Szczególna sytuacja kobiet w więzieniach oraz wpływ uwięzienia rodziców na życie społeczne i rodzinne (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem obrad jest sprawozdanie sporządzone w imieniu Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia przez panią posłankę Marie Panayotopoulos-Cassiotou na temat szczególnej sytuacji kobiet w więzieniach oraz wpływu uwięzienia rodziców na życie społeczne i rodzinne.
Marie Panayotopoulos-Cassiotou
sprawozdawczyni. - (EL) Panie przewodniczący! Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia, prezentująca sprawozdanie z własnej inicjatywy, zainwestowała tak własne wysiłki, jak i środki pieniężne w omawianą sprawę. Członkowie tej komisji nie tylko pracowali nad przygotowaniem tego sprawozdania, lecz również złożyli na państwa ręce obszerny materiał na temat sytuacji kobiet w europejskich więzieniach. Podczas zorganizowanego posiedzenia wysłuchaliśmy zdań czołowych naukowców i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego na ten temat. Biura Parlamentu Europejskiego pokazały nam jak do tej pory kilka interesujących prezentacji na ten temat. Podkreślają one prace Parlamentu na rzecz ochrony praw człowieka i gwarancji szczególnych praw kobiet żyjących w ciężkich warunkach, jakie stanowi więzienie. Więźniarki są zaliczane do specjalnej kategorii; stanowią mniejszość wśród więźniów europejskich - średnio zaledwie 5%. Oczywiście liczby te wahają się od 0% do 7%.
Wydaje mi się, że sprawozdanie dość szczegółowo analizuje sytuację więzionych kobiet - przedstawiony jest w nim każdy możliwy przypadek. Przygląda się ogólnym i szczególnym potrzebom z zakresu opieki zdrowotnej, w tym potrzebom związanym z higieną i psychiką kobiecą; radzeniu sobie z problemami dotyczącymi przeszłości więzionych kobiet; szczególnej sytuacji matek - według statystyk połowa kobiet więzionych w Europie ma niepełnoletnie dzieci; specjalnym warunkom traktowania podczas ciąży; rodzeniu dzieci w więzieniach i ochronie dzieci w pierwszych latach życia w przypadku, gdy muszą mieszkać wraz z matkami w więzieniu. Dlatego czujemy się upoważnieni do tego, by poprosić państwa członkowskie, aby, z pomocą UE, stworzyły odpowiednie warunki materialne, by upewnić się, że zakłady więzienne zapewnią przyzwoite ośrodki dla zatrzymanych, zgodnie z międzynarodowymi i europejskimi traktatami i przepisami. Powinna istnieć możliwość modernizacji przepisów w celu dostosowania wyroków do szczególnej sytuacji matek; osoby zatrudnione w więziennictwie powinny być monitorowane i specjalnie wyszkolone, aby móc odpowiadać na potrzeby kobiet. Warunki zatrzymania kobiet powinny być uwzględniane w rocznym sprawozdaniu Komisji Europejskiej na temat praw człowieka w UE.
Dzisiejsze sprawozdanie ma zapoczątkować debatę, która będzie, mam nadzieję, owocna.
Louis Michel
członek Komisji Europejskiej. - (FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Mój kolega, komisarz Špidla, bardzo się cieszy, że Parlament Europejski postanowił zbadać sytuację kobiet w więzieniach oraz to, jak uwięzienie wpływa na ich życie rodzinne i społeczne, i chciałby w związku z tym pogratulować sprawozdawczyni, pani poseł Panayotopoulos, doskonałego sprawozdania w tej sprawie.
Choć kobiety stanowią znikomy procent więźniów w Europie - około 5%, jest oczywiste, że ich pobyt w więzieniu ma poważny wpływ na całą rodzinę. Co więcej, dość duża ilość więzionych kobiet to matki.
Komisja opowiada się za polityką walki z wykluczeniem bardziej narażonych grup, w tym szczególnie osób przebywających w areszcie. Należy jednak podkreślić, że integracja społeczna leży głównie w gestii państw członkowskich. Rola Komisji w sprawie integracji społecznej polega głównie na udzielaniu pomocy państwom członkowskim w walce z wykluczeniem społecznym na zasadzie otwartej metody koordynacji i innych, bardziej szczegółowych działań. Niemniej jednak, co ciekawe, odnowiony traktat lizboński uwzględnia nowe inicjatywy związane z wolnością, bezpieczeństwem i sprawiedliwością. W tej konkretnej dziedzinie, która stopniowo przybiera na znaczeniu, procedura współdecyzji będzie stosowana w większej ilości przypadków, co poszerzy możliwości PE w zakresie niektórych z wniosków przedstawionych w pani sprawozdaniu. Sprawozdanie pani Panayotopoulos prezentuje wyważone podejście do sprawy. W pełni szanuje zasadę pomocniczości i potwierdza rolę Komisji jako instytucji wspierającej, a my absolutnie zgadzamy się z przyjętą w nim metodologią. Zdajemy sobie sprawę, że aby uporać się z wyzwaniami, jakim stawiają czoło kobiety przebywające w więzieniach, państwa członkowskie wraz z Komisją powinny skupić się na warunkach więziennych, utrzymywaniu więzów rodzinnych i relacji społecznych oraz, rzecz jasna, znaczeniu reintegracji społecznej i zawodowej. Podejście to idzie w parze ze strategią integracji społecznej Komisji, która obejmuje trzy szeroko zakreślone dziedziny: zwiększanie dostępu do podstawowych usług oraz różnych szans i możliwości, nadzór nad stosowaniem się do przepisów związanych z walką przeciw dyskryminacji oraz, jeśli to konieczne, opracowywanie konkretnych strategii odpowiadających na potrzeby poszczególnych grup.
Wiosną 2006 r. Komisja zorganizowała publiczne konsultacje związane z potrzebą podjęcia alternatywnych działań na poziomie UE w celu zachęcania do aktywnej integracji osób najbardziej wykluczonych z rynków pracy. Wyniki spotkania zostały ogłoszone w komunikacie Komisji w październiku 2007 r., co zapoczątkowało drugi etap konsultacji. Partnerzy społeczni zostali poproszeni o wyrażenie opinii na temat możliwości rozszerzenia otwartej metody koordynacji poprzez przyjęcie wspólnych zasad - szczególnie tych związanych z zasiłkami, aktywną polityką rynku pracy i dostępem do wysokiej jakości usług; na temat istoty tych wspólnych zasad oraz tego, jak poprzeć ich wdrażanie odpowiednimi narzędziami kontroli i oceny na poziomie UE. Konsultacje zakończyły się 28 lutego 2008 r. Zadaniem Komisji jest teraz zastanowić się nad wnioskami, które zostały przedstawione przez partnerów społecznych i innych zainteresowanych.
Proszę pozwolić, że przedstawię kilka krótkich komentarzy na temat sprawozdania. Zajmuje się ono sprawą ponownej integracji więzionych kobiet ze społeczeństwem i rynkiem pracy. Podzielamy pogląd, że należy połączyć odpowiednio ukierunkowane działania z działaniami zabezpieczającymi w celu uniknięcia wykluczenia społecznego. Ponowna integracja więźniów powinna zacząć się już w środowisku więziennym przy wykorzystaniu specjalistycznych usług opieki społecznej.
Doskonale zdajemy sobie sprawę, że zapewnienie rozsądnych i dopuszczalnych warunków życia znacznie zwiększa szanse na ponowną integrację ze społeczeństwem. Władze, w tym władze więzienne, powinno się zachęcać do udostępniania dobrej jakości szkoleń zawodowych dla osób przebywających w więzieniach. Współpraca pomiędzy więzieniami i firmami specjalizującymi się w zatrudnianiu więźniów powinna być zwiększana w ramach procesu reintegracyjnego.
Tutaj chcielibyśmy podkreślić rolę Europejskiego Funduszu Społecznego, który powinien wspierać integrację oraz ponowne włączanie więźniów, tak kobiet, jak i mężczyzn, w rynek pracy i społeczeństwo ogółem. Fundusz, jak zapewne państwo wiedzą, współfinansuje działania na rzecz programów edukacyjnych i szkoleniowych dla więźniów. Inicjatywy związane bezpośrednio z poprawą warunków więziennych, takie jak budowa nowych ośrodków czy instalacja nowego wyposażenia, mogą powstawać w ramach innych funduszy strukturalnych.
Wziąłem pod uwagę prośbę PE o to, by Komisja i Rada podjęły ramową decyzję w sprawie minimalnych standardów ochrony praw więźniów oraz sporządziły europejską kartę więzienną. Zdaje się, że po raz kolejny muszę przypomnieć Izbie, że pewne sprawy wspomniane w sprawozdaniu należą wyłącznie do kompetencji państw członkowskich choć, jak już wspomnieliśmy, traktat lizboński będzie stosował procedurę współdecyzji w wielu dziedzinach związanych z wolnością, bezpieczeństwem i sprawiedliwością. Właśnie tu pojawia się możliwość poszerzenia zakresu obowiązków PE i poprawy sytuacji oraz podejścia do tego niezwykle ważnego tematu.
Anna Záborská
w imieniu grupy PPE-DE. - (SK) Sprawozdanie z własnej inicjatywy na temat kobiet w więzieniach jest bardzo symboliczne. Z jednej strony potwierdza pragmatyczne stanowisko Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, z drugiej strony jest świadectwem godnego podziwu zaangażowania pani Panayotopoulos-Cassiotou.
Chciałabym podkreślić, że sprawozdawczyni, pani Marie Panayotopoulos-Cassiotou bardzo aktywnie udziela się w mojej komisji i należą się jej serdeczne gratulacje za zawsze odpowiedzialne podejście do pracy. Podczas pracy nad tym sprawozdaniem udaliśmy się z wizytą do więzienia dla kobiet w Bruges. Dzięki tej wizycie sprawozdanie nie jest wcale czysto teoretyczne. Cieszę się, że omawia ono sytuację kobiet w więzieniach tak szczegółowo. Osobiście chciałabym podkreślić w szczególności znaczenie ochrony dzieci przed problemami natury psychologicznej podczas przebywania ich rodziców w więzieniu.
To, co teraz powiem, opiera się na moich własnych doświadczeniach. W okresie reżimu komunistycznego, kiedy miałam pięć lat, mój ojciec został aresztowany i skazany na wiele lat więzienia z powodów politycznych popartych sfabrykowanymi dowodami. Nauczyciele w szkole często pytali mnie gdzie był i dlaczego nigdy nie przychodził na zebrania szkolne, choć wszyscy dobrze wiedzieli, że był w więzieniu. Było to dla mnie bolesne przeżycie. Dzieci nie powinny cierpieć z powodu nieczułego zachowania otaczających je ludzi, potęgującego piętno, jakim jest dla nich uwięzienie ich rodziców. Stały kontakt osobisty z matkami przebywającymi w więzieniu jest niezbędny dla późniejszego życia i relacji interpersonalnych tych dzieci.
Podsumowując, chciałabym zwrócić państwa uwagę w szczególności na ust. 22 sprawozdania oraz na wagę, jaką pani posłanka Panayotopoulos-Cassiotou przypisuje utrzymywaniu więzi rodzinnych.
Teresa Riera Madurell
w imieniu grupy PSE. - (ES) Panie przewodniczący! Najpierw chciałabym pogratulować sprawozdawczyni doskonałej pracy i otwartości, która przyczyniła się do wielu kompromisów w zakresie poprawek zgłoszonych przez moją grupę.
Jest to sprawozdanie bardzo obszerne, obejmujące wszelkie możliwe zagadnienia związane z ciężką sytuacją społeczną i rodzinną ojców i matek, którzy odsiedzieli wyroki w więzieniu. Wprowadza ono wiele nowych aspektów problemu, takich jak sposoby traktowania matek i ojców odpowiedzialnych za swoje dzieci.
Celem tego sprawozdania było znalezienie rozwiązania, które zagwarantowałoby poszanowanie praw dzieci przy równoczesnym utrzymaniu środków bezpieczeństwa niezbędnych w przypadku osób pozbawionych wolności. Proponuje się w nim utworzenie niezależnych jednostek oddalonych od typowego środowiska więziennego, proponujących warunki dostosowane do potrzeb dzieci i mających na uwadze ich integrację społeczną.
To samo dotyczy więźniów, którzy mają kogoś na utrzymaniu, co również jest sytuacją szczególnie ciężką w przypadku kobiet. W takich przypadkach zaleca się wyroki alternatywne zamiast więzienia. W tej sprawie sprawozdanie jest zgodne co do tego, że zasady dotyczące mężczyzn odsiadujących wyroki, którzy mają małe dzieci lub inne obowiązki rodzinne, powinny być takie same, jak w przypadku kobiet.
Co więcej, zasady te powinny kierować się poszanowaniem orientacji seksualnej i typu relacji rodzinnych, jeśli są one zgodne z prawem. Kobiety przebywające w więzieniu powinny mieć dostęp do kampanii prewencyjnych oraz, na równych zasadach, do programów planowania rodziny.
Sprawozdanie nawołuje również do ograniczenia narażenia więźniów na przypadki użycia przemocy oraz zapewnienia opieki psychologicznej kobietom, które były ofiarami przemocy na tle seksualnym. Zaleca również szkolenie i uświadamianie personelu więziennego w tym zakresie.
Nasza grupa ściśle współpracowała ze sprawozdawczynią, zgłaszając te i inne poprawki, a ja osobiście wierzę, że udało nam się sporządzić sprawozdanie, z którego ten Parlament może być dumny. Jeszcze raz serdecznie gratuluję sprawozdawczyni!
Marios Matsakis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Wypowiem się w tej sprawie jako osoba prywatna. Pani Panayotopoulos-Cassiotou jak zwykle spisała się doskonale, pracując mądrze i wytrwale nad sprawozdaniem, które wyczerpująco opisuje problemy kobiet przebywających w więzieniach.
Większość informacji zawartych w sprawozdaniu jest oczywiście prawidłowa. Jednak zastanawiam się, czy nie odnoszą się one przypadkiem do sytuacji idealnej, a nie do rzeczywistości. Czy nie mówią o świecie, w którym zadaniem zakładów karnych jest nie tylko karanie obywateli, lecz również ich rehabilitacja? Przykra prawda jest taka, że większość zakładów karnych w Europie i na świecie nie jest równie sprawiedliwa w przypadku mężczyzn, co w przypadku kobiet. Nie oznacza to oczywiście, że nie powinniśmy dążyć do zmian. Nie oznacza to też, że szczególne potrzeby skazanych kobiet nie powinny nas interesować. Wprost przeciwnie, naszym obowiązkiem jest dążenie do poprawy sytuacji, jednak nie powinniśmy zapominać o kilku ważnych rzeczach.
Po pierwsze nasz system karny jako całość wymaga zmian.
Po drugie nie powinno mieć miejsca nieuzasadnione rozróżnienie między kobietami i mężczyznami, z wyjątkiem spraw związanych z różnicami natury stricte biologicznej, w tym macierzyństwo i szczególne aspekty bycia matką.
Po trzecie więzienia to nie hotele. Nie są też porodówkami ani przedszkolami.
Po czwarte większość więźniów - tak kobiet, jak i mężczyzn - to kryminaliści, wielu z nich popełniło okrutne zbrodnie przeciw innym ludziom.
Po piąte, choć może zabrzmi to dosadnie, wiele skazanych kobiet nie nadaje się do macierzyństwa, w związku z czym należy szukać alternatywnych rozwiązań w celu wychowywania ich dzieci.
Po szóste to, czy powinno się dopuszczać, by kobiety mogły zachodzić w ciążę w więzieniu. bynajmniej nie jest sprawą pozbawioną kontrowersji.
Mimo moich uwag chciałbym wyrazić moje poparcie dla przygotowanego sprawozdania.
Ewa Tomaszewska
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Chciałabym zwrócić uwagę na dwie kwestie ujęte w sprawozdaniu.
Pierwsza, to warunki odbywania kary odosobnienia. Tu szczególnie ważny jest dostęp do odpowiednich środków higieny osobistej i specyficznych dla kobiet usług medycznych. Jako więzień polityczny w komunistycznej Polsce otrzymałam ćwierć kostki szarego mydła na pół roku. Regulaminowego prawa do kąpieli tygodniami nie można było wyegzekwować. To nie wystarcza. Dostęp do wody bieżącej, do ciepłej wody do mycia, możliwość korzystania z konsultacji z ginekologiem, czy dokonanie badań mammograficznych powinny być zapewnione i niezależne od wysokości i rodzaju kar.
Druga kwestia to wpływ uwięzienia kobiet matek i kobiet w ciąży na życie i zdrowie ich dzieci. W szczególności częste jest pozbawianie kobiet prawa uczestnictwa w postępowaniu sądowym dotyczącym praw rodzicielskich. Osoby aresztowane pozbawiane są możliwości uczestniczenia w rozprawach. Ograniczane są prawa dzieci do kontaktu z uwięzionymi matkami. Niekiedy matkom odbierane są niemowlęta w krótkim czasie po porodzie, co uniemożliwia ich karmienie naturalnym pokarmem. Należy pamiętać, że zawsze w stosowaniu kary odosobnienia wobec kobiet pośrednio karane jest także dziecko, karana jest cała rodzina. Tak więc ten rodzaj kary powinien być stosowany tylko wyjątkowo. Gratuluję sprawozdawcy.
Hiltrud Breyer
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Przedstawione nam sprawozdanie z własnej inicjatywy jest niezwykle istotne z racji tego, że sytuacja kobiet w więzieniach powinna wreszcie znaleźć się w centrum zainteresowania, a problemy z nią związane powinny być wyszczególnione. Praw kobiet należy przestrzegać nawet, a raczej szczególnie, w więzieniach. Na szczęście w Unii Europejskiej nie mamy jeszcze do czynienia z sytuacją podobną do tej w Stanach Zjednoczonych, gdzie więzienia i zamykanie ludzi stały się intratnym interesem, jednakże liczba kobiet odsiadujących wyroki w Europie rośnie, dlatego musimy podjąć działania związane z ich szczególną sytuacją.
Najpierw należy się zająć problemem opieki zdrowotnej, o której była mowa przed chwilą. Kobiety przebywające w więzieniach doświadczały przemocy, często na tle seksualnym, w samym zakładzie karnym lub zanim do niego trafiły, dlatego potrzebują pomocy psychologa i odpowiedniej terapii, często z powodu różnych uzależnień. Istnieje również ryzyko wykorzystywania seksualnego kobiet w więzieniu. Sytuacja matek zasługuje na szczególną uwagę. Nie możemy dopuścić, by powtórzyła się sytuacja, która miała miejsce w Niemczech, gdzie zaledwie kilkumiesięczne dzieci zostały zabrane od matek z powodu braku specjalnie wydzielonych miejsc dla matek z dziećmi w zakładzie karnym, co doprowadziło do wielomiesięcznego rozdzielenia matek z dziećmi. Potrzebne są również większe środki finansowe na reintegrację kobiet po wyjściu z więzienia.
Szczególnie godna uwagi wydaje mi się sytuacja dziewcząt i kobiet będących imigrantkami. Należy przemyśleć sytuację kobiet, które przybyły do Europy i trafiły do ośrodków zatrzymań. Wiele z tych kobiet - uciekinierek, kobiet ubiegających się o azyl i innego rodzaju imigrantek - jest traktowanych w tych placówkach, jak w więzieniu. Obecnie nie istnieją zaś przepisy określające maksymalny czas zatrzymania w ośrodku zatrzymań.
Ostatnią niecierpiącą zwłoki sprawą - którą przeanalizował Parlament Europejski - jest wzmocnienie ochrony grup szczególnie narażonych, głównie kobiet, które są ofiarami przemocy na tle seksualnym.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Panie i panowie! W książce należącej do klasyki gatunku pt.: "Nadzorować i karać”, francuski filozof Michel Foucault wymienia miedzy innymi trzy aspekty uwięzienia. Przetrwały one od samych początków karania ludzi aż po dzień dzisiejszy.
Po pierwsze celem więzienia jest chęć odizolowania przestępcy od społeczeństwa. Po drugie kara daje okazję do zmierzenia się z poczuciem winy (catharsis). Po trzecie, mamy do czynienia ze współczesną chęcią zaoferowania możliwości rehabilitacji i reintegracji ze społeczeństwem. Ostatni z tych aspektów jest postrzegany jako najważniejszy w krajach cywilizowanych.
Społeczeństwo nie mści się na przestępcy i nie chce umniejszyć jego godności. Wprost przeciwnie - stara się, często mimo poważnych wątpliwości, zmienić sposób postępowania skazanego tak, aby w przyszłości nie prowadziło ono do konfliktów z prawem. Kara więzienia nie jest po to, by skrzywdzić osobę skazaną, a co dopiero jej rodzinę.
Sprawozdawczyni bardzo jasno określiła jeden z problemów więzienia: koncentrujemy się na winie i ukaraniu osoby, która przewiniła, ignorując fakt, że kara ma również wpływ na osoby zależne od skazanego. Osoby te to głównie dzieci skazanych kobiet.
Matki z jednym dzieckiem stanowią ponad połowę kobiet więzionych w Europie. Dokładne liczby różnią się w zależności od kraju, podobnie jak warunki więzienia. Na przykład w moim kraju, w Czechach, przeludnienie więzień jest poważnym problemem. Z drugiej strony władze starają się złagodzić negatywny wpływ kar na kobiety i ich rodziny oraz ułatwić im późniejszy powrót do normalnego życia. Niestety wysiłki na rzecz pomocy więźniom w ponownej integracji ze społeczeństwem na nic się zdają, gdyż brakuje środków finansowych, na przykład na zatrudnianie pracowników społecznych.
Zgadzam się ze sprawozdawczynią, że należy pracować nad utrzymywaniem więzi rodzinnych przez więźniów, ponieważ rozdzielenie z rodziną, w połączeniu z poczuciem winy i karą prowadzą do wyobcowania, które znacznie utrudnia późniejszy powrót z więzienia. Oczywiście nie mam na myśli więzów rodzinnych, które były osłabione już przed pójściem danej osoby do więzienia.
W ramach podsumowania chciałabym odnieść się do bardzo ważnej rzeczy. Otóż badania psychologiczne wykazały, ze kobiety skazane na pobyt w więzieniu bardzo trudno odnajdują się wśród innych kobiet w pobliżu. Mężczyźni dużo lepiej radzą sobie z przymusem przebywania razem i rozwiązywaniem konfliktów.
Zita Pleštinská
(SK) Sprawozdanie przygotowane przez panią Panayotopoulos-Cassiotou zbiegło się akurat ze zmianami w infrastrukturze więziennej, w tym z powstawaniem więzień tylko dla kobiet, w wielu państwach członkowskich. Usytuowanie geograficzne jest bardzo ważnym czynnikiem - może na przykład ułatwiać kobietom utrzymywanie kontaktu z rodziną i przyjaciółmi oraz uczestniczenie w nabożeństwach religijnych.
Wpływ odizolowania i cierpienia na kobiety przebywające w więzieniach, szczególnie na matki i kobiety w ciąży, może mieć krzywdzące skutki nie tylko dla matek, lecz również dla ich dzieci oraz ich rozwoju. Dlatego właśnie uczestniczenie w nabożeństwach religijnych może pozytywnie wpłynąć na życie więźniarek.
Godność człowieka i poszanowanie jego podstawowych praw to wartości, którymi należy się bezwzględnie kierować w polityce więziennej państw członkowskich. Utrzymywanie porządku w zakładzie karnym wymaga zatrudnienia personelu, który potrafi zdławić w zarodku przemoc względem kobiet i ich wykorzystywanie. Nie powinniśmy również zapominać, że personel powinien także świadczyć pomoc psychologiczną ze względu na to, że wiele więzionych kobiet ma za sobą traumatyczne przeżycia.
Chciałabym pogratulować sprawozdawczyni tej niezwykle aktualnej analizy, dostarczającej kilku ważnych odkryć. Sprawozdanie przedstawia również szereg wniosków i sugestii związanych z poprawianiem warunków więziennych kobiet, w szczególności samotnych matek i młodych więźniarek. Cieszy mnie fakt, że sprawozdawczyni przywiązuje dużą wagę do sytuacji kobiet w ciąży.
Więzione kobiety często bywają ofiarami przemocy. Do tego problemu należy podejść z dużą ostrożnością i odważnie wprowadzać nowe, innowacyjne środki zaradcze w zakresie więziennictwa. Po powrocie do domu kobietom należy się wsparcie w celu umożliwienia ponownej integracji ze społeczeństwem.
Zita Gurmai
(HU) Dziękuję, panie przewodniczący. Panie komisarzu, panie i panowie! Równe szanse powinny się należeć również osobom skazanym na karę więzienia. Kobiety przebywające w więzieniu mają potrzeby związane z higieną i opieką zdrowotną, które różnią się od potrzeb mężczyzn. Możliwość utrzymywania kontaktu z rodziną jest szczególnie ważna dla więzionych kobiet, gdyż ułatwi późniejszą reintegrację ze społeczeństwem, jak zauważyli moi przedmówcy. W przypadkach uzależnienia od narkotyków i innych szczególnych sytuacji niezbędna jest opieka psychologa. Kilka państw członkowskich opracowało wieloaspektowe programy związane z równouprawnieniem w tym zakresie. Nowe państwa członkowskie powinny podążać za ich przykładem. Kobiety, które były kiedyś skazane, mają więcej problemów ze znalezieniem pracy. Przeprowadzanie programów szkoleniowych w zakładach karnych mogłoby częściowo rozwiązać ten problem, a także zmniejszyć ryzyko recydywy. Sprawozdanie uważam za znakomite i gorąco polecam jego przyjęcie.
Bairbre de Brún
(GA) Panie przewodniczący! Wyrażam swoje poparcie dla sprawozdania posłanki Panayotopoulos-Cassiotou na temat sytuacji kobiet w więzieniach. Uważam, że można by je dodatkowo wzmocnić przez wprowadzenie kilku poprawek.
Należy położyć nacisk na pojęcie przeniesienia jako dokładniejszego odpowiednika procesu przygotowania kobiet do wyjścia z więzienia. Aby im w tym pomóc, należy stworzyć specjalne "ośrodki resocjalizacji” z odpowiednim, przyjaznym zapleczem.
Usilnie proszę o poparcie poprawek, których celem jest powstrzymać przetrzymywanie dziewcząt w więzieniach dla osób pełnoletnich. Osobami zatrudnionymi w więzieniach dla kobiet powinny być, w miarę możliwości, kobiety, włączając w to personel medyczny.
W 2004 r. i 2007 r. ukazały się sprawozdania opisujące straszne warunki, w jakich więzione są kobiety w moim okręgu wyborczym w Irlandii Północnej. Polecam Komisji zapoznanie się z zaleceniami przedstawionymi w tamtych sprawozdaniach oraz z tymi, które zostały zawarte w omawianym dziś sprawozdaniu.
Kathy Sinnott
Panie przewodniczący! Wiele kobiet przebywających w więzieniach było w przeszłości ofiarami przemocy lub wykorzystywania, co sprawia, że niezwykle trudno jest im budować stabilne relacje - to, czego tak naprawdę najbardziej potrzebują.
Naszym celem powinno być nie tylko doprowadzenie do integracji społecznej więźniów, lecz również ich rozwój osobisty. Tutaj wchodzi oczywiście w grę temat dzieci. Rozdzielenie matki i dziecka w więzieniach często następuje już po kilku godzinach od porodu. Ma o bezpośredni wpływ na szanse na zdrowe relacje między nimi. Aby udało się stworzyć szczególną więź między matką a dzieckiem, trzeba pozwolić, by były razem. Natomiast jedynym sposobem na to, by matka i dziecko mogły stworzyć zdrowe i normalne wzajemne relacje, jest umożliwianie im wspólnego spędzania czasu, kiedy to tylko możliwe oraz zapewnienie bezpiecznego, pełnego wsparcia otoczenia.
Rozdzielenie matki i dziecka jest równoznaczne ze skazaniem ich wzajemnych relacji na porażkę. Dlaczego mielibyśmy to robić skoro to, czego najbardziej potrzebują te kobiety, to stała, pełna miłości więź?
Corina Creţu
(RO) Omawiane sprawozdanie odkrywa szereg problemów związanych z więziennictwem w państwach członkowskich.
Mając do czynienia z podwyższoną przestępczością w pewnych środowiskach, szczególnie tych najbardziej pokrzywdzonych, naznaczonych ubóstwem, analfabetyzmem i opuszczeniem ze strony rodziny; w obliczu pogorszenia się systemu opieki społecznej, władze państw członkowskich postanowiły, moim zdaniem, wybrać złe rozwiązanie: bardziej srogie kary.
Opinię publiczną Rumunii poruszyła ostatnio historia trzech kobiet z jednej rodziny: córki, matki i babki, które zostały uwięzione równocześnie, by odsiedzieć karę za wykroczenie. Takich przypadków było więcej. Dlatego uważam, że jedną z najważniejszych sugestii tego sprawozdania jest stosowanie kar innych niż pozbawienie wolności, co jest tym bardziej istotne w przypadku, gdy w grę wchodzi życie dziecka. Z wyjątkową sytuacją mamy do czynienia, gdy oboje rodzice osoby nieletniej trafiają do więzienia.
Popieram zawartą w sprawozdaniu prośbę do Komisji o sporządzenie wspólnej europejskiej karty więziennej, która umożliwiłaby harmonizację warunków zatrzymania w państwach członkowskich oraz szybszą integrację społeczną osób, które odbyły karę pozbawienia wolności. Chciałabym również pogratulować sprawozdawczyni doskonałej pracy.
Zuzana Roithová
(CS) Panie przewodniczący! Jak słyszeliśmy, kobiety stanowią jedynie 5% więźniów europejskich. Połowa z nich to matki z małymi dziećmi na wychowaniu, a większość była ofiarami przemocy i wykorzystywania w przeszłości.
Całym sercem popieram przedstawione sprawozdanie i chciałabym podziękować wszystkim osobom zaangażowanym w pracę nad nim. Sprawozdanie podkreśla, że państwa członkowskie powinny przewodniczyć działaniom na rzecz stworzenia odpowiednich warunków dla kobiet przebywających w ośrodkach zatrzymania. Nacisk na godność ludzką jest moim zdaniem kluczowy dla zapewnienia przyszłej reintegracji społecznej. Przyjazne otoczenie jest niezbędne w przypadku widzeń z dziećmi, a kobiety należy szkolić w zakresie znaczenia godności ludzkiej.
Dlatego jestem niezwykle zaskoczona prośbą Liberałów o oddzielne głosowanie w sprawie ust. 19, który proponuje przyznanie kobietom prawa do uczestnictwa w nabożeństwach religijnych. Martwi mnie, że więzione kobiety mogłyby, w zależności od wyniku jutrzejszego głosowania, mieć inne prawa niż kobiety przebywające poza granicami więzień.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Oczywiście chciałbym podziękować wszystkim mówcom za bardzo interesującą i pouczającą debatę. Nie jestem komisarzem odpowiedzialnym za tę sprawę. Jednak nie zaprzeczę, że debata ta niezwykle mnie zaciekawiła i przekonała. Przyszło mi do głowy wiele prywatnych pomysłów, co jest dowodem na to, że wzbudzili państwo moje zainteresowanie tym bez wątpienia istotnym tematem.
Aby pokonać przeszkody na drodze reintegracji społecznej kobiet skazanych na więzienie oraz ich powrotu na rynek pracy, musimy po raz kolejny podkreślić konieczność połączenia konkretnych działań z odpowiednio przystosowaną siecią bezpieczeństwa. Będzie to wymagało zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron, w tym partnerów społecznych.
Komisja zamierza kontynuować badania nad sprawami związanymi z integracją społeczną we współpracy z państwami członkowskimi zgodnie z otwartą metodą koordynacji. Rzeczywiście duża część przedstawionych dziś wniosków - których treść przekażę, rzecz jasna, komisarzowi Špidli - przykuła moją uwagę. Na przykład wprowadzony już w życie w kilku krajach pomysł próby ustanowienia, w miarę możliwości, wyroków alternatywnych w przypadku osób, które nie stwarzają zagrożenia dla społeczeństwa, jest z pewnością bardzo ciekawy. Myślę tutaj również, choć są to wolne rozmyślania, o wprowadzeniu elektronicznych identyfikatorów, które pozwalałyby więźniom na opuszczenie więzienia i powrót do życia z rodziną. Istnieje wiele rzeczy, które należy rozważyć w związku z tą sprawą. To, co tu usłyszałem na temat samej idei więzienia, jest słuszne: więzienie jest przede wszystkim aktem pojednania ze społeczeństwem, dlatego należy podjąć działania, aby uczynić reintegrację ze społeczeństwem czymś pozytywnym. Zainteresowały mnie również komentarze pani posłanki Záborskiej, powtarzane na różne sposoby przez innych mówców, na temat więzów rodzinnych i relacji z dziećmi, które wymagają specyficznego podejścia.
Higiena więzienna, opieka medyczna, preferencje seksualne, wykorzystywanie seksualne i przemoc o podłożu seksualnym to kolejne zagadnienia, z którymi mam styczność jako komisarz ds. rozwoju, choć więziennictwo nie jest dziedziną wchodzącą w obszar moich kompetencji. Oczywiście regularnie odwiedzam więzienia w krajach rozwijających się. Dlatego mogę państwa zapewnić, że sprawy te nie są mi obce ani obojętne.
W każdym bądź razie na pewno nie omieszkam przekazać komisarzowi Špidli szczegółów tej interesującej debaty ani doskonałych pomysłów, o których podczas niej usłyszałem. Wiem, że te sprawy są niezwykle ważne dla komisarza.
Marie Panayotopoulos-Cassiotou
sprawozdawczyni. - (EL) Panie przewodniczący! Dziękuję za pozostanie z nami do tak późna. Chciałabym również podziękować panom komisarzom Michelowi i Špidli za pozytywne nastawienie do prezentowanego sprawozdania. Chciałabym również podziękować państwu, panie i panowie, oraz panu Matsakisowi, który jest jedynym mężczyzną spośród posłów biorących udział w tej debacie.
Wierzę, że utrzymywanie więzów rodzinnych jest płaszczyzną porozumienia w poruszanej sprawie w związku z tym, że wszyscy państwo podkreślali jego znaczenie. Kolejną niezwykle ważną sprawą jest ochrona dzieci, przede wszystkim tych najmniejszych, oraz ustanowienie odpowiednich warunków więziennych dostosowanych do wyjątkowych potrzeb kobiet. Jednak sprawą nadrzędną powinno być nasze poparcie dla poszanowania praw człowieka, w szczególności praw kobiet, bez względu na to, czy są to kobiety skazane na karę więzienia czy nie. Tak więc to, co odnosi się do kobiet nie więzionych, powinno obowiązywać również w przypadku kobiet więzionych.
W związku ze sprawą wykluczenia społecznego chciałabym szczególnie podziękować komisarzowi Špidli, który za pośrednictwem pana komisarza Michela podkreślił znaczenie wsparcia udzielanego już w momencie zatrzymania: szkoleń zawodowych, działań na rzecz integracji na rynku i współpracy z sektorem prywatnym. Zatem możemy zastosować w praktyce to, co pan komisarz powiedział: musimy zadbać o to, by więzienie stało się szansą, a nie zemstą. W odniesieniu do słów pana Matsakisa przestrzegających przed tendencjami niebezpiecznymi, muszę zaznaczyć, że takowe istnieją zarówno w więzieniu, jak i poza nim, a naszym zadaniem jest udostępnienie metod przeciwdziałania i środków medycznych do walczenia z nimi w taki sposób, by zapobiec marginalizacji pojedynczych osób. Marginalizacja pozostaje w sprzeczności z naszym podejściem do godności ludzkiej i możliwości wspierania obywateli tak, aby dawali społeczeństwu to, co w nich najlepsze.
Podobnie jak pan komisarz, mam nadzieję, że odnowiony traktat lizboński pozwoli nam na więcej działań. Ponieważ prezentacja tego sprawozdania i ratyfikacja traktatu nie są zbyt oddalone w czasie, wiele z sugestii przedstawionych w sprawozdaniu ma szansę na szybką realizację. Chciałabym jednak powrócić do tematu, który nie został poruszony, mianowicie do tego, że roczne sprawozdanie Komisji na temat praw człowieka powinno również obejmować sprawę warunków więzienia kobiet w UE.
Przewodniczący
Choć pan Matsakis jest jedynym mężczyzną, który zabrał głos podczas debaty, komisarz Michel mówił w imieniu Komisji, a ja z uwagą słuchałem tej interesującej debaty.
Jak często bywa, o tak późnych porach jak ta na sali przeważają kobiety, co w żaden sposób nie umniejsza ich wkładu w omawianą sprawę. Dziękuję sprawozdawczyni oraz wszystkim innym mówcom za ich słowa, ponieważ w tego typu debatach to państwo wypowiadają się w imieniu kobiet, które nie mogą przemówić w swoim imieniu.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 13 marca.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Katalin Lévai  
na piśmie. - (HU) Chciałabym zwrócić uwagę na fakt, że podczas gdy kobiety reprezentują w przybliżeniu 4-5% więźniów w Europie, a liczba kobiet w więzieniach w wielu krajach europejskich rośnie dużo szybciej niż liczba mężczyzn, same zakłady karne nadal są projektowane głównie jako zakłady dla mężczyzn, ignoruje się natomiast problemy związane z rosnącą liczbą więzionych kobiet.
Dziedziny, które wzbudzają najwięcej obaw to opieka zdrowotna, sytuacja matek z dziećmi oraz reintegracja społeczna i zawodowa. Według statystyk wśród więźniarek notuje się zazwyczaj niski poziom wykształcenia i brak umiejętności zawodowych. Jeżeli chcemy, by kobiety po wyjściu z więzienia miały szansę na ponowną integrację ze społeczeństwem oraz stabilne życie, musimy dać im możliwość zdobycia podstawowych umiejętności. W wielu europejskich zakładach karnych można zauważyć różnicę między szkoleniami zawodowymi dostępnymi dla kobiet a zapotrzebowaniem na rynku pracy. Większość zakładów karnych oferuje sfeminizowane szkolenia zawodowe, rozwijające umiejętności i kompetencje związane z rolami społecznymi i kulturowymi tradycyjnie przypisywanymi kobietom. Rynek pracy zazwyczaj nie ceni tych słabo płatnych umiejętności zawodowych zbyt wysoko, co może sprzyjać utrzymywaniu się nierówności społecznych i podważeniu ponownej integracji społecznej i zawodowej. Dlatego należy zachęcać władze więzienne do oferowania, na przykład we współpracy z partnerami z zewnątrz, wysokiej jakości szkoleń zawodowych i zróżnicowanych miejsc pracy zgodnych z wymaganiami rynku pracy i pozbawionych stereotypów związanych z płcią.
