Deskundigengroepen van de Commissie - evenwichtige vertegenwoordiging en transparantie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over:
de mondelinge vraag van Cornelis de Jong, namens de GUE/NGL-Fractie, Michael Cashman, namens de S&D-Fractie, Pascal Canfin, namens de Verts/ALE-Fractie, en Monica Luisa Macovei, aan de Commissie: Herziening kaderregeling voor deskundigengroepen van de Commissie, evenwichtige vertegenwoordiging en transparantie (B7-0010/2011);
de mondelinge vraag van Corinne Lepage, Diana Wallis en Frédérique Ries, namens de ALDE-Fractie, aan de Commissie: Herziening kaderregeling voor deskundigengroepen van de Commissie, evenwichtige vertegenwoordiging en transparantie (B7-0014/2011).
Cornelis de Jong
auteur. - De Commissie heeft eind vorig jaar de regels voor haar deskundigengroepen aangepast. In aanloop hier naartoe heb ik goede informele gesprekken kunnen voeren met de vertegenwoordigers van de Commissie.
Toch blijft het vreemd dat het Europees Parlement hier formeel nooit bij betrokken geweest is. Transparantie is immers een gemeenschappelijke zorg, voor zowel de Commissie als het Europees Parlement.
Kan de commissaris mij verzekeren dat in de toekomst over dit soort kwesties een formele dialoog wordt gevoerd, voordat de definitieve beslissingen worden genomen?
In de afgelopen weken heb ik nog eens contact opgenomen met allerlei maatschappelijke organisaties. Helaas zijn zij er allerminst gerust op dat deskundigengroepen in de toekomst minder onevenwichtig zullen worden samengesteld. Dat begint eigenlijk al met de informatie over de instelling van nieuwe deskundigengroepen.
Ik weet uit eigen ervaring, uit de tijd dat ik namelijk zelf werkzaam was bij het secretariaat-generaal van de Commissie, dat de DG's koninkrijkjes zijn. Maar als er politieke wil is, dan moet het toch mogelijk zijn om als Commissie te besluiten op één website alle informatie te plaatsen over de nieuwe deskundigengroepen en ook over de aanmeldingsprocedure daarvoor. Gaat de commissaris hier alsnog voor zorgen, of buigt hij voor de ambtelijke bureaucratie binnen de Commissie?
Alle maatschappelijke organisaties kampen met een enorm gebrek aan middelen. Dat geldt voor de vakbonden, voor de consumentenorganisaties, vertegenwoordigers ook van het midden- en kleinbedrijf. Zij moeten het allemaal doen met een klein bureau in Brussel, en dat in tegenstelling tot grote bedrijven die de middelen hebben om professionele lobbyisten in te huren. Dat betekent dat voor de belangen van werknemers, consumenten en het MKB vooral mensen van buiten Brussel zitting moeten kunnen nemen in deskundigengroepen.
Daar hangt echter een prijskaartje aan. Op de website van de Commissie zou heel duidelijk moeten worden aangegeven dat reis- en verblijfskosten worden vergoed, en ook dat er een vergoedingsregeling bestaat voor andere kosten die direct verband houden met het werk in deskundigengroepen. ngo's weten hier vaak niet van en niet alle ambtenaren van de Commissie maken hen vrijwillig hierop attent. Voor bijvoorbeeld een kleine zelfstandige is het onmogelijk zonder compensatie zijn of haar zaken even in de steek te laten om in Brussel aan een deskundigengroep deel te nemen. Zo'n kostenvergoeding is dan ook essentieel.
DG SANCO gaat ervan uit dat deskundigen die op persoonlijke titel zijn aangesteld geen banden mogen hebben met organisaties die een direct belang hebben bij het thema van de deskundigengroep. Ik roep de commissaris op alsnog het beleid van DG SANCO verplicht te stellen voor alle DG's.
Ten slotte hoor ik graag van de commissaris hoe het kan dat de website van de Commissie Greenpeace noemt als deelnemer aan het Implementing Geological Disposal of Waste - Technology Platform, terwijl ik in het bezit ben van de correspondentie tussen Greenpeace en de Commissie waaruit blijkt dat de aanvraag van Greenpeace voor deelname expliciet door de Commissie is afgewezen.
Michael Cashman
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris graag verwelkomen in de wereld van de politiek, waarin niemand geïnteresseerd is in wat de Commissie goed doet, maar slechts in wat zij fout doet.
Dit is een zeer goed initiatief, maar het Parlement heeft, zoals de heer De Jong al opmerkte, enkele bezwaren. We moeten ons ervan vergewissen dat deskundigengroepen openstaan voor bredere groepen. Deze moeten ten minste de mogelijkheid krijgen om tot deze deskundigenwerkgroepen toe te treden, en moeten informatie kunnen verkrijgen over de wijze waarop ze dit kunnen doen.
We moeten vertrouwen kweken in de deskundigengroepen. Daartoe moeten we beschikken over volledige transparantie, en zoals reeds is gezegd moeten de werkgroepen niet gedomineerd worden door grote ondernemingen, aangezien dit kan leiden tot beschuldigingen dat er sprake is van gevestigde belangen, wat het werk van de Commissie en het werk van de deskundigengroepen ondermijnt.
Ik zeg dit als rapporteur van de originele verordening betreffende de toegang van het publiek tot documenten, die we in 2001 in dit Huis hebben ingevoerd.
Commissaris, zoals u weet komt het hele beginsel van openheid en besluiten nemen die zo dicht mogelijk bij de burgers liggen voort uit het Verdrag van Amsterdam. Wij brengen dit in de praktijk door middel van Verordening (EG) nr. 1049/2001, die momenteel wordt herzien. Ik dacht dat dit een goede mogelijkheid zou bieden om het kaderprogramma over deskundigengroepen op te nemen in de verordening: het herziene voorstel van 2008, dat het Parlement merkwaardig genoeg niet goedkeurt.
U zult de aanwezigheid van mevrouw Macovei in de Kamer opmerken. Zij heeft herhaaldelijke malen gepleit voor meer openheid en transparantie. De meeste fracties hechten hieraan veel belang.
Ik wil graag weten waarom geen advies is ingewonnen bij het Parlement. Zal de Commissie een website openen die meer informatie biedt over de wijze waarop vertegenwoordigers van burgers en de burgermaatschappij hierbij betrokken kunnen worden? Zo nee, waarom niet?
Commissaris, zoals ik in het begin al zei, welkom tot de wereld van de politiek, waar iedereen zich volledig stort op wat nog niet gedaan is, en niet op wat al wel is bereikt.
Pascal Canfin
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik heb me aangesloten bij deze mondelinge vraag, omdat ik het van het grootste belang vind dat de Europese Commissie, en de Europese Unie in het bijzonder, zich transparant en onberispelijk opstelt op het gebied van lobbyen.
U weet dat Brussel, nog voor Washington, de mondiale hoofdstad is op het gebied van lobbyen. Er zijn meer lobbyisten in Brussel dan in Washington en een van de manieren waarop lobbyisten hun invloed uitoefenen bij de Commissie is door middel van de bekende deskundigengroepen.
Ik ben lid van de Commissie economische en monetaire zaken. Er is bijvoorbeeld een deskundigengroep van deskundigen op het gebied van het bankwezen. Deze deskundigengroep bestaat voor 95 procent uit bankiers, en niet zomaar bankiers, maar uitsluitend bankiers van financierings- en investeringsbanken, geldmarktbanken en alle grote Amerikaanse banken - J.P. Morgan, Bank of America, Goldman Sachs - zijn erin vertegenwoordigd. Bovendien maken ngo's en vakbonden geen deel uit van deze deskundigengroep. Het idee dat de Commissie voor het veranderen van de regels op bancair gebied uitsluitend wordt geadviseerd door investeringsbankiers, en met name door Amerikaanse investeringsbankiers, lijkt me volstrekt onwezenlijk na de financiële crisis die we hebben doorgemaakt.
Daarom formuleren wij in deze mondelinge vraag enkele zeer precieze vragen en zeer precieze punten: Bent u van plan de samenstelling van deze deskundigengroepen te wijzigen? Bent u van plan ervoor te zorgen dat de notulen openbaar worden gemaakt, zodat belangenconflicten worden vermeden? In het Europees Parlement is dit duidelijk een geheel partijoverschrijdende zaak. Er zijn afgevaardigden van links, afgevaardigden van recht, groene afgevaardigden en liberalen die zich sterk interesseren voor deze kwesties. Waarom werden we niet eerder betrokken bij de hervormingen die u hebt doorgevoerd?
Corinne Lepage
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik sluit me volledig aan bij de toespraken van mijn collega's en in het bijzonder bij die van de heren De Jong en Canfin. Ik kan alleen maar betreuren dat het Parlement niet is geraadpleegd voordat een definitief hervormingsbesluit werd genomen.
Transparantie en deskundigheid zijn onderwerpen waarover wij regelmatig debatteren, in het bijzonder binnen de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, waar ik op mijn terrein een gelijksoortige ervaring heb als waarover de heer Canfin zojuist vertelde.
Commissaris, ik wil twee punten benadrukken. In de eerste plaats het evenwicht van de groepen. Dat is een buitengewoon belangrijk onderwerp. Er is een zeer onevenwichtige samenstelling: veel zeer grote ondernemingen vertegenwoordigd en heel weinig kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's). Wat nog erger is: de industriële sector is vertegenwoordigd maar niet het de burgermaatschappij. Het gewicht van deze groepen heeft duidelijk invloed op de besluiten die de Commissie neemt, omdat zij zich baseert op de verslagen van de deskundigen. Als de verslagen van deskundigen niet van belang waren, zouden ze uiteraard niet geraadpleegd worden. Bijgevolg is het absoluut noodzakelijk om de samenstelling weer in evenwicht te brengen met de Europese maatschappij, en ik zie in de nieuwe regels geen voorstellen ten gunste van de KMO's en de burgermaatschappij.
De tweede kwestie betreft de selectie van externe deskundigen. Het is absoluut noodzakelijk dat wij, of in ieder geval u, precies weten wie wie is en namens wie die persoon spreekt. Als een deskundige zich voordoet als onafhankelijk, terwijl hij in werkelijkheid door een lobby naar voren is geschoven, dan is het duidelijk dat de adviezen die hij geeft niet als doorslaggevende informatie kunnen worden beschouwd.
Het is daarom van essentieel belang dat de controle en het toezicht op de belangenverklaringen bijzonder strikt zijn, zodat wanneer een deskundige namens een industrie spreekt, dat in ieder geval duidelijk is. Als hij spreekt als professor, terwijl hij in werkelijkheid een industrie vertegenwoordigt, dan is dat niet meer duidelijk en is dat niet toelaatbaar. Ik geloof dat de kwestie van belangenconflicten van essentieel belang is. We hebben opnieuw een voorbeeld met een groot probleem bij het Europees Geneesmiddelenbureau, waarover we denk ik nog zullen spreken.
Bijgevolg vraag ik u, commissaris, om ervoor te zorgen dat wij weer vertrouwen krijgen in de deskundigen, omdat hun adviezen de besluitvorming beïnvloeden.
Siim Kallas
Vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, vanzelfsprekend weet ik niet hoeveel u weet over de geschiedenis van dit onderwerp, maar ik ben zeer verheugd dat ik mijn collega, Maroš Šefčovič, bij het beantwoorden van deze vraag mag vervangen, omdat dit de afgelopen vijf jaar mijn domein was. Ik was verantwoordelijk voor dit onderwerp, en ik ben zeer verheugd dat ik u kan vertellen wat er werkelijk veranderd is. Het ging over het probleem omtrent deskundigengroepen, en natuurlijk heb ik helaas slechts drie minuten om een antwoord te geven op uw vraag. Ik zal proberen mijn best te doen.
Zoals we al gezegd hebben is het nieuwe kader voor de deskundigengroep van de Commissie in november 2010 goedgekeurd. Daarin is bepaald dat bij het vaststellen van de samenstelling van deze groepen de betrokken afdelingen van de Commissie ernaar zullen streven om te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van relevante specialismen en interessegebieden, terwijl tegelijkertijd rekening wordt gehouden met de uit te voeren werkzaamheden en de specifieke deskundigheid die vereist is.
Het nieuwe kader voor deskundigengroepen van de Commissie voorziet in duidelijkere en striktere horizontale regels over hoe om te gaan met belangenconflicten. Volgens deze regels zullen de betreffende Commissiediensten deskundigen die op persoonlijke titel benoemd zijn ervan op de hoogte stellen dat ze, door het lidmaatschap van de groep te accepteren, zichzelf verplichten om onafhankelijk en in het publieke belang te handelen. Deze voorschriften, die betrekking hebben op alle deskundigengroepen, vormen het enige beleid van de Commissie ten aanzien van dit onderwerp. Het zijn vereisten waaraan alle diensten moeten voldoen.
In oktober 2005 is de Commissie, en dit is een toonbeeld van goede samenwerking met het Parlement en Parlementslid Jens-Peter Bonde, gestart met een online publiek register van deskundigengroepen dat waardevolle informatie biedt over verschillende aspecten, zoals de missie, taken en samenstelling van de groep. Sinds 2007 heeft de Commissie de namen van de leden van zowel formeel als informeel opgerichte deskundigengroepen geleidelijk gepubliceerd. Dit gaat verder dan de verplichting die de Commissie is aangegaan in haar in 2005 vastgestelde kader voor deskundigengroepen, dat alleen betrekking had op leden van formele groepen.
In 2009 is de samenstelling van deskundigengroepen volledig openbaar gemaakt in het register. In principe zijn de namen van alle leden van deskundigengroepen dus beschikbaar. Dit was een zeer strenge vereiste die het Parlement in 2005 heeft opgelegd, en er is gehoor aan gegeven.
Toen het nieuwe kader voor deskundigengroepen van de Commissie is goedgekeurd, heeft de Commissie in 2010 een nieuwe versie van het register opgesteld. Deze nieuwe versie vergroot de transparantie door te voorzien in nieuwe en meer nauwkeurige informatie, met name over de indeling en de procedures die zijn gebruikt om leden te selecteren.
Bovendien is er in het nieuwe register sprake van verhoogde transparantie omtrent de werkzaamheden die door elke groep worden uitgevoerd. De Commissieafdelingen hebben namelijk toestemming gekregen om relevante informatie in het register te publiceren, of vanuit het register een link te vermelden naar een specifieke website waar de informatie kan worden opgezocht.
Tot slot zijn de presentatie en de leesbaarheid van gecodeerde gegevens in het register verbeterd. Gezien de enorme hoeveelheid informatie die moet worden verwerkt is de overgang van de oude naar de nieuwe versie van het register nog altijd aan de gang. Sommige gegevens moeten daarom nog altijd worden gevalideerd. De komende maanden moet de overgang worden voltooid.
Aangezien ik gedurende vijf en een half jaar deze zaken heb besproken met verschillende maatschappelijke organisaties en leden van het Parlement, wil ik u bovendien vragen om de deskundigen niet te mystificeren. Er is geen logisch verband tussen de samenstelling van deskundigengroepen en een besluit. Het besluit is de politieke verantwoordelijkheid van de Commissie.
Parlementaire commissies hebben dezelfde politieke verantwoordelijkheid wanneer ze bijeenkomen in de aanwezigheid van dezelfde lobbyisten. Vergeet niet dat we in 2005 ook zijn gestart met een transparantieregister, dat destijds het 'lobbyistenregister' werd genoemd en nu het 'register van belangenvertegenwoordigers', en dat nu is uitgegroeid tot een gezamenlijk register met het Parlement. Dat is een grote stap voorwaarts.
Er is dus al iets gebeurd. De zaken staan er niet zo slecht voor.
Monica Luisa Macovei
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor zijn antwoord. Ik ben blij dat ik na hem spreek.
Ik wil graag opmerken dat we liever naar het heden en de toekomst willen kijken dan naar het verleden. We zien liever dat er krachtigere maatregelen worden genomen in de richting van transparantie. Ik sluit me wat deze kwestie betreft aan bij mijn collega's en herinner eraan dat het Parlement de Commissie heeft verzocht maatregelen te treffen om te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van belangengroepen bij de samenstelling van deskundigengroepen.
Zoals de commissaris al zei beschikken we over een herzien kader. Er zijn naar onze mening echter nog altijd belangrijke tekortkomingen die het vertrouwen van de mensen ondermijnen. Ik zal er een aantal noemen.
Procedures om belangenconflicten te achterhalen en te bestrijden ontbreken. We hebben een procedure nodig om die conflicten op te sporen en uit te bannen. Het is niet voldoende om een brief naar de deskundigen te sturen waarin zij worden verzocht om na te gaan of ze een belangenconflict hebben of niet. Professionele geheimhoudingsclausules zijn uitgebreid, zodat deze niet alleen betrekking hebben op Commissiepersoneel, maar ook op leden van deskundigengroepen; we bewegen ons dus in de richting van meer geheimhouding in plaats van naar meer transparantie. Ook als het gaat om het openbaar maken van documenten van deskundigengroepen blijft een gebrek aan transparantie bestaan. Bovendien zijn kleine en middelgrote ondernemingen en maatschappelijke organisaties niet voldoende vertegenwoordigd. Voorzorgsmaatregelen tegen de dominantie van grote ondernemingen zijn ontoereikend. Er bestaat het gevaar van een "bedrijfsovername” van deskundigengroepen.
We verzoeken derhalve dat alle informatie over de bestaande deskundigengroepen op korte termijn op een website wordt geplaatst, waaronder informatie over de samenstelling, de leden en alle oproepen tot het indienen van sollicitaties.
Ik maak gebruik van deze mogelijkheid om nogmaals de noodzaak van transparantie te benadrukken met betrekking tot ontvangers van middelen van de EU. Tot slot wil ik zeggen dat transparantie zorgt voor goed beleid en vertrouwen in instellingen. Als we het vertrouwen van mensen willen winnen, is meer - en volledige - transparantie de enige manier om dit tot stand te brengen.
Zita Gurmai
namens de S&D-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, we weten dat er wat betreft de Europese besluitvorming veel clichés de ronde doen.
Het eerste cliché is dat dit niet transparant is. De EU is echter een ingewikkeld politiek systeem, zelfs voor degenen die begrijpen hoe het functioneert. Standaard definities zijn daarom bijna nooit van toepassing. Transparantie en eenvoud moeten een basale doelstelling zijn voor alle partijen in de EU. Ons politieke systeem is op zich al ingewikkeld genoeg; wij zijn hier niet om het nog moeilijker te maken. Er zouden geen speciale vaardigheden nodig moeten zijn om een wetgevingsvoorstel op een website van de EU te vinden, dus de gebruikersvriendelijke website waar in de mondelinge vragen naar wordt verwezen is meer dan een optie, het is een noodzaak.
Een volgend bezwaar is dat het onduidelijk is welke rol lobbyisten spelen, en dat grote ondernemingen onevenredig veel te zeggen hebben. Ik weet dat lobbyen nuttig kan zijn voor de Commissie, aangezien lobbygroepen vaak belangrijke onderwerpen bedenken en informatie verschaffen, evenals volledige kant-en-klare politieke oplossingen. In dit opzicht ben ik opnieuw van mening dat transparantie noodzakelijk is, en ik hoop dat dit tot uiting zal komen in het toekomstige lobbyregister.
Wat betreft deskundigengroepen, deze moeten gezien worden zoals ze zijn, namelijk een podium waar deelnemers hun belangen naar voren kunnen brengen. Als de samenstelling van deskundigengroepen partijdig is, dan bieden deze slechts nog een extra mogelijkheid voor belangengroepen om succes te boeken. Doorgaans kunnen deze echter al goed hun eigen belangen naar voren brengen, zonder dat ze daarbij de hulp van publieke instanties nodig hebben.
Er rest mij niets anders dan de vraag van mijn collega's te herhalen: is de Commissie wel of niet verplicht om evenwichtig advies te vragen?
Zbigniew Ziobro
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, in elke democratische samenleving is het vanzelfsprekend dat de transparantie van de activiteiten van alle officiële autoriteiten gewaarborgd is. Dat is een voorwaarde voor goede en objectieve besluitvorming die rekening houdt met de hele samenleving, het hele land of de organisatie die wordt vertegenwoordigd, en niet slechts ten dienste staat van enkele particuliere belangen.
Daarom moeten we waar mogelijk steeds benadrukken dat alle lichamen van de Europese Unie, de Europese Commissie en de andere lichamen met een officiële functie, inclusief die van het Europees Parlement, zo doorzichtig en open mogelijk moeten handelen. Ook de deskundigengroepen moeten handelen in lijn met deze vereisten en zo open en transparant mogelijk werken. Dit betekent dat de voorstellen dat ook deskundigengroepen in overeenstemming met deze vereisten en met zo veel mogelijk openheid en transparantie moeten werken, volledig gerechtvaardigd zijn. Eventuele belangenconflicten en activiteiten namens particuliere belangen waar wij geen weet van hebben of die van invloed zijn op besluiten die belangrijk zijn voor de hele EU, kunnen zo worden uitgesloten.
Gerard Batten
namens de EFD-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, afgelopen oktober introduceerde dit Parlement zes nieuwe richtlijnen waarmee de EU bevoegdheden kreeg om de financiële sector van het Verenigd Koninkrijk te reguleren. Op 7 februari diende ik een mondelinge vraag in bij de Commissie waarin ik wees op één aspect van de Britse Companies Act uit 1976. In lid 27 van deze wet wordt een belangrijke vrijstelling gegeven aan slechts één onderneming, namelijk de Bank of England Nominees Limited, de Britse centrale bank. Deze vrijstelling betekent dat de identiteit van de aandeelhouders van de Bank of England geheim wordt gehouden.
Ik heb de Commissie gevraagd of deze vrijstelling in strijd is met de EU-wetgeving en of de nieuwe regelgevende instanties de bevoegdheid hebben om te eisen dat de namen van de aandeelhouders van de Bank of England openbaar gemaakt worden. Mijn fractie en ik zijn natuurlijk tegen enige EU-wetgeving, maar de Commissie en de Britse overheid zijn hier wel voorstander van. Daaruit zou moeten voortvloeien dat de Commissie ervoor moet zorgen dat haar wetgeving op gelijke, consequente en transparante wijze wordt toegepast in haar imperium.
Hans-Peter Martin
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat u, commissaris, hier vandaag aanwezig bent, aangezien uw inspanningen op dit vlak over de jaren alom erkenning hebben gekregen. Desalniettemin weet u uit eigen ervaring dat er nog een lange weg te gaan is.
Het is van cruciaal belang dat de mensen die zitting nemen in deskundigengroepen aan bepaalde procedures worden onderworpen en dat aan hen sancties kunnen worden opgelegd als zij onjuiste verklaringen afleggen. Het is toch te gek voor woorden dat sommige mensen beweren onafhankelijk te zijn, terwijl zij dat in werkelijkheid duidelijk niet zijn? Hier moeten sancties op staan, anders hebben wij niet meer in handen dan een papieren tijger.
Mijn tweede punt is de vraag wie er vertegenwoordigd wordt; u bent hier waarschijnlijk wel bekend mee uit de bedrijfswereld. Juist op dit vlak moet het toch in het belang van de Commissie zijn deze werkgroepen open te stellen voor vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Als wij kijken naar wat er allemaal gepresteerd is in de zin van financiële schandalen en de economische crisis, is het toch wel duidelijk dat er maar al te vaak slecht advies wordt gegeven. Dit is een punt waaraan wij dringend moeten werken.
Anna Záborská
(SK) Ik zou de groep Parlementsleden die deze dringende kwestie ter tafel heeft gebracht daarvoor hartelijk willen bedanken. Het probleem met de deskundigen betreft niet uitsluitend vraagstukken van economische aard. Ook op ander vlak handelt de Commissie in strijd met het beginsel van onpartijdigheid en evenwichtigheid en zijn de deskundigengroepen vaak eenzijdig van samenstelling en vertegenwoordigen zij niet evenredig de belangen van alle burgers.
Een eerste voorbeeld: volgens Eurostat is 90 procent van de EU-bevolking voorstander van het gezin bestaande uit een vrouw, een man en hun kinderen. De Commissie daarentegen kiest haar deskundigen uitsluitend uit het midden van organisaties als de Europese Vrouwenlobby en het Familieplatform, die streven naar openbreking van dit samenlevingsmodel. Vrouwenorganisaties en -deskundigen die het net als het leeuwendeel van de burgers van de Europese Unie niet eens zijn met het eenzijdige feministische gedachtegoed, worden daarentegen al jarenlang door de Commissie afgewezen.
Mijn tweede voorbeeld betreft het door de Commissie opgerichte en gefinancierde Bureau voor de grondrechten. De deskundigen van dat bureau zijn voor een eenzijdige beleidsagenda en proberen geen evenwichtigheid en objectiviteit te bereiken. Dit is duidelijk gebleken uit de toespraken van de directeur van het bureau in dit Parlement. Zelfs de Europese Commissie heeft zich gedistantieerd van het door de voorzitter van de onafhankelijke deskundigengroepen van dit bureau uitgebrachte standpunt ten aanzien van de vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing, want het was rechtstreeks afkomstig van lobbyisten van organisaties die voor het abortus zijn.
Als een officiële Europese deskundigengroep zich meer bekommert om politieke belangen dan om deskundigheid en onpartijdigheid, moet deze worden opgeheven. En ik zou nog veel meer van dergelijke voorbeelden kunnen noemen. Om die reden sluit ik mij aan bij de door de mijn collega aan de Commissie voorgelegde vragen. Ik zou de Commissie willen oproepen om het raam in het deskundigenkabinet open te zetten, want de lucht daarbinnen is niet schoon. En dan niet alleen wat economische vraagstukken betreft.
Véronique Mathieu
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, het systeem van overleg met en raadpleging van deskundigen dat de Europese Commissie heeft ingesteld, moet volstrekt onberispelijk zijn vanuit het oogpunt van transparantie, want het is een hachelijke onderneming. De afgevaardigden die een belang vertegenwoordigen en die gekozen zijn al naar gelang hun specifieke taak of hun soort deskundigheid, kunnen namelijk zelf bij deze belangen betrokken zijn zonder het algemeen openbaar belang te vertegenwoordigen.
De Commissie moet daarom uitermate alert zijn op hun representativiteit, maar meer nog zou zij de betwisting van de belangen moeten bevorderen. Ik vind het onaanvaardbaar dat er zich onder de leden talrijke ngo's bevinden die vergelijkbare belangen en een vergelijkbaar werkterrein hebben. Werkdocumenten, stukken en agenda's zouden ook openbaar gemaakt moeten worden, zodat ze geraadpleegd kunnen worden door het publiek, de vertegenwoordigers en de entiteiten die niet primair betrokken zijn bij het werk van de groep, maar wel af en toe. De ondoorzichtigheid van het werk van de deskundigengroepen kan niet tot betrouwbare resultaten leiden en ik denk met name aan de deskundigengroepen van het directoraat-generaal Volksgezondheid en consumentenbescherming.
Tot slot lijkt me dat de Commissie, om de transparantie van haar functioneren te waarborgen, het Parlement zou moeten betrekken bij de herziening van het toezicht op deskundigengroepen en soortgelijke entiteiten.
Transparantie is niet alleen een zaak van de Europese Commissie, maar ook van de Europese burgers, zoals blijkt uit artikel 9 van het Verdrag.
Salvatore Iacolino
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bij onze dagelijkse Parlementaire activiteiten realiseren we ons dat de toegevoegde waarde daarvan ligt in de toegang tot specifieke informatie, ter ondersteuning van onze beleidsmatige en wetgevingstaken. Wij maken gebruik van externe medewerkers - de Commissie zelfs nog veel vaker - die ons voorzien van analyses en uitleg van de actuele politieke, sociale, industriële en ondernemerssituatie.
Beleid bestaat echter uit besluiten en keuzes en die liggen volledig in de handen van politici. Het gaat erom keuzes te maken die worden gesteund door deskundigengroepen met een hoge mate van professionaliteit en specifieke vaardigheden, die hun standpunten op evenwichtige wijze naar voren kunnen brengen.
We moeten dan ook efficiënte instrumenten en transparante procedures ontwikkelen waarmee de Commissie haar taken kan uitvoeren met de steun van deze autonome of onafhankelijke deskundigengroepen. We weten dat dit een zeer problematisch punt is. Het plan van 2010 is zeker een aanzienlijke stap vooruit, maar er moet nog veel meer worden gedaan. De onafhankelijkheid en autoriteit van de experts is bovendien afhankelijk van hun mate van autonomie en de mate waarin zij politieke besluiten op correcte en loyale wijze kunnen steunen.
Zowel in de Commissie als in het Parlement kunnen publiciteitsmechanismen, het web en andere doeltreffende methoden echter nog verder worden vereenvoudigd. Het recht op toegang is dus heel goed, evenals transparantie en het evenwicht tussen het recht op transparantie en dat wat niet mag worden overhandigd, gepubliceerd of herkenbaar gemaakt. Ook goed is het binnenkort op te zetten register van lobbyisten.
We moeten echter nogmaals benadrukken dat beleid boven alles gaat. Als het beleid geloofwaardig en deugdelijk is, dan bieden de deskundigen slechts advies en steun. Het besluit wordt altijd genomen door degene die daar ook de verantwoordelijkheid voor neemt.
Jaroslav Paška
(SK) De Europese Commissie heeft onlangs haar kaderdocument over de werking van deskundigengroepen herzien. Aangezien het in ons aller belang is dat de instellingen van de Europese Unie zo goed mogelijk functioneren, alsook dat deskundigen- en adviesorganen op een eerlijke wijze tot stand komen en hun werk doen, zouden wij graag meer openheid zien van de Europese Commissie over de uitvoering van het mechanisme voor selectie van deskundigen in haar deskundigengroepen.
Er werd hier zojuist gesproken over de lijst deskundigen bij het Geneesmiddelenagentschap. Als je die bekijkt dan rijzen er toch wel enige twijfels over de onafhankelijkheid van de geboden deskundige adviezen. Het is dan ook van het grootste belang, mijnheer de commissaris, dat we er samen voor zorgen dat elke twijfel ten aanzien van de deskundigheid, de samenstelling en de onafhankelijkheid van onze deskundige adviesorganen uit de weg wordt geruimd. En wanneer we het idee hebben dat het kader voor de deskundigengroepen ondanks de huidige herziening nog tekortkomingen heeft, moeten we het nog eens overdenken en proberen het nog verder te verbeteren.
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Barnier heeft toegegeven dat sommige deskundigengroepen van de Commissie op financieel gebied onevenwichtig en eenzijdig zijn samengesteld. Op het moment worden elf van de vijftien deskundigengroepen op financieel gebied gedomineerd door de financiële sector. Sommige groepen hebben meer vertegenwoordigers uit de financiële sector dan verantwoordelijke ambtenaren. Bovendien hoeven dergelijke vertegenwoordigers slechts een voorgedrukte verklaring te tekenen dat zij in het geval van een belangenconflict in het publieke belang zullen handelen. Dit soort lachwekkende platitudes zijn weinig bevorderlijk als wij willen zorgen voor echte transparantie en onafhankelijkheid.
Als het gaat om de rapporten van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid is de situatie al even zorgwekkend. De verklaringen van de risico's als gevolg van genetische modificatie citeren de verslagen van producenten, en de betrokkenheid van lobbyisten inzake genetische modificatie is wel duidelijk. De algemeen directeur van de belangrijkste gespecialiseerde EU-autoriteit op het vlak van genetisch gemodificeerde planten blijkt te werken voor het door de industrie gefinancierde International Life Sciences Institute.
Met andere woorden, EU-wetgeving die primair gebaseerd is op de standpunten van banken en grote ondernemingen, is onverantwoord en gevaarlijk voor de EU-burger en zou derhalve per direct moeten worden beëindigd.
Siim Kallas
Vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het is werkelijk hartverwarmend om naar deze discussie te luisteren. Het zou in feite goed zijn om over een soort nota over de geschiedenis van dit onderwerp te beschikken.
De Commissie neemt notitie van al deze goede ideeën en adviezen over hoe de transparantie vergroot kan worden. Ik moet erop wijzen dat we in 2005 een initiatief inzake transparantie hebben gelanceerd waar ook het vraagstuk van de deskundigengroepen deel van uitmaakte. Dit was grotendeels mijn geesteskind, waar de heer Hans-Peter Martin zojuist aan herinnerde.
Er hebben met betrekking tot dit vraagstuk natuurlijk enorme veranderingen plaatsgevonden, met alle websites en informatie die nu beschikbaar zijn. U moet deskundigen echter nooit beschouwen als een soort besluitvormers. Zij zijn geen besluitvormers, en ze zijn met elkaar in conflict.
Het is hetzelfde probleem als de onlangs geopperde vraag over genetisch gemodificeerde organismen. Men weet dat niet alleen het bedrijfsleven zich zorgen maakt, maar ook verschillende deskundigengroepen. Gedurende de laatste maanden van de vorige Commissie was ik ook verantwoordelijk voor veiligheid, dus ik kreeg alle informatie over demonstraties op mijn bureau. Een van de laatste massale demonstraties was gericht tegen de afschaffing van subsidies voor tabakproducenten.
Er bestaan dus verschillende standpunten, maar wij zijn de besluitvormers: de Commissieleden en de leden van het Parlement en onze instellingen. Agentschappen nemen ook besluiten, evenals de Raad en de regeringen van de lidstaten. Deskundigen zijn geen besluitvormers. Er bestaat geen logisch verband tussen die twee.
Ja, ik ben een voorstander van grotere transparantie. Het is duidelijk dat een aantal deskundigengroepen van zeer hoog niveau slechts zijn opgericht om daarna weer stilletjes te verdwijnen, omdat ze niet in staat waren enig advies te geven aangezien ze zulke tegenstrijdige standpunten aanhingen.
Laat ons daarom aan de slag gaan met dit transparantieregister, dat ik ook beschouw als een groot succes, want deskundigen en adviseurs zijn overal. Geen politicus overleeft zonder adviseurs. Fracties hebben adviseurs en worden benaderd door verschillende belangen, en uiteindelijk is het aan de politieke beleidsmakers om te kiezen voor het ene standpunt of het andere. Er zullen altijd onderwerpen zijn waarover de deskundigen zullen zeggen dat nu dit of dat standpunt moet worden ingenomen. Dit is de taak van politieke beleidsmakers: commissarissen, Parlementsleden en fracties, in overeenstemming met het democratische systeem.
Daarnaast rijst de vraag omtrent de samenstelling van deskundigengroepen. Er zijn veel vragen opgeworpen over de samenstelling. Wie moet beoordelen of de samenstelling evenwichtig is of niet? De samenstelling van deskundigengroepen wordt bepaald door het specifieke onderwerp. Sommige personen maken de fout dat ze lid willen worden van deze deskundigengroepen om deel uit te maken van het besluitvormingsproces, maar deskundigengroepen zijn geen besluitvormers.
In 2005 - en enkelen van ons herinneren zich dat nog - was er werkelijk sprake van een zekere ondoorzichtigheid, en de Commissie heeft daarna samen met het Parlement in dit opzicht wezenlijke veranderingen ingevoerd. Hiermee bedoel ik het transparantieregister, waarmee vertegenwoordigers van belangengroepen geregistreerd worden. Dit is van toepassing op lobbyisten in het Parlement en de Commissie, en er is nu veel informatie beschikbaar om te beoordelen hoe groot hun invloed is en hoe de deskundigengroepen zijn samengesteld.
We moeten een antwoord vinden voor dit probleem, maar daarbij moeten we niet onderschatten welke inspanningen tot nu toe al zijn geleverd.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 11.45 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)
