Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde alleen iets zeggen over Straatsburg. Straatsburg is een prachtige stad, met het allooi van een hoofdstad, maar brengt ook ongemakken met zich mee. Gisteren ben ik voor 13.00 uur van huis gegaan en ik was hier even voor 20.00 uur. Ik heb via verschillende luchthavens moeten vliegen. Gelukkig is er in Straatsburg een ophaalservice, maar die bus is altijd zo vol dat het ons veel tijd om hier te komen. Nogmaals, Straatsburg is een geweldige stad, waar wij misschien één keer per jaar met zijn allen moeten vergaderen, maar voor de rest moeten wij vooral praktisch en efficiënt zijn en op één plaats werken, waar wij dan ook allemaal aanwezig moeten zijn. Dat zou veel efficiënter zijn. Ik wil deze mooie stad niet tekort doen, deze heeft werkelijk het allooi van een hoofdstad, maar wij moeten vooral efficiënt zijn.

Doyle
Ik heb een soortgelijk probleem. Ik heb gisteravond verzuimd te tekenen omdat ik de hele dag onderweg was en gisteravond wat laat aankwam. Ik zou het op prijs stellen als u mij, voor wat de notulen betreft, als aanwezig zou willen beschouwen. Ik was gisteravond in Straatsburg, maar heb verzuimd te tekenen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, gisteren was ik stipt op tijd in Straatsburg, maar vorige week in Brussel had mijn vliegtuig ettelijke uren vertraging. Toen moest ik nog anderhalf uur op mijn taxi wachten en tenslotte werd ik het slachtoffer van de treinstaking. Ik verzoek u ook daarvan nota te nemen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Esclopé. Namens het Parlement betuig ik hier onze solidariteit met de slachtoffers van deze natuurramp.
(De notulen worden goedgekeurd)

Vattimo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de aandacht van het Parlement vragen voor het gisteren gepubliceerde interview dat de Italiaanse krant La Stampa met onze Voorzitter, mevrouw Fontaine, heeft gehad. Mevrouw Fontaine trekt hierin openlijk partij voor financiering van de particuliere scholen door de Italiaanse overheid.
Nu staat deze kwestie momenteel in het middelpunt van een verhit politiek debat in mijn land, en met het oog op haar institutionele positie lijkt het me niet van pas komen - om maar niet te zeggen dat ik het onduldbaar acht - dat onze Voorzitter zich zo radicaal achter één van de betrokken partijen schaart. Daarbij schijnt zij nota bene niet te weten dat er een artikel van de Italiaanse grondwet is die onomwonden spreekt van vrijheid voor iedereen om particuliere scholen te openen zonder dat zulks ten laste van de staat komt.
Ik zou mevrouw de Voorzitter dus willen verzoeken om wat meer op haar tellen te passen. Als er een politiek debat in één van de landen van de Unie gaande is, mag zij niet openlijk partij kiezen en dient zij respect op te brengen voor, of althans rekening te houden met, de grondwetten in de diverse landen van de Unie.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat wat collega Vattimo zojuist heeft gezegd niet strookt met de waarheid. De Voorzitter van dit Parlement heeft alleen maar gezegd wat de uitslag was van een stemming over een resolutie van het Europees Parlement. Daarin werden alle lidstaten opgeroepen om de verplichting inzake gelijkheid van scholen te respecteren, dus om te ijveren voor gelijke behandelingen van alle scholen. De Voorzitter heeft geen standpunt ingenomen. Zij heeft louter de feiten geconstateerd. Afgezien daarvan vind ik het absurd dat men pogingen doet om de politieke strijd die de linkse partijen in Italië aan het voeren zijn tegen gelijkheid van scholen, naar dit Parlement over te hevelen. Dit is een kwestie die buiten de werkzaamheden van het Parlement valt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Tajani.

Stelsel van eigen middelen
De Voorzitter
 Aan de orde is het verslag (A5-0052/1999) van mevrouw Haug, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie (COM(1999)333 - C5-0092/1999 - 1999/0139(CNS)).

Haug
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, nu wordt het ernst, want nu gaat het om ons geld, of meer bepaald om de ontvangsten van de Europese Unie. Het huidige debat over de eigen middelen staat in rechtstreeks verband met onze debatten en besluiten van het afgelopen voorjaar. Ik herinner aan het omvangrijke verslag van de Commissie waarin een grondige analyse van de eigen middelen wordt gemaakt en voorstellen worden gedaan voor mogelijke hervormingen, waarvan er nu ettelijke worden besproken.
Het Parlement heeft in maart, na een zeer uitvoerig debat, en met kennis van zaken wat dit Commissieverslag betreft, een standpunt ingenomen ten aanzien van de hervorming van het stelsel van eigen middelen. Jammer genoeg kon de Raad van Berlijn het niet over een echte hervorming eens worden. Het bleef bij het vanouds bekende gesjacher. Het resultaat van de conclusies van Berlijn is dat het stelsel van eigen middelen nog ingewikkelder wordt en de financiële armslag van de Europese Unie wordt beperkt.
Zo kan het echter niet verder. Het kan niet meer door de beugel dat iedere regeringsleider en minister van Financiën in de Raad, bij de vaststelling van de ontvangsten, alleen aan de onmiddellijke belangen van zijn eigen land denkt en geen rekening houdt met wat daarbij verloren gaat. De Gemeenschap kan zich alleen ontwikkelen als wij naar het geheel kijken, rekening houden met onze belangen op lange termijn en bereid zijn daarin te investeren. Wij moeten hier met name kritiek leveren op het beleid van de Raad. De Raad doet op internationale donorconferenties voortdurend uitgaven ten laste van de Europese begroting, maar wil niet voor de overeenkomstige ontvangsten zorgen. Wat de Raad hier doet met de ontvangsten van de Europese Unie is niet serieus - en dan druk ik mij nog zacht uit- en dat zou wel eens bij de toekomstige uitbreiding een zware hypotheek op onze ontwikkelingskansen kunnen leggen.
Ik ben echter ook ontgoocheld over het voorstel van de Commissie voor wijziging van het stelsel van eigen middelen. Wij maakten ons natuurlijk geen illusies en wisten heel goed dat de Raad in de tijd tussen de lente en nu geen salto zou maken en geen verregaande hervormingen op gang zou brengen. Ik weet natuurlijk ook heel goed dat, om tot een stevig resultaat te komen, de Commissie en het Parlement in hun voorstellen met de stemming en de standpunten in de Raad rekening moeten houden.
Toch had de Commissie meer kunnen en ook moeten doen. Ze kruipt als een slak achter de Raad aan en legt het in de Raad bereikte akkoord nu letterlijk als voorstel op de tafel. De Commissie moet echter de motor van de integratie, of tenminste toch de hoedster van de Verdragen zijn en moet daarom elke regeling afwijzen die de Gemeenschap kan schaden. Ze heeft dat met dit voorstel volgens mij echter niet gedaan. Ook het Parlement moet echter de hand in eigen boezem steken. Ook wij hadden met meer moed een hervorming van het stelsel van eigen middelen moeten eisen en minder rekening moeten houden met de debatten in onze eigen landen.
Als we willen dat de Unie na uitbreiding ook in staat is haar nieuwe opdrachten financieel het hoofd te bieden, zullen we bij de volgende hervormingsronde - die niet te lang op zich mag laten wachten - consequenter moeten zijn. We willen de Commissie er daarom toe dwingen een strakker tijdsschema te hanteren dan ze in het verslag doet. Laat ik in een paar punten verduidelijken hoe wij het stelsel van eigen middelen dusdanig kunnen, en moeten, herzien dat er ook aanzet wordt gegeven tot hervormingen.
In de eerste plaats moeten voor de ontvangsten van de Europese Unie enkele basisprincipes in acht worden genomen, zonder dewelke het stelsel niet duurzaam kan blijven functioneren. Wij hebben een transparant, uniform en evenwichtig stelsel nodig. Op lange termijn moet de burger direct bij de financiering van de uitgaven van de Unie worden betrokken. Voor hen die steeds weer 'belastingverhoging' roepen, voeg ik daar heel duidelijk aan toe dat de fiscale en parafiscale druk op de burger natuurlijk niet mag stijgen. Dat was reeds in maart ons standpunt.
Zolang de lidstaten de begroting nog financieren, hetgeen voorlopig nog het geval zal zijn, moeten volgens dit principe voor iedereen dezelfde voorwaarden gelden. Er mogen geen uitzonderingen of kortingen meer worden toegestaan. In de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten zijn wij het over die eis eens geworden, ook met de leden uit de lidstaten die nu zulk een uitzondering genieten of deze in de toekomst willen hebben. Dat is een grote vooruitgang waar ik erg trots op ben. Ik roep alle andere fracties op om het compromis, dat u in de vorm van een amendement zal worden voorgelegd, te steunen.
In de tweede plaats moeten wij, om de financiële slagvaardigheid van de Unie te verzekeren en te versterken, voor nieuwe, eigen ontvangsten zorgen die in de plaats van de huidige ontvangsten moeten komen. Wij moeten er echter vooral voor zorgen dat aan de enige echte eigen ontvangsten van de Unie, onze traditionele eigen middelen, niet wordt geraakt. Als het voorstel van de Commissie wordt aangenomen, gebeurt dat echter wel. Als het door de lidstaten ingehouden bedrag ter compensatie van de bij inning van de traditionele eigen middelen ontstane kosten, met 150% wordt verhoogd, is dat risico in ieder geval zeer reëel. Jammer genoeg heeft de meerderheid in de commissie geen gevolg gegeven aan mijn verzoek om dat in te houden bedrag op 10% te handhaven. Persoonlijk voel ik veel voor het amendement dat ertoe strekt het in te houden bedrag niet op 25% te brengen. Zo kunnen wij immers voorkomen dat onze traditionele eigen middelen worden uitgehold.
In de derde plaats veronderstellen transparantie, evenwichtigheid en duurzaamheid dat de financiering duidelijke grondslagen heeft. De financiering steunt op dit ogenblik in de eerste plaats op het bruto nationaal product van de lidstaten. Zolang de lidstaten voor de financiering zorgen, moet dat zo blijven, want anders wordt de regeling scheefgetrokken en onlogisch. De bovengrens van 1,27% voor de eigen middelen maakt duidelijk welk deel van het bruto nationaal product naar de Europese begroting moet vloeien. Dat percentage is een politiek betrouwbare basis voor de samenwerking tussen het Parlement en de Raad geworden. Het mag daarom niet willekeurig worden veranderd. Dit zijn enkele elementen van mijn voorstel voor de wijziging van het stelsel van eigen middelen.
Verder is onze marge jammer genoeg beperkt en zijn er geen andere mogelijkheden. De raadplegingsprocedure en vooral de restrictieve kadervoorwaarden in de besluiten van de Raad van Berlijn dwingen ons tot een voorzichtige aanpak. Ik verzoek u allemaal tenminste deze amendementen goed te keuren.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, Berlijn moge dan niet ideaal zijn, zo heeft de Commissie Begrotingscontrole gedacht; in de huidige omstandigheden is het de best mogelijke uitkomst. Wat vooropgestaan heeft in het denken van de Commissie begrotingscontrole is - hoe kan het ook anders: hoe kunnen wij een en ander het best controleren? Wij hebben ons op het standpunt gesteld dat, zoals mevrouw Haug zojuist gezegd heeft, 1,27 procent het maximum van de eigen middelen moet blijven maar dat dan de oude berekeningsmethode gehandhaafd moet blijven.
Wat betreft de perceptiekosten, heeft de Commissie begrotingscontrole geen bezwaar gemaakt tegen de verhoging van de perceptiekosten van 10 naar 25 procent. Wat betreft het afroepingpercentage van de BTW-middelen, is de Commissie begrotingscontrole van mening dat het oké is dat het verlaagd wordt en dat het ook een jaar eerder zal gebeuren dan gepland is in de voorstellen van de Commissie.
Wij zijn verder van mening, en dat is al eerder door de Commissie begrotingscontrole zelf uitgesproken, dat het nodig is dat er een reserve komt in de uitgaven voor het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw om rekening te houden met onvoorziene uitgaven. Zoals ik al zei, voor de Commissie begrotingscontrole is uiteraard de controle op de inkomsten het belangrijkste. We hebben wat dat betreft willen teruggrijpen op het werk van de eerste enquêtecommissie in dit Parlement, de enquêtecommissie die zich bezighield met fraude in het transitverkeer. Het is sinds het rapport van die commissie is gepubliceerd een beetje rustig gebleven daarover. Wij willen dat niet zo houden. Wij willen graag regelmatig worden geïnformeerd door de Commissie.
Wat is de voortgang met het innen van die inkomsten van de Unie die aan de Unie toebehoren maar dat door de nationale diensten wordt gedaan? Wij hebben daarom een amendement aangenomen gekregen dat erin voorziet dat in het jaar 2003 de Commissie met een uitvoerig rapport zal moeten komen om aan te tonen wat er verbeterd is dankzij het werk van deze enquêtecommissie. De Commissie begrotingscontrole is tenslotte van mening, mijnheer de Voorzitter, dat wij ook halverwege omstreeks hetzelfde tijdstip ons nogmaals moeten buigen over een nieuw systeem van eigen middelen want als er nieuwe landen bijkomen kan het huidige systeem wel eens wat te ingewikkeld zijn.

Garriga Polledo
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het stelsel van eigen middelen is de kern van heel het Europees beleid. Daar zijn 370 miljoen burgers met de meest uiteenlopende nationale en economische gevoeligheden rechtstreeks bij betrokken.
De rapporteur past een aantal twijfelachtige criteria toe. Zij beschuldigt de Commissie er bijvoorbeeld van dat deze zich beperkt tot het uitvoeren van de opdrachten van de Raad. Ik breng de rapporteur in herinnering dat dit de door de Raad gegeven opdracht was. Een politiek evenwicht van het Europa van de Vijftien moest in een concreet en uitvoerbaar voorstel worden vertaald.
Wij steunen de rapporteur in haar verzoek om een transparanter en eenvoudiger stelsel dat voor alle Europese burgers begrijpelijk is. Wij zijn het ook eens met de noodzaak dat men kijkt naar het bijdragevermogen van de burgers, alsook met de noodzaak van nieuwe eigen ontvangsten. Het huidige stelsel bevat nog enkele regressieve elementen die moeten worden bijgesteld.
Wij zijn echter van mening dat dit niet het moment, noch de plaats is om data vast te stellen waarop de zogenoemde Britse korting vervalt en de verlaging van toepassing wordt die aan bepaalde landen is toegekend in verband met de financiering van de Britse korting, temeer daar deze voorstellen voor een besluit nog niet in de verschillende nationale parlementen zijn goedgekeurd. Wij vinden het ongewenst dit debat hier nu te voeren.
Collega's, het is onmogelijk de voordelen van het lidmaatschap van de Europese Unie alleen in begrotingstermen uit te drukken. Er kunnen zich immers altijd onevenwichtigheden voordoen. De afspraken van Berlijn zijn een combinatie van omvang en samenstelling van de begroting, politieke hervormingen en stelsel van eigen middelen. Die combinatie moet billijkheid waarborgen in een begrotingskader dat ook de uitbreiding omvat. Daarom vinden wij het niet raadzaam om zonder solide grondslag tot wijziging van het besluit van Berlijn over te gaan.
Uw bedenkingen met betrekking tot de toepassing van het ESR(95) delen wij evenmin. Het is een berekeningsmethode die een ruimere grondslag van het BNP mogelijk maakt en derhalve ook meer financiële middelen, zonder dat de relatieve index wordt overschreden, die bij de afspraken in Berlijn en in het Interinstitutioneel Akkoord uitdrukkelijk is vastgelegd. Uw vrees om de 1,27% te wijzigen kan gemakkelijk worden weggenomen door een verlaging van het plafond van die middelen. Dit is dan ook een overbodig amendement.
Ook uw amendementen over de traditionele eigen middelen vinden wij overbodig. De 25% die de lidstaten gaan inhouden als perceptiekosten, zal een administratieve verbetering betekenen. Deze zal bijdragen aan de doelmatigheid van de douanediensten en de fraudebestrijding, een punt waarop de Rekenkamer dikwijls heeft gewezen. Wij verwerpen ook uw idee om bij de inning geboekte successen te belonen, want dit druist in tegen de billijkheid.
Tenslotte kunnen wij niet instemmen met de amendementen ter wijziging van het tijdschema voor de inwerkingtreding van het besluit inzake eigen middelen. Noch de politieke werkelijkheid van de Unie, noch de behoeften van de uitbreiding, en nog veel minder de ingewikkelde inwerkingtreding van een stelsel dat alleen al in 1997 82.460 miljoen euro omvatte, kunnen voor het Parlement aanleiding zijn om wijzigingen in dat tijdschema aan te nemen.
Geachte collega's, tenslotte waarderen wij de voortdurende inspanningen die de rapporteur sinds ruim een jaar levert om de verschillende standpunten dichter bij elkaar te brengen en tot een gemeenschappelijk standpunt van het Parlement te komen. Op heel veel gebieden is er al consensus bereikt, hetgeen aan de verbetering van de financiering van de Unie kan bijdragen. De uitslag van de stemming in de Begrotingscommissie toont echter aan dat er ook onderwerpen zijn waarover nog lang geen consensus bestaat.
De definitieve stem van velen van onze fractie zal afhangen van de uitslag van de stemming over een aantal amendementen. Als echter de huidige redactie wordt gehandhaafd, geven wij de voorkeur aan de door de Commissie voorgestelde tekst.

Gill
Ik zou willen beginnen met mijn gelukwensen aan de rapporteur, mevrouw Haug, voor het feit dat zij enkele kernproblemen van het huidig systeem van eigen middelen aan de orde heeft gesteld. Mevrouw Haug heeft gelijk als zij in haar verslag kritiek levert op de arbitraire veranderingen van de Commissie, die als het ware door de achterdeur zijn binnengeslopen, via een wiskundige berekening met betrekking tot de bovengrens van de eigen middelen. In het Interinstitutionele Akkoord is de Raad een bindende overeenkomst aangegaan met het Europees Parlement over het percentage BNP: dat is 1,27%. De Commissie stelt nu dat dit neerkomt op een contante waarde van 1,27%. Dat is niet acceptabel. De rapporteur benadrukt dat we dienen te streven naar een billijker financieringssysteem in de EU. De begroting van de Gemeenschap dient gebaseerd te zijn op een eerlijk systeem van belastinginning. Zo zijn de traditionele eigen middelen bijvoorbeeld een systematische bron van oneerlijke lastenverdeling voor de lidstaten. Bovendien geven zij, zoals al eerder werd gezegd, gemakkelijk aanleiding tot fraude en buitensporige bureaucratie. In plaats daarvan dient de begroting van de EU gebaseerd te zijn op criteria die de eerlijkheid van het systeem bevorderen. Daarom zou ik ook graag een eerlijk systeem van nettobijdragen zien.
Ik spreek hier namens de Socialistische Fractie, maar als ik zou spreken als Brits lid, zou ik vraagtekens zetten bij bepaalde verwijzingen naar de Britse korting. Als we een eerlijke begroting willen, dient er niet alleen sprake te zijn van een eerlijk bijdragensysteem, maar ook van een eerlijk uitgavensysteem. Jammer genoeg lijkt een dergelijk eerlijk systeem nog ver weg. Ik denk dat een echt serieuze poging tot hervorming van de financiën van de Gemeenschap dient te beginnen met de zekerheid dat alle lidstaten qua uitgaven krijgen wat hen toekomt. Tot die tijd zullen pogingen om het stelsel van eigen middelen te hervormen de situatie er niet beter op maken.
Ik denk dan ook met het oog op de toekomst aan een gedegen hervorming van de financiën van de EU. Hervormingen mogen echter niet uitsluitend afgestemd zijn op bepaalde specifieke vraagstukken zoals de korting. Ik heb er dan ook de grootste moeite mee om dit onderwerp op dit moment in het nieuwe Parlement aan de orde te stellen. Het is voorbarig om beslissingen te nemen over dit onderwerp en allerlei zaken al in stenen tafelen vast te leggen als wij nog niet eens over alle feiten beschikken.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik mevrouw Haug bedanken voor haar goede verslag. Dit is een vervolg op de reeks verslagen waarin mevrouw Haug op veelzijdige en verdienstelijke wijze het stelsel van eigen middelen van de EU heeft geanalyseerd.
Het onderhavig verslag is gebaseerd op de besluiten van de Top van Berlijn. Deze besluiten bevatten veel compromissen. De belangrijkste grondslag daarvoor waren de ramingen van de bijdragen van de lidstaten. De onderlinge afstemming daarvan was belangrijker dan het garanderen van de EU-financiering. De hoeksteen van het stelsel van eigen middelen is echter nog steeds het percentage BNP aan de hand waarvan de bijdragen van de lidstaten worden berekend. Het plafond van de betalingskredieten blijft op 1,27% van het BNP liggen, wat garandeert dat de ontvangsten van de EU gelijke tred houden met de inflatie en de algemene economische groei.
Daar houdt de duidelijkheid van het stelsel echter ook op. Ten eerste werd de vergoeding voor de bij inning van de traditionele eigen middelen gemaakte kosten, te weten invoerrechten en landbouwheffingen, verhoogd tot 25 procent. Deze verhoging betekent in feite een aanzienlijke verlichting voor die landen die relatief de meeste invoerrechten innen. De verhoging werd gemotiveerd met intensivering van de inning van de heffingen, maar dat is niet voldoende.
Politiek gezien is de verlaging van de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk het lastigst. Dat land is al 30 jaar lid van de EU, dus is er geen sprake van een overgangsregeling. Hetzelfde kan gezegd worden van de overeenkomst inzake de betaling van deze korting. Er is geen enkele gegronde aanleiding voor verlaging van de bijdragen van Duitsland, Nederland, Zweden en Oostenrijk.
In het rapport van mevrouw Haug wordt een voorstel gedaan voor de controle op het stelsel, waarover verslag moet worden opgemaakt voor het jaar 2004. In het licht daarvan moet men de vermindering van de bijdragen bekijken, alsmede de mogelijkheid om een nieuw stelsel van eigen middelen te creëren waarmee een rechtstreekse band wordt gelegd met de burgers, zonder dat hun belastingdruk wordt verhoogd. De liberalen steunen een dergelijke vernieuwing, maar benadrukken daarbij wel dat de belastingdruk niet mag toenemen. Wellicht kunnen milieubelastingen in aanmerking komen als nieuwe eigen middelen, omdat milieuvraagstukken iedereen raken en niet alleen de nieuwe lidstaten. Belangrijk is desondanks dat, zoals het verslag voorstelt, het nieuwe stelsel in zijn geheel voor het jaar 2007 van kracht wordt.

Buitenweg
Voorzitter, ik wil de rapporteur van harte feliciteren met haar verslag. Zij slaat de spijker op de kop met haar constatering dat op de Top van Berlijn politieke idealen en ambities het hebben afgelegd tegen een kortzichtige boekhoudersmentaliteit.
De eigen middelen van de Europese Unie hebben het karakter van nationale bijdrage. Daardoor wordt de discussie over het stelsel van de eigen middelen gedomineerd door het nettodenken: wie zijn de nettobetalers van de Europese Unie en wie zijn de nettoprofiteurs. Het zal duidelijk zijn dat het dan voornamelijk gaat om de economische voordelen voor de individuele lidstaten en dat voorbijgegaan wordt aan waarden als stabiliteit, solidariteit en welzijn op de langere termijn.
Het is jammer dat de nettobetalers zich vooral richten op de inkomenskant van de begroting. Het nettodenken leidt dan vooral tot gemiste kansen. Zo heeft Nederland zich tegen het vluchtelingenfonds gekeerd. Een fonds waarvan het - naar eigen zeggen - onevenredig veel zal profiteren. Maar Nederland had "geld terug uit Europa" als prioriteit gesteld boven "waar voor uw geld".
Het strakke jasje van Berlijn betekent vooral dat Europa zijn verantwoordelijkheden niet kan waarmaken. Het leidt tot voorstellen waarbij Turkije, uit louter financiële motieven, een ander politiek toetredingstraject krijgt aangeboden. Het leidt tot ellenlange overgangstermijnen bij de andere kandidaat-lidstaten op het gebied van milieu, omdat dit anders, en ik citeer uit het regeringsdocument: "tot verhoging van financiële inspanning zou leiden".
Onverwachte gebeurtenissen - die men altijd kan verwachten - leiden tot bokkensprongen, tot voorstellen waarbij de wederopbouw van Kosovo ten laste komt van ontwikkelingslanden.
De Top van Berlijn kan ook omschreven worden als de Top van de nationale uitzonderingsposities. Zo werden vier landen uitgezonderd van het bijdragen aan de uitzonderingspositie van het Verenigd Koninkrijk. De rapporteur heeft hier een heel verstandig standpunt ingenomen en het doel geformuleerd dat ik steun, namelijk het afschaffen van al deze uitzonderingsposities. De vier landen die, terecht, het Britse correctiemechanisme onaanvaardbaar vinden, moeten zich hiervoor dan maar inspannen.
Ten aanzien van de heffingen, is voorgesteld dat de lidstaten nu 25% mogen houden in plaats van 10%. In tegenstelling tot de rapporteur vind ik dit een goede ontwikkeling, en ik zou zelfs verder willen gaan. Voor mij mogen de lidstaten 100% behouden. Zolang wij dan wel de afdracht via het percentage van het BNP verhogen. Het BNP geeft als geen ander instrument de economische ontwikkelingen in de lidstaten weer. Het lijkt mij dan ook het meest rechtvaardige middel om de financiële verantwoordelijkheid voor Europa over de lidstaten te verdelen.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Haug. De lectuur van haar verslag heeft mij veel politiek en intellectueel genoegen verschaft. Mevrouw Haug beschrijft daarin wat tegenwoordig als politiek haalbaar wordt beschouwd. Met het oog op de komende uitdagingen moeten wij echter een fundamentele hervorming op stapel zetten en wij moeten ons daarbij niet laten leiden door wat politiek haalbaar, maar door wat politiek noodzakelijk is. Als wij een systeem willen veranderen, moeten wij duidelijk weten wat de nadelen van dat systeem zijn. Volgens mij zijn dat vooral de volgende vier.
In de eerste plaats is het bestaande stelsel van eigen middelen van de Europese Unie zeer strak. De ontvangsten zijn begrensd, lopen ten dele terug en extra uitgaven kunnen alleen worden gefinancierd met schrapping van andere uitgaven. De Europese integratie is intussen echter zo ver gevorderd dat de huidige regeling haar grenzen heeft bereikt. Opdrachten als de uitbreiding van de Unie, de wereldwijde toepassing van de mensenrechten en het scheppen van algemene voorwaarden voor de bestrijding van de werkloosheid kunnen binnen dit kader niet meer tot een goed einde worden gebracht.
In de tweede plaats moet het Parlement, om een doeltreffend debat over deze hervorming te kunnen voeren, ook over alle details kunnen beslissen. Op budgettair gebied zijn de rechten van het Europees Parlement volkomen ontoereikend.
In de derde plaats maken de bestaande structuren voor besluitvorming over de begroting ingrijpende hervormingen erg moeilijk. Nu de lidstaten zelf onder druk staan, hun begrotingen moeten saneren en de stabiliteitscriteria in acht moeten nemen, is het heel normaal dat ze de bovengrenzen niet volledig toepassen.
In de vierde plaats is het debat over de zogenaamde rechtvaardige verdeling enerzijds terecht, maar anderzijds ook absurd. De lidstaten interpreteren het begrip 'rechtvaardigheid' immers zo dat ze hun bijdrage aan de begroting van de Europese Unie uiteindelijk ook willen terugkrijgen. Wij kunnen ons de omweg via de Europese Unie dan beter besparen. Rechtvaardigheid kan in de Europese Unie alleen maar betekenen dat de oorspronkelijke doelstellingen als maatstaf worden genomen, namelijk economische ontwikkeling, welvaart en het wegwerken van de verschillen in ontwikkeling.
Tenslotte is elke begroting de financiële omzetting van politieke strategieën. De Europese Unie heeft voor de volgende jaren grote plannen. Als men echter tegelijkertijd telkens weer probeert de uitgaven te beperken, kan men nooit doen wat politiek noodzakelijk is. Bovendien hebben wij dan nog die kortingen, bijdragecorrecties en dergelijke. Als een onderneming zich dergelijke dingen zou permitteren, zou het geheid bankroet gaan.
Wij moeten dus bekijken wat we aan de ontvangstenzijde kunnen verbeteren. Europa heeft een financieel instrumentarium nodig dat, afgezien van de middelen uit het bruto nationaal product, onafhankelijk van de belangen van de lidstaten is. Wij moeten eigen ontvangsten uit belastingen hebben. Het eerste verslag van maart bevatte een aantal goede voorstellen zoals een milieubelasting, een CO2-belasting, een belasting op winsten uit kortetermijnspeculatie en de winsten van de Europese Centrale Bank. Zo moeten wij ervoor zorgen dat het Europees Parlement en de Europese Unie ook in de toekomst over voldoende middelen beschikken.

Kuntz
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Haug dat aan het Parlement is voorgelegd, wordt een bij uitstek politiek vraagstuk aan de orde gesteld, namelijk de financiering van de Unie door eigen middelen.
Vroeger zouden de Franse leiders bij een dergelijke kwestie zonder aarzelen de politiek van de lege stoel hebben bedreven. Thans is ons land echter de grote verliezer van de Top van Berlijn, waar de Vijftien akkoord zijn gegaan met het stelsel van eigen middelen van de Unie.
In Berlijn heeft men daadwerkelijk toegegeven dat bepaalde rijke landen, de noordelijke landen van de Unie, te veel betaalden. Dat was aanleiding tot een nieuwe weging van de financiële bijdragen van de lidstaten. Het gevolg was dat Frankrijk een verhoging van zijn bijdrage kreeg en wel van verscheidene miljarden frank.
Het is voorts duidelijk dat als bepaalde lidstaten minder gaan bijdragen aan de financiering van de Britse korting, andere lidstaten meer zullen moeten betalen. Wat deze Britse korting betreft, sluiten wij ons natuurlijk aan bij het verslag-Haug, waarin wordt voorgesteld dit voorrecht geleidelijk aan te laten afsterven. De Commissie stelt daarentegen slechts technische aanpassingen van deze korting voor.
Wij zijn het echter niet met mevrouw Haug eens wanneer zij in haar verslag zegt dat het financieel stelsel geleidelijk aan minder afhankelijk moet worden gemaakt van de bijdragen van de lidstaten en een financiële autonomie tot stand moet worden gebracht. Gaan wij niet met een dergelijke financiële autonomie, met een dergelijke fiscale autonomie een Europese belasting creëren, zonder daar openlijk voor uit te komen? Deze financiële autonomie komt nog altijd voort uit dezelfde logica en deze veroordelen wij vanzelfsprekend. Er komt steeds meer integratie, steeds meer federalisme in dit Europa, en dit gaat zoals altijd ten koste van de nationale landen die ook dat kleine beetje aan soevereiniteit moet inleveren dat hen nog rest, namelijk hun fiscale soevereiniteit. Daar zijn wij het absoluut niet mee eens en daarom stemmen wij tegen dit verslag.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het Parlement heeft in maart jongstleden een eerste verslag-Haug over de eigen middelen besproken. Hier hebben we een nieuw verslag, een soort Haug II, waarin de rapporteur alles nog eens dunnetjes overdoet.
Op 11 maart hebben wij in onze resolutie een paragraaf opgenomen waarin stond dat het stelsel van ontvangsten moet worden gevrijwaard van elke afwijking en elke speciale regeling. Wij weten wat de Raad van Berlijn hiermee heeft gedaan, en waarop de Raad van Berlijn zijn besluit heeft gebaseerd. Nu in november, zes maanden na dato, bespreken wij een verslag dat op dit punt helemaal niets zegt, behalve in één amendement dat ik van mijn kant graag goedgekeurd zou willen zien. Het gaat hier echter om een overweging waarin ongeveer hetzelfde wordt gezegd, zij het dan in wat vagere termen.
Het eigenlijke probleem waarmee wij geconfronteerd zijn, laat zich eenvoudigweg als volgt samenvatten: ofwel het stelsel van eigen middelen wordt ons in co-participatie gegeven, als onderdeel van een pakket maatregelen dat het Parlement de IGC ter bestudering voorlegt - opdat dit pakket, hoe zal ik het zeggen, wat democratischer wordt, meer een zaak van participatie - ofwel zullen wij helaas moeten constateren dat de bal in het kamp van de Raad is, en daar nog lang zal blijven, als onze voorstellen niet in overweging worden genomen.
Ik denk en ik hoop dus dat het Parlement, op basis van dit verslag, voortbordurend op hetgeen ik zojuist heb gezegd en op andere in het verslag aangestipte vraagstukken van inkomsten zal worden voorzien, een formele eis zal uitspreken en de Intergouvernementele Conferentie zal belasten met zowel de ons voorgestelde hervormingen als met het fundamentele aspect van de volledige participatie van het Parlement, niet alleen aan de uitgavenkant, maar ook aan de ontvangstenkant van de begroting van de Unie.

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, het is alweer bijna dertig jaar geleden dat werd besloten het toentertijd gehandhaafde stelsel van ontvangsten, dat op de financiële bijdragen van de lidstaten was gebaseerd, te vervangen door een stelsel van eigen middelen. De gevolgen van deze beslissing hebben niet op zich laten wachten. Na drie decennia kent iedereen de zwakheden van het huidige systeem. Het is niet toereikend, het is niet eenvoudig, het is niet logisch, het is niet transparant, het is niet rechtvaardig.
Het is met andere woorden onhoudbaar. Het is het resultaat van een cumulatie van tegenstrijdige regels die de behoeften, de pressie en de belangen weerspiegelen van hen die in bepaalde omstandigheden en op bepaalde momenten in de geschiedenis hun wil hebben kunnen doorzetten. De perverse relatie tussen de bijdrage van elke lidstaat en haar daadwerkelijke vermogen om de desbetreffende bijdrage af te staan, is volkomen onaanvaardbaar.
De positieve discriminatie van het Verenigd Koninkrijk, die op het vernietigende beginsel van de "juste retour" berust, is niet te rechtvaardigen. Het voornemen om de Europese Unie van eigen middelen te voorzien is dan ook op niets uitgedraaid. Zelfs de voorbije Raad van Berlijn heeft zich ertoe beperkt een nieuw geheel van kleine regelingen op te dissen, in plaats van zo snel mogelijk de nodige hervormingen op stapel te zetten. Dat is al wat van de beloftevolle afspraken overblijft.
De handhaving van de huidige uitgavenlogica, waarbinnen het landbouwbeleid het leeuwenaandeel voor zijn rekening neemt, kan moeilijk als een waardig beleid worden beschouwd. Bovendien strookt deze optie allerminst met het billijkheidsprincipe dat aan de Verdragen ten grondslag ligt. Het momenteel van toepassing zijnde stelsel van ontvangsten, dat het resultaat is van uiteenlopende en tegenstrijdige belangen, is absoluut niet verenigbaar met het verlangen om het streven naar geografische uitbreiding van de Unie meer diepgang te verlenen.
De situatie is grondig bestudeerd, zij is ons allen bekend en we hebben haar van a tot z besproken. Het gaat trouwens niet eens om een astronomisch bedrag. Wij hebben het hier over een waarde die in het voorstel van de Raad voor de begroting 2000 nauwelijks 1,10% van het BNP van de Gemeenschap vertegenwoordigt en tot 1,27% kan oplopen. Wij staan hier voor een fundamentele kwestie. Indien de Europese Unie bij haar burgers en bij de rest van de wereld geloofwaardig wil overkomen, moet zij laten zien dat zij in staat is de nodige hervormingen ten uitvoer te leggen.
Ik weet dat het een complex probleem is en ik weet ook dat het een utopie is met een schone lei te willen beginnen. Het verleden kan nu eenmaal niet worden uitgewist en bovendien heeft het natuurlijk ook zijn goede kanten. Maar als wij blijven weigeren de knoop door te hakken, zal er veel meer op het spel komen te staan dan alleen maar een moeilijke beslissing over het financieringsstelsel van de Europese Unie. Door deze kwestie te blijven uitstellen, komt het plan, waar zovele van onze medeburgers en ook ik resoluut voor hebben gekozen, zomaar op de helling te staan. En ik moet hieraan toevoegen dat ik mij goed bewust ben van de beperkingen en van de mogelijkheden van dit plan. De enige manier om de positie van de Europese Unie te versterken is een grondige herziening van het stelsel van eigen middelen. In dit opzicht is het van belang dat de belastingbetalers niet extra worden belast en dat het nieuwe systeem aan transparantie, eenvoud en rationaliteit wint.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, luisterend naar de woordvoerder van de Fractie van de Europese Volkspartij, vraag ik mij werkelijk af waarom wij het adviesrecht op dit gebied eigenlijk uitoefenen. Geachte collega's, voor de eigen middelen en voor de Europese solidariteit en het Europese bouwwerk in het algemeen betekende Berlijn een stap terug. Die twee zaken houden waarschijnlijk wel verband met elkaar, maar ik zou niet durven zeggen wat de juiste volgorde van oorzaak en gevolg is. In het voorjaar heeft het Parlement er in ieder geval al ernstige kritiek op uitgeoefend.
Het thans voorliggende besluit inzake eigen middelen, dat louter een door de Commissie vertaald politiek besluit van de Europese Raad is, toont deze achteruitgang het beste aan. De nadruk ligt op de kenmerken van het stelsel die verwarring tussen eigen middelen en nationale bijdragen kunnen veroorzaken. Ik vraag mij waarachtig af waarom men in Maastricht besloot de mogelijkheid tot afwijking van de nationale bijdragen te bieden.
Het Parlement veroordeelt en verwerpt de toepassing van het zogenoemde juste retour-beginsel. Welnu, collega's, in Berlijn is dit bevestigd. Ze durven er niet voor uit te komen, maar zij geven mevrouw Thatcher natuurlijk gelijk.
De gronden voor de omstreden Britse korting zijn op historische feiten terug te voeren. Die feiten zijn in de loop der tijd weliswaar opgehouden te bestaan, maar zij zijn nog steeds begrijpelijk. Berlijn laat de korting ongewijzigd en geeft bovendien vier cheques af aan Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Nederland, bepaald niet de armste lidstaten.
De vergoeding voor perceptiekosten wordt van de al niet geringe huidige 10% verhoogd naar een ongehoorde 25%. De enige reële rechtvaardiging voor een dergelijke vergissing is het verlagen van de Nederlandse rekening, ondanks het feit dat het saldo als gevolg van het Rotterdam-effect de Nederlandse schatkist ten goede komt. Dat is hetgeen men wil verbloemen.
Geachte collega's, het Commissievoorstel is volstrekt onbevredigend, evenals het besluit van de Raad dat al was. De problemen met betrekking tot de eigen middelen kunnen alleen worden opgelost als men inziet dat niet de lidstaten, maar de burgers belasting betalen. Het is niet terecht dat twee Europese burgers met hetzelfde inkomen niet hetzelfde afdragen, alleen omdat de een in Frankfurt en de ander in Sevilla woont. Dat is het onrechtvaardige eraan. Daarom moet het doel zijn de burgers rechtstreeks de last van de communautaire begroting te laten dragen, zonder dat er een ondoorzichtig stelsel van middelen is dat alles verhult en een democratische financiële verantwoording in de weg staat. Ondertussen moet men met lapmiddelen tot een zekere mate van rechtvaardigheid en transparantie zien te komen, en niet andersom.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel beoogt toekomstige verhoging van de eigen middelen van de Europese Unie, en een andere verdeling van de middelen over de landen. Het echte vraagstuk bij die verdeling speelt echter niet tussen de landen, en evenmin tussen de landen en de Europese Unie: dit speelt tussen sociale klassen. Natuurlijk wordt in de ontwerpresolutie heel hypocriet gesteld dat een dergelijke verhoging niet mag leiden tot een grotere belastingdruk voor de Europese burger. Maar het is zonneklaar dat dit slechts een vrome wens kan blijven, en dat de toekomstige Europese belasting bovenop al die andere belastingen zal komen.
Ik verzet mij tegen elk idee van verhoging van belastingen, temeer daar belastingen - zowel de nationale als de Europese belastingen - vooral op de schouders liggen van de gewone man. Overal in Europa is indirecte belasting de voornaamste bron van belastinginkomsten. Deze is echter bijzonder onrechtvaardig, daar de belastingtarieven dezelfde zijn voor armen en miljardairs. Zo dragen de slechtst betaalde werknemers en zelfs de werklozen of daklozen, wanneer zij BTW over hun voedsel betalen, bij tot de financiering van de Europese instellingen, die echter geen enkele maatregel nemen om hen te helpen.
De fundamentele bestaansreden van de Europese Unie is de bevordering van de grote ondernemingen. Deze moeten alle obstakels worden weggenomen die hen in de weg staan. Hun markt moet in Europa tot één geheel worden omgesmolten. Zij moeten worden ondersteund op de wereldmarkt. Als er dus meer betaald moet worden voor de Europese instellingen, voor hun diensten, laat dan die grote bedrijven maar betalen. Laten deze maar belasting betalen op hun winst, op hun aandeelhoudersdividenden. Zij moeten verplicht worden te betalen.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, meer autonomie bij het bijeenbrengen van eigen middelen betekent voor de Europese burger - ik ben het op dit punt eens met de vorige spreekster - automatisch ook meer belastingen. Meer autonomie zal er uiteindelijk ook toe leiden dat nieuwe belastingen worden ingevoerd zonder dat andere belastingen worden afgeschaft. Alleen in samenspraak met de nationale parlementen is een hervorming van de eigen middelen mogelijk. Ook met hun opvattingen moet rekening worden gehouden.
Wij zijn vanzelfsprekend voorstander van meer transparantie en meer eenvoud in de systemen. Wij willen ook dat de Europese burgers niet meer, maar minder worden belast. Op die manier versnelt de Europese economische groei en kunnen de Unie en de lidstaten meer belastingen innen. Voordat wij echter meer autonomie kunnen eisen, moeten wij eerst alle mogelijkheden gebruiken om op de begroting van de Europese Unie te bezuinigen en moeten wij de burgers van de Unie uitleggen waarom wij voor twee parlementen geld uitgeven en geen eenvoudigere systemen kunnen bedenken om de burgers van de Unie minder, in plaats van meer belastingen te laten betalen. Wij pleiten voor eenvoudigere en transparantere systemen, maar niet voor systemen die de burgers van de Unie nog meer belasten.


Guy-Quint
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de rapporteur, geachte collega's, na het akkoord van Berlijn, na het Interinstitutioneel Akkoord moest het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie worden herzien om iedere bijdrage correct te kunnen wegen.
Het verslag van Jutta Haug herinnert ons aan de doelstelling van deze ingrijpende verandering. Er zijn vier facetten: het systeem vereenvoudigen, het transparanter en dus begrijpelijker maken, de financiële autonomie van de Europese Unie versterken en zorgen voor meer evenwicht tussen de bijdragen van de lidstaten aan de begroting. Het beoogde nieuwe evenwicht tussen de vier soorten middelen - met name de vermindering van het BTW-aandeel ten gunste van BBP-aandeel van elk land - is heel aantrekkelijk, omdat het veel billijker is. Het geeft beter weer wat het reële bijdragevermogen van elke burger is. Wij zijn hier voorstander van en wij moeten hieraan vasthouden.
De vorige sprekers hebben reeds verschillende kwesties aan de orde gesteld. Ikzelf wil op twee specifieke punten terugkomen. Allereerst is het van het grootste belang dat de onevenwichtigheden in de huidige bijdragen van de lidstaten aan de begroting - die het gevolg zijn van wellicht historisch verklaarbare kortingen - beetje bij beetje, langzaam aan, maar met strakke hand worden afgebroken. Tevens moet de bijdrage van elk land worden teruggebracht tot hetgeen in boekhoudkundige termen, objectief gezien, gerechtvaardig is. Deze vereenvoudiging is absoluut noodzakelijk als men het systeem billijker en het beheer transparanter wil maken, twee zaken waar men niet omheen kan als men de toekomst van Europa wil waarborgen. Vooral nu de uitbreiding op til is, zijn de huidige praktijken van kortingen of terugbetalingen niet langer gerechtvaardigd, en moeten dus onverbiddelijk worden losgelaten.
Het tweede punt waarop ik uw aandacht vestig, betreft een volgens mij uitermate vreemde zaak. De lidstaten willen de in te houden vergoeding voor beheers- en perceptiekosten optrekken van 10 tot 25%. Wat is de rechtvaardiging voor die woekerverhoging? Versterking van controletaken, follow-up, voedselveiligheid: dat zijn normale activiteiten voor landen. Daarom moet men zich dus houden aan het basispercentage van 10% dat ruimschoots voldoende is om dergelijke kosten te dekken. Namens het Parlement verwacht ik van de Commissie dat zij de eerder aangehaalde wensen overneemt, omdat die essentieel zijn voor onze politieke doelstellingen in verband met duidelijkheid, transparantie en billijkheid.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat het stelsel van eigen middelen aan een grondige hervorming toe is. Het lijkt mij namelijk van fundamenteel belang dat de beginselen van transparantie, billijkheid, solidariteit en samenhang worden versterkt en ook in het kader van de communautaire ontvangsten toepassing vinden. In dit verband zijn wij onder meer sterk gekant tegen het principe van de "juste retour" en het zogenaamde probleem van de financiële nettobijdragen. Volgens mij moet de hervorming erop gericht zijn nationale bijdragen vast te stellen die overeenkomen met de economische ontwikkeling van elke lidstaat. In dit opzicht is het belangrijk dat de richtinggevende rol van het BNP bij de bepaling van de bijdragen wordt benadrukt. Onze zienswijze staat derhalve zoals altijd haaks op de niet aflatende, maar inconsequente voorstellen om nieuwe belastingen in het leven te roepen en daarmee het stelsel van eigen middelen te financieren.
Dit alles voor ogen houdende geven wij steun aan het voorstel van de Commissie. Wij willen nochtans onderstrepen dat onze grootste zorg op dit moment elders ligt, namelijk bij de onmiskenbare ontoereikendheid van de uitgetrokken financiële middelen. Deze situatie is het gevolg van een duidelijk gebrek aan politieke wil en heeft niets met een mogelijke hervorming van het stelsel van eigen middelen te maken.

McCartin
Ik wil allereerst zeggen dat ik het niet eens ben met de bewering van een aantal aanwezigen dat verhoging van de eigen middelen een verhoging van de belastingdruk op de burgers van Europa impliceert. Dat is uiteraard niet noodzakelijkerwijs het geval. De verantwoordelijkheden van de Europese Unie zijn gebaseerd op het beginsel dat sommige zaken op Europees niveau nu eenmaal efficiënter kunnen worden gedaan. Als we besluiten om de verantwoordelijkheid voor de agrarische industrie van de lidstaten over te dragen op de Europese Unie en een efficiënter invulling aan die verantwoordelijkheid geven, zou dat uiteindelijk wel eens tot een vermindering van de belastingdruk kunnen leiden. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor ontwikkelingssamenwerking. Als we op dat terrein de verantwoordelijkheid van de lidstaten zouden overdragen op de Europese Unie, zouden we naar mijn mening met dezelfde hoeveelheid geld, mondiaal gezien, veel meer kunnen bereiken. We zouden zelfs een aanwas van eigen middelen kunnen realiseren, zonder de belastingdruk op de burgers van de Europese Unie te vergroten.
We nemen voortdurend de woorden democratie en transparantie in de mond. Ik wil allereerst zeggen dat we bij alle democratische, via de Europese instellingen tot stand gekomen beslissingen over eigen middelen, aan een definitie van eigen middelen niet kunnen ontkomen. Als de Europese Unie, in een democratisch proces, beslist dat het concept ''eigen middelen'' gewoon een rechttoe rechtaan percentage van het BNP is, dat wordt opgebracht door de lidstaten en wordt uitgekeerd in een forfaitair bedrag, dan is dat prima: dat zijn dan kennelijk de eigen middelen en die keuze is op democratische wijze tot stand gekomen. Hoe meer elementen we erin betrekken, hoe ondoorzichtiger het systeem, en hoe moeilijker het wordt. Daarom maak ik me totaal geen zorgen over de 10 of 25 procent. Als het bedrag dat de Europese Unie nodig heeft aan eigen middelen vaststaat, dan zullen we logischerwijs, als we de lidstaten meer traditionele eigen middelen laten houden, daarvan meer als percentage BNP moeten innen. De discussie is dus helemaal niet van belang.
Wat de voordelen voor de lidstaten zijn, wat het rendement is, laat zich heel moeilijk in cijfers weergeven. Maar ik wil er nog wel iets over zeggen. Als u kijkt naar Nederland en Duitsland, waarover hier in het Parlement zoveel te doen is geweest, zult u zien dat de Europese interne markt hen zeker geen windeieren legt en dat hun handel met de rest van de Unie door de jaren heen gekenmerkt wordt door een uiterst positieve balans.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, de EU staan zeer grote economische inspanningen te wachten, wanneer tien of meer landen in Midden- en Oost-Europa en in het Baltisch gebied in verschillende ronden lid worden van de Unie. Het spreekt dan ook vanzelf dat een discussie over de economische voorwaarden voor deze uitdaging gerechtvaardigd is. Vandaag kent de EU geen eigen belastingrecht en dat moet ze naar mijn opvatting ook in de toekomst niet krijgen. Het verslag-Haug houdt niet in dat wij automatisch een EU-belasting invoeren, maar het opent er wel de deur voor, en dat is al erg genoeg.
Wat niet duidelijk is verwoord, is blijkbaar toch iets wat velen denken. In de Zweedse massamedia wordt de laatste dagen geschreven over het plan van de EU om belasting in te voeren op mobiele telefoons en vliegreizen. Het is misschien geen toeval dat juist in Zweden, dat verreweg de hoogste belastingdruk van de EU kent, de fantasie een hoge vlucht neemt wanneer het gaat om het vinden van nieuwe belastinginkomsten. Als men überhaupt rechtstreeks over belastingen in de EU moet discussiëren, moeten de lidstaten volgens mij eerst heel duidelijk aangeven welke nationale belastingen tegelijkertijd omlaag gaan. Anders wordt de belastingdruk voor de burgers alleen maar opgevoerd. De burgers van de EU hebben geen behoefte aan nog hogere belastingen.
Hoe moet de uitbreiding dan worden gefinancierd? Wel, het alternatief voor nieuwe belastinginkomsten is nog altijd een verlaging van de kosten. Dat vereist dat we onze prioriteiten beter vaststellen en we ons concentreren op de grote en cruciale vraagstukken. De uitbreiding is zo'n punt dat hoge prioriteit heeft. Zolang bijna de helft van de EU-begroting naar landbouwsubsidies gaat en zolang er, inclusief de steun uit de structuurfondsen, 5/6 van al het geld naar enigerlei vorm van steun gaat, kan er geen twijfel over bestaan dat het beleid moet worden omgegooid.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Haug, dames en heren, er is geen jaarlijks debat over de ontvangstenkant van de begroting van de Europese Commissie. Toch is die uiteraard even belangrijk als de uitgavenkant. Tijdens de Raad van Berlijn werden wijzigingen aan de ontvangstenkant goedgekeurd met betrekking tot het maximale BTW-aandeel dat aan de Europese Unie wordt afgedragen, tot de korting op de Britse bijdrage en de financiering ervan en met betrekking tot het deel van de douane- en landbouwheffingen dat de lidstaten mogen inhouden.
De Commissie vindt dat dit bedrag met 25% kan worden verhoogd. In ruil daarvoor verwacht ik wel dat de lidstaten de controlemaatregelen voor de eigen middelen versterken en daar niet meer onderuit proberen te komen. Die controles moeten dus effect sorteren. Ook werd beslist wanneer de Commissie het huidige financieringssysteem moet onderzoeken en verslag moet uitbrengen over de mogelijkheid om voor autonome eigen middelen te zorgen.
Ik ben blij dat het Parlement zich opnieuw zo intensief met het vraagstuk van de financieringsregeling heeft beziggehouden. Persoonlijk verheug ik mij nog meer over het feit dat de standpunten die hier vandaag door de sprekers werden verdedigd, op tal van punten met mijn visie overeenkomen.
De Commissie heeft in oktober 1998 een verslag over de ontvangstenkant van de begroting en over mogelijke hervormingen voorgelegd. Het Parlement heeft in zijn vroegere verslag-Haug I en in dit verslag-Haug II met vele van de in ons verslag geformuleerde argumenten ingestemd. Als wij het over hervormingen hebben, willen wij allemaal dat de begroting aan de ontvangstenkant transparant, doeltreffend en eenvoudig is. Door de vele bijzondere regelingen voor het BTW-percentage, de Britse korting en de financiering daarvan is de huidige regeling niet transparant. De burgers kunnen niet meer overzien hoeveel van hun belastingen voor de Europese Unie wordt uitgegeven. Dat gebrek aan transparantie is verkeerd en voor mij op zichzelf al een voldoende reden om een hervorming te willen.
Zoals ik tijdens de hoorzitting in het Parlementen in september al zei, meen ik dat een hervorming van de financieringsregeling een grotere eigen financiële verantwoordelijkheid van de Gemeenschap ten doel moet hebben. Het moet mogelijk worden ontvangsten vast te stellen zonder dat - ik beklemtoon ook dat - de totale belastingdruk daardoor toeneemt. Ik meen ook dat een billijke opstelling van de begroting niet een zaak is voor enkel en alleen de ontvangstenkant van de begroting en dat wij niet tot 2006 mogen wachten om een debat over de hervorming van de begroting te voeren. Wij moeten dat debat met uw steun nog tijdens deze zittingsperiode voeren.

De Voorzitter
Mevrouw Schreyer, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Begrotingsdiscipline
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0055/1999) van de heer Averoff, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de begrotingsdiscipline (COM(1999)364 - C5-0141/1999 - 1999/0151(CNS)).

Averoff
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat de huidige beschikking van 1994 inzake begrotingsdiscipline in velerlei opzicht achterhaald is. Sedert het begin van de toepassing daarvan is heel wat tijd verstreken en in die tijd hebben zich grote veranderingen voorgedaan. Ik noem hier met name de verwezenlijking van de EMU per 1 januari 1999, de op til zijnde uitbreiding met de Midden- en Oost-Europese landen, Cyprus en Malta en tot slot Agenda 2000, waarin onder meer de in de landbouw noodzakelijke hervormingen worden beschreven.
De noodzaak tot wijziging van de huidige beschikking, en tot aanvulling daarvan met nieuwe bepalingen, vloeit voort uit bovengenoemde veranderingen en uit de verscherping van de begrotingsdiscipline, zoals deze tot uiting komt in de conclusies van de Europese Raad van Berlijn en het nieuwe Interinstitutioneel Akkoord. Ook de Commissie maakt gewag van deze ontwikkelingen en van de tot nu toe met de toepassing van deze beschikking opgedane ervaringen. Daarvan uitgaand komt zij tot de slotsom dat de huidige bepalingen, die met name de landbouw betreffen, moeten worden aangepast en verbeterd. In haar voorstel komen afgezien van aanpassingen van een aantal bepalingen, ook regelingen voor om de begrotingsdiscipline stringenter te maken en de uitvoering daarvan te verbeteren. Tekenend voor de voorgestelde maatregelen is het preventief karakter daarvan. Deze brengt een nieuwe zienswijze tot uitdrukking en resulteert onder meer in een uitbreiding van de uitvoerende bevoegdheden van de Europese Commissie.
Met de in het onderhavig verslag vervatte amendementen wordt goedkeuring gehecht aan de meeste voorgestelde aanpassingen. Er zijn echter ook amendementen waarmee, zonder aan de doelmatigheid te tornen, de bepalingen worden verbeterd en de toepassing wordt vergemakkelijkt. Men voorkomt overdrijving en schaft de automatische toepassing van bepaalde maatregelen af. De bedoeling is namelijk dat men, alvorens zijn toevlucht te nemen tot dergelijke maatregelen, de mogelijkheden van het Interinstitutioneel Akkoord gebruikt. Wij stemmen niet in met het voorstel om van de beschikking een verordening te maken. Wij willen het bij een beschikking houden. Daardoor wordt immers de doelmatigheid van de maatregelen allesbehalve ingeperkt. Het desbetreffende amendement beoogt enkel waarborging van het evenwicht in de bevoegdheden van de verschillende instellingen. Men tornt geenszins aan het strikte karakter van de essentiële bepalingen en in geen enkel amendement wordt het beginsel van de begrotingsdiscipline betwist. Ik ben van mening dat de begrotingsdiscipline onontbeerlijk is. Niet alleen de communautaire begroting, maar ook de nationale begrotingen moeten daaraan gehoorzamen. Begrotingsdiscipline is ongetwijfeld de grondslag voor een gezond financieel beheer. Ik moet hierbij wel aantekenen dat begrotingsdiscipline evenwel geen doel op zich mag worden, en geen afbreuk mag doen aan een juiste en efficiënte toepassing van de essentiële bepalingen van het communautair recht. Begrotingsdiscipline mag evenmin afbreuk doen aan hetgeen hier belangrijk is: de toepassing van de fundamentele beginselen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavig verslag en de daarin vervatte voorstellen van de Begrotingscommissie, dragen mijns inziens bij aan de totstandkoming van een evenwichtig, strikt en efficiënt instrument voor de verbetering van de begrotingsdiscipline. Dit is een zaak die ons allen aangaat. Een goede toepassing daarvan zal echter alleen mogelijk zijn met de samenwerking van alle instellingen en natuurlijk de lidstaten.
Tot slot wilde ik het gebrek aan participatie van de leden bij de opstelling van dit verslag aan de kaak stellen. Afgezien van de landbouwcommissie en bepaalde collega's, die mij bij de opstelling van de amendementen met raad en daad hebben bijgestaan, was de belangstelling niet om over naar huis te schrijven. Ik weet dat mijn verslag niet perfect is en veel meer amendementen mogelijk waren geweest. Daarom vrees ik dat het woord discipline hier in het Parlement niet echt op vruchtbare bodem valt.

Rodríguez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijkste punten uit dit verslag betreffende de begrotingsdiscipline, waarop wij als Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling amendementen hebben ingediend, zijn de volgende.
Het eerste punt betreft het nieuwe toepassingsgebied van het landbouwrichtsnoer en de toekomstige herziening daarvan. De Commissie neemt in het toepassingsgebied van het richtsnoer de voor de uitbreiding beschikbare kredieten uit de financiële vooruitzichten op, die in rubriek 8 van het Interinstitutioneel Akkoord zijn aangegeven. In deze rubriek gaat men uit van een hypothetisch post-uitbreidingsscenario en bijgevolg zijn de daarin vermelde bedragen zuiver indicatief. Volgens ons kan deze rubriek dan ook niet in het richtsnoer worden opgenomen. Het richtsnoer moet vóór de eerstvolgende uitbreiding opnieuw bekeken worden op basis van de reële behoeften, teneinde te voorkomen dat men indicatieve kredieten gaat blokkeren waarvan men niet eens weet of de bedragen en het tijdschema wel juist zijn.
Een tweede belangrijk punt is de adequate financiering van de plattelandsontwikkeling en de begeleidende maatregelen. Wij dringen bij de Commissie erop aan bij het beheer hiervan voldoende flexibiliteit te betrachten, en aldus rekening te houden met het meerjaarlijkse en niet-verplichte karakter van deze uitgaven. Anderzijds achten wij het noodzakelijk dat ook de financieringsmaatregelen van de Commissie worden verbeterd. Daarom stellen wij voor de mogelijkheid te creëren om niet bestede kredieten uit de verplichte uitgaven over te schrijven naar niet-verplichte uitgaven.
Het derde punt is de uitvoering van het flexibiliteitsbeginsel binnen de voor de landbouwuitgaven vastgestelde grenzen. Hier stellen wij voor de mogelijkheid te bieden tot overdracht van niet bestede kredieten of middelen naar het volgende begrotingsjaar. Wij zijn van oordeel dat met de uitvoering van dit beginsel niet alleen de kredieten van de tweede pijler van het GLB worden verhoogd, maar dat tevens gemakkelijker het hoofd geboden kan worden aan rampen of onvoorziene omstandigheden, met de snelheid en doeltreffendheid die dergelijke situaties vereisen.
Mijn laatste punt betreft de uitbreiding van de beheersbevoegdheden van de Commissie. Deze zou met zich mee brengen dat de Commissie het bedrag van de directe steun kan verlagen of de betaling van de maandelijkse voorschotten aan de lidstaten kan schorsen. Volgens ons wordt het Parlement niet voldoende bij de besluitvorming daarover betrokken. Tevens zijn wij van mening dat deze maatregelen niet stelselmatig kunnen worden toegepast. Dat zou immers tot gevolg kunnen hebben dat overschrijdingen worden overgedragen van het ene jaar op het andere, ten koste van de reële behoeften van de begroting waarbinnen de desbetreffende uitgaven worden uitgevoerd. Zelfs de vrede zou daarmee in gevaar kunnen komen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, de heer Averoff heeft een uitstekend verslag geschreven over de begrotingsdiscipline. Dit verslag heeft betrekking heeft op de op handen zijnde uitvoering van de begroting. Het Europees Parlement heeft discipline altijd gestimuleerd. Daarom heeft het Parlement zich ook onthouden van een verhoging van de ontvangsten, hoewel daarvoor gezien de marges, de financiële perspectieven en ook de mogelijkheden van het Verdrag, ruimte zou zijn geweest. Het Parlement is uiterst streng geweest wat de uitbreiding van het personeel betreft.
Het onderhavige verslag heeft betrekking op de landbouwuitgaven. Deze vormen de grootste uitgavenpost voor de Europese Unie: ze nemen zo´n 45 procent van de begroting voor hun rekening. De landbouwuitgaven zijn dan ook in elk debat over de begroting van de EU een centrale factor. Het landbouwrichtsnoer is het plafond voor de landbouwuitgaven. In de praktijk is echter het Interinstitutioneel Akkoord het plafond, en dat ligt een stuk lager dan het richtsnoer. Ook daar geeft het Parlement dus een bewijs van groot verantwoordelijkheidsgevoel wat de begroting betreft.
De landbouwuitgaven zijn een tamelijk gevoelige kwestie binnen de EU. Het landbouwbeleid is immers het enige beleidsterrein waar de EU rechtstreeks het levensonderhoud van de burgers beïnvloedt. Bij de uitvoering van het landbouwbeleid heeft de EU dan ook een uitzonderlijk grote verantwoordelijkheid. Deze betreft met name de in artikel 5, punt 7 genoemde vermindering van de rechtstreekse subsidies. Een dergelijke vermindering mag niet plaatsvinden. Het gaat hier namelijk om het levensonderhoud van individuele personen. Een dergelijke vermindering zou rechtstreeks indruisen tegen een grondwettelijk recht. Het zou net zijn alsof salarissen niet worden uitbetaald.
De landbouwuitgaven zijn nu verdeeld in verplichte en niet-verplichte uitgaven. Met name de LFA-subsidie en de milieusubsidie zijn belangrijk in vele benadeelde landbouwregio´s. Het Parlement heeft dus in de toekomst een grotere verantwoordelijkheid voor het landbouwbeleid dan voorheen. In dit opzicht is de sfeer die uit het verslag spreekt, waarin de samenwerking tussen de Raad en het Parlement wordt benadrukt, heel goed.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Averoff, dames en heren, begrotingsdiscipline is op alle beleidsterreinen uiterst belangrijk om op lange termijn het budgettaire evenwicht te kunnen garanderen. Bijzonder belangrijk is begrotingsdiscipline op de beleidsterreinen die kwantitatief van grote budgettaire betekenis zijn. Bij de uitgaven is de landbouw nog altijd het belangrijkste terrein.
Op de Top van Berlijn en vervolgens in het Interinstitutioneel Akkoord zijn de Raad, het Parlement en de Commissie overeengekomen de bovengrenzen voor de landbouwuitgaven te bevriezen en aldus het aandeel van de landbouw in de totale begroting te stabiliseren. Voorts hebben het Europees Parlement, de Raad en de Commissie besloten dat van de begrotingsposten voor marktordeningsmaatregelen geen kredieten naar maatregelen voor de plattelandsontwikkeling mogen vloeien en omgekeerd.
Het voorstel van de Commissie moet er vooral voor zorgen dat de bovengrenzen van die twee subcategorieën strikt in acht worden genomen. Voor de afdeling Garantie van het EOGFL ligt dat moeilijker, omdat productie- en prijsontwikkeling sterke schommelingen kunnen veroorzaken. De Commissie moet dan ook passende maatregelen kunnen nemen, als bij voorbereiding of uitvoering van de begroting blijkt dat de bovengrenzen worden overschreden of dreigen te worden overschreden. In de begroting 2000 werd tijdens de begrotingsprocedure al een eerste wijziging aangebracht, omdat de bovengrens zonder lineaire bezuiniging wellicht zou zijn overschreden.
Ik vind het goed dat het Parlement het fundamenteel eens is met de procedure die de Commissie voorstelt om de bovengrenzen in acht te nemen. Ik stel vast dat het Parlement de financiële perspectieven wil kunnen herzien als dat nodig is. Welnu, een herziening van de financiële perspectieven is voor de Commissie alleen aanvaardbaar als werkelijk onverwacht meer geld nodig is. De in Agenda 2000 op gang gebrachte hervorming van het landbouwbeleid moet ook in de begroting van de Unie haar beslag vinden. Daarom moeten wij resoluut voor begrotingsdiscipline kiezen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Schreyer, bent u het er met mij over eens dat uw voorstel tot gevolg heeft dat de Raad feitelijk van zijn verplichtingen op het gebied van de verplichte uitgaven wordt ontslagen, maar tegelijkertijd zijn recht behoudt om de niet-gebruikte kredieten weer af te voeren? Vindt u niet dat wij aldus verplichte uitgaven in niet-verplichte uitgaven veranderen waarvoor het Parlement echter geen bevoegdheid krijgt?

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Graefe zu Baringdorf, ik ben het niet met u eens. U weet echter wat ik in het algemeen over het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven denk. Dat onderscheid bestaat al van vroeger, maar ik vind dat wij het daarover zeker nog moeten hebben.
Wat de strakke scheiding tussen de twee categorieën betreft, wijs ik erop dat wij tijdens het debat over het volgende verslag de vraag zullen behandelen hoe wij kredieten, die wij voor de landbouw - meer bepaald in de 1A-categorieën, de marktordeningsmaatregelen - als gevolg van de prijs- en marktontwikkeling niet nodig hebben, voor andere maatregelen beschikbaar kunnen stellen.

Colom i Naval
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor het Interinstitutioneel Akkoord waar dit besluit een gevolg van is, wil ik weten wat het standpunt van de Commissie is. Zij heeft zich namelijk niet uitgesproken over ons voorstel om de uitgaven voor de toekomstige uitbreiding buiten het richtsnoer te houden.
Dit wil ik weten, omdat deze uitgaven als zuiver indicatief in Bijlage II van het Interinstitutioneel Akkoord staan genoemd en buiten de financiële vooruitzichten vallen. Alleen Bijlage I bevat financiële vooruitzichten. Het Commissievoorstel bevat daarentegen enkele uitgaven die geen bestanddeel van de financiële vooruitzichten binnen het richtsnoer zijn.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Colom i Naval, in Agenda 2000 werd beslist voor de uitgaven betreffende de uitbreiding een aparte rubriek te creëren. Voorts werd ook beslist nu al maatregelen voor pretoetredingssteun in het kader van het landbouwbeleid te nemen. Dat was volgens mij een belangrijk besluit.
U vroeg of de uitgaven voor het landbouwbeleid in het kader van de uitbreiding zullen volstaan. Wij moeten wat dat betreft voortdurend nagaan hoe de situatie in de kandidaat-landen evolueert en wat de uitgangspunten van de Raad bij de raming van de nodige kredieten in Berlijn was. Als ik vaststel dat die uitgangspunten moeten worden herzien, zal ik het Parlement daarvan onmiddellijk op de hoogte brengen en meer bepaald met de Begrotingscommissie overleggen wat wij moeten doen.

De Voorzitter
Dames en heren, ik heb het woord verleend aan twee afgevaardigden die niet op de sprekerslijst waren ingeschreven. Ik heb dat gedaan omdat wij ons goed aan de tijd houden. Dat zal niet altijd mogelijk zijn, maar als het kan, vind ik dat wij dat moeten doen. Het is voor het Parlement beslist niet slecht dat onze debatten wat spontaner worden en een ietwat politieker karakter krijgen dan gewoonlijk.

Zoals gezegd, is dit echter geen precedent en kan niemand daar rechten uit afleiden. Of zoiets mogelijk is, hangt alleen van de zelfdiscipline van de sprekers af.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gewijzigde en aanvullende begroting 5/1999
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0061/1999) van mevrouw Dührkop Dührkop, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting nr. 5/1999 betreffende de begroting van de Europese Gemeenschappen voor het begrotingsjaar 1999.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mij in mijn tussenkomst natuurlijk beperken tot een presentatie van de gewijzigde en aanvullende begroting GAB 5 en een toelichting op mijn aanbeveling, waarna de voltallige vergadering tot stemming kan overgaan.
Wij moeten ons er echter goed van bewust zijn dat de GAB 5 niet op zichzelf staat. Deze vormt één geheel met de GAB 4 en met de zogenoemde collectieve overschrijving of Notenboom-procedure. Ik begin derhalve met enkele beschouwingen aan het adres van de Commissie.
Bij de indiening van de GAB 4 en bij de trialoog van 7 november - die voorafging aan de aanneming van die GAB 4 - had de Commissie al aangekondigd, dat de benodigde extra betalingskredieten - 650,5 miljoen voor met name PHARE, TACIS, OBNOVA en FYROM - gedekt waren of gedekt zouden worden door drie aanvullende instrumenten, te weten de GAB 4, de collectieve overschrijving en de GAB 5. Deze laatste is onderwerp van de resolutie en van ons debat van vandaag. Ook stelde de Commissie voor de GAB 5 te gebruiken voor de uitbreiding van het aantal personeelsposten van OLAF van 15 tot 30 posten, in overeenstemming met de aanbeveling van het Comité van toezicht in zijn verslag over OLAF, opdat de OLAF reeds met de gestelde prioriteiten aan de slag zou kunnen gaan.
Op 15 september is de GAB 4 reeds in het Parlement besproken. Deze is vervolgens in stemming gebracht in de voltallige vergadering en toen zowel door het Parlement als de Raad aangenomen. Vandaag debatteren wij ook over de GAB 5. Wat echter de collectieve overschrijving betreft, die in de drie instrumenten is opgenomen en die de Commissie aan ons had gepresenteerd ter verhoging van de betalingskredieten, volgt een deel van dit geheel deze procedure in de voltallige vergadering niet. Er is een deel dat buiten beschouwing blijft.
Omdat het om een onderdeel van het geheel gaat, wil ik hier enkele opmerkingen over maken en van de gelegenheid gebruik maken om enkele pareltjes van redeneringen aan te halen die de Commissie gebruikt om betalingen van de ene naar de andere begrotingslijn en naar de externe acties over te schrijven.
Ik begin met iets merkwaardigs. Dit betreft een verlaging in de begrotingslijn "Millenniumvieringen van de Europese Unie". De motivering van de Commissie van het schrappen van alle betalingen op die lijn is: "De geplande acties gaan niet door".
Dan noem ik drie begrotingslijnen, te weten "bijzondere acties ten behoeve van de Baltische landen", "opneming van de genderproblematiek in de ontwikkelingssamenwerking" en "voorbereidende acties van de NGO's voor een campagne tegen kindermishandeling". Hiervan zegt de Commissie: "Er zijn nog geen besluiten genomen". Het is nu half november. Die besluiten zullen nog wel komen. Daar het echter al laat in het jaar is, vooral wat de voorbereidende acties betreft - wat bij al deze begrotingslijnen het geval is - die voor het Parlement prioriteiten zijn, kan men betalingen schrappen omdat er geen besluiten zijn genomen.
Mijn eerste vraag is wie besluit dat zoiets niet gebeurt. Volgens mij worden de politieke prioriteiten namelijk door het Parlement vastgesteld. De tweede vraag is waarom zo lang met de besluitvorming is gewacht. Een verbetering voor het jaar 2000 is hier aan te bevelen.
Ik zal u niet langer kwellen. Het is echter wel een belangrijk punt. Wij hebben immers al vaker gezegd dat de begroting 1999 een brug is naar het nieuwe millennium niet alleen wat de financiering, maar ook wat de politieke prioriteiten betreft.
Als laatste van de drie instrumenten is er de onderhavige GAB 5 met 202 miljoen extra aan betalingskredieten voor de externe acties en die vijftien extra posten voor OLAF. Als rapporteur vind ik het bijzonder verheugend dat in het Commissievoorstel wordt voorgesteld om die extra posten volledig uit de kredieten van het EOGFL-Garantie te financieren, omdat die niet volledig worden gebruikt.
Ik verzoek het Parlement, de collega's deze resolutie goed te keuren. Zij is kort en bondig. Er wordt kennisgenomen van de GAB 5 en er wordt geconstateerd dat de prognoses voor de landbouwuitgaven opnieuw te hoog zijn beraamd. Tevens wordt het Parlement in paragraaf 4 van deze resolutie - en dit is misschien de allerbelangrijkste paragraaf - gevraagd zijn goedkeuring te hechten aan het besluit om het bedrag van het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting 5/99 te verhogen met 25 miljoen euro aan betalingskredieten voor het PHARE-programma, omdat, mevrouw Schreyer, wij willen beantwoorden aan de dringende behoeften die de Commissie naar voren heeft gebracht.
Tenslotte doe ik nog een beroep op de Raad. Ik verzoek de Raad deze door het Parlement gewijzigde GAB 5 zonder meer aan te nemen en er aldus voor te zorgen dat de betalingen geen verdere vertraging meer oplopen.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Dührkop Dührkop voor dit verslag over de vijfde gewijzigde en aanvullende begroting van de Commissie. Ik kan u meteen zeggen dat wij deze zullen goedkeuren. Het zal u misschien verbazen dat hier aan het einde van het begrotingsjaar een vijfde gewijzigde en aanvullende begroting wordt voorgelegd. Ik merk evenwel op dat het Parlement en de Unie de procedure-Nootenboom de laatste jaren zo sterk hebben ontwikkeld dat de kredietoverschrijvingen aan het einde van het jaar bijna niet meer te overzien waren. Wij hebben er toen op aangedrongen dat voortaan gewijzigde en aanvullende begrotingen werden ingediend om de transparantie te verbeteren. Het aantal kredietoverschrijdingen stijgt nog altijd. Ik meen evenwel dat wij aldus voor een grotere transparantie en controleerbaarheid hebben gezorgd. Daarom ben ik het met deze werkwijze eens.
Het zal u beslist niet verbazen dat ik het nu in het bijzonder over OLAF en de 15 bijkomende posten wil hebben. OLAF ging op 1 juli van dit jaar van start en nam daarmee de plaats in van UCLAF, de dienst voor fraudebestrijding van de Commissie tot op dat ogenblik. OLAF is een nieuw orgaan en wij willen alles doen opdat het doeltreffend kan werken.
Oorspronkelijk voorzag de gewijzigde begroting 4/99 in 15 posten voor OLAF, dat in totaal 300 posten moet krijgen. Alles bij elkaar kan OLAF nu al beschikken over 120 posten - ik zeg niet personen maar posten - van de oude UCLAF. De dienst moet nu echter snel worden uitgebouwd. Daarom waren wij zeer teleurgesteld over het feit dat er zoveel overredingskracht nodig was om aan de in de gewijzigde en aanvullende begroting 4/99 opgenomen 15 posten nog 15 posten toe te voegen, wat het totaal voor dit jaar op 30 brengt. Ik dank de Begrotingscommissie dat ze die wens van de Commissie begrotingscontrole uitdrukkelijk heeft ondersteund en dat wij voor 1999 30 posten hebben. Voor 2000 worden in de begroting 75 posten voorgesteld. Uiterlijk in 2001 moet het personeelsbestand rond zijn en moet OLAF volledig operationeel zijn.
Mevrouw Schreyer, ik zou u rechtstreeks enkele vragen willen stellen. Ik neem aan dat u inmiddels contact hebt kunnen opnemen met het Comité van toezicht. Het secretariaat daarvan moet worden versterkt met hooggeschoold personeel. Het Comité van toezicht van OLAF bestaat uit onafhankelijke experts, die ook hun normale beroepsbezigheden blijven voortzetten. Zij doen hun werk weliswaar niet gratis - zij krijgen een onkostenvergoeding - maar worden niet echt bezoldigd en hebben daarom passende steun nodig. Ik neem aan dat u inmiddels met het Comité van toezicht contact hebt opgenomen en dat u ook hebt ingezien dat het werk van die mensen onontbeerlijk is om de onafhankelijkheid van OLAF te garanderen.
Gisteren hebben wij in de Commissie begrotingscontrole de procedure voor de aanstelling van de directeur van OLAF vastgesteld. Mevrouw Schreyer, op 28 oktober heb ik u een brief geschreven waarin ik u en de Commissie verzocht de lijst van elf kandidaten voor dat ambt officieel te bevestigen. Jammer genoeg heb ik op die brief nog geen antwoord gekregen. Ik zou u hier in plenaire vergadering willen verzoeken mijn vraag zo snel mogelijk te beantwoorden. Met zo snel mogelijk bedoel ik dat ik deze week een antwoord verwacht, zodat wij de procedure kunnen openen en in het Parlement vooruitgang kunnen boeken. De Raad en het Parlement willen vooruit. Ook de Commissie moet opschieten, zodat wij de directeur nog dit jaar kunnen aanstellen. Ik verzoek u te beloven dat u, als dat kan, ons meteen de officiële lijst van de elf kandidaten zult toezenden.

Walter
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Schreyer, dames en heren, allereerst dank ik mevrouw Dührkop Dührkop uitdrukkelijk voor het voortreffelijke werk dat ze hier in verband met de begroting 1999 verricht. Het komt volgens mij zelden voor dat een rapporteur zich in de loop van een begrotingsjaar met meer dan 60 kredietoverschrijvingen en vijf aanvullende begrotingen moet bezighouden. Er zijn zoveel wijzigingen en aanvullingen op de oorspronkelijke begroting dat mevrouw Dührkop Dührkop tijdens het debat over de vierde gewijzigde en aanvullende begroting zei dat ze haar eigen kind, de begroting 1999, niet meer herkende.
Als ik nu kritiek lever, dan is deze niet in de eerste plaats gericht tegen mevrouw Schreyer, want zij is niet verantwoordelijk voor wat in de laatste weken is gebeurd. Als wij als Parlement tegen het einde van het jaar, in de herfst, een begroting opstellen, gaan wij ervan uit dat wij hierin prioriteiten kunnen vaststellen, dat die prioriteiten tijdens de uitvoering van de begroting ook worden uitgevoerd en dat alles wat wij als belangrijk beschouwen, ook concrete politieke vorm krijgt.
Wij staan nu voor de vijfde keer voor een ingrijpende wijziging in die begroting. Ik weet dat wij deze vijfde wijziging wegens OLAF hebben gevraagd. Wij staan ook achter deze wijziging, maar moeten ons toch afvragen of het zinvol is bij de opstelling van de begroting prioriteiten te stellen als die achteraf toch worden geschrapt.
Ik geef een voorbeeld van vorig jaar. De Begrotingscommissie en het Parlement hebben een grote inspanning gedaan om de kredieten voor de hulp aan Armenië en Georgië te verhogen. Wij wisten dat niet iedereen het daarmee eens was. Toch hebben wij dat gedaan. Wij stellen nu vast dat die 3 miljoen extra dit jaar niet werd gebruikt, maar is vervallen omdat de maatregelen niet konden worden uitgevoerd of omdat men niet wilde dat dit gebeurde. Dat is ons probleem.
Wij willen voortaan weten - en zullen daarom ook aandachtiger op de uitvoering van de begroting toezien - wat er met onze prioriteiten gebeurt. Wij zullen de Commissie in de loop van het jaar telkens opnieuw vragen wat op de desbetreffende posten is gebeurd. Wij zullen ook tegen onze commissies zeggen dat ze, als ze een beleid uitstippelen en tijdens de begrotingsprocedure vinden dat hier of daar nog 100.000 euro extra nodig is, ook op de uitvoering van de begroting moeten toezien. Ik zeg dit dus ook ter attentie van onze eigen commissies. Het volstaat niet tijdens de begrotingsprocedure eisen te stellen. De jongste jaren hebben wij almaar meer reserves in de begroting opgenomen om de controle te kunnen verbeteren en beter op de uitvoering van de begroting te kunnen toezien. Dat kan echter niet de goede weg zijn.
In verband met deze vijfde gewijzigde en aanvullende begroting zou ik ook iets ter attentie van de Commissie willen zeggen. De Commissie wist natuurlijk dat wij een nieuw Parlement waren, maar toch heeft ze - en dit moet ik nu, aan het einde van dit jaar, resoluut aan de kaak stellen - een aanvullende begroting ingediend tijdens het zomerreces, toen wij daarop nog niet konden reageren omdat het Parlement nog niet operationeel was. Dat was niet erg hoffelijk. U kunt er zeker van zijn dat wij als zelfbewust nieuw Parlement voortaan grote aandacht zullen hebben voor de wijze waarop u ons behandelt en voor de vraag in hoever wij onze opdracht echt kunnen vervullen.
Tot nu toe heb ik het over de lopende begrotingsprocedure gehad. Ik wil ook nog zeggen dat wij nu aan zeer moeilijke onderhandelingen beginnen over cijfers waarvan wij niet allemaal vinden dat ze een gezonde basis vormen. In het begin van het jaar hebben wij een Interinstitutioneel Akkoord gesloten dat het vertrouwen in de samenwerking tussen Raad, Commissie en Parlement moet versterken.
Om dit vertrouwen gerechtvaardigd te maken, moeten wij voor onze besluiten en debatten een solide basis hebben. Ik zeg dat uitdrukkelijk in verband met de cijfers die ons voor Kosovo zijn voorgelegd. Wij moeten hier solide cijfers hebben, want anders timmeren wij hier een begroting in mekaar die volgend jaar geen stand kan houden. Wij zullen dan opnieuw honderden miljoenen kredieten moeten gaan herschikken en van links naar rechts gaan schuiven. Dat kan niet de bedoeling van een begrotingsprocedure zijn. Wij willen nu een solide basis leggen. Wij willen dat iedereen beseft dat Kosovo gedurende verschillende jaren geld nodig heeft en dat wij daarvoor moeten zorgen. Wij willen een stevige basis waarvan wij lange tijd op aan kunnen. De vele herschikkingen, kredietoverschrijvingen en aanvullende begrotingen zijn onverantwoord als daardoor de indruk ontstaat dat wij in het begin ons werk niet goed hebben gedaan.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zeg ik mevrouw Dührkop Dührkop dank voor de - zoals gewoonlijk - goede wijze waarop zij ons over de GAB 5/99 heeft geïnformeerd.
Vóór het verslag van mevrouw Dührkop Dührkop, hebben wij gedebatteerd over de onderwerpen eigen middelen en begrotingsdiscipline. De belastingbetaler zal daar echter geen enkele baat bij hebben als wij geen vorderingen maken op het gebied van een doeltreffende fraudebestrijding.
Mevrouw Theato heeft zojuist heel goed uiteengezet hoe wij UCLAF in OLAF hebben veranderd. Wij spreken nu over hoe de ideale directeur moet zijn, maar het haalt allemaal niets uit als wij OLAF niet van de nodige middelen voorzien. Ik ben dan ook zeer verheugd dat het aantal nieuwe posten voor OLAF door middel van deze gewijzigde en aanvullende begroting van 202 miljoen euro van 15 tot 30 kan worden uitgebreid en dat dit nu ook met de instemming van de Raad gebeurt.
Per dag groeit het aantal onderwerpen waarmee OLAF zich moet bezighouden. Per dag neemt de geografische omvang toe. Ik ben dan ook van oordeel dat OLAF per dag over voldoende personele en materiële middelen moet beschikken om zich aan nieuwe onderwerpen te kunnen wijden. Ik ben bijvoorbeeld van mening dat één van de onderdelen dat nog niet voldoende is bestudeerd de evenredigheid van geldstraffen is. Hiermee bedoel ik dat er een hogere straf op grotere fraudes moet staan. Ook missen wij bijzonderheden over wanneer er verlaging of kwijtschelding van geldstraffen plaatsvindt.
Zoals ik altijd al heb gezegd - en vandaag herhaal ik dat weer eens - is alleen goede wil niet voldoende om vorderingen te maken. Het is ook noodzakelijk dat wij als Raad, Commissie en Europees Parlement in dezelfde richting vorderingen maken, ook als het, zoals nu, om een sterke, doelmatige OLAF ten behoeve van de Europese belastingbetaler gaat.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, deze gewijzigde en aanvullende begroting nr. 5/1999 is belangrijk om de nieuwe fraudebestrijdingsdienst OLAF spoedig operationeel te maken. Ik stel met voldoening vast dat deze keer ook ten volle met de deskundige aanbevelingen van het Comité van toezicht van OLAF rekening is gehouden. Dat was, zoals we hebben gehoord, niet altijd het geval. Dat is nu wel gebeurd en dat is goed voor OLAF. Dat bevestigt dat wij de onafhankelijkheid van OLAF willen garanderen. Wie de posten inneemt, zal de toekomstige directeur van OLAF beslissen.
De Commissie begrotingscontrole heeft gisteravond een procedure voor het horen van de kandidaten vastgesteld. Wij willen een lijst met drie namen opstellen waarmee de Voorzitter van ons Parlement dan naar het overleg met de Raad en de Commissie kan gaan. Daarmee volgen wij de aanbevelingen van onze Commissie constitutionele zaken.
Om de procedure te kunnen starten hebben wij van de Commissie - ik ben het eens met mevrouw Theato en richt mij concreet tot mevrouw Schreyer - een formeel besluit over de in aanmerking komende kandidaten nodig. Er hebben zich 450 kandidaten aangemeld. Het Comité van toezicht van OLAF heeft een lijst met 11 namen opgesteld. Vice-voorzitter Kinnock en uzelf hebben ons laten weten dat de bevoegde Commissiediensten zich bij de keuze van het Comité van toezicht aansluiten. De Commissie zelf heeft bij mijn weten echter nog geen formeel besluit genomen. Sommigen zeggen dat de Commissie vandaag een besluit neemt over een lijst waarop nog slechts vier namen staan. Als dat niet juist is, verzoek ik u dat recht te zetten.
Het is duidelijk dat zo een besluit strijdig zou zijn met de OLAF-verordening, waarin wordt bepaald dat de Commissie een positief advies van het Comité van toezicht nodig heeft. Het Parlement en de Raad hebben dat zo geregeld om de onafhankelijkheid van de nieuwe directeur tegenover de Commissie te garanderen. Dat positief advies hebt u echter alleen voor de lijst met elf en dus niet voor een lijst met meer of minder namen.
Dit is geen spitsvondigheid. De procedure moet in alle duidelijkheid worden afgewikkeld. Na de gebeurtenissen van de voorbije maanden en de crisis in de Commissie zou het volgens mij de toekomst ernstig bezwaren als de nieuwe directeur niet met volledige naleving van de Europese regelgeving wordt aangesteld.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van mevrouw Schreyer beantwoord ik in haar algemeenheid. Mevrouw Schreyer, u zult uit hetgeen er gezegd is - en ook uit mijn tussenkomst van september - hebben kunnen afleiden dat wij grote zorgen hebben over het herschikken van begrotingskredieten.
Mevrouw Schreyer, ik stel u een korte vraag. Heeft de Commissie, naar aanleiding van hetgeen zij hier in september en nu heeft gehoord, nagedacht over de wijze waarop wij met de begroting 2000 kunnen voorkomen dat wij half november nog met een aanvullende begroting, met wijzigingen en overschrijvingen bezig zijn?
De laatste vraag is de volgende: staat er voor eind dit jaar nog iets op het verlanglijstje voor de begroting 1999? Als rapporteur wil ik dat wel graag weten.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, geachte afgevaardigden, deze vijfde gewijzigde en aanvullende begroting 1999 is in overeenstemming met de richtsnoeren die tijdens het begrotingsoverleg in mei werden voorgesteld. De betalingskredieten voor de programma's PHARE en TACIS, ex-Joegoslavië en de macrofinanciële bijstand aan Macedonië kunnen worden verhoogd of gehandhaafd. Op die manier wordt onder meer rekening gehouden met de kwalijke gevolgen van het conflict en de oorlog in Kosovo op de situatie in Macedonië en kan eindelijk de in het voorjaar en de zomer beloofde budgettaire hulp, die het land dringend nodig heeft, worden verleend.
Voorts voorziet deze aanvullende begroting in vijftien nieuwe posten voor OLAF. Ik zou uiteraard ook willen antwoorden op de vragen die mij hier over de aanstelling van de directeur van OLAF werden gesteld. Het onafhankelijke Comité van toezicht - ik beklemtoon dat ook dat comité onafhankelijk is - heeft uit het grote aantal kandidaten inderdaad elf kandidaten geselecteerd die het geschikt achtte. Daarop heeft het benoemingscomité van de Commissie een keuze gemaakt. Ik kan u verzekeren dat u vandaag nog de lijst krijgt van de kandidaten die dat comité geschikt acht.
Volgens mij moeten wij de procedure zo opvatten dat de Commissie begrotingscontrole de elf kandidaten mag horen en een besluit mag nemen. Ik hoop dat de Commissie en u tijdens uw hoorzitting tot dezelfde conclusie komen. Gelet op de kwalificatie van de kandidaten op de lijst, denk ik dat wij een zeer goede kandidaat kunnen vinden om deze moeilijke taak op zich te nemen.
Ik zou het nogmaals over de kredietoverschrijvingen willen hebben. In de globale kredietoverschrijving heeft het Parlement al 30 miljoen euro minder overgeschreven. De rapporteur stelt daarom voor de kredieten voor het PHARE-programma met 25 miljoen te verhogen. Ik bevestig dat wij, zoals ik ook al tijdens de triloog heb gezegd, dat voorstel steunen en de Raad verzoeken het amendement over te nemen.
Als deze gewijzigde en aanvullende begroting wordt aangenomen, kunnen wij, als wij met alle wijzigingen rekening houden, in 1999 voor PHARE, TACIS, Zuid-Oost-Europa en andere programma's 670 miljoen euro meer beschikbaar stellen. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om niet bestede kredieten uit de landbouwbegroting. Ik vind het voortreffelijk dat dankzij die niet-bestedingen de kredieten voor het buitenlandse beleid kunnen worden verhoogd.
Hier is herhaaldelijk kritiek geleverd op het feit dat voor een zo groot bedrag kredietoverschrijvingen worden voorgesteld en mogelijk zijn geworden. Ik merk daarbij op dat het nu eenmaal normaal is dat in de loop van een begrotingsjaar en van de uitvoering van de begroting dingen gebeuren waardoor het onmogelijk wordt alle begrotingslijnen volledig te gebruiken. Dat betekent niet dat de Commissie de besluiten van het Parlement niet aanvaardt. Ik zal erop toezien dat de besluiten van het Parlement worden gerespecteerd. Toch zullen er altijd dingen gebeuren waardoor kredieten niet volledig kunnen worden gebruikt. In dat geval zal ik u altijd op de hoogte brengen, zodat wij samen kunnen overleggen hoe wij kunnen voorkomen dat die kredieten worden geblokkeerd of worden gebruikt en hoe wij ze kunnen overhevelen naar terreinen waar ze volgens het Parlement zinvol kunnen worden aangewend. Zoals gezegd, vind ik het uiteindelijk positief dat als gevolg van de markt- en prijsontwikkeling voor de landbouw minder kredieten nodig waren en dat die nu beschikbaar zijn voor belangrijke programma's op het gebied van het buitenlands beleid, zoals die waarover ik het zopas had.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Schreyer een concrete vraag willen stellen. U hebt gezegd dat wij de lijst vandaag nog krijgen. Is dat de lijst met elf of met vier kandidaten? De heer Bösch heeft de situatie duidelijk beschreven. Wij mogen de procedures niet verkeerd toepassen. Die worden omschreven in verordening 1037/1999 en in het Interinstitutioneel Akkoord. Het Parlement kan niet zeggen dat het elf of, als het een andere lijst krijgt, vier kandidaten wenst te horen. Zo gaat dat niet. Wij mogen de kandidaten op de lijst van het Comité van toezicht niet de mogelijkheid bieden om klachten in te dienen. De Commissie moet het eerst met het Comité van toezicht eens worden en ons dan officieel de lijst bezorgen. Dan kunnen wij onze procedure voortzetten, met de Raad overleggen en de Commissie een kandidaat voorstellen. De Commissie benoemt die, maar eerst moet de procedure in orde zijn. Wij willen weten welke lijst u ons vandaag wilt bezorgen.

Dührkop Dührkop
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer u met een parlement als dit, want er wordt echt gedebatteerd. Ik denk dat we daar blij mee moeten zijn. Mevrouw Schreyer, ik ben het met u eens en ik ben inderdaad blij dat het de landbouwuitgaven zijn die deze laatste GAB moeten financieren. Ik ben het echter niet met u eens als u zegt dat wij er nauwlettend op moeten toezien dat de herschikkingen geen verandering in de door het Europees Parlement vastgestelde prioriteiten aanbrengen. De voorbeelden die ik u eerder gaf waren toevallig wel prioriteiten. Ik hoop dat wij in het jaar 2000, door intensiever en opener met elkaar samen te werken, vanaf het begin kunnen voorkomen dat prioriteiten als de Baltische landen of acties ten behoeve van kinderen niet als eerste het onderspit moeten delven. Het vermoeden bestaat dat wellicht niet de Commissie degene is die niet tot uitvoering daarvan wil overgaan, maar dat andere instanties zich erin mengen.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, wij hebben in de Commissie begrotingscontrole ook gedebatteerd over de vraag hoe wij kunnen garanderen dat geen procedurele fouten worden begaan. De aanstelling van de directeur van OLAF is uiteraard iets nieuws. Wij hebben daarvoor een speciale procedure afgesproken. In dat besluit werd - wat begrijpelijk is - niet elk detail geregeld, zodat daarin ook niet elke stap wordt aangegeven. Wij moeten de zaak dus samen aanpakken, zodat wij de bestaande procedures, die voor de Commissie formele procedures zijn - inschakeling van het benoemingscomité, recht van het Parlement om de kandidaten te horen en advies van het Comité van toezicht - kunnen combineren.
De Commissie beschikt nu over de aanbeveling van haar benoemingscomité, dat op grond van de lijst van elf kandidaten een keuze heeft gemaakt. Hier zijn de procedures dus gecombineerd. Ik kan u verzekeren dat ik vandaag tijdens de bespreking over de verdere stappen - u hebt gisteren besloten hoe het een met het ander in overeenstemming moet worden gebracht - alles op tafel zal leggen. Ik herhaal, voor mij is het uiterst belangrijk dat de beslissing nog dit jaar valt. Het is al vrij laat, maar de beslissing moet nog dit jaar worden genomen, opdat de directeur tijdig aan de slag kan gaan. Ik denk dat wij in het kader van een interinstitutionele procedure zeker een goede oplossing zullen vinden.
Ter attentie van mevrouw Dührkop Dührkop merk ik op dat de prioriteiten van het Parlement tijdens de begrotingsprocedure en in de begroting de maatstaf zijn voor wat de Commissie bij de uitvoering van de begroting doet. Daarom heb ik gezegd dat u tijdig zult worden ingelicht als problemen rijzen. U hebt zojuist voorbeelden gegeven. Ik kan u verzekeren dat ook ik die opdrachten uiterst belangrijk vind. Ik zal erop toezien dat de mogelijkheid wordt geschapen om die opdrachten ook uit te voeren. Als door positieve ontwikkelingen echter bezuinigingen mogelijk worden, kunnen wij samen ook overleggen hoe wij die kredieten zinvol voor iets anders kunnen gebruiken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Integratie van het milieu in het energiebeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0039/1999) van de heer Chichester, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: Een krachtiger integratie van het milieu binnen het energiebeleid van de Gemeenschap (COM(1998)571 - C4-0040/1999).

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, in het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam zijn maatregelen ter bescherming van het milieu een speerpunt. In deze mededeling van de Commissie spitst de discussie zich toe op de energiesector.
Er zijn drie doelstellingen geformuleerd: ten eerste bevordering van energie-efficiëntie, tweede verhoging van de productie uit schonere energiebronnen - in 2010 moet 12% van de energie afkomstig zijn uit hernieuwbare bronnen - en ten derde terugdringing van de invloed op het milieu van de productie en het gebruik van energieproducten.
Er gelden drie prioriteiten voor de integratie van deze milieudoelstellingen in het energiebeleid. Allereerst dienen ze te worden geïmplementeerd op een evenwichtige manier, rekening houdend met concurrentie en continue beschikbaarheid van de bronnen. Vervolgens moeten ze realistisch en rendabel zijn. In de derde plaats moeten ze flexibel worden geïmplementeerd, met een open oog voor de snelveranderende markten en technologieën. Het broeikaseffect is een belangrijk onderwerp, maar uiteraard is het niet het enige milieuonderwerp waarover we ons moeten buigen. In de energie- en transportsector is een aantal grote vervuilers actief, die met hun uitstoot het broeikaseffect verergeren. Wij in Europa moeten ons steentje aan de strijd bijdragen en een goed voorbeeld geven aan de rest van de wereld. Daarbij moeten we ons realiseren dat de grootste druk op de energieconsumptie in de toekomst afkomstig zal zijn van een land als de Verenigde Staten dat nogal lichtzinnig met zijn energieconsumptie omspringt, en ook van ontwikkelingslanden die, naarmate hun economie groeit en hun levensstandaard stijgt, meer energie zullen gaan consumeren, en het ligt voor de hand dat die energie uit uitermate vervuilende energiebronnen afkomstig zal zijn.
Het verslag roept de Commissie op tot promotie van beste praktijken, stimulering van uitwisseling van standpunten en ervaringen en bevordering van bewustwording onder het publiek, met behoud van het subsidiariteitsbeginsel. Inderdaad wordt het energiebeleid nog altijd grotendeels op lidstaatniveau bepaald, maar het lijdt geen twijfel dat energie-efficiëntie een onderwerp is dat ons allen aangaat.
Het verslag doet ook een beroep op de Commissie om de integratie van deze milieudoelstellingen in het energiebeleid te ondersteunen via onderzoek naar de invloed van klimaatverandering, via onderzoek naar alle mogelijke technologieën, via onderzoek naar de beste indicatoren waarmee de terugdringing van uitstoot kan worden gemeten en via regelmatige rapportage aan het Parlement.
Wat de mogelijke wetgevende activiteiten betreft doet het verslag een beroep op de Commissie om wijziging van de bestaande wetgeving te overwegen of nieuwe maatregelen ter versterking van de vastgestelde doelstellingen voor te stellen, maar de Commissie wordt ook gevraagd het effect van alle tot nu toe getroffen juridische maatregelen na te gaan, te bestuderen en aan het Parlement verslag uit te brengen over de totale kosten en de algehele effectiviteit van deze maatregelen.
Het verslag vraagt ook om aandacht voor de milieudoelstellingen in het uitbreidingsproces. De energieconsumptie en elektriciteitsopwekking in de kandidaat-landen baart ons veel zorgen en die zorgen dienen te worden weggenomen. Het verslag herinnert ons eraan dat voor een significante verbetering van de mondiale milieubeschermingsmaatregelen en de terugdringing van de uitstoot, dialoog en consensus zowel met onze handelspartners als met de ontwikkelingslanden van wezenlijk belang zijn.
De Commissie heeft echter één belangrijk punt in dit verslag niet vermeld: kernenergie. Wat u ook vindt van deze kracht- en energiebron, vaststaat dat kernenergie een aanzienlijk deel van de elektriciteit in Europa voor haar rekening neemt. Deze stroomproductie is bovendien vrij van CO2 of vrij van andere broeikasgassen en dat is de reden - en ook de enige reden - dat kernenergie in dit verslag voorkomt. Het zou een vergissing zijn als deze verwijzing naar kernenergie de aandacht zou afleiden van de hoofdstrekking van dit rapport en dat is verbetering van de energie-efficiëntie, meer gebruik van hernieuwbare bronnen en integratie van onze milieudoelstellingen in ons energiebeleid. Het is een goed begin, maar er moet nog veel meer werk worden verzet.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, onder leiding van de heer Chichester is over dit thema voor het Parlement een verslag opgesteld waarmee ik hem van harte wil feliciteren. Dit is een goed verslag. De Europese Unie bevordert de integratie van het milieu in het energiebeleid ook door middel van programma' s ter verbetering van de efficiëntie van installaties.
De belangrijkste milieumaatregel was echter dat wij in de elektriciteits- en gasrichtlijnen van respectievelijk 1996 en 1998 de monopolies hebben afgeschaft en mededinging hebben ingevoerd. Dankzij deze nieuwe situatie kan men de vroegere monopoliehouders dwingen het gebruik van niet-renderende installaties stop te zetten en de kosten daarvan niet meer aan de gebruikers door te berekenen. Pas nu worden ze ertoe aangezet hun installaties zo doeltreffend mogelijk te exploiteren. Ik vestig ook uw aandacht op een bijzonder punt. Pas als de concurrentie speelt, kunnen verschillende tarieven worden gehanteerd, zoals wij die allemaal in de telecommunicatiesector kennen. Die tariefverschillen zullen tot gevolg hebben dat het gebruik over de gehele 24 uur van de dag wordt gespreid, waardoor de capaciteit van de installaties beter zal worden gebruikt en minder installaties nodig zullen zijn. Er zal dus minder energie moeten worden geproduceerd. Dat is de belangrijkste bijdrage van die richtlijnen aan het milieubeleid.
Daarom hebben de bedenkingen van de vorige Commissie over de zogenaamde geïntegreerde hulpbronnenplanning - een afschuwelijk woord -geen zin meer. Er is immers geen regeling meer nodig. De energieproducenten en -distributeurs zullen immers uit eigen belang de vraag proberen te sturen.
De EVP-Fractie heeft bij de aanneming van de richtlijnen beklemtoond dat nu nog het milieubeleid moet worden geharmoniseerd. Daarom bespreken wij vandaag dit verslag. Wij wachten op verdere initiatieven van de Commissie. Ik herinner er ook aan dat die richtlijnen voorzien in technische voorrangsregels voor de levering aan het stroomnet van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en warmtekrachtkoppeling. Dat is allemaal goed voor het milieu. Wat echter nog ontbreekt - de vorige Commissie heeft dat niet voor mekaar kunnen krijgen en hopelijk lukt het ons nu - is een Europese richtlijn waarin niet alleen de levering aan het stroomnet van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen technisch wordt geregeld, maar waarin ook, in overeenstemming met het Europese mededingingsrecht, wordt aangegeven volgens welke modellen de aldus geproduceerde elektriciteit overeenkomstig het Gemeenschapsrecht kan worden bevorderd.
Ginds zit de heer Linkohr. Wij hebben destijds niet helemaal met zijn voorstel kunnen instemmen, maar zijn het wel eens over de richting die wij moeten uitgaan en over het feit dat wij hiervoor een Europese regelgeving nodig hebben. In dit verband wil ik er ook op wijzen dat wij ons in de commissie weldra met de Europese Commissie zullen beraden over de vraag wat op het gebied van elektriciteit en gas nog moet worden geregeld. Ondanks alle beloftes hebben wij daarvoor immers nog altijd geen Europese markt, maar vijftien afzonderlijke markten. Daaraan moet een einde komen.
Ik zou nu nog een laatste, zeer persoonlijke opmerking willen maken. Sommigen denken dat een CO2-belasting goed is voor de bescherming van het milieu. Ik geloof dat niet. Ik citeer de secretaris-generaal van het IAEA, die onlangs nog voor ons allemaal een uiteenzetting heeft gehouden en heeft gezegd dat hij geen enkel model kent waarin een belasting op de uitstoot van schadelijke stoffen er werkelijk toe bijdraagt dat minder energie wordt gebruikt en minder schadelijke stoffen worden uitgestoten. Daarom beschouw ik het gehele CO2-debat, tot bewijs van het tegendeel, als een heimelijke poging om de belastingen te verhogen. Ik ben daartoe persoonlijk alleen maar bereid als eerst andere belastingen worden verminderd en als die vermindering niet alleen maar wordt aangekondigd.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats dank ik de heer Chichester voor zijn verslag en zijn aanbevelingen. Dit is zeker niet het laatste debat over milieu en energiebeleid in dit Parlement. Met dit verslag boeken wij echter beslist vooruitgang.
Als wij dit debat tien of twintig jaar geleden hadden gevoerd, was de aandacht beslist naar andere dingen gegaan. Dan hadden wij het over zwaveldioxide, stikstofoxide en stofdeeltjes gehad. Gelukkig hebben wij op dat terrein de laatste jaren successen geboekt. De luchtkwaliteit is in Europa beter geworden. Waar nog verbetering nodig is, zijn initiatieven genomen. Het grootste probleem in dat opzicht zijn de Oost-Europese landen die tot de Europese Unie willen toetreden. Ik meen dat wij dat probleem niet buiten beschouwing mogen laten.
Bovendien mogen wij niet vergeten dat die betere luchtkwaliteit ten dele het gevolg is van het feit dat wij nu gas in plaats van steenkool verbranden. Over de vraag wat daarvan het voordeel is, kunnen wij nog discussiëren. In elk geval hebben wij daardoor - en ook door de toepassing van nieuwe technologieën, zoals ook in het verslag staat - de luchtkwaliteit in het algemeen verbeterd.
De heer Mombaur merkte - als ik hem goed heb begrepen - terecht op dat de interne markt die wij nu tot stand hebben gebracht, van de lidstaten nog inspanningen vergt. Ook de Europese Unie moet echter nog richtlijnen uitvaardigen om een kader tot stand te brengen waarin de mededinging op milieuvriendelijke wijze haar rol kan spelen. Dat is de nieuwe opdracht die de Europese Unie op zich moet nemen. Op dit terrein hebben wij dus niet minder, maar meer Europa nodig.
In de tweede plaats merk ik op dat de fossiele energiedragers - steenkool, olie en gas - nog lang de belangrijkste plaats zullen innemen, ook in Europa, maar zeker in de rest van de wereld. Als wij de luchtkwaliteit willen verbeteren en het broeikaseffect willen bestrijden, moeten wij de klemtoon blijven leggen op de bestrijding van de gevolgen die verbranding van fossiele brandstoffen met zich meebrengt. Jammer genoeg wordt daarover veel te weinig gesproken. De grootste vooruitgang op dat gebied zal inderdaad komen van zuiniger toestellen, maar vooral van betere verbrandingstechnologieën. Ook op het gebied van het onderzoek kunnen wij nog heel wat doen om de efficiëntie te verhogen. In de komende jaren zullen brandstofcellen en warmtekrachtkoppeling beslist vooruitgang brengen. Die efficiënte technologieën moeten wij bevorderen, eventueel ook via belastingen, als de markt in gebreke blijft.
Ik vind het uiterst belangrijk dat wij de burgers sterker bij het energiebeleid betrekken en dat wij van hun verbeeldingskracht gebruikmaken. Initiatieven van de burgers op energiegebied zijn nuttig. Ze stimuleren de verbeelding en de bereidheid om risico's te nemen. Er zijn vele voorbeelden van initiatieven in dorpen en steden of van bepaalde groepen waardoor veel energie wordt bespaard en nieuwe technologieën sneller worden toegepast. Daaraan moeten wij grote aandacht besteden.
Tenslotte wil ik het nog hebben over twee verschijnselen die niet direct met de Europese Unie, maar wel met het wereldklimaat te maken hebben. Zoals sommigen wellicht hebben gelezen, komen in China smeulende branden voor. Reusachtige hoeveelheden steenkool smeulen. Dat heeft ten dele natuurlijke oorzaken, maar ten dele worden die branden ook door mensen veroorzaakt. Grote hoeveelheden CO2 komen daardoor in de atmosfeer terecht, veel meer dan wij hier bezuinigen.
Mijn tweede opmerking betreft de verbranding van zogenaamd geassocieerd gas in Rusland en het Nabije Oosten. Daarbij komen hoeveelheden CO2 vrij die veel groter zijn dan die welke wij de laatste jaren in Europa hebben bezuinigd en wordt meer gas verbrand dan wij uit Rusland invoeren. Ik wil alleen uw aandacht op dat verschijnsel vestigen. Daarvoor is meer dan een verslag nodig. De politici, wellicht op het hoogste niveau, moeten dat probleem aanpakken. Daarover wilde ik het absoluut nog hebben.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's en mevrouw de commissaris, graag wil ik de rapporteur, de heer Chichester, complimenteren met zijn verslag. De liberale fractie kan zich vinden in het grootste deel van de aanbevelingen in de resolutie. We maken echter bezwaar tegen de overwegingen C en L en de paragrafen 4 en 5.
Voorzitter, de zegeningen van kernenergie zijn niet zo onomstreden als deze paragrafen doen vermoeden. Daar waar kernenergie bijdraagt aan het behalen van onze CO2-doelstellingen, vergroot het tegelijkertijd onze milieuproblemen door het kernafval en dat gaat lijnrecht in tegen de doelstellingen van de mededeling van de Commissie die voorligt, namelijk een krachtiger integratie van het milieu in het energiebeleid.
Mijn tweede punt, Voorzitter, betreft amendement 7 van de liberale fractie op paragraaf 1. Mijn fractie is verheugd dat de rapporteur dit als toevoeging accepteert. Energiebeleid valt onder het subsidiariteitsbeginsel, maar de grensoverschrijdende milieugevolgen ervan zijn bij uitstek een Europees probleem. Nu duurzame ontwikkeling een verdragsdoelstelling is, zou het dan ook logisch zijn een energieparagraaf in het Verdrag op te nemen die een geïntegreerde benadering van energie en milieu mogelijk maakt.
Collega's, liberalisering leidt op termijn tot lagere energieprijzen. Dit zal echter geen hoger energiegebruik tot gevolg hebben. Immers, energie is en blijft een hoge kostenpost voor zowel bedrijven als particulieren.
Een verdere aanzet tot integratie van energie- en milieubeleid is invoering van een ecotaks zoals die in Nederland en Zweden al bestaat. Invoering van die ecotaks kan leiden tot meer energie-efficiëntie en dus tot een lager energiegebruik. Mijn fractie roept de Commissie en de lidstaten op een dergelijke belasting gecoördineerd in te voeren opdat er geen concurrentievervalsing binnen de Unie optreedt; uiteraard moet deze belasting kostenneutraal zijn voor onze burgers.

Ahern
De belangrijkste voorwaarde waaraan het energie- en milieubeleid aan de vooravond van het nieuwe millennium moet voldoen is naleving van de in Kyoto gedane toezeggingen, en hier zou een CO2 -heffing uiteraard een belangrijke rol kunnen spelen. Jammer genoeg is er nog geen overeenstemming over een dergelijke heffing, maar we willen de Commissie vragen er verder aan te werken.
In feite komen we onze in Kyoto aangegane energieverplichtingen in geen enkel opzicht na. Behoud van energie, verstandige planning en duurzame energie zijn, zoals overeengekomen, de belangrijkste stap in de goede richting, naast de CO2-heffing, waarover, zoals ik al heb gezegd, nog geen overeenstemming bestaat. Samen zijn ze inderdaad de beste manier om te komen tot duurzaamheid, maar we maken ons er niet voldoende sterk voor. De meest recente cijfers betreffende energie-intensiteit laten zien dat we voor 1996 op niveau nul zitten. In feite gaan we, na zeven jaar pogingen tot naleving van onze verplichtingen inzake klimaatverandering, achteruit. Dat is niet alleen onacceptabel, het is ook een groot schandaal. Ik wil deze cijfers onder uw aandacht brengen - ik weet zeker dat u wel weet waar het om gaat - en u zult het met me eens zijn dat wij meer ons best moeten doen. Onze burgers verwachten en eisen, terecht, meer van ons.
De Commissie en het Parlement hebben samen geprobeerd het toch al kleine budget voor SAVE en ALTENER op koers te houden. Daarvoor ben ik u dankbaar en ik hoop dat we vooruitgang kunnen blijven boeken.
In het onderwerp energie en milieu is geen plaats voor kernenergie, omdat deze vorm van energie niet duurzaam is. Wij kunnen het kernafval niet verwerken, al zijn er verschillende fantasierijke oplossingen voorgesteld, zoals ''naar de maan sturen''. We zouden inderdaad ver van huis zijn als we net als de heer Chichester zouden denken dat kernenergie een oplossing is. Dat is het namelijk niet, en ik denk dat hij bijzonder slecht geadviseerd was, toen hij deze dissonant opnam in een overigens redelijk acceptabel verslag. Ik vind ook dat de Commissie er heel verstandig aan heeft gedaan om in haar eigen voorstellen het onderwerp kernenergie achterwege te laten. Ik wil u aanraden op deze ingeslagen weg voort te gaan, omdat opname van een dergelijk onderwerp in een voorstel veel verdeeldheid kan zaaien en omdat wij er zeker niet mee akkoord zullen gaan.
Het nucleaire ongeluk dat onlangs in Japan heeft plaatsgevonden heeft ons weer eens gewezen op de criminele achteloosheid waarmee de kernindustrie te werk gaat, en ook de recente falsificaties van de veiligheidscontroles door BNFL in Sellafield tonen aan dat we ons ernstig zorgen moeten maken over de kernindustrie en haar manier van werken. Wat willen we, en hoe bereiken we dat? Wat we bijvoorbeeld willen is de implementatie van de toezeggingen in het Witboek inzake hernieuwbare bronnen. We willen deze toezeggingen nader uitgewerkt zien in een door de Commissie opgesteld actieplan aangaande duurzame energie. Er is verwezen naar de interne markt en dat is het belangrijkste terrein waarop we momenteel actief zijn. Er moet een einde komen aan de omvangrijke subsidies voor kolen- en kernenergie en de ondersteuning van duurzame energie dient, als belangrijk aspect van het milieubeleid, een haalbare kaart te worden. Wettelijk verplichte doelstellingen voor duurzame energie vormen een belangrijk onderdeel van deze strategie, maar de interne kosten voor de traditionele energieproductie moeten daarnaast ook duidelijk zichtbaar gemaakt worden. Ten slotte denk ik dat, als iedereen dezelfde kansen krijgt en subsidies met name voor kernenergie worden stopgezet, de andere vormen van energie vanzelf meer op de voorgrond zullen treden.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, in het hart van elke economische en sociale activiteit treffen wij energie aan. Alle burgers hebben te maken met bevoorrading, vervoer en distributie van energie. Het duurt nog wel even voor het recht op energie overal een realiteit is, in de armste landen en in de geïndustrialiseerde landen. Niet alle categorieën van de bevolking hebben gelijke toegang tot energie: aan de behoeften is dus niet voldaan en energievraagstukken worden van cruciaal belang.
De Europese Unie blijft sterk afhankelijk van energie-import. Er is nog geen sprake van stabilisatie van CO2-emissies en diversificatie van energiebronnen. Het opzetten van een milieuvriendelijk energiebeleid vraagt dus om vastberaden inspanningen. Tijdens de vijfde conferentie van de VN over klimaatverandering hebben wij onlangs nog een bevestiging gekregen van de meningsverschillen tussen voorstanders van een zelfbeperkingsbeleid en degenen die aan de verbintenissen van Kyoto willen ontkomen. De Europese Unie verbindt zich ertoe om vóór 2002 het protocol van Kyoto te ratificeren en strijdt voor gedifferentieerde maatregelen, met een onderscheid tussen ontwikkelingslanden en geïndustrialiseerde landen. Deze CO2-emissies zijn in 1997 met 9% verminderd. Ik denk dat de Unie aldus kan helpen voorkomen dat de liberale, uitsluitend commerciële opvattingen van de VS, die zelfs nog willen tornen aan de verbintenissen van Kyoto, de overhand krijgen.
Niettemin zijn de Europese inspanningen onvoldoende, en is het niet zeker dat ook inderdaad op al deze uitdagingen zal worden gereageerd. Zo is het verontrustend dat de Commissie en de Raad de openstelling van de energiemarkt voor de vrije mededinging als onontkoombaar blijven beschouwen. Zoals het verslag Chichester overigens opmerkt, bestaat er een contradictie tussen liberalisering en vermindering van CO2-emissies. Dat is echter niet de enige contradictie. Ook de taken inzake openbare dienstverlening drukken op de markt. Ofschoon deze de meest doeltreffende bolwerken zijn tegen een ongebreidelde vrije mededinging, worden hierdoor de overheidsbedrijven met de ondergang bedreigd. De openstelling voor de mededinging beperkt ook de mogelijkheid van de landen om een rol te spelen bij de energiekeuzen en gelijke toegang te waarborgen voor de gebruikers. Energie is een bijzonder soort koopwaar en verdient een specifieke behandeling. Voor energie is meer samenwerking en coördinatie van de nationale beleidsvormen nodig en geen geïntegreerd Europees beleid.
Tenslotte verbaast de rapporteur zich er terecht over dat de Commissie de kernenergie volledig uitbant, terwijl kernenergie de CO2-emissies helpt verlagen, ook al moet kernenergie veiliger en milieuvriendelijker worden. Ook over deze kwesties moet een breed openbaar debat worden gevoerd, waarin elk de kans krijgt zich te meten met de uitdagingen en de keuzen van het energiebeleid.

Gallagher
Ik wil allereerst de heer Chichester complimenteren met de voorbereiding en presentatie van dit rapport.
De mededeling van de Commissie over de sterkere integratie van het milieu in het energiebeleid van de Gemeenschap is zeer welkom, gezien de realistische aanpak van het probleem die daarin tot uiting komt. Duurzame ontwikkeling is niet een of ander verheven doel, het is een verplichting die ons is opgelegd in de Verdragen. Duurzame ontwikkeling dient dan ook de leidraad te zijn in elk toekomstig Europees energiebeleid, maar tegelijkertijd moet er ook een evenwicht worden gevonden. Er zijn al enkele duidelijke energiedoelstellingen door de Unie vastgesteld: reductie van 8% van de CO2-emissies in 2005 en natuurlijk verdubbeling van het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen van de huidige 6% naar 12% in 2010.
De inspanningen op Gemeenschapsniveau vormen een aanvulling op die van de lidstaten. Zo zal in mijn eigen land, Ierland, 160 miljoen euro worden uitgegeven aan de ontwikkeling van een in milieuopzicht duurzame energiesector. Met de gezamenlijke inspanningen van de Gemeenschap en de lidstaten, die primair verantwoordelijk zijn voor het milieubeleid, denk ik dat deze doelstellingen gerealiseerd kunnen worden. We moeten ervoor waken dat we voldoende flexibiliteit inbouwen, zodat we in deze overgangsfase rekening kunnen houden met de nodige aanpassingen van de energiemarkt. Daarom moeten onze doelstellingen realistisch blijven en moeten onze voorstellen, qua details, open blijven. De heer Chichester onderkent de beperkte rol van het Parlement in het energiebeleid, gezien het feit dat het hier voornamelijk een bevoegdheid van de lidstaten betreft. In milieuaangelegenheden laten we echter een duidelijke, consequente stem horen. De invloed van de energieproductie op het milieu is zonneklaar en weegt zwaar. Ik steun initiatieven op Europees niveau die een bijdrage kunnen leveren aan de activiteiten van de lidstaten ter naleving van de verplichtingen die zij met het Protocol van Kyoto zijn aangegaan voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen in de energiesector. We hebben recentelijk gestemd voor voortzetting van hetzelfde programma met meer financiële middelen en dat betekent een waardevolle bijdrage aan de inspanningen van de lidstaten.
Afsluitend wil ik zeggen dat wij naar mijn mening veel kunnen leren van een gedachtewisseling over het energiebeleid tussen lidstaten, en ik steun de oproep van de heer Chichester aan de Commissie om extra aandacht te besteden aan voorbeelden van beste praktijken op het gebied van de integratie van milieudoelstellingen in het energiebeleid.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, in het Verdrag van Amsterdam is vastgelegd dat milieu geïntegreerd moet worden in andere beleidsterreinen. Dit geldt wel heel duidelijk voor het Europese energiebeleid, aangezien dit beleid grote gevolgen heeft voor het milieu.
Zowel in de mededeling van de Europese Commissie als in de ontwerpresolutie van de industriecommissie wordt erg eenzijdig gekeken naar de CO2-problematiek. Het gevaar is groot dat andere milieueffecten in het energiebeleid vergeten worden. Hierbij valt te denken aan de uitstoot van verzurende stoffen en stofdeeltjes bij de productie van onder andere elektriciteit. Voor richtlijnen die nu in behandeling zijn, zoals de Nationale Emissieplafondrichtlijn en de richtlijn grote stookinstallaties - zie verslag-Oomen-Ruijten - zijn deze zaken wel van groot belang. Daarom denk ik dat het nodig is om de volgende overwegingen ook in de resolutie op te nemen. In de amendementen 1 en 4 wordt gewezen op het feit dat bij traditionele energieproductie, naast CO2, ook schadelijke stoffen vrijkomen die een bijdrage leveren aan smogvorming en zure regen. Het beleid inzake CO2-reductie mag niet ten koste gaan van de inspanningen om bovengenoemde emissies te reduceren.
In de amendementen 2 en 5 wordt de toepassing van warmtekrachtkoppeling aanbevolen, om zodoende energie te besparen en dientengevolge CO2-emissies te verminderen.
Amendement 3 benadrukt dat bij de toepassing van kernenergie naast een mogelijke CO2-reductie, ook verschillende andere milieueffecten een rol spelen, zoals de opslag van radioactief afval.
In amendement 6 verzoeken wij de Commissie om bij de vergelijkende onderzoeken van de verschillende energiebronnen alle milieueffecten in de afweging te betrekken. Naar mijn stellige overtuiging is dat nog niet gebeurd. Er is terecht gekeken naar de CO2-emissies en energiebesparing, wat ik van harte onderschrijf. Maar, zoals ik al aangegeven heb, er is aan een groot aantal andere milieuaspecten geen aandacht geschonken. Op deze manier is er nog totaal geen sprake van een krachtiger integratie van het milieu in het energiebeleid.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst de rapporteur willen complimenteren, met name omdat hij zo vaardig de kernenergie buiten dit verslag heeft weten te houden. Verder ben ik het met eens dat het probleem met dit Parlement is dat wij ons de tijd niet gunnen om aan de kwestie van het energiebeleid een algemeen, diepgaand debat te wijden. Dat is te wijten aan lacunes in de Verdragen, en misschien ook aan ons Parlement zelf. Inderdaad wordt met het onlangs opgestelde verslag over hernieuwbare energie deze toch zo fundamentele kwestie als een worst in plakjes gesneden: ook op dat punt ben ik het met onze rapporteur en met zovele sprekers eens.
Wat het onderhavige verslag betreft, moet ik opmerken dat wij dit niet kunnen beperken tot de gevolgen van CO2 voor het milieu. Weliswaar is dat een belangrijk aspect van het probleem, maar zoals de heer Belder en andere sprekers al hebben gezegd, zijn er nog veel andere aspecten - zoals onder andere het kernenergieaspect - die gevolgen hebben voor het milieu en die wij derhalve onder ogen moeten zien.
Er zijn ook problemen met de kredieten. Aangezien er geen sprake is van een enkel energiebeleid, heeft de Europese Unie allerlei soorten kredieten, met name kredieten voor onderzoek. Dat bewijst dat er ook nu nog een beleid overheerst waarin kernenergie wordt bevoorrecht, hetgeen in mijn ogen niet meer door de beugel kan. De doelstelling van 12% voor hernieuwbare energie is volslagen ontoereikend, maar toch halen wij die misschien niet eens. Er moet dus eenheid worden gebracht in dit energiedebat, zodat onze investeringskeuzen duidelijk worden vastgesteld, en een eind wordt gemaakt aan de tegenstrijdigheid volgens welke tenminste vijf landen van de Europese Unie - te weten Oostenrijk, Italië, Denemarken, Portugal en Griekenland, die geen kernenergie gebruiken - verplicht worden een beleid te financieren voor kernenergie dat nog voor meer dan 50% door de Europese Unie wordt gesubsidieerd. Ik denk dat hierover dringend een debat moet worden gevoerd, opdat wij een echte gedachtewisseling krijgen over de energiekwestie, en een eind wordt gemaakt aan de versnippering van het beleid, zoals tot nu toe het geval was.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van de commissie, hoewel de afgelopen jaren steeds meer de nadruk is komen te liggen op milieuvraagstukken, dient de Unie met haar energiebeleid ook in de toekomst de energievoorziening van de Europese industrie en de huishoudens te garanderen tegen een concurrerende prijs. In deze doelstelling speelt ook het milieu een belangrijke rol. Het milieu is echter niet het voornaamste aspect van het milieubeleid - en kan dat ook niet zijn.
De Europese Unie heeft de afgelopen jaren veel gedaan om op meer duurzame wijze energie te besparen. We hebben ons ertoe verplicht om de uitstoot van kooldioxide tegen het jaar 2005 aanzienlijk te verminderen. We hebben gehamerd op toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, en hebben duidelijk kenbaar gemaakt dat we bij het uitbreidingsproces zullen letten op de vereisten van duurzame energiebesparing. Tegelijkertijd moeten we echter toegeven dat de vereisten betreffende het energiebeleid van de Unie gedeeltelijk in strijd zijn met elkaar.
In verband met dit verslag is gevraagd om een discussie over kernenergie en over de manier waarop ook in de toekomst een doelmatig productie van kernenergie kan plaatsvinden. We kunnen niet ontkennen dat de uit verschillende hoeken komende toespraken hier soms tegenstrijdig waren: enerzijds is men tegen kernenergie en anderzijds wil men de uitstoot van kooldioxide verminderen. Het aandeel van kernenergie aan de elektriciteitsproductie dient minstens op het huidige niveau gehandhaafd te blijven, en misschien zelfs vergroot te worden, om de ambitieuze doelstelling inzake het terugdringen van de uitstoot van kooldioxide daadwerkelijk te bereiken, een doelstelling waar ook u, beste vrienden, mevrouw Plooij-van Gorsel, mevrouw Ahern en alle andere aanwezigen, zich bij hebt aangesloten. Daarom moeten de lidstaten, met het oog op het milieu, in hun eigen nationale strategieën - want dit is een kwestie van nationale besluitvorming - tijdig rekening houden met vergoedings- en vernieuwingsinvesteringen.
We mogen ook de doelstelling met betrekking tot het instellen van een algemene Europese energiebelasting niet begraven. Het uitgangspunt van een dergelijke innovatie moet echter zijn dat de totale belastingdruk voor de Europese industrie niet zwaarder wordt. In dit verband deel ik de bezorgdheid van collega Mombaur. Hij zei dat een mogelijke, zwaardere energiebelasting gecompenseerd dient te worden met veranderingen in andere belastingen voor ondernemingen. Tegelijkertijd dient verzekerd te worden dat een stelsel van energiebelasting ook in de toekomst het gebruik van verbrandingsturf niet in de weg staat. Deze brandstof is in Finland zeer belangrijk.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, dit is een belangrijk verslag: het is het werk van een professional. Toch houdt dit verslag zich tamelijk op de vlakte, en ik zou dan ook wat meer concrete uitspraken willen zien met betrekking tot deze kwestie. Daarom leek het me een goed idee om te praten over gas en ook over Rusland. Het aandeel van hernieuwbare energie in de Europese Unie is in tien jaar tijd gestegen van zes naar twaalf procent, en bij het terugdringen van de uitstoot van kooldioxide wordt momenteel de ontwikkeling van combicentrales - warmtekrachtkoppelingscentrales die kolen en aardgas als brandstof gebruiken - beschouwd als een belangrijke en eigenlijk doorslaggevende factor. In mijn eigen land is de houtspaanderproductie - energie verkregen uit houtresten - bezig een concurrerend en belangrijk alternatief te worden.
Uit allerlei verklaringen blijkt dat het gebruik van gas in de Unie toeneemt. Deze bronnen zullen echter in de Unie binnen tien tot twintig jaar uitgeput zijn. Rusland is het land van waaruit wij het meeste gas invoeren, en het land dat tevens de grootste gasbronnen ter wereld bezit, waarvan er enkele vrij dichtbij ons gelegen zijn, in Noord-Rusland, Siberië en het gebied rond de Barentszzee.
Er wordt geschat dat de extra behoefte aan gas in het jaar 2020, dus over twintig jaar, ongeveer 150 miljard kubieke meter zal bedragen. Ook de gasproductie van Rusland zal binnen een aantal jaren af gaan nemen. De productie wordt dus zowel in Rusland als in de EU lager, maar onze behoeften worden groter. Men schat dat in het gebied waar gas wordt gebruikt, extra gas nodig is in de orde van grootte van misschien zo´n vier of vijf gaspijpleidingen.
Hier ligt dan ook een probleem. We hebben een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met Rusland en voor de uitvoering daarvan zijn concrete doelstellingen nodig. Rusland bevindt zich echter in een verwarrende situatie, waarin hopelijk na de verkiezingen duidelijkheid komt. Hier hebben we een gemeenschappelijk investeringsdoel. Wij hebben het gas hard nodig en de nieuwe productiegebieden in het noorden liggen vrij dicht bij ons in de buurt. We zouden eigenlijk kunnen zeggen dat Rusland zijn noordelijke voorraden wel moet gaan gebruiken, alleen al omdat in het zuiden de strijd en de oorlogen nog niet voorbij lijken te zijn. Met andere woorden, Rusland zal zich gaan richten op een gebied waar deze problemen niet spelen. De Europese Unie kan hier een samenwerkende hand reiken, ook via de noordse dimensie.
Ik stel dan ook voor dat de Commissie maatregelen gaat nemen. Mijn vraag is dus wat zij heeft ondernomen om de gaskwestie op te lossen via Rusland?

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, de heer Chichester stelt terecht in zijn verslag vast dat het milieu meer dan voorheen deel moet uitmaken van het energiebeleid van de Unie. Op basis van het subsidiariteitsbeginsel echter dragen de lidstaten de eerste verantwoordelijkheid voor het energiebeleid. De milieudimensie moet ook worden meegenomen in het energiebeleid op regionaal en lokaal niveau. Ook dat is in dit verslag vastgesteld.
De zojuist behandelde SAVE- en ALTENER-programma' s vormen de hoeksteen van een duurzaam en milieuvriendelijk energiebeleid. Efficiënt energiegebruik en gebruik hernieuwbare energiebronnen dienen te worden uitgebreid aan de hand van de ambitieuze doelstellingen van de Unie. Dat vereist onderzoek, proefprojecten, uitwisseling van ervaringen en toepassing van nieuwe technieken. Er moet worden gegarandeerd dat de netwerken ook ter beschikking staan van alle kleine ondernemingen en van ondernemingen die hernieuwbare energie produceren in de Unie.
De grootste obstakels voor toenemend gebruik van hernieuwbare energiebronnen en energiebesparing zijn mentaliteit en onwetendheid. Daarom is informatie een belangrijke factor bij de bevordering van de productie en het gebruik van milieuvriendelijker energie. Voor dit alles is geld nodig. Voor de bevordering van een duurzaam energiebeleid is echter teleurstellend weinig geld uitgetrokken op de begroting van de Unie. Dat bedrag moet worden vergroot, als we onze doelstelling willen handhaven. De lidstaten moeten ook moed betrachten bij de toepassing van belastinginstrumenten en bij andere stimulansen voor efficiënter energiegebruik en hernieuwbare energiebronnen. Ook turf, een langzaam hernieuwbare energiebron, moet een dergelijke stimulans krijgen.
In het verslag wordt te positief gesproken over kernenergie. Naar mijn menig is kernenergie geen oplossing voor de milieuproblemen waarmee de energieproductie is omgeven. Kernenergie is nu nog nodig, maar de veiligheid van het productieproces en de opslag van kernafval zijn nog steeds zeer problematisch.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, het is ongelooflijk belangrijk dat er maatregelen worden genomen om het milieu in het energiebeleid te integreren. Ik begroet daarom de mededeling van de Commissie. Met de doelstellingen van Kyoto staan we voor een grote uitdaging en duurzaamheid moet het belangrijkste principe zijn bij de ontwikkeling van het toekomstige energiebeleid. Kernenergie biedt geen oplossing. Deze energiebron biedt misschien wel de mogelijkheid om de CO2-uitstoot te beperken, maar schept toch ook weer veel andere milieuproblemen. Daarom steun ik amendement 8 betreffende het voorzorgsbeginsel. Het is hoog tijd dat de EU zijn eigen doelstellingen betreffende een verdubbeling van de energieproductie uit duurzame energiebronnen prioriteit begint te geven.
Vorige week nog was de Commissie van plan een voorstel voor te leggen voor een nieuwe EU-richtlijn, waarmee ze de nationale steunregelingen voor duurzame energiebronnen aan strenge eisen wilde onderwerpen. Nu heeft ze dit voorstel gelukkig weer ingetrokken. Het voorstel voor een richtlijn hield in dat nationale subsidies voor stroom uit duurzame energiecentrales na de eerste 5% ook aan producenten in andere lidstaten moeten worden toegekend. Concreet gesproken zou dit hebben betekend dat er niet meer dan 5% duurzame energie zou worden ontwikkeld, want waar vind je een minister van financiën die bereid is de ontwikkeling van projecten in andere landen te financieren. Het Deense energieplan, volgens welke tegen het jaar 2003 20% van de energievoorziening uit duurzame energiebronnen moet worden geleverd, zou met een dergelijk voorstel op de helling komen te staan. Ik hoop dan ook dat de Commissie eerst haar eigen mededeling over een betere integratie van het milieu in het energiebeleid leest, voordat ze met een nieuw voorstel komt. Ook hoop ik dat zij zich actief zal inzetten voor de bevordering van het gebruik van duurzame energiebronnen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de milieuaspecten op energiegebied zijn belangrijk en daarom dank ik de heer Chichester van harte voor zijn verslag, waarin hij naar de kern van de zaak gaat. Wij dekken in Europa onze energiebehoefte voor zowat de helft met aardolie en voor een kwart met gas. Dat wil zeggen dat vrijwel driekwart van onze energie op dit ogenblik uit fossiele energiebronnen komt. Als wij ervan uitgaan dat wij meer dan 50% van onze totale energiebehoefte invoeren, moeten wij ons beslist de vraag stellen hoe wij onze energievoorziening kunnen garanderen als klimaatveranderingen als gevolg van de uitstoot van CO2 de gehele wereld zullen treffen, maar vooral ook als zich politieke klimaatveranderingen voordoen.
Wat die politieke klimaatveranderingen betreft, wijs ik erop dat wij sterk afhankelijk zijn van bepaalde gebieden. Wij moeten 39% van ons gas invoeren, waarvan 41% uit de GOS-landen. Het gasverbruik neemt in de Europese Unie snel toe en de invoer van energie in de Europese Unie stijgt nog altijd met 0,9% per jaar. Op milieugebied hebben wij al vooruitgang geboekt. De CO2-uitstoot is constant of licht stijgend. De SO2-uitstoot is tussen 1990 en 1994 met 30% gedaald en de NOx-uitstoot is met 9% verminderd. Kernenergie is niet de oplossing van het probleem. Daarom zal de Oostenrijkse delegatie zich bij de stemming over overweging L en over artikel 5 onthouden.
Gas neemt steeds meer de plaats in van kernenergie. Daarom is het voor ons uiterst belangrijk dat wij de gasvoorziening veiligstellen. Het Parlement zal dan ook tijdens de onderhandelingen met de Raad over ALTENER en SAVE - met 81 en 68 miljoen euro - niet toegeven. Wij willen onze bevoorrading veiligstellen en hebben concurrerende energie nodig.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, met veel voldoening heb ik nota genomen van de mededeling van de Commissie over de integratie van het milieuaspect in het energiebeleid, ook al betreur ik evenals vele anderen de ernstige vertraging die Europa op dit gebied heeft opgelopen.
Inderdaad hebben vele lidstaten - de lidstaten zijn immers op dit terrein bevoegd - maar al te vaak de ogen gesloten voor deze vraag, hetgeen tot ware milieurampen heeft geleid. Nu echter de eis, waarover kennelijk een zeer brede consensus bestaat, op tafel ligt, moet men nog een oplossing vinden voor de uitvoeringsmodaliteiten, en daar is verzoening van de verschillende beleidslijnen veel minder gemakkelijk. Inderdaad kunnen hier enorme conflicten rijzen die qua moeilijkheid niet onder zullen doen voor willekeurig elke andere grote uitdaging van de Europese Unie.
De voornaamste uitdagingen zijn voor mij, en voor vele anderen, de volgende. De eerste uitdaging betreft de bevoorradingszekerheid en de energieafhankelijkheid van de Europese Unie. De energieafhankelijkheid is gedoemd toe te nemen en zal, zo zegt men ons, in 2020 zelfs 70% kunnen bedragen, met alle politieke risico's van dien. De tweede uitdaging wordt gevormd door de in Kyoto aangegane verplichtingen om de CO2-emissie ten opzichte van 1990 met 8% te verlagen. Die twee uitdagingen zijn voor sommigen aanleiding om de oplossing van 100% kernenergie voor te staan, en voor weer anderen om 0% kernenergie als oplossing te beschouwen.
Persoonlijk denk ik niet dat de oplossing voor het milieubehoud in een van die twee uitersten ligt. Ik voel meer voor een evenwichtige ontwikkeling van energiebronnen, met handhaving van het aandeel van kernenergie, en vooral ook met ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen. De Europese Unie heeft zich het doel gesteld het aandeel van deze hernieuwbare bronnen voor het jaar 2010 van 6 op 12% te brengen, maar daar horen wel financiële middelen bij, en wij zijn vandaag, te oordelen naar de laatste besprekingen in het bemiddelingscomité, ver van dit doel verwijderd.
Een andere zeer belangrijke uitdaging heeft te maken met de volgens mij enorme tegenstrijdigheid tussen liberalisering van energienetwerken - die zeker een prijsdaling in de hand zal werken maar tevens tot verspilling zal leiden - en bevordering van een rationeel en economisch energieverbruik. Mijne heren liberalen, men moet zich ervan bewust zijn dat de markt niet alles regelt, en dat ultraliberalisme averechtse uitwerkingen heeft.
Om deze uitdagingen aan te gaan, en deze tegenstrijdigheden achter ons te laten, moeten wij dus met spoed tot overleg op alle niveaus komen, in de lidstaten en met de kandidaat-landen voor toetreding tot de Europese Unie. Wij moeten de kandidaat-landen nauw betrekken bij de werkzaamheden omtrent het vijfde kaderprogramma. Onze rapporteur heeft prima werk verricht en uitstekende voorstellen gedaan. Ik wil hem tot besluit dan ook hiermee feliciteren.

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een liberaal, maar geen ultraliberaal. Milieu- en energievraagstukken moeten in onderling verband worden bezien en de energiestelsels moeten een evenwichtige en weloverwogen vorm krijgen. Omdat bijna alle energieproductie en -gebruik een slechte invloed op het milieu heeft, moet het energiebeleid ook gezien worden als een belangrijk onderdeel van het milieubeleid. Een goede toegang tot energie is een voorwaarde voor onze welvaart, voor banen en ontwikkeling. Bij de aanpassing van de energiestelsels moet daarom rekening worden gehouden met Europa's behoefte aan economische groei en meer werkgelegenheid. Het is volkomen duidelijk dat als kernenergie en de toegang tot kernenergie op een onverantwoorde wijze worden aangepakt, dit zal leiden tot ernstige schade voor de groeimogelijkheden van Europa en voor de mogelijkheden ter bestrijding van de mijns inziens ernstigste milieugevaren, namelijk de klimaatverandering en de toenemende uitstoot van kooldioxide. Laten wij in het Parlement daarom ophouden met de kop in het zand te steken. Laten wij vooral niet geloven dat de afwegingsproblemen vanzelf verdwijnen. Snelle afschaffing van kernenergie, vermindering van de uitstoot van kooldioxide, beter milieu, handhaving van welvaart en economische kracht: wel, dat gaat gewoon niet allemaal samen!
Het verslag-Chichester wordt gekenmerkt door een allesomvattende visie die naar mijn mening ten grondslag moet liggen aan het milieu- en energiebeleid. Ik heb wel één toevoeging: er moet een gemeenschappelijke milieubelasting voor heel Europa komen! Die is nodig!
Ten slotte wil ik nog opmerken dat de onveilige en in bepaalde gevallen zelfs zeer gevaarlijke kerncentrales in Midden- en Oost-Europa heel snel moeten worden gesloten. Het is daarentegen een bijzonder slecht beleid om goed functionerende kernenergiecentrales in de lidstaten te sluiten, want dat betekent dat men traditionele energie moet opwekken, met als gevolg een grotere uitstoot van kooldioxide. Bovendien zal er dan altijd elders in Europa nog kernenergie zijn die een ernstige bedreiging vormt voor ons hele werelddeel.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Chichester gelukwensen met zijn verslag. Het is ongetwijfeld waar dat de huidige energiestelsels leiden tot ten minste 50 procent van hetgeen wij als ernstige milieuproblemen beschouwen. Het is dan ook zeer belangrijk dat de Unie meer vat probeert te krijgen op het toekomstige energiebeleid.
Zeven jaar na de conferentie van Rio en de ondertekening van de klimaatovereenkomst neemt de uitstoot van kooldioxide nog steeds toe. Veel sprekers hebben daar vandaag op gewezen. Het hoofdprobleem zit hem volgens mij in het feit dat de geïndustrialiseerde landen te weinig gedaan hebben op nationaal niveau. Dat geldt vooral voor de Verenigde Staten, die er het meest geïnteresseerd lijken te zijn om zogenaamde hot air uit Rusland en de Oekraïne te kopen en op die manier aan hun verplichtingen te voldoen.
Deze lethargie moet worden doorbroken. Volgens mij kan alleen de EU dit doen, en wel via een actieve strategie. Enerzijds kan zij initiatieven op nationaal niveau stimuleren en actief samenwerken met vooral de ontwikkelingslanden en deze steun verlenen zodat ze hun energiestelsels kunnen aanpassen op milieugebied. Anderzijds kan de EU laten zien dat het echt mogelijk is de koers te wijzigen zonder hoge kosten, omdat met de beperking van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zoveel andere milieuwinsten boeken.
Daarvoor hebben wij natuurlijk een aantal stuurmiddelen nodig, bijvoorbeeld normen en standaards, maar ook financiële stuurmiddelen. Wij moeten het verkeer nauwkeurig in de gaten houden omdat de uitstoot op dit gebied nog steeds zeer sterk toeneemt. Er is helaas een tendens dat als de energie goedkoper wordt door efficiëntiemaatregelen, de winst daarvan weer verloren gaat door het zogenaamde rebound-effect, dat wil zeggen door toeneming van de vraag. In dat verband acht ik belasting een belangrijk stuurmiddel. Invoering van een kooldioxidebelasting en gelijktijdige verlaging van belasting op arbeid zouden een uitstekende stap in de juiste richting zijn. Dat zou de wereld laten zien dat wij deze vraagstukken serieus nemen. Ik hoop dat de Commissie de komende maanden initiatieven in deze richting neemt, zodat wij de daad bij het woord kunnen voegen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Chichester bedanken en lof toezwaaien voor zijn goed en constructief verslag over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Parlement, over een krachtiger integratie van het milieu binnen het energiebeleid van de Gemeenschap. Tevens bedank ik alle parlementsleden voor hun opbouwende bijdrage aan dit debat.
Op de in december te houden top van Helsinki zullen de staatshoofden en regeringsleiders onder andere spreken over de integratie van het milieu en de duurzame ontwikkeling in verschillende sectorale beleidsvormen, met name in de energiesector. Ons debat van vandaag komt dan ook als geroepen.
In de eerste plaats wijs ik erop dat het de energiesector is die als eerste een mededeling over de integratie van het milieu binnen haar beleid heeft opgesteld. Dit illustreert de belangrijke rol die voor deze sector is weggelegd bij onze uitdagingen op milieugebied. De energiesector heeft op plaatselijk en regionaal niveau een substantiële bijdrage geleverd aan het verbeteren van de luchtkwaliteit, hetgeen vroeger niet altijd het geval was. De richtlijn over grote verbrandingsinstallaties ter vermindering van de uitstoot van zwaveldioxide en stikstofoxide, alsmede het Auto-olieprogramma betreffende maatregelen tegen luchtverontreiniging in de steden, zijn een paar overduidelijke voorbeelden.
Ik wil de aandacht vestigen op de samenwerking tussen de energie- en de milieusector. Deze samenwerking illustreert dat de integratie verstevigd kan worden en milieugerichte kwaliteitsnormen kunnen worden opgesteld tegen een prijs die het concurrentievermogen van de Europese industrie niet op het spel zet. Dit is een overweging die wij steeds goed voor ogen moeten houden.
Deze samenwerking is in het bijzonder van belang in het kader van de klimaatverandering. Energie blijft een belangrijke plaats innemen bij de voorbereiding van de internationale onderhandelingen over de toepassing van het Protocol van Kyoto. De Commissie staat zeer welwillend tegenover de adviezen van het Parlement. Het is en blijft noodzakelijk om invloed uit te oefenen op de motivatie en de consumptiepatronen van de bevolking en communicatie tot stand te brengen met de burgers en de kleine en middelgrote ondernemingen. Daarom spelen de politieke leiders zulk een belangrijke rol in de pogingen veranderingen teweeg te brengen in onze consumptiepatronen en duurzame ontwikkeling te bevorderen. Wij moeten met onze eigen installaties en gebouwen, in heel de overheidssector en in alle overheidsinstellingen, zelf het goede voorbeeld gaan geven voor een efficiënter en rationeler energiegebruik.
Technologie neemt een belangrijke plaats in, maar uiteindelijk moet het draagvlak voor nieuwe of strengere milieuregels bij de burgers liggen. Het streven naar efficiënte en schone technologieën is een van de meest ambitieuze doelstellingen van de Commissie. De resolutie van het Parlement herinnert ons aan de externe dimensie, dat wil zeggen het uitbreidingsproces en de betrekkingen met de derde landen en met in het bijzonder de ontwikkelingslanden. De resolutie nodigt ons uit een realistisch, evenwichtig en soepel standpunt in te nemen bij de uitwerking van beleidsvormen. Deze overweging is met name van belang op het moment dat de energiemix en de verdere ontwikkeling daarvan wordt bestudeerd.
Geachte collega's, de Commissie is het met het Parlement eens dat om aan de energievraag te voldoen het gebruik van energiebronnen met een laag koolstofgehalte moet worden bevorderd en daarvoor een breed opgezette benadering noodzakelijk is. In onze programma's dringen wij aan op hernieuwbare energiebronnen en op energie-efficiëntie. Dit is een van de hoofdpijlers van ons beleid inzake duurzame energie. Daarmee willen wij aan de grote milieuzorgen van de burgers tegemoetkomen.
Het Parlement attendeert ons ook op een gebied dat niet altijd de aandacht heeft gekregen die het verdient. Dit is de ontwikkeling van technieken voor de afscheiding en opslag van CO2. Deze optie dient grondig bestudeerd te worden.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij verwelkomen deze resolutie. Zij herinnert ons aan de werkelijke definitie van een tijdsbestendige, duurzame ontwikkeling. Tevens dient rekening te worden gehouden met de menselijke dimensie van ons beleid en dienen de economische en sociale gevolgen van onze politieke besluiten voor de energie- en de milieusector grondig te worden onderzocht.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, hebben verschillende sprekers aangedrongen op een breder debat waarin niet alleen aandacht wordt besteed aan kwesties in verband met de energievraag en het milieu, maar ook aan zaken zoals onze energiebronnen en onze energieafhankelijkheid, waarvan in toekomstprognoses sprake is. Collega's, dit is zonder enige twijfel een zeer belangwekkend debat. Ik hoop dat wij in de komende tijd, voordat het mandaat van deze Commissie afloopt, dit onderwerp kunnen bespreken en dit een transparant en levendig debat zal worden waarvan de kwaliteit niet zal onderdoen voor die van vandaag.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gehoord dat de diensten van het Parlement de voorzitter van de Rekenkamer van de Europese Unie hebben verboden om een persconferentie in een van de zalen van het Parlement te houden. Ik weet niet of dat op aanwijzing van de Voorzitter is geschied, maar ik wil hier wel namens mijn fractie krachtig tegen protesteren. Ik vind het een blamage voor het Parlement als de voorzitter van een andere Europese instelling op een dergelijke wijze wordt behandeld. Ik verzoek u mijn protest aan de Voorzitter over te brengen. Tevens zou ik hier graag opheldering over willen.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, ik wil bij dezen bevestigen dat wij radicalen ook dit keer niet meedoen aan de stemming. Zoals u weet, willen wij op deze manier protesteren tegen het feit dat wij worden benadeeld wat parlementaire rechten en spreektijd betreft. Ik hoop dat dit Parlement onze acties niet als een lastige gewoonte begint te beschouwen of zelfs als iets dat wel even onder tafel geveegd kan worden of met een lachertje kan worden afgedaan. Volgens mij zou het heel bedenkelijk zijn indien dit Parlement ging wennen aan een aanhoudende situatie van discriminatie jegens bepaalde afgevaardigden. Een teken van gevoeligheid van de kant van het Bureau ten aanzien van dit constant door ons aan de orde gesteld probleem zou ons dan ook allesbehalve mishagen.

Bigliardo
Mijnheer de Voorzitter, ik sta achter hetgeen mijn collega Cappato heeft gezegd. Als lid van Movimento Sociale staak ik zodra het op stemming aankomt. Langs deze weg wil ik steun betuigen aan de strijd die sommige afgevaardigden voeren voor vrijheid en een beter Reglement van het Europees Parlement. Ik verklaar dus, evenals de collega' s van de Partito Radicale, dat ik mij in deze hele vergaderweek van stemming zal onthouden.

Stemming
Ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER tot wijziging van bijlage VII (Onderlinge erkenning van beroepskwalificaties) bij de EER-Overeenkomst - Ontwerp gemeenschappelijk standpunt van de Gemeenschap (SEC(1999)1084 - C5-0175/1999 - 1999/0815(CNS)) (Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie)

(Het Parlement keurt het besluit goed)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0041/1999), namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 1993/104/EG van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd om de van deze richtlijn uitgesloten sectoren en activiteiten te bestrijken (8642/1/1999 - C5-0036/1999 - 1998/0318(COD)) (rapporteur: mevrouw Smet)
De Voorzitter. Voordat ik over ga tot stemming, wil ik Commissie vragen naar haar standpunt over de amendementen.
De Palacio, Commissie. (ES) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie kan de amendementen 2, 3, 4 en 8 in hun geheel overnemen. Tevens stemt de Commissie in principe in met de amendementen 6, 7 en 9. Enkele van deze amendementen behoeven nadere uitleg of moeten anders worden geformuleerd. Er zijn slechts drie amendementen, de amendementen 1, 5 en 10, die de Commissie in het geheel niet kan aanvaarden. Dit is in grote lijnen het standpunt van de Commissie.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigd gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
 Aanbeveling voor tweede lezing (A5-0043/1999), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten met betrekking tot de maatregelen tegen de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes door motorvoertuigen met compressieontsteking en de emissie van verontreinigende gassen door op aardgas of vloeibaar petroleumgas lopende voertuigmotoren met elektrische ontsteking en tot wijziging van Richtlijn 88/77/EEG van de Raad (5734/1/1999 - C5-0028/1999 - 1997/0350(COD)) (rapporteur: de heer Lange)
De Voorzitter. Wederom geef ik het woord aan de Commissie voor haar commentaar op de amendementen.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, zoals commissaris Liikaanen gisteren tijdens het debat over dit verslag van de heer Lange heeft aangegeven, stemt de Commissie in met de amendementen 3, eerste gedeelte, 6, 7, 10, 16 tot 26 en 29 tot 47.
De Commissie neemt in principe ook de amendementen 1, 4, 5, 13, 12, beide gedeelten, en 15 over. Van deze amendementen moet de formulering hier en daar gewijzigd worden.
De Commissie is het niet eens met de inhoud van de amendementen 2, 3, tweede alinea, 8, 9, 11, 14, 27 en 28.
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigd gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0039/99) van de heer Chichester, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: "Een krachtiger integratie van het milieu binnen het energiebeleid van de Gemeenschap" (COM(1998)571- C4 -0040/1999)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Stemverklaringen - Aanbeveling voor de tweede lezing-Smet (A5-0041/1999)

McNally
 - (EN) Ik respecteer de redenen waarom de Britse delegatie zich heeft onthouden tijdens de stemming over de amendementen 5 en 8 betreffende artsen in opleiding. Ikzelf heb mij daarbij niet aangesloten, ten eerste omdat dit een onderhandelingsstandpunt is en ten tweede omdat ik - op basis van wat ik in mijn eigen familiekring heb meegemaakt: een zeer gestresste, overwerkte vroedvrouw van de NHS - vind dat medisch personeel met grote verantwoordelijkheden geen langere werkuren mag maken dan absoluut noodzakelijk.

Morgan
Misschien moet ik beginnen met informatie uit mijn eigen familiegeschiedenis om uit te leggen waarom ik voor amendement 5, artikel 1(6), betreffende artsen in opleiding, heb gestemd.
Mijn echtgenoot, Dr Rhys Jenkins, is nu huisarts en werkt een beperkt aantal uren. In het verleden echter, tijdens zijn artsenopleiding, maakte hij werkweken van meer dan 100 uur. Deze kennis uit eerste hand heeft mij duidelijk gemaakt hoe gevaarlijk het is om van artsen zulke lange werkuren te eisen. Dergelijke lange werkuren brengen mogelijkerwijs het leven van patiënten in gevaar en kunnen zeker een desastreus effect hebben op de gezondheid van artsen. Ik vind dan ook dat een met zoveel vertraging en strubbelingen gepaard gaande overgangperiode zoals de Raad voorstelt, niet nodig en niet gepast.
Bovendien is het probleem bijzonder acuut in Wales, waar 30% van de artsen in opleiding volgens berekeningen van de British Medical Association langer dan de aanbevolen 40 uur per week werkt. Ter vergelijking: het cijfer voor Schotland ligt op 10%. Het is bijzonder moeilijk om aan artsen te komen en veel artsen nemen, vanwege de buitensporige werkuren, de wijk naar andere landen.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen en Theorin
De huidige situatie, waarin grote groepen van werknemers uitgesloten zijn van de fundamentele voorschriften inzake arbeidstijd van de EU, is onaanvaardbaar. Daarom is het verslag-Smet volgens ons een belangrijke stap vooruit. Daarmee wordt de arbeidssituatie van honderdduizenden werknemers verbeterd en voorkomen dat werktijden tot een oneerlijk concurrentiemiddel worden gemaakt. Wij vinden echter dat het voorstel inzake de regeling van werk op zondag - oorspronkelijk een voorstel van de Fractie van de Europese Volkspartij - niet gemotiveerd is. Wij zullen daarom tegen amendement 1 stemmen.
Verder vinden wij dat amendement 7 over de werktijden van vissers te ver gaat. Wij vinden dat de speciale omstandigheden in de visserijsector beter tot hun recht komen in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.

Scallon
Commissaris Byrne zei tijdens zijn hoorzitting het volgende: de toekomst van het volksgezondheidsbeleid dient niet uitsluitend aan de crisis van het moment gekoppeld te zijn. Elk communautair beleid dient gekenmerkt te worden door een hoge mate van bescherming van de menselijke gezondheid. In de volksgezondheidszorg dienen wij pro-actief te zijn.
Toen ik deze woorden herhaalde ten overstaan van de Ierse artsen in opleiding, die trouwens binnen hun beroepsgroep de langste werkuren maken in de EU, ervoeren zij dat als een hart onder de riem.
Laten we in het licht van de uitspraken van Commissaris Byrne ook even stilstaan bij de volgende bevinding van de Permanente Werkgroep Europese Artsen in Opleiding: '' Onderzoek toont aan dat een lange periode zonder slaap, zoals die voorkomt bij artsen in opleiding (die lange werkuren maken), het prestatievermogen terugbrengt naar een niveau dat vergelijkbaar is met dat van buitensporige alcoholconsumptie.''
Deze volkomen onaanvaardbare omstandigheden ondermijnen niet alleen de gezondheid van onze artsen in opleiding, ze ondergraven ook ons gezondheidssysteem en brengen de patiënt in gevaar. Ik doe een beroep op mijn eigen Ierse regering om deze arbeidstijdrichtlijn te steunen, in overeenstemming met de voorstellen van de rapporteur. Ook roep ik de Commissie op Commissaris Byrne te steunen in diens pogingen om te komen tot een pro-actief beleid in de volksgezondheidszorg. Dat betekent bescherming van de zorg voor de patiënt en de gezondheid en de opleiding van artsen in een ziekenhuis.

Blak
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag-Smet over de wijziging van bepaalde aspecten die verband houden met de organisatie van de arbeidstijd. Wij vinden het goed dat de werknemers die tot nog toe niet door de arbeidstijdrichtlijn beschermd waren, dat nu wel zullen zijn.
Wij hebben ons van stemming over amendement 6 van de commissie onthouden. Wij vinden dat de lidstaten de mogelijkheid moeten hebben de referentieperiode voor offshore-activiteiten tot 12 maanden te verlengen. Een kortere periode kan de veiligheid beïnvloeden, omdat er meer vluchten van en naar de boorplatforms noodzakelijk zijn. Daarnaast dient ook rekening te worden gehouden met het welzijn van de werknemers op de boorplatforms, waar de leefruimte krap bemeten is. Wij vinden het belangrijk dat de sociale partners inspraak krijgen in zo'n belangrijk thema als de organisatie van de arbeidstijd. Wij vinden echter dat de communautaire wetgeving de structuren en tradities van de nationale arbeidsmarkten dient te respecteren. Daarom kunnen wij niet voor dit amendement van de commissie stemmen.
Wij hebben tegen amendement 7 van de commissie gestemd. De reden hiervoor is dat de lidstaten door dit amendement niet meer vrij kunnen beslissen hoe ze de arbeidstijd of de rusttijd willen regelen, zoals bepaald in de IAO-conventie nr. 180 over de arbeidstijd van het personeel op schepen. Wij zijn van mening dat werknemers op zeevissersvaartuigen beter beschermd worden met een regeling van de arbeidstijd of rusttijd op dag- of weekniveau, zoals de Raad heeft voorgesteld, dan met een vaste grens van 48 werkuren per week over een referentieperiode van 12 maanden.

Skinner
De labourafgevaardigden in het Europees Parlement (EPLP) hebben zich onthouden van stemming over de amendementen 5, 6 en 7 van het verslag-Smet over de arbeidstijdrichtlijn. De EPLP is wel degelijk vóór uitbreiding van deze richtlijn tot de nog niet opgenomen sectoren, maar is van mening dat dit op rationele wijze dient te geschieden.
We zijn voor de vermindering van het aantal werkuren van artsen in opleiding, maar het is van groot belang dat dit gebeurt op een planmatige, gestructureerde manier, die de patiëntenzorg niet ondermijnt. Deze richtlijn vereist een voldoende lange overgangsperiode, waarbij het aantal werkuren geleidelijk aan wordt teruggebracht.
De visserij-industrie vraagt om flexibiliteit. In dit amendement wordt geen rekening gehouden met de feitelijke behoeften van de visserij-industrie en dus zal het amendement een averechts effect hebben.

Caudron
Eindelijk vullen wij hier een leemte op die dateert van het jaar 1993, toen de richtlijn betreffende de arbeidstijd werd aangenomen. Deze wetgeving betekende zeer zeker een stap vooruit, maar liet tegelijkertijd zes miljoen werknemers buiten het toepassingsgebied staan. Niet gedekt waren met name de vervoersector en andere activiteiten, zoals bijvoorbeeld werknemers op zee en in de offshore-business, en verder artsen in opleiding.
Deze werknemers konden niet langer uitgesloten blijven. Hun werk is immers niet anders van aard dan dat van werknemers die wel onder de bepalingen van de richtlijn vallen. Het voorstel dat wij thans bespreken is dus als correctie bedoeld. Bij de discussies over met name offshore-personeel en artsen in opleiding, is het er heftig aan toegegaan.
Ten aanzien van dit laatste punt werd in het oorspronkelijke Commissievoorstel voorgesteld dat artsen in opleiding na een overgangsperiode van zeven jaar onder het toepassingsgebied van de richtlijn zouden vallen. Wij hebben geëist dat deze periode wordt teruggebracht tot vier jaar, met een tussentijdse begrenzing van 54 uur per week (waarover te onderhandelen valt).
Dit is het minimum als men rekening houdt met de aard van dit beroep. Het welzijn van deze artsen in hun werk en de veiligheid en gezondheid van hun patiënten staan op het spel! Daarom is het gemeenschappelijk standpunt van de Raad ten aanzien van dit punt, waarin een overgangsperiode van 9 jaar wordt bepleit, niet aanvaardbaar!
Ten aanzien van de offshore-werknemers hebben wij geëist dat de arbeidsuren niet worden uitgedrukt in een jaarcijfer, tenzij dit geschiedt met een collectieve arbeidsovereenkomst of met afspraken tussen de sociale partners. Deze bepaling moet binnen een termijn van vijf jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn opnieuw worden bezien en daarbij moet rekening worden gehouden met de gezondheid en de veiligheid van de werknemers.
De regeling van de arbeidstijd en de daardoor mogelijke, betere combinatie van beroepsleven en privé-leven moet zoveel mogelijk mensen ten goede komen. Onder die voorwaarde kan men van een sociaal Europa spreken. Het wordt de hoogste tijd.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Lange (A5-0043/1999)

Laguiller
Ik onthoud mij ten aanzien van het verslag van mevrouw Smet, waarmee een beperking van de arbeidstijd van artsen in opleiding wordt beoogd, ook al betekent het een kleine stap voorwaarts ten aanzien van de huidige situatie.
Het choqueert mij namelijk dat hier in een overgangsperiode wordt voorzien, zij het in een kortere periode dan de Commissie voorstelt. Ik voor mij zie geen bezwaar tegen onmiddellijke toepassing van de maatregel.
Ik ben nog meer gechoqueerd door het feit dat het wegverkeer is uitgesloten van het toepassingsgebied van de richtlijn tot beperking van de arbeidstijd, evenals door de voorbehouden ten aanzien van offshore-werknemers.
Verslag-Chichester (A5-0060/1999)

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Schori en Theorin
Zware beroepsvoertuigen leveren, als gevolg van de groei van het vervoer, een steeds grotere bijdrage aan de uitstoot van kooldioxide. Het doel dat wij met dit verslag beogen is vermindering van deze uitstoot. Aldus willen bijdragen tot schonere lucht. Om te voldoen aan onze verplichtingen krachtens het Protocol van Kyoto moeten wij besluiten nemen die zware verplichtingen inhouden voor de industrie, vooral op het punt van de kooldioxide-uitstoot. Dat is een van de doelstellingen van dit verslag. Wij zijn ons ervan bewust dat zo'n besluit door sommige producenten als een zware last wordt ervaren. Wij zijn er echter van overtuigd dat de Zweedse industrie, met haar grote technologische competentie, alle troeven in handen heeft om aan deze eisen te voldoen binnen de in het verslag voorgestelde periode tot het jaar 2006.
Volgens ons staart men zich met de voorstellen in het verslag niet blind op één bepaalde techniek. Het verslag biedt veeleer de mogelijkheid om zelf een technologische oplossing te kiezen. Daarmee is dit verslag concurrentieneutraal. Wij zijn ervan overtuigd dat Zweedse bedrijven op den duur zullen profiteren van hun grote voorsprong bij de aanpassing aan het milieu en gaan ervan uit dat deze mening wordt gedeeld door de betrokken ondernemingen.
Als leden van het Europees Parlement zien wij het als onze taak een dergelijke ontwikkeling te stimuleren.

Grossetête
Dit voorstel tot wijziging van richtlijn 88/77/EEG maakt deel uit van het zogenaamde auto/olie-programma van de Europese Commissie. In dit kader heeft ons Parlement reeds de gelegenheid gehad voorstellen aan te nemen tot wijziging van verschillende richtlijnen die technologische verbetering van motoren en verbetering van brandstofkwaliteit beogen.
Ik zou gaarne zien dat men de strategie achter het auto/olie-programma niet uit het oog verloor. Deze is afgestemd op de vermindering van de luchtverontreiniging door motorvoertuigen. In de tweede lezing moet het Europees Parlement een duidelijk onderscheid maken tussen voor hem prioritaire elementen en andere.
Sommigen menen wellicht dat dit vanzelf spreekt. Toch is een tweede lezing in het kader van de medebeslissingsprocedure maar al te vaak een gelegenheid om roomser te zijn dan de paus. Men moet tegen elke prijs weerstand zien te bieden aan deze verleiding, en wel om meer dan één reden. Ten eerste zou het Europees Parlement de algemene doelstelling van het aan hem voorgelegde voorstel uit het oog kunnen verliezen. Vervolgens zou het zijn eigen positie kunnen verzwakken als het de tekst minder leesbaar maakt en tenslotte verliest het zijn geloofwaardigheid bij de bevolking en bij de direct betrokkenen.
In zijn toelichting stelt de rapporteur dat de amendementen die in eerste lezing door het Europees Parlement zijn aangenomen, in hoge mate hebben bijgedragen tot de verbetering van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Hij preciseert dat de Raad in zijn gemeenschappelijke standpunt belangrijke amendementen van het Parlement heeft overgenomen. Ik ben het hier volstrekt mee eens. Toch gaat de rapporteur met zijn 47 amendementen wel erg ver, en loopt hij het risico dat de inwerkingtreding van de beste bepalingen van deze tekst op zich zal laten wachten.
Dankzij het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zal er grote vooruitgang kunnen worden geboekt bij de vermindering van de verontreiniging door zware vrachtwagens. Ik voelde niet veel voor de amendementen die ons Parlement ter stemming worden voorgelegd, omdat met de inwerkingtreding van deze tekst ook de investeringen en de industriële strategieën vertraging zouden oplopen. De bijdrage van deze richtlijn aan het milieu zal des te groter zijn, naarmate zij sneller in werking kan treden.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Chichester zal zeker belangrijke gevolgen hebben voor het Europees energiebeleid. De EDD-Fractie heeft voorgestemd, omdat wij gehecht zijn aan de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel.
Energie blijft voor de landen een strategisch en gevoelig domein. Zij moeten bepalen welk beleid zij willen gaan voeren. Europa en vooral de Commissie hebben daarbij slechts een begeleidende rol, en dienen niet als censor op te treden. Uit dit zeer realistische verslag blijkt een onmiskenbare openheid. Er worden geen banvloeken uitgesproken, geen deuren dichtgeslagen, zeker ook niet die van de kernenergie. Verschillende energiebronnen passeren de revue, worden als onderling aanvullend gezien, en niet als vervanging van de thans gebruikte energiebronnen. In energieaangelegenheden is trouwens realisme geboden. Alle paden moeten worden verkend. Er mogen geen mogelijkheden worden veronachtzaamd of opgeofferd. Alle mogelijke bronnen dienen aan bod te komen.
Tenslotte moet de toepassing volledig transparant zijn, met inachtneming van de technologische strategische veiligheidsvoorschriften. Door middel van serieuze, allesomvattende studies en evaluaties kan een ieder beoordelen in welke mate een bepaalde keuze juist is. Dan is het altijd mogelijk ons beleid om te buigen als dat na evaluatie van de verworven kennis noodzakelijk mocht blijken te zijn.
Wij wensen een intelligent samengaan van energie en milieu, maar wij moeten tot elke prijs voorkomen dat de energie wordt opgeofferd op het altaar van het milieu. Dat zou voor de lidstaten rampzalige gevolgen hebben.

Krivine en Vachetta
Ondanks de algemene titel blijkt al gauw dat de ontwerpresolutie van de heer Chichester, als het cadeaupapier er eenmaal af is, vóór alles bevordering van kernenergie op het oog heeft, onder het voorwendsel dat deze - althans in het stadium van de centrales - weinig CO2 produceert. Terwijl deze ontwerpresolutie over de meeste milieukwesties die de sector energie aangaan, zeer vaag blijft, wordt wel de wens uitgesproken dat het aandeel van kernenergie aan de elektriciteitsproductie in de toekomst tenminste gehandhaafd kan worden, en dit terwijl een groeiend aantal Europese landen van de kernenergie af wil.
Bij de vermindering van de CO2-emissie gaat het niet zozeer om de stroomproductie als wel om de organisatie van het vervoer en hierover zwijgt de resolutie. Zij zegt evenmin iets over de aanzienlijke gevaren die gepaard gaan met de productie van stroom uit kernenergie en met de opeenhoping van radioactief afval op zeer lange termijn.
Wij kunnen dus niet anders dan tegen deze ontwerpresolutie stemmen.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.40 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Cashman
Ik vraag even om uw geduld. Dit is geen motie van orde, maar ik heb een mededeling die mijns inziens van historisch belang is. Zoals het Parlement waarschijnlijk weet, zijn er recentelijk verklaringen afgelegd door David Trimble van de Ulster Unionist Party en Gerry Adams van Sinn Fein. Beiden hebben verklaringen afgelegd waarin het vredesproces en de ontwapening van de paramilitaire groeperingen in Noord-Ierland centraal staan. Ik weet zeker dat de Voorzitter namens de Europese Unie een brief zal willen opstellen om alle betrokken partijen geluk te wensen met hun activiteiten, met hun moed en vastberadenheid bij de bevordering van het vredesproces en de ontwapening. Ik weet ook zeker dat u het met mij eens zult zijn dat vrede in Noord-Ierland alle mensen, waar ook ter wereld, hoop zal geven.

De Voorzitter
Mijnheer Cashman, hartelijk dank voor deze informatie. Ik ben ervan overtuigd dat het Bureau en alle parlementsleden hier erg blij mee zijn. Misschien weet u dat niet, maar ik was rapporteur voor de begroting waarmee voor het eerst steun werd verleend aan het vredesplan in Noord-Ierland. Ik voel mij hier dus in zekere zin persoonlijk bij betrokken.

Civielrechtelijke samenwerking
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0060/1999 van de heer Lechner, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken (COM(1999)219 ­ C5­0044/1999 ­ 1999/0102(CNS));
A5-0057/1999 van mevrouw Gebhardt, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen (COM(1999)220 ­ C5­0045/1999 ­ 1999/0110(CNS)).

Lechner
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit voorstel betreft de betekening van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken. Op het eerste gezicht is dat misschien een minder belangrijke of zelfs volstrekt onbelangrijke aangelegenheid. In de praktijk begint de poging van een burger om recht te krijgen er meestal mee dat hij in burgerlijke geschillen zijn partner, zijn tegenstrever stukken zoals klachten, replieken, uitvoerbare vonnissen en notariële akten op een formele en juridisch controleerbare wijze toezendt. Als dat echter van het ene naar het andere land moet gebeuren, strandt de rechtzoekende vaak al op die eerste moeilijkheid, omdat de procedures voor de betekening van stukken van het ene land naar het andere meestal onbegrijpelijk, ingewikkeld, tijdrovend, duur en bovendien een bron van vele vergissingen zijn. De internationale overeenkomsten - in ons geval vooral het Verdrag van Den Haag van 1965 - voorzien in talloze nationale voorbehouden, zijn onoverzichtelijk en moeilijk te begrijpen en toe te passen.
Om die situatie te verhelpen hebben de lidstaten al in 1997 een overeenkomst gesloten, waarover het Parlement zijn advies heeft gegeven. Die overeenkomst werd evenwel nooit geratificeerd. Dit voorstel van de Commissie sluit bij die overeenkomst aan. Hiermee oefent de Commissie haar initiatiefrecht uit op het gebied van justitiële samenwerking in civielrechtelijke zaken op basis van artikel 61, sub c) van het EG-Verdrag en overeenkomstig de procedure van artikel 67. Dit betekent eenparige besluitvorming in de Raad na raadpleging van het Parlement. Het Verenigd Koninkrijk en Ierland hebben verklaard dat ze ten volle bij de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken willen worden betrokken. Denemarken heeft nog niet laten weten of het wil meedoen.
Zoals uit de titel blijkt, gaat de richtlijn over betekening van stukken in burgerlijke of handelszaken en dus niet in strafzaken. Daarvoor wordt een aantal maatregelen voorgesteld.
Wat de inhoud betreft, is alleen al de vervanging van het Verdrag van Den Haag en andere overeenkomsten door een enkel rechtsinstrument van de Gemeenschap een grote vooruitgang. De situatie wordt daarmee doorzichtiger, eenvoudiger en begrijpelijker. Hoofdpunten zijn dat de betekening voortaan op gedecentraliseerde en rechtstreeks wijze tussen de zogenaamde verzendende en ontvangende instanties zal gebeuren en dat daardoor vertraging door de inschakeling van andere instanties in de verschillende landen wordt vermeden. Daarnaast worden ook centrale instanties opgericht die in probleemgevallen hulp moeten bieden. Op het niveau van de Gemeenschap komen er uniforme formulieren, gemeenschappelijke bepalingen over het gebruik van talen en vertalingen en bindende termijnen.
Dit voorstel houdt een opmerkelijke verbetering van de situatie op het gebied van grensoverschrijdende juridische geschillen in, maar gaat volgens mij lang niet ver genoeg. In de eerste plaats wordt hier slechts een richtlijn voorgesteld. Eigenlijk zou dat een verordening moeten zijn, omdat het rechtsinstrument dan bindend zou zijn en eventuele bronnen van vergissingen zouden kunnen worden uitgesloten.
Bovendien voorziet het voorstel in al te veel uitzonderingen en speciale bepalingen voor nationale afwijkingen, een overblijfsel uit de internationale overeenkomsten. Ik begrijp niet waarom op een procedure voor de betekening van stukken, die toch doeltreffend en snel zou moeten zijn, tal van nationale uitzonderingen worden gemaakt. Het gaat hier niet om de bescherming van de integriteit van de materiële nationale rechtstelsels en ook niet om de even gerechtvaardigde bescherming die een Staat zijn burgers in geschillen wil bieden. Het gaat erom dat wij in burgerlijke zaken de wegen tussen onze landen effenen en korter, beter maar vooral ook sneller en goedkoper maken.
Daarom stellen wij een reeks schrappingen en wijzigingen voor, waardoor die uitzonderingen wegvallen of tenminste alleen zeer uitzonderlijk worden toegestaan. Ik verwijs naar de artikelen 2, 9, 12 en 15. Voorts stellen wij enkele verbeteringen voor, bijvoorbeeld in verband met vertalingen, taalproblemen, kosten en meningsverschillen tussen de bevoegde instanties.
Ik dank de leden van de Commissie juridische zaken en interne markt en van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken voor hun medewerking en amendementen. Ik dank ook de Commissie voor dit verantwoorde voorstel waardoor de grensoverschrijdende rechtsbedeling drastisch wordt verbeterd.
Het voorstel gaat echter niet ver genoeg. Ik zou kunnen zeggen dat de Commissie drie stappen vooruit en vervolgens anderhalve stap achteruit zet. Met onze amendementen willen wij het op de drie stappen voorwaarts houden en de stappen achteruit - de uitzonderingen en speciale regelingen - weglaten. Ik verzoek het Parlement dit verslag aan te nemen en vraag de Commissie en de Raad onze voorstellen voor een betere rechtsbedeling voor onze burgers van de Unie over te nemen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de totstandbrenging van een gemeenschappelijke rechtsruimte is een fundamentele opdracht voor de Europese Unie. In die ruimte moeten de burgers bescherming, veiligheid en geborgenheid vinden. Anders zullen de mensen zich in het steeds sterker geïntegreerde Europa niet meer thuis voelen en dat Europa afwijzen. De gemeenschappelijke Europese rechtsruimte moet dus meer zijn dan een justitiële samenwerking tussen de lidstaten op basis van internationale overeenkomsten. Die ruimte moet overzichtelijk zijn, overal dezelfde hoge bescherming bieden en elke vorm van benadeling, al was het maar in procesrechtelijk opzicht, volledig uitsluiten.
Het Verdrag van Amsterdam was een grote stap voorwaarts. In het Verdrag wordt de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken in principe aan de Gemeenschap toevertrouwd. De lidstaten hoeven nu op dat gebied niet langer meer internationale overeenkomsten te sluiten, maar kunnen gebruikmaken van Europese rechtsinstrumenten, zoals verordeningen en richtlijnen, die met de medewerking van het Europees Parlement, als gekozen volksvertegenwoordiging, tot stand komen. Dit voorstel voor een verordening op het gebied van het familierecht is een belangrijke hoeksteen van de Europese rechtsruimte. Als wij onze werkzaamheden hebben afgerond zal het resultaat goed zijn. De Commissie heeft immers een voortreffelijk voorstel voorgelegd. Dat ik, als rapporteur, toch een aantal wijzigingen nodig acht, is daarmee niet in tegenspraak. De commissie rechten van de burger - bespaar mij alstublieft de onmogelijk uit te spreken correcte benaming - heeft die amendementen eenparig goedgekeurd.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou kort even willen afdwalen naar het alledaagse leven waarop deze verordening betrekking heeft. Door het wegvallen van de grenzen tussen de lidstaten is in Europa niet alleen een interne markt tot stand gekomen waarin de economie het beter kan doen dan vroeger, maar hebben ook de mensen in Europa het recht gekregen zich overal vrij te bewegen. Steeds meer mensen maken van die nieuwe mobiliteit ook gebruik. Zij leren elkaar kennen, waarderen elkaar en worden partners. De liefde heeft haar eigen regels en een tempo dat de wetgeving moeilijk kan volgen. Dat wordt op zijn laatst duidelijk als een partnerrelatie die de grenzen van nationaliteit en rechtstelsels heeft overbrugd, wordt verbroken. Dan komen de voormalige partners en de verschillende rechtstelsels al spoedig als tegenstanders tegenover elkaar te staan, met alle onaangename gevolgen van dien, meestal vooral voor de kinderen.
U weet allemaal welke slogans worden gebruikt als zulke conflicten tot ontvoering van eigen kinderen leiden. Wetten kunnen niet verhinderen dat mensen ruzie maken en onder de gevolgen daarvan lijden. Wetten kunnen echter wel helpen om dat leed te beperken en om te voorkomen dat de toepassing van onderling tegenstrijdige wetsbepalingen leed veroorzaakt. De valkuilen van de procedure kunnen mensen tot wanhoop drijven, wanneer het bijvoorbeeld gaat om de bevoegdheid van rechtbanken of de erkenning van beslissingen. Deze verordening betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen is een poging om via wetgeving bij te dragen tot de verzachting van het leed als paren uit elkaar gaan.
Als rapporteur van het Europees Parlement moet ik ervoor zorgen dat deze onontbeerlijke verordening haar doel bereikt en voor de burger niet zo onoverzichtelijk wordt als het opschrift ervan. Dat is de bedoeling van de amendementen die, zoals gezegd, in de commissie na grondig beraad eenparig werden goedgekeurd. Slechts over een enkel punt waren de meningen in de commissie aan het einde van de stemming nog verdeeld, namelijk over het horen van het kind in de toewijzingsprocedure. Persoonlijk vind ik dat het kind, als wij zijn belang centraal willen plaatsen, zeker moet worden gehoord. Anderen menen dat dit doel ook anders kan worden bereikt.
Inmiddels heb ik met de heer Watson een oplossing gevonden die met beide standpunten rekening houdt. Ik dank de heer Watson daarvoor van ganser harte. Ook hij hecht immers het grootste belang aan het welzijn van de kinderen, die vaak het meest onder een scheiding te lijden hebben. Ik zal dat compromis morgen bij de stemming als mondeling amendement voorstellen. Ik hoop dat het Parlement daarmee zal instemmen en het amendement zal aannemen.
Ook op een ander punt moet voor de verordening nog iets gebeuren. Het Europees Parlement kan dat zelf niet beslissen maar kan dat alleen vragen. Zoals u weet, doen volgens de protocollen bij het Verdrag van Amsterdam drie lidstaten in principe niet mee aan de rechtsbesluiten van Titel IV en hoeven die dus niet toe te passen. Twee van die landen zijn evenwel bereid deze verordening over te nemen. Ik roep het andere land ertoe op deze verordening eveneens toe te passen. Dan wordt dit een belangrijke stap in de eenmaking van het familierecht in de Europese Unie.
Tenslotte zou ik nog drie punten willen noemen ten aanzien waarvan volgens mij, na vele gesprekken met betrokkenen en rechters, het belangrijk was het voorstel van de Commissie te verbeteren. In de eerste plaats moet het welzijn van de kinderen in een geschil centraal staan en moeten alle andere belangen daaraan ondergeschikt worden gemaakt. In de tweede plaats mag er ook in een geschil niemand worden gediscrimineerd en moet het recht iedereen overal in de Europese Unie een vergelijkbaar hoog niveau van persoonlijke bescherming bieden. In de derde plaats moet de bevoegdheid van de rechtbanken duidelijk omschreven zijn. De erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen mogen niet kunnen worden gebruikt om wraak te nemen. Ik meen dat de Commissie het met mij eens is en dank iedereen die, buiten de parlementaire routine om, door zijn constructieve medewerking de opstelling van dit verslag heeft vergemakkelijkt. Bovendien zou ik voor één keer ook de Raad willen prijzen. Ook hij heeft zich hiervoor ingespannen en gezegd dat snel een goed besluit moet worden genomen.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, in de twee verslagen die vandaag voor ons liggen, wordt gewezen op de toenemende mobiliteit van het individu, alsmede de toename van contractuele en commerciële transacties binnen de Unie. De interne markt is zich aan het ontwikkelen en dus hebben onze burgers waarlijk behoefte aan een juridisch kader dat toegang tot het rechtssysteem garandeert, waar ze zich ook bevinden en wat hun probleem ook is.
Ik zal mijn opmerkingen voornamelijk beperkt houden tot het verslag over de betekening en kennisgeving van stukken. Ik ben het met de heer Lechner eens dat de regels die voor dit onderwerp gelden al zo'n 25 jaar oud zijn; ze zijn gecompliceerd en verouderd. Met de toename in commerciële transacties op de interne markt hebben we nieuwe, eenvoudige, vastomlijnde regels nodig. Als onze burgers of onze bedrijven een beroep moeten doen op de rechter, moeten ze langs die eerste post - de betekening of kennisgeving van stukken - waarop mogelijk een ander rechtssysteem van toepassing is, voordat ze gerechtelijke actie kunnen ondernemen. We hebben hier een simpele procedure nodig.
Als zelfstandig advocaat, werkzaam in het Verenigd Koninkrijk, heb ik mezelf meer dan eens door een stapel boeken heengeworsteld, om de juiste regels en de juiste procedure voor mijn cliënten te vinden.
De voorstellen die nu voor ons liggen zijn een stap in de goede richting, maar gaan wellicht nog niet ver genoeg. Mijn fractie zal bepaalde amendementen die zijn voorgelegd aan de Commissie juridische zaken en interne markt, opnieuw voorleggen, om nog een extra stap in de goede richting te kunnen zetten en de stelsels die we willen introduceren nog makkelijker bereikbaar en opener voor de betreffende beroepsgroep te maken. We moeten ervoor zorgen dat dit onderdeel van het juridische stelsel niet voorbehouden blijft aan een klein groepje specialisten die er veel geld voor kunnen vragen. We willen onze burgers in de Unie waarlijk toegang geven tot het recht, zodat ze een eventuele gerechtelijke procedure snel en zonder moeilijkheden kunnen opstarten.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal spreken over het verslag van mevrouw Gebhardt over de justitiële samenwerking in huwelijkszaken. Wie contact heeft met rechters en ambtenaren van de burgerlijke stand in de grensgebieden van onze lidstaten, weet dat dit probleem dringend moet worden opgelost. Gelukkig zijn er alsmaar meer grensoverschrijdende huwelijken en familiebanden in de Europese landen. Dat veroorzaakt echter vaak ook tal van problemen. Eveneens trekken alsmaar meer mensen naar een ander land van de Europese Unie om daar te gaan wonen en werken.
Het huidige familierecht en de bestaande internationale overeenkomsten zijn inderdaad onvoldoende om dit probleem op te lossen. Evenals mevrouw Gebhardt wil ook ik de Raad en de Commissie prijzen met hun bereidheid tot het regelen van deze kwestie. Dat is inderdaad onontbeerlijk. De gebreken van het voorstel zijn volgens mij beperkt. Het gaat om een aantal minder belangrijke punten die ook in de commissie zijn aangestipt. Ik begrijp bijvoorbeeld nog altijd niet waarom negatieve beslissingen niet onder de toepassing van deze verordening mogen vallen.
Ik vind dat vooral een probleem omdat negatieve beslissingen niet in alle landen bindend zijn, en dat dit tot gevolg kan hebben dat in een land waar een negatieve beslissing is genomen, de positieve beslissing uit een ander land eventueel niet wordt erkend, zodat het recht in de Europese Unie weer uiteenvalt, wat we eigenlijk niet willen.
Ik verzoek de Raad dat aspect in zijn verdere beraadslaging eens te bekijken en te onderzoeken of ook dat probleem niet kan worden opgelost. Voor het overige steun ik dit voortreffelijke initiatief en vind ik dat wij zo voort moeten doen.

Klamt
Mijnheer de Voorzitter, dit voorstel betreffende huwelijkszaken en ouderlijke verantwoordelijkheid houdt voor de burgers van de Europese Unie een duidelijke verbetering in en wordt door de EVP-Fractie uitdrukkelijk toegejuicht. Ik wil de Commissie en de rapporteur dan ook van harte danken.
Bedoeling van de verordening is ervoor te zorgen dat beslissingen inzake echtscheiding en andere vormen van scheiding, die in een bepaalde lidstaat worden genomen, door de andere lidstaten snel worden erkend. Daarnaast omvat de verordening ook moderne en uniforme regels voor de bevoegdheid inzake ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen van echtgenoten. Dat is mogelijk geworden door de inwerkingtreding, op 1 mei van dit jaar, van het Verdrag van Amsterdam, waarvan de artikelen 61 en 65 van Titel IV de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken in het EG-Verdrag verankeren.
De nagestreefde doelstellingen kunnen door de lidstaten niet op eigen houtje worden bereikt en moeten daarom wegens hun grensoverschrijdend karakter op communautair niveau worden verwezenlijkt. Dat maakt de totstandbrenging van een Europese rechtsruimte mogelijk. Een dergelijke Europese rechtsruimte zal de Europese burgers eindelijk in de gehele EU een gemeenschappelijk gevoel van rechtzekerheid geven en in heel Europa een uniforme burgerlijke staat garanderen. Bij binationale huwelijken in de Europese Gemeenschap rezen tot nu toe problemen doordat stukken ter staving van de burgerlijke staat bij sluiting van het huwelijk niet door alle lidstaten in gelijke mate werden erkend.
Nog problematischer waren de problemen in verband met de bevoegdheid van rechtbanken en de geldigheid van rechterlijke beslissingen voor echtgenoten van verschillende nationaliteiten die wensten te scheiden. Gebleken is dat de betrokkenen niet op een rechterlijke beslissing konden vertrouwen en dat vooral de beslissing over de toewijzing van de kinderen vaak over de rug van de kinderen zelf werd genomen.
In deze verordening wordt gestreefd naar een beter en vlotter vrij verkeer van beslissingen in huwelijkszaken en inzake ouderlijke verantwoordelijkheid op de interne markt. De Europese Unie wil een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand brengen waarin het vrije verkeer van personen gegarandeerd is en waarin de burgers van de Unie hun rechten overal kunnen doen gelden en wel met dezelfde garanties als in hun eigen land. De erkenning van beslissingen in grensoverschrijdende familiegeschillen moet dus worden vergemakkelijkt met een regeling van de Europese Gemeenschap inzake de erkenning van de door de bevoegde rechtbanken gevelde vonnissen over scheidingen.
Bij binationale huwelijken kan in een rechtsruimte met zoveel verschillende talen als de Europese Unie ook een gebrekkige taalkennis onduidelijkheid veroorzaken en sommigen benadelen. Daarom steunen wij de eis van de rapporteur dat de lidstaten de processtukken beschikbaar moeten stellen in een taal die de partijen begrijpen.
De verordening regelt niet alleen de bevoegdheid en de erkenning van beslissingen over de beëindiging van het huwelijk, maar heeft ook betrekking op de toewijzing van de kinderen, die bij een scheiding vaak moet gebeuren. Dat is bijzonder belangrijk omdat de verordening de betrokken kinderen, van wie de belangen moeten worden beschermd, een betere bescherming biedt.
Tot nu toe werd in de totstandbrenging van een Europese rechtsruimte ten behoeve van de burger nog maar weinig vooruitgang geboekt. Met de erkenning van beslissingen over scheidingen en inzake ouderlijke verantwoordelijkheid worden een aantal juridische en administratieve problemen opgelost waarmee de burgers in het dagelijkse leven worden geconfronteerd. Als deze verordening in werking treedt, zal ze een leemte in het internationale privaatrecht opvullen. Dit is een belangrijke stap in de uitbouw van de Europese Unie tot een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, vele burgers en families ondervinden ernstige moeilijkheden ten gevolge van de niet-erkenning van rechterlijke uitspraken over de verbreking van de huwelijksband en de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid. Wij hopen dan ook van harte dat dit voorstel, dat onze steun en waardering geniet, hiervoor een afdoende oplossing biedt.
Doordat de rechterlijke uitspraken over de grenzen heen hun geldigheid verliezen, is er met betrekking tot dit belangrijke onderdeel van het familierecht een enorme leemte ontstaan. Deze situatie heeft duizenden burgers juridische en morele schade toegebracht. Zij heeft immers een nefaste invloed op de sociale en psychische stabiliteit van de gezinnen en treft vooral de meest kwetsbare leden, namelijk de vrouwen en de kinderen.
Ik denk dat wij allemaal wel eens geconfronteerd zijn geworden met de drama's en de tegenstrijdigheden die aan de afwezigheid van een vrij verkeer van arresten zijn verbonden. Dit vacuüm heeft onder meer tot gevolg dat de burgers de toegang tot de rechtspraak wordt ontzegd en wij geen Europese rechtsinstrumenten tot onze beschikking hebben. Nochtans zijn deze onmisbaar en hoogst noodzakelijk. Zij moeten immers de onvermijdelijke incongruenties van de aan de nationale stelsels toe te schrijven juridische fragmentatie wegwerken.
Deze verordening levert een belangrijke bijdrage aan de totstandkoming van een adequate communautaire rechtsorde. Zij geeft de aanzet tot een nieuwe gemeenschappelijke regelgeving die de civielrechtelijke betrekkingen van de Europese burgers moet regelen. Het is met name de bedoeling dat de gefragmenteerde Europese ruimte van rechten en plichten wordt omgevormd tot een beter georganiseerde en goed gestructureerde ruimte. Zo zal iedere burger niet enkel aanspraak kunnen maken op zijn nationale rechten maar ook op Europese gemeenschappelijke rechten die van toepassing zijn op eender welke familie, in eender welk gebied van de Unie, met uitzondering van de landen die niet aan de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken deelnemen.
Mijnheer de Voorzitter, de acties op het gebied van de juridische en burgerlijke samenwerking gaan de goede richting uit. Vandaar dat ik mijn vriend, commissaris Vitorino, ertoe zou willen aanmoedigen zijn werk voort te zetten. Mijnheer de Voorzitter, wij beschikken niet over een officiële definitie van het begrip Europees burgerschap. Men zal echter pas dan van een authentiek Europees burgerschap kunnen spreken wanneer het meest verwante rechtsgebied, het burgerlijke recht, in Europa de nodige legitimiteit en kracht heeft verworven om burgerrechten te garanderen en rechtvaardigheid af te dwingen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik vind het belangrijk dat ik met u kan discussiëren over deze kwestie, die ook het welzijn van het kind betreft. Wij hadden ook gisteren het genoegen met u hierover te spreken. Het feit dat deze verordening vandaag op onze agenda staat, is ook een uitstekende manier om het jubileum van de rechten van het kind te vieren. Ik weet dat de rapporteur, mevrouw Gebhardt, daar specifiek aan gedacht heeft bij de uitwerking van de amendementen. Ik hoop dan ook dat de Commissie ze overneemt. De rapporteur zegt in de amendementen dat bij alle vonnissen en bij alle activiteiten op dit gebied rekening moet worden gehouden met het belang van het kind. Dank u wel, mevrouw Gebhardt, voor deze amendementen.
Verder vind ik, net als alle sprekers voor mij, dat grote behoefte is aan deze verordening in het roerige Europa van vandaag, waar wij ondanks alles nog steeds discriminatie tegenkomen. Met name hebben wij behoefte aan de artikelen 16 en 18, waarmee wordt voorkomen dat zaken na kinderontvoering worden heropend. Wij weten namelijk dat kinderontvoering en de mogelijkheid van heroverweging kunnen leiden tot zeer ernstige conflicten.
Ik ben het ook eens met mijn fractiegenoot, mevrouw Wallis, dat wij verder moeten gaan. Dat kan enerzijds door steun te verlenen aan haar amendement en anderzijds door de commissaris te verzoeken de nieuwe mogelijkheden na de Top van Tampere in ogenschouw te nemen. Hopelijk gaat de Commissie na hoe wij op dat gebied vorderingen kunnen maken. Neemt u bijvoorbeeld eens de conflicten over alimentatie, dus de financiële kant van de echtscheiding, en de conflicten over het ouderlijke gezag. Ik heb de indruk dat die niet onder dit voorstel vallen. Ze worden daarin niet behandeld, maar kunnen wel in de praktijk moeilijk oplosbare problemen opleveren.
Ik wil bovendien de collega' s nog vragen om evenals mijn fractie steun te verlenen aan amendement 3 en aan vergelijkbare amendementen uit het advies van de heer Lehne aan de commissie ten principale. Wij willen ook de Noordse conventie op dit gebied kunnen hervormen. Ik hoop dat men met de Noordse conventie dezelfde doelstellingen gaat nastreven, maar daarvoor hebben wij wel behoefte aan de verhelderende uiteenzettingen uit het advies van de juridische commissie over dit voorstel. Ten slotte wil ik nog zeggen dat deze samenwerking erop gericht moet zijn het wederzijds vertrouwen in Europa te vergroten.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat wij, na de verklaring die de heer Vitorino gisteren ter gelegenheid van de tiende verjaardag van het Internationale Conventie inzake de rechten van het kind heeft afgelegd, vandaag over concrete dingen kunnen spreken, waar de kinderen werkelijk baat bij hebben. Als gevolg van het vrije verkeer worden in de Europese Unie steeds meer huwelijken tussen mensen van verschillende nationaliteit gesloten. De verschillen in de wetgevingen van die landen brengen bij die huwelijken en scheidingen heel wat problemen met zich mee. Vooral de kinderen lijden daaronder. Zij moeten immers een aantal bijkomende problemen verwerken, alsof de andere nog niet volstonden.
Het nieuwe voorstel van de Raad voor een verordening over de bevoegdheid voor en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid garandeert de Europese burgers in alle landen dezelfde burgerlijke stand. Stukken over huwelijk en echtscheiding en rechterlijke beslissingen moeten voortaan in alle lidstaten van de Europese Unie worden erkend. Op dit ogenblik stellen wij hier nog veel tegenstrijdigheden en discriminatie vast. Wij moeten voorkomen dat dit ook bij de toepassing van deze principes het geval is.
In het bijzonder moet het welzijn van de kinderen uit deze huwelijken worden gewaarborgd. De procedure voor de toewijzing van de kinderen moet logisch zijn en sluitend zijn. De fundamentele belangen van de kinderen moeten de hoogste prioriteit krijgen. Kinderen moeten door de rechter kunnen worden gehoord om ervoor te zorgen dat hun belangen worden behartigd. Ik hoop dat het compromis van de heer Watson niet nog meer problemen veroorzaakt en dat wij deze belangrijke kwestie in het belang van de kinderen kunnen regelen.
Alleen zo kunnen wij jarenlang aanslepende processen tussen landen en ontvoeringen van kinderen als gevolg van juridische onduidelijkheid - jammer genoeg een vrij vaak voorkomend probleem - voorkomen. Wij moeten het probleem van botsende wetgevingen in huwelijkszaken aanpakken. Alleen zo kunnen wij de Europese burger in de gehele Europese Unie rechtszekerheid garanderen. Ik wil daarom, ook namens mijn fractie, mevrouw Gebhardt, de rapporteur, voor haar uitstekend verslag danken. Ik hoop dat wij in het belang van de kinderen een grote stap vooruit zullen kunnen doen.

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, het probleem waarover we het hier hebben, is in feite geen probleem dat zich enkel in Europa voordoet: het doet zich in heel de wereld voor. Daarom zouden eigenlijk moeten streven naar een wereldwijde conventie op dit gebied, maar met het onderhavige voorstel zijn we ook al goed op weg. Het lijdt immers geen twijfel dat, zoals de meeste sprekers hebben opgemerkt, het belangrijk is elkanders uitspraken over echtscheidingen en kindervoogdij te erkennen, vooral in een tijd zoals deze, waarin de gezinsstructuur diepgaande wijzigingen ondergaat. Ik juich het in dit verband toe dat steeds meer landen - waaronder ook EU-lidstaten - het huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht erkennen en inzien dat deze paren ook een kinderwens hebben en dat zij het recht hebben deze wens verwezenlijkt te zien. We kunnen alleen maar hopen dat de autoriteiten in de toekomst bij dergelijke gevallen steeds meer hun hart zullen laten spreken, zoals is gebeurd met betrekking tot echtscheidingen, in plaats van te luisteren naar godsdienst en moralisme. Mijn fractie kan het verslag steunen. Uiteraard heb ik als Deen een probleem met het nemen van besluiten op juridisch gebied onder de eerste pijler, maar ik ben er zeker van dat dit probleem kan worden opgelost. Dit is ongetwijfeld een gebied dat Denemarken geregeld wil zien.

Poli Bortone
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat wat de Deense collega heeft gezegd nooit zal gebeuren en dat de gezinnen hun traditionele samenstelling zullen behouden. Nee hoor, ik vind niet dat daar zo om gelachen hoeft te worden: naar mijn mening moeten gezinnen worden opgezet volgens regels die niet afwijken van een normale maatschappelijke orde. Wij zijn hier aan het debatteren over een uiterst delicate kwestie, te weten de verhoudingen binnen de gezinnen, met name in het licht van de mobiliteit van de burgers binnen de landen van de Europese Unie. Hoofdzakelijk gaat het hier om de bescherming van kinderen, wat al een hachelijke onderneming is als die kinderen in gezinnen leven die wij als normaal, of liever gezegd traditioneel, kunnen bestempelen.
Ik geloof dat een bijzondere kant van de zaak juist is dat naar kinderen geluisterd moet worden. Veel lidstaten van de Europese Unie hebben ook al het probleem geregeld van kindervoogdij op het moment dat een gezin een kritieke fase doormaakt, zoals echtscheiding, met alle, vooral psychologische, gevolgen van dien voor het kind.
In de zeer korte spreektijd die mij is toegewezen zal ik maar een paar punten benadrukken. Een probleem van bijzonder belang is dat van de ouderlijke macht, vooral in het geval van zwervende bevolkingen, die inmiddels in niet geringe aantallen op Europees grondgebied aanwezig zijn. Heel dikwijls staan wij, ook als gemeentebestuurders, voor situaties die bijzonder onaangenaam zijn en waarvoor regels ontbreken.
Deze verordening is zonder meer een aanzienlijke stap vooruit, en daar zijn wij de rapporteur dan ook dankbaar voor. Maar wij zullen nog op dit probleem terug moeten komen onder bijzondere verwijzing naar de kinderen van zwervende bevolkingen, naar de kinderen van de Roma-bevolking. Wij zullen bij die gelegenheid alles bespreken wat een uitvloeisel kan zijn van de interne problemen van deze gezinnen, en dan onder meer in het licht van de mobiliteit in Europa.

Mathieu
Mijnheer de Voorzitter, wij behandelen hier het verslag van mevrouw Gebhardt. Ik moet u zeggen dat ik niet twijfel aan de goede bedoelingen van onze rapporteurs, en ik sluit mij aan bij hun wens tot versterking van de rechtszekerheid van personen die in delicate en vaak zeer pijnlijke huwelijkszaken zijn verwikkeld. Aangezien wij de situatie willen verbeteren, wil ik uw aandacht vestigen op het amendement op overweging tien. Dat amendement lijkt mij problemen opwerpen.
Is het wel verstandig het Hof van Justitie te belasten met de opstelling van de definitie van het begrip ouderlijke verantwoordelijkheid, wanneer in de ontwerpverordening was voorzien in een verwijzing naar het nationale recht van de betrokken lidstaat?
Is het Hof van Justitie wel in staat een dergelijke definitie te geven, als er geen gemeenschappelijk huwelijksrecht bestaat, dat vandaag noch gewenst, noch beoogd wordt?
Ik vrees dat men met dit amendement en met de toepassing van deze tekst, waarmee versterking van de rechtszekerheid wordt beoogd, uiteindelijk een onduidelijke situatie creëert die schadelijk kan zijn. Bovendien zou het Hof van Justitie met deze nieuwe bevoegdheid nog meer werk krijgen dan het nu al heeft.
De rapporteurs zelf stellen vast dat de verschillen op het gebied van het personenrecht tussen de lidstaten zeer groot zijn, hetgeen trouwens ook de verklaring is voor de grote voorbehouden in de commissie juridische zaken.
Ik stel de rapporteurs voor genoegen te nemen met een communautair rechtsinstrument, en niet te proberen een inhoudelijke harmonisatie van juridische begrippen tot stand te brengen. Als deze amendementen worden aangenomen, kan ik moeilijk mijn steun even aan dit voorstel.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil geen domper zetten op het enthousiasme van het Parlement met betrekking tot het Europees rechtsgebied.
De oplossingen die wij hier moeten vinden, moeten nuttig zijn op twee fronten. Ten eerste moet elke klager zijn rechter kunnen vinden, anders zou er sprake zijn van rechtsweigering. Laat hij zijn recht vinden en laat het zo zijn dat de beslissing ten uitvoer kan worden gelegd. Als men dat garandeert, heeft men rechtszekerheid. Ten tweede moet men de verscheidenheid van wetgevingen tussen de lidstaten respecteren. Deze wetgevingen zijn immers niets anders dan de juridische uitdrukking van hun culturele of nationale verscheidenheid.
Men moet afzien van de wens wetgevingen een te maken, een doel dat hier helaas maar al te vaak onder het mom van harmonisatie wordt nagestreefd. De oplossing ligt namelijk voor de hand: men moet uitsluitend de bepalingen van het internationaal privaatrecht eenmaken, en niet fundamentele bepalingen. Eenmaking van de bepalingen van het internationaal privaatrecht betekent oplossing van conflicten inzake bevoegdheid en toepasselijk recht. Men moet duidelijk weten welk recht de rechter gaat toepassen, aangezien een rechtbank met territoriale bevoegdheid niet noodzakelijkerwijs haar nationale recht toepast, en vaak om gegronde redenen.
Wat het ontwikkelen van procedures voor tenuitvoerlegging van besluiten betreft - wat men het exequatur noemt van buitenlandse vonnissen - moet ik u zeggen dat dit zeker zijn nut heeft in het burgerlijk recht, bijvoorbeeld bij echtscheiding of bij toewijzing - evenals trouwens ook bepaalde aspecten van de wederzijdse rechtshulp nuttig zijn - maar men moet niet te ver gaan op deze weg. Het moet niet zo zijn dat wij straks uit naam van hetgeen politiek correct is in Europa, onder het voorwendsel van wederzijdse rechtshulp, met handen en voeten gebonden zijn. Ik zal niet spreken over de schandelijke uitlevering van een oude man van 90 jaar door Zwitserland aan Frankrijk. Dit gaan immers een land aan dat geen lid is van de Europese Unie. Ik wil echter wel de steeds repressiever wordende wetgevingen aan de kaak stellen die ons een soort politieke en historische cultuur willen opleggen die ik liever niet van het ene Europese land naar de andere wil zien overwaaien.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, met deze ontwerprichtlijn van de Commissie wordt ongetwijfeld een belangrijke stap gezet in de richting van een gemeenschappelijke ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Hiermee wordt de civielrechtelijke samenwerking in een communautaire vorm gegoten en voorzien in uitvaardiging van gelijkluidende bepalingen in het internationaal privaatrecht dat wat dat betreft tot nu toe ernstig te kort schoot.
Dankzij de uniforme behandeling van de Europese burgers in geval van gezinsconflicten en dankzij de voorschriften betreffende kinderzorg in geval van echtscheiding kan men duizenden gezinnen veel onnodig leed en onnodige bureaucratische problemen besparen en tegelijkertijd het gevoel van veiligheid van de burgers en hun vertrouwen in de Europese Unie versterken.
Met de ingediende amendementen wil men vooral de rechten en de belangen van de kinderen behartigen. Zo wordt voorgesteld het kind te horen, voordat besluiten worden genomen, en het Verdrag van Den Haag volledig te eerbiedigen. Ik hoop dat de zeer bekwame rapporteur, mevrouw Gebhardt, de juiste formulering zal vinden die een ieders goedkeuring kan wegdragen.
Ofschoon deze richtlijn voor mij over het geheel genomen de goede kant uitgaat, blijven nog talrijke problemen onopgelost. Ik denk bijvoorbeeld aan de volledige toepassing van het nieuwe stelsel voor de in de Europese Unie woonachtige onderdanen uit derde landen en aan de regels voor samenwonenden. Nogmaals, dit is een goede richtlijn, maar hierin zou men meer durf aan de dag moeten leggen. Wij moeten ervoor zorgen dat er spoedig een gemeenschappelijk Europees familierecht komt waarin rekening wordt gehouden met de grote sociale, economische en culturele veranderingen van deze tijd.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, het personenrecht is al veel te lang als stiefkind behandeld in het Europese integratieproces. Het Europa van de burgers, waarvan wij hier de spreekbuis zijn, moet - zoals gisteravond ter gelegenheid van de tiende verjaardag van de internationale conventie werd gezegd - rekening houden met de concrete zorgen van de gezinnen en het welzijn van de kinderen. Wij hebben allen een aantal zaken in gedachten, zoals de zaak Lancelin-Thiemann, die het afgelopen jaar de debatten tussen Duitsland en Frankrijk over het drama van de kinderen van dit stel vergiftigde.
Terecht wijst mevrouw Gebhardt in haar verslag erop dat het steeds toenemende vrije verkeer binnen de Europese Unie leidt - en zal blijven leiden - tot een aanwas van het aantal binationale huwelijken. Daaraan ontleent deze kwestie trouwens ook haar belang. Tot op heden heeft men in het Europees recht niet de consequenties kunnen trekken uit deze ontwikkeling en daardoor raken echtparen en vooral kinderen vaak in een zeer gecompliceerde situatie verzeild.
De verordening die ons thans voor advies voorligt, is dus bijzonder welkom. Deze biedt onmiskenbare voordelen ten opzichte van het zogenaamde Verdrag van Brussel II, dat in 1998 is ondertekend, maar nog niet is geratificeerd. Als deze verordening met eenparigheid van stemmen door de Raad wordt aangenomen, kan zij zeer binnenkort in werking treden en onmiddellijk op harmonische wijze in heel de Europese Unie van toepassing worden. Dan kan men lang aanslepende bevoegdheidsconflicten, die voor iedereen nadelig uitpakken, voortaan voorkomen. Ik voeg hieraan toe dat dit voorstel voor een verordening uitdrukkelijk betrekking heeft op rechterlijke beslissingen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen, hetgeen overeenkomt met de verzoeken die herhaaldelijk door ons Parlement zijn geuit. Evenals een aantal collega's maak ik mij zorgen om twee amendementen: de amendementen 2 en 5, waarmee het Hof van Justitie wordt belast met een aantal verantwoordelijkheden inzake ouderlijke macht. Ik vrees dat deze niet tot de bevoegdheid van het Hof behoren, en tevens dat hierdoor de werklast van het Hof nog zwaarder zal worden. Mijns inziens moeten wij vasthouden aan de tekst van de Commissie. Dat is de voorwaarde waaronder ik het verslag van mevrouw Gebhardt zal steunen, dat naar ik hoop dan een ruime meerderheid zal krijgen in dit Parlement.
Als er hier één beweegreden moet worden ingeroepen, dan is dat het belang van de kinderen. Ik betwijfel echter of aanneming door ons Parlement van deze twee amendementen in het belang is van de kinderen, die veel verwachten van een snelle uitvoering van een regelgeving die hun het simpele recht toekent om niet, tegen hun zin, gedwongen te worden de keuze van hun ouders te volgen om in verschillende Europese landen te wonen. Natuurlijk zullen er nog grote problemen onopgelost blijven. Ik noem met name de grote verschillen tussen de op echtscheiding van toepassing zijnde wetgevingen en van de desbetreffende gevolgen, maar deze verordening is slechts een eerste stap, en ik wil de rapporteur dan ook van harte gelukwensen met dit initiatief.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, vooreerst zou ik namens de Commissie mijn voldoening willen uitspreken over uw standpunt betreffende het voorstel voor een richtlijn inzake de kennisgeving van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke en handelszaken enerzijds en het voorstel voor een verordening betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen in huwelijkszaken anderzijds. Zeer in het bijzonder zou ik de leden Lechner en Gebhardt willen feliciteren met het uitstekende werk dat zij als rapporteurs voor deze twee initiatieven hebben verricht. Beide instrumenten vormen samen een van de hoekstenen van het communautaire bouwwerk dat wij optrekken. Zij brengen ons een stap dichter bij ons hoofddoel dat erop is gericht alle burgers en alle rechtskundigen een eenvoudige, snelle en doelmatige toegang tot de rechtspraak te garanderen, met inachtneming van de regels betreffende rechtszekerheid.
In het voorstel voor een richtlijn worden de termijnen voor betekening van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken ingekort. Dit initiatief, dat de rechten van alle betrokken partijen veiligstelt, zal ongetwijfeld de afhandeling van de gerechtelijke processen bespoedigen en rechtszekerheid in de hand werken.
Ik zou hier inzonderheid het belang van het voorstel voor een verordening willen onderstrepen. Dat vormt namelijk de basis voor de oprichting van een Europese justitiële ruimte. In dit verband heeft de Europese Raad van Tampere de wederzijdse erkenning van rechterlijke uitspraken tot een van de belangrijkste instrumenten voor de verwezenlijking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid uitgeroepen. De staatshoofden en regeringsleiders hebben zelf erkend dat de vraagstukken van familierelaties en met name de regelingen inzake echtscheidingen en ouderlijke verantwoordelijkheid hoog op de agenda moeten komen te staan.
Om werkelijk kans van slagen te hebben moet het personenverkeer binnen de Europese Unie vergezeld gaan van de nodige maatregelen op het gebied van het familierecht. Dit voorstel is maar een begin. Het reikt uniforme regels aan die de bevoegdheid van de rechtbanken van de lidstaten inzake echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed en processen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid omschrijven. Tegelijkertijd creëert het met betrekking tot het toepassingsgebied van de verordening een duidelijk en coherent kader voor een snelle en nagenoeg automatische erkenning, door om het even welke lidstaat, van de beslissingen die in een andere lidstaat zijn genomen. Het gaat hier om juridische instrumenten die ons in de toekomst de mogelijkheid zullen bieden andere, veel dieper gaande oplossingen ten uitvoer te leggen, zoals op de Europese Raad van Tampere is onderstreept.
Voor wat de richtlijn betreft, is de Commissie bereid vrijwel alle amendementen over te nemen, met uitzondering van de amendementen 3, 5 en 10. Wij zijn namelijk van oordeel dat deze drie amendementen tegen de in het voorstel gehandhaafde logica indruisen.
Amendement 3 voegt naar mijn weten - tenzij iemand mij van het tegendeel overtuigt - niets nieuws aan de dienovereenkomstige bepaling toe. Het zijn immers juist de lidstaten waar een rechtstreekse verzending van stukken vanuit juridisch oogpunt niet is toegelaten die één enkele instantie, of beter gezegd een centrale instantie, zullen aanduiden. Verder zijn we van oordeel dat amendement 5 de centrale overheid te sterk belast, vooral omdat deze in het kader van de richtlijn slechts een subsidiaire functie krijgt toegewezen. Tot slot vinden we dat amendement 10 in tegenspraak is met artikel 11, lid 2 van het voorstel voor een richtlijn.
Ook met betrekking tot het voorstel voor een verordening kan het merendeel van de voorgestelde amendementen worden aangenomen. Ik heb het dan over de amendementen 1 tot 8, 13 tot 18 en 20.
De amendementen 9 en 10 kunnen gedeeltelijk worden overgenomen. Er hoeft slechts een kleine wijziging te worden ingevoerd die de essentie van de respectievelijke voorstellen ongemoeid laat. Verder tekenen wij tegen drie amendementen bezwaar aan. Het betreft de 11, 12 en 19. Wij vrezen dat amendement 11, dat tot doel heeft de belangen van het kind beter te beschermen, in de aangezochte lidstaat aanleiding kan geven tot een beslissing ten principale die de grenzen van dit soort instrumenten overschrijdt. Ik hoop echter dat hier een nieuw mondeling voorstel wordt geformuleerd zodat ik mij over de nieuwe versie kan uitspreken. Wij gaan namelijk wel akkoord met het principe dat het kind moet worden gehoord, maar stemmen niet in met een nieuwe beslissing ten principale. Verder zijn wij van mening dat amendement 12 de mechanische uitvoering van de oudere beslissingen in de hand werkt, zonder rekening te houden met het feit dat er over datzelfde onderwerp misschien wel recentere uitspraken zijn gedaan. Ons inziens moet de meest recente beslissing steeds de voorkeur krijgen. Wij gaan er immers van uit dat deze het best aansluit bij de situatie van het kind op het moment dat tot de uitvoering van het vonnis wordt overgegaan. Amendement 19 is op zich uiteraard goed bedoeld. Ik moet er echter op wijzen dat voorschriften voor de vertaling van de beslissingen niet thuishoren in een verordening betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke uitspraken. Zij moeten daarentegen worden ondergebracht in de richtlijn betreffende de verzending van stukken. Dat is het andere instrument dat wij hier vandaag bespreken en daarin wordt wel rekening gehouden met de mogelijkheid een vertaling in te dienen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn betoog met de volgende opmerking willen afronden. Ik ben ervan overtuigd dat deze instrumenten een stevige impuls aan het vrije verkeer van personen geven. En bovendien gaat het hier om een evenwichtige impuls. Enerzijds bevordert de richtlijn inzake de gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke en in handelszaken de interne markt en de economische integratie, maar anderzijds wordt ook aandacht besteed aan de rechten van de mens als persoon, aan de rechten van elke burger, aan de rechten van het kind. Met deze regelgeving verhinderen wij dat kinderen die een echtscheidingstrauma moeten verwerken niet ook nog eens een trauma oplopen ten gevolge van het administratieve drama dat aan de erkenning van rechterlijke uitspraken is verbonden. Dit alles bewijst trouwens dat de Unie ook op het gebied van het alledaagse leven voor onze burgers een meerwaarde inhoudt. Op deze manier doen wij de Europese opbouw, die een inspanning is voor en door mensen, alle eer aan.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Controle van de kerninstallaties in de LMOE
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de uitvoering door de Commissie van het programma ter controle van de kerninstallaties in de landen van Midden- en Oost-Europa.
Ik geef het woord aan de heer Verheugen namens de Commissie.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in Agenda 2000 en in vele standpunten van de Raad, het Parlement en andere Europese organen wordt er steeds weer op gewezen dat de Oost- en Midden-Europese kandidaat-landen als voorwaarde voor hun EU-lidmaatschap strenge veiligheidsnormen moeten garanderen voor hun kerncentrales.
Ik heb meermaals gezegd dat de Commissie, wat de nucleaire veiligheid betreft, geen water in haar wijn zal doen. De Europese Unie heeft duidelijk gemaakt dat kernreactoren die op grond van fundamentele, technische tekortkomingen als niet-moderniseerbaar zijn geklasseerd, tijdens de voorbereiding op de toetreding moeten worden stilgelegd. Het gaat om acht reactoren in de kerncentrales van Ignalina in Litouwen, Kozlodoy in Bulgarije en Bohunice in de Republiek Slowakije.
De Unie heeft in de voorbije jaren in het kader van het PHARE-programma omvangrijke hulp beschikbaar gesteld. Van 1991 tot nu heeft de Commissie voor de verbetering van het veiligheidsniveau op korte termijn concrete maatregelen gefinancierd, voor een bedrag van ongeveer 2 miljoen euro. Bovendien heeft ze nadrukkelijk ook geijverd voor de sluiting van de reactoren die niet kunnen worden gemoderniseerd.
Ik zou het vervolg van mijn betoog in die politieke context willen plaatsen en u in eerste instantie willen zeggen dat twee van de drie betrokken landen verbintenissen zijn aangegaan voor de stillegging van reactoren. Ze hebben daarbij concrete termijnen afgesproken. Met het derde land wordt onderhandeld. Ik ben er zeker van dat wij tegen de Europese Raad van Helsinki een oplossing zullen hebben.
De Litouwse regering heeft begin september een nieuwe nationale energiestrategie goedgekeurd. Ze verbindt er zich daarin toe blok I tegen 2005 stil te leggen en de datum voor de stillegging van blok II vast te stellen in het kader van de volgende nationale energiestrategie, die in 2004 zal worden goedgekeurd. De Commissie gaat ervan uit dat blok II uiterlijk in 2009 zal worden stilgelegd. In het Litouwse parlement werd de nieuwe energiestrategie op 5 oktober met een duidelijke meerderheid van 63 tegen 31 stemmen goedgekeurd.
De Slowaakse regering heeft de Commissie op 28 september officieel op de hoogte gebracht van haar besluit om de reactoren 1 en 2 van de kerncentrale van Bohunice V 1 tegen respectievelijk 2006 en 2008, dus vroeger dan gepland, stil te leggen. Dat besluit werd genomen nadat Slowakije in de vorige jaren nog meer dan 200 miljoen euro in de verbetering van de veiligheid van zijn reactoren had geïnvesteerd. Ik weet dat sommigen vinden dat hun verwachtingen in verband met de sluiting van Bohunice niet zijn ingelost. Ik neem hun bekommering au sérieux.
Het zou inderdaad goed zijn dat de reactorblokken sneller werden gesloten. Ik moet evenwel ook zeggen dat kernreactoren nergens, en nooit van vandaag op morgen, kunnen worden stilgelegd. Bovendien is het duidelijk dat de betrokken landen aanzienlijke technische en financiële steun nodig hebben. Ik wijs er ook op dat het acquis communautair op het gebied van de nucleaire veiligheid en vooral op dat van de bescherming tegen straling zeer beperkt is. Op dit ogenblik kan elke lidstaat, en dus ook elk kandidaat-land, zelf kiezen hoe het energie produceert. Het enige principe dat iedereen in de Unie in acht moet nemen is de toepassing van de hoogste internationaal aanvaarde veiligheidsnormen.
De Commissie meent dan ook dat Litouwen en Slowakije met hun besluiten over de stillegging van reactoren de nodige verbintenissen zijn aangegaan om opening van toetredingsonderhandelingen te kunnen rechtvaardigen. Dat betekent niet dat er geen ruimte voor meer flexibiliteit kan zijn. De Commissie beschouwt de beloften van Litouwen en Slowakije echter als onontbeerlijke stappen in de richting van daadwerkelijke stillegging van de reactoren. Het doel zelf is echter nog niet bereikt.
Wij concentreren ons nu op de concrete uitvoering van de stilleggingsbesluiten. Litouwen moet een wet aannemen waarin de exploitant formeel de opdracht krijgt de stilleggingsprocedure op gang te brengen. Op dit ogenblik wordt gewerkt aan een actieplan voor de uitvoering van de nationale energiestrategie. Ook Slowakije moet de stillegging plannen. In onze samenwerking met die landen gaan wij nu tot de uitvoeringsfase over.
De Commissie heeft er zich toe verbonden voor de stillegging van de twee voormelde kerncentrales in Litouwen en Slowakije financiële steun in de vorm van niet terug te betalen subsidies uit het PHARE-programma voor 1999 beschikbaar te stellen. De meeste van die subsidies moeten via een door de EBWO beheerd internationaal kredietfonds worden uitbetaald.
Wij zijn voornemens vanaf 2000 voor elke stilleggingsmaatregel jaarlijks 20 miljoen euro beschikbaar te stellen. Die subsidies zijn niet uitsluitend voor de stillegging van reactoren als zodanig bedoeld, maar dienen ook voor ondersteuning van vervolgmaatregelen in de traditionele energiesector. In Litouwen bijvoorbeeld moeten de liberalisering van de markt en de technische modernisering in de niet-nucleaire elektriciteitsector de stillegging van de kerncentrale van Ignalina compenseren.
De Commissie sprak zich op 13 oktober in de conclusies in haar algemeen document bij de voortgangsverslagen uit voor de opening van toetredingsonderhandelingen met Bulgarije in 2000. Wij bevelen evenwel aan die onderhandelingen pas te openen als de Bulgaarse regering tegen eind 1999 voor de stillegging van de blokken 1 tot 4 van de kerncentrale van Kozlodoy aanvaardbare data vaststelt en in de economische hervormingen betekenisvolle vooruitgang boekt. Ik beklemtoon dat het besluit over de stillegging van Kozlodoy een beslissende voorwaarde is. Als dit probleem niet is opgelost, zal in Helsinki moeilijk een consensus worden gevonden om met Bulgarije onderhandelingen te openen.
Ik onderhoud op dit ogenblik nauwe contacten met de Bulgaarse regering over deze kwestie. Er zijn aanwijzingen dat Bulgarije een aanvaardbare oplossing wil vinden, nu het Bulgaarse Parlement heeft ingestemd met de mogelijkheid om van de in de energiestrategie van dat land opgenomen termijnen voor de stillegging af te wijken. In de onderhandelingen werd echter nog geen doorbraak bereikt.
De Commissie is bereid Bulgarije met soortgelijke faciliteiten als voor Litouwen en de Republiek Slowakije te helpen, zodra ook Sofia tot stillegging van de gevaarlijke reactoren heeft besloten. Voorts is de Commissie bereid voor de modernisering en aanpassing van de blokken 5 en 6 van de kerncentrale van Kozlodoy een Euratom-lening te verstrekken. De verstrekking van die lening hangt af van de vraag of over het tijdstip van de stillegging van de vier oudere blokken een akkoord kan worden bereikt.
Nu ik over de recente gebeurtenissen in verband met de niet-moderniseerbare kerncentrales in de kandidaat-landen uitvoerig verslag heb uitgebracht, zou ik kort nog iets willen zeggen over de moderniseerbare en niet-moderniseerbare reactoren in de Nieuwe Onafhankelijke Staten. In de voorbije week hebben de leden van het PHARE-beheerscomité een gunstig advies uitgebracht over het programma van de Commissie op grond waarvan 11 miljoen euro PHARE-geld beschikbaar wordt gesteld voor de financiering van veiligheidsmaatregelen in kerncentrales in de kandidaat-landen en voor de financiering van de maatregelen die moeten worden genomen door de vergunning verstrekkende instanties in de kandidaat-landen. De Commissie is voornemens die steun tijdens de gehele periode van de financiële vooruitzichten voor de jaren 2000-2006 voort te zetten. Parallel daarmee krijgen de begunstigden van het TACIS-programma verdere financiële steun voor de verwezenlijking van de doelstellingen van Agenda 2000. Daartoe behoren meer aandacht voor veiligheid, een beter beheer van bestraalde splijtstoffen, inspanningen voor de stillegging en sluiting van Tsjernobyl en de gezamenlijke werkgroep met Armenië voor de kerncentrale van Medzamor.
De Commissie weet - en ik ben er zeker van dat de leden van het Parlement het met haar eens zijn - dat de sluiting van kerncentrales een zware opgave is voor de zich in een overgangsfase bevindende staatshuishoudingen en vooral voor de landen die, na zich losgemaakt te hebben van de Sovjet-Unie, onafhankelijk zijn geworden.
De Commissie beschouwt het als haar plicht dat doel zo snel mogelijk te bereiken. Wij kunnen dat echter niet alleen. De internationale gemeenschap moet meewerken. Wij hebben er allemaal belang bij dat Europese veiligheidsnormen worden vastgesteld. Ook de lidstaten en de internationale gemeenschap moeten de kandidaat-landen advies geven en helpen. De verhoging van de veiligheid van de kerninstallaties door modernisering of stillegging van niet-moderniseerbare reactoren zal nog veel geld kosten.
Daarom wil de Commissie samen met de kandidaat-landen donorconferenties organiseren. Ons doel is bijzondere kredietfondsen in te stellen voor Litouwen, Slowakije en Bulgarije. De eerste conferentie zou begin 2000 voor Litouwen moeten bijeenkomen. Wij verzoeken de lidstaten, maar ook de derde landen, en vooral de landen met regionale belangen in Noord-, Midden- of Zuid-Europa, aan die drie fondsen bij te dragen. Wij zullen die fondsen zorgvuldig plannen en daarbij rekening houden met het feit dat voor het door de G7 ondersteunde fonds voor de ontmanteling van de Tsjernobyl-reactor volgend jaar eveneens extra geld nodig is.
Wij hebben al een en ander bereikt, maar in de toekomst zal nog veel van ons worden gevergd. Wij moeten erop blijven hameren dat nucleaire veiligheid aan onze oostelijke buitengrenzen een topprioriteit is. Er bestaat nu een kans op effectieve stillegging van de meest problematische kernreactoren in de kandidaat-landen. Dat is zowel een politieke als economische opdracht. Het Europees Parlement kan ervan op aan dat de Commissie alles zal doen om die tot een goed einde te brengen. Ik hoop dat de Commissie bij de uitvoering van die opdracht, in het belang van de burgers, ook op de steun van de afgevaardigden mag rekenen.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris graag dank zeggen voor zijn verklaring van vanmiddag over de inspanningen van de Commissie ter verbetering van de veiligheid in civiele kerninstallaties in Midden- en Oost-Europa.
Ik heb heel aandachtig geluisterd naar de commissaris en ik vraag me af of de door hem afgelegde verklaring nieuwe informatie bevat. Hij heeft ons zeer gedetailleerd verteld wat er momenteel gebeurt of nog te gebeuren staat. Hij heeft dienaangaande een groot aantal beloftes gedaan. Uit zijn opmerkingen kon ik opmaken dat men van plan is de reactoren begin 2006, respectievelijk 2008 stil te leggen. Op de vraag of een reactor stilgelegd moet worden of niet, en hoe snel, kom ik zo nog terug.
Ik ben het eens met de commissaris en met het standpunt van de Commissie dat veiligheid van het allergrootste belang is. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat het bij kerncentrales en -installaties uiterst belangrijk is dat veiligheid - operationele veiligheid en veilige bouw en ontwikkeling - topprioriteit heeft. Om voor de hand liggende redenen moet het publiek erop kunnen vertrouwen dat dit het geval is. Ik ben het er ook mee eens dat voor landen die voor hun elektriciteit en energie grotendeels afhankelijk zijn van kernenergiecentrales, de stillegging in fases moet verlopen, opdat deze landen de tijd hebben om vervangende capaciteit te regelen. In sommige landen is door de stillegging een gebrek aan elektriciteit ontstaan, wat tot ernstige ontberingen heeft geleid. U dient deze overweging af te wegen tegen het controversiële onderwerp "'veiligheid.'' We moeten er ook aan denken dat we nog altijd onderhandelen met soevereine, onafhankelijke landen, waarvan we de interne aangelegenheden dienen te respecteren. We bevinden ons in een lichtelijk gevoelige positie als we ze opdragen, vragen of helpen de dingen te doen die wij van hen willen, maar waarover ze zelf wellicht minder enthousiast zijn.
De vraag is: als een reactor veilig kan blijven werken tot 2006, waarom kan hij dan niet zijn economische levensduur uitdienen? Een onveilige reactor moet uiteraard onmiddellijk worden gesloten. Dat is de moeilijke vraag waarvoor wij ons geplaatst zien. En met alle respect voor de commissaris, ik vind dat u die vraag vanmiddag nog niet voldoende beantwoord heeft.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, om te beginnen zou ik de commissaris willen zeggen dat ik met hem meeleef: hij is snipverkouden. Ik hoop dat die verkoudheid slechts van lichamelijke en niet politieke aard is en hij spoedig weer fit zal zijn om de belangrijke reis te ondernemen die hij nog voor deze week gepland had. Ik zou de commissaris ook nog hartelijk willen bedanken voor zijn verslag, vooral ook voor de principiële verklaring dat er ten aanzien van nucleaire veiligheid absoluut geen water in de wijn wordt gedaan. De commissaris heeft dat reeds heel duidelijk gezegd tijdens de hoorzitting in het Europees Parlement, en iedereen moet zich ook houden aan dit principe. Misschien is dit door bepaalde uitspraken in de debatten van de afgelopen weken niet zo duidelijk naar voren gekomen, maar ik wens dit te benadrukken en ik ben zeer verheugd over deze verklaring.
We hebben vandaag in dit Parlement over het verslag van de heer Chichester gestemd en we hebben toen heel duidelijk te verstaan gegeven dat we resoluut tegen elke dwang zijn, alsook ook tegen iedere vorm van indirecte aansporing om toch te kiezen voor kernenergie en nucleaire veiligheid. Onder deze voorwaarde hebben we met grote meerderheid het verslag-Chichester aangenomen. Natuurlijk moeten we duidelijk beseffen dat ook het omgekeerde geldt. Men kan een land niet dwingen om af te stappen van kernenergie. Maar het is wel absoluut noodzakelijk - en op dit punt waren de woorden van de commissaris ondubbelzinnig - dat nucleaire veiligheid op de voorgrond komt te staan, en ik hoop dat dit, zoals u heeft gezegd, mijnheer de commissaris, ook het richtsnoer en de basis is van de onderhandelingen met onze Oost-Europese buren. De hoogste internationaal erkende veiligheidsnormen moeten als maatstaf gelden.
De beslissing om kernenergie te gebruiken voor elektriciteitsproductie is een nationale aangelegenheid. De beslissing over de veiligheidsnormen voor kernenergie is echter geen nationale aangelegenheid meer, daar een dergelijke beslissing niet alleen de eigen burgers betreft. Nu zijn sommigen van mening dat deze landen zo wie zo in hun eigen belang voor strenge veiligheidsnormen zullen zorgen. We weten echter allemaal dat in werkelijkheid natuurlijk veel afhangt van de economische problemen en van het welvaartspeil. Wij kunnen het ons zogezegd "veroorloven" om ons meer zorgen te maken over de nationale veiligheid dan sommige van onze buurlanden. Daarom is het ook belangrijk en terecht dat de Europese Unie zich zorgen maakt over dit probleem.
Abstract gezien heeft de heer Chichester natuurlijk volkomen gelijk, wanneer hij zegt: ofwel zijn ze veilig, ofwel zijn ze onveilig. Als men echter realistisch is, geeft men landen ook de tijd om zich aan veiligheidsnormen aan te passen. Dan past men geen systeem toe waarbij men moet kiezen: ofwel de reactoren meteen stilleggen, ofwel ze tot het einde van hun levensduur laten functioneren.
Ik zou één ding in alle duidelijkheid willen zeggen. De commissaris weet het in feite al en mijns inziens weet ook het Parlement het: voor ons is de bezorgdheid over nucleaire veiligheid geen heimelijk middel om de uitbreiding op de lange baan te schuiven. Zo zit die vork niet in de steel! Dit wordt misschien wel door sommigen zo geïnterpreteerd en daarom moet ik onomwonden zeggen dat het tegendeel waar is! Hoe eerder onze buren erkennen dat nucleaire veiligheid onze gezamenlijke zorg is, hoe eerder het ook mogelijk is zal zijn om constructieve en open onderhandelingen te voeren en de uitbreidingsonderhandelingen ook af te sluiten.
Als juist ook onze buurlanden deze gezamenlijke basis voor veiligheid zouden erkennen, zou dit een belangrijke stap voorwaarts zijn. Daarom gaat het in zekere zin ook niet om een veto tegen de onderhandelingen. Wij accepteren wel degelijk dat niet alles voor de onderhandelingen al in kannen en kruiken kan zijn. Het gaat ook niet om een hardnekkig vasthouden aan stilleggingsplannen die eenzijdig door verscheidene regeringen werden afgekondigd. Veeleer moet men erkennen dat ook over regeringsbesluiten kan, en moet, worden gesproken.
In dit opzicht moet men er natuurlijk ook rekening mee houden dat de stillegging van kerncentrales in verscheidene landen tot economische problemen leidt, een nadelige invloed heeft op energievoorziening, energieprijzen en exportmogelijkheden en dat er natuurlijk ook milieuproblemen kunnen ontstaan bij omschakeling op oude en bouwvallige energiecentrales. Daarom steun ik wat de commissaris heeft gezegd over financiële hulp. Als we ons gemeenschappelijk zorgen maken om nucleaire veiligheid, moeten we ook gemeenschappelijk bereid zijn om onze buurlanden financieel te steunen wanneer ze de juiste veiligheidsnormen erkennen.
In zoverre ben ik ook heel dankbaar voor de donorconferenties. Bij de donorconferenties moet dan ook blijken of de Europese Unie in haar geheel, maar ook de lidstaten afzonderlijk, bereid zijn om een bijdrage te leveren aan de nucleaire veiligheid. Het Europees Parlement steunt dit. Wij willen onze buren helpen, zodat ze met het oog op gemeenschappelijke veiligheid hun kerncentrales beter kunnen uitrusten.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn informatie. Ik moet zeggen dat ik mij na deze informatie een beetje voel zoals degene die in zijn eigen land in de krant leest dat er een ziekenhuis zal worden gesloten dat net voor tientallen miljoenen is gerenoveerd. U zei dat in het kader van de PHARE-samenwerking 200 miljoen euro is uitgegeven voor de verbetering van de veiligheid. Ik geloof dat wij op dat punt behoefte hebben aan een eerlijke evaluatie. Wat hebben wij voordien gedaan? Wat is achteraf beschouwd onnodig geweest, in het licht van de misschien wat minder strenge lijn die Europa heeft aangehouden bij de lidmaatschapsonderhandelingen? Ik heb de indruk dat wij ons met verkeerde zaken hebben beziggehouden.
Verder vind ik dat de onzekerheid over de vraag wat ons juridisch gezien geoorloofd was te doen, aantoont dat wij in de Gemeenschap meer bepalingen nodig hebben op energiegebied. Daarover zullen wij in de komende dagen discussiëren met het oog op de Intergouvernementele Conferentie. Wat de Slowaakse kerncentrale Bohunice betreft, hebben wij duidelijk meer informatie nodig over de feitelijk situatie van de veiligheid. Helaas is het nu zo dat niemand iets weet. Wij hebben geen toegang tot dezelfde informatie als de Commissie. Wat Ingalina betreft, wil ik nog zeggen dat ik de ontvangen informatie niet echt bevredigend vind, zeer zeker als ik denk aan het zogenaamde WENRA-rapport, waarin gezegd wordt dat wij geen zekerheid hebben over de veiligheid in zogenaamde reactor shutdown systems.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, in de eerste plaats wens ook ik u spoedig herstel. Ik hoop dat u vlug over uw verkoudheid heen komt. U heeft vandaag gezegd - om te beginnen zou ik u ook willen bedanken voor uw uiteenzettingen - dat ook politieke en economische overwegingen een rol moeten spelen in het debat over kerncentrales en dat men niet kan verlangen dat kerninstallaties van vandaag op morgen buiten werking worden gesteld. Daar heeft men immers een stilleggingsprogramma en tijd voor nodig. Ik denk dat Bohunice genoeg tijd heeft gehad. Ik wijs op het Hermes-akkoord, waarin werd bepaald dat Bohunice uiterlijk in het jaar 2000 van het elektriciteitsnet zou gaan. Daarom was ik heel verbaasd over uw lovende goedkeuring van de nieuwe stilleggingsdata voor Bohunice, te weten 2006 en 2008.
En dan kom ik nu op mijn vraag, mijnheer de commissaris. Sinds de zomer bestaat er een studie van het Weens instituut voor risico-onderzoek. Deze studie is ondertussen een beetje onder het stof geraakt in een bureaula van de minister van Consumentenbescherming, mevrouw Prammer, maar dankzij de goede samenwerking met de milieu-NGO's hebben we kennis kunnen nemen van deze studie en er ons sinds afgelopen donderdag in kunnen verdiepen. Over de veiligheidsproblemen in Bohunice hoeven we niet eens te discussiëren, maar laat ik misschien de drie belangrijkste punten onderstrepen: er bestaat nog steeds geen vervanging voor het ontbrekende gewapend beton, geen drukverlagings- of andere veiligheidssystemen. De centrale is niet voldoende gewapend tegen aardbevingen. De druktank van de reactor is dermate broos dat een barst niet kan worden uitgesloten.
Maar nu komt het pikante van de zaak: de UJD, de Slowaakse controleautoriteit voor kernenergie, verstrekt sinds 1995 niet meer de gewoonlijke meerjarige exploitatievergunning, maar enkel nog een provisorische eenjarige verlenging, om de exploitanten te dwingen tot de noodzakelijke verbetering van de installaties. Blijkbaar tevergeefs! En nu de clou: het thans lopende veiligheidscertificaat voor Bohunice loopt af in het jaar 2000. Zoals we in Oostenrijk zeggen, vanaf 2000 heeft Bohunice geen sticker meer!
Begin september heeft men deze studie doen toekomen aan de Slowaakse regering, maar niet aan u, mijnheer de commissaris. Deze nalatigheid is niet alleen een Oostenrijks politiek probleem, het is ook een probleem binnen de EU. Tegelijk hoort men vanuit het ministerie van mevrouw Prammer dat zij u zou hebben geïnformeerd over openstaande vragen in verband met de veiligheidsproblemen in Bohunice V1. Nu vraag ik u, mijnheer de commissaris: wist u van deze studie? Zo ja, dan is het optreden van de Commissie ronduit schandelijk! Zo nee, verzoek ik u dringend alle feiten nog eens op een rijtje te zetten. Als u de documenten nog steeds niet mocht hebben, kan ik ze u geven: ik heb ze uit Wenen meegebracht. U heeft zelf gezegd, als ik u mag citeren: daarover is het laatste woord nog niet gesproken. Misschien zou de Commissie ook eens moeten spreken met de Slowaakse controleautoriteit voor kernenergie. We eisen vroegere en bindende stilleggingsdata voor Bohunice en ook duidelijke steunmaatregelen voor stilleggingsprogramma's.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou u willen bedanken voor de duidelijkheid waarmee u het standpunt van de Commissie heeft uiteengezet. Dat betekent nog niet dat ik het daar volledig mee eens ben. Ik zou protest willen aantekenen tegen uw opvatting dat: "stillegging van kerncentrales nergens, en nooit van vandaag op morgen kan gebeuren". Aangezien u uit Duitsland komt, weet u dat wanneer het echt noodzakelijk is - denkt u maar aan de kerncentrale van Greifswald - dit wel degelijk van vandaag op morgen kan gebeuren, op voorwaarde natuurlijk dat er voldoende politieke wil is en men het juiste klimaat schept.
Ik ben er mij heel goed van bewust dat dit voor Oost- en Midden-Europese landen uiterst moeilijke problemen met zich meebrengt, niet alleen in economisch opzicht, maar zelfs op maatschappelijk vlak. Ik meen echter ook dat u met zichzelf in tegenspraak komt - wat misschien te maken heeft met de algemene besluiteloosheid inzake energiebeleid binnen de Europese Unie - wanneer u zegt dat in de voornoemde gevallen stillegging de enige garantie is voor veiligheid. Daar ben ik het weliswaar mee eens, maar bij gelijkaardige kerncentrales in de landen van het GOS wilt u deze veiligheid bereiken door de verbetering van de kerninstallaties en de bevordering van deze veiligheidsmaatregelen door de Europese Unie. Ik denk dat binnen de Europese Unie en in de kandidaat-lidstaten stillegging de enige manier is om deze veiligheid te bereiken. Buiten de Gemeenschap een andere maatstaf aanleggen, ook in de bovengenoemde gevallen, zou volgens mij een zware vergissing zijn. Mijns inziens zouden wij er allemaal goed aan doen om de stillegging van kerncentrales niet enkel als maatstaf te gebruiken in Oost-Europa, maar in het energiebeleid binnen de Europese Unie in het algemeen, in plaats van door verdere deregulering de mogelijkheden daartoe in gevaar te brengen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, kernveiligheid speelt een fundamentele rol in het kader van de pretoetredingsstrategie. Een van de voorwaarden die Bulgarije zijn gesteld voor opening van de toetredingsonderhandelingen is juist dat het land met een redelijk tijdschema op de proppen komt voor sluiting van de blokken 1-4 van de kerncentrale van Kozlodoy. Dit schema moet vóór eind 1999 opgesteld zijn. De betrokken installatie is namelijk verouderd op grond van het onderscheid dat de Commissie in Agenda 2000 heeft uitgestippeld, waarin de kerncentrales onderverdeeld worden in drie groepen: de centrales van het sovjettype die ouderwets zijn en ontmanteld moeten worden omdat ze te gevaarlijk zijn; andere centrales die zodanig moeten worden geherstructureerd dat zij voor de Unie acceptabele veiligheidsnormen behalen; en tot slot de centrales van het westerse type, waarvan er maar een paar zijn: deze centrales mogen in werking blijven op voorwaarde dat het veiligheidsniveau op de lange duur hoog blijft.
Als rapporteur voor advies van de commissie buitenlandse zaken over het verslag inzake de acties op nucleair gebied ten gunste van de LMOE en de nieuwe onafhankelijke staten, een verslag dat op 27 oktober vorig jaar unaniem is goedgekeurd, heb ik erop gewezen hoe enorm belangrijk kernveiligheid is. Ik heb het veiligheidsvraagstuk toen genoemd als één van de voorwaarden voor toetreding van nieuwe lidstaten tot de Unie.
Miljoenen burgers van de Europese Unie en van de landen van Oost-Europa zijn immers betrokken bij de kernveiligheid. Het gaat er niet om dat kernenergie voor civiele doeleinden moet worden afgeschaft en natuurlijk moet rekening worden gehouden met de economische en maatschappelijke implicaties van de besluiten die de Unie de landen van Midden- en Oost-Europa vraagt. Maar het is wel zo dat onze lidstaten, al dan niet grenzend aan deze landen, bekommerd zijn. Zij zijn het niet eens met een toetreding die het aspect van kernveiligheid veronachtzaamt.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik kan heel goed slapen naast een Duitse, een Franse of een Britse kerncentrale. Normaal gesproken is in deze landen een zwaarst voorstelbare storing in een kerncentrale uitgesloten. Maar ik slaap minder goed, of eigenlijk helemaal niet, naast een kerncentrale in een toetredingsland. Ik zou een persoonlijke verklaring willen afleggen, omdat de heer Swoboda zojuist hetzelfde heeft gedaan: ik ben een overtuigde voorstandster van een spoedige uitbreiding van de Europese Unie. Alle landen die tot nu toe hun verzoek tot toetreding hebben ingediend, behoren tot Europa. Zij horen bij ons, en wij horen bij hen.
Ik denk echter dat het niet alleen ons recht is, maar ook domweg onze plicht, erop te wijzen dat in de toetredingslanden heel andere veiligheidsnormen worden toegepast op kerncentrales. We stappen nu toch ook niet meer in een zeppelin, wanneer we naar Brussel of Straatsburg vliegen. We zijn heel blij dat we supermoderne vliegtuigen hebben. Wij moeten dan ook precies weten hoe deze kerncentrales in elkaar zitten. Stel dat wij aanpassingsproblemen krijgen met de computers in het jaar 2000!
Als ik de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Wolfgang Schlüssel, mag citeren, die op 9 november heeft verklaard: "Als de kandidaten - Slowakije, Litouwen en Bulgarije - toetredingsonderhandelingen willen aanknopen met de EU, moeten aan de Europese Raad in Helsinki midden december stilleggingsplannen worden voorgelegd voor de drie kerncentrales die niet kunnen worden opgeknapt." En op 11 november heeft Schlüssel verklaard: "Bij reeds bestaande kerncentrales moeten EU-normen als maatstaf dienen." Ik ben het absoluut oneens met de mening van een Oostenrijkse socialistische minister, die heeft verklaard dat er niet wordt onderhandeld, zolang deze kerncentrales niet buiten werking zijn gesteld. Dit is absoluut de verkeerde weg, en ik wijs deze dan ook zeer beslist af.
Ik ben ervan overtuigd dat we ook bij de omschakeling naar het jaar 2000 geen problemen zullen hebben met de kerncentrales in het Westen. Deze overtuiging heb ik niet bij de kerncentrales in het Oosten. Daar kan iets mislopen, en het is noodzakelijk dat we deze landen hulp bieden. Sinds Tsjernobyl weten we dat het begrip "nabuurschap" met betrekking tot kerncentrales gewoonweg opnieuw moet worden gedefinieerd. We waren toen allemaal directe buren. In de geest van goed nabuurschap mag men van de toetredingslanden wel wat meer flexibiliteit verwachten. Ook ik zou de commissaris willen bedanken voor zijn verklaringen, en omdat ik een christen-democraat ben, zou ik hem niet alleen goede raad willen geven, maar hem ook willen vragen of hij misschien een aspirine C nodig heeft. Ik wil er hem graag een geven.

Martin, Hans-Peter
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is beslist een gedenkwaardig moment in het Parlement wanneer over en weer bittere pillen worden uitgedeeld om elkaar beterschap te wensen. Het heeft mij zeer verheugd, mijnheer de commissaris, dat u vandaag nog een keer herhaald heeft dat het wenselijk zou zijn de reactoren, en met name Yaslovske Bohunice, vroeger stil te leggen. Ik denk dat wij met enkele concrete vragen wat schot kunnen brengen in deze debatten die toch al een hele tijd aan de gang zijn. Mijnheer de commissaris, er zijn relatief grote bedragen uit EU-programma's, bijvoorbeeld PHARE, uitgegeven aan verbetering van kerninstallaties in het Oosten, maar daarbij zijn weinig positieve resultaten geboekt. Wat is uw mening daarover?
Hoe kunnen we ervoor zorgen - en dat is mijn voornaamste zorg - dat de vastgestelde stilleggingsdatum voor al deze kerncentrales, dus zeker niet alleen voor Yaslovske Bohunice, ook daadwerkelijk worden nagekomen? Wat zijn de plannen terzake van de Commissie? Wij weten immers dat er een heel groot verschil is tussen een aankondiging en een effectieve stillegging van een kerncentrale.
Dan heb ik nog een punt. Ook ik heb dit onderzoek van het instituut voor risico-onderzoek van de Universiteit van Wenen ontvangen, en dit werpt inderdaad een nieuw licht op de problemen rond Yaslovske Bohunice. De vorige spreekster, mevrouw Echerer, heeft er reeds op gewezen dat er geen drukbeveiliging is. De controleautoriteit voor kernenergie in Slowakije is trouwens zelf tot de conclusie gekomen dat de installatie niet veilig genoeg is. Wat wil de Commissie daaraan doen?
Klopt het eigenlijk wel - als wij nogmaals aan Yaslovske Bohunice denken - dat de Republiek Slowakije zo afhankelijk is van deze reactoren? Ik zou willen citeren uit een verslag van een gemeenschappelijke werkgroep van de Europese Unie en Slowakije over kernenergie, waarin heel duidelijk wordt vastgesteld: "Even without Bohunice V1, the country is in a position to cover its average consumption needs with national production throughout the period to 2015". Met andere woorden, de argumenten van Slowakije kloppen niet. Slowakije zegt immers dat stillegging van Bohunice de binnenlandse energievoorziening in gevaar zou brengen en dus zware economische gevolgen zou hebben.
Samenvattend moet ik concluderen dat wij meer kunnen eisen, wat de stilleggingdatum en de uitvoerbaarheid van de besluiten betreft. Daar men ik nog steeds van overtuigd. Daarbij moet natuurlijk de EU wel passende financiële steun verlenen.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, ik zou commissaris Verheugen willen danken voor zijn zeer volledige uiteenzetting van de moeilijkheden die hij ondervindt op dit voor de toekomst van Europa zo belangrijke terrein. Ik heb tijdens heel het debat met aandacht geluisterd naar de commissaris en naar mijn collega' s en moest terugdenken aan de recente verkiezingscampagne, tijdens welke wij de kiezers antwoorden moesten geven op hun vragen naar de noodzaak van versterking van de Europese integratie en de voltooiing daarvan.
Het is duidelijk dat, gezien het vraagstuk van al die kerncentrales, maar ook al die wapens die op het grondgebied van de voormalige Sovjet-Unie opgeslagen liggen, die een regelrechte dreiging vormen, geen enkele lidstaat mag denken dat hij in zijn eentje voor de veiligheid van het gehele continent kan zorgen. Alleen Europa - en mijnheer de commissaris, ik dank u dat u dat inziet - alleen een verenigd Europa kan de landen die tot de Europese Gemeenschap willen toetreden - maar ook de andere landen die kerncentrales hebben die niet conform onze veiligheidsnormen zijn - benaderen en hen helpen bij het oplossen van deze problemen, waarbij natuurlijk rekening dient te worden gehouden met hun economische vereisten.
Commissaris Verheugen heeft ons eraan herinnerd - en ik ben hem daar dankbaar voor - dat alleen als alle lidstaten bijdragen aan de noodzakelijke kredieten, wij ons doel, ons aller doel, kunnen bereiken.

Verheugen
Geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik al degenen die mij beterschap hebben gewenst, van harte danken. Het is echt niet meer dan een gewone verkoudheid, dus geen politieke verkoudheid. Die aspirine C neem ik na afloop van het debat graag in ontvangst. Hopelijk krijg ik echter nadien niet ook nog een maagzweer.
Ik voel mij gesterkt door dit debat en dank u voor de uitdrukkelijke politieke ondersteuning die uit uw redevoeringen naar voren kwam. Voor de Commissie is het heel belangrijk om in haar beraadslagingen te kunnen zeggen dat het Europees Parlement voor nucleaire veiligheid de scherpste en hoogste maatstaven aanlegt. Voor de landen waarmee we te maken hebben is dit een belangrijk argument. Zij beseffen maar al te goed dat het Parlement uiteindelijk moet instemmen met de toetredingsonderhandelingen, dat er dus zonder het Europees Parlement niets mogelijk is en daarom de wensen van het Parlement in deze kwestie van groot belang zijn.
Voor de duidelijkheid zou ik willen zeggen dat wij ons concentreren op de reactoren waarvan in de G7-expertise, uit geloof ik 1992, werd gezegd dat ze niet konden worden beveiligd door modernisering. Dat is niet te wijten aan veiligheidsproblemen bij het bedrijf van de installaties, maar aan hun bouwmodel. Deze reactoren zijn zo gebouwd dat ze onveilig zijn en niet voor verbetering vatbaar zijn, tenminste niet tegen een redelijke kostprijs. In al deze gevallen is er slechts één zinvolle oplossing voor het probleem, namelijk stillegging, en deze moet ongetwijfeld ook zo snel mogelijk plaatsvinden. Iedereen die deze reactoren als een veiligheidsrisico beschouwt, ziet ze liever vandaag dan morgen buiten werking gesteld en zal daar ook naar streven. Het probleem is echter dat we bij de onderhandelingen over het acquis communautaire, bij met andere woorden de toetredingsonderhandelingen, slechts een politiek pressiemiddel in handen hebben, meer niet.
De Europese Unie heeft, zoals ik reeds heb gezegd, slechts zeer beperkte bevoegdheden op dit gebied. We oefenen wel politieke druk uit, en dit betekent dat het uiteindelijke resultaat een politieke oplossing zal zijn. Bij deze politieke oplossing moeten we niet alleen rekening houden met onze eigen wensen, alhoewel ik mij ervan bewust ben dat de discussies over dit thema in sommige lidstaten hoog oplaaien, vooral in Oostenrijk, zoals is gebleken. Bij een politieke oplossing mogen we niet vergeten dat dit thema in de kandidaat-lidstaten een quasi-religieuze betekenis heeft gekregen. Ik kan u zeggen dat in Bulgarije bijvoorbeeld de sluiting van Kozlodoy al maanden lang het nationaal thema nummer 1 is, het thema waar alle binnenlandse politieke tegenstellingen om draaien. Gelet op de machtsverhoudingen in het land en het feit dat de bereidheid van de regering om Kozlodoy stil te leggen tegen haar gebruikt zal worden in de komende verkiezingen - hetzelfde zal overigens gebeuren in Slowakije en Litouwen - moet ik echt zeggen dat de stappen die de Bulgaarse regering tot dusver heeft genomen moedige beslissingen zijn.
We zullen een middenweg moeten zien te vinden. Daar komen wij niet onderuit. Dat betekent dat er een datum moet worden vastgesteld die voor ons als uiterste datum aanvaardbaar is. Deze datum moet echter wel, voor elke betrokken kernreactor, duidelijk afwijken van de geplande resterende looptijd van die reactor. Dat hebben we met betrekking tot Ignalina en Bohunice ook bereikt. Ik wil u nog iets over Bohunice zeggen, omdat men mij sinds geruime tijd probeert te betrekken in het Oostenrijkse debat hierover. Dit zal niet lukken, want ik kan mij volledig terugvinden in het Oostenrijkse standpunt, volgens welke wij een nog beter resultaat moeten zien te bereiken. Gisteren hebben Wolfgang Schlüssel en ikzelf dat nog eens uitdrukkelijk gezegd in de Raad.
De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken heeft deze kwestie gisteren in de Raad aangesneden. Ik heb hem daarop steun toegezegd. Alle inspanningen om de speelruimte, die volgens mij zeker aanwezig is, ook daadwerkelijk te benutten ondersteun ik in volle overtuiging. Het enige probleem is, mevrouw Flemming, en dat weet u heel goed, dat ik bij mijn ambtsaanvaarding werd geconfronteerd met een reeds gesloten overeenkomst met Slowakije. Die overeenkomst was in kannen en kruiken. Slechts enkele dagen na mijn ambtsaanvaarding is deze overeenkomst bekendgemaakt. Ik kon moeilijk kritiek uitoefenen op hetgeen de Commissie was overeengekomen met Slowakije. Het was niet mogelijk om anders te reageren dan gereageerd werd. Maar ik heb van het begin af aan ook hier in het Parlement duidelijk gezegd dat ik volgens mij over Bohunice verdere gesprekken zinvol zijn en men uit Slowakije' s houding kan afleiden dat er ruimte bestaat voor meer.
Enkele collega's hebben de vraag gesteld of het wel zinvol is te investeren in veiligheid van kerncentrales die men eigenlijk wil sluiten. Dat is inderdaad een buitengewoon moeilijke vraag, en ik zie het bijna als een gewetensvraag. De Commissie heeft in de afgelopen jaren geld gegeven om de veiligheid van de betrokken kerncentrales te waarborgen, zolang ze niet buiten werking zijn gesteld. Deze maatregelen waren in hoofdzaak gericht op de verbetering van de veiligheidscultuur in deze landen, op de instelling van onafhankelijke instanties van toezicht, maar ook op de opleiding van de met dit toezicht belaste personen. We hebben geen investeringen gefinancierd die de verlenging van de levensduur van deze kerncentrales tot doel hadden. Daar kan ook geen sprake van zijn.
We moeten jammer genoeg ook een onderscheid maken tussen kerncentrales van sovjetmakelij in de toetredingslanden, waarover ik gesproken heb, en de kerncentrales van sovjetmakelij buiten de toetredingslanden. Bij deze laatste landen gebruiken we een andere hefboom. Bij de toetredingslanden is de hefboom vooral van politieke aard, omdat deze landen willen toetreden tot de EU, en wij duidelijk zeggen dat voor ons een aanvaardbare oplossing van deze kwestie een absolute voorwaarde is.
Bij Rusland, Wit-Rusland, Armenië, Oekraïne of andere landen kunnen we dit pressiemiddel natuurlijk niet gebruiken. Desondanks moet - dat is mijn vaste overtuiging - de Europese Unie ook in deze landen een bijdrage leveren tot verbetering van de veiligheidsnormen. Dit is echt een verschrikkelijk dilemma. We weten dat deze kerncentrales eigenlijk moeten worden gesloten, maar de politieke situatie dat niet toelaat. Dan moet men zich afvragen of men tenminste niet moet proberen de veiligheid van de kerncentrale te waarborgen of zelfs stapsgewijs te verbeteren, wel wetend dat dit er ook toe kan leiden dat de kerncentrale die men juist wil stilleggen, langer in bedrijf zal blijven dan anders het geval was geweest.
Ik moet zeggen dat dit vragen zijn die een mens slapeloze nachten kunnen bezorgen. Wat dat betreft heeft mevrouw Flemming volkomen gelijk. Wanneer het echter gaat om nucleaire veiligheid mag men volgens mij geen enkele maatregel uitsluiten die kan bijdragen tot een optimale verbetering van de bestaande veiligheid. Ik geloof niet dat wij veel keuze hebben. Ook bij kerncentrales die wij willen stilleggen, maar die wij om de genoemde politieke redenen niet zelf kunnen stilleggen, moeten wij iets doen om tenminste de grootste veiligheidsproblemen op te lossen, hoe moeilijk en ingewikkeld deze ook moge zijn. Dit is dus mijn antwoord op de uiterst belangrijke vraag die hier werd gesteld.
We zullen zeker nog vaker op dit thema moeten terugkomen. Ik hoop van ganser harte - ik zeg dit welbewust - dat ik reeds bij het volgende debat over deze kwestie in staat zal zijn u te informeren over een duidelijk betere stand van zaken dan de huidige.

Chichester
Voorzitter, als u het goed vindt, wil ik graag de commissaris zeggen dat zijn afsluitende woorden me meer aanspraken dan zijn verklaring aan het begin. Proficiat, mijnheer de commissaris, dat was goed werk, zeker gezien uw gezondheidstoestand. Als u ons op een dergelijke manier informeert, bent u altijd welkom Commissie!
(De vergadering wordt om 16.49 uur onderbroken en om 17.00 uur hervat)

Embargo op Brits rundvlees - Productie en verkoop van tabak
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de tijdens de hedendaagse Commissievergadering genomen besluiten.

Byrne
De Commissie heeft vandaag op mijn initiatief besloten formele, gerechtelijke stappen te ondernemen tegen Frankrijk, omdat dit land het embargo op Brits rundvlees niet opheft. Met dit besluit komen wij niet aan de nog steeds gaande zijnde onderhandelingen over een minnelijke schikking in het huidige geschil.
Ik wil heel duidelijk zijn. We zijn heel dicht bij een oplossing en ik blijf ervan overtuigd dat een minnelijke schikking in het belang is van alle partijen: het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Gemeenschap. De contacten duren voort en er wordt nog onderhandeld over een aantal kwesties die een overeenkomst nog in de weg staan. Ik ben hoopvol gestemd dat met een beetje goede wil van alle kanten het verbod weldra kan worden opgeheven. Ik weet dat er, ook in dit Parlement, mensen zijn die kritiek hebben op de gesprekken die over dit onderwerp hebben plaatsgevonden. Deze gesprekken zijn echter de beste weg naar een snelle oplossing.
Het feit dat er binnen de EU geen formele procedures zijn voor het opheffen van het verbod, maakt de situatie er alleen maar moeilijker op. De Britse pogingen om het verbod in landen buiten de EU, waaronder de VS, en bij zijn eigen Gemenebestpartners, op te heffen, zijn daarvan het bewijs. Toch acht de Commissie het nodig officieel te signaleren dat Frankrijk zijn verplichtingen tot opheffing van het verbod niet is nagekomen. Ik verzoek Frankrijk dan ook om binnen twee weken te reageren en zijn standpunt uiteen te zetten.
Ik heb de Commissie ook geïnformeerd over de situatie in Duitsland. Duitsland is de enige andere lidstaat die het invoerverbod op rundvlees uit het Verenigd Koninkrijk handhaaft. In dit geval hebben de Duitse autoriteiten echter nog niet gezegd dat ze het verbod niet zullen opheffen. Hun standpunt is dat er nog een aantal grondwettelijke obstakels uit de weg moeten worden geruimd en met name de Bundesrat nog toestemming moet geven. In het geval van Duitsland is het nu echter ook zaak positieve actie te ondernemen om te komen tot opheffing van het verbod. Ik zal de situatie de komende dagen bespreken met mijn medewerkers. Wij zullen met name Duitsland verzoeken aan te geven welk tijdsschema men in gedachten heeft voor het opheffen van het verbod. Ik sta op een gelijkwaardige behandeling van beide landen. Er zal dan ook een mededeling uitgaan naar Duitsland met het verzoek voorstellen te doen voor een tijdsschema voor opheffing van het verbod.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verheugt mij dat men hier de hand houdt aan het Gemeenschapsrecht. In de lidstaten moet men zich meer bewust worden van de noodzaak het communautair recht te respecteren. Ik wilde u echter vragen of wij met lange termijnen worden geconfronteerd als u een inbreukprocedure inleidt. Zal de Commissie in de tussentijd via onderhandelingen of compromissen ervoor zorgen dat daadwerkelijk dat wordt hard gemaakt wat u tijdens de hoorzittingen in het kader van de investituur heeft aangekondigd? Zal de test worden ingevoerd en voorzien worden in etikettering van rundvlees, hetgeen zo wie zo per 1 januari 2000 verplicht is? Tenzij er natuurlijk een andere regeling wordt gevonden met betrekking tot de opheffing van dit importverbod en de maatregelen tegen de landen die invoerverboden hebben uitgevaardigd.

Byrne
Dit is de eerste stap volgens de procedure van artikel 226, ex-artikel 169. Dit artikel bevat een bepaling voor het versturen van dergelijke brieven voordat de feitelijke procedure begint. De brief is echter wel degelijk onderdeel van de inbreukprocedure en wordt dan ook gezien als de eerste stap. Hierin wordt ons huidig standpunt in chronologische vorm uiteengezet. Vervolgens wordt de juridische situatie beschreven en daarna wordt Frankrijk verzocht een met redenen omkleed antwoord te geven. Dit alles dient te geschieden binnen een periode van twee weken.
In de besprekingen van de afgelopen weken is - zoals u niet zal zijn ontgaan - een aantal onderwerpen besproken. Een van die onderwerpen betrof de tests, zoals u terecht in uw vraag vermeldt. U hebt gewezen op het feit dat ik tijdens de hoorzittingen van 3 september ten overstaan van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heb gezegd dat het mijn bedoeling was een Europese diagnostische test voor BSE op te stellen. Dat ben ik nog steeds van plan. De deelnemers aan de besprekingen van de afgelopen weken zijn daarvan ook op de hoogte.
Zoals ik bij die gelegenheid heb gezegd, is ons doel onder meer in heel de Europese Unie een zelfde testsysteem in te voeren. Dan kan men de infectieniveaus overal in de EU vaststellen en met name bepalen welke maatregelen er verder moeten worden getroffen. De verwijdering van Specified Risk Materials is een van de maatregelen die ik in dit verband overweeg.
Een van de belangrijkste onderwerpen waarover we de afgelopen weken in het kader van de identificatie en etikettering hebben gesproken was de eis die voorkomt in de wetgeving inzake traceerbaarheid. Dit is een belangrijk onderwerp dat ook in Florence werd besproken. Tevens maakt dit deel uit van het Date Based Export Scheme, dat onze onverdeelde aandacht heeft en veelvuldig in de besprekingen aan de orde is geweest.

Jackson
Dit is een erg trieste dag voor het Parlement en de rechtsorde. Kan de commissaris ons misschien uitleggen waarom hij niet vastberadener is opgetreden en niet eerder duidelijk heeft gemaakt dat er over een unaniem wetenschappelijk standpunt niet te onderhandelen valt? Het Europees Parlement heeft te maken met wetten. De mensen die ons gekozen hebben - zeker in het Verenigd Koninkrijk - wachten al sinds oktober op naleving van de wet. Dit is een slecht precedent voor de commissaris, zeker gezien het feit dat hij binnenkort een witboek wil opstellen over een bureau voor voedselveiligheid. Zullen nu voortaan alle unanieme standpunten van het wetenschappelijke comité onderwerp van onderhandelingen zijn? Laten we hopen van niet. Ten tweede wilde ik vragen ten aanzien van welke punten Frankrijk moeilijk doet en of de Commissaris kan bevestigen dat in de contacten met de Fransen enkel en alleen sprake kan zijn van ophelderingen en in geen geval van wijzigingen in het Britse Date Based Export Scheme.

Byrne
Zoals ik al vaker heb gezegd - bijvoorbeeld in de commissie die wordt voorgezeten door mevrouw Jackson - valt er over het Date Based Export Scheme niet te onderhandelen. Ook in de gesprekken van de afgelopen weken is er van onderhandelingen over dit vraagstuk of van ondermijning daarvan geen sprake geweest.
Ik vind dit een goede dag voor de rechtsorde. Ik vind dit ook een goede dag voor de Commissie en ik durf te stellen dat het ook een goede dag is voor alle instellingen van de Europese Unie, met inbegrip van het Parlement. Vandaag heeft de Commissie besloten over te gaan tot gerechtelijke stappen in de vorm van een inbreukprocedure. Ik begrijp dan ook niet zo goed waarom dit een trieste dag zou moeten zijn voor het Parlement of voor de rechtsorde.
Wij hebben, zoals ik al zei, vandaag besloten deze procedure in te luiden, tenzij de gesprekken in komende dagen vrucht afwerpen. We waren de afgelopen dagen dichtbij een oplossing. Eerlijk gezegd verwachtte ik die oplossing zo niet gisteren dan toch wel vanmorgen. Ik was dan ook enigszins teleurgesteld, maar ik denk dat we de zaak alsnog in de komende dagen kunnen oplossen.
Ik wil de leden van het Parlement er ook voor de zoveelste keer aan herinneren dat het beter is dit soort problemen in de minne te schikken. Een rechtszaak is nodig wanneer de in een conflict of probleem verwikkelde partijen niet tot elkaar kunnen komen. Volgens mij is het in het onderhavige geschil verreweg het beste dat de twee lidstaten het probleem via gesprekken, samen met de Commissie, oplossen. Dan zal er ook veel sneller een resultaat kunnen komen. Ik neem aan dat de mensen die mevrouw Jackson in het Verenigd Koninkrijk vertegenwoordigt deze kwestie graag snel opgelost zien, en niet pas over twee jaar, via een uitspraak van het Hof. Daarom heb ik voor besprekingen geopteerd en dit zal mijn keuze blijven, niettegenstaande de vandaag genomen beslissing tot opening van een inbreukprocedure.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben het met u eens dat wij dit probleem heel voorzichtig moeten aanpakken. U heeft er terecht op gewezen dat we wetenschappelijke overwegingen au sérieux moeten nemen, en ik ga ervan uit dat de Britse boeren er belang bij hebben dat veilig rundvlees zo snel mogelijk op de markt kan worden gebracht en niet pas over twee jaar. Daarom kan noch in dit Parlement, noch daarbuiten iemand belang hebben bij een inbreukprocedure. Die duurt twee tot drie jaar en in de tussentijd is er alleen maar onzekerheid in de Europese Unie.
Mijnheer Byrne, kunt u mij zeggen hoe u ervoor wilt zorgen dat bezwaren van lidstaten zo snel mogelijk wetenschappelijk worden onderzocht, zodat lidstaten niet de kans krijgen om telkens weer met nieuwe bezwaren te komen of wetten toe te passen zonder enige motivatie? Kunt u mij ook zeggen of u de Duitse regering duidelijk zult maken dat u binnen afzienbare tijd constitutionele waarborgen verwacht, zoals bijvoorbeeld een besluit van de bondsraad? Mijnheer Byrne, tot slot zou ik u nog eens een vraag willen stellen die ik al in Brussel gesteld heb. Zou u misschien iets preciezer kunnen zijn met betrekking tot de tests? Wanneer zult u dit Parlement een voorstel voorleggen om BSE-tests in de Europese Unie verplicht te stellen?

Byrne
Ik heb over dit probleem nagedacht in het kader van de wetenschappelijke informatie, evaluatie en wat dies al niet zo meer zij. De reden daarvoor waren niet alleen de gebeurtenissen van de afgelopen weken, toen het bureau voor voedselveiligheid van de betrokken lidstaat een ander standpunt innam dan het wetenschappelijke comité. Dit vraagstuk baarde mij meer algemeen aanzienlijke zorgen. Bovendien zijn de Commissie en ikzelf - en in het bijzonder mijn medewerkers - op zoek naar een passende structuur voor een bureau voor voedselveiligheid.
Een van de zaken die zeer belangrijk zijn bij de overwegingen naar aanleiding van een dergelijke structuur is de juridische bevoegdheid van een dergelijke instantie, maar ook met name de relatie tussen een communautair bureau en de nationale bureaus voor voedselveiligheid.
Het is duidelijk dat een controverse tussen deze twee niveaus - zoals de controverse van de afgelopen weken - niet getolereerd kan worden in ons streven naar een eengemaakte en geharmoniseerde markt. Wij moeten er als Commissie van op aan kunnen dat de lidstaten, en de instanties en wetenschappers in die lidstaten, een dergelijk bureau van alle informatie voorzien, vertrouwen hebben daarin en de standpunten van een dergelijk bureau onmiddellijk en volledig accepteren.
Wat de situatie in Duitsland betreft waar u naar vroeg, concludeer ik, zoals ik al eerder heb gezegd, uit mijn gesprekken met de verantwoordelijke Duitse minister, dat de Duitse regering plannen heeft om het verbod op te heffen en dat de gesprekken naar aanleiding van het geschil met Frankrijk de eventueel nog in Duitsland aanwezige zorgen zullen wegnemen. Ik sta in voortdurend contact met de Duitse overheid die als waarnemer heeft deelgenomen aan de besprekingen van de afgelopen weken en volgens mij heel goed begrijpt wat er is besproken. Ik heb dan ook goede hoop dat de Duitse regering nu de nodige stappen zal zetten om het verbod op te heffen.
In het laatste gedeelte van uw vraag stelde u, Mevrouw Roth-Behrendt, de tests aan de orde. Wat dat betreft kan ik zeggen dat ik voor het einde van het jaar een regeling daarvoor wil hebben.

Watson
Mijnheer de commissaris, ik ben erg blij met uw mededeling dat dit de eerste stap is op weg naar een inbreukprocedure. Ik heb hier vandaag rundveehouders uit mijn kiesdistrict op bezoek gehad. Deze boeren wachten al sedert 1 augustus, al meer dan 14 weken, en nog altijd is hun rundvlees niet terug op de Franse markt. Nu hebben ze te horen gekregen dat ze nog eens 14 dagen moeten wachten op het Franse standpunt.
Ik wil er geen doekjes om winden. U kent het Frans standpunt toch allang? Is het nu niet tijd dat de Commissie de afvallige lidstaat eens flink de mantel uitveegt? De Commissie maakt op deze manier een uitermate zwakke en slappe indruk en bovendien ondermijnt deze gang van zaken het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie.
Wilt u alstublieft op uw persconferentie duidelijk maken dat er met de wet in de hand streng zal worden opgetreden tegen de afvallige lidstaat, als het verbod niet wordt opgeheven?

Byrne
Ik vind het moeilijk om nog duidelijker te zijn dan ik al was. We hebben een begin gemaakt met een procedure, we hebben besloten gerechtelijke stappen te ondernemen. Ik zou niet weten welke mantel ik zou moeten uitvegen. Voor mij is, afgezien van onderhandelingen, opening van een gerechtelijke procedure de enige mogelijkheid om eerbiediging van de communautaire wetgeving te verkrijgen. Ik heb de laatste zes weken met aanzienlijk succes onderhandeld en ik verwacht dat de onderhandelingen de komende dagen gewoon door zullen gaan, parallel met de institutionele procedure.
Zoals ik ook de vorige keer al hier in het Parlement heb gezegd, zijn voor mij een koel hoofd en vastberadenheid de allerbeste benadering. Dat is de benadering die ik voorsta, dat is de benadering die ik volg, dat is de benadering die volgens mijn stellige overtuiging vruchten zal afwerpen en dat is de benadering die ik wil voortzetten.

Isler Béguin
Mijnheer de commissaris, natuurlijk ben ik Française, en natuurlijk ben ik voor het voorzorgsbeginsel. Ik heb u al een aantal vragen kunnen stellen waarop ik niet altijd een antwoord heb gekregen. Ik heb met name niets gehoord over de meningsverschillen tussen wetenschappers. Derhalve kan ik vandaag als lid van het Europees Parlement geen oordeel vellen over het meningsverschil tussen uw deskundigen en de Franse deskundigen.
Naar mijn mening geniet professor Dormont internationale erkenning voor zijn werk met het prion. Hij is niet iemand die voor de ene of tegen de andere lobby werkt. Hij past eenvoudigweg datgene toe wat de consument, de kiezer en het Franse volk hem hebben gevraagd, namelijk het voorzorgsbeginsel uit naam van de voedselveiligheid. Hij doet dus zijn werk. De Franse regering, die dit bureau voor voedselveiligheid heeft ingesteld, willigt daadwerkelijk de wensen van de Franse burgers in.
Wij hebben dus geen uitsluitsel over deze meningsverschillen. Die zou ik dan ook graag van u willen hebben.

Byrne
Ik wil er nogmaals op wijzen dat het wetenschappelijke comité, dat een aantal weken geleden op EU-niveau is ingesteld, een unanieme uitspraak heeft gedaan. Dit comité bestaat uit 16 deskundigen, afkomstig uit bijna alle lidstaten, en wordt voorgezeten door een van uw landgenoten. Hun uitspraak was unaniem en bevestigde twee eerdere uitspraken van hetzelfde comité. Ik ben er dan ook van overtuigd dat deze uitspraak correct is. Ik ben er ook van overtuigd dat we nu niet ver meer verwijderd zijn van een akkoord tussen alle partijen en dat dit akkoord ook aanvaardbaar is voor het Franse agentschap. Als wij een dergelijk akkoord kunnen bewerkstelligen, hetgeen ik van harte hoop, zouden de problemen van de afgelopen zes weken wel eens voorbij kunnen zijn.

Donnelly
Ik heb met veel belangstelling kennis genomen van de verklaring van de commissaris. Hij heeft groot gelijk wanneer hij erop wijst dat we een gerechtelijke procedure of rechtszaak, indien mogelijk, moeten vermijden. Maar als het klopt wat hij zegt, dat namelijk de betrokken partijen slechts twee dagen van een mogelijk akkoord verwijderd zijn, is het volstrekt onverklaarbaar waarom hij een van de partijen twee weken te tijd geeft om deze kwestie op te lossen. We hebben al een aantal weken geleden gehoord dat de termijn vandaag zou verstrijken. Inderdaad is de Commissie een procedure begonnen, maar met alle respect, mijnheer de commissaris, als u vandaag hier - en waarschijnlijk ook op uw persconferentie - zegt dat u de Fransen nog eens twee weken geeft, zal iedereen dat interpreteren als een verlenging van de termijn. Hoe kunt u in hemelsnaam het feit rechtvaardigen dat u enerzijds vandaag een procedure begint en anderzijds de Fransen een signaaltje geeft dat ze nog eens twee weken respijt krijgen voor hun standpunt?

Byrne
U dient te weten hoe de bepalingen van artikel 226 precies luiden. Het artikel bevat specifieke bepalingen voor het verzenden van dit soort brieven en het vraagt ook specifiek om een antwoord binnen twee maanden. Ik vond een termijn van twee maanden te lang. Ook een termijn van één maand vond ik te lang. Een termijn van twee weken vond ik echter wel passend. Dat is dan ook de termijn die ik in de brief heb vermeld. Dit is tevens de eerste stap in de opening van de gerechtelijke procedure.
Ik moet er gelijk aan toevoegen dat dit niet zomaar twee weken extra betekent. Vandaag is besloten tot gerechtelijke stappen. Ik had een aantal weken geleden al aangekondigd dit besluit aan de Commissie te zullen voorleggen. Dat heb ik dan ook precies gedaan. Het is de eerste stap. Daarin wordt de chronologische volgorde van de gebeurtenissen en de juridische situatie weergegeven en de betrokken lidstaat gevraagd binnen twee weken te reageren. Meer tijd krijgt men niet. Deze bepaling is opgenomen in het gewijzigde Verdrag van Rome en daar kan ik nu niets aan veranderen. Ik kon maar één ding doen en dat was de termijn inkorten en dat heb ik dan ook gedaan. Het feit echter dat in de brief wordt gemaand om een antwoord binnen twee weken sluit niet uit dat de besprekingen worden voortgezet en over een aantal dagen een akkoord wordt gesloten. De procedure wordt daardoor geenszins verstoord. Wij opereren immers als het ware op twee gescheiden sporen.
Ik verzeker u dat de vermelding van de termijn van twee weken in de brief absoluut niet betekent dat wij van plan zijn de onderhandelingen of de verdere besprekingen twee weken op te schorten. Die gesprekken gaan gewoon door en wij hopen spijkers met koppen te slaan.

Sturdy
Ik wil de heer Byrne gelukwensen met zijn standpunt. Hij herinnert zich ongetwijfeld dat ik hem vorige week in Brussel gevraagd heb mede te delen of hij vandaag een gerechtelijke procedure zou openen. Kennelijk heeft hij die procedure geopend en daar ben ik zeer verheugd over. Hij moet echter ook weten hoe wij er hier in dit Parlement over denken. Vandaag is de halve delegatie van de conservatieven in dit Parlement aanwezig om te luisteren naar wat de heer Byrne te vertellen heeft, en ik moet zeggen dat ik heel weinig socialistische collega's uit het Verenigd Koninkrijk zie. Met ingang van vandaag lopen er zesentachtig inbreukprocedure tegen Frankrijk, dus deze onderhavige procedure is voor Frankrijk niets nieuws. Een van die inbreukprocedures betreft rundvleesproducten. Kan de commissaris mij zeggen waar het hier precies om gaat? Mijn tweede vraag luidt: heeft de regering van het Verenigd Koninkrijk al compensatie gevraagd? Dat zou zij namelijk moeten doen namens de Britse boeren die verlies hebben geleden.

Byrne
De procedure voor het aanvragen van compensatie in geval van inbreuk op de Europese wetgeving valt onder een ander artikel. Het is eigenlijk niet aan de Commissie om te beslissen of een persoon of een land zo'n procedure kan beginnen. Ik ben vanuit mijn functie dan ook niet op de hoogte van dergelijke procedures. Voor zover ik weet, is er geen sprake van een dergelijke procedure, maar ik kan me natuurlijk heel goed vergissen.

Ford
Ik weet niet of de conservatieve Partij er leden bij heeft gekregen, maar volgens mijn telling is het aantal leden aan beide zijden nagenoeg even groot.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zwarte dag voor de consumentenbescherming! U heeft bij uw ambtsaanvaarding beloofd dat u zou opkomen voor preventieve consumentenbescherming en transparantie. Evenals mij collega zou ik u met klem willen vragen hoe u dat kunt verzoenen met het voorzorgsprincipe en de geloofwaardigheid? In de hormonenoorlog kiezen wij voor het voorzorgsprincipe, hier niet. Ik vind dat het eigenlijk een soort dwangvoeding is wanneer consumenten niet de mogelijkheid hebben zich over die voeding te informeren.
Wat doet u met uw belofte tot transparantie voor de consument, wanneer u de datum voor etikettering verschuift? Hoe kunnen consumenten hun recht laten gelden om voor of tegen dit vlees te kiezen? Wat vindt u van de overtreding van artikel 36? Volgens artikel 36 hebben lidstaten immers het recht om een embargo uit te vaardigen als er gezondheidsrisico's zijn. Kan er meer twijfel zijn dan bij BSE? We weten weinig over de incubatietijd. U weet dat de wetenschappelijke adviseurs grote twijfels hebben geuit, ook over het probleem van de overdraagbaarheid. Dat is dus mijn vraag. Ik vind dat u artikel 36 uitholt en zowel het voorzorgsprincipe als de transparantie voor de consumenten met voeten treedt, wanneer u nu overhaast deze beslissing neemt. Het zou veel beter zijn ervoor te zorgen dat levensmiddelen zijn wat ze moeten zijn, namelijk middelen om te leven en zonder gezondheidsrisico's!

Byrne
Ik heb sinds de aanvaarding van mijn ambt altijd gezegd dat ik van plan was besluiten te nemen op wetenschappelijke basis, dat wil zeggen mijn besluiten te baseren op het allerbeste wat er op het gebied van wetenschappelijk bewijsmateriaal beschikbaar is. Ik beschik momenteel over een unanieme uitspraak van het wetenschappelijke comité. Met die uitspraak borduurt het comité voort op een eerder gedane uitspraak. Op grond daarvan neem ik mijn beslissing. Volgens mij is dat een volstrekt doorzichtig proces. Deze beslissing hier is gebaseerd op de uitspraak van het wetenschappelijke comité. Ik kan daar niets ondoorzichtigs in zien.
U hebt de kwestie van het voorzorgsbeginsel aan de orde gesteld. De toepassing van het voorzorgsbeginsel wordt soms niet helemaal begrepen. Het is alleen van toepassing in enerzijds situaties waarin óf geen wetenschappelijk bewijsmateriaal beschikbaar is, óf het beschikbare bewijsmateriaal zo vaag is dat het onbetrouwbaar wordt, en anderzijds situaties waarin de aan te richten schade onherstelbaar is, de voorgestelde remedie in verhouding staat tot de schade en bovendien rendabel en van beperkte duur is.
Een vergelijking tussen BSE en hormonen acht ik ongepast. Het voorzorgsbeginsel wordt in het geval van hormonen niet toegepast. Het besluit inzake hormonen in rundvlees en de invoer daarvan is gebaseerd op wetenschappelijk bewijsmateriaal dat door het desbetreffend wetenschappelijk comité vóór mijn ambtsaanvaarding aan de Commissie is voorgelegd. Daarin was met name sprake van een hormoon, 17 beta-estradiol, die als uitermate kankerverwekkend werd aangemerkt.
Op basis van dit bewijsmateriaal lijkt mij een verbod gepast en intrekking daarvan ongepast, zolang deze bewijzen niet aangevochten worden.
Wat de BSE betreft, ben ik wederom van mening dat het voorzorgsbeginsel hier niet van toepassing is, omdat we over een duidelijke uitspraak van het wetenschappelijke comité beschikken. De leden van dit comité zijn afkomstig uit vrijwel alle lidstaten van de Europese Unie. Wij krijgen advies van wetenschappers op het toppunt van hun wetenschappelijke carrière, op de top van hun kunnen. Ik neem hun advies dan ook over. Aangezien er wetenschappelijk advies betreffende dit onderwerp beschikbaar is, is de toepassing van het voorzorgsbeginsel niet aan de orde.
Wat de etikettering betreft, wil u eraan herinneren dat dit vraagstuk momenteel wordt onderzocht in het Parlement. Het staat het Parlement vrij de juridische beginselen, indien gewenst, te wijzigen
U hebt de kwestie van artikel 36 aan de orde gesteld. Naar mijn mening kan men hier geen beroep doen op artikel 36, zeker niet in dit specifieke geval. Zoals ik dit artikel lees, is hierin geen sprake van een geharmoniseerde markt, zoals hier wel het geval is.
Wat de overdracht betreft: er is geen bewijsmateriaal voor een andere vorm van overdracht van BSE dan de twee genoemde, dat wil zeggen overdracht via het voer en via het moederdier. Zolang bewijzen voor andersoortige overdracht niet voorhanden zijn, is het juist ervan uit te gaan dat dit de enige twee overdrachtsmethoden zijn.

Dell'Alba
Mijnheer de commissaris, er zijn minstens 47 uiterst belangrijke landen, zoals de Verenigde Staten en veel landen van de Commonwealth, die het embargo op Brits vlees handhaven. De vraag die ik zou willen stellen naar aanleiding van uw besluit van vandaag, luidt als volgt: bent u bereid tot het uiterste te gaan? Zult u dus bijvoorbeeld aan de Wereldhandelsorganisatie vragen om zich tegen dit embargo uit te spreken? Het lijkt me niet dat dit een onbeduidend element is. In de tweede plaats heeft de voorzitter van de Rekenkamer ons gisteren zijn jaarverslag gepresenteerd. Daarin wordt gewag gemaakt van ernstige tekortkomingen in de boekhouding in Groot-Brittannië voor wat het rundvee betreft. Heeft u dit element vandaag meegewogen toen u uw besluit nam?

Byrne
Inderdaad, het is natuurlijk terecht te vermelden dat nog andere landen het embargo op invoer van rundvlees uit het Verenigd Koninkrijk handhaven. Ik moet zeggen dat ik mij, sinds de aanvaarding van mijn ambt, acht weken geleden, heb geconcentreerd op de Europese Unie. Als tekortkomingen worden vastgesteld in de veestapel en dergelijke, is het Date Based Export Scheme van toepassing. Het doel van het DBES is volgens mij de volksgezondheid te beschermen en voedselveiligheid te garanderen, waar het de export van rundvlees uit het Verenigd Koninkrijk betreft. Ik wil u ook wijzen op de verklaring in het communiqué van het wetenschappelijk comité dat rundvlees dat in het kader van het DBES wordt geëxporteerd even veilig is als alle andere rundvlees in de Europese Unie.

Lynne
Mijn motie van orde luidt als volgt: dit is een zeer belangrijk onderwerp dat alle boeren in het hele Verenigd Koninkrijk aangaat. Daarom zouden wij veel meer tijd moeten hebben voor het stellen van vragen aan de commissaris. Dit is de eerste maal dat hij ons ondubbelzinnig laat weten dat er juridische stappen zullen worden ondernomen, en wij hebben daar veel vragen over. Kan er nog een andere gelegenheid gegeven worden voor vragen aan de commissaris?

De Voorzitter
Mevrouw Lynne, we zullen zien wat wij kunnen doen.

McMillan-Scott
Ik zie dat een lid zojuist een poging deed om het woord te voeren en wel op een veel directere manier dan volgens mij geoorloofd is. Zij vroeg het woord, en kreeg, zoals zoveel andere leden, niet de kans de commissaris een vraag te stellen. Ik deel dan ook de mening van Mevrouw Lynne dat dit vragenuur niet lang genoeg duurt, gezien het belang van het onderwerp.
Kunt u mij u desalniettemin bevestigen dat het ongepast is wanneer leden van dit Parlement - van liberale of andere komaf - u haast willen dwingen naar hen te luisteren. Ik vind dat het personeel ervoor moet zorgen dat dit in de toekomst niet meer gebeurt.

De Voorzitter
Dank u zeer, meneer McMillan-Scott. De collega' s beseffen hopelijk wel dat nog meer dan 20 mensen graag vragen zouden willen stellen over dit onderwerp. Ik probeer een evenwicht te vinden tussen politieke fracties en nationaliteiten en ervoor te zorgen dat wij hier in het Parlement fair play hebben. Ik vind dat de commissaris zich vanmiddag bij de beantwoording van de vragen uitstekend van zijn taak heeft gekweten.
Ik geef het woord aan de commissaris voor een verklaring over tabak.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, vandaag heeft de Commissie ook een voorstel aangenomen voor een zeer belangrijke richtlijn inzake tabak. Het voorstel vormt de afsluiting van een lang proces van overleg tussen Raad en Parlement en komt in hoofdzaak neer op het volgende: verlaging van het huidige teergehalte in sigaretten; vaststelling, voor het eerst, van een grenswaarde voor het nicotinegehalte in sigaretten; vaststelling van grenswaarden voor koolmonoxide, verbetering en vergroting van de waarschuwingen op sigarettenpakjes voor de gevaren van roken, met vermelding van het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte van sigaretten; beperking van het misleidend gebruik van beschrijvingen als ''mild'' en ''met een laag teergehalte''; en nieuwe voorzorgsmaatregelen betreffende additieven in tabak.
De reden voor een dergelijke richtlijn is duidelijk. De Gemeenschap heeft op het gebied van de volksgezondheid een aantal zeer belangrijke taken, met name sinds de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam. Zij dient er bijvoorbeeld voor te zorgen dat in al haar beleid en activiteiten de gezondheidsbescherming voorop staat. In de Europese Unie sterft jaarlijks een half miljoen mensen aan de gevolgen van roken. Roken is de enige en belangrijkste afwendbare doodsoorzaak. Men verwacht dan ook van ons strenge maatregelen om het probleem aan te pakken.
De richtlijn zal, als hij aangenomen wordt, de Europese rokers de hoogste mate van bescherming bieden die in de ontwikkelde wereld bestaat. Zij zullen beter geïnformeerd zijn omtrent wat er in hun sigaretten zit en omtrent de gevaren van roken. Ze zullen ook beschermd worden door de maatregelen ter beperking van het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte. De richtlijn is echter ook evenwichtig. We hebben ervoor gewaakt rokers niet te stigmatiseren. We moeten ervoor zorgen dat we niet overdreven veel regels voorschrijven en ons niet te veel bemoeien met het dagelijkse leven van de burgers. Wij willen echter wel een kader bieden waarin volledige openbaarheid van zaken wordt gegeven over tabak en de gevaren van tabak. Dit is een aanvulling op het verbod van de Gemeenschap op tabaksadvertenties, waarmee we de pogingen vanuit de industrie om nieuwe rokers, met name jongeren, aan te trekken, willen tegengaan.
Deze combinatie van maatregelen moet ervoor zorgen dat roken in de toekomst minder aanleiding geeft tot conflicten. Ik verwacht dat het Parlement in de komende onderhandelingen het voorstel van de Commissie volgens de medebeslissingsprocedure zal steunen.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0033/1999).
Eerste deel

De Voorzitter


José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
Vraag nr. 42 van (H-0634/99):
Betreft: Wet Helms­Burton Is de Commissie op de hoogte van de uitspraken van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, mevrouw Albright, over het feit dat het Amerikaanse Congres geen wijzigingen kan aanbrengen in titel IV van de wet Helms-Burton? Hiermee onttrekken de Verenigde Staten zich aan een van de belangrijkste punten van de overeenkomst die de Europese Commissie en de regering­Clinton in mei 1998 in het kader van de Transatlantische top tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie hebben gesloten.
Heeft de Commissie weet van een onderzoek, een verzoek om informatie of aanbevelingen voor een vergelijk van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken ten aanzien van de groep Sol-Meliá, met het oog op de toepassing van de wet op deze groep en op andere ondernemingen in de EU (Club Med, LTU)? Dit zou een flagrante inbreuk zijn op de tijdens de Transatlantische top bereikte overeenkomst tussen de Europese Commissie en de regering-Clinton, waarbij de Europese ondernemingen van de toepassingssfeer van de wet Helms-Burton werden uitgesloten.
Welke maatregelen wil de Commissie nemen om ervoor te zorgen dat deze wet niet op de Europese bedrijven wordt toegepast?
Wil de Commissie zich houden aan de toezegging die commissaris Brittan voor de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid van het Europees Parlement heeft gedaan, dat de Europese Unie bij de Wereldhandelsorganisatie om de instelling van een panel zal verzoeken indien niet aan alle voorwaarden van de overeenkomst wordt voldaan?

Patten
De Commissie wijst erop dat de besluiten en verklaringen van de EU-VS-Top van 18 mei 1999 inzake de wet Helms-Burton en de wet Iran-Libië bedoeld waren om de weg vrij te maken voor een definitieve oplossing van dit belangrijke bilaterale geschil. De Commissie blijft uitermate bezorgd over het feit dat de Verenigde Staten tot nu toe nog geen tastbare vorderingen hebben gemaakt in de verwezenlijking van de aangegane verbintenissen. Zij hadden beloofd bij het Congres aan te dringen op wijziging van Titel IV van de wet Helms-Burton. Dit is zeer belangrijk gezien het feit dat de regering van de VS bij herhaling heeft laten weten dat de president in afwezigheid van een dergelijk amendement verplicht is Titel IV uit te voeren.
De Commissie is van haar kant altijd heel duidelijk geweest: als er in het kader van de wet Helms-Burton actie wordt ondernomen tegen bedrijven of particulieren uit de EU, zal zij vragen om een nieuw WTO-panel tegen de VS met betrekking tot deze wet. De Commissie heeft er bij de regering van de VS ten sterkste op aangedrongen de uitvoering van de op de Top van mei 1998 gemaakte afspraken te versnellen. De Commissie is zich ervan bewust dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS de activiteiten van bepaalde, door de geachte afgevaardigde genoemde bedrijven nagaat en houdt de situatie nauwlettend in de gaten. De Commissie zal het Europees Parlement op de hoogte blijven houden van nieuwe ontwikkelingen rond de implementatie van de afspraken van 18 mei 1998.
Ik wil er dit nog aan toevoegen: ik heb deze onderwerpen vorige week tijdens een bijeenkomst met minister van Buitenlandse zaken Albright aan de orde gesteld. Ik heb tijdens hetzelfde bezoek aan Washington ook gesproken met senator Helms. Ik heb twee punten benadrukt: ten eerste dat wij ons zullen blijven verzetten tegen extraterritoriale wetgeving en ten tweede dat wij ons sterk zullen blijven maken voor de eerbiediging van eigendomsrechten en het verbintenissenrecht. Ik heb erop gewezen dat als we met een waiver erin zouden slagen de verbintenissen van mei 1998 na te komen, een grootscheeps offensief zou kunnen worden geopend tegen de onteigeningen, niet alleen in Cuba, waar men hevige kritiek heeft uitgeoefend op de afspraken van mei 1998. Ik hoop dat met name de senator en zijn collega's in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden mijn woorden ter harte zullen nemen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Ik bedank de commissaris voor zijn antwoord.
Mijnheer de commissaris, eerlijk gezegd is het voor mij niet voldoende dat de Commissie ons alleen maar laat weten dat deze situatie haar nog steeds verontrust. Evenmin is het voldoende dat de Commissie in haar contacten - in de contacten die u met mevrouw Albright heeft gehad - alleen maar zegt dat de in het kader van de Transatlantische top gemaakte afspraken nagekomen moeten worden. Dat is ten enenmale onvoldoende.
U denkt toch niet dat de regering-Clinton, nadat de afspraken twintig maanden lang niet zijn nagekomen, het Congres ertoe kan bewegen titel IV van de wet alsnog te ratificeren en te wijzigen.
Mijnheer de commissaris, ik heb alle begrip voor uw goede wil, maar mijn vraag is de volgende. Is de Commissie bereid, nu Europese bedrijven worden gedwarsboomd en onder druk worden gezet, iets meer te doen dan alleen maar haar consternatie en verontrusting tot uitdrukking te brengen? Is de Commissie bereid maatregelen te nemen indien de Verenigde Staten zich zo overduidelijk aan hun verplichtingen blijven onttrekken? Uw voorganger, de heer Brittan, heeft ons die toezegging gedaan. Ik weet dat nog goed, omdat ik die vraag destijds zelf heb gesteld. Een jaar voor de verkiezingen zal de Amerikaanse Senaat geen wijzigingen in de wet aanbrengen. Is de Commissie echt bereid deze niet-nakoming bij de Wereldhandelsorganisatie aan de kaak te stellen?

Patten
Mijn antwoord hierop luidt: het is nog altijd in ieders belang te beschikken over een overeenkomst waarmee de in 1998 aangegane verbintenissen gestand kunnen worden gedaan. Een waiver voor Titel IV is in ieders belang, net zoals het in ieders belang is - ook van mogelijke investeerders - te worden bevrijd van een handelsgeschil dat niet alleen ontmoedigend werkt op het investeringsklimaat maar ook de algehele betrekkingen vergiftigt. Tot nu toe zijn we niet gedwongen geweest onze toevlucht te nemen tot een blokkadestatuut, en hebben we evenmin een beroep moeten doen op een WTO-panel, al is het volkomen duidelijk dat we in bepaalde omstandigheden niet anders kunnen handelen.
Ik denk dat het op het moment veel meer zin heeft pogingen te doen de Amerikaanse senatoren en de Amerikaanse regering te overtuigen van de noodzaak wijsheid te betonen. Dat is beter dan dat ik een wanhopig gebaar maak en zeg dat we naar de WTO stappen. Als de geachte afgevaardigde een betere suggestie heeft dan senator Helms proberen te overtuigen - en ik weet niet zeker of daarvan recentelijk sprake is geweest - zou ik graag in alle bescheidenheid vernemen wat dat idee is. Ik denk het voorlopig verstandiger is als wij, bij het ontbreken van een daadwerkelijke aanleiding om naar de WTO te stappen, beter kunnen proberen de regering van de VS en de Senaat te overtuigen.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, inderdaad is die verachtelijke wet, de wet Helms-Burton, catastrofaal niet alleen voor het socialistische Cuba en het Cubaanse volk, maar voor heel de mensheid. Daarmee wil men immers een trots volk onderwerpen, een volk dat zijn eigen ontwikkeling en de ontwikkeling van zijn land zelf, in alle vrijheid, wil bepalen. Tevens komt daarin, evenals in vele andere instanties, duidelijk de intentie van de Amerikaanse imperialisten naar voren: zij willen hun wil opleggen, zij willen hun wetten opleggen aan de internationale economische en commerciële activiteiten en betrekkingen. Terecht wordt van alle kanten geprotesteerd tegen deze wet Helms-Burton en onmiddellijke afschaffing daarvan geëist.
Ik vrees dat het verzoek om Europese bedrijven uit te zonderen van de toepassing van deze criminele wetgeving, hoe weldadig een dergelijke uitzondering ook voor Europese bedrijven moge zijn, het probleem niet de wereld uit zal helpen. Als men een dergelijke uitzondering accepteert, erkent men in feite de wet en dat zal de druk op de eis van afschaffing van de wet sterk doen afnemen. Bent u niet van mening, mijnheer de commissaris, dat de Europese Unie heel haar gewicht in de schaal moet leggen en alle middelen moet aanwenden om onmiddellijke afschaffing van deze onaanvaardbare wet te verkrijgen en zich niet mag beperken tot het aan de kaak stellen daarvan?

Patten
Ik wil de geachte afgevaardigde meteen geruststellen dat de in mei 1998 aangegane verbintenissen geenszins legitimatie betekenen van de wet Helms-Burton. Onze standpunten inzake extraterritorialiteit zijn volkomen duidelijk en we hebben ze keer op keer uit de doeken gedaan. We hebben ook duidelijk gemaakt - en je hoeft geen door de wol geverfde imperialist te zijn om een dergelijk standpunt te huldigen - dat we tegen onteigening zijn. Ik neem aan dat de geachte afgevaardigde daar ook tegen is. Onaantastbaarheid van eigendomsrechten houdt nauw verband met de stabiliteit van een pluralistische maatschappij. Als we uiteindelijk een waiver voor Titel IV van de wet Helms-Burton kunnen verkrijgen en de verbintenissen hard kunnen maken, die we in mei 1998 naar eer en geweten zijn aangegaan, dan zal dat in ieders belang zijn: Het zal een handelsgeschil met de VS voorkomen en het zal, naar ik hoop, investeerders overal ter wereld - en niet alleen in Cuba - meer zekerheid geven over waar ze nu eigenlijk in investeren.

De Voorzitter
Bij wijze van uitzondering sta ik de heer Salafranca Sánchez-Neyra een motie van orde toe. Het is een risico, want ik vrees dat het een parlementair foefje is om nog meer vragen te stellen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Nee, mijnheer de Voorzitter. De commissaris heeft mij naar aanleiding van deze vraag verzocht of er nog andere mogelijkheden zijn dan alleen het overtuigen van senator Helms.
Ik wijs de commissaris erop dat wij het hier hebben over overeenkomsten, waarbij duidelijk twee verplichtingen voor beide partijen zijn vastgelegd. De Verenigde Staten hebben toegezegd titel IV van de wet te wijzigen en de wet niet op Europese bedrijven toe te passen. Zij hebben titel IV niet gewijzigd en Europese bedrijven worden onder druk gezet. In uw antwoord heeft u dat ook erkend, mijnheer de commissaris. Ik denk dan ook dat men uitsluitend de taal van de feiten verstaat. De Verenigde Staten hebben onderhandeld op grond van de klacht die bij de GATT was ingediend.
Mijnheer de commissaris, ik verzoek u dus om namens de Commissie iets meer te doen dan alleen uw verontrusting tot uiting te brengen.
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor uw welwillendheid.

De Voorzitter
Ja, ik ben welwillend geweest. Ik wil hiermee echter geen precedent scheppen, want er mag geen tweede keer een aanvullende vraag worden gesteld.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de commissaris veronderstelde dat ook ik tegen onteigening ben, wilde ik hem zeggen dat ik vóór onteigening ben als het om koloniale bezittingen gaat. De Amerikaanse bezittingen in Cuba waren koloniale bezittingen en daarom hebben de Cubanen er goed aan gedaan deze te onteigenen.

De Voorzitter
Ik verzoek de parlementsleden dit vragenuur niet te gebruiken om een politieke, soms ideologische discussie met de leden van de Commissie aan te gaan. Daarvoor is dit niet het geschikte moment. Als de commissaris wil, mag hij op deze atypische vragen, of op deze interessante opmerkingen, die niet overeenkomstig het Reglement zijn, reageren.

Patten
Ik wil graag bij een andere gelegenheid met de geachte afgevaardigde een discussie aangaan en als voormalig koloniaal onderdrukker met hem van gedachten wisselen over onze standpunten ten aanzien van koloniaal erfgoed, maar misschien kan ik nu nogmaals een poging doen de geachte afgevaardigde mijn standpunt duidelijk te maken.
De situatie is volkomen duidelijk: als de door ons felbegeerde waiver voor titel IV er komt, kunnen we de verbintenissen van mei 1998 hard maken. Als de waiver er niet komt, worden de verbintenissen niet van kracht. Momenteel heeft men geen aanleiding gehad om een blokkadestatuut in te stellen of de weg naar de WTO in te slaan. Daarom is het verstandig te blijven streven naar een akkoord. Dat is in ieders belang. Als er geen akkoord kan worden bereikt, zullen wij de WTO moeten vragen om het instellen van een panel. Dat is overduidelijk. Voorlopig hoop ik echter dat we erin zullen slagen een akkoord te bereiken.

De Voorzitter


Paulo Casaca
Vraag nr. 43 van (H-0650/99):
Betreft: Oost­Timor Tijdens de plenaire vergadering van 5 oktober jl. heeft Commissielid Patten het Europees Parlement laten weten dat de Europese Commissie hoge prioriteit verleent aan het plan voor humanitaire steun aan en het herstel van Oost-Timor. Tevens gaf de heer Patten toen een overzicht van de steun die de EU aan de acties van UNAMET heeft geleverd en deelde hij mede dat een nieuwe fact-finding-missie naar Oost-Timor zou worden gestuurd.
Beschikt de Commissie over gegevens over de steun waaraan Oost-Timor behoefte heeft? Kan de Commissie meer details verstrekken over de wijze waarop zij haar toezegging om aan het herstel van Oost-Timor bij te dragen wil waarmaken?

Patten
Ik zal eerst iets zeggen over de humanitaire hulp. De permanente hulp van ECHO bedraagt 5 miljoen euro, in twee tranches, van 2 miljoen en 3 miljoen euro. Daarnaast werkt ECHO momenteel een besluit uit over een aanzienlijk extra bedrag voor humanitaire hulp. Deze projecten hebben betrekking op voedseldistributie, logistieke ondersteuning, water en sanitaire voorzieningen, medische hulp, bescherming en beveiliging van de mensen die naar huis terugkeren en het transport van personen die van Dili naar hun plaats van herkomst terugkeren. Een wezenlijk onderdeel van de humanitaire hulp bestaat uit voedsel. Een paar dagen geleden is de Commissie met het Wereldvoedselprogramma overeengekomen 10.920 ton maïs en 1240 ton plantaardige olie te leveren. Met deze hulp is een bedrag van 8,5 miljoen euro gemoeid.
Wat onze hulp aan de VN-actie betreft, is de Commissie van plan 10 miljoen euro steun te geven aan het nieuwe UNTAET-trustfund. Besprekingen met de lidstaten zijn al gaande. De Commissie denkt rond begin december met een formeel besluit te kunnen komen. Nog een zichtbaar bewijs van de prioriteit die de Commissie geeft aan de hulp aan Oost-Timor is het bezoek dat mijn collega, commissaris Nielson, eind deze maand aan Oost- en West-Timor zal brengen.
Wat de vooruitzichten voor wederopbouw op de lange termijn betreft, moet ik u zeggen dat het verslag van de Commissievertegenwoordiger in de evaluatiemissie naar Oost-Timor, die onder leiding van de Wereldbank heeft plaatsgevonden, zal worden besproken zodra hij, morgen, in Brussel terug is. De Commissie zal het Europees Parlement hiervan op de hoogte houden.
Ik lees trouwens in de verslagen van het nieuwsagentschap van vanmiddag dat de Wereldbank na deze missie de hulp voor de wederopbouw op de middellange termijn in het verwoeste Oost-Timor inmiddels heeft berekend op 260 à 300 miljoen Amerikaanse dollar. Bovendien heeft de Wereldbank laten weten dat zij voor een groot deel van de financiering volgende maand bij donoren in Tokio zal aankloppen. Ook wij zullen bij die donorconferentie aanwezig zijn.

Casaca
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, op 5 oktober heeft de commissaris hier in deze Vergadering naar aanleiding van het debat over de wederopbouw van Oost-Timor in antwoord op de vraag van de heer Mário Soares het volgende gezegd: We have to put our money where our mouth is. Ik twijfel er niet aan dat deze woorden ook werkelijk gemeend waren. Wij kennen immers allemaal het curriculum van de commissaris. Met name zijn optreden in Hong Kong heeft aangetoond dat hij sterk met de mensenrechten en de democratie begaan is en dat deze geëngageerdheid niet tot Europa beperkt blijft.
Desondanks zou ik u toch een vraag willen stellen, mijnheer de commissaris. In eerste lezing heeft dit Parlement in het kader van de begroting een voorstel aangenomen waarin de Commissie wordt opgeroepen een task force in te richten om de steun aan de wederopbouw van Oost-Timor te beheren. Ik zou van de commissaris willen vernemen of de Commissie voornemens is deze task force die de hulp aan Oost-Timor moet organiseren, ook werkelijk op de been te brengen.

Patten
Ik denk dat de geachte afgevaardigde het met mij eens zal zijn dat het verstandig is nu eerst af te wachten wat onze medewerkers die aan de evaluatiemissie van de Wereldbank hebben deelgenomen, te melden hebben. Pas dan kunnen wij naar de begrotingsautoriteit stappen en vragen om een bepaalde som geld. Ik twijfel er echter niet aan dat er van ons een aanzienlijke bijdrage aan de wederopbouw van Oost-Timor wordt verwacht, al denk ik dat de geachte afgevaardigde het met me eens zal zijn dat ook anderen een bijdrage moeten leveren. Ook zal de geachte afgevaardigde het met mij eens zijn dat wij lering moeten trekken uit de wederopbouwactiviteiten die reeds elders, met name in Kosovo, plaatsvinden, om er zeker van te zijn dat ons geld in Oost-Timor zo doeltreffend en snel mogelijk wordt ingezet.
Ik moet zeggen dat ik de benoeming van Sergio Vieira de Mello als hoofd van de VN-missie in Oost-Timor met zeer veel vertrouwen tegemoet zie. Ik heb zeer nauw met hem samengewerkt in mijn vorige betrekking in Hong Kong, bij het oplossen van de problemen met vluchtelingen en illegale immigranten. De heer Vieira de Mello is een man met voortreffelijke kwaliteiten en we zeggen hem alle steun toe bij zijn uiterst belangrijke opdracht.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat wij ook hulp moeten verlenen aan de nieuwe regering in Indonesië, die de overgang van een autoritair naar een democratisch bestel probeert te maken. Het land heeft enorme maatschappelijke problemen en milieuproblemen en ik zou dan ook zoveel mogelijk de helpende hand willen bieden. Maar als ik vervolgens kijk naar de reikwijdte van ons Aziëprogramma, waarmee wij per jaar ongeveer 350 miljoen euro kunnen spenderen, vraag ik me wanhopig af hoe we ooit de vereiste hulp kunnen bieden aan één van de potentieel grootste en meest belangrijke democratieën ter wereld. Ik vind dan ook dat we in Oost-Timor ons steentje - en eigenlijk meer dan ons steentje - bij moeten dragen, maar dat we ook in Indonesië moeten helpen; daarover zullen we in de eerste paar maanden van volgend jaar een mededeling aan de Raad doen.

De Voorzitter


Ioannis Souladakis
Vraag nr. 44 van (H-0608/99):
Betreft: Bescherming van de belangen van EU­bedrijven in Kosovo De Griekse telecommunicatieorganisatie OTE en het Italiaanse STET International, die voor 49% Srbija Telekom in handen hebben, worden in Kosovo bedreigd en onder druk gezet door het UCK en "anderen", met de bedoeling beide bedrijven, die exclusief wettelijke eigendomsrechten hebben op het telecommunicatienetwerk in Kosovo, tegen de internationale akkoorden in uit het gebied te verdrijven. Ook het Griekse bedrijf "Mytilineos AE", dat meer dan 52 miljoen dollar heeft geïnvesteerd in de mijnen "RMHK TREPCA", wordt onder druk gezet en klaagt over tegenwerking en obstructie, wat er uiteindelijk moet toe leiden zijn contractuele en reële rechten op de mijnen ongedaan te maken.
Het gaat hier om bedrijven uit de EU en er bestaan aanwijzingen dat deze vervolgingen plaatsvinden met geheime bescherming door vertegenwoordigers van de Europese Unie. Kan de Commissie meedelen welke concrete stappen zijn ondernomen om de belangen van hogergenoemde bedrijven te beschermen en hoe kan worden gewaarborgd dat ze ongehinderd kunnen werken, opdat ze niet op onwettige wijze worden vervangen door andere bedrijven en georganiseerde illegale circuits en belangengroepen?

Patten
Tot op heden heeft de Commissie eigenlijk nog geen berichten ontvangen over EU-bedrijven met belangen in Kosovo die door het UCK worden bedreigd of lastiggevallen. Mocht dat echter wel het geval zijn, dan zal dat onmiddellijk worden gemeld aan UNMIK en KFOR. UNMIK is verantwoordelijk voor het interim burgerbestuur van Kosovo en steekt veel energie en middelen in het herstel van de Kosovaarse economie. Zo is UNMIK momenteel bezig met het opnieuw opzetten van een juridisch en institutioneel kader, maar coördineert ook de aanzienlijke bedragen aan donorhulp voor ondersteuning van de economie. Er is momenteel weinig of geen economische activiteit in het industriecomplex van Trebce, ook niet in de mijnen die door KFOR worden bewaakt.

Souladakis
Mijnheer de commissaris, u zei dat er geen berichten waren. Ik heb hier het schriftelijk antwoord voor mij van de heer Dickson op een schriftelijke vraag over deze zaak en daar staan de stempels op van alle organisaties. Maar afin, dat is ook niet zo belangrijk. Het is logisch dat in een gebied waar zoveel onrust heerst, geen officiële registratie plaatsvindt van alle daden en vooral niet alle wandaden van bepaalde, zich aan elke legaliteit en overheid onttrekkende instanties. Dat is het belangrijkste. Als u nu op dit moment zou vragen in welke toestand het telecommunicatienetwerk in Kosovo verkeert, heeft u meteen ook het antwoord gekregen. U weet heel goed dat de telecommunicatie in Kosovo, toen het deel was van Servië, in handen was van de Griekse OTE en de Italiaanse STET en u weet ook heel goed hoe de vork nu in de steel zit. Deze investering wordt niet beschermd. U weet heel goed dat de TREPCA-mijnen in handen waren van het Griekse bedrijf Mytilineos en dat Mytilineos de mijnen exploiteerde. U weet heel goed hoe ook daar de situatie nu is. Bovendien moet u hierbij voor ogen houden dat men geld aan het vergaren is, geld van de Europese belastingbetalers, om de wederopbouw van Kosovo te kunnen betalen. In Kosovo bevinden zich Europese bedrijven die geen enkele bescherming genieten en de grond in worden geboord. Dat is schizofreen en ik verzoek u de zaak eens vanuit die optiek te bekijken.

Patten
De geachte afgevaardigde moet mij goed begrijpen: als hij beschikt over specifieke informatie over dreigementen aan het adres van een bepaald bedrijf, zou ik die informatie graag willen hebben. Ik zal daarover dan zo spoedig mogelijk contact opnemen met UNMIK en KFOR, omdat ik dergelijke dreigementen zwaar opneem. Ik neem die documenten dan ook graag van hem over. De geachte afgevaardigde heeft volkomen gelijk als hij wijst op het belang van de telecommunicatie-industrie voor het herstel van het economische leven in Kosovo. Deze industrie is belangrijk voor de hele economische toekomst van dit gedeelte van de Balkan en ik zal zijn opmerkingen zeker meenemen in mijn contacten met Bernard Kouchner en de UNMIK-leiding.

De Voorzitter
Ik herinner de leden eraan dat deze ronde bedoeld is om de Commissie aanvullende vragen te stellen en niet om haar iets te leren. Het kan best zijn dat de Commissie daar baat heeft, maar nu mogen er alleen maar vragen gesteld worden.

Alyssandrakis
Mijnheer de commissaris, in uw antwoord zei u dat het comité voor de wederopbouw pogingen onderneemt om een juridisch en constitutioneel kader voor Kosovo op te stellen. Mag ik u eraan herinneren dat er in Kosovo een juridisch en constitutioneel kader bestaat. Kosovo is nog steeds deel van de Joegoslavische Federatie, hetgeen ook door de Verenigde Naties wordt erkend. Wij zijn ons natuurlijk wel degelijk bewust van het feit dat de KFOR als een bezettingsmacht opereert, maar formeel gesproken is Kosovo nog steeds een - afgesneden - deel van Joegoslavië. Er komen steeds meer klachten binnen over overtredingen van de KFOR-troepen die dit feit betwisten. Kunt u daar commentaar op leveren, alstublieft.

Patten
De geachte afgevaardigde beschikt over veel fantasie, omdat hij een vraag heeft gesteld over iets wat ik niet gezegd heb. Ik kan me niet herinneren dat ik de woorden ''juridisch kader" in mijn antwoord heb gebruikt, maar misschien is er in de vertaling iets misgegaan. Ik wil desondanks antwoord geven op zijn vraag en zonder meer stellen dat Resolutie 1244 van de VN-Veiligheidsraad volledig van kracht is. Volgens mij wordt er geen poging gedaan de resolutie af te zwakken. Zij vormt de basis voor onze activiteiten in Kosovo en ik wil geen centimeter afwijken van deze resolutie 1244 en de toepassing ervan.
Wat KFOR betreft, moet ik zeggen dat ik tijdens mijn bezoek aan Kosovo onder de indruk was van de betrekkingen tussen KFOR en de burgerautoriteiten. KFOR doet onder extreem moeilijke omstandigheden zijn uiterste best en verdient bijvoorbeeld al onze steun bij zijn pogingen om herhaling te voorkomen van het soort wreedheden tegen beide partijen die in het verleden helaas een stempel hebben gedrukt op het leven in Kosovo. Nogmaals, KFOR werkt tot nu toe uitstekend met de burgerautoriteiten samen en zal dat ook in de toekomst zeker blijven doen.

De Voorzitter


Ria G.H.C. Oomen-Ruijten
Vraag nr. 45 van (H-0619/99):
Betreft: Uitvoering van de nitraatrichtlijn Is de Commissie (in het bijzonder de bevoegde commissarissen voor Milieu en Landbouw) zich ervan bewust dat de Europese nitraatrichtlijn (91/676/EEG) geen sluitende garanties biedt voor wat betreft de kwaliteit van het grondwater, aangezien de richtlijn zich uitsluitend concentreert op nitraat uit dierlijke mest en zo een aantal andere bronnen van nitraat over het hoofd ziet?
Deelt de Commissie de mening dat het op het ogenblijk nagenoeg onmogelijk blijkt te zijn om de richtlijn geheel en op tijd uit te voeren, aangezien dit in negen lidstaten problemen oplevert?
Beseft de Commissie dat de controle op de uitvoering van de richtlijn niet sluitend is, aangezien er binnen de Unie verschillende meetmethodes gehanteerd worden?
Is de Commissie bereid, nu de implementatie van de nitraatrichtlijn blijkbaar in zoveel lidstaten problemen oplevert, tot hernieuwd overleg te komen over verbeteringen en fasering om uiteindelijk de bestelde nitraatnorm te bereiken?

Wallström
Hier wordt gevraagd of in de nitraatrichtlijn andere nitraatbronnen over het hoofd wordt gezien en of toepassing van deze richtlijn misschien onmogelijk is. Verder wordt gevraagd naar de controle en of de Commissie bereid is nogmaals na te denken over verbeteringen.
Mijn antwoord luidt als volgt: de nitraatrichtlijn heeft betrekking op stikstof uit niet alleen dierlijke mest, maar ook chemische meststoffen, zowel wat betreft aangevoerde hoeveelheden (zie artikel 5 en bijlage III), als wat de verspreidingsmethodes en -perioden betreft (zoals beschreven in bijlage II en III). De Commissie is zich bewust van de problemen die enkele lidstaten bij de omzetting van deze richtlijn ondervinden, maar beschouwt deze richtlijn als een belangrijk onderdeel van haar beleid ter bestrijding van waterverontreiniging.
De Commissie zal dan ook blijven aandringen op volledige uitvoering van de richtlijn, in overeenstemming met de resolutie van het Parlement van 20 oktober 1998. De Commissie werkt momenteel met de lidstaten aan controle- en rapportagerichtsnoeren, zodat vanaf het jaar 2000, wanneer de lidstaten verslag uitbrengen over het effect van hun eerste actieprogramma's, vergelijkingen kunnen worden gemaakt, resultaten kunnen worden vergaard en allerlei zaken in kaart kunnen worden gebracht.
De Commissie heeft inmiddels het eutrofievraagstuk, de grondwaterproblemen en de door de lidstaten aangeduide kwetsbare zones tot in detail bestudeerd. Alle instrumenten die nodig zijn voor een gezond stikstofbeheer in grond- en oppervlaktewater zijn te vinden in de bestaande richtlijn, zodra deze naar behoren wordt omgezet in alle Europese gebieden waar intensieve landbouw en veeteelt plaatsvindt.

Oomen-Ruijten
Ik dank mevrouw de commissaris voor het antwoord. Maar het antwoord dat zij geeft is een antwoord op vragen die ik niet zo gesteld heb. Ik heb haar gevraagd of, als blijkt dat een groot aantal lidstaten vanwege de grote verschillen in nitraatbronnen, zowel dierlijke als kunstmatige, niet of nog niet kunnen voldoen aan de doelstelling van de richtlijn, dan niet gekozen zou moeten worden voor een andere aanpak. Ik heb daarop geen antwoord gekregen.
Ook heb ik geen antwoord gekregen op mijn vraag naar de inbreukprocedures. Als blijkt dat van de vijftien lidstaten er tegen negen op zijn minst een inbreukprocedure wordt gestart en als de commissaris dan zegt: ik wil gaan aandringen op uitvoering van de richtlijn, wat is het dan? Is het het hanteren van het juridische instrument, wat u wilt? Of gaat u dat misschien terugtrekken? Of zegt u: nee, ik blijf alleen maar aandringen? Een helder antwoord op alle vragen, zoals die schriftelijk gesteld zijn, plus deze aanvullingen zou ik zeer op prijs stellen.

Wallström
Natuurlijk zullen wij aandringen op toepassing van de richtlijn. U kunt zich natuurlijk afvragen of de Commissie van plan is de richtlijn op korte termijn te herzien. De Commissie vindt dat voor het merendeel van de maatregelen die door de lidstaten moeten worden genomen - zoals controle op omzetting, aanwijzing van en codes voor goede praktijken, actieplannen en rapportage - geen uitleg nodig is. De meeste maatregelen uit Bijlage II en III zijn zeer doelmatig wat betreft de vermindering van nitraatvervuiling uit landbouwbronnen. De toekomstige kaderrichtlijn voor water zal daarop een aanvulling zijn en een instrument bieden voor het beheer van het oppervlaktewater.
Nieuwe tussentijdse richtlijnen, of herziening van de bestaande richtlijnen is dus niet nodig. In plaats daarvan moeten we met meer klem aandringen op de daadwerkelijke toepassing daarvan in de kwetsbare gebieden en in de boerenbedrijven zelf. Ik denk dat de richtlijn niet duidelijker kan zijn. Het probleem is nog altijd aanwezig en wordt zelfs groter. Dus moeten we gewoon op de ingeslagen weg doorgaan. We hebben onze juridische druk opgevoerd. Tegen 11 landen lopen momenteel inbreukprocedures op hoog niveau. Het Hof van Justitie heeft onlangs Italië en Spanje veroordeeld, en dankzij deze druk tekent zich nu een gunstige ontwikkeling af.
Alle landen moeten de richtlijn omzetten. In Spanje, Griekenland, Italië en het Verenigd Koninkrijk zijn onlangs een aantal nieuwe kwetsbare zones aangewezen en in een aantal landen is de inhoud van het actieprogramma aangescherpt. De komende jaren zal de situatie zich al naar verwacht verbeteren.

Mulder
Ik heb mijn twijfels, mét mevrouw Oomen-Ruijten, over de antwoorden van de commissaris, maar daar wil ik het niet over hebben.
In eerste lezing heeft dit Parlement een bedrag van 250 miljoen euro op de begroting gezet om de uitvoering van de nitraatrichtlijn te vergemakkelijken. Ook als het Parlement maar een gedeelte daarvan in tweede lezing goedkeurt, hoe denkt de commissaris dit bedrag te gaan besteden? Ik neem tenminste aan dat zij het Parlement serieus zal nemen.

De Voorzitter
Mevrouw de commissaris, u moet uitleggen hoe u het geld gaat besteden. Dat is altijd lastig, zeer zeker ten overstaan van een parlement. Andere vragen, zoals die van mevrouw Oomen-Ruijten, kunnen beter bilateraal, op de gang, worden gesteld. U weet allemaal dat de wandelgangen in het politieke leven van groot belang zijn. In de plenaire vergadering wordt echter alleen deze vraag beantwoord.

Wallström
Ik wil graag antwoord geven op deze vraag. Ik weet natuurlijk wat daarachter zit. De Commissie is zich dan ook bewust van de grote economische en sociale inspanningen die de lidstaten met een intensieve landbouwproductie zich moeten getroosten om de in de landbouw en veeteelt gehanteerde stelsels en methodes aan te passen aan de richtlijnvoorschriften. Reeds in 1991, toen de richtlijn onder Nederlands voorzitterschap werd ondertekend, had men gewaarschuwd voor deze problemen Daarom hebben de lidstaten vijf jaar gekregen om zich voor te bereiden op de aanpassing en nog eens vier jaar om die aanpassing in praktijk te brengen en ervoor te zorgen dat er haast werd gemaakt met de vereiste omschakeling.
Desondanks is er een aantal problemen. Een nieuw uitstel zou echter niets veranderen aan de sociale gevolgen van de vereiste maatregelen. Daarom is het belangrijk dat de landen deze richtlijn uitvoeren. Er zijn tal van fondsen op nationaal en EU-niveau - zoals de landbouwmilieufondsen en de structuurfondsen - waarop een beroep kan worden gedaan bij de omschakeling en bij het opvangen van de sociale gevolgen tijdens de overgangsperiode.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. Mevrouw Oomen-Ruijten moet weten dat de tijd om is. Mevrouw Oomen-Ruijten, u krijgt tien seconden.

Oomen-Ruijten
Alleen maar om vast te stellen dat wij geen antwoord krijgen op onze vragen. De echte vraag die ik nu stel is: als elf lidstaten niet in staat zijn om een nitraatrichtlijn uit te voeren en de Commissie spant dan een inbreukprocedure aan, welke conclusie trekt u daar dan uit? Het is gewoon een vraag.

De Voorzitter
Deze discussie moet verder schriftelijk of bilateraal buiten de vergaderzaal worden gevoerd, tenzij de commissaris in vijftien seconden een antwoord wil geven. Anders ontnemen wij de andere parlementsleden en commissarissen hun spreektijd. U heeft vijftien seconden, mevrouw de commissaris.

Wallström
Als wij een richtlijn willen om het milieu te beschermen tegen eutrofiëring, als we erkennen dat dit een zeer ernstig probleem is en dat het een steeds groter probleem wordt, moeten we actie ondernemen. We hebben besloten tot een richtlijn en die richtlijn dient uitgevoerd te worden. Er zijn natuurlijk problemen en daarvoor had men al negen jaar geleden, toen de richtlijn werd aangenomen, gewaarschuwd. In sommige landen is de uitvoering heel langzaam gegaan, in andere ging het veel sneller. De Nederlandse regering dient echter maatregelen te nemen om deze richtlijn uit te voeren: daar komt het eigenlijk op neer. Het is heel belangrijk om te beseffen dat je niet zo maar, naar eigen inzicht, kunt kiezen. De richtlijn dient gewoon in haar geheel uitgevoerd te worden. We zien nu dat er schot in de zaak komt, dankzij de juridische middelen die ons ten dienste aan. Wij dienen dan ook gewoon door te gaan, omdat we anders met nog grotere eutrofieproblemen geconfronteerd zullen worden.

De Voorzitter
In het belang van alle leden die hier vandaag zijn om een vraag te stellen, sta ik geen moties van orde toe als de orde niet verstoord wordt. Iedereen dient zich aan het Reglement te houden. Ik moet mijn werk goed doen.

De Voorzitter


Samuli Pohjamo
Vraag nr. 46 van (H-0590/99):
Betreft: Goedkeuring doelstelling 2 De Commissie heeft de lidstaten verzocht voorstellen in te dienen voor de aanwijzing van doelstelling 2-regio's en voor de bijbehorende programma's. Sommige lidstaten hebben hun voorstellen voor te steunen regio's ingediend op de door de verordening voorgeschreven wijze, maar sommige andere lidstaten hebben dit niet gedaan.
Voor de regio's is het tijdstip waarop de programma's vlak na het beginjaar 2000 van start gaan van uiterst groot belang. De steun van de EU heeft een aanzienlijke invloed op de ontwikkeling van het bedrijfsleven in de regio's. Er moet dan ook voor worden gezorgd dat de nieuwe programma's de oude zonder onderbreking opvolgen.
Welke maatregelen wil de Commissie nemen om ervoor te zorgen dat de lidstaten die de te steunen regio's tijdig voordragen en in een later stadium hun doelstelling 2-programma's tijdig indienen, niet de dupe worden van de traagheid van andere lidstaten?
Tweede deel
Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u voor dit antwoord. Het is voor de regio in kwestie van groot belang dat de programma' s meteen aan het begin van het jaar 2000 van start gaan. De steun van de EU is van grote betekenis voor de ontwikkeling van bestaansmiddelen in de regio' s, en daarom zou er geen breuk mogen ontstaan tussen de oude en de nieuwe programma' s. Ik zou nog willen navragen of ik het goed heb begrepen dat met de uitvoering van deze nieuwe programma´s meteen begin 2000, onder nationaal risico, kan worden begonnen, mits de aanvragen natuurlijk voor die tijd naar behoren zijn ingediend.

Barnier
Ik denk, mijnheer Pohjamo, dat wij elkaar goed begrepen hebben. Wat uw land betreft zijn de zaken helemaal op orde, aangezien de Commissie op 26 oktober een beginselbesluit heeft genomen over de eerste voorstellen. Wij zitten in de fase van raadpleging van de comités, waarin met name de andere lidstaten zitting hebben, en ik zal dus vóór het eind van dit jaar een definitief en formeel besluit kunnen voorstellen voor de goedkeuring van de kaart van doelstelling 2 voor uw land, zoals waarschijnlijk ook voor de drie andere landen waarop het eerste besluit van de Commissie, van 26 oktober, betrekking had. Ik noem ze nog even: België, Denemarken en Nederland. Volgend jaar, tijdens het eerste halfjaar dus, zullen de investeringen kunnen worden vastgelegd vanaf het moment waarop wij, met de autoriteiten van uw land, de onderhandelingen over de programma's hebben afgesloten.
Ik ben dus verplicht de algemene verordening van de structuurfondsen te respecteren, maar ik kan u voor wat uw land betreft geruststellen.

Khanbhai
Ik wil graag de mate van doeltreffendheid beoordelen waarmee de EU ontwikkelingshulp geeft aan landen van de derde wereld. Kan de Commissie mij antwoorden als ik vragen stel over bijvoorbeeld een van die landen en probeer te evalueren hoe doeltreffend onze hulp is en wat de delegatie doet?

De Voorzitter
Mijnheer Khanbhai, het spijt mij u erop te moeten wijzen dat er nu alleen aanvullende vragen gesteld mogen worden. Uw vraag is van algemene aard en zeer veelomvattend. Daarom kunnen wij die vraag vandaag niet toelaten.

Hatzidakis
Mijnheer de commissaris, staat u mij toe als voorzitter van de commissie regionaal beleid te zeggen dat uw opmerkingen over doelstelling 2 ons geruststellen. Deze gaan de juiste richting uit. Inhakend op hetgeen u zei over de natuurrampen in Griekenland en Frankrijk, wilde ik u echter vragen uw opmerkingen nader toe te lichten. Voor zover ik weet, aarzelde de juridische dienst tot nu toe wat de steun voor behuizing in de door de aardbeving in Griekenland getroffen gebieden betreft. De juridische dienst kon instemmen met de steun aan infrastructuur, maar aarzelde wat woningen betreft. Wij weten echter dat vroeger in Italië wel degelijk ook steun werd verleend aan door aardbevingen getroffen huizen. Is nu het standpunt van de Commissie gewijzigd? Kan men met het communautair bestek nu ook steun geven aan het herstel van door aardbevingen getroffen huizen?

Barnier
Het zou uiterst jammer zijn als mijn woorden niet goed over zouden komen, want hetgeen ik te zeggen heb, is heel nuttig voor u.
Voorzitter Hatzidakis, het standpunt van de Commissie is niet veranderd. Er kunnen dramatische omstandigheden zijn, zoals in Portugal of Italië, en recentelijk ook Griekenland, waar ik twee maal ben geweest: een maand geleden met onze collega Anna Diamantopoulou, en enkele dagen geleden nog. Wij werken met dezelfde algemene verordening van de structuurfondsen en zijn verantwoordelijk daarvoor. U kunt de Commissie niets anders vragen dan dat zij de verordening doet respecteren en respecteert.
Maar bij de interpretatie van deze verordening zijn er toch bepaalde antwoorden mogelijk, en dat heb ik ook bevestigd aan uw eerste minister, de heer Simitis, en de verschillende kabinetsleden die ik heb ontmoet. De schade aan overheidsstructuren in Griekenland ingevolge de jongste aardbeving van 6 september wordt, ik citeer uit mijn hoofd, op circa 2,5 miljard euro geschat. Om de belangrijke inspanning, met name op het gebied van de begrotingsstabiliteit, die Griekenland onderneemt ter voorbereiding van zijn toetreding tot de eurozone, niet in gevaar te brengen, heeft Griekenland een beroep gedaan op externe kredieten ten belope van circa 1,9 miljard euro.
In het kader van de structuurfondsenverordening komt naar onze raming een miljard euro aan overheidsuitgaven in aanmerking. Vandaag kon zonder enige wijziging van de verordening - zoals het ook hoort - een miljard euro aan overheidsuitgaven beschikbaar worden gesteld voor Europese steun in het kader van het aan Griekenland toegewezen kredietvolume. We gaan deze kredieten herverdelen, herschikken om de werken uit te voeren die na de aardbeving nodig zijn, en die werken zullen gemiddeld voor 80% worden gesubsidieerd. Overigens zal uw land waarschijnlijk in de komende dagen van de Europese Investeringsbank een lening van 900 miljoen euro tegen een uiterst interessante rentevoet verkrijgen.
Mij dunkt dus - en ik zeg het omdat het hier een solidariteitskwestie tussen alle landen van de Unie betreft - dat na de aardbeving in Griekenland een goed antwoord is gegeven wat de materiële schade betreft. Natuurlijk kan men de menselijke schade en de levens die verloren zijn gegaan, niet goedmaken. Dit kan al evenmin in het kader van de overstromingen die Frankrijk hebben geteisterd, en die verscheidene tientallen doden hebben geëist. Ik wil alleen maar zeggen dat ik in dat soort gevallen blijk zal geven van pragmatisme en de programmering van doelstelling 1 of 2 zal aanpassen wanneer het gaat om hulp bij de wederopbouw, volgens de aanvragen van de nationale autoriteiten. Het gaat daarbij wel degelijk om regionale ontwikkeling.

Dell'Alba
Met betrekking tot doelstelling 2 heeft Italië, als men de pers mag geloven, enorme problemen gehad met zijn eerste lijst van in aanmerking komende gebieden. Er is kennelijk een conflict tussen de beoordeling van de Commissie en die van de Italiaanse autoriteiten. Ik weet dat u een ontmoeting hebt gehad met de minister van Economie en Financiën. Kunt u ons zeggen hoe de toestand nu is? Heeft Italië het van start gaan van doelstelling 2 in gevaar gebracht, of is er na deze ontmoeting zicht op een compromis tussen de standpunten van de Commissie en die van de Italiaanse regering?

Barnier
Mijnheer Dell'Alba, ik heb meegedeeld dat voor vier van de twaalf landen waarvoor doelstelling 2 geldt, een eerste principebesluit van de Commissie is genomen. Met betrekking tot de acht resterende landen is de situatie van de Bondsrepubliek Duitsland in de besprekingen vrijwel rond. Voor de zeven andere, waaronder Italië, moet op basis van de voorstellen die mijn diensten hebben ontvangen, nog land voor land worden nagegaan of de voorgestelde indeling in regio's wel overeenkomt met alle criteria van de structuurfondsenverordening. Dat moet u aan de Commissie vragen, en daarvoor span ik mij in op pragmatische wijze en in overleg met elk van de lidstaten.
Wij hebben met Italië een nauwkeurige maar moeilijke bespreking gehad. Dat was te wijten aan de kaart die wij ontvangen hadden, die inderdaad op een bepaald punt niet overeenkwam met een van de regels die de staatshoofden en regeringsleiders in Berlijn hebben aangenomen. Ik wil, als ik daar de tijd voor heb, preciseren dat voor elke lidstaat weliswaar grote souplesse en openheid in acht wordt genomen, maar wij op de kaart, die tenslotte uit hoofde van doelstelling 2 zal worden aangenomen, toch tenminste de helft van de bevolking moeten terugvinden die aanvankelijk als wonende in de in aanmerking komende zones was aangemerkt. De kaart die ik heb ontvangen beantwoordt niet helemaal aan dat criterium.
Ik heb mij daarover enkele dagen geleden een zeer serieus onderhoud gehad met minister Amato, en wij zijn overeengekomen de discussie in een constructieve geest voort te zetten om onze standpunten nader tot elkaar te brengen. Ik kan zeggen dat dit onderhoud positief is geweest en dat wij de komende weken zullen blijven werken aan een kaart voor doelstelling 2 met verschillende Italiaanse regio's die in overeenstemming is met de algemene verordening.

De Voorzitter
Geachte commissarissen, geachte afgevaardigden, wij zijn meer dan twintig minuten uitgelopen en hebben nog maar weinig tijd. Ik vraag uw aller medewerking. Mijns inziens moeten wij nu bij iedere vraag één van de twee aanvullende vragen laten vallen en slechts één aanvullende vraag toelaten. Daar moet overeenstemming over zijn. Als wij dat namelijk niet doen, ontnemen wij een commissaris of parlementsleden de mogelijkheid iets te zeggen. Laten wij proberen ons aan de krappe tijd te houden.
Vragen aan de heer Vitorino

De Voorzitter


Maj Britt Theorin
Vraag nr. 47 van (H-0628/99):
Betreft: Geweld tegen vrouwen Maatregelen ter bestrijding van geweld tegen vrouwen hebben vaak een curatief karakter en zijn gericht op vrouwen en meisjes - bijvoorbeeld hulp aan tehuizen waar vrouwen met hun kinderen toevlucht kunnen zoeken, of aan de slachtoffers van geweld. Dergelijke maatregelen zijn uiteraard noodzakelijk, maar er moet ook verder worden gekeken dan de symptomen en gevolgen van geweld om het probleem te kunnen oplossen. De bestrijding van geweld vereist een tweeledige strategie: de structurele oorzaken van geweld moeten worden aangepakt, via aandacht voor de instelling en het gedrag van mannen, en er moeten wetten komen die geweld tegen vrouwen, ook binnenshuis, verbieden. In verschillende lidstaten ontbreekt dergelijke wetgeving momenteel nog.
Welke concrete maatregelen denkt de Commissie te treffen om wettelijke bepalingen tegen iedere vorm van geweld tegen vrouwen in te voeren en om de structurele oorzaken van geweld tegen vrouwen weg te nemen?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie deelt de bezorgdheid van de afgevaardigde. De problematiek van geweld tegen vrouwen houdt ook ons bezig en ook wij zijn ervan overtuigd dat rehabilitatie van de slachtoffers en hun families onze onvoorwaardelijke steun verdient.
Criminaliteit en bestraffing van gewelddaden zijn thema's die nagenoeg volledig onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen. Alle vormen van geweld, of die nu tegen mannen, vrouwen of kinderen zijn gericht, zijn in alle lidstaten op grond van de respectievelijke strafwetboeken verboden.
In haar gemeenschappelijk standpunt van 24 februari 1997 betreffende de actie tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting van kinderen roept de Europese Raad de lidstaten op tot een herziening van de op dit gebied van kracht zijnde wetgeving en procedures. De bedoeling hiervan is ervoor te zorgen dat de genoemde gedragspatronen naar behoren worden bestraft. Eind dit jaar zal de Raad zich beraden over de vooruitgang die de lidstaten met betrekking tot dit gemeenschappelijk standpunt hebben geboekt. Sinds 1997 is de Commissie verantwoordelijk voor de uitvoering van het DAPHNE-programma, dat specifiek voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen, jongeren en kinderen is bedoeld. Het zal worden opgevolgd door het vandaag aangenomen DAPHNE-programma 2000-2003, dat dezelfde doelstelling nastreeft.
Deze initiatieven zijn in wezen ingegeven door de noodzaak de mensenrechten en met name de rechten van vrouwen en kinderen te verdedigen. In het kader van de genoemde actie heeft de Commissie een reeks initiatieven gesteund die met de structurele oorzaken van het geweld verband houden. Sommige van deze acties hebben betrekking op handelingen en gedragingen van de man en andere zijn op hulp en rehabilitatie van de slachtoffers toegespitst. De Commissie is vast van plan dit soort initiatieven te blijven ondersteunen.
De Commissie is tevens verantwoordelijk voor het STOP-programma. Dit heeft tot doel in het kader van de bestrijding van mensenhandel en seksuele uitbuiting van vrouwen de nodige opleiding en informatie te verstrekken aan vakspecialisten, waaronder rechters, politiediensten en maatschappelijk werkers.
Afgezien van het feit dat wij vast van plan zijn deze acties voort te zetten, zullen wij tevens alles in het werk stellen om aan de beslissing van de Europese Raad van Tampere gevolg te geven. Wij zullen met name gemeenschappelijke definities, aanklachten en sancties uitwerken om de misdaden op het gebied van mensenhandel en misbruik van kinderen tegen te gaan.

Theorin
De achtergrond van mijn vraag is overduidelijk: 15-25 procent van alle vrouwen wordt mishandeld tijdens de zwangerschap; 50 procent van alle vermoorde vrouwen wordt door hun man of partner vermoord; geweld tegen vrouwen is de meest voorkomende vorm van letsel bij vrouwen, ver vóór beroving en auto-ongelukken tezamen; slechts 2-3% van de verkrachters wordt gevangen gezet.
Helaas is geweld tegen vrouwen binnen het gezin niet opgenomen in de wetgeving van alle landen. Het is belangrijk dat er een dergelijke wetgeving komt. Tegelijkertijd is het ook zeer belangrijk dat men begrijpt dat het gedrag en de houding van mannen moeten veranderen. In dit verband zou ik graag actie zien van de kant van de Commissie. Wat wil men concreet doen om ervoor te zorgen dat deze structurele oorzaak van het geweld, dat wil zeggen het gedrag van mannen, verandert? Wat wil men doen om ervoor te zorgen dat de landen zonder een wetgeving die geweld tegen vrouwen verbiedt, een dergelijke wetgeving krijgen?

Vitorino
Mevrouw de afgevaardigde, mijn standpunt is duidelijk en volkomen ondubbelzinnig: ook het geweld tegen vrouwen binnen het gezin moet worden gestraft. De desbetreffende straffen vallen echter vrijwel volledig onder de bevoegdheid van de lidstaten. Aan het eind van dit jaar, wanneer de Raad de resultaten van het gemeenschappelijk standpunt van 1997 ter bestrijding van het geweld tegen vrouwen evalueert, zullen wij de gelegenheid hebben om een stand van zaken op te maken van de situatie die de afgevaardigde ons hier zonet heeft beschreven.
Zoals mevrouw heeft gezegd - en ik ben het daar volkomen mee eens - heeft geweld verschillende oorzaken. Er kan sprake zijn van sociale oorzaken, culturele oorzaken, economische oorzaken en in sommige gevallen is het geweld zelfs aan politieke overtuigingen toe te schrijven. Het lijdt trouwens geen twijfel dat wij het probleem bij de wortel moeten aanpakken. Verder is het inderdaad van het grootste belang dat deze situatie wordt aangeklaagd, dat aan de alarmbel wordt getrokken en dat de nodige informatie wordt verstrekt. Dit moet niet enkel op nationaal maar ook op communautair niveau geschieden. Dergelijke maatregelen moeten worden getroffen door niet-gouvernementele organisaties. Wij van onze kant houden ons bezig met bewustmaking van de autoriteiten, de politie aan wie al dan niet een klacht wordt ingediend, en de rechters, die zich over elk concreet geval moeten uitspreken. De bedoeling is dat zij een duidelijk inzicht krijgen in het criminele karakter van het geweld tegen vrouwen, zelfs wanneer dit in de huiskring plaatsvindt. Ik meen trouwens dat een aantal concrete acties van het toekomstige DAPHNE-programma op dit probleem een antwoord zullen bieden.

Martin, David W
Is de commissaris het niet met mij eens dat onderwijs van groot belang is bij de bestrijding van geweld tegen vrouwen? Ik zou hem willen vragen of hij het project 'zero tolerance against women' kent, een project waarmee de wijkraad van de City of Edinburgh is begonnen en dat inmiddels door een groot aantal andere lokale autoriteiten is overgenomen. Het project benadrukt dat geweld, of dat nu een maatschappelijke, culturele of economische reden heeft, onacceptabel is en als zodanig door lokale overheden, maatschappelijk werkers en politie dient te worden behandeld. Zou de commissaris eens naar dat project willen kijken? Wellicht dat hij het daarna in de andere lidstaten als voorbeeld van goede praktijken kan verspreiden. Het zou een voorbeeld kunnen zijn van hoe je dit moeilijke, maar toch belangrijke terrein kunt aanpakken.

Vitorino
Ik ben het volkomen met het geachte lid van dit Parlement eens dat we de oorzaken moeten aanpakken. Al dit soort programma's zijn erg nuttig voor de Commissie, wanneer zij moet beoordelen wat nu eigenlijk het resultaat is van de acties die wij met geld van de belastingbetaler steunen. We moeten niet uitgaan van de gedachte dat wetswijziging de enige oplossing is. Dat is niet zo. Een wetswijziging is een heel belangrijk middel om het geweld tegen vrouwen en kinderen te bestrijden, maar daar moeten we het niet bij laten. Daarom leggen we ook sterk de nadruk op de projecten waarin de rechterlijke macht en de politie met elkaar samenwerken om de verantwoordelijke personen - de politieagenten die dagelijks met dit soort gevallen te maken krijgen - bewuster te maken van de manier waarop dit soort incidenten moet worden aangepakt.
Ik weet dat er culturele verschillen zijn tussen de lidstaten voor de aanpak van dit onderwerp. In sommige lidstaten bestaat een zekere neiging om geweld binnen het gezin als minder relevant te zien. Wij willen echter met nadruk stellen dat geweld tegen vrouwen altijd strafbaar is.

De Voorzitter


John Walls Cushnahan
Vraag nr. 48 van (H-0631/99):
Betreft: Conventie van 1983 over schadeloosstelling van slachtoffers van geweldmisdrijven De Europese Commissie heeft onlangs een oproep aan alle lidstaten gedaan om de Conventie van 1983 over schadeloosstelling van slachtoffers van geweldmisdrijven te ratificeren. Welke lidstaten hebben dat al gedaan, en welke stappen denkt de Europese Commissie te ondernemen om te zorgen dat alle lidstaten de conventie ratificeren?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft onlangs aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité een mededeling over de slachtoffers van geweldmisdrijven in de Europese Unie voorgelegd waarin zij een aantal normen en maatregelen uitwerkt.
De genoemde tekst bevat een reeks elementen waarmee de Commissie een debat wil opstarten over de wijze waarop de slachtoffers van geweldmisdrijven in de Europese Unie moeten worden geholpen. Een van de fundamentele aspecten van de mededeling van de Commissie betreft de ratificatie van de Conventie van de Raad van Europa van 1983. Ter informatie van de afgevaardigde vermeld ik nog even dat Duitsland, Denemarken, Finland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden de genoemde Conventie hebben geratificeerd.
Een aantal andere lidstaten heeft de Conventie al wel ondertekend, maar heeft het ratificatieproces nog niet voltooid, hetgeen is toe te schrijven aan de nationale wetgevingen. Dat is het geval van België, Griekenland en Portugal. Tot slot zijn er vier lidstaten, Oostenrijk, Spanje, Ierland en Italië, die de overeenkomst nog niet hebben ondertekend.
Alvorens op dit gebied een specifiek actieplan uit te werken heeft de Commissie op basis van de voornoemde mededeling de lidstaten uitgenodigd zich in de Raad en in het Europees Parlement uit te spreken over de punten die in de mededeling over de bescherming van de slachtoffers van geweldmisdrijven aan bod komen. De desbetreffende mededeling stond op de agenda van de Raad van Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van 4 oktober en ik moet zeggen dat zij bijzonder gunstig is onthaald.
Het spreekt voor zich dat de Commissie bij de uitwerking van de voorstellen ter verwezenlijking van de in de genoemde mededeling geformuleerde doelstellingen rekening zal houden met de suggesties van het Parlement en van de lidstaten.

Cushnahan
Ik denk dat u het ongetwijfeld met mij eens zult zijn dat een slachtoffer van een ernstig misdrijf veel pijn en leed te verwerken krijgt, en dat iets dergelijks dubbel traumatisch is in een vreemd land. Ik ben dan ook erg blij met de mededeling van de Commissie en met de reeks voorstellen, niet alleen omwille van de schadeloosstelling, maar ook vanwege de nadruk die wordt gelegd op medische en psychologische nazorg waarop slachtoffers van een misdrijf een beroep moeten kunnen doen.
Deze Conventie dateert van 1983. In de periode daarna kwam het Verdrag van Amsterdam, waarin melding wordt gemaakt van de verwezenlijking van een vrije, veilige en rechtvaardige Europese Unie - en vond de Top in Tampere plaats. Ik weet wel dat u via deze mededeling en het debat in het Parlement de druk op de lidstaten wilt opvoeren, maar ik verzoek u dringend die druk nú te verhogen en niet gewoon af te wachten tot het betreffende document alle noodzakelijke kanalen in de EU heeft doorlopen. De burgers hebben al lang genoeg gewacht. U dient de druk op te voeren op de zeven lidstaten die de Conventie of nog niet hebben geratificeerd op nog niet hebben ondertekend.

Vitorino
Ik ben het volkomen met het geachte lid eens. Als men conclusie 32 van de Europese Raad van Tampere bestudeert, is het heel duidelijk dat we over een mandaat beschikken voor concrete maatregelen binnen het juridische kader van het Verdrag van Amsterdam. Ik hoop dat we tegen het einde van het jaar kunnen beschikken over reacties van de lidstaten en het Parlement, zodat we meteen bij aanvang van het jaar 2000 kunnen beginnen met de uitwerking van een specifieke Europese wetgeving over dit onderwerp en daarnaast ook druk kunnen blijven uitoefenen op de ratificatie van de Conventie van 1983.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, bestaan er eigenlijk statistieken over geweldmisdrijven en vooral ook over schadeloosstellingen binnen de Europese Unie, en zo ja, hoe hebben deze zich in de laatste jaren ontwikkeld?

Vitorino
Dat is precies het doel van de evaluatie die we met de Raad tegen het einde van het jaar willen uitvoeren. Aan het einde van het jaar zullen wij een evaluatie kunnen maken van niet alleen de vorderingen op het gebied van de nationale wetgeving inzake bescherming van slachtoffers van geweldsmisdrijven, maar ook de concrete maatregelen die elke lidstaat bereid is te nemen. Het gaat hierbij om zaken als schadeloosstelling, psychologische en medische behandeling, hulp aan slachtoffers bij schuldinvordering, betekening van besluiten door de ene lidstaat aan de andere (ter verbetering van de bescherming van slachtoffers) of verzoeken aan rechtbanken om schriftelijke getuigenissen te accepteren van slachtoffers die niet aanwezig kunnen zijn bij rechtszaken tegen daders van misdrijven, omdat ze nu in een andere lidstaat wonen. Al deze aspecten zullen, naar ik hoop, aan het einde van het jaar worden bestudeerd en zullen de basis vormen van de Commissieplannen voor het jaar 2000.

De Voorzitter


María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 49 van (H-0633/99):
Betreft: Andalusië en het nieuwe grensbeleid van de Europese Unie In Andalusië groeit de vraag naar Europese maatregelen om het hoofd te kunnen bieden aan de ernstige moeilijkheden waarmee deze zuidelijke grensregio van Europa te kampen heeft. De regio is een van de minst begunstigde van Europa en wordt dagelijks geconfronteerd met zeer ernstige problemen als gevolg van de illegale immigratie, maar beschikt niet over de nodige middelen om deze problemen aan te pakken of op te lossen. Het gaat hierbij trouwens niet om plaatselijke Andalusische problemen: de moeilijkheden vloeien voort uit de bijzondere situatie van Andalusië als grensregio van de Europese Unie, en over de verantwoordelijkheid van de Unie zou dan ook geen twijfel mogen bestaan. Toch zijn de kosten tot dusver bijna uitsluitend ten laste gekomen van deze regio van doelstelling 1 (die eigenlijk meer zou moeten ontvangen dan geven) en is er nauwelijks sprake van een doeltreffend grensbeleid. De resultaten van de Europese Raad van Tampere komen weliswaar tegemoet aan onze verzuchtingen, maar zullen zij ook gevolgd worden door concrete maatregelen? Zal eindelijk worden ingegaan op onze vraag naar maatregelen voor economische en sociale ontwikkeling in het noorden van Marokko en naar programma's voor interregionale samenwerking?
Welke concrete maatregelen wil de Commissie de komende maanden treffen om de situatie aan de Andalusische grens van de EU met concrete verwezenlijkingen te verbeteren? Met welke begrotingsmiddelen van de EU en met welke specifieke programma's wil de Commissie dit doen?
Vragen aan mevrouw de Palacio
Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Tampere heeft de richtsnoeren voor een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid vastgesteld.
In de conclusies van deze bijeenkomst wordt een algemeen kader gedefinieerd dat wij nu concreet moeten uitwerken. Voor de Commissie is in dit opzicht een belangrijke verantwoordelijkheid weggelegd. Enerzijds moet zij gepaste initiatieven uitwerken en anderzijds dient zij op de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren toe te zien aan de hand van het scorebord.
Een van de belangrijkste politieke conclusies van de buitengewone vergadering van staatshoofden en regeringsleiders wijst erop dat wij met het oog op een migratiebeleid dat die naam waardig is, de traditionele grenzen van justitie en binnenlandse aangelegenheden moeten doorbreken. Tevens moeten wij ook op de andere beleidsterreinen van de Unie de nodige instrumenten creëren. Dit is trouwens een opvatting die de Commissie reeds sinds 1994 verdedigt en die steeds de steun van het Europees Parlement heeft genoten.
Hetzelfde geldt voor de betrekkingen met derde landen die herkomst- of doorgangsland zijn. De Europese Raad heeft de verlenging van het mandaat van de groep van hoog niveau voor asiel en immigratie bevestigd en heeft op de uitvoering van de reeds aangenomen plannen aangedrongen.
U weet dat een van deze plannen op Marokko betrekking heeft. Het desbetreffende plan bevat talrijke aanbevelingen, met name op het vlak van de economische ontwikkeling, die een antwoord bieden op de problemen die de vraagsteller zorgen baren.
De Commissie zal in de loop van de volgende weken in nauwe samenwerking met de lidstaten een lijst van de reeds bestaande en de te ondernemen maatregelen opstellen die de toepassing van de genoemde bepalingen moeten garanderen. Het is dan ook niet geoorloofd te beweren dat de bijdrage van de Commissie zich tot het genoemde initiatief beperkt.
De Commissie besteedt inderdaad sinds een aantal jaren bijzondere aandacht aan de ontwikkeling van de noordelijke provincies van Marokko. Dit gebeurt in het kader van de tenuitvoerlegging van de technische en financiële samenwerking met het Koninkrijk Marokko. Zo ontvingen deze noordelijke provincies tussen 1996 en 1999 ongeveer de helft van de financiële middelen van het MEDA-programma. Het ging hier om projecten ter waarde van 330 miljoen euro in totaal.
Ook in het kader van het derde en vierde financieel protocol en uit hoofde van andere begrotingsrubrieken werden en worden in de regio verschillende projecten ten uitvoer gelegd. Hier is een bedrag van meer dan 80 miljoen euro mee gemoeid. Verder werden ook tijdens de looptijd van het huidige communautair initiatief INTERREG-II samenwerkingsprojecten tussen Spanje en Marokko opgestart, met inbegrip van een specifiek grensoverschrijdend programma tussen Andalusië en Marokko. Onze bedoeling is de samenwerking tussen de verschillende landen te bevorderen in het kader van het nieuwe communautair initiatief INTERREG-III voor de periode 2000-2006. Dit programma zal de financiering van de grensoverschrijdende samenwerking tussen de Europese Unie en derde landen voortzetten.
Wat de grensoverschrijdende regio Spanje-Marokko betreft, is het de taak van de Spaanse en de Marokkaanse autoriteiten om in overleg met de Commissie de prioritaire gemeenschappelijke acties voor de periode 2000­2006 vast te stellen.

Izquierdo Rojo
Ik ben commissaris Vitorino zeer erkentelijk voor dit bemoedigende antwoord. Ik hoop dat wij op korte termijn over die lijst met concrete punten kunnen beschikken. Ook wil ik van de commissaris weten of de Commissie inziet dat de mogelijkheid moet worden gecreëerd dat het INTERREG-programma en het MEDA-programma elkaar aanvullen. Dan kan het geassocieerde lid - in dit geval Marokko - over de nodige financiële middelen voor samenwerking beschikken. Ik verzoek de commissaris dit in aanmerking te nemen. Het INTERREG-programma en het MEDA-programma moeten elkaar kunnen aanvullen. Anders zal het Marokko aan financiële middelen voor samenwerking ontbreken. Hetzelfde wat met de landen van Midden- en Oost-Europa gebeurt, zal ook in deze nieuwe grensoverschrijdende samenwerking dienen te geschieden.

Vitorino
Mevrouw Izquierdo Rojo, ik ben het volkomen met u eens. Ik ben van oordeel dat de conclusies van de Europese Raad van Tampere nog eens onderstrepen dat de verschillende pijlers een horizontale aanpak krijgen. Deze omvat zowel het immigratie- en asielbeleid als de overige beleidsvormen van de Europese Unie, zoals het ontwikkelingsbeleid. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie de samenhang tussen het communautaire buitenlands en binnenlands beleid, tussen de grensoverschrijdende programma's en de ontwikkelingsprogramma's, zal waarborgen. Het is mede in het belang van de landen die van de grensoverschrijdende samenwerking profiteren - Marokko en Spanje - dat er voorstellen komen die een eind aan alle bekommering maken. Ik ben van oordeel dat deze nieuwe aanpak met betrekking tot het coördineren van binnenlandse en buitenlandse beleidsvormen en van de programma's die zich hiermee bezighouden, een heel belangrijke stap vooruit kan betekenen in het optreden van de Unie op deze gebieden.

Purvis
De grens tussen Andalusië en Gibraltar is de afgelopen maanden het toneel geweest van absurd en buitensporig lang oponthoud. Welke maatregelen neemt de Commissie, of is de Commissie van plan te nemen om ervoor te zorgen dat reizigers vrijelijk en gemakkelijk, zonder onnodige formaliteiten, deze EU-binnengrens kunnen passeren?

Vitorino
Ik ben u zeer erkentelijk voor uw vriendelijke bejegening en ik kan u verzekeren, dat de Commissie wat Gibraltar betreft - ik denk niet dat Marokko hier specifiek iets mee te maken heeft - niet alleen de situatie aan de grens zeer nauwlettend in de gaten houdt, maar ook de dialoog over de kwestie Gibraltar tussen de regering van het Verenigd Koninkrijk en die van Spanje. Ik ben ervan overtuigd dat we binnenkort besluiten zullen kunnen nemen over een aantal van de klachten die de Commissie over dit oponthoud heeft ontvangen. Intussen ben ik zeer hoopvol gestemd over de rechtstreekse dialoog die momenteel tussen het Verenigd Koninkrijk en Spanje gaande is.

De Voorzitter


Per Stenmarck
Vraag nr. 50 van (H-0606/99):
Betreft: Transportbeleid ­ luchtvaart Er doen zich in het luchtverkeer boven Europa steeds meer vertragingen voor. De jongste statistiek van de IATA wijst uit dat het aantal luchtreizigers in Europa in 1999 met zes procent is toegenomen. Dit had een toename van het aantal vertragingen met 74 procent tot gevolg. De EU ontbeert de capaciteit om de verdubbeling van het aantal vliegbewegingen die we het afgelopen decennium hebben kunnen vaststellen te verwerken. Vorige zomer heeft er een chaotische toestand geheerst die spoedig algemeen zou kunnen worden.
In Europa zijn er momenteel 66 nationale en lokale luchtverkeersleidingscentra. Er moet een gezamenlijk luchtruim boven Europa komen en er moet een gezamenlijk luchtverkeersleidingssysteem worden opgezet. Met het oog op de korte tijd die ons rest dient de Commissie onverwijld tot actie over te gaan.
Welke maatregelen gaat de Commissie nemen om te voorkomen dat de chaos in het vliegverkeer boven Europa volgend jaar nog verergert?

De Palacio
In juli jongstleden heeft voorzitter Prodi in dit Parlement vastgesteld - en ikzelf heb dat bij andere gelegenheden ook gedaan - dat de situatie van het Europese luchtverkeer onhoudbaar is.
Als wij reële oplossingen voor de bestaande problemen willen, moet er nu echt iets gebeuren. Ik denk dat alle afgevaardigden, als regelmatige gebruikers van het luchtvervoer, maar al te goed weten waar wij het over hebben.
De Commissie legt op het ogenblik de laatste hand aan een mededeling aan de Raad en het Parlement betreffende de geregistreerde vertragingen in de luchtverkeersleiding. Het is mijn bedoeling een actieplan te presenteren, dat de aanzet moet zijn tot de reële veranderingen waar in deze vraag om wordt verzocht. Ik wil niet op het definitieve besluit van de Commissie vooruitlopen, maar het is duidelijk dat onze doelstelling het scheppen van één gemeenschappelijk Europees luchtruim is. Wij hebben vijftien landen en maar één lucht. Hoe kunnen wij dat realiseren?
In de eerste plaats zijn er al enkele maatregelen in gang gezet die een vervolg behoeven, zoals de deelneming van de Europese Gemeenschap aan Eurocontrol. Dit is een proces, waarbij een grotere politieke verantwoordelijkheid voor de Europese Unie kan worden ingeruimd en tevens het Eurocontrol-Verdrag in werking kan worden gesteld. Dan kunnen er dus besluiten bij meerderheid van stemmen worden genomen en is niet stelselmatig eenparigheid van stemmen vereist. Wij zijn ons ervan bewust dat dit geen wondermiddel is, maar toch is het naar ons oordeel een uiterst belangrijke maatregel om tot een oplossing van het probleem te komen.
In de tweede plaats moeten wij, op het gebied van Eurocontrol, maar ook in alle andere opzichten, doeltreffendheid en transparantie waarborgen wat betreft het functioneren van de verleners van luchtverkeersdiensten. Daarnaast moet er een scheiding worden doorgevoerd tussen enerzijds reglementaire verantwoordelijkheden en anderzijds dienstverlening. De luchtverkeersleiding mag geen andere behandeling krijgen als die welke de andere dienstensectoren in het kader van de interne markt hebben gekregen.
Er is nog een derde punt dat wij onder ogen moeten zien. Er moet een betere afbakening komen tussen het civiel en het militair gebruik van het luchtruim van de vijftien lidstaten. Om het beheer en het gebruik van die ruimte te verbeteren, is grotere flexibiliteit en betere samenwerking noodzakelijk. Wij streven ernaar de chaos te voorkomen, die ons volgens alle voorspellingen het volgende zomerseizoen onvermijdelijk te wachten staat. Ik zal dit onderwerp op de volgende vergadering van de Europese Burgerluchtvaartconferentie, die op 28 januari aanstaande zal worden gehouden, zeker aan de orde te stellen. Zoals ik al eerder heb gezegd, wordt de mededeling van de Commissie over dit onderwerp eind dit jaar aan het Parlement en de Raad van ministers van Vervoer aangeboden, om precies te zijn op de vergadering van 6 december.

Stenmarck
Allereerst wil ik de commissaris bedanken voor haar antwoord, dat ik zeer positief vind klinken. Nu gaat het erom, woorden in daden om te zetten. Wat dat betreft, hebben wij uiteraard grote verwachtingen van de Commissie.
Zoals bekend heeft het luchtverkeer boven Europa een tijd met een zeer groot aantal vertragingen meegemaakt. Dat komt vooral doordat het aantal vluchten op het moment enorm toeneemt. Alleen al dit jaar nam het luchtverkeer met bijna zes procent toe. Als men verdere vertraging wil vermijden, moet men nu echt doortastend optreden met beleid. Het is nu maar te hopen dat de Commissie daartoe in staat is.
De commissaris zegt hier dat het belangrijk is om te beschikken over een gemeenschappelijke luchtvaartcontrole in Europa. Dat vind ik ook zeer belangrijk. Wij kunnen op termijn niet doorgaan met 66 verschillende nationale of lokale organen die zich hiermee bezig houden; er is één orgaan nodig. Ik vind het dan ook een goede zaak dat de commissaris zich nu in die zin uitlaat. Ik wil nog een korte aanvullende vraag stellen: wanneer denkt de commissie dat zo'n systeem operationeel kan zijn?

De Palacio
Het is allereerst de bedoeling dat steun wordt verkregen voor het voorstel dat ik aan de Commissie ga voorleggen. Als de Commissie dit overneemt, gaat het naar de Raad en het Parlement. Wij willen namelijk niet alleen vooruitgang boeken bij de deelneming van de Commissie aan Eurocontrol, maar ook bij het vraagstuk van één luchtruim voor de vijftien lidstaten, alsook het gemeenschappelijk beheer van dat ene Europese luchtruim.
Als ik de steun van de Commissie krijg, is het de bedoeling een high level group in het leven te roepen, bestaande uit de belangrijkste verantwoordelijke personen uit de civiele en misschien ook de militaire luchtvaart. Deze groep moet de Commissie assisteren bij het uitstippelen van adequaat beleid. Dit is echter niet het enige. Ook moet er een dialoog op gang worden gebracht met de belangrijkste actoren, zoals luchtvaartmaatschappijen, gebruikers, luchtverkeersleiders, luchthavens, enzovoort. Alle actoren in de complexe wereld van het luchtverkeer moeten erbij worden betrokken.
Zoals u ook al heeft gezegd, is een deel van de vertragingen toe te schrijven aan de luchtverkeersleiding, aan het beheer van het luchtverkeer. Dit betreft ongeveer 50% van de vertragingen. De andere 50% is deels aan de luchtvaartmaatschappijen en deels aan interne beheersproblemen van de luchthavens te wijten.
Ik ben echter van oordeel dat wij op alle fronten aan de slag moeten. Op korte termijn moeten er spoedeisende maatregelen genomen worden. Hierbij denk ik aan het verkrijgen van een betere spreiding en een grotere flexibiliteit in het beheer van het luchtruim wat betreft het civiele en het militaire gebruik ervan. In sommige landen kan dit vrij snel gerealiseerd kan worden. De lidstaten moeten er echter wel toe worden aangespoord en daar zijn wij mee bezig. Ook kan op korte termijn gedacht worden aan een ingrijpen in het beheer van de luchthavens en de luchtvaartmaatschappijen ten aanzien van hun vluchtprognoses en de organisatie van die vluchten, teneinde het gebruik en de gebruiksefficiëntie van de ruimten op luchthavens, de slots, te verbeteren. Op de middellange termijn moet er echter aan een ambitieuzer maatregel worden gewerkt, namelijk de verwezenlijking van één luchtruim en het gemeenschappelijk beheer van dat luchtruim van de Vijftien. In de toekomst dient dit, mede in het kader van Eurocontrol, tot een groter Europees gebied te worden uitgestrekt, ook al omdat een groot deel van die landen tot de Unie wil toetreden en de komende jaren ook zal toetreden.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, mag ik de commissaris danken voor haar heel kordate antwoorden.
Voorzitter, nu even terug naar de vragen. Wat betreft de afbakening die de commissaris wil tussen de civiele en de militaire luchtvaart, kan ze die nog realiseren voor het komende vakantieseizoen? Vraag twee: de voorstellen van de high level group, zou dat op korte termijn kunnen? Is daar mogelijkerwijze al een datum voor aan te geven?

De Palacio
De afbakening tussen de civiele en de militaire luchtvaart komt aan de lidstaten toe. Vanuit de Commissie kunnen wij bij de lidstaten dan ook slechts op een betere samenwerking aandringen en hen daarbij zoveel mogelijk ondersteuning bieden. Wij zijn de verschillende lidstaten daarvoor één voor één aan het benaderen.
Wat betreft de high level group, als de Commissie en de Raad daarmee instemmen - zoals gezegd doet de Commissie dit waarschijnlijk op 24 november en de Raad op 6 december - is het de bedoeling dat deze groep begin februari of misschien zelfs al eind januari van start gaat. Het zou mooi zijn als een dergelijke maatregel op enige wijze door de Europese Raad van Helsinki werd gesteund.

De Voorzitter


Konstantinos Hatzidakis
Vraag nr. 51 van (H-0613/99):
Betreft: Sanering van Olympic Airways In oktober 1994 heeft de Griekse regering samen met de Europese Commissie een saneringsprogramma voor de Griekse luchtvaartmaatschappij Olympic Airways opgezet, dat evenwel nog steeds niet de verwachte resultaten heeft opgeleverd. Kan de Commissie meedelen waaraan de problemen bij de uitvoering van dit programma te wijten zijn, in welk stadium het overleg met de Griekse autoriteiten zich bevindt en wat er voor de onmiddellijke toekomst is gepland?
Ik verzoek de commissaris de vraag weer zo kort mogelijk te beantwoorden, want de tijd voor het vragenuur is verstreken. Niet alleen het luchtverkeerbeheer, ook het beheer van de spreektijd laat soms te wensen over.
Vragen aan de heer Verheugen
De Palacio
De Commissie heeft met haar besluit van 7 oktober 1994 aanzienlijke steun toegezegd aan de herstructurering van Olympic Airways. Zoals bij een dergelijk besluit gebruikelijk is, stonden hier bepaalde verplichtingen voor het bedrijf tegenover. Deze waren bedoeld om een reëel herstel van de maatschappij te waarborgen en eventuele gevolgen voor de mededinging en de interne markt zoveel mogelijk te beperken.
Aan die verplichtingen is helaas niet voldaan. In 1996 moest de Commissie de zaak dan ook heropenen. De Griekse autoriteiten waren wederom bereid aanvullende verplichtingen aan te gaan om in de loop van 1998 nieuwe steun te verkrijgen en het nog uitstaande gedeelte van de steun voor Olympic Airways dus te deblokkeren.
Het verslag over de uitvoering van de herstructurering, dat in april van dit jaar door de Griekse autoriteiten is gepresenteerd, liet echter zien dat de financiële resultaten van de maatschappij niet aan de verwachtingen beantwoordden. Dit was voor de autoriteiten van dit land aanleiding om een nieuwe directie, bestaande uit zeer deskundige bestuurders, opdracht te geven tot het opstellen van een nieuw herstructureringsplan.
Zodra de Commissie het nieuwe herstructureringsplan heeft ontvangen - hopelijk in de loop van november - zullen wij de inhoud van de nieuwe afspraken bekijken. Wij hopen dat deze voldoende waarborgen bieden om tot betaling van het nog uitstaande bedrag te kunnen overgaan.

Hatzidakis
Mijnheer de commissaris, uit uw antwoord blijkt glashelder dat er nog steeds problemen zijn bij het vraagstuk van de Olympic Airways, problemen die al sedert 1994 aanslepen. Er zijn in die tijd voor miljoenen overheidsubsidies in dat bedrijf gestopt, maar de problemen blijven bestaan. Mijns inziens moeten de Griekse belastingbetalers op de hoogte worden gebracht van de moeilijkheden die de Commissie ondervindt bij de behandeling van het dossier betreffende Olympic Airways. Zij moeten weten wat de problemen zijn, waarom de Commissie zo voorzichtig en terughoudend is tegenover de verzoeken van de Griekse overheid en waarom, als ik het goed begrepen heb, de Commissie ook nu weer aarzelt bij het goedkeuren van het derde steunbedrag aan de Olympic Airways.

De Palacio
Geachte afgevaardigden, in 1994 is er een aantal besluiten genomen voor het verlenen van steun aan verschillende Europese maatschappijen, teneinde een herstructurering van die maatschappijen tot stand te brengen. Hierdoor zouden deze bedrijven misschien geprivatiseerd kunnen worden. In ieder geval zou hiermee definitief een einde komen aan nationale subsidies en andere financiële tegemoetkomingen, die op de een of andere manier de interne markt en de vrije mededinging tussen de verschillende actoren op de geliberaliseerde luchtvaartmarkt verstoorden. Deze subsidies werden verleend op voorwaarde dat de maatschappijen commercieel beheerd zouden worden, zonder dat daar nationale autoriteiten of regeringen bij betrokken zouden zijn. Voorts diende de juiste herstructureringsprocedure gevolgd te worden. Uiteindelijk moest dit gezonde ondernemingen opleveren, die het verder zonder overheidssteun konden stellen.
Volgens informatie van de Griekse autoriteiten zelf is er wel degelijk sprake van een buitensporige regeringsvertegenwoordiging in de directie van de maatschappij. De in 1998 gemaakte afspraken hadden definitief een eind aan deze situatie moeten maken.
De extra steun die in de loop der jaren is verstrekt, is hoofdzakelijk gebruikt voor het financieren van het sociaal plan van de maatschappij. Er zijn met name aanvullende schadeloosstellingen voor ontslagen werknemers van betaald. De in 1998 goedgekeurde steun is toen teruggebracht, zodat het totale budget niet is verhoogd. Wij zijn van oordeel dat de bijdragen aan het sociaal plan van het totale bedrag voor Olympic Airways moeten worden afgetrokken.
Tenslotte moet ik zeggen dat de financiële resultaten van de maatschappij over het jaar 1998 teleurstellend zijn. Dit heeft ertoe geleid dat de huidige Griekse autoriteiten een belangrijk besluit hebben genomen, namelijk de benoeming van een nieuwe directie. Daarbij hebben zij bedrijfskundigen van Speedway ingeschakeld, een dochteronderneming van British Airways. Die nieuwe directie moet het saneringsplan van de maatschappij nieuw leven inblazen. Ik ben ervan overtuigd dat zij ons in de loop van deze maand voldoende gegevens en de benodigde waarborgen zullen kunnen verstrekken. Dan kunnen wij eindelijk het laatste gedeelte van de steun aan Olympic Airways goedkeuren. Laten wij hopen dat daarmee op doeltreffende wijze het luchtruim kan worden gekozen en dat de vlucht zonder al te grote problemen kan worden uitgevoerd.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de Palacio.
Daar wij echt geen tijd meer hebben, moeten wij overgaan tot de vragen aan commissaris Verheugen. De vragen 52 t/m 55 zullen derhalve zo spoedig mogelijk schriftelijk worden beantwoord. Ik verzoek de leden mij hiervoor te verontschuldigen.

De Voorzitter


Jan Andersson
Vraag nr. 56 van (H-0625/99):
Betreft: Maatregelen van de Commissie ter bespoediging van de voorbereidingen van de kandidaat-landen De toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen en hun daarmee verbonden aansluiting bij de interne markt betekent grotere concurrentiedruk, die de structurele veranderingen in deze landen zullen bespoedigen. Om politieke en economische stabiliteit tot stand te brengen, het maatschappelijk welzijn van de burgers in de kandidaat-lidstaten te verbeteren, het risico van sociale dumping in de huidige lidstaten te voorkomen en de uitbreiding tot een succes te maken zullen de kandidaat-landen moeten worden verplicht hun socialezekerheidsstelsel te moderniseren. De maatregelen van de Unie op dit gebied zijn wederom van invloed op de mogelijkheden van de kandidaat-landen om een dergelijke modernisering tot stand te brengen, en daardoor ook op ons gemeenschappelijk belang om de uitbreiding zo doeltreffend en vlot mogelijk te laten verlopen.
Kan de Commissie enerzijds meedelen hoever de kandidaat-landen gevorderd zijn met de voorbereidingen voor de modernisering van hun socialezekerheidsstelsels, en anderzijds beschrijven welke maatregelen er toegepast worden of gepland zijn om de inspanningen van de kandidaat-landen op dit vlak te bespoedigen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich duidelijk bewust van het belang van de hervorming van de socialezekerheidsstelsels van de kandidaat-lidstaten in verband met hun toetreding tot de EU. Met uitzondering van de rechten van gastarbeiders en de coördinatie van de desbetreffende regelingen is het acquis communautaire op het gebied van sociale bescherming niet erg omvangrijk. Zoals de mededeling van de Commissie van 14 juli 1999 over de modernisering van de socialezekerheidsstelsels laat zien, streven we naar een verdere ontwikkeling van het acquis communautaire. De toetredingslanden zullen zich in dit proces moeten integreren.
In haar jaarverslagen, die op 13 oktober werden voorgelegd aan de Raad en het Parlement, maakt de Commissie de balans op van de desbetreffende situatie in de kandidaat-lidstaten. Daarin constateert de Commissie dat de modernisering van de sociale bescherming en de gezondheidszorg weliswaar over het algemeen maar langzaam vordert, maar inspanningen worden gedaan om tot draagkrachtige socialezekerheidsstelsels te komen.
Zo werden onlangs veranderingen aangebracht in de socialezekerheidsstelsels en de gezondheidssystemen van Roemenië, Slowakije, Slovenië, Tsjechië, Litouwen, Hongarije, Malta, Bulgarije en Polen. Het gaat om aanzienlijke inspanningen, die echter niet volstaan. Dit brengt de Commissie ertoe om de tenuitvoerlegging van de programma's ter hervorming van de socialezekerheidsstelsels in de kandidaat-lidstaten voort te zetten. Deze programma's dragen de namen CONSENSUS 1 en CONSENSUS 2. Ze moeten worden voortgezet in aanvulling op de technische steun, die de meeste van deze landen reeds hebben ontvangen via nationale toewijzingen van PHARE-middelen.
Vanaf het jaar 2000 zouden de hervorming en modernisering van socialezekerheidsstelsels in de kandidaat-lidstaten ook met middelen uit het CONSENSUS 3-programma kunnen worden ondersteund. Vanaf dit jaar, dus 1999, wordt dit project met 18,6 miljoen euro ondersteund. Deze middelen dragen bij tot institutionele verbeteringen van de sociale sector in de kandidaat-lidstaten, waarbij het beleid van partnerschapsovereenkomsten een belangrijke rol speelt.
In het kader van de toetredingspartnerschappen is de voor de coördinatie van het socialezekerheidsbeleid vereiste versterking van de administratieve structuren in Roemenië, Tsjechië, Hongarije, Polen, Cyprus, Slowakije, Malta, Bulgarije, Letland, Litouwen en Slovenië een prioriteit op middellange termijn. De Commissie heeft de kandidaat-lidstaten er overigens meermaals op gewezen welke positieve rol de sociale partners in het toetredingsproces zouden kunnen spelen, en zij heeft er tegelijk op gewezen dat de ontwikkeling van de sociale dialoog in de kandidaat-lidstaten noodzakelijk is met het oog op een sterkere inachtneming van de sociale problemen.

Andersson
Ik deel de opvatting van de commissaris dat deze vraagstukken belangrijk zijn, dat er nog veel te doen is en dat wij ook zelf onze socialezekerheidsstelsels moeten moderniseren in het licht van de uitbreidingsproblematiek.
Ik heb een aanvullende vraag, die voor een deel aansluit bij het laatste deel van het antwoord van de commissaris, en wel over de rol van de sociale partners bij het verhinderen van onder andere sociale dumping. De vraag luidt als volgt: stelt de Commissie aan de kandidaat-landen de eis dat zij enigerlei vorm van sociale dialoog op gang brengen, bijvoorbeeld door samenwerking van drie partijen zoals wij die in de huidige lidstaten kennen? Wordt die eis aan de kandidaat-landen gesteld tijdens het toetredingsproces?

Verheugen
Mijnheer Andersson, ik denk niet dat dit de juiste context is om over "eisen" te spreken. We onderhandelen hier met soevereine landen. De wijze waarop we met onze partners omgaan is niet van dien aard dat ik het woord "eisen" zou gebruiken, vooral niet wanneer het gaat om iets waarvoor er nog geen acquis is. We kunnen natuurlijk wel eisen dat de kandidaat-lidstaten alles overnemen wat in de Europese Unie wettelijk geregeld is, omdat we dan een zakelijke basis hebben. Maar alles wat zogezegd te maken heeft met de sociale dialoog, is niet wettelijk geregeld. Het is wel zo dat in de politieke dialoog, die immers deel uitmaakt van de toetredingsstrategie, voortdurend wordt gewezen op de noodzaak tot een intensieve sociale dialoog. We hebben dit in het verleden gedaan, en we zullen het ook in de toekomst doen, al wil ik er natuurlijk ook op wijzen dat de praktijk een heel ander beeld geeft. Het is met andere woorden niet zo dat de meerderheid van de kandidaat-lidstaten achterligt op de normen van de lidstaten op dit gebied.

De Voorzitter


Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 57 van (H-0627/99):
Betreft: Uitbreiding van de EU en Verdrag van Schengen Bij toetreding moeten kandidaat-lidstaten de EU-regels inzake visa en grenscontroles aanvaarden. Dit brengt voor een aantal kandidaat-lidstaten aanzienlijke veranderingen met zich mee. Niet in de laatste plaats kan het gebeuren dat aan buurlanden visumeisen worden gesteld en dat de grenscontroles worden verscherpt. Is geanalyseerd welke veranderingen kandidaat-lidstaten die toetredingsonderhandelingen beginnen moeten aanbrengen? Is er een lijst van buurlanden voor wier burgers de huidige kandidaat-lidstaten visumplicht moeten invoeren? Is er gesproken over vrijstellingen/overgangsregelingen om de omschakeling te vergemakkelijken?

Verheugen
Mijnheer Sjöstedt, in aansluiting op de opening van de toetredingsonderhandelingen op 31 maart 1998 heeft de Commissie samen met de betreffende kandidaat-lidstaten het acquis communautaire doorgelicht. In het kader van hoofdstuk 24 van de toetredingsonderhandelingen, dat betrekking heeft op justitie en binnenlandse zaken, werden de controles aan de buitengrenzen en het visumbeleid van de EU behandeld. Uit deze analyse bleek dat de harmonisatie met het acquis communautaire verdere vorderingen vereist. Ook in het kader van de door de Commissie georganiseerde deskundigenmissies, waaraan vertegenwoordigers van de administratieve en justitiële autoriteiten van de lidstaten deelnamen, werd de noodzaak tot verdere hervormingen vastgesteld.
De kandidaat-lidstaten zijn verplicht om het op het tijdstip van de toetreding bestaande acquis communautaire van de EU over te nemen en toe te passen. Dit geldt bijgevolg ook voor de op het tijdstip van de toetreding geldende visumlijst, die de Raad na raadpleging van het Parlement vaststelt. Wat betreft de overgangsregelingen, waar de kandidaat-lidstaten in het kader van dit hoofdstuk van de toetredingsonderhandelingen om kunnen verzoeken, is het principiële onderhandelingsstandpunt van de Europese Unie dat zulke maatregelen slechts in uitzonderingsgevallen en voor een beperkte periode en een beperkt toepassingsgebied mogelijk zijn. De overgangsregelingen mogen geen wijzigingen van de voorschriften en beleidsmaatregelen van de Unie met zich meebrengen, de vlotte toepassing ervan niet verhinderen en geen aanmerkelijke concurrentievervalsingen tot gevolg hebben.

Sjöstedt
Dank u voor uw gedetailleerde antwoord. Zoals bekend gaat het hier om een nogal moeilijk en gevoelig vraagstuk, dat ook de nodige problemen met zich mee kan brengen voor de kandidaat-landen, die gedwongen zijn een restrictiever beleid te voeren tegenover buurlanden die ze eigenlijk een met grote openheid tegemoet hadden willen treden.
Mijn aanvullende vraag is of een van de kandidaat-landen in de huidige situatie heeft gevraagd om niet te worden opgenomen op de visumlijst en of hierover heel concreet wordt gediscussieerd. Ik zou ook graag van u vernemen of u het waarschijnlijk acht dat de controle aan de interne grenzen van de nieuwe lidstaten kan worden opgeheven op de eerste dag van hun lidmaatschap.

Verheugen
Maar natuurlijk, mijnheer Sjöstedt. Dit is immers de bedoeling van de hele zaak, weliswaar onder bepaalde voorwaarden. Eerste voorwaarde: ten aanzien van de visumplicht willen we geen uitzonderingen toelaten. De verordening van de Raad is heel duidelijk op dit punt. Als we hier uitzonderingen maken, dan verloochenen we het grondbeginsel van de ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Ik moet er hier op wijzen, zoals u ook terecht heeft gezegd, dat dit een heel gevoelig thema is. Niet alleen omdat het voor de kandidaten moeilijk is te verwezenlijken is, maar vooral omdat ik een aantal lidstaten ken die de uitbreiding niet zullen accepteren zolang deze kwestie niet volledig is opgelost. We hebben immers niet alleen de instemming nodig van de kandidaten, maar ook de instemming van de lidstaten, en voor de meeste lidstaten is dit een essentieel punt, waarbij geen compromissen mogelijk zijn.
Wat betreft de controles aan de buitengrenzen wordt van de kandidaat-lidstaten verwacht dat ze onmiddellijk vanaf de toetreding het acquis communautaire van de EU overnemen en toepassen, zoals ik gezegd heb. De controles aan de binnengrenzen worden evenwel pas afgeschaft wanneer de EU bevestigt dat de kandidaat-lidstaat de doeltreffende toepassing van het acquis communautaire op dit gebied volledig kan waarborgen. Maar uw vraag was: zullen de controles aan de binnengrenzen verdwijnen? Het antwoord is duidelijk ja. Daarom gaat het!

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 58 van (H-0638/99):
Betreft: Harmonisatie van de wetgeving in de Tsjechische Republiek Is de Commissie op de hoogte van een voor de Commissie bestemde studie van vier Tsjechische oppositiepartijen betreffende de trage omzetting en harmonisatie van de wetgeving in de Tsjechische Republiek, en welke conclusies trekt zij daaruit?

Verheugen
Mijnheer Posselt, de Commissie heeft kennisgenomen van de door vier Tsjechische oppositiepartijen gemaakte studie over de harmonisatie van de Tsjechische wetgeving met het acquis communautaire. Ik moet er echter op wijzen dat deze studie eerst de pers en het Tsjechische publiek werd gegeven en pas daarna aan de delegatie van de EU in Praag. Zelf heb ik geen exemplaar ontvangen, ook niet toen ik vorige week in Praag een ontmoeting had met vertegenwoordigers van de partijen die deze studie hebben gemaakt, zodat ik u jammer genoeg niets uit eerste hand over de inhoud van deze studie kan zeggen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, dat vind ik heel interessant. Men heeft mij gezegd dat deze studie u persoonlijk werd toegezonden. Maar afgezien daarvan zou ik willen zeggen dat ik deze vier oppositiepartijen ondersteun, alsook de vele sociaal-democraten die zich volop inzetten voor de Europese integratie. Ik betreur ook de aftreding van de heer Lansky, die zich hiervoor enorm heeft ingespannen. Ik ben echter vooral bang voor het gevaarlijke debat dat nu zou kunnen ontstaan in de Republiek Tsjechië, en daarover zou ik u willen aanspreken. Een andere partij, een grote oppositiepartij die vroeger regeringspartij was, heeft gesproken over de mogelijkheid van een lidmaatschap à la carte; er wordt gesproken over een zelfde status als Turkije, over een soort politieke korting. Ik zou u derhalve willen vragen of dit volgens u tot de mogelijkheden behoort, of dat u de volledige omzetting van het acquis communautaire eist.

Verheugen
De lichte twijfel in uw vraag, of ik dit document ontvangen heb, moet ik van de hand wijzen, mijnheer Posselt. Als ik u zeg dat het mij niet werd toegezonden en dat bij de gesprekken in Praag dit document geen enkele keer ter sprake is gekomen, dan kunt u dat van mij aannemen.

Goed, dan ben ik gerustgesteld. Het klonk enigszins anders.
Dan nu uw vraag. Ik heb verleden week in Praag een uitvoerig gesprek gehad met de voorzitter van de door u bedoelde partij. Ik heb ook gesprekken gevoerd met andere vooraanstaande leden van deze partij. Ik zou niet in die scherpe bewoordingen, die u gebruikt heeft, zeggen dat dit de politiek is van de grootste oppositiepartij, want daar hebben we het immers over. Het is bekend dat de vroegere minister-president, de heer Klaus, die de leider is van deze partij, andere opvattingen heeft over de Europese Unie dan de huidige regering en de meeste partijen in het Tsjechische parlement. Vanuit het standpunt van de EU kan ik enkel zeggen: voor Tsjechië geldt hetzelfde als voor alle andere kandidaten. Onze strategie houdt in dat de kandidaat-lidstaten het volledige lidmaatschap moeten krijgen en moeten willen, met alle rechten en met alle plichten. De vertegenwoordigers van de Republiek Tsjechië hebben tijdens de onderhandelingen met de Commissie op geen enkel moment en op geen enkele plaats ook maar gezinspeeld op een mogelijk lidmaatschap à la carte, een gedeeltelijk lidmaatschap of wat dan ook. We onderhandelen met Tsjechië op exact dezelfde wijze als met alle anderen.
Ik zou er verder in verband met uw vraag nog op willen wijzen dat ik een zekere hoop heb dat men de extreme polarisatie in de binnenlandse politiek van Tsjechië te boven kan komen. In ieder geval was het resultaat van mijn bezoek van vorige week dat alle in het parlement vertegenwoordigde partijen, dus ook de uiterst linkse en rechtse partijen, bij gelegenheid van mijn bezoek in het openbaar hebben verklaard dat zij het regeringsbeleid van Europese integratie ondersteunen. Het was heel interessant om te horen dat zij dit beleid ondersteunen en dat ze - en dat geeft de doorslag - ook bereid zijn om zo snel mogelijk procedures te ontwikkelen ter verbetering van de huidige, buitengewoon omslachtige procedure voor de aanpassing van het Tsjechische recht, zodat deze aanpassing in de toekomst iets sneller verloopt.

De Voorzitter
De vragen 59 t/m 115 zullen schriftelijk worden beantwoord.
Het woord is aan de heer Posselt voor een motie van orde. Ik verzoek u uw woorden zorgvuldig te kiezen en geen aanleiding tot verdere discussie te geven.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik zou alleen maar een korte persoonlijke verklaring willen afleggen. Het was in de verste verte niet mijn bedoeling om te insinueren dat de commissaris dit document heeft ontvangen en dus niet de waarheid heeft gesproken. In de Tsjechische media werd echter gezegd dat men u dit document heeft toegezonden en dat u tot dusver niet heeft gereageerd. Dit was de reden van mijn vraag, en ik dank u voor deze correctie. Ik wilde dus helemaal niets insinueren. Er kunnen andere redenen zijn waarom u dit niet heeft ontvangen, maar ik heb nooit geïnsinueerd dat u hier een valse verklaring heeft afgelegd!

De Voorzitter
Wij danken de heer Posselt voor deze toelichting. Ik hoop dat mijnheer de commissaris er ook goed naar heeft geluisterd.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.35 uur gesloten)

