Situatie in de Republiek Moldavië (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in de Republiek Moldavië, maar eerst geloof ik dat de heer Watson de aandacht van het Parlement wil vestigen op enkele hooggeplaatste personen uit Moldavië die op de publieke tribune hebben plaatsgenomen.
Graham Watson
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil u erop wijzen dat de leiders van de drie oppositiepartijen in het Moldavische parlement op de tribune hebben plaatsgenomen om aan dit debat deel te nemen: Dorin Chirtoacă, burgermeester van Chişinău en vicevoorzitter van de Liberale Partij van Moldavië; Vladimir Filat, voorzitter van de Liberale Democratische Partij, en Serafim Urechean, voorzitter van de Alliantie "Ons Moldavië”.
(Applaus)
Petr Nečas
fungerend voorzitter van de Raad. - (CS) Geachte Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren. De Raad en het Parlement volgen de gebeurtenissen in de Moldavische Republiek na de parlementsverkiezingen van 5 april met een gevoel van grote verontrusting. Er is in onze onmiddellijke nabijheid een grote politieke crisis uitgebroken die een waarlijk grote uitdaging vormt voor het EU-beleid met betrekking tot Moldavië in het bijzonder en de hele regio in het algemeen. Dit is des te verontrustender gezien het feit dat de EU momenteel op het punt staat het proces van het oostelijk partnerschap op te starten. Het is in ons aller belang ervoor te zorgen dat de situatie in Moldavië de tenuitvoerlegging van dit partnerschap niet ondermijnt. We dienen een zeer duidelijk onderscheid te maken tussen de uitlatingen van president Voronin en de politieke vertegenwoordigers enerzijds en de belangen van de burgers van Moldavië anderzijds.
Onmiddellijk na het uitbreken van de gewelddadige protesten in Chişinău op 7 april jongstleden, heeft de EU haar speciale vertegenwoordiger, Kálmán Mizsei, naar Moldavië gestuurd. Vanaf dat moment probeert de heer Miszei met alle macht politieke onderhandelingen op gang te brengen tussen de verschillende Moldavische partijen. De partijen die zetels verworven hebben in het nieuwe parlement dienen samen tot een realistische oplossing te komen met inachtneming van de democratische beginselen. De speciale vertegenwoordiger staat gedurende de hele crisis regelmatig in contact met het voorzitterschap alsook met de hoge vertegenwoordiger, Javier Solana.
Zoals u wellicht weet heeft ook de Tsjechische premier, de heer Mirek Topolánek, gisteren een bezoek afgelegd aan Chişinău. Hij heeft daar de autoriteiten alsook de oppositie met klem opgeroepen een politieke dialoog op te starten. Verder heeft hij daar een ontmoeting gehad met president Voronin, premier Greceanu en vertegenwoordigers van de oppositie. De belangrijkste boodschap van het voorzitterschap aldaar kwam volledig overeen met de door de heer Kálmán Miszei reeds langere tijd gevolgde lijn. De burgerrechten in de Moldavische samenleving dienen te worden versterkt, de regering dient het maatschappelijk middenveld in staat te stellen naar behoren te functioneren en de vrijheid van meningsuiting alsook andere fundamentele mensenrechten te waarborgen. Verder moet de Moldavische oppositie toegang krijgen tot de voornaamste media om haar zienswijze uit te dragen en op gelijke voorwaarden de politieke strijd aan te gaan. Aan de andere kant dienen de vertegenwoordigers van de oppositie op constructieve wijze samen te werken met de regeringspartij en de resultaten van de verkiezingen te respecteren. Premier Topolánek heeft als voorzitter van de Raad van de Europese Unie alle partijen op het hart gedrukt om te allen tijde het Europees perspectief in het oog te houden. Moldavië moet koste wat het kost op het pad van de democratisering blijven. Aansluiting van Moldavië bij het oostelijk partnerschap zou het land daartoe de nodige kracht moeten geven.
Ik zou graag nog even stil willen staan bij het feit dat volgens de officiële op acht april bekendgemaakte verkiezingsuitslag de Moldavische communistische partij met bijna 50 procent van de stemmen als winnaar uit de bus is gekomen. De overige stemmen kwamen terecht bij drie oppositiepartijen. Op basis van deze resultaten zouden de communisten 60 van de 101 zetels in het nieuwe parlement moeten krijgen. In een voorlopige beoordeling door de internationale missie van internationale verkiezingswaarnemers wordt gezegd dat de verkiezingen geldig zijn, ook al werd er in dit verband gewezen op een aantal problemen tijdens de campagne.
De oppositie en talrijke non-gouvernementele organisaties zeggen echter dat er fraude is gepleegd tijdens de verkiezingen. De centrale kiescommissie heeft vorige week de stemmen herteld en kwam daarbij tot de slotsom dat de regerende communistische partij 60 van de 101 parlementszetels behaald heeft en bevestigde daarmee de resultaten van de eerste telling. Volgens de oppositie ligt het probleem echter niet zozeer in de telling an sich, maar in de kiezerslijsten waarop naar hun zeggen enkele honderdduizenden "dode zielen” stonden, oftewel niet-bestaande personen. De oppositie onderwerpt deze kiezerslijsten momenteel aan een gedegen onderzoek om haar beweringen met bewijzen te kunnen staven. Volgens de woordvoerder van de kiescommissie werd er tijdens de hertelling echter geen enkele aanwijzing gevonden voor fraude. De oppositie wees verder nog op de brede inzet door de regerende partij van overheidsmiddelen voor haar verkiezingscampagne. Ook de internationale waarnemingsmissie had wat dit betreft kritiek op de Moldavische instanties. In de aanloop naar de verkiezingen heeft ook de EU de Moldavische instanties hiervoor meermalen terechtgewezen. Daarbij werd met name verwezen naar het gebrek aan persvrijheid en de vervolging van oppositieleden door repressieve instanties.
Volgend op de protesten groeide de druk op de onafhankelijke media. Journalisten werden aangehouden en vervolgd. Een aantal buitenlandse journalisten is het land uitgezet of de toegang tot het land geweigerd. Er bestaat nog een andere ernstige reden tot zorg. De Moldavische instanties hebben zich tijdens de genoemde crisis namelijk schuldig gemaakt aan ernstige schendingen van de mensenrechten. Volgens berichten werden na de gewelddadige protesten op 7 april zo'n 250 personen gearresteerd. Velen van hen, veelal jongeren, werden geslagen door de politie en blootgesteld aan onmenselijke behandeling en zelfs foltering; ze kregen geen toegang tot juridische hulp en het werd hun niet toegestaan familieleden in te lichten. Drie jonge demonstranten vonden de dood.
We hebben de Moldavische instanties onomwonden te kennen gegeven dat dergelijke schendingen van de mensenrechten en de vrijheid van de media onaanvaardbaar zijn voor de EU. De gewelddadigheden in Chişinău vormen geen enkele rechtvaardiging voor alle harde, door de overheidsinstanties getroffen maatregelen. Moldavië heeft zich onder meer in het kader van het actieplan EU-Moldavië verbonden tot de Europese normen en waarden. De EU doet de Moldavische instanties dan ook de dringende oproep om de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te respecteren.
Op 15 april heeft de Moldavische president Vladimir Voronin met zijn amnestie voor alle tijdens de protesten gearresteerde personen, overigens met uitzondering van degenen met een strafblad, een eerste stap in de goede richting gezet. Hij riep toen tevens op tot een transparant en correct onderzoek naar de gebeurtenissen in kwestie. Dit onderzoek zou moeten plaatsvinden in samenwerking met de desbetreffende Europese en internationale instellingen. Niet alleen de EU houdt de situatie van de mensenrechten in Moldavië nauwgezet in het oog, ook de Raad van Europa, de OVSE en de VN doen dit. Het is belangrijk dat al deze activiteiten gecoördineerd worden. Voor een betrouwbaar en rechtvaardig onderzoek naar de gebeurtenissen in Moldavië kan men niet zonder internationale deelname. De verregaande polarisatie en het wantrouwen die de laatste weken de overhand hebben gekregen in de Moldavische samenleving, kunnen alleen met behulp van een transparant proces uit de wereld geholpen worden.
Het is duidelijk dat deze crisis via politieke middelen opgelost dient te worden. Moldavië kampt met ernstige economische problemen als gevolg van de wereldwijde financiële crisis. Indien de politieke schermutselingen voortduren, kan het land niet werken aan een oplossing voor die problemen. Er is met grote spoed een volwaardig functionerende regering nodig. Ook zal er hulp van buiten nodig zijn, bijvoorbeeld in de vorm van verregaande betrokkenheid van het Internationaal Monetair Fonds. Het is in deze fase uitermate belangrijk om verder de toekomst in te kijken dan alleen naar de onmiddellijke gevolgen van de huidige crisis. Ook dienen we met elkaar af te stemmen welk langetermijnbeleid we jegens Moldavië voeren willen. De crisis heeft duidelijk aangetoond dat er consistente en ambitieuze maatregelen nodig zijn ter versterking van de democratische normen en instellingen in Moldavië. Daarvoor zal intensievere EU-hulp nodig zijn voor de opbouw van overheidsinstellingen. Men denke daarbij aan hervorming van de rechterlijke macht en de politie, alsook aan waarborging van de persvrijheid en de pluraliteit van de media. In het akkoord tussen de politieke partijen in Moldavië over de uitweg uit de huidige crisis dienen de partijen zich ondubbelzinnig te verbinden tot verregaande hervormingen op deze terreinen.
Dames en heren, tot slot zou ik graag nog willen benadrukken dat Moldavië vele jaren lang een van de meest vergevorderde landen in Oost-Europa was als het gaat om de vastberadenheid de democratische beginselen na te leven en de bereidheid tot toenadering tot de EU. Het is in ons belang om Moldavië te helpen de huidige crisis te boven te komen en op de genoemde weg verder te gaan. Het oostelijk partnerschap biedt een nieuw en ambitieus kader voor de versterking van de EU-hulp ten behoeve van politieke en economische hervormingen in Moldavië en andere landen in de desbetreffende regio. Het is in ons aller belang ervoor te zorgen dat de democratie in Moldavië versterkt wordt en dat Moldavië verder gaat op de ingeslagen weg van toenadering tot de EU
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, in aansluiting op de aankondiging van de heer Watson wil ik allereerst onze gasten uit Moldavië van harte welkom heten.
De situatie in de Republiek Moldavië is inderdaad uiterst zorgwekkend. Wij volgen de ontwikkelingen op de voet en zoeken naar manieren om de dialoog verder op gang te brengen en verzoening te stimuleren tussen de politieke partijen in het land.
Wat betreft het verloop van de recente verkiezingen, is mijn collega Benita Ferrero-Waldner verheugd over het tussentijds verslag van de verkiezingswaarnemingsmissie onder leiding van de OVSE. In het verslag wordt geconcludeerd dat de verkiezingen hebben plaatsgevonden in een pluralistische omgeving, met voor de kiezers duidelijk onderscheiden politieke alternatieven, en met inachtneming van een aantal van de internationale normen voor democratische verkiezingen.
Er werden echter ook grote en zorgwekkende misstanden vastgesteld, waarop de Commissie al geruime tijd voor de verkiezingen gewezen had. Het betreft ongepaste administratieve inmenging, geen volledige eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting, geen volledige toegang van alle partijen tot de media, en een algeheel gebrek aan publiek vertrouwen in het democratische en verkiezingsproces. Deze punten moeten dringend worden aangepakt, te meer gezien de gebeurtenissen van 7 april.
Nog veel zorgwekkender zijn de meldingen van wijd verbreide mensenrechtenschendingen in verband met de demonstraties na de verkiezingsdag. Na de rellen volgend op de demonstraties van 7 april heeft de Commissie het gebruik van bovenmatig geweld scherp veroordeeld en alle betrokken partijen opgeroepen om het gebruik van ophitsende taal en geweld te stoppen.
Wij houden deze zaak nauwlettend in de gaten. De eerbiediging van de mensenrechten blijft een belangrijke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van onze betrekkingen met Moldavië. Het is van cruciaal belang dat de beschuldigingen van ernstige mensenrechtenschendingen door de veiligheidsdiensten onverwijld en diepgaand worden onderzocht. In gevallen waarin de beschuldigingen kunnen worden gestaafd, dienen de autoriteiten van Moldavië ervoor te zorgen dat de personen die als verantwoordelijken voor deze mishandelingen geïdentificeerd worden, ook daadwerkelijk in een proces ter verantwoording worden geroepen.
Een positieve ontwikkeling is het feit dat president Voronin ermee heeft ingestemd om de commissaris voor de mensenrechten van de Raad van Europa, Thomas Hammarberg, te bezoeken. Eveneens positief is de samenwerking met de speciale vertegenwoordiger van de EU over deze zaken. Ook de interesse bij Moldavië in de mogelijkheid om een onderzoeksdelegatie van de EU te sturen, is positief.
Hoewel deze missies geen vervanging zijn voor de plicht van de overheid om de mensenrechtenschendingen te onderzoeken en de verantwoordelijken te vervolgen, kunnen zij wel bijdragen aan de opheldering van wat er tijdens de afgelopen verkiezingen en daarna heeft plaatsgevonden. Zij kunnen ook bijdragen aan een verbetering van de politieke dialoog om het publieke vertrouwen weer te herstellen.
De situatie in Moldavië is op dit moment erg kwetsbaar. Moldavië heeft voortdurend de wens geuit om zijn banden met de Europese Unie verder aan te trekken. Door de huidige crisis wordt de vastberadenheid van Moldavië in dit opzicht getest.
Wij zijn verheugd over het feit dat Roemenië geen tegenmaatregelen heeft genomen nadat de visumverplichting voor Roemeense burgers weer werd ingevoerd en de Roemeense ambassadeur tot persona non grata werd verklaard. Wij roepen alle partners op grote terughoudendheid te betrachten en vooral het hogere doel in het oog te houden, namelijk het bereiken van stabiliteit in het land.
De huidige situatie is uitermate zorgwekkend, maar we moeten het brede perspectief niet uit het oog verliezen. Voor toekomstige stabiliteit en welvaart in Moldavië zijn nauwere betrekkingen met de Europese Unie nodig. Met het oostelijk partnerschap dat binnenkort van start gaat, moeten we laten zien dat wij werkelijk bereid zijn om Moldavië te ondersteunen bij het overwinnen van de huidige problemen, met name door de spanningen te verminderen, de dialoog te bevorderen en de banden tussen ons te versterken.
De Republiek Moldavië is ons buurland. De afgelopen vijftien jaar hebben wij in een relatie van vertrouwen nauw samengewerkt met de Moldavische burgers. Wij zijn ons ten volle bewust van de Europese aspiraties van Moldavië. Het is van cruciaal belang dat we nu betrokken blijven bij de bevolking van Moldavië en dat wij blijven samenwerken. Dat geldt niet alleen voor de uitdagingen die in de verkiezingsperiode zijn gerezen, maar ook voor de uitdagingen die het gevolg zijn van de mondiale financiële en economische crisis. Met andere woorden, Moldavië en zijn burgers gaan ons aan het hart.
Marian-Jean Marinescu
namens de PPE-DE-Fractie. - (RO) De Republiek Moldavië heeft internationale engagementen en verplichtingen, waarmee zij zich verplicht heeft om de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten te respecteren. De recente gebeurtenissen hebben ons echter een ernstige afwijking van al deze engagementen getoond. De arbitraire aanhoudingen, ontvoeringen, de verdwijning van personen, de flagrante schending van de rechten van de gearresteerden, de onmenslievende en mensonterende behandeling, het terroriseren van de burgers, het bedreigen met een wapen vormen betreurenswaardige daden die de Europese toekomst van dit land in gevaar brengen.
De tegen vertegenwoordigers van de massamedia en oppositiepartijen begonnen campagne en de aanhouding en uitzetting van journalisten vormen ernstige en betreurenswaardige handelingen. Ik veroordeel deze agressiecampagne, de ernstige schendingen van de mensenrechten en de onrechtmatige handelingen die de regering van de Republiek Moldavië heeft gepleegd.
De voor 2007-2010 geplande Europese hulp voor democratische ontwikkeling en goed bestuur in de Republiek Moldavië bedraagt meer dan 50 miljoen euro. Ik hoop dat het geld niet is gebruikt voor het instrueren van de politie om geweld te gebruiken tegen de bevolking. Ik verzoek de Commissie een verslag op te stellen voor het Europees Parlement over de bestemming van alle Europese fondsen in de Republiek Moldavië.
Roemenië heeft een proactief beleid en zal dat blijven hebben ter ondersteuning van de integratie van de Reubliek Moldavië in de Europese structuren. Dit is niet alleen het gevolg van de historische banden die wij hebben met de burgers van die staat, maar vooral vanuit de vaste overtuiging dat de toekomst van de Republiek Moldavië een Europese toekomst is, van een moderne en democratische staat die is geschoeid op de eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden. De aantijgingen van de Moldavische autoriteiten aan het adres van de Roemeense staat zijn absurd en de invoering van de visumplicht voor Roemeense burgers vormt een ongerechtvaardigde en onaanvaardbare actie. De leider van een staat wisselt, de burgers blijven.
Ik ben van oordeel dat het in het belang is van de Europese Unie dat de Republiek Moldavië zijn Europees traject afmaakt in overeenstemming met het streven van zijn burgers naar een leven in een stabiele en veilige democratische staat. In dit verband is het oostelijk partnerschap een effectief instrument en een kans voor het Europese streven van de burgers van de Republiek Moldavië.
Marianne Mikko
namens de PSE-Fractie. - (ET) Dames en heren, Moldavië heeft altijd mijn volledige steun gehad, maar de huidige crisis baart me toch wel grote zorgen. Ook al is Moldavië een klein land dat afhankelijk is van buitenlandse hulp, dienen we niet te doen alsof onze neus bloedt wanneer de rechtsstaat geschonden wordt. We hechten nog altijd een grote waarde aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië, maar er mag ook niet verwacht worden dat de Europese Unie vol zit met naïevelingen die alles geloven wat de Moldavische autoriteiten hen zeggen. De komende ad-hocmissie van het Europees Parlement naar Moldavië is van groot belang. Geen enkel onderwerp zal daarbij gemeden worden. We willen graag weten hoe de politie zich in de nasleep van de verkiezingen gedragen heeft jegens de demonstranten. De Europese Unie en ook de rechtstreeks door het volk gekozen afgevaardigden hechten de allerhoogste waarde aan de naleving van de mensenrechten in daden, niet slechts in woorden. Helaas heeft de Republiek Moldavië gisteren tijdens de bijeenkomst van de Commissie buitenlandse zaken met de Moldavische delegatie gezegd dat Europa maar beter voorbereid kan zijn op monologen in Chişinău. Dat is voor ons onacceptabel, aangezien Europese integratie gelijk staat aan een open dialoog. Dat betekent dat partners alles met elkaar bespreken kunnen en dat ook doen. Ik geloof in het oostelijk partnerschap en ook in de levensvatbaarheid van de democratie in Moldavië. Ik zou u dan ook willen oproepen Moldavië te helpen.
Graham Watson
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de situatie in Moldavië brengt nare herinneringen terug uit het donkere verleden van Europa: een communistische regering roept eenzijdig de overwinning uit, demonstranten worden geslagen en gedood, buurlanden worden ervan beschuldigd onrust te veroorzaken. Indien daadwerkelijk kan worden aangetoond dat de Roemeense veiligheidsdienst verantwoordelijk is voor de gewelddadigheden, moet de internationale gemeenschap hier onderzoek naar doen.
De delegatie van ons Parlement moet volgende week op zoek gaan naar bewijzen voor de berichten over 200 000 extra stembiljetten die zouden zijn gedrukt, de vermeende 400 000 kiezers die op de verkiezingsdag met onjuiste ID werden ingeschreven, en beweringen dat de kiezers in Transnistrië massaal uit hun stemrecht zouden zijn ontzet. Totdat het onderzoek heeft plaatsgevonden en de OVSE verslag heeft uitgebracht, zullen velen de uitslag simpelweg niet geloven, ongeacht het oordeel van de rechtbanken in Moldavië. Het instinctieve optimisme van commissaris Ferrero-Waldner zou wel eens misplaatst kunnen blijken.
President Voronin zou verder moeten optreden tegen de gevangenneming, mishandeling en buitengerechtelijke executies van jonge mensen die na de protesten willekeurig werden opgepakt. Het tegenwerken van advocaten of ngo's moet stoppen, de namen en gegevens van de gearresteerden moeten worden vrijgegeven. Ik zou de Commissie willen vragen of het feit dat Moldavië de Roemeense ambassadeur het land heeft uitgezet en de visumverplichting voor reizigers heeft ingevoerd, in strijd is met de overeenkomsten die tussen Moldavië en de Europese Unie zijn gesloten. Zo ja, welke maatregelen zal de Commissie dan nemen?
De aankondiging van president Băsescu over paspoorten heeft ook tot spanningen geleid. We moeten in onze bilaterale betrekkingen met tact te werk gaan, maar tegelijkertijd aandringen op de naleving van gesloten overeenkomsten.
Onze bezoekers uit Moldavië hebben vandaag een land geschetst waarin vrijheid en democratie op talloze manieren worden ingeperkt, waar het internet op mysterieuze wijze niet functioneert, waar televisiekanalen van het net verdwijnen, waar de staatstelevisie buikdansers uitzendt in plaats van het geweld op straat.
De Europese Unie moet zich, met oog voor de geopolitiek, verdiepen in de politiek van Moldavië. De Moldavische bevolking streeft naar democratie en keuzevrijheid, het land doet enorm veel handel met de westelijke buurlanden, en het is met de lidstaten van de Europese Unie verbonden op grond van zijn geografische ligging, geschiedenis en cultuur. Als onze leiders volgende maand bij elkaar komen tijdens de Top over het oostelijk partnerschap, dienen zij erop toe te zien dat het partnerschap wordt gebaseerd op democratie en mensenrechten. President Voronin en zijn medestanders moeten zich hieraan houden. Dit moet de Europese Unie van hen eisen.
Bastiaan Belder
De internationale verslaggeving van de ongeregeldheden en hun nasleep in Moldavië van begin april roept nogal wat vragen op, vragen die de Europese instellingen dienen te richten aan het adres van de Moldavische en de Roemeense autoriteiten.
Om met Chişinău te beginnen. Is de Moldavische regering werkelijk van zins voortaan in noodgevallen het vuur te openen op demonstranten? Zie de mededeling van de premier op de staatstelevisie. En hoe verklaart de Moldavische regering de radicale omslag in het optreden van de nationale veiligheidsorganen tegenover demonstranten en andere opponenten? Een omslag van onbegrijpelijke passiviteit jegens vandalisme, brandstichtingen en plunderingen van overheidsgebouwen naar wreed fysiek geweld tegen weerloze burgers, met drie dubieuze sterfgevallen.
Bovenal, hoe kwijt de Moldavische Republiek zich van haar verantwoordelijkheid voor deze schendingen van elementaire grondrechten? Voor de beantwoording, mevrouw de Voorzitter, van die laatste cruciale vraag moet stellig de open brief met negen aanbevelingen van veertien Moldavische verdedigers van de burgermaatschappij van gisteren aan het Tsjechische voorzitterschap worden meegenomen. Ik hoop dat de Europese instellingen, commissaris Rehn en ook het Tsjechische voorzitterschap daarvan nota nemen. Prominente personen uit de Moldavische samenleving vragen om opheldering. Wij moeten de Moldavische autoriteiten daarmee confronteren.
Voorts dient Brussel ten minste van Boekarest opheldering te vragen over het voornemen om op massale schaal het Roemeense staatsburgerschap open te stellen voor Moldavische staatsburgers met Roemeense grootouders. Europese afstemming over de verstrekkende gevolgen van zo een ingrijpend besluit ligt zeker in de rede.
Adrian Severin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het geweld in de Republiek Moldavië was geen revolutie, maar een opstand die plaatsvond in een revolutionaire sfeer binnen een verdeelde samenleving. Men zou ook kunnen denken dat de gewelddadigheden zijn uitgelokt en gebruikt als strategie om de grenzen tussen de Europese Unie en Eurazië opnieuw te bepalen.
Daarom is het probleem in dit geval een Europees probleem. Het is niet slechts een intern probleem van een individuele lidstaat. De oplossing van het probleem moeten we echter niet zoeken in vergelding, maar in vergroting van de inspanningen om Moldavië op Europese wijze te benaderen. Het aanmoedigen van de Moldavische elite om het land met buitenlands paspoort te verlaten, is evenmin de oplossing.
We moeten in dit verband de missie van de vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Moldavië versterken, zowel in omvang als in middelen. Verder is het zaak de onderhandelingen met Moldavië over de visumverstrekking te versnellen en nauwer samen te werken als het gaat om bescherming van de openbare orde en eerbiediging van de mensenrechten. We moeten samenwerken met de autoriteiten, de oppositie en het maatschappelijk middenveld, maar ook met Rusland, dat een belangrijke invloed heeft in de regio. We moeten voorkomen dat deze gebeurtenissen worden gebruikt als excuus voor een eenzijdige oplossing van de kwestie Transnistrië.
Anna Ibrisagic
(SV) Mevrouw de Voorzitter, sommigen vinden dat we wel en sommigen vinden dat we geen resolutie over Moldavië zouden moeten hebben. Degenen die niet voor deze resolutie zijn, halen vaak aan dat de OVSE de uitslag van de verkiezingen zelf heeft goedgekeurd. Ik wil voorop stellen dat het rapport van de OVSE niet geheel onkritisch was. Integendeel, het rapport bevatte juist behoorlijk wat kritiek. De resolutie gaat niet alleen over de verkiezingen, maar ook over hetgeen dat na de verkiezingen gebeurde, en dat nu al een tijdje in Moldavië aan de gang is.
De mensenrechten moeten worden eerbiedigd. De vrije media mogen niet worden beknot. Het mishandelen van mensen die op vreedzame wijze demonstreren, mag nooit worden geaccepteerd. Goedkeuring van deze resolutie zou betekenen dat we een duidelijk signaal afgeven aan de mensen in Moldavië dat ze niet alleen zijn, dat we zien wat er daar aan de hand is, en dat we dit niet accepteren. Daarom roep ik iedereen op om de resolutie te steunen.
Victor Boştinaru
(RO) Wat er is gebeurd in de Republiek Moldavië was allang te voorzien. Wanneer ik dit zeg doel ik op het feit dat de dialoog tussen de EU en de Republiek Moldavië ten minste in 2008 betrekking had op drie grote thema's: a) de vrije toegang van de oppositie tot de openbare massamedia, die door het regime-Voronin systematisch en institutioneel wordt geweigerd; b) het feit dat de wet op parlementsverkiezingen niet is gewijzigd, wat was geëist door de Commissie van Venetië maar op ruwe wijze was geweigerd door het regime van Chişinău en zijn medewerkers; c) het betrekken van de oppositie bij belangrijke besluiten over het beleid van het land, vooral dat van de Europese integratie, iets dat systematisch is geweigerd.
Als we zien dat deze drie grote thema's ontbraken of systematisch werden geweigerd door de gesprekspartners uit Chişinău, zullen we vaststellen dat de Europese Unie in feite een ruwe afwijzing heeft gekregen van Moldavië wanneer er sprake was van fundamentele zaken voor de toekomst van dit land. Wat er is gebeurd op de dag van de verkiezingen was slechts het voorspelbare einde van een geschiedenis waaraan de Europese Unie en het Europees Parlement ook schuldig zijn.
Maria Petre
(RO) Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, met betrekking tot de Republiek Moldavië hebben we drie problemen, alle drie ernstig, en vanuit dit punt kunnen we drie richtsnoeren voor aanpak vaststellen. In de eerste plaats zijn er de mensenrechten: we hebben honderden gearresteerde en in sommige gevallen zelfs gemartelde jongeren. Dan de persvrijheid: we hebben geïntimeerde en op klaarlichte dag op straat ontvoerde journalisten. Vervolgens is er de wijze waarop de verkiezingen zijn verlopen: hier hebben we een immense hoeveelheid concrete gegevens aangaande fraude. Ook wij moeten, net zo concreet, een beslissing nemen met betrekking tot dit aspect. De oppositiepartijen stellen dat de fraude de uitslag met 10 tot 15 procent heeft gewijzigd. De burgers van de Republiek Moldavië zien nog met grote hoop naar onze besluiten. Het is hun enige manier om te ontsnappen aan de dramatische situatie, bijna zonder precedent in Europa, die zij gedwongen waren door te maken.
Alexandru Nazare
(RO) In Chişinău heb je nu, mevrouw de Voorzitter, het recht om te zwijgen, je hebt het recht om te doen wat je wordt gezegd, je hebt het recht om belasting te betalen aan een elite die voor niemand verantwoordelijk is, je hebt het recht om te emigreren, je te conformeren en eventueel om te haten op bestelling. Je hebt niet het recht op vrije meningsuiting, op vereniging, op openbare kritiek en zelfs niet het recht om zelf je identiteit te bepalen. Dus, mijnheer de commissaris, dit zijn de vooruitzichten van de stabilisering van de Republiek Moldavië en het zijn geen optimistische vooruitzichten.
Nu Moldavië deze weg is ingeslagen wacht het, in het meest gunstige geval, alleen nog het lot van Wit-Rusland. Lang voor de verkiezingen heeft de Communistische Partij de absolute controle verkregen en geconsolideerd over alle massamediakanalen. Deze maatregelen hebben het democratische proces inhoudsloos gemaakt en hebben een kwart van de bevolking gedwongen te emigreren. Tegen deze achtergrond konden de verkiezingen niet anders dan buiten elke twijfel verlopen. De repressie van Chişinău is nu voor de autoriteiten het middel geworden om de dialoog met de bevolking te voeren.
De Unie kan zich daarom vanaf nu geen milde, tweeslachtige houding meer veroorloven ten opzichte van het regime van Chişinău, vanaf nu betekenen ons stilzwijgen of deze tweeslachtige verklaringen goedkeuring van en medeplichtigheid aan de minachting van de fundamentele vrijheden en de democratische wettelijke orde, aan geweld, aan onderdrukking. De crisis in Chişinău toont aan dat wij niet in de laatste plaats onze methodes voor observatie en monitoring van de verkiezingen moeten verbeteren en dat we de rol van onze permanente vertegenwoordiger daar opnieuw moeten bezien.
Charles Tannock
(EN) Mevrouw de Voorzitter, Moldavië is nog steeds een van de armste landen in Europa en heeft een kwetsbare democratie. De leider van het land, president Voronin, is een ware "homo sovieticus” die zichzelf nog steeds trots een communist noemt en, helaas, een tweeslachtige houding heeft tegenover de EU, zelfs wat het oostelijk partnerschap betreft.
Hij is echter nog altijd populair, met name in de plattelandsgebieden en onder de oudere generatie die terugverlangt naar de veiligheid van de USSR in deze onzekere economische tijden.
Tijdens de OVSE-trojka, waaraan onze eigen EP-delegatie deelnam, werd zijn overwinning feitelijk bevestigd, dus dit zullen we moeten accepteren. We moeten echter scherpe kritiek uiten tegen het harde neerslaan van de demonstraties van de oppositie, die de regering ervan beschuldigde de media tijdens de campagne te monopoliseren, gebruik te maken van een verouderd en onbetrouwbaar kiezersregister - met veel mensen die al overleden zouden moeten zijn - en ontzegging van het kiesrecht van de grote diaspora in het buitenland die niet konden stemmen.
Op dit moment moeten we onze aandacht vestigen op de schending van mensenrechten. Deze moet grondig worden onderzocht door een EU-delegatie als voorwaarde voor verdere steun aan Moldavië in zijn EU-Atlantische aspiraties.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren. Ik ben bijzonder dankbaar voor dit debat van vandaag, omdat daaruit blijkt dat Europa met 27 lidstaten en 500 miljoen burgers zeker ook buiten de grenzen van Europa invloed heeft. Tal van burgers in Moldavië hebben onderkend hoe belangrijk het is om de trias politica te waarborgen en om een fundamenteel democratisch inzicht te ontwikkelen, en daarvoor ook te strijden.
Het is niet vanzelfsprekend dat mensen zich vandaag de dag inzetten voor democratie, dat mensen hun overtuigingen in het openbaar kunnen uitdragen zonder daarvoor te worden opgesloten of onderdrukt. Daarom vind ik - en op dit punt steun ik de commissaris in het bijzonder - dat Europa in de strijd voor de vrijheid van de individuele burgers, voor de journalistieke vrijheid en voor een goed gefundeerde democratie alle middelen moet inzetten die ons op dit moment ter beschikking staan.
Petr Nečas
fungerend voorzitter van de Raad. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren. De situatie in Moldavië is nog altijd precair en de Europese Unie dient zich intensief te blijven inspannen om de verschillende partijen rond de onderhandelingstafel te krijgen om samen met hen tot een oplossing te komen, een veelomvattende, evenwichtige en realistische oplossing die zal leiden tot versterking van het democratisch proces en de democratische instellingen in Moldavië. Ik ben het dan ook volledig met Graham Watson eens dat president Voronin zich onomwonden dient te verbinden tot de beginselen van democratie en dat hij de folteringen van en het geweld tegen de demonstranten moet veroordelen. Ook vind ik dat wij allen hier de gevangenneming van journalisten en de enorme inbreuken op de vrijheid van meningsuiting onomwonden dienen te veroordelen. Wat dat betreft is het ook van belang dat we onze volle steun verlenen aan de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie in Moldavië.
Het moge duidelijk zijn dat de Europese Unie en dus ook de Raad, zich buitengewoon zorgen maakt over de schending van de mensenrechten tijdens de crisis in Moldavië. We doen hierbij een dringend verzoek aan de Moldavische autoriteiten om zich aan te sluiten bij het transparante proces waar ook de desbetreffende Europese en internationale instellingen zich ten volste voor zullen inzetten, alsook om een onderzoek in te stellen naar de schendingen van de mensenrechten en om deze te veroordelen. Uit de genoemde crisis is gebleken dat er extra hulp nodig is van de kant van de Europese Unie ten behoeve van verdere politieke en economische hervormingen in Moldavië. Dit alles zou moeten leiden tot een versterking van de democratische beginselen en waarden in het land en dat overeenkomstig de EU-steun inzake de Moldavische soevereiniteit en territoriale integriteit. De Europese Unie is bereid om de handen met Moldavië ineen te slaan en het land te helpen bij zijn toenadering tot de Europese Unie. Dit alles vereist echter een democratisch Moldavië, een Moldavië dat de mensenrechten naleeft, een Moldavië met vrijheid van meningsuiting en met goed functionerende fundamentele democratische instellingen
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn spreektijd graag benutten om te reageren op enkele vragen en opmerkingen in het kader van de huidige discussie, die, mijns inziens, zeer verantwoord is.
Ik wil ten eerste ingaan op de opmerkingen van de heer Watson over visa en mensenrechten, maar voordat ik dat doe, geef ik eerst een reactie op zijn opmerking over mijn collega Benita Ferrero-Waldner. Zij is verantwoordelijk voor onze betrekkingen met Moldavië. U zei dat Benita een instinctieve optimist is. Ter verdediging van mijn collega en het standpunt van de Commissie wil ik ten eerste benadrukken dat het standpunt van de Commissie juist zeer realistisch en evenwichtig is. Ten tweede moet je als Europees commissaris wel een beroepsoptimist zijn, in ieder geval als je verantwoordelijk bent voor de EU-uitbreiding en de betrekkingen met Zuidoost-Europa.
Wat de visa-kwestie betreft, we zijn inderdaad ontsteld over het Moldavische besluit om Roemeense burgers een visumverplichting op te leggen. Dit is onacceptabel. We onderzoeken op dit moment de wettigheid van het besluit. Op 30 april, vlak voor de Dag van de Arbeid op 1 mei, zullen we deze kwestie verder aan de orde stellen bij de Moldavische autoriteiten in het kader van het gezamenlijk beheerscomité Moldavië-Commissie, dat is opgericht in het kader van de overeenkomst inzake visafacilitering.
In het algemeen heeft de Commissie, als het gaat om de verkiezingen, de gebeurtenissen daarna en de mensenrechtenschendingen, een scherpe veroordeling uitgesproken over de gewelddadigheden in de straten van Chişinău op 7 april en het daaropvolgende gebruik van bovenmatig geweld door de wetshandhavingsdiensten en, naar verluidt, door privé-militie. De berichten over veelvuldige mensenrechtenschendingen bij gevangenen, evenals ontvoeringen zijn zeer zorgwekkend.
Het is realistisch gezien van cruciaal belang dat Moldavië in het kader van zijn Europese aspiraties een grondig en onpartijdig onderzoek instelt naar de vermeende mensenrechtenschendingen, in samenwerking met alle politieke partijen en, indien nodig, onder internationaal toezicht. De verdachten van criminele feiten, waaronder de schending van mensenrechten, moeten aan een onderzoek worden onderworpen. Als deze feiten ten laste worden gelegd, moeten betrokkenen de kans op een eerlijk proces krijgen.
Tot slot, wat betreft de vermoedelijke gevolgen van de nasleep van de verkiezingen voor de betrekkingen tussen de EU en Moldavië: gebleken is dat de interne hervormingen in Moldavië nog niet voltooid zijn, met name ten aanzien van de rechtsstaat en de eerbiediging van de fundamentele vrijheden. Wij verwachten van alle betrokken partijen in Moldavië, zowel de officiële autoriteiten als de politieke oppositie en het maatschappelijk middenveld, dat zij zich zullen inzetten voor een oplossing van de huidige crisis waardoor de Moldavische bevolking niet minder, maar meer democratie en vrijheid zal krijgen.
De geschiedenis van hetgeen is uitgegroeid tot de Europese Unie, is het concrete bewijs dat door dialoog, samenwerking en de rechtsstaat een coherente en duurzame situatie kan ontstaan waarin respect voor fundamentele vrijheden, politieke stabiliteit en economische welvaart samengaan.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming over eventuele ontwerpresoluties vindt tijdens de volgende vergadering plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Corina Creţu  
schriftelijk. - (RO) Terwijl het communistische regime van Chişinău aan de macht blijft door fraude en marteling, volstaat de premier van het land dat EU-voorzitter is met de inschatting dat de crisis aan de grenzen van de Unie "onrustbarend” is. Noch de getuigenissen van terreur, noch de agressie ten opzichte van een lidstaat van de Europese Unie hebben reacties teweeggebracht zoals dat gebeurde bij de verdraaiing van een legitiem besluit van Roemenië ter bespoediging van het proces van herverkrijging van de Roemeense nationaliteit voor diegenen die deze waren kwijtgeraakt buiten hun wil om, onder tragische historische omstandigheden waarvoor het Westen medeverantwoordelijk is. Ik kan niet heen om de hypocrisie van de politici die nu angst zaaien voor de miljoen Moldaviërs die op het punt staan het Westen in te trekken, zoals zij voor 2007 waarschuwden voor een toestroom van Roemenen.
Over het met de voeten treden van de democratie en de fundamentele vrijheden zullen we de gelegenheid hebben om te discussiëren met de heren Loekasjenko en Voronin nadat het oostelijk partnerschap van start gaat. Als dit samenwerkingsmechanisme zich niet inzet voor democratische hervormingen in de uitgenodigde voormalige sovjetstaten, betekent dit dat het een doodgeboren kindje is.
Ik kan een bitter conclusie niet onderdrukken: voor sommige Europeanen is Tibet dichter bij dan Moldavië. Zo gebeurt het waarschijnlijk als de weg naar Chişinău via Moskou loopt.
Silvia-Adriana Ţicău  
schriftelijk. - (RO) De verkiezingen van 6 april 2009 in de Republiek Moldavië werden gevolgd door demonstraties. Helaas heeft de pers moeilijkheden ondervonden om informatie te verspreiden over de ontwikkelingen van de gebeurtenissen. Ik ben van mening dat persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en het eerbiedigen van de mensenrechten en van de rechtsstaat principes zijn die wij allen eerbiedigen, bevorderen en verdedigen.
Ik ben van mening dat de situatie in de Republiek Moldavië zeer ernstig is en ik ben vooral van oordeel dat de Europese Unie deze situatie serieus en met diplomatie moet behandelen. Ik ben van mening dat de aantijgingen aan het adres van Roemenië aantijgingen zijn aan het adres van de Europese Unie en dat het verklaren tot ongewenst persoon van de Roemeense ambassadeur te Chişinău en de ruwe en eenzijdige invoering door de Republiek Moldavië van de visumplicht voor Roemeense burgers onaanvaardbaar zijn.
De Republiek Moldavië is door haar geschiedenis en geografie een Europees land, een van de buurlanden van de Unie en de relatie tussen de Unie en de Republiek Moldavië moet zich ook in de toekomst baseren op een goed nabuurschap. De regio waaruit ik afkomstig ben is gelegen tegen de Republiek Moldavië en Oekraïne. We hebben veel gemeenschappelijke ontwikkelingsprojecten en ik ben van mening dat Roemenië en de Europese Unie de economische en sociale ontwikkeling van de Republiek Moldavië moeten blijven steunen op grond van een partnerschap dat is gebaseerd op goede samenwerking, maar vooral op wederzijds respect.
