Overdracht van defensiegerelateerde producten (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Rühle, namens de Commissie interne markt en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap - C6-0468/2007 -.
Heide Rühle
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, helaas opnieuw een overeenkomst in eerste lezing - maar daar zal mevrouw Weiler waarschijnlijk nog op ingaan!
We moeten van de gelegenheid gebruikmaken om tijdens het Franse voorzitterschap een compromis te bereiken. Wapens vallen momenteel niet onder de regels van de interne markt, wat betekent dat voor al dergelijke producten een individuele vergunning nodig is - van eenvoudige producten zoals schroeven of onderdelen van uniformen tot uiterst complexe wapens. Deze individuele vergunningen worden door 27 verschillende nationale systemen afgegeven, en we proberen nu door vereenvoudiging en harmonisering op dat gebied meer duidelijkheid te creëren. We proberen vooral ook het eigenlijke werk - namelijk de inspecties - op de complexe systemen te concentreren, zodat we niet alles in gelijke mate door middel van individuele vergunningen moeten controleren, maar dat we ons werkelijk kunnen concentreren op wat echt van belang is.
Eén ding is echter ook duidelijk: geen enkele vereenvoudiging mag de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de wapenexport en de controle daarop afzwakken. Dat mag in geen geval gebeuren! Deze verantwoordelijkheid zit vooral in de vergunningsprocedure. In de vergunningen worden de beperkingen van het gebruik en van het eindgebruik vastgelegd. Deze vormen een vast bestanddeel van het product en de levering ervan en de ontvanger moet zich hieraan houden. Door een Europese regelgeving moet deze verantwoordelijkheid van de lidstaten worden versterkt, maar hierdoor moeten ook alle lidstaten worden verplicht om dezelfde procedure te hanteren.
Bij een vereenvoudiging op dit zeer gevoelige terrein moet in ieder geval rekening worden gehouden met het feit dat er in de EU steeds opnieuw overtredingen met betrekking tot de beperkingen van de export naar derde landen plaatsvinden. Wapens uit de EU vinden toegang tot landen die berucht zijn vanwege de schendingen van mensenrechten, zoals bijvoorbeeld de 82 pantservoertuigen die in september 2006, in strijd met de EU-regels, via Frankrijk en België aan Tsjaad werden geleverd. Tot nu toe konden lidstaten de ontvangers op papier weliswaar verplichten om zich aan de voorwaarden voor het eindgebruik te houden, maar in de praktijk hadden ze geen wettelijke basis om op te treden tegen een ontvanger in een andere lidstaat die ondanks deze beperking toch verder exporteerde.
De ngo Safer World klaagde bijvoorbeeld dat er in Roemenië geen effectieve straffen bestaan voor schendingen tegen het nationale wapenoverdrachtssysteem. Met deze richtlijn willen we daarin verandering brengen. Met deze richtlijn hebben we de verantwoordelijkheid van de lidstaten versterkt. Men moet echter wel vaststellen dat de richtlijn is gebaseerd op de wetgeving voor de interne markt, op artikel 95 van het EG-Verdrag, dat wil zeggen de eerste pijler van de Verdragen. Het was daarom helaas niet mogelijk om hierbij overeenkomsten van de tweede pijler, met betrekking tot het buitenlands beleid, te betrekken, zoals de Europese gedragscode inzake wapenexport. We hebben echter wel een duidelijk geformuleerde overweging, waaruit blijkt dat de lidstaten op dit gebied verantwoordelijkheid dragen.
Als rapporteur van het Europees Parlement wilde ik in de eerste plaats de transparantie en de democratische controle vergroten, om schendingen te voorkomen of - indien deze toch plaatsvinden - te bestraffen. Een voorwaarde voor het vergemakkelijken van de wapenoverdrachten is dat alle partijen een grotere verantwoordelijkheid krijgen en dat er wederzijds vertrouwen ontstaat.
We hebben vooral twee vergunningenprocedures versterkt, in de eerste plaats de globale vergunning en in de tweede plaats de algemene vergunning. Daarbij stellen we duidelijke eisen aan ondernemingen die een algemene vergunning wensen. Deze ondernemingen moeten zich in de toekomst laten certificeren, omdat dit de enige manier is om een algemene vergunning te kunnen krijgen. Een voorwaarde voor certificering is dat de ondernemingen de volledige verantwoordelijkheid dragen, tot op het hoogste directieniveau, voor het respecteren van de beperkingen die er gelden. Lidstaten zijn niet alleen verplicht om ondernemingen die zich niet aan de beperkingen houden hun certificaat te ontnemen, maar ook om ze sancties op te leggen. Ondernemingen met algemene vergunningen worden in de toekomst in voor het publiek toegankelijke registers vermeld. Hierdoor ontstaan er voor het publiek meer controlemogelijkheden en een grotere transparantie. Ook algemene vergunningen moeten openbaar worden gemaakt, met alle verplichtingen die deze met zich meebrengen.
Het is van groot belang dat bij de certificering van ondernemingen in de EU in alle lidstaten dezelfde criteria worden gehanteerd. Met deze richtlijn wordt dus de druk verhoogd op lidstaten die de wapenexport tot nu toe buiten de openbaarheid hebben gehouden. Dit betekent dat een terrein dat volgens Transparancy International bijzonder corruptiegevoelig is, voor de eerste keer werkelijk transparant wordt!
Günter Verheugen
vice-voorzitter van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vandaag zetten we een grote stap op weg naar een interne markt voor defensiegerelateerde producten. Hierbij ontnemen we de lidstaten evenwel niet het recht om zelfstandig besluiten te nemen over hun exportbeleid in deze gevoelige sector. Dit is de enige mogelijke oplossing voor een zeer moeilijke kwestie, en ik zou in het bijzonder de rapporteur, mevrouw Rühle, willen bedanken voor haar harde en efficiënte werk. Mijn dank gaat verder uit naar de schaduwrapporteurs; hun komt grote dank toe voor het succes van vandaag.
Ook zou ik het Franse en Sloveense voorzitterschap willen bedanken, want dankzij hen zijn de onderhandelingen in de Raad zo snel gevorderd. Het is zeer bijzonder dat we zo'n moeilijk voorstel in minder dan een jaar - vandaag al - hebben kunnen aannemen.
Wie had tien jaar geleden, toen de Commissie voor het eerst het idee van een interne markt voor defensiegerelateerde producten opperde, kunnen denken dat dit ook werkelijk zou slagen? Ik denk dat er niet veel mensen waren die erin geloofden, maar onze vasthoudendheid heeft geloond. We staan aan de vooravond van een doorbraak: de lidstaten zullen andere lidstaten bij wapenexport niet langer beschouwen als derde landen maar als partners. Dit is een duidelijke en politiek belangrijke uitdrukking van Europese integratie.
Het economisch belang hiervan mag ook niet worden onderschat. Het geld van de belastingbetaler zal in de toekomst efficiënter worden benut, want het nu gangbare dubbele werk zal plaats maken voor specialisatie, waardoor geld kan worden bespaard. Onze industrie zal op internationaal niveau concurrerender worden: dit geldt met name voor kleine en middelgrote ondernemingen, die dankzij de nieuwe regels, die duidelijker en voorspelbaarder zijn, eenvoudiger toegang kunnen krijgen tot deze markt.
Ten slotte zullen ook de strijdkrachten van de lidstaten profiteren van een grotere leveringszekerheid en een bredere keuze in de kwaliteit van hun wapentuig - zeer eenvoudig, als ze binnen de Europese Unie kunnen kopen, wat een stimulus zou moeten zijn om Europese goederen te kopen en deze niet buiten Europa te zoeken.
Ten slotte verwacht ik ook dat we allemaal zullen profiteren op het gebied van veiligheid. We besparen concreet op intracommunautaire controles, waardoor de lidstaten zullen beschikken over extra middelen om te controle op export naar derde landen op te voeren. Ik zou de opmerking van mevrouw Rühle over de huidige praktijk willen onderschrijven, en ik ben het volkomen met haar eens dat in dit verband meer controles nodig zijn. Veel mensen hebben hard gewerkt om tot dit resultaat te komen, en vandaag hebben we samen succes geboekt. Hiervoor ben ik u allen zeer dankbaar.
Hannes Swoboda
rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, mevrouw Rühle, ik zou graag mijn oprechte dank willen uitspreken aan mevrouw Rühle. Net als de commissaris ben ook ik, namens de Commissie industrie, onderzoek en energie, van mening dat we betere uitgangsvoorwaarden voor de wapenindustrie nodig hebben. Rekening houdend met de mate van concurrentie, met name uit de Verenigde Staten, hebben we deze concurrentiegelijkheid nodig.
Dat betekent niet - zoals al is opgemerkt - dat de verschillende lidstaten niet hun eigen principes met betrekking tot wapenexport hoeven te hebben, maar wel dat we waar nodig en mogelijk behoefte hebben aan vereenvoudigde procedures, niet in de laatste plaats met het oog op de vermindering van bureaucratie.
Het is goed te herhalen dat we transparantie nodig hebben. Transparantie zal het gevoel van veiligheid verhogen, de procedure eenvoudiger maken en het tevens eenvoudiger maken dan onder de huidige omstandigheden om eventueel misbruik bloot te leggen.
Er moeten natuurlijk regelmatige controles worden uitgevoerd om te controleren of de regels en principes die zijn overeengekomen, worden nageleefd, en hierover moeten in de verschillende commerciële documenten natuurlijk ook bepalingen worden opgenomen.
Ten slotte zou ik willen benadrukken dat we niet zonder sancties kunnen, niet omdat we de speciale wens hebben sancties op te leggen, maar omdat we duidelijk willen maken dat als we vereenvoudigde regels voor de industrie invoeren, er ook meer druk moet komen om ervoor te zorgen dat die regels worden nageleefd. In die zin vind ik dit een zeer goed verslag en denk ik dat we een belangrijke stap zetten naar een interne markt voor defensiegerelateerde producten.
Jacques Toubon
namens de PPE-DE-Fractie. - (FR) Voorzitter, ik ben erg blij dat dit voorstel voor een richtlijn wordt aangenomen, omdat dit de eerste keer is dat de overdracht tussen lidstaten op een enorm gevoelig terrein, namelijk dat van defensiegerelateerde producten, wordt vereenvoudigd door een communautair instrument.
Dat betekent echt een vooruitgang voor de interne markt voor defensiemateriaal. We hebben dit zowel te danken aan het werk van dit Parlement, en met name onze rapporteur mevrouw Rühle, als aan de inspanningen van de Raad en de Commissie in de afgelopen maand, sinds we hierover gestemd hebben in de Commissie interne markt en consumentenbescherming.
De doelstelling van deze tekst is tweeledig: enerzijds ligt deze op het vlak van het industriebeleid, wat heel goed is voor de wapenindustrie in Europa, en anderzijds op het vlak van de interne markt: de vereenvoudiging van het vrije verkeer van deze producten, rekening houdend met het specifieke karakter daarvan.
We hebben hiermee een evenwicht gevonden waarmee de veiligheidsbelangen van de lidstaten gewaarborgd worden, omdat we nog steeds verwijzen naar de artikelen 30 en 296 van het Verdrag, en waarmee de lidstaten het recht behouden om de bestaande intergouvernementele samenwerking, zoals die onder andere in het kader van de intentieverklaring plaatsvindt, voort te zetten. Deze tekst zal het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten bij de overdracht van deze producten doen toenemen, dankzij de certificering en de ontwikkeling van algemene en globale overdrachtsvergunningen. Export naar derde landen valt uitdrukkelijk niet onder deze richtlijn en er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de eerste pijler, die van betrekking is op de interne markt, en de tweede pijler.
Ik vind dat we deze richtlijn des te meer moeten toejuichen, omdat de Raad op hetzelfde moment - dat wil zeggen, vorige week, op 8 december - een gemeenschappelijk standpunt heeft aangenomen over de gedragscode, waardoor deze bindend is geworden, nadat we hierover drie jaar lang in een impasse hebben verkeerd. Dat was een eis van het Parlement, die nu is ingewilligd.
Ook past deze richtlijn in het nieuwe elan dat de Europese Raad aan het Europees veiligheids- en defensiebeleid wil geven, zoals hij afgelopen vrijdag besloten heeft, en we zullen nu in staat zijn die befaamde doelstelling, 60 000 man in zestig dagen, te halen. U ziet, we werken tegelijkertijd aan besparingen én aan een goed buitenlands beleid.
Manuel Medina Ortega
namens de PSE-Fractie. (ES) - Ik denk dat de rapporteur en de vorige sprekers wel duidelijk hebben gemaakt wat de hoofdpunten zijn van dit voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad.
Het gaat om de erkenning dat wapens en munitie ook onder de interne markt vallen, zij het dan natuurlijk met een aantal beperkingen. Het zijn geen normale goederen, het zijn geen snoepjes of vrijetijdsartikelen, maar artikelen die zorgvuldige controle behoeven.
In het Verdrag zelf staan natuurlijk al beperkingen, in de artikelen 30 en 296, die de lidstaten een grote verantwoordelijkheid geven op dit gebied. Het feit dat we een gemeenschappelijke markt hebben, betekent niet dat de lidstaten niet meer hoeven te voldoen aan veiligheidsnormen en hier geen gebruik van mogen maken als hun veiligheid in gevaar is.
Het werk dat is verricht door de Commissie juridische zaken en de adviescommissies die met hen hebben samengewerkt, met instemming van de Raad en onder deskundige leiding van de rapporteur, mevrouw Rühle, was zeer positief.
Ik denk dat we vandaag een evenwichtige tekst presenteren. Vandaag beperken we ons tot één amendement - al staan er veel meer op papier - namelijk amendement 63, die het wezen van de overeenkomst weergeeft. De inhoud en bewoordingen van dit amendement zijn consistent en maken een goed functioneren van deze markt mogelijk.
De heer Toubon heeft al opgemerkt dat deze tekst in relatie moet worden gezien tot andere internationale teksten, zoals het Verdrag van Oslo, dat deze maand wordt ondertekend en waarin clustermunitie wordt verboden, het verdrag inzake antipersoneelmijnen en een hele reeks internationale overeenkomsten en zelfs Europese wetgeving die zijn bedoeld om wapengebruik te verminderen. Ik denk niet dat ons model een model is voor een vrij verkeer van wapens op ieder moment, maar een model voor een gereguleerde markt, gecontroleerd door de lidstaten en, vanaf dit moment, door de instellingen van de Europese Unie zelf.
Leopold Józef Rutowicz
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het verslag over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap is een onontbeerlijk document. Ik zou mevrouw Rühle willen bedanken voor het vele werk dat ze eraan heeft besteed.
De richtlijn vereenvoudigt de werking van de gemeenschappelijke markt en verhoogt bovendien het concurrentievermogen zonder een beperking te vormen voor de bepalingen die voortvloeien uit de specifieke situatie van een gegeven land. De richtlijn vormt een waarborg van het internationale streven van de Europese Unie en haar lidstaten op het gebied van de handel in defensiegerelateerde producten. De aangenomen bepalingen kunnen de werking van kleine en middelgrote bedrijven bemoeilijken door de formele vereisten. Dit dient in gedachten te worden gehouden tijdens de tenuitvoerlegging van de richtlijn. Gezien de grote technische vooruitgang en de goedkeuring van nieuwe verplichtingen op het vlak van antipersoneelmijnen en clustermunitie zal de EU-lijst van militaire goederen waarschijnlijk voortdurend moeten worden bijgewerkt.
De ingediende amendementen zijn gegrond. Herhalingen dienen te worden vermeden. We steunen deze richtlijn.
Tobias Pflüger
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het hoofddoel van het voorstel van de Commissie voor deze richtlijn is 'het soepel functioneren van de interne markt'. Het doel is intra-Europese wapenexporten te vereenvoudigen, en dat is natuurlijk ook van invloed op de wapenexport buiten de EU. In wezen betekent het dat de wapenexport zal groeien, en het verslag van mevrouw Rühle verandert niets aan deze basisrichting van de richtlijn. Er is een aantal positieve amendementen, zoals de uitsluiting van antipersoneelmijnen en splintermunitie. Dit gaat - zoals zelfs het persbericht van het Europese Parlement meldt - duidelijk om de bescherming van de Europese wapenindustrie tegen concurrentie van buitenaf. Het versterkt de trend van oligopolisering van de Europese wapenindustrie, aangezien er slechts zes EU-lidstaten zijn die beschikken over een groot militair-industrieel complex: Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Italië en Spanje. In de eerste plaats gaat het hier om het geven van exportsteun aan deze landen. Intracommunautaire export betekent ook: export naar landen in oorlog, zoals het Verenigd Koninkrijk in Irak en Duitsland in Afghanistan.
Wanneer men kijkt naar overweging 24 van de richtlijn, dan ziet men dat zelfs de gedragscode, die nu gelukkig juridisch bindend is geworden, onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Er staat: 'aangezien elke lidstaat de bevoegdheid heeft en moet behouden om een uitvoer al dan niet toe te staan, moet deze samenwerking uitsluitend worden gebaseerd op de vrijwillige coördinatie van exportbeleid'. We hebben geen hulp aan de militaire en wapenmarkt nodig, maar een richtlijn voor ontwapening en wapenconversie.
Nils Lundgren
namens de IND/DEM-Fractie. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van de Europese interne markt, maar defensiegerelateerde producten zijn niet hetzelfde als andere goederen en diensten. Als een land defensiegerelateerde producten exporteert, neemt het tezelfdertijd een standpunt in over kwesties betreffende het buitenlands en veiligheidsbeleid, en moet het daarvoor zijn verantwoordelijkheid op kunnen nemen. Als motivering voor het voorstel van de Commissie worden efficiëntie en aanvoerzekerheid genoemd, en de rapporteur, mevrouw Rühle, staat in wezen achter de Commissie. Dat is een misleidende argumentatie. Als het Verdrag van Lissabon tegen de democratische regels in er door de Europese machtelite door wordt gedrukt, wat waarschijnlijk lijkt, wordt het verslag dat we behandelen een belangrijke stap in de richting van een militaire unie. Laat dat niet gebeuren. Op dit vlak vormen intergouvernementele oplossingen de sleutel tot vooruitgang die verenigbaar is met een onafhankelijk nationaal buitenlands en veiligheidsbeleid. Zulke oplossingen werken. De noordse landen starten momenteel onderhandelingen over deze aangelegenheden. Dank u dat ik het woord heb gekregen.
Malcolm Harbour
(EN) Mijnheer de Voorzitter, als coördinator voor de Commissie interne markt en consumentenbescherming juich ik dit voorstel toe en bedank ik Jacques Toubon en Heide Rühle. Deze twee mensen hebben de belangen van onze fractie zeer goed vertegenwoordigd, vooral door het leiderschap van Heide Rühle.
Zoals velen van u weten, ben ik zeer enthousiast over de interne markt. Maar ik ben ook zeer enthousiast over het feit dat lidstaten in hun eigen nationale belang de volledige zeggenschap moeten hebben over defensie en verwerving van defensiematerieel. Het voordeel van dit voorstel is dat we op vaardige wijze de twee kwesties hebben gecombineerd. Ik bedank de rapporteur, en ook de Raad voor het goedkeuren van amendementen waarmee nog sterker wordt vastgelegd dat lidstaten het volledige toezicht behouden op de voorwaarden van uitvoervergunningen, het betrokken product, de wijze waarop dat wordt gebruikt en waar het naartoe gaat.
Als voorstander van de interne markt en vooral als iemand die een sector vertegenwoordigt met veel kleine industriële ondernemingen die zeer actief zijn op militair gebied - Groot-Brittannië heeft de grootste defensie-industrie van de Europese Unie - moet ik anderzijds opmerken dat dit voorstel van groot belang zal zijn voor bedrijven die opteren voor grote, complexe defensiecontracten. Er is geen behoefte aan de soort bureaucratie die de Commissie heel juist omschreef. Volgens haar statistische gegevens, die u reeds hebt gehoord, worden jaarlijks ongeveer 11 000 vergunningen verstrekt en is er sinds 2003 geen enkele vergunning geweigerd. Wat we doen, is eigenlijk het proces vereenvoudigen, zodat we het juiste toezicht kunnen uitoefenen, in plaats van het uitbrengen van papieren stukken die werkelijk in het geheel geen verschil maken voor de betrokken middelgrote en kleine bedrijven. Dus op het moment dat we ook de 'Small Business Act' hebben goedgekeurd, kijken we hoe we de interne markt vooruit kunnen brengen en de industriële basis kunnen verbeteren.
Dit is een zeer waardevol voorstel en ik weet zeker dat het Huis dit morgen zal steunen.
Jan Cremers
Voorzitter, collega's, commissaris, ook mijn dank aan de rapporteur, mevrouw Rühle. Voor de PSE-Fractie stond in de onderhandelingen centraal dat de richtlijn niet alleen een eerlijker speelveld moest creëren voor het bedrijfsleven, maar ook moest zorgen voor meer transparantie, controle en een goede naleving.
Mijn fractie vindt het voorts van cruciaal belang dat we bij de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap rekening houden met de consequenties die dat kan hebben voor derde landen, in dit geval vooral met het oog op de mogelijke doorvoer van wapens naar ontwikkelingslanden.
Daarom hebben we in de onderhandelingen over het nieuwe vergunningenstelsel voor defensieproducten gepleit voor een verbetering van de controle aan de Europese buitengrenzen en voor een stelsel dat op geen enkele manier de samenwerking van lidstaten in het kader van de gedragscode voor wapenexporten in de weg mag staan.
In de onderhandelingen is de Raad constructief meegegaan met de wensen van dit Parlement dat er duidelijker zicht moet komen op wíe defensieproducten koopt en verkoopt, aan welke regels en voorwaarden deze moeten voldoen en dat er duidelijke sancties komen als bedrijven zich niet aan de afspraken houden, inclusief het weren van de markt.
Tijdens het vorige plenaire debat in Brussel pleitte ik voor het omzetten van de vrijwillige gedragscode in een juridisch bindend instrument. Met instemming heb ik vernomen dat de Raad vorige week heeft daartoe besloten, in combinatie met strengere regels voor de export van wapencomponenten. Europa kan zodoende binnenkort voor de doorlevering van defensieproducten een voorbeeldfunctie gaan vervullen, die hard nodig is op dit terrein.
Charlotte Cederschiöld
(SV) Door het verbeteren van de markt, wat we hiermee zullen doen, bevorderen wij de mogelijkheden van de defensie-industrie op de Europese markt. Eerdere vergunningsstelsels waren, zoals we hebben gehoord, complex en vormden een grote administratieve last, en ze maakten het ook moeilijk om een onderscheid te maken tussen loyale samenwerkingspartners in buurlanden en nieuwe actoren uit derde landen. Dat verandert nu doordat de belemmeringen voor overdracht afgebouwd en de regels vereenvoudigd en geharmoniseerd worden, wat natuurlijk in het voordeel is van de landen die de drijvende krachten op de markt zijn.
Mijn land heeft een erg concurrerende defensie-industrie en wat vredeshandhavingsoperaties en inspanningen ter bevordering van de democratie betreft, hebben we een goede geloofwaardigheid in de internationale context. Om die reden was het ook uitermate belangrijk voor ons, voor mij en voor mijn regering, om de controle op de uitvoer naar derde landen voor de volle honderd procent in Zweedse handen te houden. Wij kunnen onder geen beding aanvaarden dat landen met een tolerantere houding ten aanzien van ondemocratische en oorlogvoerende landen wapens uit Zweden kopen om die vervolgens zonder Zweedse controle verder te exporteren.
Wij willen garanties dat de defensiegerelateerde producten die wij verkopen niet in verkeerde handen terechtkomen en die garanties hebben we gekregen door de invoering van zogenaamde certificaten van eindgebruikers. Daarom kan ik met vol vertrouwen het in het plenum voorgelegde compromis steunen en alle betrokkenen bedanken voor hun goede werk.
Barbara Weiler
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb grote waardering voor de inspanningen van mevrouw Rühle en zal morgen waarschijnlijk vóór stemmen. Ik heb echter nog wel bepaalde zorgen van substantiële en procedurele aard.
De gemeenschappelijke markt voor defensiegerelateerde producten en de bevordering van de concurrentiekracht zijn naar mijn mening geen doel op zich. Wij in de Sociaaldemocratische Fractie in het Europees Parlement zijn tegen een hermilitarisering van de Europese Unie; wij proberen met deze wet iets anders te bereiken. We streven naar een grotere transparantie, en die krijgen we ook. We willen een efficiëntere samenwerking tussen de lidstaten, die ook zal leiden tot een verlaging van de kosten van nationale defensiebegrotingen. Ook mag niet worden onderschat - ik richt mij nu in het bijzonder tot één kant van het Parlement - dat deze bindende regels in de eerste plaats zullen helpen corruptie te voorkomen. We weten allemaal hoe corruptiegevoelig deze sector kan zijn.
Een ander positief resultaat van de onderhandelingen is het feit dat de strenge exportbeperkingen van bepaalde landen, zoals Zweden en Duitsland, niet zijn verzwakt.
Twee dingen blijven echter moeilijk te verteren: ten eerste is mijn voorstel om voor het eerst democratische controle uit te oefenen via parlementaire controle helaas verworpen door de Commissie interne markt en consumentenbescherming; het tweede bittere punt is het feit dat we dit voorstel niet opnieuw hebben kunnen indienen, omdat er geen regulier parlementair debat over is gevoerd. We hebben het hier niet over gymschoenen, maar over gevaarlijke en bedreigende goederen. Daarom ben ik van mening dat informele trialogen - zoals ze bagatelliserend worden genoemd, of ze nu over het klimaatveranderingspakket, speelgoed of andere wetten gaan - niet thuishoren in een modern Parlement.
Marian Zlotea
(RO) Om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Rühle, en de schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten, de heer Toubon, feliciteren met het voortreffelijke werk dat ze hebben verricht, gezien de technische aard van dit verslag.
Mijnheer de Voorzitter, momenteel hebben we 27 nationale markten voor defensie-uitrustingen; met andere woorden, er is sprake van inefficiënt gebruik van middelen. Een stem vóór dit voorstel voor een richtlijn kan in termen van defensiegerelateerde aspecten een belangrijke stap voor de lidstaten zijn. Hierdoor zou een nieuwe gestandaardiseerde vergunningsregeling voor defensiegerelateerde producten ten uitvoer kunnen worden gelegd.
De lidstaten moeten besluiten om de bepalingen en voorwaarden voor ieder type vergunning, waaronder de soorten producten waarop deze voorwaarden van toepassing zijn, vast te stellen op basis van de bedrijven die van de vergunningen gebruik maken. Als een bedrijf een product wenst te kopen op grond van een vergunning die in een andere lidstaat is afgegeven, moet deze vergunning door zijn eigen lidstaat worden gecertificeerd. Door verschillende soorten vergunningen te creëren voor de overdracht van defensiegerelateerde producten en diensten binnen de EU, nemen we een aantal barrières weg die vrij verkeer en vrije uitwisseling van defensiegerelateerde producten binnen de interne markt momenteel in de weg staan, terwijl er ook minder concurrentieverstoring optreedt.
De tenuitvoerlegging van deze maatregelen is slechts één onderdeel van een zeer uitgebreid initiatief dat bedoeld is om de frequentie waarmee veiligheid- en defensiegerelateerde overheidsopdrachten worden uitgevoerd, uiteraard overeenkomstig de internationale verdragen, te vergroten en te vergemakkelijken.
Tot slot heb ik er alle vertrouwen in dat de compromisamendementen die via onderhandelingen tot stand gekomen zijn, een gulden middenweg vormen waar iedereen voordeel van heeft. Ik dank u.
Geoffrey Van Orden
(EN) Mijnheer de Voorzitter, hoewel veel elementen van een efficiënte interne markt misschien kunnen worden toegejuicht, is defensie en dus in het verlengde daarvan de defensie-industrie een zeer bijzonder geval: er is sprake van een uniek nationaal strategisch belang.
Zoals anderen al hebben gezegd, zes van de 27 EU-landen zijn verantwoordelijk voor meer dan 80 procent van de defensiekosten en voor 98 procent van de kosten voor onderzoek en ontwikkeling. Deze zes landen hebben al gemeenschappelijke vergunningsregelingen binnen een vrijwillig kader ontwikkeld. Dus moet ik de Commissie vragen waarom zij denkt dat het zo belangrijk is om over een richtlijn van deze aard te beschikken.
Ik moet toegeven dat het onbetekenend lijkt. Zover ik het kan bekijken, wordt er geen communautaire bevoegdheid in de defensiehandel gecreëerd. Belanghebbenden in de defensie-industrie die ik heb geraadpleegd, lijken zich hierover niet druk te maken, maar mevrouw Rühle denkt dat het allemaal over sancties en toezicht op export gaat en commissaris Verheugen onderschrijft dit inzicht. De heer Toubon benadrukt dat de export buiten de tekst valt.
Ik merk op dat de Commissie zal worden belast met uitvoering van de herziening van de richtlijn en met de evaluatie van de invloed ervan op de ontwikkeling van een Europese markt voor defensie-uitrusting en een Europese industriële en technologische defensiebasis. Het zou voor de Commissie buitengewoon zijn om zoveel tijd te besteden aan een dergelijk project als dit louter bedoeld was ter vereenvoudiging van regels en procedures.
Ik vind het merkwaardig dat deze richtlijn erg weinig voordeel voor het Verenigd Koninkrijk omvat, hoewel dit land over de grootste defensie-industrie van alle EU-landen beschikt. Er is sprake van meer bureaucratie en er moet een nieuw concept van gecertificeerde ondernemingen worden ingevoerd. Ik ben er niet zeker van dat dit voldoende rechtvaardiging vormt voor een richtlijn die juist als tamelijk onschadelijk kan worden beschouwd.
Het is beslist een stap in de richting van een grotere betrokkenheid van de EU bij de defensie. We moeten de verzekering hebben dat de commerciële en industriële voordelen dermate belangrijk zijn dat zij een dergelijk stuk regelgeving rechtvaardigen, en dat, terwijl barrières voor de intra-communautaire handel worden verminderd er geen aanvullende verborgen belemmeringen zijn voor de handel van defensiegoederen met landen van buiten de EU. Ik wil graag garanties van de Raad en de Commissie op dit punt.
Ioan Mircea Paşcu
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben het van harte eens met de richtlijn die besproken wordt en waarbij een belangrijke stap wordt gezet ter vereenvoudiging van de bureaucratie van de nationale stelsels inzake de uitvoer van defensiegerelateerde goederen binnen Europa.
Ik waardeer het dat de doelstelling van de richtlijn zal worden bereikt: vermindering van de onzekerheid over de circulatie van dit soort producten binnen de Gemeenschap, met behoud van de nationale besluitvorming ter zake.
De richtlijn zal ook direct of indirect uniformering en standaardisering in een zeer diverse markt teweegbrengen en aldus uiteindelijk bijdragen aan integratie op het punt van defensie, veiligheid en buitenlands beleid binnen onze Unie. Het probleem zit hem in de praktische uitvoering in die zin dat de normen die nu worden ingevoerd niet teniet mogen worden gedaan door uitzonderingen die op hun beurt niet volledig kunnen worden uitgesloten, gelet op de gevoeligheid van de materie.
Ik sluit af met de opmerking dat de in behandeling zijnde richtlijn, of liever gezegd de komende verbetering ervan, ook nuttig zal zijn om op een gegeven moment uit te wijzen welke grenzen voor de lidstaten aanvaardbaar zijn voor een verdere integratie op het vlak van defensie en veiligheid.
Bogusław Liberadzki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik ga niet akkoord met het standpunt van mijnheer Van Orden en leg even uit waarom. We hebben het over de regulering van een bepaalde tak van de economie. We hebben het over harmonisering, vereenvoudiging van procedures, over coherente regels voor ondernemingen, alsook over procedureregels op externe markten. Vanuit het oogpunt van de economie van de individuele lidstaten is dit bijgevolg ook een belangrijk gebied. Door landen een grotere vrijheid te geven krijgen ze meer kans om die potentiële mogelijkheden te benutten. Dit allemaal is bovendien belangrijk gezien onze positie op de internationale markt. Ik wil er ook op wijzen dat wij, het Europees Parlement en de Europese Unie, niet ongevoelig zijn voor de algemene toestand in de wereld en de individuele regio's. We blijven ook niet onbewogen als het gaat om zaken die verband houden met vrede en bewapening.
Günter Verheugen
vicevoorzitter van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou twee korte opmerkingen willen maken.
Kwesties met betrekking tot de controle op wapenexport naar landen buiten de Europese Unie, ontwapening, en wapenbeheersing in het algemeen, kunnen niet worden geregeld in een richtlijn voor de interne markt. Deze kwesties zouden alleen kunnen worden geregeld als we in de Europese Unie niet slechts een gemeenschappelijk, maar een communautair buitenlands en veiligheidsbeleid hadden - en dat hebben we niet. Om die reden moeten we ons beperken tot wat we wel kunnen doen, en dat brengt me op mijn tweede opmerking.
Zolang we in de lidstaten van de Europese Unie menen strijdkrachten nodig te hebben, en zolang we geloven dat we onze veiligheid alleen kunnen waarborgen door strijdkrachten in stand te houden - of misschien moeten we zeggen: onder andere door strijdkrachten in stand te houden - hebben de Europese belastingbetalers het recht op een zo efficiënt mogelijke dienst voor hun geld. De Europese markt in defensiegerelateerde producten is gewoonweg inefficiënt: er wordt een enorme hoeveelheid geld verspild die beter zou kunnen worden besteed aan de aanschaf van modernere en technologisch meer geavanceerde wapens, die beter zouden zijn voor de strijdkrachten en voor het verbeteren van de veiligheid in Europa. Wanneer u zich afvraagt hoe het komt dat de Europese defensie in totaal bijna 40 procent van de Amerikaanse defensiebegroting bedraagt, terwijl de efficiëntie en prestaties van de Europese strijdkrachten op slechts 10 procent van het Amerikaanse niveau liggen, dan ziet u waar het probleem ligt. Het ligt onder andere in het feit dat we te maken hebben met dit onnodig complexe en dure vergunningsysteem voor de intracommunautaire wapenmarkt.
Door de vergunningen waar we nu nog mee te maken hebben af te schaffen, kunnen we 450 euro per jaar besparen, door alleen die ene verandering. Voor de lidstaat die de heer Van Orden zo-even noemde en die in de toekomst een aanzienlijk deel van de besparingen zou kunnen besteden aan de eigen defensiebegroting, was dat in elk geval reden genoeg om het voorstel van de Commissie te steunen. We moeten wijzen op de verbeterde prestaties van de Europese markt in defensiegerelateerde producten, met andere woorden op de verbeterde efficiëntie van onze defensie en veiligheid - want daar komt het in werkelijkheid op neer - en op onze verminderde afhankelijkheid van wapens uit landen buiten Europa. Bij deze richtlijn hoort een parallelle richtlijn, namelijk de richtlijn betreffende overheidsopdrachten op defensiegebied, waarover nog in het Parlement moet worden gedebatteerd. De Commissie heeft deze twee richtlijnen doelbewust als een pakket gepresenteerd, omdat de twee maatregelen alleen ten volle het gewenste effect zullen hebben als ze allebei worden aangenomen. Ik zou u daarom ter afsluiting willen vragen om niet alleen de onderhavige ontwerprichtlijn aan te nemen, maar ook de aangekondigde ontwerprichtlijn betreffende overheidsopdrachten op defensiegebied.
Heide Rühle
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou willen herhalen dat deze richtlijn betrekking heeft op de interne markt en niet op buitenlands beleid; ik denk dat dit een zeer belangrijk punt is. Op het vlak van buitenlands beleid zouden we gewoonweg niet de mogelijkheid hebben gehad een richtlijn aan te nemen; bij zulke aangelegenheden wordt het Parlement alleen geraadpleegd en kan het niet meebeslissen. In het geval van een richtlijn over de interne markt beschikken we over volledige medebeslissingsbevoegdheden, waardoor we transparantie hebben kunnen invoeren in een sector die zich tot nu toe te veel in een schemerzone bevond.
Ik wil graag reageren op de heer Pflüger, die de dreiging van oligopolisering ter sprake bracht: wat hebben we op dit moment? We hebben de ILO, waarbinnen de grotere staten al samenwerken en het transport van en naar elkaar eenvoudiger hebben gemaakt. Wat we nu doen is de gehele interne markt openstellen volgens transparante regels, met verplichtingen jegens lidstaten en bedrijven. Op deze manier bestrijden we juist deze oligopolisering, dus uw argument houdt geen stand.
Om ook de andere vraag te beantwoorden, namelijk wat we doen om ervoor te zorgen dat deze richtlijn ten uitvoer wordt gelegd, of met andere woorden, wordt afgedwongen, en wat we zullen doen ten aanzien van afwijkingen: wat de implementatie betreft, zal de Commissie het Parlement regelmatig op de hoogte houden, want het is ons allen duidelijk dat we ons begeven op onbekend gebied, en deze stap moet ook worden ondersteund door regelmatige controles en door het bouwen van vertrouwen tussen de lidstaten.
Dit alles staat uiteengezet in de richtlijn. Wat amendementen betreft, hebben wij als commissie erop aangedrongen - en dit is naar mijn mening zeer belangrijk - dat amendementen alleen met toestemming van de Commissie en het Parlement mogelijk zijn. Er komen dus alleen uitzonderingen als het Parlement hiermee instemt. Hierdoor beschikken we over een regelgevingsprocedure met controle, en ik denk dat ook dat een belangrijke vooruitgang is, want dat is precies wat we willen bereiken: standaardisering van deze sector, duidelijke, transparante regels, overzichtelijkheid en betere controle.
In mijn optiek kunnen we dat alles bereiken met de interne markt als uitgangspunt, en hadden we dat alles niet met een ander uitgangspunt kunnen bereiken. Daarom heb ik werkelijk geen begrip voor de kritiek van de heer Pflüger.
De Voorzitter
- Het debat is gesloten.
De stemming vindt op dinsdag 16 december 2008 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Bogdan Golik  
schriftelijk. - (PL) Ik wens mijn steun te betuigen aan het voorstel voor de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap (COM (2007) 0765).
Er moet op gewezen worden dat de lidstaten van de EU de overdracht van defensiegerelateerde producten op consequente wijze uit het Europese integratieproces hebben geweerd, daarbij steunend op de uiteenlopende nationale reguleringen. Als gevolg hiervan bleven de defensiemarkten gesloten, wat een negatieve impact had op alle EU-lidstaten. Door de integratie- en hervormingsprocessen in de bewapeningssector op te drijven wordt de effectiviteit van het Europese veiligheids- en defensiebeleid immers ook verhoogd.
De bepalingen van de richtlijn betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten zullen een positieve invloed hebben op de verhoging van de transparantie in de procedures door de invoering van eenduidige en eenvoudigere bepalingen voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap. Dit impliceert een verhoogde veiligheid en grotere aanvoerzekerheid, een toename van het competitievermogen van de Europese defensie-industrie en van het vertrouwen tussen de EU-lidstaten.
Een geloofwaardig beleid heeft nood aan adequate middelen voor de tenuitvoerlegging, en vanuit een financieel en operationeel oogpunt is het wenselijk dat de bepalingen van de overdracht van defensiegerelateerde producten worden geconsolideerd, als onderdeel van de vereenvoudiging van de voorwaarden en procedures voor het toekennen van vergunningen. Ik verleen mijn steun aan deze ontwerprichtlijn, die de nationale bepalingen in dit gebied harmoniseert. Het is een stap in de goede richting. De richtlijn zal ertoe bijdragen de markten van de lidstaten te openen en de handelsbetrekkingen tussen de EU en derde landen te versterken. Bovendien krijgen kleine en middelgrote ondernemingen de mogelijkheid om samen te werken op de interne EU-markt.
Daniel Strož  
schriftelijk. - (CS) De reden waarom de Europese burgers in zo groten getale tegen het zogeheten Verdrag van Lissabon gekant zijn, is dat het de militarisering van de Europese Unie in het verdrag verankert en daardoor ook versterkt, in plaats van dat het de Unie de vorm geeft van een puur vredelievend project. Met name Europees links is fel gekant tegen de militarisering van de EU. Het verslag over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap is een typisch voorbeeld van de militarisering van de Europese Unie. Met wollige en misleidende begrippen als "defensiematerieel” en "defensie-industrie” wordt getracht een radicale vereenvoudiging en vergroting van de wapenhandel en -productie binnen de Europese Unie tot stand te brengen, onder verwijzing naar de zogeheten gunstige effecten voor het midden- en kleinbedrijf. Een dergelijke argumentatie is bij een dergelijk ernstige en gevoelige problematiek ronduit onacceptabel. Militarisering van de EU en extra wapenproductie in de Unie zijn een doodlopende weg.
