Strefy dzikiej przyrody w Europie (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
- Kolejnym punktem posiedzenia jest krótka prezentacja przygotowanego przez pana posła Hegyi w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności sprawozdania w sprawie dzikiej przyrody w Europie.
Gyula Hegyi
Około 46% powierzchni Ziemi może być uznane za naturalne środowisko, za strefy dzikiej przyrody nietknięte ludzką ręką. Jednak w Europie strefy takie stanowią jedynie 1% jej całego obszaru. Musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby zachować dla przyszłych pokoleń przynajmniej ten 1%, jaki zajmują wciąż istniejące strefy dzikiej przyrody. Właśnie to jest celem mojego sprawozdania i mam nadzieję, że lepsza ochrona tych obszarów prędzej czy później stanie się elementem prawodawstwa UE. W europejskiej kulturze obszary dzikiej przyrody postrzegane są na dwa sposoby. Z jednej strony, traktowane są one jak miejsca, których należy się bać i ich unikać, gdzie czyhają na nas dzikie bestie i nieznane zagrożenia, czego wyrazem jest wiele ludowych opowieści. Z drugiej strony, postrzega się je jako miejsca atrakcyjne i przyjemne, które dają nam chwilowe schronienie przed stresem wywołanym przez życie w miejskiej i przemysłowej cywilizacji.
Literatura anglojęzyczna dotycząca tego tematu rozróżnia pomiędzy pojęciem ochrony, tj. właściwego wykorzystania przyrody, a pojęciem zachowania, czyli ochrony przyrody przed wszelkimi działaniami człowieka. Debaty filozoficzne wykraczają poza zakres mojego sprawozdania, jednak dla porządku chciałbym zaznaczyć, że idealnym rozwiązaniem według mnie jest zrównoważony rozwój. Stref dzikiej przyrody nie da się zamknąć w bankowym sejfie jak kolię lub pakiet akcji. Mamy prawo odkrywać ich bogactwo. Dlatego też przyrodę musimy chronić, jednak poprzez działania człowieka.
Obszar Europy jest zbyt mały, aby w jego obrębie mogły się znaleźć strefy, do których jej mieszkańcy mieliby zakaz wstępu. Odkrywanie natury oraz poznawanie warunków, w jakich żył człowiek przed pojawieniem się cywilizacji, uczy szacunku dla przyrody i może stanowić podstawę turystyki o wysokiej jakości. Zarazem obszary te są bardzo narażone na zmiany środowiskowe wywołane przez człowieka - na przykład w wyniku motoryzacji, substancji chemicznych oraz zmian klimatycznych - lub pojawienie się nowych gatunków roślin i zwierząt. Musimy uważać, aby odwiedzający nie zagrażali obszarom dzikiej przyrody, dlatego też wszystkie formy turystyki powinny podlegać nadzorowi ekspertów z zakresu ochrony przyrody. Rozwój zrównoważonej turystyki powinien być powiązany z ochroną tych obszarów, natomiast wszelkie wpływy z tego tytułu powinny zostać przeznaczone na ich ochronę.
Strefy dzikiej przyrody stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt, takich jak niedźwiedź brunatny, wilk lub ryś, które nie mogą przetrwać nawet w nieznacznie zmienionych warunkach. W Europie jest wciąż wiele gatunków, które czekają na odkrycie i opisanie. Większość z nich żyje w ziemi lub spróchniałym drewnie i jest niezwykle podatna na zmiany. Te dziewicze obszary stanowią idealne miejsce do badania naturalnych zmian w przyrodzie. Obszary dzikiej przyrody są zwykle częścią sieci Natura 2000, jednak wymagają one ściślejszej ochrony. Dlatego też moje sprawozdanie wzywa Komisję Europejską do współpracy z państwami członkowskimi w zakresie lokalizacji ostatnich obszarów dzikiej przyrody w Europie oraz opracowania strategii na rzecz ich lepszej ochrony. Należy określić wartości przyrodnicze obszarów nietkniętych ludzką ręką oraz cechy charakterystyczne siedlisk oraz zapewnić ich dalszą ochronę w przyszłości. Zdaniem ekspertów nie powinniśmy myśleć o nowych przepisach, a raczej należałoby zapewnić bardziej szczegółową i lepszą ochronę obszarów dzikiej przyrody w ramach programu Natura 2000. Z uwagi na fakt, że zasady finansowania programu Natura 2000 zawierają sprzeczności i są źródłem w dużej mierze uzasadnionej krytyki, i tak będziemy musieli wprowadzić zmiany do przepisów dotyczących omawianej kwestii w kolejnym cyklu parlamentarnym, jednak najpóźniej w nowym budżecie. Byłaby to także dobra okazja do stworzenia definicji prawnej i zapewnienia lepszej ochrony obszarów dzikiej przyrody.
Za obszar dzikiej przyrody uznana została także znajdująca się w moim kraju jaskinia naciekowa Aggtelek. Część tego obszaru położona jest na terytorium sąsiedniej Słowacji. Byłbym bardzo szczęśliwy, gdyby węgierscy i słowaccy eksperci z zakresu ochrony przyrody ściśle współpracowali przy utworzeniu parku PAN (Protected Area Network - Sieć Obszarów Chronionych), gdyż dzięki sieci parków PAN stworzono skuteczny ogólnoeuropejski system ochrony stref dzikiej przyrody.
Viviane Reding
komisarz. - Panie przewodniczący! Zatrzymanie procesu utraty bioróżnorodności jest dla Unii i dla Komisji priorytetem. Jest to w zasadzie kwestia przyszłości życia na Ziemi. Jednak pomimo fundamentalnego znaczenia ochrony bioróżnorodności, dotychczasowe postępy w tym zakresie były ograniczone.
W grudniu 2008 roku Komisja przyjęła pierwszą kompleksową ocenę postępów dokonanych zarówno na szczeblu Wspólnoty Europejskiej, jak i państw członkowskich. Pomimo pozytywnych zmian, jakie miały miejsce w ostatnich latach - na przykład stworzenia sieci Natura 2000 - bioróżnorodność w UE pozostaje wciąż pod dużą presją ze względu na niszczenie siedlisk przyrodniczych, zanieczyszczenia, zmiany klimatyczne oraz wpływ inwazyjnych gatunków. Komisja doszła do wniosku, że osiągnięcie przewidzianego na 2010 rok celu, którym jest powstrzymanie utraty bioróżnorodności, jest bardzo mało prawdopodobne i że konieczne będą dalsze intensywne wysiłki zarówno na szczeblu państw członkowskich, jak i całej Unii.
W tym kontekście Komisja z zadowoleniem przyjmuje konsekwentne poparcie Parlamentu dla wysiłków na rzecz ochrony bogatego i zróżnicowanego dziedzictwa przyrodniczego Europy. Z wielkim zadowoleniem przyjmujemy inicjatywę pana posła Hegyi na rzecz opracowania jakże ważnej rezolucji w sprawie obszarów dzikiej przyrody w Europie.
Chciałabym rozpocząć swoje wystąpienie od stwierdzenia, że Komisja zajmuje się już szeregiem kwestii poruszonych w przedmiotowym sprawozdaniu.
Na przykład w grudniu 2008 roku Komisja przyjęła komunikat "W kierunku strategii UE w sprawie gatunków inwazyjnych”. Ponadto inicjujemy ogólną refleksję dotyczącą przyszłości unijnej polityki dotyczącej bioróżnorodności i oczekujemy od Parlamentu Europejskiego wkładu w te zagadnienia. Należy w sposób wyraźny uwzględnić takie kwestie, jak poprawa wdrożenia oraz związek pomiędzy bioróżnorodnością i zmianami klimatycznymi.
Ważne jest także, aby do omawianego sprawozdania dodać jedno wyjaśnienie. Na bieżąco dokonywana jest ocena skuteczności naszego prawodawstwa z zakresu ochrony środowiska - tak zwane sprawozdania z artykułu 17 - jednak w chwili obecnej nie planujemy zmiany prawodawstwa i koncentrujemy się głównie na skuteczniejszym wdrożeniu.
Wracając do tematu stref dzikiej przyrody, chciałabym powiedzieć, że Europa jest gęsto zaludniona i zaledwie na 1-2% jej terytorium nie ma śladów działalności człowieka. Jednak choć strefy te zajmują mały obszar, ich wartość, zarówno pod względem naukowym, jak i kulturowym, jest duża. Mogą one być nawet, jak w przypadku wspólnego transgranicznego Parku Narodowego Las Bawarski w Niemczech i Szumawa w Czechach, symbolem europejskiej współpracy i integracji.
Większość z tych obszarów już należy do sieci Natura 2000. Jednak przedmiotowe sprawozdanie stanowi inspirację do ponownego spojrzenia na tereny dzikie i prawie dzikie w UE oraz do stwierdzenia, czy istnieją przypadki, w których dodatkowe działania europejskie mogłyby pomóc w ochronie tych szczególnych miejsc. Komisja zleciła przeprowadzenie szeregu badań i współpracuje z prezydencją czeską. W maju 2009 roku w Pradze odbędzie się konferencja, która umożliwi dyskusję na temat kwestii związanych z obszarami dzikiej przyrody w Europie oraz określenie środków niezbędnych do zapewnienia ich ochrony.
Na koniec chciałabym potwierdzić, że Komisja uznaje, iż europejski krajobraz jest wynikiem długiego procesu, za którym stoi działanie człowieka. Koncepcja żyjącego krajobrazu, która godzi potrzeby przyrody z potrzebami ludzi, stanowi podstawę, na której opiera się program Natura 2000. Oczywiście nie chcemy ponownie przekształcać naszego krajobrazu w obszary dzikiej przyrody, jednak musimy publicznie zobowiązać się do ochrony ostatnich zachowanych w Europie obszarów tego typu.
Z tego powodu Komisja uznaje, że rezolucja Parlamentu Europejskiego pojawia się w samą porę. Stanowi ona bardzo cenny wkład w praską konferencję. Bardzo dziękuję sprawozdawcy.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Zgłaszam wniosek w sprawie przestrzegania regulaminu. Chciałbym zaprotestować przeciw nadużywaniu art. 45 ust. 2 Regulaminu, na mocy którego odbywają się te najważniejsze debaty, oraz coraz bardziej liberalnemu korzystaniu z niego.
Wspominam o tej kwestii, ponieważ bardzo chciałem wypowiedzieć się na temat świetnej pracy, jaką jest sprawozdanie pana posła Hegyi, gdy tymczasem moi koledzy wypowiadają się o kwestiach, które nie są dyskutowane na posiedzeniach mojej głównej komisji ani głównych komisji innych kolegów, a mnie odbiera się prawo wypowiadania się w tych kwestiach na posiedzeniu plenarnym.
W grupie PPE-DE odbyliśmy bardzo długą i gorącą dyskusję zarówno na szczeblu grupy roboczej, jak i na szczeblu grupy, na temat liczby wynikających z art. 45 ust. 2 Regulaminu punktów porządku dziennego w tym tygodniu. Naprawdę uważam, że powinniśmy pilnie zmienić tę zasadę. Wiem, że zasada ta została stworzona przez Parlament i zaakceptowana przez samych posłów, jednak uważam, że nasza dobra wola jest nadużywana w przypadku szeregu punktów porządku dziennego - najważniejszych punktów porządku dziennego - nad którymi coraz częściej nie możemy debatować.
Przewodniczący
- Panie pośle Doyle! Oczywiście chętnie odnotujemy pańskie oświadczenie, jednak chciałbym panu przypomnieć, że o korzystaniu z art. 45 ust. 2 Regulaminu decyduje Konferencja Przewodniczących i że w niej głosy są ważone, co oznacza, że duże grupy, a pańska grupa w szczególności, mają bardzo dużo do powiedzenia w kwestii tego, co powinno być dozwolone w trakcie posiedzenia plenarnego na mocy takiego czy innego artykułu.
Po części się z panem zgadzam; muszę powiedzieć, że być może przeszliśmy z etapu zbyt dużej tolerancji do etapu nadmiernej surowości i że prawda na pewno leży gdzieś pośrodku.
Proszę się jednak nie martwić, zlecimy zainteresowanym stronom zajęcie się tą kwestią.
Powinniście się także, panie i panowie, zwrócić do przewodniczących swoich grup. Uważam, że właśnie w tym kontekście wasza informacja zostanie zrozumiana najlepiej.
Punkt został zamknięty.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Nicodim Bulzesc  
na piśmie. Byłem sprawozdawcą pomocniczym przy sprawozdaniu w sprawie dzikiej przyrody w Europie i pragnę pogratulować mojemu koledze, panu posłowi Gyuli Hegyi, wykonanej pracy.
Chciałbym powiedzieć o dwóch rzeczach.
Po pierwsze, naprawdę musimy kontynuować proces lokalizacji ostatnich obszarów dzikiej przyrody w Europie. Oczywiście nie można tego zrobić bez zdefiniowania pojęcia "dzika przyroda”, dlatego też apeluję do Komisji Europejskiej o podjęcie działań na tym polu.
Po drugie, chciałbym powiedzieć kilka słów o kluczowej kwestii poruszanej w przedmiotowym sprawozdaniu, mianowicie o obecności człowieka i turystyce. Obecność człowieka nie powinna zostać wyeliminowana; wręcz przeciwnie, ludzie muszą poznać uroki przyrody w swoich krajach, aby ją lepiej chronić.
Musimy wspierać zrównoważoną turystykę na tych obszarach i uczyć zarządzających nimi menedżerów, jak je chronić.
Dlatego też przyłączam się do wniosku głównych organizacji pozarządowych działających na tym polu i zwracam się z prośbą do Komisji Europejskiej o przekazanie wytycznych dotyczących ochrony obszarów dzikiej przyrody w Europie.
Magor Imre Csibi  
na piśmie. - Różne osoby mogą rozumieć pojęcie "strefy dzikiej przyrody” inaczej. Dla mnie obszary takie to tereny, na których nie miała miejsca działalność człowieka i gdzie dominują naturalne procesy. Dlatego też moim zdaniem promowanie turystyki na takich obszarach jest całkowicie sprzeczne z pojęciem "strefy dzikiej przyrody”. Z drugiej strony zgadzam się, że zrównoważona turystyka, jeżeli zostanie odpowiednio zorganizowana, może stanowić bodziec ekonomiczny pozwalający lokalnym społecznościom chronić dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe.
Jednak większe zapotrzebowanie na turystykę na obszarach dzikiej przyrody wywiera presję właśnie na te wartości, których poszukują turyści, i może przyspieszyć niszczenie delikatnych ekosystemów. Rozwiązaniem byłoby otwarcie części tych obszarów na zrównoważoną turystykę o wysokiej jakości, która nie ma negatywnego wpływu na cele w zakresie ich ochrony. Ruch turystyczny powinien być dozwolony po spełnieniu surowych wymogów, takich jak ograniczona liczba turystów dziennie, oraz na podstawie konkretnego planu zrównoważonej turystyki, który będzie wspierać inicjatywy dotyczące ochrony przyrody oraz promować odpowiedzialne korzystanie z obszarów dzikiej przyrody. Plany turystyczne oraz działania agencji turystycznych powinny być oceniane za pomocą mechanizmów kompleksowej oceny, opracowanych specjalnie dla takich obszarów. Celem tych działań jest uświadomienie turystom i agencjom turystycznym, że przebywanie na takich obszarach wiąże się nie tylko z wolnością, ale i z odpowiedzialnością.
Vasilica Viorica Dăncilă  
Bogactwo przyrody musi zostać zachowane dla przyszłych pokoleń. Pod tym względem Rumunia jest jednym z krajów posiadających znaczną liczbę bardzo zróżnicowanych gatunków flory i fauny. Jednak aby osiągnąć ten cel, Unia Europejska musi rozszerzyć wykorzystanie środków wspólnotowych przeznaczonych na finansowanie działań związanych z ochroną obszarów dzikiej przyrody. Co za tym idzie, Komisja, poprzez Fundusz na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, powinna przeznaczać większe kwoty na projekty dotyczące ochrony środowiska naturalnego w europejskim sektorze rolniczym, aby w czytelny sposób finansować działania związane z ochroną obszarów dzikiej przyrody.
Z drugiej strony, Komisja Europejska powinna wprowadzić czytelne przepisy dotyczące przekazywania wsparcia finansowego dla projektów realizowanych w lokalnych społecznościach żyjących w sąsiedztwie takich obszarów, które to przepisy umożliwiałyby uprawianie kontrolowanych form turystyki na obszarach przeznaczonych do ochrony oraz przynosiłyby wspomnianym lokalnym społecznościom korzyści ekonomiczne.
Ponadto Komisja musi promować transgraniczną współpracę między państwami członkowskimi w zakresie projektów ochrony obszarów dzikiej przyrody położonych na terytorium dwóch lub więcej państw.
Daniel Petru Funeriu  
Bioróżnorodność Europy jest najcenniejszym dziedzictwem, jakie możemy zostawić przyszłym pokoleniom. Z zadowoleniem przyjmuję i popieram przedmiotowe sprawozdanie w sprawie dzikiej przyrody w Europie. Chciałbym zwrócić uwagę na dramatyczny stan obszaru cechującego się największą bioróżnorodnością w Europie - delty Dunaju. Delta jest stale zagrożona niszczeniem przez kłusownictwo, nielegalne interesy gospodarcze i niekontrolowany ruch turystyczny. Jedno z największych źródeł agresji dotykającej deltę jest zakorzenione w braku świadomości jej mieszkańców oraz ludności wiejskiej żyjącej wzdłuż dopływów Dunaju na terenie Rumunii.
Opierając się na przedmiotowym sprawozdaniu, chciałbym wykorzystać tę okazję do zaapelowania do Komisji i Rady o możliwie jak najszybsze rozważenie działań mających na celu: powołanie grupy roboczej, której zadaniem będzie ocena sytuacji w delcie Dunaju, opracowanie skutecznych programów edukacyjnych dotyczących środowiska naturalnego, których adresatem byłaby ludność mająca bezpośredni wpływ na bioróżnorodność tego obszaru, oraz ustalenie minimalnych standardów ochrony bioróżnorodności.
Równocześnie ochrona obszarów dzikiej przyrody w Unii Europejskiej, szczególnie w delcie Dunaju, nie może być skuteczna bez podjęcia podobnych działań w sąsiadujących krajach UE. Dlatego też namawiam Komisję i Radę, aby uczyniły dialog oraz wdrożenie konkretnych działań w tej kwestii elementem ich relacji z tymi krajami.
Daciana Octavia Sârbu  
Z uwagi na fakt, że wypełnienie zobowiązań przyjętych w 2007 roku przez przyjęcie rezolucji w sprawie zatrzymania utraty bioróżnorodności do 2010 roku nie będzie możliwe, priorytetem w świetle zmian klimatycznych oraz negatywnego wpływu turystyki staje się ochrona obszarów dzikiej przyrody poprzez promocję, rozwój i działania finansowe.
Wniosek o stworzenie systemu lokalizacji obszarów dzikiej przyrody w Europie pomógłby określić bioróżnorodność i obszary dziewicze, które będą wymagać większej uwagi oraz znacznych wysiłków podejmowanych przez państwa członkowskie w celu ich ochrony. Kampanie informacyjne mające na celu podniesienie świadomości opinii publicznej na temat takich obszarów, wspieranie zrównoważonej turystyki o wysokiej jakości oraz egzekwowanie dyrektyw ptasiej i siedliskowej - to tylko niektóre z instrumentów, które pomogą nam chronić te obszary.
W Europie jest już osiem parków narodowych, w tym Park Narodowy Retezat w Rumunii. Parki te są częścią sieci obszarów chronionych (PAN). Sieć ta odpowiada za zarządzanie obszarami dzikiej przyrody i skupia wszystkie władze krajowe oraz lokalne agencje turystyczne zaangażowane we wspieranie zrównoważonego rozwoju turystyki. Komisja Europejska powinna wspierać tę inicjatywę oraz współpracować z siecią w zakresie wymiany informacji i dobrych praktyk.
