Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van donderdag 13 december 2001 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Buitenweg
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag over het volledig verslag van de vergaderingen: afgelopen woensdagavond kondigde ondervoorzitter Onesta aan dat er donderdagochtend gestemd zou worden over een urgentiedebat over het Europees aanhoudingsbevel. Donderdagochtend echter vroeg de heer Watson, voorzitter van de Commissie openbare vrijheden, aan de plenaire vergadering om te gaan stemmen over een urgentiedebat over - ik citeer nu uit het volledig verslag - "two framework decisions from the Council, one on combating terrorism, the other on a proposal for a European arrest warrant".
Verwarring alom. Het toont vooral ook aan dat het besluit van afgelopen donderdag veel te overhaast en onzorgvuldig genomen is. Voorzitter, kunt u mij op basis van het volledig verslag van de vergaderingen uitleggen over welke onderwerpen we nu precies een urgentiedebat gaan voeren? En als we toch met verduidelijkingen bezig zijn, kunt u mij dan ook verzekeren dat de tekst over het Europees aanhoudingsbevel waarop we amendementen konden indienen tot afgelopen donderdag 16.00 uur nog steeds dezelfde tekst is en of hij niet gewijzigd is afgelopen weekend? Als dat namelijk het geval zou zijn, dan zouden we ons vandaag opnieuw onsterflijk belachelijk maken.

De Voorzitter
Mevrouw Buitenweg, ik kan u mededelen dat het alleen om het Europees aanhoudingsbevel gaat.
(De notulen van de vorige zitting worden goedgekeurd)

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Zoals u weet is het de laatste keer dat mij de eer toekomt om ons Parlement te mogen voorzitten. Tot mijn genoegen valt dit moment samen met deze buitengewone zitting waarop de heer Verhofstadt als fungerend voorzitter van de Raad ons verslag komt uitbrengen van de Top van Laken en het bijzonder briljante Belgisch voorzitterschap.
Ik wil hier geen betoog houden, maar wel van de gelegenheid gebruik maken om u opnieuw uit de grond van mijn hart te danken voor het vertrouwen dat u mij geschonken heeft toen u mij op 20 juli 1999 tot Voorzitter van het Europees Parlement verkoos.
Ik heb deze functie vastberaden en gepassioneerd op mij genomen en er voortdurend op toegezien dat de overtuigingen en standpunten van de meerderheid van dit Parlement zo getrouw mogelijk werden overgebracht.
Ik wil hier dan ook opmerken dat ik altijd trots heb kunnen zijn op het Europees Parlement.
Mijn bijzondere dank gaat uit naar de secretaris-generaal, Julian Priestley, en alle medewerkers in dit Parlement die mij zeer gemotiveerd en als ware vrienden hebben bijgestaan.
Waarde collega's, ik wil u hartelijk danken voor de steun die u mij in alle omstandigheden hebt gegeven. Ik hoop dat mijn opvolger een even actief en gelukkig Voorzitterschap tegemoet mag zien als ik.
(Levendig applaus) Nogmaals hartelijk dank, waarde collega's!
(Het Parlement geeft de Voorzitter een staande ovatie)

Verhofstadt
Mevrouw de Voorzitter, ik wil allereerst als voorzitter van de Europese Raad mijn dank en bewondering uitspreken voor uw Voorzitterschap. Onder uw leiding heeft het Europees Parlement een indrukwekkend politiek en met name ook wetgevend traject achter de rug. U hebt pionierswerk verricht voor de Unie zelf en daarbuiten. Al ruim voor het begin van de Afghaanse crisis hebt u de aandacht van de Europese Unie op dit vraagstuk gericht en zich ingezet voor het lot van de vrouwen in Afghanistan.
Uw rol bij het opstellen van het Handvest van de grondrechten, dat voor alle Europese burgers van groot belang is, mag niet worden onderschat.
In Laken hebben we weer gekozen voor het model van de Conventie dat onder meer door u is uitgedacht. In meerdere opzichten hebt u het Europees Parlement voorbereid voor de nieuwe periode die zich in het kader van de interinstitutionele betrekkingen aankondigt.
Tot slot wil ik u heel hartelijk danken voor de uitstekende samenwerking tussen het Parlement en de Raad tijdens ons voorzitterschap. Ik dank u hartelijk voor dit alles.

Prodi
Ik schaar mij vol erkentelijkheid achter het huldebetoon aan u, mevrouw de Voorzitter, voor de resultaten die tijdens uw Voorzitterschap van het Europees Parlement werden behaald. Dit waren zeer belangrijke jaren, jaren waarin een begin is gemaakt met de besprekingen die een stempel zullen drukken op de toekomst van Europa. U hebt hierin een actieve, attente en moedige rol gespeeld. U stond open voor de verzoeken van het Europese publiek; u stond open voor de behoeften van eenieder onder ons.
Niet alleen het Parlement maar - zoals wij hebben kunnen vaststellen - ook de Commissie is u dankbaar voor uw niet aflatende inzet en doortastendheid. Ik wil op dit moment vooral wijzen op uw grote gevoeligheid, die u telkens weer tot uitdrukking hebt gebracht met uw absolute verzet tegen elke vorm van geweld en van met name terroristisch geweld. Uw gematigde, maar heldere, krachtige en veelbetekende woorden hebben alle Europese democraten een hart onder de riem gestoken in hun strijd voor het vreedzame samenleven van onze burgers.
Ik wens u het allerbeste voor de toekomst, een toekomst die - daar ben ik van overtuigd - in dienst zal staan van Europa, van een zaak waarvoor u zich in deze tweeënhalf jaar met hart en ziel hebt ingezet. Ik dank u, mevrouw de Voorzitter!

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, vandaag neemt onze Voorzitter, mevrouw Fontaine, die lid is van onze fractie, afscheid van ons. Ik wil haar zeer, zeer hartelijk danken voor de manier waarop zij haar ambt tweeëneenhalf jaar lang met passie heeft uitgeoefend - zoals zijzelf zojuist gezegd heeft.
Zeer geachte mevrouw de Voorzitter, u heeft zich een plaats weten te veroveren in het illustere gezelschap van grootheden als Louise Weiss en Simone Veil. Louise Weiss, Simone Veil en Nicole Fontaine: drie grote vrouwelijke Voorzitters van het Europees Parlement. Wat waren nu uw grote verdiensten tijdens uw Voorzitterschap? Op de eerste plaats heeft u de Europese gedachte, het handelen van de Europese instellingen steeds centraal gesteld in uw beleid. Op de tweede plaats heeft u het Europees Parlement, de belangrijkste van onze instellingen, altijd op uiterst waardige wijze vertegenwoordigd in het openbaar en tijdens topconferenties. Op de foto van Laken staat u tussen de Belgische koning en de Franse president, en dat zegt eigenlijk alles over uw overtuigingskracht.
Op de derde plaats - en daarin was u een voorbeeld zoals weinig anderen - heeft u zich uitgesproken tegen iedere vorm van terrorisme waar dan ook ter wereld en met name in Spanje. Een van uw belangrijke beslissingen was de uitnodiging aan commandant Massoud, waarmee u in zekere zin vooruitliep op de gebeurtenissen in Afghanistan. Wij hebben vandaag dus redenen te over u hartelijk te danken! Uiteraard bent u ook als Voorzitter steeds een volwaardig lid van onze fractie gebleven. In januari treedt u evenwel af als Voorzitter en keert u weer terug in de werkstructuren van onze fractie naast de vroegere, eveneens zeer gewaardeerde Voorzitter van het Europees Parlement, de heer Gil-Robles Gil-Delgado. Wij verheugen ons erop u weer net als hem in ons midden te hebben tijdens de dagelijkse werkzaamheden. U bent weer van harte welkom in onze fractie en wij danken u van harte voor uw overtuigende werk, zeer geachte mevrouw de Voorzitter!

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, allereerst wil ik kwijt, beste mevrouw Fontaine, dat ik uw gevoelens vandaag heel goed kan begrijpen.
Ik hoef u er niet aan te herinneren dat mijn fractie, de socialisten, u niet tot Voorzitter heeft gekozen. Namens mijn fractie wil ik u desalniettemin bedanken voor uw Voorzitterschap.
Verder wil ik u laten weten dat wij u een warm hart toedragen. Wij zijn immers allen Europese afgevaardigden die zich inzetten voor de nobele zaak, die zich momenteel op een historisch keerpunt bevindt. In de loop van uw Voorzitterschap hebt u bovenal laten zien dat u bijzondere waarde hecht aan de vrijheden en de democratie, zowel binnen als buiten de Unie. Ik wil u daarvoor hartelijk danken.
Het kan niet vaak genoeg worden benadrukt dat u zich heeft ingezet voor de strijd voor de vrijheid en de democratie, en die tegen het wereldwijde probleem van het terrorisme. Voorts hebt u altijd uw best gedaan om de Europese Unie vooruit te helpen. Steeds meer accepteren we dat de Unie zich, via een open en democratisch debat, begeeft in wat in onze lidstaten een grondwettelijk proces wordt genoemd. Wij zijn ingenomen met, en willen u bedanken voor uw steun aan de Conventie als methode waarin de twee pijlers van de democratische legitimiteit samenkomen.
Mevrouw de Voorzitter, u was zo moedig om uw standpunten duidelijk uiteen te zetten met betrekking tot de vraagstukken waarover wij verdeeld waren. Wij hebben op onze beurt de moed getoond om onze standpunten te verdedigen. Ik denk dat deze situatie ook heeft bijgedragen aan onze gezamenlijke strijd voor de democratie, dat wil zeggen een democratische Europese Unie die niet alleen onze volkeren vertegenwoordigt, maar ook onze burgers. Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter!
(Applaus)

Cox
Mevrouw de Voorzitter, beste Nicole, mijn fractie was er trots op u te steunen toen u als Voorzitter aantrad en wij zijn nu, tweeëneenhalf jaar later, trots op hetgeen u bereikt hebt. U heeft dit Parlement op uitstekende wijze vertegenwoordigd en de dankbetuigingen en steun van alle aanwezigen verdiend.
U nam de voorzittershamer over in een zeer moeilijke periode, toen de verstandhouding tussen de twee belangrijkste instellingen van de Unie, de Commissie en het Parlement, ernstig verstoord was. Naar mijn mening bent u erin geslaagd de doeltreffende en solide werkrelatie te herstellen die zo noodzakelijk is voor het goed functioneren van de communautaire methode. Ik ben u daar dankbaar voor. Dat was een strategische daad van aanzienlijk belang, niet alleen voor het Europees Parlement, maar zeker ook voor Europa.
Onder uw Voorzitterschap is ons werktempo met betrekking tot medebeslissingsprocedures er aanmerkelijk op vooruit gegaan en dat is te danken aan een goed agendabeheer. U heeft het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie op indrukwekkende wijze verdedigd en beschermd en wij huldigen u daarvoor. U heeft de strijd tegen het terrorisme een zeer bijzondere overtuigingskracht meegegeven en aldus de democratisch doelstelling van dit Parlement eer aangedaan. U heeft zich hard gemaakt voor de instelling van een Conventie. Een jaar geleden, elf maanden geleden, zelfs tien maanden geleden was u nog een roepende in de woestijn. Vandaag is wat u destijds voorstond gemeengoed geworden en daarvoor verdient u alle lof.
Er zijn tijdens uw Voorzitterschap enige controverses geweest en ik ben het met Enrique Barón Crespo eens dat u inderdaad de moed had te handelen naar uw overtuigingen. Ik heb altijd geloofd dat u in die controverses onpartijdig handelde. Dat geeft in mijn ogen iets weer van de enorme persoonlijke integriteit en innerlijke kracht waarmee u zich van uw taak gekweten hebt.
U heeft deze taak uiteraard als vrouw vervuld, maar dit ook op een vrouwelijke manier gedaan. U heeft dat grote deel van onze Europese gemeenschap vertegenwoordigd dat zo ondervertegenwoordigd is, niet alleen in de politiek, maar op nog zoveel andere gebieden in het openbaar bestuur en het openbare leven.
Dank u voor wat u voor dit Parlement heeft gedaan. Dank u voor de kracht en het vrouwelijk elan waarmee u dit verheven ambt hebt bekleed. Wij wensen u alle goeds voor de toekomst.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, beste Nicole, ik wil u ook namens mijn fractie voor deze tweeëneenhalf jaar bedanken. Ik wil in het bijzonder zeggen dat mijn fractie steeds echt trots op u was als u de mensenrechten in de wereld verdedigde. U gaf altijd snel uw mening in situaties waarin mensenlevens op het spel stonden. Ik herinner mij het geval van de Ghanese kinderen die de dood vonden in het laadruim van een vliegtuig en een boodschap aan Europa hadden gericht: zij wilden vertellen hoe moeilijk de situatie in Ghana was. U aarzelde niet om hierover snel een standpunt in te nemen. U nodigde vorig voorjaar ook commandant Massoud uit voor een bezoek aan het Parlement, alsof u aan had zien komen wat er stond te gebeuren, en u verscheen moedig aan zijn zijde. Ik ben er heel zeker van dat u op die manier ook vele malen uw eigen veiligheid in gevaar hebt bracht en voor die moed geef ik u een groot compliment. Het Europees Parlement, dat als het morele geweten van de Europese Unie wil optreden, heeft tijdens uw Voorzitterschap echt een eigen gezicht gekregen en dat gezicht is uw gezicht, bedankt daarvoor! U heeft ook moedig de mening van de meerderheid van het Parlement vertolkt in situaties waarin dat niet zo gemakkelijk was. Ik herinner mij dat u, toen er over de nieuwe Oostenrijkse regering werd gesproken, de opvatting verwoordde die destijds leefde bij de meerderheid van dit Parlement en zei dat wij ons niet van ganser harte bij die zaak betrokken voelden. Ook die situatie was voor u waarschijnlijk niet makkelijk.
Maar nu verandert de situatie echt, er komen nieuwe mensen, en ik wil u het allerbeste voor de toekomst wensen. Misschien zou u inderdaad - zoals hier ook door mijn fractie is geopperd - een uitstekend gezicht zijn voor de Conventie over de toekomst. Juist een persoonlijkheid als u zou ik graag die Conventie zien leiden. Ik ben er niet helemaal zeker van of ik tevreden ben over wat er nu is bereikt, maar ik wens u het allerbeste!

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, iedereen weet dat de meeste leden van mijn fractie, waaronder ikzelf, niet tot uw verkiezing tot Voorzitter van tweeëneenhalf jaar geleden hebben bijgedragen. Wij zijn namelijk van mening dat het goede functioneren van de democratie alleen kan worden gewaarborgd als het pluralistische karakter van onze samenlevingen tot uiting kan worden gebracht. Ik wil overigens graag erkennen dat mijn fractie en ikzelf uw Voorzitterschap in vele opzichten positief hebben ontvangen.
U hebt zich rechtvaardig opgesteld en respect getoond voor alle gevoeligheden, ook die van de minderheden. U hebt zich niet schuldig gemaakt aan politieke discriminatie. Dat is wel eens anders geweest in dit Parlement. Uw opstelling verdient in dit opzicht alle lof.
Het strekt u tot eer dat u ook moeilijke standpunten hebt weten in te nemen toen de grondwaarden waar de Unie zich op beroept, in het geding waren. U was zo moedig om in die gevallen partij te kiezen. Natuurlijk konden wij ons niet altijd in uw openbare verklaringen vinden. Deze vertolkten namelijk de mening van de meerderheid van dit Parlement, terwijl wij helaas maar al te vaak een andere mening waren aangedaan. Toch dient in het algemeen te worden gezegd dat onze instelling dankzij u een waardige indruk achterlaat, met als hoogtepunt de door u vormgegeven aangrijpende uitreiking van de Sacharov-Prijs. De ceremonie werkte nog door tijdens uw passende betoog op de Europese Raad van Laken.
Ik wil u voor dit alles en voor uw uitstekende samenwerking van harte danken!

Collins
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil u graag bedanken, uit naam van mijn fractie, voor het uitmuntende werk dat u de afgelopen tweeëneenhalf jaar namens het Europees Parlement heeft verricht. Het is een periode geweest waarin zich grote politieke ontwikkelingen hebben voorgedaan, vooral sinds september jongstleden. Ik sluit mij volkomen aan bij de zeer vele en welverdiende complimenten van de andere fractieleiders.
Het Voorzitterschap van het Europees Parlement dient de standpunten van alle afgevaardigden te weerspiegelen. Ik ben er meer dan zeker van dat u, mevrouw Fontaine, tijdens uw ambtsperiode uw uiterste best heeft gedaan om al onze standpunten te vertegenwoordigen bij de vele gelegenheden waarbij dit van u gevraagd werd.
Ik wens u het beste voor de toekomst. U heeft ons allemaal op zeer waardige wijze vertegenwoordigd en alle leden van dit Parlement met het grootste respect behandeld. U heeft zich duidelijk namens ons uitgesproken toen er behoefte was aan duidelijke verklaringen aangaande de strijd tegen het terrorisme en de bescherming van de mensenrechten. Dit is een bijzonder belangrijk gebied voor dit Parlement en een gebied waarop wij steeds meer internationaal respect verwerven.
Het was een genoegen en een voorrecht om u de laatste tweeëneenhalf jaar als Voorzitter te hebben mogen meemaken. Ik heb u ondubbelzinnig gesteund op de belangrijke dag dat u Voorzitter werd en ik kan tot mijn grote vreugde zeggen dat u al mijn verwachtingen overtroffen heeft.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, de meerderheid van mijn fractie heeft bijgedragen tot uw verkiezing in 1999. Ik heb u aanbevolen en ook persoonlijk op u gestemd, omdat ik het van belang achtte een eind te maken aan tien jaar van kartelafspraken tussen de twee grootste fracties. Deze post ging voorheen beurtelings naar de twee grote fracties, en binnen die fracties om en om naar de grootste subfracties. Gekwalificeerde kandidaten uit een kleinere fractie, de Onafhankelijken of de kleinere subfracties in een van de grote fracties, hadden geen schijn van kans om gekozen te worden. Ze waren uitstekende ondervoorzitters, die ook de bijzonder moeilijke stemmingen tot tevredenheid van alle leden kon leiden. In mijn aanbevelingsspeech sprak ik de hoop uit dat u een faire vertrouwenspersoon voor ons allemaal zou zijn, en met de open verkiezingsstrijd van dit moment tussen de heren Cox en Martin en de drie andere kandidaten is de breuk met de kartels van het verleden een feit.
De breuk met de grote coalitie heeft ook tot een bijzonder goede sfeer in de Conferentie van voorzitters geleid. Nu hebben alle voorzitters dezelfde kans om argumenten aan te voeren. Eensgezindheid en onenigheid lopen dwars door de politieke fracties heen. Niemand weet hoe de vergaderingen zullen aflopen voordat deze hebben plaatsgevonden. Vroeger kon uw voorganger naar de heer Martens van de PPE en mevrouw Green van de PSE kijken, en als die omlaag wezen was het voorstel van tafel, wezen ze omhoog, dan was het aangenomen. Het kartel ging zelfs zo ver dat het in een incidenteel geval een ambtenaar in het Parlement benoemde tegen een unanieme opvatting van de fractievoorzitters in. Betrokkene werd alleen gekozen omdat er een bepaalde subfractie aan de beurt was om een lekker hapje in het bestuur van het Parlement toegeworpen te krijgen. Alhoewel ook mevrouw Green toentertijd tegen deze verkiezing was, moest ze er toch mee instemmen. Ik wil u graag dankzeggen voor de samenwerking in de afgelopen, veel opener periode. Door het goede voorbeeld te geven kunnen wij een bijdrage leveren aan de totstandkoming van een Parlement, waar de beste kandidaat voor elke post altijd op zijn minst een eerlijke kans heeft om gekozen of aangesteld te worden.
En, mevrouw de voorzitter, ik wil u ook graag persoonlijk bedanken voor uw resolute inzet voor de mensenrechten, telkens als er een zaak speelde. Dank u wel, mevrouw de voorzitter, en veel succes in uw volgende baan.
(Tekenen van instemming)

Garaud
Mevrouw de Voorzitter, als onze democratie gekenschetst wordt door pluralisme, dan mag onze kleine groep van niet-ingeschrevenen toch zeker als kwintessens van de democratie worden beschouwd. Ze is heel flexibel en bestaat uit sterke persoonlijkheden met vaak zeer geprononceerde, tegendraadse meningen. Ik durf mij hier dus alleen namens mijzelf uit te drukken, maar zal mijn woorden zo kiezen dat elk van de leden van mijn fractie zich erin kan vinden.
Ik meen allereerst te mogen zeggen dat uw Voorzitterschap gekenmerkt werd door uw elegante optreden. Elegantie is met name in de politieke wereld een zeer zeldzame deugd geworden en dient daarom in mijn ogen extra te worden begroet. Ook dit Parlement hebt u een elegant en waardig cachet gegeven. U hebt zich als Voorzitter onafhankelijk opgesteld en boven de partijpolitieke geschillen geplaatst, ook al is dat misschien niet altijd en overal door iedereen zo gevoeld. U liet zich leiden door uw persoonlijke overtuiging dat de mening van anderen gerespecteerd dient te worden. Mevrouw de Voorzitter, hartelijk dank en hulde aan uw werk voor het Parlement.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Garaud.
Ik voel mij diep geraakt door uw woorden en dan druk ik mij nog voorzichtig uit. Ik zal het hierbij laten. Ik wil u nogmaals uit het diepst van mijn hart danken voor deze opbeurende woorden. Dit Parlement is zeer bijzonder en ik denk dat wij er allen zielsveel van houden.

Europese Raad / Belgische voorzitterschap
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad van 14 en 15 december in Laken, en de verklaring van de Raad over de activiteiten van het Belgisch voorzitterschap van het afgelopen halfjaar.

Verhofstadt
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, politiek bedrijven betekent vaak dat je verschillende pijlen op je boog moet hebben om je op het juiste moment aan de immer veranderende omstandigheden te kunnen aanpassen. De ambitieuze plannen die wij in het kader van het Belgisch voorzitterschap een half jaar geleden tentoon hebben gespreid, zijn openlijk bekritiseerd. Vaak werd ons vriendelijk aangeraden om onze doelstellingen naar beneden bij te stellen, zodat wij er zeker van konden zijn dat ze ook daadwerkelijk gehaald zouden worden en iedereen van een succes zou spreken. De aanslagen van 11 september hebben onze plannen verstoord en de prioriteiten met betrekking tot onze ambities zozeer gewijzigd dat wij ons verplicht zagen om onze agenda te herzien. Gelukkig beschikten wij ook nog over andere pijlen op onze boog en konden wij voorkomen dat deze verandering ons zou verstarren.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik denk dat wij uiteindelijk veel hebben kunnen bereiken. Laten we beginnen met een resultaat waarover gelukkig haast niet meer gesproken wordt. In minder dan drie maanden tijd hebben wij in België drie bijeenkomsten op het allerhoogste niveau georganiseerd: allereerst een buitengewone bijeenkomst in Brussel op 21 september, vervolgens een informele bijeenkomst in Gent op 19 oktober en tot slot de Top van afgelopen vrijdag en zaterdag in Laken. Ik meen te kunnen stellen dat er zich ondanks de vele grote demonstraties - zeven in totaal met afgelopen donderdag 80.000 mensen in Brussel - bijzonder weinig incidenten hebben voorgedaan. Er zijn hooguit wat etalages gesneuveld en hier en daar waren er wat relletjes.
Om die reden wil ik deze gelegenheid te baat nemen om de politiekorpsen te bedanken die in Gent, Brussel en andere steden uitstekend werk hebben verricht. Ze hebben laten zien welke weg wij voortaan moeten bewandelen: een discrete aanwezigheid, geen provocaties, veel tolerantie - hetgeen normaal is in een democratische en open samenleving - en een voortvarend en streng optreden wanneer een bepaalde grens wordt overschreden. Wij hebben de overige antiglobalisten overigens ook serieus genomen. Wij hebben met ze gesproken en veel van ze geleerd. Ik hoop derhalve dat er nu een streep kan worden gezet onder de zwarte lijst met steden waar zich heftige confrontaties hebben voorgedaan: Seattle, Nice, Göteborg en Genua.
Ik wil uiteraard met name ingaan op de inhoudelijke aspecten van de Top van Laken. Mevrouw de Voorzitter, toen ik de conclusies van deze Top gisteren nog eens doornam, verbaasde ik mij erover dat wij in twee werkdagen zoveel hebben weten te bereiken. Ik weet dat de media tijdens zo'n Top vooral op een spektakel zitten te wachten, maar een dergelijke ontmoeting is natuurlijk in de eerste plaats bedoeld om Europa vooruit te helpen. De eerste en in mijn ogen belangrijkste fase vormt de verklaring van Laken. De afgelopen maanden is de tekst hiervoor opgesteld, aangepast en verbeterd, waarbij het belangrijkste punt ongewijzigd is gebleven. In de verklaring moest aandacht worden besteed aan het groeiende gevoel van vervreemding onder de Europese burgers. Ze moest met name een andere, vernieuwende methode bieden voor de aanpak van het nieuwe Europa. Zoals u weet hebben wij hiertoe de Conventie in het leven geroepen, die haar werkzaamheden op 1 maart 2002 zal aanvangen. De nationale parlementen en het Europees Parlement zullen een belangrijke bijdrage aan deze Conventie leveren, en wel op voet van gelijkheid met de vertegenwoordigers van de staatshoofden en regeringsleiders. Naast deze actoren is er ook een rol weggelegd voor de kandidaat-landen, het Economisch en Sociaal Comité, de sociale partners en de regio's, inzonderheid de regio's die over wetgevende bevoegdheden beschikken.
Ik denk dat in de verklaring van Laken uiteindelijk geen enkel taboe overeind blijft en geen enkele vraag wordt ontweken. Enkele jaren geleden was het ongetwijfeld onmogelijk geweest om bijvoorbeeld te spreken over de rechtstreekse verkiezing van de voorzitter van de Europese Commissie, of over een Europese grondwet. De uitbreiding van de gekwalificeerde meerderheid en de co-decisie van het Europees Parlement blijven op de agenda, en wat misschien nog het belangrijkst is, er zal eindelijk werk worden gemaakt van een nieuwe verdeling van de bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten. Die nieuwe bevoegdheidsverdeling opent perspectieven, mogelijkheden voor meer Europa op tal van terreinen zoals asiel, migratie, buitenlands beleid en defensie, maar ook voor een minder detaillistisch en tegelijkertijd ook een minder bureaucratisch Europa.
Ook het instrumentarium van de Unie moeten we aanpassen: meer kaderwetgeving die voldoende ruimte laat aan de lidstaten en aan de regio's bij het invullen van de doelstellingen van de Unie.
Kortom, ik denk dat we met de verklaring van Laken voor het eerst een heus constitutionaliseringsproces binnen de Unie op gang brengen. In dat verband lijkt mij de vorm even belangrijk als de inhoud. Met de verklaring van Laken hebben we met name de aanzet gegeven tot een nieuwe methode voor met name verdragswijzigingen. Tot op heden wijzigde men het verdrag in besloten senatus, in de loopgraven, zou ik bijna zeggen - ook al zijn het niet altijd loopgraven, zeker niet in Laken - van de Europese Raad, met diplomaten, met persoonlijke vertegenwoordigers van de staats- en regeringsleiders, waarbij men zich in feite telkens beperkte tot de left over van de vorige conferentie.
Welnu, voor het eerst in de geschiedenis van de Unie zal een verdragswijziging worden voorbereid door een conventie, een conventie waarin ook vertegenwoordigers van het Europees Parlement zitting zullen hebben. Ik weet natuurlijk dat er discussies waren en dat er wellicht morgen ook nog discussies zullen zijn over de vraag of die conventie nu al dan niet gebonden is door die verklaring van Laken en of de intergouvernementele conferentie al dan niet gebonden zal zijn door het uiteindelijke werk van die conventie. Ik denk dat de verklaring van Laken en de conventie die zij creëert vooral een kans zijn om het anders aan te pakken, een kans ook op een nieuw Europa. Indien de conventie namelijk met een goed eindrapport naar buiten komt, dan zal haar werk politiek in feite nooit ter zijde kunnen worden geschoven, en dan zal de intergouvernementele conferentie er rekening mee moeten houden.
Dat is de uitdaging voor het volgende jaar en dat is ook de reden waarom ik zo blij ben dat naast Valéry Giscard d'Estaing ook Giuliano Amato en Jean-Luc Dehaene de leiding van de conventie op zich gaan nemen. Ik heb de afgelopen maanden met hen enorm goed samengewerkt in de groep van Laken, de groep die mij geholpen heeft om die verklaring van Laken voor te bereiden en op te stellen. Ik ben er zeker van dat zij met de volle energie van hun Europese overtuiging mee zullen werken aan een ambitieus slotdocument dat aanbevelingen kan bevatten indien er een consensus is. Is die consensus er niet, dan zal dat document opties bevatten met vermelding van de steun waarop deze opties binnen de conventie konden rekenen. Het wordt dus met andere woorden zeker geen vrijblijvende oefening die volgend jaar door de conventie zal worden ondernomen.
Indien deze conventie goed werk levert, dan zal deze nieuwe methode om verdragswijzigingen voor te bereiden bovendien definitief verworven zijn. Ik zou dan ook het Europees Parlement de volgende boodschap willen meegeven: u zult beschikken over twee leden in het presidium van de conventie, over zestien leden in de conventie en over evenveel plaatsvervangers. Uw inbreng zal dus met andere woorden cruciaal zijn in de uitkomst en in het resultaat van deze conventie.
Mevrouw de Voorzitter, in Laken hebben wij verder het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid, het EVDB, operationeel verklaard. Wij kunnen vanaf heden dus crisisbeheersingsoperaties uitvoeren. Ik moet echter erkennen dat dergelijke operaties beperkt zullen zijn tot het moment dat er een regeling met de NAVO getroffen is. Zoals u weet is er een oplossing gevonden voor de problemen met Turkije, en ik denk dat er ook een overeenkomst met Griekenland binnen handbereik ligt. Europa en alle lidstaten willen verder ook samenwerken ten behoeve van de vrede in Afghanistan. In de loop van deze week zullen de Verenigde Naties het mandaat vaststellen voor de internationale vredesmacht voor dit land. Verder is in Laken overeengekomen dat de Europese Unie zich de komende dagen en weken zal blijven inspannen om een oplossing te vinden voor de crisis in het Midden-Oosten. Het is van zeer groot belang dat de Europese Unie, de Verenigde Staten, de Verenigde Naties en de Russische Federatie een gemeenschappelijk standpunt innemen met betrekking tot deze crisis. De Europese Raad is ervan overtuigd dat de huidige geweldsescalatie alleen een halt kan worden toegeroepen als de Israëliërs en de Palestijnen accepteren dat er een beroep wordt gedaan op een derde partij die de naleving van het staakt-het-vuren kan controleren. Samen met Javier Solana heb ik woensdag een ontmoeting met de minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, om deze kwestie te bespreken.
Een gemeenschappelijke definitie van strafbare terroristische activiteiten, de opstelling van lijsten van terroristische organisaties, personen, groeperingen en entiteiten, de samenwerking tussen onze gespecialiseerde diensten, de bevriezing van vermogens, dat alles werd de voorbije weken gerealiseerd. Het zijn allemaal essentiële elementen van het actieplan tegen het terrorisme dat we opstelden na de aanslagen van 11 september.
Daarnaast kwamen er op justitieel vlak het kaderbesluit inzake de bestrijding van de mensenhandel, de gemeenschappelijke definitie in de Europese Unie van minimumstraffen, een beslissende vooruitgang inzake de harmonisatie van het uiterst moeilijke en delicate onderwerp van het familierecht, en tenslotte ook de oprichting van Eurojust. En tot slot bereikten we - en dat is misschien wel het belangrijkste - ook een akkoord over het Europees arrestatiebevel. Ik herinner in dit verband aan de woorden van fractieleider Poettering die zich afvroeg wanneer deze maatregel, waartoe al zo vaak is besloten, nu ook werkelijk zal worden gerealiseerd. Over zo'n gemeenschappelijk arrestatiebevel werd immers al jarenlang gesproken, maar telkens bleek het water veel te diep. Nu hebben we in enkele maanden tijd een akkoord bereikt over een instrument dat, daar ben ik van overtuigd, een echte spoorslag zal betekenen voor de samenwerking tussen de Europese politie en justitie. Ik denk zelfs dat het perspectief van een eengemaakte justitiële ruimte in de Europese Unie er een stuk realistischer op is geworden.
Zes maanden geleden hadden we ook grote verwachtingen inzake asiel- en immigratiebeleid. Misschien is dat een van de dossiers die wat in de verdrukking zijn geraakt, voornamelijk na de gebeurtenissen van 11 september. We hebben onze aandacht meer gericht op het justitiële luik van de Tampere-agenda. Toch hebben we ook hier een, weliswaar veel te kleine, stap voorwaarts kunnen zetten. De belangrijkste beslissing is met name dat de Europese Commissie uiterlijk op 30 april van het jaar 2002 gewijzigde voorstellen zal indienen betreffende minstens drie onderdelen: de asielprocedures, de gezinshereniging en de verordening Dublin II.
Er werd tegelijkertijd ook besloten te beginnen met de uitbouw van een gemeenschappelijke controle aan de buitengrenzen van de Europese Unie en zeker van die uitgebreide Europese Unie die in het verschiet ligt.
Ik geef toe, mevrouw de Voorzitter, dat ik had gehoopt op de top van Laken ook een akkoord te bereiken over het Europese Gemeenschapsoctrooi, maar dat is ons niet gelukt. Wel werd de Raad interne markt opgedragen - en ik kan u verzekeren dat de collega's van die Raad daar niet blij mee zijn - om over drie dagen tot een akkoord te komen, waarbij wij ook drie krachtlijnen, drie nieuwe aanbevelingen voor zo'n overeenkomst hebben meegegeven, zodat de discussie in de Raad interne markt op een nieuwe basis kan beginnen. Die drie krachtlijnen zijn dat het octrooi eerst en vooral zo weinig mogelijk moet kosten, dat het uiteraard het beginsel van non-discriminatie tussen de bedrijven van de lidstaten moet eerbiedigen en dat het bovendien ook oog moet hebben voor een hoog kwaliteitsniveau. Ik heb een compromisvoorstel neergelegd met het oog op die Raad interne markt van 20 december aanstaande.
We hebben in Laken ook gesproken over de uitbreiding van de Unie. Samen met de Commissie hebben we vastgesteld dat tien van de dertien kandidaten in de huidige omstandigheden klaar kunnen zijn om in 2004 al deel te nemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement, en voor het eerst worden die landen ook bij naam genoemd in een document van de Europese Raad. Dat was bij het document van de informele Top van Gent nog niet het geval, wat ons nogal wat kritiek van de buitenwacht opleverde. Daarnaast waardeert de Unie natuurlijk de inspanningen van Bulgarije en Roemenië en ziet ze na de recente grondwetswijziging ook ten aanzien van Turkije vooruitgang inzake de politieke criteria voor toetreding.
Tenslotte, mevrouw de Voorzitter, wil ik nog wijzen op het omvangrijke sociaal-economische luik van de conclusies van de Top van Laken. Ik denk te mogen stellen dat we hard hebben getimmerd aan wat ik zou willen noemen het Europees sociaal model. We hebben namelijk na dertig jaar discussie een akkoord bereikt over de Europese vennootschap, we hebben een aantal indicatoren goedgekeurd inzake kwaliteit van de arbeid, armoedebestrijding en sociale uitsluiting. Ik denk dat er ook nu definitief vorm is gegeven aan de dialoog met de Europese sociale partners, aangezien we afgesproken hebben dat er elk jaar voorafgaand aan de voorjaarstop, die over economische en sociale thema's zal gaan, een overleg met de sociale partners zal worden georganiseerd.
Een ander belangrijk punt is dat u instemde met een akkoord over de consultatie en informatie van werknemers bij economische herstructureringen. Er is een begin gemaakt met de convergentie van de diverse socialezekerheidsstelsels, en daarnaast hebben we in de voorbije maanden een aantal belangrijke akkoorden kunnen bereiken over de agenda voor de liberalisering van de postdiensten en over het pakket telecommunicatierichtlijnen.
Aan de Euro hebben we op de Top van Laken in feite nauwelijks aandacht hoeven besteden, omdat op dit ogenblik alles volgens plan en zonder noemenswaardige problemen verloopt en die invoering dus op 1 januari 2002 zal kunnen plaatsvinden.
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ik wil hier tot slot verslag uitbrengen van het debat over de verdeling van de vestigingen van de verschillende Europese agentschappen. Wees gerust: ik zal het met betrekking tot dit punt zeer kort houden. Ik vond zelf dat ik een evenwichtig voorstel had uitgewerkt. Anders had ik het natuurlijk ook niet ter tafel gebracht. Twee lidstaten konden er niet mee instemmen. Ik moet u zeggen dat ik een paar uur na het akkoord over de verklaring van Laken geen behoefte had om opnieuw te gaan onderhandelen met als uitzicht een halfslachtig akkoord. Het is immers juist de bedoeling dat er met de verklaring een einde komt aan deze manier om de Europese Unie te besturen.
(Applaus) Uiteraard heeft het Belgisch voorzitterschap erop toegezien dat de twee agentschappen die op 1 januari 2002 met hun werkzaamheden dienen aan te vangen, dat ook daadwerkelijk kunnen doen. Voor deze agentschappen is, in afwachting van een allesomvattend akkoord, een voorlopige vestigingsplaats gevonden. Het gaat om het Agentschap voor de Voedselveiligheid, dat in Brussel zal worden gevestigd, en Eurojust, dat naar Den Haag gaat om de eenvoudige reden dat Europol hier reeds gevestigd is.
(Applaus)Mevrouw de Voorzitter, dit zijn in het kort de conclusies van Laken. Ik heb met dit betoog in feite ook een overzicht gegeven van veel van de vorderingen die het Belgisch voorzitterschap heeft bewerkstelligd. In juli had ik samen met de andere leden van mijn regering overigens een scorebord opgesteld waarop we op ieder moment onze vorderingen konden aflezen. Ik heb u reeds de meeste prestaties genoemd. Uiteraard kan ik er nog meer noemen, zoals de ontegenzeggelijk belangrijke aanpassing van de tarieven voor grensoverschrijdende financiële transacties na 1 januari, de fiscale status van de Europese afgevaardigden en het politieke akkoord over de veiligheid van het luchtruim. Het is natuurlijk aan u om een oordeel over deze vorderingen uit te spreken.
Een woord van dank is hier aan het einde van een zes maanden durend voorzitterschap zeker op zijn plaats. Met betrekking tot dat voorzitterschap overigens hebben wij ook in de verklaring van Laken de vraag opgenomen hoe we dat in de toekomst zullen moeten doen als we bijvoorbeeld met dertig of meer lidstaten zijn. Ik denk dat we dan, wanneer we aan een tour de capitales beginnen, tegen onze echtgenoten en kinderen zullen moeten zeggen: "tot volgende maand". Maar een welgemeend woord van dank is hier zeker op zijn plaats.
Het Belgisch voorzitterschap heeft altijd de volle steun gekregen van het Europees Parlement en ik ben u daar allemaal erkentelijk voor. We hebben de afgelopen zes maanden samen een groot pak wetgevend werk verricht. Er is heel veel tijd en energie gegaan naar de medebeslissingsprocedures tussen de Raad en het Parlement, maar ik geloof dat die tijd en die energie een goede investering zijn gebleken. Op tal van domeinen hebben we beslissingen kunnen nemen, hebben we knopen kunnen doorhakken, wetgeving kunnen goedkeuren. Dan denk ik natuurlijk aan de akkoorden over het telecompakket, de voedselveiligheid en luchtvaartveiligheid, de richtlijn over de arbeidstijden voor het wegvervoer, en ik meen te mogen stellen dat we er in geslaagd zijn om de relaties tussen het voorzitterschap en het Europees Parlement, die misschien tot hiertoe te veel een technische dimensie hadden, nu vooral een politieke dimensie te geven.
We zijn die discussie ook niet uit de weg gegaan. Integendeel, we hebben het debat met het Europees Parlement systematisch opgezocht als een middel om vooruitgang te kunnen boeken. De coördinatie tussen Raad en Parlement verliep uitstekend en ik denk dat ook u van oordeel bent dat de Belgische raadsvoorzitters zich hebben ingespannen om beschikbaar te zijn voor het Europees Parlement.
Van de vele reizen na 11 september, meestal met Romano Prodi en met Javier Solana, en ook van de dialoog met de anders-globalisten heb ik veel geleerd, vooral over de plaats van onze Unie in deze wereld. Wie de samenhang van al die dingen stilaan begint te doorzien, ontdekt inderdaad dat er geen saai, geen kleurloos Europa bestaat maar dat we wel degelijk bezig zijn met het meest fascinerende project van deze tijd.
De gebeurtenissen van 11 september betekenden de globalisering van het terrorisme. De aanslagen in New York en Washington hebben ons geleerd dat wij het ons gewoon niet kunnen veroorloven de armste landen van de wereld aan hun lot over te laten, omdat ze dan letterlijk gekaapt worden door terroristen, drugsbarons, gangsters, in één woord: gespuis.
Maar wat doen we daar dan in feite aan? Alleen de vrije markt globaliseren en denken dat daarmee de kous af is, helpt niet. De verdere verarming van de allerarmste naties maakt duidelijk dat die remedie daar zelfs averechts kan werken. Als je zoveel in het buitenland bent en discussies hebt met anders-globalisten, besef je uiteindelijk dat de Europese Unie daar al jarenlang een oplossing voor in huis heeft, een welvaartsrecept dat wij achtereenvolgens hebben toegepast op Griekenland, Spanje, Ierland en Portugal. Vrijhandel, internationale samenwerking en ook onderlinge financiële steun blijken in combinatie met elkaar telkens weer een geweldig welvaartseffect te kunnen creëren, zoals we dat in onze eigen Unie de voorbije tientallen jaren hebben kunnen constateren.
Het gekanker en vaak de angstgevoelens over de uitbreiding van de Unie worden bij die gedachte, bij die vaststelling in feite zeer relatief. Als we straks, over zeven jaar misschien, een Roemeen of een Bulgaar naar dit Parlement halen met zijn gemiddeld inkomen dat één zevende bedraagt van dat van een Duitser of een Nederlander, zijn we dan eigenlijk niet bezig met het grootste sociale project van onze generatie? Als we die uitbreiding tot stand brengen, zijn wij in feite bezig met het stabiliseren van landen die anders ten prooi zouden kunnen vallen aan een dictatuur of een "profitariaat", een toestand zoals we die in Servië en ook in Albanië hebben gekend.
Alle dingen zijn met elkaar verbonden: als we straks de toetreding van tien nieuwe lidstaten tot een even groot succes kunnen maken als de uitbreiding van de Unie naar Zuid-Europa destijds, dan beschikken we in feite over een model, een beproefde methode waarmee we ook de noord-zuidkloof, het grootste conflict van onze tijd, zouden kunnen overbruggen.
Eigenlijk is het ook dat wat de wereld van ons, Europeanen, verwacht. We hebben niet - we moeten dat durven erkennen - dat scherpe profiel van de Verenigde Staten van Amerika: een supermacht, een dominante cultuur, een land van vrij initiatief en vrije meningsuiting, de kampioen van technologische innovatie. We hebben als Europa zeker nog veel te leren van de Verenigde Staten: technologische ontwikkeling, militaire slagkracht, economische efficiëntie vaak. Maar moeten we daarom de Verenigde Staten van Amerika achterna hollen?
Mijn activiteit als voorzitter van de Europese Raad heeft mij geleerd dat men in de wereld naar Europa opkijkt voor andere zaken: wij, in Europa, hebben meer ervaring met het kanaliseren van ingewikkelde politieke conflicten, wij beseffen beter dat militaire macht belangrijk is, maar dat militaire macht maar een eerste aanzet kan zijn voor politieke en humanitaire oplossingen. Wij hebben meer oog voor sociale, ecologische problemen en wij staan, dankzij de lessen van ons eigen verleden, ook meer open voor politieke samenwerking in de wereld en wij zien globalisering niet als een louter economisch proces waarbij ook geen politieke tegenmacht zou moeten worden ontwikkeld.
Zijn we dan - en dat is een vraag die ik zou willen stellen tot besluit van mijn tussenkomst en ter afsluiting van het voorzitterschap, alhoewel er in de komende dagen nog wel het een en ander te doen blijft - zijn wij dan als Europa niet beter geplaatst om de nieuwe synthese te bereiken waar de wereld in feite zo naar snakt? Waarom zou Europa niet het profiel nastreven van een continent dat macht heeft, dat is zo, maar dat bereid is die macht ook te delen met anderen? Een continent met een sterke economie, dat is zo, maar ook met een traditionele gevoeligheid voor de zwakkere. Een continent met een sterk Europees leger, dat er nog zal moeten komen, maar ingebed in een waaier van humanitaire, diplomatieke en ook juridische instrumenten. Een rijk continent, maar met het besef dat die rijkdom in feite broos blijft zolang op aarde de schande blijft bestaan van de extreme armoede in grote delen van de wereld, niet in het minst op het Afrikaanse continent waar wij een zware historische verantwoordelijkheid voor dragen.
Die Europese supermacht met zijn eigen diversiteit, die zijn voet zou kunnen zetten naast een andere supermacht in de wereld, dat is natuurlijk voorlopig nog een droom. Maar ik zie er wel aanzetten toe en die aanzetten zijn dat de oude ideologische tegenstellingen verdwenen zijn, evenals de nationale-vijandbeelden. Er is welvaart gekomen, eerst na de Tweede Wereldoorlog in West-Europa en nu na de Koude Oorlog ook in Midden- en Oost-Europa.
Onze Europese Unie krijgt langzaam vorm zonder - en dat is belangrijk - dat ze de diversiteit, de rijkdom aan culturen, de rijkdom aan tradities op dit continent aantast.
Ik sluit af, mevrouw de Voorzitter. Europa bouwen is een grote ambitie en ik zei het reeds en ik herhaal het, het is in feite de grootste politieke droom van onze tijd. Met de verklaring van Laken hoop ik een kleine, bescheiden aanzet te hebben gegeven opdat deze droom ook ooit volledig realiteit zal kunnen worden.

De Voorzitter
Ik wil de heer Verhofstadt heel hartelijk danken voor zijn indrukwekkende betoog.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, geachte afgevaardigden, het is mij een grote eer deel te mogen nemen aan dit debat onmiddellijk na de Top van Laken. In Laken hebben wij een stap vooruit gezet in de richting van het Europa dat wij allen willen, van een democratischer en opener Europa, van een Europa waarmee de burgers zich eindelijk beginnen te identificeren.
Ik wil allereerst het Belgisch voorzitterschap hulde betuigen voor de manier waarop het de werkzaamheden van het afgelopen semester heeft geleid, maar met name ook voor al het werk dat heeft geleid tot de verklaring van Laken. In Laken is een nieuwe constitutionele fase ingeluid in de Europese opbouw, een fase waarin dit Parlement en de nationale parlementen een rol van doorslaggevend belang kunnen spelen. Het nieuwe proces zal namelijk open en transparant zijn en onze burgers helpen meer inzicht te verkrijgen in de fundamentele vraagstukken die momenteel in Europa worden besproken. Hierbij staat enorm veel op het spel: denkt u maar aan de uitbreiding en de mondialisering.
De in Laken afgebakende weg is mijn inziens de enige mogelijke om democratische legitimiteit te verzekeren, en om de Unie vorderingen te laten maken bij de integratie en de uitbreiding zonder het risico te lopen dat de burgers de door de regeringen genomen besluiten uiteindelijk verwerpen.
De uitbreiding van de Europese Unie is een onomkeerbaar, reeds ver gevorderd proces. Wij mogen niet vergeten dat dit proces een van de belangrijkste beweegredenen achter de Conventie is. Zonder institutionele veranderingen zou de uitgebreide Unie muurvast komen te zitten; zonder een open discussie loopt men het risico de steun van de burgers van de Unie en de kandidaat-landen te verliezen. Wij mogen bovendien niet vergeten hoe belangrijk het is dat de kandidaat-landen deelnemen aan dit met constitutionele implicaties gepaard gaand institutioneel proces. Net zo goed als de toekomst van de huidige vijftien lidstaten wordt daar ook hun toekomst beslist.
De resultaten van de Europese Raad van Laken beperken zich evenwel niet tot de instelling van de Conventie. De gebeurtenissen van 11 september hebben ons eraan herinnerd wat degenen kunnen aanrichten die van de vrijheid misbruik maken om haar te vernietigen. De steun van de Raad voor ons optreden op het gebied van binnenlandse zaken helpt ons het doel van een gemeenschappelijk ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid in de Europese Unie te verwezenlijken.
Er is een nieuwe impuls gegeven aan de werkzaamheden voor de opstelling van een nieuw beleid op immigratie- en asielgebied. De Europese Raad heeft de wens uitgesproken dat op grond van de mededeling van de Commissie over illegale immigratie en mensenhandel een actieplan wordt opgesteld. Wat dit betreft heeft de Europese Raad - zoals ook ik recentelijk in een toespraak in Brugge heb voorgesteld - de Raad en de Commissie uitgenodigd alle middelen te onderzoeken die het mogelijk maken om een efficiënte samenwerking tot stand te brengen tussen degenen die met de bewaking van de buitengrenzen van de Unie belast zijn, en de mogelijkheid te bestuderen om een gemeenschappelijk mechanisme, of een gemeenschappelijke dienst voor de controle op de buitengrenzen in te stellen.
Het spijt mij dat de Raad van Laken er niet in is geslaagd vorderingen te maken bij het vraagstuk van de toekomstige Europese agentschappen. Laat echter duidelijk zijn - en wat dat betreft ben ik het eens met hetgeen premier Verhofstadt zojuist zei - dat dit geen drama is. Evenals bij andere gelegenheden hebben wij evenwel ook hier weer kunnen vaststellen dat de eenparigheidsregel gewoon een blok aan het been is van het besluitvormingsproces.
Een punt moet van meet af aan duidelijk zijn: de "communautaire methode" heeft de Unie in staat gesteld dat te worden wat zij nu is, namelijk een unie van volkeren en een unie van staten. Daarvoor is een innovatieve besluitvormingsstructuur nodig, een structuur met gemeenschappelijke instellingen en één stem voor alle landen, groot en klein. Dankzij de communautaire methode hebben wij de efficiëntie en de democratische legitimatie kunnen bevorderen. Deze methode moet nu enkel worden aangepast en versterkt, niet alleen omdat wij anders de steun van de publieke opinie zullen verliezen, maar ook omdat wij anders niet meer efficiënt kunnen optreden. Onze burgers hebben genoeg van dit soort koehandel. Zij willen weten of de alom aangekondigde Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid eindelijk aan de slag kan gaan; waar de zetel zal zijn interesseert hen minder. Ik kan u derhalve bevestigen dat de Autoriteit op 1 januari 2002 het werk zal opnemen op de plek waar zij voorlopig - let wel, voorlopig - haar zetel zal hebben, dat wil zeggen in Brussel. De burgers kunnen niet langer meer wachten op de instelling van dit bureau, dat zich immers zal wijden aan de bescherming van hun gezondheid.
De Commissie is wat dit betreft voornemens fundamenteel belang te blijven hechten aan goede betrekkingen met het Parlement. Wij hebben onze procedures en onze werkmethode verbeterd, maar toch hebben wij in de afgelopen weken moeten vaststellen dat ondanks deze gestadige constructie van betrekkingen en procedures de door ons allen gewenste doelstellingen nog niet zijn bereikt. Daarom moeten wij de handen ineenslaan om deze doelstellingen snel te bereiken en het tweede deel van de wetgeving te grondvesten op een volledige synergie tussen de Commissie en het Parlement.
In maart 2000 hebben wij in Lissabon afgesproken de Unie binnen tien jaar om te vormen tot de best concurrerende en meest dynamische economie ter wereld. Tegelijkertijd hebben wij toen besloten te ijveren voor een Unie waarin de burgers op voet van gelijkheid met elkaar samenleven en elkaars behoeften respecteren. Ik ben blij dat de Raad van Laken ermee heeft ingestemd dat deze doelstellingen prioritair zijn. Bijgevolg moet in Barcelona een belangrijke en onomkeerbare stap worden gezet in de richting van de consolidering en de ontwikkeling van het Europees sociaal model. Daar zullen wij echter tijdens de voorbereiding van die top nog op terug kunnen komen.
De Europese Raad heeft nogmaals bevestigd dat het Galileo-project voor satellietnavigatie van strategisch belang is en een katalysator kan zijn voor innovatie en mededingingsvermogen. Hoe kon het ook anders: pas een maand geleden hebben de landen die lid zijn van het Europees Ruimteagentschap - en dat zijn dertien van de vijftien lidstaten van de Europese Unie - 550 miljoen euro uitgetrokken voor deelname aan dit project. Dit project is van vitaal belang voor onze toekomst en onze onafhankelijkheid. De Europese Raad heeft duidelijke termijnen en doelstellingen aangegeven voor het eerste semester van 2002, en daarom moet dit project nu zijn beslag krijgen. Anders wordt de geloofwaardigheid, de geloofwaardigheid van de Raad en het Parlement op het spel gezet. De Commissie is bereid hieraan een bijdrage te leveren en erop toe te zien dat de aangegane verbintenissen worden nagekomen en eindelijk wordt overgegaan tot de concrete ontwikkelingsfase, rekening houdend met alle technische en financiële aspecten van het project.
De Conventie moet, geachte afgevaardigden, aan de verwachtingen voldoen en een verandering tot stand brengen die ons in staat zal stellen de moeilijke en ingewikkelde toekomst met vertrouwen tegemoet te zien. De Conventie hoeft de Unie niet opnieuw uit te vinden; zij mag het communautaire acquis niet ter discussie stellen. Veeleer moet zij een route uitstippelen waarlangs de Unie, met haar nieuwe leden na de uitbreiding, vorderingen kan maken in haar politieke, sociale en economische integratie.
De instelling van de Conventie is een bewuste breuk met het verleden. Wij willen dat de Conventie profijt kan trekken uit de ideeën en ervaringen van velen, en niet van weinigen. Ons doel is deze Conventie in de schijnwerpers te zetten, en niet in een kamer op te sluiten. In de Conventie zal de Commissie haar rol vervullen als hoedster van de Verdragen, als belichaming van de communautaire geest. De gelijkheid van alle lidstaten en het evenwicht tussen de instellingen van de Unie vormen de beste garantie voor een rechtvaardig en efficiënt Europa. Als wij trouwens naar de gegevens van de laatste Eurobarometer kijken, kunnen wij daaruit concluderen dat onze burgers, veel vlugger dan wij dachten, Europa en zijn instellingen opnieuw naderen.
Uiterlijk in 2004, maar waarschijnlijk eerder, zullen de bijdragen van de Conventie ter beoordeling worden voorgelegd aan de Intergouvernementele Conferentie. Daarna zullen de burgers van de oude en de nieuwe lidstaten hun vertegenwoordigers in dit Parlement kiezen. Laten wij ervoor zorgen dat wij goed beslagen ten ijs komen voor deze grote en belangrijke gebeurtenissen.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, er heerst vandaag een goede sfeer in de vergadering, zoals het ook hoort in de tijd voor Kerstmis. Wij hebben de Voorzitter van harte bedankt, maar we mogen het voorzitterschap van de Raad en met name de heer Verhofstadt ook niet vergeten. Met de verklaring van Laken hebben zij namens Europa en ons allemaal een groot succes geboekt.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u heeft gehandeld volgens de beste Belgische traditie - waarvoor ik ook de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Michel, wil danken. Uw voorgangers - Leo Tindemans, die over een aantal maanden tachtig jaar wordt, Wilfried Martens, de voorzitter van de Europese Volkspartij, en Jean-Luc Dehaene - hebben zich ook steeds op die manier opgesteld: Europees, geëngageerd en overtuigend! Dat geeft aan dat de regering van een zogenaamd klein land soms een veel beter beleid kan voeren en Europa veel beter op weg kan helpen dan de zogenaamde grote landen altijd pretenderen te doen.

Daarvoor wil ik u van harte danken! Ik zal mij beperken tot de verklaring van Laken, want veel van mijn fractieleden zullen de andere onderwerpen nog bespreken. Laken is een groot persoonlijk succes voor u, mijnheer de minister-president, en daarover zijn wij zeer verheugd! Ik wil evenwel ook de Commissie hartelijk danken. Wij zijn inderdaad soms kritisch, ook al vindt de Commissie dat daar geen reden toe is. De voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, en de heer Barnier, die verantwoordelijk is voor de hervorming van de Europese Unie, hebben ons steeds op deze weg begeleid en vergezeld. Al tijdens haar Berlijnse congres in januari heeft onze fractie, de Europese Volkspartij, een Conventie voorgesteld. Wij zijn blij dat dit nu het standpunt van het gehele Europees Parlement en van de belangrijkste instellingen is geworden.
De nieuwe methode die wij nu hebben, namelijk een parlementarisering van de hervorming van de EU, is volgens mij van doorslaggevend belang. EP-leden vormen de meerderheid in de conventie. Hopelijk kunnen de media bijdragen aan het scheppen van daadwerkelijke openheid. Het creëren van openheid door openbare vergaderingen alleen heeft namelijk nog geen onmiddellijk effect. Om daadwerkelijk openheid te kunnen creëren hebben wij de media nodig: zij moeten de vergaderingen toegankelijk maken voor de burgers. Dat is ons verzoek aan de media.
De keuze voor een tripartiet voorzitterschap van de Conventie is weliswaar uitvoerig bediscussieerd, maar ik kan u zeggen, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat het mijns inziens een zeer verstandige beslissing is. Valéry Giscard d' Estaing is immers niet alleen president van Frankrijk geweest, maar ook lid van het Europees Parlement. Uiteindelijk maakte hij deel uit van onze fractie, maar hij is ook ooit lid geweest van de liberale fractie. Later is hij naar ons overgestapt, wat uiteraard een hele vooruitgang was.
(Gelach)
Bovendien heeft hij een verslag over subsidiariteit geschreven, wat voor een voormalig president van Frankrijk niet bepaald voor de hand ligt. Ik kan u echter vertellen dat ik liever een wat oudere voorzitter zie met een open geest, een gezond verstand en een groot Europees hart dan een jonge voorzitter die tegen Europa is! Hij wordt bijgestaan door Jean-Luc Dehaene, met wie onze fractie het uitstekend kan vinden, en Giuliano Amato, een rasechte Europeaan. Derhalve is dit naar onze mening een uitstekende beslissing.
Er zullen nog negen andere conventieleden zijn en het lijkt mij dat de twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement in de Conventie leden van de beide grote fracties zullen zijn. Daarom ben ik er sterk voorstander van dat de toekomstige Voorzitter van het Europees Parlement uit een kleinere fractie komt, om zo de zaak in evenwicht te houden. Onze fractie zal de voorzitter van de liberale fractie, de heer Cox, dan ook ten volle steunen!
(Gelach en applaus van rechts, protest en interrupties van links)
Geachte afgevaardigden, uiteraard moeten wij daar nog over gaan spreken en beslissen, maar ik zie het hoopvol tegemoet!
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wat betreft de inhoud vond ik het zeer verstandig van u vragen te stellen. Onze antwoorden zal ik nu niet geven. Het ging om de versterking van het Parlement, de medebeslissing van het Parlement, meer openheid, transparantie bij de ministerraad en uiteraard de positie van de Commissie, die afhankelijk is van de wil van de kiezers - daarover zal onderhandeld moeten worden.
Ook de werkstructuren van de Conventie zijn van doorslaggevend belang. Het Europees Parlement krijgt met zestien vertegenwoordigers mijns inziens een geweldige kans om de voortrekkersrol te vervullen. Ik heb mijn fractie al voorgesteld dat onze partijleden in het kader van de parlementarisering, dus op fractieniveau, bij elkaar komen - ik weet niet hoe de andere fracties dat doen - en dat de afgevaardigden van de PPE-DE-Fractie en de nationale collega' s in de Conventie elkaar ontmoeten om het werk structureel en verantwoord voor te bereiden.
Ik verzoek de vijftien regeringen hun beste vertegenwoordigers naar de Conventie te sturen. Zij mogen niet de indruk hebben dat ze aan een seminar deelnemen. Deze vertegenwoordigers van de regeringen moeten persoonlijkheden zijn die daadwerkelijk feedback geven aan de regeringen. Voorzitter Giscard d' Estaing moet volgens de verklaring van Laken verslag uitbrengen aan de top van staatshoofden en regeringsleiders. Analoog daaraan zou het verstandig zijn als er ook voor de nationale regeringsvertegenwoordigers een rapportageverplichting zou komen. Als zij immers verslag uitbrengen aan hun nationale regeringen ontstaat er een permanente uitwisseling en staat het optreden van de Conventie niet op zichzelf.
Het is nog niet duidelijk of de verklaring van Laken uiteindelijk historisch genoemd mag worden - het is een goed begin, maar zonder een goede werkmethode kan er geen goed resultaat bereikt worden. Wij zullen pas weten of dit alles van historische betekenis is, als het resultaat bekend is en door de staatshoofden en regeringsleiders is overgenomen. Ik hoop dat de regeringsvertegenwoordigers en de medewerkers van de parlementen, of dat nu het Europees Parlement is of de nationale parlementen, voldoende plichtsgevoel hebben om het resultaat over het geheel genomen te accepteren. Als wij dat gezamenlijk kunnen bereiken, zal het oude Europa worden vernieuwd en zowel binnen als buiten zijn grenzen effectief kunnen optreden. Het wordt dan een democratisch en overtuigend Europa dat onze waarden vertegenwoordigt!
(Applaus)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega' s, de tijdens de Europese Top van Laken genomen beslissing draagt de goedkeuring van de socialistische fractie weg. U hebt besloten om de Rubicon over te trekken. U erkent derhalve dat wij ons in een opbouwproces bevinden. Uit deze diepgaande verandering blijkt dat de politieke wisseling ook in België een uitstekende voedingsbodem is voor nieuwe ideeën en nieuwe voorstellen. Mijn felicitaties aan het Belgische voorzitterschap, dat voet bij stuk heeft weten te houden en er zodoende in is geslaagd om deze stap te zetten.
Ofschoon de Conventie aanvankelijk op heel wat weerstand stuitte, hebben wij deze methode dankzij onze gezamenlijke inzet toch kunnen doorzetten. De Conventie moet mijns inziens dan ook op ons aller naam worden geschreven.
De heer Poettering heeft hier in herinnering gebracht dat de Conventie onder het Duitse voorzitterschap, met name tijdens de Top van Keulen, het licht heeft gezien. Hij is evenwel vergeten toe te voegen dat zij haar oorsprong heeft in een voorzitterschap van sociaal-democraten en groenen. Ik ben van oordeel dat het integratieproces berust op de gezamenlijke inspanningen van alle Europese politieke strekkingen, hetgeen overigens ook blijkt uit het verslag-Lehne/Méndez de Vigo. Ik erken dat onze voorstellen in acht zijn genomen. De parlementaire vertegenwoordiging bij de samenstelling van het presidium, van het bureau, is in termen van democratische legitimiteit in evenwicht met die van de Raad. Dat mogen wij niet uit het oog verliezen, om nog maar te zwijgen van de mijns inziens typisch Belgische formule van het driemanschap, dat los van het bureau is opgericht.
In verband hiermee wens ik mijn oprechte waardering uit te spreken voor de Europese staat van dienst van de heer Giscard d'Estaing. Ofschoon onze voorkeur in principe naar een andere kandidaat uitging, prijzen wij zijn verdiensten als president van de Republiek en Europees afgevaardigde. Maar goed, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik denk dat wij op dit moment vooral moeten aandringen op een hechte samenwerking tussen het driemanschap en het presidium. Wij moeten met andere woorden vermijden dat het driehoofdige bestuur en het bureau elk hun eigen weg gaan. Wij hebben behoefte aan een team van twaalf mensen die nauw met elkaar samenwerken. Dat is volgens mij de beste manier om vorderingen te maken.
Uiteraard kunnen wij allemaal beweren dat onze vrienden het er beter vanaf hebben gebracht, maar ik begrijp niet, mijnheer de voorzitter van de Raad, waarde collega' s, waarom onze goede vriend Hans-Gert Poettering zo sterk benadrukt dat het liberale gedachtegoed een soort antichambre voor christen-democraten is. Ik geloof niet dat de heer Cox zich in deze redenering kan vinden. Hoe het ook zij, het belangrijkste is dat wij ons allen bereid verklaren om dit proces samen tot een goed einde te brengen.
Ik vind het een goede zaak dat u 64 kanttekeningen hebt geplaatst bij de vier punten die in de als bijlage IV aan het Verdrag van Nice gehechte Verklaring 23 aan de orde worden gesteld. Volgens onze berekeningen gaat het om 64 vragen. Er zitten ongetwijfeld brandende kwesties bij, wellicht ook "een vraag uit duizend" , duizend euro welteverstaan, geen duizend dollar. Mijns inziens laat de formulering van sommige vragen over de betrekkingen tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement enigszins te wensen over, maar wij zullen u helpen om hierin verandering te brengen. Het belangrijkste is dat er in het kader van de Conventie een constructieve dynamiek op gang wordt gebracht. Mijn fractie zet zich hier reeds sinds geruime tijd voor in, niet alleen in de COSAC, maar ook in eigen kring. Wij streven met name naar een versterking van de coördinatie tussen de fracties in de parlementen van de lidstaten, de parlementen van de kandidaat-landen - die ook het recht hebben om zich over ons doen en laten uit te spreken - en ons eigen Parlement. Wij dragen in dit opzicht een enorme verantwoordelijkheid.
Met uw welnemen zou ik ook een kritische noot bij Laken willen plaatsen. Er is vooruitgang geboekt, met name wat betreft de operationaliteit van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Sterker nog, u hebt een eerste aanzet gegeven tot een Europese defensiepolitiek. Minister Michel is wellicht iets te hard van stapel gelopen, maar desondanks lijkt het me verkieslijker overhaast verantwoordelijkheden op zich te nemen dan geen vinger uit te steken. Wij moeten risico' s durven nemen.
Wat betreft de agentschappen worden wij na de symfonische welluidendheid geconfronteerd met een ware kakofonie, om het met de woorden van mijn goede vriend Giuliano Amato te zeggen. Ik ben het met hem eens dat de toekomst er niet bepaald rooskleurig uitziet. Bovendien barst er een hanengevecht los wanneer de discussie over de toekomst wordt afgerond en de huidige problemen aan de orde worden gesteld. Dat is onaanvaardbaar. Er zij overigens aan herinnerd dat het Parlement de in het kader van het verslag-Whitehead gepresenteerde amendementen heeft ingetrokken, omdat ons werd beloofd dat dit probleem in Laken zou worden verholpen. Welnu, niets is minder waar.
Verder neem ik nota van de woorden die hier door de voorzitter van een liberale Raad over de Top van Barcelona zijn uitgesproken: sociale samenhang, handhaving van het Europees sociaal model, aanpassingsvermogen en overleg met de sociale partners. Dat is mijns inziens de koers die wij moeten varen.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, denk ik dat wij hier vandaag moeten onderstrepen dat de verklaring van Laken, die mettertijd in een Europese grondwet dient uit te monden, een proces en een dynamiek moet openen waarbij wij ons intens betrokken voelen. Ik kan u namens mijn fractie meedelen dat hierover in ons midden absolute eensgezindheid heerst en dat wij vastbesloten zijn om samen met u de Rubicon over te trekken, op voorwaarde dat iedereen zich met het oog op de toekomst daadwerkelijk inzet voor een verenigd Europa.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik graag het Belgisch voorzitterschap en de Belgische minister-president bedanken voor de mate waarin zij met het Europees Parlement hebben samengewerkt. Ik heb het niet nagekeken, maar afgaande op mijn geheugen geloof ik dat u, mijnheer de minister-president, misschien wel vaker in deze vergaderzaal heeft gestaan dan wie van uw voorgangers dan ook. Daaruit blijkt wel hoe groot uw persoonlijke betrokkenheid was bij de dialoog met dit Parlement en bij de democratische vraagstukken in Europa. Hulde en dank daarvoor.
De stemming in het Parlement is ook drastisch veranderd sinds een jaar geleden. Twaalf maanden geleden beschouwden we de Top van Nice als een belangrijk en bepalend moment en we waren dan ook teleurgesteld met het uiteindelijke resultaat. Het Verdrag van Nice bleek niet tot minder, maar juist tot meer complexiteit te leiden en niet begrijpelijker, maar juist onbegrijpelijker te zijn voor de burgers. Het wekte daarnaast de indruk dat het Europese proces meer met het sluiten van deals dan met idealen te maken had. Aan het einde van dit voorzitterschap is een hernieuwd evenwicht gevonden en dat verdient onze erkentelijkheid. De stemming is drastisch veranderd. De sfeer is nu optimistischer en dat hebben wij grotendeels te danken aan u, premier Verhofstadt, en aan uw collega' s in het voorzitterschap. Een gunstige stemming is uiteraard niet hetzelfde als een inhoudelijk resultaat. Daarom moeten we nu gebruik maken van deze gunstige dynamiek en de verklaring van Laken en de Conventie aangrijpen voor een betere toekomst.
De verklaring van Laken markeert beslist een bepalend moment voor de Unie en vormt een duurzaam criterium waaraan de kwaliteit van dit Belgisch voorzitterschap zal worden afgemeten. De Conventie heeft een bepalende functie. Velen zijn zelfs zo tevreden over de Conventie dat deze - zoals alle succesvolle initiatieven - nu vele vaders heeft en wij allemaal beweren dat wij aan haar ontstaan hebben meegewerkt. Het zij zo. Het is eigen aan succes dat iedereen daarin wil delen.
Wij zien uit naar de installatie van de Conventie in maart 2002 en nemen met instemming nota van het feit dat de heren Giscard d' Estaing, Amato en Dehaene haar zullen voorzitten. Ook de anderen die eraan zullen deelnemen hebben onze steun. Wij moeten ervoor zorgen dat deze conventie op een eenduidige en samenhangende wijze functioneert via haar bureau. Zij is een voertuig voor Europa, niet meer en niet minder.
Tot mijn goede vriend Hans-Gert Poettering zou ik het volgende willen zeggen. Ongeveer tien jaar geleden vroeg de voormalige voorzitter van de liberale fractie politiek asiel aan in het Parlement en ik wil mijn christen-democratische collega' s bedanken dat zij deze man, zelfs nog vóór Tampere en de ontwikkeling van justitie en de interne markt, asiel hebben verleend.

Hij is een zeer bekwaam Europeaan en ik ben ervan overtuigd dat de Conventie onder zijn leiding vooruitgang kan boeken.
Het is geweldig om te merken dat er, zoals de minister-president al heeft opgemerkt, geen taboes zijn. Ten aanzien van in ieder geval een aantal denkbeelden hebben wij een belangrijke grens overschreden. De bereidheid om na te denken over een grondwet voor Europa is niet alleen noodzakelijk om redenen van eenvoud, maar ook omwille van het bepalen en herbepalen van idealen, eigentijdse waarden, burgerrechten, het evenwicht tussen de instellingen en het creëren van een goed controlesysteem. Dit hebben we nodig en ik ben blij dat u daartoe de moed heeft kunnen vinden en u een consensus heeft bereikt waarop voortgebouwd kan worden.
Dinsdag 11 september was een uitzonderlijk moment tijdens uw voorzitterschap dat ons voor een zware uitdaging stelde. De gebeurtenissen van die dag confronteerden ons met onze gezamenlijke kwetsbaarheid en met het feit dat niet-Europees of, sterker nog, transatlantisch unilateralisme niet werkte. Het feit dat wij dat moment hebben aangegrepen en ons hebben gerealiseerd dat onze gezamenlijke kwetsbaarheid een gezamenlijk antwoord vereiste betekende een enorm succes voor alle instellingen, onder leiding van het Belgisch voorzitterschap en de Europese Commissie en bereidwillig bijgestaan door dit Parlement,
Al met al is dit voorzitterschap de uitdaging van het moderne Europa waardig gebleken. Het is een voorzitterschap, mijnheer Verhofstadt, waarop u en uw collega' s zeer trots mogen zijn. Als uw liberaal-democratische collega' s zijn ook wij bijzonder trots op uw prestaties. Hadden er maar meer mensen zoals u de leiding over Europese staten.
(Applaus)

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik onderschrijf de opmerkingen van mijn collega's over de goede samenwerking tussen de Raad en het Parlement die u de afgelopen maanden hebt bewerkstelligd.
Ik wil graag een opmerking maken over de verklaring van Laken. Ik geloof niet dat we kunnen ontkennen dat deze verklaring een belangrijke stap is op weg naar een nieuw vormgegeven en meer transparante, begrijpelijke en democratische Unie. Ik denk bovendien dat de Unie op internationaal vlak doelmatiger en sterker is geworden. Al deze positieve eigenschappen houden verband met de nieuwe dynamiek die in de Unie waarneembaar is. Het Verdrag van Amsterdam en dat van Nice waren beide teleurstellend. Wij weten nu dat er een gerede kans bestaat dat de nieuwe IGC succesvol wordt. Als wij serieus te werk gaan - de wijze waarop u de samenwerking bent aangegaan lijkt mij in dit opzicht veelbelovend - kunnen wij dankzij de Conventie en het open mandaat dat haar is verstrekt, dankzij de aangenomen werkwijze en dankzij de personen die ons binnen de Conventie zullen vertegenwoordigen, tijdens de komende Top zeer positieve resultaten voor de Europese Unie bereiken. Laten we dus tevreden zijn met hetgeen er bereikt is, ook al is het zeer betreurenswaardig dat het driemanschap dat leiding zal geven aan de werkzaamheden van de Conventie uitsluitend uit mannen bestaat,
en het Europees Parlement onvoldoende vertegenwoordigd is. Globaal genomen ben ik tevreden over de randvoorwaarden. Ik wil u hartelijk danken voor alle inspanningen die u zich in dit opzicht hebt getroost.
U hebt gesproken over uw voorzitterschap van de afgelopen zes maanden. Als EP-lid draai ik al een behoorlijke tijd mee en heb ik kunnen constateren dat alle voorzitterschappen aan het einde van hun mandaat teleurgesteld zijn. Dit geldt in het bijzonder voor de voorzitterschappen die het tweede semester actief zijn. Dit semester is vanwege de vakanties namelijk veel korter dan het eerste. Verder mogen wij niet vergeten dat het voorzitterschap natuurlijk niet als enige bepaalt wat er gebeurt, en dat is trouwens maar goed ook. Het voorzitterschap is sterk afhankelijk van de goede wil van de overige lidstaten en van de werkzaamheden van de Commissie en het Parlement. Wees dus niet al te zeer teleurgesteld. Persoonlijk ben ik in dat in sommige opzichten ook. Ik denk echter dat u ook zonder de gebeurtenissen van 11 september niet al uw plannen had kunnen verwezenlijken.
Dat brengt mij op de dramatische gebeurtenissen van 11 september en daarna. De strijd tegen het terrorisme is volop in de schijnwerpers komen te staan. Ik denk dat wij ons in onze debatten en maatregelen met name moeten concentreren op de vraag hoe we het terrorisme kunnen voorkomen. Ik betreur het dat in de uiteindelijke tekst van de Raad geen boodschap wordt gericht tot de Verenigde Staten. Ik zal heel duidelijk zijn. De tekst bevat een positieve boodschap wat betreft de herbevestiging van onze solidariteit. Dat is een goede zaak. Er had echter ook een meer politiek getinte verklaring in de tekst moeten worden opgenomen, waarin wij de houding van de Amerikaanse regering op twee belangrijke punten - de wereldvrede en het terrorisme - betreuren. Zo is de door president Bush aangekondigde terugtrekking uit het ABM-Verdrag een ernstige politieke fout ten nadele van de wereldvrede. Een andere politieke fout heeft betrekking op de stopzetting van de werkzaamheden die in het kader van het Geneefse Verdrag inzake biologische en toxinewapens in november jongstleden werden verricht, vanwege het feit dat de Verenigde Staten geen controles op zijn grondgebied wil toestaan. De Europese Unie zou de Amerikaanse regering moeten vragen haar mening te herzien.
Tot slot wil ik hier twee belangrijke ontmoetingen in herinnering brengen. We hebben weliswaar reden tot optimisme over de toekomst, maar alleen als we daar nu aan werken. Ik wil met name het belang benadrukken van de Conferentie van Johannesburg van volgend jaar september, waarop de balans wordt opgemaakt van wat er sinds de Conferentie van Rio is gebeurd. Wij moeten helaas erkennen dat wij, de rijke, geïndustrialiseerde landen, er niet in zijn geslaagd om ons productie- en consumptiegedrag zodanig te wijzigen dat het voor iedereen acceptabel is. Leest u de teksten van de Commissie er nog maar eens op na, dan zult u hier wel van overtuigd raken. Wij zijn er nog niet in geslaagd, hetgeen betekent dat er nog krachtige initiatieven in dit opzicht genomen moeten worden.
Er was de veelbelovende Top van Göteborg en er waren onder meer de positieve punten met betrekking het proces van Kyoto, dat dankzij het positieve optreden van het Belgisch voorzitterschap en de Europese Commissie kon worden gered ondanks de wederom negatieve houding van de Verenigde Staten. Het protocol van Kyoto vormt slechts een van de vele instrumenten en is vergeleken met de aanvankelijke ambities eerder teleurstellend te noemen. Ik denk in ieder geval dat wij ons wat betreft Johannesburg niet moeten verheugen op concrete resultaten inzake de bestrijding van het broeikaseffect en de bescherming van de biodiversiteit. Op een groot aantal punten is er zelfs sprake van een achteruitgang.
Wat de armoede in de wereld betreft, mijnheer de voorzitter, hebt u zelf aangegeven dat de kloof tussen Noord en Zuid niet is verkleind, maar juist groter lijkt te worden. Ik denk dat we op dit punt nog veel werk zullen moeten verzetten.
(Applaus)

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, zoals ik reeds heb aangegeven ben ik van mening dat iedereen die op het gebied van de Europese politiek verantwoordelijkheid draagt zich gedurende de volgende periode volledig moet inzetten om het enorme, nog altijd toenemende wantrouwen tussen de burgers en de Europese instellingen weg te nemen. Mijn fractie verwelkomt dan ook alle initiatieven om onze samenlevingen bij het debat over de toekomst van Europa te betrekken.
Wij zijn om deze reden dan ook zeer ingenomen met de Conventie, die ons in staat stelt te breken met de klassieke intergouvernementele onderonsjes. Volgens het beginsel van de Conventie worden immers de Europese en nationale afgevaardigden bij de voorbereidende werkzaamheden van de IGC betrokken. Ook is er ruimte gemaakt voor de deelname van de vertegenwoordigers van de kandidaat-landen en kunnen de sociale actoren een bijdrage aan de Conventie leveren. U kunt erop vertrouwen dat wij onze gesprekspartners van de burgermaatschappij zullen aanmoedigen om een constructieve bijdrage aan deze nieuwe politieke Europese ruimte te leveren, waarbij alle kwesties bespreekbaar zijn.
Laten wij hopen dat de meerderheid van de Conventie zich niet laat leiden door de personen die de lastige vraagstukken in onze samenlevingen uit de discussies willen houden. Wij moeten de grondoorzaak onder ogen zien en ons niet louter beperken tot symptoombestrijding. De situatieschets in de ontwerpverklaring die de heer Verhofstadt aan de Europese Raad heeft voorgelegd vond ik bijzonder verhelderend, omdat ze recht doet aan de realiteit zoals die door onze medeburgers wordt beleefd. Helaas hebben de vijftien lidstaten besloten om deze beschrijving niet als zodanig over te nemen.
Ik betreur het overigens dat het fungerend voorzitterschap niet dezelfde kritische toon heeft aangeslagen in de formulering van de vraagstukken die ter tafel zijn gebracht. De Europese Raad had hier natuurlijk niets op aan te merken. De beide ondervoorzitters van mijn fractie, mevrouw Kaufmann en mevrouw Frahm, zullen later terugkomen op de institutionele dimensies van de Top van Laken. Ik wil hier maar één aspect van dit vraagstuk beklemtonen. Als wij daadwerkelijk, overeenkomstig de verklaring van de vijftien lidstaten, de verwachtingen van de burgers als leidraad voor het komende debat willen nemen, dan kunnen wij de institutionele vraagstukken met betrekking tot de Europese Unie in dit debat niet loskoppelen van de politieke richtsnoeren die deze instellingen ten uitvoer moeten leggen.
Iedereen die in het kader van de raadpleging voor aanvang van de Top van Laken heeft deelgenomen aan de maatschappelijke debatten of de moeite heeft genomen om te luisteren naar de boodschap die tijdens de omvangrijke demonstraties van de afgelopen dagen in Brussel werd afgegeven, heeft kunnen constateren dat de dringende verzoeken van de burgers niet terug te vinden zijn op de agenda van de Conventie zoals vastgesteld in de verklaring van Laken. Zo dienen er bijvoorbeeld diverse debatten te worden georganiseerd met betrekking tot het sociale vraagstuk in de breedste zin des woords. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de nieuwe rol die de euro en de Europese Centrale Bank dienen te spelen. Voorts dient de brainstorm over de Europese diensten van algemeen economisch belang meer diepgang te krijgen en moet het dogma van de inperking van de overheidsuitgaven ter discussie worden gesteld. Verder dient het debat over de belastingheffing op kapitaalbewegingen een nieuwe impuls te krijgen en moeten wij ons hard maken voor de aanpak van fiscale dumping en belastingparadijzen.
Het economisch beleid van de Unie zou verder moeten reiken dan alleen het concurrentiebeleid. Verder zou het monetair beleid niet geheel gebaseerd moeten zijn op de eisen van de financiële markten. In dit kader kunnen wij ook niet heen om het vraagstuk van de rechten waarover werknemers dienen te beschikken om aan de macht van de grote consortia het hoofd te bieden. Een ander vraagstuk dat in dit opzicht ter tafel zou moeten worden gebracht betreft het daadwerkelijk betrekken van de burgers bij de uitwerking van het Europees beleid en de evaluatie van de gevolgen van dit beleid.
Al deze actuele vraagstukken hebben een institutionele dimensie en dienen derhalve een plek te krijgen in de debatten van de toekomstige Conventie. Hetzelfde geldt voor de uitbreiding. Kan de institutionele uitdaging van dit historische perspectief worden losgekoppeld van de andere cruciale problemen die wij absoluut moeten voorkomen? Ik kan u aan de hand van twee cijfers laten zien welke tot op heden onbesproken problemen wij in alle helderheid zullen moeten aanpakken, als wij er ten minste verantwoordelijk mee willen omspringen. In 2004 zal de Unie 30% meer burgers tellen, terwijl haar BBP met slechts 4,5% zal zijn toegenomen. Welke structurele hervormingen moeten er worden doorgevoerd en hoe solidair zullen wij ons moeten tonen teneinde te voorkomen dat er zich gevaarlijke spanningen zullen voordoen en teneinde het grote Europese gezin waarvan in de verklaring van Laken wordt gerept, bewaarheid te laten worden?
De paar zinnen die in dit kaderdocument aan het GBVB zijn gewijd kunnen vrijwel geheel worden samengevat met, ik citeer: "het weer actueel maken van de missies van Petersberg". Het lijkt wel alsof hiermee wordt bedoeld dat het internationale gezag van Europa gewaarborgd wordt door haar oorlogscapaciteit. De afgelopen weken heb ik verschillende regio's in de wereld mogen bezoeken en ik kan u zeggen dat het beroep dat op ons wordt gedaan, niet in eerste instantie onze militaire capaciteit betreft. De landen willen dat Europa ze helpt om het juk van de supermacht Amerika af te werpen. Europa moet zich veel actiever inzetten om een einde te maken aan de heerschappij van het unilateralisme en om een allesomvattende strategie te ontwikkelen waarmee conflicten kunnen worden voorkomen en kan worden voorzien in de behoeften aan ontwikkeling, gelijkheid en waardigheid van de volkeren in de zuidelijke landen. Kortom, ze verwachten van Europa een volstrekt andere lezing dan van de heer George W. Bush over wat er na 11 september moet gebeuren. Wij moeten onze ogen durven openen voor wat er zich daadwerkelijk in het leven afspeelt. Laten we Europa een duidelijke, mobiliserende rol toekennen. Dit zal ongetwijfeld ten goede komen aan de institutionele dynamiek. Dat is in ieder geval mijn overtuiging.

Collins
Mevrouw de Voorzitter, België nam het voorzitterschap van de Europese Unie op een buitengewoon cruciaal moment op zich. De tragische terroristische aanslagen die september jongstleden in de Verenigde Staten plaatsvonden, onderstreepten hoezeer het nodig was dat de EU-lidstaten en onze internationale partners nauwer gingen samenwerken om het kwaad van het internationale terrorisme te bestrijden. De EU-leiders zijn deze nieuwe uitdagingen krachtdadig en vastbesloten tegemoet getreden en wij zijn er allen op uit de gesel van het terrorisme aan te pakken.
De Europese Unie heeft voorstellen gedaan ter voorkoming van misbruik van onze financiële systemen ten behoeve van het witwassen van geld waarmee terroristische activiteiten worden gefinancierd. Wij allen moeten in de toekomst nauw blijven samenwerken om ervoor te zorgen dat de verwante verschrikkingen van het internationale terrorisme en de internationale criminaliteit overwonnen worden.
Tijdens de Top van Laken die dit weekend werd gehouden stond een hele reeks uiteenlopende politieke vraagstukken op de agenda. Ik heb met belangstelling opgemerkt dat de EU-regeringsleiders in de uiteindelijke tekst van hun Verklaring het volgende zeggen: "De Europese Unie is een succes. (...) Vijftig jaar na haar ontstaan bevindt de Unie zich evenwel op een kruispunt van wegen, een keerpunt in haar bestaan." Ik ben het hier volkomen mee eens. We moeten er zeker van zijn dat iedere verandering die in de toekomst binnen de Europese Unie wordt teweeggebracht, op de welwillendheid en steun van de burgers van de Unie kan rekenen. Dit is een bijzonder zware uitdaging, niet alleen voor de regeringen van de EU-lidstaten, maar ook voor de Europese Commissie en niet te vergeten voor onszelf, hier in het Europees Parlement.
Naarmate de Europese Unie zich tot een nauwere eenheid ontwikkelt, moeten wij ervoor zorgen dat de burgers van de EU deze nieuwe ontwikkelingen steunen. Zonder de politieke steun en de welwillendheid van de bevolking van Europa zal de EU als politieke en economische eenheid ernstig verzwakken. Ik hoop dat dit een van de kernpunten zal zijn die de nieuwe Conventie, die nu door de EU-leiders is ingesteld, aan de orde zal stellen.
In de Conventie zullen vele richtingen vertegenwoordigd zijn. Dat zal alle deelnemers de gelegenheid geven goed na te denken over de richting die de Europese Unie de eerstkomende jaren moet inslaan. De Europese Unie is een positieve kracht voor de bevolking van Europa. Een van de voornaamste uitdagingen waarvoor de deelnemers aan deze Conventie staan, is de vraag hoe zij deze boodschap het best kunnen overbrengen.
Ik steun de Europese Unie. Ik ben de mening toegedaan dat de Europese Unie heeft bijgedragen aan de verbetering van de levensstandaard en de kwaliteit van het bestaan in de EU-lidstaten. Niet iedereen is daar echter van overtuigd en wij moeten de tegenstanders van de Europese Unie overtuigen van haar voordelen. We moeten niet onderschatten hoe moeilijk dit zal zijn.
De Europese Raad besloot deel te nemen aan de internationale inspanningen om de stabiliteit en de vrede in Afghanistan te herstellen. Dit was een belangrijke beslissing waarmee de EU haar bereidheid onderstreepte om het Afghaanse volk humanitaire en ontwikkelingshulp te bieden. Ik begroet onze politieke steun in dit opzicht met instemming. Voortaan dienen maatregelen in dit verband echter uitsluitend genomen te worden onder auspiciën van specifieke VN-mandaten.
Ik ben eveneens verheugd over de krachtige steun van de EU-leiders aan de rol van Yasser Arafat als "onderhandelingpartner van Israël bij de inspanningen om het terrorisme uit te roeien en vrede te stichten."
De EU-leiders hebben de Palestijnse Autoriteit terecht opgeroepen de terroristische netwerken van Hamas en de Islamitische Jihad te ontmantelen, alle verdachten te arresteren en te vervolgen en een einde te maken aan de gewapende Intifada. Evenzeer terecht hebben de leiders van de Europese Unie Israël opgeroepen haar strijdkrachten terug te trekken, standrechtelijke executies stop te zetten, de afsluiting van gebieden en andere aan het Palestijnse volk opgelegde beperkingen op te heffen, de bouw van nieuwe nederzettingen te bevriezen en de operaties tegen de Palestijnse infrastructuur stop te zetten. Ik juich het toe dat de Europese Unie bereid is een actieve rol te spelen in een onpartijdig toezichtmechanisme voor het Midden-Oosten. Mijns inziens dient de EU een grotere rol te spelen in eventuele toekomstige besprekingen in het Midden-Oosten.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, mijn moeder heeft mij geleerd te zwijgen, tenzij je iets zinvols te zeggen hebt. Hoe moet je dan de verkiezing van de heren Giscard d'Estaing, Amato en Dehaene als hoofd van de Conventie becommentariëren? Uiteraard kun je de benoeming van de drie wijze mannen met hun grootse verleden prijzen als een helder signaal aan de Chinese leiders inzake de manier waarop wij vrouwen en jongeren in de Europese Unie naar voren schuiven. Maar wat zeggen onze eigen vrouwen en jongeren ervan dat de toekomst van de Unie nu zal worden gedirigeerd door diegenen die ervoor verantwoordelijk zijn dat het merendeel van onze wetten vandaag de dag door ambtenaren en ministers achter gesloten deuren wordt aangenomen?
Mijn fractie verwacht dat de leiders van de toekomst zitting krijgen in de Conventie en dat de Conventie ook openstaat voor die helft van de kiezers die bij de referenda in Frankrijk, Denmarken en Ierland tegen hebben gestemd, en die ook in andere landen hadden kunnen tegenstemmen als men het aangedurfd had hen de vraag voor te leggen. De critici van de Unie, de Eurorealisten, moeten op zijn minst één plek in elke afzonderlijke nationale delegatie hebben en ik wil graag de heer Verhofstadt bedanken voor zijn steun voor deze eis bij zijn ontmoeting met SOS-democratie. De Deense minister-president heeft de Deense critici van de Unie reeds een plaats aangeboden. De Conventie dient twee teksten uit te werken, een grondwet zoals die door de meerderheid wordt gewenst en een overeenkomst tussen zelfstandige naties die samenwerken bij grensoverschrijdende zaken die we niet zelf in de parlementen van onze eigen landen kunnen oplossen.
De twee voorstellen kunnen vervolgens in alle lidstaten worden voorgelegd in een raadgevend referendum, zodat onze politici kunnen zien wat de burgers willen voordat ze een officiële intergouvernementele conferentie bijeenroepen om wijzigingen in bestaande verdragen aan te brengen. De twee voorstellen moeten worden uitgewerkt in de vorm van kant en klare concepten, die zo kunnen worden aangenomen, vooropgesteld dat men dat wil. De Conventie moet derhalve grondig te werk gaan en moet de noodzakelijke deskundigen kunnen inschakelen ter assistentie bij zowel het meerderheids- als het minderheidsstandpunt. De twee concepten moeten ook voortdurend in de nationale parlementen en op openbare bijeenkomsten in de lidstaten besproken worden. De vervanger van het Verdrag van Amsterdam dient niet als een verrassing te komen, maar als het resultaat van een democratisch proces. Het democratisch proces is minstens zo belangrijk als de inhoud, waarbij niet alleen de toekomst van de heren Amato, Dehaene en Giscard, maar de toekomst van alle Europeanen op het spel staat.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil het Belgisch voorzitterschap van harte danken. Dit geldt in het bijzonder voor de heren Verhofstadt en Michel. Zij hebben er immers met name voor gezorgd dat deze Conventie straks de vrije hand krijgt. Het Belgisch voorzitterschap heeft zich verder hard gemaakt voor het vraagstuk van de rechtstreekse verkiezing van de voorzitter van de Commissie. Wij mogen evenwel niet vergeten, en ik richt mij nu ook tot mijn collega's, welk doel wij voor ogen hadden. Aan het vraagstuk van het terrorisme was immers nog een ander vraagstuk gekoppeld, waarover nu eigenlijk niet meer gesproken wordt. Ik ben het in dit opzicht niet met u eens, mijnheer Lannoye. Het ging om een paragraaf waarin in zekere mate afstand werd genomen van de Amerikanen. Als ik mij niet vergis is deze paragraaf onder invloed van de Britse leden geschrapt. Ik denk dat wij alweer vergeten zijn dat het terrorisme een internationaal verschijnsel is en dat niet alleen het Afghanistan van de Talibaan in dit opzicht een bedreiging vormde, maar nu ook Syrië, Irak, Somalië en Noord-Korea. Wij lijken met name vergeten te zijn dat met 11 september duidelijk is geworden dat terrorisme onder dictatoriale regimes kan groeien en bloeien. Wij zijn het alweer vergeten. Zo hebben wij de afgelopen vergaderperiode zonder een spier te vertrekken een associatieovereenkomst met Egypte aangenomen. Wij hebben de waarschuwingen in de wind geslagen en niet gewacht op de resultaten van onze verzoeken tot aanvullende informatie over een aantal ernstige schendingen van de mensenrechten. Voorzitter Poettering heeft ons in herinnering gebracht welke rol onze Voorzitter ten gunste van commandant Massoud gespeeld heeft. Ik wil haar hiervoor van harte danken. Ze had verder mevrouw Sihem Ben Sedrine uitgenodigd. Helaas kon zij door het verachtelijke, laaghartige optreden van de almaar extremere dictatuur in haar land niet deelnemen aan de receptie die de Voorzitter van ons Parlement voor haar georganiseerd had.
Dat is de realiteit van de dictaturen die aan de wieg van het terrorisme staan. Wij blijven gewoon aan de zijlijn staan en zijn de les van 11 september alweer vergeten. Ik hoop dat de volgende Voorzitter van dit Parlement, in navolging van onze Voorzitter Nicole Fontaine, mevrouw Sihem Ben Sedrine opnieuw zal uitnodigen. Verder hoop ik voor de democraten in Tunesië en Egypte en alle andere democraten in met name de Arabische landen dat ons Parlement zijn doelstellingen en ambities eindelijk zal waarmaken.

Thyssen
Mevrouw de Voorzitter, we weten allemaal al een hele tijd dat de intergouvernementele conferentie pur sang geen goede methode meer is om een behoorlijke verdragswijziging op het spoor te zetten. Dat op de top van Laken een andere werkwijze is afgesproken is hoopgevend. De conventie is boven de doopvont gehouden en haar agenda is veel breder dan de vier door Nice opgelegde punten. Dat is een verdienste van het Belgisch voorzitterschap, waarmee ik dat voorzitterschap graag feliciteer.
Ook de kwaliteit van het triumviraat dat de conventie en haar presidium zal leiden, biedt perspectief. Niemand zal het me kwalijk nemen dat ik mijn vertrouwen in dit leiderschap vooral baseer op de aanwezigheid in dit trio van voormalig premier en partijgenoot Jean-Luc Dehaene.
Voorzitter, de verklaring van Laken bevat meer dan zestig niet-retorische vragen. Alhoewel iedereen die met Europa bezig is al sinds Amsterdam, en eigenlijk al sinds Ioanina, weet welke de vragen zijn, had niemand er nu al afdoende en volledige antwoorden op verwacht. Maar met velen keken we toch uit naar enkele richtingaanwijzers en die mis ik eigenlijk een beetje in die verklaring van Laken: er is niet de minste aanzet tot een politiek akkoord tussen staatshoofden en regeringsleiders over de richting die we met Europa in de toekomst uit moeten. Eigenlijk zou ik het met mijn Belgisch brilletje op ook zo kunnen formuleren: Verhofstadt stelt de vragen, Dehaene moet nu zorgen dat er antwoorden komen.
Voorzitter, ik heb nog drie vragen aan het raadsvoorzitterschap, waarop ik graag een antwoord zou krijgen.
Ten eerste: gelooft u, mijnheer de raadsvoorzitter, dat u met deze verklaring van Laken en met de conventie de Europese Unie nog kan verdiepen, ten laatste tegelijkertijd met de eerstvolgende uitbreidingsgolf?
Ten tweede: verwacht u dat de nationale parlementen die hun ratificatie van het zo ontgoochelende verdrag van Nice, die de ratificatie van dat verdrag afhankelijk gemaakt hebben van de inhoud van de verklaring van Laken, nu snel tot ratificatie van Nice zullen overgaan?
Ten derde: het is een uitstekend idee om de verklaring van Laken in tientallen Europese kranten te publiceren, maar vreest u niet dat de mensen ook antwoorden op de vragen willen en concrete beleidsdaden willen zien vooraleer ze zich echt thuis zullen voelen in het steeds groter wordende Europa?
Tot slot nog dit, Voorzitter: bij de start van het Belgisch voorzitterschap had ik u gevraagd een NGO-top bijeen te roepen, liefst enkele weken voor Laken. Ik heb toen in deze zitting van u geen antwoord gekregen, maar u hebt die top wel georganiseerd. Dit was dus een kwestie van geen woorden, maar daden. Dat waren we in België al een tijdje niet meer gewoon en dat was een aangename verrassing, waarvoor dank.

Martin, David W
Mijnheer de Voorzitter, een van de conclusies in de verklaring van Laken luidt dat de burgers vinden dat alles teveel boven hun hoofd en zonder voldoende democratische controle bedisseld wordt. In feite laten ook de topconferenties zelf zich goed op deze manier beschrijven. Vaak vinden deze immers tot het allerlaatst achter gesloten deuren plaats en staan zij niet open voor openbare controle. Hier zou op een eenvoudige manier iets aan gedaan kunnen worden, namelijk door te zorgen dat het Europees Parlement, net als de Europese Commissie, gedurende de hele topconferentie vertegenwoordigd is en dat onze afgevaardigden niet verzocht wordt na het aperitief te vertrekken. Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad echter feliciteren met de wijze waarop hij de topconferentie geleid heeft. Hij weigerde volkomen terecht om de bijeenkomst te laten verworden tot een strijd om de vestigingsplaatsen van de agentschappen, maar bracht in plaats daarvan belangrijker kwesties onder de aandacht.
De verklaring van Laken spreekt met recht van een dubbele uitdaging waarmee de Unie geconfronteerd wordt. Mijn fractie heeft mij gevraagd mijn betoog te concentreren op de interne zaken en met name op het punt van het bestuur. Ik wil echter ook enkele opmerkingen maken over de externe uitdaging. Uiteraard wordt in de verklaring terecht gesteld dat de strijd tegen hen die terreur en geweld gebruiken, niet mag verzwakken. Voor mij ligt de ware kracht van de verklaring echter in haar bredere aanbeveling dat de Europese Unie ernst dient te maken met de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Ik stem van harte in met de doelstelling van de verklaring om de mondialisering ethisch te omkaderen. "We moeten hard optreden tegen terrorisme, maar ook tegen de oorzaken van terrorisme" - het hadden de woorden van Tony Blair kunnen zijn.
Wat het Parlement in Laken vooral wilde bereiken was de oprichting van een Conventie met een gevarieerde agenda. Helaas is het leiderschap van de Conventie minder gevarieerd. Drie mannen op leeftijd. Wat mij betreft wordt daarmee het verkeerde signaal afgegeven.

Ieder van hen is op zichzelf zeer achtenswaardig, maar als groep vertegenwoordigen ze niet de rijke verscheidenheid aan talent in Europa. De zogenaamde inzet van de Unie ten behoeve van het gelijkekansenbeleid blijkt al helemaal niet uit de samenstelling van dit leiderschap.
(Applaus)
Maar goed, de Conventie is er nu tenminste. Het is nu aan ons allemaal om eraan bij te dragen dat zij goed functioneert en dat de burgers van de Unie betrokken worden bij het debat over de toekomst van Europa.
De conventie zal echter pas ver na 2004 eventuele vruchten kunnen afwerpen. In de Verklaring van Laken wordt echter "goed bestuur" als doelstelling genoemd, dat wil zeggen: een beter contact met de burgers, het terugdringen van bureaucratie en het effectiever en efficiënter toewerken naar doelen. Dit kan niet wachten. De verklaring van Laken mag niet gezien worden als een excuus om maatregelen ten behoeve van goed bestuur uit te stellen, maar moet juist een nieuwe impuls geven aan hervormingen waarvoor geen verdragswijzigingen nodig zijn.
Met name op de volgende drie gebieden zijn dringend maatregelen nodig:
Ten eerste, de voortzetting van de hervorming van de personeelsstructuren en administratieve procedures binnen de Commissie. De verdere omvorming van de Commissie in een eersteklas ambtenarenapparaat moet op hoog politiek niveau duidelijk zichtbaar gesteund worden.
Ten tweede moet het Europees Parlement zelf zijn werkmethoden hervormen. Naar mijn mening functioneren we goed op het gebied van wetgeving, begroting en controle, maar geen enkel Parlement kan in het donker werken. Door onze werkmethoden zo te hervormen dat wij een levendiger en relevanter debatruimte worden, kunnen we onze rol als stem van het volk in de Europese besluitvorming iets meer voor het voetlicht brengen.
Ten derde moeten we vorderingen maken op het gebied van de reglementering. Ik wil erop wijzen dat het voorzitterschap in zijn conclusies zijn instemming betuigt met het rapport van de Mandelkern-groep over de kwaliteit van de regelgeving en met de Commissiemededeling over vereenvoudiging van de regelgeving, en met de oproep van deze groep om tijdens de eerste helft van 2002 een actieplan op te stellen.
In het door Sylvia Kaufmann opgestelde verslag heeft dit Parlement opgeroepen tot de instelling van een interinstitutionele werkgroep voor een betere regelgeving. Ik hoop dat het Spaanse voorzitterschap, ongeacht hetgeen in Laken is overeengekomen, dit onderwerp opnieuw aan de orde zal stellen. Het zou mij verheugen als het voorzitterschap een werkgroep zou oprichten met een mandaat om interinstitutionele ontwerpovereenkomsten op te stellen, alsmede een door alle drie de instellingen goedgekeurd actieplan. Deze zouden dan in juni, tijdens de Raad van Sevilla, gepresenteerd moeten worden.
Laat er geen misverstand over bestaan dat er een goedgekeurd plan moet komen. Het alternatief is een guerrillastrijd, waarbij het Parlement geen andere keuze heeft dan zijn rechten te verdedigen. In dat geval zal een onafgebroken vechtpartij ontstaan waarin het Parlement voorstel na voorstel zijn rechten als medewetgever zal verdedigen. De Conventie bezit het vermogen onze instellingen te hervormen, onze doelen te herformuleren en Europa weer te laten aansluiten bij de burgers, maar dit alles mag niet wachten tot 2004. Het proces moet nu beginnen.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, mag ik mij aansluiten bij de lofuitingen aan het adres van de voorzitters van de Commissie en de Raad voor het regelen van de overeenkomst in Laken. Wie een Britse premier zover kan krijgen dat hij tekent voor het idee van een federale grondwet, heeft iets buitengewoons gepresteerd. Het is in ieder geval nog nooit gebeurd. Ik vrees echter dat het podium in deze kamer zal moeten worden versterkt en vergroot om plaats te kunnen bieden aan de heer Valerie Giscard d' Estaing en zijn gevolg. De Europese burger zal zich echt bevoorrecht voelen dat ons werk door zo'n voornaam presidium wordt geschraagd. Dank u ook voor de circa zestig vragen. Eerlijk gezegd had ik er graag meer gezien.
Op de eerste plaats is er niets over versterking van de bevoegdheden van het Hof. Op de tweede plaats is er niets over herziening van de formule van een gekwalificeerde meerderheid in de Raad. Op de derde plaats is er niets over versterking van de rol van de regio's binnen het politieke systeem van de Unie en op de vierde plaats, tot slot, hadden we het op prijs gesteld als de Raad zijn eigen functioneren en presteren aan een kritisch oordeel had onderworpen. We zijn echter gezegend met een werkelijk pluralistische procedure - een spannende en nieuwe procedure - en we houden binnen de Conventie de vrijheid om onszelf vragen te stellen. Van die vrijheid zullen we gebruikmaken.

Staes
Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe om in deze tijden van oorlog met wat militair taalgebruik te beginnen.
Mijnheer de eerste minister, u was de afgelopen zes maanden een luitenant-generaal van Europa, samen met uw collega's van de federale regering en van de deelstaatregeringen. Helaas was u echter de luitenant-generaal van een Mexicaans leger: een Mexicaans leger waarin de lidstaten te vaak weigeren zich te onderwerpen aan uw opperbevel, waarin al te veel lidstaten te vaak naar eigen inzicht handelen en hun eigen weg willen volgen, waarin de lidstaten alleen werken voor hun eigen belang en teveel het enge staatsnationalisme belangrijker vinden dan het algemeen Europees belang.
Dat merkte u de voorbije zes maanden, mijnheer de eerste minister, wij merken dat hier dag aan dag in onze dossiers. Het siert u dat u er in Laken in bent geslaagd om in dat Mexicaans leger enige orde te scheppen. Maar de Raad is niet alleen een Mexicaans leger, het is ook een bende tapijtverkopers: ze wilden zaterdagnacht nog snel even de zetelkwestie oplossen, als echte tapijtenhandelaars. Het siert u wederom, mijnheer de eerste minister, dat u hieraan paal en perk hebt gesteld.
Want inderdaad, wij willen af van de achterkamers, wij willen af van de besloten vergaderingen tussen ambtenaren, tussen diplomaten, tussen vijftien regeringsleiders. Wij willen naar een open methode, wij willen de hoopvolle methode van de conventie een kans bieden, wij willen de deuren openzetten en een nieuwe wind laten waaien.
U stelde de conventie de juiste vragen. U zegt terecht dat het debat moet gaan over de verdeling van de bevoegdheden over de verscheiden beleidsniveaus. U stelt ook terecht de vraag of het dagelijks beheer van het beleid van de Unie niet beter kan worden overgelaten aan de regio's waar de grondwet dat zo regelt.
Maar, mijnheer de eerste minister, mag ik ook enige vorm van kritiek uiten? U stelde bijvoorbeeld niet de vraag hoe constitutionele regio's zoals Vlaanderen, Wallonië, Baskenland, Catalonië, Schotland en Wales nadrukkelijk bij de Europese besluitvorming betrokken kunnen worden. U negeert daarbij de eisen van uw partijgenoot Patrick Dewael, de eerste minister van Vlaanderen, die nochtans in mei en in oktober hierover met vijftig collega's een belangrijk document had gepubliceerd.
Wat de samenstelling van de conventie betreft, drie opmerkingen. Ten eerste: een triumviraat zonder ook maar één vrouw, is dat nog wel van deze tijd? Nee, mijnheer de eerste minister. Ten tweede: er is sprake van een onevenwicht in de samenstelling van de conventie tussen enerzijds de leden van het Europees Parlement en anderzijds de nationale parlementen. Ik geloof dat u hier een fout maakt, dat de Raad hier een fout maakt: ik denk dat het Europees Parlement de instelling bij uitstek is waar de Europese gedachte, waar het Europees algemeen belang geldt en u mist hier een kans. En tenslotte, wat de samenstelling van de conventie betreft, de vertegenwoordigers van de constitutionele regio's kunnen niet rechtstreeks deelnemen aan de conventie. Ze moeten de omweg van het Comité van de regio's volgen als waarnemer en dat vind ik een betreurenswaardige zaak.
Hoe dan ook, mijnheer de eerste minister, u kunt er van op aan dat ik met mijn partij, met de negen vertegenwoordigers van de Europese Vrije Alliantie, constructief zal bijdragen aan deze conventie, want Europa mag geen eenheidsworst worden, Europa moet een schitterende diamant blijven met vele facetten, facetten van verscheidenheid, van eigen identiteit, want alleen dan kan de Europese diamant schitteren aan het Europese firmament.

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, met de verklaring van Laken over de bijeenroeping van de Conventie heeft de top een besluit genomen dat van historisch belang is voor de toekomst van de Europese Unie. Het is uitermate belangrijk dat er over werkelijk alle open politieke kwesties met betrekking tot de toekomst van de Europese Unie gediscussieerd kan worden en dat het mandaat van de conventie verbonden is met het begin van een Europees constitutioneel proces. De bijeenroeping van de Conventie is tevens een mijlpaal in het Europees beleid, omdat daarmee hopelijk voor eens en voor altijd een einde wordt gemaakt aan de geheime diplomatie achter gesloten deuren, aan ondoorzichtige besluitvorming en aan het gekissebis tijdens lange nachtelijke vergadermarathons, zoals tijdens de Top van Nice het geval was.
De Conventie moet grotendeels uit democratisch gekozen afgevaardigden van de nationale parlementen en het Europees Parlement bestaan. Ze moet in het openbaar bijeenkomen en een dialoog voeren met de meest uiteenlopende organisaties in de civiele samenleving. Tevens moeten de kandidaat-lidstaten betrokken worden bij de uitwerking van voorstellen voor de tot dusver meest ingrijpende hervorming van de Europese Unie. Al deze zaken kunnen naar mijn mening niet genoeg benadrukt worden, want zij zijn bepalend voor de kans dat er op Europees niveau daadwerkelijk een gemengde discussie en zodoende een breed openbaar debat over de toekomst van de Unie wordt gevoerd.
Een dergelijk debat komt echter pas tot leven als de voor- en tegenstanders openlijk met elkaar kunnen discussiëren. Daarom wil ik nogmaals het standpunt van het Parlement aanhalen. Het Parlement wil dat de politieke pluraliteit wordt gegarandeerd bij de samenstelling van de Conventie. Het is zeer belangrijk wie er als vertegenwoordigers van de landen, de nationale parlementen of het Europees Parlement worden afgevaardigd. Wij moeten er derhalve voor zorgen dat niet alleen de grote Europese partijen worden vertegenwoordigd op de Conventie. Juist de verscheidenheid aan meningen moet tot uitdrukking komen, want de Europese Unie is nu op een cruciaal punt aangekomen. De voorstellen die door de Conventie moeten worden uitgewerkt, moeten uiteindelijk een echte weerspiegeling vormen van een gemeenschappelijk Europees standpunt over de toekomst van Europa.
Als wij de Conventie willen laten slagen en Europa in de toekomst slagvaardig willen maken, is het naar mijn mening van doorslaggevend belang dat wij de Europese Unie vergaand democratiseren en de rechten van de individuele burgers versterken. Ik hoop dat de Conventie zich, dankzij de toewijding van alle leden, tijdens haar beraadslagingen zodanig als een zelfstandig politiek orgaan kan profileren dat de volgende intergouvernementele conferentie simpelweg niet om haar voorstellen heen kan.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, de zojuist vergane week was een week van doorslaggevend belang voor de toekomst van de Unie. Allereerst is men erin geslaagd een akkoord te bereiken over het Europees aanhoudingsbevel. Dit is een belangrijk en delicaat akkoord, een eerste stap die versterkt moet worden en ingebed in een breder, dieper, door participatie gekenmerkt politiek en institutioneel project. Zeer belangrijk is eveneens dat men in Laken een begin heeft gemaakt met de verwezenlijking van het politiek en constitutioneel Europa waarin wij allen zo zeer geloven. De opvatting dat Europa nooit meer dan een unie van landbouw en goederen, een unie van financiële en monetaire zaken zou kunnen worden, gaat geleidelijk aan ten onder. Eindelijk gaan wij een nieuwe fase in, een uiterst boeiende fase, een fase van oprichting en participatie waarin wij de Europese politieke eenheid moeten opbouwen onder vrijwaring van de nationale identiteit en specificiteit. De verschillen verenigen ons. Zij moeten niet worden gezien als een element van verdeling van de Europese volkeren maar eerder als een uiting van onze waardevolle, sociale en culturele rijkdom. Europa' s kracht is gelegen in zijn duizendjarige cultuur, in zijn verscheidenheid maar ook zijn gemeenschappelijke wortelen.
Als Europese en Italiaanse kan ik dan ook alleen maar mijn waardering uitpreken voor het werk van de Italiaanse regering in Laken. Zij heeft met kracht de kandidatuur van Parma voor de zetel van de Voedselautoriteit verdedigd. Als wij willen dat het Europa dat wij aan het opbouwen zijn, een op verdienste, kwaliteit en kwaliteitsmededinging gebaseerd Europa wordt, is in het geval van de Voedselautoriteit Parma de meeste geschikte en prestigieuze zetel, de meest natuurlijke zetel, daar Italië duizendjarige tradities heeft op voedselgebied. Daar leeft een traditie van cultuur en kwaliteit, van professionaliteit en rigoureusheid, van geconsolideerde, in heel de wereld erkende vakbekwaamheid en wetenschappelijke competentie.
De aandrang op Parma is - ook op de energieke manier van Italië in Laken - geen poging om de zaak op te houden met onnodige veto' s of om op verhulde wijze een nationalistische zaak te bepleiten. Deze aandrang betekent veeleer dat men kwaliteit, vakbekwaamheid, capaciteit en de natuurlijk en objectieve eigenschappen van een gebied wil doen zegevieren. Deze betekent dat men niet de bureaucratie, de steriele bureaucratische akkoorden of de geprefabriceerde lijsten wil doen zegevieren. De burgers vragen ons niet om een enkele administratieve zetel voor de Voedselautoriteit. Zij vragen om aan de praktijk getoetste kennis en ervaring op het gebied van de voedselveiligheid. Daarvoor kan Parma mijns inziens garant staan.
Tot slot wil ik onze Voorzitter, mevrouw Fontaine, van harte bedanken. Zij heeft de werkzaamheden van dit Parlement in de eerste helft van deze legislatuur op gezaghebbende maar ook vriendelijke manier geleid.

Saint-Josse
Mijnheer de Voorzitter, sommigen vinden dat het debat over de toekomst van Europa zich moet beperken tot de uitbreiding van de communautaire methode. Ze willen dat het initiatiefrecht geheel in handen van de Commissie komt, dat het Hof van Justitie politieke macht en het recht van interpretatie krijgt, en dat het aantal meerderheidsbesluiten wordt vergroot zodat de Europese wet desnoods aan één of meerdere lidstaten kan worden opgelegd. Deze voorstelling van een Europa dat op steeds meer terreinen invloed krijgt, druist in tegen de wens van de burgers om de onderlinge verschillen als uitgangspunt te nemen. Alleen Ierland heeft zijn burgers in een referendum geraadpleegd. De Ieren hebben zich niet laten misleiden, maar hebben het Verdrag van Nice verworpen. De Conventie zal niet meer zijn dan een lege huls als ze zich door dezelfde doelstelling laat leiden en zich niets wenst aan te trekken van de constatering dat het Verdrag van Nice verleden tijd is.
Helaas lijkt het alsof er aan de doelstellingen niet mag worden getornd. In de conclusies van Laken worden de geboekte vorderingen geprezen, onder meer de akkoorden die zijn gesloten om de liberalisering van de postdiensten mogelijk te maken. Deze situatie zal nadelig uitpakken voor de sociale en territoriale samenhang van onze lidstaten. Het is ontoelaatbaar dat de keuze van sommige lidstaten om hun publieke diensten te privatiseren en aan concurrentie bloot te stellen, nu aan alle lidstaten wordt opgelegd. Dit voorstel zal Europa niet dichter bij de burgers brengen en geen voorwaarde vormen voor vrede op het continent. Wij moeten juist de tegengestelde richting inslaan, dat wil zeggen Europa en zijn burgers dichter bij elkaar brengen. Het is hiertoe van belang dat wij naar de burgers luisteren en nu eens aandacht tonen voor de zorgen die de zij delen en hebben geuit. Vervolgens moeten wij bekijken welke gemeenschappelijke oplossing wij voor hun problemen kunnen vinden.

Vanhecke
Ik geloof dat de Europese Top met de verklaring van Laken eigenlijk een zeer passend vervolg heeft gebreid aan zes maanden Belgisch voorzitterschap. Het werd een catalogus van holle woorden, van nietszeggendheid, van onbeantwoorde vragen. Het is zeer tekenend voor de gang van zaken in dit Europa dat eigenlijk alleen iemand als oud-commissaris Van Miert de vinger op deze wonden heeft durven leggen. Wat Louis Michel durfde betitelen als de "Grand Cru Verhofstadt" blijkt uiteindelijk tafelwijn met een kurksmaak te zijn.
Er komt dus een Conventie die een schijnbaar democratisch gezicht moet geven aan het opdringen van een federaal Europa. Maar die Conventie kan toch niet doen vergeten dat het subsidiariteitsbeginsel in onze instellingen systematisch met voeten getreden worden, dat over zeer ingrijpende maatregelen geen volksraadplegingen worden georganiseerd en zelfs dat de Europese Unie ook tijdens deze Top opnieuw het democratische beginsel van de soevereiniteit van de lidstaten met voeten treedt, bijvoorbeeld door het opnieuw zeer brutaal negeren van de resultaten van het Ierse referendum.
Europese democratie betekent blijkbaar dat de burgers liefst niet mogen meebeslissen, en als ze dan wel mogen kiezen, dan moeten ze, zoals in Denemarken het geval was en zoals men ook van Ierland eist, wel net zolang kiezen tot ze akkoord zijn met wat de eurocratie heeft beslist.
Het is mogelijk dat Raadsvoorzitter Verhofstadt de geschiedenis ingaat, maar dan zal het wel zijn als de man die het zover dreef dat zelfs Commissievoorzitter Prodi nog weigerde met hem een persconferentie te houden, als de ooit Vlaamsgezinde politicus die weigerde het Nederlands te beschermen, als de man die al zijn principes overboord gooit, die zich ooit liet kennen als de voorstander van de lichte staat en van deregularisering maar die de partizaan werd van het Europees centralisme van de superstaat die van het uitvinden van regeltjes een soort olympische discipline maakte.

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, de Raad van Laken zal helaas de geschiedenis ingaan als een van de minder indrukwekkende bijeenkomsten in zijn soort. Het was een gemiste kans en een grote teleurstelling, net als het Belgische voorzitterschap dat eraan voorafging. Waarom? Niet alleen vanwege de rechtlijnigheid van de minister van Buitenlandse Zaken, Louis Michel, die voor ons als een aandoenlijke Harry Worth-achtige figuur op het Europese politieke toneel opduikt. We lijken te zijn voorbijgegaan aan zijn proclamatie dat de door de Britten geleide VN-vredesmacht in Afghanistan een EU-macht moest worden. Het grootste probleem is dat deze laatste maanden een pijnlijk leerproces zijn geweest voor dit voorzitterschap.
De buitensporige en vaak ook ondoordachte aspiraties van juli, zoals ideeën voor een nieuwe euro-tax voor alle burgers van de EU of een Tobin-belasting op kapitaalbewegingen, bleken volstrekt onverenigbaar met de werkelijkheid. In Laken is de nieuwe snelle interventiemacht van de EU operationeel verklaard, ook al is de cruciale toegang van die macht tot NAVO-middelen momenteel geblokkeerd. De precieze relatie tussen de macht en de NAVO blijft eigenlijk onduidelijk. Het Europese arrestatiebevel kwam ter wereld in een bijzonder pijnlijke bevalling met enige onzekerheid over het tijdstip waarop het ook in Italië zal gelden, als het überhaupt ooit zo ver komt. Ook de poging vestigingsplaatsen te bepalen voor verschillende nieuwe EU-organen is op een farce uitgelopen.
Er is in Laken, of eigenlijk tijdens het hele Belgische voorzitterschap, weinig vooruitgang geboekt op het punt van de agenda voor het Europese concurrentievermogen. De strategie van Lissabon, die sinds Stockholm in de grondverf is gezet, zal zich nu in Barcelona moeten bewijzen als we werkelijk de dynamische kenniseconomie willen worden waarnaar wordt gestreefd.
Laat ik tot slot ingaan op de verklaring zelf. De tekst erkent de tekortkomingen van de EU op het punt van democratie, transparantie en afstand tot de burger, maar lijkt opnieuw met oplossingen langs federale lijnen te komen. Dat is echter de verkeerde weg voor Europa. De Conventie zou de lessen van het afgelopen decennium moeten leren, zou ambities voor een Europese superstaat moeten verwerpen en zou zich moeten concentreren op bescheiden en verstandige hervormingen die echt een Europa kunnen opleveren dat werkt.

Dehousse
Kerst of geen kerst, wij moeten af gaan op wat er in een tekst staat, maar ook op wat er niet in staat. Het communautair octrooi, GALILEO noch het immigratie- en asielvraagstuk zijn in het hoofdstuk met de besluiten opgenomen. De heer Lannoye heeft zojuist nog een aantal andere voorbeelden genoemd. Gevaarlijker is misschien nog wel de aanhoudende stilte over de algemene gevolgen die de transformatie van het communautaire Europa zal hebben voor de begroting. Het zal namelijk niet eenvoudig worden om deze gevolgen aan de burgers uit te leggen. Ondanks dat moet gezegd worden dat er een ontegenzeggelijk positieve sfeer rond de verklaring van de Laken heerst. De positieve resultaten zijn belangrijker dan de tekortkomingen. Ik sta niet alleen in mijn overtuiging dat het Belgisch voorzitterschap met zijn ambitieuze doelstellingen en standvastige optreden niet van de wijs is geraakt met betrekking tot onder meer de euro, 11 september en de gevolgen van 11 september. Dat is een enorm succes, niet alleen voor België maar voor de hele Unie.
Mijnheer de eerste minister, wij hebben waardering voor de persoonlijke rol die u hebt gespeeld bij het vinden van een oplossing voor de welhaast schandalige kwestie rondom het Europees arrestatiebevel. Het zou niet wenselijk zijn geweest als de fungerende eerste ministers en staatshoofden gevrijwaard waren gebleven.
Het is overigens duidelijk dat de socialisten bijzonder gevoelig zijn voor de vorderingen op sociaal gebied. Ik denk hierbij aan de bevestiging van de rol van de structurele indicatoren op het gebied van de werkgelegenheid, de steun aan het Europees sociaal model via met name de samenwerking op het gebied van de uitkeringen, en de betere waarneming inzake de sociale uitsluiting en de sociale integratie. Dit zijn belangrijke verworvenheden voor de burgers van Europa.
Ik wil tot slot nog wat kwijt over de Conventie. Al veel collega's hebben dit punt aan de orde gesteld. Ik wil hier enkel laten weten dat uit de verklaringen van vandaag duidelijk naar voren is gekomen dat de Conventie een geduchte taak te wachten staat. U bent met name ingegaan op haar samenstelling. Op één punt na vind ik dat de genomen besluiten, en met name de innovaties, als belangrijke verworvenheid beschouwd kunnen worden. Hetzelfde geldt voor de vertegenwoordiging van de kandidaat-landen. Hun volledige deelname, zonder stemrecht, doet recht aan hun waardigheid. Het is goed dat er in dit verband ook rekening is gehouden, althans op papier, met de waardigheid van de regio's die beschikken over wetgevende bevoegdheden. In tegenstelling tot hetgeen zojuist is beweerd wordt dus ook de status erkend die ze verdienen.
Het Parlement is ook gevoelig voor de rol die u de burgermaatschappij toekent. Wat dit punt betreft wil ik benadrukken dat ik het systeem van drie voorzitters zeer waardevol vind. Het voorziet in meerdere opzichten in de huidige behoeften. Ik wil benadrukken dat de kwaliteiten van de personen die het voorzitterschap gaan bekleden niet ter discussie staan. Het gaat hier om drie mannen die over de benodigde kwaliteiten beschikken. Het moet mij echter wel van het hart, mijnheer de eerste minister, dat het hier drie mannen betreft. In deze periode, die zo in het teken staat van goede wensen, wil ik net als anderen de hoop uitspreken dat de deelnemers aan de Europese Top er zich toe zetten om, op de drempel van deze 21e eeuw, het woordje "vrouw" in alle denkbare talen beter te leren kennen, te waarderen, te verbuigen en te vervoegen. Het woord "vrouw" moet niet alleen in de poëzie worden gebruikt, maar ook in de politiek.

Sterckx
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, na uw voorzitterschap staan we voor een heel andere situatie dan een jaar geleden: de sfeer is helemaal anders, we kunnen beginnen te werken en u hebt inderdaad drie mannen aan het hoofd gezet. Ik ben benieuwd uit hoeveel leden de delegatie van het Europees Parlement in de conventie zal bestaan. We zullen eens tellen als het zo ver is.
U heeft de vragen op tafel gelegd, heel veel vragen en volgens mij de juiste vragen. Misschien kunnen we er hier en daar nog een aan toevoegen, waarom niet. Ik vind dat de conventie ook die vrijheid zou moeten kunnen hebben.
U heeft daarstraks een droom geschetst. Ik vond dat een heel mooie opsomming, een heel mooi perspectief voor de dingen die we zouden moeten doen, niet alleen wij, West-Europeanen, de vijftien, maar ook Oost-Europa en ook de rest van de wereld. Ik zou u echter nog één ding willen vragen, mijnheer de Raadsvoorzitter: u bent nu een half jaar voorzitter geweest. Nu komen er zeven jaar waarin de Belgische regering geen voorzitter meer zal zijn. Ik zou u willen vragen om al uw ministers ervan te overtuigen dat ook in die zeven jaar Europees werk van uitzonderlijk belang is, dat de regering zich niet alleen moet bezighouden met Europa tijdens het voorzitterschap maar vooral ook daarbuiten, want die periode is langer en vooral zeker zo belangrijk.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, op de Europese Raad van Laken hebben wij de trieste balans moeten opmaken van het proces dat reeds in Nice in werking was gesteld. Ik doel hier niet alleen op de concrete resultaten die er zijn bereikt, maar ook op het psychologische aspect en de sfeer. Op sommige momenten was de sfeer in Laken ronduit ontmoedigend. Ik ben ervan overtuigd dat de heren Chirac en Berlusconi niets geleerd hebben van de ervaringen in Nice. Zij waren overigens niet de enige politieke leiders die bereid waren om de communautaire solidariteit op het spel te zetten voor agentschappen die in veel gevallen niet eens een rechtsgrondslag hebben en vaak ook niet echt noodzakelijk zijn. Wat een enorm contrast, overigens, tussen de stimulerende inhoud van de verklaring van Laken en de koehandel over de agentschappen! In feite laveert de Unie altijd tussen twee polen. Enerzijds zetten de logica en het belang van de lidstaten de rem op het communautaire proces en anderzijds is er sprake van een grote geestdrift en een groot enthousiasme op basis waarvan we graag het Europese eenwordingsproces willen voltooien. De uitdaging die de verklaring van Laken vertegenwoordigt moet worden overgenomen door de Conventie, en moet ervoor zorgen dat de balans doorslaat ten gunste van een sterkere democratie en een grotere doelmatigheid en samenhang op Europees niveau. De juiste vragen zijn gesteld en het is een zeer goede zaak dat er geen taboes bestaan. Het is verder een goede zaak dat in de verklaring van Laken is gesproken over een grondwet. Het draait echter om de antwoorden, en die hebben wij vooralsnog niet gevonden. Persoonlijk maak ik mij in deze nadagen van de Top van Laken over twee zaken zorgen. Mijn eerste zorg heeft betrekking op de Conventie. Ik vind het niet alleen vanwege mijn corporatistische overtuiging zeer betreurenswaardig dat het evenwicht tussen de nationale en Europese dimensie verdwenen is en dat de 28 regeringen door slechts 16 Europese afgevaardigden vertegenwoordigd worden. Wij hoeven geen onderscheid te maken tussen de Conventie en de IGC als wij erin slagen om met de nationale logica te breken. Verder wil ik vraagtekens plaatsen bij de samenstelling van het presidium. Waarom gaan wij door met de methode volgens welke alleen voormalige staatshoofden en regeringsleiders - gewoonlijk mannen en de een nog ouder dan de andere - de toekomst van Europa mogen uitstippelen?
Ik zou de voorkeur hebben gegeven aan een parlementaire logica. Ik zou ook liever hebben gehad dat de Conventie een eigen, bij voorkeur vrouwelijke voorzitter had kunnen kiezen.
Mijn tweede zorg betreft de gewelddadigheden in de straten en de ontruimingen. Hoewel ze een ander karakter hadden dan in Nice of Genua, vonden ze wel degelijk plaats in en rondom Laken. Ik ben er overigens niet van overtuigd dat we daadwerkelijk in staat zouden zijn gebleken om ernstige problemen te voorkomen als er meer personen aan de demonstraties hadden deelgenomen.
Het Europees Parlement dient er voortdurend voor te waken dat een intensievere samenwerking in de strijd tegen terrorisme en criminaliteit resulteert in een afzwakking van de rechten van de burgers. De boodschap van Laken is op dit punt tegenstrijdig aan de praktijk.
De toekomst zal ons leren of hetgeen u in Laken gezaaid hebt een goede oogst zal opleveren. Ik wil nu graag het Belgisch voorzitterschap bedanken voor zijn werkzaamheden en hoop dat de volgende voorzitterschappen blijk zullen geven van dezelfde inzet en samenhang.

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, allereerst: ere wie ere toekomt. Ik ben intens verheugd dat het voorzitterschap aan de uitbreiding en aan het gehele programma voor de uitbreiding heeft vastgehouden, dat men eraan vasthoudt vanaf 2002 te beginnen met reële onderhandelingen en dat we ernaar streven in 2004 de eerste nieuwe lidstaten op te nemen. Dat valt mijns inziens te prijzen. Maar de manier waarop men de leiding van de Conventie heeft samengesteld, daar begrijp ik niets van. Deze is ongelooflijk eenzijdig, terwijl we bij dit project een enorme behoefte aan het bouwen van bruggen hebben. Waar zijn de critici gebleven? We hebben een 'nee' gehad in Ierland, we hebben een 'nee' gehad in Denemarken - ook al is dat een flink aantal jaren terug - en we weten dat er sprake is van ontevredenheid bij de Europese bevolking. Waar zijn de critici gebleven? Waar zijn op dit punt de jongeren gebleven en, niet in de laatste plaats, waar zijn de vrouwen gebleven? Toen Romano Prodi op de Deense TV gevraagd werd waar de vrouwen en de jongeren waren, zei hij: "Laten we eerlijk zijn, als we moeten praten met regeringsleiders, dan hebben we mannen boven de 30 nodig". Als dat de houding is om in contact te komen met de Europese bevolking, dan zeg ik: "Je wordt bedankt!"
Met betrekking tot het terreurpakket begrijp ik niet waarom Europa er niet naar streeft zich op dit terrein zelfstandig te profileren, waarom men wederom het kleine speelkameraadje van de VS wil zijn. Ik begrijp niet waarom we niet veel nadrukkelijker streven naar het voorkomen van terreur, het voorkomen van toekomstige terreur, in plaats van alleen maar de route te volgen die de VS heeft uitgezet.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, er staan heel wat vraagtekens in de verklaring van Laken: een teken van de onduidelijkheid die thans met betrekking tot de toekomst van de Europese Unie bestaat.
De nieuwe conventie kan natuurlijk niet op al die vragen antwoord geven. Wat mij betreft, krijgen daarom verbetering van de transparantie en een heldere bevoegdheidsafbakening tussen Europese Unie en lidstaten voorrang.
Ik was positief verrast door de formulering van de vragen bij dit laatste punt. Kennelijk zijn er geen taboes als men zelfs de sluipende overdracht van bevoegdheden richting Brussel ter discussie durft te stellen.
Ik was ook verrast, maar niet ten positieve, over de samenstelling van het presidium van de Conventie: maar liefst twaalf personen moeten daar deel van uitmaken. Welke rol blijft er nog over voor het gewone conventielid? Geen grote rol vrees ik. Daarmee bedreigt men echter de kwaliteit van de voorstellen waarmee dit lichaam komt. Van kwaliteit zal de Conventie het moeten hebben, mijnheer de voorzitter, willen haar ideeën niet in de bureaulade geschoven worden.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, bij het vaststellen van de agenda van de toekomstige Conventie over de toekomst van de Unie heeft de Raad van Laken zich op twee punten van de conclusies van de Raad van Nice gedistantieerd, hetgeen ons zorgen baart.
Allereerst was er overeenkomstig verklaring 23 van Nice een punt op de agenda ingeschreven met als titel: "De rol van de nationale parlementen in het Europese bouwwerk". Op de Raad van Laken is deze titel gewijzigd in een veel vagere titel, namelijk: "Meer democratie, transparantie en doelmatigheid in de Europese Unie". Onder deze titel stelt men zichzelf in eerste instantie de vraag hoe de legitimiteit van de huidige instellingen kan worden vergroot en pas in tweede instantie of de rol van de nationale parlementen moet worden gewijzigd. Dit is een onevenwichtige benadering, want in werkelijkheid draait het hier om hetzelfde vraagstuk: de nationale parlementen dienen een vooraanstaande rol te krijgen toebedeeld binnen het Europese bouwwerk, aangezien dit de beste manier is om de Unie met haar burgers te verzoenen.
De tweede wijziging heeft betrekking op het feit dat in Nice alleen in neutrale termen is gesproken over de status van het Handvest van de grondrechten, terwijl in Laken het idee van een Europese grondwet op de agenda stond ingeschreven, dat wil zeggen het idee van een duidelijk supranationale basistekst in plaats van dat van een verdrag. Dat is toch wel iets heel anders dan hetgeen er in Nice is besproken.
Mijnheer de Voorzitter, in de periode tussen Nice en Laken hebben de federalistische belangengroeperingen dus opnieuw van zich laten horen. Ze zijn erin geslaagd twee wijzigingen door te voeren die overduidelijk afbreuk doen aan de positie van de nationale democratieën. Deze situatie is niet conform de wens van onze medeburgers en we zullen haar de komende jaren daarom moeten bijsturen.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is mogelijk dat de Top van Laken, ook als wij het nuchter bekijken, ooit wordt beschouwd als het keerpunt waarop de Europeanen een einde hebben gemaakt aan een periode waarin allerlei zaken misgingen en zich begonnen in te spannen om uit de impasse van Nice te geraken. Als dit daadwerkelijk gebeurt - dat is op dit moment nog moeilijk te zeggen - dan zal dit keerpunt voor altijd met het Belgisch voorzitterschap en met uw naam, mijnheer Verhofstadt, verbonden worden. Daarmee wil ik u op voorhand feliciteren!
Er zijn twee redenen voor deze ontwikkeling en het lijkt mij zinvol daar nogmaals bij stil te staan. Wat was de oorzaak van deze ontwikkeling? Zonder meer de felle en zelfs bijtende kritiek op het resultaat van Nice. Het Europees Parlement heeft daarin een belangrijke rol gespeeld, want dat had de meeste kritiek op Nice - ook al moeten wij erkennen dat toen de formele voorwaarden voor de uitbreiding zijn opgesteld. De last van dit debat drukte niet in de laatste plaats op onze schouders.
De tweede reden wordt gevormd door de gebeurtenissen van 11 september en daarna. Daaruit is overduidelijk gebleken dat Europa in de toekomst alleen kans maakt serieus genomen te worden als het gemeenschappelijk optreedt. Wij moeten de gemeenschappelijke ontwikkeling derhalve voortzetten. Dat zijn de twee redenen.
Wij wilden een Conventie en die komt er nu. Maar daarmee zijn wij ook verantwoordelijk voor het resultaat van de werkzaamheden. Dat mogen wij niet vergeten! Het resultaat van de Conventie zal immers pas politieke betekenis krijgen als het zeer breed wordt gesteund. Daarom moeten wij een bijdrage leveren aan de uitwerking van een ontwerp voor een grondwet die in de Conventie brede steun heeft. Alleen een dergelijk ontwerp maakt kans om vervolgens in de intergouvernementele conferentie bindend te zijn!

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, het Europees Parlement wilde deze Conventie en nu komt ze er ook. Dat is een succes voor ons. Wij danken u dat u deze Conventie mogelijk hebt gemaakt! De Conventie bevat schoonheidsfoutjes - daar hebben meerdere sprekers op gewezen - maar wij kunnen en zullen ervoor zorgen dat die niet de doorslag geven en uiteindelijk zelfs zullen worden vergeten.
Met mijn tweede opmerking wil ik mij bij de heer Nassauer aansluiten. De Conventie geeft het Europees Parlement een nieuwe verantwoordelijkheid. Wij kunnen nu voor het eerst ook medebeslissen over de hervorming van de instellingen. Wij zijn nu niet meer alleen verantwoordelijk voor de eisen en ideeën die wij hier formuleren, maar ook voor de compromissen en resultaten. Dat is iets nieuws en daar zullen wij nog aan moeten wennen!

Op de derde plaats heeft de Conventie een breed mandaat gekregen, zoals wij het ook wilden. Dat vormt een kans en een risico tegelijk. De Conventie mag immers geen voortzetting van de intergouvernementele conferentie worden, maar ze mag ook niet eenvoudigweg gedegradeerd worden tot een discussieforum. De Conventie moet naar een brede consensus toewerken en moet zich daarbij richten op de strategische hervormingsvoorstellen die de richting aangeven voor verdere ontwikkelingen.
Op de vierde plaats is het woord "grondwet" voor het eerst in een officieel document van de Raad opgenomen en dat is al heel wat. Het staat nog niet vast dat er uiteindelijk een ontwerp voor een grondwet zal komen, maar een ding is zeker: een grote Europeaan, de Duitse filosoof Immanuel Kant, sprak van de categorische imperatief en daar zouden de werkzaamheden van de Conventie op gericht moeten zijn. Dat betekent dat al haar voorstellen een wezenlijk onderdeel moeten bevatten die in een Europese grondwet opgenomen zouden kunnen worden. Daar moet de Conventie naartoe werken.
Op de vijfde plaats wordt Europa steeds belangrijker, terwijl de burgers zich er steeds minder voor interesseren. Ze zijn weliswaar nog niet tegen de Europese Unie, maar ze weten ook niet meer zo goed waarom ze er voorstander van zouden zijn. Wij willen dat de burgers van Europa weer weten waarom wij Europa verenigen. De Europese Unie moet voor een Europees maatschappelijk model en voor een Europese visie op de wereld staan. Het gaat om de economische, politieke en met name de culturele handhaving van Europa. Het gaat om het behoud van een Europese levenswijze!
Sinds 11 september is daar nog een aspect bij gekomen. De Unie kan door deze uitdaging mislukken, maar ze kan er ook door groeien. Nee, ik ben er zelfs van overtuigd dat zij door deze uitdaging zal groeien!
(Applaus)

Verhofstadt
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mij tegenover de leden van het Europees Parlement excuseren, aangezien ik zo moet vertrekken naar Canada voor een gezamenlijke top van de Europese Unie en dit land. Om op tijd aan te kunnen komen, moet ik om 19.00 uur van het vliegveld vertrekken. Dit geldt ook voor Romano Prodi, die samen met mij naar Canada afreist. Wij zullen het debat dus niet tot het einde kunnen bijwonen. Ik wil mij hiervoor tegenover alle collega's excuseren, in het bijzonder jegens de EP-leden met wie ik met name de laatste weken en maanden zeer intensieve contacten heb onderhouden: de heer Brok, de heer Méndez de Vigo en de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, de heer Napolitano. Ik wil mij excuseren voor het feit dat ik niet naar hun betoog zal kunnen luisteren. Ik hoop in ieder geval dat wij contact zullen blijven houden over de voorbereidingen op deze Conventie.
Aan het begin van het debat - en ik zou de verschillende fractieleiders willen danken voor de steun en de lovende woorden die zij aan het adres van het Belgisch voorzitterschap hebben uitgesproken - werd er al een beetje lacherig opgemerkt dat er in de Conventie en in het presidium allemaal socialisten en christen-democraten zitten en dat de enige liberaal ook nog naar de christen-democraten is overgestapt, doelend op Valéry Giscard d'Estaing.
Van mij mogen de socialisten en de christen-democraten - ik val nu wellicht een beetje uit mijn rol, maar dat mag misschien op het einde van een voorzitterschap - van mij mogen zij de Conventie beheersen. Er zijn nu twee liberalen in de Raad, mijnheer Poettering, vroeger niet een, misschien wordt de Voorzitter van het Europees Parlement met uw steun ook nog een liberaal en de voorzitter van de Commissie is dat ook. Dus eigenlijk zijn we als liberalen nog zo slecht niet vertegenwoordigd in de Europese instellingen.
Sommige sprekers hebben zich afgevraagd welke de verhouding is tussen de verklaring van Laken en het Nice-proces. Er mag geen onderlinge verhouding zijn: Nice moet worden goedgekeurd, Nice moet worden geratificeerd. Dat is nodig om de uitbreiding praktisch te laten werken vanaf 2004. Het zou een grote fout zijn als we dat niet zouden doen en Nice opnieuw zouden gaan vermengen met de verklaring van Laken en de toekomst van Europa. Dan gaan we opnieuw praten over de left over van Nice in plaats van over de toekomst van Europa.
Het grote voordeel van de Conventie is dat zij nu juist breekt met de oude methoden. De oude methode was dat men na elke verdragswijziging weer vaststelde dat men het over twee, drie punten niet eens was geworden en dat die twee, drie punten dan werden doorgeschoven naar de volgende intergouvernementele conferentie die er dan wat punten aan toevoegde en op dezelfde manier probeerde het Verdrag te wijzigen. Als daar dan weer geen overeenstemming werd bereikt, werden er nieuwe left overs gecreëerd. Als je kijkt naar de geschiedenis van de Europese Unie van het laatste decennium, dan is het een geschiedenis van een bestendig van left over naar left over gaan waarbij de spoeling altijd maar dunner werd en waarbij de fundamentele vragen altijd maar lichter begonnen te wegen. Dit mechanisme wordt nu onderbroken. Ditmaal worden fundamentele vragen aan de orde gesteld.
Mevrouw Thyssen heeft gezegd: het zijn slechts vragen die u stelt en Jean-Luc Dehaene zal de antwoorden moeten geven. Het is eigenlijk vrij eenvoudig. Jean-Luc Dehaene heeft mij geholpen om de vragen te stellen, ik ga hem nu helpen om de antwoorden te geven in de komende maanden. We gaan dat ook effectief zo doen. De groep van Laken is een groep waar Jean-Luc Dehaene en Giuliano Amato deel van uitmaken. Die groep blijft als een vriendengroep werken en van daaruit kunnen ook nog een aantal bijkomende stimulansen gegeven worden, met Jacques Delors, met Borislav Geremek, met David Miliband en met de andere leden.
Ik wil mevrouw de Voorzitter verder laten weten dat ik graag onmiddellijk de antwoorden had willen geven op de vragen die herhaaldelijk zijn gesteld. Vaak hebben mijn medewerkers mij gezegd: "Nee, deze vraag kunt u niet stellen". Toen ik ze vroeg waarom, zeiden ze mij dat in die vraag het antwoord reeds verwerkt zat. Mevrouw Thyssen en de overige collega's die hier het woord hebben gevoerd kunnen er van op aan dat ik binnen de IGC mijn best zal doen om, in het kader van mijn geregelde contacten met de verschillende leden van het presidium en de rest van de Conventie, een bijdrage te leveren aan de antwoorden op de vragen die in de verklaring zijn gesteld.
Er is hier al vaak aangegeven dat er geen vrouwen deel uitmaken van het presidium. Ik ben het geheel met dit bezwaar eens en stel voor dat de nationale parlementen en het Europees Parlement negen vrouwen nomineren, naast de drie mannen die reeds benoemd zijn. Wij kunnen de situatie nog gedeeltelijk rechtzetten, want slechts drie van de twaalf zetels zijn toegekend. Ik hoop dan ook dat het Europees Parlement, de nationale parlementen en de verschillende vertegenwoordigers hiertoe in staat zijn.
Tot slot wil ik nog iets kwijt over de verhouding tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen. Het is in mijn ogen van groot belang dat er een presidium is opgericht dat bestaat uit twaalf personen, waaronder twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement. Dit aantal is gelijk aan dat van de nationale parlementen. Deze twee personen zullen een belangrijke rol moeten gaan spelen, want binnen deze groep van twaalf zullen de agenda's worden voorbereid. Niet alle beslissingen zullen door een Conventie van 113 personen genomen kunnen worden. Deze beslissingen zullen moeten worden voorbereid. Het presidium zal in dit kader een doorslaggevende rol spelen en daarmee natuurlijk ook de twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement.
Tot slot wil ik benadrukken dat voor de eerste keer de zogenaamde constitutionele regio's een rol zullen gaan spelen, hetgeen mijns inziens zeer belangrijk is. De precieze term voor deze regio's is "regio's met een wetgevende bevoegdheid". Ik ben zelf eerste minister van een land met een federale structuur. Ook Duitsland, Oostenrijk en andere landen hebben een dergelijke structuur. Langzaam maar zeker beginnen steeds meer landen hun institutionele stelsel van een federale structuur te voorzien. Dat werkt goed, want het federalisme is de enige mogelijkheid waarover we beschikken om verschillende gemeenschappen, verschillende culturen en mensen die verschillende talen spreken toch in één land te laten samenleven, zonder dat dit tot conflicten leidt zoals in andere delen van de wereld. Het woord "federalisme" moet dus niet in negatieve zin worden opgevat. Soms hoor ik mensen zeggen dat het federalisme een ramp is. Ik denk dat precies het tegengestelde het geval is. Overal in de wereld waar federale structuren bestaan, wordt duidelijk dat het federalisme de enige manier is om gemeenschappen te laten samenleven zonder conflicten of geweld.
(Applaus) Om die reden vind ik het persoonlijk belangrijk en een enorme vooruitgang dat de regio's met een wetgevende bevoegdheid vertegenwoordigd kunnen worden. Ik hoef u niet te zeggen dat sommige collega's rondom de tafel van de Raad het moeilijk vonden om de woorden "regio's met een wetgevende bevoegdheid" in de verklaring op te nemen, en om als Europese Raad te erkennen dat ook deze regio's hun plaats moeten krijgen en hun zegje moeten kunnen doen. Uiteindelijk is hiermee ingestemd, en wel dankzij de voorzitter van het Comité van de regio's, de heer Chabert, aan wie ik gevraagd had mij een brief te sturen. Het is noodzakelijk, zo stelde de heer Chabert in zijn brief, dat het Comité van de regio's vertegenwoordigd wordt en eist dat de verschillende onderdelen van de Unie ook vertegenwoordigd worden - te weten de regio's en de steden, maar ook de regio's met een wetgevende bevoegdheid. Ik heb dus gebruik gemaakt van de autoriteit van het Comité van de regio's om deze regio's voor het eerst in de tekst te kunnen opnemen. Ik wil dit punt hier deze middag benadrukken, aangezien ik vind dat de regio's een belangrijke rol moeten spelen. Wij zullen spreken over de verdeling van de bevoegdheden, nieuwe instrumenten, instellingen en de toekomstige Europese grondwet. Persoonlijk vind ik dat wij dat samen moeten doen. Hierbij mag niemand over het hoofd worden gezien. Op ieder niveau van onze Europese Unie moet men de gelegenheid krijgen zich te uiten.
(Applaus)

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zal heel kort zijn. Allereerst wil ik niet dat eerste minister Verhofstadt mij te voet laat gaan, en ik wil ook niet naar Canada zwemmen. Verder kan ik tot mijn voldoening zeggen dat dit debat in het teken stond van grote eensgezindheid. Ik denk dat wij voldaan mogen zijn. Enkele maanden geleden had niemand van ons nog durven hopen dat er ooit een Conventie zou komen. Tot mijn genoegen heeft men ook het probleem van de agentschappen, ofschoon dit natuurlijk geen goede zaak is, niet zozeer opgeblazen als de massamedia willen doen geloven. Ik heb geluisterd naar de wenken die u mij hebt gegeven in verband met de Conventie. Ik heb geluisterd naar de suggesties voor de versterking van de rol van het Hof van Justitie. Ik zal dat in mijn oren knopen voor de toekomst. Volgens mij kunnen wij nu de handen uit de mouw steken en samen aan de slag gaan voor de komende Conventie.
Nu wij toch in deze sfeer van samenwerking bijeen zijn wil ik slechts nog een verzoek doen, of liever gezegd een uitnodiging herhalen die ik al tot de Raad heb gericht, aan mijn vriend Guy. Laten wij deze maanden samenwerken om de instellingen te hervormen bij gelijkblijvende Verdragen. Wij hebben gesproken over governance. Het voorstel daartoe is het resultaat van maandenlange samenwerking tussen het Parlement en de Commissie en heeft mijns inziens serieuze en concrete resultaten opgeleverd. Wij verwachten nu van de Raad een zelfde inzet. De Conventie moet namelijk voorbereid worden met gemeenschappelijke, van tevoren te verrichten inspanningen. Anders kan het niet. Het werk dat wij hebben gedaan voor de governance heeft goede resultaten opgeleverd, maar kan onmogelijk worden voortgezet als de Raad zich niet op een zelfde manier hiervoor inzet.
Tot slot wens ik u allen een zalig Kerstfeest en prettige feestdagen!

De Voorzitter
Mijnheer Verhofstadt en mijnheer Prodi, wij hebben er uiteraard begrip voor dat u nu vanwege andere verplichtingen ons Parlement moet verlaten.

Caveri
 Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, met Laken heeft men een tegengif gevonden voor het gif dat her en der in het Verdrag van Nice verscholen zit. De bijeenroeping van een constituerende Conventie - en ik zeg "constituerend" omdat deze Conventie moet uitmonden in de grondwet van het nieuwe Europa - betekent dat men Europa een politieke ziel geeft. Een politieke ziel voor Europa betekent dat wij moeten nadenken over ons aller toekomstig huis. Het Parlement moet derhalve ingenomen zijn met het succes van de Top en erop toezien dat het door de Conventie verrichte werk op juist wijze zijn beslag zal vinden in de intergouvernementele conferentie die het nieuwe constitutionele verdrag voor de verwezenlijking van een Europese federatie moet voorbereiden.
Het echt, concreet federalisme, het federalisme dat ook het regionaal niveau respecteert - zoals terecht door de Raad werd opgemerkt -, dat de taalminderheden en alle volkeren, groot en klein, respecteert, zal aan het begin van deze nieuwe eeuw een mijlpaal van historisch belang zijn in het Europees integratieproces. Als vertegenwoordiger van de mensen in Val d' Aosta kan ik daar alleen maar verheugd over zijn.
Wij hebben een opbouwend proces op gang gebracht en de tegenstanders van de Europese Unie beginnen dat in te zien. Daarom moeten wij ons uiterste best blijven doen.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, in de verklaring van Laken staan woorden die iedereen tevreden stellen en die ook belangrijk zijn. Het doel, de methode, de Conventie, de politieke onderhandelingen zijn allemaal dingen die voldoening schenken. In de verklaring komen echter, zoals ook andere collega' s reeds zeiden, geen overtuigende verwijzingen voor naar de sociale verzorgingsstaat, naar hetgeen sommigen met enige verlegenheid sociaal model noemen, naar duurzame ontwikkeling, levensvatbare ontwikkeling, naar de autonome en dus levensvatbare aanwezigheid van de Unie. Misschien is dit te wijten aan een zekere lafheid omdat er geen politieke eenmaking is. Belangrijk is echter dat wij niets serieus zeggen over de oorlog, en zelfs niets over de uitbreiding. Ik wil als u het goed vindt, mijnheer de Voorzitter, hier dan ook de volgende opmerking maken. Het zuiver politieke besluit om tien leden op te nemen betekent dat wij twee Balkanlanden - om politieke redenden? - uitsluiten, twee landen die in het hart, in het meest kwetsbare gedeelte van Europa liggen. Waarom? Wij laten een zwart gat in de Balkan bestaan. Dat is onaanvaardbaar en ik zou hier graag een antwoord op willen, alhoewel ik vrees dat ik dat antwoord nu noch tijdens de Conventie zal krijgen.

Krarup
Mijnheer de Voorzitter, de conclusies van de Top van Laken zijn op geen enkele manier verrassend, noch qua retoriek, noch qua inhoud. De retoriek is zoals gewoonlijk bombastisch en leugenachtig tegelijk. Voor de 117e maal belooft men doorzichtigheid en subsidiariteit. De woordkeuze is een vervalsing van de werkelijkheid, die in cynische demagogie zowel de ideologen van het Derde Rijk als die van het stalinisme verre overtreft. Ondanks de uitgesproken ambitie van de Top om "de instellingen van de EU dichter bij de burgers te brengen" getuigt de werkelijkheid van het feit dat de bevolking van de landen in steeds hogere mate buitenspel wordt gezet door de gesloten instellingen van de EU, die de aard van de democratie zo rampzalig verkeerd begrepen hebben. En de vernieuwende taken worden in handen gelegd van drie gepensioneerden in een leeftijdscategorie die Chinese staatsmanskunst op een opstootje onder jongeren doet lijken. Ongetwijfeld zullen deze drie rechtschapen mannen de dynamiek in de integratie van de EU kunnen versterken, maar onder ons zijn er steeds meer die zich afvragen of de EU en de ambities van de EU een grote mogendheid te worden wel een oplossing zijn, sterker nog, of deze niet juist het probleem vormen.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, laat ik eerst zeggen dat ik ervan geniet dat wij in een aangenaam kleine kring met elkaar kunnen beraadslagen. Moeilijke vragen stellen is een stuk makkelijker dan ze te beantwoorden. Dat staat buiten kijf. Ongeacht de verklaring van de Voorzitter kunnen wij alleen maar hopen dat die antwoorden gevonden zullen worden. Het goede nieuws is dat in Laken een zeer belangrijke taak is volbracht; er is een Conventie bijeengeroepen waarvan het voorzitterschap door prominente en veelbelovende politici wordt bekleed.
Dat het succes van een dergelijke instelling sterk afhankelijk is van het voorzitterschap is weer eens gebleken uit het Handvest van de grondrechten. Ik wil maar zeggen dat ik met het oog op de jeugdige uitstraling van de Raadsvoorzitter enigszins vreesde dat er ook aan het voorzitterschap van de Conventie een "jong" en "dynamisch" tintje zou worden gegeven. In tegenstelling tot mevrouw Frassoni en mijnheer Bonde ben ik zeer verheugd dat er nog steeds meer prijs wordt gesteld op de mening van oudere en wijzere mensen - zoals in hoogontwikkelde beschavingen overigens te doen gebruikelijk is.
De bijeenroeping van de Conventie is echter de enige prestatie van formaat gebleken. Vanuit Oostenrijks perspectief betreur ik dat punt 59 wel heel magertjes is uitgevallen en geen recht doet aan het streven naar Europabrede veiligheidsnormen.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het hier hebben over twee uitkomsten van Laken waaraan ik bijzonder belang hecht. Om te beginnen is er werk gemaakt van de consolidatie van de derde pijler van de Europese Unie, met name van de terrorismebestrijding, iets waarop de burgers reeds geruime tijd aandrongen.
Ten gevolge van de gruwelijke aanslagen hebben ook zij die zich aanvankelijk minder van het gevaar bewust waren, beseft dat het terrorisme iedereen treft en niet alleen de directe slachtoffers. Het is tevens voor iedereen duidelijk dat de terreuracties niet beperkt blijven tot degenen die de trekker overhalen of het ontstekingsmechanisme in werking stellen. Ook hun handlangers moeten worden aangepakt. Daarom verheugt het ons ten zeerste dat de Raad heeft besloten een lijst toe te voegen van groeperingen, entiteiten en personen die het terrorisme steunen.
Ten tweede ben ik van oordeel dat de beslissingen betreffende de toekomst van de Unie geheel in lijn zijn met de verzoeken van het Europees Parlement. Ik ben ervan overtuigd dat de flexibiliteit waarvan bij de vaststelling van de agenda is blijk gegeven ons in de gelegenheid zal stellen om de instrumenten van het GBVB tijdens de Conventie verder uit te diepen. De globalisering van de wereld waarin wij leven, legt immers aan Europa een nieuwe rol op. Wij moeten er dan ook voor zorgen dat de Unie over de nodige instrumenten kan beschikken. Denkt u bijvoorbeeld maar aan de oprichting van een communautaire diplomatieke dienst.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er iets mis is met het toestel, maar desondanks beschouw ik mijn spreektijd hiermee als beëindigd.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, van de vele vraagstukken die in Laken zijn behandeld, wil ik mij concentreren op het meest hoopvolle punt, namelijk de verklaring over de toekomst van de Unie. Ik vind het een goede en krachtige tekst. In deze verklaring is een aantal ideeën opgenomen waaraan de delegatie van Franse socialisten zeer gehecht is. Zo doet het ons genoegen dat het presidium, dat een doorslaggevende rol zal spelen, uit twaalf personen zal bestaan en dus de omvang zal krijgen waar wij op gehoopt hadden. Bovendien zal het worden geleid door drie sterke persoonlijkheden die de Europese zaak duidelijk een warm hart toedragen. Het doet mij als Française genoegen dat een eminent landgenoot het geheel zal voorzitten, al had ik uiteraard liever gezien dat deze landgenoot een vrouw was geweest.
Wij vinden het een goed idee dat de Commissie niet door één, maar door twee commissarissen vertegenwoordigd wordt. Beide commissarissen zijn bovendien uitstekend gekwalificeerd voor deze taak.
Een ander goed bericht is dat er een soepel tijdschema zal worden gehanteerd, zodat de Conventie vrijer kan handelen.
Tot slot verwelkomen wij het ruime mandaat dat de staatshoofden en regeringsleiders de Conventie hebben meegegeven.
Wij willen de eerste minister van België feliciteren met de standvastigheid waarmee hij dit mandaat heeft weten op te leggen. In het kader van dit mandaat kunnen allerlei soorten vraagstukken worden behandeld, dus niet uitsluitend puur institutionele kwesties. Wat dit punt betreft wil ik graag een verzoek tot u richten: de Conventie zal hervormingen moeten voorstellen ter verbetering van het institutionele mechanisme. Dat is natuurlijk een goede zaak, maar kan en zal ze inhoudelijke voorstellen doen, zodat er een duidelijk antwoord kan worden gevonden op de vragen die onze medeburgers zich vaak stellen? Waartoe dient Europa? Wat zijn de belangrijke taken van Europa, niet alleen binnen zijn grenzen, ten behoeve van zijn inwoners, maar ook wereldwijd? Welk beleid dient de Unie te voeren op met name sociaal gebied? Wat zijn haar bevoegdheden? Wat zijn haar plichten jegens haar burgers en de rest van de wereld in termen van solidariteit, welvaart en veiligheid?
Dankzij de inzet van het voorzitterschap van de Raad hebben we nu een goede verklaring. Het voorzitterschap heeft een sterke impuls gegeven en werd daarin voortdurend gesteund en aangemoedigd door het Parlement. Tijdens de Raad van Laken is het startsein gegeven voor deze Conventie, die een doorslaggevende rol kan spelen voor de toekomst van de Unie. De toekomst zal uitwijzen of Laken straks als historisch keerpunt kan worden beschouwd.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, de heer Verhofstadt heeft uitgebreid gesproken over de noodzaak van een betere democratische controle. We hoeven de Verdragen echter niet te wijzigen om de democratische controle te verbeteren. Dat kunnen we ook doen met de bestaande Verdragen. Ik doel hier niet op toepassing van artikel 42 om zaken van de derde pijler onder te brengen bij de eerste pijler, alhoewel dat zeer wenselijk zou zijn. Ik heb het over situaties zoals die van afgelopen week, toen het Parlement voor de vierde keer binnen een jaar werd geraadpleegd over een tekst waarvan de helft ontbrak.
Ons werd gevraagd een verordening goed te keuren om de vermogens van een lijst van terroristische organisaties te bevriezen, maar de lijst was niet bijgevoegd. De verordening verwees naar twee teksten van de Raad, die geen van beide beschikbaar zijn voor het Parlement. Vanwege de urgentie hebben we gestemd over amendementen die de ontbrekende documenten bestreken, maar als die tekst niet wordt gewijzigd moet het Parlement, gezien deze praktijken, echt overwegen verhaal te halen bij het Europese Hof van Justitie, tenzij de Raad bereid is ons eerlijker en op een meer volwassen manier te behandelen.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, het ligt er duimendik bovenop dat de Top van Laken de Europese Unie van het grootkapitaal verder heeft versterkt en de belangen van de werknemers, en de volkeren in het algemeen, nieuwe schade heeft toegebracht. Degenen die in het paleis van Laken bijeen zijn gekomen hebben de oren gesloten voor de stentorstem van de honderdduizenden demonstranten uit heel Europa, van de armen, de werklozen, de kandidaat-werklozen, de schepsels van de rijkdom, de slachtoffers van de meedogenloze uitbuiting. Zij hebben niet geluisterd en konden ook niet luisteren naar de angstige en bezorgde stem van degenen die een ander Europa willen, een Europa van vrede en vriendschap onder de volkeren, en niet het Europa van het euroleger, de interventie en de oorlog. Er is niet geluisterd naar de stem van degenen die een Europa willen waarin de sociale rechten en de democratische vrijheden worden geëerbiedigd en ontwikkeld, van degenen die niet het Europa willen van het aanhoudingsbevel, van Eurojust en de antiterreurwet waarmee, onder het voorwendsel van de 11de september, de sociale en politieke strijd voor een betere toekomst als terrorisme wordt bestempeld.
Daarom ben ik van mening dat de Conventie geen antwoord kan bieden. Deze Conventie heeft trouwens een raadgevende taak en ik vrees dat zij de volkeren uiteindelijk alleen maar zand in de ogen zal strooien. De voorzetting en verdere uitbreiding van de massale demonstraties in Laken is mijns inziens, mijnheer de Voorzitter, de enige hoop en uitweg.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, het is zorgwekkend dat de Europese grondwet zal worden opgesteld door slechts zestig personen, hopelijk vertrouwenswaardige personen, maar toch slechts zestig personen. Dat is niet veel voor de vertegenwoordiging van honderden miljoenen burgers. Een constituerende vergadering zou beter zijn geweest. Tekenend is in dit verband dat Giuliano Amato vice-voorzitter zal zijn. Hij is een vooraanstaand lid van Italiaans en Europees links, en met name een vertegenwoordiger van de oligarchische tendens die wil dat de instellingen geregeerd worden door enkele aristocraten, door enkele niet-gekozen elitaire personen. Wij hopen dat als de grondwet eenmaal is opgesteld, deze - in tegenstelling tot hetgeen is gebeurd met het Handvest van de grondrechten - gewijzigd kan worden door hetzij de nationale parlementen hetzij door dit Parlement.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter in Laken zijn eindelijk stappen gezet in de richting van een sterk Europa, van een Europa met ruimere grenzen. De Conventie moet de weg vrijmaken voor een grondwet waarin de bevoegdheden van de verschillende instellingen worden vastgesteld en de waarden worden opgenomen die ten grondslag liggen aan onze Unie en deze inspireren. De Conventie moet echter ook de deur openen voor de harmonisatie van de wetgevingen van onze landen op onder meer justitieel gebied. Men moet echter spoed betrachten en voor het einde van 2003 een besluit nemen om te vermijden dat men in het knelpunt van de verkiezingen terechtkomt en de grondwet wordt aangenomen terwijl de verkiezingscampagne in volle gang is. Zonder grondwet en zonder nieuwe instellingen zal het moeilijk worden de uitbreiding te verwezenlijken die wij allen, evenals de heer Prodi, als een onomkeerbaar proces zien. Het is verder een goede zaak dat in het slotdocument van Laken een hoofdstuk wordt gewijd aan de betrekkingen met Rusland, een land waaraan wij steeds meer aandacht zullen moeten schenken.
In Laken heeft Europa eindelijk een gezaghebbende stem laten horen over de grote vraagstukken van deze tijd, zoals de strijd tegen het terrorisme. Het besluit om het eerste Marshall-plan voor Palestina, zoals dat werd gedoopt, aan te nemen bevestigt dat Europa het terrorisme niet alleen gewapenderhand wil overwinnen - hetgeen natuurlijk wenselijk en ook juist is - maar ook een politieke oplossing wil vinden voor de problemen. Het Italiaanse voorstel voor een oplossing van de Israëlisch-Palestijnse crisis is nu door de fase van de beginselverklaringen heen en in de fase van de concrete planning terechtgekomen. Verder vinden wij het besluit over de gemeenschappelijke controle aan de buitengrenzen zeer belangrijk.
Er valt zeer zeker nog veel werk te doen. Niet alle problemen zijn opgelost in Laken. Ik denk bijvoorbeeld aan de zetels van de agentschappen. De zetels moeten worden toegekend aan steden met specifieke competentie, en mogen niet de vrucht zijn van onbegrijpelijke veto' s. Wij hebben derhalve de plicht optimistisch te zijn. Het lot van Europa hangt ook af van onze wil, van de wil van het Europees Parlement en de nationale parlementen die de volkeren van de Unie vertegenwoordigen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissaris, de Europese Raad meent in zijn verklaringen van Laken dat het Europese project legitimiteit put uit zijn democratische, transparante en efficiënte organen. De Raad stelt daarbij de vraag of de rol van het Europees Parlement moet worden versterkt en belast vervolgens de Conventie met de opdracht zich hierover te buigen. Het zal u waarschijnlijk niet verbazen dat ik, als EP-lid, deze vraag met een volmondig 'ja' kan beantwoorden. Het Europees Parlement is immers het enige orgaan dat rechtstreeks gekozen is door de bevolking. Al zijn zittingen zijn openbaar en toegankelijk en ik zou willen dat dit ook zo was bij de Raad. Als ik bovendien zie hoe doortastend wij op kunnen treden, ik noem het Europees arrestatiebevel als voorbeeld, dan doen wij het qua efficiëntie beter dan de Raad en vaak ook de Commissie.
Als de Raad daarom in Laken het Witboek van de Commissie over Europese governance en het zogenaamde Mandelkern-verslag verwelkomt en verwacht dat de Commissie op basis daarvan een actieplan op tafel legt voor het eerste halfjaar van 2002, hoop ik dat de Raad dit doet in de wil het Europese parlementarisme te versterken. Overigens zijn wij, parlementsleden, ten zeerste bereid met de Commissie en de Raad nieuwe vormen van governance te bespreken. Zo heeft de Commissie de instelling van een interinstitutionele werkgroep geopperd. Mij is echter ter ore gekomen dat de Raad dit voorstel van de hand heeft gewezen. Ik hoop dat er nog voor Barcelona en Sevilla intensieve besprekingen zullen komen met de Raad en de Commissie over vormen van governance, want die zijn ondenkbaar zonder de toestemming van het Europees Parlement.
Ik ben mij ervan bewust dat veel regeringen van mening zijn dat wij ons te onafhankelijk en te zelfstandig opstellen en dat de Commissie en de Raad zich soms storen aan onze "bemoeienis" met detailkwesties. Als Europees Parlement zijn wij bereid tot een nieuwe werkverdeling te komen tussen het Parlement, de Commissie en de Raad, want ook wij dienen ons voor te bereiden op een uitgebreide Unie. Elke delegering van taken dient echter wel verbonden te zijn met een call back-mechanisme, want het zoeken naar nieuwe vormen van European governance en het beraad over een nieuwe verdeling van bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten mogen niet ten koste gaan van het Europese parlementarisme. Integendeel, het Europese parlementarisme dient stevig in de Europese grondwet te worden verankerd.
Laat u mij nog een laatste opmerking maken over de genoemde civiele samenleving. De Europese Raad heeft besloten een Forum in het leven te roepen waaraan de heer Barnier als commissaris reeds herhaaldelijk krachtig steun heeft betuigd. Wij verwelkomen de instelling van dit Forum, maar net zoals dit Forum een aanvulling moet zijn op de activiteiten van de Conventie zonder die Conventie te vervangen, moet de civiele samenleving en het debat op civiel niveau niet zozeer een vervanging van, meer eerder een aanvulling op het parlementarisme inhouden. In die zin stellen wij deze dialoog met de civiele samenleving, met onze burgers, zeer op prijs. Wij hopen dat de Raad en de Commissie dit niet in strijd achten met het parlementarisme, maar als aanvulling op het Europees Parlement beschouwen.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, met de verklaring van Laken wordt de basis gelegd voor een brede, publieke discussie over de toekomst van Europa. Dat is een goede zaak. Maar het is dus niet goed genoeg om drie mannen aan deze werkzaamheden leiding te laten geven. Alle ervaringen duiden erop dat ook de samenstelling van de Conventie onevenwichtig zal zijn. Bovendien zegt men in de verklaring van Laken dat men zich slechts kan laten vervangen als het echte lid niet aanwezig is. Dat is anders één van de klassieke mogelijkheden die vrouwen hebben om überhaupt vertegenwoordigd te zijn bij dit soort werkzaamheden. Ik zal derhalve het Belgische en het Spaanse voorzitterschap verzoeken ervoor te zorgen dat men het recht krijgt plaatsvervangers op te roepen en - nog een stap verder - dat iedereen zich laat vertegenwoordigen door een plaatsvervanger van het andere geslacht.

Michel, Louis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil nu graag nader ingaan op enkele opmerkingen die hier zijn gemaakt. Helaas zal ook ik mij straks moeten excuseren. Ik had niet verwacht dat de vergadering zo zou uitlopen. Ik heb namelijk nog een andere verplichting, die overigens ook verband houdt met het debat over de toekomst van Europa.
Uiteraard ben ik het geheel niet eens met het standpunt van de heer Krarup dat de Top van Laken werd gekenmerkt door opgeblazen retoriek. Ik vind juist dat de kaarten dankzij de methode van de Conventie geheel opnieuw zijn geschud. Ik vrees wel dat deze verklaring van Laken de leden van de Conventie voor een aantal vraagstukken plaatst, of in ieder geval dat ze het hun verhindert om in te gaan op alle vitale kwesties die verband houden met de toekomst van Europa. Ik heb de heer Krarup ook horen spreken over een democratisch tekort. Verder heeft de heer Swoboda een onderscheid gemaakt tussen de vertegenwoordigende of democratische eigenschappen van de Raad en die van het Europees Parlement. Het Europees Parlement, mijnheer Swoboda, is inderdaad een instelling die de burgers op democratische wijze vertegenwoordigt, en ik respecteer haar in hoge mate. Ik ben echter van mening dat u een grens hebt overschreden met uw bewering dat de Raad in feite geen vertegenwoordigende instelling is.
(Protest van de heer Swoboda) Misschien heb ik uw woorden niet goed geïnterpreteerd. Ik wil u evenwel laten weten dat mijns inziens de ministers en premiers die plaats hebben in de Raad in ieder land aan de tand gevoeld kunnen worden. Daarvoor zijn er de nationale parlementen. Ik kan u zeggen dat ik in mijn eigen land hardhandig wordt uitgehoord. Vrijwel iedere week dat ik aanwezig ben wordt mij gevraagd wat ik binnen de Europese instellingen heb gedaan. Ik vind het geen goede zaak om een hiërarchie aan te brengen in de representativiteit van de instellingen. Iedere instelling heeft haar eigen plaats. Ik wil graag het belang erkennen van evenwicht tussen de instellingen, dat wil zeggen dat de ene instelling de andere niet volledig mag domineren. Ik kan u met een gerust hart zeggen dat ik dankzij de ervaring die ik deze maanden binnen het Europees Parlement heb opgedaan, er nu van overtuigd ben dat dit Parlement in de toekomst meer bevoegdheden moet krijgen en een veel belangrijkere rol zal moeten gaan spelen dan nu het geval is. Ik wil nu even buiten het kader treden van het debat dat hier gevoerd wordt. Als de huidige internationale coalitie blijft voortbestaan en een rol van betekenis blijft spelen, en als wij ons voor blijven houden dat ze echt noodzakelijk is in de strijd tegen het terrorisme - waar ik persoonlijk niet aan twijfel - dan zal het Europees Parlement erop toe moeten zien dat de Europese Raden en lidstaten de juiste beslissingen nemen. Ik kan immers niet vaak genoeg herhalen dat er veel gevaren aan dit vraagstuk kleven. Zo bestaat er het risico dat de kwaliteit van de democratie en van het leven in onze landen wordt aangetast. Een ander gevaar dat ik persoonlijk heel sterk voel, houdt verband met het feit dat sommige landen met een repressief regime geneigd zijn om de strijd tegen het terrorisme te verwarren met de strijd tegen de interne democratische oppositie. Wij moeten in dit opzicht zeker waakzaam blijven. Het zijn weliswaar geen Europese landen waar dit gebeurt, maar wel landen warmee wij betrekkingen onderhouden. In de derde plaats heeft de heer Lannoye zojuist gesproken over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Ook op dit punt dienen wij ons waakzaam op te stellen. Wij moeten ons niet zonder debat, discussie of raadpleging bij voorbaat laten meeslepen in een blinde solidariteit met de Verenigde Staten. De Europese Unie heeft het recht en de plicht om haar verschil ten opzichte van de Verenigde Staten te benadrukken. Ik heb een groot respect voor de Verenigde Staten en weet dat wij ontegenzeggelijk bijzondere partners van de Verenigde Staten zijn. Het was echter goed dat de Europese Unie binnen de coalitie die na 11 september tot stand is gekomen een iets andere toon heeft laten horen, een aantal garanties heeft geformuleerd en de rol heeft gespeeld waar zij binnen de Arabische landen en de moslimwereld mee vertrouwd is. Ik denk dus niet dat de Europese Unie ooit een soort kopie van de Verenigde Staten van Amerika zal worden. Dat zou ik ook geenszins wenselijk vinden. Uiteraard respecteer ik het Amerikaanse model, want het heeft in veel opzichten veel te bieden, maar ik geloof niet dat het zomaar door een ander land kan worden overgenomen. Dat is ook niet wenselijk. Ik denk dat de Unie zichzelf moet blijven.
Een aantal vragen over de Conventie keerde telkens terug. Ik wil hier niet stil blijven staan bij het ongenoegen over de samenstelling van het driemanschap dat aan het hoofd van deze Conventie staat. De drie aangewezen personen zetten zich allen enorm in voor de Europese zaak, hebben een zeer moderne, toekomstgerichte en voluntaristische blik op de Europese Unie en beschikken - niet oninteressant - over zeer veel krediet en een groot netwerk van academische, politieke en andersoortige contacten. Als zij een bepaald standpunt innemen bestaat er dus een grote kans dat ze gehoord worden, zelfs binnen de Europese Raad. Dat is een niet onbelangrijk punt.
Het is misschien wel de grootste verdienste van de verklaring van Laken dat de leden van de Conventie in de praktijk zelf zullen gaan bepalen wat deze Conventie precies gaat inhouden. Ik heb dit al in het Europees Parlement kunnen aangeven. Het presidium van de Conventie is er niet pro forma, maar speelt een doorslaggevende rol. Gezien het grote aantal personen waaruit het presidium zal bestaan, zal zijn stem zeker worden gehoord. Het vormt namelijk een goede vertegenwoordiging van de verschillende groeperingen binnen de Conventie en de Europese besluitvormende instellingen. Met het presidium en diens driemanschap zullen de bijeenkomsten dus goed georganiseerd worden en de thema' s goed worden uitgewerkt. Vanochtend heb ik op de radio de heer Dehaene zijn standpunt over deze kwestie uiteen horen zetten. Het is in mijn ogen van belang dat de Conventie met het oog op de IGC duidelijke opties zal presenteren, want deze opties mogen tijdens de IGC niet aan allerlei interpretaties worden onderworpen. Uiteraard is men tijdens de IGC vrij om ze te accepteren of af te wijzen. Als die opties echter evenwichtig, nauw omschreven en gericht zijn, en kunnen bogen op brede steun, dan zal het voor de Raad niet eenvoudig worden om ze terzijde te schuiven. Doet de Raad dat toch, dan is hij vanuit politiek opzicht onverantwoord en risicovol bezig, aangezien in een dergelijk geval de politieke verantwoordelijkheid van de Raad op enigerlei wijze ter discussie zal worden gesteld. Ik heb dus veel vertrouwen in de wijze waarop de Conventie zich zal ontwikkelen. Ik wil hier nog aan toevoegen dat de verklaring van Laken ons prachtig in de gelegenheid stelt om alle voorstanders van verdere integratie wat meer voorlichting te geven over het reilen en zeilen binnen de Unie. Ik denk hierbij met name aan de jongeren. Wij moeten niet alleen over toekomstmogelijkheden praten - hetgeen natuurlijk ook belangrijk is - maar tegelijkertijd ook de jongeren meer kennis van de Unie bijbrengen, ze uitleggen hoe wij functioneren en ze laten zien dat Europa zich veel directer om hun zorgen bekommert dan ze denken of via de media vernemen. Dat is ook een manier waarop deze Conventie kan worden gebruikt. Duidelijker kan ik hier niet over zijn.
Iemand lanceerde hier zojuist het plan van een meer geïntegreerde Europese diplomatieke dienst. Als ik mij niet vergis bevatten de conclusies van de Top een passage over de consulaire samenwerking. Dat is alvast een begin. De opening van gezamenlijke consulaten zal een eerste stap zijn en ik hoop dat wij daarna nog verder gaan.
Ik deel de mening van mevrouw Lalumière dat de Conventie niet alleen institutionele vraagstukken moet behandelen, maar ook moet ingaan op de inhoud van het beleid. Uit opiniepeilingen blijkt dat onze burgers voorstander zijn van een meer vastberaden optreden van Europa op verschillende gebieden, zoals het sociaal beleid, het veiligheids- en defensiebeleid en de bescherming van het milieu. De Conventie zou moeten onderzoeken hoe via een aanpassing van de bevoegdheden en taken van de Unie aan deze verwachtingen kan worden voldaan.
Iemand sprak hier zojuist over een sociaal tekort. Ik meen te kunnen zeggen - en de heer Dehousse heeft hier overigens terecht onze aandacht op gevestigd - dat de innovaties op sociaal gebied een van de beste punten van dit voorzitterschap vormen, en dat is natuurlijk ook belangrijk. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de sociale indicatoren of de kwaliteit van de werkgelegenheid. Dat zijn belangrijke zaken. Denk ook maar eens aan de Europese sociaal bemiddelaar. Al deze geheel nieuwe elementen vormen daadwerkelijke instrumenten ter ondersteuning van een echt sociaal beleid dat verder reikt dan uiterlijk vertoon. Mevrouw Onckelinks en de heer Van den Broek hebben in dit opzicht geweldig werk verricht en daarmee volgens ons voor een belangrijk deel bijgedragen aan het welslagen van het Belgisch voorzitterschap. Het gaat hier om een belangrijk element. In antwoord op uw vraag, mevrouw Lalumière, kan ik dus zeggen dat wij ons niet alleen met puur institutionele zaken bezighouden. Daar ben ik van overtuigd.
Ik ben bang dat ik hier niet lang meer kan blijven, maar wil graag nog iets kwijt over de governance en de hervorming van de Raad. Ik deel de mening van de heer Martin dat er onverwijld maatregelen getroffen moeten worden om de Unie dichter bij de burgers te brengen en het functioneren van de Europese instellingen te verbeteren. De Conventie zal de maatregelen bespreken die in 2004 moeten leiden tot een wijziging van de Verdragen. Op de Europese Raad van Laken is reeds benadrukt welke maatregelen er nu al getroffen kunnen worden. Wat dit punt betreft zijn wij ingenomen met het Witboek over de Europese governance en met het voornemen van de secretaris-generaal van de Raad om voor aanvang van de Europese Raad van Barcelona voorstellen te presenteren ter verbetering van het functioneren van de Raad. Op de Europese Raad van Sevilla kunnen hieruit de operationele conclusies worden getrokken.
Ik heb zo goed mogelijk proberen in te gaan op de vragen die de premier niet meer heeft kunnen beantwoorden. Ik hoop dat u het mij niet al te zeer kwalijk neemt dat ik u nu moet verlaten. Het spijt mij enorm, temeer daar ik mij in uw midden op mijn gemak voel nu ik dit Parlement wat beter ken. Ik heb hier veel steekhoudende betogen gehoord, waarbij iedereen zich vrijelijk en onafhankelijk heeft uitgedrukt. Ik ben mij nu ook bewust van een aspect dat we in de nationale parlementen nauwelijks tegenkomen, namelijk dat sprekers binnen een en dezelfde fractie heel verschillend met een vraagstuk kunnen omgaan. Deze verfrissende vrijheid spreekt mij wel aan. Zoals ik reeds heb aangegeven hoop ik dat ik op een dag mijn geest in dit Parlement mag komen verfrissen.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Raad, de heer Verhofstadt, heeft in zijn presentatie verklaard dat er in Laken geen enkel taboe overeind bleef. Het is echter glashelder dat het taboe van de staatloze naties nu sterker aanwezig is dan ooit tevoren.
Maar zoals Victor Hugo zei, "niets is krachtiger dan een idee waar de tijd rijp voor is". Op dit moment leeft het idee van zelfbeschikking onder de Baskische bevolking. De huidige natiestaten zijn op een bepaald moment ontstaan uit een inwendige trend die tot hun transformatie leidde. De volken en culturen van Europa hebben daarentegen geen gegeven geboortedatum. Wat belangrijker is, er is geen reden waarom ze zouden verdwijnen, tenzij we ze tot een dergelijk lot veroordelen. Hun verdwijnen zou feitelijk niet alleen een verlies voor de mensheid zijn, maar ook betekenen dat de beste basis voor de politieke toekomst van Europa wordt vernietigd.

Sudre
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de vertegenwoordiger van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, de Europese Raad van Laken ter afsluiting van het Belgisch voorzitterschap van de Unie was een succes. Ik zeg dit niet uit beleefdheid, maar omdat ik echt het gevoel heb dat de staatshoofden en regeringsleiders de afgelopen dagen het ondubbelzinnige signaal hebben afgegeven dat de Europeanen van hun verwachten, en dus niet alleen de schijn hebben willen ophouden. Op de Top van Laken is de belangrijkste doelstelling bereikt. Er is immers een verklaring over de toekomst van Europa aangenomen die de weg opent naar de toekomstige ingrijpende hervorming van de Unie.
De voorzitter van de Raad heeft in Laken benadrukt dat er geen taboes bestonden en geen enkel vraagstuk uit de weg is gegaan. Ik hoop dat dit ook in de toekomst het geval zal zijn. Het Europese eenwordingsproces is maar al te vaak ondoorzichtig geweest, of in ieder geval een kwestie die alleen de insiders aanging.
Namens de Franse delegatie van de PPE-DE-Fractie wil ik mijn genoegen uitspreken over de benoeming van de heer Valéry Giscard d' Estaing als voorzitter, en de heren Giuliano Amato en Jean-Luc Dehaene als ondervoorzitters van de Conventie. Iedereen weet dat deze eminente persoonlijkheden over de ervaring en vastberadenheid beschikken die nodig zijn om een mentaliteitsverschuiving teweeg te brengen ten gunste van een Europa dat zich geheel en democratisch van zijn bevoegdheden kwijt, althans voor zover deze bevoegdheden duidelijk zijn gedefinieerd.
Nu Europa de eenheidsmunt omarmt, zich uitbreidt en de internationalisering van een ziel en van waarden tracht te voorzien, wordt het hoog tijd dat wij de manier waarop wij tegen het openbare leven aankijken opnieuw in overweging nemen en de betrekkingen tussen de burgers en hun instellingen herzien, op alle niveaus wel te verstaan. In Laken zijn we weer een stap verder gekomen en dat doet ons deugd. We hebben echter nog een lange weg voor de boeg en daarom moeten wij ons op dit niveau blijven inspannen.

Thyssen
Voorzitter, wij zijn hier het Belgisch voorzitterschap aan het afsluiten, en dat zou normaal gesproken toch in aanwezigheid van de Raad moeten gebeuren. Het Belgisch Raadsvoorzitterschap heeft hier complimentjes gekregen vanwege het feit dat de ministers hier zo vaak aanwezig waren, maar nu zijn we hun voorzitterschap aan het beoordelen zonder dat er nog iemand van de Raad aanwezig is. Ik vraag me af of dit debat verder nog zin heeft. Tot wie richten we ons eigenlijk nog?

Voorzitter
Wel, dat moeten de hierna komende sprekers bepalen.

Van den Berg
Voorzitter, na 11 september zijn we erin geslaagd om met talrijke effectieve Europese maatregelen terroristen bewegingsruimte af te nemen. Tegelijk hebben we ons gerealiseerd dat de veiligheid die we daarmee bevorderen een deelveiligheid is en dat we in wezen bij een diepere, meer fundamentele kwestie uitkomen, namelijk de grote ongelijkheid in deze wereld die vaak voedingsbodem is voor conflicten.
Als veiligheid geen gedeelde veiligheid is, heeft zij geen kans van slagen. Een op de vijf mensen in deze wereld heeft geen toegang tot basisonderwijs of basisgezondheidszorg. Dat vergt multilateraal handelen. Op dit moment zien we hoe de Verenigde Staten, die de afgelopen maanden meer multilateraal opereerden, nu de laatste dagen weer meer unilateraal optreden door eenzijdig het ABM-verdrag op te zeggen en ook met betrekking tot een aantal andere verdragen weer een veel meer eenzijdig koers te varen. Het is van het grootste belang wij van Europese zijde proberen die grote coalitie te gebruiken om druk uit te oefenen opdat we multilateraal blijven handelen: enorme investeringen in nieuwe technologieën en dan te weinig geld, aandacht en energie overhebben om de armoede in de wereld te bestrijden is natuurlijk uiteindelijk niet de meest effectieve weg naar gedeelde veiligheid.
Voor de wederopbouw van Afghanistan is steun nodig, opnieuw met Europa in een leidende rol, zodat niet alleen de militaire kant wordt benadrukt, maar ook via de weg van wederopbouw wordt gezocht naar gedeelde veiligheid .
Datzelfde geldt eigenlijk voor het Midden-Oosten: Europa moet druk uitoefenen, ook niet bang zijn om daar met haar eigen vormen en organisatie ook militair aanwezig te zijn binnen de NAVO - de Conventie zal daar nog een institutionele vorm voor moeten vinden - maar moet tegelijkertijd ook de moed hebben de weg te gaan van die gedeelde veiligheid. En dat fundamentele aspect had ik graag iets meer tot uitdrukking zien komen op de Top van Laken. Er wordt weliswaar verwezen naar de eenzijdige opzegging van het ABM-verdrag door de VS en naar de leidinggevende rol van Europa als grootste commerciële macht ter wereld, maar met betrekking tot die gedeelde veiligheid zouden we meer kunnen en moeten doen.
Ik roep het voorzitterschap en de Commissie op ook in de komende weken initiatieven te blijven nemen op dat punt, zowel met betrekking tot het Midden-Oosten als tot de Balkan en Afghanistan. Wij bevinden ons in de juiste positie. Er zijn neigingen tot unilateralisme: laten we daar niet in meegaan, laten we onze bondgenoten aanspreken op een multilaterale aanpak en daarin Europa een centrale plaats geven.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, het Belgische voorzitterschap heeft geen gemakkelijke taak gehad. Vele jaren van voorbereiding en een zorgvuldige planning zijn door 11 september op gewelddadige wijze ongedaan gemaakt. De ontwikkeling in Afghanistan en de strijd tegen het terrorisme hebben de agenda volledig beheerst. Ik wil de Belgen gelukwensen met het goede werk dat zij desondanks hebben verricht. Wil iemand dat misschien doorgeven aan de voorzitter van de Raad?
Wat betreft de Top van Laken is mijn fractie verheugd over het ambitieuze gehalte van de verklaring. Zij stelt de juiste vragen en maakt het mogelijk dat de Conventie op constructieve en ontvankelijke wijze te werk gaat. Veel genoemde kwesties, zoals een grondwet en een duidelijkere verdeling van de bevoegdheden, komen vrijwel overeen met de agenda van de liberale fractie.
Bij de drie aangewezen voorzitters, drie bekende staatslieden met een grote staat van dienst en een grote betrokkenheid, heb ik echter twijfels. Zouden deze drie heren van redelijk gevorderde leeftijd de burgers, met name de jongeren, werkelijk kunnen enthousiasmeren voor het debat over de toekomst van de Unie?
Het voorzitterschap had beter kunnen bestaan uit mensen van verschillende leeftijden en ook was het beter geweest als - zoals velen voor mij reeds hebben aangestipt - er een vrouw bij had gezeten. De bevolking van de Unie bestaat namelijk voor meer dan de helft uit vrouwen.

Maij-Weggen
Voorzitter, voor de buitenwacht, met name in Nederland, was de Top van Laken een bijeenkomst van regeringsleiders waar vooral ruzie werd gemaakt. Ruzie over de vraag wie de voorzitter van de Conventie zou worden en ruzie over de vraag wie welk Europees agentschap zou mogen huisvesten. Die twee punten domineerden absoluut in de Nederlandse media.
Maar gelukkig is er ook iets heel goeds en constructiefs gebeurd. De Europese Top heeft een besluit genomen over de Conventie en niet alleen over het voorzitterschap en de twee vice-voorzitterschappen, waarover ik ook tevreden ben, maar eveneens over de opdrachten die de Conventie meekrijgt. Gelukkig is die opdracht zeer ruim geschreven. De Conventie zal een betere verdeling en omschrijving van de bevoegdheden van de Unie moeten geven, zal moeten nagaan hoe het systeem van verdragen en wetgeving van de Unie kan worden vereenvoudigd en op welke wijze meer democratie en transparantie in de Unie kan worden gecreëerd. En wat die transparantie betreft, kan ik meteen al zeggen dat ik in elk geval kies voor een rol van de Europese ministerraad als senaat, naar het model van de Duitse Bondsraad, een ministerraad die bij wetgeving in het openbaar vergadert.
De Europese Top vraagt de Conventie ook om een idee van een grondwet voor de Unie uit te werken en daarin het Handvest van de grondrechten op te nemen. Dat is een prima eerste pakket. Maar ik meld tegelijk dat er naar ons oordeel nog meer nodig is. De Conventie zal ook moeten zien hoe de tweede en derde pijler ondergebracht kunnen worden in het communautaire beleid. Voor het migratiebeleid is dat al min of meer het geval en het beleid inzake de binnenlandse veiligheid is de sector die nu op communautair niveau snel groeit vanwege de dramatische gebeurtenissen van 11 september.
Het buitenlands- en veiligheidsbeleid is echter nog steeds intergouvernementeel en de rol van Solana is een bijna onmogelijke in de structuur van de Europese Unie. Wij willen dat beleid ook graag inbedden en Solana zou beter vice-voorzitter van de Europese Commissie kunnen worden.
Tenslotte, Voorzitter, deze keer heeft de Top een voorzitter en twee vice-voorzitters van de Conventie gekozen. De rol zou nog steviger zijn als de Conventie zelf op voordracht van de Top haar voorzitter had kunnen kiezen. Dan was er misschien ook een vrouw bij geweest.
Wat ons betreft, Voorzitter, mag de Conventie ook komen met het idee om de voorzitter van de Europese Commissie in het vervolg te kiezen. Dan zou dat kunnen gebeuren door het Europees Parlement.
Voorzitter, het Belgisch voorzitterschap heeft een groot aantal problemen gehad maar het feit dat ze die Conventie heeft rondgebracht, maakt mij toch uiteindelijk positief over een voorzitterschap dat ook veel problemen heeft gekend.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, er zijn wederom prachtige verklaringen afgelegd, maar er is maar weinig vooruitgang geboekt. De een na de andere topontmoeting vindt plaats en ze verschillen nauwelijks van elkaar. Afgezien van de verwachte lancering van de Conventie heeft Laken geen concrete resultaten opgeleverd. Gelukkig had Europa in Lissabon nieuwe ambities vastgesteld voor de economische groei en de werkgelegenheid. Wat deze zeer belangrijke doelstelling betreft heeft men in Laken uitsluitend terugverwezen naar de besluiten van Lissabon. Het is beter dan niets, maar te weinig om verheugd over te zijn.
In Laken zijn de beslissingen over de coördinatie van het fiscale beleid uitgesteld tot eind 2002. Het moge duidelijk zijn dat het fiscale Europa in Feira in een impasse is geraakt. Het akkoord van Feira zou op termijn moeten leiden tot een uitwisseling van informatie tussen de lidstaten. Inmiddels lijkt iedereen alweer vergeten te zijn dat er een dag had moeten komen waarop iedere burger de door zijn nationale parlement vastgestelde verplichte heffingen zou betalen in het kader van een geharmoniseerd fiscaal beleid en een gezonde belastingconcurrentie. Iedere lidstaat zal weer zelf zijn eigen fiscale beleid vaststellen, waarbij de overige lidstaten de vereiste informatie zullen moeten leveren zodat iedereen volgens de eigen nationaliteit kan worden belast. Sommige afhankelijke of verbonden regio' s voelen niets voor een stelsel van informatie-uitwisseling. Zwitserland en andere derde landen vinden dat een dergelijk stelsel indruist tegen het bankgeheim. Net als Oostenrijk zullen Luxemburg en wellicht een aantal andere landen niet bereid zijn om de in Feira genomen besluiten uit te voeren zolang de belangrijke financiële centra buiten de Unie niet bereid zijn om zich bij deze besluiten aan te sluiten. Een blokkade is dus onvermijdelijk.
Ik wil voorzitter Prodi oproepen om een voorstel te doen voor een directe Europese belasting in de vorm van een bronheffing op spaarinkomsten. De burgers zullen een dergelijke heffing accepteren op voorwaarde dat ze een delgend karakter heeft, dat wil zeggen dat de burger in dat geval gevrijwaard wordt van aanvullende heffingen. Dankzij een bronheffing kan de enorme bureaucratische rompslomp worden voorkomen die met een uitwisseling van informatie gepaard gaat. Bovendien kan dankzij dit systeem ook Europese belasting worden geheven op tegoeden van Europeanen in de Verenigde Staten, Zwitserland en andere landen. Hierdoor zouden de inkomsten van de Unie kunnen worden vergroot en de huidige nationale bijdragen navenant kunnen worden beperkt.
Mijnheer de Voorzitter, denkt u eens na over dit idee waarmee u Europa daadwerkelijk vooruit kan helpen.

Van den Bos
Vooral dankzij het Belgisch voorzitterschap wordt de discussie over de toekomst van Europa verbreed met parlementsleden en wordt het een openbare discussie. Dat is goed, maar het risico is ook levensgroot dat de Conventie Babylonische trekken krijgt omdat het over alles gaat en alle meningen aan bod kunnen komen.
In hun verklaring van Laken hebben de regeringsleiders in mooie woorden eigenlijk niets verklaard. Ze hebben de vele vragen waar ze zelf tien jaar lang niet uitkwamen nu voorgelegd aan een Conventie die hier slechts enkele maanden voor krijgt.
De vraag is ook of de Conventie de kloof met de bevolking kan verkleinen. De burger is niet geïnteresseerd in de herverdeling van de macht tussen de instellingen. Het gaat mensen meer om de inhoud van de besluiten dan om het niveau waarop ze worden genomen. Europa is niet gediend met een loopgravenoorlog tussen federalisten en intergouvernementalisten. Men moet stap voor stap intensiever samenwerken. Dan zal blijken dat de communautaire methode de enige begaanbare weg is.
De ideologische strijd over de toekomst van Europa kent alleen verliezers. Dat had Laken, wat mij betreft, mogen verklaren.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, Laken heeft de weg gebaand voor een grondwetsontwerp dat op basis van de communautaire methode kan worden ontwikkeld. Er is een mandaat en een procedure, dus het ligt aan de Conventie zelf of zij iets van dien aard tot stand kan brengen. Ik deel de kritiek op de samenstelling van het presidium niet, want ik denk dat dit voorzitterschap niet snel haar oren zal laten hangen naar anderen, maar eerder haar eigen inzichten zal volgen als het over de toekomst van Europa gaat. Ik beschouw dit als een grote kans. Over leeftijd moeten wij niet langer zeuren; leeftijd kan ook samengaan met onafhankelijkheid en dat is hier zeker het geval.
Verder acht ik het in deze kwestie van evident belang dat ook de technische voorwaarden worden ingevuld. Het is belangrijk dat als de Raad het secretariaat benoemt, de Commissie en het Parlement hierin worden gekend. De Raad zou er goed aan doen, zich grootmoedig op te stellen en de secretariaatsvertegenwoordigers van de Commissie en het Parlement op een uitgebalanceerde en gelijkberechtigde wijze deel te laten nemen aan het overleg, mede op basis waarvan de benodigde voorwaarden kunnen worden geschapen ten aanzien van de werkverdeling. Soms is het technische plaatje aan het begin cruciaal voor het inhoudelijke resultaatbeeld aan het eind.
De Europese Raad is zonder meer een van de instellingen die het meest in aanmerking komen voor hervormingen, en zou zich om te beginnen moeten concentreren op hoofdzaken. Hierin kan de Raad succesvol zijn - als voorbeeld noem ik hier de bijeenroeping van de Conventie. De Raad zet zich natuurlijk in zijn hemd door zich met details te bemoeien als de Algemene Raad of vakministerraden er niet uit komen; dat hebben wij weer eens kunnen zien in de kwestie van de agentschappen. Daarom heb ik voor de toekomstige voorzitterschappen van de Raad het volgende advies: buigt u zich op een zitting van de Europese Raad niet over alle mogelijke details; alleen zo kunt u in de werkelijk belangrijke vraagstukken succes boeken.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de resultaten van de Top van Laken. Per saldo zijn die resultaten heel positief. Het besluit een Europese Conventie in te stellen met parallel daaraan een Forum voor de burgermaatschappij is van historische proporties. Over de toekomst van Europa zal nooit meer achter gesloten deuren worden besloten, mits we in de Conventie ons werk constructief doen.
Ik verwelkom in het bijzonder de mogelijkheid dat een en ander leidt tot een Europese grondwet. Zoals de heer Verhofstadt heeft gezegd mogen er in ons debat geen taboes zijn, en het idee van federalisme en een grondwet voor Europa zou de rol van de burgers in kleine staten beter kunnen garanderen dan welke andere vorm van bestuur ook.
Ik onderschrijf van harte het besluit van de Europese Top zijn steun te geven aan Yasser Arafat als de leider van het Palestijnse volk en veroordeel zonder voorbehoud het misbruik van het vetorecht in de Veiligheidsraad om de benoeming van internationale waarnemers voor het conflict in het Midden-Oosten te blokkeren.
Deze besluiten zijn echter bezoedeld door ongepast gekibbel tussen enkele lidstaten over de vestigingsplaats van Europese agentschappen, wat de slechtste kanten heeft laten zien van de oude manier waarop Europa werd geleid. Ik ben ook teleurgesteld dat de Raad geen expliciete steun heeft gegeven aan een juridisch kader voor diensten van algemeen belang in de context van mededingingsverordeningen, waar het Europees Parlement nochtans op had aangedrongen.
Tot slot denk ik ook dat het een ernstige fout is geweest terug te deinzen voor een beslissing een vredesmacht van de Europese Unie voor Afghanistan onder een VN-mandaat voor te stellen. Daardoor is dit terrein nu helaas overgeleverd aan het dictaat van de belangen van de machtigere staten op het wereldpodium en is er geen politieke aanwezigheid en rol voor Europese waarden weggelegd.
Ik wil tot slot zeggen dat we niet zo moeilijk moeten doen over leeftijd met betrekking tot het presidium. Ik ben meer geïnteresseerd in de originaliteit of ouderdom van de ideeën van deze drie personen dan in hun eigen leeftijd. Ik denk echter wel dat we, als we dat hadden geprobeerd, een oudere vrouw hadden kunnen vinden die ook een belangrijke bijdrage aan het presidium had kunnen leveren.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon de Raad hier vandaag in deze plenaire vergadering slechts ten dele vertegenwoordigd is, meen ik te mogen besluiten dat het Belgische voorzitterschap ons allerminst heeft teleurgesteld. Integendeel, het heeft zich ondanks de benarde omstandigheden uitstekend weten te redden.
Het huidige team heeft goed begrepen dat het voorzitterschap geacht wordt krachten te bundelen en compromissen te smeden teneinde de voortgang van de Europese Unie te bevorderen. De beslissingen betreffende de verklaring over de toekomst van Europa, de methode van de Conventie, de operationaliteit van het veiligheids- en defensiebeleid, de verklaringen over het vredesproces in het Midden-Oosten, Afghanistan, enzovoorts, en met name de maatregelen inzake terrorismebestrijding, zullen er voor zorgen dat de Europese Unie vooruitgang kan boeken.
Nu komt het erop aan om de daad bij het woord te voegen. Wij mogen ons vooral in het kader van de terrorismebestrijding niet tot louter retorische verklaringen beperken. De afwijzende houding die de terroristen en hun vrienden ten aanzien van de in Laken genomen beslissingen hebben aangenomen, is een duidelijk bewijs dat onze werkzaamheden de goede richting uitgaan.
Nu de interne dimensie van het integratieproces geconsolideerd is, moet de Unie uitgroeien tot een internationale speler die in staat is om een integraal antwoord te bieden op de uitdagingen van onze wereld, een wereld waarin de naties te groot zijn om hun kleine problemen op te lossen en te klein zijn om de grote, wereldomvattende problemen aan te pakken.
Wij hebben behoefte aan een Europese Unie met een eigen stem die op alle niveaus en in alle regio' s haar onafhankelijkheid weet te bewaren en erin slaagt om een waaier van politieke, economische, commerciële, civiele en militaire maatregelen ten uitvoer te leggen waarmee zij de doelstellingen van haar buitenlands beleid kan verwezenlijken.
Mijnheer de Voorzitter, mijn oprechte felicitaties aan het Belgische voorzitterschap. Ik geloof dat wij de juiste koers varen. Ik hoop dan ook dat de verklaringen van de Europese Raad van Laken - overigens een mooie afsluiting van een briljant voorzitterschap - spoedig in concrete feiten zullen worden omgezet. Dat zal de Europese Unie - zoals ik ook al aan het begin van mijn betoog zei - in de gelegenheid stellen om aanzienlijke vorderingen te maken op het gebied van het politieke consolidatieproces.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen vandaag een aantal overwinningen voor het Europees Parlement vieren met betrekking tot zaken waarvan we nog niet zo lang geleden te horen kregen dat er nooit overeenstemming over zou worden bereikt op de Europese Raad van Laken.
Om te beginnen hebben we een Conventie - en ik ben hier bijzonder blij mee, omdat ik volgens mij de eerste was die nu bijna twee jaar geleden voorstelde dat de methode van een conventie, die is gebruikt voor het opstellen van het Handvest van de grondrechten, net zo goed kon worden gebruikt om een herziening van de Verdragen voor te bereiden. We kregen te horen dat de Conventie zou worden beperkt tot slechts vier onderwerpen, maar nu is duidelijk dat de agenda helemaal onbepaald is. De Conventie zal één document met aanbevelingen opstellen en dus niet alleen alle denkbare afzonderlijke opties opsommen. Natuurlijk komt de Conventie met opties wanneer er sprake is van verdeeldheid, maar ze zal streven naar een brede consensus als basis voor de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie. Over dat alles kunnen we verheugd zijn.
De kleinigheid echter die het geheel bederft, is de vreemde beslissing over de keuze van de trojka voor het voorzitterschap van deze Conventie. Het is geen geheim dat de heer Giscard d' Estaing niet de voorkeurskandidaat van mijn fractie was, maar zoals u weet, mijnheer de Voorzitter, hebben we ervaring met constitutionele verslagen van de heer Giscard d' Estaing in dit Parlement. Hij heeft een paar jaar geleden een verslag over subsidiariteit geproduceerd en daar kunnen we lering uit trekken, want elke alinea van zijn verslag werd, als ik het me goed herinner, geamendeerd, in commissie en vervolgens plenair, door het Parlement dat amendementen aannam die u zelf had ingediend. Dat is mogelijk een werkwijze die we ook in de Conventie zullen moeten gebruiken, en dat is iets waar we lering uit kunnen trekken.
Ik kom nu bij de minder positieve resultaten van de Europese Raad - de farce rond de agentschappen. Ook daar kunnen lessen uit worden geleerd. Deze farce laat ons zien wat er gebeurt wanneer we de communautaire methode verlaten ten gunste van het intergouvernementalisme. In plaats van een voorstel van de Commissie komt elk land met zijn eigen voorstel en voelt zich gedwongen dit in een intergouvernementele logica en uiteindelijk zonder resultaat te verdedigen. Het laat de beperkingen van de Europese Raad zien, die de strategische doelstellingen voor de Europese Unie zou moeten bepalen. Wanneer de Raad zich met zulke details moet bezighouden, is een mislukking onvermijdelijk. Laat geen enkele regering zich nu tot het Parlement wenden met de kritiek dat wij niet in staat zijn besluiten te nemen, ons ervan beschuldigen dat we te traag zijn in het nemen van beslissingen, terwijl de Europese Raad zelf met deze vertoning de Europese Unie in de ogen van de burgers in diskrediet brengt.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal nu eindigen, maar niet zonder op te merken dat dit, geloof ik, de laatste keer is dat u het Europees Parlement voorzit vóór de Voorzittersverkiezing, waarna u verdergaat naar andere, meer verheven zaken. Ik wens u het allerbeste voor een voorspoedig en succesvol nieuw jaar in 2002.

Voorzitter
Hartelijk bedankt.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, als ons doel een federatie van staten is en als het constituerend proces zich binnen het kader van de Verdragen moet voltrekken, is de verklaring van Laken over een Conventie die nog voor de Europese verkiezingen en de uitbreiding een voorstel moet voorleggen aan de intergouvernementele conferentie over de hervorming van de instellingen, een succes voor dit Parlement en het Belgisch voorzitterschap. Het Europees Parlement moet hoe dan ook alles in het werk stellen om te voorkomen dat dit succes omslaat in een teleurstelling. Dit is een democratische uitdaging die moet worden geschraagd door een groot, voor alle burgers van de Unie toegankelijk debat. De toekomst van Europa ligt mijns inziens vooral in de handen van de grote politieke families die het leven hebben geschonken aan de Europese Gemeenschap en geloven in de integratie, in het Europees sociaal model, in de Europese democratie en de Europese eenwording.
Bij een aantal punten op de agenda van Laken is het communautair proces echter afgeremd door veto' s over en weer. Dat is het wapen van de sceptici en de populisten. Ik denk bijvoorbeeld aan het uitstel van de financiering van Galileo, waar ook voorzitter Prodi over sprak, en de onenigheid over de zetels van de Europese agentschappen en het communautair octrooi. Deze schaduwkanten maken, zoals zojuist al werd gezegd, de versterking van de communautaire methode en de besluitvorming bij meerderheid alleen maar noodzakelijker. Daarbij denk ik ook aan het veiligheids- en defensiebeleid, waarmee vorderingen zijn gemaakt, en aan het buitenlands beleid, dat helaas nog heel onzeker is.
Europa schaart zich aan de zijde van de Verenigde Naties in de strijd tegen het terrorisme, maar wil ook de armoede bestrijden waardoor de wereld verdeeld raakt. Ook is de situatie in het Midden-Oosten zeer tragisch geworden. Wat moeten wij doen? Hebben wij dan geen enkel alternatief? Ik ben het eens met de wens die minister Verhofstadt uitsprak. Hij wil dat Europa zich inspant overeenkomstig de in het Handvest van de grondrechten neergelegde waarden van vrijheid en solidariteit, en op die manier probeert de mondialisering een menselijk gezicht te geven.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, het is niet verwonderlijk dat een schepsel dat uitsluitend door een vader is voortgebracht, met groeiproblemen wordt geconfronteerd. Europa heeft veel vaders, maar wij hebben eens te meer de kans laten voorbijgaan om het een moeder te geven.
Ik wil het hier hebben over de aanpak die het beleid inzake justitie en binnenlandse zaken in Laken heeft genoten. Ik ga akkoord met de ontwikkeling van het beginsel van wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen, zowel vanuit strafrechtelijk oogpunt als op het gebied van burgerlijke zaken, ofschoon ik met dit laatste aspect iets minder ben ingenomen. Ik zou u derhalve graag willen feliciteren met de inhoud en de vormgeving van de overeenkomst betreffende het Europees aanhoudingsbevel, dat op een groot aantal misdrijven van toepassing is. Volgens mij gaat het hier niet om meer repressie maar om meer rechtvaardigheid. Ik vind dan ook dat wij deze maatregel moeten toejuichen.
Uit de tekst van de Raad blijkt evenwel een gebrek aan engagement op het gebied van het immigratie- en asielbeleid, hetgeen mij ten zeerste verontrust. De situatie wordt weliswaar op correcte wijze geanalyseerd, maar de conclusies laten mijns inziens te wensen over. Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen het ons in dit Europa zonder grenzen niet langer veroorloven dat de vijftien lidstaten een eigen immigratiebeleid voeren.
Ik ben van oordeel dat de voornoemde situatieschets tot andere conclusies moet leiden. Uit de analyse blijkt dat de betrokken beleidsterreinen moeten worden aangescherpt en dat wij eens en voor altijd moeten losbreken uit het keurslijf van de unanimiteitsregel. Het is van wezenlijk belang dat de deelname van het Europees Parlement bij gevoelige kwesties als deze wordt versterkt. Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij bewezen hebben dat onze instelling op dit vlak een aanzienlijke bijdrage kan leveren. Het is derhalve hoog tijd dat de in Amsterdam opgelegde beperkingen worden opgeheven. Ik hoop dat de Conventie hiervan nota zal nemen en dit probleem zal verhelpen.
Ter afsluiting wens ik het voorzitterschap ook te feliciteren met de opname in het Verdrag van het beginsel van verscheidenheid en federalisme en met de woorden die de heer Verhofstadt in deze zin heeft uitgesproken.

De Sarnez
Mijnheer de Voorzitter, in deze nadagen van de Top van Laken wil ik graag blijk geven van mijn ongenoegen en van mijn hoop. Ik betreur het dat de staatshoofden en regeringsleiders in Laken niet in staat zijn gebleken om op het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid tot actie te komen. Zelfs nu er sprake is van een ongekende crisis, is de Europese Unie niet in staat gebleken om een gezamenlijke strijdmacht naar Afghanistan te sturen, terwijl wij hiermee een sterk signaal hadden kunnen afgeven van de wil van de Europeanen en onze bereidheid om onze verantwoordelijkheden op zowel militair, humanitair als politiek gebied volledig op ons te nemen. Zo is er op het gebied van het gemeenschappelijk defensiebeleid wederom geen enkel direct besluit genomen. Het is grotendeels bij aankondigingen gebleven en de kwestie betreffende de automatische toegang tot de middelen van de NAVO is niet geregeld. Het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie bestaat meer uit redevoeringen dan uit acties en dat betreur ik. Meer dan ooit is het nodig dat wij bouwen aan een politiek en democratisch Europa dat een invloedrijke rol in de wereld kan spelen.
Om die reden wil ik hier nu een wens uitspreken. Op de Top van Laken is besloten om de Conventie te installeren. Er is een uitstekende voorzitter benoemd en de agenda ligt nog open. Ik wil het Belgisch voorzitterschap bedanken voor de moed en visie waar het gedurende zijn mandaat blijk van heeft gegeven. Verder wil ik de voor deze vraagstukken verantwoordelijke commissaris bedanken. Deze Conventie biedt zicht op een nieuwe toekomst voor Europa. Ik hoop dat ze succesvol zal zijn, dat wij over twee jaar de beschikking zullen hebben over een leesbare en begrijpelijke grondwet voor alle burgers van de Europese Unie, en dat wij er uiteindelijk toe zullen besluiten om de voorzitter van de Europese Commissie via directe verkiezingen aan te wijzen. De Europese Unie zal alleen een daadwerkelijke rol op het wereldtoneel en in de nieuwe internationale orde kunnen spelen als ze straks meer is dan enkel een vrijhandelszone.

Tsatsos
Mijnheer de Voorzitter, aangezien ik niet veel tijd heb, wil ik alleen iets zeggen over het inderdaad historische besluit tot de bijeenroeping van een constitutionele vergadering, van hetgeen op een wat onnauwkeurige wijze "Conventie" is genoemd.
Het Europees Parlement heeft reden tot trots. De gedachte van een Conventie is namelijk hier, in dit gebouw, geboren en heeft met name sedert 1997 concrete vorm gekregen in verslagen van het Europees Parlement. Sedertdien blijft het Parlement erop hameren dat van institutionele ontwikkelingen geen sprake kan zijn zolang de nieuwe verdragen niet worden geschreven door andere mensen, door politici. Een politieke instantie moet de rol overnemen die tot nu toe door de bureaucratie werd vervuld. Wij kunnen nu echter nog niet beoordelen of wij ons doel al dan niet hebben bereikt. Dat kunnen wij pas zodra zichtbaar wordt in welke mate de voorstellen van de Conventie de inhoud van de nieuwe verdragen hebben beïnvloed. Daarom moet de Conventie concrete institutionele voorstellen op tafel leggen, voorstellen uiteraard waarover zij een consensus heeft bereikt. Als de Conventie geen concrete voorstellen doet maar verschillende, alternatieve oplossingen voorlegt aan de intergouvernementele conferentie, zal zij slechts minimale invloed kunnen uitoefenen op de totstandkoming van het nieuwe verdrag.
Helaas is het te Laken gegeven mandaat veel ruimer dan het had moeten zijn. Als men beseft dat geen enkele instelling van de Europese Unie, en zelfs geen enkele nationale instantie, zoveel studie heeft gewijd aan en voorstellen heeft gedaan voor de institutionele vraagstukken van de Europese Unie als het Europees Parlement, kan men niet anders dan concluderen dat de deelname van het Europees Parlement aan de Conventie met zestien vertegenwoordigers in geen verhouding staat tot de bijdrage die het Parlement tot nu toe heeft geleverd.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, de sprekerslijst ziet er zo uit dat de anderen nu het interne debat van de PPE-DE-Fractie moeten volgen, maar dat is natuurlijk volledig geoorloofd.
Het Belgische voorzitterschap was gezien de moeilijke omstandigheden volgens mij behoorlijk succesvol. Extern waren er Afghanistan, Macedonië, het Midden-Oosten en 11 september bij betrokken en intern de zeer hooggespannen verwachtingen voor met name de Top van Laken. In dat licht bezien waren de resultaten van de Top van Laken goed. Zij brengen de Gemeenschap in ideëel en zakelijk opzicht vooruit. Laken legde de politieke wil vast voor een snelle uitbreiding in 2004 met tien nieuwe lidstaten, als zij daar zelf in de onderhandelingen doelbewust naar streven. De verklaring van Laken is een geslaagde mix van enerzijds problemen die moeten worden opgelost en anderzijds het vertrouwen dat ze worden opgelost. De Conventie, die door de PPE-DE in ieder geval als eerste fractie werd voorgesteld, kan snel beginnen en het presidium beschikt in ieder geval over ervaring: in totaal ongeveer 200 manjaren ervaring. Een goede reis, het werk zal niet eenvoudig zijn!
Naar mijn mening werd het beste besluit op de Top van Laken echter genomen door premier Verhofstadt. Achter het succes van België school beslist zijn persoonlijke inzet toen hij heel snel een eind maakte aan de strijd om de agentschappen. Als een minister-president van een groot land zich inbeeldt dat hij aanwezig is bij de Europese verkiezing van het voedsel van het jaar of Michelin-sterren aan een stad aan het uitdelen is, of als de president van een ander groot land gaat dagdromen over mooie Zweedse modellen, dan is er echt reden het debat ten overstaan van de Europeanen te staken om te voorkomen dat zij ons nog harder gaan uitlachen dan zij nu al doen.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dit interne debat van de Fractie van de Europese Volkspartij graag voortzetten door me geheel te concentreren op de verklaring van Laken.
Het klopt dat, zoals de verklaring zegt, Europese instellingen nader tot de burgers moeten komen, minder indringerig, minder log en efficiënter moeten worden en opener moeten staan voor democratische controle. Het klopt ook dat er een hele reeks vragen zou moeten worden gesteld over vereenvoudiging van het wetgevingsproces, over verduidelijking van de bevoegdheden van de Unie en misschien zelfs over de eventuele terugkeer van een of twee bevoegdheden naar de lidstaten, zoals al werd gezegd. Een ander zeer belangrijk aspect is hoe nationale parlementariërs bij de Unie kunnen worden betrokken, en het klopt tot slot ook, zoals de voorzitter van de Raad zei, dat dit voor Europa een nieuwe methode voor verdragswijzigingen is die een einde maakt aan de besluitvorming achter gesloten deuren, in rokerige kamertjes in de kleine uurtjes.
Er bestaat reële twijfel of deze beginselverklaringen ook werkelijkheid zullen worden. Is de agenda inderdaad al op voorhand vastgesteld, zoals sommigen vermoeden? Zullen alle stemmen in het Europese politieke spectrum worden gehoord? Zal er bovenal echt rekening worden gehouden met de mening van gewone Europese burgers en zal de Conventie daar tijdens haar werkzaamheden echt naar luisteren? Onder het vorige voorzitterschap, maar niet onder dit voorzitterschap, ben ik bang, waren er enkele tekenen dat men de Europese burgers echt serieus nam. Er was een website - 'Europa' of zoiets - maar onder dit voorzitterschap hebben we daar niet veel meer over gehoord. In de conclusies van de Raad met betrekking tot de Conventie is aan het Forum één alinea gewijd en die lijkt meer te gaan over informatieverstrekking aan het netwerk van organisaties dan over het verkrijgen van hun bijdragen in het werk van de Conventie.
Ik doe vandaag daarom deze ene oproep dat we in het presidium, en mogelijk geholpen door de Commissie, nationale parlementariërs en anderen, tot een echt Europees debat in de lidstaten komen waarbij Europese burgers worden betrokken, zodat we, wanneer we uiteindelijk een constitutioneel kader hebben, ook echt iets hebben waar Europeanen achter kunnen staan. Het is voor zover ik weet voor het eerst in de geschiedenis dat burgers kunnen worden geraadpleegd voordat een grondwet wordt opgesteld, in plaats van erna. Dus, commissaris, zorgt u er alstublieft voor dat al het mogelijke wordt gedaan om te verzekeren dat dit Europese debat ook echt plaatsvindt.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, in Laken zijn betere resultaten geboekt dan een jaar geleden in Nice en dat hebben wij te danken aan het Belgisch voorzitterschap. Dit goede resultaat heeft echter te maken met de andere situatie waarin de besluitvorming in Laken tot stand is gekomen. Er zijn afgelopen weekend nog geen besluiten gevallen over het centrale thema "de toekomst van de Europese Unie" . Er zijn terecht alleen maar vragen gesteld. Bij nader inzien blijkt een aantal vragen nogal retorisch van aard te zijn. Zo vraagt men zich af of de zittingen van de Raad over wetgevende zaken openbaar moeten zijn met het oog op een grotere transparantie. Welnu, natuurlijk moeten zittingen van de Raad over wetgevende zaken openbaar zijn en ik begrijp niet waarom deze vanzelfsprekendheid niet al in Maastricht, in Amsterdam of in Nice bindend is vastgelegd.
Er is nog een andere kwestie in de verklaringen van Laken die tot nadenken stemt. Overwogen moet worden of het Handvest van de grondrechten moet worden opgenomen in het basisverdrag en of de Europese Gemeenschap toe moet treden tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van mens. Betekent dit nu dat de resultaten van de laatst gehouden conventie slechts een vrijblijvend karakter hebben? Dat hoop ik toch niet. Nog kritischer sta ik tegenover de ontbrekende vragen in de verklaring van Laken. Voor mij, als gekozen afgevaardigde uit een middelgroot land, werpt zich de vraag op hoe de Conventie een hegemonie van de grote landen denkt te voorkomen. De laatste weken hebben genoeg aanleiding gegeven om deze vraag te stellen. In een toekomstig Europa van negentien kleine tot middelgrote landen en een kleine groep grote tot zeer grote landen hoeft niemand de illusie te koesteren dat de behoefte van sommige landen om de lakens uit te delen zal wegebben.
Nog een laatste punt over de verklaring van Laken dat aanleiding biedt voor ernstige kritiek is de weinig indrukwekkende, bepaald liefdeloze manier waarop het Secretariaat-generaal van de Raad is omgegaan met de conventie inzake de grondrechten. Er valt dan ook weinig goeds te verwachten van het werk van de grondwetsconventie. Ik kan alleen maar hopen dat de Raadsbureaucratie zich voortaan tegenover ons van een veel betere kant zal laten zien!

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, op de Top van Laken zijn de regeringsleiders overeengekomen een constitutionele Conventie in te stellen over de toekomst van Europa, met inbegrip van de mogelijke opneming van het Handvest van de grondrechten, met zijn kostbare sociale en economische rechten, en de directe verkiezing van de voorzitter van de Europese Commissie, waar ik tegen ben.
Ik verwelkom echter oproepen aan het adres van de EU om democratischer, transparanter en efficiënter te worden, en oproepen voor een grotere rol voor de nationale parlementariërs en een menu aan keuzemogelijkheden dat in 2004 kan worden voorgelegd. De EU heeft al een eigen volkslied, vlag, burgerschap, leger, munteenheid enzovoort en een groot aantal quasi-federale instellingen. Het is belachelijk om, zoals de Labour-regering in Groot-Brittannië nu al doet, te doen alsof deze Conventie gewoon een kans is om de macht van de Unie te beperken ten nadele van de staten. Deze Conventie lijkt veel meer op de oefening in Philadelphia in 1787 waarin de Amerikaanse natie werd gebouwd.
De politieke elites van Europa komen steeds verder af te staan van hun electoraat. Hoe representatief zijn Valéry Giscard d' Estaing, Dehaene en Amato voor de Europese opinie? Als dit een rechtszaal is, is dit een zware jury. Hoe representatief zal de Conventie zijn voor de volken van Europa? We moeten ons dringend voorbereiden op de uitbreiding door de resterende problemen van Amsterdam op te lossen, en we moeten het GLB en de structuurfondsen hervormen, die 80% van het budget van de EU vormen, niet grootse constitutionele hervormingen voorbereiden die weinig relevantie hebben voor de zorgen en verlangens van het electoraat.
Wat is het nut van uitbreiding van het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid tot delicate terreinen zoals sociale zekerheid en belastingheffing? En wat wordt er gedaan om de problemen rond het broodnodige EU-octrooi op te lossen die zijn ontstaan als gevolg van de obsessie met meertaligheid in de instellingen?
In de Europese Unie bestaat een idealisme dat is voortgekomen uit het verlangen naar een Europa van vrede en welvaart, een doelstelling waar we allemaal achter kunnen staan. Ik kom uit een land met eeuwenoude, ononderbroken democratische tradities en ik wil graag twee dingen zeggen tegen degenen die in een Europese superstaat geloven. Op de eerste plaats is de EU niet de bron maar de uitdrukking van vrede in het naoorlogse Europa, die wordt geschraagd door democratie in de natiestaten en respect voor de rechtstaat. Op de tweede plaats zijn idealistische politieke veranderingen die op gang worden gebracht door de politieke elites, maar niet breed worden gedragen door de mensen, als zandkastelen. Probeer niet de rennen voordat je kunt lopen. Het juiste moment om een Europese Conventie bijeen te roepen is het moment waarop de volken van Europa één Europese staat willen, en niet eerder. Ik wens u prettige kerstdagen.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als het gaat om belangrijke en dringende besluiten ontbreekt het de vijftien regeringen van de Europese Unie aan een Europese gemeenschappelijke visie. België heeft ongetwijfeld haar uiterste best gedaan, maar een afzonderlijk voorzitterschap is niet bij machte daar verandering in aan te brengen. De glasheldere weergave van de stand van zaken en het grote aantal vragen dat is opgeworpen doen sterk denken aan de verslagen van het Europees Parlement over Nice, post-Nice en Laken. Het lijkt er zelfs op alsof ze zo uit die verslagen zijn overgenomen. Het gaat hier om vragen waarvan het Parlement al jaren zegt dat daar, omwille van de toekomst van de Europese Unie, eindelijk eens werk van moet worden gemaakt.
Betekenen al die vragen dat alles nu opnieuw in twijfel wordt getrokken? Laten wij eens als voorbeeld het gemeenschappelijk kiesrecht nemen. Al sinds juli 1998 is de Raad bezig met de toetsing van het ontwerp van een Europese kieswet voor de verkiezing van het Europees Parlement. Wij zijn nu tweeëneenhalf jaar verder maar de Raad heeft de knoop nog steeds niet doorgehakt. De Raad werpt de vraag op: willen wij een Europees kiesrecht?
Over het geheel genomen biedt de Conventie beslist goede kansen. Wij dringen er echter op aan dat er anders dan in Laken een uniform, coherent voorstel moet komen als enige basis voor onderhandeling en besluitvorming. Verder acht ik het betreurenswaardig dat de staatshoofden en regeringsleiders besluiten inzake de aanpassing van structuren en werkmethoden van de Raad uit blijven stellen tot Barcelona en Sevilla. Toen ik de resultaten van Laken aan het lezen was, moest ik onwillekeurig denken aan wat een van onze dichters, Hans Magnus Enzensberger, eens schreef: badend in een sfeer van clichés voelde hij een nieuwe gemeenplaats opwellen.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de verklaring van Laken over de toekomst van de Europese Unie is een goede stap naar een transparantere Europese Unie die dichter bij de burgers staat. Het mag echter niet bij mooie woorden blijven. Zo is het besluit van de Raad van Lissabon de Europese Unie om te vormen tot de best concurrerende regio ter wereld, gestuit op een deels verrassende onwil bij de lidstaten om dat besluit te verwezenlijken. Voor de geloofwaardigheid van de Unie is het van belang dat woorden en daden overeenkomen. De Unie en haar instellingen zijn terecht bekritiseerd vanwege de te grote afstand tot de burgers. Om die kloof te verkleinen, moet men verdragswijzigingen voortaan op transparantere wijze voorbereiden. De Europese Raad moet dezelfde beginselen van democratie, doeltreffendheid en consequentheid in acht nemen die men ook van de andere Europese instellingen verwacht.
De oprichting van een comité van voorbereiding was een verwacht en goed besluit van de Europese Raad van Laken. Wat dat betreft ben ik het dus niet eens met mijn goede vriend Charles Tannock. Het probleem is echter dat tot voorzitters van de Conventie nu drie bekwame Europese, mannelijke staatslieden zijn gekozen. Vrouwen waren niet eens kandidaat voor het presidium. De voorzitters hebben een lange staat van dienst en ervaring is natuurlijk waardevol, maar we moeten nu nadenken over de verdeling naar leeftijd en geslacht van de overige leden van de Conventie, zodat de Europese Unie daadwerkelijk dichter bij de burgers wordt gebracht, en vooral bij de actoren van de toekomst, de jongeren.
In Laken werd gesproken over de vestigingsplaats van de belangrijke, na de jaarwisseling op te richten Voedselautoriteit. De Europeanen hebben naar aanleiding van de recente, praktisch in alle lidstaten voorkomende dierziektes het recht te verwachten dat de staatshoofden en regeringsleiders al het mogelijke doen om een volledige voedselveiligheid te garanderen. De behandeling daarvan in de Raad deed echter meer denken aan een farce die volgens het Duitse tijdschrift Die Welt alle soap opera's deed verbleken. Het is absoluut onaanvaardbaar dat populistische doelen de besluitvorming kunnen verhinderen in een zaak die voor de gezondheid en het welzijn van onze burgers van belang is.

Brunetta
Mijnheer de Voorzitter, politiek gezien is men bij de opbouw van de Unie overgeschakeld naar een hogere versnelling, en dat is een goede zaak. Het uitbreidingsproces is een realiteit, evenals de Conventie een realiteit is. Op justitieel gebied zijn talrijke vorderingen gemaakt, evenals op het gebied van het buitenlands en defensiebeleid. Deze versnelling van het politieke opbouwproces gaat echter niet gepaard met een versnelling van het economische opbouwproces, van het proces voor de opbouw van de markten waar de politieke opbouw op berust. Vreemd genoeg zijn wij geconfronteerd met een waarachtige ommekeer in de communautaire methode. Vanaf de steenkool en de staal tot de gemeenschappelijke munt werd het gemeenschappelijk huis stap voor stap opgebouwd, van de fundamenten tot het dak. Nu zijn wij bezig in allerijl het dak te bouwen maar de fundamenten, de fundamentele markten voor het dagelijks leven van de Europeanen, zijn nog niet af. Daar hebben wij te veel achterstand opgelopen, te vaak de plank misgeslagen en te veel aan onszelf gedacht. Ik denk bijvoorbeeld aan de elektriciteits- en gassector, aan telecommunicatie en Galileo, en aan het communautair octrooi.
Dit gebrek aan synchronie tussen de fysica van de markten en de metafysica van de politiek brengt het risico met zich mee, mijnheer de Voorzitter, dat de burgers hun instemming met het Europese opbouwproces verliezen. De kosten ten gevolge van het verlies aan politieke soevereiniteit worden als te hoog ondervonden en de voordelen voor de ondernemingen en de consumenten als te gering, te beperkt. Om dit risico te vermijden moet men zo snel mogelijk de Europese opbouw hervatten overeenkomstig de methode van onze oprichters, zonder zich schuldig te maken aan egoïsme en zonder te proberen een klas over te slaan, hetgeen niet alleen nutteloos zou zijn, maar zelfs van cynisme zou getuigen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, in de conclusies van Laken wordt welgeteld eenmaal verwezen naar ondernemers, en ook dan alleen maar in verband met de bescherming van werknemers in geval van insolventie van werkgevers. Ik vind dat hier sprake is van een gemiste kans. Wij zijn momenteel op Europees niveau bezig om de interne markt om te vormen tot een thuismarkt. Europa telt 18 miljoen ondernemingen die tot het midden- en kleinbedrijf kunnen worden gerekend.
Ik ben voorzitter van de Europese Associatie voor het Midden- en Kleinbedrijf en in die hoedanigheid zal ik er altijd op blijven hameren dat een van onze belangrijkste doelstellingen gelegen moet zijn in het veiligstellen van bestaande arbeidsplaatsen en het scheppen van nieuwe banen. Uiteindelijk zijn het de kleine en middelgrote ondernemingen die tweederde van alle arbeidsplaatsen voor hun rekening nemen, 80% van de belasting opbrengen en 85% van het jonge personeel opleiden.
Mijn tweede punt beweegt zich niet op intern vlak maar op wereldniveau. Hoe dient de Europese Unie in de toekomst te zijn vertegenwoordigd in internationale organisaties? Wij hebben in het Parlement nu wel overeenstemming bereikt over die commissie voor de NAVO maar hoe moet het verder in kwesties met betrekking tot de wereldhandelsorganisatie? Daarnaast zijn er nog vele andere gebieden die aanleiding geven tot de vraag in hoeverre Europa daarop een toonaangevende rol denkt te gaan vervullen.
De derde kwestie die mij na aan het hart gaat, is het secretariaat van de Raad. Ik denk dat wij hier een comité moeten samenstellen waarin de beste mensen worden gekozen. Hierin zouden de Europese Raad, het Europees Parlement en de Commissie gelijkwaardig vertegenwoordigd moeten zijn. Deze bundeling van talent moet de ideeën genereren waarmee resultaten kunnen worden geboekt die de Europese burgers tevredenstellen.

Perry
De eerste twee zinnen van de verklaring van Laken over de verzwakkende effecten van de twee wereldoorlogen versterken mijn overtuiging dat de Europese Unie in de wereld een kracht ten goede is, en Groot-Brittannië heeft, net als alle andere lidstaten, veel baat bij het bestaan van de EU.
Het stoffelijk overschot van mijn grootvader ligt, net als dat van vele anderen, ergens in Vlaanderen op het slagveld van de Somme. Mijn vader heeft in Vlaanderen in het leger van Montgomery gevochten voor de bevrijding van Brussel. Ik ben nog steeds in Vlaanderen, de derde generatie van mijn eenvoudige familie, en vecht hier voor de belangen van Groot-Brittannië. Kan er enige twijfel bestaan welke generatie de juiste weg bewandelt om de betrekkingen van Europa uit te werken?
De zekerheden van de 20e eeuw hebben in de complexe wereld van de 21e eeuw hun eenvoud verloren. Terwijl ik verder las in de verklaring van Laken, dacht ik: beter een half ei dan een lege dop. Mij bevalt met name de opmerking dat we een continent van vrijheid en vooral diversiteit zijn. Anders dan de Verenigde Staten van Amerika is Europa een vrijwillige unie van soevereine, onafhankelijke staten. Dat mogen we nooit vergeten.
Natuurlijk hebben we instellingen op Europees niveau nodig, maar laten we ons ook de wijze woorden van Jacques Santer herinneren: "Europa moet minder beter doen". Er moet een duidelijkere definitie van subsidiariteit komen voor wat betreft "minder". Ga alleen voor die dingen naar het Europese niveau die alleen op Europees niveau kunnen worden gedaan. Wat betreft "beter", doe ik de Commissie en de Raad het dringende verzoek goed te kijken naar de oproep van dit Parlement voor een uniforme en verplichte code van goed bestuurlijk gedrag.
In het antwoord dat ik vorige week heb gekregen op een parlementaire vraag, wijst de Commissie de oproep die het Parlement in september voor zo'n uniforme en verplichte code heeft gedaan, af. Dat is niet de juiste houding, evenmin is het de juiste manier om het Europese publiek aan onze kant te krijgen. Het pleidooi voor zo'n code is door de Ombudsman, Jacob Söderman, opgesteld. Ik ben verheugd dat hij waarnemer zal zijn bij de Conventie, maar ik zou tegen de Commissie en de Raad willen zeggen dat u er goed aan zou doen ook echt naar hem te luisteren.
Als laatste spreker uit de zaal dit jaar wil ik de hele staf, alle leden van het Parlement en alle mensen in Europa heel prettige kerstdagen en een gelukkig nieuwjaar wensen.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, dit debat is nu al meer dan vier uur aan de gang en ik begrijp dat de aandacht van de EP-leden inmiddels flink op de proef is gesteld. Toch moet ik zeggen dat ik zelf met veel aandacht naar alle sprekers heb geluisterd. De interventies en dialogen van uw leden waren gedurende het gehele debat van goede kwaliteit.
Vrijwel alle sprekers hebben aangegeven dat zij niet alleen ingenomen zijn met deze Raad van Laken, maar ook met het Belgisch voorzitterschap van het afgelopen half jaar. Ook ik wil mij graag voegen bij de dankbetuigingen aan het adres van Guy Verhofdstad, Louis Michel en de overige Belgische ministers en hun medewerkers. Ik wil ze met name ook bedanken voor de uitstekende wijze waarop ze de contacten tussen de Raad en onze medewerkers en leden van de Europese Commissie hebben onderhouden en zelfs hebben verbeterd, ondanks de problemen en moeilijkheden die zich hebben voorgedaan.
Ik wil hier kort iets zeggen over de Conventie en de hoop die ze vertegenwoordigt, of beter gezegd de verwachtingen die ervan uitgaan. De heer Swoboda, James Elles en wellicht nog een aantal andere EP-leden hebben gesproken over de kwestie van de burgermaatschappij. Het is van groot belang dat na de geslaagde ervaring met de vorige Conventie, er nu een nieuwe Conventie van start gaat die zich voor het eerst in de geschiedenis over institutionele vraagstukken zal gaan buigen. De vorige Conventie had een beperkter mandaat en was waarschijnlijk minder kwetsbaar dan de Conventie die nu haar werkzaamheden zal aanvangen. Het is mijns inziens van belang dat deze Conventie ontvankelijk is, dat wil zeggen dat ze moet luisteren en openstaan voor hetgeen er zich in de landen afspeelt. Het Forum, dat bestaat uit een netwerk van NGO' s, regio' s en verenigingen, dient door de Conventie te worden gehoord. Indien nodig zal ze hiertoe speciale hoorzittingen moeten organiseren. Ik heb horen suggereren dat de website interactief moet zijn, in die zin dat ze niet alleen informatie moet geven, maar ook meningen en kritiek moet genereren. Wat dit punt betreft heb ik hier al laten weten dat deze Conventie mijns inziens een soort klankbord moet zijn dat zowel naar de regeringen als naar de burgers is gericht. Volgend jaar zullen er in zes of zeven, en misschien zelfs nog meer landen van de Unie, algemene verkiezingen worden gehouden. Wij moeten om die reden toezien op de kwaliteit van het Europese debat. Of de nationale politici het nu leuk vinden of niet, het is een feit dat Europa een rol speelt in de debatten die in elk van onze landen gevoerd worden. Dit is het eerst punt dat ik wilde aanstippen.
Het tweede punt heeft betrekking op het presidium waarvan ik samen met mijn collega en vriend Antonio Vitorino deel zal uitmaken. Dit presidium van twaalf personen zal worden geleid door een hoog gekwalificeerd driemanschap van staatslieden: de heer Amato, de heer Dehaene en voorzitter Giscard d' Estaing. Natuurlijk speelt leeftijd een rol, maar we kunnen ook de nadruk leggen op hun ervaring en wijsheid. Ik ken ze alledrie. Ze geloven alledrie, met name de voorzitter van de Conventie, in de Europese zaak, zijn jong van geest en beschikken over een dynamiek die ik niet kan terugvinden bij veel eurosceptische politici die zo' n twintig tot dertig jaar jonger zijn. Deze dynamiek en jeugdige overtuigingen zijn van groot belang, zeker daar het driemanschap deze eigenschappen combineert met goede Europese kwalificaties en gezag. Dat is nu precies wat we nodig hebben. In navolging van Louis Michel wil ik laten weten dat deze voorzitter en beide ondervoorzitters zullen moeten samenwerken met het presidium en hun oor te luister moeten leggen bij de debatten van de gehele Conventie. Deze debatten zullen ze overigens zelf moeten aanzwengelen. Het is dus geen solitair, maar solidair werk en dat maakt een wereld van verschil.
Het is de verdienste van het Belgisch voorzitterschap geweest dat de Europese Raad van Laken dit resultaat heeft opgeleverd en deze Conventie van een dynamisch mandaat heeft voorzien. Hiermee is het eerste risico dat ik voorzien had van de baan, namelijk dat van een mandaat dat beperkt zou zijn gebleven tot de vier thema' s van Nice. Een dergelijk gesloten mandaat zou niet alleen mijzelf, maar ook u en de publieke opinie ernstig hebben teleurgesteld. Bovendien hadden wij in dat geval veel juridisch en technisch werk moeten verzetten zonder enige politieke perspectieven. Dat is nu niet het geval. Het mandaat van Laken is open en stelt ons in staat om vrijwel ieder vraagstuk ter tafel te brengen. Er doemt nu echter een ander gevaar op. De Conventie beschikt over een zeer breed mandaat en geniet veel vertrouwen, maar we moeten voorkomen dat ze tot een soort academisch forum verwordt en dat het resultaat uiteindelijk te ver buiten het bereik van het vastgestelde mandaat komt te liggen. Wij moeten voorkomen dat de Conventie een forum wordt dat niet meer door de Europese Raad wordt gehoord. Ook daarom is er voor dit driemanschap gekozen. Zij zullen deze Conventie leven inblazen. Ze trekken de aandacht en genieten het respect van de Europese Raad. Wij moeten een middenweg tussen deze twee uitersten zien te vinden. Voor het eerste uiterste hoeven wij niet meer te vrezen, voor de tweede nog wel. Wat ik wil aangeven is dat wij verstandig te werk moeten gaan. Het werk dat wij afleveren moet voor de Europese Raad bruikbaar zijn. Vervolgens zal de Europese Raad de uiteindelijke beslissingen moeten nemen. Ik denk dat deze Conventie het Europese debat zal stimuleren en van nut zal blijken voor de toekomstige fases van het Europese eenwordingsproces. De Conventie biedt meer openheid, transparantie en democratie en zal zelf moeten aantonen dat ze een betere methode is dan de voorgaande, strikt intergouvernementele methode. Wij zullen deze verantwoordelijkheid gezamenlijk moeten dragen, dat wil zeggen het Europees Parlement, de Commissie, de Raad en de nationale parlementen. Rondom de tafel dienen verder, en op voet van gelijkheid, plaats te nemen de kandidaat-landen, vertegenwoordigers van de burgermaatschappij en natuurlijk ook de actieve vertegenwoordigers van het Comité van de regio' s. Wij hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de Conventie een succes wordt en deze meer transparante en open methode de komende decennia zal worden toegepast ten behoeve van alle toekomstige hervormingen. Dit zou het einde betekenen van de oude methode.
Er rust nog een tweede verantwoordelijkheid op onze schouders. Wij dienen de institutionele vraagstukken in een politiek perspectief te plaatsen, hetgeen overigens niet in strijd is met het mandaat van de Conventie. Dit mandaat stelt ons in de gelegenheid om de eerste maanden van het jaar 2002 enige tijd te besteden - onderling en samen met anderen - aan het zoeken naar een antwoord op de volgende vragen: wat willen we samen doen, welke richting willen wij dat het Europees eenwordingsproces uitgaat, en wat verwachten de instellingen, lidstaten, regeringen, staatshoofden, regeringsleiders en nationale parlementen van de Europese eenwording? Als ik mij niet vergis wil de voorzitter van de Conventie alle moderne middelen aanwenden om een antwoord te vinden op de vraag wat men van de Europese eenwording verwacht. Ik steun hem hierbij. Hij deed zelfs het voorstel om, als het presidium dat wenselijk acht, wellicht naar alle hoofdsteden af te reizen om in ieder land het antwoord op deze vraag te achterhalen. De afgelopen twee jaar hebben alle staatshoofden, alle regeringsleiders en veel ministers - te beginnen met Joschka Fischer - fraaie verklaringen afgegeven en steekhoudende speeches afgestoken. Ik denk dat wij nu een stap verder moeten gaan en hen moeten vragen aan te geven welke kant ze willen dat de Europese eenwording opgaat en wat ze van deze eenwording verwachten. Het gaat hier dus om een soort politiek verificatieproces. Na deze verificatie komt de tijd om de institutionele werkzaamheden inzake alle genoemde onderwerpen in dit politieke perspectief te plaatsen. Dit geldt in het bijzonder voor werkzaamheden die in het kader van het in Laken vastgelegde constituerende proces moeten worden verricht. Dit is wat ik wilde zeggen. Wij moeten verantwoord te werk gaan, nuttig en bruikbaar werk verrichten en laten zien dat wij de Europese Unie vooruit kunnen helpen met behulp van andere methodes dan die wij tot op heden hebben gebruikt en die wat mij betreft nu tot het verleden behoren.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u bedanken dat u mij aan het einde van dit debat het woord hebt willen geven en u laten weten dat ik ingenomen ben met de kwaliteit van dit debat. Ik wens u op mijn beurt prettige feestdagen toe.

Voorzitter
Het debat is gesloten.

Onderbreking van de zitting
Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 19.45 uur gesloten)

