1. Iran: sprawa Roxany Saberi
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest debata w sprawie sześciu projektów rezolucji dotyczącej Iranu: sprawa Roxany Saberi.
Tunne Kelam
autor. - Pani przewodnicząca! Jak zauważono wczoraj podczas debaty w sprawie sytuacji dotyczącej praw człowieka na świecie, Iran cieszy się złą sławą ze względu na łamanie praw człowieka.
Dzisiaj zajmujemy się sprawą Roxany Saberi, dziennikarki, której proces odbył się zaledwie trzy tygodnie temu, a która została skazana na osiem lat więzienia za tak zwane "szpiegostwo”. Fakty są takie, że pani Saberi nie miała żadnej możliwości kontaktu ze swoim prawnikiem przez ponad miesiąc. Nie było możliwości, aby ten proces był sprawiedliwy i przejrzysty, ponieważ toczył się on przy drzwiach zamkniętych. Przez co najmniej dwa tygodnie pani Saberi prowadziła strajk głodowy. Prawdą jest, że go zakończyła, jednak jej zdrowie jest bardzo zagrożone.
Dlatego też jesteśmy tu dzisiaj po to, żeby przekazać władzom irańskim komunikat, w którym wyraźnie potępimy wyrok ogłoszony przez Rewolucyjny Sąd Irański 18 kwietnia 2009 r. i zażądamy natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia pani Saberi, gdyż proces ten odbywał się przy drzwiach zamkniętych, z pominięciem procedury prawnej.
Chciałbym dodać, że Iran cieszy się także złą sławą ze względu na wielokrotnie i systematycznie dokonywane egzekucje publiczne, przez kamieniowanie lub przez powieszenie, na które skazywani są także młodociani przestępcy. Ta kwestia również jest częścią naszego przesłania.
Erik Meijer
Proszę panią przewodniczącą o dwie i pół minuty. W ciągu ostatnich pięciu lat odbyliśmy wiele debat na temat Iranu. Moja grupa sympatyzowała z rewolucją z końca lat siedemdziesiątych XX wieku, nie ze względu na jakikolwiek związek z religijnymi ekstremistami z tamtego okresu, ale ze względu na to, że poprzedni rząd, któremu przewodziła rodzina Pahlavi, nie reprezentował narodu. Rząd ten był w stanie przetrwać jedynie z powodu swoich bliskich powiązań ze Stanami Zjednoczonymi i Europą.
W tych czasach poprzedni rząd, któremu przewodniczył premier Mossadeq i który cieszył się większym poparciem społecznym, został usunięty na skutek nacisków zagranicznych, dlatego też ogromna większość ludności przeciwnej istniejącemu rządowi przyjęła postawę skrajnie antyzachodnią. Zachód nie był postrzegany jako sprzymierzeniec w walce o demokrację i postęp, ale jako kolonialny spekulant i ciemiężca.
Obecnie nie ma już żadnych wątpliwości, że władza wpadła w ręce grup, które nie tylko szukają konfliktu ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem, ale są również niezwykle konserwatywne, nietolerancyjne i niedemokratyczne. Ciemiężą one swych własnych obywateli, sądownictwa i wojska przekazały pod kontrolę religijnych fanatyków i nie dopuszczają wyborców do głosowania na osoby głoszące bardziej umiarkowane poglądy. Prawa kobiet oraz prawa mniejszości etnicznych i religijnych odsunięto na bok, a kara śmierci często jest wykonywana publicznie, w najokrutniejszy sposób, co jest metodą tłumienia nonkonformistycznych zachowań.
Ponadto skutkiem działalności opozycyjnej w Iranie może być pozbawienie wolności. Opozycjoniści, którzy uciekli za granicę, są prześladowani i dyskredytowani przez rządy, media i opinię publiczną krajów, w których teraz mieszkają. Można to zauważyć na podstawie prób umieszczania irańskiej opozycji na wygnaniu na liście organizacji terrorystycznych, jak również usiłowań zamknięcia obozu dla uchodźców Ashraf w Iraku. Całkiem słusznie Parlament wypowiedział się ostatnio przeciwko takim praktykom.
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Paulo Casaca
Pani przewodnicząca! Pierwszy maja, który dla nas na Zachodzie jest dniem świętowania, w Iranie jest nadal niestety dniem walki. W tym roku zaznaczył się nie tylko przez zwykłe brutalne tłumienie demonstracji irańskich pracowników, ale również przez egzekucję młodej, siedemnastoletniej kobiety, Delary Darabi, która została skazana za przestępstwo, pomimo że wszystko wskazuje na to, że go nie popełniła.
Według Amnesty International w przededniu egzekucji owa młoda kobieta opowiadała matce o planach na przyszłość, w nadziei, że masowa kampania na rzecz jej uwolnienia zakończy się powodzeniem.
Delara Darabi jest kolejną ofiarą religijnego fanatyzmu, podobnie jak tak wiele innych osób, których egzekucje spotkały się z potępieniem w tym Parlamencie.
Organizacje działające na rzecz praw człowieka potwierdziły również w tym tygodniu informację o ukamienowaniu w więzieniu Lakan mężczyzny oskarżonego o cudzołóstwo, opublikowaną pierwszego maja przez Irańską Narodową Radę Oporu. Ogłosiły także, że wkrótce ma nastąpić ukamienowanie innego mężczyzny w prowincji Gilan. Fakty te kolejny raz zaprzeczają rzekomemu irańskiemu moratorium na stosowanie tych barbarzyńskich praktyk.
Jak donosi organizacja działająca na rzecz zniesienia kary śmierci, Tire as Mãos de Caim, Iran jest państwem o najwyższej na świecie liczbie egzekucji na mieszkańca. Nawet dziś rano w więzieniu Evin stracono cztery osoby, a drugiego maja w więzieniu Taibad stracono osiem osób.
Więzienie obywateli państw trzecich, jak to ma miejsce w przypadku Amerykanki Roxany Saberi, jest również rutynową praktyką szantażowania innych państw, by uzyskać w ten sposób ustępstwa dyplomatyczne.
Pod tym względem komentarz sekretarza organizacji Tire as Mãos de Caim, Sergia D'Elia'ego, jest niezwykle trafny i naświetla najważniejszą kwestię: za brutalność reżimu mułłów odpowiedzialny jest nie tylko fundamentalistyczny reżim irański. Przez swoje milczenie, tolerowanie i ciągłe pragnienie łagodzenia sytuacji rządy europejskie wyrażają na to zgodę i poddają się szantażowi politycznemu i handlowemu ze strony Iranu. Poprzez działania praktykowane od dziesięcioleci reżim w Teheranie zagraża pokojowi i bezpieczeństwu całego świata, a także, co jest jeszcze bardziej oczywiste, swoich obywateli. Zamiast wziąć to pod uwagę, Europa postrzega Iran jako rozwiązanie problemów Bliskiego Wschodu, podczas gdy to Iran stanowi tak naprawdę główny problem.
Korzystając z tej ostatniej okazji, gdy mogę przemawiać przed Parlamentem Europejskim, wzywam tych, którzy będą tu obecni na następnym posiedzeniu, żeby nie pozostawiali Irańczyków tym, którzy osadzają ich w więzieniach, oraz żeby nie pozostawiali ludzi na Bliskim Wschodzie w otchłani religijnego fanatyzmu.
Marios Matsakis
autor. - Pani przewodnicząca! Nie będę powtarzał tego, co zostało już wcześniej powiedziane na temat bezwzględnego teokratycznego reżimu irańskiego. Zgadzam się z tymi stanowiskami, ale chciałbym podejść do tematu z punktu widzenia podobnego do zastosowanego przez mojego kolegę, pana posła Mayera, który właśnie wyszedł.
Iran - państwo, które ma za sobą tysiące lat cywilizacji i kultury - znajduje się obecnie w opłakanym stanie, jeśli chodzi o demokrację, prawa obywatelskie oraz sprawiedliwość społeczną. Niektóre z naszych państw na Zachodzie nie są wolne od winy za tę sytuację. Nie zapominajmy, że rządy takich państw, jak Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, przez całe lata wspierały, uzbrajały i utrzymywały u władzy dobrze znaną, straszną dyktaturę szacha Iranu. Oczywiste było, że kiedy szach został w końcu obalony w wyniku ludowego powstania, ekstremiści islamscy znaleźli podatny grunt, żeby przejąć władzę i kultywować uczucia nienawiści w stosunku do Zachodu.
Nastąpiło wówczas nadmiernie agresywne zachowanie kolejnych administracji amerykańskich oraz polityka nakładania drastycznych sankcji, które stały się przyczyną kolejnych cierpień zwykłych obywateli Iranu i jeszcze bardziej wzmocniły ich wrogość w stosunku do Zachodu. Miejmy nadzieję, że nowy prezydent Stanów Zjednoczonych, pan prezydent Obama, który pokazał, że woli raczej walkę z zastosowaniem rozumu, a nie pięści, jak to czynił, z wielkim niepowodzeniem, poprzedni prezydent Bush, przyniesie nową nadzieję na zmianę sympatii Irańczyków i polepszenie stosunków z Zachodem.
Takie podejście pomoże zwykłym obywatelom Iranu zrozumieć, że Zachód pragnie być ich przyjacielem, a nie wrogiem, a w końcu sami Irańczycy obalą fundamentalistyczny reżim islamski, który w tak niedemokratyczny sposób kontroluje ich życie i jest przyczyną tak wielu cierpień, tak jak w przypadku, który stał się przedmiotem naszej dzisiejszej debaty.
Ewa Tomaszewska
Pani przewodnicząca! Roxana Saberi jest trzydziestodwuletnią dziennikarką o podwójnym obywatelstwie, amerykańskim i irańskim, która ukończyła studia na kilku fakultetach w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Iranie. Prowadząc swą działalność zawodową w Iranie, także po wygaśnięciu akredytacji, została aresztowana i skazana na osiem lat więzienia pod fałszywym zarzutem szpiegostwa na rzecz Stanów Zjednoczonych. Protestując przeciw fałszywym oskarżeniom i brakowi uczciwego procesu, podjęła głodówkę. Jest bardzo wycieńczona. Pod opieką lekarzy zaczęła pić słodzoną wodę. Obecnie przerwała głodówkę, czeka na apelację. Jej zdrowiu i życiu nadal zagraża niebezpieczeństwo.
Iran jest znany z drakońskich kar, także z publicznego wykonywania wyroków śmierci, również na nieletnich. Wzywamy do uwolnienia pani Saberi! Wzywamy do zapewnienia jej uczciwego procesu! Myślę, że społeczność międzynarodowa powinna wywrzeć presję na Iran w celu zakończenia tych drakońskich praktyk.
Laima Liucija Andrikienė
Mówimy o Roxanie Saberi, amerykańskiej i irańskiej dziennikarce, która pracowała dla stacji radiowych ABC, BBC oraz telewizji południowoafrykańskiej. Oskarżona o szpiegostwo, skazana na osiem lat i uwięziona, rozpoczęła strajk głodowy. Pierwszego maja, bardzo osłabiona, została przeniesiona do szpitala więziennego. Wiemy, że przez pięć tygodni odmawiano jej możliwości kontaktu z prawnikiem. Jej proces nie był ani sprawiedliwy, ani przejrzysty.
Wczoraj stacja BBC podała, że w następnym tygodniu, dwunastego maja, sąd apelacyjny rozpatrzy odwołanie Roxany Saberi, jednak odbędzie się to znowu na posiedzeniu za zamkniętymi drzwiami. Potępiamy bezpodstawną decyzję Irańskiego Sądu Rewolucyjnego dotyczącą Roxany Saberi. Uważam ponadto, że jest bardzo ważne, aby jeszcze raz wezwać irańskie instytucje rządowe do stosowania się do postanowień wszystkich dokumentów międzynarodowych dotyczących praw człowieka ratyfikowanych przez Iran, w szczególności takich, jak Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, gdyż obydwa te akty gwarantują prawo do sprawiedliwego procesu.
Justas Vincas Paleckis
W ostatnim dniu tej kadencji parlamentarnej, w ten piękny wiosenny dzień, miło by było móc żywić nadzieję, że temat pogwałcenia praw człowieka pewnego dnia nie znajdzie się już więcej na porządku dziennym obrad Parlamentu, że już więcej nie będziemy musieli dyskutować na ten temat w tej pięknej Izbie. Jednak, niestety, jest to jedynie iluzja i dziś, jak zawsze, nasz porządek jest przeładowany i nie zawiera nawet wszystkich bolesnych przypadków z wielu różnych państw całego świata.
Nie pierwszy to już raz dyskutujemy na temat Iranu na sesji plenarnej. Tym razem jesteśmy zaniepokojeni bezprawnym uwięzieniem Roxany Saberi. Na początku została aresztowana za rzeczywiście drobne wykroczenie - zakup wina; w Iranie jest to wykroczenie. Następnie jednak Roxana Saberi została oskarżona o to, że pracuje jako dziennikarka bez oficjalnej akredytacji, co następnie przerodziło się w oskarżenie, że szpiegowała na rzecz Stanów Zjednoczonych. Rząd irański zorganizował jednodniowy zamknięty proces bez świadków i bez konkretnych, publicznie ogłoszonych zarzutów.
Nie pierwszy to raz, kiedy rząd irański narusza prawa człowieka, więzi ludzi i wydaje bezprawne wyroki, które naruszają standardy międzynarodowe. Egzekucja Delary Darabi, pozbawienie wolności dziennikarki Maryam Malek i obrońców praw pracowników - to tylko kilka przykładów. Musimy uznać, że irańscy fundamentaliści nadal organizują polityczne procesy, próbując jeszcze bardziej zastraszyć niezależnie myślących ludzi. Szkoda, że Iran w ten właśnie sposób kontynuuje politykę samoizolacji i że nie wykorzystuje inicjatyw wspólnoty międzynarodowej i nowej administracji Stanów Zjednoczonych podejmowanych w celu normalizacji stosunków.
Zawsze mówiłem, że dialog i wzajemne zrozumienie są lepsze niż konfrontacja, jednak teraz proponuję, byśmy w tym przypadku zareagowali w sposób bardzo surowy i twardy, żądając, żeby sąd reżimu irańskiego uszanował wszystkie standardy międzynarodowe.
Struan Stevenson
Pani przewodnicząca! Uwięzienie dziennikarki Roxany Saberi na podstawie nieprawdziwych zarzutów o szpiegostwo to haniebna sprawa i jeszcze jedna przerażająca zbrodnia na długiej liście przestępczych nadużyć faszystowskiego reżimu w Teheranie.
Jak powiedział nam Paulo Casaca, w ubiegły piątek kaci tego reżimu zabrali 23-letnią dziewczynę z jej celi i poprowadzili ją na szubienicę bez uprzedniego umożliwienia jej kontaktu z rodzicami. Mimo jej zaprzeczeń powiesili Dilarę Darabi za przestępstwo, które jakoby popełniła w wieku 17 lat.
Oto co uchodzi za sprawiedliwość w Iranie. Średniowieczne tortury i egzekucje kobiet - nawet kobiet w ciąży i dzieci - są na porządku dziennym. Łamanie praw człowieka jest tam codziennością, a mimo to znajdują się w tym Parlamencie osoby, które wspierają ten skorumpowany i nikczemny reżim, tak jak i europejskie firmy, które nadal prowadzą interesy z Iranem: ich oczy i uszy są zamknięte na krzyki ciemiężonych ludzi. Hańba im i hańba brutalnym mułłom! Powinni zapamiętać lekcję historii: każdy faszystowski reżim jest skazany na upadek; wolność i sprawiedliwość zawsze odniosą zwycięstwo nad złem.
Erik Meijer
(NL) Pani przewodnicząca! Czas przeznaczony pierwotnie na moje wystąpienie został niesprawiedliwie skrócony, gdy zbliżył się do limitu dwóch i pół minut, ale wniosek z mojej argumentacji jest taki, że nie można zmienić sytuacji poprzez obcą interwencję lub inne formy przemocy wojskowej. Dokładnie taka postawa w przeszłości doprowadziła do narodzin obecnego reżimu. Jeśli będzie się grozić Iranowi obcą interwencją, wielu obywateli Iranu, którzy nienawidzą obecnego reżimu, zacznie gorliwie wspierać rząd w celu obrony swojej ojczyzny.
Jednak nie wolno nam również posuwać się do drugiego ekstremum. Nie jest dobrze szukać współpracy z tym reżimem w przekonaniu, że obecne ugrupowanie na zawsze pozostanie u władzy lub że wspieranie stabilizacji w tym państwie będzie korzystne dla europejskich dostaw energii. Konsekwentne występowanie w obronie praw człowieka i wspieranie opozycji demokratycznej to jedyny sposób na polepszenie sytuacji. Będzie to również obejmowało tego rodzaju polepszenie sytuacji, na którym skorzysta ofiara, w sprawie której prowadzimy obecną debatę.
Christopher Beazley
Pani przewodnicząca! Chciałbym poprzeć mojego kolegę - pana posła Struana Stevensona - mimo że jest Szkotem.
Persja, jak wszyscy wiemy, była jedną z wielkich cywilizacji naszego kontynentu i całego świata. Wielu Irańczyków to porządni i dobrzy ludzie. Struan mówił od serca i ma rację. Nie zabija się kobiet i dzieci, aby się potem tym przechwalać. Co zamierzamy zrobić? Jesteśmy tylko posłami do Parlamentu Europejskiego. Możemy jedynie krzyczeć z wściekłości przeciwko tej formie okrucieństwa, tej formie bestialstwa.
Jedynym moim wnioskiem jest to, że powinniśmy wspierać demokratycznych i cywilizowanych Irańczyków i współpracować z nimi w celu zapewnienia przyzwoitego, humanitarnego i cywilizowanego rządu dla dobrych ludzi w Iranie, a potępić morderców.
Leonard Orban
komisarz. - Pani przewodnicząca! Komisja uważnie śledzi sprawę pani Roxany Saberi, włączając w to przygotowania do postępowania apelacyjnego, które rozpocznie się na początku przyszłego tygodnia. Komisja jest zaniepokojona stanem zdrowia pani Saberi, pogorszonego na skutek strajku głodowego, który, według jej ojca, pani Saberi rozpoczęła po tym, jak w zeszłym miesiącu została skazana przez Sąd Rewolucyjny w Teheranie na osiem lat więzienia za domniemane szpiegostwo.
Komisja uważa, że proces pani Saberi, przeprowadzony za zamkniętymi drzwiami, nie spełniał minimalnych standardów wymaganych aby proces był sprawiedliwy i przejrzysty. Komisja w pełni poparła deklarację wydaną 22 kwietnia 2009 r. przez czeską prezydencję Rady, a dotyczącą sprawy pani Saberi. Mamy nadzieję, że irańskie sądownictwo zapewni uczciwy i przejrzysty proces apelacyjny bez żadnej zwłoki, ze wszystkimi gwarancjami przewidzianymi przez irańskie ustawodawstwo.
Komisja jest głęboko zaniepokojona stałym pogarszaniem się sytuacji w zakresie praw człowieka i podstawowych wolności w Iranie. Ostatnia egzekucja Delary Darabi, powieszonej pierwszego maja za przestępstwo, które rzekomo popełniła kiedy była nieletnia, jest kolejnym potwierdzeniem tej ponurej sytuacji. Również w tym przypadku EU wystosowała oświadczenie stanowczo potępiające tę egzekucję.
Komisja wielokrotnie wzywała i będzie nadal wzywać władze irańskie do respektowania ich międzynarodowych zobowiązań dotyczących praw człowieka, w tym Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych oraz Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Polepszenie sytuacji w dziedzinie praw człowieka w Iranie jest dla Komisji kluczową sprawą w kwestii zacieśnienia politycznego dialogu i współpracy z Iranem w najbliższej przyszłości.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się na zakończenie debaty.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Glyn Ford  
na piśmie. - Skazanie Roxany Saberi 18 kwietnia 2009 r. za "szpiegostwo” zostało dokonane bez umożliwienia jej dostępu do prawnika i na podstawie procesu, który nie był ani sprawiedliwy, ani przejrzysty.
Nie jestem naiwny. Stany Zjednoczone rzeczywiście angażują się w działania szpiegowskie, jednak jeśli Roxana Saberi była szpiegiem, władze irańskie poprzez swoje działania nie zrobiły niczego, by przekonać kogokolwiek, że tak istotnie było. Tendencyjność i manipulowanie procesem oraz oskarżoną stanowiły parodię jakiegokolwiek poczucia sprawiedliwości.
Pozostaje mi jedynie zgodzić się z żądaniem zawartym w rezolucji, żeby Roxana Saberi została natychmiast uwolniona na tej podstawie, że proces odbywał się za zamkniętymi drzwiami z pominięciem właściwej procedury prawnej i ze względu na zupełne niestosowanie się do norm międzynarodowych.
