Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 11 april 2002 werd onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter.
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, het verslag waarvoor ik rapporteur ben en waarnaar u zojuist heeft verwezen, is zowel door de Economische en Monetaire Commissie als door de Commissie juridische zaken en interne markt met algemene stemmen goedgekeurd. Tegen deze achtergrond en gezien het feit dat het in het onderhavige geval alleen maar gaat om een wijziging van de rechtsgrondslag waarmee het Parlement - dat wil zeggen de twee commissies met algemene stemmen - niet instemt, wil ik voorstellen om morgen over het verslag te stemmen zonder hierover vanmiddag of vanavond te debatteren, ook al aangezien ik vrijwel zeker de enige spreker zou zijn.
Ik verzoek u derhalve het verslag van de agenda van vandaag te schrappen en dit morgen rechtstreeks in stemming te brengen, om zowel u als de overige collega's tijd te besparen.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de bijeenkomst van de Europees-mediterrane ministers van Buitenlandse Zaken (Valencia, 22/23 april 2002) en over de situatie in het Midden-Oosten.

Piqué i Camps
Dank u wel, mijnheer de Voorzitter. Het is mij een groot genoegen u vandaag op de hoogte te mogen stellen van de stand van zaken met betrekking tot twee kwesties die duidelijk met elkaar verband houden.
Het gaat hierbij enerzijds om de vijfde ministeriële Euro-mediterrane Conferentie, die gisteren en eergisteren in Valencia heeft plaatsgevonden, en anderzijds om de huidige situatie in het Midden-Oosten, de recente gebeurtenissen en de inspanningen die worden ondernomen om het vredesproces weer op de rails te zetten.
Ik zou willen beginnen met een beschrijving van hetgeen de ministeriële Conferentie in mijn ogen heeft opgeleverd om te eindigen met een aantal kanttekeningen bij de situatie in het Midden-Oosten.
Ten eerste wil ik erop wijzen dat wij allen om voor de hand liggende redenen twijfels hadden of de Euro-mediterrane Conferentie überhaupt zou kunnen plaatsvinden, gezien de grote onzekerheid en ernstige risico's die voortvloeien uit de situatie in het Midden-Oosten. Ik ben dan ook van mening dat het feit dat de Conferentie heeft plaatsgevonden op zich al een succes is.
Maar daarnaast stemt tot grote voldoening dat wij met instemming van alle deelnemers een aantal conclusies hebben kunnen opstellen. Zoals u weet, hebben de delegaties van Syrië en Libanon op het laatste moment besloten de Conferentie niet bij te wonen om een ontmoeting met de Israëlische delegatie te ontlopen, maar alle overige landen uit het Middellandse-Zeegebied waren aanwezig. De 25 deelnemende landen hebben met algemene stemmen hun goedkeuring gehecht aan een actieplan, aan een programma dat betrekking heeft op uiterst gevoelige terreinen als justitie en binnenlandse zaken, evenals aan een programma voor het aanknopen van een dialoog tussen culturen en beschavingen. In mijn ogen is dit resultaat - dat is bereikt dankzij grondige voorbereidingen en intensief overleg, ook tijdens de Conferentie zelf - op zich al opmerkelijk.
Ik zou willen benadrukken dat vrijwel alle landen die betrokken zijn bij het proces van Barcelona op ministerieel niveau waren vertegenwoordigd, hetgeen betekent dat op zeer hoog niveau beslissingen konden worden genomen. Hiervoor wil ik zowel de landen uit het zuidelijke een oostelijke Middellandse-Zeegebied als mijn ambtsgenoten uit de Europese Unie bedanken.
Zoals ik reeds zei, is er voorafgaande aan de Conferentie veel werk verricht. Zonder deze voorbereidingen had de Conferentie gezien de enorme problemen en spanningen in het Midden-Oosten niet kunnen plaatsvinden, laat staan vruchten kunnen afwerpen. In het kader van deze voorbereidingen zijn teksten voorgelegd, zoals de door het voorzitterschap geformuleerde prioriteiten, de mededeling van de Commissie, de richtsnoeren van de recente Raad Algemene Zaken en alle documenten en bijdragen van de landen uit het zuiden en oosten van het Middellandse-Zeegebied.
Maar ik wil ook bijzondere nadruk leggen op het verslag van het Parlement, dat ook nog eens door een Spaans afgevaardigde, de heer Esteve, is opgesteld. Het is een uitstekend verslag, dat ik van groot belang acht. We hebben een aanzienlijk deel van de hierin vervatte voorstellen overgenomen en zullen ons ervoor inzetten dat nog meer voorstellen in aanmerking worden genomen, omdat zij ons alle de moeite waard lijken. Ik zou derhalve willen stellen dat alles wat wij in Valencia hebben weten te bereiken - en ik benadruk nogmaals: met consensus - niet alleen te danken is aan het feit dat de wil aanwezig was om tot overeenstemming te komen, maar ook aan de bijdragen van alle partijen. Voor het eerst na de Verklaring van Barcelona in 1995 - waarop ik later nog zal ingaan - zijn dergelijke teksten met instemming van allen goedgekeurd, en niet alleen in de vorm van verklaringen van het voorzitterschap, bij wijze van conclusie na afloop van een aantal debatten.
In dit verband wil ik voorts onderstrepen dat wij hebben ingestemd met de oprichting van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering. Ik geloof dat hiermee een stap van buitengewoon belang wordt gezet, die voortvloeit uit een idee van het Europees Parlement.
Tegen de achtergrond van een internationale conjunctuur die onder de invloed staat van 11 september en in het licht van de grootste uitbreiding die de Europese Unie ooit heeft gekend en waardoor het aantal lidstaten bijna zal verdubbelen, lijdt het geen twijfel dat het Middellandse-Zeegebied onze strategische grens vormt. En dit betekent dat wij in deze regio voor vrede, stabiliteit, ontwikkeling en gedeelde welvaart moeten zorgen en een klimaat moeten scheppen waarin gesprekken en samenwerking tussen culturen en beschavingen mogelijk zijn, zoals is vastgelegd in de Verklaring van Barcelona.
Het proces van Barcelona wordt net als ieder ander proces stap voor stap verwezenlijkt. Wanneer wij terugkijken op de voorbije jaren, kunnen wij vaststellen dat er sinds Barcelona veel vooruitgang is geboekt. Het bewijs hiervoor is dat reeds elf van de twaalf beoogde associatieovereenkomsten met de zuidelijke landen zijn beklonken. In Valencia hebben wij de overeenkomst met Algerije ondertekend, en ook de overeenkomst met Libanon is afgerond en behoeft enkel nog te worden getekend. Alle overige overeenkomsten zijn al ondertekend en een groot deel ervan is reeds in werking getreden.
Maar ondanks alles, ondanks alle belangrijke successen die zijn behaald, moet er nog meer gebeuren. Het proces van Barcelona, dat op zich al van cruciaal belang is, heeft een nieuwe politieke impuls nodig, een soort navigatiekaart aan de hand waarvan de doelstellingen van Barcelona kunnen worden verwezenlijkt. En aan deze uitdaging, dit streven om het proces van Barcelona, waarin naar ieders mening geen schot meer zat, nieuw leven in te blazen, wordt tegemoet gekomen door het actieplan van Valencia, door het gezamenlijke programma voor justitie en binnenlandse zaken en ook door het programma inzake de dialoog tussen culturen en beschavingen. Tot dit alles hebben wij, en dit kan niet vaak genoeg worden benadrukt, op de vijfde ministeriële Euro-mediterrane Conferentie met algemene stemmen besloten.
Door deze besluiten wordt niet alleen het hervormingspotentieel van het proces geheel gewaarborgd, maar worden ook nieuwe aspecten ingevoerd, zowel wat de vorm als wat de inhoud betreft. Over de vorm heb ik het reeds gehad: het gaat hier om de eerste politieke tekst die door de bij het proces betrokken partijen gezamenlijk is aangenomen tijdens een ministeriële conferentie. Hierdoor krijgen het actieplan en de andere documenten waarnaar ik zojuist verwees het karakter van een sociaal Euro-mediterraan contract, van een gezamenlijk project en een gezamenlijke verbintenis. Ik wil het nog eens heel duidelijk zeggen: het proces van Barcelona, de Euro-mediterrane dialoog, is niet iets wat door de Vijftien aan de Twaalf wordt opgelegd, maar een project van de Zevenentwintig, en wij streven ernaar dat dit besef steeds dieper doordringt. En ook de aangenomen teksten zullen hervormingen teweegbrengen, omdat zij gebaseerd zijn op een aantal beginselen die in onze ogen tot een hervorming van het proces zelf moeten leiden en omdat zij een reeks belangrijke initiatieven omvatten die bij elkaar genomen tot een kwalitatieve sprong vooruit zouden moeten leiden bij de opbouw van het Euro-mediterrane partnerschap.
Hoe zien deze beginselen er nu uit? Over één ervan heb ik het al gehad: het beginsel van mede-eigendom, van ownership. Van belang is ook het beginsel van zichtbaarheid: het besef omtrent deze mede-eigendom moet niet alleen doordringen tot de regeringen, maar ook tot de respectieve geledingen van het maatschappelijk middenveld. Dit geldt ook voor het beginsel van capillariteit: ook dat moet doordringen tot alle betrokken actoren. En dan zijn er nog beginselen zoals structurering, betrouwbaarheid, doeltreffendheid en concretisering van het proces. Voor dit laatste zijn initiatieven vereist. Om een beeld te verkrijgen van de gehele materie is uiteraard een grondige bestudering van het - zeer uitvoerige - actieplan vereist. Alhoewel alle afzonderlijke initiatieven van belang zijn, zou ik een kort overzicht willen geven met bijzondere aandacht voor die initiatieven die in mijn ogen momenteel in politiek opzicht het meest relevant zijn voor de drie componenten van het proces: de politieke en institutionele component, de economische en financiële component en de sociale, culturele en menselijke component.
Aangaande de politieke en institutionele component zou ik de nadruk willen leggen op de sterkere democratisering van het proces door het voorstel tot oprichting van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering, die zo snel mogelijk moet worden gerealiseerd. Een ander aspect is de ontwikkeling van nieuwe mechanismen voor samenwerking en politiek overleg tussen de Zevenentwintig, onder andere op gebieden als het veiligheids- en defensiebeleid, dat mij van groot belang lijkt, de strijd tegen het terrorisme - waarop ik later nog zal ingaan - of de bevordering van de mensenrechten. Voorts worden maatregelen genomen om vertrouwen op te bouwen en partnerschap tot stand te brengen.
Zoals ik reeds zei, is het terrorisme thans voor het eerst in de agenda van Barcelona opgenomen, hetgeen mij om voor de hand liggende redenen van cruciaal belang lijkt. Ook is vastgelegd dat ten aanzien van het actieplan voor het eerst - aangezien het een specifiek actieplan betreft dat door allen is goedgekeurd - een follow-up zal plaatsvinden, evenals een evaluatie van de uitvoering daarvan tijdens de komende zesde ministeriële Conferentie van Barcelona. Dit zal de geloofwaardigheid van het actieplan ten goede komen.
Wat betreft de economische en financiële component wordt in het actieplan van Valencia de doelstelling bekrachtigd om in het jaar 2010 een Euro-mediterrane vrijhandelszone te creëren. Met het oog hierop dienen zoals gezegd niet alleen alle associatieovereenkomsten te worden beklonken, maar moet ook de integratie Zuid-Zuid worden voltooid. Het is van het allergrootste belang dat in het Zuiden vrijhandelszones tot stand worden gebracht, en derhalve staan wij uiterst positief tegenover het door Marokko, Tunesië, Egypte en Jordanië op gang gebrachte proces van Agadir, dat wij in politiek opzicht, en dankzij de Commissie ook in technisch opzicht, met alle middelen kunnen en willen ondersteunen. Wij allen weten dat het, wil het Euro-mediterrane proces effect sorteren, noodzakelijk is de economische en dus ook sociale en politieke ontwikkeling van de zuidelijke landen te waarborgen. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is een adequate kanalisering van de investeringen. Het actieplan bevat dan ook een van de belangrijkste prioriteiten van het voorzitterschap, namelijk de invoering van een nieuw financieel instrument, dat als versterkte faciliteit binnen de Europese Investeringsbank ingezet zal worden voor de ondersteuning van infrastructuurprojecten en fundamentele bijstand voor de particuliere sector. Tevens hebben wij besloten dat binnen een jaar een besluit zal worden genomen over een eventuele omvorming van deze versterkte faciliteit tot een bank, een filiaal van de Europese Investeringsbank met kapitaal dat eventueel ook ter beschikking staat van andere landen of instellingen, een bank die het in ieder geval mogelijk maakt meer financiële middelen aan de regio te verstrekken.
Het plan omvat de conclusies en besluiten van de Euro-mediterrane ministeriële bijeenkomsten inzake handel en industrie van Toledo en Malaga. Op het vlak van de handel is in het plan een aantal maatregelen opgenomen ter bevordering van investeringen en de liberalisering van diensten. Aangaande de industriële sector bevat het plan bepalingen inzake wettelijke harmonisatie teneinde de integratie van onze partners te versoepelen, de innovatie en de toegang tot nieuwe technologieën te bevorderen en de rol van de particuliere sector bij de opbouw van het Euro-mediterrane partnerschap te versterken.
Ik wil in dit verband speciaal wijzen op de maatregelen ter bevordering van investeringen in infrastructuurvoorzieningen en de koppeling van de netwerken voor vervoer, telecommunicatie en energie van onze mediterrane partners met de trans-Europese netwerken. Ook wil ik de Commissie nogmaals bedanken voor haar enorme inzet en positieve bijdrage terzake. Tevens zou ik erop willen wijzen dat de Europese Unie voornemens is de integratie van haar mediterrane partners in Galileo, het netwerk voor satellietnavigatie, te bevorderen.
Wat de sociale, culturele en menselijke component aangaat ten slotte heeft het voorzitterschap getracht een antwoord te vinden op de uitdagingen die voortvloeien uit zo belangrijke vraagstukken als immigratie, de dialoog tussen culturen en beschavingen of de deelname van de verschillende actoren van het maatschappelijk middenveld aan de opbouw van het Euro-mediterrane partnerschap. Te dien einde is in het actieplan een reeks maatregelen opgenomen waarvan ik er enkele wil noemen: ten eerste de goedkeuring van het reeds genoemde basisdocument inzake justitie en binnenlandse zaken, waarin zo belangrijke zaken aan de orde komen als de bestrijding van drugs, georganiseerde misdaad en terrorisme, de aanpak van de migratiekwestie en het verkeer van personen, enzovoort. Een en ander heeft ons in Valencia doen besluiten een ministeriële Euro-mediterrane Conferentie over migratie te organiseren.
Voorts zijn wij overeengekomen om een stichting in het leven te roepen ter bevordering van de dialoog tussen culturen en beschavingen en de uitwisseling op cultureel, intellectueel en sociaal gebied. Dit project wordt door alle partijen ondersteund en zou er derhalve toe moeten bijdragen een concreet antwoord te vinden op de uitdagingen op dit gebied. Het actieplan, dat kan worden verwezenlijkt via de stichting of op andere wijze, heeft tot doel de dialoog tussen de culturen en beschavingen af te stemmen op drie fundamenteel geachte gebieden: jeugd, onderwijs en media.
Het TEMPUS-programma zal worden uitgebreid tot de mediterrane partners, zodat de universitaire samenwerking tussen de twee zijden van het Middellandse-Zeegebied kan worden ontwikkeld en, ook heel belangrijk, zodat de universitaire wereld aan weerskanten van de Middellandse Zee actief wordt betrokken bij de opbouw van het Euro-mediterrane partnerschap. Daarnaast wordt er opgeroepen tot gedecentraliseerde samenwerking tussen steden en regio's in het Middellandse-Zeegebied en zijn er conclusies aangenomen die voortvloeien uit de resultaten van het maatschappelijk forum dat voorafgaande aan de ministeriële Top in Valencia heeft plaatsgevonden.
Al met al bevinden wij ons aan het begin van een nieuwe etappe, een nieuwe fase van het proces van Barcelona. Ondanks de problemen die verband houden met het conflict in het Midden-Oosten krijgt het proces van Barcelona een nieuwe impuls, hetgeen in mijn ogen iets heel wezenlijks aantoont, namelijk dat het een enorm weerstandsvermogen heeft, dat het bewezen heeft bestand te zijn tegen het conflict in het Midden-Oosten. En hieruit leid ik nog iets af: Barcelona was een uitstekend idee in 1995, de Euro-mediterrane dialoog was en is een uitstekend idee en zouden wij dit idee destijds niet hebben verwezenlijkt, dan zouden wij dit nu alsnog moeten doen.
Mijnheer de Voorzitter, aan de Conferentie is deelgenomen door Arabische landen die voor een deel rechtstreeks bij het conflict in het Midden-Oosten zijn betrokken, evenals door Israël en de Europese Unie, zodat het vanzelf spreekt dat gedurende deze twee dagen een groot deel van de vergadertijd is besteed aan debatten over de situatie in deze regio. Valencia heeft ons in staat gesteld de situatie te evalueren en hierover - ondanks de enorme spanningen en emoties - van gedachten te wisselen in het kader van een debat dat op sommige momenten werkelijk constructief was, dat aantoont dat de wil om vrede tot stand te brengen aanwezig is en dat van nut kan zijn voor het gehele proces.
Wij zijn allen op de hoogte van de situatie ter plekke. Wij zijn getuige van een ongekend niveau van geweld, met een huiveringwekkend hoog aantal slachtoffers. Ondanks de kalmte van de afgelopen uren en dagen hebben de gebeurtenissen van de laatste weken een diepe indruk achtergelaten. Er zijn verschrikkelijke terroristische aanslagen gepleegd die op geen enkele wijze te rechtvaardigen zijn en die ik hier nogmaals met klem wil veroordelen. Aan de andere kant was - en is - er de bezetting van onder Palestijns gezag vallende steden door Israël. Ik wil Israël hier nogmaals oproepen zijn troepen met onmiddellijke ingang terug te trekken. Wij allen weten dat dit conflict niet met militaire middelen kan worden opgelost, maar alleen door onderhandelingen met een politiek perspectief en daarom dring ik ook nogmaals aan op een onmiddellijke wapenstilstand.
In het licht van de gebeurtenissen van de afgelopen dagen zijn wij ons er denk ik allen duidelijk van bewust dat er een ernstig risico bestaat dat de Palestijnse Autoriteit wordt vernietigd en ontmanteld, dat haar vermogen om zich op de korte en middellange termijn om te vormen tot kern van een toekomstige staat op het spel staat. Derhalve doe ik opnieuw een oproep aan Israël om het huisarrest van president Arafat op te heffen. Tevens wil ik namens de internationale gemeenschap mijn voldoening uitspreken over de verklaring van het Palestijnse leiderschap en president Arafat zelf waarin de terroristische aanslagen worden veroordeeld. Maar ook de humanitaire crisis stemt tot grote bezorgdheid. Het is absoluut noodzakelijk dat de medische en hulporganisaties hun taak kunnen vervullen. Vandaag vindt er in Oslo een uiterst belangrijke bijeenkomst plaats waar zal worden besproken welke concrete maatregelen kunnen worden genomen om de meest dringende humanitaire nood te lenigen. Tevens zal worden bekeken wat wij kunnen doen om de getroffen gebieden en de Palestijnse Autoriteit niet alleen in fysiek, maar ook in institutioneel opzicht weer op te bouwen.
Momenteel lijkt het erop dat er een begin wordt gemaakt met de terugtrekking - die natuurlijk niet linea recta verloopt - en nu zal echt blijken welke gevolgen de militaire aanvallen hebben gehad. Jenin is ongetwijfeld een dramatisch voorbeeld. De reële omvang van hetgeen er is gebeurd dient per se te worden vastgesteld, en de Verenigde Naties dienen op de nodige steun te kunnen rekenen - van de volledige steun van de Europese Unie zijn zij natuurlijk verzekerd - bij de uitvoering van een onpartijdig internationaal onderzoek.
Ik wil in dit verband ook wijzen op het grote risico van destabilisering van de regio. De vrees bestaat dat aan de zuidelijke grens van Libanon het geweld zal oplaaien. Het fungerend voorzitterschap van de Raad en de trojka hebben rechtstreekse stappen ondernomen bij de Libanese autoriteiten en andere landen om ze aan te sporen actie te ondernemen om aanvallen op Israël vanaf hun grondgebied te voorkomen. Zij delen onze bezorgdheid en zijn bezig maatregelen te nemen.
Een ander uiterst belangrijk punt is dat de consulaire vertegenwoordigingen van onze landen bij de uitoefening van hun taak voortdurend belemmerd worden door het Israëlische leger in de bezette gebieden. Er lijkt langzaamaan wat meer ruimte geboden te worden, en een aantal controles wordt versoepeld, maar de situatie blijft instabiel en is absoluut onaanvaardbaar. Onze consulaire vertegenwoordigers moeten volledige vrijheid genieten bij de toegang tot deze gebieden, zij moeten contact kunnen opnemen met de burgers van hun land en zich een beeld kunnen vormen van de humanitaire situatie ter plaatse.

Wij hebben ten aanzien van Tel Aviv stappen ondernomen via de trojka, en het voorzitterschap heeft de Israëlische ambassadeur in Spanje ontboden. De consuls in Jeruzalem hebben van hun kant een groot aantal gesprekken gevoerd met de Israëlische legerleiding en het ziet ernaar uit dat er een zekere vooruitgang is geboekt, zij het dat deze verre van bevredigend is. Wij moeten absoluut duidelijk maken dat wij op dit punt van geen wijken willen weten.
Mijnheer de Voorzitter, thans zou ik in het kort willen ingaan op de inspanningen die wij de afgelopen weken hebben ondernomen. De Europese Unie heeft van meet af aan te kennen gegeven het probleem in de regio te willen helpen oplossen. Reeds bij de Europese Raad van Barcelona hebben wij nadrukkelijk aangegeven dat zowel de veiligheidskwesties als de politieke en economische problemen beschouwd dienen te worden als onlosmakelijk met elkaar verbonden en onderling afhankelijke aspecten van een en hetzelfde proces. Geen van deze aspecten kan los van de andere benaderd worden; alle problemen dienen gezamenlijk te worden aangepakt. En in Barcelona is nogmaals de nadruk gelegd op de kern voor de oplossing van het conflict: de resoluties van de Veiligheidsraad, met name de resoluties 242, 338 en 1397; de beginselen van de Conferentie van Madrid en met name het beginsel van land in ruil voor vrede; en de beginselen van de overeenkomsten van Oslo en alle daarop volgende overeenkomsten, op basis waarvan de twee landen, Israël en Palestina, in vrede en veiligheid zouden kunnen samenleven.
Derhalve hebben wij vastberaden onze steun verleend aan alle vredesinitiatieven, zoals het Saudi-Arabische plan, dat tijdens de Top van Beiroet door de Arabische Liga is verwelkomd en dat uitzicht biedt op normalisatie van de betrekkingen tussen Israël en zijn Arabische buurlanden onder de voorwaarde dat Israël al zijn troepen terugtrekt tot binnen de grenzen van 1967 en dat een rechtvaardige oplossing gevonden wordt voor het vluchtelingenprobleem op basis van de relevante resoluties van de Verenigde Naties. Onze steun blijkt in mijn ogen uit de aanwezigheid van de Spaanse premier, in zijn hoedanigheid van fungerend voorzitter van de Raad, en van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU bij de opening van de Top van Beiroet.
Tevens heeft er vanwege de ernst van de crisis een buitengewone vergadering van de Raad Algemene Zaken plaatsgevonden. Hiermee wilden wij nadrukkelijk blijk geven van onze bezorgdheid, alsmede van de bereidheid van de Europese Unie om in de huidige omstandigheden een rol te vervullen. Wij hebben besloten het voorzitterschap en de Hoge Vertegenwoordiger naar het gebied te sturen teneinde op het hoogste niveau gesprekken te voeren met de partijen en aan te dringen op een onmiddellijk staakt-het-vuren, de toepassing van de resoluties 1397 en 1402 van de Verenigde Naties en een hervatting van de onderhandelingen over een politiek akkoord. Ik ben van mening dat dit noodzakelijk was en dat wij hiermee hebben aangegeven dat de internationale gemeenschap onverwijld ter plekke stappen moet ondernemen. Zoals bekend ging deze missie met de nodige problemen gepaard; zo heeft de Israëlische premier Sharon het ons onmogelijk gemaakt president Arafat te ontmoeten. In deze houding is verandering gekomen. Momenteel brengen de heer Solana en de heer Moratinos een bezoek aan de regio om gesprekken te voeren met president Arafat en, indien mogelijk, de overige leiders in de regio. Om die reden kan de heer Solana niet aan deze vergadering deelnemen. Zelf heb ik van deelname aan deze missie afgezien om vandaag hier aanwezig te kunnen zijn.
Wat betreft de bereidheid tot interveniëren van de internationale gemeenschap wil ik verwijzen naar een andere gebeurtenis die ik van groot belang acht: de vergadering in Madrid van het zogenaamde kwartet, dat wil zeggen de Verenigde Staten, de Russische Federatie, de Verenigde Naties en de Europese Unie. Een vergadering op het hoogste diplomatieke niveau: aanwezig waren de ministers van Buitenlandse Zaken Powell en Ivanov, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties Kofi Annan en de heer Solana en ikzelf namens de Europese Unie. Hiermee wordt een benadering gevolgd die de Europese Unie van meet af aan heeft bepleit: de internationale gemeenschap dient zoveel mogelijk met één stem te spreken en als een gesloten front op te treden. Immers, we weten allen dat er geen oplossing mogelijk is zonder de Verenigde Staten, maar ook dat de Verenigde Staten niet alleen voor een oplossing kunnen zorgen. Het lijkt mij van groot belang dat de gehele internationale gemeenschap op basis van gezamenlijke standpunten haar maatregelen coördineert. Zoals bekend hebben wij een gezamenlijke verklaring afgegeven waarin we een gemeenschappelijk standpunt hebben verwoord en waarin we steun hebben betuigd aan de missie van minister van Buitenlandse Zaken Powell naar de regio. Tevens is hierin vastgelegd dat het kwartet de situatie in het Midden-Oosten zal blijven volgen op basis van regelmatig overleg op het hoogste niveau en dat de speciale afgezanten hun inspanningen ter plekke zullen voortzetten. Zij verrichten hier uitstekend werk. Ik zou in dit verband willen verwijzen naar de vertegenwoordiger van de Russische Federatie, de heer Vdovin, de vertegenwoordiger van de Europese Unie, de heer Moratinos, de huidige vertegenwoordiger van de Verenigde Staten, de heer Zinni en - dit wil ik hier heel duidelijk zeggen - de speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties, de heer Larsen. Wat de voortzetting van de vergaderingen van het kwartet op het hoogste niveau betreft zal er denk ik de komende dagen een bijeenkomst gehouden worden teneinde de situatie opnieuw te analyseren en politieke initiatieven op stapel te zetten.
In de verklaring van Madrid hebben wij expliciet aangedrongen op onverwijlde toepassing van resolutie 1402, zoals vastgelegd in resolutie 1403, en dus op een onmiddellijk staakt-het-vuren, de onverwijlde terugtrekking van het Israëlische leger uit de Palestijnse steden, met inbegrip van Bethlehem en Ramallah en in het bijzonder de opheffing van de belegering van het hoofdkwartier van president Arafat. In de verklaring wordt Israël opgeroepen de militaire operaties te staken en de internationale humanitaire beginselen te eerbiedigen, de humanitaire diensten en organisaties een volledige en ongehinderde toegang te verlenen, af te zien van excessief gebruik van geweld en alle mogelijke stappen te ondernemen om de bescherming van de burgerbevolking te waarborgen.
In deze verklaring wordt echter ook president Arafat, als erkend en gekozen leider van het Palestijnse volk, opgeroepen onverwijld alles te doen wat in zijn vermogen ligt om de terroristische aanslagen op onschuldige Israëlische burgers een halt toe te roepen en al zijn politieke gewicht in de schaal te werpen om het Palestijnse volk ervan te overtuigen dat er onmiddellijk een einde moet komen aan de aanslagen op Israëli's. Verder dient hij zijn vertegenwoordigers te machtigen om zo snel mogelijk de onderhandelingen met Israël over coördinatie van de veiligheidsactiviteiten te hervatten en vastberaden stappen te ondernemen om de terroristische infrastructuur te ontmantelen, met inbegrip van de financieringsmechanismen. Ook wordt geëist dat hij zijn oproepen tot geweld of verklaringen ter rechtvaardiging van bepaalde soorten aanslagen intrekt. In de verklaring wordt het niet gezegd, maar ik wil het hier wel benadrukken: de zelfmoordenaars zijn terroristen, geen martelaren. Dat kan niet vaak genoeg worden herhaald. Terrorisme - en dit staat wel in de verklaring - is illegaal en immoreel, het heeft de legitieme aspiraties van het Palestijnse volk ernstig geschaad en het dient te worden veroordeeld, zoals ook duidelijk wordt gesteld in resolutie 1373 van de Veiligheidsraad.
Ten slotte hebben wij onze wil uitgesproken om de partijen bij te staan bij de tenuitvoerlegging van de overeenkomsten, bijvoorbeeld het veiligheidsplan-Tenet of de aanbevelingen in het rapport-Mitchell, met inbegrip van bemiddeling door een onpartijdig mechanisme, overeenkomstig de door de partijen gemaakte afspraken.
Binnen de Unie zijn verschillende scenario's ten aanzien van de actuele situatie aangekaart. Wij hebben al ons politieke gewicht aangewend ten faveure van diplomatieke inspanningen, die gaan van verklaringen van het voorzitterschap tot contacten met alle bij het conflict betrokken partijen. Wij hebben onze steun verleend aan de missies van generaal Zinni en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell en ook, zoals vandaag, zelf bezoeken gebracht aan de regio.
Gesproken is ook over mogelijke druk op Israël, bijvoorbeeld door opschorting van de associatieovereenkomst, en ik ben mij terdege bewust van het standpunt van het Europees Parlement terzake. Afgelopen week heeft de Raad Algemene Zaken besloten de uitkomst van de missie van minister Powell, waarover ik zojuist sprak, af te wachten. Momenteel kan ik alleen maar zeggen dat alle mogelijkheden openstaan.
Het bezoek van minister Powell heeft meer positieve en nuttige resultaten opgeleverd dan op het eerste gezicht lijkt en ik denk dat dit de komende dagen zal blijken. Er is een nieuw perspectief gekomen met de vaststelling van een tijdschema voor de terugtrekking, maar hierop worden inbreuken gemaakt die uiteraard onaanvaardbaar zijn. Dit betreft enerzijds de Geboortekerk in Bethlehem en anderzijds het hoofdkwartier van president Arafat. Voor de eerste kwestie wordt nog steeds naar een oplossing gezocht. Er zijn intensieve contacten tussen alle bij het conflict betrokken partijen en in het bijzonder het Vaticaan, en die zullen, naar ik hoop, vruchten afwerpen. Wat het tweede vraagstuk betreft worden verdere inspanningen ondernomen. Het huidige bezoek van de heren Solana en Moratinos is er grotendeels op gericht een oplossing te vinden en een eind te maken aan de belegering, waardoor een staakt-het-vuren van kracht zou kunnen worden. Wij vestigen onze hoop ook op het komende bezoek van CIA-directeur Tenet en generaal Zinni, die ter plekke veel zullen weten te bewerkstelligen.
Mochten wij erin slagen deze problemen op te lossen - waarvoor wij ons met hart en ziel inzetten - en mocht dat leiden tot een terugtrekking van de Israëlische troepen, een effectieve wapenstilstand en daarmee ook een beëindiging van de terroristische aanslagen, dan kunnen wij voorwaarden scheppen voor het houden van een vredesconferentie. Een dergelijke conferentie mag niet bij nul beginnen. Het moet een vredesconferentie zijn waarmee een proces wordt afgerond, waarin rekening gehouden wordt met alle vooruitgang die tot dusver is geboekt en waarin recht wordt gedaan aan hetgeen in Madrid, Oslo of elders de afgelopen jaren is overeengekomen. Ook mag deze conferentie geen afbreuk doen aan de internationale juridische situatie zoals die nadrukkelijk is vastgelegd in de resoluties van de Veiligheidsraad. De vredesconferentie dient daadwerkelijk bij te dragen tot duurzame vrede en moet derhalve zo doeltreffend mogelijk zijn. In mijn ogen kan deze doeltreffendheid alleen maar worden bereikt wanneer alle relevante actoren van de internationale gemeenschap hun volledige steun willen geven aan die conferentie en hierbij ook ten volle worden betrokken, en het lijdt geen twijfel dat dit ook voor de Europese Unie geldt.
Ik hoop dat wij binnenkort tijdens een van de komende bijeenkomsten van het kwartet al deze elementen onder de loep zullen kunnen nemen en verdere ideeën en acties kunnen presenteren om de Palestijnen, Israëli's en de Arabische wereld in het algemeen in staat te stellen zichzelf en de toekomstige generaties uitzicht te bieden op vrede, verdraagzaamheid, stabiliteit en welvaart, die hun al vele jaren worden ontzegd.
(Applaus)

Patten
Mijnheer de Voorzitter, sommigen vinden het misschien onrealistisch om over het proces van Barcelona te spreken terwijl het Midden-Oosten in brand staat - en die opvatting is niet geheel zonder grond. Toch bevestigt dit, zoals minister Piqué zei, tegelijkertijd dat het proces van Barcelona nodig is en dat het veerkracht heeft. Het feit dat wij onder de huidige omstandigheden de bijeenkomst in Valencia hebben kunnen houden is niet alleen een eerbetoon aan de visie die in 1995 gestalte heeft gekregen in Barcelona, maar getuigt ook van de buitengewone prestatie van het Spaanse voorzitterschap.
Laten wij eens een ogenblik stilstaan bij wat in Valencia bereikt is. Dat is in de eerste plaats overeenstemming over een uitstekend actieplan waarmee wij voor de komende maanden onze koers hebben bepaald. In de tweede plaats is met de ondertekening van de associatieovereenkomst met Algerije de voltooiing van het netwerk van associatieovereenkomsten zeer dichtbij gekomen - wij hebben nu elf van de twaalf overeenkomsten gesloten. Ik hoop dat Syrië spoedig weer tot serieuze onderhandelingen bereid zal zijn en dat de EU-lidstaten vaart zullen zetten achter de ratificatie van de tot nu toe ondertekende overeenkomsten. Het is eerlijk gezegd enigszins gênant wanneer wij tegenover onze collega's in het zuiden van het Middellandse-Zeegebied verklaren hoe enthousiast wij zijn dat wij die overeenkomsten hebben gesloten terwijl het vervolgens maanden of zelfs jaren duurt voordat deze geratificeerd zijn. Ik hoop dat de parlementen van de lidstaten voortaan iets voortvarender te werk zullen gaan.
Er moet nog veel gebeuren. De welvaartskloof tussen het noorden en het zuiden van het Middellandse-Zeegebied wordt niet kleiner. In de komende tien jaar moeten alleen al om het huidige niveau van de werkgelegenheid te handhaven veertig miljoen nieuwe banen worden gecreëerd. Via economische hervormingen zullen de daarvoor noodzakelijke groei en investeringen gestimuleerd worden en de geleidelijke totstandbrenging van een echte interne Euro-mediterrane markt zal vele nieuwe kansen creëren. Daar gaat het om bij de economische pijler van het proces van Barcelona. Het probleem heeft ook een algemenere dimensie. Als de verschillen in levensstandaard niet worden opgeheven, de groei niet toeneemt en de armoede in het zuiden van het Middellandse-Zeegebied niet wordt verlicht, zal daar beslist een voedingsbodem voor extremisme ontstaan. Het zal ook extremisme in Europa in de hand werken: het soort extremisme waarvan wij onlangs nog een zo verachtelijke en beschamende uiting hebben gezien.

Om deze doelstellingen te realiseren, moeten wij de zuid-zuidbetrekkingen versterken. De vier landen die betrokken zijn bij het proces van Agadir hebben in Valencia het goede nieuws bekendgemaakt dat zij waarschijnlijk zeer binnenkort een onderlinge overeenkomst zullen ondertekenen. Voorts moeten niet met tarieven samenhangende belemmeringen voor de handel en de integratie uit de weg worden geruimd. De vergadering van Valencia heeft de in Toledo door de ministers van Handel genomen besluiten bekrachtigd om de mediterrane partners deel te laten nemen aan het pan-Europese systeem van oorsprongsregels, een werkgroep regionale integratie op te zetten en de handel in diensten te liberaliseren.
Wij hebben ook afgesproken onze financiële samenwerking op te voeren. Er is al enige vooruitgang geboekt, maar ik wil nog veel meer bereiken. Om een voorbeeld te geven: de verhouding tussen toezeggingen en daadwerkelijke betalingen in het kader van het MEDA-programma is verbeterd - in de periode 1995-1999 werd 26 procent van de toegezegde steun betaald, in 2000 37,6 procent en in 2001 53,1 procent. Dat is dus het dubbele van wat wij in de tweede helft van de jaren negentig bereikt hebben, maar het moet nog beter. In december jongstleden hebben wij nieuwe strategische landen- en regioprogramma's voor de periode 2002 tot 2004 aangenomen. Deze bieden een doelgerichter en stabieler kader voor onze financiële samenwerking. In dit verband juich ik het ook toe dat overeenstemming is bereikt over de oprichting van een versterkte leningsfaciliteit van de Europese Investeringsbank voor de regio. Ik feliciteer het voorzitterschap van de Raad met het grote leiderschap dat het in dezen getoond heeft. Deze faciliteit zou ons in staat moeten stellen meer steun te geven aan de particuliere sector in de landen in het zuiden van het Middellandse-Zeegebied.
Wat het derde aandachtsveld van het proces van Barcelona betreft: wij zijn een samenwerkingsprogramma overeengekomen op het gebied van justitie, de strijd tegen drugs, georganiseerde criminaliteit en terrorisme, en op het gebied van onderwerpen die met migratie samenhangen. Dat was een belangrijk succes, aangezien dit allemaal lastige en gevoelige kwesties zijn.
Tot slot hebben wij in Valencia gesproken over de dialoog tussen culturen en beschavingen. Zoals u weet heeft de Commissie op dit gebied een aantal initiatieven ontplooid; zij heeft bijvoorbeeld een voorstel ter tafel gelegd voor het oprichten van een Euro-mediterrane stichting. Helaas bleek er onder de lidstaten enige weerstand te bestaan tegen de contributie van 1 miljoen euro die wij van elk van hen vroegen. Er heerste alom enthousiasme voor het verdiepen van de dialoog tussen verschillende culturen, maar blijkbaar is voor sommige mensen 1 miljoen euro op dit ogenblik een te hoge prijs. In beginsel is men het eens over dit onderwerp, hetgeen ik toejuich, maar wil de genoemde stichting van de grond komen, dan moeten de lidstaten deze bescheiden financiële bijdrage leveren.
(Applaus)
Ik wil nu overgaan tot de situatie in het Midden-Oosten, die onze bijeenkomst in Valencia overschaduwd heeft. De publieke opinie in Europa is diep geschokt door de tragedie die zich daar voltrekt. Ik heb mijn ondubbelzinnige veroordeling uitgesproken over zelfmoordaanslagen en terreurdaden, en dat doe ik hier opnieuw, zonder enig voorbehoud. Het is op zich al volslagen verdorven om kinderen of jongeren aan te moedigen zich met explosieven te omhangen en te trachten anderen om te brengen door zichzelf op te blazen. En het is eenvoudig onvergeeflijk als men dit niet ontmoedigt.
(Applaus)
Ik ben evenwel ernstig verontrust door de berichten afkomstig van de Westelijke Jordaanoever over het gedrag van de Israëlische defensiemacht. Er gaan geruchten, die grondig onderzocht moeten worden, dat de Israëlische troepen nu en dan blijk hebben gegeven van - en ik druk mij nu uiterst diplomatiek uit - een zekere minachting voor het leven van burgers en het staat vast dat zij geen gehoor hebben gegeven aan de oproepen van de VN en het Internationaal Comité van het Rode Kruis om deze organisaties toestemming te geven hun humanitaire taken te vervullen. Als democratisch land, als pluralistische samenleving die in de rechtsstaat gelooft, dient Israël zich ondubbelzinnig aan de internationale gedragsnormen te houden, zonder 'mitsen' en 'maren'. Dat is wat het betekent een democratische samenleving te zijn; dat is wat de rechtsstaat inhoudt.
(Applaus)
Ik wil vier belangrijke punten naar voren brengen.
In de allereerste plaats: volledige terugtrekking. Wij betreuren het dat de missie van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Powell, niet geleid heeft tot directe resultaten in de zin van een staakt-het-vuren of een onmiddellijke terugtrekking. Ik besef echter dat minister Powell zich enorm heeft ingezet voor zijn missie en dat deze misschien wel veel meer succes heeft gehad dan sommige critici hebben gesuggereerd. Ik blijf mij zorgen maken over mogelijke reacties in de Arabische wereld vanwege deze situatie waarin maar geen beweging komt. Ik wil nogmaals mijn uitdrukkelijke steun betuigen aan het voorstel voor het sturen van een door de VN geleid onderzoeksteam naar Jenin. Het zou niet in het belang van Israël zijn als de geuite beschuldigingen onweerlegd zouden blijven. Wij willen dat voornoemd onderzoeksteam snel resultaat kan boeken en wij roepen alle betrokken partijen op actief mee te werken.
(Applaus)
Iedereen die de heer Ahtisaari en de andere leden van het onderzoeksteam kent, weet dat het hier volkomen integere personen betreft en ik hoop dat daarover geen enkele twijfel wordt gezaaid, zoals gebeurd is in het geval van de heer Larsen, die een uitmuntend internationaal functionaris is.
(Applaus)
In de tweede plaats: volledige toegang. Met het oog op de humanitaire situatie moeten de getroffen gebieden volledig en vrij toegankelijk zijn, met name vluchtelingenkampen, zodat de dringend noodzakelijke hulp kan worden geboden ...

De Voorzitter.
Neemt u mij niet kwalijk dat ik u onderbreek, mijnheer de commissaris, maar zou de collega van wie die mobiele telefoon is deze alstublieft willen opbergen en zouden mijn geachte collega's hun mobiele telefoons willen uitzetten?

Patten
Ik ben overtuigd tegenstander van de doodstraf, maar het enige wat mij vermoedelijk van gedachten zou kunnen doen veranderen ...
De Voorzitter.
Ik hoop dat u hier geen halszaak van gaat maken, mijnheer de commissaris.

Patten
Het enige wat mij van gedachten zou kunnen doen veranderen is dat soort beltonen, zelfs beltonen op de melodie van 'Ode an die Freude'.
Om terug te komen op volledige toegankelijkheid: met het oog op de humanitaire situatie moeten de getroffen gebieden volledig en vrij toegankelijk zijn, met name vluchtelingenkampen. Ik weet dat enkele afgevaardigden deze gebieden onlangs bezocht hebben om dringend noodzakelijke steun en humanitaire hulp te verlenen en om de schade te kunnen opnemen en te beoordelen welke herstelwerkzaamheden nodig zijn.
Als derde punt wil ik volledige internationale samenwerking noemen: de internationale gemeenschap staat klaar om te helpen. Vooralsnog moeten wij ons daarbij richten op humanitaire hulp. Dat neemt niet weg dat wij nog steeds alles in het werk willen stellen om een volledige en substantiële economische bijdrage te leveren aan de vredesopbouw, met het doel de levensomstandigheden van het Palestijnse volk te verbeteren, de Palestijnse Autoriteit te versterken, de economische basis van de toekomstige staat Palestina te verstevigen en de ontwikkeling en regionale economische integratie te bevorderen. Ik wil daar echter het volgende aan toevoegen - en ik druk mij uiterst voorzichtig uit ......................

De Voorzitter.
Zouden de beveiligingsbeambten de deuren kunnen sluiten zodat wij het debat kunnen volgen?

Patten
Ik vermoed dat men daarbuiten debatteert over een van de minder aangename aspecten van de Europese beschaving!
(Gelach en levendig applaus)
Wanneer wij Europeanen bij gelegenheid andere volken de les lezen over mensenrechten en openbare vrijheden, moeten wij dat niet vergeten.

Nogmaals, ik kies mijn woorden met zeer veel zorg. Onze inzet om de Palestijnse Autoriteit te versterken en bij te dragen aan de wederopbouw zal geïntegreerd moeten worden in een breder politiek proces, waarbij beide partijen in het conflict voldoende garanties moeten bieden dat onze inspanningen niet vergeefs zullen zijn of teniet zullen worden gedaan. De Palestijnse Autoriteit kan niet in een politiek vacuüm worden hersteld.
(Applaus)
Gisteren heeft de heer Peres ons verteld dat hij voorstander is van een goed functionerende en moderne Palestijnse Autoriteit. Er zijn misschien mensen die vinden dat Israël die steun de afgelopen weken op een wel heel eigenaardige wijze tot uitdrukking heeft gebracht. Ik hoop evenwel dat de heer Peres namens de Israëlische regering gesproken heeft en dat dit zal blijken uit enerzijds de houding van Israël ten aanzien van de Palestijnse ambitie om een staat te stichten en anderzijds de daden van Israël in de Palestijnse gebieden.
Ook al is het nog te vroeg om de volle omvang van de toegebrachte schade te beoordelen, het is duidelijk dat er zeer veel wederopbouw- en herstelwerkzaamheden zullen moeten plaatsvinden. Het is van urgent belang dat vastgesteld wordt wat er precies moet gebeuren, en daarmee is nog maar net een begin gemaakt. Het is echter al wel duidelijk dat zelfs voor de onmiddellijke behoeften al honderden miljoenen dollars zullen moeten worden uitgetrokken. Ik verwacht dat morgen, tijdens de vergadering van de internationale donorgemeenschap in Oslo, het zogeheten ad hoc-Verbindingscomité ons zal helpen de schade in cijfers uit te drukken en een gecoördineerde reactie van donoren voor te bereiden. Ik zou willen herhalen wat ik eerder al heb gezegd. Er zijn mensen die het hebben over Marshallhulp voor het Midden-Oosten, Marshallhulp voor de Palestijnse gebieden en dat vind ik prima. Wat echter niet vergeten moet worden is dat de Marshallhulp pas op gang werd gebracht toen de bombardementen waren gestaakt.
Mijn vierde punt betreft het volledige herstel van de Palestijnse structuren: het bestuurlijke en veiligheidsvacuüm dat ontstaat wanneer de Israëli's zich terugtrekken moet eveneens worden opgevuld. Het alternatief is chaos en anarchie, en daar is niemand mee gebaat.
Het moet mij nogmaals van het hart dat ik zeer verontrust ben over de verwoesting van de fundamentele structuren van de Palestijnse Autoriteit en over de militaire campagnes tegen Arafat. Het vermogen van de Palestijnse Autoriteit om de rechtsstaat te handhaven, terroristen tegen te houden en zelfmoordaanslagen te voorkomen wordt op die manier ondergraven. Deze operaties spelen extremistische organisaties als Hamas in de kaart en versterken de steun onder de Palestijnse bevolking voor dergelijke groeperingen. De strijd tegen het terrorisme kan niet als rechtvaardiging worden aangevoerd voor de verwoesting van de fundamentele infrastructuur van de Palestijnse Autoriteit.
(Applaus)
Ik maak mij eveneens ernstig zorgen over de ineenstorting van de openbare orde in het algemeen. Er hebben de afgelopen verschrikkelijke gebeurtenissen plaatsgevonden, zoals lynchpartijen. Daar moet een einde aan komen. Er komt waarschijnlijk echter alleen een einde aan als de Palestijnen de controle over hun gebieden terugkrijgen.
De militaire acties van Israël waren niet alleen gericht op het veiligheidsapparaat van de Palestijnse Autoriteit, maar hebben ook systematisch schade toegebracht aan civiele infrastructuur die geen enkele veiligheidsfunctie heeft. Welk veiligheidsdoel is gediend met de verwoesting van de ministeries van Onderwijs, Financiën, Landbouw of het kadaster?
(Applaus)
Waarom zou het centraal bureau voor de statistiek verwoest moeten worden, of het gebouw van de Palestijnse Wetgevende Vergadering? De leden van dit Parlement moeten zich dit ten zeerste aantrekken. De Palestijnen zullen een groot deel van hun overheidsstructuren, zonder welke het dagelijks leven niet op een ordelijke wijze kan verlopen, opnieuw moeten opbouwen.
De Commissie heeft zich ertoe verbonden deze structuren te ondersteunen en weer te helpen opbouwen. Wij moeten nu echter al woekeren met onze middelen. Zodra eenmaal is vastgesteld wat nodig is, zullen wij terugkomen naar het Parlement teneinde u op de hoogte te stellen van de financiële implicaties en uw hulp te vragen bij het opstellen van een passende reactie van de Europese Unie. Maar nogmaals: u zult ons op dat moment moeten vragen wat de politieke context is waarin wij trachten te herbouwen wat is afgebroken.
De afgelopen tweeëneenhalf jaar heb ik deelgenomen aan ik weet niet hoeveel debatten over het Midden-Oosten. Men kan gerust zeggen dat de toestand bij elk debat zorgwekkender was. Ik hoop en bid dat ik ooit nog eens zal deelnemen aan een debat op een moment dat de situatie zich positief ontwikkelt.
(Langdurig applaus)

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, uit het applaus voor de heer Patten is duidelijk gebleken dat een situatie, hoe dramatisch en uitzichtloos ze ook mag lijken, er nooit toe mag leiden dat wij niet meer met elkaar praten. Zou dat wel het geval zijn, dan zouden immers alleen nog wapens spreken. Het is belangrijk dat vandaag het debat over de dialoog met de Middellandse-Zeelanden plaatsvindt. Ik wil het Spaanse voorzitterschap daarom uitdrukkelijk danken voor zijn inzet.
Gezien de schokkende gebeurtenissen in het Midden-Oosten is de dialoog met de Middellandse-Zeelanden nooit eerder zo belangrijk geweest als nu. Het risico is nu immers zeer groot dat er werkelijk een botsing van beschavingen ontstaat, een clash of civilizations, en die treedt op wanneer wij alleen al in gedachten muren optrekken tussen de culturen. Daarom moeten wij nu en in de toekomst deze dialoog tussen de culturen in stand houden. Dat is het allereerste begin!
Ik ben dan ook ontsteld over wat ik nu hoor. Er is een voorstel gedaan om een stichting voor de dialoog tussen de culturen op te richten en dat juichen wij toe. Het bedrag van 1 miljoen euro is al niet groot, maar ik begrijp nu dat zelfs dit bedrag wellicht niet ter beschikking gesteld wordt. Als documenten die tijdens conferenties ondertekend worden meteen daarna al niets meer waard zijn, dan zijn die conferenties zelf ook volstrekt zinloos! Daarom verzoek ik het Spaanse voorzitterschap en de Commissie ervoor te zorgen dat het geld dat voor deze dialoog nodig is, ter beschikking gesteld wordt.

Wij kijken in deze weken en maanden voor de uitbreiding van de Europese Unie voornamelijk naar het oosten. Het is echter ook belangrijk dat wij naar het zuiden kijken, omdat de dreigingen daar waarschijnlijk vele malen groter zijn dan de problemen in Oost-Europa. Als het waar is dat de afstand tussen de hoofdstad van Algerije, Algiers, en Parijs kleiner is dan de afstand tussen Parijs en Warschau, dan is het wel duidelijk dat het Middellandse-Zeegebied, Noord-Afrika en het Midden-Oosten ook in geografisch opzicht van zeer groot belang zijn voor Europa.
Wij zijn voorstanders van een daadwerkelijk politiek strategisch partnerschap, een economisch en financieel partnerschap en een sociaal en cultureel partnerschap met het Middellandse-Zeegebied, de Noord-Afrikaanse landen en het Midden-Oosten. Uiteraard is de strijd tegen het terrorisme zeer belangrijk, en wij steunen die strijd allemaal. In onze dialoog met de Arabische en islamitische landen mogen wij ons evenwel niet beperken tot de bestrijding van het terrorisme. Deze dialoog moet alle politieke, economische, financiële en culturele kwesties omvatten. Daarom moeten wij ons wat dat betreft veel meer inzetten dan wij tot dusver hebben gedaan.
(Applaus)
Uiteraard is het van belang dat er een Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering wordt opgericht. Dat hebben wij zelf geëist. Wij moeten nu echter niet denken dat wij als Europeanen, als Europees Parlement met de oprichting van een dergelijke instelling onze taken reeds volbracht hebben. Waar het om gaat is dat wij de plechtige verklaringen nu in concreet beleid omzetten. Ik ben verschillende keren in Israël geweest en ook heb ik vele Arabische landen bezocht. Mijn indruk is dat deze landen alleen in veiligheid, vrijheid en democratie kunnen leven als wij daar daadwerkelijk arbeidsplaatsen kunnen creëren. De commissaris heeft al opgemerkt dat er in het Middellandse-Zeegebied 40 miljoen arbeidsplaatsen bij moeten komen. Als dat niet gebeurt, zullen jonge mensen blijven proberen per boot de Middellandse Zee over te steken, en naar schatting zullen jaarlijks alleen al 7000 mensen die vanuit Marokko de oversteek naar Spanje of Portugal wagen de reis niet overleven. Daarom is het belangrijk dat deze landen zich kunnen ontwikkelen. Wij moeten met name een bijdrage leveren aan de privatisering van de economie en aan het creëren van kansen voor de middenstand, zodat er arbeidsplaatsen bij komen. Wij moeten het analfabetisme in de Noord-Afrikaanse landen bestrijden, want scholing is een van de belangrijkste voorwaarden voor de ontwikkeling van mensen. Bovendien is scholing een belangrijke voorwaarde voor de verwezenlijking van de mensenrechten.
Over het Midden-Oosten wil ik het volgende zeggen. Onze fractie heeft hierover ook zeer intensieve discussies gevoerd, omdat het om een zeer ernstige en lastige kwestie gaat. Allereerst willen wij echter dat er een einde komt aan het beleid van oog om oog, tand om tand! Als dat niet gebeurt, zal er nooit vrede in het Midden-Oosten komen! Daarom moeten de Israëlische troepen zich nu terugtrekken. Tegelijkertijd zeggen wij echter dat het een misdaad is jonge mensen aan te sporen een lading explosieven om te hangen en daarmee ook nog eens andere mensen te doden! Daarom moeten wij zowel aan Israël als de Palestijnen eisen stellen.
Wij moeten eveneens constateren dat onze Amerikaanse vrienden alleen niet in staat zijn vrede tot stand te brengen. De Amerikanen zullen uiteraard een belangrijke bijdrage moeten leveren, maar de Palestijnen hebben om verschillende redenen meer vertrouwen in Europa dan in Amerika. Om die reden - maar uiteraard ook ten behoeve van Israël - moeten wij onze grote verantwoordelijkheid voor die regio op ons nemen. Wij hebben tijdens de bijeenkomst van gisteren met de voorzitter van de Knesset, Abraham Burg, gesproken. Ik kan u zeggen dat ik door dit gesprek weer hoop heb gekregen, omdat er in Israël kennelijk ook politici zijn die verzoening tot stand willen brengen en die niet uit zijn op confrontatie of militair geweld.
Wij roepen alle partijen, de Palestijnen, Israël, de wereldgemeenschap, op zich meer in te zetten voor een oplossing, zodat er eindelijk vrede komt in het Midden-Oosten, zodat Europa in de toekomst ook met de landen van het Middellandse-Zeegebied goede betrekkingen kan onderhouden en zodat Israëli's en Palestijnen binnen veilige grenzen kunnen leven. Alleen zo worden de mensenrechten in het Midden-Oosten geëerbiedigd!
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij werken hier samen als Europeanen. De huidige situatie vereist dat wij de basisredenen van ons samenzijn in herinnering brengen. Wij moeten benadrukken dat wij streven naar een verenigd en democratisch Europa waarin voor racisme en vreemdelingenhaat geen plaats is. Laat ik hier de woorden in herinnering brengen die president Mitterrand tijdens zijn laatste toespraak ten overstaan van dit Parlement heeft uitgesproken: 'Nationalisme leidt tot oorlog?. Wij staan hier voor een grondbeginsel van onze samenleving dat hier vandaag luid en duidelijk moet worden benadrukt.

Mijnheer de Voorzitter, mijn vriend Simon Peres, voor wie ik grote bewondering heb, heeft gisteren in Madrid zijn bezorgdheid uitgesproken over het toenemende antisemitisme in Europa. Ik ben van oordeel dat de uitingen van onverdraagzaamheid waarmee wij in ons continent worden geconfronteerd voor ons allen reden tot bezorgdheid moeten zijn. Het is van wezenlijk belang dat alle Europese democraten, alle Europese burgers, ten strijde trekken tegen deze plaag en dit verderf, dat in de loop der geschiedenis zoveel ellende heeft veroorzaakt.
(Applaus)
Verder wil ik u van harte danken, mijnheer de Voorzitter, omdat u ons de gelegenheid hebt gegeven hier vandaag van gedachten te wisselen met de heer Burg, voorzitter van de Knesset. Wij hebben in onze fractie met collega Burg van de Arbeidspartij een open en heftig debat gevoerd. Hopelijk komt ook voorzitter Abu Ala spoedig met ons overleggen. Wij moeten hier immers bruggen slaan om de vrede in het Midden-Oosten te herstellen.
Dan ga ik nu even nader in op de verklaring van de voorzitter van de Raad. Ik ben zo vrij hem erop te attenderen dat wij, zoals hij overigens goed weet, zijn doelstellingen met betrekking tot de Euro-mediterrane Conferentie delen. Hij heeft weliswaar gezegd dat dit initiatief een bijzonder goed idee is, maar hij is aan zijn discours vergeten toe te voegen dat dit idee niet uit het niets te voorschijn is gekomen, maar op naam van het vorige Spaanse voorzitterschap moet worden geschreven. Een compliment aan het adres van de heer Solana, die hier vandaag niet aanwezig is, zou wellicht niet misstaan. Het is een kwestie van je voorganger behandelen zoals jezelf graag door je opvolger wilt worden behandeld.
Hoe het ook zij, het voorzitterschap van de Raad heeft hier vandaag een essentiële boodschap uitgedragen: er wordt stap voor stap een netwerk van associatieovereenkomsten opgezet. Onlangs is de overeenkomst met Algerije ondertekend. Dat is een bijzonder goede zaak. Het probleem is dat men geen rekening heeft gehouden met de inhoud van de laatste resolutie van het Parlement, en ik richt mij hierbij opnieuw tot de voorzitter van de Raad. Wij staan immers met iedereen op vriendschappelijke voet en wij streven naar associatie en partnerschap met alle mediterrane landen. Dat is het basisbeginsel, en wanneer wij twee partners hebben die elkaar in de haren zitten, is het minste dat wij kunnen zeggen: 'Verstik de ander niet zo; laat hem met rust?. Dat is een fundamenteel principe. Daarom hebben wij gevraagd om de Associatieraad bijeen te roepen. Staatssecretaris de Miguel heeft ten overstaan van dit Parlement nadrukkelijk verklaard dat het Spaanse voorzitterschap het voornoemde criterium zou handhaven. Ik zou graag weten of hij die mening nog steeds is toegedaan.
Wij hebben nog andere dingen gezegd: wij pleiten voor een interventiemacht, wij pleiten voor een embargo op de wapenexport. Mijns inziens is het aan de Raad om deze ideeën verder uit te werken. Het heeft immers geen zin om hier in het Parlement te komen klagen over hoe slecht onze diplomatieke vertegenwoordigers wel niet worden behandeld en vervolgens te verklaren dat alle mogelijkheden openstaan. Hier is duidelijk meer vastberadenheid geboden.
Ik sluit mij aan bij de rake opmerkingen van de vice-voorzitter van de Commissie, de heer Patten, die onomwonden verklaart dat wij vanuit menselijk en historisch oogpunt de plicht hebben om de gebeurtenissen in Jenin op te helderen. Ik ben het met hem eens dat de heer Ahtisaari dezelfde eerbied verdient als de overige leden en dat wij geen veto's mogen dulden, niet omdat het hier om een Europeaan gaat, maar omdat wij allen onder de bescherming en de beginselen van de Verenigde Naties vallen.
Wij zijn tevens bereid om mee te werken aan de wederopbouw van de Palestijnse infrastructuur, ofschoon wij niet begrijpen waarom men die vernietigd heeft. Sterker nog, wij hebben geen enkele garantie dat zij straks niet opnieuw met de grond zal worden gelijkgemaakt. Onze partners moeten ons garanties geven. Wij achten het absoluut noodzakelijk dat het gezag van de Verenigde Naties wordt geëerbiedigd en in acht wordt genomen.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog zeggen dat het kwartet onzes inziens samen met de Arabische Liga - in deze context is voor Europa een belangrijke rol weggelegd, mijnheer de voorzitter van de Raad - moet blijven ijveren voor de totstandkoming van een tweede Conferentie van Madrid. Dat achten wij absoluut noodzakelijk. Als wij er bovendien in slagen om een stichting op te richten die concrete resultaten oplevert, is dat uiteraard mooi meegenomen, maar u zou er wellicht beter aan doen om al uw aandacht te richten op de organisatie van een doeltreffende vredesconferentie waarbij Europa en alle andere partijen worden betrokken in plaats van nieuwe stichtingen in het leven te roepen.
(Applaus)

Riis-Jørgensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in het Midden-Oosten is de beschaving verdwenen. Ik wijs op de woorden van commissaris Patten: Israël overschrijdt de legitieme grens van terrorismebestrijding en de Palestijnen doen te weinig om de verschrikkelijke zelfmoordacties te verhinderen. Wij moeten de beschaving in dit gebied terugbrengen. Het recht moet er heersen en niet de macht. Dit principe is de basis van de EU-samenwerking, en het Midden-Oosten heeft wat dat betreft nog veel te leren.
De eerste stap moet zijn dat het VN-onderzoeksteam de mogelijkheid krijgt om de voorbije gruwelijkheden te onderzoeken. Het is schokkend dat Israël drie vooraanstaande persoonlijkheden de toegang tot het gebied heeft ontzegd. Het gaat om de voormalige Finse president, de voormalige voorzitter van het Internationale Rode Kruis en de voormalige Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de vluchtelingen. Israël heeft niet het recht een voorkeursbehandeling te eisen. Het moet aanvaarden dat alle landen gelijk zijn voor de wet. Volgens de voorzitter van de Knesset, waarmee ik gisteren een gesprek heb kunnen voeren, steunt 65 procent van de bevolking premier Sharon en is 80 procent voor het vredesvoorstel van Saudi-Arabië. Dit lijkt mij tegenstrijdig. Er bestaan vredesakkoorden tussen Egypte en Israël en tussen Jordanië en Israël. Vrede in het gebied is dus niet onmogelijk. Europa moet daarom optimistisch blijven en de hoop niet verliezen.
Wat kunnen wij doen? Zoals wij in onze resolutie eisen, moeten wij vertegenwoordigers naar het gebied sturen om toe te zien op naleving van de mensenrechten door beide partijen. Ook hier moet gegarandeerd worden dat het recht heerst en niet de macht. Er moeten mensenrechtenorganisaties in het gebied aanwezig zijn om de situatie te controleren. Tevens moet een internationale vredesmacht naar de Palestijnse gebieden worden gestuurd. Het doet er niet toe of het de VN, de NAVO, de EU of de VS is, als die vredesmacht maar rust brengt. Dit moet de internationale samenleving een garantie bieden, maar Israël dient het niet als een vijandige daad op te vatten. Er moet een nieuwe vredesconferentie komen, maar deze keer met andere deelnemers en gesprekspartners. Zoals een zeer gerespecteerde jood in Denemarken mij zei: "Er zijn momenteel twee idioten in het gebied: de ene is Sharon, de andere Arafat." Het recht moet opnieuw in het gebied kunnen heersen.
Dit is de boodschap van de liberale fractie en wij, als vrienden van Israël in Europa, moeten kritiek kunnen uiten op de Israëlische regering. Als Deen en werkelijke vriend van Israël moet ik kritiek kunnen leveren zonder meteen als antisemiet te worden bestempeld. Tot slot wil ik commissaris Patten verzekeren dat de liberale fractie, indien nodig, bereid is met geld over de brug te komen.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames, heren, waarde collega's, ik heb de indruk dat wij weliswaar allemaal gelijk hebben, maar ook schijnheilig zijn.
Er wordt hier gezegd dat Israël soms niet genoeg en soms juist te veel doet, en dat ook de Palestijnen zich onvoldoende inzetten. Dat klopt. Wij moeten ons echter ook afvragen of onze eigen inspanningen toereikend zijn. Laat mij u in dit verband een zeer eenvoudige vraag stellen. Wij hebben in Barcelona ingestemd met ontwikkelingshulp die onder de benodigde 0,7 procent ligt en zeker onder de riante 1 procent. Wij hebben namelijk ingestemd met 0,39 procent. Maar wij verkondigen ook dat er meer dan 40 miljoen arbeidsplaatsen in de Maghreb moeten worden gecreëerd en meer dan 150 miljoen arbeidsplaatsen in de gehele wereld.
Zijn wij niet schijnheilig bezig? Wij houden mooie redevoeringen, maar als de begroting moet worden aangenomen denken we eerst aan onszelf en vervolgens pas aan de ander. Is dat waar of niet? Ik wil u derhalve de volgende vraag stellen: doen wij wel genoeg?
Laten wij nu eens nader kijken naar de kwestie-Israël. Na de verschrikkingen van de holocaust heeft de internationale gemeenschap uiteraard 'ja? tegen de Staat Israël gezegd. Ze heeft partij gekozen en daarmee zowel gerechtigheid gebracht als onrecht gedaan. Het wordt nu tijd dat de gerechtigheid wordt gewaarborgd en het onrecht wordt uitgebannen. De VN kan een einde aan het onrecht maken door zich in een plechtige stemming uit te spreken voor de Palestijnse staat, net zoals ze indertijd de Staat Israël heeft verordonneerd.

Zo kan het recht worden gewaarborgd en het onrecht worden uitgebannen. Deze situatie kan onmiddellijk worden verwezenlijkt.
In de tweede plaats moeten wij ons afvragen wie vrede kan bewerkstelligen. Wij zeggen dat de Staat Israël een democratische staat is. Dat klopt. Ik denk dat het Palestijns Gezag een sociale organisatie is die langzaam maar zeker steeds democratischer wordt, maar in dit opzicht nog een lange weg te gaan heeft. Zoals bekend zijn het nog altijd niet de grootste democraten die tijdens democratische verkiezingen de meeste stemmen krijgen. Dit is tijdens verkiezingen in Europa wel gebleken.
(Applaus)
Hoe kunnen we de Israëlische samenleving geruststellen, zodat ze zich eindelijk van Ariel Sharon zal bevrijden? Vrede kan namelijk alleen worden bewerkstelligd wanneer Israël een regering heeft die zich opnieuw voor vrede zal inzetten. Dat geldt niet voor de huidige regering, die onder het mom van meer veiligheid voor Israël juist de onveiligheid vergroot en verantwoordelijk is voor meer doden onder het Israëlische volk. Om die reden moeten wij onze inspanningen vergroten. Abraham Burg heeft gezegd: 'Waarom waarborgen wij niet de integriteit van het Israëlisch grondgebied door bijvoorbeeld Israël op te nemen in de NAVO?? De vraag is inderdaad waarom we dit niet gewoon doen. Wij moeten hier maar eens over nadenken. Verder dient de NAVO echter ook de integriteit van de Palestijnse staat zoals verordend door de VN te waarborgen, en wel zo snel mogelijk. Gezien de huidige situatie kan gesteld worden dat de beide volkeren niet in staat zijn om de veiligheid en toekomst van de andere partij te garanderen. Om die reden moeten wij als internationale gemeenschap overwegen om de veiligheid van beide volkeren te garanderen. Twee staten, één vrede, één veiligheid: zetten wij ons hier hard genoeg voor in? Zijn wij daadwerkelijk bereid om de tegenstrijdigheden die wij gecreëerd hebben weg te nemen? Laten wij niet langer beweren dat wij ons allen geheel met enerzijds de Israëliërs en anderzijds de Palestijnen verbonden voelen. Wij zijn geen Israëliërs of Palestijnen, maar Europeanen die zich willen inzetten voor het recht van zowel Israëliërs als Palestijnen om te leven in een eigen staat. Wij zijn allen Israëlische Palestijnen of Palestijnse Israëliërs, dat moeten wij eens goed tot ons laten doordringen. Alleen zo kunnen wij inzien dat als Sharon misdaden tegen de menselijkheid of oorlogsmisdaden gepleegd heeft - daar zou ik zelf ook niet over kunnen of willen oordelen - hij zich voor het Internationaal Strafhof in Den Haag moet verantwoorden. Wij moeten ervoor zorgen dat de verantwoordelijken voor de bloedbaden in Sabra, Chatila en Jenin zich voor het Internationaal Strafhof verantwoorden.
(Applaus)
Als u hiervoor applaudisseert, dient u ook te applaudisseren voor mijn voorstel om ook de Palestijnen die verantwoordelijk zijn voor de zelfmoordacties van jonge Palestijnen in Israël naar het Internationaal Strafhof in Den Haag te sturen. Wat voor de één geldt, geldt ook voor de ander.
(Applaus)
Als wij deze argumentatie volgen en ons hiervoor inzetten, zullen wij geloofwaardig overkomen.
Tot slot wil ik aangeven dat ik voorstander ben van een internationale onderzoekscommissie onder leiding van de VN. Deze commissie moet onderzoeken wat er zich in Jenin heeft voltrokken. De mensen die ook voorstander zijn van de instelling van een dergelijke onderzoekscommissie maar er wel op wijzen dat Israël een democratisch land is, zou ik de vraag willen stellen waarom ze geweigerd hebben een internationale onderzoekscommissie naar Algerije te sturen. Algerije is namelijk nog niet half zo democratisch als Israël. Er wordt hier dus met twee maten gemeten. Dat is wat ik wilde zeggen. Wij zijn hypocriet. Wij zijn alleen ergens voorstander van als dat ons goed uitkomt. Wij zouden echter een stuk geloofwaardiger in de wereld overkomen als wij steviger in onze schoenen zouden staan.
(Applaus)

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, gisteren was ik met achttien andere EP-leden uit zes verschillende fracties in het vluchtelingenkamp Jenin. Op het moment dat wij vannacht uit Jeruzalem wilden vertrekken, vernamen wij dat Ariel Sharon zich verzet tegen de komst van een commissie die moet onderzoeken wat er zich in het vluchtelingenkamp Jenin heeft afgespeeld. Deze commissie, die onder toezicht van de VN zou komen te staan, zou bestaan uit onder anderen de voormalige voorzitter van het Internationale Comité van het Rode Kruis en de voormalige Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de vluchtelingen. Wij hebben onmiddellijk begrepen waarom de Israëlische premier de internationale gemeenschap op deze manier opnieuw heeft uitgedaagd. Eenderde deel van Jenin, een stad in een stad die vorige maand nog vijftienduizend inwoners telde, is veranderd in een ruïne. De gezinnen verzamelen zich in die gedeelten van de opengereten gebouwen die nog overeind staan en lopen daarbij het risico dat ze onder de restanten van hun huizen bedolven zullen raken. In een bepaalde wijk van het kamp stonden wij voor een grote open plaats waar een maand geleden nog tientallen gebouwen van drie of vier verdiepingen stonden. Het enige wat van deze gebouwen is overgebleven zijn de metalen resten die uit de grond steken. Er wordt hard gezocht naar mensen die zich onder het puin bevinden, maar men heeft geen idee hoeveel dit er nog zijn. Tot op heden heeft men 47 lichamen kunnen bergen. Als er straks daadwerkelijk in de puinhopen kan worden gezocht, zal dit aantal helaas waarschijnlijk sterk moeten worden bijgesteld.
De verhalen van de bewoners, die als bewijsmateriaal kunnen dienen, hebben ons met afgrijzen vervuld. Veel soldaten die op 2 april het kamp hebben doorzocht, hebben de burgerbevolking op geen enkele wijze ontzien, of het nu gaat om kinderen, ouderen, gehandicapten of gewonden.
Tijdens onze ontmoeting met de medische staf van het ziekenhuis in het kamp hebben wij vol verbijstering geluisterd naar voorbeelden van deze volstrekt ontoelaatbare houding. Tot in detail kregen wij een relaas over deze zwarte dagen te horen. Zo hebben wij vernomen dat het leger op 4 april om 15.00 uur het ziekenhuis met 22 tanks had omsingeld. Men kreeg te horen dat er geen actie mocht worden ondernomen. 'Als er een ambulance wegrijdt, zullen wij schieten?, gaf de Israëlische generaal aan, die nota bene zelf arts is. Ze hebben inderdaad geschoten op het Rode Kruis dat het kamp probeerde binnen te komen. 'Wij kregen geen toestemming om de gewonden te hulp te komen,? vertelden de artsen ons. Een arts die vroeg hoe het met zijn moeder gesteld was, kreeg te horen dat zij gewond was en dat hij haar niet mocht zien. Ze werd later doorzeefd met kogels teruggevonden. De tanks vielen dezelfde dag nog het ziekenhuis aan en vernietigden het systeem voor de luchtcirculatie. Een arts vertelde dat hij alleen de beschikking had over een ijzeren draad om de bloeding te stoppen van een gewonde wiens borstkast doorboord was door een kogel. Ze hadden de soldaten verzocht of ze hem mochten verzorgen. De arts gaf aan dat de gewonde anders zijn arm zou verliezen, waarop een soldaat antwoordde dat hij net zo goed zijn leven zou kunnen verliezen. Ze namen de gewonde en twee anderen mee nadat ze zes uur in de zon hadden moeten wachten. Niemand weet wat er met ze is gebeurd. Een jongeman die in het ziekenhuis medicijnen kwam halen voor zijn moeder werd bij de ingang vanuit een tank beschoten en raakte gewond. Toen een verpleegkundige hem naar binnen probeerde te slepen, kreeg ze te horen dat ze zou worden gedood als ze hem zou aanraken. Vervolgens werd de gewonde door een soldaat om het leven gebracht alvorens een verpleegkundige werd geroepen om het lichaam weg te halen.
Dergelijke wandaden moeten als oorlogsmisdaden bestempeld worden. Ze dienen immers niet het legitieme recht van de Israëliërs hun veiligheid zeker te stellen. Om die reden probeert Ariel Sharon nu tegen iedere prijs een onderzoek te dwarsbomen door een commissie die met een mandaat van de VN de waarheid probeert te achterhalen. Een regeringsvertegenwoordiger heeft op de voorpagina van de Jerusalem Post vanochtend verklaard dat Israël een soeverein land is en een dergelijk dictaat niet hoeft te accepteren. Hij gaf aan dat het beter voor Israël is om een paar dagen negatief in de publiciteit te staan dan te moeten leven met de gevolgen van een op vooroordelen berustend rapport.
Ik ben van mening dat wij hieruit moeten concluderen dat de internationale gemeenschap deze mensen allereerst moet wijzen op het verschil tussen een soeverein land en een bezet gebied. Voorts dient de internationale gemeenschap ze duidelijk te maken dat ze niet langer straffeloos hun gang kunnen gaan. Het zal niet bij een aantal dagen negatieve publiciteit blijven.
Vroeg of laat zal Sharon rekenschap moeten afleggen. Het wordt tijd dat er veel krachtiger wordt gereageerd. Als wij niet reageren worden wij immers medeschuldig aan de ontoelaatbare praktijken die zich hebben voorgedaan. We moeten reageren, temeer daar de kwestie-Jenin niet op zichzelf staat. Wij moeten weten wat er zich daadwerkelijk heeft afgespeeld in alle steden die opnieuw zijn bezet. Ik denk hierbij in het bijzonder aan Nabloes, waar zich wellicht ook gruweldaden hebben afgespeeld. Onze reactie is nodig, want straffeloosheid versterkt de arrogantie. Veel Palestijnen en Israëliërs die wij gesproken hebben, onder wie ondervoorzitter Chazan van de Knesset, hebben aangegeven te vrezen voor een eventuele aanval op het hoofdkwartier van Arafat. Wat zullen trouwens de gevolgen zijn van de arrestatie van de Palestijnse leider en de Palestijnse afgevaardigde Barghouti? In Bethlehem is nog niets geregeld, ook al wordt er op dit moment onderhandeld. Ariel Sharon heeft bovendien aangekondigd de militaire operaties naar Gaza te zullen uitbreiden. Verder heeft hij verklaard niet van plan te zijn welke nederzetting dan ook te ontruimen. We moeten dus reageren zonder een eventueel ingrijpen van de Verenigde Staten af te wachten. Een dergelijk ingrijpen is overigens helaas niet erg waarschijnlijk, temeer daar de Amerikaanse president de Palestijnen beledigt en zichzelf voor schut zet door Sharon te presenteren als een man van vrede.
Wij moeten reageren en verantwoordelijkheid dragen. Dit betekent voor ons EP-leden dat wij niet alleen moeten voorzien in eventuele noodhulp, maar ons ook sterk moeten maken voor de zending van een internationale troepenmacht die oorlog moet helpen voorkomen en een bijdrage moet leveren aan het bewerkstelligen van vrede. Dat betekent ook dat er in het kader van de resolutie die wij twee weken geleden hebben aangenomen, maximale druk moet worden uitgeoefend op de landen die binnen de Raad de benodigde herziening van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Israël blokkeren. Reageren en verantwoordelijkheid dragen betekent tot slot, mijnheer de Voorzitter, dat het Europees Parlement zorg draagt voor de mensen die direct van ons afhankelijk zijn. In dit opzicht wil ik hier wijzen op de oproep die voorzitter Abu Ala van de Palestijnse Wetgevende Raad aan ons heeft gedaan. Hij heeft gezegd: 'Op kritieke momenten weet je wie je vrienden zijn? en 'Ik zal met plezier een officiële delegatie van uw Parlement en uw Voorzitter ontvangen?. Dit is mijns inziens het moment bij uitstek om op dit verzoek in te gaan en tegelijkertijd een tegenbezoek te brengen aan de voorzitter van de Knesset, de heer Abraham Burg. Wij kunnen zo duidelijk laten zien dat wij niet Israël bekritiseren, maar dat wij Sharon veroordelen.
Wij willen een duurzame, rechtvaardige en waardige vrede. Voor de eerste keer sinds 1948 hebben de gezamenlijke Arabische landen een dergelijk perspectief geboden. Deze historische gelegenheid mogen wij niet voorbij laten gaan. Het zou Europa tot eer strekken als het alles in werking zou stellen om deze unieke kans te realiseren.
Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in veel opzichten zo ongevoelig geworden voor het geweld dat overal ter wereld plaatsvindt, dat de gebeurtenissen in Jenin en de zelfmoordaanslagen in Israël volkomen aan ons voorbij lijken te gaan. In werkelijkheid moeten wij uiteraard proberen oplossingen te vinden en daar naartoe te werken. Laten wij echter bovenal in gedachten houden dat wij te maken hebben met mensen. Laten wij uitgaan van het principe dat ieder afzonderlijk mensenleven onschendbaar en heilig is. Wanneer men de situatie vanuit die realiteit bekijkt, is het niet moeilijk een oplossing of een compromis te vinden. In tegenstelling tot hetgeen sommige sprekers hebben gezegd, wordt oorlog namelijk niet veroorzaakt door vaderlandsliefde of nationalisme, maar door gebrek aan respect, gebrek aan tolerantie ten opzichte van afwijkende meningen en diversiteit binnen onze samenleving. Dat is wat geweld en conflicten veroorzaakt.
De problemen in Israël, Palestina en het gehele Midden-Oosten kunnen alleen daadwerkelijk worden opgelost door de strijdende partijen bij elkaar te brengen. Met je vriend hoef je geen vrede te sluiten, met je vijand wel. Het heeft geen zin om te zeggen dat we Israël of de Palestijnen steunen. Het heeft geen zin dat de Amerikanen zeggen: 'Wij staan achter het optreden van de Israëli's? of 'Wij roepen hen op gematigder te reageren.? De Israëli's en de Palestijnen moeten samen om de tafel gaan zitten en hun problemen uit de weg ruimen. Wat wij ook doen of zeggen, het zal nooit zo effectief zijn als wat zijzelf kunnen bereiken.
Het probleem is echter: hoe brengen wij hen bij elkaar? Beide partijen zullen een offer moeten brengen. Beide partijen zullen hun onderhandelingspositie of hun eigen uiteindelijke doel in zekere mate moeten afzwakken, aangezien er in een vredesproces geen absolute winnaars en ook geen absolute verliezers kunnen zijn. Het is terecht dat wij alle vormen van geweld veroordelen, het is terecht dat wij veroordelen wat er is gebeurd in Jenin en rond de Geboortekerk in Bethlehem en dat wij de zelfmoordaanslagen in cafés en restaurants in Israël veroordelen. Wij moeten echter ook bereid zijn de volken bij elkaar te brengen en dit weloverwogen proberen te bereiken. Dat kan alleen door hen uit het conflict te halen en hen met elkaar in gesprek te brengen. Daarbij moeten wij hun de ondersteuning, de kracht en de volharding geven die zij nodig hebben, zodat zij er niet alleen van overtuigd raken dat vrede haalbaar is en dat de volken van Israël en Palestina in harmonie met elkaar kunnen leven, maar ook dat zij daartoe de volledige steun van de Europese Unie en elk van haar lidstaten zullen krijgen.
Laten wij met de hand op het hart beloven dat wij ons zullen inzetten voor vrede, voor gerechtigheid, maar bovenal voor de menselijkheid.
Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in dit Parlement en de overige Europese instellingen wordt voortdurend benadrukt dat de Europese Unie een waardengemeenschap is en dient te zijn. Daarmee kan ik volledig instemmen.
In onze Europese gemeenschap horen derhalve antisemitische uitingen gewoon niet thuis. De escalatie van het conflict in het Midden-Oosten heeft evenwel tot het omgekeerde geleid: de opbloei van volstrekt verwerpelijke antisemitische manifestaties. Dat is Europa, het continent toch van de holocaust, onwaardig!
Waar ligt in de lidstaten van de Europese Unie de grens van politieke betamelijkheid? Dat is echt geen abstracte vraag vandaag. In een onlangs verschenen Spaans magazine is de naam van de Israëlische premier van een hakenkruis voorzien en is het gezicht van deze regeringsleider tot een varkenskop met keppeltje is verwrongen. Ik waande me echt even terug in de dagen van de notoire nazi-gifmenger Julius Streicher. Terecht heeft ook de Israëlische bewindsman van buitenlandse zaken, Shimon Peres, tijdens de Euromed-conferentie in Valencia antisemitische excessen ten onzent scherp bekritiseerd.
Vóór het begin van de Euromed-top had de ondertekening plaats van de associatieovereenkomst tussen Algerije en de Europese Unie. Bij die plechtigheid noemde de Algerijnse president Bouteflika de Palestijnse zelfmoordenaars 'martelaars? en rechtvaardigde hun terreurdaden als 'legitiem verzet?. Daarmee ondergroef Bouteflika meteen al de doelstelling van 'bestrijding van terrorisme?, opvallend onderdeel van de associatieovereenkomst.
Mijnheer de Voorzitter, wil de Europese Unie ook voor de staat Israël een aanvaardbare gesprekspartner zijn, dan dient zij zich vastberaden te keren en te blijven keren tegen alle uitingen van antisemitisme en terrorisme.
Ik dank zowel de heer Pique I Camps als de heer Patten voor hun duidelijke veroordeling van het terrorisme in het Midden-Oosten.

De Voorzitter.
Ik verzoek de collega's die wensen te protesteren dit in stilte te doen, zodat de spreker zijn betoog kan voortzetten.

Le Pen (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ieder mens met het hart op de juiste plaats ziet diepbedroefd aan wat er zich in het Midden-Oosten afspeelt op de heilige plaatsen waarvan Frankrijk eeuwenlang de beschermheer was. Met name voor de Fransen is dit dus een pijnlijke zaak. Deze geweldsuitbarsting op de plaats waar ooit de kribbe van Jezus heeft gestaan is niet minder dan een aantasting van het Rijk Gods van bijna apocalyptisch karakter. Sinds Frankrijk en Europa in de persoon van de heer Solana - voormalig secretaris-generaal van de NAVO - in dienst van de Verenigde Staten staan, zijn ze in het Midden-Oosten afwezig. Dit is een betreurenswaardige situatie. Domine dona nobis pacem.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. In dit Parlement heeft eenieder steeds de gelegenheid om het woord te voeren wanneer hij dat wenst. Dit is wellicht niet het beste moment, maar toch zou ik u willen verzoeken, mijnheer de Voorzitter, om de draad van het debat weer op te nemen. Wij hebben het hier over Valencia en over de situatie in het Midden-Oosten.

(Interruptie van de Voorzitter)
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Ik geloof dat wij in de eerste plaats het voorzitterschap moeten bedanken omdat het er mede voor heeft gezorgd dat het Parlement een uitzonderlijk grote delegatie naar Valencia heeft kunnen sturen. In Valencia waren vertegenwoordigers van de vijf grootste fracties in dit Parlement aanwezig. Ik meen te mogen concluderen dat de aanwezigheid van de delegatie van het Parlement ons in de gelegenheid heeft gesteld om met eigen ogen te aanschouwen hoezeer het Spaanse voorzitterschap zich heeft ingezet om deze bijeenkomst, die vanwege de enorme spanning die in de regio heerst bijzonder onder druk stond, koste wat het kost te laten plaatsvinden en behendig in goede banen te leiden.
Ik denk niet dat ik mij vergis als ik hieraan toevoeg dat de aanwezigheid van het Parlement nuttig is geweest. Door toedoen van onze delegatie zijn er in het actieplan van Valencia onder meer enkele voorstellen opgenomen waarvoor wij in onze parlementaire resoluties en debatten de basis hebben gelegd.
Op politiek gebied betekenen het onvoorwaardelijke streven naar de eerbiediging van de mensenrechten en de samenwerking inzake terrorismebestrijding mijns inziens een belangrijke stap voorwaarts. Het is de eerste maal dat deze aspecten nauwgezet worden beschreven in de conclusies van een dergelijke bijeenkomst. Ook de beslissing om het liberaliseringsproces in de mediterrane landen kracht bij te zetten is van fundamenteel belang. Wij hopen dat de associatieovereenkomst met Libanon nog onder dit voorzitterschap zal worden ondertekend. Mijnheer de Voorzitter, ik ben overigens van oordeel dat wij de Libanese delegatie hier uitdrukkelijk welkom moeten heten. Libanon speelt immers een vooraanstaande rol in de regio en in het gehele continent.
De geleidelijke openstelling van de markt moet gepaard gaan met aanzienlijke communautaire steun. Commissaris Patten heeft in dit verband aangedrongen op een toename van de investeringen in de regio, vooral met het oog op de ontwikkeling van de infrastructuur. Anderzijds mogen wij ons gelukkig prijzen dat men eindelijk de noodzaak heeft ingezien van een open en diepgaand debat over de verwerking en het beheer van de migrantenstromen aan beide zijden van de Middellandse Zee.
Wij moeten vanuit het Europees Parlement blijven ijveren voor de oprichting van een Euro-mediterrane Ontwikkelingsbank. Ondertussen moeten wij waakzaam blijven en de betrokken instellingen ertoe aansporen - ik ben er zeker van dat de Europese Commissie ons hierin zal bijstaan - om de nodige steun te verlenen zodat wij onze belofte kunnen nakomen en de door de EIB aan deze regio toegewezen middelen uiterlijk in 2006 worden verdubbeld
Ik vind het in dit verband veelzeggend dat de Conferentie haar steun heeft uitgesproken voor de oprichting van een Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering. Ik vertrouw erop dat wij onze werkzaamheden in juni, tijdens de volgende bijeenkomst van het parlementaire forum in Bari, zullen kunnen richten op de inwerkingtreding van deze vergadering, die een basisonderdeel van de institutionalisering van het proces van Barcelona moet vormen. In die zin moet ook de oprichting van een stichting tot bevordering van de dialoog tussen culturen en beschavingen worden toegejuicht, waarop mijn fractie overigens met klem heeft aangedrongen.
Kortom, ik onderstreep nogmaals dat wij in Valencia ondanks de ongunstige omstandigheden opnieuw hebben bevestigd dat de wederopleving van het zes jaar geleden gestarte proces van Barcelona een toekomstgerichte strategische optie is voor de Europese Unie en elk van haar lidstaten en democratische bestuursorganen. Partijdigheid, zoals die welke door de voorzitter van de socialistische fractie wordt voorgestaan, is uit den boze. Ik hoef u er wellicht niet op te attenderen dat de totstandkoming van een stabiele en veilige mediterrane ruimte momenteel wordt bedreigd door de situatie in het Midden-Oosten.
Andere overwegingen buiten beschouwing latend zou ik mijn betoog willen afronden met een dubbel verzoek aan dit Parlement, mijnheer de Voorzitter. Ten eerste moeten wij ons, ondanks alle tegenspoed, blijven inzetten voor de vrede en ten tweede is het van fundamenteel belang dat de interne dialoog in dit Parlement wordt versterkt. Wij moeten er immers voor zorgen dat de standpunten van het Europees Parlement het resultaat zijn van een brede consensus. Eensgezindheid is onontbeerlijk. Alleen op die manier kan het Parlement zijn stem laten horen en een doeltreffende bijdrage leveren aan het door ieder van ons gewenste vredesproces.

Imbeni (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, inderdaad was Valencia een succes. Het was alleen al een succes omdat - en wat dat betreft ben ik het met voorzitter Piqué eens - deze vergadering kon plaatsvinden. Mij viel de eer te beurt om de delegatie van het Europees Parlement te leiden, en ik moet zeggen dat op de Conferentie een intensief en bij tijd en wijle zelfs zeer moeilijk debat heeft plaatsgevonden. De aanvaarding van het actieprogramma en ook de instemming met het idee van een parlementaire vergadering - waar het Parlement natuurlijk de nadruk op legt - en van een stichting voor de interculturele dialoog zijn ongetwijfeld successen. Dat is voor ons reden om te zeggen dat ondanks de tragische situatie in het Midden-Oosten de situatie zich zal verbeteren na Valencia. Er is hoe dan ook een basis voor heropleving van het samenwerkingsproces in het Middellandse-Zeegebied.
Als Israël in veiligheid en vrede wil kunnen leven moet het mijns inziens heel wat vijanden overwinnen. Zoals reeds werd gezegd is de allergrootste vijand ongetwijfeld het antisemitisme. Als Europese Unie en als Europees Parlement lopen wij voorop in de strijd tegen deze plaag, tegen dit verschrikkelijke verschijnsel dat ook de laatste tijd weer sterk de kop op heeft gestoken in onze lidstaten, met weerzinwekkende aanslagen. Een andere vijand is het terrorisme en ook op dit punt staan wij aan de kant van Israël. Wij zijn tegen elke vorm van terrorisme, zoals de verschrikkelijke zelfmoordaanslagen. Ten aanzien daarvan heerst een zekere dubbelzinnigheid in enkele partijen en in enkele Arabische landen. Men zegt namelijk dat ook in Europa de strijd tegen het nazisme en het fascisme een opstand was. Inderdaad was het een opstand, maar ik moet hierbij aantekenen - en deze vergelijking gaat natuurlijk enigszins mank - dat het verzet tegen het nazisme en het fascisme nooit gericht was tegen burgers. Als men burgers vermoordt is men, zoals hier reeds is gezegd, geen martelaar, maar een terrorist.
De derde vijand van Israël is zeer zeker de halsstarrige houding van vele landen die weigeren het bestaan van Israël te erkennen en correcte betrekkingen met dit land te onderhouden. Het Saudische plan kan daarom een belangrijke nieuwe stap zijn. Dan is mijns inziens de vierde vijand van Israël het wantrouwen jegens de Europese Unie. Als er al enige reden was voor dit wantrouwen in het verleden, kan daar nu geen sprake meer van zijn. Dit wantrouwen is onaanvaardbaar en ongegrond. Juist de Europese Unie is met haar principes en haar beleid een vriend en bondgenoot van Israël. Als de Israëlische regering van deze vriendschap en dit bondgenootschap geen gebruik maakt, begaat zij een ernstige vergissing.
Tot slot ben ik persoonlijk van mening dat ook de regering en de politiek van Sharon een vijand van Israël zijn. Ik bedoel daarmee zowel de symbolische gebaren als de concrete daden. Het lijdt geen twijfel dat het de taak van het Israëlisch volk is om de schade te beoordelen die Sharon heeft aangericht door de gerechtvaardigde strijd tegen het terrorisme te veranderen in een ongebreideld, excessief machtsgebruik, door de indruk te verspreiden dat er voor het terrorisme en de crisis maar één oplossing is, de militaire oplossing, door de vertegenwoordiger van de Palestijnse Nationale Autoriteit aan te merken als het hoofd van de terroristen, door hem gevangen te zetten en dan te verkondigen dat hij niets doet tegen het terrorisme, door te weigeren het doel van twee staten en twee volkeren te erkennen, en door geen vaste datum aan te geven voor de terugtrekking uit alle bezette gebieden. Met al deze standpunten brengt de regering van Sharon Israël in moeilijkheden en dient zij bepaald niet de vrede, en daarmee ook niet een veilige toekomst van Israël.
Tot slot wordt de veiligheid niet bepaald door het aantal tanks waarmee men de gebieden bezet, maar door de inzet van de internationale gemeenschap. Zoals voorzitter Piqué al zei, was Madrid de belangrijkste nieuwe ontwikkeling. Deze kans moet nu worden aangegrepen. Zoals Javier Solana heeft gezegd, moeten er nieuwe, korte onderhandelingen op gang worden gebracht voor een stabiele en duurzame vrede voor zowel het Palestijnse als het Israëlische volk, en voor het gehele Middellandse-Zeegebied. Wij moeten meer doen opdat de jongeren eindelijk kunnen geloven in een toekomst van vrede en veiligheid.
Esteve (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt mij vanzelfsprekend om deze evaluatie van de Conferentie van Valencia en de situatie in het Midden-Oosten in te luiden met een verwijzing naar een bijzondere samenloop van omstandigheden: de heropleving van het proces van Barcelona is nu meer dan ooit gerechtvaardigd, temeer daar het Midden-Oosten momenteel geconfronteerd wordt met de ernstigste crisis sinds jaren.
Zoals u weet, heb ik meermaals verdedigd dat het proces van Barcelona het vredesproces in hoge mate moet en kan bevorderen. In die zin is het wenselijk dat het conflict in het Midden-Oosten het proces van Barcelona zo weinig mogelijk belemmert. Het lijdt evenwel geen twijfel dat de huidige situatie uitermate moeilijk en complex is.
Alleen al het feit dat het actieplan ondanks deze bijzonder moeilijke situatie is goedgekeurd, bewijst hoezeer de heropleving van het proces van Barcelona gerechtvaardigd is. Ik denk dat de goedkeuring van het plan beantwoordt aan de gestelde doelstellingen, ten eerste omdat er op die manier een reeds meermaals gerechtvaardigde prioriteit wordt vastgesteld en ten tweede omdat het initiatief wordt opgevat als een actieplan en derhalve op concrete feiten berust.
Zoals hier al is gezegd, gaat het om acties die de eerbiediging van de mensenrechten, de ontwikkeling, de werkgelegenheid, de dialoog, de vrede en de democratie moeten bevorderen. Daartoe hebben wij belangrijke instrumenten ontwikkeld. Denkt u maar aan de stichting, aan de beslissing om te blijven aandringen op de oprichting van een bank, een open bank, een bank die mede-eigendom mogelijk maakt en aan de oprichting van een parlementaire vergadering. Dit laatste initiatief is niet alleen bijzonder nuttig, maar heeft ook twee belangrijke eigenschappen: ten eerste gaat het om een voorstel van het Parlement en ten tweede heeft het betrekking op parlementen, zodat het ons rechtstreeks aangaat.
Ik ben bijzonder tevreden over de aanwezigheid van de achtkoppige delegatie van het Parlement, waarnaar hier overigens reeds is verwezen. Het is ongetwijfeld een goede zaak dat deze delegatie in Valencia aanwezig was en dat het verslag van het Parlement daar de nodige aandacht heeft gekregen, maar ik keer terug naar het vertrekpunt, mijnheer de Voorzitter: het conflict en de tragische situatie in het Midden-Oosten vormen een bedreiging voor alles en iedereen.
De organisatiestructuur van de Palestijnse Nationale Autoriteit is met de grond gelijkgemaakt, Arafat staat onder arrest, er is sprake van bezetting, er doen zich ernstige humanitaire problemen voor. Bovendien lapt de Israëlische regering alle wetten en overeenkomsten aan haar laars en is de Europese Unie niet in staat om een oplossing voor de problemen aan te dragen. De situatie is dan ook onhoudbaar. Uiteraard verheugt het mij dat de heer Solana vandaag een bezoek brengt aan Palestina en dat beide delegaties gisteren en eergisteren in Valencia toch een tijdje aan dezelfde tafel hebben gezeten. Ik ben er tevens van overtuigd dat het actieplan een essentiële bijdrage aan de vrede levert maar, nogmaals, de resoluties van de Veiligheidsraad worden met voeten getreden en dit Parlement twijfelt eraan of de Raad van de Europese Unie erin zal slagen om de goedgekeurde maatregelen ook daadwerkelijk toe te passen. Ik denk dan met name aan het embargo en aan de associatieovereenkomst met Israël, maar ook aan de rol van de Verenigde Staten in deze kwestie. Ik vraag mij met name af of het Parlement en de Europese Unie voldoende druk uitoefenen.
Mijnheer de Voorzitter, daarom kunnen wij onmogelijk onze voldoening uitspreken, ofschoon er zeker ook redenen tot tevredenheid zijn.
Gahrton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gisteren met de heer Watts en anderen een bezoek gebracht aan Jenin. Ik ben sinds 1968 tientallen malen in Palestina geweest en ik heb talloze opgeblazen Palestijnse huizen gezien. Ik dacht dat ik daar immuun voor geworden was, maar Jenin was erger dan ik mij had voorgesteld. Terje Larsson heeft volkomen gelijk. Men kan zeggen dat Jenin de ground zero van Palestina is.
Men kan ook zeggen dat Jenin een nieuw Dir Yassin is. Dat was immers de plaats waar Sharons politieke voorvaderen binnen de Irgun in april 1948 ruim 250 Palestijnse burgers doodden, wat het signaal was voor de massale Palestijnse vlucht die de oorzaak is van het hele probleem. Dat was destijds de bedoeling, en er zijn veel aanwijzingen dat het ook nu weer de bedoeling is. Men wil proberen de Palestijnen schrik aan te jagen zodat ze vertrekken. Men wil ze op de vlucht jagen. Wie toch blijft, zal gevangen worden gezet.
The New York Times berichtte zondag dat er een Berlijnse Muur zal worden gebouwd rond de hele Westelijke Jordaanoever. Daarbij gaat het dus niet om een muur tussen Israël en Palestina, maar om een muur rond de hele westelijke oever, zodat het hele gebied als het ware één groot concentratiekamp wordt. Toen wij daar vannacht waren, werden twaalf Palestijnen uit hun respectieve appartementen gezet, midden in de stad. Volgens de krant Ha'aretz is dit een onderdeel van de strategie om de oude stad met joodse voorposten te omringen. The Jerusalem Post vermeldt van het Israëlische parlementslid Ben Elon dat 'he promises Jewish continuity in Jerusalem?.
Als wij het woord 'jewish? zouden vervangen door 'blanke?, 'Zweed?, 'christen? of een andere etnische of nationale aanduiding, zou iedereen schreeuwen: 'racisme, racisme!?
Waarom zijn de heren Patten en Piqué zo ongelooflijk voorzichtig? Ze hebben weliswaar veel juiste woorden gesproken, maar waarom zien ze de waarheid niet onder ogen en zien ze niet in dat het Israëlische bezettingsbeleid het soort beleid is dat uiteindelijk ook heeft geleid tot de boycot tegen Zuid-Afrika? Hetzelfde soort beleid was de aanleiding tot de interventie in Kosovo om de Kosovo-Albanezen te redden.
Het optreden van Israël moeten wij daarom op dezelfde manier behandelen als indertijd de apartheid in Zuid-Afrika en het beleid van Milosevic in Servië. Het regime-Sharon moet worden geïsoleerd.
Gelukkig wordt dit door veel mensen ingezien. Honderdtwintig wetenschappelijke onderzoekers hebben een brief in The Guardian gepubliceerd, waarin ze eisen dat Israël wordt uitgesloten van wetenschappelijke samenwerking met de EU. De Zweedse en Britse artsenorganisaties hebben voorgesteld dat de Israëlische artsenorganisatie uit de World Medical Association wordt gezet, en de voetbalbond FIFA zal begin mei een beslissing neme over de uitsluiting van Israël.
In Zuid-Afrika roept de joodse minister Ronald Kasrils op tot een boycot van Israël. Het wordt echt de hoogste tijd dat wij in de EU ook eens een harder standpunt innemen en op zijn minst de zeer milde eisen van het Europees Parlement uitvoeren, namelijk het opschorten van de associatieovereenkomst met Israël. Het minste dat wij kunnen eisen is dat de Raad en de Commissie ervoor zorgen dat deze eis daadwerkelijk wordt ingewilligd.

Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon in Valencia de Israëlisch-Palestijnse kwestie in het middelpunt van de belangstelling stond - en hoe kan het anders met zo'n tragedie - lijdt het geen twijfel dat er stappen vooruit zijn gezet. Er is een agenda goedgekeurd waarmee de dialoog en het partnerschap kunnen worden ontwikkeld. Mijns inziens is ook het besluit tot oprichting van een Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering allesbehalve van secundair belang. Wij moeten ons daar krachtig voor inspannen.
Ik heb herhaaldelijk mijn mening gegeven over de oplossing van het conflict. Ik ben het beu telkens weer hetzelfde te moeten zeggen, en ik kan mij trouwens scharen achter veel van hetgeen hier eerder is gezegd. Daarom wil ik vandaag mijn spreektijd gebruiken om de woorden door te geven van de Palestijnse en Israëlische vrouwen die hier samen naar het Parlement zijn gekomen om bij ons aan te dringen op een vredesactie. Deze vrouwen waren Israëlische en Palestijnse parlementsleden van de Jerusalem Link. Hun stemmen zijn de stemmen van degenen die een weg naar de toekomst openhouden, die consequent optreden van ons verwachten. Ik ben dankbaar voor hetgeen is gezegd en voor de gebaren van voorzitter Piqué, van de - afwezige - heer Solana en commissaris Patten, maar mijns inziens moeten wij een mandaat geven voor hetgeen in de resolutie van ons Parlement is opgenomen.
Ik zal u voorlezen wat deze vrouwen hebben gezegd: 'Het doelbewust uitmoorden van onschuldige burgers, zowel Palestijnse als Israëlische burgers, is onvergeeflijk. Het voortdurend lijden van het Palestijnse volk, de vernietiging van de infrastructuur en van huizen en de afzondering van Arafat zullen slechts leiden tot meer lijden en meer onveiligheid voor beide volkeren en elk vredesperspectief de grond in boren. De twee volkeren zullen geen vrede en veiligheid kennen als de onderliggende oorzaak van dit conflict niet met wortel en tak wordt uitgeroeid: de militaire bezetting. Dat is de ware vijand van de vrede. Een klimaat van angst, van obsessieve angst voor represaille houdt de twee volkeren in een wurggreep. Wij vrouwen weigeren ons door angst te laten verlammen en polariseren. Wij kunnen de ogen niet sluiten voor het beleid en de praktijken die zijn opgezet om de Palestijnse bevolking te vernederen, te intimideren en te onderwerpen aan het strategisch programma van Israël, aan het programma voor landonteigening, nederzettingen en kolonisatie dat nu al 34 jaar ten uitvoer wordt gelegd.
Wij kunnen de ogen niet sluiten voor het feit dat het niet-gewelddadig verzet van Palestijnse bewegingen tegen de ontkenning van hun fundamentele mensenrechten telkens weer afketst op geweld en repressieve maatregelen van de kant van Israël en op het stilzwijgen van de internationale gemeenschap. Om vrede en veiligheid te verwezenlijken moet via billijke en allesomvattende onderhandelingen een eind worden gemaakt aan de halsstarrige weigering om het Palestijnse volk recht op zelfbeschikking te geven.
Daarom vragen wij de internationale krachten te zorgen voor een internationale aanwezigheid ter bescherming van de burgerbevolking. Daarom dringen wij aan op toepassing van de resoluties van de Verenigde Naties. Het recht, de wederzijdse erkenning en de eerbiediging van de wederzijdse individuele en collectieve rechten zullen de weg openen voor de opbouw van vrede?
Dat zijn de woorden van deze vrouwen. Mijns inziens mogen wij niet doof blijven voor deze stemmen van Palestijnse en Israëlische vrouwen en de stemmen van talloze Palestijnse en Israëlische mannen. Samen zeggen zij: 'Het is genoeg! Het moet afgelopen zijn met de militaire bezetting?. Laten wij nu van woorden overstappen op concrete daden. De aanwezigheid van de Europese Unie - die naar ik hoop Arafat heeft kunnen ontmoeten - is zeer belangrijk, maar wij moeten Israël onomwonden duidelijk maken dat het land niet langer door kan gaan om op deze manier zijn voortbestaan te verdedigen en bescherming te zoeken tegen al hetgeen het joodse volk kan treffen. Wij kunnen de instrumenten gebruiken die ons ter beschikking staan, maar mogen niet racistisch zijn en enerzijds de overeenkomst met Zimbabwe opschorten en anderzijds jegens Israël alleen maar vriendelijke woorden gebruiken. Wij moeten zo spoedig mogelijk wat doen: vrede is goed voor iedereen.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, in een van de conclusies van de Top van Valencia wordt gewag gemaakt van de associatieovereenkomsten van de Europese Unie met Algerije en Libanon. Mijns inziens moet het Parlement absoluut duidelijk maken dat de daarin vervatte clausules, die alle economische en institutionele overeenkomsten van de Unie met derde landen koppelen aan de eerbiediging van de mensenrechten en de burgerlijke en politieke rechten, dode letter zullen blijven. Libanon en Algerije zullen, ieder om zijn eigen redenen, hun verplichtingen niet nakomen. Dit is schijnheiligheid en daarmee wordt de interne en internationale geloofwaardigheid van de Unie ondermijnd. Op papier stelt de Europese Unie het grote publiek gerust en garandeert zij dat zij zich inzet voor de vrijheid en de rechten van de burgers in de landen waarmee zij overeenkomsten sluit, maar in praktijk durft zij niets te ondernemen tegen de regeringen - van Tunesië tot Laos - die de hulp incasseren maar daarna op haast provocerende wijze hun verplichtingen niet nakomen. Het zou goed zijn indien men daar eens over nadacht en ervoor koos af te zien van deze clausules. Dat zou veel eervoller zijn. Voortzetting daarvan is slechts een blijk van hypocrisie en onmacht. Daar zou ook het Parlement over na moeten denken. Het Parlement dringt namelijk nog steeds aan op sancties tegen Israël, tegen het enige land in het Midden-Oosten dat zich hoe dan ook heeft verplicht tot de eerbiediging van de democratie en de mensen- en burgerrechten, maar het vraagt niets vergelijkbaars, zeker niet met dezelfde kracht, aan de andere landen.
Europa heeft zijn aandacht, mijnheer de Voorzitter, geheel toegespitst op de noordoostgrens - zie uitbreiding - maar heeft welbewust de zuidgrens, de Middellandse-Zeegrens, verwaarloosd. Veel van de problemen waar Europa onder te lijden heeft, zoals de immigratie- en veiligheidsproblemen, ontstaan aan de zuidgrens van Europa, in het contact met de islamitische wereld.
Ik heb waardering voor de opmerkingen over het proces van Barcelona en de desbetreffende voorstellen. Sommigen noemden Valencia een succes. Laten wij echter niet vergeten dat ook de Topbijeenkomst van Barcelona als een succes werd begroet, terwijl wij nu het faillissement hiervan uitroepen. Ik vrees dat ook nu hetzelfde zal gebeuren als wij niet snel overstappen op concrete daden. Ik zal een voorbeeld geven: wanneer zal eindelijk een discussie worden gevoerd over het protectionistische handelsbeleid van Europa, over de markten voor industrieproducten en de markten voor landbouwproducten? Zullen wij het GLB blijven verdedigen tegen onze vermeende belangen of gaan wij onze echte belangen behartigen? Zullen wij met andere woorden ervoor zorgen dat de landbouwproducten uit de Maghreb hier op de markt kunnen komen, zodat daar werkgelegenheid gecreëerd wordt en zodat eventueel ook een rem gezet wordt op de emigratie?
Dan tot slot nog iets over de Israëlisch-Palestijnse kwestie. De voldoening over het bezoek van onze delegatie in Palestina is begrijpelijk. Wij weten wat wij Israël vragen. Gisteren heeft de Raad Israël opnieuw uitdrukkelijk afgeraden iets in Ramallah tegen Arafat te ondernemen. Goed, maar wat vragen wij Arafat eigenlijk? Nemen wij genoegen met zijn 'nee's? of dringen wij aan op stopzetting van de onophoudelijke reeks kamikaze-aanslagen?
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, er nogmaals met kracht op wijzen dat de Europese Unie onomwonden moet verklaren bereid te zijn de Israëlische democratie volledig in de Europese Unie op te nemen. Gisteren heeft de voorzitter van de Knesset, de heer Burg, gezegd dat hij de stok van de sancties niet goed ziet, maar daarentegen de wortel van de volledige integratie heel duidelijk kan onderscheiden. Europa moet die kans grijpen, als de vrede en de toekomst van dat gebied Europa na aan het hart liggen. Dan geeft Europa blijk van visie. Dat is namelijk pas visie!

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik dacht dat u mij niet aan het woord zou laten en daarmee blijk zou geven van het gebrek aan respect voor de regels dat u de parlementsleden in Frankrijk verwijt.
Ik betreur het dat u vandaag als Voorzitter fungeert in plaats van Voorzitter Cox. Ik zou hem namelijk graag direct willen laten weten dat hij met zijn opmerkingen van eergisteren over het resultaat van de presidentsverkiezingen in Frankrijk een andere mening verkondigt dan veel Fransen, inzonderheid de voorstanders van de Franse soevereiniteit. Zijn opmerkingen zijn werkelijk van geen enkele waarde. Hij verzaakt met deze opmerkingen zijn plicht als Voorzitter van dit Parlement om zich onpartijdig op te stellen. Bovendien dient een internationaal parlement zonder supranationale bevoegdheden zich niet te mengen in de interne politieke aangelegenheden van een lidstaat. Ik hoop dat hij tot inkeer komt en zijn in veel opzichten overbodige en aanstootgevende woorden van eergisteren terugneemt. Deze boodschap kunt u aan Voorzitter Cox overbrengen.
Het verbaast ons dat Europa en de Europese lidstaten opnieuw afwezig zijn in het Midden-Oosten. De lidstaten van de Unie kunnen zelf niet meer onafhankelijk opereren vanwege de vermeende Europese solidariteit ten opzichte van het Midden-Oosten. In deze regio spelen zich dramatische gebeurtenissen af. Deze situatie is niet van de laatste weken of maanden, maar bestaat in feite al jarenlang. Mijnheer de Voorzitter, kom nu alstublieft niet opnieuw aan met het standpunt dat Europa een gemeenschappelijk buitenlands beleid moet voeren. Dit standpunt is in 1991 al aan de orde gekomen ten tijde van de Golfoorlog. Vervolgens is het in de kwestie van het Grote Meren-gebied in Afrika nog twee of drie keer herhaald. Ook ten tijde van de crises in Bosnië en Kosovo is dit vraagstuk aan de orde gesteld. Iedere keer weer ging het om louter mooie woorden. Bij iedere nieuwe internationale crisis hield Europa zich stil omdat de Europese landen niet in staat bleken overeenstemming te bereiken over de te volgen lijn. Als Europa met één stem spreekt, gaat het nergens over. Dit komt doordat men in Europa uitgaat van het krankzinnige en gevaarlijke idee dat Europa een eenheid moet zijn en dat de Europese landen daarom moeten zwijgen. Deze situatie is met name ernstig voor Frankrijk. Zou Frankrijk niet door Europa het zwijgen opgelegd zijn, dan zou het zich kunnen inzetten voor rechtvaardigheid en vrede en zou het door veel landen in de wereld gehoord worden. Ik ben al jarenlang de mening toegedaan dat Frankrijk dit juk van zich moet afwerpen. Dat zal ook gebeuren de komende jaren, overeenkomstig de wens van de overgrote meerderheid van de Fransen.

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, volgens mij was de bijeenkomst van de Europees-mediterrane ministers van Buitenlandse Zaken in Valencia inderdaad een succes. Langzamerhand wordt ons steeds duidelijker hoe belangrijk het Middellandse-Zeegebied voor ons is, niet alleen voor de landen binnen de Europese Unie die direct aan de Middellandse Zee liggen, maar ook voor andere EU-landen. Het Middellandse-Zeegebied is belangrijk, de uitbreiding is belangrijk, dat is voor ons allemaal van gemeenschappelijk belang.
Als de situatie in het Middellandse-Zeegebied niet werkelijk verbetert en er geen vrede komt, ondervinden ook wij daar direct de gevolgen van, zoals wij hebben gemerkt bij de aanslag op toeristen in Djerba. Het is daarom belangrijk dat deze dialoog op voet van gelijkheid wordt gevoerd. Bovendien is dit een culturele dialoog die de politiek alleen niet tot stand kan brengen. Het is voor ons van belang dat de mensen in Noord-Afrika uitzicht geboden wordt op economische, sociale en politieke vooruitgang, omdat dat een voorwaarde is voor een stabiele en democratische ontwikkeling van de regio in de toekomst.
Daarom is het zo belangrijk dat daar snel en zonder al te veel bureaucratie efficiënte hulp geboden wordt. Ik weet dat commissaris Patten zich de afgelopen jaren enorm heeft ingezet om op dit punt verbeteringen aan te brengen, maar tot dusver is de situatie nog onveranderd. Er worden subsidies verleend en formele besluiten genomen waarvan de doeltreffendheid nogal wat te wensen overlaat. De tenuitvoerlegging van maatregelen schiet tekort vanwege problemen van onze kant en bureaucratie in de betreffende landen. Daar moet verandering in komen.
Wij zullen met ons beleid geen succes voor het gehele Middellandse-Zeegebied boeken zolang er geen oplossing voor het Midden-Oostenconflict is gevonden. Daardoor laaien de emoties immers steeds hoog op, wat het vinden van een oplossing voor het probleem van het Middellandse-Zeegebied in zijn geheel bemoeilijkt. Ik vind het soms belachelijk wat er met betrekking tot de pendeldiplomatie gebeurt. In de even weken gaat de heer Powell naar het Midden-Oosten en in de oneven weken de heer Solana. Mijnheer de voorzitter van de Raad, wat zou u ervan vinden als de Raad zou besluiten de volgende delegatie niet naar Jeruzalem maar naar Washington te sturen om daar te bewerkstelligen dat er een gemeenschappelijke delegatie naar Jeruzalem en Ramallah gaat samen met de Russen en de Verenigde Naties?
Dat is volgens mij van doorslaggevend belang. Commissaris Patten heeft gesproken over gezamenlijke inspanningen en die moeten wij in deze kwestie zeker leveren. Ik weet dat er bij alle partijen diplomatieke bezwaren bestaan, maar ik vind dat wij moeten doorzetten. Alleen door samen te werken met de Arabische landen die iets willen ondernemen, kunnen wij een einde maken aan het geweld. De maat is nu vol! Alleen op deze manier kan de veiligheid in deze regio op een geloofwaardige manier gewaarborgd worden, en daarmee kunnen de voorwaarden gecreëerd worden voor doeltreffende steunmaatregelen, zoals de 'Marshallhulp' die wij willen bieden.
Wij moeten ervoor zorgen dat beide staten - de Israëlische en de Palestijnse staat - door alle buurlanden erkend worden. Dat is een belangrijke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling. Ook moet er in ieder geval een oplossing voor het vluchtelingenprobleem worden gezocht, zodat de mensen daar een betere toekomst tegemoet gaan en de vluchtelingenkampen geen haard van steeds opnieuw aanwakkerend terrorisme meer zijn. Aan het terrorisme moet immers een einde worden gemaakt. Wij kunnen geen verandering binnen Israël tot stand brengen door de vluchtelingen daarheen te sturen. De Arabische landen moeten bereid zijn de Palestijnse vluchtelingen op te nemen en ze in hun land een toekomst te bieden. De Le Pen-aanhangers, maar ook onszelf, omdat wij verschillende standpunten vertegenwoordigen, wil ik een citaat van Voltaire voorhouden: 'Mijnheer, ik ben het hartgrondig oneens met alles wat u zegt, maar ik zou mijn leven geven voor uw recht om het te zeggen!?
Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard dient iedere positieve beoordeling van de ministeriële Conferentie van Valencia in de context van de tragedie in het Midden-Oosten te worden geplaatst.
Het was lang niet zeker dat de Conferentie zou doorgaan, dat de Arabische groep van het proces van Barcelona bereid zou zijn om met de vertegenwoordigers van de Israëlische staat aan tafel te gaan zitten, dat de Palestijnse Autoriteit aanwezig zou zijn, enzovoorts. Het volstaat niet om onze voldoening uit te spreken over het positieve resultaat. Wij moeten tevens de mijns inziens voor de hand liggende oorzaken van dit welslagen nader toelichten.
Om het beginnen vertoont dit proces reeds een eigen logica. Bovendien zijn de partijen zich ervan bewust dat zij gemeenschappelijke belangen en een gemeenschappelijke lotsbestemming nastreven. Enkele jaren na Barcelona bestaat daarover geen twijfel meer. Ik wil echter vooral de tweede reden benadrukken. Het buitenlands beleid van de Europese Unie wordt zo vaak onder vuur genomen dat wij ons eens moeten afvragen in hoeverre het welslagen van de ministeriële Conferentie van Valencia te danken is aan het beeld dat onze mediterrane partners van het buitenlands beleid van de Europese Unie hebben: zij stellen vast dat onze verbijstering over de tragische situatie in het Midden-Oosten niet geveinsd is, zij stellen vast dat wij dit probleem niet uit de weg gaan, zij stellen vast dat wij geen unilateraal standpunt innemen maar onze visie goed onderbouwen en ten slotte stellen zij ook vast dat wij ons niet schuldig maken aan goedkope demagogie en de wereld niet onderverdelen in goed en slecht. Commissaris Patten heeft in die zin tijdens de Conferentie een briljante, zij het niet geheel originele uitspraak gedaan: de Europese Unie wil niet alleen het terrorisme zelf maar ook de onderliggende oorzaken met harde hand bestrijden. Wij hebben de vruchten van dit beleid geplukt. Ik feliciteer de heer Solana, de heer Patten en zovele anderen dan ook van harte met deze positieve resultaten, al ben ik - uiteraard - geen voorstander van persoonsverheerlijking.
Ondanks onze voldoening mogen wij de enorme broosheid van het proces van Barcelona niet uit het oog verliezen. De arme volkeren - die in het Middellandse-Zeegebied in groten getale aanwezig zijn - hebben bijzonder veel geduld, op voorwaarde dat aan twee vereisten wordt voldaan: ten eerste moeten zij gewaarworden dat zij er het volgende jaar beter aan toe zullen zijn dan dit jaar of vorig jaar, dat de kinderen het beter hebben dan hun ouders en dat de kleinkinderen naar de universiteit kunnen, en ten tweede is het van wezenlijk belang dat zij niet aan vernederingen worden blootgesteld. Dat zijn de fundamentele uitdagingen waarop het mediterrane beleid van de Europese Unie een antwoord moet bieden. Zoals de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Piqué, ook al zei, heeft Barcelona Valencia met goed gevolg doorstaan, maar hierin zal ongetwijfeld verandering komen als wij er niet in slagen deze dubbele uitdaging het hoofd te bieden.

Van der Laan (ELDR).
Ook ik kom net terug uit het vluchtelingenkamp in Jenin en het is onmogelijk om de gruwel van wat wij de afgelopen laatste dagen gezien en gehoord hebben goed onder woorden te brengen. Een man die al vier dagen met zijn blote handen probeert onder het puin zijn broer te vinden, terwijl Israël de bulldozers blokkeert die daarvoor nodig zijn. Een arts die een bloedende man pas van de straat mocht halen toen die man was doodgebloed. Een Palestijnse familie die al vijftig jaar in Oost-Jeruzalem woont en maandagnacht uit haar huis is gezet om plaats te maken voor Israëlische kolonisten. Computers van het Palestijnse ministerie van onderwijs worden door Israëlische soldaten op een hoop gegooid en vervolgens met granaten worden opgeblazen.
Kan iemand mij vertellen wat deze daden te maken hebben met de strijd tegen terrorisme? De Israëlische regering is niet alleen bezig met de strijd tegen terrorisme: Sharon vernietigt moedwillig de Palestijnse infrastructuur en daarmee de Palestijnse hoop, en mensen zonder hoop worden gedreven tot wanhoopsdaden. Walgelijke zelfmoordaanslagen zijn dan het resultaat. En zo draagt Sharon zelf bij aan de onveiligheid van Israël, die hij zegt naderbij te willen brengen.
De veiligheid van Israël kan alleen gegarandeerd worden als we de oorzaken van die wanhoop weghalen: de kolonisatie en de bezetting. Maar Sharon heeft aangegeven weer nieuwe nederzettingen te willen gaan bouwen. Hoe moet dat de veiligheid van Israël garanderen?
Tot slot nog dit, Voorzitter. Wij zijn allen geschokt door het opkomende antisemitisme in Europa. Wij veroordelen dit en roepen regeringen op krachtig op te treden. Maar om, zoals Perez dat doet, iedereen die kritiek op Israël heeft meteen als antisemiet te bestempelen, is onacceptabel en wel een heel makkelijke manier om je niets te hoeven aantrekken van gefundeerde internationale kritiek.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb gisteren het vluchtelingenkamp in Jenin bezocht, net als mijn collega die ons zojuist heeft toegesproken. De vorige sprekers hebben reeds beschreven wat voor vreselijke dingen wij daar hebben gezien.
Het gaat niet alleen om Jenin. De Palestijnen met wie wij hebben gesproken, hebben ons gezegd dat Nabloes, Ramallah en alle steden op de Westelijke Jordaanoever in een soortgelijke situatie verkeren.
Ook de politieke gevolgen zijn niet te overzien. De Palestijnse Autoriteit is volledig vernield. De ministeries, de scholen, de infrastructuur, de archieven, alles is met de grond gelijkgemaakt. Op de weg van Jeruzalem naar Jenin - waar wij herhaaldelijk werden tegengehouden door politiewagens, tanks en jeeps - zagen wij bovendien de nederzettingen van de buitenlanders die zich op Palestijns grondgebied vestigen. Wij waanden ons in een woonwijk van Parijs, Londen, Madrid of om het even welke andere Europese hoofdstad. Rijkdom en misère gaan er hand in hand. Wij hebben zelf geconstateerd hoe een soevereine staat overgaat tot de arrestatie van de president van een Nationale Autoriteit van een grondgebied dat die staat helemaal niet toekomt of van een leider als Barghouti, en hoe met helikopters en tanks terroristische daden gepleegd worden. De acties van de door wanhoop gedreven terroristische zelfmoordenaars zijn uiteraard onaanvaardbaar, maar ook met helikopters worden terreurdaden begaan. Eergisteren hebben wij dat met eigen ogen kunnen aanschouwen.
Deze situatie geeft mijns inziens aanleiding tot groot pessimisme, tenzij de internationale gemeenschap en de Verenigde Naties, en met name de Europese Unie en de Verenigde Staten, resoluut ingrijpen. Er kan niets gedaan worden zolang de VN-resoluties niet worden nageleefd. Ik weet - net als iedereen - dat de Arabische wereld van nature tegen Israël gekant is, maar het is niet daar dat de schoen wringt. Het probleem is dat Sharon en eigenlijk ook het merendeel van zijn medewerkers overtuigd zijn van hun historische, morele, culturele en technologische superioriteit. Een onlangs tot zijn regering toegetreden religieuze minister heeft gesuggereerd dat alle Palestijnen in zee zouden moeten worden gegooid en dat de achterblijvers in dat geval hoogstens dezelfde verworvenheden zouden genieten als de Turken in Duitsland of de Algerijnen in Frankrijk. Zelfs de meest vooruitstrevende personen willen geen Palestijnse staat. Wat kunnen de Bantoestans in hemelsnaam doen om deze situatie te verhelpen? Zij worden van elkaar gescheiden door nederzettingen, door wegen die uitsluitend door de kolonisten en door het leger worden gebruikt, om nog maar te zwijgen van de beperkte oppervlakte van hun grondgebied, met name wanneer ze bijvoorbeeld ook van de bijzonder waardevolle Jordaanvallei worden buitengesloten.
Ik geloof dat de Palestijnen alle recht hebben om ons deelgenoot te maken van hun wanhoop. Dat is uiteindelijk wat de voorzitter van het Palestijnse parlement en de opvolger in Jeruzalem van Hussein, die helaas is overleden, hebben gedaan. Volgens ons is er maar één uitweg mogelijk: de VN en met name de Europese Unie moeten dringend tussenbeide komen. Zonder inmenging van buitenaf zullen de oorlogvoerende partijen er niet uitkomen, aangezien Israël geen Palestijnse staat wil. Dat past niet in de Israëlische ideologie. Zo staan de zaken ervoor. Ik geloof dat wij ons van dit probleem bewust moeten zijn. Anders zullen wij geen oplossing vinden.
Ik ben van oordeel dat Europa zich in deze situatie niet schuldig mag voelen. In de Verenigde Staten wordt reeds in verschillende kringen benadrukt dat Europa vanwege zijn verleden niet mag ingrijpen. Wij zijn burgers van het heden. Wij mogen ons niet schuldig voelen. Chantage op grond van vermeend antisemitisme is uit den boze: omdat wij voorstander zijn van een Palestijnse staat, zouden wij antisemieten zijn. Het gaat hier niet om een religieus maar om een politiek probleem: een volk dat door een staat wordt vernederd en vernietigd. Het eigenlijke probleem is de bezetting. Wij moeten onze overtuigingskracht aanwenden, wij moeten een oplossing opleggen aan Israël en een helpende hand toesteken aan Palestina. Dat is de taak die de Europese Unie op zich moet nemen.

Marset Campos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik was gisteren in Jenin. Als arts en hoogleraar aan de Medische Faculteit was ik diep onder de indruk van de woorden van de directeur van het ziekenhuis van Jenin. Hij klaagde dat hij de gewonden die in de buurt van het ziekenhuis in doodsstrijd verkeren niet kan verzorgen omdat de tanks, machinegeweren en helikopters hem dat beletten. Dat is werkelijk dramatisch en heeft niets met veiligheid uit te staan. Een volk terroriseren is puur staatsterrorisme. Daarom ben ik de heer Piqué dankbaar dat hij niet alleen het terrorisme van de Palestijnse zelfmoordenaars aan de kaak stelt - hetgeen overigens niet meer dan correct is - maar ook het terrorisme van de staat Israël met klem veroordeelt. Wij mogen niet met twee maten meten, aangezien dat onze geloofwaardigheid zou aantasten.
Ik wil hier onderstrepen dat het vredesproces mislukt is omdat het onaanvaardbaar is dat een staat het grondgebied van een ander volk bezet en daar bovendien ook nog nederzettingen opricht zoals momenteel gebeurt. Deze situatie doet mij denken aan de inval van Duitsland in Frankrijk en is werkelijk onaanvaardbaar. Zij lokt een logische reactie uit tegen het bezettingsleger, tegen de bezetter. Ieder mens, iedere sterveling komt in opstand bij het zien van de rijkdom in de nederzettingen en de ellende in de vluchtelingenkampen. Daarom is het van wezenlijk belang dat de Palestijnse staat onverwijld wordt erkend en dat Palestina als staat in de gelegenheid wordt gesteld protest aan te tekenen bij de internationale gemeenschap.

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben net uit Jenin terug en ik ben verbaasd over de uitspraak van commissaris Patten "dat de Israëlische soldaten niet altijd evenveel respect voor mensenlevens hebben getoond". Het lijdt geen twijfel dat hetgeen wij in Jenin hebben gezien een absoluut gebrek aan respect voor mensenlevens is. Bulldozers reden de huizen binnen en maakten ze met de grond gelijk. Om zeker te zijn dat alle leven uitgeroeid was en dat men geen enkel lijk zou kunnen vinden, reden er daarna tanks overheen, waardoor nu een brede weg ligt waar vroeger huizen stonden. Als dat geen schending van de mensenrechten is, dan weet ik het ook niet meer. Niemand weet hoeveel doden er onder het puin in Jenin liggen, maar men ruikt dat er lijken liggen. Er hangt een afschuwelijke stank in het gebied en men kan beginnen te graven waar de stank het sterkst is. Men weet niet hoeveel lijken er liggen, omdat mannen en vrouwen eerst van elkaar gescheiden werden. De mannen zijn nog niet naar Jenin teruggekeerd, en niemand weet hoeveel mannen zich nog in de Israëlische gevangenissen bevinden en hoeveel er dood onder het puin liggen.
Wij moeten de zelfmoordaanslagen veroordelen, maar wij moeten evengoed dit soort gruwelijkheden veroordelen. Het is niet voldoende te eisen dat Israël zijn troepen terugtrekt. Wij moeten eisen dat de schuldigen ter verantwoording worden geroepen en dat Israël de soldaten die deze wreedheden hebben begaan zelf ter verantwoording roept. Er zijn ongelooflijk veel burgers gedood. Wij hebben de precieze aantallen van de mensenrechtenorganisaties gekregen. Meer dan 2000 mensen zijn gedood. Wij weten zelfs op welke manier ze zijn omgebracht, met bombardementen of met de kogel, en in het laatste geval weten we zelfs waar ze zijn neergeschoten. Wij weten hoeveel kinderen, hoeveel mannen en hoeveel vrouwen zijn gedood. Wij weten ook dat de infrastructuur in de Palestijnse gebieden systematisch vernietigd wordt. Wij weten dat geboorten en sterfgevallen momenteel niet meer geregistreerd worden. Huwelijken evenmin. Misdadigers worden ook niet meer geregistreerd, maar van Arafat verlangt men wel dat hij misdadigers gevangen zet. Er bestaat echter geen namenregister meer, want de hele infrastructuur is systematisch lamgelegd.
Commissaris Patten eist garanties dat dit soort acties nooit meer voorkomt, maar ik vind dat hij zijn woorden beter kan intrekken. Hoe kunnen wij in godsnaam verwachten dat Israël ons - na de systematische en zeer bewust geplande vernietiging - garanties biedt dat dit nooit meer gebeurt? Moeten wij op die garanties wachten alvorens wij de infrastructuur heropbouwen? En als we ze niet krijgen, moeten wij de infrastructuur dan maar niet herstellen? Het is duidelijk wat Israël en Sharon willen, hoewel ik het land en de leider niet over één kam mag scheren, want in feite is het alleen Sharon. Vorige week heeft hij Marwan Barghouti, een Palestijns leider en voorvechter van de vrede, gevangen genomen. Die zit nu in de gevangenis en heeft tijdens de voorbije acht dagen slechts één uur met zijn advocaat kunnen spreken. Hij wordt gedurende 21 uur aan een stuk door ondervraagd en mag maar 3 uur slapen. Hij is een collega van mij, geniet dezelfde immuniteit, maar op dit ogenblik wordt hij in een Israëlische gevangenis gefolterd. Dit is een onderdeel van de vernietiging van de Palestijnse samenleving, de Palestijnse infrastructuur en de Palestijnse leiders. Laat ons de dingen bij hun naam noemen en niet langer gissen, want er zijn bewijzen genoeg.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil allereerst benadrukken dat men zich tijdens de Raad Algemene Zaken verantwoordelijk heeft getoond. Men heeft namelijk geweigerd de aanbeveling van het Europees Parlement over te nemen waarin werd voorgesteld de associatieovereenkomst met Israël op te schorten, hetgeen niet billijk zou zijn. Mijnheer de voorzitter van de Raad, u hebt terecht niet gesproken over het zenden van waarnemers of een troepenmacht zonder dat er sprake is van een politiek akkoord. Wat zou de rol van deze waarnemers of troepenmacht trouwens kunnen zijn in een situatie waarin geen sprake is van twee normale legers die tegenover elkaar staan? Als de Europese Unie zich niet onpartijdig opstelt, zal ze haar vertouwen verliezen bij de beide hoofdrolspelers in het conflict. Dit vertrouwen is evenwel onmisbaar als de Unie te gelegener tijd daadwerkelijk een bijdrage wil leveren aan een duurzame oplossing van het conflict. Doordat de Unie zich door ideologie en hartstocht laat verblinden, hebben de Verenigde Staten vrij spel op het diplomatieke vlak en kunnen ze op zoek naar een vrede die alleen hun eigen belangen dient.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, de voorstellen die u deze middag hebt gedaan gaan de goede kant op, na de tekortkomingen van de laatste tijd. Ik denk hierbij aan de dubbelzinnige opstelling van Europa tijdens de Conferentie van Durban, het slechte functioneren van de Europeanen binnen de Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties en deze partijdige resolutie, waarmee ons Parlement op het verkeerde moment een verkeerd signaal heeft afgegeven. Uw verklaring, mijnheer de Voorzitter, was evenwichtig. De Raad eist dat de Israëlische strijdkrachten zich uit de bezette gebieden terugtrekken en tegelijkertijd dat de aanslagen in Israël ophouden. U hebt de zelfmoordaanslagen krachtig veroordeeld door ze als onverdedigbaar te bestempelen en aan te geven dat de plegers van deze aanslagen geen martelaars maar terroristen zijn. De Europese Unie dient zich in dit opzicht inderdaad ondubbelzinnig en standvastig op te stellen. De komende weken dient de Europese Unie er mede voor te zorgen dat het onderzoek van de Verenigde Naties in Jenin onpartijdig verloopt. Dit onderzoek mag dus geen aanleiding zijn voor manipulaties of overdrijvingen die de vrede in de weg kunnen staan. Met het oog op de oprichting van een Palestijnse staat moeten wij het Palestijns Gezag er mede van zien te overtuigen geen dubbelzinnig beleid te voeren en zich volledig verantwoordelijk op te stellen.

Suominen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie die dit marathondebat zijn blijven volgen, ik dank de Commissie en de Raad voor de verklaringen over de Euro-mediterrane Top en de situatie in het Midden-Oosten.
Natuurlijk willen wij in het Parlement op de hoogte blijven en mijn fractie steunt alle evenwichtige pogingen om vrede in het Midden-Oosten te bereiken. Het lijkt echter bijna grotesk om er week in week uit alleen maar over te debatteren. Wij zijn vanuit het Parlement immers niet in staat in deze zaak op te treden. Wij komen hier allemaal om voor eigen publiek te spreken, maar gaan wij ook weer tevreden weg als wij dat gedaan hebben? Hopelijk niet.
Het lijkt erop dat, zoals enige tijd geleden bij de reddings- en graafwerkzaamheden bij het World Trade Center eindelijk het niveau ground zero werd bereikt, ook de betrekkingen tussen de Israëli's en de Palestijnen op het niveau ground zero zijn aanbeland. Een optimist zou zeggen - en ik ben een optimist - dat men in deze situatie alleen maar vooruitgang kan en moet boeken. Deze hoop heeft ook commissaris Patten uitgesproken.
Het lijkt duidelijk dat alleen met de gezamenlijke inspanningen van het kwartet Verenigde Naties, Europese Unie, Verenigde Staten en Rusland vooruitgang kan worden geboekt. Solistische acties, of het nu gaat om de gerespecteerde Colin Powell of de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB, Javier Solana, leveren niets op, want er is voor een van de partijen in het conflict altijd wel aanleiding om de onderhandelaar van partijdigheid te verdenken. Als zelfs een zo duidelijke missie als die van oud-president Martti Ahtisaari, die op verzoek van secretaris-generaal Kofi Annan de verwoestingen en het aantal slachtoffers in Jenin zou onderzoeken, al op achterdocht van een van de partijen stuit, dan bevinden wij ons inderdaad op het niveau ground zero. Oud-president Ahtisaari, die ik goed ken, kan moeilijk van een partijdige houding worden beschuldigd.
De internationale gemeenschap moet al haar krachten bundelen om het enig mogelijke eindresultaat te bereiken: de Palestijnen moeten hun eigen nationale staat krijgen en die in zijn geheel soeverein kunnen besturen, dus niet alleen het gehele landoppervlak maar ook het water ernaast en de lucht erboven. De Israëli's moeten de onvoorwaardelijke garantie krijgen dat hun kinderen, bejaarden, vaders en moeders zich volkomen veilig in hun eigen land kunnen verplaatsen zonder de dreiging van voortdurende bomaanslagen van sluwe terroristen. Alleen zo kan een constructieve symbiose beginnen die gebaseerd is op respect van beide kanten.
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof niet in sancties; druk moet voldoende zijn. Als er echter niet snel constructieve, concrete en doelgerichte onderhandelingen op gang komen die ook tot resultaat leiden, zullen wij ongetwijfeld een déjà vu-gevoel krijgen. Hoe lang en hoe vergeefs werd er in voormalig Joegoslavië niet onderhandeld, voordat er sancties kwamen!

Soares (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, om te beginnen zou ik het Spaanse voorzitterschap en in het bijzonder minister Piqué willen feliciteren met alle inspanningen die zij hebben ondernomen met het oog op de Conferentie van Valencia, die zeker geen slechte resultaten heeft opgeleverd. Tevens spreek ik mijn waardering uit voor commissaris Patten, voor de intelligente, terughoudende en scherpzinnige wijze waarop hij zich van zijn taak heeft gekweten.
Ik zou minister Piqué echter één heel simpele vraag willen stellen: gelooft u echt - vooral ook met het oog op de terechte opmerking van commissaris Patten dat het Midden-Oosten in brand staat - dat het proces van Barcelona opgewassen is tegen het conflict in het Midden-Oosten? Met zijn verwerpelijke beleid heeft Sharon laten zien dat hij noch de resoluties van de Europese Unie, noch die van de Verenigde Naties en zelfs niet de aanbevelingen van president Bush opvolgt. Hij neemt ze gewoon niet serieus! Mijn vraag is daarom: gaan wij door met onze mooie woorden, aardige toespraken en stemmingen op grote schaal, die zoals iedereen weet niets opleveren, of maken wij gebruik van de ons ter beschikking staande middelen om Sharon te dwingen van beleid te veranderen? Waarom wordt de door het Europees Parlement met grote meerderheid goedgekeurde resolutie om de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Israël op te schorten niet uitgevoerd? Waarom wordt er in het kader van de VN geen serieus initiatief op stapel gezet om Israël te dwingen een vredes- en interventiemacht te aanvaarden? Ik ben altijd een vriend geweest van Israël en ik betreur het derhalve te moeten zeggen dat Sharon bezig is de eer van Israël voor altijd te schenden en dat hij zijn land in een in moreel opzicht onverdedigbare positie heeft gebracht, met als gevolg dat Israël meer dan ooit tevoren in een internationaal isolement terecht is gekomen.
Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben zojuist teruggekeerd uit Jenin en ik deel de verontrusting over de mensenrechtenschendingen door beide partijen. Wij moeten de heer Arafat er onophoudelijk aan herinneren dat zelfmoordaanslagen niet alleen moreel verwerpelijk zijn, maar dat zij ons er ook van weerhouden hem te helpen een Palestijnse staat op te richten. Zij spelen Ariel Sharon in de kaart.
Twee weken geleden heeft de meerderheid van dit Parlement een oproep gedaan de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël op te schorten. Ik sta achter een wapenembargo, maar niet achter sancties. Sinds mijn terugkeer ben ik er zelfs nog meer van overtuigd dat wij ons met dergelijke maatregelen mogelijk op een doodlopende weg begeven, ook al komen zij tegemoet aan ons verlangen te tonen dat wij niet werkloos toezien. Het is waarschijnlijk de bedoeling dat de sancties de Israëlische burgers zo scherp het verlies aan uitvoermogelijkheden en banen doen voelen dat zij de regering-Sharon onder druk zullen zetten haar krankzinnige beleid te staken. In het interview van afgelopen maandag met commissaris Patten, in de Afghaanse stad Herat, kwam echter naar voren dat Brussel teleurgesteld was omdat de Israëli's de band met de EU niet naar waarde leken te schatten. Zij wantrouwen ons, al dan niet terecht.
Terwijl de Palestijnen van mening zijn dat zij verwikkeld zijn in een nationale vrijheidsstrijd tegen de onderdrukking door de Israëlische bezetter, beschouwt vijfenzeventig procent van de Israëli's zichzelf als het voornaamste slachtoffer, dat een nationale strijd op leven en dood voert. Het gaat mij hier niet om de juistheid van deze twee versies, maar wat in elk geval niet helpt is de oproep van twee Britse hoogleraren om academische en intellectuele uitwisselingen te staken. Die uitwisselingen bieden ons Europeanen juist de gelegenheid onze ervaring in het overwinnen van haatgevoelens door wederzijds respect over te brengen, waarmee wij de Israëli's en de Palestijnen helpen hun dialoog te versterken. Welke zin heeft het om de financiële steun aan niet-gouvernementele mensenrechtenorganisaties in Israël stop te zetten? Als wij de associatieovereenkomst opschorten, zullen wij slechts het beeld bevestigen dat Israël van Europa heeft, namelijk dat Europa onbetrouwbaar is. Wat is onze exitstrategie als de handelssancties geen effect hebben? Aan welke voorwaarden zou voldaan moeten zijn voordat de opschorting van de associatieovereenkomst wordt opgeheven? Ik heb nog niemand horen uitleggen hoe wij dat gaan aanpakken.
Mijns inziens is het veel beter onze aandacht te richten op een andere paragraaf van onze resolutie, namelijk die waarin gewezen wordt op de noodzaak een internationale vredesmacht naar Palestina te sturen. Als wij willen dat er zo spoedig mogelijk een Palestijnse staat komt en als wij vrede en gerechtigheid tot stand willen brengen in de regio, dan moeten wij al onze diplomatieke inspanningen daarop richten en niet de kans op een dialoog laten liggen.
Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn dank betuigen aan de afgevaardigden die de regio onlangs bezocht hebben en vandaag hun ervaringen uit de eerste hand met ons delen. Net als veel andere afgevaardigden van het Parlement heb ik de afgelopen weken gesproken met vertegenwoordigers uit het Midden-Oosten die hier gekomen zijn om onze hulp te vragen.
Evenals mevrouw Morgantini vorige week had ik het voorrecht zeer moedige en zeer inspirerende Israëlische en Palestijnse vrouwen te ontmoeten die zich samen inzetten voor vrede - en zij beschouwen die als vrede tussen gelijken. Zij hebben ons op uiterst levendige wijze uitgelegd hoe wanhopig de situatie is. Het werk dat de Palestijnen de afgelopen tien jaar hebben verricht om de fundamenten van een staat te leggen wordt op systematische wijze verwoest. De meeste vrouwen werkten voor NGO's en hun bestanden, computers en bezittingen zijn vernield, zodat zij niet langer hun werk kunnen doen.
Er zijn veel resoluties aangenomen en conferenties gehouden. Die zijn alle belangrijk, en er zullen er nog veel meer volgen. Volgens deze vrouwen is het evenwel noodzakelijk in te grijpen teneinde verder bloedvergieten te voorkomen. Zij vroegen ons een vredesmacht te sturen om de bevolking te beschermen en ik vind dat wij aan dat verzoek moeten voldoen. Een op geweld gebaseerd beleid kan nooit de diepe wanhoop en radeloosheid verdrijven die tot nieuwe gewelddaden leiden. Er moet voor de lange termijn een rechtvaardige en vreedzame oplossing gevonden worden en spoedig ingrijpen is geboden om nú een einde te maken aan het moorden. Wij moeten op alle niveaus druk blijven uitoefenen, op alle mogelijke manieren, teneinde die blijvende vrede te bereiken.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens het debat over het Midden-Oosten hebben velen geprotesteerd tegen de aanwezigheid van de heer Le Pen hier. Ik vrees echter dat wij het extremisme aanmoedigen, niet alleen met ons economisch en sociaal beleid maar ook met ons beleid met betrekking tot het Midden-Oosten. De ideeën van bewegingen zoals het Front National zijn alom bekend.
Om welke ideeën gaat het? De glorie van de natie: als onze volkeren zien hoe Europa het blinde en doofstomme dienstmeisje speelt van de Verenigde Staten, hoe Europa zwijgend toeziet terwijl het Palestijnse volk wordt uitgemoord, dan is het niet meer dan logisch dat zij de politieke krachten van het Europees establishment de rug toekeren en geboeid raken door de mythe van de vergane glorie van de natie. Antisemitisme: als Europa, het in het bloed van de joden gedrenkte Europa, toekijkt hoe Jenin veranderd wordt in een moderne versie van het getto van Warschau, dan is het logisch dat wij opnieuw stemmen horen opgaan als 'het is allemaal de schuld van de joden?, stemmen die in het troebele water vissen van het antisemitisme. Vreemdelingenhaat: vreemdelingenhaat is echter niet meer dan logisch als wij deze landen, de islamitische, Arabische landen, aan hun lot overlaten in het brandend Midden-Oosten, in plaats van ze in staat te stellen zich in veiligheid te ontwikkelen, sociale samenhang te verwerven en de geboortecijfers onder controle te krijgen. Wat zou het resultaat daarvan zijn? Minder immigratie, minder Maghrebijnen en minder mogelijkheden voor bepaalde figuren om olie op het vuur van de vreemdelingenhaat te gooien.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog duidelijk maken dat wij onmiddellijk moeten optreden in het Midden-Oosten om de Palestijnen te beschermen, om Israël te beschermen tegen het antisemitisme, maar ook om het democratisch karakter van Europa te beschermen.

Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, commissaris Patten heeft eens te meer op indrukwekkende wijze het standpunt van de Europese Unie inzake het Midden-Oostenconflict verwoord en daarover wil ik een aantal opmerkingen maken. Laat ik vooropstellen dat ik mij zowel met het Israëlische volk als de Israëlische staat verbonden voel. Dit gezegd hebbende wil ik mijn Israëlische vrienden de volgende vraag stellen: wat heeft Israël bereikt met het doden van vele Palestijnen, vermeende terroristen, moordenaars en potentiële moordenaars, met het verwoesten van woningen, scholen en de infrastructuur van de Palestijnse autoriteiten? Is Israël daardoor ook maar een stap dichter bij vrede en veiligheid gekomen? Is het risico niet veel groter dat daardoor juist nóg meer haat is ontstaan die bij een volgende gelegenheid in het Midden-Oosten of misschien wel bij ons tot uitbarsting zal komen?
Ik wil onszelf echter ook de vraag stellen of wij wel voldoende gedaan hebben om Israël alle hier naar voren gebrachte paternalistische eisen op te leggen. Hebben degenen die in Jenin zijn geweest ook eens een bezoek gebracht aan de families in Jaffa die tijdens het pesachfeest op gruwelijke wijze familieleden verloren hebben bij een zeer bloedige bomaanslag? Israël is toch al jarenlang het slachtoffer van Palestijnse terreuraanslagen, lang voordat Sharon op het krankzinnige idee kwam provocerend over de Tempelberg te marcheren! In zulke gevallen nemen wij altijd het besluit tot een urgentieprocedure waarin wij het terrorisme veroordelen. Dat hebben wij nu ook gedaan, terwijl wij van tevoren al wisten dat geen enkele Palestijn zich daar ook maar iets van zou aantrekken. Is dat dan voldoende? Hebben wij in dit geval genoeg gedaan?
Arafat is toch nooit daadwerkelijk van plan geweest - en waarschijnlijk was hij daartoe ook niet in staat - een einde aan het terrorisme te maken? Hoe kunnen wij dan verantwoorden dat wij de Palestijnen iedere maand aanzienlijke bedragen ter beschikking stellen? Mevrouw Schreyer, weet u wat er met dit geld gedaan wordt? Heeft u dat ooit gecontroleerd en kunt u dat dan aan het Parlement bewijzen? Wat was de reactie van de Commissie op de ontdekking van stukken waaruit blijkt dat Arafat zelf vrijwel zeker betrokken is bij de financiering van het terrorisme?
In een groot Duits dagblad stond vorige week een artikel over een bloedige aanslag vier jaar geleden in Jeruzalem - lang voordat de tweede intifada begon - die aan vele onschuldige mensen het leven heeft gekost en velen voor het leven getekend heeft. In dit artikel stond dat de foto's van de daders in Palestijnse scholen worden vereerd alsof het foto's van helden zijn. Israël wordt dus al jaren bedreigd door terrorisme, maar hebben wij nu echt voldoende gedaan om daaraan een einde te maken? Mijns inziens moeten wij nu meer doen dan slechts eisen dat Israël zich terugtrekt uit de bezette gebieden. Uiteraard moet dat hoe dan ook gebeuren, maar dat is niet voldoende om vrede tot stand te brengen. Het is niet voldoende om slechts op papier het Palestijnse terrorisme te veroordelen. Uit alles blijkt dat beide partijen niet in staat zullen zijn hun wederzijdse haat los te laten zonder de inzet van een internationale troepenmacht. Daarvoor moet ook de Europese Unie zich inzetten.
Van den Berg (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, eerst een woord over de onsmakelijke taferelen van deze week: de volstrekt verwerpelijke aanval op Joodse synagogen en burgers in Europa met als voorwendsel het Midden-Oostenconflict. De autoriteiten dienen de publieke opinie ten scherpste te waarschuwen en de daders hard aan te pakken. Maar datzelfde geldt voor verbale xenofobe aanvallen van extreem-rechts in Europa op migrante medeburgers.
De exploitatie van angst en het tot zondebok maken van anderen, zo heeft onze geschiedenis in de vorige eeuw geleerd, is een kanker in onze samenleving. Alleen stap voor stap opbouwen en samenwerken, met respect voor allen, ongeacht geloof of ras, biedt perspectief. Dat geldt zowel in Europa als in het Midden-Oosten.
Voorzitter, het bericht dat Solana en Moretinos op weg zijn om Sharon en Arafat te ontmoeten is hopelijk een kleine doorbraak. Het wordt de hoogste tijd dat Europa eensgezinder en effectiever gaat optreden dan tot nu toe het geval was. Het Europees Parlement heeft gevraagd om maximale druk uit te oefenen, om opschorting van het associatieverdrag, om de bereidheid om bij een staakt-het-vuren onmiddellijk bij te dragen aan de monitor-interventiemacht die de Palestijnse Autoriteit helpt op te bouwen en de strijdende partijen te scheiden.
Prangende vraag is: zijn op het niveau van de Europese Raad de voorbereidingen getroffen om, zoals vermeld in het associatieverdrag, de Raad bijeen te brengen om de schendingen van dat verdrag met Israël te bespreken? Zijn op het niveau van de Raad de interne voorbereidingen voor een bijdrage aan de monitor-interventiemacht van de VN in gang gezet, of is het nog steeds bij woorden gebleven?
Voor het goede begrip: het gaat hier niet om Europa tegen de VS: wij hebben elkaar, Rusland en de Arabische landen nodig om tot een echt vredesperspectief te komen. Zoals Yossi Beilin, de architect van de Oslo-akkoorden die nu door Sharon vernietigd lijken te worden, mij deze week zei: "Een staakt-het-vuren en een internationale vredesmacht heeft alleen zin als de partijen gedwongen worden om nu ook echt aan een politieke oplossing te werken en te onderhandelen." Naar zijn en mijn mening liggen alle ingrediënten op tafel.
Voorzitter, misschien is het waar dat in het zwaarste uur, waarin de nood het hoogst is, wederzijds bloedvergieten geen einde lijkt te kennen en zwart-wit-schema's onuitputtelijk lijken, de enige echte uitweg wordt gevormd door serieuze onderhandelingen. Daartoe dient de druk van een zelfbewust, sterk, verenigd Europa. Dat is de beste en meest geloofwaardige manier om de Verenigde Staten aan onze zijde te krijgen en om een bijdrage te leveren tot een effectieve tweede Madrileense Top.

Schmidt, Olle (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, wij kampen allemaal met gevoelens van verdriet en frustratie over de gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Er moet een eind komen aan het geweld en de moordpartijen. De EU kan samen met de Verenigde Staten een belangrijke rol spelen in het beleid om te komen tot een staakt-het-vuren, tot vrede en tot verzoening. De machthebbers in Europa moeten ervoor kunnen zorgen dat er een brede basis wordt gelegd voor het vertrouwen in de EU als partner in het Midden-Oosten. Daarvan is op dit moment geen sprake, beste vrienden. Daarvoor is een evenwichtige visie nodig, op basis waarvan men conflicten kan oplossen en een klimaat kan scheppen voor coëxistentie, en niet een klimaat waarbij een bepaalde partij bij voorbaat wordt geïsoleerd of uitgesloten.
Op dit moment spreken steeds meer mensen, niet in de laatste plaats in dit Parlement, over handelssancties. Zijn handelssancties tegen Israël, en dus indirect ook tegen Palestina, de beste manier om de weg voor vrede te banen? Is het isoleren van Israël een goede manier om de EU een belangrijker rol in de regio te geven? Ik dacht van niet.
Verder wil ik nog zeggen dat ik de vergelijking die Per Gahrton zojuist maakte tussen het beleid van Israël en het apartheidsbeleid van Zuid-Afrika schandalig vind. Ervaringen met eerdere internationale sancties zouden tot nadenken moeten stemmen - denk aan Cuba, denk aan Irak. Is de positie van Castro en Saddam Hussein verzwakt? Nauwelijks. Wie hebben er onder sancties te lijden? Niet Ariel Sharon, maar de arbeiders in de boomgaarden en wijngaarden.
Ik heb een paar rechtstreekse vragen aan u, mijnheer de minister. Ik heb informatie ontvangen dat de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken tijdens de vorige vergadering van de Raad in Luxemburg heeft bepleit dat de EU zich voorbereidt op het treffen van handelssancties tegen Israël. Is deze informatie juist? Welke landen vinden handelsbelemmeringen een goed middel? Ik heb ook informatie gekregen die erop wijst dat de Zweedse regering zich voorbereidt op handelssancties. Gebeurt dat ook in andere landen?
Tot slot, mijnheer de minister, wil ik vragen wat u persoonlijk vindt van handelssancties en van het dreigement om Israël te isoleren. Is dit volgens uw persoonlijke mening de weg die de EU moet inslaan? U zei dat alle alternatieven mogelijk zijn. Wat bedoelt u daarmee? Betekent dat dat u ook bereid bent om Israël te isoleren?

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mij vinden in het merendeel van de verklaringen die hier vandaag zijn afgelegd. Om niet in herhaling te vallen ben ik zo vrij mijn betoog toe te spitsen op andere aspecten van de broodnodige Euro-mediterrane samenwerking.
De goedkeuring van het actieplan voor de Europese Unie en de twaalf mediterrane landen betekent ongetwijfeld een stap voorwaarts met het oog op de totstandkoming van een mediterrane vrijhandelszone. Ik zou zelfs durven stellen dat wij hier in wezen voor een verkapte uitbreiding in zuidelijke richting staan.
Bij de verwezenlijking van dit project moeten wij ervoor zorgen dat in sectoren zoals de landbouw duurzaamheidscriteria worden gehandhaafd. Bovendien moet aan beide zijden van de Middellandse Zee de nodige aandacht worden besteed aan milieuaspecten en economische en maatschappelijke factoren. In het kader van dit proces komt het er vooral op aan de wederzijdse kennis te bevorderen en de culturele banden tussen de verschillende volkeren aan te halen. Zoals wij zelf hebben kunnen vaststellen, heeft men de pers de toegang ontzegd zodra de tanks de vluchtelingenkampen binnenreden. In die zin is het belangrijk dat wij gemeenschappelijke projecten ten uitvoer leggen. Ik denk bijvoorbeeld aan de oprichting van een Euro-mediterrane televisie die in alle mediterrane landen over een correspondentschap beschikt, in alle talen van het Middellandse-Zeegebied uitzendt en rechtstreeks informatie brengt over dit actieplan en andere initiatieven.
Waarde collega's, laten wij lering trekken uit de gebeurtenissen in Jenin. Laten wij vermijden dat dergelijke ontwikkelingen zich herhalen. Daarom moeten wij heikele kwesties als deze, die voor de totstandkoming van de Unie van de Arabische Maghreb van wezenlijk belang zijn, op afdoende wijze aanpakken en oplossen. Dit geldt onder meer ook voor de situatie in de Westelijke Sahara, waarover hier evenwel met geen woord is gerept.

Tajani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij nemen hier deel aan het zoveelste debat over de situatie in het Midden-Oosten en in feite zijn wij getuige van de onmacht van de Europese Unie. In Valencia heeft men eindelijk geprobeerd een teken te geven en duidelijk te maken dat de Unie aanwezig is, dat eindelijk iets ondernomen moet worden en dat geen tijd meer verloren mag gaan met polemieken en verklaringen.
Europa moet een steeds sterkere vredesrol gaan vervullen in het Midden-Oosten. Tot op heden is haar missie mislukt. De crisis in het Midden-Oosten zou de vele crisishaarden in het Middellandse-Zeegebied tot ontbranding kunnen brengen en het terrorisme en ook de rekrutering van terroristen kunnen aanmoedigen. Daarom moet Europa zijn aanwezigheid steeds sterker doen gevoelen, mits gelijke afstand wordt bewaard tussen de twee strijdende partijen. Ik ben het niet eens met de resolutie die het Parlement in Straatburg heeft aangenomen. Die resolutie was tegen Israël gericht en hield geen gelijke afstand tussen de twee partijen. De Palestijnen hebben recht op een eigen onafhankelijke staat, maar Israël heeft het recht op veiligheid. Arafat moet de kamikaze-terroristen, die vaak niet meer dan kinderen zijn, een halt toeroepen en Sharon moet zijn troepen terugtrekken uit de bezette gebieden, en daarbij de mensenrechten eerbiedigen.
Welke weg kunnen wij bewandelen om Europa een belangrijke rol te geven? Ten eerste moeten onderhandelingen worden geopend, met deelname van de Europese Unie, de Verenigde Staten, Rusland, de Arabische Liga, de Palestijnse Autoriteit en Israël. Italië heeft verklaard bereid te zijn om als gastheer op te treden voor een vredesconferentie. Daarna moet men onmiddellijk een actie voor humanitaire hulpverlening en voedselsteun op touw zetten en natuurlijk serieus beginnen na te denken - in weerwil van het verzet van Israël - over de mogelijkheid van een internationale troepenmacht die de partijen uit elkaar houdt totdat de situatie minder kritiek is. Tot slot moet een Marshallplan worden opgezet voor de wederopbouw van de infrastructuur in de zwaar getroffen Palestijnse gebieden.
Wij moeten vermijden dat de crisis in het Midden-Oosten in Europa een nieuwe golf van antisemitisme ontketent. Kritiek op Israël is gerechtvaardigd, maar ze mag nooit en te nimmer zover gaan dat men de ogen sluit voor de aanslagen in onze Unie op synagogen en joodse begraafplaatsen. Wij weten nog heel goed wat op het kerkhof van Straatsburg is gebeurd. O wee als de godsdienstvrijheid van onze joodse medeburgers aan banden wordt gelegd! Daarom is het belangrijk dat wij extremistische verschijnselen, die zo nu en dan opnieuw de kop op steken, geen ruimte geven. Ik denk daarbij aan hetgeen in Frankrijk en in Duitsland is gebeurd. Daarom moeten wij ons met al onze krachten inzetten voor de opbouw van een nieuw Europa, van een Europa met een gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid, van een Europa dat gewicht in de schaal legt, van een Europa met solidariteit en subsidiariteit. Dat Europa zal de slag winnen, omdat de Europese burgers aan zijn zijde zullen staan, aan de zijde van de vrede en de tolerantie.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn instemming betuigen met de verklaring die commissaris Patten vandaag heeft afgelegd. Het was een voorbeeldige verklaring: kalm, rationeel, krachtig en evenwichtig. De commissaris heeft de situatie geschetst zoals deze is en aangegeven welke stappen alle partijen zullen moeten ondernemen om een duurzame vrede tot stand te brengen in de regio.
De buitensporige behoedzaamheid van de Raad bevreemdt mij. Let wel: ik zeg 'buitensporige' behoedzaamheid. Ik houd geen pleidooi tegen behoedzaamheid, maar de Raad heeft vandaag opvattingen naar voren gebracht die niet in balans waren. Ook ik ben in Jenin geweest en ook ik heb de verwoesting daar gezien, de verwoesting van huizen en mensenlevens. Ik heb mensen gezien die bedolven waren onder het puin van hun eigen huis. Ik zou hier vandaag een praktisch voorstel willen doen. Men heeft ons om zwaar materieel gevraagd waarmee de mensen in Jenin de lichamen kunnen uitgraven die nog onder het puin begraven liggen. Toen wij daar gisteren waren, was er geen zwaar materieel. Er moet op dat punt zo spoedig mogelijk hulp geboden worden.
Wij hebben als parlementariërs de verantwoordelijkheid extreem taalgebruik en extreme oplossingen te vermijden. Wij moeten laten zien dat het extremisme van premier Sharon de staat Israël geen veiligheid zal opleveren en dat de Palestijnse zelfmoordaanslagen niet zullen leiden tot een Palestijnse staat. Uitsluitend langzame en moeizame onderhandelingen met eventuele compromissen kunnen tot resultaat hebben dat de Israëli's en de Palestijnen veilig zijn in hun eigen staat.
Ik heb gesproken met ambassadeurs in Tel Aviv en ik ben vervolgens naar Jeruzalem gereisd om met Israëlische vredesgroeperingen te overleggen en daarna naar Jenin om te spreken met de bewoners aldaar. Op dit ogenblik is het doel van de regering-Sharon de oprichting van een Palestijnse staat met alle middelen te voorkomen. Dat staat voor mij als een paal boven water. Europa moet daarom zware druk uitoefenen op Sharon en zijn regering, opdat zij inzien dat dit voor Israël een doodlopende weg is.
Tot besluit: de associatieovereenkomst is het belangrijkste en meest effectieve wapen dat wij hebben. Wij vragen om opschorting van die overeenkomst - niet om opschorting van alle contacten met Israël, maar om opschorting van de voorkeursregelingen die Europa met Israël getroffen heeft. Op die manier zal in Israël in ieder geval het besef ontstaan dat wij bereid zijn tot handelen over te gaan. Dit is een gematigde aanpak en wij kunnen deze intensiveren of stopzetten naargelang Israël vordert met de terugtrekking van zijn troepen uit de Palestijnse gebieden, waarbij het humanitaire hulpverleners en de VN-missie vrij toegang moet bieden tot Jenin en andere gebieden. Wij zouden nog veel meer voorwaarden kunnen stellen. Het doet er niet toe wat onze exitstrategie is. Wij stellen eenvoudigweg onze voorwaarden en geven aan wat nodig is om onder leiding van het kwartet besprekingen te beginnen op basis van de akkoorden van Oslo.

García-Margallo y Marfil (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van Spanje, van Valencia, en als lid van de Spaanse Volkspartij heb ik uiteraard niet veel tijd nodig om te zeggen dat de Top van Valencia mijns inziens een waar succes is geworden.
Ik wens daarentegen wel nader in te gaan op iets dat hier ook al door andere leden van dit Parlement is gezegd. Ik vind het een hele prestatie dat de Conferentie in deze toch wel hachelijke omstandigheden heeft plaatsgevonden en dat zij door 25 van de 27 uitgenodigde leden is bijgewoond. Ik vind het tevens een hele prestatie dat er met algemene instemming een gezamenlijk actieplan is goedgekeurd en dat er een conclusie uit de bus is gekomen die commissaris Patten hier beter heeft toegelicht dan ikzelf zou hebben gedaan: om het proces van Barcelona te bespoedigen moet het vredesproces in het Midden-Oosten worden bespoedigd, maar in het Midden-Oosten zal er geen duurzame vrede heersen zolang het in Barcelona vastgestelde kader voor stabiliteit, ontwikkeling en samenwerking niet ten uitvoer wordt gelegd.
Dit gezegd zijnde ga ik de voorgestelde oplossingen voor de situatie in het Midden-Oosten niet opnieuw uit de doeken doen. Het spreekt vanzelf dat de hier met klem en immense droefheid veroordeelde moordpartijen onmiddellijk moeten worden gestaakt. Bovendien moet op grond van het internationaal recht opnieuw een politieke dialoog worden gestart. De fungerend voorzitter van de Raad heeft gewag gemaakt van alle verklaringen waarin precies wordt aangegeven hoe dit alles in zijn werk moet gaan, van de Conferentie van Madrid en het proces van Oslo tot de resoluties van de Verenigde Naties.
Het kost ons evenwel bijzonder veel moeite om onze kiezers, de pers en onze bezoekers uit te leggen waarom de Europese Unie, die per slot van rekening toch de voornaamste handelspartner van Israël en de grootste donor van de Palestijnse Autoriteit is, niet bij machte is om meer te doen dan wat zij nu doet. Het is inderdaad een goede zaak dat wij ons in Valencia in onze overtuiging hebben gesterkt, temeer daar deze houding in schril contrast staat met de besluiteloosheid van de Noord-Amerikaanse diplomatie. Verder ben ik het eens met de opvatting dat de missie naar het Midden-Oosten een succes was, vooral ook omdat de klap die de vorige missie had opgelopen hiermee is goedgemaakt. Maar goed, ik onderstreep nogmaals dat wij onze kiezers moeten meedelen wat wij gaan doen, wanneer wij dat gaan doen en hoe wij dat gaan doen. Bovendien moet het snel gaan.
In het actieplan wordt eerst en vooral gesteld dat er een nieuwe impuls - letterlijk momentum - aan het proces van Barcelona moet worden gegeven. Men heeft met andere woorden erkend dat het proces van Barcelona van 1995 langzamer verloopt dan gepland en met name onvoldoende snel inspeelt op de hier besproken behoeften. Denkt u maar aan de Middellandse Zee als strategische grens en de 45 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen die ten zuiden van de Middellandse Zee moeten worden gecreëerd om het huidige werkgelegenheidsniveau in stand te houden. Nogmaals, in Valencia heeft men toegegeven dat er een levensgroot verschil, een enorme kloof bestaat tussen hetgeen wij willen doen, hetgeen er zou moeten gebeuren en hetgeen ook daadwerkelijk gaat gebeuren.
Het verheugt mij dat er over terrorisme- en drugsbestrijding is gesproken. Het verheugt mij dat men opnieuw de bereidheid heeft uitgesproken om uiterlijk in 2010 een vrijhandelszone tot stand te brengen. Met uw welnemen zou ik evenwel willen onderstrepen dat een vrijhandelszone slechts zin heeft als er ook echt iets verhandeld kan worden. Daarom is het van wezenlijk belang dat wij bij de tenuitvoerlegging van het MEDA-programma en in het kader van de economische samenwerking blijk geven van meer efficiëntie en meer flexibiliteit en zonder schromen een Euro-mediterrane Bank oprichten. Is dit Parlement daartoe bereid? Zijn onze partners ten zuiden van de Middellandse Zee daartoe bereid? Zijn alle leden van de Raad daartoe bereid? Het Spaanse voorzitterschap alvast wel. Laten wij ook de anderen van deze noodzaak overtuigen.
Tot besluit wil ik hier nog onderstrepen, mijnheer de Voorzitter, dat er dringend behoefte bestaat aan een stichting ter bevordering van de multiculturele dialoog. Zonder economische inspanningen kan een dergelijke stichting evenwel niet worden opgericht. Zonder economische inspanningen kan er eenvoudigweg geen sprake zijn van een stichting en ook niet van denkoefeningen zonder meer, hoe bescheiden ook.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb deelgenomen aan de werkzaamheden in Valencia en ik zou u en het Parlement enkele indrukken willen overbrengen die sterk op me hebben ingewerkt. Ten eerste werd ik in mijn opvatting gesterkt dat er geen toekomst is voor vrede en stabiliteit, voor welvaart en groei in Europa als de huidige conflicten in het Middellandse-Zeegebied blijven voortwoeden. Ten tweede, ik wil geen valse toon zijn in het koor hier, maar voor het eerst heb ik het gevoel gekregen - en dat gevoel is daarna in bilaterale ontmoetingen alleen maar sterker geworden - dat de Arabische wereld, de landen aan de zuidkant van de Middellandse Zee, Europa en de Europese Unie als de enig mogelijke gesprekspartner zien in hun streven naar een oplossing van de problemen, als de enige gesprekspartner die in staat is hun problemen te delen en tot een oplossing te brengen. Ik moet dan ook voorzitter Piqué feliciteren met de manier waarop hij de ontmoetingen en de trojka's heeft geregeld. Met zijn standpunten heeft hij blijk gegeven van een gevoel voor evenwicht dat zelden voorkomt in dermate moeilijke politieke situaties.
Wat voor een gerecht serveren wij als Europese Unie? Wij serveren een scenario waar men het alleen maar roerend mee eens kan zijn. Wij stellen voor het proces van Barcelona nieuw leven in te blazen en te bespoedigen. Wij vragen om een parlementaire vergadering die toezicht kan uitoefenen op de ondernomen acties en om een nieuwe dialoog tussen de twee oevers van de Middellandse Zee, om een krachtiger dialoog over humanitaire zaken, rechtspraak en terreurbestrijding. De landen aan de overzijde hebben ons verzocht onze voorstellen snel ten uitvoer te leggen.
De Bank, de versterkte samenwerking en de associatie zijn concrete daden waaruit blijkt dat de Europese Unie de ideale partner is voor de landen aan de zuidkant van de Middellandse Zee. Daarop wordt echter een schaduw geworpen door het de stilstand in het vredesproces en het huidige conflict tussen Israël en de Arabische wereld. Indien wij als Unie echter niet de moed en de durf hebben om meer te doen, om gebruik te maken van de ons ter beschikking staande middelen en te beantwoorden aan de verwachtingen, zullen wij hoogstwaarschijnlijk een historische kans laten liggen, historisch ook vanwege het Europees project dat velen onder ons in hun hart en hun geest hebben gesloten en dat geleidelijk aan vorm begint te krijgen in de Conventie.
Een concrete daad: ik aanvaard het appel van de paus van vanmorgen. Samen met Mario Mauro ben ik getuige van de gebeurtenissen rond de Geboortekerk via het rechtstreekse contact met broeder Giacomo Bini, de minister-generaal van de orde van de minderbroeders. Men is nu op de rand van een humanitaire interventie aanbeland. De broeders en zusters die deel uitmaken van de religieuze gemeenschap van Bethlehem mogen niet als gegijzelden worden beschouwd. Dit is van zeer grote symbolische waarde: de aandacht van de gehele wereld is gericht op hetgeen op de plek gebeurd waar Jezus is geboren. Jezus bracht vrede onder de mensen. Miljoenen mensen wachten op iets concreets, op iets waarmee een eind kan worden gemaakt aan de dood, aan de dood in gedachten en daden. Wij vragen het Parlement, wij vragen u, mijnheer de Voorzitter, de Commissie, de fungerend voorzitter van de Raad en de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Piqué, om iets concreets te doen en naar een oplossing te streven. Dat zou mijns inziens een echt teken van hoop en een belofte voor stabiliteit in de toekomst kunnen zijn, voor het heilige, maar o zo bloedbesmeurde land.
Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over de bijdrage van commissaris Patten aan dit debat en eveneens over het besluit van de heer Kofi Annan een onderzoeksteam te sturen om na te gaan wat er precies gebeurd is tijdens de Israëlische bezetting van het vluchtelingenkamp in Jenin. Ik maak mij daarentegen enigszins zorgen over de beweegredenen die ten grondslag liggen aan de pogingen van Israël het onderzoek te vertragen.
Israël beweert dat de invasie van Jenin en andere gebieden een poging was de Palestijnse terroristische infrastructuur te vernietigen. Er zijn echter ernstige beschuldigingen geuit: de Israëlische defensiemacht zou betrokken zijn geweest bij wederrechtelijke executies en menselijke schilden hebben gebruikt. Als deze beschuldigingen terecht blijken te zijn, dan zijn Israël en zijn leger zelf evenzeer schuldig aan terreurdaden als degenen die zelfmoordaanslagen beramen, steunen en uitvoeren.
Toen hij minister van Defensie was, was Ariel Sharon het brein achter de 'Operatie Vrede voor Galilea? in 1982. Hij beweerde destijds dat deze invasie ten doel had 'definitief een einde te maken aan de dreiging van Palestijns terrorisme in Libanon?. De operatie resulteerde in een bloedbad waarbij achthonderd Palestijnen omkwamen in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila. Een Israëlische onderzoekscommissie kwam later tot de conclusie dat het Sharon aangerekend kon worden dat hij, zoals de commissie het uitdrukte, 'geen acht had geslagen op het risico van wraakacties?.
Zien wij de geschiedenis zichzelf herhalen?
De heer Sharon moet persoonlijk verantwoordelijkheid nemen voor hetgeen gebeurd is in Jenin en elders op de Westelijke Jordaanoever. De gebeurtenissen zijn een gevolg van zijn beleid, zijn vooroordelen en zijn haat jegens Yasser Arafat. Indien het VN-team tot de conclusie komt dat er inderdaad sprake is van oorlogsmisdaden, dan moet de internationale gemeenschap stappen ondernemen en onder andere deze zaak verwijzen naar het Internationaal Oorlogstribunaal.
De heer Sharon bewijst de bevolking van Israël een zeer slechte dienst. Geheel eigenhandig heeft hij zijn land in een politiek isolement gebracht. Bovendien heeft hij de haatgevoelens aangewakkerd die geleid hebben tot de betreurenswaardige escalatie van antisemitisme.
Tijdens het recente bezoek van Colin Powell aan het Midden-Oosten heeft Sharon de regering van de Verenigde Staten geschoffeerd. Misschien zal dit evenwel een gunstige uitwerking hebben en de VS ertoe brengen het beleid op dit terrein te herzien. Wellicht heeft het tot gevolg dat de Amerikanen hun eenzijdige benadering van ondubbelzinnige steun aan Israël laten varen en gaan samenwerken met de EU en anderen om tot een evenwichtige, vreedzame oplossing te komen voor dit vreselijke conflict, dat reeds aan te veel mensen het leven heeft gekost.
Khanbhai (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, vrijwel alle gewone burgers van Israël willen in vrede leven in hun eigen land. Zij willen dat hun land veilige grenzen heeft en dat het normale diplomatieke betrekkingen onderhoudt met alle Arabische buurlanden. Hoe kunnen wij helpen de brand te blussen die Palestina verwoest heeft en die het volk dwingt tot een leven van vernedering en angst en het berooft van de elementaire zaken die het leven aangenaam maken?
Voordat de staat Israël werd gesticht, werkten en leefden joden, moslims en christelijke Palestijnen eeuwenlang samen. Het joodse volk droomde van een eigen land en kreeg dat ook, en terecht. Ook de Palestijnen, zowel de moslims als de christenen, dromen van en verlangen naar een eigen land en zij zullen niet rusten voordat zij een veilige en levensvatbare staat hebben die gebaseerd is op een rechtvaardige en eerlijke overeenkomst. Hoe kan de EU daarbij helpen?
Laten wij ermee ophouden ons beleefd en politiek correct te gedragen. Tot mijn vreugde heb ik vandaag voor het eerst sinds ik tweeëneenhalf jaar geleden lid werd van het Europees Parlement collega's zo vrijmoedig over dit onderwerp horen spreken. Wij zijn al die tijd gemuilkorfd geweest. Laten wij precies zeggen wat nodig is om een dergelijke rechtvaardige en eerlijke overeenkomst te kunnen sluiten - zaken waarin wij allemaal geloven, maar die we niet durven te benoemen. Ten eerste moet Israël het recht hebben op een veilige grens en moet de staat Israël volledig erkend worden door alle buurlanden. Ten tweede moet Israël het internationaal recht en zijn eigen nationale wetten eerbiedigen en zich houden aan de resoluties van de VN-Veiligheidsraad. Ten derde moet Israël onpartijdige, internationale waarnemers van de Verenigde Naties toelaten om een staakt-het-vuren dichterbij te brengen.
Gewone mensen, joden, moslims en christenen, zijn hun politici beu. Zij willen nú vrede. Laten wij hen moedig en onvervaard helpen en duidelijk uitspreken wat de meesten van ons in hun hart geloven, namelijk dat er maar één grens mogelijk is als we willen dat Palestina een levensvatbare staat wordt waarnaar de miljoenen vluchtelingen kunnen terugkeren: de grens van vóór 1967. Israël moet zich terugtrekken tot die grens. Zolang dat niet gebeurt, zal er geen vrede heersen in het Midden-Oosten en dat veroorzaakt de terreur, de angst en de problemen waarvan wij nu getuige zijn in de Europese Unie.
Het is de hoogste tijd dat wij zeggen waar het op staat.
Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte Raad, twee weken geleden is de gezamenlijke resolutie van de PSE-Fractie, de ELDR-Fractie, de Verts/ALE-Fractie en de GUE/NGL-Fractie met een krappe meerderheid door dit Parlement aangenomen. Wij van de christen-democratische PPE-DE-Fractie hebben toen tegen gestemd. Vrede, verzoening en coëxistentie worden alleen bereikt als men zich houdt aan de waarheid.
In de resolutie koos men ervoor om de staat Israël twaalfmaal te bekritiseren, terwijl de Palestijnen en de Palestijnse Autoriteit slechts driemaal bekritiseerd werden. Geen van de groeperingen die zowel door de VS als de EU als terroristische organisaties bestempeld worden, Hamas en Jihad, kregen in de resolutie enige kritiek. Ook de door de VS als terroristen aangeduide bewegingen Hezbollah en de Al-Aqsa-brigades werden niet genoemd.
De laatstgenoemde groep vormt de militaire tak van Yasser Arafats Fatah-beweging en is verantwoordelijk voor de zelfmoordaanslag in Jeruzalem op 12 april, waarbij zes Israëlische burgers werden gedood.
Tijdens het twee uren durende plenaire debat op 10 april in Straatsburg hebben slechts drie sprekers deze terroristische groeperingen überhaupt bij naam genoemd. Toch weet iedereen dat deze instigatoren van gewelddaden en zelfmoordaanslagen - deze personen die willen dat er zonen of dochters worden opgeofferd om andere mensen te doden, en die van Irak geld krijgen voor dit doel - niet bereid zijn om überhaupt het bestaansrecht van Israël in deze regio te erkennen. Ik wijs de Voorzitter en het Spaanse voorzitterschap erop dat deze terroristische groeperingen deel uitmaken van het dagelijks leven in het Midden-Oosten. Hoe moeten wij met deze realiteit omgaan?
De christen-democratische fractie heeft vorige keer besloten tegen te stemmen, omdat wij merken dat de EU en het Europees Parlement steeds minder relevant worden voor de betrokken partijen. Uit het debat hier spreekt een eenzijdigheid die ertoe leidt dat wij door geen van beide partijen in dit diep tragische en bloedige conflict nog langer serieus worden genomen.
Het Europees Parlement zou eens moeten ophouden met het aannemen van vage politieke resoluties, waarmee het louter en alleen een zakelijk gezien onmogelijke consensus nastreeft die zich uitstrekt over het hele politieke spectrum, van uiterst links via sociaal-democraten, groene liberalen, christen-democraten en EU-critici tot rechts-radicalen. Het is de hoogste tijd dat de EU voor beide partijen in het Midden-Oosten een relevante tegenspeler wordt.

Gutiérrez-Cortines (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ons werk hier in dit Parlement vervult mij met trots en ik stel met voldoening vast dat alle informatie over de ministeriële Conferentie van Valencia die ons hier ter ore komt, gebaseerd is op een samenwerkingsovereenkomst waaraan steeds meer landen deelnemen. Ik denk dat deze ontwikkelingen op naam van een sterk, toekomstgericht Europa moeten worden geschreven. In die zin verdienen de institutionele samenwerking en de samenwerking tussen landen onderling een speciale vermelding.
Mijn felicitaties ook omdat men in het kader van de Euro-mediterrane Conferentie zo attent is geweest om op maat gesneden mediterrane oplossingen in te voeren of althans pogingen in die richting te ondernemen. Een van de mislukkingen van het MEDA-programma en een van de oorzaken van de achterstand die wij hebben opgelopen bij de opname van de mediterrane landen in het Europees beleid en in ons voorstel tot samenwerking is immers dat wij over het algemeen onvoldoende rekening houden met de logica en eigen kenmerken van deze landen. Wij moeten meer begrip tonen en de problemen op passende wijze aanpakken.
In die zin verheugt het mij ook dat cultuur, toerisme, onderwijs, onderlinge integratie van volkeren en overleg op de agenda een vooraanstaande plaats hebben ingenomen. Mijns inziens moeten de doelstellingen inzake cultuur, onderwijs, toerisme en culturele dialoog evenwel worden aangevuld met acties ten behoeve van de duurzame ontwikkeling en de globalisering, aangezien de betrokken landen daarvan zelf de vruchten plukken. Dat lijkt mij een voorbeeld van goed nabuurschap tussen een wereld die reeds volop aan het moderniseringsproces deelneemt en een wereld die op dat vlak nog in de kinderschoenen staat maar desalniettemin een indrukwekkende geschiedenis achter zich heeft liggen.
Als vice-voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met Israël wil ik het ook nog even hebben over het conflict in het Midden-Oosten. Ons standpunt - mijn standpunt - terzake is volstrekt duidelijk. Het is tijd dat er institutionele standpunten worden ingenomen. Uiteraard is het volkomen gerechtvaardigd dat ieder van ons - zoals ik hier doe - op persoonlijke titel het Palestijnse terrorisme en de buitensporige reactie van Israël aan de kaak stelt en zijn ongenoegen uit over de onhoudbare situatie. Overeenkomstig onze fijngevoeligheid, onze geschiedenis van vrede en democratie en onze spelregels is het immers volstrekt onaanvaardbaar dat er geen humanitaire hulp wordt verleend. Daarom moeten wij luidkeels eisen dat hierin verandering komt.
Het lijkt mij op dit moment evenwel niet wenselijk dat de afgevaardigden of zelfs de delegaties en fracties afzonderlijke verklaringen afleggen. Het komt er nu immers op aan de eenheid van Europa te versterken en ervoor te zorgen dat Europa één institutioneel standpunt inneemt waarin zowel het voorzitterschap van de Raad als de Commissie en het Parlement zich kunnen vinden. Laten wij niet vergeten dat de toekomst van de getroffen regio hier op het spel staat. Het is geen louter actueel probleem. Het gaat niet alleen om het heden maar ook om de toekomst. Daarom pleit ik hier vol overtuiging voor het herstel van de vrede. Voorwaarde is evenwel dat die vrede gepaard gaat met eenduidige, onomwonden verklaringen waarover iedereen het eens is, niet vanuit persoonlijk of emotioneel oogpunt, maar met het oog op een objectieve, coherente en duurzame oplossing. Daarbij moeten wij duidelijk voor ogen houden dat wij niet alleen over de vrede maar ook over de toekomst en het welzijn van die mediterrane ruimte moeten waken.

Costa, Raffaele (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er zijn wapens om de constante achteruitgang van de situatie in het Midden-Oosten te voorkomen en vooruitgang te bewerkstelligen: de diplomatie, het wapen waarmee men heeft proberen te werken maar dat niet meer voldoende wordt geëerbiedigd. Vaak moet deze diplomatie namelijk wijken als de andere wapens beginnen te kletteren. Er is een ander belangrijk, nuttig en vreedzaam wapen: de economie, de hulp aan de onderontwikkelde landen, de hulp aan de armen. Van dit wapen is ongetwijfeld onvoldoende gebruikt gemaakt, soms ook omdat men in de dialoog tussen de hulpbehoevende en de hulpverstrekkende landen categorisch weigert dit wapen in te zetten. Afgezien daarvan moeten wij hier echter een duidelijk 'nee? laten horen tegen de wapens, een 'nee? tegen de kamikaze-acties en een 'nee? tegen de tanks en de represailles.
Op welke formule moet nu de vrede in dit gebied gebaseerd zijn? Op een formule die zo oud is als de wereld zelf: individueel en collegiaal - dat wil zeggen binnen de geijkte instellingen - optreden van de regeringen. De Italiaanse regering heeft een plan opgesteld met een voorstel voor economische hulp, een soort Marshallplan - zoals het mijns inziens terecht is genoemd, niettegenstaande het protest van een aantal collega's - voor het armste land, Palestina. Dat is een belangrijk wapen dat in de afgelopen jaren totaal niet is gebruikt, ofschoon talloze landen op hun begroting enorme sommen geld hebben uitgetrokken voor hulp aan de meest hulpbehoevende volkeren van het Midden-Oosten.
Wat baart mij de meeste zorgen? Ik denk de benarde situatie waarin talloze jongeren verkeren, vanaf de geboorte tot de leeftijd waarop zij aan het werk gaan, in de vluchtelingenkampen in Palestina. Die kampen vormen een zeer gevaarlijke voedingsbodem voor extremisme. Mijns inziens hebben enkele Arabische regeringen hun broeders niet op de juiste manier geholpen. Integendeel, zij hebben hen slechts aangemoedigd en getolereerd dat in hun midden bewegingen tot stand kwamen die verantwoordelijk zijn voor acties waarvan de gevolgen de afgelopen tijd voor allen zichtbaar zijn geworden.
Ik moet kort verwijzen naar de Verenigde Naties. Zij hebben een belangrijke, maar moeizame en absoluut ontoereikende rol gespeeld, die hoe dan ook weinig heeft opgeleverd. Er moet een internationale troepenmacht worden gestationeerd. Daar is al zo vaak op aangedrongen. Mijns inziens laten de logica, de ervaring en de geschiedenis ons zien dat in het moderne tijperk een internationale vredesmacht waardevol kan zijn. Toch heeft men hier niet voor gezorgd.
Welk initiatief kan Europa, de Europese Unie ontplooien? Zij kan de initiatieven van de VN meer kracht verlenen, zeer zeker wanneer besloten wordt tot een internationale vredesmacht die de twee strijdende naties uit elkaar moet houden.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik deel uw diepe bezorgdheid over de plotselinge toename van het geweld in het Midden-Oosten in de afgelopen weken. Beide partijen lijken zich namelijk te hebben vastgezet in een neerwaartse spiraal die weinig ruimte laat voor dialoog en het werken aan een definitief akkoord. Een eventuele oplossing kan uitsluitend gebaseerd zijn op de VN-resoluties 242, 388, 1397 en 1402 en een aanvaarding inhouden van de tweestatenoplossing die veiligheid biedt aan de staat Israël en waardigheid aan de Palestijnen. Dit betekent uiteindelijk een volledige terugtrekking uit de bezette gebieden en ontruiming van alle illegale nederzettingen.
Wij moeten echter niet uit het oog verliezen dat de internationale opinie eensgezinder wordt naarmate het geweld toeneemt, en daar moeten wij gebruik van maken. Ook dient duidelijk te worden gemaakt dat Palestijnen alleen zullen mogen terugkeren naar de nieuwe staat Palestina, aangezien de veiligheid van de joodse staat Israël anders in gevaar komt. Er moet echter nagedacht worden over schadeloosstelling voor degenen wier bezittingen noodzakelijkerwijs zijn geconfisqueerd in het kader van een hervatting van zinvolle onderhandelingen over een definitief politiek akkoord.
Aan de ene kant worden zonder aanzien des persoons zelfmoordaanslagen gepleegd op Israëlische burgers. Aan de andere kant zien wij de tragische burgerslachtoffers aan Palestijnse zijde wanneer Israël zijn troepen stuurt om de verantwoordelijken uit te schakelen.
Ik heb de oproep tot onmiddellijke opschorting van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël niet gesteund, omdat ik van mening ben dat deze maatregel onder de huidige omstandigheden te bestraffend en te selectief is. Ik stond echter wel achter het voorstel de EU-Israël-Associatieraad in spoedberaad bijeen te roepen om de crisis te bespreken. Ik vond met name - en veel collega's vonden dat ook - dat de Palestijnse Autoriteit, die jaarlijks 120 miljoen euro ontvangt van de EU, meer had moeten doen om de plegers van zelfmoordaanslagen en moslimterroristen in toom te houden. Ik doe een beroep op president Arafat om regelmatig en in de Arabische taal de terroristische aanslagen te veroordelen en te erkennen dat Israël recht heeft op een vreedzaam bestaan binnen de grenzen van 1967.
Tegelijkertijd roep ik de Likud-partij op alle passages uit haar partijprogramma te schrappen waarin aanspraak wordt gemaakt op de Westelijke Jordaanoever als integraal en permanent onderdeel van de staat Israël. Het buitensporig gebruik van geweld door het leger vervult mij met zorg, evenals het feit dat de Vierde Conventie van Genève over collectieve strafmaatregelen tegen burgers niet in acht genomen wordt. Ik was eveneens verontrust over de weigering ambulances doorgang te verlenen door Israëlisch gebied, waardoor niet alleen gewonde strijders en terroristen getroffen werden, maar ook gewonde burgers. Ik was dan ook verheugd dat dit doorgangsverbod de volgende dag werd opgeheven.
Ik ben de mening toegedaan dat de internationale gemeenschap thans met de tweestatenoplossing de basis heeft gelegd voor duurzame vrede. Wij moeten nu allen deze gelegenheid aangrijpen om die oplossing ten uitvoer te brengen voordat er een grote oorlog uitbreekt in het Midden-Oosten.
Sumberg (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een vriend van Israël en daar ben ik trots op. Ik ben ook openhartig. Laat ik dus vooral een openhartige vriend van Israël zijn. Ja, Israël dient zich erbij neer te leggen dat er een Palestijnse staat binnen veilige grenzen moet komen. Ja, Israël moet zich terugtrekken uit de gebieden die het de afgelopen weken bezet heeft. Ja, Israël moet toestemming geven voor het onderzoek naar de gebeurtenissen in Jenin, mits dat onderzoek eerlijk, evenwichtig en volstrekt onpartijdig wordt uitgevoerd. Ja, ik zeg tegen de staat Israël dat ik er niet geheel van overtuigd ben dat zijn maatregelen van de afgelopen weken het beoogde resultaat zullen hebben, omdat zij naar ik vrees wellicht juist meer mensen tot zelfmoordaanslagen zullen aanzetten. Hier sta ik dan, de openhartige vriend van de staat Israël.
Als vriend van Israël heb ik echter ook het recht om in het Parlement voor dit land op te komen. Dit Parlement moet begrijpen dat wat Israël de afgelopen maanden heeft moeten doorstaan - de moord op 418 onschuldige mannen, vrouwen en kinderen - bijna ondraaglijk zou zijn voor welk democratisch land dan ook. Wat willen we dan dat Israël doet tegen deze vrijwel dagelijkse aanslagen op zijn onschuldige burgers? Wat willen we dan dat Israël doet, omringd als het is door landen die tot op de dag van vandaag niet eens zijn bestaansrecht erkennen?
Ik steun het Saudische vredesplan, maar het is schokkend dat het bijna 53 jaar geduurd heeft voordat een aantal Arabische staten een plan ter tafel legden waarin de staat Israël feitelijk erkend wordt. Israël heeft ook nog eens te maken met Yasser Arafat. Niet alleen doet deze niets om de terreurdaden te voorkomen, maar ook zijn er zeer sterke aanwijzingen dat hij in feite medeplichtig is aan wat gebeurd is. Geen enkele staat of regering kan dat accepteren van een gesprekspartner waarmee men geacht wordt te onderhandelen.
Na de gebeurtenissen van 11 september namen wij in de beschaafde wereld het standpunt in dat terrorisme ondubbelzinnig veroordeeld moet worden. Ja, mensen hadden rechten, maar terrorisme was onacceptabel; een goede terrorist bestond niet. We moeten aan die gedachte vasthouden, want als wij dat niet doen, als wij zeggen dat terreurdaden prima zijn zolang zij maar in het Midden-Oosten worden gepleegd en niet in de Verenigde Staten of Europa, begaan wij een fout die ons duur zal komen te staan.
Als Europa wil bijdragen aan vrede, moet het zijn invloed in dat gebied aanwenden, vooral ten opzichte van de Palestijnen, en tegen hen zeggen dat er inderdaad zowel een Palestijnse staat als een Staat Israël moet bestaan, maar dat in beide veiligheid dient te heersen in de komende jaren.
Piqué i Camps
Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle sprekers voor hun ideeën. Dankzij al deze bijdragen hoef ik hier niet lang uit te weiden. Ik meen te mogen stellen dat alle mogelijke argumenten hier vanuit alle mogelijke perspectieven zijn toegelicht, vaak zelfs in nagenoeg identieke bewoordingen. Daarom nogmaals mijn dank voor al uw bijdragen. Er zijn twee kwesties waarop ik in mijn antwoord graag nader wil ingaan.
Het eerste punt betreft de relatie tussen het proces van Barcelona en de situatie in het Midden-Oosten. Ondanks de ernst van de huidige situatie zal er op een dag in het Midden-Oosten weer vrede heersen en juist omdat er op een dag weer vrede zal heersen - hoe eerder hoe beter - zullen de mogelijkheden, het nut en de doeltreffendheid van het proces van Barcelona ten volle tot hun recht komen. Op dat moment zal eerst duidelijk blijken hoe noodzakelijk dit proces is. Duurzame vrede is immers in de eerste plaats gebaseerd op welvaart, samenwerking, economische integratie, mobiliteit tussen volkeren, uitwisseling van ideeën, uitwisseling van onderwijssystemen en uitwisseling van personen. Daarbij speelt het proces van Barcelona in alle opzichten een fundamentele rol, zowel op politiek en economisch als op cultureel en sociaal vlak. Uit het debat van vandaag leid ik af dat wij het er allen over eens zijn dat de in Valencia uitgesproken wil om het proces van Barcelona nieuw leven in te blazen in stand moet worden gehouden.
Het tweede punt waarover ik het hier wil hebben heeft betrekking op de situatie in het Midden-Oosten zelf. Velen onder u hebben verwezen naar het beleid van de heer Sharon, de huidige premier van Israël. Ik herinner u eraan dat de heer Sharon nu sinds iets meer dan een jaar, nog geen volle twee jaar, premier is en dat hij deze functie vervult omdat de Israëlische samenleving dat wenst. Ik wil u er tevens aan herinneren dat de regering van de heer Sharon een regering van nationale eenheid is waarin ook de Arbeidspartij en talloze andere partijen vertegenwoordigd zijn. Het beleid van de heer Sharon is daarom ook het beleid van vele anderen. Dat zijn zaken die wij niet mogen vergeten. Alle leden van zijn regering onderschrijven dit beleid. Was dat niet zo, dan waren zij allang afgetreden of afgezet wegens kritiek op het regeringsbeleid.
Wij moeten ons waar het gaat om de oorzaken van het conflict niet te veel op personen richten. Dat is een fout die wij mijns inziens veel te vaak begaan. Het conflict in het Midden-Oosten zoals wij dat nu kennen sleept zich reeds meer dan vijftig jaar voort. Het dateert van voor de heer Sharon. Ik wil u eraan herinneren dat de tweede intifada is uitgebroken voordat de heer Sharon tot premier werd benoemd. Dat zijn allemaal elementen die wij niet uit het oog mogen verliezen. Wij moeten het conflict bij de wortel aanpakken. Ik ontken uiteraard niet dat bepaalde concrete beleidsacties vatbaar zijn voor kritiek en hoe dan ook moeten worden veroordeeld. Commissaris Patten en ikzelf laten daarover overigens geen twijfel bestaan, niet alleen vandaag maar ook op andere momenten. Het probleem blijft evenwel niet beperkt tot concrete personen; het zit veel dieper. Wanneer een conflict zo lang voortduurt en de vijandelijkheden steeds weer oplaaien, kan men alleen maar concluderen dat geen van de partijen echt tot vrede bereid is. De vredesbeloften zijn allesbehalve eerlijk en oprecht. De een beweert tot vrede bereid te zijn terwijl hij in zijn binnenste uit is op de verwoesting van de Israëlische staat; die partij wil dus eigenlijk geen vrede. De ander zegt naar vrede te streven terwijl hij in zijn binnenste droomt van één grote Israëlische staat die ook de huidige bezette gebieden omvat; ook deze partij wil dus geen vrede.
Beide houdingen gaan terug op een historische wensdroom en helaas zijn deze twee wensdromen onverzoenbaar. Zolang de betrokken partijen niet uitdrukkelijk afstappen van hun respectieve historische wensdroom en weigeren eerlijkheid en oprechtheid te betrachten, zal de vrede niet kunnen worden hersteld, hoeveel sancties wij ook uitvaardigen en hoezeer de internationale gemeenschap ook haar best doet. In dit opzicht is er voor de internationale gemeenschap een belangrijke rol weggelegd. Op dit moment staat ons immers een duidelijke taak te wachten: wij moeten Israël ervan overtuigen dat het in alle eerlijkheid en oprechtheid afstand moet doen van het voornemen om het Israëlische grondgebied uit te breiden via opeenvolgende bezettingen en wij moeten de Palestijnen en de Arabische wereld in het algemeen ervan overtuigen dat zij in alle eerlijkheid en oprechtheid afstand moeten doen van het voornemen Israël te vernietigen.
Dan zullen wij eindelijk over een solide basis beschikken. Het komt erop aan al onze overredingskracht aan te wenden. Ik betwijfel of wat dit betreft met sancties veel kan worden bereikt. Daar geloof ik eerlijk gezegd niet in. Wij moeten alles in het werk stellen om de politieke leiders van beide partijen en hun respectieve publieke opinie te overtuigen. Laten wij niet vergeten dat de Israëlische bevolking, die iets meer dan een jaar geleden voor de heer Sharon heeft gestemd, voordien in haar drang naar vrede voor de heer Barak heeft gestemd, en daarvoor voor de heer Netanyahu en vijf of zes jaar eerder voor de heer Rabin.
Anders gezegd, er is kans op vrede, en daarom moeten wij de koers van de dialoog aanhouden. Daarom moeten wij hand in hand optrekken met de Verenigde Staten, met Rusland en met de Verenigde Naties. Wanneer het dilettantisme de kop opsteekt en Europa geneigd is om op eigen houtje te werk te gaan en zich van de Verenigde Staten los te maken, is voorzichtigheid geboden. Ik wil hiermee uiteraard niet zeggen dat wij zomaar met alles akkoord moeten gaan, maar ik vind wel dat wij moeten samenwerken. Dat lijkt mij bijzonder belangrijk. Per slot van rekening wordt in de Verklaring van Madrid een standpunt uitgedragen dat de Europese Unie reeds lang aanhangt. Het zijn de anderen, en met name de Verenigde Staten, die de visie van de Europese Unie hebben overgenomen. Dat is een goede zaak. Wij zullen dit mijns inziens absoluut noodzakelijke beleid dan ook resoluut voortzetten.
Alleen in deze context, die van een hechte internationale gemeenschap, heeft het zin te spreken over waarnemers en interventiemachten. Zonder consensus is dat onmogelijk. Hetzelfde geldt voor mogelijke Marshallplannen en economische bijdragen - die overigens bijzonder royaal zullen moeten zijn - en voor de bevordering van het wederzijds begrip op basis van het onderwijsstelsel en andere factoren.
De voornoemde historische wensdromen komen duidelijk tot uiting in de inhoud van de respectieve onderwijssystemen. De jongeren van beide culturen worden niet opgevoed in een klimaat van verzoening en vreedzame coëxistentie. Integendeel, zij worden aangezet tot haat. Wij hebben veel werk voor de boeg, maar wij weten welke richting wij moeten uitgaan. De eindbestemming is ons bekend. Nu komt het erop aan de juiste koers aan te houden.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
De Voorzitter.
De heer Alyssandrakis krijgt het woord voor een motie van orde.

Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie, de heer Javier Solana, heeft in een interview aan de Griekse krant To Vima verklaard dat als het probleem van Cyprus niet wordt opgelost, alleen het Griekse gedeelte van Cyprus in de Europese Unie zal worden opgenomen. Uit de antwoorden van de heer Solana op de opeenvolgende vragen van de journalist, die hem erop wees dat iets dergelijks zou indruisen tegen hetgeen is vastgelegd in de besluiten van Helsinki, blijkt dat van fouten of misinterpretatie geen sprake kan zijn.
Dit standpunt van de heer Solana bevestigt de mening die de Communistische Partij van Griekenland met name sedert de Raad van Helsinki verkondigt, namelijk dat door de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie het land in twee delen zal worden opgesplitst, dat de Turkse bezetting zal worden gelegaliseerd en dat de invasie van 1974 als rechtmatig zal worden beschouwd. Bovendien toont de heer Solana met zijn verklaring aan dat hij de resoluties van de Verenigde Naties en het internationaal recht in het algemeen aan zijn laars lapt.
Ik wilde u, mijnheer de Voorzitter, vragen stappen te ondernemen bij de Hoge Vertegenwoordiger. Zijn standpunt staat namelijk haaks op de besluiten en de resoluties van het Europees Parlement.

De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mijnheer Alyssandrakis.
Het voorzitterschap neemt nota van deze motie van orde.
De heer Korakas krijgt het woord voor een motie van orde.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wilde bij wijze van motie van orde iets zeggen over het bezoek van de heer Solana aan Griekenland. De vorige week zei de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken van Spanje, de heer De Miguel, ons dat de heer Solana naar Griekenland zou gaan om de Griekse regering over te halen tot aanvaarding van de tekst van Ankara, die is opgesteld door het Verenigd Koninkrijk, Turkije en de Verenigde Staten. In die tekst wordt de territoriale onschendbaarheid van Griekenland ter discussie gesteld, onder het voorwendsel dat het Europese leger de NAVO-infrastructuur moet kunnen gebruiken ter bevordering van wat het gemeenschappelijk defensie- en veiligheidsbeleid heet te zijn.
Het lijdt geen enkele twijfel dat de Turkse eisen uit Amerikaanse koker komen, en helaas gaat de Europese Unie hierop in. Ik zou de pressie aan de kaak willen stellen die op de Griekse regering wordt uitgeoefend en ook hier in deze zaal een waarschuwing willen laten horen: als de Griekse regering - die sterk onder druk staat van het Griekse volk en daarom weigert deze tekst te aanvaarden - de concessies gaat doen waarop de veertien andere lidstaten van de EU en de heer Solana aandringen, zal zij in grote moeilijkheden komen in Griekenland. Het verzet van het Griekse volk is unaniem en onverbiddelijk.
Ik zou u, mijnheer de Voorzitter, willen vragen nota te nemen van onze klacht en van uw kant alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat een eind wordt gemaakt aan deze onaanvaardbare pressie.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende verslagen:
A5-0106/2002 van de heer Van Hecke, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de rechten van de mens in de wereld in 2001 en het beleid van de Europese Unie inzake mensenrechten (2001/2011(INI));
A5-0084/2002 van mevrouw Díez González, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de rol van de Europese Unie bij de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in derde landen (COM(2001) 252 - C5-0653/2001 - 2001/2276(COS)).

Van Hecke (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de rode draad die door het mensenrechtenverslag 2001 loopt, is eigenlijk de mainstreaming van het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie.
Dat betekent in de eerste plaats dat er een einde moet worden gemaakt aan de kwalijke traditie dat de Europese Unie en de lidstaten in resoluties en verslagen het begrip mensenrechten hoog in het vaandel dragen, maar dat zij in de praktijk, in de dagelijkse buitenlandse politiek, vaak andere belangen laten primeren.
Ik ben net terug uit Genève waar ik met een delegatie van het Parlement de 58ste zitting van de VN-mensenrechtencommissie heb bijgewoond. Tijdens een gesprek met de 15 EU-ambassadeurs is niet alleen gebleken dat het belangrijkste mensenrechtenforum op wereldvlak kampt met een kolossaal geloofwaardigheidsprobleem, maar ook dat de Unie er maar niet in slaagt een consequent en een coherent mensenrechtenbeleid te voeren, met één stem te spreken.
Bij een motie over humanitaire situaties in het Midden-Oosten stemden de Europese vertegenwoordigers in de VN-commissie vorige week verdeeld. Zoiets tast natuurlijk ons moreel gezag aan. Bovendien ontstaat de indruk dat de Europese Unie moeiteloos resoluties sponsort over schendingen van mensenrechten in landen als Kongo, Soedan en Colombia, maar heel wat terughoudender is als het gaat om strategisch of economisch belangrijke partners zoals bijvoorbeeld China.
De nieuwe EU-richtsnoeren voor dialogen over de mensenrechten zullen, als ze tenminste worden toegepast, ongetwijfeld de samenhang en de consistentie van het EU-beleid inzake mensenrechten versterken. Die richtsnoeren vormen trouwens ook de basis van het programmadocument waarin prioriteit wordt toegekend aan het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten.
Commissaris Patten heeft ter zake baanbrekend werk verricht. We maken ons echter zorgen over de uitvoering ervan. Ondanks de hoge prioriteit die het Parlement toekent aan dit begrotingshoofdstuk, werden de kredieten in 2002 al verlaagd.
In mijn verslag heb ik mij geconcentreerd op twee actuele thema's: de moderne vormen van slavernij en het moeilijke evenwicht tussen strijd tegen het terrorisme en eerbiediging van de mensenrechten.
Alhoewel zij al vijftig jaar geleden officieel werd afgeschaft, blijft slavernij vandaag de dag in allerlei vormen bestaan: mensen worden als koopwaar verhandeld en verkocht, worden onder dwang tewerkgesteld, nauwelijks betaald en beperkt in hun bewegingsvrijheid. De weinige beschikbare cijfers zijn alarmerend. Vooral in het huidige tijdsklimaat in Europa, waar extreem-rechts opgang maakt, heeft de Europese Unie er alle belang bij dit groeiende probleem aan te pakken. In dit verslag wordt gepleit voor nationale en internationale wetswijzigingen om mensenhandelaars te vervolgen, slachtoffers te beschermen en te voorkomen dat mensen in moderne vormen van slavernij terechtkomen.
Het tweede thema behandelt de complexe relatie tussen terrorisme en mensenrechten na de aanslagen van 11 september. Het is zonder meer duidelijk dat terroristische aanslagen ernstige misdrijven zijn en als dusdanig moeten worden behandeld. Maar schendingen van mensenrechten kunnen ook een voedingsbodem zijn voor terrorisme en tegelijk kan de strijd tegen het terrorisme aanleiding geven tot nieuwe schendingen van mensenrechten, als rechtvaardiging dienen voor schendingen van mensenrechten of landen de ogen doen sluiten voor schendingen door geallieerden in de strijd tegen terrorisme.
Prominente politici zoals Lord Russell Johnson hebben gewaarschuwd voor een herhaling van de fouten van de Koude Oorlog, toen dictaturen in ontwikkelingslanden werden gesteund in naam van de strijd tegen het communisme. Het is belangrijk om als onderdeel van de strijd tegen het internationaal terrorisme de onderliggende oorzaken weg te nemen die extremistische gevoelens voeden of die door terroristen worden gebruikt om volgelingen te ronselen.
De aanslagen van 11 september en de strijd tegen het terrorisme hebben vooral op pijnlijke wijze de tekortkomingen van het internationale recht blootgelegd. De conventies van Genève gaan nog altijd uit van de veronderstelling dat oorlogen tussen staten de grootste bedreiging vormen voor de vrede, terwijl de meeste hedendaagse conflicten burgeroorlogen zijn of terroristische acties. De conventie van Genève over krijgsgevangenen is gebaseerd op de bescherming van soldaten van geregelde legers, terwijl de meerderheid van de strijders vandaag guerrilla's en milities zijn en de meerderheid van de slachtoffers burgers.
In het verslag wordt dan ook gepleit voor nieuwe regels, nieuwe conventies en nieuwe instrumenten die rekening houden met deze nieuwe types van conflicten. De Unie zal een voortrekkersrol moeten vervullen in de herziening van het internationaal recht en zal ervoor moeten zorgen dat het Internationaal Strafhof nu zo snel mogelijk operationeel wordt.
Wij, als Europees Parlement, met een wereldwijde reputatie op het vlak van de mensenrechten, moeten er met argusogen op toezien dat een aantal universele, fundamentele mensenrechten in alle omstandigheden worden geëerbiedigd. Ik zou ook de collega's willen danken die met hun tussenkomst hebben bijgedragen tot een gebalanceerd verslag dat alvast in de Commissie buitenlandse zaken op een grote consensus kon rekenen. Ik hoop dat het hele Parlement zich morgen achter dit mensenrechtenverslag kan scharen.

Díez González (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, bij het opstellen van het verslag dat ik u nu voorleg is terdege rekening gehouden met de mededeling van de Commissie. De Commissie wijst er in die mededeling op dat de Unie bij het bepalen van haar extern beleid groot belang hecht aan de mensenrechten. Wij vinden dat een goede instelling.
De bedoeling is dat de verdediging van de mensenrechten van nu af aan als een integraal bestanddeel van het buitenlands beleid van de Unie wordt beschouwd, en wij delen dit standpunt. In genoemde mededeling vinden we voor dit doel een aantal voorstellen en suggesties, maar ik moet daarbij wel aantekenen dat deze mededeling - volgens ons althans - geen concrete instrumenten bevat om deze nieuwe doelstellingen te verwezenlijken.
Het is inderdaad zo dat er in theorie geen werkelijke meningsverschillen bestaan tussen de Europese instellingen als het gaat om de ideeën over verdediging van de mensenrechten en consolidering van de democratie in de wereld. Die verschillen worden pas duidelijk als we de retoriek verlaten en een concreet beleid proberen te formuleren. Dan zien we maar al te vaak dat de democratische eisen die we aan onze partners stellen minder zwaar tellen dan de economische en handelsbelangen van de Unie of de lidstaten.
Dat is een paradoxale situatie, die volgens mij nog eens versterkt wordt door een andere, nog schrijnender paradox: zelfs als er maar één doctrine bestaat kunnen er toch verschillende soorten beleid worden gevoerd. Cuba is een goed voorbeeld. De Raad heeft gekozen voor een blokkade, maar de lidstaten onderhouden wel degelijk allerhande bilaterale betrekkingen met dit land - en dus niet alleen op het gebied van de handel. Het verslag dat we nu bespreken is dan ook niet bedoeld om de doctrine van de Unie te herhalen, maar om voorstellen te doen voor concrete gevallen. Die voorstellen hebben niet alleen betrekking op de onderhandelingsfase van de verschillende soorten akkoorden die de Unie met derde landen afsluit, maar ook op de tenuitvoerlegging en de eventuele opschorting van zulke akkoorden.
De in dit verslag opgenomen voorstellen zijn bedoeld om het werk van de verschillende instellingen consistenter te maken, en om een einde te maken aan allerlei feitelijke contradicties. We hopen op deze wijze ook het overwicht van de politieke wil van de Raad in deze aangelegenheden terug te brengen. Wij vinden namelijk dat de Unie steeds een ondubbelzinnige, geheel eigen aanpak moet volgen - anders moeten we ons internationaal beleid laten bepalen door de noodzaak van het moment. Zonder eigen beleid lopen we bovendien het gevaar dat we gedwongen worden het - wisselend - leiderschap van anderen te aanvaarden, ook als deze niet dezelfde belangen hebben als wij.
We zijn bij het opstellen van dit verslag heel ambitieus geweest, en we hebben onze verantwoordelijkheden daarbij serieus genomen. Als je je sterk wilt maken voor de mensenrechten moet je ambitieus zijn. En wat die verantwoordelijkheid betreft: het opnemen van de mensenrechten in het buitenlands beleid van de Unie is een uiterst gecompliceerde aangelegenheid. We zijn ons er echter van bewust dat tegenstrijdigheden tussen de verschillende instellingen, gebrek aan eensgezindheid en een tekortschietende coördinatie bij ons optreden de ergste vijanden van de mensenrechten zijn en de democratisering van de wereld geen dienst bewijzen.
De voorstellen in dit verslag moeten dus gezien worden als een poging om aan deze toestand, deze tegenstrijdigheden, een einde te maken. Zoals de heer Patten in zijn bijdrage vanmiddag heeft gezegd: we lezen anderen graag de les als het gaat over mensenrechten, maar het kan geen kwaad als we eens naar ons zelf kijken.
Mijn eerste voorstel behelst dan ook een verzoek aan de Commissie om een interinstitutionele gedragscode op te stellen om het externe optreden van de Unie op het gebied van de mensenrechten consistenter en rechtvaardiger te maken. Deze gedragscode moet de betrekkingen tussen de Unie en de 120 staten waarvoor de democratische clausule geldt regelen. Het gaat dus om een code aan de hand waarvan we kunnen vaststellen in wat voor termen - intern en extern - de dialoog gevoerd wordt. Die code moet de uitlatingen en het optreden van de Unie dus consistenter maken, zonder de dialoog overigens in de weg te staan. We hebben het hier immers over een politiek instrument, niet over een juridisch of ethisch instrument. Het gaat er dus om een inventaris op te maken van het politiek denken van de Unie en van de waarden die deze Unie vertegenwoordigt, om vervolgens regels te formuleren voor de praktische uitwerking van die waarden.
Ik wil er graag op wijzen dat zo'n gedragscode niet gemodelleerd moet worden naar de mensenrechtenclausule, die immers sancties bevat en een schorsende werking kan hebben. Het gaat om wederzijds respect tussen partners. We moeten zien hoe we kunnen aanzetten tot goed gedrag en daarvoor royale samenwerkingsprogramma's opzetten, bedoeld om het respect voor de mensenrechten op alle niveaus te verbeteren. We moeten dus niet alleen kijken naar de voortgang die er in partnerlanden op het gebied van de mensenrechten is geboekt, maar vooral voor alle landen en regio's een consistent beleid voeren, om zo te vermijden wat er in Genève is gebeurd - onrechtvaardige resultaten, wederzijdse beschuldigingen en met twee maten meten. De gedragscode moet - om kort te gaan - een soort grammatica van de democratie worden.
Het tweede voorstel dat in dit verslag wordt gedaan - en ik wil hier de nadruk op leggen - is een aanbeveling. Het Europees Parlement zoals dat er na de verkiezingen van 2004 uitziet moet een commissie voor de mensenrechten instellen die over bevoegdheden beschikt op het gebied van de mensenrechten en de democratisering in derde landen. Deze commissie zou dan verantwoordelijk zijn voor de betrekkingen met internationale organisaties die op dit terrein werkzaam zijn.
Tot slot wijs ik op het voorstel om de Commissie te verzoeken een agentschap voor de mensenrechten op te richten. Dat idee is tijdens de Europese Raad van Keulen al naar voren gebracht. Zo'n agentschap zou gemeenschappelijke criteria en parameters moeten formuleren voor de beoordeling van de mensenrechtensituatie in de wereld. Het zou jaarlijks een verslag moeten opstellen aan de hand waarvan het interinstitutioneel optreden kan worden geformuleerd, een en ander met inachtneming van de gedragscode. Uiteraard is het aan de Commissie om aan te geven waar dit agentschap zich in het bijzonder op moet richten. Om het optreden van dit agentschap te coördineren en aldus doeltreffender te maken zou het heel nuttig zijn om - bijvoorbeeld - de gevolgen van de structuurmaatregelen te evalueren. Die maatregelen zijn immers heel belangrijk in het verzoeningsproces na een gewapend conflict. Een heel zinvol instrument dus, dat de bevoegdheden van anderen niet aantast, maar eenvoudigweg de eigen middelen en inspanningen bij de externe middelen en inspanningen voegt.
Tot slot een opmerking over de vijf amendementen van mevrouw Malmström. Ik moet eerlijk zeggen dat ik ze niet steun, en dat ik de plenaire vergadering zal vragen om voor het verslag te stemmen zoals dat met een overtuigende meerderheid in de commissie is goedgekeurd, met drie onthoudingen en geen enkele stem tegen. Toch wil ik een welgemeend woord van dank richten tot mevrouw Malmström en alle andere afgevaardigden van om het even welke fractie die amendementen hebben ingediend en met ons hebben nagedacht over de wijze waarop dit verslag geformuleerd moest worden: hun bijdagen hebben dit verslag verrijkt.
Ik wil de diensten van het Parlement er verder op wijzen dat ze er rekening mee moeten houden dat de originele tekst in het Spaans is opgesteld en dat de overige versies gereviseerd dienen te worden. Er bestaan meen ik verschillen tussen de verschillende versies.

Martin, Hans-Peter (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, precies op dit moment waarop wij met elkaar discussiëren, worden vanuit dit Parlement via de media beelden uitgezonden van het collectieve 'nee? dat een overweldigende meerderheid zojuist tegen één man heeft uitgesproken, een man die precies het tegenovergestelde doet van datgene waar het onderhavige verslag voor staat en wat de kern vormt van de Europese waarden. Wij hebben unaniem en resoluut nee gezegd tegen radicale politici die de mensen misleiden en de menselijke waardigheid bezoedelen. In het onderhavige verslag zeggen wij onvoorwaardelijk ja tegen de mensenrechten, niet alleen met betrekking tot het mensenrechtenbeleid, maar ook ten aanzien van de beleidsterreinen waarmee de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zich bezighoudt. Daarbij zou uiteraard de vraag kunnen rijzen wat die commissie daarmee te maken heeft. Het antwoord daarop is: zeer veel, omdat in deze tijd van globalisering van het bedrijfsleven steeds meer geëist wordt dat het op dit punt passende maatregelen neemt. Als de politiek wordt beschuldigd van huichelarij, bijvoorbeeld wanneer het gaat om de buitenlandse politiek van de VS in het verleden of het nog niet daadwerkelijk gerealiseerde buitenlands beleid van de EU, dan is dit eerst en vooral een beschuldiging aan het adres van het bedrijfsleven. Alleen als ondernemingen erin slagen de juiste weg te volgen en de mensenrechten onvoorwaardelijk te verdedigen, zal ons veel bespaard blijven van wat wij sinds de vreselijke gebeurtenissen op 11 september hebben gevreesd.
Het is niet verwonderlijk dat in dit verslag wederom de nodige lippendiensten worden bewezen. Het is daarentegen wel opmerkelijk dat er binnen de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, die tamelijk conservatief is, unaniem ingestemd is met het voorstel sociale normen vast te leggen en een in krachtige termen opgesteld groenboek uit te brengen waarin geëist wordt dat ondernemingen in sociaal opzicht hun verantwoordelijkheid nemen, terwijl degene tegen wie wij nee hebben gezegd ook deel uitmaakt van onze commissie. Wij hebben unaniem kunnen beslissen, en waarom? Omdat degene die de democratie veracht en bagatelliseert niet eens aanwezig was en niets heeft uitgevoerd! Ik hoop dat de Europese kiezers dat zullen inzien. Ik hoop ook dat ze zien waartegen wij nee zeggen en dat wij onvoorwaardelijk ja zeggen tegen dit verslag en tegen de mensenrechten.

Ferrer (PPE-DE)
 rapporteur voor advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking. (ES) Mijnheer de commissaris, in naam van de Commissie ontwikkelingssamenwerking wil ik allereerst de Commissie bedanken voor haar mededeling over het verdedigen van de mensenrechten. Verder wil ik de rapporteur, mevrouw Díez González, gelukwensen met haar uitstekende verslag, waarin ze de voorstellen die de Commissie in haar mededeling aandroeg - en die op zich reeds goed waren - aanvult en uitwerkt.
De Europese Unie wil zich inzetten voor de bescherming van de mensenrechten en het respect voor de democratische beginselen. Voor dat doel moeten we efficiënte acties opzetten, die boven alles consistent moeten zijn. Als we niet consistent zijn, zijn we niet geloofwaardig, en zonder geloofwaardigheid hebben we niet de nodige autoriteit om respect voor de mensenrechten te eisen en af te dwingen.
Ik ben het daarom eens met de algemene strategie van de Commissie om de mensenrechten integraal onderdeel te maken van het buitenlands beleid van de Unie, en ervoor te zorgen dat al onze beleidsmaatregelen en alle communautaire programma's en projecten daarop zijn afgestemd. Ik ben het er ook mee eens dat humanitaire hulp en mensenrechten gekoppeld worden. Dat is voor het voorkomen van conflicten heel belangrijk. Er moeten voor elk land strategische documenten worden opgesteld, en daarin moeten concrete maatregelen worden voorgesteld voor de bescherming van de mensenrechten. Die maatregelen moeten vervolgens als prioriteiten worden gezien.
De strijd voor de mensenrechten is onlosmakelijk verbonden met het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking en de bestrijding van armoede. Het gaat er namelijk om de economische en sociale voorwaarden voor vrede te scheppen en te garanderen dat iedereen een waardig bestaan kan leiden. Als aan die voorwaarden niet is voldaan, is respect voor de mensenrechten een illusie.
Binnen het kader van de politieke dialoog en de discussie over de strategische documenten voor de verschillende landen wil ik er bij de Commissie derhalve op aandringen dat algemene toegang tot onderwijs als een prioriteit wordt gezien. Onderwijs is voor de ontwikkeling van volkeren onontbeerlijk, en zonder ontwikkeling kun je moeilijk spreken over respect voor de mensenrechten.

Dybkjær (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen dank ik de Commissie voor haar mededeling, maar ik dank vooral de rapporteurs voor de goede verslagen. Het Parlement heeft de mensenrechten altijd hoog in het vaandel gedragen en ze in elke context verdedigd. Dat is sinds 11 september 2001 niet veranderd. In de kandidaat-landen, die wij als een soort derde landen kunnen beschouwen, hebben wij veel succes geoogst door de nadruk te leggen op de mensenrechten en op democratie, op basis van de criteria van Kopenhagen en de communautaire wetgeving. Ook hebben wij aandacht besteed aan de algemene rechten en mensenrechten van vrouwen. Dit geldt niet alleen voor de kandidaat-landen maar ook voor de ontwikkelingslanden.
Ik vind de mededeling van de Commissie niet helemaal duidelijk ten aanzien van de vraag hoe de mensenrechten van vrouwen gegarandeerd moeten worden. Het is duidelijk dat vrouwen in een groot aantal landen waarmee wij samenwerken op verschillende vlakken onderdrukt worden. Zij zijn vaak het slachtoffer van religieuze en culturele tradities, en ik denk dat wij een einde moeten aan het gebruik van het begrip religieuze en culturele traditie als dekmantel voor de onderdrukking van een bepaalde groep, namelijk meisjes en vrouwen. In dit verband is het volgens mij belangrijk dat de vrouwen zelf actiever bij de problematiek betrokken worden, en misschien moeten wij met de hulp van vrouwen die naar Europa zijn gekomen programma's ontwikkelen. Het is voor ons niet altijd gemakkelijk om te weten met welk soort beleid zij in hun situatie in onze landen het beste gediend zijn. Via deze aanpak zouden wij ook ervaring kunnen opdoen die aangewend zou kunnen worden ten behoeve van de ontwikkelingslanden. Ik verwijs in het bijzonder naar de paragrafen 2 en 3 van de resolutie van onze commissie, waarin wij de Commissie concrete voorstellen doen voor een dergelijke aanpak op dit gebied.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is goed dat de Europese Unie haar aandacht sterk richt op mensenrechtenkwesties. Ik heb in de voorste gelederen gestaan van degenen die campagne voeren voor mensenrechten, democratie en de rechtsstaat in landen als Birma en Zimbabwe, waar de herverkiezing van president Mugabe vorige maand, en het geweld en de intimidatie die daarmee gepaard bleven gaan, een bron van grote zorg was en waar internationale maatregelen niets uithaalden.
Als wij doeltreffender willen optreden, dan moeten wij, dunkt me, onze aandacht meer specifiek richten op dergelijke vormen van daadwerkelijke mensenrechtenschending. Wij moeten mensenrechten niet zo breed definiëren dat deze alle menselijke wensen en noden omvatten. Wij moeten voorkomen dat extremisten en terroristen onze bezorgdheid over de mensenrechten kunnen uitbuiten. Wij moeten weliswaar voortdurend waken over de openbare vrijheden van onze burgers, maar wij dienen te voorkomen dat wetgeving op het gebied van de mensenrechten te zeer ons vermogen aantast om onze ordelievende burgers en onze democratieën te beschermen, vooral in tijden van toenemende dreiging.
Mensenrechten mogen niet een instrument worden waarmee terroristen, die zelf de ergste mensenrechtenschenders zijn, steun of zelfs financiële compensatie kan worden verleend. De voorliggende verslagen bestrijken een prijzenswaardig aantal gebieden, maar af en toe worden onderwerpen aangeroerd die beter vermeden hadden kunnen worden. Tot op zekere hoogte wordt in deze verslagen uit het oog verloren wat de oorspronkelijke gedachte achter mensenrechten is. De noodzaak van goed bestuur wordt niet genoemd, en evenmin het feit dat corrupte regeringen in zwakke staten vaak de voornaamste schenders van mensenrechten zijn. Dit zijn algemene punten, maar er zijn ook enkele specifieke punten die wij niet kunnen onderschrijven. Een verbod op de gruwelijke uitbuiting en het misbruiken van kinderen als kindsoldaten in landen als Oeganda en Sierra Leone heeft bijvoorbeeld onze nadrukkelijke steun, maar wij staan niet achter een verbod op het rekruteren van soldaten jonger dan 18 jaar in onze eigen landen. Het Britse leger is misschien wel het beste ter wereld. Ongeveer vijfduizend personeelsleden, 4,5 procent van het totale leger, zijn jonger dan 18 jaar. Meer dan eenderde van de personeelsleden gaat zelfverzekerd en vrijwillig in dienst voordat de volwassen leeftijd is bereikt. Deze personeelsleden worden niet ingezet in conflictsituaties voordat zij 18 jaar zijn. Het zou een grote vergissing zijn en een inbreuk op een uitsluitend nationale bevoegdheid wanneer geprobeerd zou worden een dergelijke rekrutering te verbieden.
Wij kunnen niet instemmen met de onjuiste interpretatie van de Conventie van Genève of met de buitensporige kritiek op de wijze waarop de VS gevangenen behandelt in Guantanamo terwijl de Amerikaanse regering heeft verklaard ervoor te zullen zorgen dat de fundamentele mensenrechten van alle gevangenen geëerbiedigd worden. Het enthousiasme voor een internationaal strafhof zoals dat momenteel wordt voorgesteld, delen wij niet. Dit strafhof zou namelijk gemakkelijk een politiek instrument kunnen worden en het is niet duidelijk welke rechtsbevoegdheid het heeft ten aanzien van echte mensenrechtenschenders, zoals terroristen. Wij zijn het niet eens met de communautarisering van het buitenlands beleid van de Europese Unie. Wij kunnen de verslagen grotendeels steunen, maar niet op de gebieden die ik zojuist geschetst heb.
In plaats van onszelf te kastijden en handenwringend naar gebreken in onze eigen democratieën te zoeken, moeten wij in werkelijkheid de voortdurende en grootschalige schending van mensenrechten effectiever tegengaan die het lot is van mensen in zoveel verre landen.

Cashman (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het niet eens met de vorige spreker. Het is juist absoluut noodzakelijk dat wij de gebreken van onze eigen democratie erkennen. Dat was zeer zeker van toepassing op het debat over het Midden-Oosten. Hoe kunnen wij ooit veranderingen teweegbrengen in andere democratieën als wij onze eigen gebreken en tekortkomingen niet erkennen? Dat laatste gebeurt in deze twee verslagen op briljante wijze.
In haar verslag wijst mevrouw Díez González ons erop dat wij overeenkomsten hebben gesloten met daarin clausules inzake mensenrechten en democratie, maar dat wij niets doen. Wij zien werkloos toe, omdat economische factoren ons ervan weerhouden in te grijpen. Wij kijken naar de economische bepalingen in plaats van naar de behoeften van burgers die hopen dat de overeenkomsten die de EU en haar lidstaten hebben ondertekend en geratificeerd leiden tot verbetering van hun levensomstandigheden.
De heer Van Hecke herinnert ons er in zijn verslag aan dat er veel mis is met de wereld en hij brengt op magnifieke wijze onder onze aandacht dat de Europese Unie met één stem moet spreken. Toen ik vorige week als delegatielid in Genève was, constateerde ik dat de Commissie met reden een van de meest ineffectieve Commissies genoemd kan worden. Waarom? Omdat het Midden-Oosten als een bal heen en weer wordt gespeeld van de ene groep natiestaten naar de andere. En wat gebeurt er tegelijkertijd? Wij staan hier in deze vergaderzaal, in de luxe positie dat wij elkaar kunnen tegenspreken, tot verschillende partijen kunnen behoren, er verschillende ideeën op na kunnen houden en een verschillende seksuele geaardheid, huidskleur of levenswijze kunnen hebben. Dat is de realiteit van mensenrechtenschendingen. Wij kunnen geen beperkte definitie geven van mensenrechten. Wij hebben een allesomvattende, uitgebreide definitie nodig.
Tot slot wil ik een uitspraak citeren die na 11 september gedaan is: 'Een aanval op één van ons is een aanval op ons allen.? Dat is de realiteit. Dat is het onveranderlijke principe waarop de verdediging van de mensenrechten en universele vrijheden gebaseerd is.
Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, op de bres staan voor tolerantie en mensenrechten is op dit moment misschien wel belangrijker dan ooit, nu racisme en intolerantie hun ware gezicht laten zien en er in steeds meer Europese landen een wind van vreemdelingenhaat en antisemitisme waait.
Ik ben er trots op dat het Europees Parlement over het algemeen de moraal hoog houdt als het gaat om de verdediging van de menselijke waardigheid in de wereld. Tolerantie, respect, democratie en mensenrechten zijn de bouwstenen van de Europese samenwerking, en deze waarden moeten altijd worden verdedigd.
De EU heeft in beginsel een goed beleid op dit gebied, maar zoals velen al hebben gezegd, is het te verspreid en te onsamenhangend. Er is een gecoördineerde, geloofwaardige en consequente strategie nodig, die op een natuurlijke wijze wordt geïntegreerd in de overige werkzaamheden van de EU. Dat hebben wij al vele malen gezegd. Het is ook betreurenswaardig dat wij ons niet langer aan de traditie houden om een uitvoerig mensenrechtendebat te houden tijdens de vergaderperiode in Straatsburg, maar dat wij dat debat hebben opgedeeld. Dat leidt er nu bijvoorbeeld toe dat het verslag-Swiebel over de mensenrechten in de EU veel later wordt behandeld. Het is symptomatisch dat wij ook op dit gebied een onsamenhangend beleid voeren.
Het Parlement en de Commissie stellen al jarenlang verschillende maatregelen voor om het beleid van de instellingen te coördineren en om de follow-up te verbeteren. Slechts een heel klein deel van deze voorstellen wordt gerealiseerd. Het gaat om uiterst verantwoorde voorstellen en ik begrijp niet waarom het zo moeilijk is om ze te verwezenlijken.
Het verslag-Van Hecke is met name gericht op moderne slavernij en terrorisme. Slavernij en mensenhandel, vooral kinderhandel, zijn huiveringwekkende en zeer problematische verschijnselen, die zich voor een deel in het verborgene voordoen. Het is uitstekend dat hier de volle aandacht op gevestigd wordt. Vooral hier in het Europees Parlement hebben wij er met nadruk op gewezen dat de strijd tegen het terrorisme natuurlijk zeer belangrijk is, maar ook een aantal vragen rond integriteit en rechtszekerheid oproept. De open samenleving mag nooit met ondemocratische middelen worden verdedigd. Wij hadden graag gezien dat er meer van deze vraagstukken aan de orde waren gesteld in dit overigens uitstekende verslag, waar de liberale fractie zich achter schaart.
Wij zijn het geheel eens met de filosofie en de bedoelingen achter het verslag van mevrouw Díez González. Wel hebben wij onze twijfels bij enkele voorstellen, bijvoorbeeld bij het voorstel inzake de nieuwe interinstitutionele gedragscode. Dat is weliswaar een uiterst behartigenswaardig voorstel, maar wij vragen ons af hoe die code zich verhoudt tot eisen die wij reeds stellen. Komen wij ooit nog tot samenwerking met anderen als aan al deze eisen moet worden voldaan? Wij geloven in een dialoog en wij stellen op dit moment al eisen, bijvoorbeeld in artikel 2 van de associatieovereenkomst, waaraan niet wordt voldaan. Moeten wij de lat dan nog hoger leggen?
Wij hebben ook twijfels bij de oprichting van een nieuw agentschap voor mensenrechten. Wat moet dat bureau doen? Welk mandaat moet het krijgen? Een speciale Commissie voor burgerrechten en mensenrechten is echter een uitstekend idee, dat wij dan ook steunen.
Nog steeds wordt de menselijke waardigheid in de hele wereld op de meest weerzinwekkende manier geschonden. De EU kan een belangrijke rol spelen bij het verdedigen van de mensenrechten. Maar daarvoor zijn meer coördinatie en een betere grondslag voor analyses nodig en moet er worden gezorgd voor evaluaties en follow-up. Wij moeten met één stem spreken. Alleen dan kan de EU werkelijk invloed uitoefenen.

Matti Wuori (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de recente gebeurtenissen in zowel het Midden-Oosten als het hart van Europa, bij de Franse verkiezingen, hebben ons weer eens laten zien hoe dun, broos en bedreigd de schil van democratie, mensenrechten en rechtsstaat in feite is. Zoals de heer Van Hecke en mevrouw Malmström zeiden, zijn wij in de strijd tegen het terrorisme bovendien op geheel nieuwe, gevaarlijke problemen gestuit die het beschermen van de mensenrechten nog moeilijker maken. In deze omstandigheden lopen wij het gevaar ons schuldig te maken aan datgene waarvan wij de regeringen van veel landen beschuldigen, namelijk een verbondenheid met de mensenrechten die alleen voor de vorm tot uitdrukking gebracht wordt en die niet leidt tot doelgerichte en adequate politieke maatregelen. Het blijft bij loze woorden.
Een nieuw agentschap, zoals mevrouw Díez González in haar verslag voorstelt, hebben wij niet nodig, maar wel politieke wil. Die politieke wil moeten wij zelf zien te vinden in onze instellingen - het Parlement, de Commissie en vooral de Raad, die niet verder is gekomen dan een onzeker, zij het van tijd tot tijd ook wel geloofwaardig optreden op internationale mensenrechtenforums. De heer Van Hecke heeft ons daarop weer eens op verdienstelijke wijze gewezen.
Ik vind het prima dat we het uitstekende verslag-Van Hecke en ook het grootste deel van het verslag-Díez González verwelkomen en aannemen, maar bovenal moeten wij eindelijk eens onze eigen woorden serieus nemen. Vorig jaar al, bij het aannemen van het mensenrechtenverslag, hebben wij besloten over te gaan tot een evaluatie van de werkwijze van de bevoegde organen in de Unie die zich bezighouden met mensenrechten en democratie. Die evaluatie hebben wij niet uitgevoerd. Van ons wordt verwacht dat wij toezicht houden op de wijze waarop andere Europese instellingen het Europees beleid inzake mensenrechten uitvoeren, maar dat hebben wij niet gedaan. Wij hebben ons tevreden gesteld met louter formele verplichtingen en mooie woorden, die hier ook vandaag bijna tot vervelens toe te horen zijn geweest. Ik hoop dan ook dat wij eindelijk onze woorden, en ook het verslag-Van Hecke en in grote lijnen het verslag-Díez González, serieus nemen en ernaar gaan handelen.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de EU is de civiele en economische machtsfactor die een bevorderende rol kan spelen voor de democratie en de mensenrechten. Wapens kunnen deze preventieve rol niet overnemen. De echte strijd tegen onderdrukking, voor democratie en tegen terreur begint immers hier. Via de associatie- en handelsovereenkomsten kan de EU een actief beleid voeren ten gunste van de mensenrechten en democratie. Wij weten dat schendingen van de mensenrechten verschrikkelijke gevolgen hebben, maar wanneer terreur gepleegd wordt, vragen wij ons meestal af: "Wie zit hierachter?" en maar zelden: "Waarom?" Het is niet voldoende te weten wie verantwoordelijk is voor de terreur; we moeten ook de reden kennen. De achterliggende redenen voor terreur zijn frustraties, onderdrukking, een democratisch tekort en een gebrek aan respect voor de mensenrechten. Zoals we vandaag bijvoorbeeld in het Midden-Oosten zien. Zoals ook het geval is als toevallige voorbijgangers in Israël het slachtoffer worden van individuele terreurdaden. De EU heeft problemen met haar beleid - niet met de mooie woorden, maar met de daden. Wij aanvaarden zaken die zonder meer beschouwd kunnen worden als overtredingen van de bepalingen inzake de mensenrechten zoals die onder andere in de associatieovereenkomst met Israël zijn opgenomen. Duidelijke overtredingen die niet gestraft worden. Wij moeten een einde maken aan deze huichelarij. Onze lange debatten hebben geen enkele zin als wij niet bereid zijn onze loftuitingen achterwege te laten of onze mooie woorden in daden om te zetten. De EU is niet machteloos; wij kunnen het verschil maken. Hadden wij dat eerder gedaan, dan hadden de gebeurtenissen waarvan sommigen van ons de gevolgen in Jenin gezien hebben zich niet voorgedaan. Wij staan niet machteloos; laten we onze invloed en macht dan ook gebruiken.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, velen van u zullen deze week hebben gemerkt dat er een tentoonstelling over het werk van Herman Hesse wordt gehouden in het Spinelli-gebouw. Iedereen die de tijd heeft genomen deze tentoonstelling te bezoeken zal onder de indruk zijn geweest van een van zijn uitspraken, en ik citeer: 'Voor mij bestaat de wereld niet uit naties, maar uit mensen.? Wat zou de wereld er anders uitzien indien wij als politici die woorden in gedachten zouden houden wanneer wij beleid en wetgeving ontwikkelen, onderhandelingen voeren en besluiten nemen.
Het buitenlands beleid moet op een nieuwe manier worden aangepakt, sterker nog, niet alleen het buitenlands en ontwikkelingsbeleid, maar alle aspecten van onze omgang met derde landen zijn aan herziening toe. Als wij niet langer zouden denken in termen van feiten, cijfers, bedragen, statistieken, markten en handelswaar, als wij ons te allen tijde zouden realiseren dat onze beleidsvormen invloed hebben op de reële levens van bestaande mensen, dan zouden wij laten zien dat wij de fundamentele waarden die wij beweren te koesteren oprecht zijn toegedaan.
De bevordering van de democratie, de eerbied voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden zijn allemaal waarden die wezenlijk deel uitmaken van de Unie die wij in de afgelopen jaren samen hebben opgebouwd. Dit zijn waarden die ons continent vrede, voorspoed en vrijheid hebben gebracht en het is niet meer dan juist en gepast dat wij ervoor trachten te zorgen dat deze verworvenheden ook verder verwezenlijkt kunnen worden.
Ik ben het met de rapporteur eens dat concrete voorstellen voor vastberaden actie nodig zijn. Hooggestemde idealen en uitingen van goede wil zijn niet genoeg. Wij dienen ons mensenrechtenbeleid volledig te integreren in alle beleidsvormen waarbij landen buiten de Unie betrokken zijn, ongeacht of het om handel, landbouw of visserij enzovoort gaat. Ik sta achter de eis een democratische clausule op te nemen in internationale overeenkomsten en nauwlettend toe te zien op naleving van deze clausule.
Op dit ogenblik besteedt de Ierse regering bijna twee miljoen euro aan projecten op het gebied van democratie en mensenrechten. De subsidies zijn bedoeld om de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie overal ter wereld te bevorderen. Mensen helpen opkomen voor hun rechten heeft daarbij de nadruk, evenals het bevorderen van inzicht in het democratisch proces, opdat men daaraan ten volle kan deelnemen. Het creëren van krachtiger democratische structuren moet een centraal onderdeel zijn van ontwikkelingsactiviteiten.
Wij kunnen een uiteenlopende reeks projecten steunen op het gebied van de bevordering en bescherming van de mensenrechten en steun voor de democratie en behoorlijk bestuur in ontwikkelingslanden. Het is volkomen gerechtvaardigd financiële prikkels te verbinden aan democratische en mensenrechtenkwesties via onze financiering van belangrijke projecten. Er worden praktische maatregelen getroffen om een ethisch buitenlands beleid tot stand te brengen. Ik ben er stellig van overtuigd dat het een daadwerkelijk en positief effect op het leven van arme mensen in ontwikkelingslanden zal hebben wanneer deze koers wordt aangehouden.

Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, overal ter wereld worden mensen vervolgd, gemarteld of vernederd. Dat de Europese Unie voor deze mensen op wil komen, juich ik van harte toe. De Europese Unie wil immers een waardengemeenschap zijn. Daarbij hoort dat ze de haar gegeven mogelijkheden aanwendt om op te komen voor onderdrukten elders. De heer Van Hecke bepleit terecht een meer gestructureerde benadering van dit onderwerp.
Bij dit mensenrechtendebat heb ik echter twee kanttekeningen. In de eerste plaats moeten wij voorzichtig zijn: in onze lidstaten vormen racisme, xenofobie en antisemitisme nog steeds een groot gevaar. Dan past het ons niet om onszelf tot norm voor de hele wereld te verheffen. Sommige uitspraken, met name in het verslag van mevrouw Díez González, vind ik daarom te ver gaan. Zonder te betwisten dat iedere staat zich moet houden aan het volkenrecht, bepleit ik meer respect voor andere keuzes en voor andere culturen.
Een tweede kanttekening betreft de vraag of bescherming van mensenrechten het best gediend is met een zo centraal mogelijke aanpak. In tegenstelling tot mevrouw Díez González geloof ik dat niet. De belangen en de contacten van de lidstaten lopen te veel uiteen. Te strakke samenbinding leidt enkel tot een onderlinge competentiestrijd. Uiteindelijk gaat dat ten koste van de bescherming van de mensenrechten. Indien iedere lidstaat en iedere Europese instelling goed gebruik maakt van de eigen mogelijkheden, kan er ook heden ten dage veel worden verbeterd in de strijd om erkenning van de mensenrechten.

Turco (NI).
Mijnheer de Voorzitter, zoals in de Commissie vrijheden en rechten van de burger is gezegd sorteert de mensenrechtenclausule nauwelijks effect omdat het optreden van de Commissie en de Raad te wensen overlaat. De democratische clausule heeft maar een doel: het Parlement en de publieke opinie over te halen hun instemming te betuigen met de economische en commerciële overeenkomsten met totalitaire regimes van militaire, religieuze of politieke aard. Enkele maanden geleden is collega Olivier Dupuis naar Laos gegaan om te vragen om democratie en de invrijheidstelling van vijf militante democraten van de Beweging 26 oktober 1999. Hij is toen samen met vier andere radicale militanten gegijzeld. Deze gijzeling was een schending van de internationale verdragen en van met name de overeenkomsten tussen de Europese Unie en Laos.
Na enkele maanden kunnen wij - denkend aan de niet-gewelddadige actie van collega Dupuis - tegen de strijders voor de mensenrechten en de burgerlijke en politieke rechten, die hun blik hoopvol op de Europese Unie gericht houden, zeggen dat zij zich geen illusies hoeven te maken. Wij beschouwen het als onze plicht en onze verantwoordelijkheid om het in gebreke blijven van de Commissie en de Raad aan de kaak te stellen. Politiek gezien is hun inertie een aansporing tot misdaad en juridisch gezien een nalatigheid. Enkele weken geleden nog heeft commissaris Patten op de vraag van de heer Cappato over de militanten in Laos, die al langer dan drie jaar in de gevangenis zitten, geantwoord dat hij via de geijkte kanalen zou blijven handelen. Ik denk dat de democratische militanten die al meer dan drie jaar in gevangenis zitten, dolgelukkig zullen zijn nu zij weten dat zij moeten wachten totdat de Europese Unie met haar bureaucratie en haar diplomatie in beweging komt.
Mevrouw Díez González wil ik slechts één ding zeggen: u merkte op dat de Commissie en de Raad een oogje dicht doen bij de vastgestelde schendingen. Nee, zij doen beide ogen dicht; zij willen niet zien, niet horen en niet praten, maar vooral niets doen.

McMillan-Scott (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Díez González en de heer Van Hecke bedanken voor de enorme hoeveelheid werk die zij verzet hebben voor hun respectieve verslagen. Ik zal mij concentreren op het verslag van mevrouw Díez González, aangezien daarin iets terug te vinden is van het werk waarmee ikzelf begonnen ben aan het begin van de vroege jaren negentig, na de val van de Berlijnse Muur. Er zijn hier slechts zeer weinigen die destijds in het Parlement zaten, maar ik zie nog wel een of twee ambtenaren uit die tijd.
Het Parlement besloot toentertijd nauw samen te werken met de Commissie bij het ontwikkelen van een programma ter bevordering van democratie en mensenrechten, voornamelijk in Midden- en Oost-Europa, maar ook in de nabijgelegen landen en de wereld in het algemeen. Het gehele proces diende daarbij een meer gestructureerde basis te krijgen. Dit resulteerde in het opstellen van begrotingshoofdstuk B7-700, dat nu bekend staat als het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten. Ik wil in de eerste plaats zeggen dat het succes van dit programma niet algemeen erkend wordt. Gedurende een aantal jaren zijn vele miljoenen euro's besteed aan grote en kleine projecten dichtbij en ver weg. Over het algemeen waren deze projecten uiterst succesvol en werden zij in de betrokken landen onder grote belangstelling uitgevoerd. Dit was een geslaagd initiatief. Er is weliswaar kritiek geuit, zoals bij ieder programma, maar over het geheel genomen moeten wij de Commissie feliciteren met de wijze waarop zij dit programma geleid heeft.
In 1999 werd het gehele proces echter omgekeerd - het proces waarbij het Parlement en de Commissie, naast de G-24, de Raad van Europa en een of twee andere organen, betrokken waren bij het toezicht op en de selectie van de programma's. Dit werd toen een interne aangelegenheid van de Commissie.
Ik kom nu aan de kern van de aanbevelingen die mevrouw Díez González in haar verslag doet. Moet er een agentschap voor mensenrechten en democratie worden opgericht? Mijn antwoord en het antwoord van de Fractie van de Europese Volkspartij op deze vraag luidt: nog niet. Wij zijn van mening dat de Commissie nog verantwoordelijk moet blijven voor het handhaven van deze programma's. Het spreekt vanzelf dat wij haar verrichtingen nauwlettend moeten volgen, maar het lijkt ons op dit ogenblik niet zinvol nu weer een nieuwe papierwinkel te creëren. 
Persoonlijk heb ik er geen bezwaar tegen dat het Parlement de Commissie mensenrechten en democratie weer instelt. De discussie hierover dient evenwel op een tijdstip te worden gehouden dat dichter bij de volgende verkiezingen ligt.
Ondertussen zouden wij uiteraard de werkgroep mensenrechten en democratisering weer kunnen instellen binnen de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid. Daarmee zou dit Parlement het noodzakelijke toezicht kunnen uitoefenen op de honderd miljoen euro die jaarlijks in het kader van de begroting wordt uitgegeven. Mijn voorstel komt in wezen hierop neer: het Parlement - en ik ben de collega's dankbaar die nog aanwezig zijn - moet zich opnieuw concentreren op mensenrechten en democratisering. Dit zijn politieke projecten die onder politiek toezicht moeten worden uitgevoerd. Wij moeten het niet allemaal aan de Commissie overlaten, en aan de Raad nog minder.
Laten wij derhalve weer interesse tonen, collega's. Ik ben mevrouw Díez González dankbaar dat zij deze zaak onder de aandacht gebracht heeft. Veel van haar voorstellen zijn het uitvoeren zeer waard, behalve de tamelijk bureaucratische voorstellen die ik zojuist noemde. Ik ben haar uitermate dankbaar voor haar werk.

Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens komen dit debat en dit verslag over de mensenrechten als geroepen. Ik denk aan de beelden van Jenin die vandaag in dit Parlement werden opgeroepen. Ik denk aan de oorlog die haat produceert, aan de haat die wortel schiet en reden tot onverdraagzaamheid wordt. Ik denk echter ook aan die zeer onzekere drempel op het hellend vlak van de mensenrechten: de eerbiediging van het anderszijn, de eerbiediging van de minderheden. Daarom komt dit debat ook als geroepen. Wij vragen dit Parlement namelijk zich opnieuw sterk te maken voor de bescherming van de diversiteit. Wij vragen dit op de dag waarop wij, dankzij de heer Le Pen, nogmaals kunnen wijzen op een politieke doctrine, op een gedachtegoed en op intenties die elke eerbiediging van de diversiteit, elke vorm van tolerantie in de politiek negeren. Dit lijkt mij een goede samenloop van omstandigheden. Die geeft onze inzet een positieve betekenis, de betekenis van een voorstel.
Wat het terrorisme betreft: terecht is er hier aan herinnerd dat het terrorisme geen bedreiging vormt voor het Westen of de democratie, maar een bedreiging en een negatie van de mensenrechten. Het antwoord op het terrorisme mag er niet toe leiden dat de eerbiediging van de mensenrechten buiten spel komt te staan, ongeacht de mens jegens wie wij die plicht moeten nakomen. Op brutaliteit antwoordt men niet met brutaliteit - dat zegt niet onze fractie maar Cesare Beccaria - en daarom eisen wij dat er geen verkorte processen, geen speciale procedures zijn bij de uitoefening van het recht om de gevangenen van Guatanamo in staat van beschuldiging te stellen. Wij willen dat beroep mogelijk is, zoals dat in alle processen, ongeacht de begane misdaad, mogelijk is. Wij vragen de Verenigde Staten veeleer vastberaden en zonder dralen het verdrag te ratificeren waarmee het Internationaal Strafhof aan de slag kan gaan.
Dan nog enkele opmerkingen over werken door minderjarigen, mijnheer de Voorzitter. Wij zijn van mening dat elke vorm van werk door minderjarigen, van kinderarbeid, een schending is van het recht om kind te zijn. Kind ben je op een leeftijd waarop je nog geen geweren gebruikt. Dit geldt dus ook voor de kindsoldaten en daarom zijn wij van mening dat de mensenrechten nooit mogen worden afgezet tegen het te behalen voordeel. Minderjarigen mogen van ons geen soldaat meer worden, ofschoon dit het Britse leger waarschijnlijk heel slecht zou uitkomen.

Van den Bos (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, waar de wereld ook vooruitgang boekt, niet op het gebied van de mensenrechten. De schendingen nemen toe en daarmee ook het gevoel van machteloosheid om er iets aan te doen.
Europa, moeder van morele waarden, mag zich hier niet bij neerleggen. De Europese Unie moet een consequenter en minder hypocriet beleid voeren. Wel moet elk land waar schendingen plaatsvinden op zichzelf beoordeeld worden. De gevolgen van strafmaatregelen zijn uiteindelijk nog belangrijker dan hun bedoeling.
Een rigide gedragscode is niet doeltreffend. Beter is het om duidelijke richtsnoeren streng toe te passen, rekening houdend met de specifieke omstandigheden. Bij sancties moet de bevolking altijd zoveel mogelijk worden ontzien. Laat de mensenrechten niet alleen in woorden, maar vooral ook in daden prioriteit krijgen in het beleid van de Europese Unie. Zonder beschaving is er geen vooruitgang en zonder mensenrechten is er geen beschaving.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de inzet en de waakzaamheid van de Europese Unie op het gebied van de mensenrechten moeten in alle vormen van ons communautair beleid zichtbaar worden.
Als belangrijkste economische macht in de wereld beschikt de Europese Unie als geen ander over de middelen om een diplomatiek offensief te voeren op het gebied van de mensenrechten, met name jegens de allerarmste landen. Dit zijn immers de landen die deze rechten het vaakst schenden en bovendien het belangrijkste slachtoffer op dit gebied zijn. De economische situatie in deze landen, die al geruime tijd onevenwichtig en wanhopig is, vormt een goede voedingsbodem voor schendingen van de mensenrechten. Dit geldt ook voor de culturele en religieuze tradities, die er de oorzaak van zijn dat vrouwen, dat wil zeggen meer dan de helft van de bevolking, al vanaf hun geboorte veroordeeld zijn tot een minderwaardig bestaan.
In het Frans wordt altijd gesproken over 'droits de l'homme?, maar het zou beter zijn te spreken over 'droits de la personne humaine?. Mannen die vervolgd worden staan aan veel ontberingen bloot, maar het lot van vervolgde vrouwen is vaak nog veel ernstiger. Denkt u maar aan de barbaarse taferelen die eigenlijk van een andere tijd zijn, maar zich onlangs weer hebben voorgedaan. Ik doel hier op het lot van de twee Nigeriaanse vrouwen die wegens overspel zijn veroordeeld tot dood door steniging, onder het voorwendsel dat de wet dit voorschrijft. Gelukkig zijn de beide vrouwen deze straf uit een ver verleden ontlopen, dankzij de publiciteit die aan deze zaken gegeven is. Vrouwen in landen zoals de Islamitische Republiek Iran moeten echter nog altijd in verschrikkelijke omstandigheden leven en zijn het slachtoffer van wetten en gebruiken die zijn gebaseerd op ongelijkheid tussen seksen. Het leven van veel vrouwen wordt gedomineerd door isolement en een daadwerkelijk staatsterrorisme, waarbij soms irrationele sentimenten de overhand krijgen, hetgeen bijvoorbeeld kan leiden tot de steniging van vrouwen.
De mensenrechten voorzien in de erkenning van individuen, seksen en volkeren. Het Europees Parlement kan deze rechten en zijn democratische ambitie gestand doen door erkenning te tonen voor autochtone volkeren, bijvoorbeeld binnen de permanente instantie voor autochtone kwesties van de VN, en door overeenkomstig onze stemming van 1992 een delegatie voor deze autochtone volkeren te benoemen. Verklaringen en resoluties zijn echter niet genoeg. Concrete maatregelen zijn nodig om de rechten van de mens te bevorderen.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft zichzelf uitgeroepen tot de beschermvrouwe van de mensenrechten. Wat een hypocrisie! Mijns inziens doen zich schendingen voor in zowel de Europese Unie - zoals de schending van het recht op arbeid, huisvesting, gratis onderwijs, gezondheid en sociale voorzieningen - als andere, door de Europese Unie gesteunde landen, zoals Turkije en Israël.
De Europese Unie is met haar beleid eveneens verantwoordelijk voor de honger en de ellende in de rest van de wereld. Ook ik ben net terug uit Palestina. Hoe moet je hetgeen daar gebeurt anders noemen dan een flagrante schending van de mensenrechten! Israël valt met zijn hypermoderne wapens het ongewapende Palestijnse volk aan, dat uiteindelijk de strijd voor de gehele mensheid op zich heeft genomen. De Europese Unie blijft echter bij haar beleid van gelijke afstand tussen slachtoffer en beul. Zij 'stelt vast?, meer niet, en vraagt de in afzondering gehouden president Arafat om de intifada, die zij als terrorisme betitelt, te beëindigen, opdat Israël zijn aanval kan stopzetten.
Degenen in deze zaal, mijnheer de Voorzitter, die daar eveneens op aandringen, hebben niet eens de fijngevoeligheid om ons uit te leggen met welk recht Israël de president van een volk gevangen houdt. Met welk recht verricht Israël arrestaties van zelfs Palestijnse parlementsleden, zoals de leider van de Fatah-beweging, de heer Barghouti, die zich heeft onderscheiden door zijn onvermoeibaar streven naar vrede? Met welk recht doodt en verwoest Israël?
Het staat als een paal boven water dat Israël geen vrede wil. Israël wil gewoon een heel volk uitroeien en uitvoering geven aan de chauvinistische en expansionistische plannen van de meest extreme elementen van?..
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, uit het jaarverslag over de mensenrechten in de wereld in 2001 blijkt duidelijk dat de situatie van de mensenrechten wereldwijd dramatisch verslechterd is. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn bij 250 conflicten 86 miljoen mensen gedood. De rapporteur, de heer Van Hecke, heeft ook niet nagelaten de recente gevolgen van de gebeurtenissen van 11 september in het verslag op te nemen en daar moeten wij blij om zijn. Wij krijgen nu te maken met het onvoorstelbare fenomeen dat de misdaden van 11 september als voorwendsel worden gebruikt om de mensenrechten waarvoor eeuwenlang gestreden is - zoals het volkenrecht en de Conventie van Genève - zomaar overboord te zetten. Dat betekent dat misdaden worden gebruikt om het internationaal recht, dat een cultuurgoed van onze beschaving is, buiten werking te stellen. Dat gaat zelfs zo ver dat er op internationaal vlak weer sprake lijkt te zijn van het recht van de sterkste. Het is absoluut onaanvaardbaar dat vermeend strafrecht en oorlogsrecht naar eigen goeddunken door elkaar gehaald worden. De volgende stap zou dan immers kunnen zijn dat het recht van de sterkste zelfs gelegitimeerd wordt.
De Europese Unie moet deze ontwikkeling met veel moed een halt toeroepen. Het is onacceptabel dat landen zich bewust buiten de internationale rechtsorde stellen en daardoor de spiraal van geweld aanwakkeren.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het vooral hebben over het verslag-Van Hecke, waarin naar mijn mening op verdienstelijke wijze een aantal vraagstukken indringend behandeld wordt.
Het verslag gaat over de moderne slavernij en over de bedreigingen en het geweld van de kant van terroristische groeperingen. De slavernij neemt over de hele wereld toe, ook in Europa. Slavernij is geen historisch verschijnsel. Ze is het product van een mensbeeld dat onvoorstelbaar ver verwijderd is van onze beschaving en christelijke cultuur. Slavernij is gebaseerd op de absolute tegenpool van de idee van de gelijke, unieke en onschendbare waarde van elk mens.
Het kinderfonds van de Verenigde Naties, Unicef, heeft alarm geslagen naar aanleiding van de constatering dat 200.000 kinderen in West-Afrika het slachtoffer zijn van kinderhandel, die voor een aanzienlijk deel wordt beheerd door de cacao-industrie. De ontwikkeling laat bovendien zien dat kinderarbeid en mensenhandel nog in omvang toenemen. Op de cacaoplantages in West-Afrika werken vooral jongens, die vaak het zware werk moeten doen, namelijk het oogsten van de cacaobonen. De werkdagen van deze kinderen lopen op tot 15 uur. Het is dus niet alleen een kwestie van kinderarbeid, maar de kinderen worden door de verschillende cacaoproducenten ook als slaven verkocht. De Raad, de Commissie en de lidstaten van de EU moeten hiertegen optreden - en wel met kracht.
Ook moet in dit verband steeds omvangrijker vrouwen- en kinderhandel in Europa worden genoemd. De landen die hierdoor vooral worden getroffen zijn Roemenië, Moldavië en Tsjechië. Deze handel is een grote tragedie voor de getroffenen, die op een verschrikkelijke wijze worden uitgebuit, vooral in de prostitutie. Het VN-protocol inzake de mensenhandel, dat is toegevoegd aan het VN-Verdrag tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad, is in dit verband een belangrijk instrument. De lidstaten en de kandidaat-lidstaten moeten nu echt een daad stellen om deze afschuwelijke handel aan te pakken.
Bij de nationale regeringen, bij de politie en bij justitie heerst een sfeer van passiviteit, krachteloosheid en gelatenheid als het gaat om een krachtige aanpak van deze fundamentele mensenrechtenproblemen en om de strijd tegen de seksindustrie en de mensenhandel. Deze gelatenheid bedreigt het wezen van de democratie. De burgers eisen een krachtige inzet om deze problemen op te lossen.
Ik wijs ook met nadruk op de punten 52, 53, 54 en 55 van het verslag-Van Hecke, die over de vrijheid van godsdienst gaan. Het is voor mij volstrekt onbegrijpelijk dat in de meeste Arabische en islamitische landen de doodstraf staat op de overstap van islam naar christendom, boeddhisme of andere godsdiensten. Zoiets is mensonwaardig.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in beide verslagen worden vele belangrijke kwesties behandeld, die wij natuurlijk niet allemaal kunnen bespreken. Tolerantie, eerbied en wederzijds respect komen echter in het gedrang als de universele rechten van de mens geschonden worden. In de politieke praktijk zweven wij daarover echter voortdurend tussen hoop en vertwijfeling. Op dit moment geven de gebeurtenissen in Zimbabwe aanleiding tot vertwijfeling en kunnen wij misschien hoopvol gestemd zijn over de ontwikkelingen in Sierra Leone. Dat kan overmorgen echter weer compleet anders zijn.
In de ACS-samenwerking in het kader van de Overeenkomst van Cotonou hebben wij met democratische en mensenrechtenclausules de richting aangegeven: invoering van de rechtsstaat en garanties van goed bestuur. Wij beschikken dus over een instrument op dit gebied, ook al is het niet zo uitgebreid als wij - degenen die als parlementariërs met hun politieke dialoog de basis leggen voor dit werk - graag hadden gezien. Deze politieke dialoog is mijns inziens van essentieel belang, want alleen door onderlinge dialoog kan uiteindelijk overeenstemming bereikt worden. Daarom moet er ook overleg plaatsvinden voordat er sancties genomen worden. Dat is echter geen eenvoudige kwestie. Wij moeten met name nadenken over de vraag hoe wij een dictatoriaal regime kunnen straffen zonder het volk te treffen. In dit verband wil ik een uitdrukking aanhalen die in Duitsland veelvuldig gebruikt wordt: 'Het onmogelijke wordt onmiddellijk volbracht, wonderen hebben iets meer tijd nodig.?
Wij zullen een lange adem moeten hebben. Ik weet niet of schendingen van mensenrechten tegenwoordig meer voorkomen dan vroeger. Vast staat echter dat ook aan misdaden vandaag de dag veel aandacht wordt besteed in de media. Tegenwoordig weten wij meer, en dat dwingt ons er uiteraard toe maatregelen te nemen. Het feit dat over misdaden tegenwoordig uitvoerig wordt bericht en dat de camera's nooit ver weg zijn betekent evenwel ook dat wij nu de mogelijkheid hebben om op te treden tegen zaken die vroeger verborgen bleven.

Sbarbati (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn waardering uitspreken voor beide verslagen. Mijns inziens vullen deze elkaar goed aan. Toch ben ik niet geheel voldaan. In de verslagen staan prachtige verklaringen, maar met een aanzienlijke dosis hypocrisie. Net zo exponentieel als de vooruitgang in de wereld toeneemt, nemen echter ook geweld, barbaarsheid en machtsmisbruik toe, evenals schendingen van de mensenrechten. Het is mijns inziens dan ook een goede zaak dat de mensenrechten een van de prioriteiten zijn van ons buitenlands beleid. Er is sprake van nieuwe vormen van slavernij: terrorisme, dwangarbeid van minderjarigen en gedwongen prostitutie. Anderzijds zijn er gemeenschappelijk standpunten ten aanzien van deze problemen, en daarin wordt gewezen op de mogelijkheid van relaties met de Wereldhandelsorganisatie en de Internationale Arbeidsorganisatie. Met andere woorden, men moet de strijd aanbinden tegen de uitbuiting van de mens door de mens, op elk gebied en in alle sectoren, vooral wanneer het gaat om minderjarigen en om seksueel misbruik van minderjarigen.
Het is belangrijk dat in deze twee verslagen voor het eerst gewag wordt gemaakt van positieve acties ter bevordering van de mensenrechten. Het gaat dus niet alleen maar om censuur en het aan de kaak stellen van deze gewelddaden. Wij moeten de mensenrechten actief bevorderen en wel op twee manieren. Ten eerste moet er een ambassadeur voor de mensenrechten komen, als spreekbuis van dit Parlement, en ten tweede moet een Europees agentschap voor de bevordering van de mensenrechten worden opgericht. Daarvoor is een serieus buitenlands beleid nodig, een beleid met concrete voorstellen, en daar zullen wij met kracht op aandringen.

Martínez Martínez (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit onderwerp - mensenrechten - heeft voor de Spaanse socialisten een bijzondere betekenis. De overgrote meerderheid van de mannen en vrouwen in de Unie woont in landen waar deze rechten al geruime tijd de grondslag van de samenleving vormen. In Spanje hebben we echter tientallen jaren van onderdrukking moeten doorstaan en een lange strijd moeten voeren om in onze maatschappij op het gebied van de mensenrechten een aanvaardbare situatie te creëren.
De rapporteur, mevrouw Díez González, is zich daarvan bewust - meer dan wie ook. Als democratische Bask behoort ze tot die groep Spanjaarden en Europeanen die strijd leveren tegen het ultranationalistische terrorisme, teneinde deze grondrechten, die de essentie van de identiteit van de Europese Unie vormen, te consolideren.
Mijn interventie is eigenlijk weinig meer dan een steunbetuiging aan hetgeen mevrouw Díez González en de heer Van Hecke gezegd hebben en voorstellen - plus een paar losse opmerkingen. Ik wil allereerst kwijt dat de uitstekende initiatieven die ons hier voorgelegd worden ruim dienen te worden geïnterpreteerd. Het gaat er niet zozeer om heel hoge eisen te stellen aan de mensenrechtensituatie in derde landen en dat als voorwaarde te zien voor samenwerking tussen de Europese Unie en die landen. Het gaat er juist om dat deze samenwerking ertoe leidt dat het respect voor de mensenrechten in de partnerlanden toeneemt.
Mijn tweede opmerking heeft te maken met de kritiek die we hier en daar gehoord hebben. We zouden aan derde landen - en dan met name zich ontwikkelende landen - hoge eisen stellen op het gebied van de mensenrechten, terwijl we veel toegeeflijker zijn als het gaat om onaanvaardbare toestanden binnen de landen van de Europese Unie.
Dat is niet het geval. Het is eenvoudigweg zo dat deze verslagen over derde landen gaan. Ik ben er overigens wel van overtuigd dat de politieke en morele autoriteit van onze uitlatingen in het kader van de samenwerking tussen de Europese Unie en de ons omringende wereld - een wereld waarmee we op een consistente wijze willen interageren - extra geloofwaardig en efficiënt zal zijn als we zelf het voorbeeld geven, en als we al hetgeen we van anderen eisen door ons eigen optreden kracht bijzetten. We moeten onszelf dus dwingen op dit gebied voortdurend vooruitgang te boeken, en dag in dag uit aan de bescherming van de mensenrechten in de Europese Unie blijven werken.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, namens de Commissie en in het bijzonder namens de heer Patten, die vandaag niet hier aanwezig kan zijn, wil ik mevrouw Díez González en de heer Van Hecke danken voor hun verslagen, die een goede aanvulling op elkaar vormen. Mevrouw Díez González, in uw verslag over de mededeling van de Commissie over de mensenrechten roept u de instellingen op een interinstitutionele gedragscode op te stellen die de basis dient te vormen voor de betrekkingen van de Unie met derde landen. De Commissie bekrachtigt opnieuw de betekenis van een constructief dynamisch concept voor de betrekkingen van de Europese Unie met andere landen dat gebaseerd is op kritisch partnerschap en kritische samenwerking. De Raad heeft dit uitgangspunt eveneens bekrachtigd met de richtsnoeren voor de mensenrechtendialoog. Deze dialoog is het meest succesvol als de eerbiediging van de mensenrechten en de democratische basisbeginselen een wezenlijk onderdeel vormt van de overeenkomsten met derde landen, in de vorm van een mensenrechtenclausule. Zoals reeds opgemerkt is hebben we met de Overeenkomst van Cotonou deze belangrijke stap vooruit gezet. De Commissie is bereid over de toekomstige vormgeving en het doel van deze clausule te discussiëren en zal daarbij nadrukkelijk rekening blijven houden met de standpunten van het Parlement.
Mevrouw Díez González pleit in haar verslag verder voor de oprichting van een Europees agentschap voor de mensenrechten en de democratie, dat informatieve en adviserende taken zou moeten vervullen. De Commissie is echter van mening, zoals zij in haar mededeling aangeeft, dat de Europese Unie reeds over voldoende adviesmogelijkheden en informatiebronnen beschikt. De Unie kan reeds putten uit de verslagen van de Verenigde Naties, de Raad van Europa en, niet in de laatste plaats, de verslagen van een groot aantal internationale niet-gouvernementele organisaties. Het gaat er nu om dat iedere instelling snel en grondig gebruik maakt van de beschikbare informatie en vervolgens de politieke wil opbrengt om lastige beslissingen te nemen. Een nieuw adviesorgaan zou in dit verband geen toegevoegde waarde hebben. Bovendien zou de Commissie er zeer veel moeite mee hebben om aan een dergelijk orgaan op het gevoelige gebied van de mensenrechten bevoegdheden over te dragen.
De heer Van Hecke heeft in zijn verslag de nadruk gelegd op twee kwesties, namelijk de strijd tegen het terrorisme en de strijd tegen de moderne slavernij. De Europese Unie veroordeelt de slavernij nadrukkelijk in al haar vormen. Tegenwoordig omvat dit begrip behalve de traditionele slavernij en slavenhandel ook ernstige schendingen van de rechten van het kind en van de vrouw, evenals de uitbuiting van mensen die in een afhankelijke positie verkeren, zoals in het geval van apartheid. Nog steeds zijn miljoenen mensen in grote delen van de wereld daar de dupe van.
Onlangs heeft de Europese Unie in de Commissie voor de mensenrechten van de Verenigde Naties een verklaring over dit onderwerp afgelegd. Bij deze gelegenheid heeft de EU de verschillende internationale instrumenten ter bestrijding van deze vormen van slavernij toegejuicht, met name die van de IAO. Zij heeft bovendien een actievere bestrijding van mensenhandel geëist. Met betrekking tot de fundamentele arbeidsnormen heeft de Commissie in haar mededeling van vorig jaar genaamd 'Bevordering van fundamentele arbeidsnormen en verbetering van de sociale governance in de context van de globalisering? een brede strategie voorgesteld die tot doel heeft landen in staat te stellen en te stimuleren om de fundamentele arbeidsnormen over te nemen en te eerbiedigen.
Een concrete stap was de aanneming door de Raad van een uitgewerkt stelsel van algemene preferenties, het systeem van sociale stimulansen, dat voorziet in aanvullende preferenties voor de landen die de fundamentele arbeidsnormen in acht nemen. Bovendien vormen ernstige schendingen van de belangrijkste IAO-verdragen voortaan een grond om de algemene preferenties tijdelijk in te trekken. De EU heeft met name op deze grond het stelsel van algemene preferenties voor Birma ingetrokken.
De Commissie heeft nu in vele landen en in toenemende mate projecten tegen mensenhandel, vrouwenhandel, kinderarbeid en slavernij financieel ondersteund. Het gaat daarbij onder andere om projecten tegen de uitbuiting van minderjarigen in Gabu, Benin, Togo en Nigeria en om projecten in het kader van STOP of DAPHNE, programma's tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting.
De heer Van Hecke benadrukt in zijn verslag terecht het feit dat de gebeurtenissen van 11 september nieuwe vormen van terrorisme zijn. Dat deel van het verslag wil ik nu behandelen. De bestrijding van het terrorisme bepaalt nu terecht het totale politieke debat. Daarbij zijn overwegingen met betrekking tot de mensenrechten op verschillende niveaus van invloed. De Europese Unie houdt vast aan het belangrijke juridische onderscheid dat staten de mensenrechten kunnen schenden, terwijl terreurdaden juridisch onder misdaden, criminaliteit vallen. Wij moeten nu zo snel mogelijk maatregelen nemen, maar dat neemt niet weg dat wij en onze bondgenoten bij alle aspecten van de bestrijding van het terrorisme de internationale mensenrechten en het humanitair volkenrecht volledig moeten respecteren.
In het verslag-Van Hecke wordt verder het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten behandeld. De Commissie zet zich actief in voor de uitvoering van haar nieuwe strategie. Die omvat een concept voor de lange termijn dat voorziet in een keuze uit een aantal belangrijke gebieden waaraan de Commissie een centrale betekenis toekent en waarop een bijdrage van de Gemeenschap een echte verandering teweeg kan brengen. De Commissie zal het Europees Parlement blijven betrekken bij de discussie over de wijze waarop het Europees initiatief voor de democratie en de mensenrechten ten uitvoer wordt gelegd, zoals zij steeds gedaan heeft.
Ik wil mevrouw Díez González en de heer Van Hecke nogmaals feliciteren met hun verslagen. De Commissie is blij met deze samenwerking met het Parlement, die erop gericht is de democratie en de mensenrechten, onze gemeenschappelijke waarden, te stimuleren. De Europese Unie is gebaseerd op de eerbiediging van de mensenrechten, en dit fundament geldt zowel voor het binnenlands als het buitenlands beleid van Europa.
De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.03 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0109/2002) van de heer Wynn, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting nr. 2/2002 van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2002 (7033/2002 - C5-0131/2002 - 2002/2043(BUD)).

Wynn (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, als ik zo eens rondkijk, denk ik dat wij wel in de bar hadden kunnen vergaderen. Dat zou aanmerkelijk gezelliger zijn geweest. Het is goed om degenen te zien die hier aanwezig zijn. Hoewel dit verslag op de agenda staat aangegeven als het verslag-Wynn, is het dat nog maar sinds kort. Het was het verslag-Costa Neves. Carlos Costa Neves, die rapporteur was voor de begroting van 2002, heeft nu zitting genomen in de Portugese regering, en persoonlijk vind ik het jammer dat hij ons verlaten heeft. Hij heeft uitmuntend werk verricht en ik wil hierbij officieel mijn dank uitspreken voor zijn werk met betrekking tot de begroting voor 2002. Naar ik begrepen heb, heeft de Fractie van de Europese Volkspartij nu de heer Podestà als nieuwe rapporteur voorgedragen. Ik ben dus als het ware de interim-rapporteur. Vandaar dat nu het verslag-Wynn over de gewijzigde en aanvullende begroting nr. 2 voor u ligt. De Raad en een of twee afgevaardigden zijn bezorgd over de amendementen die wij hebben ingediend.
De lidstaten willen zeer terecht het geld terug dat vorig jaar niet is uitgegeven. Het gaat om ongeveer 10 miljard euro, hetgeen een aanzienlijk bedrag is. Het is echter niet het totale bedrag, aangezien één bedrag vorig jaar reeds is teruggevloeid en er mogelijk nog eens 1 of 2 miljard euro bij komen in de gewijzigde en aanvullende begroting nr. 3. Wij kunnen ervoor kiezen het geld terug te geven aan de lidstaten of het op andere gebieden uit te geven.
Er is ons onder meer duidelijk gemaakt dat er tekorten kunnen optreden in de begroting voor volgend jaar, met name in de structuurfondsen, waar de uitgaven voor categorie 2 de begroting misschien zullen moeten overschrijden. Een van de redenen voor onze amendementen is dan ook dat wij dat probleem voor het komende jaar willen beperken door de gelden dit jaar reeds beschikbaar te maken. Dientengevolge zullen de lidstaten niet 10 miljard euro terugkrijgen, maar rond de 5,5 miljard euro.
De Raad en bepaalde lidstaten hebben zich afgevraagd of het betreffende amendement wel rechtmatig was en of wij het recht hadden het in te dienen. Het antwoord is simpel: ja, dat recht hebben wij. Wij doen dit soort dingen al sinds 1994 en daar heeft de Raad nooit vraagtekens bij geplaatst. De Raad ziet namelijk in dat het Verdrag uiteindelijk de doorslag geeft en op grond van het Verdrag heeft het Parlement het laatste woord inzake de begroting, wanneer de Voorzitter zijn handtekening onder de begroting zet. Een of twee van onze vrienden in de Raad zijn nu evenwel op het idee gekomen datgene wat wij als een routinekwestie beschouwen, namelijk het indienen van amendementen op deze gewijzigde en aanvullende begroting, langs juridische weg aan te vechten. Ik denk niet dat dit een verstandig besluit zou zijn.
Het tweede probleem is kennelijk dat de inwerkingtreding van het nieuwe stelsel van eigen middelen vertraging zou oplopen als wij deze GAB, deze gewijzigde en aanvullende begroting, morgen niet in haar geheel aannemen. Natuurlijk zal er sprake zijn van vertraging, maar dat is niet onze schuld. De Commissie is zo vriendelijk geweest de Raad een plezier te doen door deze wijzigingen in de onderhavige GAB op te nemen. Wij staan ook achter deze veranderingen, maar eerlijk gezegd denk ik dat hoe eerder wij de GAB in onze tweede lezing aannemen - ervan uitgaande dat de Raad niet instemt met onze eerste lezing - hoe eerder die veranderingen tot stand gebracht zullen worden.
Een derde punt van kritiek van de Raad is dat het geld met geen mogelijkheid dit jaar kan worden uitgegeven. Als dit het geval is, kunnen wij daar later iets aan doen. Zoals ik al zei komt GAB 3/2002 eraan. Wij hebben de Commissie verzocht ons te laten weten op welke wijze het geld kan worden besteed en of het op tijd en in zijn geheel kan worden uitgegeven. Als de informatie van de Commissie het standpunt van de Raad ondersteunt, zullen wij deze kwestie uiteraard opnieuw moeten bekijken. Als wij het geld niet besteden in het kader van GAB 2/2002, dan zouden wij het in ieder geval kunnen doen in het kader van GAB 3/2002. Voor degenen die tussen de regels door lezen: ik hoop dat die boodschap duidelijk is, want het gaat hier niet uitsluitend om de onderhavige GAB. Er zitten andere consequenties aan vast. Misschien valt het muntje bij sommige mensen als ik de woorden 'Financieel Reglement' laat vallen en beginnen zij te begrijpen waar ik het over heb als ik blijf verwijzen naar GAB 3/2002.
Wat hier eveneens meespeelt is dat sommige lidstaten, waaronder mijn eigen lidstaat, zullen zeggen dat zij een gat in hun begroting zullen krijgen. Daar hebben zij gelijk in. De gemakkelijkste manier om dat gat te dichten is deze zaak zo spoedig mogelijk te regelen. Dat houdt echter niet alleen verband met GAB 2/2002 of GAB 3/2002, maar ook met het Financieel Reglement. Ik hoop dat deze kwestie in de niet al te verre toekomst kan worden opgelost door een goede samenwerking tussen alledrie de instellingen, zodat de Raad tevreden is, wijzelf tevreden zijn en de Commissie zich weer kan wijden aan het werk dat zij wenst te doen.

Garriga Polledo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof niet dat in staat ben vijf minuten te improviseren als het gaat over begrotingsaangelegenheden. Hoe dan ook, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's van de Begrotingscommissie en al diegenen die geïnteresseerd zijn in deze materie, het verslag-Wynn - dat voorheen het verslag-Costa Neves heette, en binnenkort het verslag-Podestà zal heten (waarmee ik alleen maar wil aangeven dat dit verslag het meest doorgegeven verslag van deze zittingsperiode is) - bevat een aantal interessante punten, en die moeten we in dit Parlement bespreken.
In de eerste plaats - en dit is een onderwerp dat, zoals onze voorzitter Terrence Wynn zegt, de Commissie beslist aangaat - kunnen we ons afvragen waarom we behoefte hebben aan zoveel gewijzigde en aanvullende begrotingen. Vaak zijn daaraan administratieve kosten verbonden, aangezien het voorkomt dat de gehele procedure opnieuw moet worden doorlopen. Erger nog is dat we op deze wijze de jaarlijkse begrotingsprocedure geweld aandoen. Iedereen is het daarover eens - we hebben er vaak genoeg over gesproken. Het zou beter zijn als we de mogelijkheden om aanvullende begrotingen op te stellen zouden beperken. Ik wil daarmee overigens niet zeggen dat dit Parlement het oneens is met het idee van aanvullende begrotingen. Sterker nog: dit Parlement is - zoals u weet - te allen tijde bereid zijn rechten te verdedigen opdat de mogelijkheid voor het opstellen van aanvullende begrotingen behouden blijft, op de wijze waarop dat nu gebeurt en met de bevoegdheden waarover het Parlement nu beschikt. We zijn het dus eens met het onderliggende idee, dat het mogelijk blijft aanvullende begrotingen te maken, en dat het Parlement daar iets over te zeggen heeft.
We hebben het hier over een begroting met een overschot - een enorm overschot. We hebben het over 10 miljard euro, en nog eens 1200 miljoen euro - bijna 12 miljard. Dat geld was in de begroting opzij gezet en zal nu aan de lidstaten worden teruggegeven, omdat het niet is gebruikt. Binnen een nationale context is een begrotingsoverschot een goede zaak. Het is immers een besparing. Meestal betekent dit dat er bij het opstellen van de begroting afgezien is van het doen van bepaalde uitgaven, en dat het aldus bespaarde geld terugvloeit in de schatkist, of weer bij de belastingbetaler terechtkomt. We hebben hier echter te maken met een ander soort overschot. Hier gaat het om middelen die door het Europees Parlement opzij zijn gezet en vervolgens niet gebruikt zijn. De begroting is dus niet goed uitgevoerd - en dat betekent dat we slecht beheer hebben gevoerd. We weten niet of de Commissie daarvoor verantwoordelijk is, of de lidstaten, of de regionale overheden, of wie dan ook. Waar het om gaat is dat we 12 miljard euro slecht beheerd hebben, en dat we dit bedrag nu aan de lidstaten moeten teruggeven.
Dat is geen goed nieuws - voor niemand. Het is geen goed nieuws voor de Commissie, en dus ook niet voor het Parlement. Uiteindelijk is het ook geen goed nieuws voor de ministers van Financiën, al zou je op het eerste gezicht kunnen denken van wel. Het gaat hier namelijk om Europese, communautaire middelen, en die hebben een multiplier-effect in de nationale economieën. Als zulke middelen niet gebruikt worden, zal dat multiplier-effect achterwege blijven. Het niet gebruiken van deze middelen staat dus gelijk aan het laten voorbijgaan van mogelijkheden.
We kunnen natuurlijk ook naar de positieve kant van de zaak kijken. Deze begroting stelt ons in de gelegenheid te bekijken hoe we de omvang van de nog uit te keren kredieten en die van de kredietbehoeften voor het jaar 2003 kunnen terugbrengen. Voor we aan de kredieten voor 2003 kunnen beginnen, moeten we uiteraard eerst naar de kredieten voor 2002 kijken, en dat is ook de bedoeling van de amendementen aangaande de betalingskredieten ten bedrage van 4,5 miljard euro. Ik geloof dat dit Parlement het daar wel mee eens zal zijn, aangezien alle categorieën uitgaven hier vertegenwoordigd zijn. Deze betalingskredieten bestrijken inderdaad het gehele begrotingsspectrum, van de structuurfondsen en de LEONARD-programma's tot de programma's voor externe acties.
We weten dat dit niet noodzakelijkerwijs de uiteindelijke toestand weerspiegelt. Politiek is geven en nemen: we moeten onderhandelen. We moeten onderhandelen met de Commissie en we moeten onderhandelen met de Raad. Misschien zijn zoveel betalingskredieten niet eens nodig. Misschien moeten we ons in 2003 een grotere inspanning getroosten. Misschien zal de Raad zich willen buigen over de vraag hoe de interinstitutionele betrekkingen - vooral die met het Parlement - behoren te worden vormgegeven. Hoe dan ook, we hebben de tijd tot de tweede zitting van mei, en dan zullen we een definitieve beslissing moeten nemen. Deze maand is voor de drie instellingen dus een maand van onderhandelingen, maar ik geloof dat we hierover allemaal erg optimistisch zijn gestemd.

Walter (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, aan het begin of bijna aan het begin van het jaar is de onderhavige procedure bijna standaard. Het lijkt wel alsof Pasen voor de ministers van Financiën betekent dat er grote paaseieren uit Europa komen in de vorm van gelden die terugvloeien en die de druk op de nationale begrotingen wegnemen. Daarover moeten wij steeds aan het begin van het jaar beslissen. Wij zullen, zoals meermaals is opgemerkt, bij de onderhavige gewijzigde en aanvullende begroting over 10 miljard moeten spreken. Bovendien zullen ook de 2 miljard die al min of meer zijn aangekondigd ter sprake komen. Wij mogen echter niet vergeten dat er eind vorig jaar al 1,2 miljard is teruggevloeid. Dat betekent dat het dit jaar in totaal over een bedrag van ruim 13 miljard gaat dat niet gebruikt is.
Tegelijkertijd zijn er aan het einde van het jaar vlak voor kerst bepaald niet altijd kerstcadeautjes voor het Parlement. Steeds opnieuw moeten wij ervoor vechten dat er bedragen, hoe klein ook, voor belangrijke politieke doeleinden ter beschikking gesteld worden, omdat daarvoor geen geld gereserveerd is. In de afgelopen drie jaar hebben wij onder andere enorm ons best moeten doen om eindelijk geld voor Kosovo te krijgen. Wij moesten geld vragen voor Servië, voor de visserij in het zuiden van de Unie - in Spanje en Portugal - en wij moesten zelfs gebruik maken van onze noodreserve om verder te kunnen gaan met de wederopbouw van de Balkan.
De terugvloeiing die wij vandaag behandelen is echter geen reden tot blijdschap, want daaruit blijkt slechts dat bepaalde middelen niet gebruikt zijn. Dat kan betekenen dat bepaalde programma's niet ten uitvoer zijn gelegd, dat er in de lidstaten niet goed gewerkt is of dat er niet voldoende gebruik is gemaakt van de steunmogelijkheden voor de burgers. Het betekent in ieder geval dat alle voorgenomen plannen op enig moment nog gerealiseerd zullen moeten worden. Iedere terugvloeiing is derhalve een hypotheek op de toekomst, die zo niet nu dan wel later uitbetaald moet worden. Er is dus maar weinig reden tot vreugde. Mijns inziens moeten wij duidelijk aangeven dat dit niet echt hulp is.
Twee jaar geleden heb ik reeds voorgesteld het geld niet terug te geven aan de lidstaten maar een noodpotje te creëren waarin bijvoorbeeld 10 procent van het geld wordt gestort dat terug moet vloeien. Dat zou een totaal andere aanpak zijn. Er zou niet voortdurend geld gestort en vervolgens teruggestort moeten worden en alles zou wat degelijker gepland kunnen worden. Daardoor zouden wij op andere gebieden weer vooruitgang kunnen boeken. Wanneer het gaat om de gewijzigde en aanvullende begroting kunnen wij diverse aspecten behandelen en dit is er een van.
Het Parlement is van plan de gewijzigde en aanvullende begroting zodanig te wijzigen dat een groot deel niet meer naar de lidstaten terugvloeit. Wij hebben zojuist gehoord dat er op velerlei gebieden nog betalingsverplichtingen uit het verleden bestaan. Wij zullen de komende dagen en weken zeer intensief de discussie aangaan met de Raad. Wij zullen nauwlettend in de gaten houden in hoeverre de Raad bereid is tot overleg en een open dialoog. Mijns inziens kunnen wij goede oplossingen vinden, maar dan moet iedereen de betekenis van samenwerking inzien en bereid zijn tot een dialoog. Dat geldt ook voor de gewijzigde en aanvullende begroting, zoals altijd in de begrotingsprocedure. Wij zijn er klaar voor en wij zijn bereid tot een intensieve discussie met elkaar, en indien noodzakelijk ook tot een intensieve uitwisseling van argumenten.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Wynn bedanken voor zijn goede verslag en zeggen dat ik zijn ideeën over de wijziging van het Financieel Reglement volledig steun.
De onderhavige gewijzigde en aanvullende begroting bevat twee belangrijke punten: een nieuwe basis voor het innen van eigen middelen en het gebruiken van het overschot van vorig jaar om de begroting van dit jaar sluitend te maken.
Het percentage van de traditionele eigen middelen dat de lidstaten als inningskosten mogen inhouden stijgt van 10 procent naar 25 procent en de BTW daalt van 1 procent naar ongeveer een half procent. De wijziging is gebaseerd op een nieuw besluit van de Raad dat nu pas is geratificeerd. Daarvan profiteren vooral de nettobetalers van de Europese Unie. De bijdrage van Duitsland daalt op jaarbasis met zo'n 847 miljoen euro, die van Nederland met 505 miljoen euro en die van Zweden en Oostenrijk met ongeveer 140 miljoen euro. De bijdrage van Italië stijgt met ongeveer 757 miljoen euro en die van Frankrijk met 458 miljoen euro. Het besluit toont aan hoe gevoelig de bijdrage aan de Europese Unie ligt in de lidstaten, want ze bedraagt slechts ongeveer 1 procent van het BBP.
Een in politiek opzicht gevoeliger kwestie zijn de vorig jaar niet-gespendeerde kredieten, volgens de toelichting maar liefst 18 miljard euro ofwel 20 procent van het eindbedrag van de totale begroting. Alleen al van de kredieten van de structuurfondsen is 10,5 miljard euro ofwel 32 procent niet gebruikt. Vorig jaar al werd 6,5 miljard euro van die middelen niet gebruikt.
Reden voor deze onderbenutting is in de eerste plaats de bureaucratie in de Commissie. Besluiten komen slechts moeizaam tot stand, omdat de besluitvormingsprocedure gecompliceerd en onduidelijk is. In de hele procedure ontbreekt een duidelijke lijn en persoonlijke verantwoordelijkheid. Documenten blijven steken in de papiermolen en niemand bekommert zich erom; niemand neemt verantwoordelijkheid voor het uitblijven van besluiten. Als in een van de lidstaten de begroting op dezelfde gebrekkige wijze uitgevoerd zou worden, zou dat zonder meer leiden tot de val van de regering. De Commissie moet daarom daadwerkelijk actie ondernemen.

Turchi (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, ik wil allereerst de heer Costa Neves gelukwensen met zijn absoluut waardevolle en positieve bijdrage aan de werkzaamheden van onze commissie in de afgelopen jaren.
Zoals de rapporteur terecht opmerkt in de toelichting op zijn verslag zijn er twee aspecten die de gewijzigde en aanvullende begroting waarover wij morgen gaan stemmen, kenmerken. Ten eerste wordt op de begroting 2002 een bedrag van 10 miljard euro opgenomen. Dit komt voort uit de overdracht van het overschot 2001, dat is ontstaan doordat bepaalde kredieten voor de structuurfondsen en de landbouwuitgaven niet zijn gebruikt. In feite betekent dit terugbetaling aan de lidstaten. Die zullen aanzienlijk minder hoeven bij te dragen aan de begroting 2002. Ten tweede wordt op grond van het nieuwe besluit van de Raad met betrekking tot de eigen middelen een nieuwe berekening gemaakt van de ontvangsten van de begroting 2002. Bijgevolg kunnen de lidstaten bij wijze van inningskosten 25 procent, in plaats van 10 procent zoals in het verleden, inhouden van de traditionele eigen middelen.
Wat mij echter op dit moment het meest interesseert is het eerste aspect van deze begroting. Als wij ons niet van de wijs laten brengen door de populistische roep om besparingen moeten we vaststellen dat de huidige situatie zeer ernstig is. Dat wil zeggen dat de Commissie, die voor miljoenen Europese burgers - terecht of ten onrechte - een symbool is voor Europa, voor integratie en toekomst, niet is staat is geweest de door het Parlement en de Raad vastgestelde begroting ten uitvoer te leggen en nu opgescheept zit met een overschot van 12 procent. Wij kunnen deze zaak echter ook vanuit een andere optiek bekijken: de lidstaten dringen constant aan op meer geld voor structuurmaatregelen. Zij leveren, met de uitbreiding voor de deur, een hevige politieke strijd om ervoor te zorgen dat hun burgers de structurele steun niet verliezen, maar zij zijn niet in staat geweest hun verplichtingen na te komen en de op de begroting opgenomen kredieten te gebruiken.
Het is duidelijk, geachte collega's, dat dit een vrij algemeen probleem is, een probleem dat zo spoedig mogelijk opgelost moet worden. Dit is namelijk een belediging voor onze medeburgers. Dit soort zaken levert ons de hoon op van het grote publiek, dat sowieso steeds minder bereid is om begrip op te brengen, en tegelijkertijd steeds gemakkelijker klaar staat met een oordeel.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, naar ik meen schaart het Parlement zich vanavond unaniem achter het voorstel van onze rapporteur, de voorzitter van de Begrotingscommissie. Ik denk dat de Raad morgen via zijn vertegenwoordiger terdege kennis moet nemen van de stemming in de plenaire vergadering. Aan verslagen die met eenparigheid van stemmen worden aangenomen zit weliswaar vaak een luchtje, maar soms wil een instelling door middel van een dergelijk stemresultaat aangeven waar ze voor staat en haar standpunt duidelijk maken bij een tak van de begrotingsautoriteit die het bestaande evenwicht tussen het Parlement en de Raad soms schijnt te vergeten en ons onze bevoegdheden en prerogatieven soms schijnt te willen inperken, zonder zich kennelijk bewust te zijn van onze taak jegens de burger. Het probleem is dat men er niet in slaagt een dergelijk groot bedrag uit te geven. Het gaat dus om een serieus probleem. Het is niet mogelijk dat wij hier zomaar kwijting voor verlenen en min of meer, zonder nadenken, een blanco cheque afgeven. De vragen die hier vanavond worden gesteld zijn dus zeer belangrijk.
Onafhankelijk van de wijze waarop deze situatie zich zal ontwikkelen denk ik dus dat wij correct hebben gehandeld jegens de kiezers, de Europese burgers en onszelf door de kwestie van deze GAB ter tafel te brengen en de Raad hiermee te laten weten dat er over dit soort zaken, overeenkomstig de Verdragen, door twee instellingen wordt besloten. Dat is ook niet meer dan logisch. Wij zitten hier met een GAB-saldo en dragen hier ook verantwoordelijkheid voor als tak van de begrotingsautoriteit. Wij gaan onze verantwoordelijkheid niet uit de weg en wachten op een antwoord van de Raad. Wij wachten op de reactie van de Commissie en nemen in tweede lezing een besluit. Het is niet meer dan juist dat deze kwestie ter discussie wordt gesteld en dat doen wij langs deze weg.

Naranjo Escobar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de gewijzigde begroting die we nu in detail bespreken bevestigt wat we reeds wisten, en dat is dat de uitvoering van de betalingskredieten niet deugt. Het gaat hier om een structureel probleem, aangezien ondeugdelijk beheer van deze kredieten eerder regel dan uitzondering is. Dat geldt ook voor de omvang van de met deze kredieten gemoeide bedragen.
Bij de afwikkeling van de rekeningen voor het jaar 2000 bleek dat de vooruitzichten wezen op een overschot van 11 miljard euro. Voor het jaar 2001 zou dat overschot wel eens 14 miljard euro kunnen blijken te zijn, en zulke overschotten leiden ertoe dat de lidstaten in de jaren volgend op die vaststelling minder zullen bijdragen.
Men kan zich in zulke omstandigheden afvragen of de begrotingsprocedure wel functioneert en of ze wel correct wordt gebruikt. We zien dat de grootste problemen zich voordoen bij categorie 2. Het is bekend dat het regionaal en cohesiebeleid gedurende de eerste paar jaren - de programmeringsfase - ietwat moeizaam op gang is gekomen. Zo'n beleid opzetten kost nu eenmaal tijd, geld en energie. Het volstaat erop te wijzen dat het communautair bestek voor bijstandsverlening voor de categorie 1-regio's in mijn land pas in oktober 2000 is goedgekeurd, en die goedkeuring is een voorwaarde voor cofinanciering.
Als we kijken naar het gebruik van de betalingen over het jaar 2000 zien we dat de resultaten voor deze begrotingslijn verontrustend zijn. Het uitvoeringspercentage ligt 10 procent lager dan het jaar ervoor. En als we kijken naar de voor doelstelling 1-regio's begrote middelen, dan zien we dat het uitvoeringspercentage 6 procent lager ligt. Dit alles leidt ertoe dat de nog betaalbaar te stellen bedragen aanzienlijk toenemen.
De nu geldende regels voor de structuurfondsen moeten dus gezien worden in het licht van wat er eerder gebeurd is. Deze regels moeten met het oog op de uitbreiding verbeterd worden, zodat het financieel beheer van de programma's efficiënter kan geschieden. Dat is absoluut noodzakelijk: het regionaal beleid is immers een essentieel onderdeel van het Europees project - zonder dat beleid loopt het integratieproces vast. Het regionaal beleid is dus een uiterst belangrijk instrument, en één waarover de breedst mogelijke consensus bestaat.
Vergelijkbare problemen, maar dan minder ernstig, doen zich voor in de begrotingslijnen 3 en 4: het gebruik van de kredieten voor externe acties is in 2001 vergeleken bij het jaar daarvoor met 5 procent teruggelopen - voor initiatieven voor de democratie en de mensenrechten is maar 56 procent van de gereserveerde middelen gebruikt. Mevrouw de commissaris, beste collega's, de amendementen van dit Parlement zullen er alleen maar toe leiden dat de lidstaten even moeten wachten alvorens ze een besparing kunnen boeken, en die besparing is hoe dan ook van tijdelijke aard. Het is niet de bedoeling het beheer van de geldstromen van de lidstaten te hinderen - het gaat erom een einde te maken aan een toestand die zowel politiek als financieel gezien ongewenst is.
De Commissie moet om te beginnen haar werkwijzen verbeteren, zowel in de planningsfase als in de uitvoeringsfase. We hebben nu een idee van de betalingsproblemen die zich in 2003 zullen voordoen, en we moeten daar een bevredigende oplossing voor vinden.
Bovendien moet de Raad er zich ervan bewust zijn dat het Parlement zijn bevoegdheden als begrotingsautoriteit serieus neemt. Dat deze gewijzigde begroting geamendeerd wordt, betekent eigenlijk dat het Parlement niet dezelfde status heeft als de Raad als het gaat om de eigen middelen en een aantal andere zaken waarover nu onderhandeld wordt. Wat de burgers van ons verlangen is dat er tussen de instellingen een duurzaam evenwicht tot stand wordt gebracht, en dat er een dialoog wordt gevoerd die praktische resultaten oplevert. Er is immers geen alternatief - als we tenminste voor iedereen het beste willen.

Dover (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen stellen dat iedereen die hier vanavond aanwezig is weet waarom dit geld in het stelsel wordt vastgehouden. De reden is dat structurele fondsen dringend moet worden uitgegeven in onze diverse landen en regio's. Wij zijn nu ongeveer tweeëneenhalf jaar onderweg in ons zevenjarig programma 2000-2006. Wij hebben derhalve eenderde van de tijd erop zitten en we hebben veel te weinig besteed. Wij bieden de lidstaten thans de gelegenheid hun zaken op orde te krijgen en dit geld te besteden aan de verbetering van het milieu, de arbeidsomstandigheden en de werkgelegenheidsprognoses in de gehele Europese Unie. Dit zal de economie als geheel en de omstandigheden in onze gebieden ten goede komen.
Wij nemen een verantwoordelijke houding aan en ik ben zeer verheugd over de eensgezindheid die vanavond in het gehele Parlement heerst. Ik hoop dat deze morgen in de stemming tot uitdrukking zal komen. Het is uitermate belangrijk dat wij ervoor zorgen dat de lidstaten het geld uitgeven, dat wij de particuliere sector in staat stellen zijn zaken voor elkaar te krijgen. Vanwege de uitbreiding aan het eind van 2006 zullen wij, de huidige vijftien lidstaten, immers geen gebruik meer kunnen maken van structuurfondsen. De vijf of tien andere landen die tot de Europese Unie toetreden zullen om structurele financiering voor zichzelf vragen. Onze structurele financiering zal zeer snel worden stopgezet. Het is heel goed mogelijk dat wij zelfs niet zullen toestaan uitgaven door te schuiven naar het jaar 2007-2008 als deze nog meer tijd in beslag nemen. Ik dring er dan ook bij iedere regering in de Europese Unie op aan effectief en snel gebruik te maken van dit geld. Ik sta honderd procent achter het advies van de Voorzitter aan ons, de aanvoerders om het zo maar eens te zeggen, om er via de stemming van morgen samen voor te zorgen dat het noodzakelijke geld vastgehouden wordt en dat die landen ertoe aangezet worden het op gepaste wijze uit te geven.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit is voor mij een bijzondere avond, omdat ik het bij wijze van uitzondering absoluut niet eens ben met het besluit van de Begrotingscommissie. De lidstaten willen hun geld terug en daar hebben ze volgens het Verdrag ook recht op. De Commissie heeft om die reden een ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting gepresenteerd. Het geld van de lidstaten voor de Europese begroting dat vorig jaar niet gebruikt is, moet volgens de wettelijke regeling zo snel mogelijk naar de lidstaten terugvloeien. Dat is alleen al om economische redenen van belang, omdat er anders economisch verlies wordt geleden.
Vorig jaar hadden we een zeer groot overschot, en zo dadelijk zal ik op de verschillende aspecten daarvan ingaan. In de gewijzigde en aanvullende begroting zijn meerdere elementen opgenomen, te weten het overschot van vorig jaar en de implementering van het eigenmiddelenbesluit, dat uit meerdere onderdelen bestaat. Het nieuwe eigenmiddelenbesluit zoals wij dat in Berlijn zijn overeengekomen had op 1 januari 2002 in werking moeten treden. Verschillende lidstaten hebben dit besluit echter later geratificeerd, waardoor de begroting 2000 nog volgens het oude eigenmiddelenbesluit opgesteld moest worden. Dat betekent concreet dat de huidige lidstaten deels hogere bedragen moesten betalen dan volgens het nieuwe eigenmiddelenbesluit noodzakelijk was.
Het nieuwe eigenmiddelenbesluit omvat verschillende elementen: de lidstaten kunnen 25 procent van de douane-inkomsten houden en het aandeel van de BTW-inkomsten wordt kleiner, terwijl het aandeel van de BBP-middelen groter wordt. Dat betekent een verschuiving in de financieringslast. Het derde element is de korting die vier lidstaten krijgen op hun aandeel in de financiering van de UK-korting. Ze krijgen dus een korting op een korting.
Dit besluit moet nu geïmplementeerd worden en daarom heeft de Commissie het aan het overschot verbonden. De terugvloeiing van de douane-inkomsten, die betekent dat de lidstaten 25 procent van de douane-inkomsten mogen houden, geldt vanaf 1 januari 2001. Het geld dat hiervoor noodzakelijk is, hebben wij uiteraard verrekend met het overschot, omdat er anders geld zou zijn teruggevloeid om vervolgens weer betaald te worden.
(Interruptie: Zeer goed!)
Dat hoor ik graag, mijnheer Walter!
Ik wil nu nog kort een opmerking maken over de oorzaak van de grote omvang van het overschot. Het is waar, zoals reeds opgemerkt werd, dat het overschot ofwel de onderbenutting op het gebied van de structuurfondsen 10 miljard bedraagt. Ik wil u er echter nogmaals op wijzen dat er in deze fase van het nieuwe programma geen sprake van is dat de Commissie te langzaam is met het verlenen van toestemming voor projecten. Nu geldt namelijk de regel dat de Commissie geld aan de lidstaten terugbetaalt als deze een rekening voor een geïmplementeerd programma presenteren. Als er geen rekeningen zijn, kan er natuurlijk ook niets terugbetaald worden. In 2000 hadden wij volgens de toen geldende regeling nog de mogelijkheid voorschotten te betalen. In 2001 was dat niet meer mogelijk. Inderdaad rijst nu de vraag hoe het mogelijk is dat de schattingen die de lidstaten vorig jaar gemaakt hebben van hun financiële behoeften voor de implementering van programma's veel hoger waren dan de bedragen die achteraf zijn opgenomen.
In verband met het overschot wil ik twee zaken onder de aandacht brengen. Ten eerste is er in het landbouwbeleid 2 miljard euro bespaard, omdat met name de algehele slapte op de markt in de rundvleessector na de BSE-crisis niet zo lang geduurd heeft als van tevoren verwacht werd. De markt heeft zich sneller hersteld. Ook op andere gebieden was de marktsituatie beter dan van tevoren was ingeschat. Hier is dus daadwerkelijk sprake van besparingen, en daar moeten we blij mee zijn. Ten tweede is voor het buitenlands beleid, dus categorie 4, nagenoeg 90 procent van de beschikbare middelen gebruikt. Er is in het tweede jaar sprake van een verbetering ten opzichte van de vroegere situatie en mijns inziens moeten wij duidelijk benadrukken dat de administratieve hervormingen die de heren Patten en Nielson op het gebied van het buitenlands beleid hebben doorgevoerd nu daadwerkelijk vruchten afwerpen. De EU kan dus niet meer verweten worden dat ze veel belooft, maar uiteindelijk niets werkelijk ten uitvoer legt.
Uiteraard wachten de lidstaten nu op de terugvloeiing van het hoge overschot van vorig jaar naar hun eigen begroting. Het gaat immers om een bedrag dat vanuit economisch oogpunt van belang is voor de begroting van de lidstaten. Wij hebben sinds 11 september met een economische achteruitgang te maken die natuurlijk ook de begroting van de lidstaten treft. In het licht daarvan is het logisch dat de lidstaten uitzien naar de terugvloeiing van het Europese geld om een nog hoger tekort te vermijden. De Commissie is van mening dat het uit economische overwegingen verstandig zou zijn vertragingen te vermijden. In reactie op de opmerkingen van de heren Walter en Wynn zou ik willen zeggen: er zijn geen paaseieren teruggegeven en als we naar de planning kijken, zal er ook geen sprake zijn van pinksterboeketten. Ik wil echter ook graag aan het verzoek van de voorzitter van de Begrotingscommissie voldoen om er geen kerstcadeaus van te maken!

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0066/2002) van mevrouw Martens, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een actieprogramma voor de horizontale integratie van het gendergelijkheidsaspect ('mainstreaming of gender equality?) in de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap (COM(2001) 295 - C5-0464/2001 - 2001/2193(COS));
het verslag (A5-0067/2002) van mevrouw Avilés Perea, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: Jaarverslag over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie 2000 (COM(2001) 179 - C5-0344/2001 - 2001/2144(COS)).

Martens (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, artikel 3 van het Verdrag beschrijft dat de Europese Gemeenschap alle ongelijkheid wil uitbannen en gelijkheid wil bevorderen tussen mannen en vrouwen.
In 1995 heeft de Raad in een resolutie gendergelijkheid als grondslag voor ontwikkelingssamenwerking genoemd. Eveneens in 1995 is in Peking op de Internationale Vrouwenconferentie een uit tien punten bestaand actieprogramma aangenomen om de gelijkheid van mannen en vrouwen te bevorderen. Dit actieprogramma werd door alle aanwezige landen ondertekend.
De situatie laat echter nog veel te wensen over, zeker ook op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Daarbij gaat het niet alleen om projecten vóór vrouwen, maar vooral ook om projecten met vrouwen, projecten die in samenspraak met vrouwen tot stand komen.
Op de vorige zitting hebben wij het zeer omstreden verslag-Izquierdo Rojo aangenomen over vrouwen en fundamentalisme. Dit verslag is met algemene stemmen goedgekeurd in de Commissie rechten van de vrouw. Het probleem op dit gebied is voor iedereen helder. We zijn het ook in hoge mate eens over de oplossingsrichtingen. Ontwikkelingssamenwerking is nog te veel een zaak van alleen mannen.
Voorzitter, 70 procent van de ongeveer anderhalf miljard mensen die onder de armoedegrens leven zijn vrouwen. Dat wil zeggen dat zij een groot gebrek aan financiële middelen hebben, maar in de praktijk gaat het ook om meer. Vaak gaat het ook over het ontbreken van fundamentele mensenrechten alsook sociale rechten, zoals recht op behoorlijke voeding, drinkwater, onderwijs, gezondheidszorg en werk.
Mensen die onder de armoedegrens leven hebben ook vaak te weinig controle op en toegang tot diensten, hulpbronnen en goederen en zijn nauwelijks betrokken bij besluitvorming. Interessant is dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat er een verband bestaat tussen armoede en genderongelijkheid. Landen die een grote ongelijkheid tussen mannen en vrouwen kennen, zoals Sierra Leone, Niger, Burkina Faso of Mali, kennen ook de grootste armoede.
In landen waar er minder ongelijkheid is tussen mannen en vrouwen is er ook minder armoede. Bovendien blijken ontwikkelingsprojecten, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg, alfabetisering of landbouw, meer succesvol als vrouwen er ook bij betrokken zijn. Investeren in meisjes blijkt tot lagere kindersterfte en sterfte onder vrouwen te leiden, biedt hogere voedselveiligheid en betekent een verbetering van de armoedebestrijding.
Niet voor niets is ontwikkelingsbeleid daarom gebaseerd op het beginsel van duurzame, billijke en op participering steunende menselijke en sociale ontwikkeling. Rechten van de mens, democratie en rechtsstaat zijn hier onlosmakelijk mee verbonden en daardoor horen ook vrouwen betrokken te zijn.
Voorzitter, sinds de Raad zes jaar geleden gendermainstreaming als uitgangspunt heeft gedefinieerd voor het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid is er eigenlijk teleurstellend weinig gebeurd. Daarom ben ik blij met deze mededeling van de Commissie. Het actieprogramma kan een extra impuls geven aan de doorvoering van gendergelijkheid in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Europese Unie.
Ik kan mij vinden in de drie hoofdlijnen die de Commissie schetst, te weten de analyse en integratie van het genderaspect op de voorrangsterreinen van de communautaire ontwikkelingssamenwerking, de horizontale integratie van het genderaspect in projecten en programma's en de opbouw van een interne gendercapaciteit in de Europese Gemeenschap zelf. Deze drie punten, en met name ook het laatste, zijn buitengewoon belangrijk. Want ook in de organen van de Europese Unie zelf is een mentaliteitsverandering nodig. Als daar bij de staf die de programma's moet beoordelen, uitvoeren en evalueren niet voldoende oog voor is, hoe kan dan ooit verbetering plaatsvinden? Training van onze eigen mensen is een noodzaak, evenals een adequate financiële ondersteuning van het beleid.
Ik vind het jammer en teleurstellend dat de Commissie ook weer een economische benadering kiest en vrouwen vooral als middel tot economische groei beschrijft. Dat vrouwen mensen zijn die op eigen titel recht op levenskwaliteit hebben en dus aanspraak mogen en moeten kunnen maken op burgerrechten, politieke rechten en mensenrechten, blijft in mijn ogen teveel buiten beeld.
Het vijfjarenactieplan is er om de goede voornemens die de Commissie formuleert in daden om te zetten. De intenties mogen immers niet slechts goede bedoelingen blijven. Daarom vraagt het plan ook om een verdere uitwerking in een werkprogramma met duidelijk omschreven werkwijzen, termijnen, financiële middelen en indicatoren.
Goed is het voornemen om tot een tussentijdse evaluatie te besluiten en ik hoop dat de Commissie het Europees Parlement daarbij op tijd zal betrekken. Ook wil ik graag wijzen op het belang van samenwerking met non-gouvernementele organisaties en andere betrokken organisaties op internationaal niveau. Deze kunnen vaak veel betekenen.
Tot slot, Voorzitter, in 2003 loopt de verordening hierover af. Deze vormt de juridische basis voor de begrotingslijn die zich richt op de integratie van de genderproblematiek in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. In mijn verslag pleit ik er daarom voor om deze verordening te vernieuwen, opdat het werk dat op dit terrein gedaan moet worden, door kan gaan.
Avilés Perea (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, we buigen ons nu over het door de Commissie gepresenteerde jaarverslag over 2000, om te zien welke vorderingen er zijn gemaakt bij het doorvoeren van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de Europese Unie.
We stellen met tevredenheid vast dat het percentage werkende vrouwen ietwat gestegen is, maar we moeten daarbij wel aantekenen dat banen voor vrouwen vaak deeltijdbanen zijn - dit soort banen zijn minder zeker en bieden minder carrièremogelijkheden.
We zijn er niet in geslaagd gelijk loon voor gelijk werk door te voeren: er zijn nog steeds aanzienlijke verschillen. We hebben het een en ander bereikt bij het verenigen van werk en gezin, maar we zijn er niet in geslaagd tot een betere verdeling van de gezinstaken te komen. Die zou vrouwen in staat stellen zich op een professionelere wijze met hun werk bezig te houden.
Als we denken aan hulp voor vrouwen hebben we het over moeders - jonge vrouwen met kleine kinderen, en we geloven dat we de problemen waar deze groep vrouwen mee te maken heeft kunnen oplossen door kinderdagverblijven op te zetten. Een ander veel voorkomend verschijnsel is echter dat talloze vrouwen belast zijn met de zorg voor meerderjarige gehandicapte personen, wat dan weer een extra belasting betekent voor de vrouw als verantwoordelijke voor het huishouden. Men vergeet dus dat er ook sociale steun moet worden verstrekt, in de vorm van - bijvoorbeeld - dagcentra, om zo de opname van vrouwen in het arbeidsproces te vergemakkelijken.
We moeten ook vaststellen dat vrouwen niet voldoende ingesteld zijn op de maatschappij van de toekomst, en daarmee bedoel ik de nieuwe technologieën en de informatiemaatschappij. Slechts 20 procent van de vrouwen is in deze sector actief, en we moeten daar dus iets aan doen. We moeten ervoor zorgen dat vrouwen steeds bijscholing kunnen krijgen. In de toekomst zullen banen immers gebaseerd zijn op de nieuwe technologieën.
We zien verder dat vrouwen in leidinggevende functies sterk ondervertegenwoordigd zijn. Dat geldt voor het bedrijfsleven, maar ook voor verenigingen, politieke partijen en openbare instellingen. We hebben er bij herhaling op aangedrongen dat er meer vrouwen in dit soort functies benoemd worden, om daarmee tot een beter evenwicht tussen mannen en vrouwen te komen. We moeten echter vaststellen dat het heel moeilijk is vrouwen te laten participeren in de besluitvorming. Daarom dringen we aan op innovatieve maatregelen en specifieke acties om ervoor te zorgen dat vrouwen overal sterker vertegenwoordigd zijn, en dus ook in de werksfeer. De gezinstaken moeten eerlijker verdeeld worden en werk en gezin moeten beter op elkaar worden afgestemd.
We moeten er dus op toezien dat de communautaire doelstelling van gelijke behandeling voor mannen en vrouwen in de met Europese fondsen gefinancierde programma's concrete invulling krijgt, overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag. Daarnaast moeten vrouwen beter vertegenwoordigd zijn in de besluitvorming. Deze doelstellingen moeten bij de uitbreiding worden meegenomen - we moeten er dus op toezien dat het acquis communautaire op dit punt in de wetgeving van de kandidaat-landen wordt opgenomen.
Geweld tegen vrouwen in de huiselijk sfeer, vrouwenhandel en uitbuiting van vrouwen vormen nog steeds een ernstig probleem, en we moeten dus doorgaan met het helpen van slachtoffers. We moeten proberen waar mogelijk de oorzaken - vaak zijn dat armoede en gebrekkige leefomstandigheden - van deze problemen weg te nemen
U ziet dat er nog heel veel te doen is. Er zijn nog steeds te weinig vrouwen in leidinggevende posities, en er zijn nog steeds te weinig vrouwen met een baan. Onaanvaardbaar is vooral dat vrouwen nog steeds geen gelijk loon ontvangen voor gelijk werk.
Ik geloof dat we de Commissie en de instellingen daarom moeten vragen zich een inspanning te getroosten om ervoor te zorgen dat de doelstelling van gelijke behandeling voor mannen en vrouwen zo spoedig mogelijk verwezenlijkt wordt. 
Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, vanavond behandelen wij twee zeer belangrijke verslagen. In het eerste verslag wordt het jaarverslag 2000 van de Commissie over het vraagstuk van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie besproken. Dat vraagstuk is van doorslaggevend belang voor de kwaliteit van de democratie in de Europese Unie, evenals voor de bewerkstelliging van de in Lissabon vastgestelde economische doelstellingen. Het tweede verslag gaat over het actieprogramma voor de horizontale integratie van het gendergelijkheidsaspect in de ontwikkelingssamenwerking. Dit vraagstuk is zeer belangrijk voor de harmonische ontwikkeling van de wereld, ofschoon wij dat pas laat zijn gaan inzien. Er zijn immers bijna zes jaar verstreken sedert de Raad de integratie van het gendergelijkheidsaspect tot een beginsel van het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap heeft uitgeroepen en een actieprogramma daarvoor uitvaardigde. Wij moeten echter ook zelfkritiek beoefenen en toegeven dat de situatie van de vrouw in Afghanistan, die pas goed aan het daglicht kwam na de terreuraanslagen van de 11de september, ons pas echt gevoelig heeft gemaakt voor het tragische lot dat de vrouw in de verschillende delen van de wereld is beschoren.
Het eerste verslag gaat dus over onze eigen situatie. Mevrouw Avilés Perea wees erop dat in het verslag gewag wordt gemaakt van verbeteringen ten opzichte van de voorgaande jaren en van een diepgaande evaluatie van het gelijkekansenbeleid. Ook ik wil duidelijk maken dat in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen ongenoegen bestaat over het onvermogen van de Europese Commissie om toezicht uit te oefenen op de daadwerkelijke toepassing van de communautaire wetgeving inzake gelijke kansen van mannen en vrouwen. Wij moeten nagaan hoe daadwerkelijk toezicht kan worden uitgeoefend op deze beleidsterreinen. Dat is ook zeer belangrijk voor de nieuwe landen die zullen toetreden. Wat de doelstellingen van Lissabon betreft is de participatiegraad weliswaar gestegen, maar de lidstaten moeten hun inspanningen versterken. Zij moeten concrete doelstellingen vastleggen in hun nationale actieprogramma's en doeltreffendere beleidsvormen en toezichtmaatregelen uitwerken.
Ik ben het met de rapporteur eens dat wij uitdrukking moeten geven aan onze ongerustheid over de onzekerheid waarin de vrouwen in Europa verkeren, over het gebrek aan kwaliteit en het gebrek aan beroepsperspectieven, evenals over het gebrek aan infrastructuur. Infrastructuur betekent niet alleen crèches, maar ook ouderen- en ziekenzorg. Tijdens de door het Spaanse voorzitterschap georganiseerde bijeenkomst over gehandicapten is gewezen op de enorme betekenis van infrastructuur voor de hulp aan gehandicapten, voor hun waardigheid en voor de verlichting van de taken van de vrouw. Ik ben het met de rapporteur eens dat wij onze inspanningen moeten versterken en dat er naar geslacht opgesplitste opleidingsstatistieken moeten komen. Dan zullen wij de werkelijke positie van de vrouwen op de arbeidsmarkt en in andere sectoren leren kennen en onze beleidsmaatregelen kunnen verbeteren.

Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil mevrouw Martens en mevrouw Avilés Perea hartelijk danken voor hun verslagen over het actieprogramma voor de horizontale integratie van het gendergelijkheidsaspect in de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap en over het jaarverslag over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie 2000. Mijns inziens zijn tussen beide verslagen verschillende parallellen te trekken en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten heeft met grote voldoening kunnen constateren dat er weer een bijdrage is geleverd aan de uitvoering van het actieprogramma van Peking - de Wereldvrouwenconferentie.
De kaderstrategie inzake de gender mainstreaming wordt consequent toegepast. Wij worden geconfronteerd met een grondige probleemanalyse waarin duidelijke aanwijzingen voor regionale en nationale uitvoering zijn opgenomen. Bij een aantal besluitvormers dringt langzamerhand het seksebewustzijn door en wij weten dat duurzame ontwikkeling in de eerste plaats bij vrouwen begint. Wij zijn ons er eveneens van bewust dat wij die duurzame ontwikkeling niet voor niets krijgen. Het is dan ook ronduit schokkend dat de begrotingslijn voor genderspecifieke ontwikkelingssamenwerking, die in 1998 nog 5 miljoen euro bedroeg, in 2001 met 60 procent gekort is. Hoe moet er nu een verandering in het denkproces tot stand gebracht worden? Ik wil u er overigens op wijzen dat de lidstaten zich ertoe verplicht hadden 0,7 procent van hun bruto nationaal product voor ontwikkelingshulp te reserveren. Daar is echter in de verste verte geen sprake van. De geloofwaardigheid van de zogenaamd ontwikkelde landen staat op het spel, als wij niet onmiddellijk tot actie overgaan!
Mijn vraag aan de Commissie is, wat er met de gender desk gebeurd is in de ontwikkelingssamenwerking. Wij willen de reproductieve gezondheid en gezinsplanning verbeteren, de toegang tot voorbehoedsmiddelen en HIV- en aids-preventie garanderen en dat alles bovendien in de plattelandsgebieden tot stand brengen. Maar hoe willen wij dat doen zonder het budget aanzienlijk te verhogen?
Het ons weliswaar gelukt om door middel van het politieke debat praktijken die de waardigheid van de vrouw aantasten, zoals genitale verminking, openbare geseling, steniging, geweld en seksueel misbruik, uit de taboesfeer te halen en misstanden in internationaal verband aan de kaak te stellen en ook op politiek gebied te bestrijden, maar aan dit alles moet wel een praktisch vervolg worden gegeven. Wij hebben consequente jaarverslagen nodig, zoals het verslag van mevrouw Avilés Perea, om de gegevens nauwkeurig te kunnen onderzoeken. Daarom ondersteunt mijn fractie beide verslagen ten volle en verzoeken wij de Commissie beide ambitieuze doelstellingen te realiseren.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag behandelen wij twee verschillende verslagen, maar voor beide geldt dat wezenlijke veranderingen ten aanzien van de positie van de vrouw noodzakelijk zijn, zowel in de ontwikkelingslanden als in de westerse landen, waaronder de EU, want anders blijft de doelstelling van gelijke kansen voor mannen en vrouwen een illusie. De aanpak is in beide gevallen uiteraard totaal verschillend, en ik dank de rapporteurs voor het feit dat zij in hun verslag duidelijk hebben gemaakt dat verschillende initiatieven noodzakelijk zijn.
Met betrekking tot de ontwikkelingslanden vestig ik de aandacht op de paragrafen 10, 11, 12 en 14 in de ontwerpresolutie, waarin onder andere gewezen wordt op de noodzaak om de religieuze, culturele en sociaal-economische tradities onder de loep te nemen en na te gaan hoe ze de situatie van de vrouwen in de ontwikkelingslanden beïnvloeden. "Mainstreaming" is een goede zaak, maar we mogen ook de concrete actieprogramma's niet vergeten.
Wat de gendergelijkheidskwestie in de EU betreft wil ik een zeer rake kop van een artikel in The Guardian van vandaag citeren: "Women can have it all - with a little bit of help". Volgens het artikel is uit een Amerikaans onderzoek gebleken dat 42 procent van de vrouwen met een hoog salaris kinderloos is. Ze beginnen gewoon te laat aan kinderen en koesteren de illusie dat vrouwen alles kunnen hebben. Dat is echter niet zo. Het is iets wat men vrouwen laat geloven. Ze kunnen geen carrière combineren met een gezinsleven en kinderen. De ondertitel luidt dan ook: "A female-friendly state can make a significant investment in the future". We leven in de illusie dat gelijke kansen in een aantal westerse landen bestaan, maar dit is en blijft een illusie. Er zal geen gelijkheid zijn zolang de mannen hun eisen stellen en alles willen hebben. Nu moeten wij de mannen duidelijk maken wat we van hen eisen.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de voorzitter, om te beginnen wil ik de twee rapporteurs bedanken voor hun uitstekende verslag, waarmee ik ze gelukwens. Het door de Commissie voorgestelde actieprogramma voor integratie van het gendergelijkheidsaspect in de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap is natuurlijk meer dan welkom.
Tegelijkertijd moet ik vaststellen dat het opmerkelijk en behoorlijk frustrerend is dat het na het desbetreffende besluit van de Raad zes jaar heeft geduurd voordat de Commissie haar actieprogramma indiende.
Nu is het van belang dat de terreinen waaraan in het actieprogramma prioriteit wordt toegekend ook worden gecoördineerd met de doelstellingen van de communautaire kaderstrategie voor gelijke kansen, waarin ontwikkeling immers een hoofdthema is. Belangrijk in deze doelstellingen zijn gelijke kansen op het gebied van inkomen, werkgelegenheid en politieke vertegenwoordiging en sociale voorzieningen, plus de bevordering van mensenrechten voor vrouwen. Eigenlijk streeft men met deze doelstellingen de waardigheid van zowel mannen als vrouwen na, ja feitelijk de menselijke waardigheid zelf.
Om dit ook in de ontwikkelingslanden mogelijk te maken, moet men de verplichting op zich nemen om in alle komende programma's en documenten inzake nationale strategieën en in strategieën voor armoedebestrijding rekening te houden met de gelijkekansenproblematiek. Ook is het van belang dat alle begrotingsposten in het ontwikkelingsbeleid uitsluitend worden gefinancierd als er gelet is op de gelijkheidsaspecten, en dat zoiets niet alleen geldt voor de begrotingspost voor HIV en aids, al is die financiering op zichzelf natuurlijk prima.
De Commissie moet ook zo snel mogelijk een voorstel indienen inzake het werkprogramma, en de financiële onderbouwing plus de regels voor de uitvoering preciseren, zodat het programma snel kan worden uitgevoerd. Dankzij talloze studies weten wij dat democratie en ontwikkeling alleen mogelijk zijn als de vrouwen in de ontwikkelingslanden daar volledig bij betrokken worden. Ik steun daarom ook het voorstel in paragraaf 26 om in een bijeenkomst van de Paritaire Parlementaire Vergadering EU-ACS de belangrijke eis naar voren te brengen dat de Overeenkomst van Cotonou ook op dit gebied wordt nagekomen. Mijn fractie zal dit verslag steunen.

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, ik wil allereerst mevrouw Martens en mevrouw Avilés Perea van harte danken. Als ik mij niet vergis worden hun verslagen unaniem door ons onderschreven, hetgeen zeer prettig is. Ik wil mij aansluiten bij wat er reeds is gezegd en wil graag nog een aantal precieze punten in deze verslagen benadrukken.
Allereerst komen deze verslagen op bepaalde punten overeen. Zo blijkt uit beide verslagen duidelijk dat zowel het vraagstuk van de armoede als dat van het geweld wereldwijd een sekse-gerelateerd karakter heeft. Wij zijn hieraan al gewend geraakt. Ik heb al vele redevoeringen gehoord over het geweld in mijn land, maar niemand heeft ooit aangegeven dat geweld door mannen niet gelijk is aan geweld door vrouwen, noch dat geweld tegen mannen andere kenmerken heeft als geweld tegen vrouwen. De seksualisering van de armoede en het geweld is volgens mij dan ook een belangrijk punt.
Er zijn nog meer problemen die in dit kader kunnen worden aangestipt, maar ik wil mij graag tot dit vraagstuk beperken. Mevrouw de commissaris, ik denk dat bij de toekomstige richtlijn, die gebaseerd zal zijn op artikel 13 en betrekking zal hebben op alle vraagstukken behalve dat van de werkgelegenheid, de kwestie van de individualisering van de rechten centraal zal komen te staan. Wat moeten we verstaan onder individualisering van de rechten? Het gaat hier om rechten die aan een persoon worden toegekend los van zijn of haar burgerlijke staat. Dat is wat er in de toekomst moet gebeuren. Ik wil in dit verband benadrukken dat hiervan in deze verslagen gewag wordt gemaakt en wij moeten ons met name voor dit punt inzetten, temeer daar momenteel in mijn land een presidentskandidaat vrouwen het liefst weer thuis achter het aanrecht ziet. Dat is tenminste wat hij gezegd en geschreven heeft. Het vraagstuk dat vaak wordt aangeduid met de formulering "verenigen van werk en gezin" - zelf houd ik niet zo van deze formulering - heeft betrekking op de organisatie en combinatie van wat men thuis en met de kinderen doet enerzijds en hetgeen zich in de publieke sfeer afspeelt anderzijds, bijvoorbeeld in de politiek of op het werk. Deze kwestie moet nodig geregeld worden.
Ook op dit punt moet mijns inziens het accent worden gelegd, ongeacht het land waarover gesproken wordt. Wij moeten misschien eenvoudigweg denken aan de toekomst, aan de individualisering van de rechten en de inrichting van het werk en het publieke leven. Daarnaast moet er ook worden nagedacht over deze richtlijn. Natuurlijk verwacht ik op korte termijn voorstellen van de Commissie. Verder mogen wij de kwestie van de uitbreiding niet vergeten. Wij willen dat het acquis communautair in nationale wetgeving wordt omgezet en dat hier overeenstemming over wordt bereikt. Wij weten dat dit beslist niet eenvoudig zal zijn. Binnenkort reizen we met een paar vrouwelijke afgevaardigden af naar de Baltische staten en daar zullen we de nodige problemen tegenkomen.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag bespreken wij twee zeer belangrijke verslagen over vrouwenrechten. Enkele dagen geleden werd mij de vraag gesteld of ik werkelijk geloofde in schendingen van de vrouwenrechten in Europa. Ik hoefde absoluut niet lang na te denken over het antwoord en zei dat in vergelijking met andere delen van de planeet Europa een waar paradijs is met betrekking tot de vrouwenrechten. Het lijdt geen twijfel dat de laatste jaren enorme vooruitgang is geboekt, en deze vooruitgang wordt elk jaar weerspiegeld in het verslag van de Europese Commissie. Dat neemt niet weg dat ook in het democratisch Europa nog aanzienlijke problemen bestaan. Vrouwen zijn het slachtoffer van verschillende vormen van geweld - geweld in het gezin, seksueel geweld en geweld op de werkplek. Nogmaals, het strekt het Spaanse voorzitterschap tot eer dat het deze vraagstukken heeft opgenomen onder zijn prioriteiten.
Het feit dat in de Europese Unie jaarlijks ongeveer 500.000 vrouwen worden verkocht en gekocht is zonder meer een flagrante schending van de grondrechten. De Europese Unie is daar niet gevoelig genoeg voor en heeft met name nagelaten concrete maatregelen te nemen ter bestrijding van dit verschijnsel. Het feit dat alleen al in het Verenigd Koninkrijk 3000 vrouwen elk jaar seksueel worden verminkt en geofferd op het altaar van de culturele tradities die de immigranten samen met hun bagage meenemen uit fundamentalistische en antidemocratische regimes, is eveneens een schending van de grondrechten. Hetzelfde geldt voor het eredelict dat recentelijk in Zweden is gepleegd.
De arbeidsmarkt in Europa is opgesplitst in functies voor mannen en functies voor vrouwen, de lonen van vrouwen liggen lager dan die van mannen, slechts 25 procent van de bedrijven behoort vrouwen toe, vrouwen bezetten de laagste posten in de hiërarchie en zijn afwezig in verantwoordelijke bestuurlijke functies en daar waar de besluiten worden genomen - het zijn allemaal voorbeelden van schendingen van de rechten van de vrouw en van discriminatie van vrouwen. Bovendien moet kwaliteit, die een centrale plaats inneemt in de richtsnoeren van de Europese strategie voor de werkgelegenheid, ook een doel zijn voor de werkgelegenheid van vrouwen. Verder moeten de maatregelen worden versterkt die het vrouwen mogelijk maken het beroeps- en het gezinsleven met elkaar te combineren, en ook moeten, zoals mevrouw Fraisse volkomen terecht zei, de rechten worden geïndividualiseerd.

Van den Bos (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het is nog steeds ten hemel schreiend hoe vrouwen in veel ontwikkelingslanden worden behandeld. Ze moeten vaak het zware werk opknappen, heel veel kinderen baren en opvoeden en worden hiervoor nauwelijks beloond.
Ze hebben geen of slechts beperkte toegang tot onderwijs. Vrouwen lijden zwaar onder huiselijk geweld. Reproductieve gezondheidszorg schiet veelal schromelijk te kort. Ook in de politiek kan de vrouw haar stem niet laten horen.
Culturele, religieuze en sociaal-economische gebruiken die haaks staan op humane en gelijkwaardige behandeling van vrouwen moeten worden doorbroken. Hiervoor strijden is geen vorm van neokolonialisme, maar een absolute voorwaarde voor effectieve ontwikkeling.
Daarom moet de bestrijding van structureel onrecht op prominente wijze deel uitmaken van het Europese ontwikkelingsbeleid over de hele breedte. Het is heel jammer dat ik vanavond de enige man ben die hier het woord voert. Wij mannen mogen de strijd niet alleen aan vrouwen overlaten. Daarvoor is de situatie te hemelschreiend onrechtvaardig.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de voorzitter, de overeenkomst tussen deze verslagen is treffend.
Zojuist heeft collega Van den Bos erop gewezen dat de levensomstandigheden van vrouwen in ontwikkelingslanden om allerlei redenen verschrikkelijk zijn. Toen hij dat zei, moest ik denken aan de passage uit het verslag-Martens waar staat dat vrouwen in ontwikkelingslanden vaak worden gediscrimineerd bij de toegang tot voedsel, gezondheidszorg, onderwijs, opleiding, besluitvorming, deelname aan regionale programma's en economische activiteiten, alsmede eigendomsrechten.
Dat lijkt sprekend op de situatie in de lidstaten van de EU. Misschien vindt de discriminatie daar niet in dezelfde mate plaats, maar zoals wij in Zweden zeggen: 'In de hel kennen ze verschillende maten.?
Uit het verslag blijkt ook dat het voor de sociale rechtvaardigheid en ontwikkeling van cruciaal belang is dat het gebrek aan gelijke kansen voor vrouwen wordt verholpen en dat hun rol en hun rechten worden versterkt. Dat geldt zowel voor de ontwikkelingslanden als voor de geïndustrialiseerde landen, zoals de lidstaten van de EU.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil beide rapporteurs bedanken voor de bijdrage die zij met hun verslagen hebben geleverd. Ik wil mijn aandacht echter met name richten op het verslag van mevrouw Avilés Perea. Ik geloof namelijk ook dat het jaarverslag voor ons allen een zeer belangrijk instrument is om de door de Unie en de lidstaten genomen initiatieven te volgen, te beoordelen en te controleren en om na te gaan of deze stroken met de wetgeving en de allesomvattende strategie van de Unie.
Zoals de collega's reeds zeiden, wordt in het verslag 2000 weliswaar gewag gemaakt van de vooruitgang die geboekt is, maar tevens een Europa geschilderd dat nog vele problemen kent wat het leven van de vrouw betreft, een Europa dat in velerlei opzicht nog ver verwijderd is van het doel van gelijke kansen. Zo is de werkloosheid onder vrouwen hoger dan die onder mannen, ligt de participatiegraad nog ver beneden het in Lissabon vastgestelde doel, wordt er nog onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, zijn vrouwen ondervertegenwoordigd in verantwoordelijke functies en is met name de kloof tussen de lonen van vrouwen en die van mannen nog steeds schandalig diep, ook in dit derde millennium.
De communautaire kaderstrategie op het gebied van gelijke kansen, de integratie van het gendergelijkheidsprincipe en het gehele communautaire gelijkekansenbeleid zijn stappen in de goede richting. Ik ben van mening dat met name de richtsnoeren voor de werkgelegenheid 2002, de wijziging van de richtlijn inzake toegang tot de arbeidsmarkt en opleiding - die vorige week op succesvolle wijze kon worden afgerond in de bemiddeling -, de binnenkort door de Commissie voor te leggen richtlijn betreffende gendergelijkheid overeenkomstig artikel 13 - in het kader waarvan wij, zoals mevrouw Fraisse al zei, moeten aandringen op individualisering van de rechten - alsmede de programma's ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en vrouwenhandel belangrijke stukjes vormen van de puzzel van de algemene strategie. Toch moet meer worden gedaan. Er moet meer worden ondernomen tegen de loonverschillen tussen vrouwen en mannen, tegen de ondervertegenwoordiging in verantwoordelijke functies en tegen de onevenwichtige vertegenwoordiging in de besluitvormingscentra. Wij moeten alle betrokkenen - sociale partners, politieke organisaties, instellingen en lidstaten - met klem op hun verantwoordelijkheid wijzen en eventueel instrumenten uitwerken met meer overtuigings- en stimuleringskracht dan de tot nu toe gebruikte middelen.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal hier niet de al zo vaak beschreven achtergestelde positie van vrouwen in de ontwikkelingslanden of andere landen schilderen. Het probleem is volgens mij genoegzaam bekend. De Commissie streeft ernaar - evenals het Parlement, zoals de rapporteurs wederom duidelijk hebben aangegeven - het beginsel van gender mainstreaming in praktijk te brengen. Als ik kijk naar de middelen die daarvoor ter beschikking staan, dan vraag ik mij echter af hoe dat gerealiseerd moet worden. Gender mainstreaming is een top-downproces, en dat betekent dat binnen de betrokken organisaties, of autoriteiten, in dit geval de Commissie, een bewustmakingsproces in gang gezet moet worden en dat de nodige scholingsmaatregelen genomen moeten worden. Het is echter bekend dat er op dit werkterrein een aanzienlijk personeelstekort heerst. Als er inmiddels geen grote veranderingen hebben plaatsgevonden, is er slechts één nationale deskundige, uit Zweden, die zich überhaupt met het onderwerp vrouwen en ontwikkelingssamenwerking bezighoudt. Wij klagen al jaren over deze misstand, maar helaas hebben wij tot dusver nog geen verbetering kunnen vaststellen.
Wij zullen erop blijven hameren dat vrouwen de sleutel tot ontwikkeling zijn. Wij hebben echter niet eens de mogelijkheid om zelfs maar een begin te maken met de concrete uitwerking van dit beginsel. Mevrouw de commissaris, juist degenen die hier verantwoordelijk zijn voor ontwikkelingssamenwerking zijn diep teleurgesteld over het feit dat er op papier weliswaar allerlei ideeën bestaan - zoals bekend is er zelfs een programma op dit gebied - maar dat de verwezenlijking in de praktijk nogal wat te wensen overlaat. Weest u zich daarvan alstublieft bewust. Hier moet werkelijk iets veranderen. Dat is overigens ook in het belang van Europa. Als wij de verbetering van de positie van vrouwen in ontwikkelingslanden ondersteunen, heeft dat ook effect op de emancipatie binnen Europa. Een deel van de problemen waarmee wij nu nog te kampen hebben, zal dan ook opgelost worden. Als de positie van vrouwen niet verbeterd wordt en als vrouwen niet de beschikking krijgen over de instrumenten voor ontwikkeling, zal er van ontwikkeling helemaal geen sprake zijn!

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw Diamantopoulou is op weg naar de G8-Top en daarom vertegenwoordig ik haar vandaag tijdens dit debat. Dat doe ik graag, omdat het beleid inzake gelijke kansen van mannen en vrouwen inderdaad een van de pijlers van het Europees beleid is. Om te beginnen wil ik het verslag van mevrouw Avilés Perea behandelen.
Sinds de eerste publicatie van het jaarverslag over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie in 1996 is dit verslag in zekere zin het boegbeeld van onze publicaties inzake gelijke behandeling. Met het verslag wordt het publiek geïnformeerd over de ontwikkelingen op het gebied van de gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Tegelijkertijd is het natuurlijk een controle-instrument in de strategie van de Commissie om het beginsel van gelijke behandeling in alle EU-beleidsvormen en alle programma's op te nemen.
Ik heb tot mijn vreugde kunnen vaststellen dat het verslag van dit jaar in de resolutie van het Parlement als een kwalitatieve vooruitgang wordt gekenschetst en wordt beschouwd als een systematische en kritische beoordeling van de gemeenschappelijke en nationale initiatieven. De resolutie van het Parlement bevat bovendien een aantal nieuwe, zeer constructieve opmerkingen en voorstellen die bij de uitwerking van de volgende verslagen over gelijke behandeling zeer nuttig zullen zijn. Ik wil de rapporteur, mevrouw Avilés Perea, zeer hartelijk danken voor haar verslag.
U heeft geëist dat de statistieken worden verbeterd en geactualiseerd en dat er een index voor de gelijkheid van mannen en vrouwen wordt ingevoerd. Daar staat de Commissie helemaal achter. Ik kan u nu al zeggen dat in het jaarverslag 2001 een bijlage met statistieken zal worden opgenomen. Bovendien zijn deskundigen op het gebied van gelijke behandeling reeds bezig met de ontwikkeling van een index voor de gelijkheid van mannen en vrouwen, die naar ik hoop al in het volgende jaarverslag kan worden opgenomen.
Een andere kwestie die van groot belang is, is de evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de besluitvormingsorganen. Het is genoegzaam bekend dat vrouwen in de belangrijke commissies nog steeds ondervertegenwoordigd zijn. Als wij naar de Conventie kijken, moeten wij wederom vaststellen dat een goede vertegenwoordiging van vrouwen nog lang geen vanzelfsprekendheid is. Ik wil u er evenwel op wijzen dat de Commissie met de oprichting van de werkgroep van commissarissen 'Equal Opportunities? duidelijk heeft gemaakt gendergelijkheidskwesties ook binnen haar instelling als prioriteit te beschouwen. De gelijke behandeling van mannen en vrouwen is - ook in de ogen van de Commissie - een voorwaarde voor het goed functioneren van de democratie.
In de resolutie van het Parlement worden nog drie andere onderwerpen naar voren gebracht: het gelijkekansenbeleid in de structuurfondsen, de situatie in de kandidaat-lidstaten en alle vormen van geweld tegen vrouwen. Met betrekking tot het eerste punt is de Commissie voornemens dit jaar een mededeling aan te nemen over gender mainstreaming in de structuurfondsen, waarin de bijdragen en conclusies van de derde conferentie over gender mainstreaming in het kader van de structuurfondsen zullen worden verwerkt. Deze conferentie, die op 14 en 15 juni aanstaande in Spanje plaatsvindt, wordt door het Spaanse voorzitterschap van de Raad georganiseerd in nauwe samenwerking met de Commissie, die ook financiële steun verleent.
Met betrekking tot het tweede punt, de situatie in de kandidaat-lidstaten, hebben zich het afgelopen jaar positieve ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Er is echter nog niet aan alle voorwaarden voldaan. De Commissie zal de omzetting van dit onderdeel van het acquis communautaire zeer nauwlettend in de gaten houden. Bovendien heeft zij uitdrukkelijk aangegeven dat er bij de richtlijnen en wetgeving inzake gelijke behandeling geen overgangsperioden mogen en zullen komen. De voorzitter van de Commissie en de heer Verheugen hebben dat tijdens hun bezoeken aan de kandidaat-lidstaten te kennen gegeven, en ook ik neem dit punt steeds in mijn gesprekken mee.
Het derde punt ten slotte is de uiterst lastige kwestie van geweld tegen vrouwen, waaronder ook huiselijk geweld en de handel in vrouwen ten behoeve van seksuele uitbuiting vallen. Voor deze kwestie geldt meer dan voor alle andere dat het van groot belang is een bewustwordingsproces onder het grote publiek in gang te zetten en informatie over innovatieve maatregelen uit te wisselen. Met het jaarverslag wordt op dit punt al een bijdrage geleverd, en verder worden in het actieprogramma financiële middelen voor bewustmakingscampagnes beschikbaar gesteld.
Gender mainstreaming is niet alleen voor het intern beleid van de Gemeenschap uiterst actueel, maar ook voor de ontwikkelingssamenwerking. U beiden heeft daar in uw verslagen de nadruk op gelegd. De Commissie heeft een actieprogramma voorgesteld voor de horizontale integratie van gendergelijkheidsaspecten in de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap. Met dit programma wordt de concrete uitwerking van deze beleidsaanpak gestimuleerd. Met het verslag van mevrouw Martens neemt het Parlement vandaag een standpunt in over de mededeling betreffende dit actieprogramma. Ik wil mevrouw Martens, de rapporteur, en de rapporteur voor advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking feliciteren met het zeer constructieve en duidelijke verslag. U verzoekt de Commissie het actieplan verder te concretiseren en een formeel voorstel met een gedetailleerd werkprogramma te presenteren dat kwalitatieve en kwantitatieve indicatoren bevat. Ik kan u verzekeren dat wij de middelen die ons ter beschikking staan doelgericht zullen inzetten om deze ambitieuze agenda in het actieprogramma op te nemen. Daartoe zullen wij onze medewerkers en de contactpersonen in de geselecteerde partnerlanden opleiden en de taken en bevoegdheden binnen de Commissie duidelijk vastleggen.
Wij zullen de analyses in het kader van de programmering van de verschillende programma's verbeteren, de sectorale en politieke richtlijnen herzien en indicatoren opstellen. Wij hebben toegezegd verslag uit te brengen over de ontwikkelingen en tussentijdse en eindevaluaties te presenteren. De resultaten van de evaluatie van de communautaire maatregelen op het gebied van de gelijke kansen voor mannen en vrouwen tussen 1995 en 2001 zullen aan het einde van dit jaar beschikbaar zijn. Op basis daarvan zal een voorstel voor een nieuwe verordening worden uitgewerkt die in werking zal treden wanneer de huidige verordening ten einde loopt.
Ons actieprogramma is gericht op de horizontale integratie van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Gemeenschap en bestrijkt daarom ook de zes belangrijkste gebieden van die ontwikkelingssamenwerking. Dat betekent dat iedere instantie die met ontwikkelingssamenwerking te maken heeft, dagelijks rekening moet houden met de kwestie van de gelijke behandeling. De Commissie heeft het actieprogramma negen maanden geleden aangenomen en sindsdien heeft zij verschillende maatregelen genomen om dit programma doeltreffend ten uitvoer te leggen. De meeste maatregelen hebben te maken met zaken die u in uw verslag behandeld heeft. U stelt onder andere voor een deel van de huishoudelijke begroting te reserveren voor de verplichte opleiding van het personeel in de omgang met de genderproblematiek. Ik kan u mededelen dat dergelijke maatregelen reeds genomen zijn, onder andere bij het directoraat-generaal Ontwikkeling en het directoraat-generaal Werkgelegenheid en sociale zaken, evenals bij de MEDA-teams op het gebied van het buitenlands beleid.
In paragraaf 13 verlangt u dat de genderbewuste analyse deel uitmaakt van alle toekomstige strategiedocumenten inzake het terugdringen en uitroeien van de armoede en de strategiedocumenten per land. Een groot deel van de strategiedocumenten per land is reeds in het kader van de genderbewuste analyse onderzocht. De resultaten zullen in de programmering en in de aanpassing van de richtsnoeren en het lesmateriaal voor het personeel worden verwerkt.
In paragraaf 16 verlangt u een evaluatie van de overheidsbegrotingen vanuit het oogpunt van de weerslag op de genderproblematiek, dus een gender auditing van de overheidsbegrotingen. Dit is, ook voor mij persoonlijk, een belangrijk punt en ook hiervoor zijn verschillende maatregelen genomen. Ik hoop dat ik u daarover volgend jaar in het kader van de internationale vrouwendag meer informatie, ook in de vorm van verslagen, kan verstrekken.
Met betrekking tot paragraaf 8 kan ik u gelukkig mededelen dat de Commissie in maart een mededeling over gezondheid en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden heeft aangenomen. Daarin staat onder andere de toegang van vrouwen tot elementaire gezondheidszorg centraal, en daartoe behoort ook verbeterde dienstverlening op het gebied van de reproductieve gezondheid. En de Commissie levert ook een grote bijdrage aan het Global Health Fund - ook dat wil ik in dit verband niet onopgemerkt laten.
De genderproblematiek en de verwezenlijking van gelijke kansen voor mannen en vrouwen blijven de komende jaren ongetwijfeld behoren tot de grootste uitdagingen voor de verschillende politieke niveaus. Het is daarom zeer belangrijk en ook zeer positief dat het Parlement, de lidstaten en de Commissie wat dit betreft één lijn trekken. Ze worden daarbij ondersteund door vele niet-gouvernementele organisaties - dat wil ik ook gezegd hebben. Ik wil eveneens de vrouwenbeweging danken voor haar bijdrage aan de verankering van het beginsel van gelijke kansen in onze samenlevingen.
Ik heb mijn spreektijd enigszins overschreden, maar mijns inziens moeten wij aan dit onderwerp veel aandacht, tijd en energie besteden om resultaten te kunnen boeken, ook al is het zo laat op de avond.
De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0111/2002) van mevrouw Jensen, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake communautaire stimuleringsmaatregelen op het gebied van de werkgelegenheid (PE-CONS 3609/2002 - C5-0097/2002 - 2000/0195(COD)).

Jensen (ELDR)
Mevrouw de commissaris, ik ken u als bekwaam en hardwerkend commissaris voor de begroting, maar vandaag zullen wij het dus over iets anders hebben, namelijk het werkgelegenheidsbeleid. Gisteren nog kreeg ik vanuit een Deense gemeente de vraag of ik er niet kan voor zorgen dat de lidstaten iets van de EU leren. 'Kunt u ze niet doen inzien dat lokale maatregelen die genomen worden in samenspraak met sociale instanties en met privé-ondernemingen de beste manier zijn om de werkloosheid te bestrijden, vooral met betrekking tot de moeilijkste categorieën, de langdurig werklozen en de sociaal zwakkeren?? Toen ik dit verzoek kreeg, was ik eigenlijk echt blij. Het verheugde mij dat het Parlement met deze richtlijn inzake het communautaire werkgelegenheidsbeleid goed werk heeft geleverd en het juiste heeft gedaan. Wij hebben meer openheid rond het werkgelegenheidsbeleid geëist, en een grotere betrokkenheid van de sociale partners en lokale autoriteiten. Wij hebben gevraagd om meer mogelijkheden voor de burgers om inzicht te verkrijgen in dit beleid, want het zijn uiteindelijk toch de burgers, de kiezers, die moeten oordelen of hun nationale regering het werkgelegenheidsbeleid op een goede manier ten uitvoer legt. Wij wilden het werkgelegenheidsbeleid op lokaal en regionaal niveau bevorderen door aan te dringen op meer informatie over lokale werkgelegenheidsplannen en meer uitwisseling van ervaringen inzake goede praktijken, en door te eisen dat de lidstaten in hun nationale actieplannen de lokale autoriteiten een grotere rol toebedelen. Het is gelukt een compromis tot stand te brengen dat aan deze belangrijke eisen van het Parlement tegemoetkomt.
Bij deze gelegenheid dank ik mijn collega's in het Parlement voor hun steun en volharding tijdens de procedure. Wij kwamen bijvoorbeeld met amendementen die we in een andere samenhang hadden ingediend, maar de voorbereiding was blijkbaar goed geweest. Ik dank tevens de Raad en de Commissie voor hun inzet en welwillende opstelling, waardoor we een goed resultaat hebben kunnen bereiken. Het Parlement heeft steeds gepleit voor samenhang tussen de werkgelegenheidsstrategie en de EU-financiering van programma's in het kader van het Sociaal Fonds. Daarom zijn wij blij met de verklaring die de Commissie aan het akkoord over stimuleringsmaatregelen heeft toegevoegd. In deze verklaring belooft de Commissie deze samenhang te garanderen en het Parlement en de Raad in te lichten over maatregelen die krachtens artikel 6 van de verordening betreffende het Europees Sociaal Fonds worden vastgesteld, in het bijzonder de lokale activiteiten, waarvoor de komende jaren een groot bedrag zal worden uitgetrokken. Wij zullen deze belofte onthouden.
Ik wil nog even iets zeggen over de begroting voor het werkgelegenheidsbeleid. Het Parlement had een hoger bedrag dan de 55 miljoen euro van de Commissie voorgesteld. Wij wilden dat de Commissie een extra inspanning zou leveren en dat betekende natuurlijk dat er meer geld moest komen. De Commissie heeft ons echter verzekerd dat zij ook binnen het budget van 55 miljoen euro meer voorlichting kan geven en daar vertrouwen wij op. Tot nog toe werd het budget niet ten volle benut, dus dat lijkt realistisch. Een deel van de middelen moet worden aangewend voor de evaluatie van het communautair werkgelegenheidsbeleid. Wij willen dat in deze evaluatie ook aandacht wordt besteed aan de gebruikte methodiek. De open coördinatiemethode krijgt de laatste jaren veel bijval en het lijkt ons dat zowel de goede als de slechte ervaringen met betrekking tot het werkgelegenheidsbeleid voldoende aanleiding zijn om de open coördinatie ook op dit gebied toe te passen. Het werkgelegenheidsbeleid bestaat nu immers vijf jaar en in die tijd heeft men al heel wat ervaring opgedaan.
Al met al hebben wij een goed resultaat bereikt en nu is het aan de Commissie en de lidstaten om het nieuwe kader in te vullen. Het belangrijkste is echter dat de burgers, de sociale partners alsook de lokale en regionale autoriteiten met deze wetgeving over een instrument beschikken om de nodige inspiratie en onderlinge wedijver te ontwikkelen teneinde zoveel mogelijk mensen een plaats te bieden op de arbeidsmarkt. Met dit instrument kunnen zij tevens meewerken aan de andere doelstellingen van het communautair werkgelegenheidsbeleid: beperken van uitsluiting van de arbeidsmarkt, garanderen van flexibiliteit en concurrentievermogen, scheppen van betere mogelijkheden om het beroeps- en gezinsleven te combineren. Ik wens en hoop dat deze doelstellingen door alle partijen ter harte zullen worden genomen.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, mevrouw de rapporteur, ik moet allereerst de rapporteur bedanken voor het uitstekende werk dat ze heeft verricht. Zij heeft er zo mede toe bijgedragen dat we dit punt hebben bereikt.
In de conclusies van de Europese Raad van Turijn lezen we dat het succes van Europa niet verzekerd is als we alleen op economisch en monetair gebied vooruitgang boeken, aangezien we zo - en ik citeer nu uit het hoofd - het belangrijkste aspect van Europa vergeten: de Europeanen zelf. Om ervoor te zorgen dat de Europeanen zich betrokken gevoelen bij de constructie van Europa moeten we ons bezig houden met zaken die de burgers aan het hart gaan. Als voorbeeld noem ik de verwijzing naar de werkgelegenheid die sinds Amsterdam is opgenomen in Titel VIII van het Verdrag. Die doelstelling is in Luxemburg herhaald. Belangrijk is ook de strategische doelstelling van de in 2000 gehouden Europese Raad van Lissabon. We hebben toen gezegd dat de Europese economie moest worden gebaseerd op kennis, concurrentie en een dynamische instelling. Die economie moet op een duurzame wijze kunnen groeien, met meer banen en een sterkere sociale cohesie, aangezien we alleen zo volledige werkgelegenheid kunnen verwezenlijken. Deze strategie is op de Top van Barcelona bevestigd.
Ik geloof daarom dat het Parlement en de Europese Raad met dit besluit aangaande communautaire stimuleringsmaatregelen op het gebied van de werkgelegenheid proberen een bijdrage te leveren aan de verbetering van de samenwerking tussen de lidstaten. Het gaat dan vooral om onderzoek naar werkgelegenheid en om de beoordeling van de voor dit doel gebruikte methoden. De resultaten van dit onderzoek moeten vervolgens op de arbeidsmarkt in praktijk worden gebracht. Met deze maatregelen wordt dus beoogd het werkgelegenheidsbeleid te coördineren om zo de doelstellingen van Lissabon en Barcelona te verwezenlijken. We moeten voor dat doel een doorzichtig voorlichtingsbeleid ontwikkelen, aangezien de burgers goed geïnformeerd willen zijn aangaande de Europese werkgelegenheidsstrategie. Ze verwachten er immers veel van. Met dit besluit proberen we verder de lidstaten te helpen bij de beoordeling van de eigen actieplannen. We kunnen ervaringen uitwisselen en geslaagde methodes van elkaar overnemen, om zo invulling te geven aan de werkgelegenheidsstrategie. De Europese waarnemingspost voor de werkgelegenheid kan daarbij een belangrijke rol spelen. We moeten ervoor zorgen dat de belanghebbenden nauwer betrokken raken bij dit proces - van de overheden tot de werkzoekenden zelf. Het beleid moet consistent zijn om te verhinderen dat acties elkaar overlappen en de uitgaven zich onnodig opstapelen.
Volgens mij is dit een belangrijk besluit, vol goede bedoelingen. Het bevat werkzame ideeën voor het stroomlijnen en optimaliseren van de Europese werkgelegenheidsstrategie, en dat betekent een stap voorwaarts in de constructie van een Europa voor de Europeanen.

Thorning-Schmidt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank aan de rapporteur voor het puike werk. Namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten kan ik meedelen dat wij zeer tevreden zijn met dit compromis. Onze fractie en het Parlement in het algemeen hechten veel belang aan de samenwerking ter bevordering van de werkgelegenheid in Europa. De werkloosheid in Europa ligt helaas veel te hoog, maar het is reeds aangetoond dat met een gecoördineerd werkgelegenheidsbeleid veel meer arbeidsplaatsen gecreëerd kunnen worden dan met een geïsoleerd beleid van de afzonderlijke lidstaten, waarbij geen rekening gehouden wordt met de situatie in de buurlanden. De stimuleringsmaatregelen waarover een compromis is bereikt, moeten de samenwerking op het gebied van de werkgelegenheid in de EU ondersteunen en versterken. Dit moet gebeuren via analyses, statistieken, rapporten, informatiecampagnes, evaluaties en zo meer. Ik vind dat het compromis vele goede voorstellen bevat. Het is belangrijk dat het werkgelegenheidsbeleid niet alleen van achter een bureau of in min of meer besloten ministerraden gevoerd wordt. De bevolking moet weten welke methode gebruikt wordt, ook al heeft die zo'n ingewikkelde naam als "de open coördinatiemethode". Het publiek moet weten wat het werkgelegenheidsbeleid inhoudt.
Nog belangrijker is het dat ook de lokale autoriteiten, die een actieve rol moeten spelen, bij dit beleid betrokken worden. Het is dan ook zeer positief dat men erin geslaagd is de lokale dimensie van het werkgelegenheidsbeleid sterker naar voren te brengen. Het verheugt mij dat de Commissie en de Raad tot de conclusie zijn gekomen dat juist de lokale en regionale autoriteiten zo belangrijk zijn in de strijd tegen de werkloosheid. Dit geldt ook voor de sociale partners en vrijwilligersorganisaties. Partnerschappen zijn op dit gebied de juiste keuze. Het praktische werk om mensen aan een baan te helpen gebeurt lokaal en daarom moeten de lokale actoren een rol krijgen in het werkgelegenheidsbeleid. Dit vereist doelgerichte steun aan de lokale initiatieven.
Een van de manieren om het werkgelegenheidsbeleid doeltreffender te maken is het verspreiden van goede ervaringen onder alle partijen die concreet arbeidsplaatsen helpen creëren. Er moeten daarom voldoende middelen zijn om effectief te leren van elkaars methoden en ervaringen. In dat verband moeten ook wij een steentje bijdragen. Daarom is een evaluatie van de resultaten en methoden van het werkgelegenheidsbeleid zo belangrijk. Alleen met een dergelijke evaluatie kunnen we de doeltreffendheid verhogen. Ik ben dan ook tevreden over de overeenstemming die is bereikt met betrekking tot de verhoging van de middelen - een bescheiden verhoging, maar toch - van 50 miljoen naar 55 miljoen euro. Dit is positief, vooral nu we in een fase komen waarin we de bevolking moeten tonen dat het werkgelegenheidsbeleid werkelijk functioneert en dat de open coördinatiemethode concrete resultaten oplevert. Tot slot dank ik alle rapporteurs, vooral voor de goede samenwerking, en wens ik de Commissie veel succes met de tenuitvoerlegging van dit alles.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Jensen en mevrouw Thorning-Schmidt bedanken voor hun inzet voor hun verslagen.
Wat het verslag van mevrouw Thorning-Schmidt betreft, is er een harde strijd geleverd tijdens de bemiddeling. Op één punt is onze fractie niet gelukkig met het resultaat, namelijk op het punt van de grenswaarde voor lichaamstrillingen, die volgens ons te hoog is komen te liggen, zelfs hoger dan de internationale industrienorm, en aanzienlijk boven het niveau dat de Commissie aanvankelijk had vastgesteld. Ik weet dat mevrouw Thorning-Schmidt op dit punt de opvatting van mijn fractie deelt.
Met betrekking tot het verslag van mevrouw Jensen wil ik erop wijzen dat het uiterst belangrijk is dat de Commissie en de actoren in het Europese werkgelegenheidsproces de lokale autoriteiten op hun rol in dezen wijzen. Het werkgelegenheidsbeleid zoals dat tot nu toe is gevoerd, is in de lidstaten vaak niet verder gekomen dan de ministeries en niet in praktijk gebracht. Nu hecht men hier meer belang aan, en het is zeer waardevol dat er geld wordt gereserveerd voor voorlichting op plaatselijk niveau. Ik heb het werk van mevrouw Jensen gevolgd en gezien dat zij zich hier even hard heeft ingespannen als ikzelf. Ik kom later dit jaar met een verslag dat hier een vervolg aan geeft.
Het is bijzonder belangrijk dat er geld wordt gereserveerd voor voorlichting, omdat de activiteiten op lokaal niveau onbekend zijn en omdat er geen enkele tendens of garantie is dat de centrale overheden de maatregelen waarover zij informatie uit Brussel ontvangen, ook werkelijk uitvoeren. Ik had nog hogere bedragen gewenst, maar ik hoop hier later op terug te kunnen komen.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, wij zijn uitermate voldaan over de overeenstemming die uiteindelijk is bereikt tussen het Parlement en de Raad over de stimuleringsmaatregelen voor de werkgelegenheid. Onzes inziens zijn deze maatregelen een onontbeerlijk instrument voor de verwezenlijking van de economische doelstellingen van Lissabon. Wij betreuren evenwel dat de stappen in de richting van deze doelstellingen erg traag verlopen. De werkgelegenheidsstrategieën van vele landen zijn inefficiënt, hetgeen leidt tot permanente werkloosheid en de vele daarmee verband houdende sociale problemen. Daarom is het absoluut noodzakelijk de samenwerking tussen de nationale beleidsvormen te versterken, de inspanningen te coördineren, goede praktijken uit te wisselen, onderzoek te bevorderen en de markt en zijn behoeften te volgen en te analyseren.
Het goedgekeurde voorstel is een goed kader voor een doeltreffende toepassing van het werkgelegenheidsbeleid. De enige voorwaarde is een goede samenwerking van de Europese Commissie met de lidstaten, de sociale partners en de betrokken sociale organisaties. Wij zijn vooral voldaan over het feit dat dankzij het goedgekeurde voorstel de mogelijkheid bestaat de publieke opinie en alle betrokken instanties op lokaal en regionaal vlak te informeren. Dat is zeer belangrijk. Het Europees Parlement heeft hierop ook aangedrongen. Wij moeten gebruik maken van deze mogelijkheid voor de lokale en regionale instanties. Zij moeten deelnemen aan de planning en de verwezenlijking van de strategieën, maar ook de gelegenheid krijgen hun ervaringen uit te dragen.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur gelukwensen met het resultaat van de bemiddeling. Eveneens dank ik de Commissie voor haar bijdrage en haar steun aan de inspanningen om tot een akkoord te komen. De maatregelen die in het onderhavige besluit voorkomen, zijn een belangrijk instrument voor de realisering van het tijdens de Top van Barcelona vastgestelde strategische doel. Dit doel is namelijk versterking van de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van het arbeidsmarktbeleid.
De ervaring die de afgelopen jaren is opgedaan bij de tenuitvoerlegging van de Europese werkgelegenheidsstrategie via de open coördinatie begint nu enkele vruchten af te werpen. Wij moeten evenwel vaststellen - en dat doen wij dagelijks - dat de burgers volstrekt onjuiste informatie krijgen over deze strategie, over de doelstellingen en over de toepassingsmodaliteiten daarvan. Daarom heeft het Europees Parlement sterk aangedrongen op de toepassing van alle in het onderhavige besluit opgenomen maatregelen die tot doel hebben de publieke opinie, en met name degenen die rechtstreeks baat zouden kunnen hebben bij deze strategie, voor te lichten.
Er is een tweede aspect waarop het Parlement terecht heeft aangedrongen, en dat is de betrokkenheid van de lokale en regionale instanties en hun deelname aan de tenuitvoerlegging van de werkgelegenheidsstrategie. Wij weten hoe belangrijk het is de werkgelegenheid en vooral de kwalitatief goede werkgelegenheid te bevorderen. Daarbij denken wij met name aan degenen die grote moeilijkheden ondervinden bij het vinden of het opnieuw vinden van een baan: vrouwen, jongeren, gehandicapten en oudere werknemers. Wij weten eveneens hoe belangrijk de rol van de lokale en regionale autoriteiten is, die alle ter plekke aanwezige sociale actoren kunnen benaderen en gunstige omstandigheden kunnen creëren voor de werkgelegenheid. Daarom is het mijns inziens absoluut onontbeerlijk voorlichting te geven, goede praktijken te verspreiden, samen te werken en ervaringen uit te wisselen. De partnerschappen die reeds in andere initiatieven een buitengewoon efficiënt instrument zijn gebleken voor de betrokkenheid, moeten ook voor de werkgelegenheid een normale, traditionele werkmethode worden.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie is zeer tevreden met de overeenstemming die nu is bereikt over dit belangrijke besluit en ze wil het Parlement en de Raad danken voor hun bereidheid een compromis te zoeken. De tekst die nu is goedgekeurd vormt de basis voor een actieprogramma waarin de wensen van de beide wetgevingsorganen zullen worden weerspiegeld. Bovendien zal dit programma een solide basis vormen voor de maatregelen die de Commissie ter ondersteuning van de Europese werkgelegenheidsstrategie zal nemen.
De Commissie is met name tevreden met de overeenstemming over een actief en transparant voorlichtingsbeleid, waarmee de Europese burgers beter over de resultaten van het werkgelegenheidsbeleid geïnformeerd kunnen worden. De Commissie is verder ook zeer verheugd over het feit dat het toepassingsgebied van het werkgelegenheidsbeleid is uitgebreid van nationaal tot lokaal niveau. Ze wil de rapporteur, mevrouw Jensen, gelukwensen met haar voorstellen en het Spaanse voorzitterschap van de Raad danken voor de openheid waarmee het de laatste onderhandelingen gevoerd heeft. Als de betrokken partijen zich niet zo positief hadden opgesteld, zou er zeker geen overeenstemming bereikt zijn over dit programma. De Commissie verzekert u dat zij dit programma nauwkeurig volgens de ideeën van het Parlement ten uitvoer zal leggen.

De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0110/2002) van mevrouw Thorning-Schmidt, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (trillingen) (zestiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1 van richtlijn 89/391/EEG) (PE-CONS 3616/2002 - C5-0137/2002 - 1992/0449(COD)).

Thorning-Schmidt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het is een mooie avond. Iedereen die een beter arbeidsklimaat voor werknemers nastreeft, heeft reden om tevreden te zijn. Het Parlement en de Raad zijn erin geslaagd overeenstemming te bereiken over een baanbrekende, nieuwe richtlijn. Voor zover ik weet, is het de eerste keer dat we echt bindende regels vaststellen voor trillingen of vibraties waaraan werknemers op hun arbeidsplaats worden blootgesteld. Daarom ging het proces uiteraard ook gepaard met hevige discussies, onder andere over de wetenschappelijke argumenten. Een zeer groot aantal lobbyisten is ons komen vertellen dat niet iedereen positief tegenover dergelijke bindende regels staat.
Met deze richtlijn is echter algemeen erkend dat trillingen een risico voor de gezondheid vormen, en dat geldt zowel voor hand- en armtrillingen als voor lichaamstrillingen. Dat verheugt mij, want het is een feit dat blootstelling aan deze trillingen schadelijke gevolgen voor de gezondheid van de werknemer kan hebben. Het verheugt mij tevens dat alle partijen, de Commissie, de Raad en het Parlement, het eens zijn geworden over de manier waarop ze trillingen en andere fysische agentia willen beperken. Daarvoor is een stelsel uitgewerkt van actiewaarden en grenswaarden die nooit overschreden mogen worden. Gelet op het feit dat dit probleem volstrekt nieuw is in de arbeidsomstandighedenwetgeving, ben ik van mening dat het bereikte compromis geslaagd is en dat zeg ik in het bijzonder voor Herman Schmid en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, omdat het een juist evenwicht vormt tussen de belangen van het bedrijfsleven en die van de werknemers. Het is op zich al een enorme vooruitgang dat er nu een richtlijn is. Wij wisten reeds lange tijd dat ze op komst was, maar vanaf nu zijn alle lidstaten daadwerkelijk verplicht het probleem van trillingen en vibraties aan te pakken.
Namens de socialistische fractie heb ik daarom aanvaard dat de grenswaarde voor lichaamstrillingen wordt vastgesteld op het niveau dat de Raad in het gemeenschappelijk standpunt voorstelde. Als de richtlijn enige tijd in werking zal zijn, moeten we bekijken of we de grenswaarde bij een toekomstige evaluatie naar beneden kunnen bijstellen. Er is veel aandacht besteed aan lichaamstrillingen en het Parlement is erin geslaagd de actiewaarde van 0,6 m/s² naar 0,5 m/s² te krijgen. Dit is een belangrijke overwinning, omdat de actiewaarde een zeer centrale plaats inneemt. Deze actiewaarde verplicht de werkgevers immers het probleem van trillingen ernstig te nemen en actieve stappen te ondernemen om te verhinderen dat de werknemers aan krachtige trillingen worden blootgesteld. Wanneer de actiewaarden overschreden worden, moeten de werkgevers concrete maatregelen nemen - vandaar de naam actiewaarden - door bijvoorbeeld het werk anders te organiseren of te investeren in betere uitrusting. Deze methode is enerzijds gericht op flexibiliteit, anderzijds op preventie, en dus niet zozeer op geboden en verboden. Preventie is voor mij het allerbelangrijkste aspect, en daar moeten de werkgevers nu werk van maken.
Ik vind ook dat het compromis een goed kader schept voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van de richtlijn. De verslagen die naar aanleiding van de tenuitvoerlegging zullen worden opgesteld, moeten voorbeelden bevatten van goede praktijken. Op die manier kunnen goede ervaringen in een lidstaat andere lidstaten tot voorbeeld strekken. Dit principe, dat zojuist ook al ter sprake kwam in het debat over het werkgelegenheidsbeleid, kan misschien ook binnen het arbeidsomstandighedenbeleid worden toegepast. Uiteraard zijn overgangsperiodes noodzakelijk om het bedrijfsleven tijd te bieden zich aan deze nieuwe bepalingen aan te passen, maar de overgangperiodes die de Raad in zijn gemeenschappelijk standpunt voorstelde, waren ietwat te lang. Dit hebben wij kunnen rechtzetten. Alleen voor landbouw en bosbouw, waar bijzondere omstandigheden gelden, blijft de overgangsperiode van twaalf jaar gehandhaafd. Dat is lang, maar het biedt de garantie dat de ondernemingen in deze sectoren zich aan de nieuwe bepalingen zullen kunnen aanpassen.
Ik heb ook nog een paar punten van kritiek. Mijnheer de Voorzitter, het is voor gewone mensen, die zich niet dagelijks met de EU bezighouden, moeilijk te begrijpen dat het zo lang kan duren om een richtlijn ingevoerd te krijgen. Wanneer mensen horen dat het eerste voorstel over fysische agentia dateert uit 1992, reageren ze zeer kritisch. Het kan toch niet zo zijn dat wij meer dan tien jaar nodig hebben om een richtlijn tot stand te brengen? Hoe kunnen de burgers dan nog vertrouwen hebben in het besluitvormingsproces? Verder roep ik de Commissie nogmaals op richtlijnen voor te stellen voor de beide fysische agentia die nog ontbreken, namelijk elektromagnetische stralen en optische straling. Om te eindigen dan nog een positieve noot. Ik dank de Raad en de Commissie voor de goede samenwerking, ook op informeel vlak, alsook de woordvoerders van de andere fracties. Dankzij deze bijzonder constructieve samenwerking hebben wij een resultaat bereikt waarop wij allemaal trots kunnen zijn.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de rapporteur, ik dank u allereerst hartelijk voor uw verslag. Staat u mij vervolgens toe een tafereeltje op te roepen: u rijdt langs de weg en u ziet een wegwerker met een pneumatische hamer. Of u ziet op een boerderij een man op een tractor rijden. Ik ben geen expert op dit gebied, maar ik geloof niet dat deze mensen zich ervan bewust zijn dat ze het risico lopen hun gezondheid ernstige schade toe te brengen. Daarom geloof ik dat dit een belangrijke dag is, ook al heeft het - zoals mevrouw Thorning-Schmidt al aangaf - negen jaar moeten duren voordat de eerste van de vier richtlijnen die de Commissie in 1992 voorgesteld heeft eindelijk concrete vorm heeft gekregen. Vanaf vandaag zal er namelijk een aantal beschermende maatregelen gelden om te vermijden dat de risico's die ik zojuist beschreef tot daadwerkelijke schade leiden.
Gedurende deze gehele periode heeft de Fractie van de Europese Volkspartij geprobeerd een constructieve dialoog met de belanghebbenden aan te gaan en een constructieve bijdrage te leveren. Het gaat erom dat de bepalingen van deze richtlijn ook werkelijk toegepast kunnen worden - anders zijn maatregelen ter bescherming van werknemers weinig doeltreffend. Daarom zijn we blij dat in het compromispakket dat op 8 april door het bemiddelingscomité is goedgekeurd rekening gehouden wordt met het feit dat deze richtlijn voor veel bedrijven - vooral kleine bedrijven - en in veel economische sectoren niet altijd even gemakkelijk toepasbaar is. We moeten dus een evenwicht vinden tussen de grenswaarden en de termijn waarbinnen de bepalingen van deze nieuwe richtmijn door bedrijven moeten zijn ingevoerd.
Door zowel de grenswaarden als de actiewaarden voor de dagelijkse blootstelling aan trillingen terug te brengen zijn we erin geslaagd tot dit akkoord te komen. Ik geloof dat het een goede zaak is dat de lidstaten meer tijd krijgen - tot 2010 - om voorzorgsmaatregelen te nemen en dat er bijzondere voorwaarden gelden voor de land- en bosbouwsector. In veel lidstaten van de Europese Unie zijn in deze sectoren namelijk vooral kleine en uiterst kleine bedrijven werkzaam, en deze krijgen nu tot 2014 de tijd.
Bereid zijn verbeteringen aan te brengen, rekening houden met de werkelijkheid en gezond verstand - daar gaat het om. We kunnen er nu op vertrouwen dat de nieuwe richtlijnen aangaande hier vermelde risico's binnenkort goedgekeurd zullen worden, en dat andere richtlijnen die nu nog in behandeling zijn spoedig zullen volgen.
Ik sluit af met gelukwensen voor de rapporteur, de Commissie, het Parlement, de Raad, en - vooral - al die werknemers die onder deze richtlijn zullen vallen. Zij hebben van nu af aan een instrument voor de bescherming van hun gezondheid.

Lynne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik had liever gezien dat wij helemaal geen richtlijn inzake lichaamstrillingen zouden hebben, aangezien zelfs in het ISO-rapport wordt aangegeven dat er geen kwantitatief verband bestaat tussen lichaamstrillingen en lage rugpijn. Ik ben desalniettemin zeer verheugd dat wij een akkoord hebben bereikt. Het is niet ideaal, maar het had erger kunnen zijn. Ik had graag de afwijkende regeling voor de land- en bosbouw behouden. Dit was buitengemeen belangrijk, maar het doet mij genoegen dat wij het erover eens zijn geworden dat landbouwmachines niet vóór 2014 hoeven te worden aangepast, als deze tenminste reeds vóór 2007 gekocht zijn.
Ik ben ook blij dat wij wat de grenswaarden betreft zijn teruggekeerd naar de in het gemeenschappelijk standpunt vastgestelde 1,15 m/s2. Dat is veel beter dan het aanvankelijke voorstel van de rapporteur van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, namelijk 0,7 m/s2. De Fractie van de Europese Volkspartij stelde 0,8 m/s2 voor. Wij zijn teruggekeerd naar een grenswaarde die redelijk verstandig is. Als wij dat niet hadden gedaan, zouden bestuurders van tractoren en stortkarren hun tractor of stortkar tussen de twee tot vier uur moeten besturen. In de oogsttijd zullen er nog steeds problemen ontstaan, maar afgezien van de landbouwsector kan het grootste gedeelte van de industrie hiermee wel uit de voeten.
Zij die volhielden dat de niveaus die in de eerste versie van het verslag werden voorgesteld onwerkbaar waren, hebben de slag gewonnen. Ik wil iedereen gelukwensen met het zware werk dat verricht is. Wij hebben een compromis bereikt dat de moeite waard is. Het is geen ideaal compromis, maar ik zal mijn fractie, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, zij het met enige tegenzin, verzoeken voor de richtlijn te stemmen.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dankzij de deskundigheid en de wil van de delegaties om in het bemiddelingscomité vorderingen te boeken op het gebied van de gezondheid en veiligheid van werknemers kon er overeenstemming bereikt worden zonder een formele bemiddelingsprocedure. Ik wil met name de rapporteur, mevrouw Thorning-Schmidt, en het Spaanse voorzitterschap van de Raad hiervoor danken.
Deze rechtshandeling voor de invoering van maatregelen ter bescherming van werknemers tegen de risico's van trillingen op de werkplek is een belangrijke stap in de richting van een verbetering van de veiligheid en gezondheid van werknemers. Alle werknemers in de Gemeenschap krijgen nu in ieder geval een minimale bescherming, die de lidstaten op nationaal niveau kunnen uitbreiden. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie omvatte alle vier de gebieden: trillingen, lawaai, elektromagnetische velden en optische straling, en zoals u weet is in 1999 besloten dat voorstel in vier aparte voorstellen op te delen. De eerste fase van het proces is nu dus afgerond.
Met betrekking tot lawaai kunnen wij eveneens constateren dat er veel vooruitgang is geboekt. Dat blijkt ook uit de tweede lezing van het Parlement tijdens de vergaderperiode van maart. Ik vertrouw er verder op dat het Parlement en de Raad spoedig zullen beginnen met de uitwerking van de voorschriften inzake de beide andere fysische agentia - optische en elektromagnetische straling - zodat wij eindelijk een alomvattend juridisch kader zullen hebben voor deze belangrijke aspecten van de gezondheid en veiligheid op de werkplek.

De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.00 uur gesloten)

