Szczyt UE-Rosja (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Komisji w imieniu wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w sprawie szczytu UE-Rosja.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca, Szanowni Państwo! Jestem wdzięczny za możliwość omówienia z Państwem następnego szczytu Unia Europejska - Rosja, który rozpocznie się jutro w Niżnym Nowogrodzie. Unię Europejską reprezentować będą przewodniczący Rady Europejskiej i Komisji. Udział w nim weźmie także wysoka przedstawiciel i wiceprzewodnicząca, pani Ashton, oraz komisarz De Gucht.
Szczyt starannie przygotowała Służba Działań Zewnętrznych w bliskiej współpracy z Komisją i obydwoma przewodniczącymi, a przygotowania postępowały w oparciu o debaty prowadzone w Radzie Europejskiej i Radzie; debata o Rosji jako strategicznym partnerze toczyła się pod koniec 2010 roku, debata w sprawie rezultatów poprzedniego szczytu UE - Rosja w styczniu 2011 roku, a na temat wizyty rządu rosyjskiego w Komisji - w lutym.
Ogólnie można powiedzieć, że w ciągu ostatnich dwóch lat nasze stosunki się poprawiły. Zakończyliśmy dwustronne negocjacje w sprawie przystąpienia Rosji do WTO, uzgodniliśmy zarówno podejście do ewentualnego zniesienia w przyszłości systemu wizowego, jak i sprawy dotyczące partnerstwa na rzecz modernizacji, które jest obecnie w fazie wdrażania.
Trwają również prace w regularnych ramach czterech wspólnych przestrzeni i wszystkich związanych z nimi rozmów technicznych. Nasze współdziałanie przebiega w sposób dość intensywny. Pozwolę sobie przypomnieć Państwu, że Rosja jest jedynym partnerem zewnętrznym, z którym Unia Europejska corocznie organizuje dwa spotkania na szczycie. Wizyta premiera Putina i bezprecedensowo licznej delegacji rządu rosyjskiego w Komisji 24 lutego wyraźnie świadczy o zdecydowanym dążeniu Rosji do nawiązania bliższych stosunków i współpracy.
Niemniej jednak wiele istotnych zagadnień dwustronnych pozostaje do rozwiązania. Szczególną troskę budzi sytuacja w Rosji w zakresie demokratycznego rozwoju i praw człowieka. W kontekście zbliżających się wyborów do Dumy i wyborów prezydenckich szczególnej uwagi wymagać będą standardy procesu wyborczego.
Teraz chciałbym zwrócić Państwa uwagę na główne cele tego szczytu, a mianowicie:
Po pierwsze: Unia Europejska będzie czynić starania, by zachęcić Rosję do rozstrzygnięcia ostatnich nierozwiązanych kwestii o charakterze multilateralnym, w oparciu o dwustronne porozumienie UE-Rosja z 2004 roku i z grudnia ubiegłego roku. Rosja wciąż jeszcze ma możliwość przystąpienia do WTO przed końcem 2011 roku, jeżeli tylko będzie potrafiła podjąć niezbędne decyzje w celu rozstrzygnięcia kilku nierozwiązanych jeszcze kwestii na szczeblu multilateralnym. Ten szczyt nie może zastąpić negocjacji prowadzonych w Genewie, ale może zmobilizować Rosję do podjęcia konstruktywnych działań.
Po drugie: Unia Europejska będzie uświadamiać Rosji, że należy czynić większe postępy w zakresie uzgadniania podstawowych postanowień dotyczących handlu i inwestycji, między innymi energetyki, w nowym porozumieniu pomiędzy UE a Rosją, w celu stworzenia solidnych podstaw prawnych dla pogłębionej współpracy gospodarczej w nadchodzących latach. Nie wykluczamy, że podniesiemy do rangi rozmów na szczycie kwestię wprowadzenia przez Rosję nieuzasadnionego zakazu importu warzyw, aczkolwiek mamy nadzieję, że dowody naukowe umożliwią znalezienie szybkiego rozwiązania na szczeblu ekspertów.
Po trzecie: będziemy utrzymywać wsparcie na najwyższym poziomie dla partnerstwa na rzecz modernizacji, które jest ważnym instrumentem dla spełnienia rosyjskich zobowiązań do przeprowadzenia reform.
Po czwarte: będziemy działać na rzecz promowania praw człowieka i rządów prawa w Rosji.
I po piąte: będziemy zachęcać Rosję do pogłębienia współpracy w naszym wspólnym sąsiedztwie i kontynuować dialog dotyczący innych aktualnych zagadnień na szczeblu międzynarodowym, na przykład kwestia Bliskiego Wschodu czy Afryki Północnej. Tak naprawdę postępy w sprawie Mołdawii/Naddniestrza posłużą jako ważny sprawdzian bliższej współpracy w dziedzinie polityki zagranicznej.
I wreszcie, powinniśmy również wykorzystać ten szczyt, aby raz jeszcze potwierdzić nasze polityczne zaangażowanie na rzecz postępów we współpracy związanej z zarządzaniem kryzysowym - pod warunkiem, że nie będzie to miało żadnego wpływu na naszą niezależność w podejmowaniu decyzji.
Również energetyka zajmuje poczesne miejsce w naszych relacjach z Moskwą. Będziemy podkreślać potrzebę wprowadzania dalszych reform w rosyjskim sektorze energii elektrycznej i gazu, starając się ustanowić równe reguły gry. Będziemy też podkreślać potrzebę współpracy w ramach walki ze zmianą klimatu.
Aby realizować nasze cele dotyczące najwyższych norm bezpieczeństwa jądrowego, utrzymujemy relacje z Rosją zarówno na poziomie bilateralnym, jak i na forach multilateralnych, takich jak Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i grupa G8.
Ponowimy nasze zaproszenie Rosji do udziału w negocjacjach dotyczących kompleksowej umowy Euratom-Rosja, która powinna służyć promowaniu najwyższych norm bezpieczeństwa jądrowego. W kontekście katastrofy w elektrowni w Fukushimie Unia Europejska będzie naciskać na wprowadzenie równoważnych metod przeprowadzania testów wytrzymałościowych zarówno dla istniejących, jak i planowanych elektrowni jądrowych.
I sprawa ostatnia, choć oczywiście nie mniej ważna: zaangażowaliśmy się w jasno zdefiniowany proces zmierzający do wprowadzenia ruchu bezwizowego. W marcu Unia Europejska przygotowała i uzgodniła swój projekt listy wspólnych kroków w kierunku ewentualnego ustanowienia systemu bezwizowego, no i oczywiście w kwietniu rozpoczęliśmy negocjacje. Od tego czasu odbyło się posiedzenie Stałej Rady Partnerstwa ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych i osiągnięto wyraźne postępy. Lecz negocjacje w sprawie naszych wspólnych kroków na szczeblu ekspertów nie zostały jak dotychczas zakończone. W trakcie szczytu musimy jasno dawać do zrozumienia, że nie ma żadnych politycznych "dróg na skróty”.
Można się spodziewać, że dla Rosji, w kontekście szczytu do głównych celów, na których będzie się ona skupiać, należą: wizy, WTO, energetyka - włącznie z bezpieczeństwem jądrowym - oraz współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa. Rosja może powrócić do koncepcji nowego Komitet Politycznego i Bezpieczeństwa na szczeblu ministerialnym. Uważamy, że dysponujemy strukturami niezbędnymi do współpracy; potrzebna jest nam natomiast wola polityczna do osiągania postępów w kwestiach merytorycznych.
Dziękuję za uwagę i czekam na Państwa opinie.
Ria Oomen-Ruijten
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Dziękuję za dobrą współpracę w trakcie prac nad projektem tej rezolucji. Nie powiem nic więcej o punktach, o których wspominał pan komisarz, ponieważ zostały one zawarte w rezolucji. Zdaniem grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) deklaracja końcowa z przyszłotygodniowego szczytu musi nieść ze sobą coś więcej, niż tylko piękne słowa. Rosja jest naszym potężnym sąsiadem; Rosja to ważny partner. Jesteśmy od siebie nawzajem zależni, a stopień tej zależności jest ogromny, tak więc teraz oczekujemy prawdziwych umów, które przyniosą efekty.
Jakie są nasze priorytety? Po pierwsze, umowa o partnerstwie. Musimy uruchomić negocjacje. Oczekuję, że UE przekona prezydenta Miedwiediewa, by przyznał swoim zespołom negocjacyjnym pełne uprawnienia do podejmowania konkretnych zobowiązań. Najwyższy czas, abyśmy ponownie nadali bieg sprawom związanym z obszarem handlu i inwestycji. Negocjacje w sprawie rozdziału dotyczącego energetyki również są opóźnione w stosunku do harmonogramu. Potrzebujemy umów w sprawie solidnego i przejrzystego partnerstwa energetycznego, opierającego się na zasadach.
Chciałabym również dowiedzieć się, jaką mamy sytuację odnośnie do ustępu dotyczącego praw człowieka. Dla nas, dla Parlamentu, jest to niezwykle ważna część tego partnerstwa. Pakt na rzecz modernizacji postrzegam tu jako sprawę uzupełniającą, tak samo jak wspólne obszary. Jest to kwestia drugorzędna, ale byłoby łatwiej, gdybyśmy mieli już za sobą dyskusje na temat reguł WTO. To pomogłoby w ustanowieniu równych reguł gry, a zarazem przyczyniło się do poprawy klimatu dla inwestycji.
Prezydent Miedwiediew jest osobiście zaangażowany w proces polepszania rządów prawa, lecz - jak sam Pan powiedział przed chwilą - to nie wystarczy. Musimy mieć pewność, że w czasie zbliżających się wyborów Rosja zamierza postępować w myśl zobowiązań podjętych przez siebie w Radzie Europy i OBWE. Te wybory będą sprawdzianem. Oznacza to więc również, że nowe partie muszą mieć możliwość rejestracji. Rosja powinna czuć się zaszczycona, że obserwatorzy wyborów zostali powołani z dużym wyprzedzeniem. I Wreszcie, sprawa zakazu importu europejskich warzyw (...)
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Hannes Swoboda
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Dla Unii Europejskiej Rosja jest bez wątpienia bardzo ważnym partnerem, ale - jak to już powiedział pan komisarz - partnerem bardzo trudnym. Mam nadzieję, że te negocjacje nie potrwają długo. Niestety nie zakończą się one jednak tak prędko, jak to sobie wyobraża pani poseł Oomen-Ruijten. W trakcie tego procesu musimy wziąć udział w dialogu zarówno z oficjalnymi, wybranymi przedstawicielami, jak i z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, którzy często są nam bliżsi pod względem postrzegania demokracji i praw człowieka.
Zamysł partnerstwa na rzecz modernizacji pomiędzy Unią Europejską a Rosją jest dobry. Niemniej jednak Rosja również musi zrobić to, co do niej należy. Potrzebujemy więcej demokracji i mniej korupcji. Wciąż słyszymy skargi wielu inwestorów na brak pewności prawa, szczególnie w dziedzinie podatków. Nade wszystko - jak już wspomniał pan komisarz - musimy szybko przygotować się na przystąpienie Rosji do Światowej Organizacji Handlu (WTO) i jej członkostwo w WTO. W obszarze polityki energetycznej Rosja musi być zobowiązana do uznania zasad przejrzystej i sprawiedliwej polityki energetycznej. Rosja może bardzo wiele zrobić sama, szczególnie w sferze efektywności energetycznej, gdzie nadal jest wiele niedociągnięć.
Również w związku z energetyką chciałbym poruszyć pewną sprawę, która budzi niepokój jej sąsiada - a tak naprawdę naszego wspólnego sąsiada - Ukrainy. Właśnie teraz Rosja raz jeszcze próbuje posłużyć się sprawą energii i cenami energii jako bronią polityczną. Bezwzględnie musimy odrzucić takie podejście. Opowiadamy się za swobodą decydowania przez Ukrainę, na których rynkach chce być obecna i gdzie chce prowadzić działalność. Przecież zależy nam na stosunkach handlowych i umowie handlowej z Ukrainą. Rosja nie powinna wywierać nacisku na Ukrainę w tym obszarze, dając jej do wyboru albo przyłączenie się do unii celnej z Kazachstanem i Białorusią albo płacenie wysokiej ceny za energię. Tego rodzaju działaniu się sprzeciwiamy.
Poza tym oczekujemy również, że Rosja względem sąsiadów postąpi zgodnie z ustaleniami zawartymi w traktatach dotyczących Gruzji i wycofa swoje wojska na obszary, na których stacjonowały one przed konfliktem. Mamy też nadzieję, że Rosja wniesie pozytywny wkład w rozwiązanie konfliktu w Górskim Karabachu. Po obydwu stronach chodzi nie o dostawy broni, lecz raczej o pokojową mediację pomiędzy dwiema stronami.
Pan Komisarz już mówił ważnym znaczeniu liberalizacja systemu wizowego. Ta sprawa jest szczególnie istotna z punktu widzenia relacji międzyludzkich, którymi ludzie cieszą się tak samo, jak możliwością swobodnego przemieszczania się pomiędzy Rosją a Unią Europejską. Mam nadzieję, że wkrótce poczynimy w tej sprawie postępy.
Jednak kluczowe znaczenie ma sposób, w jaki przeprowadzone zostaną następne wybory. Rosja musi mieć świadomość, że świat, a zwłaszcza demokratyczny świat w Europie, będzie pilnie przyglądać się przebiegowi tych wyborów: czy partie są rejestrowane w poprawny i uczciwy sposób, a także czy na samym początku wyklucza się z udziału w wyborach konkretne osoby lub partie. To jest coś, co powinniśmy uświadomić Rosji w trakcie szczytu. Chcemy, aby również w Rosji wybory odbywały się w należyty i uczciwy sposób.
Rosja musi nadrobić bardzo wiele zaległości w dziedzinie gospodarki. Rosja jest jednak przygotowana na demokrację. Chcemy demokracji w Rosji tak samo, jak chcą jej sami jej obywatele. Takie jest nasze pragnienie i nasza wizja. Rosja musi zdać sobie sprawę, że demokracja będzie dobra także i dla niej.
Kristiina Ojuland
w imieniu grupy ALDE - Panie Przewodniczący! Mamy nadzieję, że w trakcie szczytu w Niżnym Nowogrodzie dokona się dalszy postęp w sprawie nowej i kompleksowej umowy o partnerstwie i współpracy.
Tak UE, jak i Rosja, muszą pamiętać o tym, że prawdziwe partnerstwo może polegać tylko na uczciwych relacjach. W imieniu grupy ALDE chciałabym zwrócić się do przedstawicieli UE, aby wspólnie ze swymi rosyjskimi partnerami zajęli się wszystkimi podniesionymi przez Parlament Europejski zagadnieniami.
Jeżeli obydwaj partnerzy nie będą działać w oparciu o takie same wartości i zasady, to Unia Europejska doświadczy poważnych trudności w stosunkach z Rosją. Jeśli Kreml jeszcze dalej odejdzie od demokracji i rządów prawa, to Rosja utraci całą wiarygodność jako partner dla UE.
Dla przykładu Kreml uniemożliwił wielu partiom politycznym rejestrację do udziału w wyborach do Dumy Państwowej z przyczyn proceduralnych i ich lista może powiększyć się o Partię Wolności Narodowej pod przywództwem Michaiła Kasjanowa, Władimira Miłowa, Borysa Niemcowa i Władimira Ryżkowa. W trakcie szczytu należy koniecznie poruszyć sprawę nasilonych działań przeciw opozycji, a opozycyjne partie muszą zostać dopuszczone do rejestracji.
Panie i Panowie! Rosja to nie Chiny. Rosja jest członkiem Rady Europy i OBWE, dlatego też musi dotrzymywać swoich międzynarodowych zobowiązań i obowiązków. Ponadto Rosja musi przestrzegać własnej konstytucji.
Rosja musi honorować suwerenność i integralność terytorialną swoich sąsiadów. Nalegamy, by przestała wywierać naciski na Ukrainę - powiedział o tym właśnie mój kolega - tak jak na przykład robił to wczoraj premier Putin podczas spotkania z premierem Ukrainy którego nakłaniał do tego, by Ukraina dołączyła do unii celnej z Rosją, Białorusią i Kazachstanem. Nie możemy tego akceptować. Oczekujemy, że Rosja bezzwłocznie wycofa swoje oddziały z Gruzji na pozycje sprzed konfliktu.
I wreszcie grupa ALDE wyraża ogromne niezadowolenie, że w przeddzień szczytu Rosja nałożyła nieproporcjonalny zakaz importu warzyw z UE.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR - Panie Przewodniczący! Rosja jest ważnym partnerem UE w wielu dziedzinach. Jako stały członek Rady Bezpieczeństwa ONZ Rosja ma potencjalnie decydujący wpływ na sprawy międzynarodowe - począwszy od naszych stosunków z Koreą Północną po swój udział w kwartecie NZ. Z zadowoleniem przyjmuję również niedawne apele prezydenta Miedwiediewa do libijskiego tyrana, Muammara Kaddafiego, o zrzeczenie się władzy. Mam również nadzieję, że Kreml będzie działać wspólnie z resztą społeczności międzynarodowej na rzecz powstrzymania rozpowszechniania przez Iran broni jądrowej.
Przyjmuję również do wiadomości, że Rosja ma swoje interesy gospodarcze w byłych republikach radzieckich, z których kilka - na szczęście - skłania się teraz ku UE, a nie ku Moskwie. UE powinna jednak stać na stanowisku, że będzie wspierać te dziś niepodległe kraje, takie jak Ukraina, zacieśniać stosunki z nimi i dawać gwarancję, że jej drzwi będą nadal otwarte dla tych krajów, które mają euro-atlantyckie aspiracje. W tym kontekście mam nadzieję, że pani wiceprzewodnicząca/wysoka przedstawiciel poruszy sprawę Gruzji, której części terytorium nadal są zaanektowane i okupowane bezprawnie przez rosyjskie wojsko, a także wesprze naciski na Rosję w sprawie rozwiązania kwestii Naddniestrza w Mołdawii. Popieram również działania Komisji, która czyni obecnie sugestie, aby szczyt UE-Rosja odbywał się raz w roku, a nie co sześć miesięcy; to dobry pomysł i rozwiązanie na przyszłość.
Rosja nie jest dojrzałą liberalną demokracją. Nie jest też krajem z niezawisłym sądownictwem. Niemniej jednak, czy tego chcemy czy nie, ciągle musimy podtrzymywać znajomość z niedźwiedziem.
Werner Schulz
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Füle! Jakkolwiek na pierwszy rzut oka mogłoby wydawać się zrozumiałe, że Rosja zabezpiecza się przed rozprzestrzenieniem się zakażeń enterokrwotocznymi szczepami Eschericha coli (EHEC) na jej terytorium, to jednak całkowity zakaz przywozu europejskich warzyw nie wydaje się działaniem, którego oczekiwalibyśmy od kraju aspirującego do członkostwa w Światowej Organizacji Handlu (WTO). Także o tej sprawie będziemy musieli rozmawiać w Niżnym Nowogrodzie. Ważniejsze są jednak polityczne kiełki lub nasiona, które już wschodzą - słabe oznaki demokracji i rządów prawa. Powinniśmy dokładać wszelkich starań, w ramach partnerstwa na rzecz modernizacji, by pomóc się im zakorzeniać i rozwijać w całej Rosji.
Prezydent Miedwiediew przyznał, że modernizacji gospodarczej i technicznej nie można osiągnąć bez zasadniczego unowocześnienia społeczeństwa. Jednakże dotychczas nie widzieliśmy zbyt wielu działań, które towarzyszyłyby tym pięknym słowom. Dlatego też przedstawiciele UE powinni dać prezydentowi Miedwiediewowi bardzo dobitnie do zrozumienia, że zbliżające się wybory do Dumy są próbą wiarygodności jego polityki reform.
Prawdziwe i należycie przeprowadzone wybory są częścią fundamentów leżących u podstaw demokracji. Każdy, komu zależy na pluralizmie i rywalizacji politycznej, powinien dopilnować przestrzegania ogłoszonych przez Radę Europy standardów wyborczych i możliwie na najwcześniejszym etapie zezwolić na długotrwałą obserwację wyborów przez Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE).
Uczciwe wybory rozpoczynają się od rejestracji partii. Niestety z pierwszych oznak wynika, że rosyjskie władze nie wyciągnęły żadnych wniosków z orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym nie było żadnych podstaw do rozwiązania Partii Republikańskiej, i teraz najwyraźniej nie chcą pozwolić na rejestrację nowoutworzonej Partii Wolności Narodowej.
Partie w większym stopniu wspierane przez Kreml i Ogólnorosyjski Front Narodowy, powstały z inicjatywy premiera Putina, prowadzą nas jedynie w polityczny ślepy zaułek. Te pozory rywalizacji doprowadziły do politycznej apatii w kraju i spadku prestiżu Dumy. Prezydent Miedwiediew mógłby pod tym względem dokonać przełomu i zakończyć swoją prezydenturę z przynajmniej jednym namacalnym sukcesem.
Zamiast czekać na orzeczenie ze Strasburga w konkretnych sprawach Michaiła Chodorkowskiego i Siergieja Magnickiego, należałoby położyć kres ferowaniu przez sądy arbitralnych wyroków. Rewizja tych spraw przez komisję Fiedotowa to dobry pierwszy krok. Jej wyniki i wnioski należy opublikować możliwie najszybciej.
Przyszły udział powstałego niedawno w Pradze Forum Społeczeństwa Obywatelskiego powinien być ważnym tematem dyskusji w trakcie rozmów i negocjacji pomiędzy UE a Rosją. Przecież wydarzenia w Afryce Północnej dowodzą, że do przeprowadzenia skutecznej reformy potrzebne jest aktywne społeczeństwo obywatelskie. Dlatego też rosyjski rząd powinien doprowadzić do tego we własnym kraju i starać się nawiązać partnerstwo na rzecz modernizacji ze społeczeństwem obywatelskim.
Vladimír Remek
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Bezskutecznie poszukiwałem odpowiedzi na pytanie, dlaczego prowadzimy debatę w sprawie szczytu z Rosją w przeddzień tego szczytu, a głosujemy nad jego przyjęciem w dniu, w którym szczyt ten będzie się odbywać w Niżnym Nowogrodzie. Co więcej, na początku zeszłego tygodnia ten temat nie widniał nawet w porządku dziennym posiedzenia plenarnego. Są to jak się zdaje przejawy złego planowania, a teraz - w moim przekonaniu - chodzi jedynie o formalność. Ponadto zamiast czynić starania, poprzez zgodny z zasadami proces, o nową umowę w sprawie stosunków z Rosją, którą uznajemy za ważnego partnera, nieustannie powtarzamy oświadczenia i żądania, które wyraźnie nie rokują nadziei na osiągnięcie rezultatów.
Powinniśmy w pierwszej kolejności pracować nad tymi sprawami, w których można osiągnąć postęp. Przykładem może być postęp w sprawie umów dotyczących planowanego ułatwienia i ewentualnego zniesienia wzajemnych ustaleń wizowych z Rosją. Zamiast tego krytykujemy stanowisko Rosji w sprawie importu warzyw z UE. Jak jednak wygląda nasze zachowanie, jeśli popatrzeć na Unię z zewnątrz? Szukając źródła śmiercionośnej bakterii i nie dysponując twardymi dowodami, oskarżamy się wzajemnie, ograniczamy import i eksport towarów i domagamy się odszkodowań. Z całą pewnością potrafimy wyciągnąć własne wnioski odnośnie do poziomu zaufania, które wzbudzamy - i to nie tylko w Rosji.
Fiorello Provera
Panie Przewodniczący! Dialog pomiędzy Unią a Rosją w różnych obszarach - od gospodarki po prawa człowieka - należy maksymalnie rozszerzać, ponieważ nie ma dla niego alternatywy. Rosja i UE są od siebie wzajemnie zależne zarówno pod względem gospodarczym, jak i politycznym.
Myślę tu o nierozwiązanych kwestiach wagi międzynarodowej, takich jak bezpieczeństwo energetyczne, sytuacja w Magrebie, potencjał jądrowy Iranu, terroryzm, Kaukaz, Górski Karabach, zmiana klimatu i inne. Rosja jest dla Europy strategicznym partnerem i to nie tylko z uwagi na synergię, którą można będzie wypracować w przyszłości. Moskwa może zaopatrywać nas w surowce mineralne i energetyczne - tak jak już ma to w pewnej mierze miejsce - a także współpracować w dziedzinie bezpieczeństwa militarnego oraz w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Europa może wnieść wkład w postaci zasobów finansowych, potencjału naukowego i technologicznego oraz długoletniego doświadczenia w dziedzinie demokracji i praw człowieka.
Przyszłość Rosji jest związana z przyszłością Europy. Należy pracować nad nią wytrwale, bez samozadowolenia i nie bacząc na liczne istniejące dziś trudności. W takich warunkach zawarcie umowy o strategicznym partnerstwie pomiędzy Unią Europejską a Rosją ma dla naszej wspólnej przyszłości ogromne znaczenie.
Béla Kovács
(HU) Panie Przewodniczący! W związku ze zbliżającym się szczytem chciałbym zwrócić uwagę mającej brać udział w negocjacjach delegacji na dwie kwestie: po pierwsze, chciałbym zachęcić jej członków, by ponownie przyjrzeli się, jakie jest znaczenie importu surowców energetycznych z Rosji i po drugie, aby rozszerzyli umowę o partnerstwie w sposób pozwalający przedstawicielom UE na udział w charakterze obserwatorów w wyborach, które odbędą się w grudniu tego roku oraz w wyborach prezydenckich w marcu 2013 r. Z obserwacji wynika, że wielkość importu surowców energetycznych z Rosji może wzrosnąć - a należy pamiętać, że wiele europejskich elektrowni jądrowych zostanie zamkniętych po przeprowadzeniu testów wytrzymałościowych.
Tak więc znów zaczynamy się obawiać, że w przyszłości ponownie będziemy bardziej zależni od Rosji. Chciałabym przypomnieć Państwu, że ten medal ma też drugą stronę. Rosja jest w równej mierze zależna od Unii Europejskiej, ponieważ większość swoich produktów sprzedaje właśnie nam. Jeśli nie będziemy kupować rosyjskich produktów energetycznych, w przyszłości rosyjska gospodarka będzie miała poważne problemy ze stabilnością.
Elmar Brok
- (DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Rosja i Unia Europejska są partnerami z uwagi na obustronne interesy oraz na położenie geograficzne. Tak jest czy tego chcemy czy nie. Musimy sprawić, by to partnerstwo było partnerstwem pozytywnym i konstruktywnym. Właśnie dlaczego musimy czynić postępy w sprawie umowy o partnerstwie i ułatwień wizowych oraz wnieść więcej treści w partnerstwo na rzecz modernizacji, aby pracować w tym kierunku.
Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że w rezultacie po obydwu stronach powstają obowiązki, między innymi związane z członkostwem w Światowej Organizacji Handlu (WTO), w związku z którymi nie można po prostu działać zgodnie z własnym upodobaniem; takie uzgodnienia umowne lub międzynarodowe zasady są wiążące dla każdego i we wzajemnych stosunkach nie ma miejsca na podejście arbitralne. Wykluczone jest również na przykład posługiwanie się energetyką jako bronią polityczną.
Te wzajemne interesy należy traktować w sposób konkretny i konstruktywny, a w sferze polityki zewnętrznej Rosja również będzie oczywiście musiała wziąć na siebie pewną odpowiedzialność. Obecnie jest to sprawa Syrii w Radzie Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. W takich sprawach Rosja musi konstruktywnie przyczyniać się do budowy pokojowej społeczności międzynarodowej. Wiąże się z tym jednak również akceptacja suwerennych praw sąsiednich państw i ich decyzji odnośnie do angażowania się w wybrane przez nie sojusze. Rosja musi ponadto wnieść faktyczny wkład w rozwiązanie sprawy "zamrożonych konfliktów” i położyć kres sprzecznej z prawem sytuacji w Abchazji i Osetii Południowej.
W zglobalizowanym świecie ponosimy wspólną odpowiedzialność. Jest jasne, że Rosję i Unię Europejską łączą ważne wspólne interesy w tym porządku światowym. Określając te interesy, musimy zadbać, by Rosja uznała, że demokracja i rządy prawa również mają kluczowe znaczenie dla rozwoju wewnętrznego. Pewna warunkowość dotyczy nie tylko stosunków z nami; kraj bez rządów prawa nie jest też dobrym miejscem dla inwestycji, ponieważ brak w nim pewności prawa. Kraj bez demokracji i rządów prawa nie może na dłuższą metę osiągać postępu dla dobra własnych obywateli. Miejmy nadzieję, że partnerstwo na rzecz modernizacji i inne sprawy pomogą nam odnaleźć tu wspólną i konstruktywną drogę.
Knut Fleckenstein
(DE) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Chciałbym poruszyć tylko dwie kwestie, ponieważ pan poseł Swoboda wspomniał już w imieniu naszej grupy o wielu sprawach. Rosja istotnie znajduje się przed ważnym wyborem dalszej drogi. Jej wewnętrzną sytuację polityczną wyznaczą grudniowe wybory do Dumy i rozstrzygnięcie, kto od 2012 roku będzie jako prezydent kontynuować rozpoczętą modernizację.
Na te wydarzenia można również spojrzeć optymistycznie. Nie ma lepszej okazji do wzmocnienia wiarygodności rozwoju Rosji w oczach społeczności międzynarodowej. Jest ono uzależnione od tego, czy odbędą się tam uczciwe wybory, czy kandydaci otrzymają możliwość zarejestrowania się i sprawiedliwego dostępu do mediów, by choć w pewnym stopniu mieli zagwarantowane równe szanse.
Moja druga uwaga dotyczy partnerstwa na rzecz modernizacji pomiędzy Unią Europejską a Rosją. Otwiera ono nowe możliwości skutecznej współpracy. Dlatego też nie możemy nie wykorzystać szansy na udzielenie Rosji zdecydowanego wsparcia w tym procesie modernizacji - nie tylko poprzez inwestowanie w unowocześnienie gospodarki, ale też w jej społeczeństwo. Rządy zapisały swe postanowienia na papier, a - jak wszyscy wiemy - na papierze można napisać, co się chce. Obywatele jednak stają się bardzo niecierpliwi, jeśli złożona na papierze deklaracja nie doczeka się realizacji.
Udział obywateli i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorców, naukowców, młodzieży i artystów to zasadniczy element solidarnego, suwerennego społeczeństwa. My taką modernizację możemy skutecznie wspierać tylko wtedy, gdy ludzie będą potrafili bez przeszkód zbierać się, by uczyć się od siebie nawzajem i wymieniać doświadczenia. Z tych powodów UE i Rosja powinny w końcu osiągnąć porozumienie w sprawie wspólnych kroków, które trzeba będzie podjąć, by możliwie najprędzej uzyskać rezultaty.
Już rozmawialiśmy o mieszkańcach Obwodu Kaliningradzkiego i myśleliśmy o ułatwieniach. Przed miesiącem ten Parlament zadecydował, że należy wprowadzić ułatwienia wizowe w podróżach, które służą celom związanym z kulturą. Rozmawialiśmy o tym, czy nie należałoby w tym kontekście poświęcić szczególnej uwagi ludziom młodym. To wszystko są dobre pomysły na początek, ale nie zastąpią one całościowego rozwiązania. Dlatego też apeluję do Komisji, by przyśpieszyła kroku. Możecie w Komisji liczyć na nasze poparcie w każdym przypadku, także wobec niektórych państw członkowskich, które wciąż mają sporo wątpliwości.
(Oklaski)
Alexander Graf Lambsdorff
(DE) Pani Przewodnicząca! Trudno to zrozumieć, ale podstawą dla naszych stosunków z Rosją jest umowa z 1994 roku. Od tego czasu nie udało nam się uzgodnić nic nowego. Wahamy się pomiędzy współpracą a konfrontacją z Rosją. W sprawach sąsiedztwa ubolewamy z powodu wojny z Gruzją, presji wywieranej na Ukrainę, legitymizacji prezydenta Białorusi, Łukaszenki, oraz rozłamu w Republice Mołdowy wskutek konfliktu w Naddniestrzu. Jednocześnie jednak nasza współpraca z Rosją w Radzie Bezpieczeństwa w sprawie Libii lub irańskiego programu jądrowego jest zadowalająca.
W relacjach samą Rosję nowym paradygmatem jest tak zwane partnerstwo na rzecz modernizacji. Czym jednak jest nowoczesność bez demokracji? Na liście priorytetów, którą właśnie Pan przedstawił, Panie Komisarzu Füle, prawa człowieka plasują się za ogórkami, a rządy prawa - za pomidorami. Czy to najlepsza rzecz, jakiej możemy oczekiwać w tym obszarze? Czy niczego więcej nie spodziewamy się po demokratyzacji Rosji? Uważam, że jako Parlament musimy wyraźnie dać do zrozumienia, że czegoś jednak oczekujemy: na przykład uczciwych wyborów. W tej dziedzinie musi dokonać się postęp.
Jest jednak jedna rzecz, którą chciałbym powiedzieć całkiem jasno: taki postęp można często osiągnąć w kontaktach na szczeblu ekspertów. Dwa szczyty w roku to za wiele. Niech będzie jeden szczyt, podobnie jak z Ameryką. Wymiana z Rosją w specjalistycznych obszarach jest wystarczająco intensywna. W przeciwnym razie szczyty te nie będą miały realnej treści - a to również nie byłoby dobrze.
Adam Bielan
Najistotniejsze, w mojej opinii, płaszczyzny stosunków z Rosją to polityka energetyczna oraz prawa człowieka. Wykorzystując argument gazowy w polityce zagranicznej, Rosja realizuje strategiczny cel podporządkowywania sobie poszczególnych krajów. Tylko w ostatnich dniach, stosując szantaż, władze rosyjskie wywierają nacisk na Ukrainę, uzależniając zmianę ceny gazu od jej przystąpienia do rosyjskiej unii celnej bądź połączenia Gazpromu z Naftohazem. Powyższe działania w oczywisty sposób torpedują rozmowy o powołaniu strefy wolnego handlu UE-Ukraina. Długoterminowe umowy dostaw gazu to także element wpływu na politykę krajów członkowskich Unii. Należy zatem pochwalić stanowisko Komisji Europejskiej uznającej niezgodność umowy zawartej przez polski rząd z prawem unijnym. Już obecnie ceny rosyjskiego gazu dla Europy Środkowej osiągają pułap niemal dwukrotnie wyższy niż ten oferowany państwom zachodnim. Dyskredytowanie przez Rosjan projektów wydobycia gazu łupkowego wzbudza dodatkowy niepokój.
Problem praw człowieka najwyraźniej widoczny jest w sprawie Michaiła Chodorkowskiego. Podniesienie tego problemu podczas szczytu pozostaje kwestią bezdyskusyjną w kontekście orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o niezgodności z prawem zatrzymania i aresztowania rosyjskiego biznesmena.
Heidi Hautala
Pani Przewodnicząca! Chciałabym przypomnieć panu komisarzowi Fülemu o jego wysoko ocenianym komunikacie w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa; teraz słyszę, Panie Komisarzu, że zasadniczo uznaje Pan, że powinniśmy zastosować tę samą zasadę także wobec Rosji, nawet jeśli Rosja nie jest stroną partnerstwa wschodniego.
Powinniśmy jednak oczywiście apelować o to, co określił Pan mianem głębokiej demokracji i musimy intensywnie pracować nad wspieraniem społeczeństwa obywatelskiego w Rosji. Chciałabym zwrócić uwagę na niektóre punkty we wspólnej rezolucji, którą jutro przyjmie Parlament Europejski. Podkreślamy potrzebę utrzymywania bliskich kontaktów i wspierania programów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Rosji. Chciałabym poinformować Pana, Panie Komisarzu, że dziś nadeszły bardzo niepokojące wieści z Niżnego Nowogrodu, gdzie właśnie ma się rozpocząć szczyt.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego poinformowały mnie, że organy egzekwowania prawa publicznego zastosowały środki zapobiegawcze. Próbowano przesłuchiwać osoby, które mogłyby nawiązać kontakt z przedstawicielami UE - a to jest całkowicie niedopuszczalne. Nawet osoby pracujące w obszarze ochrony praw dziecka otrzymały ostrzeżenie, by nie jechać do Niżnego Nowogrodu. Zablokowano (oczywiście z przyczyn technicznych) karty kredytowe głównej miejscowej organizatorki imprez społeczeństwa obywatelskiego - co, nawiasem mówiąc, po raz pierwszy miało miejsce w związku ze szczytem UE-Rosja - a tablice rejestracyjne jej samochodu w tajemniczy sposób zniknęły.
Panie Komisarzu! Proszę, aby uzyskał Pan pewność, że przedstawiciele UE na szczycie w Niżnym Nowogrodzie poświęcą uwagę organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i udzielą im wsparcia. Wraz z moim kolegą, panem posłem Schultzem, wiceprzewodniczącym Wspólnej Komisji Parlamentarnej UE-Rosja, wystosowaliśmy pismo w tej sprawie do pana przewodniczącego Barroso, wiceprzewodniczącej/wysokiej przedstawiciel, pani Ashton, i pana przewodniczącego Van Rompuya.
Nikolaos Salavrakos
- (EL) Pani Przewodnicząca! Życzę wszelkich sukcesów w czasie jutrzejszego szczytu, którego program obejmuje sprawy dotyczące globalnego zarządzania, gospodarki światowej, kwestię przystąpienia Rosji do WTO i sprawy międzynarodowe, między innymi wydarzenia w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.
Rosja jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym UE. Wartość unijnego eksportu do Rosji wynosi 65,6 miliarda euro. Zgodnie z oficjalnymi statystykami tempo wzrostu rosyjskiej gospodarki kształtuje się na poziomie 4 %, pomimo klimatu gospodarczego, i według prognoz taka tendencja utrzyma się jeszcze długo. Wraz z przystąpieniem Rosji do Światowej Organizacji Handlu pojawi się wiele możliwości w sferze stosunków gospodarczych pomiędzy Unią Europejską a Rosją. Równocześnie nastąpią jednak innowacyjne zmiany w dziedzinie energetyki, energetyki jądrowej i bezpieczeństwa międzynarodowego.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Jesteśmy świadomi, że Rosja ma dla UE istotne znaczenie nie tylko w sprawach gospodarczych, ale też jako partner strategiczny. Wprowadzony przez Moskwę zakaz przywozu unijnych warzyw jest bez wątpienia problematyczny w kontekście zbliżających się negocjacji w sprawie przystąpienia Rosji do Światowej Organizacji Handlu (WTO) i powinniśmy zyskać pewność, że w przyszłości Rosja nie będzie naruszać reguł WTO.
Istnieją jednak również problemy, które dotyczą nadal niewdrożonej umowy z 2006 roku dotyczącej linii lotniczych UE Stosunki pomiędzy Unią a Rosją są dodatkowo napięte z uwagi na planowane rozmieszczenie amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej w Rumunii. Jeżeli UE poważnie traktuje swoje strategie na rzecz poprawy stosunków z Rosją, to po pierwsze musi rozwiązać te problemy i po drugie, poświęcić uwagę wyczuleniu Rosji na historyczną sferę wpływów, która niewątpliwie istnieje lub która istnieje z punktu widzenia Rosji. Tylko w ten sposób osiągniemy postęp.
Paweł Zalewski
Partnerstwo pomiędzy Unią Europejską a Rosją wymaga odpowiedzialności. Także odpowiedzialności wobec państw trzecich. Chciałbym zwrócić uwagę Komisji na ten punkt rezolucji, który wzywa Rosję do niestosowania dostaw surowców energetycznych jako instrumentu wpływu na politykę jej sąsiadów. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku Ukrainy, gdzie podczas ostatniego spotkania między premierem Putinem a premierem Ukrainy Azarowem premier Putin powiedział wprost, że warunkiem obniżenia i renegocjacji kontraktu gazowego jest wejście Ukrainy do związku celnego z Rosją, Białorusią i Kazachstanem, co oznaczałoby rezygnację z europejskich planów i dążeń Ukrainy. To jest szantaż przedstawiony wprost. W sytuacji, gdy tej renegocjacji nie będzie, ceny gazu na granicy rosyjsko-ukraińskiej mogą sięgnąć 500 euro za 1000 m3. Już dzisiaj Ukraina płaci najwięcej w całej Europie za rosyjski gaz, mimo że jest najbliżej źródeł tego gazu.
Taka sytuacja może doprowadzić do bardzo poważnego kryzysu gospodarczego, społecznego na Ukrainie. Chciałbym powiedzieć, że w sytuacji, gdy dzisiaj z sukcesem negocjujemy z Ukrainą wejście czy tworzenie strefy wolnego handlu, a w niedalekiej przyszłości wejście Ukrainy jako kraju sprzymierzonego w relacje z Unią Europejską, Unia Europejska ma swoje obowiązki wobec Ukrainy. Wzywam Komisję do tego, by jasno wezwała Rosję, aby zaprzestała tego typu praktyk i ich nie podejmowała.
Kristian Vigenin
Pani Przewodnicząca! W tym tygodniu odbędzie się kolejny szczyt UE-Rosja. Od czasu ostatniego w świecie doszło do poważnych zmian. Wśród nich wymienię przede wszystkim rewolucje arabskie - proces głębokich przemian mających wpływ na niemal cały świat arabski. Katastrofa w elektrowni atomowej w Fukushimie wpłynęła na zmianę perspektyw energii jądrowej na przyszłość - szczególnie w kontekście bezpieczeństwa. Zmiana klimatu pociąga za sobą coraz więcej groźnych następstw. Osama nie żyje, ale terroryzm w dalszym ciągu istnieje, a celem terrorystów są niewinni ludzie na całym świecie.
Lista wydarzeń jest długa i wszystkie dotyczą zarówno UE, jak i Rosji, dwóch sąsiadujących ze sobą partnerów na arenie międzynarodowej o zasadniczo podobnych lub uzupełniających się długoterminowych interesach. Ich relacje będą się mogły dalej rozwijać tylko wtedy, gdy będą one opierać się na wzajemnym szacunku, otwartości i przejrzystości. Wszelkie ukryte plany mogą te relacje zaburzyć, jeśli nie zniszczyć.
UE i Parlament zawsze jasno odnosiły się do oczekiwań obywateli Europy. Teraz, w związku ze zbliżającym się szczytem, chciałbym zwrócić uwagę na cztery sprawy. W pierwszej kolejności w trakcie szczytu powinien dokonać się decydujący postęp w sprawie wszystkich istniejących jeszcze przeszkód związanych z przystąpieniem Rosji do WTO. Ten ważny krok przyczyni się do stworzenia lepszych możliwości dla społeczności biznesowych po obu stronach oraz do liberalizacji handlu i stosunków gospodarczych w wymiarze globalnym. W takim kontekście stosowanie protekcjonizmu przynosi skutki odwrotne do zamierzonych i mamy nadzieję, że nie będzie się ich tuszować wyolbrzymionymi zagrożeniami dla zdrowia, co naszym zdaniem ma miejsce w przypadku niedawnego zakazu importu warzyw z UE.
Mamy nadzieję, że ogłoszony w maju plan działań odnośnie do ruchu bezwizowego pozwoli na dalsze przyśpieszenie wprowadzania ułatwień wizowych i przybliży moment pełnej liberalizacji systemu wizowego obowiązującego ruchu między UE a Rosją. Toteż Parlament oczekuje, że rosyjskie władze w odpowiedni sposób uregulują kilka politycznie delikatnych spraw, w szczególności poprzez zaprzestanie wydawania rosyjskich paszportów mieszkańcom Osetii Południowej i Abchazji.
Chciałbym widzieć bardziej konstruktywne zaangażowanie Rosji w nasze wysiłki na rzecz wspierania procesu demokratyzacji, postępu gospodarczego i społecznego oraz stabilności w sześciu państw uczestniczących w partnerstwie wschodnim. W ciągu ostatnich dwóch lat było bardzo wyraźnie widoczne, że ta inicjatywa UE nie ma na celu rywalizacji, lecz raczej współpracę z Rosją, ponieważ stabilne i trwałe wspólne sąsiedztwo jest w interesie zarówno UE, jak i Rosji. W związku z powyższym wzywamy Rosję, aby wzmogła wysiłki na rzecz ułatwienia pokojowego rozwiązania konfliktów w Naddniestrzu oraz w budzącym coraz większą troskę regionie Górskiego Karabachu.
Na koniec chciałbym wspomnieć, że w następstwie wydarzeń w Japonii UE i Rosja powinny wspólnie w pełni uczestniczyć w pracach związanych z przeglądem i opracowaniem wyższych norm bezpieczeństwa w dziedzinie energetyki jądrowej. Oczekujemy, że wyższe normy będą utrzymane nie tylko w nowo zbudowanych, ale także w już funkcjonujących elektrowniach jądrowych. Mam nadzieję, że ta sprawa może być częścią dyskusji prowadzonych w Niżnym Nowogrodzie.
Graham Watson
Pani Przewodnicząca! Pierre Trudeau, premier Kanady, porównał posiadanie wspólnej granicy z USA do dzielenia łóżka ze słoniem. Nasza Unia musi dzielić swe łoże z niedźwiedziem.
Musimy cały czas starać się budować relacje w kontekście naszych czterech wspólnych przestrzeni oraz na gruncie zeszłorocznego partnerstwa na rzecz modernizacji. Tak jak powiedział pan komisarz w ciągu ostatnich dwóch latach udało się osiągnąć ulepszenia. Można do nich zaliczyć umowę dotyczącą forum doradczego ds. gazu i udoskonalony system wczesnego ostrzegania. Kolejnym korzystnym krokiem będzie postęp, który dokona się w tym miesiącu w sprawie rozwiązania konfliktu w Naddniestrzu.
Niemniej jednak - tak jak w ubiegłym miesiącu powiedziała baronessa Ashton po tym, jak zapadł wyrok w sprawie Chodorkowskiego/Lebiediewa, i jak wielokrotnie stwierdzał Europejski Trybunał Praw Człowieka, prawdziwy postęp wymaga poszanowania demokracji i praw człowieka, a także stabilnych i uczciwych ram prawnych dla przedsiębiorczości, których w Rosji zbyt często brakuje. Pomocny może być tu dialog ze strukturami społeczeństwa obywatelskiego; wspólne działanie na rzecz walki ze zmianą klimatu może pomóc w zbudowaniu zaufania. Lecz rosyjski niedźwiedź wciąż jest rozdrażniony i radzę Komisji, aby do Niżnego Nowogrodu zabrała ze sobą nie tylko słój miodu, ale też wielką sieć.
Edvard Kožušník
(CS) Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Jak z pewnością Państwo wiedzą, Rosja to pewne siebie państwo, a Rosjanie to pewny siebie naród. Stosunki pomiędzy UE a Rosją muszą przybrać formę prawdziwego, a nie tylko udawanego partnerstwa. Ponieważ z państwami partnerstwa wschodniego mamy doskonałe stosunki, to stosunki pomiędzy UE a Rosją muszą być na co najmniej takim samym poziomie. Dlatego też cieszę się ogromnie, że w swoim wystąpieniu nie zapomniał Pan zwrócić uwagę na ważne znaczenie zniesienia obowiązku wizowego w ruchu z Rosją, ponieważ relacje pomiędzy partnerami należy budować na zaufaniu i otwartości. Powinniśmy jasno i zdecydowanie powiedzieć Rosji, jaki jest harmonogram dla zniesienia wiz i jakie warunki należy w związku z tym spełnić.
Panie Komisarzu! Chciałbym podziękować Panu za to, że przygotowując wspólny szczyt UE-Rosja pamiętał Pan o wszystkich programach ważnych dla partnerstwa pomiędzy UE a Rosją.
Bastiaan Belder
(NL) Pani Przewodnicząca! Na samym początku bardzo pilna sprawa. Ufam, że na tym szczycie UE-Rosja zostaną podjęte zdecydowane działania w związku z bardzo szkodliwym i rażąco niewspółmiernym zakazem importu europejskich warzyw. Sektor ogrodnictwa oczekuje, że zakaz ten zostanie uchylony i zasługuje na to, by do tego doszło. Panie Komisarzu Füle! Czy może Pan potwierdzić, że delegacja UE w pełni zobowiąże się do rozwiązania tej sytuacji w Niżnym Nowogrodzie? Jest to bardzo ważne pytanie i z wielu stron dociera ono do mnie w moim kraju, gdy mówię o szczycie UE-Rosja.
Chcę powiedzieć kilka słów w szczególności o problematycznym przystąpieniu Rosji do WTO. Jeszcze tylko jedno krótkie pytanie. W istocie w tym kontekście Gruzja odgrywa szczególną rolę. Gruzja ma de facto prawo weta. Prezydent Saakaszwili podnosi stawkę. Chce przejrzystych granic - zasadniczo dąży do odzyskania Abchazji i Osetii Południowej - i oczywiście również umieścił w programie kwestię zakazu importu gruzińskich win i wody mineralnej. Jednak wydaje się, że Rosja w ogóle nie zamierza ustąpić. A zatem, czy nie jest tak, że w tym przypadku znaleźliśmy się w martwym punkcie? Jest to bardzo prawdopodobne. Poza tym Rosja, gdzie głównymi siłami napędowymi gospodarki są ropa naftowa i gaz ziemny, naprawdę nie ma potrzeby zostawać członkiem WTO.
Laima Liucija Andrikien
(LT) Pani Przewodnicząca! Wzywam szefów unijnych instytucji, aby w trakcie rozpoczynającego się jutro szczytu UE-Rosja nie zapominali o prawach człowieka. Jest oczywiste, że poszanowanie praw człowieka to wartościowa podstawa, bez której strategiczne partnerstwo i modernizacja stosunków na linii UE-Rosja byłyby niemożliwe.
Konkretny przypadek, który musimy omówić, to orzeczenie moskiewskiego sądu z 24 maja w sprawie odrzucenia apelacji złożonej przez Michaiła Chodorkowskiego i Płatona Lebiediewa od nowego, siedmioletniego wyroku. W XXI wieku na naszych oczach toczy się haniebny proces, a wyroków w nim nie pisze się w sądzie. Dzieje się to w kraju powiązanym z UE tak zwanym partnerstwem strategicznym. Wyrok moskiewskiego sądu raz jeszcze uwypuklił poważne wady rosyjskiego sądownictwa i stał się potwierdzeniem opinii, że służy on do karania tych osób w Rosji, które mają ambicje polityczne i których zdanie nie jest zbieżne ze zdaniem osób z Kremla.
Wydane 31 maja orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i przypadki pogwałcenia w Rosji europejskiej konwencji praw człowieka to fakty, które również wymagają omówienia.
My w Parlamencie Europejskim powinniśmy jasno powiedzieć, że jeżeli prezydent Rosji, Dimitrij Miedwiediew, chce odwiedzić Parlament Europejski, to powinien pojawić się tu razem z więźniem sumienia, Michaiłem Chodorkowskim - i to byłaby najskuteczniejsza strategia i taktyka modernizacji Rosji. Prezydent Miedwiediew i więzień sumienia, Michaił Chodorowski, razem w Parlamencie Europejskim - to byłby widok nie tylko wart uwagi światowych mediów, ale też szczerego poparcia demokratycznego społeczeństwa.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Pani Przewodnicząca! Ten szczyt ma szczególne znaczenie, ponieważ odbywa się ze zbliżającymi się wyborami w tle. Oczekujemy, że Bruksela wyśle Rosji silny sygnał dotyczący wyborów, które powinny się odbyć z poszanowaniem demokratycznych standardów, ponieważ wówczas byłyby zabezpieczone zróżnicowanie poglądy wewnątrz Dumy. Po katastrofie w Fukushimie kwestia bezpieczeństwa jądrowego jest szczególnie istotna. Cieszę się, że pan komisarz wspomniał, że ta sprawa zostanie podniesiona w trakcje szczytu i że zostanie wystosowany apel o najwyższe międzynarodowe normy bezpieczeństwa w już działających i planowanych elektrowniach jądrowych - oczywiście zarówno w Rosji, jak i w Unii Europejskiej.
Mam również odczucie, że omówienia wymagają także stosunki UE i Rosji z Białorusią. Osiągnięcie zbieżności stanowisk pomoże w otwarciu bram więzień przed tymi, którzy niedawno kandydowali do wyborów na Białorusi i doprowadzi do zaprzestania rażącego łamania praw człowieka. Z całą mocą popieram te koleżanki i kolegów posłów, którzy powiedzieli, że w sferze ułatwień wizowych musimy przełożyć słowa na czyny. Dotyczy to nie tylko Rosji, ale wszystkich wschodnich sąsiadów Unii Europejskiej.
Polska, która przejmuje teraz prezydencję UE, już znalazła drogi do bardziej owocnego dialogu z Rosją. Możemy więc oczekiwać, że w ciągu najbliższych sześciu miesięcy zostaną podjęte konkretne kroki dotyczące stosunków UE-Rosja.
Jacek Olgierd Kurski
Największym grzechem w relacjach Unii z Rosją jest brak konsekwencji, słabość i brak uświadomienia własnej siły. Modelowa jest tutaj kwestia Nord Streamu. Najpierw w traktacie lizbońskim czynimy solidarność energetyczną jedną z naczelnych zasad europejskich, a potem zgadzamy się jako Unia na projekt Nord Streamu, który godzi geopolitycznie w Polskę i inne nowe państwa członkowskie. Dlatego trzeba rozmawiać twardo w każdej sprawie najbliższej agendy zarysowanej przez komisarza.
Jeśli chodzi o WTO, Rosja musi przestrzegać pewnych reguł. Najpierw niech wpuści wino gruzińskie na swój rynek, a potem niech marzy o przystąpieniu do WTO.
W kwestii wiz Rosja musi usłyszeć, że liberalizacja wiz nastąpi najpierw z państwami partnerstwa wschodniego, a później dopiero z Rosją. Wyjątkiem może być obwód kaliningradzki.
W kwestii energetycznej Rosja musi usłyszeć nasz sprzeciw wobec kolejnego szantażu wobec Ukrainy, jak również nasz sprzeciw wobec działań rosyjskiej agentury wpływów, która próbuje dezawuować wydobycie gazu łupkowego w Polsce i w Europie. To jest wielka szansa na uniezależnienie się od Rosji.
Tunne Kelam
Pani Przewodnicząca! Rosja ogłosiła program modernizacji, a niektórzy obserwatorzy mówią o nowej pieriestrojce. Niemniej jednak dotychczas nie ma niestety faktycznych postępów. Analitycy wnioskują, że priorytetem obecnych rosyjskich elit jest utrzymanie istniejącego systemu, przy czym będą one czynić starania, by stosunki zewnętrzne nie miały żadnego wpływu na sytuację w kraju.
Dlatego też od UE zależy, czy bardzo jasno przedstawi ona jedną sprawę. Powodzenie partnerstwa na rzecz modernizacji będzie uzależnione od tego, czy rząd rosyjski będzie chciał i mógł zapewnić prawdziwie niezawisłe sądownictwo i wdrożyć podstawowe zasady rządów prawa, przejrzystości i wzajemności. Jeśli UE nie odniesie się do tej kluczowej sprawy, kierując się zasadami, to nie należy się spodziewać postępów.
W dzisiejszym numerze "International Herald Tribune” czytamy: "Rosja nie będzie mieć nowoczesnej gospodarki do czasu, aż zapanują w niej prawdziwe rządy prawa”. Miejscem, w którym będzie odbywać się szczyt, jest Niżny Nowogród, w czasach sowieckich Gorki - miasto, w którym przez wiele lat na zesłaniu przebywał Andriej Sacharow, którego nazywano sumieniem Rosji. Wzywam Komisję i naszych negocjatorów, aby kierowali się spuścizną duchową Andrieja Sacharowa i pamiętali o przesłaniu laureata Nagrody Sacharowa, Siergieja Kowaliowa, wygłoszonym na tej sali przed dwoma laty.
I wreszcie UE powinna zachęcać Rosję i pomagać jej w rozwiązaniu kwestii totalitarnego dziedzictwa. Po 20 latach nawet prezydent Miedwiediew musiał przyznać, że nie można lekceważyć straszliwego i zbrodniczego spadku po rosyjskiej potędze. Przywołuję tu słowa naszego kolegi, Hannesa Swobody, który apelował wczoraj o całkowite wyjaśnienie rosyjskiej historii, a zwłaszcza potworności ery stalinowskiej. Możemy pomóc Rosji w rozliczeniu się z jej przeszłością.
Boris Zala
(SK) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Rosja nadal wymaga dwutorowego podejścia: z jednej strony trzeba od niej zdecydowanie żądać postępowania zgodnego z demokratycznymi zasadami, ale równocześnie należy wystrzegać się zaostrzonej, bushowskiej polityki antyrosyjskiej.
Rosja nie ma oczywiście żadnego prawa do strefy wpływów. Wszystkie byłe republiki radzieckie mają prawo do swobodnego decydowania o swojej przynależności. Ma ona jednak z całą pewnością prawo do bezpieczeństwa - także w wymiarze międzynarodowym. Takie poczucie bezpieczeństwa z całą pewnością wpłynęłoby na liberalizację sytuacji wewnętrznej w Rosji.
Koniecznie trzeba zaangażować Rosję w politykę światową po stronie Europy tak, aby Rosja miała poczucie, że jest akceptowanym partnerem w procesie tworzenia międzynarodowego i demokratycznego ładu. W ramach partnerstwa na rzecz modernizacji należy uwzględniać nie tylko państwowo-monopolistyczne idee rządu rosyjskiego, ale też tworzyć przestrzeń dla niezakłóconej działalności przemysłowej i naukowej, jak to powiedział tu w swej analizie pan poseł Fleckenstein.
Gdybyśmy przyjęli podejście do Rosji zgodne z tymi zasadami, to moglibyśmy żywić skrytą nadzieję, że proces demokratyczny w Rosji zostanie uwolniony na znacznie szerszą skalę, z pewnością i ufnością, które później będą mogły przełożyć się na politykę europejską. Trzymam kciuki, aby taka konkluzja pojawiła się w trakcie zbliżających się rozmów.
Mirosław Piotrowski
W przededniu szczytu Unii Europejskiej i Rosji oraz w kontekście negocjacji nowego porozumienia o partnerstwie i współpracy ważne jest, aby Unia nie tylko mówiła jednym głosem, ale w praktyce pokazała Rosji swoją jedność i solidarność. Solidarność energetyczna zapisana jest w traktacie lizbońskim, ale Rosja jej nie akceptuje, czego widocznym przykładem jest projekt Nord Stream. Próba izolacji niektórych nowych państw w Unii Europejskiej za pomocą klina energetycznego nie może być akceptowana, co winno być wyraźnie zaznaczone w trakcie szczytu. Należy również oczekiwać uznania europejskich aspiracji Gruzji, Mołdawii i Ukrainy oraz wezwania Rosji do zaprzestania wywierania presji politycznej na te państwa. Ponadto trzeba pamiętać, że Rosja stanowi szczególną demokrację z bardzo wysokim wskaźnikiem korupcji.
Inese Vaidere
(LV) Pani Przewodnicząca! Nowa umowa o partnerstwie Unia Europejska-Rosja musi być konkretna i prawnie wiążąca we wszystkich obszarach współpracy. Jest to uzasadniony postulat, ponieważ nie możemy pozwolić, aby ta umowa była zbiorem ogólnikowych stwierdzeń. Unia Europejska i Rosja są od siebie wzajemnie zależne. Europejski rynek jest dla Rosji nie mniej ważny, niż rosyjski gaz dla nas, a rosyjskie plany modernizacji gospodarczej są w sposób bezpośredni uzależnione od naszej technologii i wiedzy specjalistycznej. Właśnie dlatego nasza współpraca powinna mieć ścisły związek z poprawą sytuacji w dziedzinie praw człowieka i rządów prawa. Unia Europejska jest największym partnerem handlowym Rosji i głównym inwestorem; też związku z tym nowa umowa musi zawierać prawnie wiążące warunki dotyczące inwestycji. Trzeba nalegać na zniesienie jednostronnych i nieuzasadnionych barier dla handlu. Dotyczy to unii celnej pomiędzy Rosją, Kazachstanem i Białorusią, a także obecnego embarga na warzywa z Unii Europejskiej. Nie można pozwolić Rosji, aby nadal używała polityki energetycznej do urzeczywistniania swoich interesów geopolitycznych poprzez dyskryminowanie niektórych państw członkowskich - na przykład pod względem wysokości opłat za gaz.
Panie Komisarzu! Kontynuując prace nad strefą bezwizową w ruchu z Rosją, musimy również działać na rzecz ustanowienia strefy bezwizowej z pozostałymi państwami naszego partnerstwa wschodniego. W trakcie szczytu musimy powtarzać, że nadal nie została zrealizowana sześciopunktowa umowa w sprawie Gruzji. W związku ze zbliżającymi się wyborami parlamentarnymi i prezydenckimi koniecznie muszą zostać zniesione ograniczenia dotyczące rejestracji udziału w wyborach oraz występowania w środkach masowego przekazu, nałożone na członków opozycji. Potwierdziliśmy już naszą gotowość do obecności w czasie wszystkich faz procesu wyborczego, lecz Rosja musi okazać swoją gotowość do przyjęcia długoterminowych obserwatorów, a także do faktycznego przeprowadzenia uczciwych wyborów. Na zakończenie chciałabym podkreślić, że te moje krytyczne uwagi w żadnej mierze nie odnoszą się do Rosji czy jej obywateli, kieruję je natomiast do obecnego rządu tak, żeby nastąpiła poprawa sytuacji w Rosji i naszą współpraca była bardziej owocna.
George Sabin Cutaş
(RO) Pani Przewodnicząca! Globalne ocieplenie, handel narkotykami, nierozprzestrzenianie broni i bezpieczeństwo energetyczne to wspólne wyzwania, które wymagają rozwiązań o zasięgu globalnym. Właśnie dlatego musimy zbudować z Rosją solidne partnerstwo opierające się na wzajemnym zaufaniu.
Chciałbym wyrazić zadowolenie ze wznowienia negocjacji, które mają doprowadzić do nowej, ambitnej umowy o partnerstwie i stanowią próbę przezwyciężenia dawnych napięć. Uważam, że Unia Europejska musi wspierać Rosję w jej wysiłkach na rzecz przystąpienia do WTO, ponieważ przyczyni się to do wzmocnienia stosunków handlowych i gospodarczych pomiędzy tymi dwoma partnerami i przyciągnięcia inwestycji.
Równocześnie w trakcie jutrzejszego szczytu wysoka przedstawiciel musi wzywać Rosję do ratyfikacji karty energetycznej, ponieważ właściwa współpraca pomiędzy Unią Europejską a Rosją w dziedzinie energetyki nie będzie istnieć, jeśli nie będą przestrzegane zasady przejrzystości, wzajemności, konkurencyjności i niedyskryminacji.
Paweł Robert Kowal
Spodziewam się, Panie Komisarzu, że podczas szczytu będzie mowa o modernizacji. Chciałbym tylko przypomnieć, że modernizacja Rosji to nie tylko kwestie ekonomiczne, nie tylko kwestie energetyczne, ale także modernizacja polityczna, relacje między władzą a społeczeństwem. Proszę, żeby Pan podjął Pan ten temat. To także relacje Rosji z jej sąsiadami i z tzw. strefą wpływów. Bardzo proszę pana komisarza - Pan prowadzi z wielkimi sukcesami relacje z Ukrainą - proszę powiedzieć bardzo wyraźnie, że porozumienie między Unią Europejską a Ukrainą, układ stowarzyszeniowy jest korzystny także dla Rosji i że z wielkim niepokojem obserwujemy akcje bardzo mocnych nacisków politycznych na Ukrainę w przededniu zakończenia negocjacji, w ostatniej fazie prowadzenia tych negocjacji. Proszę to od nas bardzo wyraźnie powiedzieć stronie rosyjskiej. To są bardzo ważne elementy wzajemnego zaufania między instytucjami Unii Europejskiej i państwami członkowskimi a Rosją.
Bernd Posselt
- (DE) Pani Przewodnicząca! Po pierwsze, czy mogę powiedzieć, że z głębokim zdumieniem słuchałem kogoś takiego jak pan poseł Mölzer, który ma solidne wykształcenie historyczne i który powiedział, że w Europie istnieją historyczne strefy wpływów rosyjskich i że obejmują one takie części Unii Europejskiej, jak Rumunia. Dni paktu pomiędzy Hitlerem a Stalinem już dawno minęły, a w świecie demokratycznym powinniśmy wprowadzać w życie swego rodzaju europejską doktrynę Monroe'a; czyli, innymi słowy, że o losie i polityce Europy decydują Europejczycy. Nie oznacza to, że nie chcemy dobrosąsiedzkiej polityki i dialogu. Nawet sam Niżny Nowogród, miejsce naszego spotkania, powinien również służyć jako przestroga, ponieważ przypomina nam o znanej historii kupców z Niżnego Nowogrodu, którzy uważali, że mogą sobie kupić wolność i bezpieczeństwo, a później zostali powieszeni.
Musimy zdać sobie sprawę, że nie możemy kupić bezpieczeństwa za pieniądze ani poprzez zamykanie oczu na rzeczywistość. Można je uzyskać tylko drogą uczciwego partnerstwa. Potrzebujemy wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Potrzebujemy niezależności energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego oraz mniejszej zależności od rosyjskiej polityki energetycznej, która wciąż jest wykorzystywana do celów polityki zagranicznej. Musimy też jasno mówić o prawach człowieka. Nie możemy pozwolić sobie na kompromis w tej sprawie. Jeśli zaś chodzi o Michaiła Chodorkowskiego i Płatona Lebiediewa, to powiem, że te osoby muszą wreszcie zostać uwolnione - w przeciwnym razie państwowa wizyta rosyjskiego prezydenta w Parlamencie Europejskim odbędzie się w bardzo trudnej atmosferze.
Chcemy partnerstwa z Rosją, która prowadzi proces demokratyzacji, ale aby tak było, Rosja musi się demokratyzować - w rzeczywistości, a nie tylko w naszych pobożnych życzeniach. Dlatego też uważam, że pan poseł Swoboda ma słuszność: nadchodzące wybory będą decydujące. Potem zobaczymy, czy nasze partnerstwo z Rosjanami - których bardzo lubimy - będzie można rozszerzyć na prawdziwe partnerstwo z rosyjskim państwem.
Mitro Repo
(FI) Pani Przewodnicząca! Pan poseł Posselt już powiedział, że Europa potrzebuje Rosji, a Rosja potrzebuje Europy. Współpraca pomiędzy Europą a Rosją jest ważna dla propagowania stabilności politycznej, społecznej i gospodarczej - nie tylko w Europie, ale i na całym świecie.
Należy ubolewać, że umowa o partnerstwie i współpracy pomiędzy UE a Rosją nie odpowiada dzisiejszym potrzebom dotyczącym współpracy. Powinniśmy postarać się, by partnerstwo strategiczne było bliższe, głębsze i szersze. Jednak w przyszłości podstawą stosunków między UE a Rosją powinno być promowanie pokoju i bezpieczeństwa oraz wspieranie wartości demokratycznych oraz wolności politycznej i gospodarczej.
Partnerstwo na rzecz modernizacji należy pogłębić i skonkretyzować jego zakres, ale sam dialog polityczny pomiędzy dyplomatami nie wystarczy. Musimy dokładać wszelkich starań, aby ludzie mogli łatwiej się spotykać oraz poszerzać współpracę w obszarach nauki, sztuki, kultury, edukacji i przedsiębiorczości.
Konrad Szymański
Szczyt Unia Europejska-Rosja będzie zapewne dotyczył bardzo wielu spraw, ale przypuszczalnie jedną z najważniejszych jest kwestia bezpieczeństwa energetycznego. Rosja od kilku miesięcy prowadzi niezwykle intensywną kampanię na rzecz wyłączenia swojej infrastruktury gazowej spod zasad trzeciego pakietu energetycznego, spod zasad naszego prawa antymonopolowego, które zakazuje jednoczesnej, równoległej kontroli surowca i sieci przesyłowych. Mamy w tej sprawie brukselskie wizyty ministra Szmatko, prezesa Kramera z South Stream i prezesa Millera z Gazpromu. To jest wielka kampania. W tej sprawie Rosja musi usłyszeć bardzo jednoznaczne stanowisko Unii Europejskiej, że nie zamierzamy stosować taryfy ulgowej wobec Rosji, że zależy nam na tym, aby gazowy rynek Europy Środkowej był w większym stopniu konkurencyjny, był w większym stopniu zdemonopolizowany. Panie Komisarzu, proszę nam jasno powiedzieć, czy Komisja Europejska jest gotowa, by takie deklaracje podczas szczytu złożyć?
Tomasz Piotr Poręba
Przed zbliżającym się szczytem możemy rzeczywiście powiedzieć, że brakuje Unii Europejskiej jednej i spójnej strategii wobec Rosji, a obecna pragmatyczna współpraca oparta na strategii małych kroków może bardzo łatwo zostać zerwana przy pierwszym lepszym kryzysie, tak jak miało to miejsce w 2008 r. podczas wojny z Gruzją czy po odcięciu dostaw gazu w 2009 r.
W kontekście tego ostatniego zdarzenia bardzo ważne jest podkreślenia rozumienia słowa "dywersyfikacja”, które w Europie często jest synonimem budowy dużej liczby różnych gazociągów z Rosji. Jako dywersyfikację m.in. traktuje się np. budowę gazociągów South i Nord Stream. Tymczasem Unia Europejska powinna skupić się na zagwarantowaniu dostaw gazu z innych niż rosyjskie źródeł: bardziej promować gazociąg Nabucco z Azerbejdżanu, inwestować w gazoporty czy badania nad wydobyciem gazu łupkowego.
Bardzo ważne jest również kontynuowanie nacisku na rosyjskie władze na różnych szczeblach w celu polepszenia sytuacji praw człowieka w Rosji. Oprócz dyskusji w ramach szczytów Unia-Rosja należy zdecydowanie wzmocnić odbywające się dwa razy do roku konsultacje, w których udział biorą przedstawiciele Unii Europejskiej oraz dyplomaci z rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Krzysztof Lisek
Myślę, że władze rosyjskie powinny usłyszeć, że oczekujemy od nich odpowiedzialności. Rosja może być bardzo ważnym partnerem Unii Europejskiej np. w rozwiązywaniu pewnych nierozwiązanych jeszcze, zamrożonych konfliktów w Europie. Myślę, że władze rosyjskie powinny usłyszeć, że chociaż ważne są warzywa i gaz, to powinny zaprzestać wspierania separatystów z Naddniestrza, że oczekujemy od Rosji, aby zaprzestała dostarczania broni do Azerbejdżanu i Armenii, bo to jest bardzo niebezpieczne dla przyszłości tego regionu, i że oczekujemy również od Rosji, aby wypełniła zobowiązania z porozumienia zawartego w 2008 r., które dotyczy Gruzji. Oczekujemy wycofania wojsk rosyjskich z Abchazji i Osetii Południowej, oczekujemy, że Rosja będzie respektować prawa Gruzji do myślenia i decydowania o swojej przyszłości.
Sławomir Witold Nitras
Przyłączając się do tego, co powiedział pan poseł Lisek w związku z Gruzją, przypominając słowa wielu posłów związane z Ukrainą, wydaje mi się, że na tym jutrzejszym szczycie nie może zabraknąć również kilku słów - albo znacznie więcej - o Białorusi. Proszę pamiętać, że od wielu miesięcy mamy tam do czynienia z bardzo głębokim kryzysem politycznym, od co najmniej kilku miesięcy mamy do czynienia z głębokim kryzysem gospodarczym, i mamy do czynienia z naciskami na Białoruś ze strony Rosji, chyba znacznie silniejszymi i skuteczniejszymi niż naciski na Ukrainę w dniu dzisiejszym. De facto Rosja próbuje przejąć całą gospodarkę, strategiczne branże gospodarki białoruskiej, korzystając z tej dramatycznej sytuacji gospodarki białoruskiej. Ja proszę o jedną rzecz. Jeżeli Rosja decyduje się na pomoc, a wiemy, że zdecydowała się na pomoc dla Białorusi, to Unia Europejska powinna egzekwować od Rosji uwarunkowanie tej pomocy od poszanowania praw człowieka. To są podobno wspólne wartości, które z Rosjanami wyznajemy, co Rosjanie często powtarzają, więc powinni nam pomóc wprowadzać je na Białorusi. Inaczej będą odpowiadali za reżim Łukaszenki, finansując go.
Jaroslav Paška
(SK) Pani Przewodnicząca! Gdy przychodzi do negocjacji z Rosją, zawsze mamy do omówienia pewne kontrowersyjne kwestie, na przykład standard praw obywatelskich, nonsensowny zakaz importu warzyw z UE, rozmieszczoną w UE tarczę antyrakietową lub problematyczne zaangażowanie Rosji w wielu byłych republikach radzieckich.
Nie chcę mówić, że powinniśmy unikać rozmawiania na te trudne tematy, ale głęboko wierzę, że nie powinniśmy się do nich ograniczać.
Powinniśmy również wnosić nowe koncepcje dotyczące korzystnej dla obu stron współpracy. Europejscy producenci potrzebują nowych możliwości sprzedaży swoich produktów. Rosja to ogromny obszar dla handlu, ze stale wzrastającą siłą nabywczą. Dlatego też trzeba bardziej intensywnie pracować na rzecz usuwania przeszkód, które hamują współpracę handlową, a także wspólnie wspierać takie projekty, jak przedłużenie szerokotorowej linii kolejowej biegnącej od wybrzeża Pacyfiku do UE.
Projekty takie jak ten mogą wytworzyć nowe bodźce dla współpracy, a ich realizacja przyniesie korzyści nie tylko Europie, ale też Ukrainie, Rosji i wielu krajom azjatyckim.
Lena Kolarska-Bobińska
Toczą się rozmowy Unii Europejskiej z Rosją na temat przyszłości energetycznej, ale obecnie powstaje nowa grupa - z tego, co zrozumiałam - która będzie dyskutowała na temat trzeciego pakietu energetycznego w kontekście bezpieczeństwa gazowego. I prośba jest do Pana, Panie Komisarzu, i do komisarza Oettingera o informowanie Parlamentu Europejskiego o przebiegu rozmów i o wyniku negocjacji tej właśnie grupy. Chcielibyśmy również wiedzieć, kto wejdzie w skład grupy negocjacyjnej. Dowiedziałam się bowiem od jednego z przedstawicieli rosyjskiego koncernu energetycznego, że oni jako firma będą uczestniczyli w tych negocjacjach. Chciałabym się dowiedzieć, czy to jest prawda i czy przedstawiciele dużych firm będą uczestniczyć w negocjacjach po stronie rosyjskiej.
Dla Parlamentu Europejskiego jest też bardzo ważne, aby prawo dotyczące konkurencji w dziedzinie energii było respektowane bez żadnych wyjątków. W czasie ostatnich prezentacji planów inwestycyjnych z South Streamu w Brukseli jasne było, że Rosja i Gazprom chcą przywilejów i szczególnego statusu. Nie możemy się na to zgodzić.
Vytautas Landsbergis
Pani Przewodnicząca! Uważam, że rezolucja Parlamentu jest jak ręka Europy wyciągnięta do dzisiejszej Rosji, która - pomimo całej swej bezpodstawnej buty i odziedziczonej arogancji - potrzebuje przyjacielskiej rady i planu działania. Jako że eksperci doradzający prezydentowi Miedwiediewowi w ramach konsultacji dotyczących praw człowieka wezwali do gruntownej renowacji gmachu państwa - od fundamentów po dach - nasz Parlament wychodzi nie tylko z ustępstwami, lecz z konstruktywną ofertą współpracy.
Największe szanse w tym kontekście pojawią się, jeśli Rosja będzie otwarta i będzie czyniła starania na rzecz budowy społeczeństwa otwartego, a niezamkniętego w epoce zacofanego stalinizmu.
Niestety presja Rosji na pozostałych członków grupy G8, by uznali oni, że okupowane terytoria Gruzji należą do systemu WTO po stronie rosyjskiej, nie świadczy dobrze o jej prawdziwie dobrej woli.
Jeśli to prawda, że Zachód wyraził na to zgodę, to niestety okazał on swoją słabość właśnie na krótko przed szczytem w Niżnym Nowogrodzie.
Angelika Werthmann
(DE) Pani Przewodnicząca! Rosja jest bez wątpienia ważnym partnerem Unii Europejskiej, lecz partnerem bardzo trudnym. Przystąpienie do Światowej Organizacji Handlu (WTO) ma dla Rosji bez wątpienia ogromne znaczenie. Chciałabym jednak wyraźnie wezwać do otwarcia demokratycznego procesu zarówno na szczeblu politycznym, jak i na szczeblu społeczeństwa obywatelskiego. Poszanowanie i przestrzeganie praw człowieka ma zdecydowanie podstawowe znaczenie.
Elena Băsescu
(RO) Pani Przewodnicząca! W tle szczytu UE-Rosja obserwujemy wydarzenia w skali regionalnej, które mają wpływ na to partnerstwo. Reforma europejskiej polityki sąsiedztwa może pomóc w rozwiązaniu konfliktu w Naddniestrzu. Rosja istotnie wykazała zainteresowanie powołaniem wspólnej komisji politycznej, jednak strukturę i termin utworzenia tego gremium należało będzie jeszcze omówić.
Kryzys żywnościowy, który w tej chwili dotyka Europę, spowodował zablokowanie handlu z Rosją. Nowe negocjacje w sprawie bieżących przepisów sanitarnych mogłyby wpłynąć na poprawę tej sytuacji. Członkostwo Rosji w WTO będzie miało długofalowy wpływ na stosunki gospodarcze z UE. Dlatego też wszystkie istotne umowy wymagają rewizji.
Kwestia energii stała się kolejnym przedmiotem zainteresowania w związku z uruchomieniem projektu AGRI. Projekt ten może stać się źródłem alternatywnym względem tego, które stanowi projekt Nabucco.
Seán Kelly
Pani Przewodnicząca! Dobrze, że Unia Europejska powinna czynić starania o możliwie najlepsze stosunki z wszystkimi sąsiadami i oczywiście z wszystkimi krajami świata. Czasami może to być niełatwe - szczególnie, jak sądzę, gdy w grę wchodzi Rosja, ponieważ jej historia była bardzo burzliwa. Mimo że od upadku żelaznej kurtyny minęło ponad 20 lat, jej zachowanie w stosunku do niektórych krajów, a szczególnie takich sąsiadów jak Gruzja, z całą pewnością nie zasługuje na pochwałę.
Oczywiście wszelkie negocjacje z Rosją muszą odbywać się w oparciu o zasadę uznawania takich istotnych wartości, jak poszanowanie praw człowieka i szacunek dla sąsiadów. Niemniej jednak stanowią one doskonałą okazję do poruszenia sprawy o ogólnoświatowym znaczeniu, czyli zmiany klimatu oraz - naturalnie - wielką szansę na rozwój naszych gospodarek. Rosja z punktu widzenia dobrobytu jest krajem wschodzącym i krajem rozwijającym się. Z całą pewnością jeżeli podstawy będą właściwe, to zarówno Unię Europejską, jak i Rosję czeka w dłuższej perspektywie wspaniała przyszłość.
Štefan Füle
komisarz - Pani Przewodnicząca! Dzisiejsza wymiana poglądów była istotnie bardzo użyteczna na etapie ostatnich przygotowań do szczytu i mogą Państwo mieć pewność, że przekażę najważniejsze przesłania z Państwa wystąpień wysokiej przedstawiciel i wiceprzewodniczącej Komisji, Catherine Ashton, która zreferuje je przewodniczącym i komisarzowi Karelowi De Guchtowi.
Słyszałem, jak wielu z Państwa apelowało o dalsze zaangażowanie w Rosji, o dalszą pracę nad rozwojem stosunków i koordynacji działań z Federacją Rosyjską, ale słyszałem też apele o więcej demokracji i mniej korupcji. Słyszałem również wezwanie do zaprzestania prześladowań, które odnotowano w Niżnym Nowogrodzie, chociaż uznaję rolę Federacji Rosyjskiej w zapewnieniu bezpieczeństwa w trakcie szczytu.
Widzimy, że nasze poglądy na wiele tematów są zbieżne. Zgadzamy się, że nasze stosunki z Rosją zarówno w kontekście dwustronnym i wielostronnym, regionalnym czy globalnym, mają kluczowe znaczenie. Zgadzamy się, że są to relacje o charakterze wielopłaszczyznowym, w ramach których wszelkie kwestie gospodarcze, społeczne i środowiskowe, prawa człowieka i rządy prawa, aspekty bezpieczeństwa i współpraca polityczna mają pierwszorzędne znaczenie.
Nie możemy oczekiwać, że rezolucja dotyczyć będzie wszystkich problemów oczekujących na rozpatrzenie w trakcie tego szczytu - lecz oczywiście poruszymy sprawę warzyw. Powinniśmy jednak starać się osiągnąć znaczące postępy w wielu obszarach.
Pozwolę sobie przedstawić uwagi na temat niektórych spośród tych obszarów. Po pierwsze: wybory. Rosyjskie władze dobrze wiedzą, że Unia Europejska będzie bardzo wnikliwie śledzić proces wyborczy w latach 2011 i 2012. Gdyby w nadchodzących wyborach doszło do nieprawidłowości, to trzeba będzie odnieść się do tych spraw. Właśnie teraz apelujemy do Rosji, aby respektowała podjęte przez siebie w kontekście Rady Europy, Organizacji Narodów Zjednoczonych i OBWE zobowiązania dotyczące wolnych i uczciwych wyborów oraz dobrej współpracy z ODIHR, co zagwarantuje należyte ich monitorowanie. Szczególny nacisk położymy na kwestię rejestracji nowych partii i dostępu do procesu wyborczego.
Po drugie: przyjąłem do wiadomości obawy Parlamentu dotyczące sytuacji w Rosji, jeśli chodzi o prawa człowieka; podzielamy większość z nich. Sprawy te zostaną poruszone w trakcie szczytu w rozmowach z rosyjskim prezydentem. Głównym forum, na którym omawiane będą kwestie związane z prawami człowieka i rządami prawa, są konsultacje dotyczące praw człowieka pomiędzy Unią Europejską a Rosją. To ważny instrument, a jego potencjał należy w pełni wykorzystać. Niestety, tak jeszcze się nie dzieje i w związku z tym Unia Europejska będzie podkreślać potrzebę prowadzenia uczciwego i pożytecznego dialogu, do czego niezbędne będzie dokonanie rewizji zasad regulujących te konsultacje.
Po trzecie: partnerstwo na rzecz modernizacji Całkowicie zgadzam się z Państwem, że partnerstwo na rzecz modernizacji powinno mieć szerokie podstawy. W Niżnym Nowogrodzie koordynatorzy przedstawią drugie sprawozdanie z realizacji programu partnerstwa i - jak Państwo zobaczą - rządy prawa należą do głównych tematów w ramach tej inicjatywy, a my dysponujemy konkretnymi projektami w tym obszarze.
Punkt czwarty: Rosja jest sąsiadem naszych sąsiadów i myślę, że w Niżnym Nowogrodzie będziemy mieć doskonałą okazję, aby odnieść się do niedawno przyjętego przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa (ENP) i zapewnić, w związku z tym przeglądem, by nasza polityka w stosunku do wspólnych z Rosją sąsiadów będzie przejrzysta. Jest to szansa - opierająca się między innymi na tej przejrzystości - aby zwrócić uwagę, że dbałość o dobro naszych wspólnych sąsiadów to proces, w którym zyskujemy wszyscy. Myślę, że będzie to również dobra sposobność, by w oparciu o pewne nowe pomysły przedstawione w tym przeglądzie przedyskutować perspektywę wzmocnionej współpracy na rzecz zażegnania przedłużających się konfliktów w naszym sąsiedztwie.
Punkt piąty: w trakcie tego szczytu poruszona zostanie kwestia współpracy w dziedzinie energetyki. Potrzebujemy przejrzystych, uczciwych i konkurencyjnych relacji w obszarze energetyki. Omówimy nasze obawy z prezydentem Rosji. Zgodnie z tym, co powiedziałem w uwagach wstępnych, będziemy podkreślać potrzebę wprowadzania dalszych reform w rosyjskim sektorze energii elektrycznej i gazu, starając się ustanowić równe reguły gry.
Pani Przewodnicząca, Szanowni Państwo! Unia Europejska i Rosja są partnerami. Partnerzy powinni często ze sobą rozmawiać, próbować osiągnąć porozumienie tam, gdzie to możliwe, ale nie mogą się wahać, by otwarcie poruszać bardziej problematyczne kwestie. O niektórych takich bardziej problematycznych sprawach rozmawialiśmy dzisiaj. Należy się odnieść do nich w trakcie szczytu i tam, gdzie to tylko możliwe, poszukiwać rozwiązań lub co najmniej starać się o poprawę.
Wspominałem już o przeglądzie ENP. Jestem głęboko przekonany, że jedna z wartości dodanych tej zrewidowanej polityki sąsiedztwa jest taka, że omówione w niej powszechnie obowiązujące wartości i zasady mają zastosowanie nie tylko do małych i średnich sąsiednich krajów.
Przewodnicząca
Otrzymałam sześć projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro (9 czerwca 2011 r.).
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Cristian Dan Preda
Cieszę się, że jestem jednym z sygnatariuszy tej rezolucji, w której potwierdzone zostało istotne znaczenie poszanowania demokracji i praw człowieka w stosunkach pomiędzy Unią Europejską a Rosją. Poczynając od dialogu pomiędzy Rosją a Unią dotyczącego praw człowieka i odnosząc się dalej do spotkań na szczycie, uważam, że w przypadkach nieprzestrzegania norm dotyczących uczciwego procesu lub prześladowania obrońców praw człowieka lub dziennikarzy, którym uniemożliwia się pracę, potrzebne jest systematyczne i uczciwe podejście.
Ponadto należy wprowadzić jasne kryteria odniesienia, jeśli chodzi o poszanowanie przez Rosję norm demokratycznych, co pomoże jej w pogłębieniu stosunków z UE. I wreszcie, nie wolno nam także zapominać o wsparciu, którego należy udzielać w procesie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, w charakterze gwaranta demokracji nie tylko dbającego o przestrzeganie procedur, ale też faktycznie angażującego się w ten proces.
