Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Anne Ferreira, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, inzake het Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen.
Anne Ferreira
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, allereerst wil ik mijn bijzondere dank uitspreken aan de schaduwrapporteurs en de rapporteurs voor advies voor hun waardevolle ondersteuning.
Vandaag kunnen we tevreden zijn over het evenwichtige verslag dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid heeft goedgekeurd. Dit is het resultaat van gezamenlijke inspanningen. De Europese Unie zet zich onbetwistbaar in voor het milieu, zowel binnen de Unie als op internationaal niveau.
Nu een aantal doelstellingen is opgesteld om aan de dringende behoeften op het gebied van het milieu tegemoet te komen, moet de Europese Unie aangeven langs welke wegen deze bereikbaar zijn. Hiertoe heeft de Unie de afgelopen jaren wetgeving aangenomen die binnen de Unie van toepassing is en die regelmatig wordt herzien. Ze investeert in onderzoek, bevordert de bewustwording bij de burgers en stimuleert goede praktijken van de lidstaten.
Nu doen we voorstellen om naar een andere mogelijkheid te kijken, die van op marktwerking gebaseerde instrumenten. Het verslag is gebaseerd op het Groenboek van de Commissie, dat een aantal voorstellen en ideeën bevat die ik toejuich. Ten eerste probeert het verslag verbeteringen aan te brengen in een tekst die zich naar mijn mening een beetje te veel concentreert op klimaatverandering. Dat is zeker een essentieel onderwerp, maar we mogen niet het totaalbeeld uit het oog verliezen, te weten alle gebieden van menselijke activiteit waarvan de gevolgen voor het milieu ook zeer belangrijk zijn.
Verder beschik ik helaas niet over enige informatie uit de raadplegingsprocedure die ons mogelijk bij ons werk had kunnen helpen. In het Groenboek stelt de Commissie voor om de milieudoelen tegen lagere en redelijke kosten te realiseren. Dat zou mogelijk moeten zijn met de economische instrumenten die bovendien een flexibele manier vormen om de gestelde doelen te bereiken.
Ten slotte stelt het verslag voor dat de Commissie een actieplan of iets vergelijkbaars opstelt om te komen tot een marktconform instrument voor het milieu. Ik heb een vraag aan de Commissie: kan de Commissie mij vertellen in welk stadium de discussies verkeren en of de resultaten van de raadplegingsprocedure die op dit moment beschikbaar zijn, leiden tot aanvulling of wijziging van de voorstellen in het Groenboek? Voor mij is dat een zeer belangrijke kwestie.
Voor wat betreft de invoering van de marktconforme instrumenten moeten we ons laten leiden door bepaalde principes. We moeten natuurlijk het principe "de vervuiler betaalt” toepassen, zorgen dat de marktconforme instrumenten elkaar en andere instrumenten aanvullen, en dat ze consistent en geschikt voor de te bestrijken gebieden. Dat is het doel. Met andere woorden, we moeten niet rechtlijnig te werk gaan, maar heel veel vindingrijkheid laten zien.
Wat de specifieke instrumenten betreft, die ik hier vanwege de tijd niet kan bespreken, moet ik benadrukken dat het Parlement sceptisch staat tegenover het voorstel inzake biodiversiteit om de eenvoudige reden dat het ons moeilijk, zo niet onmogelijk lijkt om een concreet tegenwicht te bieden aan een min of meer zeldzaam ecosysteem in een ander land.
Aangezien het gaat om internalisering van de kosten, dat is een beginsel waarop we ons baseren en waarvoor we maatregelen moeten treffen. Op dit moment wordt erg weinig rekening gehouden met de milieukosten van menselijke activiteiten, in het bijzonder de industriële en economische activiteiten, met andere woorden, om een meer technische term te gebruiken, de externe kosten. De vervoerssector is hier een goed voorbeeld van.
Ik heb er nota van genomen dat de Commissie vorig jaar juni voornemens was een voorstel te doen voor revisie van de richtlijn over het "Eurovignet”, in het bijzonder door de belasting op het wegtransport te differentiëren. Met het beginsel van differentiatie dient steeds meer rekening te worden gehouden bij de uitwerking van marktconforme instrumenten voor het milieu. De Commissie stelt een soortgelijk systeem voor ten aanzien van energiebelasting die uit twee componenten zou moeten bestaan, een energiecomponent en een milieucomponent.
Als de herziening van de richtlijn haar doel bereikt, moet ze er ook voor zorgen dat de concurrentiepositie met andere vervoersmiddelen wordt hersteld en dat gebruik wordt gemaakt van technieken die tot minder CO2-uitstoot leiden.
Ten slotte is er een punt waarvoor ik graag bijzondere aandacht vraag: het concurrentievermogen van de Europese economie. Natuurlijk zijn we het daar over eens, maar laten we voorzichtig zijn. De kwestie die hier rijst is of inactiviteit niet alleen sociale, economische en ecologische kosten met zich meebrengt, maar ook een politieke prijs heeft.
Androula Vassiliou
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank het Parlement en in het bijzonder zijn rapporteurs voor de zeer constructieve reactie op het Groenboek van de Commissie over marktconforme instrumenten.
Dit Groenboek werd vorig jaar samen met commissaris Dimas gepresenteerd met het doel in de Gemeenschap een brede openbare discussie te lanceren over de ontwikkeling van het gebruik van marktconforme instrumenten voor beleidsdoelstellingen op het gebied van milieu en energie. Het Groenboek begint met het breed gedragen standpunt dat niet alleen marktconforme instrumenten, zoals belastingen, heffingen en systemen van verhandelbare vergunningen, maar ook gerichte subsidieverlening mogelijkheden bieden om bepaalde beleidsdoelstellingen op flexibele en kosteneffectieve wijze te realiseren.
Ik ben blij dat het Parlement deze aanpak steunt. Evenzeer ben ik blij om te zien dat het Parlement het standpunt deelt dat marktconforme instrumenten niet afzonderlijk beschouwd en gebruikt kunnen worden, maar in combinatie met regelgevingsinstrumenten moeten worden gebruikt.
Het verslag van het Parlement is een heel zinvolle en een buitengewoon veelomvattende bijdrage aan de discussie over het gebruik van marktconforme instrumenten, zowel op het niveau van de Gemeenschap als op nationaal niveau. De reikwijdte is zelfs breder en bestrijkt vraagstukken als de vergroening van het bruto binnenlands product en de herziening van het EU-emissiehandelssysteem. Hoewel deze vraagstukken verband houden met het onderwerp van het Groenboek en op zichzelf hoogst belangrijk zijn, werden ze buiten in het Groenboek gelaten, aangezien zij parallel in andere documenten van de Commissie uitvoerig zijn uitgewerkt.
De Commissie zal rekening houden met de talrijke commentaren en verzoeken van het Parlement in de context van haar werk bij de verschillende vraagstukken die in het Groenboek worden genoemd en bij verdere specifieke initiatieven.
Met betrekking tot de op handen zijnde acties voor dit jaar kan ik u mededelen dat de Commissie voornemens is de energiebelastingrichtlijn komende herfst te herzien met het oogmerk een effectievere bijdrage te leveren aan het behalen van de EU-doelen inzake energie en klimaatverandering.
Overeenkomstig het verzoek van het Parlement zal daarbij het komen tot een betere complementariteit met het EU-emissiehandelssysteem tot de belangrijkste aspecten behoren. Naar mijn mening is het heel belangrijk om een optimale synergie tussen het herziene EU-emissiehandelssysteem en de energiebelasting tot stand te brengen op een manier die ertoe leidt dat de EU haar doelen inzake klimaatverandering en energie tegen de minste kosten kan bereiken.
Ons doel is het voorstel tijdig aan het Parlement te presenteren om een standpunt voor het einde van zijn huidige mandaat te verkrijgen. Er zijn gebieden waarop effectieve maatregelen alleen door regelgeving op EU-niveau kunnen worden genomen. Dit betreft bijvoorbeeld de belasting op energiegebruik - waarover ik zojuist sprak - en het EU-emissiehandelssysteem voor de uitstoot van broeikasgassen.
Er zijn echter andere gebieden waarop lidstaten zelf effectieve maatregelen kunnen nemen en waar zij kunnen samenwerken en kunnen profiteren van de ervaringen opgedaan in andere lidstaten. Hiertoe stelt het Groenboek voor om een forum in het leven te roepen inzake marktconforme instrumenten waardoor kennis over de sectorgrenzen heen en met alle lidstaten kan worden gedeeld.
Tot besluit wil ik het Parlement bedanken voor zijn constructieve bijdrage aan het debat over het verdere gebruik van marktconforme instrumenten, die goed van pas komt bij alle beleidsmakers, hier in Straatsburg, in Brussel of in de nationale hoofdsteden.
John Purvis
rapporteur voor advies van de Commissie economische en monetaire zaken. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Ferreira heeft een uitstekende en evenwichtige reactie uitgebracht op het Groenboek van de Commissie inzake marktconforme instrumenten voor milieudoeleinden. Als rapporteur voor het standpunt van de Commissie economische en monetaire zaken in het kader van de procedure voor nauwere samenwerking ben ik verheugd dat we in samenwerking met mevrouw Ferreira een aanzienlijke bijdrage aan dit verslag hebben kunnen leveren.
Naar ons oordeel is het emissiehandelssysteem (ETS) het meest kosteneffectieve, vraaggevoelige en objectieve marktconforme instrument dat beschikbaar is voor het daadwerkelijk behalen van een verminderde uitstoot van broeikasgassen tegen het jaar 2020 met twintig procent. Het ETS moet de hoeksteen vormen van een mix van marktconforme instrumenten. Ik ben blij met de voorstellen van de Commissie om het systeem te verbeteren en uit te breiden. Het systeem heeft een toenemend smaller wordende bovengrens nodig om de doelstelling van die twintig procent in 2020 te halen. Het systeem moet ook zo wijd mogelijk worden verbreid onder de belangrijke broeikasgassen uitstotende landen.
Ter vermijding van concurrentieverstoring via "grandfathering” moeten veilingen het belangrijkste middel blijven bij de toewijzing van emissierechten. Veilen is economisch gezien efficiënter. Nieuwe deelnemers, innovatie en technologische en operationele verbeteringen worden erdoor gestimuleerd.
Mevrouw de commissaris, ik benadruk in het bijzonder dat het onze opvatting is dat energiebelasting, ja belastingen en subsidies in het algemeen, slechts een zeer secundair en aanvullend instrument voor reductie van broeikasgassen moeten blijven voor die uitstoot die niet direct of indirect door het emissiehandelssysteem kan worden bestreken. We vinden daarom paragraaf 26 van het verslag inconsistent ten opzichte van de boodschap als geheel die prioriteit geeft aan het emissiehandelssysteem.
Tot slot moet de Commissie met spoed onderhandelen over wederzijdse overeenkomsten met andere rechtsgebieden. Wederzijdse en gelijkwaardige internationale verplichtingen die sectoren met een kwetsbare concurrentie bestrijken, zijn te verkiezen boven toepassing van aangepaste invoerrechten om handelsverstoringen te compenseren.
Neena Gill
rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, er wordt veel gezegd over klimaatverandering, maar er gebeurt slechts weinig in termen van concrete maatregelen. Ik vind dat de EU mondiaal het voorbeeld moet geven. Daarom is een toegenomen gebruik van marktconforme instrumenten essentieel, aangezien ze kosteneffectieve middelen zijn om koolstofemissies te verminderen en energie-efficiëntie te vergroten.
Deze indirecte belastingen, verhandelbare vergunningen en subsidies, zullen volgens mij ertoe bijdragen dat de Europese Unie haar emissiedoelen haalt. Maar, hoewel we erkennen dat lidstaten flexibiliteit over hun eigen belastingstelsels moeten behouden, is elk instrument of hulpmiddel welkom dat onze industrieën en consumenten kan steunen bij het maken van groenere keuzen. Ons beleid moet zich richten op het belonen van gedragsverandering.
Het is daarom noodzakelijk dat ontregelingen van de markt worden gecorrigeerd en dat we beschikken over prijsstellingen op basis van de uitstoot om de schade aan het milieu tot uitdrukking te brengen op grond van het principe dat "de vervuiler betaalt”. Een lagere BTW op milieuvriendelijke producten kan een steun vormen voor de kwetsbaren in de samenleving, vooral de ouderen die nu meer dan ooit gevaar lopen vanwege de energieschaarste.
Bovendien moet de hele opbrengst van de veilingen opnieuw worden geïnvesteerd om de energieschaarste aan te pakken en andere milieuprogramma's te financieren.
Anders Wijkman
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals reeds eerder is opgemerkt, is dit een belangrijk verslag waarmee ik mevrouw Ferreira feliciteer.
We weten dat ons huidig economisch model er niet in slaagt om de milieukosten in de marktprijzen op te nemen. Reeds op de Conferentie van Stockholm in 1972 werd het beginsel "de vervuiler betaalt” vastgesteld en overeengekomen. Maar zoals we weten, is dit in de meeste landen niet ingevoerd.
Dit verslag is heel belangrijk. Het is een antwoord op veel tekortkomingen van de markt zoals we op verschillende gebieden ervaren en waarbij klimaatverandering vandaag natuurlijk het meest in het oog lopende probleem is. Het verslag stelt op veel belangrijke terreinen talrijke initiatieven voor. De meeste voorstellen zijn over het algemeen goed geformuleerd. Maar ik denk dat we ons allemaal meer inspanning hadden kunnen getroosten om het verslag te bekorten en sommige afzonderlijke paragrafen samen te voegen. Zo worden er nu veel vergelijkbare eisen voorgesteld. Ik ben van mening dat het verslag er baat bij zou hebben gehad en veel duidelijker zou zijn geworden.
Namens mijn Fractie en, zoals de heer Purvis al heeft gezegd, moet ik melden dat we problemen hebben met enkele paragrafen. Een ervan betreft paragraaf 26. U kunt niet voorstander van een emissiehandelssysteem zijn en tegelijkertijd vragen om een algemene CO2-belasting op Europees niveau. Dat is inconsistent. Ten tweede hebben we enkele problemen met paragraaf 24. Hoewel we het grotendeels eens zijn over de inhoud, is deze paragraaf naar onze mening te algemeen geformuleerd en wekt hij op de een of andere manier de indruk dat veilingopbrengsten in de toekomst deel zouden kunnen of moeten uitmaken van de EU-begroting. Dat is iets wat we niet kunnen steunen. Maar los daarvan steunen we over het geheel genomen het verslag en we feliciteren nogmaals mevrouw Ferreira.
Gyula Hegyi
namens de PSE-Fractie. - (HU) "Laten we de wereld veranderen”, zeiden de mensen van links die denken dat onze wereld verandering nodig heeft. We kunnen ons niet neerleggen bij het casinokapitalisme, zogenaamde ontwikkeling, maar een ontwikkeling die vergezeld gaat van de vernietiging van natuurlijke waarden. De twintigste eeuw liet ons zien dat utopieën zonder passende economische en sociale kaders gedoemd zijn te mislukken. De milieubasis van de "ecotax” en het gehele belastingbeleid kunnen bijdragen aan de schepping van een betere leefwereld door een markteconomie en duurzame instrumenten te bieden. Wat betreft de hogere belasting op grondstoffen, een enkele energiebelasting zou iedereen kunnen dwingen om de afhankelijkheid van energie-import te verminderen, de auto vaker te laten staan en geld te steken in openbaar vervoer, trams en spoorwegen. Als het belastingevenwicht zou verschuiven van lonen naar consumptie, zou er een nieuw soort werkplek tot ontwikkeling komen en zou er in plaats van de consumentengekte een grotere rol zijn weggelegd voor een levensstijl die dichter bij de natuur en de cultuur staat. De belastingheffing op schadelijke uitstoot en restafval zal milieuverontreiniging en de endemische ziekten die daarbij vergezeld gaan, verminderen en zo het aantal vroegtijdige en vermijdbare sterfgevallen terugbrengen. Een overschakeling naar groene belasting zal geaccepteerd worden als een vorm van vreedzame revolutie. Vanzelfsprekend zal het belastingniveau niet stijgen, omdat de belastingen in Europa al te zwaar zijn. Een vermindering van energiegebruik zou de concurrentiepositie van onze goederen vergroten. Met groene belasting kunnen we de sprong maken van de algemene materialistische wereld van de twintigste eeuw naar een meer bezonnen wereld, rijker aan milieuvriendelijke en menselijke waarden. Als er een ding is waar wij, de Europese vertegenwoordigers van 27 landen, het allemaal over eens zijn, is het de groene belasting. Laten we de wereld veranderen, maar dan door zorgvuldig overwogen en moedige hervormingen.
Frédérique Ries
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil ook onze rapporteur, mevrouw Ferreira, feliciteren met haar uitstekend verslag en haar nauwe samenwerking met de schaduwrapporteurs over dit belangrijke vraagstuk.
Ik zal mij hier richten op twee belangrijke punten van de resolutie, te weten het stelsel voor handel in CO2-quota en groene belasting. Allereerst wat betreft de emissiequota: het is verontrustend te constateren dat, zoals reeds herhaaldelijk is gezegd, de industriële CO2-uitstoot met een procent is gestegen in 2007, toen de Europese Unie tijdens de voorjaarstop vorig jaar het ambitieuze doel van twintig procent reductie van broeikasgassen tegen 2020 had vastgesteld. Om kort te gaan, de machinerie is geblokkeerd en - om het vriendelijk en eufemistisch te formuleren - we moeten deze weer op gang brengen omdat het tijd wordt om in een opwaartse spiraal terecht te komen.
Ik zie twee richtingen voor actie. De eerste is het steunen van de Europese Commissie, die voorstander is van betaling voor emissiequota. De tweede begint met de gedachte dat het huidige stelsel dat alleen op CO2 betrekking heeft, te beperkt is en dat andere luchtvervuilers geleidelijk moeten worden geïntegreerd, om te beginnen natuurlijk met NOx en SO2.
Ik verbaas me ook over de gunstige regelingen die nog steeds van toepassing zijn in de scheepvaartsector. In tegenstelling tot de situatie die binnenkort voor de luchtvaartsector geldt, komt de scheepvaart niet voor in enige regelgeving van de Gemeenschap of op internationaal niveau als het gaat om CO2-reductie. Hier is sprake van een dubbele standaard die we ons niet langer kunnen permitteren.
Een andere hoeksteen van de resolutie is de groene belasting, de milieuheffingen, de revolutie die de heer Eguy noemde. Het standpunt van de liberalen en democraten over dat vraagstuk is duidelijk. Instrumenten die zijn gebaseerd op de communautaire markt mogen niet beperkt blijven tot het stelsel van handel in emissierechten. We moeten andere stelsels overwegen en, als opsteller gaat mijn voorkeur uit naar paragraaf 27 waarin het idee herleeft van de invoering van een CO2-belasting en een lagere subsidiering van fossiele brandstoffen.
Aan de andere kant - en ik ben het op dit punt eens met de heren Purvis en Wittman - zal de ALDE-Fractie geen steun geven aan de laatste zin van paragraaf 26, waarin de Commissie wordt verzocht voor het einde van 2008 een voorstel in te dienen voor deze Gemeenschapsbelasting op CO2. We geven er de voorkeur aan dat Unie haar ambitieuze pakket wetgeving op het gebied van energie en klimaat voltooit.
Samenvattend: we moeten stoppen met hypocriet gedrag en ons buitengewoon bewust worden van de kosten van onze ambitie. Om CO2-emissies met eenderde te doen terugbrengen, moet bijvoorbeeld iedere persoon in Europa acht keer minder carbondioxide uitstoten. Deze harde cijfers tonen aan dat, naast het gebruik van deze marktconforme instrumenten ter bescherming van het milieu, we ons niet aan onze eigen persoonlijke verantwoordelijkheid kunnen onttrekken. De Unie zal daarom erg hard moeten werken om op koers te blijven, zodat duurzame ontwikkeling niet slechts een modewoord is, maar in de toekomst het model voor ieder van ons zal zijn
Alessandro Foglietta
namens de UEN-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mevrouw Ferreira bedanken voor haar uitstekend verslag.
Het nemen van mondiale verantwoordelijkheid in de strijd tegen klimaatverandering is een cruciale taak die op uiteenlopende niveaus nodig is: Niet alleen in de wereld van ondernemingen en instellingen, maar ook door individuele personen. Als Europese burgers kunnen we wezenlijk onze ecologische voetafdruk kleiner maken en belangrijke resultaten bereiken door middel van kleine maatregelen, waaronder onze aankoopkeuzen, die een mondiale en belangrijke uitwerking kunnen hebben. De lidstaten kunnen de bevolking stimuleren of het voor haar gemakkelijker maken om met behulp van marktconforme instrumenten voor ecologische producten te kiezen.
Naast het bevorderen van onderzoek naar nieuwe technologieën is het ook belangrijk om te zorgen dat deze technologieën beschikbaar komen voor consumenten en zodanig worden verbreid dat ze de gemeenschap milieuvoordelen bezorgen. Helaas zijn de zestien landen met de grootste economieën van de planeet tijdens hun bijeenkomst op 16 en 18 april in Parijs er niet in geslaagd te komen tot een gezamenlijke resolutie met als doel de mondiale uitstoot van broeikasgassen tegen 2050 met vijftig procent te verminderen.
We hopen echter dat de volgende onderhandelingen in Kobe en Hokkaido tot meer succes op dit gebied zullen leiden vooral, omdat ik geloof dat klimaatverandering vraagt om bestrijding op mondiaal niveau. Anders zal het slechts als een zware last drukken op Europese ondernemingen, waardoor hun concurrentiepositie slechter wordt dan die van hun concurrenten buiten Europa en zonder dat het doel van een mondiale verbetering van het milieu wordt bereikt.
We moeten marktconforme instrumenten als economische hefbomen gebruiken als we de kant opgaan van milieuvriendelijke en duurzame productiesystemen. In dat opzicht verwelkom ik het Groenboek van de Commissie. De Europese Unie moet in de lidstaten de verbreiding aanmoedigen van marktconforme instrumenten ter internalisering van de milieukosten van producten en ter bevordering van de energie-efficiëntie en de warmte-isolatie van gebouwen. Ik ben van oordeel dat het voor de Europese Unie essentieel is om tegen 2020 het doel te bereiken van twintig procent van de consumptie uit duurzame bronnen.
Margrete Auken
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DA) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank mevrouw Ferreira voor een goed verslag over een belangrijk onderwerp en voor haar plezierige en uitstekende samenwerking. Als de EU zich daadwerkelijk gaat gedragen overeenkomstig de vele fraaie woorden die in verband met onze klimaat- en milieudoelen zijn uitgesproken, is het essentieel dat wij politici onze verantwoordelijkheid oppakken en namens onze kiezers de moeilijke beslissingen nemen. Een van de effectieve instrumenten die ons ter beschikking staan, is het beperken van milieubelastende consumptieniveaus door de vervuiler te laten betalen. Dit is een uitstekend principe waar iedereen het over eens is, maar dat tot dusver niet serieus wordt genomen in gevallen waarin het werkelijk de vervuiler duur komt te staan. Zo komen de kosten van automobilisten nooit in de vervoerskosten tot uitdrukking. Een van de eerste dingen die we moeten doen, is het internaliseren van wat gewoonlijk wordt aangeduid met "externe kosten”. Dit zou een belangrijke stap vooruit zijn. Ook is het mogelijk om verder te gaan bij het in de hand houden van de consumptie van vervuilende stoffen met behulp van nog hardere financiële maatregelen. Laat ik erbij zeggen dat het voor mij een raadsel blijft waarom het niet mogelijk CO2-heffingen te combineren met een emissiehandelssysteem. Ik begrijp dit gewoon niet.
De toepassing van een milieuvriendelijk prijsbeleid is een effectieve manier van het gebruik van de markt binnen het milieubeleid, niet als een substituut voor, maar naast verplichte vereisten en verboden. Ook de Commissie heeft dit voorgesteld. Er waren vaak zorgen dat toepassing van de marktconforme methoden zou kunnen leiden tot een scheef sociaal effect. Laten we echter op onze hoede zijn voor hypocrisie. Consumptieheffingen hebben vaak een eerlijke uitwerking, aangezien de rijken ook degenen zijn die het meest consumeren en daarom het meest betalen. Als er behoefte bestaat om iets te doen aan de problemen van arme mensen bij het betalen van noodzakelijke producten, zijn er veel andere methoden dan groene belasting mogelijk. De gewone belasting, het sociaal beleid en het loonbeleid zijn bijvoorbeeld veel meer geschikt als we serieus onze verantwoordelijkheid willen nemen voor de minderbedeelden.
Een methode die hier niet zal werken, is gebaseerd op het vaststellen van een soort basisconsumptie die goedkoper of zelfs gratis is. Ten eerste zal het consumptief gebruik altijd relatief hoog zijn; maar het ergste aspect van het model is dat het niet voorziet in enige prikkel tot besparingen. Dus ondanks alles is een progressieve belasting met groene heffingen beter. Maar het beste is om deze marktconforme instrumenten buiten alle overwegingen te houden als ze werkelijk effectief worden in de strijd om het milieu, het klimaat en de natuur te sparen. Het is een goed teken dat de bezorgdheid voor sociale verstoringen zo groot is; maar in dit geval is het een kwestie van het redden van levensruimte voor onze nakomelingen.
Jens Holm
namens de GUE/NGL-Fractie. - (SV) Binnenkort zullen we een besluit nemen over het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en dat van Anne Ferreira over het Groenboek inzake marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen. Ik sta volledig achter dit uitstekende verslag.
Ik wil een persoonlijke opmerking maken. We spreken hier over marktconforme instrumenten. Persoonlijk heb ik er genoeg van om te praten over marktconforme instrumenten in het milieubeleid. We hebben geen behoefte aan nog meer invloed van bedrijven of de markt. We hebben behoefte aan politieke sturing. We hebben behoefte aan meer planning. Zo hebben we behoefte aan hardere eisen met betrekking tot emissie. We moeten in staat zijn overheidsopdrachten aan te wenden voor milieudoelen en voor belastingen en heffingen met betrekking tot het milieu. In feite hebben we het hier over marktconforme instrumenten, omdat het allemaal gaat over invoering van belastingen en heffingen over dingen die de milieuproblemen verergeren, anders gezegd die milieuproblemen internaliseren. Deze instrumenten vormen een goed voorbeeld van de manier waarop we politieke verantwoordelijkheid nemen voor milieuproblemen in plaats dit over te laten aan de markt.
Laat ik enkele concrete voorbeelden geven van bijzonder belangrijke aspecten in dit verslag. Een minimumheffing op CO2 , een CO2-belasting in combinatie met een duidelijke eis tot reductie, is waarschijnlijk de effectiefste manier om de emissie terug te dringen. Mijn eigen land was het eerste ter wereld dat een CO2-belasting invoerde. Dat was begin jaren negentig. Zonder nu te stellen dat Zweden voorop loopt op alle gebieden van het klimaat, was de CO2-belasting feitelijk een van de belangrijke redenen achter de vermindering van onze CO2-emissie. Het wordt hoog tijd dat meer landen hetzelfde gaan doen. In paragraaf 26 van dit verslag vragen we exact om een dergelijke CO2-belasting.
In het algemeen vragen we om meer steun voor de lidstaten om milieubelastingen te introduceren. Ik geloof dat we vandaag een heel unieke gelegenheid hebben om een CO2-belasting en andere milieubelastingen erdoor te krijgen. In de afgelopen jaren is het bewustzijn hiervoor wereldwijd enorm toegenomen. In het verslag geven we ook aan dat de lidstaten op dit gebied zelf beslissingsbevoegd zijn. Dat is natuurlijk geheel juist. Het ligt binnen de sfeer van hun bevoegdheid.
Een ander vraagstuk het emissiehandelssysteem. We moeten toegeven dat de handelsperiode 2005-2007 alleen maar desastreus is verlopen. Het systeem is er niet in geslaagd de emissie te verminderen en veel vervuilers hebben zelfs al te genereuze toewijzingen ontvangen en grote winst met behulp van dit systeem gemaakt.
Daarom vragen we in dit verslag om veiling van emissievergunningen en we vragen een bovengrens voor emissies die consistent is met een doelstelling van dertig procent verlaging en beperkingen en strenge eisen voor het gebruik van flexibele mechanismen. De hoop is dat door zo te handelen het emissiehandelssysteem zal gaan werken. Als dit niet slaagt, zullen we moeten overwegen het emissiehandelssysteem te vervangen door iets geheel anders, bijvoorbeeld door progressieve belastingen op emissies.
In dit verband is het belangrijk om eraan te denken dat nu de luchtvaart is meegenomen in de emissieregeling, we niet langer anti-luchtvaartmaatregelen tot alleen het handelssysteem kunnen beperken. Parallelle maatregelen zoals belasting op vliegtuigbrandstof en heffingen op de uitstoot van stikstofdioxiden (NOx) zijn een vereiste. En dit is precies waar we in dit verslag om vragen. Ik wil hier de gelegenheid te baat nemen om de Commissie een vraag te stellen: U zei eerder dat u maatregelen zou presenteren inzake de uitstoot van stikstofdioxiden (NOx) door de luchtvaart en nog wel dit jaar. Kunt u ons vertellen hoe het daarmee staat? Hebt u een datum gesteld waarop deze maatregelen in werking treden? Gelet op het feit dat het luchtvervoer in de afgelopen jaren zijn uitstoot bijna heeft verdubbeld, zouden velen van ons hier graag concrete maatregelen willen zien. We kunnen werkelijk niet langer wachten!
Deze instrumenten vormen een goed voorbeeld van de manier waarop we politieke verantwoordelijkheid voor klimaatverandering nemen. Met belastingen en heffingen zijn we in staat de noodzakelijke verlaging in uitstoot te versnellen en hopelijk lossen ze het hele klimaatprobleem op. Laten we dat dus doen! Dit is onze plicht voor onze kinderen en andere levende wezens op deze mooie planeer.
Johannes Blokland
namens de IND/DEM-Fractie. - (NL) Voorzitter, ik bedank mevrouw Anne Ferreira voor haar verslag over marktconforme instrumenten voor milieudoelstellingen. Een van de pijlers van het voorliggende voorstel is het principe "de vervuiler betaalt”. Dit is een belangrijk uitgangspunt omdat op basis hiervan een rechtvaardige lastenverdeling bewerkstelligd kan worden. Dat is ook een reden waarom ik voorstander ben van een volledige doorberekening van alle externe kosten, waaronder dus de milieukosten, in productie- en consumptiegoederen. Dit creëert een realistisch beeld en maakt eerlijke concurrentie mogelijk.
In november vorig jaar heb ik de conferentie Beyond GDP bijgewoond. Daar is uitgebreid gesproken over de mogelijkheden om andere indicatoren dan alleen het bruto binnenlands product te gebruiken om de welvaart van de samenleving te meten. Naast economische factoren spelen in de praktijk namelijk ook sociale en milieufactoren een rol. Het kan je financieel wel voor de wind gaan, maar wanneer je in een drukke stad woont met een overdaad aan luchtvervuiling, is het welvaartsniveau alsnog beperkt. Ik ben verheugd dat dit ook als aandachtspunt wordt genoemd in het verslag van mevrouw Ferreira.
Tot slot wil ik mijn steun nog uitspreken voor twee concrete artikelen uit het verslag van mevrouw Ferreira, de artikelen 58 en 59. Enerzijds het beprijzen van water door ook omgevingsfactoren in aanmerking te nemen en anderzijds het reduceren van de hoeveelheid afval in de toekomst door middel van marktconforme instrumenten.
Bogusław Sonik
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de bedreiging van de mondiale milieubalans vergt van ons dat we stappen zetten die leiden tot wijzigingen van onze groeimodellen en tot een nieuwe levensstijl in onze samenlevingen.
Bedrijfsactiviteiten leiden tot ecologische kosten die vaak niet in de financiële verantwoording worden meegenomen. Ondanks het feit dat het principe van de vervuiler betaalt, een van de pijlers van het milieubeleid van de Europese Unie, in de hele Gemeenschap van kracht is, laat zijn toepassing in bepaalde landen te wensen over.
De Europese Unie voert nu een pakket regels en voorschriften in ter verbetering van de toestand van het milieu. Het is heel belangrijk om nieuwe marktinstrumenten te introduceren. Economische belastingen in de Europese Unie kunnen een heel belangrijke rol spelen bij het realiseren van doelstellingen op het gebied milieubescherming binnen de EU. Tot dusver functioneert alleen het emissiehandelssysteem voor CO2. Dit lijkt onvoldoende te zijn.
Andere marktinstrumenten moeten worden overwogen. Het is heel belangrijk dat de opbrengsten van ecologische belastingen worden gebruikt om negatieve gevolgen voor het milieu en de gezondheid te voorkomen. Het ziet ernaar uit dat een geleidelijke harmonisatie van milieubelastingen in de hele EU noodzakelijk is. De ecologische belastingheffing in de lidstaten loopt sterk uiteen. Als we de oplossing van deze vraagstukken aan de lidstaten overlaten, lopen we het risico van verstoringen in het concurrentievermogen tussen bedrijven.
Wanneer we nieuwe marktinstrumenten introduceren, moeten we een aantal basisregels volgen: het publiek moet deze accepteren, de belastingen mogen niet worden gezien als alweer een nieuwe verplichting opgelegd door de Europese Unie, en de belastingen moeten ook geleidelijk worden ingevoerd.
Sommige EU-lidstaten beschikken al over hun eigen marktinstrumenten zoals certificaten voor energiebesparing of voor groene energie. Alle lidstaten moeten echter koolstofarme, energiebesparende en duurzame technologieën met kracht ondersteunen.
Tot slot wil ik wijzen op het feit dat de Europese Unie een leider op het gebied van milieubescherming is en dat zij volgens mij een verantwoordelijkheid heeft om een voorbeeld voor de rest van de wereld te zijn.
Genowefa Grabowska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur met haar uitstekende aanpak van het vraagstuk van de milieubescherming. Ik wil u er ook aan herinneren dat we sinds het VN-verslag getiteld "Our Common Future” (onze gemeenschappelijke toekomst) opgesteld door Margot Wallström, weten dat het onze verantwoordelijkheid is ten opzichte van toekomstige generaties, onze kinderen en kleinkinderen, om het milieu in de best mogelijke toestand achter te laten.
De betrokkenheid van de Europese Unie op dit gebied is al zeer groot, maar het Europees Parlement houdt ook de vinger aan de pols. We hebben een speciale Tijdelijke Commissie klimaatverandering, we hebben goede regelgeving en we beschikken over verordeningen, richtlijnen en besluiten. Nu is het tijd om andere mechanismen te versterken, vooral financiële prikkels en belastingen, en ook voorlichtingscampagnes en preventieve maatregelen te intensiveren.
Voor de effectiviteit van de maatregelen is er een Gemeenschappelijke benadering nodig. Lidstaten moeten hun afkeer overwinnen en hun verzet tegen belastingharmonisatie staken, tenminste voor zover deze het milieu betreft. Ecologische belastingen zijn op het moment in het geheel niet populair, ook niet als ze voor zinvolle doeleinden worden gebruikt. Evenals tegen alle andere belastingen zijn, bestaat ook hier aversie tegen. Daarom moeten we ons alle mogelijke inspanningen getroosten op Europees en nationaal niveau om ecologische betalingen en belastingen sociaal aanvaardbaar te maken.
Waar we behoefte aan hebben, zijn activiteiten die aanzetten tot een hoog niveau van ecologisch bewustzijn. We hebben behoefte aan prikkels die er voor zorgen dat goede praktijken op ruime schaal worden gebruikt en dat pro-ecologisch sociaal gedrag wordt bevorderd. Per slot van rekening klaagt niemand van ons als in de winkel van het Europees Parlement gevraagd wordt vijf cent voor een plastic zak te betalen. Dit is van fundamenteel belang: niet de financiële dimensie van deze actie, maar het moment van reflectie dat ermee gepaard gaat, wanneer de klant nadenkt of hij een plastic zak neemt of dat niet doet en dat hij daarmee de hoeveelheid afval op onze planeet vermindert. Dit is een goede manier om mensen tot denken aan te zetten. Mensen zullen heffingen, belastingen en andere milieuheffingen accepteren, maar alleen als ze van mening zijn dat deze zinvol zijn en ze een positief resultaat kunnen zien.
Holger Krahmer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik juich de marktconforme instrumenten toe als een middel tot het invoeren van beleidsdoeleinden, waaronder het milieubeleid. Ik wil echter wel opmerken dat geen enkel beleidsinstrument effectief is, omdat dit het label "marktconform” draagt.
Alle instrumenten die we gebruiken om beleidsdoelstellingen te realiseren, moeten aan bepaalde criteria voldoen. Bijvoorbeeld, is het instrument geschikt voor de gegeven doelstelling? Als we verschillende doelstellingen door elkaar halen, zullen we geen enkel doel behoorlijk realiseren. Als een van de achterliggende gedachten achter een milieumaatregel is dat deze een middel moet zijn om geld op te brengen, begeven we ons al op twijfelachtig terrein, omdat de maatregel om uiteenlopende redenen het instrument kan bederven. Helpt het bepaalde instrument werkelijk een doelstelling te realiseren? Die vraag moet nauwgezet en regelmatig worden onderzocht. Is het bepaalde instrument in overeenstemming met andere reeds bestaande instrumenten? Wat betreft de efficiency, de relatie tussen kosten en baten?
Bij het lezen van dit verslag twijfel ik of in sommige gevallen aan de criteria die ik genoemd heb, wordt voldaan. Regelingen voor de handel in emissierechten werken goed in theorie, maar de werkelijkheid ziet er wat anders uit. Het EU-emissiehandelssysteem verkeert in een toestand van chaos. Er zijn kapitalen mee verloren gegaan en het feitelijke doel van de regeling is niet bereikt. U zou kunnen zeggen: "Oké, dit de experimentele fase en we hebben het nog niet voor elkaar; maar we kunnen ons beslist niet veel meer van deze dure experimenten veroorloven.”
Ook het beleid inzake de belasting op energiegebruik illustreert mijn punt. Belasting heeft echt geen functie in een EU-Groenboek over marktconforme instrumenten. Het enkele feit dat een instrument sectoren van een markt beïnvloedt, maakt het nog niet marktconform. Ik heb in beginsel geen bezwaar tegen belastingmaatregelen die gebruikt worden om milieudoelstellingen te halen, maar ik wil hun invoering slecht steunen als ze aan de door mij genoemde criteria voldoen.
Mijn punt is dat we moeten bepalen welke doelstellingen we willen behalen. De keuze van de middelen om deze te bereiken, moet vervolgens aan de markt worden overgelaten.
Wiesław Stefan Kuc
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, de marktconforme instrumenten voor ecologische beleidsdoelstellingen, zoals beschreven door de rapporteur, komen voor een groot deel neer op belastingen en heffingen. Zoals ze terecht opmerkt in paragraaf 28 kan het gebeuren dat de gestelde doelstellingen niet worden gehaald, maar dat ze in plaats daarvan slechts een middel worden om de belastingopbrengst te verhogen.
De zaken die meer in detail worden besproken, zijn juist voor de toekomst bedoeld. De vraag luidt: wie is volgens het principe "de vervuiler betaalt” degene die de bodem, het water en de lucht schoonmaakt na eerdere vervuiling door industrieel afval of door verouderde pesticiden, asbest, fosforpentachloride en andere chemische verbindingen?
Ik vind dat de groene obligaties genoemd in paragraaf 67 heel goed geschikt zijn voor dit doel. Bedrijven die bij dit proces zijn betrokken, kunnen taken toegewezen krijgen die anders niet zouden worden uitgevoerd. Zij voeren deze uit met de hulp van de financiële markten. De introductie van dergelijke obligaties die groene obligaties worden genoemd, maakt het mogelijk om veel problemen op te lossen die samenhangen met de invoering van marktconforme instrumenten op het gebied van milieubescherming. Het is een uitstekend idee en ik feliciteer mevrouw Ferreira ermee.
Caroline Lucas
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met het uitstekende werk van en de samenwerking met mevrouw Ferreira, dankzij wie we een verslag voor ons hebben dat een uitgebreide en eerlijke beoordeling geeft van het potentieel en beperkingen van marktconforme instrumenten.
Voor marktinstrumenten is duidelijk een rol weggelegd. Door de economische logica op een lijn te brengen met de werkelijkheid van het milieu en de samenleving door het beginsel "de vervuiler betaalt” toe te passen, hebben we een krachtig sturingsproces van productie en consumptie in de richting van duurzaamheid. Als bijvoorbeeld de echte milieu- en sociale kosten van goederenvervoer waren geïnternaliseerd in de prijzen die in de aanvoerketen werden betaald, zou er misschien een eind komen aan de krankzinnige situatie dat min of meer identieke producten zinloos heen en weer worden verhandeld tussen ver van elkaar gelegen landen.
Dergelijke principes toepassen op individueel niveau door middel van een stelsel van persoonlijke handel in koolstofemissierechten zou een uiterst effectieve manier van beïnvloeding zijn van consumentengedrag. Maar zoals het verslag van mevrouw Ferreira duidelijk maakt, moeten marktinstrumenten niet worden gezien als vervanging voor andere vormen van milieunormen en regelgeving. Hun nut hangt ook in belangrijke mate af van de manier waarop ze zijn ontworpen.
Het emissiehandelssysteem is een goed voorbeeld. Ik wil de collega's voor het volgende waarschuwen. Als we luisteren naar veel van wat de industrie ons te zeggen heeft, zullen we eindigen met een stelsel dat niets meer is dan een heen en weer handelen met het oog op het handelen, zoals we dat in de eerste twee fasen hebben gezien en waarbij de milieudoelstellingen volledig uit het zicht verdwenen. Om effectief te zijn, heeft het systeem een strenge bovengrens nodig die ontleend is aan het doel van het terugdringen van de CO2-uitstoot met dertig procent, beperkingen aan de participatie van externe tegoeden (outside credits) en het feit dat er vanaf het begin uitsluitend sprake is van veiling van de vergunningen.
Ten slotte zou ik met instemming willen wijzen op een andere lijn die door het verslag loopt, namelijk de erkenning dat de traditionele economische groei zoals die wordt aangegeven met het BBP niet langer een adequate en accurate meting van reële welvaart is. Eerder dit jaar werd er in dit Parlement een conferentie over dit onderwerp gehouden. Ik kijk uit naar het verslag van de Commissie komende herfst.
Nils Lundgren
(SV) Mijnheer de Voorzitter, het milieuvraagstuk is met recht een van de grootste politieke onderwerpen van onze tijd geworden en het is ook met recht een van de belangrijkste gebieden voor samenwerking van de EU.
Ten eerste kan de grensoverschrijdende milieuvervuiling in Europa niet op nationaal niveau worden aangepakt. Dit betekent een duidelijke rol voor de EU. Ten tweede is de EU de grootste economie ter wereld met een reusachtige productie en buitenlandse handel. De lidstaten nemen eendrachtig de verantwoordelijkheid voor de hieruit voortvloeiende gevolgen voor het milieu. Deze combinatie van omvang en overeenkomst over fundamentele milieudoelstellingen geeft de EU de kans om een mondiale invloed uit te oefenen die van groot belang is.
Het verslag wekt echter geen vertrouwen. Het maakt geen onderscheid tussen het gebruik van eindige bronnen en de uitwerking daarvan op het klimaat. De rapporteur gebruikt ook schaamteloos de kwestie van het klimaat als een argument voor supranationalisme, bureaucratie en protectionisme. Ze doet een krachtige oproep voor een gezamenlijk belastingstelsel, een herziening van het begrip vrije concurrentie en voor tariefsverhogingen. Er is geen besef dat landen oplossingen moeten zoeken in concurrentie met elkaar. En tot overmaat van ramp is er de gebruikelijke, bemoeizieke uitspraak dat we in onze westerse samenlevingen voor een nieuwe levensstijl moeten kiezen.
Verschrikkelijk! Onze taak is ervoor te zorgen dat de milieukosten van consumptie worden weerspiegeld in de prijzen die de consumenten betalen. Vrije burgers kiezen zelf hun eigen levensstijl.
Françoise Grossetête
(FR) Mijnheer de Voorzitter, gisteren vroeg een zestienjarige middelbare scholier mij in dit Parlement: "Is Europa bereid grote offers te brengen om de planeet te redden?” Deze jonge student was heel bezorgd over klimaatverandering en hij vroeg ons hoe ver we konden gaan. Het was een uiting van de bezorgdheid van idealistische jonge mensen die veel van ons verwachten.
Welnu, we hebben marktconforme instrumenten die daar geschikt voor zijn: het stelsel van de Gemeenschap voor de handel in quota voor de uitstoot van broeikasgassen en de Eurovignet-richtlijn in de vervoersector. Deze instrumenten hebben bepaalde voordelen, omdat zij milieukosten meerekenen en bijdragen aan het tegen lagere kosten realiseren van milieudoelstellingen. Ze stimuleren ook ondernemingen tot een duurzame betrokkenheid die uiteindelijk de werkgelegenheid in stand houdt. Deze instrumenten dragen bij aan het verminderen van eventuele schadelijke effecten van milieubelasting op het concurrentievermogen in sommige sectoren.
De bevordering van duurzame ontwikkeling en de inspanningen om klimaatverandering tegen te gaan, dienen niet slechts te geschieden via afschrikking met behulp van belastingen en heffingen, maar ook met behulp van stimulansen, door het vergemakkelijken van een snellere omschakeling naar passend en milieuvriendelijk gedrag. Iedereen moet zich ervoor inspannen; daarom moeten de milieukosten worden geïnternaliseerd.
Te benadrukken zij tevens dat de milieubelastingen niet moeten worden beschouwd als een manier om de belastingopbrengsten te verhogen, maar als middel om alle ongezonde vervuiling en schade aan het milieu tegen een redelijke prijs te voorkomen.
Ten slotte zullen we bij toekomstige debatten over het "energie-klimaatpakket” in het Europees Parlement serieuze aandacht moeten geven aan het in werking stellen van een correctie-instrument aan de grenzen dat vooral moet helpen eventuele koolstoflekken te voorkomen. We moeten voldoen aan de verplichting om de CO2-uitstoot te verminderen terwijl we onze economische concurrentiepositie behouden. In dat verband benadruk ik het belang van de CO2-belasting. Dat is een onderwerp waar vaak een taboe op rust, maar ik vind het de moeite van het overwegen waard.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) We zouden moeten uitkomen op een combinatie van oplossingen, een algemeen model en uitgangspunten. Het verslag maakt dit op een uitstekende manier duidelijk. De bescherming van het milieu is goedkoper dan het herstel ervan, maar het falen om de juiste marktinstrumenten te gebruiken, betekent het verstrekken van verborgen subsidies aan vervuilers. Het groene instrumentarium behoeft flexibiliteit als we zekerheid willen hebben en ervoor willen zorgen dat we andere indicatoren niet verwaarlozen en de lasten voor de burgers verzwaren. Handelsinstrumenten moeten worden gecombineerd met de bevordering van investering in nieuwe technologie, met compenserende instrumenten ter dekking van verliezen.
Het is ook een zaak van afzonderlijke landen. Zo zal Bulgarije in de toekomst voor problemen komen te staan. De sluiting van bepaalde delen van de nucleaire krachtcentrale in Kozloduy leidde tot een uitbreiding van thermische krachtcentrales en stijging van de elektriciteitsprijs. Dit heeft geresulteerd in een verhoogde CO2-uitstoot, maar toch werken de lage de BKG-emissierechten als boeten en de consumenten draaien op voor de prijsverhoging. Tenzij de emissierechten worden herverdeeld en bij afwezigheid van voldoende compensatie voor de ontmantelde krachtcentrales, zal de toepassing van andere handelsinstrumenten tot meer problemen leiden. De milieueconomie heeft haar sociale dimensies. We moeten niet wachten tot 2010 of 2013 voordat we in actie komen.
Magor Imre Csibi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil benadrukken dat de aanpak van klimaatverandering uitgebreidere maatregelen vraagt dan alleen die welke gericht zijn op vervoer en energie.
De preventie van ontbossing moet ook de kern worden van de EU-strategie met betrekking tot de klimaatverandering. Het is een zeer rendabele manier om de uitstoot van broeikasgassen tamelijk snel te verminderen. De preventie van ontbossing is alleen haalbaar met een mix van regelgeving en marktconforme instrumenten.
Maatschappelijke organisaties hebben herhaaldelijk aan de kaak gesteld hoe de EU actief bijdraagt aan de mondiale ontbossing door toe te staan dat illegaal gekapt hout vrij op de markt komt. Het is van primair belang dat de EU regelgeving tot stand brengt om ervoor te zorgen dat alleen hout en houtproducten afkomstig van legale bronnen tot de EU-markt worden toegelaten. Deze regelgeving moet worden aangevuld met een reeks speciaal voor de bosbouw ontworpen marktconforme instrumenten, zoals heffingen voor het voortijdig kappen van bossen of stimulansen voor het beheer van duurzame bebossing. Maar om de marktconforme instrumenten op grote schaal in de bosbouw te gebruiken, moeten we duidelijk maken welke instrumenten het beste werken, in welke mate ze kunnen worden gebruikt en de manier waarop ze kunnen aansluiten bij het toezichtsrecht.
Ik verzoek de Commissie een analyse te presenteren van marktconforme instrumenten die het meest geschikt zijn voor de bosbouw en daarbij de geschikte context aan te geven voor het gebruik van deze instrumenten in combinatie met andere beleidsinstrumenten.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil graag op slechts twee punten in dit debat uw aandacht vestigen.
Allereerst is de lastenverdeling bij de bestrijding van de klimaatverandering binnen het kader van de Europese Unie hoogst onrechtvaardig. Zo werden bovengrenzen aan koolstofuitstoot toegewezen aan de afzonderlijke lidstaten zonder rekening te houden met hun ontwikkelingsachterstand, die onder meer in Polen heeft geleid tot een scherpe verhoging van de kosten van elektriciteit, met als gevolg een zichtbare plotselinge stijging van de kosten van productie en levensonderhoud.
Ten tweede komt de invoering van het klimaatpakket volgens schattingen van de Europese Commissie zelf op ongeveer vijftig miljard euro per jaar. In een situatie waarbij de meerderheid van de snelst groeiende naties ter wereld, zoals China, India en Brazilië, evenals economische grootmachten zoals de Verenigde Staten zich niet al te zeer bekommeren om klimaatverandering, is het heel wel mogelijk dat de Europese economie ophoudt concurrerend te zijn op wereldmarkten. Dit brengt met zich mee dat het noodzakelijk is om instrumenten te introduceren ter bescherming van de Europese productie, gebukt als deze gaat onder zulke hoge bijkomende kosten.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Laten we het feit benadrukken dat de Europese Unie haar doelstellingen inzake de vermindering van vervuilende uitstoot alleen kan realiseren door samenwerking en vastberaden inzet van lokale gemeenschappen.
Zij moeten kennis dragen van de marktinstrumenten die worden gebruikt voor doelen die samenhangen met milieu- en ander beleid.
De verhandeling van uitstootcertificaten, de richtlijn brandstofkwaliteit, de Euronormen voor voertuigen, de richtlijn inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen, de Euro 6-norm voor voertuigen zijn enkele van de initiatieven van de Commissie.
In oktober komt de Commissie met een herzieningsvoorstel van de Eurovignet-richtlijn, dat gebaseerd is op het internaliseren van de externe kosten, waaronder de milieugerelateerde kosten.
Als rapporteur van advies van de TRAN-commissie voor het ontwerp van een richtlijn inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen vind ik het belangrijk om de kosten van een voertuig voor zijn hele levenscyclus te berekenen, waarbij niet alleen de initiële aankoopkosten worden genomen, maar ook de prijs van gebruikte brandstof, koolstofuitstoot, enzovoort.
Ik hoop dat veel lokale autoriteiten daadwerkelijk aan deze consultaties zullen deelnemen.
Marios Matsakis
Mijnheer de Voorzitter, mijn gelukwensen gaan naar mevrouw Ferreira voor een zeer evenwichtig verslag. Ons milieu lijdt onder de schade die veroorzaakt wordt door een steeds groeiende wereldbevolking en de ongecontroleerde honger van de mensheid naar materialistische consumptie. Het klimaat verandert, de biodiversiteit heeft te lijden en de natuurlijke bronnen verminderen. De rapporteur die zich volledig bewust is van de taak waarvoor we staan, steunt terecht het standpunt dat de belangrijkste marktinstrumenten die nodig zijn voor het herstel van de toestand, financiële stimulansen en belastingen zijn.
Ik steun dan ook volledig het idee van een EU-milieubelastingstelsel dat onvermijdelijk voor de lidstaten uniform moet zijn. Tegelijkertijd zal een effectief herzien emissiehandelssysteem naar mijn overtuiging in aanzienlijke mate bijdragen aan de verbetering van de situatie.
Men mag natuurlijk nooit vergeten dat het bewegen van de burgers tot een milieuvriendelijke levensstijl niet alleen kwestie is van de markt: het scheppen van een bewustzijn voor de zorg van het milieu impliceert ook goed onderwijs en een leven lang leren.
Leopold Józef Rutowicz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de bescherming van het milieu bestrijkt veel gebieden en de effectiviteit hangt af van synchronisatie en oordeelkundige toepassing van de beschikbare instrumenten waaronder economische instrumenten.
De in het Groenboek bedoelde instrumenten vormen een reeks maatregelen die geen systematische oplossingen bieden. Een voorbeeld daarvan is de steun voor brandstofbesparing bij het stedelijk vervoer en andere legitieme doelen. Maar de plotselinge prijsstijging van milieuvriendelijke elektriciteit doet enige alarmbellen rinkelen, evenals het feit dat hiervoor in belangrijke mate gebruik wordt gemaakt van koolwaterstof. De voorgestelde heffing op koolstofuitstoot bestraft de gevolgen, maar doet niets aan de oorzaak. De bevordering van schone energiebronnen, zoals water, wind, zonne-energie en atoomenergie, zou in combinatie met hun stabiele prijsvorming, een belangrijke uitwerking hebben op de samenleving, de economie en de milieubescherming. Dit moet een gebied zijn waar systematische maatregelen worden getroffen. Het verslag van mevrouw Ferreira stelt deze kwestie aan de orde.
Nina Škottová
(CS) Zoals we in veel vorige toespraken hebben gehoord, is kooldioxide een heel belangrijke speler is in de zogenaamde ecologische prijsbepaling. Het wordt gepresenteerd als de oorzaak van klimaatverandering. Ik wil uw aandacht vestigen op het feit dat volgens wetenschappelijk onderzoek kooldioxide in de atmosfeer toeneemt, niet voordat, maar uitsluitend pas nadat de aarde opwarmt. Dit opwarmingsproces correleert met de activiteit van de zon, zodat de opwarming eerder een gevolg is dan een oorzaak. Dientengevolge zijn de oceanen de belangrijkste veroorzakers van kooldioxide na de opwarming. Natuurlijk ben ik niet tegen een reductie van de CO2-uitstoot veroorzaakt door menselijke activiteit, maar ik ben van mening dat we eerder onze verantwoordelijkheid moeten aanvaarden voor verontreiniging die van invloed is op de gezondheid en andere zaken, dan de verantwoordelijkheid voor klimaatverandering. Laten we het kind bij zijn naam noemen.
Mieczysław Edmund Janowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dit is een goed verslag. Ik wil niet ingaan op de reeds genoemde punten, maar slechts de aandacht vragen voor enkele bijzondere kwesties.
Ten eerste vormen mensen niet het belangrijkste deel van het "milieu” zijn en behoren het water, de bodem en de aarde niet tot het bezit van de mensheid. Mensen gebruiken deze slechts, we zijn niet meer dan pachters. Dat moeten we voor ogen houden. Kwesties die het milieu beïnvloeden, kennen geen grenzen - lucht, water en de bodem zijn niet aan grenzen gebonden - dus moeten onze activiteiten over de grenzen reiken. Dit geldt op het niveau van de Europese Unie, maar het geldt ook voor de hele wereld. Anders zullen onze activiteiten niet hun doel bereiken.
Ik wil op nog een kwestie wijzen. Los van deze fiscale onderwerpen en economische druk is het heel belangrijk om meer bewustzijn bij mensen op te wekken, om te beginnen bij de kinderen. Anders krijgen we geen energiezuinige technische apparaten, huizen, auto's en voertuigen. Ik dank u, commissaris, voor de voortgang tot dusver en ik vraag u verdere stappen in deze richting te zetten.
Sylwester Chruszcz
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik dank mevrouw Ferreira voor het verslag dat ze heeft gepresenteerd. Zoals dit debat illustreerde, heeft dit betrekking op vraagstukken die in de toekomst steeds belangrijker worden.
In het debat van vandaag hebben we gesproken over de manier waarop we ecologisch moeten denken. Ik ben ervan overtuigd dat er sprake is van een behoorlijk ecologisch bewustzijn in de Europese Unie en in de afzonderlijke lidstaten. Mensen willen ecologisch wonen, ze willen een ecologische levensstijl en ze zijn heel ecologisch bewust.
Maar laten we niet vergeten dat er veel landen in de Europese Unie zijn, zoals Bulgarije en Polen, die vele decennia onder een ander regime hebben geleefd. Onze economieën waren gebaseerd op een andere methode om energie te verkrijgen. De regelgeving van het stelsel van milieubelastingen kan daarom leiden tot minder concurrentievermogen van deze economieën met als gevolg minder bewustzijn voor het milieu.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, terwijl we het hoofd bieden aan de ernstigste uitdaging van ons milieu, de klimaatverandering, hebben we onze aandacht duidelijk gericht op welvarende, maar koolstofarme economieën om te voldoen aan de mondiale doelen ter vermindering van CO2-uitstoot. Hierbij moet een reeks marktconforme instrumenten, waaronder belastingen, een vitale rol spelen die haar grondslag vindt in het algemeen geaccepteerde principe "de vervuiler betaalt”.
Ondanks het uitstekende werk en de vele aanbevelingen die ik steun, is het verslag als geheel voor mij onaanvaardbaar omdat het teveel nadruk legt op belastingen. Neem het herhaalde verzoek aan de Commissie om met regelgeving op dit punt te komen, zoals bijvoorbeeld in paragraaf 26 waarin de Commissie wordt verzocht "om voor het einde van 2008 te komen met een wetsvoorstel voor een minimale EU-belasting op CO2”. Het is mijn stellige mening dat een dergelijke belasting een zaak is voor elke lidstaat.
Androula Vassiliou
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek graag mijn dank uit aan de geachte afgevaardigden voor hun commentaren en standpunten die zij in het debat naar voren hebben gebracht. Ik zal trachten op sommige commentaren in te gaan.
Mevrouw Ferreira noemde het gebrek aan informatie over de antwoorden op ons debat. Ik deel u mede dat we 170 antwoorden hebben ontvangen die op dit moment worden geanalyseerd. We hopen tegen het eind van de zomer over een samenvatting van deze antwoorden te beschikken. Op dat moment zullen we u natuurlijk deze samenvatting verstrekken.
De heer Wijkman wees op de inconsistentie tussen emissiehandelssystemen en de koolstofbelasting. Bij de herziening van de Richtlijn inzake energiebelasting behoort het juist tot de doelstellingen om elke mogelijke inconsistentie aan te pakken en op te lossen.
Twee afgevaardigden wezen op het vraagstuk van mogelijke belastingaanpassingen aan de grens om een koolstoflek te voorkomen in het geval internationale onderhandelingen mislukken. Ik merk hierbij op dat het belangrijkste en prioritaire doel van de Commissie is om een succesvolle internationale - post-Kyoto-overeenkomst te houden over de aanpak van klimaatverandering.
Wat betreft de kwestie van belasting op kerosine bij de luchtvaart: dit onderwerp is al besproken met de lidstaten. Het bleek een zeer gevoelige kwestie te zijn en er is geen vooruitgang geboekt. Twee lidstaten passen deze soort belasting toe, maar ik wijs erop dat er ook vragen zijn gerezen met betrekking tot het internationaal recht. De Commissie is niet van plan met enig voorstel voor een dergelijke belasting te komen.
Wat betreft het hanteren van lagere BTW-percentages om milieudoelen te bereiken: momenteel studeren de diensten van de Commissie hierop.
Tot slot merk ik op dat een aantal commentaren van de geachte afgevaardigden betrekking heeft op het werkterrein van andere commissarissen. Ik heb nota genomen van al uw commentaren en ik zal deze aan de desbetreffende commissarissen overbrengen. Zij zullen deze analyseren en in overweging nemen bij de vervolgactie op het Groenboek.
Anne Ferreira
rapporteur. - (FR) Dank u, commissaris, dank u dames en heren, voor uw zeer grondige en belangrijke bijdragen. We stellen het op prijs dat het belastingdebat niet is afgesloten en ik wil in dit stadium van de besprekingen nog graag op drie punten wijzen.
Ten eerste de verhouding die de energiebelastingen voor hun rekening nemen. Gemiddeld vertegenwoordigen ze 76 procent van de milieubelasting, vergeleken bij 21 procent voor vervoer.
Ten tweede moeten binnenlandse consumenten verreweg het grootste deel van de milieubelastingen betalen, terwijl andere sectoren van de economie de grootste gebruikers zijn van energie, water en vervoer.
Ten derde is het deel van het BBP van de lidstaten dat door de milieubelastingen wordt vertegenwoordigd gedurende de laatste vijf jaar afgenomen. Dat is iets om over na te denken bij onze toekomstige beraadslagingen.
Ik betreur zeker datgene wat de EPP vraagt voor wat betreft paragraaf 26 waarin we een minimale EU-belasting op CO2 voorstellen. Het lijkt mij dat we moeten voortgaan op dat pad als we het dumpen in de Europese Unie willen voorkomen. De gedachte is niet om de belastingbevoegdheid bij de lidstaten weg te halen, het gaat om een minimale belastingharmonisatie. Die is nodig en dat wordt onderstreept.
Los van het feit dat de lidstaten om meer voortgang vragen bij de coördinatie van belastingen, wil ik ook graag de aandacht op een ander punt van het verslag vestigen. Verlagingen van inkomstenbelastingen kunnen niet alleen worden gekoppeld aan de verlaging van milieubelastingen zoals de Commissie voorstelt. Naar mijn mening moet dit deel uitmaken van een algemenere hervorming met principes als solidariteit en sociale rechtvaardigheid. Ik ben mij ervan bewust dat dit nog niet tot de bevoegdheid van de lidstaten behoort, maar laten we er hier over nadenken en de lidstaten enige informatie geven.
Het laatste punt dat ik belangrijk vind, is de binnenlandse dimensie. De maatregelen die we hier treffen, mogen geen nadelig effect hebben op de huishoudens die al op een laag inkomen zijn aangewezen en de positie van andere huishoudens onzeker maken.
Dat wilde ik tot besluit zeggen. Dank u, commissaris; ik verzeker u dat u onze steun hebt bij het opstellen van verdere regelgeving over deze zaken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
András Gyürk  
schriftelijk. - (HU) Tegenwoordig geven de lidstaten om hun milieudoelstellingen te behalen bijna uitsluitend de voorkeur aan rechtstreekse regelgeving, ook al zijn er veel andere regulerende instrumenten beschikbaar. Wij vinden dat er meer aandacht nodig is voor marktconforme stimuleringsmaatregelen op het gebied van milieubescherming. Wij geloven dat de marktbegrippen concurrentie en milieubescherming elkaar niet wederzijds uitsluiten.
De betekenis van marktprikkels is dat het doel van de milieukwaliteit hiermee op een goedkopere en effectievere wijze bereikbaar wordt en dat tegelijkertijd andere sociale doelstellingen haalbaar worden. Helaas heeft de Europese Unie niet veel gedaan aan de bevordering van marktconforme stimuleringsmaatregelen, al kan het emissiehandelssysteem als een uitzondering worden beschouwd. Daarom is het bemoedigend dat het Groenboek een overzicht bevat met verborgen kansen voor deze thematische stimuleringsmaatregelen. Wij vinden echter dat het overzicht nog veel verder had moeten gaan.
Een ruimer gebruik van marktconforme regelgeving moet gelijk op gaan met een vermindering van ineffectieve rechtstreekse regelgeving. Aangezien economische stimuleringsmaatregelen inkomsten genereren, moeten we juist toetsen hoe deze instrumenten, die hoofdzakelijk worden opgelegd op arbeid, belastinginkomsten kunnen genereren. Dit onderwerp rechtvaardigt een intensief debat. Ook zijn we ervan overtuigd dat de ambitieuze milieubeleidsdoelstellingen van de EU niet haalbaar zijn tenzij we ons meer gaan bewegen op het terrein van de marktprikkels.
