Προάσπιση της αρχής της επικουρικότητας - Παρουσία θρησκευτικών και πολιτιστικών συμβόλων σε δημόσιους χώρους (συζήτηση)
Πρόεδρος
" ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση:
της προφορικής ερώτησης του κ. Mario Borghezio, εξ ονόματος της Ομάδας Ευρώπη Ελευθερίας και Δημοκρατίας, προς την Επιτροπή σχετικά με την υπεράσπιση της αρχής της επικουρικότητας - B7-0238/2009)·
της προφορικής ερώτησης των Antonio Cancian, Mario Mauro, Fiorello Provera, Elisabetta Gardini, Salvatore Iacolino, Crescenzio Rivellini, Sergio Paolo Frances Silvestris, Aldo Patriciello, Paolo Bartolozzi, Cristiana Muscardini, Mara Bizzotto, Barbara Matera, Lara Comi, Antonello Antinoro, Lorenzo Fontana, Roberta Angelilli, Amalia Sartori, Iva Zanicchi, Licia Ronzulli, Giovanni Collino, Marco Scurria, Giancarlo Scotta', Potito Salatto, Pablo Arias Echeverría, Raffaele Baldassarre, Pilar Ayuso, Luis de Grandes Pascual, Pilar del Castillo Vera, Santiago Fisas Ayxela, Carmen Fraga Estévez, Salvador Garriga Polledo, Cristina Gutiérrez-Cortines, Esther Herranz García, Carlos José Iturgaiz Angulo, Veronica Lope Fontagné, Antonio López-Istúriz White, Gabriel Mato Adrover, Jaime Mayor Oreja, Pablo Zalba Bidegain, Salvatore Tatarella, Magdi Cristiano Allam, Mirosław Piotrowski και Konrad Szymański προς την Επιτροπή σχετικά με την παρουσία θρησκευτικών και πολιτιστικών συμβόλων σε δημόσιους χώρους - B7-0239/2009).
Mario Borghezio
Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, η θέση της πολιτικής ομάδας που εκπροσωπώ, της Ομάδας Ευρώπη Ελευθερίας και Δημοκρατίας, είναι απολύτως σαφής: με αυτήν την προφορική ερώτηση ζητούμε από την Επιτροπή να αμφισβητήσει την εφαρμογή της απόφασης κατά των Εσταυρωμένων στις σχολικές αίθουσες, την οποία εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στρασβούργου, το οποίο, θέλω να επισημάνω, δεν αποτελεί θεσμικό όργανο της ΕΕ.
Κατά την άποψή μας, η απόφαση αυτή, και θέλω αυτό να γίνει απολύτως σαφές, συνιστά απαράδεκτη παραβίαση της αρχής της επικουρικότητας. " εν λόγω αρχή αποτελεί τον στυλοβάτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και μια εγγύηση υπέρ των δικαιωμάτων των λαών και των κρατών μελών. " Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε και την στηρίζουμε, θα ήταν αδιανόητη χωρίς την υποστήριξη και τη θεμελίωση της αρχής της επικουρικότητας.
Θα ξεκινήσω με μια γενική παρατήρηση: κανείς προφανώς -ας εξετάσουμε καταρχάς την ουσία της εν λόγω απόφασης- δεν θα μπορούσε να θεωρήσει ότι η απομάκρυνση κάποιου προσώπου ή πράγματος που ήδη βρισκόταν εκεί συνιστά πράξη δημοκρατίας και ελευθερίας, όπως ισχυρίστηκαν ορισμένοι, αλλά μάλλον πράξη της αστυνομίας σκέψης, πράξη αντιδημοκρατική. Εάν ένας Εσταυρωμένος κρέμεται στον τοίχο μιας σχολικής αίθουσας και αφαιρεθεί από αυτόν, ο τοίχος αυτός δεν αποτελεί πλέον έναν κοσμικό τοίχο αλλά έναν άδειο τοίχο, με το κενό να προσλαμβάνει ομολογιακό συμβολισμό, μια πράξη αρνητικής εκπαίδευσης, του χειρότερου είδους που μπορεί να φανταστεί κανείς, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα πολλά σημάδια της πολιτισμικής και πνευματικής αυτοκτονίας της Δύσης.
" απόφαση του Δικαστηρίου του Στρασβούργου προϋποθέτει μια έννοια θρησκευτικής ελευθερίας, η οποία, εάν την ακολουθούσαμε έως το εύλογο συμπέρασμά της, θα έφτανε μέχρι του σημείου να διασφαλίσει, να επιβάλει μια έννοια κυριαρχίας πάνω σε κάθε πολίτη, από τον οποίο απαιτείται να ζήσει σε ένα περιβάλλον που συνάδει με τις πεποιθήσεις του Δικαστηρίου. Δεν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο αποτελεί θρησκευτική ελευθερία: αντιθέτως, διαστρεβλώνει την πραγματική έννοια της θρησκευτικής ελευθερίας· έχουμε να κάνουμε με ένα αρνητικό δικαίωμα ή μάλλον με το δικαίωμα να είμαστε απαλλαγμένοι από την υποχρέωση να τελούμε θρησκευτικές πρακτικές. Δεν πρέπει να υπάρχουν παρανοήσεις, όταν κάνουμε λόγο για τη θρησκευτική ελευθερία: σε καμία περίπτωση δεν μιλούμε για κάτι ασαφές.
Εδώ έχουμε να κάνουμε με κάτι πολύ διαφορετικό: η επίδειξη του Εσταυρωμένου δεν αποτελεί απλώς θέμα πίστης στην κουλτούρα μας αλλά κάτι πολύ πιο σημαντικό, κάτι που κατέχει καθολική αξία. Το σύμβολο του σταυρού, ο συμβολισμός του σταυρού αποκαλύπτουν ένα μήνυμα που είναι καθολικό ως προς το περιεχόμενο του· αποτελεί επιπλέον ένα μήνυμα ειρήνης και αδελφοσύνης, όπως μας το δίδαξε ο René Guénon, ο μεγάλος μεταφυσικός, για να αναφέρω απλώς ένα όνομα. Από την πλευρά της παράδοσης αυτών των μεγάλων λογίων της παραδοσιακής κουλτούρας, η αξία αυτή είναι εξαιρετικά σαφής, αλλά, ταυτοχρόνως, είναι εξίσου σαφές ότι, όσον αφορά την απόφαση αυτήν, έχουμε να κάνουμε με την έκφραση αντι-παραδοσιακών απόψεων, οι οποίες μας ενθαρρύνουν όλους να σκεφτόμαστε κατά τον ίδιο τρόπο. Αυτό είναι κάτι που έρχεται σε αντίθεση με το αυθεντικό πνεύμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτό είναι που προκαλεί έκπληξη.
Είναι σαν να υπάρχει η πρόθεση να απομακρυνθούν οι άνθρωποι από οτιδήποτε τους υπενθυμίζει αξίες και σύμβολα που εκφράζουν εντιμότητα και πνευματικότητα. Αφήνοντας κατά μέρος τα ιστορικά γεγονότα, ο δεσμός προς μια συγκεκριμένη θρησκεία αποτελεί, επαναλαμβάνω, ένα καθολικό σύμβολο. Αφετέρου, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαφυλάξει το δικαίωμα των λαών να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν σύμβολα, ξεκινώντας με το σύμβολο του σταυρού.
" Ευρώπη πρέπει να είναι αρκετά τολμηρή, ώστε να λάβει μια μετα-ιστορική προοπτική όσον αφορά αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα και να αναλάβει τον ρόλο της ως λίκνου και κέντρου και από πνευματικής πλευράς. Πρέπει να επιστρέψει στους ευρωπαϊκούς λαούς την ελευθερία να διατηρούν και να σέβονται τα σύμβολα της ταυτότητάς τους, σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της νομικής και πολιτικής δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: την αρχή της επικουρικότητας. Το όλο ζήτημα περιστρέφεται γύρω από αυτήν ακριβώς την πτυχή, δηλαδή τον θεμελιώδη χαρακτήρα της αρχής της επικουρικότητας.
Εν κατακλείδι, το ζήτημα αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να αναλογιστούμε και να συζητήσουμε ένα βασικό ερώτημα: τι σημαίνει θρησκευτική ελευθερία για την Ευρώπη; Θα ήθελα, λοιπόν, να πω ότι αυτή ακριβώς η απόφαση του Δικαστηρίου του Στρασβούργου είναι εκείνη που τσαλαπατά το θεμελιώδες δικαίωμα στη θρησκευτική ελευθερία και που επιθυμεί να εμποδίσει έναν λαό, όπως τους Ιταλούς, να διατηρούν το σύμβολο του σταυρού στις σχολικές αίθουσες ως αναγκαία υπενθύμιση της χριστιανικής τους καταγωγής.
Antonio Cancian
Κυρία Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, στις 3 Νοεμβρίου 2009 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ενέκρινε την αίτηση ενός πολίτη ιταλο-φινλανδικής καταγωγής, ο οποίος ζητούσε να απομακρυνθούν οι Εσταυρωμένοι από τις σχολικές αίθουσες. Παρόμοια περιστατικά είχαν λάβει χώρα στο παρελθόν και στην Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία καθώς και την Ιταλία, όπου το 1998 το Συμβούλιο της Επικρατείας όρισε ότι ο Εσταυρωμένος δεν αποτελεί απλώς ένα χριστιανικό σύμβολο, αλλά κατέχει επίσης μια αξία που δεν συνδέεται με τη συγκεκριμένη θρησκεία. Το Συμβούλιο της Επικρατείας της Ιταλίας, έχοντας εκφράσει πάλι την άποψή του το 2006, όριζε ότι η αρχή της κοσμικότητας του κράτους δεν μπορεί να περιφρονεί την πολιτισμική ταυτότητα και τον πολιτισμό ενός λαού.
Με την ερώτησή μας, θέλαμε να δώσουμε έμφαση στην πλέον κοσμική πλευρά του ζητήματος αυτού, επισημαίνοντας κυρίως ότι το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι ακόμη και το να παρουσιάσουν ενώπιον του Δικαστηρίου του Στρασβούργου σύμβολα τα οποία αποτελούν μέρος των κοινών παραδόσεων των κρατών μελών, καθώς και τις καλλιτεχνικές και πολιτισμικές απεικονίσεις που βρίσκονται διάσπαρτες στις πόλεις μας. Ακόμη και η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δημιουργήθηκε για το Συμβούλιο της Ευρώπης, οφείλει την έμπνευσή της, σύμφωνα με τον σχεδιαστή της, στην εικονογραφία της Παρθένου Μαρίας.
" απόφαση του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επιδιώκει να επιβάλει εκ των άνω -τέλος, λοιπόν, με την επικουρικότητα- ένα κοσμικό μοντέλο με το οποίο πολλά κράτη μέλη δεν μπορούν να ταυτιστούν ή, ακόμη χειρότερα, επιδιώκει να μας οδηγήσει στον μηδενισμό: ιδού ο κενός τοίχος, στον οποίο μόλις αναφέρθηκε ο κ. Borghezio. " απόφαση αμφισβητεί την ίδια μας την ταυτότητα, τις ευρωπαϊκές αξίες της ειρήνης, της αγάπης και της πολιτικής αρμονίας, της ισότητας και της ελευθερίας και, ως εκ τούτου, υπονομεύει την ελευθερία και τα ίσα δικαιώματα.
Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είναι υπέρμαχοι των προνομίων της ελευθερίας. " επίδειξη θρησκευτικών και πολιτισμικών συμβόλων, με τα οποία ταυτίζονται οι λαοί, αποτελεί έκφραση της ελευθερίας της σκέψης -και το βραβείο Ζαχάρωφ θα απονεμηθεί αύριο σε αυτήν εδώ την αίθουσα- και θα πρέπει να διαφυλαχθεί ως τέτοια τόσο από τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσο και από τους διεθνείς οργανισμούς που έχουν θεμελιωθεί πάνω σε δημοκρατικές αρχές.
Jacques Barrot
Κυρία Πρόεδρε, θα με χαροποιούσε ιδιαίτερα να ακούσω την ομιλία του κ. Mauro, αλλά θα μπορέσει να πάρει τον λόγο μετά από εμένα.
Είμαι υποχρεωμένος να επιμείνω σε μια σειρά αρχών δικαίου. " Επιτροπή είναι ιδιαίτερα προσηλωμένη στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας, όπως ορίζονται στο άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο άρθρο 10 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εντούτοις, είναι αλήθεια ότι η Επιτροπή μπορεί να ενεργεί μόνο μέσα στο πλαίσιο της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας. Είναι γεγονός ότι, στο πλαίσιο της ΕΕ, οι εθνικοί νόμοι για τα θρησκευτικά σύμβολα σε δημόσια κτίρια υπάγονται στο εσωτερικό νομικό σύστημα των κρατών μελών.
" αρχή της επικουρικότητας πρέπει να εφαρμόζεται μέσα στο πλαίσιο της Ένωσης. Είναι αλήθεια ότι η αρχή της επικουρικότητας δεν ισχύει σε σχέση με την εφαρμογή των αποφάσεων που εκδίδει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το διεθνές δικαστήριο που είναι αρμόδιο για την επιβολή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Είναι αλήθεια ότι η ευθύνη της εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εναπόκειται στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Είναι επίσης αλήθεια ότι η εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι υποχρεωτική για όλα τα κράτη που είναι συμβαλλόμενα μέρη της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και η Ιταλία, όπως και κάθε άλλο συμβαλλόμενο μέρος στην περίπτωση αυτήν, έχει το δικαίωμα, σύμφωνα με το άρθρο 43 της Σύμβασης, να ζητήσει τη μεταβίβαση των διαδικασιών στο Τμήμα Μείζονος Συνθέσεως μέσα σε διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτουμε -τις πληροφορίες που διαβάσαμε στον Τύπο-, το ιταλικό κράτος χρησιμοποιεί το δικαίωμά του να προσφύγει ενώπιον του Τμήματος Μείζονος Συνθέσεως.
Αυτά ήταν τα σημεία που ήθελα να διασαφηνίσω. Σε σχέση, και πάλι, με τη νομοθεσία της ΕΕ, έχουμε να κάνουμε στην περίπτωση αυτή με το εσωτερικό νομικό σύστημα των κρατών μελών. Ωστόσο, δεν μπορώ να απαντήσω για λογαριασμό του Συμβουλίου της Ευρώπης ή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τα οποία εξέδωσαν μια απόφαση η οποία αντιλαμβάνομαι ότι μπορεί να εγείρει ορισμένα ζητήματα μέσα στο Κοινοβούλιο.
Αυτό είναι ειλικρινά το μόνο που μπορώ να πω, θα ακούσω όμως προσεκτικά τις ομιλίες που ακολουθούν.
Mario Mauro
Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα και εγώ με τη σειρά μου να ευχαριστήσω τον Επίτροπο για τη διαύγεια της κρίσης του, η οποία στην πραγματικότητα θέτει και πάλι στα χέρια των κρατών μελών την εξουσία να ρυθμίσουν τον τομέα αυτόν.
Πρέπει να πω ότι είμαι πεπεισμένος, περισσότερο απ' ό,τι η πλειονότητα, όσον αφορά την ανάγκη να έχουν τα θεσμικά μας όργανα κοσμικό χαρακτήρα και εξίσου πεπεισμένος για το ότι η θρησκεία δεν αποτελεί τη λύση σε κανένα πολιτικό πρόβλημα. Ταυτοχρόνως, δεν μπορούμε να επιλύουμε πολιτικά ζητήματα διεξάγοντας πόλεμο με τις θρησκείες.
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, θα εξηγήσω το σκεπτικό μου με τη βοήθεια ενός παράδοξου: τι θα γινόταν αν εφαρμόζαμε την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δηλαδή αν, για λόγους δημοσίου συμφέροντος, εφαρμόζαμε ταυτόχρονα σε όλους τους χώρους στους οποίους επιδεικνύονται σταυροί το σκεπτικό που μας υποχρεώνει να απομακρύνουμε τους Εσταυρωμένους από τις ιταλικές σχολικές αίθουσες; Τι θα έπρεπε να γίνει με τη σημαία αυτήν, τη σημαία της Σουηδίας, και τι θα έπρεπε να γίνει με τη σημαία εκείνη, τη σημαία της Φινλανδίας, για να μην πω και με τη σημαία της Δημοκρατίας της Σλοβακίας και τη σημαία της Μάλτας και τη σημαία της Δανίας και τη σημαία της Ελλάδας και τη σημαία του "νωμένου Βασιλείου, η οποία έχει τρεις σταυρούς;
Διότι, κυρίες και κύριοι, ο λόγος για τον οποίο οι σταυροί αυτοί εμφανίζονται στις εν λόγω σημαίες δεν διαφέρουν από τον λόγο για τον οποίο οι Εσταυρωμένοι επιδεικνύονται στις ιταλικές σχολικές αίθουσες· και ο λόγος αυτόν δεν είναι θρησκευτικός αλλά περισσότερο πολιτισμικός και παραδοσιακός. Ας αφήσουμε, λοιπόν, τα κράτη μέλη να κρίνουν, ανάλογα με την περίπτωση και σύμφωνα με τις ευαισθησίες των λαών τους, την καταλληλότητα των λύσεων όσον αφορά τη διατήρηση της θρησκευτικής τους ελευθερίας και του κοσμικού χαρακτήρα των θεσμών.
Αυτό είναι το μόνο που ζητούμε, και το κάνουμε αυτό διότι, πάνω και πέρα από οτιδήποτε άλλο, αυτό που πρέπει να διατηρηθεί δεν είναι η αφηρημένη έννοια του νόμου, αλλά η προσωπική αλήθεια και επιθυμία κάθε ατόμου για το άπειρο.
Juan Fernando López Aguilar
Κυρία Πρόεδρε, ως δικηγόρος και ως βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν πολλοί πολίτες που παρακολουθούν τη συζήτησή μας και συμμερίζονται την εντύπωση που έχω ότι η συζήτηση στερείται εστίασης. Για τον λόγο αυτόν, θα προσπαθήσουμε να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα.
Καταρχάς, μιλούμε για μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο δεν αποτελεί θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά περισσότερο ένα δικαστήριο -ένα δικαστήριο που αποτελεί μέρος ενός ομόκεντρου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά παρ' όλα αυτά διακριτού, κύκλου-, το οποίο είναι προσηλωμένο στις αρχές του κράτους δικαίου, της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Δεύτερον, μιλούμε για μια δικαστική απόφαση και κανένα ψήφισμα του Κοινοβουλίου δεν μπορεί να ακυρώσει ή να τροποποιήσει οποιαδήποτε απόφαση εκδίδεται από κάποιο δικαστήριο.
Τρίτον, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σέβεται ιδιαίτερα τη θρησκευτική ελευθερία και το φυσικό επακόλουθό της που είναι ο θρησκευτικός πλουραλισμός. " θρησκευτική ελευθερία αποτελεί μέρος των κοινών συνταγματικών μας παραδόσεων και του συνταγματικού δικαίου των κρατών μελών και συνιστά επίσης θεμελιώδες δικαίωμα, το οποίο προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.
Ως εκ τούτου, η απόφαση παρέχει ερείσματα, στέρεης νομικής βάσης, για την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας. Σε καμία περίπτωση δεν την αρνείται. Επιπλέον, αυτό γίνεται κατά ομόφωνο τρόπο από ένα επιφανές δικαστήριο, το οποίο έχει επηρεάσει τη διαμόρφωση της κουλτούρας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για περίπου εξήντα χρόνια.
Εν τέλει, όμως, και αυτό είναι σημαντικό, πρέπει να θυμόμαστε ότι καμία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν σημαίνει ότι η νομοθεσία οποιουδήποτε κράτους μέλους, το οποίο είναι συμβαλλόμενο μέρος της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, πρέπει να τροποποιηθεί, διότι η απόφαση αναγνωρίζει ένα δικαίωμα ως απάντηση σε μια παραβίαση που έχει λάβει χώρα σε μια συγκεκριμένη περίπτωση.
Μόνο επί αυτής της βάσης εναπόκειται στα κράτη μέλη να λάβουν τις κατάλληλες αποφάσεις όσον αφορά την τροποποίηση νομοθεσίας ή πολιτικών που ενδέχεται να εμπνέονται από τις πεποιθήσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σε καμία περίπτωση όμως δεν υποχρεούνται ή δεν εξαναγκάζονται να το πράξουν από καμία απόφαση του εν λόγω δικαστηρίου.
Ως εκ τούτου, δεν υφίσταται κανένας λόγος ανησυχίας για κανένα κράτος μέλος. Κανένα από αυτά δεν είναι υποχρεωμένο να τροποποιήσει τη νομοθεσία του ή τις δημόσιες πολιτικές του εξαιτίας μιας συγκεκριμένης απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Γι' αυτόν τον λόγο, ούτε η Ιταλία ούτε καμία άλλη χώρα δεν έχουν κανέναν λόγο να υιοθετήσουν οιουσδήποτε γενικούς κανόνες εξαιτίας της απόφασης αυτής.
Εν κατακλείδι, όμως, ορισμένοι επικαλέστηκαν την επικουρικότητα. Πρέπει να πούμε ότι η επικουρικότητα αποτελεί έναν κανόνα του ευρωπαϊκού δικαίου που δεν έχει καμία εφαρμογή στην περίπτωση αυτήν, διότι η έννοια και οι εφαρμογές της δεν έχουν καμία σχέση με τη συγκεκριμένη υπόθεση.
Θεωρώ μάλιστα ότι θα μπορούσαμε να επικαλεστούμε έναν κανόνα του ευρωπαϊκού δικαίου ο οποίος επιτρέπει την αναβολή της ψηφοφορίας, εάν υπάρχουν αμφιβολίες ως προς τη συνάφεια μιας ψηφοφορίας που δεν έχει καμία σχέση με υποθέσεις που αφορούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάτι που, κατά την άποψή μου, ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι, παρόλο που η παρούσα συζήτηση είναι θεμιτή, οπωσδήποτε στερείται εστίασης και δεν απαιτεί να προβούμε σε κάποια επείγουσα δήλωση και, πολύ λιγότερο, σε κάποια καταγγελία ή ανάκληση μιας απόφασης την οποία εξέδωσε ένα δικαστήριο που δεν αποτελεί θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Sophia in 't Veld
Κυρία Πρόεδρε, ο κάπως παραπλανητικός τίτλος της σημερινής συζήτησης περιλαμβάνει τη λέξη "επικουρικότητα". " επικουρικότητα, όπως την αντιλαμβάνομαι, σημαίνει τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πολίτη και το επίπεδο αυτό είναι ο πολίτης - ο μεμονωμένος πολίτης. Αυτό που λέτε στα ψηφίσματά σας είναι ότι τα δικαιώματα των εθνικών κρατών βρίσκονται πάνω από τα δικαιώματα των μεμονωμένων πολιτών. Στο Σώμα αυτό, καθήκον μας είναι να προστατεύουμε τα δικαιώματα των πολιτών, όχι τα δικαιώματα των κρατών.
Δεύτερον, εάν θεωρήσουμε -όπως ισχυρίζεστε- ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα ήθελα να καταλάβω για ποιον λόγο τα ζητήματα αυτά συμπεριλαμβάνονται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης και για ποιον λόγο απαιτούμε από τις υποψήφιες χώρες να σεβαστούν τον διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους, όταν αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να το απαιτήσουμε από τα ίδια μας τα κράτη μέλη.
Τρίτον, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εάν λέτε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είναι αρμόδιο να συζητήσει για τα θέματα αυτά, αναρωτιέμαι για ποιον λόγο είμαστε αρμόδιοι να συζητήσουμε θέματα όπως το σχήμα των αγγουριών, αλλά όχι τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών μας.
Ως προς την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και την απόφαση του Δικαστηρίου, έχουν περάσει ήδη δύο εβδομάδες από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία απαιτεί την προσχώρηση της ΕΕ στη Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Δεν θα ήταν αδιανόητο αν την ίδια στιγμή αρνούμασταν να αποδεχθούμε την εξουσία του Δικαστηρίου του Στρασβούργου; Δεν μπορούμε να το εξηγήσουμε αυτό στους πολίτες μας.
Δεύτερον, θεωρώ -και αυτό ειπώθηκε πριν από τον κ. López- ότι οι πολιτικοί δεν έχουν καμία δουλειά να παρεμβαίνουν στις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Ας αφήσουμε τους δικαστές να κάνουν τη δουλειά τους. Μπορούμε να έχουμε μια άποψη -μπορεί να μας αρέσει η απόφαση ή να μην μας αρέσει-, αλλά δεν θα πρέπει να αναμιχθούμε στο έργο τους. " πολιτική μου ομάδα, η Ομάδα ALDE -οι Ευρωπαίοι Φιλελεύθεροι- είναι υπέρμαχος μιας Ευρώπης για όλους τους πολίτες. " Ομάδα της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη πιστεύει σε μια Ευρώπη πολυμορφίας, όπου ο καθένας έχει δικαίωμα στη δική του συνείδηση, τη δική του θρησκεία και ακόμη και στο να είναι αποδεσμευμένος από τη θρησκεία.
Θα ολοκληρώσω αμέσως. Τα κράτη -όχι τα δικαστήρια, τα κράτη- πρέπει να διασφαλίσουν ένα περιβάλλον στο οποίο όλοι οι πολίτες θα μπορούν να ζουν ελεύθερα, σύμφωνα με τη δική τους συνείδηση. Θα πρέπει να προστατεύονται από το κράτος, και πιστεύω ότι η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή αν αισθάνονται την ανάγκη να προσφύγουν σε κάποιο δικαστήριο, προκειμένου να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους από τα κράτη. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, απορρίψτε τα ψηφίσματα της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και της Ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών.
Mirosław Piotrowski
Κυρία Πρόεδρε, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό γεγονός ότι οι ιδρυτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν χριστιανοδημοκράτες: ο Konrad Adenauer, ο Alcide De Gasperi, ο Robert Schuman και ο Jean Monnet, οι οποίοι βάσισαν αυτό που δημιούργησαν σε χριστιανικές αξίες και σύμβολα, θα σας υπενθυμίσω ότι η σημαία που υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία δείχνει έναν κύκλο με δώδεκα χρυσά αστέρια πάνω σε μπλε φόντο και η οποία κρέμεται πίσω σας, κυρία Πρόεδρε, αναφέρεται στα δώδεκα αστέρια που βρίσκονται πάνω από την κεφαλή της Παρθένου Μαρίας - από την αποκάλυψη του Αγίου Ιωάννη, κεφάλαιο 12.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά, αξίζει να αναρωτηθούμε αν η φιλοσοφία των ιδρυτών μας εξακολουθεί να είναι ουσιώδης. Στο πλαίσιο της σκανδαλώδους απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο διέταξε την απομάκρυνση των σταυρών από ένα ιταλικό σχολείο, πρέπει να επισημάνουμε με έμφαση ότι καμία ομάδα δικαστών που έχουν διοριστεί από πολιτικούς, ούτε καν από το Συμβούλιο της Ευρώπης, δεν μπορεί να διατάξει την απομάκρυνση του σταυρού, ο οποίος κατέχει καθολική και θρησκευτική σημασία. " εν λόγω απόφαση ποδοπατά τη θρησκευτική ελευθερία και την πολιτισμική κληρονομιά της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο αυτό, θα ήθελα να ρωτήσω τον Επίτροπο: δεν θεωρείτε ότι η επίθεση κατά των χριστιανικών συμβόλων σημαίνει επίσης την καταστροφή των βάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Δεν θα μπορούσατε, εξ ονόματος της Επιτροπής, να ξεκινήσετε μια συζήτηση σχετικά με τον ρόλο και τη σημασία των χριστιανικών συμβόλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Manfred Weber
(DE) Κυρία Πρόεδρε, είμαι ευγνώμων για την ευκαιρία που δόθηκε να πραγματοποιήσουμε την παρούσα συζήτηση. Ο κ. López Aguilar αναφέρθηκε στο ότι, κατά την άποψή του, ως δικηγόρου, δεν είμαστε αρμόδιοι. Δεν μιλώ ως δικηγόρος αλλά ως πολιτικός. Εκατομμύρια πολίτες στην Ευρώπη επηρεάζονται από την απόφαση αυτήν που εξέδωσαν οι δικαστές στο Στρασβούργο. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, είναι θετικό το ότι πραγματοποιούμε αυτήν εδώ τη συζήτηση.
" σχέση μεταξύ εκκλησίας και κράτους στην Ευρώπη ετίθετο πάντοτε υπό αμφισβήτηση και οδηγούσε σε αιματηρές συγκρούσεις. Είναι ορθό και πρέπον το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κατόρθωσε να διαχωρίσει το κράτος από τη θρησκεία. Πρόκειται για κάτι θετικό. Εντούτοις, στην Ευρώπη υπάρχει ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών μοντέλων. " Γαλλία είναι ξεκάθαρα ένα μη θρησκευτικό κράτος, ενώ στη Μεγάλη Βρετανία ο αρχηγός του κράτους, η Βασίλισσα, είναι και αρχηγός της εκκλησίας. Έχουμε διαφορετικά μοντέλα ως προς τον τρόπο με τον οποίο έχει αναπτυχθεί η σχέση μεταξύ εκκλησίας και κράτους. Για τον λόγο αυτόν, πιστεύω ότι είναι θετικό το ότι επικαλούμαστε την επικουρικότητα στον τομέα αυτόν και ότι κάθε χώρα μπορεί να ακολουθήσει τη δική της πορεία.
Θα ήθελα μάλιστα να προχωρήσω ένα βήμα παραπέρα: δεν θέλω να μιλήσω για την επικουρικότητα αλλά για το βασικό ζήτημα ότι, κατά την άποψή μου, οι ευρωπαϊκές αξίες της αλληλεγγύης, της επικουρικότητας και της ελευθερίας είναι αδιανόητες αν δεν έχουν κάποιο έρεισμα στον χριστιανισμό και στην εβραιο-χριστιανική αντίληψη της θρησκείας. Γιατί δεν βρίσκουμε τις αξίες αυτές στην Κίνα ή στη Μέση Ανατολή; Αυτό συμβαίνει επειδή οι εν λόγω αξίες βασίζονται στον πολιτισμό μας και στις θρησκείες μας. Και είναι δυνατόν να αναφερόμαστε σε αυτές χωρίς να εξαναγκάζουμε κανέναν να αποδεχθεί την ίδια πίστη. Είμαστε υπερήφανοι για τη θρησκευτική μας ελευθερία.
" θρησκευτική ελευθερία υπάρχει υπό την έννοια ότι έχω τη δυνατότητα να αποφασίσω να είμαι άθεος. Αυτό είναι κάτι αποδεκτό και θεμιτό και έχουμε αγωνιστεί για να το επιτύχουμε. Εντούτοις, έχουμε επίσης το δικαίωμα να έχουμε κάποια πίστη. Στην περιφέρειά μου, όπου ζουν περισσότερο από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, οι καθολικοί ξεπερνούν το 80%. Όπως ακριβώς οι άθεοι ζητούν από τους άλλους να τους δείξουν ανεκτικότητα, έτσι και οι καθολικοί, οι οποίοι ξεπερνούν το 80% του πληθυσμού, ζητούν από τους μη πιστεύοντες να δείξουν ανεκτικότητα στη δική τους πίστη. Θέλουν να μπορούν να επιδεικνύουν την πίστη τους δημοσίως, να την αναπαριστούν και να έχουν χριστιανικά σύμβολα, τα οποία θα είναι αποδεκτά από τη μειονότητα που ζει σε αυτήν την κοινωνία της πλειονότητας. Αυτό είναι επίσης θεμιτό όσον αφορά τη θρησκευτική ελευθερία.
Οποιοσδήποτε ζητεί ανεκτικότητα πρέπει επίσης να επιδεικνύει ανεκτικότητα σε όσους ασκούν τη χριστιανική πίστη.
Joanna Senyszyn
(PL) Κυρία Πρόεδρε, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορθώς αποφάσισε ότι το να κρεμά κανείς σταυρούς στις σχολικές αίθουσες παραβιάζει τη θρησκευτική ελευθερία των μαθητών και το δικαίωμα των γονέων να ανατρέφουν τα παιδιά τους, σύμφωνα με τις δικές τους πεποιθήσεις. Οι δικαστές αποφάσισαν ομόφωνα ότι οι σταυροί στα σχολεία παραβιάζουν την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
" απόφαση είναι απλή, σαφής και κατανοητή από όλους. Γι' αυτόν τον λόγο, έχει προκαλέσει τόσο μεγάλη οργή και επιθετικότητα μεταξύ του κλήρου και των πολιτικών της Δεξιάς. Παριστάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν και απαιτούν από την Επιτροπή να δώσει εξηγήσεις και από το Κοινοβούλιο να εγκρίνει μια επίσημη θέση. Αυτό είναι παράνομο. Τα κοινοτικά θεσμικά όργανα δεν έχουν την εξουσία να αξιολογήσουν την εν λόγω απόφαση ή, μάλιστα, οποιαδήποτε άλλη. Ας μην ξεχνούμε ότι υπάρχει μια τριμερής διαίρεση των εξουσιών και ότι το Δικαστήριο αποτελεί όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης και όχι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θα απαντήσω στους ερωτώντες, εφόσον διατηρούν αυτές τις αμφιβολίες: η απόφαση σχετικά με τους σταυρούς δεν παραβιάζει την αρχή της επικουρικότητας. Αντίθετα, μάλιστα, βοηθάει να τηρήσουν τη νομοθεσία εκείνα τα ευρωπαϊκά κράτη τα οποία έχουν ξεχάσει ότι στο σύνταγμά τους υπάρχει μια διάταξη, αν όχι για τον διαχωρισμό κράτους και εκκλησίας, τουλάχιστον για την ουδετερότητα της κοσμοαντίληψης. " κρίση του Δικαστηρίου βοηθά τις εθνικές αρχές και τα δικαστήρια που υπόκεινται στην εκκλησία να συνειδητοποιήσουν τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών, τα οποία παραβιάζονται ως αποτέλεσμα της "κληρικοποίησης" της κοινωνικής ζωής. Οι πολίτες των εκκλησιαστικών κρατών δεν μπορούν να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Είναι θετικό το ότι μπορούν να αποταθούν στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και να λάβουν δικαιοσύνη.
" απόφαση εναρμονίζεται με τον σεβασμό για την εθνική ταυτότητα των κρατών μελών και θα πρέπει να εφαρμοστεί. Δεν έχει να κάνει με την απαγόρευση της επίδειξης θρησκευτικών συμβόλων στους δημόσιους χώρους, αλλά μόνο σε ένα μικρό μέρος των δημόσιων χώρων, δηλαδή στα κρατικά σχολεία. Κανείς δεν ζητά την απομάκρυνση των σταυρών από τις εκκλησίες, τις πλατείες ή τις σημαίες, όπως βιάστηκε να πει ένας συνάδελφος βουλευτής.
Δεν συνιστά παρέμβαση στις σχέσεις κράτους-εκκλησίας, αλλά υπεράσπιση των πολιτών των οποίων τα δικαιώματα παραβιάζονται. Και στη δική μου χώρα, επίσης, η προοδευτική "κληρικοποίηση" περιορίζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των Πολωνών. Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή θα εμποδίσουν τους πολωνούς συμπατριώτες μου να επιδιώξουν τα εύλογα δικαιώματά τους ενώπιον του Δικαστηρίου του Στρασβούργου. " επικριτική θέση της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου όσον αφορά την εν λόγω απόφαση θα συνιστούσε αθέμιτη παρέμβαση και, επιπλέον, θα μας εξέθετε στον χλευασμό. Αυτό είναι κάτι για το οποίο πρέπει να σας προειδοποιήσω.
Carlo Casini
(IT) Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει αναστατώσει όχι μόνο τους πιστούς αλλά και όλους όσοι, επί αιώνες, θεωρούσαν τον σταυρό σύμβολο ελπίδας και αλληλεγγύης, κάτι που προσφέρει παρηγοριά και λύτρωση από τον φόβο και τον πόνο.
Ελπίζουμε ότι η απόφαση αυτή θα τροποποιηθεί από το Τμήμα Μείζονος Συνθέσεως, καθώς είναι προφανώς παράλογη. Μήπως θα πρέπει να καταργήσουμε και το ίδιο το όνομα του Ερυθρού Σταυρού; Μήπως θα πρέπει να απομακρύνουμε τους τεράστιους Εσταυρωμένους που βρίσκονται στις κορυφές των βουνών τα οποία δεσπόζουν πάνω από πόλεις και κοιλάδες; Μήπως θα απαγορεύσουμε στη Βασίλισσα της Αγγλίας, όπως ήδη αναφέρθηκε, να είναι η αρχηγός της Αγγλικανικής Εκκλησίας;
Παρ' όλα αυτά, η παρούσα υπόθεση μάς καλεί να κάνουμε έναν πολύ σημαντικό συλλογισμό από δημόσιας και πολιτικής πλευράς: μήπως τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι απλώς τα δικαιώματα των ατόμων, ως μονάδων που είναι απομονωμένες από το κοινωνικό περιβάλλον, ή μήπως το δικαίωμα να εκφράζει κανείς μια συγκεκριμένη μορφή ευλάβειας αποτελεί επίσης δικαίωμα των λαών; Μήπως η παράδοση, η ιστορία, η ευφυΐα και η τέχνη δεν σημαίνουν τίποτε, ενώ επί χιλιετίες χαρακτήριζαν την ταυτότητα ενός λαού;
Επιπλέον, εύλογα το ερώτημα αφορά και τη σχέση μεταξύ επικουρικότητας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και επισημαίνω ότι τα τελευταία, πέρα από ορισμένες θεμελιώδεις αρχές που πρέπει να θεωρούνται καθολικές και αδιαμφισβήτητες, μπορούν να ερμηνευθούν με διαφορετικούς τρόπους, και τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορεί ακόμη και να συγκρούονται μεταξύ τους. Για ποιον λόγο θα πρέπει ένα κράτος να στερείται, μέσω της νομοθεσίας του, της ευκαιρίας να επιλύσει τις συγκρούσεις αυτές και να ερμηνεύσει και να εφαρμόσει τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με τις απόψεις των πολιτών του περί ηθικής; Ως εκ τούτου, το θέμα υπερβαίνει το ζήτημα των Εσταυρωμένων.
Σε άλλες περιπτώσεις, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναγνώρισε, αναφορικά με το δικαίωμα στη ζωή, την αποκλειστική εξουσία των κρατών να αποφασίζουν επί των πλέον επίμαχων ζητημάτων, όπως η θέσπιση ρυθμίσεων σχετικά με τις εκτρώσεις και την ευθανασία. Σήμερα, η Συνθήκη της Λισαβόνας απαιτεί να προσχωρήσουμε στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και, κατά συνέπεια, να σεβαστούμε επίσης, ως Ευρωπαϊκή Ένωση, τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ως εκ τούτου, οφείλουμε να εξετάσουμε τη νέα και διαφορετική πορεία που ακολουθεί επί του παρόντος το Δικαστήριο. Το ζήτημα θα ήταν ιδιαίτερα σοβαρό αν μια υπερεθνική εξουσία, ιδιαίτερα αν αυτή ασκείτο από έναν περιορισμένο αριθμό ανθρώπων και όχι ως δημοκρατική έκφραση της λαϊκής βούλησης, γινόταν καταπιεστική και ταπεινωτική, ασυγκίνητη απέναντι στα αισθήματα και τις καρδιές των πολιτών και, εν τέλει, αντίθετη προς την ελευθερία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ελπίζω ότι το ψήφισμα που κατέθεσε η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες) θα εγκριθεί με τις ψήφους πολλών βουλευτών.
Miroslav Mikolášik
(SK) " ιστορία της Ευρώπης, τα επιμέρους κράτη της και, ως εκ τούτου, και η ΕΕ είναι, είτε σας αρέσει είτε όχι, στενά συνδεδεμένα με τη χριστιανική κληρονομιά. Κατά συνέπεια, ακόμη και τα συντάγματα πολλών κρατών κάνουν αναφορά στις χριστιανικές παραδόσεις. Ακόμη και η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο προοίμιό της, αντλεί μεταξύ άλλων την έμπνευσή της από τη θρησκευτική κληρονομιά της Ευρώπης, από την οποία αναπτύχθηκαν καθολικές αξίες.
Τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ΕΕ διασφαλίζονται σήμερα στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, αλλά προκύπτουν, κατά κύριο λόγο, από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών που αναπτύχθηκαν με την πάροδο των αιώνων. Ως εκ τούτου, πιστεύω ότι η ΕΕ πρέπει να σεβαστεί πλήρως την εθνική ιστορία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις και να αρνηθεί ρητά να επιβάλει κυρώσεις στα κράτη μέλη που υπερασπίζονται το δικαίωμά τους να έχουν την ιδιαίτερη συγκρότηση και τον χαρακτήρα τους, συμπεριλαμβανομένων της χριστιανικής κληρονομιάς και των χριστιανικών συμβόλων. Εν κατακλείδι, θα ήθελα απλώς να προσθέσω ότι ούτε ο Χάρτης ούτε η Ευρωπαϊκή Σύμβαση διευρύνουν τις εξουσίες της Ένωσης.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα να ξεκινήσω ζητώντας να δανειστώ κάποια λόγια που θα χρησιμοποιήσω ως δικά μου. Ο Εσταυρωμένος δεν αποτελεί σύμβολο επιβολής. Αντίθετα, συνιστά ένα σύμβολο που αντιπροσωπεύει θετικές αξίες, οι οποίες αποτελούν μέρος της ιστορίας μας, του πολιτισμού μας και μιας κοινωνίας που χρονολογείται περισσότερο από 2 000 χρόνια πριν. Δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι προστατεύουμε τα θεμελιώδη δικαιώματα, αρνούμενοι τις ίδιες τις αξίες που τα δημιούργησαν.
" δημοκρατία λειτουργεί μέσω της ελευθερίας και του σεβασμού, διευκολύνοντας την άσκηση των δικαιωμάτων, και όχι μέσω της επιβολής και του περιορισμού. Ναι, φυσικά, η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να γίνεται σεβαστή και να αναγνωρίζεται από όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς και τα δικαστήρια, και ιδιαίτερα η ελευθερία, είτε πρόκειται για την ελευθερία της έκφρασης είτε για την ελευθερία της πίστης.
" εξουσία των κρατών μελών να επιδεικνύουν θρησκευτικά σύμβολα σε δημόσιους χώρους ως σύμβολα που αντιπροσωπεύουν τις παραδόσεις και την ταυτότητα των λαών τους δεν θα πρέπει και δεν μπορεί να παραβιαστεί. " ελευθερία αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της κοινωνίας μας καθώς και τον βασικό πυλώνα, πάνω στον οποίο οικοδομήθηκε ο ενιαίος χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Εάν την περιορίζαμε ή την λογοκρίναμε, θα κατέρρεαν τα ίδια τα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γεώργιος Παπανικολάου
Κυρία Πρόεδρε, θεωρώ και εγώ πως το Δικαστήριο κρίνει λάθος με το να εξισώνει την παραμονή του Εσταυρωμένου στις σχολικές αίθουσες με την ασέβεια προς την θρησκευτική πίστη των άλλων. Το θέμα που συζητάμε σήμερα είναι περισσότερο κοινωνικό παρά νομικό. Και είναι δεδομένο ότι πρέπει να μένουμε προσηλωμένοι στην αρχή της επικουρικότητας. " παρουσία θρησκευτικών συμβόλων δεν συνιστά ένδειξη θρησκευτικής διάκρισης ή καταναγκασμού. Πηγάζει από την παράδοση και την ιστορία της κάθε χώρας, συχνά δε και από το Σύνταγμα αυτής, όπως συμβαίνει στη δική μου χώρα, την Ελλάδα.
Στην Ελλάδα έχουμε σε σχολικές αίθουσες θρησκευτικές εικόνες, όχι για να επιβάλουμε κάποια συγκεκριμένη θρησκεία στους μαθητές, αλλά γιατί αποτελεί στοιχείο της παράδοσής μας, άμεσα συνδεδεμένο με τις αξίες και τις δομές της κοινωνίας μας, άμεσα συνδεδεμένο με τις διώξεις και τη θρησκευτική καταπίεση επί τέσσερεις αιώνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Anna Záborská
(SK) Θα ήθελα να απαντήσω εν συντομία σε τρία σημεία. Τη βραδιά αυτή κοντά στο τέλος του χρόνου και λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, πριν από τα μεσάνυχτα της Τρίτης, περίπου εξήντα χρόνια μετά την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξακολουθούμε να συζητούμε σχετικά με έναν από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Συζητούμε για την αρχή της επικουρικότητας.
Δεύτερον, το ερώτημα του κ. Borghezio σχετίζεται με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου ότι η παρουσία σταυρών στα ιταλικά σχολεία αποτελεί παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. " εν λόγω απόφαση έχει προκαλέσει φόβους σε πολλά κράτη. Την περασμένη εβδομάδα, το κοινοβούλιο της Σλοβακίας ενέκρινε ένα ψήφισμα στο οποίο δήλωνε ότι η απόφαση αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την πολιτισμική κληρονομιά και τη χριστιανική ιστορία της Ευρώπης.
Και, τέλος, δεν αισθάνθηκα ιδιαίτερα άνετα κατά την ανάγνωση του σχεδίου κοινού ψηφίσματος επί του οποίου θα ψηφίσουμε την Πέμπτη. Είμαι απογοητευμένη διότι δεν διαθέτουμε το θάρρος να συμπεριλάβουμε σε ένα ψήφισμα που μιλά για την επικουρικότητα τα σημεία εκείνα της Συνθήκης της Λισαβόνας που συνδέονται άμεσα με το πρόγραμμα που εγκρίθηκε.
Magdi Cristiano Allam
(IT) Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, εάν αναλογιστούμε ότι σχεδόν κανένας δεν βρίσκεται τώρα εδώ για να συζητήσει για το ζήτημα των Εσταυρωμένων, δεδομένου ότι για να γίνει κάτι τέτοιο πρέπει να επικαλεστούμε το ζήτημα της επικουρικότητας, το μόνο εύλογο συμπέρασμα είναι ότι βρισκόμαστε σε μια Ευρώπη που ντρέπεται για την ιστορική αλήθεια της ίδιας της εβραιο-χριστιανικής καταγωγής της και για την ιστορική αλήθεια του χριστιανισμού, ο οποίος συνιστά, όπως είπε ο Γκαίτε, την κοινή γλώσσα της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, υπάρχουν 23 επίσημες γλώσσες, οι οποίες καταδεικνύουν ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο που να ενώνει την Ευρώπη, εκτός από τον χριστιανισμό. Θα ήθελα να θέσω στον κ. Barrot ένα ερώτημα: για ποιον λόγο, αφότου ένα λαϊκό δημοψήφισμα στην Ελβετία είπε "όχι" στους μιναρέδες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα "νωμένα Έθνη, ο Αραβικός Σύνδεσμος και ο Οργανισμός Ισλαμικής Διάσκεψης ανασυντάχθηκαν όλοι για να καταδικάσουν το αποτέλεσμα του εν λόγω δημοψηφίσματος -παρόλο που η Ελβετία δεν αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης-, σήμερα όμως παίρνετε ουδέτερη θέση απέναντι στο ζήτημα που καταδικάζει τις ρίζες μας, την ταυτότητά μας και την ψυχή μας;
Csaba Sógor
(HU) Ως προτεστάντης κληρικός, η παράδοση του οποίου θεωρεί ότι το σημαντικότερο σύμβολο δεν είναι ο σταυρός αλλά το οκτάκτινο αστέρι, επιτρέψτε μου να κάνω μια σύντομη συμβολή στη συζήτηση αυτήν. Στην πραγματικότητα, προέρχομαι από μια εκλογική περιφέρεια όπου το 99% του εκλογικού σώματος είναι καθολικοί. Τα τέσσερα παιδιά μου πηγαίνουν στο σχολείο μαζί με τα παιδιά των καθολικών. Ο σταυρός δεν μας ενοχλεί. Θα ήθελα στο σημείο αυτό να κάνω έναν διαχωρισμό -από τεχνικής πλευράς, εάν μου επιτρέπετε-μεταξύ του Εσταυρωμένου και του σταυρού. Πρέπει να γνωρίζουμε, ακόμη και αν εμένα προσωπικά δεν με ενοχλεί, ότι υπάρχουν άνθρωποι που ενοχλούνται από τον σταυρό ή τον Εσταυρωμένο, διότι τα σύμβολα αυτά τους θυμίζουν την Ιερά Εξέταση.
Θεωρώ ότι αυτό είναι ορθό για τις χώρες εκείνες στις οποίες, εξαιτίας της καθολικής παράδοσης, αναπτύχθηκε η πρακτική να έχουν σταυρούς στα σχολεία, και ιδιαίτερα στα ομολογιακά σχολεία. Εντούτοις, το Κοινοβούλιο δεν θα πρέπει να συζητά για τα θέματα αυτά, αλλά αντίθετα για τη φτώχεια, την οικονομική κρίση ή για το πώς η Ανατολική Ευρώπη θα συμβαδίσει με τις υπόλοιπες χώρες. " συζήτηση που πραγματοποιούμε είναι αντιπαραγωγική. Πρέπει να δούμε ποιος ήταν εκείνος που διαμαρτυρήθηκε σε εκείνο το ιταλικό σχολείο και για ποιον λόγο. Θα έπρεπε να έχουμε εξετάσει αυτό το μεμονωμένο περιστατικό, αντί να συζητούμε εδώ ένα ζήτημα που αποτελεί ήδη μέρος του παρελθόντος.
Θέλω, φυσικά, να επισημάνω για μία ακόμη φορά ότι δεν έχω τίποτε ενάντια στον σταυρό, καθώς και εγώ ζω βλέποντας καθημερινά τον σταυρό, ο οποίος δεν με ενοχλεί. Πρέπει να δημιουργήσουμε στην Ιταλία ή τη Ρουμανία τις σωστές συνθήκες διαβίωσης, έτσι ώστε το θέμα αυτό να μην γίνεται αντικείμενο συζήτησης.
Diane Dodds
(EN) Κυρία Πρόεδρε, τα τελευταία χρόνια υπήρξαμε μάρτυρες μιας συνεχιζόμενης εκστρατείας για την καταστολή της ελευθερίας της θρησκευτικής έκφρασης. Χριστιανές νοσοκόμες τιμωρήθηκαν, επειδή προσφέρθηκαν να προσευχηθούν μαζί με τους ασθενείς και, μόλις σήμερα, η Lillian Ladele, μια χριστιανή ληξίαρχος, από την οποία ζητήθηκε να τελέσει αστικές ενώσεις αλλιώς θα απολυόταν, έχασε την υπόθεσή της ενώπιον του Εφετείου του "νωμένου Βασιλείου με την αιτιολογία ότι έκανε θρησκευτικές διακρίσεις.
Οι νόμοι περί ισότητας απέτυχαν να προστατεύσουν τους χριστιανούς - στην πραγματικότητα, συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Στη Βουλή των Κοινοτήτων, μια τροπολογία που κατατέθηκε στον νόμο για την ισότητα με στόχο την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας των εκκλησιών καταψηφίστηκε πριν από δύο εβδομάδες, μεταξύ κατηγοριών για παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στην αιτιολογημένη γνώμη της, η Επιτροπή υποστήριξε ότι το "νωμένο Βασίλειο πρέπει να περιορίσει το εύρος διασφάλισης της θρησκευτικής ελευθερίας στους νόμους για την απασχόληση. Έχω να πω ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ντρέπεται. Πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι διαθέτουν κάποια πίστη και έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν την πίστη αυτήν. Ο νόμος οφείλει να προστατεύει και όχι να τιμωρεί τους χριστιανούς.
Jacques Barrot
Κυρία Πρόεδρε, η χώρα με την οποία είμαι περισσότερο εξοικειωμένος έχει βιώσει κάποιες σκληρές αντιπαραθέσεις όσον αφορά τα θέματα αυτά και θα ήθελα πολύ απλά να εκφράσω, σε προσωπικό όμως επίπεδο, την επιθυμία να παραμείνει η πολιτική του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μια πολιτική αμοιβαίας ανεκτικότητας και σεβασμού.
Υπάρχουν πράγματι οικογένειες που επιθυμούν να ακολουθήσουν τη χριστιανική παράδοση. Υπάρχουν οικογένειες που μπορεί να αμφισβητούν την παράδοση αυτήν. " θρησκευτική και πολιτισμική πολυμορφία είναι εκείνες που μας κάνουν αυτό που είμαστε, είναι εκείνες που κάνουν την Ευρώπη. Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρούμε μεγάλη σύνεση, όταν ασχολούμαστε με ένα ζήτημα όπως αυτό. Παίρνω το ελεύθερο να το πω, πολύ απλά επειδή και εγώ έχω βιώσει, στη χώρα με την οποία είμαι περισσότερο εξοικειωμένος, ακρότητες και από τις δύο πλευρές.
Ωστόσο, είμαι δικηγόρος και, ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω πώς μπορεί να πραγματοποιείται εδώ αυτή η συζήτηση, όταν θα έπρεπε να έχει πραγματοποιηθεί πρώτα στη Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης και στα εθνικά μας κοινοβούλια. Θεωρώ ότι εκεί ακριβώς θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί η συζήτηση αυτή. Επιπλέον, είμαστε υποχρεωμένοι -είμαι υποχρεωμένος, εξ ονόματος της Επιτροπής- να πούμε ότι η Επιτροπή είναι οπωσδήποτε ιδιαίτερα προσηλωμένη στον σεβασμό προς την αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας και ότι προφανώς θα ήταν αναγκασμένη να αντιδράσει ενάντια σε κάθε μορφή διάκρισης που θα γινόταν εις βάρος ατόμων τα οποία ανήκουν σε μια συγκεκριμένη θρησκεία.
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν μπορεί να ενεργήσει εκτός του νομικού πλαισίου που ορίζεται στις Συνθήκες. Επιπλέον, δεν μπορεί να παρέμβει ως θεματοφύλακας των Συνθηκών σε ζητήματα που αφορούν ένα κράτος μέλος, όταν τα ζητήματα αυτά δεν σχετίζονται με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είμαι υποχρεωμένος να το πω, πολύ απλά. " Επιτροπή μπορεί μόνο να σημειώσει τις διάφορες θέσεις που έχουν εκφραστεί στο Σώμα αυτό, δεν μπορεί όμως να εκφράσει την άποψή της επί ενός ζητήματος που δεν υπάγεται στο ευρωπαϊκό δίκαιο. Επαναλαμβάνω και πάλι ότι τα ζητήματα αυτά υπάγονται στο εσωτερικό νομικό σύστημα των κρατών μελών. Αυτά μπορώ να πω από την πλευρά μου, ως δικηγόρος.
Παρ' όλα αυτά, πιστεύω ότι η παρούσα συζήτηση είναι χρήσιμη και ότι, φυσικά, ήταν ενδιαφέρουσα, παρόλο που θα ενθάρρυνα απλώς όλους εκείνους που συμμετείχαν στη συζήτηση αυτή να διατηρήσουν ένα απαραίτητο αίσθημα αναλογίας και να επιτρέψουν στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης με τη σειρά της να συζητήσουν κατά τρόπο χρήσιμο τις ερμηνείες που θα μπορούσαν να δοθούν σε μια ευρωπαϊκή διακήρυξη για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εντούτοις, ειλικρινά, ως θεματοφύλακες των Συνθηκών, δεν μπορούμε να παρέμβουμε σε μια συζήτηση που στην ουσία αφορά το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ζητώ συγγνώμη που δεν μπόρεσα να σας δώσω απόψε καλύτερη απάντηση, είμαι όμως υποχρεωμένος, με κάθε ειλικρίνεια και σύμφωνα με τη νομοθεσία, να απαντήσω κατ' αυτόν τον τρόπο. Ειλικρινά πιστεύω ότι μιλούμε για προβλήματα, τα οποία εξετάζονται σήμερα στην Ένωση στο πλαίσιο του εσωτερικού νομικού συστήματος κάθε κράτους μέλους.
Πρόεδρος
Έλαβα έξι προτάσεις ψηφίσματος, οι οποίες κατατέθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 115, παράγραφος 5, του Κανονισμού.
" συζήτηση έληξε.
" ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2009.
Γραπτές δηλώσεις (άρθρο 149)
Herbert Dorfmann  
" απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποτελεί την έκφραση μιας επιθετικής κοσμικότητας και παρέχει εξουσία σε όσους επιθυμούν να είναι ο δημόσιος τομέας απαλλαγμένος από το θρησκευτικό στοιχείο. Με την πράξη τους αυτήν, παραβλέπουν το ότι η ήπειρός μας δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον χριστιανισμό. Ο χριστιανισμός έχει καθορίσει την Ευρώπη, τους κατοίκους της, τον πολιτισμό και την τέχνη καθώς και τον τρόπο σκέψης της σε τέτοιον βαθμό που η ήπειρος θα έχανε την ταυτότητά της, εάν αφαιρούσαμε κάθε ίχνος χριστιανισμού. Οπωσδήποτε, το θέμα δεν αφορά την αμφισβήτηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Ο διαχωρισμός της εκκλησίας και του κράτους συνιστά υπέρτατο αγαθό της δημοκρατίας μας και θα ήθελα να μεριμνήσουμε ώστε να διασφαλίσουμε ότι τόσο η εκκλησία όσο και το κράτος θα επιτελούν το έργο τους με αμοιβαίο σεβασμό ο ένας προς τον άλλον. Εντούτοις, το όλο ζήτημα αφορά αυτόν ακριβώς τον σεβασμό. " χριστιανική εκκλησία δεν πρέπει να έχει την απαίτηση να συμμερίζονται όλοι τα πιστεύω της, δικαιούται όμως να έχει την απαίτηση να την σέβονται όλοι.
Martin Kastler  
Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, τι σημαίνει στην πραγματικότητα θρησκευτική ελευθερία; " απάντηση είναι πολύ απλή. Σημαίνει την ελευθερία να ασκεί κανείς μια θρησκεία. " θρησκευτική ελευθερία δεν σημαίνει απαλλαγή από τη θρησκεία, αλλά την ελευθερία να έχει κανείς μια θρησκεία. " θρησκευτική ελευθερία δεν δημιουργεί μια κοινωνία απαλλαγμένη από τη θρησκεία, αλλά παρέχει στους ανθρώπους το δικαίωμα να ασκούν τη θρησκεία τους ανοιχτά στο πλαίσιο της κοινωνίας. Ο Εσταυρωμένος στις σχολικές αίθουσες δεν εξαναγκάζει κανέναν να πιστεύει ή να μην πιστεύει. Ως εκ τούτου, δεν παραβιάζει τη θρησκευτική ελευθερία. Ούτε έχω ακούσει ποτέ για κάποιο δικαίωμα το οποίο να νομιμοποιεί κάποιον να εναντιώνεται στα θρησκευτικά σύμβολα. Εάν ήταν έτσι τα πράγματα, θα έπρεπε στην πραγματικότητα να απαγορεύσουμε αμέσως όλους τους σταυρούς στις ταφόπλακες και σε όλους τους τρούλους των εκκλησιών. Ως εκ τούτου, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τους Εσταυρωμένους δεν συνιστά απλώς μια επίθεση κατά της αρχής της επικουρικότητας, αλλά παραβιάζει επίσης το ίδιο το δικαίωμα στη θρησκευτική ελευθερία. Εμείς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν μπορούμε και δεν πρέπει να αποδεχθούμε την απόφαση αυτήν. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θα πρέπει να απονέμει δικαιοσύνη και να μην γίνεται μαριονέτα των ιδεολογικών και αντιχριστιανικών συμφερόντων. Διαφορετικά, θα πρέπει να εξετάσουμε σοβαρά αν το Δικαστήριο αυτό εξακολουθεί στην πραγματικότητα να έχει κάποιον σκοπό ύπαρξης.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska  
Κατά την άποψή μου, η απόφαση του Δικαστηρίου δεν έχει καμία σχέση με την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας. " παρουσία του σταυρού στις σχολικές αίθουσες δεν ασκεί αφ' εαυτής πιέσεις στην κοσμοθεώρηση κάποιου ατόμου και δεν παραβιάζει το δικαίωμα των γονέων να ανατρέφουν τα παιδιά τους σύμφωνα με τις ιδιαίτερες πεποιθήσεις τους, όπως ακριβώς δεν παραβιάζεται το δικαίωμα αυτό με το να φορά κανείς ρούχα τα οποία μαρτυρούν την ομολογία μιας συγκεκριμένης πίστης. " αμοιβαία κατανόηση και ευθύτητα προς τους άλλους αποτελούν τα θεμέλια μιας κοινής, ενωμένης Ευρώπης, όπως ακριβώς και ο σεβασμός για τις πολιτισμικές διαφορές μεταξύ των χωρών και για τις ρίζες και τις παραδόσεις των εθνών που συγκροτούν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν αποτελεί μυστικό ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα πηγάζει άμεσα από τη χριστιανική παράδοση. Ως εκ τούτου, για την αδιαμφισβήτητη πλειονότητα των Ευρωπαίων, ο σταυρός αποτελεί θρησκευτικό σύμβολο και, ταυτόχρονα, σύμβολο που αντιπροσωπεύει τις αξίες τους. Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι ο αμοιβαίος διάλογος που πραγματοποιούμε καθημερινά μεταξύ μας θα πρέπει να στερείται των αξιών στις οποίες πιστεύουμε. Ούτε μπορώ να διανοηθώ ότι, στο όνομα της θρησκευτικής ελευθερίας, θα πρέπει να εξαναγκαστούμε να αρνηθούμε αυτό που αποτελεί για εμάς σημαντικό και ιερό σύμβολο, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για τον σταυρό, το αστέρι του Δαυίδ ή την ημισέληνο. Όπως ακριβώς κανένας δεν έχει το δικαίωμα να εξαναγκάσει τους άλλους να προσκολληθούν σε μια συγκεκριμένη θρησκεία ή σύστημα αξιών, με τον ίδιο τρόπο κανένας δεν έχει το δικαίωμα να υποχρεώσει τους άλλους, στο όνομα της ελευθερίας, να απομακρύνουν σύμβολα, τα οποία είναι σημαντικά για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Με την απόφασή του, το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν διαφυλάσσει, στην πραγματικότητα, τη θρησκευτική ελευθερία, αλλά προβαίνει σε διακρίσεις ενάντια σε όλους εκείνους, για τους οποίους τα σύμβολα της πίστης έχουν μεγάλη σημασία στη ζωή τους.
