In memoriam
De Voorzitter
Ik heb om te beginnen de droeve plicht u mede te delen dat gisteren ons medelid, de heer Günter Lüttge, na een ernstige ziekte is overleden. De heer Lüttge werd in 1989 lid van het Europees Parlement en was vooral actief op het gebied van het vervoersbeleid. Ik stel u voor collega's, om te zijner herinnering een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt één minuut stilte in acht)

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Adam
Mijnheer de Voorzitter, ik verwijs naar de tekst die wij gisteren hebben aangenomen met betrekking tot de kwestie van het klonen van mensen. Onder punt 8 van paragraaf 11 in de Engelse versie staat "considers that any temporary committee set up by this Parliament ..." ["overweegt dat een tijdelijke commissie die door dit Parlement wordt ingesteld ..."]. Er staat in feite niet dat een dergelijke commissie ingesteld zou moeten worden. Zou u ons meer duidelijkheid kunnen verschaffen wat het voorzitterschap van plan is met betrekking tot dit specifieke deel van de resolutie?

De Voorzitter
Ik zal dat voorleggen aan de Conferentie van voorzitters, mijnheer Adam. U zult daarvan op de hoogte worden gesteld.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam schijnt niet voor te komen op de presentielijst van gisteren, terwijl ik die wel degelijk getekend heb.

De Voorzitter
Mijnheer Bowis, dat zal gecorrigeerd en rechtgezet worden.

Ford, Glyn
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de opmerking die de heer Adam zojuist maakte, veronderstel ik dat u aan het begin van de volgende vergaderperiode verslag uit zal brengen over het resultaat van de beraadslagingen. Als er een voorstel voor het instellen van een tijdelijke commissie komt, dient dit voorstel uiteraard in dit Parlement in stemming te worden gebracht.

De Voorzitter
Zo zal dat gaan, mijnheer Ford.
(De notulen worden goedgekeurd)

Resultaten van het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0200/2000) van de heer Gutiérrez Cortines, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport over het verslag van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's over de tenuitvoerlegging, de resultaten en de algemene evaluatie van het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven (1996) overeenkomstig art ikel 8 van Besluit nr. 2493/95/EG van het Europees Parlement en de Raad (COM(1999) 447 - C5-0205/1999 - 1999/2163(COS))

Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, het verslag over het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven doet weliswaar aan als een document van bijkomend belang, maar brengt desalniettemin een aantal ernstige leemtes en zwakheden van het Europese systeem aan het licht.
Het Europees Jaar was met name gericht op verspreiding en promotie. Daarmee werd tegemoet gekomen aan de besluiten van de Top van Luxemburg alsook van andere toppen, waarin bijzonder grote betekenis werd gehecht aan scholing als strategie om Europeanen, onafhankelijk van hun leeftijd, op te nemen in de wereld van het werk. Welnu, uit het verslag blijkt in de eerste plaats dat geld dat in onderwijs wordt gestoken, vermenigvuldigd wordt. De landen die het meest stonden te popelen om aan dit Jaar deel te nemen, hebben hun budget verviervoudigd. Dat betekent dat in onderwijs geïnvesteerd geld de beste resultaten oplevert, omdat het vermenigvuldigd wordt en niet leidt tot fraude of andere wanpraktijken.
In de tweede plaats heeft het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven aangetoond hoeveel moeite het de Commissie kost om informatie te verstrekken, duidelijke antwoorden te geven en transparantie te betrachten. Het is praktisch onmogelijk geweest om alle benodigde documentatie te verzamelen, deels omdat de landen die blijkbaar niet doorgeven en deels omdat de procedures ontbreken om die informatie met het vereiste gemak en de vereiste soepelheid te kunnen vergaren.
Daarom hebben wij in ons verslag een antwoord gegeven op en een reeks aanbevelingen gedaan voor de criteria waaraan scholing tijdens het gehele leven dient te voldoen. We zijn op een wirwar van criteria gestuit dat onder meer op het conto van de Raad moet worden geschreven, want het door de Commissie gepubliceerde document, met haar voorstel voor het Jaar voor scholing tijdens het gehele leven, was kwalitatief een stuk beter. Het is duidelijk dat er op scholingsgebied veel meer duidelijkheid moet komen. Niettemin heeft men integratiegerichte scholing, taalonderwijs en bezigheidstherapie voor bejaarden op één hoop gegooid met scholing voor de arbeidsmarkt, met als resultaat een ratjetoe op grond waarvan het onmogelijk is een evaluatie te maken, de kwaliteit te bepalen en de criteria voor goede stages vast te stellen.
Welnu, ons verzoek is dat de doelstellingen op onderwijsgebied goed worden gedefinieerd en dat er een duidelijke onderlinge scheiding wordt aangebracht. Onderwijs voor integratie van migranten is natuurlijk niet hetzelfde als bijscholing, een sollicitatiecursus of beroepsmatige omscholing, om maar enkele aspecten te noemen. Daarom hebben wij gepleit voor meer duidelijkheid en een betere opzet van het hele stelsel, alsook voor betere scholing en permanente bijscholing van docenten. Het is duidelijk dat als we ervan uitgaan dat levenslange scholing uitsluitend voor ongeschoolde arbeidskrachten bestemd is, we voorbijgaan aan het belang van bijscholing voor werknemers van universiteiten en andere opleidingsinstellingen, die de dragende kracht moeten zijn van kennis en informatieoverdracht aan de samenleving.
Tenslotte hebben we verzocht om duidelijkheid over de vraag wat er gebeurt met de voor scholing bestemde gelden van de structuurfondsen. Daarop wordt namelijk geen toezicht uitgeoefend. Vanuit ons gezichtspunt is dat een essentiële kwestie. Het is ontoelaatbaar dat Europa zo weinig aandacht schenkt aan onderwijs, en dat onderwijsgelden voor andere doeleinden worden gebruikt. Een van de grote problemen van de Europese geschiedenis is juist dat de lagere sociale klassen, die er na hevige strijd in geslaagd zijn de sociale ladder te beklimmen en op te stijgen naar de leidende klassen, de gebreken van de aristocratie hebben overgenomen, in zichzelf gekeerd zijn geraakt en de waarde van hun eigen vorming en van de strijd voor hun actieve deelname aan de wereld van de kennis uit het oog hebben verloren.
Welnu, we leven in een aristocratisch Europa dat zich niet druk wenst te maken over het onderwijs, een Europa dat zichzelf beperkt door zijn trots, Europees te zijn. We gaan ervan uit dat het volstaat Europees burger te zijn, en we zien over het hoofd dat als we onderzoekers willen hebben, als we willen dat Europa werkelijk concurrerend is, we moeten investeren in onze menselijke hulpbronnen. Europa dient te beseffen dat in weerwil van het subsidiariteitsbeginsel het tot de essentiële doelstellingen van zijn bestaan behoort zijn mensen te scholen en ze te helpen zichzelf te ontplooien en hun toekomst ter hand te nemen.
Een Europa dat zich uitsluitend bekommert om zijn eigen belangen, een Europa van subsidies, een Europa met een docentencorps dat er alleen maar op uit is het aantal lesuren te verminderen, een Europa dat vakbondsbeleid aanziet voor onderwijsbeleid, is een Europa dat ons zorgen baart. Ik wil deze situatie onder uw aandacht brengen. Naar mijn idee moeten we eens kritisch kijken naar het belang dat we aan onderwijs hechten. Het gaat per slot van rekening om mensen en om onze eigen toekomst.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geachte collega's. Het verslag dat wij vandaag behandelen is - zoals de rapporteur, mevrouw Gutiérrez-Cortines, al opmerkte - ongetwijfeld bedoeld om verbeteringen door te voeren. Mijns inziens moeten wij deze discussie echter ook te baat nemen om nogmaals een poging te doen het bewustzijn te verruimen en onderwijs en scholing opnieuw onder de aandacht te brengen.
Wij zijn allemaal blij met de nieuwe verworvenheden van de moderne tijd: reizen, internet, mobiele telefoons en rechtstreekse uitzendingen op televisie vanaf het andere einde van de wereld, zoals nu weer bij de Olympische Spelen in Australië. Deze verworvenheden zeggen echter ook iets over de tijd en de samenleving waarin wij leven en ik zal u hiervan slechts een paar omschrijvingen geven: informatietijdperk, informatiemaatschappij, kennis- en technologietijdperk en mondialisering. Deze verworvenheden worden allemaal gekenmerkt door enorm snelle ontwikkelingen en bijzonder ingrijpende veranderingen, zeg maar revoluties, die ook in de toekomst zullen worden veroorzaakt door nieuwe inzichtens. De verspreiding van informatie, van kennis, gaat tegenwoordig veel sneller en geschiedt op veel grotere schaal dan enkele jaren geleden. De mensen moeten op deze duizelingwekkende en fascinerende veranderingscarrousel voorbereid worden.
Al toen wij klein waren, dat wil zeggen toen wij nog op school zaten, werd gezegd: je leert nu om er later in je leven plezier van te hebben. Tegenwoordig is dat nog maar de halve waarheid en daarom kan die uitdrukking ook niet zo gehandhaafd blijven. De veranderingen en ontwikkelingen in de maatschappij, op de arbeidmarkt en in onze leefomgeving gaan ook na school of na de opleiding niet alleen gewoon door, ze worden zelfs alleen maar intensiever. De mens moet dus blijven leren, hij moet die uitdaging zelf aangaan en zich dan ook voorbereiden op onderwijs en scholing tijdens zijn hele leven. Dat is de enige manier waarop wij in de toekomst kunnen participeren in alle positieve verworvenheden van deze tijd. Alleen zo kunnen wij ons handhaven in de steeds sneller veranderende concurrentiesituaties in ons leven, zowel privé als beroepsmatig; alleen op die manier kunnen wij kansen grijpen en meecreëren.
Om de verspreiding van deze inzichten in heel Europa te stimuleren, werd 1996 uitgeroepen tot het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het hele leven. De financiële bijdrage van 8,4 miljoen euro van de Europese Unie was relatief gering, gezien het totale bedrag van 34 miljoen euro dat samen met de partnerlanden in de Europese Economische Ruimte - Liechtenstein, Zweden en Noorwegen - voor het project bijeen werd gebracht. Met veel enthousiasme is dat geld gebruikt voor het organiseren van talloze congressen, seminars en PR-bijeenkomsten, waarbij constructief werd gediscussieerd over de noodzaak en de mogelijkheden van een mentale revolutie op alle maatschappelijke terreinen. Wij worden geconfronteerd met een aantal kansen - met name ook voor Europa en voor de Europese integratie - zoals het leren van andere talen, kennis van andere culturen en andere manieren van leven; kortom, alles wat voor ons zo belangrijk is bij het naar het elkaar toegroeien in Europa.
Het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het hele leven was een goed idee dat verder ontwikkeld en gestimuleerd moet worden.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, binnen de traditionele onderwijsopvatting ging men ervan uit dat de student het leerproces beëindigde aan het einde van de schooltijd. Een kleine elite bleef weliswaar ook naderhand nog nieuwe kennis en inzichten ontwikkelen, doorgeven of verwerven, maar voor de overgrote meerderheid betekende het afscheid van de schoolbanken het einde van het formele leerproces.
Ondertussen is deze situatie drastisch veranderd. De schooltijd is veel langer en ruimer geworden. Er zijn nieuwe bronnen en methodes voor kennis- en informatieverwerving ten tonele verschenen. Wie deze tendens en deze nieuwe eisen niet volgt, wordt geconfronteerd met marginalisatie, ontwaarding van beroepskwalificaties, verlies van sociale status en intellectuele verloedering. Er wordt terecht gezegd dat wij het tijdperk van de kennis en de informatiemaatschappij ingaan. Een groot filosoof, Nietzsche, heeft ons evenwel de volgende waarschuwende woorden nagelaten: "Een beschaving wordt niet op kennis alleen gegrondvest." Deze waarschuwing moet ons tot nadenken aanzetten. Hoewel de ontwikkeling van de wetenschap en de toename van kennis en informatie thans niet te stuiten zijn, mag scholing tijdens het gehele leven inderdaad niet worden herleid tot de verwerving van nuttige vaardigheden. Het is immers onontbeerlijk dat deze worden ingepast in een cultuur, in een waardenpatroon, dat zin geeft aan het leven van de mens in de maatschappij. Onderwijs en scholing tijdens het gehele leven zijn in dit opzicht een onmisbare factor waaraan de lidstaten, de onderwijsinstanties en de burgers voortaan niet meer voorbij kunnen gaan.
Daarom is met de tenuitvoerlegging van het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven een belangrijk kader ontstaan en dient dit initiatief, dat de nieuwe realiteit onder ogen brengt, als een symbolisch moment in het bewustzijnsproces van de Europeanen te worden beschouwd. De theoretische overwegingen die de tenuitvoerlegging van het Europees Jaar omkaderden en de belangstelling vanwege de scholen en de burgerorganisaties hebben hieraan een belangrijke bijdrage geleverd. De termen onderwijs en scholing tijdens het gehele leven zijn niet meer weg te denken uit de woordenschat van politici, pedagogen en ondernemers. Nog belangrijker is dat zij tevens ingang in het gewone taalgebruik hebben gevonden. Onderwijs en scholing tijdens het gehele leven vormen tevens een belangrijk instrument bij de bestrijding van mislukking op school, het vroegtijdig verlaten van de schoolbanken en ongeletterdheid. Dit is derhalve een goede zaak. Wij kunnen dan ook besluiten dat het initiatief de moeite waard is geweest. Het is uiterst opportuun gebleken en het heeft resultaat opgeleverd. De oorspronkelijke doelstellingen werden verwezenlijkt en het geldgebrek werd gecompenseerd door goede wil en enthousiasme. Wij hebben de grens tussen initieel onderwijs en andere scholingsmomenten overschreden. Onderwijs ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil namens de liberale fractie steun betuigen aan het verslag van onze collega, mevrouw Cristina Gutiérrez-Cortines. Zoals zijzelf in haar inleiding al heeft vermeld, mag dit verslag niet uitsluitend worden beschouwd als een procedurele aangelegenheid, als de balans van de tenuitvoerlegging van het Europees Jaar voor onderwijs in 1996. Het is veeleer een analyse die ons als basis kan dienen voor het formuleren van een reeks voorstellen met betrekking tot de gewenste dimensie van het onderwijs op de verschillende gebieden, zoals permanente scholing tijdens het gehele leven en beroeps- en vakonderwijs, waaraan extra aandacht moet worden geschonken.
Als zodanig stemt het verslag overeen met de ideeën die een paar maanden geleden naar voren zijn gebracht op de bijeenkomsten van de Europese Raden van Lissabon en Feira, toen alle lidstaten de verplichting op zich hebben genomen om op communautair niveau een aantal acties te ontwikkelen die de Europese Unie binnen tien jaar in staat moeten stellen om op internationaal niveau een leidende rol te gaan spelen, en met name op technologisch gebied het concurrentievermogen te bereiken dat de Noord-Amerikaanse samenleving op het ogenblik heeft.
Basisvoorwaarden voor het bereiken van dat concurrentievermogen zijn nu juist scholing en onderwijs, alsook een hoog ontwikkelde samenleving die de basis kan vormen voor vooruitgang op de technisch meest geavanceerde terreinen van de wetenschappelijke en technologische innovatie.
Het verslag van mevrouw Cristina Gutiérrez-Cortines toont aan - wat zijzelf hier vandaag ook heeft gezegd - in dat er nog steeds sprake is van een gebrek aan evenwichtig tussen het niveau van de Unie en het nationale niveau. Enerzijds wil men namelijk een actie op onderwijsgebied van de Europese Unie, maar anderzijds hebben de lidstaten er moeite mee om hun bevoegdheden op te geven en tot daadwerkelijke samenwerking op onderwijsgebied te komen. Het is waar dat er programma's zijn waarnaar we altijd kunnen verwijzen, zoals Socrates of Leonardo, maar geconstateerd moet worden dat juist die programma' s gebukt gaan onder een gebrek aan middelen om de door ons nagestreefde reikwijdte en invloed te verkrijgen.
Ter afsluiting adviseer ik u dan ook, waarde collega's, om met name de punten 16, 17, 18, 19, 23 en 24 goed te bestuderen. Deze kunnen een goed aanknopingspunt zijn voor het bereiken van een hoger onderwijspeil op communautair niveau.

Echerer
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de rapporteur feliciteren met het uitstekende werk dat zij heeft verricht en met de goede samenwerking in de Cultuurcommissie. In filosofische teksten, in literaire teksten en ook in de volksmond wordt ons voorgehouden dat je nooit uitgeleerd bent. Het initiatief voor onderwijs en scholing tijdens het hele leven was een verstandig besluit om ons voor te bereiden op de eisen van de 21e eeuw, zodat we daar goed beslagen ten ijs komen.
Zelfs tot in onze tijd vond en vindt onderwijs en scholing voornamelijk in de eerste levensfasen plaats. Het belang van een continue ontwikkeling tijdens het hele leven mag echter niet alleen beperkt blijven tot het terrein van onderwijs en scholing. Succes op dit gebied is ook in hoge mate afhankelijk van het arbeidsmarktbeleid en van een geslaagde verspreiding van wetenschap en technologie. Een levenslange ontwikkeling begint op het moment waarop men het schoolsysteem verlaat, als de basisopleiding is afgerond. Dat is meteen het eerste, en naar mijn mening ook het grootste minpunt van dit mooie initiatief: onderwijs en scholing tijdens het hele leven is alleen maar mogelijk als de basisopleiding binnen het oorspronkelijke onderwijssystemen wordt aangepast; die aanpassing moet met name in een hoger tempo geschieden.
In een tijd waarin de kennis op allerlei gebieden snel toeneemt, zou een van de belangrijkste functies van de school moeten zijn om leermethoden aan te bieden waarmee niet alleen grote informatiehoeveelheden toegankelijk worden, maar waarmee die informatie ook begrepen en in kennis omgezet kan worden. De leerplannen, de manier waarop tot nu toe kennis werd overgedragen, moeten fundamenteel veranderd worden. Ik wil me niet met het interne beleid van de lidstaten bemoeien, maar het gaat toch ook om een idee dat we in deze Europese Gemeenschap gezamenlijk zouden moeten bespreken.
Wij zouden het veel meer in een individuele richting moeten zoeken, aangevuld met sociale componenten. Wij moeten meer onderwijs geven in kritische argumentatie, wij moeten het zelfvertrouwen van de leerlingen stimuleren, de verbale uitdrukkingsvaardigheid versterken. Deze punten, deze vaardigheden, gaan een steeds grotere plaats innemen naast de traditionele, instrumentele vaardigheden: de schrijf- en rekenvaardigheid en de vaardigheid om andere talen te leren.
Een van de doelstellingen moet zijn om leerlingen in staat te stellen hun kennis en vaardigheden continu te actualiseren; dat moeten ze niet alleen kunnen, maar dat moeten ze ook zelf willen. Zij moeten een diploma of een getuigschrift niet als het einde van het leerproces beschouwen; zij moeten dat niet opvatten als een bewijs dat hun opleidingstraject afgesloten is. Onze maatschappij moet het achterhaalde systeem loslaten van eerst school, dan werk en tot slot pensioen. De eerste stap op weg naar onderwijs en scholing tijdens het hele leven moet gezet worden door een hervorming van ons onderwijssysteem. Leren moet vanuit een individueel perspectief gebeuren. Dat is uiteraard niet alleen aan ons, maar wij kunnen daar wel een grote bijdrage aan leveren. De Europese bevolking vormt namelijk niet alleen het personeelsbestand van de Europese arbeidsmarkt, maar is ook een verzameling van fantastische mensen.
Sta mij toe om tot slot een persoonlijk voorbeeld te geven. Ik ken een meubelmaker in de buurt van Wenen die in een klein voorstadje woont. Daar heerst nog altijd een beetje het vooroordeel dat iemand die handwerk doet, geen hoge opleiding kan hebben. Deze meubelmaker is tussen de veertig en vijftig jaar, spreekt vier talen en staat bekend als een kleine filosoof. Dat zou ook mijn wensdroom voor Europa zijn.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, bij ons in Finland zegt het gewone volk dat de haast van de hoge heren traag is. Dat kan men zo ook in dit geval zeggen, nu wij de politieke balans uit 1996 van het Europees Jaar van het levenslang leren beoordelen.
Ondanks de verloren tijd moet de rapporteur betreuren dat de kwalitatieve beoordeling met betrekking tot de uitvoering van het programma van het themajaar gebrekkig is. De hoeveelheid evenementen kan men inderdaad ook in kortere tijd berekenen. Op het seminarium van de Europese papierindustrie afgelopen woensdag hier in Straatsburg heeft gehouden vestigde een vertegenwoordiger van de werknemers in die sector de aandacht op een belangrijke zaak. Als er hardware wordt aangeschaft, is dat altijd een investering, maar als men software aanschaft met de naam scholing van het personeel van het bedrijf, wordt dat niet als investering beschouwd. De rapporteur heeft juist die kwestie goed onderstreept.
Opleiding moet als investering en niet als lopende kosten worden gezien. Er moet worden benadrukt dat bij het levenslang leren ook een algemeen vormend en niet alleen een beroepsgedeelte hoort. Veel te vaak is scholing te eenzijdig en dat geldt vandaag de dag vooral voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Elektronische programma's zijn ingewikkeld en worden voortdurend ingewikkelder. Zij die de taal van de programmatuur beheersen, begrijpen vaak niet de taal van de inhoud. In Finland pleegt men in dergelijke gevallen de volgende vraag te stellen: die man spreekt zes talen, maar wat heeft hij te zeggen? In de informatiemaatschappij kan iemand de taal van de apparatuur spreken, maar niets te zeggen hebben. Er bestaan voor hem slechts nulletjes en eentjes.
Hier stuiten wij op de strategie e-Europa die de Commissie voor de Top van Lissabon had voorbereid. Daarin is veel aandacht besteed aan hardware, maar weinig aandacht aan software met de naam scholing. De burgers moeten niet alleen worden opgeleid om apparatuur te kunnen bedienen, maar ook om apparatuur te kunnen gebruiken. Men moet apparaten kunnen gebruiken voor nuttige en noodzakelijke doeleinden die de eigen capaciteiten van de mens en het beheersen van zijn eigen leven verbeteren.
Ieder mens moet tegenwoordig kunnen schrijven en lezen om de verschillende vormen van elektronische media te benutten. Dat nieuwe alfabetisme moet vele volwassenen worden bijgebracht, te beginnen bij het alfabet. Als men tot doel van het programma e-Europa stelt dat ieder huis de beschikking moet krijgen over computerkabels, dan betekent dat een vergroting van de democratie. Vandaag de dag wordt democratie zo gerealiseerd dat iedereen een gelijkwaardige toegang tot veelzijdige informatie heeft. Om informatie te kunnen benutten, moet men beseffen dat leren ook een sociale bezigheid is. Scholing mag men niet alleen aan het programma e-Europa overlaten, er is ook een sociale maatschappij voor nodig.
Aangezien niemand alles kan, moet de mens zelf kunnen beslissen wat goed is om te kunnen. Als de staatsmacht daarover gaat beslissen, gaat men al snel de kant op van propaganda en indoctrinatie. Als men de EU-programma's bekijkt, die vaak dezelfde zijn voor iedereen of de harmonisatie-eis voor iedereen bevatten, is men van de Europese Unie een totalitaire bondsstaat aan het maken. Wij hebben levenslang leren en algemeen vormende informatie nodig om ons te kunnen verzetten tegen het streven van de Europese Unie om een totalitaire staat in Europa te creëren en het Europees politbureau te zijn.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren. Een uur geleden zat ik nog bij mijn Franse lerares en heb ik flink mijn best gedaan om er weer wat bij te leren. Ik kan u zeggen dat het erg leuk is om een nieuwe taal te leren. Het mooie is ook dat je weet dat er daarna geen examen volgt, maar dat je uitsluitend voor jezelf leert. Je leert om met elkaar te communiceren en goed met elkaar om te gaan. Ik moet eerlijk zeggen dat ik veel plezier beleef aan het leren van de Franse taal!
(De Voorzitter vraagt de spreker of hij zijn betoog niet in het Frans wil voortzetten) (Gelach)
Ik ben ervan overtuigd dat wij daar ook in de toekomst naar toe moeten: leren moet leuk zijn! In feite wordt in het leven van vandaag de leerpiramide omgedraaid. Vroeger dachten we bij onderwijs en scholing eigenlijk voornamelijk aan voltijdstudenten, terwijl we tegenwoordig moeten constateren dat ook de werkende mens steeds meer moet leren. Ik denk dat wij juist hier in het Europees Parlement kunnen bevestigen dat we eigenlijk elke dag meer leren, meer moeten afwegen en beslissen dan we vroeger tijdens de studie of op school moesten doen. Naarmate je ouder wordt, wordt voor jezelf ook steeds duidelijker wat je eigenlijk graag zou willen leren. Je wordt selectiever en juist door het plezier in het leren word je enthousiast om nieuwe kennis te vergaren.
Dat betekent dat er eigenlijk sprake is van een paradigma-omslag, niet alleen in de economie, maar ook op andere, brede maatschappelijke terreinen, niet alleen door e-learning en de nieuwe technologische veranderingen, maar ook door een bewustzijnsverandering. Ik geloof dat juist deze bewustzijnsverandering aantoont dat volwassenen in alle leeftijdsgroepen onderwijs en scholing tijdens het hele leven steeds belangrijker vinden. Daarom vind ik het ook een erg goede zaak dat wij ons in het Europees Parlement bezighouden met dergelijke strategische thema's voor de lange termijn. Juist op zo'n vrijdag als vandaag is het naar mijn mening belangrijk dat wij ook de moed opbrengen om over een langetermijnstrategie na te denken en nagaan op welke manier wij de burgers van Europa de beste ondersteuning kunnen garanderen.
Het thema gezondheid wordt met name voor oudere mensen steeds belangrijker, tegenwoordig tot op steeds hogere leeftijd. Wij moeten nog veel leren over juiste voeding en de juiste manier om met ons lichaam om te gaan. Ik denk dat met name deze twee gezondheidsprincipes in de toekomst erg belangrijk zullen zijn.
Waar hebben we nu behoefte aan op het niveau van de Europese Gemeenschap? Wij hebben een algemeen erkenningsysteem nodig voor alle opleidingen op particulier, openbaar en commercieel gebied, een soort Europees onderwijspaspoort of scholingsrijbewijs op basis waarvan gebruik kan worden gemaakt van opleidingsbouwstenen die overal in Europa erkend worden. Wij moeten niet alleen de inkomsten en uitgaven van het onderwijs op elkaar afstemmen, maar ook de diverse kwalificatieniveaus binnen heel Europa. Wij moeten wereldwijd proberen om best practices in te voeren als aanzet voor een positieve concurrentiestrijd. Wij moeten wereldwijd kennis vergaren om uit te zoeken welk systeem, welk onderwijs, voor onze mensen en burgers in Europa het beste is.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat ik niet al te veel uit de toon val, maar ik heb het idee dat er in dit debat tot nu toe wel erg veel pluimen op onze eigen hoed zijn gestoken. Toen ik de agenda ophaalde en ik de zin "een jaar voor onderwijs en scholing tijdens het hele leven" las, kwam dat op mij over als een soortgelijk oxymoron als "militaire inlichtingendienst". Eén jaar lijkt namelijk erg kort voor dit project.
De vraag is hoe waardevol deze initiatieven in het kader van het "Jaar-van ..." blijken te zijn: de subsidies moeten namelijk al binnen drie maanden ingediend zijn en alle activiteiten moeten binnen een jaar afgerond zijn. Ik heb aan de ontvangende kant van dergelijke systemen gestaan, niet alleen als universitair docent, maar ook als vrijwilliger op maatschappelijk en onderwijsgebied.
Vanuit het oogpunt van de mensen die de klus proberen te klaren, kunnen deze kortetermijnuitdagingen zowel een positief als een negatief effect hebben. Er is namelijk weinig bekend over de manier waarop de aanvragen ingediend moeten worden en welke criteria er gehanteerd zullen worden.
Achteraf kan altijd beweerd worden dat er geld is uitgegeven, dat er ander geld is binnengekomen en dat er goede resultaten bereikt zijn. Maar had dat dan niet op een betere manier gekund? In zowel het verslag van de Cultuurcommissie als in het advies van de Werkgelegenheidscommissie wordt gewezen op het feit dat de door de Commissie gebruikte evaluatiemethode weinig gedetailleerd is en dat de gehanteerde criteria niet bepaald duidelijk zijn.
Ik wil hiermee niet zeggen dat we dit soort initiatieven af zouden moeten schaffen, maar ik vind wel dat we ze beter moeten uitvoeren. Dat betekent dat we zorgvuldiger moeten overwegen welke activiteiten het beste tot hun recht komen op communautair niveau en welke op lagere niveaus. Met lagere niveaus bedoel ik niet de lidstaten en ook niet de autonome regio's binnen de lidstaten, maar bedoel ik de niveaus aan de basis, zoals de scholen, de hbo-opleidingen en de universiteiten.
Mijn kiesdistrict heeft net een ernstige crisis in zijn onderwijsevaluatie doorgemaakt. Die crisis is deels te wijten aan een gebrek aan goed overleg met de leraren. Hoogdravende ideeën die van boven worden opgelegd en niet adequaat getest zijn op basisniveau, zijn altijd gedoemd te mislukken, soms zelfs met schadelijke gevolgen voor de individuele mens en de samenleving. Subsidiariteit is van belang, zeker op een terrein als onderwijs en scholing tijdens het hele leven. Als we dat vergeten, moeten we ook zelf de gevolgen dragen.
Netwerken kunnen nuttig zijn om kennis te verspreiden, maar we moeten onszelf niet wijsmaken dat één jaar in het teken van onderwijs en scholing tijdens het hele leven veel resultaten zal opleveren. Die resultaten worden alleen maar bereikt via de inzet en betrokkenheid van mensen aan de basis. Dat zijn ook de mensen die we moeten respecteren, stimuleren en steunen.
Wij zijn allemaal voorstander van onderwijs en scholing tijdens het hele leven, maar we moeten ons zelf niet te veel complimenteren als daar feitelijk nauwelijks reden toe is.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, we staan allemaal welwillend tegenover onderwijs en scholing tijdens het gehele leven. Dat blijkt wel uit deze discussie. Maar van daden komt vaak weinig terecht. Ik ben het eens met de rapporteur, die kritiek heeft op de inspanningen van de Commissie voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven tijdens het campagnejaar 1996 en de slordige evaluatie die erop volgde.
Het fenomeen onderwijs en scholing tijdens het gehele leven vereist veel middelen. Er is een nieuwe denkwijze nodig in het onderwijsbeleid en de financiële middelen moeten navenant zijn. Laat me beginnen met de nieuwe denkwijze. In ons onderwijssysteem ligt nu nog de nadruk op het tegenovergestelde, dat wil zeggen op een tijdsbesparende en afgesloten opleiding met veel aandacht voor het eindexamen. Onderwijs en scholing tijdens het gehele leven vereist echter het tegenovergestelde, namelijk continuïteit en een lange tijdsduur. Het is niet meer voldoende om je te scholen voor de "just in time"-behoefte van de arbeidsplaatsen. Het gaat er nu om mensen levenslang te kwalificeren. Daarom hebben we nieuwe organisatievormen in het onderwijs nodig en nieuwe pedagogische ideeën en instrumenten.
Het wellicht grootste probleem is - wat ook veel andere sprekers aangekaart hebben - de beschikking over geld. We moeten veel meer geld aan onderwijs uitgeven dan we tot nu toe hebben gedaan, zowel aan arbeidsplaatsen als aan het openbare onderwijssysteem en aan andere gebieden. Er moet geld zijn om de onderwijskosten te kunnen betalen, maar ook om de looninkomsten op te kunnen vangen, met name voor degenen die fulltime moeten studeren. Het is met name van belang om de redelijk lange studieduur te kunnen bekostigen die nodig kan zijn om mensen de traditionele sectoren te laten verruilen voor nieuwe gebieden op de arbeidsmarkt. Omdat de financiële middelen altijd een probleem vormen, vind ik dat er kwantitatieve doelen gesteld moeten worden voor uitgaven aan volwassenenonderwijs. Men zou bijvoorbeeld en deel van de productiekosten van een bedrijf, een zeker percentage van de rijksbegroting, een deel van de normale arbeidstijd of eventueel een deel van de individuele arbeidstijd kunnen reserveren, of gebruik kunnen maken van soortgelijke kwantitatieve maatregelen.
Het Zweedse voorzitterschap dat op 1 januari 2001 begint, heeft gezegd dat de kwestie onderwijs en scholing tijdens het gehele leven een van zijn prioriteiten zal zijn. Ik vind dat we van de Zweedse regering kunnen verlangen dat zij dergelijke kwantitatieve doelen voorstelt voor het volwassenenonderwijs tijdens het gehele leven. Diverse sprekers in het Parlement zijn het eens over de behoefte aan financiële prioriteiten. Misschien kunnen we een gemeenschappelijke verklaring afleggen aan het Zweedse voorzitterschap over deze kwestie.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, een van de mooiste vormen van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven is het lidmaatschap van het Europees Parlement. Dat geldt zeker ook voor deze vergaderingen op vrijdag, omdat we dan de mogelijkheid hebben om ook aandacht te besteden aan verslagen van collega's op andere vakgebieden. Ik hoop dat ook de meerderheid in dit Parlement hier wat van opsteekt en dat de geplande afschaffing van de vergaderingen op vrijdag geen doorgang zal vinden.
Dan kom ik nu bij het onderwerp zelf. Onze collega, mevrouw Gutiérrez-Cortines, heeft een uitstekend verslag samengesteld dat overigens ook zeer kritisch is omdat onze staatshoofden en regeringsleiders voortdurend alleen maar mooie beloften laten horen. De Top van Feira is daar een goed voorbeeld van. Het was een waar media event, zoals dat tegenwoordig heet, maar inhoudelijk is er weinig bereikt. In de begroting is weinig ruimte gecreëerd, financiële middelen zijn er nauwelijks - het draait alleen maar om effectbejag. Aan dit loze-beloftenbeleid moet een einde komen.
Daarom ben ik ook erg dankbaar voor dit degelijke verslag van onze collega. Zij heeft hierin wel één ding heel duidelijk benadrukt en dat is het subsidiariteitsbeginsel. Dat betekent echter niet dat er op Europees niveau geen middelen ter beschikking gesteld zouden moeten worden, maar de nadruk moet wel veel meer op kwaliteit worden gelegd. Dat kan alleen door duidelijke prioriteiten te stellen. Een van die prioriteiten zou moeten zijn dat we de mensen in de kandidaat-landen ook bij dit concept van onderwijs en scholing tijdens het hele leven betrekken. In Midden- en Oost-Europa zijn de mensen namelijk vanwege het totalitaire systeem tientallen jaren verstoken geweest van de mogelijkheid om zich vrij te ontwikkelen. Het is een grote fout in ons beleid dat wij ons erg sterk op de jonge mensen in die kandidaat-landen concentreren. Dat is natuurlijk ook belangrijk, maar de bevolking aldaar bestaat voor het grootste deel uit oudere mensen. Deze oudere mensen moeten de gevolgen van tientallen jaren dictatuur te boven komen en nu hebben ze de mogelijkheid om een nieuw begin te maken. Wij moeten dat nieuwe begin ondersteunen door hieraan prioriteit te geven.
Ik ben verder ook van mening dat tegenwoordig juist voor oudere mensen, die heden ten dage na hun pensionering nog twintig, dertig productieve jaren voor zich hebben, een grotere rol in onze samenleving weggelegd moet zijn. Om dat te bereiken, moeten er ook mogelijkheden op opleidingsgebied voorhanden zijn. Ik betreur het dat er tegenwoordig sprake van is om universiteiten steeds minder toegankelijk te maken voor oudere mensen, collegegelden te heffen en ervoor te zorgen dat oudere mensen niet langer een actieve rol op de universiteiten kunnen spelen.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Gutiérrez Cortines staat dat de zwakte van het Europese bestuur - het traag op gang brengen van maatregelen - slecht was voor het Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven. Nationale coördinatieorganen hadden te lijden onder bijvoorbeeld het te laat krijgen en het onvoldoende aanwezig zijn van materiaal. Ook het in gebruik nemen van internet was problematisch. Helaas lijkt de situatie dezelfde te zijn bij het zojuist op gang gebrachte Socrates 2-programma. Van nationale bureaus krijgen wij de zorgwekkende berichten dat hun contracten met de Commissie nog niet in orde zijn en dat er nog geen zekerheid over de financiering is. Dat zal ook van invloed zijn op de uitvoering van Grundvik, het onderdeel van Socrates dat het volwassenenonderwijs betreft. Dat is jammer. De administratieve problemen van Socrates moeten snel worden opgelost, zodat de burgers kunnen profiteren van de communautaire investeringen in het levenslang leren.
Onderwijs en scholing worden steeds meer als Europese mogelijkheden gezien. Ze zijn niet alleen noodzakelijke kostenposten. Hopelijk vindt de veranderde houding spoedig ook weerklank in de Europese begroting. Het themajaar voor de Europese talen moet zich net zo goed met kleine bedragen behelpen als het themajaar voor het levenslang leren. Het Parlement heeft echter zijn best gedaan door op tijd een rechtsgrondslag voor de maatregelen tot stand te brengen.
Hoewel onderwijs onder het subsidiariteitsbeginsel valt, wordt de Europese dimensie ervan voortdurend sterker. Het succes van Europa in de wereldwijde concurrentie is afhankelijk van deskundige en geëngageerde mensen. Het levenslang leren neemt een sleutelpositie in de strijd tegen werkloosheid en uitsluiting in. Het is gerechtvaardigd dat in het verslag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport de Commissie wordt verzocht vervolgopleidingen niet alleen op hoog niveau en op hogescholen toe te passen, maar ook in de traditionele beroepssectoren en vooral in de ambachten. Het levenslang leren wordt vaak alleen gezien als een op zich noodzakelijke bijscholing van werknemers. Het moet echter een grondrecht voor elke burger worden dat naast het verbeteren van de beroepsvaardigheden ook leidt tot menselijke groei, geluk en begrip. Het leren met behulp van de moderne technologie moet binnen een ieders bereik worden gebracht. Die mogelijkheid moet worden benut.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, in punt 16 van het uitstekende verslag van mevrouw Gutiérrez-Cortines wordt aandacht gevraagd voor scholing gericht op 'drop-outs'. Het zou veel beter zijn als we dergelijke toestanden zouden kunnen voorkomen.
Er is niets triester dan een schoolverlater zonder enig diploma op weg naar een toekomst die steeds uitzichtlozer wordt. Deze situatie wordt alleen maar triester naarmate er steeds minder banen beschikbaar komen waarvoor geen kwalificaties vereist zijn. Het feit dat jonge tieners geen zin meer hebben om te leren is vaak een gevolg van de starheid van het onderwijssysteem, dat vasthoudt aan de traditionele methoden en probeert om vierkante vormen in ronde gaten te stoppen.
Ik doe een beroep op de Commissie om een welwillende houding aan te nemen ten opzichte van een onderzoeksprogramma voor het gebruik en de ontwikkeling van vaardigheidstests waarmee in een vroeg stadium - niet later dan op twaalf- of dertienjarige leeftijd - vastgesteld kan worden waar jonge mensen later qua beroep, functie of baan goed in kunnen zijn. Scholen moeten daar vervolgens rekening mee houden en opleidingen aanbieden die jonge mensen succesvol kunnen afronden.
Succes leidt tot een grotere ambitie. Succes leidt tot tevreden, enthousiaste tieners in plaats van teleurgestelde herrieschoppers. Het leidt tot schoolverlaters met een verwachtingsvolle blik in hun ogen, die popelend de toekomst tegemoet gaan en die een bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren. Het leidt tot schoolverlaters met een paspoort voor een beter leven dat meer voldoening geeft. Voor het toekomstige Europa vormen de jonge mensen die dat Europa moeten gaan opbouwen, het meest cruciale element. Voor alle jonge mensen kan er een rol zijn weggelegd. Wij moeten ervoor zorgen dat dit potentieel, dat helaas zo verwaarloosd is, gemobiliseerd wordt en aan een geslaagde toekomst kan gaan bouwen.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik uw rapporteur, mevrouw Gutiérrez, bedanken voor haar verslag waarin ze niet alleen de goede aspecten van het Europees Jaar belicht, maar ook een aantal punten van kritiek naar voren brengt. Die kritiek heeft de Commissie ter harte genomen en bestudeerd, waarbij ze heeft vastgesteld - één van de afgevaardigden heeft het zojuist ook al opgemerkt - dat het om constructieve kritiek gaat die ons ertoe moet aanzetten de lat nog hoger te leggen. Dat geldt zowel voor onze benadering van het vraagstuk van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven als voor de wijze waarop we samen met u en de lidstaten via dit soort evenementen invulling geven aan het Europees Jaar.
Namens de Commissie wil ik tevens een woord van dank richten tot mevrouw Evans, die het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft opgesteld, en de andere parlementsleden bedanken die hetzij in commissieverband, hetzij in de plenaire vergadering tot de kwaliteit van dit debat hebben bijgedragen.
Geachte afgevaardigden, ik wil even stilstaan bij enkele punten van kritiek die in het verslag van mevrouw Gutiérrez naar voren komen en die hier door diverse afgevaardigden, waaronder de heer Schmid, aan de orde zijn gesteld. Vanzelfsprekend wil ik ook de aandacht vestigen op de positieve aspecten van dit Europees Jaar. Zoals uit het verslag blijkt, is dit initiatief zeer gunstig ontvangen door uw Parlement en door de Raad. Natuurlijk kan men achteraf altijd zeggen dat het beter had gemoeten, maar gezien het groot aantal mensen dat bij de projecten betrokken is geweest en gelet op de extra financiële middelen die vooral op decentraal niveau zijn vrijgemaakt, kunnen we vaststellen dat het initiatief zeker is aangeslagen.
De beoordeling van dit Europees initiatief kan globaal genomen gunstig zijn, omdat onze keuze voor een gedecentraliseerde aanpak een grote betrokkenheid van de burgers mogelijk heeft gemaakt. Daartoe hebben we, rekening houdend met het door de heer Posselt al aangehaalde subsidiariteitsbeginsel, een beroep gedaan op verschillende instanties op nationaal, regionaal en lokaal niveau in iedere lidstaat. Voorts blijkt uit het onderhavige verslag dat tal van scholen, universiteiten, ondernemingen en verenigingen interesse hebben getoond in dit initiatief. Dat geldt niet alleen voor instellingen binnen het onderwijsveld, maar ook voor organisaties op economisch terrein, sociaal-maatschappelijke groeperingen en landbouworganisaties.
Maar ik meen ook, geachte afgevaardigden, dat dankzij dit initiatief het concept, of zo u wilt de ambitie of de verplichting van levenslang leren bevrijd is uit de ivoren toren van de onderwijs- en scholingsdeskundigen en onder de aandacht is gebracht van een breder publiek. Mevrouw Klass heeft dit punt, meen ik, zojuist nog benadrukt.
Geachte afgevaardigden, die goede kanten moeten we voortdurend in ons achterhoofd houden. Zoals beloofd zal ik nu nader ingaan op de in het verslag aangevoerde punten van kritiek. In de eerste plaats wil ik aangeven waarom de Commissie gekozen heeft voor een niet al te gedetailleerd evaluatieverslag. Daarbij moeten we niet vergeten dat er voor het programma ongeveer 8 miljoen euro beschikbaar was, een aardig bedrag maar niet echt een ruim budget. De Commissie heeft een beknopt verslag voor ogen gehad dat een algemeen beeld zou geven van het Europees Jaar en waarin de resultaten en de impact van het initiatief in een helder overzicht weergegeven zouden zijn. We hebben er wel enig cijfermateriaal in opgenomen, waaronder natuurlijk gegevens over de besteding van de zojuist genoemde begroting, maar het verslag is toch vooral bedoeld om inzicht te geven in de uitwerking van het gevoerde beleid.
Onze diensten hebben bij de opstelling van dit verslag veel gegevens ontleend aan een door een extern adviesbureau uitgevoerd onderzoek. Via peilingen in alle deelnemende landen heeft dit bureau een mijns inziens objectief beeld kunnen verkrijgen van de manier waarop dit Europees Jaar door de burgers in de diverse landen ontvangen is. Die kwalitatieve evaluatie is gebaseerd op een zeer ruime steekproef onder de projecten. Verder zijn er interviews gehouden met nationale instanties en zijn er gesprekken gevoerd met initiatiefnemers en projectbegeleiders ter plekke. De volledige tekst van deze externe evaluatie is door de diensten van de Commissie ter beschikking gesteld aan uw rapporteur. Ik voeg hieraan toe dat de dossiers inzake het financiëel beheer van de projecten uiteraard ook geraadpleegd kunnen worden.
In uw verslag, mevrouw Gutiérrez, maakt u melding van zekere vertragingen bij de tenuitvoerlegging van het Europees Jaar, vooral bij de verspreiding van brochures. Hierover is zojuist ook al gesproken door mevrouw Livari. Ik wil u eraan herinneren dat het besluit van het Parlement en de Raad over dit Europees Jaar een van de eerste teksten was waarop de medebeslissingsprocedure van toepassing was, en het heeft nu eenmaal enige tijd geduurd voordat die procedure soepel begon te lopen. Het besluit is eind oktober 1995 pas formeel aangenomen, enkele weken dus vóór aanvang van het Europees Jaar. Dat heeft de Commissie danig parten gespeeld bij de uitwerking van haar actieplannen. Deze vertraging bij de start betrof vooral de totstandkoming van een contract met de organisatoren van de voorlichtingscampagne, en de naweeën daarvan zijn het gehele jaar door te voelen geweest.
Zo kon ook de eerste uitnodiging tot het indienen van projecten uitsluitend op informele basis met de medewerking van de nationale instanties tot stand komen: er moest een actieprogramma gelanceerd worden dat officieel nog niet eens bestond. Ook dat verklaart voor een deel de in uw verslag geconstateerde gebreken en de betreurenswaardige gevolgen ervan. De heer McCornick heeft, meen ik, de problemen aan de orde gesteld die de initiatiefnemers ter plekke hebben ondervonden bij de uitvoering van de projecten. Die knelpunten zijn rechtstreeks te wijten aan of deels het gevolg van de zojuist toegelichte trage start.
Evenals uw rapporteur, geachte afgevaardigden, betreur ik het feit dat een deel van het voorlichtingsmateriaal slechts in drie talen beschikbaar was. De - moeilijke - beslissing daartoe hebben we genomen om louter technische redenen: noch het budget noch de beschikbare personele middelen waren toereikend om méér vertalingen te verzorgen, omdat iedere vertaling van iedere namens de Commissie gepubliceerde tekst nauwkeurig gecontroleerd dient te worden.
Ik wijs er echter op dat andere hulpmiddelen, zoals posters, wel in alle officiële talen van de Unie beschikbaar waren. Ook stond het de nationale instanties vrij desgewenst publicaties in andere talen toe te voegen. Het spreekt voor zich - en het is, dunkt me, ook volstrekt legitiem - dat we voor het Europees Jaar van de talen, dat momenteel in voorbereiding is, een bijzondere inspanning zullen moeten leveren
om zoveel mogelijk recht te doen aan het principe van veeltaligheid. In haar verslag maakt mevrouw Gutiérrez ook gewag van enige vaagheid omtrent de doelstellingen van het Europees Jaar. Zij wijt die onduidelijkheid aan het ontbreken van een definitie van het concept van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven. Nu heb ik zojuist uw collega, mevrouw Echerer, het ene na het andere filosofische werk horen citeren waarin al eeuwenlang de simpele gedachte wordt verkondigd dat men nooit is uitgeleerd. Buiten dat filosofische kader ontbraken inderdaad algemene definities van wat die eis van levenslang onderwijs en levenslange scholing zou moeten inhouden - het karakter en de identiteit van onze landen, en zelfs van onze regio' s, verschillen nu eenmaal aanzienlijk.
Wij hebben waardering voor de wijze waarop uw rapporteur duidelijkheid heeft willen verschaffen door verschillende concepten van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven te definiëren. Toch wil ik een lans breken voor de keuze van de Commissie, die ervan heeft afgezien nog vóór de start van het programma te komen met een definitie omdat ze wilde vermijden dat het idee van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven beperkt zou blijven tot een op de arbeidsmarkt toegespitste beroepsscholing. Want het initiatief mag dan voortkomen uit het Witboek van de Commissie "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" , tijdens de eerste contacten met het Parlement en de Raad werd al snel duidelijk dat men een veel ruimere benadering voorstond, waarin alle aspecten van onderwijs en scholing een plaats zouden krijgen, inclusief de gang van zaken in de praktijk en de sociale en onderwijskundige verworvenheden. Ik heb eerder al opgemerkt dat de onderwijs- en scholingssystemen van de diverse landen op dit punt aanzienlijke verschillen vertonen. Er moest dus een overkoepelend concept van permanente vorming gevonden worden dat als discussiestuk zou kunnen dienen en waarin recht zou worden gedaan aan de verschillen op nationaal en regionaal niveau. De Commissie heeft er dan ook de voorkeur aan gegeven het accent te leggen op het continue karakter van het leerproces en de samenhang tussen de verschillende aspecten van het leren. Daarom heeft ze niet alleen het basisonderwijs, het hoger onderwijs en de verschillende vormen van beroepsonderwijs onder één noemer gebracht, maar ook verschillende vormen van informele leerprocessen in haar overwegingen betrokken.
Naarmate het jaar vorderde, raakte de Commissie er steeds meer van overtuigd dat haar aanpak de juiste was. Bewust hebben we ons geschaard achter het idee van recreatief leren, omdat het bekend is - de heer Purvis heeft dat zojuist nog benadrukt - dat jongeren, maar ook anderen, die buiten de boot vallen in het reguliere onderwijs en daaraan het gevoel overhouden mislukt te zijn, opnieuw aan het idee gewend moeten raken dat leren nuttig en aangenaam kan zijn en goed is voor het zelfvertrouwen. Ik heb overigens, mijnheer Purvis, kennis genomen van uw suggestie voor een onderzoeksprogramma op dit punt, en ik zal mijn collega' s, de heer Busquin en mevrouw Reding, deze suggestie overbrengen. Willen we de permanente vorming echt van de grond krijgen, dan zullen we daarmee natuurlijk al in het basisonderwijs moeten beginnen. Dat zou kunnen gebeuren in het kader van de door de heer Seppänen eerder bepleite algemene vorming. Die zou ertoe moeten leiden dat iedere leerling voldoende gemotiveerd en toegerust is om elke situatie waarmee hij of zij op latere leeftijd geconfronteerd wordt als een leerproces te beschouwen. Iedere leerling moet, kortom, leren hoe te leren.
Sinds het Europees Jaar heeft het idee van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven meer en meer terrein gewonnen, zoals uw collega Lage al heeft opgemerkt. Zo is het, dames en heren, bijvoorbeeld geen toeval dat permanente vorming sinds 1996 expliciet deel uitmaakt van de portefeuille van een aantal ministers van verschillende landen van de Unie. Het concept ligt aan de basis van de overwegingen die hebben geleid tot de nieuwe generatie van programma' s als Socrates, Leonardo en Jeugd. Het is overgenomen door de ministers van de G8, die het afgelopen jaar in Keulen een handvest inzake permanente vorming hebben aangenomen, dat voor een groot deel gebaseerd is op de discussies die in de Unie tijdens het Europees Jaar over dit onderwerp zijn gevoerd. Overigens zal het u niet ontgaan zijn dat het onderwerp van levenslang leren op dit moment ook een van de thema' s is van het Japanse voorzitterschap.
Geachte afgevaardigden, de Commissie heeft haar werkzaamheden over levenslange scholing voortgezet en onze acties op dit terrein zullen in het vervolg - geheel in lijn met de wens van de heer Gasòliba i Böhm - plaatsvinden in het kader van de follow-up van de Europese Raad van Lissabon. Binnen enkele weken zal mijn collega, mevrouw Reding, in ons college een ontwerpmemorandum indienen inzake onderwijs en scholing tijdens het gehele leven. Dat stuk zal u in de loop van oktober worden voorgelegd. U begrijpt dat ik nu, in dit stadium, niet echt op de details van dat memorandum kan ingaan, maar ik kan u zeggen dat de samenhang met het werkgelegenheidsvraagstuk, waartoe uw rapporteur, mevrouw Gutiérrez, ons heeft opgeroepen, daarin zeker niet zal ontbreken. Toch zal ook het idee van individuele ontplooiing niet vergeten worden: dat is en blijft een van de hoofdfuncties van onderwijs.
Tegen die achtergrond zal de Commissie de discussie over onderwijs en scholing tijdens het gehele leven met uw Parlement voortzetten. Als ik spreek over de Commissie, dan doel ik natuurlijk niet alleen op de commissaris die rechtstreeks verantwoordelijk is voor het onderwijs, Viviane Reding. Ik wil daarmee aangeven dat velen van ons zich zeer betrokken voelen bij deze uitdaging. Dat geldt in het bijzonder voor mijzelf, telkens wanneer ik in mijn hoedanigheid van commissaris voor regionaal beleid met de lidstaten en met de regio' s samenwerk bij het opstellen en optimaliseren van programmeringsdocumenten. Ik ben ten volste bereid om binnen de programma' s van de structuurfondsen ruimte vrij te maken voor het vraagstuk van de permanente vorming en voor onderwijskwesties in het algemeen.
Zojuist bracht, naar ik meen, de heer Seppänen een kwestie naar voren die in mijn ogen absolute prioriteit heeft, namelijk de vrije toegang tot de informatiemaatschappij. Het gaat daarbij niet alleen om jongeren en studenten, maar ook om oudere mensen en andere vaak vergeten groepen, zoals boeren of ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. Ik herhaal hier wat ik al eerder gezegd heb: als hoofdverantwoordelijke voor het Europees regionaal beleid zal ik geen enkel programmeringsdocument voor welke Europese regio dan ook ondertekenen, waarin niet een helder, inzichtelijk plan is opgenomen waarmee de toegang tot de informatiemaatschappij binnen die regio geregeld wordt. Dergelijke plannen mogen wat mij betreft niet beperkt blijven tot het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs of het hoger onderwijs.
Staat u mij toe mijn uiteenzetting met een glimlach te beëindigen. Ik hoop dat het antwoord dat ik namens de Europese Commissie in mijn moedertaal gegeven heb de heer Rübig van dienst kan zijn bij zijn enthousiaste studie van de Franse taal. Moge hij die blijven leren tijdens zijn gehele leven als Europees afgevaardigde.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor deze belangrijke resolutie gestemd. Het belang van dit document is door alle sprekers onderstreept. Ik noem mevrouw Echerer, die zei dat de mens van zichzelf moet leren, de heer Posselt, die ik zonder meer het lidmaatschap zou aanbieden van de Partij van de Gepensioneerden voor zijn inzet voor ouderen, en ook commissaris Barnier die ons beloofd heeft zijn uiterste best te zullen doen. Als vertegenwoordiger van de Partij van de Gepensioneerden in het Europees Parlement zou ik echter willen zeggen dat men nu op de woorden daden moet laten volgen. De ouderen in de lidstaten krijgen geen kans om te leren. Zij krijgen geen enkele hulp van de overheid en mogen zelfs niet de leslokalen in de scholen gebruiken. Waarom zouden daar echter ' s morgens geen kinderen en ' s avonds ouderen kunnen zitten?

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, mijn verwijzing naar de communistische dictaturen heeft bij een van mijn collega's ter uiterste linkerzijde blijkbaar grote opwinding veroorzaakt. Ik moet derhalve constateren dat deze stemming vandaag van groot belang was. De mensen in zijn partij, de PDS, zijn blijkbaar vastbesloten om tijdens hun hele leven niets nieuws te leren. Daarom ben ik blij dat wij dit verslag met een grote meerderheid hebben aangenomen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, onderwijs en scholing tijdens het hele leven is niet alleen een taak voor de Europese Commissie en de Europese instellingen, maar zeker ook voor de lidstaten. Ik heb ook voor gestemd omdat ik vind dat de fiscale voordelen voor particuliere en bedrijfsopleidingen centraal moeten staan, zodat met name het sponsoren van opleidingen mogelijk wordt. Wij moeten stimuleren dat instellingen voor onderwijs en scholing overgenomen worden door stichtingen, zodat er een breed scholingsaanbod kan ontstaan waardoor het systeem wordt ontlast.
Ik ben echter ook van mening dat wij op Europees niveau een voorbeeldfunctie moeten vervullen. Wij zouden voor onze ambtenaren en politici elk jaar opleidings- en bijscholingsprogramma's moeten opstellen en evalueren, zodat wij ook kunnen meten of wij ons zelf voortdurend blijven ontwikkelen.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, de Communistische Partij van Griekenland is voor een overheidssysteem voor levenslang leren dat de werknemers de kans geeft hun kennis bij te schaven, hun beroepsvaardigheden te verbeteren, hun nut voor de samenleving te vergroten en ook hun eigen levensstandaard op te trekken.
Met het model van de Europese Unie worden echter enkel de gaatjes in het onderwijssysteem opgevuld. Dit systeem produceert "weggooi" -werknemers, werknemers die de ontwikkelingen in het productieproces niet bij kunnen benen. Zo zit de werknemer heel zijn leven lang vast een bepaald circuit: werk, werkloosheid, scholing, enzovoort.
Het verslag van mevrouw Guitiérrez Cortines legt weliswaar de vinger op een aantal tekortkomingen in het systeem, maar gaat niet veel verder. Daarin wordt niet gekeken naar de oorzaken en worden evenmin voorstellen gedaan. Daarom hebben de afgevaardigden van de Griekse Communistische Partij van Griekenland zich bij de stemming hierover onthouden.

Caudron
Om te beginnen zou ik willen benadrukken dat de toegang tot een goed niveau van onderwijs en scholing een grondrecht is van het individu, dat zichzelf moet kunnen ontplooien en zich in economisch, sociaal en cultureel opzicht een plaats moet kunnen verwerven in de maatschappij. Dit fundamentele gegeven was een belangrijk discussiepunt tijdens de Europese Raad van Lissabon en die van Feira. Verder moeten we vaststellen dat dit grondrecht aanpassing behoeft nu de informatiemaatschappij haar intrede doet.
De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën hebben namelijk zeer grote gevolgen voor het onderwijs. Vandaag de dag wordt algemeen erkend dat onderwijs en scholing zich moet uitstrekken over het gehele leven. Daarom is tijdens de genoemde topbijeenkomsten tot de Commissie en de lidstaten het verzoek gericht coherente strategieën te definiëren en praktijkgerichte maatregelen voor te bereiden om die permanente vorming voor iedereen toegankelijk te maken. Dit vraagstuk zelf speelt echter al veel langer: reeds in 1995 heeft de Commissie het voorstel gedaan aan de Raad en aan het Europees Parlement om het jaar 1996 uit te roepen tot "Europees Jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven" . Doel van dit Europees Jaar was de burgers bewust te maken van nieuwe concepten binnen het academisch onderwijs en het beroepsonderwijs. Tevens was het de bedoeling om met alle betrokkenen gezamenlijk na te denken over de rol en de betekenis van onderwijs en scholing aan de vooravond van de eenentwintigste eeuw.
Er stond dus nogal wat op het spel, en evenals de rapporteur kan ik het dan ook alleen maar betreuren dat het budget voor het Europees Jaar zo beperkt is gebleven: 8,4 miljoen euro voor de vijftien lidstaten en de drie EER-partners.
In dit licht is het ook betreurenswaardig dat kwalitatieve gegevens volledig ontbreken in het verslag van de Commissie. De Commissie dient in de toekomst dan ook meer zicht te houden op de kwaliteit van haar evaluatieverslagen. In toekomstige programma' s moet ze zich verder richten op nauwkeurigere definities van de verschillende concepten en aspecten van onderwijs en scholing tijdens het gehele leven. Tevens moet ze op korte termijn actieprogramma' s en gerichte maatregelen uitwerken in het kader van een algemene strategie voor permanente educatie. Die maatregelen moeten nauw aansluiten bij het Socrates II- en het Leonardo-programma.
Op ons rust de taak ervoor te zorgen dat alle burgers baat kunnen hebben bij deze scholingsprogramma' s voor nieuwe technologieën, want er bestaat een groot risico op de vorming van een "digitale tweedeling" tussen degenen die toegang hebben tot die technologieën en de anderen die ervan verstoken blijven. Dat is tevens de kern van de discussie over het concept universele dienst en de betekenis daarvan binnen de nieuwe telecommunicatienetwerken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Alyssandrakis.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 10.10 uur gesloten)

