Mechanisme voor financiële ondersteuning van de betalingsbalansen van de lidstaten - Financiële steun aan de lidstaten (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag van Pervenche Berès, namens de Commissie economische en monetaire zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 332/2002 houdende instelling van een mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten - C6-0389/2008 -;
de verklaring van de Commissie over financiële steun aan de lidstaten.
Pervenche Berès
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ondanks deze obscure titel beseft iedereen hoe belangrijk het debat is dat wij vanavond houden naar aanleiding van het verzoek van Hongarije om financiële steun. Het verzoek werd in eerste instantie gericht aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De Europese Unie heeft zich over de kwestie gebogen om na te gaan onder welke voorwaarden ze steun kon verlenen aan een van de lidstaten.
Het is waar dat er onder de leden van de Commissie economische en monetaire zaken een discussie is ontstaan over waarom Hongarije eerst het IMF benaderde. Dat is een vraag voor Hongarije als land, dat al jarenlang deel uitmaakt van de Europese Unie, en ook voor de instellingen van de Europese Unie in de zin dat we dit klimaat van vertrouwen, dit klimaat van solidariteit en dit klimaat van samenwerking kennelijk nog niet voldoende hebben weten te ontwikkelen om een land als Hongarije in zijn huidige moeilijke situatie te doen inzien dat het voor solidariteit en samenwerking in de eerste plaats bij de Europese Unie zou moeten aankloppen.
Ik denk tot slot dat het op grond van artikel 119 ten uitvoer gelegde plan voor een mechanisme voor ondersteuning van de betalingsbalans, dat tot stand is gekomen op initiatief van de Commissie en de heer Almunia, die ik daarvoor wil bedanken, het mogelijk zal maken samen met het IMF een passende oplossing te vinden.
Uiteraard beseffen we nu allemaal dat de situatie van Hongarije helaas geen op zichzelf staand geval is, en we moeten in zekere zin de buffer waarmee de Europese Unie kan voldoen aan dergelijke verzoeken consolideren.
In de resolutie die we binnen de Commissie economische en monetaire zaken hebben aangenomen en die naar ik hoop morgen door de plenaire vergadering zal worden gesteund, vragen we de Commissie om na te gaan of en hoe de banken van sommige lidstaten ertoe hebben bijgedragen dat deze situatie is verslechterd. Ik denk dat deze informatie van belang is voor het Europees Parlement in het komende debat en daarna waarschijnlijk voor de groep van Jacques de Larosière.
We hebben ook gezegd dat het voorstel van de Raad voor ons voornamelijk beoogde het niveau van de steunfaciliteiten tot een bepaald maximumbedrag te verhogen, waarmee we hebben ingestemd, in de overtuiging dat dit wellicht niet de laatste discussie zal zijn die we met de Commissie zullen voeren. Wij beseffen dat dit in de huidige onderhandelingsvoorwaarden met de Raad de basis vormt voor overeenstemming, en daarom aanvaarden we deze situatie.
In de toekomst hopen we dat de Europese Commissie, de Raad en het Parlement deze bedragen allemaal periodiek zullen goedkeuren, omdat we in 2002, toen het Europees Parlement stemde over de verordening die we nu amenderen, hebben gevraagd het plafond regelmatig te herzien. Kennelijk, en jammer genoeg, moet ik zeggen dat we gelijk hadden. We vragen u hier nu dan ook opnieuw om, commissaris, en ik denk dat het redelijk is te vragen aldus te werk te gaan.
Tot slot, binnen de Commissie economische en monetaire zaken heb ik een beroep gedaan op de in artikel 100 van het verdrag vermelde instrumenten en procedures waarmee we sommige lidstaten bredere bijstand kunnen verlenen, en niet alleen bij betalingsbalansproblemen. Helaas werd ik daarbij door de Commissie economische en monetaire zaken niet gesteund; in mijn hoedanigheid van rapporteur wil ik de Commissie echter dringend verzoeken dit mechanisme dat het verdrag ons biedt en dat we tot op heden niet ten volle hebben benut, in overweging te nemen.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Berès, geachte afgevaardigden, toen de grondleggers van de Europese Unie het Verdrag van Rome opstelden, hadden ze al de vooruitziende blik om in een van de artikelen te voorzien in een mechanisme voor bijstand aan lidstaten die ernstig dreigende moeilijkheden in hun betalingsbalans ondervinden.
Die vooruitziende blik van dat artikel in het Verdrag van Rome is bij de achtereenvolgende herzieningen van de verdragen gehandhaafd en is nu artikel 119 van het huidige verdrag, dat de rechtsgrondslag is geweest die de Commissie heeft gebruikt, nadat deze rechtsgrondslag in onbruik was geraakt of vele jaren niet was gebruikt, om een lidstaat die dringend bijstand nodig had te hulp te schieten, namelijk Hongarije.
Het verdragsartikel is verder ontwikkeld in een verordening uit 2002, die we in het geval van Hongarije hebben gebruikt en die we nu willen herzien waar het gaat om het plafond voor de bedragen die beschikbaar zijn om landen met moeilijkheden van deze aard te hulp te schieten.
Gisteren hebben we in dit Huis gedebatteerd over tien jaar Economische en Monetaire Unie. Vanmiddag hebben we gedebatteerd over de economische situatie. Gisteren en vandaag hebben we hier gediscussieerd en een analyse gemaakt van de problemen die de huidige situatie met zich meebrengt, en helaas zijn er enkele lidstaten van de Europese Unie die niet tot de eurozone behoren en die door macro-economische en financiële onevenwichtigheden, gezien de huidige druk van de markt, in een kwetsbare positie zijn beland.
In het geval van Hongarije hebben de Hongaarse autoriteiten met het oog op deze moeilijkheden op een bepaald moment aangeklopt bij het Internationaal Monetair Fonds en zich onmiddellijk daarna in contact gesteld met de Europese Commissie.
Dat is niet de meest passende procedure voor een lidstaat, en dat heb ik ook tegen de Hongaarse autoriteiten gezegd. Het meest logisch is dat een lidstaat eerst aanklopt bij de Europese autoriteiten en daarna pas, indien nodig - en in het geval van Hongarije was dat ontegenzeggelijk nodig - bij het Internationaal Monetair Fonds.
Ik moet u zeggen dat het Internationaal Monetair Fonds en zijn directeur, de heer Strauss-Kahn, zich volstrekt open hebben opgesteld in die samenwerking met de Europese Commissie, met de Europese autoriteiten en met de lidstaten van de Europese Unie, de lidstaten van de eurozone, die bijstand nodig hebben uit faciliteiten waarover ook het Fonds beschikt.
We zijn, in het geval van Hongarije, samen opgetreden. Hoewel de procedure niet op de juiste wijze in gang is gezet, is het resultaat uiteindelijk wel goed geweest, namelijk dat we samenwerken: de Europese Unie draagt 6,5 miljard euro bij in een steunpakket voor Hongarije van in totaal twintig miljard euro, en diezelfde weg, waarbij in dit geval de juiste volgorde is aangehouden, namelijk eerst contact opnemen met de Europese autoriteiten om vervolgens samen contact op te nemen met het Internationaal Monetair Fonds, wordt op dit moment gevolgd in verband met een ander land.
Helaas is de situatie zo moeilijk dat we niet moeten denken dat dit het laatste geval is, en we moeten er in elk geval op voorbereid zijn dat zich andere gevallen zullen voordoen, met andere lidstaten die dit type steun nodig hebben. En dat is de reden waarom we, op hetzelfde moment dat we de Raad het voorstel deden om Hongarije op basis van artikel 119 van het verdrag en de verordening uit 2002 te hulp te schieten, ook het voorstel hebben gedaan om het plafond voor de in de verordening van 2002 gecreëerde faciliteit te verhogen tot 25 miljard euro.
Hopelijk hoeven we die middelen niet te gebruiken, maar dit mag ook niet worden uitgesloten. Als we ze moeten gebruiken, moeten we dezelfde solidariteit tonen die de grondleggers van de EU in 1957 in het Verdrag van Rome hebben neergelegd, en ook moeten we ons instellen op een mogelijke verhoging van het plafond van 25 miljard euro, indien nodig. Vandaar dat ik het Parlement vraag, op het moment dat we hierover spreken, om in de toekomst, indien nodig, dezelfde bereidheid te tonen - waarvoor ik het Parlement vandaag dankbaar ben - om voor een flexibele opstelling te kiezen en snel zijn mening te geven over steun die uit de aard der zaak altijd dringend is.
De resolutie van het Parlement en het debat over het voorstel om het plafond van de faciliteit voor betalingsbalanssteun te verhogen bevatten elementen waar ik het mee eens ben. Een daarvan is de zorg over de kwetsbaarheid van enkele lidstaten en de noodzaak om te analyseren hoe we onszelf kunnen beschermen en hoe we de lidstaten kunnen beschermen die die bijzondere kwetsbaarheid hebben die we bij Hongarije hebben gezien, maar die zich ook in andere landen kan manifesteren.
We moeten die bescherming van de stabiliteit van de economieën van de lidstaten en hun financiële situatie verenigbaar maken met het vrije verkeer van kapitaal en met de beginselen waarop de interne markt is gebaseerd. We moeten ons er echter van bewust zijn dat we moeten reageren op onnodige risico's en op situaties waarin private belangen de hogere belangen van de burgers van de lidstaten en de economische en algemene veiligheid van onze staten in gevaar brengen.
Ik neem volledig nota van de voorstellen die in deze ontwerpresolutie worden gedaan; de Commissie zal ze analyseren en ik zal verslag van onze afwegingen doen aan de Commissie economische en monetaire zaken. Ook zal ik deze afwegingen, zoals mevrouw Berès heeft gezegd, doen toekomen aan de heer De Larosière, zodat zijn groep zijn bevindingen kan presenteren binnen de termijn die voor het werk van de groep is vastgesteld, ofwel tegen maart volgend jaar.
Zsolt László Becsey
namens de PPE-DE-Fractie. - (HU) Dank u dat ik het woord mag voeren, mijnheer de Voorzitter. We hebben om precies te zijn te maken met een trieste situatie, omdat we moeten debatteren over een verzoek om onmiddellijke hulp. Toch zou ik kunnen zeggen dat ik een positieve opmerking kan maken, omdat de Europese Unie eindelijk na veel zoeken, wat ver van gemakkelijk was, in artikel 119 de wettelijke basis heeft ontdekt waarop zij dergelijke steun kan verschaffen. Lange tijd heeft zij, zoals het nieuws dat uit Hongarije komt aanwaaien aangeeft, geen wettelijke basis kunnen vinden om dat te doen.
Laten we voordat we verder gaan eens goed kijken naar de redenen hiervoor. Eén reden is convergentie - waarover we gisteren gedebatteerd hebben - of beter, het gebrek daaraan. De afgelopen jaren is er in de EU geen herinvestering geweest in kapitaalbewegingen van oost naar west en daardoor vindt er een enorme onttrekking van kapitaal van de oostelijke lidstaten naar de westerse plaats. Dit betekent dat we te maken hebben met voortdurend onevenwichtige betalingsbalansen, wat echte convergentie bovendien zal verhinderen.
Het andere probleem is dat het stelsel van toezicht bepaald niet volledig is, aangezien de landen die de euro niet gebruiken hun schulden gewoon in buitenlandse valuta kunnen laten oplopen. Als ik het goed gehoord heb, dan had de Europese Unie tot nu toe niet helemaal de macht - hoewel zij volgens mij wel een stem heeft - om tegen deze landen te zeggen: "Pas op, sta niet toe dat de bevolking en bedrijven eindeloze en irrationele schulden laten oplopen in buitenlandse valuta, omdat dit in tijden van crisis tot problemen zou kunnen leiden”, en zodoende is dit probleem inderdaad werkelijkheid geworden.
Daarom moet het toezicht worden uitgebreid om dit te dekken en het zou reeds lang geleden moeten zijn uitgebreid omdat, zoals ik zeg, de Commissie een sterke stem heeft in Midden- en Oost-Europa en haar mond kan opendoen.
De crisis is nu uitgebroken. De Hongaarse regering is in paniek eerst naar het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gerend, dat weten we, maar zij zei dat ze uiteraard ook de EU probeerde te benaderen en dat laatstgenoemde stelselmatig heeft geprobeerd een wettelijke basis te vinden. De regering zegt ook dat zij onvoldoende capaciteit heeft om de crisis te analyseren. Hierop zeg ik: laten we die capaciteit dan creëren. Het zou niet zo moeten zijn dat iedereen afhankelijk is van het IMF als men een analyse van de crisis nodig heeft. Wat zal de buitenwereld wel niet van ons denken, als we proberen IMF-middelen te gebruiken om de lidstaten met één tot anderhalf miljoen inwoners te verlossen van een onevenwichtige betalingsbalans?
Een crisismechanisme zal niet werken als een systeem in tijden van crisis moet ophouden met de onttrekking van kapitaal uit een land dat niet tot de eurozone behoort, bijvoorbeeld in de monetaire sfeer, want dan ga je de onttrekking pas echt voelen. Zelfs de Europese Centrale Bank kan niet veel doen omdat die, ondanks de dekking in forinten, niet echt iets aan het liquiditeitsprobleem wil doen, hoewel alles wat Hongarije nodig heeft liquiditeit in buitenlandse valuta is, omdat de banken niet zwaar in de schulden zitten.
Wat het verslag over Hongarije betreft, de analyse over 2006 begon met een situatie die aan het verbeteren was. Het doet me een beetje aan Tsjernobyl in 1986 denken, toen men op de eerste dag rapporteerde dat er geen probleem was en vervolgens dat de situatie gestaag aan het verbeteren was. Uiteindelijk maakten we ons zorgen dat er negatieve straling zou zijn. Ook in dit geval is iedereen kort van memorie. We zijn begonnen met wat er tot 2006 is gebeurd en sinds die tijd is er een ernstig gebrek aan toezicht op de valutastromen.
Dat plafond van 25 miljard euro, dat zou ik nog willen zeggen, lijkt me erg laag. Hieronder is van het begin af aan inbegrepen dat we met het IMF willen werken, terwijl een meer angstaanjagende situatie dan afhankelijk te zijn van het IMF moeilijk voorstelbaar is.
Het zou uiteraard zeer belangrijk zijn dat het Europees Parlement erbij betrokken is en dat er tegelijkertijd snel wordt gehandeld. Naar mijn mening gebeuren die twee dingen nu tegelijkertijd en hiervoor ben ik zowel de Commissie als het Parlement dankbaar. Ik zou echter willen herhalen dat we een mechanisme dienen te ontwikkelen dat voorkomt dat de verschillende tegenslagen die zich in verband met de Hongaarse crisis hebben voorgedaan en die het prestige van de Europese Unie in Midden- en Oost-Europa zeker niet hebben vergroot, zich opnieuw voordoen. Dank u dat ik het woord mocht voeren, mijnheer de Voorzitter.
Szabolcs Fazakas
namens de PSE-Fractie. - (HU) Dank u dat ik het woord mag voeren, mijnheer de Voorzitter. Commissaris, dames en heren, ik zou graag, aangezien ik geen lid van de Commissie economische en monetaire zaken ben, dit vraagstuk vanuit een ander perspectief willen benaderen. De financiële crisis van het afgelopen jaar in Amerika heeft dit jaar Europa bereikt en onze financiële markten, waarvan we gedacht hadden dat ze stabiel waren, op hun grondvesten doen schudden.
In plaats van één gemeenschappelijke EU-oplossing te ontwerpen konden we pas na lang aarzelen de crisis met een geïndividualiseerd, geharmoniseerd antwoord aanpakken dat enkele miljarden euro's per land kost. Deze afzonderlijke, nationale oplossingen kunnen niet de manier zijn om met crises om te gaan in de nieuwe EU-lidstaten, die niet zelfstandig met miljarden euro's kunnen schuiven. Aanvankelijk vertrouwden deze landen erop, aangezien hun banken niet bij dubieuze, speculatieve transacties in het buitenland betrokken waren geweest, dat deze internationale kredietcrisis hen niet zou raken.
Het gebrek aan liquiditeit en de vertrouwenscrisis die met de internationale financiële crisis gepaard zijn gegaan hebben de financiën van die staten die rekenen op buitenlands krediet echter flink aan het wankelen gebracht en de speculatieve aanvallen op nationale valuta hebben verder aan deze beroering bijgedragen. In deze situatie was het belangrijk dat de nieuwe lidstaten niet alleen morele, maar ook concrete, tastbare financiële hulp van de Europese Unie kregen en dat de EU haar bescherming verder uitbreidde tot die landen die zich nog niet bij de eurozone hebben aangesloten.
Dit is niet gewoon solidariteit, zoals geïnspireerd door de fundamentele Europese waarde, maar het is een gemeenschappelijk Europees belang om een domino-effect te vermijden door te voorkomen dat ook maar één bank, laat staan een heel land, failliet gaat.
Met dit in ons achterhoofd kijken we nu of we het mechanisme van 12 miljard naar 25 miljard euro kunnen verhogen. In deze context bood de Europese Centrale Bank Hongarije, dat zeer sterk te lijden had van de crisis op de geldmarkten, een reddingspakket van 6,5 miljard euro. Dat was een zeer rechtvaardige en waardige oplossing, aangezien Hongarije niet alleen decennialang voorop heeft gelopen bij hervormingen en de Europese eenwording, maar sinds afgelopen jaar ook zijn begrotingstekort van ongeveer 10 procent heeft gehalveerd overeenkomstig het convergentieprogramma dat in 2006 werd aangenomen; dat programma is sindsdien systematisch uitgevoerd en het tekort wordt dit jaar tot 3 procent teruggebracht.
Wil het door de EU vereiste consolidatieproces doorgaan, dan is hulp nodig van internationale financiële organen. Vanwege de financiële crisis en de kredietcrisis staat de hele wereldeconomie nu voor problemen; en toch proberen de afzonderlijke lidstaten van de EU deze met hun eigen instrumenten en overeenkomstig hun eigen zeer specifieke doelen aan te pakken. Willen de nieuwe lidstaten, die dergelijke instrumenten niet tot hun beschikking hebben, hierbij niet aan het kortste eind trekken, dan moet Europa om zich gezamenlijk tegen de crisis teweer te stellen niet alleen de huidige acties harmoniseren, maar een gemeenschappelijke Europese strategie aannemen om de economische crisis aan te pakken.
Ik hoop dat dit financiële reddingspakket de eerste sport van deze ladder vormt en dat wanneer het eenmaal aangenomen is, wij allemaal onze inspanningen gezamenlijk kunnen richten op het oplossen van de crisis van de reële economie. Dank u dat ik het woord mocht voeren.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Mijnheer de Voorzitter, namens de UEN-Fractie zou ik uw aandacht willen vestigen op de volgende kwesties in verband met de verordening van de Raad inzake de instelling van een mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn van de lidstaten. Ten eerste heeft de situatie op de mondiale financiële markten al negatievere gevolgen voor de reële economie, wat ertoe leidt dat het BBP in de VS en in veel van de meest ontwikkelde lidstaten van de Europese Unie in 2009 waarschijnlijk zal dalen.
Ten tweede is dit een bedreiging voor hun economische groei, en zal het dus negatieve gevolgen hebben voor hun betalingsbalans, aangezien die landen de belangrijkste markt zijn voor de nieuwe lidstaten van de Unie. Ten derde moeten we om die reden beslist steun geven aan het voorstel om het plafond voor de financiële ondersteuning door de Gemeenschap te verhogen tot 25 miljard euro per lidstaat buiten de eurozone, aangezien zo'n hoog plafond de enige manier is om te garanderen dat de ondersteuning door de Gemeenschap iets oplevert.
Ten vierde, wanneer een lidstaat buiten de eurozone direct financiële ondersteuning nodig heeft moeten de Raad, de Europese Commissie en het Parlement snel genoeg kunnen reageren om te verhinderen dat het vertrouwen in de doeltreffendheid van hun beleid in het gedrang komt.
Ten vijfde en laatste steunen wij de snelle reactie van de Europese Commissie op het verzoek om financiële ondersteuning van Hongarije, hoewel dat land in eerste instantie het Internationaal Monetair Fonds had benaderd, en niet de Europese Commissie.
Nils Lundgren
namens de IND/DEM-Fractie. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, commissaris, toen ik me inlas in het onderwerp dat we nu behandelen, betalingsbalansproblemen, voelde ik me zoals Marcel Proust met zijn madeleinecakeje in zijn roman Op zoek naar de verloren tijd. Aan deze benadering van dit probleem hangt de geur van de jaren vijftig en zestig.
Het betalingsbalansprobleem? Dat is iets waar we 25 miljard euro voor moeten uittrekken? Waarom, in hemelsnaam? Houden wij ons vandaag met zoiets bezig? Dat is iets voor de landen, de arme landen, zo heb ik begrepen, die lid zijn van de EU maar niet van de Economische en Monetaire Unie (EMU) en die misschien moeten worden gered van een lot erger dan de dood: het betalingsbalansprobleem. In dat geval is dit probleem natuurlijk door de Europese Unie zelf gecreëerd. Waar wij nu over praten, bestaat eigenlijk niet meer.
Mijn eigen land, Zweden, is lid van de EU, steunt de EU loyaal en voert alles wat daar wordt beslist veel beter uit dan de meeste andere landen, maar we zijn geen lid van de EMU. Een wijze beslissing, naar mijn mening. Maar als we nu problemen zouden krijgen in Zweden, krijgen we dan problemen met de betalingsbalans? Het antwoord is vanzelfsprekend nee. Men zou zich natuurlijk voor kunnen stellen dat Zweden zijn economie begint te verwaarlozen en een veel hogere inflatie en veel sneller stijgende lonen krijgt dan andere landen. Wat gebeurt er dan, krijgen we betalingsbalansproblemen? Nee, dan devalueert de Zweedse kroon om dat te compenseren. Voor het overige gebeurt er helemaal niets. Dat geldt ook voor andere landen in dezelfde situatie, bijvoorbeeld voor Groot-Brittannië.
Wat is dan het probleem? Wel, het probleem ontstaat als de landen die lid zijn van de Europese Unie - wat ze zouden moeten zijn - maar geen lid zijn van de EMU - wat ze niet zouden moeten zijn - dan gedwongen moeten worden, zoals u van plan bent, om een vaste wisselkoers ten opzichte van de euro aan te houden. Het slechtst denkbare scenario: gedwongen worden een vaste wisselkoers aan te houden ten opzichte van je belangrijkste handelspartners. Het is duidelijk dat als men dan zijn economie verkeerd beheert of in zijn belangrijkste exportsector structurele tegenslagen te verwerken krijgt, de uitvoer afneemt en de invoer toeneemt. Plotseling rijst de vraag: hoe moeten we dit financieren?
Dat is echter een volkomen artificiële situatie. Het is totaal verouderd dat landen die geen lid zijn van de EMU zouden opteren voor een vaste wisselkoers en vervolgens gered moeten worden door het Internationaal Monetair Fonds, door de EU of door iemand anders. Waarom zou men dat in hemelsnaam doen? Het is een totaal verouderde vorm van economisch beleid. Ofwel treedt een land toe tot de EMU - in sommige gevallen is dat de juiste keuze, daar ben ik het mee eens - ofwel het treedt niet toe, staat op eigen voeten, heeft een zelfstandig monetair beleid en zorgt goed voor zichzelf. Als het land goed voor zichzelf zorgt, gebeurt er niets bijzonders. Als het niet goed voor zichzelf zorgt, daalt de munt om dat te compenseren. Ook dat is niet bijzonder gevaarlijk.
Ik wil er daarom op wijzen dat, hoewel we nu bespreken of we 25 miljard euro moeten uittrekken voor dit doel, dit doel er eigenlijk een is dat eigenlijk helemaal niet nodig is. Het is een probleem dat we zelf hebben gecreëerd, of, beter gezegd, dat u zelf hebt gecreëerd. Hou daar mee op. De landen die lid zijn van de EU maar niet van de EMU moeten vasthouden aan een regime met zwevende wisselkoersen. Dan verdwijnt het probleem.
Sergej Kozlík
- (SK) Het maximale bedrag voor de onderlinge ondersteuning van de lidstaten van de Europese Unie die geen lid zijn van de eurozone en problemen hebben met hun betalingsbalans of die als gevolg van de algehele onevenwichtigheid van hun betalingsbalans ernstige gevaar lopen in die situatie verzeild te raken, bedraagt momenteel 12 miljard euro. Aan Denemarken en Hongarije is echter te zien dat voor sommige lidstaten de gevolgen van de financiële crisis zodanig verstrekkend zijn dat indien dergelijke problemen in grotere lidstaten optreden dit maximumbedrag te laag zal blijken te zijn.
De primaire reden voor verhoging van het maximumbedrag ligt mijns inziens dus niet in de uitbreiding van de Europese Unie en ook niet in het grotere aantal lidstaten buiten de eurozone, zoals in het toelichtend verslag gesteld wordt. Er dient rekening te worden gehouden met het feit dat de financiële problemen in een aantal lidstaten in de allereerste plaats het gevolg zijn van inconsistent economisch en sociaal beleid. Daar komt dan nog eens de financiële crisis overheen, hetgeen leidt tot druk om de ondersteuning uit te breiden. Hongarije is een typisch voorbeeld daarvan.
Ik ben voorstander van verhoging van het maximumbedrag voor ondersteuning op de middellange termijn tot 25 miljard euro. Ik ben het echter eveneens met het Europees Parlement eens als het zegt dat het niet nodig is een speciaal proces te creëren waarmee de Commissie dit maximumbedrag zou kunnen aanpassen buiten de gewoonlijke besluitvormingsprocedures om. Als we daar van afzien blijft er mijns inziens een grotere mate van voorzichtigheid in het systeem ingebouwd, zonder daarbij de inzetbaarheid ervan te verminderen.
Ik zeg dit omdat juist Hongarije een schoolvoorbeeld is van een land waarvan de belangrijkste politieke groeperingen al langere tijd niet in staat zijn tot overeenstemming te komen over de nodige saneringen en hervormingen. Maar indien dergelijke stappen wel goedgekeurd en uitgevoerd zouden worden, zouden de gevolgen van de financiële crisis in dit land wel eens minder ernstig uit kunnen pakken en zou er minder financiële hulp nodig zijn van de Europese Unie.
Aan de andere kant dien ik echter Hongarije bij te vallen, in die zin dat er in de nieuwe regels voor de financiële markten bepaald dient te worden dat er geen onevenredige hoeveelheden liquide middelen overgeheveld mogen worden van dochterbanken naar de moedermaatschappij en dat er voldoende toezicht dient te blijven bestaan van de nationale centrale banken.
De zegswijze "wie snel geeft, geeft twee keer” klopt dan wel, maar het is ook nog eens zo dat wie snel neemt het niet altijd op tijd of volledig teruggeeft. Het is daarom van cruciaal belang dat er duidelijke, inhoudelijk goed afgebakende regels worden opgesteld voorzien van een duidelijk tijdspad.
Dariusz Rosati
(PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil even reageren op twee verklaringen van andere afgevaardigden. Ten eerste wil ik er op wijzen dat de landen buiten de eurozone niet verplicht zijn om een vaste wisselkoers met de euro aan te houden. Polen is een voorbeeld van een land met een schommelende wisselkoers. Ten tweede wil ik zeggen dat zelfs een land dat een perfect binnenlands beleid voert en geen fouten maakt onder de crisis te lijden kan krijgen, vanwege de besmetting. Natuurlijk zijn de problemen in Hongarije hoofdzakelijk te wijten aan een fout regeringsbeleid, maar Hongarije heeft ook te kampen gehad met kapitaalvlucht, wat geen verband hield met de situatie in Hongarije, maar externe oorzaken had.
Mijnheer de commissaris, ik sta achter het voorstel van de Commissie. Volgens mij houdt u daarin rekening met het feit dat we allemaal een interne markt delen, en dat de situatie van individuele landen ook voor de andere landen van belang is. Daarom moeten we ons bewust zijn van wat ons verbindt, en ons in zekere zin medeverantwoordelijk voelen voor onze partners. Dit voorstel is ook gebaseerd op de Europese solidariteit, die één van de belangrijkste waarden zou moeten zijn die aan ons beleid ten grondslag liggen.
Het bedrag van 25 miljard euro dat de Commissie heeft voorgesteld lijkt redelijk, hoewel er natuurlijk situaties denkbaar zijn waarin er meer geld nodig is, en daarom steun ik ook het voorstel om de Commissie het recht te geven om het plafond te verhogen wanneer dat dringend nodig is. Ik ben van mening dat het onder dergelijke omstandigheden niet praktisch zou zijn om de volledige procedure voor de instemming van het Parlement te volgen, of het Parlement te raadplegen. Stelt u zich eens voor dat er in de zomer een crisis uitbreekt, wanneer het Parlement niet vergadert. Ik kan me moeilijk voorstellen dat we zes weken wachten tot het Parlement bijeenkomt voor we het betrokken land helpen. Daarom steun ik het verzoek van de Commissie om het recht te krijgen om het plafond op zeer korte termijn te verhogen.
Ik wil ook graag zeggen dat er in het voorstel volgens mij een verwijzing ontbreekt naar een mogelijke actie door de Europese Centrale Bank. De Bank heeft Hongarije een lening verstrekt. Die actie zou moeten worden gecoördineerd, en ik ben van mening dat een dergelijke verwijzing zou moeten worden opgenomen. Tot slot vind ik dat er in het voorstel niet zou moeten worden verwezen naar artikel 100 van het verdrag. Artikel 100 gaat over heel andere situaties, en zou daarom apart moeten worden behandeld.
Edit Herczog
(HU) Dank u, mijnheer de Voorzitter. Commissaris, mevrouw Berès, het is nu juist het solidariteitsbeginsel dat Europa meer dan een economische associatie maakt en het in staat stelt om de kenmerken van een sterke politieke gemeenschap te vertonen. Toen de crisis begon, leek het er even op dat Europa economisch en sociaal in tweeën zou splijten, maar dankzij de snelle en effectieve actie van de Commissie konden we dit voorkomen.
Hongarije heeft zich als eerste tot de Europese Unie gewend om haar om hulp te vragen. De 20 miljard euro die wij als steun of financiering nodig hadden, zou echter niet uit die bron alleen hebben kunnen komen.
Dames en heren, ik zou de Commissaris en het Europees Parlement willen bedanken voor hun snelle reactie, voor de solidariteit van onze collega's, hetgeen de waarde van het 'Europees zijn' aantoont. Dank u voor uw aandacht.
Harald Ettl
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel tot wijziging van de verordening inzake financiële ondersteuning van lidstaten die geen deel uitmaken van de eurozone, dat ertoe strekt het maximumbedrag te verhogen van 12 naar 25 miljard euro wanneer bedoelde lidstaten ernstige betalingsproblemen hebben, komt geen moment te vroeg.
Eerste vereiste voor de werking van deze ad-hocmaatregel is dat de EU met betrekking tot tegenvorderingen niet dezelfde fouten als het IMF maakt. Bij het IMF kan Strauss-Kahn alleen geen verstandig beleid garanderen. We kennen maar al te goed de shocktherapieën die in de oude neoliberale stijl op crisislanden werden toegepast.
Ook degenen die daar in het verleden van hebben geprofiteerd, kennen we maar al te goed. Ik hoop dat aan de hand van het voorbeeld van Hongarije met het EU-instrument een grotere en meer duurzame stabilisering wordt bereikt. In Hongarije was het de conservatieve oppositie die de premier belemmerde in het uitvoeren van stabiliserings- en hervormingsmaatregelen. Een verlaging van de toch al niet hoge sociale uitgaven is zeker onvoldoende om in Hongarije voor stabiliteit te zorgen en zal alleen maar de steun voor de anti-Europese rechtse populisten vergroten. Ja, Hongarije is onder druk komen te staan, en niet op de laatste plaats door de snelle waardedaling van de forint, waar ook hedgefondsen medeverantwoordelijk voor worden gehouden.
In het geval van IJsland heeft het IMF laten zien nog steeds shocktherapieën voor te schrijven, waarbij bijvoorbeeld een hoge basisrente wordt opgelegd, wat schadelijk is voor de economie van het betreffende land, in dit geval dus IJsland. Commissaris, ik zie niet graag dat in mijn buurland Hongarije door "herstelmaatregelen” als deze, die door het IMF als tegenvordering worden opgelegd, sociale conflicten worden aangewakkerd. Wat Hongarije van de Europese Unie nodig heeft, zijn vertrouwenwekkende en ondersteunende maatregelen, die uiteindelijk niet alleen Hongarije, maar ons allemaal helpen.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat dit debat precies op het juiste moment wordt gevoerd.
Ik roep in herinnering dat Hongarije het land is met het grootste begrotingstekort in de EU, namelijk 5 procent. Dat laat zien dat het gebrek aan stabiliteit in dat land natuurlijk ook een politieke achtergrond heeft. Het is weinig zinvol als we de staat - en dat zijn uiteindelijk de belastingbetalers - blootstellen aan de risico's die aan bepaalde ondernemingsactiviteiten zijn verbonden. Ik ben het in dit opzicht volledig eens met collega Ettl: we kunnen de belastingbetaler niet opschepen met de risico's van hedgefondsen en derivaten, want dat leidt tot koopkrachtvermindering.
En koopkracht is nu juist waar het in Hongarije aan ontbreekt. De mensen en ondernemingen daar moeten weer investeren. Dus moeten de belastingen worden verlaagd, voor ondernemingen, maar vooral ook voor het personeel van die ondernemingen. Ik geloof dat ik de juiste conclusies trek. Belangrijk is dat fiscale stimulansen worden gegeven voor bijvoorbeeld energie-efficiëntiemaatregelen, dat investeringspremies worden gegeven en de mogelijkheid van progressieve afschrijvingen bestaat.
Ik verzoek commissaris Kovács, die uit Hongarije komt, om op Europees niveau passende initiatieven te nemen.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben vanuit mijn kantoor, waar ik het debat volgde, naar deze Kamer gekomen om, naar ik aanneem, alleen maar een algemene opmerking te maken.
In Ierland hebben we vanwege de financiële crisis een garantiesysteem voor banken en in de EU bestaat er nu een grotere eenheid over hoe we dit gaan aanpakken, maar we realiseren ons nu dat de banken geherkapitaliseerd moeten worden, en misschien wel dringender dan we eerst dachten. Ik wil de hoop uitspreken dat dat gaat gebeuren, want we zitten echt met een probleem, zoals de vorige spreker al zei. Het is noodzakelijk dat mensen geld uitgeven en investeren, maar er zijn gewoon geen kredieten beschikbaar. Ik vind het uiterst belangrijk dat er snel iets gebeurt om het bankstelsel vertrouwen en kapitaal terug te geven.
Marian Zlotea
. - (RO) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren. Het is mij een genoegen hier vanavond de gelegenheid te hebben te spreken over deze belangrijke kwestie, de economische crisis, die niet alleen de lidstaten, maar de hele wereld treft.
Dat vraagt om oplossingen voor dit probleem. Onderlinge hulp voor de lidstaten dient de eerste stap hiertoe te zijn. Ervan uitgaande dat we willen dat EU-lidstaten indien nodig daadwerkelijk gebruikmaken van dit fonds, dienen we het tijdens de top van vorige week genomen besluit van de Europese politieke leiders van harte te verwelkomen.
Ik ben van mening dat dit Europees fonds voor financiële ondersteuning voor de lidstaten vergroot dient te worden tot op zijn minst 25 miljard euro en wel om de doodeenvoudige reden dat we deze markteconomie moeten zien te redden van de ondergang. Alvorens ik afsluit, zou ik nog willen zeggen dat ik er het volste vertrouwen in heb dat we al het nodige doen zullen om deze crisis op te lossen, zowel op Europees als op wereldwijd niveau. Er zullen snel middelen gevonden moeten worden om de problemen die de burger anders geheid te verduren krijgt, werkloosheid bijvoorbeeld, af te wenden. Wij wensen de EU het allerbeste toe.
Margarita Starkevičiūt
(LT) Ik zou de commissaris willen bedanken voor het feit dat hij er vandaag volledig terecht op gewezen heeft dat dit probleem alles te maken heeft met de vraag hoe het vrije verkeer van kapitaal compatibel te maken met de stabiliteit van macro-economische naties. Ik vind het niet erg prettig collega's te horen zeggen dat dit het probleem is van de arme landen van de Europese Unie. Dames en heren, indien de economieën van Duitsland en Frankrijk met 2 en 3 procent zouden groeien dan zou dat geen probleem opleveren voor degenen onder ons die geïntegreerd zijn in de gemeenschappelijke markt. Met andere woorden, indien er ook een stimuleringspakket nodig is voor de nationale economieën, dan dient het door de genoemde landen ten uitvoer te worden gelegd en zouden we het niet hebben over stabiliseringsfondsen. Om eerlijk te zijn hebben we dat geld helemaal niet nodig, maar garanties dat de Europese gemeenschappelijke markt goed zal werken en groeien des te meer. Als we beschikken over dergelijke garanties, die middels een gezamenlijke aanpak moeten worden bewerkstelligd, zullen alle problemen opgelost zijn.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de geachte afgevaardigden bedanken voor de steun die in de meerderheid van de interventies is gegeven aan de besluiten en voorstellen van de Commissie met betrekking tot het onderwerp waarover we vandaag debatteren.
Ik wil heel snel ingaan op drie punten die in de interventies zijn genoemd. In de eerste plaats deel ik de zorgen van de heer Becsey over de gevaren van het feit dat gezinnen en bedrijven in landen die een zwevende munteenheid hebben en het risico lopen van een te grote volatiliteit van de wisselkoers, zoals in het geval van Hongarije, schulden in buitenlandse valuta's aangaan. De heer Bersey is bekend met die bezorgdheid van mij, omdat er soms te weinig wordt geluisterd naar de waarschuwingen die de Commissie regelmatig uit over de begroting of de economie van landen of omdat onze waarschuwingen voor dit soort risico's niet het gewenste effect hebben.
We zijn denk ik effectiever met ons begrotingstoezicht. Het geval van Hongarije is in dit verband heel positief, gelet op de belangrijke begrotingsaanpassingen die sinds 2006 in dit land zijn doorgevoerd. Maar wat betreft de risico's van het aangaan van schulden in buitenlandse valuta's zijn we niet succesvol geweest. Ik hoop dat er vanaf nu, gezien de omstandigheden in niet alleen Hongarije, maar ook in andere landen van de Europese Unie, die het gevolg zijn van de crisis en de te grote volatiliteit van een groot aantal financiële indicatoren, met name van de wisselkoersen, beter naar dit soort opmerkingen en aanbevelingen zal worden geluisterd.
De heer Lundgren is niet meer aanwezig, maar heeft enkele opmerkingen gemaakt die absoluut niet stroken met de werkelijkheid. Hij bekritiseerde Hongarije en de Commissie vanwege het feit dat deze Hongarije de aanbeveling heeft gedaan om een vaste wisselkoers aan te nemen, terwijl de situatie precies andersom is. Hongarije heeft een zwevende wisselkoers en de te grote volatiliteit van de wisselkoers heeft de problemen verergerd en is een van de elementen geweest die deze crisis, die tot het verzoek om bijstand heeft geleid, hebben veroorzaakt. Wanneer iemand kritiek heeft, moet hij of zij zich wel eerst goed laten informeren en zich niet op volkomen verkeerde informatie baseren, en als de heer Lundgren tot het eind van het debat zou zijn gebleven, had hij kunnen weten dat zijn informatie totaal niet klopt. Omdat hij dat niet heeft gedaan, hoop ik dat iemand van u dit aan de heer Lundgren overbrengt.
Tot slot, in antwoord op de opmerkingen van de heer Rübig over het tekort, is het niet waar dat Hongarije een tekort van 5 procent heeft. Het tekort is veel verder teruggedrongen. In 2008 zal het tekort duidelijk onder dit cijfer komen te liggen, zelfs onder de 3 procent, en in de afspraken die in het kader van deze steun met Hongarije zijn gemaakt, is voor volgend jaar de doelstelling van een tekort van 2,6 procent vastgesteld. Wanneer deze doelstelling wordt verwezenlijkt - en dat hoop ik - zal Hongarije met andere problemen te maken krijgen. Die zullen zich voordoen en dat zal helaas ook wel even zo blijven, maar volgend jaar zal Hongarije niet meer een buitensporig begrotingtekort hebben.
Pervenche Berès
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte afgevaardigden, ik heb vier opmerkingen.
De eerste is dat de commissaris ons vraagt snel en flexibel te kunnen inspelen op een eventueel nieuw verzoek van deze aard. Ik denk dat het Europees Parlement heeft aangetoond zijn mannetje te staan. Vandaag stemmen we in met het plafond van 25 miljard euro om de verordening uit 2002 op verantwoorde wijze te amenderen, daar we weten onder welke voorwaarden de onderhandelingen met de Raad plaatsvinden, maar uiteraard staan we open, helaas, voor andere scenario's.
Met mijn tweede opmerking wil ik u erop wijzen dat voor ons een van de lessen uit deze fase van de Europese eenwording is dat elke lidstaat, al dan niet behorend tot de eurozone, voor solidariteit en beraad in de eerste plaats bij de Europese Unie moet aankloppen. Ik hoop dat dit nu voor ieder van ons, voor de instellingen en voor de lidstaten duidelijk is.
Mijn derde opmerking is dat ik blij ben dat de Commissie toezegt zowel onze Commissie economische en monetaire zaken als de groep van de heer De Larosière deelgenoot te maken van de lessen, eventueel na deze eerst te hebben bestudeerd, die uit de in Hongarije ontstane situatie kunnen worden getrokken.
Mijn laatste opmerking is om samen met u vast te stellen dat iedereen dacht dat er bij deze crisis twee kanalen zouden zijn om de crisis te verspreiden: de complexe financiële markten enerzijds en de reële economie anderzijds.
In feite zien we nu dat er een derde transmissiekanaal is, namelijk de kapitaalbewegingen die op zelfs eenvoudigere en transparantere financiële markten kunnen plaatsvinden. Daarom is het onderlinge verband tussen de reële economie en de financiële markten, waarvan we mijns inziens nog niet de volle maat hebben genomen, zo belangrijk. Helaas ontdekken we elke dag meer over deze samenhang, die ons noopt flexibiliteit en collectieve intelligentie aan de dag te leggen om passende oplossingen te vinden.
Het Parlement heeft naar mijn idee eens te meer aangetoond te kunnen en willen bijdragen aan het vinden van geschikte oplossingen voor elk nieuw aspect van de crisis, in de hoop dat we er uiteindelijk ook achter zullen komen wat onze economie nodig heeft om de uitdagingen in deze bijzonder moeilijke tijden het hoofd te bieden.
De Voorzitter
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt donderdag 20 november 2008 plaats.
