Katastrofy naturalne w Unii Europejskiej
Przewodniczący
Zaczynam od bardzo smutnych informacji o powodziach na terenie Europy. Europa po raz kolejny w tym roku została dotknięta klęską powodzi. Ostatnio ucierpiały Belgia, Francja, Holandia i Włochy północne - w tej chwili trwa powódź we Włoszech środkowych - południowo-zachodnia Anglia, a także kilka innych państw. Być może korzystając z możliwości wypowiedzi, której udzielę za chwilę, podacie Państwo przykłady także innych okrutnych powodzi w Europie.
Były ofiary śmiertelne i wielomilionowe straty materialne. Aby wspomagać dotknięte klęskami żywiołowymi kraje, osiem lat temu utworzono Fundusz Solidarności Unii Europejskiej. Dotychczas zgromadzone na nim środki wykorzystano w 33 przypadkach drastycznych klęsk żywiołowych. Łączymy się dzisiaj w bólu z rodzinami ofiar i z tymi, którym woda zabrała dorobek ich życia. Wiemy, że są to straszne indywidualne zdarzenia w życiu każdego człowieka.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! W ostatnich tygodniach dotkliwe powodzie wystąpiły w kilku państwach europejskich, rzucając ludność dotkniętych regionów na kolana.
W ubiegłym tygodniu czterech obywateli belgijskich straciło życie w prowincjach Brabancja Walońska, Flandria Wschodnia i Hainaut, położonych na granicy regionów pomiędzy stolicą a północną częścią kraju. Zdaniem władz była to największa powódź na przestrzeni ostatnich 50 lat. Ilość deszczu, jaka spadła w ciągu dwóch dni była równa opadom miesięcznym. Sytuacja była tak poważna, że wymagała interwencji wojska, które przeprowadziło ewakuację na najbardziej poszkodowanych obszarach.
Podobne zdarzenia miały miejsce w zachodniej Francji, gdzie liczne drogi stały się nieprzejezdne, co spowodowało zablokowanie transportu. Jesienne zasiewy, ze względu na nieustający deszcz utrudniający dostęp do pól, były niemożliwe.
Dwadzieścia dni temu powodzie nawiedziły również moje ojczyste Włochy, gdzie spowodowały dwie ofiary śmiertelne w regionie Wenecja Euganejska, po jednej ofierze śmiertelnej w regionie Friuli-Wenecja Julijska, Liguria i Kalabria oraz trzy ofiary śmiertelne i setki osób rannych, które trzeba było wydobywać z błota i gruzu w prowincji Salerno w regionie Kampania i w Toskanii. W Rovigo jedna osoba wciąż jest uznawana za zaginioną.
Sama tylko natychmiastowa naprawa zniszczeń będzie kosztować ponad miliard euro, a do tego należy jeszcze dodać środki finansowe niezbędne do przeprowadzenia odbudowy strukturalnej. Dane liczbowe są zastraszające: ponad 4,5 tysiąca bezdomnych, 280 poszkodowanych gmin i ponad 500 tysięcy poszkodowanych osób, zniszczone obszary rolne i 150 tysięcy zabitych zwierząt gospodarskich.
Chciałbym podkreślić dwa aspekty. Pierwszym z nich jest niezwykle szybkie uruchomienie systemu pomocy i ogrom solidarności, dzięki której tysiące wolontariuszy ruszyły, aby udzielić wsparcia ludziom w pierwszej fazie zmagań z tą klęską. Zasługują oni na podziękowania i wdzięczność naszej instytucji.
Drugi aspekt dotyczy długofalowych skutków, które wywoła ta katastrofa. Trzon europejskiego przemysłu produkcyjnego stanowią małe i średnie przedsiębiorstwa, które straciły wszystko: maszyny, pojazdy i surowce. Dotyczy to również tysięcy gospodarstw rolnych, które straciły nie tylko zbiory, ale również unieruchomione przez błoto ciągniki i inne maszyny oraz zniszczone nasiona, a także tysiące sztuk bydła i drobiu, które utonęły w zalanych stajniach i stodołach.
Gospodarstwa te, już wcześniej borykające się z kryzysem gospodarczym, teraz stoją w obliczu bankructwa. Z czasem powodzie doprowadzą do zniszczenia systemu produkcyjnego, przyniosą bezrobocie i zubożenie na dotkniętych nimi terenach. Europa musi w związku z tym bezzwłocznie wywiązać się ze swojego zadania i zapewnić rządy państw poszkodowanych o gotowości do uruchomienia Funduszu Solidarności.
Musimy - nawet jeśli oznacza to zlekceważenie surowych kryteriów dotyczących uruchamiania funduszu, a nawet działanie bez przyjęcia budżetu na rok 2011 - natychmiast dać odpowiedź naszym współobywatelom, którzy wciąż jeszcze odczuwają skutki tego poważnego kryzysu i którzy mają prawo czuć, że Parlament ujmuje się za nimi i że Unia Europejska zapewnia im istotne wsparcie.
Edite Estrela
Panie Przewodniczący! Chciałabym w imieniu Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim wyrazić naszą solidarność z regionami dotkniętymi klęskami naturalnymi i złożyć szczere kondolencje rodzinom ofiar nawałnic. Na początku roku 2010 świat zaszokowała skala tragedii spowodowanej przez klęskę żywiołową w autonomicznym regionie Madery, w Portugalii. Niedługo później orkan Xynthia nawiedził Francję. Ekstremalne zjawiska pogodowe dotknęły również Hiszpanię, Belgię, Niemcy i Holandię, powodując znaczne zniszczenia.
Letnie powodzie w Europie Środkowej stają się zjawiskiem coraz częstszym i coraz bardziej wyniszczającym. Tysiące obywateli w Republice Czeskiej, na Słowacji i Węgrzech, w Austrii, Polsce, we Włoszech i w Wielkiej Brytanii musiały opuścić swoje domy, a liczne fabryki musiały wstrzymać produkcję. Co roku pożary pochłaniają setki tysięcy hektarów lasów w Europie Południowej. Uważa się, że zmiany klimatu pogarszają sytuację i że częstotliwość katastrof naturalnych, powodujących straszliwe straty pod względem ofiar śmiertelnych, zniszczeń środowiskowych i ograniczenia działalności gospodarczej, wykazuje tendencję wzrostową. Najważniejsze jest zapobieganie takim zjawiskom, badania nad nimi oraz właściwe zarządzanie ryzkiem ich wystąpienia.
Z międzynarodowej strategii ONZ na rzecz ograniczania zakresu klęsk żywiołowych wynika, że ich wpływ można zmniejszyć poprzez lepsze planowanie przestrzenne w strefach przybrzeżnych oraz ochronę ekosystemów. Z drugiej strony należy wzmocnić mechanizmy ochrony ludności, uprościć instrumenty reagowania UE oraz uelastycznić zasady wdrażania rozporządzeń. Panie Przewodniczący! Wspomniał pan o Funduszu Solidarności. Niezrozumiałe jest utrzymanie przez Radę blokady przyjęcia nowego rozporządzenia w sprawie Funduszu Solidarności, które Parlament przyjął. Pragnę również zauważyć, że ostatnio Parlament przyjął wniosek w sprawie utworzenia Europejskiego Obserwatorium ds. Susz, zajmującego się wymianą wiedzy, a także łagodzeniem i monitorowaniem skutków susz. Do zmiany sytuacji może przyczynić się także zwiększenie inwestycji w działania prewencyjne oraz uważniejsze przygotowywanie i szkolenie personelu.
Dirk Sterckx
Panie Przewodniczący! Niewątpliwie przede wszystkim solidaryzujemy się z ofiarami. W moim kraju utonęły cztery osoby i z tego co słyszę, także w innych państwach mamy setki lub tysiące osób, które w swoich przedsiębiorstwach i domach poniosły olbrzymie straty finansowe i emocjonalne. Oczywiście przede wszystkim myślimy o nich. Znaczna liczba państw członkowskich miała w ostatnich tygodniach, miesiącach, a nawet latach problemy związane z wodą, a mianowicie z powodziami. Mam pytanie do Komisji. Czy Państwa zdaniem w procesie oceny tych wydarzeń korzystne byłoby zgromadzenie ekspertów z różnych państw członkowskich, z różnych regionów i umożliwienie im wyrażenia opinii na temat zaistniałej sytuacji, tak abyśmy mogli lepiej zrozumieć jej przyczyny? Jest to kwestia bardzo skomplikowana, ale moim zdaniem, jeśli zdołamy dotrzeć do sedna przyczyn, to zdołamy także omówić wraz z tymi ekspertami działania naprawcze. Uważam, że stosownym rozwiązaniem byłaby analiza ryzyka w odniesieniu do każdego dorzecza, podobna do tej, jaką przeprowadziliśmy w odniesieniu do środowiska w ramach dyrektywy wodnej. Musimy również skonsultować z ekspertami instrumenty prewencyjne. W jaki sposób możemy zapobiec ponownemu wystąpieniu takiej katastrofy? Obfite opady, które jakby nie było, stanowiły przyczynę powodzi, są wciąż zapowiadane w określonych obszarach. I wreszcie, jeśli nastąpi kolejna sytuacja kryzysowa, będziemy musieli mieć pewność, że możemy stosować lepiej skoordynowane środki mające służyć sprawniejszemu usuwaniu nadmiaru wody. Chciałbym prosić Komisję o zgromadzenie ekspertów, tak abyśmy mogli właściwie ocenić niedawne katastrofy.
Isabelle Durant
Panie Przewodniczący! Ja także chciałabym w imieniu Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego złożyć kondolencje wszystkim rodzinom i osobom dotkniętym skutkami straszliwych powodzi, wszystkim tym, którzy stracili bliskich i tym, którzy ponieśli straty materialne. Chciałabym także wspomnieć o strażakach, ratownikach i wolontariuszach, którzy ciężko pracowali przez ostatnie kilka tygodni we wszystkich dotkniętych regionach. Należą im się podziękowania.
Musimy udzielić ofiarom pomocy i wynagrodzić cierpienia, nie tylko doraźnie, ale także w nadchodzących miesiącach. Będziemy musieli również opracować spójną i innowacyjną politykę, w ramach której zajmiemy się pierwotnymi przyczynami problemu i chciałabym zaproponować Komisji trzy rodzaje instrumentów.
Po pierwsze, musimy zrealizować projekty w zakresie naprawy i odbudowy, aby zmniejszyć nieprzepuszczalność gleby, ponieważ każdy nowo budowany obiekt przemysłowy, centrum handlowe czy budynek mieszkalny musi być zaprojektowany taki w sposób, aby zapobiec niewielkiemu wzrostowi nieprzepuszczalności gleby. Przepis ten nie stosuje się jedynie do obszarów zagrożonych powodziami.
Po drugie, musimy zrobić przegląd stosowanych przez nas praktyk rolniczych. Intensywna działalność rolna zwiększyła podatność gleby na nagłe zmiany pogody. W związku z tym powinniśmy w odpowiedni sposób wzmocnić wszystkie instrumenty rolno-środowiskowe.
I wreszcie jest jeszcze kwestia ostrzegania miast i koordynowania ich działań, aby mogły przygotować się na wystąpienie takich zjawisk i aby mogły sobie z nimi poradzić. Naszym zdaniem czasami przepływ informacji i mobilizacja działań nie były wystarczająco szybkie i bez wątpienia należy zastanowić się nad sprawniejszymi procedurami w zakresie koordynacji procesu przekazywania ostrzeżeń pogodowych.
W związku z tym proponuję, aby Unia Europejska przeprowadziła rewizję wszystkich swoich strategii politycznych - strategii w zakresie zapobiegania i działania we wszystkich obszarach - oraz opracowała strategie pomocne w tych kwestiach. W przeciwnym razie, jeśli za kilka miesięcy wystąpią kolejne takie poważne problemy pogodowe, spotkamy się tu ponownie w celu przekazania kondolencji ofiarom: obywatelom, rodzinom i przedsiębiorstwom. Moim zdaniem powinniśmy uniknąć takiej sytuacji i możemy tego dokonać w ramach wszystkich obszarów polityki.
Julie Girling
w imieniu grupy ECR - Panie Przewodniczący! Moja grupa również składa szczere kondolencje wszystkim poszkodowanym. Sama mam w tej kwestii osobiste doświadczenie; to właśnie powodzie w moim regionie zapoczątkowały mój kontakt z Parlamentem Europejskim i w rzeczy samej skłoniły mnie ostatecznie do kandydowania na posła do PE, zatem uruchomienie w tamtej sytuacji Funduszu Solidarności było dla mnie niewątpliwie ważnym wydarzeniem. Nawet w bieżącym tygodniu w Kornwalii, która leży w moim regionie, wystąpiły kolejne podtopienia.
Pan poseł Sterckx w swoim wystąpieniu zawarł już mój punkt widzenia, ale moim zdaniem jest on wart powtórzenia. Uważam, że wczesne ostrzeganie jest ważne, ale doskonale wiemy, jak szybko zmienia się pogoda, jak gwałtowny towarzyszy temu ruch. Zastanawiam się, czy tak naprawdę inwestowanie w mechanizm wczesnego ostrzegania pogodowego, który już przecież funkcjonuje, jest dobrym sposobem na wydawanie pieniędzy. Chodzi o działania, które trzeba podejmować po otrzymaniu ostrzeżenia. Europa, jak wspomniał pan poseł Sterckx, mogłaby zdecydowanie uzyskać znaczną wartość dodaną poprzez stworzenie sytuacji umożliwiającej nam wzajemne uczenie się.
Wiem, że po powodzi w Gloucestershire, skąd pochodzę, bardzo pomocne okazały się kontakty z regionami austriackimi, które mają ogromne doświadczenie w radzeniu sobie z powodziami na obszarach wysoko położonych. My takiego doświadczenia nie mieliśmy.
Uważam, że Komisja powinna skoncentrować się na utworzeniu regionalnych powiązań, tak abyśmy mogli uczyć się od siebie sposobów radzenia sobie z problemami tego rodzaju, ponieważ one z pewnością nie znikną.
Lothar Bisky
Panie Przewodniczący! Chciałbym w imieniu Konfederacyjnej Grupy Zjednoczonej Lewicy/Nordyckiej Zielonej Lewicy przekazać wyrazy współczucia ofiarom katastrof naturalnych i wszystkim poszkodowanym. Wszystkie grupy w Parlamencie są w tej kwestii zgodne. Zgadzamy się również, że należy szybko zapewnić pomoc. Powiedziano już wiele mądrych słów. Nie ma potrzeby, abym je powtarzał, ale w pełni je popieram. Jest jeszcze jeden aspekt, który chciałbym podkreślić, a mianowicie szkody długookresowe. Nie wolno nam zapominać, że liczne konsekwencje będą wywierać bardziej długotrwały, niż obecnie przewidujemy, wpływ na środowisko naturalne. W związku z tym uważam, że istotne znaczenie ma ukierunkowanie Funduszu Solidarności i innych podejmowanych przez nas środków właśnie na długookresowe skutki katastrof naturalnych.
Chcę dodać jeszcze jedną ostatnią uwagę. Możemy tu siedzieć i omawiać tę kwestię, ale naszym najważniejszym działaniem jest zapewnienie wsparcia, tak aby obywatele mogli rozpocząć organizowanie sobie samym pomocy, ponieważ sami rozumieją warunki lokalne lepiej niż my tu, w Parlamencie.
Mara Bizzotto
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Pragnę wyrazić w imieniu mojej grupy solidarność ze wszystkimi obywatelami dotkniętymi skutkami powodzi. Niemniej jednak chcę omówić sytuację mojego regionu, zamieszkałego przez 5 milionów ludzi, gdzie powodzie wpłynęły na życie 500 tysięcy osób, objęły 131 gmin, zmusiły 7 tysięcy mieszkańców do przesiedlenia, zalały tereny o powierzchni 140 km2, wymusiły ewakuację trzech szpitali i placówek medycznych, a także przyniosły dwie ofiary śmiertelne. Szczególnie mocno ucierpiały gospodarstwa rolne, a silny wpływ powodzi odczuło również 23 % przedsiębiorstw w regionie Wenecji Euganejskiej. Mówię o tym, aby uzmysłowić Państwu pełen rozmiar katastrofy.
Europa musi zrobić więcej. Europa musi uruchomić Fundusz Solidarności, a wiemy, że funduszu nie można uruchomić bez wcześniejszego przyjęcia budżetu. Dobrze się nam tu siedzi i mówi o świetnych strategiach, planach rozwoju i wydumanych programach: Europa powinna także inwestować więcej w badania nad ryzykiem hydrogeologicznym i w działania zapobiegawcze, wspierać rozsądne planowanie przestrzenne i zapewniać bodźce do stosowania oraz rozwoju systemów wczesnego ostrzegania.
Europa powinna zwiększyć inwestycje w hydrauliczne prace przeciwpowodziowe, ponieważ rzeki są zagrożeniem i nieustannie narażają na niebezpieczeństwo zdrowie naszych obywateli. W związku z tym mam szczerą nadzieję, że Europa choć raz zareaguje i sprawi, że jej głos zostanie wysłuchany, ponieważ często oskarża się ją o działanie w zbyt dużym oddaleniu od swoich obywateli.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Olga Sehnalová
Niestety w Europie zarówno katastrofy naturalne, jak i katastrofy przemysłowe, czego przykładem jest niedawna tragedia związana z wyciekiem toksycznego szlamu na Węgrzech, są zjawiskami stosunkowo częstymi. Wiarygodność Unii Europejskiej, jako organizacji okazującej solidarność w potrzebie, jest uzależniona od zdolności zapewnienia dotkniętym obszarom i ich mieszkańcom skutecznej i szczególnie szybkiej pomocy. Czas jest w tej sytuacji kwestią najważniejszą. Zatem zasady dotyczące zarządzania wsparciem powinny być jak najbardziej elastyczne, zwłaszcza w przypadku katastrof o charakterze transgranicznym. Warunek dotyczący osiągnięcia określonego oczekiwanego poziomu zniszczeń, niezależnie od rozmiarów dotkniętego obszaru i nasilenia strat, wydaje się niewystarczający. W praktyce nie da się przewidzieć wszystkich ewentualności. Dlatego w pełni popieram zmiany mające na celu efektywne i szybkie uruchomienie środków finansowych. Moim zdaniem zdolność niesienia pomocy naszym obywatelom stanowi istotny pozytywny element w postrzeganiu UE. Jak lepiej udowodnić, że Europa ma na celu służbę obywatelom?
