Organizacja czasu pracy (debata) 
Przewodniczący
Kolejny punkt to zalecenie w sprawie drugiego czytania, w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, dotyczące wspólnego stanowiska Rady (10597/2/2008 - C6-0324/2008 - w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Sprawozdawca: Alejandro Cercas).
Alejandro Cercas
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie ministrze! Przegląd dyrektywy dotyczącej czasu pracy zwrócił uwagę i wzbudził wątpliwości milionów Europejczyków. Naszym zdaniem, wniosek Rady to wielki błąd polityczny i prawny.
Często zastanawiamy się, dlaczego nasze instytucje, nasze wybory czy nasza polityczna agenda wywołują zniechęcenie pośród obywateli. Dziś zostało to jednoznacznie wyjaśnione: wystarczy spojrzeć na ogromny rozziew między wnioskami Rady a poglądami 3 milionów lekarzy oraz wszystkich europejskich związków zawodowych reprezentujących 150 milionów pracowników.
Mam nadzieję, że nie postrzegacie tego - to jest sprzeciwu Parlamentu - jako kroku wstecz, ale raczej jako sposobność wyjścia naprzeciw niepokojom obywateli, aby ludzie zobaczyli, że kiedy mówimy o socjalnym wymiarze Europy, nie wypowiadamy po prostu pustych słów ani nie składamy obietnic bez pokrycia.
48-godzinny tydzień pracy to coś, do czego dąży się od dawna. Obiecano go w Traktacie Wersalskim, a także był on przedmiotem pierwszej konwencji MOP.
Dążenie do tego, aby pracować po to, aby żyć, a nie żyć po to, aby pracować, zaowocowało w Europie szeregiem ulepszeń w zakresie produktywności, wraz z większą ilością czasu wolnego dla pracowników. Z tego paradygmatu nie możemy się wycofać.
Obawy przed globalizacją czy próby zdobycia przewag konkurencyjnych wydają się powodować, że instytucje zmieniają zdanie i zapominają, że bitwę tę wygramy tylko dążąc do doskonałości.
Stanowisko Rady jest całkowicie przeciwne do stanowiska Parlamentu. Uważamy, iż są zasadne powody, dla których warto wziąć pod uwagę punkt widzenia Parlamentu.
Po pierwsze, klauzula opt-out jest sprzeczna z zasadami i literą Traktatu.
Po drugie, odstępstwo od reguły nie wskazuje na elastyczność tejże reguły, ale jedynie całkowicie unieważnia ten przepis całkowicie, czyni międzynarodowe konwencje i standardy czymś nieznaczącym i powoduje cofnięcie relacji między pracodawcą a pracownikiem do XIX wieku.
Po trzecie zaś, osobiste, indywidualne odstąpienie od praw to niezawodna formuła, za pomocą której najsłabsi w społeczeństwie znajdują się w najbardziej nieludzkich warunkach wyzysku.
Ostatnia przyczyna to taka, że przyzwolenie, aby państwa członkowskie dokonywały krajowych odstępstw od prawa europejskiego, otworzy możliwość dumpingu socjalnego pośród naszych krajów.
Jest wiele prac badawczych, które pokazują zakres, w jakim stosowanie klauzuli opt-out wyrządziło wielką krzywdę zdrowiu i bezpieczeństwu pracowników. Te same badania pokazują, w jaki sposób utrudnia to kobietom znalezienie pracy i budowanie kariery, oraz jak trudno jest pogodzić pracę z życiem rodzinnym.
Projekt dyrektywy jest zatem gorszy niż dyrektywa obecnie obowiązująca. W przyszłości, opt-out nie będzie tymczasowym jednorazowym wyjątkiem, ale stałą zasadą ogólną, a co więcej, zostanie on usankcjonowany w imię wolności i postępu społecznego.
Druga istotna rozbieżność dotyczy praw personelu służby zdrowia. Zaprzestanie zaliczania dyżuru do czasu pracy to naprawdę wielka niesprawiedliwość dla tych, którzy troszczą się o zdrowie i życie milionów pracowników. Do tego dochodzi absurdalność osłabiania prawa do wyrównawczego odpoczynku po wykonaniu pracy.
Staraliśmy się wypracować porozumienie z Radą, aby na tym posiedzeniu plenarnym można było przedstawić rozwiązanie kompromisowe, ale okazało się to niemożliwe. Rada nie jest skłonna negocjować i chce forsować swoje stanowisko nie zmieniając nic ani na jotę.
Mam nadzieję, że w środę Parlament położy kres tym zamiarom Rady. Będzie to znak dla całej Europy, że Parlament działa czynnie w ciągłym dążeniu do integracji Europy, nie zapominając przy tym o wymiarze społecznym oraz prawach lekarzy, pracowników, kobiet i obywateli Europy w ogóle.
Mam także nadzieję, że przy wsparciu i dzięki uprzejmości Komisji, będziemy mogli wówczas podjąć działania pojednawcze i zbudować kompromis możliwy do przyjęcia dla obu działów władzy ustawodawczej. Musimy zadbać o to, aby Rada poważnie traktowała flexicurity i godzenie pracy z życiem rodzinnym.
Mamy taką szansę. Wykorzystajmy ją, aby wypełnić tę olbrzymią lukę między nami a obywatelami Europy.
(Oklaski)
Valérie Létard
Urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie Cercas, panie i panowie! Zebraliśmy się tutaj dziś wieczorem, aby debatować na temat, który zajmuje nas już od kilku lat, temat ważny dla wszystkich europejskich pracowników, to jest przegląd dyrektywy o czasie pracy.
Tekst poddany dziś pod obrady Parlamentu Europejskiego to wynik kompromisu, który został wypracowany na posiedzeniu Rady w dniu 9 czerwca, podczas prezydencji słoweńskiej. Kompromis ten dotyczył zarówno dyrektywy o czasie pracy, jak i dyrektywy o pracy tymczasowej. Rada przyjęła go w głębokim przekonaniu, że stanowi on krok naprzód w odniesieniu do sytuacji pracowników w Europie, i dotyczy to obu jego wymiarów.
W przypadku natomiast dyrektywy o pracy tymczasowej, zasada równego traktowania od samego początku staje się w Europie regułą. Jest to krok naprzód dla milionów ludzi pracujących w tym sektorze. Co więcej, Parlament Europejski definitywnie przyjął tę dyrektywę w dniu 22 października, a ja pochwalam tę decyzję, ponieważ poprawi ona sytuację pracowników tymczasowych w 17 państwach członkowskich, w których zasada równego traktowania od samego początku nie została przewidziana w ustawodawstwie krajowym.
W przypadku zaś kompromisu dotyczącego czasu pracy, wprowadzamy gwarancje mające służyć jako ramy dla klauzuli opt-out z 1993 r., która została zastosowana bez ograniczeń i bez limitu czasowego. W aktualnym tekście przewiduje się limit 60 lub 65 godzin, w zależności od okoliczności, w porównaniu z dotychczasowym limitem 78 godzin tygodniowo.
Uniemożliwia to także podpisanie indywidualnego porozumienia opt-out w ciągu czterech tygodni od zatrudnienia pracownika, oraz wprowadza rozszerzone monitorowanie inspekcji pracy. Pragnę dodać, że wspólne stanowisko Rady wprowadza jednoznaczną klauzulę rewizji opt-out. Pragnę wreszcie wskazać, że kompromis słoweński umożliwia uwzględnienie specyficznych okoliczności czasu dyżuru. Będzie to ułatwienie dla wielu krajów, szczególnie tam, gdzie dotyczy to sektora ochrony zdrowia.
Oczywiście, zmiana dyrektywy o czasie pracy jest kompromisem i, jak to ma miejsce w przypadku wszystkich kompromisów, musieliśmy pominąć niektóre z naszych pierwotnych celów. Mam na myśli w szczególności likwidację klauzuli opt-out, czego broniła Francja i inne kraje, ale była to opinia mniejszości i nie mieliśmy dostatecznie dużo siły przebicia, aby narzucić ją Radzie.
W związku z tym, ważne jest, abyście głosując w drugim czytaniu pamiętali, co powinno stanowić nasz wspólny cel: wypracowanie tekstu możliwego do zaakceptowania przez wszystkich, unikając, w miarę możliwości, procedury pojednawczej. Jest oczywiście duży rozziew między opinią Parlamentu przy pierwszym czytaniu a wspólnym stanowiskiem Rady, ale Parlament musi uznać, że istnieje pilna potrzeba rozwiązania przez niektóre państwa członkowskie problemu czasu dyżuru, że kompromis słoweński przewiduje postęp w zakresie działań na rzecz pracowników, oraz że w Radzie nie ma większości potrzebnej do obalenia opt-outu, jako że istnieje on bez ograniczeń od 1993 r.
Biorąc pod uwagę zbliżające się debaty, pragnę zwrócić uwagę w szczególności na dwie kwestie.
Co do definicji czasu dyżuru, cel, jaki stawia sobie Rada, jest często niewłaściwie rozumiany. Chodzi nie o kwestionowanie nabytych praw pracowniczych, ale o umożliwienie ochrony dotychczasowej równowagi wewnątrz niektórych państw członkowskich. Debaty na forum Parlamentu Europejskiego mogłyby dać użyteczny wgląd w kwestie dotyczące tej nowej definicji.
Intencją Rady nie jest rozmycie ani ograniczenie praw ludzi. Wręcz przeciwnie, dążymy do utrzymania dotychczasowej równowagi w państwach członkowskich, równowagi, która oznacza obliczanie czasu dyżuru w określony sposób tak, aby uwzględnić w tym czasie okresy braku aktywności.
W odniesieniu do przeglądu klauzuli opt-out, musimy wypracować konkluzję nie stając po stronie ani zwycięzców ani zwyciężonych, ponieważ, obiektywnie rzecz biorąc, równowaga sił na to nie pozwoli. Kompromis słoweński przewiduje przegląd dyrektywy następujący po opracowaniu sprawozdania z oceny, za sześć lat. Wszystkie możliwości są w dalszym ciągu otwarte, i dlatego wzywam do zawieszenia broni w kwestii opt-out.
Dzisiejszego wieczoru Parlament Europejski ma zadanie do wykonania. Wasze głosy zdecydują o wyniku w sprawie, która jest rozpatrywana od 2004 r. Mam nadzieję, że w debacie, która teraz się rozpoczyna, zaniechana zostanie idea konfrontacji, natomiast uwzględnione zostaną silne ambicje Rady, które znajdują odzwierciedlenie w jej wspólnym stanowisku.
Jestem przekonana, że w tym duchu możemy wkrótce wytyczyć drogę do zrównoważonego rozwiązania.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Rozumiem w pełni liczne obawy wyrażane w związku z tą złożoną i ważną kwestią. Kluczowe pytanie to, czy Parlament będzie obstawał przy poglądzie, który przyjął w 2005 r. przy pierwszym czytaniu, i który został powtórzony we wniosku sprawozdawcy, czy też myśli o zmianie swojego stanowiska w reakcji na wspólny pogląd przyjęty przez Radę we wrześniu ubiegłego roku.
Pragnę przedstawić w skrócie kilka kwestii, które jak sądzę są istotne z punktu widzenia dyskusji o czasie pracy. Po pierwsze, wierzę głęboko, że przeformułowanie tej dyrektywy jest zadaniem ważnym i pilnym. Służby publiczne w całej Europie zwracają się do nas o wyjaśnienie sytuacji prawnej dotyczącej czasu dyżuru. Był to kluczowy czynnik przemawiający za przeglądem dyrektywy. Utrzymująca się na przestrzeni kilku minionych lat niepewność wywarła bardzo niekorzystny wpływ na organizację szpitali, służb ratowniczych i opieki instytucjonalnej, a także służb wsparcia dla osób mających problemy zdrowotne. Zwracano się do nas wszystkich, abyśmy coś w tej kwestii zrobili. Podobne prośby kierowały do nas organy rządów centralnych i władz samorządowych, organizacje, indywidualni pracownicy, prywatni obywatele i Parlament Europejski.
Po drugie, jest to bardzo istotna kwestia, która dzieli tę Radę i Parlament, szczególnie co do przyszłości klauzuli opt-out. Znam doskonale pogląd, który Parlament przyjął w tej materii przy pierwszym czytaniu. Chciałbym wskazać, że Komisja w 2005 r. dokonała pewnych fundamentalnych zmian w projekcie ustawodawstwa i proponowanego zakończenia stosowania opt-outu. Uczyniono to w odpowiedzi na poglądy Parlamentu wyrażane podczas pierwszego czytania, w dążeniu do obrony tego stanowiska w ciągu czterech lat burzliwej debaty z Radą.
Myślę jednak, że musimy przyjrzeć się rzeczywistym aspektom tej sytuacji. W 2003 r. klauzula opt-out była stosowana tylko przez cztery państwa członkowskie, natomiast obecnie korzysta z niej piętnaście państw. A dużo więcej chce zachować możliwość stosowania jej w przyszłości. Czynniki, które doprowadziły do decyzji Rady, są oczywiste. Opt-out ustalono w aktualnej dyrektywie, i jeżeli Parlament i Rada nie będą mogły się porozumieć co do usunięcia tej klauzuli, pozostanie ona w mocy bez ograniczeń, w jej obecnym brzmieniu.
Moim głównym przedmiotem zainteresowania, jeżeli chodzi o przeformułowanie dyrektywy, jest zatem zapewnienie, aby liczni pracownicy w całej Europie, którzy korzystają z opt-outu, mieli zapewnioną należytą ochronę w zakresie zatrudnienia. Dlatego też za istotne uważam skoncentrowanie się na rzeczywistych warunkach, które dają wolność wyboru tym pracownikom, którzy decydują się korzystać z klauzuli opt-out, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracowników korzystającym z opt-out, jak również bezwzględny limit średniej liczby przepracowanych godzin. Wspólne podejście obejmuje także i to zagadnienie.
W ramach wspólnego podejścia mieszczą się także określone dobrze sformułowane postanowienia dotyczące przyszłego przeglądu klauzuli opt-out. Wiele z państw członkowskich, które wprowadziły opt-out w ostatnim czasie, uczyniło to głównie z przyczyn dotyczących czasu dyżuru. Państwa te będą być może mogły dokonać ponownej oceny stosowania opt-out z chwilą, gdy zrozumieją skutki wszystkich zmian, których dokonujemy w odniesieniu do czasu dyżuru.
Na zakończenie pragnę wspomnieć, iż zdaję sobie sprawę z różnic między poglądami Parlamentu i Rady co do czasu pracy. Niełatwo będzie doprowadzić do porozumienia między Parlamentem a Radą, a w obecnej kadencji czasu nie mamy już zbyt wiele. W moim przekonaniu jest to jednak zadanie o podstawowym znaczeniu.
Myślę, że obywatelom Europy trudno będzie zrozumieć, dlaczego instytucje europejskie, które współpracowały w interesie rozwiązania problemów kryzysu finansowego, nie zdołały ustalić jednoznacznych i wyważonych zasad dotyczących czasu pracy. Nie powinniśmy zapominać, że Rada potrzebowała czterech lat, aby wypracować wspólne stanowisko. Chciałbym także zwrócić państwa uwagę na związki z dyrektywą o pracownikach agencyjnych, którą przyjęto w październiku przy pierwszym czytaniu.
Łatwo sobie wyobrazić, jak trudną sprawą będzie uzyskanie zgody Rady, jeżeli we wspólnym stanowisku zostaną wprowadzone poważne zmiany. Sądzę, że w chwili obecnej ważne jest, aby starannie rozpatrzyć równowagę między kwestiami treści a potencjalną taktyką, aby po dzisiejszej debacie można się było zbliżyć do znalezienia podstawy do porozumienia w sprawie czasu pracy. Komisja jest gotowa działać w dalszym ciągu w tej mierze jako 'uczciwy broker' w procesie legislacyjnym. Życzę Parlamentowi pomyślności w jego debacie i decyzjach dotyczących tego niezwykle ważnego zagadnienia.
José Albino Silva Peneda
w imieniu grupy PPE-DE. - (PT) Uważam, że porozumienie z Radą w sprawie tej dyrektywy można było omawiać przed drugim czytaniem w Parlamencie. Faktem jest, iż pomimo wysiłków podejmowanych przez prezydencję francuską, Rada nie dała jej żadnego mandatu do negocjacji z Parlamentem. Chciałbym jasno stwierdzić, że zgadzam się z przeglądem stanowisk przyjętych podczas pierwszego czytania, ale mogę to uczynić w sposób odpowiedzialny tylko w kontekście kompromisu, który zakłada dialog między tymi dwoma instytucjami. Moim celem jest w dalszym ciągu wypracowanie porozumienia z Radą. Nie było to możliwe przed pierwszym czytaniem, ale ufam, że można to uzyskać w drodze działań pojednawczych.
Dwie kwestie najważniejsze z politycznego punktu widzenia w tej dyrektywie to czas dyżuru i klauzula opt-out. Co do dyżuru, nie widzę powodu, dla którego nie można byłoby się zgodzić z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości. Jest rozwiązanie tego problemu - które, jestem pewien, zostanie przyjęte w procedurze pojednawczej - a które pozwoli rozwiązać trudności różnych państw członkowskich, i które jest akceptowane przez wszystkich z europejskiej profesji medycznej, dziś jednomyślnie reprezentowanej w demonstracji odbywającej się przez budynkiem Parlamentu z udziałem 400 lekarzy reprezentujących ponad 2 miliony lekarzy z całej Europy. Co do klauzuli opt-out, jest to w moim przekonaniu kwestia nie mająca nic wspólnego z elastycznością na rynku pracy. Moim zdaniem, elastyczność jest w pełni uwzględniona poprzez ustalenie okresu referencyjnego na jeden rok. Kwestią podstawową tutaj jest decyzja, czy chcemy, aby pracownicy w Europie mogli pracować ponad 48 godzin w tygodniu, obliczanych średnio w skali roku czy nie, innymi słowy od poniedziałku do soboty, osiem godzin dziennie, oraz czy uznajemy to za przystające do twierdzeń wygłaszanych przez wszystkich w tej Izbie, na przykład w odniesieniu do godzenia życia rodzinnego z pracą.
Pragnę przypomnieć wszystkim państwu, że podstawą prawną tej dyrektywy jest zdrowie i bezpieczeństwo pracowników. Muszę na zakończenie podziękować serdecznie moim licznym współpracownikom w grupie Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) oraz Europejskich Demokratów za ich wsparcie, którego udzielali mi w tym procesie.
Jan Andersson
w imieniu grupy PSE. - (SV) Pragnę przede wszystkim podziękować panu Cercasowi za jego wspaniałą pracę. Czy naprawdę jest nam potrzebna wspólna dyrektywa o czasie pracy? Absolutnie tak, ponieważ mamy wspólny rynek pracy i musimy mieć standardy minimum w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa. Bowiem chodzi tutaj o zdrowie i bezpieczeństwo.
Różnimy się od Rady w dwóch kwestiach szczególnie. Pierwsza z nich to nieaktywna część dyżuru. W tej mierze dostrzegam między nami pewne podobieństwo, polegające na tym, że obie strony twierdzą, iż można znaleźć elastyczne rozwiązania, jeżeli partnerzy społeczni wypracują porozumienie na szczeblu krajowym czy lokalnym. Różnica dotyczy punktu wyjścia dla tych negocjacji, gdzie Rada twierdzi, iż nie jest to czas pracy, ale czas wolny. My jednakże uważamy, iż należy wyjść od założenia, że jest to czas pracy. Jest to w sposób oczywisty czas pracy z chwilą wyjścia z domu i pozostawania do dyspozycji pracodawcy. Nie mamy jednakże nic przeciwko elastycznym rozwiązaniom.
W odniesieniu do indywidualnego opt-outu, jest to kwestia tego, czy powinien on być czymś stałym, czy stopniowo eliminowanym. My uważamy, że należy go stopniowo eliminować. Po pierwsze, nie jest to rzecz dobrowolna. Spójrzmy na aktualny stan rynku pracy, na którym wielu indywidualnych pracowników ubiega się o te same miejsca pracy. Jaki mają wybór w obliczu pracodawcy, kiedy poszukują zatrudnienia?
Po drugie, zastanawiam się, czy nie powinniśmy traktować jako wyzwania w aktualnym klimacie tego, że niektórzy ludzie muszą pracować 60-65 godzin, podczas gdy jednocześnie jest tak wielu bezrobotnych. Jest to prawdziwe wyzwanie.
Po trzecie - równość. Kim są ludzie pracujący po 60-65 godzin? To mężczyźni, za którymi stoją kobiety zajmujące się domem. Lobby kobiet ostro skrytykowało wniosek Rady, i słusznie. Jest to kwestia zdrowia i bezpieczeństwa. Próbowaliśmy podjąć negocjacje. To Rada nie usiadła do stołu negocjacyjnego. Jesteśmy gotowi prowadzić rozmowy z Radą, i próbowaliśmy, nie ustawaliśmy w naszych wysiłkach, ale mamy swoje własne poglądy i te poglądy przedstawimy przy stole negocjacyjnym.
Elizabeth Lynne
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Wspólne stanowisko Rady nie jest oczywiście idealne, ale doskonale zdaję sobie sprawę, że dojście do tego miejsca wymagało wielu lat negocjacji ze strony państw członkowskich. Większość z nas także pracowało nad tym zagadnieniem od szeregu lat.
Zawsze opowiadałam się za utrzymaniem opt-outu, ale chciałam tę klauzulę doprecyzować, aby była faktycznie dobrowolna. Z zadowoleniem przyjmuję, że klauzuli opt-out, teraz w ramach wspólnego stanowiska, nie można podpisać jednocześnie z umową, oraz że można się wycofać z opt-outu w każdej chwili. Jest to daleko bardziej przejrzysty sposób ochrony pracowników niż stosowanie definicji pracownika autonomicznego, która jest tak pojemna, że może dotyczyć każdego, jak to ma miejsce w wielu państwach członkowskich, czy stosowanie więcej niż jednej umowy o pracę, polegające na tym, że pracodawca może zatrudnić tego samego pracownika na podstawie jednej, dwóch a nawet trzech umów o pracę, co z kolei jest stosowane w niektórych innych państwach członkowskich. Jeżeli pracodawca nadużywa klauzuli opt-out, wówczas pracownik może pozwać go do sądu pracy. Moja obawa jest taka, że jeżeli usuniemy opt-out, zmusimy więcej osób do pracy w szarej strefie, a wówczas nie będą oni objęci przepisami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa, w szczególności dyrektywą o maszynach niebezpiecznych. Wszyscy legalnie zatrudnieni pracownicy są objęci tymi dyrektywami, niezależnie od tego, czy decydują się korzystać czy nie z dyrektywy o czasie pracy. W tych trudnych ekonomicznie czasach, bardzo ważne jest, aby pracownicy mogli zarabiać w godzinach nadliczbowych, oraz aby także pracodawcy dysponowali elastycznymi rozwiązaniami.
Większy kłopot mam z niezaliczeniem we wspólnym stanowisku dyżuru do czasu pracy. Dlatego też przedłożyłam moją poprawkę pod obrady Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, stojąc na stanowisku, że dyżur powinien być zaliczany do czasu pracy. Niestety nie uzyskałam poparcia dla mojej poprawki ze strony grupy socjalistów ani EPP. W sprawozdaniu pana posła Cercasa stwierdza się zatem obecnie, że dyżur powinien być zaliczany do czasu pracy, ale że układy zbiorowe lub prawo krajowe może stanowić inaczej. Nie jest to w moim przekonaniu istotna zmiana w stosunku do tego, co już zawarto we wspólnym stanowisku Rady, a jedynie nieco odmienne rozłożenie akcentów. Nie przedstawiłam mojej poprawki ponownie, ponieważ wiedziałam, że grupa socjalistów i EPP nie będzie głosowała za jej przyjęciem. Podejrzewam jednak, iż być może konieczne będzie zastosowanie procedury pojednawczej, ale podejrzewam też, iż Rada nie ustąpi. Jeżeli porozumienia nie uda się osiągnąć, wówczas mam nadzieję, że Rada zastanowi się nad tym ponownie, i że sektor ochrony zdrowia zostanie potraktowany odrębnie, co od dawna postulowałam. W moim przekonaniu przegląd tej dyrektywy był potrzebny tylko do tego, aby zająć się wyrokami w sprawach SIMAP i Jaeger wydanymi przez trybunały europejskie, i to wszystko, czym powinniśmy byli się zajmować.
Elisabeth Schroedter
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, pani urzędująca przewodnicząca Rady! Nadmiernie długie godziny pracy wywołują choroby pracowników, brak koncentracji i coraz więcej błędów. Ludzie pracujący długie godziny stanowią zagrożenie nie tylko dla siebie samych, ale także dla swojego otoczenia. Czy chcieliby państwo, na przykład, być leczeni przez przemęczonego lekarza, albo spotkać go za kierownicą samochodu po długim dyżurze? Dlatego też będziemy głosowali za dyrektywą o czasie pracy, która, w przeciwieństwie do tej przyjętej przez Radę, nie jest dziurawa jak szwajcarski ser.
Dyrektywa o czasie pracy, której górne limity stanowią jedynie wytyczne, ponieważ opt-out można uzgodnić w każdej indywidualnej umowie o pracę, nie realizuje celu ochrony zdrowia na stanowisku pracy. Naszym zadaniem jako ustawodawców jest zadbanie o to, aby dyrektywa o czasie pracy zawierała standardy minimum spełniające wymogi zdrowotne. Z tego powodu grupa Zieloni /Wolny Socjusz Europejski będzie głosowała przeciwko dalszym klauzulom opt-out.
Uważamy za rzecz słuszną, aby państwa członkowskie miały trzy lata na dostosowanie swojego krajowego prawodawstwa. Nie będziemy jednak głosowali za uczynieniem brytyjskiej klauzuli opt-out odstępstwem generalnym w Unii Europejskiej. Podobnie, nie aprobujemy faktu, iż Komisja zalicza obecnie czas pracy na dyżurze jako czas nieaktywny i uważa go za okres odpoczynku.
Szczególnie ważne dla nas jest to, aby czas pracy był z zasady obliczany w odniesieniu do danej osoby, a nie danej umowy. Ta poprawka ze strony Zielonych ma podstawowe znaczenie i zaprzecza temu, co pani Lynne określiła tu mianem iluzji.
Odrzucam także twierdzenie, iż Parlament Europejski nie zaproponował elastycznego modelu. Wręcz przeciwnie, wydłużenie okresu referencyjnego do 12 miesięcy daje dużą elastyczność, nie jedynie kosztem ustawowych okresów odpoczynku, co jest dla nas ważne.
Panie komisarzu! To nieprawda, że pracownicy mogą sami decydować. Oni sami wiedzą, że to niemożliwe; z jakiego to innego powodu zapowiedziano by na jutro 30-tysięczną demonstrację, a niektórzy już by demonstrowali? Dlatego też musimy potwierdzić nasze stanowisko z pierwszego czytania. To jedyny sposób, w jaki dyrektywa o czasie pracy może także zapewnić ochronę zdrowia na stanowisku pracy.
Roberta Angelilli
w imieniu grupy UEN. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Pragnę przede wszystkim podziękować sprawozdawcy za pracę, którą wykonał. Chciałabym powiedzieć prezydencji francuskiej, której dziękuję niemniej za zaangażowanie, iż nie dołożono wystarczających starań, aby rozmawiać skutecznie z Parlamentem.
Ta nasza debata dzisiejszego wieczoru jest bardzo delikatna, słowa musimy ważyć z największą odpowiedzialnością, a podobnie jest z działaniami podejmowanymi potem. Musimy mieć pełną świadomość, że każdy rozmyty kompromis osiągany jest kosztem życia pracowników, a zatem za kompromis za wszelką cenę przyjdzie zapłacić zdrowiem, bezpieczeństwem i godzeniem pracy z życiem rodzinnym.
Wszyscy wiemy doskonale, że świat pracy się zmienił i zmienia się w dalszym ciągu, w ciągu minionych kilku tygodni, na przestrzeni ostatnich dni, jako echo fali uderzeniowej kryzysu ekonomicznego. Wszyscy jesteśmy przekonani o potrzebie większej elastyczności, ale to trzeba osiągnąć w sposób wyważony, a przede wszystkim bez wywierania nadmiernej presji na prawa pracownicze w imię pilności sprawy. Wnioski Rady stawiają pewne bardzo ważne kwestie, jak to stwierdzili wszyscy pozostali sprawozdawcy przede mną.
Pierwszą z nich jest opt-out. Z jednej strony uznaje się fakt, iż formuła ta jest wysoce problematyczna, i dlatego przewidziano klauzulę dotyczącą przeglądu, ale uczyniono to w sposób ogólny, bez ustalania konkretnej daty; z drugiej zaś strony, dokonuje się czegoś w rodzaju zawoalowanego szantażu, ponieważ w razie nieprzyjęcia tekstu wspólnego stanowiska Rady pozostałaby w mocy aktualna dyrektywa, w której opt-out jest całkowicie nieograniczony.
Po drugie, jest całe zagadnienie dyżuru, który w praktyce uważa się za równoznaczny z okresem odpoczynku. W tej materii - jak już stwierdzili wszyscy posłowie zabierający głos przede mną - nie może być miejsca dla niejednoznaczności, ponieważ wszelka niejednoznaczność jest absolutnie nie do przyjęcia.
Wreszcie, pojednanie: pojednanie nie może być abstrakcyjnym określeniem dla ogólnych formuł czy tzw. 'racjonalnych warunków', które w rzeczywistości stają się sprytnym wybiegiem - układy zbiorowe zostają zaniechane, zmuszając tym samym pracowników, przede wszystkim kobiety, do akceptowania warunków narzuconych im tylko po to, aby nie utraciły one pracy.
Jasne jest dla mnie zatem, iż przegląd dyrektywy jest niezbędny i z pewnością byłby użyteczny, ale cokolwiek się zdarzy, nie wolno nam zastąpić próżni legislacyjnej niepokojącymi niejednoznacznościami.
Dimitrios Papadimoulis
w imieniu grupy GUE/NGL. - (EL) Panie przewodniczący! Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej / Nordycka Zielona Lewica, którą mam zaszczyt reprezentować, sprzeciwia się radykalnie i odrzuca wspólne stanowisko Rady, popierane także niestety przez Komisję, ponieważ jest to wniosek reakcyjny, wniosek, który zachwyca lobby pracodawców i skrajnych neoliberałów. Jest to wniosek, który cofa zegar historii o dziewięćdziesiąt lat do tyłu, do roku 1919, kiedy zapewniono tydzień pracy trwający maksymalnie 48 godzin. We wspólnym stanowisku utrzymano klauzulę opt-out, która jest anty-pracownicza i wymierzona przeciwko inicjatywom oddolnym, neguje orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w odniesieniu do dyżuru i promuje obliczanie czasu pracy według średniej dla całego roku, negując tym samym warunek wstępny, jakim są układy zbiorowe. Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej wzywa do usunięcia klauzuli opt-out, usunięcia obliczania czasu pracy według średniej dla dwunastu miesięcy oraz zaliczania dyżuru do czasu pracy.
Panie i panowie w Radzie i Komisji! Gdyby wasze stanowisko było takie pro-pracownicze, jutro demonstrowałyby tu federacje pracodawców, a nie europejskie związki zawodowe z pięćdziesięcioma tysiącami pracowników. Prawda jest taka, że federacje pracodawców przyklaskują wam, a związki zawodowe będą protestowały jutro przed Parlamentem, 'Nie dla tygodnia pracy trwającego minimum 65 godzin'.
Ponieważ tak dużo mówicie o Europie socjalnej, utrzymanie klauzuli opt-out jest luką jakoby stworzoną przez panią Thatcher kilka lat temu dla Wielkiej Brytanii, a teraz chcecie jeszcze tę lukę powiększyć i uczynić ją czymś trwałym. Czyli odrzucić Europę socjalną, odrzucić wspólną politykę dla pracowników.
Derek Roland Clark
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Dyrektywa o czasie pracy to strata czasu. Mówiło się o niej jeszcze zanim zostałem posłem do PE, a krótko po tym, gdy nim zostałem, minister z brytyjskiego ministerstwa pracy i emerytur zwrócił się do mnie o poparcie stanowiska rządu Jej Królewskiej Mości opowiadającego się za utrzymaniem klauzuli opt-out. Naturalnie tak uczyniłem. Nadal zresztą jestem tego zdania i jestem w dobrym towarzystwie wielu innych krajów.
Proszę zatem pozwolić mi sięgnąć nieco do tej burzliwej historii. W dniu 18 grudnia 2007 r., sprawozdawca stwierdził, że pewna grupa krajów nie chce dyrektywy o czasie pracy ani Europy socjalnej. Kraje te chciały wolnego rynku. Nazwał on to prawem dżungli. Powiedział, że są oni z pewnością przypadkami nadającymi się do leczenia psychiatrycznego.
Wielkie dzięki! Dzięki międzynarodowej wymianie handlowej i braku ograniczeń unijnych w kraju, Wielka Brytania jest na tyle silna, że jest drugim co do wielkości krajem wnoszącym wkład do budżetu UE, w wysokości 15 miliardów GBP rocznie. Z tego zapewne nie chciałby on zrezygnować!
W grudniu 2007 r., prezydencja portugalska stwierdziła, że nie może ryzykować głosowania w Radzie, i wobec tego rozwiązanie tej kwestii pozostawi następnej prezydencji, Słowenii. A nastąpiło to po wspólnych działaniach z agencją pracy tymczasowej, która miała na celu ułatwienie realizacji tego zadania. Słowenia zaproponowała najpierw 65-godzinny a następnie 70-godzinny tydzień pracy. Jednakże stanowisko Rady w sprawie dyżuru obróciło to wniwecz. Następnie, ETS zajął się wszystkim za pomocą polityki w zakresie płac minimalnych.
Kiedy zakończyła się prezydencja fińska, minister pracy Finlandii powiedział na forum Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, że ministrowie używają wielkich słów mówiąc o dyrektywie o czasie pracy w Brukseli, ale kiedy wracają do domu, sprawa wygląda inaczej. Tak to właśnie jest!
W ubiegłym miesiącu, dnia 4 listopada, sprawozdawca powiedział ponownie, iż dyrektywa o czasie pracy musi być postawiona na pierwszym miejscu, nawet przed sprawami ekonomicznymi. Ale jeżeli zaniedbamy kwestie ekonomiczne, to w jaki sposób można będzie podnieść podatki, które wynikają z tej dyrektywy? Zatrudnianie przez firmy dodatkowych pracowników wypełniających braki spowodowane krótkim czasem pracy podnosi ich koszty jednostkowe. Nie są one już konkurencyjne, co powoduje utracone miejsca pracy, i dlatego też Francja zarzuciła swój 35-godzinny tydzień pracy.
Idźmy więc śladem Francuzów. Pochowajmy na dobre tę niemożliwą do realizacji dyrektywę o czasie pracy.
Irena Belohorská
- (SK) Proszę mi pozwolić przyłączyć się do podziękowań dla sprawozdawcy za przedłożony projekt dyrektywy o organizacji czasu pracy, która stanowi załącznik do dyrektywy nr 88 z 2003 r. Pragnę mu także podziękować za jego dzisiejsze wystąpienie oraz za to, że nie zaniedbał wspomnieć o pracownikach służby zdrowia, którzy być może należą do tych, których przepisy te dotyczą najbardziej.
Ponieważ Komisja Europejska i Rada Europejska poświęciły przygotowaniu tego dokumentu dosyć dużo uwagi, uważam, że wymaga ona wobec tego z naszej strony szerokiej debaty. Otrzymałam wiele opracowań od organizacji związków zawodowych obawiających się, że pracodawcy będą mieli do dyspozycji zbyt wiele możliwości. Dotyczy to głównie oceny czasu, w którym pracownicy mają być do dyspozycji w ramach dyżuru.
Panie i panowie! Pragnę przypomnieć, że bycie na dyżurze uniemożliwia pracownikom swobodne organizowanie swojego czasu. Dotyczy to pracy całej armii personelu służby zdrowia, których być może rzucimy na łaskę i niełaskę pracodawców oraz wyzysku. Pamiętajmy, że nie chodzi tu tylko o degradację zawodu lekarza i pielęgniarki, ale także przypisanie samemu dyżurowi określonej wartości, ponieważ ograniczenia w tej mierze mogą w ostatecznym rozrachunku zagrażać pacjentom potrzebującym pomocy.
Ponadto, chociaż naszą intencją może być pomoc pracownikom w odzyskaniu siły i lepszym korzystaniu z życia rodzinnego, wątpię, czy pracodawcy podzielą te same intencje. Wszystkie organizacje europejskie zmagają się obecnie z recesją, kryzysem finansowym, nadejściem wysokiego bezrobocia oraz możliwymi następstwami tych zjawisk. Sam ten fakt może prowadzić do większych żądań, a zatem obaw pracowników, że pracodawcy mogą skwapliwie korzystać z możliwości zwolnień jako jednego z czynników. Z tego też powodu jutro będzie tu wielu demonstrujących.
Philip Bushill-Matthews
Panie przewodniczący! Pragnę zacząć od podziękowań dla Komisji za przemyślany sposób podejścia do tej kwestii. Pragnę także podziękować urzędującej prezydencji, ponieważ, jak wiadomo, sprawa ta była blokowana przez siedem poprzednich prezydencji, i trzeba było wielkich umiejętności, aby dojść tu, gdzie jesteśmy. Prezydencja pokazała nie tylko, że podjęła tę kwestię, ale także posunęła do przodu debatę. Wyzwaniem dla nas wszystkich, jako posłów, jest sprawdzenie, czy my także jesteśmy gotowi podjąć wyzwanie i dokonać postępu w naszym głosowaniu w środę.
Chciałbym powiedzieć, zwracając się do sprawozdawcy, że całkowicie się zgadzam z pana wstępnymi uwagami. Ale zanim popadnie pan w nadmierny entuzjazm, pragnę przypomnieć, że w swoich uwagach wstępnych stwierdził pan, iż dyrektywa o czasie pracy niepokoi miliony pracowników. Zgadzam się z panem: ich to niepokoi; niepokoją się, że są politycy tacy jak pan sam, którzy szykują się, aby im mówić, co dla nich jest dobre, szykują się, aby ich blokować w wyborze godzin pracy tak, aby mogli pracować w sposób nieskrępowany.
Straciłem już rachubę tych, którzy do mnie pisali - nie organizacje próbujące wyzyskiwać pracowników, ale zwykli pracownicy - pytający, dlaczego w ogóle toczymy tę dyskusję na ten temat i mówiący, że nie powinniśmy ich powstrzymywać w wybieraniu godzin, w których pracują.
Szczególnie poruszył mnie przypadek rodziny wspomnianej w jednej z gazet zaledwie trzy dni temu: mąż stracił pracę w budownictwie, i żona musiała wziąć dwie posady na pół etatu, aby zachować dom dla siebie, męża i trojga ich dzieci. Musiała pracować 12 godzin dziennie, siedem dni w tygodniu. Nie chciała tego, ale musiała, aby rodzina mogła być razem. Chciałbym zwrócić się do sprawozdawcy mówiąc, że ona była z pańskiego kraju, z Hiszpanii. A więc jaką pomoc jej oferujecie? Jaką jej dajecie nadzieję? Żadnej! Powiedzielibyście jej, że nie może tego robić i że musi rzucić jedną ze swoich posad, oddać dzieci i dom.
Nie zostałem wybrany, aby stanowić takie prawo; wybrano mnie, abym troszczył się o ludzi, którym służę i nigdy o tym nie zapomnę. W przyszłym roku mam ustąpić, ale dopóki tego nie uczynię, będę stał po stronie ludzi, którzy mnie wybrali, i pomagał im zamiast przeszkadzać.
Jak powiedział pan komisarz, przedstawiony wniosek da większą ochronę pod względem zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. To uzyskamy, jeżeli poprzemy ten wniosek. Jeżeli zaś nie udzielimy mu poparcia, pracownicy tej ochrony nie otrzymają, i będą wiedzieli, kogo za to winić.
Karin Jöns
(DE) Panie przewodniczący, pani urzędująca przewodnicząca Rady, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałabym zaapelować raz jeszcze do tych w grupie Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) oraz Europejskich Demokratów, którzy w dalszym ciągu się wahają, w szczególności, aby się zjednoczyli, idąc za głosem Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych i utrzymując stanowisko z pierwszego czytania w środę. Nie jest przecież wiarygodne opowiadanie się z jednej strony za ochroną zdrowia pracowników, a z drugiej postulowanie kontynuacji opt-outu.
Nie bez przyczyny bowiem MOP zaleciła 48-godzinny tydzień pracy już w 1919 r. Pracownicy być może poddawani są obecnie innym stresom, ale te nie są mniej poważne. Za zwykły cynizm - i mówię to mając na myśli Radę - uważam utrzymywanie klauzuli opt-out w całej rozciągłości jako zdobyczy socjalnej tylko dlatego, że w odniesieniu do średniego tygodnia pracy wprowadza się także pułap 60-godzinny. Fakt, że porozumienia obu stron w danej branży wymaga się tylko w przypadku większej ilości godzin pracy, sprowadza się do twierdzenia, że można być gotowym zaakceptować 60 godzin tygodniowo jako normalny czas pracy - a to z pewnością jest nie do przyjęcia! Podążanie za Radą oznaczałoby deptanie zdrowia naszych pracowników oraz zarzucenie koncepcji godzenia rodziny z pracą, co byłoby tożsame ze zdradą Europy socjalnej! Dlatego też, panie i panowie, zachęcam was do większego zastanowienia nad tą kwestią.
W odniesieniu do dyżuru, powiedziałabym Radzie, że należy go traktować jako czas pracy, co stanowić powinno zasadę ogólną. Nie ma od tego ucieczki. Pozostawianie obu stronom danej branży oceny czasu braku aktywności zapewnia dostateczną elastyczność dla lekarzy, straży pożarnej i służb wartowniczych.
Bernard Lehideux
- (FR) Panie przewodniczący, pani urzędująca przewodnicząca Rady, panie komisarzu! Udzielam swojego pełnego poparcia sprawozdawcy, który broni czegoś, co było naszym stanowiskiem przy pierwszym czytaniu, stanowiskiem odrzuconym przez rządy państw członkowskich.
Istniała pilna potrzeba dostosowania naszego ustawodawstwa dotyczącego dyżuru do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, i to uczyniono. W sprawozdaniu pana posła Cercasa przewidziano wyważone i ochronne rozwiązania dla pracowników. Cały dyżur liczy się jako czas pracy. Rekompensujący czas odpoczynku następuje bezpośrednio po okresie służby. Jest to kwestia zdrowego rozsądku; chodzi o zagwarantowanie racjonalnych warunków pracy, szczególnie w zawodach medycznych.
Jednakże reforma dyrektywy o czasie pracy stwarza nam także możliwość dokonania postępu w zakresie naszego europejskiego ustawodawstwa socjalnego poprzez zniesienie indywidualnego opt-outu. W sprawozdaniu posła Cercasa skorzystano z tej szansy i zaproponowano stopniowe znoszenie wszelkiego ewentualnego odstępstwa od maksymalnego prawnie dozwolonego limitu liczby przepracowanych godzin. Musimy zmierzyć się z rzeczywistością. Śmieszne jest twierdzenie, że pracownicy są w równoprawnej pozycji w stosunku do swoich pracodawców i mogą odrzucić przedstawiane im oferty.
Panie i panowie! Musimy pokazać jednoznacznie rządom państw członkowskich, że tekst, który chcą nam narzucić, jest nie do przyjęcia. A pośród tego chóru pochwalnego, który z pewnością będzie czymś miłym dla rządu francuskiego od jutra, uważam, że musimy zająć się przede wszystkim interesami pracowników, od których będzie się wymagało jeszcze dłuższych godzin pracy, bez właściwie żadnego wyboru, podobnie jak ci wszyscy we Francji, od których w przyszłości będzie się oczekiwało pracy w niedziele. Dodam przy tym, że to dla potrzeb wprowadzenia tej opcji rząd francuski zmienił zdanie w sprawie indywidualnego opt-outu w Radzie.
Panie i panowie! Posłuchajmy pracowników i spróbujmy odpowiedzieć na ich wezwanie, jeżeli nie chcemy głosów za odrzuceniem w referendach we Francji, Holandii i Irlandii, za którymi podąży wiele innych takich głosów, kwestionujących Unię Europejską, która daje im odczuć, że nie zajmuje się ich codziennymi problemami.
Jean Lambert
Panie przewodniczący! Chciałbym wrócić do podstawy, jaką jest dyrektywa o zdrowiu i bezpieczeństwie. Ponieważ chodzi tu o zdrowie i bezpieczeństwo, nie spodziewamy się opt-outów w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, ani też nie oczekujemy konkurencji w zakresie standardów pracy w obrębie Unii Europejskiej. Ideą miały być wspólne standardy, ponieważ wielu z naszych pracowników stoi w obliczu tych samych problemów.
Zajmijmy się niektórymi z kwestii zdrowotnych, które obecnie zaprzątają uwagę wielu z naszych państw członkowskich: choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, stres. Stres to druga najpoważniejsza przyczyna absencji w pracy w Wielkiej Brytanii: z powodu stresu, depresji, niepokoju, tracimy 13 milionów dni pracy, co kosztuje nas 13 miliardów GBP rocznie - jeżeli zajmujemy się ekonomią, a niektórzy z nas lubią się zajmować ekonomią w kółko, panie Clark. Wszystkie te problemy, a nawet kwestie dotyczące otyłości i picia na umór wiążą się z kulturą długich godzin pracy. To nie jedyny, ale z pewnością istotny czynnik.
Nie mówimy jedynie o wielogodzinnej pracy wykonywanej sporadycznie. Aktualna dyrektywa i proponowane zmiany dają wiele elastyczności, co pozwoli firmom poradzić sobie z nagłym spiętrzeniem pracy, pod warunkiem jednakże zapewnienia równowagi czasu pracy dla swoich pracowników. Kwestią jest praca przez długie godziny jako rozwiązanie na stałe. Ryzyko nieszczęśliwych wypadków w pracy rośnie, jeżeli pracuje się 12 godzin lub dłużej; zmęczeni pracownicy to niebezpieczni pracownicy. Specjaliści od bezpieczeństwa ruchu drogowego uważają, że wyczerpani kierowcy powodują więcej wypadków niż kierowcy pijani. Jeżeli każe się ludziom pracować długo, należy mieć świadomość, że jest to problem, że produktywność spada, że obniża się kreatywność - co nie jest dobre dla gospodarki opartej na wiedzy. Nie dodaje to z pewnością jakości równowadze między pracą z życiem jeżeli ludzie są zbyt zmęczeni, aby czytać dzieciom po powrocie do domu. Co więcej, większość - 66% - pracowników w Wielkiej Brytanii pracujących w godzinach nadliczbowych nie otrzymuje za to zapłaty. Jest to część kultury pracy przez długie godziny, w której pracownik wyraża swoje zaangażowanie w pracę będąc obecnym na stanowisku, a nie koniecznie będąc produktywnym.
Tym, którzy twierdzą, że opt-out zmniejsza biurokrację, powiedziałabym, że należy tak czy inaczej prowadzić dokumentację przepracowanych godzin. Jeżeli spojrzymy na nowe propozycje, to okaże się, że we wniosku Rady z pewnością nie można mówić o zmniejszeniu biurokracji.
Roberto Musacchio
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jutro w Strasburgu będzie miała miejsce duża demonstracja związków zawodowych przeciwko prawdziwemu wyczynowi, którego Rada dokonała za pomocą dyrektywy o czasie pracy.
Tydzień pracy liczący ponad sześćdziesiąt pięć godzin jest oczywistym absurdem, jest nie do przyjęcia, ponieważ stanowi naruszenie zasad zawierania układów zbiorowych i porozumień ze związkami zawodowymi. Będąc dalekimi od odejścia od systemu opt-outów, indywidualnych umów w sprawie odstępstw, mają w istocie stać się zasadą ogólną. Czas pracy oblicza się jako średnią dla całego roku, dając tym samym ogromną elastyczność, a okresy odpoczynku stają się także niepewne oraz zależne od łaskawości postanowień umów z firmami tak, jakby czas nieaktywny miał być liczony jako praca częściowa, częściowo uznana i częściowo opłacana - jest to nie do przyjęcia.
Polityka nadmiernego wyzysku pracowników, podczas gdy tak wiele ludzi nie ma pracy, jest symbolem dewaluacji samej pracy, co jest tak bardzo znamienne dla kryzysu, wobec którego stoimy. Parlament dobrze by zrobił przysłuchując się jutrzejszej demonstracji i reagując na ten zamach ze strony Rady, oraz, co niemniej ważne, aby potwierdzić swoją suwerenność.
Andreas Mölzer
(DE) Panie przewodniczący! Mówi się, że czasy kryzysu zbliżają ludzi do siebie. Przez długi czas jednak, obywatele w całej Europie odczuwali, że to UE i kręgi biznesu jednoczą się przeciwko ludziom. Godziny pracy uznano za czynnik konkurencji, godziny pracy i życie spędzane w pracy zostały wydłużone, płace uległy obniżeniu, a koszty życia wzrosły, podczas gdy zyski wzrosły niebotycznie, a płace kadr zarządzających sięgają wielkości astronomicznych.
Podczas, gdy Parlament dyskutuje przedłużenie godzin pracy, ograniczając tym samym z trudem wywalczone prawa socjalne, spółki ogłaszają tymczasowe ograniczenie wynagrodzeń za ograniczone godziny pracy tysięcy pracowników, a widmo grupowych zwolnień już straszy. Kiedyś mocno lansowane modele, takie jak bardzo chwalone rozliczenia czasu pracy, które wyczerpują się w ciągu kilku tygodni, wskazują na ograniczenia elastycznych godzin pracy. Po raz kolejny działamy w dwóch różnych kierunkach. Z jednej strony, głosimy lepsze godzenie pracy z życiem rodzinnym, aby zwiększyć wskaźnik urodzeń, który od lat się obniża, a drugiej strony pozwalamy na to, aby soboty i dni ustawowo wolne od pracy stawały się stopniowo zwykłymi dniami pracy - co oznacza, że cierpią na tym w sposób nieunikniony tradycje i życie rodzinne. W warunkach obecnego kryzysu, zwykli obywatele muszą brać odpowiedzialność za błędy finansjery i pomagać bankom, nawet przeznaczając na to uzyskane ciężką pracą oszczędności. Ich emerytury są zagrożone, a już całkiem niedługo będą musieli zwolnić swoje miejsca pracy, podczas gdy menadżerowie pozostaną na swoich stanowiskach.
Jednym z kryteriów, na podstawie których obywatele Europy osądzą UE, jest zakres, w jakim może ona zapewnić bezpieczeństwo socjalne. UE musi się zatem zdecydować, czy na pierwszym miejscu postawić interesy ekonomiczne czy ludzi.
W związku z tym, należy być może także zastanowić się nad tym, czy nie należy powstrzymać akcesji Turcji, zanim doprowadzi ona do załamania finansowego Unii Europejskiej. Jednakże, jeżeli UE będzie w dalszym ciągu szła w kierunku śmiałego neoliberalizmu i nieokiełznanej obsesji rozszerzenia, nie powinna się dziwić, jeżeli okaże się, że efektem tego będzie albo spadający wskaźnik urodzeń albo niepokoje społeczne. A wówczas publiczne poparcie dla UE jako bezpiecznego portu, które w ostatnim czasie na krótko wzrosło, szybko uleci i popadniemy w dużo większe trudności gospodarcze niż te, w których znajdujemy się obecnie.
Thomas Mann
(DE) Panie przewodniczący! Byłem na dyżurach w szpitalach dwukrotnie, od godz. 21 do 5 rano. Każdy, kto zetknął blisko się z pracą pielęgniarek, młodszych lekarzy i kierowców karetek pogotowia zrozumie, że rzeczą całkowicie nierealistyczną jest założenie, że czas dyżuru można podzielić na część aktywną i nieaktywną. Obie one składają się na czas pracy, a wynagrodzenie musi być tego odzwierciedleniem. Europejski Trybunał Sprawiedliwości także i pod tym względem miał słuszność.
Myślę, że Rada jest w błędzie uznając nieaktywny czas pracy za okres odpoczynku. Efektem tego byłyby maratony trwające do 72 godzin na stanowisku pracy. Tego od pracowników nie można wymagać; ani od pacjentów. Zdrowie i bezpieczeństwo w pracy nie może być zagrożone. Niemniej jednak, nie cały czas dyżuru jest taki sam. Przykładem jest prywatna straż pożarna, o której się dowiedziałem pracując jako jeden z 10 sprawozdawców REACH. Niedawno zaprosiłem strażaków przedstawicieli tej prywatnej straży pożarnej do Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
Pracowali oni w przemyśle chemicznym i metalurgicznym oraz na lotniskach. Szczęśliwie niewielka liczba sytuacji, w których muszą interweniować, jasno wskazuje, że w ich przypadku niezbędne jest odstępstwo od maksymalnego czasu trwania tygodnia pracy. Tak się składa, że co do tego zgadzali się tak pracodawcy, jak i pracownicy.
Z tego wszystkiego wynika jednakże, iż umowy są sprawą dla obu stron w danej branży. Dowolnie kształtowane układy zbiorowe oraz dialog między obiema stronami w danej branży to kluczowe elementy Europy socjalnej. W przypadku braku układów zbiorowych, uregulowania musi narzucić państwo. To przecież ministrowie uzgadniają 48-godzinny maksymalny tydzień pracy w UE.
Dlatego też popieram sprawozdanie posła Cercasa co do zasady, ale także popieram elastyczność możliwą dzięki odstępstwom dla niektórych zawodów. Jeżeli dochodzi do procedury pojednawczej, negocjacje muszą być prowadzone spokojnie i bez zbytniego pośpiechu. Europa socjalna nie może sobie pozwolić na pochopne reakcje ani puste słowa.
Yannick Vaugrenard
(FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Pragnę przede wszystkim wyrazić uznanie dla tej godnej uwagi pracy mojego przyjaciela, pana Cercasa, sprawozdawcy tego tekstu, który wrócił pod obrady, przy drugim czytaniu, dzięki zaskakującemu kompromisowi osiągniętemu na czerwcowym posiedzeniu Rady.
Belgowie, Cypryjczycy, Węgrzy i Hiszpanie odrzucili go, zresztą słusznie, ponieważ celem jest większa elastyczność kosztem jednak bezpieczeństwa pracowników, co jest nie do przyjęcia. Czy naprawdę wierzycie, że w czasach powszechnych likwidacji miejsc pracy i rosnącej liczby planów zwolnień grupowych na całym kontynencie europejskim, pracodawcy muszą mieć możliwość narzucania pracownikom 65-godzinnego lub dłuższego tygodnia pracy?
Nieco konsekwencji dobrze by zrobiło Unii Europejskiej. Subsydiujemy obecnie całe sektory gospodarek w celu uniknięcia zwolnień, i słusznie to czynimy. Powinniśmy także chronić pracowników na ich stanowiskach pracy, kiedy jeszcze pracują w firmach czy ich administracji. W czasie, gdy obywatele mają wątpliwości co do Europy - o czym właśnie wspomniano - kompromis ze strony Rady, gdyby Parlament go zaakceptował, byłby najgorszym możliwym przesłaniem.
W dyrektywie musi być ustalony maksymalny tygodniowy limit godzin pracy ze względów zdrowotnych i bezpieczeństwa. Nie może to być dyrektywa szkodliwa pod względem społecznym i ludzkim. Takie stanowisko podtrzymuje nasz sprawozdawca oraz Europejska Konfederacja Związków Zawodowych i takie jest stanowisko, które ja także zamierzam poprzeć razem z nim.
Siiri Oviir
(ET) Panie przewodniczący, panie i panowie! Od wielu lat państwa członkowskie i instytucje Unii Europejskiej omawiają i poszukują wspólnego stanowiska w sprawie dyrektywy o czasie pracy. Dokonano pewnych postępów, ale braki w dalszym ciągu występują. Nasze głosy pokażą, jak bardzo my w Parlamencie zbliżyliśmy się do wypracowania wspólnych stanowisk.
Będę mogła poprzeć tę dyrektywę, jeżeli zostanie utrzymana możliwość pracy w godzinach nadliczbowych. Godziny nadliczbowe nie są czymś bardzo powszechnym w Estonii, ale chciałabym, aby ludzie, pracownicy, mogli sami decydować, czy chcą pracować dłużej, aby zarobić więcej, wykorzystać swoje szanse na rozwój kariery czy z innych osobistych powodów.
Zakazanie w dyrektywie pracy w godzinach nadliczbowych oznaczałoby zasadniczo, iż w niektórych przypadkach pracownicy musieliby i tak to robić, tyle że nielegalnie; innymi słowy, bez dodatkowej zapłaty ani ochrony prawnej. Nikt z nas tego nie chce.
Po drugie, dla małego kraju, jakim jest Estonia, ważne jest, aby czas na odpoczynek przewidziany jako rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych był przyznawany w rozsądnym odstępie czasu po pracy w godzinach dodatkowych. Wymóg, aby wyrównawczy czas odpoczynku był przydzielany od razu, może powodować trudności z organizacją pracy, szczególnie w sektorach, w których brakuje rąk do pracy.
Po trzecie, dyżur to czas pracy. Pragnę wyrazić moją wdzięczność dla Francji, sprawującej prezydencję w UE, za podjęcie prac nad tą dyrektywą i pomoc w wypracowywaniu wspólnego stanowiska.
Ilda Figueiredo
(PT) Podstawowym celem tego wniosku Rady jest dewaluacja pracy, zwiększenie wyzysku i zapewnienie wyższych dochodów dla pracodawców, wyższych zysków dla grup ekonomicznych i finansowych, poprzez tydzień pracy trwający 60 czy 65 godzin, i niższych wynagrodzeń, za pomocą koncepcji nieaktywnego czasu pracy.
Jest to jeden z najbardziej jawnych przykładów kapitalistycznego wyzysku, zagrażającego wszystkiemu, co powiedziano o godzeniu pracy z życiem rodzinnym. Wniosek ten jest krokiem wstecz o prawie 100 lat w ciężko wywalczonych prawach pracowników, którzy są ludźmi, a nie maszynami. Dlatego też popieramy odrzucenie tego haniebnego stanowiska Rady i wzywamy posłów, aby głosując słuchali protestów pracowników i zapobiegli poważniejszym napięciom społecznym, kolejnym krokom wstecz i powrotowi do swego rodzaju niewolnictwa teraz, w XXI wieku.
W czasach kryzysu i bezrobocia, musimy stopniowo skracać tydzień pracy bez utraty płac, aby tworzyć więcej miejsc pracy nadających uprawnienia, i musimy szanować godność tych, którzy pracują.
Jim Allister
Panie przewodniczący! Stanowczo sprzeciwiam się zniesieniu prawa Wielkiej Brytanii do korzystania z klauzuli opt-out na mocy dyrektywy o czasie pracy. Śmiem odmówić temu Parlamentowi Europejskiemu prawa do okradania mojego kraju z tego prawa. W mojej książce, kontrola godzin pracy jest kwestią wyłącznie w zakresie kontroli krajowej, a nie poddaną dyktatowi Brukseli.
Jeżeli pracownikom brytyjskim wybrany przez nich rząd pozwala pracować dłużej niż 48 godzin tygodniowo, dlaczego ma to jakiekolwiek znaczenie dla tych, którzy są z krajów, których rządy działają bardziej nakazowo? Szczerze mówiąc, to nie powinien być wasz interes. Ale jest to sprawa istotna dla biznesu brytyjskiego, szczególnie w czasach ogromnej presji wynikającej ze spadku koniunktury, kiedy maksymalna elastyczność i mniej regulacji, a nie więcej, są kluczem do ożywienia gospodarczego. Maksymalizacja produkcji europejskiej, działanie na rzecz tego, aby nasze towary były sprzedawane w kraju i zagranicą ułatwiając tym samym rozwój firm, powinno być przedmiotem troski nas wszystkich.
Ale mamy oto ideologów chcących wciskać swoją cenną agendę społeczną wszystkim, nawet jeżeli nie jest ona chciana. Najwyższy czas naprawdę, aby ta Izba uporządkowała swoje priorytety. Odrzucenie tej próby uchylenia brytyjskiego opt-outu byłoby dobrym początkiem.
Csaba Őry
(HU) Zauważyliśmy w ostatnim czasie, że opinia publiczna śledzi tę kwestię z niezwykłym zainteresowaniem, a szczególnie te aspekty, które także i my dyskutujemy, to znaczy kwestie opt-outu i dyżuru. W odniesieniu do opt-outu, słyszymy nieustannie dwa argumenty: po pierwsze, elastyczność, a po drugie, swoboda wyboru. Wydaje się, że postępujemy tak, jak gdyby pracodawcy i pracownicy byli prawdziwie równoprawnymi partnerami - co nie jest prawdą - a jednym oczywistych obowiązków i funkcji prawa pracy jest właśnie usuwanie tej nierówności. Jak mawiali politycy społeczni, żebrak ma takie samo prawo do spania pod mostem jak milioner - w tym sensie faktycznie mówimy o swobodzie zawierania umów. Ale w rzeczywistości mówimy o sytuacji nierówności, która nie tyle sprzyja elastyczności, co podtrzymuje ten brak równości.
Co więcej, elastyczności bardzo dobrze służy rozwiązanie sformułowane przy pierwszym czytaniu w Parlamencie. Przez 26 tygodni ktoś może pracować nawet 72 godzin, dopasowując się tym samym do potrzeb rynku, dużej ilości zamówień i dużego obłożenia pracą. Trzeba jednak także odpocząć, i myślę, że to musi stanowić cel dyrektywy w dziedzinie pracy i ochrony zdrowia.
Co do dyżuru, jeżeli pewnego ranka żaden klient ani gość nie przyjdzie do księgarni albo sklepu z odzieżą, czy oznacza to, że sprzedawca wykonuje pracę w ramach nieaktywnej części dyżuru, która należy zatem wynagradzać według innych stawek? Stanowisko właściwe polega na tym, że jeżeli pracownicy nie mogą dowolnie korzystać ze swojego wolnego czasu, ale muszą iść do miejsca, w którym pracują, czas ten należy uznać za czas pracy. Wynagrodzenie za wykonywaną pracę jest czymś zupełnie innym, co nie może być przedmiotem negocjacji między danymi organizacjami pracodawców i pracowników - można się dostosować do rzeczywistości danego kraju i krajowych kompetencji, ale czas pracy to czas pracy i w ten sposób musi być traktowany. Zgadzam się zatem z Trybunałem, ale nie zgadzam się popierać kompromisu Rady.
Maria Matsouka
(EL) Panie przewodniczący! Pragnę przede wszystkim pogratulować panu Cercasowi, ponieważ przedstawił on nam godne sprawozdanie w obliczu niemożliwego do przyjęcia wspólnego stanowiska Rady. W istocie, zarówno wstępny projekt Komisji, jak i wspólne stanowisko Rady wydają się stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz, co ważniejsze, dla równowagi między pracą a życiem, którą staramy się wypracować. Jednocześnie jednak, co jeszcze gorsze, te konkretne wnioski mają w założeniu narzucić średniowieczne warunki pracy w zgodzie ze specyfikacjami i dyktatem ekonomicznego neoliberalizmu. To właśnie ta neoliberalna strategia popiera i promuje nierówny i jednostronny rozwój, wyzysk pracowników, recykling bezrobotnych oraz, ostatecznie, rozpad ruchu związków zawodowych. Aktualne gospodarcze impasy i pobudzenie społeczne wynikają wyraźnie z kryzysu strukturalnego w modelu neoliberalnym, i dlatego też wspólne stanowisko Rady powinno zostać wycofane, a zaproponowany powinien zostać nowy wniosek promujący solidarność, równość polityczną oraz sprawiedliwość społeczną.
Marian Harkin
Panie przewodniczący! Dziś wieczorem omawiamy bardzo ważny akt ustawodawczy, a nasza dyskusja i nasze głosowanie w tym Parlamencie będzie stanowiło bardzo wyraźne przesłanie dla pracowników i rodzin w całej UE.
W Irlandii, omawiając politykę społeczną zadajemy sobie pytanie, które brzmi: czy bliżej nam do Bostonu czy do Berlina? W kontekście dyskusji dziś wieczorem, musimy być bliżej Berlina - to znaczy, jeżeli Berlin czy Paryż mogą zapewnić prawdziwy postęp w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Słuchałem pani Létard, która zwracała się do nas, abyśmy zachowywali się w sposób odpowiedzialny, i uważam, że pan Cercas to właśnie uczynił.
Na posiedzeniu Rady w ubiegłym tygodniu, podczas omawiania Traktatu Lizbońskiego, Rada podjęła zobowiązanie do wzmacniania praw pracowniczych. Rada i Parlament mają teraz sposobność, aby to właśnie uczynić. Ponadto, często mówimy w Parlamencie o równowadze między pracą a życiem, i każdy przytakuje z aprobatą. Raz jeszcze mamy możliwość działać na rzecz zapewnienia równowagi między pracą a życiem dla obywateli Europy.
I proszę pamiętać, jak już wspomniał pan Silva Peneda, 48 godzin tygodniowo oznacza osiem godzin dziennie, sześć dni w tygodniu. Pan Bushill-Matthews wspominał o kobiecie pracującej 12 godzin dziennie, siedem dni w tygodniu, jakby to było do przyjęcia. Jest to całkowicie nie do przyjęcia i nie powinniśmy przyzwalać na tego rodzaju wyzysk.
Jak już wspomniałem wcześniej, nasza dzisiejsza debata i nasze głosowanie nad tym sprawozdaniem będą wyraźnym sygnałem dla obywateli Europy. Musimy wysłać wyraźny komunikat, że Europa socjalna żyje i ma się dobrze.
Georgios Toussas
(EL) Panie przewodniczący! Wspólne stanowisko Rady w sprawie organizacji czasu pracy jest monstrum anty-pracowniczym i słusznie wywołało burzę protestów ze strony pracowników w państwach członkowskich. Sprawozdanie posła Cercasa nie dotyka istoty reakcyjnych propozycji zawartych we wspólnym stanowisku Rady. Zgadza się on na podział czasu pracy na aktywny i nieaktywny, uznając koncepcję niepłatnego nieaktywnego czasu pracy. Supermarkety, personel szpitali, lekarze i służby pracują w niezwykle trudnych warunkach, zmuszani do pozostawania w miejscu pracy przez dwanaście czy czternaście godzin na dobę. Zwiększa się okres czasu do uśredniania czasu pracy z czterech miesięcy, który obowiązuje obecnie, do dwunastu miesięcy, utrzymuje opt-out, atakuje stały dzienny czas pracy, zapłatę za godziny nadliczbowe, dni na stanowisku pracy i zbiorowe umowy o pracę w ogóle i sprzyja dążeniom pracodawców do tego, aby czynić elastyczne formy zatrudnienia jeszcze bardziej ogólnymi, co będzie miało poważne i bolesne reperkusje dla systemów ubezpieczeń społecznych. Dziś, kiedy możliwości zwiększania produktywności siły roboczej dają szansę na skracanie czasu pracy i zwiększanie ilości czasu wolnego, tego rodzaju wniosek jest nie do przyjęcia, i dlatego zdecydowanie sprzeciwiamy się wspólnemu stanowisku Rady i wnioskowi pana Cercasa.
Juan Andrés Naranjo Escobar
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Chciałbym zacząć od dosłownego cytatu z dokumentu przedstawiającego odnowioną agendę socjalną. Stanowi on, że 'Komisja wzywa także państwa członkowskie do tego, aby dały przykład ratyfikując i wdrażając konwencje MOP ...'
Dziś jednak debatujemy tutaj o dyrektywie wymierzonej przeciwko tym kryteriom, pozwalając państwom członkowskim ustalać tydzień pracy trwający do 60 lub 65 godzin średnio w ciągu trzech miesięcy.
Czy jest to konsekwentne, panie komisarzu? Czy możemy przyjmować ustawodawstwo wbrew naszym własnym zaleceniom? Celem dyrektywy jest ustalenie zasad minimum służących zapewnieniu zdrowia i bezpieczeństwa pracowników za pomocą dwóch instrumentów: okresów odpoczynku i limitu tygodnia pracy.
Zawiera ona wyjątki od obu tych przypadków, ale nie mówimy, panie komisarzu, o wyjątkach, jak sam pan zauważył. Nie, mówimy jedynie i po prostu o odstępstwach od jednego z fundamentalnych elementów dyrektywy.
Elastyczność tego w ogóle nie usprawiedliwia. Wzrostu liczby godzin pracy nie można mylić z elastycznością, której potrzebują firmy i pracownicy. W dyrektywie przewidziane zostaną znaczące rezerwy na sezonowy rozkład pracy, spiętrzenia produkcji oraz potrzeby w zakresie określonych działań.
Czymś, co jest dobre dla każdego, panie komisarzu, jest osiągnięcie celu flexicurity, innymi słowy pomyślne pogodzenie życia osobistego i rodzinnego z pracą. Aby tak się stało, musimy pracować w kierunku rozwijania kultury współpracy i przejrzystości oraz pozwolić, aby zbiorowa autonomia odegrała swoją rolę w organizowaniu czasu pracy.
Panie przewodniczący! Kiedy we wrześniu Rada przyjęła swoje wspólne stanowisko, był to niedobry dzień dla dialogu społecznego. Jestem przekonany, że mielibyśmy teraz porozumienie, gdyby zbiorowej autonomii pozostawiono uzgodnienie i zorganizowanie czasu pracy.
Jestem pewien, że dzień głosowania, kiedy wszystkim nam przyjdzie stanąć w obliczu naszego zadania, będzie dniem dobrym dla wszystkich.
Dobrze jest reformować, ale dobre jest również zachować te elementy, które najbardziej łączą a najmniej dzielą, które wzmacniają Europę, i które mogą spowodować, że Europa socjalna powstanie upodmiotowiona ze zmagania się z wyzwaniem, wobec którego teraz stoi. Musimy forsować postęp zarówno gospodarczy jak i społeczny, ponieważ nie mogą one istnieć osobno.
Pier Antonio Panzeri
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jakkolwiek doceniam pracę pana Cercasa, chciałbym powiedzieć na początku, że taka konieczność zmiany tej dyrektywy dotyczącej organizacji czasu pracy nie była ogóle taka oczywista i chciałbym, aby ta debata potwierdziła to, co wynika z głosowania w Komisji Zatrudnienia i Spraw Społecznych.
Dziś są u nas lekarze, jutro w Strasburgu będą przedstawiciele pracowników z całej Europy, zgromadzeni przez Europejską Konfederację Związków Zawodowych. Będą tutaj, aby demonstrować swoje pragnienie odrzucenia kompromisu osiągniętego w sprawie dyrektywy przez Radę, a zresztą, czyż mogłoby być inaczej?
Chcemy postawić sobie dwa wyraźne cele: pierwszym z nich jest utrzymanie 48-godzinnego limitu maksymalnego tygodnia pracy w Unii Europejskiej. Pozwoliłoby to pokonać klauzulę opt-out, zgodnie z którą limit ten można obejść, a tydzień pracy może wynosić 60 czy 65 godzin. Drugi cel dotyczy dyżuru, którego nie można uznawać za nieaktywny czas pracy, ale musi on być uznany dla wszelkich celów i potrzeb za czas pracy, tak, jak właściwą jest obrona prawa do rekompensacyjnego okresu odpoczynku dla personelu medycznego.
Cele te mogą i powinny być podzielane przez wszystkich w Parlamencie, ponieważ wytyczają one drogę uniemożliwiającą przechodzenie czynników konkurencji w Europie ku dumpingowi społecznemu i większemu wyzyskowi pracowników. Mam szczerą nadzieję, że jako posłowie możemy uzgodnić te stanowiska, ponieważ stanowią one rzeczywiste odzwierciedlenie nowej Europy socjalnej.
Patrizia Toia
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Wniosek Rady, który niweczy równowagę wypracowaną w przeszłości - mam na myśli wspaniałą pracę pana Cocilovo w tej dziedzinie - nie cieszy się naszym poparciem, ponieważ oznacza krok wstecz w wielu kwestiach dotyczących pracy, równowagi między pracą a życiem i bezpieczeństwa miejsc pracy, oraz dlatego, że stanowi wybór, który osłabia prawa pracowników, które są przecież prawami nas wszystkich, naszych dzieci, zwykłych ludzi.
Co więcej, nie chcę, aby argument ten mylnie uznawano za reprezentacyjny dla związków zawodowych czy pro-korporacyjny, ponieważ broni się w nim personelu służby zdrowia. To nic z tych rzeczy; jako polityk nie występuję w imieniu korporacji ani związków zawodowych, występuję w imieniu obywateli. Kiedy podejmuję decyzje, myślę o nich, myślę o ich prawach socjalnych, które uważam za fundamentalne w Europie. Nie mogę zatem godzić się na Europę, która nie idzie do przodu wraz ze światem, Europę, która, wręcz przeciwnie, popełnia potężne błędy w swoich osądach, myląc osłabienie ochrony z elastycznością i wolnością. Jest to tym bardziej poważne w czasie, gdy Europa doświadcza najpoważniejszego kryzysu, a szanse na prosperitę i wzrost są niewielkie.
Pani Létard, przedstawiciele Rady i Komisji! Jeżeli nie zrozumiemy, że milionom pracowników grozi dziś utrata miejsc pracy, i że znajdują się oni w sytuacji słabości i chwiejności i oczywiście nie mają żadnych możliwości swobody zawierania umów - poza opt-outem - wówczas muszę powiedzieć, że nie mamy pojęcia, co tak naprawdę dzieje się w życiu społecznym i rodzinnym obywateli Europy.
Z tego powodu, poprzemy propozycje pana Cercasa i mamy nadzieję, że wszyscy posłowie uczynią to samo. Muszę powiedzieć, że niechęć Rady do negocjowania na tym etapie zmusza nas do wygranej w dyskusji i negocjacji w drodze procedury pojednawczej.
Gabriele Stauner
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Dyżur to czas pracy, jak słusznie orzekł Trybunał Sprawiedliwości. Państwa członkowskie dostosowały się już do tego stanu rzeczy, a żaden szpital ani inna instytucja jak dotąd z tego powodu nie zbankrutowała.
Poza tym, dyżur, o którym tu mówimy, wymaga obecności pracowników w pracy: wszystko inne to bycie w gotowości, co jest zupełnie inną sprawą. W moim przekonaniu, podział na dyżur aktywny i nieaktywny - ewentualnie zdefiniowany dalej według mniej lub więcej, ale w każdym razie uznaniowo przyjętej średniej kalkulacji - jest absurdem. Przecież - żeby to wyrazić w kategoriach prawnych - pracownicy są do dyspozycji pracodawców, podlegają ich poleceniom i nie mogą dowolnie dzielić swojego czasu.
Sprzeciwiam się indywidualnym opt-outom co do zasady. Wszyscy wiemy przecież, iż stosunki pracy charakteryzują się nie równorzędnością statusu, ale opozycją między z jednej strony zawsze ekonomicznie silniejszymi pracodawcami a z drugiej strony pracownikami zależnymi od swojej zdolności do pracy. Indywidualne prawo pracy zostało utworzone właśnie w celu rekompensowania braku równorzędności w tej relacji. Bywa, że pracownicy, których los zależy od zajmowanej posady, będą ryzykowali zdrowie, aby utrzymać siebie i swoje rodziny. W czasach trudności gospodarczych, takich jak te, których doświadczamy obecnie - a tak się składa, że z powodu szeregu błędnych decyzji podjętych przez niekompetentnych menadżerów - presja wywierana na pracowników jest coraz silniejsza. Ale ludzie to nie maszyny, które mogą pracować bez przerwy.
Moim zdaniem, stanowisko Rady w tej kwestii jest nie do przyjęcia. Popieram w dużej mierze sprawozdanie naszej komisji oraz stanowisko mojego kolegi pana Silvy Penedy, i mamy nadzieję na zdrowe, ludzkie rozwiązanie w procedurze pojednawczej
Marie Panayotopoulos-Cassiotou
(EL) Panie przewodniczący! Jedynym efektem wspólnego stanowiska Rady oraz wysiłków prezydencji francuskiej jest to, że ponownie dyskutujemy ten problem. Zbliża się Boże Narodzenie i pamiętamy "Opowieść wigilijną' Karola Dickensa, w której pracodawca w pewnym kraju w Europie nie daje swojemu ciężko pracującemu pracownikowi urlopu. Powinniśmy dopisać zakończenie do tej opowieści. Kraje takie, jak Grecja głosowały z mniejszością i nie poparły kompromisu. Grecja konsekwentnie popierała 48-godzinny tydzień i nie chce żadnych zmian w organizacji czasu pracy bez dialogu i porozumienia między pracodawcami a pracownikami. Wolelibyśmy nie widzieć tu jutro demonstracji, ani pracodawców ani pracowników, jak wskazywali na to moje koleżanki i koledzy posłowie. Wolelibyśmy widzieć zastosowanie dialogu społecznego i układów zbiorowych.
Jedna z koleżanek posłanek nawiązywała do średniowiecza. W średniowieczu jednakże uznawano niedzielę za dzień wolny od pracy. Nawet niewolnicy nie pracowali w niedzielę, a dziś zaniedbaliśmy fakt, że niedziela musi zostać uznana w dyrektywie za dzień wolny od pracy. I dlatego też przedłożone zostały te dwie poprawki, a ja wzywam Izbę do ich poparcia, aby wniosek Parlamentu zawierał ten element cywilizacji europejskiej i mam nadzieję, że zostanie on poparty przez wszystkich posłów, którzy, jak widzę, wykorzystują swój czas nieaktywności i są opłacani jak za normalny czas pracy. Jutro powinniśmy odliczyć czas tych posłów, których nie ma w Parlamencie.
Richard Falbr
- (CS) Praktycznie od ratyfikacji Traktatu z Maastricht, który dla wielu był zwycięstwem neoliberalnej polityki ekonomicznej, jesteśmy świadkami stopniowego i zmasowanego ataku na europejski model społeczny. Zarzucenie korporacyjnego modelu społeczno-ekonomicznego Keynesa, zgodnie z którym dialog społeczny i silna interwencja państwa uznawane są za normalne, przywiodło nas tu, gdzie jesteśmy dziś. Do całkowitego załamania neoliberalnego kapitalizmu i sięgania do państwa, które miało się skurczyć na ile to tylko możliwe, a którego wpływ miał zostać ograniczony do minimum.
Nie rozumiem, jak można forsować to, co przedłożyła Rada w porozumieniu z Komisją. Czy ma to może być jeszcze jeden krok ku socjalistycznemu kapitalizmowi dla bogatych i kowbojskiemu kapitalizmowi dla ubogich? Powrót do XIX wieku na nic się nie zda nikomu. Musimy zatem kategorycznie odrzucić projekt dyrektywy, o ile nie będzie on zawierał poprawek zaproponowanych przez sprawozdawcę, pana Alejandro Cercasa.
Mihael Brejc
(SL) Dyrektywa ta nie przewiduje wydłużenia 40-godzinnego tygodnia pracy do 60-godzin. Ani też nie wymaga, aby pracownicy pracowali 60 ani 65 godzin w tygodniu, w tym w godzinach nadliczbowych. Stanowi ona natomiast ramy i warunki, w jakich może to być możliwe. Z tej przyczyny, te 60 godzin, o których mówimy, nie może być zrównywane z aktualnymi przepisami prawa krajowego, w którym ogranicza się tygodniowy czas pracy do 40 lub mniej godzin. Takie równania są niewłaściwe, ponieważ stawiają dyrektywę w mylącym świetle.
Dyrektywa ta narzuca jednakże limit maksymalnego możliwego czasu pracy. Nikt nie wspomniał dziś, że wiele osób w instytucjach finansowych, kancelariach prawnych, spółkach inwestycyjnych itd., regularnie pracuje 60, 70 lub więcej godzin, co nikogo nie dziwi. Dyrektywa ta określa limit górny, którego nie można przekroczyć.
Musimy także postawić się w sytuacji pracodawców, szczególnie małych i średnich przedsiębiorców, którzy niewątpliwie z trudem mogą się utrzymać na rynku, jeżeli napotykają zbyt wiele trudności formalnych. Musimy zrozumieć ich sytuację, szczególnie gdy muszą niekiedy zmobilizować wszystkie swoje siły, aby wypełnić zobowiązania umowne, i gdy oczywiście ludzie pracują dłużej. Jednakże dzieje się to za zgodą pracownika, i oczywiście za dodatkową zapłatą, a nie automatycznie każdego tygodnia.
Krótko mówiąc, systemy dyżuru także są bardzo różne. Wszyscy wspominamy o lekarzach, ale zapominamy na przykład o kempingach, rodzinnych hotelach i wielu innych usługach, w których ludzie pracują, są w gotowości, a czasami na wezwanie. Konkludując, myślę, że Rada zaproponowała pewien kompromis, a my oczywiście przejdziemy do etapu procedury pojednawczej i, mam nadzieję, znajdziemy rozsądne rozwiązanie na ten etap.
Anja Weisgerber
(DE) Panie przewodniczący! Zasada, że całość dyżuru ma być uznana za czas pracy, musi pozostać; zgadzam się co do tego ze sprawozdawcą. Uważam, że wspólne stanowisko musi zostać pod tym względem zmienione. Wspólne stanowisko nawet przewiduje możliwość uznania nieaktywnej części dyżuru za okres odpoczynku. Mogłoby to prowadzić do maratonów trwających 72 godzin i więcej na stanowisku pracy, do czego nie można dopuścić w żadnym państwie członkowskim. Dlatego też z zadowoleniem przyjmuję przyjęcie przez komisję moich poprawek w tym względzie.
Prosiłabym jednak o zwrócenie uwagi, że dyrektywa o czasie pracy dotyczy nie tylko lekarzy, ale także wielu innych zawodów, a dyżur zajmuje czas pracowników w różnym stopniu. Przykładowo, dotyczy ona także strażaków, którzy mogą spać lub nawet oddawać się zajęciom rekreacyjnym pełniąc jednocześnie dyżur. Strażacy opowiadają się zatem za możliwością odstępowania od maksymalnego tygodnia pracy.
Dlatego też postuluję opcję poszukiwania rozwiązań dopasowanych do danych okoliczności za pomocą zbiorowych - a nie indywidualnych - opt-outów. Układy zbiorowe zorientowane na praktykę były w przeszłości negocjowane przez ich strony. Wyraźnie popieram takie wzmocnienie swobodnego negocjowania układów zbiorowych.
Ponadto, nowy, zbiorowy opt-out jest znacznie bardziej przyjazny dla pracownika niż dotychczasowy system. Opt-outy są możliwe tylko za zgodą danego pracownika, a zgoda taka nie może zostać udzielona w związku z umową o pracę. Jeżeli będziemy głosowali przeciwko tej opcji układów zbiorowych, ryzykujemy, że nie nastąpi żaden przegląd dyrektywy o czasie pracy, jak również zagrażamy szansom opt-outów przyjaznych dla pracownika.
Dlatego też głosować będę przeciwko poprawkom mającym na celu usunięcie opt-outów, ponieważ opowiadam się po stronie takiego swobodnego negocjowania układów zbiorowych oraz rozwiązań dostosowanych do indywidualnych uwarunkowań.
Mario Mauro
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Owocem naszej pracy jest nie tylko produkcja towarów i usług, ale także osiąganie celu życiowego, spełnienie pragnienia, które prowadzi nas w dążeniu do szczęścia. Z tego powodu musimy w sposób przemyślany podejść do decyzji w kwestii polityki pracy i mieć odwagę bronić naszych przekonań.
Myślę więc, że mądrą rzeczą byłoby, gdyby Parlament opowiedział się za procedurą pojednawczą, popierając z jednej strony stanowisko sprawozdawcy, ale przede wszystkim poprawki pana Silvy Penedy. W tym sensie muszę powiedzieć, że oczywistym jest, że dyżur w zawodach związanych z ochroną zdrowia powinien być w pełni uznawany za czas pracy - to musi zostać bezwzględnie zagwarantowane.
Stephen Hughes
Panie przewodniczący! Wiele ludzi niesłusznie obawia się, że jeżeli przyjmiemy stanowisko proponowane przez Alejandra Cercasa, nie będą oni mogli pracować ani godzinę dłużej ponad 48-godzinną średnią każdego tygodnia. To oczywiście nie jest prawdą.
Jesteśmy zasadniczo przeciwko opt-outowi, ponieważ są to przepisy dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa, ale zaproponowaliśmy uśrednienie czasu pracy w skali 12 miesięcy, a nie czterech, jak to ma miejsce obecnie. Daje to niezwykłą elastyczność osobom indywidualnym i firmom przy planowaniu czasu pracy. W istocie na tyle dużo elastyczności, że sama Rada chciała stałego limitu 60 lub 65 godzin tygodniowo, w zależności od okresu uśrednienia. Nie uczyniliśmy tego. Skala elastyczności tutaj przewidziana jest dużo bardziej korzystna niż stosowanie klauzuli opt-out; jest to dużo lepszy wybór dla firm i osób indywidualnych. Mam nadzieję, że z tej debaty będzie płynęło bardzo wyraźnie to właśnie przesłanie.
Ewa Tomaszewska
- (PL) Panie Przewodniczący! Pomysł podziału czasu pracy na aktywny i pasywny jest pomysłem groźnym i nieuczciwym. Czas spędzany w miejscu pracy i zużywany w całości lub w części na wykonywanie poleceń pracodawcy nie może być traktowany jako czas wypoczynku w tej części, w której pracodawca nie poleca wykonywania konkretnych zadań. W tym czasie pracownik nie może przebywać z rodziną, nie może zorganizować sobie wypoczynku według własnych preferencji. Za ten czas powinien otrzymać takie samo wynagrodzenie.
Druga kwestia to możliwość wydłużenia dyżurów bez odpowiedniego wynagrodzenia, rzekomo za zgodą pracownika. Dotyczy to w szczególności lekarzy. Proszę mi wskazać pacjenta, najlepiej członka Rady, który chętnie zgodzi się na operację wykonywaną przez lekarza w dwudziestej trzeciej godzinie jego pracy. Stanowi to nie tylko naruszanie praw pracowniczych lekarza, lecz także naruszanie praw pacjenta. W szpitalach w Polsce odmawiano zatrudniania lekarzy, którzy nie godzili się na podpisanie klauzuli opt-out. Przypominam, że ośmiogodzinny dzień pracy został wywalczony przed II wojną światową.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Europa socjalna musi zagwarantować, aby każdy europejski obywatel mógł godnie żyć ze swojej pensji. Godna praca musi zapewnić godne życie.
Poszanowanie dla pracowników wymaga ustalenia czasu na pracę i czasu na odpoczynek, co pozwoli im się zrelaksować i spędzać dostatecznie dużo czasu z rodziną. Dzieci potrzebują prowadzenia i nadzoru ze strony rodziców, ale jeżeli ci drudzy mają mniej lub nie mają w ogóle czasu na bycie z rodziną, może to mieć negatywne reperkusje dla wychowania dzieci. Żaden pracodawca nie może mieć prawa żądać od pracownika, aby pracował dłużej niż 48 godzin w tygodniu.
Uważam, że dyrektywa o czasie pracy powinna bardziej skupiać się na konkretnym zagadnieniu, jakim jest dyżur personelu medycznego. Popieram sprawozdanie pana Cercasa, w którym chroni się interesy pracowników nie ignorując uprawnionych interesów pracodawców, oferując im możliwość dostosowania godzin pracy do ich potrzeb. Z zadowoleniem przyjmuję też poprawki, w których podkreśla się znaczenie układów zbiorowych pracy.
Dragoş Florin David
(RO) W aktualnym klimacie kryzysu finansowego, który wywiera bezpośredni wpływ na życie ekonomiczne i społeczne europejskich obywateli, dyrektywa o czasie pracy stanowi kluczowy element europejskiej polityki społecznej.
W sprawozdaniu pana Cercasa przedstawiono logiczne i spójne podejście do procesu oceny wniosków dotyczących zastosowania tej dyrektywy na szczeblu państw członkowskich. Dyrektywa ta stanowi obecnie elastyczny instrument określający poziom ochrony, uniemożliwiający zgodę na działania szkodliwe dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Jan Tadeusz Masiel
- (PL) Panie Przewodniczący! Na koniec debaty kilka dodatkowych słów wsparcia dla sprawozdania pana Cercasa i stanowiska Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, niezmiennego od 2005 r., potwierdzonego w głosowaniu 6 listopada.
Komisja nasza miała wystarczającą ilość czasu na zastanowienie się nad swoim zdaniem i mam nadzieję, że wynik naszego głosowania w Komisji znajdzie odzwierciedlenie w głosowaniu plenarnym pojutrze. A głosowaliśmy z poszanowaniem europejskich zdobyczy socjalnych, którymi to stare państwa członkowskie dzielą się z nowymi, dając nam przykład i wsparcie. Nie do przyjęcia jest kompromis wypracowany w czerwcu na poziomie Rady.
Wśród moich wyborców, zwłaszcza w środowisku lekarzy w Polsce, z niepokojem śledzi się prace Parlamentu, słusznie domagając się by cały czas pracy, a nie tylko aktywny czas dyżuru, był wynagradzany. Wprawdzie w kompromisie Rady mówi się o możliwej elastyczności do uzyskania na poziomie partnerów społecznych i układów zbiorowych, to jednak pracownicy w Polsce nie czują się na siłach negocjować z pracodawcami i potrzebują silnego wsparcia ze strony Parlamentu Europejskiego.
Gabriela Creţu
(RO) Podczas długich debat nad tym sprawozdaniem wyrażano zaniepokojenie, że podczas jutrzejszego głosowania większość uzyskana przy pierwszym czytaniu może się nie utrzymać, ponieważ ci, którzy przyłączyli się w międzyczasie, zmieniliby równowagę sił w tej Izbie.
Prawdą jest, iż na forum Rady prawicowe rządy przyjęły to samo stanowisko, niezależnie od tego, czy geograficznie znajdują się one na wschodzie czy na zachodzie. Jest jednakże jeszcze jedna sprawa wymagająca wyjaśnienia. Pracownicy z Europy Wschodniej popierają z takim samym przekonaniem poprawki, które proponuje Parlament Europejski, natomiast Rada je odrzuca. Związki zawodowe z Rumunii, które także będą tu jutro reprezentowane w Strasburgu, mają na przykład świadomość, że prawa, które uzyskały, nie są im dane raz na zawsze, i że trzeba ich nieustająco bronić. Ich przesłanie jest proste: dużo bardziej skutecznym rozwiązaniem istniejących problemów, niż nieograniczone godziny pracy, jest powstrzymanie niekontrolowanego szerzenia się źle opłacanych miejsc pracy, w tym dla pracowników z Europy Wschodniej.
Jacek Protasiewicz
- (PL) Panie Przewodniczący! Nie mam wątpliwości, że dobro pracowników, a zwłaszcza bezpieczeństwo wykonywania pracy leży na sercu wszystkim posłom, którzy biorą udział w tej debacie.
Mamy zatem świadomość, że obecna dyrektywa o czasie pracy wymaga pewnych poprawek. Pytanie tylko, w jakim kierunku i jakich? Nie jest to łatwe zadanie i przez kilka lat było przedmiotem sporu, zarówno w Parlamencie, jak i następnie w Radzie. Wreszcie Rada wypracowała rozsądny kompromis. Ciężko jest dzisiaj - mówię to do kolegów, którzy domagają się twardego stanowiska w sprawie opt-outu - oczekiwać od rządów państw, których większość stosuje zasadę opt-out, że się z tej zasady wycofają, zwłaszcza w obliczu kryzysu gospodarczego.
A zatem, proszę Państwa, w moim kraju jest takie mądre powiedzenie: "Lepsze jest wrogiem dobrego”. Mamy dobry kompromis i zaakceptujmy ten kompromis w imię dobra pracowników w Europie.
Proinsias De Rossa
Panie przewodniczący! Popieram pakiet Cercasa. Uważam, że podstawą tej debaty jest to, że ludzie są istotami społecznymi: nie są maszynami i nie powinni być traktowani w ten sposób w miejscu pracy. Osoba ubiegająca się o posadę u pracodawcy nie ma swobody odmowy podpisania formularza stwierdzając, że odmawia sobie prawa do tego, aby być objętym zakresem dyrektywy o czasie pracy, a zatem twierdzenie, że zniesienie opt-outu jest w pewnym sensie atakiem na wolność, nie jest słuszne: jest to w istocie atak na wykorzystywanie pracownika, któremu potrzebna jest praca, aby mógł przeżyć.
W moim przekonaniu, aktualna klauzula opt-out stosowana w 14 państwach członkowskich jest atakiem na ideę budowania Europy opartej na zasadzie powszechnych godnych warunków do pracy i życia, i nie wolno nam do tego dopuścić.
Valérie Létard
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie pośle Cercas, panie i panowie! Dyrektywa o czasie pracy oczywiście obfituje w symbole i dotyka kwestii zasadniczych, z których jedną jest wolność wyboru pracowników przeciwstawiona ochronie ich zdrowia i bezpieczeństwa.
To właśnie w tej kwestii mamy trudności z osiągnięciem porozumienia. Jak już wspomniałam, Francja długo sprzeciwiała się klauzuli opt-out. Udało się nam jednak wypracować wspólne stanowisko. Dlaczego? Ponieważ dyrektywa nie ma na celu rozmycia praw ludzi, ani powodować regresu socjalnego.
Co do dyżuru, celem jest to, aby zezwolić państwom członkowskim na zajęcie się tym w określony sposób, przy uwzględnieniu objętych nią nieaktywnych okresów. Wszystkie państwa członkowskie podchodziły do tego czasu na swój sposób, a Rada nie stawia sobie innego celu, jak tylko utrzymać status quo, równowagę, która stała się krucha w wyniku wyroków Trybunału Sprawiedliwości.
Powód drugi jest taki, że w odniesieniu do opt-outu, wspólne stanowisko daje większe prawa zainteresowanym pracownikom w przypadku transpozycji klauzuli opt-out. Nie ma oczywiście obowiązku korzystać z tego odstępstwa. Opt-out istnieje bez żadnych działań zabezpieczających od 1993 r. Stanowisko Rady wprowadza zabezpieczenia, jak wskazała pani Lynne. Mam nadzieję, że pragmatyzm weźmie górę. Wspólne stanowisko nie oznacza odstąpienia przez nikogo od swoich zasad ani przekonań.
Dziś, w imieniu Rady, prezydencja francuska mówi wam, że wspólne stanowisko jest bez wątpienia najlepszym kompromisem w zakresie uzyskania zmienionej dyrektywy, biorąc pod uwagę równowagę sił między państwami członkowskimi oraz pilną potrzebę znalezienia rozwiązania dotyczącego dyżuru. To chciałam powiedzieć, panie i panowie, w uzupełnieniu moich uwag wprowadzających.
Vladimír Špidla
komisarz. - (CS) Chciałbym powtórzyć słowa pani Létard dotyczące głębi i interesującego charakteru debaty. Debata ta dotyczy spraw o najwyższym znaczeniu i w moim przekonaniu od Parlamentu zależy teraz podjęcie decyzji. Wówczas czytelne będą ramy, w jakich może toczyć się dalsza dyskusja. Chciałbym tylko stwierdzić - ponieważ niektóre z głosów wyrażonych w debacie nie odzwierciedlały rzeczywistości sytuacji - że być może dobrze byłoby wskazać kilka podstawowych faktów wyraźnie i w sposób zasadniczy.
Dyrektywa o czasie pracy obowiązuje obecnie. Stwierdza się w niej, że poszczególne państwa członkowskie mają możliwość wprowadzenia klauzuli opt-out. Klauzula ta jest obecnie stosowana w 15 państwach członkowskich. Nie jest to zatem nowa sytuacja, ale raczej utrwalony fakt. Uzasadnieniem nowej dyrektywy jest presja wynikająca z decyzji Trybunału w sprawie SIMAP i Jaeger, ponieważ spowodowała ona bardzo trudną sytuację dla szeregu systemów, które tradycyjnie oparte są dużych ilościach dyżurów.
Pragnę także stwierdzić, że następstwa dyżuru i jego organizacja wpływają na różne sposoby na różne systemy oraz w różnych państwach członkowskich, szczególnie tych mniejszych, które nie mają takich możliwości prowadzenia naboru pracowników z innych państw, i które mogą stanąć w obliczu stosunkowo poważnych problemów. Dlatego też debata jest tak skomplikowana, ponieważ z jednej strony dotyka ochrony pracowników poprzez regulowanie w pewnym zakresie czasu pracy, a z drugiej strony dotyczy szeregu bardzo wrażliwych systemów, takich jak opieka zdrowotna czy, na przykład, służby ratownicze, takie jak straż pożarna i inne.
Każda decyzja ma swoje następstwa, i uważam, że w obecnej chwili mamy wielką szansę na dokonanie postępu. Postęp ten będzie wynikiem debaty we wszystkich instytucjach, wynikiem zarówno współpracy jak i debaty, a jednym z najważniejszych kroków na tej drodze będzie głosowanie w Parlamencie w dniu 17 grudnia bieżącego roku.
Alejandro Cercas
Pragnę przede wszystkim podziękować wszystkim moim kolegom posłom ze wszystkich grup, ponieważ znakomita większość w tej izbie twierdzi, że ludzie to nie maszyny, oraz że ich prawa stoją na pierwszym miejscu. Potem możemy mówić o innych sprawach, ale zacząć musimy od zdrowia, bezpieczeństwa i życia rodzinnego.
Po drugie, zapraszam do negocjacji Radę i Komisję. Jest późno, ale lepiej późno niż wcale.
Uważajmy na pułapki. W dyrektywie będącej efektem waszego wspólnego stanowiska, klauzula opt-out nie jest taka, jak nakreślono ją w 1993 r., gdy miała ona charakter tymczasowy, warunkowy i w dużej mierze jednorazowy. Komisarz wspomniał o 15 krajach. Nie, był jeden kraj, w którym stosowano generalną klauzulę opt-out, i kilka, w których skala tego zjawiska była znacznie mniejsza. Proponujecie jednakże państwo utrzymanie jej na zawsze i dla każdego, dzieląc Europę na kraje, które chcą długich godzin pracy, i kraje, które tego nie chcą.
Nie chcemy, aby coś, co było tymczasowe i wyjątkowe, zmieniło się w coś stałego i normalnego, ponieważ nie jest normalną rzeczą, aby ludzie pracowali każdego tygodnia w roku i każdego roku swojego życia nie widząc swoich rodzin, ani nie mogąc wypełnić swoich obywatelskich obowiązków.
Myślę, że trzeba zaakceptować pewne fakty. To, że pracownicy i lekarze są przeciwko tej dyrektywie, panie pośle Bushill-Matthews, jest faktem, a nie opinią. Nie rozmawiałem ze 160 milionami pracowników, ani 4 milionami lekarzy, ale rozmawiałem z ich organizacjami. Być może ten czy inny zgadza się z panem, ale zapewniam pana, że znakomita większość jest przeciwko, ponieważ wszystkie ich organizacje bez wyjątku sprzeciwiają się temu, co pan mówi.
Na koniec, pragnę powtórzyć, co powiedziałem na początku. Środa będzie bardzo ważnym dniem dla obywateli, aby mogli oni ponownie uwierzyć Europie i zdać sobie sprawę, że w instytucjach tych nie zasiada gromadka bezdusznych polityków myślących tylko o gospodarce, ani biurokratów, którzy żyją w innym świecie. Jesteśmy z ludźmi. Opowiadamy się po stronie ich praw, a 17 grudnia Europa socjalna powstanie silna. A potem będziemy negocjowali. Będziemy negocjowali na równych prawach.
(Oklaski)
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę.
Oświadczenia pisemne (art. 142 regulaminu)
Iles Braghetto
na piśmie. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Dyrektywa ta będzie decydującym tekstem dla budowania Europy gospodarczej i socjalnej.
Panuje powszechne przekonanie, że powinniśmy i możemy tworzyć innowacje na rynku pracy, które podnoszą produktywność i jakość w ramach wymaganej elastyczności bez wyzyskiwania pracowników. Dążenie do tworzenia sprawiedliwych warunków pracy, do których ponadto każdy ma niezbywalne prawo, gwarantuje bezpieczeństwo i wydajność wykonywanej pracy. Dlatego uważamy, że propozycja przyjęta przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych jest wyważona.
Należy wskazać w szczególności, że dla personelu medycznego odpowiednie zabezpieczenia w organizacji pracy na zmiany i okresów odpoczynku mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia nie tylko sprawiedliwych warunków jako takich, ale także zagwarantowania bezpieczeństwa i jakości opieki nad pacjentami oraz zmniejszenia ryzyka klinicznego.
Ole Christensen  
Cieszę się, że jestem członkiem grupy politycznej, to jest grupy socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, która nie idzie na kompromis, jeżeli chodzi o zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.
Całkowicie błędnym i należącym do innej epoki jest przekonanie, że niekorzystne warunki pracy i wewnętrzna konkurencja między państwami członkowskimi o najdłuższe godziny pracy mogą prowadzić do większej konkurencji. Nie mam nic przeciwko temu, aby dwie strony danej branży uzgadniały dłuższe godziny pracy z okresem referencyjnym trwającym nawet do roku i średnią liczbą godzin pracy w tygodniu wynoszącą maksymalnie 48 godzin, ale sprzeciwiam się temu, aby pracodawcy mieli możliwość indywidualnego zatrudniania pracowników, a tym samym możliwość stosowania różnych wyjątków.
Zastanawiam się, czego jeszcze trzeba, aby Wielka Brytania podjęła poważne rozmowy i stopniowo likwidowała swoje opt-outy, w procesie poprawiania warunków dla milionów pracowników w tym kraju.
Mam nadzieję, że w środę Parlament Europejski powie, że w przyszłości Europa powinna "pracować mądrzej, a nie ciężej” w celu sprostania wyzwaniom przyszłości.
Corina Creţu  
Z zadowoleniem przyjmuję w tym sprawozdaniu potwierdzenie wizji społecznej europejskiej lewicy, ze słuszną krytyką ze strony socjalistów, pogwałcenia, przez dozwolenie klauzul opt-out, zasady braku odstępstw od ustawodawstwa dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy.
Pomimo, że elastyczne godziny pracy, w zależności od charakteru konkretnej pracy i możliwości danej osoby, mogą dać dobre rezultaty, nie mogę nie myśleć o licznych przypadkach wykorzystywania pracowników. Nawiązuję tu do przypadku Rumunii, gdzie godzin nadliczbowych ani się nie oblicza, ani za nie płaci w wielu przypadkach. Żadna czynność wykonywana poza normalnym dniem pracy nie jest wynikiem jakiegokolwiek porozumienia między pracownikiem a pracodawcą, ale podyktowana wolą i uznaniem pracodawcy. Nie wspomnę tu nawet o zagrożeniu dla zdrowia i życia tych, którzy zostali uwikłani w sytuację, z której mogą się wydostać tylko ryzykując utratę miejsca pracy.
To, co wielokroć jest przedstawiane jako sprzyjanie konkurencyjności w pracy, jest jedynie przykrywką dla wyzysku.
Dlatego uważam, iż ten 48-godzinny limit jest opcją preferowaną. Co do dyżuru, za niesprawiedliwe uważam to, iż "nieaktywny okres dyżuru” nie jest uznawany za czas pracy, a tym samym nie wypłaca się za ten czas wynagrodzenia.
Magda Kósáné Kovács  
Unia Europejska już ma skuteczne uregulowania dotyczące organizacji czasu pracy. Zgodnie z tymi przepisami, przeciętny czas pracy wynosi 48 godzin tygodniowo. W praktyce oznacza to, że pracownik może pracować osiem godzin przez sześć dni w tygodniu, w przeliczeniu średnio przez cztery miesiące. To, moim zdaniem, powinno wystarczyć, ponieważ dłuższy czas pracy jest na dłuższą metę szkodliwy dla efektywności.
Kompromis Rady, który zawiera przepisy mniej korzystne niż te, które obowiązują obecnie, nie został poparty między innymi przez Belgię, Cypr i Hiszpanię, w tym także mój rodziny kraj Węgry, i jest nie do przyjęcia dla europejskich socjalistów.
Europa socjalna nie może być pustym sloganem, nawet w czasach trudności gospodarczych. W czasie realizacji procedury pojednawczej, sprawozdawca parlamentarny pan Cercas dowiódł, że jest dostatecznie spostrzegawczy, umożliwiając, na przykład, w interesie elastyczności, uśrednienie 48-godzinnego tygodnia pracy w skali 12 miesięcy. Nie możemy jednak zaakceptować przepisu, który dozwoliłby 60-65, a w ekstremalnych przypadkach nawet 70-72 godzin pracy w tygodniu. Nie możemy też poprzeć stanowiska, które umożliwiałoby stosowanie nieograniczonego opt-outu na podstawie przepisów. Główny powód po temu jest taki, że relacja między pracownikami a pracodawcami nigdy nie może być równoprawna.
W odniesieniu do dyżuru, za hipokrytów uważam tych, którzy sądzą, iż nieaktywne okresy w czasie dyżuru nie liczą się jako czas pracy. Proponuję, aby w dniu, w którym ma odbyć się demonstracja przez Parlamentem, czyli w środę, w dniu głosowania, pogawędzili oni z kilkoma pracownikami.
Roselyne Lefrançois  
na piśmie. - (FR) Przez ponad trzy lata Rada i Unia Europejska toczą spory o dyrektywę o czasie pracy.
Porozumienie osiągnięte przez 27 ministrów zatrudnienia UE przewiduje tydzień pracy trwający maksymalnie 48 godzin, ale z możliwością odstępstwa od tego i wydłużenia do 65 godzin tygodniowo w niektórych przypadkach.
Rozwiązanie tego rodzaju jest nie do przyjęcia, i jako socjalistka mam obowiązek zadbać o to, aby niepokoje wyrażane przez miliony pracowników zostały usłyszane i aby walczyć o to, aby od tego limitu 48 godzin nie było wyjątku oraz o uwzględnienie dyżuru w obliczaniu czasu pracy.
Będę zatem głosowała za przyjęciem sprawozdania pana posła Cercasa, w nadziei, że w razie dojścia do procedury pojednawczej, wypracujemy tekst, w którym rzeczywiście zostaną wyważone względy ochrony pracowniczej oraz optymalnej organizacji pracy. Jako socjaliści europejscy, będziemy w każdym razie w dalszym ciągu bronili pracowników, ponieważ teraz, bardziej niż kiedykolwiek, Europa potrzebuje modelu socjalnego, który zaspokaja potrzeby obywateli najbardziej narażonych na zagrożenia, a szczególnie tych, których najbardziej dotykają następstwa kryzysu gospodarczego i finansowego.
Lasse Lehtinen  
na piśmie. - (FI) Panie przewodniczący! Rzadko bywa, że ustawodawstwo UE dotyczy tak wielu. Miliony zatrudnionych otrzymują od Parlamentu prezent pod choinkę, albo w postaci poprawy ich warunków pracy, albo pierwszej dyrektywy europejskiej, która w istocie pogarsza jakość życia pracowniczego. Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych dała dobry przykład ulepszając wniosek Komisji w jednoznacznym głosowaniu przez podniesienie ręki. Ustalenie czasu pracy stanowi w istocie o jej wymiarze społecznym. Zbyt wielu zatrudnionych w Europie pracuje 60 czy 65 godzin tygodniowo, podczas gdy miliony pozostają bez pracy.
Długie tygodnie pracy zwykle wynikają z pozornej swobody wyboru. Pracownik może wybierać między długim tygodniem pracy a brakiem zatrudnienia. Nawet po dokonaniu ulepszeń, w dyrektywie byłoby racjonalnie dużo odstępstw umożliwiających elastyczność.
Komisja przyjęła moją poprawkę polegającą na uwzględnieniu w dyrektywie pracowników na stanowiskach kierowniczych. Szef także potrzebuje ochrony z mocy prawa - także może być zmęczony.
Rada i Komisja nie zgodziły się ponownie rozważyć swojego stanowiska dotyczącego sprawy dyżuru. A przecież rozsądnym jest, aby uznać, że czas spędzony w pracy - w gotowości do jej podjęcia, niezależnie od tego, czy pracownik śpi czy nie - jest w dalszym ciągu czasem pracy.
Mandat Parlamentu Europejskiego pochodzi wprost od obywateli Europy. Z tego powodu, jego obowiązkiem jest zastanowienie się, co jest najlepsze dla jego obywateli, także w tej kwestii.
David Martin  
na piśmie. - Będę głosował za zakończeniem możliwości wycofania się z 48-godzinnego tygodnia pracy. Mocno wierzę w to, że długie godziny pracy niszczą zdrowie, wywołują ryzyko większej ilości wypadków w miejscu pracy i mają negatywny wpływ na życie rodzinne. W Wielkiej Brytanii istnienie dobrowolnego opt-outu było szeroko nadużywane, gdy wielu pracowników zmuszano do podpisywania klauzuli opt-out w pierwszym dniu zatrudnienia.
Mairead McGuinness  
na piśmie. - Debata na temat organizacji czasu pracy jest złożona. Ale najtrudniejsze zagadnienia to przyszłość opt-outu i podejście do dyżuru.
W wyrokach w sprawach SIMAP i Jaeger, Europejski Trybunał Sprawiedliwości zinterpretował definicję czasu pracy zawartą w pierwotnej dyrektywie o czasie pracy jako obejmującą nieaktywną część dyżuru, kiedy pracownik nie pracuje, ale odpoczywa.
W porozumieniu Rady z dnia 9 i 10 czerwca 2008 r., nieaktywna część dyżuru nie jest uważana za czas pracy, o ile krajowe prawne/praktyczne/zbiorowe układy lub porozumienia między partnerami społecznymi nie stanowią inaczej.
Zgodnie z porozumieniem Rady, możliwość wycofania się pracownika z maksymalnego średniotygodniowego czasu pracy trwającego 48 godzin, przewidziana w pierwotnej dyrektywie o czasie pracy, podlega bardziej surowym warunkom, co służy ochronie zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Pracownicy nie będą musieli pracować dłużej niż 60 godzin w tygodniu obliczane jako średnia dla trzech miesięcy, lub 65 godzin tygodniowo uśrednione za trzy miesiące, kiedy nieaktywną część dyżuru uzna się za czas pracy.
Irlandia nigdy nie korzystała z klauzuli opt-out, a więc bardziej surowe stosowanie dostępnego opt-outu jest zarówno mile widziane, jak i konieczne.
Dushana Zdravkova  
Panie i panowie! Jak państwu wiadomo z debat toczących się w ciągu minionych kilku tygodni, kluczowym punktem dyrektywy będącym przedmiotem dyskusji jest zaliczanie okresów braku aktywności w czasie dyżuru do czasu pracy. Zmiana ta stworzy wielu pracownikom możliwość otrzymania wynagrodzenia za czas, z którego nie mogli korzystać jako czasu wolnego i w sposób, który spełnia ich potrzeby. Wniosek ten ma wielu zwolenników i przeciwników. Obie strony są mocno okopane w swoich poglądach i nie są w stanie znaleźć żadnych punktów zbieżnych dla swoich interesów. Dlatego też wzywam do skupienia uwagi na pozytywnym wpływie, który ta poprawka wywrze na społeczeństwo europejskie.
Populacja Unii Europejskiej starzeje się coraz bardziej, co zanotowano w ciągu minionych dekad. Wskaźnik wzrostu liczby ludności w 2007 r. osiągnął poziom zaledwie 0,12%. Jeżeli nie chcemy polegać wyłącznie na emigracji, musimy zwiększyć wskaźnik urodzeń. Jedną z takich zachęt jest włączenie okresów braku aktywności na dyżurze do łącznej ilości czasu pracy. Poprawka ta stworzy wielu kobietom możliwość łatwiejszego pogodzenia swoich aspiracji sukcesu zawodowego z pragnieniem spędzania większej ilości czasu na opiece nad dziećmi. Pozwoli nam to uczynić kolejny ważny krok w naszych wysiłkach na rzecz odwrócenia niekorzystnych trendów wpływających na nasze społeczeństwo.
