Demokratyzacja w Turcji (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie demokratyzacji w Turcji.
Diego López Garrido
Panie i panowie! Mam przyjemność przemawiać w tej Izbie w sprawie najwyższej wagi dla Unii Europejskiej, czyli w sprawie stosunków z Turcją, a dokładniej w sprawie demokratyzacji w Turcji, będącej przedmiotem tej debaty i nie tylko pośrednio, ale też bezpośrednio związanej z Unią, mając na uwadze, że Turcja jest krajem kandydującym.
Ma ona status kraju kandydującego w wyniku kilkunastoletnich negocjacji w sprawie jej przystąpienia do Unii Europejskiej, natomiast powszechnie wiadomo, że w naszych politycznych kryteriach kopenhaskich wymagamy, aby kraj pragnący przystąpić do Unii Europejskiej miał stabilne instytucje polityczne i gwarantował przy tym demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie mniejszości.
Dlatego Turcja musi spełnić te wymagania. Otwarto kilka rozdziałów, umożliwiając przystąpienie do negocjacji. Niektóre są otwarte, inne jeszcze nie, natomiast jeszcze inne się przeciągają, ale ogromne strategiczne znaczenie Turcji dla Unii jest oczywiste. Przede wszystkim dlatego, że jest to kraj o europejskich perspektywach, również z uwagi na fakt, że jest to duży kraj o coraz większym znaczeniu strategicznym z punktu widzenia dostaw energii, jak też jest to niezaprzeczalnie kraj o coraz większym znaczeniu gospodarczym i oczywiście politycznym. Nawiasem mówiąc, Turcja należy do NATO i dlatego dla niektórych państw członkowskich Unii Europejskiej Turcja jest pod tym względem także partnerem w sferze tego paktu militarnego.
Trzeba powiedzieć, że Turcja doświadczyła pozytywnych zmian. Europejska perspektywa szczególnie zmotywowała Turcję do obrania właściwej drogi ku demokratycznym zmianom i demokratycznej konsolidacji. Obecny rząd Turcji zapoczątkował nawet coś, co nazywa "demokratyczną inicjatywą”, reagując w ten sposób na zapotrzebowanie na szereg zmian instytucjonalnych w tureckim systemie politycznym na rzecz jego demokratyzacji. Zainteresowanie Unią Europejską przejawiło się nawet w rządzie, przez powierzenie ministrowi Bağışowi, z którym wielokrotnie rozmawiałem, teki obejmującej szczególną odpowiedzialność za negocjacje z Unią Europejską.
W związku z tym, z jednej strony możemy zauważyć, w jaki sposób Turcja zapoczątkowała reformy, bez wątpienia stymulowane perspektywą europejską, lecz z drugiej strony stale występują tam wyraźne nieprawidłowości w tym konkretnym obszarze, któremu poświęcona jest dzisiejsza debata, czyli w obszarze demokracji i poszanowania podstawowych wolności.
Nadal dostrzegamy niewystarczający poziom ochrony i zagwarantowania podstawowych wolności, takich jak wolność wyrażania opinii, wolność prasy, religii czy poziom ochrony i zagwarantowania praw związków, mniejszości, dzieci i kobiet, jak również poziom walki z dyskryminacją i zapewnienia równouprawnienia płci. Z tego względu, w ramach przedmiotowego procesu zaproponowaliśmy Turcji szereg reform konstytucjonalnych, bez których trudno by było dokonać postępu w dowolnym z wymienionych obszarów.
W związku z powyższym, zgodnie z ustaleniami zawartymi w ramach negocjacyjnych, Unia Europejska chce podążać w obranym kierunku i co więcej - będzie instruowała Turcję w razie konieczności oraz kiedy uzna, że określony rodzaj środka nie pokrywa się z tym kierunkiem lub mógłby utrudnić postęp.
Sytuacja taka miała miejsce przy okazji decyzji przyjętej 11 grudnia przez turecki Trybunał Konstytucyjny, który orzekł delegalizację DTP (Demokratik Toplum Partisi), uniemożliwiając wielu demokratycznie wybranym przedstawicielom tej partii prowadzenie jakiejkolwiek działalności politycznej. Prezydencja Rady okazała wtedy swoje zaniepokojenie przedmiotową decyzją Trybunału, a Unia Europejska wyraźnie wyraziła wówczas swoją opinię, ostro uwydatniając zaniepokojenie tą decyzją. Ponadto opinia ta to akt poparcia dla koniecznych reform tureckiego ustawodawstwa, ukierunkowanych na dostosowanie regulacji w sprawie partii politycznych do konkretnych zaleceń Komisji Weneckiej Rady Europy oraz do właściwych regulacji europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, którą, nawiasem mówiąc, państwo tureckie podpisało i ratyfikowało, poddając w tym przypadku jurysdykcji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
Pani przewodnicząca! Pozwolę sobie zatem podsumować moją wypowiedź. Prezydencja Rady nadal będzie przywiązywała dużą wagę do tej sprawy. Każdy aspekt procesu reform toczącego się aktualnie w Turcji będzie dokładnie monitorowany, zawsze w ramach, które uważamy za pozytywne, a mianowicie w ramach negocjacji i stowarzyszenia na rzecz członkostwa. Uważamy, że są to strategiczne ramy, których musimy się trzymać, natomiast obecna hiszpańska prezydencja Rady zamierza dążyć do otwierania nowych rozdziałów negocjacyjnych i dlatego, jak to miało miejsce w ubiegłym roku, powinniśmy móc zagłębić się w te negocjacje.
Olli Rehn
komisarz. - Pani przewodnicząca! Z zadowoleniem przyjmuję tę bardzo ważną debatę na temat demokratyzacji w Turcji. Przypominam wszystkim o strategicznym znaczeniu procesu akcesyjnego Turcji dla Unii Europejskiej.
Demokratyczne reformy i demokratyczna transformacja Turcji umacniają stabilizację i bezpieczeństwo w tym kraju oraz w szerzej rozumianym sąsiedztwie UE i Turcji. Postęp w Turcji inspiruje reformatorów oraz pełni rolę katalizatora demokracji i praw człowieka w całym regionie.
Oczywiście postęp nie zawsze idzie w parze z pozytywnymi zmianami. Dostrzegamy też zmiany, które wywołują u nas niepokój i w takich sytuacjach podnosimy bardzo poważnie te sprawy z władzami Turcji, wykorzystując instrumenty, którymi dysponujemy dzięki warunkowości i perspektywie przystąpienia do UE.
Kiedy społeczeństwo takie jak tureckie doświadcza podstawowych zmian w sferze polityki, to rzadko zdarza się, by miało ono pełną jasność lub wykazywało orientację w wydarzeniach.
Demokratyczne otwarte podejście do ludności kurdyjskiej to przykład takiej zmiany. Latem 2009 roku rząd turecki zapoczątkował takie otwarte podejście, aby podnieść poziom demokracji i standard życia wszystkich obywateli tureckich. Ta ważna inicjatywa ma również na celu rozwiązanie problemu Kurdów w drodze dialogu i w ramach tureckich instytucji demokratycznych. Dotychczas przeprowadzono szereg przełomowych reform. Niektóre z nich były niemalże nieosiągalne zaledwie kilka lat temu: mam tu na myśli programy telewizyjne w języku kurdyjskim, które teraz są nadawane zarówno w telewizji publicznej, jak i przez stacje prywatne. Są one wymownym przykładem takich zadowalających zmian i przekształceń.
Ostatnie niepowodzenia w demokratycznym otwarciu są jednak bardzo niepokojące. Ubolewamy nad grudniową decyzją tureckiego Trybunału Konstytucyjnego o delegalizacji Partii Demokratycznego Społeczeństwa (DTP). W następstwie likwidacji DTP aresztowano w związku z dochodzeniem antyterrorystycznym kilku członków partii, w tym wybranych burmistrzów. Jednocześnie nie słabną terrorystyczne zamachy kurdyjskich separatystów z Partii Pracujących Kurdystanu (PKK) na południowym-wschodzie Turcji, zagrażając tym samym życiu tureckich żołnierzy. Napiętą sytuację polityczną jeszcze bardziej zaostrzyły uroczystości związane z powrotem członków i sympatyków PKK z północnego Iraku. Koła nacjonalistyczne w Turcji wykorzystały tę okazję, by zaatakować rząd za jego politykę i demokratyczne otwarcie.
Cieszę się, że mimo tego sprzeciwu wobec demokratycznego otwarcia, rząd turecki zapowiedział w ubiegłym tygodniu, że nie zamierza odstępować od demokratycznego otwartego podejścia. Demokratyczna transformacja Turcji to twardy dowód inteligentnych rządów ukierunkowanych na perspektywę przystąpienia do WE, umiarkowanych i stanowczych oraz sprawowanych w sposób prężny i spójny.
Nie jest to łatwy proces, ale podróż jest równie ważna jak miejsce przeznaczenia. Pozwólmy go zachować i pozwólmy, by się toczył ze wspólną korzyścią dla UE i Turcji.
Ria Oomen-Ruijten
Pani przewodnicząca, panie komisarzu Rehn! Zdaję sobie sprawę, że przedmiotowa debata na temat Turcji, na temat rozszerzenia, to być może ostatnia okazja, kiedy mam możliwość się wypowiedzieć. W każdym razie chciałabym podziękować panu za informacje, których zawsze chętnie pan udzielał w rozmowach z nami, ze mną. Serdecznie panu dziękuję.
López Garrido, urzędujący przewodniczący Rady. - Szanowni państwo! Dzisiejsza debata nie dotyczy otwierania rozdziałów. Dotyczy ona demokratyzacji - zwłaszcza jej niektórych aspektów - gdyż sprawozdanie z postępów Turcji i stanowisko Parlamentu uwzględniono w porządku dziennym kolejnej sesji miesięcznej w Strasburgu. Zgadzam się z komisarzem Rehnem w kwestii niezwykłego znaczenia dążeń Turcji ku demokracji. Chciałbym zdecydowanie pogratulować Turcji jej dotychczasowych działań w tym obszarze, w tym wysiłków ukierunkowanych na sprawę kurdyjską. Mimo wszystko, kto by pomyślał 10, a nawet 5 lat temu, że telewizja będzie nadawała programy w kurdyjskim języku?
Kiedy w połowie 2009 roku Turcja zapoczątkowała tzw. inicjatywę "demokratycznego otwarcia”, wywołało to niesłychaną debatę nie tylko w Parlamencie, ale też w mediach. Miałem wówczas nadzieję, że debata zaowocuje w końcu bardzo konkretnymi i mocno zakorzenionymi prawami dla wszystkich obywateli tureckich. W październiku pogratulowałem wszystkim moim tureckim partnerom odwagi w prowadzeniu tej debaty mimo publicznego sprzeciwu. Wezwałem ich do prowadzenia tej debaty przy pomocy bardzo konkretnych środków w celu dopełnienia omawianego otwarcia. Mimo zaangażowania w tę sprawę całej pozytywnej energii, Turcja znowu ujawniła swoją ciemną stronę, gdyż orzeczenie tureckiego Trybunału Konstytucyjnego spowodowało wznowienie ataków terrorystycznych. Nastąpiła fala aresztowań członków Partii Demokratycznego Społeczeństwa (DTP), a widmo zatrzymania nadal krąży wokół tureckich posłów do parlamentu. Grozi to też unicestwieniem omawianego otwarcia i mam złe przeczucia w tej sprawie. Chociaż ubolewam nad orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, to wiem, że ten sam Trybunał opowiada się też za wdrożeniem zaleceń Komisji Weneckiej. Ta Izba zawsze potępiała przemoc i terroryzm, opowiadając się za rozwiązaniami politycznymi. Pokój, bezpieczeństwo i dobrobyt tureckim obywatelom może jednak zapewnić tylko dialog z tureckim społeczeństwem i prawnie gwarantowane trwałe prawa, na czym my również bardzo skorzystamy.
Richard Howitt
w imieniu grupy S&D. - Pani przewodnicząca! Ubiegłoroczna zapowiedź demokratycznego otwarcia wzbudziła nadzieje na prawdziwy przełom, jeśli chodzi o poszanowanie praw Kurdów w obszarach języka, kultury i praw człowieka w Turcji i zamknięcie wieloletniego rozdziału przemocy oraz terroryzmu.
Dziś wieczorem Parlament jednak solidaryzuje się z Radą i Komisją, wyrażając poważne zaniepokojenie, że grudniowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego owszem doprowadziło do zamknięcia, ale partii politycznej, która miała głosy w przeważającej części tureckich obszarów zamieszkałych przez Kurdów, i którą krajowe stowarzyszenie do spraw praw człowieka określało mianem "naturalnego negocjatora” reprezentującego ludność kurdyjską.
Dwa lata temu osobiście uczestniczyłem jako obserwator w kongresie tej partii, w którym wzięło udział około 20 tysięcy osób, i osobiście mogłem się przekonać, jakim cieszyła się ona poparciem w oczach swych zwolenników.
Potwierdzam, że zamykaniu partii politycznych sprzeciwił się turecki premier, wydając oświadczenie w ślad za wspomnianym orzeczeniem, natomiast według dzisiejszych doniesień prasowych w Turcji partia rządząca zapowiedziała, że zamierza zapobiec dalszym bezpodstawnym delegalizacjom partii, dostosowując konstytucję do artykułu 11 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka. Obietnice te trzeba urzeczywistnić.
Trudno nam jednak pogodzić się z faktem, że Turcja apeluje do partyzantów, aby zeszli z gór, skoro innych członków tej samej społeczności, którzy wybrali drogę demokracji, pokazuje się potem zakutych w kajdanki, w drodze do więzienia. Według doniesień, w więzieniach przebywa od 700 do 1 000 członków partii, a wielu z nich tylko dlatego, że odważyli się publicznie wypowiadać w swoim własnym języku.
Parlament Europejski powinien szczególnie potępić osadzenie w więzieniach dziewięciu wybranych burmistrzów z tej partii i wydanie zakazu w stosunku do dwóch posłów do parlamentu, wywodzących się z jej szeregów.
Za immunitetem posłów zarówno do naszego, jak i tureckiego parlamentu, przemawia fakt, że jako przedstawiciele narodu możemy się wypowiadać bez obaw. Obawy, z którymi musimy walczyć, a raczej muszą walczyć ci z nas, którzy chcą widzieć Turcję w Unii Europejskiej, to nieuzasadnione obawy większości społeczeństwa, że coś, co nazywamy prawami mniejszości, w wieloetnicznym kraju może zagrażać jedności państwa. W nowoczesnej Europie taka sytuacja po prostu nie ma miejsca.
Podsumowując, chcę powiedzieć, że tureckiej partii o nazwie Partia Demokratycznego Społeczeństwa już nie ma, ale nie można unicestwić jej celu, jakim jest demokratyczne społeczeństwo w nowoczesnej Turcji.
Sophia in 't Veld
Pani przewodnicząca! Przede wszystkim chcę się przyłączyć do pani poseł Oomen-Ruijten, składając serdeczne podziękowanie panu komisarzowi Rehnowi za cały trud, którym się wykazał w ostatnich latach. Podzielam też zapał hiszpańskiej prezydencji do prowadzenia negocjacji z Turcją.
Panie i panowie! Ja również ubolewam nad orzeczeniem tureckiego Trybunału Konstytucyjnego. Jest to wyraźny krok w tył, ale nie traćmy nadziei, że to tylko jeden krok, po którym Turcja wykona kilka kroków do przodu, gdyż musimy również przyznać, że obecny rząd turecki podjął wyraźne starania, by urzeczywistnić demokrację, przyznając Kurdom należyte miejsce w społeczeństwie i systemie politycznym. Zaznaczyłabym jednak, że jeżeli chcemy wspierać ten proces demokratyzacji, rozwoju i reform w Turcji, to musimy jednoznacznie zaangażować się w sprawę pełnoprawnego członkostwa Turcji. Uważam, że musimy dodać energii również narodowi tureckiemu, a nie tylko tureckiej klasie politycznej, tak jak nie powinniśmy się wahać omawiać tymczasowych rozwiązań czy przestawiać słupki bramek w trakcie gry. Musimy przyjąć jednoznaczne zobowiązanie. Dotyczy to także tureckich partii politycznych, a zatem życzyłabym sobie, by zakopały topór wojenny w tej sferze i podjęły konkretne dążenia w kierunku reform.
W trakcie mojej ostatniej wizyty w Turcji w ramach wspólnej komisji parlamentarnej UE-Turcja zauważyłam ogromny postęp w obszarze społeczeństwa obywatelskiego. Przecież w końcu Turcja to nie tylko politycy i negocjatorzy; to także naród. Widzę, że naród turecki rzeczywiście podejmuje wyzwanie i ciężko pracuje nad reformą swojego własnego społeczeństwa. Musimy go z całego serca wspierać. Dlatego zalecałabym umocnienie uzgodnionego wcześniej filaru: nie tylko negocjacje, ale też inwestycje na rzecz lepszego wzajemnego poznania się. To był wyraźnie kolejny wątek. Mam nadzieję, że ta Izba również jednoznacznie zobowiąże się wspierać przedmiotowy proces przystąpienia.
Hélène Flautre
Pani przewodnicząca, panie komisarzu Rehn! Dziękuję za przypomnienie nam o tak późnej porze o konieczności omówienia sprawy demokratyzacji w Turcji, tematu, któremu poświęcił pan tak dużo pracy, za co serdecznie panu dziękuję.
Uważam, że kiedy rząd zapowiedział swoją demokratyczną inicjatywę i otwarcie na demokrację, wielu z nas przyznało jedynie, iż było to bardzo śmiałe posunięcie, wyrażając jednocześnie przekonanie o długiej drodze do spełnienia tych ambicji, drodze najprawdopodobniej pełnej całkiem niespodziewanych pułapek.
Zgodnie z tym, co pan powiedział, pierwszym takim zaskoczeniem było rozwiązanie DTP, ale uważam też, że wraz z delegalizacją DTP, zakaz angażowania się w działalność polityczną, który dotyczy kilkunastu wybranych członków tej partii, również eliminuje osoby, które były najbardziej zaangażowane w demokratyczny i polityczny dialog na rzecz rozwiązania problemu kurdyjskiego. To stawia pod znakiem zapytania wydane orzeczenie.
Następna sprawa to fala aresztowań, która w rzeczywistości eliminuje dzisiaj politycznych liderów, a tym samym również rzecznika ludności kurdyjskiej. Jak dotąd sprawa kurdyjska stanowi podstawowy problem procesu demokratyzacji w Turcji! Po pierwsze z uwagi na jego systematyczność, gdyż obejmuje wieloletnie cierpienia, przemoc, konflikty i wojnę, tragiczne piętno, którego dowody jeszcze istnieją, a piętno to dotyczy również wymiaru gospodarczego, społecznego, kulturowego i politycznego.
Przedmiotowy problem kurdyjski to także ogromne obciążenie dla procesu demokratyzacji. To obciążenie dla wolności wyrażania opinii, wolności prasy, praw obywateli oraz dla walki z cierpieniem. Kiedy zatem obserwuję, jak wykorzystuje się dzisiaj ustawodawstwo wymierzone przeciwko terroryzmowi do celów politycznego odwetu, to nabieram przekonania, że nadszedł najwyższy czas, abyśmy wsparli rząd i oczekiwali od niego podjęcia innej, skrajnie ambitnej inicjatywy na rzecz wyjścia z tej sytuacji, ponieważ wiemy, że nie wszystkie umocowane w Turcji grupy są zainteresowane demokratycznym rozwiązaniem problemu kurdyjskiego. Wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę, tak jak sobie ją zdawaliśmy od samego początku.
Dlatego Turcja potrzebuje teraz naszego wsparcia, naszego niezawodnego wsparcia w tym procesie demokratyzacji. Pani poseł in 't Veld słusznie mówi, że takie niezawodne wsparcie musi obejmować odnowienie obietnicy członkostwa pod warunkiem sfinalizowania procesu demokratyzacji. Koniecznie należy coś takiego powiedzieć.
Następnie rząd będzie musiał ostatecznie opracować reformy, które nieuchronnie będą musiały zaowocować projektem nowej konstytucji. Pilne reformy będą oczywiście dotyczyły ustawodawstwa w sprawie partii politycznych. Obejmą one również reformę systemu wyborczego, która jest sprawą najwyższej wagi, jak również muszą zapewnić niezawisłość wymiaru sprawiedliwości. Rząd turecki musi teraz dzielnie i zdecydowanie wspierać te podstawowe filary demokratycznego państwa w Turcji.
Ponadto rząd ten musi podjąć również inicjatywy zachęcające do zgody i pojednania, ponieważ polaryzacja społeczeństwa i sił politycznych w Turcji mogłaby mieć zgubne skutki dla dążeń do zgody potrzebnej do przyjęcia nowej konstytucji, której wszyscy z nadzieją oczekujemy.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR. - Pani przewodnicząca! System polityczny Turcji jest już dostatecznie dojrzały, by można go było uznać za pluralistyczną demokrację. Toczy się tam zdrowa debata polityczna, natomiast wyborcy mają prawdziwy wybór. Ponadto Turcja jest członkiem Rady Europy, co w oczywisty sposób jest dla jej rządu wiążące, jeśli chodzi o przestrzeganie wspólnych standardów demokracji, praw człowieka i praworządności.
Stabilna i stała demokracja to oczywiście wstępny warunek ewentualnego członkostwa Turcji w UE. Istnieją jednak dwa obszary budzące niepokój.
Pierwszy to historia tureckich interwencji militarnych w proces polityczny. Chociaż armia jest bez wątpienia ważnym gwarantem sekularyzmu i stabilności, to próby osłabienia wybranego rządu na zawsze unicestwiłyby dążenia Turcji ukierunkowane na przystąpienie do UE.
Kolejny obszar budzący niepokój to dominacja AKP na scenie politycznej, wywołująca u niektórych obserwatorów lęk przed stopniowym tworzeniem państwa, które w rzeczywistości znajdowałoby się pod wodzą jednej partii. Po warunkiem, że będzie odbywało się to w sposób demokratyczny, nie możemy wnosić zastrzeżeń, nawet jeżeli niektórzy wyrażają obawy co do stosunkowo wysokiego progu dla parlamentarnej reprezentacji w Turcji, który wynosi 10 %, eliminując w oczywisty sposób mniejsze partie z parlamentarnego procesu.
Delikatnie islamistyczne skłonności AKP są jednak również niepokojące w opinii niektórych, a rosnąca popularność tej partii wskazuje na zmianę paradygmatu w charakterze tureckiego społeczeństwa. Do tej pory świecka kemalistyczna tradycja bardzo dobrze służyła tureckim skłonnościom euroatlantyckim, ale jej stopniowe wygasanie w związku ze zmianami demokratycznymi wskazywałaby, że wyznawcy wizji Ataturka nie za bardzo ją docenili. Dla dobra tureckiego społeczeństwa, demokracja musi być pluralistyczna, świecka i oparta na poszanowaniu praw człowieka, w tym także praw mniejszości kurdyjskich.
Jeszcze jeden powód do niepokoju to oczywiście fakt, że Turcja należy do Organizacji Konferencji Islamskiej (OIC), w której wspólne zachodnie wartości, które wszyscy podzielamy w Unii Europejskiej, nie są tak oczywiste, ponieważ OIC za podstawę praw człowieka w świecie Islamu przywołuje prawo szariatu. Uważam, że to doprowadzi któregoś dnia do poważnych konfliktów interesów, kiedy Turcja przystąpi do Unii Europejskiej.
Takis Hadjigeorgiou
Pani przewodnicząca! Jako cypryjski poseł do Parlamentu Europejskiego, mówiąc o Turcji, zawsze czuję się w obowiązku wyrazić nasze poparcie dla przystąpienia tego kraju do UE, oczywiście z zastrzeżeniem wymienionych warunków wstępnych i szeroko zakrojonej demokratyzacji.
Jak możemy pomóc w demokratyzacji Turcji? To temat rzeka. Uważam, że można to osiągnąć, przedstawiając Turcji prawdę. Tak, Turcja robi postępy. Wiele z nich jest godnych uwagi. Powinniśmy powiedzieć Turcji, jak bardzo są one godne tej uwagi.
Turcja przeistoczyła się w cmentarz partii politycznych. Na podstawie orzeczeń Sądu Najwyższego pogrzebano trzynaście partii. Ostatnio delegalizowano DTP; dwustu członków partii, dziewięciu burmistrzów, sześciu byłych burmistrzów i dwóch byłych liderów tej partii przebywa w więzieniach. Czy można mówić o tendencjach demokratycznych w takim państwie, ponieważ wprowadziło ono telewizję w języku kurdyjskim? Jesteśmy sąsiadami Turcji i apelujemy do państwa, by wyciągali państwo wnioski z naszych doświadczeń jako sąsiadów, a nie koncentrowali się na naszych słabych stronach. Turcja będzie się demokratyzowała, jeżeli będziemy z nią rozmawiać otwarcie i stanowczo.
Nikolaos Salavrakos
Panie ministrze! Z zadowoleniem przyjmuję tę powściągliwą oraz - jeżeli wolno mi tak powiedzieć - rozsądną analizę panów Lópeza Garrido i Olli Rehna, któremu gratuluję i życzę sukcesów na nowym stanowisku.
Nie ma wątpliwości, że Turcja to duży muzułmański kraj o ogromnym znaczeniu strategicznym. Nie chcę powtarzać opinii innych posłów, z którymi się zgadzam. Na podstawie analizy informacji na temat tego kraju odnoszę jednak wrażenie, że istnieją tam liczne ośrodki władzy, które nie są w stanie współdziałać i wzajemnie sobie zaprzeczają. I tak, podczas gdy rząd Erdoğana usiłuje się przedstawić jako reprezentujący umiarkowane poglądy, siły zbrojne kraju wykazują agresję wobec Grecji, nieustannie naruszając grecką przestrzeń powietrzną i nękając Frontex.
Jednocześnie ostatnio zauważono wyraźnie powtarzającą się tendencję wymiaru sprawiedliwości w tym kraju do obalenia rządu w taki sam sposób, jak to miało miejsce dwa lub trzy lata temu w przypadku rządu Erbakana.
W końcu okazuje się też, że rząd turecki nie jest w tej chwili w stanie zachować w kraju powszechnej suwerenności, która charakteryzuje demokrację, i planuje nowy rodzaj Wspólnoty Ottomańskiej, na co wskazuje opinia wyrażona przez pana Davutoglou'a i powtórzona przy okazji jego ostatniej wizyty w Libanie przez pana Erdoğana.
Również wydają mi się dziwne poczynania rządu tureckiego pod względem pokojowego nastawienia do Iranu i jego programu nuklearnego, wbrew opiniom społeczności międzynarodowej, zwłaszcza Unii Europejskiej i USA.
Oprócz tego, wbrew planowi działań dla Ankary i międzynarodowym umowom, Turcja umożliwia ruch nielegalnych imigrantów przez swoje terytorium do Unii Europejskiej, a być może nawet do niego zachęca, nie wywiązując się również ze swoich zobowiązań w kwestii przyznania praw do dokowania i lądowania cypryjskim statkom powietrznym i morskim.
Jednocześnie prymas kościoła ortodoksyjnego, patriarcha Bartholomaios, niekwestionowany przywódca duchowy setek milionów ortodoksyjnych chrześcijan, osobiście przystąpił do walki i wyraźnie oraz otwarcie przedstawił w zarysie sytuację patriarchatu, skarżąc się na przypadki naruszania wolności religijnej i praw mniejszości. Dlatego uważam, że przed Turcją jeszcze długa droga do Unii Europejskiej.
Barbara Matera
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Zgodnie z uwagami poczynionymi przez niektórych posłów, ja również uważam, że proces demokratyzacji w Turcji to coś na wzór ważnej podróży, która pozwoli temu krajowi przybliżyć się do Unii Europejskiej, oraz że nasze współistnienie w tej Unii musi opierać się na niezbywalnych zasadach i wartościach, których uznanie jest wstępnym warunkiem przystąpienia jakiegokolwiek państwa.
Dotyczy to również Turcji, która musi przeprowadzić reformy konieczne do zagwarantowania demokracji, praworządności oraz ochrony praw człowieka i mniejszości. Podstawę demokratycznego społeczeństwa stanowi przede wszystkim pluralizm kulturowy, religijny i polityczny, ale uznanie tej podstawy to trudny proces, przeplatany uwarunkowaniami historycznymi, etnicznymi i religijnymi. Wydarzenia mające miejsce w związku z orzeczeniem tureckiego Trybunału Konstytucyjnego delegalizującym Partię Demokratycznego Społeczeństwa, partię bliską mniejszości kurdyjskiej, to jeden z przykładów w ramach takiego procesu. Dowodzi on, że delegalizacja partii i usunięcie wybranych przedstawicieli ze stanowisk to zawsze bardzo ważne wydarzenia, gdyż stanowią naruszenie osobistych swobód i zasad demokracji.
Proces demokratyzacji w Turcji bez wątpienia uzależniony jest od rozwiązania problemu kurdyjskiego. Unia Europejska musi przyjąć zdecydowane zobowiązanie polityczne wraz z władzami zaangażowanych krajów, współdziałając przy tym z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Nie ma demokracji bez pluralizmu, co wielokrotnie powtarzał Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu.
Dlatego wyrażam nadzieję, że turecki system polityczny może się szybko rozwijać zgodnie z tymi zasadami. Jeżeli Turcja zdoła sprostać temu zadaniu, to jej przystąpienie do Europy może być dla nas jedynie wielką szansą.
Raimon Obiols
(ES) Wydaje mi się, że można całkiem śmiało powiedzieć, iż od czasu rozpoczęcia z Turcją negocjacji w sprawie członkostwa, co miało miejsce na podstawie jednomyślnej zgody Rady, cały proces zasługuje na pozytywną ocenę. Pomógł on w realizacji procesu demokratyzacji i zmian w Turcji. Oczywiste jest jednak, że występuje tam jeszcze mnóstwo problemów, że postępowi towarzyszy wsteczność, a niekiedy dochodzą do nas złe wiadomości - takie jak na przykład ostatnia delegalizacja kurdyjskiej partii DTP, oraz że przed nami jeszcze długa i niezwykle skomplikowana droga.
My tu w Parlamencie zwykliśmy mawiać, co inni powinni zrobić. Sądzę, że dobrze by było, gdybyśmy również wyrazili, jakie jest stanowisko większości w związku z dalszymi negocjacjami z Turcją. Uważam, że pani poseł Ria Oomen-Ruijten odzwierciedliła to w swoim sprawozdaniu, które cieszy się poparciem większości, a pani poseł opowiedziała się w nim za nie ustanawianiem kryterium dwóch wag i dwóch środków w procesie negocjacyjnym, za stanowczym i jasnym określeniem naszych zamiarów oraz przeciwko sprzecznym informacjom, gdyż mogłoby to w rzeczywistości skutkować błędnym kołem, w którym europejska niechęć, dwuznaczności oraz sprzeczności mogą stanowić pożywkę dla reakcjonistów lub przeciwników członkostwa Turcji w Europie, grup nacjonalistycznych lub tym podobnych ugrupowań, które są przeciwne integracji europejskiej.
W tym znaczeniu chciałbym wyrazić moje zadowolenie z interwencji Rady i Komisji. Pozwólmy sobie na improwizację. Nie znamy wyniku, ale musimy dotrzymać danego słowa, bo pacta sunt servanda.
Realizujemy proces negocjacji w sprawie członkostwa Turcji w Unii Europejskiej i musimy wyrażać się również jasno oraz dokładnie, zachowując oczywiście ostrożność w tym pozytywnym nastawieniu.
Sarah Ludford
Pani przewodnicząca! Wiele reform, o które nieustannie apelujemy sprowadza się w Turcji do historii ciągłych delegalizacji kurdyjskich partii politycznych, z których delegalizacja DTP w ubiegłym miesiącu jest zaledwie ostatnia.
Ciągły brak reformy konstytucji, ustawy o partiach politycznych i wymiaru sprawiedliwości, jak również nieustanne zaangażowanie wojska w politykę, to wszystko składa się na nieustający sabotaż wobec kurdyjskiej demokratycznej reprezentacji politycznej. Delegalizacje te mają również formę działań sabotażowych wobec demokratycznego otwarcia zapoczątkowanego w ubiegłym roku przez rząd Erdoğana, które słusznie cieszyło się tak szerokim poparciem. Jedynym sposobem na trwałe rozwiązanie problemu kurdyjskiego w Turcji jest rozwiązanie polityczne, które jest również najlepszym sposobem walki z kurdyjskimi separatystami z Partii Pracujących Kurdystanu (PKK).
Komisarz Rehn wspomniał o aresztowaniu kilkunastu burmistrzów i polityków z DTP, ale według moich informacji w więzieniach przebywa około 1 200 działaczy, w tym członkowie partii BDP, którą utworzono po delegalizacji DTP. Nie mam pojęcia, w jaki sposób rząd zamierza umocnić to swoje demokratyczne otwarcie w tym kontekście. Kto decyduje o tych zatrzymaniach? Słyszałam, jak ktoś powiedział - myślę, że był to Richard Howitt - że premier Erdoğan potępił delegalizację DTP, chociaż przyznaję, iż przeoczyłam ten fakt. Cynik mógłby powiedzieć, że z wyborczego punktu widzenia delegalizacja DTP jest na rękę partii AKP, gdyż rywalizują one ze sobą w wyborach na południowym wschodzie.
Zgadzam się z takimi osobami jak panie in 't Veld i Flautre, że solidne i wiarygodne zapewnienie Turcji o jej przystąpieniu do UE pod warunkiem spełnienia kryteriów kopenhaskich to nasz najlepszy argument przemawiający za demokratyzacją w Turcji - niezależnie od tego, że również sami sobie go zawdzięczają. Turcja to ważny kraj o wielu ogromnych zaletach. To kraj, który potrzebuje demokracji i na nią zasługuje.
Na koniec chcę osobiście podziękować panu komisarzowi Rehnowi za wszystko, co uczynił dla rozszerzenia w ostatnich pięciu latach, nie tylko w przypadku Turcji, ale również w przypadku tak bliskich memu sercu Bałkanów Zachodnich. Mam nadzieję, że wkrótce powitamy go na nowym stanowisku.
Franziska Keller
Pani przewodnicząca! Podzielam zdanie tych, którzy powiedzieli, że demokratyczne otwarcie umożliwiło pewnego rodzaju postęp, jakiego nie odnotowano w niektórych latach, skutkując rozwojem, chociaż kilka lat wstecz myśleliśmy, iż jest to niemożliwe.
Przyłączam do tych, którzy doceniają znaczenie kontynuacji i umocnienia tego otwarcia na demokrację. Dodałabym jeszcze, że musimy monitorować faktyczny przebieg reform - nie tylko na papierze w formie przepisów prawa, lecz także sposób ich praktycznego wdrażania w danej dziedzinie.
Ponieważ wyraźnie wszyscy podzielamy pochlebną opinię co do realizowanych reform, musimy te reformy również wspierać. Samo żądanie reform i powtarzanie, że Turcja nie ma szans na uczciwy proces akcesyjny, nie przyniesie żadnych skutków. Jeżeli chcemy reform, to musimy pokazać, że ich wdrażanie faktycznie doprowadzi do uczciwego procesu akcesyjnego ukierunkowanego na faktyczne przystąpienie.
Pod tym względem to godne ubolewania, że z chwilą przejęcia prezydencji pan Zapatero tak znacznie osłabił swoje wcześniejsze zobowiązanie do uczciwego procesu akcesyjnego.
Ponieważ jednak zobowiązanie to przyjęliśmy jako UE, to uważam, że powinniśmy go dotrzymać: w polityce zagranicznej musimy być wiarygodni. Chciałabym zatem wiedzieć, czy przedstawiciel prezydencji może nam teraz wyjaśnić, w jaki sposób, jeżeli pan Zapatero nadal podtrzymuje swoje zobowiązanie, będą państwo dążyli do jego realizacji w Radzie, skoro niektórzy jej członkowie są nastawieni raczej sceptycznie.
Jan Zahradil
(CS) Przemawiam z pozycji kogoś, kto popiera przystąpienie Turcji do Unii Europejskiej na warunkach pełnoprawnego członka, a nie na zasadzie substytutu czy pewnego rodzaju uprzywilejowanego partnera. Chciałbym też dodać kilka krytycznych uwag pod naszym adresem. Postrzegamy Turcję z pozycji organizacji, która obiecała temu państwu pełnoprawne członkostwo w Unii Europejskiej, ale która jednocześnie nie może mu zagwarantować, że pod spełnieniu wszystkich wymaganych przez nas warunków naprawdę zostanie on pełnoprawnym członkiem.
Stanowisko Parlamentu Europejskiego w tej kwestii jest jasne. Instytucja ta wyraziła swoją jednoznaczną zgodę; stanowisko Komisji Europejskiej również jest jasne i pod tym względem mogę tylko przyłączyć do pochwał kierowanych pod adresem komisarza Rehna, za jego obiektywizm i wspaniałą pracę, którą wykonał w tej sprawie w ostatnich pięciu latach. Stanowisko Rady Europejskiej jest niewyraźne, ponieważ rządy niektórych państw członkowskich po prostu odmawiają złożenia jaśniejszej deklaracji, że Turcja będzie mogła zostać pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej po spełnieniu wszystkich warunków. W tej sytuacji popadamy w obłudę i stajemy się niewiarygodni, a zatem trudno jest nam wysuwać żądania wobec kogoś, komu nie możemy zagwarantować, że dotrzymamy naszych obietnic.
Po drugie, demokracja turecka jest po prostu nieco specyficzna sama w sobie. Chociaż słusznie nalegamy na ten kraj, aby przybliżył swoje standardy do standardów europejskich, przykładowo ograniczając rolę swojej armii, to powinniśmy również zdawać sobie sprawę, co to będzie oznaczać i jaki wpływ będzie miało na strukturę tureckiego społeczeństwa i cały charakter tureckiej demokracji. Obawiam się, że nasza mechaniczna ocena kryteriów demokratyzacji mogłaby bardziej zaszkodzić niż pomóc i zalecałbym więcej wrażliwości, reakcji i zrozumienia dla Turcji w tej sprawie.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Panie komisarzu Rehn! W tłumaczeniu pańskiego przemówienia przez słuchawki słyszałem, jak mówił pan, że podróż jest równie ważna jak miejsce przeznaczenia. Muszę powiedzieć, że zdecydowanie nie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Możemy pomagać tylko na tym etapie podróży, który prowadzi do demokracji w Turcji. Dla kontrastu powiem, że musimy sprzeciwiać się każdemu etapowi podróży, który zmierza w złym kierunku. Słowom musi towarzyszyć również działanie. Chciałbym wiedzieć, jak długo Komisja będzie akceptowała wykorzystywanie części pomocy UE na rzecz przystąpienia w celu nagradzania politycznych sprzymierzeńców partii rządzącej, kiedy dyskryminuje się mniejszości etniczne i religijne, czego dowiodło ostatnie dochodzenie. UE powinna coś z tym zrobić!
29 grudnia do siedziby DTP przyszła policja, aby aresztować Ahmeta Türka - gdzie była wtedy Komisja i gdzie była Rada? Czy Komisja i Rada podejmą się uczestniczyć w procesie i opowiedzieć się za prawami człowieka?
Na koniec mam pytanie dotyczące burmistrza Diyarbakiru, pana Baydemira, któremu władze tureckie uniemożliwiły przybycie do tego Parlamentu: czy zostanie złożony w tej sprawie protest wobec Turcji?
Gerard Batten
Pani przewodnicząca! Turcja przeprowadza wybory, ale to nie jest demokracja w zachodnim znaczeniu tego słowa. Można tam delegalizować partie polityczne, system prawny jest skorumpowany, łamie się tam prawa człowieka, a wolność słowa i wolność zrzeszania się nie mają takiej formy jak w Wielkiej Brytanii czy w większości państw europejskich.
Cały czas prześladuje się tam mniejszość chrześcijańską i niestety, ale ma to coraz częściej miejsce w większości krajów islamskich.
Reformy Kemala Ataturka w dwudziestych latach ubiegłego wieku były godne pochwały, gdyż odbiegały od przeżytków Imperium Ottomańskiego i najgorszych wczesnośredniowiecznych praktyk islamskich, wprowadzając Turcję w XX wiek.
Nawet te osiągnięcia są teraz zagrożone z powodu rosnącej potęgi fundamentalistycznych ruchów islamistów, finansowanych przez takie kraje jak Arabia Saudyjska - Wersal zachodnich dochodów z ropy - oraz umiejętnie wspieranych za sprawą biernej kapitulacji cywilizacji zachodniej.
Ta debata to oczywiście kolejny mały krok na drodze ku przyjęciu Turcji do Unii Europejskiej. Przystąpienie Turcji do Unii Europejskiej entuzjastycznie wspierają takie brytyjskie partie jak Partia Konserwatywna, Partia Pracy i Liberalni Demokraci. Oczekują, aby powitać setki tysięcy, a nawet miliony tureckich imigrantów, którzy przybędą do Wielkiej Brytanii po przystąpieniu Turcji do UE.
Proszę sobie tylko wyobrazić, jak Turcja przystąpi do Unii Europejskiej i zacznie stosować takie wspólne procedury jak europejski nakaz aresztowania. Brytyjscy wyborcy powinni sobie wyobrazić swoją potencjalną bezpłatną podróż tureckim Midnight Express za sprawą kurtuazji Liberalnych Demokratów, Partii Pracy i konserwatystów, po czym powinni odpowiednio zagłosować.
Niestety, ale Turcja chce przystąpić do Unii Europejskiej, ponieważ ma nadzieję na wielkie dotacje z pieniędzy europejskich podatników oraz na pozbycie się milionów swoich ubogich i niezatrudnionych obywateli, których chce wyeksportować do zachodnich krajów, takich jak Wielka Brytania, w których albo będą pracować za niskie wynagrodzenie albo będą korzystać z systemu świadczeń.
Nie jest to z pewnością pozytywna wizja dla dumnego narodu. Dobrze życzę Turkom i mam nadzieję, że w porę osiągną faktyczną demokrację, ale mam również nadzieję, iż skorzystają z rad Partii Niepodległości Zjednoczonego Królestwa i nie przystąpią do Unii Europejskiej, ale zachowają swoją wolność i niezależność.
Anna Maria Corazza Bildt
Pani przewodnicząca! Na wstępie chciałabym wyrazić uznanie dla oświadczeń Komisji i Rady oraz pogratulować i podziękować panu komisarzowi Olli Rehnowi za jego osobiste zaangażowanie w sprawę członkostwa Turcji w Unii Europejskiej.
Stosunki UE z Turcją mają długą historię i są korzystne dla obu stron. Tak jak inne kraje kandydujące, Turcja również musi przestrzegać zasad demokracji, wolności i praw człowieka oraz musi dostosować swój system prawny do wspólnotowego dorobku prawnego. Chciałabym przyłączyć do moich kolegów, którzy wyrazili uznanie dla dotychczasowych postępów Turcji, ale dostrzegam także wiele przeszkód, które nadal się pojawiają na drodze Turcji do przystąpienia, takich jak dla przykładu wolność wyrażania opinii i prawa mniejszości kurdyjskiej, o których mówili moi koledzy.
Chcę wyrazić zaniepokojenie orzeczeniem tureckiego Trybunału Konstytucyjnego w sprawie delegalizacji Partii Demokratycznego Społeczeństwa i pozbawienia praw jej demokratycznie wybranych obywateli. To jednak nie może być przyczyną opóźnienia negocjacji w sprawie przystąpienia z Turcją. Europejska perspektywa to siła napędowa demokratycznych reform. Brak zaangażowania z naszej strony byłby negatywną oznaką dla narodu tureckiego. Nasza niepewność kosztuje. Mogłaby ona osłabić zachodzący obecnie proces demokratyczny. Polityka UE nigdy nie powinna opierać się na obawach. My, Europejczycy, powinniśmy wspierać reformy. Będą one trwały, będą złożone i będą również niepowodzenia, ale nigdy nie powinniśmy odstępować od kryteriów kopenhaskich. Nigdy nie powinniśmy rezygnować z naszego zaangażowania w członkostwo Turcji. U wylotu tunelu musi jasno przyświecać światło.
W związku z tym apeluję do Turcji, by kontynuowała proces demokratycznych reform. Uważam, że powinniśmy zobowiązać się do ich wspierania.
Maria Eleni Koppa
(EL) Pani przewodnicząca! Poparliśmy perspektywę przystąpienia Turcji, mając nadzieję, że przyczyni się to przede wszystkim do kompleksowej reformy demokratycznej. Niestety, ale wyniki po kilku latach są bardzo kiepskie. Reform zaniechano, natomiast te wdrożone podlegają zasadniczo martwym przepisom prawa. Okazało się, że wstrzymano nawet postęp w rozwiązaniu sprawy kurdyjskiej, w którym pokładano tak wielkie nadzieje.
Turcja, aby mogła przystąpić do Unii, musi wykazać się rzeczywistym przestrzeganiem praw człowieka, mniejszości, wolności religijnej oraz poszanowaniem partii politycznych i ich demokratycznie wybieranych przedstawicieli. Parlament Europejski poparł demokratyczne otwarcie zapowiedziane przez rząd turecki. Tłumienie wolności i aresztowania tysięcy obywateli oraz setek przedstawicieli politycznych to jednak działania niedopuszczalne, podważające wiarygodność wszelkich oświadczeń na temat kontynuacji reform.
Ponadto podstawowym elementem demokracji jest całkowity rozdział władzy politycznej i militarnej. Nie możemy mieć kraju kandydującego, w którym armia nie podlega całkowitej kontroli politycznej, nawet po tak wielu latach.
Turecka perspektywa europejska jest i musi być przedmiotem naszego zaangażowania, ale pod warunkiem, że Turcja zobowiąże się do propagowania zasad i celów Unii w praktyce.
Johannes Cornelis van Baalen
(NL) Pani przewodnicząca! Turcję trzeba traktować uczciwie. Oznacza to, że Unia Europejska musi również uczciwie popatrzeć w lustro. Ważne znaczenie mają tu kryteria kopenhaskie, które są wszystkim znane. Muszą one być spełnione. Proces przystąpienia to proces otwarty, co zostało powiedziane również wtedy, gdy przystępowaliśmy do negocjacji w sprawie przystąpienia. Oznacza to, że przedmiotowe kryteria mają kluczowe znaczenie i to na ich podstawie zapadnie decyzja, czy Turcja może przystąpić do UE. Demokracja jest oczywiście konieczna. Oznacza to, że UE musi także za wszelką cenę dążyć do wspierania demokracji w Turcji. Dziwne jest zatem, że program przedakcesyjny, program pomocy przedakcesyjnej, jest tak słabo wdrażany. Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej wyraźnie oświadczył, że ustanowiono zbyt wiele priorytetów, co skutkuje brakiem priorytetów, wskazując przede wszystkim na pomoc ukierunkowaną na demokrację. Chciałbym wiedzieć, jaka jest opinia Komisji na temat krytyki Trybunału Obrachunkowego, oraz w jaki sposób zapewni ona prawidłową organizację pomocy przedakcesyjnej.
Geoffrey Van Orden
Pani przewodnicząca! Nie jestem całkowicie pewien, dlaczego prowadzimy tę debatę akurat teraz. Być może dlatego, że właśnie mija trzy lata od śmierci Hranta Dinka i nadal istnieją poważne pytania, na które należałoby odpowiedzieć w związku z tym przestępstwem.
Poznałem Dinka po procesie Orhana Pamuka. Śmierć Dinka była oczywiście ogromną tragedią i jako przyjaciel Turcji nie omieszkałem zaznaczyć uszczerbku dla pozycji Turcji, jeśli chodzi o ograniczanie wolności wyrażania opinii i przewrażliwienie na tle krytyki państwa tureckiego. Umacnianie demokracji leży jednak niezaprzeczalnie w interesie samej Turcji.
Popieram także stwierdzenie, że Turcja to wiekowy i zjednoczony kraj, który przez ponad osiemdziesiąt lat przyglądał się Zachodowi. Zgadzam się z koniecznością zapewnienia silnej armii tureckiej i uznaję też kluczowe geostrategiczne znaczenie Turcji. Właśnie z tych powodów jestem przekonany, że powinniśmy bardzo wspierać Turcję, a nie szukać nieustannie sposobu na jej krytykowanie i pogrążanie.
Delegalizacja partii politycznych to oczywiście z zasady zły pomysł, chociaż istnieją wyjątki od tej reguły. Wszyscy wiemy, że organizacje terrorystyczne mają swoje polityczne fronty i to bardzo subtelna decyzja, czy front taki należy pozostawić samemu sobie, czy też go wyeliminować. PKK ma oczywiście swoje fronty polityczne.
Powiem tylko słowo o PKK, gdyż partia ta kontynuuje swoją działalność jako organizacja terrorystyczna. Oczywiste jest, że PKK działa w ramach sieci przestępczych, obejmujących swym zasięgiem całą Europę. PKK jest jak mafia o przestępczej strukturze, mnożąca swoje fundusze i wzmacniająca wsparcie. Zaangażowana jest w wiele obszarów przestępczości zorganizowanej takich jak unikanie podatków, podrabianie pieniędzy, handel żywym towarem, a jednym z głównych źródeł finansowania jest dla niej oczywiście handel narkotykami. Wydaje mi się, że powinniśmy bardziej skoncentrować się na rozwiązaniu takich problemów w naszych własnych krajach, pomagając w ten sposób Turkom, a nie ciągle ich krytykować i pogrążać.
Jürgen Klute
(DE) Pani przewodnicząca! Chciałbym jeszcze raz zaznaczyć, że delegalizacja kurdyjskiej Partii Demokratycznego Społeczeństwa oznacza, że rząd turecki zdelegalizował w ostatnich latach w sumie 27 kurdyjskich partii. Właśnie usłyszeliśmy, że od czasu tej delegalizacji aresztowano ponad tysiąc osób. Uważam, że nie można mówić o demokracji w kraju, w którym rutynowo delegalizuje się partie polityczne. Delegalizacja 27 kurdyjskich partii to wyczyn, który można by umieścić w księdze rekordów Guinnessa.
Sprawa nie dotyczy tylko mniejszości w Turcji - i o tym chciałbym ponownie wspomnieć w tej chwili. Obecnie ma miejsce strajk pracowników sektora tytoniu w firmie Tekel, bardzo intensywny i coraz bardziej nasilający się. Kilkanaście tysięcy pracowników rozpoczęło dzisiaj strajk głodowy, aby umocnić swoje prawa. W ich odczuciu byli oni poważnie ciemiężeni przez rząd oraz władze Turcji. Należy koniecznie uwzględnić ten aspekt, ponieważ ochrona praw pracowników i związków zawodowych to nieodłączny element demokracji. Związki zawodowe i mniejszości w Turcji czekają na wyraźną i jednoznaczną opinię tej Izby.
Sari Essayah
(FI) Pani przewodnicząca, panie komisarzu Rehn! Piastował pan bardzo wymagające stanowisko w poprzedniej Komisji i pańska nowa rola też nie może być zbyt łatwa.
Turecki postęp demokratyczny uległ ostatnio zahamowaniu, a sprawa kurdyjska nie jest tu jedynym powodem do niepokoju. Poprawy wymaga status dzieci i kobiet, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Turcja była przez lata opieszała, jeśli chodzi o ochronę praw mniejszości religijnych takich jak alawici czy chrześcijanie.
O pozycji patriarchatu już tu wspominano. Ortodoksyjni wyznawcy byli dyskryminowani i prawdopodobnie pozostało ich w Turcji zaledwie około 3 tysiące. Zupełnie niezrozumiałe jest prawo, które stanowi, że ortodoksyjni księża, biskupi i patriarchowie muszą być obywatelami tureckimi. Patriarcha to głowa kościoła na całym świecie, a zatem bezdyskusyjnie może być wybrany z dowolnego kościoła danego wyznania. Podobnie należy zagwarantować ochronę majątku kościoła, natomiast majątek pozyskany nielegalnie trzeba zwrócić. W Izbie tej sporządzono listę podpisów pod pisemnym stanowiskiem, które przyjęto, aby poprzeć otwarcie duchownego seminarium na wyspie Halki. Ostatnią osobą, która apelowała o otwarcie tego seminarium był prezydent Barack Obama.
Jeżeli Turcja ma chronić praw mniejszości chrześcijańskiej w ten sposób, to stanowiłaby wzorcowy przykład dla innych narodów muzułmańskich, zachęcając ich do zagwarantowania takich samych praw chrześcijanom, jakie kraje chrześcijańskie gwarantują ich mniejszościom muzułmańskim.
Panie komisarzu! Często zadajemy tu pytanie, czy Turcja jest gotowa przystąpić do UE. Uważam, że to UE powinna uczciwie zadać sobie pytanie, czy w rzeczywistości jest gotowa przyjąć Turcję jako członka. Powiedział pan również, że podróż jest równie istotna, jak miejsce przeznaczenia. Musimy pamiętać, że demokratyczny postęp Turcji jest nie tyle ważny dla UE, ile dla samych obywateli Turcji. Dlatego warto kontynuować tę podróż, nawet jeżeli nie zgadzamy się w kwestii jej punktu docelowego.
Emine Bozkurt
(NL) Pani przewodnicząca! Rząd turecki zapoczątkował demokratyczną inicjatywę ukierunkowaną na demokratyzację kraju oraz poprawę w obszarze praw kulturowych Kurdów. To był odważny krok naprzód. Delegalizacja partii politycznych to jednak duży krok do tyłu. Demokratyczne państwo prawa musi zawsze umożliwiać demokratyczną dyskusję, w której mogą zabrać głos wszyscy obywatele. Delegalizacja Partii Demokratycznego Społeczeństwa (DTP) nie prowadzi do sukcesu tej demokratycznej inicjatywy. Mało brakowało, a osiemnaście miesięcy temu rządzącą Partię Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP) spotkałby taki sam los. Oczekuję, że Turcja zmieni jak najszybciej swoją konstytucję, dostosowując ją do kryteriów określonych przez Komisję Wenecką i uniemożliwiając delegalizację partii politycznych. W sprawę tę muszą zaangażować się wszystkie partie; przecież mógłby je spotkać taki sam los. Ponadto należy koniecznie wprowadzić system partyjny, który zapewniałby lepszą reprezentację społeczeństwa tureckiego. Można to uczynić, obniżając drastycznie wysoki, 10 % próg wyborczy. Trzeba zapobiegać wykorzystywaniu delegalizacji partii jako stawki w grze politycznej. Turcja musi niezwłocznie nad tym popracować, korzystając ze wsparcia Europy. Nie pozostaje mi nic innego, jak podziękować panu komisarzowi Rehnowi za wspaniałą współpracę. Życzę mu wszelkich sukcesów na nowym stanowisku.
Olle Schmidt
(SV) Rozszerzenie pozwoliło UE umocnić podstawowe wartości takie jak demokracja i prawa człowieka na naszym kontynencie, wprowadzając warunki sprzyjające praworządności opartej na niezawisłych sądach i organach prawnych z funkcjonującą demokracją rynkową - gwarantując stabilność i pokój w Europie.
Postęp ten należy koniecznie kontynuować. Dlatego Turcję należy przyjąć do UE. Zbyt wielu w tym Parlamencie i w rządach UE dąży do wycofania się z obietnic złożonych Turcji jako krajowi kandydującemu. To ujma na honorze, skutkująca niepewnością nie tylko w Turcji, ale i w innych krajach kandydujących. Oczywiście Turcja nie może przystąpić do UE do czasu spełnienia wszystkich kryteriów. UE musi określić dokładne kryteria, ale jednocześnie musi wspierać ten kraj, aby mógł on w rzeczywistości te kryteria spełnić.
Jak już wspomniano, Turcja dokonała pewnego postępu; niestety, ale sytuacja nadal jest bardzo niejednoznaczna. Nadal istnieją tam poważne słabe strony. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące delegalizacji największej partii kurdyjskiej jest oczywiście nie do przyjęcia i blokuje członkostwo Turcji.
Chciałbym również poruszyć inną sprawę związaną z członkostwem Turcji. Sądzę, że mój kolega poseł z Danii poruszył już tę sprawę. W ubiegłym tygodniu szwedzkie radio doniosło o audycie, w którego wyniku ujawniono poważne uchybienia w wykorzystaniu funduszy UE w Turcji. Pieniądze nie trafiają do tych, którzy ich najbardziej potrzebują. Skrytykowano również słabe działania następcze oraz fakt, że ludność obszarów wiejskich, czyli takie mniejszości jak Kurdowie i Asyryjczycy, nie korzystają z pomocy UE. Nieuczciwie traktuje się też kobiety. Zasady wnioskowania o finansowanie są złożone i trudne do zrozumienia. Razem z moim kolegą, panem Färmem, zwróciliśmy się do pana komisarza Rehna, aby zagłębił się w tę sprawę w ostatnich dniach jego urzędowania na stanowisku komisarza ds. rozszerzenia. Oczekujemy rychłej odpowiedzi. Na koniec chcę podziękować panu Rehnowi za znakomitą pracę na stanowisku komisarza ds. rozszerzenia, życząc mu powodzenia na nowym stanowisku.
Frieda Brepoels
(NL) Pani przewodnicząca! Zapowiedziane przez turecki rząd demokratyczne otwarcie sprowadzono do roli demokratycznych negocjacji. Delegalizacją Partii Demokratycznego Społeczeństwa (DTP) po raz kolejny zniszczono, a tym samym zanegowano wolność wyrażania opinii przez społeczeństwo kurdyjskie, wolność zrzeszania się i politycznego zaangażowania. Brak demokracji, wiodąca rola armii i policji, bardzo wysoki 10 % próg wyborczy, brak reformy konstytucji oraz prawa dotyczącego partii politycznych, prześladowanie i więzienie kurdyjskich polityków i bojowników - wszystko to wskazuje, że Ankara nie jest wyraźnie w stanie rozwiązać problemu praw mniejszości w dojrzały sposób. Każdorazowo, gdy Turcja otwiera drzwi dla demokratyzacji, zatrzaskuje jakieś inne. Zastanawiam się, czy proces ten można nadal nazywać demokratycznym otwarciem. Chciałabym usłyszeć opinię pana komisarza na ten temat i chciałabym, aby powiedział nam, czy jest gotowy współpracować z tureckim rządem na rzecz ustalenia konkretnego harmonogramu szeregu zasadniczych reform, zgodnie z europejskimi standardami.
Nikolaos Chountis
(EL) Pani przewodnicząca, panie ministrze, panie komisarzu! Na podstawie panów wypowiedzi dzisiejszego wieczoru odnoszę wrażenie, że z radością koloryzują panowie fakt, iż turecki Trybunał Konstytucyjny wydał swoje ostatnie orzeczenie w sprawie delegalizacji prokurdyjskiej partii zaledwie kilka godzin przed podjęciem decyzji przez Radę do spraw Ogólnych oraz przed podjęciem decyzji na szczycie, co zasadniczo daje zielone światło na prostej drodze Turcji ku Europie w chwili, gdy w kraju tym łamie się prawa człowieka i prawa demokracji, nie przestrzega się prawa międzynarodowego i odmawia się uznania Republiki Cypryjskiej. Czy nie przyszło panom na myśl, że takie nieustające pobłażanie ośmiela Turcję zamiast przywodzić ją do rozsądku? To fakt, że turecka konstytucja skutkuje polityczną destabilizacją, nie gwarantuje religijnej i politycznej wolności oraz usprawiedliwia interwencje ze strony państwa.
Chcę zapytać, jakie środki zamierzają panowie podjąć w celu ochrony praw obywateli kurdyjskich? Drugie, ważniejsze pytanie, to czy w końcu zamierzamy zażądać reformy konstytucyjnej, aby zapewnić instytucjonalne ramy na rzecz zagwarantowania wspomnianych wolności i przestrzegania przez państwo tureckie wszystkich praw będących kryteriami dla kontynuacji procesu akcesyjnego przez ten kraj?
Róża, Gräfin von Thun Und Hohenstein
(PL) Pani przewodnicząca! Obietnica członkostwa w Unii Europejskiej przez dłuższy czas stanowiła siłę napędową przemian demokratycznych w Turcji. Jednak po 2005 roku tureckie poparcie dla wstąpienia do Wspólnoty spadło z 70 % do zaledwie 42 %. W tej więc sytuacji dalsza demokratyzacja Turcji rzeczywiście wymaga coraz lepszej współpracy z Unią Europejską.
W Turcji osiągnięto bardzo wiele - o tym mówili tutaj moi koledzy - i to zasługuje na nasze uznanie, ale są ciągle jeszcze obszary, którym powinniśmy przyglądać się ze szczególną uwagą. Jest to kwestia już tu wspomnianej wolności prasy i kwestia wolności mediów elektronicznych. OBWE donosi na przykład, że Turcja blokuje 3,7 tys. stron internetowych. Kolejna ważna kwestia to dostęp kobiet do uczestnictwa w życiu publicznym. Turecka konstytucja zakazuje wstępu na uniwersytety kobietom w tradycyjnych chustach, podczas gdy nosi je aż 70 % kobiet. Ta walka sekularyzmu z demokracją jest dla Turcji prawdziwym wyzwaniem.
Chcę też nawiązać do Kurdów, a mianowicie do uznania ich za mniejszość narodową. Rozwiązania proponowane przez turecki rząd nie są zadowalające. Wprawdzie zaczęto już uznawać ich język, ale ciągle jeszcze w tureckiej konstytucji obecny jest artykuł 42, który zakazuje nauczania języka kurdyjskiego jako ojczystego w placówkach edukacyjnych.
Ważne jest, aby stale rozwijać współpracę zarówno z parlamentem i rządem, ale też, aby wspierać tamtejsze organizacje pozarządowe, inicjatywy społeczne, partnerstwa samorządowe. Musimy pogłębiać współpracę między instytucjami, ale pamiętajmy o tym, szczególnie wtedy, kiedy mówimy o rozwoju demokracji, że tak naprawdę świat zmieniają relacje między zwykłymi obywatelami.
Arlene McCarthy
Pani przewodnicząca! Niestety, ale podzielam poglądu innych, że delegalizację DTP przez Trybunał Konstytucyjny można jedynie uznać za krok wstecz w dążeniach Turcji do demokratyzacji, pomimo bardzo znacznego postępu, który się dokonuje za sprawą ostatnich inicjatyw demokratycznych.
Jak już powiedziano, prawo delegalizujące DTP zastosowano od 1982 roku wobec jakichś 27 partii, a partie polityczne wyrażają oczywiście wolę narodu. Są one czynnikiem warunkującym demokrację i najwyższy czas wprowadzić reformy prawa, które położą kres delegalizacji partii politycznych.
Z drugiej strony, wszystkie polityczne partie i kandydaci w wyborach muszą przestrzegać podstawowych zasad demokracji i praworządności, zobowiązując się do realizacji politycznych celów z zastosowaniem środków wyłącznie pokojowych. Dorastając w Irlandii Północnej, widziałam zbyt wielu okaleczonych i pomordowanych ludzi w dążeniu do realizacji politycznych celów. W państwie demokratycznym politykę należy realizować poprzez urny wyborcze, a nie za pomocą kul i bomb.
A zatem tak jak inni, ja również apeluję do premiera i rządu Turcji o ustanowienie zasady demokracji, zreformowanie konstytucji oraz o zapewnienie, aby działania te nie unicestwiły postępów Turcji na rzecz członkostwa w UE, które ja i moja partia polityczna oraz rząd popieramy z dumą.
Charalampos Angourakis
(EL) Pani przewodnicząca! Konflikt między zwolennikami integracji Turcji a tymi, którzy preferują specjalne stosunki między Turcją a Unią Europejską obrazuje nam wewnętrzny konflikt imperialistyczny w Unii Europejskiej, przy konkurencji ze strony USA i innych potęg.
Przedstawiane Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania z postępów Turcji to bilans tych sił. Nie mają one nic wspólnego z brutalnym wykorzystywaniem, represjami i prześladowaniami, które dotykają pracowników w Turcji. Prześladuje się tam działaczy związkowych, skazując ich wskutek fikcyjnych procesów. Organy ścigania nadal dokonują tam mordów politycznych i dopuszczają się przemocy. Delegalizuje się całkowicie i tak po prostu partie polityczne, ponieważ wyrażają one wolę ludności kurdyjskiej. Masowo prześladuje się wybranych przedstawicieli, osadzając ich w więzieniach. Turcja nadal odmawia przyznania podstawowych praw Kurdom i innym mniejszościom. Okupuje ona nielegalnie 40 % terytorium Republiki Cypryjskiej, unicestwiając każde rozwiązanie problemu. Grozi Grecji wypowiedzeniem wojny, przedstawiając żądania terytorialne.
Pomimo tego wszystkiego, Unia Europejska gratuluje Turcji, ponieważ tego wymagają NATO oraz europejskie potęgi międzynarodowe, które inwestują w rurociąg Nabucco, realizując swoje ekonomiczne i geostrategiczne ambicje wobec tego kraju i Bliskiego Wschodu ogólnie.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Pani przewodnicząca! Popieram członkostwo Turcji w Unii Europejskiej, ale chciałbym potępić grudniową decyzję tureckiego Trybunału Konstytucyjnego o delegalizacji partii DTP. Orzeczenie argumentowane było rzekomymi powiązaniami partii z terrorystyczną PKK. Wiem, że żyjemy w czasach, kiedy bezpieczeństwo jest nadrzędne, nie powinny jednak z tego powodu cierpieć swobody obywatelskie. Jak wiemy, partia ta od 2007 roku reprezentowała w tureckim parlamencie interesy kurdyjskie. Choć czyniła to w sposób symboliczny poprzez 20 posłów, była w ostatnich latach ważnym świadectwem rozpoczętego w Turcji procesu uregulowania kwestii kurdyjskiej. Obecność DTP w parlamencie nie stanowiła w żadnym razie niebezpieczeństwa, a była jednym w warunków równowagi politycznej. Myślę jednak, że nie należy jeszcze mówić o destabilizacji, gdyż konflikt z Kurdami jest stary i żadna jego odsłona jeszcze tak naprawdę Turcją nie zachwiała. Nie sądzę, żeby teraz tak miało się stać, i raczej się nie stanie.
Rząd wykonał w przeszłości wiele dobrych gestów i trudno mówić o antykurdyjskiej nagonce. Jednakże turecko-kurdyjski proces pokojowy doznał dotkliwej porażki. Zakaz działania tej partii jest typową zagrywką polityczną, wyrok nie tylko cofa relacje turecko-kurdyjskie o całe lata, ale jest krokiem wstecz dla całego procesu demokratyzacji.
Inés Ayala Sender
(ES) Ja również chciałabym omówić sprzeczną sytuację, w której się dzisiaj znaleźliśmy, nieustannie wspierając proces przystąpienia Turcji, ponieważ potrzebujemy jej w Unii Europejskiej z wielu powodów. Znaleźliśmy się dzisiaj w sprzecznej sytuacji, ponieważ zaledwie kilka tygodni temu Parlament Europejski wyrażał poparcie dla postępów osiągniętych w obszarze stosunków Turcji ze społecznością kurdyjską, nie kryjąc przy tym zadowolenia, natomiast teraz jesteśmy zaskoczeni delegalizacją głównej partii kurdyjskiej w Turcji, budzącą oczywiście raz jeszcze poważne obawy.
W tej sytuacji ostrzegałabym oczywiście ten Parlament i Unię Europejską oraz zwróciłabym się do Komisji, aby kontynuowała lub ożywiła swoje działania, dokonując ponownego przeglądu obszarów warunkujących członkostwo, w których odnotowaliśmy postęp, na przykład pod względem konieczności zapewnienia zgody między partiami politycznymi, co oczywiście powinno skutkować wezwaniem rządu Turcji do pomyślnego rozwiązania problemu kurdyjskiej partii politycznej DTP i jej uwzględnienia w szeregach tego rządu.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Jestem zdecydowanym zwolennikiem przystąpienia Turcji do Unii Europejskiej. Zgadzam się z surowymi opiniami wyrażonymi w tej Izbie na temat konieczności przestrzegania przez Turcję praw człowieka. Chciałbym jednak wyrazić nadzieję, że równie zdecydowane stanowisko będzie zastosowane w celu wspierania dążeń Turcji do przystąpienia do Unii Europejskiej.
Popieram stanowisko prezydencji hiszpańskiej, która chce otwierać kolejne rozdziały negocjacyjne z Turcją.
Chciałbym państwu powiedzieć, że w ubiegłym roku odwiedziłem Turcję jako członek Delegacji do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Turcja po dwudziestu latach od mojego poprzedniego pobytu w tym kraju i postęp, jakiego dokonało społeczeństwo tureckie jest imponujący.
Antigoni Papadopoulou
(EL) Pani przewodnicząca! Okazuje się, że lata przemocy i terroryzmu w Turcji nie minęły. Kurdowie, szyici, mniejszości niemuzułmańskie, działacze związkowi, Ekumeniczny Patriarchat, Ormianie, Cypryjczycy, więźniowie, władze lokalne, homoseksualiści, kobiety, kurdyjskie partie polityczne i środki masowego przekazu będą miały bardzo dużo do powiedzenia, kiedy ośmielą się przerwać milczenie.
Mimo reform i postępów w Turcji, nie stosuje się tam wielu przepisów prawa. Ciemna strona i przypadki naruszania praw człowieka dają o sobie znać w rzeczywistości, jeśli chodzi o wolność prasy, równość płci, wolność wyrażania opinii i prawa mniejszości. Dokładnie z tego powodu Europejski Trybunał Praw Człowieka potępił Turcję w wyniku skarg tureckich obywateli i mniejszości, dotyczących naruszania prawa do życia, nieludzkiego i poniżającego traktowania oraz szeregu innych naruszeń.
Uważam, że Unia Europejska może odegrać rolę katalizatora w demokratyzacji Turcji, żądając całkowitego wdrożenia europejskiego dorobku prawnego bez żadnych odstępstw, egoistycznych kalkulacji czy stosowania polityki podwójnych standardów. Panie komisarzu Rehn! Przypochlebiając się Turcji i otwierając kolejne rozdziały, nie przyczynia się pan do demokratyzacji Turcji, ale umacnia pan jej brak odpowiedzialności i polityczną amoralność.
Bogusław Sonik
(PL) Pani przewodnicząca! Mimo postępów osiągniętych przez Turcję na drodze akcesji, wiele pozostaje jednak do życzenia, jeśli chodzi o proces demokratyzacji tego kraju. W rezolucji, jaką przyjął Parlament Europejski w zeszłym roku wyrażone zostało zaniepokojenie panującą w Turcji sytuacją z zakresu wolności słowa oraz ubolewanie z powodu ograniczonego postępu w obszarze wolności religijnej. Parlament nalegał wówczas i nalega dziś na turecki rząd, aby ustanowił ramy prawne zgodne z Europejską konwencją o ochronie praw człowieka umożliwiające niemuzułmańskim społecznościom religijnym i alewitom funkcjonowanie bez zbędnych ograniczeń.
Już po przyjęciu wspomnianej rezolucji w grudniu 2009 roku zaniepokojenie Unii wzbudziła podjęta przez turecki Trybunał Konstytucyjny decyzja o delegalizacji Partii Demokratycznego Społeczeństwa, z której ramienia zasiadało w tureckim parlamencie 21 deputowanych. Pretekstem do zdelegalizowania tej partii były rzekome powiązania z kurdyjską PKK.
Franz Obermayr
(DE) Pani przewodnicząca! Orzeczenie tureckiego trybunału Konstytucyjnego delegalizujące prokurdyjską partię i naruszające przepisy konstytucyjne to wyraźny sygnał, że turecka polityka krajowa nie dąży do demokracji w naszym europejskim rozumieniu. Zadaje ona także wyraźnie kłam niezmiernie przesłodzonemu sprawozdaniu z postępów sporządzonemu przez Komisję Ahtisaariego.
Chociaż Stambuł tradycyjnie cieszy się oświeconą, proeuropejską i wykształconą ludnością, to niestety, ale fakt ten i niewątpliwie wspaniałe wydarzenia związane z tytułem Stolicy Kultury w 2010 roku nie odzwierciedlają sytuacji w całym kraju. Dlatego musimy zmierzyć się z rzeczywistością. Każdy, kto zakazuje działalności mniejszościowym partiom politycznym, naruszając przepisy konstytucyjne, odbiega od wartości europejskich. Te ciągłe wahania i zmiany także są niezrozumiałe, gdyż z pewnością nie przysporzą nam sławy ani nie wywrą dobrego wrażenia na naszych tureckich partnerach w dialogu.
Dlatego wstrzymajmy negocjacje! Proszę także, abyśmy wstrzymali płatności przedakcesyjne, ponieważ nikt, kto chce zapłaty za wartości moralne z pewnością nie zmieni przekonań za sprawą takich płatności.
Anna Záborská
(SK) Demokracja zależy od warunków, których sama nie jest w stanie stworzyć. Stwierdzenie to stosuje się tak samo do naszych państw członkowskich, jak i do demokracji w Turcji. Chociaż istnieje kilka problematycznych zagadnień, to chciałabym wspomnieć tylko o jednym z nich.
Chociaż w Republice Turcji szanuje się wolność kultu, to w ostatnich latach nie osiągnięto tam zbytniego postępu w obszarze wolności religijnej. Szanuje się tam formalnie wolność wyznania, ale w rzeczywistości jest ona ograniczona, przykładowo pod względem miejsca kultu. Żałuję, że UE nie analizuje tej sprawy dokładnie. W ostatnim sprawozdaniu z postępów, które liczy sto osiemdziesiąt stron, problem ten porusza się zaledwie na dwóch stronach. Nie wspomina się w nim o poważnych ograniczeniach w obszarze autonomicznej administracji wspólnot religijnych, nie tylko na szczeblu administracyjnym czy ekonomicznym, ale także na duszpasterskim i klerykalnym.
Z uwagi na fakt, że od jakiegoś czasu Rada Konferencji Biskupów Europejskich mówi o nieustannym naruszaniu wolności religijnej w Turcji, Unia Europejska powinna konsekwentnie nalegać na przestrzeganie praw człowieka w kontekście wolności religijnej.
Ismail Ertug
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Turcja to oczywiście temat budzący emocje i jest to całkiem zrozumiałe. Jest jednak jeden fakt, który oczywiście powinniśmy zawsze uwzględniać w tym kontekście i o którym kilkakrotnie dzisiaj wspominano, a mianowicie to, że chociaż delegalizacja partii jest całkowicie niedopuszczalna, to orzeczenia tego nie wydał rząd, ale wymiar sprawiedliwości. Musimy mieć na uwadze tę różnicę, jeżeli chcemy być uczciwi i szczerzy.
Nie to jednak chciałem powiedzieć. Jako Europejczycy, musimy sobie zadać pytanie, dokąd faktycznie zmierzamy. Jeżeli jako podmiot globalny chcemy przekazać nie tylko ekonomiczne - i jako socjalistyczny demokrata chciałbym to podkreślić - ale też polityczne wartości, nie tylko w Europie, lecz także poza jej granicami, to do realizacji tego celu zdecydowanie potrzebujemy Turcji. Umożliwi to nam zachowanie stanowczego i wyraźnego stanowiska w naszych stosunkach z Turcją, a tego właśnie nam potrzeba. Tylko wówczas zdołamy uruchomić proces demokratyzacji na rzecz realizacji naszego ogólnego celu.
Diego López Garrido
W sprawie, którą nazwiemy stosunki Unii Europejskiej z Turcją, Rada podejmie następujące działania związane z procesem przystąpienia:
przede wszystkim jesteśmy przekonani o konieczności podtrzymania europejskiej perspektywy dla Turcji. Uważamy, że przystąpienie Turcji nie osłabi Unii Europejskiej, a wręcz przeciwnie - wzmocni ją. Dlatego cały proces będzie korzystny dla interesów obu stron.
Po drugie - negocjacje. Jak zaznaczył pan Obiols, negocjacje to bezsprzecznie broń zapewniająca postęp całego procesu oraz przyspieszenie wewnętrznych reform w Turcji. Fakt ten został niepodważalnie udowodniony. Negocjacje to element strategiczny i należy je kontynuować, o czym wspomniał w swoim przemówieniu pan komisarz Olli Rehn.
Trzecia sprawa to bardzo jasne przesłanie dla Turcji. Nasze stanowisko musi być dla Turcji jak najbardziej zrozumiałe. Zgodziła się z tym nie tylko pani poseł Oomen-Ruijten, autorka przedmiotowego projektu rezolucji, który moim zdaniem stanowi bardzo obszerną, wszechstronną, szczegółową i doskonałą podstawę do prac w danym obszarze, ale uważam, że zgodziło się także wielu uczestników tej wieczornej debaty: panie posłanki Corazza, Ludford i Keller, pan poseł Zahradil i wielu innych, którzy opowiadali się za wysłaniem Turcji wyraźnego przesłania.
Turcja to kraj, który w razie spełnienia kryteriów kopenhaskich będzie mógł i musi przystąpić do Unii Europejskiej.
Na ten moment Turcja jednak nie spełnia tych kryteriów i pod tym względem można wyróżnić dwa zasadnicze czynniki - demokrację i prawa człowieka, wokół których koncentruje się cała analiza możliwego przyszłego członkostwa Turcji w Unii Europejskiej. W kwestii praw człowieka, to niektóre z nich mające szczególny wymiar stanowią podstawę definicji demokracji spełniającej wymogi zwane kryteriami kopenhaskimi.
Sprawiedliwość, równouprawnienie płci, cierpienie i złe traktowanie, wolność wyrażania opinii, poszanowanie mniejszości i pluralizm - wszystkie te elementy należy mieć na uwadze. Dowiedliśmy tu, że we wszystkich tych obszarach możemy się dopatrywać niewątpliwych postępów, ale również zauważamy w nich nieprawidłowości lub nawet wsteczność. Tak w zarysie przedstawia się sytuacja. Zależy, jak na nią patrzymy. Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Dlatego uważam, że są to podstawowe elementy, na których musimy się skoncentrować w stosunkach między Unią Europejską a Turcją.
Sądzę, że proces ukierunkowany na zbliżenie Turcji i Unii Europejskiej jest możliwy; jest to wykonalne. Z tego powodu proces ten jest otwarty, a Turcja ma status kraju kandydującego. To proces konieczny, który oczywiście musi jak najszybciej postępować. Parlament Europejski odgrywa w nim bezwzględnie zasadniczą rolę. Musi on odgrywać zasadniczą rolę w opracowywaniu, analizie, ocenie i konsolidacji tego procesu, którego możliwie najszybszych postępów wszyscy pragniemy.
Olli Rehn
komisarz. - Pani przewodnicząca! Jestem szczęśliwy, że na koniec mogę się wypowiadać w sprawie Turcji.
Chcę państwu podziękować za rzeczową i odpowiedzialną debatę tego wieczoru. W rzeczywistości wyraziłem przed państwem moje pożegnanie z Turcją już w grudniu czy listopadzie. Nie będę się powtarzał. Mam nadzieję, że nie muszę wypowiadać już żadnych słów pożegnania z Turcją w tej Izbie oraz że możemy przejść do kolejnego punktu i zacząć rozwiązywać poważne problemy ekonomiczne i inne problemy, z jakimi boryka się Unia Europejska.
Chcę również skorzystać z okazji i podziękować hiszpańskiej prezydencji oraz hiszpańskiemu premierowi za zapoczątkowanie bardzo ważnej inicjatywy Sojuszu Cywilizacji. Mogę powiedzieć, że jestem chętny przystąpić do tego sojuszu. Jest on również bardzo ważny dla stosunków między UE a Turcją.
Dzisiejsza debata koncentrowała się w dużym stopniu na sprawie delegalizacji partii - i słusznie. To bardzo ważne, aby Turcja zreformowała swoje ustawodawstwo i całe konstytucyjne ramy prawne w stosunku do partii politycznych według zaleceń Komisji Weneckiej.
Panowie posłowie van Baalen i Schmidt podnieśli sprawę ostatniego sprawozdania na temat Turcji sporządzonego przez Trybunał Obrachunkowy. Mogę powiedzieć, że nasze wnioski w Komisji, w DG ds. Rozszerzenia, pokrywają się ze sprawozdaniem i zawartymi w nim wnioskami dotyczącymi sposobu bardziej strategicznego ukierunkowania naszej pomocy finansowej, rozszerzenia jej na okres wieloletni oraz wyraźniejszego powiązania jej z potrzebami wynikającymi z programu reform politycznych w naszych krajach, a w tym przypadku w Turcji.
Obecnie toczą się prace w tym obszarze, obejmujące całkowicie nowe nastawienie do przygotowywania naszych wieloletnich planów oraz do przejścia z programowania projektowego do sektorowego. To nowe podejście obejmuje również większy nacisk na sektorowe strategie opracowywane przez same kraje będące beneficjentami, co w ostatecznym rozrachunku powinno ułatwić wspólne określenie priorytetów politycznych przez Komisję i władze Turcji.
Będzie mi miło udzielić państwu dłuższej i dokładniejszej odpowiedzi dotyczącej tej kwestii na piśmie, jeżeli prześlą mi państwo niebawem pisemny wniosek, abym mógł to uczynić jeszcze w trakcie obecnej kadencji Komisji.
Abstrahując od delegalizacji partii, sądzę, że bardzo ważne jest, aby szerzej omówić demokratyczną transformację. To właśnie uczynili państwo dzisiejszego wieczoru, a ja chciałbym poruszyć w skrócie trzy punkty, które moim zdaniem dotyczą trzech najważniejszych kroków, jakie należy teraz uczynić.
W ostatnich pięciu latach byliśmy świadkami ogromnej demokratycznej transformacji w Turcji. Dzisiejsza Turcja bardzo się różni od tej sprzed pięciu lat. Szklanka jednak nie została jeszcze do końca napełniona i w Turcji nadal zachodzi konieczność przeprowadzenia szeregu ważnych reform.
Pierwsza i najważniejsza z nich dotyczy praw obywateli i podstawowych wolności. Historia Turcji w obszarze wolności wyrażania opinii nie pokrywa się ze standardami UE. Nadal prześladuje się tam wielu autorów i dziennikarzy, skazując ich za pracę, którą wykonują. Najwyższy czas, aby Turcja wdrożyła konieczne reformy prawne, usuwając ten problem w przeszłość, a nie zachowując go na przyszłość. To zasadniczy warunek otwartego i demokratycznego społeczeństwa oraz podstawowy warunek dalszych rozmów na tak wrażliwe tematy jak sprawy Ormian czy Kurdów albo problem cypryjski.
Po drugie, w ubiegłym roku zaszły ważne zmiany w obszarze stosunków cywilnych i militarnych. Toczące się dochodzenie w sprawie Ergenekon ma zasadnicze znaczenie dla dążeń Turcji do demokratyzacji, i w istocie, obywatele tureccy zasługują, aby poznać końcowy wynik tego dochodzenia, słusznie oczekując na podjęcie wszystkich koniecznych środków ostrożności w celu zapewnienia uczciwego procesu dla wszystkich oskarżonych.
Po trzecie i na koniec, nie da się zapewnić prawdziwej demokracji, jeżeli połowa społeczeństwa, a mianowicie kobiety, mają tak rażąco małą reprezentację w polityce na szczeblu krajowym i lokalnym. Tureckie kobiece organizacje pozarządowe powinny być i są nieugięte w promowaniu tej agendy, a my jesteśmy ich sprzymierzeńcami. Utworzenie specjalnej Komisji ds. Równouprawnienia Płci to ważny krok i mam nadzieję, że pomoże on w dużym stopniu zwiększyć polityczną reprezentację kobiet na wszystkich szczeblach społeczeństwa tureckiego.
Podsumowując, proces przystępowania Turcji do UE może być długą drogą, niekiedy pod wiatr, ale bardzo ważne jest, aby nie tracić z oczu podstawowego celu demokratycznej transformacji tego kraju. Leży to w podstawowym interesie nie tylko Turcji, ale też Unii Europejskiej, a najlepiej można to zrealizować, postępując z Turcją uczciwie i zarazem zdecydowanie, co pozwoli zachować nam wiarygodność i możliwość stymulowania procesu reform na rzecz podstawowych wolności w Turcji. Nadal liczę na państwa zdecydowane poparcie w tych ważnych dążeniach. To bardzo ważne, aby osiągnąć w końcu postęp w realizacji tego projektu.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Kristiina Ojuland  
Pani przewodnicząca! W sprawozdaniu z postępów Turcji sporządzonym przez Komisję Europejską w 2009 roku, przeprowadzenie reformy konstytucjonalnej określono jako ważne wyzwanie w ramach toczącego się procesu demokratyzacji. W sprawozdaniu zwrócono uwagę, że mimo wyraźnego poparcia narodu dla rządu i większości parlamentarnej, nie dokonano dotychczas wystarczającego postępu we wdrażaniu reformy politycznej i konstytucyjnej, ponieważ partie nie mogły znaleźć wspólnego języka. Tak jak w każdym demokratycznym kraju, stanowiska tureckich partii odzwierciedlają życzenia elektoratu. Nie można zapominać, że w partie w demokratycznym społeczeństwie odpowiadają przede wszystkim wobec własnych wyborców, a w Turcji Unia Europejska musi zwrócić przede wszystkim uwagę na postępy na najniższym szczeblu. Musimy być bardzo ostrożni, przyjmując wyłącznie dydaktyczne podejście do kierowania procesem demokratyzacji w Turcji. Pomyślne wdrożenie pożądanych reform wymaga poparcia ze strony opinii publicznej, a to z kolei wymaga zwiększenia poziomu powszechnej świadomości, zrozumienia znaczenia reform oraz powodów, dla których mają być one przeprowadzone. Wdrożone odgórnie reformy nie przyniosą oczekiwanych rezultatów tak długo, jak długo będzie panowało przeświadczenie, że zagrażają one wewnętrznej stabilizacji Turcji. Naciskanie na turecki rząd, aby przyspieszył wdrażanie reform, może nawet niechcący doprowadzić do rozkwitu separatyzmu lub wrogiego nastawienia do religii. Mam nadzieję, że Rada oraz Komisja, wraz z tureckim rządem, podejmą wysiłki na rzecz wdrożenia środków, które umożliwiłyby zaangażowanie tureckiej ludności w proces demokratyzacji w większym stopniu niż dotychczas, zapewniając tym samym żyzne podłoże dla reform, które zgodnie z kryteriami kopenhaskimi warunkują przystąpienie Turcji do UE.
Pavel Poc  
Negocjacje przedakcesyjne z krajem kandydującym powinny mieć na celu przystąpienie tego kraju do Unii Europejskiej. W przypadku Turcji sytuacja jest jednak dużo bardziej złożona. Rozmowy poprzedzające przystąpienie zainicjowano 3 października 2005 r. Oprócz samego przystąpienia danego kraju, rozmowy powinny przyczyniać się do propagowania demokracji i wolności oraz ochrony praw obywatelskich i praw człowieka w Turcji. Zamiast składać deklaracje polityczne należy realizować ten konkretny cel w drodze zmian legislacyjnych, wprowadzanych w ramach dostosowania do systemu prawnego Unii Europejskiej, ale przede wszystkim w drodze politycznych i społecznych praktyk, realizowanych na przykładzie państw członkowskich. Argumenty przeciwko przystąpieniu oparte na modelu "kraje europejskie” kontra "kraje islamskie” są niepoprawne i złe. Historyczna przynależność Turcji do Europy jest niezaprzeczalna. Patrząc realnie, Turcja jest obecnie członkiem Rady Europy oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Nie ma religijnej miary do oceny kraju kandydującego; wręcz przeciwnie, wolność wyznania to jedna z podstawowych wartości europejskich. Dlatego wyłączne i decydujące kryteria przystąpienia Turcji do Unii Europejskiej muszą być zgodne z zasadami praworządności oraz muszą uwzględniać prawne potwierdzenie praw obywatelskich i praw człowieka, jak również poszanowanie wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.
Renate Sommer  
To dobrze, że Parlament Europejski zajął się w końcu sprawą demokratyzacji w Turcji. Komisja i Rada z zasady mają zwyczaj nagłaśniać sytuację bez względu na to, jak jest ona dramatyczna. Jest to tak zwana "inteligentna władza”. Dokąd jednak nas ta "inteligentna władza” zaprowadziła? To całkiem oczywiste, że od czasu rozpoczęcia negocjacji w sprawie przystąpienia w Turcji wykonano znacznie więcej kroków do tyłu aniżeli we właściwym kierunku. Teraz mamy kolejną delegalizację partii. Obserwujemy też nieustające masowe ograniczanie wolności obywatelskich, ucisk mniejszości religijnych w stopniu wskazującym na próbę ich wydalenia lub zniszczenia w drodze przelewu krwi, tłumienie wolności informacji i wolności prasy, próby unicestwienia opozycyjnej prasy i związków zawodowych i tak dalej. "Umów należy dotrzymywać” - to zawsze słusznie podkreślamy, jeśli chodzi o sprawę Turcji. Powiedzenie to jednak stosuje się także wobec Turcji! Przystępując do negocjacji w sprawie przystąpienia, Turcja zawarła z UE umowę o przestrzeganiu kryteriów kopenhaskich. Jeżeli nadal będzie tego odmawiała, będzie musiała zadać sobie pytanie, czy faktycznie chce być częścią Europy. "Mięczaki” z Komisji, prezydencji Rady i Rady, zamiast otwierać nowe rozdziały negocjacyjne, powinny w końcu zacząć postępować konsekwentnie.
