Zapobieganie klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata na temat pytania ustnego, skierowanego przez João Ferreirę w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, dotyczącego zapobiegania klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka - B7-0201/2011).
João Ferreira
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Minęły dwa lata od czasu, kiedy Komisja wydała w lutym 2009 roku komunikat zatytułowany "Wspólnotowe podejście do zapobiegania klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka”. Nakreślono w nim znaczenie omawianej kwestii. Od tego czasu Europa doświadczyła różnych katastrof o poważnych skutkach dla społeczeństwa, gruntów, gospodarki i środowiska.
W swoim komunikacie Komisja przyjęła ogólnie prawidłowe podejście, chociaż zdaniem Parlamentu było ono nieodpowiednie. Ponadto Komisja opóźnia się z wypełnieniem zobowiązań, jakie przyjęła na siebie w tym komunikacie.
Zobowiązała się na przykład do sporządzenia wykazu środków zapobiegawczych, które mają być finansowane przez Unię Europejską i wdrożone przez państwa członkowskie. Minęły dwa lata i gdzie jest ten wykaz? Czy Komisja zamierza czekać na kolejne wieloletnie ramy finansowe zanim nam go przedstawi? Kolejne dwa lata od chwili obecnej?
W międzyczasie, we wrześniu ubiegłego roku Parlament przyjął sprawozdanie w tej sprawie. W sprawozdaniu przedstawiono szereg ważnych zaleceń. Trzeba nadmienić, że przyjęcie tego sprawozdania poprzedziła dużo szersza debata, która toczyła się nie tylko w tym Parlamencie, ale też wśród wielu podmiotów krajowych, regionalnych i lokalnych prowadzących działania na różnych etapach zarządzania katastrofami.
W sprawozdaniu przedstawiono też liczne doświadczenia wyniesione z tych katastrof przez osoby, które doświadczyły ich skutków w ciągu ostatniego roku. Chciałbym tu przytoczyć kilka konkretnych punktów spośród wielu omówionych w tym sprawozdaniu. Określono w nim szereg działań mających na celu zapewnienie państwom członkowskim specjalnego wsparcia w uporaniu się z sytuacjami zagrożenia w takich obszarach jak gospodarka leśna, zabezpieczenie i ochrona linii brzegowej, przywrócenie i ochrona dorzeczy, ochrona i przebudowa obszarów zaludnionych szczególnie narażonych na różnego rodzaju katastrofy oraz utrzymanie gospodarki rolnej na obszarach dotkniętych wyludnieniem i zagrożonych klęskami żywiołowymi.
W jaki sposób Komisja uwzględniła lub zamierza uwzględnić te obszary w wykazie środków, który ma być sporządzony? W sprawozdaniu zaproponowano również utworzenie systemu ubezpieczeń rolnych w Europie oraz systemu minimalnych odszkodowań dla rolników dotkniętych katastrofami.
Moim zdaniem bardzo się to różni od obecnej możliwości wewnętrznego subsydiowania ubezpieczeń przez państwa członkowskie, przedstawianej w ramach oceny funkcjonowania reformy WPR. Proponuje się ubezpieczenie finansowane z funduszy wspólnotowych na takiej samej podstawie jak w przypadku ochrony przed katastrofami dla wszystkich rolników, niezależnie czy pochodzą oni z państw członkowskich będących w największej potrzebie, czy z krajów bogatych.
Wszyscy wiemy, że katastrofy są bardzo niesprawiedliwe i najbardziej dotykają tych, którzy mają najmniejszą możliwość zabezpieczenia się, tak obywateli, jak i kraje. Jeżeli istnieje obszar, w którym można w namacalny sposób wyrazić solidarność UE oraz urzeczywistnić zasadę spójności, to jest to właśnie ochrona społeczeństwa, gospodarki i środowiska przed katastrofami.
Chciałbym zatem zapytać, co Komisja zamierza uczynić, aby zmniejszyć istniejącą nierównowagę między poszczególnymi regionami i państwami członkowskimi w danym obszarze, czyli aby pomóc usprawnić działania zapobiegawcze w regionach i państwach członkowskich, które są bardziej narażone na zagrożenia i które dysponują mniejszym potencjałem gospodarczym. Kolejnym obszarem uwzględnionym w sprawozdaniu jest umocnienie systemów wczesnego ostrzegania w państwach członkowskich oraz wprowadzenie połączeń między różnymi systemami wczesnego ostrzegania. Jakie kroki podjęto dotychczas w tym temacie? Jakie kroki zostaną podjęte w następnej kolejności? I wreszcie warto przypomnieć, że mając na uwadze konieczność zapobiegania oraz doświadczenia wyniesione z ostatnich katastrof, zachodzi bezwzględna konieczność dokonania przeglądu rozporządzeń dotyczących Funduszu Solidarności, aby umożliwić elastyczniejsze i terminowe uruchamianie tego instrumentu.
Co Komisja już uczyniła lub co zamierza uczynić w kwestii tego przeglądu? Przypominam, że rok temu Madera doświadczyła poważnej klęski, która przyniosła ofiary śmiertelne i duże straty materialne, jeśli chodzi o infrastrukturę o znaczeniu strategicznym oraz podstawowe wyposażenie. Minął rok, a Madera nadal nie otrzymała ani centa pomocy z UE. Co Komisja uczyni, aby zmienić tę sytuację, jeżeli rozporządzenie w sprawie Funduszu Solidarności przewiduje pomoc w szybkim przywróceniu normalnych warunków życia oraz sprawną i skuteczną pomoc w jak najszybszej mobilizacji służb ratowniczych? Gdzie to tempo, jeżeli po roku Madera nadal nie otrzymała ani centa pomocy z UE?
Panie Przewodniczący! Na koniec jeszcze raz apeluję do Komisji, aby uwzględniła wypracowane szerokie porozumienie w głosowaniu i rozmowach nad wspomnianym sprawozdaniem, wskazujące na konieczność urzeczywistnienia zaleceń przedstawionych w sprawozdaniu. Wiele z tych zaleceń pojawiło się już w poprzednich rezolucjach Parlamentu, ale niestety nic nie uczyniono w kwestii ich urzeczywistnienia, natomiast odpowiedzialność za to opóźnienie ponosi przede wszystkim Komisja.
Johannes Hahn
komisarz - Panie Przewodniczący! Chcę podziękować Parlamentowi za możliwość wymiany poglądów na temat zapobiegania katastrofom, w szczególności panu Ferreirze za nieprzemijające zainteresowanie tym tematem.
Katastrofy w ostatnim roku w pouczający sposób przypomniały nam, że UE i jej państwa członkowskie muszą przyspieszyć prace nad zapobieganiem katastrofom. Musimy wykazać się większą ambicją. Wszyscy wiemy, że inwestycje w zapobieganie katastrofom zwracają się. Opłacalne i większe inwestycje w zapobieganie katastrofom to jednocześnie wyzwanie.
Aktualnie oceniamy skuteczność istniejących instrumentów finansowych UE. Opracowujemy również katalog środków zapobiegawczych, które państwa członkowskie powinny rozważyć w kategoriach finansowania z budżetu UE.
Naszym celem jest zwiększenie skutków finansowania ze środków UE oraz przyspieszenie wdrażania wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Przyglądamy się również innowacyjnym instrumentom finansowym, takim jak łączenie ubezpieczeń w celu podziału ryzyka. Skuteczne inwestycje w zapobieganie katastrofom pomogą ratować życie, ograniczyć szkody i w końcu również oszczędzać pieniądze.
Aktualnie realizowane są też działania mające na celu zwiększenie naszej wiedzy na temat katastrof. Wspólnie z Europejską Agencją Środowiska pracowaliśmy nad sprawozdaniem oceniającym częstotliwość występowania katastrof w Europie oraz skutki tych katastrof dla ludzi, gospodarek i ekosystemów. Potrzebujemy też jasnych i przejrzystych ocen zagrożeń, na jakie jesteśmy narażeni.
Dnia 21 grudnia ubiegłego roku wydaliśmy wytyczne dotyczące krajowej oceny ryzyka oraz mapowania, aby zachęcić państwa członkowskie do wszechstronnego zarządzania ryzykiem. Opracowanie w pełni dojrzałej polityki zarządzania ryzykiem będzie wymagało zaangażowania wszystkich podmiotów. Większa częstotliwość i natężenie katastrof w Europie powinny również dodatkowo zmotywować państwa członkowskie do inwestowania w gotowość na wypadek katastrof oraz do budowania własnego potencjału.
Poza elementami związanymi z zapobieganiem, równie ważna jest możliwość zapewnienia jak najlepszej reakcji ze strony państw członkowskich oraz całej Europy. W październiku ubiegłego roku przedstawiliśmy naszą propozycję w kwestii polityki w obszarze europejskich zdolności do reagowania na katastrofy. Naszym celem jest zwiększenie skuteczności i spójności reakcji UE na katastrofy oraz upowszechnienie tej reakcji.
Richard Seeber
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Szanowni Państwo! Solidarność to dobre słowo na początek. W razie klęski żywiołowej czy katastrofy spowodowanej przez człowieka, wszyscy w Europie musimy się trzymać razem. To podstawa europejskiej integracji.
Drugie podstawowe słowo, które musimy wymienić w tym miejscu to "tempo”. Pomoc trzeba nieść szybko, gdyż najskuteczniejszą formą pomocy jest pomoc szybka.
Po trzecie muszę jednak zaznaczyć, że za ochronę ludności przed takimi katastrofami odpowiadają w miarę możliwości przede wszystkim państwa członkowskie. Musimy przeanalizować, a jaki sposób możemy skuteczniej i efektywniej spożytkować europejskie zasoby i fundusze, którymi dysponujemy. Muszę jednak zaznaczyć, że wiele państw członkowskich apeluje o udostępnienie środków europejskich, aby zataić fakt, iż same podejmują niewłaściwe działania.
Co możemy uczynić na szczeblu UE? Dysponujemy dwoma podstawowymi środkami: pierwszy to Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, za który odpowiada komisarz Hahn, a drugi to Fundusz Rolny, z którego dostępne środki powinniśmy lepiej wykorzystać. Zapobieganie to podstawa. Wielu katastrofom, zwłaszcza powodziom, można zapobiec za sprawą odpowiedniego planowania przestrzennego. Mamy już dyrektywę powodziową, w związku z którą okazało się, że w rzeczywistości możemy wiele uczynić przy pomocy istniejących środków, jeżeli podejmiemy właściwe działania - takie jak mapowanie, ocena ryzyka oraz, jako trzecia forma działania, stworzenie planów działań zapobiegawczych.
Chciałbym, aby Komisja, w uzupełnieniu do opracowanych środków zapobiegawczych, przyjrzała się w szczególności obszarom, na których występują susze i niedobory wody. W odniesieniu do tych obszarów cały czas brakuje nam instrumentu na wzór dyrektywy powodziowej i moglibyśmy wiele zrobić, aby rozwiązać ten problem.
Jeśli chodzi o sam katalog środków zapobiegawczych, muszę powiedzieć, że niewątpliwie zasadniczą rolę odgrywa tu główny nurt; mówiąc inaczej, powinniśmy spróbować uwzględnić te aspekty w innych obszarach polityki. Państwa członkowskie muszą również opracować pod nadzorem Komisji mapy zagrożeń dla wszystkich obszarów.
Edite Estrela
Panie Przewodniczący! Debata na ten temat odbywa się w Parlamencie nie po raz pierwszy. Niestety klęski żywiołowe czy katastrofy spowodowane przez człowieka występują coraz częściej i sieją coraz większe spustoszenie.
Chociaż odpowiedzialność za zapobieganie katastrofom ponoszą przede wszystkim państwa członkowskie, to Unia Europejska również może zapewnić tu istotny wkład. W działaniach ukierunkowanych na zapobieganie katastrofom można wykorzystać niektóre instrumenty wspólnotowe.
Instrumenty te trzeba jednak poddać ocenie, abyśmy mogli lepiej zidentyfikować braki. Ponadto trzeba usprawnić mechanizmy finansowania. Chociaż już o tym wspominano, to chciałabym powtórzyć, że w przypadku Madery nie złożono jeszcze żadnej obietnicy pomocy, a wiadomo, że ofiary tej katastrofy nie mogą wiecznie czekać.
Kilkakrotnie zwracano się już do Komisji, aby opracowała wspólnotowe wytyczne dotyczące mapowania zagrożeń. Chciałabym również podkreślić znaczenie wykonania pełnego spisu źródeł informacji, ponieważ dokładne informacje są podstawą prawidłowego postępowania.
Niektóre sugestie i propozycje przedstawione w sprawozdaniu pana Ferreiry znajdowały się również w moim sprawozdaniu, które Parlament przyjął w 2006 roku, natomiast Komisja do tej pory na wiele z tych propozycji nie odpowiedziała. Chciałabym zatem prosić pana komisarza, aby zreferował dotychczasowe prace związane z utworzeniem Europejskiego Obserwatorium ds. Susz oraz z dyrektywą w sprawie pożarów lasów.
Catherine Bearder
w imieniu grupy ALDE - Panie Przewodniczący! Latem mamy coraz większe upały, a huragany przybierają na sile. Opady deszczu są nieregularne i coraz częściej doświadczamy susz, które powodują groźne dla życia pożary na naszym kontynencie. Praktycznie nie ma kraju, który uniknął klęski żywiołowej w ostatnich latach, nie licząc takich katastrof spowodowanych przez człowieka jak Czarnobyl i niedawny wyciek toksycznej substancji na Węgrzech.
Obywatele oczekują od przedstawicieli, których wybrali, że ci zaplanują i wprowadzą w życie skuteczną i rzetelną ochronę. Komisja złożyła wiele obietnic i sprawozdań, ale dotychczas nie podjęła żadnych konkretnych działań. Obiecano nam postęp w tworzeniu sieci kompetentnych służb krajowych w państwach członkowskich. W 2009 roku obiecano nam mapę zasobów gotowych do szybkiego wykorzystania na wypadek katastrofy. Należałoby zobowiązać teraz władze krajowe do postawienia w stan gotowości sprzętu, który może być w razie potrzeby szybko udostępniony do celów pomocy na szczeblu europejskim.
W moim regionie mamy w Bracknell światowej sławy średniego zasięgu centrum prognozowania pogody. Pochodzące z niego informacje w czasie rzeczywistym pomagają marynarzom, pilotom statków powietrznych i specjalistom do spraw planowania antykryzysowego na całym świecie, ale potrzebujemy czegoś więcej, a nie tylko takich obiektów. Musimy wiedzieć, gdzie się znajdują wyszkolone zespoły służb ratowniczych. Musimy wiedzieć, gdzie są awaryjne dostawy żywności, namioty i koce.
Musimy wiedzieć, gdzie jest infrastruktura, która pomoże ratować życie obywateli naszej Unii, jeśli zajdzie taka konieczność. Komisja musi przedstawić te plany już teraz. Kolejna katastrofa może czyhać tuż za rogiem.
Marisa Matias
Panie Przewodniczący! Na wstępie chciałabym powiedzieć, że całkowicie się zgadzam z tym, co powiedziała moja koleżanka. Zapobieganie klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka jest niezmiernie ważne i ma coraz większe znaczenie, natomiast Komisja systematycznie przedstawia nam cały szereg celów, które mają zostać poddane procedurom i uwzględnione w harmonogramie.
Jest to jednak problem bardzo skomplikowany, o czym już wspominałam. Fundusz Solidarności jest instrumentem wykorzystywanym zazwyczaj do celów reagowania na takie sytuacje, ale odbywa się to po bardzo długim czasie, wynoszącym od dziewięciu miesięcy do roku po wystąpieniu katastrofy. Zgodnie z tym, co zostało już powiedziane i co zamierzam powtórzyć, gdyż powinniśmy to powtarzać do skutku, rok temu na Maderze miała miejsce ogromna katastrofa, natomiast Madera do dnia dzisiejszego nie otrzymała żadnej pomocy.
Chciałabym zatem ponownie zadać pytanie: czy nie nadszedł czas, w którym Komisja powinna dokonać przeglądu procedury odnoszącej się do jej własnego funduszu i modelu finansowania? Jak możemy za sprawą tego funduszu uporać się z coraz drastyczniejszymi sytuacjami wyjątkowymi? Nie wiemy, gdzie to się wydarzy, ale wiemy, że się wydarzy, a dowodzi tego zmiana klimatu. Nie można zatem stosować wyjątków do sytuacji, która regularnie się powtarza.
Jaroslav Paška
Panie Przewodniczący! W obszarze obecnych mechanizmów zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka trzeba jeszcze wprowadzić wiele udoskonaleń.
Podczas gdy w przypadku środków zapobiegawczych w obszarze klęsk żywiołowych musimy dążyć przede wszystkim do usprawnienia systemów monitorowania zjawisk naturalnych - zmian pogody czy ruchów tektonicznych - poprawiając następnie matematyczne modele na potrzeby oceny i prognozowania zmian, to w przypadku konsekwencji katastrof spowodowanych przez człowieka i stosownych mechanizmów ostrzegania czy późniejszej ewakuacji możemy wykazać się dużo skuteczniejszym działaniem.
Zważywszy, że jesteśmy świadomi zagrożeń, jakie niosą ze sobą różne rodzaje działalności człowieka, zwłaszcza działalność handlowa zagrażająca środowisku, wiemy, jak ograniczyć za sprawą środków zapobiegawczych ryzyko wystąpienia katastrofy wynikającej z dowolnej ryzykownej działalności, stosując w tym celu odpowiednie regulacje. Zapobiegawcze ramy regulacyjne, tak samo jak systemy nadzoru, kontroli, sankcji i represji, muszą być jednak wszechstronne i trzeba je wdrażać z jak największą precyzją oraz stanowczością.
Musimy zatem systematycznie pracować na rzecz udoskonalenia tych mechanizmów ochrony przed katastrofami, by chronić zdrowie i życie naszych obywateli.
Ville Itälä
(FI) Panie Przewodniczący! Możemy podpisać się pod wszystkim, co zostało tu powiedziane. Liczba katastrof cały czas tylko się zwiększała. UE może naprawdę wiele uczynić w tym temacie: wymiana informacji, wsparcie i solidarność. W ten sposób zapewnia się oczywiście wartość dodaną, której można oczekiwać od Unii, jeśli chodzi o te sprawy.
Osobiście chciałbym jednak skorzystać z okazji i zadać panu komisarzowi pytanie. Trzy - cztery lata temu w Rosji były ogromne pożary lasów, które spowodowały ogromne zadymienie w moim kraju, w Finlandii. Dym ten wywołał u wielu osób poważne problemy zdrowotne. Parlament Europejski postanowił wówczas zwrócić się do Komisji o zapoczątkowanie z Rosją negocjacji w sprawie porozumienia co do sposobu, w jaki UE może udzielić Rosji wsparcia w takich sytuacjach i udzielić jej niezbędnej pomocy, której Rosja w tym czasie potrzebowała, ale której nie przyjęła. Chciałbym wiedzieć, czy Komisja poczyniła jakieś postępy w tej sprawie i czy wdrożyła jakieś środki.
Katastrofy nie ograniczają się do terytorium UE: występują również poza naszymi granicami, natomiast państwa członkowskie UE często odczuwają och skutki. Chciałbym dowiedzieć się, jakie poczyniono postępy, jeśli chodzi o sprawę Rosji.
Mario Pirillo
(IT) Panie Przewodniczący, Szanowni Państwo! W ciągu ostatnich 15 lat liczba klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka znacznie się zwiększyła i prawie we wszystkich państwach członkowskich doświadczamy liczniejszych i coraz bardziej dotkliwych zjawisk, które skutkują poważnymi konsekwencjami dla gospodarki, infrastruktury i ekosystemów.
Musimy pilnie wypracować stanowisko UE, aby sformułować politykę ukierunkowaną na zapobieganie oraz określić i dostosować stosowne instrumenty finansowe. Fundusz Solidarności Unii Europejskiej oraz fundusze krajowe nie są już w stanie sprostać skutkom częstych katastrof.
Chciałbym zapytać obecnego tu komisarza, kiedy będzie można przedstawić dane oraz mapę obszarów zagrożonych, zgodnie z zapowiedzią zamieszczoną w komunikacie z dnia 23 lutego 2009 r.? Na koniec chcę wyrazić ubolewanie, że dyrektywa w sprawie gleb utknęła jakiś czas temu w Radzie.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Panie Przewodniczący! Po katastrofie ekologicznej na Węgrzech, która miała miejsce w październiku, niejednokrotnie zwracałam Komisji Europejskiej uwagę na sprawę zapobiegania katastrofom w przemyśle górniczym. Wypadki w sektorze górnictwa skutkują często konsekwencjami o wymiarze transgranicznym. Tym bardziej zobowiązuje to Unię Europejską do ograniczenia ryzyka wypadków oraz zwiększenia tempa i skuteczności reakcji w przypadku wystąpienia takich katastrof.
W odpowiedzi na moje pytania otrzymałam od Komisji potwierdzenie, że odpady uwolnione do środowiska w wyniku katastrofy na Węgrzech, w tym do Dunaju, były faktycznie toksyczne, mimo że władze początkowo temu zaprzeczały. To najdobitniejszy przykład niestosowania przepisów i sytuację tę trzeba możliwie najszybciej zmienić.
Komisja Europejska ma obowiązek pilnie podjąć działania w następstwie przyjęcia przez Parlament ubiegłorocznej rezolucji, wzywającej do wprowadzenia zakazu stosowania technologii cyjankowych w górnictwie, gdyż stanowią one ogromne zagrożenie dla ekosystemów w wymiarze transgranicznym.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Panie Przewodniczący! Sprawozdanie w sprawie wspólnotowego podejścia do zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka, które zatwierdzono we wrześniu 2010 roku, zawiera kilka ważnych odniesień do rolnictwa. Zwraca się w nim szczególną uwagę na fakt, że produkcja rolna jest narażona na takie zjawiska klimatyczne jak susza, mróz, grad, pożary lasów, powodzie, osuwiska i inne. W sprawozdaniu przedstawiono również szereg ważnych propozycji, mających na celu złagodzenie skutków tych problemów. Autor wystąpił już z pomysłem zapewnienia pewnych gwarancji dla rolnictwa.
Chciałbym podkreślić znaczenie skutecznego rozwiązania tych problemów, zwłaszcza w kontekście przyszłej wspólnej polityki rolnej, zgodnie z którą rolnictwo ma odgrywać swoją rolę zarówno w obszarze produkcji żywności, jak i ochrony środowiska.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Panie Przewodniczący! W październiku Węgry otrzymały fachową pomoc i zasoby materiałowe, by uporać się ze szkodami wyrządzonymi przez katastrofę, jaką był wyciek czerwonego szlamu, ale nie udzielono im żadnej konkretnej pomocy. Bardzo ciężko było wytłumaczyć ludziom, czemu pomoc humanitarną można nieść obywatelom z krajów spoza terytorium UE, podczas gdy nie udziela się jej państwom członkowskim UE. To oczywiste, że w przypadku katastrof przemysłowych musi obowiązywać zasada "zanieczyszczający płaci”, ale winne przedsiębiorstwa zazwyczaj nie mają wystarczająco dużo pieniędzy. Komisja obiecywała wprowadzić obowiązek posiadania ubezpieczenia od odpowiedzialności za szkody w środowisku przez wszystkie przedsiębiorstwa zaangażowane w działalność stwarzającą zagrożenie. Proponuję też, aby za sprawą odpowiedniego rozporządzenia umożliwić uruchomienie środków z Funduszu Solidarności na potrzeby częściowego łagodzenia skutków katastrof przemysłowych, podkreślam, że częściowego ...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Franz Obermayr
(DE) Panie Przewodniczący! Koncepcja zapobiegania katastrofom, zwłaszcza jeśli chodzi o naszych węgierskich przyjaciół, niewątpliwie zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ w przypadku październikowego wycieku czerwonego szlamu na Węgrzech nie podjęto odpowiednich działań. W swoim sprawozdaniu Komisja wskazała oczywiste zaniedbania ze strony władz lokalnych, które nie sklasyfikowały niebezpiecznych ścieków oraz popełniły poważne błędy w związku z budową zbiornika. Komisja stwierdziła również, że europejskiego katalogu odpadów - dyrektyw w sprawie odpadów górniczych - nie transponowano do prawa węgierskiego. Ważne jest zatem, aby państwa członkowskie transponowały w wiążący sposób europejskie normy do swojego prawa krajowego.
Oprócz zapobiegania katastrofom ważne jest również właściwe stosowanie tych europejskich norm oraz wymiana najlepszych praktyk i wskazanie państwom członkowskim, w jaki sposób mają pomagać same sobie. Szczególnie teraz, kiedy mamy Rok Wolontariatu, ważne i wskazane jest, aby państwa członkowskie brały przykład z innych państw członkowskich, które posiadają ogólnokrajowe brygady ochotniczej straży pożarnej, służby ratownicze itd.
Iosif Matula
(RO) Panie Przewodniczący! Jednym z największych problemów, z jakimi boryka się obecnie Unia Europejska, są coraz poważniejsze klęski żywiołowe i skutki tych klęsk. Według danych statystycznych w ostatnich 20 latach Europa doświadczyła 953 katastrof, które spowodowały śmierć prawie 90 tysięcy osób i straty gospodarcze w kwocie 269 miliardów USD.
Abyśmy byli w stanie przeciwstawić się skutkom tych zjawisk, musimy dysponować schematem ryzyka oraz spójnym planem zarządzania czynnikami środowiskowymi. Wszyscy musimy priorytetowo traktować ochronę lasów i dalsze zalesianie oraz pasy zieleni na obszarach miejskich. Koniecznie musimy przypisywać należne znaczenie informowaniu i nauczaniu społeczeństwa, jak zapobiegać skutkom katastrof. Dobrym przykładem takiej działalności jest Międzynarodowy Dzień Ograniczania Skutków Katastrof Naturalnych. Moim zdaniem należy też zapewnić większą skuteczność wszystkich instrumentów ...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Luís Paulo Alves
(PT) Panie Przewodniczący! Podnoszone tu kwestie zapobiegania katastrofom i reagowania na nie to bardzo wrażliwa i najwyższej wagi sprawa na naszych obywateli, którzy nie mogą i nie powinni dłużej czekać.
Rozmawiamy o bardzo wrażliwych sytuacjach, które dotyczą bezpieczeństwa obywateli i ich mienia, a często dotykają nas wszystkich, gdyż prowadzą do śmierci, rozbijają rodziny i odbierają środki do życia. Wszystkie nasze manifestacje są jednak niczym w porównaniu z tragediami, jakie nas dotykają za pośrednictwem mediów, uświadamiając nam, że nie możemy ociągać się z podejmowaniem działań ukierunkowanych na uniknięcie czy zminimalizowanie tych sytuacji lub zapewnienie lepszej pomocy na wypadek ich zaistnienia.
Panie Komisarzu! Moje koleżanki i moi koledzy bardzo dobrze podkreślili tę sprawę. To sytuacja, w której UE może lepiej udowodnić swoim obywatelom, że jej zadaniem jest pomóc im w zapobieganiu katastrofom i przede wszystkim nieść im wsparcie wtedy, gdy go najbardziej potrzebują i znajdują się w skrajnie złym położeniu wskutek zaistniałej katastrofy.
Andreas Mölzer
(DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Hahn! Wszystkim nam znane są bardzo dobrze czynniki, które doprowadziły do wzrostu liczby katastrof w ostatnich latach: wiemy o zmianie klimatu, postępującej industrializacji w krajach rozwijających się oraz o rosnącej liczbie ludności na świecie.
Wiele katastrof wywołuje jednak zwykła działalność człowieka i w tym przypadku powinniśmy stosować zasadę "zanieczyszczający płaci”. Nieustanne wołanie o pomoc do Unii nie jest właściwym rozwiązaniem. Należy jednak w oczywisty sposób nawoływać do solidarności europejskiej w przypadku faktycznego wystąpienia katastrof powodowanych siłą wyższą. W tym przypadku nie ma wątpliwości, że u podstaw europejskiej solidarności powinno leżeć zapobieganie -przykładowo przybierające postać konstrukcji chroniących przed lawinami, wałów przeciwpowodziowych, systemów mapowania i monitoringu.
Poza tym powinniśmy dysponować czymś w rodzaju "służb na wypadek katastrof”, które można by wykorzystać w razie pilnego zapotrzebowania na pomoc, aby uniknąć najdotkliwszych konsekwencji.
Seán Kelly
Panie Przewodniczący! Mamy dzisiaj bardzo dużo emocjonalnych wypowiedzi, ale podstawowym emocjonalnym słowem jest słowo "zapobieganie”. Jak mówi stare porzekadło, "lepiej zapobiegać niż leczyć”, więc niewątpliwie musimy spróbować zapobiegać klęskom żywiołowym, opierając się na ostatnich doświadczeniach, opracowując pewnego rodzaju prognozy i realizując działania zapobiegawcze.
Potrzebny jest nam również pewnego rodzaju ogólnoeuropejski mechanizm ubezpieczeń, gdyż w innym wypadku dotknięte obszary nie będą mogły sobie pozwolić na ubezpieczenie. Przykładowo w moim regionie, w mieście Clonmel, ubezpieczenie wzrosło sześciokrotnie z uwagi na zagrożenie powodziowe.
Na koniec chciałbym zapytać, ile krajów może faktycznie powiedzieć, że zastosowały się do zaleceń Komisji, zwłaszcza do przepisów dyrektywy powodziowej? Wiem, że w moim kraju nie stosowano ich prawidłowo. Poszczególne kraje muszą ponosić tak samo odpowiedzialność jak Komisja. Współpracując, możemy przynajmniej złagodzić problemy.
Georgios Koumoutsakos
(EL) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Z ogromnych i katastrofalnych w skutkach pożarów, których prawie każdego lata doświadczają państwa członkowskie w południowej Europie i które w szczególnie dotkliwy sposób dotykają Grecję możemy niewątpliwie wyciągnąć jeden wniosek: "solidarność" to podstawowe słowo warunkujące szybkie i skuteczne uporanie się z klęskami żywiołowymi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka w Europie. Ponadto Traktat z Lizbony zawiera klauzulę solidarności odnoszącą się do pomocy państwom członkowskim borykającym się z konsekwencjami klęsk żywiołowych.
Musimy się przygotować do prawidłowego i skutecznego stosowania tej klauzuli. W innym wypadku zlekceważymy 70% europejskich obywateli, którzy oczekują pomocy przewidzianej przez Unię Europejską na wypadek klęski żywiołowej w ich kraju. Nie można dopuścić do sytuacji, w której ograniczenia budżetowe niekorzystnie wpływałyby na politykę i fundusze dla obywateli mające na celu zapobieganie katastrofom.
Ważne jest również, aby ...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Johannes Hahn
Panie Przewodniczący! Przede wszystkim chcę wszystkim podziękować za dalekosiężny wkład w debatę. W przypadku podnoszonych spraw, które wchodzą w zakres kompetencji mojej koleżanki - pani Georgievy, udzielimy Państwu odpowiedzi na piśmie, na przykład, jeśli chodzi o stan rozmów i negocjacji z Rosją w sprawie informowania i monitorowania.
Z uwagi na fakt, że Fundusz Solidarności Unii Europejskiej wchodzi w zakres moich kompetencji, chciałbym skorzystać z okazji i powiedzieć Państwu, że jest to instrument, który utworzono siedem czy osiem lat temu i który nie jest finansowany z budżetu. Zawsze w przypadku wystąpienia katastrofy mamy do czynienia z bardzo złożoną procedurą - po pierwsze trzeba dokonać oceny, po czym następuje procedura współdecyzji Parlamentu Europejskiego i Rady - co może skutkować opóźnieniami.
Jeśli chodzi o konkretny przypadek Madery, mogę Państwu powiedzieć, że w ciągu następnych 14 dni będziemy mieli podpis i pieniądze. Opóźnienie wynikało również z faktu, że państwo członkowskie bardzo późno dostarczyło wiele koniecznych informacji. Takie sytuacje trzeba również mieć na uwadze. Koniec końców, musimy również być w stanie wykazać, jakie fundusze faktycznie wykorzystano, zapewniając jednocześnie możliwość sprawdzenia tych informacji. Strukturę Funduszu Solidarności trzeba jednak nadal dopracowywać. Rozmowy na ten temat prowadzone są również w Komisji.
Szczerze mówiąc, sprawa oceny susz jest stosunkowo trudna do uwzględnienia. Inaczej sytuacja się przedstawia na przykład w przypadku katastrof technologicznych. Trzeba dokonać ponownej oceny tych zagadnień w świetle doświadczeń wyniesionych w ostatnich latach.
Jeśli chodzi o środki przewidziane na przykład z funduszy strukturalnych, w bieżącym okresie finansowym na zapobieganie ryzyku i odpowiednie środki w obszarze ochrony środowiska dostępna jest kwota 7,5 miliarda euro na całą Europę. Około 20% z tej kwoty przeznaczono już na konkretne projekty.
Jako posłowie do PE z ramienia okręgów wyborczych lub landów, wiedzą Państwo tak samo jak ja, że w stosunkach między poszczególnymi regionami i państwami członkowskimi pojawiają się często problemy, gdyż nie do końca wiadomo, kto za co odpowiada. W praktyce często skutkuje to opóźnieniami we wdrażaniu projektów. Rozwiązanie tych problemów to ważna sprawa, gdyż w interesie naszych obywateli i regionów powinniśmy faktycznie wykorzystywać dostępne środki, a nie finansować problemy administracyjne czy biurokratyczne albo doprowadzać do sytuacji, w której te problemy skutkują opóźnieniami.
Na koniec chcę powiedzieć, że pod koniec roku faktycznie zamierzamy przedstawić wniosek ustawodawczy, który będzie dotyczył sposobu przyjęcia bardziej ukierunkowanego podejścia do monitorowania katastrof w Europie i reagowania na nie. Chciałbym jeszcze raz podziękować Państwu za zaangażowanie i wytrwałość w tej sprawie, prosząc, aby Państwo nadal - i to powiem na koniec - zwracali tak dużą uwagę na wdrażanie i wykorzystywanie środków finansowych, które z zasady są dostępne w państwach członkowskich.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Ádám Kósa
W swoim komunikacie z dnia 23 lutego 2009 r. zatytułowanym "Wspólnotowe podejście do zapobiegania klęskom żywiołowym oraz katastrofom spowodowanym przez człowieka” Komisja zobowiązała się między innymi do sporządzenia wykazu dostępnych i istniejących źródeł informacji o środkach zapobiegawczych i katastrofach. Chciałbym skorzystać z okazji i zwrócić uwagę na sposób, w jaki rząd Nowej Zelandii poradził sobie podczas ostatniej katastrofy z osobami głuchoniemymi i niedosłyszącymi, gdyż jest to inspirujący przykład, który trzeba wdrożyć w praktyce. Pod koniec 2010 roku rząd Nowej Zelandii opublikował kilka materiałów źródłowych oraz wydał płytę DVD, które opracowały zainteresowane strony, władze oraz osoby posługujące się językiem migowym na wypadek potencjalnej katastrofy. Praktyka ta pozwoliła uratować życie i mienie. Według lokalnych organizacji cywilnych oraz Światowej Federacji Głuchych (www.wfdeaf.org), rząd Queensland oraz Australijski Urząd ds. Komunikacji i Mediów (ACMA) powinny być dumne - mimo tragedii, które niestety nadal się zdarzały - z sukcesu odniesionego za sprawą ich wspaniałego przygotowania oraz współpracy, zwłaszcza za sprawą natychmiastowej informacji na żywo, która dotarła do głuchoniemych. Mam zatem nadzieję, że Komisja przyjrzy się tej dobrej praktyce opracowanej przez państwo trzecie i będzie propagowała oraz wspierała jej wdrażanie w państwach członkowskich oraz w ramach stosowania zasobów UE.
