MDG-contracten (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is een korte presentatie van een aantal verslagen, acht in totaal, en daarom verzoek ik de afgevaardigden zich strikt te houden aan hun spreektijd in deze bijzondere procedure. Ik verzoek ook de Commissie niet al te zeer uit te weiden, anders krijgen we problemen met de naleving van de agenda en met de assistentie door de tolken.
Aan de orde is het verslag van Alain Hutchinson, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de MDG-contracten.
Alain Hutchinson
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Europese Commissie en de lidstaten proberen nu al bijna drie jaar lang om onze samenwerking met de ontwikkelingslanden doeltreffender te maken. Er is actie ondernomen, maar vooral binnen de lidstaten bestaat veel weerstand. Er is dan ook nog een lange weg te gaan.
Zo is de toegang tot gezondheidszorg en basisonderwijs voor miljoenen mensen, waaronder een groot aantal vrouwen, een ware droom. Iedere dag gaan 72 miljoen kinderen, met name meisjes, niet naar school. Iedere minuut sterft er een vrouw aan complicaties tijdens een zwangerschap of bevalling en iedere drie seconden sterft er een kind aan de gevolgen van een ziekte die een arts makkelijk had kunnen voorkomen.
In geografisch opzicht is de situatie in het gedeelte van Afrika ten zuiden van de Sahara nog steeds het meest rampzalig. Er is zojuist nog op gewezen en het einde is voorlopig niet in zicht.
Tegen deze achtergrond kan begrotingssteun, dat wil zeggen financiële hulp die rechtstreeks wordt opgenomen in de begroting van de begunstigde landen, een nuttige bijdrage leveren en zorgen voor beter voorspelbare hulp die is gericht op prioritaire sectoren en die dus meer effect sorteert. Daarom is de Commissie met het voorstel gekomen om zogeheten MDG-contracten met bepaalde landen af te sluiten. Daarmee krijgen deze landen financiële steun voor een periode van zes jaar en vindt er jaarlijks een follow-up plaats waarbij de nadruk ligt op de geboekte resultaten op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs.
In ons verslag wordt het belang van een dergelijk initiatief benadrukt, maar worden ook diverse vragen gesteld die om heldere antwoorden vragen. Welke criteria heeft de Commissie bijvoorbeeld voor ogen op basis waarvan een ontwikkelingsland in aanmerking kan komen voor een dergelijk contract? Wat is de levensduur van een dergelijk initiatief en wat zijn de voorwaarden voor tenuitvoerlegging? Wij onderstrepen overigens dat de Commissie tot dusver geen enkele officiële mededeling heeft gepubliceerd over dit initiatief. Voor meer informatie bestaat er op dit moment geen enkel intern document dat kan worden geraadpleegd. We beschikken enkel over de basisinformatie die beschikbaar is op de internetsite van deze commissie.
De begrotingssteun van de Commissie bevat een aantal positieve aspecten, zoals de koppeling aan geboekte resultaten op het gebied van gezondheidszorg of onderwijs en het feit dat deze contracten een periode van drie jaar beslaan. Maar deze steun is verre van volmaakt. Zo wijs ik erop dat de Commissie, net zoals de meeste andere steunverleners, in het algemeen enkel begrotingssteun biedt aan landen die een programma van het IMF hebben ingevoerd. Deze situatie is bijzonder problematisch, want regeringen kunnen door dergelijke programma's soms minder investeren in ontwikkeling doordat er buitensporige doelstellingen moeten worden behaald op het gebied van inflatie en begrotingstekort.
De Commissie heeft weliswaar gekozen voor begrotingssteun op lange termijn, maar er is geen enkele garantie dat voor deze hulp geen bureaucratische procedures hoeven te worden gevolgd, die zoals bekend tot grote betalingsvertraging leiden.
Tot slot lijdt de begrotingssteun van de Commissie onder een ernstig gebrek aan transparantie en ownership door de desbetreffende landen en hun bevolking. De financieringsovereenkomsten worden zelden openbaar gemaakt en de Commissie betrekt de maatschappelijke organisaties en de parlementsleden ook niet systematisch bij haar besprekingen met de regeringen van de ontwikkelingslanden. Dit onderwerp is zojuist ook ter sprake gekomen.
Toch wordt heden ten dage wijd en zijd erkend dat ontwikkeling alleen doeltreffend kan zijn als deze volledig in handen is van de regering, maar ook van de burgers van ontwikkelingslanden.
Samengevat, ontwikkelingshulp kan met het voorstel voor MDG-contracten alleen doeltreffender worden als deze duidelijk worden gedefinieerd en als duidelijk wordt vastgelegd onder welke voorwaarden de landen ervoor in aanmerking komen en wat de voorwaarden voor tenuitvoerlegging en beoordeling zijn. In ons verslag wordt het belang van het initiatief benadrukt, maar ook opgeroepen tot voorzichtigheid. Er wordt onderstreept dat de Commissie duidelijker moet maken wat zij precies voor ogen heeft en antwoord moet geven op de concrete vragen die in het verslag worden gesteld.
Ter afsluiting wil ik nog even ingaan op het speciale verslag van de Europese Rekenkamer over de hulp van de Europese Commissie op het gebied van gezondheidszorg in het deel van Afrika ten zuiden van de Sahara. De conclusies van dit verslag zijn onrustbarend. Vanuit financieel oogpunt wordt geconstateerd dat de openbare steun op het gebied van gezondheid sinds 2000 niet is verhoogd. Voorts blijkt dat begrotingssteun zeer weinig is ingezet voor de volksgezondheid in het Afrika ten zuiden van de Sahara. Mijnheer de commissaris, u begrijpt dan ook waarom wij in het verslag terugkomen op het idee dat er meer aandacht moet uitgaan naar gezondheidszorg, maar dat geenszins is gegarandeerd dat dit met de MDG-contracten ook wordt bewerkstelligd.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik de Commissie Ontwikkelingssamenwerking en haar rapporteur, de heer Hutchinson, danken voor dit verslag, waarin een groot aantal overwegingen en zorgen is opgenomen, waar wij volledig achter staan.
Als we de millenniumdoelstellingen tegen 2015 willen bereiken, is meer en betere ontwikkelingshulp geboden, maar deze hulp moet ook beter voorspelbaar en stabieler zijn, zoals in uw verslag zeer terecht wordt gesteld.
Deze inspanningen zullen uiteraard via een combinatie van instrumenten worden verricht, maar in de landen waar het mogelijk is, blijft algemene of sectorale begrotingssteun mijns inziens het meest geschikte en passende instrument.
Met begrotingssteun kunnen nationale processen en systemen het beste worden versterkt, kan harmonisering worden bevorderd, kunnen transactiekosten worden beperkt en kunnen openbare uitgaven beter worden beheerd en kunnen de ontwikkelingsdoelstellingen sneller worden verwezenlijkt.
De Commissie zet begrotingssteun al op veel grotere schaal in en zal dit de komende zes jaar nog meer doen in het kader van het tiende Europees Ontwikkelingsfonds. In overleg met de lidstaten en andere partijen heeft de Commissie een vorm van begrotingssteun voor de lange termijn geconcipieerd om dit instrument doeltreffender en beter voorspelbaar te maken. We hebben dit MDG-contracten genoemd voor landen die aan bepaalde criteria voldoen: goede prestaties in het verleden, betrouwbaar beheer van de openbare financiën, gepast sectoraal openbaar beleid en dergelijke. MDG-contracten vormen een natuurlijk uitvloeisel van de algemene begrotingssteun, niet alleen door de grotere voorspelbaarheid maar vooral doordat deze resultaatgericht zijn en geleidelijk hulp bieden naar gelang van de prestaties. De partnerlanden verbinden zich ertoe hun beleid en dus hun uitgaven te concentreren op de millenniumdoelstellingen.
Het MDG-contract omvat de volgende kernelementen: vastlegging voor een periode van zes jaar, dat wil zeggen de volledige zes jaar tegenover een gebruikelijke duur van drie jaar voor algemene begrotingssteun voorheen en een vaste, gegarandeerde betaling van ten minste 70 procent van de totale vastleggingen, onder voorbehoud dat steeds wordt voldaan aan de voorwaarden voor opeisbaarheid of aan de essentiële en fundamentele elementen van samenwerking. Dan is er een variabel onderdeel dat maximaal 60 procent kan bedragen. Hiermee wordt beoogd prestaties te belonen waarmee de ontwikkelingsdoelstellingen worden bereikt. Het is gekoppeld aan resultaatindicatoren op met name het gebied van gezondheidszorg en onderwijs en vooruitgang met het beheer van de openbare financiën.
Hiervoor komen landen in aanmerking die begrotingssteun reeds naar behoren ten uitvoer hebben gelegd in het kader van het negende Europees Ontwikkelingsfonds, maar ook landen die harde afspraken maken met betrekking tot de follow-up en verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen en verbetering van het beheer van de begrotingsmiddelen van de landen waar sprake is van een echte coördinatie tussen donoren.
Na beoordeling van tien landen heeft de Commissie met zeven landen een MDG-contract opgesteld: Burkina Faso, Ghana, Mali, Mozambique, Rwanda, Oeganda, Tanzania en Zambia. Deze programma's zijn in december voorgelegd en door de lidstaten goedgekeurd. Er zijn reeds drie contracten ondertekend: die met Zambia en Rwanda, die ik zelf heb ondertekend, en met Mali. Aan de overige contracten wordt de komende weken de laatste hand gelegd. Deze zeven programma's vertegenwoordigen tezamen circa 1,8 miljard euro, wat neerkomt op ongeveer de helft van de totale algemene begrotingssteun, en zo'n 14 procent van de totale nationale indicatieve programma's van het tiende Europees Ontwikkelingsfonds.
Zoals u ons in uw verslag vraagt, zullen we trachten dit mechanisme uit te breiden naar andere landen, ook niet-ACS-landen, op basis van de ervaring die we met de eerste groep landen zullen opdoen. Uiteraard moeten ook alternatieve benaderingen worden uitgestippeld voor landen die nog niet in aanmerking komen voor begrotingssteun, maar met de MDG-contracten wordt de doeltreffendheid aanzienlijk vergroot en zal sneller vooruitgang worden geboekt met de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen.
De Voorzitter
De presentatie is afgehandeld.
De stemming vindt dinsdag 24 maart 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Toomas Savi  
schriftelijk. - (EN) De MDG-contracten beloven een belangrijke verschuiving in de richting van een duidelijker routekaart voor het behalen van de millenniumdoelstellingen te gaan vormen. Uiteraard is het van belang dat de mogelijkheden van die contracten niet worden afgezwakt door buitensporige administratieve procedures van de Commissie, zoals de rapporteur al aangaf.
Het stellen van voorwaarden aan de ontwikkelingshulp van de EU zou alleen effect hebben als de EU een monopolie had, doordat zij de enige verschaffer van ontwikkelingshulp is. Op dit moment zijn echter bijvoorbeeld onze inspanningen in Afrika grotendeels vergeefs doordat de Volksrepubliek China aan "politieke dumping” doet door hulp te verlenen zonder eisen te stellen op het punt van overgang naar democratie, rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten.
Sommige regeringen in Afrika zouden de administratieve rompslomp van de Commissie wel eens kunnen gaan omzeilen door ons aanbod van ontwikkelingshulp van de hand te wijzen. Dat is buitengewoon gevaarlijk, omdat wij daarmee onze kans om die landen in de goede richting te sturen, zouden verliezen.
Ik wil de Commissie vragen dit punt van zorg aan te pakken door de procedures te vereenvoudigen en tegelijkertijd voldoende controle te verrichten op de uitkering van de te verschaffen middelen.
