Gevolgen in de Europese Unie van het incident met dioxine in diervoeder (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie: Gevolgen voor de Europese Unie van de besmetting van diervoeder met dioxine.
John Dalli
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals u vast wel weet, is het nieuwe jaar begonnen met een ernstig incident wat betreft dioxinebesmetting van diervoeder in Duitsland. De diensten van de Commissie hebben de ontwikkelingen nauwlettend en in volledige samenwerking met de bevoegde Duitse autoriteiten in de gaten gehouden.
Ik ben reeds begonnen met het overwegen van mogelijke maatregelen die ervoor zullen zorgen dat ons kwalitatief hoogwaardig voedsel- en voederveiligheidssysteem nog efficiënter zal worden. Maar laat ik eerst beginnen met de feiten over het incident: het incident kwam aan het licht toen een fabrikant van mengvoeder de Duitse bevoegde autoriteiten op 22 december 2010 inlichtte, nadat hij de analyseresultaten van een laboratorium had gekregen, dat een monster niet in overeenstemming bleek te zijn met de EU-wetgeving na zelf uitgevoerde tests.
Tussen half november en half december van het afgelopen jaar heeft een biodieselfabrikant zeven consignatiezendingen vetzuren die bedoeld waren voor technische doeleinden aan een fabrikant van voedervetten verzonden die ook vetten voor technisch gebruik fabriceert. Dit laatstgenoemde bedrijf was tegelijkertijd een geregistreerde fabrikant van voedervetten; kennelijk vond er een versmelting van veredeld voedervet en technisch vet plaats. Vier van deze consignatiezendingen die in de tweede helft van november werden bezorgd, bleken later met dioxine besmet te zijn. De andere drie zendingen die in de eerste helft van december 2010 aan diervoederbedrijven zijn bezorgd waren niet besmet.
Maar totdat dit geverifieerd was, werden puur uit voorzorg alle consignatiezendingen als mogelijk besmet beschouwd en behandeld. In totaal is er bijna 2 300 ton aan mogelijk besmet voedervet aan 25 fabrikanten van diervoeder in Duitsland bezorgd. Er is geen voedervet buiten Duitsland geleverd.
Tussen de 100 000 en 200 000 ton diervoeder dat tussen de 2 tot 10 procent van het mogelijk besmette vet bevat, is aan ongeveer 4 800 boerderijen in Duitsland geleverd. Puur als voorzorgmaatregel zijn alle boerderijen geblokkeerd. Hun commerciële activiteiten zijn opgeschort. Het waren boerderijen voor legkippen, mestpluimvee, ganzen, varkens, melkkoeien, rundveeboerderijen en konijnenfokkerijen. Er zijn ook enkele leveringen van mogelijk besmet voeder voor broedkippen aan Frankrijk en Denemarken gedaan.
Geen voedsel van dierlijke oorsprong van de geblokkeerde boerderijen kan op de markt worden gezet tot de blokkade van de boerderijen is opgeheven. Dit kan alleen gebeuren wanneer door de analyseresultaten en onderzoek is verzekerd dat de boerderijen niet besmet zijn boven een niveau dat uitgaat boven het niveau dat in de EU-wetgeving wordt voorzien. Van deze 4 800 boerderijen die aanvankelijk zijn geblokkeerd, zijn momenteel nog steeds 939 boerderijen (voornamelijk gevogelte- en varkensbedrijven) geblokkeerd. Het blijkt dat sinds het incident is gemeld er geen besmet voedsel verhandeld of uit Duitsland uitgevoerd is, op enkele uitzonderingen na.
Uiteindelijk is uit de analyseresultaten gebleken dat de producten aan de EU-wetgeving voldoen. Dit is een voorbeeld van de effectiviteit van het traceerbaarheidssysteem van de EU en we zullen in dit opzicht waakzaam blijven.
Het gelukkige aspect aan dit incident is dat het waargenomen dioxineniveau in het voedsel waar de EU-grenzen zijn overschreden niet erg hoog is geweest, wat betekent dat er geen onmiddellijk gevaar voor de gezondheid van de consument wordt verwacht als gevolg van de kortdurende consumptie, zo die al plaatsvindt, van besmette producten.
Wat heeft de Commissie gedaan om dit incident in de hand te helpen houden? Mijn diensten hebben voortdurend contact onderhouden met de Duitse autoriteiten en hebben onmiddellijk alle informatie naar de lidstaten verspreid via het systeem voor snelle waarschuwingen over levensmiddelen en diervoeders. Zij hebben ook contact gehad met de bevoegde autoriteiten in derde landen en onze handelspartners een duidelijk beeld van het incident gegeven. Bovendien hebben ambtenaren van de Commissie een bijeenkomst gehad met belanghebbenden in de olie- en vettenindustrie om manieren te onderzoeken om de monitoring van dioxine in voedsel te versterken.
Ik heb op 6 januari persoonlijk contact opgenomen met de Duitse bondsminister van Voedsel, landbouw en consumentenbescherming, Ilse Aigner, en we hebben gesproken over wat er onzes inziens moet worden gedaan om in de toekomst een vergelijkbare besmetting en vergelijkbare incidenten te voorkomen. Vandaag heb ik opnieuw contact opgenomen met de Duitse minister, omdat ik bezorgd was over het recente nieuws van het afgelopen weekend dat een diervoederfabrikant geen volledige lijst van boerderijen had verstrekt die mogelijk besmet diervoeder hebben ontvangen, en onjuiste informatie had verstrekt met betrekking tot het gebruik van besmet voedervet in mengvoeder, hetgeen tot een blokkade van nog eens enkele honderden boerderijen heeft geleid.
Het gaat hier om een zeer ernstige schending van de EU-bepalingen inzake de voedselveiligheid. Laat ik duidelijk stellen: de Duitse autoriteiten zijn volop bezig om deze besmetting aan te pakken en doen hun best om deze dringend en afdoende af te handelen.
Men heeft mij geïnformeerd dat zij additionele testcapaciteit beschikbaar stellen, zodat dit in de kortst mogelijke tijd gedaan en afgerond wordt. Het is echter belangrijk dat er ook zo snel mogelijk wordt ingegaan op de bredere implicaties voor de aanpak van de veiligheid van het diervoeder op EU-niveau. Daarom zal een team van het Voedsel- en Veterinair Bureau de volgende week een bezoek aan Duitsland brengen om de Duitse autoriteiten bij te staan en om meer kennis en inzicht op te doen inzake de vraag hoe deze besmetting heeft kunnen gebeuren en hoe zij in de toekomst kan worden voorkomen. De Duitse autoriteiten zijn op de hoogte gebracht en zijn akkoord gegaan met dit bezoek. Ik weet dat we op de volledige medewerking van onze Duitse collega's kunnen rekenen.
Dit incident zal ook worden besproken tijdens de Landbouwraad die komende maandag 24 januari in Brussel plaatsvindt. Zoals ik reeds heb vermeld, denken wij momenteel over maatregelen na, ook in de wetgevende sfeer.
Het incident heeft duidelijk gemaakt dat het noodzakelijk is om de effectiviteit te garanderen van de nationale controlesystemen die het vertrouwen van alle EU-lidstaten en derde landen in onze maatregelen op het gebied van voedsel- en voederveiligheid schragen. Om deze kwestie aan te pakken onderzoek ik momenteel de mogelijkheid om een strikte scheiding in te stellen tussen de productie van vetten en oliën voor voeder en voedsel enerzijds en de productie van vetten en oliën voor technische doeleinden anderzijds, en ik overweeg de mogelijkheid van wettelijke eisen aan versterkte controles op dioxines in verschillende fasen van de voedselketens.
Ik heb er alle vertrouwen in dat deze maatregelen, wanneer zij eenmaal gesteund en aangenomen zijn, de noodzakelijke verbeteringen zullen brengen aan ons reeds solide voedsel- en voederveiligheidssysteem.
Albert Deß
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u hartelijk voor uw zakelijke weergave van het dioxineschandaal in Duitsland, mijnheer de commissaris. Ik ben woedend, ook in mijn hoedanigheid als boer, dat we telkens weer met dergelijke schandalen worden geconfronteerd waarbij de oorzaak blijkbaar in nalatigheid, maar ook in criminele handelingen moet worden gezocht. We kunnen nog zoveel wetten en verordeningen invoeren - we hebben in Europa de strengste wetgeving op het gebied van de levensmiddelenproductie en de laagste drempelwaarden voor bestanddelen die gevaarlijk kunnen zijn voor de gezondheid van de consument -, toch kunnen we dergelijke gevaren niet geheel uitsluiten.
Daarom moet ervoor worden gezorgd - en dat valt onder de bevoegdheid van de lidstaten - dat telkens wanneer uit een gerechtelijk onderzoek naar voren komt dat er sprake is van criminele handelingen, de strafmaat duidelijk hoger uitvalt. Mensen die dergelijke feiten plegen, mogen er niet met een boete vanaf komen, maar moeten een gevangenisstraf krijgen. Zulke mensen moeten worden opgesloten, zodat ze niet nog meer ellende kunnen aanrichten.
Commissaris, ik ben erg blij dat u hebt verklaard dat de Duitse autoriteiten in dit verband de nodige stappen hebben ondernomen - die indruk had ik zelf ook. In Duitsland wordt er ten dele een hele heisa van gemaakt, die voorbijgaat aan de kern van de zaak. We moeten overleg plegen om de toch al strenge voorschriften die bij ons van kracht zijn, aan te vullen waar dat nodig is.
U hebt nog een punt genoemd waarmee wij volledig instemmen. Ook ik ben ervoor - en ik spreek ook namens mijn fractie - dat we de productie van levensmiddelen en andere producten strikt scheiden, zodat een dergelijke vermenging onmogelijk is. U hebt onze steun, mijnheer de commissaris, als het erom gaat onze voorschriften verder te verbeteren zodat dergelijke schandalen in de toekomst nog doeltreffender kunnen worden voorkomen.
Ulrike Rodust
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter! Mijnheer de commissaris, ik ben enigszins verbaasd over uw uiteenzetting. Ik zie de berichtgeving in de pers - tenminste in Duitsland - iets anders. Ook ik ben ongelooflijk woedend dat er steeds weer sprake is van schandalen op het gebied van de voedselveiligheid. Dit kan niet door de beugel. Ik besef dat verordeningen en wetten alleen niet kunnen voorkomen dat op dit gebied criminele manipulatie plaatsvindt. Maar we moeten er alles aan doen om het de verantwoordelijken zo moeilijk mogelijk te maken. De Commissie moet de lidstaten verzoeken de strafmaat op dit gebied met de nodige urgentie te herzien. De moedwillige manipulatie en de nalatige behandeling van levensmiddelen en diervoeders mogen niet met alledaagse sancties worden bestraft. Vaak zijn de opgelegde boetes in vergelijking tot de behaalde winsten toch ook zo laag dat ze verwaarloosbaar zijn.
Bovendien is het van groot belang om het aantal overheidscontroleurs te verhogen. De actuele zaak in Duitsland maakt heel duidelijk dat het systeem van zelfcontrole zeer gebrekkig functioneert. Ik benadruk dat het beginsel dat de vervuiler ter verantwoording wordt geroepen in de gehele voedselketen - van voedertrog tot bord - consequent moet worden toegepast. De veiligheid van onze levensmiddelen begint immers bij de voedertrog.
Onschuldige mensen mogen niet de dupe worden van de criminele handelingen van anderen. Tot dusver is onduidelijk wie er opdraait voor de verliezen die de landbouwers als gevolg van het dioxineschandaal hebben geleden. Het failliet verklaarde verantwoordelijke bedrijf in ieder geval niet, daar valt geen cent meer te halen. Dit kán natuurlijk niet. Er moet worden overwogen een Europees fonds in te stellen waaraan alle producenten van diervoeders moeten bijdragen. De problemen die zich telkens weer met de voedselveiligheid voordoen, maken steeds opnieuw duidelijk dat we in de hele productieketen, zowel voor levens- als voor voedermiddelen, een volledige traceerbaarheid moeten waarborgen. In dit opzicht moeten de EU-verordening en de nationale wetgeving worden bijgesteld.
Corinne Lepage
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, in tien jaar tijd hebben we in Europa vier van dit soort gevallen gehad.
Hoewel we blij moeten zijn dat ons snelle waarschuwingssysteem goed heeft gewerkt, is het volstrekt onaanvaardbaar dat dit soort dingen kunnen gebeuren. De gezondheid van Europese consumenten mag niet de aanpassingsvariabele zijn in een systeem dat de voorkeur geeft aan kostenbesparing en dergelijke incidenten in wezen indirect aanmoedigt met zulke lage straffen.
En toch, commissaris, hebben we het vertrouwen van onze medeburgers nodig, dat weet u beter dan wie dan ook. Dus wat bent u van plan te gaan doen? U had het zojuist - en daar ben ik blij om - over een verplichting om de productie van industriële oliën en oliën bestemd voor voeding te scheiden. Dat moet een verplichting worden, commissaris, en niet alleen een mogelijkheid in het productieproces; op die manier kunnen we veel meer zekerheid verkrijgen.
Verder is het heel oneerlijk dat producenten op deze manier kunnen verklaren niet solvabel te zijn. Wat kunnen we doen, commissaris, om ervoor te zorgen dat dergelijke handelingen niet ongestraft blijven? Verantwoordelijk is nog altijd de beste bewaker van veiligheid.
Tot slot: wat bent u van plan te doen om het toezicht door de lidstaten te verbeteren? De waarschuwing werd bijna drie weken nadat deze oliën waren afgeleverd gegeven. Dat is natuurlijk niet de schuld van de Commissie, maar ondertussen is het wel een probleem voor de consument. Denkt u dat we de situatie op dit punt kunnen verbeteren, commissaris?
Martin Häusling
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, we kunnen constateren dat het vertrouwen van de consument weer een forse deuk heeft opgelopen en dat de consumenten zich natuurlijk afvragen wat de nationale autoriteiten en de EU nu eigenlijk ondernemen om deze gifmengers aan te pakken. Anders dan u, mijnheer de commissaris, geloof ik niet dat er sprake is van een incident of van stom toeval. Ik ben van mening dat er inmiddels een heel systeem achter zit, dat bepaalde ondernemingen met het ondermengen van stoffen die niet in voedermiddelen thuishoren, miljoenen verdienen en elke aansprakelijkheid omzeilen, zodat de boeren en de consumenten met de gebakken peren zitten.
Dit moet het uitgangspunt zijn en we moeten ons natuurlijk afvragen of de controles wel op de juiste plekken worden verricht. Er zijn in Duitsland maar een handjevol bedrijven in de diervoedersector die met vetten werken. Waarom worden daar niet gerichte controles uitgevoerd? Waarom vertrouwt men op zelfcontroles en steekproefsgewijs verstrekte controlegegevens, die vervolgens door de overheid nog eens nagelopen moeten worden? We hebben dus in heel Europa een op risico gebaseerd toezicht nodig, en daarom vraag ik u, mijnheer de commissaris, wat onderneemt de EFSA op dit terrein? Gaat het hier alleen om een Duitse zaak, of zijn er in Europa meer gevallen, die misschien alleen nog niet ontdekt zijn?
Volgens mij zijn we het erover eens dat we een positieve lijst van toegelaten ingrediënten van voedermiddelen nodig hebben. We hebben strenge toelatingseisen voor bedrijven nodig, verplichte aansprakelijkheidsregelingen en een gescheiden productie en distributie. Maar volgens mij is het ook nodig - hier moet steeds weer op worden gehamerd - dat het roer op tal van beleidsgebieden drastisch wordt omgegooid. Uiteindelijk moet het voer voor de dieren namelijk afkomstig zijn van de weide, en niet uit industriële ondernemingen. De boeren moeten weten waarmee zij hun dieren voeren, en de consumenten moeten ook weten waar het voer vandaan komt. Daar moeten wij voor zorgen. Dit moet het uitgangspunt zijn van een landbouwhervorming die het een en ander terugdraait. Uiteindelijk draait immers de hele landbouwsector op voor de schade die door een paar criminele knoeiers wordt aangericht. Hier moeten we een stokje voor steken.
James Nicholson
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik voel heel erg mee met de situatie waarin veel Duitse boeren zich nu bevinden.
Ongeveer twee jaar geleden heb ik in Noord-Ierland hetzelfde meegemaakt, toen we een vergelijkbare exercitie hebben doorlopen. De mensen die het hier echt moeilijk hadden, waren de boeren, die er feitelijk op geen enkele manier iets mee te maken hadden. Ik geloof dat het woord "misdadig” hier genoemd is en er zijn mensen met criminele bedoelingen die hierbij betrokken waren. Wij moeten ons afvragen waarom zij dat doen en of zij het doen om een hoop extra geld te verdienen, zoals de heer Häusling zegt. Als dat zo is, dan zouden ze erom vervolgd moeten worden.
Maar wij moeten heel duidelijk maken dat niet degenen die voedsel produceren verantwoordelijk zijn. Degenen die het diervoeder leveren aan degenen die het voedsel produceren zijn verantwoordelijk. Wij moeten actie ondernemen tegen deze mensen om ervoor te zorgen dat het niet weer gebeurt en het vertrouwen van de consument herstellen. Ik begrijp heel goed waarom het vertrouwen van de consument op dit moment geschokt is. Zoals iemand zei, dit is al eens eerder gebeurd en het had niet opnieuw mogen gebeuren. Laten we niet simpelweg alles op één hoop gooien en met nieuwe wetgeving komen. Laten we wat we hebben ten uitvoer leggen.
Sabine Wils
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, vermalen, vermengen, vernachelen - de drie gouden regels van de voedermiddelenindustrie in Duitsland. Sinds 1999 was Duitsland het toneel van vijf dioxineschandalen. De Duitse diervoederproducenten en de levensmiddelenconcerns hebben blijkbaar lak aan de EU-richtlijnen en de nationale wetgeving, zolang zij maar met goedkope levensmiddelen vette winsten kunnen maken. In Duitsland wordt een harde concurrentieslag gevoerd om de laagste prijzen op de levensmiddelenmarkt. Voedermiddelen voor de intensieve veehouderij moeten daarom zo goedkoop mogelijk zijn. De overheid voert vrijwel geen controles uit bij de producenten van diervoeders en voedingsmiddelen. De overheid heeft de controles in toenemende mate aan de producenten zelf overgelaten en op gekwalificeerd personeel bespaard. Onder deze omstandigheden was het mogelijk dat met dioxine verontreinigde, afgewerkte technische vetten, afkomstig uit de productie van biodiesel, in de voeder- en voedingsketen terechtkwamen.
Het actuele dioxineschandaal had kunnen worden voorkomen als het vet vóór de verwerking in diervoeder op dioxine was onderzocht. Dan was de aanwezigheid van dioxine op tijd ontdekt. Nu worden echter weer talrijke consumenten aan nog meer dioxines blootgesteld. Tachtig procent van de dioxines die zich in het lichaam ophopen, wordt via dierlijke levensmiddelen - dus via vlees, melk en eieren - opgenomen. Foodwatch eist terecht dat producenten van diervoeders worden verplicht elke charge van een diervoederingrediënt vóór de verwerking in diervoeders te controleren op dioxines en pcb's. Ingrediënten die niet aan de grenswaarden voldoen, mogen niet in voedermiddelen worden gebruikt. Charges met een hoge concentratie giftige stoffen moeten aantoonbaar worden vernietigd. Alleen op die manier kan verder geknoei en ondermengen van schadelijke stoffen worden voorkomen.
Ook de laboratoria moeten ertoe worden verplicht overschrijdingen van grenswaarden te melden aan de toezichthoudende autoriteiten. Voor vlees moet met het oog op volledige traceerbaarheid een verplichte etikettering worden ingevoerd. De actuele en de vroegere levensmiddelenschandalen in Duitsland hebben laten zien dat routinecontroles door de overheid bij voederproducenten en veehouders absoluut noodzakelijk zijn. Hoe gaat u dat aanpakken, mijnheer de commissaris?
Peter Liese
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, de consumenten en de boeren moeten beter worden beschermd tegen onverantwoordelijk geknoei met voedermiddelen en voedervetten. Degenen die zich daaraan schuldig maken, moeten in heel Europa worden aangepakt. Een collega had het zojuist alleen over Duitsland, maar dioxineschandalen en soortgelijke schandalen hebben zich in het verleden helaas ook in andere lidstaten voorgedaan.
Het is nu de beurt aan het Openbaar Ministerie, want het gaat hier om criminele handelingen. Ik hoop dat de Duitse officieren van justitie en eventuele andere betrokken organisaties uit andere landen - naar verluidt is ook Nederland een deel van de keten - sneller werken dan hun collega's in Ierland. Daar zijn namelijk de verantwoordelijken voor een schandaal uit 2008 pas onlangs veroordeeld. Op dit vlak is een sneller optreden nodig.
Ik verzoek u dit schandaal - en het gaat inderdaad om een schandaal - in de juiste proporties te zien. De maximale dioxineconcentratie was vier keer zo hoog als de grenswaarde. Dat is erg, en we hebben niet voor niets uit voorzorg een waarde vastgesteld die niet mag worden overschreden. Maar deze drempelwaarde is bewust zo gekozen dat pas bij een honderdvoudige overschrijding sprake is van een blootstelling waarvan bij dierproeven kon worden geconstateerd dat zij blijvende schade oplevert. Het gaat dus niet om een acuut gevaar, het gaat om een voorzorgsmaatregel.
Bij het schandaal dat zich in 1999 in België heeft voorgedaan, werden waarden vastgesteld die 700 keer hoger waren dan de thans geldende Europese grenswaarde. Bovendien hebben we de belasting van het milieu door dioxine sinds 1990 door EU-maatregelen, zoals de wetgeving inzake chemische stoffen, strengere normen voor vuilverbrandingsinstallaties enzovoorts, tot een tiende verminderd. Toch moeten op Europees niveau maatregelen voor de voedingsketen worden getroffen. We hebben een dioxine-monitoring nodig, een gescheiden verwerking van vetten, dat wil zeggen Europese wetgeving inzake de zuiverheid van voedermiddelen, en een betere bescherming van de boeren, die er niets aan kunnen doen dat geknoei en criminele manipulatie in de voederketen steeds weer de kop opsteken.
Luis Manuel Capoulas Santos
(PT) Mevrouw de Voorzitter, het kan nooit vaak genoeg herhaald worden dat de Europese regelgeving voor de kwaliteit van levensmiddelen strenger is dan in enig ander deel van de wereld. Dat positieve beeld mag niet in gevaar worden gebracht; onze consumenten, de markten waarnaar we uitvoeren en onze producenten, die hard werken en veel investeren om die regels na te leven, eisen dat.
Als de recente dioxineverontreiniging in Duitsland in een ander deel van de wereld had plaatsgehad, zouden we daar waarschijnlijk nog niet eens kennis van hebben genomen. De gebeurtenis heeft daarentegen plaatsgehad in de Europese Unie. Wat in Duitsland is gebeurd is onaanvaardbaar en moet tot op de bodem worden uitgezocht. Dat betekent dat er ook duidelijkheid moet komen over de vraag wie de verantwoordelijke daders zijn van wat naar het zich laat aanzien een misdrijf is en geen ongeval.
De bron van de verontreiniging schijnt nog niet volledig duidelijk te zijn en dat bevreemdt mij ten zeerste. Het is nog niet duidelijk vastgesteld in hoeverre de Duitse autoriteiten verantwoordelijk zijn voor eventuele lacunes in de controle. Het schijnt dat het voorval bekend is geworden door een mededeling van het bedrijf zelf en niet ten gevolge van controleactiviteiten van de autoriteiten.
Het is nog niet vastgesteld wie de verantwoordelijken zijn en de ernst van de situatie vereist een objectief onderzoek door de Commissie teneinde opheldering te verschaffen.
Britta Reimers
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, beste collega's, de actuele dioxinezaak is meer dan een schandaal. De mensen in Europa wordt hiermee een spiegel voorgehouden. Hoe lang klagen we er al niet over dat in de landbouwsector een extreme prijzen- en concurrentieslag woedt die wordt aangewakkerd door het onstilbare verlangen naar steeds goedkopere levensmiddelen?
Deze prijzen- en concurrentieslag gaat veel verder dan een gewone mededinging. In deze situatie nemen steeds meer individuele marktdeelnemers hun toevlucht tot criminele middelen en praktijken. Daarvan worden we uiteindelijk allemaal de dupe. We kunnen weliswaar nog meer wetten en richtlijnen uitvaardigen, we kunnen nog meer controles tegen nog hogere kosten uitvoeren, we kunnen nog zwaardere straffen opleggen, maar door dat alles zullen we er niet in slagen de criminele praktijken die het gevolg van die harde strijd om het bestaan zijn, te overwinnen.
We moeten eindelijk de oorzaak van deze misstand aanpakken. Aan het verlangen naar meer en naar steeds goedkopere producten moet eindelijk een eind komen. Als landbouwster heb ik nu machteloos moeten toezien hoe dergelijke criminele manipulaties door individuele marktdeelnemers direct voor onze deur plaatsvinden. Samen met mijn collega's uit de sector heb ik met angst en beven moeten afwachten wie er nu weer aan de beurt is en zonder zijn toedoen in dit schandaal verwikkeld wordt.
Daarom vraag ik de commissaris: wat gaan u en uw collega's ondernemen opdat levensmiddelen weer meer worden gewaardeerd? Ik zie uit naar uw voorstellen, maar het hoofdprobleem zult u niet kunnen oplossen.
Bart Staes
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, dit schandaal geeft me een echt een déjà-vu-gevoel, want de crisis verloopt inderdaad bijna identiek als twaalf jaar geleden in België. Al te veel incidenten toonden de afgelopen tien jaar aan dat er in de sector van de oliën en de vetten in de diervoedersector nogal wat actoren rondlopen die vanuit een gewetenloze hebzucht en op criminele wijze bereid zijn fraude te plegen, fraude ten nadele van het inkomen van boeren en boerinnen, fraude ten nadele van de gezondheid van consumenten. Dat is onaanvaardbaar. Vandaar dat er dus inderdaad nood is aan een soort stresstest voor de bestaande wetgeving. Ik hoop dat de landbouwraad daarop zal ingaan.
Maar er is ook nood aan controle en toezicht. Binnen de sector is er nogal wat autocontrole. Welnu, op iedere vorm van autocontrole moeten strengere extra controles door de nationale overheden worden uitgevoerd. Dat moet gebeuren in een goede ratio. Ten tweede vind ik ook dat er meer controle moet komen van het Food & Veterinary Office in Ierland. Er moet meer controle op de controle komen. Ik heb gelezen dat er in de afgelopen tien jaar maar drie missies hebben plaatsgevonden door het FVO. Dat is te weinig, dat aantal moet omhoog. Commissaris, wilt u het FVO instructies geven om het aantal missies ter zake van dioxineproblemen op te voeren.
Jaroslav Paška
namens de EFD-Fractie. - (SK) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie heeft in de loop der jaren een enorm complexe structuur van verschillende regels en reguleringen gecreëerd die bij het publiek de indruk moeten wekken dat de Europese Unie zorg draagt voor de zuiverheid en kwaliteit van ons voedsel. Om deze indruk te versterken heeft zij een kwantum aan verschillende deskundigen, controleurs, veeartsen en ambtenaren in dienst genomen en een fijnmazige institutionele structuur tot stand gebracht om een soort Europese voedselkwaliteit te garanderen.
Dames en heren, nu zien we hoe goed dat werkt. Europa wordt overspoeld met ernstig besmette levensmiddelen en ons bureaucratische apparaat weet zich daar duidelijk geen raad mee. Om de ernst van de zaak in te zien moeten we eerst beseffen wat ons door gesjoemel met voedsel is voorgeschoteld.
In wetenschappelijke kringen worden dioxinen beschouwd als de giftigste chemicaliën die de mens ooit heeft geproduceerd. Ze behoren tot de meest kankerverwekkende stoffen, maar verlagen ook de weerstand op celniveau en hormonaal niveau, verhogen de kans op infecties, verlagen de vruchtbaarheid, verhogen de kans op een miskraam, veroorzaken disfunctioneren van de eileiders, complicaties bij de bevalling, verhoogde zuigelingensterfte, stoornissen in de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel, pathologische mutaties van steroïde hormonen en receptoren, enzovoort.
Ze worden niet afgebroken. Ze worden opgeslagen in het weefsel van levende organismen en de Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat als een hoeveelheid dioxine met een omvang van één rijstkorrel direct in de voedselketen terecht komt daarmee de jaarlijkse limiet wordt bereikt voor één miljoen mensen.
We zijn er nu bovendien achter gekomen dat het Duitse bedrijf Harles and Jentsch dioxine heeft toegevoegd aan diervoeder en vanaf maart 2010 tegen de drie duizend ton met dioxine besmet vet op de markt heeft gebracht. Volgens de huidige informatie zijn er besmette eieren naar Nederland en Groot-Brittannië geëxporteerd en besmet vlees naar Frankrijk en Denemarken.
Commissaris, ik wil u daarom vragen waarom een bedrijf dat diervoeder levert aan duizenden boeren niet geregistreerd staat in het voorgeschreven controlesysteem? Hoe verloopt de samenwerking met overheidsinstellingen in Duitsland als een bedrijf diervoeder kan produceren zonder dat het geregistreerd staat in het controlesysteem? Hoe verliepen de veterinaire controles op boerderijen als er bij de controles van maart tot en met december vorig jaar geen besmet voedsel is gevonden? Dames en heren, hoe zit het met de verwijdering van deze levensmiddelen? We hebben het hier over de verwijdering van eieren en vlees en wat ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Janusz Wojciechowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, we hebben hier te maken met een schandaal, maar schandaal lijkt me te zwak uitgedrukt. Dit is een grote bedreiging voor het leven en de gezondheid van duizenden mensen. Ik hoop dat de schuldigen zullen worden geïdentificeerd en op gepaste wijze gestraft, maar ik hoop ook dat deze zaak ons zal doen nadenken over het landbouwmodel dat in de Europese Unie is gecreëerd. De landbouw is een industrie geworden. We hebben geen veeteelt meer, maar vleesproductie. We hebben grote kwekerijen, we hebben veevoederindustrie en we hebben dieren die worden gevoederd met veevoeder, en dat voeder bevat dioxines. Dat voeder bevat ook genetisch gemodificeerde bestanddelen die niet volledig zijn getest, en dit landbouwmodel werkt niet. Het is een model dat onze voedselveiligheid niet garandeert.
De oplossing zouden meer respect en eerbied zijn voor landbouwbedrijven, zoals we er nog in Europa, in Polen en in andere landen vinden, landbouwbedrijven die hun eigen veevoeder produceren. Dit moeten we ondersteunen.
Kartika Tamara Liotard
Commissie, al in maart 2010 wist het verantwoordelijk bedrijf dat het producten verkocht met gevaarlijk hoge dioxineconcentraties. Hoe kan het dat dat bij geen enkele overheidscontrole is gebleken, zodat er toen al maatregelen hadden kunnen worden genomen? Zijn de huidige mechanismen voor controle op onze voedselveiligheid eigenlijk wel voldoende? Blijkbaar niet, want dan had deze dioxinecrisis kunnen worden voorkomen.
Voedselschandalen volgen elkaar op. Niet alleen dioxinecrises, maar denk ook aan de kloonproducten die vorig jaar ongezien in onze winkels terechtkwamen. Regels zijn er genoeg, maar de controle op voedselveiligheid moet beter en frequenter worden uitgevoerd en bovendien moeten de uitkomsten van deze controles openbaar worden. Het gaat hier om de veiligheid van ons voedsel en om de gezondheid van onze burgers.
Bovendien roep ik de Commissie op om de gedupeerde boeren die zonder het te weten hun eigen vee vergiftigden, te steunen bij schadeclaims tegen de verantwoordelijke bedrijven.
John Stuart Agnew
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag een belang kenbaar maken: ik ben een Britse producent van eieren.
De verontreiniging met dioxine blijkt een gevolg te zijn van een verzuim om zich te houden aan de strengere verwerkingsnormen die nodig zijn voor diervoeder, in plaats van het minder veeleisende procedé dat wordt gebruikt om raapzaad om te zetten in biobrandstof. Het enthousiasme van de EU voor biobrandstoffen kan daardoor onbedoelde gevolgen hebben. Naar mijn mening is dit echter geen zaak voor de EU. Het zal niet worden opgelost door extra regelgeving - en die is al helemaal niet gewenst. De Duitsers hebben een probleem gedetecteerd, ze hebben ons ervan in kennis gesteld en ze nemen de benodigde maatregelen.
In het Verenigd Koninkrijk hebben we een uitgebreid kwaliteitsborgingsprogramma dat de Lion Code heet. Het dekt zowel de productie van diervoeders in de fabriek als de eierproductie op de boerderij, zodat ongevallen zoals dit zeer onwaarschijnlijk zijn. Als een van u dus staat op eieren van topkwaliteit, vraag dan om een 'Lion-ei', en Britse producenten zullen u dat graag leveren.
Michel Dantin
(FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik denk dat we allereerst blij mogen zijn, want we hebben het vandaag wel over een crisis, maar dat komt doordat dat ons systeem toch gefunctioneerd heeft.
We hebben het beste consumentenbeschermingssysteem ter wereld. Consumenten moeten dat nu niet vergeten. Het systeem heeft echter niet goed gewerkt en, voordat we weer een nieuw systeem bedenken, denk ik dat we eerst voorzichtig en uitvoering moeten kijken naar de redenen waarom het probleem pas zo laat ontdekt werd, en we moeten onszelf afvragen waardoor die vertraging heeft kunnen ontstaan.
Maar ik denk dat we niet alleen het misdrijf zelf moeten afkeuren, maar ons ook moeten afvragen waarom dit is gebeurd. Ik denk dat de landbouwsector en de agrovoedingssector door ons optreden streven naar lage kosten en strijden om de laagste prijzen aan de leveringskant, en we zijn niet langer beschermd tegen dit soort onaanvaardbaar gedrag.
Welnu, commissaris, bent u van plan om de straffen voor dergelijke acties te verhogen? Mijn tweede vraag is hoe wij onmiddellijke steun - en dan bedoel ik ook onmiddellijk - kunnen geven aan de desbetreffende telers. De marges zijn nu zo laag dat als sommige mensen niet heel snel steun krijgen, of zelfs maar voorschotten op bedragen die ze nog tegoed hebben, deze telers verdwenen zullen zijn tegen de tijd dat de procedure afgerond is met een snelheid die ik 'normaal' zou willen noemen.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mag ik de vorige spreker een vraag stellen? Hij zei dat het systeem in principe functioneert. Ik vraag me af of hij weet dat de praktijken niet door het systeem aan het licht zijn gebracht, maar dat consumenten tot de ontdekking van die praktijken hebben bijgedragen.
Verder zou ik de vorige spreker willen vragen of hem bekend is dat studies hebben aangetoond dat de burgers best bereid zijn om iets meer te betalen als zeker is dat het dierenwelzijn dan is gewaarborgd en de producten van hoge kwaliteit zijn.
Michel Dantin
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat het parlementslid dat een vraag stelde meer een opmerking wilde maken over een situatie dan dat hij mij een vraag wilde stellen. Blijkbaar weten we dat het systeem niet goed gewerkt heeft. Maar met het oog op de Europese consument wil ik benadrukken hoe nauwkeurig ons beschermingssysteem is. We kunnen de opmerking dat er niets gedaan is niet aan ons voorbij laten gaan, aangezien we de hoogste standaard ter wereld hanteren.
Paolo De Castro
(IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, net als andere sprekers voor mij wil ik op de allereerste plaats commissaris Dalli bedanken voor het feit dat hij vandaag hier aanwezig is om verslag uit te komen brengen over deze zaak, die zo veel onrust heeft veroorzaakt onder de Europese consumenten.
De volgende week zal ook de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die ik de eer heb voor te zitten, nog dieper ingaan op de gevolgen van dit ernstige incident. Hoewel Europa zich volop inzet voor voedselveiligheid, moeten er op het vlak van transparantie en controle de nodige inspanningen worden verricht om in de toekomst nieuwe gevallen van verontreiniging van levensmiddelen te voorkomen.
Ik herinner eraan dat het Parlement vorig jaar een initiatiefverslag heeft aangenomen over de kwaliteit van landbouwproducten. Maar ik wijs met name op de goedkeuring in eerste lezing door de plenaire vergadering van de verordening inzake de etikettering van levensmiddelen, waarmee de verplichte vermelding op het etiket van de herkomst van landbouwproducten wordt ingevoerd. Dat laatste voorstel vormt een belangrijke nieuwe ontwikkeling, die echter op 8 december in de Raad Volksgezondheid tot staan is gekomen. Wij zullen proberen in tweede lezing het voorstel opnieuw in te brengen, want het is een belangrijk doel met het oog op de bescherming van en de transparantie voor de Europese consumenten.
Het Parlement slaat dus de juiste richting in door duidelijk te maken dat het aan de kant van de consumenten staat. Laten we hopen dat ook de Raad en de Commissie zich op die manier opstellen.
Marit Paulsen
(SV) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij wat al is gezegd door een aantal van mijn collega's, namelijk dat de huidige wetgeving tot op grote hoogte werkt. Daar zit het probleem niet. Het probleem bevindt zich op het gebied van naleving, controle en sanctiestelsels. We hebben op het EU-niveau niet het recht om ons te bemoeien met sanctiestelsels, en we mogen niet vergeten dat, als we wetten vaststellen zonder er tezelfdertijd sanctiestelsels voor te hebben, we alleen grote hoeveelheden wetten vaststellen die geen enkel resultaat opleveren. Dat heeft geen zin.
De commissaris zei echter iets wat ontzettend belangrijk is. Ik was rapporteur voor de verordening die aan de basis ligt voor de controles van diervoeders. De commissaris vermeldde de strikte scheiding van grondstoffen die bedoeld zijn voor de voederindustrie en grondstoffen die bedoeld zijn voor technische doeleinden, in dit geval vet.
Mijn voorstel tien jaar geleden was om alle producten van twijfelachtige herkomst verplicht te kleuren. Ik vind het eerlijk gezegd bijzonder jammer voor de landbouwers die keer op keer geconfronteerd worden met de gevolgen van toxines in diervoeder zonder dat ze daar iets aan kunnen doen.
Licia Ronzulli
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik heb deze vraag meeondertekend, omdat ik van mening ben dat het van fundamenteel belang is om na het incident van de afgelopen weken een debat over voedselveiligheid te starten.
In hoeverre zijn de producten die miljoenen Europese burgers elke dag consumeren echt gezond en voedzaam? Zijn we er werkelijk zeker van dat de producten die bij ons op tafel staan veilig zijn? De kwaliteit van de grondstoffen is essentieel om de authenticiteit van het eindproduct te garanderen. Constante controle, van boer tot bord, is de enige manier om verontreiniging van levensmiddelen te voorkomen en onmiddellijk potentiële risico's op het spoor te kunnen komen.
Dit nieuwe incident in Duitsland bevestigt de noodzaak om voor alle producten - met inbegrip van verwerkte producten - de vermelding van de herkomst op het etiket verplicht te stellen, zoals de heer De Castro al heeft gezegd. We dienen het recht van de consument om de herkomst te weten van elk product dat hij koopt te beschermen. De voedselveiligheid van onze producten kunnen we alleen garanderen als alle marktdeelnemers daarvoor medeverantwoordelijk zijn.
Weliswaar bevat de bestaande Europese regelgeving al controles en procedures om ervoor te zorgen dat het voedsel dat bij ons op tafel komt geschikt is voor consumptie en de risico's tot een minimum zijn teruggebracht, maar nu moet het ons doel zijn dagelijks bij te dragen aan de verbetering van de productkwaliteit.
Ik ben er trots op dat het Italiaanse parlement morgen een wet zal goedkeuren waarmee de verplichte vermelding van de herkomst op het etiket wordt uitgebreid naar alle levensmiddelen waarvoor die regeling nu nog niet geldt. Eindelijk zullen we ook de herkomst weten van varkensvlees, lang houdbare melk, fruit, groenten en bepaalde softdrinks als sinas.
Ik hoop dat deze wet Europa zal inspireren. Ik zal me persoonlijk actief inzetten voor meer transparantie, informatie en bescherming van consumentenrechten. Dat zijn essentiële instrumenten om gezonde en authentieke voeding te bevorderen.
Marita Ulvskog
(SV) Mevrouw de Voorzitter, de belangrijke vraag is nu hoe we nieuwe schandalen en nieuwe risicosituaties kunnen vermijden. Het is goed dat de commissaris naar Duitsland gaat en het spreekt voor zich dat de Raad Landbouw de zaak moet bespreken. Het zou een schandaal op zich zijn geweest als de Raad dat niet had gedaan. Er is op dit gebied nog werk voor de boeg. We hebben strenge straffen nodig zodat de lidstaten beseffen dat ze in dit verband een besluit moeten nemen.
We moeten om te beginnen een einde maken aan de door de sector zelf uitgevoerde tests. Voor andere sectoren en bedrijven is het vanzelfsprekend dat onafhankelijke instanties toezien op de naleving van de wetgeving, maar voor de sector die het voedsel produceert dat we eten, geldt dat niet.
Het heeft geen zin om grootschalige landbouw, prijsconcurrentie of wat dan ook met de vinger te wijzen. Als consumenten willen we geen giftig voedsel eten. We moeten ervoor zorgen dat de consumenten worden geïnformeerd wanneer ze toch giftig voedsel eten en dat ze er bewust van worden gemaakt dat ze dat niet zouden hoeven te doen.
Antonyia Parvanova
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de verontreiniging in december in Duitsland waarover we het vandaag hebben, en de flagrante schending die we in onze voedselveiligheidsketen hebben gezien, hebben niet alleen de gezondheid van duizenden consumenten ernstig in gevaar gebracht, maar hebben ook resterende zwakke punten in ons systeem voor de traceerbaarheid van levensmiddelen aan het licht gebracht. Het is inderdaad meer dan zorgwekkend dat de Duitse autoriteiten, en de Commissie zelf, niet konden garanderen dat geen van de verontreinigde grondstoffen, zoals eieren, in de voedselketen terechtkomt doordat ze als ingrediënt worden opgenomen in bewerkte voedingsmiddelen.
Traceerbaarheid wordt heel vaak gezien als een last voor de voedingsmiddelenindustrie, maar zij blijkt cruciaal wanneer het aankomt op een noodsituatie zoals de situatie die vandaag wordt besproken, en zij moet als een eerste vereiste worden beschouwd in de bescherming van de gezondheid en veiligheid van consumenten. Ik wil de Commissie daarom twee vragen stellen.
In de eerste plaats: is de Commissie er nu zeker van en kan zij bevestigen dat geen van de verontreinigde eieren of enig ander getroffen product in de voedselketen terecht is gekomen, doordat ze zijn gebruikt in bewerkte voedingsmiddelen?
In de tweede plaats: is de Commissie voornemens om de maatregelen met betrekking tot de traceerbaarheid en informatieverstrekking te versterken, teneinde een optimale bescherming van consumenten in toekomstige voedselcrises met gevolgen voor de gezondheid te waarborgen?
Elisabeth Köstinger
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, de Europese consumenten zijn verontrust door het Duitse dioxineschandaal en eisen terecht de hoogste veiligheidsnormen en volledige traceerbaarheid bij de levensmiddelenproductie. Uiteindelijk is de reputatie van de landbouwsector in de hele wereld beschadigd door nalatigheid van de kant van diervoederconcerns. De Commissie moet het vertrouwen in de Europese landbouwproductie, die aan de hoogste kwaliteitseisen voldoet, dringend herstellen.
Het opsporen van alle verantwoordelijken en de beperking van de schade als gevolg van het Duitse dioxineschandaal vormen slechts een eerste stap. Er moeten snelle en grondige maatregelen worden getroffen om dergelijke praktijken van voederproducenten in de toekomst te voorkomen. De voederketen is geen afvalverwijderingsinrichting, en industriële afvalproducten horen niet thuis in diervoeders. Ik pleit voor strengere en uniforme Europese regels, met name met betrekking tot het vervoer. Zelfs een verontreiniging van voedermiddelen is ontoelaatbaar. Vooral moet echter absoluut worden gezorgd voor een volledige en grondige controle van dergelijke concerns. Geen enkele boer die meermaals per jaar wordt gecontroleerd, heeft begrip voor de huidige praktijk van het toezicht op de diervoederconcerns. Wel moet worden opgemerkt dat de zaak in kwestie door de verantwoordelijken zelf is aangegeven en zo aan het rollen is gebracht en dat de autoriteiten goed hebben gereageerd.
Vooral moeten we echter de aandacht vestigen op de gedupeerde boeren. Zij hebben dringend ondersteuning nodig; in geen geval mag de schade voor rekening van de boeren komen. Duizenden boerenbedrijven zijn in hun bestaan bedreigd. Afgelopen vrijdag zakte de productieprijs voor varkensproducten met 23 cent per kilo. Rond de jaarwisseling kregen de varkensmesters al een prijsdaling met 13 cent te verduren. De situatie wordt nog verergerd doordat in de afgelopen weken de voederkosten sterk zijn gestegen. Hier moeten snelle oplossingen worden gevonden. Het vertrouwen van de consument in landbouwproducten mag in geen geval op het spel worden gezet door winstbejag en nalatigheid.
Catherine Stihler
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals we hebben gehoord, is dioxine een gevaarlijke chemische stof, waarvan bekend is dat hij kankerverwekkend is, en in dit geval is deze stof in de voedselketen terechtgekomen, toen chemische stoffen die bestemd waren om te worden gebruikt in biobrandstoffen, per ongeluk werden gebruikt in diervoeder.
Enkele testresultaten van het Ministerie van Landbouw van de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein hebben laten zien dat het vet in het voeder 77 keer zo veel dioxine bevatte als de toegestane hoeveelheid. Het systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders is opgezet om Europese consumenten te beschermen tegen precies dit type verontreinigingen. Tegen de tijd dat de waarschuwing werd gegeven, waren al verontreinigde producten gedistribueerd door heel Duitsland en naar andere delen van de EU en waren ze zelfs al te vinden in Britse quiches, die uit voorzorg uit de schappen van de supermarkten zijn gehaald.
Dit is niet de eerste paniek rond dioxine. We hebben problemen gehad met mozzarella uit Italië, varkensvleesproducten in Ierland en rundvleesproducten in Noord-Ierland. Wat we van de Commissie willen weten, is waarom dit systeem voor snelle waarschuwingen opnieuw verzuimd heeft consumenten te beschermen, en wat de Commissie gaat doen om dit recht te zetten.
Spyros Danellis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, twaalf jaar na het dioxineschandaal met Belgisch veevoer is nu dioxine aangetroffen in veevoer in Duitsland, een land met een traditie op het gebied van discipline en betrouwbare instellingen. Dit betekent dat het controlesysteem niet voldoende strikt, gericht, transparant en objectief is en niet gepaard gaat met afdoende ontmoedigingen en sancties. Deze tekortkomingen moeten met een serieus besef van verantwoordelijkheid tegenover de consumenten worden opgeheven, met name in een tijd waarin de economische crisis mensen aanzet om hun toevlucht te nemen tot illegale oplossingen om de productiekosten te verminderen. Wij kunnen er niet op wachten, vooral niet onder ongunstige economische omstandigheden, dat de problemen zichzelf oplossen op basis van een systeem van ethische waarden. En natuurlijk, de consumenten moeten directe en volledige informatie hebben over de risico's waaraan zij blootstaan.
De Europese Unie gaat er prat op dat zij strenge voorwaarden heeft ingesteld voor het veiligstellen van de volksgezondheid, de bescherming van het milieu en dierenwelzijn. Zij moet echter ook de onbelemmerde toepassing ervan veiligstellen indien zij wil voorkomen dat haar beleid zich beperkt tot alleen maar ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ten eerste gaat het mijns inziens niet om een geval van nalatigheid, maar om een opzettelijke criminele handeling. Wat hebben we nodig? We hebben een paar belangrijke dingen nodig. In de eerste plaats een verplichte etikettering in de hele EU. Maar niet alleen de plaats van slachting moet worden aangegeven, maar ook de plaats van herkomst. De consumenten worden momenteel bewust om de tuin geleid. Uit studies blijkt overduidelijk dat de mensen best meer geld willen uitgeven. Maar ze willen dan wel volledig kunnen nagaan waar het product vandaan komt en welke herkomst het oorspronkelijk heeft.
Ten tweede hebben we strengere controles nodig. Tenslotte werd de zaak niet door levensmiddelencontroleurs of het Europees bureau voor de voedselveiligheid ontdekt, maar door het bedrijf zelf gemeld.
Ten derde hebben we een duidelijke scheiding nodig tussen vetten voor gebruik in levensmiddelen en vetten voor technische doeleinden. Ik onderschrijf de opvatting van Pythagoras, die het weer eens treffend heeft geformuleerd: "Alles wat de mens de dieren aandoet, komt weer op de mensen terug”.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, twee jaar geleden, in december 2008, hadden we een probleem in Ierland. Ik vraag me af wat de Commissie in deze twee jaar heeft gedaan om deze huidige crisis te voorkomen.
Ik heb een specifieke vraag: de autoriteiten van de lidstaten roepen om richtsnoeren van het directoraat-generaal Gezondheid en consumenten. Zij willen richtsnoeren en een workshop voor de regelgeving op het gebied van de voederhygiëne. Kunt u vanavond alstublieft toezeggen dat u hun zult geven waar ze om vragen?
Ik heb nog drie andere opmerkingen. We moeten heel duidelijk de producten met een hoog risico, de verwerkers met een hoog risico en de locatie en namen van de producenten met een hoog risico identificeren, en we hebben op zijn minst een volledige scheiding nodig van de producten die bestemd zijn voor de diervoederketen, en die bestemd zijn voor de voedselketen. Dat is geen hogere wiskunde.
Zoals anderen hebben gezegd, hebben we ook controles onderweg nodig, zodat we degenen opsporen die blijven proberen om uit winstbejag de regels te overtreden. Op kosten besparen is een loopje nemen met de zorgvuldigheid. Het probleem is dat het Europa miljarden euro's kost; het maakt het vertrouwen van consumenten kapot en ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Karin Kadenbach
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb geen romantische kijk op de landbouw, dat wil zeggen dat ik niet geloof in de reclameslogans over gelukkige kippen en gelukkige varkens, omdat ik elke dag heel andere ervaringen opdoe.
Toch geloof ik dat de consumenten in Europa er recht op hebben dat hun veilige levensmiddelen worden aangeboden. Daarom een eerste belangrijke eis: we hebben strengere controles en strengere sancties nodig. Maar volgens mij heeft de discussie hier vandaag ook aangetoond dat we een ander landbouwstelsel in Europa nodig hebben. Vandaag moet commissaris Dalli, die verantwoordelijk is voor Gezondheid, het hier bezuren. Met het oog op een hervorming van het landbouwbeleid moeten we juist ook lessen trekken uit dit schandaal en in de Europese landbouw voor een structuur zorgen die aan de ene kant aan de behoeften van de landbouw en de landbouwers voldoet, maar aan de andere kant ook de consumentenveiligheid waarborgt.
Ik dring er daarom op aan dat we echt lering trekken uit dit schandaal.
Richard Ashworth
(EN) Mevrouw de Voorzitter, we hebben in de loop der jaren een aantal van dit soort incidenten gehad. Ik had gedacht dat het belang van traceerbaarheid en kwaliteitsgarantie inmiddels goed zou zijn doorgedrongen en dat de structuren en voorschriften zouden zijn ingevoerd om incidenten zoals dit te voorkomen.
Dit doet een aantal zeer ernstige zorgen rijzen. Op de eerste plaats is het uiterst schadelijk voor het vertrouwen van consumenten in de voedingsmiddelenindustrie, en op de tweede plaats zijn het altijd de boeren die het onschuldige slachtoffer zijn. Het zijn altijd de boeren die onevenredig worden getroffen, in vergelijking tot de gevolgen voor de voedingsmiddelenindustrie.
Ik ben er redelijk gerust op dat de Duitse autoriteiten en de commissaris en zijn team, redelijke, passende en snelle actie hebben ondernomen, toen zij hoorden dat er een probleem was. Desondanks rijzen er een aantal zeer ernstige vragen - vragen over het gedrag van enkele sectoren van de voedingsmiddelenindustrie, waar duidelijk meer moet gebeuren op het gebied van de preventie, meer moet gebeuren op het gebied van de repressieve bevoegdheden, wanneer de gevolgen van deze actie ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, de ontdekking van met dioxine verontreinigende producten en de verspreiding van die producten in verschillende handelscircuits is een uiterst ernstige zaak.
Het spreekt vanzelf dat tot op de bodem moet worden uitgezocht wie verantwoordelijk zijn voor deze verontreiniging, wat de effecten ervan zijn en waar die producten terecht zijn gekomen. Tegelijkertijd moet dit incident leiden tot een grondige bezinning op het falen van het hele huidige regelgevingskader.
Hier hebben we een voorbeeld van de gevolgen van een gemeenschappelijk landbouwbeleid dat gericht is op de markt, intensieve op de export gerichte productiemodellen bevordert, de grote agro-industriële bedrijven begunstigt en kleine en middelgrote landbouwbedrijven en familiebedrijven ruïneert. Lokale productie en consumptie die een veel grotere traceerbaarheid kunnen garanderen worden onmogelijk gemaakt, terwijl die juist bevorderd zouden moeten worden.
Dit is een weer een voorbeeld van de noodzaak dat mede om redenen van volksgezondheid en veiligheid en kwaliteit van levensmiddelen het huidige gemeenschappelijk landbouwbeleid grondig hervormd dient te worden.
Marc Tarabella
(FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, er valt een zekere ergernis te bespeuren als het gaat om deze herhaalde crises, waarvan die in België in 1999, een crisis op zeer grote schaal die veel lijkt op die van de huidige crisis.
Wij hebben overduidelijk de strengste maatregelen ter wereld. Ik denk niet dat het nodig is om ze nog verder aan te scherpen. We moeten er alleen voor zorgen dat ze beter werken. Een van de eerste maatregelen die we waarschijnlijk moeten nemen is het verhogen van de straffen die deze criminelen krijgen, want het gaat in dit geval duidelijk niet om een toevallige stommiteit, maar om een georganiseerd misdrijf, dat is gepleegd door witteboordencriminelen die hun winsten optimaal willen vergroten.
Ten tweede zou een andere prioriteit het aanscherpen van de controles kunnen zijn, waarbij erop toe wordt gezien dat deze beter worden afgestemd op de mogelijke risico's. Ten derde, zoals mevrouw Stihler al zei, heeft het RAPEX-systeem, voor rapid exchange, dat normaal gesproken moet zorgen dat alle lidstaten gewaarschuwd worden voor een mogelijk risico, in dat opzicht welhaast zeker blijk gegeven van een paar zwakke punten.
Ik zou graag willen horen wat uw mening hierover is, commissaris.
Peter Jahr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, de Duitse voederindustrie beschikt over een goed systeem voor zelfcontrole. Dit systeem functioneert echter niet in het geval van criminele handelingen en criminele manipulatie. Wie opzettelijk en op onwettige wijze voedermiddelen vermengt met verboden stoffen, onttrekt zich ook doelgericht aan deze zelfcontrole.
Ter aanvulling van de uiteenzettingen van mijn collega's wil ik nog drie belangrijke gevolgtrekkingen noemen. Ten eerste hebben we meer overheidscontroles nodig. Ten tweede hebben we rapportageverplichtingen nodig met betrekking tot de resultaten van tests op diervoeders, die ook bij controles moeten worden overlegd. Ten derde hebben we hardere straffen nodig voor hen die strafbare feiten begaan. Het gaat hier niet om een futiliteit, maar om een opzettelijk misdrijf.
Tot slot wil ik er nog eens aan herinneren dat de landbouwers bij dit schandaal de ware gedupeerden zijn, omdat zij hun producten momenteel geheel niet of slechts met veel verlies kunnen verkopen.
John Dalli
Mevrouw de Voorzitter, als ik de geplaatste opmerkingen beluister - en ik wil hierbij iedereen bedanken die een bijdrage heeft geleverd aan het debat - moet ik denken aan alle kritiek die we ontvangen, niet alleen naar aanleiding van deze kwestie, maar op bijna alles wat wij als Europa doen; over de extra bureaucratie die we iedereen opleggen wanneer we regelgeving formuleren en bepaalde controleprocedures instellen. Consumenten, ondernemers en zakenlui beschuldigen ons er allemaal van dat wij obstakels opwerpen en zand in de raderen strooien.
Wanneer echter voorvallen zoals dit dioxineschandaal aan het licht komen, wordt onmiskenbaar duidelijk, zoals we vandaag hebben gehoord, dat bepaalde controlesystemen die op dit moment in gebruik zijn wel degelijk noodzakelijk zijn. We realiseren ons dan ineens hoe belangrijk ze eigenlijk zijn, en dat we ze met grote zorgvuldigheid moeten uitvoeren. Als consument zou ik, net als alle Europese consumenten, verre van gelukkig zijn als ik met een situatie als deze werd geconfronteerd, omdat daarmee ons vertrouwen in de veiligheid van Europese producten tot wankelen wordt gebracht. Bovendien vervult het me met kwaadheid dat dit is gebeurd doordat mensen bewust de wet hebben geschonden, en dat er dus geen sprake was van een onopzettelijke fout.
Zoals de laatste spreker net al zei, moeten we ons realiseren dat geen systeem kan functioneren als er criminaliteit in het spel is. Als er mensen zijn die de wet willen schenden kan onmogelijk worden gegarandeerd dat een systeem probleemloos en foutloos zal werken. Daarom moeten we onze uiterste best doen om te zorgen voor een onovertroffen veiligheidsnet met de fijnst mogelijke mazen, zodat deze criminelen er niet doorheen kunnen glippen.
In mijn eigen land houd ik mij sinds 1987 bezig met het opstellen van wetgeving. Die 23 jaar praktijkervaring heeft mij geleerd dat de grootste uitdaging niet ligt in het kiezen van de juiste clausules voor een stuk wetgeving; het gaat erom te bedenken op welke manieren die wet geschonden zou kunnen worden, en te proberen dat op voorhand al te voorkomen. Mijns inziens is dat ook de realiteit van de huidige situatie. We willen niet dat een voorval als dit zich nogmaals kan voordoen, en we moeten doen wat we kunnen om ervoor te zorgen dat ons systeem er in ieder geval toe in staat is degenen die proberen de regels die al zijn ingevoerd en de regels die we samen opstellen te omzeilen, direct in de kraag te vatten.
We kunnen alleen handelend optreden wanneer we weten wat er aan de hand is - niet als we daar geen enkel idee van hebben. In dit verband wil ik een opmerking plaatsen over het systeem voor snelle waarschuwingen. Ik geloof niet dat dit systeem niet heeft gewerkt - het werkte wel degelijk naar behoren, aangezien de informatie naar alle belanghebbenden is gestuurd zodra wij werden gewezen op de situatie. Daar is het systeem voor snelle waarschuwingen voor bedoeld, en in dat opzicht heeft het dan ook uitstekend gefunctioneerd.
Ook moeten we onze regelgeving verbeteren. Ik ben het eens met de opmerkingen van mevrouw McGuinness over het belang van het vaststellen van richtsnoeren en eisen met het oog op de strengst mogelijke controle van voedselketens met gezondheidsrisico's. Een van de dingen die we in dat verband proberen te doen, of zullen opperen, is dat we niet alleen moeten kijken naar bepaalde risicofactoren en niet moeten volstaan met een eenvoudige registratie van bedrijven, zoals in het geval van veevoederproducenten. In plaats daarvan moet er pas goedkeuring worden verleend nadat er bepaalde due diligence-procedures zijn doorlopen.
Nu moeten we ervoor zorgen dat we dit incident onder controle krijgen. Ik heb doorlopend contact met de bevoegde Duitse autoriteiten en ben ervan overtuigd dat zij alles doen wat in hun macht ligt, niet alleen om de situatie zo snel mogelijk te beteugelen en alle informatie te vergaren die noodzakelijk is om een duidelijk en volledig beeld te krijgen van de situatie, maar ook ten aanzien van de maatregelen die ze treffen.
Zo heb ik vernomen dat tegen de veevoederproducent die misleidende informatie heeft verstrekt door te beweren dat hij slechts aan tien landbouwbedrijven had geleverd terwijl dat er in werkelijkheid negenhonderd waren, al een procedure is gestart door het Duitse openbaar ministerie, aangezien het verstrekken van deze onjuiste informatie ernstige gevolgen had kunnen hebben. Ook kunnen we gerust zijn dat de producten die Duitsland heeft uitgevoerd, en die bedoeld waren voor de voedselverwerkende industrie, zoals eieren, zijn getest en dat daarbij slechts zeer lage concentraties dioxine zijn aangetroffen, aangezien ze in het voedselproductieproces zijn gemengd met producten uit andere landen.
Mijn spreektijd is verstreken dus ik sluit af met deze laatste opmerking. Ik ben het er ten volle mee eens dat we de strengst mogelijke straffen moeten opleggen aan diegenen die misbruik maken van het systeem. U moet echter begrijpen dat dit geen maatregelen zijn die we als Commissie kunnen opstellen of invoeren. Het is aan de lidstaten om te besluiten ze op nationaal niveau in te voeren.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Luís Paulo Alves
schriftelijk. - (PT) De Europese Commissie moet Duitsland en alle andere landen die betrokken zijn bij deze zaak, aansporen adequate maatregelen te nemen om de situatie recht te zetten, sancties op te leggen en te garanderen dat alle partijen die betrokken zijn bij deze dioxinecrisis zich volledig aansprakelijk stellen voor de omvangrijke schade die de landbouw en veeteelt, de verwerkende bedrijven en de consumenten is berokkend. Het feit dat bepaalde diervoederproducenten al sinds maart 2010 op de hoogte waren van deze dioxineverontreiniging zonder daarvan aangifte te doen bij de bevoegde autoriteiten, is volledig onaanvaardbaar. Daarom is het dringend noodzakelijk alle lidstaten en derde landen op zeer transparante wijze te informeren over alle details betreffende mogelijk verontreinigd voeder. Al het voeder dat niet voldoet aan de EU-wetgeving dient te worden opgespoord en uit de markt genomen. We moeten garanderen dat alle mogelijke maatregelen worden genomen om de volksgezondheid te beschermen en snel gedetailleerde informatie beschikbaar is over de ontwikkeling van de situatie. Die informatie dient op zeer transparante en nauwkeurige wijze verschaft te worden, zodat we zo snel mogelijk kunnen terugkeren naar de normale gang van zaken en het fundamentele vertrouwen van de consumenten in de voedselketen kunnen herstellen.
