Białoruś (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Rady i Komisji w sprawie Białorusi.
Cecilia Malmström
Panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie! Stosunki UE z Białorusią nie są proste. Chciałabym rozpocząć tę debatę wyjaśnieniem, dlaczego w listopadzie Rada podjęła decyzję dotyczącą stosunków UE z Białorusią. Wiem, że ten problem bardzo interesuje wielu posłów.
Kiedy o tym rozmawialiśmy, skoncentrowaliśmy się na dwóch ważnych aspektach. Z jednej strony, UE chciała wysłać jasny sygnał, że nie jesteśmy zadowoleni z braku pozytywnych postępów w ostatnich miesiącach. Z drugiej strony, chcieliśmy ustalić dalsze kroki w ramach dialogu z Białorusią w celu zachęcenia Mińska do podjęcia działań w wielu obszarach.
Uważam, że wynikiem była zrównoważona decyzja, która uwzględnia te aspekty. Składa się ona z trzech głównych elementów.
Po pierwsze, zwiększamy wprowadzone sankcje i równocześnie zawieszamy restrykcje w zakresie podróżowania dla prawie wszystkich osób, których one dotyczyły. Wyjątkiem są cztery osoby bezpośrednio związane z zaginięciami z powodów politycznych oraz przewodniczący Centralnej Komisji Wyborczej Białorusi.
Po drugie, oczekujemy możliwości zawierania umów o ułatwieniach wizowych i readmisji pomiędzy UE a Białorusią.
Po trzecie, możliwa jest umowa o partnerstwie i współpracy pomiędzy UE a Białorusią. Oczywiście, uwarunkowane to będzie pozytywnym rozwojem sytuacji w zakresie demokracji, praw człowieka oraz zasad praworządności. Zwrócono się do Komisji o przeprowadzenie pewnych prac przygotowawczych w oparciu o te plany działania, które zostały opracowane w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa.
W dyskusjach wzięliśmy pod uwagę fakt, że sytuacja na Białorusi jest lepsza niż półtora roku temu, pomimo paru kroków wstecz. Wydalenie studenta z uniwersytetu po uczestnictwie w forum Partnerstwa Wschodniego jest tego bardzo ważnym przykładem.
Przejście od społeczeństwa rządzonego autorytarnie do demokracji - jak wielu posłów w tej Izbie zdaje sobie doskonale sprawę - jest procesem stopniowym. Zajmie on Białorusi niemało czasu, i na tej drodze pojawi się wiele przeszkód. Dlatego tak potrzebne jest nasze pełne poparcie.
Światowy kryzys gospodarczy w zasadzie umożliwia nam wywieranie wpływu. Gospodarka Białorusi jest na kolanach, a Rosja już dłużej nie może jej asekurować. W sektorze energetycznym niskie ceny gazu są już tylko wspomnieniem.
Czy możemy więc wykorzystywać tę sytuację, zachęcając Białoruś do zmiany kursu? Nie ma innego sposobu niż dialog. Musimy pomóc we wzmacnianiu ostrożnego ruchu w kierunku większej otwartości. Musimy zastanowić się, jak skuteczna jest nasza polityka sankcji. Decyzja o zawieszeniu restrykcji wizowych, podjęta w zeszłym roku, po tym jak Mińsk uwolnił ostatnich więźniów w sierpniu 2008 roku, wpłynęła pozytywnie na rozwój sytuacji w obszarze będącym przedmiotem dialogu.
Zastosowanie sankcji jest ważnym sposobem wykorzystywanym przez Unię Europejską do wywierania nacisku. Równocześnie Komisja podjęła pewne kroki w celu współpracy z Białorusią i kraj ten przystąpił do Partnerstwa Wschodniego. Nasze poparcie udzielone Białorusi w ramach Międzynarodowego Funduszu Walutowego było również krokiem w dobrym kierunku.
Przedstawiliśmy warunki i teraz musimy postępować w sposób rozważny i roztropny. Decyzja o przedłużeniu zawieszenia zakazu wizowego dla pewnych osób to sygnał, że poważnie myślimy o nagrodzeniu podejmowanych pozytywnych działań. Jeżeli sytuacja będzie się dalej rozwijać w tym kierunku, możemy pójść o krok dalej.
Obecnie dyskusje koncentrują się na możliwych opcjach alternatywnych. Jedną z nich jest przygotowanie oficjalnej umowy, a drugą - możliwość zawarcia umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Stanowisko przyjęte przez Radę dało podstawę do bardziej szczegółowego rozważenia tych kwestii.
W wyniku umowy o partnerstwie i współpracy będziemy mogli sformalizować stosunki pomiędzy UE a Białorusią w nowej postaci. W ten sposób można połączyć warunkowość z różnymi metodami wywierania nacisku w ramach prawnie wiążącej umowy. Umowa o partnerstwie i współpracy pozwoliłaby również Białorusi na pełne uczestnictwo w dwustronnym elemencie Partnerstwa Wschodniego.
Jeśli chodzi o ułatwienia wizowe, zamiar jest taki, aby kierować je do zwykłych obywateli, ogółu ludności, a nie do elity politycznej. Byłaby to ważna szansa skłaniająca do nawiązania kontaktów pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a obywatelami Białorusi i UE. Mógłby to być kluczowy czynnik otwarcia i oddziaływania na białoruską kulturę. Jest to w pełni zgodne z celami Partnerstwa Wschodniego.
Ułatwienia wizowe są związane z readmisją. Nie powinien być to ogromny problem, ponieważ Białoruś pokazała swoją zdolność do współpracy w sprawach związanych z kontrolami granicznymi.
Białoruś jest ważnym krajem leżącym za wschodnią granicą UE. Tak więc w naszym interesie leży modernizacja Białorusi, jej rozwój i uczynienie z niej bardziej demokratycznego, wolnego kraju. Przywiązujemy wagę do istnienia sąsiednich krajów demokratycznych, które stanowią podstawę naszej strategii bezpieczeństwa.
Musimy wykonać wysiłek, aby zakotwiczyć nasze wartości, takie jak demokracja, gospodarka rynkowa i poszanowanie praw człowieka - właśnie na Białorusi. Istnieje tutaj oczywiste podobieństwo co do tego, jak rozwijamy partnerstwo z wieloma krajami zarówno na wschodzie, jak i na południu.
Kończąc, chciałabym podkreślić, że niewątpliwie musimy nadal wyznaczać jasne warunki w kontaktach z Białorusią. Kraj musi nadal iść do przodu. Represyjną politykę wobec prezydenta Łukaszenki należy zastąpić większą demokracją i większą tolerancją. Zasady rządów prawa muszą zostać poszanowane. To jest przesłanie, które przekazujemy we wszystkich kontaktach dwustronnych pomiędzy państwami członkowskimi a Białorusią.
Dialog jest kluczowy, jeżeli nasze żądania mają przynieść rezultaty. To dlatego my w Radzie również z zadowoleniem przyjęliśmy nasilenie kontaktów w celu wzmocnienia demokratycznych przemian. Będziemy nadal zwiększać nasze wsparcie dla ruchów demokratycznych i społeczeństwa obywatelskiego, które działają na Białorusi na rzecz reform i integracji europejskiej. Jesteśmy bardzo wdzięczni Parlamentowi Europejskiemu za znaczne wsparcie i zaangażowanie.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący, drogie koleżanki i drodzy koledzy, pani przewodnicząca Rady, szanowni posłowie! To przyjemność rozmawiać dzisiaj z państwem na temat bardzo ważnych, ale również stanowiących ogromne wyzwanie stosunków z Białorusią. Uważam, że są one ważne, ponieważ Białoruś leży na skrzyżowaniu dróg naszego kontynentu. I jest to wyzwanie, ponieważ własne wybory Białorusi dotyczące przyszłości oraz stosunków z UE pozostają niejasne. Nadal nie wiemy, jakie będą, a więc będziemy musieli kontynuować wspólną nad nimi pracę.
W ciągu ostatnich dwóch lat Unia Europejska dążyła do stopniowego zaangażowania się w sprawy na Białorusi i zachęcania do dalszych reform, budowania - muszę to powiedzieć - na skromnych do tej pory środkach. Jestem przekonana, że najbardziej pragmatyczne podejście do Białorusi będzie opierało się na pragmatyce. Nasze zaangażowanie w sprawy tego kraju musi odzwierciedlać kroki we właściwym kierunku poczynione przez samą Białoruś, ale również musimy wykazać się, przynajmniej w pewnym stopniu, elastycznością.
Jasno zasygnalizowaliśmy, że pragniemy, aby Białoruś została pełnoprawnym uczestnikiem europejskiej polityki sąsiedztwa oraz to, że dwustronna ścieżka Partnerstwa Wschodniego może zostać otwarta dla Białorusi, jeżeli pokaże ona poprzez trwałe działania, że pragnie nieodwracalnie zmierzać w kierunku reform demokratycznych.
Tymczasem okazaliśmy dobrą wolę na wiele ważnych sposobów. Wymiana polityczna została pogłębiona dzięki wielu tegorocznym wizytom przedstawicieli UE wysokiego szczebla na Białorusi. W czerwcu 2009 roku rozpoczęliśmy dialog dotyczący kwestii praw człowieka. Komisja jest zaangażowana w rosnącą liczbę rozmów technicznych z Białorusią w sprawach leżących w naszym wspólnym interesie.
Na przykład w zeszłym miesiącu Rada ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych zdecydowała się rozszerzyć, do października 2010 roku obowiązujące środki restrykcyjne, w szczególności zakaz wizowy oraz zamrożenie aktywów ze względu na brak istotnych postępów w zakresie praw człowieka i podstawowych wolności.
Jednakże aby zachęcić do postępów w kierunku demokracji, Rada przedłużyła również zawieszenie środków restrykcyjnych. Rada podjęła także dwie kolejne decyzje w celu zachęcenia Białorusi do kontynuowania reform. Z ogromnym zadowoleniem przyjmuję fakt, że Komisja może teraz rozpocząć pracę nad kwestią ułatwień wizowych oraz nad równoległym planem działań EPS - "wspólnym planem tymczasowym”. Te kroki będą stanowiły dla Białorusi zachętę do działań na rzecz demokracji, co zostanie dobrze przyjęte - o czym jestem przekonany - z jednej strony przez rząd, ale zwłaszcza, z drugiej strony, przez ogół obywateli.
Ten wspólny plan tymczasowy zostanie opracowany wraz z władzami i społeczeństwem obywatelskim na Białorusi i mam nadzieję, że otworzy drzwi do dalszego dialogu z Białorusią, również na temat delikatnych kwestii politycznych.
Moje służby przygotowują rekomendacje, mając na uwadze dyrektywy negocjacyjne w sprawie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji. Ułatwienia wizowe stanowią priorytet dla mieszkańców Białorusi i chciałabym, aby więcej Białorusinów odwiedzało Unię Europejską, ciesząc się swobodą podróżowania, studiowania i prowadzenia działalności handlowej. Ale ostateczna decyzja w sprawie dyrektyw negocjacyjnych będzie oczywiście zależała od Rady.
Ponadto Komisja jest przygotowana do zwiększenia przydziałów pomocy finansowej dla Białorusi na lata 2010-2013. Zaproponowaliśmy pakiet pomocy makrofinansowej w wysokości 200 milionów euro, który oczekuje na zaakceptowanie przez Parlament. Komisja popiera zamysł EBI w zakresie objęcia Białorusi nowym mandatem banku. Naprawdę mam nadzieję, że sprawy pójdą dalej w tym kierunku.
Jednakże jeżeli Białoruś pragnie zbliżenia z UE, to - oczywiście - musi to pokazać poprzez działania. Przetrzymywanie więźniów politycznych oraz prowadzenie dochodzeń z powodów politycznych muszą się zakończyć. Pilnie potrzebna jest reforma ustawodawstwa wyborczego zgodnie z zaleceniami OBWE/ODIHR. Wolność prasy, wypowiedzi i zgromadzeń powinna być dozwolona i stać się normą. Unia Europejska zachęca również Białoruś do zaniechania stosowania kary śmierci lub zadeklarowania memorandum na wykonywanie kary śmierci. Wzywamy do poprawy warunków działania organizacji pozarządowych, społeczeństwa obywatelskiego i działaczy praw człowieka. Wszystkie te kroki mogłyby odegrać rolę w przyspieszeniu rozwoju bliższych stosunków pomiędzy Białorusią a Unią Europejską.
A więc, podsumowując, nasza oferta dla Białorusi jest nieskomplikowana. Unia Europejska jest gotowa do bliższej współpracy z Mińskiem i wspierania jego rozwoju politycznego i gospodarczego. Ale oczekujemy, że zostaną podjęte istotne kroki w dobrym kierunku ze strony przywództwa Białorusi, które pozwolą nam na rozwój stosunków w taki sam sposób, jak robimy to w przypadku innych partnerów na Wschodzie, jeżeli wypełniają swoje zobowiązania.
Jacek Protasiewicz
w imieniu grupy PPE. - Panie przewodniczący! Dlaczego moja grupa polityczna naciskała, aby rezolucję przyjąć po debacie? Nie tylko po to, aby wyrazić nasze poparcie wobec decyzji podjętej przez Radę - chociaż jest to mądra i słuszna decyzja - zgadzam się z obu przedstawionymi argumentami, ale głównym powodem było nasilenie represji, do którego całkiem niedawno doszło na Białorusi. Rezolucja będzie odnosiła się do tych wszystkich przypadków i, jeżeli któryś z nich umknie podczas przygotowywania projektu rezolucji, to mogą państwo być pewni, że zostanie przedstawiony w poprawce, przygotowanej albo na piśmie przez EPP, albo przeze mnie w formie ustnej jutro.
Kolejna kwestia, dopiero dzisiaj ujawniona przez media, dotyczy projektu nowej ustawy przygotowanego przez Aleksandra Łukaszenkę w celu całkowitej kontroli Internetu, podobnie jak ma to miejsce w Chinach czy Korei Północnej. Uważam, że również do tego faktu powinniśmy się odnieść.
Dlaczego to wszystko dzieje się na Białorusi? Moim zdaniem dzieje się tak częściowo z powodu nierozważnej - proszę mi pozwolić to powiedzieć, wręcz niemądrej - wizyty premiera Silvio Berlusconiego, który spotkał się z Aleksandrem Łukaszenką i chwalił go jako demokratycznie wybranego przywódcę, ale nie znalazł czasu na spotkanie z opozycją, jak również wskutek nieco wcześniejszej wizyty prezydenta Litwy, który (moim zdaniem) zaprosił prezydenta Łukaszenkę na Litwę w sposób dość nieprzemyślany.
Na koniec chciałbym się odnieść do wypowiedzi Siergieja Kowalewa, który dziś rano powiedział, cytując Sacharowa, że świat zachodni powinien przedstawiać propozycje oraz żądania. I o to właśnie chodzi. Powinniśmy zaproponować Białorusi bliską współpracę, ale również wymagać od władz białoruskich prawdziwych postępów w obszarze praw człowieka, demokracji i wolności.
Kristian Vigenin
Pani minister, pani komisarz! Nie mogę się nie zgodzić z oceną, że Białoruś jest trudnym partnerem dla Unii Europejskiej.
Jednakże nie możemy popierać podejścia, które Komisja i Rada przyjęły wobec tego kraju podczas ostatniego roku. Wydaje się nam, że to podejście, opierające się na stopniowym otwieraniu drzwi przed Białorusią w połączeniu z odpowiednimi decyzjami podejmowanymi przez władze Białorusi, nie jest najlepszą drogą dla tego kraju w kierunku stopniowego przekształcania się lub przynajmniej upodabniania się w jak największym stopniu do naszego wyobrażenia kraju demokratycznego.
Chcielibyśmy, aby środki podejmowane przez Komisję Europejską i Radę miały więcej treści, jak również były bardziej skoncentrowane na samych obywatelach Białorusi, bowiem w ten właśnie sposób można skłonić samych obywateli do opowiedzenia się za sprawami, które staramy się tam wspierać podczas dialogu z władzami Białorusi, czyli za demokratyzacją, otwartością oraz utrzymaniem wolnych i demokratycznych wyborów. W dzisiejszej Europie jest nie do pomyślenia, że ten proces nie może się odbyć w kraju europejskim.
Tej kwestii dotyczą także problemy w związku z Partnerstwem Wschodnim. Wiedzą państwo, że Parlament Europejski nie popiera oficjalnych relacji z Parlamentem Białorusi, ponieważ uważamy, że białoruscy posłowie nie zostali wybrani w uczciwych i demokratycznych wyborach, co oznacza, że ten parlament nie może być naszym oficjalnym partnerem.
Z tym powiązane jest również powołanie zgromadzenia parlamentarnego Partnerstwa Wschodniego, co także wiąże się z pewnymi problemami. Jednak zgodnie z przyjętym podejściem spróbujemy, wraz z Komisją i Radą, zastosować wspólną strategię, dzięki czemu będziemy gotowi na szczeblu parlamentarnym oraz przygotowani do wdrożenia odpowiednich dla Białorusi środków, jeżeli Białorusini ze swojej strony wdrożą środki oraz spełnią nasze żądania.
Zatem wzywam Parlament Europejski, Komisję Europejską oraz Radę do połączenia sił w podejmowaniu wysiłków, dzięki czemu unikniemy niezależnych działań, takich jak podejmowane przez premiera Berlusconiego, które szkodzą głównej sprawie oraz stanowią dalszą zachętę dla Łukaszenki. Tego należy się wystrzegać.
Ivars Godmanis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Chciałbym przedstawić jeszcze jedną propozycję, ponieważ relacje pomiędzy tym Parlamentem a władzami są faktycznie zamrożone, ale rzeczywiście mamy kontakty z opozycją. Moja propozycja dotyczy zorganizowania na Łotwie lub gdzieś indziej konferencji, w której uczestniczyliby przedstawiciele władz oraz opozycji. Tematami konferencji byłyby: po pierwsze, energia, bezpieczeństwo, gospodarka, problemy tranzytowe, które dla Białorusi, podobnie jak dla UE, mają istotne znaczenie; po drugie, sprawa wiz, kwestie sąsiedztwa dotykające obywateli; po trzecie, problemy z sytuacją demokratyczną a także dotyczące partii oraz praw człowieka; i po czwarte, rzeczywisty obraz sytuacji z perspektywy Białorusi - jak widzi ona Partnerstwo Wschodnie w najbliższej przyszłości. Uważam, że ostatecznie jest to jeden ze sposobów na odwilż w istniejącej sytuacji. Potrzebne jest działanie dwustronne, ponieważ działając jednostronnie, nie odniesiemy sukcesu.
Werner Schulz
Panie przewodniczący, panie i panowie! Około dwóch tygodni temu premier Włoch jako pierwszy przywódca rządu zachodniego państwa złożył pierwszą od wielu lat wizytę na Białorusi. Pochwalił pracę i politykę prezydenta Łukaszenki oraz uznał wysoką frekwencję podczas wyborów za wyraz ogromnego podziwu i uwielbienia narodu dla ich prezydenta. Niestety, zapomniał o spotkaniu z opozycją, które w przypadku innej osoby byłoby spotkaniem zwyczajowym. Reakcją rządu było zmniejszenie tolerancji w stosunku do opozycji, nie zaś potwierdzenie, że na Białorusi podjęto kroki w kierunku liberalizacji. W efekcie mieliśmy przepychanki, awantury i tym podobne.
Również dlatego złożyliśmy dzisiaj tę rezolucję, aby wyjaśnić, które uprawnienia i jakie podejście społeczeństwa obywatelskiego popieramy oraz to, że będzie można mówić o partnerstwie - które jak na razie jest oczywiście niepewne - wtedy, gdy będzie można kontynuować z Białorusią pełny dialog w zakresie praw człowieka. Oznacza to wolność słowa, swobodę wypowiedzi i swobodę działania opozycji, zgodę na działanie partii opozycyjnych i tak dalej. Uważamy, że to ważne, i to właśnie musi definiować nasze partnerstwo w przyszłości. Mamy nadzieję, że Unia Europejska wypracuje tutaj wspólne stanowisko i w przyszłości Wysoki Przedstawiciel również włoży wiele wysiłku w jego umacnianie.
Valdemar Tomaševski
Panie przewodniczący! Białoruś, kraj Europy Środkowej, stanowi historyczną kolebkę Wielkiego Księstwa Litewskiego. Księstwo to broniło wartości cywilizacji Zachodu na jego północno-wschodnich rubieżach. Dlatego dobrze się stało, że we wnioskach Rady z 17 listopada tego roku ujęto nowe możliwości dialogu jak również szerszą współpracę pomiędzy Unią Europejską i Białorusią.
Musimy jednak przejść od słów i gestów do konkretów. Powinniśmy zacząć od relacji pomiędzy ludźmi. Należy je pogłębić poprzez włączenie Białorusi do procesów na szczeblu europejskim i regionalnym. Wzywam Komisję do szybkiego przygotowania rekomendacji dyrektyw w sprawie uproszczenia wymogów wizowych oraz całkowitego zniesienia wymogu wizowego w obrębie 50 km strefy przygranicznej. Obywatele Europy Środkowej muszą mieć prawo i możliwość swobodnego poruszania się w obie strony.
Jiří Maštálka
Przeczytałem projekty rezolucji w tej sprawie i z zainteresowaniem przysłuchuję się dyskusji. Wydaje mi się, że celem większości przedstawionych projektów jest wprowadzenie pozytywnych zmian do chłodnych (jak dotąd) stosunków pomiędzy UE a Białorusią. Uważam, że projekt Partnerstwa Wschodniego stwarza szansę na znaczną poprawę naszych stosunków. Po pierwsze, chciałbym podkreślić, że w sferze gospodarki dominuje podejście pragmatyczne, ale nie może to być tylko i wyłącznie proces jednostronny. UE musi również otworzyć się na towary i usługi z Białorusi. Po drugie, kluczowe jest - moim zdaniem - szybkie uwolnienie zasobów finansowych przeznaczonych dla Białorusi w ramach Partnerstwa Wschodniego. Po trzecie, dialogowi pomogłaby liberalizacja polityki wizowej UE. Po czwarte, powinniśmy w większym stopniu wspierać środowisko naturalne jako element naszej współpracy. Wszyscy wiemy, że Białoruś ucierpiała w wyniku katastrofy w Czarnobylu i nasza pomoc będzie bardzo mile widziana. Chociaż rozumiem historyczne i polityczne uwarunkowania Białorusi, głęboko wierzę, że przyszedł czas również na to, aby Białoruś przyłączyła się do krajów, które zakazują kary śmierci.
Fiorello Provera
Panie przewodniczący, panie i panowie! W odpowiedzi na to, co powiedział mój przedmówca, chciałbym powtórzyć, że każda głowa państwa lub rządu ma prawo do złożenia wizyty rządowi w Europie lub poza jej granicami, pod warunkiem, że jest to zgodne z życzeniem Rady. Dlatego uważam, że taka profilaktyczna krytyka premiera Włoch jest bardzo irytująca.
Jednakże - wracając do omawianych spraw - poprzez przystąpienie do Partnerstwa Wschodniego Białoruś pokazała wolę wiązania swoich losów z Europą oraz wejścia na drogę rozwoju gospodarczego i reform. Komisja uznała, że Białoruś poczyniła pewne postępy, takie jak uwolnienie więźniów politycznych, reforma prawa wyborczego oraz dopuszczenie do rozpowszechniania pewnych gazet opozycyjnych, aczkolwiek nadal pod kontrolą rządu. Nie oznacza to pełnej demokracji, ale zdecydowanie stanowi odejście od przeszłości.
Dlatego Unia Europejska stoi przed wyborem: pobudzanie reform poprzez dialog w ramach Partnerstwa Wschodniego i Euronest czy też równoczesne utrzymywanie polityki czujności w zakresie osiągniętych wyników i podjętych kroków. Dlatego zgadzam się, że zadaniem pana posła Vigenina powinno być osiągnięcie porozumienia z Mińskiem przy zadowalającej reprezentacji w zgromadzeniu Euronest, które nie ogranicza się tylko do społeczeństwa obywatelskiego, ale obejmuje również posłów białoruskiego parlamentu.
Umożliwiłoby nam to zaangażowanie się w dialog z decydentami politycznymi, obejmujący takie sprawy, jak prawa człowieka oraz przygotowanie kanału komunikacyjnego do kontaktów z rządem w celu wspierania procesu reform. Wtedy nie miałby on wytłumaczenia dla swojego braku reakcji lub niezadowalających odpowiedzi.
Peter Šťastný
(SK) Białoruś zasługuje na uwagę zarówno ze strony UE, jak i Parlamentu Europejskiego. Zdecydowanie popieram naszą ofertę wyciągnięcia ku niej pomocnej dłoni, jeśli tylko reakcja drugiej strony jest właściwa i dokładnie wymierzalna. Nasze żądania muszą jednak być pryncypialne. Skorzystają na tym demokracja, dobre relacje pomiędzy UE a Białorusią i - zdecydowanie - obywatele tego kraju.
Dlatego z zadowoleniem przyjmuję zaproszenie Białorusi do udziału we wspólnym zgromadzeniu parlamentarnym Euronest na jasnych zasadach, zgodnie z formatem 5+5 dla delegatów, cieszącym się dużym poparciem Parlamentu Europejskiego. Z drugiej strony, godne pożałowania jest rażące naruszenie zasady odnoszącej się do oficjalnych wizyt przedstawicieli członków UE. Jedną z zasad, których należy przestrzegać w przypadku wizyty oficjalnej na Białorusi, jest spotkanie z opozycją. I ta właśnie zasada została jawnie złamana wskutek braku takiego spotkania w ramach ostatniej wizyty przywódcy wpływowego państwa członkowskiego UE. Tego rodzaju zachowanie to jakby policzek wobec naszych wysiłków; niszczy dobre imię Unii Europejskiej i jej instytucji oraz na pewno nie pomaga w umocnieniu demokracji na Białorusi.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Przez sześć lat w Parlamencie Europejskim twierdziłem i nadal twierdzę, że Unia Europejska uczyni najwięcej dla obywateli Białorusi oraz UE, zwłaszcza mieszkających w krajach sąsiednich, nie poprzez sankcje i restrykcje, ale poprzez jak najszersze - w miarę możliwości - otwarcie drzwi do współpracy pomiędzy ludźmi, w szczególności młodymi, co wpłynie na bliższe kontakty w obszarach biznesu, kultury, nauki i innych.
To bardzo dobrze, że już drugi rok Bruksela pragmatycznie dąży do zmian poprzez zbliżenie do Białorusi i jej obywateli. To prawda, na wszystkie pozytywne wyniki tej polityki musimy jeszcze poczekać, ale powrót do przeszłości naprawdę byłby błędem. Dlatego popieram działania Rady i Komisji, w szczególności perspektywę planu działań dla Białorusi.
Kiedy dwa lata temu nowe państwa członkowskie przystąpiły do układu z Schengen, pozostałości z muru berlińskiego, posługując się metaforą, przesunęły się na wschód. Wcześniej mieszkańcy Litwy, Łotwy, Polski i Białorusi, często ze sobą spokrewnieni, mogli podróżować pomiędzy swoimi krajami bez żadnych opłat, a teraz Białorusini muszą wydać prawie połowę miesięcznej pensji na wizę Schengen. Takie przeszkody biurokratyczne i finansowe należy usuwać tak szybko, jak tylko to możliwe. Z drugiej strony, działania Mińska dążące do opóźnienia umowy (z Litwą i innymi państwami) w sprawie ułatwień w przekraczaniu granicy dla obywateli zamieszkujących tereny przygraniczne, poddają w wątpliwość dobrą wolę władz.
Według badań opinii publicznej, około 30 % mieszkańców Białorusi opowiada się za poprawą stosunków z Unią Europejską. Równocześnie 28 % mieszkańców chciałoby poprawy stosunków z Rosją. Tutaj nie ma sprzeczności. Unia Europejska naprawdę nie chce odrywać Białorusi od Rosji ani uczynić z nich wrogów. To nie Zachód oczekuje reform, ale sami Białorusini.
Tak więc polityka dynamicznej modernizacji gospodarki oraz uczestnictwa w Partnerstwie Wschodnim może pomóc w wykonaniu tego zadania.
Paweł Robert Kowal
Panie przewodniczący! Przysłuchuję się naszej debacie i mam wrażenie, że za mało mówimy o głównym celu, jaki nam przyświeca. Są nim wolne wybory na Białorusi. Powinniśmy zawsze zwracać na nie uwagę. Jako posłowie wybrani w demokratycznych wyborach w swoich krajach nie możemy ignorować tego głównego celu.
Jestem przekonany, że i w obozie opozycji i w obozie władzy wiele osób czeka na to, aż będziemy mówili o wolnych wyborach. Oni także czekają na ten sygnał. Wiem to z własnego doświadczenia. Należy im się jasna i klarowna odpowiedź. Walczymy o to, żeby na Białorusi mogły być wolne wybory, a Białoruś wolnym partnerem w Europie. Wczoraj udało się uzyskać od pani komisarz deklarację w sprawie planu Sarkozy'ego, za co bardzo dziękuję.
Mam dzisiaj jeszcze jeden pomysł, aby Pani Komisarz wyraźnie zadeklarowała, że dopóki nie będzie wolnych wyborów na Białorusi, nie będzie żadnych kontaktów politycznych z tym krajem w dziedzinach, na które ma Pani wpływ, z wyjątkiem opozycji, która nie będzie pomijana. Proszę to powiedzieć publicznie. Będziemy Pani za to bardzo zobowiązani. Będzie to dla nas prezent na święta.
Bastiaan Belder
(NL) Panie przewodniczący! Na początku tego roku, dokładnie w środę 14 stycznia, również miałem zaszczyt uczestniczyć w odbywającej się w tej Izbie debacie poświęconej Białorusi, podczas której była obecna pani komisarz Ferrero-Waldner. Pod koniec każdego roku pracy Parlamentu naturalne jest przyglądanie się, czy doszło do jakichś istotnych zmian w relacjach UE-Białoruś; i moim zdaniem rok 2009 podtrzymał status quo pomiędzy Mińskiem a Brukselą. Jakie wnioski powinny wyciągnąć z tego instytucje europejskie? Po pierwsze, istnieje niebezpieczeństwo, że reżim prezydenta Łukaszenki na Białorusi będzie po prostu nadal wahał się pomiędzy Moskwą a Brukselą lub pomiędzy udawaną integracją z Rosją a udawanym zbliżeniem do Unii Europejskiej. Z jednej strony, istnieje pewna emocjonalność gospodarcza Europy, z drugiej - dążenie białoruskich elit politycznych do konsolidacji władzy. Ostatnie zmiany na najwyższych stanowiskach politycznych w Mińsku wskazują raczej na twardy kurs.
Unia Europejska powinna zastosować zrównoważoną strategię, aby wykorzystać możliwość doprowadzenia do stopniowych zmian w mentalności społeczeństwa i elit, możliwość wynikającą ze struktur dialogu i współpracy, które zostały obecnie ustanowione, w sytuacji globalnego kryzysu gospodarczego, który również zmusza rząd Łukaszenki do działania.
Krótko mówiąc, wszystkie instytucje europejskie powinny w tym celu skontaktować się ze wszystkimi grupami docelowymi na Białorusi, łącznie z władzami państwowymi, siłami opozycji, społeczeństwem obywatelskim, a nawet ludnością cywilną. Oczywiście, Parlament Europejski również pragnie nawiązać prawdziwe kontakty z parlamentem białoruskim.
Konrad Szymański
Eksperyment z odmrożeniem stosunków między Unią a Białorusią przynosi wciąż niejasne rezultaty. Presja polityczna Unii Europejskiej jest więc niezbędnym warunkiem utrzymania bardzo słabo zarysowanego kursu na zmiany w Mińsku. Otworzenie kanałów komunikacji z władzą musi iść w parze z odrzuceniem niedemokratycznego parlamentu w Mińsku. Musimy też skrupulatnie dbać o to, by wolni Białorusini nie poczuli się porzuceni, dlatego lekkomyślne pomijanie spotkań z przedstawicielami opozycji jest skrajną nieodpowiedzialnością.
Mińsk musi wiedzieć, że nasza polityka ma jeden cel - demokrację na Białorusi. Przemiany polityczne będą możliwe tylko wtedy, gdy zapewnimy Białorusinom dostęp do wolnej informacji. Projektem, który dzisiaj wymaga wsparcia jest przede wszystkim telewizja Belsat, która od dwóch lat z rosnącym zainteresowaniem Białorusinów nadaje jedyny program po białorusku, zapewniając dostęp do nieocenzurowanej informacji o sytuacji w tym kraju.
Paul Rübig
(DE) Panie przewodniczący, pani poseł Malmström, pani komisarz! Szczególnie cieszy mnie, że pani Ferrero-Waldner jako komisarz zawsze popierała demokrację i gospodarkę rynkową, i również ustanowiła w tym względzie nowe standardy na Białorusi. W związku z tym chciałbym jej ogromnie podziękować za pracę na stanowisku komisarza ds. stosunków zewnętrznych i europejskiej polityki sąsiedztwa oraz życzyć jej wszystkiego najlepszego w przyszłości.
Marek Siwiec
Panie Przewodniczący! Znaleźliśmy się w sytuacji, która wskazuje na pewną schizofrenię, jeśli chodzi o kontakty z Białorusią. Otóż liderzy europejscy rozmawiają z prezydentem i rządem białoruskim, który jest emanacją tego parlamentu i tego systemu. I to jest dobrze. Natomiast my nie chcemy rozmawiać z parlamentem, który jest wybrany w złych wyborach, niewolnych, nietransparentnych, bo mamy swoje zasady. Ta schizofrenia musi kiedyś się skończyć i to trzeba jasno powiedzieć.
Ostatecznym momentem na powiedzenie, jaka jest polityka wobec Białorusi są przyszłoroczne wybory samorządowe. Albo odbędą się one według zasad, które akceptujemy i to jest sygnał do poważnego otwarcia, albo się nie odbędą w ten sposób i trzeba po prostu przestać zawracać sobie głowę otwieraniem na Białoruś, bo widać, że pan Łukaszenko wie, czego chce, a my tak do końca nie wiemy, czego chcemy.
Natomiast, co do pana Berlusconiego, to on sam sobie wystawia świadectwa, ponieważ jeśli dla niego ideałem przywództwa jest to, co robi Łukaszenko, to znaczy, że to jest ten model, który mu imponuje i można tylko załamać ręce i wyrazić żal, że taki akurat przywódca zasiada pośród 27 przywódców krajów Unii Europejskiej.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Jako długoletni obserwator Białorusi uważam, że ważne jest, aby Unia Europejska nadal angażowała się w sprawy Białorusi, która jest krajem europejskim średniej wielkości, a pogrąża się w coraz większej izolacji, stając się czymś w rodzaju Kuby w Europie. Jednakże prezydent Łukaszenko, stanowiący kwintesencję Homo sovieticus, rozumie w pełni, czym jest polityka zastraszania, dlatego potrzebne są nam rozsądne kontakty handlowe i stosunki polityczne pomiędzy EU a Białorusią. Dlatego zgadzam się, że nałożone sankcje należy ostatecznie znieść i ratyfikować UPiW.
Zatem po latach izolacji Białorusi przez UE zgadzam się dzisiaj, że zastosowanie pragmatycznego "podejścia kija i marchewki” było słuszne. Musimy ułatwić kontakty z białoruskim społeczeństwem obywatelskim, obniżyć opłaty wizowe oraz przyznać Białorusi status obserwatora w zgromadzeniu Euronest, jak również umożliwić dostęp do programów w ramach Partnerstwa Wschodniego.
Wykonaliśmy na początek spory krok naprzód i teraz wzywam Mińsk do spotkania się w połowie drogi; oczekujemy na poprawę wyników w zakresie praw człowieka i demokracji.
Andreas Mölzer
(DE) Panie przewodniczący! Polityka Unii Europejskiej wobec Białorusi jest, oczywiście, przykładem rozsądnej polityki sąsiedztwa. Powinniśmy podziękować ustępującej komisarz, pani Ferrero-Walder, za jej skuteczną pracę w tym względzie.
Oczywiście, Unia Europejska powinna wspierać Białoruś w procesie reform a także demokratyzacji. Jednakże Unia Europejska i państwa członkowskie Unii Europejskiej nie powinny posuwać się do takiej arogancji w wierze, że ich standardy demokratyczne powinny stanowić model dla reszty świata.
Jedna rzecz jest pewna co do Białorusi: jeżeli chcemy, aby nasze relacje z Rosją rozkwitały, będziemy zmuszeni do poszanowania także historycznych i geopolitycznych interesów Kremla. To jest najprawdopodobniej najbardziej drażliwa kwestia związana z polityką europejską wobec Białorusi.
Filip Kaczmarek
Była tutaj mowa o potrzebie wymiany młodzieżowej, kulturalnej między Unią a Białorusią. Obawiam się, że to będzie bardzo trudne. 3 grudnia rzeczniczka organizacji opozycyjnej Młody Front, Tatiana Szapućko, została skreślona z listy studentów Wydziału Prawa Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego. I za co została skreślona? Za udział w forum na temat Partnerstwa Wschodniego w Brukseli. Władze uczelni uznały, że wyjechała bez ich zgody i za to została wyrzucona z uczelni.
Być może dla kobiety w tym kraju to nie jest tak niebezpieczne, ale dla mężczyzn wyrzuconych z uczelni na Białorusi skutki mogą być bardziej bolesne, dlatego, że służba wojskowa na Białorusi jest traktowana jako kara, jako zastępstwo uwięzienia. Są młodzi żołnierze, jak Franek Wieczorka, szef młodzieżówki Białoruskiego Frontu Młodzieżowego, Iwan Szyła, też z organizacji Młody Front, którzy są prześladowani podczas służby wojskowej, gdzie odcina się im dostęp do informacji i jest to traktowane jako kara. Powinniśmy z tym walczyć i powinniśmy wspierać tych, którzy są karani w ten sposób.
Cecilia Malmström
urzędująca przewodnicząca Rady. - Panie przewodniczący, panie komisarzu, szanowni państwo posłowie! Uważam, że tak szerokie poparcie podejścia wobec Białorusi przez wszystkie instytucje europejskie jest wyjątkowo cenne.
Jest to faktycznie trudny partner, ale jest naszym sąsiadem, krajem, z którym dzielimy granice. Niektóre kraje tutaj reprezentowane mają bliskie i historyczne relacje z tym narodem, a więc musimy zrobić, co w naszej mocy, aby wspierać rozwój w kierunku demokracji, praw człowieka, rządów prawa i gospodarki rynkowej.
Jesteśmy zaniepokojeni ostatnimi gwałtownymi reakcjami, na przykład wydaleniem młodego studenta. Szwedzka prezydencja zareagowała bardzo stanowczo w Mińsku i również wydała wiele oświadczeń; my to zdarzenie potępiamy, i nie powinno się zdarzyć.
Wielokrotnie kontaktowaliśmy się ze społeczeństwem obywatelskim w ciągu tego roku. Kilka tygodni temu w Brukseli odbyła się konferencja ze społeczeństwem obywatelskim. Ja sama spotkałam się z przedstawicielami opozycji w Sztokholmie kilka tygodni temu, a stale podejmujemy wysiłki skierowane na współpracę ze społeczeństwem obywatelskim i opozycją. Wprawdzie słabe, ale ciągle istnieją i potrzebują naszego wsparcia, pomocy, i tego wsparcia będziemy nadal udzielać.
Uważam, że pomysł pana posła Godmanisa dotyczący tematu konferencji jest bardzo interesujący. Na pewno powinniśmy go zgłębić, zastanowić się, czy możemy pójść w tym kierunku.
Mamy nadzieję, że zwycięży to podwójne podejście wobec Białorusi - "kija i marchewki”, jak je nazwał pan poseł Tannock. Pokazujemy prawdziwe zaangażowanie, wyciągamy ręce. Możemy pokazać prezydentowi Łukaszence oraz reżimowi białoruskiemu, że jeżeli pójdzie w kierunku demokracji, jeżeli pójdzie w kierunku poszanowania wartości międzynarodowych, istnieje dla niego inna droga. Istnieje droga w kierunku integracji europejskiej; istnieje droga w kierunku kontaktów z Unią Europejską, w kierunku ułatwień wizowych oraz pogłębiania Partnerstwa Wschodniego.
Teraz kolej na ich reakcję. Wyciągnęliśmy do nich rękę i przy pełnym poparciu wszystkich instytucji europejskich proszę Mińsk, aby jej nie odrzucał, ponieważ Białoruś i jej obywatele mają wiele do wygrania.
Karel De Gucht
komisarz. - Panie przewodniczący! Podsumowując, chciałbym pokreślić, że uważam - i mówię to, oczywiście, również w imieniu pani poseł Benity Ferrero-Waldner - że nasza dzisiejsza wymiana zdań była bardzo szczera i niezwykle pożyteczna. Chciałbym podziękować za konstruktywną debatę ukierunkowaną na przyszłość.
UE w zasadzie jest gotowa do bliskiej współpracy z Mińskiem i wspierania pilnie potrzebnych reform politycznych i gospodarczych. Gdyby przywództwo Białorusi podjęło istotne kroki w kierunku demokratyzacji, UE byłaby gotowa na przyjęcie Białorusi jako pełnego członka Partnerstwa Wschodniego. Równocześnie UE ponagla i będzie ponaglać Białoruś do podjęcia dalszych nieodwracalnych kroków zmierzających do standardów demokratycznych, bez których nasze stosunki nie mogą się w pełni rozwinąć. Mam szczerą nadzieję, że w 2010 roku będziemy mogli stopniowo i rozsądnie angażować się w kontakty z Białorusią i zaproponować obywatelom Białorusi wizję konkretnych korzyści wynikających z bliskich stosunków z UE.
UE oczekuje, że Białoruś podejmie serię środków dodatkowych w dziedzinie reform demokratycznych, mając perspektywę zbliżenia się do UE i wspólnej pracy nad powiększeniem obszaru pokoju, stabilności i dobrobytu, który obejmie wszystkie sześć krajów Partnerstwa Wschodniego jak również Rosję, partnera strategicznego UE.
Oczekujemy, że Białoruś w sposób zdecydowany i nieodwołalny podejmie pięć rodzajów środków.
Po pierwsze, że zapewni, by nie doszło do wycofania się z decyzji o więźniach politycznych i karnych sprawach sądowych o motywach politycznych. Po drugie, że przeprowadzi gruntowną reformę ustawodawstwa wyborczego, zgodnie z zaleceniami OBWE/ODIHR. Po trzecie, że rozpocznie liberalizację środowiska mediów i będzie stała na straży wolności wypowiedzi i zgromadzeń. Po czwarte, że poprawi warunki pracy organizacji pozarządowych, korzystając ze środków prawnych i ustawodawczych. Po piąte, że zniesie karę śmierci lub ogłosi moratorium w sprawie kary śmierci.
Znaczącym ruchem, który pokazałby zaangażowanie Białorusi w dążenie do wspólnych wartości, byłoby natychmiastowe wprowadzenie moratorium w sprawie kary śmierci, a następnie jej zniesienie jako główny krok naprzód na drodze do członkostwa w Radzie Europy. We wnioskach przedstawionych w listopadzie Rada UE zaleca Białorusi wprowadzenie moratorium w sprawie kary śmierci. Co więcej, Komisja przeprowadziła akcję informacyjną w przeddzień 10. Międzynarodowego Dnia przeciwko Karze Śmierci.
Co UE może zrobić dla Białorusi? Co może jej zaproponować? Komisja uważa, że najbardziej skuteczne wobec Białorusi będzie podejście oparte na pragmatyzmie. Stopniowe zaangażowanie UE w sprawy Białorusi musi stanowić odzwierciedlenie pozytywnych kroków podejmowanych przez samą Białoruś, lecz również musimy wykazać się elastycznością. Wnioski sformułowane przez Radę ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) z listopada 2009 roku pozwalają UE na zaoferowanie Białorusi zachęt w zamian za działania, do których chcemy ją skłonić, równocześnie pozostając wierni naszym zasadom. To właśnie mam na myśli, mówiąc o pragmatyzmie.
Nasze przesłanie dla Białorusi jest oczywiste. Po pierwsze, UE jest gotowa do bliskiej współpracy z Mińskiem i wspierania jego rozwoju politycznego i gospodarczego, a gdyby przywództwo białoruskie podjęło istotne pozytywne kroki, bylibyśmy gotowi na przyjęcie Białorusi jako pełnego członka Partnerstwa Wschodniego. Oznaczałoby to rozwój naszych stosunków dzięki dwustronnej ścieżce Partnerstwa Wschodniego, rozpoczęcie szczegółowego dialogu politycznego i gospodarczego jak również zwiększenie współpracy sektorowej.
Tymczasem w maju 2009 roku zaproszono Białoruś do przystąpienia w wielostronnym wymiarze do Partnerstwa Wschodniego. Uczestniczy konstruktywnie w czterech forach wielostronnych na szczeblu wiceministrów - demokracja i rządzenie, integracja gospodarcza, bezpieczeństwo energetyczne i kontakty międzyludzkie.
Po drugie, oczekujemy, że Białoruś podejmie dalsze nieodwracalne kroki w kierunku standardów demokratycznych, bez których nie osiągniemy pełnych możliwości w ramach naszych stosunków.
Po trzecie, brak UPiW to nie tylko strata dla Białorusi; jesteśmy pozbawieni podstawy prawnej takich struktur, jak oficjalny dialog na temat praw człowieka oraz kwestii handlu i tranzytu energii. Członkowie Komisji nadal wierzą, że ratyfikacja UPiW będzie użytecznym krokiem naprzód, ale - oczywiście - nadal będzie stanowić zachętę dla Białorusi do podejmowania dalszych kroków.
Po czwarte i ostatnie, Komisja rozpoczęła pracę nad wdrażaniem wniosków GAERC z listopada 2009 roku i jak najszybciej przedstawi swoje propozycje Radzie Ministrów UE.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Otrzymałem siedem projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 110(2) Regulaminu.
Głosowanie odbędzie się jutro (czwartek, 17 grudnia 2009 roku).
Oświadczenia pisemne (art. 149)
Cristian Silviu Buşoi  
Wartości demokratyczne i poszanowanie praw człowieka oraz wolności osobistych stanowią podstawę, na jakiej zbudowano UE. Ponieważ naszym podstawowym celem jest pomoc krajom sąsiadującym w tworzeniu systemu demokratycznego, a Białoruś jest jednym z ostatnich krajów w Europie, gdzie rządzi reżim autorytarny, uważam, że powinniśmy ustanowić bardzo jasne, ostre kryteria polityczne dla Białorusi, zanim nawiążemy jakiekolwiek kontakty polityczne. Białoruś przeprowadziła pewne reformy, ale są one niczym w porównaniu z problemami, które pozostały, zwłaszcza w odniesieniu do praw człowieka, wolności prasy oraz swobody wypowiedzi. Musimy wspierać działaczy dążących do poszanowania praw człowieka i wolności osobistych. Popieram pomysł nawiązania kontaktów z opozycją, a w szczególności indywidualne kontakty pomiędzy obywatelami z UE i Białorusi. W ich wyniku obywatele Białorusi będą mogli swobodnie rozmawiać z osobami, które podzielają wartości demokratyczne. To przyczyniłoby się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz ułatwiłoby proces demokratyzacji, który cieszyłby się poparciem ogółu i zostałby zapoczątkowany przez samych obywateli. Tylko w ten sposób można stworzyć zdrową demokrację, w której szanuje się prawa każdego. Dlatego stosowanie sankcji jako środków nacisku należy połączyć z ułatwieniem kontaktów pomiędzy obywatelami UE a Białorusi.
Kinga Göncz  
Pragnę wyrazić moje zadowolenie z konstruktywnego zaangażowania Białorusi w proces Partnerstwa Wschodniego, jak również z rozpoczęcia dialogu na temat praw człowieka pomiędzy UE a Białorusią. Uwalniając więźniów politycznych w ciągu ostatniego roku kraj ten zainicjował pozytywne procesy, widzimy jednak, że od tego momentu trwa stagnacja. Jest to spowodowane problemami związanymi z rejestracją partii politycznych oraz autoryzacją niezależnych mediów i organizacji obywatelskich. W efekcie UE została zmuszona do przedłużenia restrykcji dotyczących podróżowania. Mam szczerą nadzieję, że Białoruś będzie nadal postępować drogą pozytywnych zmian, co zapoczątkowała w zeszłym roku, w ten sposób dając również UE możliwość pozytywnej reakcji. Do tego czasu uważam, że ważne jest również rozważenie, czy możemy pójść dalej w kierunku liberalizacji wiz, bowiem to przede wszystkim kontakty międzyludzkie mogą przyczynić się do większej otwartości politycznej a także procesu demokratyzacji.
Bogusław Sonik  
na piśmie. - Debatując o przestrzeganiu praw człowieka na Białorusi oraz o decyzji państw członkowskich o przedłużeniu do października 2010 roku sankcji przeciw niektórym przedstawicielom białoruskiego reżimu, trzeba stwierdzić, że sytuacja na Białorusi ulega stopniowym zmianom.
W konkluzjach Rady z dnia 17 listopada 2009 r. czytamy, że pojawiły się nowe możliwości dialogu i pogłębienia współpracy między Unią Europejską a Białorusią. Mając na względzie zachęcenie białoruskich władz do przeprowadzenia reform, państwa członkowskie zgodziły się na tymczasowe zniesienie sankcji dotyczących swobody podróżowania, które stosowano wobec wysokich rangą przedstawicieli białoruskich władz. Komisja Europejska przygotowuje dyrektywy mające ułatwić uzyskiwanie wiz UE przez Białorusinów i umowę o readmisji.
Niemniej jednak nie można zapominać, że prawa człowieka na Białorusi nadal są łamane, a budzące nadzieję pozytywne kroki podjęte od października 2008 roku, takie jak uwolnienie większości więźniów politycznych czy zezwolenie na dystrybucję dwóch niezależnych gazet, pozostają niewystarczające. Rażącym przykładem łamania praw człowieka pozostaje stosowanie kary śmierci: Białoruś jest jedynym krajem europejskim, który nadal stosuje się karę śmierci, a w ostatnich miesiącach wydano kolejne wyroki śmierci.
Dlatego kierujemy pod adresem białoruskich decydentów nasze żądania dotyczące przynajmniej przestrzegania praw człowieka, w tym wprowadzenia moratorium na wykonywanie kary śmierci, znowelizowania ordynacji wyborczej oraz zagwarantowania wolności wypowiedzi i mediów.
