Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 5 juni werd onderbroken, te zijn hervat

Podestà (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil eraan herinneren dat het gisteren, 17 juni, twintig jaar geleden was dat Enzo Tortora werd gearresteerd. Vele collega's zal deze naam nauwelijks iets zeggen maar voor Italianen is hij van grote betekenis. Tortora was een van de bekendste televisiepresentatoren en met de lijst van de radicalen van Marco Pannella tot lid van het Italiaans parlement gekozen. Na jarenlange gerechtelijke perikelen werd hij uiteindelijk volledig vrijgesproken. Hij was het slachtoffer van een juridische fout en de media nagelde hem aan de schandpaal. Er is toen flink misbruik gemaakt van de media, iets wat ook nu nog helaas in heel wat landen voorkomt. Ik wilde alleen herinneren aan de persoon Enzo Tortora en aan zijn strijd, om te voorkomen dat ook hier in dit Parlement vergetelheid de plaats van herinnering inneemt.
Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, via een motie van orde heb ik namens de Fractie van de Europese sociaal-democraten het woord gevraagd om uw aandacht te vestigen op het lot van de Franse journalist Vincent Reynaud uit Straatsburg en zijn Belgische collega Thierry Falise. Sinds 5 juni jl. worden deze twee journalisten met hun tolk op een geheime plaats in Vientiane in Laos gevangen gehouden. De Laotiaanse politie beschuldigt hen ervan voor het maken van een reportage contact te hebben gehad met bandieten die betrokken waren bij de moord op een Laotiaans militielid. In werkelijkheid maakten zij echter een reportage over een etnische minderheidsgroep. Het is niet ondenkbaar dat ze de doodstraf krijgen.
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie zou ik u willen vragen om bij de Laotiaanse autoriteiten een verzoek in te dienen tot onmiddellijke vrijlating van de journalisten Vincent Reynaud en Thierry Falise, zodat recht kan gelden en de waarheid boven tafel komt. Wij maken ons op dit moment ernstig zorgen over de situatie.
De Voorzitter.
Ik voldoe gaarne aan uw verzoek.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen vragen om namens dit Parlement de Marokkaanse regering en met name de koning van Marokko te verzoeken om vrijlating van de Marokkaanse journalist de heer Lmrabet. Hij is gisteren veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie jaar voor niets anders dan het schrijven van kritische artikelen over de situatie in Marokko. De heer Lmrabet is in algehele hongerstaking gegaan en zonder ingrijpen van buitenaf loopt hij gevaar te sterven. Ik zou de Voorzitter dan ook willen vragen - het dossier ligt voor u klaar - om de Marokkaanse regering te verzoeken alles in het werk te stellen om het leven van deze journalist te redden.

De Voorzitter.
Als u mij de relevante stukken doet toekomen, dan zal ik gevolg geven aan uw verzoek.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik neem het woord om protest aan te tekenen tegen de beledigingen die de Cubaanse dictator onlangs in een drie uur durende speech en demonstratie heeft geuit. Wat hij gezegd heeft moet gezien worden als een beschuldiging aan het adres van de Europese Unie. Die beschuldigingen gelden niet alleen de Commissie - die reeds een aantal betrekkelijk milde diplomatieke sancties heeft ingesteld - , maar ook het Parlement. Dat heeft nu bij stemming een protest goedgekeurd. De beledigingen en de absurde beschuldigingen van Fidel Castro tonen aan dat de Cubaanse dictatuur uit elkaar aan het vallen is en dat de leider ervan een dictator is geworden die zich in niets onderscheidt van zovele andere Latijns-Amerikaanse dictatoren.
We moeten duidelijk zijn met betrekking tot Fidel Castro. Als gevolg van deze repressiegolf op Cuba zijn schrijvers, intellectuelen en vrije mensen in de gevangenis beland. Dit Parlement moet zich daar energiek tegen verzetten. De mensenrechten in Cuba zijn van fundamenteel belang. We mogen ons niet laten misleiden door de aura van Fidel Castro en de mythevorming rond zijn persoon: hij is een dictator geworden en de democratische wereld kan hem niet langer aanvaarden. We moeten onze strijd dus voortzetten en ons niets aantrekken van zijn beledigingen - hij is daar een expert in geworden.
Korakas (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil protesteren tegen de onaanvaardbare aanval van het Grieks voorzitterschap op Cuba. Dit is een openlijke inmenging in de interne aangelegenheden van dit land, een aansporing tot ondermijnende activiteiten en de wegbereiding voor militaire interventie.
Het voorzitterschap zwijgt over de provocerende activiteiten van de vertegenwoordiger van de VS in Cuba, die - zoals hijzelf toegeeft - agenten ronselt en hen miljoenen dollars geeft om tegen hun socialistisch vaderland te ageren. Het voorzitterschap is kennelijk erg gevoelig voor de doodstraf en de mensenrechten in Cuba, maar zal op 25 juni in Washington wel twee overeenkomsten inzake justitiële samenwerking met de VS ondertekenen. Het levert dus de burgers van de lidstaten met huid en haar over aan een land waarin dagelijks ter dood veroordeelden terecht worden gesteld, duizenden mensen zonder enige vorm van proces en verdediging worden vastgehouden, Cubaanse terroristen en vliegtuigkapers vrij rondlopen en Cubaanse vaderlandstrijders zonder enige verdediging worden vastgehouden omdat zij Amerikaanse terreuraanslagen op Cubaanse leiders hebben onthuld. En dan zwijg ik nog over de honderden gevangenen in Guatanamo. Schijnheiligheid? Medeplichtigheid? Ongetwijfeld beide!
Mevrouw de Voorzitter, de miljoenen Cubanen die recentelijk in Havana hebben gedemonstreerd om steun te betuigen aan de socialistische revolutie en de bewijzen van solidariteit die Cuba uit heel de wereld bereiken, zijn een niet mis te verstaan antwoord aan niet alleen degenen die spelen met de gedachte van invasie, maar ook hun Europese medeplichtigen.

De Voorzitter.
Geachte collega's, het is mijn trieste plicht stil te staan bij de dood van vier Duitse soldaten die deel uitmaakten van de internationale veiligheidsmacht in Kabul, op 7 juni 2003.
Hun dood was het gevolg van een terroristische aanslag op het militaire vliegveld van Kabul, waar de soldaten wachtten op hun vlucht naar huis na enkele maanden in Afghanistan gestationeerd te zijn geweest. Van hun kameraden raakten er 29 zwaargewond. Deze Duitse soldaten zijn de eerste slachtoffers van vijandige activiteiten sinds Duitsland besloot actief deel te nemen aan militaire missies buiten de eigen regio.
Ik wil, namens het Europees Parlement, mijn condoleances overbrengen aan de nabestaanden van de slachtoffers en mijn medeleven betuigen aan de Duitse regering en het Duitse leger.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

De Voorzitter.
Aan de orde is het buitengewone debat over de Europese Conventie.
Ik wil Iñigo Méndez de Vigo en Klaus Hänsch graag feliciteren met hun buitengewone prestatie, evenals de dertig andere collega's uit dit Parlement, voorzitter Valéry Giscard d'Estaing en zijn ondervoorzitters, en de overige leden van de Conventie. U heeft gezamenlijk een ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa opgesteld dat duidelijk en evenwichtig is, dat gebaseerd is op één enkele keuze en dat bovendien zou kunnen werken. Het is de ultieme rechtvaardiging, als die al noodzakelijk was, van het onvoorwaardelijke geloof van het Parlement in de methode van de Conventie als een open, veelomvattende, participerende en democratische manier om de intergouvernementele conferentie voor te bereiden.
De uitkomsten van de Conventie zijn verder innovatief. De operatie, die oorspronkelijk tot doel had enkele overgebleven zaken van Nice te regelen, werd verbreed om antwoord te geven op een hele reeks vragen naar aanleiding van Laken. De Conventie heeft nu zelfs een blauwdruk voor een grondwet gepresenteerd, waarin een goed evenwicht bestaat tussen de diverse instellingen.
Het voorstel is een aanzienlijke verbetering in vergelijking met onze bestaande Verdragen - en gaat veel verder dan velen verwacht hadden. De eerste reacties op de uitkomsten van de Conventie, zoals ik die gezien heb in dit Parlement, waren overwegend positief. Ik besef dat niemand bij een dergelijk project voor honderd procent tevreden kan worden gesteld, maar de politiek kan nu eenmaal onmogelijk iedereen op ieder moment tevreden te stellen. Uiteraard heeft iedereen wel diverse ideeën voor de verbetering van bepaalde artikelen, maar het opstellen van een evenwichtige tekst voor de toekomst van Europa, waarin de bijdragen zijn verwerkt van 28 nationale parlementen, 28 regeringen, de Europese Commissie en het Europees Parlement, en die uiteindelijk ook nog eens een samenhangend geheel vormt, is zeker geen geringe prestatie. Deze tekst kan niet zomaar terzijde worden geschoven of worden afgezwakt. Diegenen die proberen te tornen aan de brede consensus die is bereikt nemen een grote politieke verantwoordelijkheid op zich en creëren het gevaar dat het resultaat afglijdt in de richting van de kleinste gemene deler, precies het resultaat dat de Conventie heeft proberen te vermijden - en waar zij bijzonder goed in geslaagd is.
Het werk is nog niet helemaal klaar en de Conventie heeft aangegeven het werk ten aanzien van deel III en IV van het ontwerpverdrag gedurende de eerste weken van juli af te ronden. Ik hoop dat de Conventie het mandaat krijgt op die manier voort te gaan, met name wat betreft deel III van het Verdrag over het beleid van de Unie. We hopen dat de Conventie met oplossingen komt om te voorkomen dat de besluitvorming in de Europese Unie vastloopt doordat er teveel gebruik zal worden gemaakt van het vetorecht. Op die manier zal er een samenhang worden bereikt met de rest van de tekst die tegemoet komt aan de tweeledige uitdaging van een hoger democratisch gehalte en een grotere effectiviteit.
De Europese Raad organiseert naar alle waarschijnlijkheid later dit jaar een intergouvernementele conferentie. Ik ben voorstander van het idee dat die conferentie zo kort mogelijk moet duren zodat zij haar werk ruim voor de parlementsverkiezingen van 2004 heeft afgerond. Verder beveel ik sterk aan dat de toetredende staten een volwaardige en gelijke rol krijgen toebedeeld tijdens die IGC.
Ik ben van plan de Europese Raad in Thessaloniki te vragen hoe het Europees Parlement het best bij het werk van de IGC betrokken kan worden. Er bestaat brede overeenstemming over het feit dat de samenwerking met het Parlement tijdens vorige IGC's een belangrijke en constructieve rol heeft gespeeld. Het is logisch, gezien de geboekte vooruitgang, de participatie en de gedeelde verantwoordelijkheid die het resultaat zijn van de Conventie, dat de rol van het Parlement bij de voorbereidingen die worden getroffen voor de volgende IGC verstevigd wordt.
Het is cruciaal dat er ruim voor de eerstvolgende Europese verkiezingen overeenstemming wordt bereikt over het Verdrag. Onze kiezers, de burgers, hebben immers het recht te weten waar ze voor stemmen en wat voor rol er straks is weggelegd voor het Parlement dat zij kiezen in het uitgebreide Europa van morgen. Verder hoop ik dat het nieuwe Verdrag er, samen met de historische uitbreiding, toe zal bijdragen dat de volgende verkiezingen - hoewel al de zesde rechtstreekse verkiezingen - onze eerste echte Europese verkiezingen zullen zijn.
Ik sluit op dezelfde manier af als ik begonnen ben, namelijk door onze collega's die zo effectief hebben bijgedragen aan de discussies binnen de Conventie te feliciteren en door, namens het Parlement, alle leden van de Conventie te bedanken en het leiderschap van voorzitter Giscard d'Estaing lof toe te zwaaien. De regeringen hebben nu immers de beschikking over een solide basis. De Conventie heeft het voortouw genomen. Nu roepen we de regeringen op hetzelfde te doen.
Méndez de Vigo (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u zeer voor uw woorden en feliciteer u met het feit dat u deze plenaire vergadering enkele dagen na de slotzitting van de Conventie en enkele dagen vóór de Europese Raad van Thessaloniki hebt belegd. Dit Parlement debatteert als eerste over de ontwerp-grondwet.
Staat u mij toe terug te gaan naar het jaar 1997, toen dit Parlement, dankzij een verslag waarvan de heer Dimitris Tsasos en ikzelf rapporteur waren, het voorstel aannam de intergouvernementele methode te vervangen door de communautaire methode voor de hervorming van de Verdragen, zoals wij die destijds nog noemden. De communautaire methode, die is vastgelegd in de resolutie van 19 november 1997, heeft zijn beslag gekregen in de Conventie. Die keuze van het Europees Parlement is terecht gebleken, want in zestien maanden Conventiewerk hebben wij nu veel meer gedaan dan in tien jaar van intergouvernementele conferenties.
Om te beginnen, mijnheer de Voorzitter, ligt er een grondwet. Ik weet nog dat dit Parlement, via het verslag waarvan de heer Olivier Duhamel rapporteur was, het initiatief nam om het verzoek tot constitutionalisering van de Unie in te dienen. Constitutionalisering betekent meer doelmatigheid en meer eenvormige resultaten. Veel van onze verzoeken zijn terug te vinden in de tekst van de grondwet: de pilaren verdwijnen, de Unie krijgt rechtspersoonlijkheid, de communautaire methode wordt versterkt, het initiatiefrecht van de Commissie is gewaarborgd, en de wetgevingsprocedure waarbij Raad en Parlement op voet van gelijkheid staan wordt standaard.
Het is ons eveneens gelukt op veel terreinen de eenparigheid van stemmen te vervangen door een gekwalificeerde meerderheid, en het Parlement wordt in de nieuwe situatie in 70 gevallen gekend, tegen 34 nu. Verder is de procedurele gang van zaken sterk vereenvoudigd, want er zijn nu nog maar vijf besluitvormingsprocedures, terwijl in het taalgebruik het communautair jargon zoveel mogelijk is vermeden.
Wij hebben echter ook gezorgd voor een democratischer Unie. Dat blijkt al direct in het eerste artikel, waar gesproken wordt van de dubbele legitimiteit van de Unie, een Unie van staten en burgers waarvoor het Parlement zich altijd sterk heeft gemaakt. Toen ik - in 1992 - lid werd van dit Huis, was het een raadgevende vergadering. Nu de grondwet er is, zal het Europees Parlement zijn naam echt waardig zijn. Dat democratiserende effect doet zich tevens voelen in de nationale parlementen. Ik wil de voorzitter van de Commissie voor constitutionele zaken, de heer Napolitano, complimenteren met zijn verslag, want met het vroegtijdig waarschuwingssysteem hebben wij een manier gevonden om de nationale parlementen te betrekken in de communautaire procedure. Aan allen die tussen nationale parlementen en het Europees Parlement steeds een zekere rivaliteit hebben gezien, wil ik nog zeggen dat onze belangrijkste bondgenoten in deze Conventie de nationale parlementen zijn geweest, waarvoor lof.
Verder hebben wij iets gedaan wat ontzettend belangrijk is en waarvoor wij in dit Parlement gestreden hebben, namelijk de opneming van het Handvest van de grondrechten in de grondwet. Daarom hadden wij vóór Nice al gevraagd, toen nog tevergeefs, maar nu wordt het Handvest van de grondrechten het identiteitsbewijs van de Europeaan.
Niet alleen de vertegenwoordigende maar ook de participerende instellingen hebben wij versterkt door in de grondwet de rol van verenigingen en niet-gouvernementele organisaties te erkennen, en het volksinitiatief op te nemen als instrument voor semi-directe democratie.
Mijnheer de Voorzitter, vorige week antwoordde de heer Giscard d'Estaing desgevraagd dat het Europees Parlement met de grondwet als winnaar uit de strijd is gekomen. Mijns inziens is de burger de winnaar. Ik zie dit als een overwinning voor de Europese burgers, omdat zij nu een Unie krijgen die in staat is tot betere resultaten, een meer transparante Unie, en, bovenal, een doelmatiger Unie. Het is voor mij een grote eer geweest voorzitter te mogen zijn van deze delegatie. De 32 leden van de delegatie - wij hebben geen onderscheid gemaakt tussen vaste en plaatsvervangende leden - hebben buitengewoon werk verricht door de standpunten van het Europees Parlement te verdedigen en aldoor technische en beleidsmatige ondersteuning te bieden aan Klaus Hänsch, Andrew Duff en mijzelf.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u naar Thessaloniki te gaan met de politieke boodschap van dit Huis, die mijns inziens aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. U hebt gezegd dat met deze grondwet een radicale stap vooruit wordt gezet. Ik denk dat de Europese Unie hiermee de belangrijkste stap vooruit zet sinds de Verdragen van Rome, en ik ben er daarom van overtuigd dat de Intergouvernementele Conferentie voor de grondwet geen verbetering zal kunnen betekenen. Een tekst die wij conform de wens van dit Parlement zonder alternatieven hebben gepresenteerd, moeten wij tot het laatst verdedigen. Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, zouden wij de procedure moeten afronden met een referendum. Sommige regeringen, waaronder die van Spanje, hebben gevraagd op dezelfde dag als de verkiezingen voor het Europees Parlement een referendum te houden. Dat zou de bekroning zijn van het democratiserende element van de Europese grondwet.
Ik dank u allen voor uw steun. Zonder die steun zou dit alles niet mogelijk zijn geweest.
Hänsch (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het feit dat wij op vrijdag in de Conventie overeenstemming hebben bereikt over een ontwerp voor een Europese grondwet is historisch genoemd en dat is mijns inziens terecht. Het volgende is immers het geval: wij hebben een grondwet opgesteld voor meer dan 25 onafhankelijke staten en volken die elkaar gedurende vele eeuwen hebben beroofd, oorlog met elkaar hebben gevoerd en elkaar verwoestingen hebben aangericht. Een dergelijke stap is in de geschiedenis nog niet eerder gemaakt. Wij hebben een grondwet opgesteld voor een groot aantal volken en staten die elk kunnen terugkijken op hun eigen, lange geschiedenis en die allemaal hun eigen taal hebben. Elk van hen wil de eigen identiteit behouden, maar heeft desondanks besloten om een gezamenlijke toekomst tegemoet te gaan. Dat is een ongekend gegeven in de geschiedenis van Europa en van de wereld! Wat is er nieuw? Ik noem hier slechts zes punten die mij wezenlijk lijken.
Ten eerste: in de grondwet zijn de rechten en plichten van de burgers vastgelegd. Wij hebben het Handvest van de grondrechten integraal en als wettelijk bindend onderdeel in de Europese grondwet opgenomen.
Ten tweede: de vier beroemde vrijheden uit de Verdragen van Rome waren tevens een belofte voor de toekomst. Deze beloften zijn vandaag waargemaakt. In de nieuwe grondwet is in artikel 2 en 3 sprake van een nieuwe belofte, namelijk de belofte van duurzaamheid, rechtvaardigheid, veiligheid en solidariteit voor de Europese burgers.
Ten derde: duidelijkheid vormt de belangrijkste bijdrage aan de democratie en de acceptatie van de Europese politiek. De burgers moeten kunnen zien wat de Europese Unie mag regelen en wat niet. Ze moeten tevens kunnen zien wie er politiek verantwoordelijk is voor de genomen beslissingen en wie niet. Op dit punt is de grondwet een enorme vooruitgang. Er is een systeem van bevoegdheden opgezet, waarin voor het eerst de bevoegdheden van de lidstaten en de Europese Unie duidelijker zijn afgebakend dan voorheen. Ik wil de oudere collega's in het Europees Parlement eraan herinneren dat ons parlement er in het verleden tot twee keer toe niet in geslaagd is een dergelijke afbakening tot stand te brengen. We hebben de beslissingsprocedures ingrijpend vereenvoudigd en beknot.
Ten vierde: het Europees Parlement. Meebeslissen over de wetgeving wordt in de toekomst de regel. Wat vandaag nog vrijwel altijd de uitzondering is, zal in de toekomst de regel zijn. Dat is een enorme stap vooruit in vergelijking met de huidige situatie. De voorzitter van de Commissie zal tenslotte door dit Parlement worden gekozen. Hierdoor krijgt deze instelling een grotere politieke legitimiteit en zullen de Europese verkiezingen belangrijker worden.
Ten vijfde: wij hebben het aangedurfd de instellingen met elkaar in evenwicht te brengen. Wij hebben ze alledrie sterker gemaakt. Dit geldt natuurlijk voor het Europees Parlement, maar ook voor de Commissie en dan in het bijzonder de voorzitter van de Commissie, wiens positie enorm versterkt is. Voorts hebben wij van de Raad een sterkere instelling gemaakt, onder meer dankzij de komst van een voorzitter van de Europese Raad.
Ten zesde: de Europese Unie is geen wereldmacht, maar heeft wel de verantwoordelijkheden van een wereldmacht. Op dit moment kan zij die verantwoordelijkheden nog niet aan, maar wij hebben getracht te waarborgen dat de Europese Unie dat in de toekomst wel kan. Wij hebben de functie van Europese minister van Buitenlandse Zaken in het leven geroepen, maar zijn ons ervan bewust dat er door het creëren van deze functie nog geen sprake is van een gemeenschappelijk standpunt op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Iets dergelijks kan niet door middel van een besluit worden geregeld. Zoiets is een proces. De functie van minister van Buitenlandse Zaken is in het leven geroepen om dit proces op gang te brengen en tot het moment van overeenstemming op gang te houden.
Ik wil er tot slot op wijzen dat wij geen voorbeelden hadden voor hetgeen door ons is opgezet. Bij het opstellen van deze grondwet kan niet zomaar een willekeurige nationale grondwet als voorbeeld worden genomen. De nationale staatsvorm zoals die ontstond in de 19e eeuw kan niet de blauwdruk vormen voor de opzet van het Europa van de 21e eeuw. In de Conventie moesten wij onszelf en onze werkmethoden daarom opnieuw uitvinden. Wij hebben niet alles bereikt wat wij wilden, maar sinds het Verdrag van Rome is er geen enkele IGC in geslaagd veranderingen te bewerkstelligen met zulke verstrekkende gevolgen als nu hier met deze grondwet worden beoogd. Deze grondwet biedt ons de mogelijkheid om de Europese Unie - de vijftig jaar oude organisatie van Europese staten - van een nieuwe basis te voorzien.
Overeenkomsten zijn gebaseerd op wantrouwen dat in het verleden is opgebouwd. Grondwetten berusten op vertrouwen in de toekomst. Door middel van deze grondwet ontstaat tussen de Europese burgers een lotsverbondenheid voor een betere toekomst. Laten wij ervoor zorgen in het Europees Parlement dat dit proces bewaarheid wordt, zodat de regeringen hun Europese verantwoordelijkheid niet uit de weg zullen gaan!
Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik wil onze collega's Méndez de Vigo en Hänsch graag bedanken. Ik wil ook meteen kwijt dat mijn fractie van mening is dat de ontwerp-grondwet onze steun verdient.
Niet alle mooie dromen zijn uitgekomen. We zullen aan heel wat uitdagingen het hoofd moeten bieden: de uitbreiding tot in totaal 25 lidstaten, de rol die Europa in oorlog en bij vredesoperaties moet spelen en de wereldwijde ontwikkelingen. Met het oog op deze ontwikkelingen had ik mij moediger beslissingen kunnen voorstellen. Ik had ten aanzien van het buitenlands beleid graag een groter aantal meerderheidsbesluiten willen zien. Ik hoop dat dit punt bij de onderhandelingen over deel III nog ter tafel kan worden gebracht. Ten aanzien van bepaalde onderdelen van het fiscaal beleid vraag ik mij af hoe wij met 25 lidstaten vooruitgang kunnen boeken zonder in deel III meer mogelijkheden te scheppen voor meerderheidsbesluiten. Als wij kijken naar de uitdagingen die ons te wachten staan, kan er van tevredenheid geen sprake zijn, maar hetgeen we nu hebben is in ieder geval al beter dan hetgeen we hadden, en dat is het belangrijkste.
Het is beter dan wat we nu hebben. Europa kan nu eenmaal niet in één keer worden vormgegeven. Met 25 landen is het niet mogelijk om tot een definitief resultaat te komen, aangezien we het niet samen over alles eens zullen kunnen worden. Walter Hallstein heeft het nog altijd bij het rechte eind met zijn opmerking dat de Europese eenwording een creatio continua ofwel een voortdurend scheppingsproces is. Datgene wat op een bepaald historisch moment aan vooruitgang mogelijk is wordt vastgelegd. Het wordt vastgelegd in Verdragen en nu ook in de vorm van een grondwet, waarmee de basis voor de verdere ontwikkeling en vooruitgang van de Europese Unie wordt gelegd. Wij moeten dit resultaat dan ook vanuit dit oogpunt bekijken.
Ik ben het met onze collega's Méndez de Vigo en Hänsch eens wanneer zij spreken over een indrukwekkende prestatie. Als wij kijken naar onze nationale staten, weten we hoeveel jaren het kan duren om een belastingwet te wijzigen of een artikel in de grondwet aan te passen. Als we voor ogen houden hoe tijdrovend en moeizaam het is om overeenstemming te bereiken en tot beslissingen te komen, dan vind ik het bijna een wonder dat zoveel landen, vertegenwoordigd door hun regeringen en parlementariërs, het eens kunnen worden over een gezamenlijke grondwet. In het verleden is er vrijwel nooit een grondwet op deze manier tot stand gekomen. Onze nationale grondwetten zijn niet in normale tijden ontwikkeld. Ze zijn tot stand gekomen na perioden van crises, rampen of oorlogen, dat wil zeggen wanneer er een nieuw begin werd gemaakt en er opnieuw interne maatschappelijke en politieke consensus bestond. Dat het desondanks gelukt is om op deze manier overeenstemming te bereiken, is duidelijk terug te voeren op het feit dat deze Conventie uit parlementariërs bestond die oplossingsgericht te werk zijn gegaan en die niet zoals de diplomaten van de Intergouvernementele Conferenties alleen maar dachten aan hun bevoegdheden.

Om die reden wil ik namens mijn fractie een boodschap naar Thessaloniki doen uitgaan: wat door parlementariërs is opgezet mag niet door diplomaten worden opengebroken. Daartoe zijn zij niet gemachtigd!
(Applaus)
Wij moeten dan ook verdedigen hetgeen in het bijzonder door het werk van de parlementariërs tot stand gebracht is. Ook wanneer elk van ons een reden heeft om niet tevreden te zijn, moeten we onze wensen voorlopig opschorten en niet in het komende half jaar alsnog eisen gaan stellen. Het is nu aan ons om hetgeen bereikt is te verdedigen en hetgeen nog wenselijk is voor later te bewaren. Alleen dan bestaat er een kans dat we de grondwet die er nu ligt kunnen handhaven. Ik ben vrij optimistisch omdat elk van de regeringen die nu moppert iets anders gewijzigd willen zien en deze wijzigingen elkaar onderling opheffen. Dat geeft denk ik de grootste zekerheid dat de tekst aan het eind van de dag min of meer in deze versie zal worden goedgekeurd.
Er is mijns inziens ook een Europa mee tot stand gekomen dat van de burgers is. Er is een Europa van staten en van burgers ontstaan waarin de grondrechten zijn veiliggesteld. Bij de verkiezingen hebben de burgers dankzij hun stemrecht zeggenschap over de top van de uitvoerende macht, doordat de verkiezingen van het Europees Parlement en de verkiezing van de uitvoerende macht met elkaar in samenhang zijn gebracht.
Wij hebben kunnen vaststellen dat dit het geval is dankzij een grondwet die gerelateerd is aan bepaalde waarden. Mijn fractie heeft zich ervoor beijverd om in de grondwet een verwijzing naar het christendom op te nemen, maar heeft op dat terrein geen succes geboekt. Desondanks is er sprake van een grondwet die gekoppeld is aan bepaalde waarden. Zo is godsdienst aangemerkt als een belangrijk element voor de toekomst en zijn er waarden in het Handvest van de grondrechten vastgelegd.
We zullen beter tot handelen in staat zijn. Er bestaat duidelijkheid over de plaats van de verschillende instellingen. Er is - met uitzondering van de kwestie van de voorzitter van de Europese Raad - een in mijn ogen behoorlijk goed evenwicht bereikt. Om die reden moeten wij onze goedkeuring uitspreken over de ontwerp-grondwet en volgende week bij deel III nog aanvullingen doen, indien dat mogelijk is. Wij moeten bovenal ook inzien dat wij op zeer wezenlijke terreinen van het buitenlands beleid tot nog betere resultaten moeten komen. Anderzijds moeten wij ook toegeven dat wij door de betere samenwerking op het gebied van defensie veel verder zijn gekomen dan tot op heden in publieke debat. Zo is er gesproken over een mogelijke invoering van een verplichte steunverlening. Naar mijn mening is er daarom sprake van een goed stuk werk, waarmee dit Huis moet instemmen.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het was in 1984 dat het via algemeen kiesrecht gekozen Europees Parlement zich boog over een voorstel voor een grondwet: het plan-Spinelli. Nu, bijna twintig jaar later, ligt voor ons een grondwetstekst voor een Europese Unie van 25 staten en 480 miljoen burgers; een waar historisch succes. Dat succes danken wij aan een Conventie die een democratisch plan heeft uitgewerkt waarvan de inhoud in grote mate beantwoordt aan de verwachtingen die wij van dit initiatief hadden.
Ik wil allereerst de delegatie van het Europees Parlement bedanken voor het uiterst bekwame werk van de twee leden die haar in het Praesidium hebben vertegenwoordigd. De heer Méndez de Vigo en de heer Hänsch hebben eendrachtig samengewerkt en in hun pionierswerk bestaande belangen niet veronachtzaamd.
Onze vertegenwoordiging heeft daarmee mijns inziens aan samenhang en aanzien gewonnen. Het heeft er ook voor gezorgd dat alle politieke gezindten van de uitgebreide Unie in dit Huis, het huis van de democratie in Europa, al werkend tot elkaar zijn gekomen met als uitkomst een gemeenschappelijke serie uitgangspunten in de vorm van deze tekst.
Tijdens de zomerperiode zullen wij, dat wil zeggen de leden van de Commissie constitutionele zaken, een en ander nader moeten bestuderen en evalueren. Intussen wil ik mij namens mijn fractie beklagen, mijnheer de Voorzitter, over het feit dat de heer Napolitano geen spreektijd is gegund als voorzitter van deze commissie, maar uitsluitend als lid van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten. Dat lijkt mij niet de juiste manier.
Namens mijn fractie wil ik opmerken dat wij ons gelukkig mogen prijzen met deze tekst zonder alternatieven, zonder rode kaarten. Het is een tekst die deuren opent, en die als bijkomend voordeel een handzaam formaat heeft. Dat zijn denk ik belangrijke elementen waarmee wij verder moeten.
Het is nu belangrijk te vuur en te zwaard te verdedigen wat wij hebben bereikt, en niet te versagen. Onze twee vertegenwoordigers hebben in het kort al aangegeven wat het resultaat is zoals dat er nu ligt. Daaraan wil ik toevoegen dat het zaak is verder te gaan met de vervolgbepalingen van deze tekst en toe te werken naar 2009 door de Europese instellingen met nieuwe conclusies en uitgangspunten een nog steviger fundament te geven.
Er zijn enkele punten die volgens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten de allerhoogste prioriteit verdienen: het sociaal Europa versterken; het economische bestuur van Europa vormgeven en verdedigen; voortgang maken op fiscaal gebied voor wat betreft de interne markt; en het bij meerderheid van stemmen besluiten over kwesties op het gebied van buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Dat zou naar ons oordeel tevens tot meer evenwicht binnen de institutionele driehoek moeten leiden.
Het is daarom nu aan ons te proberen deze Grondwet te consolideren als basis voor later werk. Daarbij zullen wij wel moeten uitgaan van hetgeen is bereikt en afgesproken, want zo laten wij zien dat wij in staat zijn op te treden, wat ontzettend belangrijk is nu de Europese Unie de laatste tijd wordt afgeschilderd als een tandeloze dame op haar laatste benen.
Anderzijds is heel positief geweest dat waarnemers uit de toekomstige lidstaten volop hebben deelgenomen aan de werkzaamheden van de Conventie, nog vóór hun toetreding tot de Unie. Zij hebben schouder aan schouder met ons meegedaan en een belangrijke rol gespeeld, wat nu tot uiting komt in de volksreferenda.
De afgelopen week hebben wij twee belangrijke successen behaald, in Polen en de Tsjechische Republiek. Dat toont aan dat het niet alleen om een markt gaat, maar om een gemeenschappelijk levensproject, en dat is verheugend in een periode waarin gevoelens van wantrouwen regelmatig de kop opsteken.
Een laatste belangrijk aspect dat ik wil aanroeren is dat wij het altijd hebben over architectuur, terwijl onze aandacht evenzeer moet uitgaan naar de mensen. Wij moeten het deze week door de Raad genomen besluit over het statuut van Europese politieke partijen steunen. Dat is wat ik u, mijnheer de Voorzitter, verzoek te doen in Thessaloniki. Het Parlement heeft belangrijk werk verricht en ik wil in dit kader het voortreffelijke werk van de heer Jo Leinen niet onvermeld laten. Het behoeft geen betoog dat dit een fundamenteel stuk is voor de bouw van Europa. Het geeft tevens aan dat wij de mensen in huis hebben die laten zien dat wij ons wel degelijk kunnen organiseren.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik u namens mijn fractie vragen om tijdens de Top van Thessaloniki naar voren te brengen dat heel het Europees Parlement duidelijk wil dat deze tekst, die in alle openheid en op democratische wijze tot stand is gekomen, met de nodige eerbied wordt behandeld. Een tweede wens van mijn fractie is te kunnen rekenen op een waardige vertegenwoordiging in de werkzaamheden van de Intergouvernementele Conferentie. Er moet niet alleen profijt worden getrokken van bestaande ervaring, maar ons een vertegenwoordiging worden gegund die past bij onze deelname en ons ambt.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag iedereen bedanken die dit Parlement bij de Conventie heeft vertegenwoordigd. Er wordt wel gezegd dat succes vele vaderen heeft, maar dat een mislukking een stiefkindje is. De ontwerp-grondwet die afgelopen vrijdag door de Conventie is goedgekeurd is gezegend met veel trotse ouders. Het Europees Parlement mag een groot deel van dat ouderschap opeisen, aangezien het Parlement er steeds op heeft aangedrongen om de methode van de Conventie te gebruiken om zo een herhaling van de fouten van Nice te voorkomen. We zijn veel dank verschuldigd aan het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie, dat ons de van visie getuigende Verklaring van Laken heeft opgeleverd.
Hoewel het een moeilijke bevalling is geweest en de baby minder mooi is dan we hadden gehoopt, verdient de Europese Grondwet die op vrijdag 13 juni het levenslicht heeft aanschouwd een lang en vruchtbaar leven. Het zal alle liberalen verheugen dat grondrechten nu de kern vormen van de basiswetgeving van de Unie. Wij zijn blij met de invoering van één rechtspersoonlijkheid voor de Unie, het brengen van eenheid in de pijlers en de uitbreiding van het democratische toezicht door het Europees Parlement. Nog belangrijker is dat dit kortere en eenvoudigere verdrag beter toegankelijk is voor de Europese burger, aangezien er duidelijker in wordt beschreven wie wat doet.
Natuurlijk hadden we in bepaalde opzichten een stap verder willen gaan. We hopen dat de functie van voorzitter van de Europese Raad en de functie van Commissievoorzitter te zijner tijd zullen worden gecombineerd in één geïntegreerd voorzitterschap. We willen de rechtmatigheid van de Commissie graag versterkt zien door een door het Europees Parlement gekozen voorzitter. We willen dat regio's met grondwettelijke bevoegdheden een grotere rol toebedeeld krijgen. Bovendien willen we dat de besluitvorming vaker met een meerderheid van stemmen plaatsvindt, ook op een gevoelig terrein als het buitenlands beleid, zodat de Unie besluitvaardiger in het buitenland kan optreden.
Het werk is nog niet afgerond. Het stemmen met een gekwalificeerde meerderheid moet concreet tot uiting worden gebracht in de beleidslijnen in deel III van de grondwet. We dringen er ook bij de Conventie op aan om te streven naar een lichtere procedure voor het aanbrengen van wijzigingen op deel III, namelijk via het stemmen met een supergekwalificeerde meerderheid en zonder gebruikmaking van nationale goedkeuring.
In Thessaloniki krijgen de staatshoofden en regeringsleiders de voogdij over de pasgeboren grondwet en tijdens de Intergouvernementele Conferentie zullen zij hem tot volle wasdom brengen. Onze regeringen zijn zo nauw betrokken geweest bij de conceptie van deze grondwet dat zij hem niet zomaar aan zijn lot kunnen overlaten.
De Europese Raad moet beslissen over de samenstelling en de duur van de IGC. Het parlementaire aandeel in de Conventie moet bij de besprekingen eerlijk worden vertegenwoordigd - zoals u, mijnheer de Voorzitter, ook al hebt gezegd. Leden van de liberale fractie onder aanvoering van mijn collega Andrew Duff hebben zo'n belangrijke bijdrage geleverd aan de Conventie dat wij erop staan dat dit in de vertegenwoordiging van het Parlement tot uiting komt.
Wat de duur van de IGC betreft wil ik het volgende zeggen: als er lidstaten zijn die aan de overeenkomst trachten te tornen, gaan andere lidstaten dat ook doen en bestaat de kans dat het hele weefsel uit elkaar valt. Daarom dringen wij erop aan dat de IGC van korte duur zal zijn en dat er niet wordt afgeweken van de kernpunten van de tekst die is goedgekeurd door de Conventie.
Dat brengt mij bij mijn laatste punt. De meest transparante en democratische institutionele hervorming die ooit in de geschiedenis van de Unie heeft plaatsgevonden verdient het om tot een passend einde te worden gebracht. Het heeft geen zin om de EU simpeler en meer aanspreekbaar op verantwoordelijkheden te maken als politici vervolgens geen uitleg geven en zich niet inzetten voor een actieve betrokkenheid in Europa.
Ikzelf hoop dat mijn eigen regering eindelijk haar terughoudendheid zal laten varen en de kwestie van de Britse deelname aan deze op een nieuwe leest geschoeide Europese Unie in een referendum aan het volk zal voorleggen. Of de goedkeuring nu plaatsvindt door middel van een referendum of door parlementair debat, ik hoop dat andere landen eveneens de kans zullen grijpen om uitgebreid te debatteren met de kiezer. Op die manier kunnen onze burgers zich weer eigenaar voelen van het Europese project.
Kaufmann (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, 'niet perfect, maar wel onverwacht? waren de woorden van de voorzitter van de Europese Conventie Valéry Giscard d'Estaing en daarmee heeft hij precies in de roos geschoten. Het resultaat van de Conventie mag gezien worden, ondanks de vele kritiek die ongetwijfeld door ieder lid van de Conventie vanuit het eigen perspectief kan worden geuit. Het belangrijkst is het gegeven dat de Conventie als resultaat van haar werkzaamheden met een gemeenschappelijk document naar buiten is gekomen en de top een document zonder opties kan voorleggen. De sprekers van zojuist, de heer Méndez de Vigo en de heer Hänsch, hebben in hun redevoeringen gewezen op de belangrijke vorderingen die de Conventie heeft geboekt en ik wil mij bij hen aansluiten. Er is mijns inziens inderdaad sprake van een mijlpaal in de geschiedenis van de Europese integratie en ik wil beide heren dan ook graag mijn bijzondere dank uitspreken voor hun activiteiten binnen de delegatie en hun werk binnen het presidium van de Conventie.
Ik hecht zelf veel belang aan de mate waarin de democratie in Europa ruggensteun heeft gekregen; niet alleen in de vorm van de rechten van het Europees Parlement of de nationale parlementen, maar vooral op het gebied van de directe democratie, de participatie van de burgers aan de opbouw van de Europese Unie. Het feit dat er in de toekomst een Europees referendum komt en mensen zich direct kunnen mengen in het Europees beleid vind ik ook in het licht van de ontwikkeling van een Europese publieke opinie van groot belang. Ik sluit mij daar graag bij aan en ben er een voorstander van dat in alle lidstaten een referendum over de grondwet wordt gehouden. Ik wil u er allen op wijzen dat er een initiatief ligt van meer dan 100 deelnemers aan de Conventie dat mede door mij ondertekend is.
Ik hoop dat het in deel III zal lukken om de Europese integratie nog verder door te voeren, vooral op sociaal gebied en met betrekking tot de diensten van algemeen belang. Op dit terrein kan aansluiting worden gezocht met het werk dat reeds in deel I de revue is gepasseerd.
Staat u mij toe op dit punt te wijzen op een uitspraak van de heer Hänsch van zojuist. Hij refereerde aan het feit dat de Europese Unie geen wereldmacht is, maar wel de verantwoordelijkheden van een wereldmacht heeft. Wat de ministers van Buitenlandse Zaken zojuist in Luxemburg overeen zijn gekomen vind ik in dat kader zeer beangstigend. Voor het eerst dreigt de Europese Unie met het gebruik van militaire middelen tegen landen die zich niet houden aan de afspraken over ontwapening en die massavernietigingswapens verspreiden. Deze dreigementen zijn natuurlijk niet gericht tegen de Verenigde Staten die zich in 2001 simpelweg hebben teruggetrokken uit het ABM-verdrag! Het is nog niet lang geleden dat de minister van Buitenlandse Zaken van de VS, Colin Powell, in de Veiligheidsraad op een drastische manier wees op de risico's van Iraakse massavernietigingswapens. Daarop is een oorlog gevolgd en zoals u allen weet, zijn er tot op de dag van vandaag geen massavernietigingswapens gevonden. Dat de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU nu diezelfde argumenten ter tafel brengen als Powell en zich blijkbaar willen aansluiten bij de Bush-doctrine vind ik angstaanjagend. In hun verklaring wordt er weliswaar op gewezen dat de Veiligheidsraad een, zoals zij zeggen, centrale rol krijgt toebedeeld bij de maatregelen waarmee wordt gedreigd, maar daardoor is bij mij de angst nog niet weggenomen. Deze verklaring gaat niet alleen in tegen het volkenrecht, maar is ook in tegenspraak met de ontwerp-grondwet van de Conventie!
In Artikel 3 lid 4 staat vermeld dat de Europese Unie zich strikt dient te houden aan het volkenrecht en verplicht is de beginselen van het VN-Handvest te respecteren. Zoals wij allen weten is de dreiging met militair geweld voor het oplossen van conflicten volgens het volkenrecht niet toegestaan. De grondwet mag niet al worden uitgehold voordat hij van kracht is geworden!
Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de Conventie werd weliswaar op afgelopen vrijdag met een glas champagne beklonken maar het eigenlijke werk is nog niet af. De Conventie moet haar vergaderingen en besprekingen nog voortzetten en ik hoopte eigenlijk vandaag van onze vertegenwoordigers te horen wat hun verdere plannen daarvoor zijn. Ik wil hen echter op het hart drukken niet onderuit te zakken en te denken dat alles in kannen en kruiken is, dat niets meer kan worden veranderd en wij zelfs gewonnen hebben. Wij moeten proberen meer in de wacht te slepen, voordat de Intergouvernementele Conferentie begint. Wij moeten immers - zoals de heer Brok al zei - zien te voorkomen dat de regeringen, als zij eenmaal bevrijd zijn van de luidruchtige aanwezigheid van de parlementsleden en de heer Giscard d'Estaing, opnieuw de vrije hand krijgen met deze grondwet, die ons sowieso niet doet overlopen van enthousiasme, onder meer omdat hij niet beantwoordt aan de verwachtingen van de meerderheid van onze burgers en van - meen ik - ook de meerderheid van de leden van de Conventie.
Ik ben het niet eens met degenen die denken dat met de pseudogrondwet die hier voor ons ligt het onderste uit de kan is gehaald. Mijns inziens hebben de heer Giscard en het presidium een ernstige strategische fout gemaakt door toe te laten dat de Conventie van meet af aan werd besmet door de intergouvernementele methode, die juist moest worden overwonnen. Pas tijdens de laatste dagen van de Conventie begon men in te zien dat als men zou ingaan op de voorwaarden die de meest negatief gestemde regeringen wilden opleggen, de hele zaak wel eens in gevaar zou worden gebracht. Toen is men steun gaan zoeken bij de leden van de nationale parlementen en het Europees Parlement en bij de zo verguisde Commissie, en is men in een team gaan werken met de voorzitters en met de voorzitter en ondervoorzitter van de Conventie. Dit komt echter een beetje te elfder ure en zet ook niet veel zoden aan de dijk, daar dit niet de vrucht is van maandenlang werken maar van improvisatie op het allerlaatste moment. Je maakt geen geschiedenis met 'als? en 'maar?. Aangezien echter nog niet alles af is, moeten volgens ons deze laatste weken worden gebruikt om het compromis nog verder te verbeteren. Daarbij moeten wij lering trekken uit de gemaakte fouten en herhaling voorkomen.
Wij van onze kant zullen aan alle kanten druk uitoefenen als het om de vier voor ons echt belangrijke kwesties gaat. Ten eerste moet absoluut een einde worden gemaakt aan de verplichte unanieme besluitvorming over de herziening van de grondwet en het Europees Parlement een ratificatiebevoegdheid worden gegeven. Collega en vriend Méndez de Vigo, wij zijn geen constituerend parlement, en zullen dat ook niet worden. Zoals de zaken er nu voor staan zullen wij niet alleen geen enkele mogelijkheid krijgen om de grondwet te ratificeren maar zelfs geen advies kunnen uitbrengen over de bijeenroeping van de Intergouvernementele Conferentie, hetgeen wij nu wel kunnen. Wij lopen dus het risico hier bevoegdheden te verliezen en niet te winnen. Ten tweede moet hard worden gewerkt aan de uitbreiding van de rol van het Europees Parlement in zeer belangrijke sectoren zoals het handelsbeleid, de samenwerking op strafrechtelijk en justitieel gebied en de vaststelling van de financiële vooruitzichten. Hier is het spel nog niet geheel uitgespeeld. Het is ondenkbaar dat de Europese Unie betrokken is bij zulke belangrijke onderhandelingen als die in de Wereldhandelsorganisatie zonder dat het Europees Parlement en de nationale parlementen daar controle op kunnen uitoefenen. Ten derde is het onbegrijpelijk dat in de XXIste eeuw na Tsjernobyl, nadat de meeste van de huidige leden van de Europese Unie hebben besloten kernenergie af te schaffen, in de Europese grondwet een uitdrukkelijke verwijzing voorkomt naar de bevordering van kernenergie. Dit is een fout die ons wel eens duur zou kunnen komen te staan met het oog op de publieke opinie, en die fout kan nu nog worden gecorrigeerd. Tot slot geloof ik niet dat de eenvoudige opneming van het Handvest van de grondrechten in deel II van de grondwet zoveel uithaalt voor de Europese burgers en de legaal verblijvende burgers uit derde landen, als daarmee niet tegelijkertijd de mogelijkheden tot het inroepen van het Handvest voor de rechtbank aanzienlijk worden uitgebreid, vooral op het gebied van de strafrechtelijke en justitiële samenwerking.
Dit is het programma dat ons wacht vanaf nu tot de laatste vergadering van de Conventie op 10 juli. Daarvoor zijn wij bondgenoten aan het zoeken binnen en buiten de Conventie. Wij hopen daarbij dat de voorzitter, de heer Giscard, en zijn presidium de Conventie tot een resultaat zullen weten te leiden dat nu nog binnen hun bereik ligt. Als de Intergouvernementele Conferentie wordt geopend zal het misschien te laat zijn.
Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als de ontwerp-grondwet die de Conventie nu opgesteld heeft werkelijk zo'n goed document was als sommige collega's beweren, en er bij onze volkeren oprecht behoefte aan zo'n grondwet bestond, dan zou er een week geleden niet alleen hier champagne zijn gedronken, maar ook in de lidstaten zelf. Daar zou dan ook het lied gezongen zijn dat hier gezongen is. Maar dat is niet gebeurd: het feestvuur is niet naar buiten toe overgeslagen. Er is dus nog steeds geen contact en dat probleem is door de Conventie kennelijk niet opgelost.
We willen dat Europa beter functioneert, maar dit is niet de juiste manier. Er is opnieuw gekozen voor de verkeerde methode, en we zijn bang dat deze tekst een voorbode is van de dezelfde frustratie die door Nice en Amsterdam is veroorzaakt. We zijn het er ook niet mee eens dat men tabula rasa heeft willen toepassen op het verleden. Het gaat hier om waarden met wortels die heel diep gaan. Dat geldt zeker voor het christendom: dat heeft onze werkelijkheid gevormd.
We geloven dat de Conventie heel nuttig is geweest voor het vaststellen van de opties en de gevolgen die daaruit voortvloeien. De Conventie heeft echter geen belangrijke besluiten voor de toekomst kunnen nemen - verre van dat. Eén blik op de agenda van Nice of Laken volstaat om dat te beseffen. Zullen de Verdragen er van nu af aan eenvoudiger uitzien? Als we nu een Verdrag krijgen met meer dan vierhonderd artikelen en tenminste vijf protocollen, is dat een serieuze poging tot vereenvoudiging of is dat nu juist een mislukking? En hoe zit het met de participatie van de nationale parlementen bij de Europese eenwording? Ik zie daar geen werkelijke vooruitgang.
In Laken is verzocht om meer democratie en meer transparantie. De wijze waarop de Conventie te werk is gegaan is echter geen goed voorbeeld en dat doet voor de toekomst het ergste vrezen. Ze is door haar voorzitter van bovenaf geleid. Het was een soort consensuscratie, een democratie waarin nooit gestemd wordt. In Laken is ook gevraagd of de Europese Unie niet dichter bij de burgers kon worden gebracht. Ik denk niet dat dit gelukt is. Ik vrees zelfs dat de Unie verder van de burgers zal komen af te staan, als de plannen om het roterend voorzitterschap af te schaffen doorgang vinden.
Wat verwacht ik van de regeringen? Ik hoop dat ze dit als een serieuze basis voor de toekomst zullen beschouwen en dat ze de democratische beginselen eer zullen aandoen. Ze moeten naar de stem van de volkeren luisteren. Bij hen berust immers de legitimiteit. De volkeren kunnen zich bij verkiezingen democratisch uitspreken. En dat recht is ook in de Verdragen vastgelegd.
Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, grondwetten behoren het volk toe. Ze leggen de macht van de politici aan banden tussen verkiezingen, volksraadplegingen en grondwetswijzigingen. De grondwet beschermt de burgers tegen de politici. De Europese ontwerp-grondwet beschermt de politici echter tegen de burgers.
De kern van de macht ligt bij 13 van de 25 premiers, die op een totaal andere manier gekozen zijn. Van de dertien premiers zullen er zes à zeven niet meer herverkozen worden in hun eigen land. Zij kunnen de macht dan onder elkaar verdelen na elke Europese verkiezing. Zij moeten rekening houden met het verkiezingsresultaat, maar ze bepalen zelf of ze dat in voldoende mate hebben gedaan. Blair kan dan president worden, Fischer minister van Buitenlandse Zaken en Aznar voorzitter of vice-voorzitter van de Commissie. Alle politici die geen uitweg meer zien in hun eigen land, hebben zo weer vijf jaar hun schaapjes op het droge. De leiders van de Unie kiezen elkaar, ze hoeven geen verantwoording aan de kiezers af te leggen. Eén van hen moet de meerderheid halen in het Europees Parlement, maar het Parlement kan niemand anders kiezen. Als de Commissie samengesteld is, kan ze met een tweederde meerderheid tot aftreden gedwongen worden, maar het Parlement kan nog altijd geen andere kiezen.
Het is een historische paradox dat een land alleen maar lid van de Unie kan worden als het een democratisch land is, want de EU is zelf geen democratie. Als de Europese Conventie met de huidige ontwerp-grondwet het EU-lidmaatschap zou aanvragen, zouden wij moeten zeggen dat de doelstellingen en waarden in de artikelen 2 en 3 fantastisch zijn, maar dat wij ons afvragen waar de democratie gebleven is. Waarom krijgen de kiezers niet het laatste woord? Waarom moet de grondwet niet ter goedkeuring worden voorgelegd aan de burgers in alle lidstaten via een referendum?
Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de conclusies van de Conventie die de Raad van Thessaloniki voorgelegd zal krijgen, moeten in hun algemeenheid antwoord geven op de vraag hoe Europa dichter bij de burgers kan worden gebracht. In de voorgestelde tekst zien wij daarvan echter in het geheel niets terug. Erger nog, wij kunnen nu al voorspellen dat binnen afzienbare tijd een nieuw verdrag nodig zal zijn om de machtsconflicten op te lossen of om de onduidelijke procedures te verhelderen die bijvoorbeeld voor een gemeenschappelijk buitenlands beleid worden voorgesteld. Maar het ergste is dat deze tekst juist het tegenovergestelde voorstelt van wat noodzakelijk is. Om Europa dichter bij de burgers te brengen, moet het gehalte aan echte democratie omhoog. De Conventie wil echter juist het supranationale karakter versterken, dat wil zeggen de pseudo-democratie. Zij wil dit bereiken door uitbreiding van het toepassingsgebied van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en dat van medebeslissing, zonder vangnet voor de nationale parlementen als zodanig, door invoering van een Europese grondwet die boven de nationale grondwetten staat; en door aan de Unie bevoegdheden over te dragen met betrekking tot fundamentele mensenrechten via de opneming van het Handvest.
In deze conclusies zie ik niets dat Europa dichter bij de bevolking brengt, maar juist van alles dat de afstand verder zal vergroten. Wanneer de voorstellen van de Conventie worden aangenomen, zijn wij straks met dit nieuwe verdrag precies even ver als daarvoor, zonder dat er een greintje vooruitgang is geboekt wat betreft democratisch gehalte, helderheid en acceptatie van de Unie door de bevolking. Willen wij het contact tussen Europa en de bevolking herstellen, dan moeten wij - ik zeg het nog maar eens - het gevoel van afstand en machteloosheid ten opzichte van Brussel aanpakken. Daar bestaat maar één manier voor en dat is de democratische nationale parlementen weer een actieve rol geven in de Europese besluitvorming, bijvoorbeeld door elk parlement het recht te geven om de subsidiariteit te toetsen of om door middel van een veto of niet-deelname tegenwicht te kunnen bieden aan de communautaire mechanismen.
Mijnheer de Voorzitter, alle bescheiden voorstellen in die richting zijn door de Conventie systematisch teniet gedaan. Toch komt er een dag dat wij ze moeten oppakken.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de toespraken die onze vertegenwoordigers bij de Conventie hebben gehouden staan in scherp contrast met datgene wat onze nationale leiders onze burgers over de inhoud van het Conventiedocument vertellen.
In het Verenigd Koninkrijk heeft de vertegenwoordiger van de Britse regering, Peter Hain, het document afgedaan als niet meer dan een opschoningsactie, en hoewel de Britse regering de heer Hain regelmatig op de vingers tikt, heeft onze minister-president hem nu tot fractieleider in het Lagerhuis benoemd, dus het lijkt erop dat hij het met die opmerking eens is.
We hoeven ons echter niet te baseren op de uitlatingen van de heer Hain van enkele weken geleden: het afgelopen etmaal heeft de Britse minister van Buitenlandse Zaken zijn oordeel over het Conventiedocument gegeven. Hij heeft de mensen in het Verenigd Koninkrijk verteld dat er geen sprake is van substantiële grondwettelijke wijzigingen, dat er geen sprake is van een substantiële verandering in de verhouding tussen de EU en de lidstaten, dat de IGC pas volgend jaar wordt afgesloten en dat het Verenigd Koninkrijk over elk besluit zijn veto kan uitspreken. Het document, zo zegt hij, is een concept en is, net als elk ander concept, vatbaar voor verbeteringen en wijzigingen. Dit is de fase van de keiharde onderhandelingen, de allerlaatste afspraken die worden gemaakt door democratisch gekozen staatshoofden, en uiteindelijk moet het Verdrag de unanieme steun van alle lidstaten krijgen.
Ik zal op enkele aspecten ingaan: wat het buitenlands en veiligheidsbeleid betreft zegt hij dat er een garantie is gekregen en dat, zelfs als er dergelijke voorstellen met betrekking tot het buitenlands en veiligheidsbeleid worden gedaan, "wij ons daartegen zullen verzetten en we een veto kunnen uitspreken". Wat het Handvest van de grondrechten betreft zei onze minister van Buitenlandse Zaken in het afgelopen etmaal "dat het netto-effect van onze voorstellen zal zijn dat de bevoegdheden van de Unie door het Handvest op geen enkele wijze zullen worden uitgebreid". Ten slotte zei hij met betrekking tot economische zaken "dat we het niet eens zijn met de huidige tekst van artikel 13, dat we niet achter harmonisatie van de belastingwetgeving staan en dat we de unanieme goedkeuring van deze voorstellen via een veto kunnen blokkeren".
Dat is de boodschap die de mensen in het Verenigd Koninkrijk krijgen. Gezien dit grote contrast is het niet verwonderlijk dat 88% van de Britse bevolking onlangs bij een omvangrijke opiniepeiling aangaf via een referendum over deze voorstellen te willen meepraten. Het verheugt mij dat de heer Watson, zij het nogal aan de late kant, de Daily Mail is gaan lezen en nu tot de slotsom is gekomen dat hij persoonlijk ook achter die wens staat. Ik ben benieuwd naar zijn persverklaring, hoewel ik moet zeggen dat ik niet denk dat zijn opmerkingen van vandaag over het nemen van besluiten over het buitenlands beleid met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen en over het passeren van de nationale parlementen als het om goedkeuring van besluiten gaat, ook maar enigszins aansluiten bij wat er in het Verenigd Koninkrijk gaande is.
(Applaus van rechts)

Napolitano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, alhoewel ik namens de socialistische fractie spreek, moet ik, denk ik, als voorzitter van de Commissie constitutionele zaken ook uiting geven aan de meningen en zorgen van mijn commissie. De Commissie constitutionele zaken en het Parlement in het algemeen hebben de Conventie absoluut gewild, en de weg aangegeven tot een Europese grondwet. Deze weg is nu geopend. De Conventie heeft zich van haar taak kunnen kwijten en dat is voor ons reden tot grote voldoening. Als wij binnenkort overeenkomstig het huidige Verdrag geroepen zijn een advies uit te brengen over de bijeenroeping van de Intergouvernementele Conferentie zullen wij ook onze mening geven over het door de Conventie goedgekeurde ontwerp. Daartoe zullen wij zelfs nog beter in staat zijn als wij inzage hebben gekregen in de tekst - die zoals de heer Brok en anderen zeiden voor verbetering vatbaar is - van de delen III en IV van het ontwerp.
Wij zijn echter niet alleen voldaan, zoals ik al zei, maar ook erkentelijk en dankbaar voor de inzet waarmee onze vertegenwoordigers in de Conventie en met name het presidium de standpunten van het Europees Parlement hebben verdedigd. Het met consensus goedgekeurde ontwerp is natuurlijk een snijpunt van uiteenlopende standpunten. Enkele voorstellen van onze vertegenwoordigers zijn op sterk verzet gestuit, waarvan wij overigens ook zojuist nog in deze zaal een echo hebben opgevangen.
Daarom kan ons oordeel niet triomfantelijk of kritiekloos zijn. Noch kan dit een van zorgen gespeend oordeel zijn. Er zijn namelijk wel degelijk zorgen, met name ten aanzien van twee aspecten. Ten eerste bestaat het risico dat het institutionele evenwicht wordt veranderd. Dit risico is impliciet aanwezig in de nieuwe functie die aan de top van de Unie wordt ingesteld, namelijk de functie van fulltime voorzitter van de Europese Raad. De Commissie constitutionele zaken van het Parlement heeft zich hier fel tegen verzet en alternatieve oplossingen of compromisoplossingen voorgesteld, maar deze zijn niet overgenomen. Ten tweede bestaat de kans dat op gebieden van fundamenteel belang de verplichting tot unanieme besluitvorming de Unie van de Vijfentwintig lam zal slaan.
Wij hopen dat de Intergouvernementele Conferentie verder zal kunnen gaan. Zowel bij deze als bij andere vraagstukken zullen wij ervoor zorgen dat geen stappen terug worden gezet ten opzichte van de conclusies van de Conventie. Wij moeten evenwel het oog gericht houden op al het onbekende waaraan de toekomst van de Unie nog steeds is blootgesteld. Het behoud van een kritische en waakzame geest betekent geen destructieve of pessimistische geest. Een dergelijk geest is nuttig om een nieuwe impuls te geven aan het Europese integratie- en eenmakingsproces. Dat hebben wij van Altiero Spinelli geleerd: zonder zijn kritiek op de Europese Akte zouden wij nooit de vooruitgang van Maastricht en Amsterdam hebben gehad.
Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, u zei in uw openingstoespraak dat het pakket dat voor ons ligt een drastische verbetering van het huidige stelsel inhoudt. Dat is waar, maar het is meer dan dat. De heer Straw en de heer Hain slaan de plank volledig mis. Het is een overeenkomst waarin stevig is verankerd wat echt belangrijk is en geen nodeloze aandacht wordt geschonken aan onbelangrijke zaken. Deze overeenkomst stelt de Unie beter in staat om doelmatig op te treden in het buitenland en in de lidstaten. Deze overeenkomst zorgt ervoor dat de burger geen nadelige gevolgen ondervindt van de grotere macht die op federaal niveau zal worden uitgeoefend.
De Europese Raad moet deze voorstellen zonder voorbehoud aanvaarden als basis voor een overeenkomst op de IGC. Laten we elkaar in Thessaloniki niet bestoken met onduidelijke formuleringen die uitsluitend misleiding ten doel hebben. Als tijdens de IGC wordt getracht het pakket open te breken, zullen de resultaten alleen maar minder zijn. Waar de 15 in Nice geen overeenstemming over konden bereiken, daarover kunnen 25 lidstaten op de komende IGC zeker niet tot een akkoord komen. De leiders die in Thessaloniki samenkomen moeten luisteren naar de stem van de eensgezindheid die vanuit de Conventie en vanuit dit Parlement heeft geklonken en zij moeten onverschrokken bouwen aan de toekomst van Europa.
Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, er ligt een voorstel voor een grondwet voor de Europese Unie. De ontwerp-grondwet is opgesteld in de Conventie, waar het met federalistische consensus en volgens de dictatoriale methode van een politbureau is aangenomen. Er is weer eens sprake van een staatsgreep door de grote landen.
Met besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid verliezen de kleine landen het vetorecht waarover de drie grote landen wel beschikken als zij samenwerken. De lidstaten verliezen hun vaste stemhebbende commissaris, terwijl het initiatiefrecht voor alle communautaire regelgeving als monopolie van de Commissie gehandhaafd blijft. Dat er een president komt en dat de Commissie het buitenlands beleid niet in handen krijgt, maakt van de nieuwe Europese Unie een federatie die gedecentraliseerder is dan de delegatie van het Europees Parlement had gewild.
Met de grondwet wordt de Europese Unie gemilitariseerd en daarin krijgt de NAVO een belangrijke rol. Terwijl de andere pijlers omver werden geduwd, werd er een nieuwe NAVO-pijler opgezet. De neutrale landen zouden de bij de grondwet gevoegde verklaring over collectieve veiligheidsgaranties niet moeten ondertekenen. In de grondwet kan een gemeenschappelijke Europese defensie ook een gemeenschappelijke illegale aanval inhouden.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij mijn collega's en wil niet alleen onze eigen vertegenwoordigers bij de Conventie, maar ook de Conventie als geheel gelukwensen met het geweldige werk dat men heeft verricht. Dit moet echter worden gezien als één stap in het gehele proces en niet als het einde van het proces, want er moet nog een Intergouvernementele Conferentie plaatsvinden, we moeten nog de goedkeuring krijgen van 25 regeringen en tijdens dat proces zullen we te maken krijgen met wijzigingen.
Een van de belangrijkste kwesties die tijdens de Conventiebesprekingen naar voren zijn gekomen was de bekrachtiging van het beginsel van het verlenen van bevoegdheden. Het was zelfs de eerste keer dat er specifiek werd gesproken over dat beginsel, dat inhoudt dat de Unie alleen kan functioneren op grond van de bevoegdheden die door de lidstaten aan de Unie zijn verleend. Er is een duidelijke afbakening van bevoegdheden tussen de instellingen en het Parlement als geheel.
In de tweede plaats hebben sommige leden dit verdrag de "grondwet" van Europa genoemd. Het is inherent aan een grondwet dat het volk daaraan zijn goedkeuring hecht. Daarom doe ik, net als diverse andere collega's, een oproep aan alle lidstaten om niet alleen hun eigen grondwettelijke verplichtingen na te komen, maar ook om de bevolking van de lidstaten via een referendum in staat te stellen om aan deze grondwet de benodigde goedkeuring te verlenen.
In de derde plaats is het terecht dat de kwestie van het institutionele evenwicht aan de orde komt. Daarmee worden de gelijkheid en gelijkwaardigheid van de lidstaten gewaarborgd. We mogen niet vergeten dat de Europese Unie en haar instellingen op unieke wijze de basis hebben gelegd voor een unieke situatie en wij kunnen die ontwikkeling van unieke instellingen voor de toekomstige ontwikkeling van Europa voortzetten.

Abitbol (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de Conventie zal voor degenen die eraan hebben deelgenomen, zeker verrijkend zijn geweest. Maar zij voldoet ook ruimschoots aan het oordeel van een Franse filosoof die sprak van een Europa dat geobsedeerd is door macht, maar onverschillig is voor wat er wordt bereikt.
Het mag duidelijk zijn dat het ontwerp-Verdrag, het zogenaamde constitutionele Verdrag, dat uit de koker van de Conventie is gekomen, op geen enkele wijze voldoet aan het mandaat van Laken. Van democratie is geen sprake aangezien de Conventie een Europa in een ivoren toren heeft voorgesteld, waarbinnen een aantal elementen enigszins van plaats hebben gewisseld. Het Parlement is er nog goed vanaf gekomen en is er inderdaad iets op vooruit gegaan, maar alle andere instellingen blijven verre van wat wij democratisch noemen, dat wil zeggen bestuurd volgens het beginsel dat burgers rechtstreeks vertegenwoordigd zijn bij het nemen van besluiten die hen aangaan.
Dan spreek ik nog niet eens van het buitenlands beleid, waar zelfs regelrecht sprake is van kiezersbedrog als je weet dat achttien van de vijfentwintig Europese landen in geen geval een zogenaamd Europees beleid op dit gebied wensen.
Ik sluit mij graag aan bij de heer Crowley: een echte grondwet moet onderworpen worden aan een referendum. Zonder referendum onder de bevolking van Europa kan er onmogelijk sprake van een grondwet zijn omdat geen enkele burger zich bij die grondwet betrokken, noch zich erdoor beschermd zal voelen.
Mijnheer de Voorzitter, u reist meen ik morgen of overmorgen naar Thessaloniki af. Misschien zou dit Parlement een resolutie moeten aannemen waarin wij - volgens mij in meerderheid namens de hier vertegenwoordigde richtingen - de Raad en de lidstaten dringend aanraden om de tekst van dit ontwerp-Verdrag te zijner tijd bij referendum aan de Europese burgers voor te leggen.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Conventie is nog maar net met haar werk klaar en nu al beginnen verschillende lidstaten en kandidaat-landen zich hiervan te distantiëren, voorbehouden aan te tekenen en zelfs veto's uit te spreken over deze of gene kwestie. Dat is helaas de prijs die men betaalt als men op die manier werkt, hoe moeilijk en inefficiënt dat ook moge zijn, en altijd op zoek is naar de kleinst gemene deler, hetgeen voortdurend bemiddelen noodzakelijk maakt. Elke kleine verandering in het systeem is uitgesteld tot 2007 of 2009, en ik vraag mij echt af wat onze medeburgers daarvan begrijpen als zij geroepen worden om de inhoud te ratificeren, àls zij daartoe geroepen worden. Wat ons inziens hierin ontbreekt, mijnheer de Voorzitter - en waarschijnlijk zal blijven ontbreken - is een visie, een besef dat het absoluut noodzakelijk is de werking en de bevoegdheden van Europa, van een echte verenigde staten van Europa, resoluut te herzien. Ik heb evenwel de indruk dat hetgeen na het filter van de IGC zal overblijven van de werkzaamheden van de Conventie, niet ver zal afwijken van Amsterdam en misschien zelfs van Nice. Een basisdocument zal het in ieder geval niet zijn.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij allen een zekere voldoening voelen als wij een historisch moment beleven, en dit is ongetwijfeld een historisch moment. Er zijn weliswaar uiteenlopende standpunten en meningsverschillen - die wij ook vandaag weer hebben kunnen beluisteren - maar ik kan mij volledig vinden in de woorden van mijn collega, de heer Méndez de Vigo. Voor het eerst in de geschiedenis zijn wij erin geslaagd soevereiniteit en bescherming van de rechten met elkaar te rijmen. Wij zijn afgestapt van het begrip demos en hebben Europa een toekomstperspectief geboden waarvan wij alleen de grenzen bepalen. Misschien is niet alles perfect maar aangezien men een breedvoerige preambule heeft opgenomen en onder meer Thucydides heeft geciteerd, wil ik de collega's herinneren aan hetgeen de oude Griekse denkers zeiden: de geschiedenis is nooit perfect; als zij perfect was zou zij geen vervolg hebben.
Ik ga niet in op de inhoud van de Verdragstekst maar wil enkel een punt van aandacht en een punt dat ik betreur noemen. Als Parlement moeten wij aandacht schenken aan het criterium van de unanieme besluitvorming. Wij hebben een tekst gekregen waarmee de bakens van de communautaire methode en de communautaire geest ongetwijfeld worden verzet, en aangezien het constitutionele Verdrag met zijn talrijke aspecten voor ons een troef is, een kaart die wij moeten uitspelen als wij het Europees mededingingsvermogen willen versterken, zullen wij het criterium van de unanieme besluitvorming moeilijk of zelfs onmogelijk kunnen toepassen. Dat hebben wij trouwens al eerder, op bepaalde momenten en in enkele delicate gevallen, kunnen beleven in het Europa van de Vijftien. Unanieme besluitvorming zal met vijfentwintig landen een blok aan het been zijn, zeer zeker als besluiten moeten worden genomen over economische of fiscale zaken. Ik vrees dat een eventueel vetorecht - dat nog steeds in de lucht hangt - uiteindelijk een zelfmoordinstrument zal blijken te zijn en Europa, de grootste of een van de grootste gemeenschappelijke markten van de wereld, niet meer dan een eenvoudige optelsom van nationale belangen zal blijken te zijn. Dat moeten wij angstvallig zien te voorkomen.
Dan is er nog iets dat ik betreur. Ik heb met verbazing deelgenomen aan het debat over de preambule, toen besloten moest worden of onder de factoren die onze gemeenschappelijke identiteit uitmaken ook de godsdienst, of te wel het christendom moest worden genoemd. Ik wil eraan herinneren dat de identiteit van Europa met veel lijden tot stand is gekomen. Dat was een moeizame emancipatie en geschiedenis die soms gepaard ging met tragische gebeurtenissen, maar uiteindelijk altijd heeft geleid tot vooruitgang en groei. In spiritueel opzicht is dit een van de factoren waardoor het christendom groot is geworden en een baken voor heel de wereld kon worden. Ik zou graag willen dat daar nog eens over werd nagedacht.

Cederschiöld (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Conventie gebruiken als methode voor Verdragswijzigingen is iets heel nieuws. Het belangrijkste doel is bereikt, dat wil zeggen het verbreden van het EU-debat en de onderhandelingen uit de gesloten, stoffige vergaderkamers halen. Wij hadden echter gehoopt dat de Europese Unie het stadium van technocratische unie volledig achter zich zou hebben gelaten en een echte democratie zou zijn geworden dat gebaseerd zou zijn gebaseerd op een gemeenschappelijk Europees debat. Wij hebben dan ook reden om enigszins teleurgesteld te zijn. Er zijn teveel regels en teveel uitzonderingen op de normen. Ik hoop echter dat dit resultaat ertoe leidt dat het concurrentievermogen van de Unie versterkt wordt, wat absoluut noodzakelijk is. De volgende Conventie mag de losse eindjes van deze Conventie aan elkaar knopen. Als je erachter wilt komen wat deze Conventie eigenlijk heeft bewerkstelligd, moet je het resultaat tussen de regels lezen. De kwesties die bij de volgende Conventie ter tafel komen, zijn het buitenlands beleid - een duidelijk voorbeeld van een "los eindje" - en het samenvoegen van de functie van de twee presidenten tot één gemeenschappelijke functie. Voorts zal dan de ontwikkeling van de Raad tot een tweede kamer dan moeten worden voortgezet.
Zeker is dat dit Constitutioneel Verdrag niet de laatste Verdragswijziging van de Europese Unie is. Het Handvest van de grondrechten dat tijdens de laatste Verdragswijziging tot stand is gebracht werd niet toen, maar wordt nu opgenomen. Zo fungeert het EU-proces. Uitzonderingen op het gebruikelijke besluitvormingsmodel van deze Conventie komen bij de volgende Conventie aan de orde. De ontwikkeling gaat echter de goede kant op. Het compromis moet daarom gehandhaafd blijven. De invloed van de burgers is ondanks alles aanzienlijk groter geworden. Deze invloed mag in de toekomst alleen maar verder toenemen, maar nooit afnemen!

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
SCHRIFTELIJKE VERKLARINGEN (ARTIKEL 120)

Alyssandrakis, Korakas, Patakis (GUE/NGL).
De Communistische Partij van Griekenland is tegen een Europese grondwet omdat deze een versterking betekent van de imperialistische EU ten koste van de volkeren en ten gunste van de uitbuiters. Bovendien heeft de Conventie - met een zeer ondemocratische samenstelling en werkwijze en waarin elke linkse stem werd gesmoord - nagelaten in haar tekst de democratische verworvenheden van de volkeren te verankeren. Zij heeft daar zelfs het mes in gezet.
De verklaring van trouw 'aan een uitzonderlijk concurrentiekrachtige sociale markteconomie? betekent dat het kapitalisme ook grondwettelijk wordt bekrachtigd. De afschaffing van het voorzitterschap per toerbeurt, de samenstelling van de Commissie, de beperking van de unanieme besluitvorming en de definitie van gekwalificeerde meerderheid tonen zonder meer aan dat de macht wordt herverdeeld ten gunste van de machtigen en nog meer nationale soevereiniteit wordt overgedragen aan het centrum, aan de imperialistische Unie.
De militarisering krijgt een gevaarlijke diepgang in het kader van het gemeenschappelijk defensiebeleid dat natuurlijk 'de verplichtingen uit hoofde van het Noord-Atlantische Verdrag eerbiedigt?. Onder het voorwendsel van het terrorisme worden voorwaarden gecreëerd voor nieuwe militaire interventies tegen de volkeren van heel de wereld (de 'interne vijand? niet uitgesloten) en wordt een bijzondere rol toebedeeld aan de lidstaten die over 'grote militaire mogelijkheden? beschikken. Het is geen toeval dat er maar één minister is: een minister van Buitenlandse Zaken.
Wij zijn ervan overtuigd dat de volkeren zich niet voor de gek laten houden. De tegenstellingen van het kapitalisme in en buiten de EU worden steeds groter. De strijd van de volkeren zal toenemen naarmate het volksvijandige beleid toeneemt en zal het zo zorgvuldig opgetrokken bouwwerk met de grond gelijk maken.

Figueiredo (GUE/NGL)
Er zijn allerlei pogingen ondernomen om de Conventie af te schilderen als een democratisch lichaam dat een grondwet voorbereidt om het Verdrag te vervangen. De Conventie heeft echter weinig met democratie te maken, en dat geldt zowel voor de methode die ze volgt als het werk dat ze voortbrengt.
In de Conventie zijn niet alle politieke partijen vertegenwoordigd, maar alleen de grootste. Van het Portugese parlement zijn alleen de PS en de PSD vertegenwoordigd, en die twee partijen zijn allebei aanhangers van het federalistische en neoliberale gedachtegoed dat op dit moment het communautaire beleid bepaalt. Politieke groeperingen die een sterkere of minder sterke kritische houding innemen ten aanzien van dit model worden uitgesloten. Dat geeft wel aan wat voor soort democratie bovenvermelde partijen voorstaan.
De Conventie heeft echter geen constitutieve bevoegdheden en ze kan de Verdragen niet wijzigen, hoe graag de meest federalistisch denkenden dat ook zouden willen. (Een paar dozijn mensen, ver van hun land en de problemen in dat land, zouden immers minder respect voor de rechten van hun volk hebben en gevoeliger zijn voor de ideeën van de economische en financiële groepen van de machtige landen die Europa willen overheersen.) Die bevoegdheden berusten uitsluitend bij de Intergouvernementele Conferentie en de nationale parlementen.
De resultaten van de Conventie zijn niet precies die welke naar buiten toe bekend zijn gemaakt. Het is de bedoeling de integratie gestadig te verdiepen. Met kleine stapjes, weliswaar, maar we begeven ons zo toch op een gevaarlijke weg.

De Voorzitter.
Ik wil vandaag als officiële gasten van dit Parlement een delegatie verwelkomen van de Commissie nationale veiligheid en buitenlands beleid van de Islamitische Republiek Iran, onder leiding van de voorzitter van die commissie, de heer Mohsen Mirdamadi. Wij verwelkomen u als gasten bij onze debatten over het Midden-Oosten en de veiligheidsstrategie voor de Europese Unie.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en van de Commissie over het Midden-Oosten.

Solana
Mijnheer de Voorzitter, het is mij opnieuw een groot genoegen te kunnen deelnemen aan een plenaire vergadering van het Europees Parlement voor de bespreking van kwesties die van fundamenteel belang zijn voor de Europese Unie en voor de wereld in het algemeen.
Ik sluit mij aan bij de vriendelijke woorden die de Voorzitter zojuist heeft gericht tot de vertegenwoordigers van het parlement van Iran, onder leiding van de voorzitter van de Iraanse commissie van buitenlandse zaken, de heer Mirdamadi. Gisteren heb ik met hen een uiterst boeiend gesprek gehad over een aantal actuele onderwerpen die vanmiddag op de agenda staan.
Ik zou als eerste, mijnheer de Voorzitter, kort willen ingaan op de situatie in het Midden-Oosten. Ondanks het enkele lichtpuntje dat wij de laatste dagen hebben gezien, is die situatie nog altijd buitengewoon lastig. Wij moeten beseffen dat alle inspanningen gericht moeten zijn op het starten van een vredesproces dat helaas maar niet op gang komt, ook al zijn er de laatste uren en dagen momenten van hoop geweest.
Het door het kwartet van de Verenigde Staten, de Europese Unie, Rusland en de Verenigde Naties ontworpen vredesinitiatief, de zogenaamde 'routekaart?, is eindelijk door beide partijen aanvaard, de Palestijnen en de regering van Israël. U weet dat er de laatste dagen enkele zeer belangrijke bijeenkomsten zijn gehouden, zoals in Sharm-El-Sheik, Egypte, en in Aqaba. Tijdens die bijeenkomsten hebben de president van de Verenigde Staten, premier Sharon en premier Abu Mazen elk een toespraak gehouden waarvan de woorden de weerklank vonden die van dergelijke gelegenheden verwacht mogen worden.
Terwijl deze serie bijeenkomsten positieve verwachtingen wekte, hebben wij sindsdien helaas gezien dat die verwachtingen na het oplaaiende geweld in de bezette gebieden en in Palestina weliswaar niet geheel zijn tenietgedaan maar wel sterk zijn afgezwakt.
Zoals u weet zijn er direct na de besprekingen in Aqaba gewelddadigheden uitgebroken: terroristische acties en de reacties daarop in die oneindige geweldsspiraal waarvan wij helaas al veel te lang getuige zijn.
Daartegenover staat dat de vergadering van het kwartet van vrijdag, onder leiding van de heer Moratinos als vertegenwoordiger van de Europese Unie, positief is geweest. Positief in de zin dat er zondag aanstaande, in Amman, een nieuwe bijeenkomst zal zijn van het kwartet, waarbij de belangrijkste verantwoordelijken van het viertal aanwezig zullen zijn.
Het doel van die bespreking is na te gaan hoe een nieuwe impuls kan worden gegeven aan het proces dat in Sharm-El-Sheik en Aqaba in gang is gezet en dat beide partijen gebracht heeft tot aanvaarding van de routekaart.
De routekaart moet per se worden gevolgd. Als de internationale gemeenschap niet in staat is al het mogelijke te doen om dat voor elkaar te krijgen, dan wacht ons hetzelfde echec als bij het plan-Mitchell of het plan-Tenet. Tot nu toe zijn wij erin geslaagd met zinnige documenten te komen, documenten vol hoop. Helaas zijn de partijen niet in staat gebleken met behulp van de internationale gemeenschap een begin te maken met de tenuitvoerlegging van die documenten. Onze doelstelling moet zijn het volgen van de routekaart, en de internationale gemeenschap moet zich inzetten om dat mogelijk te maken.
U weet dat momenteel twee soorten overleg plaatsvinden: het ene binnen Palestina en het andere tussen Palestina en Israël. Mogelijk dat zich op dit moment een nieuw lichtpuntje voor ons aandient.
Het overleg binnen Palestina is u welbekend. Dat vindt plaats tussen premier Abu Mazen en de partijen die de routekaart hebben verworpen en de verklaringen die in Aqaba openbaar zijn gemaakt, niet hebben gesteund. Er wordt overlegd met de politieke leiders van Hamas en de Islamitische Jihad in de hoop snel overeenstemming over een staakt-het-vuren te bereiken. Dat bestand zou niet van korte duur moeten zijn maar ons in staat moeten stellen een echt begin te maken met de meer politieke aspecten van de routekaart.
Verder zijn de Palestijnse autoriteiten momenteel, onder leiding van de minister van Binnenlandse Zaken, de heer Mohamed Dahlan, in gesprek met de Israëlische autoriteiten. De bedoeling van dat overleg is te bewerkstelligen dat Israël zich gedeeltelijk terugtrekt uit de Gazastrook, en dat de leiders van het Palestijnse Gezag volledige verantwoordelijkheid aanvaarden voor de veiligheidsfuncties. Mocht daarover een akkoord worden bereikt, dan zou dat gevolgen hebben voor ons, en zouden wij ons een inspanning moeten getroosten om tevens het Palestijnse Gezag in economische zin bij te staan, zodat het de veiligheidsinfrastructuur snel opnieuw kan opbouwen, al is het maar ten dele.
Tot slot denk ik, mijnheer de Voorzitter, dat bij de tenuitvoerlegging van de routekaart de beheersing van dit proces van fundamenteel belang is. Als in de praktijk de juiste mensen ontbreken om het proces te evalueren en te volgen, dan denk ik dat het zeer lastig zal blijken het voort te zetten en tot een goed einde te brengen. Nu hebben wij daarvoor de kans, en u weet wat dat betekent: het naast elkaar bestaan van twee staten die samen in vrede verder kunnen, in een regionale context, als landen waarmee alle overige landen in de regio diplomatieke en andere betrekkingen kunnen aangaan.
In Luxemburg heeft op maandag de Raad Algemene Zaken 's ochtends de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken van het Palestijns Gezag en vriend van velen van ons, de heer Nabil Chaath, en 's avonds de minister van Buitenlandse Zaken van Egypte ontvangen. U zult begrijpen dat wij ons in nauwe samenwerking met alle landen in de regio inzetten om de kans die de routekaart ons biedt te doen slagen.
Ter voorbereiding op de Raad van Luxemburg heb ik enkele dagen geleden een bezoek gebracht aan alle landen in de regio. Ik kan u zeggen dat de wens een begin te maken met de tenuitvoerlegging van de routekaart sterk aanwezig is, maar ook dat men zeer bevreesd is dat als deze mogelijkheid niet wordt benut, de laatste kans op een vreedzame, duurzame oplossing verkeken zal zijn, en er geen eind zal komen aan de voor velen al zo lang durende periode van frustratie en lijden. Het is derhalve zaak dat wij met een gezamenlijke inspanning een halt toeroepen aan het geweld en de gerichte moordaanslagen, want dan maken wij de weg vrij voor de routekaart.
Staat u mij toe de aanwezigheid van de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken van de Republiek Iran aan te grijpen voor nog een korte opmerking. In aanvulling op het goede gesprek dat ik gisteren met hem heb gehad, wil ik wijzen op de verklaring die de Raad buitenlandse betrekkingen maandag heeft afgelegd. Die verklaring, die u, geachte Afgevaardigden, hopelijk allen bekend is, betreft de betrekkingen tussen Iran en de Europese Unie.
Ik wil onze vandaag hier aanwezige Iraanse vrienden zeggen dat Iran voor de Europese Unie een groot land is waarmee wij hechte betrekkingen willen onderhouden. Wij voeren met Iran momenteel serieuze besprekingen over economische en politieke aangelegenheden.
De politieke kwesties, die meer rechtstreeks onder mijn verantwoordelijkheid vallen, hangen samen met de mensenrechten, steun aan terroristische daden en de ontwikkeling van kernwapens. Het Internationaal Energieagentschap heeft bij monde van het hoofd van het agentschap, de heer El Baradei, enkele duidelijke verklaringen bekendgemaakt over de handelwijze van Iran en over hoe het land die meer in overeenstemming zou kunnen brengen met de middelen en voorstellen van het Internationaal Energieagentschap.
Voor de Europese Unie, en dat heb ik gisteren met de beste bedoelingen tegen de voorzitter van de Commissie buitenlandse betrekkingen gezegd, is het van fundamenteel belang dat onze Iraanse vrienden het aanvullend protocol ondertekenen. Er is geen enkele reden om dat niet te doen. Onze Iraanse vrienden zouden daarvoor geen tegenprestatie moeten verlangen, want ondertekening van het aanvullend protocol is een stap in de richting van hetgeen landen als Iran en de lidstaten van de Europese Unie nastreven, namelijk een wereld zonder proliferatie van massavernietigingswapens en een wereld waarin de landen energie voor vreedzame doeleinden gebruiken, onder toezicht van de organen van de Verenigde Naties. Ondertekening en naleving van alle voorwaarden van de Verenigde Naties is onzes inziens derhalve een eerste vereiste.
Wij verwachten en wensen van de Iraanse autoriteiten en het Iraanse volk dat zij op de kortst mogelijke termijn tegemoetkomen aan hetgeen de Europese Unie te goeder trouw van hen vraagt: dat zij overgaan tot ondertekening van het aanvullend protocol en daarvoor als enige tegenprestatie verwachten dat de betrekkingen met hun vrienden van de Europese Unie op dezelfde constructieve en positieve wijze worden voortgezet.
Mij is gevraagd in deze eerste interventie een korte uiteenzetting te geven van Artemis, de militaire operatie die de Europese Unie op dit moment uitvoert in de Democratische Republiek Congo, in de Ituri-regio, meer in het bijzonder in de stad Bunia.
Welnu, dit is voor het eerst dat de Europese Unie een militaire operatie uitvoert zonder de steun van enige andere organisatie. Het gaat om een autonome operatie die onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van de Europese Unie valt en die wordt ondernomen op verzoek van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de heer Kofi Anan. De heer Anan heeft mij nog maar enkele dagen geleden gevraagd of de Europese Unie bereid zou zijn een dergelijke operatie te ondernemen.
Gelet op de complexiteit van de operatie, is al het mogelijke gedaan om ervoor te zorgen dat zij tot een goed einde wordt gebracht en dat de Europese Unie achteraf trots kan zijn op haar inzet, in het besef een resolutie van de VN-Veiligheidsraad te hebben uitgevoerd.
Zoals u weet, nam de Veiligheidsraad nadat de Europese Unie had aangegeven bereid te zijn deze taak op zich te nemen, resolutie 1484 aan om de reikwijdte van deze missie in ruimte en tijd te bepalen. Ik wil er met nadruk op wijzen dat de Europese Unie in staat is gebleken in een absolute recordtijd van nog geen twee weken na het eerste verzoek van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties een uitgebreide, complexe actie op gang te brengen voor de eerste autonome militaire operatie voor vredeshandhaving van de Europese Unie in Afrika.
Ik zeg dit graag omdat in de Raad, de Commissie en de Generale Staf van de Europese Unie door velen dag en nacht is doorgewerkt om de kwalitatief zeer hoogwaardige documenten in een absolute recordtijd tot stand te brengen die de inzet van de troepen mogelijk moesten maken. In het verlengde hiervan wil ik in herinnering brengen dat wij ons halverwege 2003 bevinden, en dat ons begin 2000, na de Europese Raad van Helsinki, werd gevraagd ons voor te bereiden om tegen het einde van 2003 civiele of militaire operaties voor vredeshandhaving te kunnen uitvoeren.
Mijns inziens kunnen wij allen - Parlement, Raad, Commissie en burgers van Europa - er trots op zijn dat halverwege het jaar 2003 de Europese Unie betrokken is bij drie operaties voor vredeshandhaving: één in Bosnië, zoals u bekend als voortzetting van een door de VN begonnen operatie; één in Skopje, waar wij het vaandel hebben overgenomen van de Atlantische Alliantie; en nu dan één in Ituri, een operatie waartoe de Europese Unie het initiatief heeft genomen en die zij naar ik hoop ook kan volbrengen.
Enig gevoel van voldoening en trots is daarom wel op zijn plaats voor al degenen die hebben deelgenomen: Parlement, Commissie, Raad, onze medewerkers in de Generale Staf, want het is geen geringe prestatie dat wij deze drie operaties in zo'n korte tijd in gang hebben kunnen zetten. Mijns inziens zou ook het Parlement er zo over moeten denken, en zouden wij de Europese burgers moeten doen beseffen dat zij trots kunnen zijn op een Europese Unie die, met de middelen en mogelijkheden die haar ter beschikking staan, zonder een moment te verliezen opkomt voor een rechtvaardiger wereld, een wereld waarin de Europese Unie een rol van betekenis speelt.
Nogmaals, ARTEMIS wordt geen eenvoudige operatie. U weet dat wij enkele dagen geleden begonnen zijn met het inzetten van onze troepen. Op dit moment bevinden zich 400 soldaten in de regio. De operatie wordt geleid door een Franse commandant, en Frankrijk fungeert als kadernatie. Een groot aantal lidstaten van de Unie zenden troepen, die tezamen een belangrijk deel van de totale strijdkrachten uitmaken, maar derde landen, zowel in Afrika als in andere delen van de wereld, bijvoorbeeld Latijns Amerika, doen eveneens mee aan deze, door de Europese Unie geleide operatie.
Overeenkomstig het mandaat van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties hopen wij na terugtrekking van de troepenmacht uit de Ituri-regio een vreedzame overgang naar een overwegend Afrikaans bestuur te kunnen bewerkstelligen, waartoe wij contact onderhouden met de leiders van Zuid-Afrika.
Ons optreden in Congo behelst meer dan vredeshandhaving, en gaat gepaard met een intensieve diplomatieke actie. Ik onderhoud al geruime tijd contact - en sinds de aanvang van de operatie, de twaalfde van deze maand, dagelijks - met de president van de Democratische Republiek Congo, en met de presidenten van de buurrepublieken, met name Rwanda en Uganda, want dat zijn de twee landen die het meest betrokken zijn geweest bij de ontwikkelingen in deze regio in Noord-Congo, Ituri. Over enkele dagen reis ik naar deze streek om te proberen de al heel lang bestaande situatie daar een diplomatieke impuls te geven. Wij hopen dat deze medewerking vanuit de Europese Unie aanleiding zal zijn voor de vorming van een overgangsregering in de Democratische Republiek Congo en voor de eerste lichtpuntjes van vrede in deze regio, waar de mensen paradoxaal genoeg onder zulke erbarmelijke omstandigheden moeten leven terwijl de bodem zo rijk is aan grondstoffen.
Ik wil daarom namens ons allen dankzeggen aan de natie die aan het hoofd staat van deze operatie - Frankrijk - en aan alle deelnemende landen, waaronder, zoals gezegd, ook landen van buiten de Unie. Ik wil mij in dit verband graag tot een bevriend land richten, Canada, omdat het geen moment twijfelde om troepen beschikbaar te stellen voor een door Europeanen geleide operatie. Canada heeft opnieuw laten zien dat het een speciale band heeft met de Europese Unie en, wat nog belangrijker is, dezelfde visie heeft op de problemen in de wereld als de Europese Unie.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, hiermee beëindig ik mijn eerste interventie. Ik denk dat ik alle belangrijke punten heb genoemd. Mocht dat niet zo zijn, dan kan ik aan de hand van uw vragen een en ander vast en zeker nog verduidelijken.
Patten
Mijnheer de Voorzitter, de Hoge Vertegenwoordiger heeft zojuist op welsprekende wijze aangegeven hoe dicht hoop en wanhoop in het Midden-Oosten bij elkaar liggen. Na de presentatie van de routekaart en de topontmoetingen in Sharm-el-Sheikh en Aqaba leek het of de vrede een stuk dichterbij was gekomen. Het aanhoudende geweld gooit echter helaas opnieuw roet in het eten. Wij, de Europese Unie - en meer nog de volkeren in het Midden-Oosten - kunnen het ons niet veroorloven om de kans op vrede die de routekaart heeft gecreëerd, hoe klein deze ook is, te verspelen.
Het is nu meer dan ooit van groot belang dat de routekaart wordt gevolgd zonder dat hij gesaboteerd wordt door extremisten die geen vrede willen. Ondanks het geweld van de afgelopen week hoop ik dat de Palestijnen en de Israëliërs, met steun van de internationale gemeenschap, voldoende vertrouwen zullen opbouwen om verder te kunnen gaan.
We moeten ook nadenken over de manier waarop de Europese Unie in dit verband kan helpen. Ik zie verschillende gebieden waar de Europese Unie en in het bijzonder de Commissie een waardevolle bijdrage kunnen leveren:
Ten eerste moeten we de Palestijnse institutionele opbouw en hervorming blijven steunen, net zoals we in het verleden met succes hebben gedaan. Ten tweede moeten we toezicht houden op de voortgang van het routekaartproces en moeten we druk uitoefenen op de Arabische staten om te helpen de financiering van extremistische groeperingen te blokkeren en de kantoren van die groeperingen te sluiten. We moeten ook druk uitoefenen op Israël om gematigder te reageren op de onbeschrijflijk gruwelijke zelfmoordaanslagen, die veel Arabische leiders zelf hebben veroordeeld.
We zullen onze concrete steun aan het hervormingsproces voortzetten en zullen ook het nieuwe Palestijnse kabinet helpen om zijn ambitieuze doelen te verwezenlijken. In 2003 stelt de Gemeenschap een steunpakket van 132 miljoen euro ter beschikking voor de Palestijnse institutionele hervorming en om de verslechterde economische en humanitaire situatie het hoofd te bieden. De hervorming dient echter ook op andere gebieden te worden voortgezet: een gebied waar ik vooral de nadruk op heb gelegd bij Palestijnse functionarissen, zelfs deze week nog, is dat van de rechterlijke macht. Ook zouden we graag aan het einde van de eerste fase van de routekaart verkiezingen willen zien.
De Commissie heeft veel werk verzet samen met de Palestijnse Autoriteit, vooral met de minister van Financiën, Salam Fayyad, en ik kan tot mijn genoegen zeggen dat dit tot een succesvol hervormingsproces heeft geleid. Dat proces is absoluut nog niet voltooid en daarom blijven we nauw met de Palestijnse Autoriteit samenwerken aan de hervormingsvoorwaarden voor onze steun gedurende dit jaar. Minister Fayyad heeft bevestigd dat hij met onze hulp van de laatste tijd erin is geslaagd de overheidsinkomsten te stabiliseren. Ook is de begroting transparanter geworden doordat er maandelijks wordt gerapporteerd, zelfs via internet, hoe gelden zijn besteed.
Door de hervormingen, en door externe financiële steun, is hij erin geslaagd de uitgaven in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever vanaf het begin van het jaar op te voeren doordat hij schulden heeft kunnen voldoen en salarissen heeft kunnen betalen. Het stimuleren van de vraag was in zijn ogen het belangrijkste wat op dit moment kon worden gedaan om de ernstige tekortkomingen waaronder de Palestijnse economie gebukt gaat aan te vullen. Een mogelijk volgende stap kan het verruimen van de bewegingsvrijheid zijn, waaronder de mogelijkheid om naar Jordanië en Egypte te reizen, iets wat de economische activiteit ook een flinke impuls kan geven.
Er is verdere vooruitgang nodig. Volgende week worden al deze kwesties besproken in de gemengde commissie waarin vertegenwoordigers van de EU en de Palestijnse regering zitting hebben. Ook zullen we onderzoeken op welke manier we beter gebruik kunnen maken van de interim-associatieovereenkomst.
Als lid van het kwartet zal de Europese Unie naar het toezichtmechanisme moeten kijken. Alle leden van het kwartet moeten een bijdrage kunnen leveren. De Commissie is zeker bereid dit belangrijke werk te steunen op basis van haar ervaring en de door haar ontplooide activiteiten op het gebied van hervorming en institutionele opbouw, maar ook op het gebied van economische en humanitaire zaken.
Er is nog een gebied waarop wij als Europese Unie onze inspanningen zullen moeten intensiveren: de oproep die in het kader van de routekaart aan alle Arabische staten is gedaan om de financiële steun aan gewelddadige en terroristische groeperingen van overheids- en particuliere zijde te blokkeren. We hebben dit punt besproken tijdens de Euro-mediterrane bijeenkomst op Kreta. We hebben de Arabische staten aangemoedigd om financiële steun te laten verlopen via de rekening van het ministerie van Financiën van de Palestijnse Autoriteit. We moeten deze uiterst belangrijke kwestie aanpakken via onze partnerschappen met Arabische landen.
Er zijn echter zaken waaraan in het kader van de routekaart en in samenwerking met de Verenigde Staten dringend aandacht moet worden geschonken: bijvoorbeeld de snel toenemende kolonisatieactiviteiten en de bouw van de veiligheidsmuur op de Westelijke Jordaanoever. Beide ondermijnen de beoogde tweestatenoplossing.
Minstens zo verontrustend is de verslechterende humanitaire situatie, die wordt verergerd door de beperkingen die zijn opgelegd aan de humanitaire hulpverlening. Deze nieuwe maatregelen hebben een negatief effect op de internationale fondsenwerving en maken het steeds moeilijker, zo niet onmogelijk, om humanitaire en ontwikkelingsactiviteiten te ontplooien.
Gelukkig worden er aan Israëlische zijde ook maatregelen genomen die het vertrouwen versterken, zoals het ontruimen van illegale nederzettingen, het opheffen van uitgaansverboden, het vrijlaten van gevangenen en het verstrekken van meer werkvergunningen aan Palestijnen. Door nog meer proactieve maatregelen te nemen kan de regering de bevolking voor zich winnen en de aantrekkingskracht en invloed van degenen die zo fel gekant zijn tegen vrede verminderen.
Zoals ik al heb gezegd, zijn wij bereid om te helpen, maar het is aan Israël en de Palestijnen om de eerste stap te zetten. Zonder hun politieke wil en inzet zal er niets veranderen. Dan zullen de moordpartijen doorgaan.
Ik wil graag nog iets zeggen in aansluiting op wat de Hoge Vertegenwoordiger heeft gezegd over Iran en onze betrekkingen met Iran. Ik verwelkom, net als u, mijnheer de Voorzitter, een delegatie van het Iraanse parlement die hier vandaag op de publieke tribune aanwezig is. Ik heb deze week zeer plezierige gesprekken met hen gevoerd, net als eerder in Teheran.
In het afgelopen jaar en daarvoor hebben we onze gesprekspartners in Iran duidelijk gemaakt dat we uitvoerige betrekkingen van hoog niveau met hen willen onderhouden; betrekkingen waarbij Iran wordt erkend als een vooraanstaande pre-islamitische beschaving, waarbij het enorme geostrategische belang van Iran in de regio en in de wereld wordt erkend en waarbij wordt erkend dat de uitkomst van het debat over democratie in Iran niet alleen belangrijk is voor de regio, maar voor ons allemaal. Het is een serieus debat en we kijken en luisteren er met grote interesse naar.
Zoals u weet, zijn we een reeks besprekingen met Iran begonnen. Daarbij staan drie thema's centraal: de mensenrechten, politieke kwesties zoals het gebruik, de vervaardiging en de verspreiding van massavernietigingswapens en handel en samenwerking.
Er hebben drie gespreksronden plaatsgevonden over de eerste twee genoemde onderwerpen en vier over handel en samenwerking. De Raad heeft er nooit enig misverstand over laten bestaan dat er een sterke onderlinge afhankelijkheid is tussen de thema's en dat we geen vooruitgang kunnen boeken op het ene gebied als we niet kunnen aantonen dat er ook vooruitgang op andere gebieden wordt geboekt.
We kunnen wel enige vooruitgang melden. Helaas valt er ten aanzien van de dialoog over de mensenrechten minder vooruitgang te melden dan we zouden willen, hoewel we bijvoorbeeld verheugd zijn over de afspraak dat thematische VN-rapporteurs naar Iran mogen terugkeren. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt ten aanzien van het thema handel en samenwerking; op dat gebied hebben beide partijen goede en diepgaande besprekingen gevoerd.
Ik moet zeggen dat we over de politieke kwesties, en met name de kwestie waarop de Hoge Vertegenwoordiger de aandacht heeft gevestigd - nucleaire aangelegenheden en de openheid omtrent het nucleaire programma van Iran - niet de vooruitgang hebben geboekt die we graag hadden gezien. Daar kijken we niet van op. Bij iedere ontmoeting die ik met een Iraanse functionaris heb gehad is Iran opgeroepen om het aanvullend protocol van het Internationaal Atoomagentschap te ondertekenen. De Hoge Vertegenwoordiger en ik hebben dit punt aangekaart toen we in de directe nasleep van 11 september naar Teheran gingen en ik heb het opnieuw aangekaart toen ik onlangs weer een uiterst nuttig bezoek aan Teheran bracht.
Dit is dus geen kwestie die pas sinds kort de aandacht van de Europese Unie heeft. Het is niet zo dat wij anderen in dezen napraten. Wij vinden dit belangrijke zaken en we willen dat er werk van wordt gemaakt. Iran is een soeverein land en neemt zijn eigen beslissingen, maar ik hoop dat het beslissingen neemt die het Iran gemakkelijker maken om goede betrekkingen te onderhouden met Europa en de rest van de wereld en die het Europa gemakkelijker maken om goede betrekkingen te onderhouden met Iran. Dat is wat we graag willen, maar de toenadering moet van twee kanten komen. Iran moet weten dat het ons dodelijke ernst is als we over massavernietigingswapens praten, misschien niet zo dodelijk als die wapens zelf, maar Iran moet weten dat het resultaat dat wij willen zien voor ons een zeer serieuze aangelegenheid is.
Galeote Quecedo (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, nadat de verschillende partijen hadden ingestemd met de routekaart, volgde er een enorme golf van geweld in de regio en dat is helaas een gebruikelijke en bekende gang van zaken. Op het moment dat er hoop gloort aan de horizon zijn er telkens weer mensen, extremisten en radicalen, die alles op alles zetten om het vredesproces te ondermijnen. Op dit moment is er echter sprake van een sterke betrokkenheid van de internationale gemeenschap, van de Verenigde Naties, van de Europese Unie - de sleutelrol van de EU moet niet worden onderschat - van de Verenigde Staten en van Rusland.
Sinds het begin van de tweede intifadah zijn er meer dan 2.700 slachtoffers gevallen aan Palestijnse zijde en bijna 800 aan Israëlische zijde. Dat zijn feiten die wij helaas niet meer kunnen terugdraaien en die uitwijzen dat de huidige situatie enkel verliezers kent. De Israëliërs kunnen niet in veiligheid leven en de Palestijnen hebben geen mogelijkheden voor economische en politieke ontplooiing en daarmee voor het welbevinden van het Palestijnse volk.
De Europese Unie probeert momenteel vooral diplomatieke druk uit te oefenen, om er - zoals de heer Solana al zei - voor te zorgen dat de vrede wordt gegrondvest op het idee van twee staten, Israël en Palestina, die vreedzaam en veilig naast elkaar leven.
Nu wij op het punt staan in te stemmen met een belangrijke resolutie inzake de trans-Atlantische verhoudingen hecht ik eraan om hier te zeggen dat het ons moet verheugen dat de Verenigde Staten bereid zijn om er samen met ons voor te zorgen dat er vooruitgang wordt geboekt wat betreft de routekaart. En ik denk dat de uitlatingen van de president van de VS, na de laatste terroristische aanslagen in die regio, ook die garantie bieden.
Het is nu tijd om vastberaden verder te gaan op de ingeslagen weg en de routekaart verder te volgen. Het is van groot belang dat er zo snel mogelijk een vredesmacht wordt samengesteld. Ik denk dat zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie en de Verenigde Naties over voldoende middelen in het gebied beschikken om deze belangrijke taak op zich te nemen. En wij als Europeanen moeten hierbij mijns inziens uitsluitend pragmatisch en realistisch te werk gaan.
Het is verheugend dat het vredesproces heeft geleid tot de actieve deelname van de internationale gemeenschap en alle partijen achten het nu onontbeerlijk dat er een oplossing komt voor dit slepende conflict. Mijns inziens staan wij als Europeanen voor twee belangrijke taken waar wij niet omheen kunnen. In de eerste plaats moeten wij onze volledige steun geven aan premier Abu Mazen om ervoor te zorgen dat hij voldoende vertrouwen krijgt van zijn volk, van Israël en van de internationale gemeenschap. Daarom acht ik het van belang dat het presidium van dit Parlement hem uitnodigt om zijn ideeën te ontvouwen en met ons van gedachten te wisselen. De uitkomst van de bijeenkomst die ik twee dagen geleden heb bijgewoond en waarbij dertien verschillende organisaties aanwezig waren, wijst op de noodzaak van zo'n initiatief.
Wij moeten Abu Mazen helpen het Palestijnse volk ervan te overtuigen dat zijn regering, die - laten wij dat niet vergeten - nog steeds wordt geleid door president Arafat, zich in een historische positie bevindt. Uiteraard wil ik hier ook mijn afkeur uitspreken over de isolering van president Arafat, die volgens mij niemand tot nut is.
Anderzijds moeten wij denk ik alles in het werk stellen om het vertrouwen van de Israëlische bevolking - die in permanente angst leeft wegens de terroristische aanslagen - terug te winnen. Dat heeft de delegatie van dit Parlement die belast is met de betrekkingen met Israël ook vastgesteld. Wat het terrorisme betreft is dit Parlement denk ik duidelijk en vastberaden geweest en dat moeten wij ook blijven. Er bestaat geen enkele rechtvaardiging voor welke terroristische daad dan ook. Wij kunnen geen onderscheid maken tussen terroristen zoals wij ook geen onderscheid kunnen maken tussen slachtoffers.
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik afrond wil ik graag onze collega's van het Iraanse parlement verwelkomen en mijn adhesie betuigen aan de woorden die de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB net heeft uitgesproken over Iran, inzonderheid aan zijn verzoek aan de Iraanse autoriteiten. Iran is inderdaad een grote natie waarmee wij als Parlement in de toekomst hopelijk steeds nauwer zullen samenwerken.

Barón Crespo (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, de publicatie van de routekaart op 30 april heeft nieuwe wegen geopend om tot een oplossing te komen van dit conflict dat in vijftig jaar al tot zeven oorlogen heeft geleid.
Ik denk dat wij onderscheid dienen te maken tussen de routekaart, die de route aangeeft, en de weg die daadwerkelijk wordt afgelegd. Ik wil daarbij graag een gedicht aanhalen van de grote Spaanse dichter Antonio Machado, dat de Hoge Vertegenwoordiger waarschijnlijk goed kent. 'De weg ontstaat als je gaat?, zei Machado. De routekaart mag dan op papier staan, maar wij moeten inderdaad samen op weg gaan met een doel voor ogen dat voor het eerst wordt gesteund door het hele kwartet en niet enkel door een paar landen. De internationale gemeenschap is van mening dat er een duidelijk en definitief vredesakkoord moet komen dat voorziet in twee democratische en soevereine staten die in vrede samenleven binnen veilige en erkende grenzen. Daarmee wordt erkend dat het vooralsnog beter is om te scheiden dan samen te leven.
Dat kun je alleen bereiken als je samen op weg gaat en niet door veto's uit te spreken. En zoals ik in het vorige debat mijn afkeuring uitsprak over het feit dat de Israëlische premier Ariel Sharon de Hoge Vertegenwoordiger niet wilde ontvangen toen deze op bezoek was in het Nabije Oosten, vind ik ook dat wij de volgende voorzitter van de Raad, de Italiaanse premier, moeten vragen om, als hij naar het Nabije Oosten gaat, niet alleen Israël te bezoeken maar ook de Palestijnse Autoriteit. Onze kracht is namelijk juist dat wij met alle partijen kunnen praten.
Ik denk dat wij alles op alles moeten zetten om ervoor te zorgen dat de routekaart, onze gezamenlijke weg naar de vrede, verder wordt vervolgd. De Palestijnse Autoriteit heeft bijvoorbeeld al stappen in de goede richting gezet: de hervorming van het ministerie van Financiën, de benoeming van de premier en de steun van de wetgevende raad. En wij moeten niet alleen over het kwartet praten maar ook over andere partijen - zoals de Egyptische regering - die zich enorm inspannen om het proces verder aan te zwengelen en met name om er samen met Palestijnse milities voor te zorgen dat er een einde komt aan de vijandelijkheden. Ik denk daarom dat de bijeenkomst in Amman met het kwartet op 22 juni van groot belang is en onze steun verdient.
Het spreekt voor zich dat Hamas het geweld moet afzweren. Daar moeten wij op aandringen en wij moeten ook overwegen om deze organisatie op de lijst van terroristische organisaties te zetten als er geen verandering komt. Tegelijkertijd moeten wij de Israëlische regering, die meer politiek, moreel en militair gezag heeft, verzoeken om eveneens alle afspraken die in het kader van de routekaart zijn gemaakt na te komen en zich terug te trekken uit de illegale nederzettingen in de bezette gebieden en te stoppen met de selectieve moorden.
In het kader van de stappen die moeten worden ondernomen denk ik dat het van groot belang is dat wij doorzettingsvermogen blijven tonen. Commissaris Günter Verheugen is net in Israël geweest en ik denk dat wij onze Israëlische vrienden duidelijk moeten maken dat wij bereid zijn om de banden op alle niveaus aan te halen, als zij dat ook willen en ingaan op onze politieke wensen.
Het enige wat telt in dit proces is doorzettingsvermogen. Wij moeten deze beide volken bijstaan op hun gezamenlijke weg en daar is veel geduld voor nodig. In verband hiermee denk ik dat wij, nu ambassadeur Morantinos op het punt staat zijn missie af te ronden, als fractie en naar ik hoop als Parlement als geheel, in de notulen van deze vergadering onze dank moeten uitspreken voor het onvermoeibare werk dat hij in de afgelopen jaren heeft verricht.
Mijnheer de Voorzitter, ten slotte wil ik graag nog twee korte opmerkingen maken over twee onderwerpen waar de Hoge Vertegenwoordiger en de commissaris ook over hebben gesproken.
Om te beginnen onze betrekkingen met Iran. Ik kan alleen maar zeggen dat de Socialistische Fractie de intensivering van de betrekkingen op economisch en politiek gebied toejuicht. Iran is een jong en tegelijkertijd een heel oud land met een grote dynamiek; een land waar op dit moment behoefte bestaat aan een grotere openheid, zoals wij kunnen opmaken uit de studentenbeweging. Wij weten allen uit ervaring hoe belangrijk studentenbetogingen kunnen zijn; zij vormen altijd de voorbode van wat er later binnen de samenleving gaat gebeuren. Ik denk dan ook dat het belangrijk is dat wij Iran helpen zijn eigen weg te vinden. Daarom moeten wij niet enkel aandringen op bekrachtiging van het aanvullende protocol van het Internationaal Atoomenergieagentschap maar zelf ook bijdragen aan een grotere stabiliteit in de regio, want dat is wat dit gebied nodig heeft. De regio zit niet te wachten op nieuwe brandhaarden, want van Afghanistan tot aan de Middellandse Zee komen er steeds meer brandhaarden bij. Juist daarom is het zaak om de bestaande brandhaarden te blussen in plaats van nieuwe brandhaarden te creëren, en Iran kan daar een belangrijke rol in spelen.
Tot slot nog een korte opmerking over operatie Artemis. Historisch gezien zijn wij als Europeanen medeverantwoordelijk voor wat er in Afrika gebeurt en daarom is de actie die de Europese Unie nu in Congo onderneemt ook positief. Wij moeten niet vergeten dat er vele conflicten spelen in Afrika. Denk bijvoorbeeld maar aan Liberia waar op dit moment ook een burgeroorlog woedt. Ik denk dat wij als Parlement alles uit de kast moeten halen om deze soloactie van de Europese Unie tot een succes te maken. Het is de eerste keer dat de EU onafhankelijk van alle andere partijen opereert. Wij laten hiermee zien dat wij in staat zijn om verbetering aan te brengen in de situatie op een continent waarmee wij een grote historische schuld moeten verrekenen.
Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, als Hamas de routekaart met geweld kan blijven blokkeren, komt er nooit vrede. De terreurorganisatie verwerpt het tweestatenconcept en wil van Israël een islamitische staat maken. De geweldspiraal stopt nooit als Israël zich blijvend laat provoceren door de aanslagen. Buitenrechtelijk vermoorden van leiders heeft natuurlijk geen zin als deze gewoon weer worden vervangen. Er moet zo snel mogelijk een internationale troepenmacht komen, bij voorkeur na een bestandsovereenkomst, maar als die er niet komt dan maar zonder. Dan moet Hamas uitgeschakeld worden door internationale militairen, als het kan in Navo-verband, dus met Europeanen en Amerikanen. Tegelijkertijd dienen alle financiële lijnen van Hamas te worden doorgesneden. Israël en de Palestijnen zijn het geweld en de ellende meer dan beu. Eindelijk komt er onder internationale druk voorzichtig een oplossing in zicht. Daarom moet de weg geblokkeerd worden voor iedereen die meer bloedbaden en geen vrede wil. Hun routekaart loopt naar de hel.
Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat de routekaart hoop geeft. Daaraan moet men vasthouden zonder het vermogen te verliezen om een nuchter politiek oordeel te vellen over de incidenten die dagelijks in Palestina en Israël plaatsvinden. Het lijdt evenmin twijfel dat de Europese Unie en de speciale afgezant, de heer Moratinos, met zijn volhardend en gepassioneerd werk een belangrijke rol hebben gespeeld bij de vaststelling van het plan en de begeleiding van de Palestijns Autoriteit bij de uitvoering van de in de routekaart aangegeven hervormingen. Deze routekaart is - zoals wij maar al te goed weten - zeer belangrijk maar kan niet alle problemen oplossen. Ook Egypte heeft een actieve rol vervuld. Het is evenwel onontbeerlijk dat alle leden van het kwartet aan de onderhandelingen deelneemt en deze onderhandelingen steunt. Als wij deze onderhandelingen alleen aan de VS overlaten, lopen wij een te groot risico, en dat zou hoe dan ook verkeerd zijn. Tegelijkertijd is het absoluut noodzakelijk alle onderhandelingsstadia te begeleiden zonder de fouten van het akkoord van Oslo te herhalen. Toen werden de twee partijen namelijk, nadat zij elkaar uitvoerig de hand hadden geschud, alleen gelaten, ofschoon het machtsverschil tussen beiden enorm groot was, met als gevolg dat er geen vrede kwam maar geweld en onderwerping.
Wij zijn ons er allen van bewust dat de VS-regering aan de touwtjes trekt en een aantal Europese regering daarbij een meegaande, zo niet onderdanige houding aanneemt. Ook weten wij dat de Israëlische regering de neiging heeft gesprekspartners als Europa, Rusland en de VN te onderschatten. Ten onrechte denkt zij dat deze te zeer overhellen naar Palestijnse kant. Ik zeg: ten onrechte omdat het niet gaat om overhelling naar deze of gene zijde maar om een niet afzien van recht en rechtvaardigheid. In feite is voor enkele van deze landen het internationaal recht op zijn zachtst gezegd niet bindend. Als het recht evenwel zou zijn geëerbiedigd, zou het Palestijns-Israëlisch conflict allang zijn opgelost, dat wil zeggen zeker al in 1988 toen de PLO in Algiers had besloten tot coëxistentie met de staat Israël en tot een eigen staat op de in 1977 bezette gebieden. Het overhellen naar deze of gene zijde, de symmetrie en de situatie tussen de Palestijnen en de Israëliërs, tussen degenen die bezet zijn en degenen die bezetten, zijn geen banaliteiten. Het is veeleer van essentieel belang te herhalen dat het Israëlische leger de bezetter is: het is niet de Palestijnse Autoriteit die nederzettingen bouwt of Palestijnen gevangen houdt. De absoluut verwerpelijke terreurdaden tegen de burgerbevolking zijn het werk van extremistische Palestijnse krachten, niet van een gewapend leger. Daarmee wil ik de Palestijns Autoriteit niet vrijspreken van fouten en zwakheden, die wel degelijk schadelijk zijn voor een billijke vrede.
De routekaart biedt aan beide volkeren de mogelijkheid van vrede en, nogmaals, een uitdaging en hoop. Maar als men Palestijnen en Israëliërs echt in vrede en veiligheid met elkaar wil doen samenleven, moet men niet alleen de Palestijnse Autoriteit vragen alles in het werk te stellen om een eind te maken aan de terreurdaden - Abu Mazen, probeert met de steun van president Arafat op vastberaden wijze de weg van de dialoog te bewandelen, het geweld een halt toe te roepen en een burgeroorlog te voorkomen - maar moet men ook met klem Sharon vragen om de eerste fasen van de routekaart te respecteren en een eind te maken aan de gerichte moordpartijen die juist bedoeld schijnen te zijn om terroristische actie uit te lokken. Sharon heeft gezegd dat men geen bevolking van drieëneenhalf miljoen Palestijnen met militaire bezetting onder de duim kan houden. Dus geen woorden maar daden, zoals Gedeon Levi, de commentator van Ha'aretz zegt: weg met de checkpoints, de honger en de sloop van huizen; laat de zieken en kraamvrouwen naar de ziekenhuizen gaan, voorkom dat kinderen zien hoe hun ouders geslagen of vernederd worden in het holst van de nacht. Dat zal de vrede kracht geven.
Er is iets monsterachtigs, waar ook commissaris Patten over sprak: de muur, de scheidingsmuur, de apartheid, de gebiedsannexatie. Die muur is acht meter hoog en 364 kilometer lang, een muur met prikkeldraad en elektronische controle. Die muur betekent gebiedsannexatie: dertig waterputten zijn in beslag genomen en vijftien Palestijnse dorpen zijn afgesneden van hun akkers. Sharon heeft opdracht gegeven om ook 's nachts te werken aan de bouw daarvan: hij heeft kennelijk niet genoeg aan 374 kilometer, ook de Jordaanoevers moeten worden omheind.
Welnu, wij moeten onze pressie-instrumenten ook daadwerkelijk inzetten om twee volkeren en twee staten te creëren. Wij geven steun aan het - ook door de Franse minister van Buitenlandse Zaken gesteunde - verzoek van Kofi Annan tot de legering van een internationale vredesmacht. Het is al bijna te laat!

Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, dames en heren, mijnheer Solana, mijnheer Patten. Een paar weken geleden was ik voor het eerst in Israël met de officiële delegatie van dit Parlement om de relatie Europa-Israël te bespreken. Het was drie jaar geleden dat er nog een delegatie op bezoek was geweest. Ons bezoek aan onder andere de Knesset was zeer leerrijk en de hoop werd uitgesproken om in de toekomst betere relaties te onderhouden. Natuurlijk was de routekaart het gespreksthema. Terwijl wij daar waren, waren er ook terreuraanslagen in Jerusalem die wij scherp veroordeeld hebben, maar de routekaart bleef overeind en Sharon schaarde zich uiteindelijk ook achter dit plan. Nochtans blijft ook hij olie op het vuur gooien door het moordende optreden van het leger in de bezette gebieden. Er ontbreekt iets fundamenteels in het stappenplan. Het is een proces dat externe begeleiding nodig heeft, want het wederzijds wantrouwen zit veel te diep. Het voorstel van een internationale vredesmacht is daarom een noodzakelijke toevoeging aan het stappenplan. De kleur van de helmen is daarbij van minder belang. Hier ligt een taak voor de Unie, want we hebben een historische verantwoordelijkheid in dit gebied dat zo dicht bij de Unie ligt. De Unie moet een sterkere rol opeisen in het kwartet en ik hoop dat dit onder het Italiaans voorzitterschap zal gebeuren. De samenwerking met de Verenigde Staten zal voor de verdere ontwikkeling van de transatlantische relaties van belang zijn. Als de Unie eensgezind is, kunnen wij een sleutelrol spelen. Wij zijn het om historische en humanitaire redenen aan onszelf verplicht om vrede te brengen in deze regio.
Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, het is haast niet te geloven dat er sinds de historische besprekingen in Akaba op 4 juni 2003 65 mensen zijn omgekomen door een afschuwelijke escalatie van het geweld in de regio. Dat geweld betrof een Palestijnse zelfmoordaanslag op een bus in Jeruzalem en een aantal Israëlische aanslagen op leden van Hamas in dichtbevolkte woonwijken.
Elk weldenkend mens staat achter de routekaart naar de vrede, aangezien hiermee de oprichting van een toekomstige, aan Israël grenzende Palestijnse staat wordt gegarandeerd. In het kader van de routekaart dienen ook de nederzettingen die vanaf maart 2001 zijn gebouwd onmiddellijk te worden ontruimd.
De Israëlische autoriteiten moeten trachten gematigder te reageren op deze vreselijke aanslagen en ook de Palestijnse leiders moeten zich nadrukkelijker inspannen om een einde te maken aan deze gruweldaden. We moeten met elkaar Hamas aanmoedigen om te onderhandelen over een wapenstilstand met de Palestijnse premier, Mahmoud Abbas. Het is van cruciaal belang dat de partijen doorgaan met de uitvoering van de routekaart die is opgesteld door de internationale gemeenschap en dat beide partijen zich volledig houden aan de verplichtingen die dit stappenplan hun oplegt. Het is essentieel dat de routekaart onmiddellijk wordt uitgevoerd, wil men de vaart erin houden om een vredesakkoord in de regio te sluiten. Echter, het grove geweld van de afgelopen twee weken, en eigenlijk van de afgelopen 33 maanden van de intifada, heeft de gevoelens van vijandschap en haat versterkt. Toch moeten we koste wat kost ons best blijven doen om het contact tussen de Palestijnen en de Israëliërs te herstellen, en de Europese Unie moet een centrale rol in dat proces vervullen.
Ik ben mij bewust van de moeilijkheden die er nog steeds zijn ten aanzien van de kwesties van de vluchtelingen en de nederzettingen, maar ik doe een beroep op de leiders van beide partijen om de routekaart met vastberadenheid te steunen. Dit plan heeft alleen kans van slagen als we kosten noch moeite sparen om op het gebied van de politiek, de economie en de veiligheid vooruitgang te boeken.
Dan wil ik me tot slot aansluiten bij de opmerkingen van commissaris Patten en de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana, met betrekking tot het bezoek van de Iraanse delegatie. Ook ik ben verheugd over het bezoek van deze delegatie deze week en ik ben blij met de woorden die de heer Solana en commissaris Patten hier vandaag hebben gesproken. Zoals commissaris Patten zojuist zei, neemt de Europese Unie de thema's van de besprekingen die momenteel gaande zijn uiterst serieus en dienen deze te worden aangepakt om vooruitgang te kunnen boeken.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Barón Crespo heeft één minuut en veertig seconden langer gesproken dan voorzien. Ik hoop dat u de andere sprekers hetzelfde zult toestaan, met inbegrip van degenen die net zoals ik - en ik ben niet de enige - het optreden zoëven van de heer Solana een bedroevende vertoning vonden.
Wat betreft het beleid voor de regio, de zogenaamde 'routekaart', verbaast het ons niet dat deze de afgelopen dagen al op talloze manieren met voeten is getreden. Graag wijzen wij er nogmaals op dat de reden daarvoor heel eenvoudig is. Heel eenvoudig in de zin dat voor ons, voorstanders van onafhankelijkheid, geen vrede kan worden bereikt zonder onafhankelijke vrije en evenwichtige staten. Zonder evenwicht tussen de staten is er geen vrede mogelijk. Welnu, het gehele beleid van de Verenigde Staten is juist gericht op het benadrukken van mondiale verschillen, aangezien geen enkele grens meer heilig is voor deze supermacht. Voorts verstoren de Verenigde Staten het regionale evenwicht, en dat is zeker in verband zeer ernstig.
Want uiteindelijk willen de Verenigde Staten elke opkomende Arabische macht in de kiem smoren: dat is ongetwijfeld de belangrijkste reden van hun onverzettelijkheid tegenover Irak en dat bewijst eens te meer dat zij niets moeten hebben van een moderne en ontwikkelde Arabische macht. Het beleid van de Verenigde Staten komt ook neer op steun voor de extremisten in beide kampen, aan Israëlische kant net zo goed als aan Palestijnse, en wie daar goed naar durft te kijken ziet dat dit soms op snode machiavellistische wijze gebeurt.
En dan is er daarnaast nog het Europese beleid - of wat het Europese beleid zou moeten zijn als Europa zou bestaan. Het Europese beleid is overigens dat van Frankrijk en dit beleid is juist precies op het tegenovergestelde gericht, namelijk op het steunen van de gematigde krachten in beide kampen, net zo goed aan Israëlische als aan Palestijnse zijde. Dat is zoals gezegd het beleid dat Frankrijk voert en ik hoop dat als Europa ooit enige invloed krijgt op de ontwikkelingen in dat arme gebied, zij ook zal weten dat die weg moet worden bewandeld.

Pannella (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, dames en heren, er is een ideologie - als ik het mis hebt, moet u het maar zeggen - die ons, of liever gezegd, u verenigt: wat is - als we kijken naar Camp David, Oslo en de routekaart - het doel? Het doel is om in een gebied dat kleiner is dan Normandië of België, en dat zegt al genoeg - ik heb het uiteraard over de oppervlakte, want ik ben niet zo onbeleefd dat ik iets anders zou suggereren - twee staten op te richten. Let wel, twee onafhankelijke staten, niet één Amerikaanse staat en één Russische staat. Welnu, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, het buitenlandse, structurele beleid dat wij daar voeren is precies het tegenovergestelde van het beleid waartoe wij ons nu al vijftig jaar verplicht hebben met als doel dat wij op een dag - het komt niet eens bij u op, omdat u bij uw volle verstand bent, terwijl ik een beetje getikt ben, in die zin dat ik uitzie naar die dag - burgers van de Europese Unie kunnen zijn, zonder dat we ervoor moeten boeten dat we burgers zijn van bijvoorbeeld Italië of Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk. Maar nee, u houdt zich uitsluitend bezig met staten. We moeten de problemen oplossen met behulp van staten, door een Palestijnse staat op te richten. Het maakt niet uit of er misschien al een andere staat is, de Jordaanse staat, die al een grotere, sterkere en democratischer Palestijnse staat is dan uw Palestijnse staat waarschijnlijk ooit zal zijn. Uw Palestijnse staat, in 's hemelsnaam! Dan is er nog het probleem met Libanon, maar ook daar gaat het u er alleen maar om dat het een staat is. Het doet er niet toe dat het een dekmantel van Syrië is en dat alles in dat gebied, in dat Zwitserland van het Middellandse-Zeegebied, verfoeilijk is.
Ik weet, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, commissaris Patten, dat het probleem hem in de eerste plaats ook hier, in dit Parlement, zit. Wij moeten strijden aan de zijde van de antifascisten en de anticommunisten - samen met Altiero Spinelli, Rossi en Schuman, met hen die Europa niet beschouwden als een geografisch gegeven, maar als een thuishaven van het recht, van de Thora, van de literatuur, van de democratie - en tegen de nationale bureaucratieën, die niet geschikt zijn als instrument van vrijheid, bevrijding en welvaart. En nu probeert u deze beroemde routekaart op te dringen. Toen ik bij onze collega's in Jeruzalem was, heb ik gezegd: 'De routekaart? Een dag, een week, een maand? Twee Palestijnse staten? Al die ministers van Buitenlandse Zaken, al die stelende en corrupte ministers?? Ja, stelende en corrupte ministers, net zoals veel Franse, Italiaanse, Duitse, Britse en Amerikaanse ministers dat zijn. Maar daar heeft de corruptie een andere dimensie: het is daar een corruptie van het lichaam, van de vrijheid, van het recht. Dat is niet de weg die wij hen moeten laten inslaan. Dat moeten wij niet aanmoedigen. 
Misschien zou de Hoge Vertegenwoordiger zo goed willen zijn in het kort iets te zeggen over de strijdmacht die Europa eindelijk - eindelijk! - naar Congo gestuurd heeft? En door wie wordt die strijdmacht geleid? Door de erfgenamen van Focard! Ik herhaal: door de erfgenamen van Focard! Wij vertrouwen de handhaving van de vrede in dat gebied toe aan degenen die tijdens de dekolonisatie bloedbaden hebben aangericht die nog erger waren dan de bloedbaden tijdens het kolonialisme.
Ik wens u succes, mijnheer de Voorzitter! Ik wens u succes, collega's! Succes, Hoge Vertegenwoordiger en commissaris! We zullen het nodig hebben. Ik zie uit naar de dag dat ik, de Israëli's, de Palestijnen, recht hebben op een staatsburgerschap dat niet uw of onze gevangenis is. Wij willen vrij zijn in recht en in vrijheid!
Laschet (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, als Rijnlander bezit ik niet die overtuigende manier van spreken van mijn Italiaanse collega. Toch is mijn betrokkenheid er niet minder om wanneer ik een paar opmerkingen maak naar aanleiding van de toespraken van de Hoge Vertegenwoordiger en commissaris Patten. De routekaart - de road map - is op zichzelf een methode die de Europese Unie overal in de wereld toepast. Op die manier hebben wij de uitbreiding van de Unie aangepakt: we stelden ons een doel en vervolgens gaven we aan de diverse stappen op weg naar de uitbreiding zowel financiële als politieke steun. Ik vind het jammer dat dit oude Europese beginsel in het verleden soms vergeten leek en zelfs op wantrouwen leek te stuiten, en dat de indruk bestond dat wij Europeanen deden alsof er niets aan de hand was: wat de omvang van de terreur, de intifada en het geweld ook was: wij betaalden wel en bleven contact houden met president Arafat.
Het is goed dat we daarin verandering hebben gebracht. Het is goed dat commissaris Patten de begrotingssteun weer in projecthulp heeft omgezet en dat hij nu aan de hervorming van de Palestijnse Autoriteit meewerkt. Het is goed dat wij zeer nauwe contacten hebben met de Palestijnse minister van Financiën en dat wij 'ja? zeggen tegen premier Abbas en hem steunen. Misschien is het beter om niet meer zo vaak en met zoveel ophef ontmoetingen te hebben met de heer Arafat. We hoeven hem niet te isoleren, maar we moeten wel duidelijk maken naar welke kant Europa's sympathie uitgaat. Dat hebben we misschien een fractie te laat gedaan.
In de tweede plaats moeten wij de hogere eisen die wij aan onszelf stellen ook aan de buurlanden stellen. Nu Irak verlost is van dictator Saddam Hoessein en hopelijk op weg is naar een meer democratisch bestel, moeten we tegen Syrië en Iran zeggen: 'Als jullie betrekkingen willen aanknopen met de Europese Unie, dan moeten jullie ook 'ja? zeggen tegen de road map, dan moeten jullie aan dit proces meewerken.? We hebben dat in de afgelopen dagen heel duidelijk tegen onze Iraanse collega's gezegd. Het is niet mogelijk een goede relatie met de Europese Unie te onderhouden en tegelijkertijd steun te geven aan Hezbollah. Het is niet mogelijk nauwe vriendschappelijke banden met de Europese Unie te onderhouden en ook kantoren van terroristische organisaties te steunen en te financieren en daarmee contact te blijven houden. Wat dat aangaat ben ik commissaris Patten en ook de Hoge Vertegenwoordiger dankbaar dat zij dit vandaag ook met zoveel woorden in de plenaire vergadering van het Europees Parlement hebben gezegd. Als Iran van plan is om zijn relatie met de Europese Unie te verbeteren - ook in deze voor het land moeilijke situatie, ook in verhouding tot de Verenigde Staten - dan moet het land 'ja? zeggen tegen de road map, dan moet het 'ja? zeggen tegen een Palestijnse staat in 2005, maar dan moet het ook 'ja? zeggen tegen het bestaansrecht van de staat Israël. Die verklaring ontbreekt immers tot op de dag van vandaag bij een groot deel van de Arabische landen die graag partner willen zijn van de Europese Unie. Het zou ook goed zijn voor het vredesproces in het Midden-Oosten wanneer ons hieromtrent duidelijke signalen zouden bereiken.
Daarom is de boodschap aan ons als Europees Parlement: ondanks alle tegenslagen en al het geweld moeten wij veeleisender worden. We moeten hogere eisen stellen aan onszelf en aan de buurlanden van Israël en Palestina. Hiermee richten we ons tot beide partijen, met inbegrip van premier Sharon. Hem moet worden duidelijk gemaakt dat over de road map niet te onderhandelen valt. Dat is de basis van het programma dat wij ons voor het Midden-Oosten voorstellen. De nederzettingen moeten worden ontruimd. Ook hier moeten duidelijke eisen worden gesteld aan allen die bij dit proces betrokken zijn.
Aan die duidelijkheid heeft het mijns inziens in het Europese beleid van de afgelopen twee, drie jaar enigszins ontbroken. We hebben nu de kans om samen met de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties op onze schreden terug te keren. Ik denk dat dat voor het vredesproces een steun in de rug kan zijn.
Hume (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het tijdstip van deze discussie is zeer belangrijk aangezien onze generatie vandaag de dag getuige is van de grootste revolutie in de geschiedenis - die op het gebied van telecommunicatie, technologie en transport - die ertoe heeft geleid dat de wereld een stuk kleiner is geworden. Om die reden - het feit dat de wereld kleiner is geworden - verkeren invloedrijke landen, zoals de Verenigde Staten, maar ook veel andere landen en de Europese Unie, steeds meer in de positie die wereld zelf vorm te geven. De belangrijkste doelstelling van deze nieuwe eeuw zou dan ook moeten zijn dat we onze invloed gebruiken om voorgoed een einde te maken aan oorlogen en conflicten. Dat betekent concreet dat we onze filosofie van vrede en verzoening in oorlogsgebieden moeten gaan uitdragen. De Europese Unie zelf is immers het beste voorbeeld van conflictbeheersing in de geschiedenis van de wereld. Dat is iets dat je bijna nooit hoort en ik denk vaak dat veel mensen er ook niet echt meer bij stilstaan.
De eerste helft van de eeuw die net achter ons ligt was de vreselijkste in de wereldgeschiedenis, met twee wereldoorlogen waarin 50 miljoen mensen werden afgeslacht. Wie had kunnen voorspellen dat tegen het einde van de eeuw diezelfde volkeren zich zouden hebben verenigd in de Europese Unie? Daarom moeten de beginselen die ten grondslag liggen aan de Europese Unie uitgedragen worden in ieder oorlogsgebied - ik kan het weten aangezien de drie grondbeginselen van de Europese Unie dezelfde zijn die voor vrede hebben gezorgd in mijn eigen Noord-Ierse straten: het respecteren van verschillen, het afzien van het streven naar een absolute overwinning en het opzetten van de benodigde instellingen. Vervolgens kunnen we, binnen deze instellingen, in ons gezamenlijk belang samenwerken en de hindernissen uit het verleden achter ons laten.
Ik zou graag zien dat we die filosofie achter de Europese Unie in alle oorlogsgebieden ter wereld verspreiden. Daarom moet de Europese Unie een commissaris voor vrede en verzoening krijgen, die, gesteund door een krachtig directoraat, in plaats van troepen een eigen team naar een conflict zou kunnen sturen, om de dialoog tussen de strijdende partijen ter plekke op gang te brengen. De eerste boodschap aan het Midden-Oosten moet uiteraard zijn dat zij het erover eens moeten worden dat hun mensen verdeeld zijn en niet hun land. Zonder land is zelfs het Midden-Oosten niets meer dan een jungle en als mensen verdeeld zijn, dan moeten zij het erover eens worden dat zij hun problemen nooit met geweld kunnen oplossen. Dat lukt immers alleen door overeenstemming te bereiken en door samen aan tafel te gaan zitten om tot die overeenstemming te komen. Ik ben van mening dat hier een grote kans ligt voor de Europese Unie. Wij moeten het goede voorbeeld geven, leiderschap tonen aan de wereld en een duurzame wereldvrede bewerkstelligen.
Ries (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, 4 juni jl. spraken Ariel Sharon en Mahmoud Abbas in Akaba over vrede; zij deden beloftes en verbonden zich aan de route die door het kwartet werd uitgezet. Deze route is zeker een moeilijke weg, maar ook de enige. Er werden opmerkelijke dingen gezegd. De Palestijnse premier sprak over Palestijns terrorisme, niet over strijd of activisme, nee, over terrorisme en het lijden van het joodse volk. De Israëlische premier van zijn kant sprak expliciet de hoop uit dat er twee staten vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan om zodoende een einde te maken aan het lijden van het Palestijnse volk.
Europa en de Verenigde Staten moeten nu al hun gewicht in de schaal stellen om ervoor te zorgen dat deze breekbare kans, deze deur die veertien dagen geleden op een kleine kier is gezet, niet opnieuw wordt dichtgegooid doordat de hoop op wrede wijze de kop wordt ingedrukt. Vijftig doden zijn er sinds de top alweer gevallen, aan beide kanten. Het laatste slachtoffer was een meisje van zeven dat gisteravond werd gedood door menselijk geweld. Zij heette Noam en was Israëlisch, maar daar gaat het hier niet om. Met elk kind dat sterft, dooft er in feite een stukje van ons allemaal uit. Wat kun je hier in zo'n kort tijdsbestek anders zeggen dan dat Europa deze twee mannen alle mogelijke steun moet verlenen en niet mag toestaan dat extremisten van beide zijden de vrede blijven ondermijnen. Europa moet ervoor zorgen dat Akaba geen tweede Taba wordt.

Vachetta (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, zolang er niet wordt gewerkt aan de politieke voorwaarden voor een rechtvaardige vrede maakt het vredesproces voor het Palestijnse en Israëlische volk geen schijn van kans. Allereerst moet het Israëlische leger zich onmiddellijk terugtrekken uit de bezette gebieden. Maar dat wil Sharon niet en Bush evenmin. De eerste stappen in de uitvoering van de routekaart kunnen we niet anders dan zeer pover noemen. Wat heeft ontmanteling van enkele geheel illegaal geplaatste caravans te betekenen tegenover de gerechtvaardigde en rechtmatige aanspraken van een volk op een eigen staat? Doorgaan met de bouw van een scheidingsmuur, doorgaan met excessen, doorgaan met gericht moorden, het zijn evenzoveel voorbeelden van Sharon die volhardt in zijn rampzalige beleid. Dat maakt de Palestijnse bevolking nog wanhopiger, maar haar vastberaden streven naar een leven in vrijheid in een eigen staat blijft recht overeind en in dit streven moeten wij hen steunen.
Inderdaad mag de Europese Unie niet doof blijven voor wat er momenteel in het Midden-Oosten speelt. Zij heeft de politieke middelen om op te treden. De tijd is nu echt rijp voor de Raad om het advies van het Europees Parlement op te volgen om het associatieverdrag met Israël op te schorten totdat dit land zich uit de bezette gebieden heeft teruggetrokken. De tijd is rijp voor de Verenigde Naties om eindelijk van de Israëlische regering te eisen dat zij de resoluties die zij heeft aangenomen, ook daadwerkelijk uitvoert.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de Commissaris en geachte collega's, drie onderwerpen in anderhalve minuut, dat wordt dus heel kort.
Mag ik u in verband met Israël en Palestina vragen na te gaan of de inspanningen gelijktijdig worden gevraagd. Ik stel vast dat er op de Palestijnen zeer grote druk is uitgeoefend. Ik vraag mij af of ook op Israël druk is uitgeoefend om een begin te maken aan het verlaten van de nederzettingen, want dat zou de lont uit het kruitvat kunnen nemen en een duidelijk signaal zijn dat de terroristen de wind uit de zeilen neemt.
Er moet door de Unie ook effectief druk worden uitgeoefend via het Associatieverdrag. De heer Patten sprak van een beter gebruik van het Associatieverdrag. Bedoelt hij dan dat er zowel zal worden gekeken naar de bepalingen inzake mensenrechten in dat Verdrag als naar de oorsprongregels in deze overeenkomst? Die beletten immers dat privileges worden gegeven aan producten die geëxporteerd worden uit de gebieden van de nederzettingen van Israël in de Gazastrook en op de Westelijke oever?
Het vredesproces is nog broos. Er is nog niet eens een begin mee gemaakt en het wordt al stuk geschoten. Ik denk dus dat er meer moet worden gedaan dan nu het geval is om effectief vooruitgang te boeken.
Wat Iran betreft, na zoveel besprekingen deze week zou ik toch willen vragen de handels- en politieke belangen niet zwaarder te wegen dan de mensenrechten. U sprak over het protocol. Ik wil het mensenrechtenaspect eraan toevoegen want ik wil niet dat de vrouwen en de mannen van Iran die voor vrijheid strijden, nog langer bloedig worden neergeslagen terwijl wij beleefde gesprekken voeren, die eigenlijk dovemansgesprekken zijn.
Ten slotte, over Ituri, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger. Het is iets, maar het is, vrees ik, te weinig. Het is ook te laat, maar ik steun toch uw pogingen. In naam van de 50.000 doden die er al gevallen zijn, vraag ik u te proberen om meer te doen. Wat u nu doet is niet voldoende om Ituri in zijn geheel te beschermen tegen het geweld en dat alleen kan het vredesproces in Congo redden.

Turchi (UEN).
Allereerst wil ik de commissaris en de Hoge Vertegenwoordiger bedanken voor hun aanwezigheid in het Parlement en voor hun verslagen. Om te beginnen zou ik - kort, aangezien ik niet veel tijd heb - enkele kanttekeningen willen plaatsen bij wat ik heb gehoord.
In de eerste plaats: wat betreft onze Europese politiek, geloof ik niet dat de wederopbouw van de Palestijnse Autoriteit de essentiële, belangrijkste prioriteit moet zijn van iemand die een politieke boodschap heeft. Dat is weliswaar een belangrijke kwestie, maar het kan niet het belangrijkste uitgangspunt zijn als we niet partijdig willen zijn. We moeten dat punt samen met de andere punten behandelen. De commissaris kan het niet tot voornaamste prioriteit maken. In de tweede plaats vind ik niet - en hier wend ik mij tot collega Barón Crespo - dat de Israëli's ons moeten opzoeken maar dat wij, aangezien wij gesprekspartners willen worden, hen moeten opzoeken. In de derde plaats ben ik het er niet mee eens dat wij - en nu richt ik mij tot collega Morgantini - welke rechten dan ook zouden moeten vastleggen, zolang het recht met voeten getreden wordt door mensen die bommen gooien en die bij de andere partij kinderen van zeven jaar doodt.
Wat wij, mijns inziens, als Europese Unie wel kunnen doen - en dat is op dit ogenblik van belang, vooral nu Abu Mazen en Sharon hun dialoog voortzetten, ook al zijn er acties en reacties van nu weer de ene partij en dan weer de andere - is de rol van Abu Mazen erkennen: des te meer erkenning wij hem in deze situatie geven, des te meer wij erin zullen slagen de voorwaarden te creëren voor relatieve vrede.
Voorts maak ik graag van de aanwezigheid van de Iraanse delegatie gebruik om Iran ertoe aan te sporen om, juist vanwege zijn lange geschiedenis en zijn rol in het Midden-Oosten, de staat Israël te erkennen: laat het dat desnoods via de Europese Unie te doen, maar laat het de staat Israël hoe dan ook erkennen. Dat zou niet in de laatste plaats van fundamenteel belang zijn voor de eerbiediging van de mensenrechten, en voor de economische en derhalve ook voor de politieke ontwikkeling in Iran. Ik ben ervan overtuigd dat het zou bijdragen aan de totstandbrenging van een waarachtige en duurzame vrede in het Midden-Oosten.
Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de gewelddadige vernietiging van de staat Israël. Dát is het oogmerk van de Palestijnse islamistische terreurbeweging Hamas. Vredesinspanningen in het Midden-Oosten dienen zich op de neutralisering van vredesvijanden zoals Hamas te concentreren. De Raadsbesluiten van eergisteren in Luxemburg doen een goede, zij het wel erg late, stap in die richting. De Europese Unie wenst nu tegen heel Hamas op te treden, en zich niet langer te beperken tot haar zogenoemde militaire tak.
Ik hoop van harte dat de lidstaten gezamenlijk een even consequent beleid gaan voeren tegen een andere vredesbreker in de regio, de Libanese Hezbollah. Want deze 'Partij van Allah? wil evenmin berusten in de existentie van een Joodse staat.
Terecht onderstreepte de Raad in zijn vergadering te Luxemburg de noodzaak van een constructieve opstelling in de strijd tegen terreur door de staten zelf in het Midden-Oosten. Uitgerekend de Islamitische Republiek Iran, waarmee de Europese Unie momenteel druk overleg voert voor een verdieping van de economische en politieke relatie, weigert hieraan mee te werken.
Hoe moet ik anders, Mijnheer de Voorzitter, de uitspraak duiden van de Iraanse oud-president Rafsanjani van vorige week vrijdag? Met een duidelijke toespeling op de daders van zelfmoordaanslagen sprak deze gezaghebbende Perzische politicus: 'Eén Palestijn die de hemel binnengaat, kan 300 Israëli's naar de hel jagen.?
Tegen deze religieuze legitimering en stimulering van terreur moet de Europese Unie krachtig en consequent stelling blijven nemen. Omwille van eigen politieke geloofwaardigheid binnen en buiten de Unie en, bovenal, omwille van vrede in het Midden-Oosten.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de Verenigde Staten hadden een belangrijke stap voorwaarts gezet door bij monde van president Bush te erkennen dat het absoluut noodzakelijk is dat de Palestijnen een levensvatbare staat krijgen en dat de Amerikanen zich volledig inzetten voor het Israëlisch-Palestijnse vraagstuk en zware druk uitoefenen om de uitvoering van de routekaart mogelijk te maken. Meteen daarna echter kwam de geweldsspiraal van aanslagen en vergeldingen weer op gang, waardoor het onderhandelingsproces, dat in Akaba opnieuw gestalte kreeg, op het spel werd gezet.
Het is in dit opzicht betreurenswaardig dat de meest extremistische Palestijnse organisaties, met name Hamas, steeds meer invloed krijgen. Het feit dat zij de legitimiteit van de staat Israël bestrijden is absoluut onaanvaardbaar. Moeten wij ons echter niet eens afvragen of het toenemende aantal pogingen om verdeeldheid onder de Palestijnen te zaaien en de weigering om de mogelijkheid van een onafhankelijke Palestijnse staat - die die naam waardig is - onder ogen te zien, eigenlijk niet de twee belangrijkste factoren zijn die de weg voor Hamas effenen, terwijl ze tegelijkertijd het algehele Palestijnse gezag ondermijnen? Een financiële klopjacht en gerichte moordaanslagen zijn waarschijnlijk niet de meest efficiënte middelen om het aantal extremisten te verminderen. Het meest doeltreffend zijn politieke middelen. Wanneer de Palestijnen het geloofwaardige vooruitzicht wordt geboden van een echte staat - die weliswaar klein is, maar uitgerust met de noodzakelijke soevereiniteit en territoriale continuïteit om voor een volwaardige staat door te gaan - en niet van een schijn- of pseudo-staat, dan zal de ster van Hamas definitief verbleken.
Er is nog een middel dat wij niet moeten verwerpen of weigeren te onderzoeken, en dat een belangrijke rol zou kunnen spelen om afstand tussen de beide partijen te scheppen en de hervatting van de dialoog te vereenvoudigen, en dat is een interventiemacht. Wij weten heel goed dat de aanwezigheid van een dergelijke derde partij in het gebied op een gegeven moment - dat natuurlijk goed gekozen moet zijn - onvermijdelijk zal blijken te zijn. Als wij van Europese zijde iets anders willen dan alleen maar toeschouwer zijn of commentaar leveren op deze kwestie, dan zou het zinvol zijn om ons op een dergelijke bijdrage aan het streven naar vrede te concentreren.
Ik meen te begrijpen, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, dat u niet instemt met dit door Frankrijk gelanceerde idee, dat echter ook door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en anderen is overgenomen. Als dit inderdaad het geval is, dan betreur ik dat. Ik vind het namelijk een originele en bruikbare denkwijze. En als wij echt ons steentje aan het vredesproces willen bijdragen en onze inbreng niet tot hoogdravende woorden willen beperken, dan zouden wij onze partners van deze denkwijze moeten zien te overtuigen.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, enkele weken geleden is de langverwachte Amerikaanse routekaart naar vrede in het Midden-Oosten gepresenteerd, een document waar ook de rest van de internationale gemeenschap, inclusief het kwartet bestaande uit de VS, de EU, Rusland en de VN, volledig achter staat. Het belang van dit initiatief moet door niemand worden onderschat, nu er zich eindelijk, ondanks het vreselijke geweld van beide zijden, een zeldzame gelegenheid heeft voorgedaan om vooruitgang te boeken.
Steeds meer Arabieren raken doordrongen van de wenselijkheid om door middel van onderhandelingen tot een oplossing te komen, terwijl premier Sharon zelf het al heeft gehad over de economische en maatschappelijke schade die Israël lijdt door de voortdurende gewelddadigheden, en over het feit dat het voor Israël onmogelijk is een gebied waar vier miljoen Palestijnen wonen permanent bezet te houden en te besturen. Het lijkt erop dat alleen de extremisten nog bang zijn voor vrede. Wat men ook aanwijst als de precieze oorzaken van het conflict in het Midden-Oosten, onder Arabieren begint steeds meer het besef te groeien dat Israël niet zomaar meer verdwijnt, terwijl joden overal ter wereld beginnen in te zien dat de veiligheid van Israël op de lange termijn het meest gebaat is bij de erkenning van het legitieme verlangen van het Palestijnse volk naar de oprichting van een eigen staat in 2005.
Het is begrijpelijk dat president Bush er eerder tijdens zijn presidentschap huiverig voor was zich te mengen in de details van de onderhandelingen die toch nergens toe leidden en hij heeft er dan ook verstandig aan gedaan op de achtergrond te blijven. Nu heeft hij echter op het juiste moment de juiste stap gezet door zich persoonlijk in te zetten voor een duurzame vrede. Voor de eerste keer in vele jaren zou er zicht op een oplossing kunnen zijn. Die kans mag niet worden verspeeld.
De routekaart is op een aantal punten zeer duidelijk, met name over de onmiddellijke beëindiging van het geweld van beide kanten, over het aanvankelijk stoppen met bouwen en vervolgens ontmantelen van nederzettingen en over de bereidheid van de kant van de Palestijnse Autoriteit om de historische verantwoordelijkheid op zich te nemen de plegers van het geweld in toom te houden. Israël moet op zijn beurt, nu het de routekaart heeft geaccepteerd, premier Abbas de kans geven zijn inzet voor het vredesproces waar te maken. Als de Palestijnse autoriteiten diegenen arresteren die aanslagen op Israëlische burgers blijven uitvoeren, dan verdwijnt vanzelf de noodzaak om met gevechtshelikopters aanvallen uit te voeren op Palestijnse woonwijken. Als de Palestijnse Autoriteit zich nu daadwerkelijk inzet voor vrede, is er niets schadelijker voor dit proces dan dat het wordt opgehouden door represaillemaatregelen van de Israëlische regering. De toezegging van Israël van vandaag om te stoppen met het opsporen en doden van leidinggevende politieke figuren van islamistische groeperingen dient dan ook te worden toegejuicht.
Ik verheug mij verder over de door de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU tijdig genomen beslissing van maandag om Hamas een ultimatum te stellen, hetgeen inhoudt dat deze organisatie de routekaart ten uitvoer helpt brengen of geconfronteerd wordt met ernstige financiële gevolgen. Haar militaire vleugel is al tot verboden terroristische organisatie verklaard en haar verachtelijke en tragische beleid om mensen te rekruteren voor het plegen van zelfmoordaanslagen moet voortdurend en unaniem door iedereen worden veroordeeld. Desondanks ben ik blij dat Hamas nu nieuwe vredesbesprekingen begint met premier Abbas. Ik ben het met commissaris Patten eens dat de toekomstige Palestijnse staat een aangesloten en levensvatbaar gebied moet zijn, dat niet bezaaid is met Israëlische nederzettingen. Ook ben ik het ermee eens dat ook het recht op terugkeer zorgvuldig moet worden bekeken. Misschien is een royale compensatieregeling voor hen die bezittingen zijn kwijtgeraakt toch het uiteindelijke antwoord. Ook moet er met vindingrijkheid worden nagedacht over de definitieve status van Oost-Jeruzalem.
Ik wil commissaris Patten persoonlijk bedanken voor zijn volledige en transparante samenwerking met de werkgroep die onderzoek doet naar de door de EU aan de Palestijnse Autoriteit verstrekte gelden. Deze werkgroep is nu volledig operationeel en zal volgend jaar met haar conclusies komen. Ik wil er graag op wijzen dat het kwartet laat zien hoe een gemeenschappelijk Europees buitenlands en veiligheidsbeleid, gebaseerd op unanimiteit, succesvol kan zijn. De kwestie-Irak heeft daarentegen aangetoond dat één enkel beleid, dat gebaseerd is op een meerderheid van stemmen, zeker als er weinig overeenstemming over bestaat, totaal niet realistisch is en leidt tot verdeeldheid en vijandigheid tussen alle partijen. In de tussentijd heeft de EU nog genoeg te doen om de twee partijen in het Arabisch-Israëlische conflict ervan te overtuigen dat vrede op de lange termijn echt de enig mogelijke optie is.

Menéndez del Valle (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur van het verslag over het Midden-Oosten heb ik enkele maanden geleden besloten om de routekaart als uitgangspunt te nemen. Het leek mij absurd om dat niet te doen, aangezien de Unie deze routekaart momenteel als richtsnoer hanteert en de Palestijnse Autoriteit dit document en het daarbij behorende vredesproces onderschrijft. Ik weet overigens niet hoeveel Palestijnen dit document en het proces dat het uiteenzet onderschrijft.
Om eerlijk te zijn ben ik er op dit moment niet van overtuigd dat premier Sharon echt enthousiast is over het proces of het document. Daarbij baseer ik mij op het feit dat hij de routekaart bij de presentatie aan zijn regering heeft omschreven als een noodzakelijk kwaad en hij pas volledige steun van zijn kabinet heeft gekregen nadat hij had bezworen dat er niet te onderhandelen viel over de veertien voorbehouden of amendementen die hij aan Washington - en niet aan het kwartet - had voorgelegd. Sharon heeft met geen woord gerept over de verplichte ontmanteling van de nederzettingen, wat van doorslaggevend belang is voor de vorming van een levensvatbare Palestijnse staat. Bovendien zei premier Sharon op 27 mei in de Knesset dat de nederzettingen niet besproken zullen worden in het kader van de routekaart, maar enkel in de bilaterale onderhandelingen tussen Jeruzalem en Washington. En de Israëlische televisie berichtte op 10 juni dat Washington had ingestemd met dit Israëlische verzoek.
Met deze gegevens voor ogen zou ik de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB graag willen vragen of hij denkt dat, indien hij een bevestiging heeft gekregen van deze berichten en met name van het bilaterale akkoord tussen Jeruzalem en Washington over de nederzettingen, hiermee inbreuk wordt gemaakt op de routekaart. Ik zou graag ook aan de heer Solana willen vragen of hij denkt dat het vredesproces stuk is gelopen als de veertien voorbehouden of amendementen van Israël worden aanvaard.

Sbarbati (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de routekaart is wat ons betreft hoe dan ook een mogelijke weg tot vrede die moet worden gevolgd, of men het nu leuk vindt of niet. Hij vereist, bovenal, dat een einde wordt gemaakt aan de conflicten, het terrorisme, de zelfmoordaanslagen, de doelgerichte moorden; hij vereist dat Israël zich terugtrekt uit de bezette gebieden, opdat twee volkeren in vrede kunnen samenleven binnen veilige grenzen, met instellingen waarvan het democratische gehalte gewaarborgd wordt. Wij zijn dan ook van mening dat de rol van de internationale gemeenschap in dit verband van essentieel belang is, maar wij vinden tevens dat de Europese Unie een veel krachtiger en duidelijker rol zou moeten spelen in de politiek van het Midden-Oosten, niet om de Verenigde Staten dwars te zitten, maar juist om een einde te maken aan haar struisvogelpolitiek en om de ontwikkeling van een eigen buitenlands beleid in gang te zetten. In wezen is dat de uitdaging waar de Conventie voor staat, hoewel het nog niet duidelijk is hoe wij deze het hoofd moeten bieden: de uitdaging een politiek Europa te creëren, dat op wereldniveau een antwoord kan geven op de grote vraagstukken van vandaag - de vraagstukken op het gebied van de democratie, de vrede, vrijheid en ontwikkeling voor alle volkeren, ongeacht ras, huidskleur of godsdienstige overtuiging.
Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de rest van Azië, kreeg voor Iran het begrip Europa voor het eerst vorm via het historische werk van Herodotus die over de aanval van de Perzen op Europa schreef, dat toen bestond uit de Griekse stadstaten. Mijns inziens is het wat laat voor wraak, en als puntje bij paaltje komt heeft Alexander de Grote al wraak genomen.
Ik ben diep bezorgd over het beleid van de Europese Unie ten aanzien van Iran. Ik ben diep bezorgd over de combinatie van deze twee besluiten van de Raad van afgelopen maandag waarin enerzijds grote vraagtekens worden geplaatst bij de eerbiediging van de non-proliferatie van massavernietigingswapens door Iran en zijn kernprogramma, en waarin anderzijds een algemene strategie wordt afgekondigd die het gebruik van geweld niet uitsluit als de beginselen van non-proliferatie van massavernietigingswapens worden geschonden. Mijns inziens spelen wij met vuur en frustreren wij ernstig de pogingen van de Iraanse studenten, die op brede steun in dit Parlement kunnen rekenen. Voorts geven wij hiermee het conservatieve regime redenen om de studentenopstand de kop in te drukken. Mijns inziens moet de Raad, evenals de heer Solana en de Commissie, zeer voorzichtig te werk gaan.
Ik heb tot slot nog twee vragen. Eerste vraag: wij vragen Iran tijdig, volledig en adequaat te antwoorden; vragen wij ook de regering van de Verenigde Staten en de Britse regering of zij massavernietigingswapens hebben gevonden in Irak? Waarom zouden wij voor niks oorlog voeren? Tweede vraag: mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, u bent deze drie dagen in Griekenland; bent u bereid om de tragedie van Aeschylos 'de Perzen? in een Spaanse vertaling te lezen?

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, met slechts een minuut spreektijd zal ik mij concentreren op de routekaart en hoe we de hierin uitgestippelde koers kunnen handhaven. Het antwoord kan worden samengevat in één zin: door de internationale humanitaire wetten te eerbiedigen. Iedere inspanning om ervoor te zorgen dat de Palestijnen - inclusief diegenen die terroristische zelfmoordaanslagen plegen - de humanitaire wetten eerbiedigen zal tevergeefs zijn als de staat Israël - die bij uitstek verantwoordelijkheid is voor het eerbiedigen van deze wetten - deze wetten voortdurend overtreedt. Het is immers illegaal om nederzettingen te bouwen in de bezette gebieden en om huizen te verwoesten. Het is ook in strijd met alle humanitaire wetten om doelgericht mensen te vermoorden en daarbij onschuldige burgers te doden, om maar enkele dingen te noemen.
Ik verzoek het kwartet dus dringend om glashelder te maken dat alle partijen de internationale humanitaire wetten dienen te eerbiedigen.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, collega's, hoeveel vredesplannen heeft het Midden-Oosten inmiddels al niet gezien en hoeveel zijn er niet bij het oud papier terechtgekomen? Het is overbodig die vraag te beantwoorden. Nu hebben we echter een situatie waarin er ondanks alles een kans op succes bestaat. Dat is zonder twijfel een verdienste van de Europese Unie en van de road map die zij in het kader van het kwartet samen met de Verenigde Staten, Rusland en de Verenigde Naties heeft opgesteld. Natuurlijk, er bestonden al diverse plannen, waaronder het plan-Mitchell. Een road map en een goed tijdschema garanderen nog lang niet dat men daar uitkomt waar men naartoe wil. Dat is afhankelijk van de onderhandelaars aan beide kanten en de Verenigde Staten moeten natuurlijk ook druk op Israël uitoefenen. De Europese Unie is weliswaar belangrijk omdat zij ook bij de Palestijnen vertrouwen geniet - voor Israëlische begrippen soms te veel - maar toch heb ik deze keer na de ontmoeting tussen Abu Mazen, Sharon en president Bush de hoop dat deze nieuwe poging tot vrede de vicieuze cirkel van geweld en tegengeweld kan doorbreken. Dat heeft iets te maken met de algehele politieke constellatie in het Midden-Oosten. Met de val van het regime van Saddam Hoessein is er - hoe men ook tegenover de Amerikaanse interventie staat - in ieder geval een hindernis uit de weg geruimd: er is een systeem uit de weg geruimd waardoor de bodem onder radicale Palestijnse groeperingen en degenen die alles of niets willen is weggeslagen.
Ook Iran, dat tot nu toe altijd de ruggensteun was voor Hezbollah, zou hierbij een constructieve rol moeten spelen en zich moeten afvragen of het deze organisatie wil blijven steunen zoals tot nu toe gebeurde. Het is nu ook mogelijk radicale elementen te isoleren om daarmee de gematigden een kans te geven. Die strategie werkt alleen wanneer de Europese Unie en de Verenigde Staten elkaar aanvullen en geen verschillende strategieën volgen.
Hoe tragisch en onbevredigend de situatie in Irak ook is, er doet zich nu voor het eerst een kans voor dat Syrië en misschien ook Libanon alsnog aan een vredesproces met Israël gaan deelnemen. Ook van Israël moeten echter offers worden gevraagd. Premier Sharon moet niet buigen voor de druk van radicale kolonisten en groeperingen, volgens welke Israël zich alleen binnen bijbelse grenzen volledig kan ontplooien. De EU moet hem hierin steunen. De meerderheid van de Israëlische bevolking is bereid iets in te leveren om in vrede en veiligheid te kunnen leven. Tegelijkertijd moet men ook van Palestijnse zijde afstappen van de stellige eis dat alle vluchtelingen moeten terugkeren. Dat zou immers het einde van de staat Israël betekenen.
Er moet zorgvuldig worden nagedacht over de vraag of de Europese Unie met een eigen vredesmacht moet interveniëren. Ik kan mij persoonlijk nauwelijks voorstellen dat een dergelijke vredesmacht meer veiligheid oplevert. In de eerste plaats heeft Israël zijn veiligheid nog nooit aan andere dan alleen de eigen militaire troepen toevertrouwd. In de tweede plaats zou een vredesmacht zelf het doelwit van zelfmoordaanslagen kunnen worden zonder in staat te zijn die te voorkomen.
Tot slot staat of valt alles met de vraag hoe vastberaden president Bush is in zijn streven om de Palestijnen aan een eigen staat te helpen. Hij moet die vastberadenheid ook in een verkiezingsjaar ten toon spreiden. De road map zal alleen dan niet in het woestijnzand van het Midden-Oosten wegsijpelen, wanneer de Europese Unie en de Verenigde Staten elkaar aanvullen en gezamenlijk optreden. Wanneer ze zich in het Midden-Oosten als elkaars concurrenten opstellen, dan spelen ze daarmee opnieuw radicale bewegingen in de kaart.
Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de commentator van de Israëlische krant Yedioth Aharonot schrijft dat in het Israëlisch-arabische conflict "geen enkel publiek document voor de onderhandelingen ooit is toegepast". Met de openbaarmaking van een document wordt de uitvoering in feite onmogelijk gemaakt. Volgens deze macabere logica is de routekaart van het kwartet al twee keer lam gelegd. De eerste keer door de bekendmaking van de veertien punten waarmee de regering-Sharon het niet eens was, een standpunt waarmee Washington instemde. Dit standpunt tast de verschillende fasen van de routekaart in hun kern aan. Het toppunt is wel dat Sharon iedere verwijzing naar de resoluties 242 en 338 van de Veiligheidsraad wil schrappen, terwijl deze de rechtsgrondslag van alle vredesregelingen in het Midden-Oosten vormen. Als het recht in de weg staat, dan schaf je het gewoon af. Met de oorlog in Irak heeft de overheersende macht laten zien hoe dat gaat.
De tweede reden waarom het op-gang-komen van het nieuwe vredesplan wordt getorpedeerd is dat men op schaamteloze wijze teruggrijpt op de bijbelse wet van oog om oog en tand om tand: aanslagen worden onmiddellijk gevolgd door slecht gerichte moordaanslagen. De geweldsspiraal draait steeds sneller. Er is dus geen enkele kans dat de rust die nodig is voor de start van het vredesproces weerkeert.
Het enige verstandige voorstel in deze bedroevende ontwikkelingen is afkomstig van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Hij roept op tot het sturen van een interventiemacht om tussen de twee partijen te bemiddelen - een voorstel dat onmiddellijk door de regering-Sharon werd verworpen - want Israël heeft geen grenzen en zolang Israël zijn eigen grenzen niet accepteert, zal geen enkel vredesplan ooit kans van slagen hebben.
Er is een simpele, voor de hand liggende oplossing voor deze impasse, waarmee een onmiddellijk einde aan het terrorisme kan worden gemaakt. Deze oplossing houdt in dat Israël de resoluties 242 en 338 ten uitvoer legt, zich terugtrekt uit de bezette gebieden en zijn troepen laat terugkeren binnen de internationaal erkende grenzen. Door het internationale recht toe te passen, is onmiddellijk succes van de routekaart verzekerd. De Verenigde Naties, de Verenigde Staten en de Europese Unie beschikken over de middelen om dit te doen, maar het ontbreekt hun aan politieke wilskracht en aan moed.

Nordmann (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil drie opmerkingen maken. Ten eerste: wij waren enorm geschokt door de gebeurtenissen van 11 september. Het effect van de zelfmoordaanslagen van het Palestijnse terrorisme op de Israëliërs is dat zij 11 september dagelijks beleven. Het feit dat er nu een begin wordt gemaakt met de ontruiming van de nederzettingen verandert daar vooralsnog helaas niets aan!
Mijn tweede opmerking betreft de routekaart. Laten wij ons niet in de aard van deze routekaart vergissen. Het is een kader en kan geen dwangmiddel zijn. Er kunnen onderhandelingen mee worden geopend, maar niet afgerond. Het is een programma en kan geen dictaat zijn.
Ten derde: in de onderhandelingen die op gang komen, neemt Europa een zwakke positie in omdat het instabiel is en partijdig lijkt te zijn. De Italiaanse diplomatie heeft pogingen ondernomen om het evenwicht te herstellen. Wij wensen deze diplomatie alle succes toe, opdat Europa - dankzij het Italiaanse voorzitterschap - eindelijk in staat zal zijn om een rol van betekenis te spelen in het vredesproces.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in deze weken wisselen dagen en zelfs uren van hoop en wanhoop elkaar in snel tempo af. Desondanks moeten wij - ik bedoel Europa en de Verenigde Staten - vasthouden aan naleving van de road map. Het is zowel een plan van Amerikanen als van Europeanen. Vooral wij hebben ervoor gezorgd - en ik dank de heren Solana en Patten daarvoor - dat de road map gepubliceerd en vervolgens aanvaard werd. Er is nu alleen een kans op vrede wanneer we gezamenlijk optreden, zoals door sommigen al gezegd is. Ik vind niet dat er sprake is van een eenzijdig optreden van Europa wanneer het op beide partijen - zowel Israël als de Palestijnen - druk uitoefent. Israël en Palestina hebben beide behoefte aan een levensvatbare en veilige staat. Dat moet men aanvaarden.
Wij zijn niet voor geweld van de andere kant. Als ik, mijnheer Nordmann, mag terugkomen op het debat in de commissie: is het stichten van nederzettingen, hetgeen in strijd is met het internationaal recht, dan soms geen geweld? Het bouwen van de muur is een vreselijke daad van geweld die de levensomstandigheden en zelfs het leven van de mensen aantast. Hetzelfde geldt uiteraard voor de verschrikkelijke terreurdaden waarvoor ik geen enkele sympathie koester. Juist ook tegenover de Iraniërs met wie wij gisteren spraken, hebben wij duidelijk verklaard dat iedere vorm van sympathie voor of goedkeuring van terrorisme door Europa niet kan worden getolereerd. Overigens is terrorisme vooral een vorm van zelfvernietiging. Iedere maatschappij die op terrorisme is gebaseerd, draagt de smet van geweld al in zich.
Het is beslist zo dat Palestina steun nodig heeft op het gebied van veiligheid. De Palestijnse Autoriteit alleen zal het probleem van de veiligheid niet oplossen. Ook moeten er internationale troepen als waarnemers worden ingezet, die de mogelijkheid moeten krijgen om in te grijpen. We moeten hierop blijven aandringen, ook al zijn de Israëli's ertegen. Ook moet Abu Mazen succes boeken. Wanneer de commissaris zegt dat er verkiezingen nodig zijn, geef ik hem gelijk. Verkiezingen zijn echter alleen zinvol wanneer Abu Mazen de mogelijkheid heeft gehad om te bewijzen dat de lijn die hij voorstaat beter is en meer succes oplevert voor de Palestijnen dan het terrorisme van Hamas en andere bewegingen.
In de afgelopen dagen was er een jonge Israëlische arts bij me op bezoek. Ze is twee jaar in militaire dienst geweest en verleent nu medische hulp in een mobiele kliniek in de Palestijnse gebieden. Dag in dag uit gaat ze naar de Palestijnse gebieden en draagt er zo als Israëlische aan bij dat ook de Palestijnen beschikken over de meest elementaire voorzieningen op het gebied van de gezondheidszorg. Zolang er zulke mensen zijn aan zowel Israëlische als aan Palestijnse kant, moeten wij ons met hoop en vertrouwen volledig blijven inzetten voor vrede in het Midden-Oosten!
Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, het lijkt erop dat het rijtje bekende vijanden van de vrede dat we kennen moet worden uitgebreid met improvisatie en verwaandheid, eigenschappen die verwoestende gevolgen kunnen hebben als ze aan den dag worden gelegd door mensen die hoge institutionele functies bekleden. Ik doel hier op het bezoek dat de Italiaanse premier Berlusconi onlangs aan Israël heeft gebracht en op het feit dat hij over tien dagen hier in Brussel het voorzitterschap van de Raad op zich zal nemen. Ik zou u in herinnering willen brengen dat de heer Berlusconi, nadat Ariel Sharon hem trots en listig ontvangen had in de enige, ondeelbare hoofdstad van de staat Israël, waarbij hij een tamelijk ondermijnende interpretatie van de routekaart gaf, vervolgens weigerde Arafat en Abu Mazen te ontmoeten. Ik ben het wat dit betreft eens met de Franse minister van Buitenlandse Zaken Villepin, die hierover zei dat 'de heer Berlusconi zich niet gehouden heeft aan het verstandige Europese standpunt, namelijk dat met alle partijen gesproken wordt.? Ik zou u dus willen aansporen, mijnheer de Voorzitter, de heer Berlusconi - niet als leider van de Italiaanse regering, maar als toekomstig voorzitter van de Raad en vertegenwoordiger van een Europese instelling - eraan te herinneren dat het niet de taak en de doelstelling van de Europese instellingen is vriendschap te betuigen aan afzonderlijke volkeren, maar één enkel doel na te streven, namelijk vrede.
Solana
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met grote belangstelling naar de zeer geachte afgevaardigden van dit Parlement geluisterd. Ik heb nota genomen van alles wat zij hier gezegd hebben en wij zullen proberen om de ideeën uit te voeren met dezelfde bezieling waarmee het leeuwendeel van de Parlementsleden hier vandaag heeft gesproken over dit onderwerp.
Wij hebben allemaal hetzelfde doel voor ogen. Wij zijn al langere tijd van mening dat er een formule moet worden gevonden om de resoluties van de Veiligheidsraad en de Verenigde Naties uit te voeren, waarbij er twee staten naast elkaar komen die in vrede samenleven in een stabiele regio waarin beide staten worden erkend door hun buurlanden. Dat is ons streven, dat is onze droom en dat dient zo snel mogelijk gerealiseerd te worden.
Ik wil graag nog heel kort een antwoord geven op de twee vragen die de heer Menéndez del Valle mij heeft gesteld. Wat de eerste vraag betreft: er is mij niets bekend over een apart bilateraal akkoord over de nederzettingen, ik ken alleen de routekaart als geheel. En wat de tweede vraag betreft: iedereen kan zo zijn voorbehouden hebben, maar alle leden van het kwartet willen dat de routekaart in zijn geheel wordt gevolgd.

De Voorzitter.
Hartelijk bedankt, mijnheer Solana.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en van de Commissie over de veiligheidsstrategie voor de Europese Unie en de tenuitvoerlegging van het programma van de Verenigde Naties ter bestrijding van de illegale handel in lichte wapens.

Solana
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u graag kort informeren over de werkzaamheden die worden verricht inzake wat zou kunnen worden omschreven als 'Europese veiligheid?.
Zoals u zich wellicht zult herinneren, dames en heren, heb ik tijdens de bijeenkomst op Rhodos een mandaat gekregen om aan de Europese Raad van Thessaloniki een document te presenteren over de Europese veiligheid, hetgeen waarschijnlijk niet de laatste keer zal zijn.
Ik wil hier graag benadrukken dat het op zich al belangrijk is dat de Europese Unie voor het eerst een document wil waarin de veiligheidsstrategie van de Europese Unie als geheel onder de loep wordt genomen en niet die van alle afzonderlijke landen apart. Ik denk dat het de eerste keer is dat er zoiets gebeurt en ik wil graag benadrukken dat dat een belangrijke stap is om via de politieke weg verder te bouwen aan een veilig Europa.
Ik ga om te beginnen uit van een vooronderstelling waaruit de rest van het document wordt afgeleid. Ik denk dat een Europa met dergelijke afmetingen - 25 democratische landen, tweemaal zoveel inwoners als de VS en viermaal zoveel als Japan (ik neem twee grote landen als voorbeeld die net als wij een sterke munt hebben), dat ongeveer een kwart van het bruto mondiaal product voor zijn rekening neemt - zich niet kan permitteren om geen rol te spelen op het wereldtoneel. Of wij het nu willen of niet, wij moeten een internationale rol spelen. Op dit principe waar ik grote waarde aan hecht - en ik hoop dat u dat ook doet - stoelt de gehele verdere theorie over de ontwikkeling van een veiligheidsproces in Europa.
Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan dit document dat komende donderdag en vrijdag in Thessaloniki zal worden voorgelegd aan de regeringsleiders. Ik wilde u al graag summier iets over het raamwerk vertellen.
Het begint met een analyse van het veiligheidsklimaat waarin wij nu leven, waarbij natuurlijk ook de regionale conflicten waarmee wij te maken hebben worden belicht alsmede de oorzaken van die conflicten: armoede, uitsluiting, gebrek aan natuurlijke hulpbronnen. Vervolgens worden ook de meer recente bedreigingen geanalyseerd zoals bijvoorbeeld het internationale terrorisme, de verspreiding van massavernietigingswapens en de 'failing states?.
Na deze analyse volgt het tweede hoofdstuk dat handelt over de strategische doelen die het Europese veiligheidsbeleid ons inziens dient te hebben. Logischerwijze dient het eerste strategische doel de uitbreiding en stabilisering van de veiligheidszone rond de Europese Unie te zijn, dat wil zeggen in oostelijke en zuidelijke richting.
Ik denk dat het document dat de Commissie pas heeft gepresenteerd over het nieuwe Europa en de grenzen van Europa ook veel te maken heeft met de vraag waar en hoe deze veiligheidszone van de EU gestalte moet krijgen.
Het tweede belangrijke punt met betrekking tot de strategische veiligheidsdoelen is volgens ons de versterking van de internationale orde. De rol van Europa binnen de internationale orde kan waarschijnlijk als volgt worden samengevat: wij zijn efficiënte multilateralisten en wij moeten onze theorie over de wereldorde grondvesten op efficiënt multilateralisme. Dat is de basis van waaruit wij werken en willen blijven werken om de veiligheid van Europa te waarborgen via alle organisaties en vooral via de Verenigde Naties. Wij hebben natuurlijk ook te maken met andere belangrijke partijen op het wereldtoneel zoals de Verenigde Staten, de Russische Federatie en andere grote landen.
Maar ik wil graag het volgende zeggen, en ik hoop dat deze overtuiging ook uit het document spreekt: Als wij een efficiënt multilateraal systeem willen, of concreter, als wij willen dat de Verenigde Naties geloofwaardig zijn en blijven, dan moeten wij ervoor zorgen dat er niet wordt getornd aan de beginselen van de VN en dat de VN de geloofwaardigheid krijgen die ze verdienen.
Als de beginselen die ten grondslag liggen aan het Handvest niet worden nageleefd en ook de resoluties van de Veiligheidsraad in de wind worden geslagen, kan de EU niet passief blijven toekijken, maar moet zij in actie komen waarbij alle middelen kunnen worden ingezet die tot haar beschikking staan, en dat zijn er heel wat. De Europese Unie heeft gelukkig een heel arsenaal aan middelen tot haar beschikking, van diplomatie tot vredeshandhaving met inzet van onze strijdkrachten.
De heer Hughes, die op dit moment hier niet aanwezig is, heeft een mooie en nuttige beschouwing geschreven over de manier waarop de Europese Unie kan bijdragen aan een effectieve dialoog bij conflicten. Maar wij moeten ook de moed opbrengen om een vuist te maken tegen de inbreuk op de internationale akkoorden of contracten, of die nou politiek of anders van aard zijn. Dat zijn wij aan onszelf verplicht als wij in het kader van efficiënt multilateralisme willen toezien op de naleving van de normen en waarden die wij verdedigen.
Het derde en laatste punt dat wordt behandeld is de vraag hoe wij het hoofd kunnen bieden aan de nieuwste bedreigingen zoals het terrorisme, de verspreiding van wapens en de 'failed states?. Dat zijn nieuwe thema's, hoewel sommige ervan al jaren spelen, en er kleven ook andere risico's en bedreigingen aan dan wij gewend zijn. Het eerste grote verschil is dat het gevaar van ver kan komen. Wij zijn tijdens de Koude Oorlog gewend geraakt aan een bedreiging aan onze grenzen. Nu hebben wij misschien wel voor het eerst te maken met een bedreiging ver van onze grenzen en daarom moeten wij onze capaciteit ook verder van onze grenzen kunnen inzetten. Toen wij eind 1999 in Helsinki het mandaat kregen om te gaan denken over de vraag hoe de EU zou kunnen bijdragen aan civiele en militaire inzet, werd ook aan deze mogelijkheid gedacht.
Deze nieuwe bedreigingen hebben hun eigen dynamiek en wij moeten ze zo snel mogelijk proberen af te wenden, wat de oorzaak ervan ook moge zijn: honger, klimaatverandering of etnische of religieuze conflicten. Wij zijn verplicht om te zorgen voor snelle preventie en dat moet de filosofie zijn waarop alle acties van de EU stoelen.
Deze nieuwe bedreigingen zijn complexer en gecompliceerder dan de bedreigingen die wij eerder hebben gekend en daarom bestaat er ook geen simpel antwoord op. Op een complexe situatie kun je niet op een simpele manier reageren; op een complexe situatie moet je ook op een complexe manier reageren en het zou naar mijn mening een grove fout zijn om te denken dat deze problemen militair kunnen worden opgelost. Dat is denk ik niet mogelijk en wij moeten daarom het hele arsenaal aan middelen gebruiken dat de Europese Unie ter beschikking staat, die, ik herhaal, variëren van diplomatie, humanitaire hulp, crisisbeheer, handel, sancties, enzovoort, tot crisisbeheer met militaire middelen. Het is in mijn ogen een zeer ernstige fout om te denken dat er een militair antwoord bestaat op dit soort bedreigingen. Ik denk ook dat het een vergissing is om het zwaartepunt van de strijd tegen deze nieuwe bedreigingen uitsluitend op militair gebied te leggen.
Tot slot zou ik graag willen dat het document eindigt met een oproep tot een duidelijk en een actief Europa, een Europa dat een actievere rol speelt in de mondiale context en dat daarom de politieke wil moet hebben om in actie te komen.
Ik hoop dat het debat dat de afgelopen maanden door de Conventie is gevoerd leidt tot de conclusie van dit Parlement en van de inwoners van dit continent dat wij onze verplichtingen onder ogen moeten zien als wij in de wereld mee willen tellen voor wat zijn, met alle rijkdom en welvaart die wij hebben. En die verplichtingen moeten wij nakomen. Daarom denk ik dat het fundamenteel is dat Europa zich actiever opstelt en een grotere politieke bereidheid aan de dag legt om op te treden.
Als wij willen optreden moeten wij ook de capaciteit daarvoor hebben. Daarom moeten wij onze militaire en civiele capaciteiten verder ontwikkelen. Meer capaciteit om op te treden en mee te tellen in de wereld betekent ook dat er meer middelen tot onze beschikking moeten staan.
Dit Parlement en de parlementen en regeringen van alle lidstaten moeten deze realiteit onder ogen zien. Als zij dat niet doen, zijn wij eigenlijk hypocriet bezig. Wij mogen niet huilen als wij op tv zien hoe anderen lijden indien wij niet bereid zijn om onze handen uit de mouwen te steken. Maar daarvoor moeten wij genoeg middelen tot onze beschikking hebben en de middelen zijn altijd afkomstig van de burgers van ons continent, van onze Europese Unie. Onze burgers moeten dan ook de generositeit hebben om de benodigde middelen te betalen om deze taak, waartoe wij dagelijks worden geroepen, uit te voeren.
Ik heb hier vandaag eerder gesproken over de operatie in Congo. Dat is een voorbeeld van wat wij in de toekomst mogelijk zouden moeten doen en dan wellicht op grotere schaal. Wij kunnen nu in Congo opereren dankzij de collectieve middelen waarover wij beschikken maar ook dankzij de bijdragen van enkele specifieke landen die deze verantwoordelijkheid kunnen dragen, hetgeen andere landen niet kunnen. Wij moeten daarom gezamenlijk ons best doen om genoeg capaciteit te behouden om die rol die men van ons verwacht te kunnen spelen.
Wat wij voor ogen hebben is een zichtbaarder Europa, dat de wil heeft om op te treden en ook over de capaciteit en de noodzakelijke samenhang beschikt om op te treden. Zo moet er tussen de Europese Unie en al haar instellingen en tussen de Europese Unie en al haar lidstaten de benodigde samenhang zijn op bijvoorbeeld diplomatiek gebied. Denkt u zich maar eens in dat het diplomatieke netwerk van alle lidstaten van de Europese Unie gezamenlijk vele malen groter is dan dat van het land dat over het grootste diplomatieke netwerk beschikt. Als wij ons gezamenlijke netwerk in dienst zouden stellen van een bepaald vraagstuk, dan zouden wij ongetwijfeld duizenden malen efficiënter kunnen zijn dan nu het geval is.
Het document dat wij donderdag en vrijdag in Thessaloniki aan de regeringsleiders zullen presenteren volgt deze benadering, die in mijn ogen kan rekenen op de instemming van de meerderheid van dit Parlement.
Patten
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, gedurende de afgelopen drie of vier jaar hebben de Hoge Vertegenwoordiger en ik zoveel toespraken gehouden over dit onderwerp dat er meters boekenplank mee gevuld zouden kunnen worden. Als u ze bekijkt, dan zult u merken dat ze allemaal verdacht veel op elkaar lijken en allemaal de argumenten bevatten die de Hoge Vertegenwoordiger vandaag opnieuw zo overtuigend en bekwaam onder woorden heeft gebracht.
Het is in vele opzichten opmerkelijk dat de Europese Unie in zo'n korte tijd al zo ver is gekomen op weg naar een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en naar een veiligheids- en defensiebeleid, zonder dat zij daarbij - althans tot nu toe - kon beschikken over een formele veiligheidsstrategie. De Commissie juicht de beslissing toe om die tekortkoming recht te zetten en kijkt uit naar de debatten die zullen plaatsvinden naar aanleiding van het strategische document dat binnenkort zal verschijnen.
Op militair en defensieterrein is indrukwekkende vooruitgang geboekt bij het opzetten van een Europese capaciteit die de Unie ook al begint te benutten. Zoals de Hoge Vertegenwoordiger heeft gezegd, moeten we duidelijk zijn over onze strategische doelen en de omstandigheden waaronder de Europese Unie over zou kunnen gaan tot het gebruik van geweld. Zoals hij en ik al eerder hebben aangegeven, moeten we ook onze collega's in de regeringen en onze electoraten bewust maken van de kloof die er bestaat tussen enerzijds onze ambitie en anderzijds de middelen en de mate van samenwerking die de mensen hiervoor over hebben.
De Commissie is, zoals ik al heb gezegd, geen stille en belangeloze toeschouwer bij dit debat. We spelen geen directe rol in militaire en defensiezaken. Hoewel de heer Van Orden afwezig is, wil ik hier toch herhalen ik dat we een dergelijke directe rol ook niet nastreven. Maar wat de EU ook doet op militair gebied - of het nu om conflictpreventie gaat, crisismanagement of naoorlogse wederopbouw - het maakt onherroepelijk deel uit van een bredere Europese strategie die veel elementen omvat waarvoor de Commissie wel de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt. De Europese Unie heeft behoefte aan een naadloze benadering en daarom hebben de Hoge Vertegenwoordiger en ik - met onze respectievelijke diensten - ook zo nauw samengewerkt en om die reden ben ik ook blij dat de Europese Conventie heeft voorgesteld om in de toekomst nog nauwer te gaan samenwerken.
Het eigenlijke punt dat ik echter wilde maken is dat militaire en defensiezaken slechts één aspect zijn - en voor de Europese Unie nog steeds een relatief klein aspect - van iedere veiligheidsstrategie die deze naam verdient.
In zekere zin kan de EU zelf - haar oprichting, ontwikkeling en uitbreiding - gezien worden als een Europese veiligheidsstrategie en een strategie die bovendien uiterst effectief is geweest. De Unie is in de afgelopen halve eeuw het centrale economische en politieke beginsel gebleken voor de organisatie van ons werelddeel en zij heeft op die manier bijgedragen aan het veiligstellen van democratie en stabiliteit in landen die zich ontworsteld hadden aan dictators en onderdrukking. Ook in het kader van de grotere Europese nabuurschap proberen we stabiliteit uit te breiden naar onze buurlanden en de vrienden om ons heen. Misschien moet het centrale element in iedere veiligheidsstrategie voor Europa wel zijn dat we ervoor zorgen dat de EU zelf blijft bloeien en zich blijft ontwikkelen.
Daarnaast draagt de EU ook in een reeks verschillende verbanden in belangrijke mate bij aan de internationale veiligheid: bijvoorbeeld door middel van ons aandeel in de wereldhandel. De EU heeft een centrale rol gespeeld bij het opzetten en ontwikkelen van de Wereldhandelsorganisatie en we zijn nu betrokken bij de ontwikkelingsronde van Doha. Het belang van dat werk voor de wereldwijde veiligheid kan nooit voldoende worden benadrukt, omdat veiligheid en voorspoed nu eenmaal volledig met elkaar verweven zijn.
Verder dragen we bij aan wereldwijde veiligheid via externe ontwikkelingshulp. Ik heb het Parlement er al eerder op gewezen dat wij - de EU, de Commissie en de lidstaten - verantwoordelijk zijn voor zo'n 55 procent van alle wereldwijd geboden hulp en voor zo'n tweederde van alle financiële ondersteuning. Dat is een cruciale bijdrage aan veiligheid omdat armoede en ongelijkheid niet alleen morele kwesties zijn, maar net zo goed veiligheidskwesties.
Via onze hulp werken we ook aan mensenrechten en beter bestuur. Ook dit zijn veiligheidskwesties die bijvoorbeeld samenhangen met de strijd tegen het terrorisme, aangezien ongelijkheid en onderdrukking een voedingsbodem zijn voor haat, intolerantie en geweld.
Maar de EU kan bij uitstek bijdragen aan de internationale veiligheid via haar werk binnen - en steun voor - multinationale kaders en mechanismen die in toenemende mate nodig en belangrijk zijn bij het regelen van zaken in een wereld waarin iedereen van elkaar afhankelijk is. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de VN-verdragen op het gebied van ontwapening en non-proliferatie; milieuverdragen, zoals het Protocol van Kyoto inzake klimaatverandering; en uiteraard het Internationaal Strafhof. Ik zou zo nog even door kunnen gaan, maar het principe lijkt me duidelijk. We kunnen simpelweg geen onderscheid maken tussen onze veiligheidsbelangen aan de ene kant en onze ontwikkelings- en handelsbelangen aan de andere kant. Om gewelddadige conflicten in de toekomst te voorkomen hebben we behoefte aan beleid op het gebied van milieuvervuiling, armoede en wereldwijd bestuur, aids, justitie en binnenlandse zaken, nucleaire veiligheid enzovoorts. Ik denk dat dit punt duidelijk is.
De onderliggende conclusie is dus dat het motto op de vlag van de Europese Unie 'effectief multilateralisme' moet zijn. Dat is immers de essentie van onze veiligheidsstrategie.
Ik zal nu kort iets zeggen over kleine en lichte wapens omdat ook op dat terrein het belang van praktisch en effectief multilateralisme nog eens wordt onderstreept. Wij maken ons hard voor de strijd tegen kleine wapens overal ter wereld. Vijf jaar geleden werd er een gedragscode voor de export van wapens aangenomen waarin de lidstaten hoge gemeenschappelijke eisen stelden aan het beleid met betrekking tot de levering van conventionele wapens. Die code heeft zich sindsdien ontwikkeld tot een allesomvattend internationaal stelsel voor de wapenexport. Bij een gezamenlijke actie op het terrein van kleine wapens later in 1998 beloofde de EU een aantal principes te bevorderen, waaronder het verkrijgen van toezeggingen van alle landen om alleen nog kleine wapens te leveren aan regeringen en om wapens alleen nog te importeren en te bezitten voor hun eigen legitieme veiligheidsbehoeften. De EU heeft middelen gereserveerd voor het verlenen van financiële en technische steun aan programma's voor kleine wapens en projecten overal ter wereld.
Ik kijk uit naar de publicatie van dit document over veiligheid. Zoals de Hoge Vertegenwoordiger al heeft gezegd, wordt dit het begin van een zeer belangrijk debat dat uiteraard voor een groot deel in deze gewijde vergaderzalen zal plaatsvinden. We zijn benieuwd naar de bijdragen van de afgevaardigden, die al zo'n belangrijke bijdrage hebben geleverd aan een beter begrip van het concept veiligheid, dat nu overal in de EU is doorgedrongen.
Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Solana, dames en heren, ik denk dat de gebeurtenissen van dit jaar en vorig jaar duidelijk hebben gemaakt dat wij op dit gebied inderdaad een heldere strategie moeten hebben. Commissaris Patten heeft aangegeven op hoeveel terreinen de Europese Unie reeds activiteiten onderneemt. Het is wellicht zinvol om die ook voor onszelf eens in onderlinge samenhang te bezien. Daarmee wordt duidelijk hoe deze instrumenten, die op veel gebieden voorbeeldig zijn, elkaar wederzijds beïnvloeden. Van grote betekenis zijn natuurlijk vooral die kwesties die verband houden met hulp aan het buitenland en ontwikkelingshulp. Door middel van preventie en door het voorkomen van armoede kan de kans op spanningen worden verminderd. Zowel de betrokkenen als de Europese bevolking moeten zich meer bewust worden van het feit dat dit ook voor onze lidstaten belangrijke instrumenten van buitenlands optreden zijn.
Wanneer we het over preventie hebben, waaraan zeer veel gedaan wordt, is het inderdaad terecht wat de heer Solana hier tot uitdrukking heeft gebracht, namelijk dat we de juiste mix moeten vinden tussen preventie, militaire capaciteit en de eventueel noodzakelijke maatregelen voor wederopbouw na een militair ingrijpen. Ik denk dat er op dit vlak zowel in het bewustzijn als in de praktijk het nodige ontbreekt. Hoewel het terecht is dat we al die taken op het gebied van preventie vervullen, moeten we toch vaststellen dat dit op zichzelf de invloed van de Europese Unie nog niet vergroot. De capaciteit om militaire middelen in te zetten hoort daarbij om daarmee kenbaar te maken dat men ook op andere wijze kan optreden. Deze ervaring hebben we al begin jaren negentig op de Balkan opgedaan, toen de Europese onderhandelaars - naar ik meen - wel 34 wapenstilstandsovereenkomsten hebben gesloten. Geen enkel akkoord haalde iets uit omdat Milosevic duidelijk wist dat wij niet de militaire capaciteit hadden om naleving van die wapenstilstandsovereenkomsten af te dwingen. Daaruit hebben we stap voor stap onze lessen geleerd tot aan de Top van Keulen toe, maar ook nog in Saint-Malo en bij vele andere gelegenheden, waardoor we nu een flink stuk verder zijn.
Ook hier zien we echter dat dit eerst nog in een echte strategie moet worden ingepast, dat het nog niet volledig functioneert en dat we nog niet weten hoe dat dan moet. We moeten immers verschillende aspecten beoordelen. Hoe passen we de strijd tegen het terrorisme hier in en hoever reiken de instrumenten? Voor een deel was de Amerikaanse argumentatie met betrekking tot de Irak-oorlog ook een argumentatie over terrorisme. Is het voor onszelf duidelijk in hoeverre klassieke militaire middelen ook voor de bestrijding van het terrorisme kunnen worden ingezet? Hetzelfde geldt voor het terrein van non-proliferatie. Kan het bijvoorbeeld tot zo'n strategie behoren om - zoals de Israëli's begin jaren tachtig in Irak deden - met een preventieve aanval in één keer een kerncentrale uit te schakelen zodat het land niet over nucleaire wapens kan beschikken? Daarbij zouden we capaciteiten kunnen ontwikkelen waardoor er minder of vrijwel geen slachtoffers vallen. Daarmee kunnen toekomstige gevaren en oorlogen van een veel grotere omvang worden voorkomen. Ik denk dat we op dit soort vragen een antwoord moeten vinden. In het kader van deze kwesties beperk ik mij tot het stellen van een aantal vragen, maar dit soort zaken zouden deel moeten uitmaken van een consistent plan, ook om iets te hebben dat we naast de strategie van de regering-Bush op tafel kunnen leggen. We kunnen dan de overeenkomsten en verschillen zien en op een degelijke basis gesprekken voeren met de Verenigde Staten. Dat is nodig om tot een gezamenlijk optreden te komen en we komen dan misschien ook dichter tot elkaar. Dat stelt de Amerikanen dan weer in staat om van het unilateralisme af te stappen.
Ik ben het ermee eens dat de Europese Unie zelf een instrument van veiligheidsbeleid is. Dat was een van de eerste motieven voor de oprichting ervan. Van groot belang is ook het Europa in bredere zin. Het zou verstandig zijn om dat niet alleen bilateraal maar ook multilateraal gestalte te geven in de zin van een uitgebreide Europese economische ruimte. Ook belangrijk zijn onze betrekkingen met Rusland, de derde wereld en het Middellandse-Zeegebied. We moeten echter in dit verband inderdaad nadenken over de vraag hoe het met de Verenigde Staten verder moet. Ik denk dat alleen de band via de NAVO op den duur niet voldoende zal zijn. Voor de NAVO en de transatlantische betrekkingen gelden twee voorwaarden waaraan ook van onze kant moet worden voldaan: alleen als we sterk zijn, zullen we als partner echt serieus genomen worden. Van partnerschap is alleen sprake wanneer beide partijen meebeslissen en niet de een beslist en de ander slechts volgt. Daarvoor moeten we dan wel de voorwaarden scheppen.
Het tweede punt in dit verband is dat we de betrekkingen moeten baseren op een bredere grondslag die niet alleen militaire samenwerking en het veiligheidsbeleid omvat. Daarom moeten we opnieuw het initiatief nemen tot discussies die we begin jaren negentig voerden en die ik met de term transatlantic market place zou willen samenvatten. Dat zou een basis kunnen zijn voor gesprekken over de vele terreinen waarop de Europese Unie bevoegdheden heeft. De Verenigde Staten en wij hebben met iedereen in de wereld verdragen gesloten, maar de Verenigde Staten en de Europese Unie hebben geen verdrag met elkaar. Ik denk dat we daar ook eens over moeten nadenken, willen we een dergelijke strategie compleet maken.
Wiersma (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de Commissaris, de ontwikkeling van een Europese veiligheidsstrategie is een belangrijke stap vooruit. Door de uitgangspunten en de doelstellingen van het beleid vast te leggen, wordt het immers samenhangender en wordt wat de afgelopen jaren tot stand is gebracht, ingekaderd. Het garandeert niet dat de Europese Unie altijd met één stem zal spreken maar maakt dat wel logischer en gemakkelijker.
De verwarring rond Irak maar ook de nieuwe veiligheidsstrategie van de Verenigde Staten vormen de aanleiding tot het debat van vandaag. Maar de noodzaak komt voort uit de toegenomen ambitie van de Europese Unie om een grotere veiligheidsrol te spelen. Deze ambitie blijft ook na de perikelen van dit jaar gelukkig onverminderd. De details van het in Thessaloniki te presenteren document zijn nog niet bekend maar we gaan ervan uit dat de strategie - en Solana heeft het al gezegd - gebaseerd is op een brede interpretatie van veiligheid.
Onveiligheid kent veel oorzaken, om haar te bestrijden heeft men veel diverse instrumenten nodig. Nieuwe dreigingen zoals het internationaal terrorisme vergen meer aandacht. Wij steunen ook de uitvoering van een EU-actieplan tegen de verspreiding van massavernietigingswapens. Landen die afspraken schenden of een groot risico vormen moeten aangepakt kunnen worden, zie Iran. Daarbij hoeft echter niet meteen met geweld gedreigd te worden. Maar de EU zou ook moeten bekijken hoe het Verdrag tegen de verspreiding van kernwapens verder versterkt zou kunnen worden.
De afgelopen maanden is veel gesproken over de gebrekkige militaire capaciteit van de Europese Unie. Wij zouden te weinig tegenover de overmacht van de VS kunnen stellen. Ik vind dit een verkeerde invalshoek. Het gaat er niet om dat wij de Amerikanen militair moeten overtroeven maar dat we op een andere manier en met een andere mix van middelen even effectief kunnen optreden wanneer we dat nodig vinden. En dan niet eenzijdig, dat past niet in onze traditie maar binnen multilaterale kaders en met name dan de VN. Wij hebben het gebruik van militair geweld nooit uitgesloten maar het moet wel als laatste redmiddel worden gezien als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput. Het moet effectief en proportioneel worden ingezet. Daarom blijven we ook achteraf twijfel houden over de rechtvaardiging van de oorlog tegen Irak. Wij hopen dat de strategie van de Europese Unie helder en duidelijk zal zijn over de rol van het militaire instrument.
Tegen de achtergrond van deze filosofie moeten we niettemin vaststellen dat de ontwikkeling van de militaire dimensie van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid achterloopt bij onze ambities. We steunen dan ook de voornemens om op een hoger tempo over te gaan en op dat punt meer activiteiten te ontwikkelen en we zijn bereid tot een open discussie over de financiële consequenties. De heer Solana heeft daarnet al een hartstochtelijk pleidooi voor zo'n open debat gevoerd.
Tegelijk rekenen we erop dat een andere prioriteit, namelijk conflictbeheersing en crisismanagement, volledig wordt geïntegreerd in de nieuwe strategie. De kracht van het huidige GBVB ligt nog steeds op dat vlak. Dichter bij huis, ook in Europa, opereren we effectiever dan daarbuiten. We gaan ervan uit dat de Hoge Vertegenwoordiger deze ervaringsfeiten laat meewegen en we zijn ook benieuwd hoe de strategie uitpakt voor de verschillende regio's waar de Europese Unie actief wil zijn.
Wanneer hij en de Raad toewerken naar een aanpak die wordt gekenmerkt door wat ik hiervoor heb aangegeven, kan hij op de volledige steun van mijn fractie rekenen. Er is een nieuwe en waardevolle discussie begonnen waaraan wij volop willen deelnemen.

Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zoals de Hoge Vertegenwoordiger zei: "Een Europese Unie met 25 lidstaten, 450 miljoen mensen en een vierde van het totale bruto nationaal product wereldwijd moet een grotere verantwoordelijkheid voor haar eigen veiligheid en eigen defensie op zich nemen". Ik voeg eraan toe: "en minder afhankelijk zijn van onze vrienden in de VS.". Dit is in ons beider belang. Wij zijn dit aan onszelf verplicht en wij zijn het de Amerikanen verplicht die jarenlang garant stonden voor de vrede in West-Europa. Een hechtere band tussen de NAVO en de EU is daarom onontbeerlijk om beter te kunnen reageren op internationale uitdagingen, de strijd tegen het internationale terrorisme, de verspreiding van massavernietigingswapens en de georganiseerde criminaliteit.
Het doel is daarom de defensiedimensie van de EU - die ook door de VS gesteund wordt - verder te ontwikkelen als Europese pijler binnen de NAVO. De EU moet de samenwerking met de Amerikanen versterken in plaats van tegenover de Amerikanen gaan staan. De trans-Atlantische betrekkingen kunnen op lange termijn slechts in stand gehouden worden, als Europa een ware identiteit op het gebied van defensie krijgt. Het was daarom heuglijk nieuws vanuit Luxemburg dat de ministers van Buitenlandse Zaken besloten hebben een actiever en sterker buitenlands en veiligheidsbeleid te gaan voeren. Wij kijken met spanning uit naar het voorstel van de Hoge Vertegenwoordiger voor een eerste gemeenschappelijke Europese veiligheidsstrategie.
Wij zijn tevreden dat de Raad de algemene wens heeft geuit omtrent een sterkere Europese defensie en samenwerking inzake onderzoek en ontwikkeling op dit gebied. De herbevestiging van het trans-Atlantische partnerschap dient ook alle steun te krijgen. De zogenaamde Allbright-verklaring over dit onderwerp was een heuglijk bericht. In deze verklaring staat ook dat het partnerschap een dragend element is in de NAVO-samenwerking.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is merkwaardig wat er allemaal gezegd wordt over de Europese defensie terwijl de Unie niet eens een gemeenschappelijk buitenlands beleid heeft. Naar mijn mening is dat een eerste vereiste en daartoe moeten we eerst eens overleggen wat onze prioriteiten zullen zijn. Naar mijn oordeel moet de eerste prioriteit zijn dat de EU haar schouders zet onder de een internationale rechtsorde en onder internationale overeenkomsten. Zo moet de EU bijvoorbeeld aandringen op internationale wapencontrole. Sommige prioriteiten hebben de voorbije jaren te weinig aandacht gekregen en het is een geknipte taak voor een samenwerkingsverband als de EU, die gebouwd is op een overeenkomst tussen vroegere vijanden. Wij moeten deze traditie op wereldniveau voortzetten en ervoor zorgen dat de EU de stimulerende kracht wordt achter de VN, zodat het internationale recht weer de bovenhand krijgt.
Ik wil graag vernemen wat de Raad en de Commissie van plan zijn op de VN-bijeenkomst in juli over de controle op lichte wapens. Op dit terrein kan de EU een belangrijke rol spelen. Wij zijn immers een van de grootste producenten van deze wapens en wij proberen ze ook te controleren. Sinds 1998 hebben wij een gedragscode, die volgens mij ook door commissaris Patten is genoemd, maar toch blijkt dat de wapens in de verkeerde handen en op de verkeerde markt terechtkomen. Wij moeten deze gedragscode volgen en het moet mogelijk zijn de wapens van het begin tot het einde van hun levenscyclus te traceren. Wij slagen hier namelijk wel in met de melkkoeien in de EU. Zou het niet fijn zijn als dat ook met wapens mogelijk was? Welke plannen zijn er daaromtrent?

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind dat er, wanneer het hier over veiligheid gaat, met twee tongen wordt gesproken. Sommigen zeggen dat onze echte veiligheidsrol op het vlak van bemiddeling, samenwerking en preventie ligt. Anderen daarentegen zeggen dat onze veiligheidsrol afhangt van onze defensie- en interventiemogelijkheden en associëren deze meer met het militaire aspect.
Wat mij betreft vormt de geloofwaardigheid van ons beleid de basis van onze veiligheid. Zijn wij geloofwaardig als wij in onze associatie-overeenkomsten met bijvoorbeeld Maghrebijnse of andere landen een artikel 2 opnemen waarin sprake is van mensenrechten en democratie, terwijl wij dit artikel in onze daadwerkelijke betrekkingen met deze landen zo snel mogelijk willen vergeten? Nee, dan neemt niemand ons serieus! Wij sluiten associatie-overeenkomsten en wanneer de zaken gecompliceerd raken, vergeten wij dat een van onze veiligheden eruit bestaat dat wij omringd zijn door democratieën. Hoe meer democratieën, hoe minder kans op oorlog. Zijn wij geloofwaardig? Elmar Brok vraagt zich terecht af of wij geloofwaardig waren tijdens de Balkanoorlog. Het antwoord is nee! We bleven maar roepen dat er vrede moest komen. Mensen werden afgeslacht en wij waren niet in staat om in te grijpen. Toen waren wij dus niet geloofwaardig.
Als er gezegd wordt dat ons standpunt overeen moet komen met dat van de Amerikanen en dat wij niet tegen de Amerikanen moeten zijn, dan zeg ik op mijn beurt dat wij noch voor noch tegen de Amerikanen moeten zijn. Maar is het dan geloofwaardig als men beweert dat er oorlog wordt gevoerd vanwege de aanwezigheid van massavernietigingswapens, terwijl die er in werkelijkheid niet zijn en dit een leugen is? Dan zijn wij niet geloofwaardig. Hebben de Europeanen het recht om te zeggen: een leugen is een leugen? Krijgen alle pro-Amerikanen het nog altijd benauwd als er gezegd wordt dat de Amerikanen gelogen hebben, dat Colin Powell in de Veiligheidsraad gelogen heeft? Laat ik een ander voorbeeld nemen. Zijn wij geloofwaardig als wij het internationale recht als argument aanvoeren? En is het huidige internationale recht dan de Bijbel? Nee! Is een Veiligheidsraad zonder Brazilië, zonder India en zonder Zuid-Afrika nog wel een Veiligheidsraad voor deze wereld? Nee! Als je dus wilt strijden voor het internationale recht, moet je je inzetten om het te hervormen en aan te passen. Laten wij ermee ophouden om altijd maar hetzelfde te zeggen, namelijk dat het huidige internationale recht is voortgekomen uit de Koude Oorlog en dat de Koude Oorlog niet langer ons probleem is.
Tot slot een opmerking over het terrorisme. Ook wat dit punt betreft is het de vraag of wij geloofwaardig zijn als wij enerzijds - samen met anderen - terecht stellen dat wij in Afghanistan moesten optreden tegen het terrorisme, terwijl wij anderzijds voorlopig allemaal onze mond houden over hetgeen zich in Guantánamo afspeelt. Vechten en strijden tegen het terrorisme is vechten en strijden voor de rechtsstaat, waar dan ook, in oorlog en in verschillende vormen van oorlog. Als wij er niet in slagen deze problemen aan een grondig onderzoek te onderwerpen, dan wij zijn niet geloofwaardig. De basis voor veiligheid is voor mij dus geloofwaardigheid.
Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het debat over een gemeenschappelijke Europese veiligheidsstrategie, waartoe op Rhodos de aanzet is gegeven en dat moet uitmonden in een in Thessaloniki te bespreken strategiedocument, is zeer ambitieus. In de opmerkingen van de heer Solana en van u, mijnheer Patten, bespeur ik echter ook een zekere scepsis. Het is niet het eerste ontwerp dat voor een dergelijke strategie wordt gepresenteerd en het zal beslist ook niet het laatste zijn. In tegenstelling tot de heer Cohn-Bendit ben ik van mening dat het zwakke punt van deze strategie eigenlijk het tijdstip is waarop zij wordt voorgelegd. De indruk wordt gewekt dat het om een 'tegenstrategie' gaat, om een reactie op de Verenigde Staten. Ik vind de Europese Unie en haar veiligheidsstrategie echter dermate belangrijk, dat een dergelijke aanleiding niet nodig is.
Het klopt dat wij ons allemaal in een nieuw scenario van onveiligheid bevinden. De oorzaak daarvan ligt in regionale conflicten die zich manifesteren in internationaal opererende terreurnetwerken en in terreuracties in die gebieden zelf. Het is echter ook zo dat de Verenigde Staten en de EU deze dreiging op verschillende wijze ervaren en daarop ook verschillend reageren. De Verenigde Staten bevinden zich naar hun eigen opvatting in oorlog met het internationale terrorisme en eisen voor zichzelf het recht op ook preventief te kunnen aanvallen. Ze hebben dat in Afghanistan gedaan en in Irak. Daarbij vertrouwen ze op hun militaire kracht. De Europese Unie kan daar niets vergelijkbaars tegenover stellen.
Vergeleken hiermee is de wijze waarop Europa zich presenteert en haar taken definieert totaal anders. De Europeanen zijn tot nu toe in staat noch bereid om met militaire middelen te reageren op internationale dreigingen. Haar rol in crisisgebieden - of dat nu in Afghanistan is waaruit ik vandaag pas ben teruggekeerd, of in Congo zoals nu gepland staat - is naar mijn opvatting wel prijzenswaardig, maar te symbolisch en te incoherent. Het is onvoldoende om alleen te laten zien waar men staat. Dergelijke vormen van presentie - hoe belangrijk die ook mogen zijn - brengen zelf weer veiligheidsrisico's met zich mee die zeer moeilijk in te schatten zijn en wekken vaak verwachtingen die we niet kunnen waarmaken.
Zolang de lidstaten van de Europese Unie niet bereid zijn om ook hun eigen defensiebudgetten te verhogen en voor de nodige middelen en manschappen te zorgen, lijken al deze doctrines en strategieën niet meer te zijn dan lippendienst. Gezien de tegenstellingen die er ook binnen de EU zijn, is het streven naar een gemeenschappelijke strategie eerder een poging om meningsverschillen te verbloemen dan ze uit de weg te ruimen en daarvoor moeten we oppassen. Het bedenken van strategieën en het creëren van gemeenschappelijke functies zoals de functie van een eigen Europese minister van Buitenlandse Zaken - die ik in principe toejuich - compenseren immers nog lang niet het gebrek aan politieke wil om een gemeenschappelijk Europees beleid en een gemeenschappelijke veiligheidsstrategie handen en voeten te geven. Europees-Amerikaanse tweeslachtigheid en verwijdering tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie kunnen niet anders dan een negatieve invloed hebben op het ontwikkelen van een gemeenschappelijke Europese veiligheidsstrategie.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat wij hier vandaag de aanwezigheid hebben van de twee - overigens door mij zeer gewaardeerde - vertegenwoordigers van de Europese Unie die bevoegd zijn voor het buitenlandse beleid is het resultaat van de huidige werking van de Unie en niet van een soort Dioscuren-syndroom. Daaruit blijkt al hoe terecht wordt voorgesteld een 'minister van Buitenlandse Zaken? van de Unie in te stellen, alhoewel naar ik hoop deze minister niet als Ianos zal fungeren, die volgens de mythologie zijn gezicht veranderde al naar gelang de omstandigheden.
Wij hebben de afgelopen tien jaar kunnen vaststellen dat de standpunten van de Europese Unie en de Verenigde Staten bij belangrijke vraagstukken steeds meer uiteenlopen: het Internationaal Strafhof voor de misdaden tegen de menselijkheid, de crisis in het Midden-Oosten, de crisis in Irak, de algemene opvattingen over preventieve oorlogen, enzovoort. Dat betekent in de praktijk dat de Europese Unie haar eigen autonome strategie moet vaststellen, opdat zij uitgaande van deze autonomie haar betrekkingen met de VS opnieuw kan bepalen en haar fouten kan corrigeren. Deze herziening is noodzakelijk, een absolute voorwaarde, daar de spil van de strategie van de Unie weer de betrekkingen met de VS moet zijn: effen rekening maakt goede vrienden.
Waar moet deze strategie echter op gebaseerd zijn? Op bepaalde principiële standpunten en op gelijkheid. Gelijkheid betekent in dit geval gelijkwaardigheid. Maar wat is gelijkwaardigheid? Gelijkwaardigheid is dat je je eigen mening hebt en tevens de mogelijkheden om deze mening, indien nodig, om te zetten in beleid, om daarover te onderhandelen en met resultaten te verbinden.
Wij zitten in een nieuw tijdperk. De zogenaamde asymmetrische bedreigingen zijn een aanvulling op processen en crisisomstandigheden uit vroegere tijden en dus moet de Europese Unie wel een nieuwe rol in de wereld spelen. Deze nieuwe internationale rol vereist een bepaalde persoonlijkheid als het om strategische vraagstukken gaat. Die persoonlijkheid kan echter niet het resultaat zijn van kleine veranderingen, maar zal moeten voortvloeien uit een internationale analyse, uit de internationale vaststelling van deze persoonlijkheid en de daarmee verbonden beginselen. Mijns inziens zal dit proces goed verlopen. De voorstellen van de heer Solana zullen in ieder geval de eerste stap zijn. Daarvan uitgaande kan de Unie autonomie verwerven in haar betrekkingen met alle mogendheden van de wereld.

Johan Van Hecke (ELDR).
Voorzitter, collega's, de cijfers zijn genoegzaam bekend. Wereldwijd circuleren zo'n half miljard kleine en lichte wapens waarvan meer dan de helft illegaal. In 46 van de 49 grote conflicten sinds 1990 werd dit soort wapens gehanteerd. Deze wapens zijn ook in hoge mate verantwoordelijk voor het fenomeen van de kindsoldaten. Kleine en lichte wapens zijn gemakkelijk te verkrijgen, op sommige plaatsen voor 15 dollar, ze zijn gemakkelijk te hanteren, gemakkelijk te verbergen en te transporteren en vooral, ze zijn o zo dodelijk.
Volgens een onafhankelijk onderzoek uit 2001 kosten kleine wapens per dag het leven aan meer dan 1.000 mensen, vooral onschuldige mensen. Internationaal bestaan er nauwelijks regels op het vlak van de productie en de verspreiding van kleine en lichte wapens. Een uitzondering vormt het verdrag van Ottawa op het gebruik van anti-persoonsmijnen. Helaas moeten we vaststellen dat de grootste producenten van kleine en lichte wapens, de VS, Rusland en China, ook de grootste tegenstanders zijn van een internationale regelgeving à la Ottawa. Wil men echt greep krijgen op de proliferatie van kleine wapens, dan moet er op de eerste plaats meer transparantie komen. Het VN-register voor conventionele wapens zou moeten worden opengesteld voor deze categorie wapens. Er moeten strengere regels komen voor de wapenexport. Het aanbrengen van merktekens bij de productie van nieuwe wapens moet verplicht worden, zodat hun herkomst gemakkelijker kan worden nagegaan. Ik deel de mening van commissaris Patten dat de Europese gedragscode van 1998 als voorbeeld zou kunnen dienen voor een wereldwijde, bindende overeenkomst inzake de export en de transfer van wapens.
De Europese Unie moet op de VN-conferentie aanstaande juli het voortouw nemen in de strijd tegen de illegale handel in kleine en lichte wapens. Alle inspanningen op het vlak van conflictpreventie dreigen immers een maat voor niets te worden als de echte oorzaken niet worden aangepakt.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, we moeten eens kijken naar waar die lichte wapens eigenlijk vandaan komen. Bij de recente gebeurtenissen in Congo zijn ongeveer 50.000 mensen het slachtoffer geworden van het gebruik van lichte wapens. Aan de andere kant sturen we troepen om een einde te maken aan de gevechten daar, ondanks het feit dat in het merendeel van die gevechten gebruik wordt gemaakt van wapens die geleverd zijn door landen van de Europese Unie. De mensen in Congo hebben die wapens niet gemaakt: die komen uit lidstaten van de EU - waaronder Frankrijk, België, het Verenigd Koninkrijk enzovoorts - en van elders.
Dat lijkt mij dus volledig in tegenspraak: wij sturen mensen naar bepaalde plekken om het geweld daar te beëindigen, terwijl de wapens die er worden gebruikt afkomstig zijn uit de landen die zogenaamd die strijd willen voorkomen. Naar aanleiding van de evaluatie van het VN-actieprogramma, die in juli 2003 zal verschijnen, moeten we ook kijken naar de dingen die nog gedaan moeten worden. We moeten de mazen in de wet aanpakken met betrekking tot het uiteindelijke gebruik van deze wapens, met betrekking tot waar ze eigenlijk terecht komen en hoe ze daar worden gebruikt. Er bestaan namelijk aanzienlijke mazen ten aanzien van waar de wapens terechtkomen, wie ze gebruikt en wat de uiteindelijke gevolgen daarvan zijn.
Verder moeten we de tussenhandelaars van wapens zeer hard aanpakken. Er zijn mensen die schatrijk worden door te handelen in wapens en door ervoor te zorgen dat landen en individuen toch wapens van wapenleveranciers in hun bezit kunnen krijgen.
Zoals mevrouw Frahm al heeft opgemerkt in verband met de registratie, is het absoluut ongelooflijk dat je een stuk vlees of een landbouwproduct altijd kunt traceren, maar een dodelijk wapen niet. Het wordt zo langzamerhand eens tijd dat de EU haar verantwoordelijkheid neemt en het onmogelijk maakt om op deze manier nog wapens te verhandelen. Met deze wapens wordt immers dood en verderf gezaaid en vele onschuldige mensen worden daar het slachtoffer van.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, de dreiging die uitgaat van grote, ongecontroleerde stromen van kleine wapens en het risico van proliferatie van criminele organisaties en terroristische groeperingen is sinds 11 september nog actueler geworden. Mondiaal zijn er meer dan een half miljard kleine wapens in omloop. Door het gebruik van deze wapens vinden jaarlijks ongeveer 500.000 mensen de dood. Kleine wapens maken 300.000 slachtoffers in oorlogen en nog eens zo'n 200.000 in niet-oorlogssituaties.
De documentairemaker Michael Moore liet onlangs in Bowling for Columbine zien welke gevolgen kleine wapens hebben ook in een land als de Verenigde Staten. Moorden op middelbare scholen, moorden tussen jongerenbendes en in het criminele circuit. Vaak betreft het wapens die op illegale wijze verkregen zijn. Maar ook in conflicten zoals nu in Congo zijn veel mensen het slachtoffer van kleine en lichte wapens.
Om illegale handel in kleine wapens tegen te gaan is adequate wetgeving, regelgeving inzake productie, handel, doorvoer en bezit van kleine wapens noodzakelijk, en dient er eveneens controle te worden uitgeoefend op de tussenhandel in wapens. Wapens moeten goed traceerbaar zijn en derhalve zijn voorzien van een duidelijke markering. Bovendien moet er een registratie worden bijgehouden en moet deze informatie kunnen worden uitgewisseld. Om te voorkomen dan kleine wapens in het illegale circuit terechtkomen, is adequaat voorraadbeheer, veilig transport en opslag en vernietiging van overtollige wapens noodzakelijk.
Voorzitter, vooruitkijkend naar de VN-conferentie over drie weken in New York is het belangrijk dat de EU ook daar weer voortrekker is. Dat kan ze door te pleiten voor goede controle op die wapens, door versterking van de bestaande regelgeving voor de controle op tussenhandel, door te pleiten voor een goede traceerbaarheid en duidelijke markering van wapens, en door al deze pleidooien kracht bij te zetten doordat wij zelf in Europa deze regelgeving als eerste aanpakken.
Ik spreek vaak over het belang van Europa dat met één stem spreekt. Doordat zes fracties in het Europees Parlement hiertoe oproepen is die stap richting eenheid gezet. Nu de Raad en de lidstaten nog: ik hoop dat zij dit voorbeeld zullen volgen.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil evenals mijn collega's die eerder aan het woord zijn geweest graag iets zeggen over de bestrijding van de illegale handel in lichte wapens.
In 2001 hebben wij tijdens de VN-Conferentie over de illegale handel in lichte en kleine wapens een actieplan opgesteld dat de volgende maand tijdens een evaluatiebijeenkomst zal worden geëvalueerd. Naar aanleiding van deze evaluatiebijeenkomst willen wij er op wijzen dat er 500 miljoen kleine en lichte wapens circuleren in de wereld die, volgens de onafhankelijke wapenstudie uit 2001, dagelijks duizenden doden veroorzaken. De meeste slachtoffers van deze wapens zijn vrouwen en kinderen.
De kleine en lichte wapens die illegaal in ontwikkelingslanden terechtkomen die vaak in conflicten verwikkeld zijn, komen voornamelijk uit de lidstaten van de Europese Unie en - zoals reeds gezegd is - ook uit de Verenigde Staten en Rusland.
De Conferentie en het actieplan die nu worden geëvalueerd hebben niet geleid tot een bindend internationaal juridisch instrument dat de illegale handel verbiedt. De Europese Unie moet nu met concrete plannen komen om een gedragscode te ontwikkelen die kan voorkomen dat deze wapens belanden in landen waar burgeroorlogen woeden, regimes aan de macht zijn die de mensenrechten systematisch schenden en gewapende groepen actief zijn die - zoals al eerder werd gezegd - kindsoldaten rekruteren. Het is nu tijd dat wij onze doelstellingen omzetten in gezamenlijke actie. Daarbij moeten wij eerst de lidstaten, die helaas allemaal nog totaal verschillende richtlijnen hanteren, op één lijn krijgen en vervolgens een vertaalslag maken naar de gehele internationale gemeenschap. De evaluatiebijeenkomst is daar een uitstekende gelegenheid voor.
De lichte wapens moeten aan een internationaal stelsel van voorschriften gaan voldoen zoals die ook gelden voor anti-personeelmijnen, chemische wapens en biologische wapens. Daarom zou de Europese Unie de volgende voorstellen moeten doen in New York: ten eerste de aanleg van een internationaal register van wapentransfers; ten tweede een uitdrukkelijk verbod op de verkoop van lichte wapens aan regimes die zich schuldig maken aan mensenrechtenschendingen en ten derde de invoering van een internationaal systeem om wapens op te sporen.
Wij hopen dat de resolutie waarin deze verzoeken zijn vervat wordt aangenomen. Tegelijkertijd willen wij de Commissie echter aansporen tot een actievere deelname aan de demobilisatie van de gewapende groepen in ontwikkelingslanden, op dit moment met name in Afrika. De huidige conflicten in de Democratische Republiek Congo en in Liberia laten ons duidelijk zien dat ons huidige beleid faalt en dat er een betere controle op de wapenhandel dient te komen.

Solana
Mijnheer de Voorzitter, uit beleefdheid jegens de leden van het Europees Parlement die hier tot het eind toe met ons zijn gebleven, zou ik willen zeggen dat de Europese Unie voor een nieuwe taak staat en dat zij zich daarvan zo goed mogelijk zal trachten te kwijten. Over een paar dagen zal zij in Thessaloniki een document over de veiligheidsstrategie presenteren - het eerste in haar geschiedenis - dat ongetwijfeld zal worden gevolgd door een mandaat van staatshoofden en regeringsleiders om hieraan verder gestalte te geven. Zoals vele sprekers hier hebben gezegd vind ik het goed nieuws dat de leden van de Europese Unie zich eindelijk serieus en gezamenlijk kunnen gaan bezinnen op een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid.
Zoals velen onder u hebben opgemerkt, zijn gedegen documenten en goede structuren alleen niet genoeg maar moeten we ook de politieke wil hebben om in mondiaal verband op te treden met het overwicht dat de Europese Unie toekomt op grond van factoren zoals haar bevolking en rijkdom. Als de politieke daartoe bestaat, kunnen we dat ook. Ontbreekt die wil, dan kunnen we af en toe wel een fantastische rol spelen, maar verder dan een bijrol komen we dan niet.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Ondervoorzitter, ik ben u zeer erkentelijk omdat u ons de gelegenheid heeft gegeven dit debat te houden, en ik twijfel er niet aan dat de vergaderzaal bij ons volgende debat wat beter gevuld zal zijn.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de toekomst van de textielovereenkomst in het kader van de WTO-onderhandelingen.

Lamy
Mevrouw de Voorzitter, zoals wij allen weten neemt de textiel- en kledingsector in het internationale handelsverkeer een overheersende positie in: in 2002 waren de handelsstromen goed voor 350 miljard euro, oftewel meer dan vijf procent van de totale export wereldwijd. Het is een sector die van essentieel belang is voor de ontwikkelingslanden. De sector legt de basis voor 50% van de mondiale textielexport en 70% van de mondiale kledingexport. Voor veel ontwikkelingslanden is het de voornaamste bron van export en werkgelegenheid in de industrie.
Ook voor ons - Europeanen - is deze sector van fundamenteel belang voor de toekomst dankzij de investeringen, de uitbreiding van het assortiment en onze positie van wereldwijd marktleider die wij in een sector als de mode hebben weten op te bouwen. Wereldwijd is Europa momenteel de belangrijkste exporteur in de textielsector en de tweede exporteur in de kledingsector. De textiel- en kledingindustrie biedt in het huidige Europa werk aan twee miljoen mensen en in het uitgebreide Europa aan 2,5 miljoen mensen, terwijl de omzet 200 miljard euro bedraagt.
De Europese Commissie is zich bewust van de gevoeligheid van de textiel- en kledingsector in veel landen en heeft daarom op 5 en 6 mei jongstleden een internationale conferentie georganiseerd, die werd bijgewoond door deelnemers uit meer dan tachtig landen. Wij hebben gesproken over de uitdagingen die deze sector de komende jaren het hoofd moet bieden, met name met het oog op de definitieve afschaffing van de importquota op 1 januari 2005. Op deze zelfde datum moeten ook de onderhandelingen die momenteel bij de Wereldhandelsorganisatie lopen, zijn afgerond. Deze conferentie heeft tot vier belangrijke constateringen geleid.
De eerste constatering is dat de ontwikkelingslanden - met name de landen die het meest afhankelijk zijn van de textiel- en kledingexport - zeer kwetsbaar zijn. Dit is met name het geval voor de minst ontwikkelde landen, kwetsbare economieën of economieën met een geringe diversifiëring. Ditzelfde geldt overigens ook voor landen die preferentiële akkoorden met ons hebben afgesloten, zoals de landen ten zuiden en oosten van de Middellandse Zee, sommige ACS-landen en andere kleine exporteurs. De meeste van deze landen zijn voor hun inkomsten uit export grotendeels afhankelijk van de textiel- en kledingsector. Soms is deze sector verantwoordelijk voor vrijwel de gehele export en voor een belangrijk deel van de werkgelegenheid in die landen.
Tweede constatering: wereldwijd gezien lopen de voorwaarden om toegang tot de markt te krijgen in de textiel- en kledingsector sterk uiteen. In Europa bedragen de invoerrechten bijvoorbeeld gemiddeld 9%; in veel andere landen kunnen deze oplopen tot 30% of zelfs meer, waarbij bovendien omvangrijke niet-tarifaire belemmeringen in stand worden gehouden. Als de liberalisering beperkt blijft tot het afschaffen van de quota in 2005, lopen wij dan ook het risico geconfronteerd te worden met een wereldmarkt waarop wanverhoudingen heersen en waar de concurrentie zich zal concentreren op de markten van de industrielanden, dat wil zeggen onze markten, die een geringe groei doormaken.
Derde constatering: het belang van de Euromediterrane zone. Dit is in beginsel de concurrentieruimte van de Europese industrie. Ik kom daar nog op terug. Wij hebben projecten lopen op dit gebied.
Vierde constatering: de toenemende concurrentie dreigt de druk op de natuurlijke en menselijke hulpbronnen op te voeren en levert ernstige problemen op voor het aspect "duurzame ontwikkeling", maar ook voor de voorwaarden voor een eerlijke concurrentie, waaronder de sociale grondrechten.
Welke antwoorden kunnen wij tegenover deze constateringen stellen? Natuurlijk gaat het hierbij niet om antwoorden die door ons, de Amerikanen, de Indiërs of de Chinezen worden aangedragen, maar om antwoorden die de onderhandelingen met alle betrokken partijen ten goede komen en die in overeenstemming zijn met de voorschriften van de Wereldhandelsorganisatie.
Het eerste antwoord betreft ontwikkeling. Om de gevolgen van de afschaffing van de invoerquota voor de armere en zwakkere landen te verzachten, moeten wij ons bezinnen op mogelijkheden om de preferentiële markttoegang die wij de ontwikkelingslanden bieden - met name via het Stelsel van Algemene Preferenties - te concentreren op de meeste kwetsbare landen. Ik denk hierbij aan de MOL, de minst ontwikkelde landen. Ik denk aan de landen van de ACS-groep en aan de kleine economieën. Bovendien moeten wij tevens maatregelen overwegen om het gebruik van deze preferenties door de betrokken landen te vergemakkelijken - ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de oorsprongregels - waarbij wij er natuurlijk voor moeten zorgen dat het wel degelijk deze landen zijn die de door ons geboden preferenties benutten.
Tweede antwoord: in het kader van de onderhandelingsronde van Doha moeten wij voorwaarden voor markttoegang zien af te spreken die rechtvaardig en op mondiaal vlak vergelijkbaar zijn. Wij kunnen er niet mee volstaan om de openstelling van de markten te beperken tot uitsluitend het afschaffen van de quota in 2005. Ik zei het al eerder: dat zou tot wanverhoudingen in de markttoegang leiden. Welnu, bij ons huidige voorstel in de multilaterale onderhandelingen gaan wij uit van argumenten van rechtvaardigheid. Wij roepen alle WTO-leden op om hun invoerrechten op een gemeenschappelijk niveau te brengen - dat zo laag mogelijk moet zijn - en uiteraard om niet-tarifaire belemmeringen weg te nemen. Alle landen, behalve - naar ons idee - de minst ontwikkelde landen, worden opgeroepen hieraan mee te werken, met inbegrip uiteraard van landen met een sterk concurrerende textiel- en kledingexport.
Ik wil dit debat aangrijpen om zowel de Europese industrie als de landen die preferentiële toegang tot de markten van de Unie hebben, gerust te stellen. Wij zijn niet van plan om onze invoerrechten - die al behoorlijk laag zijn - nog verder te verlagen, zonder dat wij daarvoor een ruimere toegang tot de buitenlandse markten krijgen. Bovendien vinden wij dat veranderingen geleidelijk moeten worden ingevoerd, met overgangsperioden wat betreft de toepassing van deze gemeenschappelijke invoerrechten, zodat degenen die problemen ondervinden de nodige aanpassingen kunnen doorvoeren.
Het derde antwoord betreft de Euromediterrane zone. Deze zone is bezig te integreren en moet kunnen profiteren van de verwachte gevolgen van de samenvoeging van de pan-Euromediterrane oorsprongregels waar wij zeer binnenkort mee zullen komen. Dit nieuwe protocol betreffende de oorsprongregels zal op 7 juli aanstaande tijdens de Conferentie Euromed in Palermo aan de ministers van Handel worden gepresenteerd. Dit systeem van diagonale samenvoeging van de oorsprongregels moet de economische actoren in de gehele Euromediterrane zone in staat stellen hun bevoorradingsmogelijkheden te vergroten, terwijl de producenten in deze ruimte - die in dit opzicht in zekere zin een gemeenschappelijke ruimte is - tussenproducten kunnen gebruiken die uit dit gehele gebied afkomstig zijn, en wel zonder belemmeringen. Wij verwachten dat dit een positief effect op de handel zal hebben, doordat het met name bijdraagt aan de ontwikkeling van het interregionale handelsverkeer. Wij streven ernaar deze samenvoeging tussen nu en eind 2004 daadwerkelijk in alle landen van deze zone te kunnen realiseren.
Het laatste antwoord betreft de bevordering van duurzame ontwikkeling. Onze prioriteiten op dit gebied dienen zowel bij stimuleringsmechanismen als bij de naleving van de multilaterale regels te liggen. Wij moeten blijven onderzoeken op welke wijze het overheidsoptreden de garantie kan bieden dat de liberalisering niet ten koste zal gaan van de arbeidsvoorwaarden of het milieu. Tevens moeten wij voorkomen dat niet-naleving van de sociale of milieuregels als een concurrentievoordeel wordt gebruikt. We kunnen bijvoorbeeld overwegen om de marges van de tariefpreferenties in het kader van het Stelsel van Algemene Preferenties te vergroten voor landen die deze internationale regels toepassen. Verder kunnen we overwegen om particuliere programma's ter bevordering van duurzame ontwikkeling aan te moedigen of om de mogelijkheden te onderzoeken om consumenten meer productinformatie te verschaffen, zodat degenen die dat willen voor een eerlijke handel kunnen kiezen.
Zoals u kunt constateren - en dat wordt mijn conclusie - is de Europese Commissie zich terdege bewust van de uitdagingen waarvoor de textiel- en kledingsector zich gesteld ziet op het gebied van duurzame ontwikkeling, armoedebestrijding, sociaal en industriebeleid en het regionale evenwicht binnen de Unie. Het is een van de sectoren waar de kwestie van een eerlijke verdeling van de voordelen van de handel en de globalisering sterk speelt. Het is tevens een sector die ons de mogelijkheid biedt om - zowel op het commerciële als het industriële vlak - beleidsvormen te ontwikkelen die recht doen aan al deze gerechtvaardigde zorgen. Wij zijn binnen de Europese Commissie met een onderzoek gestart om te kunnen vaststellen welke productcategorieën het meest gevaar lopen en wat de gevolgen van de liberalisering zijn voor de productie, voor de werkgelegenheid in de uitgebreide Unie en voor de regio's die het meest afhankelijk zijn van de textielproductie. De sociale partners, verenigd binnen een sociaal sectorcomité, volgen deze ontwikkelingen samen met ons van zeer nabij. Daarnaast voeren wij besprekingen met de economische en sociale partners om vast te stellen welke aanvullende maatregelen wij zouden kunnen nemen om het concurrentievermogen van de sector te bevorderen.
Tot slot: mijn collega Erkki Liikanen en ik willen de leden van de Commissie - en vervolgens het Parlement en de Raad - komende herfst een mededeling voorleggen over het commercieel en industriebeleid in de textiel- en kledingsector na 2005, waarmee wij - dat is onze taak - alle betrokken partijen een helder, voorspelbaar en samenhangend kader verschaffen waarop zij van hun kant hun beleid, investeringen en activiteiten kunnen afstemmen. Wij moeten dit met elkaar alle aandacht geven die de textiel- en kledingsector verdient.

Ferrer (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, om te beginnen wil ik u bedanken voor uw aanwezigheid hier, en voor uw verklaring van zojuist waaruit blijkt, zoals al deze jaren gebleken is, dat u openstaat voor de problemen van de textielsector en de Europese confectie.
In haar recente mededeling over het industriebeleid heeft de Commissie erkend dat de vitaliteit en de dynamiek van de industrie van essentieel belang zijn als we de welvaart in Europa willen handhaven en laten groeien en tegelijkertijd de ambities van de Unie op het sociale vlak willen realiseren.
Uit deze verklaring blijkt dat een Europees industriebeleid onontbeerlijk is, en wil dat beleid doeltreffend zijn, dan dient het meer dan alleen de industriële aspecten te omvatten. Het moet een horizontaal beleid zijn, dat onder meer gericht is op de sociale en de milieuaspecten, maar dat vooral ook handelsbeleid is. Als een dergelijk beleid al nuttig en nodig is voor de industrie in het algemeen en voor de handhaving van de werkgelegenheid, dan geldt dat des temeer voor de Europese textiel- en de confectie-industrie, met een jaaromzet van 196 miljard euro, die 113.000 bedrijven telt, waarin twee miljoen mensen werkzaam zijn - wat neerkomt op 7.6% van de totale werkgelegenheid in de industrie - en die sterk geconcentreerd is in bepaalde regio's. Ofschoon die gegevens al bekend zijn, lijkt het me zinvol ze nog eens te herhalen omdat hieruit blijkt hoe belangrijk deze sector is.
Bovendien gaat het om een dynamische en concurrerende industrietak, die er dankzij de inspanningen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling, dankzij de ontwerpen, dankzij de productkwaliteit en specialisering in geslaagd is om zijn rol in de Europese en de wereldeconomie te consolideren.
In dit verband zij erop gewezen dat de Europese textielindustrie de grootste textielexporteur ter wereld is, groter nog dan China, en dat zij de derde plaats inneemt van de confectie-exporterende landen, na China en Hong-Kong. Haar exportmogelijkheden kunnen dan ook nog aanzienlijk worden uitgebreid, en daarin schuilt nu juist het belang van het handelsbeleid.
Verder heeft deze branche echter ook aan tal van uitdagingen het hoofd te bieden, met name - u heeft ze al genoemd - de aanstaande beperking van de quota's per 1 januari 2005, waardoor de wereldhandel er volkomen anders uit zal komen te zien. De textielsector is daarvan op de hoogte, en bovendien heeft hij, meer nog dan de meeste andere sectoren, te lijden onder de globalisering. Dit vanwege de sterke concurrentie als gevolg van de lage loonkosten en de grote exportcapaciteit van vele ontwikkelingslanden.
Een andere uitdaging is de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie. Ter illustratie wil ik wijzen op studies waaruit blijkt dat China na de opheffing van de kwantitatieve beperkingen zijn globale export van textiel en confectie met 150% zou kunnen zien stijgen, en zo 50% van de wereldmarkt zou veroveren.
Het is dan ook onontbeerlijk dat we voor Europa zien te bereiken dat de markten op algemene en doeltreffende wijze worden opengesteld, vooral in de landen die een buitengewoon dominante en concurrerende rol spelen in de textiel- en de confectiebranche, terwijl zij hun deuren gesloten houden voor de Europese export, hetzij door hoge douanetarieven, waar ze nog eens extra heffingen en belastingen bovenop doen, hetzij door middel van belemmeringen van andere aard die handel met deze landen onmogelijk maakt.
Commissaris, om deze sector op Europees niveau te laten overleven en de miljoenen bedreigde arbeidsplaatsen te beschermen, is een defensief handelsbeleid geboden. Daarom ben ik blij met uw verklaring van zojuist en wens ik u succes toe bij de bespreking van uw voorstellen in de Wereldhandelsorganisatie.
Commissaris, we weten dat het niet makkelijk zal zijn om de volstrekt legitieme belangen van de Europese industrie af te stemmen op de noodzaak de ontwikkelingsagenda ten uitvoer te leggen, maar u kunt daarbij rekenen op de volwaardige steun van dit Parlement.

Berenguer Fuster (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor zijn aanwezigheid in ons midden en voor de verklaring die hij heeft afgelegd. Hij kan verzekerd zijn van de steun van alle parlementaire fracties, waaronder natuurlijk mijn fractie, bij alle stappen en standpunten die hij zegt te zullen doen en innemen tijdens het komende overleg in de Wereldhandelsorganisatie.
Nog geen twee maanden geleden is er in de parlementaire Industriecommissie een hoorzitting gehouden waaraan onder meer werd deelgenomen door de voorzitter van de ondernemers van Euratex, de werkgeversorganisatie van de textielsector, die zijn betoog afsloot met de vraag wat wij konden doen om de problemen van de textielindustrie te verhelpen.
Welnu, vanaf dit spreekgestoelte zou ik u willen zeggen dat we volgens onze commissie met deze zittingen voor een deel tegemoet komen aan het verzoek van deze sector om een oplossing te vinden voor zijn buitengewoon ernstige situatie. Ik zal niet verder op die situatie ingaan omdat de commissaris zich volkomen van de ernst bewust is.
Wat betreft de vragen over de toegang tot de markt heeft de commissaris ons gezegd dat zolang andere landen hun markten niet verder openstellen, wij de douanetarieven niet zullen verlagen. Gezien het schrijnend gebrek aan evenwicht tussen onze heffingen en die van andere landen, is mijn vraag aan u of wij, bij het uitblijven van significante overeenkomsten op dit gebied, niet zouden kunnen heroverwegen om de douanerechten te verhogen op de invoer van textielproducten uit die landen die niet bereid zijn om hun tarieven te verlagen.
Tenslotte, commissaris, heb ik nog een heel concrete vraag over de erkenning van industriële eigendomsrechten. Wat betreft sommige van die industriële eigendomsrechten - zoals met betrekking tot het ontwerp, dat niet zo duidelijk herkenbaar is als bijvoorbeeld merken - krijgen we vanuit de textielsector vaak te horen dat bepaalde landen de TRIP's-overeenkomsten in het kader van de Wereldhandelsorganisatie wel hebben ondertekend, maar die meestal niet naleven. Mijn vraag is of hiertegen stappen zullen worden genomen.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil commissaris Lamy graag bedanken voor zijn deelname aan dit door ons voorgestelde debat. Ik vind het wel jammer dat we aan het eind geen resolutie hebben kunnen aannemen omdat de grote partijen - de socialisten en de Volkspartij - dat niet wilden.
Er is hier al eerder gesproken over het belang van de textiel- en kledingindustrie in de Europese Unie. We moeten goed beseffen dat deze industrie geconcentreerd is in de zuidelijke landen en de armere regio's. In Portugal zijn er twee belangrijke textielregio's: Covilhã en de vallei van de Ave-rivier. We mogen ook niet vergeten dat er twee miljoen mensen in deze sector werken; na de uitbreiding zullen dat er nog eens 600.000 meer zijn. En daar moeten dan weer honderdduizenden andere banen in de machinebouwindustrie, in bijvoorbeeld Duitsland en Italië bij opgeteld worden.
De herstructurering van deze sector heeft ertoe geleid dat veel ondernemingen naar Oost-Europa en naar Aziatische en Afrikaanse landen zijn verhuisd. Dat heeft in Europa bijgedragen tot meer werkloosheid. We moeten dus goed kijken wat de sociale, economische en territoriale gevolgen zullen zijn van de reeds bestaande bilaterale overeenkomsten. Bovendien is het heel waarschijnlijk dat deze sector na het verstrijken van de bestaande textiel- en kledingovereenkomst eind volgend jaar sterker geliberaliseerd zal worden.
Wij vinden dat we een actieplan moeten opstellen met concrete maatregelen voor het behoud van een coherent, efficiënt en productief netwerk. Er moet meer steun worden gegeven aan de kleine en middelgrote ondernemingen en er moeten meer middelen worden vrijgemaakt voor onderzoek en opleiding. Bij de onderhandelingen met de WHO en in het kader van Doha dient rekening te worden gehouden met het specifieke karakter van de textiel- en kledingsector. We moeten erop letten dat in de handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en derde landen en in de nog af te sluiten overeenkomsten altijd het reciprociteitsbeginsel geldt.
De Europese textielindustrie mag niet langer als ruilmiddel gebruikt worden in de onderhandelingen over de dienstensector of de sector hoogwaardige technologie. Om werkgelegenheid te behouden en grote delen van Europa te kunnen ontwikkelen moeten de huidige douanerechten aangehouden worden. Die zijn al de laagste in de hele wereld. We mogen dus niet aanvaarden dat ze opnieuw verlaagd worden. Ook de niet-tarifaire beperkingen moeten behouden blijven, tenzij afschaffing geschiedt op basis van wederkerigheid. We moeten overigens altijd uitgaan van de werkelijk gehanteerde tarieven en niet van de tarieven die aan de WHO doorgegeven zijn.
Het lijkt me heel belangrijk dat er zoiets als een toezichtgroep wordt opgezet, waarin behalve de Commissie ook de sociale partners uit deze sector vertegenwoordigd zijn. Die groep zou de ontwikkelingen moeten volgen en alarm slaan wanneer er zich problemen voordoen die direct een oplossing behoeven.

Lambert (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, zoals veel andere afgevaardigden maak ik me grote zorgen over dit gebrek aan planning in deze late fase, terwijl we al enige tijd wisten dat de tarieven in 2005 zouden veranderen. Ik ben er niet van overtuigd dat we hier antwoorden te horen hebben gekregen met behulp waarvan we de totale uitbuiting kunnen aanpakken die in een groot aantal textielindustrieën in veel landen overal ter wereld aan de orde van de dag is - of die zich nu voordoet in de vorm van kinderarbeid, het betalen van hongerlonen of hoe dan ook.
Zoals al is opgemerkt, zien we al een verschuiving in productie vanuit de Europese Unie naar andere landen. Ik was vorige week in Athene om de zaak van Schiesser-Palco, een producent van ondergoed, te bekijken - ze hadden me beloofd een voorbeeld op te sturen voor de commissaris, maar de post heeft het helaas laten afweten! Dat bedrijf verplaatst bijvoorbeeld vijfhonderd arbeidsplaatsen naar Bulgarije. De werknemers daar zijn er niet gelukkig mee dat ze gezien worden als goedkope arbeidskrachten, omdat zij van mening zijn dat ze nu al voor een hongerloon werken, maar met een hoge werkloosheid is het moeilijk 'nee' zeggen tegen het weinige werk dat nog wel beschikbaar is. We zien dat andere bedrijven hun activiteiten verplaatsen naar India, Sri Lanka, Zuid-Amerika en China - waar, zo wordt ons verteld, de toekomst van de textielindustrie ligt.
Ik ben er niet van overtuigd dat we al een antwoord hebben gehad op de vraag wat er precies mogelijk is in het kader van de geldende WTO-regels en dat betekent dat het heel moeilijk kan worden om textielimport op basis van de huidige verwerkings- en productieregels te weigeren, en dat het moeilijk wordt om te differentiëren naar arbeidsnormen enzovoorts. Er lijkt een beweging op gang te komen van bepaalde groepen die vinden dat de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen en de macht van de consument de belangrijkste instrumenten moeten zijn om ervoor te zorgen dat er bepaalde kwaliteitsnormen in de productieketen gewaarborgd worden. Dat houdt in dat het aan actiegroepen als Clean Clothes en No Sweat wordt overgelaten om ervoor te zorgen dat de arbeids- en milieunormen gehandhaafd worden.
Ik wil toch graag weten wat precies de mogelijkheden zijn onder de geldende WTO-regels, en of de Commissie de mening van de vice-president van Levi-Strauss deelt, die ervoor pleitte dat de normen van de IAO deel moesten gaan uitmaken van alle bilaterale en multilaterale overeenkomsten.

Bastos (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil om te beginnen de commissaris bedanken voor zijn geruststellende woorden en de wijze waarop hij deze delicate kwestie heeft aangepakt. De textielindustrie zal op 1 januari 2005 inderdaad voor een grote uitdaging gesteld worden. Vanaf die datum krijgen alle leden van de WHO immers zonder kwantitatieve beperkingen - en dus vrijwel geheel vrij - toegang tot de markten van de Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada.
Volgens de ontwikkelingsagenda van Doha moet het internationale handelsverkeer geliberaliseerd worden. Dat zou de minder ontwikkelde landen ten goede komen. In die landen - ik heb het dan in de eerste plaats over China, India en Pakistan - speelt de textielsector een heel belangrijke rol. De Wereldbank gaat ervan uit dat de textieluitvoer uit China de komende vijf jaar zal verdubbelen. U heeft er zojuist op gewezen, mijnheer de commissaris, dat deze sector ook in de Europese Unie een groot belang vertegenwoordigt: de textiel- en kledingsector verschaft twee miljoen mensen een baan, terwijl er jaarlijks 200 miljard euro wordt omgezet.
Na de uitbreiding zullen er meer dan twee en een half miljoen mensen in deze sector werkzaam zijn. Deze industrie heeft een van de langste tradities in de economische structuur van mijn land. Portugal is één van de belangrijkste textiel- en kledingproducenten van de Unie. De uitvoer van deze producten vertegenwoordigt één vijfde van de totale Portugese uitvoer. Portugese textielproducten worden op alle belangrijke markten verkocht, maar voornamelijk in de Europese Unie en de Verenigde Staten.
De Portugese textiel- en kledingindustrie bestaat voor het grootste deel uit kleine en middelgrote bedrijven, die bijna allemaal in het noorden van het land gevestigd zijn. We moeten goed nadenken over maatregelen om de negatieve gevolgen voor de industrie in de Europese Unie zo veel mogelijk te beperken. We moeten bovendien proberen zoveel mogelijk profijt te trekken van de mogelijkheden die door de liberalisering van de sector geschapen zullen worden. Dat betekent dat we extra aandacht moeten besteden aan al die factoren die de Europese industrie in staat stellen op een open markt te concurreren. Ik heb het dan over onderzoek, technologische ontwikkeling, informatietechnologie en beroepsopleidingen. Alleen door ons op deze factoren te richten kunnen we ervoor zorgen dat onze textiel- en kledingsector in Europa en de rest van de wereld tenminste hetzelfde economische belang blijft vertegenwoordigen als nu het geval is.
De bij dit proces betrokken instellingen moeten de voorwaarden scheppen voor eerlijke mededinging en erop toezien dat de regels voor de internationale handel nageleefd worden. Kinderarbeid en werken tegen een hongerloon zijn zaken die bestreden moeten worden. Verder moeten we ervoor zorgen dat er meer aandacht wordt besteed aan sociale zorg en gezondheid. De fundamentele rechten van de werknemers moeten gegarandeerd worden en er moeten maatregelen worden genomen om - onder andere - fraude tegen te gaan.
We moeten in het kader van de ontwikkelingsagenda van Doha multilaterale onderhandelingen voeren met betrekking tot Portugal, en die zullen moeten uitmonden in een tariefharmonisering en het wegnemen van alle niet-tarifaire beperkingen, waardoor de markt toegankelijk wordt. We zijn ons terdege bewust van het feit dat we hier met een enorme uitdaging te maken hebben. Daarom moeten de onderhandelingen op een rigoureuze wijze en zonder enige haast gevoerd worden. Zo kunnen we een evenwicht vinden tussen de uit Doha voortvloeiende verplichtingen op het gebied van ontwikkeling en de belangen van de Europese textiel- en kledingindustrie.

Lage (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het jaar 2005 zal zoals gezegd een heel belangrijk jaar worden voor de textiel- en kledingindustrie in de Europese Unie. Uw mededeling, mijnheer de commissaris, heeft ons enigszins gerustgesteld, maar niet helemaal. De voorstellen en de strategie die u ons vandaag voorlegt lijken echter allemaal in de goede richting te gaan. De Europese textiel- en kledingsector heeft een heel moeilijke periode doorgemaakt. Het kan overigens geen kwaad om eraan te herinneren dat dit de sector is waarmee de industriële revolutie in Europa is begonnen. We moeten er dus heel voorzichtig mee omspringen en niet denken dat het hier om een soort overblijfsel uit het verleden gaat. En dat is toch de indruk die je soms krijgt als je luistert naar bepaalde eurocraten en onderhandelaars. We moeten goed beseffen dat deze sector blootgesteld wordt aan de concurrentie van producten die onder deplorabele sociale omstandigheden tegen een hongerloon worden vervaardigd.
Het is logisch dat men in Portugal, net als in een aantal andere Europese landen en regio's, ongerust is en de zaken op de voet blijft volgen. Deze sector is voor Portugal van levensbelang, zeker voor het noorden van het land - dat is hier al eerder gezegd, maar we mogen dat best herhalen. Maakt men zich in Frankrijk geen zorgen over de liberalisering van de landbouwmarkten? Wordt er door Frankrijk geen strijd gevoerd voor de beroemde 'culturele uitzondering?? Dan hoeft het ook geen verbazing te wekken dat andere landen van de Europese Unie met industrieën en sectoren die economisch en sociaal van groot belang zijn voor de verdediging van hun legitieme rechten opkomen - zonder daarbij om een uitzonderingsbehandeling te vragen.
We willen allemaal dat de armste landen zich ontwikkelen, zeker als je je ter linkerzijde van het politieke spectrum bevindt, zoals ik. Maar dat mag niet ten koste gaan van de meest kwetsbare economieën van de Europese Unie, met de laagste levensstandaard. Dat zou een verkeerd soort rechtvaardigheid zijn. De kosten die voortvloeien uit de volledige liberalisering van de textielsector zullen niet eerlijk gespreid worden als alle landen en bijbehorende ondernemingen onverstandig onderhandelen. Dan zullen sommige landen meer verliezen dan andere, en dat zou een aanslag op het Europese ideaal zijn. Ik wens u dus succes met de onderhandelingen, mijnheer de commissaris. Ik hoop dat we u bij de bespreking van de resultaten van die onderhandelingen opnieuw kunnen gelukwensen - we stellen onze hoop in u.

Bodrato (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ook ik ben verheugd over het verhaal van commissaris Lamy. Ik ben mij er echter tevens terdege van bewust dat de toekomst van de textiel- en kledingindustrie, die toch al in problemen is geraakt door de opwaardering van de dollar, zal afhangen van de keuzes die gemaakt zullen worden in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Het uit de weg ruimen van kwantitatieve barrières zou ook aan de kleine en middelgrote ondernemingen die actief zijn in de textielgebieden van Europa een mogelijkheid tot groei moeten bieden. Deze ondernemingen moeten hun belangen kunnen uitbreiden naar nieuwe markten en nieuwe samenwerkingsvormen moeten kunnen ontwikkelen met de landen die zich op de internationale markten begeven. De afschaffing van de multivezelregeling zal evenwel leiden tot een fellere en meer geconcentreerde concurrentie in volwassen markten. Het gaat ons er uiteraard niet om beschermende maatregelen te vragen; de markten moeten juist opener en transparanter worden, zoals mevrouw Ferrer al gezegd heeft. Het is onvermijdelijk dat veel traditionele activiteiten ten gevolge van de mondialisering van de markten verplaatst zullen worden naar ontwikkelingslanden en landen waar de productiekosten veel lager liggen. Het opheffen van de handelsbarrières kan niet anders dan gunstig zijn voor de bestrijding van de armoede en het verspreiden van de welvaart, maar we mogen niet de ogen sluiten voor het feit dat sociale dumping en milieudumping een grotere bedreiging van de werkgelegenheid in veel Europese bedrijfstakken vormt dan economische concurrentie.
Ik wil de aandacht dan ook vestigen op enkele punten die de commissaris heeft aangestipt. Het is noodzakelijk ervoor te zorgen dat communautaire producten, die over het algemeen van betere kwaliteit zijn, een betere toegang krijgen tot derde markten, die in veel gevallen beschermd worden door hoge douanerechten en niet-tarifaire belemmeringen. Het liberaliseringsproces dient gepaard te gaan met een garantie van wederkerigheid, zoals de commissaris terecht benadrukt heeft. De textiel- en kledingindustrie moet worden gevrijwaard van oneerlijke concurrentie, hetgeen inhoudt dat we een minimumbeschermingsniveau voor de werkomgeving moeten garanderen. Tot slot zouden we, ook gezien onze ervaring op andere gebieden, een verplicht kwaliteitsmerk voor textiel- en kledingproducten moeten overwegen, als garantie voor de consument, maar ook om de illegale invoerstromen te beteugelen die een bedreiging vormen voor de groei van de economie en de eerlijke gang van zaken in het internationale handelsverkeer.
Ettl (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Lamy, uw standpunt is absoluut toe te juichen, vooral uw opmerking dat alles bij de onderhandelingen gebaseerd moet zijn op het beginsel van wederkerigheid. U hebt ook een punt genoemd dat mij erg belangrijk lijkt, namelijk dat vanaf 2005 en eigenlijk nu al extra ondersteunende maatregelen moeten worden genomen ter bevordering van de concurrentie in de textielindustrie. Dat is een zeer belangrijke maatregel - of dat nu clustervorming is of iets anders - maar er is waarschijnlijk ook geld voor nodig.
Commissaris, misschien mag ik u op het volgende wijzen. Laten we eens aannemen dat Europa vanaf 2005 de laagste textieltarieven heeft en dat tarifaire en niet-tarifaire handelsbelemmeringen worden opgeheven. Ook dan zal het waarschijnlijk zo zijn - en dat hangt samen met de geschiedenis van de textielindustrie in de Europese Unie - dat we nog steeds te maken hebben met protectionistische maatregelen of met de handhaving van protectionistische maatregelen van de Verenigde Staten of Japan. Dat is mijn grootste zorg in dit verband en dat begint zich al af te tekenen. Dat hebben we in de afgelopen twintig jaar vaker gezien. Hoe vaak en hoe lang moet de Europese textielindustrie zich nog door deze twee textielmachtsblokken de wet laten voorschrijven? Dat is voor mij een van de centrale vragen.
Voor het opheffen van niet-tarifaire en tarifaire handelsbelemmeringen is eerlijkheid nodig en die moet in dit verband dan ook worden verlangd. Dat geldt ook voor de kandidaat-lidstaten. Ik zie de ontwikkeling van de textielindustrie vooral in samenhang met deze landen. Ik zie nog een groot probleem waarmee we ons zullen moeten bezighouden, namelijk China en India. Als met name China er niet toe gebracht wordt om mechanismen van zelfbeperking te accepteren, kunnen we in Europa ook de meest hoogwaardige en kapitaalintensieve textielindustrie afschrijven. Dat moeten we voor ogen houden wanneer we gaan onderhandelen. Last but not least wil ik er op wijzen, aangezien ik immers in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken zit, dat het voor ons belangrijk blijft dat fundamentele beginselen op het gebied van arbeidsomstandigheden en mensenrechten niet terzijde worden gelegd. Dat is juist met betrekking tot China van groot belang.
Als vakbondsmensen uit de textielbranche hebben wij zojuist in landen als Bangladesh een aantal documentaires gemaakt die laten zien wat de echte problemen zijn bij kinderarbeid en discriminatie.

Hatzidakis (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, voor ons in Griekenland is de textielsector zeer belangrijk, niet alleen voor de industrie maar voor de economie in het algemeen. Helaas is recentelijk de kledingsonderneming Palco gesloten en zijn honderden werknemers op straat komen te staan.
Dit toch al trieste beeld wordt echter nog verontrustender door twee andere feiten: ten eerste zullen eind 2004, begin 2005 onvermijdelijk de invoerrechten op producten uit derde landen worden verminderd, en ten tweede zien wij dat bepaalde derde landen, met name Pakistan en een aantal landen in het Verre Oosten, zichtbare en onzichtbare subsidies geven aan hun eigen textielindustrie. Het is duidelijk dat er iets aan die situatie moet worden gedaan.
Ik wil bij wijze van indicatie vier terreinen noemen waar optreden is vereist. Ten eerste moeten wij een waarnemingspost instellen om te kunnen controleren of er derde landen zijn die subsidies geven, en om deze landen dan te kunnen aanklagen bij de Wereldhandelsorganisatie, of waar dan ook. Ten tweede moeten wij systematisch proberen afzetmarkten te vinden voor onze producten in derde landen en het hoofd bieden aan de pogingen van deze landen om dat te verijdelen. Ten derde moeten wij bijzondere aandacht schenken aan namaakproducten. Er is reeds een voorstel gedaan voor een etiket en wij moeten dit voorstel overnemen. Er zijn ook andere voorstellen mogelijk maar het allerbelangrijkste is dat wij het met elkaar eens worden over ons doel. Ten vierde moet mijns inziens de Europese Unie een bijdrage leveren aan de programma's van de Commissie ter versterking van deze voor de werkgelegenheid zo belangrijke sector. Zo kunnen bijvoorbeeld via het communautair bestek middelen worden uitgetrokken voor onderzoek, technologie en innovatie, waarmee deze sector concurrentiekrachtiger kan worden. Concurrentiekracht is namelijk het sleutelwoord. Mijns inziens gaat de commissaris de juiste kant uit maar wij moeten hem allen ertoe aanzetten zijn inspanningen te versterken opdat wij in staat zijn een antwoord te formuleren op dit omvangrijke vraagstuk.
Read (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ook ik juich de verklaring van de Commissie toe en ik kijk met name uit naar het verslag dat na 2005 zal verschijnen over de toekomst van de textielindustrie. Zoals zoveel sprekers vertegenwoordig ook ik een regio binnen de Europese Unie die in hoge mate afhankelijk is van de textiel, namelijk de East-Midlands. Daar zijn zo'n tweeduizend textielbedrijven gevestigd en ongeveer zestigduizend mensen direct werkzaam in de textielindustrie, die jaarlijks voor zo'n 5,8 miljard euro bijdraagt aan de regionale economie.
Door het liberaliseren van de handel en het vergroten van de markttoegang ontstaan nieuwe uitdagingen. Een aantal van onze ondernemingen is op deze uitdagingen ingesprongen door nieuwe soorten technische textielproducten te ontwikkelen. Een bedrijf in Hinckley heeft bijvoorbeeld speciale sokken voor in het vliegtuig ontwikkeld en een bedrijf uit Derby speciale hittebestendige kleding die gedragen kan worden door brandweerlieden. Maar we moeten als EU onderkennen dat niet alle bedrijven zich op deze manier kunnen ontwikkelen. De commissaris heeft de cruciale rol van de textielsector voor de ontwikkelingslanden al genoemd. Het is waar dat de economieën van ontwikkelingslanden een enorme impuls zouden kunnen krijgen door een vrijer handelsklimaat, maar dit is niet vanzelfsprekend en zal ook niet zonder problemen verlopen. Als we niet voorzichtig zijn, zouden we uiteindelijk zelfs te maken kunnen krijgen met een toenemende mobiliteit van de uitbuiting en dat zou noch tegemoet komen aan de doelen van de EU, noch aan de gerechtvaardigde doelen van de arme en armste landen ter wereld.
We moeten uiteraard proberen om door middel van handelsovereenkomsten de belangrijkste arbeidsnormen te verspreiden en de delicate taak uit te voeren de arbeidsomstandigheden van werknemers in ontwikkelingslanden te verbeteren, waar dat soort acties immers vaak gezien wordt als een verkapte vorm van protectionisme. Er is nog steeds sprake van kinderarbeid, ernstige onderdrukking van vakbonden en vrouwen die over het algemeen slecht betaald worden. Die drie factoren komen overigens ook binnen de Europese Unie nog voor.
Commissaris, u staat voor de herculische taak om in al deze zaken een evenwicht te vinden en we hopen van harte dat u daarin slaagt. Dat is zowel noodzakelijk voor de werknemers in de textielindustrie binnen de EU als voor de vele arbeiders in andere delen van de wereld die proberen in hun levensonderhoud te voorzien en hun eigen economieën en levensomstandigheden proberen te verbeteren via de textielindustrie.

Lamy
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst de fracties bedanken die hun steun hebben uitgesproken voor deze strategie die ik in antwoord op uw vragen kort uiteen heb trachten te zetten. Ik zal nu reageren op een aantal aanvullende punten die u in uw betogen aan de orde heeft gesteld.
Mevrouw Ferrer, ik deel uw toekomstvisie op de textiel- en kledingsector in Europa. Het is een strijdbare visie die gekenmerkt wordt door het woord "dynamiek". Het is niet zo dat de textiel- en kledingindustrie een industrie is die tot het verleden behoort en steeds verder inkrimpt, en dat wij dit proces op de minst pijnlijke wijze zouden moeten laten verlopen. Dat is niet mijn opvatting en niet de uwe. Het is niet de opvatting die ten grondslag ligt aan ons handels- en industriebeleid. Ik heb dit eveneens uit het betoog van de heer Lage opgemaakt.
Mijnheer Berenguer Fuster, het klopt dat wij onze tariefbescherming uitsluitend verder zullen verminderen als anderen hetzelfde doen. En of we dit nu reciprociteit noemen of een andere benaming geven, het is wel de kern van ons beleid. Verder heeft u gelijk - evenals de heer Hatzidakis overigens - dat u op de uitdagingen inzake de intellectuele eigendom achter dit alles wijst. Het is inderdaad belangrijk dat wij ervoor blijven strijden - zoals wij bijvoorbeeld met de geografische aanduidingen doen - dat alles wat voor kwaliteit, smaak en design staat, en dat ons vaak een voorsprong geeft, niet illegaal nagemaakt en in zekere zin dus gestolen mag worden.
Mevrouw Figueiredo, wij zijn inderdaad bezig te onderzoeken wat de invloed van een extra liberalisering zal zijn op de werkgelegenheid, de regionale structuur en de kwalificaties. Dit is overigens onderdeel van een plan voor het beleid na 2005, waaraan wij samen met Erkki Liikanen werken en dat wij komende herfst willen presenteren.
Mevrouw Lambert en mevrouw Read hebben gewezen op het verband tussen handel en sociale basisnormen. Ik zal een duidelijk en eerlijk antwoord geven op de vraag: "Kunnen wij deze koppeling tot stand brengen?" Ja, wij kunnen deze koppeling tot stand brengen uit hoofde van ons unilaterale handelsbeleid. Wanneer wij voordelen geven, kunnen wij extra voordelen geven door deze koppeling te maken, en dat doen wij dan ook. Ja, wij kunnen deze koppeling tot stand brengen op bilateraal niveau. Wanneer wij associatie-overeenkomsten of handelsakkoorden met een aantal derde landen opstellen, maakt naleving van de sociale basisnormen deel uit van onze bilaterale overeenkomsten. Ja, wij kunnen dit realiseren door aan een eerlijke etikettering te werken, waarmee wij reeds begonnen zijn. De heer Bodrato opperde dit eveneens. Dankzij deze etikettering kunnen de consumenten, oftewel de burgers, kiezen uit producten die onder meer of minder acceptabele omstandigheden zijn geproduceerd vanuit sociaal en ecologisch oogpunt. Daarentegen kunnen wij deze koppeling vooralsnog niet op multilateraal niveau tot stand brengen. Wij - de Europeanen - hebben dit wel geprobeerd. Het is vrijwel de enige mislukking van Doha. Op dit punt zijn wij op het multilaterale vlak op een verbond van verzet gestuit, dat bestond uit de Verenigde Staten enerzijds en de ontwikkelingslanden anderzijds. Deze koppeling maakt dus geen deel uit van het programma dat tot eind 2004 loopt. We zullen in een later stadium op deze verantwoordelijkheid moeten terugkomen.
Mijnheer Bastos, ik ben het eens met uw idee van eerlijke onderhandelingen. Laten wij echter op het sociale vlak onderscheid maken tussen enerzijds de sociale basisnormen - dat wil zeggen kinderarbeid, gelijke beloning van mannen en vrouwen, vakbondsrechten en verbod op dwangarbeid - die wereldwijd in de multilaterale verplichtingen van de meeste landen zijn opgenomen, en anderzijds de salarisnormen. We weten dat het salarisniveau in ontwikkelingslanden lager is dan bij ons. Dit is in zekere zin per definitie het geval, anders zouden het geen ontwikkelingslanden zijn. Dat neemt niet weg dat wij allen graag een hoger salarisniveau zouden willen zien.
De heer Ettl heeft gelijk: wanneer tariefbepalingen worden afgeschaft, komen daar vaak niet-tarifaire belemmeringen voor in de plaats. Dat is een spel waarop veel overheden zich toeleggen. Wij zijn als het ware experts geworden in het opsporen, bekritiseren en aanpakken van dit soort voorzieningen. Daarnaast werken wij - in overleg met de industriële en sociale partners - voortdurend aan de verbetering van ons informatiesysteem om eerder en sneller op het spoor te komen van deze praktijken die in veel gevallen strijdig zijn met de internationale regelgeving op handelsgebied.
Tot zover mijn antwoorden op uw vragen. Concluderend wil ik opmerken dat deze sector in zekere zin een schoolvoorbeeld is van wat wij Europeanen onder globalisering verstaan, en van wat de Europese Commissie er onder verstaat. Het klopt dat globalisering gevolgen heeft en ertoe kan leiden dat de productie elders wordt ondergebracht. Het klopt dat globalisering een uitdaging is voor ons concurrentievermogen, onze creativiteit en onze kwalificaties. Daarom hebben wij een overheidsbeleid nodig dat een kader schept dat deze sector in staat stelt om door te gaan met het uitbreiden van het aanbod, het creëren van toegevoegde waarde en het verwezenlijken van een hogere kwaliteit. Dit is alleen mogelijk als er spelregels worden opgesteld en als men zich hieraan houdt. Dit is eerst op nationaal niveau en vervolgens ook op Europees niveau gerealiseerd. En er wordt aan gewerkt om het ook op mondiaal niveau te realiseren.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Lamy, vooral voor uw snelle reactie op de standpunten van de afgevaardigden.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 20.00 uur onderbroken en om 21.05 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0170/2003) van de heer Leinen, namens de Commissie constitutionele zaken, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen.
Het woord is aan de heer Ribeiro e Castro voor een punt van orde.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil inderdaad een punt van orde aanroeren. Ik doe daarbij een beroep op het Reglement. We kregen gisteren namelijk onverwacht een hele reeks veranderingen gepresenteerd. Beweerd werd dat het om compromiswijzigingen zou gaan, maar dat is niet zo. Er wordt hier helemaal niet gezocht naar een compromis tussen de verschillende amendementen die door het Parlement zijn ingediend. Het gaat hier om een geheel nieuwe benadering, en wij weten dat die ingegeven is door de laatste Raadsvergadering.
Artikel 130, lid 2, van ons Reglement geeft u het recht om een onderwerp weer naar de commissie terug te verwijzen als er meer dan 50 amendementen ingediend worden. Als we democratisch en transparant te werk willen gaan, dan is dat volgens ons de juiste oplossing. We moeten dit onderwerp opnieuw in de commissie bespreken en daarbij rekening houden met de ingediende amendementen. Dan kunnen we in juli in de voltallige vergadering over dit onderwerp stemmen. We begrijpen niet waarom we vanavond en morgen op deze wijze zouden moeten werken.

De Voorzitter.
Mijnheer Ribeiro e Castro, in principe werken wij vanavond door teneinde geen ingewikkelde situaties te veroorzaken. Ik zal deze kwestie aan de Voorzitter van het Parlement voorleggen. Wij zullen de voorschriften van het Reglement aanhouden en vandaag zullen we dat zo goed en zo kwaad als het kan doen. Dat betekent dat wij het debat voeren en vervolgens de desbetreffende resoluties behandelen. Wij nemen zeer duidelijk nota van de woorden van de heer Ribeiro e Castro.
Het woord is aan mevrouw de Palacio namens de Commissie.

De Palacio, Loyola
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel is erop gericht de doelstellingen die al zijn vastgelegd in Amsterdam, in artikel 191 van het Verdrag, definitief ten uitvoer te leggen. Dat artikel werd gecompleteerd door het Verdrag van Nice, met de opneming van een rechtsgrondslag om de vereiste wetgevingsmaatregelen te kunnen nemen middels de medebeslissingsprocedure en de gekwalificeerde meerderheid.
De politieke partijen vormen een belangrijk onderdeel van de democratische architectuur van de Europese Unie. Ze zijn een integrerende factor, en ze dragen ertoe bij dat het Europese bewustzijn wordt bevorderd, dat de wensen van de burgers van de Unie tot uiting komen, en dat het politieke debat op Europese schaal gestimuleerd wordt. Hiertoe moeten de partijen over de nodige middelen kunnen beschikken, en het is dan ook wenselijk en noodzakelijk dat wij hen ondersteunen bij het vervullen van de taken die het Verdrag hun oplegt, reden waarom ze financiering zouden moeten krijgen, tenminste een gedeeltelijke financiering, ten laste van de communautaire begroting.
Doel van de verordening is een solide en doorzichtig wetgevingskader op te stellen voor de erkenning en de financiering van de Europese politieke partijen. We hoeven niet bij nul te beginnen, dames en heren, want dit nieuwe voorstel is gebaseerd op het constructieve werk dat het Parlement en de Raad in 2001 hebben verricht, met name onder het Belgische voorzitterschap. In dat verband wil ik mevrouw Schleicher gelukwensen, die toentertijd rapporteur was.
Met betrekking tot de afspraak van 2001 om de drempels voor financiering te verhogen, hebben wij gebruik gemaakt van de nieuwe mogelijkheden van de stemming bij meerderheid.
Ons belangrijkste uitgangspunt was ervoor te zorgen dat de politieke eisen aan de Europese politieke partijen niet al te beperkend zouden zijn, en wel om twee redenen. In de eerste plaats willen we een open en pluralistisch stelsel, zodat in het Europese debat alle standpunten aan bod kunnen komen. In de tweede plaats zou het debat in de Raad en in het Parlement anders onnodig langer duren, misschien zelfs wel tot na de Europese verkiezingen van 2004.
De drie instellingen zijn het erover eens dat een Europese politieke partij die als zodanig wil worden erkend en in aanmerking wil komen voor financiering uit de communautaire begroting, aan een minimum aantal voorwaarden moet voldoen.
We hebben geprobeerd om een aantal niet al te beperkende maar wel logische en essentiële voorwaarden vast te stellen. Zo dienen de partijen over een zekere mate van representativiteit te beschikken, zij moeten een statuut en doelstellingen hebben, zij moeten blijk geven van hun voornemen om deel te nemen aan de Europese verkiezingen, zij moeten wat hun financieel beheer betreft over een duidelijk verantwoordelijkheidsgevoel beschikken, en bovenal dienen zij de democratische beginselen te eerbiedigen die zijn verankerd in lid 1 en 2 van artikel 6 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. Daarnaast dient er een betrouwbaar controlesysteem te bestaan. Het Parlement moet kunnen controleren of aan al deze voorwaarden is voldaan voordat een partij geregistreerd wordt. Verder is er een speciale verificatieprocedure voor het geval dat een minderheid in het Parlement die eerste beslissing verwerpt.
Ons voorstel is dat de partijen om in aanmerking te komen voor financiering vertegenwoordigd moeten zijn op Europees, nationaal en regionaal niveau in een derde van het aantal lidstaten, want het gaat om Europese partijen en om het Europees niveau, zodat is het zaak om juist dat niveau te stimuleren.
Conform verklaring nummer 11 die als bijlage is opgenomen in het Verdrag van Nice, bevat het Commissievoorstel een verbod op de financiering van nationale politieke partijen. Verder is financiering door middel van dienstverlening door de politieke fracties verboden, tenzij hiervoor op aantoonbare wijze betaald is, dat wil zeggen door middel van rekeningen.
In artikel 8 worden strikte controlemaatregelen en audits voorgesteld om de doorzichtigheid en de legitimiteit van het stelsel te ondersteunen. Wij vinden dat de partijen niet volledig van publieke financiering afhankelijk zouden moeten zijn, en daarom is ons voorstel dat minstens 25% van hun begroting uit eigen bronnen afkomstig moet zijn.
Overeenkomstig de verbintenis van 2001 hebben wij gekozen voor een evenwichtige benadering ten aanzien van de controversiële kwestie van de donaties. Wij stellen dan ook voor donaties toe te staan mits die gebonden zijn aan strikte voorwaarden voor de doorzichtigheid.
Mijnheer de Voorzitter, om af te sluiten wil ik het Griekse voorzitterschap gelukwensen met zijn resultaten, met het compromis dat mede door toedoen van de Commissie is bereikt tussen de Raad en het Parlement, en waardoor dit dossier hopelijk in eerste lezing kan worden afgesloten.
Ik wens ook de heer Leinen en het voorzitterschap geluk, en namens de Commissie wil ik zeggen dat dit in onze ogen adequate compromis, waarmee we tegemoet zullen kunnen komen aan de behoeften van de verschillende belanghebbenden in deze gecompliceerde materie, onze volledige steun en instemming heeft.

Leinen (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het met mevrouw de Palacio eens: zonder Europese politieke partijen is er geen Europese democratie mogelijk. Daarom is het van groot belang dat het Parlement deze wetgevingsresolutie over het statuut en de financiering van Europese politieke partijen morgen aanneemt. Dan kan nog deze zomer een instrument in werking treden dat als een belangrijke hoeksteen fungeert voor meer transparantie in de Europese politiek. Bovendien hebben de partijen dan nog tot de verkiezingen van juni 2004 de tijd om de aanpassingen door te voeren die op grond van deze wet nodig zijn.
Wanneer het Parlement deze wetgevingsresolutie morgen aanneemt, lost het ook zijn belofte aan de Europese Rekenkamer in om nog in deze zittingsperiode een voorstel te doen voor een nieuw wettelijk kader voor het financieren van Europese politieke activiteiten en een einde te maken aan de kruissubsidiëring van partijactiviteiten via het Parlement en zijn fracties. Partijactiviteiten en parlementair werk zijn namelijk in alle lidstaten gescheiden. Deze wet maakt het ons mogelijk om ook op het niveau van de EU de verschillende rollen en functies van politieke partijen enerzijds en parlementsfracties anderzijds te onderkennen en die op basis van de nieuwe uitgangspunten voor financiering in te vullen. Men moet de fracties dankbaar zijn dat ze in zekere zin aan de wieg hebben gestaan van de Europese politieke partijen. Niemand anders had dit werk kunnen financieren.
Het nu voorliggende ontwerp is een aanvaardbaar compromis. Het voldoet aan de voorwaarden die de meerderheid van de commissie gesteld had en het bevat slechts kleine wijzigingen. Wat wij voorleggen zijn compromisamendementen waarover we morgen in ieder geval kunnen en ook moeten stemmen.
De voorwaarde dat een Europese partij in minstens eenderde van de lidstaten vertegenwoordigd moet zijn, is versoepeld: de drempel ligt nu bij een kwart van de lidstaten. Dat biedt ook kleinere partijen de mogelijkheid om aan dit systeem van financiering deel te nemen. De drempel moet echter wel bij een kwart liggen, als we versplintering van het politieke landschap willen voorkomen. Daarbij moet worden bedacht dat we ook de regionale parlementen en zelfs regionale bestuurslichamen in het systeem opnemen. Ik denk dat we met een kwart op een redelijk compromis uitkomen.
Een gevoelige en ook uiterst gecompliceerde kwestie vormen de donaties aan politieke partijen. Dat is per land heel verschillend. Ik vind dat in het wetsontwerp een duidelijke keuze wordt gemaakt. Voor donaties aan Europese partijen moet maximale transparantie gelden. De grens van 12.000 euro per jaar per donor is een compromis. Voor de een is die grens te hoog, voor de ander te laag. Met 12.000 euro kan men echter geen politieke partij kopen. Wanneer politieke activiteiten niet alleen door de staat, maar ook vanuit de samenleving worden gefinancierd, dan verdient dat eigenlijk steun. Bij voldoende transparantie en controle moet dat ook geen probleem zijn.
Er is nu ook duidelijkheid over het punt dat de Europese partijen activiteiten kunnen ontplooien met het oog op de Europese verkiezingen. Daarover bestond aanvankelijk enige twijfel, maar wie dat ter discussie stelt, stelt ook het doel en nut van Europese politieke partijen ter discussie. Ik geloof dat dit nu goed geregeld is. Dat is ook in het licht van de ontwerpgrondwet van belang, aangezien het Europees Parlement in de toekomst de voorzitter van de Commissie zal kiezen. Daarbij spelen de partijen natuurlijk een belangrijke rol.
Ik wil nog vermelden dat er ook een minpuntje is. De Europese rechtspersoonlijkheid is er met dit statuut nog niet. Met de financiering zetten we echter de eerste stap. De tweede stap met het eigenlijke Europese statuut zal wellicht nog volgen. Ik heb altijd gezegd: wat voor het bedrijfsleven de Europese vennootschap is, moet voor de politiek het Europese partijstatuut worden. Over twee jaar stelt het Parlement hierover een verslag op. Dan zullen we erop terugkomen.
Ik moet de Commissie bedanken voor het feit dat ze dit voorstel gedaan heeft. Mevrouw de Palacio en de heer Fitzmaurice zijn er continu mee bezig geweest. Hartelijk dank daarvoor! Ik feliciteer het Griekse voorzitterschap en alle regeringen die bereid waren tot dit compromis - de heer Nikos Matthioudakis was mijn vaste partner, een partner in de ware zin des woords waardoor wij dit compromis konden smeden. Ik wil ook mijn collega's bedanken: de heer Tsatsos die jaren geleden al met zijn verslag de basis legde voor dit onderwerp, mevrouw Schleicher met haar verslag van twee jaar geleden, maar ook de fracties en schaduwrapporteurs en het secretariaat dat uitstekend werk heeft verricht. Wij kunnen de wetgevingsresolutie morgen aannemen en ik hoop dat we dat doen. Dat zal een belangrijke stap zijn voor het politieke werk op het niveau van de EU en daarmee voor de Europese democratie. Ik dank iedereen die heeft meegeholpen!
Kuhne (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, dit statuut is belangrijk en we mogen het dan ook niet laten mislukken. Ik ben er daarom ook zeker van dat onze commissie er in grote meerderheid mee kan leven dat een paar punten die voor ons belangrijk waren, niet in het compromis zijn opgenomen. Dit is tenslotte geen diplomatiek overleg, maar een parlement en men moet er dan ook nog iets over kunnen zeggen.
Onze commissie was ervoor om de financiering van Europese politieke partijen niet in de Parlementsbegroting, maar in de Commissiebegroting onder te brengen. Klaus Hänsch zei vanmiddag in het debat over de uitkomsten van de Conventie hier in deze zaal: 'De Europese democratie kan niet worden ingericht volgens de blauwdruk van de nationale staat uit de negentiende eeuw?. Deze uitspraak moeten we in gedachten houden als we het hebben over de vraag hoe het staat met de eis dat de overheid op afstand moet blijven. Wanneer men dit als uitgangspunt neemt, kan het antwoord op Europees niveau mogelijk anders uitvallen dan op nationaal niveau. Misschien handelen we wel het meest in de geest van het gebod dat de overheid zich niet moet bemoeien met politieke partijen en hun financiering, wanneer we de financiering op Europees niveau niet bij het Parlement leggen, maar bij de Commissie.
De commissie was er voorstander van om zwaardere sancties op te nemen voor het geval dat politieke partijen in strijd handelen met de eisen van financiële transparantie. Wij vonden dat het geld niet alleen moet worden teruggestort, maar dat het dubbel moet worden terugbetaald. Het moet echt pijn doen, zodat de verleiding op dit punt niet te groot wordt. Het is daarom jammer dat het niet mogelijk was om hierover met de Raad overeenstemming te bereiken.
Over de problemen waarmee we zoal geconfronteerd werden, wil ik nog twee opmerkingen maken. Door de Commissie werd gezegd: dat met die verdubbeling, dat gaat niet omdat het Financieel Reglement daarin niet voorziet. Dat deed mij denken aan reacties volgens het stramien: dat hebben we altijd zo gedaan, dat hebben we nog nooit zo gedaan of: dan is het eind zoek. Dat zijn van die typische ervaringen die men met bureaucratische instellingen heeft. Of toen het over het punt ging dat in het eerste ontwerp stond: jullie mogen als politieke partijen alles doen, behalve verkiezingscampagnes financieren. Wanneer men bedenkt dat de regeringen van de lidstaten en de Commissie lange tijd aan dat standpunt hebben vastgehouden, dan geeft dat eens te meer aan waarom de bureaucratieën van de Raad en de Commissie in heel Europa bekend en berucht zijn om hun mate van innovatief vermogen. Dat moeten we allemaal maar eens goed in onze oren knopen: een beetje meer realiteitszin in de besluitvorming zou ons allemaal goed doen!

Schleicher (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als het compromis dat de fracties hier gezamenlijk hebben voorgelegd morgen wordt aangenomen, dan komt daarmee een einde aan een lang verhaal. Hopelijk kunnen we het positief afsluiten. Het Parlement is eigenlijk het hart van de Europese politieke partijen. In het Parlement is immers de behoefte ontstaan om binnen Europa gemeenschappelijke kaders te ontwikkelen. Wanneer men bedenkt dat er op dit moment 133 partijen in het Europees Parlement zitten die zich in zeven fracties verenigd hebben, kan men alleen daaraan al zien dat de fracties in het Parlement buitengewoon veel werk voor Europa verzetten. Zij zorgen immers hier in het Europees Parlement voor integratie van de landen die met hun partijen in het Europees Parlement zijn gekozen. Dat alleen al is een ongelofelijk lastige klus die - denk ik - wel eens wordt onderschat.
Hoezo een lang verhaal? Collega Tsatsos, die hiervan zijn levenswerk heeft gemaakt - dat kan ik denk ik wel zeggen - zorgde er met het eerste verslag voor dat het Parlement zich realiseerde hoe noodzakelijk Europese politieke partijen zijn. Vervolgens kregen we Amsterdam waardoor het in ieder geval mogelijk werd het initiatief te nemen. De Raad kon het destijds echter niet eens worden waardoor het verslag van het Europees Parlement bij de Raad is blijven liggen.
Ik wil de Commissie heel hartelijk bedanken. Nadat het Verdrag van Nice op 1 februari 2003 van kracht was geworden, presenteerde de Commissie in de kortst mogelijke tijd een voorstel dat vervolgens door ons werd behandeld. Ik mag wel zeggen dat de Commissie hier zeer voortvarend te werk is gegaan. Tenslotte bleef het bij ons niet alleen bij beraadslagingen, want hopelijk komen we morgen tot een afronding.
Ik wil de heer Leinen bedanken die voor dit compromis zijn uiterste best heeft gedaan. Voor ons allemaal geldt dat niet al onze wensen gehonoreerd zijn. Desondanks willen we er nu uitkomen en dat moet mijns inziens ook. Het alternatief zou immers zijn dat we straks met lege handen staan, aangezien de Europese Rekenkamer vindt dat we eind dit jaar moeten stoppen met de wijze waarop we momenteel de stabiliteit van de partijen garanderen. Daarom wil ik iedereen die nog twijfelt, nogmaals vragen om zijn steun te geven zodat we dit project nu kunnen voltooien en eindelijk een resultaat hebben dat overzichtelijk en begrijpelijk is en dat om die reden zijn functie ook zal vervullen.
Mijn dank geldt dan ook niet alleen collega Leinen, maar ook het Griekse voorzitterschap, dat hier veel energie in gestoken heeft ondanks al het andere werk dat er lag en dat er alles aan gedaan heeft om in de Raad tot een gemeenschappelijk besluit te komen. Dat verdient van het Parlement meer dan alleen een uiting van waardering: het is immers aan de inspanningen van allen te danken dat we dit nu eindelijk tot een goed einde kunnen brengen.
In alle democratische landen van de wereld vormen politieke partijen de basis en waarborg voor een politiek bestel dat de mensen vrijheid en medezeggenschap garandeert. Het is dan ook niet zo verbazingwekkend dat de totstandkoming van de Europese Economische Gemeenschap en de ontwikkeling daarvan tot de Europese Unie gepaard ging met de ontwikkeling van Europese politieke partijen. Dat moeten we ons gewoon realiseren. Daarom doe ik een beroep op iedereen die misschien nog twijfel koestert, om eraan mee te werken dat we morgen tot een afronding komen die ons een basis verschaft voor de financiering van partijen en die het mogelijk maakt dit werk ook in de toekomst voort te zetten. Daarom nogmaals dank aan alle betrokkenen en aan iedereen die morgen meehelpt om dit tot een goed einde te brengen!
Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen direct namens mijn fractie zeggen dat we akkoord gaan met de compromistekst waarover de rapporteur, het Griekse voorzitterschap en de Commissie zo bekwaam hebben onderhandeld. Ik zou alle betrokkenen willen feliciteren met al het werk dat zij hebben verricht om het voor ons mogelijk te maken hierover een akkoord voor eerste lezing te bereiken, zodat deze wetgeving ruim voor de volgende Europese verkiezingen kan worden aangenomen. Ik wil graag het werk van de rapporteur, de heer Leinen, in dit verband prijzen, evenals iedereen die voor hem als wegbereider heeft gefungeerd, met name professor Tsatsos in zijn verslag van enkele jaren geleden.
Dit is een oefening in transparantie, niet meer en niet minder. In dit verslag wordt een duidelijke en transparante basis gelegd voor de methode die de Europese Unie zal gebruiken om de transnationale Europese politieke partijen te financieren. Tot nu toe gebeurt dat indirect via de fracties in het Europees Parlement, maar in de toekomst zal die financiering direct plaatsvinden aan de hand van duidelijke criteria en procedures die in de wetgeving zijn vastgelegd. Dat is precies waarom we dit verslag toejuichen.
Mijn fractie aanvaardt ook de verschillende compromissen die zijn bereikt in verband met de details. Eerlijk gezegd waren wij voorstander van een hogere drempel in artikel 3, dat betrekking heeft op de representativiteit van de Europese politieke partijen, maar we accepteren graag, in de geest van het compromis, dat het in de Europese Unie noodzakelijk is dat deze iets lagere drempel van toepassing zal worden. We zijn er met name tevreden over dat de kwestie van de donaties geregeld is en dat er in de tekst een duidelijk, transparant en begrensd systeem uiteen wordt gezet, waarbij elke donatie aan een politieke partij beperkt van omvang is en geregistreerd moet worden in het register.
De tekst bevat een paar vreemde kleinigheden die de rechtsgeleerden/linguïsten door de verschillende vertaalde versies te vergelijken moeten oplossen. In de plenaire vergadering wordt de tekst niet formeel geamendeerd, maar bij het opschonen van de tekst zou ik graag willen dat met name artikel 5, lid 2 wordt bekeken. Daar staat in de Engelse tekst namelijk dat het Parlement, met meerderheid van stemmen van zijn leden, vaststelt dat een partij aan de noodzakelijke voorwaarden voldoet. Betekent dit dat een meerderheid van de leden het erover eens moet zijn dat een partij aan de voorwaarden voldoet, of dat een meerderheid van de leden in twijfel trekt dat een partij niet langer aan de noodzakelijke voorwaarden voldoet? De tekst is hierover in de Engelse versie niet duidelijk en het zou handig zijn als de tekst zou worden verbeterd wanneer de vertalingen naast elkaar worden gelegd.
Op dezelfde manier wordt in dat artikel - het zou gewoon een typefout kunnen zijn - niet aangegeven dat aan artikel 3d moet worden voldaan. Ondanks dat 3a, 3b, en 3c wel worden genoemd, lijkt 3d te ontbreken. Dit kan ongetwijfeld eenvoudig worden rechtgezet.
Tot slot lijkt het in de Engelse tekst haast alsof de vierde en laatste alinea van artikel 6c de voorgaande alinea tegenspreekt. Ik denk dat de bedoeling achter het opstellen van de tekst op deze manier wel duidelijk is, maar in de Engelse versie komt deze niet erg goed uit de verf en het zou goed zijn dit te corrigeren. Daarmee kom ik aan het einde van mijn opmerkingen namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten.

Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wist niet dat ik dit effect had op microfoons!
Ik wil de rapporteur graag feliciteren met zijn werk. Ook wil ik de Raad feliciteren omdat hij eindelijk een verstandig besluit heeft genomen, met behulp van - het moet gezegd worden - de invoering van het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid. We kunnen nog veel leren van de Conventie en de intergouvernementele conferentie.
De Raad heeft eindelijk een gezamenlijk standpunt ingenomen dat de grote meerderheid van de liberalen volledig kan accepteren. In de eerste ontwerptekst werd geprobeerd het voeren van politieke campagnes met overheidsgeld te verbieden. Dat was natuurlijk absurd. Waar zijn politieke partijen in vredesnaam voor bedoeld anders dan voor het voeren van campagne? In de nieuwe ontwerptekst is dit aangepast en krijgen politieke partijen genoeg mogelijkheden om op beperkte schaal particuliere donaties te ontvangen. De kwestie van de drempel is op een redelijke manier geregeld in het voordeel van kleine politieke bewegingen met echte en serieuze Europese doelstellingen. Bepaalde andere bemoeizuchtige bureaucratische bepalingen zijn geschrapt en dat is uiteraard goed nieuws voor de parlementaire democratie in Europa.
Transnationale politieke partijen zijn een vitale steunpilaar voor de democratie, aangezien zij de zorgen en ambities van de burgers op Europees niveau kunnen verwoorden. Het constitutionele proces dat op het moment binnen de Unie plaatsvindt vereist de betrokkenheid van volwassen Europese politieke partijen. Dit verslag betekent een doorbraak en moet worden toegejuicht door iedereen die deze instelling een warm hart toedraagt en de principes van transparantie en verantwoording onderschrijft.

Kaufmann (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het zal u bekend zijn dat er binnen mijn fractie verschillende meningen en opvattingen leven over het doel en nut van Europese politieke partijen. Ik ben zelf een voorstander van Europese politieke partijen. Ik ben ervan overtuigd dat zij in het kader van de voortschrijdende integratie kunnen bijdragen aan de voortschrijdende eenwording van ons werelddeel en aan de geleidelijke totstandkoming van een Europees bewustzijn in iedere lidstaat. Ik vind het daarom ook goed dat de Conventie deze grondgedachte in artikel 45 lid 4 van de ontwerpgrondwet onder de titel 'Het democratisch bestel van de Unie? heeft opgenomen en daarmee juridisch heeft vastgelegd.
Ik wil mij graag aansluiten bij de woorden van dank die verschillende collega's hebben gericht aan de rapporteur, collega Leinen, aan het Griekse voorzitterschap en ook aan de Commissie voor het feit dat gisteren een aanvaardbaar compromis kon worden bereikt. Ik denk dat dit voor de politieke geloofwaardigheid van het Parlement erg belangrijk is. De vorige sprekers wezen er al op dat dit hardnekkige probleem eindelijk moet worden opgelost. Het is immers met name voor de burger van belang dat er voor de Rekenkamer in de toekomst geen aanleiding meer is voor kritiek. Daarom steun ik de tekst van de verordening. Vooral de in artikel 3 opgenomen bepalingen dat partijen in minstens een kwart van de lidstaten vertegenwoordigd moeten zijn en de grens van 3 procent zijn echt belangrijk, juist voor de kleinere partijen. Natuurlijk heeft mevrouw de commissaris De Palacio volkomen gelijk dat de verordening in ieder geval rekening moet houden met het beginsel van politiek pluralisme.
Ik vind de voorgestelde bepalingen inzake donaties helder en duidelijk. Ze waarborgen met name de transparantie, die bij de financiering van partijen absoluut vereist is. Dat is immers, zoals u weet, een gevoelig - zo niet het meest gevoelige - punt. Ik vind dat het Parlement er zich voor moet uitspreken dat werkelijk alle informatie over donaties te allen tijde toegankelijk wordt gemaakt voor het publiek. Het beste zou zijn wanneer de partijen, zodra de verordening van kracht wordt, zichzelf ertoe verplichten om alle gegevens over ontvangen donaties ook via internet openbaar te maken. Vanuit deze overwegingen wil ik met dit voorstel voor een verordening instemmen.
MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig in dezen een, zoals dat heet, gecombineerde fractie, namelijk de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie. Ik wil Jo Leinen persoonlijk bedanken voor zijn collegialiteit en ijver bij het uitvoeren van deze taak. Ik denk, in tegenstelling tot de heer Ribeiro e Castro, dat wat er nu op tafel ligt een daadwerkelijke poging is om tot een compromis te komen. Het is een compromis waarmee een meerderheid van mijn fractie gaarne instemt, hoewel andere collega's die tijdens dit debat aan het woord zullen komen de aandacht zullen vragen voor bepaalde zorgen.
Vanuit het perspectief van de Vrije Europese Alliantie, die ik hier met name vertegenwoordig, bestaan er echter grote zorgen over de manier waarop de criteria zijn gekozen: de manier waarop bepaald wordt wat van belang is. De Vrije Europese Alliantie vertegenwoordigt op dit moment in het Parlement een hele reeks van wat wij als verschillende landen binnen de Europese Unie beschouwen, te weten Andalusië, Baskenland, Catalonië, Vlaanderen, Galicië, Schotland en Wales, die ik hier noem in de Engelse alfabetische volgorde. Maar vanuit een perspectief dat de staat als criterium neemt gaat het hier uiteraard slechts om drie staten.
Als ik hier naar de vlaggen kijk die het podium zo prachtig versieren, dan zie ik veel vlaggen van huidige of toekomstige lidstaten die feitelijk - wat betreft gebiedsgrootte of aantal inwoners, of beide - veel kleiner zijn dan de landen die ik heb genoemd. Het soort denkrichting - en dat is een Europese denkrichting - waar de Vrije Europese Alliantie een exponent van is, wordt dus actief gediscrimineerd door een criterium op te nemen waarbij simpelweg gekeken wordt naar een percentage van het totaal aantal lidstaten. Dat is echt iets waarover moet worden nagedacht.
In een Parlement als dit en in een Unie als deze moet men bij uitstek oog hebben voor de belangen van minderheden en voor de gelijke behandeling van minderheden en de rechten van kleinere fracties. Ik weet dat het compromis tot doel heeft gehad aan onze wensen tegemoet te komen en dat waardeer ik ook zeer, maar desalniettemin blijft er vanuit het perspectief van deze zeer Europese denkwijze een ernstig probleem bestaan.
De Vrije Europese Alliantie wordt al lange tijd gerekend tot een van de meest oorspronkelijke pan-Europese politieke families, maar toch zullen we op basis van deze voorstellen nog maar ternauwernood erkend worden als partij. Ik ben daarom bang dat wij de voorstellen in deze vorm niet kunnen steunen.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de supranationale politieke partijen zijn kunstmatige organen die naar hun aard geen vrijwillige bijdragen van gewone burgers kunnen innen. Zij moeten hun middelen dus wel van de grote bedrijven en de vakbonden krijgen en uit de EU-kas kunnen putten. De partijen die geld nodig hebben, kunnen zelf bepalen hoeveel ze willen vragen. Met de nieuwe grondwet kunnen dertien lidstaten de twaalf andere overstemmen. De grote partijen kunnen hun meerderheid gebruiken om te verhinderen dat de kleine partijen financiële middelen krijgen. Ook kunnen ze bepaalde partijen die de steun van de kiezers hebben gekregen, als "niet-Europees" bestempelen en zelf de subsidies opstrijken.
De Raad heeft in zijn bijeenkomst ook besloten dat inmenging in nationale verkiezingen niet langer verboden is. Dit biedt de supranationale partijen de mogelijkheid de nationale partijen aan hun gezag te onderwerpen. Dit voorstel heeft totalitaire trekjes.
Laat ons een coalitie vormen die deze zaak voorlegt aan het Hof van Justitie. Het onderhavige voorstel is strijdig met het gelijkheidsbeginsel. De voorgestelde wetgeving is naar mijn mening onwettig en moet daarom door het Hof worden getoetst. Het is bijvoorbeeld voor nationale minderheden onmogelijk om financiering te krijgen, zelfs al voeren ze passende grensoverschrijdende activiteiten. Zo wordt een en ander voor nieuwe bewegingen en partijen onmogelijk en voor andere moeilijk. Niet iedereen wordt gelijk behandeld en dat kan niet volgens de grondwet in mijn land, de bestaande verdragen en de ontwerpgrondwet die nu in de maak is. Zij bevatten allemaal het gelijkheidsbeginsel dat ook voor dit voorstel moet gelden.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik heb uiteengezet in mijn minderheidsstandpunt ten aanzien van het verslag-Leinen, moeten de activiteiten van de politieke partijen op Europees niveau worden ondersteund door de basis, dat wil zeggen door de nationale politieke partijen en de burgers, en niet van boven af, dat wil zeggen door de Europese instellingen. Dit is een essentiële voorwaarde als we een levendige democratie willen bevorderden, en niet een volkomen kunstmatige democratie willen creëren. Tweede voorwaarde is dat het idee van het statuut van de politieke partijen, ingevoerd door het verdrag van Nice, wordt verworpen. Dit idee heeft meer te maken met bureaucratie dan met een vrije samenleving. Afgezien van dit principiële bezwaar hebben wij ook een groot bezwaar ten aanzien van de modaliteiten. Het voorstel van de Commissie is naar onze mening namelijk niet in overeenstemming met de verdragen. De Commissie wil Europese politieke partijen financieren, terwijl in het Verdrag een veel ruimer begrip wordt gebruikt, te weten de 'politieke partijen op Europees niveau?, waarbij Europese activiteiten van de nationale politieke partijen zijn inbegrepen. Naar onze mening is er in dit opzicht sprake van heuse discriminatie.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik het verzoek van mijn collega Ribeiro e Castro ondersteunen om dit verslag conform artikel 130 bis van het Reglement terug te verwijzen naar de commissie. Er zijn namelijk vijfenzeventig amendementen ingediend, veel meer dan het maximum van vijftig. De heer Leinen kan wel zeggen dat sommige daarvan compromisamendementen zijn, maar dit begrip komt niet voor in het Reglement. Ongeacht of het nu gaat om amendementen of compromisamendementen, dit verslag moet worden terugverwezen naar de commissie als er sprake is van meer dan vijftig amendementen.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, rapporteur Leinen, dames en heren, afgelopen vrijdag heeft de Conventie het ontwerp voor een Europese grondwet aangenomen, een ontwerp waarover de vertegenwoordigers van regeringen en nationale parlementen van 28 landen, van het Europees Parlement en van de Commissie consensus hebben bereikt. Velen van ons beschouwen dit als een historische dag. Met dit ontwerp en met de afronding van het werk van de Conventie moet Europa transparanter worden, dichter bij de burgers komen te staan en efficiënter en democratischer worden. De parlementaire democratie van deze tijd wordt bepaald door politieke partijen die in verkiezingstijd campagne voeren, en door afgevaardigden die door deze partijen kandidaat worden gesteld en door de burgers direct worden gekozen. In de parlementen sluiten die afgevaardigden zich aaneen tot fracties. De Conventie versterkt de positie van het Europees Parlement: de medebeslissingsprocedure wordt uitgebreid, het Parlement krijgt het volledige budgetrecht en het Parlement kiest de voorzitter van de Commissie, met inachtneming van de uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Ondanks deze realiteit, waarover wij juist in deze dagen zo enthousiast zijn, ook omdat een en ander zo lang op zich heeft laten wachten, hebben we tot op heden geen rechtsgeldig statuut van de leden van het Europees Parlement, omdat de Raad dat blokkeert. We hebben nog steeds geen verordening betreffende de rechtspositie en financiering van Europese politieke partijen. We kennen geen uniform kiesrecht. We hebben niet de mogelijkheid om mensen via Europese lijsten kandidaat te stellen. Met het besluit over een statuut van de leden van het Europees Parlement, dat het Parlement twee weken geleden in Straatsburg nam, is in ieder geval in een lacune voorzien. Met het besluit over de rechtspositie van Europese partijen dat hopelijk morgen genomen wordt, vullen we een tweede democratische lacune op, vooral na de beslissing van de Raad van maandag, die wij ten zeerste toejuichen.
Mijn fractie heeft actief bijgedragen aan het wegwerken van dit democratisch tekort, en steunt dan ook het voorstel en de compromisamendementen. Wij geven daarmee uitvoering aan de opdracht van Amsterdam en Nice. Wij komen de belofte aan de Rekenkamer na en maken een einde aan bestaande vormen van kruissubsidiëring tussen fracties en partijen. We creëren daardoor meer transparantie, openheid en duidelijkheid in het politieke werk en bij de financiering van activiteiten van politieke partijen. We bevorderen daardoor de Europeanisering van nationale partijen en de democratisering van het werk op Europees niveau. Zo scheppen we de voorwaarden voor Europese lijsten en voor een uniform Europees kiesrecht.
De christen-democratische fractie is blij met de afbakening tussen fractiewerk en activiteiten van de politieke partijen, en ook met de afbakening tussen de taken van nationale partijen en de activiteiten van Europese fracties. Wij zijn ook verheugd over de duidelijke afbakening tussen de Europese verkiezingsstrijd en nationale verkiezingscampagnes. Wij juichen de duidelijke regels over de rol van donateurs toe. Wij juichen het toe dat er aan heldere kwalitatieve en kwantitatieve criteria moet worden voldaan en dat er een zekere democratische legitimatie moet zijn om de status van Europese politieke partij te kunnen verwerven. Dat is geen discriminatie van kleine groeperingen, want er is nu eenmaal pas sprake van een Europese partij wanneer een partij niet alleen op nationaal niveau actief is, maar in een zeker aantal lidstaten democratisch gelegitimeerd is en bondgenoten heeft. Om die reden verzoek ik iedereen morgen deze hardnekkige lacune in onze democratie te dichten en zo voor meer transparantie en duidelijkheid te zorgen.
Tsatsos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de collega's het uitstekende verslag-Leinen over het vraagstuk van de politieke partijen van harte aanbevelen. Wij zijn de heer Leinen dank verschuldigd voor dit verslag. Als het morgen wordt aangenomen zullen de Europese politieke partijen een wettelijk verankering krijgen en aldus het democratisch karakter van de Europese Unie versterken. Ik dank nogmaals de heer Leinen, maar ook mevrouw Schleicher en de heer Corbett voor hun vriendelijke verwijzingen naar mijn raadgevingen uit het verleden. Ik wil mijn persoonlijke voldoening niet onder stoelen of banken steken. Ik moet echter ook wijzen op het waardevolle werk dat mevrouw Schleicher tijdens de vorige fase heeft verricht. Het Europees Parlement moet de tekst van de Raad over de twee omstreden vraagstukken als tevredenstellend beschouwen, zowel wat betreft het minimaal aantal lidstaten waarin in een dergelijke partij actief moet zijn als het gevoelige financieringsvraagstuk. De ingediende compromisamendementen bieden een oplossing voor alle eventuele problemen.
Er zijn talrijke democratische voordelen verbonden met de wettelijke verankering van de Europese politieke partijen. Zo zal de legitimering van de Europese instellingen meer diepgang krijgen. De wettelijke verankering van Europese politieke partijen is een belangrijke aanvulling op de huidige constitutionalisering van de Verdragen. Met Europese politieke partijen zal het beginsel van solidariteit onder de volkeren hard kunnen worden gemaakt op het niveau van de samenleving, via de totstandkoming van echte politieke eendracht onder de nationale partijen van de lidstaten. De Europese burger zal zijn betrokkenheid niet meer beperkt zien tot deelname aan de verkiezingen voor het Europees Parlement, maar actief kunnen worden in een Europese politieke partij. De Europese burger zal een actieve burger worden, in plaats van gewoon burger. Wat de financiering betreft wordt transparantie gebracht in het partijenbestel. Dit zal worden beschermd tegen financiering uit onbekende of omstreden bronnen. Mijnheer de Voorzitter, alleen als wij Europese politieke partijen hebben kunnen wij van het eenmakingsproces in Europa onze zaak maken, dat wil zeggen de zaak van de Europese burgers.
Ik wil afsluiten met mijn gelukwensen aan het adres van het Grieks voorzitterschap, en aan de uitstekende diplomaten Mathioudakis en Venizelos. Ook wil ik het Parlement in kennis stellen van de persoonlijke belangstelling die de fungerend voorzitter, president Kostas Simitis, als politicus en wetenschapsman koestert voor het vraagstuk van de politieke partijen, waar hij grote aandacht aan heeft besteed. Het was zijn uitdrukkelijke wens de invoering van deze wetgeving te kunnen opnemen onder de successen van het Grieks voorzitterschap.

Sørensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben voorstander van eenvoudige, duidelijke, transparante spelregels voor de politieke partijen in het Europees Parlement. Ik ben echter tegen de financiering van politieke partijen met het geld van de belastingbetaler. Waar het om gaat is simpelweg of politieke partijen met overheidsmiddelen of met geld van hun eigen leden worden gesteund. Ik ben voorstander van het laatste. In dit geval zijn het niet de burgers of kiezers die de behoefte aan partijen hebben gecreëerd die met overheidsgeld worden gefinancierd. Deze behoefte is gecreëerd door professionele politici en is naar mijn mening dan ook kunstmatig. Wat is een Europese partij immers? Voor de individuele belastingbetaler bestaat een Europese partij alleen op papier: ze is lucht, een fata morgana. Het gaat vooralsnog niet om astronomische bedragen, maar de kraan kan gemakkelijk verder opengedraaid worden. Ik verwacht dat de financiële steun permanent zal stijgen, sterker zelfs dan de inflatie.
Ik ben ook van oordeel dat de democratische dimensie van dit voorstel tekortschiet. Het principe moet zijn: als wij de Europese belastingbetaler absoluut willen laten opdraaien voor Europese partijen, dan moeten alle partijen daarvan profiteren en dat is onder het huidige voorstel niet het geval. Ik ben voor duidelijke, transparante regels, maar tegen gefinancierde Europese partijen en daarom ben ik ook tegen dit voorstel.

Blak (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de grote fracties in dit Huis kunnen zich verkneukelen. De miljoenen zullen nu immers naar hun partijkassen stromen en ze kunnen vanaf nu grensoverschrijdende feesten gaan organiseren. Het resultaat van onze onderhandelingen is dat de leden van de Europese politieke partijen nu kunnen gaan dineren op kosten van de belastingbetaler. Het is ergerlijk, maar er is niets aan te doen. Daarom is het nu in eerste instantie zaak ervoor te zorgen dat de steun transparant wordt. Elke burger moet op internet alle giften aan de partijen kunnen controleren en de boekhouding van de Europese partijen moet voor elke geïnteresseerde burger toegankelijk zijn.
Nu zijn we nog niet ver op dat vlak. De drie grootste partijen bijvoorbeeld houden hun boekhouding goed geheim. Daar moet natuurlijk een einde aan komen en ik pleit voor duidelijke regels voor en een grondige controle op de aanwending van het geld. Ik zou alle leden willen vragen de rekeningen van hun partij eens in te kijken om te zien of ze er wijs uit kunnen worden. Ik kan u al verklappen dat het antwoord negatief zal zijn. Het enige wat de leden kunnen doen, is hopen dat ze op kosten van de belastingbetaler kunnen genieten van een aantal leuke feestjes en snoepreisjes in Europa.

Onesta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u aan het begin van mijn interventie het volgende laten zien: lege enveloppen. Aan het einde van mijn betoog zal ik u het waarom hiervan uitleggen. Ik wil verder mijn vriend Jo Leinen feliciteren met de kwaliteit van zijn werk. Hij heeft een bijna vlekkeloze prestatie geleverd. Terecht heeft hij gewezen op het belang van de Europese partijen, die een onmisbaar structureel instrument zijn voor onze discussie op Europees niveau. Ik vind de representativiteitsdrempel juist, met de verwijzing naar de regionale parlementen en de vastgestelde drempel van 3 procent voor de Europese verkiezingen. Ook de bepaling ten aanzien van het onderzoek naar de overeenstemming met het Handvest van de grondrechten lijkt mij juist.
Ik hoop echter nog steeds dat een collega mij kan uitleggen waarom een onderneming uit eigener beweging geld zou willen schenken aan een politieke partij. Wanneer je rekening en verantwoording moet afleggen aan aandeelhouders en geld geeft, doe je dat voor bewezen diensten. Verder lijkt het mij als bescheiden democraat dat een volksvertegenwoordiger die geld ontvangt voor bewezen diensten, zich schuldig maakt aan corruptie. Ja, zegt men, maar dat gebeurt nu in alle openheid. Ik vraag me af of corruptie in alle openheid een grote stap vooruit is. Ook wordt er gezegd dat het om weinig, echt heel weinig geld gaat, dat de bedragen te verwaarlozen zijn. Maar als het om zo'n klein beetje gaat, waarom dan niet helemaal niets? Als het al zo weinig is, laten we het dan doen zonder dat beetje en de geldkraan niet opendraaien, te meer daar de geldstroom met name ten goede komt aan de regerende partijen die een wederdienst kunnen bewijzen. Dan kunnen ze nog gemakkelijker aan de macht blijven, omdat ze immers geld hebben. Zo kunnen ze nog meer diensten bewijzen, en zijn we weer terug bij het begin.
Ik wil nu terugkomen op mijn enveloppen. Enveloppen zoals deze hier in mijn hand zullen in aantal toenemen, worden gevuld met geld en rondgestuurd. Het is namelijk zeer gemakkelijk de bedragen op te delen om de maximumbedragen te omzeilen en de openbaarheid te mijden. Ik voorspel vanavond dat er een dag komt, beste collega's, waarop de geheime financiering van de Europese politieke partijen aan de kaak wordt gesteld op de voorpagina's van de kranten en in de rechtszalen. Ik weet dat de democratie een prijs heeft, maar zij staat in dienst van het grote publiek en die prijs moet dan ook enkel en alleen uit publieke middelen worden betaald.

Booth (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, als ik even in de onderliggende veronderstelling van de rapporteur meega dat politieke partijen een centrale rol spelen in onze hedendaagse democratie, dan moet ik daar bij opmerken dat zij die rol spelen op nationaal niveau. Zelfs de leden van het Europees Parlement behoren immers tot nationale partijen en zij vertegenwoordigen derhalve hun nationale electoraat.
Er bestaan echter helemaal geen coherente Europese politieke partijen, behalve in het hoofd van fanatieke integratiedenkers. De ontwerpgrondwet voor de Europese Unie verbiedt 'Elke discriminatie, met name op grond van geslacht, ras, kleur, (?) politieke of andere denkbeelden?. Er wordt ook in gezegd dat de politieke partijen op het niveau van de Unie bijdragen aan het uitdrukken van de politieke wil van de burgers van de Unie.
Uit twee recente opiniepeilingen in het Verenigd Koninkrijk is gebleken dat 92 en 96 procent van de ondervraagden zou willen dat het Verenigd Koninkrijk terugtreedt uit de Unie. Toch zou dit voorstel ertoe leiden dat partijen die de moed hebben de mening uit te dragen van zo'n groot percentage van de burgers verstoken blijven van financiering. Daarom is dit voorstel niet alleen in strijd met de geest maar zelfs met de letter van uw grondwet. Dit voorstel bevordert de democratie niet, maar doet er juist afbreuk aan. U begeeft zich hiermee dan ook op een verraderlijk hellend vlak.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, met alle respect voor collega Leinen moet ik zeggen dat ik zelden een ontwerp heb gezien dat zo slecht opgezet was als dat ten aanzien van de Europese politieke partijen. Het is trouwens geen toeval dat dit debat plaatsvindt om 22.00 uur, in het geheim. We verdelen acht miljoen euro onder elkaar, en dat doen we vanzelfsprekend zeer discreet. Dat met elkaar delen is natuurlijk maar een manier van spreken. We zijn hier met ongeveer twintig collega's aanwezig. Van die twintig zijn er minstens zes of zeven voor wie dit geld niet bestemd is. We weten niet precies waarom. We zijn per slot van rekening allemaal lid van het Europees Parlement, we zijn net als de anderen gekozen, maar we zijn die partijfinanciering blijkbaar niet allemaal waardig. Mijnheer Karas heeft een democratisch pleidooi gehouden ten gunste van dit grote Europese project. Het is jammer dat de partij waarvan hij lid is in zijn land, dit geld niet ontvangt. Dat wist u misschien al, mijnheer Karas. Noemt u dat democratie? Het gaat om gekozen volksvertegenwoordigers, maar we verbieden hun te leven. Ze bestaan echter, mijnheer Karas, ze zijn zelfs uw bondgenoten binnen Oostenrijk. Op Europees niveau bestaan ze echter niet en hebben ze geen recht op financiering. Het verslag-Leinen is toch wel vreemd, evenals de consequenties die eruit voortvloeien. En we bespreken het in het geheim.
Welnu, beste collega Onesta, waar zijn die Europese politieke partijen? Kent u ze? Kunnen we lid worden van één van die Europese politieke partijen waarover we praten? Ik kan in mijn land lid worden van een nationale partij, u kunt lid worden van een nationale partij, de Franse Groenen. We kunnen toetreden tot de radicale transnationale partij, wat sommige leden trouwens hebben gedaan. We kunnen echter niet lid worden van die zogenaamde Europese politieke partijen die een zak met geld ontvangen voor de vergaderingen van het allegaartje van Europese politieke partijen. Tijdens de Golfcrisis hebben we bijvoorbeeld goed kunnen zien hoe die Europese politieke partijen zich gedroegen. Petje af voor de partij van de Europese socialisten. Hulde aan uw eensgezinde standpunt ten aanzien van de Golf. Hetzelfde geldt voor de Europese volkspartij. Zit er überhaupt een actievoerder in die partijen?
Beste collega's, dit is toch wel verre van volmaakt. Ik heb niets tegen een poging om de gecombineerde partijen uit de financiële problemen te helpen. Ten opzichte van het Europese ideaal is dit echter niet juist, niet gepast. Wij zijn van plan samen met andere collega's van partijen die - om onbekende redenen - geen geld ontvangen terwijl ze gekozen zijn door miljoenen mensen, lid zijn van het Parlement en hier standspunten verdedigen, in beroep te gaan bij het Hof van Justitie. We zullen wel zien wie gaat winnen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen tegen mijnheer Leinen. U heeft zich er sterk voor gemaakt dat de Commissie dit geld beheert en dat een directoraat-generaal zich buigt over het statuut van de partijen. De Raad heeft njet gezegd, en u schijnt een amendement ingediend te hebben dat alle duidelijkheid wegneemt over wie het geld zal geven aan die Europese politieke partijen waar u zo dol op bent. Het is niet het Parlement en ook niet de Commissie. Uw compromisamendement is enigszins eigenaardig. Ik vraag me af wie dat geld gaat geven. Het Hof van Justitie misschien, wanneer wij in beroep gaan? Misschien gaan we nog schadevergoeding eisen ook. Ik zeg dit voor de grap, maar ook zodat u weet dat de strijd nog niet gestreden is. Naar mijn mening bevat dit verslag ernstige gebreken en moet het zeker worden herzien. Dan zullen we zien of wij terecht beweren, ongeacht de inhoud, dat het niet normaal is tweederde of driekwart van dit Parlement te willen financieren en het resterende derde of vierde deel aan zijn lot over te laten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Dell'Alba. Ik wil alleen zeggen dat het weliswaar laat is, maar er niets geheimzinnigs is aan dit tijdstip. Ook op deze vergadering zijn alle mechanismen van toepassing die de openbaarheid van onze besprekingen garanderen.

Hannan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik kan u tot mijn genoegen mededelen dat de Britse Conservatieven morgen tegen dit voorstel zullen stemmen.
Wij zijn van mening dat het in beginsel verkeerd is om burgers via de belasting geld afhandig te maken om een kunstmatig gevoel van Europese identiteit te creëren. Veel van mijn kiezers, en waarschijnlijk ook een aantal kiezers van afgevaardigden die morgen vóór de resolutie zullen stemmen, zouden geschokt zijn wanneer ze erachter kwamen dat hun belastinggeld werd gebruikt voor de financiering van Europese politieke partijen waartegen ze mogelijk fundamentele bezwaren koesteren.
Verder zijn wij van mening dat met dit wetsvoorstel een gevaarlijk beginsel van politieke discriminatie wordt geïntroduceerd. Er is sprake van openlijke discriminatie van sommige partijen op basis van hun programma, en van heimelijke discriminatie van alle partijen die zichzelf in de eerste plaats zien als een nationale beweging en om die reden niet bereid zijn trans-Europese blokken te vormen. Dit alles zal u misschien niet verbazen.
Ik accepteer dat de Britse Conservatieve partij zich in dit Parlement in een minderheidspositie bevindt omdat zij blijft pleiten voor het primaat van de nationale democratie. Ik weet dat de meeste leden van dit Parlement geloven dat het mogelijk en wenselijk is om een goed functionerende democratie op Europees niveau te creëren. Dat is een standpunt waar ik alle respect voor heb, maar ik wil die leden wel verzoeken zich af te vragen of deze voorstellen werkelijk democratisch zijn. In een zuivere democratie zouden er zo weinig mogelijk beperkingen moeten bestaan voor de wijze waarop mensen hun vertegenwoordigers kiezen.
Wanneer politici eenmaal gekozen zijn, zouden ze alle vrijheid moeten hebben om zich te verenigen in combinaties naar keuze. Ze moeten de mogelijkheid hebben hun standpunten in alle openheid te uiten en om op hun eigen manier fondsen bijeen te brengen, zolang die ten minste door hun kiezers wordt getolereerd. Als er wettelijke criteria voor erkenning worden vastgelegd, verwatert de democratie en wordt de kiezer als kind behandeld. Als een politicus onfrisse standpunten verkondigt, dan is het aan de kiezer om hem buitenspel te zetten, en niet aan de rechter en al helemaal niet aan zijn politieke tegenstanders. Als wordt vermoed dat hij financieel afhankelijk is van een vertegenwoordiger van een bepaald gevestigd belang, dan is ook dat een zaak voor de kiezer en niet voor de autoriteiten. Het wetsontwerp dat hier vandaag op tafel ligt, loochent deze beginselen. Het gaat zelfs zo ver dat het een mechanisme introduceert waarmee partijen die ingaan tegen de politieke denkbeelden van de meerderheid gediskwalificeerd kunnen worden, een maatregel die warempel meer past bij het oude Warschaupact dan bij het democratische Europa dat wij zeggen aan te hangen.
In een vrij democratisch forum zullen de goede ideeën zegevieren, niet omdat de slechte ideeën worden onderdrukt, maar omdat de mensen onderscheid kunnen maken tussen waarheid en leugen. Als onze kiezers niet de mogelijkheid hebben om zelf die keuze te maken, dan worden zij in hun morele competentie aangetast en verliezen zij een deel van hun vrijheid.
Democratie is meer dan een slogan, meer dan een versleten woord dat we aan ieder idee plakken waar we toevallig achter staan. Democratie heeft een zeer specifieke betekenis die niet verenigbaar is met de maatregel die hier vanavond op tafel ligt. Echte Europeanen, eerlijke democraten en oprechte voorstanders van vrijheid moeten ertegen stemmen.

Marinho (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in 2001 is gebleken dat unanimiteit in de Raad onhaalbaar was. Daarom is er in Nice een nieuwe juridische basis geschapen om bij gekwalificeerde meerderheid te beslissen. Dat is de achtergrond waartegen we dit nieuwe voorstel voor een verordening moeten zien.
Met deze tekst gaan we in Europa enigszins vooruit, maar ik wil wel graag duidelijk maken dat ik het een heel slechte zaak vind dat we nog steeds niet zeker weten of de Europese politieke partijen rechtspersoonlijkheid zullen krijgen. We hebben het nu alleen nog maar over de financiering van deze partijen. Ik ben het daarom eens met het verslag van de heer Leinen. Hij heeft het oorspronkelijke voorstel veel duidelijker en evenwichtiger gemaakt. Verder is hij heel consistent: hij blijft aandringen op het toekennen van rechtspersoonlijkheid aan de partijen. Ook de wijze waarop de partijen moeten worden gefinancierd is beter. De transparantie is veel groter als de communautaire financiering onderworpen wordt aan de normale controles. De rapporteur is verder van oordeel dat de Commissie belast moet worden met het beheer van de financiële middelen van de partijen. Dat beheer moet niet door het Parlement gevoerd worden - dat zou aanleiding kunnen zijn tot onnodige verdenkingen. De rapporteur vindt bovendien - en daarin wijkt hij af van het oorspronkelijke voorstel - dat de middelen van de Europese politieke partijen gebruikt moeten kunnen worden voor activiteiten van nationale politieke partijen en de deelname van die partijen aan Europese verkiezingscampagnes.
De goedkeuring van deze verordening zou een eerste substantiële aanzet zijn voor de institutionele basis van de Europese democratie. We kunnen nu ook eindelijk het statuut voor EP-leden en hun assistenten afronden en werk maken van een uniforme kieswet voor het Europees Parlement. Dat moet dringend gebeuren. Ik hoop dat de verschillende deelnemers aan het wetgevende proces hun verantwoordelijkheid nu zullen nemen. Het is heel belangrijk, mijnheer de Voorzitter, dat er een statuut voor de Europese politieke partijen komt. En het is essentieel dat de wijze waarop deze partijen gefinancierd worden transparant is.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is merkwaardig, maar af en toe lijkt het alsof we ons hier voor of tegen de Europese partijen uitspreken. Dit is naar mijn mening je reinste onzin, want de Europese partijen krijgen in de huidige situatie helemaal geen financiële steun, terwijl ze toch wel degelijk bestaan. Het is niet de taak van de Commissie, de Raad of het Europees Parlement om te beslissen of er al dan niet Europese partijen moeten bestaan. De Europese burgers die zich politiek engageren en de gewone Europese burgers moeten daarover beslissen. Nu is de vraag of ze daarnaast al dan niet geld moeten krijgen.
Naar mijn mening is vanuit democratisch perspectief het uitgangspunt verkeerd, dat men een Europese democratie of Europese openheid kan creëren via de Europese partijen. Het werkt precies andersom. Als Europa democratisch en open is, komen er vanzelf Europese partijen. Het moet van de basis komen en niet van bovenaf. Dit voorstel volgt echter de weg van boven naar onder en die wil ik niet steunen.
Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, sommige sprekers voor mij stelden: zonder partijen geen democratie. Ik moet dat aanvullen: zonder gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen geen democratie. We weten dat vrouwen, die de helft van de Europese bevolking uitmaken, nog altijd sterk ondervertegenwoordigd zijn. Wanneer vrouwen niet evenredig vertegenwoordigd zijn in de politiek, bewijst dat ook dat de gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen binnen de partijen nog steeds veel te wensen over laat. Het is echter de taak van de partijen om het beginsel van gelijke vertegenwoordiging ook in de politiek te realiseren. Met Europees geld gefinancierde partijen hebben ook de plicht de bevolking naar evenredigheid te vertegenwoordigen. Daarom willen wij de verdeling van gelden in het statuut koppelen aan een evenwichtige verhouding tussen mannen en vrouwen.
Ons voorstel voor gelijkheid zou eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn. In enkele lidstaten, bijvoorbeeld in Frankrijk, is dat ook al zo. Daar heeft het parlement unaniem een wet inzake gelijke vertegenwoordiging aangenomen. We moeten onze inzet voor gelijke vertegenwoordiging niet alleen met de mond belijden. We hebben dat juist vandaag in het kader van de Conventie nog eens duidelijk gemaakt: ook door de Conventie is gelijkheid eindelijk als fundamentele waarde vastgelegd. Verder kunnen we het bedrijfsleven pas vragen om niet te discrimineren, als we ook zelf bereid zijn om aan die eis te voldoen. Anders zijn we gewoon niet geloofwaardig. Ik doe daarom een dringend beroep op u, onze voorstellen aan te nemen.
Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Leinen bedanken voor zijn inspanningen. Ik zou het verslag graag steunen met het oog op de onmiskenbare noodzaak om politieke partijen een Europese dimensie te geven op het moment dat de Conventie haar grondwetsontwerp voor de Europese Unie introduceert. In het systeem dat thans wordt voorgesteld zie ik echter een duidelijke neiging om de Amerikaanse manier van politiek bedrijven op de Europese situatie te projecteren. Het is overduidelijk dat zelfs de meest scherpzinnige analisten niet kunnen aangeven wat de belangrijkste verschillen zijn tussen Democraten en Republikeinen, hetgeen ook blijkt uit actuele kwesties zoals de bezetting van Irak.
Uit het voorstel dat wij behandelen spreekt duidelijk de wens van de lobby's van de Europese Unie om de aloude Europese arena te laten voor wat zij is en in plaats daarvan te kiezen voor politieke confrontatie naar Amerikaans model. De financieringsregeling laat daar geen enkele twijfel over bestaan.
Verder mogen we niet voorbijgaan aan het feit dat de voorgestelde regels discriminerend zijn voor politieke partijen van statenloze naties in de Unie, zoals Baskenland, hetgeen de heer MacCormick zoëven ook al vermeldde. En als amendementen als die van heer Gil-Robles worden aangenomen, moet men zich afvragen: heeft hij hiermee respect gevraagd voor de wetten van de lidstaten waarin de betreffende partijen actief zijn?
Nee, voor Spaanse nationalisten gaat niets te ver.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, Winston Churchill, die geloof ik Conservatief was, heeft meer dan eens gezegd dat het democratische stelsel niet perfect is, maar dat het wel het beste is wat we hebben en dat we het daarom moeten verdedigen, beschermen, en tevens reguleren. De geschiedenis heeft ons ontegenzeglijk geleerd dat de financiering van politieke partijen gereglementeerd moet worden. Dat is de enige manier om corruptie bij politieke partijen te voorkomen. Er zijn in heel Europa veel te veel voorbeelden aan te wijzen waarbij de politiek en de wetgevende macht door privé-kapitaal zijn gecorrumpeerd.
Veel mensen, zeker in mijn eigen land, zijn geschokt dat een deel van het geld dat zij hebben gebruikt voor de aanschaf van een huis, is gebruikt voor het manipuleren van de planningswetgeving. Deze mensen zullen er weinig bezwaar tegen hebben wanneer hun belastinggeld wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat de politiek corruptievrij wordt of blijft. Ik heb vanavond heel wat onzinnige argumenten gehoord, vooral over de drempels voor het ontvangen van financiering. Ik kan geen enkele Europese lidstaat noemen die geen drempels kent voor de financiering van politieke partijen. Er zijn immers ook drempels voor de verkiezing van leden in het Parlement, dus het is niet meer dan logisch dat er ook drempels gelden voor de geldverstrekking aan politieke partijen.
Het statuut dat wij vandaag behandelen vormt, in combinatie met het statuut voor de leden van het Parlement en de positieve resultaten van de Conventie, het bewijs dat de Europese Unie volwassen aan het worden is. Ik hoop dat men tijdens de top van deze week de nodige moed kan opbrengen om dit statuut en de uitkomst van de Conventie goed te keuren. We kunnen dan werkelijk zeggen dat we op weg zijn een Europese demos te creëren, een echte publieke ruimte voor de burgers van Europa.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, de rapporteur droomt van een uniform kiesstelsel met transnationale lijsten en daarvoor heeft hij Europese partijen nodig. Geld van de Europese belastingbetalers wordt ingezet om het tot stand komen van zulke partijen te versnellen en te vergemakkelijken. Dat maakt die partijen wel erg kunstmatig. Niet de gemeenschappelijke doelstellingen en de activiteiten van de aangesloten leden zijn de bestaansreden, maar de behoefte aan een staatsbestuur op Europees niveau.
Mijn partij, de Socialistische Partij in Nederland, werkt graag samen met gelijkgezinde linkse socialisten in andere landen maar dan van onderop in plaats van van bovenaf. Deze regelingen vinden we niet de goede weg. Ons bezwaar zou overigens nog veel groter zijn als naar Duits model partijstructuren en de opstelling van kandidatenlijsten precies werden voorgeschreven, of als er onderscheid werd gemaakt tussen partijen die voorstander zijn van een centralistisch en uniform bestuurd Europa en tegenstanders daarvan, tussen centraal georganiseerde partijen van individuën en losse samenwerkingsverbanden van nationale partijen of tussen grote en kleine politiek stromingen. Met tevredenheid stel ik vast dat dit voorstel zich nu beperkt tot een financieringsregeling en controle op misbruik.

De Palacio, Loyola
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag heel kort het woord, alleen maar om de rapporteur, de heer Leinen, nogmaals te bedanken voor zijn werk, en om het Griekse voorzitterschap te bedanken omdat het dit akkoord mogelijk heeft gemaakt.
Wat de heer Corbett heeft gezegd over de noodzaak om enkele punten in de vertaling te herzien, lijkt te inderdaad van belang. Volgens mij blijkt echter uit de verschillende betogen - ook al hebben sommigen onder u bedenkingen of zelfs bezwaren - dat een grote meerderheid van de geachte afgevaardigden dit een evenwichtige tekst vindt, waarmee de situatie kan worden gereguleerd. De tekst weerspiegelt ook de steun waarop juist de politieke partijen moeten kunnen rekenen die het beeld van Europa gestalte geven en stimuleren vanuit een streven naar transparantie en verantwoordelijkheid.
Ik hoop dat we erin zullen slagen een tekst op te stellen die in eerste lezing wordt goedgekeurd, en dat we de discussie kunnen afsluiten die, zoals de geachte afgevaardigden en de vertegenwoordigers van de Raad allen weten, al lang genoeg heeft geduurd. Dankzij dit debat en de inspanningen van de afgelopen tijd kunnen we deze kwestie nu eindelijk tot een oplossing brengen en weer verder gaan met de opbouw van het Europa dat wij allemaal nastreven, namelijk een transparant en verantwoordelijk Europa dat zich in dienst stelt van de burgers.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0196/2003) van de heer Wijkman, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de mededeling van de Commissie over energiesamenwerking met de ontwikkelingslanden.

Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, geen enkel land heeft de armoede terug weten te dringen zonder een aanzienlijke toename van het energieverbruik. De toegang tot moderne energiebronnen varieert echter sterk. Meer dan twee miljard mensen beschikken niet over elektriciteit of brandstof en zijn voor hun energiebehoefte aangewezen op brandhout en dierlijke mest.
Om maar een paar voorbeelden te noemen: het koken op slecht geventileerde fornuizen heeft ernstige gevolgen voor de gezondheid. Honderden miljoenen vrouwen en kinderen zijn dagelijks urenlang in de weer om brandhout te sprokkelen en naar huis te dragen. Elektriciteitsgebrek betekent onvoldoende verlichting, beperkte communicatie en geen toegang tot koelapparatuur en een hele reeks arbeidsbesparende instrumenten en inkomstengenererende mogelijkheden. Het is dan ook een absolute voorwaarde dat de armen de beschikking krijgen over moderne energiediensten, willen de zogeheten Millennium-ontwikkelingsdoelen bereikt worden en wil de armoede in deze landen uitgeroeid worden.
De meeste huidige energievormen veroorzaken milieuproblemen op plaatselijk, regionaal en internationaal niveau die de gezondheid en het welzijn bedreigen van de zowel de huidige als toekomstige generaties. Een van de grootste uitdagingen waar wij voor staan is nieuwe manieren te vinden om de energiediensten voor de armen uit te breiden en tegelijkertijd de milieugevolgen van het energiegebruik te bestrijden.
Hoewel van het grootste belang voor ontwikkeling, zijn energievraagstukken nauwelijks aan te treffen op de internationale ontwikkelingsagenda of in nationale strategieën ter bestrijding van armoede. Sinds 1990 is slechts 5% van de communautaire ontwikkelingshulp ten goede gekomen aan energieprojecten.
In Johannesburg heeft er vorig jaar een soort doorbraak plaatsgevonden. De twee door de Commissie gelanceerde energie-initiatieven waren meer dan welkom. Zowel de onderhavige mededeling als het speciale energie-initiatief van de Europese Unie laten zien welke belangrijke rol energie kan spelen bij het uitbannen van armoede. 
De voorgestelde maatregelen, zoals steun aan capaciteitsopbouw, hervorming van de energiesector, beheer aan de vraagzijde, diversifiëring van de leverantie, ontwikkeling van een regelgevingskader en financiële mechanismen en partnerschap van overheid en particuliere organisaties zijn ondergebracht in een goed doordacht model.
De mededeling en het partnerschapsinitiatief vertonen echter enkele beperkingen en tekortkomingen. Gezien de enorme uitdagingen die ons te wachten staan, zijn de voorstellen niet ambitieus genoeg. Er worden geen nieuwe financiële middelen voorgesteld. Het spreekt voor zich dat het overgrote deel van de investeringen in energie moet plaatsvinden in de vorm van particulier kapitaal, maar er is ook grote behoefte aan financiële steun. Anders is de kans klein dat de armen op het platteland bereikt worden. Verder kan de noodzakelijke overgang naar hernieuwbare energie en een efficiënter energieverbruik alleen gerealiseerd worden wanneer er specifieke financiële steun wordt verleend voor de relatief hoge investeringen vooraf. Wij stellen daarom in dit verslag voor een speciaal fonds voor duurzame energie op te richten, vergelijkbaar met het fonds dat de Commissie nu heeft opgericht voor investeringen op het gebied van water, ter hoogte van een miljard euro.
Een ander probleem: er wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen de eisen op het gebied van beleidsontwikkeling en investeringen op village level tegenover de modern sector. Er is een duidelijke specificatie en prioritering van de village level nodig.
De meeste van de in de ontwikkelingslanden ingevoerde olie wordt gebruikt voor transport. Toch verwijst de Commissie in haar mededeling nauwelijks naar het vervoersbeleid. Er zijn voorbeelden, met name in Latijns-Amerika, zoals het ethanolprogramma in Brazilië, van de manier waarop concrete investeringen een milieuvriendelijke ontwikkeling van het transport tot stand kunnen brengen.
Ik heb geen tijd om in te gaan op meer specifieke voorstellen en opmerkingen. Ter samenvatting wil alleen zeggen dat de voorstellen van de Commissie in grote lijnen positief zijn. Om deze voorstellen daadwerkelijk uit te kunnen voeren, zijn er aanzienlijke aanvullende financiële middelen nodig om investeringen in nieuwe en milieuvriendelijke techniek te stimuleren, investeringen die de kosten aanvankelijk verhogen maar gezien de totale levenscyclus van het project uiteindelijk goedkoper uitvallen. Verder moet er een duidelijke prioriteit gegeven worden aan investeringen op village level, waar immers de meeste arme mensen wonen. De behoefte aan hulpverlening is daar dan ook het grootst.
Ik hoop dat het Parlement mijn verslag zal aannemen en dat de Commissie onze amendementen ter harte neemt, met name die betreffende de eis voor wezenlijk meer financiële middelen. Wij moeten erop toezien dat deze goede voorstellen geen holle retoriek blijven.

De Palacio, Loyola
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de energiesamenwerking met de ontwikkelingslanden is natuurlijk geen gemakkelijk vraagstuk, maar het is voor ons allemaal wel van vitaal belang.
Als de vraagstukken van energie, ontwikkeling en milieu niet tegelijkertijd en op adequate wijze worden aangepakt, zullen we nauwelijks vooruitgang kunnen boeken. Verder is het ook zo dat als we het energieprobleem in de ontwikkelingslanden laten voor wat het is, de ontwikkeling van die landen niet echt van de grond zal komen en we bovendien niet in staat zullen zijn om op verantwoorde en effectieve wijze problemen zoals klimaatverandering aan te pakken.
In dit verband wil ik de heer Anders Wijkman bedanken, de rapporteur van het onderhavige verslag. Zijn combinatie van kennis en volharding wordt weerspiegeld in dit document, dat op stimulerende wijze bijdraagt aan de werkzaamheden die we nog voor de boeg hebben om de conclusies van Johannesburg ten uitvoer te leggen, waaraan wordt gewerkt in de Commissie, en met name in het Directoraat-generaal Energie.
In mijn ogen ondersteunt het verslag het voorstel dat is vervat in de mededeling van de Commissie, en ik heb geen enkel probleem met de amendementen die de heer Wijkman vorige week heeft ingediend.
Toen het Directoraat-generaal Energie en Vervoer zich boog over de voorbereiding van een document als dit, stond energie nog niet op de agenda van Johannesburg. Wij zijn ons al met energie en ontwikkelingssamenwerking gaan bezighouden voordat energie op de agenda van Johannesburg werd geplaatst. Daarna is energie een hoofdonderwerp, of een van de hoofdonderwerpen, van Johannesburg geworden, maar in het Directoraat-generaal Energie en Vervoer hielden we ons hier al langer mee bezig, en ik moet zeggen dat ikzelf daar de aanzet toe heb gegeven.
Want het kan niet duidelijk genoeg gesteld worden: er is geen leven zonder energie en water. Zonder water en energie is niet alleen ontwikkeling, maar ook overleving uitgesloten.
Dan wil ik nu een aantal inhoudelijke opmerkingen maken die volgens mij een constructieve bijdrage kunnen leveren aan toekomstige samenwerking.
Over sommige specifieke voorstellen zal dieper moeten worden nagedacht om ervoor te zorgen dat de samenhang met de globale doelstelling van ontwikkelingssamenwerking bewaard blijft. Dat wil zeggen dat de armoede moet worden uitgeroeid terwijl de ontwikkeling van energie op evenwichtige en duurzame wijze gestimuleerd wordt.
In de resolutie wordt terecht opgemerkt dat de Commissie zich heel bescheiden heeft opgesteld in haar voorstel voor een speciale, gereserveerde financiering ten behoeve van energie-investeringen in ontwikkelingslanden. Dit is niet omdat we het belang van de financiering niet onderkennen, maar omdat we ervan overtuigd zijn dat die financiering gebaseerd moet zijn op de vraag. Dat is een kernpunt van het energiebeleid van de Europese Unie voor het uitroeien van de armoede en voor duurzame ontwikkeling.
De geldkraan zal pas open gaan op het moment dat onze ontwikkelingspartners de ontwikkeling van de energiesector definiëren en tot prioriteit verheffen. Wat we wel kunnen en zullen doen, is een dialoog aangaan met de ontwikkelingslanden met wie wij nu al samenwerken, om hen daarbij te steunen. In dit samenwerkingskader kan ik u beloven dat ik, samen met mijn collega commissaris Nielson al het mogelijke zal doen om ervoor te zorgen dat we niet worden teleurgesteld in onze verwachtingen.
De heer Wijkman heeft volkomen gelijk als hij voorstelt dat we er op zijn minst op toezien dat niet-gebruikte middelen alsnog voor goede energieprojecten worden aangewend en niet onbenut blijven. Ik deel zijn standpunt volkomen. Op het gebied van de samenwerking en hulp in de armoedebestrijding en de ontwikkeling van de armste landen staat het energievraagstuk vaak onderaan de lijst met prioriteiten. Maar nogmaals: in mijn ogen is het van essentieel belang dat we de samenwerking op energiegebied weten te stimuleren.
Energie houdt verband met onderwijs. Energie houdt verband met de toegankelijkheid van bepaalde nieuwe technologieën die met onze hulp in deze landen moeten worden verspreid, juist om te voorkomen dat de huidige armoede, die gewoon neerkomt op het verschil in rijkdom tussen de ontwikkelde en de onderontwikkelde landen, nog verder toeneemt in de vorm van een nieuwe kloof op het terrein van de nieuwe technologieën, waarover wij in de ontwikkelde landen wel de beschikking hebben maar die helaas nog niet toegankelijk zijn voor de ontwikkelingslanden.
Ook daarin speelt energie een rol. Vandaar het belang van deze eerste mededeling. Het is de eerste maar het zal niet de laatste zijn. Ik kan de geachte afgevaardigden nu al zeggen dat we een nieuwe mededeling in voorbereiding hebben. Wanneer we die aan u voorleggen, weten wij ons echter gesteund door de conclusies van Johannesburg en door het grotere bewustzijn over deze materie dat sindsdien zal zijn ontstaan.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u zeer, en ik dank de heer Wijkman voor zijn verslag.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Wijkman willen gelukwensen met zijn verslag, en de leden van de Commissie Ontwikkelingssamenwerking met hun bijdragen waarmee het verslag is gecompleteerd en verbeterd. Dit verslag is van belang in die zin dat het de ontwikkelingssamenwerking moderniseert door die uit te breiden met een gebied dat tot voor kort nog grotendeels werd bepaald door de regels van de vrije markt.
Vanuit de globale visie van de socialistische fractie op de begrippen ontwikkeling en samenwerking vormt energie een dwarsverbinding tussen de verschillende vormen van ontwikkelingssamenwerking, omdat energie een vitaal element van duurzame ontwikkeling is.
Op het ogenblik leidt het energiegebruik in zowel de ontwikkelingslanden als de geïndustrialiseerde landen tot verontreiniging en vernietiging van het milieu, maar om daar verandering in te brengen zijn er middelen nodig. Het gebruik van hernieuwbare en alternatieve energiebronnen, waar wij voor pleiten, kost veel geld. De Commissie moet de vereiste middelen vrijmaken om de hernieuwbare energiebronnen in financieel opzicht toegankelijk te maken voor ontwikkelingslanden, zodat de integratie van de milieudimensie in ontwikkelingsprocessen niet blijft steken in een verklaring van goede bedoelingen.
Zoals de heer Wijkman vanavond al zei, wordt op het ogenblik minder dan 5 procent van de communautaire ontwikkelingsgelden uitgetrokken voor energie. De overheden moeten meer bij de energiesector betrokken worden, en er moeten overheidsinvesteringen komen zonder dat dit van invloed is op de rol van particuliere ondernemingen bij de exploitatie en distributie van energie. De toegang daartoe moet door de publieke sector als een essentiële dienst worden gegarandeerd.
In dit opzicht zijn wij het niet eens met de keuze van de Commissie om in de eerste plaats de privatisering van de energiesector te bevorderen, die juist een aanvullende rol op het overheidsoptreden dient te spelen. De particuliere exploitatie van energiebronnen draagt niet bij tot vermindering van de armoede. Tal van Afrikaanse landen die energie exporteren, uit fossiele bronnen die door particuliere, vaak Europese ondernemingen worden geëxploiteerd, hebben vreselijke armoedecijfers. Feit is dat de bevolking van die landen geen elektriciteit, licht of water tot haar beschikking heeft, noch andere, meer verfijnde toepassingen van energie, en daarom moeten wij hen financieel ondersteunen.
Zoals de commissaris vandaag gezegd heeft, legt de Commissie in haar mededeling zelf het verband tussen armoede, aantasting van het milieu en energie. Desondanks komt de Commissie niet met originele voorstellen gericht op een duurzame omgang met het milieu. Daarom juichen wij dit initiatief voor de samenwerking met ontwikkelingslanden op energiegebied toe, maar wat wij missen is een concreet actieplan met extra middelen en een wetgevingsvoorstel als rechtsgrond voor de vereiste acties op dit zo belangrijke gebied.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op mijn beurt de heer Wijkman feliciteren en hem bedanken voor zijn openheid en aandacht voor de amendementen die zijn ingediend door de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
De Top van Johannesburg heeft bevestigd dat de toegang van de armen tot energie een prioriteit is geworden. De basisbehoeften van de mensen op dit gebied zijn inderdaad nog lang niet gedekt. De ontwikkelingskloof blijft bovendien groeien, met name vanwege het gebruik van fossiele energie in de ontwikkelde landen, in het bijzonder in de Verenigde Staten, dat veel te snel gaat en in geen verhouding staat tot dat van de ontwikkelingslanden. De levensverwachting en ontwikkeling hangen zo nauw samen met de toegang tot energie dat velen dit laatste als een echt fundamenteel grondrecht zien. Dat recht moet erkend, gewaarborgd en beschermd worden. Hoe kunnen we bijdragen aan de oprichting en ontwikkeling van een efficiënte energiesector in de ontwikkelingslanden zonder een beleid te voeren dat nauwe samenwerking bevordert op het gebied van de uitwisseling van knowhow en als primair doel heeft te voorzien in de basisbehoeftes van de bevolking? Er is duidelijk behoefte aan financiering. De oprichting van een fonds voor duurzame energie en een veel consequentere deelname hieraan van de Europese Unie zouden een eerste stap kunnen zijn. Meer bepaald wordt in het verslag terecht opgemerkt dat een sterke overheidsdeelname in de energiesector buitengewoon belangrijk is in de eerste ontwikkelingsfase.
Evenals de meerderheid van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ben ook ik ervan overtuigd dat de keuze van de Commissie voor privatisering van de energiesector zeer gevaarlijk is. De Commissie heeft niet als taak de privatisering in de ontwikkelingslanden te bevorderen. De exploitatie en distributie van voor de ontwikkeling essentiële primaire energie moet in handen worden gelegd van publieke of particuliere bedrijven die zich inzetten voor doelstellingen van openbare dienstverlening en het algemeen belang. Een dergelijke openbare controle is des te belangrijker omdat internationale ondernemingen die in ontwikkelingslanden werkzaam zijn, maar al te vaak rendement op de korte termijn nastreven, wat ten koste gaat van de plaatselijke bevolking en het risico meebrengt dat hun energiebronnen worden geplunderd. Er moeten efficiënte controle-instrumenten in het leven worden geroepen, met name ten aanzien van de praktijken van Europese ondernemingen.
Ik ondersteun eveneens het aan de Commissie gerichte verzoek om vanuit het oogpunt van menselijke ontwikkeling een dereguleringsbalans op te maken voor de energiesector en te werken aan internationale handelsnormen die de rechten van mensen en volken eerbiedigen.
Tot slot moeten wij er aan de vooravond van de volgende WTO-top in Cancun in september voor waken dat de energiesector wordt opgenomen in de algemene overeenkomst inzake de handel in diensten, waardoor energie een handelsartikel zou worden als alle andere. We kunnen het doel van toegang tot energie voor allen ter bevordering van de ontwikkeling niet bereiken wanneer we een model volgen dat wordt opgelegd door de liberale logica van multilaterale organisaties zoals de WTO, maar juist door de openbare diensten uit te breiden en te beschermen ten behoeve van de mensen.

De Palacio, Loyola
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Wijkman nogmaals bedanken. Verder wil ik heel summier reageren, want ik heb de indruk dat we niet hetzelfde document hebben gelezen. De twee spreeksters hebben vermoedelijk een Commissieverslag gezien dat ik niet onder ogen heb gehad, want in het Commissieverslag wordt nergens gepleit voor privatisering van energiediensten in ontwikkelingslanden. Geachte afgevaardigden, we moeten de dingen niet door elkaar halen.
We hebben inderdaad een privatiseringsvoorstel gedaan, of eigenlijk een voorstel voor liberalisering - wat iets heel anders is - op het gebied van de energiesystemen van de Europese geïntegreerde markt, maar de voorstellen die u aan onze tekst toeschrijft staan daar helemaal niet in. Ik verzoek de geachte afgevaardigden de bladzijde te noemen waarop staat dat wij pleiten voor het privatiseren van energiebedrijven in de ontwikkelingslanden. Geachte afgevaardigden, zegt u mij alstublieft op welke bladzijde dat staat. En als u mij zegt op welke bladzijde wij dat gezegd hebben, dan geef ik misschien wel toe dat dat niet klopt. Ik kan u nu sowieso al zeggen dat daar helemaal niets van klopt.
Geachte afgevaardigden, als we het hebben over de miljoenen en miljoenen mensen in de wereld die geen elektriciteit hebben en daarom beperkt zijn in hun mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling, opleiding, en toegang tot de technologie en tot alle kansen die de moderne maatschappij biedt, dan moet u niet beginnen over dingen die in het door de Commissie voorgelegde document helemaal niet aan de orde komen. We hebben het over concrete, wezenlijke zaken, en u moet een debat over de regulering van de energiemarkten binnen de Europese Unie niet verwarren met de steun aan de ontwikkeling en het gebruik van energie als ontwikkelingsfactor in de ontwikkelingslanden, want dat zijn twee volkomen verschillende zaken.
Geachte afgevaardigden, er zijn overheidsgelden en particuliere gelden. Wat we nodig hebben is geld, de middelen, en ik kan u zeggen dat het ernstigste probleem van deze landen gelegen is in het feit dat de corruptie welig tiert onder de leden van hun leidende klasse - met andere woorden hun publieke sector. Dat is de aard van de publieke sector in die landen. Laten we de zaken dus echt op een serieuze manier bespreken, en het niet hebben over wat helemaal niet in de documenten staat, en de documenten niet verwarren met andere.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat de commissaris boos is, misschien wel vanwege het late uur en misschien ook omdat het haar duidelijk is dat zij meer moet investeren om het actieplan waarover ik het had, ten uitvoer te leggen.
Wat ik gezegd heb - en ik ben natuurlijk bereid om dit op een rustiger moment met de commissaris te bespreken - is dat ik niets heb tegen particuliere fondsen, maar dat er ook overheidsgeld geïnvesteerd moet worden, en dat de prioriteit van de Commissie juist bij de particuliere fondsen ligt.
Ik ga de tekst hier natuurlijk niet per artikel en per regel zitten uitpluizen, maar ik ben heel blij dat de commissaris bereid is om overheidsgelden en fondsen van de Europese Unie in te zetten om die ontwikkelingslanden te helpen. Ik weet uiteraard dat heel wat regeringen in Afrika corrupt zijn, en trouwens niet alleen daar, maar de bevolking van die landen heeft er natuurlijk niets aan als Europese bedrijven hun energiebronnen komen exploiteren. Wat ze nodig hebben is Europese steun voor hun openbare diensten, zodat zij kunnen beschikken over elektriciteit en water, elementen die bepalend zijn voor de kwaliteit van het leven. Het doet me deugd dat de commissaris er ook zo over denkt.
Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen iets zeggen met dezelfde strekking. Allereerst wil ik mevrouw de commissaris bedanken omdat ik vind dat we vooruitgang boeken met debatten waarbij ideeën worden uitgewisseld. Dat is in de Commissie ontwikkelingssamenwerking gebeurd. Niet iedereen was het eens over alle punten van het verslag. Desondanks hoop ik dat het debat wordt voortgezet, omdat het gevoerd moet worden. Ik heb zojuist bijvoorbeeld gesproken over de algemene overeenkomst inzake de handel in diensten. Het debat hierover wordt in het openbaar gevoerd. Ik hoop dat het wordt voortgezet.
Evenals mevrouw Sauquillo wil ik mevrouw de commissaris bedanken omdat zij heeft gezegd dat de Commissie zich ervoor wil inspannen meer middelen beschikbaar te stellen. Naar mijn mening kunnen we het alleen maar roerend eens zijn met haar, want de behoefte is inderdaad zeer groot.

Wijkman (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het debat niet langer laten duren. Hierbij wil ik iedereen bedanken voor zijn of haar bijdrage. Ik wil slechts kort mijn standpunt weergeven wat betreft de discussie over particuliere of overheidsinvesteringen.
Evenals mevrouw de Palacio vind ik dat alle financiële middelen die we kunnen krijgen welkom zijn. Het gaat erom dat ieder land regels moet hebben die garanderen dat mensen uit de lage inkomensgroepen kunnen beschikken over energie. Er is op dit terrein dus behoefte aan goede regelgeving. Ik denk dat concurrentie tussen verschillende bedrijven te verkiezen is boven een monopolie, of dat nu van de van de overheid is of particulier.
Ik wil u bedanken voor het debat en ik hoop dat we het morgen tijdens de stemming redelijk eens kunnen worden.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0198/2003) van de heer Lisi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/82/EG betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken.

Lisi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, deze aanbeveling voor de tweede lezing over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende het voorstel tot wijziging van de 'Seveso-richtlijn?, is een korte terugblik waard. Tegen de gevoelige achtergrond van de dramatische ongevallen die de chemische industrie, maar vooral de bevolking van de betreffende gebieden en het milieu getroffen hebben, heeft de Commissie het Parlement en de Raad haar voorstel tot wijziging van richtlijn 96/82/EG van 9 december 1996 voorgelegd, waarin uiteraard voorschriften staan voor de beperking van de risico's van ongevallen die veroorzaakt worden door gevaarlijke stoffen. De verdienste van dit voorstel was dat het gebaseerd was op een zeer diepgaande wetenschappelijke studie en dat dit netelige onderwerp op een constructieve wijze werd uitgewerkt. Tijdens de eerste lezing heb ik, samen met enkele collega's, aangegeven waarom een krachtig signaal van de kant van het Europees Parlement nodig was. Mijn doel, dat ik hier vandaag nog eens onderstreep, is dat wij al het mogelijke moeten doen om herhaling van dergelijke ongevallen te voorkomen, waarbij we zowel de veiligheid van de burgers en van het personeel van de betreffende inrichtingen waarborgen, als - dat spreekt voor zich - de bescherming van het milieu.
De Raad heeft een gemeenschappelijk standpunt bereikt waarin inhoudelijk aan veel van de zorgen van het Parlement tegemoetgekomen wordt, maar er blijven nog enkele schemergebieden over. Ten eerste, het opnemen van mijnbouwactiviteiten en stortplaatsen, een onderwerp waarover de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid besloten heeft de amendementen uit de eerste lezing opnieuw in te dienen. Met andere woorden, de amendementen die ten doel hebben de werkingssfeer van de richtlijn uit te breiden tot alle soorten voorbewerkingen of behandelingen van de gevaarlijke stoffen op die plaatsen - dus niet alleen de chemische of thermische verwerking, zoals de Commissie in haar voorstel beoogt. Ik wil er evenwel op wijzen dat het hier uitsluitend voorzieningen betreft die nog in gebruik zijn. Zoals wij weten heeft de Commissie zeer onlangs een voorstel gelanceerd voor een specifieke richtlijn inzake het beheer van mijnbouwafval, waarover te gelegener tijd ook door het Parlement een besluit genomen zal moeten worden. Vooralsnog echter is en blijft er sprake van een lacune in de wetgeving, en dat is onaanvaardbaar in het licht van de recente ongevallen die de publieke opinie zo hebben opgeschrikt. Ik sluit aan de andere kant niet uit dat de behandeling, tijdens de bemiddeling, van deze nieuwe richtlijn inzake de mijnbouw een akkoord op dit punt dichterbij kan brengen.
Ten tweede: de opleiding van het personeel. Ook hier hebben wij, ditmaal in overeenstemming met de Commissie, maatregelen voor gerichte training voorgesteld opdat het voltallige personeel, met inbegrip van het personeel van de onderaannemers, weet hoe het noodsituaties onder controle kan krijgen. Het is in feite niet meer dan gepast om adequate maatregelen te treffen, niet alleen ten aanzien van de behandeling van gevaarlijke stoffen, maar ook voor het beheersen van noodsituaties, om aldus de eventuele schade zoveel mogelijk te beperken en tevens een maximale veiligheid van de werknemers te garanderen. Als rapporteur acht ik het daarentegen zinloos in de kennisgeving die voorzien is in artikel 6 van de richtlijn, de lijst op te nemen met maatregelen betreffende opleidingen. Om die reden verzoek ik u dringend om net als in de eerste lezing tegen amendement 3 te stemmen.
Ten derde: de ruimtelijke ordening. Wat dit betreft heeft de Raad reeds rekening gehouden met de wens van het Parlement, namelijk dat er op Europees niveau methodologische criteria worden opgesteld waarmee de verenigbaarheid van de betreffende locaties en risicogebieden kan worden beoordeeld - en dit vereist ook financiële steun van de kant van de Unie. Gezien de grote verscheidenheid aan voorschriften, territoriale situaties, bevoegdheden en verantwoordelijkheden die kenmerkend is voor dit aspect van de veiligheid - het vanuit stedenbouwkundig oogpunt bepalen waar een inrichting gebouwd kan worden - denk ik dat het noodzakelijk is te verwijzen naar het subsidiariteitsbeginsel en de lidstaten zelf te laten bepalen wat de minimale afstanden moeten zijn. Om deze reden heb ik verzocht om een stemming in onderdelen over amendement 6 en kan ik uitsluitend met het eerste deel van dit amendement instemmen.
Wat betreft het in kaart brengen van de risico's is de Milieucommissie van mening dat het markeren, op een kaart, van gebieden in de omgeving van risicovolle inrichtingen een doeltreffende maatregel zou zijn die begrijpelijk is voor alle betrokken burgers. Zij hebben immers recht op grotere transparantie in dezen. Daarom heeft uw rapporteur de formulering overgenomen die de Europese Commissie in haar gewijzigde voorstel voor een richtlijn hanteert.
De Milieucommissie heeft, tot slot, opnieuw een voorstel gedaan voor de differentiatie van kaliumnitraat met behulp van nieuwe drempelwaarden, teneinde te voorkomen dat landbouwers die een vorm van kaliumnitraat gebruiken die niet als verbrandingsmiddel kan worden aangemerkt onder de werkingssfeer van de richtlijn worden gebracht.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit zijn de voornaamste punten. Het is duidelijk dat we op weg zijn naar een bemiddelingsprocedure. De Raad heeft namelijk geen akkoord kunnen bereiken over een compromispakket en eerlijk gezegd heb ik ook niet de indruk dat de Raad er bijster veel aan gelegen is overeenstemming te bereiken met het Parlement. Desondanks heb ik er vertrouwen in dat wij, via een constructief debat, erin zullen slagen tot een oplossing te komen die een zo groot mogelijke veiligheid van deze inrichtingen waarborgt. Ik wil tot besluit mijn collega's van de Milieucommissie bedanken, evenals de diensten van de Commissie, die buitengewoon nuttig en behulpzaam zijn geweest.
Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik de rapporteur speciaal bedanken voor het waardevolle werk dat hij ten behoeve van dit voorstel heeft verricht.
Zoals u weet, is het voorstel dat wij hier bespreken bedoeld om de reikwijdte van de Seveso II-richtlijn in het licht van de ongevallen in Baia Mare en Enschede te vergroten. Verder is het de bedoeling om de aanbevelingen van twee studies in de richtlijn te verwerken, waarvan de ene betrekking heeft op kankerverwekkende stoffen en de andere op stoffen die schadelijk zijn voor het aquatisch milieu.
Hoewel het voorstel van de Commissie oorspronkelijk geen maatregelen bevatte die verband houden met het ongeluk in Toulouse, zijn een aantal amendementen van het Parlement in het gewijzigde voorstel van de Commissie opgenomen en als zodanig ook in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad verwerkt. Ik wil opnieuw benadrukken dat het niet de bedoeling van de Commissie was om de Seveso II-richtlijn ingrijpend te gaan herzien. Ik zal nu commentaar geven op een aantal van de voorgestelde amendementen.
De amendementen 9 tot en met 11 betreffende het in kaart brengen van risicogebieden en kaliumnitraat heeft de Commissie reeds bij de eerste lezing goedgekeurd en komen als gevolg daarvan ook voor in haar gewijzigde voorstel. Dit waren de enige drie amendementen die de Raad volledig heeft verworpen bij het formuleren van zijn gemeenschappelijk standpunt. De Commissie blijft deze amendementen echter steunen en kan bovendien ook amendement 8 betreffende training voor noodsituaties aanvaarden.
Het doet mij genoegen u mede te delen dat de Commissie op 2 juni 2003 een voorstel voor een richtlijn inzake het beheer van mijnafval heeft aangenomen. De maatregelen in dit voorstel vormen een aanvulling op de maatregelen die in de Seveso II-richtlijn zijn vastgelegd en voorzien in de totstandkoming van een beleid voor preventie van ernstige ongevallen en een systeem voor het veiligheidsbeleid. Deze maatregelen zullen gelden voor afvalbeheerinrichtingen die wel een ongevallenrisico opleveren maar buiten het bestek van de herziene Seveso II-richtlijn vallen.
Naar onze mening mag de Seveso II-richtlijn alleen van toepassing zijn op de gevaarlijkste mijnbouwwerkzaamheden waarbij chemische processen plaatsvinden en ter plekke chemische stoffen worden opgeslagen. De Seveso II-richtlijn mag niet worden omgevormd tot een mijnbouwwet of een afvalwet. Daarom kan de Commissie niet instemmen met het schrappen van de woorden 'chemische en thermische?, zoals wordt voorgesteld in de amendementen 1 en 2.
Ook verwerpen wij amendement 12, waarin wordt voorgesteld een verwijzing op te nemen naar richtlijn 91/689/EEG betreffende gevaarlijke afvalstoffen, alsmede amendement 13, waarin wordt gesuggereerd dat de bestaande mijnlocaties niet volledig door de twee voorstellen worden gedekt. Naar onze mening is dit echter wel degelijk het geval.
De amendementen 3 en 4 zouden de exploitanten van locaties van de lagere categorie ertoe verplichten informatie over trainingsmaatregelen in de kennisgeving op te nemen en de bevoegde autoriteiten op de hoogte te brengen in geval van een wijziging van een installatie, een inrichting of een opslagterrein. In onze ogen zouden deze maatregelen de bureaucratische rompslomp verergeren zonder dat de veiligheid erop vooruitgaat. Een kennisgeving zou uitsluitend bepaalde minimale informatie moeten bevatten. Het onderwerp 'training' wordt al afdoende behandeld in de richtlijn. Wat in het geval van wijzigingen bovendien prioriteit heeft is niet de kennisgeving, maar de beoordeling van het beleid voor zware-ongevallenpreventie en het veiligheidsbeleid.
Ik schaar mij achter de wens van het Parlement om artikel 12 van de Seveso II-richtlijn meer kracht te geven. De Commissie en de Raad hebben bij de eerste lezing echter al soortgelijke amendementen aanvaard.
Amendement 6 levert geen toegevoegde waarde; integendeel, er is geen behoefte aan afzonderlijke richtsnoeren voor de uitwerking van een methode tot vaststelling van uit veiligheidsoogpunt verantwoorde minimumafstanden. Deze afstanden kunnen immers worden afgeleid uit de technische databanken die zullen worden opgezet als instrument ter evaluatie van de verenigbaarheid van Seveso-locaties en gevoelige gebieden.
Voorts blijft de Commissie van mening dat de ontwikkeling van stimuleringsprogramma's en/of de financiering van de relocatie van inrichtingen onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt - dit is subsidiariteit. De Commissie kan amendement 7 daarom niet aanvaarden.
Tot slot wil ik het standpunt van de Commissie inzake de verschillende amendementen nog eens herhalen. De Commissie aanvaardt de amendementen 8 tot en met 11. De amendementen 1 tot en met 7 en 12 en 13 zijn niet aanvaardbaar.
Ik zou willen onderstrepen dat het in ieders belang is dat dit voorstel wordt aangenomen en zo snel mogelijk ten uitvoer wordt gelegd.

Ferreira (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, allereerst wil ik onze collega, mijnheer Lisi, zeer hartelijk bedanken voor het werk dat hij heeft gedaan. Zoals reeds gezegd, moet het Parlement zich morgen in tweede lezing uitspreken over dit verslag. Evenals bij andere verslagen willen wij natuurlijk enerzijds zoveel mogelijk bereiken in de onderhandelingen met de Raad en de Commissie en anderzijds dit verslag snel behandelen, zodat het op korte termijn uitgevoerd kan worden.
De Raad heeft na de eerste lezing een groot aantal door de afgevaardigden aangenomen amendementen overgenomen, maar ook meerdere voorstellen verworpen. Enkele weken geleden heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid met een zeer grote meerderheid een tekst goedgekeurd die de eisen bevestigt waaraan wij moeten voldoen wanneer wij op het gebied van preventie vooruitgang willen boeken. De Europese Unie moet ten aanzien van dergelijke kwesties haar eenheid bewaren en laten zien dat zij de bestaande wetgeving wil verbeteren om de gefundeerde bezorgdheid bij de Europese burgers uit de wereld te helpen. Dit is ook een kans voor ons om gestalte te geven aan Europa, dat er vaak van wordt beschuldigd meer tijd te besteden aan het opstellen van normen voor producten dan aan het welzijn van de Europeanen, met name aan hun gezondheid.
Ik ben derhalve blij dat de Milieucommissie de amendementen over de verplichte kennisgeving aan de bevoegde autoriteiten heeft goedgekeurd. Wij moeten namelijk strenge eisen stellen op dit gebied, mevrouw de commissaris, zonder bureaucratisch te worden. We kunnen zonder problemen overwegen de documenten te vereenvoudigen. De amendementen aangaande de opleiding van alle personeelsleden, met inbegrip van het personeel van de onderaannemers, vind ik essentieel. Bij verschillende ongevallen is namelijk gebleken dat deze te wijten waren aan een gebrekkige opleiding en informatievoorziening.
Het verschrikkelijke ongeval in Toulouse heeft aangetoond dat de wetgeving ten aanzien van de uit veiligheidsoogpunt verantwoorde afstanden tussen de instellingen en de gevoelige gebieden lacunes bevat. Wij moeten die informatie integreren in ons verslag. Ook moeten we de gevoelige gebieden beter in kaart brengen.
Eén punt levert problemen op en lijkt op vastberaden verzet te stuiten van zowel de Raad als de Commissie, zoals u zojuist weer heeft bevestigd, mevrouw de commissaris. Het gaat om de uitbreiding van de werkingssfeer van de Seveso II-richtlijn tot alle mijnbouw- en afvalverwerkingactiviteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van gevaarlijke stoffen. De Raad en de Commissie willen de werkingssfeer van de Seveso II-richtlijn beperken tot thermische en chemische afvalverwerking. Zij rechtvaardigen dit standpunt met het feit dat de Commissie in haar voorstel ten aanzien van afval van mijnbouwbedrijven in artikel 6 over de preventie van zware ongevallen verwijst naar de bepalingen van de gewijzigde Seveso II-richtlijn. Als wij echter een juridisch vacuüm willen voorkomen ten aanzien van sommige mijnbouwactiviteiten en sommige verwerkingsmethodes voor mijnafval totdat dit nieuwe wetgevingsvoorstel is aangenomen, moet het Europees Parlement stemmen voor de amendementen 1, 2 en 13 zonder vooruit te lopen op de strekking van het nog op te stellen verslag en zonder dat er sprake kan zijn van herhalingen.
Daarom hoop ik dat het Parlement de amendementen van de Milieucommissie aanneemt en zodoende de preventie in de instellingen en de veiligheid van de Europese burgers verbetert. Evenals de Raad willen wij na deze fase van de wetgevingsprocedure overeenstemming bereiken, maar niet tegen elke prijs, zoals u zult hebben begrepen.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Wallström, collega's, om te beginnen wil ik de Commissie bedanken voor haar voorstel voor wijziging van de Seveso II-richtlijn. Ook wil ik de heer Lisi bedanken voor zijn gedegen werk. Ik ben het echter volledig met de rapporteur eens dat de Seveso II-richtlijn de punten moet bevatten die niet door de Raad en de Commissie zijn goedgekeurd, enerzijds om het ontstaan van grijze gebieden te voorkomen, anderzijds om de mogelijkheden te vergroten om de tekortkomingen in de bestaande wetgeving teniet te doen. Zo moeten alle vormen van mijnbouwactiviteiten worden opgenomen, en moeten de opleiding van het personeel en de informatie over bestaande risicogebieden worden uitgebreid. Bovendien moet ook kaliumnitraat opgenomen worden. Dit is niet in strijd met het doel van de richtlijn. Het gaat evenmin om een totale wijziging van deze ontwerprichtlijn. Waar het om gaat is dat we de problemen het hoofd moeten kunnen bieden die verband houden met de ernstige ongevallen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden.
Ik wil met name pleiten voor amendement 13 over een nieuwe overweging, 3a, waarin staat waarom wij het met name belangrijk vinden dat de amendementen 1 en 2 opgenomen worden. Het voorstel dat de Commissie heeft ingediend wat betreft de richtlijn inzake afval uit de mijnbouw, die als ik het me goed herinner op 2 juni gepubliceerd is, richt zich immers meer op het afvalbeheer. Het dekt naar mijn mening bijvoorbeeld geen gevaarlijke stoffen bij mijnbouwactiviteiten. Als we de gevolgen van de zware ongevallen willen beperken, vind ik dat deze gevaarlijke stoffen daadwerkelijk moeten worden opgenomen. Daarom horen ze in de Seveso-richtlijn thuis en niet in datgene wat doorgaans besproken wordt in verband met afvalverwerking. Daarom steun ik met name de amendementen 1, 2 en 13, maar ook de overige.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, inmiddels is het al ruim drie jaar geleden dat de vuurwerkramp in Enschede zich voltrok. Nadien is het nog steeds niet gelukt om een gewijzigde richtlijn vast te stellen. Deze wijziging is noodzakelijk om herhaling van ongevallen zo veel mogelijk te voorkomen. We moeten dus niet langer wachten.
Kennelijk vinden de Raad en de Europese Commissie dat het Parlement in eerste lezing te veel amendementen heeft ingediend. De voorstellen van het Parlement zijn niet overgenomen omdat deze buiten de reikwijdte van deze richtlijn zouden vallen. Volgens de Raad zou de bestudering van deze voorstellen te veel tijd vergen en daarom heeft hij ze gemakshalve maar afgewezen. Het is mij bijvoorbeeld niet duidelijk waarom de toevoeging van kaliumnitraat niet wordt geaccepteerd door de Raad.
De aangepaste wetgeving zal ongetwijfeld het risico van ongelukken verminderen. Maar risico's zullen er altijd blijven. Mocht er onverhoopt toch een calamiteit zijn, dan is het zaak dat de gevolgen zoveel mogelijk beperkt blijven. Het blijft daarom onverminderd van belang dat er zorgvuldig gekeken wordt naar minimumafstanden tussen risicovolle installaties en bewoonde gebieden. Natuurlijk begrijp ik dat de uitwerking daarvan niet voor elke lidstaat even eenvoudig is. Uiteindelijk dient er een afweging gemaakt te worden tussen de economische belangen en de veiligheid van de burgers. Hierbij dient de veiligheid een belangrijke plaats in te nemen.
Ik onderschrijf het belang van goed opgeleid personeel, zodat preventie en noodmaatregelen zo goed mogelijk genomen kunnen worden. Daarnaast wil ik erop wijzen dat handhaving van deze wetgeving door centrale en lokale overheden van essentieel belang is. Goede voorlichting aan burgers hoort hier ook bij. Duidelijke gevarenkaarten, waarop bewoners kunnen zien wat de bijzondere risico's zijn, is een goede aanvulling op deze wetgeving.
Bovengenoemde zaken zou de Raad ook moeten kunnen onderschrijven. Bij deze roep ik de Raad en dus ook de Europese Commissie, de Commisssaris op om de amendementen van het Parlement over te nemen, zodat we de herziene wetgeving direct vast kunnen stellen en niet gedwongen worden tot een lange conciliatieprocedure.

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals iedereen hier juich ik dit verslag toe en wil ik de rapporteur gelukwensen met zijn werk. Hij is erg grondig, consequent en met veel toewijding te werk gegaan. Wij hebben aanzienlijke vorderingen gemaakt sinds deze richtlijn in 1994 in dit Parlement in Straatsburg voor het laatst voor wijziging in aanmerking werd genomen - en ik kan het weten, want ik was erbij.
De gebeurtenissen in Toulouse en Enschede hebben de noodzaak bewezen de bestaande richtlijn te wijzigen en te versterken, zodat de kansen op ongevallen worden verminderd en de schade zoveel mogelijk wordt beperkt indien er zich toch een ongeval voordoet.
Een toekomstige richtlijn over de veiligheid van pijpleidingen en een voorstel met betrekking tot de veiligheid van tunnels zou ook zeer welkom zijn, als inlossing van beloften die bij de laatste lezing in 1994 zijn gemaakt, en als reactie op een aantal gebeurtenissen, waaronder een aantal zeer tragische, die sindsdien in andere delen van de Unie hebben plaatsgevonden.
Het gemeenschappelijk standpunt is een belangrijke stap vooruit, maar gaat niet in op alle problemen. Er zijn nog steeds kwesties die niet behandeld zijn - zaken die voor ons zeer evident zijn vanwege de gebeurtenissen in het recente verleden. In alle andere gevallen hebben we wel gereageerd. Wij hebben op Enschede en Toulouse gereageerd met deze richtlijn. We hebben met richtlijnen gereageerd op gebeurtenissen die ons bezorgd maakten over de veiligheid van tunnels en pijpleidingen. Maar als wij dit gemeenschappelijk standpunt niet aanpassen aan de andere gebeurtenissen die de afgelopen tijd binnen en buiten de Unie hebben plaatsgevonden, dan is onze kans om voor één keer te komen met een passend en adequaat antwoord verkeken.
De gebeurtenissen in Baia Mare in Roemenië en de Doñana in Spanje hebben duidelijk aangetoond dat er actie moet worden ondernomen in het belang van de veiligheid in de mijnbouw en de veiligheid van mijnbouwafval. Tot op het moment dat we de richtlijn voor mijnbouwafval onder ogen krijgen, kunnen we geen soepeler standpunt innemen betreffende de amendementen die eerder in deze commissie en in dit Parlement zijn aangenomen, met het oogmerk ervoor te zorgen dat er maatregelen worden genomen in verband met gevaarlijke stoffen en ten aanzien van activiteiten waarbij niet noodzakelijkerwijs gebruik wordt gemaakt van gevaarlijke stoffen, maar die duidelijk wel voor regelgeving in aanmerking komen. Als de Commissie deze amendementen in de richtlijn voor mijnbouwafval verwerkt, zullen we ze hier loslaten. Dat lijkt me een redelijk voorstel.
Verder zijn er andere kwesties die nog steeds niet in behandeling zijn genomen. In 1994 hebben we er zeer krachtig voor gepleit op een of andere manier de discussie over afstanden te voeren. Hier is nog steeds geen oplossing voor gevonden en dat is de reden waarom we vasthouden aan de amendementen en erop staan dat ze in het gemeenschappelijk standpunt worden opgenomen.
Tot slot zou ik de Commissie willen vragen om nog eens goed na te denken over de veiligheidsverslagen en een aantal technische kwesties. Deze zijn namelijk voortgekomen uit onze eigen ervaringen, waarmee ook u uw voordeel kunt doen. Doe dat alstublieft ook.

Corbey (PSE).
Voorzitter, we staan op het punt besluiten te nemen over de herziening van de zogenaamde Seveso-richtlijn. Bijna een jaar geleden heb ik hier opgemerkt dat we de put dempen als het kalf verdronken is. Dat was een oproep aan de Raad om ervoor te zorgen dat we de herziening van de richtlijn aangrijpen om de bestaande lacunes te dichten opdat de ongevallen in Baia Mare, Toulouse en Enschede in de toekomst kunnen worden voorkomen.
In Enschede bleek dat de huidige Sevesowetgeving onvoldoende is. Een vuurwerkfabriek die niet onder de richtlijn viel, verwoestte een hele woonwijk. Het menselijk leed was groot en het verdriet om de slachtoffers blijft. Bewoners van deze waren niet eens op de hoogte van de aanwezigheid van de vuurwerkfabriek, en de autoriteiten slechts in beperkte mate. Aanscherping van de regels ligt daarom voor de hand.
Van bijzonder belang vind ik het opstellen van een methode voor het vaststellen van minimumafstanden. De Europese Commissie moet daar richtsnoeren voor opstellen, want er moet nu snel duidelijkheid komen over wat nu precies een veilige afstand is. In Nederland is 25 meter een veilige afstand, in Frankrijk is dat 500 meter en in Duitsland zelfs 1000 meter. Een objectieve methode voor het bepalen van de veilige afstand is van belang voor de omwonenden, maar vooral ook voor lokale politici. Gevaarlijke bedrijven horen niet in woonwijken thuis. Er moet een actief beleid komen om ze daar weer uit te halen, zo mogelijk ook met steun van de Europese fondsen. Daarnaast is het van belang dat in kaart wordt gebracht welke gebieden in de buurt van een inrichting kunnen worden getroffen na een zwaar ongeval. Iedere burger heeft recht op deze informatie.
Aanscherping van de regels is één ding, naleving en verantwoording dragen is een ander verhaal. We kunnen regels maken zoveel we willen maar als ze geen uitwerking krijgen in gemeentelijke praktijk dan levert dat bij saldo weinig op. Als niemand zich verantwoordelijk voelt, als instanties langs elkaar heen werken, dan blijft wetgeving een dode letter.
Veiligheid is niet alleen een kwestie van regels maar ook van cultuur. Het is een publieke taak om die cultuur ook actief te bevorderen. Als het over veiligheid gaat, mogen we ons niet bij laksheid neerleggen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0158/2003) van mevrouw González Álvarez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie 'Naar een strategie voor de bescherming en instandhouding van het mariene milieu?.

González Álvarez (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet of er iets achter schuilt dat milieuvraagstukken bijna altijd op dit late uur van de avond aan de orde komen. Dit is in ieder geval niet het meest geschikte tijdstip.
De mededeling van de Commissie geeft een beeld van de huidige situatie van het mariene milieu en van de druk en dreigingen waaraan het is blootgesteld, met name door toedoen van industrie, visserij, landbouw, vervoer, exploitatie van gas- en oliebronnen en door de ongewilde introductie van uitheemse soorten. Al deze zaken kunnen tot ernstige gevolgen leiden, zoals het ongeluk met de Prestige, of dat met de Erika, drie jaar geleden.
In de mededeling van de Commissie wordt ook erkend dat een geïntegreerd beleid voor de bescherming van het mariene milieu op communautaire schaal ontbreekt. De Commissie heeft veertien doelstellingen en drieëntwintig acties geformuleerd. In de Milieucommissie hebben wij getracht om die doelstellingen nader vorm te geven, een aantal van die acties uit te breiden en ons meer in het algemeen in de richting te begeven van een strategie voor de bescherming van het mariene milieu die in overeenstemming is met de Europese wetgeving en met de huidige situatie in de Europese wateren.
In deze mededeling worden het zesde communautaire actieprogramma voor het milieu en de Top van Johannesburg als de twee belangrijkste referentiepunten genoemd. In paragraaf 10 van het actieplan van Johannesburg wordt de nadruk gelegd op duurzame ontwikkeling, en wordt gesteld dat de oceanen, zeeën, eilanden en kusten een essentieel onderdeel zijn van de ecosystemen van onze planeet en van fundamenteel belang zijn voor de voedselveiligheid. De afname van de biodiversiteit als gevolg van ongelukken is niet in kaart gebracht, net zomin als de sociale en de economische impact.
Het zesde actieprogramma bevat een belangrijk hoofdstuk waarin ervoor wordt gepleit de bescherming van de zee en de integratie van het milieu in de overige beleidsterreinen te verbeteren en verbintenissen te sluiten voor een concreet actieplan om de afname van de biodiversiteit een halt toe te roepen. Verder wordt aangedrongen op een duurzame exploitatie van de visserijbestanden, en wordt gewezen op het belang van de verklaring van Montreal over de bescherming van het mariene milieu.
Het is zaak het verband te formuleren tussen de strategie voor de bescherming van de zee en de overige beleidsterreinen: visserij, landbouw, vervoer en chemische stoffen. Daartoe dienen bij het ontwikkelen van activiteiten, plannen en programma's milieueffectrapportages en strategische evaluaties te worden uitgevoerd. Dat zijn immers veel doelmatiger instrumenten.
Op het ogenblik is doelstelling 9, met betrekking tot het vervoer en de veiligheid op zee, een van de belangrijkste. De Milieucommissie is dan ook van mening dat deze doelstelling moet worden versterkt. Want ofschoon de vorige plenaire vergadering naar aanleiding van de ramp met de Erika en vooral die met de Prestige twee verslagen heeft aangenomen die daarop betrekking hebben, en er in de Milieucommissie deze week twee andere verslagen zijn goedgekeurd, wordt er nog steeds gedebatteerd over richtlijnen en mededelingen. Er is een bijzonder belangrijk verslag van de Vervoerscommissie over de Prestige, en dat hoofdstuk moet worden versterkt.
De toestand van de Europese wateren is niet al te best, ook al blijkt uit de evaluatie- en controleprogramma's dat de informatie over het mariene milieu ontoereikend is.
De beginselen waarop deze nieuwe strategie voor de bescherming van het mariene milieu naar ons idee moet worden gebaseerd, zijn het voorzorgsbeginsel, het beginsel van 'de vervuiler betaalt?, een duidelijk beeld van het begrip duurzaamheid, een geïntegreerde benadering van het beheer van het mariene milieu, zowel in de kustwateren als op open zee, een strategische milieubeoordeling, en een regionale aanpak waarin rekening wordt gehouden met de regionale diversiteit. Verder moeten alle relevante, reeds bestaande internationale initiatieven in acht worden genomen, zoals OSPAR, HELCOM en ICES, zonder dat die als substituut worden beschouwd. Wij vinden het verder onontbeerlijk dat er concepten worden gehanteerd als duurzame visserij, interactie tussen visserij en zeevogels, en evenwicht tussen de visstand, de visserij-inspanning en het milieu.
Mijnheer de Voorzitter, wij weten het: dit is een eerste stap. De Commissie moet met een voorstel komen voor een concrete strategie ter bescherming van het mariene milieu. In elk geval wil ik alle leden van de Milieucommissie bedanken voor hun onmiskenbare bijdrage aan de optimalisering van dit document.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Europees Parlement bedanken en natuurlijk vooral de rapporteur, González Álvarez, voor het werk dat zij in het verslag en de ontwerpresolutie hebben gestoken. Ik juich de algehele positieve toonzetting toe, en ook het feit dat het verslag in grote lijnen instemt met de benadering en doelstellingen die de Commissie in de betreffende mededeling heeft vastgelegd. Ik ben bijzonder ingenomen met het feit dat het Parlement uitdrukkelijk de noodzaak erkent van een geïntegreerde benadering, een degelijke milieubeoordeling en een regionale aanpak, zaken waarvan het belang extra wordt onderstreept nu de mariene strategie ten uitvoer wordt gelegd.
Ik ben ervan overtuigd dat het zonder een regionale benadering met volledige betrokkenheid van de belanghebbenden niet mogelijk zal zijn om de toezeggingen die we op dit gebied in Johannesburg hebben gedaan, waar te maken. De Commissie zal daarom nauw blijven samenwerken met de lidstaten, de mariene conventies en de Arctische Raad.
Hoewel we er gemeenschappelijke beginselen en doelstellingen op na kunnen houden, moeten we inzien dat er verschillende situaties gelden in de Europese zeeën, bijvoorbeeld de Oostzee, de Middellandse Zee of de Zwarte Zee. Ik wil ook graag vermelden dat de Commissie van plan is een zogenaamde ecosysteemaanpak ten aanzien van menselijke activiteiten te ontwikkelen. Dit zal zonder twijfel een van de belangrijkste pijlers worden waarop onze strategie berust.
Tot slot wil ik onderstrepen dat ik de resolutie van het Parlement over de hele linie beschouw als een positief signaal, en dat de Commissie uw suggesties zorgvuldig in overweging zal nemen. Wij beschikken nu over een stevige basis waarmee we vooruit kunnen naar de volgende fase in de ontwikkeling van een mariene strategie.

McKenna (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, wanneer men naar de lijst van bedreigingen voor de mariene biodiversiteit kijkt, wordt overbevissing als eerste genoemd. De grootste milieuschade wordt veroorzaakt door de overbevissing van reeds uitgedunde voorraden van commercieel waardevolle vissoorten, om niet te spreken van onbedoelde schade aan andere soorten, waaronder ook vis, en schade aan de mariene habitat zoals koraalbedden.
Wanneer men kijkt naar de aanpak die de Commissie de afgelopen jaren ten aanzien van de visserij heeft gehanteerd, zal blijken dat de Commissie feitelijk de meest progressieve van de EU-instellingen placht te zijn, en sterk pleitte voor de instandhouding en een verstandig beheer van de visvoorraden, met als duidelijke uitzondering natuurlijk de akkoorden met derde landen. Maar het laatste jaar zijn er een aantal ontwikkelingen geweest waardoor ikzelf en veel anderen met mij zijn gaan twijfelen aan het engagement van de Commissie. Neem bijvoorbeeld de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid: ondanks alle mooie woorden en de goede voorstellen die de Commissie heeft gedaan is het feitelijke resultaat natuurlijk maar een slap aftreksel van de oorspronkelijke voorstellen. Hoewel het beleid in theorie een aantal goede kansen biedt, is voor de meeste daarvan de politieke wil van de lidstaten vereist. En men hoeft maar te kijken naar de onderhandelingen over de toegestane vangst van kabeljauw en andere TAC's tijdens de bijeenkomst in december om zich te realiseren dat die politieke wil niet aanwezig is.
Het is interessant dat juist de Zweedse commissaris hier aanwezig is. Ik moet namelijk denken aan het recente besluit van Zweden om meer maatregelen te nemen voor de instandhouding van kabeljauw. Dit werd ze vervolgens verboden. Dit is natuurlijk een zeer slecht signaal. Als lidstaten progressief genoeg en bereid zijn om strengere maatregelen te nemen, dan moet ze dat toch allicht worden toegestaan. Het betreffende verbod is betreurenswaardig en valt niet te rechtvaardigen. Denk ook aan de basisverordening die afgelopen december is herzien. De mogelijkheid waarvan de Spanjaarden voorheen gebruikmaakten om drijfnetten te verbieden, werd ze ontnomen. Deze mogelijkheid werd namelijk bij de herziening geschrapt en ik begrijp niet waarom.
We moeten ook kijken naar de kwestie van bijvoorbeeld blauwe wijting. Gedurende de laatste paar jaren heeft de Europese Unie juist gehandeld door te proberen andere landen te overtuigen redelijk te werk te gaan bij de vaststelling van de quota's die ze zichzelf opleggen. Maar als men ziet wat de Commissie momenteel doet, lijkt het erop dat zij haar aanpak aan het wijzigen is. Het ziet ernaar uit dat de Commissie heeft besloten om mee te gaan doen aan de overbevissing. Zij heeft aangegeven dat zij het idee om andere landen aan te zetten hun vangsten te beperken, zal laten varen en dat zij tegelijkertijd de visserijactiviteiten van de Unie drastisch wil opvoeren. Hierdoor zullen de voorraden alleen maar verder uitgeput raken.
De Commissie is momenteel zeer tegenstrijdig bezig en ik zou graag willen dat zij haar oude, zeer progressieve aanpak voor het behoud van de visstanden weer opnam. De Commissie zou vervolgens moeten proberen de lidstaten met zich mee te krijgen, want deze worden momenteel gedicteerd door de industrie. We eindigen straks met een enorm probleem voor het mariene milieu. Het probleem is er al en we moeten ons veel progressiever opstellen.

De Keyser (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de ramp met de Prestige heeft ruw de aandacht gevestigd op de vervuiling van de zee. Deze dramatische gebeurtenis was voer voor de media en heeft aangetoond dat instellingen en de politiek slecht functioneren. Maar dit is in feite slechts het topje van de ijsberg. Onze maritieme ecosystemen worden niet alleen door enkelwandige schepen bedreigd, maar ook door veel andere vervuilers. Hun biodiversiteit is in gevaar, of het nu gaat om de maritieme flora of fauna. De zeeën vallen ten prooi aan talloze factoren. Allereerst de overbevissing en de illegale visvangst, waardoor de visbestanden uitgeput raken, maar ook de afvallozing vanaf het vasteland, residuen van meststoffen en landbouwbestrijdingsmiddelen, illegale lozingen door schepen en afvalproducten van olieplatforms. Dit zijn allemaal menselijke activiteiten waarbij niets anders telt dan winst en geen rekening wordt gehouden met duurzame ontwikkeling of zorg voor het milieu.
Het is prijzenswaardig dat de Commissie een lijst heeft gemaakt van deze risico's, de stand van wetenschap ten aanzien hiervan alsmede de verdragen en de verschillende wetten waarmee deze risico's op verschillende niveaus - internationaal, Europees, nationaal of regionaal - worden gereguleerd. Op basis van deze inventarisatie heeft de Commissie een zeer doelgerichte strategie ontwikkeld ter bescherming van het mariene milieu, met vast omlijnde doelstellingen en een actieplan.
Het uitstekende verslag van mevrouw González Álvarez staat hier positief tegenover, maar stelt ook aan de Commissie voor om allereerst verder te gaan dan een analyse en het actieplan, vooral het bijbehorende tijdschema, aan te scherpen en te preciseren. Met name wanneer de kennis over een bepaald gebied nog hiaten vertoont, moet het voorzorgsbeginsel worden toegepast voor een snelle ingreep. Ook moeten de beginselen van 'de vervuiler betaalt? en van duurzame ontwikkeling worden toegepast. In dit verband zouden de internationale scheepvaartwetten drastisch gewijzigd moeten worden, en de oude verdragen waarin deze beginselen niet zijn opgenomen moeten worden herzien. Op de tweede plaats bevat het verslag een voorstel aan de Commissie om haar mededeling aan te vullen door nader in te gaan op verschillende aspecten die misschien nog niet voldoende zijn uitgewerkt, bijvoorbeeld op bijzondere kwetsbare zeegebieden (zoals de Oostzee, de Middellandse Zee, de Zwarte Zee), op gevaarlijke stoffen die nog niet zijn genoemd (bijvoorbeeld verschillende stikstofhoudende stoffen, koolwaterstoffen en lozingen vanaf het vasteland), op activiteiten waaraan nog niet veel aandacht is besteed, zoals schepen onder goedkope vlag, of op soorten die ernstig worden bedreigd, zoals de oceanische Posidonia.
De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid staat zeer, zeer positief tegenover zowel de mededeling van de Commissie als het verslag van mevrouw Álvarez. Er zal morgen zonder twijfel geen fundamenteel verzet tot uiting komen in het Parlement. Terwijl we mogen hopen dat de Commissie standvastig en waakzaam zal zijn op dit gebied, is er reden te meer voor bezorgdheid ten aanzien van de Raad. Daar moet werkelijk de politieke wil bestaan om deze geïntegreerde strategie ter bescherming van het maritieme milieu toe te passen. We weten uit het verleden dat intern verzet, soms voortkomend uit nationale belangen, zeer doordacht Europees strategisch beleid kan dwarsbomen. Daarom hamert het verslag van mevrouw González Álvarez er terecht op dat van meet af aan concrete stappen worden ondernomen in het kader van een geïntegreerde strategie op alle machtsniveaus, maar ook op alle geografische niveaus, met inbegrip van de plaatselijke overheden.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, waarde commissaris, de Europese Conventie stelt voor dat de instandhouding van de biologische maritieme rijkdommen de exclusieve bevoegdheid van de Unie moet worden, terwijl de visserij een gebied moet worden waarop de Europese Unie en de lidstaten een gedeelde bevoegdheid krijgen. Deze kwestie is in het grote toekomstdebat op de achtergrond geraakt. Iedereen die bekend is met de visserijkwesties heeft grote moeite te doorgronden waarom de Conventie voorstelt deze gebieden te scheiden. Door middel van de regels voor de uitoefening van de visserij besluiten wij immers over de instandhouding van de biologische rijkdommen. Met behulp van regels over de grootte van de mazen, de vistijden en de toegestane hulpmiddelen kan de visserij gereguleerd worden en het mariene milieu in stand worden gehouden. Van echt groot belang voor het mariene milieu is bovendien het stopzetten van financiële steun aan de drijvende visserijfabrieken.
Voor mij en veel anderen is het niet duidelijk hoe het voorstel van de Conventie in de praktijk zou functioneren. Wat betekent het bijvoorbeeld voor de zeehonden en de visserijsector? Wat dit betreft hoop ik dat de vissers in Kvarken, de Finse Golf en de scherenkusten bijvoorbeeld van de commissaris te horen krijgen wat de gevolgen van deze besluitvorming zijn. Ik wil de Commissie dan ook vragen ook wat betreft deze kwesties haar standpunt duidelijk te maken.
De maatregelen van de Europese Unie voor het mariene milieu hebben alleen effect als de regels beter worden nageleefd, er minder uitzonderingen worden gemaakt en de internationale samenwerking effectiever wordt. We boeken internationaal succes als we samenwerken, zoals in het oliefonds, maar er zijn meer voorbeelden. Het betekent echter ook dat de lidstaten bereid moeten zijn om belangrijke voorstellen te steunen. Het meest recente voorbeeld daarvan is het voorstel om sancties op te leggen voor opzettelijke olielozingen. Helaas zien we dat juridische haarkloverij de richtlijn in de Raad blijft tegenhouden. Hoewel er een richtlijn is aangenomen over havenontvangstvoorzieningen, is het aantal moedwillige olielozingen niet afgenomen.
Mevrouw de commissaris, tot slot wil ik u vragen om ten gunste van het milieu een stevige greep op HELCOM, de Oostzeecommissie, te houden. Zij mag geen overblijfsel van de Koude Oorlog worden, dat alleen maar aanbevelingen doet waar niets mee wordt gedaan. Na de uitbreiding van de Unie kan HELCOM een orgaan worden dat zijn taak uitvoert in overeenstemming met de Kaderrichtlijn Water. Voor haar hervorming heeft HELCOM de steun van de Commissie nodig, des te meer nu deze organisatie voor het eerst in haar geschiedenis, per 1 augustus aanstaande, door een vrouw zal worden geleid. HELCOM kan het regionale offensief realiseren waar wij zowel van de kant van het Parlement als de Commissie op aandringen.
Ook wil ik commissaris Wallström vragen haar collega De Palacio ervan te overtuigen dat de Commissie Finland en Zweden actiever moet steunen wat betreft de ijsclassificatie. Helaas hebben alleen Italië en de Commissie zich verzet tegen de Noordse voorstellen voor duidelijkere regels voor de zeevaart, ook in dit deel van de Unie.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er is vooralsnog bijzonder weinig bekend over het watermilieu in de zee. Het is daarom moeilijk een goed functionerend beschermingssysteem in het leven te roepen. De standen van sommige onderzochte en bekende soorten, dus vooral de economisch belangrijke soorten, zijn op veel plaatsen drastisch afgenomen. Hoe kunnen wij dan de soorten beschermen waarvan wij nog helemaal niets weten? Bescherming is desalniettemin het uitgangspunt van de mariene strategie van de Europese Unie. Ik heb daarom dan ook voorgesteld om voldoende kredieten te verstrekken die de inventarisatie en evaluatie van mariene soorten mogelijk maken.
De Commissie ter bescherming van het mariene milieu van de Oostzee, HELCOM, heeft meer dan tweehonderd aanbevelingen gedaan om de situatie in de Oostzee te verbeteren. Die aanbevelingen zijn niet bindend voor de lidstaten van de Europese Unie, maar de Commissie zou ze kunnen bestuderen en op basis daarvan regels voorstellen die dat wel zijn. Er zijn ook maatregelen van de Europese Unie nodig ter bescherming van het noordelijke mariene milieu. Dat kan het beste als de Europese Unie naast de Noordse landen, de Verenigde Staten, Canada en Rusland lid wordt van de Arctische Raad. Dat zou de Euro-Atlantische eensgezindheid op milieugebied versterken.
In de Europese Unie bestaan ecosystemen, bijvoorbeeld op veel plaatsen in de Oostzee en de Middellandse Zee, waar de natuur zich niet noodzakelijkerwijs van een grote olieramp zou kunnen herstellen. Daarom moet er onder andere met Rusland meer worden gesproken over het ontwikkelen van striktere gezamenlijke normen voor koopvaardijschepen. Het is noodzakelijk dat olietankers die varen bij de zware ijsgang van bijvoorbeeld afgelopen winter, tegen de risico's bestand zijn.
De Commissie moet in het kader van UNCLOS, het Zeerechtverdrag van de Verenigde Naties, een amendement indienen dat het mogelijk maakt in te grijpen als men meent dat koopvaardijschepen uit derde landen die in of in de buurt van de regionale wateren van de Europese Unie varen, een ernstige bedreiging kunnen vormen. Naast olierampen moet bijvoorbeeld de geluidsoverlast van instrumenten die worden gebruikt bij het in kaart brengen van natuurlijke bodemschatten, als vervuiling worden beschouwd.
Ik wil bovendien de aandacht van de Commissie en, waarom ook niet, van de Raad vestigen op de gebrekkige oliebestrijdingscapaciteit van de lidstaten. Ik heb onlangs zelf de situatie onderzocht door enquêtes naar de bevoegde autoriteiten in de landen rond de Oostzee te sturen. De antwoorden waren niet prettig om te lezen. De situatie was nog het best in Finland en Zweden, die in de praktijk over voldoende capaciteit beschikken om de olie uit een lekkende brandstoftank van een groot passagiersschip op te ruimen. Bij grote rampen echter zou zelfs de gecombineerde capaciteit van deze landen ontoereikend zijn. In de Finse Golf bijvoorbeeld wordt nu al zo'n 40 miljoen ton olie per jaar vervoerd en naar verwachting zal die hoeveelheid in tien jaar zijn verdubbeld. De Commissie zou de oliebestrijdingscapaciteit in de wateren van de Europese Unie moeten gaan inventariseren en een minimumcapaciteit moeten vaststellen overeenkomstig de regionale omstandigheden en transporthoeveelheden.

Wallström
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, bedankt voor deze waardevolle bijdrage aan de totstandkoming van een mariene strategie. Verder wil ik mevrouw Thors speciaal bedanken, omdat ze mij een actieplan heeft geleverd dat een aanvulling vormt op het actieplan van de Commissie en dat ik erg interessant vind.
Wat betreft de beraadslagingen van de Conventie: ik weet ook niet waarom dit het eindresultaat is geworden van de pogingen om een lijst van bevoegdheden te formuleren. Het maakt op de meeste mensen, zoals u terecht opmerkt, inderdaad een zeer vreemde indruk. Misschien ligt er echter een diepere juridische betekenis aan ten grondslag en zal het in de toekomst nog nuttig blijken te zijn. Ik kan u echter geen duidelijk antwoord geven.
U hebt een aantal belangrijke punten naar voren gebracht die we in aanmerking moeten nemen en u hebt ook duidelijk gemaakt hoe groot de reikwijdte van de hele kwestie is. Zij omvat uiteraard vele verschillende aspecten van het mariene milieu waar wij nu in de praktijk aan moeten blijven werken. Ik heb van alles wat u hebt gezegd notitie genomen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris, voor uw zinvolle bijdrage.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats

