Repatriëring en hervestiging van de gedetineerden van Guantánamo - Verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoeren illegaal vasthouden van gevangenen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de repatriëring en hervestiging van de gedetineerden van Guantánamo, alsmede over het verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben er mij terdege van bewust dat het probleem Guantánamo heeft geleid tot ernstige bezorgdheid binnen dit Parlement. Ik ben er mij ook van bewust dat dit Parlement met de verschillende resoluties die sinds 2002 zijn aangenomen, op consequente wijze zijn standpunt over dit probleem naar voren heeft gebracht. Ik ben van mening dat u net als de Raad verheugd bent over de aankondiging van president Obama om Guantánamo binnen een jaar te sluiten. Het voorzitterschap heeft dit te kennen gegeven in een verklaring die is afgegeven kort nadat president Obama het uitvoeringsbesluit had ondertekend. Zoals u waarschijnlijk weet, hebben de ministers het besluit tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen unaniem verwelkomd.
President Obama heeft tevens bekendgemaakt rechtszaken door militaire commissies op te schorten, het Verdrag van Genève opnieuw te erkennen, de geheime detenties stop te zetten en een einde te maken aan wrede ondervragingen. Dankzij deze gunstige ontwikkelingen kunnen we op trans-Atlantisch niveau nog krachtiger samenwerken voor de bestrijding van terrorisme.
Het besluit om Guantánamo te sluiten, is iets dat in de eerste plaats onder de verantwoordelijkheid van de VS valt. Desondanks hebben de ministers tijdens de Raad van vorige week, met het oog op ons gezamenlijk belang om het terrorisme te bestrijden en de mensenrechten en de rechtsstaat te eerbiedigen, van gedachten gewisseld over mogelijkheden voor het verlenen van praktische steun door de lidstaten aan de VS, en in het bijzonder over de vraag of de lidstaten bereid zijn voormalige gedetineerden toe te laten.
In zijn uitvoeringsbesluit over de sluiting van Guantánamo heeft president Obama opdracht gegeven de status van alle gevangen tegen het licht te houden. Hier wordt momenteel aan gewerkt. Eventuele hervestiging van gedetineerden zou van toepassing zijn met betrekking tot gedetineerden die op grond van deze herziening voor vrijlating worden aangemerkt. Het is aan de nationale regeringen van de lidstaten om te beslissen of voormalige gedetineerden worden toegelaten. Vorige week was men het er echter over eens dat een gemeenschappelijke politieke reactie wenselijk is en dat de mogelijkheden voor een gecoördineerd Europees besluit verder kunnen worden afgetast.
Dit onderwerp brengt een aantal politieke, juridische en veiligheidsproblemen met zich mee die nader onderzocht en besproken moeten worden en waar - en dat is ook van groot belang - de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken van de lidstaten bij moeten worden betrokken. Dit proces is zojuist begonnen en de Raad zal op dit onderwerp terugkomen zodra een aantal van deze problemen verder is opgehelderd. Hier wordt op dit moment aan gewerkt. Zo neemt bijvoorbeeld het Politiek en Veiligheidscomité deze zaak vandaag in behandeling.
De voortdurende belangstelling van dit Parlement, die opnieuw blijkt uit de ontwerpresolutie die in deze vergadering is ingediend en die ik heb gelezen, begrijp ik volkomen. Ik wil u graag verzekeren dat het voorzitterschap uitgebreid aandacht zal besteden aan dit probleem en u volledig op de hoogte zal houden van de resultaten van de verdere besprekingen in de Raad, alsmede van alle andere ontwikkelingen.
Jacques Barrot
vice-voorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik heet de fungerend voorzitter van de Raad van harte welkom, en ik ben blij me te kunnen aansluiten bij wat hij zojuist heeft gezegd, want het is zonneklaar dat de Commissie bij dit lastige probleem nauw moet samenwerken met het voorzitterschap.
Ik wil ook mijn steun uitspreken aan mevrouw Ferrero-Waldner, die op het laatste moment verhinderd is om hier vanavond aanwezig te zijn. Ik zal dus namens haar en namens mezelf spreken.
De Commissie juicht de initiatieven die door president Obama sinds zijn inauguratie zijn genomen van harte toe. Alle ingrediënten zijn nu bijeen om de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa een nieuwe impuls te geven, en de Commissie zal zich forse inspanningen getroosten om dit partnerschap nieuw leven in te blazen.
Het meest treffende voorbeeld van de koerswijziging door de Verenigde Staten is het voornemen zich te buigen over de mensenrechtenproblemen in samenhang met de behandeling van vermeende terroristen. Wij zijn uiteraard blij dat president Obama haast maakt met de sluiting van het detentiekamp Guantánamo, de hand reikt naar de islamitische wereld en de betrokkenheid van de Verenigde Staten bij het vredesproces in het Midden-Oosten bevestigt.
Ook nemen wij met tevredenheid nota van andere, net zo belangrijke aspecten van de op 22 januari getekende decreten, namelijk de sluiting van de geheime gevangenissen van de CIA, het onvoorwaardelijke verbod op marteling en wrede, onmenselijke en onterende behandelingen, en het opschorten van de processen voor militaire tribunalen.
De Europese Unie voert een actieve politieke dialoog met de Verenigde Staten, waarbij we uiteraard prioriteit toekennen aan wereldwijde bevordering van de mensenrechten. Daarnaast werken wij actief samen met de Verenigde Staten in de strijd tegen de terroristische dreiging, maar altijd in overeenstemming van onze mensenrechtenverplichtingen.
De jarenlange detentie van gevangenen in Guantánamo zonder proces heeft terroristische groeperingen in de kaart gespeeld die proberen zich te radicaliseren en nieuwe leden te werven. De Europese Unie heeft haar verzet tegen Guantánamo al kenbaar gemaakt. Het Europees Parlement, uw Parlement, heeft onophoudelijk aangedrongen op sluiting ervan, want de strijd tegen het terrorisme moet altijd worden gevoerd met inachtneming van het internationaal recht. In de strijd tegen het terrorisme is het niet alleen van belang de mensenrechten uit principe te eerbiedigen, maar ook radicalisering in de wereld tegen te gaan. Wij menen dat de met het internationaal recht aan iedere gedetineerde toegekende rechten moeten worden geëerbiedigd. Behalve bij gewapende conflicten mogen personen niet willekeurig worden gedetineerd en hebben ze recht op een rechtmatig en eerlijk proces. Wij hebben deze kwesties aangekaart in het kader van de politieke dialoog met de Verenigde Staten. Het Europees Parlement heeft een belangrijke rol gespeeld bij het onder de aandacht brengen van deze kwestie.
In het verlengde van wat de heer Vondra heeft gezegd, zou ik hieraan willen toevoegen dat de zaak van elke Guantánamo-gedetineerde opnieuw moet worden bestudeerd door de Amerikaanse autoriteiten. Een werkgroep onder leiding van de Attorney General en bestaande uit de ministers van Defensie en Binnenlandse Veiligheid evenals topambtenaren is zojuist met haar werkzaamheden begonnen.
President Obama heeft aangekondigd dat nieuwe diplomatieke pogingen zullen worden ondernomen om een oplossing te vinden voor het probleem van Guantánamo.
Tijdens de laatste Raad van ministers van Buitenlandse Zaken op 26 januari jongstleden - mevrouw Ferrero-Waldner zou dit nader hebben toegelicht - heeft een korte gedachtewisseling plaatsgevonden over Guantánamo. Meerdere lidstaten hebben te kennen gegeven een gemeenschappelijk kader tot stand te willen brengen voor een gecoördineerde aanpak door de Europese Unie, ook al is het in de eerste plaats aan de lidstaten, mijnheer Vondra, om per geval te besluiten over het aan eventuele verzoeken van de Verenigde Staten te geven gevolg.
Wij hebben voorgesteld deze kwesties nader te bestuderen, in nauwe samenwerking met het secretariaat van de Raad. Wij buigen ons momenteel over de kwesties die betrekking hebben op de eventuele opname van voormalige gedetineerden door derde landen. Hoewel vrijgelaten gedetineerden in principe geacht worden terug te keren naar hun land van herkomst, kunnen sommigen van hen, die na herziening waarschijnlijk worden vrijgelaten, niet terugkeren naar hun eigen land uit vrees voor vervolging, marteling of mishandeling.
Wij zijn bereid samen met de Verenigde Staten nauwkeurig te bekijken hoe de Europese Unie kan helpen bij de hervestiging van deze mensen op een veilige plek. Deze specifieke gevallen zullen echter lastige en complexe vragen oproepen waarover vooraf moet worden nagedacht. Het principe blijft steeds hetzelfde: wij moeten alles in het werk stellen om de absolute eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen. Wij willen in elk geval een positieve en constructieve houding aannemen jegens de nieuwe Amerikaanse regering. Tegelijkertijd moeten we alle vereiste maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de aanpak van de Europese Unie overeenstemt met onze mensenrechtenverplichtingen en onze wetgeving.
Deze aanpak zal niet eenvoudig of snel zijn. Wij zullen te maken krijgen met complexe kwesties die een gecoördineerd optreden van de lidstaten vereisen om te komen tot een coherente respons van de Europese Unie. Wij zullen alles doen wat in onze macht ligt om bij te dragen aan het debat over de vraag welke concrete maatregelen op communautair niveau moeten worden genomen.
Voorlopig hebben de Verenigde Staten hun verzoek nog niet officieel kenbaar gemaakt. Zoals mevrouw Ferrero-Waldner herhaaldelijk heeft gezegd, is positieve samenwerking vereist. We moeten samenwerken met de lidstaten om dit alles ten uitvoer te leggen.
Tijdens de eerstvolgende Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 26 februari zullen wij de lidstaten aansporen tot een gecoördineerde aanpak, en we zullen wellicht gebruik maken van de oplossing die eerder werd toegepast bij de opvang van Palestijnen in Europa na de gebeurtenissen in de Geboortekerk in 2002.
De Commissie is uiteraard bereid om de lidstaten bij te staan die ermee instemmen op hun grondgebied voormalige gedetineerden van Guantánamo op te nemen, maar vanzelfsprekend is het aan de betrokken lidstaten om de status te bepalen van de voormalige gedetineerden die onderdaan zijn van derde landen en die mogelijk naar hun grondgebied worden overgebracht.
Elk geval zal afzonderlijk worden bestudeerd, rekening houdende met de situatie van elke persoon, met humanitaire overwegingen en veiligheidsconsequenties. Het besluit om gedetineerden op te nemen en het vaststellen van hun status vallen uiteindelijk onder de bevoegdheid van elke lidstaat. Niettemin moet deze aanpak voor zover mogelijk passen in een gecoördineerd kader.
Voorzitter, dat is wat ik tot zover wilde zeggen, namens mezelf en namens mevrouw Ferrero-Waldner. Ik vraag me af of ik nu de verklaring moet afleggen over het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen in de Europese ruimte. Ik zal dus verdergaan en een verklaring afleggen die vrij kort is maar talloze vragen van het Parlement zal beantwoorden.
Het gaat om het gebruik van Europese landen door de CIA voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen. De houding die de Commissie van meet af aan had ingenomen berustte op drie ideeën. Ten eerste moet de strijd tegen het terrorisme gevoerd worden met volledige inachtneming van de grondrechten. Ten tweede moet de waarheid, welke deze ook moge zijn, worden achterhaald, en ten derde - en dat is mijns inziens het belangrijkste - moeten wij voorkomen dat dergelijke zaken zich in de toekomst herhalen.
De Commissie heeft herhaaldelijk haar standpunt kenbaar gemaakt, op grond waarvan de praktijken die worden aangeduid als buitengewone overdracht en geheime detentie indruisen tegen de in het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie gewaarborgde grondrechten.
De Commissie heeft er tevens op gewezen dat het cruciaal is dat de betrokken lidstaten grondige, onafhankelijke en onpartijdige onderzoeken instellen om de waarheid boven tafel te krijgen, wat deze ook moge zijn. Het is een positieve verplichting die voortvloeit uit het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens. Het moet gezegd worden dat in een aantal lidstaten onderzoeken zijn ingesteld.
Wat de beweringen over geheime detenties in Polen betreft, heeft de Commissie meerdere malen een schrijven gericht aan de Poolse autoriteiten. Daar ik belast ben met zaken op het gebied van 'justitie, vrijheid en veiligheid' heb ik op 28 mei 2008 persoonlijk een schrijven gericht aan de Poolse autoriteiten om te benadrukken hoe belangrijk het is behoorlijke onderzoeken in te stellen.
Naar aanleiding van deze brief heeft de plaatsvervanger van de procureur-generaal mij begin augustus 2008 medegedeeld dat uiteindelijk een strafrechtelijk onderzoek was ingesteld en dat hij me zou informeren over de uitkomst ervan. Ik vind dit een grote stap vooruit.
Ik heb ook Roemenië benaderd over deze kwestie van geheime detenties. In juni 2008 heeft de premier van Roemenie me het rapport toegestuurd van de onderzoekscommissie binnen de Roemeense senaat. Na aanvullende contacten hebben de Roemeense autoriteiten besloten nader onderzoek te verrichten om de informatie na te trekken waarvan gewag wordt gemaakt in het tweede verslag van de heer Marty, die zelf is aangewezen als rapporteur door de Raad van Europa.
Alleen met een dergelijke benadering, waarin de nadruk is gelegd op de noodzaak om op nationaal niveau echte onderzoeken uit te voeren, kunnen we vooruitgang boeken. De Unie en de Commissie hebben noch de bevoegdheden noch de middelen om de plaats in te nemen van de lidstaten bij het achterhalen van de waarheid. Alleen met de onderzoeksinstrumenten en onderzoeksmiddelen waarover de lidstaten beschikken kan deze taak tot een goed einde worden gebracht.
Uiteraard hoopt de Commissie - en wat dat betreft ga ik een verbintenis aan tegenover u - dat deze onderzoeken tot een goed einde worden gebracht, dat ze het mogelijk maken de verantwoordelijken aan te wijzen en indien nodig schadeloosstelling voor de slachtoffers te garanderen.
Afgezien van de verzoeken aan de lidstaten om onderzoeken in te stellen heeft de Commissie nog meer concrete bijdragen geleverd. Zo heeft zij naar aanleiding van de resolutie van het Europees Parlement van 2 februari 2007 de definitie van staatsluchtvaartuig toegelicht en heb ik persoonlijk, toen ik nog commissaris voor vervoer was, een mededeling over burger- en zakenluchtvaart doen uitgaan waarin een en ander werd toegelicht.
Het Parlement heeft tevens verzocht om een beoordeling van de nationale antiterreurwetgeving. Om een overzicht te krijgen van de huidige situatie heeft de Commissie de lidstaten een vragenlijst doen toekomen over de doeltreffendheid van de maatregelen ter bestrijding van het terrorisme en over hun relatie tot de grondrechten. De Commissie heeft de antwoorden van de zevenentwintig lidstaten inmiddels ontvangen en in het komende halfjaar zal een document worden gepubliceerd waarin deze antwoorden op een rijtje worden gezet. We moeten nu ons licht laten schijnen op al deze antwoorden.
Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben nogal lang van stof geweest, maar laten we niet vergeten dat dit weliswaar een gebied is waarop de bevoegdheden van de Unie beperkt zijn, maar dat de Commissie toch getracht heeft een bijdrage te leveren aan de waarheidsvinding en de eerbiediging van grondrechten. Ik kan slechts zeggen, maar dan ook uit de grond van mijn hart, dat ik er uiteraard zeer nauwlettend op zal blijven toezien dat bovenal de waarheid boven tafel komt, zodat we zeker weten dat deze betreurenswaardige feiten zich niet zullen herhalen.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik had twee gescheiden discussiepunten verwacht: enerzijds Guantánamo en anderzijds de geheime detenties en de uitleveringen. Zoals we allemaal weten, heeft president Obama in zijn eerste dagen in het Witte Huis drie besluiten genomen. Het eerste besluit, de sluiting van Guantánamo, heb ik al ter sprake gebracht, maar er zijn nog twee andere belangrijke besluiten.
Ten eerste heeft hij het programma van geheime detenties van de CIA stopgezet. Hij heeft verklaard dat alle gedetineerden van de VS voortaan moeten worden geregistreerd bij het ICRC. Met dit besluit heeft hij een probleem aangepakt dat zowel de Raad als het Europees Parlement zorgen baarde. De Raad heeft dan ook met groot genoegen nota genomen van dit besluit. En ik ben ervan overtuigd dat het Parlement het met even groot genoegen heeft verwelkomd.
President Obama heeft ook een einde gemaakt aan de 'wrede' ondervragingstechnieken van de CIA. Amerikaanse onderzoeksrechters kunnen geen beroep meer doen op juridische adviezen over foltering en andere ondervragingstechnieken die na 11 september zijn geschreven. Dit is een belangrijk besluit. De Europese Unie stelt zich ten doel wrede, onmenselijke en vernederende behandeling geheel te verbieden.
Ten derde heeft president Obama verklaard dat het beleid inzake overbrenging en uitlevering van gedetineerden moet worden herzien om het in overeenstemming te brengen met de plichten van de VS uit hoofde van het internationaal recht. In de toekomst mag het beleid - ik citeer - "er niet toe leiden dat mensen worden uitgeleverd aan andere landen waar ze worden gefolterd of met de bedoeling of met als gevolg dat de doelen of plichten van de VS om zich in de VS in hechtenis bevindende personen op een menselijke manier te behandelen, worden ondermijnd of omzeild”.
Wij zijn van mening dat deze besluiten, die gelijktijdig zijn genomen met het reeds genoemde besluit om Guantánamo te sluiten, de samenwerking met de VS inzake terrorismebestrijding zal verstevigen. Ik denk dat ze bovendien zullen leiden tot een beter klimaat in de trans-Atlantische betrekkingen en gehoor geven aan gevoelens die heel duidelijk zijn uitgesproken in dit Parlement, maar ook door een groot deel van de publieke opinie in Europa.
Ik denk dat we het hier over één principieel punt allemaal eens zijn: de omstandigheden die samenhangen met dit debat zijn volkomen veranderd. Ik ben er mij ook van bewust dat het verondersteld gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen tot ernstige bezorgdheid bij veel Parlementsleden heeft geleid. U hebt deze kwesties zeer kritisch in het oog gehouden, niet in het minst via de activiteiten van de Tijdelijke Commissie.
Het Parlement heeft zijn standpunt duidelijk naar voren gebracht in de resolutie van februari 2007. Ik wil u er ook nogmaals op attent maken dat de Raad altijd kenbaar heeft gemaakt zich ten volle in te zetten voor het effectief bestrijden van terrorisme en daarbij alle mogelijke wettelijke middelen te benutten, omdat terrorisme een bedreiging is voor een stelsel van waarden dat gegrond is op de rechtsstaat.
De Raad heeft ook herhaaldelijk gesteld dat het bestaan van geheime gevangenissen waar gedetineerden zich in een rechtsvacuüm bevinden, indruist tegen internationale humanitaire en mensenrechtenwetgeving. Wij zijn hierover niet van gedachten veranderd en blijven hoe dan ook bij dit standpunt, maar naar aanleiding van de gewijzigde omstandigheden door de huidige ontwikkelingen in de VS denk ik dat wij ons in eerste instantie op de toekomst moeten richten. Laten we vooruitkijken in plaats van terugkijken naar het verleden. De Raad is zeer ingenomen met het besluit van de Amerikaanse president in deze zaak.
De trans-Atlantische alliantie is een gemeenschap van waarden en die moeten we handhaven als we onze belangen in de wereld willen verdedigen. Het staat buiten kijf dat mensenrechten en eerbiediging van de rechtsstaat in de strijd tegen terrorisme tot dit gemeenschappelijke erfgoed behoren.
Hartmut Nassauer
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, moeten in de Europese Unie gevangenen uit Guantánamo worden opgenomen? Deze vraag moeten we ons vandaag stellen. Ons antwoord hangt af van de overwegingen waardoor we ons laten leiden.
Er zijn mensen die zeggen dat de gevangenen gemarteld zijn. Dat zou een reden zijn ze op te nemen, omdat de menselijkheid dat vereist. Het is ongetwijfeld waar dat martelen een van de meest mensonwaardige praktijken is. Vanwege het feit dat ze zijn gemarteld, kunnen deze mensen aanspraak maken op ons medeleven, onafhankelijk van wat men hun precies verwijt. Is dit echter het enige aspect dat we in overweging moeten nemen?
Veel van degenen die daar gevangen zaten of zitten, zijn bijvoorbeeld na 11 september naar trainingskampen voor terroristen gegaan. Wie dat doet, is geen toerist die de schoonheid van het land komt bewonderen, maar is een potentiële terrorist. Het is onze plicht de Europese burgers tegen potentiële terroristen te beschermen.
Helaas komt martelen - en wij zullen dat altijd veroordelen - overal ter wereld voor. Tot nu toe zijn we niet zo ver gegaan dat we zeggen dat iemand die gemarteld wordt, het recht heeft om in Europa te worden opgenomen. We hadden er goede redenen voor om dat tot nu toe niet te doen. We hebben daarentegen de behoefte aan veiligheid in Europa zwaarder laten wegen. Dat moeten we in dit geval ook doen. We moeten ervoor zorgen dat Europa niet door potentiële terroristen wordt bezocht en daarom wil ik bij de behandeling van dit probleem, vóór alle andere overwegingen, de behoefte aan veiligheid voorop stellen.
Martin Schulz
Voorzitter, waarde collega's, mijn collega Claudio Fava zal voor onze fractie spreken over de vraag van de CIA-vluchten en dit onderdeel van de discussie voor zijn rekening nemen. Ik wil me op de kwestie van de sluiting van het kamp in Guantánamo concentreren en beginnen met een antwoord aan mijn collega Hartmut Nassauer.
De behoefte aan veiligheid van de mensen in de Europese Unie is zeker een maatstaf voor ons handelen. Ik wil echter eerst de volgende vraag stellen: wat vormt eigenlijk de grootste bedreiging voor onze veiligheid? Is dat de angst om Guantánamo-gevangenen hier op te nemen, omdat men meent dat ze na hun vrijlating een risico vormen? Is het bestaan van dit kamp, dat in strijd is met het volkerenrecht en de mensenrechten, niet eerder de voornaamste reden voor de enorme woede van miljoenen mensen in de wereld? Heeft dit er niet voor gezorgd dat wij - en ik moet toegeven dat wij daartoe op een niet eerder voorgekomen manier door 11 september werden geprovoceerd - als het zogenaamde Westen toelieten, of liever moesten aanvaarden - want wij hadden er ook gedeeltelijk geen invloed op - dat een president van de Verenigde Staten van Amerika de buitenwerkingstelling van fundamentele grondrechten als een passend antwoord op deze provocatie beschouwde?
Ik meen dat dit meer aan de grotere onzekerheid in de wereld heeft bijgedragen dan wanneer we ons nu bereid zouden tonen, nu een andere president terug wil naar wat de grootste kwaliteit van zijn land is, namelijk naar de Verenigde Staten als een symbool voor de handhaving van de grondrechten in de wereld - wanneer wij Europeanen zeggen dat we daar niets mee te maken hebben, dat hij zelf maar moet zien hoe hij zich daaruit redt.
De boodschap die hiervan uitgaat, zou zijn dat een internationale gemeenschap als de Europese Unie, die pretendeert een rechtsgemeenschap te zijn en dat ook is, haar verantwoordelijkheid niet wil nemen op het moment dat een situatie van onrecht wordt beëindigd, met het argument dat we onze burgers een dergelijk veiligheidsrisico niet kunnen aandoen. Dit is een verkeerde boodschap. Het is een fatale boodschap, omdat we ons slechter gedragen dan degenen die redeneren zoals Barack Obama die zegt: ondanks alle risico's die ik op me neem, ondanks de weerstand in het leger, ondanks de weerstand die er ook zeker in de Verenigde Staten leeft, omdat ook daar mensen redeneren: laat ze in Guantánamo zitten, haal ze niet hierheen, hier vormen ze een groter risico - ondanks al deze weerstand te zeggen: de symbolische kracht die daarvan uitgaat, dat de nieuwe president weer respect heeft voor de mensen- en grondrechten, ook voor mensen die van hun kant geen respect voor de mensen- en grondrechten hebben. Het is verkeerd om hem in zo'n situatie niet te helpen en het is in ieder geval in tegenspraak met de opvatting die mijn fractie heeft over de taken van de Europese Unie, namelijk dat deze ervoor moet zorgen dat de rechtsgemeenschap die we intern creëren als factor in de internationale politiek wordt geëxporteerd.
Dat kan alleen als men binnen de eigen grenzen geloofwaardig maakt dat de grondrechten van ieder mens op de eerste plaats komen. Guantánamo is een plaats waarvoor we ons moeten schamen. Guantánamo is een plaats waar wordt gemarteld. Guantánamo staat daarom ook symbool voor het feit dat de westerse internationale gemeenschap niet kan pretenderen dat in praktijk te brengen wat zij altijd verkondigt, namelijk dat de menselijke waardigheid onschendbaar is en in de eerste plaat komt - en dat is overigens ook het eerste artikel van ons Handvest van de grondrechten. Er staat niet in dat deze onschendbaarheid verminderd kan worden. Op grond van de superioriteit die wij ten opzichte van de filosofie van de terroristen menen te bezitten, zeggen we dat we ook de grondrechten erkennen van degene die anderen deze rechten met zijn daden wil onthouden.
Daarom ben ik van mening dat we meer aan de veiligheid in de wereld kunnen bijdragen met de sluiting van Guantánamo, met onze steun voor Barack Obama en met een actieve bijdrage, als de Amerikaanse regering ons daarom vraagt, en als wij met haar een manier vinden om de gevangenen op te nemen, dan wanneer we een verkeerd idee van veiligheid propageren, dat, collega Nassauer, ook alleen maar uitvoerbaar is, als de politie en de geheime dienst hun werk doen. Het is toch niet zo dat de mensen die uit Guantánamo zouden komen, hier onbespied en vrij zouden kunnen rondlopen. Dus, tegen het veiligheidsaspect zeg ik ja, maar aan het aspect van de grondrechten moet in dit geval meer belang worden gehecht.
(Applaus)
Graham Watson
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, toen senator Obama tot president werd gekozen, sloegen we allemaal een zucht van verlichting. De as van het kwaad, de regimewisseling, de oorlog tegen terrorisme: het is een grote opluchting voor de Europese burgers dat deze eufemismen samen met hun uitvinders tot het verleden behoren.
Maar wie met het verleden wil breken en de rechtsstaat wil herstellen, heeft moed en lef nodig, en daarom wil ik de nieuwe president feliciteren. Hij heeft zeer juist gehandeld door schijnverdrinking tot foltering te verklaren, door de militaire rechtszaken in Guantánamo Bay stop te zetten en te beloven het gevangeniskamp binnen een jaar volledig te sluiten. Ik ben verheugd dat het voorzitterschap van de Raad heeft verzekerd dat de VS alle laaghartige praktijken die de afgelopen jaren een smet hebben geworpen op de regering, zoals foltering in derde landen en 'bijzondere uitleveringen', heeft afgezworen en daarmee een einde heeft gemaakt aan de as van de onrechtvaardigheid.
Maar Europa kan niet gewoon zijn schouders ophalen en zeggen dat de Amerikanen zelf de kastanjes uit het vuur moeten halen. Ook bij ons is behoefte aan het open debat en de collectieve koerswijziging die in de Amerikaanse democratie mogelijk zijn. Te vaak zijn lidstaten medeschuldig geweest aan de praktijken van de regering van Bush. Als de 43ste president ons iets heeft geleerd, is het dit: wie denkt de handhaving van het internationaal recht in zijn eentje aan te kunnen, bereikt niets dan mislukkingen.
Dus de kwestie Guantánamo, het probleem van de 245 verdachten die zich buiten het rechtsstelsel bevinden, is niet alleen een Amerikaanse aangelegenheid. Er moet een gezamenlijke oplossing komen. De VS moet verdachten op een rechtvaardige manier vervolgen en alleen als gegronde bewijzen voorhanden zijn. De VS moet verdachten vrijlaten indien onvoldoende bewijs tegen hen beschikbaar is en hen beschermen als ze in hun thuisland het risico lopen om gefolterd te worden.
Maar wat te doen met vrijgelaten gevangenen die geen bedreiging vormen, maar niet in een land willen blijven waar ze ten onrechte gevangen hebben gezeten? Moet Europa deze mensen niet de rechten en vrijheden geven die ze in andere landen niet krijgen, als dit ons wordt gevraagd? We kunnen de verklaring van de Raad dat de lidstaten hierover moeten beslissen niet eeuwig afwegen tegen het verzoek van de Raad om een gecoördineerd Europees standpunt. Europa moet met één stem spreken en zich inzetten voor het stoppen van deze rechtsschendingen. Velen van ons hebben Amerika in het verleden ervan beschuldigd slecht met anderen samen te werken. Dat was terecht, maar nu worden wij om hulp gevraagd en het zou fout zijn als we nu nee zeiden.
Konrad Szymański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, volgens de normale conservatieve interpretatie van het internationaal recht zou Guantánamo onverwijld en onvoorwaardelijk gesloten moeten worden. Na 11 september is echter niets meer normaal. Daarom staat zelfs president Obama, die een uitgesproken voorstander van verandering is, voor de moeilijke taak om een antwoord te vinden op de vraag wat er moet gebeuren met de personen die momenteel in Guantánamo opgesloten zitten. Dit zijn geen gewone gevangenen. Elke negende gevangene die tot dusver uit Guantánamo is vrijgelaten, is meteen daarna opnieuw in het terrorisme terechtgekomen. In deze context zou ik willen aanmanen tot voorzichtigheid wanneer we goede raad geven aan de Verenigde Staten en de lidstaten van de Europese Unie.
Er zijn in deze kwestie drie aspecten waarover absolute zekerheid bestaat. Het is in elk geval onze plicht om onze burgers en ingezetenen uit het kamp te bevrijden. Daarnaast is het van belang dat personen die een ernstige bedreiging vormen, doeltreffend worden afgezonderd van de maatschappij. Bovendien zouden we werk moeten maken van een herziening van het Verdrag van Genève, teneinde een passend antwoord te bieden op het probleem van staatloze terroristische organisaties. Helaas is in de ontwerpresolutie aan geen enkele van deze kwesties voldoende aandacht besteed.
Kathalijne Maria Buitenweg
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, mijn fractie is blij met de opmerkingen van minister Vondra over Guantánamo Bay. Blijkbaar wil de Europese Unie in principe proberen met een gezamenlijk antwoord te komen en gaat het Tsjechische voorzitterschap ook daaraan trekken. De precieze plaatsing van mensen is nog wel een kwestie van nationale toestemming, maar naar verluidt gaat Europa in principe positief reageren op een Amerikaans verzoek. Dat zal het Parlement deugd doen, want al in 2006 vroegen wij erom dat de Europese Unie, dat de lidstaten proactief zouden aandringen op een herplaatsing van de gevangenen, ook in de Europese Unie.
Mijn vraag aan de Raad is: bent u ook bereid dit proactief te doen? Wilt u nu ook aan Amerika vragen om welke gevangenen het gaat? Gaat u vragen welke hun geschiedenis is en wat er met hen gaat gebeuren, zodat wij ons daarop kunnen voorbereiden? Op zich ben ik echter blij met deze positieve houding om een einde te maken aan de mensenrechtenschendingen waaraan deze mensen zijn blootgesteld.
Voorzitter, dit is heel natuurlijk prachtig als het gaat om Guantánamo Bay, dat een symbool is. Laten wij echter niet vergeten dat er ook nog andere gevangenissen zijn waarover wij ons moeten uiten. Ik denk bijvoorbeeld aan Bagram, in de buurt van Kaboel, waar ook zo'n 600 tot 700 mensen zitten. Ik vraag aan de Raad en ook aan de Commissie om er zorg voor te dragen dat die gevangenissen ook gesloten worden.
Voorzitter, hoewel ik blij was met de opmerkingen over Guantánamo Bay, ben ik toch wat onthutst over de CIA. Ik begrijp van de Raad dat hij vooral vooruit wil kijken en niet achteruit. Dat begrijp ik heel goed, want als je achteruit kijkt dan zie je wel een hoop rottigheid. Het is wat al te simpel om te zeggen: "Nou, die Amerikanen hebben nu een andere president, dus nu kunnen wij daar weer lekker door één deur", en dan te vergeten hoeveel boter onze eigen Europese regeringen op hun hoofd hebben met de hulp die zij hebben gegeven aan een regering waarvan u nu zegt dat zij verkeerd gehandeld heeft.
Gabriele Zimmer
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, heeft van begin af aan de sluiting van het Amerikaanse interneringskamp in Guantánamo geëist. Tegen alle geldende juridische principes en internationale verdragen in zijn mensen jarenlang gevangen gezet en gefolterd en werd hun een eerlijk proces ontzegd. Hun fundamentele mensenrechten zijn niet in acht genomen. Uitgerekend de macht die wereldwijd probeert mensenrechten, vrijheid en democratie te introduceren en handhaven, heeft in dit geval grondrechten geschonden en voor de eigen strijd een gebied zonder rechtsorde gecreëerd. Dit is onacceptabel!
Het was belangrijk dat het Europees Parlement gedurende lange tijd steeds opnieuw de sluiting van Guantánamo heeft geëist. Echter, nu een nieuwe Amerikaanse regering heeft aangekondigd het beleid te zullen wijzigen, beginnen wij Europeanen weer te twijfelen aan wat we zelf geëist hebben. We zijn aan het aarzelen en zijn op een beschamende manier met een koehandel bezig. Ik vind deze houding zelfs van cynisme getuigen.
Wat is er gebeurd met onze eis inzake universaliteit en ondeelbaarheid van de mensenrechten? Het kan toch niet zo zijn dat we onze principes alleen verbaal belijden. Het kan toch niet zo zijn dat we dit kamp op de een of andere manier rechtvaardigen en accepteren. De handhaving van de mensenrechten is niet een waarde die we alleen voor anderen opeisen en waar we ons zelf niet voor hoeven in te spannen.
Ik roep de lidstaten op om een duidelijk standpunt in te nemen, maar ik zeg er tegelijkertijd namens mijn fractie bij dat de sluiting van Guantánamo slechts een eerste stap kan zijn. De Amerikaanse militaire basis op Guantánamo moet ook worden gesloten.
Nils Lundgren
namens de IND/DEM-Fractie. - (SV) Wij voelen waarschijnlijk allemaal grote opluchting over wat er in de VS is gebeurd. Het lijkt op de situatie die we aan het begin van de jaren vijftig hadden, toen het Amerikaanse volk en het Amerikaanse systeem toonden dat zij in staat waren om komaf te maken met het McCarthyisme. Nu doet het Amerikaanse volk dat door een nieuwe president te kiezen die op zijn eerste dag verklaart dat Guantánamo gesloten zou moeten worden. Godzijdank.
Wat in dit geval verkeerd was, was natuurlijk de opsluiting van personen die van terrorisme of andere misdrijven werden verdacht. Zij moeten voor de rechter worden gebracht, worden vrijgesproken of veroordeeld, vrijgelaten of gestraft. Wie niet is veroordeeld, moet als onschuldig worden behandeld. Als wij dan nog steeds verdenkingen koesteren, heeft de veiligheidsdienst te taak om dat nadien na te gaan. Ik kan moeilijk begrijpen waarom iemand die niet kon worden veroordeeld, niet in de VS mag blijven, maar natuurlijk moeten Europese landen zelf bereid zijn om degenen op te vangen die niet ... Dank u dat ik heb mogen spreken!
Koenraad Dillen
Wie aan de principes van de rechtsstaat tornt, gebruikt de methoden van degenen die de rechtsstaat pretendeert te bestrijden. De sluiting van de gevangenis van Guantánamo Bay, waar de rechten van de verdediging zoals wij die in ons westers systeem kennen, niet gewaarborgd werden, is een goede zaak. Het is hier al genoeg benadrukt om er niet nodeloos over te hoeven uitweiden. Het feit dat George Bush er door zijn harde beleid in geslaagd is het Amerikaanse volk voor een tweede 11de september te vrijwaren, verandert daar niet veel aan.
Een democratie moet de rechtsstaat respecteren, altijd en overal, maar de democratie moet ook nadenken op welke kordate wijze zij zich tegen de godsdienstwaanzinnigen die onze open samenleving willen vernietigen, kan beschermen. Het is een accent dat ik niet terugvind in de ontwerpteksten die hier voor ons liggen.
En tenslotte, laten wij tevens niet alleen onze aandacht op Guantánamo richten. Cuba zelf, waar de enclave van het Amerikaanse Guantánamo ligt, is één grote gevangenis waar duizenden onschuldige politieke gevangenen verstoken blijven van elk vooruitzicht op een eerlijk en snel proces. Eenzelfde opmerking kunnen wij maken over onze grote handelspartner China, die wij telkens weer ontzien als het op mensenrechten aankomt.
Nils Lundgren
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil u alleen vragen waarom de heer Schulz zijn spreektijd fors mocht overschrijden, terwijl de rest van ons dat niet mocht. Waarom?
De Voorzitter
De Voorzitter van het Europees Parlement, de heer Pöttering, zat de vergadering voor toen de heer Schulz het woord voerde, en dit is dus een vraag voor de heer Pöttering. Uw vraag heeft mijns inziens niets te maken met het feit dat ik momenteel voorzit. U dient uw vraag nogmaals te stellen wanneer de heer Pöttering weer voorzit.
Urszula Gacek
(EN) Mijnheer de Voorzitter, wat gaan we doen met de voormalige gedetineerden van Guantánamo Bay? Hoe vinden we het juiste evenwicht tussen veiligheid van de EU-burgers en het hervestigen van voormalige gedetineerden?
Allereerst wil ik duidelijk maken dat ik het niet heb over de gedetineerden die als gevaarlijk worden beschouwd, maar over degenen die niet geschikt zijn om in de VS te worden berecht. Wij mogen niet vergeten dat zij nog steeds een aanzienlijk grote groep vormen. Maar zelfs degenen die zijn vrijgesproken van hun beschuldigingen en als volkomen ongevaarlijk worden beschouwd, vormen naar mijn mening toch een risico.
Onze angst is gegrond, want volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie zijn 61 voormalige gedetineerden die zijn vrijgesproken van hun beschuldigingen en vervolgens zijn vrijgelaten, nu betrokken bij terroristische activiteiten. Een van hen is het onderhoofd van Al Qaida in Jemen en een andere heeft zichzelf opgeblazen.
Gisteren heeft president Obama op de staatstelevisie verklaard niet te kunnen garanderen dat de vrijgesproken en vrijgelaten gedetineerden geen bedreiging zullen vormen voor de veiligheid. Kunnen wij in de EU worden gevraagd dit risico te nemen? Ik denk dat het mag worden gevraagd, maar we hebben het recht te beslissen of we dit risico wel of niet accepteren.
Niet alle lidstaten zijn in gelijke mate bereid voormalige gedetineerden te accepteren. Ik wil benadrukken dat de beslissing voor het wel of niet accepteren van voormalige gedetineerden volledig bij de lidstaten ligt. De EU kan een lidstaat niet dwingen, maar de beslissing kan ook niet zonder enig overleg worden genomen. Met het oog op het vrij verkeer in Europa, met name in het Schengen-gebied, heeft de beslissing van een lidstaat om gedetineerden uit Guantánamo Bay toe te laten niet alleen gevolgen voor de veiligheid in de betreffende lidstaat zelf, maar ook voor de buurlanden. Daarom eis ik, en eisen wij, dat deze beslissing in overleg met andere EU-lidstaten wordt genomen.
Claudio Fava
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, door de sluiting van Guantánamo kunnen wij iets rechtzetten dat het internationaal recht te schande heeft gemaakt en bovendien geen bijdrage heeft geleverd aan de strijd tegen terrorisme.
Het is op dit moment echter niet voldoende om de beslissing van Obama toe te juichen. Dit is het moment om verantwoordelijkheid te nemen en deze verantwoordelijkheid geldt ook voor Europa en de lidstaten. Guantánamo is eveneens de vrucht van Europa's stilzwijgen en van de samenwerking van veel van onze regeringen met het systeem van de renditions. Wij hebben de afgelopen jaren gezien hoe onze regeringen enerzijds zeiden dat Guantánamo gesloten moest worden en er anderzijds politiefunctionarissen naartoe stuurden om gedetineerden te ondervragen. Zij ontkenden hun verantwoordelijkheid toen dit Parlement met een onderzoek bezig was, maar in de afgelopen twee jaar is deze verantwoordelijkheid uiteindelijk erkend en vastgesteld.
Februari 2008: Londen verontschuldigt zich voor de CIA-vluchten - enkele vliegtuigen hebben gebruik gemaakt van Britse bases, zei de minister van Buitenlandse Zaken Miliband, waarmee hij tegensprak wat Tony Blair drie jaar eerder had gezegd, die namelijk had volgehouden dat er niets illegaals had plaatsgevonden op Brits grondgebied. December 2008: de Spaanse regering van de heer Aznar wist dat veel CIA-vliegtuigen het Spaanse luchtruim hadden doorkruist en gebruik hadden gemaakt van Spaanse vliegvelden. Dit kwam aan het licht toen een geheim en achteraf waar gebleken document gepubliceerd werd door El País. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, Josep Piquè gaf het gebruik van de Spaanse vliegvelden toe maar zei niet te weten wat er daarna in Guantánamo gebeurde. Misschien dacht hij dat het een attractiepark was. In oktober 2008 vernamen we dat in Portugal de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Amado, had toegegeven dat de voormalige centrumrechtse regering onder leiding van de heer Barroso bewust de Portugese vliegvelden en het Portugese luchtruim ter beschikking had gesteld van illegale CIA-vluchten. De heer Amado zei: "Ik heb er niet over gesproken om de kalmte binnen de Europese instellingen niet te verstoren". Wij vragen ons af: hoe zit het dan met het recht van de burgers om dit te weten? Of moeten we geloven dat zelfs premier Barroso niet wist hoe onbetamelijk de situatie in civiel en juridisch opzicht in die jaren en tot nu toe was in Guantánamo?
Daar draait het om, mijnheer de Voorzitter, en ik ben aan het afronden. We hebben de afgelopen jaren blijk gegeven van veel goede wil en veel hypocrisie, niet in de laatste plaats ook in het stilzwijgen van de Raad gedurende deze jaren. Twee jaar geleden had het Parlement 46 aanbevelingen tot de Raad gericht. We hadden verwacht dat tenminste enkele van deze aanbevelingen gedegen en met de nodige aandacht onderzocht zouden worden, en dat uiteindelijk enkele ervan beantwoordt zouden worden. Daarom denken wij dat wij door te helpen bij de sluiting van Guantánamo en door onze collectieve verantwoordelijkheid, als Europa en als zevenentwintig lidstaten, te nemen, zij het dan in minimale mate kunnen bijdragen aan het goedmaken van ons stilzwijgen.
Sarah Ludford
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de hoofdverantwoordelijkheid voor het sluiten van Guantánamo Bay en het hervestigen van gedetineerden ligt onmiskenbaar bij de Amerikaanse regering. Europa moet echter de politieke realiteit onder ogen zien dat de VS dit niet alleen aan kan. We hebben president Obama heel duidelijk laten zien dat we bereid zijn te helpen en ons in te zetten voor de trans-Atlantische betrekkingen.
Er zijn ook andere redenen voor de EU-lidstaten om mee te werken aan het sluiten van de gevangenis. Ten eerste - en dit argument moet nodig worden genoemd - is het uit humanitair oogpunt nodig dat we deze mensen bevrijden uit de hel waar sommigen van hen zeven jaar lang hebben vastgezeten. Ten tweede is het van belang voor de geloofwaardigheid van Europa: we hebben de VS opgeroepen Guantánamo te sluiten, en nu moeten we helpen om dat waar te maken. Ten derde is het in ons eigen belang dat we afrekenen met een krachtig symbool dat wordt gebruikt als voedingsbodem voor radicalisering en rekrutering van terroristen. De vierde reden is de morele verantwoordelijkheid die Claudio Fava noemde.
Ik denk echter dat we het vraagstuk van de uitleveringen en de collusie van de Europese regeringen over twee weken in een tweede ontwerpresolutie zullen behandelen. Ik ben dus zeer ingenomen met de gezamenlijke resolutie waar we tussen de fracties en over de partijgrenzen heen overeenstemming over hebben bereikt, en ik hoop daadwerkelijk dat de uitslag van de stemming morgen overtuigend zal zijn. Ervan uitgaande dat de ALDE-Fractie mijn advies volgt, zullen wij geen amendementen op deze resolutie indienen of steunen.
Een paar zaken wil ik nog onder de aandacht brengen. Ten eerste hebben wij gehoord van advocaten die bekend zijn met deze zaken, dat de bewering dat 61 gedetineerden betrokken zijn geraakt bij terroristische activiteiten, nagenoeg ongegrond is. Van twee weten we dat ze betrokken zijn geraakt bij terrorisme. Verder hebben sommigen, zoals de acht mensen in Albanië, interviews gegeven aan de media. Ten slotte zijn er drie Britse staatsburgers uit Tipton die een kritische film over Guantánamo hebben gemaakt. Dat is niet 'opnieuw betrokken raken bij terrorisme'.
Tot slot nog het veiligheidsprobleem: dat moeten we bespreken, maar er worden geloofwaardige oplossingen voorgesteld en we kunnen er advocaten bij betrekken.
Mirosław Mariusz Piotrowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, na de verkiezing van Barack Obama tot president van de Verenigde Staten en na de ondertekening van het document over de toekomstige sluiting van het detentiecentrum in Guantánamo Bay, heerst er in dit Parlement ongezonde opwinding. Het woord werd gevoerd door leden van de inmiddels ontbonden tijdelijke CIA-commissie. Ik zou het Europees Parlement eraan willen herinneren dat bovengenoemde commissie niets concreets heeft kunnen vaststellen, terwijl ze er wel als de kippen bij was om haar verontwaardiging te uiten en vormen van zogeheten extraordinary rendition te veroordelen.
We weten intussen dat de nieuwe president zich bewust is van de ernst van het probleem. Hij heeft zijn standpunt van de verkiezingscampagne aangepast en heeft kort na zijn eedaflegging een decreet uitgevaardigd dat voorziet in een verlenging van de termijn voor de toepassing van de methoden die tot nu toe tegen terroristen worden gebruikt.
We weten dat het voor een groot aantal lidstaten van de Europese Unie, onder andere Polen, onmogelijk is om gearresteerde terroristen op te nemen. Toch zouden de EU-lidstaten en het Europees Parlement nauwer moeten samenwerken met de Verenigde Staten en een deel van de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van dit fenomeen op zich moeten nemen, in plaats van voortdurend kritiek te leveren en het front in de strijd tegen het terrorisme te verzwakken. Ik zou het Parlement er nogmaals op willen wijzen dat het terrorisme een mondiale bedreiging is, ook voor de burgers van de Europese Unie.
Cem Özdemir
(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het gevangenenkamp Guantánamo is een symbool geworden voor het gebrek aan respect voor de mensenrechten en de rechtsstaat. De nieuwe Amerikaanse president Barack Obama heeft met zijn besluit om de militaire tribunalen in Guantánamo op te heffen en het kamp binnen een jaar te sluiten een krachtig en noodzakelijk signaal afgegeven.
Evenwel hebben niet alleen de Verenigde Staten van Amerika aan geloofwaardigheid ingeboet door de mensenrechten in de strijd tegen het terrorisme te veronachtzamen. Ook onze Europese regeringen kunnen hun handen niet in onschuld wassen, zoals de CIA-commissie van het Europees Parlement in haar verslag van februari 2007 heeft vastgesteld. Daarbij komt de dubbele moraal van vele landen van de Europese Unie aan het licht, die van naar toetreding strevende landen handhaving van de mensenrechten eisen, maar zelf binnen de Europese Unie de mensenrechten met voeten treden.
Ook de Europese Unie draagt verantwoordelijkheid en moet op actieve wijze bijdragen aan een gemeenschappelijke oplossing voor alle gevangenen die niet langer verdacht worden van strafbare feiten en niet meer naar hun thuisland kunnen terugkeren. Dit geldt uitdrukkelijk ook voor de Bondsrepubliek Duitsland, die zelf een bijdrage kan en moet leveren om de opname van vluchtelingen mogelijk te maken. We mogen niet dezelfde fout begaan als in het geval van de Duits-Turkse Murat Kurnaz uit Bremen, die vier jaar ten onrechte gevangen heeft gezeten in Guantánamo Bay.
De nieuwe start in Washington biedt ons de kans om ook een signaal af te geven tegen de uitholling van burger- en mensenrechten in de strijd tegen het terrorisme.
Willy Meyer Pleite
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik hoop en wens dat de aankondiging van president Obama dat hij Guantánamo wil sluiten een wijziging van het buitenlands beleid van de Verenigde Staten betekent.
Ik hoop en wens dat het beleid waarin terreur met terreur werd beantwoord, waarin geweld met geweld werd beantwoord, het beleid, kortom, dat het internationaal recht heeft laten ontploffen, wordt verlaten.
Ik hoop en ik wens dat dit het geval is. Het probleem van de Europese Unie is dat er veel Europese landen zijn die zich hebben verbonden aan het oude beleid van Bush, waarin misdaad met misdaad werd beantwoord, en martelingen met martelingen. En die landen zijn medeplichtig aan dat beleid. Daarom is het de commissie die de vluchten van de CIA heeft onderzocht niet gelukt om de onderste steen boven te krijgen, want er zijn Europese regeringen die hun wandaden, de wandaden van Bush, hebben verbloemd. En daarom moeten we eisen dat er verantwoordelijkheid wordt afgelegd. Het Amerikaanse volk heeft dat al gedaan, via de stembussen.
Ook hoop ik dat Obama moed zal tonen en de functionarissen die gemarteld hebben, de functionarissen die mensen illegaal hebben vastgehouden, voor de rechter zal brengen, omdat er, dames en heren, voor de gevangenen van Guantánamo alleen een oplossing vanuit het recht kan worden gevonden. Als er bewijzen tegen iemand bestaan, dan moet die persoon berecht worden. Als er geen bewijzen bestaan, dan moet die persoon in vrijheid worden gesteld. De verantwoordelijkheid voor de mensen die illegaal zijn vastgehouden moet bij de functionarissen van de Amerikaanse regering worden gelegd.
Dat gebeurt in mijn land, en dat gebeurt in elk democratisch land dat op de democratische garanties is gefundeerd. Ik dank u.
Bruno Gollnisch
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat we niet hoeven te dienen als uitlaatklep voor het willekeurige, tegen onze gemeenschappelijke westerse beginselen indruisende beleid dat de Verenigde Staten van Amerika helaas opzettelijk hebben gevoerd in dit cynisch gekozen gebied waar koloniale tijden herleven. Er is daar geen rechtsorde: noch Cubaans recht, dat zoals mijn collega Dillen terecht zei geen bescherming biedt aan mensen, noch het recht van de Verenigde Staten, noch internationaal recht dat ons gemeenschappelijk erfgoed vormt.
Het probleem lijkt me juridisch gezien helder. Als er tegen bepaalde gevangenen strafrechtelijke vervolging wordt ingesteld naar gemeen recht, dan moeten ze volgens de regels der wet worden berecht. Als ze er bijvoorbeeld van verdacht worden de aanslagen van 11 september te hebben beraamd, hadden ze zeven jaar geleden al te horen moeten krijgen waar ze van beschuldigd werden, toegang moeten krijgen tot advocaten, en voor Amerikaans rechtbanken geleid moeten worden. Daar zijn er genoeg van in de Verenigde Staten van Amerika.
Als ze worden aangemerkt als krijgsgevangenen na de interventie van de geallieerde troepen in Afghanistan, moeten ze tot het officiële einde van de vijandelijkheden worden vastgehouden onder de in het oorlogsrecht voorziene omstandigheden.
Als er gedetineerden zijn die in geen van beide categorieën thuishoren, dan moeten ze vrijgelaten en naar hun eigen land gestuurd worden.
Ik hoor dat sommigen potentieel gevaarlijk zijn, maar als ik gedurende zeven jaar in een volledig isolement zou zijn vastgehouden, dan was ik misschien in het begin niet potentieel gevaarlijk geweest, maar dan zou ik zeker aan het eind potentieel gevaarlijk zijn geworden. Ik denk dat dat geldt voor de meesten onder ons.
Als sommigen niet naar huis willen, staat het hun vrij hun cipiers om politiek asiel te vragen. Dat is alles wat ik te zeggen had, en ik wil van de gelegenheid gebruik maken om commissaris Barrot te bedanken voor zijn onderzoekswerk. De tijd zal ons leren wie achter deze illegale overdrachten van gevangenen zat.
Carlos Coelho
(PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de vice-voorzitter van de Commissie, beste collega's, dit Parlement heeft meerdere keren om de sluiting van de gevangenis in Guantánamo gevraagd. De andere twee instellingen, de Commissie en de Raad, zijn ons daarin gevolgd. Nu het besluit genomen is, mag er geen enkel misverstand bestaan over ons standpunt. Wij feliciteren president Obama van harte met dit besluit, dat hij heeft gemotiveerd met de noodzaak de Verenigde Staten weer het morele gezag terug te geven dat zij in de wereld genoten.
Laten we er duidelijk over zijn dat het besluit van de regering Bush Guantánamo te openen en het programma voor de "extraordinary renditions” het moreel gezag van de Verenigde Staten aan het wankelen hebben gebracht. Het doel heiligt immers niet de middelen. Schending van het internationale recht, foltering, het openen van geheime gevangenissen en het laten verdwijnen van gevangenen zijn onaanvaardbaar. In een rechtsstaat worden gevangenen voorgeleid bij de rechter en hebben het recht zich te verdedigen. De regering Bush zat fout toen zij deze schendingen beging en ook degenen die medeplichtig waren omdat zij de schendingen toejuichten of beschaamd zwegen, zaten fout.
Indien de Verenigde Staten de Europese Unie om hulp vragen dan zijn wij met commissaris Barrot van mening dat wij dat verzoek niet mogen afwijzen. We mogen de veiligheid van onze burgers niet in gevaar brengen, maar mogen dat niet als excuus gebruiken om niet mee te werken. Wij hebben ook de medewerking van de Verenigde Staten nodig om licht te kunnen werpen op de schendingen die in Europa zijn begaan, verantwoordelijkheden vast te stellen en te garanderen dat dergelijke misdrijven in de toekomst niet opnieuw worden begaan. Tevens dienen we de lidstaten en de Europese instellingen te vragen wat ze hebben gedaan om de aanbevelingen die het Parlement in februari 2007 had aangenomen, toe te passen en uit te leggen waarom zij dat eventueel niet hebben gedaan.
Daar mijn vriend Claudio Fava hier voorzitter Barroso heeft geciteerd, meen ik dat wij hem een woord van dank verschuldigd zijn, daar de Europese Commissie zich loyaal heeft gedragen en volop medewerking heeft verleend aan ons onderzoek, in tegenstelling tot de Raad die zich tegen het Parlement heeft verzet, heeft gelogen en informatie heeft achtergehouden.
Jan Marinus Wiersma
President Obama hield zijn woord. Een van zijn eerste beleidsdaden was de sluiting van de gevangenis in Guantánamo en natuurlijk zijn wij daar heel erg blij over. Beter gezegd, het was eigenlijk de aankondiging van de sluiting van Guantánamo, want de nieuwe Amerikaanse regering staat voor de lastige opgave een oplossing te vinden voor de nog aanwezige gevangenen.
Eerst moet worden vastgesteld wat hun status is en of zij allemaal zonder risico kunnen worden vrijgelaten. Ze zijn illegaal opgesloten door de regering Bush die daarmee duidelijk het volkenrecht schond. Het gaat derhalve in de eerste plaats om een Amerikaans probleem dat door Washington moet worden opgelost. Of de VS daarbij hulp zullen vragen van de Europese landen en van de Europese Unie is op dit moment nog niet helder en om daarop al te zeer vooruit te lopen is enigszins speculatief.
Ik ben het evenmin eens met collega's die vinden dat wij nu al toezeggingen moeten doen op basis van de veronderstelling dat de Europese Unie moreel verplicht is dat te doen, omdat sommige landen eventueel betrokken zijn geweest bij het transport van gevangenen naar Guantánamo. Dat is gebaseerd op vermoedens. Wij zijn nooit in staat geweest om te bewijzen dat dit ook daadwerkelijk gebeurd is en wij weten ook niet welke landen eventueel bij die transporten betrokken zijn geweest. Dus daarop onze argumentatie voor het opnemen van gevangenen te baseren vind ik enigszins zwak en ik ben ook blij dat dit in de resolutie niet gebeurt.
Natuurlijk moeten wij niet uitsluiten dat de Amerikanen toch dit verzoek zullen doen en ik ben het eens met mijn fractievoorzitter. Als dat verzoek komt, zullen wij daar zeker positief op moeten reageren vanwege volkenrechtelijke afwegingen, maar ook vanwege de noodzaak dat de Europese Unie in zo'n situatie op een humanitaire wijze reageert.
Ignasi Guardans Cambó
(ES) Mijnheer de Voorzitter, het probleem Guantánamo is niet gecreëerd door de Europese Unie. Het is echter wel een probleem dat niet zou hebben bestaan als de Europese Unie verder was gegaan dan veroordelingen en Guantánamo echt had afgewezen en niet passief, en soms actief, had meegewerkt aan het bestaan van dat zwarte gat in het internationaal recht. Het is duidelijk dat wij het probleem niet hebben gecreëerd, maar wij hebben wel de verantwoordelijkheid om mee te helpen bij de beëindiging van deze situatie. Dit is een duidelijke verantwoordelijkheid en die moeten wij nemen.
Natuurlijk zijn niet alle gevallen hetzelfde. De gevangenen van Guantánamo mogen niet als een kudde dieren worden behandeld. Het zijn personen met rechten, maar ook met een eigen geschiedenis. Er zijn criminelen, die als zodanig moeten worden berecht, er zijn onschuldigen en er zijn personen die zonder twijfel potentieel gevaarlijk zijn.
De Europese Unie kan, in overeenstemming met haar waarden en haar beginselen, maar ook met haar grootmoedigheid, een rol spelen en een gemeenschappelijk antwoord formuleren dat bijdraagt aan het vinden van een oplossing voor dit probleem, met inachtneming van onze eigen regels.
Hélène Flautre
(FR) Mijnheer de Voorzitter, volgens gegevens van de CIA en NGO's zijn tussen 2002 en 2006 728 gevangenen via het Portugese grondgebied gereisd op weg naar Guantánamo. Wat zijn de cijfers voor Spanje, Italië of andere lidstaten?
Na nagelaten te hebben het voortouw te nemen in het verzet tegen de uitzondering op het internationaal recht in de strijd tegen het terrorisme, probeert de Unie zich nu achter de toezeggingen van Obama te scharen.
Vandaar deze nog wat schuchtere oproep van de afgevaardigden aan de lidstaten om onschuldige gedetineerden op te nemen die niet naar hun land kunnen terugkeren uit vrees voor marteling. Daarbij gaat het niet om solidariteit, noch liefdadigheid, noch goedertierenheid, maar enkel en alleen om de naleving van onze internationale verplichtingen.
Zal Europa, los van de boodschap van president Obama, zich weten te verheffen? Zal het niet alleen zijn verantwoordelijkheden weten te onderzoeken, aan te wijzen en te aanvaarden, maar ook zijn illegale medeplichtigheid aan de buitengewone overdrachten een halt weten toe te roepen? Zal Europa het toezicht op zijn eigen geheime diensten weten te hervormen? Zal de Unie de slachtoffers eerherstel weten te geven via gerechtelijke procedures en schadeloosstellingen?
Persoonlijk juich ik de intentieverklaring in deze richting van de heer Barrot toe. Ik moet echter ook constateren dat ofschoon we steeds meer te weten komen over wat de voormalige premier van Portugal tussen 2002 en 2004 aan het oog heeft onttrokken, we nog volstrekt in het duister tasten over zijn initiatieven als hoofd van de Europese Commissie om de Unie uit dit grijze gebied tussen rechtmatigheid en onrechtmatigheid te halen.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Jas Gawronski
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het doet mij genoegen dat de wenselijkheid om Guantánamo-gedetineerde in Europese landen toe te laten, nu wordt erkend. Vreemd genoeg ontbrak dit idee in de oorspronkelijke resolutie van mijn fractie, en wat dat betreft ben ik het volledig eens met de heren Schulz en Watson.
De eerste paragraaf van de resolutie gaat over de belangrijke veranderingen die zich in het beleid van de Verenigde Staten met betrekking tot het humanitair recht hebben voltrokken. Ik zie enkele veranderingen, zeker qua toon, maar ook een aanzienlijke continuïteit met het beleid van de "gehate" Bush. President Obama doet immers geen afstand van het programma van extraordinary renditions en CIA-gevangenissen op buitenlands grondgebied. Ik wil dit graag onder de aandacht brengen van het Tsjechische voorzitterschap, dat daar anders over schijnt te denken. Ik wil niet dat de enthousiaste aanhangers van Obama een vroege teleurstelling te verwerken krijgen.
De anti-Amerikaanse propaganda, waar twee jaar geleden al zo sterk sprake van was binnen de CIA-commissie, duikt opnieuw op in de mondelinge vraag over CIA-vluchten in Europa. Ik zal een voorbeeld geven: in een overweging wordt het bestaan van een geheime CIA-organisatie in Polen onthuld. Het feit dat er een CIA-organisatie in een land als Polen bestaat, zou niet als een schok moeten komen - het zou vreemd zijn als dat niet zo was - maar ik denk dat de ondertekenaars van de vraag er last van hebben dat deze organisatie geheim is. Zij willen altijd dat geheime diensten zonder geheim opereren, openlijk, en dat CIA-vliegtuigen "CIA" op hun vleugels dragen net als British Airways of Air France. Ook hier denk ik dat ze teleurgesteld zullen raken: zelfs Obama zou niet zo ver gaan.
Stavros Lambrinidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, de onmenselijke gevangenis van Guantánamo had nooit geopend mogen worden. Nu lijkt zij te worden gesloten maar de gelukwensen aan het adres van president Obama moeten zeker gematigd worden als de berichten uit de Amerikaanse pers blijken te kloppen, waarin wordt beweerd dat hij de onaanvaardbare praktijk van geheime ontvoeringen, ondervragingen en gevangennemingen in derde landen handhaaft. Natuurlijk heeft helaas ook Europa een verantwoordelijkheid als het gaat om de bestrijding van terrorisme. Het feit dat het Amerikaans congres als enig nationaal parlement het Europees Parlement heeft gevraagd om de bevindingen en aanbevelingen van zijn Tijdelijke Commissie voor de CIA roept bij ons enorme vraagstekens op. Niet één Europese regering, niet één nationaal parlement heeft ons benaderd. Laten zij dat alsnog doen. Beter laat dan nooit zou ik zeggen, want dergelijke illegale verschijnselen mogen zich nooit weer voordoen.
Marco Cappato
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Verenigde Staten hebben het probleem Guantánamo veroorzaakt en een Amerikaanse president bereid zich voor om dit op te lossen. We willen weten of de Europese Unie de kracht en de bevoegdheid heeft om hier een rol in te spelen.
De Europese Unie moet samenwerken. Onze lidstaten moeten de gedetineerden opvangen, zoals de Oeigoeren, zonder te bezwijken onder de druk van China. Doen we dit niet, dan lopen we het risico om ook bij de sluiting van Guantánamo een onbeduidende rol te spelen.
Dit zou het begin kunnen zijn van een nieuwe taak, opdat de waarheid boven tafel komt, ook met betrekking tot de verantwoordelijkheden van onze nationale regeringen - van de Portugese regering bijvoorbeeld, onder premier Barroso - en onze verantwoordelijkheden voor het feit dat het voorstel tot ballingschap van Saddam Hoessein werd verworpen. Dit voorstel was het enige alternatief voor de oorlog en onze overheden hebben dat, samen met de Verenigde Staten, laten vallen.
Raül Romeva i Rueda
(ES) Mijnheer de Voorzitter, het bestaan van Guantánamo werd onder andere mogelijk gemaakt door de medewerking en medeplichtigheid van een groot aantal Europese landen, waaronder Spanje. Het kan niet zo zijn dat we nu zeggen dat het probleem niet onze verantwoordelijkheid is. En het kan al helemaal niet zo zijn dat de sluiting van Guantánamo en de gevolgen daarvan uitsluitend een probleem van de Amerikaanse regering zijn.
Jarenlang hebben de vliegtuigen van de geheime diensten van de Verenigde Staten ongestraft door Europa kunnen vliegen en gevangenen kunnen vervoeren terwijl wij de andere kant op keken. Daarom moeten we onze verantwoordelijkheid nemen en niet alleen de onmiddellijke sluiting van Guantánamo eisen, maar ook enkele van de gevangenen opnemen die, omdat ze niet naar hun land terug kunnen en ook niet in de Verenigde Staten kunnen blijven, vragen om te worden opgenomen door andere landen, waaronder Europese landen.
Portugal heeft dat al toegezegd, en ik denk dat dat gedeeltelijk is te toe te schrijven aan een zeker gevoel van verantwoordelijkheid en schuld. Die verantwoordelijkheid en die schuld zijn wat Spanje betreft niet minder, en daarom maak ik van de gelegenheid gebruik om de Spaanse regering op te roepen om net als Portugal toe te zeggen dat het enkele van deze personen zal opnemen, zoals een groot aantal organisaties van ons heeft gevraagd. Dat is - zeg ik met nadruk - niet alleen een morele plicht, maar ook een politieke verantwoordelijkheid.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Terrorismebestrijding is momenteel de hoogste prioriteit in de samenleving, maar in naam van dit doel zijn er fouten gemaakt en controversiële beslissingen genomen. De sluiting van de gevangenis van Guantánamo, het afgelopen decennium een schandvlek op het gelaat van de geciviliseerde wereld, is een juiste en uiterst belangrijke beslissing. Normaal zou zijn dat op deze maatregel een andere stap volgt, namelijk dat de Verenigde Staten de situatie oplossen van hen die op dit moment in de gevangenis zitten. De Europese Unie en de Verenigde Staten waren en zijn nog altijd de kampioen als het gaat om eerbiediging van de mensenrechten en de menselijke waardigheid en zij dienen dan ook samen te werken om de fouten recht te zetten.
Voordat het opnemen van gevangenen in Europa aan de orde kan komen, denk ik dat het absoluut noodzakelijk is te kunnen beschikken over alle informatie in verband met mogelijke terroristische activiteiten waarbij zij betrokken waren of met hun mogelijk lidmaatschap van terroristische groeperingen. Die informatie moet tot in de details nagetrokken worden en er moet objectief geëvalueerd worden wat de eventuele gevolgen kunnen zijn als gevangenen de toelating krijgen terug te keren naar het land waar ze verbleven. Een officieel verzoek van de Verenigde Staten is absoluut vereist en ik denk dat de beslissing om de gevangenen op te nemen in Europa genomen dient te worden door de lidstaten, met dien verstande dat zij die daartoe beslissen ook voor ogen moeten houden dat zij deze verantwoordelijkheid nemen namens de Europese Unie.
Wat de verwijzing van commissaris Barrot naar Roemenië betreft: er zijn in het verleden ongegronde beschuldigingen geuit. Desondanks is Roemenië ingegaan op alle verzoeken van de Europese instanties, heeft het de CIA-commissie ontvangen en alle relevante informatie ter beschikking gesteld. Het Roemeense parlement heeft een onderzoek ingesteld en de resultaten ter beschikking gesteld van alle belangstellenden. Volgens mij is dat absoluut voldoende en heeft Roemenië passend gereageerd op de geheel ongefundeerde beschuldigingen aan zijn adres.
Wolfgang Kreissl-Dörfler
(DE) Mijnheer de Voorzitter, er bestaat geen twijfel over dat de verantwoordelijkheid voor Guantánamo bij de Verenigde Staten ligt. Echter, het is ook een daad van solidariteit wanneer we, als Barack Obama daarom vraagt, hem helpen en ondersteunen bij de terugkeer naar het internationale recht. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de Oeigoeren, die niet terug kunnen naar China, maar we moeten ook rekening houden met de mensen die nu al vijf of zeven jaar in Guantánamo gevangen hebben gezeten. Of die mensen nu in de Verenigde Staten willen gaan wonen, kunnen wij niet beslissen, dat moet hun eigen keuze zijn. De stad München en de daar wonende Oeigoeren zouden bijvoorbeeld bereid zijn om deze Oeigoeren op te nemen, te ondersteunen en ook voor hen te zorgen, zodat ze hun traumatische ervaringen kunnen verwerken.
Eén ding moet echter duidelijk zijn. Het geeft geen pas dat de minister van Binnenlandse Zaken van de deelstaat Beieren, Joachin Hermann, zegt: "Wie vastzit in Guantánamo zal wel iets hebben misdaan”. Hier moet het recht op het vermoeden van onschuld gelden. Deze minister zou als korpschef eigenlijk af moeten treden. In andere landen leiden we immers politiebeambten op om juist het recht op het vermoeden van onschuld nu eindelijk in hun werk toe te passen en geen voorlopige terechtstellingen uit te vaardigen. Laten we hier eens goed over nadenken.
Anneli Jäätteenmäki
(FI) Mijnheer de Voorzitter, Guantánamo en de andere, geheime, gevangenissen hadden nooit opgericht mogen worden. De Verenigde Staten zijn de hoofdverantwoordelijke voor het sluiten van Guantánamo en de behandeling van de gevangenen daarna, maar humanitaire en mensenrechtenoverwegingen spreken voor opvang in de EU-lidstaten. Elke lidstaat beslist zelf op basis van zijn eigen wetgeving of het wel of geen gevangenen opneemt.
Tegelijkertijd wil ik het Parlement wijzen op de miljoenen vluchtelingen in de wereld en de vluchtelingenkampen waar mensen jarenlang verblijven. Wij wenden onze blik ervan af. Helaas is de Europese Unie nogal selectief als het om de mensenrechten gaat.
Elmar Brok
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de ondervoorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, in mei 2006 was ik samen met mijn collega's Mann en Elles in Guantánamo. We hebben toen heel duidelijk gemaakt dat de inrichting van Guantánamo een inbreuk op het internationale recht vormde en tevens een schending van de mensenrechten.
Dit heeft de destijds net verkozen bondskanselier Merkel overigens ook gezegd in aanwezigheid van president Bush bij haar eerste bezoek aan Washington, en op dat moment heeft ze ook de vrijlating van de heer Kurnaz geëist. Ik ben van mening dat de beslissing van president Obama een juiste beslissing is, die zal bijdragen aan het herstel van de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten en van het gehele Westen. Daarom moeten we duidelijk maken dat deze geloofwaardigheidskwestie van groot politiek belang is.
Tegelijkertijd moet vastgesteld worden dat de gevangenen daar niet bepaald bekend staan als vreedzame mensenrechtenactivisten en dat ze ook overeenkomstig beoordeeld moeten worden. In dit debat kreeg ik soms een andere indruk. We moeten erkennen dat de Verenigde Staten in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor deze kwestie en dat de Verenigde Staten daarom moeten motiveren waarom het land vele van deze gevangenen niet kan opnemen. Ook de thuislanden moeten motiveren waarom ze hen niet willen opnemen, of de gevangenen moeten bewijzen dat ze niet naar hun thuisland terug kunnen, omdat ze daar het slachtoffer zouden worden van vervolging.
Als aan al deze voorwaarden wordt voldaan, kunnen we ook als Europese Unie overwegen om gevangenen op te nemen. Echter, dit kan alleen als in elk afzonderlijk geval wordt nagegaan welke mate van gevaar de bewuste persoon met zich meebrengt en als een dergelijk onderzoek niet alleen op nationaal niveau plaatsvindt, aangezien we met onze open grenzen binnen de Europese Gemeenschap Europese normen moeten hebben voor de inschatting van het mogelijk veiligheidsrisico van deze personen .
Vandaag had iemand het ook over vluchtelingen, maar het zijn helemaal geen vluchtelingen. Het zijn gevangenen van wie onderzocht moet worden of ze ongevaarlijk zijn, om te voorkomen dat we onverantwoorde risico's nemen. Ik ben van oordeel dat we er ook voor moeten zorgen dat degenen die al een band hebben met onze lidstaten in elk geval worden opgenomen, zoals de heer Kurnaz in Duitsland of de negen mensen, geloof ik, in Groot-Brittannië. In totaal zijn er reeds zo'n 60 personen door de Europese Unie opgenomen en dat mogen we ook niet vergeten.
Ana Maria Gomes
(EN) Mijnheer de Voorzitter, Portugal heeft uitdrukkelijk gepleit voor een EU-overeenkomst betreffende de hervestiging van gedetineerden van Guantánamo. Een dergelijke overeenkomst is van strategisch belang voor de trans-Atlantische solidariteit en tevens een menselijk gebaar jegens de vrijgesproken gevangenen die opsluiting en foltering hebben moeten doorstaan en van hun rechten zijn beroofd. Maar het is ook een plicht voor de veertien EU-lidstaten die met de Bush-regering hebben samengespannen door gevangenen in hun opdracht te laten folteren in Guantánamo en in geheime gevangenissen, zoals dit Parlement heeft verklaard. De verantwoordelijkheid van Europa voor het schenden van de rechtsstaat en de mensenrechten kan niet ongedaan worden gemaakt.
Voorzitter Barroso heeft ontkend iets af te weten van de medewerking die zijn regering heeft verleend bij de overbrenging van gedetineerden naar Guantánamo en geheime gevangenissen. Niemand kan echter geloven dat zijn militaire apparaat, zijn politiediensten en zijn inlichtingendienst zo incompetent zijn dat de VS stelselmatig misbruik kan maken van het Portugese luchtruim, de Portugese wateren en het Portugese grondgebied.
Zal de heer Barroso deze zaak ophelderen en daartoe de notulen van de vergaderingen tussen zijn diplomatieke adviseurs en mevrouw Condoleezza Rice tijdens zijn ambtstermijn als minister-president openbaar maken? Zal de heer Barroso het juridische advies openbaar maken dat hij destijds heeft gevraagd aan zijn juridisch adviseur, de heer Carlos Blanco de Morais, over het invoeren van speciale navigatievoorschriften voor schepen die in de buurt komen van Amerikaanse militaire schepen die gevangenen door Portugese wateren vervoeren?
Panayiotis Demetriou
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft zijn standpunt ten aanzien van Guantánamo uiteengezet in de speciale resolutie van 2006. Guantánamo had nooit mogen zijn ontstaan en moest worden gesloten. Het Europees Parlement heeft eveneens een glashelder standpunt ingenomen ten aanzien van het terrorisme. Terrorisme moet worden bestreden met alle beschikbare legale middelen. Daarbij mogen echter de mensenrechten en het internationaal recht niet worden geschonden. Het is een feit dat de Verenigde Staten de grootste last op hun schouders hebben genomen in de strijd tegen het terrorisme, maar zij hebben ook grote fouten gemaakt. De inrichting van Guantánamo was een grote fout, de manier waarop zij de gevangenen hebben behandeld, was een grote fout, en de manier waarop zij gevangenen hebben overgebracht, was een grote fout. Dat is ook met zoveel woorden gezegd in dit Parlement. Belangrijk echter is nu dat president Obama het besluit heeft genomen om deze schandelijke gevangenis te sluiten. Dat is een juist besluit en het pleit voor Amerika. Dit besluit is een bewijs van trouw aan de Amerikaanse geschiedenis en aan de internationale gemeenschap in het algemeen.
Wat is nu de betrokkenheid van de Europese Unie hierbij? De Europese Unie is hierbij betrokken omdat zij wil helpen bij de verwezenlijking van dit juiste besluit van president Obama. De Europese Unie moet daaraan echter wel een voorwaarde verbinden, namelijk dat de veiligheid van haar burgers niet in de waagschaal wordt gelegd. Dat is van fundamenteel belang, en daarom moet elk besluit, door welk lidstaat dan ook genomen, tegen dat licht worden gehouden.
Javier Moreno Sánchez
(ES) Mijnheer Romeva, maakt u zich geen zorgen, de Spaanse regering zal meewerken, zoals de regering dat altijd heeft gedaan. Ik wil u eraan herinneren dat de minister van Buitenlandse Zaken, Miguel Angel Moratinos, de eerste was die in deze zaak voor de onderzoekscommissie verscheen en dat hij toen alle vragen heeft beantwoord, waaronder die van u.
In dit Parlement stellen we de martelingen en onmenselijke en vernederende behandeling van gevangenen op de militaire basis van Guantánamo, in naam van de strijd tegen het internationale terrorisme, al heel lang aan de kaak. Daarom zijn we zeer tevreden met het besluit van Obama om de rechtszaken gedurende vier maanden op te schorten, evenals met zijn doelstelling om de gevangenis binnen een jaar definitief te sluiten.
Ondanks het feit echter dat de verantwoordelijkheid bij de Amerikaanse regering ligt, mag de Europese Unie niet de andere kant op kijken. De Europese Unie moet hulp aanbieden om de sluiting van het detentiecentrum mogelijk te maken.
Ook moeten we positief staan tegenover de mogelijkheid om, indien de Verenigde Staten daartoe een verzoek indienen, gevangenen op te nemen die afkomstig zijn uit landen waarin de eerbiediging van de mensenrechten niet is gegarandeerd.
We zullen dus een gemeenschappelijk Europees antwoord moeten geven, waarin de Spaanse regering zal participeren. Daarbij moet het internationale rechtskader worden geëerbiedigd en moet een analyse worden gemaakt van de juridische situatie van elke afzonderlijke burger, van elke afzonderlijke gevangene, van hun herkomst, hun detentie en hun situatie.
Bogusław Sonik
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de terroristen hebben onze beschaving de oorlog verklaard - een wrede, bloedige en genadeloze oorlog. Ze willen onze wereld, die op de eerbiediging van de mensenrechten en het streven naar vrijheid steunt, kapotmaken. De aanslagen van 11 september hebben duidelijk aangetoond dat terroristen bereid zijn alle mogelijke middelen aan te wenden. De Verenigde Staten hebben het initiatief genomen om de vrije wereld in ons aller naam te verdedigen. Nauwe samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten is onze enige hoop op succes en tegelijkertijd onze enige kans om de terroristische netwerken te vernietigen. Ook Europa moet zich verantwoordelijk voelen voor de strijd tegen het wereldwijde terrorisme.
Het is positief dat mensenrechtenactivisten de aandacht hebben gevestigd op de schendingen van deze rechten, alsmede op het gebruik van vernederende ondervragingsmethoden in Guantánamo, die in de praktijk vaak neerkwamen op foltering. Het is ook een goede zaak dat er aandacht is besteed aan het feit dat gevangenen er worden vastgehouden zonder proces en zonder het recht op verdediging. Er mag geen gebruik worden gemaakt van middelen die in het licht van de ondertekende internationale overeenkomsten als ontoelaatbaar worden beschouwd.
De onlangs gekozen president van de Verenigde Staten heeft reeds een decreet uitgevaardigd dat het gebruik van foltering tijdens het verhoor van terrorismeverdachten verbiedt. Dit kan volkomen terecht als een overwinning worden beschouwd voor al wie in deze aangelegenheid de alarmbel heeft geluid. Op basis van datzelfde decreet zal het evenwel nog steeds mogelijk zijn om terroristen te ontvoeren en gedurende korte periodes vast te houden in transitlanden. Kortom, de waardigheid van gevangenen zal in toenemende mate worden gerespecteerd, maar het moet tegelijkertijd mogelijk blijven om terroristische activiteiten doeltreffend aan banden te leggen. Indien we daar niet in slagen, lopen we het risico machteloos te moeten toekijken.
Ik zou de aandacht van het Parlement eveneens willen vestigen op het feit dat op het eiland waarop het detentiecentrum Guantánamo zich bevindt, ook politieke gevangenen opgesloten zitten in omstandigheden die aan geen enkele bestaande norm voldoen. Deze personen zijn tot jarenlange gevangenisstraffen veroordeeld, omdat ze het durfden zich tegen de communistische propaganda van de tiran Fidel Castro te verzetten.
Het Tsjetsjeense volk is voor onze ogen vermoord. Voor zover ik weet, heeft het Europees Parlement hiervoor geen speciale commissie opgericht. De Verenigde Staten hebben erkend dat het gebruik van foltering en het bestaan van geheime gevangenissen ontoelaatbaar zijn. Dit zou een einde moeten maken aan het debat over geheime gevangenissen en transitvluchten.
Ria Oomen-Ruijten
Voorzitter, de strijd tegen het terrorisme moet een gezamenlijke actie zijn waaraan alle democratieën hun bijdrage verlenen. Dat is dus niet alleen Europa, dat zijn ook de Verenigde Staten, maar ook anderen.
Guantánamo past niet in een rechtsstaat, omdat in een rechtsstaat een verdachte, zelfs als het een terrorist is, op grond van de waarden die wij met elkaar delen, recht heeft op bescherming en een eerlijk proces.
Ik waardeer het besluit van president Obama om Guantánamo Bay te sluiten, maar het moet en kan dan niet zo zijn dat het probleem als eerste op het Europese bordje wordt neergelegd. We hebben in Guantánamo Bay immers van doen met gevangenen en niet met katjes die je zonder handschoenen kunt aanpakken. Wij kunnen behulpzaam zijn, maar als wij behulpzaam zijn, als het niet anders kan, kan dat alleen maar op grond van een Europees besluit, Europese normen. Die zullen wij met elkaar moeten vaststellen. Laten wij hier wel duidelijk erkennen dat het een Amerikaans probleem blijft waarbij wij, enkel en alleen vanwege het feit dat de mensenrechten bij ons vooraan staan, behulpzaam zouden kunnen zijn.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het besluit van de nieuwe president van de Verenigde Staten om de gevangenis van Guantánamo te sluiten is een van zijn eerste, belangrijke positieve stappen en ik juich deze van harte toe. President Barack Obama heeft echter het recht van de CIA om verdachten op buitenlands grondgebied wegens terroristische activiteiten te arresteren en over te brengen naar voorlopige gevangenissen niet herroepen. Dat is uitermate zorgwekkend en deze zorgen hadden in de gezamenlijke resolutie tot uitdrukking moeten komen. De gezamenlijke resolutie van de twee grootste fracties van het Europees Parlement zwijgt daar echter over en daarom kan ik daar onmogelijk voor stemmen.
Genowefa Grabowska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik ben er stellig van overtuigd dat deze uitgesproken humanitaire resolutie de vijandigheid tussen Europa en de islamitische wereld zal helpen verminderen. Ik roep het Europees Parlement op om deze resolutie aan te nemen, ook namens mijn landgenoot die het slachtoffer is geworden van de oorlog tegen het terrorisme, een oorlog die volgens het principe 'oog om oog, tand om tand' wordt gevoerd. De 42-jarige Poolse burger waarover ik spreek, is gekidnapt in de grensstreek tussen Afghanistan en Pakistan. Hij was er aan het werk als geoloog. Sinds zijn ontvoering wordt hij in dezelfde regio vastgehouden. Zijn familie heeft verklaard dat ze zich ervan bewust is dat Piotr geen belangrijke figuur is in de politieke wereld op het hoogste niveau, maar dat ze erop vertrouwt dat al het mogelijke wordt gedaan om zijn vrijlating te bewerkstelligen.
Ik roep hierbij op om onze betere betrekkingen met de islamitische wereld ook te gebruiken om de bescherming en verdediging van onze burgers te verzekeren. Laten we allemaal blijk geven van solidariteit en ons inzetten voor de burgers van de Europese Unie die mishandeld, opgesloten, ontvoerd of in kampen vastgehouden worden.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Mijnheer de Voorzitter, wij hebben ons inderdaad allemaal ingezet voor de sluiting van Guantánamo en we juichen allemaal het besluit van president Obama toe om deze schandelijke gevangenis te sluiten.
Het niet nodig moeten zijn dat men ons om opname van gevangenen van Guantánamo moet vragen. Als Europeanen moeten wij trouw zijn aan onze waarden en de rechten van de mens beschermen, en daarom moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen. Het is onze plicht om deze voormalige gedetineerden op te nemen.
We hebben kunnen lezen - en daarbij richt ik me tot de Raad -, we hebben in de pers kunnen lezen dat de lidstaten niet bepaald stonden te springen om deze mensen op te nemen. Ik zou echt een oproep willen doen aan de Raad en in het bijzonder aan eventuele onwillige lidstaten en hen willen vragen in te stemmen met toelating van deze gedetineerden tot hun grondgebied.
Ik zou u ook willen zeggen, geachte collega's, dat het ergste we kunnen doen, zou zijn toe te laten dat de dynamiek die is ontstaan door de sluiting van Guantánamo wegebt, omdat Europa niet thuis gaf toen het erop aankwam.
Colm Burke
(EN) Mijnheer de Voorzitter, aangezien de meeste EU-lidstaten medeschuldig zijn aan de 'bijzondere uitleveringen', denk ik dat de EU-landen, inclusief Ierland, de gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben om een bepaald aantal gedetineerden uit Guantánamo van de VS toe te laten en binnen de EU te hervestigen.
De Ierse minister van Justitie Dermot Ahern heeft verklaard dat Ierland alleen gedetineerden toelaat na goedkeuring door de EU. Voor Ierland is het echter niet nodig te wachten op een EU-richtlijn voor het hervestigen van gedetineerden uit Guantánamo. Wij kunnen zelf beslissen of we een bilaterale overeenkomst met de VS sluiten, zoals Portugal heeft gedaan.
De Ierse regering en de ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken spreken duidelijk niet met één stem over deze zaak. Minister Ahern lijkt met het hervestigen van gedetineerden niet zo ver te willen gaan als minister Martin. In deze kwestie is voor de Ierse regering nu eendrachtig leiderschap vereist. In de geest van de trans-Atlantische samenwerking en om deel te nemen aan de strijd tegen het internationaal terrorisme moet Ierland zich inzetten om de nieuwe regering van de VS bij te staan bij het sluiten van Guantánamo.
Ioan Mircea Paşcu
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de EU heeft de VS gedurende lange tijd opgeroepen om Guantánamo te sluiten. Nu de nieuwe regering van de VS de beslissing heeft genomen, moeten de EU-landen solidariteit tonen door gedetineerden toe te laten. Sommigen zijn echter van mening dat die solidariteit in eerste instantie moet worden getoond door de landen waarvan eerder in de pers werd beweerd dat ze geheime detentiecentra van de CIA zouden huisvesten.
Ik wil er nogmaals op wijzen dat deze bewering nooit is bewezen, niet op het moment dat de bewering is geuit en evenmin in de periode erna. Dit is ook het geval bij de heer Mate, die geen bewijzen heeft aangevoerd voor zijn beschuldigingen hier in dit Parlement. Bovendien zijn de beschuldigingen evenmin bevestigd door intern onderzoek. We kunnen door gebruik te maken van het feit dat mensen zijn vergeten dat er toen geen bewijs was, nu niet doen alsof er wel bewijs is. Dat is niet meer dan cynische manipulatie voor obscure doeleinden.
Zuzana Roithová  
schriftelijk. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, het plan van Barack Obama om Guantánamo te ontruimen wordt door de hele wereld met instemming begroet, want deze gevangenis is hét symbool van menselijke meedogenloosheid, ook al hebben we het hier over wrede terroristen die van de meeste verschrikkelijke misdaden verdacht worden. Een aantal van hen is noch aangeklaagd noch volgens de regels der wet veroordeeld. Obama heeft een populaire geste gemaakt en nu moet hij deze mensen ergens kwijt zien te raken. Hij zal met name het Amerikaanse Congres zover moeten zien te krijgen dat het de wetgeving zodanig aanpast dat de gevangenen naar het grondgebied van de VS overgebracht kunnen worden en enkelen van hen een nieuwe identiteit aangemeten kunnen krijgen. Dit is een enorm heikele kwestie, want reeds zestig Guantánamo-gevangenen hebben hun terroristische loopbaan na vrijlating weer opgepakt, hetgeen betekent dat elk individueel geval onder de loep zal moeten worden genomen. De initiatieven van het Tsjechische voorzitterschap om deze kwestie te helpen oplossen, vormen een goede gelegenheid om te benadrukken dat de dialoog tussen de VS, Europa en Cuba met betrekking tot veranderingen op het totalitaire vrijheidseiland staat of valt met de naleving van de mensenrechten, en dan niet alleen wat betreft de gevangenen op de Amerikaanse basis, maar des te meer in de vorm van vrijlating van de politieke gevangenen op Cuba en de invoering van de vrijheid van meningsuiting en verkeer voor de onschuldige Cubaanse burger.
Armando França
(PT) Voor ons is duidelijk dat het besluit van Obama om Guantánamo te sluiten, foltering en illegale verhoren te verbieden en de militaire processen op te schorten toejuiching verdient.
De collega die inmiddels niet meer aanwezig is, wil ik evenwel laten weten dat Portugal en de socialistische regering van Portugal zich absoluut niet schuldig voelen. De socialistische regering van Portugal heeft niet samengewerkt met de regering Bush, integendeel zelfs. Juist de Portugese regering heeft met het initiatief van minister Amado de mogelijkheid en de plicht voor de Europese Unie en de democratische landen gecreëerd om de gevangen van Guantánamo die niet in staat van beschuldiging zijn gesteld, op te nemen. Dat is werkelijk belangrijk en dat voorbeeld dient navolging te krijgen van de overige lidstaten van de Europese Unie. Het is tevens belangrijk dat alle partijen in dit Parlement morgen de resolutie aannemen, zodat onze eensgezindheid het besluit meer kracht bijzet.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het oprichten van Guantánamo Bay was voor de VS indertijd een noodzakelijke ingreep. De sluiting ervan is nu een Amerikaanse aangelegenheid. Ik ben er tegen dat EU-lidstaten zich mengen in de onvermijdbare juridische verwikkelingen en zich een zware last voor de veiligheidsdiensten op de schouders halen door het overnemen van gedetineerden van buiten de EU die in het verleden als vijandelijke strijders zijn aangewezen.
Ik betreur niet dat uiterst gevaarlijke terroristen die erop uit zijn onze levenswijze kapot te maken, op grond van voldoende bewijzen gevangen worden genomen. Een van de grootste kanttekeningen bij Guantánamo was echter dat er vóór de detentie in het geheel geen reguliere strafzaken tegen de gedetineerden hadden plaatsgevonden. Uiteindelijk zijn reguliere strafzaken de enige manier om de gedetineerden van Guantánamo van buiten de EU een status te geven.
Aangezien de gedetineerden van Guantánamo door de VS gevangen zijn genomen, is het de verantwoordelijkheid van de VS om ze in eigen land voor de rechter te brengen dan wel naar hun land terug te sturen als ze onschuldig zijn. Als president Obama Guantánamo daadwerkelijk wil sluiten, hetgeen mij genoegen doet, en daadwerkelijk de VS en zijn bondgenoten wil beschermen, is dit het beleid dat hij moet volgen.
Alexandru Nazare
(RO) Allereerst stel ik het, ongeacht de inhoud en de resultaten van de discussie over de zogenaamde CIA-gevangenissen, op prijs dat de leden van het Europees Parlement en de Europese burgers bekommernis aan de dag leggen voor de gewetensvolle bescherming van de mensenrechten, ongeacht de context.
Marteling is onaanvaardbaar en er bestaat geen uitzonderlijke omstandigheid die aan deze waarheid iets kan veranderen. Niettemin voel ik mij genoodzaakt hierbij enkele kanttekeningen te plaatsen zolang in deze context de naam van Roemenië wordt genoemd. Ik wil erop wijzen dat aan ons adres tot nu toe geen beschuldigingen zijn geuit waarvoor ook bewijzen zijn geleverd. Het Marty-rapport is daarvan het beste voorbeeld. Het bevat beschuldigingen aan het adres van Roemenië die niet alleen controversieel zijn, maar ook geheel ongegrond.
Ik wil wijzen op dit precedent voor de wijze waarop beschuldigingen aan het adres van Roemenië zijn geformuleerd, aangezien dit mogelijk ook kan leiden tot imagoschade voor andere Europese staten. Ik herhaal: het is onaanvaardbaar dat de naam van een lidstaat zoals Roemenië in de context van dit debat te pas en te onpas wordt genoemd.
Reinhard Rack
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij degenen die er vandaag voor hebben gepleit dat Europa zijn humanitaire plicht nakomt en steun geeft aan met name de mensen die kennelijk door anderen zijn aangebracht en tegen wie geen concrete verdenking bestaat. Dit zijn klassieke asielgevallen.
Echter, ik wil de lidstaten verzoeken - en wel zeer nadrukkelijk - om niet op eigen houtje te opereren. Europa moet leren om met één stem te spreken en vervolgens ook volgens één aanpak te handelen. Op die manier zullen we in staat zijn om zowel tegemoet te komen aan het verzoek van de nieuwe Amerikaanse regering als ook aan ons zelfbeeld van een Europese Unie met gemeenschappelijke waarden die ons tot gemeenschappelijk handelen verplichten.
Ville Itälä
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ook wij willen dat het gevangenenkamp in Guantánamo wordt gesloten. Nu hebben wij daarvoor ook een uitstekende mogelijkheid, want de nieuwe Amerikaanse president heeft aangegeven dit eveneens te willen.
De grootste verantwoordelijkheid ligt natuurlijk bij de Verenigde Staten, maar ik hoop dat de Europese Unie eensgezind zal optreden en de lidstaten solidariteit zullen tonen en in die zin flexibel zullen zijn om overeenkomstig hun eigen omstandigheden en voorwaarden deze gevangenen in hun eigen gevangenissen op te nemen.
Wij hebben ons aangesloten bij de strijd tegen het terrorisme om de mensenrechten te verdedigen. Nu moeten wij de Verenigde Staten ook helpen om de mensenrechten te verdedigen.
Zbigniew Zaleski
(PL) Dames en heren, deze kwestie heeft twee aspecten. Het eerste aspect betreft de rechtspositie. Ik ben de mening toegedaan dat de burgers van een land overgenomen moeten worden door hun land van herkomst. Het zou misschien nuttig zijn om in een soort humanitair programma te voorzien voor gevallen waarin dit om de een of andere reden onmogelijk is, bijvoorbeeld bij politieke vervolging. Daarnaast zou ik duidelijk willen stellen dat zelfs wanneer Portugal of een ander EU-land ermee instemt om twintig van dergelijke gevangenen op te nemen, dit niet betekent dat deze personen ook in Portugal of in het land in kwestie zullen willen blijven. Aangezien de Unie vandaag een geheel is, moeten we rekening houden met dit probleem. Tot slot moeten we een beroep doen op gepaste procedures om te vermijden dat deze personen nog langer als verdacht of gevaarlijk worden gestigmatiseerd. Als zij niet van dit stigma worden bevrijd, zal immers niemand ze willen opnemen. Dit is een ernstig probleem waarover wij grondig moeten nadenken. Tot besluit zou ik willen zeggen dat dit probleem in eerste instantie de Verenigde Staten van Amerika aanbelangt.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik u bedanken voor dit debat. Ik denk dat het zeer nuttig was. Als u het debat tijdens de lunch van de laatste bijeenkomst van de Raad had gevolgd, had u kunnen vaststellen dat de Raad dezelfde wil koestert om dit probleem op te lossen, maar ook de complexiteit van het probleem erkent. Dit heeft een morele en politieke dimensie, maar er spelen ook veiligheids- en juridische aspecten in mee.
We zijn het er allemaal over eens dat de sluiting van Guantánamo een verstandig en belangrijk besluit is van president Obama, een besluit dat we allemaal waarderen en praktisch eenieder onder ons hier toejuicht. Nu hebben wij het echter ook over de consequenties en over wat we kunnen doen om onze solidariteit te tonen - en hierbij is het voor ons van belang dat wij handelen in de geest van de trans-Atlantische verstandhouding -, en dan stellen we uiteraard vast dat we met een ingewikkeld probleem te maken hebben. Martin Schulz zei dat we niet èn terrorisme kunnen bestrijden èn in een conflict over grondrechten verwikkeld kunnen raken. Hij heeft volkomen gelijk, maar Hartmut Nassauer zei dat er twee dimensies zijn, een morele dimensie en een veiligheidsdimensie. Hij heeft ook gelijk, en precies om die reden moeten de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken hier het hoofd ook over buigen. Vanuit politiek oogpunt gaat het niet enkel om een moreel gebaar, maar mogen we dit probleem evenmin alleen uit schuldbesef benaderen. Het probleem ligt ongetwijfeld ingewikkelder.
Graham Watson had het over de noodzaak om met één stem te spreken. Ook hij heeft absoluut gelijk, maar tegelijkertijd - omdat ook de juridische kant en de bevoegdheden hier een rol spelen - kunnen we de lidstaten niet dwingen de gedetineerden van Guantánamo op verzoek toe te laten. Als u dit probleem zou moeten oplossen door die gedetineerden in uw land toe te laten - stelt u zich voor dat u als minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk bent - zou u ongetwijfeld eerst goed nadenken over de vraag hoe met dit probleem moet worden omgegaan. Ik denk in elk geval niet dat het door de Raad of de lidstaten moet worden beschouwd als een koehandel - absoluut niet. Het gaat er niet om ons te wassen zonder nat te worden. De kern van het probleem is gewoon dat de VS, het land dat de gevangenis heeft gebouwd, de hoofdverantwoordelijke is voor de beslissing om Guantánamo te sluiten. Wij zijn echter bereid, en we moeten bereid zijn, om solidariteit te tonen en mee te werken om het probleem op te lossen.
Het debat heeft ook nog een tactische kant. Moeten we dit nu op een gouden bord opdienen, of moeten we wachten tot we een verzoek krijgen? Als wij echter een verzoek krijgen, moeten we voorbereid zijn. Daarom is de Raad de tweede dag na het besluit van president Obama serieus over dit probleem gaan discussiëren. Ik denk niet dat we, zoals ook hier is gezegd, het veiligheidsprobleem mogen onderschatten, omdat het gewoon een feit is dat sommige vrijgelaten gedetineerden opnieuw betrokken zijn geraakt bij terroristische activiteiten, en omdat het een vaststaand feit is dat een van hen, Said al-Shihri, nu onderhoofd van Al Qaida in Jemen is. Dus de VS moet nu nodig aan het werk om boven water te krijgen wie deze mensen zijn, en wij moeten met ze breken.
Juridisch gezien denk ik dat we ons moeten realiseren dat de beslissing over de toelating van staatsburgers van buiten de EU onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Dat is het ene niveau. Op een ander niveau is echter afgesproken dat nationale beslissingen in een Europees kader moeten worden opgenomen. Zowel de Schengen-overeenkomst als het Verdrag van Dublin pleit voor een Europese benadering, omdat bij beslissingen van afzonderlijke lidstaten in zekere zin de veiligheid van alle Schengen-landen in het geding komt. De landen zijn dus gedwongen een gecoördineerde aanpak te hanteren.
Bovendien zoekt de EU naar mogelijkheden om de VS te helpen de voormalige gedetineerden in derde landen te hervestigen en te reclasseren.
Enkelen onder u hadden het over snelheid: kunnen wij sneller handelen dan we nu doen? Ik denk dat we ons moeten realiseren dat de discussie nog maar net is begonnen. Het is nog maar een week geleden. De problemen die moeten worden opgelost, zijn uitermate complex en hebben tijd nodig, zelfs al heeft president Obama zelf opdracht gegeven de gegevens van de gevangenen te herzien en Guantánamo binnen een termijn van een jaar te sluiten. Er kan niet worden verwacht dat de Raad al deze complexe problemen in een paar dagen tijd kan oplossen.
Overigens moeten we goed onthouden dat de hoofdverantwoordelijkheid voor Guantánamo nog altijd bij de VS ligt. Hoewel de lidstaten zich bereid tonen aan een gecoördineerde aanpak te werken, heeft het probleem een bilaterale dimensie en daarnaast ook een multilaterale dimensie. Een duidelijk standpunt van de betreffende lidstaten over het hervestigen van gedetineerden is nog niet bekend. De bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken later deze maand zal in dit opzicht zeer nuttig zijn. In afwachting hiervan werkt de coördinator terrorismebestrijding Gilles de Kerchove hier bovendien aan diverse optiedocumenten.
Dat is dus mijn samenvatting van het probleem Guantánamo, waar de meeste tijd over is gesproken. Ten aanzien van het andere probleem, de illegale detentie, het favoriete onderwerp van de heer Fava, herhaal ik slechts wat mijn voorgangers reeds ettelijke malen hebben gezegd: volgens de beweringen zouden nationale inlichtingendiensten hierbij betrokken zijn; het toezicht op deze instanties valt onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten en de Raad is buiten het reeds gedane werk niet bevoegd op te treden.
Jacques Barrot
vice-voorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is het in grote lijnen eens met de door de heer Vondra kenbaar gemaakte gezichtspunten.
Ik wilde echter zeggen dat we, na dit lange debat, op een keerpunt zijn aanbeland. Het is een wezenlijk keerpunt in de strijd tegen terrorisme. Wij moeten voortaan proberen deze strijd met een hersteld moreel gezag te voeren voor de hele westerse gemeenschap. Wij moeten strijden met inachtneming van de grondwaarden en de grondrechten.
Europa moet de hele internationale gemeenschap achter zich zien te krijgen als Europa het terrorisme wil bestrijden in de geest van dezelfde fundamentele waarden die ten grondslag liggen aan deze strijd. Het is een cruciaal keerpunt en de verklaring van het Parlement is in dit verband buitengewoon nuttig, want daarin wordt verondersteld dat alle lidstaten bereid zijn bij te dragen aan deze grote verandering.
We mogen echter niet vergeten dat de primaire verantwoordelijkheid bij de Verenigde Staten ligt. De Verenigde Staten moeten namelijk de status van elke gedetineerde zorgvuldig controleren alvorens de Unie officieel te verzoeken gedetineerden toe te laten tot lidstaten. Dat is echt de eerste vereiste. De Verenigde Staten moeten ons per geval een duidelijk en gemotiveerd verzoek doen toekomen. Dat is absoluut essentieel.
Uiteindelijk is het weliswaar aan de lidstaten om te besluiten of ze al dan niet een voormalige gedetineerde van Guantánamo op willen nemen, maar het debat heeft aangetoond dat coördinatie op Europees niveau zeer wenselijk is.
Coördinatie zal van pas komen om de wettelijke status van de voormalige gedetineerden vast te stellen, en zal nodig zijn om de lidstaten in bescherming te nemen tegen diplomatieke of andersoortige verzoeken door het land van herkomst van deze gedetineerden. Coördinatie zal nodig zijn om met name die lidstaten gerust te stellen - en ik denk aan wat de heer Nassauer heeft gezegd - die zich zorgen maken over openbare orde en veiligheid.
Met een gecoördineerde Europese aanpak kunnen we tot slot meer gewicht in de schaal leggen bij de onderhandelingen met de Verenigde Staten over toegang tot documenten en overdrachtsvoorwaarden. En mogelijk kunnen wij financiële steun toekennen om opname in bepaalde lidstaten te vergemakkelijken.
In het bijzijn van de heer Vondra wil ik graag zeggen dat wij uiteraard nauw zullen samenwerken met het Tsjechische voorzitterschap. Ook zijn wij samen met de heer De Kerchove bezig met het opstellen van de nota die de basis zal zijn voor de discussie in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 26 februari.
Ook zullen wij ons bezoek aan Washington met de heer Langer, die voorzitter is van de Raad van ministers van Binnenlandse Zaken, waarschijnlijk aangrijpen om alle problemen die verband houden met en voortkomen uit de sluiting van Guantánamo aan te kaarten bij onze Amerikaanse collega's.
Nu moeten we de koe bij de horens vatten en juridische voorbereidingen treffen om geval per geval te reageren op het Amerikaanse verzoek. Dit zal uiterst serieus moeten gebeuren, en daarbij zal vanzelfsprekend rekening moeten worden gehouden met dit streven naar positieve samenwerking bij deze nieuwe strijd tegen het terrorisme, die staat of valt met het naleven van de fundamentele waarden die ons verenigen en die de hele wereldgemeenschap moeten verenigen.
Ik wil iedereen bedanken.
De Voorzitter
Overeenkomstig artikel 103, lid 3 van het Reglement zijn er drie ontwerpresoluties ingediend over Guantánamo. De ontwerpresoluties over het veronderstelde gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen zullen later worden bekendgemaakt.
Het debat is gesloten.
De stemming over Guantánamo vindt plaats op woensdag 4 februari 2009. De stemming over het veronderstelde gebruik door de CIA van Europese landen voor het vervoer en illegaal vasthouden van gevangenen vindt plaats in de volgende vergaderperiode.
Călin Cătălin Chiriţă  
schriftelijk. - (RO) Dat de Amerikaanse president Barack Obama besloten heeft de gevangenis van Guantánamo te sluiten heeft een symbolische betekenis voor de gehele democratische wereld. Dit gebaar toont aan dat in de strijd tegen het terrorisme, die wordt gevoerd om de westerse democratische waarden te vrijwaren, juist deze waarden niet veronachtzaamd mogen worden.
Het terrorisme moet krachtig worden bestreden, maar de rechten van de mens moeten daarbij altijd worden gerespecteerd. Zelfs mensen die worden verdacht van ernstige misdrijven hebben het recht op grond van duidelijke wetten correct te worden berecht door een onpartijdige rechtbank en een straf te krijgen die evenredig is met hun misdaden.
Dat Roemenië wordt genoemd in verband met de geheime gevangenissen van de CIA, is speculatief en volkomen ongegrond. Niemand heeft het bestaan ervan in Roemenië kunnen aantonen. Roemenië is een trouwe bondgenoot van de VS in het kader van de NAVO en in de strijd tegen het terrorisme, in de eerste plaats in Afghanistan, maar zowel de Roemeense overheid als de publieke opinie staat krachtig achter het eerbiedigen van de rechten van de mens. Nadat zij zelf geleden hebben onder de wantoestanden van de Sovjetbezetting en de communistische dictatuur, keuren de Roemeense burgers elke schending van de mensenrechten af.
Pedro Guerreiro  
schriftelijk. - (PT) De recente besluiten van de Amerikaanse regering bevestigen slechts - mocht dat nog nodig zijn - wat al een lange tijd aan de kaak gesteld is: het bestaan van een door de VS georganiseerd netwerk voor ontvoering, gijzeling, illegale detentie en foltering.
Die besluiten mogen er niet toe dienen dat de verantwoordelijkheid van de VS en van de regeringen van de EU-landen voor de systematische schending van het internationale recht en de meest elementaire mensenrechten worden schoon gewast.
Net als voorheen moeten wij aandringen op de volledige beëindiging van die lafhartige praktijken en op het achterhalen van de waarheid, inclusief de verantwoordelijkheid van de regeringen van de EU-landen voor het gebruik van hun luchtruim en grondgebied voor de gevangenhouding en het vervoeren van illegaal vastgehouden gevangenen naar bijvoorbeeld de militaire basis van de VS in Guantánamo. Dat geldt des te meer nu bekend is gemaakt dat de clandestiene operaties onder de naam "buitengewone overdrachten”, dat wil zeggen het illegaal vasthouden en vervoeren van burgers, door de nieuwe Amerikaanse regering niet in twijfel zijn getrokken.
Wij zijn consequent en daarom verzetten we ons tegen elk akkoord tussen de VS en de EU met betrekking tot "de overplaatsing van gevangenen” die nu in Guantánamo in hechtenis zitten. Dat betekent niet dat er geen besluiten en verzoeken in overweging kunnen worden genomen die elke burger vrijelijk kan indienen, waarbij ik met name denk aan asielverzoeken in Portugal. Dat moet natuurlijk wel geschieden binnen een kader waarin de nationale soevereiniteit, de Portugese grondwet en het internationale recht, met inbegrip van het asielrecht, worden gerespecteerd.
Esko Seppänen  
De Europese Unie is een onbegrijpelijk slappe gemeenschap geweest door geen krachtige diplomatieke actie te ondernemen om in internationale organisaties de illegale activiteiten van de Verenigde Staten te veroordelen vanwege de mensenrechtenschendingen.
De maatregelen van de nieuwe president tonen aan dat deze activiteiten als illegaal en op ethische en morele gronden als ontoelaatbaar worden beschouwd. Het gaat hierbij ook om het feit dat de Europese Unie zich had verbonden tot het onwettige gedrag van de Verenigde Staten, toen zij zich achter de vorige Amerikaanse president schaarde. In de ogen van de vrije EU-burgers heeft de Europese Unie daardoor aanzien en respect verloren. De Europese Unie moet zich schamen voor haar laksheid.
