Natuurrampen in de Europese Unie
De Voorzitter
Ik begin met wat droevig nieuws, over de overstromingen in Europa. Europa is dit jaar opnieuw getroffen door een overstromingsramp. Recentelijk hebben België, Frankrijk, Nederland en noordelijk Italië hieronder te lijden gehad - momenteel zijn er overstromingen in centraal Italië, net als in het zuidwesten van Engeland en verschillende andere landen. Mogelijk hebt u zo dadelijk, als ik degenen die dat willen het woord ga geven, nog andere voorbeelden van ernstige overstromingen in Europa.
Er zijn dodelijke slachtoffers te betreuren, naast de materiële schade die in de vele miljoenen loopt. Acht jaar geleden is het Solidariteitsfonds van de Europese Unie opgericht om landen te helpen die zijn getroffen door natuurrampen. Het geld dat in dit fonds opzij is gezet, is tot dusverre gebruikt bij 33 ernstige natuurrampen. Wij delen vandaag in de pijn van de familieleden van de slachtoffers en van hen die alles zijn kwijtgeraakt door het water. We weten dat dit verschrikkelijke, buitengewone gebeurtenissen zijn in de levens van de getroffenen.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
namens de PPE-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de afgelopen maanden zijn enkele Europese landen getroffen door ernstige overstromingen, die de bevolking in de betreffende regio's tot grote wanhoop hebben gebracht.
Vorige week zijn vier Belgische burgers om het leven gekomen in de provincies Waals-Brabant, Oost-Vlaanderen en Henegouwen, aan de grens met het hoofdstedelijk gewest en in het noorden van het land. Volgens de autoriteiten was het de ergste overstroming van de laatste vijftig jaar. In twee dagen is een hoeveelheid regen gevallen die gewoonlijk in een maand valt. Het leger heeft de zwaarst getroffen gebieden moeten evacueren.
Vergelijkbare situaties hebben zich afgespeeld in het westen van Frankrijk, waar het vervoerssysteem platligt doordat vele straten onbegaanbaar zijn voor het verkeer. Ook kon in de herfst niet begonnen worden met het inzaaien, doordat de aanhoudende neerslag het onmogelijk maakte de akkers op te gaan.
Twintig dagen geleden zijn ook in mijn land, Italië, enkele regio's zwaar getroffen: Veneto, waar twee mensen de dood vonden, Friuli-Venezia Giulia, Ligurië en Calabrië, waar één dode viel, de provincie Salerno in Campanië en Toscane, waar drie mensen omkwamen. Tientallen gewonden zijn uit de modder en het puin gehaald en in Rovigo wordt nog één persoon vermist.
De schade bedraagt meer dan een miljard euro, alleen voor de meest spoedeisende maatregelen. Daar komen de middelen die nodig zijn voor het herstel van de infrastructuur nog bij. Verder zijn 4 500 mensen geëvacueerd, 280 gemeenten en meer dan 500 000 personen getroffen, landbouwgebieden verwoest en 150 000 stuks vee verdronken.
Er zijn twee aspecten die ik graag wil uitlichten. Het eerste is de buitengewone mobilisering van de hele hulpmachinerie en de solidaire internationale gemeenschap die, met duizenden vrijwilligers, de getroffen bevolking in de eerste fase van de noodsituatie hebben gesteund. Zij verdienen de dank en het applaus van dit Parlement.
Het tweede aspect hangt samen met de effecten die deze ramp op lange termijn zal veroorzaken. De Europese productiestructuur wordt gekenmerkt door kleine en middelgrote ondernemingen, die alles zijn kwijtgeraakt: apparatuur, werktuigen en werkmaterialen. Hetzelfde geldt voor de duizenden landbouwbedrijven die zagen hoe hun akkers verwoest werden, maar ook hoe hun tractoren, machines en zaaigoed onbruikbaar werden door de modder, hun stallen en fokkerijen onder water kwamen te staan en duizenden runderen en kippen verdronken.
Deze bedrijven, die al kampten met de economische crisis, zijn nu tot faillissement gedoemd. De overstromingen zullen in de loop der tijd leiden tot de vernietiging van het productiesysteem, met werkloosheid en verarming van deze gebieden als gevolg. Daarom is het dringend noodzakelijk dat Europa het zijne doet en de regeringen van de betrokken landen de garantie geeft dat er middelen uit het Solidariteitsfonds beschikbaar kunnen worden gesteld.
Ook als niet voldaan wordt aan de strenge criteria voor aanwending van het fonds en zelfs als de begroting voor 2011 niet wordt goedgekeurd, moeten wij onmiddellijk tegemoetkomen aan de behoeften van onze medeburgers die op dit moment nog steeds de gevolgen ondervinden van deze zo grote ramp en die het recht hebben de ruggensteun van dit Parlement en de concrete ondersteuning van de Europese Unie te ervaren.
Edite Estrela
namens de S&D-Fractie. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement spreek ik onze solidariteit uit met alle regio's die door natuurrampen zijn getroffen, evenals onze innige deelneming met de familieleden van de slachtoffers van het noodweer. Het jaar 2010 is begonnen met de grote ramp in de autonome Portugese regio Madeira, die in de hele wereld een enorme schok teweeg heeft gebracht. Direct daarna is Frankrijk door de storm Xynthia geteisterd en ook Spanje, België, Duitsland en Nederland zijn dit jaar door extreme weersomstandigheden getroffen, met omvangrijke schade als gevolg.
In Midden-Europa komen overstromingen in de zomer steeds vaker voor en richten steeds meer schade aan. In de Tsjechische Republiek, Slowakije, Hongarije, Oostenrijk, Polen, Italië en het Verenigd Koninkrijk hebben duizenden mensen hun huizen moeten verlaten en verschillende fabrieken hun productie moeten staken. In Zuid-Europa vallen elk jaar honderdduizenden hectaren bos ten prooi aan de vlammen. Naar verwachting zal de klimaatverandering de situatie verergeren en zullen er steeds meer natuurrampen ontstaan, met ernstige schade in de vorm van verlies aan mensenlevens, achteruitgang van het milieu en vermindering van de economische bedrijvigheid als gevolg. Preventie, onderzoek en goed risicobeheer zijn van essentieel belang.
Volgens de internationale strategie voor de terugdringing van natuurrampen van de VN kunnen betere stadsplanning in de kuststreken en de instandhouding van de ecosystemen de effecten van natuurrampen helpen verminderen. Aan de andere kant moeten de mechanismen voor civiele bescherming worden versterkt, de communautaire reactie-instrumenten vereenvoudigd en de regels voor de toepassing van verordeningen versoepeld. Mijnheer de Voorzitter, u hebt over het Solidariteitsfonds gesproken. Het is onbegrijpelijk waarom in de Raad de nieuwe verordening betreffende het Solidariteitsfonds, die het Europees Parlement heeft goedgekeurd, geblokkeerd blijft. Tevens herinner ik eraan dat het Parlement onlangs een voorstel heeft aangenomen om een Europees Observatorium voor droogte op te richten. Dat zou moeten fungeren als kenniscentrum dat de effecten van de droogte beperkt en volgt. Meer investeringen in preventie en meer aandacht voor de voorbereiding en opleiding van personeel kunnen ook het verschil maken.
Dirk Sterckx
namens de ALDE-Fractie. - Voorzitter, ons medeleven gaat natuurlijk in de eerste plaats naar de slachtoffers. In mijn land zijn vier mensen verdronken, en ik hoor dat in andere landen ook honderden, duizenden mensen enorm financieel en emotioneel verlies hebben geleden in hun bedrijf en in hun huis. Onze gedachten gaan natuurlijk in de eerste plaats naar hen. In de voorbije weken, maanden, zelfs jaren, zijn in heel wat lidstaten problemen geweest met water, met wateroverlast, met overstromingen. Ik heb een vraag voor de Commissie. Denkt u dat het bij de evaluatie van wat er nu gebeurd is nuttig zou zijn om experts van de verschillende lidstaten, van de verschillende regio's bij elkaar te brengen, en die mensen een oordeel te laten uitspreken over wat er gebeurd is? Zodat we een beter zicht krijgen op de oorzaken. Het is een zeer ingewikkelde zaak, maar ik denk dat als we de oorzaken beter kunnen doorgronden, we ook met die experts kunnen spreken over maatregelen. Ik denk dat hier een risicoanalyse per stroomgebied, zoals we dat voor milieu doen in de waterrichtlijn, aangewezen is. En ook overleg over maatregelen ter preventie. Hoe kunnen we zo'n ramp voorkomen? Want het zal nog hard gaan regenen en zeer geconcentreerd gaan regenen, daar ligt immers de oorzaak. En ten laatste: als er dan een nieuwe noodsituatie is, moeten we ervoor zorgen dat men beter gecoördineerd maatregelen kan nemen om het water beter af te voeren. Ik zou aan de Commissie willen vragen om experts bij elkaar te brengen om een goede evaluatie te maken van de rampen die nu gebeurd zijn.
Isabelle Durant
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie mijn deelneming betuigen aan alle families en alle personen die zijn getroffen door die vreselijke overstromingen, aan allen die een dierbare hebben verloren, en aan allen die bezittingen hebben verloren. Ik wil ook mijn dank uitspreken aan het adres van alle brandweerlieden, reddingswerkers en vrijwilligers die zich de laatste weken hebben ingezet in de getroffen gebieden.
Niet alleen op de korte termijn, maar ook de komende maanden zullen we de slachtoffers moeten helpen en schadeloos stellen. Ook moeten we een samenhangend en vernieuwend beleid opzetten, dat gericht is op de oorzaken van het probleem, en ik stel de Commissie drie soorten maatregelen voor.
In de eerste plaats moeten renovatie- en bouwprojecten zo worden opgezet dat ze de bodem minder ondoordringbaar maken, want telkens als er een industriegebied, een winkelcentrum of een woonwijk verrijst , moet ervoor worden gewaakt dat de bodem hierdoor niet nog ondoordringbaarder wordt. Die voorwaarde geldt niet alleen voor gebieden die gemakkelijk onder water komen te staan.
In de tweede plaats moeten we onze landbouwmethoden herzien. Het op intensieve landbouw gericht beleid heeft de grond kwetsbaarder gemaakt voor plotselinge weersveranderingen. We moeten daarom alle hierop gerichte milieumaatregelen in de landbouw versterken.
Tot slot is er de kwestie van waarschuwingen en lokale afstemming, zodat regio's zich kunnen voorbereiden op en waarschuwen voor dergelijke gebeurtenissen wanneer zij zich voordoen. Wij denken dat de informatievoorziening en de mobilisatie soms niet snel genoeg waren en we moeten zeker nadenken over actievere afstemmingsprocedures voor het afgeven van weerswaarschuwingen.
Ik stel daarom voor dat de Europese Unie in al haar beleid - preventief en actief beleid op alle terreinen - de balans opmaakt en nuttig beleid zal ontwikkelen op dit gebied. Anders staan we hier over enkele maanden, bij de volgende extreme weersomstandigheden, weer om onze deelneming te betuigen aan de slachtoffers - personen, families en ondernemingen. Ik denk dat we dat moeten voorkomen en dat kunnen we in al ons beleid doen.
Julie Girling
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ook mijn fractie betuigt haar oprechte medeleven met de getroffenen. Ik heb dit zelf aan den lijve meegemaakt; sterker nog, door de overstromingen in mijn eigen regio kwam ik voor het eerst in aanraking met het Europees Parlement, en werd ik geïnspireerd om uiteindelijk zelf Parlementslid te worden. De verstrekking van middelen uit het Solidariteitsfonds naar aanleiding van die ramp was voor mij dus echt een bepalende gebeurtenis. En deze week is Cornwall, mijn regio, opnieuw getroffen door overstromingen.
Mijn boodschap is reeds voor het voetlicht gebracht door de heer Sterckx, maar een herhaling kan zeker geen kwaad. Ik vind vroegtijdige waarschuwingen belangrijk, maar we weten allemaal hoe snel het weer zich verplaatst en hoe snel het verandert. Ik vraag me af of het verstandig is om fors te investeren in vroegtijdige waarschuwingen over te verwachten weersomstandigheden, aangezien we die eigenlijk al hebben. Het gaat erom wat je doet als je de waarschuwingen krijgt. Zoals de heer Sterckx al zei, kan Europa zeker veel meerwaarde bieden door een situatie te scheppen waarin we van elkaar kunnen leren.
In het geval van Gloucestershire, waar ik vandaan kwam, zijn we na de overstromingen bijvoorbeeld enorm geholpen door connecties met met name Oostenrijkse regio's die veel ervaring hebben met overstromingen in hooggelegen gebieden. Wij hadden een dergelijke ervaring niet.
Ik denk dat het heel goed zou zijn als de Commissie zich zou toeleggen op de totstandbrenging van een aantal regionale verbanden, zodat we van elkaar kunnen leren hoe we hiermee moeten omgaan, want het moge duidelijk zijn dat dit een blijvend probleem is.
Lothar Bisky
Mijnheer de Voorzitter, ik wil namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noord Groen Links ook ons medeleven betuigen met de slachtoffers en andere getroffen personen. Op dit punt zijn alle partijen het eens. Wij zijn het er ook over eens dat wij snel hulp moeten bieden. Daarover is al veel verstandigs gezegd en dat wil ik hier niet allemaal nog een keer herhalen, maar ik sta er wel volledig achter. Sta mij toe nog één aspect te benadrukken, en wel de schade op de lange termijn. Wij mogen niet uit het oog verliezen dat sommige gevolgen voor de natuur veel lager duren dan wij op dit moment kunnen voorzien. In dat verband lijkt het mij bijzonder belangrijk om bij de inzet van het Solidariteitsfonds en bij de maatregelen die wij nemen ook rekening te houden met effecten die een langdurig verstorende werking op de natuur hebben.
Dan een laatste overweging: wij kunnen hier op deze plaats wel uitgebreid discussiëren, maar het belangrijkste is dat wij zodanige ondersteuning bieden dat de mensen ter plekke hun hulpvoorzieningen kunnen organiseren. Zij zijn immers veel beter van de omstandigheden op de hoogte dan wij hier in dit Parlement.
Mara Bizzotto
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens mijn fractie wil ik mijn solidariteit betuigen met alle burgers die door de overstromingen getroffen zijn. Ik wil het niettemin hebben over mijn eigen regio, een regio met vijf miljoen inwoners waar 500 000 mensen door de overstromingen zijn getroffen, in 131 gemeenten, 7 000 inwoners moesten worden geëvacueerd, een oppervlakte van 140 km2 onder water kwam te staan, drie ziekenhuizen en gezondheidsinstellingen zijn geëvacueerd en twee doden zijn gevallen. Er is schade toegebracht aan de landbouw en 23 procent van het bedrijfsleven in de regio Veneto heeft last van de overstroming. U begrijpt dus dat deze ramp een enorme omvang heeft.
Europa moet meer doen. Europa moet financiële middelen beschikbaar stellen uit het Solidariteitsfonds en we weten dat als de begroting niet wordt goedgekeurd, het Solidariteitsfonds niet kan worden aangesproken. Het is allemaal goed en wel dat we hier binnen praten over grote strategieën, over ontwikkelingsplannen en over ongrijpbare plannenmakerijen, maar Europa zou meer moeten investeren in onderzoek en in het voorkomen van hydrogeologische risico's, een verantwoorde ruimtelijke ordening moeten bevorderen, en het gebruik van en onderzoek naar systemen voor vroegtijdige waarschuwing moeten stimuleren.
Europa zou meer moeten investeren in beschermende waterwerken, want onze rivieren lopen risico en blijven de gezondheid van onze burgers bedreigen. Ik hoop dan ook oprecht dat Europa voor één keer reageert en van zich laat horen. Het wordt er immers vaak van beschuldigd dat het te ver van onze burgers af staat.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Olga Sehnalová
schriftelijk. - (CS) Ook in Europa komen natuurlijke en - zoals uit de recente tragedie met de lozing van giftig slib in Hongarije bleek - industriële catastrofes helaas relatief vaak voor. De geloofwaardigheid van de Europese Unie als een gemeenschap van solidariteit in noodsituaties hangt volledig af van het vermogen om getroffen gebieden en hun bewoners snel te hulp te schieten. Tijd is hierbij de belangrijkste factor. De regels voor welke hulp dan ook moeten derhalve zo flexibel mogelijk zijn, zeker als het om grensoverschrijdende catastrofes gaat. Uitgaan van een bepaalde verwachte omvang van de schade zonder rekening te houden met de omvang van het getroffen gebied en de intensiteit van de schade, is niet genoeg. Alles voorspellen is immers niet mogelijk en dus steun ik wijzigingen ten behoeve van een doeltreffende en snelle inzet van middelen van ganser harte. Deze mogelijkheid de eigen burgers te helpen draagt uitermate positief bij aan het imago van de EU. Is er überhaupt een betere manier om te laten zien dat de EU er voor de burgers is?
