Verwelkoming
De Voorzitter
Ik wil de hoge delegaties van verschillende kandidaat-lidstaten verwelkomen, die hun respectieve regeringen en parlementen vertegenwoordigen en op de eretribune hebben plaatsgenomen. Jullie zullen vandaag samen met ons getuige zijn van een historisch ogenblik in het leven van de Europese Unie, dat ons allen de gelegenheid zal bieden onze betrekkingen uit te breiden en te verdiepen. Jullie aanwezigheid vandaag is zonder enige twijfel heel terecht en het doet mij bijzonder veel genoegen jullie van harte te kunnen verwelkomen.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Van Putten
Voorzitter, graag een punt van orde over de lobbyactiviteiten in dit Huis. U weet, dat doe ik niet zo gauw. Collega's van een aantal andere fracties die zeer attent zijn geweest, hebben mij erop gewezen dat al dagen een fax blijkt te circuleren die ik pas zelf vanochtend vroeg gevonden heb, patents for life , waarin ingegaan wordt op een amendement dat ik met een hele groep heb ingediend en dat door mijn fractie inmiddels is overgenomen. Daarin wordt gezegd dat indien dat amendement wordt aangenomen alle gegevens over patiënten in de wereld die iets met de biotechnologie en patentering te maken hebben publiek worden en naar de verzekeringsmaatschappijen gaan en schade kunnen aanrichten. Ik raad u dringend aan: ga niet op al dit soort waanzinnige lobbyactiviteiten in. Lees nauwkeurig dat amendement en u zult juist het tegendeel zien. Het gaat erom dat wanneer een gen van u, uw buurman of wie dan ook genomen wordt, de industrie daar eerst toestemming voor moet hebben van de rechtspersoon of uzelf of bijvoorbeeld in het geval van een kind van de vertegenwoordiger daarvan. Vervolgens, als het patent verstrekt is, blijft dit volstrekt geheim.
Ten slotte, dat laatste betekent dat ook verzekeringsmaatschappijen en industrieën daar dan geen misbruik van kunnen maken want dan gaat het naar de rechter.

De Voorzitter
Mevrouw van Putten, ik zou u dankbaar zijn als u de procedure voor een punt van orde voortaan niet meer zou gebruiken om een debat ten gronde te starten.

Macartney
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik voel met u mee omdat leden inderdaad soms kwesties trachten aan te kaarten die niet in de Notulen staan. Maar dit is een correctie betreffende de Notulen. In verband met punt 12 inzake de communautaire regeling voor de visserij en aquacultuur wordt in de Notulen gesteld dat "de heer Macartney protesteert tegen de wijze waarop de Commissie juridische zaken en rechten van de burger de door de Commissie visserij voorgestelde wijziging van de rechtsgrondslag behandeld heeft" . Dit is een vergissing en de zin moet als volgt luiden: " ...de door de Commissie voorgestelde rechtsgrondslag onderzocht heeft" . Er bestaat een groot institutioneel verschil tussen de Commissie en de Commissie visserij. Ik zou niet willen dat de Vergadering hen door elkaar haalt en vraag dan ook dat dit wordt rechtgezet.

De Voorzitter
Wij nemen hiervan nota en dit zal worden nagetrokken in de Notulen.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, gelieve er nota van te nemen dat ik in de vorige stemming over natuurrampen op de verkeerde toets heb gedrukt en niet tegen maar voor de resolutie heb willen stemmen.

De Voorzitter
Wij nemen nota van uw opmerkingen.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Agenda
De Voorzitter
Ik heb een verzoek ontvangen van de Begrotingscommissie om inschrijving volgens de procedure met debat van het verslag-Samland (A4-0249/97) over het interinstitutioneel akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie inzake bepalingen betreffende de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Gezien het belang van dit onderwerp enerzijds, en de zeer zwaar belaste agenda anderzijds, stel ik overeenkomstig artikel 96 van het Reglement voor de agenda als volgt te wijzigen:
inschrijving van het verslag-Samland met debat op de agenda van vandaag; - debat om 11.45 uur; - inleiding door de rapporteur van zijn verslag, waarna elke fractie en de niet-ingeschreven leden twee minuten spreektijd krijgen; - stemming tijdens de stemmingen van vandaag.Geen bezwaren?
De heer Fabre-Aubrespy heeft het woord.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, in verband met uw verklaring en de voorgestelde wijziging van de agenda wil ik verwijzen naar het Reglement.
Allereerst wil ik eenvoudigweg zeggen dat het onmogelijk is om in een kwartier tijd, de stemmingen beginnen namelijk om 12.00 uur, aan iedere politieke fractie en aan de rapporteur van de Begrotingscommissie twee minuten spreektijd te geven. Ik wil dit maar terloops zeggen om aan te duiden dat deze zaak nogal geïmproviseerd verloopt.
Ik verwijs naar het Reglement op grond van artikel 129 en ik verwacht antwoorden van juridische aard en niet dit antwoord dat altijd luidt: " de meerderheid beslist" . Vanzelfsprekend bevinden wij ons in Europa in democratische landen, maar dat is geen reden om de juridische bezwaren automatisch terzijde te schuiven als men een politieke meerderheid behaalt. Ik vind dit des te belangrijker nu wij in de eerste fase van de ratificatie van de besluiten van Amsterdam zitten.
Ik heb dan ook zeven beroepen op het Reglement in verband met hetgeen u zojuist heeft gezegd. Ik zal de artikelen opnoemen en achtereenvolgens over elk artikel het woord voeren. De artikelen waarop ik mij beroep zijn artikel 96, lid 2; artikel 143, lid 2; artikel 99; artikel 96, lid 1; artikel 97, lid 2; artikel 51, lid 1 en artikel 124, lid 2.
Als u het mij toestaat, begin ik met het eerste beroep op het Reglement.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, ik wijs u erop dat u overeenkomstig het Reglement maar een minuut spreektijd had en die tijd heeft u ruimschoots overschreden.
Ik geef u nog een minuut om uw betoog te beëindigen.
(Tekenen van onrust)

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met het eerste beroep op het Reglement waarvoor ik een minuut spreektijd heb.
Artikel 96, lid 2, stipuleert: " Een tot wijziging van de agenda strekkend voorstel van orde...

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, u bent jurist. Dit procédé is in strijd met het Reglement.
Voor een beroep op het Reglement heeft u in totaal één minuut spreektijd, maar niet een minuut voor iedere motie die u indient.

Fabre-Aubrespy
Het is duidelijk dat er voor ieder beroep een minuut spreektijd moet zijn, mijnheer de Voorzitter.

De Voorzitter
Wij laten het hierbij, anders ontneem ik u het woord.
Ik heb u één minuut spreektijd gegeven. Houd uw betoog en daarna zien wij wel verder.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, wij spreken veel over democratie, laat mij dan op zijn minst een beroep doen op het Reglement. De overige beroepen zal ik straks doen, dat vind ik niet erg.
Artikel 96, lid 2, luidt als volgt: " Een tot wijziging van de agenda strekkend voorstel van orde dat wordt verworpen, kan tijdens dezelfde vergaderperiode niet nogmaals worden ingediend" . Welnu, ik heb gisterochtend om een wijziging van de agenda van vandaag verzocht. Ik had dit verzoek ingediend en hierbij de nadruk gelegd op het belang van het onderwerp. Ik verzocht om een debat en niet om een stemming zonder debat. Ik heb argumenten aangevoerd die vandaag op bladzijde 5 van de Notulen staan. U gaf het woord aan de heer Samland, voorzitter van de Begrotingscommissie, die het voorzitterschap heeft gevraagd mijn verzoek niet te aanvaarden en om te citeren wat er in de Notulen staat: " Mijnheer de Voorzitter is van mening dat na kennisname van de aangevoerde argumenten het punt in kwestie op de agenda van de vergadering van morgen kan blijven staan" . Het punt blijkt echter op de agenda van vandaag ingeschreven te zijn als stemming zonder debat.
Nu stelt u ons voor om de agenda opnieuw te wijzigen. Dit is in strijd met artikel 96, lid 2, ongeacht het feit of het verzoek nu uitgaat van de Begrotingscommissie, van uzelf of van negenentwintig leden.
Dit is mijn eerste beroep op het Reglement. Ik wil er nogmaals op wijzen dat ik nog zes andere beroepen op het Reglement wil doen om de onregelmatigheid van de procedure aan de kaak te stellen.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, het door u aangehaalde artikel 96, lid 2, stipuleert dat een voorstel van orde niet opnieuw kan worden ingediend als het verworpen is. Over uw voorstel is niet gestemd omdat u dit voorstel niet binnen de gestelde termijnen had ingediend. Bijgevolg is dit voorstel niet in stemming gebracht en dus ook niet verworpen.
Wij baseren ons op hetzelfde artikel, eerste alinea van lid 2, waarbij de Voorzitter het recht heeft om voorstellen te doen tot wijziging van de agenda.
De kwestie is geregeld.
Ik breng het voorstel van de Voorzitter tot wijziging van de agenda in stemming.
(Het Parlement neemt het voorstel tot wijziging van de agenda aan)
Actualiteitendebat (bezwaren tegen de lijst van onderwerpen)
De Voorzitter
Aan de orde is de stemming over de schriftelijke bezwaren betreffende de lijst van onderwerpen voor het eerstkomende debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties (artikel 47).
Tijdens de stemming over punt III - Mensenrechten:

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een beroep doen op het Reglement. Wij hebben nu al zes punten onder de rubriek "Mensenrechten" opgenomen, terwijl dit er maar vijf mogen zijn. Als u hier nu nog een zevende punt aan toevoegt, neemt u het blijkbaar niet zo nauw met het Reglement.

De Voorzitter
Mijnheer Giansily, dit staat inderdaad niet in het Reglement, dit is de praktijk die voortvloeit uit een afspraak van de fracties. Het staat niet in het Reglement. In uitzonderlijke gevallen kunnen de fracties dan ook van deze praktijk afwijken.
(Tekenen van onrust) Het gaat hier niet om een bepaling van het Reglement. Het Reglement bevat geen bepaling waarin verboden wordt om over dit punt te stemmen.
Ik zal het bezwaar dan ook in stemming brengen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking in verband met artikel 47 en ik wil zeggen, waarbij ik gebruik maak van de gelegenheid nu er talrijke collega's aanwezig zijn, dat de adjunctsecretaris-generaal u op een dwaalspoor kan brengen. In antwoord op de uitstekende vraag van de heer Giansily heeft hij u zojuist laten zeggen dat er niets in het Reglement staat over meer dan 5 onderwerpen.
In artikel 47, lid 2, wordt gesteld dat er in totaal niet meer dan vijf onderwerpen op de agenda mogen worden ingeschreven. In artikel 47, nog altijd lid 2, tweede alinea wordt gesteld dat ook al is er een wijziging - en dat is mogelijk - het maximum aantal onderwerpen niet hoger mag zijn dan vijf. Ik wil mijn collega Giansily dan ook eer betonen dat hij zijn argument zo oordeelkundig heeft aangevoerd, ongeacht hetgeen men rondom u ook zegt.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, u bent een ervaren parlementslid. U weet dat onder de rubriek mensenrechten talrijke onderwerpen worden ingeschreven en dat het in onze Vergadering gebruikelijk is dat er door middel van stemming punten als subpunten worden toegevoegd aan de rubriek mensenrechten. Het maximum aantal punten is door het Reglement vastgesteld op vijf.
Hoe het ook zij, ik geef toe dat er in het Reglement inderdaad een maximum aantal van vijf punten staat, maar het gaat in dit geval om het totaal aantal punten en niet om de subpunten bij de mensenrechten. U heeft gedeeltelijk gelijk en gedeeltelijk ongelijk.
(Tekenen van onrust)

Agenda 2000
De Voorzitter
Aan de orde is de indiening door de Commissie van haar Agenda 2000 (verdere ontwikkeling van het beleid van de Unie, uitbreiding, toekomstig financieel kader) gevolgd door een debat.
De voorzitter van de Commissie, de heer Santer, heeft het woord.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren afgevaardigden, op 17 januari 1995 heb ik voor uw Parlement tot uitdrukking gebracht hoe ik over de uitvoering van het mandaat van deze Commissie dacht, dit mandaat dat tijdens de eerste dagen van de volgende eeuw ten einde loopt. Ik heb toen gewezen op het vooruitzicht van de uitbreiding. Ik heb gesproken over de interne hervormingen die gedaan moesten worden om zich voor te bereiden op een vanzelfsprekend groter, maar ook sterker Europa.
In de afgelopen tweeënhalf jaar hebben wij bij al onze overwegingen deze twee doelstellingen in feite nooit uit het oog verloren: versterking van de Europese Unie en voorbereiding van de uitbreiding. Ik behoor niet tot diegenen die denken dat de Europese Unie haar aantal leden kan laten toenemen zonder enig risico voor haar politieke ontwerp. Uit ervaring weten wij dat ons besluitvormingsproces bemoeilijkt en vertraagd wordt door het eenvoudige feit van het aantal, maar wij zijn ook in groten getale van mening dat de historische inzet van een openstelling naar nieuwe democratieën het duidelijk wint van de overige overwegingen.
Het verenigde Europa waarvan wij in 1952 de grondslagen hebben gelegd en waar wij al meer dan veertig jaar aan bouwen, dit Europa, en dit zeg ik met trots, dat grote zaken heeft verwezenlijkt, ziet nu zijn kunstmatige verdeeldheid ten einde lopen. Dat is een historische kans die ingrijpende veranderingen met zich meebrengt.
Overeenkomstig de wens van de Europese Raad tijdens zijn vergadering in Madrid in december 1995 presenteert de Commissie vandaag een coherent plan voor de regeling van een geheel van complexe en vooral onderling afhankelijke kwesties, en op dit laatste punt wil ik de nadruk leggen. De voortzetting van de landbouwhervormingen of de hervorming van het structuurbeleid kan niet los worden gezien van de gelijktijdige uitbreiding of de financiële verplichtingen. Door middel van de mededeling "Agenda 2000" heeft de Commissie dit systeem van vergelijking willen oplossen.
De verdieping en de uitbreiding worden soms voorgesteld als tegenstrijdige doelstellingen omdat een grotere Unie noodzakelijkerwijs veel gevarieerder en complexer zal zijn, omdat er nieuwe solidariteitsbanden ontstaan naast het saamhorigheidsgevoel dat de lidstaten vandaag de dag al verenigt, omdat het in een uitgebreide Unie meer tijd zal kosten en moeilijker zal zijn om besluiten te nemen en deze moeilijkheden zijn reëel. Men mag hier niet stilzwijgend aan voorbijgaan, want de uitbreiding mag voor de Commissie in geen geval een vlucht naar voren vormen. De oplossing van deze moeilijkheden bestaat uit twee delen: enerzijds de verdieping van de Unie, met de op 1 januari 1999 geplande invoering van de euro, en de ontwikkeling van het interne beleid, en anderzijds de hervorming van onze instellingen.
Wat de institutionele hervorming betreft zal ik duidelijk zijn: als wij willen dat de Europese Unie een uniek voorbeeld van succes blijft, als wij ondanks de handicap van het aantal de middelen willen behouden om te handelen, als wij willen dat iedere burger van Europa de besluiten van de Unie als rechtmatig erkent, en kortom, als de dames en heren politici Europa vastberaden willen blijven opbouwen, dan moeten wij aanvaarden om verder te gaan met de hervorming van de instellingen en de besluitvormingsprocedures.
De Intergouvernementele Conferentie die zojuist in Amsterdam heeft plaatsgevonden geeft ons een eerste antwoord. Maar wij weten al dat dat niet voldoende is. Dat is de strekking van het protocol over de toekomst van de instellingen dat bij het Verdrag van Amsterdam is gevoegd. Om de weg uit te stippelen is het mijns inziens noodzakelijk dat wij vanaf nu over een duidelijk tijdschema voor besluiten beschikken. Voordat ook maar tot enige uitbreiding kan worden overgegaan, moet een regeling worden gevonden voor de stemmenweging in de Raad, die gepaard zal gaan met de terugdringing van het aantal commissarissen tot één per lidstaat. De Commissie is van mening dat het van essentieel belang is om voor de eeuwwisseling tot een politiek akkoord te komen over deze hervorming. De sfeer van de laatste tijd - en wij hebben dit gezien in Joánnina - is niet bepaald gunstig voor goede besluiten.
Het institutionele protocol waarover ik zojuist heb gesproken stelt dat de Europese Unie niet met meer dan vijf nieuwe leden mag worden uitgebreid zonder een ingrijpender wijziging van de bepalingen van het Verdrag betreffende de samenstelling en de werkwijze van de instellingen. De Commissie is van mening dat het goed is om zo snel mogelijk na het jaar 2000 een nieuwe Intergouvernementele Conferentie te laten plaatsvinden.
(Applaus) De mededeling Agenda 2000 bevat drie belangrijke onderwerpen: versterking van het beleid van de Unie, de best mogelijke aanpak voor de uitbreiding en de totstandbrenging van een financieel kader. Ik wil het allereerst hebben over het beleid van de Unie en over de hervormingen die gedaan moeten worden. Bij deze hervormingen moeten de burgers van de Unie centraal staan. Deze hervormingen moeten worden gedefinieerd met verwijzing naar de uitdagingen die voor ons liggen. In verband hiermee noem ik de demografische druk, de opkomst van nieuwe technologieën, de informatiemaatschappij, de herstructureringen, de toegenomen onderlinge afhankelijkheid van de economieën en de noodzaak om Europa een duidelijker internationaler formaat te geven.
Ik voeg eraan toe dat men de communautaire acties ook in een bredere visie moet gaan zien. Een belangrijk beleid kan men niet meer beheren als een op zichzelf staand feit, onze programma's mogen niet meer beschouwd worden als onafhankelijke instrumenten, men moet de linkerhand laten weten wat de rechterhand doet, terwijl het regelmatig vrijmaken van al onze middelen meer dan ooit noodzakelijk is. Tenslotte moet men inschatten wat van essentieel belang en wat minder belangrijk is. Het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid dat ik iets meer dan een jaar geleden voor uw Vergadering heb gepresenteerd ging van eenzelfde globale aanpak uit. De in Amsterdam genomen besluiten met betrekking tot het pact voor stabiliteit en groei stellen ons in het gelijk.
De Commissie heeft vier grote doelstellingen voor het communautaire interne beleid aangenomen: voorwaarden creëren voor een duurzame groei, de groei funderen op kennis, de werkgelegenheidssystemen ingrijpend moderniseren en tot slot een solidaire en veilige maatschappij bevorderen die gericht is op het algemeen belang en op het milieubehoud. Om deze richtsnoeren ten uitvoer te leggen stelt de Commissie voor om een groter deel van de Gemeenschapsbegroting te besteden aan het interne beleid, waarbij voorrang gegeven wordt aan onderzoek en ontwikkeling, opleiding en vanzelfsprekend de grote netwerken. De Commissie zal nog eens over haar eigen rol moeten nadenken, zal haar actie moeten richten op deze hoofdtaken en zoals aangekondigd zal de Commissie op de Intergouvernementele Conferentie overgaan tot een hergroepering, een herdefiniëring van haar taken, alsook tot een reorganisatie die overeenkomt met haar diensten.
Mettertijd is de economische en sociale samenhang een van de pijlers van de opbouw van Europa geworden. De politieke prioriteit van deze doelstelling moet heel duidelijk gehandhaafd worden. In feite is dit des te noodzakelijker door het vooruitzicht van de uitbreiding met de nieuwe landen die een lager ontwikkelingsniveau hebben. Vermindering van de regionale ongelijkheid, steunen van de regio's die een economische verandering doormaken, ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen in de hele Unie, dat zijn drie duidelijke prioriteiten die de Commissie heeft gesteld en die tot uiting moeten komen in drie overeenstemmende doelstellingen.
Door momenteel van zeven naar drie doelstellingen te gaan zal de Unie de doeltreffendheid en de zichtbaarheid van haar structurele actie vergroten. Naast de thematische concentratie bevelen wij ook een grotere geografische concentratie aan. Op dit moment geniet meer dan de helft van de bevolking van de Europese Unie structurele steun en dat is overdreven. Dit percentage moet omlaag worden gebracht tot minder dan 40 %. In deze context zal het criterium voor het in aanmerking komen voor doelstelling 1, dus achtergestelde gebieden met een BBP dat onder de 75 % van het EU-gemiddelde ligt, op strikte wijze worden toegepast, met een geleidelijke phasing out , een overgangsperiode, voor de regio's die niet meer in aanmerking komen.
Deze benadering, gecombineerd met de globale inspanningen voor de in 1999 te bereiken cohesie op het vlak van het BBP, zal het mogelijk maken om aan de reële behoeften voor structurele steun in de huidige Unie te voldoen en om rekening te houden met de door uitbreiding ontstane nieuwe solidariteitsbanden. Concreet zal dat tot uiting komen in een toewijzing van 230 miljard ecu voor de periode van 2000 tot 2006 voor de vijftien huidige lidstaten en van 45 miljard ecu voor de nieuwe lidstaten. Voor de Vijftien gaat het dan ook voor die periode om een verhoging van 15 % die hoofdzakelijk bestemd is voor de minstbegunstigde regio's.
Het Cohesiefonds zal het instrument bij uitstek blijven om de minder welvarende landen te helpen hun economisch inhaal- en convergentieproces te blijven voortzetten. De Commissie stelt dan ook voor om de toewijzing voor dit fonds te vernieuwen omdat dit fonds projecten aanmoedigt in verband met het milieu en het vervoer. Dit instrument zal van wezenlijk belang zijn voor de toekomstige lidstaten die aanzienlijke investeringsbehoeften hebben op het vlak van milieu en vervoer. Omdat het voor alles om een cohesie-instrument gaat, stelt de Commissie voor dat de landen die deel zouden uitmaken van de eurozone, maar waarvan het BBP per hoofd van de bevolking onder de 90 % van het communautaire gemiddelde ligt, nog kunnen blijven putten uit dit fonds. De Commissie is echter van mening dat het noodzakelijk is om tussentijds te herzien welke landen nog in aanmerking komen voor het Cohesiefonds. Tot slot zal de Commissie zich erop toeleggen om in een versterkt partnerschap een vereenvoudigd en gedecentraliseerd beheer van de structuurfondsen in te voeren en om adequate controle- en evaluatiesystemen te hanteren.
Sinds de Europese integratie is het gemeenschappelijk landbouwbeleid algemeen erkend als een van de beleidslijnen die de grondslag hebben gelegd voor Europa. Ik ben ervan overtuigd dat dit beleid een centrale plaats zal blijven innemen in de opbouw van Europa, zoals het dit ook in de afgelopen veertig jaar met succes heeft gedaan. Om zich te doen gelden en zich te ontwikkelen heeft het gemeenschappelijk landbouwbeleid zich continu moeten hervormen. De vooruitzichten op lange termijn van de markten tonen aan dat het moment aangebroken is voor een nieuwe hervorming. Wij willen tegelijkertijd het concurrentievermogen en het exportkarakter van onze landbouw behouden en ook de landelijke ruimte ontwikkelen. Deze hervorming moet de voortzetting vormen van die van 1992, een hervorming waarop toentertijd zoveel kritiek was en die geleid heeft tot terugdringing van de overschotten en tot belangrijke verhogingen van het landbouwinkomen.
Het voorstel van de Commissie om de landbouwprijzen meer op het niveau van de wereldmarkt te brengen zal niet enkel de toekomstige concurrentiepositie van de landbouw vergroten in belangrijke sectoren zoals de graan- en de rundvleessector. Het plaatst de Unie ook in een machtspositie voor de toekomstige onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie. Tot slot zal deze aanpassing de geleidelijke integratie van de nieuwe lidstaten vereenvoudigen dankzij enerzijds een daling van de prijzen binnen de Unie en anderzijds een stijging van de prijzen in de Midden- en Oost-Europese landen. Dit plan kan ook het risico verminderen van een ongecontroleerde toename van de productie van de toekomstige lidstaten. Ik voeg eraan toe dat de alarmerende voorspellingen die ik her en der heb kunnen lezen over de kosten van de uitbreiding voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid door onze analyses absoluut worden weerlegd.
De Commissie is voornemens de institutionele prijzen te verlagen en ik leg hierbij de nadruk op het woord institutioneel. Een aanzienlijke verlaging voor graan en rundvlees en in mindere mate voor melk, een product dat onderworpen is aan het quotasysteem en in dit stadium lijkt het verstandig om dit te handhaven, en deze verlagingen zullen vanzelfsprekend gecompenseerd worden door verhoging van de inkomenssteun. De consument zal dan ook direct baat hebben bij de nieuwe aanpak terwijl de overheidssteun voor de landbouw licht zal stijgen.
Maar ik wil onderstrepen dat wij ons niet kunnen veroorloven om de door de prijsverlagingen ontstane inkomensverliezen over te compenseren. Om die reden wil de Commissie dan ook dat deze compensaties minder dan 100 % bedragen en dit voorstel wordt gerechtvaardigd door het feit dat volgens onze voorspellingen de marktprijzen hoger zullen liggen dan de institutionele subsidies. Vandaar ook ons voorstel om per bedrijf een bijzonder plafond vast te leggen voor alle rechtstreekse inkomenssteun die gefinancierd wordt door de Gemeenschap.
Ik heb zo-even over het concurrentievermogen gesproken maar ik wil het eveneens hebben over de plattelandsontwikkeling, de noodzakelijke overgang naar landbouw die dichter bij de mens staat, dichter bij het milieu en ook meer gericht is op de kwaliteit van landbouwproducten. Het beleid inzake de landbouwstructuren moet veeleer opgevat worden als een element voor het sociaal en economisch evenwicht van de plattelandsgebieden. Ook moet de milieudimensie van de landbouw worden benadrukt. Daartoe stelt de Commissie voor om de instrumenten van het plattelandsbeleid aan te passen, bijvoorbeeld door duidelijk het accent te leggen op structurele begeleidende maatregelen die gefinancierd worden door het EOGFL, afdeling Garantie. Tezelfdertijd wenst de Commissie dat de toegenomen begrotingsmiddelen aangewend worden voor maatregelen die op de landbouw en het milieu gericht zijn. Bovendien zal de Commissie de Raad voorstellen om de lidstaten toe te staan om een voorwaardelijkheid in te voeren inzake de rechtstreekse betalingen en de naleving van de milieubepalingen.
Het tweede deel van Agenda 2000 is gewijd aan de uitdaging van de uitbreiding. Hierin worden conclusies getrokken op basis van de grondige analyse van de situatie van de verschillende kandidaat-landen wat betreft de politieke en economische criteria van Kopenhagen. Op grond van deze conclusies formuleert de Commissie nauwkeurige aanbevelingen bij iedere kandidaatstelling en de start van het onderhandelingsproces. Ik ben er zeker van dat u na aandachtige lezing van de documenten die vandaag door de Commissie zijn ingediend overtuigd zult zijn van de ernst en objectiviteit van ons werk. Ik heb altijd gezegd dat de Commissie naar eer en geweten haar verantwoordelijkheden op zich zal nemen. Zij heeft deze dan ook op zich genomen of het nu gaat om de demografische kwestie, de economische vooruitzichten of zelfs om het vermogen om het acquis communautaire over te nemen.
De democratie, de mensenrechten, de eerbiediging van de minderheden en de rechtsstaat vormen voorwaarden waarover geen concessies kunnen worden gedaan. Het nieuwe Verdrag van Amsterdam bevestigt deze benadering. Alleen de democratische staten die de mensenrechten, de fundamentele vrijheden en de rechtsstaat eerbiedigen kunnen lid zijn van de Europese Unie. Op dat vlak is het nauwelijks mogelijk om iets op het spel te zetten. Men kan een statistische curve verlengen of economische trends evalueren, men kan niet het voordeel van de twijfel geven inzake democratie. Om die reden ziet de Commissie zich verplicht vast te stellen dat Slowakije niet aan het politieke criterium van Kopenhagen voldoet en op grond hiervan wordt Slowakije uitgesloten van onderhandelingen.
Op economisch vlak is de situatie anders. Het feit dat een land op dit moment geen volledig ontwikkelde markteconomie heeft en in staat is het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk in de Unie, is op zich geen doorslaggevende factor. In feite vervult geen enkele kandidaat vandaag de dag alle economische criteria, maar bepaalde landen hebben zeker voldoende vooruitgang geboekt zodat wij redelijkerwijs kunnen voorspellen dat zij te zijner tijd wel klaar zijn. De beoordeling van deze criteria is dan ook toekomstgericht.
Dezelfde opmerking geldt a fortiori voor het vermogen om het acquis communautaire over te nemen. In dit verband onderstreep ik dat het niet volstaat om wetsbepalingen aan te nemen. Er is ook de administratieve capaciteit voor nodig om deze ten uitvoer te leggen. Zoals bij voorgaande uitbreidingen moeten de kandidaat-lidstaten aan het einde van de onderhandelingen in staat zijn om het acquis communautaire over te nemen zonder dat daarvoor te lange overgangsperioden moeten worden voorzien, noch, vanzelfsprekend, permanente afwijkende regels, anders eindigen wij met een versnipperd Europa, een Europa à la carte. Welnu, uit onze werkzaamheden blijkt dat voor bepaalde landen dit vooruitzicht op dit moment nog niet gegarandeerd is.
De beoordeling van de criteria brengt ons tot de conclusie dat het mogelijk is om met vijf landen, behalve Cyprus, spoedig toetredingsonderhandelingen te beginnen. In de volgorde dat zij zich bij de Unie kandidaat hebben gesteld gaat het om Hongarije, Polen, Estland, Tsjechië en Slovenië. In dit opzicht onderstreep ik dat elk land nog grote bijkomende inspanningen moet doen voordat de toetreding op middellange termijn mogelijk is en dit blijkt ook uit de afzonderlijke adviezen.
Mijns inziens is het nuttig om aan te duiden dat het resultaat van elke onderhandeling afhankelijk zal zijn van de vooruitgang die het betrokken land heeft geboekt, maar niets van hetgeen de Commissie nu voorstelt betekent de verwerping van bepaalde kandidaturen. Integendeel, alle kandidaten zullen volwaardig lid worden van de Europese Unie. Onze voorstellen houden in dat de minst voorbereide landen zich vastberaden moeten opstellen met het oog op de toekomstige onderhandelingen.
Dat is de zin van het partnerschap voor de toetreding dat de Commissie met elk van de kandidaat-lidstaten tot stand wil brengen. Deze strategie is gebaseerd op het corrigeren van de tekortkomingen die tijdens de uitwerking van de adviezen zijn vastgesteld.
Ik laat mijn collega Hans van den Broek dit punt nader uiteenzetten, maar ik benadruk dat deze partnerschappen voor de toetreding een drievoudig aspect bevatten voor de kandidaat-lidstaten: de geleidelijke overneming van het acquis communautaire, het zich vertrouwd maken met de communautaire programma's en werkmethoden en tot slot vanaf het jaar 2000 financiële steun voor de voorbereiding van de toetreding.
Hiertoe stelt de Commissie voor alle kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa aanzienlijke financiële steun te verlenen: 1, 5 miljard ecu voor het Phare-programma, 0, 5 miljard ecu voor landbouwsteun en 1 miljard ecu voor structurele steun. Vanzelfsprekend gaat het hierbij om jaarlijkse bedragen die in het totaal 21 miljard ecu bedragen voor de financiële perspectieven voor de gehele periode.
De Commissie zal jaarlijks verslag uitbrengen aan de Europese Raad over de geboekte vooruitgang. Voor de landen waarmee de onderhandelingen nog niet van start zijn gegaan zal deze objectieve evaluatie de Commissie de mogelijkheid bieden om te zijner tijd het toetredingsproces op gang te brengen.
Tot slot heeft de Commissie zich het idee eigen gemaakt om een conferentie te houden met alle Europese landen die willen toetreden en die met de Unie al een associatieakkoord hebben gesloten. Het lijkt van essentieel belang dat al deze landen nauwer samenwerken bij kwesties die zo belangrijk zijn voor de toekomst van de Unie als het gemeenschappelijk buitenlands beleid of het beleid inzake justitie en de interne veiligheid.
Het nieuwe financiële kader dat vanaf het jaar 2000 van toepassing zal zijn, zal een voldoende lange periode moeten dekken, tegelijkertijd de verdieping van ons beleid en de uitbreiding financieren en een gezond beheer van de overheidsfinanciën verzekeren. Voor de jaren 2000 tot 2006 beantwoorden de voorstellen van de Commissie aan al deze doelstellingen, waarbij marges onder het plafond van de uitgaven, dat momenteel op 1, 27 % van het BBP is voorgesteld, behouden blijven.
De Commissie is van mening dat het mogelijk is de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid onder dit plafond voort te zetten, om de inspanningen voor de samenhang te handhaven en om het externe en interne beleid te ontwikkelen. Tezelfdertijd zullen de kosten van een eerste uitbreiding en de tenuitvoerlegging van een belangrijk financieel programma om de kandidaat-landen voor te bereiden op hun toetreding, gefinancierd kunnen worden.
Hoe is dat mogelijk, vraagt u mij? De Commissie heeft een bepaald aantal factoren in aanmerking genomen, en met name de marges die onder de marge van het landbouwrichtsnoer liggen en het effect van een toegenomen concentratie van de structurele uitgaven. Eveneens moeten de resultaten van de economische groei en tot slot de voordelen van de tijdens de huidige periode gehanteerde begrotingsdiscipline worden vermeld. Er moet inderdaad op worden gewezen dat voor 1997 de betalingskredieten op een niveau van 1, 17 % liggen, terwijl dat volgens de financiële perspectieven maximaal 1, 23 % van het BBP zou mogen zijn.
Laat mij enkele cijfers noemen wat de financiële implicaties van Agenda 2000 betreft: de latere hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal uiteindelijk ongeveer 4 miljard ecu per jaar extra kosten. Ondanks deze extra kosten is dit nog altijd onder de marge van 4, 7 miljard ecu waarin het landbouwrichtsnoer voorziet. Deze marge is noodzakelijk om het hoofd te bieden aan de risico's van de landbouwmarkt, om een goede integratie van de nieuwe lidstaten te verzekeren en om zich voor te bereiden op toekomstige uitbreidingen.
Wat de economische en sociale samenhang betreft bedraagt de totale beschikbare som voor de periode 2000 tot 2006 275 miljard ecu waarvan wij, zoals ik reeds gezegd heb, 45 miljard reserveren voor de nieuwe lidstaten. Van deze 45 miljard wordt 7 miljard aangewend voor alle kandidaat-lidstaten om structurele steun te financieren voor de voorbereiding van de toetreding.
Voor de combinatie van de verschillende steunbedragen voor de toetredingsvoorbereiding en voor de integratie van de nieuwe lidstaten in het communautaire beleid zal het aanzienlijke bedrag van 75 miljard ecu voor de gehele periode worden uitgetrokken. Het gaat hierbij om een waar Marshall-plan voor de landen in Midden- en OostEuropa.
Dit waren de cijfers. Ik voeg eraan toe dat dit alles mogelijk zal zijn zonder het plafond van de eigen middelen, noch het financieringssysteem te herzien. Op dit laatste punt schuift de mededeling Agenda 2000 een bepaald aantal overwegingen op middellange en lange termijn naar voren wat de billijkheid van het systeem betreft, en wat de mogelijkheid betreft om nieuwe middelen in te voeren en begrotingscorrecties uit te voeren.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, van alle documenten die ik zojuist heb gepresenteerd, moet u twee zaken voor ogen houden: de coherentie en de objectiviteit. Laat mij nog eens wijzen op mijn inleidende woorden: de mededeling Agenda 2000 wil alle kwesties aansnijden waarmee de Europese Unie aan het begin van de 21ste eeuw wordt geconfronteerd. De verdieping van het beleid van de Unie om te voldoen aan die behoefte aan een Europa dat onophoudelijk groeit; de uitbreiding, omdat deze historische plicht een ambitieus antwoord verlangt; en het ontwerp van een financieel kader dat verenigbaar is met de Economische en Monetaire Unie, een van de prioritaire projecten.
Wij hebben nu de bakenstokken uitgezet. De Europese Commissie bekijkt de geplande projecten met de wil om te slagen. Ik twijfel niet aan de wil van de lidstaten en van alle kandidaat-lidstaten. Ik twijfel niet aan uw wil, want uw Parlement heeft zich herhaaldelijk uitgesproken voor een sterk en solidair Europa, open voor de nieuwe democratieën en trouw aan de ambitieuze doeleinden die in de Verdragen worden genoemd.
Ons succes zal het succes van Europa zijn!
(Langdurig applaus)
Van den Broek
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij natuurlijk eerst en vooral aansluiten bij de woorden van Commissievoorzitter Santer dat dit inderdaad een historische gelegenheid is. Het is bijzonder passend dat wij vandaag de Agenda 2000 aan de verkozen vertegenwoordigers van de burgers van Europa voorleggen. Ik heb begrepen dat het Parlement de nodige schikkingen getroffen heeft om de verschillende aspecten van dit pakket grondig te bestuderen en dit zal mijns inziens het openbare debat over kwesties, die zulke verstrekkende gevolgen voor de volkeren van Europa hebben, aanzienlijk bevorderen.
Voor deze vergadering had ik al de gelegenheid de Agenda 2000 van de Commissie en ook de documenten over de uitbreiding voor te leggen aan de geachte ambassadeurs van de kandidaat-lidstaten en hen enige achtergrondinformatie te geven. Het doet mij veel genoegen dat zij hier vandaag aanwezig zijn op deze belangrijke dag. Deze dag is overigens niet alleen belangrijk voor hen maar ook voor ons.
Commissievoorzitter Santer heeft de globale benadering van de Commissie uiteengezet. Ik wil in het bijzonder de nadruk leggen op de verzekering die hij en eerste minister Kok, van het toenmalige Nederlandse voorzitterschap, de kandidaat-lidstaten gegeven hebben dat de nood aan verdere institutionele hervormingen binnen de Europese Unie niet kan worden ontkend maar zo geregeld dient te worden dat dit niet tot vertraging in het uitbreidingsproces leidt. Daarom onderschrijf ik ook de woorden van de heer Santer en de suggestie van de Commissie om zo snel mogelijk na de eeuwwisseling een nieuwe Intergouvernementele Conferentie te houden om de institutionele hervormingen af te ronden vóór de uitbreiding.
Dan zou ik nu het standpunt dat de Commissie in deze Agenda 2000 inzake het uitbreidingsproces heeft ingenomen, iets gedetailleerder willen uiteenzetten.
Bij de beoordeling van de verschillende aanvragen om toetreding gaat de Commissie uit van de voorwaarden voor lidmaatschap die in 1993 door de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgelegd. Deze voorwaarden betreffen de politieke en economische toestand van de kandidaat-lidstaten en hun vermogen om te voldoen aan de andere verplichtingen van het lidmaatschap, die bekend staan als het acquis .
Deze voorwaarden bepalen dat kandidaat-lidstaten moeten beschikken over instellingen die democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en respect voor en bescherming van minderheden waarborgen; zij moeten opgewassen zijn tegen de concurrentiedruk en de krachten van de markt in de Europese Unie; zij moeten in staat zijn de andere verplichtingen van het lidmaatschap na te komen die verband houden met het acquis en moeten de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie aankleven.
De Commissie heeft onderzocht in hoeverre elke kandidaat aan deze voorwaarden voldoet en heeft een volledig objectieve analyse gemaakt. Deze analyse was gebaseerd op informatie die de kandidaten zelf verstrekt hebben maar ook op informatie uit andere bronnen. Alleen de Commissie zelf is verantwoordelijk voor de beoordeling die zij gemaakt heeft maar zij heeft hierbij ook gebruik gemaakt van evaluaties op bijzondere gebieden van de lidstaten en deskundige internationale instellingen, zoals de OESO en de Raad van Europa op politiek vlak, en de EBWO, de Wereldbank en het IMF op economisch vlak.
Ik ben mij er natuurlijk van bewust dat het Parlement zijn voorkeur heeft uitgesproken voor een gezamenlijke start van de onderhandelingen met alle kandidaat-lidstaten. De Commissie van haar kant blijft beklemtonen dat de uitbreiding een globaal proces is waarbij alle kandidaat-lidstaten betrokken zijn. Alle kandidaten zullen profiteren van de versterkte pretoetredingsstrategie, zij zullen allemaal uitgenodigd worden om toetredingspartnerschappen af te sluiten en zullen allemaal extra steun van de Unie krijgen om de problemen te overwinnen die in de adviezen zijn aangegeven. Maar de gedetailleerde en objectieve analyse van de Commissie laat er geen twijfel over bestaan dat er een natuurlijk onderscheid bestaat tussen de kandidaat-lidstaten als gevolg van een aantal historische, politieke en economische factoren.
De adviezen tonen aan dat er een duidelijk onderscheid bestaat tussen enerzijds de kandidaat-lidstaten, waarvan wij op grond van de tot nu toe gemaakte vorderingen redelijkerwijze kunnen verwachten dat zij op middellange termijn in staat zullen zijn de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen zonder al te lange onderhandelingen of overgangsperiodes en anderzijds de kandidaat-lidstaten waarvoor deze verwachting nog niet gerechtvaardigd is.
De Commissie beveelt dan ook aan dat begin volgend jaar onderhandelingen van start zouden gaan met de landen die niet alleen voldoen aan de politieke voorwaarden voor lidmaatschap maar ook voldoende vooruitgang geboekt hebben om te voldoen aan de andere voorwaarden, zodat zij de verplichtingen van het lidmaatschap op middellange termijn kunnen aangaan, zij het met bijkomende inspanningen. Intussen is een versterkte pretoetredingsstrategie gepland. In het kader hiervan zullen wij afzonderlijke en op maat gesneden toetredingspartnerschappen sluiten met alle kandidaat-lidstaten, ongeacht de mate waarin zij klaar zijn voor het lidmaatschap, zodat zij de tekortkomingen kunnen wegwerken waarop in de adviezen gewezen wordt. De pretoetredingsstrategie moet natuurlijk ondersteund worden met bijkomende financiële steun. Commissievoorzitter Santer heeft het hier al over gehad. De Commissie stelt voor dat vanaf het jaar 2000 1 miljard ecu per jaar wordt uitgetrokken voor de structuurfondsen en 500 miljoen ecu voor landbouwprogramma's, en dit bovenop de steun die in het kader van PHARE verleend wordt en die 1, 2 miljard ecu per jaar bedraagt.
De versterkte pretoetredingsstrategie zal gepaard gaan met een toezegging van de Unie om ten laatste eind 1998 de vooruitgang te evalueren die elk land geboekt heeft om te voldoen aan de voorwaarden voor lidmaatschap en daarna zal jaarlijks zo'n verslag worden opgesteld. Op grond van deze verslagen zal de Commissie kunnen beoordelen wanneer zij de Raad moet aanbevelen verdere toetredingsonderhandelingen te starten.
Alle kandidaat-lidstaten zullen zo deel nemen aan een globaal uitbreidingsproces. Differentiatie betekent zeker niet discriminatie. Er zullen geen "ins" en "outs" zijn maar "ins" en "pre-ins" en deze laatsten kunnen de eersten vervoegen zodra de voorwaarden vervuld zijn.
De politieke voorwaarden voor lidmaatschap zijn van fundamenteel belang. Dit is bevestigd en versterkt door artikel F van het Ontwerpverdrag van Amsterdam. Wanneer een land geen stabiele instellingen gecreëerd heeft die democratie, een rechtsstaat en respect voor de rechten van de mens en ook van minderheden kunnen waarborgen, kan er geen sprake zijn van toetredingsonderhandelingen.
De adviezen besluiten dat, hoewel de kwaliteit van de democratie in de meeste landen nog verbeterd kan worden, alleen in Slovakije de politieke problemen zo ernstig zijn dat zij op zich op dit ogenblik de start van onderhandelingen uitsluiten. Vooral het gebrek aan stabiliteit van de instellingen die in dit land de nodige politieke waarborgen moeten bieden, baart ons zorgen.
Inzake de andere voorwaarden voor lidmaatschap, die verband houden met de economische situatie en hun vermogen om het acquis toe te passen, heeft de Commissie niet alleen de huidige situatie onderzocht maar ook een stelselmatige evaluatie van de trends gemaakt om een oordeel te kunnen vellen over het vermogen van elke kandidaat-lidstaat om op middellange termijn aan deze voorwaarden te voldoen. Geen enkele kandidaat voldoet momenteel volledig aan de economische voorwaarden. Maar vijf van de kandidaat-lidstaten in Midden- en OostEuropa -Hongarije, Polen, Estland, Tsjechië en Slovenië, om ze in de volgorde van hun verzoek om toetreding op te sommen- hebben goedwerkende markteconomieën gecreëerd, ook al moeten een aantal belangrijke aspecten zoals de financiële sector nog groeien en zich verder ontwikkelen. Inzake hun vermogen om de concurrentiedruk en de krachten van de markt in de Unie aan te kunnen, kent elk van de vijf landen een aantal zwakke en sterke punten maar wij kunnen ervan uitgaan dat zij alle vijf op middellange termijn aan deze voorwaarden kunnen voldoen als zij een aantal bijkomende en soms aanzienlijke inspanningen leveren.
De adviezen gaan ook na in hoeverre de kandidaten de verplichtingen van het lidmaatschap kunnen nakomen en de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie of m.a.w. het acquis communautaire kunnen aankleven. De methodologie die wij hierbij gebruikt hebben, wordt uiteengezet in hoofdstuk 2 van Agenda 2000. Het gaat hier om een mengeling van indicatoren, die op een aantal sterke en zwakke punten in elke kandidaatlidstaat wijzen. Maar het ziet er algemeen naar uit dat Hongarije, Polen en Tsjechië het acquis op middellange termijn kunnen toepassen als zij hun inspanningen voortzetten, terwijl Estland en Slovenië hier eveneens in zullen slagen als zij aanzienlijke bijkomende inspanningen leveren.
De Commissie heeft duidelijke aanbevelingen geformuleerd op grond van een globale en objectieve beoordeling in de adviezen. Ze leiden tot de conclusie dat toetredingsonderhandelingen gestart kunnen worden met de vijf hogervermelde kandidaten. Deze landen voldoen niet alleen aan de politieke voorwaarden maar hebben ook markteconomieën gecreëerd en voldoende vooruitgang geboekt om te voldoen aan de andere voorwaarden en de start van deze onderhandelingen te rechtvaardigen.
De Commissie is onder de indruk van de inspanningen die de andere kandidaat-lidstaten met name de afgelopen maanden geleverd hebben om zich voor te bereiden op het lidmaatschap. Wij zullen regelmatig verslag uitbrengen over hun vorderingen om te voldoen aan de criteria voor lidmaatschap en zullen aanbevelen de onderhandelingen te starten zodra zij er klaar voor zijn.
Het is belangrijk eraan te herinneren dat er niet noodzakelijk een verband bestaat tussen het aantal landen waarmee de Unie onderhandelingen start en het aantal landen dat uiteindelijk in een eerste groep of golf tot de Unie zal toetreden.
De onderhandelingen met elke kandidaat-lidstaat verlopen afzonderlijk en op een eigen tempo, dat bepaald wordt door de complexiteit van de kwesties die moeten worden opgelost. Wanneer wij dus onderhandelingen beginnen met deze vijf landen en Cyprus betekent dit niet noodzakelijkerwijs dat zij alle zes lid zullen worden op dezelfde datum.
Ik zou even willen ingaan op Cyprus. De Agenda 2000 herinnert eraan dat de Commissie in 1993 een gunstig advies heeft uitgebracht over het verzoek om toetreding van Cyprus en ook de Europese Raad heeft herhaaldelijk bevestigd dat zes maand na afloop van de Intergouvernementele Conferentie toetredingsonderhandelingen moeten beginnen. De opdeling van het eiland stelt natuurlijk problemen in het kader van de uitbreiding maar wij hopen dat het vooruitzicht op toetreding een stimulans zal zijn voor een rechtvaardige en duurzame regeling. Vorige week zijn in New York en onder auspiciën van de Verenigde Naties rechtstreekse gesprekken van start gegaan tussen president Klerides en de heer Denktash en wij hopen dat die het begin vormen van een proces dat tot een oplossing leidt.
Er zijn ook bemoedigende tekenen dat Griekenland en Turkije vooruitgang boeken om hun bilaterale problemen op te lossen zonder geweld. Een regeling van de kwestie Cyprus zal een snellere afronding van de toetredingsonderhandelingen mogelijk maken en deze onderhandelingen zullen vergemakkelijkt worden als voldoende vooruitgang geboekt wordt voor een regeling opdat ook vertegenwoordigers van de Turks-Cypriotische gemeenschap bij de onderhandelingen betrokken kunnen worden.
De Commissie stelt voor dat een Europese conferentie gehouden wordt die niet zozeer kwesties zou behandelen die rechtstreeks verband houden met de uitbreiding maar veeleer met gebieden als het buitenlands beleid en de strijd tegen de internationale misdaad, waar wij de medewerking van onze partners nodig hebben. Deze conferentie moet nauwere banden smeden met alle Europese geassocieerde landen die tot de Europese Unie willen toetreden.
Bij de voorlegging van onze aanbevelingen aan de Raad, het Parlement en vooral aan de kandidaat-lidstaten zelf, is het bijzonder belangrijk dat wij deze kaderen in het globale uitbreidingsproces waarvan geen enkele kandidaatlidstaat wordt uitgesloten. De boodschap is dat alle kandidaten lid kunnen worden van de Europese Unie wanneer zij voldoen aan de voorwaarden en de onderhandelingen op een bevredigende manier afgerond zijn.
Agenda 2000 bevestigt dat ook Turkije in aanmerking komt voor lidmaatschap van de Europese Unie, zoals ook al bevestigd is in de recente Associatieraad. De Commissie wijst erop dat de macro-economische instabiliteit in Turkije een reden tot bezorgdheid is en dat vooral nog aanzienlijke vooruitgang nodig is op politiek vlak en met name inzake het respect voor de mensenrechten. Griekenland en Turkije moeten relaties van goed nabuurschap onderhouden en wij vragen dat Turkije actief bijdraagt tot een rechtvaardige en duurzame regeling voor Cyprus.
De Raad heeft de Commissie gevraagd na te gaan hoe de betrekkingen met Turkije verder ontwikkeld kunnen worden op grond van de douane-unie. Wij hebben gisteren een mededeling terzake goedgekeurd, die ook naar het Europees Parlement zal worden gezonden. Zoals we allen weten, functioneert de douane-unie behoorlijk en levert hij een enorm overschot van 10 miljard dollar per jaar op voor de Europese Unie. In onze mededeling gaan wij echter na hoe de samenwerking in het kader van de douane-unie verder ontwikkeld kan worden.
Kortom, de Europese Unie staat de komende maanden voor een historische verantwoordelijkheid. Het is natuurlijk de Europese Raad die beslist over de start van de toetredingsonderhandelingen. De Commissie heeft zich van haar taak overeenkomstig artikel O van het Verdrag gekweten en heeft een aantal duidelijke en ondubbelzinnige aanbevelingen geformuleerd. De versterkte pretoetredingsstrategie, het voorstel voor bijkomende financiële steun, de toetredingspartnerschappen en de toezegging om de vooruitgang jaarlijks en voor het eerst in december 1998 te evalueren onderstrepen alle ons engagement voor een globaal uitbreidingsproces met alle kandidaat-lidstaten. De Commissie zal de komende maanden ruime aandacht besteden aan de standpunten van het Europees Parlement en het ruimere openbare debat bij de voorbereiding van de volgende fase van het uitbreidingsproces.

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer Santer, ik vind het goed dat u de Agenda 2000 eerst aan het Europees Parlement voorstelt. Ik zou het evenwel nog veel beter hebben gevonden als een woordvoerder van de Commissie niet al gisteravond een aantal essentiële punten van de Agenda 2000 aan de pers had voorgesteld.
De Agenda 2000 laat zien dat de Europese Unie voor geheel Europa verantwoordelijkheid draagt, maar is meer dan alleen maar een concept voor de uitbreiding. Ze is een totaalconcept voor de toekomst van de Europese Unie bij het begin van het volgende millennium. U heeft ons daarvoor een samenhangend concept voorgelegd. Dames en heren van de Commissie, u heeft gedaan wat op dit ogenblik mogelijk is. Dat is echter onvoldoende om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. In de komende maanden moeten en zullen vele thema's nog grondig worden besproken, zowel hier in het Parlement als bij de bevolking en in en met de regeringen. Dat is een goede zaak.
Nu de voorzitter van de Raad hier tot mijn genoegen aanwezig is, zou ik de regeringen van de lidstaten er via hem willen toe oproepen dit concept nu niet dood te praten, uiteen te rafelen of op te delen. De Europese Unie heeft nood aan een samenhangende visie op zijn doelstellingen en beleid. Er moet een einde komen aan het knoeiwerk waarbij elke van de vijftien regeringen hier of daar iets uitpikt en dat dan tot gemeenschappelijk beleid verklaart.
(Applaus) Wij willen dat de Oost-Europese landen en Cyprus tot de Europese Unie toetreden. Wij beschouwen dat als onvermijdelijk en onontbeerlijk. Dat is onze politieke en morele plicht tegenover de volkeren die hun vrijheid hebben herwonnen. Ons, die sedert vele jaren, sommigen zelfs sedert tientallen jaren, lid van de Unie zijn, schenken het Europese beleid en de Europese Unie misschien niet helemaal voldoening.
De volkeren in Oost-Europa stellen in de Europese Unie en de eenwording van Europa echter grote verwachtingen. Wij moeten en willen die verwachtingen inlossen. Het gaat niet alleen om de verdeling van subsidies of de overdracht van middelen. Wij moeten erkennen dat Europa in de wereld een samenhangend cultureel en moreel geheel vormt en dus niet zonder meer een doorgeefluik is om subsidies te verdelen.
(Applaus) Het Europees Parlement en mijn fractie zal het niet ontbreken aan de wil om die grote uitdaging te kunnen aangaan. De uitbreiding is niet alleen een morele plicht. Ze is ook in het belang van de lidstaten van de Europese Unie en de Europese Unie als dusdanig. De uitbreiding zal kosten met zich meebrengen en politieke problemen veroorzaken, niet alleen voor ons, maar ook voor de Oost-Europese landen zelf. Die moeten immers ook de sociale, economische en milieuregels overnemen die wij hier in de Europese Unie hebben ontwikkeld. Het gaat er vooral om in die landen voor politieke stabiliteit te zorgen of die te ondersteunen. Daarom zeg ik dat wij voor de overname van de regels van de Europese Unie en van het communautair acquis overgangstermijnen kunnen vaststellen. Wat de democratie betreft, kan bij de uitbreiding echter geen overgangstermijn worden toegestaan.
Uiteraard moeten wij ons afvragen wat de uitbreiding zal kosten. Mijnheer Santer, u heeft voor de financiering daarvan een voorstel gedaan. Wij mogen ons echter niet alleen afvragen wat de toetreding kost, maar moeten ons ook de vraag stellen wat het zou kosten als de Oost-Europese landen niet tot de Europese Unie toetreden. Het antwoord op die vraag is voor ons duidelijk: als de Europese Unie door de uitbreiding in het oosten geen economische, politieke, sociale en ecologische stabiliteit brengt, zal ze op een dag noodgedwongen onstabiliteit uit het oosten moeten importeren. Aldus bekeken is de keuze niet moeilijk.
(Applaus) Wij moeten ons niet alleen afvragen hoeveel en welke Oost-Europese landen in staat zijn tot de Unie toe te treden, maar ook welke en hoeveel landen wij in de komende jaren tot de Unie kunnen laten toetreden. Wij staan ook voor de uitdaging dat wij de uitbreiding naar het oosten toe voor onze burgers aanvaardbaar moeten maken. De politici in de lidstaten zijn meer gewonnen voor de uitbreiding dan de bevolking. Bij al wat wij doen, moeten wij dat voor ogen houden. Wij willen stabiliteit brengen, maar moeten ook bij ons voor stabiliteit zorgen. De Unie moet dus eindelijk haar werk doen. Zij moet bijdragen tot het creëren van werkgelegenheid in de Europese Unie. De achttien miljoen werklozen zullen nooit aanvaarden dat de Europese Unie zich met nieuwe problemen belast als ze niet eerst het probleem van de werkloosheid heeft opgelost.
(Applaus) Tegen die achtergrond moet de Top van Luxemburg in november duidelijk maken dat de Unie haar beleid eindelijk op het creëren van werkgelegenheid concentreert. Als in Luxemburg succes wordt geboekt kan ook dat de uitbreiding aanvaardbaar helpen maken.
Wat zal de uitbreiding kosten? Mijnheer Santer, ik wil hier nu die kosten niet berekenen. Het Europees Parlement en mijn fractie zullen dat in de komende maanden doen. Ik zal de hervormingsvoorstellen van de Commissie nu niet beoordelen. Op het eerste gezicht lijken mij die aanvaardbaar.
Duidelijk is in elk geval dat de uitbreiding, zoals ook u in uw uiteenzetting heeft laten horen, zeker financiële, politieke of institutionele inspanningen zal vergen.
Mijnheer Santer, wat de financiële kosten betreft, moet het debat worden voortgezet, maar wil ik toch op een fundamenteel beginsel wijzen. In de nieuwe financiële vooruitzichten moet een herzieningsclausule worden opgenomen die bepaalt dat bij de toetreding van nieuwe lidstaten ook de financiële vooruitzichten moeten worden herzien. Het gaat er daarbij niet om het financieel kader tot meer dan 1, 27 % van het bruto binnenlands product te verhogen. Het gaat erom de financiële mogelijkheden ten volle te benutten en de uitgaven binnen dat kader anders te verdelen. Bovendien moet eventueel ook het bijdragemechanisme worden bijgesteld. Dat mag niet ten koste van de armere, zogenaamde netto-ontvangende landen en dus ten voordele van de rijkere, netto-betalende landen gaan, maar moet in de toekomst voor meer rechtvaardigheid tussen de rijkere, netto-betalende landen zorgen.
(Applaus) De uitbreiding zal niet alleen financiële, maar ook politieke inspanningen vergen. Mijnheer Santer, u heeft gezegd dat de hervorming van het landbouwbeleid zal worden voortgezet. Ook daarop zal ik niet nader ingaan. Wij zien allen in dat die verdere hervormingen noodzakelijk zijn. De uitbreiding mag niet alleen ten koste van de boeren gaan. Wie de huidige regeling zonder meer op Oost-Europa wil toepassen, maakt de uitbreiding echter onbetaalbaar.
Wij zijn ook bereid de structuurfondsen te hervormen. Ik stem in met de krijtlijnen en doelstellingen die u heeft aangegeven. Het is zowel uit politiek als economisch en sociaal oogpunt ongerijmd dat de helft van de EU-burgers in een door de EU ondersteund gebied leeft. Dat kan en mag in de toekomst niet zo blijven, ook omdat de Europese Unie op die manier niet oordeelkundig steun verleent.
Wat de institutionele inspanningen betreft, moet ik zeggen dat de Top van Amsterdam de Europese Unie niet op de uitbreiding heeft voorbereid. In haar huidige vorm is de Europese Unie niet in staat de uitdagingen aan te gaan waarmee ze aan het einde van dit millennium wordt geconfronteerd. Wij kunnen niet volstaan met institutionele hervormingen die aan de ene kant wat toevoegen, bijvoorbeeld bij de weging van de stemmen in de Raad, en elders wat besnoeien, bijvoorbeeld op het aantal leden van de Commissie. Wij kunnen er ook niet mee volstaan te verwijzen naar het toch wel zeer duistere aanvullende protocol van Amsterdam, waarvan de interpretatie nog gehele generaties rechtskundigen zal bezighouden. Ik ga daarop niet nader in. In alle ernst moeten wij echter erkennen dat de uitbreiding, de toekomst van Europa, niet afhankelijk kan zijn van de vraag of er nu vijftien, zestien, twintig of tweeëntwintig Commissieleden moeten zijn en of land X of land Y nu tien dan wel twaalf stemmen in de Raad moet krijgen. Dat is ongerijmd en kan niet de bedoeling van de Europese Unie zijn.
(Applaus) Of de Unie in staat is de uitbreiding te realiseren hangt af van de vraag of wij in de Unie eindelijk op alle terreinen tot meerderheidsbesluiten in de Raad kunnen komen. Het antwoord op die vraag hangt af van de vraag of wij erin slagen een nieuw evenwicht te vinden tussen de onontbeerlijke flexibiliteit in een grotere Unie en de nodige stabiliteit in een uitgebreide Europese Unie. Dat evenwicht moeten wij vinden. Wij mogen ons niet in kortzichtige debatten over het aantal Commissieleden of over de weging van de stemming verliezen. Wij willen en behoeven een grondige hervorming. Wij hebben een diepgaande hervorming nodig en niet alleen kleine verbeteringen aan een of andere instelling. Mijnheer Santer, ik ben u zeer erkentelijk dat u dat duidelijk heeft gemaakt. Die grondige hervorming moet er komen voor wij nieuwe landen toelaten.
(Applaus) Bovendien merk ik op dat die hervorming niet het werk kan zijn van een intergouvernementele conferentie die in het duister van de nacht in alle haast en zonder enige samenhang een nieuw Verdrag ineenflanst, ...
(Applaus) ... een Verdrag waaruit niemand wijsraakt.
(Gelach) Niet alle regeringen hebben begrepen dat de komende uitbreiding, met vijf, zes of eventueel elf nieuwe lidstaten, met geen enkele andere vroegere uitbreiding - in 1973, 1985/1986 of 1995 - kan worden vergeleken. De nieuwe uitbreiding zal de Unie hoe dan ook grondig veranderen. Na de toetreding van de Oost-Europese landen zullen wij een andere Unie hebben. Niet alle regeringen in de Unie zien het verband tussen uitbreiding en hervorming.
Uitbreiden en voortdoen zoals wij bezig zijn, gaat niet. Zonder hervormingen zal een uitgebreide Unie al gauw tot een gewone vrijhandelszone verwateren. Dat is niet ons doel. Als de prijs voor de uitbreiding de verwatering van de Unie tot een gewone vrijhandelszone is, mogen wij die niet betalen.
(Applaus) Die prijs zou te hoog zijn, niet alleen voor de huidige lidstaten van de Europese Unie, maar ook voor de Centraalen Oost-Europese landen. Die willen immers toetreden tot een goed functionerende Unie die in staat is haar taak te vervullen en die hen hulp en solidariteit kan bieden. Zij willen niet toetreden tot een Unie die in staat van ontbinding verkeert.
Sommige regeringen stemmen volmondig met een uitbreiding in maar wijzen de hervorming van de Unie af. Die regeringen wensen dat de Unie tot een vrijhandelszone verwatert. Andere regeringen wijzen de hervorming af om de uitbreiding te verhinderen. Ik wil ervoor waarschuwen dat wij in een valstrik dreigen te trappen. Wie de uitbreiding afwijst om hervormingen af te dwingen zal de uitbreiding verhinderen maar krijgt dan ook geen hervormingen. Dat is het probleem waarmee wij in de komende jaren zullen worden geconfronteerd.
De Commissie stelt voor met zes landen - vijf plus een - onderhandelingen te beginnen. Ik onderstreep wat de heer Van den Broek over Cyprus heeft gezegd, namelijk dat dit als katalysator kan en moet dienen. De toetredingsonderhandelingen met Cyprus moeten worden aangegrepen om de kwestie-Cyprus op te lossen. Men moet ook vermijden dat Cyprus daarbij de gijzelaar wordt van iemand die onderhandelingen afwijst.
(Applaus) Voor de overige vier en ook andere landen moet de Europa-conferentie zorgen. Wij zullen onderzoeken wat dat betekent. Een andere mogelijkheid is dat wij met alle landen op hetzelfde ogenblik onderhandelingen aanvatten, maar die niet op hetzelfde ogenblik afronden. Zoals altijd moeten wij differentiëren zonder uit te sluiten. In de komende maanden zullen wij moeten onderzoeken of een Europa-conferentie daartoe het geschikte middel is. Deze Europa-conferentie mag niet alleen maar een discussieforum zijn maar moet, zeker in de tweede en de derde pijler, akkoorden kunnen sluiten.
(Applaus) Voorts zou ik nog een persoonlijke opmerking willen maken. Begin 1993 heb ik hier in een strategisch verslag aan het Europees Parlement al een soortgelijk concept voorgesteld. Ik heb hetzelfde ook op de Europese Top van Essen gezegd. Toen vond dat geen weerklank. Ik verheug mij erover dat de Commissie dat concept nu opnieuw heeft opgenomen.
Of er nu zes of meer nieuwe staten komen, duidelijk is in elk geval dat er voor ons, Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, geen enkel verband is met de uitbreiding van de NAVO. Wij beperken ons niet tot de drie kandidaat-leden van de NAVO. Een land kan van de onderhandelingen niet worden uitgesloten omdat het niet aan de besprekingen in Madrid deelneemt, maar geen enkel land moet aan de onderhandelingen met de Unie deelnemen omdat het in Madrid de toetreding tot de NAVO is geweigerd. Lidmaatschap van de Europese Unie is geen troostprijs voor wie geen lid van de NAVO mag worden. Het lidmaatschap van de Europese Unie heeft zijn eigen waarde en die moet als dusdanig worden erkend.
(Applaus) Ik heb gezegd dat wij ons zullen beraden over de vraag of het verstandig is met zes landen onderhandelingen aan te knopen. Wie iets anders wil dan wat u voorstelt, moet ook zeggen hoe wij dat moeten doen en hoe wij dat kunnen betalen. Dat geldt overigens ook - ik zie al wat er zal gebeuren - voor de staatshoofden en regeringsleiders als die in december iets anders willen. Ook die moeten dan zeggen hoe wij dat kunnen doen en hoe wij dat kunnen betalen. In elk geval wordt dit voor ons allen en voor de volkeren en landen in Oost-Europa een moeilijke opdracht. Die volkeren en landen moeten nu immers reusachtige inspanningen leveren om te doen wat wij van hen verwachten. Ook voor ons wordt het echter een moeilijke taak. Ook de Europese Unie moet zich immers op de uitbreiding voorbereiden. Mijnheer Santer, de Commissie heeft daartoe vandaag haar bijdrage geleverd. Ik wil u daarmee feliciteren. De lidstaten hebben dat echter nog niet gedaan. Het Europees Parlement zal dat in de komende maanden vóór en na de Top van Luxemburg doen. Het gaat hier om niets minder dan om de toekomst van Europa.
(Levendig applaus)
De Voorzitter
Het woord is aan de heer Alavanos voor een punt van orde.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, daar het document van de Commissie, dat niet werd rondgedeeld maar door de leden moest worden afgehaald, alleen in het Duits, Engels en Frans beschikbaar is, verzoek ik om uitstel van het debat over Agenda 2000, zulks op grond van de artikels 102 en 103 van het Reglement. Artikel 103 van het Reglement bepaalt namelijk dat documenten waarop de beraadslagingen en besluiten van het Parlement zijn gebaseerd, worden vermenigvuldigd en aan de leden rondgedeeld, terwijl artikel 102, lid 1 van het Reglement voorziet dat alle stukken van het Parlement in de officiële talen worden gesteld. De Commissie maakt een ernstige fout door een document over de toekomst van de Unie in slechts drie officiële talen te publiceren, en het Parlement begaat de blunder dat te aanvaarden. Mijnheer de Voorzitter, ik veronderstel dat u - als Portugees - wenst dat men zowel het Reglement naleeft als uw moedertaal respecteert. Ik hoop dan ook dat u voorstelt het debat voort te zetten op het ogenblik dat het document van de Commissie in alle officiële talen van de Unie is vertaald. Het is ongehoord dat alleen de afgevaardigden die de nodige taalvaardigheid aan de dag leggen om Duits, Engels of Frans te begrijpen, aan het debat kunnen deelnemen.

De Voorzitter
Mijnheer Alavanos, ik vraag u het Reglement van het Parlement erop na te lezen. Artikel 103 bepaalt dat alle documenten aan de leden moeten worden rondgedeeld en artikel 102 bepaalt dat alle stukken van het Parlement in de officiële talen gesteld worden. Dit is geen document van het Parlement en er is dan ook geen reden om het debat op te schorten.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Santer, mijnheer de voorzitter van de Raad, dames en heren, in de eerste plaats wil ik, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, de Commissie feliciteren met de Agenda 2000 voor een sterkere en uitgebreide Unie die ze ons hier vandaag heeft voorgelegd. Dit is veelbelovend, ook voor de samenwerking tussen de Commissie en het Europees Parlement. Mijnheer Santer, wij verwachten evenwel dat de inhoud van belangrijke debatten voortaan niet meer vooraf door een woordvoerder tegenover de pers openbaar worden gemaakt en dat belangrijke politieke opties voortaan altijd eerst aan het Europees Parlement, dat 370 miljoen burgers vertegenwoordigt, worden voorgelegd.
Als iemand tien jaar geleden had durven voorspellen dat de Europese Commissie, in de persoon van haar voorzitter, de heer Santer, op 16 juli 1997 aan het Europees Parlement zou voorstellen met Estland, Polen, de Republiek Tsjechië, Hongarije, Slovenië en Cyprus onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie te openen, had men hem beslist als fantast bestempeld. Onze generatie is in de jaren 1989/1990 en daarna getuige geweest van een dramatische ommekeer op ons continent, zoals vrijwel niemand voor ons er een heeft meegemaakt.
Wij mogen niet vergeten dat de mensen in de Centraal- en Oost-Europese landen die ommekeer mogelijk hebben gemaakt.
(Applaus) Ik bedoel daarmee de mensen in Centraal- en Oost-Europa die men na 1945 de dictatuur van het communisme heeft opgedrongen. Die mensen in Centraal- en Oost-Europa hebben steeds vastgehouden aan de idee van vrijheid en eerbiediging van de mensenrechten en aan de wens zelf hun eigen leven en maatschappelijke ordening te kunnen bepalen. Daarvoor zijn wij, West-Europeanen, de mensen in Centraal- en Oost-Europa respect, erkenning en oprechte dank verschuldigd.
De mensen in Centraal- en Oost-Europa hebben nu het recht hun leven vrij en democratisch in te richten. Dat recht hebben zij in een vreedzame revolutie afgedwongen. Zij willen niet nog eens worden teleurgesteld en misbruikt. In de Europese Unie hebben wij nu de plicht de mensen in Centraal- en Oost-Europa te helpen om hun eigen vrijheid veilig te stellen.
De Europese Unie is door Europa-overeenkomsten met Estland, Letland, Litouwen, Polen, de Republiek Tsjechië, Slovakije, Hongarije, Slovenië, Bulgarije en Roemenië verbonden. Hoewel die landen nog geen lid van de Europese Unie zijn, behoren ze alle tot onze Europese familie. Wij hebben de politieke en morele plicht de toetreding van die landen volgens een goed uitgewerkte procedure en binnen een afzienbare tijd mogelijk te maken. Zij moeten kunnen toetreden tot een Europese Unie met democratische instellingen die de stabiliteit in Europa in de 21e eeuw kan garanderen en die, zowel naar binnen als naar buiten toe, eensgezind, doeltreffend, vastberaden en met overtuigingskracht kan optreden. Mijnheer Santer en mijnheer Van den Broek, zoals u beiden heeft gezegd mag bij de voorbereiding van de toetreding tot de Europese Unie geen enkel land worden gediscrimineerd.
Als de Commissie voorstelt met zes landen - vijf plus een - toetredingsonderhandelingen te openen, moeten wij ook duidelijk maken dat de andere vijf landen die wensen toe te treden niet worden uitgesloten. Wij mogen geen onderscheid tussen ins en outs maken. U heeft dat gezegd, en wij hebben dat met vreugde gehoord. Wij moeten echter duidelijk zeggen dat, in het kader van de toetredingsstrategie en op basis van het elk jaar door de Commissie opgestelde verslag, elk land waarmee de Europese Unie een Europa-overeenkomst heeft gesloten zich in een flexibel proces kan ontwikkelen tot een land waarmee over toetreding kan worden onderhandeld. Alleen als wij dat telkens opnieuw duidelijk zeggen, kunnen wij de mensen in alle Centraal- en Oost-Europese landen waarmee wij overeenkomsten hebben gesloten, ertoe aanzetten hun inspanningen voor het moeizame maar onontbeerlijke hervormingsproces onverdroten voort te zetten.
Op dit ogenblik kunnen wij niet alle vragen rond de uitbreiding van de Unie beantwoorden. Enkele antwoorden tekenen zich evenwel af. Ter attentie van mevrouw Wulf-Mathies merk ik op dat wij de middelen in het kader van het regionaal beleid op de armste gebieden moeten concentreren. Mijnheer Fischler, u heeft telkens opnieuw gezegd dat het landbouwbeleid verder moet worden hervormd. Mijnheer Santer, u had het over reusachtige bedragen: 275 miljard ecu. Als wij dat geld uitgeven, wat wij als Fractie van de Europese Volkspartij goedvinden, moeten wij er echter ook voor zorgen dat wij het nuttig besteden en dat daarop behoorlijk wordt toegezien.
Men heeft het vaak over het Marshall-plan gehad. Het Marshall-plan was een succes omdat in het kader daarvan goedkope leningen werden toegekend die de zin voor initiatief van de begunstigden prikkelden. Het is juist dat de programma's van de Europese Unie voor de kandidaat-lidstaten worden opengesteld opdat die zich op de toetreding kunnen voorbereiden. Zou het ook niet goed zijn de kandidaat-lidstaten al vóór hun toetreding aan de Europese Unie te binden door ze bij de werkzaamheden van de Europese Unie, bijvoorbeeld als waarnemer in het Europees Parlement, te betrekken?
De Commissie stelt voor de meeste problemen in verband met de toetreding met de kandidaat-lidstaten bilateraal te bespreken. Daarnaast wordt voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en voor binnenlandse zaken en justitie een multilaterale Europa-conferentie voorgesteld, die één keer per jaar op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders zou samenkomen. Wij vragen ons af of het niet zinvoller zou zijn die Europaconferentie op het niveau van de ministers tot andere kwesties uit te breiden. Ik ben het volkomen eens met wat de heer Hänsch heeft gezegd, namelijk dat in dat multilaterale kader ook de landen waarmee nog niet over toetreding wordt onderhandeld, aan de besprekingen moeten kunnen deelnemen. Wij weten immers dat dit voor de Centraal- en Oost-Europese landen zowel uit politiek als psychologisch oogpunt uiterst belangrijk is.
Welke rol zal Turkije spelen? Die vraag moeten wij beantwoorden. Vooral moeten wij volgens tijdschema tegen 1 januari 1999 de Europese monetaire unie tot stand brengen, omdat die de Europese Unie nieuwe toekomstperspectieven, hoop en kracht zal geven.
Aan de vooravond van het jaar 2000 staat Europa voor grote uitdagingen. Wij, Fractie van de Europese Volkspartij, hebben altijd behoord tot hen die de Europese Unie willen hervormen. Daarom vinden wij het goed dat de Commissie er zich ook tegenover de lidstaten toe verplicht onmiddellijk na het jaar 2000 een intergouvernementele conferentie bijeen te roepen die er zich vooral op zal toeleggen van het meerderheidsbesluit het principiële beslissingsinstrument in de Raad van ministers van de Europese Unie te maken.
Wij, Fractie van de Europese Volkspartij, ijveren voor een eengemaakt, vreedzaam en democratisch Europa in de 21e eeuw. Wij zullen dat doel bereiken als wij dapper en vastberaden, maar ook met geduld en inzet aan de toekomst van ons oude, maar zich telkens vernieuwende Europees continent bouwen.
(Applaus)
Pasty
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst wil ik een formeel bezwaar uiten over de manier waarop dit debat verloopt.
Terwijl Agenda 2000 het actieprogramma van de Europese Unie is met als ambitieuze doelstelling om het grote streven van Europa in de komende tien jaar te vervullen, namelijk de politieke hereniging van Europa, zullen wij hieraan nauwelijks een halve dag wijden, ofwel evenveel als voor het zogenaamde debat over actuele en dringende kwesties, waarvan meer dan de helft van de onderwerpen slechts onrechtstreeks met Europa te maken heeft. En ook deze morgen hebben wij al een half uur verloren met het betwisten van deze dringende kwesties waardoor wij weer zoveel tijd verkwist hebben ten koste van het essentiële debat. Bovendien moeten wij onmiddellijk reageren op een document dat verscheidene kilo's weegt en waarvan wij slechts een mondelinge samenvatting hebben gehad.
Namens de Fractie Unie voor Europa vraag ik dat wij voor het einde van het jaar een buitengewone zitting van minstens twee dagen binnen het kader van ons tijdschema aan dit belangrijke debat wijden nadat de politieke fracties en de bevoegde commissies de voorstellen van de Commissie grondig hebben kunnen bestuderen. Tegelijkertijd moeten wij overgaan tot de noodzakelijke hoorzittingen, met name met de landbouworganisaties die in de eerste plaats betrokken zijn bij de hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid.
Ik zal mij vandaag beperken tot een buitengewoon politieke kwestie waarover het Europees Parlement zich voor het eind van het jaar moet uitspreken, namelijk de keuze van de kandidaat-landen waarmee onderhandelingen worden geopend met het oog op hun toekomstige toetreding. Tot op heden werd uitdrukkelijk aangenomen dat de onderhandelingen met alle kandidaat-lidstaten tezelfdertijd van start zouden gaan, hetgeen natuurlijk niets zegt over de einddatum of over het resultaat van de onderhandelingen. Welnu, de Commissie stelt voor om de onderhandelingen allereerst slechts met zes van de elf kandidaten van start te laten gaan.
Ik vind deze keuze arbitrair, slecht en provocerend. Een willekeurige keuze want hierbij wordt a priori een oordeel geveld over de eventuele toekomstige inspanningen van de kandidaat-lidstaten op basis van de prestaties van vandaag waarover de meningen overigens ook uiteen kunnen lopen. Een gevaarlijke keuze want deze keuze houdt het risico in dat de regeringen van de afgewezen landen gedestabiliseerd kunnen worden en misschien een herkansing krijgen op een niet nader vastgesteld tijdstip.
Stelt u zich eens voor in welke situatie de regering van Slowakije - welke dan ook - zich bevindt, in de tang genomen door de Republiek Tsjechië en Hongarije, die wel toegelaten worden tot de eerste onderhandelingsronde. Stelt u zich de situatie van de Roemeense regering voor, die al de belediging ondervonden heeft niet onmiddellijk tot de NAVO te zijn toegelaten, en van de Bulgaarse regering, die allebei opnieuw buiten eventuele onderhandelingen zijn gehouden en dat terwijl recente verkiezingen hen toch een onbetwistbare democratische legitimiteit hebben toegekend. Als men de indruk had willen geven dat de Europese Unie een club van rijken is, die ontoegankelijk blijft voor de armere landen, dan is men daarin uitstekend geslaagd.
Heeft men anderzijds conclusies willen trekken uit de mislukking van de top van Amsterdam op het gebied van de institutionele hervorming door willekeurig het aantal toekomstige lidstaten van de Unie tot twintig te beperken - met de geheime hoop dat een van de zes aanvankelijk geselecteerden onderweg af zou vallen - en om zo voort te kunnen gaan zonder de instellingen te hervormen?
Een gevaarlijke en provocerende keuze, ook ten opzichte van Rusland. De kandidaatstelling van de Republiek Slowakije wordt terzijde geschoven terwijl hiermee goede betrekkingen worden onderhouden en de kandidaatstelling van Estland wordt aangenomen terwijl er in dat land het enorme probleem bestaat van een grote Russische minderheid die niet geïntegreerd is en geen burgerrechten heeft.
Kortom, Agenda 2000 is een opmerkelijke compilatie van statistische en boekhoudkundige gegevens, maar er is geen rekening gehouden met de politieke dimensies. Al mijn collega's van de Fractie Unie voor Europa en ikzelf zullen er nooit toe besluiten onze vrienden in Slowakije, Roemenië, Bulgarije, Litouwen en Letland aan de kant van de weg te laten staan.

De Vries
Voorzitter, vandaag markeert het einde van een tijdperk en het begin van een nieuw. Vandaag markeert het einde van de Europese integratie die beperkt was tot West-Europa. Vanaf vandaag zetten wij de eerste schreden op een pad dat zal leiden naar een Europese Unie die alle democratische staten van dit continent zal omvatten. De uitbreiding van de Europese Unie is voor de Unie de hoofdopdracht in de komende decennia. Het is dan ook passend dat de Europese Commissie vandaag haar voorstellen in dit Huis presenteert.
Ik zou mijn waardering willen uitspreken voor de kwaliteit van de analyse die de Europese Commissie ons voorlegt. De Commissie heeft haar politieke gezag in Europa met deze analyse versterkt en heeft zich eens te meer bewezen als de motor van de Europese integratie. Ik spreek ook graag mijn waardering uit voor de bijdrage van collega Hänsch in dit debat, ik ben blij dat hij weer zo actief aan onze discussies deelneemt.
Ik wil een drietal opmerkingen maken. Allereerst over de landenselectie. De Commissie heeft beoordeeld welke landen naar haar verwachting over een aantal jaren zullen voldoen aan de criteria. Zij heeft geconcludeerd dat dat een vijftal landen zal betreffen plus Cyprus. Die conclusie lijkt mij weloverwogen en evenwichtig. Ik juich het toe dat ook Slovenië en Estland waarschijnlijk in de eerste golf zullen kunnen worden opgenomen. Ik heb er zelf meermalen op aangedrongen. Zo kan de Europese Unie stabiliserend optreden in regio's waar de NAVO dat vooralsnog niet kan. Ik verheug mij ook over de boodschap die gestuurd is aan Slowakije. In tegenstelling tot collega Pasty acht ik het juist dat Slowakije is te verstaan gegeven dat de grondregel van de Europese Unie de democratie is en het respect voor burgerrechten en vrijheden. Ik hoop dat Slowakije deze boodschap zal opvatten als aansporing om de democratie te versterken.
Een opmerking over de financiën. Ik vrees dat in veel van onze lidstaten de uitbreiding vooral zal worden gezien als een financieel vraagstuk. De cohesielanden willen niet minder ontvangen uit Brussel; het Verenigd Koninkrijk wil zijn rebate niet ter discussie stellen en de netto-betalers willen minder bijdragen.
Voorzitter, het is belangrijk er op te wijzen dat de kosten van de uitbreiding beperkt zullen zijn: 1, 27 % van het BNP van de Unie, maar de voordelen zijn vele malen groter. De economische én de politieke voordelen van de uitbreiding wegen veel zwaarder dan de eventuele budgettaire nadelen. Het risico bestaat evenwel dat besluiten over de begroting zullen worden uitgesteld. Dat is immers ook gebeurd met de even noodzakelijke institutionele hervormingsbeslissingen.
Ik vrees, Voorzitter, dat er in veel lidstaten op wordt gespeculeerd dat de nieuwe lidstaten niet al in 2002 zullen toetreden maar op zijn vroegst in 2005. Ik zou het hebben verwelkomd als de Commissie expliciet 2002 als streefdatum voor de nieuwe toetreders zou hebben vastgesteld. Dat zou ook de druk vergroten op de lidstaten om vóór 2002 de noodzakelijke institutionele én financiële hervormingen overeen te komen.
Een laatste opmerking over Turkije. Turkije kan voorlopig geen lid worden van de Europese Unie, daarvoor is de mensenrechtensituatie te slecht. Maar, Voorzitter, wil Europa in het oostelijk deel van het Middellandse-Zeebekken een politieke rol vervullen, dan moeten wij de politieke dialoog ook met Turkije intensiveren. Ik heb in dat opzicht twee wensen: in de eerste plaats dat de politieke dialoog die Turkije was beloofd als pendant van de douane-unie alsnog van start gaat, op alle vijftien terreinen. In de tweede plaats dat Turkije wordt opgenomen in de Europese conferentie die de Europese Commissie heeft aangekondigd. Vandaag is het begin van een historisch proces. De muur is neergehaald, het ijzeren gordijn is verdwenen. Nu gaat het er om ook het gouden gordijn in Europa opzij te schuiven.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, de Agenda 2000 wordt nauwelijks enkele weken na het teleurstellende resultaat van de Top van Amsterdam voorgesteld, die slechts een uiterst schuchtere hervorming van het Verdrag van Maastricht heeft doorgevoerd en node het debat over de werkgelegenheid is aangegaan.
Dit is niet de beste aanzet om kwesties te behandelen die zo belangrijk zijn voor de toekomst van de Unie, zoals de uitbreiding naar het oosten en Cyprus of de nieuwe financiële vooruitzichten.
Het ziet ernaar uit dat we deze kwesties enigszins vanuit een vacuüm benaderen. Het gaat er niet om dat men het in Amsterdam niet eens geraakt is over de samenstelling van een aantal instellingen: dat is belangrijk maar nog niet zo erg. Wat daarentegen wel verontrustend is, is dat in Amsterdam zo goed als geen vooruitgang geboekt is inzake de politieke Unie, zodat de uitbreiding de Gemeenschap uiteindelijk tot een louter vrijhandelszone kan maken, zij het -dat wel- met een gloednieuwe eenheidsmunt en 20 miljoen werklozen.
Dit is misschien wat een aantal regeringen wensen maar zeker niet wat de meerderheid van dit Parlement en de burgers wensen. Dit zou eenvoudigweg onaanvaardbaar zijn.
Precies om dit te vermijden, blijven wij tegelijk verdieping én uitbreiding eisen. Wij vragen bijgevolg dat vóór de toetreding van nieuwe partners een nieuwe Intergouvernementele Conferentie gehouden wordt zodat wezenlijke vooruitgang geboekt kan worden inzake de politieke Unie. Deze nieuwe Intergouvernementele Conferentie moet naar vorm en inhoud verschillen van de vorige. Wij eisen tevens een actief werkgelegenheidsbeleid om te vermijden dat uitbreiding en werkloosheid samengaan en explosieve verschijnselen zijn in ruimte en tijd.
Wij zeggen ja tot de uitbreiding in politiek opzicht, via een grondig onderhandelingsproces en voldoende lange termijnen, die het behoud en de ontwikkeling waarborgt van beleidslijnen en instrumenten als het GLB, de structuurfondsen en het Cohesiefonds en sociale en productiekosten vermijdt want die zijn onaanvaardbaar in de huidige en toekomstige lidstaten. Wij moeten afzonderlijk met de verschillende kandidaat-lidstaten onderhandelen en de ontwikkeling van democratische systemen en sociale solidariteit bevorderen. De volgorde waarin de onderhandelingen gestart worden, betekent niet dat deze landen ook het eerst of samen zullen toetreden.
Het antwoord op de historische uitdaging om de Europese Unie uit te breiden naar Oost-Europa en Cyprus vergt van de Unie zelf een inspanning tot verdieping en een inspanning om haar eigen bevoegdheden uit te breiden zodat zij dag in dag uit kan reageren op de problemen van de burgers.

Aelvoet
Voorzitter, collega's, na Amsterdam was de meest verspreide kritiek dat de Unie zichzelf niet had omgevormd om in verantwoorde omstandigheden de uitbreiding te kunnen aangaan. Dit fundamenteel tekort staat nu levensgroot voor ons en kan uiteraard niet onder tafel worden geschoven. De eigenlijke politieke vraag die zich nu stelt, is natuurlijk of het de Oost-Europese landen zijn en Cyprus die moeten opdraaien voor het onvermogen van de vijftien om zich tijdig om te vormen. Ik denk dat het antwoord daarop neen is. Langs de andere kant is het verderwerken aan de uitbreiding een eventuele mogelijkheid, een politiek momentum, om de noodzakelijke institutionele hervormingen door te voeren. Maar dat zal geen automatisme zijn, daar zal iets voor moeten ondernomen worden. En wat dat betreft, had ik graag van de Commissie iets meer gehoord dan alleen maar een geloofsverklaring, ik wil weten welke concrete politieke initiatieven genomen worden om ervoor te zorgen dat wij inderdaad in staat zullen zijn om institutioneel de uitdaging waarvoor we staan aan te gaan. We willen onszelf als groenen de nodige tijd geven om het indrukwekkend document dat wij hier gekregen hebben van de Commissie grondig te bestuderen. Maar we vinden wel dat een aantal kritische vragen zich opdringen.
Een eerste vraag is natuurlijk het punt dat alleen een aantal landen geselecteerd worden om de onderhandelingen mee op te starten. Wij weten dat zeer lange tijd in de Commissie de optie geleefd heeft om met allen samen te beginnen en ik had graag geweten waarom men die optie heeft laten varen, welke de doorslaggevende argumenten hiervoor waren? Want het is evident dat daar ook politieke nadelen aan verbonden zijn. Nadelen als dat een aantal nieuwe grenzen getrokken worden binnen het bestaande Europa, waarbij een Nato-grens bovenop een EU-grens en misschien ook nog een Schengen-grens gaat komen. En wat dat voor gevolgen heeft is ook niet direct zo positief.
Ten tweede, het gevoel bij een aantal landen dat ze gedeclasseerd zijn en niet zullen kunnen meedoen, in het geval van Turkije dat niet in aanmerking komt omdat het een Islamland is. Dat alles betreft, denken wij, dat er ook te weinig kritische zin aanwezig is in wat men tot nu toe verteld heeft namens de Commissie, namelijk de kritische zin in verband met, de termen waarin wij die uitbreiding willen aangaan? Moeten wij ook geen vragen stellen aan onszelf?
Ik ben verheugd te horen dat men een serieuze bijstelling wil van het landbouwbeleid. Alles zal ervan afhangen of dit ook consequent wordt doorgevoerd, want het overplanten van ons bestaande landbouwbeleid ginder zal de destructie van de landbouwstructuren daar betekenen, zou zorgen voor werkloosheid op grote schaal en zo meer. Het zelfde geldt voor het milieuvraagstuk. Er zijn positieve punten in ons beleid, maar er zijn mogelijkheden die de Oost-Europese landen hebben en die wij kunnen gebruiken zodat we deze hervorming aanvangen om ook noodzakelijke veranderingen in ons eigen belang door te voeren. Dus het is geen eenzijdig proces waarbij zij zich alleen aan ons moeten aanpassen. We moeten de krachten en elementen die bij hen sterker zijn, aangrijpen om er gemeenschappelijk op vooruit te gaan.
Een allerlaatste punt betreft de financiering. Wie spreekt over uitbreiding, moet bereid zijn om daarvoor voldoende financiële middelen op tafel te leggen. Wat dat betreft is het aangekondigde cijfer mijns inziens te laag en mag men zeker niet gaan in de richting waarbij armoede gedeeld wordt door het geld weg te halen uit het zuiden en over te dragen naar het oosten. Laten we ervoor zorgen dat de grootse doelstellingen die men nastreeft gerealiseerd worden, want het is al te vaak gebeurd dat men grote doelstellingen aankondigt en achteraf struikelt over een aantal tomatenkisten.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het debat van vandaag behandelt talrijke kwesties. Ik wil het hier alleen maar hebben over de uitbreiding, die onze horizon maar ook onze politieke verplichting vormt.
Nu al wil ik op twee punten reageren. Het eerste punt betreft de lijst van de in aanmerking komende landen. Op grond van de criteria die eerder in 1993 in Kopenhagen zijn vastgesteld, heeft de Commissie vijf van de elf kandidaten gekozen, plus Cyprus. Op het eerste gezicht heeft de Commissie het technische werk geleverd waarom was gevraagd, maar hierbij dreigen haar analyses, haar keuzen en de presentatie ervan een ernstige politieke vergissing te zijn. Er wordt namelijk afgeweken van de aanvankelijke belofte dat alle kandidaten dezelfde startpositie krijgen. En momenteel staan wij bij de vertreklijn, maar toch is er al een selectie gemaakt tussen de goeden en de anderen. Dit leidt tot frustraties en tot onbegrip in de toekomst zonder nog maar te denken aan de risico's van de destabilisering die optreedt na de teleurstellingen in verband met de uitbreiding van de NAVO!
Deze manier van doen is niet alleen betreurenswaardig, maar kan ook gevaarlijk zijn als het Marshall-plan voor de Midden- en Oost-Europese landen, waarover u heeft gesproken, mijnheer Santer, voor alle kandidaten zonder onderscheid het onvoorzichtig gemaakte verschil tussen de zes eersten en de anderen niet afzwakt. Dat wil niet zeggen dat het nodig is om de kandidaat-lidstaten in lieflijke taal toe te spreken en om de moeilijkheden te verbergen die zij en wijzelf zullen moeten overwinnen. Duidelijke taal spreken en een gevoel van onrechtvaardigheid nalaten zijn duidelijk twee verschillende zaken.
Wat het tweede punt betreft kan ik gelukkig mijn instemming betuigen. Door het idee te steunen van een nieuwe Intergouvernementele Conferentie om eindelijk de institutionele hervormingen door te voeren die nodig zijn voor elke uitbreiding, in het bijzonder de meerderheidsstemming binnen de Raad, neemt de Commissie een idee over dat wij haar hier ter plaatse hebben voorgesteld naar aanleiding van de top van Amsterdam. Ik hoop dat dit idee spoedig wordt bevestigd. Ik laat het aan mijn collega's binnen de fractie over om onze opmerkingen uit te werken over de voorwaarden en de budgettaire implicaties van de uitbreiding. Ook over die punten is het laatste woord nog niet gezegd.

de Gaulle
Mijnheer de Voorzitter, de toetreding van de Midden-Europese landen tot de Europese Unie is niet de weldaad waarover de Brusselse kringen spreken uit naam van hun ideologie zonder dat zij het echte belang van de betrokken volkeren in aanmerking nemen.
De integratie moet voor de Midden-Europese landen beoordeeld worden vanuit een tweeledig geopolitiek en economisch standpunt. Biedt deze integratie de mogelijkheid op een grotere veiligheid of opent zij de weg naar een verdwijning in een door anderen gecontroleerd geheel waarop deze landen slechts heel weinig invloed uitoefenen? En waarom deze haast om de onderhandelingen met deze landen op gang te brengen? Is de verborgen doelstelling niet om terug te komen op de mislukking van de conferentie van Amsterdam en om een nieuwe Intergouvernementele Conferentie te organiseren onder het mom van de uitbreiding?
Niemand is overigens onkundig van de traditionele richtingen van het Duitse expansionisme. Iedereen kent de vasthoudendheid van kanselier Kohl, een staatsman, waarmee hij de toekomst wil voorbereiden. De integratie in een Europese Unie zou namelijk tot gevolg hebben dat deze landen zich niet meer zouden kunnen verzetten tegen de terugkoop van de lokale ondernemingen door bedrijven die vanuit andere lidstaten van de Unie opereren.
Zouden de herlevende, maar nog kwetsbare economieën van de Midden-Europese landen de schok van de openstelling van de grenzen kunnen verdragen terwijl de voordelen op het vlak van het concurrentievermogen zouden verdwijnen? Het zou een illusie zijn te denken dat de weinige beschikbare structuurfondsen de opkomst van de werkloosheid en de immigratie zouden beperken. Wat zijn trouwens de cijfers die zojuist in verband met de enorme behoeften zijn genoemd als men de aanzienlijke sommen kent die door West-Duitsland zijn besteed om Oost-Duitsland te helpen?
De integratie in het Europa van Maastricht is voor de Midden-Europese landen in werkelijkheid de weg naar de sociale achteruitgang en het protectoraat.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, alle fracties hier in deze Vergadering hebben verklaard dat Europa niet tot een zuiver commerciële onderneming mag verworden; dat de Europese Unie als gevolg van de uitbreiding met de LMOE's niet in één grote vrijhandelszone mag veranderen, is daarentegen een verzoek dat niet door alle fracties wordt gedeeld. Wij behoren tot het kamp dat hier bang voor is: als dat gebeurt zal ook het communautair acquis stukje bij beetje afbrokkelen en zal de Unie haar politiek gewicht verliezen. Daarom vragen wij sinds een aantal jaren om de uitbreiding ondergeschikt te maken aan de positionering van de Europese Unie. Wij willen dat er pas met kandidaatlanden wordt onderhandeld als bekend is volgens welke regels de uitgebreide Unie institutioneel gezien gaat functioneren. En dat is nog niet alles: we willen eindelijk eens weten hoe het Europa van de Vijftien functioneert, want dat heeft de tweede noch de derde pijler verwezenlijkt en is dus eigenlijk helemaal geen politieke Unie. We willen weten wanneer men serieus over de institutionele structuur gaat praten en of het idee van een Europese federale staat definitief van de baan is nu Europa gedoemd is alleen maar het veroverde land van de rijkste staten te zijn.
Nationale Alliantie wil weten hoe men, na het verlies van Malta na uitputtende onderhandelingen, nu in zeer korte tijd de uitbreiding denkt te verwezenlijken met bijvoorbeeld Polen, de Tsjechische Republiek en Hongarije, terwijl de verklaringen van de Franse president de totstandkoming van de monetaire unie binnen de vastgestelde termijn ter discussie stellen. We hameren er overigens op dat die monetaire unie tegelijk met de politieke unie moet worden verwezenlijkt. Wij willen weten wat men denkt te gaan doen voor de twintig miljoen werklozen en voor de meer dan twintig miljoen armen die de Unie momenteel telt, voordat we ons gaan bezighouden met de werkloosheid en de armoede van de nieuwe landen die het gemeenschappelijke Europese lot zouden moeten delen.
We wijzen met klem de in deze Vergadering ingeburgerde gewoonte van de hand om over lijvige teksten te praten die niet in de nationale talen beschikbaar zijn, en wij eisen onze rol van gekozen parlementariërs op. Op de allereerste plaats hebben we immers een verantwoordelijkheid jegens de burgers van de Europese Unie, en daarna pas jegens de Europese belangen van bepaalde landen of multinationals. Als gevolg van de uitbreiding zal de bevolking van de EU met meer dan een derde stijgen, waarmee het totale aantal inwoners van Europa - nu 370 miljoen - op 500 miljoen komt. Het BNP zal daarentegen slechts met ongeveer 5 % stijgen, waardoor de kloof tussen rijke en arme, grote en kleine, en noordelijke en zuidelijke landen steeds groter wordt. Laten we verder ook niet de mediterrane inslag van de Unie vergeten en de investeringen in de groenten- en fruitsector, die tegenover de enorme behoefte aan economische hulp van grote landen met een agrarische inslag zullen worden gezet. De uitgaven voor het landbouwbeleid, die nu al meer dan de helft van de communautaire begroting in beslag nemen, zullen dramatisch stijgen, omdat de kandidaatlanden namelijk netto begunstigde landen zouden worden.
Wij zeggen "nee" tegen de uitbreiding zolang de politieke unie van de vijftien landen niet verwezenlijkt is, en wij stellen associatie-overeenkomsten voor die ons allen op een redelijke termijn naar een leefbare uitbreiding en een geloofwaardig Europa zullen voeren.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijke mededeling die de Commissie vandaag heeft ingediend, gaat over de constructie die de Unie de volgende jaren in goede banen moet leiden.
Daar we nog niet de gelegenheid hadden het document diepgaand te bestuderen, is het ons onmogelijk de inhoud ervan - meer bepaald het economische luik - grondig te becommentariëren. Ik sluit me dan ook aan bij de collega's die erop aandringen om na het parlementair reces ten spoedigste een bijzondere vergadering te beleggen waarop deze belangrijke tekst gedetailleerd wordt besproken, zodat ik me thans beperk tot de volgende - algemene - opmerkingen.
Ik begrijp niet op welke criteria de Commissie zich heeft gebaseerd bij haar besluit het Unielidmaatschap aan bepaalde landen te verlenen en aan andere te weigeren. Het standpunt van het Parlement over de uitbreiding van de Unie is echter heel duidelijk. Het vraagt dat de onderhandelingen met alle kandidaat-lidstaten op hetzelfde ogenblik worden aangevat en worden voortgezet tot ze met succes worden afgerond. In die periode moeten de Unie en de nieuwe toetreders ervoor zorgen dat ze alle voorwaarden vervullen op het vlak van institutionele hervormingen, communautaire verworvenheden en economische ontwikkeling, zodat de verruiming van de Unie gesmeerd kan verlopen en de landen op de juiste wijze in de Unie worden geïntegreerd. De aanpak die door Commissievoorzitter Santer en de heer Van den Broek werd voorgesteld, zal evenwel problemen met zich brengen, want het enige wat de kandidaat-toetreders die tot de eerste groep behoren wel en de andere niet hebben, is de formele bevestiging dat de onderhandelingen met hen aanvangen. De landen waarmee de onderhandelingen worden uitgesteld, blijven immers EU-partners en worden als dusdanig als waarnemers betrokken bij alle gesprekken en besluiten, die op hen echter geen betrekking hebben.
Ik begrijp niet waarom de door het Parlement voorgestelde procedure niet wordt toegepast en de Unie niet met alle toetredingskandidaten onderhandelingen aanvat. Het gelijktijdig begin van onderhandelingen met alle landen betekent immers niet dat ze allemaal tegelijk toetreden. Daar de kandidaat-lidstaten zich in de onderhandelingsperiode onderscheiden zullen ontwikkelen, lijdt het geen twijfel dat elk van hen op een verschillend ogenblik voor toetreding klaar is. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat landen die thans aan nagenoeg alle voorwaarden voor toetreding voldoen, negatief evolueren en uiteindelijk later lid worden dan kandidaten die nu achterop zijn. Daar de meeste democratische partijen in de landen die om lidmaatschap hebben verzocht, voorstander zijn van toetreding, mogen we geen twijfels doen rijzen bij de volken van die landen - zodat de door het Parlement gesuggereerde methode ook om politieke redenen moet worden overwogen.
De weigering om met sommige landen nu toetredingsonderhandelingen aan te vatten, komt er trouwens ook op neer dat we aan die landen strengere voorwaarden inzake overheidsschuld opleggen. Het lijdt namelijk geen twijfel dat hun geloofwaardigheid op de internationale markten toeneemt als ze volwaardig bij de onderhandelingen worden betrokken. We moeten ons dan ook afvragen of het wel verantwoord is de landen met de meeste noden in de steek te laten. Ik heb met belangstelling kennis genomen van de bewering van de Commissie dat zij tot taak heeft de toestand in de kandidaat-lidstaten objectief te onderzoeken en te beoordelen, terwijl het de rol is van de Raad - en, volgens mij, ook van het Parlement - de politieke besluiten over de aanvang van de onderhandelingen te nemen. Ik hoop dan ook dat de Raad op basis van de analyses van de Commissie - en na overleg met het Parlement - besluit om met alle landen tegelijk toetredingsonderhandelingen aan te vatten.
Ik heb ook aandachtig geluisterd naar wat commissaris Van den Broek en de heer Hänsch over Cyprus hebben gezegd, namelijk dat het vooruitzicht van het eiland op toetreding tot de Unie de rol van katalysator kan vervullen voor de regeling van de Cyprische kwestie, waarbij het land niet de gijzelaar mag worden van degenen die weigeren te onderhandelen over het probleem dat Cyprus nu al meer dan twee decennia in zijn greep houdt. Ik wens daar nog aan toe te voegen dat we ons moeten bezinnen over de situatie en het lot van de moslimbevolking op NoordCyprus, die een armoedig en ellendig bestaan heeft. Kenmerkend daarvoor is dat het bruto binnenlands product er - zoals blijkt uit de gegevens van de Commissie - viermaal lager ligt dan in de Republiek Cyprus. Een ander probleem is dat de bevolking er niet louter meer is samengesteld uit oorspronkelijke Turks-Cyprioten maar tevens uit soldaten van het Turkse bezettingsleger en immigranten uit Turkije en elders, wat de normale integratie van het noordelijk deel van het eiland in de Cyprische Republiek zal bemoeilijken - waarmee bij de politieke besluitvorming zeker rekening moet worden gehouden.
Hoewel ik niet op de hoogte ben van de bijzonderheden van het financieel-economische luik van de voorstellen van de Commissie, blijkt uit wat we nu al weten dat er - opnieuw - problemen met de begroting zullen rijzen. Het verheugt me wel dat de Commissie, die in haar mededeling geen nieuwe beleidsvormen in het vooruitzicht stelt en enkel de doelstellingen van reeds bestaande beleidsterreinen heroriënteert, een eind maakt aan de automatische toekenning van begrotingsmiddelen - een werkwijze die vaak geen rekening houdt met de reële behoeften van de communautaire beleidsterreinen.
Belangrijk is alleszins de hervorming van het programma PHARE, dat in de toekomst ook wordt ingezet voor investeringen in infrastructuren, zodat de oorspronkelijke doelstellingen ervan worden verruimd en het programma - zoals het Parlement heeft gevraagd - eigenlijk tot een orgaan wordt omgevormd. De middelen die ervoor worden uitgetrokken, lijken evenwel onvoldoende - wat problemen met zich kan brengen. Daarom vraag ik de Commissie het financieringskader van de Unie niet tot het jaar 2006 vast te leggen. De heer Santer heeft opgemerkt dat er een nieuwe Intergouvernementele Conferentie komt die nog een hele hoop zaken moet herzien en tot tal van nieuwe dingen zal besluiten. Daar we niet precies weten welke beleidsterreinen de volgende IGC zal wijzigen en welke behoeften daardoor zullen ontstaat, stel ik ook om die reden voor de communautaire middelen niet tot 2006 maar slechts tot de volgende IGC op 1, 27 % van het bruto binnenlands product te handhaven. Daarbij komt dat voor de tweede en de derde pijler van de Unie niets wordt voorzien, hoewel de politieke en andere ontwikkelingen wellicht van die aard zullen zijn dat ook voor die domeinen meer middelen onontbeerlijk zijn. Om al die redenen kunnen de problemen inzake de financiering van de Unie slechts op twee manieren worden opgelost, met name door - ik herhaal - de beperking in de tijd van de financiële vooruitzichten tot de volgende Intergouvernementele Conferentie of door de goedkeuring van extra middelen die evenwel alleen mogen worden aangewend als ze echt noodzakelijk zijn. Als we de financiering van de Europese Unie niet op één van beide wijzen aanpakken, vrees ik dat de Unie weldra met begrotingsmoeilijkheden te kampen heeft en we ons binnen de kortste keren opnieuw tot de nationale parlementen zullen moeten wenden.

Azzolini
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de woorden van mijn medevoorzitter, de heer Pasty, volledig en van harte onderschrijven, en met evenveel overtuiging wil ik mij uitspreken over de toekomstige hervorming van de structuurfondsen en over de voorstellen die de Commissie vandaag heeft voorgelegd.
Gezien de toekomstige uitdagingen voor de Unie staat het buiten kijf dat na 1999 de hervorming van de structuurfondsen onontkoombaar wordt; vanuit politiek, economisch en sociaal oogpunt zullen de uitdagingen die wij ons hebben voorgenomen talrijk en veeleisend zijn. Het beginsel van economische en sociale samenhang wordt steeds belangrijker en actueler omdat de situatie voortdurend verandert en Europa zich op een toekomstige uitbreiding voorbereidt. Ervan uitgaande dat de samenhangsdoelstelling een van de basisbeginselen van de Europese eenwording blijft, ben ik zeer ingenomen met de Commissievoorstellen, die bedoeld zijn om de administratieve, financiële en controleprocedures te vereenvoudigen. Deze zullen zonder enige twijfel de toegang tot de financieringen vergemakkelijken, de procedures versnellen en - hopelijk - ook een extra stimulans vormen voor de landen die nog steeds met forse vertragingen kampen.
Ik sta eveneens open voor de voorstellen omtrent geografische en thematische concentratie. Als lid van de commissie regionaal beleid en als afgevaardigde die in een doelstelling 1-regio is gekozen, is het echter mijn plicht nogmaals mijn bezorgdheid onder woorden te brengen en zowel de Commissie als de collega's te waarschuwen voor de risico's waarmee de weliswaar ambitieuze, maar belastende plannen voor de Unie gepaard gaan. De financiële beperkingen staan een verhoging van het percentage van de aan de fondsen toegewezen financiële middelen niet toe, en deze blijven dus overeenkomstig de destijds in Edinburgh genomen besluiten op 0, 46 % van het BNP van de Unie staan. Gerelateerd aan de toekomstige uitbreidingen blijkt elke lidstaat percentueel gezien echter minder middelen te krijgen. Het concentratiebeginsel biedt weliswaar vanuit procedureel oogpunt een aantal voordelen, maar over de geografische en thematische aspecten heb ik zo mijn twijfels; inkrimpen van het aantal doelstellingen van zeven naar drie, waarvan er twee uitsluitend regionaal zijn, en terugdringen van het aantal gebieden dat momenteel voor steun in aanmerking komt, lijkt mij in de praktijk nauwelijks uitvoerbaar, aangezien het mij niet duidelijk is hoe dat zou moeten gebeuren.
Ik ben ervan overtuigd dat dit onvermijdelijk tot buitensporige vereenvoudigingen ten aanzien van verschillende territoriale, ontwikkelings-, economische en sociale situaties zal leiden, en dat er daarvoor dus specifieke hulp zal moeten komen.
Tot besluit verzoek ik de Commissie het Parlement nauwkeuriger hervormingsvoorstellen voor te leggen, met daarbij aangegeven hoe ze zijn opgebouwd. Ik van mijn kant zal tijdens de vakantie al het materiaal bestuderen dat ons is voorgelegd en ik zal daar tot in de kleinste details op terugkomen.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, het is een probleem om de landen op voorhand op te splitsen in een groep die binnen is en een groep die binnenkort binnen zal zijn. Het is een verkeerde methode en een slechte strategie indien het betekent dat we in bepaalde landen meer energie moeten steken besteden dan in andere die het misschien meer nodig hebben en die misschien een grotere rol spelen voor de toekomstige vrede en veiligheid in Europa. Het is zeer belangrijk dat Estland er nu reeds bij is, maar over een paar jaar kan de situatie voor Letland er even positief uitzien. Is Letland dan al op voorhand verwezen naar de tweede ronde of kan het misschien toch nog meedoen met de eerste ronde? Dat zou ik graag van de commissaris willen weten. Kunt u het Parlement en de kandidaatlanden tevens bevestigen dat deze opsplitsing slechts een prognose is en wijzigingen niet uitgesloten zijn indien bepaalde landen zich snel ontwikkelen, en dat het ons uiteindelijke doel is om alle landen binnen te krijgen, waarbij nieuwe opsplitsingen vermeden moeten worden?

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, een klein beetje aandacht voor de begrotingsontwikkeling in de afgelopen jaren, voor de restrictieve tendenzen die daarachter schuil gaan en ook voor bepaalde voorschriften die geleidelijk aan zijn opgelegd en heel approximatief vooruitliepen op hetgeen de Commissie vandaag officieel heeft ingediend op financieel vlak.
Waar het volgens ons allemaal om draait is het volgende: het in Edinburgh vastgestelde plafond van eigen middelen dient gehandhaafd te blijven na deze datum (1999) en moet niet alleen een antwoord geven op de voor de vijftien vastgestelde doelstellingen, maar ook voor de kosten inzake voorlopige toetreding en de eerste jaren van een uitgebreide Unie. Waarbij vaststaat dat deze noodzakelijkerwijs hoog moeten zijn.
Wij hebben geen specifieke of principiële bezwaren tegen de uitbreiding. Maar wij kunnen daar in deze omstandigheden uiteraard niet mee instemmen. Omdat een dergelijk kader onvermijdelijk tot aanzienlijke inkrimpingen van de huidige doelstellingen en prioriteiten leidt en het de vereisten van dit moment definitief op de helling zet.
Een uitstekend voorbeeld hiervan is de Cohesie, die in het Verdrag is ingeschreven als fundamentele pijler van de Unie, maar die met de momenteel geformuleerde voorstellen voor de Structuurfondsen en voor het Cohesiefonds onverbiddelijk op de lange baan wordt geschoven.
Wat dit laatste fonds betreft, wordt de toegang hiertoe van de huidige begunstigde landen aanzienlijk beperkt. Wat de structuurfondsen betreft, staat het vast dat de gemiddelde jaarlijkse subsidie voor de nieuwe periode voor de vijftien lager zal zijn dan nu. Dat is de werkelijkheid. Het ziet er dan ook naar uit dat de huidige "cohesielanden" niet langer cohesielanden zullen zijn - men weet niet precies aan de hand van welke toverspreuk -, maar dat zij bovendien op grond van dit virtueel succes veroordeeld worden om de uitbreiding te betalen.
Werkelijk, wie kan het daar mee eens zijn?! Tot slot, en dit is de vraag die blijft hangen: waar zijn de "middelen voor onze ambities" gebleven?

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, terwijl de kandidaat-lidstaten voortdurend met nieuwe opdrachten worden belast, slaagt de Europese Unie er nog steeds niet in haar taak te vervullen. Men heeft de noodzaak van een uit milieu- en sociaal oogpunt duurzame ontwikkeling miskend. De hervormingen, in het bijzonder wat het landbouw- en economisch beleid betreft, laten te wensen over. Aan de confrontatie in Europa is een einde gekomen doordat wij in Oost-Europa onverdroten voor democratie en politieke participatie in geheel Europa hebben geijverd.
Wij staan voor de historische uitdaging nu ook een democratisch Europa zonder breuklijnen tot stand te brengen. Daarom vraag ik de Commissie nogmaals waarom ze niet alle kandidaat-lidstaten bij de toetredingsonderhandelingen wil betrekken. Maakt men aldus niet opnieuw een onderscheid tussen de landen die meedoen en de andere? Is dat de reden waarom nog steeds niet is ingegaan op de wens van het Parlement dat de visumplicht tussen Bulgarije en Roemenië wordt afgeschaft?
In het bijzonder voor de samenwerking tussen de Baltische staten zou de uitsluiting van een van die landen fatale gevolgen hebben. De samenwerking vormt tussen die landen een hechte economische band en maakt ze tot een zone van vrij verkeer. Misschien maakt die strategie het voor de jonge regeringen nog moeilijker om de druk op het sociale evenwicht, dat door het toenaderingsproces zo sterk in het gedrang komt, tegenover hun eigen bevolking te blijven verantwoorden. Daarom hebben wij voor de uitbreiding een doeltreffende, institutionele en gemeenschappelijke kaderstructuur nodig voor alle kandidaat-lidstaten, en niet alleen voor het buitenlands, binnenlands en justitieel beleid. Geen enkel van de geassocieerde landen mag de indruk hebben dat het wordt uitgesloten.
De economische samenwerking tussen de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten maakt nog steeds geen economische integratie op voet van gelijkheid mogelijk. De EU weigert nog steeds sommige producten tot haar markt toe te laten. Bepalend voor een evenwichtige ontwikkeling is ook dat die landen de voordelen van de vele structuurpolitieke steunmaatregelen kunnen genieten.
De integratie in de Europese Unie mag niet alleen een zaak van een politieke elite zijn. Belangrijk is dat daarbij alle burgers volledig worden betrokken. Daarom maken wij ons grote zorgen over de nieuwe prioriteiten voor het PHARE-programma. Het nieuwe, ondemocratische en met de mensenrechten strijdige immigratiebeleid en het Schengen-akkoord worden in het Verdrag opgenomen en vervolgens op de kandidaat-lidstaten overgedragen. Zo worden die een buffer voor de kern van Europa. De groenen achten het onverantwoord het huidige EU-beleid op het gebied van binnenlandse zaken en justitie nu ook naar de Centraal- en Oost-Europese landen te exporteren. De democratische controlebevoegdheden van het Parlement en het Hof van Justitie moeten de basis van het Verdrag worden. De jonge democratieën hebben nog niet zo lang ervaring met een onafhankelijke justitie en een democratisch gecontroleerde politie, maar toch hechten zij daaraan grote waarde.

Dell'Alba
Mijnheer de Commissievoorzitter, u bracht ons vanochtend uw inaugurele rede van 17 januari in herinnering, en ik wil die dag ook even noemen, omdat ik toen tegen u zei dat wij van u een visie op een beter Europa, een Europa van de jaren 2000 verwachtten. Ook in Agenda 2000 schittert deze visie enigszins door afwezigheid. Natuurlijk gaat de Commissie onder een zware taak gebukt: zij moet uitbreidingen en hervormingen doorvoeren en het jaar 2000 ingaan met de middelen die in Edinburgh zijn overeengekomen en die de 1, 27 % van het bruto nationaal product niet mogen overschrijden.
Het is zonder meer een hachelijke en zeer dubieuze onderneming om landen als Slovenië, die dat niet verdienen, op te nemen, en andere uit te sluiten. Deze Agenda heeft maar één verdienste, en dat is dat een voorstel voor de intergouvernementele conferentie vóór het jaar 2000 wordt gedaan. Daar krijgt u de steun van het Parlement voor, want dat is de enige echt serieuze zaak die we vandaag van de Raad kunnen verlangen.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vanmorgen met veel belangstelling naar Commissievoorzitter Santer en de heer van den Broek geluisterd toen zij stelden dat wij hier een weg uitstippelen voor de toekomst. Ik moet jullie erop wijzen dat de weg die jullie uitgestippeld hebben slecht aangelegd is, teveel scherpen bochten vertoont en geen eindbestemming heeft. Er is een lange periode van onderhandelingen nodig zodat wij de hervormingen kunnen doorvoeren die in de huidige vijftien lidstaten vereist zijn opdat wij de uitdaging van de uitbreiding aankunnen.
De voorstellen voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structuurfondsen zijn verstrekkend en zullen uiterst pijnlijk zijn voor vele regio's in de huidige Europese Unie. Wij moeten er tijdens het uitbreidingsproces over waken dat wij regio's die al deel uitmaken van de Europese Unie niet isoleren. Ik pleit dan ook voor voorzichtige onderhandelingen, waarbij altijd rekening gehouden wordt met het delicate evenwicht dat momenteel bestaat en dat we moeten bewaren.
Ik begrijp waarom wij moeten overgaan tot de uitbreiding. Ik begrijp ook heel goed waarom deze landen tot de Europese Unie willen toetreden en ik begrijp ook de ontgoocheling die vanmorgen heerst in de landen die niet genoemd zijn. Ik dring er bij de voorzitter van de Commissie en de andere onderhandelaars op aan dat zij deze enorme uitdaging aangaan die zij ons geschetst hebben en ik wens hen het beste toe. Ik spoor hen tevens aan hierbij op een zekere en voorzichtige manier tewerk te gaan.

Vanhecke
Voorzitter, met deze "Agenda 2000" is opnieuw gebleken waar de politieke macht in de Europese Unie werkelijk ligt: bij de Commissie. Nochtans moet ik eraan herinneren dat de Europese Commissie ten gronde niets meer is dan een college van politiek benoemde hoge ambtenaren. Men kan het deze ambtenaren niet kwalijk nemen dat zij gebruik maken van het initiatiefrecht waarover zij beschikken. Uiteraard niet. Maar het is en blijft in mijn ogen een ongezonde en zelfs fundamenteel ondemocratische manier van werken en naar mijn mening ook volledig in tegenspraak met het arrest van het Hof van Karlsruhe dat bepaalt dat de Europese Unie een statenverbond is, en géén federale superstaat met een Commissie als superregering in wording.
Ik moet mij verder door tijdgebrek, maar ook omdat ik geen commentaar ten gronde wil brengen op een document van ruim 1100 bladzijden dat wij pas enkele minuten geleden ontvangen hebben en dat niet eens in mijn eigen taal beschikbaar is, tot twee zijdelingse opmerkingen beperken.
Ten eerste, de Commissie bevestigt haar standpunt van 1989 als zou Turkije "nog" niet klaar zijn om lid te worden van de Europese Unie. Wie zal eindelijk eens zeggen dat aan het lidmaatschap van de Europese Unie niet slechts economische en politieke voorwaarden verbonden zijn, maar dat er doodsimpel ook geografische en culturele beperkingen zijn die met zich meebrengen dat een niet-Europees land als Turkije, niettegenstaande het goede nabuurschap en de best mogelijke relaties, geen lid van de Europese Unie kàn worden.
In de tweede plaats stellen we vast dat vele landen van het voormalige Oostblok nog een zeer lange weg van economische heropstanding af te leggen hebben. Het wordt dan ook hoog tijd voor Europa om alle programma's van zogenaamde ontwikkelingshulp te herbekijken en absolute voorrang te geven aan de financiering van een soort Marshall-programma voor déze landen. Ik heb niet de indruk dat aan deze noodzaak op voldoende wijze tegemoet gekomen wordt in het voorliggende beleidsplan.

Arias Cañete
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijne heren commissarissen, dames en heren afgevaardigden, wij hebben zopas geluisterd naar de voorstelling door de Commissie van de zogenaamde Agenda 2000. Die wil de verschillende verzoeken om toetreding tot de Unie evalueren en een antwoord bieden op de vragen die de Europese Raad van Madrid geformuleerd heeft.
Wij kunnen dit pakket niet op een simplistische manier beoordelen maar moeten de verschillende aspecten afzonderlijk bestuderen.
Wij kunnen het zonder voorbehoud eens zijn met de voorstellen die waarborgen dat er zo snel mogelijk een redelijke en gestructureerde uitbreiding van de Unie komt. Ik kan als Spanjaard, als vertegenwoordiger van een land dat lange tijd aan de poorten van de Gemeenschap heeft aangeklopt, perfect de terechte verzuchtingen van de verschillende kandidaat-lidstaten begrijpen.
Het baart ons echter zorgen, mijnheer de Voorzitter, dat onvoldoende financiële middelen worden uitgetrokken wanneer zo'n ambitieus en politiek gerechtvaardigd pakket voor de uitbreiding wordt voorgesteld.
Toen eerdere Commissies de zogenaamde pakketten Delors I en II voorlegden, samen met de ambitieuze doelstellingen die werden geschetst, kreeg de Gemeenschap de nodige middelen om deze terechte ambities te verwezenlijken.
Zoals de Commissie zelf erkent in haar mededeling, gaat het hier om het belangrijkste uitbreidingsproces in de communautaire geschiedenis, vanuit welk oogpunt men het ook benadert, hetzij geostrategisch, politiek, economisch of sociaal.
Het gaat om meer dan 105 miljoen mensen, een oppervlakte van meer dan 1 miljoen km2 , landen die nog geen derde van het gemiddelde communautaire inkomen in BNP per hoofd van de bevolking halen en waar zo'n 26 % van de bevolking in de landbouw actief is tegenover gemiddeld 5 % in de Unie.
Men wil niet alleen deze belangrijke uitdaging uitgaan maar ook het beleid voor economische en sociale samenhang behouden, het nieuwe werkgelegenheidsbeleid lanceren dat in Amsterdam uitgewerkt is en de voortzetting van de overige communautaire beleidslijnen waarborgen zonder de communautaire begroting ook maar in het minst te verhogen en de inkomstenstructuur te wijzigen. Men wil ons ervan overtuigen dat dit alles kan worden gefinancierd zonder het plafond van de communautaire begroting te verhogen boven 1, 27 %, zoals in de huidige financiële vooruitzichten is vastgelegd. Er worden bovendien financiële vooruitzichten vastgelegd waarin de betalingskredieten zelfs verminderd worden in vergelijking met 1999 en dalen van 1, 25 %, zoals voorzien in de tabel die ons wordt voorgelegd, tot 1, 22 % voor 2006. De Unie wordt uitgebreid en tegelijkertijd worden de betalingskredieten verminderd.
Als dit het uitgangspunt is, mijnheer de Voorzitter, lijdt het geen twijfel dat relatief gezien gesnoeid zal moeten worden in een aantal van de bestaande communautaire beleidslijnen in het kader van de Unie met Vijftien.
En om welk beleid gaat het? Inderdaad, om het beleid voor samenhang. Volgens het voorstel zal de pretoetredingsfase gefinancierd worden met 500 miljoen ecu uit rubriek 1 en 1 miljard ecu uit rubriek 2. Deze bedragen zullen oplopen tot 45 miljard ecu voor rubriek 2 wanneer vanaf 2002 en tot 2006 de eerste landen toetreden.
Natuurlijk wordt in de mededeling nergens gerechtvaardigd hoe men aan dit magische cijfer van 45 miljard ecu voor de uitbreiding komt. Waarom 45 miljard ecu en niet 90 of 35 miljard? Des te meer daar men het heeft over een stapsgewijze uitbreiding waarbij niet alle landen tegelijk toetreden.
Bovendien wordt een plafond van 0, 46 % van het communautaire BIP gehandhaafd voor het totale bedrag dat voor het regionaal beleid wordt uitgetrokken. Dit betekent dat de groei van deze rubriek relatief gezien bevroren wordt op het peil voor 1999. Dit zal tot een achteruitgang leiden aangezien een plafond wordt vastgelegd voor de toename van de middelen die voorhanden zijn voor het beleid dat het nauwst samenhangt met de doelstelling van economische en sociale samenhang. Het aantal regio's en kandidaat-lidstaten dat in aanmerking komt voor het totale bedrag aan middelen, waarvan de groei bevroren wordt, neemt immers toe. Bovendien valt de financiering van de pretoetreding grotendeels ten laste van rubriek 2 van de financiële vooruitzichten.
Men verhult deze achteruitgang met een schijn van vooruitgang. Men stelt inderdaad dat ongeveer twee derden van alle middelen voor doelstelling 1 gereserveerd zullen worden en kondigt een grotere geografische concentratie van de middelen aan. Wij moeten er echter aan herinneren dat doelstelling 1 ook vandaag in de huidige financiële vooruitzichten al twee derden van alle middelen opslorpt. Men moet tevens verduidelijken wat het woord "ongeveer" precies inhoudt want het percentage voor doelstelling 1 mag in geen geval lager liggen dan het huidige percentage. We moeten ook bedenken dat de meest welvarende regio's geen extra inspanning zullen leveren voor de uitbreiding als gevolg van de bevriezing van de communautaire begroting aan de inkomstenzijde en de voorziene vermindering van de betalingskredieten van 1, 25 tot 1, 22 % in de nieuwe financiële vooruitzichten. Mijns inziens is het standpunt van de Commissie niet alleen in strijd met artikel 3F van het Verdrag betreffende de Europese Unie, dat het principe van voldoende middelen huldigt, maar ook met de politieke standpunten die dit Parlement indertijd heeft ingenomen in de verslagen Oostlander, van 30 november 1994, Bourlanges-Martin, van 17 mei 1995, en Christodoulou, van 12 december 1996. Al deze verslagen stelden dat de uitbreiding de solidariteit met vijftien niet in het gedrang mocht brengen en dat de communautaire middelen zo nodig verhoogd moesten worden om de uitbreiding te financieren.
Het zal moeilijk zijn om vele nationale parlementen, vooral in de cohesielanden, uit te leggen hoe dit uitbreidingsproces gefinancierd zal worden.
Maar ondanks deze kritiek van algemene aard bevatten de voorstellen van de Commissie, die een weerslag hebben op het beleid voor economische en sociale samenhang, een aantal heel positieve elementen, waarmee wij de Commissie en heel in het bijzonder de bevoegde commissaris, mevrouw Wulf-Mathies, moeten feliciteren. Zij was tijdens de hele duur van dit hervormingsproces beschikbaar voor de Commissie regionaal beleid van dit Parlement en ik dank haar heel in het bijzonder voor deze beschikbaarheid.
Positief zijn het behoud in de huidige formulering van het Cohesiefonds, dat ons inziens de minder begunstigde lidstaten de kans biedt een ontwikkelingsbeleid te voeren dat het volledige nationale grondgebied bestrijkt; de verstandige vereenvoudiging van de doelstellingen van de structuurfondsen, die echter transparante, eenvoudige en uiterst objectieve criteria zal vergen voor de gebieden die in aanmerking komen; en de vereenvoudiging van de beheersprocedures, waar de sociale partners en de regionale overheden herhaaldelijk op aangedrongen hebben.
Tenslotte dank ik de Commissie voor de enorme inspanningen en het werk die de uitwerking van dit voorstel ongetwijfeld gevergd hebben. Ik vertrouw erop dat dit Parlement er de komende maanden in zal slagen de punten in dit voorstel, waarmee wij het niet eens zijn, te verbeteren. De uitdaging die ons wacht is immers van enorm politiek belang en zonder voorgaande en wij zullen dan ook met zijn allen onze inspanningen moeten bundelen.

Collins, Gerard
Mijnheer de Voorzitter, de lasten van de financiering van de uitbreiding van de Unie naar het oosten moeten op een rechtvaardige en billijke manier verdeeld worden over de huidige lidstaten. Het voorstel om de communautaire begroting te bevriezen op 1, 27 % van het Europese BNP betekent dat er in reële termen gesnoeid zal worden in de structuurfondsen die voorhanden zijn om de economische groei in de minder ontwikkelde regio's van de huidige vijftien lidstaten te bevorderen. Dit zou een stap achteruit zijn die de positieve resultaten dreigt te ondermijnen die nu in sommige delen van de Unie, zoals bijvoorbeeld in Ierland, geboekt worden met steun uit hoofde van de structuurfondsen.
De structuurfondsen moeten op hun huidige peil behouden blijven voor de vijftien lidstaten tot de doelstelling, om iedereen in de Unie gelijke kansen te bieden, bereikt is. De voorwaarden om voor deze steun in aanmerking te komen moeten echter herzien worden. Momenteel houdt de maximumgrens van 75 % van het BNP geen rekening met belangrijke factoren als werkloosheid en het perifere karakter. Er moet rekening gehouden worden met het werkloosheidspeil om te bepalen of regio's in aanmerking komen voor steun uit hoofde van de structuurfondsen.
Ook vervoers- en communicatiekosten kunnen een enorme rol spelen wanneer wordt nagegaan of een industrietak concurrentieel is. Er moet enigszins rekening gehouden worden met het perifere karakter om ervoor te zorgen dat de industrie ook banen blijft scheppen in perifere gebieden nadat de zone met de eenheidsmunt gecreëerd is.
De Unie moet structurele maatregelen blijven nemen om een evenwichtige ontwikkeling in de Unie aan te moedigen en te vermijden dat de mobiele investeringen allemaal naar het centrum gaan. Voor de Commissie wijzigingen voorstelt inzake de regio's die voor verschillende niveaus van structurele steun in aanmerking komen, moet zij ook de niveaus van de economische groei binnen een regio beoordelen. Het zou zeker verkeerd zijn dat een regio, die nog altijd onder de grens van 75 % zit, niet langer in aanmerking komt voor steun omdat hij door de Commissie wordt samengevoegd met de meest welvarende naburige regio. Zo wordt bijvoorbeeld de sterke economische groei aan de Ierse oostkust niet noodzakelijkerwijs weerspiegeld in alle delen van het land. De Commissie moet dan ook rekening houden met het bestaan van ongelijke groeiritmes in één en hetzelfde land of in één en dezelfde regio.
Landbouw is een levensbelangrijke tak van de Ierse economie en de verdediging van het inkomenspeil van de Ierse familiebedrijven staat centraal in onze verzuchtingen inzake plattelandsontwikkeling. De landbouw moet inderdaad concurrentieel zijn, zich aanpassen en rekening houden met veranderende omstandigheden als de uitbreiding van de Unie en de voorwaarden van de wereldhandel maar wij moeten de landbouwers ook afdoende vergoeden voor de prijsverminderingen die dit zal meebrengen.
De voorstellen van de Commissie inzake directe inkomenssteun aan de landbouwers vormen een essentieel onderdeel van het globale pakket. Onze landbouwers moeten waarborgen krijgen dat zij voldoende rechtstreekse inkomenssteun zullen ontvangen op middellange tot lange termijn opdat zij plannen kunnen maken voor de toekomst. Een toename van de productie mag enkel overwogen worden voor die teelten die vlot kunnen worden afgezet en de landbouw moet zich in dit kader voorbereiden op de uitdagingen van de wereldhandel. De beste methode om de sector hierop voor te bereiden is de invoering van een stabiel steunstelsel op lange termijn voor onze familiebedrijven.
Tenslotte ben ik het volledig eens met de heer Pasty dat wij over een behoorlijke en eerlijke tijdspanne moeten beschikken om deze uiterst belangrijke voorstellen, die de heer Santer namens de Commissie heeft voorgelegd, te bespreken. Dit even snel afhaspelen voor 12.00 uur doet geen recht aan de verklaring die Commissievoorzitter Santer afgelegd heeft. Dat is gekkenwerk en hij verdient veel beter.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie voor uitbreiding van de Unie is naar mijn mening een goed voorstel. Het kan ten uitvoer worden gelegd zonder dat de instellingen gewijzigd hoeven te worden. Onder de kandidaatlanden bevinden zich Estland en Polen, die als lidstaten een versterking van de noordse dimensie zouden betekenen. De herziening van het landbouw- en regionale beleid moet een groot aantal wijzigingen inhouden. Doelstelling 6, die voor de noordelijkste gebieden van de Unie van levensbelang is, moet behouden blijven en de steun in het kader van deze doelstelling moet net zo hoog worden als de steun die aan regio's van doelstelling 1 wordt gegeven. Het verlagen van de productieprijs voor landbouwproducten mag alleen worden goedgekeurd indien er een rechtvaardige compensatie tegenover staat en de productieprijs in ieder geval boven de fluctuerende productiekosten blijft liggen. Bij de hervorming van het GLB moet in de gemeenschappelijke financiering ook de nationale steun worden begrepen, die de Unie op grond van de bijzondere noordse omstandigheden in Finland heeft goedgekeurd, maar die Finland zelf moet financieren, hetgeen in strijd is met de algemene grondbeginselen van het GLB-stelsel.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik maak me om de volgende redenen zorgen over de mededeling van de Commissie. Ten eerste, de uitbreiding van de Unie met een hele reeks landen veronderstelt dat alle Parlementsleden - en burgers - op voet van gelijkheid worden voorgelicht. Nu reeds blijkt evenwel dat de Duits-, Engels- en Franstaligen in de Unie gelijker worden behandeld dan de anderen. Ik maak me dan ook ongerust over het toekomstig gebruik van de officiële talen van de Unie - en probleem waarop ik trouwens al vaker heb gewezen. Ten tweede, het baart me zorgen dat de Commissievoorzitter enkele weken na de Top van Amsterdam verklaart dat het Verdrag opnieuw moet worden herzien om de institutionele problemen van de Europese Unie op te lossen. Ik vraag me af welk vertrouwen de Europese burgers nog hebben in de Unie, als ze horen dat haar regering - de Commissie - verzoekt om een andere grondwet - met name een nieuw Verdrag - op het ogenblik dat de huidige nog niet formeel werd geratificeerd. Ik kan me voorstellen welke politieke gevolgen zo'n verklaring zou hebben als ze door de nationale regeringen werd afgelegd. Ten derde, ik zit in over het onzekere lot van het Cohesiefonds en de Structuurfondsen. Ten vierde, ik dring aan op betere perspectieven op toetreding voor landen als Bulgarije en Roemenië.

Novo Belenguer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijne heren commissarissen, vandaag beginnen wij de weg uit te stippelen en aan te duiden die wij in de eerste jaren van het komende millennium zullen volgen. Deze weg is heel belangrijk voor de toekomst van de Unie.
Dit is het eerste debat over een onderwerp waarop wij echt met zijn allen wachten en ik reken erop dat wij nog veel meer kansen zullen krijgen om -zoals hier al gezegd is- de voorwaarden, de overeenkomsten en de wijzigingen voor de uitbreiding en het financieel pakket te bespreken. Dit dient te gebeuren op basis van een uitgangspunt waarmee de Commissie zelf ingestemd heeft tijdens de jongste bijeenkomst van de Commissie regionaal beleid: dat het zuiden de rekening voor het oosten niet hoeft te betalen of niet mag betalen. Wij moeten oog hebben voor een aantal feiten die gebleken zijn uit de analyse en het onderzoek van de laatste periode van uitbreiding van de structuurfondsen en het Cohesiefonds. De verschillen tussen de tien rijkste en de tien armste gebieden blijven dezelfde. En wat de werkloosheid -een kwestie die van levensbelang is voor de toekomst van de Unie- betreft: de fondsen hebben de werkloosheid in Europa niet verminderd. De 25 armste regio's kennen een grotere werkloosheid dan de 25 rijkste regio's.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, is het ons inziens gevaarlijk om voor de financiering van deze uitbreiding op de landbouw te rekenen want die kampt, zoals u en wij allen weten, met enorme risico's.
Tenslotte wil ik nog mijn steun betuigen voor degenen die gezegd hebben dat een nieuwe Intergouvernementele Conferentie moet gehouden worden, waar dieper wordt ingegaan op de noodzakelijke hervorming van de Europese instellingen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, de Agenda 2000 is een indrukwekkend totaalconcept, waarbij alle politieke krachten in Europa moeten worden betrokken, ook die welke een totaal andere visie op een gezonde, vreedzame toekomst van Europa hebben dan de Commissie.
Om succes te boeken zal men op alle terreinen de moed moeten hebben prioriteiten te stellen en van het principe van de gelijkheid voor iedereen moeten afstappen. Positief is de aandacht voor het milieu bij de plattelandsontwikkeling en in het landbouwbeleid. Men zal op alle terreinen de taboes moeten doorbreken en niet meer aan struisvogelpolitiek mogen doen.
De heer Santer heeft gezegd dat de euro volgens tijdschema op 1 januari 1999 moet worden ingevoerd. De vraag is wellicht of men de euro op die datum tegen de wil van vele burgers in zal kunnen invoeren als men tegelijkertijd ook de grote doelstellingen van de Agenda 2000, vooral de uitbreiding, moet bereiken.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Commissie, ik had graag gezien dat uw diensten over voldoende tijd hadden beschikt om een dunner boek te schrijven. Het is moeilijk om weinig en goed te schrijven. Hoe dan ook, ik heb in uw betoog geen enkele aanwijzing gehoord over de vraag of het al dan niet mogelijk is voort te gaan met de communautaire preferentie, of het mogelijk is voort te gaan met de eenheidsmarkt, of het mogelijk is voort te gaan met de financiële solidariteit. Veertig jaar geleden had dit zin en nu ook!
Wat het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid betreft lijkt het mij bovendien dat de aanpassing uiterst belangrijk zou zijn indien zij de facto verband hield met de natuurlijke handicaps van de landen, indien zij verband hield met de werkgelegenheid en het grondgebied. Het was een maatregel die - naar mijn mening - heel zinvol is en, omdat ik dit reusachtig document nog niet heb gelezen, weet ik natuurlijk niet of het al dan niet mogelijk is deze te handhaven.
Ik wil hoe dan ook, in verband met de middelen van de Gemeenschap, in verband met de begroting waarvan velen zeggen dat zij niet toereikend is voor de uitbreiding, vragen hoe het mogelijk is dat er met geen woord wordt gerept over de institutionele manier om de fraude op het communautair grondgebied te bestrijden, een fraude die oploopt tot biljoenen ecu, hetgeen er natuurlijk voor zou zorgen dat wij momenteel meer geld hebben om de uitbreiding en ons eigen intern economisch beleid te financieren? Hoe is het mogelijk dat onze ayatollah's op begrotingsgebied, die trachten te snijden in de juiste uitgaven voor juiste activiteiten, altijd over het hoofd zien dat de Gemeenschap momenteel voor biljoenen ecu wordt bestolen bij de BTW, iets dat niet alleen de Gemeenschap en de belangen van de lidstaten benadeelt, maar ook het reële concurrentievermogen en de eerlijke concurrentie, alsook de overlevingskansen van de ondernemingen? Ik had graag dat u hierover nadacht, geachte voorzitter van de Commissie.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, het enige passende antwoord op de vragen van de collega's over de uitbreiding van de Unie is dat de Commissie en haar entourage tegen elke prijs willen verbergen dat de verruiming alleen van levensbelang is voor het roofzuchtig grootkapitaal in Europa dat met het oog op de vermeerdering van zijn winsten meer ruimte nodig heeft om zijn activiteiten te ontplooien.
De Commissie verhult ook dat vooral de kleine en minder ontwikkelde lidstaten van de Unie en onze werknemers zullen opdraaien voor de kosten die de uitbreiding met zich brengt, wat blijkt uit zowel haar zinspeling dat op de fondsen voor het GLB en de Structuurfondsen wordt besnoeid - wat in de eerste plaats de armere landen treft - als haar stilzwijgen over de middelen voor de aanpak van het werkloosheidsprobleem - waarvan de werknemers het grote slachtoffer zijn.
Voorts stelt de Commissie dat de onderhandelingen met Cyprus zullen uitmonden in het Unielidmaatschap van het eiland, en beweert ze dat Cyprus niet de gegijzelde van Turkije mag worden. Tegelijk onderneemt ze echter een nieuwe - onterechte - poging om Turkije in een gunstig daglicht te stellen, omdat ze maar al te goed weet dat een mogelijke toetreding van het eiland uitsluitend afhangt van de goedwilligheid van de heer Denktash, Turkije en de Verenigde Staten. Dat alles bewijst dat de Agenda 2000 zal leiden tot een Europa dat voor het grootkapitaal hoge winsten in petto houdt maar zijn volken in diepe ellende dompelt.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, tal van problemen werden in het debat al aan de orde gesteld. Ik wil er de aandacht op vestigen dat de pers de Agenda 2000 vergelijkt met het Verdrag van Jalta en ze beschouwt als een document dat het Europese landschap de volgende 50 jaar zal bepalen. Hoewel we de tekst nog niet hebben gelezen en die bewering van de media dus niet kunnen ontkennen of bevestigen, hopen we dat dit niet het geval is - zodat ze geen littekens in Europa nalaat zoals die welke door de Conferentie van Jalta werden veroorzaakt. Ik verzet me in elk geval tegen het besluit bepaalde landen van de eerstvolgende uitbreiding van de Unie uit te sluiten, wat aanleiding zal geven tot bitterheid, twijfels en spanningen en indruist tegen de - dikdoenerige - beloften die eerder werden gedaan.
De Commissievoorzitter had het over een nieuw Marshallplan. De discriminerende wijze waarop de kandidaattoetreders worden behandeld, kan evenwel alleen worden goedgemaakt door de stimulering van programma's ten gunste van de landen die in de nabije toekomst geen kans op integratie in de Unie maken - waarbij ik vooral dank aan Bulgarije en Roemenië, die met grote problemen te kampen hebben.
Cyprus, dat aan alle economische voorwaarden voor toetreding voldoet, komt historisch gezien als eerste voor lidmaatschap in aanmerking. De Unie is trouwens al precieze toetredingsverbintenissen jegens het eiland aangegaan, waarnaar de heer Santer daarnet overigens heeft verwezen. Ik benadruk in dit verband dat de regering van de Republiek Cyprus - ondanks de voortdurende onverschilligheid van de Turkse zijde - te goeder trouw aan nieuwe gesprekken over de Cyprische kwestie is begonnen. Het eiland mag echter niet de gegijzelde worden van de grillen van derden, en daarom mag de regeling van het probleem Cyprus geen voorwaarde voor Unielidmaatschap zijn.
Ik stel me ook vragen bij de institutionele hervormingen, die voor de Unie weliswaar onontbeerlijk zijn maar in geen geval afbreuk mogen doen aan haar samenhang en de gelijke behandeling van haar lidstaten - zodat men de Structuurfondsen niet mag laten opdraaien voor de kosten van de uitbreiding. Voorts moet de Unie op weg naar het jaar 2000 tevens het probleem van de werkloosheid aanpakken.
Tenslotte wens ik te benadrukken dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid al geruime tijd is afgestemd op de vernietiging van de agrarische sector in de zuidelijke lidstaten, zodat dit beleid dringend aan heroriëntatie toe is.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, het is een bekend verschijnsel dat men verbergt dat projecten zijn mislukt door steeds maar nieuwe te starten. De Europese Unie heeft in bijna alles gefaald: de werkloosheid, het economisch beleid, het landbouwbeleid, milieubeleid en fraudecontrole. Zou het niet beter zijn als de Unie eerst haar eigen problemen oploste voor zij anderen erbij betrekt?
Dit project is slecht voorbereid. Er bestaat geen betrouwbare analyse van de kosten en de sociale gevolgen. Tenslotte is men erop tegen dat de Unie aan de kandidaatlanden hun binnenlands beleid dicteert en van hen onderwerping eist aan de destructieve economisme dogma's van de Unie, net alsof deze landen geen eigen waarden inbrengen maar als kolonies behandeld moeten worden, waarvan men de hulpbronnen kan opkopen en de bevolking kan overheersen. Dit, mijnheer de Voorzitter, is geen gelukkig uitgangspunt voor een project om het Europa van 1930 aldus te kopiëren.

Van Bladel
Voorzitter, in deze eeuw kwam het niet veel voor dat we uit een situatie van vrede werken aan het lot van Europa. Inderdaad, een historische kans. De Commissie heeft een samenhangend voorstel op tafel gelegd waarmee veel geld gemoeid is. Het mag echter nooit zo gaan zijn dat dit een monopoliespel wordt waarbij subsidies heen en weer worden geschoven en de daardoor toch al geringe samenhang tussen noord en zuid binnen de Unie verder zal worden verstoord. Veel zal daarbij afhangen van de overredingskracht om de aanpassing van het gemeenschappelijke landbouwbeleid te realiseren. Daarbij kan niet worden voorbijgegaan, Voorzitter, aan de afspraken die openstaan met de Middellandse-Zeelanden, die voor een deel ook een agrarische basis hebben. Mevrouw Aelvoet heeft een voorbeeld gegeven van waar het niet goed gaat. Spanje ligt dwars bij het associatieakkoord met Jordanië voor een paar ton tomaten. Een slecht voorteken, ook voor die landen in Oosteuropa. We zijn met elkaar onderweg in een uitbreidende markt. Gaandeweg zullen we de burger ervan moeten overtuigen dat Schengen, Nato en de Unie ergens met elkaar in verband staan en uiteindelijk gaandeweg tot een nieuw politiek verband zullen leiden dat uitstijgt boven de markt.
Een zorg blijft mij, Voorzitter, de onderbesteding van PHARE en de structuurfondsen. Dit valt niet uit te leggen aan de burger. Daarin moet snel verandering komen, anders verliezen we die steun van de burger.
Agenda 2000 rekent definitief af met de Tweede Wereldoorlog. Duitsland wordt voorgoed geïntegreerd en wij dragen gezamenlijk daarvoor de verantwoordelijkheid en de last. Een uitdaging, maar ook een illustratie van de interne kracht van Europa. Een initiatief dat wij als parlementariërs willen verdedigen tegenover onze kiezers. Een initiatief dat, Voorzitter, na bestudering een beter tijdstip dan dit uurtje op de woensdagmorgen waard is.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, de voorwaarden van de Commissie met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie zijn voornamelijk gebaseerd op het laten concurreren van economieën en volkeren. Dat is in het bijzonder het geval in de landbouwsector waarin de Commissie overigens nauwelijks blijk geeft van voorstellingsvermogen want haar voorstellen zijn grotendeels ontleend aan het Amerikaanse model: zij zijn gebaseerd op de daling van de productieprijzen, gedeeltelijk gecompenseerd door rechtstreekse inkomenssteun.
Deze voorstellen passen in het keurslijf van de regels van de Wereldhandelsorganisatie die een instrument dreigt te worden dat uitsluitend in dienst is van de Verenigde Staten zoals de uitspraken over bananen en hormonenvlees hebben aangetoond. Deze uit naam van het heilige concurrentievermogen vastgestelde richtsnoeren benadrukken de daling van de landbouwprijzen en de vermindering van het aantal landbouwers. Zij zouden wel eens kunnen resulteren in een daling van de landbouwuitgaven hetgeen nadelig zou zijn voor onze landbouw.
De mogelijkheid om de inkomenssteun aan te passen kan interessant zijn op voorwaarde dat een dergelijke aanpassing tot uiting komt in het weer in evenwicht brengen van de steun ten gunste van de kleinere en middelgrote exploitanten en van de minstbegunstigde producties.
De gekke-koeiencrisis zou moeten leiden tot het breken met de huidige ultraliberale en productivistische logica die schadelijk is voor de belangen van producenten en consumenten. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet rechtvaardiger worden en moet een juiste vergoeding voor de landbouwwerkzaamheden garanderen, een herverdeling van de hulpbronnen ten gunste van de minst ontwikkelde gebieden, de invoering van een nieuwe communautaire preferentie, een aanpassing en een vaststelling van een plafond voor de landbouwsteun, teneinde tegelijkertijd te kunnen strijden tegen de overintensivering en de verwoestijning die beide schadelijk zijn voor het milieu.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik weet dat uw agenda vandaag heel vol is, maar ik wil toch kort mijn dank uitspreken aan alle sprekers tijdens dit debat. Ik ben mij er terdege van bewust dat de Commissie hen in een moeilijk parket heeft gebracht door hen vandaag een pakket van 1350 pagina's te overhandigen waarin zeer belangrijke problemen behandeld worden en waarin de grondslagen worden gelegd van de structuur van het Europa van de 21ste eeuw. Het is waar dat dit document nogal snel gepresenteerd is maar anderzijds ben ik van mening dat men hulde moet brengen aan al diegenen die onmiddellijk hebben willen ingaan op de interpellatie van de Commissie.
Ik ben ervan overtuigd dat dit onder het Luxemburgse voorzitterschap een van de centrale punten zal worden die tijdens de verschillende Raden van ministers worden behandeld. Ik ben er ook zeker van dat u de gelegenheid zult hebben om dit onderwerp uitvoerig te bespreken met de verantwoordelijke commissarissen, te weten mevrouw Wulf-Mathies in verband met de structuurfondsen - waarover herhaaldelijk, overigens ten onrechte, is gesproken in een kader dat niet altijd overeenkomt met het door ons vastgestelde kader - en met commissaris Fischler voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Beide commissarissen zullen u uitleg geven over de door de Europese Commissie nagestreefde doeleinden in het kader van haar Agenda 2000.
Deze Agenda 2000 is gericht op het creëren van de noodzakelijke voorwaarden in een wereld die verandert en waarin Europa vanzelfsprekend ook moet veranderen. Natuurlijk moet de uitbreiding hierin worden opgenomen maar het is ook noodzakelijk dat wij ons aan de internationale omgeving aanpassen en dat wij onze rol op het internationale toneel kunnen spelen.
Nu zegt u mij dat wij getracht hebben de kwadratuur van de cirkel te maken. Ja, in zekere mate, omdat wij rekening hebben gehouden met de uitbreiding, evenals met de gevolgen van de uitbreiding voor een bepaald aantal beleidslijnen, met name voor de structuurfondsen en voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar ook voor andere. Dientengevolge hebben wij een nieuw financieel kader ontwikkeld voor het interne beleid. In dit beleid staan de zorgen van onze burgers en het aannemen van de uitdagingen van het Europa van de 21ste eeuw centraal.
Dit document van de Commissie bevat een geheel van gegevens. In dit opzicht hebben wij in ieder geval onze verantwoordelijkheden op ons genomen en hierdoor heeft de Commissie ons getoond dat zij als politieke Commissie optreedt, als communautaire politieke instelling. Ik zou tegen mijnheer Vanhecke willen zeggen dat de Commissie geen forum is van apathische technocraten zoals soms gezegd wordt, zij is niet samengesteld uit hoge ambtenaren. Integendeel. Ikzelf ben in juni 1994 in dit Europees Parlement gekozen. Ikzelf ben als premier verkozen in mijn land. Evenals anderen kan ik prat gaan op de nationale en de Europese soevereiniteit.
Wij spelen dan ook onze rol, samen met mijn collega's van de Commissie, als politieke instelling in deze Europese politieke Unie en in dat kader hebben wij onze eigen verantwoordelijkheden op ons genomen.
Ik wil echter de juistheid aanvechten van twee algemene opmerkingen die op bepaald moment zijn gemaakt. Wat de kosten betreft die zo laag mogelijk zijn gehouden, bevestig ik dat deze kosten niet gedekt worden door het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zij worden evenmin gedekt door de structuurfondsen. Dankzij de hervormingen in het financiële kader hebben wij de structuurfondsen gecentraliseerd, gehergroepeerd en gereorganiseerd om deze doeltreffender te maken. Bij het analyseren van de cijfers zult u zien dat de lidstaten over de gehele periode 15 % meer steun van de structuurfondsen krijgen dan tot nu toe het geval is. Het is dan ook verkeerd en eenvoudigweg onjuist als men mij zegt dat de uitbreiding nu gefinancierd wordt door de inkrimping van de structuurfondsen. Dat komt niet overeen met de waarheid. Dat komt niet overeen met de in dit document genoemde cijfers en ik vraag u dan ook deze te bestuderen.
Vervolgens wil ik eveneens de juistheid aanvechten van een ander proces dat tegen de Commissie is aangespannen op grond van haar vermeende bedoelingen. Sommigen hebben het zelfs over Jalta gehad, over de totstandkoming van een nieuwe demarcatielijn in Europa. Dat is verkeerd! De Commissie heeft gezegd, en de heer Van den Broek en ikzelf hebben dit zeer duidelijk opgemerkt, dat er een breed onderhandelingsproces van start is gegaan en dat alle kandidaat-lidstaten zonder uitzondering volwaardig lid kunnen worden van de Europese Unie. Om die reden hebben wij eveneens een bepaald aantal structuren opgezet om tot een echt partnerschap voor de toetreding te komen. Zo hebben wij de zaken gepresenteerd.
Om die reden hebben wij ook deze Europese conferentie in het leven geroepen waarin alle landen verenigd zijn die lid van de Europese Unie willen worden. Alleen in die zin, op basis van objectieve criteria en van analyses die door onze diensten in samenwerking met internationale deskundigen zijn uitgevoerd, zoals de heer Van den Broek heeft gezegd - en om politieke redenen hebben wij hieraan geen deel genomen - hebben wij aangekondigd met welke kandidaat-lidstaten op dit moment de onderhandelingen van start kunnen gaan die op middellange termijn worden afgerond. En het gaat hierbij om een toekomstgerichte visie.
Op het vlak van de mensenrechten kan er geen verdeling gemaakt worden tussen de verschillende lidstaten, de mensenrechten zijn nu eenmaal ondeelbaar en wij hebben in dat opzicht een zeer vastberaden standpunt ingenomen, dat overigens met een aantal zorgen van uw Parlement overeenstemt. Op economisch gebied en wat de vervulling van de economische criteria betreft, waarbij op grond van onze eigen analyses uitgegaan wordt van de geleidelijke ontwikkeling van de verschillende lidstaten in de toekomst, komen wij echter tot de conclusie dat het vanaf nu, terwijl nog geen enkele kandidaat op dit moment aan alle economische criteria voldoet, mogelijk is om met sommigen van hen onderhandelingen te openen.
Vanzelfsprekend heeft de Europese Raad het laatste woord, maar wij hebben onze eigen verantwoordelijkheden opgenomen in het kader van de ontwikkeling van het internationale klimaat dat ons bezighoudt. Ik ben het eens met diegenen die net als ik beweren dat de uitbreiding een unieke kans is. Voor de eerste maal in meer dan vijfhonderd jaar hebben wij de historische kans om ons continent met zichzelf te verzoenen en wel in vrede en vrijheid. Wij moeten deze kans aangrijpen. Deze uitbreiding moet dan ook succesvol zijn. Dat is mijn enige streven, het streven van deze Commissie waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn.
Laten wij dan ook alle bekrompen problemen, strategieën en listen achterwege laten die in politieke kringen, en dat moet gezegd worden, soms op een zekere hypocrisie wijzen, omdat het succes van de uitbreiding hier van belang is. Dat is het gevoel en de plicht van deze Commissie. In deze zin hebben wij u het pakket Agenda 2000 gepresenteerd.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een eenvoudige vraag gesteld. Ik vroeg in hoeverre Letland toch nog mee kan doen met de eerste uitbreiding indien het over twee jaar aan alle voorwaarden voldoet?

Santer
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat de heer Van den Broek in zijn betoog een duidelijk antwoord heeft gegeven op deze vraag. Als u hem heeft horen spreken, heeft hij heel duidelijk gezegd dat dit proces op gang wordt gebracht als de Europese Raad, waarvoor wij jaarlijks een verslag opstellen, van mening is dat een land aan een bepaald aantal criteria voldoet. Als dit land ook op basis van onze eigen analyses aan de criteria voldoet, kunnen wij de Europese Raad aanbevelen om onderhandelingen te openen met het betrokken land.
Ik ben van mening dat dit een bevestigend antwoord op uw vraag is.

Financiering van het GBVB
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0249/97) van de heer Samland, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie inzake bepalingen betreffende de uitvoering en financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.

Samland
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het document dat wij vandaag bespreken is door de plenaire vergadering al een succes genoemd. Tijdens de tweede vergaderperiode van juni heeft het Parlement met betrekking tot de resultaten van Amsterdam met een overgrote meerderheid vastgesteld dat de overeenstemming in de Europese Raad over het institutioneel akkoord over de budgettaire aspecten van het GBVB als een succes en een stap voorwaarts dient te worden beschouwd.
Met dat besluit hebben wij duidelijk gemaakt welke richting wij willen inslaan. Ik wil hier als rapporteur nu niet op de details van die bepalingen ingaan, maar zou toch twee punten willen onderstrepen. In de eerste plaats is het interinstitutioneel akkoord opgesteld om de tweede pijler te onttrekken aan hen die hem op de intergouvernementele conferentie tot verplichte uitgave wilden maken en om hem dus bij de niet-verplichte uitgave te laten. Dat is het resultaat van de besprekingen tussen allen - ik denk daarbij uitdrukkelijk aan de Voorzitter van het Europees Parlement maar ook aan het toenmalige Nederlandse voorzitterschap van de Raad - die daarmee de bevoegdheden van het Europees Parlement veilig hebben gesteld.
Er is ook een ander resultaat bereikt. De heer Spencer, voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, heeft mij uitdrukkelijk toestemming gegeven dat ook in zijn naam te zeggen. Men heeft inderdaad een geïnstitutionaliseerde communicatie over de tweede pijler bereikt tussen onze politici die zich met buitenlandse zaken bezighouden en de werkzaamheden van de Raad in de tweede pijler, die tot nu toe niet overeengekomen of voorgeschreven was. In die zin is dit akkoord een vooruitgang en daarom verzoek ik het Parlement het bij de stemming aan te nemen.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat wij dit akkoord eindelijk moeten ondertekenen. Maar wij mogen zeker niet de illusie koesteren dat dit een overwinning voor het Europees Parlement is want wij zijn enorm onder druk gezet. Als het Parlement hiermee niet had ingestemd, zou de Raad dit tot een verplichte in plaats van een niet-verplichte uitgave gemaakt hebben. Wij hebben het ergste vermeden en mijns inziens kunnen we hierover tevreden zijn. Het is inderdaad juist dat alles nu afhangt van de manier waarop de twee instellingen -de Raad en de Commissie- dit akkoord nu toepassen: de Raad moet het akkoord te goeder trouw ten uitvoer leggen en de nodige informatie verstrekken en de Commissie moet echt met het Parlement samenwerken om doorzichtigheid en een democratische controle te waarborgen. Gezien de omstandigheden is geen andere oplossing mogelijk maar wij moeten er in de toekomst zeker voor ijveren dat zulke voorvallen vermeden worden, waarbij de Raad op een cynische wijze bevoegdheden probeert in te palmen die het Parlement in het verleden goed benut heeft.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie heeft grote inspanningen gedaan opdat de uitgaven voor het buitenlands en veiligheidsbeleid niet verplicht blijven en opdat de bevoegdheden van het Parlement op budgettair gebied niet worden ingeperkt. Wij kunnen dit compromis, waarmee wij het ergste willen voorkomen, alleen maar goedkeuren.
Ik zie echter een probleem en zou graag hebben dat de Commissie mijn vraag, eventueel op een andere dag, zou beantwoorden. Wij hebben altijd vastgesteld dat in het kader van het buitenlands en veiligheidsbeleid niet het budgettaire probleem de zwakke plek is, maar wel de vraag wie wij verantwoordelijk maken en hoe wij de uitgaven controleren. Wij hebben altijd gezegd dat de procedure in artikel J.11 een leemte vertoont. Volgens mij vult dit interinstitutioneel akkoord die leemte niet aan. Ik zou graag hebben dat de Commissie daarover tegenover de Begrotingscommissie nogmaals stelling neemt.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, het is niet uit overtuiging dat onze fractie voor dit interinstitutioneel akkoord stemt, maar uit verantwoordelijkheidsbesef. Wij zijn namelijk van mening dat je deze twee bladzijden niet uit het verdrag van Amsterdam kunt lichten en ze even tussen neus en lippen kunt aannemen, terwijl de rest van het verdrag zo rommelig is dat de leden van de Europese Raad dat pas in oktober kunnen ondertekenen. Wij beseffen echter ook dat dit misschien nog het wel het minst erge voor het Parlement is, aangezien het er in grote lijnen in geslaagd is de omschrijving van de uitgaven voor het GBVB als niet-verplichte uitgaven te handhaven. We willen echter niet dat wij, door dit akkoord aan te nemen, uit het oog verliezen dat we de aan de Raad gestelde grote uitdaging verloren hebben; hij moest namelijk alle begrotingsuitgaven opnieuw omschrijven. Dat blijft voor ons een zeer belangrijk punt wanneer we in november het verdrag van Amsterdam gaan behandelen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, bij de opening van dit debat en overeenkomstig artikel 128 van het Reglement heb ik aan het voorzitterschap een prealabele kwestie voorgelegd wegens niet-ontvankelijkheid.
U heeft mij niet het woord gegeven. Ondanks de achting die ik voor u heb, betreur ik het dat wij het Reglement niet hebben toegepast: de motie van niet-ontvankelijkheid is terecht en u had mij het woord moeten verlenen.
In principe staat onze fractie niet positief tegenover het interinstitutioneel akkoord. Wij zullen er dan ook niet voor stemmen. Het gaat om een compromis dat is goedgekeurd door de lidstaten in Amsterdam terwijl verscheidene lidstaten er terecht tegen waren dat de uitgaven van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid nietverplichte uitgaven waren. Door dit compromis goed te keuren gaat het Parlement door de knieën ten opzichte van zijn eisen. Nergens ter wereld wordt het buitenlands beleid door beraadslagende vergaderingen gevoerd, maar wel door de uitvoerende macht. Het Parlement kan als deel van de begrotingsautoriteit niet meedoen aan de uitvoering van het buitenlands beleid.
Het gaat bovendien - dank u, mijnheer de Voorzitter, dat u uw taak waarneemt en de stilte in deze Vergadering herstelt - het gaat bovendien om een deel van de akkoorden van Amsterdam: dit akkoord is nog altijd niet geratificeerd! Wat een minachting voor de democratie! Wij keuren een tekst goed, in het geroezemoes dat nu heerst, een tekst die wellicht iets toevoegt aan het Gemeenschapsrecht, een tekst die in minder dan 48 uur is goedgekeurd, in allerijl, en waarbij praktisch ieder debat is geweigerd. De twee belangrijkste fracties van deze Vergadering weigeren zich over deze tekst uit te spreken terwijl zij elk over twee minuten spreektijd beschikten.
Dat is een duidelijke aanwijzing voor het feit dat sinds Maastricht niets veranderd is. Het befaamde democratische tekort van de Europese Unie dat terecht in alle landen van Europa aan de kaak is gesteld, is nog lang niet verdwenen. U weigert de minste tegenspraak, u weigert elke reële beraadslaging, u weigert het woord te geven aan de parlementen van de lidstaten en aan de burgers van de landen van Europa!
(Applaus van de Fractie I-EDN)

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie Unie voor Europa zal voor het voorstel van de heer Samland stemmen.
Ook al hebben wij inderdaad weinig beraadslagingen in de commissie gehad, moet dit verslag niet belangrijker worden gemaakt dan het is. Het biedt onze Vergadering de mogelijkheid om in de komende weken haar mening te geven over alles wat met het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid te maken heeft. Derhalve heeft voorzitter Samland in zijn hoedanigheid als rapporteur het Reglement van onze Vergadering in overeenstemming gebracht met deze belangrijke tekst.
Ik ben van mening dat er aan materiële feiten niet meer belang moet worden gehecht dan zij nu en in de toekomst eigenlijk hebben. In principe is dit verslag een juist verslag en dat is de reden waarom de UPE-Fractie ervoor zal stemmen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan onmiddellijk over tot de stemming.

Stemming
De Voorzitter
Naar aanleiding van de verkiezing van mevrouw Nicole Péry in de Franse Nationale Vergadering en dus van haar ontslagneming uit het Europees Parlement gaan wij over tot de verkiezing van een nieuwe ondervoorzitter. Ik heb één enkele kandidaatstelling ontvangen, die van de heer Jean-Pierre Cot.
Mijnheer Cot, u zult tweemaal applaus krijgen, want ik zal mij tot de Vergadering richten om haar formeel te raadplegen en om te weten of zij aanvaardt u bij acclamatie te verkiezen daar ik enkel uw kandidaatstelling heb ontvangen.
(De Vergadering verkiest de heer Cot bij acclamatie) Mijnheer Cot, van harte gelukgewenst.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, dank u dat u mij het woord verleent voor een verzoek om terugverwijzing naar de commissie overeenkomstig artikel 129 van het Reglement. Ik maak van de gelegenheid gebruik om de heer Cot geluk te wensen met zijn briljante verkiezing.
Ik heb drie redenen voor mijn verzoek om terugverwijzing naar de commissie. Allereerst omdat het debat in de Begrotingscommissie is afgeraffeld. Het was niet mogelijk om amendementen op de ontwerpresolutie in te dienen terwijl deze ontwerpresolutie toch duidelijk afwijkt van het interinstitutioneel akkoord.
Ten tweede is de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid niet geraadpleegd. Welnu, de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid is vanzelfsprekend bevoegd, in toepassing van bijlage VI, I-1 van het Reglement, voor aangelegenheden betreffende het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie.
Ten derde, en dit is de ernstigste kwestie, is de Commissie institutionele zaken niet geraadpleegd. Zij zou haar advies hebben gegeven tijdens haar vergadering op 1 en 2 juli, terwijl dit punt niet eens op de agenda staat. Geen enkele akkoordtekst is rondgedeeld en er heeft geen enkele stemming plaatsgevonden over een of ander advies. Ik neem de leden van deze commissie tot getuige.
Om die reden verzoek ik om terugverwijzing naar de commissie.

Samland
Mevrouw de Voorzitter, ik verzet mij tegen dit amendement van de heer FabreAubrespy. Zijn drie argumenten gaan niet op. In de eerste plaats heeft de Begrotingscommissie gisteravond op een speciale bijeenkomst twee uur lang over de inhoud van de ontwerpresolutie gedebatteerd. De heer Fabre-Aubrespy heeft aan dat debat deelgenomen. Ik vind het dan ook schaamteloos dat hij hier de indruk wekt dat er geen debat is geweest.
In de tweede plaats gaat ook het argument dat de Commissie buitenlandse zaken bevoegd is, niet op. De Begrotingscommissie is belast met de opstelling van het verslag over dit interinstitutioneel akkoord en dat is op besluit van de Voorzitter uitdrukkelijk aan de plenaire vergadering meegedeeld.
In de derde plaats wijs ik de heer Fabre-Aubrespy erop dat de Commissie institutionele zaken, in een door haar voorzitter ondertekende brief van 4 juli 1997, de voorzitter van de Begrotingscommissie heeft meegedeeld dat de Commissie institutionele zaken met dit akkoord instemt. De drie argumenten van de heer Fabre-Aubrespy gaan dus niet op en daarom vraag ik dat nu tot stemming wordt overgegaan.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het verzoek van de heer Fabre-Aubrespy om terugverwijzing van dit interinstitutionele akkoord naar de commissie steunen.
Ik sta achter dit verzoek op grond van alle redenen die hij heeft genoemd en op grond van een reden waarop ik, als ondervoorzitter van de Commissie institutionele zaken, in het bijzonder de aandacht wil vestigen: ik herinner mij niet dat er een stemming heeft plaatsgevonden over het advies betreffende dit interinstitutionele akkoord en ik heb nooit het schrijven van de voorzitter gezien.
Ik vraag mij overigens af op welk moment het document waarover wij geacht worden te hebben gestemd zou zijn verdeeld in de Commissie institutionele zaken omdat als men spreekt over het Verdrag van Amsterdam, ik wil onderstrepen dat het interinstitutioneel akkoord in het ontwerpverdrag van Amsterdam verschilt van het akkoord waarover wij vandaag geacht zijn te stemmen. Vanaf de tweede regel worden bijvoorbeeld andere artikelen geciteerd, artikel J 17 of J 18.

De Voorzitter
Mijnheer Berthu, om uw geheugen op te frissen verzoek ik u na onze vergadering het schrijven van de heer Giovanni van 3 juli jongstleden te komen lezen.
(De Vergadering verwerpt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter
Ik feliciteer de heer Rothley en allen die tot dit resultaat hebben bijgedragen.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, het interinstitutioneel akkoord over de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat zojuist in allerijl is goedgekeurd door onze Vergadering lijkt ons volledig onregelmatig, zowel wat de parlementaire procedure als de inhoud betreft.
Allereerst wat de procedure betreft: in één enkele ochtend wordt tegelijkertijd de inschrijving op de agenda, een afgeraffeld debat en de stemming zelf geregeld, zonder de mogelijkheid om amendementen in te dienen, zelfs niet inzake de ontwerpwetgevingsresolutie. Als dit Parlement enige waardigheid bezat, had deze nonchalance voldoende moeten zijn om deze tekst te verwerpen.
Wat de inhoud betreft beoogt dit akkoord de operationele uitgaven van het GBVB een andere wending te geven, met uitzondering van de niet-verplichte communautaire uitgaven, dat wil zeggen van het gedeelte van de begroting waarover het Europees Parlement het laatste woord heeft. Dat is absoluut incoherent, daar het GBVB altijd van intergouvernementele aard is en de Raad van Amsterdam heeft dit ook bevestigd door dit beleid als tweede pijler van het Verdrag betreffende de Europese Unie te blijven beschouwen.
In ieder geval komt deze voorgestelde wijziging, voorzover zij vooruitloopt op een ratificatie die niet gebeurd is, neer op een herziening van het Verdrag, hetgeen vanzelfsprekend niet mogelijk is op het niveau van een interinstitutioneel akkoord.
Dit is zodanig geïmproviseerd dat het aangenomen akkoord verwijst naar een artikel J 18 van het Verdrag dat tot op heden niet bestaat omdat het niet geratificeerd is.
Bovendien wordt over de voorlopige tekst nog beraadslaagd door de permanente vertegenwoordigers. Het is zelfs zo dat het zojuist door mij genoemde artikel J 18 in de enige tekst van het Verdrag waarover wij beschikken, namelijk het resultaat van de Raad van Amsterdam, J 17 wordt genoemd.
Al deze onregelmatigheden zetten de lidstaten voor het blok om de voorlopige tekst van Amsterdam te slikken. De tekst is echter incoherent want deze tekst is vastgesteld in een sfeer van verwarring, voor zover je trouwens kunt stellen dat die tekst ooit vastgesteld is!

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, al was het alleen maar voor de Notulen wil ik toch dat een aantal onregelmatigheden wordt genoemd. Ik heb het niet over inhoudelijke zaken. Mijn collega, Georges Berthu, heeft daar zo-even uitstekend over gesproken.
De aanvankelijk gekozen procedure was de vereenvoudigde procedure. De termijnen zijn niet in acht genomen. Vervolgens heeft men wijzigingen aangebracht, men wilde een debat, maar de echte reden werd door niemand genoemd. Men vreesde terecht dat negenentwintig afgevaardigden, die wellicht door ons werden aangevoerd, zich tegen de snelle procedure van de stemming zonder debat zouden verzetten.
Vervolgens heeft men besloten voor een stemming met debat. Daar worden 15 minuten voor uitgetrokken en 2 minuten spreektijd voor iedere fractie, zonder dat men er zich rekenschap van geeft dat dat niet voldoende was. De belangrijkste politieke fracties van de Vergadering weigeren te spreken. Ik dien een motie van nietontvankelijkheid in en een prealabele kwestie, die vijf minuten voor het begin op het Bureau belanden. Men weigert mij het woord te verlenen.
Er was echter de mogelijkheid om amendementen in te dienen. Bij vergissing heeft de Voorzitter anders beslist. Kijkt u maar naar het ontwerpverslag, ook daarin wordt een termijn genoemd voor het indienen van amendementen.
Dat zijn de onregelmatigheden. En dit is een bewijs van het feit dat de zaken niet op serieuze wijze worden behandeld, vooral wanneer zij belangrijk zijn. Ik vond het belangrijk om hier de nadruk op te leggen.

Souchet
Onze instellingen die een voorliefde hebben voor het geven van lessen urbi et orbi inzake de eerbiediging van het recht, zouden er beter aan doen om op zichzelf dezelfde discipline toe te passen die zij van anderen eisen. Welnu, de omstandigheden waarin het debat over de financiering van het GBVB plaatsvindt, tonen opnieuw aan dat de meerderheid van dit Parlement zich weinig bekommert om de naleving van de rechtsregels. Als de rechtsregels worden ingeroepen, zoals mijn collega's Fabre-Aubrespy en Berthu inzonderheid hebben gedaan, luidt het onveranderlijke antwoord van het voorzitterschap als volgt: " Juridisch gezien heeft u ongelijk, want u bent in de politieke minderheid..." .
Wat vreesden de strategen eigenlijk die de procedures nogal forceerden om met verdachte spoed een tekst in de plenaire vergadering te behandelen die niet eens was voorgelegd aan de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid? Met verwondering heeft men het absolute stilzwijgen van de laatstgenoemde commissie opgemerkt, terwijl deze commissie in principe legitiem de bevoegdheid had kunnen opeisen, daar het interinstitutioneel akkoord niet enkel over de financiële aspecten gaat, maar over de gehele tenuitvoerlegging van het GBVB.
Men heeft eveneens opgemerkt dat het verslag-Samland zich liet voorstaan op een gunstig advies van de Commissie institutionele zaken, terwijl dit punt nooit op haar agenda heeft gestaan.
Ook is men getuige geweest van het overhaaste en afgeraffelde debat dat gistermiddag met veel nonchalance is gehouden door de Begrotingscommissie.
Tot slot heeft men de verbazingwekkende weigering vastgesteld van de twee dominerende partijen binnen deze Vergadering die zich hedenmorgen over het verslag-Samland hebben uitgesproken.
Waarom zoveel haast? Waarom zoveel onregelmatigheden? Was men op het laatste ogenblik bang voor berouwgevoelens van bepaalde onderhandelaars die plotseling bewuster zouden zijn geworden van de inzet, zelfs al trachten zij altijd over een bepaald aantal essentiële artikelen (onder andere over het artikel waarop het interinstitutionele akkoord berust dat ter behandeling aan ons is voorgelegd) te onderhandelen van een toch beroemd verdrag dat tijdens de top van Amsterdam is aangenomen?
Ik wijs erop dat dit interinstitutionele akkoord evenals zijn voorgangers alle kenmerken vertoont van een "juridisch monster" . De omstandigheden waaronder deze akkoorden moeten worden gesloten zijn niet uitdrukkelijk geformuleerd en bovendien interpreteren deze akkoorden, die niet door de nationale parlementen geratificeerd worden, de verdragen die wel ter ratificatie worden voorgelegd. Vreemde juridische voorwerpen deze interinstitutionele akkoorden, waardoor de Europese instellingen zichzelf de bevoegdheid toekennen om de verdragen te interpreteren!
Bovendien heeft ons Parlement zich in het onderhavige geval net uitgesproken over een akkoord dat ontdaan is van de aangevoerde juridische grondslag omdat de onderhandelingen over artikel J 18 tot op heden nog niet zijn afgerond... en vanzelfsprekend is dit artikel dan ook niet geratificeerd!
Wat de inhoud betreft valt er veel te zeggen over het tegennatuurlijke proces van een intergouvernementeel beleid waarvan het intergouvernementele karakter onlangs plechtig is bevestigd op de top van Amsterdam door de financiering ervan te communautariseren. Het gaat daarbij om een echte overdracht van de feitelijke bevoegdheden omdat de classificatie als niet-verplichte uitgaven van de financiering van het GBVB het Europees Parlement het laatste woord geeft en in de praktijk dan ook het werkelijke beheer van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie aan de uitvoerende macht onttrekt.
Bij deze werkwijze is democratie, doorzichtigheid en werkelijkheidszin ver te zoeken, want er zijn nog nooit parlementen geweest die op doeltreffende wijze het buitenlands beleid voeren...

Van Dijk
Het Europees Parlement heeft zijn amenderingsrecht ten aanzien van de buitenlanduitgaven alleen kunnen behouden door te beloven voortaan braaf en volgzaam te zijn. Dat is de strekking van dit interinstitutioneel akkoord. Een illustratie van de 19de eeuwse toestand waarin de Europese democratie zich bevindt. Met het mes op de keel is de Voorzitter van het Europees Parlement door het stof gekropen voor de regeringen van de lidstaten. Een aantal daarvan vond dat het Europees Parlement te lastig was bij de GBVBbegroting en wilde in het Verdrag van Amsterdam korte metten maken met wat zo ongeveer onze enige mogelijkheid tot democratische controle op het GBVB is.
De vernederende knieval die het Europees Parlement maakt om zijn amenderingsrecht te behouden had toch op z'n minst eerlijk vermeld mogen worden in de toelichting op het verslag-Samland dat deze week door de Begrotingscommissie en de plenaire vergadering gejaagd is. Maar nee, deze wel erg summiere toelichting op het interinstitutioneel akkoord verdoezelt de veren die het Europees Parlement heeft moeten laten: we mogen de buitenlanduitgaven niet meer verlagen zonder overeenstemming met de Raad, we mogen geen bedragen in de reserve zetten. Wat houdt ons begrotingsrecht dan nog in?
In zijn pogingen nog een greintje democratische controle te redden heeft de Voorzitter van dit Parlement uit het oog verloren dat we ook nog zoiets als een gevoel van eigenwaarde moeten tonen. Het respect van de Raad voor normale democratische procedures krijgen we echt niet cadeau, dat moeten we afdwingen. We hadden deze chantage door de Verdragsonderhandelaars gewoon niet moeten pikken, om vervolgens onze verontwaardiging tot uitdrukking te brengen bij onze behandeling van het Verdrag van Amsterdam.
Tot slot: ik moet nog zien of de Raad de informatieplicht die ook in dit interinstitutioneel akkoord is vastgelegd zal nakomen. Zo niet, dan hoop ik dat het Europees Parlement tegen die tijd de moed zal hebben die het vandaag niet getoond heeft, de moed om dit akkoord op te zeggen en zijn begrotingsrecht weer ten volle te gaan uitoefenen.
Verslag-Rothley (A4-0222/97)
Schierhuber
Mevrouw de Voorzitter, ik wil hier verklaren dat ik mij, omdat de voor de landbouw belangrijke punten in het verslag van de heer Rothley niet zijn aangenomen, bij de eindstemming over het gewijzigde verslag had willen onthouden. Jammer genoeg heb ik mij vergist en ja gestemd.

Cot
Mevrouw de Voorzitter, ik ben verheugd over de stemming die zojuist heeft plaatsgevonden en die een grote meerderheid heeft opgeleverd voor het verslag dat de heer Rothley heeft ingediend. Ik geloof dat wij hierdoor op nuttige wijze de noodzakelijke dialoog kunnen voeren met de Raad. Ik ben eveneens verheugd over de kwaliteit van de debatten die gevoerd worden binnen de Commissie juridische zaken en rechten van de burger alsmede over de stemming die een meerderheid heeft behaald.
Namens mijn fractie betreur ik het dat er in artikel 9 en in verband met de notie van de openbare orde en de goede zeden door de meerderheid een alinea is goedgekeurd die mijns inziens duidelijk in strijd is met de wetgeving of met de praktijk van een bepaald aantal lidstaten: ik denk dat de Raad hier onvermijdelijk de aandacht op zal vestigen in de procedure die zeker zal volgen.
Ik wil hier met klem de belangrijke geste van commissaris Monti benadrukken die beweerde dat de Commissie alle amendementen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger overneemt, dat wil zeggen de kern van hetgeen wij hebben aangenomen, en dat is volgens mij zeer belangrijk voor het vervolg van de procedure. Ik wil mij tot de Raad van ministers richten om hem te vragen zich door deze wijsheid te laten inspireren.
Wij herinneren ons de ongelukkige wijze waarop de Raad door dubbelzinnige formuleringen de discussie van de eerste versie van dit ontwerp heeft gecompliceerd. Ik geloof dat hij nu wel de goede ingeving zal hebben om een duidelijk standpunt in te nemen zodat wij samen tot een tekst kunnen komen die ons inziens voor iedereen noodzakelijk is en die om in deze vergadering aangenomen te kunnen worden voldoende helder moet zijn en ontdaan van al deze onlangs geuite fatale dubbelzinnigheden.

Seillier
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben er goed aan gedaan om in 1995 de richtlijn te weigeren die ons toen werd voorgesteld. De tekst waarover wij nu beschikken biedt inderdaad veel meer bescherming op het essentiële punt wat het leven van het menselijk wezen betreft, de waardigheid van het menselijk wezen, en wel vanaf het ontstaan van zijn leven. Maar waakzaamheid is geboden. Het is een etappe, het kan niet het einde zijn. In feite is de mens onbekwaam om het leven te creëren. De mens verwekt of manipuleert dit leven, in voor- of tegenspoed.
Mijns inziens - en de bewoordingen van het verslag geven dit ook aan - dient er dieper over dit onderwerp te worden nagedacht. Het leven is geen materiaal, noch een eigenschap van het materiaal. En volgens mij hebben wij er allen belang bij om trouw te zijn aan de grote filosofische traditie van Europa die teruggaat tot de Griekse oudheid en die verrijkt is met joods-christelijke invloeden. Om echt de uitdagingen aan te nemen zoals de vooruitgang van de wetenschap op dit vlak van de genetica, hebben wij er allen belang bij om dieper over deze materie na te denken.
Een ethisch comité dat zich bovenaan ons maatschappelijk leven plaatst, om zo te zeggen, is niet het enige waar wij behoefte aan hebben. Op het niveau van de opleidingen van onze jongeren, van onze adolescenten - onze toekomstige onderzoekers over enkele jaren, onze toekomstige doktoren, onze toekomstige politieke verantwoordelijken -, hebben wij volgens mij grotere behoefte aan het invoeren van een gefundeerde bespiegeling over dit domein van het leven en de genetische manipulatie.
Persoonlijk wens ik dat wij overeenkomstig de grootse humanistische tradities van Europa de wijsheid kunnen terugvinden die erin bestaat om te erkennen dat men de natuur alleen maar kan beheersen door de wetten van de natuur te volgen. Met andere woorden, dat wij erkennen dat er een nieuw verband bestaat tussen de scheppende wijsheid en de menselijke intelligentie.

Hallam
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen maar zeggen dat ik vandaag tegen dit document van de Commissie gestemd heb. Ik heb getracht het zoveel mogelijk te amenderen opdat het aanvaardbaar zou zijn voor mij. Ik ben ontgoocheld over het resultaat. Mijns inziens heeft het Parlement zich laten overdonderen door de grote farmaceutische ondernemingen en de Commissie en hebben wij een enorme stap acheruit gezet. Wij hebben de grote bedrijven vandaag echt de vrije hand gegeven. Zelfs in zijn geamendeerde vorm -we moeten bedenken dat het Parlement één derde van de oorspronkelijke tekst moest verwerpen om hem er toch door te krijgen- ben ik van oordeel dat wij een enorme stap terug gezet hebben. Ik vermoed dat wij in de verdere stadia van het wetgevingsproces zullen mislukken en het ons zullen beklagen dat wij voor dit document van de Commissie gestemd hebben.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ondanks de ernstige bezwaren die ik met mevrouw Schierhuber en mevrouw Seillier deel, heb ik toch voor het verslag van de heer Rothley gestemd omdat daarin een aantal belangrijke amendementen betreffende de bescherming van het menselijk leven en vooral van de menselijke embryo's zijn opgenomen. Ik denk dan vooral aan de amendementen 55 ba en 55 bb.
Ik wil de Raad evenwel waarschuwen. Als de Raad die essentiële punten uit het compromis licht, zullen velen van ons deze richtlijn niet meer kunnen goedkeuren. Het gaat hier om werkelijk belangrijke dingen. Voorts zijn wij verheugd dat wij meer dan een jaar geleden het erbarmelijk slechte eerste ontwerp hebben verworpen en ons niet hebben laten afschrikken door het dreigement dat wij minder rechten zouden krijgen als wij het ontwerp zouden afwijzen. Wij hebben nu meer rechten dan toen. Toen heeft men getracht ons onder druk te zetten met het argument dat er niet snel een nieuw ontwerp zou komen als wij het toenmalige ontwerp zouden afwijzen. Welnu, dat nieuwe ontwerp is er al. Men kan zich dus voortaan de moeite besparen om ons onder druk te zetten. Ik vraag de Raad het menselijk leven in dit compromis niet te schrappen.

Ahlqvist, Hulthén, Theorin, Waidelich en Wibe
Wij hebben na rijp beraad besloten om tegen de richtlijn te stemmen, ervan uitgaand dat bepaalde principiële belangrijke voorstellen geen steun van de meerderheid krijgen. Wij vinden dat er een duidelijker formulering nodig is om vast te stellen dat van octrooien op menselijke genen onder geen enkel beding sprake kan zijn. Het gaat er ons ook om, ons te verzetten tegen methoden waarbij menselijke embryo's worden gebruikt.

Amadeo
Nationale Alliantie is voor de richtlijn over de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen. Wij zijn namelijk van mening dat octrooien op biotechnologische uitvindingen nu zonder uitstel openbaar moeten worden gemaakt, zodat de publieke opinie de permanente ontwikkelingen in de biotechnologie kan volgen en controleren.
Wij denken dat octrooibescherming van uitvindingen niet alleen het onderzoek niet afremt, maar het juist mogelijk maakt dat de resultaten van dat onderzoek bekend worden gemaakt en tevens monopolieposities op wetenschappelijk gebied tegengaat.
Het voorstel voor een richtlijn beoogt de huidige rechtsonzekerheid weg te nemen en wil een dam opwerpen tegen de versnippering die dreigt te ontstaan doordat nationale rechtbanken op grond van de verschillende nationale wetgevingen cruciale vraagstukken op een verschillende manier kunnen beoordelen.
Het uit 1973 daterende Europese octrooiverdrag kan namelijk de rechtsonzekerheid in de nationale octrooibepalingen niet wegnemen en bevat geen enkele clausule die de lidstaten juridisch ertoe verplicht de bepalingen van het nationale octrooirecht te harmoniseren. Met deze richtlijn zullen dat verdrag en het octrooirecht in de biotechnologiesector voor 15 van de 18 ondertekenende landen worden geharmoniseerd.
Overigens zijn wij het met de commissie ethiek van de Commissie eens als zij zegt dat het menselijk lichaam en de delen daarvan in alle stadia van zijn vorming en ontwikkeling niet geoctrooieerd kan worden, en dat wat betreft uitvindingen die voortvloeien uit de kennis over een menselijk gen alleen een octrooi mag worden afgegeven als vaststelling van de functie van het gen nieuwe mogelijkheden biedt, en als het gebruik dat men van het octrooi wil maken voldoende nauwkeurig omschreven is.
Verder achten wij het noodzakelijk dat er een Comité ethiek wordt opgericht dat alle aspecten van de biotechnologie en het gebruik daarvan in kaart brengt. Daarnaast moet de Commissie na inwerkingtreding van de richtlijn op 1 januari 1999 elke vijf jaar een verslag publiceren waarin alle problemen worden opgesomd die ten aanzien van de internationale verdragen ter bescherming van de mensenrechten - die door de lidstaten zijn ondertekend - bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn zullen ontstaan.

Banotti
Ik zal voor de richtlijn inzake de octrooiering van biotechnologische uitvindingen stemmen. Dit is een uiterst complexe en belangrijke kwestie. Octrooirecht is heel technisch en ingewikkeld en kwesties als deze hebben verstrekkende vertakkingen. Ik ben tevreden over de enorme positieve gevolgen die dit voor de mens, de werkgelegenheid en het onderzoek zal hebben.
Dit is bijzonder belangrijk voor Ierland, dat biotechnologie als een industrietak met enorme toekomstmogelijkheden aangestipt heeft. In Ierland komen erfelijke ziektes als galblaasfibrose en spina bifida vaak voor. Ook andere ziektes als diabetes komen vaak voor, waar vooruitgang bij de productie van insuline, als een rechtstreeks gevolg van biotechnologisch onderzoek, enorm nuttig geweest is.
Vandaag stemmen wij over een reeks voorschriften die de sector de kans geven zich te ontwikkelen. Soortgelijke bepalingen bestaan ook al in de Verenigde Staten en Japan en niemand beweert dat deze landen een moreel verval kennen of ethisch blind zijn als gevolg van het bestaan van deze bepalingen. Deze nieuwe ontwikkelingen roepen vragen op en wij moeten hierop antwoorden maar ze zijn ook heel hoopgevend. Ik ben gecontacteerd door talrijke patiëntengroepen die deze richtlijn steunen. Voor velen rust de enige hoop voor henzelf en de komende generaties op het onderzoek naar en de ontwikkeling van deze nieuwe technologieën.
Toen het Europees Parlement vorige keer de oorspronkelijke voorstellen verwierp, hadden wij een aantal ethische vragen bij het octrooieren van delen van het menselijk lichaam en stelden wij ook de praktische vraag of landbouwers nog langer zaaigoed zouden kunnen gebruiken dat zij op hun eigen boerderijen geproduceerd hadden. Mijns inziens is in het voorliggende voorstel voor een richtlijn terdege rekening gehouden met onze bezwaren.
Deze bepalingen gelden niet voor altijd en kunnen altijd gewijzigd worden. Wanneer er sprake is van misbruiken of gevaar zullen wij natuurlijk optreden en snel reageren op alle mogelijke problemen die zich stellen.

Berthu
Vandaag buigen wij ons over een uiterst belangrijk onderwerp dat al verscheidene malen voor onze Vergadering is teruggekomen zonder definitieve conclusie: moet men op Europees niveau een geharmoniseerde juridische bescherming bieden aan biotechnologische uitvindingen, dat wil zeggen aan uitvindingen die te maken hebben met de genen van een plant, een dier of een menselijk wezen?
Na het verslag-Rothley van het Europees Parlement en het verslag-Mattei van de Franse Nationale Vergadering inzake deze materie zeer aandachtig te hebben bestudeerd, moet ik bekennen dat ik een sterk gevoel van onbehagen heb dat voortkomt uit het vage karakter van de voorgestelde richtlijn: men tracht de technische problemen op te lossen - namelijk de octrooieerbaarheid van bepaalde uitvindingen - zonder eerst duidelijk de fundamentele ethische principes te hebben vastgelegd. Bovendien wil men in een enkele richtlijn totaal verschillende kwesties regelen, sommige kwesties hebben te maken met de geneeskunde, andere weer met de landbouw.
Ten eerste bevat het voorstel voor een richtlijn niets over de fundamentele principes die wij behoren na te leven: de verplichting om het menselijk wezen in zijn waardigheid en identiteit te beschermen; de waarborg om de genetische integriteit van de mens te eerbiedigen; het principe dat er geen aanspraken op het menselijk lichaam, de elementen of de voortbrengselen ervan kunnen worden gesteld; en het principe van het vrijwillig en kosteloos ter beschikking stellen van delen van het menselijk lichaam.
Deze principes bevinden zich niet in de richtlijn omdat de richtlijn beperkt is tot de economische hervormingen die te maken hebben met de voltooiing van de interne markt; in dat kader heeft de richtlijn ten doel om een juridisch aspect van het octrooirecht te harmoniseren, maar niet om morele principes vast te leggen waarvoor de instellingen van de Unie geen enkele bevoegdheid hebben. Op dat punt worden wij teruggestuurd naar de nationale wetten, zoals de Franse wet van 29 juli 1994, die goede principes vastlegt, met name het principe dat het menselijk lichaam nooit als deel van een patrimonium mag worden beschouwd. Maar niet alle landen in Europa hanteren exact dezelfde benadering. Men bereikt hier de grenzen van een zuiver technische harmonisatie.
Het tweede punt lijkt mij nog ernstiger: de aan ons voorgelegde tekst mengt heel vrolijk de medische en de landbouwkwesties, zodat veel afgevaardigden het gevoel hebben dat zij voor het blok worden gezet. De behandelde kwesties zijn namelijk heel erg uiteenlopend: enerzijds gaat het er op medisch vlak om behandelingen te vinden om ernstige, tot op heden ongeneeslijke ziekten te bestrijden, waarbij de genen van de zieken worden behandeld, maar onder uitsluiting van de "germinale gentherapie" , dat wil zeggen de interventies die het genetisch erfgoed wijzigen; anderzijds gaat het er op landbouwvlak om de genen van fauna of flora te wijzigen teneinde deze aan te passen aan de rendabiliteitseisen bij de productie van levensmiddelen.
In het eerste geval lijkt de beoogde populatie scherp afgebakend te zijn; de behoeften ervan zijn overduidelijk; eventuele negatieve gevolgen zullen beperkt zijn tot het behandelde onderwerp. In het tweede geval is de beoogde populatie heel groot - alle consumenten - zodat er het gevaar is dat eventuele verspreiding van negatieve gevolgen niet in de hand kan worden gehouden. Afhankelijk van het geval heeft een bescherming van biotechnologische uitvindingen dan ook absoluut niet dezelfde uitwerkingen: in het ene geval wordt het genezen van zieken gestimuleerd, in het andere geval wordt daarentegen de deur open gezet voor het in de handel verspreiden van genetisch gemodificeerde organismen, waarvan men de uiteindelijke impact op de gehele bevolking slecht kan inschatten.
In het eerste geval, dat van de geneeskunde, ben ik van mening dat het nuttig kan zijn om met beleid naar de octrooieerbaarheid van biotechnologische uitvindingen te gaan, op voorwaarde dat onze fundamentele ethische beginselen goed worden beschermd.
In dat opzicht gaat het voorstel van de Commissie in de goede richting door te specificeren dat het menselijke lichaam en de delen ervan in hun natuurlijke toestand niet octrooieerbaar zijn. Het Europees Parlement is terecht iets verder gegaan door te preciseren dat de delen van het menselijk lichaam de totale of gedeeltelijke sequentie van een gen bevatten. Ik betreur het dat men niet nog verder is gegaan, zoals de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten voorstelde, door daarnaast diverse andere interventies op het genoom als nietoctrooieerbaar te verklaren.
In het tweede geval, dat van de landbouw, liggen de ernstigste problemen minder op ethisch vlak, dan wel op het vlak van de volksgezondheid. Wij zien inderdaad niet in hoe wij vandaag de dag de octrooieerbaarheid van bijvoorbeeld genetisch gemodificeerde maïs kunnen toestaan, terwijl het Europees Parlement onlangs zelf heeft verzocht om een verbod tot het telen, importeren en in de handel brengen van dit product.
Natuurlijk zegt men ons dat de twee handelingen juridisch gezien verschillend zijn en dat een product waarop een productieverbod rust theoretisch gezien gerust geoctrooieerd kan worden. Maar dat zijn drogredenen. Politiek gezien houden deze twee handelingen met elkaar verband, en anders wel juridisch gezien. Aangezien wij gekant zijn tegen levensmiddelen die met behulp van genetisch gemodificeerde planten of dieren zijn geproduceerd, weigeren wij ook octrooien ter bescherming van deze producties.
Derhalve weigeren wij dit voorstel voor een richtlijn dat ons in de verwarring stemmen tracht af te dwingen. Wij vragen dat er aan het Parlement twee afzonderlijke teksten over de biotechnologische uitvindingen worden voorgelegd, een tekst betreffende het medische vlak en de andere tekst inzake de landbouw, en dat er ook twee afzonderlijke stemmingen worden gehouden.

Crawley
Ik erken dat de stemming over de richtlijn inzake de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen één van de belangrijkste stemmingen was die dit Parlement in vele jaren gehouden heeft. Ik heb voor het verslag-Rothley gestemd omdat ik, samen met een meerderheid in dit Parlement, van oordeel ben dat we na bijna tien jaar van zoeken in verband met dit belangrijke onderwerp nu eindelijk moeten kunnen beschikken over een stabiel wettelijk kader voor het octrooieren van biotechnologische uitvindingen.
In economisch opzicht zal een rechtsgrondslag voor het octrooieringsproces investeringen en het onderzoek aanmoedigen. Dit zal niet alleen positief zijn voor de patiënten en kleine onderzoeksondernemingen maar ook voor de grote ondernemingen en het scheppen van banen in deze sector. In ethisch opzicht, dat zeker het meeste doorweegt in onze overwegingen, sta ik volledig achter het amendement van de heer White, dat een ethische comité instelt vóór de rechtsgrondslag wordt vastgesteld. Ik heb ook de amendementen gesteund die voor een betere bescherming van dieren pleiten.

Eriksson, Sjöstedt en Svensson
Wij hebben tegen het verslag-Rothley gestemd. Het verslag wordt gekenmerkt door beginselen die niet de onze zijn.
Wij vinden dat de gezondheid van de mensen en de biologische diversiteit centraal moeten staan. Het gaat hier niet om machines of industriële uitvindingen.
Hoe een gen functioneert, dient enkel een fantastische ontdekking te zijn die ten goede komt aan de hele wereld, en niet aan particuliere financiële belangen.

Fayot
Ik heb voor het verslag van de heer Willi Rothley gestemd omdat ik van mening ben dat de biotechnologie een wetenschap is van de toekomst die grote mogelijkheden biedt voor de geneeskunde, de voeding en het milieu en omdat Europa aan deze wetenschap een juridisch kader moet bieden voor het octrooieren van uitvindingen.
Op dit ogenblik gebeurt het verlenen van octrooien op nationaal vlak. Vooral in de Verenigde Staten waar de biotechnologie zich in een bliksemsnel tempo ontwikkelt. Ten opzichte van dit feit is het verslag-Rothley baanbrekend doordat het in de amendementen op de richtlijn de belangrijkste morele en juridische bezorgdheid van onze publieke opinie tot uiting brengt.
De problemen van de biotechnologie voor de toekomst van de mensheid mogen inderdaad niet worden onderschat. De angsten en emoties van diegenen die onze samenlevingen en onze waarden willen beschermen tegen het winstbejag zonder scrupules en de gewetenloze wetenschap mogen niet worden onderschat.
Er moest dan ook een evenwicht worden bereikt tussen de regels inzake de economische exploitatie van biotechnologische uitvindingen en de zorgen op ethisch vlak die terecht aan het licht zijn gekomen. In het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger is dit evenwicht bereikt, zelfs al had men bij het een of andere detail nauwkeuriger kunnen zijn. Maar bij het vervolg van de werkzaamheden binnen het Parlement en de Commissie kan men zich daarop richten.

Ferrer
In het licht van het Europese integratieproces maar ook en vooral in het kader van de steeds mondialer en technischer samenleving waarin wij leven, spreekt het vanzelf dat een richtlijn nodig is betreffende de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen.
Eerst en vooral om een wettelijke versplintering te vermijden in een zo ingewikkeld kader als dit, waar het octrooirecht van de lidstaten bovendien geen precieze antwoorden geeft. En ten tweede omdat de rechtszekerheid die een richtlijn biedt, zeker en vast het onderzoek zal bevorderen en op die manier verzekeren dat de Europese Unie de trein van de wetenschappelijke vooruitgang niet mist op een terrein dat ons bovendien middenin de 21ste eeuw plaatst.
Hoe belangrijk het ook is vooruitgang te boeken op het gebied van de biotechnologische uitvindingen, het is nog veel belangrijker te waarborgen dat deze uitvindingen in geen enkele fase of onder geen enkel beding de waardigheid en de integriteit van de mens schaden, in alle stadia van zijn vorming en ontwikkeling.
Vandaar dat geen enkel deel van het menselijk lichaam octrooieerbaar kan zijn en dat heel in het bijzonder het klonen van de mens, het wijzigen van zijn germinale genetische identiteit en het gebruik van menselijke embryo's uitgesloten moeten zijn van octrooieerbaarheid.
Het verslag-Rothley over de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen biedt niet alleen de nodige rechtszekerheid opdat de Europese Unie ook op het vlak van de biotechnologie de plaats bekleedt die haar, gezien haar politieke belang, toekomt maar waarborgt tevens dat de opperste waardigheid van de mens ten volle gerespecteerd zal worden bij dit onderzoek. Dit zijn meer dan voldoende redenen om dit verslag goed te keuren.

Ford
Ik zal voor het geamendeerde verslag van de heer Rothley over de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen stemmen. Dit is geen gemakkelijke beslissing geweest. Ik heb meer lobbyisten inzake dit verslag ontmoet dan over enig ander verslag in de dertien jaar dat ik lid ben van het Europees Parlement: van de industrie en de vakbonden, patiëntenverenigingen, religieuze groepen en milieuorganisaties. Deze kwestie heeft een enorme weerslag op de werkgelegenheid en op ethisch vlak, zaken die moeilijk in evenwicht te houden zijn. Toen wij deze kwestie twee jaar geleden ook al bespraken, kon ik de voorstellen niet steunen omdat het evenwicht fout zat. Nu zijn een aantal belangrijke wijzigingen aangebracht om de instelling te steunen van een ethisch comité dat toezicht houdt en het octrooieren van leven te voorkomen.
Ik heb amendement 72 van mevrouw Gebhardt gesteund dat stelde dat "deze richtlijn volledig voor de uitsluiting van planten- en dierenvariëteiten van octrooieerbaarheid is" . Ik ben teleurgesteld dat dit geen meerderheid behaald heeft.
Ik ben voornemens de verdere ontwikkelingen terzake op de voet te volgen. Wanneer deze kwestie volgend jaar opnieuw besproken wordt in het Parlement, zal mijn steun afhangen van het feit of de Raad deze positieve amendementen aanvaard heeft en het evenwicht behouden is.

Gahrton, Holm en Schörling
De uitslag van de stemming over de richtlijn over biotechnologische uitvindingen is een nederlaag voor de democratie, een schande voor het Europees Parlement en een grote overwinning voor de lobbyisten van de biotechnologische industrie. De octrooirichtlijn vormt niet alleen een bedreiging voor de menselijke waardigheid, de bescherming van dieren, de biologische diversiteit en de economie van de boeren uit de ontwikkelingslanden, maar ook voor de onderzoeksvrijheid en daardoor voor de mogelijkheden van ernstig zieken om met nieuwe geneesmiddelen en behandelingsmethoden te worden geholpen. Het is heus niet uit bezorgdheid voor de zieke medemens dat de grote concerns gigantische bedragen hebben besteed om twijfelende leden van het Europees Parlement van mening te laten veranderen, maar, zoals openlijk in een brief van de brancheorganisatie van de Europese biotechnologische industrie EuropaBio toegegeven wordt, " om in Europa te zorgen voor een ondersteunende omgeving voor een concurrerende biotechnologie." Of zoals staat in een brief van MSF, een andere lobbyorganisatie die positief tegenover octrooien staat: de octrooirichtlijn streeft naar "een verdere groei van de biotechnologische industrie" . Geen woord van bezorgdheid over ernstig zieken!
De European Alliance of Genetic Support Groups beweert dat wanneer menselijke cellen, dieren en gewassen niet octrooieerbaar zijn, de grote bedrijven hun onderzoeksresultaten geheim zullen houden, wat de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen zou belemmeren. Dit onthult dat deze zogenaamde patiëntenverenigingen de door en door vercommercialiseerde en wetenschapsvijandige zienswijze van de grote bedrijven op de ontwikkeling van kennis tot de hunnen hebben gemaakt. In wetenschapskringen was het sinds jaar en dag vanzelfsprekend dat alle onderzoekers door publicaties tijdens conferenties en in wetenschappelijke tijdschriften vrij over onderzoeksresultaten kunnen beschikken. Op grond van de octrooirichtlijn kunnen bepaalde grote ondernemingen echter een alleenrecht verkrijgen, niet alleen op een verhandelbare biotechnologische uitvinding, maar ook op de ontdekking van en de kennis over genetische cellen en verbanden, inclusief menselijke cellen, dieren en gewassen.
Het is alarmerend en onthullend dat het Parlement geen steun verleend heeft aan amendementen die streefden naar de zogenaamde medische uitzondering, die al is opgenomen in artikel 52, lid 4 van het Europees Octrooiverdrag, waarin wordt vastgesteld dat "methoden voor de behandeling van het menselijke of dierlijke lichaam door chirurgische ingrepen of geneeskundige behandeling en diagnosemethoden" niet octrooieerbaar zijn.
Het doel van de richtlijn is niet om de bestaande octrooiregelgeving te verbeteren, maar om hele nieuwe beginselen voor octrooiering in te voeren, die in de grond van de zaak slechts één doel dienen, namelijk om de winstbelangen van de in de EU gevestigde biotechnologische industrie te dienen. Alle anderen zijn verliezers, vooral ernstig zieken die hun hoop op een geneesmiddel zien vervliegen als de vrije ontwikkeling van nieuwe ontdekkingen en methodes wordt gesmoord door de kennismonopolisering en door verplichte licentievergoedingen als gevolg van de richtlijn.

Gebhardt
Op 1 maart 1995 hebben wij, na moeizame en ernstige onderhandelingen, een richtlijn over de octrooiering van biotechnologische uitvindingen verworpen. Dat gebeurde toen met een duidelijke meerderheid.
Vandaag heeft het Europees Parlement ingestemd met wat wij toen juist wilden voorkomen, namelijk dat ontdekte delen van het menselijk lichaam tot uitvindingen worden omgedoopt. Dat betekent dat delen van het menselijk lichaam kunnen worden geoctrooieerd.
Dat kan het onderzoek bemoeilijken, monopolies in de farmaceutische industrie versterken en de gezondheidsuitgaven, doordat de mededinging wordt belemmerd, doen stijgen.
Met die politieke beslissing kan ik niet instemmen. Daarom heb ik bij de eindstemming neen gestemd.

Gillis
Ik juich de bijna unanieme steun in dit Parlement voor de richtlijn inzake de octrooiering van biotechnologische uitvindingen toe.
De voorstellen van de Commissie houden terdege rekening met onze ethische en andere overwegingen en worden versterkt door een aantal amendementen die mijn Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten heeft ingediend en die aanvaardbaar zijn voor de overgrote meerderheid van de leden.
Ik juich in het bijzonder de bepalingen toe inzake het "landbouwersprivilege" , zodat landbouwers vrij zaaigoed mogen gebruiken dat zij op hun eigen boerderij geproduceerd hebben.
Toen dit Parlement bij een vorige gelegenheid de oorspronkelijke voorstellen verwierp, hadden wij een aantal ethische vragen bij het octrooieren van delen van het menselijk lichaam en stelden wij ons de praktische vraag of de landbouwers nog wel zaaigoed zouden mogen gebruiken dat zij op hun eigen boerderij geproduceerd hadden.
Wij moeten nu zeker en vast een regelgeving opstellen voor dit belangrijke gebied, dat van levensbelang is voor het Europese en Ierse onderzoek en de economische ontwikkeling. Wij zijn het patiënten, die aan erfelijke ziektes lijden, verschuldigd om oplossingen te vinden voor hun problemen en die van hun nakomelingen.
Ik weet dat een aantal lobby's en andere groepen zich echt zorgen maken dat de toepassing van deze richtlijn niet zal volstaan om controle uit te oefenen en toezicht te houden op het onderzoek en de industrie. Mijns inziens is deze angst ongegrond, des te meer daar een speciaal comité zal worden ingesteld dat alle ethische vragen moet behandelen. Tenslotte kunnen wij hier nog altijd op terugkomen en de bepalingen wijzigen als dit, om welke reden ook, nodig blijkt.

Kirsten Jensen, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het voorstel in eerste lezing. Wij vinden het belangrijk dat er op Europees niveau duidelijke regels worden vastgesteld voor wat er octrooieerbaar is en wat niet en dat er een definitie wordt gegeven van de uitvindingen die octrooieerbaar zijn en deze die het niet zijn.
Op dit ogenblik gebeurt de octrooiering binnen de biotechnologie volgens zeer traditionele criteria of criteria die in de VS zijn bepaald. De biotechnologie roept echter ethische vragen op, die in de EU-regels vervat moeten zijn. Het is niet omdat de EU geen specifieke grondslag heeft voor de octrooiering van biotechnologiche uitvindingen dat er in de EU geen biotechnologie of geen octrooien zijn.
Wij steunen dan ook het amendement waarin de oprichting van een ethisch comité op EU-niveau geëist wordt. Het kan de ethische basis van het richtlijnvoorstel verstevigen. Het voorstel is beter dan het voorstel dat wij 2 jaar geleden hebben verworpen, omdat het te traditioneel was en geen rekening hield met bepaalde gevoeligheden.
Octrooiering betekent dat een uitvinding openbaar wordt gemaakt en de inherente bescherming van de economische belangen van de uitvinder maken het waarschijnlijker dat de biotechnologie gebruikt wordt voor onderzoek en aldus kan bijdragen tot de bestrijding van ernstige ziekten.
De richtlijn laat toe dat landbouwers een eigen oogst zaaien zonder aan de octrooihouder een vergunning te moeten betalen. Dit zogenaamde farmers privilige is zeer belangrijk voor de landbouwers in ontwikkelingslanden. Het is ook belangrijk dat in de richtlijn verwezen wordt naar de biodiversiteit, omdat hiermee voorkomen wordt dat de nieuwe creaties, kennis en gebruiken van oorspronkelijke bevolkingen worden overgenomen.
Wij hadden graag gezien dat de richtlijn expliciet had vermeld dat de octrooiering van menselijke lichaamscellen en dieren onmogelijk is. Wij steunen daarom de amendementen die de tekst in die zin willen wijzigen, maar merken tevens op dat de tekst van de richtlijn reeds stipuleert dat leven niet octrooieerbaar is.

Lis Jensen en Krarup
De Deense Volksbeweging tegen de Unie kan niet voor het verslag stemmen, omdat de Unie hiermee een onverholen poging doet om zich op te werpen tussen de nationale wetgeving en internationale overeenkomsten en conventies. Dit is geen oplossing voor de problemen van Europa rond de octrooiering van biotechnologie, omdat het nog een acteur meer ten tonele voert, waar niemand baat bij heeft. Ook van een harmonisatie kan geen sprake zijn, omdat de ervaringen duidelijk aantonen dat het onmogelijk is rekening te houden met nationale verschillen, tradities en standpunten. In plaats van een EU-wetgeving te creëren, zou de samenwerking op gebied van octrooiering tussen de reeds bestaande instellingen verstevigd moeten worden, zoals onder andere in het Europees octrooiverdrag vastgelegd.

Kinnock, Glenys
Ik heb voor het verslag-Rothley inzake de octrooiering van biotechnologische uitvindingen gestemd. Wij dienden echter de verschillende mogelijkheden te overwegen die het Parlement had en ik heb tal van amendementen gesteund omdat wij in de eerste lezing een aantal waarborgen moeten inbouwen die daarna in de tweede lezing kunnen worden opgenomen.
Ik heb voor het verslag gestemd omdat wij op Europees niveau moeten zorgen voor een duidelijk wettelijk kader voor de bescherming van intellectuele eigendomsrechten op het gebied van de biotechnologie. Ik heb echter ook een aantal belangrijke amendementen gesteund die oog hebben voor de vragen die de medische wereld, verenigingen voor het welzijn van dieren, milieu-organisaties en ontwikkelingslanden gesteld hebben.

Lindholm
Nu heeft het Europees Parlement voor eens en altijd getoond dat de lobbies de belangrijke besluiten nemen. De industrie- en patiëntenlobby heeft gezegevierd. Ten behoeve van kortetermijnwinsten heeft men ermee ingestemd zowel de evolutie als toekomstig onderzoek uit te schakelen.
Een parlement dat de belangen behartigt van de industrie verliest snel zijn geloofwaardigheid en het vertrouwen van de burgers. Als hetzelfde parlement ook nog stemt tegen een verbod op octrooien "op elke toepassing van genetische kennis bij de vervaardiging van wapens gericht op het anatomische, fysiologische of psychologische stelsel van individuen of specifieke bevolkinsgroepen" (amendement nr. 93, Fractie De Groenen), dan wordt men werkelijk bang voor de wereld en de toekomst die de volkeren van Europa tegemoet gaan, als het Europees Parlement het voor het zeggen heeft.

Lindqvist
Ik heb om de volgende redenen tegen het verslag gestemd. In het verslag wordt voorgesteld om geïsoleerde menselijke genen octrooieerbaar te maken als deze eventueel industrieel toepasbaar zijn. Inzake dier- en gewasgenen wordt zelfs deze vage koppeling aan een eventuele toepasbaarheid niet gemaakt. Dat betekent dat het mogelijk wordt om octrooirechten te verkrijgen op genen, d.w.z. op leven, zonder dat men weet of een industriële toepassing mogelijk is. Dat kan de ontwikkeling van nieuwe soorten en producten blokkeren en monopoliseren, en de positie van de grote multinationals versterken ten koste van het kleinbedrijf, het milieu en de consumenten.
Er bestaat dan ook geen enkele reden om octrooien op levende organismen en delen ervan mogelijk te maken. De geldende octrooiwetgeving is toereikend. Voor medicijnen bestaat er op het ogenblik al een uitstekend beschermingsstelsel via productoctrooien en voor landbouwproducten via het kwekersrecht.
Octrooien op menselijke cellen, genen, organen en lichaamsdelen en op gewassoorten en dierenrassen moeten worden verboden. Het verslag stelt ook niet voor octrooien te verlenen op uitvindingen, maar op ontdekkingen inzake het menselijk leven dat al duizenden jaren bestaat, en daar behoort men geen octrooi op te kunnen krijgen.
Dat octrooien en monopolies een voorwaarde zouden zijn voor verder onderzoek op het gebied van medicijnen etc., is geen steekhoudend argument. De bestaande beschermingsregels zijn toereikend.

McCarthy
Ik wil stellen dat ik voor het verslag van de heer Rothley over de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen gestemd heb.
Het heeft de Europese Unie negen jaar gekost om deze richtlijn op te stellen en het zou dom zijn deze nu te verwerpen. De biotechnologische sector creëert een aanzienlijke toegevoegde waarde voor de economie en levert nieuwe therapieën op die een doorbraak betekenen voor ziektes die tot nu toe niet behandeld konden worden. In het Verenigd Koninkrijk hebben wij een duidelijke voorsprong opgebouwd op het gebied van de industriële biotechnologie en kleine en middelgrote ondernemingen in deze industrietak stellen meer dan 10.000 mensen tewerk. Maar de Europese Unie hinkt achterop en de harmonisatie van het octrooirecht zal Europa helpen om deze achterstand weg te werken en een voorsprong uit te bouwen.
Nooit hebben allerlei lobby's en belangengroepen het Parlement zo onverbiddelijk bestookt als de afgelopen jaren en maanden over deze richtlijn: de medische wereld en verenigingen, patiëntenverenigingen, milieu-organisaties en organisaties voor het welzijn van dieren.
Het octrooieren van leven is geen zwart-witkwestie en vertoont vele grijze vlekken. Naar mijn mening heeft de National Hereditary Breast Cancer Helpline, die in mijn kiesdistrict gevestigd is, ook op een ernstig probleem gewezen. Het octrooieren van het borstkankergen BRAC1 heeft een controverse uitgelokt. De Amerikaanse onderneming die het gen geoctrooieerd heeft, heeft gezegd dat het alleen de proeven voor het gen en niet het onderzoek zou aanrekenen. Ik ben van oordeel dat de behoefte aan een communautaire octrooiregeling niet tot hoge behandelingskosten mag leiden of tot het afleiden van onderzoek van gebieden die misschien niet rendabel maar wel van algemeen belang zijn.
Daarom heb ik in deze eerste lezing voor een aantal amendementen gestemd die waarborgen willen bieden die verder overwogen kunnen worden in de tweede lezing. Deze vragen hadden betrekking op betaalbaar geneeskundig onderzoek en een betaalbare behandeling, het dierenwelzijn en aandacht voor de ontwikkelingslanden.
Ik ben voor de instelling van een bio-ethisch comité dat een aantal van de grijze zones moet bestuderen maar wil met mijn ja-stem voor de richtlijn ook bijdragen tot de creatie van een duidelijk kader voor intellectuele eigendomsrechten op het gebied van de biotechnologie.
Ik zal de vorderingen op een aantal van de meer controversiële gebieden op de voet volgen.

Marset Campos
Onze Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links is niet tevreden over de inhoud van het verslag-Rothley omdat slechts heel kleine wijzigingen aangebracht zijn aan het oorspronkelijke voorstel en bijgevolg de meest zorgwekkende aspecten behouden blijven die de meerderheid van dit Parlement er indertijd toe aangezet hebben dit voorstel te verwerpen.
Wij maken ons eerst en vooral zorgen omwille van een aantal ethische overwegingen en het belang dat wij aan de menselijke waardigheid hechten. Wij zijn van oordeel dat, ondanks een ambigue redactie, zowel gevolgen voor de embryonale lijn als het klonen van de mens en het octrooieren van aspecten of elementen van het menselijk leven mogelijk blijven op grond van excuses die verwijzen naar kwesties als gen- en andere therapieën. Er zijn nog een aantal andere redenen waarom wij ons zorgen maken en die hebben betrekking op de economische en met name de handelsdimensie, die ook een aantal ethische aspecten vertoont. Het lijkt ons gevaarlijk dat natuurlijke elementen uit de culinaire sfeer, de veeteelt, de landbouw, de geneeskunde en dergelijke geoctrooieerd kunnen worden. Volkeren, samenlevingen of culturen wordt op die manier niet alleen een gewoonterecht ontnomen maar zij worden vervolgens ook onderworpen aan onrechtvaardige en ondraaglijke economische heffingen die in strijd zijn met het geweten. Tenslotte moeten we ook nog de algehele biologische overwegingen vermelden omdat dit alles een bedreiging vormt voor de genetische diversiteit, die van cruciaal belang is voor het leven op aarde. Er kunnen nog een aantal andere argumenten aangevoerd worden in verband met de eigenlijke onderzoeksactiviteiten en de ontdekking van de werking van de biologische processen en hun eventuele octrooieerbaarheid.

Nicholson
De octrooiering van biotechnologische uitvindingen roept een aantal vragen op. De hamvraag is of dit ethisch verantwoord is. In tegenstelling tot vele andere kwesties met een ethische dimensie, waar de vragen zwart of wit zijn, vertoont de biotechnologie tal van grijze zones.
Het is niet gemakkelijk om tot slachtoffers van genetische ziekten te zeggen dat hun hoop rust op een gebrek aan ethiek terwijl velen van hen denken dat de voorgestelde octrooiering tal van voordelen zal opleveren. Het is veel gemakkelijker om zoiets te zeggen tot multinationals. Wij moeten echter erkennen dat vele kleine en middelgrote ondernemingen en liefdadigheidsorganisaties zwaar geïnvesteerd hebben in wetenschappelijk onderzoek ten einde bij te dragen aan de strijd tegen genetische ziektes. Het valt dan ook te betreuren dat de controverse over octrooiering de discussie beperkt heeft tot op een punt waar gesuggereerd wordt dat verwerping van de voorstellen inzake octrooien dit onderzoek in de toekomst zal ondermijnen.
Er is duidelijk een lofwaardige poging geleverd om de oorspronkelijke voorstellen te verbeteren. Toch ben ik van oordeel dat octrooien op biotechnologische uitvindingen onethisch zijn, in het bijzonder wanneer deze ongewenste gevolgen voor het menselijk leven zelf kunnen hebben. Genen bestaan, zij zijn van niemand, tenzij misschien van ons allemaal. Politieke, economische en milieuvragen moeten in deze context behandeld worden.

des Places
Wanneer men spreekt over het beginsel van de octrooieerbaarheid van de biotechnologie, worden er talrijke voorbeelden geciteerd teneinde ons het belang ervan aan te tonen. Deze voorbeelden komen voornamelijk uit de gezondheidssector (productie van insuline, gentherapie...). Op economisch vlak is het belangrijk om erop te wijzen dat de vooruitzichten voor de toekomst van de biotechnologische industrie aantonen dat de landbouw- en de agrovoedingssector het meest veelbelovend zijn.
Twee jaar geleden heeft onze fractie zich als een kleine meerderheid van de leden van het Parlement gekant tegen het eerste voorstel voor een richtlijn van de Commissie betreffende de patentering van biotechnologische uitvindingen. Wij kennen de gevolgen voor deze sector van de toekomst. Met tevredenheid hebben wij de verbeteringen in het nieuwe voorstel van de Commissie geanalyseerd.
Het verslag van mevrouw Rothley, zoals dit is aangenomen in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, biedt de mogelijkheid om een aantal van onze vragen aan het licht te brengen. In het bijzonder wat de landbouw betreft is het noodzakelijk om het beginsel van het "kwekersrecht" niet alleen te beschermen, maar ook om dit te ontwikkelen. Ik wil nader uiteenzetten dat het niet gaat om een privilege als zodanig, maar om een legitiem en voorouderlijk recht dat de landbouwers in staat stelt een gedeelte van hun oogst voor zaaigoed te gebruiken. Het is belangrijk om dat recht uit te breiden tot de gehele sector van de dierlijke productie en niet alleen maar tot het vee, zoals de Commissie voorstelde. Want waarom zou dit recht wel van toepassing zijn op rundveehouders en niet op pluimveehouders? Onze fractie zal dan ook alle amendementen steunen ter versterking van dit recht, zowel die van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger als die van de verschillende collega's.
Onze gehele fractie kan alleen maar positief staan tegenover wetenschappelijke vooruitgang die een verbetering van de volksgezondheid kan inhouden. Een aantal voorwaarden zijn echter wel noodzakelijk opdat het mondiale erfgoed van de genetische rijkdom niet geprivatiseerd wordt. Men moet de wetenschap helpen zich te ontwikkelen voor het welzijn van allen. Wij zullen dan ook ieder principe van octrooieerbaarheid weigeren van een of ander menselijk gen, en vanzelfsprekend ook van het gehele of een deel van het menselijk lichaam.
Tot slot kan onze fractie alleen maar positief staan tegenover de oprichting van een ethisch comité, een echt comité van wijzen, dat onafhankelijk moet zijn van elke vorm van politieke of economische druk. Het recente verleden, de BSE-affaire heeft dit aan het licht gebracht, heeft aangetoond dat het moelijk maar noodzakelijk is om hoge eisen te stellen inzake dit principe van onafhankelijkheid.

Pirker (PPE), Habsburg-Lothringen (PPE), Flemming (PPE), Stenzel (PPE), Rack (PPE), Rübig (PPE), Schierhuber (PPE)
Wij hebben amendement 74 niet kunnen goedkeuren omdat de formulering ervan onder meer ook voor menselijke eiwitten octrooibescherming uitsluit.

Ripa di Meana
Het vandaag door het Europees Parlement aangenomen verslag van de heer Rothley over de octrooibaarheid van biotechnologische producten waaronder planten, dieren en menselijke genen, vertoont jammer genoeg overeenkomsten met het verslag dat de Vergadering ruim twee jaar geleden heeft verworpen. Waar het bij deze stemming in feite om gaat, is dat Europa een richtlijn over octrooien op het gebied van de biotechnologie goedkeurt omdat de Verenigde Staten en Japan al zo'n soort richtlijn hebben.
Deze vandaag gemaakte keuze is niet alleen een belediging voor onze rol, omdat wij onze oren laten hangen naar keuzen die al in andere landen zijn gemaakt, maar brengt ook enorme risico's met zich mee voor de biodiversiteit, voor de ecologische evenwichten, voor de vrijheid van het medisch onderzoek en voor de bescherming van de zieken. Ook is deze keuze een voorbode van onvoorstelbare scenario's voor de menselijke integriteit, zoals de uitwisseling van genen, kruising van cellen van mensen en dieren en de vorming van genetische wapens.
Dit is een zwarte dag voor ons Europese ecologisten en voor alle sectoren van de hedendaagse samenleving die bezorgd zijn om de integriteit en de gewijdheid van de natuur.

Rovsing
Europa is veel te lang laks geweest in het opstellen van een wetgeving die de geneesmiddelenproductie op basis van biotechnologische uitvindingen regelt.
Het is een dringende noodzaak dat wij op EU-niveau een wetgeving goedkeuren die het onderzoek naar genetisch bepaalde ziekten stimuleert. Het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger beschrijft de vereisten. Het is een aanzienlijke stap vooruit voor de Europese geneesmiddelenindustrie. Het intensieve onderzoek en de daaraan verbonden productie van biotechnologische preparaten zijn reeds veel te lang in de VS en Japan geconcentreerd wat de patiënten en industrie in Europa niet ten goede komt. Deze laatste heeft het moeilijk gehad om zich te ontwikkelen. Ook de werkgelegenheid in Europa binnen dit gebied van intensieve kennis is er door benadeeld.
Het octrooieren van leven of delen van het menselijk lichaam is uiteraard uitgesloten, maar met een octrooiwetgeving op dit gebied kan men de geneesmiddelenindsutrie een bescherming bieden, die het economisch verantwoord maakt om nieuwe uitdagingen op gebied van onderzoek waarvan men het resultaat op voorhand niet weet, aan te gaan. Er zijn een aantal zeer zelden voorkomende ziekten, die helaas het gemeenschappelijk kenmerk hebben dat ze vaak dodelijk zijn. Door de slechte wetgeving is de EU veel te lang belemmerd geweest om de vereiste bescherming van biotechnologische uitvindingen tot stand te brengen. Nu heeft men rekening gehouden met de ethische aspecten. Nu moeten we onze wilskracht en vastberadenheid laten zien om, voor zover dit mogelijk is, de verloren tijd in te halen. De vele patiënten met ziekten die te wijten zijn aan genetische afwijkingen, wachten nu al lang genoeg.

Schlechter
Opnieuw worden de "all round men" van het Europees Parlement geconfronteerd met een probleem dat van heel groot belang is voor de toekomst van de Europese Gemeenschap en voor het welzijn van de burgers en de dieren binnen die Gemeenschap.
Ik ben geen man van de wetenschap en toch ben ik verplicht om mij uit te spreken voor of tegen een richtlijn die, en de discussies hebben dit aangetoond, een zeer controversieel onderwerp bevat.
Is het een juridisch of een ethisch probleem dat de afgevaardigden verdeelt? De bescherming van biotechnologische uitvindingen is voor alles een technisch probleem, dat juridische gevolgen heeft, ook al heeft het heftige debat van gisteren zich grotendeels op ethisch en moreel vlak toegespitst.
Zoals velen onder ons ben ik van mening dat ieder misbruik en iedere afwijking moet worden voorkomen door de ethische en sociale fundamenten van onze samenleving ter discussie te stellen maar anderzijds zou er geen sprake van mogen zijn om de vooruitgang van het onderzoek stop te willen zetten.
Welnu, wat stellen wij vast? Dat de grote verschillen op regelgevingsvlak veel Europese onderzoeksfirma's ertoe aanzetten bepaalde van hun onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten te verplaatsen naar de Verenigde Staten, Japan of andere derde landen, en wel om te kunnen profiteren van een gunstiger wetenschappelijk, economisch en regelgevingsklimaat.
Wij moeten wel vaststellen dat de ontwikkelingen op het gebied van onderzoek en biotechnologie steeds sneller gaan in het buitenland zonder dat wij hier rechtstreeks invloed op uit kunnen oefenen en met name op een vlak waarop de vooruitgang in de biotechnologie gebruikt moet kunnen worden ten voordele van de huidige en toekomstige generaties.
Maar wij weten ook dat voor de Europeanen de eerbiediging van het menselijk wezen als individu van prioritair belang is, dat wij de menselijke, en waarom ook niet de dierlijke, waardigheid moeten garanderen door met alle mogelijke middelen te voorkomen dat de waardigheid van het menselijk wezen wordt aangetast door het ongecontroleerde gebruik van biotechnologische uitvindingen.
Wij moeten dan ook regels invoeren en om die reden stem ik voor het verslag-Rothley. Het is een compromisverslag waarover vele jaren is gediscussieerd en dat de grote meerderheid van de burgers tevreden moet stellen.
Tot slot wil ik, daar ik de inspanningen van de heer Rothley in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heb gevolgd, hem complimenteren met het werk dat hij ons heeft voorgelegd. Het is een verslag dat het parlementaire werk tot eer strekt.

Souchet
Twee jaar geleden heeft het Europees Parlement een voorstel van de Commissie inzake de patentering van biotechnologische uitvindingen verworpen. Het nieuwe voorstel dat wij vandaag behandelen toont dat wij gelijk hadden het vorige voorstel te verwerpen, want in het huidige voorstel zijn een bepaald aantal verbeteringen aangebracht. Zoals echter het grote aantal ingediende amendementen aantoont, moesten er nog veel onzekerheden uit de weg worden geruimd.
Wat de plantkunde betreft staan wij positief tegenover het gebruik van de biotechnologie met het oog op de genetische verbetering van het zaaigoed, maar wij zijn gekant tegen de afschaffing of vermindering van het "kwekersrecht" . De mondiale landbouw mag niet gaan afhangen van enkele multinationals op het vlak van zaaigoed.
In principe zijn wij voor toepassing van de biotechnologie op gezondheidsvlak, maar om ethische redenen kunnen wij vanzelfsprekend alleen maar tegen de patentering van een of ander menselijk gen zijn. De genetische rijkdom maakt deel uit van het erfgoed van de mensheid en er is geen sprake van om dit te privatiseren.
Wij begrijpen volledig het nut van het principe van de patentering waardoor bedrijven in staat zijn om wellicht een deel van hun investeringen inzake onderzoek weer terug te verdienen. Maar als wij dit principe moeten aanvaarden, dan alleen maar op voorwaarde dat er voldoende garanties worden geboden. In geen enkel geval mag patentering leiden tot het systematisch in de handel brengen van genetisch gemodificeerde producten.
De belangrijkste amendementen voor het vastleggen van serieuze garanties zijn niet aangenomen en de tekst die voortvloeit uit de verschillende stemmingen in de plenaire vergadering is onsamenhangend van aard. Om die redenen hebben wij dan ook niet voor deze tekst kunnen stemmen.

Spiers
Ik heb met enige tegenzin tegen het verslag-Rothley gestemd omdat ik het ermee eens ben dat inderdaad een Europees wettelijk kader voor octrooien -alle octrooien - nodig is en het uiterst lastige werk, dat de heer Rothley en een aantal andere collega's verricht hebben, waardeer.
Ik ben echter van oordeel dat het belangrijk is dat dit Parlement in deze eerste lezing duidelijker uiting geeft aan zijn ethische en politieke bezorgdheid over de mogelijke gevolgen van een uitbreiding van de biotechnologie op grote schaal.
Ik ben in het bijzonder bezorgd dat een expansie van de biotechnologie in de landbouw eenvoudigweg zal leiden tot een nieuwe fase van het soort industriële landbouw dat al zo schadelijk gebleken is voor ons milieu en onze voeding. Wij moeten voorzichtiger omspringen met de biologische diversiteit en de gewaarborgde voedselvoorziening van onze planeet vrijwaren.
Het "afsluiten van kennis" door ondernemingen in de geïndustrialiseerde wereld zal de ongelijkheid in de wereld nog verhogen en kan leiden tot de privatisering van de genetische hulpbronnen van de ontwikkelingslanden.
Als en wanneer de richtlijn uiteindelijk wordt goedgekeurd, moet het Parlement nauwgezet toekijken op de houding van de EU-vertegenwoordiging in de Wereldhandelsorganisatie en erover waken dat de ontwikkelingslanden niet uitgebuit worden en dat de Overeenkomst inzake biologische diversiteit gerespecteerd wordt. De toekomst ligt in de biologische landbouw, niet in de biotechnologie.

Theonas
Onze fractie stemt tegen het verslag van de heer Rothley over het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen.
We zijn er ons van bewust dat de recente ontwikkelingen van de biotechnologie alle voorgaande overtreffen en ons in staat stellen ziekten te voorkomen en allerhande problemen op landbouw-, milieu- en andere vlakken op te lossen.
We weten ook dat het gevaarlijk is het menselijk denken af te remmen. Daarom zijn we voorstander van de stimulering van nieuwe technologieën en wetenschappelijke uitvindingen, op voorwaarde evenwel dat ze niet ingaan tegen het leven en de natuur maar er zich naar schikken en ze eerbiedigen en beschermen.
De mooie voorstelling van de ermee gepaard gaande risico's betekent niet dat ze niet aanwezig zijn en moeten worden afgewend. We zijn van oordeel dat onbezonnen en ongecontroleerde interventies in heel complexe systemen, waarvoor de natuur honderden miljoenen jaren nodig had om ze te perfectioneren, alsmede in de genetische codes van levende organismen, ook van de mens, het enorme gevaar inhouden dat ecosystemen - zogezegd met het oog op wetenschappelijke vooruitgang en de voorkoming en bestrijding van ziekten - worden gewijzigd, verstoord en vervormd, wat onvoorspelbare gevolgen kan hebben voor het leven op aarde.
De mens is een homogeen en ondeelbaar geheel. De opsplitsing ervan in componenten die door multinationale ondernemingen worden gereproduceerd, voor allerhande doeleinden worden aangewend en - uiteraard - door octrooien worden beschermd, komt neer op een belediging en degradatie van het menselijk ras en denken en is in strijd met elk wetenschappelijk beginsel.
Het lijdt geen twijfel dat genetisch gewijzigde organismen zich zullen vermenigvuldigen en de plaats innemen van de natuurlijke soorten, die niet de mogelijkheid of de tijd hebben de nodige afweermechanismen te ontwikkelen. Het risico bestaat dan ook dat genetisch gemodificeerde organismen in de toekomst onze planeet bezoedelen en er een verontreiniging teweegbrengen die onomkeerbaar is.
Niemand kan verzekeren dat de genetische modificaties niet leiden tot tal van nieuwe ziekten en de schepping van monsters in laboratoria. De echte gevolgen ervan kunnen pas worden ingeschat als de vernietigende - en, ik herhaal, onomkeerbare - resultaten ervan gekend zijn.
We maken ons vooral ongerust over de vaststelling dat de procedures voor de bescherming - en aanwending - van biotechnologische uitvindingen in de eerste plaats zijn afgestemd op de verzekering van de harmonische werking van de interne markt. We zijn gekant tegen de interventie in de kringloop van het leven met het oog op zowel de stimulering van de economische bedrijvigheden van grote multinationale ondernemingen als de instelling van een markt en de bevordering van concurrentiële investeringen, en verzetten ons tegen de creatie van een nieuwe hogere neogenetische orde alsmede tegen de gevaarlijke - en misdadige - marges die worden opengelaten om controlemechanismen, veiligheidskleppen en garantiebuffers inzake de eerbiediging van deontologische voorschriften te omzeilen.
De biotechnologische uitvindingen vormen een enorme uitdaging voor het toekomstig leven op aarde en de mogelijke risico's die ermee verband houden, laten niet toe dat er achteloos en slordig mee wordt omgesprongen. De vaststelling van de procedures voor de bescherming van biologische uitvindingen mag daarom in geen geval worden overgelaten aan multinationale ondernemingen die - zoals in het verleden al overduidelijk is gebleken - belangen vertegenwoordigen welke geen echte waarborg zijn voor de eerbiediging van de onaantastbaarheid van het menselijk leven.
We dringen dan ook aan op de fundamentele herziening van het voorstel voor een richtlijn betreffende de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen, zulks in overleg met wetenschappelijke instellingen in heel Europa die de mogelijkheden en beperkingen van zulke uitvindingen - en de toepassingen ervan - deskundig en grondig moeten onderzoeken en beoordelen. Met het oog daarop moeten duidelijke gegevens worden verzameld over de voor- en nadelen van biotechnologische uitvindingen en moeten strenge veiligheidsvoorschriften ervoor worden bepaald en duidelijke toepassingsgebieden vastgesteld.
Op basis van de thans beschikbare gegevens kunnen we alleen maar stellen dat biotechnologische uitvindingen en toepassingen het best vergelijkbaar zijn met een nieuwe atoombom die bij ontploffing zulke rampzalige gevolgen zal hebben dat het van geen belang is wie het patent op de verantwoordelijkheid en de gevolgen in handen heeft.

Valverde López
Wij moeten eerst en vooral stellen dat dit voorstel voor een wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen een duidelijke stellingname van Europa is voor wetenschappelijke vooruitgang en dat het de rechtszekerheid en de waardigheid van de mens bewaart.
Bijna tien jaar geleden heeft de Commissie haar eerste voorstel voorgelegd. Het Parlement heeft toen krachtdadig geprotesteerd omdat het van oordeel was dat de tekst geen oog had voor de ethische dimensie. Het was duidelijk dat de technische aspecten het haalden op de ethische dimensie in dit oorspronkelijke voorstel. Dat is de reden waarom het Parlement indertijd besloot het voorstel van de Commissie te verwerpen.
Vandaag ligt een nieuwe tekst van de Commissie voor die in grote lijnen rekening houdt met onze eerdere bezwaren. Deze ethische aspecten zijn versterkt en uitgebreid in het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger waarborgt inderdaad dat de ethische dimensie nu integraal deel uitmaakt van de tekst. Zo bevat de tekst een verbod op het klonen van de mens en een oproep aan de Commissie opdat een ethisch comité wordt opgericht dat biotechnologische vragen moet behandelen. Niemand zal kunnen beweren dat deze richtlijn onvoldoende besproken is in het Europees Parlement. Wij moeten hierbij hulde brengen aan professor Monti die als bevoegd commissaris schitterend werk geleverd heeft. Hij heeft begrip opgebracht voor de argumenten en de bezorgdheid van dit Parlement en heeft meer dan 50 amendementen aanvaard. Dit is een voorbeeld van vruchtbare samenwerking tussen de Commissie en het Parlement.
Maar het is duidelijk dat het bepaalde fracties er niet om te doen is tot een consensus en een redelijke tekst te komen maar om de richtlijn inzake de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen stelselmatig te boycotten. Hun strategie is duidelijk: zij maken gebruik van gemakkelijke en goedkope argumenten die aanslaan bij het grote publiek maar elke rechtsgrond missen. Het octrooirecht is niet nieuw in Europa of de wereld. Het maakt deel uit van het mededingingsrecht en geldt al vele jaren. We moeten inzien dat het hier om een harmonisatie van de wetgevingen van de verschillende lidstaten gaat.
Wij moeten de nadruk leggen op het belang van deze sector voor de ontwikkeling van geneesmiddelen in de toekomst. Er bestaan vandaag al geneesmiddelen die hun oorsprong in de biotechnologie vinden. Van de 500 nieuwe geneesmiddelen die elk jaar op de markt gebracht worden, zijn 10 à 15 het resultaat van biotechnologie. Ziekten als kanker, Alzheimer, diabetes en galblaasfibrose worden al behandeld met deze producten. Om nog te zwijgen van de vaccins tegen hepatitis B en C die, dankzij de biotechnologie, de mogelijke risico's op virale besmetting uitsluiten die vroeger aanwezig waren. Ik zou zo ziektes en geneesmiddelen kunnen blijven opsommen. Iedereen moet erkennen dat deze geneesmiddelen een aantal ziektes misschien niet definitief genezen maar dat zij er zeker toe bijdragen om de kwaliteit van het leven van de patiënten te verbeteren.
De Europese biotechnologische industrie ligt ver achter bij die in Japan of de Verenigde Staten. Wij moeten er als Europarlementsleden voor zorgen dat Europa over een stabiele wetgeving beschikt, waarover een consensus bestaat. Mijns inziens heeft de Commissie juridische zaken en rechten van de burger na al die jaren van discussie een evenwichtige tekst bereikt, die niet alleen oog heeft voor de toekomstige ontwikkeling van de biotechnologische industrie in Europa maar ook voor de ethische dimensie.
Een richtlijn die geen vast en duidelijk wettelijk kader biedt dat in de lijn van de internationaal geldende akkoorden ligt, zal tot een blokkering van de ontwikkeling van de Europese biotechnologische industrie leiden. En wat erger is, wij zullen eenvoudigweg consumenten van Amerikaanse en Japanse producten worden. Europa mag niet achterblijven in een sector die in volle ontwikkeling is en die de Commissie zelf in verschillende teksten als een belangrijke sector voor de toekomst bestempeld heeft.

Vandemeulebroucke
Ik zal het verslag-Rothley niet goedkeuren omdat het verslag niet voldoende ingaat op en te weinig rekening houdt met de fundamentele beginselen die van toepassing zijn op het menselijk lichaam. Ik ga er immers van uit dat het menselijk lichaam in alle stadia van zijn vorming en ontwikkeling, de delen en de voorbrengselen ervan en de kennis van de genetische structuur niet octrooieerbaar zijn. Er wordt een absolute voorkeur gegeven aan de mogelijkheden van het wetenschappelijk onderzoek terwijl de maatschappelijke gevolgen onvoldoende worden ingeschat. Dit komt neer op een verplaatsing van de maatschappelijke prioriteiten.
Het octrooirecht zal daarenboven voorzien in monopolieposities van farmaceutische concerns. Het menselijk leven mag hoe dan ook aan geen enkel monopolie onderhevig zijn. Het octrooirecht geeft immers het absolute voorrecht aan de meestbiedende zonder dat de sociale gevolgen hiervan voldoende in ogenschouw worden genomen.

Voggenhuber
Ik heb tegen het verslag van de heer Rothley gestemd, maar niet omdat ik tegen een wettelijke regeling voor de octrooiering van biotechnologische uitvindingen ben. Ik heb tegen het verslag gestemd omdat het, zoals ook het voorstel van de Commissie, volstrekt geen rekening houdt met de ernstige ethische bezwaren op grond waarvan het Parlement de richtlijn op 1 maart 1995 heeft verworpen.
Deze richtlijn zet, in het belang van de genetische industrie, de fundamentele beginselen van het octrooirecht op hun kop. De ontdekking van afzonderlijke genen zou nu tot een octrooieerbare uitvinding moeten worden omgedoopt, zodat voor de economische exploitatie ervan vergunningen kunnen worden afgegeven en op het gebruik ervan economische monopolies kunnen worden opgebouwd. De gebruikers van dit octrooirecht halen met deze richtlijn elementaire ethische grenzen voor het menselijk winstbejag neer en kennen particuliere economische belangen een vrijwel totalitair recht op de basisbouwstenen van alle leven toe.
Ondanks de beweringen van de industrie zal deze richtlijn bovendien ook de vrijheid van onderzoek drastisch beperken. Zonder vergunning zal alleen nog het testen van de uitvinding geoorloofd zijn maar zal men op basis van de geoctrooieerde resultaten geen wetenschappelijke proeven meer mogen uitvoeren. Zowel de Duitse artsenvereniging als de enquêtecommissie van het Oostenrijkse en het Duitse parlement hebben die beperking van de wetenschappelijke vrijheid van de hand gewezen.
Ten slotte zal deze monopolievorming ook de medische therapieën en de geneesmiddelen veel duurder maken.
In strijd met de internationale overeenkomst over de biodiversiteit zal men hiermee, zonder enige materiële tegenprestatie, ook greep krijgen op de genetische hulpbronnen van de derde wereld. De noordelijke industrielanden krijgen daardoor een monopolie over het genetisch potentieel, wat het conflict tussen Noord en Zuid zal aanscherpen.
(De vergadering wordt te 13.50 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

De Voorzitter
Ik feliciteer de aanwezigen. Ik moet toegeven dat het publiek voor het merendeel uit Luxemburgers bestaat. U bent zeker niet de enigen, er zijn ook andere afgevaardigden, maar de Luxemburgse aanwezigheid is indrukwekkend.

Werkprogramma van het Luxemburgs voorzitterschap
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad over het werkprogramma van het Luxemburgs voorzitterschap.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, gezien de samenstelling van het publiek heb ik mij afgevraagd of ik mijn betoog niet beter in het Luxemburgs kan houden. Maar aangezien ik erop reken dat er zich nog talrijke parlementsleden bij ons aansluiten, zal ik mijn betoog houden in een van de officiële talen van de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Luxemburg heeft voor de tiende maal het voorzitterschap van de Raad op zich genomen. In de afgelopen decennia is gebleken dat het roulerend voorzitterschap een machtig middel is om de publieke opinie bewust te maken van de Europese kwesties en om de nationale regeringen te mobiliseren voor onze gemeenschappelijke zaak. Voor alles vind ik het belangrijk om te onderstrepen dat Europa door onze volkeren als een collectieve onderneming wordt gezien en dat ieder een deel van het beheer op zich neemt. Het feit dat in meer dan veertig jaar van integratie nooit is geknaagd aan de nationale identiteit van de kleinste lidstaat wordt door de burgers van de kandidaat-lidstaten beschouwd als een geruststellend element. En dat is ook belangrijk in de interne debatten betreffende de toetreding van deze landen.
Na afronding van de Intergouvernementele Conferentie waarmee ik onze Nederlandse vrienden nogmaals van harte wil gelukwensen, blijkt het voor het nieuwe voorzitterschap van prioritair belang om de teksten waarover een akkoord is bereikt in hun definitieve vorm te gieten en voor een laatste maal de concordantie ervan in de elf talen na te gaan en ze vervolgens op 2 oktober 1997 voor ondertekening voor te leggen aan de gevolmachtigden in Amsterdam. Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad zullen wij gepaste maatregelen nemen om vanaf de ondertekening te waarborgen dat het Verdrag in de aangeduide domeinen wordt toegepast.
De prioritaire taak van het voorzitterschap bestaat uit het voorbereiden van de besluiten die de Unie in december van dit jaar zal moeten nemen in verband met het openen van nieuwe onderhandelingen voor de uitbreiding van de Unie. Hedenmorgen zijn de adviezen van de Commissie voorgelegd aan het Europees Parlement over de aanvragen tot toetreding, alsmede een gedetailleerde mededeling met de titel Agenda 2000 over de toekomst van het gemeenschappelijk beleid, over de horizontale kwesties in verband met de uitbreiding en over het toekomstige financiële kader. Agenda 2000 en de bijlagen ervan beslaan meer dan duizend pagina's en vormen zeker de meest omvattende mededeling van de Commissie aan de Raad sinds de oprichting van de Gemeenschap. Deze mededeling is ook uiterst compact en duidelijk onderverdeeld. Het voorzitterschap complimenteert de Commissie en haar diensten met hun indrukwekkende werkstuk. Ook verwelkomt het voorzitterschap het feit dat de Commissie duidelijk haar verantwoordelijkheden op zich heeft genomen en dat zij ons een schema voorlegt dat gekenmerkt wordt door een exemplarische scherpzinnigheid. Nu is het de taak van de Raad, in het bijzonder, maar ook van het Parlement om de mededeling, de implicaties en de aanbevelingen ervan aandachtig te bestuderen. Het Luxemburgse voorzitterschap is zijnerzijds vastbesloten om deze mededeling en de verschillende adviezen met betrekking tot de kandidaat-lidstaten zonder apriori's en op objectieve en transparante wijze te behandelen.
Wij stellen vast dat de Commissie de weg van de differentiatie heeft gekozen in het opstarten van toetredingsonderhandelingen met de kandidaat-lidstaten. De Europese Raad van Luxemburg zal zich over deze keuze moeten uitspreken. In ieder geval en welk besluit er tenslotte in december in Luxemburg ook wordt genomen, moet het uitgangspunt van de uitbreidingsstrategie zijn dat de EU landen gaat opnemen, maar geen landen gaat uitsluiten. In dat opzicht zal de Raad bijzondere aandacht schenken aan het bepalen van een versterkte strategie voor de voorbereiding van de toetreding. De doelstelling daarvan is de toetreding op termijn van alle lidstaten waarover de Commissie advies heeft uitgebracht. Wij zullen erop toezien dat de kandidaat-lidstaten goed worden voorbereid op hun toetreding en dat de discussie uitsluitend gaat over het moment waarop de toetreding werkelijkheid wordt. Het voorzitterschap is voornemens alles in het werk te stellen opdat wij tijdens de Europese Raad van Luxemburg komen tot een duidelijk besluit dat de mogelijkheid biedt voor het lanceren van het uitbreidingsproces.
De mededeling van de Commissie wijst ons er heel duidelijk op dat het uitbreidingsproces past in een veel bredere aanpak, die van alle lidstaten vereist dat zij zich hier volledig aan wijden. De Commissie heeft ons een bepaald aantal richtsnoeren voorgelegd voor het toekomstige beleid van de Unie, in het bijzonder inzake het structuurbeleid, het gemeenschappelijk landbouwbeleid alsmede het toekomstige financiële kader van de Unie. De Commissie heeft een uitvoerig overzicht samengesteld van de hervormingsbesluiten die de Unie in de komende jaren zal moeten nemen.
Zoals u weet heeft de Europese Raad van Amsterdam de Raad verzocht een verslag op te stellen over deze kwesties met het oog op de Europese Raad van Luxemburg op 12 en 13 december aanstaande. Het voorzitterschap zal deze taak op zich nemen om de Europese Raad in staat te stellen om met kennis van zaken besluiten te nemen in verband met de uitbreiding. De Europese Raad heeft de Raad "Algemene Zaken" opgedragen de onderhandelingen te voeren. Deze Raad zal zorg dragen voor de coördinatie en de uniformiteit van de werkzaamheden. Naar onze mening zal dit verslag alle gevoelige punten van de lidstaten aan het licht moeten brengen, met name die betreffende het behoud van de communautaire solidariteit en de begrotingsdiscipline. Ook zal dit verslag enkele prioriteiten voor de toekomst van het beleid van de Unie naar voren moeten brengen. Als wij willen bijdragen, en dat spreekt vanzelf, tot een verheldering van een bepaald aantal fundamentele richtsnoeren, met name wat het toekomstige financiële kader van de Unie, het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het structuurbeleid betreft, moeten die beslissingen op langere termijn worden genomen.
Ter afsluiting van dit punt wil ik herhalen dat het Luxemburgse voorzitterschap alles in het werk zal stellen zijn besluit inzake de uitbreiding zo objectief mogelijk te nemen met de wil om landen op te nemen. Het Europees Parlement kan zijn standpunt tijdens het hele proces naar voren brengen. De Europese burgers zullen via u allen het recht hebben zich uit te drukken over dit grootse werkstuk en over dit grote streven, de uitbreiding van onze Unie.
Tijdens de Europese Raad van Amsterdam heeft het Luxemburgse voorzitterschap de opdracht gekregen een buitengewone vergadering van de Europese Raad te organiseren. Deze vergadering zal voornamelijk in het teken staan van initiatieven voor het scheppen van arbeidsplaatsen in het midden- en kleinbedrijf, van de nieuwe raadgevende groep voor het concurrentievermogen, de studie van goede praktijken betreffende het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten en van initiatieven van de Europese Investeringsbank om werkgelegenheid te scheppen. De Commissie en de Raad moeten in samenwerking met de Europese Bank een verslag opstellen over de stand van de werkzaamheden met het oog op de speciale werkgelegenheidstop van de Europese Raad. Het Luxemburgse voorzitterschap heeft een onmiddellijke aanvang gemaakt met de werkzaamheden met betrekking tot zijn mandaat. Het voorzitterschap vindt het noodzakelijk dat de staatshoofden en regeringsleiders persoonlijk nauw betrokken zijn bij de voorbereiding van de "Werkgelegenheidstop" , zodat deze voldoet aan de verwachtingen van de burgers van de Europese Unie en ook concrete resultaten oplevert.
Teneinde het analytische werk te verrijken hebben wij een beroep gedaan op een bepaald aantal belangrijke personen. Zij zullen in nauwe samenwerking met het voorzitterschap nieuwe wegen zoeken voor de strijd tegen de werkloosheid en ten gunste van het behoud van de werkgelegenheid. Het is ondenkbaar dat Europa berust in het vooruitzicht dat miljoenen burgers buiten de maatschappij geraken, dat zij buiten het economische en sociale circuit worden geplaatst. De werkloosheid laat de getroffen sociale categorieën wegzinken in een materiële en sociale ontreddering. De jongeren zijn meestal de eerste slachtoffers. Werkgelegenheid is dan ook ons centrale aandachtspunt.
De enige manier om op middellange termijn volledige werkgelegenheid te bereiken is om in de komende jaren voor een krachtige, duurzame en werkgelegenheidsscheppende groei te zorgen. Dat is mogelijk want de voorwaarden hiervoor zijn momenteel gunstig. Wij moeten nu het macro-economische en het structuurbeleid op elkaar afstemmen, uitwerken en ten uitvoer leggen.
Het voorzitterschap heeft de lidstaten, de instellingen en de sociale partners opgeroepen om actief deel te nemen aan de voorbereidende fase van de top. Aan de lidstaten is bovendien gevraagd om de bijgewerkte meerjarenprogramma's voor de werkgelegenheid al eind juli te presenteren. Op deze basis zullen de Commissie en de Raad gezamenlijk het verslag opstellen zoals bepaald in de nieuwe titel over de werkgelegenheid in het Verdrag van Amsterdam, gedeelte van het Verdrag waarop trouwens vooruitgelopen wordt. Deze aanpak sluit aan op de steekhoudende bepalingen die overgenomen zijn in de in Amsterdam aangenomen resolutie over de groei en de werkgelegenheid.
Naast de werkgelegenheid verdienen de andere luiken van het Europese sociale beleid, in de brede zin van het woord, eveneens al onze aandacht. Europa heeft een sociaal model ontwikkeld dat de werknemers een bepaald aantal rechten verleent. Deze maken deel uit van onze cultuur. Ons op solidariteit gebaseerde model moet niet op losse schroeven worden gezet door een beleid van sociale deregulering.
Wij zullen ook trachten een van de dossiers weer vlot te trekken waarop de Raad is vastgelopen. Gezien de recente en pijnlijke actualiteit van de herstructurering van ondernemingen zullen wij alle noodzakelijke inspanningen doen opdat de discussies over de rechten van werknemers op het vlak van informatie, raadpleging en participatie weer op nieuwe en meer veelbelovende bases op gang komen.
Tegelijkertijd hecht het voorzitterschap er waarde aan dat de Raad een bindend juridisch kader verschaft voor het akkoord over parttimewerk dat de Europese sociale partners enkele weken geleden hebben gesloten.
Bij de dossiers waaraan wij in de loop van de volgende maanden prioriteit verlenen bevindt zich ook het dossier over de sociale verworvenheden in het kader van de uitbreiding. Met het oog op de voor 7 oktober aanstaande geplande gestructureerde dialoog zal het er allereerst om gaan nauwe contacten aan te knopen tussen de politieke verantwoordelijken van onze lidstaten en hun ambtgenoten in de Midden- en Oost-Europese landen die willen toetreden
De Economische en Monetaire Unie is het belangrijkste en meest ambitieuze economische en politieke project dat Europa sinds het begin van het integratieproces ten uitvoer heeft gelegd. De Europese Raad van Amsterdam heeft concrete en aanzienlijke vooruitgang geboekt met het oog op de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie op 1 januari 1999, datum die is vastgesteld door het Verdrag en die gerespecteerd zal worden.
De goedkeuring van het pact voor stabiliteit en groei alsmede de resolutie over de groei en de werkgelegenheid zijn een waarborg voor de voortzetting van een gezond macro-economisch en een gezond begrotingsbeleid en voor de bevordering van de werkgelegenheid. Dankzij de geboekte vooruitgang zijn de meeste technische voorbereidingen voor de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie nu voltooid. Het juridische kader van de euro ligt vast. Voor alle actoren, met inbegrip van de regeringen, gaat het er nu om de praktische inspanningen voor de voorbereiding van de invoering van de euro te versnellen.
Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Amsterdam legt het voorzitterschap er zich op toe dat de doeltreffende toepassingsmodaliteiten van artikel 109 bestudeerd worden. Het gaat met name om het formuleren van algemene richtsnoeren inzake het wisselkoersbeleid die verenigbaar zijn met de statuten van de toekomstige Europese Centrale Bank. Aan de Europese Raad van Luxemburg zal eveneens een verslag worden voorgelegd over de middelen ter verbetering van de coördinatie van het economisch beleid.
Deze werkzaamheden zullen actief worden uitgevoerd. De meeste deelnemers aan het economisch proces in Europa wensen dat de gemeenschappelijke munt binnen de vastgestelde termijn wordt ingevoerd. De gemeenschappelijke munt zal het vertrouwensklimaat scheppen waar de Europese economie zo een grote behoefte aan heeft. Ook zal de munt een stimulerende invloed hebben op investeringen en in belangrijke mate bijdragen tot het scheppen van arbeidsplaatsen. Er zijn aanzienlijke inspanningen verricht voor de sanering. Nooit eerder is er tussen de Europese economieën zo'n hoge convergentie geweest als vandaag de dag.
Om die reden is het dan ook contraproductief om door allerlei verklaringen en speculaties de onzekerheden levendig te houden die vandaag de dag de expansie in Europa afremmen. De Economische en Monetaire Unie is technisch gezien op het goede spoor. De EMU is onze belangrijkste doelstelling waarvan voor een groot deel ook de geloofwaardigheid van het Europese project afhangt. Het is nu onze taak om het werk te voltooien opdat volgend jaar in alle helderheid en in het belang van de economische toekomst van onze gehele Unie besluiten kunnen worden genomen.
Bovendien zijn de burgers zeer bezorgd over de toename van iedere vorm van criminaliteit. Om die reden zijn de werkzaamheden inzake justitie en binnenlandse zaken prioritair gericht op de tenuitvoerlegging van het actieprogramma inzake de georganiseerde misdaad, zoals dit door de Europese Raad van Amsterdam is goedgekeurd.
Het drugsprobleem vereist dringende actie. De schade die dit probleem op menselijk vlak veroorzaakt is enorm groot. Derhalve heeft de Europese Raad van Dublin bevestigd dat een doeltreffende en gecoördineerde actie ter bestrijding van drugs en de drugsverslaving van prioritair belang is. Het voorzitterschap is voornemens deze actie vastberaden voort te zetten, met name wat het meerjarenprogramma betreft dat gericht is op de uitwisseling van kennis tussen de lidstaten over onderzoeksmethoden, informatie en maatregelen die voor specifieke doelgroepen zijn bestemd.
Inzake het drugsprobleem zal er een evaluatieverslag worden voorgelegd aan de Europese Raad van Luxemburg over de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke actie voor de harmonisatie van de wetgevingen en praktijken van de gerechtelijke autoriteiten en de politie- en douanediensten. De tenuitvoerlegging van een gezamenlijke actie inzake synthetische drugs is op een goede plaats op de agenda gezet.
In dit kader lanceren wij een volkomen nieuw initiatief. Het voorzitterschap zal een gemeenschappelijke ontmoeting organiseren van de ministers van Volksgezondheid, Justitie en Binnenlandse Zaken voor een debat over de vele facetten van het drugsprobleem. De bedoeling van het voorzitterschap is om de verantwoordelijken voor de preventie en de politieke verantwoordelijken voor de beteugeling met elkaar te confronteren.
Ook zal het Luxemburgse voorzitterschap zich ervoor inspannen de regionale samenwerking nieuw leven in te blazen, met name met Latijns-Amerika, de Caraïben en Rusland, alsmede om de gestructureerde dialoog met de geassocieerde landen en een transatlantische dialoog over drugs op gang te brengen.
Op het gebied van asiel en immigratie stellen wij voor het plan van de Commissie te bestuderen over de tijdelijke bescherming van vluchtelingen alsmede over de tenuitvoerlegging van de Conventie van Dublin. Op het gebied van de strijd tegen de corruptie zal er een concreet gevolg gegeven worden aan de mededeling van de Commissie over een anticorruptiebeleid.
Op algemener vlak zal het Luxemburgse voorzitterschap het terrein voorbereiden voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam waarin ook de verworvenheden van Schengen worden opgenomen.
In het recente actieplan voor de interne markt dat de Commissie op initiatief van commissaris Monti heeft gepresenteerd is de noodzaak om de dynamiek van de interne markt te versterken overduidelijk en zeer nauwkeurig aan het licht gebracht.
De Europese Raad van Amsterdam heeft de algemene doelstelling van dit plan overgenomen en heeft bevestigd dat, ik citeer, " de Europese Raad belang hecht aan de goede werking van de interne markt als essentieel element van een globale strategie ter bevordering van het concurrentievermogen, de economische groei en de werkgelegenheid in de gehele Europese Unie" .
Uit dit gezichtspunt zal het voorzitterschap doortastend werken aan de tenuitvoerlegging van vier strategische doelstellingen van het actieplan. Deze tenuitvoerlegging zal gespreid worden in de tijd en de drie volgende voorzitterschappen zullen zich hier op alomvattende wijze op richten.
Met de steun, naar ik hoop, van het Europees Parlement zal het voorzitterschap trachten belangrijke vooruitgang te boeken inzake de dossiers die als prioritair zijn aangeduid in het actieplan.
Ik wil nogmaals herhalen dat het Luxemburgse voorzitterschap een zuiver economische visie van de interne markt absoluut niet kan aannemen. Wij zijn er inderdaad van overtuigd dat de interne markt zich pas kan ontplooien en resultaten kan opleveren, ten voordele van de burgers, als de markt vervolledigd wordt met een degelijk en samenhangend sociaal luik en met ambitieuze beleidslijnen inzake de bescherming van het milieu en van de gezondheid van de consumenten.
Wat het belastingstelsel betreft zal het voorzitterschap zijn best doen om werk te maken van de dossiers die nu op stapel staan inzake de indirecte en directe fiscaliteit. Op dit laatstgenoemde vlak zal er behalve een verwacht voorstel over het gemeenschappelijke belastingstelsel van toepassing op rentebetalingen en heffingen tussen moedermaatschappijen en dochterondernemingen in verschillende lidstaten, bijzondere aandacht worden besteed aan de conclusies van de fiscale beleidsgroep die voorgezeten wordt door commissaris Monti.
Het voorzitterschap verwacht dat er al een eerste lijst van de onderwerpen waarvoor een harmonisatie nodig is en ook een code van goed gedrag kunnen worden uitgewerkt.
Zoals ik zojuist heb vermeld is het vrijwaren van een hoog beschermingsniveau van de consumenten, en dus ook van de gezondheid en de veiligheid van de Europese burgers in hun dagelijkse handelingen een essentieel aspect van de opbouw van een geloofwaardige en doeltreffende interne markt. En ik weet dat uw Parlement deze benadering deelt. Het heeft hier herhaaldelijk op krachtige en gedreven wijze blijk van kunnen geven.
De wijzigingen in de artikelen 129 en 129A in het Verdrag van Amsterdam vormen een belangrijke vooruitgang. Hiermee zijn de grondslagen voor een nieuw uitgangspunt inzake de bescherming van de consumenten en hun gezondheid gelegd.
Vanzelfsprekend bestaat er een verband met de sterke onrust die in 1996 bij de Europese opinie opkwam over hetgeen nu doorgaans de "gekke-koeiencrisis" wordt genoemd. Door de actie van uw tijdelijke enquêtecommissie die nu afgelost is door uw tijdelijke commissie die tot taak heeft de aanbevelingen inzake BSE op te volgen, was het mogelijk om een nieuwe aanpak inzake voedselveiligheid in de volledige productie- en consumptieketen vast te leggen. Harerzijds heeft de Commissie een aantal maatregelen getroffen en krachtige besluiten genomen om het vertrouwen van ons, de burgers en consumenten, weer te herstellen. Het gaat er nu om deze inspanningen voort te zetten en uit te diepen daar waar het nodig is.
Het Luxemburgse voorzitterschap is voornemens volledig bij te dragen aan de totstandkoming van deze strategie op het vlak van het voedselbeleid. Te dien einde zal het voorstellen een breed politiek debat op gang te brengen in de diverse betrokken kringen van de Raad.
Naast concrete besluiten die zijnerzijds verwacht worden zal de Raad zijn stem kunnen laten horen in het kader van deze belangrijke discussie waarbij alle instellingen van onze Unie betrokken zullen zijn, alsook de vertegenwoordigers van de burgermaatschappij, van de betrokken economische en landbouwsectoren en van de verwerkende industrie.
Alleen als deze kwesties in alle open- en doorzichtigheid worden behandeld zullen wij dit vertrouwen, dat aan de basis van een harmonieuze werking van de interne markt ligt, kunnen terugwinnen en versterken.
In het kader van het huidige betoog kan ik helaas niet de talrijke andere activiteiten aansnijden die te maken hebben met de interne ontwikkeling van de Europese Unie waar mijn collega's van de Luxemburgse regering al hun energie aan zullen wijden. In het geschreven programma van het Luxemburgse voorzitterschap, dat te uwer beschikking is, zult u een zeer gedetailleerd overzicht aantreffen van de doelstellingen die wij in deze sectoren hebben vastgelegd.
Ik wil u ook nog mededelen in welke geest het voorzitterschap op de belangrijkste problemen wil ingaan, problemen die zich momenteel op internationaal vlak voordoen.
Op het gebied van de multilaterale handelsbetrekkingen zal ik mij beperken tot twee zaken die van prioritaire aard zijn.
Naar aanleiding van de akkoorden over de telecommunicatie en de informatietechnologieën die in de loop van het eerste halfjaar zijn gesloten, is het nu van belang om te werken aan de geconsolideerde liberalisering van de diensten binnen de Wereldhandelsorganisatie en dan ook voor het einde van het jaar een akkoord te sluiten over de financiële diensten.
Anderzijds moet de Unie haar traditionele actie bevestigen ten gunste van de minder geavanceerde landen. Dientengevolge zullen wij bijzondere aandacht verlenen aan de voorbereiding van de in oktober te houden vergadering op hoog niveau over de minder geavanceerde landen alsmede aan de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Raad over de toegang van deze landen tot de markt.
Het voorzitterschap zal zich inspannen voor de harmonieuze ontwikkeling van de transatlantische betrekkingen waaraan wij veel belang hechten. Wij zullen de conclusies van de top van Den Haag spoedig ten uitvoer leggen. Op economisch vlak zullen wij in het bijzonder aandacht schenken aan de voortzetting van de werkzaamheden betreffende de gemeenschappelijke studie en de bevordering van de transatlantic market place . Te dien einde zullen de inwerkingtreding en de eventuele uitbreiding van de akkoorden inzake de onderlinge erkenning onder de best mogelijk voorwaarden moeten worden gegarandeerd.
Samen met onze Amerikaanse partners zal het voorzitterschap zoeken naar een regeling van de problemen die ontstaan zijn naar aanleiding van de Amerikaanse Helms-Burton-wet en de wet van Amato. Vanzelfsprekend zal een dergelijke regeling verenigbaar moeten zijn met de juridische principes waaraan wij zeer veel waarde hechten.
Het voorzitterschap zal met zijn transatlantische partners samenwerken om een oplossing te zoeken voor de conflicten, met name voor de conflicten in het voormalige Joegoslavië, het Midden-Oosten, Cyprus en MiddenAfrika.
Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, dat vanaf nu een rol speelt in de transatlantische betrekkingen, zal het voorzitterschap de samenwerking inzake de bestrijding van het terrorisme, de georganiseerde misdaad en de internationale drugshandel intensiveren.
Ook zal het voorzitterschap veel belang hechten aan de tenuitvoerlegging van de conclusies van de top van Denver tussen de Europese Unie en Canada, overeenkomstig de verklaring inzake het gemeenschappelijk beleid en het actieplan Europese Unie-Canada.
En dan kom ik nu bij de talrijke crisishaarden waarin Europa een rol speelt.
De situatie in Bosnië-Herzegovina blijft zeer verontrustend. De geboekte vooruitgang om Bosnië als één staat te consolideren verloopt veel te langzaam. Willen de partijen echt uitvoeren waartoe zij zich in Dayton hebben verbonden of geven zij er de voorkeur aan koers te zetten naar een nieuwe ramp?
De Raad heeft duidelijk de te volgen koers aangegeven en de voorwaarden gesteld voor Europese hulp. Het is noodzakelijk dat de instellingen in Bosnië-Herzegovina eindelijk volledig operationeel worden en dat zij ongehinderd kunnen functioneren. De vluchtelingen moeten kunnen terugkeren en de oorlogsmisdadigers moeten aan het internationale straftribunaal worden uitgeleverd.
De gemeenteraadsverkiezingen in september moeten vrij en eerlijk verlopen. Samen met de OVSE en de Hoge Vertegenwoordiger zal de Europese Unie er ter plaatse op toezien en de noodzakelijke besluiten nemen.
De internationale gemeenschap wacht overigens nog altijd op de complete tenuitvoerlegging van het verslagGonzález betreffende de Federatieve Republiek Joegoslavië. De autoriteiten van Belgrado moeten uiteindelijk de eerbiediging van de rechten van de mens in Kosovo garanderen en een dialoog openen over de vastlegging van een grote autonomie.
In het overgangsproces in Oost-Slavonië zijn nieuwe etappes noodzakelijk. In Kroatië moeten de rechten van de mens en die van de minderheden in het hele land worden nageleefd. De repatriëring van displaced persons en vluchtelingen zou uiteindelijk moeten plaatsvinden. In Albanië levert de Europese Unie een essentiële bijdrage aan de internationale pogingen voor herstel en renovatie. Het voorzitterschap zal deze actie voortzetten. De follow-up van de parlementsverkiezingen van eind juni is een belangrijke fase in het wederopbouwproces van Albanië. Het voorzitterschap zal handelen in samenwerking met de OVSE, waarvan het de coördinatiepogingen volledig ondersteunt, de West-Europese Unie en de Raad van Europa. Binnenkort wordt er een conferentie gehouden over de economische bijstand aan Albanië. In dat kader wil ik hulde brengen aan Italië en de andere Europese landen die hun soldaten daarheen gezonden hebben om de situatie te stabiliseren.
In het Midden-Oosten bevindt het vredesproces zich in een verontrustende impasse. Welnu, er is geen alternatief voor dat proces. De in Amsterdam door de Europese Unie gelanceerde oproep voor vrede in het Midden-Oosten geeft de weg aan voor een rechtvaardige, duurzame en globale vrede. Het voorzitterschap zal zich erop toeleggen, via de speciale gezant van de Europese Unie, de Israëlische en Palestijnse leiders ertoe aan te zetten de onderhandelingen weer op gang te brengen zodat de gesloten akkoorden toegepast kunnen worden en de besprekingen over de definitieve status weer aan te zwengelen. Iedere partij moet afzien van het nemen van unilaterale maatregelen die kunnen vooruitlopen op het resultaat van de onderhandelingen over de definitieve status. En ter bestrijding van het terrorisme moet er een duurzame en doeltreffende samenwerking tot stand komen op het gebied van veiligheid.
De bevordering van de mensenrechten, van de democratie en van de burgerlijke maatschappij is een andere prioriteit, evenals het herstel van de economische en sociale situatie van de Palestijnen.
In het kader van de uitbreidingswerkzaamheden van de Europese Unie zal het voorzitterschap ook de opening van de toetredingsonderhandelingen met Cyprus voorbereiden. Het voorzitterschap hecht veel belang aan een politieke regeling van de Cyprus-kwestie. Wij zullen actieve steun verlenen aan de rechtstreekse onderhandelingen tussen de leiders van de twee Cypriotische gemeenschappen die onder het beschermheerschap van de Verenigde Naties weer op gang zijn gekomen.
De Associatieraad van 29 april laatstleden vormde een belangrijke etappe in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Wij zullen het elan dat tijdens deze Raad is ontstaan steunen door nieuwe vooruitgang te stimuleren in kwesties die onze betrekkingen met dat land kunnen verbeteren, met name op het gebied van de mensenrechten.
De ontwikkeling van politieke en economische banden tussen de Europese Unie en de Russische Federatie is van primordiaal belang. Nieuwe vooruitzichten doemen op naar aanleiding van de ontwikkelingen van de laatste maanden, met name naar aanleiding van de sluiting van het akkoord tussen de NAVO en Rusland. Het tweede halfjaar van 1997 zal hoogstwaarschijnlijk in het teken staan van de inwerkingtreding van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten die op 24 juni 1994 zijn ondertekend. Het voorzitterschap zal de voorbereiding van deze belangrijke gebeurtenis actief volgen zodat het mogelijk is om de eerste Samenwerkingsraad met Rusland te houden. In de loop van de herfst zal er een top tussen de Europese Unie en Rusland worden gehouden. In de herfst zal er een eerste top in Kiev gehouden worden tussen de Europese Unie en de Oekraïne waardoor eveneens het belang van de betrekkingen met dat land opnieuw bevestigd kan worden. Deze betrekkingen moeten worden versterkt door de inwerkingtreding van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst. Ook is gepland een eerste partnerschaps- en samenwerkingsraad op ministerieel niveau te houden. De Unie zal haar inspanningen niet laten verslappen en zal haar acties ten gunste van de nucleaire veiligheid in Oekraïne voortzetten, evenals in de andere landen van Midden- en Oost-Europa, met name wat de besluiten betreft die in dit verband tijdens de G8 in Denver zijn genomen.
Het continu versterken van het Euro-mediterrane partnerschap is van uitzonderlijk belang voor het buitenlandse beleid van de Unie. Wij willen dan ook dat er in de nabije toekomst nieuwe euromediterrane associatieakkoorden kunnen worden gesloten met Egypte, Libanon, Jordanië en Algerije. De geplande tweede conferentie van de ministers van Industrie in Marrakech en een conferentie van ministers van Milieu in Helsinki zullen ook nieuwe impulsen kunnen geven. Het voorzitterschap zal zijn eigen bijdrage verlenen aan de ontwikkeling van het sociaal, cultureel en menselijk partnerschap door in Luxemburg een conferentie te organiseren op het gebied van onderwijs rond het thema van de perceptie van de ander.
In Afrika zal het voorzitterschap het proces van stabilisering, verzoening en democratisering steunen in de gebied van de Grote Meren, met name in de Democratische Republiek Congo. Het voorzitterschap zal vooral optreden door middel van de speciale gezant van de Europese Unie. Er moeten constructieve betrekkingen met de nieuwe autoriteiten van de Democratische Republiek Congo worden aangeknoopt en ontwikkeld om dit proces vooruit te helpen. De verbintenissen die president Kabila is aangegaan betreffende het houden van verkiezingen, de bescherming van de vluchtelingen en het te leiden onderzoek naar de schendingen van de mensenrechten zullen moeten worden nagekomen.
Wat de verlenging van de Overeenkomst van Lomé betreft zal het voorzitterschap twee debatten op het niveau van de Raad organiseren, een waarbij de ministers van Buitenlandse Zaken betrokken zijn, en het andere debat met de ministers die belast zijn met ontwikkelingszaken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden om eind oktober een mededeling van hoofdzakelijk politieke aard voor te leggen aan de Raad over de aanpassingen die noodzakelijk zijn voor het partnerschap tussen de Unie en 70 partnerlanden. De Commissie zal de Raad een ontwerp-onderhandelingsmandaat voorleggen met het oog op de verlenging van het geprivilegieerde en voorbeeldige kader van Lomé.
Europa schenkt bijzondere aandacht aan de betrekkingen met Azië. Het voorzitterschap zal werken aan de verdieping van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ASEAN-landen, overeenkomstig de besluiten van de ministeriële vergadering die in februari in Singapore heeft plaatsgevonden en het zal voorbereidend werk verrichten voor de tweede ASEM-topconferentie die in 1998 in Londen plaatsvindt. Het voorzitterschap zal het overgangsproces in Hong Kong volgen, met name de naleving van de akkoorden, alsmede de eerbiediging van de rechten en vrijheden van de bevolking.
De onderhandelingen over nieuwe akkoorden en de tenuitvoerlegging van de bilaterale en interregionale akkoorden die in de afgelopen jaren zijn ondertekend, alsmede de ontwikkeling en de consolidering van de reeds op gang gebrachte politieke dialogen, vormen de prioriteiten op het gebied van de betrekkingen van de Europese Unie met de Latijns-Amerikaanse landen. In dat kader zullen de onderhandelingen over een nieuw akkoord met Mexico en ook de voorbereidingen voor de tenuitvoerlegging van de tweede fase van onze akkoorden met de Mercosur en Chili onze bijzondere aandacht krijgen. Er zullen denksporen worden uitgezet voor de voorbereiding van een top van staatshoofden en regeringsleiders die in het eerste halfjaar van 1998 zal plaatsvinden.
Wat de betrekkingen met het Europees Parlement betreft zal het zes maanden durende Luxemburgse voorzitterschap gevuld zijn met belangrijke debatten over de toekomst van de Europese Unie. Het Verdrag van Amsterdam heeft de noodzakelijke institutionele wijzigingen kunnen aanbrengen teneinde het besluitvormingsproces binnen de Unie doeltreffender, democratischer en transparanter te maken. De wetgevende rol van het Europees Parlement, die het voortaan op voet van gelijkheid deelt met de Raad, is ook duidelijk versterkt door de vereenvoudiging en uitbreiding van de medebeslissingsprocedure.
Bovendien moet worden vermeld dat het aantal procedures verminderd is tot drie, namelijk de instemmings-, de medebeslissings- en de raadplegingsprocedure. De rol van het Europees Parlement op het gebied van de bestrijding en de voorkoming van de misdaad is overigens versterkt: de Raad zal het Parlement raadplegen alvorens kaderbesluiten, besluiten of conventies ter zake goed te keuren. Ook is het Europees Parlement bevoegd om voor de procedure ter regeling van zijn eigen verkiezing voorstellen te doen die gebaseerd moeten zijn op gemeenschappelijke principes voor alle lidstaten.
Wij zullen naar het Parlement luisteren wat de uitbreiding en de hervorming van ons intern beleid betreft. Het Parlement zal regelmatig op de hoogte worden gehouden van de voortgang van de werkzaamheden. Het zal geraadpleegd worden over de belangrijke kwesties inzake het buitenlands beleid waar wij in de komende zes maanden mee te maken zullen hebben. Het voorzitterschap wil nauwe banden aanknopen met uw Vergadering voor uitwisseling en dialoog.
Net als zijn verbintenissen ten opzichte van het Europees Parlement zal het Luxemburgse voorzitterschap zijn verplichtingen nakomen ten opzichte van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.
De Intergouvernementele Conferentie is nauwelijks achter de rug of de Unie zal in de komende maanden opnieuw fundamentele uitdagingen moeten aannemen. Het voorzitterschap zal zich ervoor inzetten dat dit moeilijke debat in een sfeer van solidariteit plaatsvindt. Die solidariteit moet ook naar voren komen in de betrekkingen tussen de lidstaten die hetzelfde Europese ideaal delen. Het voorzitterschap zal dit ideaal met engagement en toewijding dienen.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een genoegen om namens de socialistische fractie het Luxemburgse voorzitterschap welkom te heten. Het programma is in intieme kring, maar voor een zeer aandachtig publiek gepresenteerd. In ieder geval zijn de Luxemburgers eraan gewend om kwantiteit te vervangen door kwaliteit.
Mijnheer de Voorzitter, uw voorzitterschap begint de dag na de top van Amsterdam. Een van de besluiten van deze top van Amsterdam was om een nieuwe top te organiseren, een werkgelegenheidstop. Ten opzichte van de werkloosheid, die niet daalt, heeft de Raad uiteindelijk een sterk signaal gegeven. Wellicht is het op het moment slechts een signaal, maar de socialistische fractie is hier verheugd over en is voornemens de komende weken en maanden te gebruiken om bij te dragen tot een nieuwe dynamiek van de werkgelegenheid in Europa.
Wij willen de komende vier maanden zo doeltreffend, offensief en constructief mogelijk benutten voor acties ten gunste van de werkgelegenheid. U weet dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van ons Parlement over deze kwestie momenteel een verslag uitwerkt. De socialistische fractie zelf heeft een task force in het leven geroepen om haar eigen raadplegingen te bezielen. Onze voorzitter, mevrouw Pauline Green, heeft deze week een schrijven gericht aan de staatshoofden en regeringsleiders waarin zij de zes aspecten heeft aangeduid waarover wij ons zullen buigen en waarover wij voorstellen zullen doen: betere coördinatie van het nationale economische beleid; vermindering van de lasten op arbeid; het doen verdwijnen van de werkloosheid van jongeren en van langdurig werklozen; zoeken naar nieuwe aanpassingen van de arbeidstijd; bevordering van werkgelegenheid op sociaal en milieugebied; ontwikkeling van de overheids- en particuliere investeringen.
Als wij willen dat de gezamenlijke inspanningen resultaten opleveren moeten wij het behalve deze zes aspecten duidelijk eens worden - en ik ben er verheugd over dat u dit punt speciaal hebt vermeld, mijnheer de Voorzitter - om op het niveau van de Europese Unie een economisch en sociaal model op te zetten dat als uitgangspunt dient. Voor ons, socialisten, geldt dat als het sociale model, de wetgeving van de arbeid, gemoderniseerd moet worden, dat niet anders dan een systematische arbeidsonzekerheid of een ontmanteling van de overheidsdienst met zich mee zal brengen.
Op veel concreter vlak, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, moet het Luxemburgse voorzitterschap ons zeggen wat het voornemens is te doen opdat er met de besluiten van de top van Luxemburg, van 20 tot 22 november, rekening wordt gehouden in de begroting voor 1998, waarvan de eerste lezing in het Europees Parlement voor 21 november is voorzien.
Het Luxemburgse voorzitterschap verklaart de aan de uitbreiding gewijde Europese Raad in december omzichtig en behoedzaam voor te bereiden. Ik heb in het bijzonder onthouden dat de strategie voor u een proces moet zijn dat landen opneemt en geen landen die kandidaat zijn voor de toetreding uitsluit.
De socialistische fractie is van mening dat er tijdens het hele proces twee voorwaarden in gedachten moeten worden gehouden. Ten eerste willen wij dat deze Europese Unie een coherent politiek geheel blijft. Wij willen geen verwatering van de Europese Unie die aan het eind van het proces de Unie tot een gewone vrijhandelszone zou maken. Ten tweede, en dat is het logische gevolg van de eerste voorwaarde, is het vóór iedere uitbreiding noodzakelijk dat men een akkoord bereikt over de stemming met gekwalificeerde meerderheid opdat deze Europese Unie verdere besluiten kan nemen op alle gebieden.
Door deze grote plannen mogen wij niet uit het oog verliezen dat wij orde op zaken moeten stellen in eigen huis. De gekke-koeiencrisis kent schandalige naweeën. De Raad heeft een belangrijke taak als het Europa van de gezondheid, dat de heer Santer ons beloofd heeft, werkelijkheid moet worden. Het is bijvoorbeeld noodzakelijk dat de Raad de noodzakelijke fondsen toekent voor onderzoek inzake BSE. Ook dienen de lidstaten hun toezichthoudende en opvoedkundige taak op de vleesmarkt serieus te nemen. Wat heeft het voor nut om de interne markt uit te breiden, om de nationale regelingen te verzachten, om de grenzen af te schaffen als dat betekent dat er een markt van de fraude ontstaat? De Europese Unie loopt het risico een institutionele crisis door te maken in de herfst als de Raad en de Commissie de bescherming van de gezondheid van de consument niet serieus nemen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de socialistische fractie wil een kritische en constructieve partner zijn voor het Luxemburgse voorzitterschap. Wij hopen vooral - en in de afgelopen twee weken zijn er in dit opzicht bemoedigende signalen geweest - dat het voorzitterschap veel contact zal hebben met het Europees Parlement en dat het onze voorstellen serieus neemt.
Wij wensen u veel geluk in uw moeilijke en boeiende taak.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de voorzitter van de Raad, uw eerste grote uitdaging is de bijzondere top over de werkgelegenheid in november. Ik denk dat we samen moeten beducht zijn voor het risico van een nieuwe desillusie bij de bevolking. Wij zullen ook onze verantwoordelijkheid opnemen, we houden een congres met de EVP-partij in Toulouse, begin november. Ik hoop dat ik de regeringsleiders van onze politieke familie daar zal kunnen verzamelen. In ieder geval, deze top wordt voorbereid, ook door onze fractie, in een bijzondere werkgroep. Ik denk dat we niet de indruk mogen wekken dat de bijeenkomst van de hoogste politieke leiders van de Unie zal volstaan om een probleem op te lossen dat ons al jarenlang achtervolgt. In tegenstelling tot andere continenten is de werkloosheid in Europa een bestendige plaag. Op termijn kan zij een bedreiging vormen voor de legitimiteit van onze democratische samenlevingen en voor het Europese integratieproces. Ik denk dat het succes van de strijd tegen de werkloosheid afhangt van de gezamenlijke inspanningen van de economieën van de lidstaten. De sanering van de overheidsfinanciën is een voorname voorwaarde voor de relance van een gezonde duurzame groei in een absolute vereiste voor het creëren van nieuwe jobs. Tevens moet elke lidstaat een grotere flexibiliteit op de arbeidsmarkt invoeren door een vermindering van de kost voor ongeschoolde arbeid en een verlaging van de sociale lasten en bijdragen. Maar de EVP-fractie onderstreept nogmaals haar gehechtheid aan het Europese samenlevingsmodel dat steunt op de sociale markteconomie. Deze sociale markteconomie betekent dat de strijd tegen de rigiditeit niet mag ontaarden in een wilde deregulering die de ongelijkheid doet toenemen en de minstbedeelden onder onze medeburgers bedreigt. We zeggen dus ja tegen een betere competitiviteit. "Ja" tegen vernieuwende oplossingen waardoor initiatief en ondernemingszin kunnen bloeien maar zonder de rigiditeiten en de bureaucratische obstakels die eigen zijn aan de planeconomieën. Bovendien vragen wij dat deze hervormingen van ons economisch beleid beslist worden in een open sociale dialoog en via het zoeken naar de grootst mogelijke consensus.
Mijnheer de Voorzitter, hoe kunnen wij onze medeburgers overtuigen dat de Europese Unie een toegevoegde waarde biedt? Na Amsterdam moeten wij meer dan ooit de binnenmarkt voltooien en verdiepen. De EMU zal de hoge transactiekosten, de monetaire risico's en competitieve devaluatie uitschakelen. Daarom is het naleven van de doelstellingen en van de kalender van de monetaire Unie zo innig verbonden met een actief werkgelegenheidsbeleid in de lidstaten. Daarom wensen wij dat het debat over de transeuropese netwerken voor transport, energie en telecommunicatie wordt heropend. Ze zullen de intercommunautaire handel bevorderen en de Europese economische structuur verbeteren.
Mijnheer de Voorzitter, de andere grote uitdaging van uw voorzitterschap is de uitbreiding van de Unie. Ik zou uw voorzitterschap willen waarschuwen voor de desastreuze gevolgen voor de eenheid van ons continent, van een gevoel van frustratie bij de volkeren die niet zullen behoren tot de eerste uitbreidingsgolf. Wij mogen nooit vergeten dat de opening van de Unie naar de landen van Centraal en Oost Europa, de Baltische Staten en Cyprus een bij uitstek politiek proces is. Wanneer we ons beperken tot de economische criteria dan verschraalt het Europees project tot een pure vrijhandelszone. We willen echter een politieke Unie bezield door een democratisch ideaal, ondersteund door een beschavingsproject, noodzakelijk omwille van geopolitieke redenen. We zullen onder geen enkel beding een procedure aanvaarden die bij tientallen miljoenen Europeanen het gevoel zou wekken dat ze uitgestotenen zijn. We moeten toetreding van alle kandidaten openhouden, een permanente conferentie instellen en de pre-adhesiestrategie intensiveren, met andere woorden, een werkwijze aanvaarden die deze morgen door de Commissie werd genoemd met "ins " en met pre-ins " .
" Agenda 2000" , het "Pakket-Santer" , sommigen zeggen "Jacques III" betekent een echte hertekening van het structureel beleid van de Unie en zelfs van de gemeenschappelijke en zó essentiële beleidsdomeinen als het landbouw- en regionaalbeleid. Zij is onontbeerlijk voor de uitbreiding en ook om de 1, 27 % van het BNP te kunnen bereiken. Maar deze beperkingen houden ook een risico in van een echte koehandel die de nationale egoïsmen en de verworven rechten op het voorplan zou kunnen brengen. Het is uw verantwoordelijkheid en dié van de Commissie om in de komende debatten een scherpe crisis af te wenden waarvan het effect op de bevolking nefast zou zijn. Laat ons in tegendeel pogen de Unie nog meer in communautaire richting te doen bewegen zodat het gemeenschappelijk belang primeert op de eenvoudige optelsom van de nationale interessen. Trouw, mijnheer de voorzitter van de Raad en van de Commissie, aan de motorfunctie die Luxemburg steeds heeft vervuld, zal zij alles op alles moeten zetten om de Unie, versterkt uit de moeilijke komende onderhandelingen te voorschijn te laten komen.

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de fungerend voorzitter, in het programma dat u uw voorzitterschap als taak oplegt komen drie belangrijke punten aan bod: de buitengewone top over de werkgelegenheid, het uitbreidingsproces en de voortzetting van de monetaire voorbereiding.
Namens mijn fractie wil ik meer in het bijzonder uitweiden over de eerste twee punten. Als u een doeltreffender en meer solidair Europa wenst, als uw doelstelling er allereerst in bestaat te handelen ten gunste van de burgers, dan moet eerst het werkgelegenheidsprobleem bij de kern worden aangepakt om aan de echte verwachtingen van de burgers te voldoen. Wij komen er openlijk voor uit dat wij nog steeds hopen op een echte evolutie van het gedrag waardoor het scheppen van arbeidsplaatsen eenvoudiger zal zijn, met name voor het midden- en kleinbedrijf. Dit punt houdt overigens rechtstreeks verband met de werkzaamheden inzake de omzetting en de tenuitvoerlegging van het Gemeenschapsrecht en de vermindering van de administratieve lasten die op het midden- en kleinbedrijf drukken.
De buitengewone vergadering van de Europese Raad zal wellicht een test voor uw voorzitterschap betekenen. Ofwel blijft er alleen een tekst over waarvan de conclusies op de grote hoop van de goede voornemens terechtkomen, ofwel ontstaan er concrete voorstellen en is de wil van de lidstaten om deze goed te keuren echt aanwezig.
Wij keuren uw aan de lidstaten gedane voorstel goed om de nationale maatregelen kenbaar te maken die een impact hebben op de werkgelegenheid. Ook al heeft men ze niet zelf uitgevonden, hoeft men zich absoluut niet te schamen om gebruik te maken van doeltreffende methoden.
Dan een opmerking over de uitbreiding. De Commissie heeft ons hedenmorgen een louter financieel en boekhoudkundig voorstel inzake de kandidaat-lidstaten voorgelegd, het zou de Raad echter eer aandoen een politieke visie van deze uitbreiding te geven.
Landen zoals Roemenië, en ik citeer de Commissie "dat over democratische instellingen beschikt waarvan de stabiliteit nu gewaarborgd lijkt" , maar ook zoals Slowakije, dat minstens even democratisch is als de andere landen, hebben behoefte aan politieke erkenning en de behandeling van hun kandidatuur zou hiervoor kunnen zorgen.
Ik durf nauwelijks te geloven dat de beperking van de kandidaten tot "vijf plus een" een moedige wijze is om het probleem van de hervorming van de instellingen op te lossen, een vraagstuk dat tijdens de top van Amsterdam terzijde is gelaten.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding van de Europese Unie met de Midden- en OostEuropese landen past in een historisch perspectief en stelt ons in de gelegenheid om de laatste nawerkingen van het Europa van Jalta op te heffen.
Het historische karakter van deze taak vraagt mijns inziens van ons dat wij onze kruideniersmentaliteit laten varen wat de kosten van de uitbreiding betreft. De voor dit doel vereiste begrotingsmiddelen, de onvermijdelijk geworden herziening van het institutionele systeem, kortom alle inspanningen die wij moeten doen inzake de uitbreiding naar Midden- en Oost-Europa toe zijn van uitzonderlijke omvang.
Niettemin kan onze bijdrage in dit geval beschouwd worden als de prijs van onze verantwoordelijkheid. In 1947 bestond de prijs van de verantwoordelijkheid uit de prijs die door de Verenigde Staten werd betaald in de vorm van het Marshall-plan dat bestemd was om West-Europa te laten herrijzen, overigens niet zonder succes, uit de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog. In 1997 wordt de prijs van de verantwoordelijkheid aan ons gevraagd als wij de landen van Midden- en Oost-Europa het legitieme recht willen verlenen om deel te nemen aan de opbouw van een nieuwe orde in Europa op het gebied van politiek, economie, vrede, justitie en veiligheid.
Voor de prijs van de verantwoordelijkheid is er nauwelijks een alternatief, behalve dan de prijs van de onverschilligheid die zou betekenen dat wij vluchten voor onze verantwoordelijkheden - en deze hypothese hebben wij hopelijk definitief laten varen - ten opzichte van diegenen aan wie het kort geleden nog verboden was om met de Europese Unie een dialoog te voeren die deze naam waardig was.
In de komende zes maanden heeft het Luxemburgse voorzitterschap de taak toezicht te houden op de zaken van de Raad op dit gebied. Het huidige voorzitterschap kan hierbij rekenen op de welwillende steun van het Europees Parlement in het algemeen en van de liberale fractie in het bijzonder, aan wie het niet is ontgaan dat de kwaliteit van een voorzitterschap niet noodzakelijkerwijs afhankelijk is van de grootte van de lidstaat die dit voorzitterschap bekleedt.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u oefent het voorzitterschap uit namens een lidstaat die al in de vorige eeuw heeft begrepen dat hij te klein was om alle uitdagingen op economisch, politiek en veiligheidsgebied alleen aan te nemen. De verplichting om te slagen is een constante geworden in de geschiedenis van uw land, mijnheer Poos, en er blijft mij niets anders over dan u het noodzakelijke voorstellingsvermogen, inzicht en de noodzakelijke moed toe te wensen bij het uitvoeren van uw historische taak.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Poos, iets toewensen en twee bekommernissen overmaken. Ik wens dat jullie in de Raad van december slagen in de voorbereiding van de uitbreiding. Wij hebben deze kwestie vanmorgen langdurig besproken en kennis kunnen maken met de standpunten van de Commissie. Dit is een goede basis opdat de Raad tijdens het Luxemburgse voorzitterschap belangrijke vorderingen kan maken inzake deze noodzakelijke uitbreiding.
Ik zou hem ook de volgende twee vragen willen voorleggen. De eerste, die al door alle collega's vermeld is, betreft de Europese Raad over de werkgelegenheid op 21 en 22 november in Luxemburg. Het Luxemburgse voorzitterschap heeft een enorme verantwoordelijkheid op zich genomen. Er groeit stilaan een zekere ongerustheid bij de Europese publieke opinie en de politieke partijen omdat grote verwachtingen gecreëerd worden. Dit mag niet zomaar een propagandastunt worden om het falen van de Europese Raad van Amsterdam of van de mechanismen waarover de Europese Unie beschikt om een werkgelegenheidsbeleid te voeren, te verhullen. Mijn fractie heeft de bijzondere taak om een werkgelegenheidsbeleid te verdedigen: zij heet Europees Unitair Links en dat zegt nagenoeg alles. Ons inziens is het, in het licht van het ondergeschikte karakter aan de criteria van het stabiliteitspact, heel moeilijk werk te scheppen als het macro-economische beleid niet gewijzigd wordt. Wij dringen er hoe dan ook bij het Luxemburgse voorzitterschap op aan dat het een aantal duidelijke doelstellingen en mechanismen terzake vastlegt. Onze fractie zal tevens een bezoek brengen aan Luxemburg om het voorzitterschap onze eigen voorstellen te overhandigen.
Mijn tweede vraag -nog snel- gaat over de communautaire begroting. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie is heel restrictief en wij stellen met grote bezorgdheid vast dat de regeringen naar een nulgroei voor de begroting streven. Wij rekenen op het Luxemburgse voorzitterschap opdat dit niet zo is.
Ik wens u en de Europese samenleving veel succes in deze zo moeilijke en hoopgevende ogenblikken.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, als van verbeeldingskracht getuigende, radicale en juist daardoor ook van haar verantwoordelijkheid bewuste oppositiefractie willen ook wij het Luxemburgse voorzitterschap een en ander beloven. Wij zullen aandachtig toezien op wat het Luxemburgse voorzitterschap doet en zullen ook de kleinste stap ondersteunen die ons, weg van het huidige, verkeerde beleid, naar een ander, democratischer, milieuvriendelijk en sociaal Europa brengt. Wij willen een Europese Unie die niet in de eerste plaats de belangen van banken en grote ondernemingen, maar die van de gewone mensen dient en in de wereld een positieve, solidaire, compenserende en preventief-conflictoverwinnende rol speelt. Dat betekent dat het Luxemburgse voorzitterschap alle kandidaat-lidstaten, ook die welke niet voor de eerste ronde zijn voorgesteld, op dezelfde manier moet behandelen. Bovendien moet men zich ook meer op het werkgelegenheidsbeleid toeleggen. Ik kan u meedelen dat wij veertien dagen voor de Top in Luxemburg een groene werkgelegenheidstop zullen houden. Samen met andere leden van de Europese vereniging voor volledige werkgelegenheid zullen wij op het ogenblik van de Top in Luxemburg aanwezig zijn om onze eisen voor te leggen.
Bovendien moeten wij de neoliberale en monetaristische oriëntering van het werkgelegenheidsbeleid van de hand wijzen omdat die lage lonen en onzekere werkgelegenheid als oplossing voorhoudt. Wij hebben geen nood aan het schrikbeeld van de keynesiaanse uitgavenprogramma's, waarbij zomaar miljarden ecu in de grond worden gestopt en opnieuw worden opgegraven. Er moet een Europees werkgelegenheidsbeleid komen, dat uiteraard eveneens geld zal kosten, maar dat vooral op de politieke overgang naar een ander ontwikkelingsmodel berust: toekomstgerichte ecologische investeringsprogramma's, overheidssteun voor werktijdverkorting, rechtstreekse ondersteuning van de binnenlandse vraag door neerwaartse herverdeling en financiële maatregelen in de derde sector.
Als wij daar samen werk van maken, kunnen wij voorkomen dat de Agenda 2000 als een brullende leeuw vooruitspringt maar als beddematje eindigt bij hen die nu het Europese beleid bepalen.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, dit is een bijzondere namiddag voor ons Luxemburgers. Ik ben heel trots dat ik als vertegenwoordiger van een land met 400.000 inwoners de leden van het Luxemburgse voorzitterschap mag verwelkomen namens de Fractie Europese Radicale Alliantie in het Europees Parlement. Er wachten jullie heel wat uitdagingen, vooral inzake milieubeleid. Jullie moeten de nodige voorbereidingen treffen voor de conferentie inzake klimaatsverandering in Kyoto. Deze kwestie hangt heel nauw samen met de bescherming van de wouden overal ter wereld. De heer Poos had het zopas over het actieprogramma dat wij met Canada hebben uitgewerkt en dat hier vanavond besproken zal worden.
Er wacht jullie zeker een zware taak. Ik zou willen vragen dat jullie zeker op dit gebied rekening houden met de klachten en de wensen van de niet-gouvernementele organisaties. Aangezien er bijna alleen maar Luxemburgers aanwezig zijn, zal ik in het Letzeburgs besluiten.
Här Präsident, well mir de metteg ennert eis sin, ass ett mir eng besonnesch Eier an en Pleséira, lech enorm vill Erfoleg ze wënschen an Ärer schwieriger Missionn am Dengscht vun Europa. Vun eiser Fractionn huet Dir all die bescht Wënsch! Merci!

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, de intergouvernementele conferentie werd zogezegd bijeengeroepen om de EU voor te bereiden op de uitbreiding met de nieuwe kandidaatlanden, maar deze taak is niet volbracht. De Commissie vraagt nu een nieuwe intergouvernementele conferentie in het jaar 2000 vóór een mogelijke uitbreiding. Het Verdrag van Amsterdam maakt het echter moeilijker om Europa te verenigen. Nieuwe kandidaatlanden moeten voldoen aan nog scherpere eisen inzake economisch beleid en begroting. Ze moeten deelnemen aan de monetaire samenwerking. Dit zal een duurzame economische ontwikkeling in de achtergebleven economieën bemoeilijken. Een voorwaarde voor toetreding is dat de nieuwe lidstaten hun onderlinge grenzen en grenzen met de EU opheffen. Is de EU bereid om de arbeidsmarkt voor niewue inwijkelingen open te stellen, terwijl er bij ons 18 miljoen werklozen zijn? Kan dat zonder sociale conflicten? De scherpere eisen die het Verdrag van Amsterdam aan nieuwe kandidaatlanden oplegt, leiden concreet tot uitstel van de uitbreiding. We delen Europa in plaats van het te verenigen. Het Verdrag van Amsterdam bevat mooie woorden over openheid, duurzame ontwikkeling en werkgelegenheid. Samen met de muntunie leiden deze mooie woorden over werkgelegenheid echter tot een grotere werkloosheid. Tot de verklaringen over het milieu behoort de afschaffing van de milieugarantie hoofdens artikel 100 A, lid 4 in het Verdrag. Deze wordt vervangen door een vrijstellingsregeling waarover de Commissie het laatste woord heeft. Vandaag kunnen 8 van de 15 landen voor openheid stemmen en morgen kunnen 3 landen zoals Spanje, Frankrijk en Duitsland de openheid alweer blokkeren. Er is dus niets waarvoor ik kan applaudisseren, maar ik wil Luxemburg toch wel feliciteren met het nieuwe voorzitterschap van de EU. Meestal is het voorzitterschap van kleine landen een succes.

Vanhecke
Voorzitter, ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om de aandacht van het Luxemburgse voorzitterschap te vragen voor een probleem dat zich momenteel in mijn land voordoet naar aanleiding van de omzetting in Belgisch recht van de Europese Richtlijn van 19 december 1994 betreffende het stemrecht voor Europese burgers.
Ik wil vooreerst zeggen dat deze Richtlijn een voorbeeld is - in mijn ogen althans - van ondemocratische Europese besluitvorming. Om het Europese stemrecht in te voeren is immers in België een grondwetswijziging met een tweederde parlementaire meerderheid nodig. Nochtans werden in mijn land zowel het Verdrag van Maastricht als de bindende Richtlijn zelf met een gewone meerderheid goedgekeurd. De feitelijke voorrang van een Europese Richtlijn op de Belgische grondwet komt er dus op neer dat eigenlijk om het even welke minister met een gewone meerderheid of om het even welke Europese Ministerraad de Grondwet van mijn land kan wijzigen, wat mij onaanvaardbaar en ondemocratisch lijkt.
Concreet stelt zich nu het levensgrote probleem voor ons Vlamingen dat het stemrecht voor EU-burgers in Brussel en in de Vlaamse gemeenten rond Brussel in de praktijk neerkomt op een soort etnische zuivering ten nadele van de Nederlandstaligen, ten nadele van de Vlamingen. Ik meen dat dat een situatie is die de Luxemburgers met een toch ook heel eigen specifieke taalcultuur niet onbekend zal zijn.
Vandaag moet ik dan ook principieel stellen dat de veel gehanteerde slogan van de "Europese verscheidenheid als rijkdom van ons continent" geen dode letter mag blijven. En dat verscheidenheid betekent dat een volk een eigen, beschermd grondgebied heeft waar zijn cultuur dominant is en waar inwijkelingen welkom zijn maar geacht worden zich aan te passen.
Welnu, de Vlamingen moeten vaststellen dat de anderstaligen, de inwijkelingen op hun grondgebied in Brussel en daar rond zich niet alleen niet aanpassen, maar ook pogen hun cultuur, hun taal, hun wet op te leggen.
Vandaag is de Europese Richtlijn waarvan sprake nog altijd niet in Belgisch recht omgezet. Indien het Luxemburgse voorzitterschap of de Europese Commissie, zoals aangekondigd, stappen onderneemt om het mijn land, Vlaanderen, toch door de strot te duwen, moet men goed beseffen dat dan een heel volk, de Vlamingen, zich tégen dàt Europa zal keren en dat zou betreurenswaardig zijn.

David
Mijnheer de Voorzitter, dit kan evident lijken maar het dient beklemtoond dat Luxemburg de Unie voorzit op een beslissend ogenblik in de ontwikkeling van Europa. De Intergouvernementele Conferentie is afgerond en vandaag ligt de Agenda 2000 ter tafel. Beide wijzen op hun eigen manier in de richting van de uitbreiding van de Europese Unie. Die uitbreiding is van enorm belang, niet alleen symbolisch maar ook in de praktijk.
Deze uitbreiding is niet alleen belangrijk voor de landen die tot de Europese Unie willen toetreden maar ook voor de huidige lidstaten. Het lijdt geen twijfel dat deze uitbreiding in talrijke opzichten en heel terecht de belangrijkste opdracht van het Luxemburgse voorzitterschap zal vormen. Maar ik wil vandaag een speciale oproep doen opdat we toch de werkgelegenheid niet uit het oog zouden verliezen en we met name nogmaals de nadruk zouden leggen op het scheppen van banen.
Ik ben uiterst tevreden dat in november een speciale top over werkgelegenheid gehouden wordt. Die zal uiterst belangrijk zijn voor ons allemaal en niet in het minst voor de 18 miljoen Europeanen die vandaag werkloos zijn. Maar ik wil niet dat dit louter een beleefde conferentie wordt, ik wil dat dit een dynamische gebeurtenis wordt. Het moet een dynamische gebeurtenis zijn die niet alleen oog heeft voor de best mogelijke oplossingen maar ook over goed voorbereide en concrete voorstellen beschikt en het eens wordt om deze voorstellen ten uitvoer te leggen. Zo wens ik bijvoorbeeld aanbevelingen inzake de vereisten om werk te vinden, een doeltreffender gebruik van de structuurfondsen, een verhoging van het concurrentievermogen in de Europese Unie, de bevordering van vorming en onderwijs, manieren om de overgang van werkloosheidssteun naar werk te bevorderen, zonder dat dit de welvaartsstaat ook maar enigszins ondermijnt.
Wij moeten het actieprogramma voor de interne markt bevorderen maar mijns inziens moeten we ook bijkomende middelen vinden om banen te scheppen. Een van de beste manieren om dit te doen is misschien het verstrekken van goedkope leningen op Europese schaal die bestemd zijn voor de transeuropese netwerken en de ontwikkeling van de kleine en middelgrote ondernemingen -één van de sleutels om vandaag daadwerkelijk nieuwe banen te scheppen in Europa.
Als we dit niet doen, lopen wij allemaal het ernstige risico de ontgoocheling, die vandaag in Europa aanwezig is over het gehele concept van de Europese samenwerking en eenmaking, nog te voeden. Maar ik ben optimistisch vandaag. Ik heb er vertrouwen in dat wij verder kunnen bouwen op wat we in Amsterdam bereikt hebben, dat we dit verder kunnen ontwikkelen, de discussie over de uitbreiding kunnen versterken en zo deze broodnodige banen kunnen scheppen.
Mijns inziens zijn de aanwijzingen die wij vanmiddag van het Luxemburgse voorzitterschap gekregen hebben heel bemoedigend en heel correct. Ik ben ook onder de indruk van de echte bereidheid om met het Europees Parlement samen te werken en ik ben er zeker van dat, als het Luxemburgse voorzitterschap rekening houdt met vele van de prioriteiten van dit Parlement, het inderdaad een succesvol voorzitterschap zal zijn. Ik wens jullie het allerbeste toe.

Reding

Mijnheer de Voorzitter, het Luxemburgse voorzitterschap komt op een cruciaal moment voor de ontwikkeling van onze Unie. Na Amsterdam worden fundamentele besluiten verwacht. Enerzijds hebben de burgers van de Unie hun hoop gevestigd op de werkgelegenheidstop die in de herfst zal plaatsvinden. Miljoenen werkloze Europeanen, miljoenen jongeren zonder toekomstperspectief, verwachten oplossingen van ons. Geen loze beloften, geen nieuwe verslagen of bijkomende resoluties.
Sinds de top van Essen in 1994 spreekt Europa regelmatig over de werkgelegenheid. Het zou hoog tijd zijn om deze woorden eindelijk om te zetten in daden. De werklozen en de jongeren hebben geen behoefte aan een of andere neptop waaruit de zoveelste resolutie voortvloeit. Zij willen concrete, reële oplossingen. Europa alleen kan deze praktische oplossingen niet geven, maar het kan wel stimuleren, mobiliseren, oriënteren en coördineren. Europa kan de lidstaten aansporen om bij hen de initiatieven voor de werkgelegenheid toe te passen die succesvol zijn geweest in andere landen. Europa kan het slapende kapitaal vrijmaken dat zich onderin de Europese kassen bevindt opdat dit geïnvesteerd kan worden in projecten die werkgelegenheid scheppen. Kortom, Europa kan nationale acties weer hoop geven en leven inblazen want alleen deze acties kunnen concrete oplossingen brengen voor het werkloosheidsprobleem.
Dit moet duidelijk zijn: ieder beleid dat erop gericht is het Europese samenlevingsmodel te ontmantelen, zou werklozen door armen vervangen. Dat beleid zou indruisen tegen de eerbiediging van het individu, tegen de solidariteit. Een dergelijk beleid zou op krachtige weerstand van de christen-democraten zijn gestuit!
Voor een succesvolle werkgelegenheidstop is het Luxemburgse voorzitterschap alleen niet voldoende. Alle staatshoofden moeten zich persoonlijk engageren; de nationale parlementen moeten hun bijdrage leveren. Het Europees Parlement moet zijn rol als stuwende kracht spelen; de sociale partners moeten echte actoren worden; de sector van de particuliere kredietverschaffing moet voorrang geven aan investeringen in de werkgelegenheid. Als iedereen zich aan deze taak wijdt, op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau, dan pas zal de werkloosheid doeltreffend kunnen worden bestreden.
Het andere hoogtepunt van het Luxemburgse voorzitterschap zal de voorbereiding van de uitbreiding zijn. Miljoenen mannen en vrouwen uit de Oostbloklanden die vrijheid en democratie hebben herwonnen, hebben hun hoop op ons gevestigd. Wij kunnen hen, wij mogen hen niet teleurstellen!
De vanmorgen door voorzitter Jacques Santer gepresenteerde Agenda 2000 heeft het debat op gang gebracht over de structuur van het Europa van de 21ste eeuw. Nu is het aan het Luxemburgse voorzitterschap om de weg voor te bereiden van deze historische onderneming, die ons continent met zichzelf verenigt. Het is waar dat onze burgers sceptisch tegenover het uitbreidingsproject staan. Hun twijfels en angsten moeten serieus genomen worden. Er moet worden uitgelegd dat de uitbreiding op doordachte wijze zal geschieden, geval per geval, stapje voor stapje, en dat de uitbreiding noodzakelijk is voor de stabiliteit en de vrede van ons continent en dat de gevolgen ervan op termijn voor allen positief zullen zijn op economisch en sociaal vlak.
Het is absoluut noodzakelijk dat de burgers met dit historische project instemmen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het Luxemburgse voorzitterschap heeft dan ook de taak om dit begrip en deze instemming te stimuleren en dat zal niet een van zijn eenvoudigste taken zijn.
Luxemburg is een klein land maar het heeft in het verleden herhaaldelijk aangetoond dat het bekwaam is om belangrijke voorzitterschappen te bekleden. Ik ben er sterk van overtuigd dat ook ditmaal ons aller hoop niet wordt beschaamd!

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, het Luxemburgse voorzitterschap belooft bewogen, maar ook boeiend te worden. In de komende maanden zullen er inderdaad tegenstrijdigheden rijpen waarover keuzen moeten worden gemaakt die van doorslaggevend belang zijn voor de toekomst van de opbouw van Europa. De grootste tegenstrijdigheid is die waarbij de eisen van het sociale en werkgelegenheidsbeleid in strijd zijn met de financiële beperkingen die opgelegd zijn in de huidige Economische en Monetaire Unie. Overal spitst het debat zich toe op de geforceerde mars naar één munt, op het keurslijf van de criteria en van het stabiliteitspact, op het onrealistische van het tijdschema, zelfs op de logica zelf waarop het hele project gebaseerd is.
Officieel is de kwestie al vijf jaar geregeld maar pas nu kunnen onze medeburgers concreet verifiëren dat die neoliberale keuzen eenvoudigweg onverenigbaar zijn met een sociaal Europa.
Dat is de reden waarom de euro-crisis overal uitbarst. Zweden, dat nochtans zonder voorbehoud het Verdrag van Maastricht heeft ondertekend, is sinds gisteren van mening dat het project van de eenheidsmunt onzeker en wankelend is en besluit om de Monetaire Unie niet in 1999 te integreren. Door dit te doen levert zij aan de twijfelaars het bewijs dat het heel goed mogelijk is om op basis van ervaring te veranderen van keuze. Groot-Brittannië verwacht op grond van bewijsstukken een uiteindelijk oordeel te vellen. In Frankrijk heeft de premier zelf aangekondigd dat hij te zijner tijd de tegenstrijdigheid tussen de sociale eisen en de mars naar de euro aan de publieke opinie zal uiteenzetten zodat de publieke opinie hem helpt een besluit te nemen.
Het idee om het project van de eenheidsmunt uit te stellen wint terrein. Wat nog beter is, het is niet meer heiligschennend om de vraag te stellen: moet dit werk niet weer op stapel worden gezet? Men dacht bijvoorbeeld dat door een verlaging van de sociale overheidsuitgaven de tekorten omlaag zouden gaan. Welnu, dat werkt niet en daarom worden er allerlei kunstgrepen toegepast om de criteria te respecteren. Waarom zou men daarentegen niet kiezen voor een goed benutte verhoging van de sociale overheidsuitgaven, met andere woorden van uitgaven die tot meer groei en meer echte werkgelegenheid bijdragen, hetgeen dus weer zorgt voor meer overheids- en sociale inkomsten waardoor de tekorten omlaag gaan? Het monetaire samenwerkingsinstrument voor een dergelijk beleid zou in onze ogen niet een eenheidsmunt moeten zijn, met andere woorden de aanpassing aan de sterkste munt, met alle economische en politieke gevolgen van dien, maar een gemeenschappelijke Europese munt, een echte unie van de nationale munten voor de samenwerking.
In ieder geval is de tijd nu rijp om een open debat te aanvaarden zonder taboes over de vraag die in alle hoofden spookt, niet van de tegenstanders van Europa, maar integendeel van diegenen die willen dat Europa slaagt. Deze vraag luidt als volgt: wat moet er radicaal veranderen in deze opbouw van Europa opdat onze medeburgers er wijs uit worden en zich er opnieuw voor engageren? Mijns inziens is dat de grote uitdaging van de komende zes maanden.

Berthu
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u bekleedt het voorzitterschap van de Europese Unie in een moeilijke fase waarin u zult moeten bijdragen tot het oplossen van de problemen die essentieel zijn voor de toekomst van de eenheidsmunt. Uw voorgangers hebben geen oplossing kunnen vinden voor deze problemen en hebben ze alleen maar voor zich uitgeschoven tot aan het volgende voorzitterschap.
In dat opzicht vermeld ik het aantal landen dat deelneemt aan de euro, het richtsnoer van het wisselkoersbeleid, de mogelijkheid om de euro op Europees vlak te beheren in functie van de economie en de positie ervan ten opzichte van de Europese Centrale Bank. U zult een grote vaardigheid aan de dag moeten leggen om deze fundamentele problemen te behandelen, want het wordt vanzelfsprekend moeilijk om de beperkte consensus te behouden als men duidelijke taal moet spreken en men verplicht is de dubbelzinnigheid te laten varen.
Men heeft u het voornemen toegedicht, om nu maar eens een einde te maken aan de discussies en speculaties, om voor het eind van het jaar de pariteiten tussen een bepaald aantal munteenheden definitief vast te leggen. Deze schijnbaar tactische en behendige methode wordt echter niet voorzien door het Verdrag. Bovendien zouden hierdoor de zojuist door mij genoemde problemen onopgelost blijven en zouden de lidstaten het gevoel krijgen in de val te zitten en dat op een moment dat ze die problemen juist moeten bespreken.
Persoonlijk ben ik van mening - maar dat is niet het voornemen dat u tot uitdrukking brengt - dat het verstandiger zou zijn als u overeenkomstig artikel 109 J, lid 4, van het Verdrag, vóór 1 januari 1998 aan de Raad zou vragen om een andere ingangsdatum dan 1 januari 1999 vast te stellen. Het debat wordt op die manier ook bevrijd van de kwesties die zeer belangrijk zijn voor onze toekomst, met name de kwesties betreffende het op elkaar afstemmen van de monetaire organisatie, de instellingen en de uitbreiding.
Vandaag de dag is de verleiding groot om dit maar te omzeilen. De heer Poos is er gedeeltelijk voor gezwicht door te suggereren dat - en ik citeer - " de meest doeltreffende" methode moet worden gekozen om het ontwerpverdrag van Amsterdam te ratificeren. Hoe groot was onze verbazing toen aan het einde van diezelfde Raad een staatshoofd verheugd beweerde dat het door de onbeduidende hervormingen niet nodig was om een referendum in zijn land te houden! Het is toch eigenlijk een vreemd democratisch Europa waarin het niet hoeven raadplegen van de bevolking als een positief punt wordt beschouwd! Wij willen uit dit raderwerk van misverstanden tussen de Unie en haar bevolkingen komen en wij hopen dat het Luxemburgse voorzitterschap hiertoe zal bijdragen.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat het Luxemburgse voorzitterschap het om twee redenen bijzonder moeilijk zal gaan krijgen. Ten eerste omdat het een onvoltooide intergouvernementele conferentie erft, en ten tweede omdat het werkloosheidsvraagstuk, dat nu ongenaakbaar op de eerste plaats staat in Europa, tot dusver alleen verbaal bestreden is. Mijn betoog zal van internationale aard zijn en ik laat me daarbij inspireren door de gebeurtenissen tijdens de NAVO-Top die onlangs in Madrid is gehouden, om te laten zien dat Europa wat het Europees gemeenschappelijk veiligheidsbeleid betreft nog schromelijk tekort schiet. Tijdens die top is besloten Polen, Hongarije en de Tsjechische Republiek in deze militaire organisatie op te nemen.
Op die top hebben alleen Frankrijk en - schoorvoetend - Italië ertegen geprotesteerd dat Slovenië en Roemenië van deze uitbreiding naar het oosten zouden worden uitgesloten. Alleen de president van de Franse Republiek heeft voet bij stuk gehouden en de besluiten van de Verenigde Staten bestreden; hij heeft zijn standpunten met verve verdedigd, hij was grandioos, maar het was zinloos omdat hij alleen stond. Europa heeft dus op een belangrijke historische ontmoeting wederom laten zien verdeeld te zijn en geen invloed te hebben. De Amerikaanse diplomatieke dienst heeft besloten dat de uitbreiding van de NAVO doorgaat en vervolgens dat daar slechts drie landen voor in aanmerking komen; zij heeft de Europese verdeeldheid en het gebrek aan één lijn bij de Europese landen goed weten uit te buiten. Naar onze mening was het beter geweest de NAVO op dit moment niet naar het oosten uit te breiden, omdat het risico aanwezig is dat Rusland zich opnieuw omsingeld gaat voelen en het panslavistische militarisme nieuw leven wordt ingeblazen. Het was veel beter geweest deze drie landen plus Slovenië en Roemenië in de West-Europese Unie op te nemen, eventueel samen met hun toekomstige toetreding tot de Europese Unie. Maar waar wij vooral tegen protesteren is het gebrek aan een eenduidige communautaire strategie, waar helaas geen verandering in zal komen zolang het besluitvormingsproces niet hervormd wordt - de unanimiteitsregel moet worden opgeheven - en zolang niet besloten wordt het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid prioriteit te verlenen in de Europese eenwording.

Van Velzen, W.G.
Voorzitter, de vorige spreker is begonnen met te zeggen dat Luxemburg grote problemen gaat krijgen, althans het voorzitterschap. Ik wil het anders aanpakken. Volgens mij heeft het Luxemburgse voorzitterschap een enorme kans. Volgens mij is iedereen in Europa zo ziek van allerlei verklaringen zonder enige betekenis en er zo van doordrongen dat er eindelijk concrete feiten geformuleerd moeten worden, dat er concrete doelen gesteld moeten worden, dat de kans op succes bij de werkgelegenheidstop veel groter is dan door mensen wordt verondersteld. Ik durf dat zo boud te zeggen omdat ik groot vertrouwen heb in het Luxemburgse voorzitterschap. En niet omdat ze klein zijn, ik denk niet dat dat van veel belang is, maar omdat ik weet dat ze de zaak een goed hart toedragen en omdat ze de kwaliteiten hebben om de zaak heel helder, sober maar ook zeer concreet te formuleren. Ik ben blij dat voorzitter Juncker gisteren in de commissie voor werkgelegenheid ons uitdrukkelijk heeft gevraagd om al voor half oktober een bijdrage te leveren. Wij zullen dat graag doen en ik wil iets zeggen over onze inzet en onze criteria.
In de eerste plaats, het moet zeer concreet zijn. Er moet een kalender geformuleerd worden, er moeten duidelijke doelen gesteld worden, de middelen moeten geformuleerd worden en u moet concreet zijn met percentages, met aantallen, etcetera. De besluiten moeten ook onmiddellijk in werking treden wat betekent dat op die top besluiten moeten worden genomen die de dag daarop betekenis hebben, ook voor de nationale begrotingen. Want het is mooi om te zeggen dat werkgelegenheid primair een nationale zaak is, maar dan moet ook die verantwoordelijkheid genomen worden in de nationale begrotingen. Ik hoop dat men niet al voor de top zijn nationale begrotingen dichtgespijkerd heeft. Dat geldt trouwens ook voor de ECOFIN-Raad. Ook daar moet nog voldoende ruimte zitten om in tweede lezing toe te passen wat er in de top besloten is.
Ik zal me ook richten, en dat geldt voor het Parlement, hoop ik, op de commitments van de sociale partners. Want die spelen ook een belangrijke rol. Wat mij betreft geen taboe op flexibilisering of modernisering. Maar dat kan nooit een éénzijdig offer zijn, gebracht door werknemers. Flexibilisering en modernisering kan uitsluitend het gevolg zijn van een contract waarbij aan de ene kant flexibilisering staat en de andere bijvoorbeeld meer werkplaatsen, of voldoende zekerheid, sociale zekerheid. Wij zouden graag zien dat in elk geval één concreet besluit genomen wordt en dat is dat de actieve arbeidsmarktpolitiek zich primair gaat richten op die achttien tot dertig miljoen mensen die werkloos zijn. Geen vrijblijvende trainingen meer in Europa, maar een verbintenis waarbij een training altijd wordt gevolgd door minimaal één jaar een werkplaats. Het oude voorstel van Delors, dat moet eindelijk maar eens een keer van kracht worden. Daarvoor hebben wij overigens de sociale partners meer dan nodig.
Ik heb al gezegd: werkgelegenheidsbeleid is nationaal. Dat is ten dele waar, ten dele is het onzin. Een van de belangrijkste instrumenten is het belastingbeleid. Het belastingbeleid is één van de zaken die zich primair Europees afspelen en als wij ruimte willen geven voor incentive measures , dan zal Europa hier een buitengewoon belangrijke rol moeten spelen.

Friedrich
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zal het alleen maar over de belastingharmonisatie hebben. De grote verschillen tussen de belastingwetgevingen in Europa veroorzaken een aanzienlijke scheeftrekking van de mededinging en vernietigen werkgelegenheid. De ondernemingen nemen hun beslissingen op dit ogenblik vaak niet op basis van economische maar op basis van fiscale overwegingen die met bedrijfsvoering niets te maken hebben.
Ik roep er u hier vandaag toe op voorstellen te formuleren zoals u heeft aangekondigd. Als in een eerste fase geen harmonisatie mogelijk is, kan tenminste naar een onderlinge toenadering worden gestreefd. Ik weet dat meer bepaald mijn regering nog altijd zegt dat eenparigheid voor de belastingwetgeving uiterst belangrijk is. Ik stel u vandaag voor dat wij voor de marges en de berekeningsgrondslag het eenparigheidsbeginsel afschaffen. Wij moeten dus bereid zijn over die aspecten met een meerderheid te beslissen, want anders kunnen wij het probleem van de belastingharmonisatie nooit oplossen.
Daarom ben ik u erkentelijk dat u daarover in uw uiteenzetting heeft gesproken. Wij verwachten dat u, met de steun van het Europees Parlement, in het belang van onze burgers en met het oog op de concurrentie op de wereldmarkt, met de Amerikanen en Aziaten stappen in de richting van een harmonisatie onderneemt. Voorts verzoek ik u akte te nemen van het feit dat ik mijn spreektijd niet volledig heb gebruikt.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het fungerend voorzitterschap eerst en vooral succes toewensen maar wil tevens een aantal concrete vragen stellen waarop ik, in de mate van het mogelijke, graag ook concrete antwoorden zou krijgen.
Om met het meest voor de hand liggende punt te beginnen, het is aan het fungerend voorzitterschap om de laatste hand te leggen aan de redactie van de akkoorden van het Verdrag van Amsterdam. Ik heb vernomen dat sommige lidstaten een aantal van deze akkoorden betwisten, met name die welke betrekking hebben op de uitbreiding van de medebeslissingsbevoegdheid van dit Parlement en een aantal aspecten inzake het vrij verkeer van personen.
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens zou het wenselijk zijn dat het fungerend voorzitterschap, als borg voor het algemeen belang, alle middelen inzet en mobiliseert om te waarborgen dat deze akkoorden, die tijdens de Europese Raad van Amsterdam bereikt zijn, ook daadwerkelijk worden nagekomen.
Wat de werking van de interne markt betreft, mijnheer de Voorzitter, blijven zich inderdaad schendingen van het concept van de interne markt en met name van het vrij verkeer van goederen voordoen. Dit abusieve, herhaalde en voortdurende gedrag brengt de essentie zelf van de interne markt in het gedrang en brengt bovendien de geloofwaardigheid van het Europese project in gevaar. Wij kunnen onze burgers toch niet vragen dat zij geloven in een realiteit die niet correct werkt.
Mijn vraag is heel eenvoudig, mijnheer de Voorzitter: is het fungerend voorzitterschap het eens met het idee om, in het kader van het actieplan dat de Commissie heeft goedgekeurd voor de interne markt, de lidstaten te bestraffen of te sanctioneren die de vrijheden, waartoe het Verdrag hen verplicht, niet waarborgen?
Ik juich uw woorden inzake de versterking van onze betrekkingen met de landen van Latijns-Amerika toe. Mijnheer de fungerend voorzitter, ik zou in verband met de Top tussen de Europese Unie en de landen van Latijns-Amerika -die in principe tijdens het Duitse voorzitterschap zal gehouden worden- willen weten of het Luxemburgse voorzitterschap terzake vorderingen kan maken en de plaats, de modaliteiten, de deelnemers en de datum van deze ontmoeting kan vastleggen.
Ik eindig zoals ik begonnen ben, mijnheer de Voorzitter, en wens het voorzitterschap het allerbeste toe in zijn taak. Ik ben ervan overtuigd dat wij, dankzij uw ervaring en uw gebleken bereidheid om het algemeen belang te verdedigen, de resultaten kunnen bereiken waarop wij allen hopen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, hedenmorgen heeft voorzitter Santer ter afsluiting van zijn presentatie van Agenda 2000 gezegd: " Ons succes zal ook dat van Europa zijn" . Zojuist heeft de heer Poos bij de presentatie van zijn programma de aandacht gevestigd op hetgeen bijna een waarheid als een koe is, namelijk dat Luxemburg het voorzitterschap van de Unie bekleedt op een cruciaal moment in de ontwikkeling van de Unie. Het succes van het Luxemburgse voorzitterschap zal dan ook het succes van Europa zijn. Ik wens dit met heel mijn hart.
Ik wil niet ingaan op de belangrijke punten die tijdens dit voorzitterschap aan bod komen. Mijn collega's hebben daar al uitvoerig commentaar op gegeven, maar als lid van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid wil ik onze tevredenheid uitdrukken over de voornemens van het Luxemburgse voorzitterschap wat de harmonisatie van de belastingen betreft. In deze kring levert men in verband met dit dossier vaak scherpe kritiek op mijn land. Ik hoop dat het Luxemburgse voorzitterschap ook dit Parlement zal weten te overtuigen dat om een einde te maken aan iedere ongezonde fiscale concurrentie zijn aanpak, dat wil zeggen een globale aanpak, de juiste is. Ik kan mijn collega Friedrich dan ook geruststellen.
Mijn collega's van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hebben mij opgedragen te zeggen dat zoals de zaken nu staan met Agenda 2000, wij van het Luxemburgse voorzitterschap, en vooral van onze vriend Fernand Boden, minister van Landbouw, meer aandacht verwachten voor onze standpunten dan het trieste lot dat bijvoorbeeld 20 van de 22 amendementen van mijn verslag ter redding van de bijencultuur in Europa beschoren was. Ik weet dat het Luxemburgse voorzitterschap zich bewust is van de nieuwe uitdagingen die het moet aannemen in de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijke landbouwbeleid en dat het van plan is deze omzichtig aan te pakken, maar eveneens met de noodzakelijke vastberadenheid om echt werk te maken van de dossiers. Maar laat het voorzitterschap alstublieft niet de verkeerde weg kiezen door van de Europese land- en wijnbouwers eeuwige bijstandstrekkers te maken.
De land- en wijnbouwers zouden niet de grootste slachtoffers van de uitbreiding mogen zijn: zij vragen geen subsidies, zij vragen voorwaarden om op verantwoordelijke wijze te kunnen produceren, zowel wat de kwaliteit als wat de kwantiteit betreft. Als men de prijsverlaging wil rechtvaardigen door te zeggen dat de consumenten er profijt van hebben, dan getuigt dat van een zeker cynisme aangezien onze consumenten een steeds groter deel van hun inkomen besteden aan overbodige zaken, veelal tegen veel te hoge prijzen, en steeds minder aan elementaire behoeften zoals een gezonde en evenwichtige voeding.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil allen bedanken die spontaan hebben gereageerd op de presentatie van het kaderprogramma van het Luxemburgse voorzitterschap voor de komende zes maanden en namens de hele ploeg van het voorzitterschap dank ik hen uit de grond van mijn hart voor de aanmoedigingen die zij het aantredende voorzitterschap hebben gegeven.
Ik wil kort ingaan op drie of vier grote thema's die in de meeste betogen die wij zojuist hebben gehoord naar voren zijn gekomen.
Het eerste onderwerp en de grootste uitdaging is de werkgelegenheidstop die wij samen met u op doeltreffende wijze willen voorbereiden. Wij weten dat u niet wilt dat de werkgelegenheidstop uitloopt op een top van deregulering, een top van demobilisatie van het arbeidsrecht en de syndicale verworvenheden. Wij weten ook dat de top geen illusie mag worden, noch een vluchtig mediafestival. Derhalve hebben wij een concrete procedure opgestart ter voorbereiding van de top door alle krachten in Europa te mobiliseren voor de werkgelegenheid.
In de komende vier maanden tot aan de top zullen alle regeringen, sociale partners, politieke partijen en het Europees Parlement gemobiliseerd worden om ons hun suggesties mede te delen om deze top te doen slagen. Wat de inhoud betreft moet deze top Europese toegevoegde waarde verlenen aan het nationale beleid ter bestrijding van de werkloosheid, dat wil zeggen dat het concurrentievermogen van onze ondernemingen die werkgelegenheid scheppen moet worden versterkt; er moet opnieuw gesproken worden over het verlagen van de niet-loonkosten; er moet gesproken worden over de milieuhefffing; het verborgen geld moet vrijgemaakt worden voor de werkgelegenheid, te beginnen bij onze eigen instellingen, de gemeenschapsbegroting, de Europese Investeringsbank, zonder de nationale begrotingen te vergeten die prioritaire aandacht moeten besteden aan de bestrijding van de werkloosheid.
Vervolgens moeten alle goede voorstellen worden herzien die al op tafel liggen, het verslag-Delors, het verslagSanter over het scheppen van arbeidsplaatsen in de directe omgeving. Er zijn werkgelegenheidsbronnen in Europa die aangeboord moeten worden en ik hoop dat de Europese top bepaalde concrete koersen hiertoe kan uitzetten.
Dus, geen publicitaire acties, maar een concrete doelstelling, een top over de werkgelegenheid die anders is dan alle andere topconferenties, en die enkele prioritaire en in cijfers vertaalde doelstellingen voor onze lidstaten moet vastleggen.
Tweede onderwerp, de uitdaging van de uitbreiding. Dit onderwerp is op twee manieren aangepakt, enerzijds door de nadruk te leggen op de noodzaak om te verdiepen alvorens uit te breiden en anderzijds door te wijzen op de noodzaak om geen nieuwe scheiding in Europa tot stand te brengen. De heer Fayot en hedenmorgen de heer Hänsch hebben gezegd dat de doeltreffendheid van onze communautaire instellingen niet afhangt van de grootte van de Commissie, noch van de stemmenweging binnen de Raad. De doeltreffendheid van onze instellingen hangt af van de manier waarop zij hun besluiten nemen, van de manier waarop zij georganiseerd zijn. De reorganisatie van de Commissie zal doorgaan en ik zal de Raad ook voorstellen om zijn werkmethoden te herzien. En daarnaast is er nog de kwestie van de gekwalificeerde meerderheid.
De vijftien lidstaten zouden voor bepaalde domeinen van het Verdrag vaker de gekwalificeerde meerderheid kunnen aannemen, alsmede een vermindering van de artikelen waarbij unanimiteit vereist is. Maar als men het aantal veto's optelt dat het een of andere land tegen een of ander besluit heeft uitgebracht, komt men, en dat moet ik duidelijk zeggen, bij de kleine lijst van de gekwalificeerde meerderheid die in het Verdrag van Amsterdam te vinden is. En ook als wij nu morgen opnieuw het hele Verdrag van voor naar achter en omgekeerd uitpluizen om te vinden of er bij andere artikelen ook de gekwalificeerde meerderheid kan worden toegepast, dan zouden er wellicht nog een of twee artikelen te vinden zijn, maar het werk weegt niet op tegen het resultaat. Laten wij nog enkele jaren wachten voordat wij ons opnieuw in deze onderneming storten.
Dat is de strekking van het institutionele protocol bij het Verdrag van Amsterdam dat voor de eerste vijf uitbreidingen een zuiver mechanische aanpassing van de grootte van de Commissie en van de stemmenweging voorziet en dat ook inderdaad een nieuwe intergouvernementele conferentie met meer dan vijf landen voorziet, waarin niet alleen de grootte van de instellingen maar ook hun werking, met inbegrip van de kwestie van de gekwalificeerde meerderheid opnieuw aan bod kunnen komen.
Ik ben het eens met allen die benadrukt hebben dat het noodzakelijk is om een nieuwe verdeeldheid in Europa te voorkomen. Het uitbreidingsproces van de Europese Unie moet de deur open houden voor alle kandidaat-lidstaten die tot de Unie willen toetreden. De enige onbekende is voor ons momenteel het tijdstip van hun toetreding. De historische onderneming van de hereniging van het Europese continent mag niet het slachtoffer worden van een procedurele fout.
Ook heeft een aantal sprekers het gehad over de eenheidsmunt. Naar mijn mening maakt de eenheidsmunt deel uit van het stabiele macro-economische kader dat noodzakelijk is voor het scheppen van werkgelegenheid. Als wij deze doelstelling niet bereiken stevenen wij snel af op een crisis die arbeidsplaatsen vernietigt. Derhalve zeg ik tegen allen die het idee naar voren hebben geschoven om de invoering van de euro af te wijzen in plaats van uit te stellen, dat dat het risico met zich meebrengt een hele reeks van jarenlange inspanningen voor nationale convergentie teniet te doen en een ernstige Europese crisis te ontketenen. Het zou beter zijn de invoering te vervroegen zodra duidelijk is dat een groot aantal lidstaten aan de criteria van het Verdrag voldoet.
Aan het einde van het debat heeft een spreker, waarvan ik niet weet of hij nog in de zaal aanwezig is, mij enkele concrete vragen gesteld. Wat het Verdrag van Amsterdam betreft bevestig ik dat het Luxemburgse voorzitterschap het debat niet opnieuw zal openen. Het Verdrag is formeel vastgesteld door de fungerend voorzitter van de Europese Raad, premier Wim Kok. Hij heeft vastgesteld dat alle delegaties formeel hebben ingestemd met de tekst. Wij zullen het debat hierover dan ook niet opnieuw openen.
De schending van de interne markt in bepaalde landen is een afkeurenswaardige praktijk, maar de lidstaten op wier grondgebied dergelijke praktijken zich voordoen zijn verantwoordelijk voor de naleving van het Verdrag en de bijbehorende regelingen. Tot op heden beschikken wij niet over Europese sancties op dat vlak, maar ik sluit niet uit dat dit thema op het niveau van de Raad wordt besproken en dat wij sancties zullen invoeren zoals deze bijvoorbeeld bestaan in het onlangs in Amsterdam vastgestelde stabiliteitspact inzake de eenheidsmunt.
Wij hebben nog geen concrete voorbereidingen getroffen voor de Latijns-Amerikaanse top. Ik denk dat deze top in een van de Latijns-Amerikaanse landen zal worden gehouden en wij zullen in de komende weken de voorbereidingen hiervoor treffen.
Tot slot wil ik u, mijnheer de Voorzitter, nogmaals bedanken. Er is onderstreept dat Luxemburg het voorzitterschap bekleedt op een kritiek moment in de geschiedenis van de Europese Unie. Een kritiek moment heeft ook behoefte aan kritische parlementsleden. Vandaag heeft u zich kritisch en constructief betoond. Ik wens dat u dezelfde houding handhaaft in de komende maanden en het Luxemburgse voorzitterschap zal zich ervoor inspannen uw verwachtingen niet teleur te stellen.

De Voorzitter
Dank u voor uw antwoord, mijnheer Poos.
Het debat is gesloten.

Situatie in Turkije en in het noorden van Irak
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Raad over de situatie in Turkije en in het noorden van Irak.

Wohlfart
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij wijze van inleiding wilde ik zeggen dat de jaren verstrijken maar dat bepaalde conflictelementen blijven bestaan.
Zes jaar geleden heb ik in het kader van het Luxemburgse voorzitterschap de gelegenheid gehad om met dit Parlement van gedachten te wisselen over hetzelfde onderwerp dat ons heden aanbelangt en helaas moet worden vastgesteld dat de problemen nog steeds bestaan.
Ik wil de geachte parlementsleden erop wijzen dat de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie in Turkije tot grote zorg blijft bij de Raad van ministers, een zorg die alleen maar groter is geworden door de Turkse inval in het noorden van Irak.
Met begrip voor het verlangen van Turkije om een einde te maken aan de terroristische activiteiten heeft het voorzitterschap van de Europese Unie onderstreept dat het Koerdische probleem alleen met politieke en niet met militaire middelen kan worden opgelost.
Het voorzitterschap heeft Turkije om terughoudendheid gevraagd en er in het bijzonder op aangedrongen het leven van onschuldige burgers niet in gevaar te brengen. Ook heeft het overigens de Turkse autoriteiten aangespoord om hun militaire troepen zo spoedig mogelijk uit het Iraakse grondgebied terug te trekken.
Ik wil er eveneens op wijzen dat tijdens de vergadering van de Associatieraad met Turkije, die dit jaar op 29 april in Luxemburg is gehouden, de Europese Unie opnieuw het principe heeft bevestigd op grond waarvan Turkije in aanmerking kan komen voor toetreding tot de Europese Unie, zoals overigens vermeld staat in het associatieakkoord dat dateert van 1963. Dit principe staat ook in het advies uit 1989 van de Commissie en dat de Raad zich ook eigen heeft gemaakt.
Turkije zal dan ook op basis van dezelfde objectieve normen en criteria worden beoordeeld als de overige kandidaten voor de toetreding. Tegelijkertijd heeft de Europese Unie onderstreept dat de versterking van de betrekkingen tussen de EU en Turkije eveneens afhankelijk is van een aantal objectieve gegevens, zoals een oplossing voor het Koerdische probleem.
Zich bewust van de omvang van het probleem waarmee Turkije in het zuidoosten van het land kampt, heeft de Unie desalniettemin benadrukt dat de strijd tegen het terrorisme moet worden gevoerd met eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat. Om die reden heeft de Unie een oproep gedaan om een - en ik herhaal dit - politieke oplossing te vinden. De Unie heeft beklemtoond dat het absoluut noodzakelijk is dat Turkije zijn verplichtingen als lid van de Raad van Europa en van de OVSE nakomt.
Het blijkt dat de meeste Turkse militaire troepen zich momenteel teruggetrokken hebben uit het Iraakse grondgebied. In dat kader stelt de Europese Unie met interesse vast dat de nieuwe regering, die voorgezeten wordt door de heer Yilmaz, economische en sociale programma's zal lanceren teneinde de levensomstandigheden in het zuidoosten te verbeteren. En tijdens de vergadering van de Associatieraad heeft de Europese Unie op de door Turkije aangegane verplichting gewezen om nieuwe inspanningen te doen om de mensenrechten te eerbiedigen.
Ik geloof dat het nog te vroeg is om commentaar te geven op de mededeling die de Commissie onlangs aan het Europees Parlement en de Raad heeft voorgelegd over de verdieping van de douane-unie, maar ik kan u geruststellen dat het Luxemburgse voorzitterschap deze mededeling in de komende weken zal behandelen en dat ik volledig bereid ben om tijdens uw volgende vergaderperiode hierop terug te komen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier nog maar eens over Turkije en het is opnieuw hetzelfde liedje. Wij krijgen andermaal dezelfde antwoorden van Turkije, dezelfde ontkenningen en dezelfde beloftes die we altijd van Turkije krijgen. Bovendien krijgen we die van een steeds meer in diskrediet rakende politieke elite in Turkije.
Politieke coalities komen en gaan en ook Turkse regeringen komen, beloven en gaan. Denken we maar aan de belofte die de toenmalige Turkse eerste minister gedaan heeft toen we in dit Parlement voor de douane-unie stemden. Hij beloofde een einde te maken aan de aanhoudingen omwille van de vrije meningsuiting - die afschuwelijke misdaad, vrijheid van meningsuiting en denken in Turkije! Wij hebben vandaag nog maar eens een nieuw perscommuniqué van de nieuwe eerste minister ontvangen waarin hij belooft de aanhoudingen omwille van de vrije meningsuiting tegen het einde van deze maand stop te zetten en alle persvrijheden te waarborgen.
Toen ik in maart jl. een bezoek bracht aan Turkije beloofde de toenmalige Turkse regering dat tegen eind dit jaar een einde zou komen aan alle schendingen van de mensenrechten in Turkije. De mensenrechten gaan er echter niet op vooruit, mijnheer de Voorzitter, politieke democratie en een rechtsstaat zijn louter holle woorden die door de politieke elite in Turkije bijna als een mantra worden herhaald. De staat van beleg in het zuid-oosten van het land is voor het eerst afgekondigd op 19 juli 1987, dus bijna precies tien jaar geleden en sindsdien zijn 26.500 doden gevallen. Dat is het officiële cijfer, wie weet hoeveel het er werkelijk zijn. En zoals de resolutie stelt, zijn bij de jongste inval van Turkije in Noord-Irak meer dan 1.800 mensen omgekomen.
Op 20 juli zal het 23 jaar geleden zijn dat Turkije het noordelijk deel van Cyprus binnengevallen is en bezet heeft. Vanmorgen hebben wij vernomen dat de Commissie een mededeling over de betrekkingen met Turkije heeft goedgekeurd. Ik heb deze mededeling hier voor mij liggen maar ik heb ze pas ontvangen en heb ze nog niet kunnen bestuderen. Maar het is alvast duidelijk dat de Commissie ons in dit Parlement vraagt de economische ontwikkeling in Turkije te steunen. Vanmorgen hebben Commissievoorzitter en de heer van den Broek heel redelijk gevraagd dat Turkije zou helpen om een oplossing te vinden voor het al lang aanslepende conflict op Cyprus, waarbij het lidmaatschap van de Europese Unie als katalysator zou kunnen functioneren. Wat is het antwoord van Turkije? De Turkse minister van Buitenlandse Zaken heeft gisteren gezegd dat, als de Europese Unie onderhandelingen start met Cyprus, Turkije de aanwezigheid van de heer Denktash bij de tweede ronde van de gesprekken, die tot doel hebben de Cypriotische kwestie op te lossen, niet kon steunen. Wat een absolute hypocrisie!
Toch zijn er enkele lichtpunten en het is hierop dat onze hoop rust: de echte wens van de Turkse burgerlijke samenleving voor echte ontwikkeling, zoals die weerspiegeld wordt in de initiatieven van TÜSIAD; de zakenwereld in Turkije die zich achter democratische ontwikkeling schaart; de vakbonden en federaties van kleine ondernemingen die voor de allereerste keer samenkomen in een poging om democratische veranderingen in hun land teweeg te brengen. Dit is de hoop op vrede en stabiliteit in de toekomst die de Turkse bevolking zelf koestert.
Tenslotte feliciteert mijn fractie president Demirel en de Griekse eerste minister Simitis voor hun baanbrekende ontmoeting en overeenkomst in Madrid. Wij juichen dit toe want dat is de hoop die wij voor de toekomst koesteren.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot mevrouw Green meen ik dat de nieuwe Turkse regering hoop wekt op een normalisatie van de betrekkingen van Turkije met Europa en op een verdere vooruitgang op het gebied van de democratisering en de mensenrechten. Eigenlijk verheug ik mij erover dat premier Yilmaz vier dagen geleden met de steun van twee sociaal-democratische partijen een vrij ruime meerderheid in het Turkse parlement heeft gevonden. Ik hoop dat deze overgangsregering tot aan de volgende verkiezingen de problemen zal kunnen aanpakken en de situatie zal kunnen verbeteren waar de vorige regeringen van de heer Erbakan en mevrouw Çiller dat niet hebben kunnen doen.
Ik heb de indruk dat sommigen hier tijdens dit debat de vorige regering willen verdedigen. Als Europese Unie moeten wij naar de toekomst kijken. Ik dank de Commissie uitdrukkelijk dat ze dit thema kordaat aanpakt. Voor onze fractie is het eigenlijk nog te vroeg om ons definitief uit te spreken over wat de voorbije jaren en maanden is gebeurd. De nieuwe regering heeft tijd nodig om haar visie in de praktijk te brengen. Ze heeft tijd nodig om haar sociaal-democratische en conservatieve meerderheid in het parlement te stabiliseren, een nieuwe kieswet in te voeren, de meningsvrijheid te garanderen en alle artikelen ten uitvoer te leggen die hier terecht zijn aangestipt. Daarom zouden wij dit debat beter niet nu, maar meteen na het zomerreces voeren. Uit de korte uiteenzetting van de voorzitter van de Raad heb ik kunnen opmaken dat hij het in feite met mij eens is. Ik pleit ervoor dat wij een gematigd advies geven. Mevrouw Roth, dat betekent niet dat wij ons standpunt moeten verloochenen. Wij moeten echter erkennen dat de nieuwe regering nieuwe kansen biedt en er ons samen voor inspannen dat het Parlement zijn invloed aanwendt. Dat geldt uiteraard ook voor de terugtrekking van Turkije uit Noord-Irak. Daarover zijn wij het allen eens. Op die basis moeten wij een goede resolutie aannemen en de nieuwe regering een kans geven.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben van mening dat dit debat over Turkije in een zeer delicate, bijzondere fase valt; een overgangsfase waarin het moeilijk te doorzien is wat de nieuwe regering nu eigenlijk van plan is. Vergeet niet dat deze regering na intensieve diplomatieke inspanningen en ook na druk vanuit parlementaire kringen is ontstaan; toch is het een regering die ons hoop biedt op een nieuwe koers in de Turkse politiek.
De gebeurtenissen van de afgelopen maanden mogen niet onopgemerkt voorbijgaan, we kunnen ze niet doodzwijgen, want het gevaar waarvoor wij bang zijn is dat er voor het parlementaire akkoord op grond waarvan de regering-Ylmaz het vertrouwen heeft gekregen handjeklap met het leger is gedaan - laten we hopen dat dit niet zo is -, waarbij het leger vrij spel heeft gekregen om in Koerdistan en Noord-Irak op te treden en de mensenrechten in het zuidoosten van het land op flagrante wijze te schenden.
Het is naar mijn mening absoluut noodzakelijk de dialoog met de nieuwe Turkse regering open te houden. Uiteraard moeten we eisen dat het internationale verdrag van de rechten van de mens, dat door Turkije is ondertekend, wordt nageleefd - dat is een uitgemaakte zaak. Ook moeten we eisen dat de justitiële omstandigheden van de gevangenen die op dit moment in de Turkse gevangenissen zitten verbeteren, want zij zitten daar alleen maar omdat ze hun mening hebben geuit. Dat is wel de meest laaghartige reden om een burger achter tralies te zetten - ook dat is een uitgemaakte zaak. Maar we moeten er wel voor waken dat we de deur voor de neus van deze nieuwe regering dichtdoen. Daarmee zou Europa wel eens zwaar in de fout kunnen gaan!

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement is toch wel rijkelijk laat met het bespreken van de situatie in Turkije en Noord-Irak. Sinds een aantal maanden bezet Turkije een deel van dat soevereine buurland zonder dat er eigenlijk veel kritiek op komt. Alhoewel ook ik het terrorisme van de PKK verwerp, is deze Turkse reactie geen basis voor een vreedzame oplossing. Een onmiddellijke terugtrekking is natuurlijk op zijn plaats en zeker ook gecombineerd met een erkenning van de minderheidsrechten van de Koerden. Turkije maakt moeilijke tijden door, al jarenlang. Gelukkig lijkt met de komst van de nieuwe regering de politieke instabiliteit wat verminderd. Hopelijk zullen ook de militairen, al komen ze op voor een seculier Turkije, zich weer terugtrekken uit de politiek. Ook de nieuwe Turkse regering is bekend met de houding van de Unie en de vijf criteria, maar de even zovele verwachtingen gewekt bij het aangaan van de douane-unie, zijn nog steeds niet in vervulling gegaan.
Ik begrijp dat de politieke instabiliteit het hervormingsproces compliceerde, maar de dagelijkse praktijken in de Turkse gevangenissen, de Turkse houding ten aanzien van de Koerden, de trage constitutionele hervorming en de onwrikbare houding ten aanzien van Cyprus, zijn voor mijn fractie geen aanleiding om ons beleid te herzien.
Voorop moet blijven staan, mijnheer de Voorzitter, dat Turkije een kandidaat-lid zou kunnen zijn voor de Unie. De deur is open als aan de criteria wordt voldaan en van kandidaat-leden mag men veel verwachten. Dat dit ook voor Turkije geldt is geen discriminatie van Turkije maar slechts een toepassing van objectieve criteria in een uiterst moeilijke situatie. De terugtrekking van de troepen uit Noord-Irak is slechts het begin van een lang proces dat Turkije moet doormaken alvorens het kan toetreden tot de Unie.
En tot slot, mijnheer de Voorzitter, het doet mij geen genoegen te lezen, althans in de Nederlandse media, dat vicepremier Bülent Ecevit, destijds verantwoordelijk, nota bene, voor de invasie in Cyprus, naar aanleiding van het besluit dat wij vanmorgen gehoord hebben uit de mond van onder andere commissaris Van den Broek, gezegd heeft dat met de integratie van de Turkse republiek van Noord-Cyprus zal worden begonnen als de Unie haar houding niet wijzigt. Dit betekent dus, wanneer we doorgaan met Cyprus te onderhandelen over lidmaatschap. Met integratie van Noord-Cyprus wordt duidelijk een tweede invasie bedoeld.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij hadden het vandaag over de Agenda 2000 en dus over de toekomst van Europa. Als wij nu een debat over Turkije houden, gaat het opnieuw om Europa en om onze gezamenlijke toekomst. Wij willen een gezamenlijke toekomst met Turkije. Wij willen open deuren en geen nieuwe muren. Wij willen geen Europa dat zich als bolwerk van het christelijk avondland opwerpt, maar een Europa dat op laïcisme berust en waarin plaats is voor iedereen: christenen, moslims, joden en atheïsten. Die toekomst moet echter steunen op een onvervreemdbaar principe dat de nieuwe Turkse regering ernstig moet nemen: democratie en mensenrechten.
Met democratie en mensenrechten bedoelen wij veel meer dan mooie beloften zoals wij die, voor de goedkeuring van de douane-unie, telkens opnieuw van mevrouw Çiller hebben gehoord. Democratisering betekent dat men de fundamentele rechten een stabiele basis geeft. Een voorafgaande voorwaarde daartoe is dat men de menings- en persvrijheid garandeert, zodat men ook in Turkije hardop over de toekomst kan nadenken.
Democratisering betekent ook dat men voor het Koerdische vraagstuk eindelijk een politieke oplossing zoekt en dat men definitief van de militaire optie en van elke invasie in Noord-Irak afziet. Het Koerdische vraagstuk is onverbrekelijk met de democratisering verbonden. Het kan niet aan het leger worden overgelaten, ook al willen sommigen bij ons en in Turkije doen geloven dat het leger garant staat voor de democratie en de rechtsstaat. Zijn de antidemocratische structuren in Turkije niet juist de erfenis van de laatste militaire staatsgreep van 1980?
Wij willen ook geen nieuwe muren. Dat betekent tevens dat de oude muren moeten worden gesloopt. Voor Cyprus moet eindelijk een oplossing worden gevonden. De recente dreigende taal van de heer Ecevit is daarvoor allesbehalve bevorderlijk.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor niet tot diegenen, zoals mevrouw Green, die als favoriete sport hebben om Turkije aan te vallen.
Ik ben van mening, en ik ben het op dit punt niet eens met de Raad, dat de Europese Unie ten opzichte van Turkije een ander beleid voert als ten opzichte van de andere landen. Turkije staat niet op de lijst van kandidaat-lidstaten en de Turken hebben heel goed begrepen wat dat betekent.
Ik geloof dat men met Turkije herhaalt hetgeen men in tien jaar tijd wetenschappelijk heeft opgebouwd met Joegoslavië en hetgeen geleid heeft tot de catastrofe die wij allen kennen. Ofwel stelt de Europese Unie duidelijk aan Turkije voor om toe te treden tot de Europese Unie met vermelding van alle voorwaarden hiervoor, ofwel, in het tegenovergestelde geval, is het geheel louter geleuter en dient dit voor Turkije als alibi om de mensenrechten verdergaand te schenden en voor de Europese Unie om een halfslachtig beleid te voeren. Maar dat is geen beleid, dat weten wij maar al te goed, dat leidt tot een ramp, tot rampen zoals in het voormalige Joegoslavië of zoals in Algerije.
Men kan anders optreden, maar men moet het wel willen en dit moet spoedig gebeuren.

Dankert
Voorzitter, de hier vanmorgen zo gunstig besproken Agenda 2000 van de Commissie is, heb ik de indruk, in Turkije als een soort bom ingeslagen. Bij het overleg gisteravond met onze Turkse collega's uit de Gemengde Parlementaire Commissie, heb ik ze nog nooit zo bitter gezien en de annexatieverklaring van Ecevit met betrekking tot Noord-Cyprus wijst in gelijke richting. Maar ik denk dat er dan toch wat mis met de Turken is omdat te verwachten was wat de positie van Europa met betrekking tot Turkije op dit moment zou zijn. De optie op lidmaatschap blijft open, de betrekkingen kunnen verder ontwikkeld worden maar op het politieke vlak staan er in ieder geval een aantal ernstige belemmeringen dat lidmaatschap in de weg. Belemmeringen, Pauline Green heeft daar ook al op gewezen, waarvan de Turken zelf zich in toenemende mate bewust zijn. Als ik kijk naar wat maatschappelijke krachten als vakbeweging en werkgeversorganisaties vinden op het gebied van de democratisering, dan komen hun eisen en verlangens redelijk overeen met wat wij vinden en dat is vooruitgang. Ik denk dat dat ook belangrijk is vanwege dat perspectief, dat ik de Turken graag gun.
Voorzitter, ik vind het verheugend dat de posities van Raad, Commissie en Parlement met betrekking tot Turkije duidelijk naar elkaar toegegroeid zijn de laatste jaren. Het Parlement is vaak als een onverantwoordelijk zootje afgeschilderd en zeker als zodanig in de Turkse pers beschreven. Als ik nu naar de teksten kijk met betrekking tot Cyprus, Koerdische kwestie, democratie, rechten van de mens, en ik kijk naar de verklaringen van de Associatieraad of naar het stuk van de Commissie in de Agenda 2000, dan denk ik dat onze posities zo langzamerhand bij elkaar passen. Een tekst als de Commissie-statement bijvoorbeeld:
Aanhoudende gevallen van folteringen, verdwijningen en de aanpak van het terrorisme door Turkije in het zuid-oosten van het land. Turkije moet terughoudendheid betonen, meer inspanningen leveren om de rechtsstaat en de mensenrechten te respecteren en een civiele in plaats van een militaire oplossing vinden. Aanhoudende gevallen van foltering, verdwijningen en wederrechtelijke terechtstellingen, en dit ondanks herhaalde officiële verklaringen van de regering dat zij een einde wil maken aan deze praktijken, roepen vragen op bij de mate waarin de autoriteiten toezicht en controle kunnen uitoefenen op de activiteiten van de veiligheidstroepen.
(NL) Voorzitter, dat soort verklaringen geeft duidelijk aan waarom Noord-Irak-resoluties zo nu en dan noodzakelijk zijn.

Lambrias
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de fungerend voorzitter van de Raad geluk met zijn duidelijke uiteenzetting van het werkprogramma van het Luxemburgs voorzitterschap. Ik herinner er de heer Poos evenwel aan dat hij hier zes jaar geleden in dezelfde hoedanigheid even ondubbelzinnig heeft gesteld dat de kwestie Cyprus moet worden geregeld, waarbij zij opgemerkt dat de Turkse bezetting van Cyprus en de tragische opdeling van het eiland - die in strijd met het internationaal recht - geen zes maar nu al drieëntwintig jaar duurt.
We betreuren dat Turkije het - internationaal - recht op flagrante wijze blijft overtreden en intussen nog een ander land, met name Irak, is binnengevallen. De brede kloof tussen mooie verklaringen en de politieke wil om ze in de praktijk te brengen, zet Turkije er immers toe aan het recht verder met de voeten te treden, de slachtoffers van zijn optreden te belasteren en - ondanks internationaal protest - slechts vage beloften te doen om zijn houding te wijzigen en de problemen op te lossen. Een van de treffendste voorbeelden hiervan is de bloedige oorlog in OostTurkije die reeds vele jaren aanhoudt en tal van slachtoffers heeft geëist. De Turkse ambassadeur in Brussel heeft eergisteren evenwel verklaard dat in zijn land geen oorlog wordt gevoerd en er geen volk van 14 à 15 miljoen mensen leeft dat verstoken is van alle fundamentele mensenrechten en niet de kans krijgt in de eigen taal onderwijs te volgen en te communiceren. De heer Güner Oztek had het enkel over een bende terroristen die met gewelddadige - en misdadige - acties en handige propaganda de internationale publieke opinie om de tuin leidt. Dat zou de reden zijn die Turkije het recht geeft om niet alleen de verdedigers van de rechten van het Koerdische volk - met inbegrip van volksvertegenwoordigers, journalisten en schrijvers - te vervolgen, gevangen te nemen, te folteren en terecht te stellen maar ook een van zijn buurlanden binnen te vallen.
Mijnheer de Voorzitter, het is hoog tijd dat aan deze schandelijke huichelarij een eind komt. Turkije mag immers niet vergeten dat de eerbiediging van de mensenrechten en de politieke regeling van de Koerdische - en de Cyprische - kwestie heel duidelijke condities zijn voor samenwerking met de Europese Unie. We hopen derhalve dat de heer Yilmaz ons na de ontbinding van het tegennatuurlijke huwelijk tussen Erbakan en Ciller verzekert dat zijn regering voornemens is een meer Europese koers te varen, waarvan de Unie onmiddellijk de definitieve voorwaarden moet vaststellen.

Roubatis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de fungerend voorzitter van de Raad en commissaris Van den Broek geluk met de mededelingen over Cyprus die ze aan de pers hebben gedaan. De inhoud ervan was veel duidelijker dan die van de verklaringen welke ze in de Algemene Vergadering hebben afgelegd.
De Turkse diplomaten die hun land in de lidstaten van de Unie vertegenwoordigen, hebben zich onlangs in Ankara beraden over de wijze waarop ze het openbaar imago van Turkije in Europa kunnen verbeteren. Ze zijn er zich blijkbaar van bewust dat de reputatie van Turkije te wensen overlaat, wat uiteraard te wijten is aan zijn aanhoudende schendingen van de mensenrechten, de onderdrukking van de 15 miljoen Koerden, de niet-naleving van de beginselen van het internationaal recht, de langdurige bezetting van Noord-Cyprus en het ontbreken van de rechtsstaat - tekortkomingen die door tal van internationale organisaties worden vastgesteld.
De Turkse leiders moeten evenwel begrijpen dat ze het imago van hun land alleen kunnen versterken door de essentie van het probleem aan te pakken en niet door naar betere openbare betrekkingen te streven. Daar Turkije eindelijk moet bewijzen dat het meent wat het zegt, moet het de bepalingen van internationale verdragen naleven, de mensenrechten eerbiedigen, goede betrekkingen met Griekenland aanknopen en zijn bezettingsleger uit Cyprus terugtrekken. Het moet inzien dat overeenkomsten alleen zin hebben als de partijen die ze sluiten, woord houden. De recente verklaringen van de Turkse leiders zijn evenwel verontrustend, waarbij ik niet alleen denk aan die waarnaar mevrouw Green heeft verwezen maar ook aan die van de Turkse vice-premier Bülent Ecevit die heeft gezegd dat - als de Unie haar houding niet wijzigt - zijn land geen andere keuze overblijft als de integratie van het bezette deel van Cyprus in Turkije.
Onze betrekkingen en samenwerking met Turkije, die aan een nieuwe start toe zijn, moeten in de toekomst worden gekenmerkt door oprechtheid en moeten doelbewust gericht zijn op de verbetering van de onaanvaardbare situatie in Turkije. Daar we niet langer bereid zijn de leugens, misleidende beloften en dreigementen als die van de heer Ecevit zonder meer te slikken, dringen we er bij Turkije op aan dat het onmiddellijk zijn verbintenissen in - oprechte - daden omzet. Ik geef toe dat Turkije deel uitmaakt van de Europese geschiedenis, maar betreur dat zijn houding van die aard is dat het dit nu opnieuw moet bewijzen.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik richt mij tot u, maar eigenlijk zijn mijn woorden bedoeld voor het voorzitterschap van de Unie op het ogenblik dat het volkenrecht werd geschonden en Turkije zijn troepen naar Noord-Irak bracht.
Ik vind het beschamend dat de Raad deze schending van het volkenrecht niet krachtiger heeft veroordeeld en zelfs niet meteen een schending van het volkenrecht heeft genoemd in plaats van eerst te herinneren aan de terroristische activiteiten die Turkije daartoe hebben gebracht. Ik vind dat wij tegenover goede vrienden oprecht en zeker niet laf mogen zijn.
Wij hadden dit debat natuurlijk al twee maanden geleden moeten voeren. De Raad is toen echter niet ingegaan op ons verzoek om over deze kwestie een verklaring af te leggen. De heer Langen heeft gezegd dat de nieuwe regering thans de verwijten moet horen die eigenlijk voor de oude regering bestemd zijn. Er is echter een zekere continuïteit, wat in een land ook nodig is. De regering is verantwoordelijk voor wat de staat doet. Als in Turkije om de zes maanden een nieuwe regering aan de macht komt, kunnen wij niet elke keer vergeten wat de vorige regering heeft gezegd en ons ertoe beperken naar de toekomst te kijken. Wij hebben ook vertrouwenwekkende maatregelen nodig. Het Parlement moet ook weten dat het een partner heeft met wie hij kan onderhandelen en die hij kan vertrouwen. Dat is uiterst belangrijk. Mijnheer Langen, ook ik verwacht, zoals het gehele Parlement, zeer veel van deze nieuwe regering. Die nieuwe regering moet echter begrijpen dat ze vertrouwenwekkende maatregelen moet nemen en moet laten zien dat ze meent wat ze ons belooft. Ik hoop ten zeerste dat Turkije zijn rol in Europa zal spelen. Ik ben er voorstander van dat Turkije uitzicht op toetreding behoudt. Turkije moet echter alles doen wat ook andere kandidaat-lidstaten doen, niet meer of niet minder. Dat perspectief moet Turkije hebben. Wij willen Turkije bij ons in Europa. Jammer genoeg heeft de Turkse regering zich door de schendingen van de mensenrechten, het gebrek aan democratie, de situatie op Cyprus en het uitblijven van een oplossing voor het Koerdische vraagstuk steeds van Europa afgekeerd.
Wij verwachten dat het Koerdische vraagstuk vreedzaam wordt opgelost. Wij verwachten dat de bezetting van Cyprus wordt beëindigd en dat op het gebied van de mensenrechten en de democratisering vooruitgang wordt geboekt. Dan is de plaats van Turkije bij ons.

Wohlfart
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een kort antwoord geven aan de sprekers die hun standpunt uiteen hebben gezet en hen danken voor hun soms zeer kritische uitlatingen tegenover het voorzitterschap.
Wat de duidelijke taal betreft kan ik de laatste spreker een heel open antwoord geven omdat ik zes jaar geleden het voorrecht heb gehad om tijdens de voortzetting van de Golfoorlog de kampen te bezoeken van de Koerdische vluchtelingen. Tijdens deze missie heb ik eveneens besprekingen gevoerd met de verantwoordelijken van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Turkije en heb ik hen heel duidelijk het standpunt van de Europese Unie en dat van het Europees Parlement uiteengezet.
Laten wij elkaar goed begrijpen. Daaromtrent bestond geen enkele onduidelijkheid. Toentertijd, en zelfs vandaag de dag nog, dat weet u, ontkenden bepaalde Turkse politieke verantwoordelijken dat er een Koerdisch probleem zou zijn, en zeiden zij dat het niet om een minderheid ging: toen ik besprekingen met hen voerde, hadden zij het niet over de Koerden, maar over "Turken uit de berggebieden" . Dat was de term die zij gebruikten. Zij ontkennen het probleem volledig. En dat was en blijft voor mij onaanvaardbaar.
Tot slot wil ik zeggen dat ik ondanks teleurstellingen en bepaalde frustraties geloof dat het de plicht is van de Raad van de Europese Unie en van de Commissie om met de nieuwe Turkse regering een dialoog te blijven voeren. Deze dialoog dient mijns inziens kritisch, vastberaden en constructief te zijn, waarin iedere dubbelzinnigheid in de kwestie van de mensenrechten en van de eerbiediging van de rechten van de Koerdische minderheid vastberaden geweigerd dient te worden.
Ik wil benadrukken dat ook al dienen wij waakzaam en voorzichtig te zijn, wij tezelfdertijd met alle mogelijke middelen alle Turkse democratische krachten moeten aanmoedigen die de democratie en de eerbiediging van de mensenrechten willen bevorderen, maar dan wel op concrete wijze en niet alleen met woorden, woorden die al veel te lang geen effect hebben gesorteerd.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Wohlfart.
Ik heb zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Situatie in Albanië na de verkiezingen
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Albanië na de verkiezingen.

Wohlfart
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij wijze van inleiding over de situatie in Albanië wil ik in het kort de feiten overlopen.
Sinds de ineenstorting van de burgerlijke orde in Albanië aan het begin van dit jaar heeft de Europese Unie een actieve rol gespeeld om dat land te helpen zijn politieke en economische stabiliteit terug te vinden, de interne veiligheid te herstellen en de democratie te ontwikkelen door het houden van vrije en regelmatige verkiezingen onder inachtneming van de internationale normen.
De Raad heeft overigens in maart het initiatief genomen om een onderzoeksgroep naar Tirana te sturen die de kern van de raadplegende missie is geworden voor Albanië in het kader van de coördinatie van de OVSE. Deze missie had tot taak adviezen te geven over de ontwikkeling van de situatie op humanitair, economisch, financieel en veiligheidsvlak. De Raad heeft zijn actie gecoördineerd met die van andere internationale organisaties en heeft de coördinatie van de persoonlijke vertegenwoordiger van de fungerend voorzitter van de OVSE, de heer Vranitzky, volledig gesteund. In dit stadium van de crisis bestond de bijzondere bijdrage van de Unie er enerzijds in om humanitaire steun te verlenen, met name levensmiddelen en medicijnen, en anderzijds om bij te dragen tot het herstel van de Albanese politiemacht, en tevens om het verkiezingsproces te steunen dat een centraal punt vormt van de internationale inspanningen.
Zoals u weet zijn er op 29 juni en 6 juli parlementsverkiezingen gehouden en de Raad had de politieke partijen en alle Albanese burgers aangespoord om op vreedzame wijze en in een geest van discipline en verzoening aan de verkiezingen deel te nemen. Ik wil erop wijzen dat de lidstaten in het kader van het onder leiding van de OVSE uitgevoerde toezicht waarnemers ter plaatse hebben gezonden om te waken over het goede verloop van deze verkiezingen.
De Raad heeft overigens benadrukt dat de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en Albanië afhankelijk zullen zijn van het integrale herstel van de democratische beginselen, van de naleving van de mensenrechten en de rechten van de minderheden en van de toepassing van gezonde economische praktijken, alsook van samenwerking tussen Albanië en zijn buurlanden. De Raad is verheugd over de algemene beoordeling dat de parlementsverkiezingen op aanvaardbare wijze zijn verlopen. De Raad heeft benadrukt dat het noodzakelijk is voor de Albanezen om de verkiezingsresultaten te respecteren evenals de autoriteit van de nieuwe regering die gevormd wordt.
De Raad onderstreept de belangrijke rol van de multinationale troepenmacht. Deze heeft bijgedragen tot het scheppen van een veilig klimaat voor de verkiezingen en voor de diverse missies van de internationale gemeenschap in Albanië.
De Raad heeft overigens alle Albanese politieke en syndicale groeperingen opgeroepen om het nationale verzoeningsproces vastbesloten voort te zetten teneinde de verdeeldheid binnen de maatschappij te overwinnen en het vertrouwen in de overheid te vergroten. De voorwaarden van de internationale hulp hangen eveneens af van de voortzetting van dit proces. In dit kader is de Unie bezield met de wil om haar hulp aan Albanië voort te zetten op basis van haar gemeenschappelijk standpunt van 2 juni en rekening houdend met het voorwaardelijkheidsprincipe.
De Europese Unie zal op eigen verantwoordelijkheid handelen, maar zij zal nauw samenwerken met andere internationale organisaties in het kader van het toezicht van de OVSE. Om deze aanpak te steunen zal de Raad samen met de Albanese autoriteiten een gemeenschappelijk en globaal actieplan uitwerken.
Te dien einde is de Unie verheugd over het initiatief van de heer Vranitzky om een groep op te richten die onder andere tot taak heeft de elementen van een dergelijk actieplan vast te leggen. De Unie is voornemens bij te dragen tot het opstellen hiervan en zij maakt zich op om een reeks concrete maatregelen uit te werken met het oog op de demobilisering van de gewapende groeperingen en het scheppen van een veilig klimaat.
De Unie waardeert bovendien het voorstel van Italië om op 31 juli een conferentie van hoge ambtenaren te houden met deelneming van de Albanese verantwoordelijken. Deze conferentie zou moeten leiden tot een in september in Rome te houden ministersvergadering. In dat kader verwacht de Raad van de nieuw verkozen Albanese autoriteiten en van alle sectoren van de Albanese maatschappij dat zij samen met de internationale gemeenschap werken aan de stabilisering, democratisering en het economisch herstel van hun land en dat zij zich van iedere activiteit onthouden die tegen deze doelstellingen indruist. Deze gezamenlijke pogingen zouden moeten uitlopen op de noodzakelijke politieke en economische hervormingen en zijn een stap op weg naar de naleving van de mensenrechten en van de internationaal aanvaarde democratische normen.
De door de Wereldbank georganiseerde internationale donorconferentie in de Commissie zal afhangen van het feit of de Albanese regering een programma opstelt van economische hervormingen die de steun van het IMF krijgen. Een door de Wereldbank opgestelde strategie voor het economisch herstel zal als kader dienen voor de economische en institutionele hervormingen van het land.
Er moet gezorgd worden voor de follow-up van de verbintenissen van de Albanese autoriteiten.
Op basis van het voorgaande kan de Raad overwegen de in 1992 met Albanië opgestarte politieke dialoog te hervatten. Het van hetzelfde jaar daterende samenwerkingsakkoord zal verder als kader dienen voor de verdieping van de betrekkingen met de Europese Unie.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Wohlfart.
De heer van den Broek heeft nu het woord namens de Commissie.

Van den Broek
Voorzitter, een enkel woord ter aanvulling op hetgeen de Raadsvoorzitter heeft gezegd en waar ik mij graag bij aansluit. Ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken om een bijzonder woord van waardering te richten aan het adres van mevrouw Lalumière die als OVSE-coördinator van de internationale waarnemersactiviteiten onder vaak moeilijke omstandigheden haar missie zo succesvol heeft kunnen uitvoeren. Wij waren blij dat de Commissie ook de nodige ondersteuning heeft kunnen geven.
Wij hopen dat er nog deze maand een nieuwe regering in Albanië wordt gevormd die dan samen met de internationale gemeenschap kan werken aan die zogenaamde gemeenschappelijke internationale agenda voor Albanië die tot doel heeft om aan te geven wat op korte, middellange en lange termijn moet worden bereikt. De prioriteiten die we ons daarbij hebben gesteld, zijn natuurlijk de democratische hervormingen waaronder het opstellen en goedkeuren van constitutionele wetgeving, het verbeteren van de interne veiligheidssituatie - ik denk aan het wijdverbreide wapenbezit onder de bevolking - en de noodzakelijke reorganisatie van de politie, de institutionele hervormingen en verbetering van het overheidsapparaat en uiteraard ook de economische rehabilitatie.
De internationale organisaties met wie de Commissie nauw samenwerkt zullen ieder op grond van hun eigen competentie een belangrijke rol spelen in dit proces en zoals de Raadsvoorzitter al heeft uiteengezet, heeft de heer Vranitzky, de OVSE-coördinator, voor morgen reeds een eerste bijeenkomst belegd om de verschillende activiteiten in het kader van de zogenaamde common agenda op elkaar af te stemmen.
Wij zullen ook aanwezig zijn aan het eind van deze maand in Rome waar de politieke en economische conditionaliteit aan de orde komt die eventueel aan hulpverlening moet worden verbonden. Vervolgens zal in september op ministerieel niveau tot uitvoering van de common agenda worden besloten.
Nadat de uitvoering daarvan in gang is gezet en afspraken met de nieuwe regering zijn gemaakt kan dan de internationale donorbijeenkomst worden belegd. Wij vermoeden dat dat in het najaar zal zijn en daarmee moet dan het economisch herstelprogramma een verdere impuls krijgen. Voorwaarde daarvoor is dat met het IMF afspraken worden gemaakt. De Europese Commissie heeft daaraan in de afgelopen maanden waar mogelijk assistentie verleend. Via ECHO is humanitaire hulp beschikbaar gesteld en werden overigens ook voedselvoorraden in gereedheid gehouden voor het geval de situatie zou verslechteren.
In het kader van het PHARE-programma werd reeds een begin gemaakt met het opknappen van ten dele verwoeste gevangenissen en kon assistentie worden verleend aan douane-autoriteiten. Dat laatste is van groot belang om in ieder geval weer een bepaalde bron van overheidsinkomsten zeker te stellen.
De Commissie is thans aan het beoordelen in hoeverre het gehele PHARE-programma voor Albanië moet worden herzien ten einde een adequaat antwoord te kunnen geven op de nieuwe situatie. Op basis van de bestaande programma's zal voorrang worden verleend aan versnelling van het programma dat lokale ontwikkeling beoogt, waaronder het creëren van werkgelegenheid, assistentie bij de reorganisatie van de politie, een audit van de manier waarop de piramidespelen waren georganiseerd, infrastructurele werken om de verbindingen tussen de diverse steden te verbeteren en verbetering van het systeem van belastingheffing.
Voorts werken wij met IMF, Wereldbank en EBRD aan een document dat de strategie voor het economisch herstelbeleid zal bevatten. Dit document geeft de oriëntatie alsmede de korte- en middellange-termijnvoorwaarden aan voor het hervatten van de internationale financieringssteun. Wij denken dat dit document binnenkort kan worden afgerond en in de Bijlage zal worden aangegeven welke sectoriële strategieën moeten worden gevolgd op het terrein van sociale voorzieningen, transport en overheidsadministratie en welke behoefte bestaat aan technische en financiële assistentie.
De nieuwe regering van Albanië zal zich over het document moeten uitspreken en daarna kunnen afspraken worden gemaakt over de verdere follow up . Kortom, met de Raad volgen wij de situatie op de voet.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer Van den Broek, ik dank u voor uw toelichtingen. Uiteindelijk gaat de situatie in Albanië kennelijk in de goede richting. Ik meen dat de OVSE, zoals hier al is gezegd, succes heeft geboekt. Als Oostenrijker ben ik er uiteraard trots op dat Franz Vranitzki hierin een belangrijke rol heeft gespeeld.
Zonder de krachtige steun en hulp van de Europese Unie zou dit alles echter onmogelijk zijn geweest. Ik wil uitdrukkelijk onderstrepen dat de verkiezingen over het algemeen wel eerlijk zijn verlopen, maar volledig vreedzaam is het er zeker niet aan toegegaan en er zijn beslist een aantal problemen geweest.
Mijnheer Van den Broek, ik wijs er ook op - en verzoek u dat na te gaan - dat de leden van dit Parlement de verkiezingen niet optimaal hebben kunnen controleren omdat de "zichtbaarheid" , waarover men het telkens opnieuw heeft gehad, zeer gering of zelfs nul was. U had lof voor mevrouw Lalumière en daarbij kunnen wij ons volkomen aansluiten. Eigenlijk had het Europees Parlement namens de Europese Unie ook in de Trojka officieel vertegenwoordigd moeten zijn. De Europese Unie zet haar licht een beetje onder de korenmaat.
Ik zou bijvoorbeeld ook het volgende nagaan. Voor het toezicht op de verkiezingen werd een groot aantal zendontvangapparaten gekocht die daarna aan de EU moesten worden overgedragen. De heer Roubatis en ikzelf hebben echter geen walkietalkie kunnen vinden. Zo is het ook vele andere afgevaardigden vergaan. Misschien zijn ze rechtstreeks naar de EU gegaan. Ik weet dat niet, maar vind dat men dat zou moeten onderzoeken.
U heeft echter gelijk wanneer u zegt dat wij in de huidige moeilijke situatie de hulp moeten bieden die Albanië dringend nodig heeft.
Wij zijn het eens met de voorwaardelijke aanpak waarover hier is gesproken. Zo kunnen wij ervoor zorgen dat de democratisering onmiddellijk door een economische ontwikkeling wordt gevolgd. Dat is de goede benadering. Daarvoor zult u beslist de volle steun van het Parlement krijgen.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer Van den Broek, de verkiezingen in Albanië waren nodig om het land in staat te stellen een nieuwe start te nemen. De OVSE heeft de verkiezingen samen met de Albaanse autoriteiten vooral met Europees geld voorbereid. De multinationale vredesmacht, die oorspronkelijk een heel andere opdracht had, heeft er op de dag van de verkiezingen voor gezorgd dat de verkiezingen vrij rustig zijn verlopen.
Toch zijn deze verkiezingen vrij noch eerlijk verlopen. Zo hebben vele kandidaten zich tijdens de verkiezingscampagne niet in hun kiesdistrict aan de burgers kunnen voorstellen. Om veiligheidsredenen mochten wij ons zelfs op de dag van de verkiezingen niet als waarnemers naar het platteland begeven. Toch waren alle afgevaardigden die de verkiezingen in Albanië hebben gevolgd het erover eens dat deze verkiezingen in de gegeven omstandigheden moesten worden gevalideerd. Ze moesten immers het startpunt zijn voor de verdere ontwikkeling van democratische structuren.
De nieuwe regering staat voor een zware opdracht. In de eerste plaats moet ze de orde in het land herstellen. Dat wil zeggen dat ze de talloze wapens moet inzamelen en vooral ook eindelijk de rebellencomités moet ontbinden waarmee de thans regerende partij eind maart nog een pact heeft gesloten.
Wij verwachten dat de regering door onafhankelijke experts laat onderzoeken wie achter de piramidespelen steekt die de bevolking door hun misdadige praktijken in het ongeluk hebben gestort.
De Europese Unie moet Albanië uiteraard blijven helpen. Ze moet vooral de totstandbrenging van democratische structuren ondersteunen. Ik dank de heer Wohlfart en de heer Van den Broek dat zij over de conditionaliteit hebben gesproken.
Dat alleen al de jongste drie dagen elf burgers zijn omgekomen bewijst dat de inzameling van de wapens voor een verdere ontwikkeling onontbeerlijk is. De multinationale vredesmacht moet een nieuw mandaat krijgen tot de regering de orde heeft hersteld.
Als Fractie van de Europese Volkspartij wensen wij deze nieuwe regering het allerbeste toe. Wij hopen dat ze de democratische krachten in haar partij de bovenhand laat halen en haar communistisch verleden ver achter zich laat.

Caccavale
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, niemand zal ontkennen dat de verkiezingen in Albanië een heel belangrijke stap waren op weg naar een langzame en zeer moeizame wederopbouw van het land. Maar laten we eens kijken wat er tijdens die verkiezingen gebeurd is. Om te beginnen heeft Europa daar in Albanië weer eens een modderfiguur geslagen: het beeld dat van haar oprijst is dat van een politieke dwerg die verdeeld wordt door de gebruikelijke interne twisten, door de verschillende standpunten die de diverse lidstaten innemen. En zoals te doen gebruikelijk hebben wij weer een minimalistisch standpunt moeten innemen. We mogen de OVSE en Vranitzky wel dankbaar zijn voor hun inspanningen om de onderhandelingen in Albanië weer vlot te trekken. Hopelijk zal Europa in de nabije toekomst voor de wederopbouw deze inefficiënte zelfmoordpolitiek achterwege laten.
Wat de verkiezingen betreft ben ik het met mevrouw Pack eens: laten we er maar eerlijk voor uitkomen dat die vrij noch rechtvaardig waren. Natuurlijk ben ik blij dat ze gehouden zijn - als ze niet gehouden waren was het misschien nog wel erger geweest -, maar het is wel duidelijk dat er in een deel van het land nauwelijks van democratie gesproken kan worden. Het doet ons deugd dat alle politieke machten de resultaten hebben aanvaard, maar de vraag is gerechtvaardigd hoe de verslagen kant zou hebben gereageerd als de uitslag van de verkiezingen anders was geweest, als niet de socialistische partij, maar de democratische partij had gewonnen. Dat moeten we dus in de gaten houden, mijnheer de voorzitter van de Raad en mijnheer de commissaris, om te zorgen dat de toekomst werkelijk democratisch zal zijn en niet aangepast aan de oude Albanese gewoonten, de praktijken van het reële socialisme die wij kennen, van veertig jaar obscurantisme en communisme in zijn meest onverbiddelijke, dreigende en wrede vorm.
Ik hoop om te beginnen dat de gewapende groepen ontwapend kunnen worden, dat ze het leven van de burgers niet meer in gevaar kunnen brengen en - bovenal - dat het land de weg naar de economische ontwikkeling en de vrije democratie weer terugvindt.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, hij die de macht verliest aan een dictator, - of de strijd tegen iemand die dictator wil worden - verliest in het algemeen alles: zijn middelen, vrijheid, leven.
Kenmerk van de echte democratie is daarentegen dat de winnaar aan de verliezer persoonlijke veiligheid garandeert en hem de mogelijkheid geeft om zijn wijze van regeren te bekritiseren. Daartoe moet de verliezer middelen hebben om zijn kritiek aan de kiezers duidelijk te maken. Hier kan men werkelijk spreken van een rationeel eigenbelang. De winnaar weet immers dat de rollen al bij de volgende verkiezing omgedraaid kunnen zijn.
In Albanië zijn onlangs verkiezingen gehouden. Niemand heeft kunnen beweren dat de verkiezingsstrijd heeft beantwoord aan redelijke fatsoensnormen. Het lijkt er integendeel op dat de beide belangrijkste tegenstanders hebben geprobeerd te voorkomen dat de ander aan het woord kwam en zijn boodschap aan de man bracht. Aan de eigenlijke verkiezingen kan echter, zoals mevrouw Lalumière als coördinator van de internationale waarnemersactiviteiten duidelijk maakte, een mager zesje gegeven worden. Dat is ondanks alles een succes voor Albanië.
De verkiezingen maken Albanië niet tot een democratie. Als we vriendelijk zijn - en dat willen wij hier in het Parlement toch graag zijn - zeggen wij dat de verkiezingen een springplank naar de democratie vormen.
Albanië - zowel de regering als de oppositie - weet nu de blikken van iedereen op zich gericht. Wij in het Europees Parlement hopen verdere democratische resultaten te mogen zien. Wij willen ook scherp benadrukken dat de door ons gewenste veelzijdige hulp van de EU aan Albanië gelijk op moet gaan met de ontwikkeling van Albanië naar een democratische rechtstaat.
Wanneer de periode van de stamhoofden daar voorbij is, zal Albanië bij het democratische Europa welkom zijn.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, de waarnemers bij de verkiezingen in Albanië die er de toestand objectief inschatten, komen tot de volgende conclusies. Ten eerste, ondanks de situatie in het land heeft het Albanese volk zich - afgezien van enkele kleine incidenten - in de verkiezingstijd verantwoordelijk en koelbloedig gedragen, wat heel belangrijk is voor de verdere ontwikkelingen in Albanië. Ten tweede, de Albanese bevolking wilde met haar opstand drie dingen bereiken, namelijk de heer Berisha tot aftreden dwingen, het geld terugkrijgen dat haar was ontvreemd en zich afmaken van het regime dat het land heeft leeggezogen. De verkiezingen hebben ervoor gezorgd dat de eerste doelstelling werd bereikt. Nu is het aan de internationale gemeenschap en de Europese Unie om een democratisch proces voor de aanstelling van een nieuwe president op gang te brengen, financiële middelen voor de economische wederopbouw van het land ter beschikking te stellen en het Albanese volk te vergoeden voor de gelden die het heeft verloren. Het lijdt geen twijfel dat de Unie voor deze problemen - en niet voor de versterking van het militair bewind in het land - aandacht moet hebben.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon er aan de vooravond van de verkiezingen twijfels en bezorgdheid waren, die gerechtvaardigd werden door de bijzondere omstandigheden en de problemen in Albanië, hebben alle internationale waarnemers toch vastgesteld dat de verkiezingen naar behoren zijn verlopen. Dit is onder andere te danken aan de aanwezigheid van de multinationale beschermingsmacht en van een overweldigende hoeveelheid internationale waarnemers. Dat de verkiezingen gehouden zijn en dat ze niet alleen door de internationale waarnemers, maar ook door de Albanese politieke machten als acceptabel worden beschouwd, is evenwel slechts een eerste stap op weg naar het herstel van de democratie in Albanië.
Daarom moet er een aantal doelen worden gesteld die verband houden met bepaalde problemen. Het eerste probleem hangt samen met het feit dat de multinationale beschermingsmacht half juli met de demobilisatie moet beginnen en eind augustus volledig moet zijn teruggetrokken. Naar alle waarschijnlijkheid zullen de binnenlandse controlesystemen in Albanië tegen die tijd echter nog niet onafhankelijk kunnen opereren; daarom moeten we de Verenigde Naties verzoeken het mandaat van de multinationale macht te verlengen en een nieuwe samenstelling te kiezen waarin ook andere landen deelnemen.
De Europese Unie zal evenwel ook met het nieuwe parlement en de nieuwe regering moeten samenwerken, en voorts zullen de kredieten niet alleen bestemd moeten worden voor consumptiegoederen die uitgevoerd kunnen worden, maar ook voor consumptiegoederen ten behoeve van Albanië zelf; daarbij moet van een duurzame ontwikkeling worden uitgegaan.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de fungerend voorzitter van de Raad en commissaris Van den Broek voor de informatie die zij ons over Albanië hebben gegeven. Van de OVSE heb ik de taak gekregen om de missie van de waarnemers te coördineren. De waarnemers hebben de opdracht de onlangs in dat land gehouden verkiezingen te beoordelen en ik kan inderdaad veel bevestigen van hetgeen reeds eerder is gezegd.
Na de verkiezingen die in aanvaardbare omstandigheden zijn gehouden, ook al waren er talrijke incidenten, wil ik nu de nadruk leggen op de volgende punten. Niets heeft zich gestabiliseerd in Albanië. Dagelijks zijn er nieuwe incidenten waarbij vaak mensen sneuvelen. De nieuwe regering is nog niet aan de macht. De structuren van een normale staat bestaan niet. Het leger is praktisch onbestaande. Justitie en politie moeten volledig hervormd worden. De bevolking heeft nog steeds teveel wapens. Iedereen, of bijna iedereen, bezit zijn eigen kalasjnikov en gebruikt deze ook.
In een dergelijke situatie blijven onze verantwoordelijkheden groot. Ik wil twee wensen tot uitdrukking brengen. Enerzijds lijkt het mij noodzakelijk dat de Europese Unie spoedig haar economische en financiële hulp aan Albanië weer hervat, zonder de hulp voor de democratisering te vergeten. De tijd dringt want het ontbreekt de bevolking aan alles. Deze noodzaak betekent echter niet dat er onoordeelkundig geld moet worden gezonden. Vanuit dat standpunt wens ik vurig dat de Commissie meer waakzaamheid betoont in het gebruik van de fondsen die zij mobiliseert. De affaire van de financiële piramides toont aan dat een versterking van het toezicht niet overbodig is. Wij moeten onze methoden verbeteren.
Anderzijds, wat de aanwezigheid van een multinationale troepenmacht in Albanië betreft, wens ik dat deze macht, die opmerkelijk werk verricht heeft, niet plotseling wordt teruggetrokken zoals het mandaat van de Veiligheidsraad voorziet. Normaal gesproken moet deze macht Albanië half augustus verlaten. Het zou echter in hoge mate wenselijk zijn als dit geleidelijk zou gebeuren naar gelang van de invoering van Albanese veiligheidstroepen. Ook zou het wenselijk zijn dat de aan deze nieuwe orde toevertrouwde taken niet alleen uit de ordehandhaving zouden bestaan, maar ook uit opleiding zodat Albanië eindelijk het leger krijgt waaraan het behoefte heeft. Albanië is een klein land, maar een Europees land, dat geografisch dicht bij ons ligt en zich in een zeer kwetsbaar gebied bevindt. Ons belang is om daar gul, actief en doeltreffend op te treden.
In dat opzicht wens ik dat de Europese Unie het zeer praktische en goede voorstel steunt dat de oud-kanselier Vranitzky heeft geformuleerd, namelijk om binnenkort een werkgroep op te richten die tot taak heeft de actie van de verschillende internationale organisaties in Albanië te coördineren om versnipperingen en tegenstrijdigheden te voorkomen.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, het verheugt mij dat ik u zojuist het idee van kanselier Vranitzky heb horen goedkeuren.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Lalumière.
Ik heb overeenkomstig artikel 37 van het Reglement zeven ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
De heer Parigi heeft het woord.

Parigi
Mijnheer de Voorzitter, ook in het geval van Albanië heeft Europa zich laten kennen als een economische reus op lemen politieke voeten. De Albanese crisis met het volksoproer, de plunderingen van de wapendepots en de uittocht van de vluchtelingen waren al een paar weken aan de gang, toen er eindelijk - na voorafgaande goedkeuring van de VN - een multinationaal contingent kon worden gestuurd om te zorgen voor een klein beetje stabiliteit in dat land; dat was de verdienste van het nagenoeg op zichzelf staande initiatief van de Italiaanse diplomatieke dienst. Albanië heeft toen - hopelijk niet slechts ogenschijnlijk - zijn heersende klasse kunnen vervangen; hopelijk kan zij met internationale hulp de talloze problemen waarmee het Albanese volk worstelt helpen oplossen.
Wij van Nationale Alliantie plaatsen echter de kanttekening dat de verkiezingen niet helemaal volgens de regels zijn verlopen en wij vermoeden dat die internationale lankmoedigheid te danken is aan het feit dat links gewonnen heeft. Het is maar zeer de vraag of er net zoveel begrip zou zijn geweest als de oppositiepartij gewonnen had! Maar we hopen wel dat Albanië uit de donkere tunnel kan komen waarin het zich nu bevindt en dat de Albanese ervaring Europa ertoe zal aanzetten zo snel mogelijk een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te ontwikkelen. Als Europa zo'n beleid heeft zal ze niet meer zo onvoorbereid en zo dramatisch laat optreden bij de verschillende brandhaarden die zich van tijd tot tijd in haar buurt voordoen.

Roubatis
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur dat sommige collega's ontgoocheld zijn over de recente ontwikkelingen in Albanië. Ik benadruk dat de verkiezingen die het Albanese volk in een periode van diepe crisis heeft georganiseerd, bevredigend zijn verlopen. De heer Fatos Nano, leider van de socialistische partij, is niet ingegaan op de provocaties van zijn tegenstanders en is niet in de valstrikken gelopen die ze voor hem hebben gezet. Hij heeft niet alleen de verkiezingen gewonnen maar is er ook in geslaagd een coalitieregering te vormen waarvan tevens de voorzitter van het Albanese parlement en politici uit andere partijen deel uitmaken. Het gaat dus duidelijk om een veelbelovende evolutie die bij iedereen vertrouwen moeten wekken. De verklaringen van de Raadsvoorzitter en de heer Van den Broek bewijzen trouwens dat ze het daarover met me eens zijn.
We hopen dat de uitdaging waarmee we thans worden geconfronteerd, er de Europese Unie toe aanzet een gemeenschappelijke actie op gang te brengen die erop gericht is zowel de politieke, sociale en economische toestand in Albanië te stimuleren als de democratie in het land - die nog in de kinderschoenen staat - te verdiepen. De Unie moet de Albanese regering bijstaan in diens poging de gewapende en misdadige benden onder controle te brengen en te ontwapenen, en moet ze helpen met de vaststelling en lancering van een economisch programma met volledig nieuwe accenten. Ik dring er dan ook op aan dat we onze houding tegenover Albanië wijzigen en het land onmiddellijk de hulp verlenen die het nodig heeft. De Europese Unie moet als geheel tot de wederopbouw van het land bijdragen en mag die taak niet overlaten aan elk van haar lidstaten of sommige ervan. Ik herinner eraan dat Albanië tot Europa behoort en we het Albanese volk - dat beter verdient dan zijn huidig lot - moeten bijstaan. Het lijdt trouwens geen twijfel dat ook Europa er beter zal van worden als de economische toestand in Albanië verbetert en de welvaart er toeneemt.

Bianco
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de opeenvolging van de gebeurtenissen bewijst dat de gemaakte keuzen juist waren. Er is ingegrepen voordat de crisis kon ontaarden in een onherroepelijke sociale ineenstorting en totale ontwrichting van het land. Het is zinloos op dit moment te willen beoordelen wat er gebeurd is. De verkiezingen zijn geweest, teleurstellingen zijn er niet; de verkiezingen vormen hoe dan ook een ommekeer van waaruit men verder kan. Europa en de partijen in het Parlement en ook in de andere landen moeten er evenwel voor waken invloed te willen uitoefenen, want één van de positieve factoren die tot dit resultaat geleid hebben is juist de onpartijdige houding die men heeft aangenomen. Wat dat aangaat is de interventie van de multinationale macht naar mijn smaak van cruciaal belang.
Ik moet de fungerend voorzitter van de Raad zeggen dat Europa zich in dezen van haar zwakke kant heeft laten zien. Het Parlement heeft om een gemeenschappelijk optreden gevraagd, maar slechts een paar landen wilden tot actie overgaan en daarmee een belangrijke bijdrage aan de oplossing van de Albanese crisis leveren. Hopelijk zal Europa, dat verenigd is in een programma dat hier is opgesteld en waar ik achter sta, in de toekomst op een veel efficiënter en gevoeliger manier optreden.
Ondertussen zijn de partijen die samen de regeringscoalitie vormen in Rome bijeengekomen en hebben daar positieve akkoorden bereikt: wie gewonnen heeft moet niet eisen op alle punten te winnen, en wie verloren heeft moet het resultaat op democratische wijze accepteren. Misschien moeten de voorzitter van de Raad en de commissaris zich rekenschap geven van dit akkoord dat in de gemeenschap van Sant'Egidio is bereikt en een belangrijk uitgangspunt voor de opbouw van de toekomst vormt. De uitgezette lijnen zijn zonder twijfel positief; ik stem in met het programma van de commissaris, dat voor iedereen een positief programma kan zijn.

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, mijn interventie is vooral bedoeld om u erop te wijzen dat het initiatief van Europa de verwachtingen weliswaar niet heeft waargemaakt, maar toch van doorslaggevende betekenis is geweest: de aanwezigheid van de multinationale macht en de bijdrage die de OVSE aan het initiatief heeft geleverd zijn twee doorslaggevende elementen die we niet mogen vergeten.
Wat de toekomst betreft lijkt mij het grootste probleem dat we niet de indruk moeten wekken dat we ons nu terugtrekken, dat het meeste werk erop zit, dat de bladzijde definitief omgeslagen is. De verkiezingen waren een belangrijk moment en aangezien het alternatief chaos was, heeft Vranitzky er goed aan gedaan te verlangen dat de verkiezingen eind juni zouden worden gehouden. We moeten onszelf echter niet voor het lapje houden, en de anderen ook niet. De situatie in Albanië blijft in elk opzicht kwetsbaar. Maar we moeten ons vooral realiseren dat Albanië geen arm land is: de economische en sociale situatie is dramatisch enkel en alleen omdat het land tot de bedelstaf is gebracht door verkeerde keuzen uit een ver verleden en ook door verkeerde keuzen uit een meer recent verleden.
Raad en Commissie moeten nu duidelijk de tijdschema's en de programma's voor de toekomst aangeven, en Albanië moet de zekerheid hebben dat er programma's zijn die uitgevoerd zullen worden en tijdschema's die nageleefd zullen worden.
Commissaris van den Broek, ik wil u op een heel essentieel punt wijzen waarover wij vóór de verkiezingen hebben gesproken: de controle op de internationale interventie en de controles op de hulp. We mogen ons niet twee keer aan dezelfde steen stoten! Wij hebben Albanië meer geld gegeven dan enig ander land en omdat controles ontbraken was het resultaat desastreus. Dat mag niet nog eens gebeuren!

De Voorzitter
De heer Cars vraagt het woord voor een punt van orde.

Cars
Het is zeer duidelijk dat u wenst dat de sprekers zich aan hun spreektijd houden. Dat moeten wij allemaal respecteren. Hoewel ik een van de weinigen ben die u niet heeft behoeven te onderbreken, wil ik er u toch op wijzen dat u geregeld een paar seconden voordat de spreektijd op is, al afhamert. Ik verzoek u te kijken of dat wel juist is.

De Voorzitter
Mijnheer Cars, de spreektijd is een van de belangrijke problemen van dit Parlement. De Voorzitter kan de Parlementsleden niet het zwijgen opleggen en verwittigt hen alleen wanneer zij hun spreektijd opgebruikt hebben. De verantwoordelijkheid om al dan niet verder het woord te voeren ligt bij de leden zelf. Ik doe hoe dan ook al het mogelijke opdat de spreektijden gerespecteerd worden.
Het debat is gesloten.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur (B4-0349/97) met de vragen aan de Raad.
Vraag nr. 1 van Jaime Valdivielso de Cué (H-0477/97):
Betreft: In het Verdrag een artikel opnemen dat de rechtspositie voor vrijwilligers moet regelen
Het verschijnsel vrijwilligers en NGO's neemt toe. 30 % van de Spaanse burgers neemt als vrijwilliger ergens aan deel. Honderden Europeanen verrichten humanitaire activiteiten of vredeswerk in regio's die te lijden hebben onder honger, armoede, epidemieën of oorlogshandelingen.
Het Verdrag erkent niet expliciet de rechtspositie van de vrijwilliger. Er zijn er genoeg en zij zijn belangrijk genoeg om een artikel te krijgen.
Heeft de Raad plannen voor een artikel dat vrijwilligerswerk en NGO's regelt en steunt?
Aan welke concrete maatregelen wordt gedacht in verband met de wederzijdse samenwerking tussen humanitaire organisaties van bepaalde landen met het oog op optimalisering van hun inspanningen en bevordering van een Europese dimensie?
Bestaat er een register van NGO's en humanitaire organisaties dat ervoor kan zorgen dat producten die in beslag genomen zijn wegens fraude en die nu vernietigd worden, terecht komen bij diegenen die ze het hardst nodig hebben?

Wohlfart
Allereerst wil ik zeggen dat de fungerend voorzitter van de Raad tijdens de vergaderperiode van juni al de gelegenheid heeft gehad om op een identieke vraag van de geachte afgevaardigde te antwoorden. Ik zal dat antwoord nog eens herhalen.
Voor deze vraag dient in de eerste plaats duidelijk gesteld te worden dat de Raad als instelling geen deel uitmaakt van de Intergouvernementele Conferentie. De geachte afgevaardigde weet trouwens dat de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie ondertussen afgerond zijn en dat de resultaten vanaf nu publiek domein zijn.
Ik wil benadrukken dat ik echter het advies van de geachte afgevaardigde deel inzake de steun van de NGO's en het vrijwilligerswerk in zeer uiteenlopende sectoren want hierdoor wordt veel leed verlicht en kunnen in bepaalde gevallen hele delen van ontwikkelingslanden hun eigen lot in handen nemen.
Wat de concrete maatregelen betreft die genomen zijn om de inspanningen van de humanitaire organisaties te optimaliseren voorziet de in 1996 goedgekeurde regeling "Humanitaire steun" onder andere de mogelijkheid tot het financieren van acties ter versterking van de coördinatie van de Gemeenschap met de internationale humanitaire organisaties en instellingen, de niet-gouvernementele organisaties alsmede de organisaties die de NGO's vertegenwoordigen.
Wat het opstellen van een register van NGO's en humanitaire organisaties betreft die de wegens fraude in beslag genomen producten kunnen verdelen onder de noodlijdenden, kan ik het Parlement slechts melden dat de Raad nog geen voorstellen ter zake van de Commissie heeft ontvangen.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, uw antwoord lijkt mij interessant. Ik wil de nadruk leggen op het, ik zal niet zeggen onbeperkte, maar toch fantastische en schitterende potentieel waarover de Europese samenleving beschikt en dat wij beter zouden kunnen benutten. Mijns inziens doen we dit niet en dienen we ons bewust te zijn van deze tekortkoming.
Ten tweede wil ik de aandacht vestigen op een aspect van meer materiële aard. In de Europese Unie worden goederen die illegaal geproduceerd zijn en het resultaat zijn van fraude, industriële vervalsingen enz. vernietigd. Heel vaak worden kledij, dekens en schoenen vernietigd omdat ze vervalsingen zijn van een bekend merk. Ik begrijp volledig dat dit gebeurt in het licht van de registratie van handelsmerken maar het is spijtig dat we deze goederen niet benutten om de armen te helpen.

Wohlfart
Ik stel tevreden vast dat de geachte afgevaardigde en ik hetzelfde standpunt delen over de sensationele rol die onze NGO's spelen op het zojuist beschreven vlak, vooral wat de noodlijdenden en de allerarmsten betreft. Ik kan het door de NGO's verrichte werk beoordelen aangezien ik binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken belast ben met de afdeling ontwikkelingssamenwerking.
Wat het laatste gedeelte van zijn betoog betreft, zijn wens, waar ik volledig begrip voor heb, zou het wellicht ook goed zijn om de Commissie hierover vragen te stellen om te weten of zij een initiatief nam in de door de geachte afgevaardigde gewenste richting.

De Voorzitter
Vraag nr. 2 komt te vervallen daar vraagsteller ervan afwezig is.
Vraag nr. 3 van María Izquierdo Rojo (H-0481/97):
Betreft: Situatie in Algerije
Hoe beoordeelt de Raad de huidige situatie in Algerije? Welke standpunten en maatregelen worden in het kader van de betrekkingen met Algerije op korte termijn overwogen?

Wohlfart
Bij wijze van antwoord op de door de geachte afgevaardigde gestelde vraag wil ik haar de volgende elementen mededelen.
Zoals u weet volgt de Raad de evolutie van de binnenlandse situatie in Algerije op de voet. De Raad is tevreden over de op 5 juni laatstleden gehouden parlementsverkiezingen. Het Algerijnse volk heeft zich uitgesproken in een klimaat van rust en goede veiligheidsvoorwaarden. Naar aanleiding van een verzoek van de Algerijnse autoriteiten heeft een aanzienlijk aantal lidstaten van de Europese Unie positief gereageerd door op nationale basis waarnemers te sturen hetgeen gecoördineerd wordt door de Verenigde Naties.
De Unie heeft kennis genomen van het verslag van de gezamenlijke waarnemingsmissie waarin bevestigd wordt dat ondanks bepaalde opmerkelijke tekortkomingen de verkiezingen onder over het algemeen tevredenstellende omstandigheden zijn verlopen. De betrekkelijk hoge verkiezingsopkomst getuigt volgens ons van de vastberadenheid van het Algerijnse volk om zijn toekomst in handen te nemen.
De Raad is van mening dat deze verkiezingen een stap voorwaarts betekenen in het politieke hervormingsproces. Hij hoopt overigens dat de nieuwe meerpartijenvergadering en de coalitieregering die een stevige basis heeft de belangrijkste acteurs zullen zijn in het hervormingsproces voor de opbouw van een democratische en geweldloze maatschappij in Algerije.
De Raad zal de volgende begin herfst te houden verkiezingsronde zeer aandachtig volgen, ditmaal op het niveau van de gemeenteraadsverkiezingen.
Wat de bilaterale betrekkingen betreft hoopt de Raad dat de situatie de mogelijkheid biedt om spoedig een nieuw Euro-mediterraan akkoord te sluiten met Algerije.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u van harte voor dit antwoord. U heeft het echter veeleer over het recente verleden en de verkiezingen gehad en ik zou in het licht van de situatie van vandaag dan ook graag uw mening willen kennen over de voorwaardelijke invrijheidstelling van Abasi Madani, de leider van het FIS. Beschouwt u dit als een effectieve bijdrage aan het streven om uitwegen te vinden voor het geweld?

Wohlfart
Ik ben van mening dat het belangrijk zou zijn als alle betrokken partijen in Algerije een open dialoog met elkaar zouden voeren. De invrijheidstelling van de heer Abassi Madani gisteren zou de momenteel in Algerije heersende toestand, waarover wij ons allen zorgen maken, wellicht tot rust kunnen brengen. Deze vrijlating zou een stap voorwaarts kunnen betekenen in de moeilijke onderhandelingen en de moeilijke weg naar een oplossing van het conflict dat al veel te veel slachtoffers heeft gevergd.

von Habsburg
Mijnheer Wohlfart, gelooft u werkelijk dat het er democratisch aan toegaat wanneer verkiezingen alleen voor bevoorrechte partijen worden georganiseerd en wanneer de partij die de vorige keer de volstrekte meerderheid heeft behaald, maar nadien door het leger is afgezet, niet mag meedoen? Toch is dit gelukkig een stap in de goede richting. Bent u bereid op de Algerijnse regering druk te blijven uitoefenen om echte democratie toe te laten waarbij het gehele Algerijnse volk wordt vertegenwoordigd en niet alleen zij die de machthebbers bevallen? Mijnheer Wohlfart, afgezien daarvan weet u zelf zeer goed hoezeer men die partij, die de meerderheid heeft behaald, financieel, administratief en met alle middelen die de regering ter beschikking staan, heeft ondersteund.

Wohlfart
In mijn eerste antwoord heb ik mijns inziens al onderstreept dat deze verkiezingen een eerste stap betekenen. Dat deze verkiezingen hebben plaatsgevonden onder omstandigheden waarover de geachte afgevaardigde absoluut niet tevreden is, dat geef ik toe. Ik van echter van mening dat er nu alles in het werk gesteld moet worden om ervoor te zorgen dat toekomstige verkiezingen onder meer democratische omstandigheden verlopen.
Desalniettemin wil ik zeggen dat het huidige klimaat zich hier slecht toe leent. Dat zou ons echter niet mogen afschrikken om onzerzijds al het mogelijke te doen voor het opstarten van een positieve dialoog, een constructieve dialoog die uiteindelijk zal leiden tot democratische verkiezingen zonder het feit vergeten te onderstrepen dat, alles wel beschouwd, partijen die een beroep doen op geweld en terrorisme, normaal gesproken geen stem in het kapittel zouden mogen hebben. Alle andere democratische machten die de beginselen van de democratie aanvaarden zullen aan de volgende verkiezingen in dit land moeten kunnen deelnemen.

De Voorzitter
Vraag nr. 4 van John Iversen (H-0488/97):
Betreft: Birma
Staat de Raad, nu zojuist in Groot-Brittannië en Frankrijk verkiezingen hebben plaatsgevonden, thans anders tegenover een gemeenschappelijke handelsboycot van Birma?

Wohlfart
Op deze vraag over de situatie in Birma wil ik mededelen dat de Raad op 29 april van dit jaar besloten heeft de administratieve sancties met een nieuwe periode van zes maanden te verlengen. Deze sancties waren vastgelegd in het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie over Birma dat op 29 oktober 1996 was aangenomen.
Het besluit om deze sancties te verlengen is genomen naar aanleiding van het ontbreken van interne vooruitgang in Birma, in het bijzonder wat de situatie van de mensenrechten en het democratiseringsproces betreft.
In het huidige stadium zijn er nog geen voorstellen gedaan voor bijkomende maatregelen op economisch vlak. Dit zou echter kunnen gebeuren tijdens een later debat in het geval dat de situatie in Birma nog verslechtert.
Ik kan overigens bevestigen dat de Europese Unie de situatie in Birma op de voet volgt en dat zij de kwestie van de noodzaak van grote en snelle hervormingen bij al haar internationale gesprekspartners aanstipt, in het bijzonder bij de ASEAN-landen, aan wie zij vraagt alle beschikbare pressiemiddelen in te zetten om het standpunt van de SLORC (State Law and Order Restoration Council) om te buigen.

Iversen
Dank u voor uw antwoord, mijnheer de voorzitter van de Raad. Wij weten allemaal hoe ernstig de situatie in het gebied en in Birma zelf is en daarom wil ik u ook graag vragen wanneer de Raad deze kwestie zal behandelen. Is het binnen de maand, over twee maand of heeft de Raad nu al beslist wanneer ze verdere sancties tegen Birma zal bespreken?

Wohlfart
Ik wil nog even antwoorden op de bijkomende vraag die mij gesteld wordt en herhalen dat er momenteel nog geen sancties zijn genomen, maar dat ik niet uitsluit dat de Raad van ministers dit dossier zal behandelen tijdens de in september te houden Raad "Algemene Zaken" .

De Voorzitter
Vraag nr. 5 van Ulla Sandbæk (H-0490/97):
Betreft: Niet-discriminatieparagraaf in het tweede Verdrag van Maastricht
Denemarken kent een staatskerk, waaraan de overheid een bijdrage levert via economische steun voor onderhoud van gebouwen en priestersalarissen.
Kan de Raad mededelen of de opneming van de niet-discriminatieparagraaf in het nieuwe tweede Verdrag van Maastricht, kan betekenen dat in landen met een staatskerk, zoals Denemarken, kerkgemeenschappen die niet tot de staatskerk behoren kunnen eisen met de staatskerk gelijk te worden gesteld zodat zij bijvoorbeeld economische steun kunnen ontvangen, en of het mogelijk is een juridische procedure op gang te brengen als dit niet gebeurt?

Wohlfart
In antwoord op de vraag van de geachte afgevaardigde wil ik onderstrepen dat alleen het Hof van Justitie bevoegd is om de bepalingen te interpreteren die het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap zou kunnen bevatten naar aanleiding van de Intergouvernementele Conferentie die onlangs is afgerond in Amsterdam.
Ik ben van mening dat de Raad geen oordeel behoort te geven over een tekst die nog niet in werking is getreden en zelfs nog niet ondertekend is.

Sandbæk
Ik zou de voorzitter van de Raad willen vragen waaraan hij dacht toen hij besloot de kerk in deze niet-discriminatieparagraaf op te nemen. Aan welke discriminatie kan een kerkgemeenschap volgens de Raad worden blootgesteld?

Wohlfart
Om de zojuist door mij genoemde redenen kan ik de bijkomende vraag van mevrouw Sandbaek alleen persoonlijk beantwoorden. Bij eerste lezing heeft het toekomstige artikel 6A van het Verdrag naar mijn mening geen rechtstreeks gevolg, dat wil zeggen dat particulieren zich niet op de bepalingen van dit artikel kunnen baseren voor een nationale rechtbank of voor het Hof van Justitie van de Gemeenschappen.
Het zal de Raad, die met eenparigheid van stemmen beslist over het voorstel van de Commissie na raadpleging van het Europees Parlement, de mogelijkheid maar niet de verplichting bieden om maatregelen te nemen teneinde een bepaald aantal discriminaties ten opzichte van personen te bestrijden, niet te verbieden, binnen de grenzen van de bevoegdheden die het Verdrag aan de Gemeenschap toekent.
In dit opzicht dient te worden vermeld dat de betrekkingen tussen de Kerk, of de kerken, en de Staat binnen iedere lidstaat niet onder de bevoegdheden van de Gemeenschap vallen en dan ook niet aan communautaire maatregelen onderworpen kunnen worden. Wat dit betreft kan men overigens verwijzen naar de slotakte van de Intergouvernementele Conferentie over het statuut van de kerken volgens het nationaal recht.

Posselt
Mijnheer Wohlfart, ik ben u erkentelijk dat u naar de slotakte heeft verwezen die, in tegenstelling tot het Verdrag, al is ondertekend en die een clausule over de verhouding tussen kerk en staat bevat. Het christendom drukt in alle lidstaten even sterk zijn stempel en Europa zou zonder het christendom niet bestaan. De verhouding tussen kerk en staat is in de verschillende landen echter zeer uiteenlopend geëvolueerd. Daarom is het zeer zinvol dat men hier de subsidiariteit laat spelen. Ik zou graag weten of u de vermelding in de slotakte voldoende acht en waarom men niet op de wens van de Europese kerken is ingegaan en dit ook niet in het Verdrag zelf heeft verankerd. Hier moet ook Luxemburg bezwaren hebben gehad.

Wohlfart
Ik ben van mening dat u een antwoord heeft gegeven op uw eigen vraag. U heeft gezinspeeld op de subsidiariteit, op het subsidiariteitsbeginsel, dat ik zelf al in mijn antwoord op de eerste bijkomende vraag had vermeld. Dat is inderdaad de reden, er is geen andere reden. En ik kan u geruststellen dat er geen voorbehoud van Luxemburg was.

De Voorzitter
Vraag nr. 6 van Felipe Camisón Asensio (H-0491/97):
Betreft: Maatregelen ter bevordering van de veiligheid op de weg
De veiligheid op de weg is een probleem dat de Raad in toenemende mate bezighoudt, zoals blijkt uit talrijke resoluties terzake.
Acht de Raad het in dit verband opportuun dat, zoals voorgesteld, elk wegeninfrastructuurproject wordt onderworpen aan een "veiligheidseffect-rapportage" , en dat auto's worden uitgerust met snelheidsbegrenzers?

Wohlfart
Om op deze vraag te antwoorden wil ik allereerst zeggen dat de Raad tijdens de vergaderperiode van 17 en 18 juni 1997 conclusies heeft goedgekeurd met betrekking tot de mededeling van de Commissie "Bevordering van de veiligheid op de weg in de Europese Unie, programma voor de periode 1997 tot 2001" .
Na kennis te hebben genomen van het door de Commissie ingediende bovengenoemde actieprogramma is de Raad verheugd over het feit dat dit programma nieuwe gemeenschappelijke initiatieven omvat voor een geïntegreerde aanpak van de veiligheid op de weg.
De Raad heeft zich niet uitdrukkelijk uitgesproken over de twee preventieve maatregelen die door de geachte afgevaardigde worden genoemd, namelijk een maatregel inzake snelheidsbegrenzers en een maatregel inzake de veiligheidseffectrapportage over wegeninfrastructuurprojecten.

Camisón Asensio
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Europese raad voor verkeersveiligheid heeft de Commissie -en ik veronderstel ook de Raad- zijn fameuze plan voorgelegd met de ambitieuze doelstelling om het aantal verkeersslachtoffers in de Europese Unie te verminderen van 45.000 per jaar tot 25.000 in 2010.
Het plan wil ook de sociaal-economische kostprijs, die dit vandaag voor de Unie meebrengt en die in de miljarden loopt, verminderen.
Als bindende maatregelen wordt o.a. voorgesteld om elk infrastructuurproject verplicht aan een veiligheidseffectrapportage te onderwerpen, zoals nu al de weerslag op het milieu onderzocht wordt. Deze maatregel lijkt ons vrij redelijk en wij vragen de Raad om zijn mening terzake, ook al heeft hij dit -zoals al gezegdnog niet bestudeerd. Wij zouden toch graag het standpunt van de Raad kennen.
Het tweede voorstel lijkt ons eerder vatbaar voor discussie maar mag niet zonder meer verworpen worden. Het lijkt ons zinvol pilootprojecten uit te werken en de mogelijkheid om auto's uit te rusten met snelheidsbegrenzers te overwegen om het aantal ongevallen en slachtoffers te verminderen. We mogen niet vergeten dat sommige vrachtwagens hier al mee uitgerust zijn en dat volgens metingen een daling van de gemiddelde snelheid op de snelwegen in de Europese Unie met slechts 5 kilometer/uur niet minder dan 11.000 mensenlevens per jaar zou redden.
Wat is het standpunt van de Raad terzake, ook al heeft hij dit nog niet bestudeerd?

Wohlfart
Bij het stellen van zijn bijkomende vraag heeft de geachte afgevaardigde al de tragische balans opgemaakt van de verkeersongevallen in de Gemeenschap: mensenlevens, maar ook tal van gewonden, 1.600.000 gewonden. Als arts kan ik u verzekeren dat het lot van de gewonden, waarover nadien niet meer gesproken wordt, zeer moeilijk te dragen is, niet alleen voor de gewonden zelf, maar ook voor hun gezin, zonder nog maar te spreken over de buitensporige sociaal-economische kosten. Dat moet allemaal in overweging worden genomen.
Met betrekking tot dit bloedbad kan ik u overigens zeggen dat de Raad van ministers het volledig met u en de voorstellen van de Commissie eens is. Naar onze mening mag er geen enkel middel ter preventie worden verwaarloosd.

De Voorzitter
Vraag nr. 7 van Patricia McKenna (H-0499/97) wordt niet behandeld omdat het onderwerp al staat ingeschreven op de agenda.
Vraag nr. 8 van Sören Wibe (H-0501/97), die vervangen wordt door mevrouw Ahlqvist:
Betreft: Aanbevelingen van de Raad Ecofin aan Zweden
Volgens Zweedse krantenberichten hebben de ministers van Financiën van de EU-landen Zweden op 12 mei 1997 verzocht het begrotingstekort terug te dringen door de belastingen voor huishoudens en bedrijven te verlagen en op de publieke sector en/of het stelsel van sociale transfers te bezuinigen.
Het Verdrag van Maastricht, waartoe Zweden is toegetreden, bevat een maximumgrens voor begrotingstekorten van de lidstaten. In het Verdrag wordt echter niet gezegd hoe de landen dit doel moeten bereiken. Met voornoemde aanbeveling heeft de Raad Ecofin duidelijke prioriteiten aangegeven. Zweden dient in zijn sociale zekerheid te snoeien, ondanks het feit dat de Zweden hier volledig achter staan, zoals uit onderzoek blijkt.
Acht de Raad het juist dat de Raad Ecofin op deze wijze politieke prioriteiten vaststelt? Was het niet beter geweest om Zweden aan te bevelen naar het gestelde begrotingsdoel te streven door ofwel te bezuinigen, ofwel de belastingen of accijnzen te verhogen? Heeft de Raad wel overwogen hoeveel arbeidsplaatsen er in Zweden zouden verdwijnen als gevolg van dergelijke bezuinigingen en belastingverlagingen?

Wohlfart
Artikel 104C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap stipuleert dat wanneer de Raad besluit dat er een buitensporig tekort bestaat, hij aanbevelingen richt tot de betrokken lidstaat om te bereiken dat deze situatie binnen een bepaalde periode wordt verholpen.
Om van nut te zijn mag een dergelijke aanbeveling zich enerzijds niet beperken tot een eenvoudige verwijzing naar het gestelde begrotingsdoel. Anderzijds spreekt de Raad zich altijd in voldoende algemene termen uit om de lidstaten een beoordelingsmarge te geven wat hun interne prioriteiten betreft.
De tekst betreffende Zweden, waar de twee geachte afgevaardigden naar verwijzen, die nog niet openbaar is gemaakt overeenkomstig artikel 104C van het Verdrag, respecteert naar onze mening dit evenwicht.
Overigens heeft de Europese Raad van Amsterdam bevestigd dat gezonde overheidsfinanciën een noodzakelijke voorwaarde zijn voor een sterke en duurzame groei die werkgelegenheid schept. Voor het overige is het interessant om in dit kader vast te stellen dat het convergentieprogramma dat de Zweedse regering in 1995 heeft ingediend voor de periode tot eind 1998, van dezelfde benadering uitgaat.

Ahlqvist
Dank u, mijnheer de Raadsvoorzitter. Ik zal het antwoord aan mijn partijgenoot, Sören Wibe, overbrengen. Ik heb wel nog een vraag: wanneer wordt de tot nu toe niet gepubliceerde tekst die Zweden aangaat, dan wel gepubliceerd?

Wohlfart
Mevrouw, ik hoop zo spoedig mogelijk. Dat is het enige antwoord dat ik u kan geven. Anders zou ik oneerlijk zijn tegenover u.

Sjöstedt
Ik wil graag twee vervolgvragen aan de Raad stellen. Het is bekend dat bij belastingverlaging de overheidsinkomsten dalen en het tekort toeneemt. Ik begrijp de logica van het voorzitterschap dan ook niet goed. Zou Zweden haar belastingen niet juist moeten verhogen om zijn begrotingstekort te verminderen? Dat is de eerste vraag.
De tweede vraag is: Als de Raad aan Zweden adviseert op welk terrein wij moeten bezuinigen, is dat dan bijvoorbeeld op defensie, kinderopvang of de sociale sector? Waarop moet Zweden dan bezuinigen? Zoals ik het zie is dit eigenlijk een beleidsaanbeveling bedoeld om de landen een soort rechts beleid te laten voeren.

Wohlfart
Ik kan geen oplossing voorstellen omdat ik zojuist uitleg heb gegeven over de procedures die tot een verlaging van het begrotingstekort zouden moeten leiden. Zweden moet zelf de situatie beoordelen en ook de nodige maatregelen nemen om zich aan te passen aan de eisen. Noch de Raad, noch de fungerend voorzitter van de Raad kunnen lessen geven aan de Zweedse regering. Het subsidiariteitsbeginsel is hierbij van belang.

Svensson
Is het de Raadsvoorzitter bekend dat Zweden op het ogenblik wat zijn overheidsfinanciën betreft geen begrotingstekort inzake de lopende werkzaamheden kent? Is het hem ten tweede bekend dat de zogenaamde hoge belastingen in Zweden slechts schijn zijn, omdat ze het gevolg zijn van het feit dat in Zweden het sociale zekerheidstelsel onder de overheid ressorteert? Men ziet schijnbaar lagere belastingen in landen waar de sociale-zekerheidsstelsels en de afdrachten daarvoor niet via de overheid gaan, maar een apart karakter hebben.

Wohlfart
Als ik het goed begrepen heb was dat eerder een vaststelling dan een vraag. De geachte afgevaardigde heeft mij zojuist gezegd dat er door de zeer hoge belastingen geen begrotingstekort was. Ik kan u zeggen dat er in Luxemburg een tegenovergestelde situatie bestaat met het ontbreken van een tekort, ondanks tamelijk lage belastingen.

De Voorzitter
Vraag nr. 9 van Arthur Newens (H-0503/97):
Betreft: Handelssamenwerking met Mexico
Kan de Raad een verklaring afleggen over de vooruitgang die bij de onderhandelingen betreffende handel en samenwerking met Mexico is geboekt?

Wohlfart
Ik wil mij verontschuldigen voor het feit dat mijn antwoord tamelijk uitvoerig zal zijn, maar ik wil de noodzakelijke informatie geven waarover wij momenteel beschikken.
De onderhandelingen over nieuwe akkoorden met Mexico zijn bijna afgerond. Het enige punt dat momenteel nog open staat is de eventuele vastlegging van de modaliteiten en van de uitgangspunten voor de onderhandelingen inzake de liberalisering van goederen en diensten. Maar ik heb er goede hoop op dat er in de volgende dagen een oplossing kan worden gevonden zodat de teksten kunnen worden geparafeerd. Men zegt mij dat dat morgen zal gebeuren.
Sta mij toe enkele bijzonder belangrijke aspecten van de nieuwe akkoorden te onderstrepen. Allereerst wat de kern betreft. De twee partijen zijn overeengekomen een kader tot stand te brengen dat bevorderlijk is voor de handel in goederen en diensten en voor de investeringen, ook door een wederzijdse en geleidelijke liberalisering, rekening houdend met de gevoeligheid van bepaalde produkten en overeenkomstig de desbetreffende regels van de Wereldhandelsorganisatie.
Bovendien zetten de twee partijen zich ervoor in om onder andere samen te werken op economisch, wetenschappelijk, industrieel, onderwijs-, sociaal, audiovisueel, cultureel en regionaal gebied en om bepaalde institutionele bepalingen vast te leggen.
Verder bevatten de twee akkoorden, zoals alle door de Gemeenschap gesloten akkoorden, clausules betreffende de eerbiediging van de democratische beginselen en van de mensenrechten die een essentieel element van de overeenkomsten vormen.
Op formeel en procedureel vlak hebben de twee partijen onderhandeld over een globaal akkoord met een gemengd karakter, alsmede in afwachting van de ratificatie van dit akkoord over een interimovereenkomst over de bevoegdheden op communautair vlak. Op grond van deze overeenkomst wordt er een gemeenschappelijke Raad ingesteld en deze overeenkomst dient dan ook als instrument voor de onderhandelingen en voor de liberalisering van de handel. Bovendien hebben de twee partijen zich er in een afzonderlijke bijgevoegde verklaring toe verbonden om tegelijkertijd te onderhandelen over de liberalisering van diensten, kapitaalbewegingen, maatregelen inzake de intellectuele eigendom, enz., die niet in het kader van de interimovereenkomst behandeld kunnen worden omdat zij onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen.
Hierdoor hebben de twee partijen zich verzekerd van de alomvattende behandeling van de verschillende sectoren die voor liberalisering in aanmerking komen. Met het oog hierop moet worden onderstreept dat de inwerkingtreding van de liberalisering van goederen pas een feit wordt nadat de Raad zich uitgesproken heeft over de resultaten van alle onderhandelingen en na ondertekening van de algemene overeenkomst.

Newens
Ik dank de minister voor zijn heel volledige verklaring en juich de vooruitgang toe die geboekt is in de richting van een overeenkomst die, naar wij hopen, tot betere betrekkingen tussen Mexico en de Europese Unie zal leiden. Kan hij nog enige uitleg geven over de besprekingen inzake de mensenrechten, die een vrij delicate kwestie blijken te zijn? Kan hij tevens duidelijk stellen dat wij hieraan veel aandacht zullen blijven besteden aangezien sommige leden geregeld rapporten of klachten ontvangen van Mexicaanse burgers? Wij zijn van oordeel dat echte vooruitgang terzake positief zal zijn voor onze beide volkeren.

Wohlfart
Voor de gebieden die de geachte afgevaardigde zojuist heeft genoemd bestaat er geen bijzonder probleem.
Ik ben van mening dat men in deze nieuwe generatie van akkoorden met Mexico ook rekening tracht te houden met ons horizontaal beleid inzake mensenrechten.

De Voorzitter
Vraag nr. 10 van Birgitta Ahlqvist (H-0506/97):
Betreft: Ontwikkeling van de democratie in Wit-Rusland
President Loekasjenko heeft het democratisch gekozen parlement ontbonden en een parlement van marionetten benoemd.
De ruimte waarover de oppositiepers in Wit-Rusland beschikt, is sterk beperkt, evenals de vrijheid van meningsuiting door de oppositie, en tal van oppositieleiders zijn gevangen gezet.
Wit-Rusland kan tegenwoordig worden beschouwd als het minst democratische land van Europa. Moeten wij dit anno 1997 in ons werelddeel toelaten?
Helaas lijken de democratieën van Europa de gang van zaken voornamelijk stilzwijgend in ogenschouw te nemen. Ik heb de zaak reeds onder de aandacht van de Commissie gebracht maar het antwoord luidde: " Wij wachten af" . Heeft de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken dit vraagstuk besproken? Is van gedachten gewisseld over gezamenlijke maatregelen om ervoor te zorgen dat de president van Wit-Rusland de democratie herstelt? Is van gedachten gewisseld over de toekomst van de handelsbetrekkingen tussen de EU en Wit-Rusland?

Wohlfart
Ik wil meedelen dat de Raad de ontwikkeling van de situatie in Wit-Rusland met bezorgdheid volgt en hij getracht heeft invloed uit te oefenen op de autoriteiten van Wit-Rusland opdat zij de op internationaal niveau aanvaarde democratische beginselen naleven en in de praktijk brengen.
In januari 1997 is er een onderzoeksgroep van de Europese Unie onder leiding van de heer Ad Kosto, een Nederlandse oud-minister van Justitie, naar Wit-Rusland gezonden om de rechtmatigheid van het referendum te beoordelen en om na te gaan of een nieuwe betrekking tussen de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht van de regering verenigbaar is met de principes van de scheiding der machten en tevens of de oppositie en de media lastig worden gevallen.
Deze groep heeft verscheidene ernstige constitutionele en politieke misstanden in het land aan het licht gebracht. Op basis van deze vaststellingen heeft de Raad in februari 1997 besloten dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland opgenomen worden in een globale aanpak waarbij onderstreept wordt dat de Europese Unie het land niet wil isoleren en belang blijft hechten aan een proces dat het land te zijner tijd in staat stelt om een belangrijke rol te spelen binnen de Europese structuren. Wit-Rusland zelf heeft echter de sleutel van dit proces in handen.
De Raad bestudeert ook de gevolgen van deze opstelling voor de Europese Unie en voor het land in kwestie. De Raad heeft besloten dat bij het ontbreken van positieve maatregelen van de kant van de Wit-Russische autoriteiten, a) de lidstaten van de Europese Unie de kandidatuur van Wit-Rusland inzake toetreding tot de Raad van Europa niet zullen steunen; b) de Europese Unie geen interimovereenkomst noch de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zal ondertekenen; c) de bilaterale overeenkomsten met Wit-Rusland op ministerieel niveau gevalsgewijs beoordeeld zullen worden; d) de programma's voor technische bijstand van de Gemeenschap en van de lidstaten opnieuw bestudeerd en geëvalueerd zullen worden op basis van het principe dat zij rechtstreeks moeten dienen voor het hervormingsproces.
Naar aanleiding van de gebeurtenissen rond de manifestaties van maart 1997 en van de golf van arrestaties en demonstraties van opposanten heeft de Raad daarenboven in april 1997 een kritische verklaring aangenomen en opnieuw bevestigd dat de samenwerking tussen de Europese Unie en Wit-Rusland niet voortgezet kan worden als overtuigende pogingen ontbreken om in Wit-Rusland een politiek systeem in te voeren dat de op internationaal niveau aanvaarde normen inzake mensenrechten en politieke vrijheden respecteert.
De Europese Unie heeft de autoriteiten van Wit-Rusland opgeroepen om hun engagement om overleg te plegen met de verkozen dertiende opperste sovjet concreet vorm te geven zodat er een juist evenwicht tussen de machten kan ontstaan.
De Raad is verheugd over de oprichting van een tripartiete werkgroep, samengesteld uit vertegenwoordigers van de Wit-Russische regering, de dertiende opperste sovjet en deskundigen van de Europese Unie, die zal trachten deze doelstelling te verwezenlijken.
Ik wil u erop wijzen dat deze werkgroep in juni van dit jaar haar eerste bijeenkomst heeft gehouden en haar werkzaamheden zijn nog niet afgerond. De Raad zal de resultaten van de werkzaamheden van de groep aandachtig volgen evenals de ontwikkeling van de gehele situatie in Wit-Rusland.
De inspanningen van de Europese Unie vormen tenslotte een aanvulling op en een versterking van de werkzaamheden van de OVSE en van de Raad van Europa.

Ahlqvist
Het doet mij genoegen dat de Raad in elk geval denkt aan concreter maatregelen om de situatie in Wit-Rusland aan te pakken, dan de Commissie deed. Ik heb deze vraag eerder aan de Commissie gesteld, en ik kreeg toen een zeer afwachtend en voorzichtig antwoord. De laatste jaren in Wit-Rusland konden net zo goed uit een meeslepende thriller komen, maar ze zijn de werkelijkheid. Wij moeten iets concreets doen. Ik vind de plannen van de Raad nu in elk geval concreter. Het is immers niet voldoende om ongerust te zijn, te evalueren en onderzoeken. Dat is al gebeurd. Wij weten hoe de bevolking het daar heeft. Wij weten ook dat de media aan censuur onderworpen zijn, wij weten dat de vakbonden verboden zijn en er een demonstratieverbod is. Ik zal later op deze vraag terugkomen. Ik ben blij met het antwoord dat ik van de Raad heb gekregen.

Wohlfart
Volgens mij werd er niet echt een vraag gesteld. De geachte afgevaardigde heeft ons bedankt voor ons antwoord en als ik het goed begrepen heb zal zij deze kwestie aandachtig blijven volgen.

De Voorzitter
Omdat vragen 11 en 12 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.
Vraag nr. 11 van Anne McIntosh (H-0508/97):
Betreft: Afschaffing van tax-free winkelen
Is de Raad bereid zich dringend te beraden over de voorgestelde afschaffing van het tax-free winkelen met ingang van 1 juli 1999 ten einde de belangen van degenen die in de toerismesector en de maritieme sector werkzaam zijn, alsook de belangen van de reizigers te vrijwaren?
Is de Raad het ermee eens dat de afschaffing van het tax-free winkelen tot hogere overzettarieven en andere reistarieven -volgens schattingen gemiddeld 30 %- zal leiden met als automatisch gevolg minder ruimte voor de consument?
Ingeval het tax-free winkelen inderdaad afgeschaft wordt, welke steunmaatregelen wil de Raad dan voorstellen om de onmiskenbaar negatieve weerslag hiervan op de toerismesector tegen te gaan en de belangen van de reizigers te beschermen? Vraag nr. 12 van Brian Crowley (H-0545/97):
Betreft: Compensatie in verband met de beoogde afschaffing van de belastingvrije verkoop in 1999
Uit recente indicaties van de Commissie blijkt dat sommige regionale sociale en economische gevolgen van de afschaffing van de belastingvrije verkoop binnen de EU met overheidssubsidies zouden kunnen worden gecompenseerd.
Is de Raad van mening dat overheidssubsidies moeten worden overwogen als compensatie voor de gevolgen van de afschaffing van de belastingvrije verkoop op trajecten binnen de EU, met name de verbindingen tussen perifere, aan zee gelegen landen en regio's -zoals Ierland- en de rest van de Europese Unie?
Wohlfart
Ik wil het antwoord op de vragen die gesteld zijn door mevrouw McIntosh en de heer Crowley combineren, daar zij beide gaan over de gevolgen van de afschaffing van de belastingvrije verkoop in havens en luchthavens, met name voor de trajecten binnen de Europese Unie.
Allereerst wil ik onderstrepen dat de handhaving van de belastingvrije verkoop in het intracommunautaire verkeer van reizigers in strijd is met het bestaan van een binnenmarkt zonder grenzen.
Ook al heeft de Raad bij de goedkeuring van de richtlijnen tot afschaffing van de fiscale grenzen in 1993 besloten om de belastingvrije verkoop aan intracommunautaire reizigers te verlengen tot 30 juni 1999, was dat juist om sociale en regionale problemen te voorkomen die uit een plotselinge afschaffing van deze verkoop zouden kunnen voortvloeien.
De bedoeling hiervan was in feite de betrokken sectoren, met name de luchthavenautoriteiten, luchtvaartmaatschappijen, veerbootmaatschappijen, producenten van goederen die gewoonlijk voor de belastingvrije verkoop bestemd zijn, en de exploitanten van winkels waarin deze goederen verkocht worden, genoeg tijd te geven om zich voor te bereiden op de afschaffing van de intracommunautaire belastingvrije verkoop die gepland is in de richtlijnen van 1993.

McIntosh
Dit is een heel ontgoochelend antwoord van de Raad. De fiscale grenzen blijven bestaan. Ook de grenscontroles tussen het Verenigd Koninkrijk en andere landen zijn nu erger omdat er Schengen-landen en niet-Schengen-landen zijn. Ik wil mijn vraag aan de fungerend voorzitter herhalen. Hoe wil hij de belangen verdedigen van de mensen die momenteel in deze sector tewerkgesteld zijn en met name degenen die voor veerdiensten, luchtvaartmaatschappijen of in het toerisme werken alsook de belangen van de reizigers?
Ik neem aan dat het Verenigd Koninkrijk als een eiland bijzonder benadeeld zal zijn door de afschaffing van het tax-free winkelen. Reizen zal duurder worden. Een eiland is moeilijker te bereiken. De bijdrage van de belastingvrije verkoop aan de economie van het Verenigd Koninkrijk, aan onze toeristische sector en onze werkgelegenheid ligt hoger en is belangrijker om de tarieven, de dienstverlening, de vrije keuze van diensten en de werkgelegenheid te behouden. Kan hij mijn vraag a.u.b. beantwoorden?

Wohlfart
Ik begrijp dat het zojuist door mij gegeven antwoord mevrouw McIntosh niet tevreden stelt. Ik wil er echter nogmaals op wijzen dat toen de richtlijnen betreffende de afschaffing van de fiscale grenzen zijn goedgekeurd, de lidstaten besloten hebben de toepassing ervan tot in 1999 uit te stellen. Deze termijn was bedoeld om de ondernemers en tewerkgestelden in de sector in staat te stellen oplossingen te vinden voor een zachte overgang, als ik mij zo mag uitdrukken, naar andere economische activiteiten.
Ik wil nogmaals onderstrepen dat er niet zomaar werd besloten om de belastingvrije verkoop af te schaffen. Ook wil ik opmerken dat afgezien daarvan er geen enkel voorstel is voorgelegd aan de Raad om de belastingvrije verkoop op intracommunautaire trajecten nog na 30 juni 1999 toe te staan. Het spreekt vanzelf dat de Raad de nodige aandacht zal schenken aan eventuele voorstellen die de Commissie hem op dat vlak wil voorleggen.
Tot slot wil ik er eveneens op wijzen dat de belastingvrije verkoop aan reizigers die de Gemeenschap verlaten gehandhaafd blijft. Dus, mevrouw McIntosh, om mijn antwoord samen te vatten, de Raad wacht nog altijd op eventuele voorstellen van de Commissie met betrekking tot de zojuist door u genoemde gebieden.

Crowley
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad danken voor zijn antwoord. De Commissie heeft het Parlement in dit verband geantwoord dat zij niets kan doen omdat de Raad een besluit genomen heeft en geweigerd heeft dit besluit ook maar enigszins te wijzigen. Kan de fungerend voorzitter er zich dan ook toe verbinden dat hij deze kwestie tijdens de volgende vergadering van de Raad aan de orde zal stellen zodat het besluit misschien ongedaan kan gemaakt worden of uitstel mogelijk is?
Zoals mijn collega ook al gezegd heeft over het perifere karakter - en de fungerend voorzitter heeft hier zelf ook al naar verwezen - zouden mensen die de Gemeenschap verlaten nog altijd belastingvrije producten mogen kopen. Weet u hoeveel communautaire burgers buiten de Gemeenschap reizen en hoeveel burgers op geregelde basis in de Gemeenschap zelf reizen? In Ierland alleen al reist 74 % van de reizigers binnen de Gemeenschap en 26 % van hen buiten de Gemeenschap.

Wohlfart
Op gevaar af de geachte afgevaardigde teleur te stellen wil ik toch het feit onderstrepen dat het initiatiefrecht nog altijd tot de competentie van de Commissie behoort en niet van de Raad.

Elliott
Ik zou de fungerend voorzitter eerst en vooral willen vragen of hij over bewijzen beschikt dat de afschaffing van de belastingvrije verkoop in de Europese Unie negatieve gevolgen voor het toerisme zou hebben. Kan hij tevens, als de belastingvrije verkoop blijft bestaan, een logische verklaring geven voor het feit dat mensen die het vliegtuig of de veerboot nemen wel belastingvrije producten kunnen kopen en mensen, die met de trein of de wagen reizen en landsgrenzen overschrijden, niet? Waar zit hier de logica?

Wohlfart
Hoewel men mij het leven niet gemakkelijk maakt zal ik toch trachten een antwoord te geven.
Ik ben van mening dat we hier bij de logica van de interne markt zijn aanbeland. Ik ben mij van een punt heel bewust: toen alle richtlijnen, en niet alleen deze richtlijn, in verband met de totstandkoming van de interne markt besproken werden, waren sommigen zich wellicht nog niet volledig bewust van alle mogelijke gevolgen. Ik weet niet of iedereen toentertijd zich deze vraag heeft gesteld bij de goedkeuring van deze richtlijnen. Naar ik mij herinner zijn deze richtlijnen door de Raad van ministers goedgekeurd met het oog op het instellen van een wetgevingskader dat noodzakelijk was voor een goede werking van een interne markt.
Nu worden na drie jaar functioneren van de interne markt de eerste conclusies getrokken en ziet men dat bepaalde bepalingen nog moeten worden verbeterd zodat de interne markt functioneert zoals het behoort. Vanochtend en vanmiddag heeft men over veel zaken gesproken die ook met de interne markt te maken hebben, alsmede over de noodzakelijke maatregelen voor een goed functioneren van deze interne markt. En dat is nu juist het hele probleem. Sommige gevolgen zijn niet bepaald positief, dat geef ik toe, maar dat is een van de vaststellingen die men voor lief moet nemen: in de interne markt wil men bepaalde vormen van concurrentie elimineren die in een interne markt oneerlijk, en dat mogen we niet vergeten, zouden kunnen zijn.

De Voorzitter
Mijnheer Wohlfart, ik weet dat de leden van dti Parlement de zaken niet ingewikkeld willen maken maar soms zijn die nu eenmaal moeilijk en misschien is dit wel zo'n kwestie. We zullen nu zien of de heer Lindqvist, die het woord heeft voor één minuut, de zaken niet al te moeilijk maakt.

Lindqvist
Ik ben er niet zo zeker van dat dat zo zal zijn. Deze vraag is al verscheidene keren aan de orde geweest. De antwoorden waren wel ongeveer hetzelfde. Dat staat immers zwart op wit.
Ik zou de Raad willen vragen of zij na een zeer groot aantal vragen van een aantal lidstaten zou kunnen overwegen om de Commissie op te dragen een onderzoek te doen naar de gevolgen van het afschaffen van de belastingvrije verkoop voor de werkgelegenheid en het toerisme in de betrokken landen, zodat wij juiste gegevens krijgen over de mogelijke gevolgen van de afschaffing. Het gaat daarbij onder andere over een aantal banen binnen de EU, die misschien op het ogenblik wel het grootste Europese probleem vormen.

Wohlfart
De werkgelegenheid is een van onze grootste zorgen en u kunt er zeker van zijn dat ik mij wel degelijk zorgen maak over mensen die hun arbeidsplaatsen verliezen: ik ben van mening dat dat een zaak is die ons verenigt in deze kwestie die ons verdeelt. Ik weet heel goed dat er besluiten zijn geweest die toentertijd, daar wil ik op wijzen, met eenparigheid van stemmen door de Ecofin-Raad genomen zijn om het door mij beschreven instrument met een overgangsperiode in te voeren.
Als er problemen zijn kan ik u verzekeren dat wij ons daar eveneens zorgen over maken. Als u vragen heeft over de gevolgen voor het toerisme en voor andere branches van onze economische activiteiten, ben ik van mening - en beseft u dat ik het antwoord op uw vraag niet schuldig wil blijven -, dat de Commissie in dit verband beter in staat is om u meer bevredigende antwoorden te geven.

De Voorzitter
Vraag nr. 13 van Clive Needle (H-0510/97):
Betreft: Veranderingen in het EU-beleid ten aanzien van dieren als "wezens met gevoel"
Welke veranderingen overweegt de Raad in het humanitaire beleid naar aanleiding van de opneming in het EU-Verdrag van de verplichting om passende aandacht te schenken aan het welzijn van dieren als "wezens met gevoel" ?

Wohlfart
De Raad houdt rekening met de groeiende bewustwording van de publieke opinie. Derhalve kan de Raad ook bevestigen dat het verbeteren van de communautaire wetgeving voor een grotere bescherming en een betere eerbiediging van het welzijn van dieren als wezens met gevoel een van de prioriteiten vormt van de lidstaten van de Europese Unie.
Deze bewustmaking heeft onze staatshoofden en regeringsleiders er tijdens de recente Europese Raad van Amsterdam toe aangezet om overeen te komen dat in het toekomstige Verdrag een protocol betreffende het welzijn van dieren wordt opgenomen. Het spreekt vanzelf dat dit Verdrag op dit ogenblik nog niet ondertekend, noch a fortiori geratificeerd is.
In verband met een doelstelling die voortaan deel uit zal maken van het Verdrag spreekt het eveneens vanzelf dat alle betrokken communautaire instellingen, met inbegrip van de Raad, evenals de lidstaten, volledig rekening zullen moeten houden met de eisen in verband met het welzijn van dieren bij het uitwerken en ten uitvoer leggen van communautair beleid inzake landbouw, vervoer, binnenmarkt en onderzoek.
In de eerste plaats is het de taak van de Commissie om, telkens als nodig is, passende voorstellen te doen. Ik ben er mijnerzijds van overtuigd dat uw Parlement een waardevolle bijdrage zal leveren aan het ontwikkelingsproces van de communautaire wetgeving op dit vlak.

Needle
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter voor deze welkome verklaring inzake deze nieuwe prioriteit. Ik ben ervan overtuigd dat dit heel wat weerklank zal vinden in de gehele Unie en door heel wat mensen zal worden toegejuicht. Ik moet zeggen dat ik deze vraag heb opgesteld in de eerste blijdschap die ik voelde toen ik in de pers vernam dat dit protocol vrij onverwacht was opgenomen. Zovele leden van dit Parlement ijveren hier al lang voor maar zij konden mijns inziens nauwelijks geloven dat dit ooit zou gebeuren. Ik wil de Raad erop wijzen dat wij als leden van dit Parlement sindsdien een massa reacties ontvangen hebben die erop vertrouwen dat nu inderdaad vooruitgang geboekt zal worden. Dat er bijvoorbeeld vooruitgang geboekt zal worden inzake de behandeling van batterijkippen en de omstandigheden in dierentuinen. De verwachtingen zijn dan ook hooggespannen en er wordt uitgekeken naar concrete vooruitgang de komende maanden. Ik begrijp dat het protocol eerst nog geratificeerd moet worden maar kan u meedelen of al maatregelen genomen worden op een aantal specifieke gebieden, waar wij op korte termijn vorderingen mogen verwachten? Op die manier zouden wij de mensen kunnen overtuigen dat dit niet zomaar woorden in een Verdrag zijn maar dat dit ook tot concrete acties zal leiden.

Wohlfart
Ik wil de geachte afgevaardigde danken voor zijn positieve reactie op het antwoord van de Raad. Wat zijn bezorgdheid inzake de praktische uitvoering van de verschillende maatregelen betreft die gericht zijn op de verbetering van het lot van dieren op diverse gebieden zoals landbouw, vervoer, de binnenmarkt en onderzoek, wil ik zeggen dat iedere wijziging van de bestaande relevante wetgeving eerst door de Commissie moet worden voorgesteld en dit voorstel moet dan worden voorgelegd aan de Raad. Ik hoop dat de Commissie weldra initiatieven en voorstellen voorlegt aan de Raad die in de door de geachte afgevaardigde gewenste richting gaan.

De Voorzitter
Vraag nr. 14 van Christine Oddy (H-0512/97):
Betreft: Slachting op Sri Lanka
Is de Raad op de hoogte van het onderzoek naar de moord op 24 Tamil-burgers uit het dorp Kumarapuram in Trincomalee op Sri Lanka, die in februari 1996 door militairen werd gepleegd?
Welke stappen is de Raad voornemens te ondernemen om ervoor te zorgen dat de resultaten van het onafhankelijke onderzoek openbaar worden gemaakt zodra het onderzoek is afgerond? Is de Raad voornemens maatregelen te ondersteunen die ertoe moeten leiden dat de families van de 24 burgers van staatswege een schadeloosstelling ontvangen? Uitbetaling van een dergelijke schadeloosstelling zou een aanwijzing zijn van de inzet van de staat met betrekking tot de invoering van passende verantwoordelijkheidsnormen en het voorkomen van overtredingen door veiligheidstroepen in de toekomst.

Wohlfart
De Europese Unie heeft voortdurend haar bezorgdheid tot uitdrukking gebracht over het geweld en de schending van de mensenrechten in het burgerconflict op Sri Lanka. De Europese Unie heeft haar waarnemingen geuit in het kader van de politieke dialoog met Sri Lanka en onderneemt stappen in de gepaste internationale kringen, met name door middel van verklaringen.
Het specifieke geval waar de geachte afgevaardigde over spreekt is niet ter kennis gebracht aan de Raad. De Raad is echter bereid om bijkomende inlichtingen te vragen aan de bevoegde Sri Lankaanse autoriteiten dankzij de middelen die de geïnstitutionaliseerde dialoog biedt. De Raad wijst bovendien op zijn verklaringen van 17 april 1997 en is verheugd over de briefwisseling tussen de president van Sri Lanka en de oppositieleider, brieven betreffende een gemeenschappelijke aanpak door de twee partijen van het etnische conflict dat het land teistert. De Europese Unie hoopt dat dit akkoord zal bijdragen tot het ontstaan van vertrouwen en dat het een einde maakt aan de conflicten.

Oddy
Ik juich de opmerkingen van de fungerend voorzitter toe. Ik wil het voorzitterschap erop wijzen dat dit een bijzonder ernstige slachtpartij was omdat ook vrouwen en kinderen omgebracht zijn. Men kan dan ook niet beweren dat het hier om een zuiveringsactie van het leger tegen Tamiltijgers en terroristen ging.
De organisatie die mij hiervan op de hoogte gebracht heeft, geniet veel respect in Sri Lanka. Ik wil er bij de Raad op aandringen dat zij hiermee terdege rekening houdt. Ik ben graag bereid jullie de informatie over te maken die ik ontvangen heb.

De Voorzitter
Aangezien de tijd voor de vragen aan de Raad is opgebruikt, zullen vragen 15 tot en met 37 schriftelijk beantwoord worden.
(De vergadering wordt te 19.05 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Agenda
De Voorzitter
De voorzitter van de Fractie van de Europese Volkspartij deelt mee dat de heer Graziani ziek en afwezig is, en vraagt de agenda te wijzigen en het debat over verslag (A4-0140/97) van de heer Graziani naar een later tijdstip te verdagen.
Artikel 96, lid 2, van het Reglement bepaalt dat "wanneer de agenda is aangenomen deze niet meer kan worden gewijzigd, behalve bij toepassing van het bepaalde in de artikelen 97 en 128 tot en met 132 of op voorstel van de Voorzitter" . Daar het quorum voor een geldige stemming vandaag niet bereikt is, aanvaardt het Bureau het voorstel van de heer Martens om het debat over het verslag van de heer Graziani uit te stellen.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil namens de socialistische fractie alleen maar uw voorstel steunen, ook al is het niet reglementair. Ik wil tevens onze collega, de heer Graziani, een spoedig herstel toewensen zodat hij zijn verslag in september aan de plenaire vergadering kan voorleggen.

Castagnetti
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Volkspartij dank ik u voor uw begrip en inschikkelijkheid. Hopelijk kan het verslag-Graziani over de betrekkingen tussen de EU en Canada in de vergaderweek van september worden behandeld.
(Het Parlement stemt in met het voorstel de Agenda te wijzigen)

Situatie in Albanië na de verkiezingen (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Albanië na de verkiezingen.

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, Albanië heeft Europa meer dan ooit nodig. Dat is de kern van de problematiek die we vanmiddag besproken hebben. In de periode voorafgaande aan de verkiezingen van 29 juni tot 6 juli jongstleden zijn meer dan 1500 mensen vermoord en ongeveer 1 miljoen automatische wapens blijken nog in handen van particulieren te zijn.
Daarom moeten de Raad en in het algemeen de Europese Unie waakzaam blijven, ondanks het succes van de jongste verkiezingen, waar veel collega's tevreden over zijn. In het bijzonder dient de Raad alle nodige, nuttige en wenselijke stappen te zetten om Albanië stabiel en democratisch te maken; een manier om dit te bereiken is economische hulp bieden onder voorwaarde dat de mensenrechten worden geëerbiedigd en de democratische regels in dat beklagenswaardige land worden toegepast.
Alleen zo'n soort houding rechtvaardigt het beleid dat de Europese Unie met het oog op de uitbreiding met de landen van het voormalige Oost-Europa voert. We mogen niet meer zwichten voor de zegswijze "beter iets dan niets" .

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie niet meer in de vergadering aanwezig zijn, wil ik nog enkele opmerkingen over de verkiezingen in Albanië maken.
Ik geef toe dat de verkiezingen in Albanië niet zonder moeilijkheden zijn verlopen, maar de resultaten ervan worden door alle partijen aanvaard. Opgemerkt zij in dit verband aan dat de heer Berisha ook de Albanese televisie controleerde en de uitzending verbood van gebeurtenissen die zich tijdens de verkiezingscampagne hebben voorgedaan. Thans is er evenwel een nieuwe regering die een lastige opdracht te wachten staat.
Daar in het debat reeds alle aspecten van het probleem aan bod zijn gekomen, wil ik alleen nog het volgende benadrukken.
Ten eerste, we wensen - en ik hoop dat de Raad en de Commissie dit bevestigen - dat de Europese Unie de heer Berisha en zijn regime niet met alle middelen blijft steunen. Vermits er al aanwijzingen voorhanden zijn dat dat wel het geval is, dring ik er nogmaals op aan dat de Unie en de lidstaten zich niet in de kwestie van het presidentschap mengen. Ik wijs erop dat Berisha bij zowel het Albanese volk als de buitenlandse avonturiers alle geloofwaardigheid heeft verloren.
Ten tweede, de Europese Unie heeft per hoofd van de bevolking reeds meer steun aan Albanië verleend dan gelijk welke andere schenker. We vragen ons echter af wat er met die hulp is gebeurd.
Ten derde, een absolute voorwaarde voor het herstel van de politieke stabiliteit in Albanië is dat de financiële bijstand die we in de nabije toekomst voor Albanië beschikbaar stellen, vooral wordt aangewend voor vergoeding van de slachtoffers van de frauduleuze piramidefondsen, waarvoor in de eerste plaats het regime van de heer Berisha verantwoordelijk is.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Ariane
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0237/97) van mevrouw Mouskouri, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, betreffende de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad (C4-0294/97-94/0189(COD)) tot vaststelling van een programma voor steun, met inbegrip van vertalingen, op het gebied van het boek en het lezen.

Mouskouri
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heer afgevaardigden, u herinnert zich wellicht dat ik in april 1995 heel geestdriftig aan de vergadering het programma Ariane heb voorgesteld dat erop gericht is de verspreiding van literair werk, toneelstukken en naslagwerken - door middel van vertalingen - aan te moedigen, de samenwerking op het vlak van het boek te bevorderen en betere vertaalopleidingen te verzekeren. U weet ook dat het meer dan een jaar heeft geduurd voordat de Raad een gemeenschappelijk standpunt vaststelde inzake de amendementen die het Parlement in eerste lezing had ingediend. En toen de Raad eind vorig jaar stelde dat hij niet akkoord kon gaan met alle amendementen in de door het Parlement aangenomen aanbeveling voor de tweede lezing, werd het bemiddelingscomité bijeengeroepen en begonnen lastige onderhandelingen die uiteindelijk tot een overeenkomst met de Raad hebben geleid.
Voordat ik de vergadering in kennis stel van de inhoud van de gemeenschappelijke ontwerptekst betreffende het programma Ariane die door het bemiddelingscomité werd goedgekeurd, wens ik te benadrukken dat het gaat om een programma dat - via vertalingen - wil bijdragen tot de verspreiding van de Europese geschiedenis en cultuur en zodoende de onderlinge toenadering van de Europese burgers bevordert. Het betreft dus een actie die echt de moeite loont en welke ik - om die reden - met heel veel enthousiasme verdedig.
De amendementen van het Parlement die in het bemiddelingscomité door de Raad werden aanvaard, hebben betrekking op de vertaling van werken die zijn gesteld in de minder verbreide talen van de Unie - welke in de toekomst voor steun van het programma Ariane ten behoeve van de vertaling in aanmerking komen zonder eerst in andere communautaire talen te zijn vertaald - en houden verband met de prioriteit die wordt verleend aan aanvragen van kleine uitgevers of uitgeverijen. Naast deze amendementen van uitzonderlijke betekenis was de Raad ook bereid de amendementen over te nemen die de instelling van zowel een databank ter bevordering van gezamenlijke uitgaven als een semantische databank voor vertalers betreffen.
Hoewel de onderhandelingen over die amendementen moeizaam zijn verlopen, is de delegatie van het Parlement er in het bemiddelingscomité in geslaagd ze succesvol af te ronden - wat jammer genoeg niet het geval is voor de twee andere netelige problemen die in de bemiddelingsprocedure aan bod kwamen, met name de duur en financiering van het programma en de comitologie. Ik betreur dan ook dat de Raad blijft bij zijn standpunt de duur van het programma tot twee jaar - met name 1997 en 1998 - te reduceren en in totaal slechts 7 miljoen ecu ervoor uit te trekken. Wat me echter het meest ontgoochelt, is de weigering van de Raad enige onderhandelingsmarge hierover open te laten. Over de comitologie wil ik opmerken dat we het door de Raad voorgestelde compromis hebben aanvaard, omdat de Commissie uiteindelijk het voorstel terzake van het Parlement niet heeft gesteund.
Hoewel het falen op voormelde terreinen wellicht een domper zet op de vreugde die we beleven aan de aanneming van het programma Ariane, mag niet worden vergeten dat we met deze actie - zij het in beperkte mate - bijdragen tot de verspreiding en kennis van de Europese culturen, alsmede tot de onderlinge communicatie en toenadering tussen de Europese volken en de opbouw van het Europa van de burgers dat zonder culturele dimensie ondenkbaar is.
Als het programma Ariane - met de geringe middelen waarover het beschikt - de doelstellingen verwezenlijkt waarvoor het is opgezet, zal het over twee jaar zeker worden verlengd. Ik hoop dan ook dat de Raad de draad van Ariadne vindt die hem de weg uit het labyrint wijst, zodat hij in de nabije toekomst aan de Europese cultuur eindelijk de waarde en dimensie toekent die ze verdient. Tenslotte wil ik nog benadrukken dat we meer hebben aan een programma met weinig middelen dat door iedereen aanvaard wordt dan een programma dat voor eeuwig tot een experimenteerproject beperkt blijft.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, de Ariane-saga is eindelijk afgerond. De communicatie tussen Europese culturen aan de hand van boeken en lectuur is bedacht met de belachelijke hoeveelheid van 7 miljoen ecu voor de jaren 1997-98. Ondanks de inspanningen van het Parlement - en in het bijzonder noem ik onze rapporteur, Nana Mouskouri, en ook van de Commissie - om de begroting in de loop van de bemiddelingsprocedure te verhogen, heeft het immobilisme in de Raad, of veeleer van één of twee lidstaten, de Raad ertoe gebracht geen komma te veranderen in de toe te kennen kredieten aan een programma dat ongetwijfeld een bevoorrecht instrument is om de culturele diversiteit te bevestigen, die de Raad zelf zozeer op prijs stelt. Trouwens, de specifieke verwijzing naar de culturele diversiteit die de Raad in Amsterdam in artikel 128 heeft ingevoerd is hiervan een goed bewijs. Het is jammer dat de Raad in dit artikel niet de wijzigingen heeft aangebracht waarop wij allemaal hoopten en die dit operationeel hadden gemaakt door bij meerderheid en niet zoals nu bij eenparigheid te stemmen, wat wanhopig verlammend is.
Dezelfde ontoereikendheid van de financiële middelen is nu te vinden in het andere Europese vaandelprogramma, Socrates, dat de uitwisseling van studenten en docenten en het talenonderwijs bevordert. Dit is gebeurd ondanks het feit dat dit programma één van de grootste successen van de Unie is. Wat rechtvaardigt de onverklaarbare tegenstelling van de Unie tussen de prioriteit die het zogenaamd aan een programma geeft en de ontoereikende middelen die hiervoor worden uitgetrokken? Ook een tegenstelling tussen de verwachtingen die zij oproept bij de burgers en de frustratie die zij hen daarna bezorgt... Deze tegenstelling vinden wij niet terug op andere beleidsgebieden van de Unie. Wanneer men besluit voort te gaan met landbouw- of vervoersmaatregelen gaat men niet pingelen over de middelen om deze mogelijk te maken. Zelfs het onderzoek, dat tot nog toe een arm familielid was, heeft meer middelen gekregen in de volgende begroting, misschien omdat dit meer verbonden is met de industrie, wellicht zelfs te veel voor de belangen van mijn land. En toch, mijnheer de Voorzitter, wie durft er vandaag de dag te ontkennen dat cultuur van fundamenteel belang is om de Europese geest - één en verschillend - weer te geven, om het lokale en universele burgerschap te consolideren, om de uitsluiting te bestrijden, de cohesie te versterken, een nieuw stadsbeleid te stimuleren en, last but not least , nieuwe banen te scheppen?
Ik ben ervan overtuigd dat het volgende verdrag, niet dat van Amsterdam, maar het daaropvolgende, dat deze Intergouvernementele Conferentie in negatieve zin heeft doen voorbereiden, aan het cultuurbeleid de centrale plaats zal toekennen die het overigens al inneemt in het project voor een Europa voor de burgers.

Banotti
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Vaz da Silva tikt de Raad en de Commissie heel terecht op de vingers voor het belachelijke budget voor het Ariane-programma. Maar ik wil stellen dat "het beter is een kaars aan te steken dan de duisternis te vervloeken" . Mevrouw Mouskouri heeft zeker een kaars aangestoken en brandende gehouden in deze heel donkere tijden. Wij willen haar hiermee feliciteren. Er rust veel hoop op het Ariane-programma, in het bijzonder in landen waar onze jonge schrijvers steeds meer gebruik maken van minder verbreide talen en onder de kleine uitgeverijen die het aandurven deze boeken uit te geven, in het besef dat zij hiermee waarschijnlijk geen winst zullen maken of, erger nog, misschien wel geld zullen verliezen. Wij moeten dit erkennen als een vorm van culturele dienstverlening die we moeten beschermen en steunen.
Naarmate meer en meer jonge schrijvers andere gelijkgezinde collega's ontmoeten en zij gemeenschappelijke trends en dezelfde verbeeldingskracht ontdekken, stellen we vast dat een volledig nieuw soort literatuur geproduceerd wordt. Wij moeten dit toejuichen en bezingen. Het is spijtig dat mevrouw Mouskouri haar verslag vandaag niet kon zingen.
Het is en blijft een feit dat kleine uitgeverijen niet alleen risico's lopen maar dat wij ook overspoeld worden door een massacultuur van bestsellers, waar pakken geld verdiend worden met soms verschrikkelijk slechte boeken.
Ik steun het verslag van mevrouw Mouskouri en ik feliciteer haar hiermee. Ik zou nog het volgende willen zeggen: laten wij opkomen voor boeken in kleine oplages; laten wij opkomen voor speciale boeken in kleinere talen en in kleine oplages; laten wij opkomen voor degenen die nog altijd genieten van het zuivere en fantastische plezier van een goed boek. Laten wij de komende generaties toch tonen dat er meer is dan de boeken die in al onze luchthavens verkocht worden.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou heel graag op dit debat willen reageren in de positieve geest die mevrouw Banotti net geschetst heeft. Ik wil mij met name aansluiten bij haar woorden van lof voor het schitterende en uitstekende werk dat mevrouw Mouskouri geleverd heeft opdat dit project vooruitgang zou boeken en met succes kon worden afgerond.
Naar mijn mening moeten wij niet alleen toejuichen wat het programma en het project kunnen doen om kleine uitgeverijen en minder verbreide talen te helpen maar moeten wij dit programma ook zeker en vast beschouwen als de basis voor substantiëler maatregelen in de toekomst, want dat is zeker de bedoeling van de Commissie. Ik hoop dan ook dat mevrouw Mouskouri niet slaagt in één van haar doelstellingen en dat met name haar enthousiasme niet bekoelt. Wij willen niet dat zij hierin slaagt omdat wij behoefte hebben aan haar enthousiasme om dit project te verwezenlijken en de basis te leggen voor verdere maatregelen.
Ik begrijp de ontgoocheling over de middelen die hiervoor uitgetrokken worden maar ik vermoed dat, als het Parlement voor alle zaken waaraan het geld wil besteden hetzelfde percentage zou krijgen van de middelen die het oorspronkelijk vraagt, het hier boven het gemiddelde zou uitkomen. Ik begrijp echter het gevoel dat de voorziene middelen te beperkt zijn voor de uitdaging. Het Ariane-programma is echter een reële stap vooruit in de ontwikkeling van onze steun op het gebied van cultuur en wij moeten tevreden zijn dat dit vandaag formeel kan worden goedgekeurd.
Dit is een programma van korte duur, precies omdat het bedoeld is als een overgangsprogramma. Het legt de basis waarop de Gemeenschap verder kan bouwen in haar steun voor het boek en het lezen en het biedt de Gemeenschap de kans na te denken over de prioriteiten en maatregelen op lange termijn in het kader van ons cultuurbeleid. Dit is niet zomaar een vage en algemene uiting van hoop. Het is veel meer dan dat aangezien de Commissie er zich al toe verbonden heeft terzake een voorstel voor een globaal programma in te dienen en dit zal in de nabije toekomst dan ook gebeuren.
Maar ik zoek geen excuses voor het feit dat wij, voor wij een globaal programma voorleggen, de communautaire instellingen willen horen en de betrokken culturele organisaties willen vragen welke hun standpunten en prioriteiten zijn. Deze conferentie is gepland voor november en zij wil hen met name hiertoe de gelegenheid geven.
Misschien moet ik in het kort ingaan op het beheer van het Ariane-programma voor dit jaar. De aanbestedingsprocedure is al gestart om de nodige uitvoeringsmaatregelen vast te stellen en wij hebben zo'n 480 offertes ontvangen: 340 voor de vertaling van literaire werken, 20 voor de vertaling van toneelstukken en 30 voor de vertaling van naslagwerken, naast 20 vormingsprojecten en zo'n 80 samenwerkingsprojecten. Dat is een aanzienlijke toename in vergelijking met vorig jaar toen we in totaal slechts 320 offertes ontvingen.
De resultaten zullen in september worden voorgelegd aan het comité dat overeenkomstig artikel 5 van het besluit tot vaststelling van het programma is ingesteld en het resultaat zal formeel voorgesteld worden begin oktober. De incubatietijd is lang geweest maar ik hoop dat degenen, die zo hard voor dit project geijverd hebben, van oordeel zijn dat het nu gestart is, dat het goed en wel gestart is en dat wij daadwerkelijk uitzicht hebben op positieve resultaten na het zomerreces.
Ik kan jullie namens de Commissie verzekeren dat wij zullen trachten te waarborgen dat het beheer van het programma zo effectief en doeltreffend mogelijk verloopt omdat het des te belangrijker is dat een programma met beperkte financiële middelen behoorlijk beheerd wordt. Wij hopen dat wij andermaal op de steun van het Europees Parlement kunnen rekenen -wij weten dat wij hierop kunnen rekenen- bij het uitvoeren van deze taak en het leggen van de grondslagen voor een substantiëler globaal programma in, naar ik hoop, een niet al te verre toekomst.

De Voorzitter
Ik wens mevrouw Mouskouri namens het Bureau geluk met haar verslag.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Vrij verkeer van artsen en onderlinge aanpassing van hun diploma's
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0246/97) van mevrouw Fontaine, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, betreffende de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (C4-0307/97-94/0305(COD)) tot wijziging van richtlijn 93/16/EEG ter vergemakkelijking van het vrije verkeer van artsen en de onderlinge erkenning van hun diploma's, certificaten en andere titels.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verslag dat wij behandelen gaat over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst betreffende het vrije verkeer van artsen en de erkenning van hun diploma's.
Ik wil erop wijzen dat de door de Commissie aan ons voorgelegde richtlijn aansluit op alle initiatieven die sinds 1975 zijn genomen door de Europese instellingen teneinde deze vrijheid van verkeer geleidelijk werkelijkheid te laten worden. Door middel van een nieuw artikel in de richtlijn werd met name de comitologieprocedure ingevoerd.
In tweede lezing waren er drie belangrijke punten waarover het Parlement amendementen uitbracht. Deze amendementen werden geweigerd door de Raad en bemiddeling was dan ook noodzakelijk. Deze drie punten betroffen de onderdanen van lidstaten die houder zijn van een diploma dat in een derde land is afgegeven, de rol van het Raadgevend comité voor de opleiding van artsen en de comitologie. In verband met de comitologie wensen wij dat het beheerscomité weer wordt ingesteld in plaats van het regelgevend comité.
Wij kunnen vaststellen dat het resultaat in verband met deze drie punten over het geheel genomen positief was. Ik ben het Nederlandse voorzitterschap overigens erkentelijk voor zijn persoonlijk engagement om dit dossier tot een goed einde te brengen.
Ik wil eveneens mijn dank uitspreken aan de Commissie die, dat moet ik toegeven, overeenkomstig een steeds beter ingeburgerde gewoonte ons haar steun heeft verleend. Ik denk hierbij met name aan de verklaring die de Commissie aanvaard heeft toe te voegen aan de aan het bemiddelingscomité voorgelegde gemeenschappelijke ontwerptekst die juist gaat over de gelijkwaardigheid van diploma's die artsen buiten de Europese Unie hebben behaald.
Dit is een probleem dat wij in een algemener kader van het systeem van onderlinge erkenning van diploma's moeten oplossen. Hetzelfde geldt overigens voor de delicate kwestie van de numerus clausus die steeds vaker aan bod komt naar gelang de mobiliteit van beroepen binnen de Gemeenschap groter wordt. En vanzelfsprekend kunnen wij ons over dit laatste enkel maar verheugen.
Bij deze gelegenheid wil ik de Commissie er overigens op wijzen dat zij mij beloofd had een prospectief onderzoek uit te voeren over dit punt in het kader van het verslag dat ik enkele maanden geleden aan onze Vergadering heb voorgelegd over de stand van zaken van de tenuitvoerlegging van de algemene richtlijn.
Wat de comitologie betreft hebben wij een volledig aanvaardbare oplossing kunnen vinden. Op dit punt is voortaan vastgelegd dat het Raadgevend comité voor de opleiding van artsen adviezen en aanbevelingen aan de Commissie en de lidstaten kan richten. Zoals wij ook gewenst hadden kan deze instantie hierdoor bijdragen tot het verzekeren van een hoge opleiding voor artsen - huisartsen of specialisten - binnen de Gemeenschap.
Tot slot ben ik verheugd over de vooruitgang die geboekt is door de bemiddelingsprocedure want wij hebben in tamelijk korte termijn de resultaten kunnen bereiken die ik vanavond aan u mag voorleggen.

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Brittan, juist voor het vrij verkeer van personen in de Europese Unie is het, zoals ook mevrouw Fontaine heeft opgemerkt, een groot probleem dat diploma's, certificaten en andere titels niet in alle lidstaten worden erkend of dat aan die erkenning voorwaarden worden gekoppeld. Dat is voor vele burgers onbegrijpelijk en tempert vaak hun enthousiasme voor Europa. Als ik hoor dat wij volgens mevrouw Fontaine daarin al sedert 1975 verandering trachten te brengen, is dat toch wel een lange tijd. Wij merken dat ook aan de vele verzoekschriften die de Commissie verzoekschriften worden voorgelegd omdat burgers grote problemen ondervinden door het feit dat hun diploma's binnen de Unie niet worden erkend.
Wij bespreken vandaag de wijziging van de richtlijn ter vergemakkelijking van het vrije verkeer van artsen. Die richtlijn draagt een zeer lang opschrift. Mijn fractie is ingenomen met het door het bemiddelingscomité bereikte resultaat en zal het in deze vorm ook goedkeuren.
Wij vinden het echter jammer dat de bemiddelingsprocedure als gevolg van de houding van de Commissie nodeloos lang heeft geduurd. Mevrouw Fontaine heeft zopas een aantal opmerkingen gemaakt waarbij ik mij kan aansluiten. Ik zou mevrouw Fontaine dan ook voor haar werk willen danken. Zij heeft zich goed en snel van haar taak gekweten en er aldus voor gezorgd dat wij hier vandaag met dit voorstel kunnen instemmen.
Tijdens de zogenaamde beheerscomitéprocedure heeft het Parlement zijn eisen kunnen doorzetten. Dat is belangrijk omdat met de nieuwe ontwikkelingen in de geneeskunde door die procedure op passende wijze rekening kan worden gehouden. De door het Parlement voorgestelde wijzigingen zijn door de Raad aanvaard. Mevrouw Fontaine heeft die tijdens de bemiddelingsprocedure voorgesteld. Mijn fractie heeft evenwel slechts met grote moeite de richtlijn goedgekeurd, vooral daar ze met een verklaring van de Commissie zonder voorafgaande voorlichting van het Parlement is gebeurd. In die verklaring werd alleen maar gezegd dat de gelijkstelling van de diploma's die buiten de Europese Unie worden behaald één van de nog onopgeloste problemen is. Wij hopen dat men er snel zal voor zorgen dat personen die hun titel buiten de Unie hebben behaald, hun beroep ook in de Unie zelf, waar zij hun leven doorbrengen, kunnen uitoefenen.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Brittan, dames en heren, volgens artikel 8 A van het EGVerdrag verleent het burgerschap van de Unie iedere burger van een lidstaat het recht vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven. De uitoefening van dat fundamentele recht wordt evenwel bemoeilijkt door een aantal hinderpalen die de mobiliteit beperken van de burgers die buiten het grondgebied van hun eigen land wensen te verblijven en te werken. Vooral de erkenning, certificering en geldigverklaring van opleidingen en diploma's is daarbij vaak een probleem.
Als lid van de Commissie cultuur en de Commissie verzoekschriften word ik vaak met die hinderpalen voor de mobiliteit geconfronteerd.
Ik ben dan ook ingenomen met de richtlijn over het vrije verkeer van artsen en de onderlinge erkenning van hun diploma's op het grondgebied van de Gemeenschap in de versie van de gemeenschappelijke ontwerptekst zoals ons die is voorgelegd. Deze richtlijn brengt ons dichter bij het doel van het vrij verkeer van personen in Europa.
Gelukkig heeft het bemiddelingscomité, ondanks het oorspronkelijke verzet van de Commissie, erop gestaan dat het raadgevend comité voor de opleiding van artsen het recht behoudt aan de regeringen van de lidstaten en de Commissie over de erkenning van diploma's aanbevelingen te doen. In het bijzonder voor Duitsland was het zeer belangrijk dat de beroepsvereniging van specialisten bij de zaak wordt betrokken. Dat garandeert een vergelijkbaar hoog niveau van de artsenopleiding in de Gemeenschap.
Het bemiddelingscomité heeft ook de kwestie van de erkenning van door EU-burgers in derde landen behaalde diploma's behandeld. De problemen in dat verband worden in het kader van het algemene stelsel voor de erkenning van hoger-onderwijsdiploma's opgelost. Alleen EU-burgers zullen dus het voordeel van deze richtlijn kunnen genieten.
Als wij vandaag de koers van Europa wijzigen, hebben wij een doel, namelijk de totstandbrenging van een echt vrij verkeer van personen in Europa. Laten wij dat doel samen trachten te bereiken.
Volgens mij is deze richtlijn daartoe een belangrijke bijdrage. Ik dank mevrouw Fontaine voor haar grote inzet en het succes dat zij heeft behaald.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, mijnheer de commissaris, de delegatie van ons Parlement in het bemiddelingscomité heeft het ontwerpbesluit met algemene stemmen goedgekeurd en zij heeft gelijk gehad, onder de goede leiding van mevrouw Fontaine, die ervan uitging dat de geneeskunde geen discipline is die alleen bestemd is om goede levensvoorwaarden te verschaffen voor artsen, maar eerder om zekerheid te verschaffen aan zieken of aan hen die denken ziek te zijn en het hierdoor ook eerder worden.
Deze zekerheid berust op drie pijlers: de strenge universitaire en ziekenhuisopleiding, het hoge niveau van technische en wetenschappelijke kennis en tot slot de bekwaamheid om de zieken, gewonden en hun naaste familieleden op ethisch verantwoorde wijze en met respect voor het individu te benaderen.
De mobiliteit van het gezondheidspersoneel, die ongeveer vijfentwintig jaar geleden op gang is gekomen, gaat nu een exponentiële expansie tegemoet. Door de goedkeuring van de richtlijn, overeenkomstig de gemeenschappelijke ontwerptekst, zal het mogelijk zijn om de eisen van de gezondheid dan toch te combineren met de noodzakelijke samenhang van de uitoefening van de geneeskunde in de Europese Unie.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mij eerst en vooral aansluiten bij de overige sprekers en mevrouw Fontaine danken en feliciteren met het werk dat zij in verband met deze belangrijke kwestie verricht heeft. Ik wil hier nog aan toevoegen dat zij niet alleen schitterend werk verricht heeft tijdens de behandeling van deze richtlijn maar deze kwestie vanavond ook zo duidelijk ingeleid heeft dat ik helemaal niet meer hoef in te gaan op de doelstellingen van de richtlijn en de vorderingen die gemaakt zijn.
Ik ben ook blij dat mevrouw Fontaine kon stellen -en hierin werd bijgetreden door een aantal andere sprekers zoals mevrouw Zimmermann- dat de bemiddelingsprocedure goed gewerkt heeft en een bevredigend resultaat heeft opgeleverd. In plaats van terug te komen op de moeilijkheden die we gekend hebben, moeten we ons concentreren op het resultaat en dat is heel positief. Het doet mij veel genoegen dat dit zo is.
Wij zijn verheugd over het vooruitzicht dat ons voorstel binnenkort zal worden goedgekeurd. Op die manier kunnen de lijsten met de diploma's voor medische specialisaties, die in aanmerking komen voor automatische erkenning, via een sterk vereenvoudigde wetgevende procedure bijgewerkt worden. Dit zal op zijn beurt het vrij verkeer van artsen in de Europese Unie aanzienlijk vergemakkelijken en dat is een belangrijke doelstelling voor ons allen.
Wanneer we denken aan de talrijke recente wijzigingen in het kader van de medische specialisaties is het klaar en duidelijk dat deze lijsten geregeld moeten worden bijgewerkt. De richtlijn komt dus echt tegemoet aan de noden van de medische wereld en degenen die verantwoordelijk zijn voor de behandeling van de aanvragen van artsen van overal in de Europese Unie voor de erkenning van hun kwalificaties.
Tijdens het debat hebben mevrouw Fontaine en een aantal andere sprekers verwezen naar het probleem van diploma's die buiten de Europese Unie behaald zijn. Ik beweer niet dat de richtlijn dit probleem oplost maar ik ben blij dat wij het in het bemiddelingscomité eens geraakt zijn om een verklaring van de Commissie toe te voegen aan de notulen van het comité inzake de negende overweging. Die stelt dat de Commissie beklemtoont dat de noodzaak om de gelijkwaardigheid van diploma's, die artsen buiten de Europese Unie behaald hebben, vast te stellen één van de belangrijke problemen is die moeten worden aangepakt. Dit vormt nog geen oplossing van het probleem maar het is wel een ernstige en formele erkenning van het probleem en alvast een eerste stap naar een oplossing.
Ik wil het Europees Parlement en de Raad danken voor de enorme inspanningen die zij geleverd hebben om de moeilijkheden te overwinnen die terzake opgedoken zijn. Ik juich deze kleine maar belangrijke stap vooruit toe in ons streven naar de veel ruimere doelstelling van het vrij verkeer van personen en dus ook van beroepsmensen, zodat zij, wanneer zij over de nodige kwalificaties beschikken, hun beroep overal in de Europese Unie kunnen uitoefenen.

De Voorzitter
We wensen mevrouw Fontaine geluk met haar verslag. Als arts dank ik haar tevens voor het respect dat ze voor de beroep van geneesheer aan de dag legt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Op weg naar een duurzame ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0235/97), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0170/97-96/0027(COD)) met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de herziening van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap inzake het milieu en duurzame ontwikkeling "Op weg naar een duurzame ontwikkeling" (Rapporteur: mevrouw Dybkjær).

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, duurzame ontwikkeling wordt in het Brundtland-rapport van 1987 gedefinieerd als een veranderingsproces dat aan de behoeften van de huidige tijd moet voldoen zonder de volgende generatie de mogelijkheid te ontnemen hun behoeften te bevredigen. Een eenvoudige doelstelling die niet zo gemakkelijk te verwezenlijken blijkt. Het onderwerp waarover we het nu hebben, gaat - althans volgens de titel - over het beleid en actieprogramma van de EU inzake het milieu en duurzame ontwikkeling. Het is de moeite waard om de woorden beleid en actie te herhalen. Zonder beleidsplan handelen we immers in het wilde weg, maar zonder actieprogramma blijven de politieke ideeën uiteraard slechts ijdele woorden. Bij feestelijke en plechtige gelegenheden is het over het algemeen altijd bijzonder gemakkelijk om het eens te worden over de algemene politieke doelstelling dat we meer voor het milieu moeten doen. Op dat vlak is de eensgezindheid over de noodzaak om een meer milieuvriendelijke houding aan te nemen nooit een probleem geweest. Het moeilijke was en is echter deze mooie woorden in daden om te zetten. Het handelen, met andere woorden de concrete tenuitvoerlegging van intentieverklaringen is juist op het gebied van milieu uiterst belangrijk, want anders gaat het verkeerd.
Bij de herziening van het vijfde milieuactieprogramma hechtte de Commissie het meest belang aan de algemene politieke opmerkingen en veel minder aan de concrete acties. De ondersteunende rapporten toonden echter duidelijk aan dat de EU de vooropgestelde doelstellingen niet kan bereiken zonder het actieprogramma aan te scherpen. En zonder uitgebreide aanpassingen zullen we geen duurzame ontwikkeling tot stand kunnen brengen.
In de eerste lezing van het vijfde milieuactieprogramma besloot het Europees Parlement daarom om de situatie bij te sturen en nam het een aantal amendementen aan om het ontwerp van de Commissie te concretiseren en te verscherpen. Wij waren en zijn van mening dat men bij de herziening van een milieuactieprogramma verplicht is een doordachte aanpassing door te voeren in die gebieden waar blijkt dat de in het milieuactieprogramma gestelde doelstellingen niet haalbaar zijn. Wat is anders de bedoeling van een herziening? We mogen immers niet vergeten dat de hier bedoelde doelstellingen in 1992 gezamenlijk door de Raad, de Commissie en het Europees Parlement zijn vastgesteld. Helaas wilde de Commissie slechts enkele en niet de belangrijkste amendementen van het Europees Parlement overnemen. Tot nader bericht belooft het standpunt van de Raad niet veel meer goeds.
Het Europees Parlement heeft de hoop echter niet opgegeven en zijn vertrouwen in de Raad van ministers voor milieu niet verloren. De Raad nam in feite geen standpunt in over de amendementen die het Europees Parlement in eerste lezing had ingediend, en uitte in een protocol zijn bereidheid en wens om met het Parlement samen te werken. Dat is prima. Nu hopen we alleen dat de Raad zijn woord zal houden. Op dit ogenblik wijkt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad nogal sterk af van dat van het Parlement. Op sommige punten heeft de Raad het voorstel van de Commissie weliswaar verbeterd, maar er zijn helaas een aantal andere punten waarmee men de verkeerde weg op gaat.
Wij hopen dat de Raad zich laat inspireren door de voorstellen van het Europees Parlement, niet het minst omdat het milieu voor het overgrote deel van de bevolking in de lidstaten een belangrijke prioriteit vormt. Het milieu is bovendien werkelijk een gebied waar de EU haar bijdrage kan leveren en de burgers positieve resultaten kan tonen. Ik hoop dat de Raad deze kans niet onbenut zal laten.
Gelukkig hebben we voorbeelden uit het verleden waaruit blijkt dat de Raad zeer milieuvriendelijk en progressief kan zijn wanneer hij wil. Onlangs maakte ik het zelf mee op de tweede Rio-conferentie in New York vorige maand. Toen was duidelijk dat de Raad de stuwende kracht is in het wereldmilieubeleid. Daarom vinden wij een goede samenwerking met de Raad ook zo belangrijk zoals de Raad ook heeft verklaard dat hij een goede samenwerking met ons zo belangrijk vindt. Om de Raad een handje te helpen, hebben de politieke fracties in onderling overleg een aantal amendementen geschrapt, zodat alleen enkele belangrijkere amendementen overblijven, die ons moeten helpen om de duurzame ontwikkeling tot stand te brengen.
De amendementen zijn inhoudelijk natuurlijk verschillend, aangezien ze verband houden met uiteenlopende gebieden binnen de milieuontwikkeling. Ze hebben echter één ding gemeen en dat is dat ze allemaal de concretisering van het milieubeleid beogen. Duurzame ontwikkeling is noodzakelijk voor onze maatschappij en op lange termijn voor de overleving van de mensheid. Dat het nu zo moeilijk is om een duurzame maatschappelijke en economische ontwikkeling tot stand te brengen, ligt aan het feit dat meerdere generaties in de rijke landen een levensstijl hebben opgebouwd die in de tegengestelde richting gaat. Deze levensstijl vergt enorm veel van de natuurlijke hulpbronnen, maar kan niet van de ene dag op de andere gewijzigd worden. Wij die het af en toe proberen, weten dit. Voor elke reis moet de eerste stap worden gezet en de eerste stap in dit geval moet een concrete handeling zijn
Ik zal niet zo ver gaan en beweren dat het Europees Parlement de "last action hero" is, maar wij beschouwen het toch als onze taak om te handelen en concrete stappen te zetten. Zoals bij het maken van een film openen wij de klapper en roepen: action. Tenslotte wil ik de schaduwrapporteurs, de voorzitter van de commissie en het secretariaat danken voor de goede samenwerking. Ik denk dat we zoiets duurzaam kunnen noemen.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik mevrouw Dybkjær voor het vele onbaatzuchtige werk dat zij heeft verricht. Ik hoop dat haar inspanningen ook met succes zullen worden bekroond. De ministers in de Milieuraad hebben het in hun eigen land voortdurend over preventieve milieubescherming en over het belang van de klimaatbescherming, van een milieuvriendelijke landbouw en van een duurzame ecologische industriële ontwikkeling. Ik hoop dat de Raad van ministers van milieu, als het Parlement morgen voor het milieu zal hebben gekozen, tijdens de bemiddelingsprocedure of misschien al daarvoor met het standpunt van het Parlement zal instemmen. Er wacht ons immers nog veel werk.
De heer Santer heeft vanochtend gezegd dat de eerste opdracht van de Unie erin bestaat voor een duurzame groei en nieuwe werkgelegenheid te zorgen. Welnu, ik meen dat een duurzame groei zelf werkgelegenheid creëert. Wij weten immers allen dat wij niet alleen duurzame werkgelegenheid kunnen creëren op het gebied van het herstel van de aangerichte milieuschade, waarmee wij op vele plaatsen nog moeten beginnen, maar vooral op dat van de preventieve milieubescherming op alle mogelijke terreinen. Dat betekent dat energie zinvol moet worden gebruikt, dat wij voor een milieuvriendelijke watervoorziening moeten zorgen zodat iedereen over voldoende water kan beschikken en dat wij een afvalbeheer moeten organiseren om niet in ons afval te verstikken. Alleen op die manier kunnen wij tot de duurzame ontwikkeling komen waarop telkens opnieuw wordt aangedrongen.
Mevrouw Dybkjær heeft over de gehele lijn voortreffelijke amendementen ingediend. Mijn fractie zal die goedkeuren. Ik wijs in het bijzonder op de preventieve milieubescherming op alle terreinen: dat van de landbouw, van de industrie, vooral de automobielconstructie, en van de chemicaliën. Vooral op dat laatste terrein moeten wij zeer zorgvuldig en behoedzaam te werk gaan. Ook energie is een belangrijke sector.
Voorts zou ik er nog willen op wijzen dat wij, vooral wat de vele lokale acties betreffende de Agenda 21 betreft, de bevolking nog meer bij onze inspanningen moeten betrekken.
Dames en heren, mevrouw Bjerregaard, het spreekwoord zegt dat tussen zeggen en doen vaak een diepe kloof gaapt. Laten wij ervoor zorgen dat dit op milieugebied niet het geval is.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Dybkjær feliciteren en ik voel met haar mee omdat haar fractie haar geen echt ontwerp voor een richtlijn gegeven heeft waarin zij haar tanden kon zetten. De benadering van dit programma is heel moeilijk maar zij heeft dit met veel energie gedaan. Alhoewel ik het niet altijd met haar eens ben, bewonder ik haar.
Het verslag voegt een aantal heel nuttige elementen toe aan de herziening van het vijfde actieprogramma en het zal interessant zijn om te zien of de Commissie deze zal overnemen. De Fractie van de Europese Volkspartij wil een aantal punten inzake het verslag van mevrouw Dybkjær onderstrepen die de Commissie, naar wij hopen, zal aanvaarden.
Amendement 20 tot en met 22 zijn drie amendementen die manieren aangeven waarop wij voor een betere naleving van het Gemeenschapsrecht kunnen zorgen. Mevrouw Dybkjær gaat hier verder dan hetgeen de Commissie tot nu toe heeft voorgesteld en zij roept o.a. op tot de oprichting van een gemeenschappelijke Europese milieu-inspectie. Ik weet niet of het ooit zover zal komen. Velen zullen misschien van oordeel zijn dat dit te ver gaat maar ik meen dat ik voor vele leden van dit Parlement spreek wanneer ik zeg dat het Europese milieu-agentschap in zekere zin een ontgoocheling geweest is voor de leden van het Europees Parlement. Het lijkt verstrikt geraakt in zijn eigen methodologie. Het levert ongetwijfeld interessant en nuttig werk maar het is niet erg nuttig voor ons. Wij zouden ook sneller actie van de Commissie willen zien overeenkomstig artikel 171.
Wij hopen dat de Commissie amendement 25 zal aanvaarden dat ideeën bevat voor het opstellen van milieuplannen voor de kandidaat-lidstaten. Het verslag van de Commissie dat wij vanmorgen ontvangen hebben, is terzake erg somber. Het stelt dat "de Unie niet in staat zal zijn om tegen de uitbreiding de financiële kloof te dichten die ontstaat wanneer de kandidaat-lidstaten geconfronteerd worden met de gevolgen van hun pogingen om de Europese milieuwetgeving na te leven" . Mevrouw Dybkjær geeft ons een aantal ideeën over de manier waarop we dit zullen aanpakken.
Mijn fractie geeft veruit de voorkeur aan amendement 40 van de heer Virgin in plaats van aan amendement 31 van mevrouw Dybkjær inzake klimaatsverandering, dat volgens ons onrealistische doelstellingen stelt.
Dan is er nog de netelige kwestie van amendement 34, waar mevrouw Dybkjær een nieuwe hiërarchie geeft voor de afvalstrategie, die verschilt van de hiërarchie zoals die in de richtlijn inzake verpakkingen wordt gegeven. Wij wensen natuurlijk allemaal meer, veel meer recyclage en hergebruik. Maar de eigen studies van de Commissie hebben aangetoond dat er geen ideale vorm van afvalbeheer is voor alle afvalstoffen in alle lidstaten. Er bestaat dus geen algemene en ideale oplossing voor iedereen. Een gevarieerde Gemeenschap heeft althans volgens mij zeer verschillende oplossingen nodig. Ik hoop dan ook dat de Commissie amendement 34 niet aanvaardt.
Ik kan niet duidelijk zien of hier vanavond Britse Labourleden aanwezig zijn. Ik vermoed dat zij o.a. afwezig zijn omdat zij de heer Blair er waarschijnlijk trachten van te overtuigen het kiesstelsel voor de Europese verkiezingen niet te wijzigen. Het past als het ware heel goed bij de afvalhiërarchie. De vraag is of de huidige Labourleden hergebruikt, gerecycleerd of, zoals ik vermoed, beschouwd zullen worden als inert afval voor storting.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur -die wij moeten danken voor haar verslag- besluit haar verslag met de volgende woorden: " wij hebben genoeg van dure woorden die niet worden omgezet in daden" . In dit verslag, dat met eenparigheid is goedgekeurd in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, doet zij met name een aantal concrete voorstellen op verscheidene welbekende gebieden: de kwaliteit van het water, de verwerking van afval, de stabilisatie van de uitstoot van CO2 , het streven opdat er een team van inspecteurs komt die waken over de naleving van het Gemeenschapsrecht en het voorstel dat de nodige sancties daadwerkelijk worden toegepast. In verband met de verwerking van afval moeten we misschien in twee richtingen werken: enerzijds moeten we ervoor ijveren dat de vervuiler betaalt voor de rampen die hij aanricht -aangezien hij nu in vele landen niet betaalt- en anderzijds moeten we streven naar het voorkomen van afval.
Vorig weekeinde heb ik een bezoek gebracht aan een Baskisch dorp, Baracaldo, waar 1 miljoen m2 grond verontreinigd is met lindaan. De overheid moet nu een pak geld uittrekken voor de sanering van deze grond. Mijns inziens moeten we dan ook eerst en vooral afval voorkomen en er tevens voor zorgen dat degene die echt vervuilt en natuurlijke hulpbronnen verbruikt ook daadwerkelijk betaalt, hetgeen tot nu toe niet het geval is.

Gahrton
Het gaat om iets dat heel eenvoudig zou moeten zijn, maar dat als heel moeilijk ervaren wordt, namelijk dat de Europese Unie haar toezeggingen op milieugebied moet nakomen, d.w.z. dat de Unie de door haarzelf gestelde doelen moet halen.
Ik wil graag mevrouw Dybkjær gelukwensen, haar zelfs uitroepen tot kampioen, met haar niet aflatend streven deze Unie zover te krijgen dat ze zich de middelen verschaft om de door de Unie zelf in het vijfde milieuactieprogramma opgenomen beloften op milieugebied na te komen. Wij hebben er samen hard voor gewerkt om dit radicale programma, waar wij volledig achter staan, op poten te zetten. Ik wil vooral amendement 37, paragraaf f, vermelden dat inhoudt dat de jongste EU-lidstaten hun milieunormen niet hoeven af te zwakken. Integendeel, de EU moet iets van haar nieuwe leden leren en zich aan hen aanpassen, wat vooral nu actueel is nu dat ook geldt voor de wijze waarop wij ons ten opzichte van de andere nieuwe leden zullen gedragen.
Mijnheer de Voorzitter, de vorige keer dat wij over dit vraagstuk discussieerden was ik genoodzaakt om namens de Fractie de Groenen de Commissaris voor milieuvraagstukken, mevrouw Bjerregaard te verzoeken haar houding als milieucommissaris te wijzigen en wel op grond van de buitengewoon arrogante wijze waarmee zij de eisen van het Parlement tegemoet trad. Ik hoop werkelijk dat ik dat deze keer niet weer zal hoeven doen. Ik hoop dat de Milieucommissaris begrepen heeft dat het gaat om haar mogelijkheden om in wederzijds vertrouwen met de parlementaire commissie milieubeheer samen te werken. Als zij nog een keer op de zelfde arrogante manier de besluiten die het Parlement hier zeer waarschijnlijk met grote meerderheid zal nemen, afwijst, zou dat een ramp zijn voor het Europese milieubeleid. Dat zou volgens mij ook een beetje een persoonlijke ramp voor de Milieucommissaris zijn. Ik hoop daarom voor de EU én voor Commissaris Bjerregaard, dat zij de besluiten op milieugebied die zeer waarschijnlijk door het Parlement zullen worden genomen, deze keer op een andere manier bejegent.

Taubira-Delannon
Mijnheer de Voorzitter, sinds 1967 zijn er meer dan tweehonderd maatregelen goedgekeurd ten gunste van het milieu. In 1992 zijn wij op de top van Rio getuige geweest van uiterst geruststellende toekomstplannen. De resultaten van New York zijn echter een stuk minder bemoedigend. Desalniettemin is de actie van de Europese Unie verdienstelijk geweest. De resultaten van de werkzaamheden in Amsterdam zijn ook een duidelijk bewijs van onze wil om vooruitgang te boeken.
Op zaterdag 12 juli werd ons optimisme gestimuleerd door een bericht van het Europees Agentschap dat een reeks maatregelen door de Commissie was goedgekeurd om de milieuzorg in alle communautaire beleidslijnen in aanmerking te nemen.
Neemt u ons niet kwalijk dat wij de ambities van deze Commissie zo serieus nemen. Deze ambities brengen onze zo gegronde bezorgdheid tot uitdrukking ten opzichte van onze verantwoordelijkheden op deze aarde, die wij niet geërfd hebben maar die wij lenen van onze kinderen.
Helaas zijn wij enigszins sceptisch omdat er talrijke antecedenten zijn geweest, zoals het in aanmerking nemen van de milieuzorg in het gemeenschappelijk landbouwbeleid of in het vervoerbeleid, die ons ertoe aanzetten te denken dat er nog een lange weg moet worden afgelegd. Wij zullen volledig overtuigd zijn als wij duidelijke financiële verbintenissen en een strak tijdschema voor ons zien.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij mijn collega's en de rapporteur feliciteren met het geleverde werk. Maar wij zijn niet helemaal tevreden omdat zij niet selectief genoeg tewerk gegaan is bij het indienen en aanvaarden van amendementen. Wij hebben haar dit overigens gezegd tijdens de werkzaamheden in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Fundamentalisme kan soms de grootste vijand zijn van vooruitgang in het milieubeleid.
Wanneer voluntaristische voorstellen gedaan worden, die niet op feiten of technische kennis stoelen, worden redelijke voorstellen in diskrediet gebracht. Dit voorstel bevat heel wat redelijke voorstellen die wij steunen maar wij hadden een aantal punten kunnen vermijden die geen steek houden. Hoe gaan wij ervoor zorgen dat het grondwater vrij zal zijn van nitraten en pesticiden wanneer we allen weten dat de Europese landbouwproductie, gelukkig maar, toegenomen is van 2000 kg. graan in 1956 tot gemiddeld meer dan 6500 kg. in 1996? Dit is te danken aan beter zaaigoed maar ook aan de teeltwijzen die gebruikt worden en absoluut noodzakelijk zijn. Dit voorstel is dan ook niet realistisch.
Vervolgens stellen wij in een ander punt dat wij de stoffen die de ozonlaag afbreken onder controle willen krijgen en ik ben het eens met deze doelstelling. Maar wij zeggen zelf dat deze stoffen moeten worden uitgebannen zodra haalbare alternatieven voorhanden zijn. En onmiddellijk daarna wordt in het volgende punt gesteld dat het verbruik van methylbromide met de helft verminderd moet worden en tegen het jaar 2000 volledig moet stopgezet zijn. Ik wil de Commissie en de rapporteur vragen welke technische alternatieven voorhanden zijn ter vervanging van dit product. Dit is slechts één voorbeeld van zaken die geen steek houden.
Wij willen de prioriteiten van het afvalbeheer om de twee of drie jaar wijzigen. Dat is ook niet ernstig en de samenleving kan dit niet volhouden.
Daarna stellen we dat we het aantal gewervelde dieren dat voor proeven gebruikt wordt tegen het jaar 2000 met 50 % zullen verminderen. Ook dit is een volledig voluntaristisch voorstel. Op die manier worden de heel belangrijke voorstellen in dit verslag aangetast en men had er beter aan gedaan deze voorstellen die nergens toe leiden te schrappen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, het verslag waar wij het nu over hebben is uitstekend. Het gaat in de grond van de zaak over de geloofwaardigheid van de EU op milieugebied, of zij in staat is mooie woorden in daden om te zetten. Wat het verslag extra belangwekkend maakt is dat het ook probeert een paar structurele gebreken van het beleid van de EU te verhelpen, nu de EU op het ogenblik de milieuproblemen in feite soms verergert. Belangrijke amendementen zijn vooral nr. 7 over milieuoverwegingen in het landbouwbeleid en de nrs. 18 en 19 over de formulering van normen en overheidsaanbestedingen. Ook amendement nr. 26, over de Wereldhandelsorganisatie WTO en het milieu, is enorm belangrijk en zal in de toekomst waarschijnlijk alleen maar aan belang winnen.
Een paar andere amendementen die ik ook heel belangrijk vind, zijn de nrs. 2 en 37, paragraaf f, inzake de nieuwe lidstaten en het feit dat deze geen milieunormen zullen hoeven te verlagen. Zelfs de verantwoordelijke Commissaris, mevrouw Bjerregaard heeft immers beloofd dat dat niet zal gebeuren. Daarom hoop ik dat men deze passages zal steunen. Wij zullen alle voorstellen van dit verslag steunen.

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, de behandeling van de herziening van het vijfde milieuactieprogramma is heel belangrijk. De rapporteur heeft aan deze herziening gedeeltes toegevoegd, die van vitaal belang zijn en die onze onvoorwaardelijke steun verdienen.
Op veel punten bestaat er alle reden om de analyse verder te bespreken en te verdiepen. Op klimaatgebied wordt in het verslag een voorstel gedaan tot vermindering van de broeikasgassen met 20 % in 2005, 30 % in 2010 en 50 % in 2030. Het is ongetwijfeld wenselijk om deze niveaus te halen, maar het is niet realistisch. De Raad heeft aan de vooravond van de ontmoeting in Kyoto over het klimaat haar positie bepaald op een vermindering van 15 % in 2010. Het voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij ligt op 20 % en concentreert zich op de CO2 -uitstoot. Dat niveau zou bereikt kunnen worden.
Het zou echter niet mogelijk zijn om deze belangrijke milieudoelstelling te halen, als men tegelijkertijd de kernenergie moet afbouwen. Dat blijkt onder andere uit het feit dat Zweden in het kader van de verplichting inzake de Conferentie in Kyoto, toestemming heeft om de CO2 -uitstoot tot het jaar 2010 met 5 % te verhogen. Dat is gebaseerd op het besluit twee kerncentrales te sluiten, een in mijn ogen volstrekt verkeerd besluit. Het maakt ogenblikkelijk duidelijk wat er zou gebeuren als meer landen het Zweedse voorbeeld zouden volgen. Dan zou het streven van de EU op het gebied van het klimaat als een kaartenhuis ineen storten.
Een slagvaardig milieubeleid zou zijn een aantal krachtcentrales voor fossiele brandstoffen met kernenergie uit te rusten. Dat zou op termijn mensenlevens redden. Als men de gegevens van het externe rapport van de Commissie bestudeert, kan men uitrekenen dat in een periode van 10 jaar ongeveer 20.000 mensenlevens in de EU met kernenergie zijn gered, vergeleken met de situatie dat evenveel energie in kolencentrales zou zijn geproduceerd.
Uit de demonstratie van elektrische auto's buiten het Parlement blijkt dat er in de toekomst milieuvriendelijke voertuigen zullen zijn. Ik ben ervan overtuigd dat hun concurrentiepositie over 5 tot 10 jaar enorm zal zijn versterkt en dat er dan voertuigen zullen zijn zonder uitstoot. Dat geldt ook voor de CO2 , als er voldoende kernenergie is voor de oplading van de batterijen. Op milieugebied zou dat een overwinning van betekenis zijn. Ik ben het verder met collega Jackson eens wat de afvalhiërarchie betreft.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, met amendement 10 stemmen wij over de grote doelstelling van alle tegenstanders van kernenergie. Het Euratomverdrag zou in zijn huidige vorm moeten worden opgeheven, maar de veiligheidsaspecten zouden in het Verdrag betreffende de Europese Unie moeten worden opgenomen. Als dit amendement morgen wordt aangenomen - wat ik hoop - zal waarschijnlijk voor het eerst in de geschiedenis van het Europees Parlement een amendement tegen kernenergie tijdens de bemiddelingsprocedure moeten worden behandeld. Dat zou betekenen dat ook de Raad zich voor de eerste keer over de kritiek op en de afwijzing van zijn nucleair beleid moet beraden. Er is al een soortgelijk amendement geweest, maar dat ging van de zeer naïeve veronderstelling uit dat alle kerncentrales in Europa in 2002 zouden zijn stilgelegd. Als men weet dat kerncentrales 34 % van alle in de EU verbruikte stroom leveren - in Frankrijk zelfs 70 % -, begrijpt men dat dit niet kan. Bovendien moeten de veiligheids- en gezondheidsbepalingen in elk geval worden nageleefd, temeer daar zich bij de uitbreiding naar het oosten toe enkele landen bij ons zullen voegen waarvan de veiligheidsnormen volstrekt niet met de onze overeenstemmen. Die zullen deze veiligheidsbepalingen dan natuurlijk eveneens moeten naleven.
Als alle milieubewuste afgevaardigden morgen bij de stemming, over de partij- en landsgrenzen heen, dezelfde houding aannemen, kunnen wij een bemiddelingsprocedure op gang brengen. Ik zou dat zeer graag hebben. In dat verband wil ik ook mevrouw Dybkjær hartelijk danken. Zij verricht voortreffelijk werk. Als wij slagen is dat ook dankzij haar.

Eisma
Voorzitter, het vijfde milieu-actieprogramma vormt de basis van het huidige milieubeleid van de Europese Unie. Daarom is de huidige herziening van dit programma van ontzettend groot belang. Maar de kernvraag is daarom hoe deze basis veranderd dient te worden om tot een beter milieubeleid in de Unie te komen. Het kernprobleem van het vijfde actieprogramma is dat veel van de beloften die daarin verwoord zijn door met name gebrek aan politieke wil niet zijn omgezet in daden en niet zijn omgezet in wetgeving. De enige methode om die situatie te doorbreken, is niet die welke door de Commissie is verkozen, doorgaan op de huidige weg met enkele kleine aanpassingen aan vernieuwende inzichten, nee mijn fractie stelt zich volledig achter collega Dybkjær die ervoor gekozen heeft de doelstellingen van het herziene actieprogramma veel helderder te definiëren en te koppelen aan vastgestelde data waarop acties moeten zijn verricht.
Aangezien het vooral de Raad is die de afgelopen jaren verantwoordelijk is geweest voor het gebrek aan daadkracht is het zo teleurstellend dat diezelfde Raad niet de moeite heeft genomen de amendementen van het Parlement uit de eerste lezing in overweging te nemen. Door deze institutionele dwaling van de Raad heeft het Parlement geen andere keus dan de meeste amendementen uit de eerste lezing weer opnieuw in te dienen. Ik hoop dat de Raad in de bemiddelingsprocedure die ons te wachten staat nu beter zal luisteren en beter zal handelen.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral wil ik de Commissie milieubeheer en meer bepaald de rapporteur, mevrouw Lone Dybkjær, danken voor het grondige werk dat zij hebben verricht. Zoals de Commissie in haar mededeling betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad duidelijk heeft gemaakt, betreuren wij met het Parlement dat de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld zonder de amendementen die het Parlement in eerste lezing had aangenomen of in dit geval het gewijzigde voorstel van de Commissie diepgaand te bestuderen. De heer Eisma heeft hier daarnet ook nog op gewezen. Na het debat van vandaag krijgt de Raad de mogelijkheid om de amendementen van het Parlement opnieuw te behandelen en ik hoop dat beide instellingen de besluitvormingsprocedure van dit voorstel vóór het einde van 1997 zullen kunnen afronden.
Zoals mevrouw Dybkjær heeft opgemerkt, heeft de Raad het voorstel van de Commissie op bepaalde punten afgezwakt. Ik denk bijvoorbeeld aan artikel 2 over de landbouw, waarop mevrouw Graenitz en de heer Valverde Lopez nader zijn ingegaan. De tekst van het gemeenschappelijk standpunt is op dit vlak zeer zwak en raakt het thema van de integratie zelfs niet eens aan. Wij kunnen ons dus samen verheugen dat de Agenda 2000 die de heer Santer hier vandaag heeft voorgesteld, veel progressiever is opgesteld betreffende de integratie van milieustandpunten in het landbouwbeleid.
Dat de Raad het voorstel heeft afgezwakt komt helaas ook tot uiting in artikel 3 over de milieuaansprakelijkheid. Hier probeert de Raad de actiemogelijkheden op EU-niveau af te zwakken en alleen de maatregelen op nationaal vlak te stimuleren. Ik denk dat de Commissie en het Parlement beiden voorstander zijn om de milieuaansprakelijkheid sterker te benadrukken. Dat was in elk geval de indruk die ik gisterenmorgen tijdens het debat over voorstel 90/220 kreeg, waarbij de heer Bowe duidelijk maakte wat het Parlement belangrijk vond.
Dit geldt helaas ook voor artikel 4, waarin de Raad de bepaling over een verbeterde toegang tot het rechtssysteem in verband met milieuzaken heeft afgezwakt en de bepaling waarin wordt voorgesteld bij niet-naleving van nieuwe wetgeving sancties te overwegen, heeft geschrapt. Mevrouw Jackson is op deze punten dieper ingegaan en zij weet beslist dat wij op het gebied van de niet-naleving van milieuwetgeving zeer actief zijn geweest. Het is immers zo dat milieu het enige gebied is, waar de mogelijkheid om een boete op te leggen reeds werd toegepast, met name bij zes landen en naar mijn mening met goede resultaten.
Ik heb met spijt moeten vaststellen dat het Parlement de afzwakkingen van de Raad aanvaard heeft, omdat het een beperking van het aantal amendementen wenst. Er blijken nog steeds misverstanden of beter gezegd verschillende opvattingen te bestaan over de herziening die wij nu behandelen. Naar onze mening mag deze het vijfde milieuactieprogramma niet vervangen. De bedoeling van het voorstel is de uitvoering van het vijfde milieuactieprogramma vóór het jaar 2000 efficiënter te maken. Daarom worden in het voorstel de belangrijkste maatregelen opgesomd, die op EU-niveau moeten worden genomen om enkele van de bestaande problemen op te lossen. De aangehaalde prioriteiten moeten uiteraard in concrete voorstellen worden omgezet en de Commissie is daar volop mee bezig.
In dit stadium van de tenuitvoerlegging van het programma is het volgens de Commissie belangrijk om de inspanningen toe te spitsen op enkele centrale thema's die bijzondere aandacht en steun verdienen. Verschillende leden hebben hier vandaag op gewezen. Het Parlement heeft laten verstaan dat het graag andere onderwerpen zou toevoegen en dat is begrijpelijk, aangezien er immers zoveel milieuthema's belangrijk zijn. Wat we echter niet mogen vergeten, is: hoe meer prioriteiten we opstellen, des te minder aandacht elk punt afzonderlijk zal krijgen.
Met betrekking tot de amendementen die verband houden met de gevolgen van de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, waar vooral de heren Gahrton en Sjöstedt het over hadden, wil ik graag nog eens onderstrepen dat ik vastbesloten ben geen enkele lidstaat, oud of nieuw, tot een verlaging van zijn milieunormen te verplichten. Wij hebben ervoor gezorgd dat dit niet hoeft te gebeuren en ik maak er het Parlement attent op dat wij een hele reeks voorstellen hebben gedaan, onder andere betreffende het auto-olieprogramma en onlangs het zure regenprogramma en de bijhorende voorstellen over de beperking van de zwaveluitstoot. Of wij onze wensen en beloften ten opzichte van de nieuwe landen kunnen waarmaken, hangt uiteraard ook af van de mate waarin de procedure die we volgen, ons toelaat de voorstellen binnen een beperkte tijdspanne af te handelen.
Mijnheer de Voorzitter, de aanbeveling van het Parlement bevat 38 amendementen op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Hierbij komen nog eens 2 amendementen. De Commissie kan 16 van deze amendementen volledig, gedeeltelijk of principieel aanvaarden. 5 ervan had de Commissie als in eerste lezing aanvaard en in haar gewijzigd voorstel van december 1996 opgenomen. De Commissie kan de 24 andere amendementen helaas niet aanvaarden, in de eerste plaats om institutionele redenen. De 24 amendementen die we niet kunnen overnemen, zijn de volgende: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 16, 19, 20, 21, 22, 24, 26, 27, 28, 30, 31, 36, 37, 38, 39 en 40. Mevrouw Jackson zal dus zien dat wij amendement 34 aanvaarden, omdat het volledig overeenstemt met de oorspronkelijke tekst van de Commissie.
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is bij de indiening van het voorstel dat wij vandaag in tweede lezing behandelen, van het standpunt uitgegaan dat de Unie het goede voorbeeld moet geven en zowel intern als op internationaal vlak het voortouw moet nemen. Later op de avond zullen wij het trouwens nog over de UNGASSconferentie hebben. Een groter politiek engagement en meer handeling zijn op alle niveaus noodzakelijk om de algemene strategie en doelstelling van het vijfde actieprogramma, met name de duurzame ontwikkeling, ten uitvoer te kunnen leggen. Zoals we rondom ons in Europa en in Denver en New York kunnen zien, wordt dit als een zeer belangrijke uitdaging beschouwd en heeft de EU hierin een zeer belangrijke rol te spelen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Overbrenging van afvalstoffen naar een aantal niet-OESO-landen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0241/97) van de heer Virgin, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een verordening van de Raad (COM(94)0678 - C4-0048/97-95/0029(SYN)) tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de overbrenging van bepaalde soorten afvalstoffen naar een aantal niet-OESO-landen.

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat over de bepalingen inzake de uitvoer van afvalstoffen voor recycling naar landen die niet bij de OESO horen. In feite is er nauw verband tussen dit verslag en het onlangs behandelde verslag over gevaarlijke afvalstoffen. Het Parlement behaalde toen een beduidend succes toen wij erdoor kregen dat meer soorten gevaarlijke afvalstoffen in het besluit opgenomen werden, onder andere een aantal stoffen van de zogenaamde groene lijst, die immers voornamelijk ongevaarlijke stoffen bevat. Dit verslag gaat eigenlijk over die lijst. Dat is ook de achtergrond van een heel aantal amendementen.
Het voorstel van de Commissie houdt in dat uitvoer toegestaan is als de ontvangende landen hierin hebben toegestemd. Hier ontstaat een conflict over de stoffen die volgens ons als gevaarlijke stoffen beschouwd moeten worden. Dit gedeelte is gecorrigeerd met de amendementen 8 tot en met 10, waar in vastgesteld wordt dat de nieuwe bijlage, nr. V, die nu opgesteld wordt en die alle gevaarlijke afvalstoffen zal omvatten, ook in deze verordening opgenomen moet worden.
Ook is de vraag aan de orde geweest welke rechtsgrond toepasselijk is. Volgens de Commissie zou dit artikel 113 zijn, aangezien het vraagstuk als een handelskwestie beschouwd werd. De Raad was van mening dat het voorstel ook milieu-elementen bevatte, en dat artikel 130 S toepasselijk was. De parlementaire commissie juridische vragen en rechten van de burger steunt deze opvatting met overtuigende argumenten. Ik ben er van overtuigd dat ook het Parlement dit vanzelfsprekend vindt.
In het verslag wordt vervolgens voorgesteld om tot andere conclusies te komen met betrekking tot landen die nee hebben gezegd tegen de invoer van afvalstoffen van de groene lijst voor recycling, of die helemaal niet hebben geantwoord. De Commissie stelt een ingewikkelde onderzoeksprocedure voor om het standpunt van de invoerlanden te wijzigen. Men stelt in het voorstel dat "een aantal landen die hebben geantwoord dat zij de overbrenging van sommige soorten of ongeacht welke afvalstoffen niet aanvaarden, [....] zich misschien niet bewust zijn van alle gevolgen van hun besluit voor hun industriële sector" . Ik vind dat dit citaat een paternalistische houding weerspiegelt, die stuitend is. Mijn amendement gaat ervan uit dat nee enkel nee betekent. Dat dient gerespecteerd te worden en uitvoer is dan niet toegestaan. Een land zal uit zichzelf van gedachten kunnen veranderen. Het zal dan relatief eenvoudig zijn om zo'n verandering in te passen. Dat valt onder amendement 4 en in artikel 4 worden ook de methoden hiervoor genoemd. Als landen niet geantwoord hebben, dienen wij dit als een nee te beschouwen, maar met de mogelijkheid dat ze in de toekomst een positief antwoord geven.
Omdat de definitieve afhandeling van deze voorstellen lang zal gaan duren, is er tijd om uitvoerkanalen te openen die zowel voor het uitvoer- als het invoerland van wezenlijk belang kunnen zijn. Voorbeelden hiervan zijn zeker te vinden in de textielsector. Wij hebben de laatste tijd enorm veel brieven ontvangen, onder andere van weldadigheidsorganisaties die in de textielsector werkzaam zijn. Op dit gebied bestaat er van oudsher uitvoer van de EU naar landen die niet bij de OESO horen, een uitvoer die nauwelijks milieuproblemen kan veroorzaken. Het is van belang, vooral voor de vele hulporganisaties, dat zo'n uitvoer niet wordt belemmerd en dat er eenvoudige kanalen en eenvoudige besluitvormingsprocedures komen om zulke mogelijkheden in het leven te roepen. Het is daarom van belang om de handel te behouden en te zorgen voor instrumenten voor snelle procedures. Dat zou zeker mogelijk moeten zijn in het kader van de aanvullende voorstellen in dit verslag.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, afval is meer dan iets waar wij ons moeten van afmaken. Afval kan ook uiterst winstgevend zijn. Dat heeft de Commissie met dit voorstel over de overbrenging van afval op het oog. Zoveel mogelijk afval moet zo snel mogelijk naar buiten Europa worden overgebracht, zonder rekening te houden met de nadelen en de milieuschade in de landen waar het afval naartoe wordt gevoerd, en zonder rekening te houden met de geldende EU-wetgeving.
Als rapporteur van de Commissie externe economische betrekkingen heb ik het voorstel voor een verordening doorgenomen. Zoals de heer Virgin heb ook ik bij een aantal voorstellen alleen maar het hoofd kunnen schudden. De Commissie gaat van een achterhaalde lijst van afvalstoffen uit. De Conventie van Bazel en ook de EU zelf deelt vele afvalstoffen al lang als gevaarlijk in. Afval van blik moet naar Albanië, van kobalt naar Columbia en van nikkel naar Brazilië. Voorts neemt de Commissie aan dat landen die haar voorstel niet hebben beantwoord, dat gewoon vergeten zijn. De Commissie wil bij de landen die deze voorstellen uitdrukkelijk hebben verworpen gaan aankloppen om afzonderlijke vergunningen te krijgen.
Dames en heren, wat wij onszelf niet willen aandoen, mogen wij ook anderen niet aandoen. Wij mogen zeker niet beweren dat de landen die de zegen van het Europese afval afwijzen zich misschien niet van de economische betekenis van hun weigering bewust zijn. Dat is pure arrogantie. Wij doen alsof men buiten Europa niet weet dat cadmium- of aluminiumafval het milieu kan aantasten. In de Commissie externe economische betrekkingen hebben wij deze ingewikkelde materie grondig bekeken en zijn wij tot de conclusie gekomen dat een groene lijst volstrekt onberispelijk moet zijn en niet een paar gele of zelfs rode vlekken mag vertonen. Wij hebben eenparig besloten de amendementen van de heer Virgin op het Commissievoorstel te ondersteunen. Op 1 januari 1998 treedt hoe dan ook een nieuwe richtlijn over de overbrenging van afval in werking. Waarom moeten wij ons vandaag haasten om in te stemmen met een richtlijn die over zes of negen maanden al achterhaald zal zijn?

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement ijvert al jaren voor een nieuw afvalbeleid, afvalvoorkoming en afvalverwerking in de Europese Unie zelf. Wij hebben op één punt succes geboekt. In artikel 39 van de Overeenkomst van Lomé hebben wij bepaald dat geen giftig of gevaarlijk afval naar de ACS-landen mag worden uitgevoerd. Jammer genoeg bestaat geen vergelijkbare overeenkomst met andere derdewereldlanden. Wij menen evenwel dat aan de uitvoer van afval naar de derde wereld eindelijk een einde moet komen. Zuid-Afrika heeft overigens beslist geen afval meer in te voeren of gevaarlijk afval uit te voeren. Met de Conventie van Bazel hebben wij wereldwijd een doorbraak geforceerd. De herziening van de Conventie van Bazel houdt in dat alle uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen uit OESO-landen vanaf 1 januari 1998 wordt verboden.
Dat besluit is een half jaar geleden genomen en geldt eigenlijk nu al. Waarom moet de Commissie hier dan nog een voorstel voorleggen dat dit besluit opheft en een regeling voor een half jaar treft? Hoewel het besluit is genomen en wereldwijd een doorbraak is bereikt, is de Commissie zo brutaal nog altijd gevaarlijk afval te willen laten uitvoeren.
Voorts heeft de Commissie, zoals de heer Virgin al heeft opgemerkt, de brutaliteit in overweging 5 van haar tekst te schrijven dat "een aantal landen die hebben geantwoord dat ze de overbrenging van sommige soorten of ongeacht welke soort afvalstoffen van bijlage II bij de verordening niet aanvaarden, zich misschien niet bewust zijn van alle gevolgen van hun besluit voor hun industriële sector" . Wat betekent dat? Dit is een uiting van neokolonialisme, alsof die landen niet weten wat ze doen en hun eigen mogelijkheden niet kennen.
Ik vind dat alleen al wegens die uitspraak het gehele voorstel moet worden afgewezen. Wij hebben daarover in de commissie gesproken. Wij hebben getracht het een zakelijke basis te geven. Wij zullen de amendementen van de heer Virgin zonder voorbehoud ondersteunen. Hij tracht daarmee in een zakelijke argumentatie tot een conclusie te komen. Persoonlijk meen ik echter dat wij dit voorstel van de hand moeten wijzen en dat wij er zelfs niet over mogen stemmen.

Kokkola
Mijnheer de Voorzitter, we moeten bij de behandeling van het voorstel van de Commissie tot wijziging van verordening 259/93 in aanmerking nemen dat tal van menselijke activiteiten grote risico's inhouden voor het milieu en de volksgezondheid. Daarom is de overbrenging van afvalstoffen naar derde landen geen handelskwestie maar een probleem dat te maken heeft met het milieu en de volksgezondheid - zowel in als buiten de Unie - waarbij we rekening moeten houden met de catastrofe die we mogelijk voor toekomstige generaties voorbereiden. In die zin zijn we het niet eens met de Commissie die ervan uitgaat dat de landen welke niet op haar vraag hebben geantwoord, bereid zijn afvalstoffen op hun grondgebied op te slaan of te verwerken. We stemmen dan ook voor het amendement in het verslag van de heer Virgin dat bepaalt dat wanneer landen niet hebben geantwoord, dit moet worden opgevat als een gebrek aan belangstelling voor de invoer van afvalstoffen en dit gebrek aan belangstelling dient te worden gerespecteerd.
De weerstand van het milieu is ten gevolge van de steeds intenser industriële bedrijvigheden in zowel de ontwikkelde landen als de landen van Midden- en Oost-Europa enorm afgenomen. Jacques Cousteau, de uitstekende wetenschapper en milieudeskundige waaraan de mensheid heel wat te danken heeft, heeft vóór zijn afscheid van het leven nog duidelijk gewaarschuwd voor de ramp die regelrecht op onze planeet afstevent en ze volledig dreigt te vernietigen. De Europese Unie, die haar politieke verantwoordelijkheid moet nemen en het voorbeeld moet geven aan de rest van de wereld, moet onmiddellijk een eind maken aan de exporten van afvalstoffen naar derde landen, waarmee we het afvalprobleem alleen maar naar andere werelddelen verschuiven. Ik wijs er ook op dat veel afvalstoffen die door de Commissie als niet gevaarlijk worden aangemerkt en daarom in de "groene" lijst zijn opgenomen, wel degelijk schadelijk zijn voor het milieu en de volksgezondheid, zodat men er goed aan doet de lijst van gevaarlijke stoffen die onder de Overeenkomst van Bazel valt, in de verordening te integreren.
Over het toezicht op de tenuitvoerlegging van de verordening wil ik nog opmerken dat de Unie strenge sancties moet opleggen aan lidstaten die handelen in strijd met de bepalingen ervan en mechanismen moet instellen om de illegale overbrenging van gevaarlijke stoffen te voorkomen. Tenslotte wens ik de heer Virgin geluk met de denkbeelden en suggesties die hij in zijn verslag naar voren schuift - waarmee ik het volledig eens ben.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, de moraal van dit verhaal is de volgende: lees uw post in hemelsnaam aandachtig en antwoord zorgvuldig op vragenlijsten. Ik heb de indruk dat er een aantal misvattingen bestaan over deze kwestie en ik hoop dat de commissaris in zijn antwoord een en ander zal verduidelijken.
Zoals vele Britse Parlementsleden ben ik plots en vrij laat gecontacteerd door tal van organisaties zoals het Rode Kruis, het Leger des Heils, Help the Aged -niet help de Parlementsleden- enz. Zij beweerden allemaal het volgende en ik citeer uit één van de brieven: het voorstel van de Commissie, dat hier in het verslag-Virgin behandeld worden, zal de handel in tweedehandskledij verbieden. Dat is niet waar en het zou uiterst nuttig zijn als de commissaris in zijn antwoord kan bevestigen dat de handel in tweedehandskledij tussen deze lidstaten en derde landen verder kan gaan, wanneer deze landen duidelijk gesteld hebben dat zij deze kledij willen invoeren. Dit zou heel nuttig zijn.
Ten tweede is het belangrijkste probleem voor de Commissie dat een groot aantal landen gewoonweg niet geantwoord heeft op de note verbale . Misschien dachten ze dat het nog maar een brief over de procedures van het Europees Parlement was. De brief ging hoe dan ook recht de prullenmand in en er werd geen antwoord naar Brussel gezonden. Kan de commissaris meedelen hoeveel derde landen nooit op deze note verbale geantwoord hebben en hoeveel landen geantwoord hebben dat ze deze afvalstoffen niet wensen te ontvangen?
Ik kan de Commissie begrijpen wanneer zij stelt dat sommige landen misschien wel geantwoord hebben dat zij deze afvalstoffen niet wensten maar zich niet helemaal bewust waren van wat dit inhield. Ik koester echter ook enige sympathie voor de heer Virgin. Wanneer een land zegt dat het deze afvalstoffen niet wil invoeren, dan wil het die ook niet invoeren. Wij zouden ons zo'n beetje als een weinig succesvol postorderbedrijf gedragen wanneer wij opnieuw contact opnemen en zeggen dat zij eigenlijk niet wensten te weigeren. "Jullie hebben het verkeerde vakje aangekruist, nietwaar? Jullie willen dit eigenlijk wel?"
Dit kan niet en ik hoop dat de Commissie dit vanavond verduidelijkt. Ik koester heel veel sympathie voor de heer Virgin maar kan de Commissie zeggen of er een eenvoudig mechanisme bestaat voor de landen die geantwoord hebben dat zij deze afvalstoffen niet wensten in te voeren of helemaal niet geantwoord hebben om eenvoudig van mening te veranderen wanneer hen op alle aspecten gewezen wordt?

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u even meedelen dat ook ik graag het antwoord zou horen op de vragen van mevrouw Jackson. Ik vind bovendien dat de Commissie dit voorstel nogal ongelukkig heeft aangepakt, want indien ze niet helemaal tevreden was geweest met de antwoorden of indien de antwoorden ontoereikend waren geweest, dan had ze misschien een poging kunnen doen om betere antwoorden van de landen te krijgen in plaats van met dit voorstel te komen. Nu ligt het voorstel dus op tafel. Ik steun alle amendementen van de rapporteur die in het verslag staan en ik treed mevrouw Jackson volledig bij in haar beschrijving dat de Commissie een totaal paternalistische houding heeft aangenomen. Daarom is het ook zo belangrijk dat wij de amendementen die komaf maken met deze paternalistische houding, erdoor krijgen en dat we een eenvoudige procedure opstellen die de landen toelaat om de mogelijkheden voor export en import van afval te wijzigen, indien ze werkelijk zouden laten blijken dat ze dit wensen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het verslag van de heer Virgin over het voorstel van de Commissie om de overbrenging van bepaalde soorten afvalstoffen naar een aantal niet-OESO-landen te regelen, toejuichen. Het vult een leemte in de verordeningen die momenteel de uitvoer van afval vanuit de Europese Unie controleren. Maar vele van deze stoffen zijn van groot economisch belang voor de landen waarnaar ze worden uitgevoerd en wij willen dat deze handel kan worden voortgezet, zij het op een georganiseerde en gecontroleerde manier.
De afgelopen dagen hebben liefdadigheidsorganisaties zwaar gelobbyd bij vele van mijn collega's aan deze zijde, net zoals bij mevrouw Jackson. Zij beweren dat wij de uitvoer van tweedehandskledij en ander textiel naar nietOESO-landen zullen verbieden wanneer wij voor het verslag van de heer Virgin stemmen. In antwoord op dit lobbywerk zou ik op de volgende punten willen wijzen.
Eerst en vooral ben ik van oordeel dat de uitvoerders van industrieel afval de liefdadigheidsorganisaties ten onrechte een onnodig overdreven en schrikwekkend beeld van de huidige situatie geschetst hebben. Er is geen onmiddellijk of reëel gevaar voor een verbod. Het verslag-Virgin kadert in een samenwerkingsprocedure die maanden of misschien zelfs jaren zal aanslepen als de Raad niet voortmaakt. Wanneer we de wetgeving gelezen hebben, weten we allemaal dat de niet-OESO-landen minstens driemaal aangeschreven zijn met de vraag of zij het ermee eens zijn dat tweedehandskledij wordt ingeschreven op de groene lijst van afvalstoffen van de Overeenkomst van BazeL. Er dient opgemerkt dat wij de Overeenkomst van Bazel niet kunnen wijzigen. Dit is een internationale overeenkomst die niet gewijzigd kan worden door de Commissie of het Parlement.
Het Europees Parlement heeft terzake een heel redelijk standpunt ingenomen. Het verslag-Virgin vraagt dat de Commissie de wensen respecteert van de landen die geantwoord hebben en gezegd hebben dat zij geen afval of enkel bepaalde soorten afvalstoffen wensen te ontvangen. Wij hebben beslist voor te stellen dat geen afval mag worden verstuurd naar de landen die nog niet geantwoord hebben. Tenslotte hebben wij een aantal mogelijke problemen erkend en gesuggereerd dat de Commissie een comitologieprocedure zou instellen zodat landen snel en eenvoudig van mening kunnen veranderen als zij denken dat zij een vergissing begaan hebben of de vraag niet goed begrepen hebben. Ook daarna zullen wij in de tweede lezing een compromis uitwerken met de Commissie.
Mijns inziens zijn de voorstellen van de rapporteur heel redelijk en zij genieten, verwonderlijk genoeg, zelfs de steun van Greenpeace. Zij respecteren het recht van landen om zelf te beslissen. Wij willen tevens beklemtonen dat wij heel wat respect hebben voor het werk dat de liefdadigheidsinstellingen, die ons benaderd hebben, overal ter wereld verrichten om de armoede te verlichten en de economische ontwikkeling te bevorderen. Wij kunnen hen verzekeren dat wij zullen waarborgen dat geen enkele Europese wetgeving hun activiteiten hindert.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, er bestaan inderdaad een aantal misverstanden over wat dit voorstel eigenlijk inhoudt. Ik juich het dan ook toe dat ik hier vandaag de gelegenheid krijg om de situatie te verduidelijken. Ik wil van bij het begin stellen dat ik, ondanks de felheid waarmee sommigen het woord gevoerd hebben, zeven van de tien ingediende amendementen zal aanvaarden.
Ik wil eerst en vooral de heer Virgin danken voor zijn verslag over het voorstel voor een verordening. Dit voorstel moet worden gezien in het licht van verordening 259/93 van de Raad. Deze verordening stelt een allesomvattend systeem vast voor het toezicht en de controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en vanuit de Gemeenschap. Het onderhavige voorstel voorziet in een aantal specifieke voorschriften voor de uitvoer van nietgevaarlijk afval, dat op de groene lijst staat, naar niet-OESO-landen. Het gaat inderdaad ook nog altijd om acht stoffen die wel gevaarlijk zijn maar het is bedoeling dat deze te gelegener tijd in die categorie zullen worden opgenomen, zoals overigens bepaald is in bijlage V bij verordening 259/93. Het overgrote deel van dit voorstel betreft dus niet-gevaarlijk afval.
Artikel 17 van verordening 259/93 van de Raad bevat een bepaling, volgens dewelke de Commissie niet-OESOlanden op de hoogte dient te brengen van de inhoud van de lijst met niet-gevaarlijke afvalstoffen en hen dient te vragen of zij bereid zijn ladingen van dit afval te ontvangen zonder controleprocedure ofwel of zij een strengere aanpak verkiezen. De Commissie heeft elk van de desbetreffende landen een brief gezonden en het onderhavige voorstel houdt ten volle rekening met de antwoorden die wij ontvangen hebben.
Hierover bestaat een echt misverstand. Er is helemaal geen sprake van dat de Commissie zich ook maar enigszins paternalistisch gedraagt. Wanneer een land geantwoord heeft dat het dit afval niet wenst, wordt dat antwoord volledig gerespecteerd. Er is geen sprake van dat toch afval naar dat land verscheept zou worden.
In antwoord op de vraag van mevrouw Jackson kan ik zeggen dat zo'n dertig landen niet geantwoord hebben. Wat kunnen we doen als een land nooit reageert? Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie bepaalde dat de uitvoer van niet-gevaarlijk afval in dat geval toegestaan was. Voor de eerste en derde groep -de landen die de Commissie op de hoogte gebracht hebben van hun weigering om dit afval te aanvaarden en de landen die niet geantwoord hebben op de vragenlijst- zou deze uitvoer nu enkel mogelijk zijn mits uitdrukkelijke toestemming van het betrokken land voor elke afzonderlijke lading en dit na voorafgaande kennisgeving. Dit betekent dat wij, als een land niet geantwoord heeft, er niet zomaar van uitgaan dat het antwoord "neen" is. Dit zou even paternalistisch zijn als te veronderstellen dat het antwoord "ja" is. Eigenlijk kennen wij het standpunt van dat land niet. De procedure die nu wordt voorgesteld, houdt dan ook in dat het betrokken land het recht heeft "ja" of "neen" te zeggen en zijn uitdrukkelijke toestemming moet verlenen als het antwoord "ja" is en dit voor elke lading die verzonden wordt. Wij gaan er dus vanuit dat het antwoord negatief is tenzij uitdrukkelijk toestemming verleend wordt. Dit lijkt mij helemaal niet paternalistisch, het respecteert volledig de rechten van een land om een specifieke lading al dan niet te aanvaarden en het verzekert dat de wensen van het betrokken land gerespecteerd worden, wanneer het geen algemeen antwoord gegeven heeft.
Jullie hebben mij de vraag gesteld wat er gebeurt als een land van mening verandert. In zo'n geval hoeft het slechts een brief te schrijven waarin het stelt dat het van mening verandert en dit besluit zal worden geëerbiedigd. Dit gaat dus helemaal niet gepaard met een omslachtige procedure. Er is geen sprake van een land afval op te dringen als het dat niet wil. De procedure is inderdaad vrij complex voor een land dat niet geantwoord heeft. Het betrokken land moet dan elke keer en voor elke lading afzonderlijk voorafgaandelijk toestemming verlenen voor de overbrenging.
Dan wil ik de Vergadering nu het standpunt van de Commissie over de tien amendementen geven.
Amendement 1 wil artikel 130 S toevoegen als rechtsgrond. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden omdat het Europees Hof van Justitie lang geleden al gesteld en herhaald heeft dat de rechtsgrond voor een communautaire maatregel gebaseerd moet zijn op de doelstelling en de inhoud van de wet. Het doel van dit voorstel betreft de handelsbetrekkingen met derde landen. Het is een klassiek instrument dat betrekking heeft op toestemming voor zendingen en de regeling van de buitenlandse handel. De toestemming voor verzending, waarnaar in artikel 15, lid 7 verwezen wordt, is het equivalent van een uitvoervergunning. Het controlesysteem, waarnaar in artikel 17, lid 2 verwezen wordt, is eveneens een soortgelijk klassiek instrument en het voorstel valt dan ook duidelijk binnen het kader van artikel 113. Het feit dat het om afval gaat, heeft geen invloed op de rechtsgrond en is slechts een bijkomstig element bij de doelstelling van het voorstel, die er met name in bestaat de handel te reguleren.
De Commissie heeft beslist amendementen 2 en 5 wel te aanvaarden. Ze hebben betrekking op de landen die de Commissie uitdrukkelijk geantwoord hebben dat zij geen invoer van afval wensen. De Commissie vond het ongepast deze uitdrukkelijke en schriftelijke wensen te negeren en de wensen van het Parlement zullen dan ook ingewilligd worden. Alle communautaire uitvoer van niet-gevaarlijk afval naar deze landen zal worden stopgezet zodra de verordening van kracht wordt. De amendementen die wij aanvaarden -amendementen 2 en 5- zijn dus heel belangrijk en ze verzekeren dat het onmogelijk zal zijn niet-gevaarlijk afval naar een land over te brengen wanneer dat land "neen" gezegd heeft. Als een land "ja" zegt, mag dit wel nog. Als een land niet geantwoord heeft, moet elke lading afzonderlijk goedgekeurd worden.
Amendement 4 inzake de herzieningsprocedure voor landen die van mening veranderen, is eveneens aanvaardbaar. De Commissie heeft daarentegen beslist amendementen 3 en 6, die betrekking hebben op de landen die niet geantwoord hebben, niet te aanvaarden. Wij hebben echter wel voorgesteld dat onze communautaire exporteurs zich in dit geval nauwgezet aan een instemmingsprocedure met voorafgaande kennisgeving moeten houden. Wij blijven bij ons aanvankelijke voorstel omdat het feit dat wij geen antwoord gekregen hebben van een land niet kan worden beschouwd als een aanwijzing dat het geen afval wenst te ontvangen of evenmin als een teken dat het hiermee instemt. Het algemene principe van de groene lijst van nietgevaarlijke afvalstoffen is dat producten, die op deze lijst staan, het voorwerp zijn van normale handelstransacties. Het onderhavige voorstel bevat een toestemmingsprocedure met voorafgaande kennisgeving, waarbij een lading een communautaire haven pas mag verlaten nadat wij een positief antwoord ontvangen hebben van de bevoegde autoriteiten van het desbetreffende land. Elk restrictiever verbod zou legitieme en lovenswaardige transacties, zoals de verzending van tweedehandskledij van Oxfam, bestraffen, waarover wij eveneens een rapport ontvangen hebben.
Ik juich deze kans toe om de opmerkingen, die mevrouw Jackson en de heer Bowe gemaakt hebben over zaken als de uitvoer van tweedehandskledij, die als afval beschouwd wordt, te verduidelijken. Het is helemaal niet de bedoeling deze uitvoer stop te zetten. En dit voorstel zal deze uitvoer ook niet stopzetten, tenzij naar landen die uitdrukkelijk geweigerd hebben zulke ladingen te ontvangen, hetgeen overigens hun goed recht is.
De Commissie zal ook amendement 7 aanvaarden. De datum voor de herziening moet inderdaad gewijzigd worden in 1998 en rekening houden met de tijd die verstreken is sinds de tekst is opgesteld. Ik wijs er ook op dat de heer Telkämper het tijdens het debat over een voorstel voor 1998 gehad heeft. Dat betreft echter gevaarlijk afval en mag dan ook niet verward worden met dit voorstel dat hoofdzakelijk niet-gevaarlijk afval betreft.
De Commissie heeft geen enkel bezwaar tegen amendementen 8, 9 en 10. Zij hebben alle betrekking op de classificatie van afvalstoffen als gevaarlijk en niet-gevaarlijk afval. Bijlage II bij de ontwerp-verordening kon enkel niet-gevaarlijke afvalstoffen bevatten. Ik ben mij ervan bewust dat de internationale classificatie van afvalstoffen regelmatig wijzigt en de Commissie is altijd bereid de lijst aan te passen wanneer dat nodig is.
Zoals ik al gezegd heb, kunnen wij zeven van de tien amendementen aanvaarden. Het gaat hier niet om minder belangrijke amendementen van redactionele aard. De Commissie geeft soms een indrukwekkende lijst van amendementen die zij aanvaard heeft terwijl het allemaal kleine aanpassingen van redactionele aard zijn. Dat is hier niet het geval. Wij hebben een aantal substantiële wijzigingen aanvaard. Mijns inziens zal de voornaamste bron van controverse nu behandeld worden op een manier die aanvaardbaar is voor het Parlement. De handel in goederen als tweedehandskledij kan immers ongestoord voortgezet worden; wij leggen het standpunt van de Europese Unie niet op aan derde landen; zij kunnen klaar en duidelijk "neen" zeggen als zij dat willen en wanneer zij niet geantwoord hebben kunnen zij voor elke lading die verscheept wordt een beslissing nemen die zeker gerespecteerd zal worden.
Ik ben van oordeel dat dit een redelijk voorstel is. Ik juich het toe dat het Parlement ons de kans gegeven heeft het te verbeteren dankzij een aantal belangrijke amendementen die zijn ingediend en waarvan wij de meeste konden aanvaarden. Ik hoop dat het Parlement nu van mening is dat terdege met zijn wensen rekening gehouden is of dat er gegronde redenen waren om dit niet te doen; dat het voorstel dat nu voorligt redelijk, uitstekend en eerlijk is, zowel voor de exporteurs als voor de betrokken landen en dat het onze wil niet opdringt aan andere landen maar ervoor zorgt dat de legitieme handel kan worden voortgezet.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Virgin een vraag stellen. Mijns inziens hebben we bijna een akkoord bereikt en is hetgeen de commissaris gezegd heeft uiterst nuttig. De heer Virgin heeft heel wat bereikt nu de Commissie de twee cruciale amendementen die hij had ingediend, aanvaard heeft. Is de heer Virgin bereid amendement 3 in te trekken in het licht van wat de Commissie hierover gezegd heeft, des te meer omdat hierover mijns inziens een echt misverstand bestond?

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik commentaar leveren bij deze discussie over de regelgeving. Ik vind dat de amendementen 8 tot en met 10, die de Commissie wel aanvaardt, aantonen dat dit vraagstuk een milieuaspect heeft dat van te voren niet onderkend was. Dat is op zich misschien niet zo raar, aangezien de Commissie bij de oorspronkelijke presentatie van de zogenaamde groene lijst hier een andere kijk op had. Doordat het Parlement, en een tijdje later ook de Raad, van mening was dat bepaalde stoffen op deze groene lijst als gevaarlijke stoffen gezien moeten worden, spreekt het vanzelf dat dit voorstel belangrijke milieuaspecten bevat, die mee moeten wegen. Op dit punt verschillen wij misschien nog steeds van mening. Aan de andere kant vind ik het verheugend dat de Commissie voor het overige zoveel van onze amendementen aanvaardt.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, het kan zijn dat wij verschillende opvattingen hebben over wat paternalisme betekent. Zijn die landen echter verplicht te antwoorden als zij dat niet wensen? Kan men dat gewoon niet zo laten staan? Wij zijn allen al blij dat enkele van de amendementen van de heer Virgin en van ons zijn overgenomen. Wat de juiste betekenis van paternalisme betreft, zou ik zeer voorzichtig zijn.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hierop antwoorden. Wij aanvaarden het principe dat de heer Kreissl-Dörfler voorop stelt en dat landen niet gedwongen mogen worden om afval te aanvaarden dat zij eigenlijk niet willen. De amendementen die wij nu aanvaarden zouden het volgende effect hebben: als een land neen zegt, is dit een definitief antwoord en kunnen geen afvalstoffen naar dit land worden uitgevoerd; als een land ja antwoordt, kan dit wel; als een land niet antwoordt, kan het afval enkel uitgevoerd worden nadat het land van bestemming toestemming verleent voor elke lading afzonderlijk. Het land van bestemming zegt dus ofwel niets, zodat het afval niet kan worden uitgevoerd, of het zegt ja, zodat het afval wel kan worden uitgevoerd, of het zegt neen, zodat het niet kan worden uitgevoerd. De wensen van het betrokken land worden in alle gevallen gerespecteerd. Ik hoop dan ook dat de heer Kreissl-Dörfler bij nader inzien van oordeel is dat wij het principe hanteren dat hij wenst. Dit is helemaal niet paternalistisch. Wij dringen niemand iets op maar leggen een duidelijke basis voor een eerlijke procedure.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Milieuconvenanten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0224/97) van mevrouw Graenitz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over milieuconvenanten (COM(96)0561 - C4-0013/97).

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, bij het begin van mijn uiteenzetting over het voorstel voor de mededeling van de Commissie zou ik graag een persoonlijke opmerking maken. In de stad waar ik woon, heeft men de jongste jaren door middel van een vrijwillige overeenkomst meer dan 90 % van de emissies van schadelijke stoffen door de plaatselijke zware industrie kunnen uitschakelen zonder dat de bedrijven hebben moeten sluiten of hun productie drastisch hebben moeten beperken. Toch meen ik dat milieuconvenanten enkel als aanvulling op de milieuwetgeving mogen worden beschouwd en dat ze die niet kunnen vervangen. Ik zal dat nu aantonen.
Een half uur geleden hadden wij het over het vijfde milieuactieprogramma. Ook daarin wordt duidelijk gemaakt dat naast de milieuwetgeving nieuwe instrumenten moeten worden gecreëerd om daadwerkelijk tot een duurzame groei te kunnen komen. Ik meen dat wij die nieuwe instrumenten inderdaad nodig hebben. In mijn verslag verzoek ik de Commissie dan ook die nieuwe instrumenten duidelijker te omschrijven dan ze dat in de mededeling doet. Ik hoop dat de afgevaardigden mij hierin zullen volgen.
Ik vind het uiterst belangrijk de voor- en nadelen van een instrument te kennen om vervolgens de politieke beslissingen te kunnen nemen waar het zo kan worden aangewend dat het de duurzame ontwikkeling bevordert, het milieu ten goede komt en geen achteruitgang of vertraging veroorzaakt. Onder milieuconvenanten wordt alles en nog wat verstaan. Daarom is een nauwkeuriger omschrijving dringend vereist.
De voordelen zijn duidelijk. Men kan daarmee op maat gesneden maatregelen nemen en dynamischer, sneller en zeker ook goedkoper werken doordat de investeringen in de industrie beter op hun doel kunnen worden afgestemd. Men kan daardoor ook vermijden dat wetgeving voor concrete gevallen wordt uitgevaardigd. Belangrijk voor mij is ook dat men met milieuconvenanten op wettelijke regelingen kan vooruitlopen. Voorts kan men daarmee ook regionale problemen oplossen. Vrijwillige convenanten hebben echter ook een groot nadeel, dat volgens mij niet kan worden weggewerkt en waarmee men daarom bij de afweging rekening moet houden. Een vrijwillige convenant is een privaatrechtelijke overeenkomst tussen twee partijen. Een dergelijke privaatrechtelijke overeenkomst waarborgt geen doeltreffende wettelijke bescherming van derden, noch de individuele burger die met het convenant te maken heeft, noch de andere industriële ondernemingen die op dat gebied bedrijvig zijn. Ik meen dat het Europees Hof van Justitie dan ook terecht op dit belangrijke punt heeft gewezen en dat men daarmee, als men instrumenten wil creëren, altijd rekening moet houden.
Tijdens het debat zullen ongetwijfeld nog vele andere voor- en nadelen worden vermeld. Ik zou hier nog slechts op één enkel, volgens mij bijzonder belangrijk punt willen wijzen. Ik ben niet zeker hoe dit nadeel van een vrijwillig convenant kan worden weggenomen of eventueel in een voordeel kan worden omgezet. Ik heb het hier over de betrokkenheid van de bevolking, de transparantie. Op dat punt moet zeker nog een en ander gebeuren om de situatie te verbeteren. Het probleem van de zwartrijders moet beslist worden opgelost. Zwartrijders kunnen immers, zoals wij vooral bij overeenkomsten over afval hebben vastgesteld, alles doen mislukken doordat de kosten, als ze door minder bedrijven moeten worden gedragen, te hoog oplopen.
Ten slotte zou ik nog een laatste punt willen behandelen: om het milieubeleid te verbeteren moeten wij niet alleen de juiste instrumenten aanwenden, maar moeten wij ze ook op de juiste plaats gebruiken. Ik meen dat zeer vele lidstaten en regio's met deze milieuconvenanten goede resultaten hebben bereikt. Ik heb in verschillende lidstaten besprekingen gevoerd en moet zeggen dat vooral in Nederland de vrijwillige milieuconvenanten zo goed ontwikkeld zijn dat ze voor het milieu zeer positieve gevolgen hebben. Toch meen ik dat zowel de Commissie als de organisaties de nodige bevoegdheden missen. Daardoor staan wij, zoals de Commissie in het Groenboek over de levensmiddelenwetgeving zelf opmerkt, nog niet zeer ver.
Tot besluit dank ik de diensten van de Commissie en het Parlement voor de steun die ze mij bij de opstelling van dit verslag hebben verleend.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in een tijd van geldnood en begrotingsdiscipline heeft het milieubeleid het bijzonder moeilijk. Een doeltreffende milieuwetgeving veroorzaakt nu eenmaal aanzienlijke kosten. Hoewel milieuwetten op termijn renderen, hebben ze op dit ogenblik niet veel succes. Wij weten allen dat milieuregels onontbeerlijk zijn, ook al is daarmee niet altijd het laatste woord gezegd. Wij weten evenwel ook dat wij met regels niet kunnen volstaan.
Het Europees Parlement en de Commissie milieubeheer spannen zich al jaren in om nieuwe instrumenten te ontwikkelen en aan te wenden om het milieu beter te beschermen. Milieuconvenanten zijn in dat opzicht uiterst interessant. In vele van onze lidstaten heeft men daarmee al ervaring. Mevrouw Oomen-Ruijten, die uit Nederland komt en die hier vanavond graag had gesproken maar jammer genoeg verhinderd is, had zeker een aantal voorbeelden gegeven.
Vrijwillig gesloten convenanten kunnen ook positieve stimulansen geven. Ze stimuleren de verbeelding om het milieu op een heel andere manier te beschermen en problemen op te lossen of tenminste aan te pakken waarmee de wetgever geen raad weet of die hij verkeerd benadert. Zo rijzen bepaalde milieurisico's slechts in bepaalde lidstaten of bij bepaalde producenten. De oplossing van dergelijke problemen via wetgeving op het niveau van de Europese Unie zou veel meer rompslomp veroorzaken dan een milieuconvenant, dat een beperkt aantal betrokkenen zeer snel met elkaar kunnen sluiten.
Ook ik meen dat milieuconvenanten niet de plaats van de wetgeving kunnen innemen. Ze kunnen de wetgeving echter zeer goed aanvullen en, zonder dwang, de bereidheid stimuleren om het milieu beter te beschermen. Milieuconvenanten zie ik als overeenkomsten tussen industriële sectoren of ondernemingen en overheidsinstanties met het oog op het verminderen of voorkomen van milieuschade. Milieuconvenanten zijn ondertussen in een aantal gevallen een succesrijk instrument geworden, waarmee een industriële sector ook zijn imago kan bevorderen. Ondanks alle kritiek moeten wij tekortkomingen en zwakke plekken helpen aanwijzen en die, waar mogelijk, als eerste stap naar een latere wetgeving gebruiken.
In mijn streek heeft men het zogenaamde milieupact-Beieren gesloten. Dat beoogt de vermindering van de afvalproductie, een efficiënt energiegebruik en de bevordering van het milieubeheer, ook door de bedrijven. De milieu-audit was daartoe de aanzet en heeft er sterk toe bijgedragen dat duizenden bedrijven zich bereid hebben verklaard iets op milieugebied te ondernemen. Op het gebied van de branche-, materiaal- en productgebonden systemen moet echter nog iets gebeuren. Daar kunnen wij door middel van deze milieuconvenanten voor zorgen. Ik ben ervan overtuigd dat milieuvoorschriften en -verboden onvoldoende zijn om de problemen op te lossen. Ik meen evenwel dat de mededeling van de Commissie een goede aanzet is en dat wij in de Europese Unie alle mogelijkheden moeten benutten.

Eisma
Milieuconvenanten moeten heel voorzichtig benaderd worden en dat heeft de rapporteur mevrouw Graenitz ook gedaan in haar uitstekende verslag. Zij heeft de nadelen van de convenanten uitdrukkelijk naar voren gebracht en ook hele duidelijke en zeer strenge criteria geformuleerd waaraan convenanten moeten voldoen. Maar de voordelen zijn daardoor enigszins in de verdrukking gekomen. Mijn fractie heeft daarom een aantal amendementen aangebracht, zowel in de commissie als nu in het plenum. Want convenanten kunnen een heel bruikbaar instrument zijn, dat is evident. Mevrouw Graenitz haalt het zelf al aan en in Nederland hebben we er heel goeie ervaringen mee. Ook in andere lidstaten worden goeie ervaringen opgedaan met het instrument convenanten. Maar het moet onder de juiste omstandigheden worden toegepast en dan kan het echt een goeie bijdrage leveren aan het milieubeleid. Het past daarom uitstekend in het streven van de Europese Commissie om het aantal instrumenten uit te breiden. Er dient een mogelijkheid geschapen te worden voor lidstaten om door gebruik van convenanten wetgeving van de Europese Unie te implementeren. Onze amendementen behoeven daarom niet verder toegelicht te worden en ik hoop dat de rapporteur ze zal accepteren.
Voorzitter, vanmorgen hebben wij geluisterd naar de Commissie die een presentatie heeft gegeven van Agenda 2000. De milieuwetgeving van de Europese Unie zal een enorm struikelblok zijn voor het invullen door de toekomstige lidstaten van het acquis communautaire . Convenanten kunnen hierbij een rol spelen. In punt 18 van de resolutie is dat nu overgenomen: een convenant zou in de Centraal- en Oost-Europese landen investerende industrieën ertoe kunnen brengen nu al de milieuwetgeving van de Europese Unie in die landen na te leven. Ik zou graag van de commissaris willen weten wat haar reactie is op dat idee.

Blokland
Voorzitter, de mededeling van de Commissie over milieuconvenanten is een goed stuk werk. Uit de opsomming van praktijkervaringen met convenanten, achterin de mededeling, blijkt dat het instrument overal in Europa wordt toegepast, maar dat er grote verschillen zijn in de juridische status. Ik meen daarom dat er over die juridische status duidelijkheid moet komen.
Ik kan van harte instemmen met de eisen die de Europese Commissie aan een convenant stelt. Alleen als je strakke criteria voor de inhoud van een convenant vastlegt en als het een bindend juridisch karakter heeft is het instrument goed bruikbaar. Als dat gegarandeerd is, dan doet een convenant niet onder voor gedetailleerde wetgeving. Integendeel, het kan dan een veel effectiever instrument zijn om milieudoelstellingen te bereiken.
Daarom vind ik dat er in de ontwerpresolutie enkele paragrafen staan, die te negatief van toon zijn. Er wordt zelfs gezegd dat convenanten een "vertrouwenscrisis bij de burger" kunnen veroorzaken. Dat is mijns inziens wat te zwaar uitgedrukt. Ik denk dat het vertrouwen van de burger veel meer wordt geschaad als doelstellingen voor milieubescherming niet gehaald worden dan wanneer selectief met convenanten gewerkt wordt.
Het bezwaar, dat derden niet voldoende beschermd zouden kunnen worden, gaat bij een goede juridische vormgeving van het convenant niet op. Met de paragraaf die zegt dat convenanten nooit wettelijke voorschriften kunnen vervangen ben ik het daarom niet eens. Als maar duidelijk vaststaat welke artikelen van de richtlijn door een convenant kunnen worden geïmplementeerd en welke niet.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, het ene thema is dat van de milieuconvenanten in de Europese Gemeenschap, het andere dat van de milieuconvenanten op nationaal niveau. In Nederland bestaan sedert vele jaren meer dan honderd nationale, juridisch bindende convenanten. In het kleine, overzienbare Nederland leveren die goede resultaten op. In mijn veel groter land is de situatie met tachtig convenanten al een stuk moeilijker. Volgens mij vergen zulke convenanten de ondersteuning van een regelgeving op Europees niveau.
De Commissie heeft zich met dat thema beziggehouden. Ik stel met grote voldoening vast dat u zo dapper is te geloven dat u die vrijwillige convenanten vanuit Brussel mee kunt coördineren. Ik weet evenwel dat mijn eigen land meer dan honderd richtlijnen nog niet eens heeft omgezet. Hoe wil u dan vanuit Brussel op vrijwillige convenanten toezien? Die vraag zou ik u willen stellen.
Mevrouw Bjerregaard, ik zou graag willen weten hoe u voor vrijwillige afspraken en niet voor zelfopgelegde verplichtingen kunt ijveren hoewel u zeer goed weet dat u daarbij zelf geen rol kunt spelen. Bij mijn weten is de Commissie immers niet bevoegd vrijwillige overeenkomsten te sluiten.
Volgens mij ligt het initiatief voor deze aanpak elders. De Commissie spant zich in om Europese richtlijnen uit te vaardigen. De jongste twee jaar is op dit gebied weinig gebeurd. U gelooft nu dat u, door de grote deregulering naar de nationale regeringen toe, het milieubeleid via vrijwillige convenanten een dienst kunt bewijzen. Ik geloof dat niet. Een vrijwillig instrument is goed zolang het niet dient om niet-uitgevaardigde kaderrichtlijnen te vervangen. Dat mag niet gebeuren. Ik vind het belangrijk dat de Commissie een uitvoeriger en duidelijker kaderwetgeving voor de vrijwillige convenanten tot stand brengt. Dat moet in dit verslag duidelijker worden gezegd. Dan kan ik mij voorstellen dat vrijwillige convenanten op Europees niveau zin hebben. Op nationaal niveau vind ik ze echter zeer nuttig.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie milieu en de rapporteur, mevrouw Graenitz, voor het grondige werk en de evenwichtige toespraak die mevrouw Graenitz zo-even voor de plenaire vergadering heeft gehouden. Het probleem betreffende de milieuconvenanten met de industrie ligt moeilijk. De Commissie heeft haar mededeling daarom opgesteld na een uitgebreide raadpleging van de industrie, de nietgouvernementele milieuorganisaties, de NGO's dus, en deskundigen uit de lidstaten. Wij hebben ook deelgenomen aan conferenties over dit onderwerp.
Zoals mevrouw Graenitz ook vermeldde, vormen de milieuconvenanten een belangrijk element in het vijfde actieprogramma en is het een van de bruikbare politieke instrumenten. Ik vind het goed dat de ontwerpresolutie dit punt vernoemt. Milieuconvenanten moeten doorzichtig en betrouwbaar zijn, wat niet van alle vroegere of tot nog toe afgesloten overeenkomsten gezegd kan worden. De ontwerp-resolutie van het Parlement onderstreept terecht de noodzaak van doorzichtigheid en betrouwbaarheid. De aanbeveling van de Commissie moet garanderen dat toekomstige convenanten aan deze eisen voldoen.
Iedereen is het ermee eens dat algemene bepalingen in milieurichtlijnen in bepaalde gevallen door bindende milieuconvenanten ten uitvoer kunnen worden gelegd, terwijl bepalingen die zich tot individuele personen richten, in nationale wetgeving moeten worden omgezet. De meeste van deze punten worden ook genoemd in de resolutie die de Raad op 19 juni heeft goedgekeurd. Een aantal kwesties zijn controversiëler. Op basis van de besluiten en resoluties van het Parlement en van de Raad moet verder aan deze punten worden gewerkt. Laat mij er slechts drie noemen: de verhouding tussen wettelijke voorschriften en convenanten, de uitvoerbaarheid van de convenanten en hun toepassing in de Unie.
Een groot gevaar of misschien een gevaar dat alleen bij milieuconvenanten dreigt, is dat ze kunnen leiden tot een zogenaamde privatisering van het milieubeleid. Mijns insziens is deze privatisering niet zonder gevaar, wanneer er zich communicatiestoornissen tussen de privé- en openbare sectoren voordoen, of wanneer openbare autoriteiten niet in staat zijn hun standpunten erdoor te drukken met betrekking tot de uitvoerbaarheid of het economisch haalbare van een milieuconvenant. In beide gevallen kunnen de gevaren van een dergelijke privatisering vermeden worden door de wetgever bij de doelstelling te betrekken, bijvoorbeeld als onderdeel van een EEG-richtlijn.
De toepasbaarheid van de convenanten hangt nauw samen met hun juridische status. Wat de tenuitvoerlegging van richtlijnen betreft, is de juridisch bindende vorm ervan verplicht. Het moeilijkste probleem is waarschijnlijk in hoeverre en hoe convenanten op niveau van de Unie moeten worden toegepast. De heer Florenz heeft de aandacht op dit punt gevestigd. In haar mededeling van 1996 beschreef de Commissie de moeilijkheden die ontstaan wanneer dit instrument op EU-niveau wordt gebruikt. Anderzijds hebben wij al afspraken gemaakt met de industrie en deze hebben reeds vruchten afgeworpen. Reeds in 1989 sprak de Commissie bijvoorbeeld met de industrie af dat de aanwezigheid van chemische stoffen op de verpakking van was- en schoonmaakmiddelen vermeld moet worden. Deze maatregel werkt efficiënt en goed.
Uiteraard moeten we het eens worden over de manier waarop we in de toekomst verder zullen werken. Liever dan een zuiver theoretisch debat over een modus vivendi te houden, vind ik dat we pragmatisch te werk moeten gaan. Dit vereist dat de Commissie verslag uitbrengt over de bereikte resultaten en de opgedane ervaring en dat het Parlement deze rapporten ontvangt. Om af te ronden wil ik nog eens herhalen dat milieuconvenanten naar mijn mening een mogelijkheid vormen om het milieubeleid ten uitvoer te leggen, maar dat deze mogelijkheid slechts selectief en met grote behoedzaamheid gebruikt mag worden.

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, u pleit voor vrijwillig gesloten overeenkomsten. Ik vraag mij evenwel af wie op Europees niveau met de industrie, ook al gaat het om slechts vijf sectoren, een overeenkomst kan sluiten.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mevrouw Bjerregaard een juridische vraag willen stellen. Uit het debat in de commissie en ook hier is telkens opnieuw gebleken dat de rechtsstelsels in de verschillende landen te uiteenlopend zijn, dat het publiek- en het privaatrecht niet overal hetzelfde is, hoewel al onze rechtsstelsels op het Romeinse recht voortbouwen en dat onderscheid dan ook zouden moeten maken.
Ik zou u het volgende willen vragen. Als er een nieuwe mededeling komt en het Parlement opnieuw wordt voorgelicht, zou men, meer dan in deze mededeling, aandacht voor het juridische aspect moeten hebben. Zeer belangrijk is volgens mij immers de vraag hoe de zaak juridisch gefundeerd is.

Eisma
Er is een vraag gesteld en ik wou er graag een antwoord op hebben, en die vraag luidt als volgt: als we nu het convenant zouden kunnen gebruiken voor industrieën die investeren in Oost-Europa om daar dan de huidige milieuwetgeving zoals wij die kennen, ook echt toe te passen. Vindt ze dat een goed voorbeeld van het gebruik van convenanten op Europees niveau. Dat was mijn vraag.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, de eerste vraag was van de heer Florenz die wil weten met welke partij op Europees niveau eigenlijk convenanten kunnen worden afgesloten. Zoals de heer Florenz weet, verschilt dit van gebied tot gebied. Het zullen gebieden zijn die representatief zijn en waar de Europese organisaties de betreffende industrieën werkelijk vertegenwoordigen. Op andere gebieden zal dit dan weer niet het geval zijn en zal men geen convenant kunnen sluiten. Dit moet geval per geval bekeken worden. Het is juist om deze reden dat wij in onze mededeling en ik in mijn antwoord vandaag heb gezegd dat we een aantal goede ervaringen nodig hebben. Ik heb een voorbeeld van een succesvolle ervaring genoemd. Het Parlement weet dat er landen zijn die positieve ervaringen hebben met milieuconvenanten, maar dat de moeilijkheid er juist in bestaat te bepalen wie in hemelsnaam op Europees niveau een kijk heeft op de afzonderlijke gebieden. De heer Florenz heeft dit probleem aangekaart en we moeten hiervoor een concrete oplossing vinden.
Ik ben het ten volle met mevrouw Graenitz eens dat het instrument van de convenanten een groot aantal problemen oproept en dat is ook de reden waarom wij daarover een mededeling hebben voorgelegd. Wij weten dat er landen zijn die goede ervaringen hebben, waarop ook de heer Eisma heeft gewezen. Wij hebben op de bijeenkomsten van de Raad hetzelfde gehoord. Andere landen zoals het land waar ik vandaan kom, maken geen gebruik van dit instrument. Dit wil zeggen dat wij het moeten uittesten in de gebieden waar we het zinvol achten, om te zien welke mogelijkheden het biedt. We moeten in elk geval de juridische situatie alsook de representativiteit onderzoeken, voor we met de zaak verder gaan.
De heer Eisma wil ik meedelen dat we het probleem met Oost- en Centraal-Europa in onze mededeling helemaal nog niet hebben aangeraakt. Ik wil mij voorlopig liever niet vastpinnen op een of andere formulering in hoeverre wij dit instrument kunnen gebruiken. Hier zal de moeilijkheid zich allicht nog meer concentreren rond de vraag wie namens anderen kan instaan voor de naleving van een dergelijk convenant. Anderzijds wijs ik de mogelijkheid om dit instrument te gebruiken niet graag af en laat ik deze vraag in het debat dan ook liever open. Wij hebben deze kwestie gewoon nog niet bekeken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Topconferentie  "Planeet Aarde"  van de UNGASS
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de topconferentie "Planeet Aarde" van de UNGASS te New York.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, drie weken geleden kwamen staats- en regeringsleiders van over heel de wereld bijeen in New York voor een bijzondere top van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met de bedoeling de vooruitgang op het gebied van duurzame ontwikkeling te evalueren. Het ging uiteraard over de vooruitgang die sinds de Conferentie van Rio over milieu en ontwikkeling in 1992 was geboekt. De voorzitter van de Commissie, Jacques Santer, vertegenwoordigde de Europese Unie en tot mijn verheuging behoorden ook twee leden van het Europees Parlement als waarnemers tot de EU-afvaardiging. Over het algemeen waren de verwachtingen van deze topconferentie hoog gespannen. Vooral de EU koesterde hoge verwachtingen en het Europees Parlement speelde een belangrijke rol bij de opstelling van de ambitieuze agenda van de EU, met name door de resolutie van 14 maart. In hoeverre zijn de ambities van het Parlement ingelost? De pers heeft de algemene resultaten nogal negatief beoordeeld, hoewel ze de leidende rol van de EU erkend heeft. Ik ben ervan overtuigd dat de EU de grootste lof verdient voor de positieve resultaten die ondanks alles werden bereikt en daarom wil ik een wat genuanceerder beeld van de situatie geven.
Ten eerste werden bij de behandeling van nieuwe thema's goede resultaten bereikt. De topconferentie bood de noodzakelijke ruimte om nieuwe thema's te behandelen, waarop het Europees Parlement in zijn resolutie van maart had aangedrongen. Het Parlement drong er tevens op aan dat de EU in New York de leiding zou nemen. Dit deed ze ook met twee nieuwe initiatieven. Met het eerste initiatief willen we de steeds ernstiger wordende problemen betreffende de schaarsheid van zoet water aanpakken. De bedoeling van het tweede is het duurzaam gebruik van energie te bevorderen. Beide initiatieven zijn vermeld in de eindbesluiten van de bijeenkomst, waarin ook de principes en het tijdschema voor de concrete stappen die de Commissie voor Duurzame Ontwikkeling, CSD moet zetten, zijn opgenomen.
Een ander gebied waar we ons doel niet hebben bereikt, maar dat sommigen toch als een gedeeltelijk succes beschouwen, betreft de bossen. De EU drong er sterk op aan dat de topconferentie onderhandelingen zou beginnen over een bossenconventie. Dit was echter niet mogelijk wegens verzet van de VS, Brazilië en bepaalde invloedrijke NGO's. De topconferentie heeft een intergouvernementeel forum opgericht, dat de mogelijkheden voor een conventie moet nagaan en zijn bevindingen in 1999 aan de CSD moet voorleggen. Op basis daarvan moet de CSD in het jaar 2000 een beslissing nemen of, en eventueel hoe, een dergelijke conventie opgesteld moet worden. Voorts bestaat er een consensus over de uitvoering van de aanbevelingen van het intergouvernementele panel inzake bossen en over de noodzaak om het behoud en duurzaam beheer van bossen in andere fora te stimuleren, onder andere de conventie inzake biodiversiteit. Wij hebben duidelijk gemaakt dat de EU hard wil werken om de voorstellen van het panel ten uitvoer te leggen en om over de bossenconventie eensgezindheid te bereiken.
Nu kom ik bij de gebieden waar de topconferentie van de VN de verwachtingen niet heeft kunnen inlossen. In de resolutie van het Parlement van 14 maart staat dat zowel de klimaatveranderingen als de financiering van de duurzame ontwikkeling prioritaire taken zijn. Wat de klimaatveranderingen betreft, was het resultaat ondanks de inspanningen van de Unie weinig bemoedigend. In de tekst wordt weliswaar melding gemaakt van de noodzaak om "aanzienlijke" beperkingen van de emissies door te voeren en in die zin is deze tekst iets beter dan de Denvertekst. De toespraak van president Clinton bevatte ook bemoedigende elementen. Hij uitte zijn bewondering voor het standpunt van de EU en kwam iets dichter bij onze meer progressieve houding door toe te geven dat de Verenigde Staten de klimaatveranderingen tot nog toe niet ernstig genoeg hadden genomen. De president kondigde ook aan dat hij stappen zou ondernemen om het congres en de Amerikaanse bevolking te overtuigen van de noodzaak om de emissie van broeikasgassen drastisch te beperken. De EU moet nu echter verder druk uitoefenen op de VS en andere partners zoals Japan, omdat dit land een grote verantwoordelijkheid draagt als gastheer voor de komende conferentie in Kyoto. Wij moeten doen wat we kunnen om de landen in kwestie tot een duidelijk standpunt te dwingen. Het zal ons de mogelijkheid bieden om op de voorbereidende bijeenkomsten van de Kyotoconferentie ernstige onderhandelingen over de beperkingswaarden te starten.
Wat de financieringsproblemen tenslotte betreft, bekrachtigde de EU als eerste de Rio-doelstellingen. De EU probeerde voorts te bemiddelen tussen de harde lijn van de VS en Japan enerzijds en die van de G77-landen anderzijds. Ze stelde met name voor dat de deelnemers zouden beloven de dalende trend op gebied van officiële ontwikkelingshulp weer om te keren en op intergouvernementeel niveau een procedure op gang te brengen om vernieuwende financieringideeën uit te wisselen. Deze voorstellen waren voor sommigen te ambitieus, voor anderen gingen ze daarentegen niet ver genoeg. De slottekst over ontwikkelingshulp gaat uiteindelijk niet verder dan de Agenda 21 en is een herhaling van de loze belofte van de geïndustrialiseerde landen om 0, 7 % van hun BNP aan ontwikkelingshulp te besteden.
Wat biedt ons dit aan mogelijkheden voor de toekomst? Ten eerste hebben wij voor de komende vijf jaar een goed werkprogramma voor de CSD en voor het jaar 2002 nog een topconferentie Rio+10 gepland. Tot dan moet de EU zich inspannen om binnen de CSD concrete vooruitgang te boeken op de gebieden waarvoor zij het initiatief heeft genomen, met name zoet water en energie alsook binnen het nieuwe intergouvenementele forum voor bossen. Ten tweede moet de EU een strategie ontwikkelen om de zaken waarover in New York eensgezindheid bestond ten uitvoer te leggen. Ten derde moet de EU bepalen welke stappen ze onafhankelijk van de VN-processen kan nemen om de duurzame ontwikkeling in de wereld te bevorderen.
Laat mij een enkele opmerking maken over de resolutie die het Parlement heeft ingediend en over het toekomstige werk. Over het algemeen ben ik het eens met de inhoud van de resolutie in kwestie. Dat ik de resolutie vanavond vernoem, komt alleen omdat wij enigszins bezorgd zijn over de zeer sterke veroordeling, want zo kan men het bijna noemen, van China in artikel 10. Wij vinden dat we China moeilijk destructief kunnen noemen, ook al zijn we het met het Parlement eens dat we actief verder zullen moeten werken om China in sterkere mate mee te betrekken bij de vooruitgang op gebied van milieu.
De Commissie is voornemens om de Raad en het Parlement begin 1998 een mededeling voor te leggen over de communautaire tenuitvoerlegging van de resultaten van de topconferentie over de vorderingen op gebied van duurzame ontwikkeling in de wereld. Wij rekenen erop dat het Parlement in de toekomstige communautaire strategie een actieve rol zal spelen.

Pollack
Mijnheer de Voorzitter, de vijf jaar die verstreken zijn sinds de goedbedoelde resoluties van de Top van Rio in 1992 zijn gekenmerkt door een gebrek aan engagement in het Westen om de uitdagingen op het vlak van klimaatsverandering en milieu en ontwikkeling aan te gaan. Het consumptie- en gedragspatroon in de geïndustrialiseerde landen is niet veranderd en dit heeft uiteraard ook een lakse houding in het Zuiden aangemoedigd.
De Partij van de Europese Socialisten is bezorgd dat armoede en onderontwikkeling nog altijd tot de aantasting van het milieu leiden. De rijke landen zijn hun belofte om 0, 7 % van hun BNP aan ontwikkelingshulp en -samenwerking te besteden niet nagekomen. De cruciale schakel tussen duurzame ontwikkeling en milieubescherming ontbreekt dan ook nog altijd. Het is positief dat wij hier vanavond niet samen zijn om kritiek op de Commissie te spuien. Het is toch altijd anders wanneer wij hier met zo weinigen zijn en het allen eens zijn.
Maar de teleurstellende resultaten, die ondanks een krachtige leiding van de Europese Unie en in het bijzonder van de nieuwe Britse regering in het kader van UNGASS bereikt zijn, hebben onderstreept dat de kloof tussen de toezeggingen die in Rio inzake klimaatsverandering, financiering en waters en bossen gedaan zijn en de stappen die gezet zijn om deze verbintenissen na te komen enorm is. Maar de schuld mag niet volledig bij onze regeringen gelegd worden. Waar staan we nu? Wij kunnen in Europa tevreden zijn met onszelf en zeggen dat wij een vrij vooruitstrevende positie hebben ingenomen in UNGASS, dat wij geijverd hebben voor een wereldwijde bescherming van het milieu, duurzame ontwikkeling en een internationale taks op vliegtuigbrandstof en toegezegd hebben dat wij de uitstoot van broeikasgassen tegen 2010 met 15 % zullen verminderen. In vergelijking met andere deelnemers was dit uitstekend maar er wacht ons nog een drukke agenda voor Kyoto in december.
In feite moeten we de brokken lijmen en naar de volgende gelegenheid toewerken. De dringendste zaken zijn nog altijd de volgende: doelstellingen voor de uitstoot van broeikasgassen waarmee vooral de Verenigde Staten en Japan moeten instemmen, bescherming van de wouden en zoetwatervoorraden, ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen, de strijd tegen verwoestijning en de bescherming van de biodiversiteit. Dit staat allemaal nog op de agenda. En er zal voor geen enkele van deze kwesties vooruitgang geboekt worden wanneer we de tenuitvoerlegging van Agenda 21 niet versnellen en de samenhangende kwestie van openbare ontwikkelingshulp en de negatieve gevolgen van verkeerde steun niet aanpakken.
Wanneer we investeren in de verbetering van het milieu overal ter wereld investeren we tevens in banen en welvaart en de ministers van Financiën moeten hieraan dringend meer geloofwaardigheid verlenen. Bij de pogingen om overeenstemming over deze kwesties te bereiken moeten we ook in Europa orde op zaken stellen in eigen huis en de betrokkenheid van de verschillende delen van de burgerlijke samenleving waarborgen bij de uitvoering van duurzame ontwikkeling en milieu-opvoeding, zowel hier als in het Zuiden. Een van de manieren om dit te doen bestaat erin de steun voor plaatselijke Agenda 21-processen, die overal in de Europese Unie opduiken, op te voeren. Nu wij besparen op onze budgetten voor ontwikkeling, voor acties ter bescherming van de internationale wouden, voor stedelijke milieunetwerken en proefprojecten is het soms onduidelijk of onze daden wel overeenstemmen met onze woorden. Onze doelstellingen zijn uitstekend maar onze inspanningen volstaan niet. Wij moeten deze problemen nu aanpakken en hiervoor is een groter engagement en meer politieke bereidheid van al onze regeringen, onze industrietakken en onze ministers van Financiën nodig dan nu het geval is.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Bjerregaard, als vertegenwoordiger van het Europees Parlement heb ik met mevrouw Dybkjær de conferentie in New York bijgewoond. Ik moet zeggen dat ik mij al op die conferentie zelf erg ontmoedigd voelde. Jammer genoeg is op vele terreinen slechts weinig gebeurd. Toch vergen de problemen, zoals dat van het broeikaseffect, grote spoed. Wat het broeikaseffect betreft, stevenen wij op een ramp af.
Toch zijn er ook enkele positieve punten. In de eerste plaats was de Europese Unie tijdens de onderhandelingen inderdaad een drijvende kracht. Ondanks de verschillende opvattingen van de lidstaten moeten wij erkennen dat de Commissie en het voorzitterschap van de Raad de Europese Unie op de goede weg hebben gezet. Alle staatshoofden en regeringsleiders hebben constructieve taal gesproken. In de tweede plaats spelen ook de Verenigde Staten een minder kritische rol dan men de publieke opinie soms voorhoudt. In Denver waren de Verenigde Staten de booswicht. In New York heeft president Clinton zelf toegegeven dat de Amerikanen, die slechts 4 % van de wereldbevolking uitmaken, 20 % van de broeikasgasemissies veroorzaken en dat daarin verandering moet komen. Dat beschouw ik al als een vooruitgang. Wij weten allen hoe moeizaam het debat in de Verenigde Staten zelf verloopt. Voor de eerste keer heeft de Amerikaanse president nu het voortouw genomen.
Volgens mij is er geen alternatief voor onderhandelingen, ook op multilateraal niveau. De enige andere mogelijkheid is berusting. Wij kunnen tot de volgende generaties niet zeggen dat wij daarom niets hebben gedaan. Wij moeten de kans grijpen die Kyoto ons biedt. Wij moeten de druk op Japan opvoeren. Ik meen ook dat wij met de bijzondere situatie van de G77 rekening moeten houden. Men kan het oneens zijn over de formulering, maar het is inderdaad zo dat de AOSIS- en enkele ACS-landen, die inspanningen doen, in New York in de G77 geen enkele rol hebben gespeeld en dat grote landen zoals China en Saudi-Arabië de G77 in een verkeerde richting hebben gestuurd. Wij moeten in onze onderhandelingen met de ACS-landen dan ook op onze gezamenlijke belangen wijzen en duidelijk maken dat op dit terrein iets moet gebeuren.
Dat gaat natuurlijk alleen als wij ook kunnen laten zien dat wij als Europeanen onze verplichtingen op het gebied van de ontwikkelingshulp nakomen. Allen samen - Commissie, Raad en Parlement - moeten wij er ook tijdens de begrotingsdebatten in de Europese Unie op letten dat de kredieten voor ontwikkelingssamenwerking niet verder worden teruggeschroefd maar worden verhoogd. Voorts moeten wij werk maken van de bescherming van het milieu en van het klimaat. De invoering op internationaal niveau van een belasting op vliegtuigbrandstof is volgens mij een goed idee, maar wij moeten ons in Europa ook bezinnen over de vraag of wij - althans op Europees niveau en voor Europese vluchten - geen overbodige subsidie toekennen door diesellocomotieven bij de spoorwegen wel en vliegtuigen niet te belasten.
Wie zegt dat milieubescherming en vooral klimaatbescherming de levenskwaliteit doen dalen en de economische resultaten aanvreten, zou ik het volgende voorbeeld willen geven. Een kennis van mij heeft een tijdlang in New York gewerkt. Hij zegt dat men in New York in de zomer een trui aantrekt omdat het door de klimaatregeling te koud is en in de winter een ventilator gebruikt omdat de verwarming te hoog staat. Dat is voor mij geen levenskwaliteit maar energieverspilling.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor haar toespraak. Ik ben het grotendeels met haar en met collega Liese eens zowel wat de pessimistische als de optimische elementen betreft. Tevens wil ik eraan herinneren dat we destijds na de Conferentie van Rio ook niet al te enthousiast waren over het resultaat. Ook toen vonden we dat er teveel mooie woorden waren en te weinig daden. Achteraf hebben we echter vastgesteld dat Rio een goede conferentie was in vergelijking met andere topbijeenkomsten. De conventie inzake biodiversiteit kwam er onder andere tot stand en met Agenda 21 werd een proces op gang gebracht. Met Agenda 21 beschikken we over een gemeenschappelijke agenda voor de lokale en regionale werkzaamheden om het milieu te verbeteren. Plotseling is de afstand tussen Straatsburg en Johannesburg niet meer zo ver.
En dan is er vooral Rio+5. Vooraleer we alles te rooskleurig zien, moeten we er natuurlijk aan toevoegen dat we de vooropgezette doelstellingen helaas niet bereikt hebben. Op een aantal gebieden is het de verkeerde kant opgegaan en het ergste is uiteraard dat de ontwikkelingslanden de hulp niet krijgen die we hen hadden beloofd. Integendeel, de ontwikkelingshulp is de laatste jaren steeds meer gekrompen. Zoals de commissaris zei, zijn we er op de UNGASS in New York niet in geslaagd deze trend om te keren. Vertwijfeling brengt ons echter geen stap verder. We moeten de situatie van de positieve kant bekijken en beseffen dat het allemaal nog veel erger had kunnen zijn. Het was bijvoorbeeld veel erger geweest indien president Clinton donderdag niet zou zijn geweest en zich in zekere mate persoonlijk voor Kyoto zou hebben geëngageerd. Nu is het onze taak om de verplichtingen ten uitvoer te leggen. Hier moet de EU hem helpen en vooral wij als parlementsleden moeten het Amerikaanse congres onder druk zetten. Ik vind het ook positief dat besloten is om duurzame energie op te nemen in het werkprogramma van de CSD. Ik doe een oproep tot de EU om hier een actieve rol te spelen.
Bovendien was het goed dat de NGO's een grotere rol hebben gekregen. In Rio was het zo dat het onmogelijk was om zowel het officieel programma als de NGO's aan bod te laten komen, maar in New York liepen de NGO's en de parlementsleden en regeringsleiders door elkaar in het VN-gebouw. Er doen zelfs geruchten de ronde dat de VN de rol van de NGO's in het systeem bij de volgende hervorming zal formaliseren.
Dit brengt mij bij het laatste punt. Ik heb hierover ook een amendement ingediend, omdat het probleem in vergetelheid was geraakt. Het betreft de rol van de parlementsleden in heel het VN-systeem en vooral de samenwerking tussen de parlementsleden onderling, die verstrekt moeten worden. De ervaringen met het initiatief die het Nederlandse voorzitterschap in New York heeft genomen zijn goed, waarbij de dialoog zeer nuttig is gebleken. Ik denk dat we hiervan kunnen leren en ik verzoek de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, Tom Spencer, om dit op te pikken.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in Spanje hebben wij een spreekwoord dat zegt dat "in het land der blinden éénoog koning is" .
Ik zeg dit omdat de Europese Unie, zoals we eerder al gezien hebben in het verslag van mevrouw Dybkjær over het vijfde milieu-actieprogramma, de doelstellingen van 1992 inderdaad niet gehaald heeft. Toch stelde zij op de Top van New York voor dat de uitstoot van CO2 tegen 2010 met 15 % zou afnemen en dit tegenover de Verenigde Staten, die dit niet alleen niet voorstellen maar zeggen dat ze dit aan hun burgers zullen voorleggen, terwijl zij het meest vervuilende land ter wereld zijn: met 4 % van de wereldbevolking veroorzaken zij 24 % van de uitstoot van CO2 .
Ook in verband met een andere toezegging van de Agenda van Rio -0, 7 % voor de landen van de derde wereldbesteden de Verenigde Staten vandaag 0, 1 % aan ontwikkelingssamenwerking.
De Europese Unie haalt ook geen 0, 7 % maar toch gemiddeld 0, 3 %, al dient gezegd dat we zijn teruggevallen van 0, 35 %. De Europese Unie, die geen perfect voorbeeld is inzake milieubescherming, kan dus toch een voorbeeld vormen voor andere landen.
Mijns inziens zijn de opmerkingen van mevrouw Bjerregaard over zoetwater en hernieuwbare energiebronnen heel positief wanneer we er rekening mee houden dat 20 % van de wereldbevolking en één op twee Afrikanen niet over zoetwater beschikt. Maar zij heeft ons niet gezegd of financiële middelen voor deze agenda en dit tijdschema voorzien zijn.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het niet zo belangrijk is om zich af te vragen of de top van New York slechter of beter was dan de top van Rio en om te weten of de door ons ten uitvoer gelegde acties beter of slechter hadden gekund. Het is wellicht belangrijk om te zien wat de huidige situatie is in vergelijking met de situatie van vijf jaar geleden.
En op dat vlak zijn de verschillende parameters duidelijk. Wat het probleem van de genetische diversiteit betreft is er geen verbetering merkbaar. Men stelt vast dat vijf jaar na Rio er dagelijks 70 soorten verdwijnen. Men stelt vast dat de voedselproductie per menselijk individu op de aardbol afneemt; dat de drinkwaterbronnen per inwoner afnemen; dat de kloof tussen Noord en Zuid dieper wordt; dat de temperatuur van de aarde blijft stijgen en dat men over het algemeen in een wereld leeft die nog ondraaglijker is dan vijf jaar geleden. Dat is hetgeen belangrijk is. Heeft men in Rio dan eigenlijk besluiten genomen, heeft men instrumenten ingevoerd die ons hoop geven op een verbetering? Persoonlijk geloof ik van niet. Ik verwelkom echter de pogingen van de Europese Commissie en van de Europese Unie: het is een feit dat deze relatief belangrijker waren dan die van andere naties.
Er moet echter wel geconstateerd worden dat er een aanzienlijk verschil bestaat tussen het vastleggen van doelstellingen - zoals de Europese Unie gedaan heeft - en het zich verschaffen van de middelen om deze doelstellingen te bereiken. Laten wij het probleem nemen van de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Hoe zal men hierin slagen als in Amsterdam nog de unanimiteitsregel voor de CO2 -heffing geldt? Wat de bossen betreft, wat weerhoudt de Europese Unie ervan om interne maatregelen voor binnen de Europese Unie te nemen? Het is een goede zaak om een conventie te vragen maar er kan net zo goed collectief opgetreden worden binnen de Europese Unie ten gunste van een duurzaam bosbeheer. En tot slot is het een goed idee om een heffing in te voeren op het luchtverkeer en op kerosine. Waarom kan een dergelijke heffing niet ook worden toegepast op het interne transport in de Europese Unie? Ik geloof dat het de Europese Unie veel geloofwaardigheid zou verlenen als zij concrete maatregelen zou nemen. Zij zou deze dan ook kunnen voorstellen aan de anderen want wij zouden ons in een machtspositie bevinden.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, op een conferentie kan men altijd op verschillende manieren terugblikken. Met een conferentie gaat het zoals met het halfvolle of halflege glas. Het hangt ervan af hoe men de zaken bekijkt.
Deze conferentie verplicht de Europese Unie - de grootste groep industrielanden ter wereld met een grote rijkdom en een bevolking die veel kan en tot veel in staat is - de situatie op het gebied van de klimaatbescherming en de duurzame ontwikkeling te verbeteren, zowel in de Unie zelf als in de landen van de derde en vierde wereld en in de landen die spoedig tot onze Gemeenschap wensen toe te treden. Wij moeten ook geloofwaardig zijn en het goede voorbeeld geven. Dan kunnen wij tot de andere landen zeggen waarom het goed is aan een betere milieusituatie te werken en welke voordelen dat oplevert. Als wij een toekomst met een duurzame ontwikkeling, werk voor de mensen en een goede levenskwaliteit willen, moeten wij aan ons milieu werken. Volgens mij staat ons nog heel wat te doen, ook bij de voorbereiding van Kyoto. De weg naar Kyoto mag niet alleen met goede voornemens geplaveid zijn. Wij moeten daaraan ook hard werken. Als wij als Parlement, Commissie en Raad samen voorstellen formuleren die in Kyoto kunnen worden aangenomen en vervolgens kunnen worden uitgevoerd, kunnen wij ervoor zorgen dat het glas niet langer halfvol of halfleeg, maar voor alle mensen boordevol levenskwaliteit en toekomst is.

Van Putten
Voorzitter, ik denk dat ik het ook met de heer Liese eens ben dat een grote teleurstelling uitgesproken kan worden. Ik begrijp de positie van de commissaris die natuurlijk toch ook nog een aantal lichtpuntjes ziet, maar ik denk uiteindelijk dat we moeten concluderen dat er ongelooflijke traagheid is opgetreden en dat de VN opnieuw heeft laten zien dat het eigenlijk een bureaucratische machine is geworden waarbij landen komen invliegen, mooie verklaringen afleggen, vertrekken en wederom constateren dat er weinig of niets is bereikt. Wij kunnen ons uit het milieuoogpunt afvragen: moet het op die manier, ook met Rio zo doorgaan? Die vraag stel ik me niet vanzelf. Zie wat er gebeurd is. Bij het klimaat, dat is al genoemd, wél de uitspraak voor noodzaak van bindende, betekenisvolle en realistische doelen om daar toe te komen, maar geen maatregelen werkelijk concreet, dat komt pas in Kyoto. Als het dan al lukt, dan heeft men opnieuw een reis aangevangen.
Het hoofdstuk "bossen" , de vierde paragraaf waarin werd gevraagd om follow-up voor het intergouvernemental panel on forests , dat is tussen haakjes gezet. Gelukkig dan nog wel is er gepleit voor een nationaal bossenprogramma. En, ik lees het nu in het Engels: " remained including unnegotiated paragraphs dealing with legal instruments and difficulties mostly in the field means of implementation, official development assistance, finance mobilisation of the resources, etc...." . Terwijl tegelijkertijd de productie en de consumptie in het Westen hetzelfde is gebleven, gaat de ontbossing door en loopt ondersteunende ontwikkelingshulp, zoals u zelf al aangaf, zelf terug. O, 7 % wordt niet gehaald, nog erger, het loopt terug. De som van het kapitaal in de wereld van wat overheden op dit moment investeren in ontwikkelingslanden loopt terug en de private sector is in vijf jaar tijd verzesvoudigd. Zes maal groter dan de ontwikkelingshulp van staat en gezamenlijk, dát mag ook consequenties hebben. Er zijn geen successen. Ik denk dat we uiteindelijk moeten erkennen, en dat werd ook erkend in de tekst, dat op het gebied van financiële en technologische overdracht én op het terrein van capacity building , er is geen goed Nederlands woord voor, er een enorme achterstand is. De terugloop van ontwikkelingsinvesteringen én de schuldencrisis zijn de grote hinderpalen. Ik denk uiteindelijk dat, als ze dáártoe geen oplossingen vinden, wat mij betreft ze eigenlijk met het circus maar moeten ophouden. Ik ben misschien wat somber op dit uur, Voorzitter, ik hoop dat de commissaris nog een lichtpunt bij de hand heeft.

Bjerregaard
, lid van de Commissie. (DA) Mijnheer de Voorzitter, ik zal het debat op dit late uur niet nodeloos langer maken. Er zijn slechts enkele dingen die ik wil aanstippen naar aanleiding van mijn eerdere mededeling. Het eerste heeft te maken met toekomstige internationale conferenties, waarvan de belangrijkste die van Kyoto zal zijn, waarover verschillende sprekers het hebben gehad. Het is zonneklaar dat wij in het rijke deel van de wereld onze betrekkingen met de G77-landengroep zullen moeten verbeteren. Het is niet de eerste keer dat wij een ernstig meningsverschil vaststellen. Het is evenmin de eerste keer dat we tot het besluit komen hoe moeilijk het is om te argumenteren wanneer het over milieuproblemen gaat. Het is ook zeker dat de traditionele tegenstelling juist met betrekking tot de klimaatproblemen tot uiting zal komen, als we geen bijzondere inspanning doen. We zijn daar uiteraard toe bereid.
Mijn tweede opmerking is dat ik het eens ben met mevrouw Graenitz die zo lyrisch beschreef dat men zo'n conferentie als een halfvol of als een halfleeg glas water kan beschouwen. Mevrouw Van Putten zei iets dergelijks. Het is juist dat men geneigd is stil te staan bij alles wat niet is bereikt. Toch vind ik het verkeerd dit te doen. We moeten oog hebben voor de gemaakte vorderingen en voor de bereidheid die er blijkt te bestaan om het VNsysteem te hervormen. Alle argementen waarom de pogingen hiertoe in het verleden mislukt zijn, ken ik. Toch vind ik dat we elke inspanning in deze richting moeten steunen. Het verheugt mij evenveel als u hier vanavond in de plenaire vergadering dat we erin geslaagd zijn als samenwerkingsorganisatie en als Unie met een progressief milieubeleid naar buiten te treden, zodat we als één stem hebben kunnen spreken, wat hier reeds door anderen is aangestipt. Dit maakt ons allemaal verantwoordelijk. Het is niet gemakkelijk om naar Kyoto toe te werken, maar ik reken op dezelfde belangstelling en dezelfde goede wil als tot nog toe voor deze materie.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties over dit onderwerp ontvangen.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 24.00 uur gesloten)

