Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie europejskiej strategii dla regionu Morza Bałtyckiego.
Cecilia Malmström
Panie przewodniczący! Cieszę się niezmiernie, że mogę przedstawić jeden z głównych priorytetów prezydencji szwedzkiej, jakim jest rozwój strategii dla Morza Bałtyckiego. Projekt ten został w znacznej mierze zainspirowany przez inicjatywę podjętą przez Parlament Europejski w 2005 roku w następstwie prac ponadpartyjnej grupy roboczej pod przewodnictwem Christophera Beazleya. Szwecja zamierza wykorzystać swoją prezydencję na przygotowanie spójnej, szeroko sformułowanej strategii dla tego regionu w oparciu o wnioski Komisji.
Do głównych wydarzeń należy wielostronne spotkanie na wysokim szczeblu, które odbędzie się w Sztokholmie jutro i pojutrze. Szwecja i inne kraje sąsiadujące z Bałtykiem są oczywiście żywo zainteresowane strategią dla tego regionu, ale uważamy, że mogłaby ona również służyć za przykład dla innych regionów oraz innych strategii regionalnych, użytecznych dla całej UE. Działając ponad granicami i pomiędzy różnymi sektorami w danym regionie możemy działać wspólnie i skuteczniej radzić sobie ze wspólnymi wyzwaniami, takimi jak zanieczyszczenia i zniszczenie środowiska. Możemy stworzyć nowe możliwości w zakresie rozwoju przedsiębiorczości, tworzenia nowych miejsc pracy i ulepszania połączeń transportowych.
Ważne jest więc, aby strategie regionalne stanowiły część szerzej sformułowanej polityki europejskiej. Proponowana strategia dla Morza Bałtyckiego jest rezultatem wniosku, z jakim wystąpiła Rada Europejska do Komisji w grudniu 2007 roku. Inicjatywę tę poparł Parlament Europejski w rezolucji z dnia 12 grudnia 2007 r. Jest nadzieja, że strategia ta uzyska poparcie Rady Europejskiej w trakcie jej spotkania pod koniec października.
Celem strategii jest polepszenie stanu środowiska Morza Bałtyckiego oraz zwiększenie integracji i konkurencyjności na tym obszarze. Strategia dotyczyć będzie w szczególności czterech wyzwań: zapewnienia zrównoważonego środowiska naturalnego, zwiększenia bogactwa, poprawy dostępności i atrakcyjności oraz zagwarantowania bezpieczeństwa i pewności na tym obszarze. Jednym z głównych priorytetów jest oczywiście rozpoczęcie działań w kwestii środowiska. Środowisko Morza Bałtyckiego jest poważnie zagrożone, co z kolei oznacza ryzyko, że będzie mieć to wpływ na rozwój gospodarczy. Jest to bardzo wrażliwe środowisko morskie, narażone na różnego rodzaju wpływy środowiskowe.
Potrzebne są zdecydowane działania, i to szybko. Równowadze ekologicznej Morza Bałtyckiego zagrażają w szczególności nadmiar związków odżywczych i wykwity alg wywołane nadmiernym wypłukiwaniem nawozów. Równocześnie na Morze Bałtyckie mają także wpływ zanieczyszczenia ze źródeł lądowych, zanieczyszczenia substancjami niebezpiecznymi oraz następstwa zmian klimatu. W efekcie tych wyraźnych i poważnych zagrożeń środowiskowych, region Morza Bałtyckiego stanowi oczywisty priorytet w dziedzinie ochrony środowiska i mamy nadzieję, że w grudniu zostaną przyjęte wnioski w tej sprawie.
Taki poważny stan obszaru Morza Bałtyckiego nie jest wszakże jedynym wyzwaniem, jakie dotyczy tego regionu. Kryzys gospodarczy sprawił, że na pierwszy plan wysunęła się problematyka miejsc pracy i wzrostu. Większość krajów w rejonie Morza Bałtyckiego to kraje małe i uzależnione od eksportu. To oznacza, że musimy pogłębić integrację, aby wzmocnić konkurencyjność w całym regionie Morza Bałtyckiego. Pod tym względem nasze cele i zamierzenia są jasne. Chcemy, aby rynek wewnętrzny w naszym regionie funkcjonował lepiej niż gdziekolwiek indziej; chcemy też, by nowa strategia lizbońska na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego była w tej części Europy skutecznie wdrażana.
Musimy znaleźć odpowiedź na ten kryzys poprzez nasilenie współpracy i wzmocnienie zaangażowania w naszym najbliższym otoczeniu. Konkurencyjność w skali światowej wymaga współpracy transgranicznej między państwami i przedsiębiorstwami - w badaniach i poprzez innowacje.
Celem strategii dla regionu Morza Bałtyckiego nie jest tworzenie nowych instytucji. Staramy się raczej wykorzystywać istniejące instrumenty i obszary polityki tak, aby wspólnie przynosiły korzyści dla tego regionu w sposób bardziej przemyślany i skoordynowany pod względem strategicznym. Strategia ta nie oznacza również pompowania w ten region nowych zasobów. Jest ona skonstruowana w oparciu o istniejące programy UE i gotowe struktury, a polega na wynajdywaniu lepszych sposobów koordynacji.
Naszego celu nie da się oczywiście osiągnąć z dnia na dzień, lecz nasze zamierzenia są ambitne. Zasługujemy na to, aby w środku obszaru, który oferuje perspektywy zrównoważonego rozwoju gospodarczego ponad granicami, wspieranego przez całą Unię, znalazło się czystsze Morze Bałtyckie. Jeżeli będziemy w stanie to osiągnąć, to jestem przekonana, że będziemy służyć interesom regionu Morza Bałtyckiego i mam nadzieję, że stworzymy też wzorzec, który będzie można przyjąć i z powodzeniem wykorzystać także w innych regionach. Pragnę wyrazić podziękowania Komisji za pełną przychylności współpracę w tej kwestii, a także Parlamentowi Europejskiemu, który jest przecież tą instytucją, która jako pierwsza wystąpiła z tą inicjatywą i cały czas przewodziła współpracy w regionie Morza Bałtyckiego.
Paweł Samecki
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałbym zacząć od złożenia Parlamentowi podziękowań za wpisanie tej nowej strategii dla regionu Morza Bałtyckiego do porządku dziennego jego sesji plenarnej.
Fakt, że dzięki temu strategia ta staje się dobrze widoczna, jest niezmiernie korzystny. Nie jest dla mnie oczywiście niespodzianką, że Parlament tak bardzo interesuje się tą strategią. Pionierskie prace, jakie podjął Parlament - w szczególności w Bałtyckiej Grupie Międzyparlamentarnej - stanowiły szczególny katalizator dla całego makroregionalnego podejścia strategicznego.
Strategia dla regionu Morza Bałtyckiego wymagała od Komisji Europejskiej całkowicie nowego podejścia, ponieważ po raz pierwszy przygotowywaliśmy zintegrowaną strategię dla grupy państw członkowskich, które muszą zmierzyć się z takimi samymi wyzwaniami i które mogą skorzystać z takich samych szans. Nie będę ukrywać, że prace przygotowawcze same w sobie wiązały się z wyzwaniami; te jednak skutecznie przezwyciężyliśmy.
Cztery filary tej strategii tworzą kompleksowe ramy dla poprawy ogólnej sytuacji regionu Morza Bałtyckiego. Strategia ta dotyczy takich zagadnień jak środowisko, energetyka i transport oraz bezpieczeństwo i dzięki temu umożliwia zintegrowane podejście obejmujące kilka obszarów polityki, jednocześnie zapewniając bliskie współoddziaływanie między uwzględnionymi w niej obszarami.
Ponieważ Komisja przyjęła tę strategię w czerwcu, prezydencja szwedzka cały czas prowadzi w Radzie pozytywne i konstruktywne dyskusje, z których wnioski będą znane już w październiku. Taki szybki postęp jest ważny dla utrzymania rozmachu teraz, kiedy wchodzimy w fazę realizacji tej strategii.
Właśnie to chciałbym podkreślić, ponieważ musimy jasno powiedzieć, że całe nasze prace nad przygotowaniem ram strategicznych przestaną mieć znaczenie, jeżeli szybko nie zaczniemy dostarczać prawdziwych, widocznych i konkretnych rezultatów. Dlatego też tak istotny jest plan działań dla tej strategii, który również sporządziliśmy w trakcie prac przygotowawczych.
Wdrażanie planu działań wymagać będzie od państw członkowskich i zainteresowanych podmiotów w regionie prawdziwej współpracy, zaangażowania i zdolności przywódczych, bo tylko wówczas możliwa będzie udana realizacja około 80 projektów, jakie uwzględniliśmy na obecnym etapie. Jeśli chodzi o stronę finansową, to nie będzie wprawdzie dodatkowego finansowania z budżetu UE, ale za to w strategii zaproponowano bardziej skoordynowane wykorzystanie dostępnych środków oraz bardziej twórcze podejście do innych źródeł finansowania, takich jak Europejski Bank Inwestycyjny czy Nordycki Bank Inwestycyjny.
Chciałbym teraz powiedzieć kilka słów na temat planowanego systemu zarządzania, zaproponowanego dla operacyjnej fazy wdrażania tej strategii. Jest to ten obszar, w odniesieniu do którego państwa członkowskie toczyły liczne dyskusje. Ogólne podejście jest takie, że to Rada będzie obierać kierunki polityczne. Koordynacja, monitoring i sprawozdawczość należeć będą do zadań Komisji, a praktyczną realizacją kierować będą państwa członkowskie lub organizacje Regionu Morza Bałtyckiego.
Dodatkowo Komisja proponuje, że będzie udzielać wsparcia w razie trudności. Chciałbym jednak zaznaczyć, że Komisja nie może, ani nie zamierza przewodzić procesowi wdrażania samego planu działań.
Odpowiedzialność musi spoczywać na odpowiednich państwach członkowskich i innych zainteresowanych podmiotach uczestniczących bezpośrednio na miejscu. Jest to jedyny sposób na to, aby strategia ta była własnością państw członkowskich i innych zainteresowanych stron.
A więc jakie będą następne kroki? Gdy tylko otrzymamy wnioski od Rady i Rady Europejskiej, rozpoczniemy fazę wdrażania tej strategii. Oczekujemy przy tym całej fali spotkań koordynacyjnych, które zapoczątkują działania w różnych priorytetowych obszarach oraz indywidualne projekty zawarte w planie działań.
Pierwsza ocena formalna postępów zostanie zaprezentowana w trakcie prezydencji polskiej w drugiej połowie 2011 roku. Przedtem jednak - w przyszłym roku - odbędzie się pierwsze doroczne forum poświęcone Strategii dla Morza Bałtyckiego. Będzie ono dla wszystkich zainteresowanych stron okazją do przeanalizowania pierwszych miesięcy wdrażania tej strategii oraz wniosków, jakie można już będzie wyciągnąć na tym etapie.
Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że oczekuję bliskiej współpracy z Parlamentem nad wszystkimi aspektami tej strategii. Komisja oczekuje, że Parlament będzie aktywnie uczestniczyć w wydarzeniach, takich jak wspomniane doroczne forum. Wasze poparcie jest niezwykle ważne, ponieważ dzięki niemu strategia będzie nadal na eksponowanej pozycji, co pozwoli na utrzymanie politycznego wsparcia na wysokim szczeblu oraz egzekwowanie wyników od państw członkowskich i uczestników w regionie.
Tunne Kelam
w imieniu grupy PPE. - Panie przewodniczący! Grupa PPE gratuluje prezydencji szwedzkiej tego, że przewodzi ona Strategii dla Morza Bałtyckiego (BSS) w początkach jej wdrażania. Strategia ta stanowi odzwierciedlenie zasadniczej zmiany, jaka dokonała się w tym regionie pięć lat temu. W 2004 roku Bałtyk stał się morzem wewnętrznym UE. Z tej też przyczyny, Unia potrzebuje szeroko sformułowanego podejścia, które umożliwi jej reagowanie w sposób skoordynowany w równej mierze na możliwości i wyzwania związane z tą nową sytuacją.
Dodatkowo BSS jest przykładem doskonałej współpracy między głównymi instytucjami UE. Jak państwo być może wiedzą - i jak już mówiliśmy - ta strategia została zainicjowana przez Parlament przed trzema laty, a dokładniej przez intergrupę "Baltic Europe” [Bałtycka Europa] pod wspaniałym przewodnictwem posła Christophera Beazleya Chciałbym również wyrazić moją szczególną wdzięczność przewodniczącemu Komisji Manuelowi Barroso. Jego zrozumienie i wsparcie, jakiego udzielał od 2007 roku, miały podstawowe znaczenie dla przygotowania praktycznej wersji tej strategii, co zaowocowało wydaniem przez Komisję komunikatu.
Chciałbym zwrócić uwagę na trzy zagadnienia. Po pierwsze, celem inicjatorów było przekształcenie regionu Morza Bałtyckiego w jeden z najbardziej konkurencyjnych i najszybciej rozwijających się rejonów UE. Jeśli tylko zrobimy możliwie najlepszy użytek z BSS, to region ten istotnie może stać się historią sukcesu tego, co teraz nazywamy programem lizbońskim.
Po drugie, to właśnie teraz region ten bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje lepszego dostępu do dostaw energii oraz bezpieczeństwa tych dostaw. UE i państwa członkowskie muszą uzgodnić kwestię zapewnienia alternatywnych kanałów dla dostaw energii. Po pierwsze i najważniejsze, sprowadza się to do stworzenia wokół Morza Bałtyckiego ujednoliconego systemu eneretycznego.
Na koniec, kwestia bilateralnego, a przede wszystkim politycznego projektu Nord Stream powinna zostać rozwiązana z poszanowaniem słusznych interesów wszystkich państw położonych wokół Morza Bałtyckiego; z całą pewnością nie może to nastąpić przed przystąpieniem rządu rosyjskiego do konwencji z Espoo.
Constanze Angela Krehl
Panie przewodniczący! Pani przewodnicząca Malmström! Panie i panowie! Bardzo się cieszę, że prezydencja szwedzka umieściła współpracę w regionie Morza Bałtyckiego na liście swoich najważniejszych zadań. Ta kwestia nie wymaga dyskusji: musimy chronić zasoby; musimy też wspierać ochronę klimatu i przyrody. Z drugiej strony musimy także ukierunkować współpracę w regionie Morza Bałtyckiego na rozwój gospodarczy. Tu także nie może być żadnych wątpliwości. W tych obszarach w pełni państwa popieramy.
Nadal jednak pojawia się kilka pytań. Właśnie powiedzieli państwo, że nie ma żadnych dodatkowych pieniędzy. Zgodnie z tym, co mówiliśmy w komisji, wszystkie środki mają zostać udostępnione w ramach obecnej polityki spójności. Z mojego punktu widzenia nasuwa się tu pytanie, czy będzie to mieć miejsce w ramach istniejących projektów, które już są finansowane ze środków spójności, czy też w ramach nowych projektów. Jeśli tak, to należy zapytać, które z już zatwierdzonych projektów z zakresu polityki spójności utracą finansowanie.
Jest to bardzo ważna sprawa, ponieważ już teraz wiem, że samorządy miast, władze lokalne i regionalne będą przychodzić do mnie i pytać: co mamy robić, aby wziąć udział w Strategii dla Morza Bałtyckiego? W jaki sposób zdobędziemy środki na realizację tego rodzaju projektu? Jeżeli nie udzielimy im poprawnej odpowiedzi i nie będziemy w stanie wskazać, jak ma zostać zorganizowana ta współpraca, to entuzjazm obywateli dla współpracy na rzecz Morza Bałtyckiego zapewne szybko przerodzi się we frustrację. To nie jest cel, dla którego pracujemy i dlatego musimy podjąć bardzo intensywne rozmowy na temat sposobu organizacji tej współpracy.
Dlatego proszę - i chciałabym prosić, aby pan komisarz to uwzględnił - aby w Strategii dla Morza Bałtyckiego brały udział nie tylko Rada i Komisja, ale także aby we współpracy tej i we wdrażaniu strategii w należytym zakresie uczestniczył też Parlament, ponieważ chcielibyśmy, aby skorzystały na tym także inne regiony, podobnie jak w przypadku polityki dotyczącej Morza Czarnego lub współpracy państw położonych nad Dunajem. Będzie to dla nas bardzo istotne.
Anneli Jäätteenmäki
Panie przewodniczący! Moja grupa bardzo się cieszy, że Komisja przygotowała pierwszy dokument UE w sprawie Strategii dla Morza Bałtyckiego. Jest to także pierwszy dokument strategiczny tego rodzaju ukierunkowany na ten region i mam nadzieję, że posłuży on przede wszystkim do przyśpieszenia procesu oczyszczania zagrożonego eutrofizacją Morza Bałtyckiego. Problemy tego regionu można najskuteczniej rozwiązać poprzez współpracę pomiędzy jego narodami, krajami, organizacjami i przedsiębiorstwami. Moja grupa wyraża szczególne zadowolenie z faktu, że Szwecja podkreśla znaczenie przeciwdziałania handlowi ludźmi i przestępczości. Pragnę podziękować za to w szczególności pani komisarz Malmström, ponieważ uważam, że jest to również jej dzieło. Jest to ważna sprawa; poza tym jest to dość dziwne, że w 2009 roku w dalszym ciągu musimy mówić o istnieniu handlu ludźmi w regionie Morza Bałtyckiego. Potrzebujemy teraz planu działań dla Morza Bałtyckiego, aby położyć temu kres.
Satu Hassi
Panie przewodniczący! Panie i panowie! To wspaniale, że Komisja przygotowała projekt Strategii dla Morza Bałtyckiego i że Szwecja uwzględniła go w swoich planach. Mam nadzieję, że Szwecja uzyska jakieś namacalne wyniki w swoich wysiłkach na rzecz ochrony środowiska morskiego, głównie w obszarach rolnictwa i transportu. Morze Bałtyckie należy przecież do najsilniej zanieczyszczonych mórz na świecie, a jego największym problemem przyrodniczym jest eutrofizacja. Za zjawisko to odpowiada głównie rolnictwo. Z pól na terytorium UE spływają związki azotu i fosforu. Azot i fosfor zabierają z dna morskiego (strefy przydennej) tlen i stanowią pożywkę dla trujących alg przy powierzchni. Odpowiedź na pytanie, czy uda się oczyścić Morze Bałtyckie, w znacznej mierze należy do UE. Komisja dostrzega to w swojej strategii, ale projekty dotyczące środków zaradczych są niejasne. W zasadzie jedynym szczegółowo sformułowanym środkiem jest wprowadzenie zakazu stosowania fosforanów w detergentach. Jest to potrzebny krok, ale rozpaczliwie potrzebujemy też nowych zasad dla rolnictwa, dzięki którym moglibyśmy produkować żywność bez równoczesnego "zaduszania” Morza Bałtyckiego.
Marek Gróbarczyk
w imieniu grupy ECR.. - Panie przewodniczący! Chcę zwrócić uwagę na fakt, że w swoich założeniach europejska strategia dla Morza Bałtyckiego miała promować kompleksowy program rozwoju tej części Europy, między innymi poprzez stworzenie naturalnych i najkrótszych korytarzy transportowych, dla wyrównywania rozwoju krajów tzw. starej i nowej Europy. Dlatego ze zdumieniem przyjmuję propozycję Komisji Europejskiej i Rady zmieniającą kształt korytarza środkowoeuropejskiego.
Najbardziej ekonomicznym połączeniem Morza Adriatyckiego z Morzem Bałtyckim jest korytarz środkowoeuropejski wzdłuż rzeki Odry, kończący swój bieg lądowy w porcie Szczecin-Świnoujście. Wnoszę o wyraźny zapis reaktywujący pierwotny kształt strategii, mówiący o korytarzu środkowoeuropejskim, który nie będzie eliminował z planów rozwoju Europy tak ważnych portów jak port Szczecin-Świnoujście, już dotknięty działaniem Komisji Europejskiej poprzez likwidację przemysłu stoczniowego.
Rolandas Paksas
w imieniu grupy EFD. - (LT) Dokładnie za 2564 godziny reaktor w elektrowni jądrowej w Ignalinie, a zarazem ostatnie niezależne źródło energii na Litwie, zostanie zamknięty. Europa zainwestowała już 200 milionów euro w bezpieczeństwo tej elektrowni. Dziś wycofanie jej z eksploatacji kosztować będzie państwa Europy kolejne 800 milionów euro. Z prawnego punktu widzenia Europa ma zapewne rację. Każde państwo musi dotrzymywać złożonych przez siebie zobowiązań - czy jest to jednak naprawdę w porządku? Czy jest to w porządku w stosunku do obywateli Litwy i innych państw? Nie sądzę. Pieniądze na rozbrojenie tego reaktora trzeba będzie wyjąć z kieszeni ludzi dotkniętych kryzysem gospodarczym. Czy logiczne i właściwe jest teraz, gdy w Europie jest kryzys, gdy oto na Litwie PKB spadł o 22% a bezrobocie sięgnęło 15% i gdy nadchodzi zima, zamykanie działającej elektrowni jądrowej, która jest bezpieczna, powtarzam: bezpieczna? Nie, to błąd. Litwa, po tym jak dała słowo, wprowadzi w życie warunki traktatu akcesyjnego. Będzie to jednak ogromne poświęcenie. Po tym poświęceniu Litwa będzie mieć znacznie większe trudności z przezwyciężeniem kryzysu gospodarczego. Bezrobocie w kraju będzie wzrastać jeszcze szybciej, zwiększy się też ubóstwo.
Panie i panowie! Powiedzcie, czy Europa potrzebuje dziś takiego wyrzeczenia? Czyż nie mamy dziś lepszego sposobu, aby wydać te 800 milionów euro? Apelując do sumienia, logiki ekonomicznej i zdrowego rozsądku każdego z państwa wzywam, abyśmy dodali do omawianej dziś strategii zapis, że elektrownia jądrowa w Ignalinie pozostanie czynna do 2012 roku, czyli do końca jej bezpiecznego żywota. Mam nadzieję, że poprzez zatwierdzenie programu politycznego przewodniczącego Jerzego Buzka w obszarze energetyki, czyli dywersyfikacji dostaw energii oraz rozwoju energii jądrowej w państwach członkowskich, Parlament Europejski rozpocznie realizację niezbędnych konkretnych działań. Panie i panowie! Do zamknięcia reaktora pozostały tylko 2563 godziny i 58 minut.
Franz Obermayr
(DE) Panie przewodniczący! Panie i panowie! W teorii projekty takie jak te, które dotyczą promocji współpracy transgranicznej w regionach, powinny być rozsądne i pożądane. Strategie mają jednak często tę wadę, że chociaż wyznacza się, a nawet realizuje jakieś cele, to ignoruje się zrównoważony rozwój - i to nawet w trakcie wdrażania. Dlatego też element zrównoważonego rozwoju należy uwzględniać już w fazie planowania.
Dlatego też przy wdrażaniu tej zintegrowanej strategii dla regionu Morza Bałtyckiego, która jest bardzo ważnym wzorcowym projektem UE, ważne jest, aby regiony i organizacje współpracowały jako sieć, ponieważ organizacje te najlepiej wiedzą, co jest dla nich ważne w różnych sektorach, takich jak środowisko naturalne, struktura społeczna i infrastruktura; one też wiedzą, jak osiągnąć najlepsze efekty. Ten obszar liczy 100 milionów mieszkańców, a jego budżet inwestycyjny wynosi 50 miliardów euro. Jeżeli ten pilotażowy projekt ma być udany, to musimy działać bardzo uważnie. Ten pilotażowy projekt jest - jak już mówiono - bardzo ważny dla innych projektów realizowanych na obszarach położonych wzdłuż Dunaju, a także w krajach naddunajskich Europy środkowej i południowo-wschodniej.
Andrzej Grzyb
Makroregion wymaga skoordynowanej polityki zrównoważonego rozwoju. To zauważył Parlament Europejski, a następnie Rada, w 2007 roku, zleciła Komisji Europejskiej opracowanie strategii Morza Bałtyckiego oraz, w konsekwencji również planu działania. Chcę podkreślić tutaj rolę, jaką w opracowaniu tej strategii odegrała również ówczesna komisarz pani Danuta Hübner. Kontynuuje to dzieło obecnie pan komisarz Samecki, któremu również serdecznie gratuluję.
Strategia odpowiada m.in. na podstawowe wyzwania, które zostały tutaj wymienione, jak bowiem osiągnąć dobrobyt w regionie bez rozwoju innowacyjności czy przedsiębiorczości, czy jak nie docenić Bałtyku jako wspólnego dobra bez budowy zrównoważonego środowiska, czy też bezpieczeństwa w regionie, w tym również energetycznego bez budowy nowych źródeł wytwarzania i połączeń międzysystemowych. Podobnie dzieje się z bezpieczeństwem obywateli czy z dostępnością regionu dzięki budowie transeuropejskich połączeń komunikacyjnych.
Chcę podkreślić wielką rolę - i to jest wielki dorobek - środowisk opiniotwórczych, z którymi skonsultowano się w sprawie tego projektu strategii, w szczególności z organizacjami obywatelskimi, samorządami lokalnymi i regionalnymi, rządami oraz z organizacjami bałtyckimi. Ten aktywny udział organizacji powinien być bardzo dobrze wykorzystany w realizacji tejże strategii.
Strategia Morza Bałtyckiego to dobry przykład jak wolę polityczną możemy wypełnić instrumentami polityk wspólnotowych, które obejmują duży obszar makroregionalnej Unii Europejskiej.
Mam cztery uwagi, panie komisarzu. Po pierwsze, w mojej ocenie uznaję za kluczowe, aby zwrócić uwagę na zarządzanie strategią Morza Bałtyckiego, aby uniknąć rozmycia zainteresowania zarówno na szczeblu lokalnym, rządowym, jak również na poziomie całej Unii. Zadbajmy również o odpowiednie finansowanie wdrożenia i przebiegu samej strategii - zgłoszono również w tej sprawie pewną poprawkę do budżetu. Po drugie, istnieje potrzeba pełnego wdrożenia w makroregionie zasad jednolitego rynku z uwzględnieniem doświadczenia i zaangażowania szczebla lokalnego i regionalnego. Dwie ostatnie kwestie to: instytucjonalne wsparcie finansowania przedsięwzięć w ramach strategii oraz utrzymanie dobrych relacji z naszymi partnerami w regionie, jak Rosja, Norwegia, Białoruś.
Diana Wallis
Panie przewodniczący! Myślę, że to wspaniałe, że i Komisja, i - teraz zwłaszcza - prezydencja szwedzka, tchnęły życie w pomysły i ambicje Parlamentu związane z tym wrażliwym obszarem.
Wszyscy znamy problemy dotyczące środowiska Morza Bałtyckiego i szczególne trudności gospodarcze, z jakimi boryka się ten region. Parlament ten nadal jest jednak ambitny i, jak myślę, Parlament chce swego zaangażowania. Jednym z mechanizmów, o których państwo nie wspomnieli, była możliwość regularnego przekazywania sprawozdań temu Parlamentowi. Umożliwiłoby to nam organizację debat takich jak dzisiejsza, pozwalających śledzić rozwój wypadków.
Jeśli o mnie chodzi, to będę miała przyjemność, jako wiceprzewodnicząca tej Izby, uczestniczenia w organizowanej przez państwa w piątek konferencji. Myślę, że wciąż jeszcze istnieją obawy dotyczące finansowania i tego, aby upewnić się, że ta Izba patrzy na rezultaty tej strategii w taki sposób, w jaki ona na to zasługuje.
Strategia gospodarcza w skali makroregionu może stanowić metodę na postęp w innych dziedzinach i w innych miejscach w Europie. Miejmy nadzieję, że będzie ona funkcjonować dobrze.
Isabella Lövin
(SV) Panie przewodniczący! Niezmiernie się cieszę, że zagadnienia środowiskowe stanowią główny priorytet nowej strategii dla regionu Morza Bałtyckiego. Morza Bałtyckiego dotyczą dwa wielkie i dotkliwe problemy środowiskowe. O pierwszym, jakim jest nadmiar substancji odżywczych, mówiła już pani poseł Hassi. Drugi problem to przełowienie. Naukowcy są całkowicie zgodni co do tego. Stosunkowo niedawno uzyskana wiedza sugeruje, że brak największych drapieżników, czyli dorszy, doprowadził do dalszego pogłębienia problemu wykwitów alg. Problem polega na tym, że Morze Bałtyckie potrzebuje zdrowego ekosystemu. Dlatego też byłoby bardzo dobrze, gdyby była możliwość ustanowienia w ramach nowej Strategii dla Morza Bałtyckiego projektu pilotażowego - projektu "szybkiej ścieżki”, który obejmowałby regionalne zarządzanie rybołówstwem w regionie Morza Bałtyckiego. Zachodzi też potrzeba wprowadzenia zakazu wyrzucania przez statki rybackie dorszy, który powinien zacząć obowiązywać natychmiast. Obecnie wyrzucane są wielkie ilości młodych dorszy, które niedawno przyszły na świat w Morzu Bałtyckim. Wzywam prezydencję szwedzką, aby podjęła moje wyzwanie i zajęła się tym problemem.
Oldřich Vlasák
(CS) Panie przewodniczący! Panie i panowie! Już w trakcie poprzedniej kadencji Parlamentu uzgodniono, że region Morza Bałtyckiego jest odpowiedni dla projektu pilotażowego mającego na celu wdrożenie wewnętrznej strategii UE dla tego makroregionu. Uważam za właściwe, aby ta strategia, która opiera się na takim celu, jak bardziej spójne stosowanie prawa Wspólnoty i skuteczniejsze wykorzystanie funduszy UE, nie wiązała się z wprowadzaniem nowych przepisów czy instytucji i nie była uzależniona od żadnego specjalnego źródła finansowania.
Dostrzegam perspektywę oszczędności poprzez stworzenie powiązań między instytucjami lokalnymi i regionalnymi. W praktycznej realizacji Strategii dla Morza Bałtyckiego najważniejsze jest ponowne ustalenie zakresów odpowiedzialności różnych organów administracyjnych w ramach systemu wielopoziomowego sprawowania rządów w taki sposób, aby działania różnych organów i organizacji nie pokrywały się. Byłoby też użyteczne, gdyby w przyszłych dyskusjach nad zbliżającą się nową polityką spójności udało się wyjaśnić, w jaki sposób mają współistnieć różne makroregionalne strategie oraz główne polityki regionalne UE. Dobrze byłoby też przewidzieć, w jaki sposób Strategia dla Morza Bałtyckiego wpłynie na planowane wprowadzenie polityki spójności terytorialnej.
Anna Rosbach
(DA) Panie przewodniczący! Omawiamy kwestię tysiącdwustukilometrowego gazociągu, który ma zostać przeprowadzony z Wyborga w Rosji do Greifswaldu w Niemczech pod Bałtykiem, przez wrażliwe ekologicznie morze wewnętrzne, w którym występują znaczne różnice poziomu dna morskiego, przez obszar, na którym cały czas znajduje się niewybuchy z dwóch wojen światowych oraz trujące chemikalia zatopione przez przemysł papierniczy. Na analizy środowiskowe, przeprowadzone przez firmę, która będzie budować ten gazociąg, a dokładnie Nord Stream, w wyniku umowy w sprawie dostaw gazu zawartej przez Gerharda Schrödera i Władymira Putina, wydano około 100 milionów euro. Nie będę już nawet wspominać o kwestiach bezpieczeństwa związanych z ogromnym wzrostem wpływów Rosji na Bałtyku; zamiast tego skupię się na związanych z tym problemach środowiskowych. Finlandia niestety zaaprobowała już ten projekt, lecz w imieniu Timo Soiniego oraz w moim własnym chciałabym teraz ustalić pochodzenie informacji dotyczących tego projektu, które powinni poznać obywatele wszystkich krajów położonych nad Bałtykiem przed rozpoczęciem robót budowlanych.
Inese Vaidere
(LV) Pani Malmström! Panie komisarzu! Panie i panowie! Sformułowanie strategii dla regionu Morza Bałtyckiego to dla Parlamentu bardzo ważne osiągnięcie, w którym wiodącą rolę odegrała intergrupa bałtycka. Strategia ta jest porównywalna ze strategią śródziemnomorską, która w czasach, gdy była wdrażana, przyczyniła się do szybkiego wzrostu gospodarczego na południu. Będzie ona dobrym instrumentem dla rozwoju regionu Morza Bałtyckiego i w efekcie całej Unii Europejskiej. Jeśli chodzi o priorytety, to chciałabym w pierwszym rzędzie wspomnieć o rozwoju wspólnej strategii energetycznej dla Unii Europejskiej, w tym konkurencyjnego bałtyckiego rynku energetycznego. Zagadnienie to obejmuje nie tylko aspekty bezpieczeństwa dostaw energii i wydajności energetycznej, ale też w oczywisty sposób rozwój energetyki bazującej na źródłach odnawialnych.
Łotwa, Litwa i Estonia muszą zostać włączone we wspólną regionalną sieć energetyczną, w tym w sieć NORDEL. Drugim naszym priorytetem jest dalszy rozwój infrastruktury. Drogi w niektórych krajach regionu Morza Bałtyckiego są w dosyć słabym stanie, zarówno z uwagi na warunki klimatyczne, jak i na nieskuteczną niekiedy politykę. Rozwój korytarzy tranzytowych i sieci komunikacyjnych będzie stymulować przedsiębiorczość i przyczyni się do stworzenia nowych miejsc pracy. Aby można było mówić o sprawnym rozwoju gospodarczym i ochronie środowiska, to należy uwzględnić trzeci priorytet, czyli innowacyjną gospodarkę, która oznacza wyważony i opierający się na wiedzy wzrost. Dla realizacji tej strategii niezbędne są dodatkowe środki finansowe, a te z całą pewnością należy zapewnić w następnych ramach finansowych Unii Europejskiej.
Obecnie musimy wykorzystać zarówno 5 miliardów euro w ramach programu energetycznego oraz funduszu globalizacji, jak i inne instrumenty finansowe. Ważny jest też efektywny mechanizm wdrażania i monitorowania tej strategii. Musi on być prosty, przejrzysty i wolny od zbędnej biurokracji. Zasadnicze znaczenie ma wstęp do tej strategii oraz sprawozdania sródokresowe. Pierwsze z nich powinno zostać przygotowane już w 2010 roku. Z zadowoleniem przyjmuję aktywną rolę, jaką prezydencja szwedzka odgrywa w uruchamianiu tej strategii. Pozwolę sobie wyrazić nadzieję, że przy realizacji tego szczegółowego planu działań będziemy działać skutecznie i elastycznie.
Tomasz Piotr Poręba
Panie przewodniczący! Pięć lat temu Morze Bałtyckie praktycznie stało się wewnętrznym morzem Unii Europejskiej. Dziś debatujemy nad projektem strategii, która pozwoli jak najpełniej wykorzystać ogromny potencjał drzemiący w tym regionie, projektem, który powstał z inicjatywy Parlamentu Europejskiego. Jednak nie wszystkie zalecenia naszej Izby zostały przez Komisję przyjęte. Najpoważniejszym jest brak i rezygnacja z utworzenia oddzielnej linii budżetowej dla regionu Morza Bałtyckiego. Komisja zapewnia, że finansowanie pochodzić będzie z już istniejących instrumentów, głównie funduszy strukturalnych. Jednak obawiam się, że bez osobnych środków zarezerwowanych tylko na ten cel nie uda nam się osiągnąć wszystkich zamierzonych celów.
Autorzy strategii wspominają o konieczności bliskiej współpracy z Rosją. W tym kontekście nie można jednak zapomnieć o największym obecnie zagrożeniu dla Bałtyku, jakim jest budowa Gazociągu Północnego. Negatywne stanowisko w tej sprawie w zeszłym roku przyjął Parlament Europejski. Mam nadzieję, że nowa Komisja, wdrażając dołączony do strategii plan działania, będzie pamiętała również o tej rezolucji.
Danuta Maria Hübner
Panie przewodniczący! To jest rzeczywiście jedyna w swoim rodzaju europejska inicjatywa z zakresu polityki regionalnej, a także pionierski projekt. Dobrobyt wynikający z innowacji, środowisko, dostępność pod kątem połączeń transportowych i energetycznych oraz bezpieczeństwo to cztery główne obszary wspólnej pracy wszystkich partnerów uczestniczących w przygotowaniach tej strategii: wszystkich trzech instytucji europejskich - Parlamentu, Komisji i Rady - ale też rządów krajów, władz regionalnych i lokalnych, przedsiębiorstw i środowisk akademickich oraz organizacji pozarządowych. Proces przygotowania tej strategii doprowadził do utworzenia przez tych wszystkich uczestników prawdziwego partnerstwa.
Wyzwania związane z rozwojem coraz częściej nie uznają granic administracyjnych czy politycznych. Ta strategia umożliwi zastąpienie często bardzo fragmentarycznych i rozproszonych reakcji politycznych prawdziwą wspólną reakcją na wspólne problemy i szanse rozwojowe.
Komisja Parlamentu Europejskiego do spraw rozwoju regionalnego, która jest w Parlamencie komisją wiodącą tego projektu, przyzna mu wysoki priorytet w prowadzonych przez siebie pracach. 6 października odbędzie się debata z udziałem Komisji i Rady, a sprawozdanie z własnej inicjatywy zostanie przygotowane w najbliższych miesiącach. Będziemy też cały czas przyglądać się wdrażaniu tej strategii; wierzę, że ta nastawiona na działanie strategia przyczynia się do zwiększenia szans Unii na zbudowanie ekologicznych, nowoczesnych i konkurencyjnych gospodarek.
Liisa Jaakonsaari
(FI) Panie przewodniczący! Unia Europejska dość późno stała się świadoma kwestii Morza Bałtyckiego. Nad jego brzegami mieszka łącznie 100 milionów osób, a także przylega do niego Rosja - i to jest ważne. Ta strategia będzie mieć wyraźny wymiar środowiskowy i tylko to jest właściwe, ponieważ problemy ekologiczne Morza Bałtyckiego są kolosalne: eutrofizacja, zanikająca różnorodność biologiczna, ścieki z Sankt Petersburga, problemy związane z Kaliningradem i tak dalej. Wspominano tutaj, że spowoduje to także zmiany w polityce spójności Unii Europejskiej. Myślę, że jest to dość ważne i mam nadzieję, że będziemy mówić więcej na ten temat. Pani minister Malmström mówi o tym, jak zmieni się ta polityka, ponieważ zmiany w polityce spójności mogą stworzyć na przykład takie niebezpieczeństwo, że mówiąc o strategii dla Dunaju i dla Morza Czarnego będziemy zapominać o części Europy, w tym o regionach północnych, a w rzeczywistości obszary arktyczne właśnie teraz przechodzą najbardziej gwałtowne przemiany - i warto o tym wiedzieć.
Riikka Manner
(FI) Panie przewodniczący! Pani minister! Panie komisarzu! Morze Bałtyckie jako region jest szczególne pod wieloma względami, dlatego też bardzo się cieszę, że w trakcie swojej prezydencji Szwecja uczyniła tę strategię jednym ze swoich priorytetów. Ważne jest więc, abyśmy zrobili z tą strategią coś więcej - a więc wdrożyli ją. Morze Bałtyckie to nie tylko ważny wymiar środowiskowy; myślę, że ma ono istotny wpływ na politykę regionalną. W trakcie swojej prezydencji Szwecja ściśle połączyła te zagadnienia polityki regionalnej ze Strategią dla Morza Bałtyckiego. Strategia ta jest zasadniczo postrzegana jako dokument dotyczący państw położonych nad brzegami Bałtyku oraz ich obszarów przybrzeżnych, lecz ma ona bardzo silny wymiar regionalny. To, w jaki sposób podejdziemy do zaangażowania w tę strategię doświadczenia z zakresu technologii środowiska, do uwzględnienia problematyki wód śródlądowych oraz do ogromnego jej wpływu na politykę transportową, będzie mieć istotne konsekwencje dla obszarów położonych w głębi lądu. Dlatego też Strategia dla Morza Bałtyckiego musi stać się częścią wspólnej agendy europejskiej. Mam nadzieję, że uzyska ona silne poparcie Parlamentu - tak, aby strategia ta nie składała się z pustych słów i żebyśmy mogli uzyskać coś namacalnego.
Tatjana Ždanoka
Panie przewodniczący! Jako wybrana na Łotwie poseł do Parlamentu Europejskiego z zadowoleniem przyjmuję fakt, że pierwszy przykład strategii dla makroregionu dotyczy regionu Morza Bałtyckiego. Moim zdaniem zapomniano tu jednak o wielu celach Wspólnoty - na przykład o wysokim poziomie zabezpieczenia socjalnego. Niektóre z państw członkowskich tego regionu, w tym Łotwa, zostały poważnie dotknięte kryzysem gospodarczym. Nasz sektor finansowy jest wzajemnie powiązany z sektorem skandynawskim. To oznacza, że nasze problemy spowodują problemy tam - nie jest to więc kwestia o zasięgu krajowym.
Niedawno Łotwa otrzymała średnioterminową pomoc finansową w celu zrównoważenia płatności, przyznaną jej przez Komisję. Niestety, udzielając takiej pomocy nie postawiono żadnych warunków o charakterze socjalnym. W rezultacie rząd ogranicza wysokość emerytur i świadczeń, natomiast Komisja toleruje to.
Moja druga obawa dotyczy fundamentalnych praw. W dwóch państwach członkowskich tego regionu - na Łotwie i w Estonii - nadal aktualnymi kwestiami są zjawisko masowej bezpaństwowości oraz ochrona mniejszości. Myślę, że ta strategia musi być bardziej ambitna i że w jej ramach należy starać się realizować wszystkie cele Unii Europejskiej.
Ville Itälä
(FI) Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować Komisji i rządowi szwedzkiemu za ich bardzo aktywny udział. Wierzę, że Strategia dla Morza Bałtyckiego to dobra i ważna inicjatywa. Projekt ten nie powiedzie się jednak bez odpowiedniego finansowania. W takim przypadku wszystko skończy się po przyjęciu tej strategii. Parlament od wielu lat rozważa sposób organizacji finansowania, a w zeszłym roku jednogłośnie uchwalił budżet, w którym Strategia dla Morza Bałtyckiego ma swoją własną pozycję. Jest to środek, instrument służący do zebrania razem wszystkich tych niezliczonych projektów, których teraz Strategia dla Morza Bałtyckiego potrzebuje, aby ruszyć z miejsca. Wiem, że komisja budżetowa PE zgłosiła obecnie projekty dotyczące wydzielenia niewielkich pieniędzy w ramach tej pozycji i mam nadzieję, że Rada i Komisja również to poprą. W przeciwnym bowiem razie projekt ten zwyczajnie się nie uda. Czymś innym, co powinniśmy jeszcze zrobić, jeśli chcemy ratować środowisko Morza Bałtyckiego, jest uzyskanie zaangażowania w ten projekt Rosji. Uważam za niezrozumiałą łatwość, z jaką niektórzy są gotowi zgodzić się na budowę gazociągu przebiegającego pod Bałtykiem bez wyegzekwowania od Rosji jakichkolwiek zobowiązań - nawet do podpisania się pod konkluzjami Konwencji z Espoo. To jest absolutne minimum, jakie musimy zrobić.
Victor Boştinaru
Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję zamysł uczynienia ze strategii dla regionu Morza Czarnego projektu pilotażowego dla strategii makroregionalnych.
Inicjatywy tego rodzaju umożliwiają koordynację instrumentów polityki UE, dzięki czemu osiągniemy spójny, stabilny i zrównoważony rozwój objętych nimi regionów.
Przy okazji ostatniej Rady mówiono, że strategia dla regionu Morza Czarnego zostanie opracowana do końca 2009 roku. Jest to niezmiernie ważna inicjatywa, ponieważ może ona przynieść harmonijny rozwój i dobrobyt dla regionu, który w porównaniu z regionem Morza Czarnego jest znacznie bardziej złożony, jeśli chodzi o uczestników oraz istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa, stabilności, energetyki i ochrony środowiska.
Chciałbym więc zapytać prezydencję szwedzką, kiedy taka strategia dla Morza Czarnego będzie gotowa i kiedy Parlament otrzyma o tym informacje i zostanie zaangażowany w tę problematykę.
Werner Kuhn
(DE) Panie przewodniczący! Pani Malmström! Panie komisarzu Samecki! Jako nowo wybrany poseł z landu Meklemburgia-Pomorze Zachodnie, zdecydowanie popieram opracowanie Strategii dla Morza Bałtyckiego oraz związanego z nią planu działań. Pan komisarz mówił wcześniej o najważniejszych projektach, których jest łącznie 80.
Do naszych wspólnych celów należy oczywiście polepszanie konkurencyjności naszej gospodarki w regionie Morza Bałtyckiego, ze szczególnym uwzględnieniem promowania małych i średnich przedsiębiorstw oraz wspólnej polityki energetycznej, obejmującej również energię ze źródeł odnawialnych. Nasuwa się przy tym pytanie dotyczące naszego podejścia do instalacji morskich na wodach Morza Bałtyckiego. Utrzymanie czystości wody - a jest to przecież nasz fundament i nasz zasób - odgrywa tu bardzo, bardzo ważną rolę, jeśli pomyślimy o rybołówstwie i o turystyce. Dlatego też należy promować inwestycje w oczyszczalnie ścieków.
Myślę, że należy uzgodnić wspólny program planowania dla wszystkich państw członkowskich w regionie Morza Bałtyckiego, ponieważ musimy odpowiedzieć na następujące pytania: którędy będą w przyszłości przebiegać szlaki komunikacyjne? Gdzie będą budowane instalacje morskie? Jakie będzie podejście do kwestii bezpieczeństwa na morzu? Dlatego też należy wyraźnie ustalić, którędy przebiegać będą szlaki przesyłu energii dla gazociągu Nord Stream, dla dostaw energii elektrycznej, a także wiele innych rzeczy.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Cecilia Malmström
Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować wszystkim posłom za silne poparcie dla prowadzonych przez nas prac nad Strategią dla Morza Bałtyckiego. To, że Parlament Europejski powinien nas popierać, jest całkiem naturalne, ponieważ w rzeczywistości to państwo byli ojcami całej idei strategii dla rejonu Morza Bałtyckiego. Cieszę się, że zamierzają państwo także zapewnić urzeczywistnienie tej strategii. Może ona zostać uwieńczona powodzeniem tylko wtedy - i tylko możliwe będzie nadanie jej realnych kształtów, a nie wyłącznie posługiwanie się pięknymi słowami i retoryką - gdy wszystkie państwa członkowskie prawdziwie uznają jej własność i poczują prawdziwą odpowiedzialność za urzeczywistnienie tego projektu.
Sukces zapewni nam praca nad tymi projektami, ustalenie wyraźnych harmonogramów ich realizacji i prowadzenie regularnych kontroli. Jestem pewna, że Parlament będzie, tak samo jak Komisja, nadal naciskał na nas, aby zapewnić faktyczne rezultaty tej pracy.
W tym regionie żyje sto milionów ludzi. W każdej chwili Morze Bałtyckie przemierza 2 tysiące statków. Wyraźnie widać, że mamy tu do czynienia z ogromnymi wyzwaniami. Proces założycielski był bardzo szeroko zakrojony i chciałabym podziękować Komisji - najpierw pani Danucie Hübner, a teraz komisarzowi Pawłowi Sameckiemu - za włożoną pracę. Społeczeństwo obywatelskie i samorządy z obszarów wokół Morza Bałtyckiego popierają nas, abyśmy osiągnęli ten cel.
Niektórzy posłowie, pani poseł Krehl i poseł Itälä, zwrócili uwagę na kwestię zasobów. Nie istnieją żadne plany, aby zarezerwować na potrzeby tej strategii jakiekolwiek nowe środki. W tym regionie istnieje jednak wiele zasobów, które możemy wykorzystać. W ramach obecnych ram budżetowych zarezerwowano dla tego regionu 55 milionów euro. Wiemy też, że możemy mieć nadzieję na wkład ze strony takich instytucji międzynarodowych jak EBI, który wykazuje wielkie zainteresowanie regionem Morza Bałtyckiego. Naszym celem jest utrzymanie kosztów administracyjnych na możliwie najniższym poziomie oraz współpraca z partnerami odpowiedzialnymi za różne najważniejsze projekty na szczeblu lokalnym i krajowym.
Jeden z nich dotyczy handlu ludźmi - zagadnienia, o którym wspomniała pani poseł Jäätteenmäki. Istnieje projekt obejmujący poprawę wyszkolenia funkcjonariuszy służb celnych i policji w regionie, co pozwoli na skuteczniejszą identyfikację i pracę nad problemem handlu ludźmi. Pani poseł Hassi i pani poseł Lövin wspomniały o kwestii środowiska morskiego, rolnictwa i rybołówstwa. Takich projektów jest wiele i bardzo chciałabym zobaczyć ich jeszcze więcej. Jestem też przekonana, że ta strategia stanowić będzie okazję do uzyskania lepszego poglądu na nasze wysiłki na rzecz ochrony środowiska oraz na naszą politykę rybołówstwa i rolną, jak również do zapewnienia, że realizują one te same cele.
W regionie Bałtyku istnieją również partnerstwa innego rodzaju. Istnieje szerokie i rosnące w siłę partnerstwo w dziedzinie polityki energetycznej, w ramach którego mamy zamiar stworzyć powiązania infrastruktury energetycznej w regionie, co pomoże zmniejszyć zależność i poprawić wydajność. Jest to oczywiście coś, nad czym Unia będzie dalej pracować. Elektrownia w Ignalinie nie ma nic wspólnego ze Strategią dla Morza Bałtyckiego. To jest dawno podjęta decyzja, która obowiązuje od czasu, gdy Litwa prowadziła negocjacje akcesyjne. Nie ma z nią też nic wspólnego projekt Nord Stream. Jest on oczywiście powiązany z Morzem Bałtyckim, lecz nie stanowi części strategii. Jest to projekt komercyjny, który był badany zgodnie z obowiązującymi międzynarodowymi konwencjami o ochronie środowiska oraz odpowiednim ustawodawstwem krajowym.
Strategia dla Morza Bałtyckiego to strategia wewnętrzna UE. Jej kształt zależy od nas. Jest jednak ważne - jak na to wskazywało wielu posłów - aby zaangażować w nią również państwa trzecie. Zapewniliśmy, że będą w nią zaangażowane takie kraje jak Rosja i Norwegia i że powiemy im o naszej pracy nad tą strategią, a także, że będziemy sygnalizować im, iż chcielibyśmy pracować z nimi jako partnerzy konkretnych projektów, którymi jesteśmy wspólnie zainteresowani.
Czekamy już na konferencję, która odbędzie się jutro i w piątek i cieszymy się, że pani wiceprzewodnicząca Diana Wallis przybędzie do Sztokholmu. W trakcie tej konferencji będziemy omawiać strategię dla rejonu Morza Bałtyckiego i mamy nadzieję, że zainteresowane jej urzeczywistnieniem i w ogóle przedyskutowaniem zagadnień dotyczących makroregionów państwa podejmą znaczące zobowiązania w tym kierunku. W tym kontekście wspominali państwo też o regionach naddunajskim i czarnomorskim. Wierzę, że w tej sprawie jest bardzo wiele do zrobienia, jak też bardzo wiele tematów, z których możemy czerpać natchnienie. Mamy nadzieję, że nasza dyskusja będzie mogła się rozwijać, chociaż jest jeszcze nieco za wcześnie na ustalanie prawdziwych harmonogramów. Raz jeszcze chciałabym podziękować Parlamentowi za znaczące poparcie dla Strategii dla Morza Bałtyckiego i oczekuję, że w przyszłości będzie jeszcze wiele okazji, aby przedyskutować ją z posłami.
Paweł Samecki
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałbym przede wszystkim podziękować posłom Parlamentu za komentarze i uwagi dotyczące różnych aspektów tej strategii. Stopień państwa zaangażowania wskazuje na to, że strategia ta będzie w najbliższych latach przedmiotem zainteresowania, a to dobry znak.
Nie mogę odpowiedzieć na wszystkie uwagi i kwestie poruszone w trakcie debaty lub w państwa oświadczeniach. Chciałbym tylko odnieść się do trzech szeroko pojętych grup zagadnień. Po pierwsze - kształt. Chciałbym powiedzieć, że strategia ta została opracowana zgodnie z celami i intencjami państw członkowskich. Komisja nie ingerowała w dobór priorytetów. Komisja nie miała wpływu na kształt tych priorytetów, toteż pomysły dotyczące uwzględnienia określonych projektów lub zmiany pewnych priorytetów są oczywiście dopuszczalne. Wymaga to jednak uzgodnienia w trakcie przyszłych prac związanych z wdrażaniem tej strategii.
Pragnę zapewnić państwa, że ta strategia to swego rodzaju żyjące zwierzę; jest ona w znacznej mierze podatna na przyszłe zmiany, jeżeli zażyczą sobie tego państwa członkowskie lub zainteresowane podmioty.
Druga sprawa to zarządzanie i sprawowanie rządów. Pragnę w tym miejscu podkreślić, że występuje tu potrzeba wyraźnego podziału zadań, jasnego podziału pracy i zakresów odpowiedzialności. Sądzę, że nie powinniśmy się łudzić. Chodzi tu o odpowiedzialność państw członkowskich, Komisji i innych organizacji zaangażowanych w zarządzanie.
W tej chwili chciałbym również dodać, że pragniemy - jak to już wspomniała pani minister - zaangażować w proces wdrażania tej strategii samorządy lokalne oraz państwa trzecie.
Oczywiście przewidujemy, że Parlament będzie otrzymywać sprawozdania z postępów we wdrażaniu.
I na koniec ostatnia sprawa, czyli finansowanie. Kilku posłów wspomniało o potrzebie znalezienia dodatkowych środków na nowe projekty itp. Chciałbym wyjaśnić, że na samym początku prac nad tą strategią przyjęliśmy zasadę: "żadnego nowego finansowania”.
Obecnie dysponujemy mniej więcej trzema możliwościami. Możemy uregulować kwestię wykorzystania istniejących środków UE na przykład poprzez zmianę kryteriów wyboru nowych projektów. Druga możliwość to odwołanie się do innych źródeł, takich jak międzynarodowe instytucje finansowe i na koniec - chociaż w czasie recesji gospodarczej jest to trudne - wciąż możemy próbować korzystać ze środków krajowych. W tym kontekście oczekuję na wyniki prac konferencji, która odbędzie się w Sztokholmie, ponieważ jest to ta konferencja, która może wpłynąć na kształt przyszłego podejścia państw członkowskich i Komisji do podejścia makroregionalnego w przyszłości i która również powinna zajmować się kwestią finansowania ewentualnych przyszłych strategii. Dlatego też mam uczucie, że będzie to właściwy czas, aby w najbliższych dniach w Sztokholmie przyjrzeć się całościowemu podejściu makroregionalnemu.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Eija-Riitta Korhola  
Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować Szwecji, krajowi sprawującemu prezydencję, za odważny krok, jakim jest uczynienie własnego regionu - Morza Bałtyckiego - i dotyczących go zagadnień, tak znaczącym tematem w okresie, w którym przewodniczy ona UE. To logiczne, że właśnie teraz zajmujemy się Strategią dla Morza Bałtyckiego, którą tak długo przygotowywaliśmy: nie ma już chwili do stracenia. Główny cel Strategii dla Morza Bałtyckiego i programu działania polegający na poprawie stanu środowiska i konkurencyjności należy traktować poważnie w kontekście alokowanych środków finansowych oraz realizowanych działań. Cele te muszą zostać urzeczywistnione w praktyce: ta strategia nie może pozostać jedynie entuzjastyczną deklaracją. Mamy nadzieję, że ta strategia przyśpieszy oczyszczenie dotkniętych eutrofizacją wód Morza Bałtyckiego i pomoże znaleźć wspólne rozwiązania dla wyzwań o wymiarze transgranicznym. To właśnie z uwagi na te cele wszystkie oczy są zwrócone ku Finlandii, gdzie wkrótce zapadnie decyzja co do tego, czy należy wyrazić zgodę na budowę gazociągu Nord Stream na jej wodach terytorialnych. Po wejściu w życie Strategii dla Morza Bałtyckiego badania nad oddziaływaniem tego typu projektów na środowisko będą musiały odbywać się z zastosowaniem procedury obowiązującej z mocy prawa międzynarodowego, a więc sprawy tej nie da się ot tak, po prostu zignorować. Musimy więc naciskać na Rosję, aby ratyfikowała Konwencję z Espoo o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, którą podpisała w 1991 roku, natomiast rząd fiński powinien uczynić to warunkiem rozpatrzenia pozwolenia na budowę tego gazociągu. Rosja, która również korzysta ze Strategii dla Morza Bałtyckiego, działa w myśl porozumienia tylko wtedy, gdy jej to odpowiada. To nie może już dłużej trwać: stawki są zbyt wysokie, a my musimy wiedzieć o szkodliwych dla Morza Bałtyckiego projektach, zanim będzie za późno.
György Schöpflin  
na piśmie. - Propagowana przez prezydencję szwedzką Strategia dla Morza Bałtyckiego jest bardzo potrzebna. Już teraz może ona pełnić rolę wzorca dla innych europejskich makroregionów, takich jak dorzecze Dunaju. Istnieje jednak jeden aspekt rozwoju regionu Morza Bałtyckiego, który wymaga pilnego przemyślenia. Chodzi tu o podmorski gazociąg Nord Stream między Rosją a Niemcami. Gazociąg ten jest nie tylko źródłem poważnych obaw o środowisko, ale też - co ważniejsze - czasy wyprzedziły już ten projekt. Przyszłość nie należy już bowiem do stałych instalacji do przesyłu gazu ziemnego rurociągami, lecz do transportu gazu skroplonego. Nord Stream ma wszelkie szanse stać się całkowicie niepotrzebnym i drogim przedsięwzięciem, a jego protagoniści powinni się nad nim zastanowić, zanim włożą w ten projekt więcej pieniędzy, wysiłków i energii.
Bogusław Sonik  
na piśmie. - Strategia dla Morza Bałtyckiego zapowiedziana w czerwcu 2009 roku ma na celu uczynienie tego regionu przyjaznym dla środowiska, dobrze prosperującym, łatwo dostępnym i atrakcyjnym oraz bezpiecznym. Jest to szczególnie istotne w kontekście coraz większych wyzwań, przed którymi Bałtyk stoi od czasu rozszerzenia UE w 2004 roku.
Istotne jest podjęcie działań zmierzających do poprawy sytuacji ekologicznej w tym regionie, który jest obecnie jednym z najbardziej zanieczyszczonych regionów morskich na świecie. Na dnie Bałtyku spoczywają tysiące ton bojowych środków trujących w minach, pociskach, bombach, kontenerach i beczkach. Dane dotyczące ilości tych środków chemicznych wahają się od 30 do 60 tysięcy ton, z czego ilość samego iperytu szacuje się na 13 tysięcy ton. Broń chemiczna została zatopiona po II wojnie światowej, w drugiej połowie lat 40. Była to broń znaleziona w strefach okupacyjnych Niemiec, a trudno ją było zakopać w ziemi, więc zdecydowano, że najlepiej będzie zatopić ją w morzach.
Naruszenie składowanej na dnie Bałtyku broni chemicznej poprzez tworzenie jakiejkolwiek infrastruktury może doprowadzić do katastrofy ekologicznej i to właśnie naruszenie podczas budowy gazociągu bałtyckiego składowisk broni chemicznej z okresu II wojny światowej jest jednym z największych zagrożeń dla ekosystemu. Dlatego niezbędna jest ocena wpływu budowy gazociągu na środowisko naturalne basenu Morza Bałtyckiego.
