Europejska współpraca w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego służąca wspieraniu strategii Europa 2020 (krótkie przedstawienie) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie, sporządzone przez panią poseł Hirsch w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, w sprawie europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego służącej wspieraniu strategii Europa 2020.
Nadja Hirsch
Panie Przewodniczący, Pani Komisarz! Jutro będziemy głosować nad rolą kształcenia i szkolenia zawodowego w strategii Europa 2020. W związku z tym warto krótko przyjrzeć się pozycji, z jakiej startujemy. Stopa bezrobocia wśród młodych ludzi wynosi obecnie 21 %, jest więc prawie dwukrotnie wyższa od ogólnej stopy bezrobocia. Odsetek osób przedwcześnie kończących naukę w UE wynosi ponad 14 %. Nadal bardzo niski jest udział kobiet w rynku pracy za wynagrodzeniem. Bez pracy pozostaje wiele osób niepełnosprawnych oraz migrantów.
Celem strategii Europa 2020 jest wykorzystanie tego potencjału i zapewnienie obywatelom miejsc pracy, aby UE również mogła uporać się z globalizacją. Naszym zadaniem jest więc zapewnić wysoką jakość początkowego kształcenia zawodowego. Dyskusja zaczęła się w związku z procesem kopenhaskim, którego kontynuacja znalazła odzwierciedlenie w "Bruges Communiqué”, a teraz mamy zastanowić się, w jakim zakresie dany obszar można też uwzględnić w strategii Europa 2020.
Podstawowym elementem jest zdecydowanie fakt, że młodzi ludzie muszą mieć możliwość nie tylko studiowania, ale też szkolenia zawodowego w innym państwie członkowskim UE. To element o zasadniczym znaczeniu, ponieważ ktoś, kto pracował już w innym państwie członkowskim będzie w przyszłości traktował europejski rynek pracy jak swój własny, korzystając ze wszystkich możliwości, jakie ten rynek oferuje. To zdecydowanie podstawowy aspekt, który musimy uwzględnić.
Drugim ważnym obszarem są oczywiście dodatkowe szkolenia. Z uwagi na zmiany demograficzne obywatele muszą coraz dłużej pracować, czy też mogliby dłużej pracować, ale każdy powinien o tym decydować samodzielnie. Ludzie żyją coraz dłużej, w związku z czym dużo dłuższa będzie ich kariera zawodowa i aby mogli dłużej wykonywać pracę wymagającą kwalifikacji, będą musieli się doszkalać.
Obecnie poziom uczestnictwa w inicjatywach ukierunkowanych na dodatkowe szkolenia jest bardzo niski. W tym przypadku trzeba również wypracować dobrą wolę tak po stronie pracodawców, jak i pracowników, którzy powinni coraz chętniej korzystać z dodatkowych szkoleń i zdobywać wykształcenie w drodze uczenia się przez całe życie. To oczywiście wymaga elastyczności ofert. Wszystkich musimy mieć na uwadze. Dodatkowe szkolenia trzeba dostosować do innych aspektów życia ludzi, umożliwiając godzenie nauki, pracy i życia rodzinnego. Z tego powodu musimy zapewnić elastyczne możliwości na przyszłość.
Dużo uwagi poświęcono wyższym uczelniom - na przykład w związku z procesem bolońskim - i z tą samą sytuacją mamy do czynienia w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego oraz mobilności. Moglibyśmy powiedzieć, że prawie nikt nie zwrócił na to uwagi. Obszar kształcenia i szkolenia zawodowego tak samo jak obszar kształcenia na wyższych uczelniach jest szczególnie ważny i dlatego nie możemy go lekceważyć. Z tego powodu chciałabym jeszcze raz podziękować w tym miejscu moim koleżankom i kolegom z innych grup parlamentarnych za ich bardzo duże zaangażowanie we współpracę.
Antigoni Papadopoulou
(EL) Panie Przewodniczący! Jako kontrsprawozdawczyni popieram sprawozdanie pani Hirsch, ponieważ uwydatnia ona w nim znaczenie możliwości kształcenia i pracy oraz znaczenie mobilności i elastyczności w nowoczesnym i wymagającym środowisku zawodowym. To prawda, że kryzys gospodarczy doprowadził do bezrobocia i utraty poczucia bezpieczeństwa, zwłaszcza wśród młodych ludzi, kobiet i niepełnosprawnych.
Aby zrealizować cele strategii Europa 2020 potrzebujemy stałego i prawidłowego kształcenia oraz szkolenia zawodowego tak na szczeblu Unii Europejskiej, jak i państw członkowskich. Potrzebujemy ukierunkowanej polityki oraz strategii na rzecz zmniejszenia liczby osób przedwcześnie kończących naukę, prawidłowego programowania w obszarze zapotrzebowania na szkolenia oraz mocniejszych związków między zapewnianym kształceniem a potrzebami rynku pracy.
Jestem pewna, że europejskie ramy kwalifikacji, europejski system wydziałów akademickich do spraw kształcenia i szkolenia zawodowego, przejrzystość i współpraca oraz porównywalność różnych systemów kształcenia będą służyły wsparciem, jeśli chodzi o potrzeby...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Panie Przewodniczący! Inwestycje w kształcenie mają zasadnicze znaczenie dla przyszłości Europejczyków. Stopa bezrobocia wśród młodzieży sięgnęła w tej chwili w UE 20 %, natomiast średnio 16 % osób w UE przedwcześnie kończy naukę, a w niektórych krajach, jak na przykład w Portugalii, odsetek ten wyniósł 40 %.
Uczenie się przez całe życie ma natomiast zasadnicze znaczenie w zapobieganiu bezrobociu. Musimy należycie uwzględnić różne ścieżki kariery zawodowej. Pracownicy muszą mieć dużo większą świadomość konieczności doszkalania się.
Uważamy, że kształcenie i szkolenie zawodowe powinno być dostępne i przystępne na wszystkich etapach życia pracowników, niezależnie od ich statusu na rynku pracy czy dochodu. Kształcenie i szkolenie zawodowe powinno stwarzać warunki sprzyjające mobilności zawodowej zarówno w początkowej fazie nauki, jak i w ramach procesu uczenia się przez całe życie.
Wzywamy państwa członkowskie do uproszczenia procedur uznawania kwalifikacji.
Vasilica Viorica Dăncilă
(RO) Panie Przewodniczący! Jednym z największych problemów Europy jest wysoka stopa bezrobocia wśród młodych ludzi. Na szczeblu europejskim skoncentrowano się na ograniczeniu do poziomu poniżej 10 % wskaźnika osób przedwcześnie kończących naukę oraz na takich działaniach jak te w ramach programu na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia, mających na celu większą integrację sfery kształcenia z rynkiem pracy. Pomijając związki kształcenia ze szkoleniem w miejscu pracy, różnice między tymi dwiema sferami będą się w przyszłości zacierały. Większa ich integracja będzie wymagała zasadniczej zmiany sposobu postrzegania kształcenia i szkolenia, nie tylko z perspektywy jednostki, ale również na szczeblu instytucjonalnym oraz na wszystkich szczeblach administracyjnych.
W związku z tym uważam, że trzeba usunąć przeszkody systemowe oraz te polegające na postawie uniemożliwiającej integrację, ucząc tym samym Europejczyków, jak mają doskonalić swoje umiejętności i podnosić wartość, zapewniając jednocześnie wkład w realizację celów strategii Europa 2020.
Emilie Turunen
(DA) Panie Przewodniczący! Przede wszystkim chcę wyrazić szczere podziękowania dla sprawozdawczyni, która przedstawiła znakomite sprawozdanie. Tak samo jak wszyscy tu zebrani, ja również uważam, że nie powinniśmy zapominać o kontekście tego sprawozdania, czyli o kryzysie, którego doświadcza młodzież w całej Europie. Wszyscy zgadzamy się w kwestii ogólnego kryzysu - skutkującego bezrobociem wśród młodzieży i tym samym emigracją młodych ludzi, którzy wyprowadzają się z Europy w poszukiwaniu pracy, co moim zdaniem poważnie zagraża naszej gospodarce i spójności Europy w nadchodzących latach.
Drugi kontekst tego sprawozdania, to wspólne cele strategii Europa 2020, które określiliśmy w odniesieniu do szkolenia, zatrudnienia oraz zmniejszenia liczby osób przedwcześnie kończących naukę. Ma to związek z konkurencyjnością Europy. Dotyczy wykwalifikowanej siły roboczej, której potrzebujemy i wszyscy o tym wiemy. Ważne jest również, aby zapewnić nowemu pokoleniu możliwość zatrudnienia i szkoleń. To zdecydowanie sprawa najwyższej wagi. Być może UE nie ma zbyt dużych kompetencji w tym obszarze, ale coś można zrobić. W każdym wypadku jest to wspólny problem i dlatego musimy zapewnić wysokiej jakości szkolenia oraz poradnictwo w tym obszarze. Musimy zmniejszyć odsetek osób przedwcześnie kończących naukę, zapewniając mocne powiązania między szkoleniem a zatrudnieniem, przykładowo za pomocą takich systemów wymiany jakie istnieją w Niemczech i Danii. Musimy też zapewnić wszystkim młodym ludziom prawo do szkolenia.
Viviane Reding
wiceprzewodnicząca Komisji - Panie Przewodniczący! Chciałabym podziękować sprawozdawczyni - pani poseł Hirsch za bardzo konstruktywne podejście. Wysłuchałam jej z ogromnym zainteresowaniem, ponieważ zajmowałam się tym tematem 12 lat temu. Zaczynałam od mobilności w obszarze szkoleń, czyli od tematu, który wówczas nie wchodził w zakres agendy, i jestem bardzo uradowana, słysząc jak bardzo Parlament opowiada się za uwzględnieniem tego zasadniczego elementu w strategii Europa 2020. Chciałabym też powiedzieć, że z ogromnym zadowoleniem przyjmuję to sprawozdanie, umacniające i uzupełniające komunikat Komisji z czerwca 2010 roku.
Komunikat ten opracowano w ramach ostatniego przeglądu procesu kopenhaskiego, natomiast "Bruges Communiqué” zyskał teraz w pewnym sensie status europejskiej agendy w obszarze szkolenia zawodowego na lata 2011-2020. Wiele propozycji Parlamentu pokrywa się z działaniami proponowanymi w "Bruges Communiqué”. Komisja podziela poglądy Parlamentu, ponieważ musimy zmodernizować obszar kształcenia i szkolenia zawodowego w Europie, aby zwiększyć jej atrakcyjność, dysponować wykwalifikowanymi nauczycielami i instruktorami, innowacyjnymi metodami nauczania oraz wysokiej jakości infrastrukturą i obiektami, jak również aby urzeczywistnić mobilność. Musimy zapewnić młodym ludziom - również tym młodszym - możliwość wyjazdu ze swojego państwa członkowskiego w celu nabywania doświadczenia, co jest bardzo ważne, jeżeli chcemy naprawdę urzeczywistnić europejską sferę kształcenia i szkolenia.
Komisja dąży również do zapewnienia równouprawnienia oraz pomocy grupom defaworyzowanym, wykorzystując w tym celu program "Uczenie się przez całe życie”, a przede wszystkim program Leonardo da Vinci. Komisję cieszy zatem wszelka pomoc, jakiej może jej udzielić Parlament.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 7 czerwca 2011 r. o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Ioan Enciu
W czasach obecnego kryzysu gospodarczego i finansowego, gdy stopa bezrobocia, zwłaszcza wśród młodych ludzi, przekroczyła na szczeblu UE 20 %, a w niektórych państwach członkowskich nawet 30 %, poprawa w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego powinna być dla Unii Europejskiej priorytetem. W związku z tym większa elastyczność w obszarze rynku pracy i oferowanych szkoleń to zasadnicze elementy, które należy dopracować tak na szczeblu UE, jak i krajowym.
Dobrze skonstruowany dialog między wyższymi uczelniami, ośrodkami badawczymi i przedsiębiorstwami może zapewnić realne powiązania między wymogami stawianymi przez pracodawców a umiejętnościami nabywanymi w trakcie kształcenia i cyklów szkoleniowych. Większa mobilność na szczeblu Unii Europejskiej za sprawą rozszerzenia takich programów jak Erasmus, Leonardo da Vinci czy "Mobilna młodzież” może też pomóc zwiększyć zdolność UE do reagowania na zapotrzebowanie europejskiego rynku pracy, zwiększając również potencjał rozwoju UE w tym obszarze. Szczególną uwagę trzeba zwrócić również na grupy w niekorzystnej sytuacji społecznej, którym trzeba zapewnić dostateczny dostęp do kształcenia i szkolenia zawodowego.
Alajos Mészáros
Przejście od edukacji do zatrudnienia stanowi wyzwanie strukturalne dla pracowników w całej Unii Europejskiej. Niestety, bezrobocie w młodym wieku ma długotrwałe i negatywne skutki. Państwa członkowskie powinny zatem starać się lepiej dostosować kształcenie i szkolenie zawodowe do potrzeb rynku pracy oraz zapewnić, by pracownicy nabywali w wyniku kształcenia zawodowego umiejętności, które będą im potrzebne do zdobycia nowego, trwałego miejsca pracy, jakie powstanie w przyszłej zrównoważonej gospodarce. Uważam, że w procesie dostosowywania kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy ważną rolę odgrywają samorządy lokalne, partnerstwa w sektorze przedsiębiorczości oraz placówki oświatowe. Mobilność to ważny element kształcenia i szkolenia zawodowego, ale bardziej trzeba się skoncentrować na lepszej harmonizacji różnych systemów edukacji poszczególnych państw członkowskich, w tym na wzajemnym uznawaniu świadectw i dyplomów, aby rozszerzać współpracę i wspierać mobilność. Wysokiej jakości kształcenie i szkolenie zawodowe zasadniczo przyczynia się do zrównoważonego rozwoju. Trzeba stworzyć lepsze możliwości szkoleń dla instruktorów, zwłaszcza na szczeblu regionalnym i lokalnym, w celu zapewnienia efektywności systemów kształcenia i szkolenia zawodowego oraz skutecznego i udanego transferu wiedzy. Możliwość nauki w kontekście międzynarodowym to warunek wstępny udanego życia zawodowego, które będzie sprzyjało nauce języków obcych, stymulując też większą konkurencję.
Olga Sehnalová
Współpraca na szczeblu europejskim w dziedzinie kształcenia zawodowego odgrywa również zasadniczą rolę w funkcjonowaniu europejskiego jednolitego rynku wewnętrznego. Wysokiej jakości kształcenie i szkolenie zawodowe musi odpowiadać na potrzeby rynku pracy i stwarzać warunki dla mobilności siły roboczej. Wysoko wykwalifikowani i dobrze wykształceni obywatele dodają konkurencyjności UE i fakt ten należy uwzględnić, wspierając kształcenie zawodowe. Musimy skoncentrować się na zapewnieniu ścisłych związków ze światem pracy oraz na włączeniu do kształcenia zawodowego wysokiej jakości praktyk zawodowych, odbywanych w kraju i za granicą w ramach europejskich programów mobilności. Potrzebujemy lepszej koordynacji systemów kształcenia poszczególnych państw członkowskich na szczeblu europejskim, zapewniając jednocześnie współpracę w zakresie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych. W sprawozdaniu uwzględniono te kwestie i jako kontrsprawozdawczyni z ramienia Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów jestem zadowolona z jego ostatecznej wersji.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska
Z zadowoleniem przyjmuję sprawozdanie dotyczące europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwraca ono uwagę na niezmiernie ważny i jednocześnie dotychczas mało eksponowany problem. Mianowicie skupia się na konieczności podejmowania przez władze krajowe we współpracy z Komisją Europejską takich działań, które mają na celu przeciwdziałanie bezrobociu poprzez dostosowanie szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy. Niestety szkolnictwo zawodowe w ciągu ostatnich kilku lat zostało zaniedbane i straciło na znaczeniu. Dlatego tak istotne jest promowanie go jako skutecznego narzędzia w walce z bezrobociem, a w szczególności z bezrobociem młodych mieszkańców Unii Europejskiej, wśród których wynosi ono aż 21%. Przyuczanie do zawodu, tworzenie poradni ułatwiających pracownikom planowanie szkoleń zgodnych z potrzebami rynku pracy czy też promowanie ustawicznego kształcenia zawodowego powinno być działaniem priorytetowym. Dlatego wzywam Komisję do ciągłego monitorowania prognoz możliwych zmian na rynku pracy w UE, po to by państwa członkowskie mogły na bieżąco dostosowywać programy szkoleń zawodowych do potrzeb rynku.
Jutta Steinruck
Popieram sprawozdanie w sprawie europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego i chciałabym podkreślić, jak ważne jest propagowanie uczenia się przez całe życie za sprawą inicjatyw i ogólnoeuropejskich programów dla zapewnienia pracownikom lepszej przyszłości. W dzisiejszych czasach pracownicy są zdani na częste i ryzykowne zmiany zawodowe. Jest wiele rodzajów zmian zawodowych: od szkoleń do zwolnień, staży czy przekształcenia niepewnego zatrudnienia w zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. W sprawozdaniu uwydatniono pewne ważne elementy, w tym zwiększenie udziału kobiet w rynku pracy, uznawanie nieformalnego uczenia się oraz propagowanie znajomości języków w celu realizacji programów mobilności. Mnie szczególnie cieszy, że położono nacisk na kształcenie i szkolenie młodych ludzi, co będę czynnie popierała w przyszłych inicjatywach flagowych.
Przejście ze szkoły do życia zawodowego musi odbywać się możliwie płynnie, a szczególnie musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb, gdyż młodzi ludzie nieposiadający odpowiedniego wyszkolenia muszą mieć możliwość zdobycia umiejętności, które pozwolą im wykonywać pracę wymagającą kwalifikacji oraz żyć na godnym poziomie. Pochodzenie społeczne nie może warunkować możliwości kształcenia jednostki. Młodym ludziom trzeba pomóc i wspierać ich w bezpiecznej integracji ze środowiskiem pracy. Nasi pracownicy nie mogą jednak ponosić kosztów nowoczesnej polityki w obszarze rynku pracy.
Jarosław Leszek Wałęsa
Nowe kompetencje oraz umiejętności nabywane przez absolwentów różnego typu szkół mają strategiczne znaczenie dla wzrostu gospodarczego, otwierają przed ludźmi nowe możliwości, stanowią bazę do zrównoważonego rozwoju. Dlatego nie można lekceważyć problemu bezrobocia, zwłaszcza wśród ludzi młodych. To oni pozostają najczęściej bez stałej pracy, są zmuszani do podejmowania prac tymczasowych, z gorszym poziomem zabezpieczenia społecznego i brakiem perspektyw rozwoju. Cele strategii Europa 2020 określają nieprzekraczalny poziom 100 % osób, które przedwcześnie kończą edukację, oraz umożliwienie 40 % młodych Europejczyków uzyskanie wyższego wykształcenia. W procesie legislacyjnym należy skupić się na ułatwieniu realizowania praktyk zawodowych oraz stażów dla młodych pracowników, zwłaszcza w mikro- i małych przedsiębiorstwach, które mają utrudnione finansowanie tego typu inicjatyw. Duży nacisk powinien być także położony na wyeliminowanie do 2020 roku różnic w wynagrodzeniu pomiędzy kobietami i mężczyznami, wynoszących obecnie około 18 %. Uważam, że dwie najważniejsze inicjatywy w zakresie ponadnarodowego rynku pracy to opracowane w ramach procesu kopenhaskiego ramy kwalifikacji oraz ujednolicony europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym. Warto również zwrócić uwagę na szkolenie nieformalne, które stanowi nieocenione dodatkowe źródło kompetencji, kształtuje charakter i odpowiedzialność jednostki i dlatego powinno być wspierane finansowo przez UE. W celu zrealizowania tych wielu ważnych założeń niezbędna jest współpraca między państwami członkowskimi oraz zaangażowanie wszystkich podmiotów, także tych na szczeblu lokalnym oraz regionalnym.
