Stosunki UE-Rosja (debata)
Przewodniczący
Pierwszym punktem posiedzenia są oświadczenia Rady i Komisji dotyczące stosunków UE-Rosja.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Stosunki Unii Europejskiej z Rosją należy zaliczyć do największych obecnych wyzwań. Z jednej strony mamy złożoną sieć wspólnych działań i powiązanych interesów. Z drugiej mamy w tle wydarzenia w Gruzji.
Rada Europejska zwróciła się z wnioskiem o przegląd stosunków UE-Rosja i analiza ta jest prowadzona w kontekście wydarzeń, które rzuciły poważny cień na stosunki Unii Europejskiej z Rosją. Naruszenie integralności terytorialnej Gruzji przy użyciu siły oraz jednostronne uznanie przez Rosję niepodległości Abchazji i Osetii Południowej jest niedopuszczalne, nie możemy też zgodzić się z ogłoszonymi ostatnio w Moskwie zasadami polityki zagranicznej, obejmującymi odnowienie stref wpływów.
W związku z tym celem trwającego przeglądu jest realistyczna ocena własnych interesów UE w ramach tych stosunków. Równocześnie jednak stosunki gospodarcze oraz handlowe między Unią Europejską a Rosją są ścisłe i stale się zacieśniają. Rosja jest już trzecim najważniejszym partnerem handlowym Unii, a stopa wzrostu prowadzonej wymiany co roku sięga 20%. Energia jest istotnym czynnikiem, jednak imponujący wzrost jest zauważalny również w sektorze usługowym.
Pomimo skutków trwającego kryzysu finansowego, ze względu na utrzymujące się wysokie stopy wzrostu gospodarczego oraz rodzącą się klasę średnią, Rosja jest ważnym rynkiem wschodzącym w bezpośrednim sąsiedztwie Unii, oferującym przedsiębiorcom z UE liczne możliwości. Unia Europejska, zapewniająca 80% łącznych inwestycji zagranicznych, jest najważniejszym inwestorem w Rosji. Znaczna część rezerw walutowych Rosji jest utrzymywana w euro, co czyni ją jednym z największych posiadaczy aktywów nominowanych w euro na świecie.
Ze wszystkich powyższych powodów jesteśmy zainteresowani dalszym wzrostem gospodarki rosyjskiej oraz wspieraniem dążeń Rosji do modernizacji, w tym również rozwojem rzeczywiście niezawisłego wymiaru sprawiedliwości zdolnego do zapewnienia realizacji umów. Prezydent Miedwiediew również położył nacisk na znaczenie, jakie dla Rosji ma praworządność.
Bardzo ważnym składnikiem naszych relacji jest bezpieczeństwo podaży energii i popytu na nią. Państwa członkowskie UE są ważnymi odbiorcami rosyjskich produktów energetycznych i zapewne nie ulegnie to zmianie w perspektywie krótko- czy średnioterminowej.
Stosunki te cechuje współzależność, a nie zależność. Eksport do Unii Europejskiej przyczynił się w znaczący sposób do osiągnięcia przez Rosję imponujących stóp wzrostu w ostatnich pięciu czy sześciu latach. Osiągnięcie rzeczywistego partnerstwa energetycznego opartego na zasadach określonych w Traktacie karty energetycznej, a mianowicie na przejrzystości, wzajemności i braku dyskryminacji, wymaga niemniej jeszcze bardzo wiele pracy.
Co ważniejsze, Rosja jest kluczowym aktorem na scenie geopolitycznej, a jej konstruktywne zaangażowanie w stosunki międzynarodowe jest konieczne dla skuteczności społeczności międzynarodowej. Rozwijamy zatem stosunki w kwestiach dotyczących Iranu, Bliskiego Wschodu, Afganistanu, Bałkanów oraz innych regionów, jak również w ramach forów wielostronnych. Mamy również wspólny interes - niedopuszczenie do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia. Współpraca we wszystkich tych obszarach nie zawsze jest łatwa, musimy jednak ją podtrzymywać. Intensywniejsza współpraca w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości pomaga stawiać czoła zagrożeniom, jakie niosą ze sobą takie wyzwania jak terroryzm i przestępczość zorganizowana.
Właśnie dzięki temu, że nawiązaliśmy dialog, jesteśmy w stanie rozmawiać o kwestiach takich, jak prawa człowieka. Dzisiaj w Paryżu odbywają się konsultacje. Ponownie przypomnimy Rosji o jej zobowiązaniach jako członka Rady Europy i OBWE, zwłaszcza w kontekście wolności prasy oraz wydarzeń mających miejsce na przykład w Inguszetii, jak też innych kwestii dotyczących praw człowieka.
Z naszego punktu widzenia sprawa jest jasna: Europa stoi w każdych okolicznościach na straży wartości i ustalonych norm postępowania międzynarodowego. Wśród nich są poszanowanie integralności terytorialnej oraz pokojowe rozwiązywanie sporów. Rada Europejska z zadowoleniem odnotowała wycofanie wojsk rosyjskich z obszarów sąsiadujących z Osetią Południową i Abchazją jako bardzo ważny krok na drodze do wdrożenia sześciopunktowego planu. W zeszłym tygodniu rozpoczęły się rozmowy w Genewie, które stanowią kolejny ważny krok naprzód. Oczywiście pozostaje jeszcze bardzo wiele do zrobienia.
Jutro będę gospodarzem konferencji donatorów dla Gruzji, której celem będzie pozyskanie finansowania na naprawę uszkodzonej infrastruktury oraz reintegracja wewnętrznych przesiedleńców, jak też przyspieszenie procesu odbudowy gospodarki gruzińskiej po konflikcie. We współpracy z Parlamentem zamierzam przeznaczyć na ten cel kwotę do 500 milionów euro; chciałabym tutaj podziękować przewodniczącym Komisji Budżetowej oraz Komisji Spraw Zagranicznych, którzy wyrazili w liście do mnie poparcie dla takiego podejścia.
Dokonywany wraz z Radą Europejską przegląd stosunków UE-Rosja przedstawi, zgodnie z wnioskiem, kompleksowy obraz licznych aspektów tych relacji, od naszych wysiłków mających na celu poparcie przystąpienia Rosji do WTO, poprzez ułatwienia wizowe, współpracę celną i wymiany edukacyjne po współpracę w dziedzinie badań naukowych. Przegląd ten powinien zapewnić wytyczne dotyczące wszystkich działań podejmowanych wraz z Rosją oraz działań obecnie wstrzymanych. Powinien on zostać omówiony podczas następnego posiedzenia Rady ds. Ogólnych w dniu 10 listopada 2008 r., podczas którego, jak mam nadzieję, będziemy w stanie wypracować właściwe stanowisko dotyczące dalszych negocjacji w sprawie nowej umowy UE-Rosja.
Mówię to, ponieważ nie znam lepszego sposobu, by działać na rzecz naszych interesów i wyrazić nasze zaniepokojenie. Z drugiej strony, nie możemy zachowywać się, jak gdyby nic się nie stało. Wszystkie nasze działania muszą wyraźnie dawać do zrozumienia, iż bardzo jasno określiliśmy nasze cele. Musimy też zagwarantować, że UE jednogłośnie poprze te cele.
Myślę, że dobrze się składa, iż debata ta ma miejsce bezpośrednio przed jutrzejszą międzynarodową konferencją donatorów, której, jak już wspomniałam, będę przewodniczyć wraz z Bankiem Światowym oraz obecną i przyszłą prezydencją francuską i czeską.
Unia Europejska będzie nadal odgrywać tę samą rolę, jaką pełni od początku kryzysu - konstruktywnego, wiarygodnego partnera kierującego się wartościami i wnoszącego bardzo ważny wkład w stabilność oraz pokój.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Po pierwsze, chciałbym się wytłumaczyć i podziękować pani komisarz Ferrero-Waldner za wystąpienie przede mną, gdyż dopiero teraz przybyłem z Konferencji Przewodniczących Komisji. Rozmowy nieco się przeciągnęły w związku z poranną debatą, gdyż obejmowała ona wystąpienie urzędującego przewodniczącego Rady oraz głosowanie. Proszę zatem przyjąć moje przeprosiny.
Jak wskazała pani komisarz Ferrero-Waldner, stosunki UE-Rosja znalazły się na rozdrożach, zwłaszcza po konflikcie w Gruzji. Po nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Europejskiej w dniu 1 września Rada omawiała tę kwestię w dniu 13 października, jak już powiedziała komisarz Ferrero-Waldner. Rada stwierdziła wówczas, że po rozmieszczeniu przez Unię Europejską niezależnej cywilnej misji obserwacyjnej w Gruzji wojska wycofały się ze stref przyległych do Osetii Południowej i Abchazji. Stanowiło to bardzo ważny dodatkowy etap realizacji porozumień z 12 sierpnia i 8 września dotyczących niepodległości, suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji, do zawarcia których przyczyniły się mediacje Unii Europejskiej. O tym mówiłem już zresztą kilkakrotnie Komisji Spraw Zagranicznych tej Izby.
Unia Europejska będzie nadal wzywać strony do wykonywania swoich zobowiązań podczas rozmów, które przewidziano w porozumieniach z 12 sierpnia i 8 września bieżącego roku.
Rozmowy te rozpoczęły się w Genewie w dniu 15 października pod auspicjami Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych i OBWE. W przygotowaniu i prowadzeniu negocjacji uczestniczy nasz specjalny przedstawiciel ds. kryzysu w Gruzji Pierre Morel, który doskonale sobie radzi w tej roli. Podczas pierwszego spotkania, do którego doszło 15 października, zainteresowane strony miały możliwość bezpośredniego spotkania.
To wszystko zajmie oczywiście wiele czasu. To długotrwały proces, ale jeżeli przypomnimy sobie, jak zazwyczaj wygląda proces pokojowy - pamiętamy bowiem sytuację na Bałkanach - sam fakt, że doszło do spotkania, podczas którego wszystkie strony miały okazję do bezpośredniego kontaktu, jest ważny, chociaż zdajemy sobie sprawę, jak powiedziałem, że droga z pewnością będzie długa.
Następne spotkanie odbędzie się w Genewie 18 października. Mamy nadzieję, że strony zaangażują się w znalezienie pragmatycznego rozwiązania mającego na celu kontynuowanie rozmów, które powinny pozwolić na zajęcie się wszystkimi nierozstrzygniętymi kwestiami, zwłaszcza dotyczącymi bezpieczeństwa i stabilności, w tym w górnym biegu rzeki Kodori i rejonie miasta Achalgori, jak też oczywiście pilnym zagadnieniem wysiedleńców.
Unia jest zdecydowana nadal angażować się w proces rozwiązywania konfliktów w Gruzji oraz doprowadzić do ich pełnego rozstrzygnięcia w oparciu o zasady prawa międzynarodowego.
Jeżeli chodzi o kwestie ogólniejsze, Rada Europejska zwróciła się do Komisji i Rady z wnioskiem o przeprowadzenie pełnej i dogłębnej oceny stosunków UE-Rosja z myślą o następnym, zaplanowanym na 14 listopada szczycie. Jak powiedział dziś rano urzędujący przewodniczący Rady prezydent Sarkozy, rozmowy z Rosją są niezbędne, i są one w naszym interesie, gdyż stosunki z tym krajem są bardzo ważne.
Pani komisarz Ferrero-Waldner przypomniała nam, że to partnerstwo niezwykle istotne: Unia Europejska i Rosja są współzależne, a oczywiste jest, iż sytuację w dziedzinie praw człowieka w Rosji oraz w regionie można poprawiać również dzięki dialogowi. W naszym interesie jest wezwanie Rosji do współpracy, której potrzebują obydwie strony.
Chciałbym przypomnieć, że Rosja jest nam potrzebna, by uporać się z globalnymi wyzwaniami takimi jak walka z terroryzmem, zmiany klimatu czy rozprzestrzenianie broni masowego rażenia. Unia Europejska dokonała takiego wyboru i sądzimy również, że w interesie Rosji jest dokonać takiego wyboru, dlatego też wyrażamy szczerą chęć kontynuowania tego dialogu.
Zbliżający się szczyt w dniu 14 listopada da sposobność, aby przyjrzeć się różnym wymiarom niezbędnych relacji z Rosją. Musimy dążyć do konstruktywnych rozmów, by ustalić, czy Rosja pragnie w pełni korzystać z możliwości, jakie otwiera ten dialog. Dialog ten powinniśmy jednak kontynuować, jak wskazał dziś rano urzędujący przewodniczący Rady, bez sprzeniewierzania się fundamentalnym zasadom leżącym u podstaw integracji europejskiej.
Dialog z Rosją musi opierać się na poszanowaniu suwerenności państw, praworządności i wspólnych reguł. W tym kontekście przystąpienie Rosji do ciała takiego jak Światowa Organizacja Handlu jest w naszym wspólnym interesie. Pozwoliłoby ono bowiem rozstrzygnąć wiele spornych kwestii, które mają wpływ na niektóre państwa członkowskie.
Chodzi mi tutaj o przepisy dotyczące eksportu drewna i opłat za przeloty nad Syberią. Uważamy także, jak to podkreślono w rozmowach, które miały miejsce dziś rano, że nasze zaangażowanie w zacieśnianie stosunków gospodarczych i handlowych z Rosją jest ważne. Tutaj również trzeba utworzyć z Rosją strefę dokładniej zdefiniowaną na płaszczyźnie gospodarczej i handlowej; musimy też, na ile to możliwe, wnieść wkład w stworzenie wspólnej przestrzeni gospodarczej między Unią Europejską a Rosją.
W tej kwestii będziemy oczywiście nadal podkreślać wobec strony rosyjskiej znaczenie przejrzystości, wzajemności i braku dyskryminacji w dziedzinie energii. Dotyczy to również w ogólniejszym sensie inwestycji, gdyż unijne spółki działające w Rosji stają często przed realnymi problemami, dla których brak obecnie zadowalającego rozwiązania.
Jasne jest także, że podczas szczytu powinniśmy omówić z Rosją efekty kryzysu finansowego. To sprawa nowa i ważna dla Unii Europejskiej. Jest ona również istotna z punktu widzenia Rosji, polityki inwestycyjnej i zasad wymiany handlowej UE-Rosja.
Powtórzymy również, jak już wspomniałem, nasze zastrzeżenia dotyczące wypełniania zobowiązań w dziedzinie praw człowieka, demokracji i praworządności. Na szczeblu międzynarodowym zajmiemy się wszystkimi zagadnieniami współpracy związanymi z naszym wspólnym sąsiedztwem oraz oczywiście aktualnymi kwestiami wynikłymi po konflikcie w Gruzji. Poruszymy jednak także budzące zainteresowanie obydwu stron kwestie międzynarodowe takie jak Bliski Wschód, Iran i Afganistan.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że w naszym interesie jest kontynuowanie dialogu z Rosją, a wręcz jego ożywienie. Uważamy, że to jedyny głos, który pozwoli Rosji dokonać postępu i zapewni w przyszłości zbliżenie wyznawanych wartości. Musimy wyciągnąć naukę z wydarzeń w Gruzji i starać się wypracować konstruktywne, wyważone stosunki z Rosją, próbując zbudować długoterminowe partnerstwo strategiczne z tym krajem. Konflikt gruziński nie może oddalać nas od tego celu; musi on wręcz pomóc w jego osiągnięciu w kontekście tego, co Unia Europejska reprezentuje sobą z punktu widzenia innych partnerów, których interesy w stosunkach z Rosją nie zawsze muszą pokrywać się z naszymi.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
Panie przewodniczący! Chciałbym rozpocząć swoje wystąpienie od słów wypowiedzianych podczas porannej debaty przez urzędującego przewodniczącego Sarkozy'ego. Stwierdził on, że Unia Europejska nie może stać się współwinna nowej zimnej wojnie i nie wolno jej w nieodpowiedzialny sposób doprowadzić do wzrostu napięcia powodującego kryzys między nami a Rosją. Rosję zachęca się, by stała się pozytywnym i konstruktywnym partnerem Unii Europejskiej ze względu na jej znaczenie strategiczne, zasoby naturalne, siłę wojskową, potencjał jądrowy, skalę wzajemnej wymiany handlowej, o czym wspomniała pani komisarz, jak też po prostu dlatego, że jest ona głównym dostawcą energii dla UE.
UE powołano jednak do życia nie tylko jako organizm gospodarczy i handlowy, lecz także jako Unię wartości. W związku z tym nie możemy przebierać w tych wartościach w zależności od tego, kto jest najsilniejszy lub najważniejszy.
Moim zdaniem trzeba brać pod uwagę wartości takie jak wolność, szacunek dla wartości demokratycznych, prawa człowieka oraz suwerenność i integralność terytorialna państw. Nie możemy odwracać wzroku i udawać, że tego lata nie stało się nic, podczas gdy w rzeczywistości byliśmy świadkami inwazji, a potem narzuconej siłą okupacji suwerennego państwa.
Musimy wzmocnić naszą politykę sąsiedztwa i działać w zgodzie z wartościami, które głosimy.
Nadal pozostało wiele do zrobienia: ocena ze strony pani komisarz i podległych jej departamentów Komisji, rozmowy w Genewie oraz konferencja donatorów, która odbędzie się w tym tygodniu w Brukseli - to wszystko moim zdaniem sprawy ważne.
Chciałbym zakończyć, przytaczając ponownie słowa urzędującego przewodniczącego Rady, który stwierdził, że Unia Europejska musi mówić jednym, stanowczym głosem. Nie będziemy zdolni mówić jednym, stanowczym głosem, a w istocie okażemy słabość, jeżeli podczas kolejnego szczytu, który ma się odbyć w Nicei 14 listopada, Unia Europejska rozpocznie negocjacje mające na celu zawarcie z Rosją umowy lub partnerstwa bez pełnego podporządkowania się przez ten kraj porozumieniom podpisanym z Unią Europejską 12 sierpnia i 8 września oraz respektowania ich.
Jan Marinus Wiersma
w imieniu grupy PSE. - (NL) Panie przewodniczący! Podobnie jak pan poseł Salafranca, chciałbym przywołać dzisiejsze słowa prezydenta Sarkozy'ego: musimy próbować rozwiązywać problemy z Rosją na drodze dialogu, nie zaś konfrontacji. Musimy próbować rozwijać w Europie stosunki oparte na partnerstwie, ale również na zasadzie równości partnerów, a przy tym nie możemy obawiać się krytyki tam, gdzie jest potrzebna.
W związku z tym musimy szukać rozwiązania problemów związanych z Gruzją i współpracować z Rosją w wielu ważnych kwestiach, o których już wspomniano - zagadnieniach międzynarodowych takich jak przyszłość systemu nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia, problemy dotyczące Iranu oraz działania podejmowane w związku z protokołem z Kioto. Nasze ambitne cele w dziedzinie ochrony środowiska nie zostaną zrealizowane, jeżeli nie osiągniemy porozumienia z najważniejszymi partnerami na świecie.
Musimy również dążyć do współpracy z Rosją w związku z kryzysem finansowym i rolą Rosji w G-8. Kryzys finansowy ponownie dostarcza dowodów na to, jak bardzo polegamy na Rosji, ale też i jak bardzo Rosja polega na gospodarce międzynarodowej. Fakt, że w porównaniu do sytuacji panującej 30 czy 40 lat temu świat całkowicie się zmienił, jest moim zdaniem kolejnym powodem, by zapomnieć o taktyce zimnowojennej.
Po drugie, chcielibyśmy pochwalić postępowanie prezydencji francuskiej i zgodne stanowisko Unii w sprawie konfliktu w Gruzji. Utrzymanie tej zgodności w najbliższych tygodniach i miesiącach będzie bardzo ważne. Jest to szczególnie istotne w kontekście rozmów, które trwają w Genewie i będą kontynuowane w listopadzie. Co zrozumiałe, nie udało się od razu osiągnąć zgody co do sposobu rozwiązania kwestii gruzińskiej.
Może ona w rzeczywistości okazać się trudna do rozwiązania, gdyż występuje tutaj fundamentalna różnica poglądów między nami a Rosją. W naszej opinii integralność terytorialna Gruzji powinna zostać zachowana i nie do przyjęcia jest dla nas fakt uznania Osetii Południowej i Abchazji za niepodległe kraje. Rozmowy na te tematy z pewnością będą trudne.
W związku z tym warto być może przypomnieć sobie o potrzebie ogólniejszej debaty na temat istniejących struktur bezpieczeństwa i obowiązujących w tym zakresie regulacji znanych pod nazwą procesu helsińskiego - dotyczy to także Europy. Rosjanie zgłosili propozycje ich zmiany i usprawnienia, lecz Rada i Komisja mogą mieć własne przemyślenia na ten temat.
W ramach tej dyskusji ważne jest stanowcze wskazanie Rosji, że nie chcemy walki o strefy wpływów i nie akceptujemy ich istnienia, nawet w regionach sąsiadujących zarówno z Rosją, jak i z Unią Europejską. Nie jestem zwolennikiem rozszerzania NATO w tym kierunku.
Jestem natomiast zwolennikiem aktywnej polityki UE mającej na celu zagwarantowanie niepodległości takich krajów jak Ukraina, Gruzja i Mołdawia. Mam też nadzieję, że wnioski, które Komisja przedstawi jesienią w związku z partnerstwem wschodnim, pomogą zacieśnić więzy z tymi sąsiadującymi krajami, abyśmy mogli pomóc im zagwarantować rozwój i niepodległość.
Annemie Neyts-Uyttebroeck
w imieniu grupy ALDE. - (FR) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Jouyet, pani komisarz Ferrero-Waldner! Na początku chciałabym polecić dobrą książkę na święta Bożego Narodzenia: wspaniałą biografię hrabiny de Ségur. Prawdziwe nazwisko hrabiny de Ségur brzmiało Zofia Roztopczyna - tak, Roztopczyna - a jej ojciec był człowiekiem, który powstrzymał najazd Napoleona na Rosję. Książka ta doskonale opisuje, jak do tego wszystkiego doszło. Niektóre z zawartych w niej lekcji pozostają aktualne do dziś. To tyle tytułem wprowadzenia.
Po pierwsze, chciałabym wyjaśnić, że zabierając głos dziś rano, w żadnym razie nie chciałam zasugerować, jakoby szczyt UE-Rosja nie powinien się był odbyć. Wręcz przeciwnie. Musi się on odbyć. Ponieważ miałam do dyspozycji tylko półtorej minuty, być może nie wypowiedziałam się jasno. Chciałam powiedzieć, że z konkluzji Rady wywnioskowałam, iż zadecydowano już o ponownym otwarciu negocjacji dotyczących partnerstwa, negocjacji dotyczących układu o stowarzyszeniu, i cokolwiek się stanie, wyniki szczytu z 14 listopada, który będzie zapewne trudny, nie mają właściwie znaczenia, gdyż niezależnie od tego rozmowy zostaną wznowione, przy czym pod uwagę zostaną oczywiście - i słusznie - wzięte wyniki oceny dokonanej przez Komisję oraz Radę. Chciałam dokładniej wyjaśnić tę kwestię.
Nie wiem, czy pan prezydent Sarkozy zrozumiał mnie źle celowo, czy też nie. W każdym razie nie odpowiedział mi, a chętnie usłyszałabym odpowiedź, panie przewodniczący Jouyet, ponieważ moim zdaniem byłoby niewłaściwe, gdyby już teraz zadecydowano o ponownym otwarciu negocjacji niezależnie od rozwoju wydarzeń. W pełni popieram dialog z Rosją. To bez wątpienia wielki kraj. To wielki kraj, który jest pełen dumy i nie okazuje wiele litości. Moim zdaniem nie szanuje on tych, którzy osłabiają swoją pozycję.
Tak więc decydowanie jeszcze przed rozpoczęciem szczytu, że niezależnie od rozwoju wydarzeń negocjacje zostaną ponownie otwarte, nie jest przejawem największego kunsztu dyplomatycznego. Tak czy owak skończył mi się czas, więc mam przede wszystkim nadzieję, że udzieli mi pan, panie przewodniczący Jouyet, jasnej odpowiedzi. Będę za to wdzięczna.
Bart Staes
w imieniu grupy Verts/ALE. - (NL) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Jouyet, pani komisarz Ferrero-Waldner, panie i panowie! O konflikcie między Rosją a Gruzją można powiedzieć bardzo wiele i jest to z pewnością czynnik decydujący dla naszych obecnych stosunków z Rosją.
Można w każdym razie stwierdzić, że ani Rosja, ani Gruzja nie stanęły na wysokości zadania. Kraje nie mogą rozwiązywać swoich konfliktów, używając środków wojskowych. Istnieje teoria politologiczna, która stwierdza, że kraje demokratyczne z zasady rozwiązują swoje konflikty w sposób demokratyczny, poprzez dialog, nie zaś środkami wojskowymi. Ponieważ w tym przypadku było inaczej, demokracja tak w Gruzji, jak i w Rosji bez wątpienia niedomaga. W przeciwnym razie nie doszłoby do takich wydarzeń.
Dzisiejsza debata skupia się na naszych stosunkach z Rosją. Sytuacja Rosji pozostaje krytyczna - i nie można użyć łagodniejszego określenia - w dziedzinie demokracji, poszanowania praw człowieka, wolności prasy i wolności zrzeszania się. Sytuacja w Czeczenii nie trafia już na pierwsze strony gazet, ale wszyscy wnikliwi obserwatorzy wydarzeń w tym kraju wiedzą, że jest ona też krytyczna. Pojawiają się także kłopoty związane z przygotowaniami do zimowych igrzysk olimpijskich w Soczi. Te wszystkie kwestie powodują wiele problemów.
Moim zdaniem, jak już stwierdzono, występuje współzależność między Unią Europejską a Rosją. To prawda. Uważam jednak, że ilekroć rozmawiamy o współzależności i o wspomnianych problemach, powinniśmy przywoływać te inne wartości - wartości demokratyczne, typowo europejskie, inne sposoby radzenia sobie z konfliktami, dążenie do rozwoju demokracji oraz wykorzystanie miękkiej siły.
Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie opowiada się jednogłośnie za dialogiem, który jest w mojej opinii jednym z wyróżników Unii Europejskiej. Unia Europejska jest wzorcowym przykładem rozwiązywania konfliktów i zapobiegania im w sposób pokojowy. Dlatego też - zakładając, że zostaną spełnione wszystkie warunki, a Rada, Komisja i Parlament Europejski będą stanowczo bronić wspomnianych wartości - to właśnie my możemy nawiązać dialog z Rosją, również na temat umów o partnerstwie i współpracy, ze spokojem ducha, determinacją i wolą osiągnięcia sukcesu.
Adam Bielan
w imieniu grupy UEN. - (PL) Panie przewodniczący! Działania wojsk rosyjskich w Gruzji są niezwykle istotnym testem dzisiejszych intencji Rosji. Jest to również test podstawowych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej i jej politycznej siły. Niestety przywódcy wielu państw członkowskich zachowują się jakby inwazja Rosji na suwerenną demokratyczną Gruzję nigdy nie nastąpiła.
Drodzy Państwo, Rosja po raz kolejny upokarza Unię Europejską twierdząc, że wycofała swoje siły do stanu sprzed inwazji. Jak więc wytłumaczyć fakt, że gruzińskie wioski położone w rejonie południowej Osetii i w jej sąsiedztwie są cały czas poddawane brutalnym czystkom etnicznym, że dwustu obserwatorom wysłanym przez Unię odmawiany jest dostęp do rejonów konfliktu? Ta sytuacja nie ma nic wspólnego z powrotem do status quo z 7 sierpnia, który jest warunkiem do przystąpienia do rozmów z Rosją. Rosyjska inwazja na Gruzję miała między innymi na celu sterroryzowanie państw sąsiednich w regionie, by storpedować kluczowy dla bezpieczeństwa energetycznego Unii projekt Nabucco. Wydaje się, że nikt w tej chwili nie pamięta o strategicznym dla nas korytarzu transportowym dla gazu i ropy biegnącym przez Gruzję, który jest jedynym niekontrolowanym przez Kreml.
Chciałbym jednocześnie przypomnieć jak wielu jest posiadaczy rosyjskich paszportów u naszych sąsiadów - na Ukrainie, w krajach bałtyckich i na Białorusi. Musimy więc brać pod uwagę, że Kremlowi w każdej chwili może się wydać, że Ci właśnie ludzie potrzebują jego "ochrony”. Tak jak to się stało z południową Osetią. Chciałbym podkreślić, że państwa członkowskie Unii, jak i ich najbliżsi sąsiedzi są tutaj bezpośrednio narażeni na agresję ze strony Rosji.
Obecnie mamy do czynienia z sytuacją, w której Rosja oprócz szantażu energetycznego dorzuciła jeszcze do swojego arsenału zagrożenie militarne dla państw członkowskich Unii, jak i ich najbliższych sąsiadów, czego ewidentnym przykładem jest obecna sytuacja w Gruzji. W tych warunkach nie może być mowy o partnerstwie Unii Europejskiej z Rosją. Przystąpienie do tych rozmów podczas szczytu planowanego na 14 listopada w Nicei, byłoby więc kolejnym wyrazem kompletnej bezradności przywódców Unii Europejskiej wobec Rosji.
Esko Seppänen
w imieniu grupy GUE/NGL. - (FI) Panie przewodniczący, pani komisarz! Na rynkach akcji w Stanach Zjednoczonych doszło do krachu. Na rynkach akcji w państwach członkowskich Unii Europejskiej doszło do krachu. Wreszcie na rynkach akcji w Rosji doszło do krachu. Wszyscy przechodzimy przez ten sam kryzys spowodowany przez turbokapitalizm. Pomimo tego niektóre kraje UE, idąc za przykładem państw bałtyckich, których prezydenci kształcili się w Stanach Zjednoczonych, i przede wszystkim Polski, pragną izolacji Rosji od Wspólnoty Europejskiej. Najpierw wstrzymano rozpoczęcie rozmów dotyczących umowy o partnerstwie. Dzisiaj powodem jest konflikt Gruzji i Abchazji z Rosją.
W wielu krajach Zachodu media przedstawiają obraz Rosji jako agresora. To obraz błędny. To armia Saakaszwilego zaatakowała, rozpętując globalny konflikt. Nie należy go za to nagradzać. Pod tym względem Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów w Parlamencie Europejskim jest niestety zakładnikiem ekstremistów we własnych szeregach.
Rosja odniosła oczywiście zwycięstwo wojskowe nad wyszkoloną przez Amerykanów i Izrael oraz uzbrojoną przez Ukrainę armią Saakaszwilego. Uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji było zbyt gwałtowną reakcją polityczną. Teraz Rosja ponosi konsekwencje polityczne. Nasza grupa nie sądzi jednak, by należało ją izolować. Kapitalizm europejski potrzebuje zasobów naturalnych Rosji, a Rosja potrzebuje doświadczenia politycznego Europy w dziedzinie demokracji, swobód obywatelskich i praworządności.
Tych celów nie da się osiągnąć przemocą polityczną, a jedynie poprzez współpracę i dialog. Prawdopodobnie tego właśnie dotyczą dzisiejsze rozmowy w Helsinkach między szefem połączonych sztabów generałem Mike'em Mullenem a Nikołajem Makarowem. UE nie powinna bojkotować dialogu.
Z całego serca życzymy powodzenia pozytywnym działaniom zaproponowanym przez kraj mający sprawować prezydencję.
Paul Marie Coûteaux
w imieniu grupy IND/DEM. - (FR) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Jouyet! Wydaje się, że nadszedł czas na skruchę lub co najmniej ponowne przemyślenie dogmatów i instynktownych reakcji. Jestem też wdzięczny panu prezydentowi Sarkozy'emu, który dzisiaj rano dał - szczery jak sądzę - przykład tego. W związku z tym powinniśmy także przemyśleć naszą starą, bardzo starą nieufność, jeżeli chodzi o Rosję, a raczej nieufność wobec kraju, który jest - czy podoba nam się to, czy nie - jednym z naszych partnerów.
Z tego punktu widzenia zalecam również - podobnie jak pani poseł Neyts-Uyttebroeck - przeczytanie którejś z biografii hrabiny de Ségur, zwłaszcza pióra pani Strich, którą opublikowało znamienite wydawnictwo Bartillat. Pomoże to zrozumieć nacisk, jaki należy położyć na słowo, które, o ile dobrze usłyszałem, padło tutaj dwukrotnie: "współzależność”.
Tak, bez wątpienia jesteśmy współzależni, ale nie tylko, jeżeli chodzi o walkę z terroryzmem lub bronią masowego rażenia. Jesteśmy współzależni pod każdym względem: energii, co jest oczywiste, lecz też badań, przemysłu i polityki. To, rzecz jasna, współzależność o wielu aspektach.
Zastanówmy się, jak będzie wyglądać oblicze Europy w XXI wieku w zależności od tego, czy nasze narody będą wciąż brać udział w eksploatacji olbrzymiego bogactwa, jakie skrywa Syberia. Nie powinniśmy zatem angażować się w spory, które nie są problemami naszymi, lecz trzeciego mocarstwa, pragnącego podzielić Europę, by ją zdominować. Proszę mi uwierzyć, w tej sprawie chodzi mi o interes Europy - obchodzi on również francuskich orędowników suwerenności.
Jana Bobošíková
- (CS) Panie i panowie! Decyzję Rady o niewznawianiu rozmów z Rosją o partnerstwie strategicznym uważam za nierozsądną, krótkowzroczną i szkodliwą dla obywateli Unii. Powinniśmy sobie zdać sprawę, że jest to partner, od którego zależą dostawy surowców dla Europy. Nie jest to wyłącznie kwestia gazu i ropy naftowej. Na przykład bez rosyjskiego tytanu nie byłoby możliwe wyprodukowanie ani jednego Airbusa. Co gorsza, panująca dziś w Europie rusofobia nie opiera się na faktach, lecz na sposobie, w jaki prezentują je politycy i media. Powinniśmy mieć świadomość, że konflikt na Kaukazie wywołała, nie licząc się z jego skutkami, Gruzja, a nie Rosja. Nie wiem poza tym o żadnym konkretnym powodzie, dla którego nie należałoby uznać niepodległości Osetii Południowej oraz Abchazji, gdyż wielu członków Unii niezwłocznie i z wielką radością powitało niepodległość Kosowa. Cieszę się, że Václav Klaus, prezydent Republiki Czeskiej, którą tutaj reprezentuję, realistycznie opisał sytuację, stwierdzając, że nie jest prawdą, iż Gruzja stoi po stronie dobra, a Rosja po stronie zła. Był niestety osamotniony. Jeżeli Unia poważnie myśli o partnerstwie strategicznym i staniu się globalnym graczem, musi traktować Rosję jak równą sobie. Konfrontacja nie przyniesie korzyści nikomu.
Elmar Brok
- (DE) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie urzędujący przewodniczący Rady! Jeden z przedmówców stwierdził, że podstawowa zasada w tym przypadku powinna brzmieć "bez użycia siły”. Zgodnie z prawem międzynarodowym żadna ze stron nie powinna uciekać się do przemocy. Musimy obstawać przy przestrzeganiu zasad prawa międzynarodowego, w tym integralności terytorialnej, nieingerencji w wewnętrzne sprawy innych państw, niewywieraniu wpływu oraz przestrzeganiu porozumień z sierpnia i września. Mam nadzieję, że zasady te zostaną podtrzymane w Genewie.
Musimy nadal starać się zapewnić przestrzeganie decyzji Rady Europejskiej z 1 września oraz rezolucji wynegocjowanych przez Komisję w sprawie umów o stowarzyszeniu, umów o wolnym handlu i Europejskiego Obszaru Gospodarczego Plus, niezależnie od jego nazwy, aby zagwarantować wzmocnienie, stabilizację i zaangażowanie poszczególnych krajów bez prowokacji wobec innych krajów; niezbędną pracę można wykonać podczas konferencji donatorów.
Jednocześnie musimy dać wschodnioeuropejskim państwom członkowskim poczucie bezpieczeństwa oraz solidarności w obrębie Unii Europejskiej i NATO. Uważam, że jest to również ważne z powodów psychologicznych.
Pani komisarz, jestem wdzięczny za wspomnienie o współzależności gospodarczej, która jest najlepszą polityką bezpieczeństwa, jaką możemy dysponować. Im bardziej jednak wzmocnimy tę współzależność i im ważniejszym elementem sfer naszych interesów stanie się ona, wiążąc ze sobą sfery interesów obydwu stron, tym trudniej będzie nam zerwać tę zależność przy użyciu środków innych niż pokojowe. W tym przypadku to my musimy wskazać drogę. Powinniśmy również popierać wszelkie niosące za sobą zobowiązania prawne działania z uczestnictwem Rosji, w tym udział w WTO i zawarcie umów o partnerstwie wraz z towarzyszącymi im obowiązkami. Gdy w ten sposób wzmocnimy naszą gospodarczą współzależność środkami prawnymi i umownymi, będziemy w stanie osiągnąć postęp.
Musi się to jednak odbywać z uwzględnieniem naszych interesów. Jedną z kwestii jest bezpieczeństwo energetyczne i wyzwania w tym zakresie pojawiają się na całym świecie. Kraje grupy 5+1 nie bez powodu ponownie spotkały się, by omówić kwestię Iranu, po czym przeszły do rutynowych zadań. To dzieje się też na innych szczeblach. Wiem, że komisja Parlamentu Europejskiego ponownie odwiedziła Moskwę. Iran, Bliski Wschód, zmiany klimatu, terroryzm i wiele innych zagadnień: Rosja jest ważnym elementem tej układanki.
Musimy być otwarci na rozmowy. Partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa z Rosją zadziała jedynie wtedy, gdy nie będzie zawierane kosztem istniejących przymierzy i trzymania USA z dala od Europy. To warunek takiego partnerstwa.
Reino Paasilinna
(FI) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Obydwie strony postąpiły źle, łamiąc umowy międzynarodowe. Teraz chodzi o to, by szybko uzyskać postęp i przywrócić stabilność.
W tym celu potrzebujemy również współpracy Rosji. To podstawowy wymóg. W rzeczywistości wiele spośród celów Rosji pokrywa się z naszymi, zawartymi w traktacie lizbońskim. Prezydent Miedwiediew mówił o potrzebie reform instytucjonalnych. To prawda. Drugą rzeczą, o której wspomniał, jest przebudowa infrastruktury. Trzecią są inwestycje. To rzeczy, na których się znamy. Jest też zagadnienie innowacji, na których znamy się o wiele lepiej, jeżeli wolno mi to tak określić. To rzeczy, które nas łączą. Rosja chce odegrać rolę w rozwiązywaniu międzynarodowego kryzysu finansowego, nie dysponuje natomiast wielkim kapitałem. Nie chce zatem zostać odcięta - to oczywiste - i musimy wykazać tu gotowość współpracy, co pozwoli nam pokierować Rosję w pożądanym kierunku.
Rosja nie chce rozmawiać o ideologii, ale pragnie o tym dziś rozmawiać Unia Europejska. Chcemy, by stała się demokratyczna; to nasza ideologia. Rosja chce praktycznych rozwiązań. Obydwa te cele warto, jak sądzę, połączyć, gdyż pozwoli to osiągnąć postęp. Oprócz czterech "I” Miedwiediewa potrzebujemy zatem jeszcze jednego - integracji, co pozwoli nam wpłynąć na przyszłość Rosji z własnego punktu widzenia i zwiększyć stabilność.
Janusz Onyszkiewicz
- (PL) Mówiąc o konflikcie między Rosją a Gruzją, często zapominamy o tym co stało się nie w Osetii, ale w Abchazji. A stało się tam coś bardzo znaczącego. O ile bowiem Rosjanie mają podstawy by utrzymywać, że ich działanie, choć oburzająco przesadne, było reakcją na próbę rozwiązania problemu Osetii przy pomocy środków wojskowych, to w Abchazji nic podobnego nie miało miejsca. Masowe wejście wojsk rosyjskich, pojawienie się floty u wybrzeży Gruzji, a także odbicie wojskowymi środkami tych terenów, które znajdowały się pod kontrolą władz Gruzji pokazuje, że Rosja jest gotowa do użycia sił zbrojnych pod pretekstem działań prewencyjnych, tym samym podnosząc te działania do rangi usprawiedliwionych wyłącznie jednostronną oceną środków polityki zagranicznej.
Prezydent Miedwiediew w swoim przemówieniu wrócił do koncepcji wspólnej przestrzeni bezpieczeństwa od Vancouver do Władywostoku. Jak jednak można liczyć na wspólne działanie w tej wspólnej przestrzeni bezpieczeństwa jeśli Rosja pokazuje, że sama jest źródłem zagrożeń. Jeśli zaś chodzi o inne sprawy, co do których prezydent Miedwiediew chciał, żeby były zawarte w tym ewentualnym porozumieniu, to trzeba pamiętać, że wszystkie one są zawarte w porozumieniu, które obowiązuje, które zostało przyjęte w 1990 roku i które nosi nazwę Paryskiej Karty Nowej Europy. Chyba, że chodzi tutaj nie o dialog, ale o prawo weta wobec rozmaitych działań, które wspólnota euroatlantycka może podejmować.
(Oklaski)
Rebecca Harms
(DE) Panie przewodniczący! Chciałabym odnieść się do wypowiedzi pana posła Staesa dotyczącej innych konfliktów, które trwają na Kaukazie.
Jeżeli wznowimy teraz rozmowy z Rosją - co popieramy - bardzo ważne jest naszym zdaniem, by nie zapominać o istnieniu Karabachu, Czeczenii, Mołdawii i Naddniestrza. W następnym dziesięcioleciu będziemy też borykać się z bardzo trudnym sporem na Ukrainie dotyczącym Krymu. Unii Europejskiej nie wolno popełnić tego samego błędu, który popełniła przed wojną w Gruzji, nie traktując tego konfliktu wystarczająco poważnie.
Naszym zdaniem z wszystkimi tymi konfliktami trzeba się zatem uporać. Kaukaz i inne przyległe doń regiony są bardzo ważne. Wszystkie one znajdują się w Europie, w związku z czym Europa, Unia Europejska musi przyznać im znacznie wyższy priorytet - i należy to uczynić we współpracy z Rosją.
Nie jestem obecnie pewna, czy uda nam się rozwiązać trwające tam konflikty w zadowalający sposób, ale żywię optymistyczne przekonanie, że groźba zimnego pokoju, która zawisła nad Europą - nad całą Unią Europejską - i wywołała również zaniepokojenie w Rosji, była wystarczającym ostrzeżeniem, a strony powrócą teraz do negocjacji, wykazując większą sumienność.
Z punktu widzenia Zachodu jest bardzo interesujące, że w dobie kryzysu finansowego Rosja ratuje całe państwa, chcąc sama sobie z nim poradzić. W erze globalizacji powiązania między naszymi gospodarkami są znacznie ściślejsze niż te, które omawialiśmy wcześniej w związku z energią.
Jeżeli uda nam się znaleźć bardziej konstruktywny język i jeżeli Zachód zrezygnuje z ciągłego powtarzania, że jego ustrój zatriumfował pod koniec lat 80. XX wieku, możemy zyskać lepszą pozycję wyjściową dla rozstrzygnięcia tego sporu.
Konrad Szymański
(PL) Panie przewodniczący! Rosja jest chyba największym wygranym kryzysu finansowego. Nasza uwaga w ostatnim czasie przeniosła się wyraźnie z agresji wobec Gruzji na problemy naszych banków. Było to widać wyraźnie podczas dzisiejszej porannej debaty.
Nie możemy jednak zapomnieć, że Rosja utrzymuje dziś ponad 7 tys. żołnierzy w Osetii i w Abchazji. To jest ponad 3 razy więcej niż 7 sierpnia, a więc Rosja nie wypełnia porozumienia pokojowego tak jak byśmy tego chcieli. Oznacza to, że impas w stosunkach unijno-rosyjskich trwa. Oznacza to, że nie mamy dziś żadnych podstaw, by wznawiać dialog polityczny w ramach wspólnych ciał europejsko-rosyjskich, nie mamy dziś żadnych podstaw, by wznawiać negocjacje dotyczące umowy o partnerstwie. Oznacza to w końcu, że trzeba przyjąć z rozczarowaniem stanowisko niektórych państw członkowskich, które sugerują, że nad rosyjską agresją wobec Gruzji, można przejść do porządku dziennego oraz że wymaga to tylko czasu. Taka pasywna polityka może się okazać bardzo kosztowna dla całej wspólnej polityki zagranicznej Unii Europejskiej.
Vittorio Agnoletto
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Trzeba przyznać, że Rada podeszła do stosunków z Rosją w bardziej wyważony sposób, niż uczyniono to w przyjętej przez Parlament Europejski rezolucji w sprawie wydarzeń w Gruzji. W rezolucji tej wszystkie oskarżenia skierowano pod adresem Rosji, usprawiedliwiając nawet atak, którego dopuściła się Gruzja w dniach 7 i 8 sierpnia.
Jeżeli jednak naprawdę chodzi nam o ustabilizowanie pokoju, musimy wyraźnie powiedzieć "nie” przystąpieniu Gruzji lub Ukrainy do NATO. Wiemy, że spowodowałoby to wyłącznie destabilizację całego regionu, wydatnie zwiększając prawdopodobieństwo kolejnych wojen. Negocjacje z Rosją należy wznowić nie tylko ze względu na interesy gospodarcze, lecz również dlatego, że dopóki o problemach się nie rozmawia, nie znikają one - to zawsze najlepsza droga.
Musimy równocześnie zająć jednoznaczne stanowisko w kwestii praw człowieka, wolności informacji i swobód politycznych, które z pewnością nie są w Rosji normą. Aby móc bronić praw, najlepiej jest przestać być zakładnikiem energetycznym; aby uwolnić się od zależności od Rosji, musimy jednak nie tylko zdywersyfikować źródła naszych dostaw energii, lecz również inwestować w alternatywne, czyste sposoby jej pozyskiwania.
Na koniec jeszcze jedno spostrzeżenie. Słyszałem opinie tak Komisji, jak i Rady, że żywią wielkie nadzieje w związku z przystąpieniem Rosji do Światowej Organizacji Handlu. Chciałbym przypomnieć, że takie same uwagi wygłaszano, gdy członkiem WTO stawały się Chiny; widzimy straszliwe skutki przystąpienia Chin do tej organizacji z punktu widzenia gospodarki Europy i robotników europejskich. Tak więc rozwiązań powinniśmy być może szukać gdzie indziej: być może należy zakwestionować cały mechanizm Światowej Organizacji Handlu.
Gerard Batten
Panie przewodniczący! Targując się z prezydentem Sarkozym, Kreml uzyskał wszystko, o co mu chodziło. Utrzymana w stylu "pokoju dla naszych czasów” umowa dała Rosjanom to, czego chcieli, i otworzyła im dyplomatyczną furtkę. Od drugiej wojny światowej podstawowa zasada stosunków międzynarodowych głosiła, że agresja nie może się opłacać, a wobec agresorów nie należy czynić ustępstw politycznych, ale Moskwa jest zwycięzcą, a NATO zostało upokorzone, podczas gdy UE grała na dwa fronty.
Jako instytucja Unia Europejska po prostu nie stoi w nowej zimnej wojnie po stronie demokracji Zachodu. UE nie należy do wolnego świata. Jest antydemokratyczna, niedemokratyczna i imperialistyczna. Instytucja ta opowiada się po stronie innych antydemokratycznych imperiów, a nie wolnych narodów. Rządzi nią nie prawo, lecz ideologia.
Niestety rządy europejskie - jako dobrzy Europejczycy - poprą katastrofalne stanowisko UE wobec Rosji, nie dbając o własny zbiorowy interes narodowy.
Sylwester Chruszcz
(PL) Federacja Rosyjska to obok Stanów Zjednoczonych jeden z głównych partnerów Unii Europejskiej. Rosja to strategiczny partner i dostawca energetycznych surowców do krajów Unii Europejskiej, w tym mojego kraju, Polski. Współpraca gospodarcza z Rosją jest po prostu faktem i w interesie obu stron leży, aby rozwijała się pomyślnie. Gruziński atak na Południową Osetię i eskalacja konfliktu, jaka miała później miejsce, poważnie zagroziła stosunkom między Brukselą a Moskwą.
Nie znaczy to jednak, że powinniśmy, jak chcieliby tego niektórzy politycy europejscy, odwracać się od Rosji czy wręcz zrywać z nią wszelkie relacje. Rosja przez ostatnie 20 lat zrobiła wiele, aby dołączyć do grona demokratycznych państw europejskich i choć na tym polu jest na pewno jeszcze wiele do zrobienia, to z drugiej strony ogromne poparcie rosyjskiego społeczeństwa dla obecnego i poprzedniego Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie ulega najmniejszej wątpliwości. Mam nadzieję, że dobra współpraca między Unią Europejską a Rosją, pomimo pewnych przeszkód, będzie kontynuowana, co leży oczywiście w interesie obu stron.
Ria Oomen-Ruijten
(NL) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Jouyet, pani komisarz Ferrero-Waldner, panie i panowie! Nie da się zaprzeczyć, że stosunki z Rosją uległy ostatnio zmianie. Chciałabym dodać, że moim zdaniem izolowanie Rosji nie wchodzi w grę. Jednocześnie trudno jest mówić o partnerstwie, gdy państwa członkowskie są tak nieufne wobec niej.
Jako przewodnicząca delegacji do spraw stosunków z Rosją sądzę jednak, że powinniśmy kontynuować dialog. Czynią to Rada oraz Komisja i powinniśmy to także czynić w Parlamencie. Było to tematem bardzo ożywionej dyskusji w obrębie naszej delegacji w związku z zaplanowaną na koniec tego tygodnia wizytą w Moskwie. Wniosek z dyskusji brzmiał tak, że powinniśmy kontynuować dialog, wskazując jednak naszym partnerom, że nie chodzi o rutynowe rozmowy. Musimy szczerze to powiedzieć i spróbować rozpocząć konstruktywne konsultacje.
Oczekujemy od Rosji o wiele więcej. Wycofanie wojsk ze strefy buforowej było zaledwie pierwszym krokiem. Napięcie ulegnie złagodzeniu dopiero, gdy liczba żołnierzy w Abchazji i Osetii Południowej zostanie zmniejszona lub zostaną oni stamtąd całkowicie wycofani. Chociaż w porozumieniach nie sformułowano tego w dokładnie ten sposób, odpowiada to ich duchowi; chciałabym usłyszeć opinię przewodniczącego Jouyeta na ten temat.
UE, a zwłaszcza prezydencja, była w ostatnich miesiącach niezwykle szczera i stanowcza. Moim zdaniem trzeba utrzymywać ten kurs.
Pozostają trzy pytania. Po pierwsze, jeżeli chodzi o przygotowania do szczytu: jakie konkretne sygnały i kroki uznają państwo za niezbędne, by wznowić negocjacje? Po drugie, jaką rolę ma w tym odegrać Parlament? Po trzecie, warto się zastanowić nad następującą kwestią: Rosja nie jest sygnatariuszem podpisywanej w Oslo konwencji o zakazie używania bomb kasetowych. Okazało się, że holenderski dziennikarz zginął wskutek wybuchu rosyjskiej bomby kasetowej. W jaki sposób, pani komisarz, można jednak skłonić Rosję do podpisania konwencji z Oslo?
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Panie przewodniczący! Prezydencja francuska odegrała chwalebną rolę w rozwiązaniu kryzysu w Gruzji. Wiemy, jak radzić sobie z kryzysami, ale nie umiemy jeszcze im zapobiegać. Chciałbym przypomnieć tej Izbie, że w UE był minister spraw zagranicznych, niemiecki minister Steinmeier, który przedstawił bardzo poważny plan rozwiązania konfliktu, zaakceptowany przez wszystkie strony z wyjątkiem Tbilisi. To fakt historyczny. Rzecz jest godna ubolewania, gdyż mogło to nawet zapobiec wojnie. Jestem przekonany, że plan Steinmeiera mógłby jeszcze posłużyć jako podstawa do wynegocjowania porozumienia, chociaż sytuacja jest obecnie znacznie trudniejsza, gdyż mieszkańcy Abchazji i Osetii Południowej zajmują dziś zupełnie inne stanowisko. Chciałbym od razu dodać, że negocjacji nie można prowadzić bez udziału dwóch narodów, których one dotyczą - Abchazów i Osetyjczyków. Ich opinia dotycząca stosunków z Rosją jest także z pewnością bardzo ważna.
Nie możemy po prostu wyjść z punktu, w którym znajdowaliśmy się poprzednio. Rosja pozostaje partnerem strategicznym, lecz chociaż nie możemy utrzymywać jej w izolacji, nasze zaufanie wobec niej zostało nadszarpnięte. Musi ona wyciągnąć wnioski z tych wydarzeń, podobnie jak my; musimy zwłaszcza zdać sobie sprawę, dlaczego Rosji jest znacznie łatwiej tolerować zbliżenie Ukrainy i Gruzji z UE od ich zbliżenia z NATO. To lekcja zarówno dla Amerykanów, jak i dla nas, jeżeli chcemy unormować partnerstwo strategiczne między Rosją a UE. Dziękuję państwu za uwagę.
Henrik Lax
(SV) Panie przewodniczący! Napaść Rosji na Gruzję nie jest odosobnionym incydentem. Obserwujemy zmianę paradygmatu w stosunkach Rosji z sąsiadami i zmiana ta może mieć poważne konsekwencje, jeżeli UE nie będzie postępować rozważnie. Jak powiedział pan sekretarz stanu Jouyet, istotnie jesteśmy na rozdrożach. Martwi mnie fakt, że wielu przywódców UE opowiada się już za powrotem do normalności w stosunkach Unii z Rosją. Postępują oni tak, jak gdyby do wojny w Gruzji nie doszło, ale na okupowanych terenach nadal przebywają wojska rosyjskie - 8 tysięcy żołnierzy. Trwają czystki etniczne.
UE musi jasno się wypowiedzieć i zdecydowanie potępić imperialistyczną politykę Rosji, która sądzi, iż ma prawo chronić "swoich” obywateli, okupując suwerenne państwa. Dzisiaj Gruzja, jutro Ukraina i Białoruś. Powtórzę to w piątek podczas spotkania z rosyjską delegacją w Moskwie. Jeżeli UE rozpocznie bezwarunkowo negocjacje dotyczące umowy z Rosją w obecnej sytuacji, będzie to oznaczać aprobatę dla rosyjskich działań w Gruzji i danie Rosji carte blanche na kontynuowanie imperialistycznej polityki. Na UE spoczywa obowiązek pomocy ofiarom, nie agresorom. Chciałbym pogratulować pani komisarz Ferrero-Waldner propozycji dotyczącej kwoty 500 milionów euro. Mam nadzieję, że jutrzejsza konferencja donatorów okaże się sukcesem.
Tatjana Ždanoka
Panie przewodniczący! Występuję dzisiaj nie tylko jako przedstawicielka mojej grupy politycznej i członek delegacji UE-Rosja, lecz także jako jedyna osoba w tym Parlamencie posługująca się rosyjskim jako językiem ojczystym.
Niektórzy politycy zapominają, że Rosja jest najludniejszym krajem europejskim, a osoby rosyjskojęzyczne są najliczniejszą mniejszością w Unii Europejskiej - jest to być może aż 10 milionów ludzi. Niestety wielu spośród tych, którzy mówią o rosyjskich zasobach, myśli wyłącznie o surowcach, nie zwracając uwagi na wymiar ludzki. Musimy pamiętać, że podstawą stosunków UE-Rosja są ludzie. Rosyjskojęzyczni obywatele Unii opowiadają się za stosunkami UE-Rosja opartymi na partnerstwie strategicznym. Popieramy nie tylko wspólny rynek UE-Rosja, jak powiedział to dzisiaj prezydent Sarkozy, lecz także swobodniejszy przepływ osób. Popieramy prawa człowieka, o których także mówił prezydent Sarkozy, sprzeciwiamy się jednak podwójnym standardom polegającym na tym, że instytucje Unii Europejskiej patrzą przez palce na łamanie praw osób rosyjskojęzycznych w krajach bałtyckich.
Ģirts Valdis Kristovskis
(LV) Czy są oni konkurentami czy partnerami, szczwanymi graczami czy bezwolnymi prostaczkami? Mówię tu o stosunkach między zachodnią demokracją a rosyjską autokracją. Przypominają mi one grę w kotka i myszkę. Co zabawne, dwa miesiące po działaniach zbrojnych w Gruzji prezydent Miedwiediew proponuje nową europejską umowę o bezpieczeństwie. Prezydent Sarkozy z chęcią się zgadza, nie widząc, iż Rosja zwiększyła liczbę żołnierzy w Osetii Południowej i Abchazji. Czy jest powód, by ufać Rosji? Z przebiegu procesu dotyczącego Kosowa i konfliktu w Gruzji należałoby wyciągnąć więcej wniosków. Skąd optymizm przywódców europejskich? Rosja skutecznie wykorzysta zachodnią łatwowierność - pragnie odwetu na Zachodzie, gdziekolwiek jest to możliwe. Polityka ogłoszona wobec cudzoziemców w Osetii, Abchazji i na Ukrainie jest poważnym ryzykiem; w cyberprzestrzeni toczą się zmagania. Naród rosyjski i jego środki masowego przekazu, w tym w krajach bałtyckich, nieprzypadkowo poparły inwazję Rosji na Gruzję. Teraz nie powinniśmy spieszyć się z wznawianiem kompleksowych rozmów w Rosją. Musi ona najpierw wdrożyć plan pokojowy na Kaukazie.
Roberto Fiore
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym, byśmy przestali mówić, że Rosja napadła na Gruzję. Sądzę, że powinniśmy przyjąć wniosek zgłoszony przez Rosjan, którzy wnieśli, by o kwestii odpowiedzialności za rozpętanie wojny zadecydował trybunał.
Ponadto w obliczu katastrofy kreatywnej księgowości sądzę, że powinniśmy pomyśleć o realnej gospodarce przyszłości, która opiera się na surowcach, ziemi i pracy, a z punktu widzenia Europy obejmuje też Rosję. Pragnę też powiedzieć, iż jest to fakt nie tylko gospodarczy: mamy Europę Zachodnią opartą na katolicyzmie, która mogłaby się połączyć z Europą Wschodnią opartą na prawosławiu, dzięki czemu mielibyśmy unię obydwu płuc duchowych Europy.
Dlatego w interesie Europy jest związek z Rosją, a w interesie Rosji związek z Europą.
Zbigniew Zaleski
- (FR) Panie ministrze! W związku z wypowiedzią prezydenta Sarkozy'ego dziś rano, że Europa musi mówić silnym głosem, chciałbym wygłosić kilka uwag w języku polskim.
(PL) Ostatnio nie było tak w stosunku do Rosji. Europa była podzielona, mówiła różnymi głosami. W sprawie embarga polskiego mięsa Komisarz Mandelson mówił, że jest to sprawa bilateralna. Takiej Europy nie chcę i na taką Europę nie ma tutaj miejsca.
Kryzys gruziński otworzył na chwilę oczy zachodniej Europie, szczególnie naszych kolegów socjalistów na to, jaką Rosja może być. A więc atrakcyjna, fascynująca, ale nieprzewidywalna, niekoniecznie respektująca podpisane umowy, z postawą wcale nie entuzjastyczną do członkostwa w WTO. Rosja chce zachować własne reguły, które dają jej wolną rękę do podejmowania decyzji dla niej wygodnych. Bez tego rozumienia nie jest możliwe dochodzenie do pokojowych porozumień, a takie są nam potrzebne. Rosja to najbliższy nasz sąsiad, naród z bogatym potencjałem i dorobkiem kulturowym, pełen dumy, podkreślę pełen dumy ze swojego kraju od Bałtyku po cieśninę Beringa. Z szacunkiem dla narodu, ale ze zdecydowanym wspólnym stanowiskiem wobec liderów, czyli duetu Miedwiediew i Putin, trzeba nam rozmawiać z Rosją bez diabolicznego lęku o to, że Rosjanie w każdej chwili zakręcą kurek do gazu.
Dobrobyt obywateli Rosji zależy w dużym stopniu od zaspokojenia ich potrzeb dobrami pochodzącymi z naszej Unii. Niech ta świadomość da naszym liderom siłę i poczucie wartości w przetargu z silnym partnerem. Zatem nie na kolanach, ale na partnerskim stole negocjacyjnym na Kremlu. I na koniec Signora comisaria przewodniczący Rady podkreślają to jako sukces, że Rosjanie wycofali się z buforowej strefy, i dobrze, że to się stało. A dlaczego nie patrzeć na to jako na krok na zapas, aby coś oddać pozornie, bo z Osetii i Abchazji nie wyszli i nie zamierzają tego zrobić. Bądźmy realistami i przewidujmy ich kroki na przyszłość.
Hannes Swoboda
- (DE) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Między Stanami Zjednoczonymi a Rosją jest wiele różnic. Przede wszystkim chciałbym ujrzeć w Rosji wybory prezydenckie tak wolne, jakich przynajmniej spodziewam się dzisiaj w USA.
Między wielkimi mocarstwami występują jednak też pewne podobieństwa i mam nadzieję, że wielu spośród państwa będzie wkrótce miało okazję zobaczyć nadawany przez kanał ARTE program o Henrym Kissingerze. Jeżeli chodzi o interwencję w Chile oraz ustawiczne interwencje w Ameryce Łacińskiej, Kissinger i generał Alexander Haig stwierdzili, co następuje: jeżeli Stanom Zjednoczonym coś nie odpowiada, interweniują i doprowadzają do zmiany rządu. Oświadczyli oni, że ich działania były w pełni usprawiedliwione. Być może w przypadku Rosji można stwierdzić podobnie, choć zapewne w mniejszej liczbie przypadków, niż jeżeli chodzi o Stany Zjednoczone.
Obydwa wielkie mocarstwa są też na bakier z prawem międzynarodowym. Zwłaszcza interwencje w Ameryce Łacińskiej były z pewnością z nim sprzeczne. Wojna w Iraku bez wątpienia naruszała prawo międzynarodowe, podobnie jak działania Rosji w Abchazji i Osetii Południowej. W przypadku Kosowa będziemy musieli zaczekać, by przekonać się, czy Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uzna te działania za sprzeczne z prawem międzynarodowym.
Panie pośle Zaleski - mówię to dlatego, że bardzo pana szanuję - miał pan bezwzględnie rację w obydwu przypadkach, stwierdzając, iż to kraj fascynujący i potężny, ale nieprzewidywalny. Ma to zastosowanie tak do USA, jak i do Rosji, i musimy na ten fakt zareagować.
Sądzę jednak, że w obydwu przypadkach zrywanie rozmów byłoby błędem. Po oczywistym pogwałceniu prawa międzynarodowego podczas wojny z Irakiem - a było to pogwałcenie drastyczne, zginęły tam tysiące ludzi - nie powiedzieliśmy: "teraz zrywamy rozmowy z USA”. Kontynuowaliśmy, co oczywiste, dyskusje z tym krajem.
Nie porównuję tutaj struktury wewnętrznej Stanów Zjednoczonych i Rosji, a jedynie ich postępowanie na szczeblu międzynarodowym. Prezydent Sarkozy ma bezdyskusyjnie rację - i chciałbym mu podziękować za pragmatyczną i jasną politykę: z pewnością musimy zaangażować się w ten dialog.
Druga kwestia, którą chciałbym poruszyć, to konieczność wzmocnienia krajów sąsiadujących, zwłaszcza, iż są one też naszymi sąsiadami. Musimy uczynić Ukrainę i Gruzję na tyle silnymi, by mogły sobie też radzić ze swoim trudnym sąsiadem - Rosją. Musimy jednak też zapewnić, by nasze działania były racjonalne, a działania prezydenta Saakaszwilego racjonalne nie były. Zachowanie prezydenta Juszczenki wobec premier Tymoszenko też nie jest na przykład racjonalne. Musimy zagwarantować, że nasi sąsiedzi będą działać racjonalnie. Jeżeli będą tak czynić i poprzemy ich naszą siłą, oprą się również Rosji, która usiłuje ponownie odgrywać rolę wielkiego mocarstwa.
Andrzej Wielowieyski
- (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie ministrze! Jestem bardzo wdzięczny panu posłowi Swobodzie, że nie chce zerwać dialogu ze Stanami Zjednoczonymi, wróćmy jednak do tematu. Jest oczywiste, że obydwie strony, a więc Unia Europejska oraz Rosja, potrzebują lojalnej i skutecznej współpracy, zwłaszcza w kwestiach energetycznych.
Bez naszej pomocy technicznej Rosja z pewnością nie byłaby w rzeczywistości w stanie skorzystać ze swoich zasobów. Jasne jest jednak też, że potrzebujemy wspólnej, skutecznej polityki energetycznej, której obecnie nam brak, co podkreślano już podczas tej debaty.
Oczywiście konieczna jest także wspólna polityka, jeżeli chodzi o zaprowadzenie pokoju na Kaukazie. Trzeba wprowadzić w życie porozumienia zawarte przez prezydentów Sarkozy'ego i Miedwiediewa, w tym w sprawie wycofania wojsk rosyjskich z Abchazji i Osetii, których liczba potroiła się w porównaniu z sytuacją sprzed trzech miesięcy - właśnie po to, by zyskać dowód dobrej woli oraz lojalnej i wiarygodnej współpracy.
Odpowiedzialność Rosjan za sytuację na Kaukazie jest oczywista. Tak więc datująca się od szesnastu lat obecność rosyjskich wojsk w rejonie nie złagodziła konfliktów, lecz stała się narzędziem imperialistycznej polityki tego wielkiego kraju, który stara się odnosić korzyści z tamtejszych konfliktów. Należy zatem wyciągnąć wniosek - jak wskazali już niektórzy koledzy - że redukcja liczebności żołnierzy rosyjskich w Abchazji i Osetii do poziomu poprzedzającego sierpniowy konflikt powinna otworzyć drogę do skutecznych negocjacji.
Hanna Foltyn-Kubicka
(PL) Panie przewodniczący! Występując dziś na forum tej izby, Prezydent Sarkozy powiedział, że Rosja wypełniła zobowiązania dotyczące wycofania swoich wojsk na pozycje sprzed 7 sierpnia i wezwał do wznowienia normalnych stosunków z Rosją. Takie postępowanie byłoby ogromnym błędem i de facto zapewniłoby władzom Federacji Rosyjskiej poczucie całkowitej bezkarności.
Chciałabym przypomnieć, że w Abchazji i Południowej Osetii stacjonuje teraz 8 tysięcy rosyjskich żołnierzy, również w miejscach, w których nie było ich przed rozpoczęciem konfliktu. Wioski leżące przy granicy zostały poddane brutalnym czystkom etnicznym, wojska abchaskie zajęły kontrolowany przez Gruzinów wąwóz Kodori. Ponad 200 obserwatorów z Unii Europejskiej ciągle nie ma wstępu do obu republik, które zostały uznane przez Rosję za niepodległe państwa. Wydaje mi się, że taki stan rzeczy jest bardzo daleki od sytuacji z 7 sierpnia 2008 roku.
Dopóki Rosjanie będą lekceważyć podjęte przez siebie zobowiązania, nie może być mowy o powrocie do normalnych stosunków. Jeśli Unia zdecyduje się na taki krok, narazi się na śmieszność i pokaże, że wcześniej czy później zalegalizuje każde, nawet najbardziej niebezpieczne posunięcia rosyjskich władz.
Bastiaan Belder
(NL) Panie przewodniczący! Państwa członkowskie UE nie zwarły szyków w swojej reakcji na dokonany pod rosyjskim nadzorem jednostronny podział terytorialny Gruzji. Ponownie nie widać jakichkolwiek przejawów wspólnej - nie mówiąc już o stanowczej - europejskiej odpowiedzi na mocarstwowe machinacje Kremla. Pozostaje zatem zasadnicze pytanie: co Unia pojmuje pod hasłem partnerstwa strategicznego z Federacją Rosyjską? Innymi słowy, czy Moskwa jest rzeczywiście niezbędnym partnerem dla Brukseli i czy uderzam w czułe miejsce polityki europejskiej, wspominając o tym?
Ostatecznie sytuacja jest taka, że Rosja sabotuje jak dotąd skuteczną międzynarodową odpowiedź na programy jądrowe Iranu i Korei Północnej. Jednocześnie Moskwa nie zaprezentowała się jako niezbędny partner w krwawej walce z terroryzmem islamskim, na przykład na froncie afgańskim.
Jedynie w dziedzinie energetyki same liczby sugerują, że między Unią Europejską a Rosją można mówić o strategicznym lub wręcz niezastąpionym partnerstwie: dzisiaj 27 państw członkowskich jest w około 70% zależnych od rosyjskiego eksportu ropy naftowej i gazu. Dla własnego dobra UE powinna jednak jak najszybciej zredukować tę poważną zależność. Ostatecznie Moskwa przyznaje, że jej rezerwy energetyczne wyczerpią się w ciągu 10 do 15 lat.
Gdzie jest strategia dywersyfikacji energetycznej Rady i Komisji? Bodziec do działań powinno z pewnością dać odkrycie nowych złóż gazu w Turkmenistanie.
Josef Zieleniec
- (CS) Podczas nadzwyczajnego spotkania na szczycie 1 września Unia Europejska zobowiązała się wznowić negocjacje z Rosją w sprawie nowej umowy o partnerstwie po wycofaniu wojsk rosyjskich z terytorium Gruzji na ich pozycje z 7 sierpnia. Aby Unia dotrzymała słowa i udowodniła, że jest partnerem konsekwentnym, jedynym kryterium rozpoczęcia rozmów powinna być ocena, czy wojska rosyjskie cofnęły się za pozycje z 7 sierpnia. Rosja nie spełniła jeszcze tego warunku. Wznowienie rozmów nie może w żadnym razie być interpretowane jako nasza zgoda na rosyjską politykę na Kaukazie i trwającą de facto blokadę rozmów dotyczącą przyszłości regionu. Musimy dokonać jasnego rozróżnienia między wznowieniem rozmów a ich kontynuacją.
Umowa o partnerstwie i współpracy jest podstawowym dokumentem umacniającym nasze związki z Rosją. Nowa umowa o partnerstwie jest niezbędna z punktu widzenia Unii oraz, jak sądzę, jeszcze bardziej z punktu widzenia samej Rosji. Warunkiem wstępnym jest nowa umowa, która udoskonali istniejący tekst tak jakościowo, jak i ilościowo. Będzie ona też odzwierciedleniem naszych stosunków z Federacją Rosyjską. Podczas negocjacji musimy zatem jasno przedstawić nasze stanowisko i wartości. Sądzę, że po obiektywnej i jednoznacznej ocenie wskazującej, iż Rosja wycofała się na pozycje z 7 sierpnia, Unia Europejska powinna zgodnie z obietnicą rozpocząć negocjacje. Ich kontynuacja musi jednak być uzależniona co najmniej od jasnego zobowiązania się Rosji, że nie użyje ona siły wobec Gruzji lub któregokolwiek z innych sąsiadów, a spory dotyczące naszego wspólnego sąsiedztwa będą rozwiązywane za zgodą Unii Europejskiej. Papierkiem lakmusowym naszej gotowości do kontynuowania rozmów musi być gotowość Rosji do wypracowania wspólnego podejścia do problemów Kaukazu, Ukrainy i Mołdawii w miejsce siłowych, jednostronnych działań.
Libor Rouček
- (CS) Wraz z całą resztą świata Europa boryka się z licznymi poważnymi globalnymi problemami. Należą do nich między innymi rozprzestrzenianie broni jądrowej, międzynarodowy terroryzm, globalne ocieplenie, nierozwiązane konflikty na Bliskim Wschodzie i w Afganistanie, światowy kryzys finansowy. Unia Europejska nie rozwiąże żadnego z nich samotnie. Niezbędna jest współpraca innych graczy na arenie międzynarodowej, w tym Rosji. Rosja także potrzebuje współpracy i dialogu. Musi ona znaleźć nabywców swoich surowców mineralnych, musi kupować zachodnią technologię, wiedzę specjalistyczną, dobra konsumpcyjne i wiele innych rzeczy. Tylko to daje Rosji szansę na modernizację oraz stopniowe reformy tak gospodarcze, jak i społeczne. Współpraca z Rosją stworzy wspólną przyszłość dla Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej. Zakłada to jednak dialog, i to dialog na wszystkich płaszczyznach, od polityki energetycznej po wzajemne inwestycje. Nie można też oczywiście zapominać o dialogu o prawach człowieka, prawach obywatelskich oraz demokracji.
Moim zdaniem decyzja Unii Europejskiej o poddaniu stosunków UE-Rosja dalszej ocenie przed nadchodzącym szczytem w Nicei jest właściwa. Unia wysłała jasny sygnał, że jest gotowa wznowić rozmowy z Rosją dotyczące nowej umowy o partnerstwie i współpracy. Warunkiem wstępnym jest jednak wypełnienie przez Rosję porozumień z 12 sierpnia i 8 września.
István Szent-Iványi
- (HU) Panie przewodniczący! UE pragnie partnerstwa i współpracy z Rosją, ale nie można mówić o partnerstwie, dopóki nie jest ono oparte na wzajemności, prawie międzynarodowym oraz przestrzeganiu umów. Działania Rosjan w Gruzji zniweczyły najważniejszy psychologiczny składnik partnerstwa: zaufanie. To zaufanie można będzie odbudować jedynie w przypadku wypełnienia sześciopunktowego porozumienia we wszystkich szczegółach i w całości. Nie potrzebujemy kroków naprzód ani ruchów we właściwym kierunku, lecz rzeczywistego, całkowitego wypełnienia zobowiązań. Rosja musi się wreszcie zdecydować, czy uważa Europę za partnera, rywala czy przeciwnika. Moskwa musi wiedzieć, że niezależnie od tego, jaką decyzję podejmie - czy chce nas postrzegać jako partnerów czy jako przeciwników - przyszłość oraz niepodległość Gruzji, Ukrainy i innych sąsiadujących krajów nie mogą być przedmiotem układów między mocarstwami. Europa nie może zgodzić się na nowy podział kontynentu, na nową Jałtę. Naprawdę pragniemy partnerstwa, ale opartego na wzajemności i obustronnym szacunku. Dziękuję bardzo.
Laima Liucija Andrikien
Panie przewodniczący! Jak słusznie wskazała dzisiaj pani komisarz, wojna rosyjsko-gruzińska i jej następstwa stawiają Unię Europejską przed koniecznością poważnego przemyślenia swoich stosunków z Rosją. Normalne relacje należy zawiesić do chwili, gdy Europa uzyska od Rosji jasne odpowiedzi na pewne bardzo ważne pytania.
Trzeba sobie to powiedzieć - Europa musi znaleźć sposób, by przemówić do Rosji nowym, innym, silniejszym głosem. Powodem jest fakt, że Rosja powróciła do XIX-wiecznego podejścia opartego na strefach wpływów lub, mówiąc prościej, do doktryny realpolitik. Świadczą o tym rosyjskie wypowiedzi o uprzywilejowanych interesach w sąsiedztwie. Tę realpolitik podsyca agresywny nacjonalizm oraz określanie przez Rosję krajów otaczających mianem wrogów. W takich warunkach Europa musi przyjąć do wiadomości potrzebę posłużenia się twardszymi narzędziami.
Reakcja Europy na konflikt rosyjsko-gruziński i jego następstwa była niejednoznaczna. Niektórzy mają poczucie, że stosunki między UE a Rosją wracają do normalności. Jest tak pomimo faktu, że Moskwa nie wypełniła jeszcze w pełni swoich zobowiązań dotyczących wycofania wojsk, a co ważniejsze, uznała niepodległość Osetii Południowej i Abchazji. Przywrócenie normalnych stosunków, zanim Moskwa w pełni wypełni swoje zobowiązania, przypomina politykę ustępstw. Europa musi rozmawiać z Rosją, jednak w sposób pryncypialny i konsekwentny.
UE ma ograniczone możliwości wywierania nacisku na Rosję. Rosja z pewnością wzięłaby jednak pod uwagę jednolite stanowisko Zachodu. Kraj ten jest bardzo wrażliwy na punkcie swojej pozycji międzynarodowej i prestiżu: chodzi tu na przykład o rozróżnienie między G-7 a G-8. Moskwa jest też zainteresowana programami badawczymi dotyczącymi techniki, umowami handlowymi i paliwem jądrowym.
Wreszcie, UE musi pozostać silna i konsekwentna, by móc działać na rzecz swojej wizji rozwoju partnerstwa z Rosją.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący, panie ambasadorze Jouyet, pani komisarz! Stosunki UE-Rosja wymagały ponownej oceny jeszcze przed wydarzeniami w Gruzji. Kwestiami energii, bezpieczeństwa i wspólnego sąsiedztwa należy zarządzać w jednolity sposób, a tak się na razie nie dzieje. UE nadal preferuje działania dwustronne w miejsce wielostronnych, co ogranicza skuteczność naszego podejścia. Ponadto w związku z odmiennymi doświadczeniami krajów Unii wciąż brakuje nam na wschodzie i zachodzie wspólnego obrazu Rosji, który jest warunkiem koniecznym zajęcia wspólnego stanowiska. Chciałbym jasno powiedzieć pewną rzecz. Jako kraje na wschodzie, jesteśmy najmniej skłonni do konfrontacji, ponieważ stracilibyśmy na niej jako pierwsi. Jesteśmy równocześnie mniej skłonni przyzwalać na ignorowanie niedopuszczalnego zachowania Rosji, gdyż w razie jego powtórzenia się to również my ponieślibyśmy straty jako pierwsi.
Uogólnienia w obydwie strony są błędne. Z jednej strony to, co wydarzyło się w Gruzji, nie powinno całkowicie determinować kształtu stosunków z Rosją. Z drugiej strony jednak wydarzeń w Gruzji nie należy ignorować, by chronić nasze stosunki dwustronne. Nie musimy zrywać stosunków z Rosją. Ostatecznie w przeszłości radziliśmy sobie w gorszych warunkach. Potrzebujemy szczerego dialogu w oparciu o nasze atuty - jest to najwyraźniej jedyna rzecz, którą szanuje Rosja - podczas którego wskażemy, co jest dopuszczalne, a co nie, a Rosja wreszcie powie nam, czego naprawdę od nas chce. Mam nadzieję, że obie strony będą w stanie się z tym pogodzić.
Alexander Graf Lambsdorff
(DE) Panie przewodniczący! W europejskiej polityce zagranicznej istnieje tradycja stworzona przede wszystkim przez Hansa-Dietricha Genschera, który rozmawiał ze Związkiem Radzieckim nawet w najcięższych czasach zimnej wojny, zawsze czyniąc to jednak na podstawie trzeźwej analizy interesów rosyjskich. Wówczas podstawowym celem Związku Radzieckiego było utrzymanie status quo, podczas gdy dzisiaj dla Rosji podstawowym celem jest zmiana status quo na swoją korzyść. To zupełnie inne stanowisko, jeżeli chodzi o interesy Rosji. Ma ona obiektywny interes w podtrzymywaniu zamrożonych konfliktów i podkopywaniu Paryskiej karty dla nowej Europy poprzez uznanie Abchazji i Osetii Południowej. To są właśnie jej interesy. W interesie Rosji jest niestabilna Ukraina.
To złe proroctwo i wyzwanie dla nas. Sytuacja jest jednak o wiele lepsza, niż gdy Związek Radziecki zagrażał naszemu istnieniu, a nawet wówczas rozmawialiśmy z Rosjanami. W związku z tym jedna rzecz jest jasna: nie chcemy retoryki zimnowojennej, ale nie chcemy też naiwności. Chcemy krytycznego dialogu z Moskwą. Jesteśmy zwolennikami długoterminowego celu partnerstwa strategicznego, ale nie naiwnego założenia, że już osiągnęliśmy ten cel.
Chciałbym dodać, że byłbym zadowolony, gdybyśmy mogli prowadzić tę debatę w Brukseli, nie zaś w Strasburgu.
Francisco José Millán Mon
(ES) Panie przewodniczący! Rosja jest ważnym graczem światowym i stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa. Dysponuje potężnym arsenałem jądrowym, rozległym terytorium oraz wielkimi rezerwami zasobów naturalnych, w tym gazu i ropy naftowej. Jej współpraca jest konieczna, by uporać się z takimi wyzwaniami, jak proces pokojowy na Bliskim Wschodzie czy irańskie zbrojenia jądrowe oraz aby walczyć ze zorganizowaną przestępczością, terroryzmem, zmianami klimatu i rozprzestrzenianiem broni jądrowej.
W związku z tym uważam, że nie wolno izolować Rosji, trzeba natomiast próbować nawiązać z nią dialog i współpracę. Możemy również wykazać większą ambicję, jeżeli chodzi o płaszczyznę naszych kontaktów. Federacja Rosyjska jest europejskim sąsiadem, który po długim okresie politycznego totalitaryzmu i gospodarczego centralizmu wszedł w ostatnim dziesięcioleciu na drogę demokracji, praw człowieka i gospodarki opartej na prywatnej inicjatywie.
Jeżeli Rosja będzie nadal trzymać się tych ideałów, jej stosunki z Unią Europejską powinny być ścisłymi relacjami prawdziwych sąsiadów i partnerów opartymi na wspólnych podstawowych wartościach. Kryzys gruziński był istotnie bardzo poważny. Dla nas, jako członków Unii Europejskiej, podstawowymi zasadami muszą być nieużywanie przemocy, poszanowanie suwerenności i integralności terytorialnej państw oraz przestrzeganie w dobrej wierze umów międzynarodowych.
Postępowanie Rosji latem nie było zgodne z tymi zasadami. Wydaje mi się również, że Rosja nie wypełniła w sposób w pełni zadowalający porozumień z 12 sierpnia i 8 września, być może wykorzystując niejednoznaczność ich treści.
Konferencja w Genewie również nie zaczęła się obiecująco. Jeżeli władze rosyjskie chcą nawiązać z Unią stosunki oparte na prawdziwej współpracy i zaufaniu, nie powinny dalej postępować tak, jak w ostatnich miesiącach. Muszą również zapewnić poszanowanie w kraju praw człowieka i praworządności, przywiązanie do których ogłosił na początku swojej kadencji sam prezydent Miedwiediew.
Panie i panowie, to moim zdaniem kluczowy moment. Musimy być czujni i starać się przekonać Rosję, że ścisłe kontakty oparte na wzajemnym zaufaniu między prawdziwymi partnerami i europejskimi sąsiadami wymagają wspólnych zasad oraz reguł.
Kristian Vigenin
(BG) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Kwestia stosunków z Rosją często powraca w tej Izbie, co jest samo w sobie dowodem, jak ważne jest to zagadnienie - nie tylko dla instytucji, lecz i dla obywateli Unii Europejskiej. Z radością witam podejście pani komisarz, ponieważ żyjemy w realnym świecie i musimy mieć pełną świadomość ryzyka oraz negatywnych konsekwencji otwartej konfrontacji z Rosją. Musimy wyciągać wnioski z każdej sytuacji konfliktowej, by w przyszłości przekuć je w atuty. Nie lekceważymy powagi sytuacji związanej z kampanią wojskową w Gruzji. Zapobieganie jest jedynym sposobem uniknięcia podobnych wydarzeń w krajach sąsiadujących.
Dwa miesiące temu pytałem wysokiego przedstawiciela Solanę, czy spodziewa się, że Rosja będzie po wojnie w Gruzji bardziej skłonna do przestrzegania zasad i kompromisu, czy też będzie dalej działać w sposób bardziej konfrontacyjny i niefrasobliwy. Oczywiście nie udzielił odpowiedzi, dziś mogę jednak stwierdzić, że niekorzystny scenariusz się nie ziści. Zależy to jednak również w znacznej mierze od nas. Uważam, że wyzwanie, które stoi przed nami, polega na budowie nowych, pragmatycznych stosunków z Rosją bez sprzeniewierzania się wartościom, na których oparta jest Unia. Ważne jest zatem, abyśmy mieli jasną strategię gwarantującą, by każdemu krokowi w kierunku współpracy w sprawach gospodarczych, energetycznych i polityki zagranicznej oraz związanemu ze stawianiem czoła wyzwaniom towarzyszył krok Rosji w kierunku przestrzegania praw człowieka i demokratycznych reform.
Na koniec pragnę wskazać, że na pierwszy plan należy wysunąć zagadnienia, w związku z którymi polityka Rosji pokrywa się z naszą - nie będę ich tutaj wszystkich wymieniać. Wierzę, że dotychczasowe podejście Komisji i Rady będzie kontynuowane i okaże się skuteczne.
Dziękuję bardzo.
Toomas Savi
Panie przewodniczący! Parlament Europejski jest jedyną instytucją UE wybieraną bezpośrednio przez obywateli Unii. Bywa również nazywany sumieniem Europy. To sumienie od lat obciążają konflikty sprowokowane przez Rosję. Pamiętajmy o wojnie w Czeczenii, pamiętajmy o Ukrainie, o ciężarówkach stojących tygodniami w kolejkach na granicy fińskiej, estońskiej i łotewskiej, o zamrożonym konflikcie w Naddniestrzu, cyberatakach na Estonię i zakazie dotyczącym polskiego mięsa. Do tego wszystkiego dochodzi teraz agresja Rosji przeciwko Gruzji.
Obawiam się, że UE reaguje w sposób bojaźliwy, obchodząc problemy zamiast rozmawiać o sankcjach. Zachęcamy jedynie Rosję do dalszego nieodpowiedzialnego postępowania. Jestem przekonany, że czyste sumienie w odniesieniu do Rosji nie jest luksusem, na który Unii Europejskiej nie stać.
Ari Vatanen
Panie przewodniczący! W przyszłym tygodniu w Moskwie rozpocznie się budowa toru Formuły 1. Budując tor, trzeba trzymać się planu stworzonego przez architekta. Co do tego nie ma wątpliwości. W tej Izbie powinniśmy być architektami demokracji i być może powinniśmy rozmawiać nie tyle o stosunkach UE-Rosja, ile o stosunkach UE-Kreml, ponieważ przywódcy na Kremlu pewnego dnia się zmienią i mamy nadzieję, że zmienią się na lepsze.
Oczywiście chcemy rozmawiać z Rosją, tak jak i z Kremlem. Nikt temu nie przeczy, lecz pytanie brzmi: na jakich warunkach? Dialog nie może być prowadzony na ich warunkach. Musi opierać się na wartościach uniwersalnych. Mamy bronić fundamentów UE. Jeżeli jest się harcerzem, trzeba jako harcerz przestrzegać reguł. Jeżeli zaakceptujemy obecne - jak to powiedzieć - praktyki reżimu kremlowskiego, w pewnym sensie odmawiamy UE racji bytu. Zdradzamy również naród rosyjski, ponieważ naszą powinnością jest popierać siły demokracji na całym świecie. Nie można stosować podwójnych standardów. Musimy dać nadzieję ludziom, którzy walczą o fundamentalne wartości w życiu. To nasz obowiązek.
Jeżeli Rosja stanie się demokratyczna, musimy przyjąć ją do wszelkich struktur międzynarodowych. Musimy patrzeć daleko w przyszłość, jak nasi przodkowie. Dlaczego Rosja nie miałaby pewnego dnia przystąpić do zreformowanej UE czy NATO? Nie możemy mieć pewności. Jean Monnet i Robert Schuman byli ludźmi bardzo dalekowzrocznymi. To droga naprzód. Ta dyskusja staje się bardzo poważna, chciałbym zatem przytoczyć pewną rosyjską anegdotę, która przychodzi mi na myśl, gdy zastanawiam się nad naszymi stosunkami. Kura powiedziała do świni: "Załóżmy wspólne przedsięwzięcie. Będziemy serwować śniadania. Ja dostarczę jajka, a ty bekon”.
Katrin Saks
(ET) Jest oczywiste, że o odbudowie lub poprawie stosunków z Rosją nie może być mowy pod nieobecność wzajemnego zaufania, a tego nie można zbudować bez pełnej realizacji planu pokojowego. Stosunki z Moskwą postrzegam z dwóch perspektyw. Po pierwsze, na szczeblu państw członkowskich, gdzie podzielam opinię, że rozmowa na takie tematy jest sensowniejsza od zrywania stosunków. Na szczeblu Unii Europejskiej nasze przesłanie jest jednak takie, że Unia powinna brać pod uwagę potrzeby i obawy mniejszych państw takich jak moje, których historia była inna. Podobnie jak jedynym przesłaniem nie może być agresywna rosyjska polityka zagraniczna czy gwałcenie praw człowieka, jedynym zachowaniem Unii nie może być dbanie o swoje interesy bez uwzględnienia stanowiska słabszych, czyli krajów wschodnioeuropejskich.
Podobała mi się dzisiejsza wypowiedź prawicowego francuskiego prezydenta Nicolasa Sarkozy'ego: podkreślił on potrzebę dialogu, nie zaś kontrataku. Przypomniał nam, że sądzono, iż wyjazd do Moskwy nie ma sensu, a jednak powstrzymał on rosyjskie wojska. Oczywiście nie potrzebujemy nowej zimnej wojny, musimy jednak bronić naszych europejskich zasad suwerenności, integralności terytorialnej, polityki opartej na wartościach i demokracji.
Wzywam Unię Europejską do dalszego prowadzenia dalekowzrocznej polityki zagranicznej względem Rosji, nie zaś do zrywania stosunków. Obowiązkiem posłów jest łagodzenie napięć. Potrzebujemy dyplomacji, w tym również na płaszczyźnie ludzkiej, czego dobrym przykładem jest bardzo udany festiwal teatru rosyjskiego, który właśnie dobiegł końca w mojej ojczyźnie - Estonii. Chciałabym również wezwać przywódców Europy, prezydencję UE i przewodniczących frakcji w Parlamencie Europejskim, by nie zapominali o obawach sąsiadów oraz strachu, jaki nadal wywołuje agresywna polityka Rosji. Jest oczywiste, że w stosunkach między Unią Europejską a Rosją brakuje obecnie zaufania i szacunku, gdyż...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Jerzy Buzek
(PL) Dziękuję za tę debatę. Jestem przekonany, że wszystkim nam na tej sali zależy na tym samym. Chcemy współpracy z Rosją. Chcemy także stabilnej, przewidywalnej sytuacji politycznej w Europie. Z pewnością też Rosja potrzebuje nas - Unii Europejskiej, bo chce sprzedawać gaz i ropę, ale przede wszystkim dlatego, że ma swoje problemy wewnętrzne i zewnętrzne. Nasza stabilność, odpowiedzialność i siła są Rosji potrzebne. Czym więc różnimy się na tej sali? Sposobem, w jaki chcemy postępować w stosunkach z Rosją, aby osiągnąć cele Unii, i to nie tylko cele gospodarcze, ale też cel przestrzegania zasad i systemu wartości, w który wierzymy.
Podam przykład z własnego doświadczenia. W 2001 roku stosunki Rosja-Polska były naprawdę dobre, polski Minister Spraw Zagranicznych był z honorami przyjmowany w Moskwie. Premier Rosji negocjował w Warszawie ważne punkty wzajemnych relacji, zwłaszcza w zakresie energii. Nawet przedłużył pobyt o jeden dzień, co jest rzadkością w takich relacjach. Ale jeszcze kilkanaście miesięcy wcześniej, w 1999 roku Polska wydaliła kilkunastu rosyjskich dyplomatów, którzy zajmowali się wieloma sprawami, a raczej nie dyplomacją. Potem nastąpił krótkotrwały kryzys, a wreszcie Rosjanie uznali, że warto z nami rozmawiać, warto z nami działać, bo gdy mamy rację stać nas na twardość.
Rosjanie to dumny naród z wielkimi tradycjami. Cenią sobie zdecydowanie i siłę innych znacznie bardziej, niż skomplikowane wyjaśnienia, że "czarne nie jest całkiem czarne”. Twarde, zdecydowane stanowisko, gdy mamy oczywiste racje, jest tutaj jedynym wyjściem.
Maria-Eleni Koppa
(EL) Panie przewodniczący! Unia Europejska stoi dziś przed wyzwaniem odbudowy stosunków z Rosją. Stosunki te muszą się opierać na szacunku dla praw człowieka i przestrzeganiu prawa międzynarodowego. W obliczu sytuacji na świecie Unia Europejska i Rosja potrzebują nowych relacji strategicznych. Ostatecznym celem jest zjednoczona Europa bez podziałów z przeszłości.
Musimy ściśle współpracować w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, by zapewnić stabilność w regionie, gdyż żadnego z zamrożonych konfliktów na Kaukazie nie uda się raczej rozwiązać bez udziału Rosji. Mamy interes w znajdowaniu wspólnych rozwiązań wspólnych problemów, jak najszybszym kontynuowaniu negocjacji o partnerstwie i nawiązaniu dialogu w duchu wzajemnego zrozumienia oraz szacunku. Tylko wtedy możemy mieć nadzieję znaleźć rozwiązanie choćby i najtrudniejszych problemów, które będzie zgodne ze wspólnymi interesami. Jest to też potrzebne, by prowadzić w całej Europie politykę sprzyjającą stabilności.
Kraje Kaukazu i Stany Zjednoczone muszą zrozumieć, że kwestia ogólniejszych stosunków euroatlantyckich musi być ściśle powiązana z normalizacją stosunków z Moskwą. Jeżeli celem rzeczywiście jest bezpieczeństwo zbiorowe, potrzebujemy współpracy i udziału wszystkich. W przeciwnym razie powrót do mentalności zimnowojennej okaże się drogą jednokierunkową.
Gunnar Hökmark
(SV) Panie przewodniczący! Mapa Europy zmieniła się w wyniku zbrojnej agresji i wojny. Takim działaniem Rosja udowodniła, że jest gotowa użyć siły wojskowej, by osiągać cele polityczne. Nie pozwólmy przemilczeć tego faktu podczas dzisiejszej debaty. Musi to oczywiście wpłynąć na nasz wizerunek Rosji, ale wpłynie także na różne wymogi, które trzeba postawić jako warunek przyszłej współpracy. Chciałbym przestrzec tych, którzy porównują obecną sytuację do innych. Panie pośle Swoboda - proszę nie snuć porównań z Irakiem. Irak był jedną z najbrutalniejszych dyktatur, skonfliktowaną ze społecznością międzynarodową. Możemy różnić się w opiniach co do zaszłych wydarzeń, nie można jednak porównywać Iraku do europejskiego demokratycznego, suwerennego państwa.
Nie ma usprawiedliwienia dla tego, co spotkało Gruzję. Nie można próbować usprawiedliwiać tego, czego usprawiedliwić się nie da. Ani Rosja ani żaden inny kraj nie ma prawowitych interesów bezpieczeństwa w żadnym innym kraju Europy. Taki musi być punkt wyjścia dla jakiejkolwiek współpracy europejskiej. W przeciwnym razie podważymy fundamenty współpracy, otwierając drogę dalszej przemocy.
Jest wiele obszarów, w których utrzymujemy z Rosją poważną współpracę. Można tutaj wymienić sektor energetyczny, Iran i zmiany klimatu. Moim zdaniem Europa i Unia Europejska powinny być otwarte na współpracę, lecz należy ją obwarować pewnymi wymogami. Powinniśmy przychylnie traktować współpracę, określając jednak jasno warunki, które muszą zostać spełnione. W ten sposób możemy również dopomóc Rosji w zaakceptowaniu demokracji i wypracowaniu poszanowania dla fundamentalnych reguł. Takie podejście musi leżeć u podstaw europejskiej polityki w stosunku do Rosji.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Panie przewodniczący, panie ministrze, pani komisarz! Rozumiem, dlaczego wielu posłów atakuje Rosję. Ich kraje ucierpiały w przeszłości. W Grecji mieliśmy czteroletnią wojnę domową, podczas której zginęło wielu ludzi.
Nie możemy więc ciągle patrzeć wstecz. Musimy również przyznać Rosji rację tam, gdzie ją ma. Czy zapomnieliśmy już ostrzeżenia Putina, że uznanie Kosowa spotka się z ostrą reakcją? Czy zapomnieliśmy o złamaniu przez Busha obietnicy danej Rosji przez Stany Zjednoczone, że NATO nie rozszerzy się na wschód?
Powinniśmy iść tylko jedną drogą - przedstawił ją dzisiaj prezydent Sarkozy, mówiąc, że dopuszczenie do kryzysu w stosunkach pomiędzy Unią Europejską a Rosją byłoby rzeczą nieodpowiedzialną.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Rosja nie jest już sowieckim wrogiem wolnej, demokratycznej Europy. Nie jest też jeszcze partnerem strategicznym Unii Europejskiej. Musimy sobie poradzić z tą dwuznacznością. Rosja jest zbyt wielka, by ją izolować i zbyt ważna, by ją ignorować. Unia Europejska musi przyjąć te realia do wiadomości.
Kryzysy geopolityczne na Kaukazie Południowym i Bałkanach Zachodnich dowodzą, że Rosja i demokracje euroatlantyckie są w stanie dokonywać dowolnych jednostronnych posunięć, nie zważając na priorytety drugiej strony.
Niedawny kryzys finansowy i światowy kryzys gospodarczy dowiódł, że Rosja oraz Unia Europejska są współzależne i potrzebują siebie wzajemnie. W związku z tym musimy zwołać nową konferencję bezpieczeństwa i współpracy w szerszej Europie - tym razem od Vancouver po Szanghaj - aby ponownie określić zasady i reguły stosunków międzynarodowych i prawa międzynarodowego światowych organizacji...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Bogusław Rogalski
(PL) Rosja krok po kroku odzyskuje kontrolę nad państwami sąsiednimi i z sukcesem realizuje swoje priorytety w polityce zagranicznej. Stawia świat przed faktami dokonanymi, a z ust polityków europejskich wylewa się hipokryzja i słabość. Prezydent Francji omal nie zachłysnął się od wychwalania Rosji, a ta nie wycofała wojsk ze zbuntowanych regionów Gruzji i uznała ich niepodległość. Kanclerz Niemiec zaś zapewniała w Tbilisi, że Gruzja będzie w NATO. Kilka tygodni później zapewniła prezydenta Miedwiediewa, że nie widzi powodu do pośpiechu.
O tak, Rosja potrafi docenić taką lojalność! Niemiecki koncern E.ON został dopuszczony do syberyjskich złóż i rynku energetycznego, a oba kraje będą zgodnie realizować gazową pępowinę po dnie Bałtyku. Natomiast prezydent Francji podpisał w Moskwie wielomiliardowe kontrakty na modernizację rosyjskiej kolei. Szczytem blamażu Europy wobec Moskwy było przyznanie Rosji przez Sarkozy'ego prawa do obrony własnych obywateli.
Czyżby przewodniczący Rady nie wiedział, że ten trik był używany przez Rosję wielokrotnie w historii? Jałta odbywa się...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Przewodniczący
Panie i panowie! W sytuacji, gdy przemawiają państwo w tempie ostatniego mówcy, nie ma tłumaczenia symultanicznego, ponieważ tłumacze nie są rzecz jasna w stanie nadążyć za wystąpieniem. Procedura pytań z sali nie ma być przebiegłym sposobem na wystąpienie, gdy mówcy nie przydzielono czasu. Skierujemy tę procedurę do Prezydium, ponieważ w taki sposób korzysta z niej coraz więcej posłów. Jest oczywiste, że gdy 14 lub 15 posłów chce zabrać głos w ten sposób, nie jesteśmy w stanie wszystkich uwzględnić. Proszę w każdym razie mieć świadomość, że jeżeli przemawiają państwo bardzo szybko, zostaną państwo zrozumieni jedynie przez rodaków, gdyż żaden tłumacz nie poradzi sobie z takim tempem.
Christopher Beazley
Panie przewodniczący! Mam trzy pytania do pani komisarz. Tak jak pan poseł Hökmark, opowiedziała się ona za wznowieniem rozmów. Jakie interesy UE chce ona realizować, prowadząc te rozmowy? Czy zażąda wycofania wojsk rosyjskich, które nadal stacjonują na terytorium Gruzji w sile 8 tysięcy, zwłaszcza z wąwozu Kodori, który bezprawnie zajęły regularne siły abchaskie, odbierając go ponownie wojskom gruzińskim?
Po drugie, czy Rosja rozważy wkład w środki niezbędne w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez jej wojska obywatelom gruzińskim i infrastrukturze gruzińskiej?
Wreszcie, czy posiada ona informacje, że, podczas gdy Saakaszwilego oskarża się o brak opanowania, w rzeczywistości 400 rosyjskich czołgów...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Miloš Koterec
- (SK) Wychodzimy z błędnego założenia, tak jak gdybyśmy chcieli traktować Rosję jak wroga. Jak już wielokrotnie stwierdzono, mamy z tym krajem wiele wspólnych interesów strategicznych. Globalizacja jest faktem i powinniśmy sobie zdawać sprawę z rzeczywistych zagrożeń dla przyszłości, pokoju, rozwoju oraz naszej egzystencji.
Zgadzam się. Powinniśmy potępić nieproporcjonalną reakcję w Gruzji i wszelkie zachowania tego rodzaju. Czego jednak się spodziewaliśmy? Krytykujemy i reagujemy, powinniśmy wszakże też współpracować z Rosją jak z równym, potencjalnie strategicznym partnerem. Przedstawmy proponowane rozwiązania podczas listopadowego szczytu. W ten sposób przynajmniej zadbamy o swoje interesy.
Reinhard Rack
- (DE) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Poprzednia debata jasno wykazała, że mamy z Rosją wiele punktów styku, a wiele z nich okazuje się również punktami konfliktu: sytuację na Kaukazie i w Gruzji oraz kwestię energii omawialiśmy już wielokrotnie, ponownie przywołano też - i słusznie - zagadnienie naszych wspólnych interesów podczas kryzysu finansowego.
Chciałbym zwrócić się do Komisji i Rady - wspomniał o tym pokrótce prezydent Sarkozy - z wnioskiem, by Europa przestała zaledwie reagować na wydarzenia oraz podjęła próbę aktywnego, zapobiegawczego przejęcia inicjatywy i nawiązania dyskusji o wielu ważnych dla nas sprawach. Potrzebny jest konstruktywny dialog z Rosją, nie powinien on jednak zawsze być determinowany przez działania jednej ze stron.
Tunne Kelam
Panie przewodniczący! Sądzę, że podstawowym problemem nie jest Rosja, ale rozszczepiona osobowość UE - rozszczepiona między wartościami, pokusami i potrzebą utrzymywania normalnych stosunków. Rozwiązanie polega na przekonującym wykazaniu, że UE poważnie traktuje wdrażanie w praktyce swoich uniwersalnych wartości - nie chodzi tu o wartości UE czy rosyjskie - oraz zapewnieniu, aby inwazje takie, do jakiej doszło w Gruzji, nigdy więcej nie powtórzyły się w Europie. Gruzja stanowi część Europy.
Jak powinniśmy tego dokonać? Jak powiedział pan poseł Savi - nie obchodząc problemów, lecz zajmując jasne stanowisko w kwestii tego, jak zapobiec takim wydarzeniom w przyszłości.
Moje pytanie dotyczy również konferencji donatorów. Czy powinniśmy wezwać Rosję do pokrycia części szkód...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Czesław Adam Siekierski
(PL) Budowanie dobrych stosunków z Federacją Rosyjską stanowi ogromne wyzwanie dla Unii Europejskiej. Jest to jeden z naszych najpotężniejszych partnerów pod względem politycznym, gospodarczym i wojskowym.
Ostatnie wydarzenia w Gruzji bardzo podważyły zaufanie do naszego wschodniego sąsiada. Rosyjska polityka zagraniczna ukazała nam aspiracje Kremla dążącego do odbudowania wielkiego imperium światowego, które nie respektuje w sposób należyty przyjętych umów międzynarodowych. Moskwa wyraźnie pokazała, gdzie znajduje się jej strefa wpływów. Postawiło to Unię w bardzo trudnej sytuacji, w której na szczęście przemówiliśmy jednym głosem, choć trochę przyciszonym.
Po doświadczeniach gruzińskich powinniśmy zastanowić się, jak kontynuować spójną politykę wobec Rosji. Teraźniejszą kwestią wymagającą jak najszybszych działań z naszej strony jest bezpieczeństwo.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Chciałbym tutaj wyrazić szczególne uznanie dla prezydenta Sarkozy'ego, gdyż prezydencja francuska zadbała o wypełnienie w 90% sześciopunktowego planu dotyczącego wycofania wojsk z Gruzji. Sądzę, że przywództwo rosyjskie z premierem Putinem i prezydentem Miedwiediewem na czele poniewczasie zdało sobie sprawę, że nieproporcjonalna agresja w Gruzji była błędem, gdyż Rosja nadal potrzebuje poprawnych stosunków z Zachodem, by uniknąć katastrofy gospodarczej. Ponadto Osetię Południową i Abchazję uznały tylko Wenezuela, Nikaragua i terroryści z Hamasu, co jest kłopotliwe dla rządu rosyjskiego; najbliżsi sprzymierzeńcy, tacy jak Białoruś i Uzbekistan, nie poddali się naciskom, by poprzeć nową, dopiero co odkrytą przez Rosję koncepcję samostanowienia, której nigdy nie zastosowano w przypadku Czeczenów.
Rosja musi zrozumieć, że XIX-wieczne strefy wpływów nie mają racji bytu we współczesnym świecie i musi w przyszłości powstrzymać swoje zakusy wobec Ukrainy, a zwłaszcza Krymu, jak też wobec Mołdawii czy republik Kaukazu Południowego. Moskwa musi respektować ich integralność terytorialną...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Muszę stwierdzić, że ze względu na naturę Unii nie jest niczym dziwnym, że słyszymy w tej Izbie bardzo różnorodne opinie. Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że debata stała na wysokim poziomie, z wyjątkiem uwag pana posła Battena, które osobiście mnie zszokowały. Poza tym wystąpieniem wszystkie inne były jednak jak najbardziej uprawnione. Chciałbym również podziękować pani poseł Neyts i panu posłowi Couteaux za rekomendacje dotyczące lektur, które pozwolą nam wzbogacić swoją wiedzę o relacjach między Napoleonem a Rosją, a Benicie i mi umożliwią dokładniejsze zapoznanie się z obrazem stosunków między Austrią a Rosją.
Wracając do źródeł i przebiegu konfliktu, chciałbym poruszyć trzy sprawy związane z prezydencją UE: po pierwsze, oczywiste jest, że użycie siły było błędem; po drugie, reakcja Rosji była nieproporcjonalna, lecz, jak podkreślono dzisiaj rano, aby mogła nastąpić reakcja, wcześniej potrzebna była akcja, nawet jeżeli reakcja pozostaje nieproporcjonalna; po trzecie, Unia Europejska wnioskuje o niezależne międzynarodowe dochodzenie dotyczące źródeł i przebiegu konfliktu.
Jeżeli chodzi o skalę wycofywania wojsk rosyjskich i stabilność na Kaukazie, chciałbym też powiedzieć, że nie możemy zachowywać się, jak gdyby nic się nie stało. Powiedziano, że prezydencja działa, jak gdyby stosunki były normalne. Nie jest tak - od sierpnia zaszły jednak pewne zmiany. Dwa miesiące temu mieliśmy do czynienia z konfliktem zbrojnym; 10 października byliśmy świadkami wycofywania się Rosjan z przyległych stref. Jak powiedziałem, to bardzo ważny dodatkowy krok.
Nie oznacza to, że Rosja wypełniła wszystkie zobowiązania i w pełni zdajemy sobie z tego sprawę - odpowiadam tutaj mówcom, którzy podkreślali problemy występujące w rejonie Achalgori - teraz jednak najważniejszą kwestią jest wdrożenie procesu politycznego. Jest to celem rozmów prowadzonych obecnie w Genewie. Przesłanie Unii Europejskiej brzmi tak: na tym kontynencie nie ma już miejsca na strefy wpływów. Sąsiedztwa Unii Europejskiej i Rosji pokrywają się, wobec czego musimy współpracować, a nie rywalizować.
Jeżeli chodzi o wznowienie negocjacji dotyczących partnerstwa, można powiedzieć, że negocjacje nad przyszłą umową zostały odsunięte w czasie, nie zaś zawieszone, z powodów prawnych, o których mowa była też podczas debaty porannej. Jak stwierdziła 15 października Rada Europejska, dalszy ciąg tych negocjacji obejmie ocenę, o dokonanie której poproszono Komisję i Radę. To rozwiązanie w pełni logiczne, jak podkreśliła też pani poseł Neyts. Warto wskazać, że należy wyraźnie odróżnić wznowienie negocjacji od szczytu Unia Europejska-Rosja, który odbędzie się 14 listopada. Szczyt ten odbędzie się i, jak wskazała dzisiejsza debata, jest on ważniejszy niż kiedykolwiek. Nie ma on natomiast na celu prowadzenia negocjacji dotyczących przyszłej umowy o partnerstwie.
Chciałbym też wrócić do wypowiedzi kilku mówców dotyczących współzależności. Prawdą jest, że należy ją postrzegać w szerokim znaczeniu tego słowa. Jest ona obecna we wszystkich dziedzinach, w tym rzecz jasna energii. Można wręcz stwierdzić, że w przypadku niektórych państw członkowskich UE jest to zależność, którą należy przezwyciężyć, dywersyfikując źródła dostaw. Jesteśmy również zależni w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego i z tego powodu Unia Europejska nie może pozostawić bez odpowiedzi propozycji prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa dotyczących nowych ram bezpieczeństwa europejskiego, nawet jeżeli punkt widzenia Unii Europejskiej niekoniecznie pokrywa się z punktem widzenia Rosji.
Chciałbym zwrócić tu uwagę, jak uczyniło to wielu spośród państwa, na fakt, że Unia przestrzega aktu końcowego z Helsinek i Paryskiej karty dla nowej Europy. Jak słusznie podkreślił pan poseł Onyszkiewicz, Rosja również jest sygnatariuszem tych dokumentów. W tym kontekście potrzebna jest bez wątpienia, jak wskazało kilku mówców, trzeźwa analiza naszych stosunków z Rosją. Nie ma kwestii powrotu do zimnej wojny ani sprzeniewierzenia się naszym wartościom i zasadom. Aby to zagwarantować, musimy jednak bardziej niż kiedykolwiek zaangażować się w dialog z Rosją.
Chciałbym podziękować wszystkim, którzy gratulowali prezydencji francuskiej Unii Europejskiej jej pracy, a zwłaszcza panom posłom Wielowieyskiemu i Tannockowi. Prezydencja francuska działała jeszcze skuteczniej - i tą uwagą chciałbym zakończyć - dzięki temu, że mogła polegać na wsparciu wszystkich państw członkowskich, Komisji Europejskiej oraz tej Izby. Z punktu widzenia Rosji podziały w łonie Unii Europejskiej byłyby najlepszym sposobem jej osłabienia.
W obliczu bardzo silnej polaryzacji debaty pomiędzy państwami, które przystąpiły do UE niedawno, a starszymi członkami Unii, należy podkreślić, że teraz bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy - i ta debata tego dowodzi - jedności w działaniach podejmowanych wobec kryzysu gruzińskiego i jedności w naszym dialogu z Rosją. Chodzi o jedność Unii Europejskiej w potępieniu użycia siły przez strony i naruszenia integralności terytorialnej; jedność Unii Europejskiej w działaniach, czyli rozmieszczeniu na miejscu cywilnych obserwatorów; wreszcie jedność Unii Europejskiej w określaniu swoich interesów, zwłaszcza w dziedzinie energii i w bardziej globalnym obszarze bezpieczeństwa międzynarodowego. Właśnie na bazie takiej jedności wznowimy, gdy nadejdzie właściwy czas, negocjacje dotyczące przyszłej umowy z Rosją.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! Była to debata bardzo interesująca, wykazała jednak, że nasze refleksje znacząco się różnią - są różne punkty widzenia i różne aspekty. Podobnie w debacie toczonej w Radzie pojawiają się różne aspekty. W pełni zgadzam się z przewodniczącym Rady i naszym przyjacielem, że najważniejszą kwestią jest, byśmy przemawiali jednym, silnym głosem. Tak powinno być podczas następnego spotkania na szczycie z Rosją.
Jakie są nasze interesy? Myślę, że jasno określiłam je podczas pierwszego wystąpienia. Ponieważ jesteśmy tak współzależni, jest bardzo wiele ważnych interesów natury gospodarczej i energetycznej, są jednak też i interesy związane z areną światową. Wspominano o nich - chodzi o zmiany klimatu, bezpieczeństwo energetyczne, możliwość dojścia do porozumienia w Kopenhadze. Co robimy w sprawie Iranu i Bliskiego Wschodu? Mamy oczywiste interesy związane z tymi różnorodnymi kwestiami i to chciałam podkreślić oraz powtórzyć.
W dniu 10 listopada, podczas następnego posiedzenia Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych, będzie się toczyć bardzo ważna dyskusja i mam nadzieję, że wypracujemy właściwe stanowisko dotyczące dalszych negocjacji w sprawie nowej umowy UE-Rosja, ponieważ na razie odsunięto je tylko w czasie. Sądzę, że nasz przewodniczący wyraził się w pełni jasno. Mówię tak, ponieważ uważam, iż jest to najlepsza droga, lecz musimy jednocześnie być stanowczy. Musimy traktować Rosję zgodnie z tym, jaka jest, a nie jaką chcielibyśmy, by była. To też jest oczywiste. Oznacza to dialog o prawach człowieka, o którym dziś wspomniano, jak też rozmowę o wszystkich różnicach. To też czyniliśmy podczas ostatnich szczytów, w których uczestniczyłam.
Jeżeli chodzi o wszystkie pytania dotyczące obecności 8 tysięcy żołnierzy, Rada Europejska udzieliła na nie jasnej odpowiedzi i odnotowała z zadowoleniem wycofanie wojsk rosyjskich ze stref przyległych do Osetii Południowej i Abchazji jako zasadniczy dodatkowy etap realizacji porozumień z 12 sierpnia i 8 września, jak też rozpoczęcie międzynarodowych rozmów w Genewie, o których mówiły te porozumienia. Sądzę, że właściwym miejscem do dalszych rozmów o rozwiązaniu politycznym jest Genewa. Napotkały one początkowo na trudności, ale proces ruszył i chcemy teraz posuwać się naprzód. To pierwsza rzecz, jaką chciałam poruszyć.
Po drugie, chciałabym jasno powiedzieć, że Rosja nie będzie obecna na konferencji donatorów, sądzę jednak, iż nadejdzie czas, gdy konieczne stanie się być może poruszenie kwestii odszkodowań i przeprowadzenie międzynarodowego dochodzenia. Mówiono już o tym w gronie Rady, która opowiedziała się za taką właśnie międzynarodową dyskusją.
Chciałabym teraz wspomnieć o prawach człowieka. Jak już mówiłam, w Rosji dochodzi do niepokojących nas wydarzeń - chodzi zwłaszcza o przypadki tragicznej śmierci dziennikarzy, ograniczenia dotyczące organizacji pozarządowych oraz generalnie sytuację na Kaukazie Północnym, a szczególnie w Inguszetii. Wezwaliśmy także do przeprowadzenia wyczerpujących dochodzeń w sprawach takich jak śmierć Anny Politkowskiej oraz niedawny przypadek zabicia Magomieda Jewłojewa po aresztowaniu go przez milicję. Jak już powiedziałam, kolejna runda konsultacji w sprawie praw człowieka odbywa się dzisiaj i z pewnością dostarczy ona również sposobności, by w wyraźny sposób poruszyć te kwestie.
Daliśmy również do zrozumienia Rosji, że musi ona w pełni współpracować z Radą Europy i ratyfikować protokół 14 dotyczący Trybunału Praw Człowieka oraz protokół 6 dotyczący kary śmierci.
Jeżeli chodzi o przystąpienie do WTO: jako Unia Europejska pozostajemy zdecydowanymi orędownikami akcesji, ponieważ sądzimy, że poskutkuje to równymi regułami gry, które są niezbędne dla naszej wspólnoty gospodarczej. Uważamy też, iż w naszym interesie jest, by tak ważny partner handlowy jak Rosja przystąpił do systemu opartego na regułach. Jest to jednak również istotne z perspektywy dalszego rozwoju naszych stosunków dwustronnych. Jest w związku z tym bardzo ważne, abyśmy nadal popierali akcesję. Musimy nadal otwarcie rozmawiać ze stroną rosyjską o tym ważnym procesie, jest jednak oczywiste, że trzeba znaleźć na czas rozwiązania - razem z Rosjanami i dla nich.
Poruszono kwestię bezpieczeństwa energetycznego i czystej energii. Pragnę powiedzieć, że prowadzimy także dialog w sprawach energetycznych i środowiskowych, w związku z czym kwestie efektywności energetycznej, czystej energii itp. były już poruszane podczas różnych spotkań G-8 oraz szczytów UE, i z pewnością pozostaną ważnym tematem w przededniu Kopenhagi, gdzie również potrzebujemy współpracy Rosji. Komisja popiera wspólne wdrażanie projektów na mocy protokołu z Kioto i jest gotowa podjąć dalej idące działania, gdyż uznajemy tę kwestię za niezwykle ważną.
Jeżeli chodzi o architekturę bezpieczeństwa europejskiego, pragnę tylko wyjaśnić, że prezydent Miedwiediew wspominał o niej już podczas czerwcowego szczytu UE-Rosja w Chanty-Mansyjsku, a więc nie po kryzysie gruzińskim, lecz przed nim. Byłam tam i dobrze to wiem, chciałam więc wyjaśnić tę kwestię. To stara rosyjska koncepcja, która ponownie wyszła na pierwszy plan. Uważam za interesujący pomysł prezydenta Sarkozy'ego, który zaproponował rozmowy na jej temat na przykład podczas szczytu OBWE w 2009 roku. Nie osiągnęliśmy jeszcze tego etapu, chciałabym jednak nadmienić, że omawianie zagadnienia partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa jest niezwykle ważne, lecz zawsze w kontekście wszystkich istniejących relacji w tym zakresie. To jasna granica, którą trzeba wytyczyć.
Na koniec chcę powiedzieć, że bardzo ważny jest postęp w odniesieniu do zamrożonych konfliktów - to oczywiste. Już wkrótce, na przełomie listopada i grudnia, zaproponuję komunikat w sprawie partnerstwa wschodniego. Omawialiśmy go już na forum Rady i będzie on również w znacznej mierze dotyczyć bezpieczeństwa; mamy jednak także inne mechanizmy instytucjonalne jak Grupa Mińska, których nie należy pomijać.
Ostatnia uwaga dotyczy bomb kasetowych, o których też wspomniano. My także z głębokim ubolewaniem stwierdzamy, że obydwie strony użyły bomb kasetowych, co stanowi bardzo poważną przeszkodę w powrocie wewnętrznych przesiedleńców do domów. Chcemy więc nawiązać kontakt z aktywnymi w tej dziedzinie organizacjami międzynarodowymi w celu oczyszczenia odpowiednich obszarów, lecz także zadbania, aby bomby te w przyszłości zniknęły.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alexandra Dobolyi  
na piśmie. - Niedawne wydarzenia wzbudziły wątpliwości co do charakteru naszych stosunków tak na krótką, jak i na dłuższą metę. Musimy iść naprzód i patrzeć w przyszłość. Należy kontynuować negocjacje między UE a Rosją dotyczące nowej umowy o partnerstwie strategicznym. Zawarcie tej umowy jest w interesie obydwu stron. UE ma interes w działaniu na rzecz realnego "partnerstwa strategicznego” z Moskwą. Musimy w pragmatyczny i realistyczny sposób prowadzić politykę zorientowaną na wyniki. UE musi znaleźć optymalne wspólne podejście do rozmów z Rosją na tematy takie jak obecne globalne wyzwania gospodarcze, energia, współzależność gospodarcza, nierozprzestrzenianie, terroryzm i zmiany klimatu, ponieważ leży to w naszym obustronnym fundamentalnym interesie. Nie możemy sobie pozwolić na marginalizowanie Rosji; musimy nawiązać z nią konstruktywny dialog. Dialog i długoterminowa współpraca są teraz potrzebne bardziej niż kiedykolwiek. Izolowanie Rosji w niczym nie pomoże. Musimy zacieśnić stosunki w wielu obszarach interesujących obydwie strony, zwłaszcza jeżeli chodzi o przezwyciężenie obecnego kryzysu finansowego i stworzenie nowej światowej architektury finansowej - współpraca w tej dziedzinie z Rosją, jak też Chinami i Indiami jest bezwzględnie potrzebna - oraz zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa we wspólnym sąsiedztwie UE oraz Rosji.
Lasse Lehtinen  
Świat zachodni ponownie zawiódł się w swoich nadziejach wobec Rosji. Po rozpadzie Związku Radzieckiego sądzono, że Rosja, zrzuciwszy ideologiczne okowy i odrzuciwszy komunizm, wyzbędzie się zarazem totalitaryzmu, autorytaryzmu oraz prześladowania dysydentów. Wierzono, jak wielokrotnie wcześniej, że kraj ten może zbliżyć się do Europy i jej wartości. Rosja nie stała się jednak demokratyczną gospodarką rynkową, lecz kapitalistyczną dyktaturą wyzysku, gdzie prawa obywatelskie muszą ustąpić prawu silniejszego.
W dyskusjach trudno jest czasem odróżnić naiwne myślenie życzeniowe od wyrachowanego pragmatyzmu. Państwa członkowskie UE zareagowały na wojnę w Gruzji na bardzo wiele sposobów. Trzeba teraz zapytać, czy na przykład wybiórczy stosunek do Rosji, który podkreśla wartości ekonomiczne, nie oznacza sprzeniewierzenia się naszym wspólnym wartościom. UE opiera się na wspólnych wartościach oraz koncepcji stanowiącej, że wszystkie problemy praktyczne należy rozwiązywać poprzez negocjacje, nie zaś wojnę. Tę instytucję trzeba podtrzymać przy życiu, aby przy życiu pozostały także najmniejsze państwa UE, jak również te, które zamierzają do niej przystąpić. Tych wspólnych zasad nie wolno przehandlować w stosunkach dwustronnych państw członkowskich z Rosją.
Andres Tarand  
Panie przewodniczący! Kilku posłów stwierdziło, że przyczyną obecnego kryzysu finansowego jest chciwość. W opublikowanym na wiosnę artykule György Schöpflin opisuje to odwieczne zjawisko jako ważny czynnik w stosunkach UE-Rosja. Muszę stwierdzić, że w chwili publikacji jego artykułu doszedłem do tego samego wniosku, przyglądając się relacjom między kilkoma państwami członkowskimi UE w kwestiach związanych z energią w ostatnich latach. W ostatnich tygodniach - od pierwszego wstrząsu sierpniowych wydarzeń - to samo zjawisko widać w odniesieniu do Gruzji. Aby ulżyć swojemu zbiorowemu sumieniu, pewna grupa polityków była w stanie wzajemnie się przekonać, że głównym winnym konfliktu jest Saakaszwili. Czy może to również Saakaszwili zorganizował deportację Gruzinów z Moskwy dwa lata temu oraz wezwał w region w przeddzień walk pskowską dywizję powietrzno-desantową? Uważam, że rozsądniej jest postrzegać te wydarzenia jako wynik niebezpiecznej polityki odtwarzania rosyjskich stref wpływów, i powinniśmy na nie odpowiednio zareagować.
Bernard Wojciechowski  
W gospodarce przejawia się to w zapotrzebowaniu Rosji na unijne inwestycje i technologie. Unia potrzebuje surowców naturalnych Rosji. W 2001 r. państwa UE dostarczały 79% rosyjskich inwestycji zagranicznych na łączną sumę prawie 30 miliardów USD. W maju 2004 r. na 25 państw UE przypadała ponad połowa rosyjskiego handlu zagranicznego 55%.
Pogarszanie stosunków z Rosją nie jest w interesie państw członkowskich UE. Unia potrzebuje dywersyfikacji dostaw ropy naftowej i gazu ziemnego. Rosja, dzięki swojemu potencjałowi politycznemu i gospodarczemu, prezentuje się jako poważny partner dla UE. Gdyby UE chciała forsować na międzynarodowej arenie koncepcje odmienne od amerykańskich, to uzyskanie politycznego poparcia Rosji mogłoby okazać się kluczowym dla ich zrealizowania. Przykładem było wejście w życie protokołu z Kioto (dzięki rosyjskiej ratyfikacji), w zamian za co UE zgodziła się na przystąpienie Rosji do WTO.
