Beschikbaarstelling van middelen uit het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering: SE/Volvo - AT/Steiermark - NL/Heijmans (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Reimer Böge, namens de Begrotingscommissie, over beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering: Zweden/Volvo - Oostenrijk/Steiermark - Nederland/Heijmans - C7-0254/2009 -.
Reimer Böge
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, vandaag bespreken wij opnieuw een voorstel voor de beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG). De perioden tussen dergelijke verslagen worden steeds korter. Ditmaal gaat het om verzoeken uit Zweden en Oostenrijk vanwege ontslagen in de automobielsector en uit Nederland vanwege ontslagen in de bouwsector.
Ik roep nog eens in herinnering dat het Fonds jaarlijks maximaal 500 miljoen euro mag bedragen en uitsluitend is bedoeld om steun te verlenen aan werknemers die te lijden hebben onder de gevolgen van grote structurele veranderingen in de wereldhandelspatronen. Het Fonds dient uitsluitend om deze werknemers te ondersteunen als het gaat om bij- en nascholing, opleiding en herintreding op de arbeidsmarkt.
Ik onderstreep nog eens dat het belangrijk is om de voorstellen of verslagen betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Fonds afzonderlijk en niet gebundeld in te dienen. Wat dat betreft, hoop ik dat deze gebundelde aanvraag de laatste is geweest.
Wij wijzen er nogmaals op dat uit het EFG afkomstige steun niet in de plaats mag komen van acties waartoe bedrijven verplicht zijn krachtens hun nationale wetgeving of collectieve overeenkomsten, of van maatregelen ter herstructurering van bedrijven of bedrijfstakken. Voor ons is en blijft een punt van kritiek - en daar zal ook de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken op blijven hameren -, de kennelijk systematische overschrijving van betalingskredieten uit het Europees Sociaal Fonds, aangezien het EFG is opgericht als een op zichzelf staand specifiek hulpmiddel met eigen doelstellingen en termijnen.
Met de drie verzoeken die wij vandaag bespreken en waarover wij deze week een besluit moeten nemen, is een bedrag van in totaal 15,9 miljoen euro gemoeid. De aanvragen van Zweden en Nederland hebben artikel 2 a) als rechtsgrond: ten minste 500 gedwongen ontslagen binnen een periode van vier maanden in een onderneming in een lidstaat. De aanvraag van Oostenrijk heeft artikel 2 b) als rechtsgrond: ten minste 500 gedwongen ontslagen binnen een periode van negen maanden, met name in kleine of middelgrote ondernemingen. De aanvraag van Zweden heeft betrekking op in totaal 4 687 gedwongen ontslagen bij Volvo Cars en bij 23 leveranciers en downstreamproducenten. Zweden verzoekt om 9,8 miljoen euro uit het EFG.
De aanvraag van Oostenrijk heeft betrekking op 774 gedwongen ontslagen bij negen ondernemingen, waarvan er 400 in aanmerking komen voor steun. Oostenrijk verzoekt om 5,7 miljoen euro uit het EFG. De aanvraag van Nederland heeft betrekking op 570 gedwongen ontslagen bij één enkele onderneming - Heijmans N.V. - waarvan er 435 in aanmerking komen voor steun. Nederland verzoekt om een steunbedrag van circa 386 000 euro.
Volgens de beoordeling van de Commissie, en daar hebben wij ons na een zorgvuldige analyse bij aangesloten, voldoen alle aanvragen aan de criteria voor subsidiabiliteit van de EFG-verordening. Zonder collega's van de Commissie werkgelegenheid vóór te willen zijn, wijs ik erop dat deze commissie, zoals in de procedure hier is afgesproken, vóór het besluit van de Begrotingscommissie een advies uitbrengt en zeer uitvoerig op de details ingaat. Zo heeft de commissie in het Zweedse geval duidelijk gemaakt dat van de 4 687 genoemde werknemers er slechts 1 500 in aanmerking komen voor de bijdrage uit het EFG.
In het geval Heijmans N.V. moet bijvoorbeeld worden vastgesteld dat er meer dan 400 extra banen verloren zijn gegaan, waarbij het vooral gaat om werknemers met tijdelijke contracten die niet in de aanvraag zijn opgenomen. En zo komen er steeds weer opnieuw afzonderlijke aanvragen, die weliswaar terecht worden ingediend, maar die ons er niet van moeten weerhouden om algemeen groen licht te geven voor de goedkeuring van de aanvragen.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Europees Parlement, ik zou graag de rapporteur willen bedanken voor zijn steun voor het Commissievoorstel tot beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering naar aanleiding van de ontslagen in de automobielsector in Zweden en Oostenrijk en in de bouwsector in Nederland.
Geachte mijnheer de rapporteur, uw steun gaat evenwel gepaard met enkele op- en aanmerkingen, waaronder twee begrotingsgerelateerde punten. Ik ben weliswaar reeds tijdens het voorgaande debat in de gelegenheid geweest daarop in te gaan, maar zou daar vandaag toch nog graag het een en ander aan willen toevoegen.
Het eerste door u genoemde begrotingsgerelateerde punt betreft de herkomst van de financiering. U stelt dat het Europees Sociaal Fonds niet de enige bron van financiering zijn mag. Het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is begrotingstechnisch gezien een specifiek instrument dat niet over een eigen budget beschikt. Om toch middelen uit dit fonds ter beschikking te kunnen stellen, dienen deze betrokken te worden van elders. Dat betekent in de allereerste plaats dat er een begrotingspost uitgekozen dient te worden waaruit daadwerkelijk geld gehaald worden kan en ten tweede dat er een verzoek bij de begrotingsautoriteit ingediend moet worden tot beschikbaarstelling van de aldus bepaalde bedragen middels een gewijzigde begroting. Deze procedurele weg wordt van geval tot geval weer opnieuw bewandeld.
Het is correct dat het Europees Sociaal Fonds tot op heden de belangrijkste bron van financiering vormde. Dat komt niet alleen door het feit dat dit fonds en het Fonds voor aanpassing aan de globalisering qua doelstelling zo op elkaar lijken, maar ook in grote mate door het feit dat dit fonds grote sommen geld bevat. In 2009 is het Europees Sociaal Fonds goed voor bijna 11 miljard euro aan betalingen. Eind november was daarvan een bedrag van 6 miljard euro aangewend. In 2009 is het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering goed voor 53 miljoen euro, oftewel 0,5 procent van de uit het Europees Sociaal Fonds toegekende financiële middelen. Deze werkwijze, een vanuit een zeker oogpunt logische en ook eenvoudigere werkwijze, is tot op dit ogenblik niet ten koste gegaan van de doelstellingen van het Europees Sociaal Fonds. Dat neemt niet weg dat de financieringsbron van de betalingen gediversifieerd moet worden en ik kan u verzekeren dat de Commissie daar hard aan werkt. Het is namelijk mijn bedoeling om u de volgende keer verschillende scenario's voor te leggen.
Het tweede door u genoemde punt houdt niet alleen verband met de begroting, maar des te meer met de besluitvorming. U vraagt namelijk aan de Commissie haar voorstellen tot beschikbaarstelling van middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering in te dienen middels aparte documenten. De Commissie is zich bewust van de voordelen van een dergelijke werkwijze, aangezien aparte indiening van geval tot geval het risico op geheime overeenkomsten of garanties volledig uitsluit. De werkwijze waar we in eerste instantie voor gekozen hadden, was weliswaar volstrekt logisch en maakte de administratieve afhandeling van problemen bovendien tot op zekere hoogte eenvoudiger, maar toch denk ik dat de praktische en ook politieke kern van de zaak zeer sterk pleit voor documenten per geval apart. Dat is dan ook de manier waarop de Commissie voortaan te werk zal gaan.
Lambert van Nistelrooij
namens de PPE-Fractie. - Voorzitter, ongewone tijden vragen om ongewone maatregelen. Met het globaliseringsfonds, een heel speciaal op maat werkend instrument, voegen we vanuit Europa de daad bij het woord. De massale ontslagen van meer dan 700 vaste werknemers bij Bouwbedrijf Heijmans - en dan kijken we nog niet eens zo zeer naar de aantallen in het buitenland, o.a. in België en in het Verenigd Koninkrijk - vragen om een gerichte actie. De bouwsector neemt in de regio Brabant, waar ook ik vandaan kom, een belangrijke plaats in en de gevolgen van dit soort massaontslagen zijn in de regio en ver daarbuiten duidelijk voelbaar.
De actie van Europa is terecht gericht op het behoud van deskundigheid en vakmanschap. Door de crisis komen er nu mensen op straat te staan, terwijl we uit ervaring weten dat er een groot tekort is aan bekwame vaklieden, juist ook in de bouw. Daarom is het goed dat als instrument bij Heijmans gekozen is voor een mobiliteitscentrum, voor behoud van deskundigheid en zo mogelijk arbeidsplaatsen. Zowel de Nederlandse ministeries als de regionale overheden, bijvoorbeeld in de provincie Brabant, zetten zich nu in om investeringen in projecten, infrastructuur en bouw heel gericht en versneld uit te voeren. Op die manier proberen we de mensen die op straat komen te staan toch te laten zien dat we actief met hun meedenken en daarvoor ook geld inzetten.
Ik wijs juist deze week in de sfeer van Kopenhagen ook nog eens op het feit dat we energievoorzieningen, energiemaatregelen in de bouw en ook in het verkeer juist hard nodig hebben. We hebben de regelgeving in het Parlement op andere terreinen aangepast, ik wijs in dit verband dan ook op de regionale fondsen die versneld uitbetalen en versneld met voorschotten komen; een actieve bijdrage vanuit het Parlement moet dan ook worden ondersteund. Een bedrijf als Heijmans, altijd gericht op continuïteit en kwaliteit, zal daar ook van profiteren. Het is vanuit deze geest dat wij deze drie voorstellen, maar in het bijzonder het Heijmans-voorstel, van harte ondersteunen.
Frédéric Daerden
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er worden steeds vaker middelen uit dit fonds beschikbaar gesteld, wat voor een belangrijk deel te verklaren is uit de economische crisis die ons continent doormaakt.
Deze crisis treft de sectoren die de pijlers vormen van onze Europese industrie, zoals blijkt uit deze drie laatste aanvragen met betrekking tot de automobielindstrie en de bouw, waarvoor een positief advies is uitgebracht.
Ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om erop te wijzen dat zonder de laatste herziening van de verordening van dit fonds, waarbij de economische crisis aan de criteria voor steunverlening is toegevoegd, veel van de aanvragen die ons op dit moment bereiken, juridisch niet in aanmerking waren gekomen voor een positief antwoord.
Daaruit blijkt dat in tijden van crisis, als de politieke goodwill er is in deze instelling, het Europees Parlement, er hoogwaardige politieke instrumenten worden ingezet om onze medeburgers te helpen. En die goodwill kan er ook nu weer zijn, want als ik het verslag van de heer Böge lees, stel ik vast dat de kernpunten voor verbetering van het functioneren van het fonds erin staan, te weten bespoediging van de behandeling van aanvragen om snel op de crisis te kunnen reageren, afschaffing van het gezamenlijk indienen van steunaanvragen en een beroep op andere wijzen van financiering dan die van het Europees Sociaal Fonds.
Wat dat laatste punt betreft, zou het de beste oplossing zijn om het fonds volwaardige betalingskredieten toe te kennen, op gelijke voet met de andere fondsen, maar we kennen het standpunt van de Raad hierover en ik begrijp goed wat de commissaris heeft gezegd.
Ik stel met tevredenheid vast dat de goodwill er is. Wat dat aangaat ben ik ervan overtuigd dat het onloochenbare nut van dit fonds en de wil van het Parlement ervoor zullen zorgen dat onze doelstellingen om dit fonds te versterken verwezenlijkt zullen worden.
Marian Harkin
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering is een tastbare uiting van solidariteit met werknemers die hun baan hebben verloren als gevolg van grote structurele veranderingen in de wereldhandelspatronen.
Ons, de leden van dit Parlement, kan het enige voldoening geven dat we een bijdrage kunnen leveren aan de verzachting van de meer directe gevolgen die deze werknemers ondervinden van hun ontslag, zodat ze de toekomst weer enigszins hoopvol tegemoet kunnen zien.
Onze rol zou echter meer om het lijf moeten hebben dan alleen het fiatteren van dit fonds. Allereerst is het onze verantwoordelijkheid om er zo goed mogelijk op toe te zien dat aan alle criteria wordt voldaan; daarnaast moeten we doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om ervoor te zorgen dat het globaliseringsfonds toevoegde waarde oplevert.
Een van de relevante punten die door de Commissie werkgelegenheid aan de orde zijn gesteld is dat de maatregelen die door de lidstaten worden voorgesteld moeten aansluiten bij andere acties die worden medegefinancierd uit de structuurfondsen, en we willen echt meer hebben dan alleen een bevestiging dat dit het geval is. Er moet worden aangetoond dat het zo is, aangezien dit zal helpen om de toegevoegde waarde waar ik het over had te waarborgen.
Daarnaast zal de toegevoegde waarde voortvloeien uit het feit dat uit het EFG afkomstige steun niet in de plaats zal komen van acties die in feite de verantwoordelijkheid van bedrijven zijn, maar ten goede zal komen aan acties die een waardevolle aanvulling vormen op genomen maatregelen op lidstaatniveau.
We evalueren de toegevoegde waarde van het fonds als onderdeel van de begrotingsherziening van het meerjarig financieel kader 2007-2013; naar mijn mening zou dit echter een continu proces moeten zijn, en moeten we op dit gebied waakzaam zijn.
Een andere kwestie die mij enige zorgen baart is de invoering van gelijkheid tussen mannen en vrouwen en non-discriminatie in het kader van het fonds.
Ik heb kort gekeken naar de uitsplitsing naar sekse van de drie programma's die voor steun in aanmerking komen en het percentage mannen is respectievelijk 91 procent, 72 procent en 79 procent. Ook heb ik gekeken naar de andere programma's die we hiervoor hebben gefinancierd, en het lijkt erop dat een veel groter percentage van de steun gaat naar mannen die ontslag hebben gekregen. Dit zou een statistische afwijking kunnen zijn, of er zou sprake kunnen zijn van een situatie waarin, om een of andere reden, meer aanvragen worden gedaan voor mannelijke werknemers.
Tot slot moeten we alle aanvragen zorgvuldig beoordelen, want het is cruciaal dat de steun zo snel en efficiënt mogelijk beschikbaar komt.
Marije Cornelissen
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, laat ik vooropstellen dat wij kunnen instemmen met de inzet van het globaliseringsfonds voor deze drie aanvragen. De aanvragen voldoen aan de criteria en dus hebben de ontslagen werknemers recht op ondersteuning uit dit fonds.
Wel wil ik graag deze gelegenheid aangrijpen om te wijzen op een belangrijke tekortkoming in het globaliseringsfonds. We zijn op dit moment bezig om tot een gezamenlijke visie te komen op de toekomst van de economie en de arbeidsmarkt in Europa. De verschillende politieke stromingen in dit Parlement zijn het er misschien niet helemaal over eens hoe dat precies moet of hoe ver we daarin willen gaan, maar we zijn het best wel eens over de grote lijnen. Het moet duurzamer en het moet inclusiever. Als we die doelen willen bereiken, dan moeten we de kansen nu grijpen. We moeten juist nu bij het aanpakken van de crisis stappen zetten die ons dichter bij die duurzame economie brengen.
Met de huidige inzet van het globaliseringsfonds laten we wat mij betreft kansen liggen. Het is doodzonde dat het fonds als een van onze instrumenten om de crisis het hoofd te bieden, geen richting biedt. We moeten het lef hebben om echte keuzes te maken. Als wij ervoor zorgen dat mensen die nu hun banen verliezen in vervuilende industrieën zoals de auto-industrie, niet blijven hangen in het verleden, maar omgeschoold worden voor werk in duurzame sectoren voor de toekomst, dan laten wij duidelijk zien welke richting wij op willen. Zo brengen we dan die innovatieve, inclusieve en duurzame economie een stukje dichterbij.
Hynek Fajmon
namens de ECR-Fractie. - (CS) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we debatteren hier vandaag over nieuwe uitgaven uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering. Het gaat er hier om of het geld waar de regeringen van Zweden, Oostenrijk en Nederland in verband met ontslagen bij bedrijven in de automobiel- en bouwsector om gevraagd hebben, al dan niet naar die landen toegestuurd moet worden. In het verleden hebben we al meer van zulke bijdragen goedgekeurd. Ik acht deze faciliteit echter principieel fout en de Europese Unie dient er dan ook onverwijld een punt achter te zetten. Ik heb daar twee belangrijke argumenten voor.
Allereerst is dit een onrechtvaardige maatregel. Bijna alle werknemers en werkgevers en ook kleine zelfstandige ondernemers in de Europese Unie hebben te maken met de gevolgen van de mondialisering of beter gezegd: met concurrentiedruk. Elke dag gaan er in Europa als gevolg daarvan vele arbeidsplaatsen verloren, maar ontstaan er als gevolg daarvan juist ook weer nieuwe. De EU-steun is echter alleen maar beschikbaar voor grote ondernemingen, omdat het verlies aan arbeidsplaatsen daar van voldoende omvang is. Mensen die ontslagen zijn door kleine bedrijven hebben domweg geen toegang tot dergelijke steun. Dat betekent dat deze maatregel selectief en dientengevolge onrechtvaardig is.
Ten tweede is dit naar mijn mening typisch een kwestie die op nationaal niveau opgelost dient te worden, omdat alleen daar voldoende middelen alsook informatie en beleid beschikbaar zijn.
Miguel Portas
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, wij zullen voor steun aan de ontslagen werknemers in Zweden, Oostenrijk en Nederland stemmen, maar elke aanvraag voor de beschikbaarstelling van middelen uit dit fonds doet mijn twijfel over de rechtvaardigheid en doeltreffendheid van het fonds alleen maar toenemen.
Wat betreft de doeltreffendheid stel ik vast dat het fonds. in 2009 16 000 werknemers heeft gesteund - een druppel op de gloeiende plaat van alle ontslagen werknemers - en 53 van de beschikbare 500 miljoen euro heeft uitgegeven. Ten aanzien van de rechtvaardigheid vraag ik me af waarom een Zweedse arbeider in de automobielindustrie gesteund wordt met 6 500 euro en een Oostenrijkse arbeider in dezelfde sector met 14 300 euro.
Hoe kan ik dit uitleggen aan een Portugese textielarbeidster, die slechts 524 euro heeft gekregen terwijl haar Catalaanse collega 2 000 euro heeft ontvangen? Kwalijker is nog dat bij de Nederlandse aanvraag de tijdelijke contracten niet in het verzoek zijn opgenomen. Waarom zijn die werknemers er buiten gebleven, terwijl zij het meest kwetsbaar zijn? Dit fonds mag niet langer gebruikt worden om de verschillen in geval van werkloosheid groter te maken of de ongelijkheid tussen rijke en perifere landen te accentueren.
Marta Andreasen
namens de EFD-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft begrotingsinstrumenten in het leven geroepen om ondersteuning te bieden aan werknemers die worden ontslagen als gevolg van grote structurele veranderingen in de wereldhandelspatronen, waarvan er vele direct of indirect zijn beïnvloed door de Europese Unie.
Deze begrotingsinstrumenten pakken het probleem echter slechts gedeeltelijk aan. Het in bepaalde sectoren subsidiëren van de scholing van mensen die hun baan hebben verloren zal die sectoren niet uit hun benarde situatie helpen, noch zal het bijdragen aan het creëren van een alternatieve sector met werkgelegenheid voor deze mensen. Dit is een pure verspilling van belastinggeld. Als de Europese Unie er daadwerkelijk op gebrand was Europa uit deze crisis te helpen, zou het zich concentreren op de oorzaken van de crisis; maar onze Unie presenteert zich liever als een liefdadige instelling die de armen te hulp schiet.
Natuurlijk zal de Europese Unie zich met deze actie in eerste instantie verzekerd weten van de steun van de getroffenen. Bovendien geven het verslag en de ontwerpresolutie die hier ter stemming voorliggen niet aan wat het toepassingsgebied van deze subsidie zal zijn - dat wil zeggen, hoeveel sectoren er aanspraak op kunnen maken en hoeveel bedrijven binnen een bepaalde sector. Het meest zorgelijk is wel dat het verslag benadrukt dat de subsidies sneller moeten worden uitbetaald, maar helemaal niets vermeldt over het overleggen van bewijs dat de gelden de juiste mensen bereiken en worden ingezet voor het juiste doel. Nog erger is het feit dat het verslag niet verzoekt om geregelde beoordeling van de werking van de subsidie, maar deze beoordeling overlaat aan de algemene evaluatie van de programma's in het kader van de begrotingsherziening van het meerjarig financieel kader 2007-2013.
Collega's, we hebben het hier over het geld van belastingbetalers, waaronder velen die ook hun baan hebben verloren maar geen subsidie krijgen, velen die kampen met ernstige geldproblemen. Hoe kunnen we met zoveel minachting met hun geld omgaan? Ik zal tegen deze resolutie stemmen, en ik vraag u mijn voorbeeld te volgen.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Unie beschikt met het EFG over een begrotingsinstrument waarmee steun wordt verleend aan werknemers die te lijden hebben onder de gevolgen van grote structurele veranderingen in de wereldhandelspatronen. Nu zijn het ook gedupeerden uit mijn eigen land waaraan uit het Fonds afkomstige directe hulp wordt verstrekt. Ik heb er al vaker op gewezen dat het EFG niet als backup van multinationals moet worden opgevat, maar rechtstreeks ten goede moet komen aan de gedupeerde burgers. Ik pleit daarom voor controlemechanismen en zou graag willen dat er vanuit Stiermarken regelmatig voortgangsverslagen worden ingediend. Dit Fonds brengt de steun precies op de plaats waar die in de maatschappij het meest nodig is: bij de betrokkenen zelf. De Europese Unie levert hiermee een positieve bijdrage ten gunste van haar burgers.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, het doet me deugd dat wij vandaag debatteren over de vraag hoe wij de mondiale crisis en vooral de werkloosheid het hoofd kunnen bieden. Talrijke onschuldige bedrijven zijn de dupe. Ze halen domweg te weinig orders binnen, wat ten koste gaat van hun omzetcijfers, hun liquiditeit en hun kredietwaardigheid.
Ik spreek mijn waardering uit over de nadruk die in dit debat vooral op kleine en middelgrote ondernemingen wordt gelegd. Het is belangrijk dat deze ondernemingen overbruggingssteun krijgen, opdat ze hun bedrijvigheid voort kunnen zetten en zo de mogelijkheid krijgen om nieuwe marktkansen te benutten. Het resultaat van deze financiering moet zorgvuldig worden geanalyseerd. We moeten nagaan waar we best practices hebben toegepast, waar we daadwerkelijk hulp konden bieden bij het veiligstellen van arbeidsplaatsen, en bovenal, waar het ons gelukt is om ontslagen werknemers zo snel en efficiënt mogelijk weer te laten herintreden op de arbeidsmarkt.
We moeten snel handelen en daarom ben ik er voorstander van dat de middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering zo spoedig mogelijk beschikbaar worden gesteld, met name in Oostenrijk, in Stiermarken, waar een hele regio de pijn voelt van de klappen die de automobielsector heeft opgelopen. Het gaat daarbij ook om veel toeleveranciers, die voor de economische structuur van de regio van groot belang zijn. Het is een goed besluit om dit bedrag van 5,7 miljoen euro beschikbaar te stellen. Niettemin verzoek ik om in alle gevallen waarin wij onze goedkeuring verlenen de resultaten te onderzoeken. We willen niet alleen weten of de geldkraan is opengezet, ook moet worden aangetoond dat de inzet van de middelen tot nieuwe indienstnemingen leidt of nieuwe bedrijvigheid tot stand brengt en dat actief economisch optreden het in de toekomst mogelijk maakt de regio haar oude vitaliteit terug te geven. Ik spreek mijn dank uit aan de commissaris.
Evelyn Regner
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het Oostenrijkse verzoek om uit het EFG afkomstige steun heeft betrekking op voormalige medewerkers van in totaal negen toeleveranciers voor de automobielbranche in Stiermarken. Als we dit geval wat nader in ogenschouw nemen, zien we dat het bij uitstek in aanmerking komt voor steunverlening uit dit Fonds als pleister op de wonde. Het EFG kan immers precies doen waarvoor het is opgericht, namelijk steun verlenen aan degenen die rechtstreeks te lijden hebben onder de negatieve gevolgen van de globalisering en die door het abrupte verlies van hun werk het gelag moeten betalen voor de onverantwoordelijke escapades van de jongleurs op de financiële markten.
Helaas is Stiermarken sterk afhankelijk van de vraag in de automobielsector. De hele regio is daarom in zak en as omdat de markt - vooral de vraag naar personenvoertuigen - is ingestort. De verkoop van personenvoertuigen is met maar liefst 59,4 procent gekelderd. Die 5,7 miljoen euro is dan ook een uitstekende investering om de ontslagen werknemers te helpen bij hun terugkeer op de arbeidsmarkt. Dankzij deze middelen kunnen de ontslagen werknemers terecht bij regionale arbeidsstichtingen voor de automobielsector. Ook wordt het geld gebruikt om maatregelen op het gebied van oriëntatie en kwalificatie te financieren.
Milan Cabrnoch
(CS) Geachte collega's, het is de bedoeling dat we deze week een besluit nemen over het voorstel van de Europese Commissie om geld beschikbaar te stellen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering ten behoeve van gevallen in drie verschillende landen: Zweden, Nederland en Oostenrijk. Ik moet helaas constateren dat we alweer geacht worden een besluit te nemen over drie los van elkaar staande en volstrekt niet op elkaar lijkende gevallen.
Ik wil er op wijzen dat het Europees Parlement de Commissie al eens gevraagd heeft om de verschillende aanvragen voor beschikbaarstelling van middelen uit het Fonds apart voor te leggen en apart te behandelen. Opnieuw kleven er heel wat onduidelijkheden aan de aanvragen. Zo is bij de Zweedse aanvraag bijvoorbeeld niet duidelijk hoeveel geld er precies gebruikt zal worden en bij de Oostenrijkse aanvraag hebben we grote problemen met het bedrag per werkloze. Werd er bij de voorgaande projecten nog gevraagd om enkele honderden euro's per persoon, Oostenrijk vraagt nu om maar liefst 14 300 euro per werkloze. We zijn er allerminst zeker van of de voorstellen overeenkomen met de doelstellingen waarvoor het globaliseringfonds is opgericht en zijn dan ook tegen beschikbaarstelling van de gevraagde middelen.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de blauwe kaart gebruiken om even iets recht te zetten. De steun in Oostenrijk wordt niet toegekend aan slechts één persoon.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, u ziet het, dit is een Oostenrijks onderwerp en Stiermarken, een van onze zwaar getroffen deelstaten, gaat ons zeer na aan het hart. Een bovengemiddeld deel van de bevolking van Stiermarken is werkzaam in de automobielsector en uiteraard is een bovengemiddeld aandeel van de productie uit deze sector bestemd voor de export. Door de wereldwijde daling van de vraag moesten de genoemde 744 medewerkers worden ontslagen. We zijn buitengewoon verheugd dat 400 van de gedupeerde werknemers steun krijgen uit het EFG. Hier ben ik heel blij om.
Het gaat - dat wil ik even duidelijk maken in verband met het betoog van de vorige spreker - hier niet om subsidies enkel voor herstructureringsdoeleinden, het gaat om hulp aan afzonderlijke werknemers in de vorm van subsidies voor de kosten van levensonderhoud en maatregelen voor her- en bijscholing. Ik sluit mij aan bij de woorden van mevrouw Cornelissen, die zei dat er werk moet worden gemaakt van toekomstgerichte bijscholing. Werknemers moeten in de toekomst beter opgeleid zijn en daarom zou omscholing op het gebied van techniek en hernieuwbare energiebronnen beslist een stap in de goede richting zijn. Stiermarken zal zich zeker hiervoor sterk maken.
Gunnar Hökmark
(SV) Mevrouw de Voorzitter, in een debat als dit is het goed om niet te vergeten dat het de globalisering is die Europa rijk heeft gemaakt, die banen heeft gecreëerd en investeringen heeft opgeleverd. De uitvoer heeft de weg geëffend voor het ontstaan van nieuwe bedrijven en grote ondernemingen. De invoer heeft burgers de mogelijkheid gegeven om een goed leven te leiden met goedkope producten en diensten, en dat alles heeft geleid tot vernieuwing.
Er vindt constant verandering op grote schaal plaats, waardoor nieuwe bedrijven, nieuwe banen en nieuwe mogelijkheden ontstaan. Die verregaande veranderingen tekenen onze hele samenleving en zouden nooit tegengewerkt mogen worden. We moeten het voor de getroffen mensen daarentegen gemakkelijker maken om zich aan te passen. Het moet de taak van elke lidstaat zijn om ervoor te zorgen dat de overgang veilig verloopt en op een manier gebeurt die volop mogelijkheden inhoudt.
Met één enkel fonds kan de EU die mogelijkheden niet bieden. De veranderingen zijn te groot en te belangrijk. We hangen een verkeerd beeld op als we denken dat dit door een fonds voor aanpassing aan de globalisering opgelost kan worden. Wij waren tegen de oprichting van zo'n fonds. We zien echter ook dat we met betrekking tot de automobielindustrie in Europa met een bijzondere situatie zitten, met tal van verschillende vormen van steun op Europees en nationaal niveau, en dat we niet alleen een scheve situatie ten gevolge van overheidssteun aan individuele actoren dreigen te krijgen, maar dat die ongelijke situatie tevens ernstiger dreigt te worden als ondernemingen en het bedrijfsleven in verschillende regio's geen gelijkwaardige steun kunnen krijgen. Het is tegen die achtergrond dat we voor dit voorstel zullen stemmen, want de procedure voor de toekenning van steun is zo vergevorderd dat, als er geen steun wordt verstrekt, de mededinging zou worden verstoord. We onderstrepen echter ook dat dit niet de manier is waarop we in het vervolg te werk kunnen blijven gaan.
Elisabeth Morin-Chartier
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen benadrukken dat het door ons ingestelde Fonds voor aanpassing aan de globalisering bestemd is voor werknemers om hun inzetbaarheid te vergroten. Dat is dus het punt waarop we ons echt nadrukkelijk moeten richten, en dat is onze benadering bij de bestudering binnen de fractie van de dossiers met betrekking tot het Fonds voor aanpassing aan de globalisering om ervoor te zorgen dat werknemers op de arbeidsmarkt kunnen integreren en aan het werk kunnen blijven, want sociale integratie kan niet zonder professionele integratie.
Het tweede punt dat ik zou willen benadrukken is dat de automobielsector zeer ernstig getroffen wordt. Ik wil er bij de autofabrikanten, die het door de crisis flink te verduren hebben, op aandringen hun aanbod zowel aan de nieuwe milieudoelstellingen als aan de nieuwe behoeften van de consumenten aan te passen. Het voortbestaan van deze sector staat op het spel.
Tot slot wil ik iedereen oproepen het voorstel van de Begrotingscommissie te steunen - ik wil Reimer Böge overigens bedanken voor zijn voorstel - en ik wil er, net als Paul Rübig, op aandringen dat de effecten van ons beleid worden gemonitord.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Vorig jaar hebben we de toekenning van een aantal vergelijkbare sommen geld uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering goedgekeurd, ter ondersteuning van werknemers die lijden onder de gevolgen van de enorme structurele veranderingen in de wereldhandelspatronen. De economische crisis heeft een dramatische impact gehad op de wereldwijde handel.
Ik kan u vertellen dat in de regio waar ik vandaan kom zo'n 2 500 mensen hun baan hebben verloren in de ijzer- en staalindustrie, zo'n 700 in de scheepsbouw en er tevens zijn zo'n 6 000 ontslagen zijn aangekondigd in de spoorsector. Daarom denk ik dat het belangrijk is dat wij voorbereid zijn op het feit dat er in 2010 nog veel meer van zulke maatregelen zullen volgen, als gevolg van de economische crisis. De bestaande procedure moet eenvoudig zijn, zodat de lidstaten en de begunstigden er gemakkelijk toegang toe hebben. Zweden heeft de regeling in juni ten uitvoer gelegd, Oostenrijk in juli en Nederland in augustus, wat betekent dat er enkele maanden sinds de tenuitvoerlegging zijn verstreken. Daarom denk ik dat de procedure eenvoudig moet zijn.
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik was hier enkele weken geleden aanwezig toen het Parlement instemde met globaliseringssteun voor mijn eigen kiezers in Limerick, die ontslag kregen als gevolg van de verplaatsing van Dell naar Polen. In het voorjaar zullen de werknemers van Waterford Crystal soortgelijke steun nodig hebben. Het moge duidelijk zijn dat ik mijn goedkeuring hecht aan hetgeen hier vanavond is voorgesteld voor Zweden, Oostenrijk en Nederland.
Er is een aantal anomalieën genoemd; ik zal ze hier kort herhalen. Ten eerste vind ik dat er moet worden gekeken naar de ingangsdatum. Ten tweede moet de tijdsspanne de lengte van het traject weerspiegelen, en niet alleen die specifieke twee jaar, zoals thans het geval is. Ten derde is het heel belangrijk dat het beheer niet wordt opgeslokt, in het bijzonder door overheidsorganen. Ten vierde - maar veel belangrijker - moet er zo veel mogelijk hulp worden geboden aan ondernemers. 35 procent van de startende ondernemingen in de EU is opgericht door mensen die werkloos zijn geweest. Als zij worden geholpen zullen ze zeker resultaten boeken. De beste ideeën worden uit nood geboren, en mijns inziens is het essentieel dat we hen zo veel mogelijk helpen.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, aangenomen dat niet alleen in mijn eigen land Oostenrijk, maar eigenlijk overal in Europa de meeste werkgelegenheid onder druk staat als gevolg van de globalisering, moeten we er vooral voor waken dat jonge werknemers - werknemers die nog niet als werkloos zijn aangemeld, omdat ze net van de opleiding of van school komen - aan de zijlijn komen te staan. Het is met name van belang ervoor te zorgen - en dit betrek ik in de eerste plaats op Oostenrijk - dat wij werknemers die hun eerste schreden op de arbeidsmarkt nog moeten zetten, met de genoemde maatregelen ondersteunen en hun de kans bieden, mede met hulp van de Europese Unie, om op de Europese arbeidsmarkt in te stromen.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Dames en heren, wat voor mij duidelijk uit het debat naar voren kwam, is dat het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering werkt. Het Fonds is reeds enkele tientallen keren ingezet en steeds heeft dit zeer goed uitgepakt voor de mensen die er gebruik van maakten. Ik heb er als commissaris altijd naar gestreefd mij ter plaatse op de hoogte te stellen van de resultaten. Dat is natuurlijk van een andere orde dan een uitgebreide studie; het zijn slechts wat losse ervaringen, maar ik kan toch zeggen dat het mij buitengewoon deugd doet te zien dat het fonds daar waar het werd ingezet zo buitengewoon positief ontvangen is.
Er werd in het debat een hele reeks gewichtige vragen gesteld die dringend om een antwoord en een duidelijke en realistische houding vragen. Allereerst was er de uitspraak dat het fonds alleen bedoeld is voor grote bedrijven. Wel, gelukkig laat de praktijk ons zien dat onze oorspronkelijke bedoeling om iedereen met het fonds te helpen, ongeacht de vraag of het nu om een groot of een klein land gaat of om een groot of een klein bedrijf, wel degelijk goed uit de verf komt. Bovendien hebben we nu de nieuwe aangepaste regels waarin ondubbelzinnig geschreven staat dat het fonds eveneens kan worden ingezet voor werknemers van kleine en middelgrote ondernemingen in door de crisis getroffen regio's of sectoren. Dit fonds discrimineert dus niemand en stelt niemand achter.
Verder zou ik nadrukkelijk stil willen staan bij een fundamenteel kenmerk van dit fonds, namelijk dat het ménsen helpt en niet bedrijven. In die wetenschap kan het fonds onmogelijk geïnterpreteerd worden als een instrument voor de instandhouding van bedrijven die vanuit economisch oogpunt geen realistische kans hebben op overleven. Neen, niets van dit alles. Dit fonds is er om mensen die hun werk verloren hebben de helpende hand te bieden. Het fonds helpt hen om sneller weer aan de slag te kunnen, in sectoren waar er wel werk voorhanden is. Het is dus in de kern een fonds ter bevordering en vereenvoudiging van de herstructurering.
In een van de bijdragen werden twijfels geuit met betrekking tot de gendergelijkheid. Ik geloof dat mevrouw Harkin daarover sprak, als ik me niet vergis. Er is inderdaad sprake van aantoonbare ongelijkheid op dit vlak, maar dit is slechts een weerslag van het feit dat deze crisis, met name in de eerste fase ervan, vooral sectoren treft waarin mannen in de meerderheid zijn. Ook vandaag weer hebben we het over twee door mannen gedomineerde sectoren, namelijk de automobiel- en de bouwsector. Dus over het geheel genomen kan inderdaad gesteld worden dat het fonds vooral mannen geholpen heeft. Deze crisis leidt op een geheel eigen manier tot een verregaande wijziging van de structuur van de arbeidsmarkt. Zo heeft president Obama onlangs opgemerkt dat aan het einde van het jaar vrouwen de meerderheid zullen uitmaken van de Amerikaanse actieve beroepsbevolking. Dus ook in de Verenigde Staten heeft de crisis zeer verstrekkende gevolgen gehad voor de door mannen gedomineerde sectoren. Tot zover deze kwestie. Genderongelijkheid is noch in het concept, noch in de structuur van het fonds ook maar enigszins aanwezig.
Uiteraard werd er in het debat in ruime mate gesproken over de manieren waarop het fonds zou kunnen worden veranderd en verbeterd. Ik kan u verzekeren dat de Commissie het fonds niet ziet als een Pallas Athene die voortgekomen is uit het hoofd van Zeus, dus niet als onwrikbaar. Integendeel, het is een menselijke creatie die te allen tijde verbeterd kan worden op basis van ervaringen en onderlinge discussie. Wat dit betreft zie ik dan ook geen enkel obstakel.
Een andere vraag die gesteld werd, betrof een specifieke manier van financiering, namelijk de omvorming van het fonds tot een zelfstandige begrotingslijn. Dat is inderdaad een kwestie waarover op politiek niveau gesproken zal worden. Binnen de huidige financiële perspectieven zouden we via deze weg echter niets gedaan krijgen. Voor mij is het feit dat we op een andere, edoch doeltreffende wijze middelen beschikbaar hebben kunnen stellen, niet van enige waarde ontbloot.
Dames en heren, het is zonder enige twijfel waar dat er als gevolg van de gewijzigde regels en de huidige crisis meer individuele aanvragen zullen worden ingediend. Echter, zoals ik reeds gezegd heb, onderkent de Commissie de validiteit van de argumenten ten faveure van een individuele benadering van geval tot geval en zullen wij voortaan dan ook aldus te werk gaan.
Tot slot zou ik de leden van de Begrotingscommissie alsook alle overige leden van het Parlement die zich over deze problematiek gebogen hebben, willen bedanken. Uit het debat bleek namelijk overduidelijk dat goed is nagedacht over alle onvermijdelijk in dergelijke complexe besluitvormingsprocessen aanwezige, minder optimale zaken. Wat het debat in aansluiting op het Commissievoorstel ook duidelijk aangaf, is dat al deze gevallen wel degelijk binnen het kader van het Fonds voor aanpassing aan de globalisering vallen. Het doet mij dan ook deugd dat uw debat zo goed aansloot op het Commissiestandpunt en ik veronderstel dat de stemming niet anders uitvallen zal. Tenminste, dat hoop ik van ganser harte.
Reimer Böge
rapporteur. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik hoef eigenlijk niets toe te voegen aan de woorden van de commissaris. Ik sluit me aan bij zijn betoog en ik was het vooral met hem eens toen hij op het eind nog eens de kwesties aansneed die verband houden met de toekomstige ontwikkeling van het Europees Fonds voor de aanpassing aan de globalisering (EFG) in relatie tot de andere programma's - met name het Europees Sociaal Fonds (ESF) -, dat onderwerp zal zijn van een intensief debat dat we nog moeten voeren.
Het is volstrekt duidelijk dat het EFG niet in staat is om de gevolgen van structurele veranderingen te ondervangen en de uitdagingen van de globalisering het hoofd te bieden of aan te gaan. Daar is het Fonds ook niet voor bedoeld. Wel kan het iets doen aan de moeilijke situatie waarin ontslagen werknemers zich bevinden door hun de kans te bieden om door verwerving van kwalificaties weer nieuwe perspectieven te openen en werk te vinden. Ongeacht het debat over subsidiariteit, dat in dit verband eveneens een rol speelt, zouden we toch onze steun en waardering uit moeten spreken voor het EFG als aanvullend fonds op alle maatregelen in het kader van het ESF, dat we ook nog tot onze beschikking hebben.
Ik durf te beweren dat de nationale begrotingen en de Europese begroting programma's bevatten waar qua nut van de uitgaven meer vraagtekens bij geplaatst kunnen worden dan bij dit Fonds, dat rechtstreeks hulp biedt aan mensen die zich in een moeilijke uitgangssituatie bevinden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag plaats.
