Testy warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych w UE oraz bezpieczeństwo jądrowe w krajach sąsiadujących z UE (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Komisji w sprawie testów warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych w UE oraz bezpieczeństwo jądrowe w krajach sąsiadujących z UE.
Günther Oettinger
komisarz - (DE) Pani Przewodnicząca, Szanowni Posłowie! Po moich licznych spotkaniach z różnymi komisjami parlamentarnymi mogę dziś powiedzieć, że naprawdę czynimy postępy w zakresie naszego ambitnego planu wprowadzenia ogólnoeuropejskiego testu warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych w UE i w innych krajach.
Zwróciliśmy się do Rady z sugestią, że we wszystkich elektrowniach jądrowych w UE należy przeprowadzić kompleksową ocenę ryzyka i bezpieczeństwa, a Rada pod koniec marca podjęła decyzję w tej sprawie. Europejską Grupę Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG) i Komisję poproszono o opracowanie kryteriów, metodologii i ram czasowych dla przeprowadzenia testów warunków skrajnych. Nie był to łatwy proces i otrzymaliśmy różnego rodzaju uwagi na temat naszych wysiłków.
Dziś mogę powiedzieć, że mamy już kryteria, metodologię i ramy czasowe, które moim zdaniem spełnią oczekiwania obywateli Europy, jeśli chodzi o test warunków skrajnych.
(Wtrącenie posła Turmesa)
Panie Pośle Turmes, określenie "lipa” to nie argument. "Lipa” to nie jest słowo, które chcielibyśmy widzieć w protokole, ale jeśli to Pana uszczęśliwi, to je przyjmę.
W każdym razie stoczyliśmy ciężką walkę. Wiele organów regulacyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego nie wyraziło gotowości ani zgody na unijne procedury inspekcji. A to dlatego, że koszyk energetyczny jest sprawą państw członkowskich, do których kompetencji należy także monitorowanie elektrowni jądrowych, ich autoryzacja i nadzór nad nimi. Fakt, że przeprowadzamy test warunków skrajnych na szczeblu europejskim i że mamy wspólne kryteria, stanowi moim zdaniem bardzo ważny i historyczny krok w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim obywatelom Europy. Zapewniam Państwa, że nie pozwolę na rozmycie kryteriów testu warunków skrajnych.
Kiedy opublikowane zostaną wyniki testu warunków skrajnych wraz ze wszystkimi danymi, ocenami, propozycjami i wnioskami, obywatele Europy dowiedzą się o europejskich elektrowniach jądrowych we wszystkich państwach członkowskich więcej niż w wyniku działań podejmowanych w minionych dziesięcioleciach. Dobrze pamiętam, jak mieszkańcy terenów znajdujących się w pobliżu granic swych państw chcieli poznać parametry bezpieczeństwa pobliskich elektrowni jądrowych. Z ich perspektywy informacje te były często niezadowalające. Teraz zaś w ciągu sześciu do dziewięciu miesięcy poznamy znacznie więcej danych niż opublikowano w ciągu ostatnich dwudziestu lat.
Test warunków skrajnych obejmuje trzy etapy.
(Wtrącenie poseł Harms)
Pani Poseł Harms! Ze względu na wczesne godziny, podejdźmy do sprawy poważnie. Proszę uwierzyć w moją obiektywność. Kiedy omawiamy tę sprawę, mam wrażenie, że krytykują mnie obie strony. Jako doświadczony przedstawiciel środka, wiem jednak, że jestem we właściwym miejscu.
Pani Poseł Harms! Powiedziałem "człowiek środka”. Nie mówiłem nic o miernocie. Proszę słuchać uważnie. Wierzę, że moje stanowisko spełni Pani oczekiwania, jeśli chodzi o obiektywizm.
Etap 1. W gospodarce rynkowej właściciele i operatorzy zakładów przemysłowych są niewątpliwie odpowiedzialni głównie za zapewnienie bezpieczeństwa ich zakładów, prowadzenie regularnych kontroli bezpieczeństwa i informowanie o ich wynikach. Dlatego w pierwszym etapie każdy operator elektrowni jądrowej został poproszony, by po 1 czerwca przedstawił organom krajowym sprawozdanie sporządzone według ustalonych europejskich kryteriów kontroli, to jest według naszego ogólnodostępnego i przejrzystego katalogu. Sprawozdania muszą być przedstawione szybko, ale zarazem muszą być dokładne, a dokładność jest ważniejsza niż szybkość. W sprawozdaniach musi być zawarta własna ocena elektrowni jądrowych dokonana przez ich operatorów oraz wnioski wyciągnięte przez nich na podstawie kryteriów kontroli i konsekwencji wypadku w Fukushimie.
Etap 2. Ten etap obejmuje kolejną weryfikację sprawozdań przedstawionych przez operatorów dokonywaną przez krajowe organy regulacyjne ds. bezpieczeństwa jądrowego oraz ocenę własnych kontroli i wniosków tych operatorów.
Etap 3 to nowość, która obejmuje wzajemną weryfikację. W ten sposób chcemy uzyskać własny obraz sytuacji, dokonać własnej oceny i wyciągnąć własne wnioski na szczeblu europejskim. Nie będziemy siedzieć w naszej wieży z kości słoniowej, akceptując naiwnie wyniki prezentowane przez władze krajowe. Będziemy natomiast korzystać z mieszanych europejskich zespołów i będziemy mieli możliwość sami wizytować elektrownie jądrowe. Europejskie zespoły tworzyć będą eksperci ds. jądrowych z różnych państw członkowskich i urzędnicy Komisji.
Kolejne kroki, szczególnie w kontekście wzajemnych weryfikacji, można podejmować tylko na podstawie porozumienia pomiędzy Komisją a ENSREG, co oznacza, że procesu tego nie można dokończyć bez zgody Komisji. Dlatego zapewniam Państwa, że bardzo ważne jest dla mnie poważne, obiektywne i dokładne podejście do tego zagadnienia.
Wszystkie działania muszą być przejrzyste. Tylko tam, gdzie w interesie bezpieczeństwa leżeć będzie poufność, dozwolona będzie mniejsza przejrzystość. Uważam, że kryteria testu spełniają główne oczekiwania i odpowiadają słusznemu interesowi obywateli Europy. Obejmują one wszystkie zjawiska naturalne, takie jak przypływy, ekstremalne upały i mrozy, trzęsienia ziemi itp. Obejmują wszystkie rodzaje ryzyka zawiązanego ze zjawiskami naturalnymi.
Po drugie, jestem głęboko przekonany, że choć punktem zapalnym katastrofy w elektrowni Fukushima było zjawisko naturalne, to nie było ono jej jedyną przyczyną. Moim zdaniem istotną, o ile nie decydującą, rolę odegrał tam błąd człowieka - jeszcze przed trzęsieniem ziemi i przed uderzeniem fal tsunami, kiedy można było zadbać o poprawę bezpieczeństwa i modernizację elektrowni, oraz po katastrofie, kiedy chodziło o minimalizowanie szkód.
Dlatego sądzę, że czynnik ludzki jest ważnym komponentem testu warunków skrajnych. Początkowo jednak organy regulacyjne ds. bezpieczeństwa jądrowego nie zapewniły mi adekwatnego wsparcia w tej sprawie. Jestem natomiast wdzięczny za wsparcie Parlamentowi, a szczególnie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Dlatego uwzględniłem ich oczekiwania w negocjacjach. Zadbaliśmy o to, by czynnik ludzki odgrywał istotną rolę wśród kryteriów testu.
Pragnę tu podkreślić pewną istotną różnicę. Zadbaliśmy o to, by w kryteriach testu w pełni odzwierciedlić czynnik ludzki i ludzki błąd. Mamy tu na myśli pomyłkę, brak kwalifikacji, złe zarządzanie elektrownią jądrową lub błąd pilota skutkujący rozbiciem samolotu. Oznacza to, że czynnik ludzki i ludzki błąd został dobrze ujęty w teście warunków skrajnych.
(Wtrącenie posła Turmesa)
Panie Pośle Turmes! Czy zamierza Pan przejąć kontrolę nad pracami Parlamentu? Proszę pozwolić, że dokończę to, co mam do powiedzenia. Później będzie Pan miał wystarczająco czasu na wypowiedź.
(Oklaski i wtrącenie)
Pragnę wyjaśnić Szanownemu Posłowi, że temat ten jest tak ważny, że powinienem mieć co najmniej siedem - osiem minut na wypowiedź. Tak czy inaczej, to Regulamin PE. Jeśli chce Pan mieć więcej czasu na wypowiedź, może o tym zadecydować sam Parlament. Pan jest posłem do tego Parlamentu, ja nie.
Zatem kwestia błędu człowieka została w pełni uwzględniona. Nie wzięto jednak pod uwagę przestępstwa. Mam tu na myśli celowe, na przykład terrorystyczne, ataki na elektrownie jądrowe, w tym cyberataki i ataki lotnicze, które nie są uwzględnione w teście warunków skrajnych. Są po temu dwa powody. Pierwszy jest czysto formalny. Organy ds. regulacji bezpieczeństwa jądrowego w wielu państwach członkowskich nie są technicznie odpowiedzialne za ten obszar i kierują Komisję do służb specjalnych, policji, sił lotniczych, wojska i władz krajowych. Dlatego teraz zaprosimy państwa członkowskie, by wysłały do nas przedstawicieli odpowiednich władz, abyśmy przed letnią przerwą w naszych pracach mogli z nimi przedyskutować, jak uwzględnić w tych kryteriach konsekwencje przestępstw.
Drugim powodem jest to, że państwa członkowskie poruszyły kwestię poufności i wysunęły mocne argumenty na poparcie swych tez, co oznaczało, że nasze dyskusje nie mogły być przejrzyste. W listopadzie chcemy przedstawić sprawozdanie wstępne. Z chęcią podejmiemy dalsze formalne dyskusje z Parlamentem, zanim nastąpi weryfikacja wzajemna. Jedno musimy sobie powiedzieć wyraźnie: dokładność jest ważniejsza od szybkości. Nie popieram krótkich ram czasowych, jakie niektóre państwa członkowskie uznały za adekwatne dla tych szczególnych testów.
Nie wierzę, że opracujemy należycie tak ważne dla nas kryteria testu w ciągu czterech do sześciu tygodni. Możemy na to potrzebować czasu nawet do przyszłej wiosny. Jeśli chodzi o inne kwestie, to proszę pamiętać, że nie zajmuję się tym, czy elektrownie jądrowe działają, są planowane, budowane czy zamykane. Według mojej znajomości prawa za to odpowiadają państwa członkowskie. Czuję się jednak odpowiedzialny za bezpieczeństwo zarówno elektrowni, które funkcjonują, jak i tych, które dopiero są planowane. Dlatego jestem wdzięczny, że na szczeblu roboczym nasze zaproszenie zostało przyjęte i że Ukraina, Rosja, Szwajcaria, Armenia, Chorwacja oraz Turcja zgodziły się wykonać kolejny krok w kierunku wspólnego europejskiego testu warunków skrajnych, który pozwoli na badanie bezpieczeństwa poza granicami Unii Europejskiej.
Chcę jak najszybciej przedstawić Państwu wyniki. Ponadto pragnę wyjaśnić, że w nadchodzących miesiącach będę się także zajmować opracowaniem ścisłych i obiektywnych regulacji prawnych w zakresie odpadów promieniotwórczych. Zaskoczyło mnie bowiem, że komisja nie wykluczyła kategorycznie przeważającą większością głosów możliwości eksportowania takich odpadów do krajów trzecich.
(Wtrącenie)
Pragnę wyjaśnić Szanownemu Posłowi, że jestem tu jako komisarz. Moja przynależność partyjna to moja prywatna sprawa. Proszę dostrzec różnicę między panem Oettingerem, byłym chrześcijańskim demokratą, a komisarzem Oettingerem. Jako komisarz mogę powiedzieć, że zdziwiło mnie ograniczanie przez wyraźną większość zakazów wywozu. Być może da się to jeszcze zmienić przy podejmowaniu decyzji parlamentarnych z końcem czerwca.
(Oklaski)
Herbert Reul
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Przede wszystkim pragnę podziękować Panu Komisarzowi Oettingerowi. W przeciwieństwie do tych, których piękne słowa powodują tylko niepewność, Pan dba o działanie. To właśnie różnica tak istotna w polityce.
Szczerze mówiąc, zaczyna mnie już denerwować, że niektórzy posłowie do PE ciągle żądają więcej i więcej, ale sami nic nie robią. Pani Poseł Harms! Parlament zawiódł. Nie zdołaliśmy przyjąć rezolucji w sprawie bezpieczeństwa, bo Pani ciągle nastawia się na 150 % i nie zadowala Pani to, co jest możliwe do osiągnięcia w kontekście naszych różnych zobowiązań. Ani my, ani Pani nie wykonaliśmy swego zadania.
Pan komisarz natomiast swe zadanie wykonał. Sześć miesięcy temu nie spodziewalibyśmy się możliwości przeprowadzenia takiego testu warunków skrajnych. Nie uwierzylibyśmy, że da się rozpocząć rozmowy na temat bezpieczeństwa z krajami spoza UE. Łatwo się krzyczy, jak to wszystko jest okropne, i koncentruje wyłącznie na kwestii odejścia od energii jądrowej na zasadzie wszystko albo nic. Trudniej natomiast, choć bardziej korzystniej dla obywateli Europy, jest osiągać postęp w tym zakresie. Osiągnięcia pana komisarza Oettingera w ciągu ostatnich miesięcy są dla nas przykładem. Nie próbuję powiedzieć, że wszystko jest dokładnie tak jak chcieliśmy. Dopiero na końcu będzie można powiedzieć, czy tego właśnie chcieliśmy. Pani Poseł Harms, Panie Pośle Turmes! To niedopuszczalne, by Państwo ciągle narzekali i stawiali zarzuty, a kiedy przychodzi do tego, by Państwo coś zrobili, głosują Państwo przeciwko poprawie bezpieczeństwa elektrowni jądrowych. Stosowna rezolucja została przedstawiona, a Państwo głosowali przeciwko niej. Osłabili Państwo stanowisko Parlamentu i Komisji, kiedy chcieliśmy zwiększyć bezpieczeństwo europejskich elektrowni jądrowych. Takie są fakty.
Mam dość tej ciągłej hipokryzji. To nieuczciwe. W ten sposób nie osiągniemy żadnego postępu. Sytuacja jest oczywiście skomplikowana, ale wszyscy znają stan prawny. Naiwnością byłoby wierzyć, że możemy robić, co chcemy. Musimy postępować zgodnie z konkretnymi uwarunkowaniami prawnymi. Jednak to, co udało się osiągnąć w dostępnych nam ramach, jest bardzo interesujące i ważne. Być może wydaje się Państwu, że nieustanne wtrącenia są zabawne, ale prowadzą one donikąd.
(Oklaski)
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Claude Turmes
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Pośle Reul! W mojej późniejszej wypowiedzi wyjaśnię, dlaczego jesteśmy niezadowoleni, mam jednak wrażenie, że nie przetrawiliście jeszcze tego, o czym zadecydowała wasza kanclerz i wasza partia w Niemczech.
Herbert Reul
(DE) Pani Przewodnicząca! Znowu, oczywiście, nie chodziło o to, czy posuniemy się w tej sprawie o milimetr, czy o trzy metry, ale o partyjne dysputy polityczne. Możemy tak robić. Mimo granic między partiami w kwestii tej rezolucji osiągnęliśmy w Parlamencie o wiele większy postęp niż obecnie. Ja bardzo żałuję, że znowu spieramy się na zasadzie "tak” lub "nie”. Osobiście mam na ten temat bardzo indywidualny pogląd, ale jestem gotowy na kompromis i na szukanie w Parlamencie wspólnej płaszczyzny do zwiększenia bezpieczeństwa europejskich elektrowni jądrowych w ich obecnej lokalizacji, w której przecież raczej pozostaną. Naszym zadaniem jest osiąganie wyników dla obywateli Europy, a nie zaś wyłącznie prezentowanie wyjaśnień.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Gerald Häfner
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Pośle Reul! Podchodzę poważnie do wezwania do obiektywności i szczerości w naszym wzajemnym postępowaniu. Pragnę zatem zapytać, dlaczego jest Pan tak agresywny i dlaczego posądza Pan członków Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego o hipokryzję. Używa Pan śmiesznego argumentu, że rok temu nie byłoby możliwe przeprowadzenie takiego testu warunków skrajnych. Nie wyjaśnił Pan jednak Parlamentowi, że jedynym powodem, dla którego nie było to możliwe, był fakt, że nie dopuścił do tego Pan, Panie Pośle Reul, i Panu podobni.
Problem ten istniał i przed wypadkiem w elektrowni jądrowej Fukushima. Jeśli wszyscy dążymy do bezpieczeństwa, to w zapewnienie bezpieczeństwa musimy się angażować zawsze, a nie tylko wtedy, gdy następuje topnienie trzech reaktorów.
Herbert Reul
(DE) Pani Przewodnicząca! Po pierwsze, zareagowałem tak mocno dlatego, że wciąż jestem zły, iż nie udało nam się przyjąć wspólnej rezolucji w sprawie bezpieczeństwa, gdyż dla niektórych ważniejsza była postawa absolutystyczna niż znalezienie wspólnego języka.
Po drugie, w czasie debaty wyjaśniłem i wyjaśniam ponownie, że wyciągnąłem z tej sytuacji wnioski. Rozumiem teraz, że musimy się bardziej postarać, by wprowadzić bardziej rygorystyczne standardy bezpieczeństwa dla europejskich elektrowni jądrowych. Musimy wywierać większą presję i wykazywać większą inicjatywę.
Dlatego poparłem wspólną rezolucję i jestem za tym, by poprzeć pana komisarza Oettingera, a nie tylko ciągle go atakować.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Vytautas Landsbergis
Pani Przewodnicząca! Pragnę powiedzieć Panu Posłowi Reulowi, że był czas, gdy energię pochodzącą z niebezpiecznych elektrowni uważano za brudną i twierdzono, że odpowiedzialne kraje UE nie powinny jej kupować. Elektrownie atomowe, które mają być budowane obecnie na wschodnich granicach UE, należą do tej właśnie kategorii, gdyż ich technologia nie była wcześniej przedmiotem eksperymentów w bardziej odległych miejscach. Zapewnienia o ich bezpieczeństwie to puste słowa.
Panie Pośle Reul! A jeżeli Niemcy, odmawiając budowy elektrowni jądrowych na własnym terytorium, zaakceptują ich budowę na naszych granicach i będą kupować tę "brudną” energię? Jakiż będzie to obraz naszej solidarności i naszego morale?
Herbert Reul
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Pośle Landsbergis! Przykro mi, ale nie mogę odpowiedzieć na to pytanie. Nie mogę się wypowiadać w imieniu niemieckiego rządu. Uważam jednak, że ma Pan rację mówiąc, że musimy być ostrożni w sprawach bezpieczeństwa europejskich elektrowni jądrowych, ale zarazem, na ile to możliwe, wziąć też odpowiedzialność za wpływ na budowę i stan innych elektrowni.
Pan komisarz Oettinger powiedział, że dokłada starań, by promować testy warunków skrajnych i ewentualne zmiany w dyrektywach w innych obszarach świata oraz że angażuje się w dążenie do tego, by przyjęte zostały bardziej rygorystyczne standardy w zakresie bezpieczeństwa. W tym kontekście uważam Pana uwagi za uzasadnione.
Teresa Riera Madurell
Pani Przewodnicząca, Panie Pośle Reul! Jest Pan przewodniczącym komisji. Panie i Panowie! Uspokójmy się nieco.
Panie Komisarzu! Na spotkaniu, jakie odbyliśmy w przeddzień waszego posiedzenia z Europejską Grupą Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG), moja grupa wyjaśniła Panu nasze stanowisko w tej sprawie. Muszę jednak powiedzieć, że nie jesteśmy w pełni usatysfakcjonowani. Dlaczego?
Dlatego, że uważamy, iż testy warunków skrajnych powinny być obowiązkowe. Cieszy nas wprawdzie to, że testy te ma przejść 143 europejskich elektrowni jądrowych. Popieramy też wysiłki Komisji zmierzające do namówienia państw trzecich do ponownej oceny ich elektrowni. Nie jesteśmy jednak zadowoleni, gdyż uważamy, że testy warunków skrajnych, które będą przeprowadzane przez samych operatorów, powinny być poddane drugiej ocenie, aby zapewnić ich większą obiektywność. Metoda wzajemnej weryfikacji z udziałem siedmiu ekspertów to jeden etap. Nasza grupa proponowała jednak utworzenie niezależnego mechanizmu kontroli, który miałby działać od początku, a nie w późniejszej fazie analizy wyników.
Uważamy też, że testy należy przeprowadzić także w innych obiektach, takich jak reaktory badawcze, oraz pod kątem innych zagrożeń, takich jak odpady radioaktywne, ataki terrorystyczne czy słabość konstrukcyjna elektrowni. Rozumiemy kwestie konkurencyjności, ale uważamy, że można było osiągnąć lepsze porozumienie.
Analiza ryzyka to działanie stosowne, ale odizolowane. Aby więc zapewnić maksymalne bezpieczeństwo, moja grupa proponuje utworzenie na szczeblu europejskim niezależnej organizacji, która przyjęłaby odpowiedzialność za bezpieczeństwo i kontrolę.
Panie Komisarzu! Kończąc, pragnę powiedzieć, że liczymy na konsekwencję, aby reaktory, które nie przejdą testów i nie zostaną udoskonalone, były zamykane, oraz na przejrzystość, aby wszyscy obywatele mieli pełne informacje o procedurach i wynikach testów.
Lena Ek
w imieniu grupy ALDE - Pani Przewodnicząca! To nie jest wewnętrzna kwestia Niemiec. To kwestia europejska. Elektrownie jądrowe w Europie muszą być bezpieczne i muszą być postrzegane jako bezpieczne. Nie możemy więc powtórzyć błędów pierwszego testu warunków skrajnych w bankowości. Niepotrzebne nam kolejne bezcelowe, pijarowe ćwiczenie.
Komisja musi zadbać o to, by testy warunków skrajnych prowadzone były rzetelnie, przejrzyście i kompleksowo, a także o to, by ich wyniki prowadziły do konkretnych konsekwencji. Jeżeli elektrownia nie przejdzie testu i jeżeli nie da się poprawić jej stanu, należy ją zamknąć. Proponowane testy warunków skrajnych są jednak zbyt słabe. Grupa ALDE nawoływała do budowania całej kultury bezpieczeństwa i do uwzględnienia w testach czynnika ludzkiego. Tak się jednak nie stało. Mam szczerą nadzieję, że Komisja znajdzie inny sposób na badanie kultury bezpieczeństwa.
Oczekuję na przykład, że w ramach zmiany dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa jądrowego Komisja wysunie wnioski dotyczące rozwiązania tych problemów. Mam tu na myśli także kwestie, które poruszył komisarz, to jest kwestię bezpiecznej likwidacji elektrowni oraz odpadów. Test warunków skrajnych nie zawiera też wyraźnych sformułowań co do potrzeby niezależności i przejrzystości takich testów. Będzie wprawdzie weryfikacja wzajemna z udziałem przedstawicieli państw członkowskich innych niż to, w którym znajduje się dana elektrownia jądrowa, ale niekoniecznie będzie ona w pełni niezależna. W tym problem.
Wszystko to są problemy wiarygodności testów, ale testy warunków skrajnych to tylko początek. Potrzebna nam bardziej dalekosiężna strategia, która będzie obejmować wspólne europejskie standardy, gwarantujące wysoki poziom bezpieczeństwa jądrowego i dostępność informacji.
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych to problem na skalę europejską. Myśląc o przyszłości, powinniśmy wdrażać bardziej rygorystyczne standardy bezpieczeństwa niż te zawarte w zaleceniach Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i reszty świata. Analizując informacje i sprawę przejrzystości związanej ze zdarzeniami w elektrowni Fukushima, dostrzegamy realną potrzebę stworzenia europejskiej platformy i wprowadzenia europejskich regulacji w kwestii bezpieczeństwa. Obywatele UE oczekują maksymalnego bezpieczeństwa elektrowni jądrowych i zasługują na nie.
Czasu jest mało, a na Komisji Europejskiej, a tym bardziej na państwach członkowskich spoczywa duża odpowiedzialność. Państw członkowskie słabną i wycofują się ze swych obietnic po tym, co stało się w Japonii. Wzywamy Komisję, by wypełniła swe zobowiązania. Wzywamy Radę, która nie jest tu dziś reprezentowana, by sprostała oczekiwaniom obywateli UE w zakresie bezpieczeństwa jądrowego Europy.
Giles Chichester
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Pragnę podzielić się z Państwem kilkoma fragmentami wstępnego sprawozdania brytyjskiego Głównego Inspektora ds. Instalacji Jądrowych, który podaje: "Musimy przestrzegać zasady ciągłych udoskonaleń. Oznacza to, że bez względu na to, jak wysokie są standardy projektu jądrowego, a następnie poziom funkcjonowania elektrowni, dążenie do udoskonaleń musi być procesem stałym”.
Brytyjski system prawny nie jest w zasadzie nakazowy. Oznacza to, że przemysł musi wykazać ustawodawcy, że w pełni rozumie zagrożenia związane z daną działalnością i wie, jak je kontrolować. Oczekujemy więc, że przemysł przyjmuje zasadniczą odpowiedzialność za wyciąganie wniosków zamiast czekać, aż ustawodawca powie mu, co ma robić.
Wniosek numer jeden brzmi tak: "Biorąc pod uwagę bezpośrednie przyczyny awarii w elektrowni Fukushima, nie widzimy powodu, by ograniczać funkcjonowanie elektrowni jądrowych ani innych obiektów jądrowych w Wielkiej Brytanii”. Wniosek numer dwa brzmi tak: "W odpowiedzi na awarię w elektrowni Fukushima brytyjski przemysł jądrowy zareagował odpowiedzialnie i stosownie, wykazując się jak dotychczas przywództwem w zakresie bezpieczeństwa i budowania silnej kultury bezpieczeństwa”. Wniosek numer cztery brzmi tak: "Jak do tej pory, badanie okoliczności awarii elektrowni w Fukushima nie wykazało żadnych braków w zakresie i w dogłębności zasad oceny bezpieczeństwa obiektów jądrowych w Wielkiej Brytanii”.
Pamiętajmy więc o nadzwyczajnym charakterze trzęsienia ziemi oraz o sile fal tsunami, które dotknęło instalację w Fukushimie i zapoczątkowało cały ten proces.
Rebecca Harms
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Jak do tej pory debata przebiega tak jak sądziłam, ale nie tak jak chciałam. Początkowo poszedł Pan w dobrym kierunku i postawił sobie cele obejmujące kompleksowe, dogłębne badanie wszystkich zagrożeń związanych z europejskimi elektrowniami jądrowymi na podstawie tego, czego nauczyła nas katastrofa w elektrowni Fukushima. Teraz wiemy o Fukushimie jeszcze więcej. Wiemy też, że systematycznie umniejszano znaczenie tej katastrofy i że najgroźniejsze topnienie rdzeni reaktorów nastąpiło znacznie wcześniej, niż to przyznawali Japończycy. Wiemy też o problemach z tamtejszymi systemami monitorowania.
Dziś jednak popełnił Pan wielki błąd. Jako komisarz, który przyjmuje odpowiedzialność, której nie miał, powiedział Pan: "Pani Poseł Harms, Szanowni Posłowie! Wziąłem na siebie duże zadanie, ale osiągnąłem niewielkie postępy”. Powinien był Pan wspomnieć o tym, że istnieją poważne problemy, że testy warunków skrajnych są czysto dobrowolne, że są przeprowadzane tylko na papierze i że spoczywają głównie w rękach operatorów, czyli tam, gdzie zawsze. Powinien był Pan to przyznać, a wówczas mogłabym traktować Pana bardziej serio. Moglibyśmy wówczas prowadzić dalsze pożyteczne dyskusje o tym, co osiągnięto, a czego nie.
Panie Komisarzu! Przedstawił na Pan po prostu strategię, która pomoże umniejszyć znaczenie ryzyka związanego z europejskim programem jądrowym w jego obecnej postaci. W pewnym momencie na starych reaktorach zobaczymy coś w rodzaju pieczęci zatwierdzającej Oettingera, która zaświadczy o tym, że znowu sprawdzono na papierze wszystko to, co często sprawdzano już wcześniej.
W gruncie rzeczy ma Pan niewiele do powiedzenia na temat bezpieczeństwa. Nie posunęliśmy się o wiele dalej. Ze względu na traktat EURATOM Parlament nie ma prawie wpływu na bezpieczeństwo jądrowe i nie dokonaliśmy w tym zakresie żadnych postępów.
Ciekawi mnie, jak przebiegać będzie debata na temat prawdziwych wspólnych standardów bezpieczeństwa. Będzie ona kolejną podstawą do tego, by Pana ocenić. To jednak sprawa przyszłości, natomiast dotychczas osiągnęliśmy naprawdę niewiele.
(Mówczyni zgodziła się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Giles Chichester
Pani Przewodnicząca! Pragnę podziękować Szanownej Pani Poseł za przyjęcie mojego pytania.
Mam dwa pytania. Czy może Pani przede wszystkim przyjąć do wiadomości, że nie jest to tylko niemiecka debata i że w tej dyskusji są jeszcze inne ważne kwestie? Sprawa ta wydaje się bowiem raczej wewnętrzną niemiecką dyskusją, w której dają się zauważyć różne poglądy.
Po drugie, czy nie może Pani zrozumieć, że okoliczności wypadku w elektrowni Fukushima były nadzwyczajne i nie miały precedensu, jeśli chodzi zarówno o siłę trzęsienia ziemi - najsilniejsze trzęsienie, jakie wystąpiło w Japonii - jak i o wysokość fal tsunami, które sięgnęło, jak słyszałem, 46 metrów, a średnia wysokość fali wynosiła 14 metrów, czego raczej nie spodziewamy się w Europie?
Rebecca Harms
(DE) Pani Przewodnicząca! Panie Pośle Chichester, przepraszam, mówiłam po niemiecku, ale w mojej wypowiedzi ani słowem nie wspomniałam o Niemczech. Gdybym jednak miała powiedzieć cokolwiek o Niemczech, powiedziałabym, iż uważam na przykład za stosowne, by rząd niemiecki pod przewodnictwem eksperta ds. polityki klimatu, Klausa Töpfera, powiedział, że ryzyko związane z tymi elektrowniami jest zbyt duże, że w przypadku katastrofy ryzyka tego nie dałoby się opanować i że dlatego Niemcy wycofują się z energii jądrowej. Uważam, że trzeba o tym wspomnieć z perspektyw Niemiec. Nie wspomniałam o tym jednak ani słowem w moim poprzednim wystąpieniu.
Po drugie, chcę się wypowiedzieć w sprawie Japonii. TEPCO i inni operatorzy elektrowni jądrowych utrzymywali przed zdarzeniami w Fukushimie, że ich elektrownie są technicznie przygotowane, by znieść takie typy trzęsień ziemi, jakie mogły tam wystąpić. Były bowiem prognozy i ostrzeżenia, że zbliża się takie okropne tsunami. Nie rozumiem, czemu Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej nie interweniowała wcześniej.
(Mówczyni zgodziła się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Angelika Niebler
(DE) Pani Przewodnicząca. Pragnę zapytać Panią Poseł Harms, dlaczego nie podziękowała panu komisarzowi Oettingerowi. Dlaczego mu Pani nie podziękowała? Uważam, że stawiane mu tutaj oskarżenia są oburzające. Pan Oettinger był jedyną osobą, która dobrze wykorzystała okazję wspólnego zgromadzenia wszystkich zainteresowanych bezpośrednio po katastrofie w Fukushimie i nalegała, by przeprowadzić testy warunków skrajnych na szczeblu UE bez względu na zakres odpowiedzialności. Teraz mamy wynik, który wykracza daleko poza testy prowadzone w ciągu ostatnich 15-20 lat, oraz wzajemną weryfikację na szczeblu UE. Uważam, że nie jest słuszne prowadzenie polityki ekologicznej bez przyjmowania na siebie jakiejkolwiek odpowiedzialności.
Rebecca Harms
(DE) Pani Przewodnicząca! Dobrze pamiętam publiczną wypowiedź pana Oettingera, który powiedział, że wie, iż pewne elektrownie w UE musiałyby zostać wyłączone z sieci po otrzymaniu wyników testów warunków skrajnych. Zapytałam go wówczas, które elektrownie ma na myśli. Oczekuję od niego wypełnienia tych słów. Pamiętam, że w trakcie ostatniej sesji plenarnej pan Oettinger powiedział, że nie podpisze przedstawionego wówczas dokumentu w sprawie testów warunków skrajnych. Jednak podpisał, mimo że jeśli chodzi o jakość, wprowadzono niewiele zmian.
(Mówczyni zgodziła się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Ashley Fox
Pani Przewodnicząca! Pani poseł Harms powinna zrozumieć, że stanowisko jej i jej grupy pokazuje, iż nie są oni zainteresowani testami warunków skrajnych. Nie są zainteresowani żadnymi obiektywnymi dowodami. Ich celem jest zamknięcie przemysłu jądrowego i jest to ich cel nadrzędny. Czyż nie?
Rebecca Harms
(DE) Pani Przewodnicząca! Ponieważ obecnie nie ma elektrowni jądrowych, w których w przypadku topnienia rdzenia skutki byłyby ograniczone do samego reaktora, jestem zdania, że powinniśmy się wycofać z energii atomowej. Cieszę się, mogąc to powiedzieć otwarcie. To nie tajemnica.
Chcę też powiedzieć, że od samego początku jesteśmy w pełni zaangażowani w prowadzenie prawdziwie technicznych inspekcji istniejących elektrowni pod kątem znanych problemów dotyczących bezpieczeństwa. Żałujemy bardzo, że tak się nie stanie. W Grupie Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego prowadziliśmy w tym Parlamencie kampanię na rzecz wprowadzenia wysokich, obowiązkowych standardów w zakresie bezpieczeństwa. Pani Niebler wie, dlaczego nam się nie powiodło i dlaczego Europa nie ma dziś obowiązkowych wysokich standardów w zakresie bezpieczeństwa.
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
(Mówczyni zgodziła się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Niki Tzavela
Pani Przewodnicząca! Od czasu Czarnobyla z przyczyn ściśle osobistych jestem bardzo zagorzałą przeciwniczką elektrowni jądrowych. Pierwszymi ofiarami tragedii w Fukushimie byli pracownicy elektrowni i strażacy. Zatem jako posłuszna i zaangażowana obywatelka, przeciwna elektrowniom jądrowym, przedstawiłam oświadczenie pisemne wyrażające solidarność wobec heroicznych wysiłków pracowników i strażaków w Fukushimie i byłam bardzo zaskoczona, widząc, że dotychczas nie ma na niej ani jednego podpisu członków Państwa grupy. Na ile jesteście zaangażowani? Pierwszym krokiem w naszym hołdzie...
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Rebecca Harms
(DE) Pani Przewodnicząca! Cieszę się, że znowu o tym rozmawiamy, ale mam poważny problem. To, co zrobiono w tym nuklearnym piekle w Japonii, jest niezwykłe. Często odwiedzałam Czarnobyl, w tym także strefę zamkniętą. Uważam, że to, co wciąż robią pracownicy w tej niebezpiecznej strefie, jest niezwykłe. Ludzie, którzy stali się dla nas bohaterami, od dziesięcioleci walczą o renty, emerytury, o opiekę zdrowotną i o inne rzeczy. Łatwo się mówi o heroizmie, ale o wiele trudniej i smutniej jest radzić sobie z konsekwencjami.
Jo Leinen
Pani Przewodnicząca! W kwestii porządku obrad, mamy teraz debatę z komisarzem, a nie miedzy sobą i między grupami politycznymi. Zgodnie z Regulaminem powinniśmy chyba rozważać jedno pytanie zadane zgodnie z procedurą niebieskiej kartki, a nie sześć czy siedem.
Przewodnicząca
Za Państwa pozwoleniem przerwę procedurę niebieskiej kartki, jako że mamy tu trzy kolejne zgłoszenia. Ze swej strony zgadzam się co do potrzeby kontynuowania debaty, ale chciałabym uniknąć kłótni. Kontynuujmy zatem naszą debatę.
Sabine Wils
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Jestem oburzona. Testy warunków skrajnych dla elektrowni jądrowych w UE dają operatorom alibi do dalszego eksploatowania reaktorów i mają na celu ukrywanie rzeczywistego zagrożenia związanego szczególnie z tzw. ryzykiem rezydualnym, jeżeli nie ma obowiązku zamykania elektrowni w przypadku negatywnych wyników testów warunków skrajnych.
Ponadto nieuwzględnienie ryzyka terroryzmu w testach warunków skrajnych oznacza, że operatorzy elektrowni jądrowych zachowają swe zyski zamiast przeznaczyć je na kosztowną modernizację.
Promieniowanie radioaktywne nie zatrzymuje się na granicy kraju. Aby chronić ludność Europy i krajów sąsiadujących, UE powinna opracować ogólnoeuropejską strategię wyjścia, w ramach polityki sąsiedztwa wezwać sąsiadów do odejścia od energii jądrowej i w ten sposób zapobiegać budowie nowych elektrowni jądrowych. Warunkiem niezbędnym jest tu rozwiązanie traktatu EURATOM, który jest wykorzystywany do promowania ekspansji przemysłu jądrowego. Samej Rumunii, Bułgarii i Ukrainie udzielono bowiem w przeszłości pożyczek na budowę nowych elektrowni jądrowych na kwotę ponad 500 milionów euro.
Rolandas Paksas
w imieniu grupy EFD - (LT) Pani Przewodnicząca! Gdybyśmy mieli dziś zestawić zalety przemysłu jądrowego i zagrożenia z nim związane, trudno byłoby stwierdzić, która szala przeważy. Doświadczenie pokazuje, że elektrownie jądrowe są obiektami dość wrażliwymi, co widać na przykładzie Czarnobyla sprzed 25 lat i Fukushimy sprzed kilku miesięcy.
Bardzo blisko Litwy, na zewnętrznej granicy UE, planuje się budowę potężnych elektrowni jądrowych. W zasadzie elektrownie te już są w budowie, a ich bezpieczeństwo i wpływ na środowisko to kwestie bardzo kontrowersyjne. Każdy wypadek w tych elektrowniach stanowiłby ogromne zagrożenie tak dla Litwy, jak i dla całej Unii Europejskiej.
Musimy zatem zadbać o stosowanie najwyższych standardów bezpieczeństwa nie tylko w Europie, ale i poza jej granicami. Musimy dołożyć starań, by na całym świecie wprowadzono wymóg obowiązkowych kontroli bezpieczeństwa elektrowni jądrowych.
Jeśli chodzi o bezpieczeństwo jądrowe, szczególne zadanie ma przed sobą Komisja Europejska. Musi ona monitorować i sprawdzać, czy jej podejście podzielają państwa sąsiadujące z UE, szczególnie te, które zamierzają budować elektrownie jądrowe przy jej zewnętrznych granicach, i czy postanowienia międzynarodowych konwencji są odpowiednio wdrażane, czy też wciąż pozostają zapisem na papierze. Musimy zadbać o to, by nie tylko państwa członkowskie Unii Europejskiej, ale także kraje sąsiadujące z UE, a zwłaszcza Rosja i Białoruś, przestrzegały najsurowszych standardów bezpieczeństwa i ochrony środowiska.
Hans-Peter Martin
(DE) Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu Oettinger, w Austrii, gdzie lubi Pan spędzać czas wolny, dobrze nam idzie zarządzanie elektrowniami jądrowymi. Radioaktywna intensywność dzisiejszej debaty ma jednak pewną zaletę. Przypomina ona panu Oettingerowi, że może on przejść nawrócenie jak na drodze do Damaszku i z przyjaciela EnBW, niemieckiego przedsiębiorstwa energetycznego, stać się osobą odpowiedzialną za monitorowanie elektrowni jądrowych. Jeżeli pójdzie Panu naprawdę dobrze, może uda się nawet opracować strategię wyjścia. Musi Pan zrozumieć, że chodzi tu o zakres odpowiedzialności.
To "więcej”, które nam Pan obiecywał, nie wystarczy. Musi Pan oczywiście wywierać presję na naszym wspólnym sąsiedzie, tj. na Republice Czeskiej, która, jak rozumiem, wolałaby nie brać udziału w żadnym bardziej krytycznym teście, szczególnie pod kątem przestępczości. Powinien Pan także wywierać presję na krzykliwych lobbystach energii jądrowej z Wielkiej Brytanii, która to kwestia prowadzi nas do tematu zasadniczego.
Proszę nie pozostawać pod wpływem lobbystów z Komisji. Proszę spojrzeć, kto trzyma władzę w ważnych organizacjach, takich jak Europejska Grupa Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG) i Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych (WENRA). Proszę mieć na oku Dominique'a Ristoriego, urzędnika Komisji, który w niewidoczny, ale nierozerwalny sposób powiązany jest z lobby energii jądrowej, oraz innych urzędników Komisji. Warto się postarać, jeżeli ma to Panu pomóc osiągnąć cel, o jakim Pan mówi.
Co najważniejsze, w tej dyskusji nie może Pan być dłużej postrzegany jako adwokat niemieckiego przemysłu i wszystkich przedsiębiorstw energetycznych, których nazwy zaczynają się na E - EDF, E.ON i EnBW. Musi Pan zachować do nich krytyczny dystans. Austria, cel Pana wyjazdów wypoczynkowych, udzieli Panu potrzebnej pomocy.
Pilar del Castillo Vera
(ES) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Musimy uważać na to, jak rozwijają się nasze debaty. Kiedy komisarzowi ciągle się przerywa, następuje lawina pytań od wszystkich posłów i bardzo trudno trzymać się tematu, który jest przedmiotem debaty oraz kwestii poruszonych przez komisarza, bowiem spełnia się życzenia posłów.
W pierwszej kolejności pragnę powiedzieć, że niektórzy posłowie do PE muszą okazać trochę pokory i rozsądku, jako że sprawiają wrażenie, jakby byli jedynymi osobami, które kiedykolwiek pomyślały o bezpieczeństwie jądrowym i które martwią się o przyszłość swych dzieci i ludzkości.
Fakt istnienia 58 reaktorów we Francji czy reaktorów w Wielkiej Brytanii i w wielu innych krajach nie świadczy o tym, że Francuzi czy inni są głupsi lub mniej inteligentni albo że nie obchodzi ich przyszłość ich dzieci, albo że nigdy nie pomyśleli o bezpieczeństwie jądrowym.
Panie i Panowie! Bezpieczeństwo jądrowe w odniesieniu do każdego reaktora jest przedmiotem ciągłych prac we wszystkich elektrowniach jądrowych. Od początku wielu najlepszych fachowców, nie teoretyków, lecz doświadczonych ekspertów, zajmuje się tymi sprawami na co dzień.
Czy jest dziś potrzebna wspólna weryfikacja testów warunków skrajnych? Zgadzam się, choć muszę powiedzieć, że pewne osoby, które teraz o tym wspominają, odmówiły przyjęcia wspólnej rezolucji w tej sprawie, którą poparła większość grup w tym Parlamencie.
Trzeba tu zatem dokonać pewnego rozróżnienia. Rozmawiamy o testach warunków skrajnych, a nie o odejściu od energii jądrowej. To będą debaty krajowe, prowadzone w państwach członkowskich.
Dlatego, mówiąc o testach warunków skrajnych, osoby, które o nich mówić nie chcą, odnoszą się do nich tylko w jednej czy drugiej debacie z podtekstem eliminacji energii jądrowej. Muszę powiedzieć, że komisarz Oettinger w bardzo krótkim czasie wykonał niesamowitą pracę. Uzgodnił on już i przeprowadził w praktyce szereg działań i testów, które pokażą nam obraz obecnej sytuacji.
Panie Komisarzu, gratuluję! Podziwiamy Pana za to, co Pan zdziałał.
Jo Leinen
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Testy warunków skrajnych są niezbędne i powinny się odbyć już dawno. Zaskakujące jest to, że nie były dotąd prowadzone. To Panu zawdzięczamy fakt, że wszystkie elektrownie jądrowe w UE zostaną wreszcie skontrolowane.
Musimy jednak przyznać, że jeśli chodzi o owe testy warunków skrajnych, stąpamy po cienkim lodzie. Słusznie Pan zauważył, że niektóre kraje nie są gotowe do udziału w europejskiej procedurze inspekcji. Istnieje też oczywiście ryzyko, że kontrole w poszczególnych krajach będą się od siebie różnić. Niektórzy nie będą chcieli uwzględnić katastrof lotniczych, inni otworzą na testy warunków skrajnych tylko część swych elektrowni. Musi Pan zadbać o to, by testy te były naprawdę kompleksowe.
Widać też wyraźnie, że nie dokonał Pan kompleksowej oceny. Kategoria błędu człowieka jest bowiem niepełna. Obecne i przyszłe ryzyko nie dotyczy przypadkowego upadku samolotu na elektrownię jądrową, ale celowych ataków na te elektrownie. A tego właśnie w testach nie uwzględniono. Mieszkam na granicy Francji i Luksemburga. Tam, w Cattenom, znajdują się cztery elektrownie jądrowe. Powiedziano nam, że odpowiada za nie straż pożarna i policja. Al-Kaida i inne organizacje terrorystyczne chyba umarłyby ze śmiechu, słysząc, że za przeciwdziałanie terroryzmowi odpowiada straż pożarna i policja. Ten aspekt trzeba koniecznie uwzględnić w teście warunków skrajnych.
Na koniec zapytam o przewidywane konsekwencje wykrycia błędów i słabych punktów. Istnieje bowiem ryzyko, że na szczeblu unijnym nie będziemy w stanie nic zrobić i że będzie to próżny trud. Czy niektóre elektrownie naprawdę zostaną zamknięte lub zmodernizowane?
Czas na weryfikację traktatu EURATOM. Nie może dłużej być tak, że nie mamy żadnego wpływu na bezpieczeństwo elektrowni jądrowych.
Fiona Hall
Pani Przewodnicząca! Niektóre państwa członkowskie palą się do przeprowadzenia testów warunków skrajnych. Jak słyszeliśmy, brytyjski inspektor ds. jądrowych, dr Mike Weightman, opublikował swe wstępne sprawozdanie jeszcze przez ustaleniem testów warunków skrajnych. Czy Komisja będzie nalegać, by państwa członkowskie przeprowadziły testy warunków skrajnych prawidłowo, a nie tylko w ich powierzchownych wersjach?
Obawiam się szczególnie, że przed zakończeniem prac nad testem warunków skrajnych, tj. przed czerwcem 2012 roku, rząd brytyjski może zatwierdzić elektrownie jądrowe całkiem nowej generacji. Panie Komisarzu! Czy zgadza się Pan z tym, że nie byłoby to dobre dla europejskiego bezpieczeństwa jądrowego? Czy zadba Pan o to, by informacje, których z obawy o bezpieczeństwo nie można ujawnić publicznie, były przynajmniej rozważane na bezpiecznym forum, np. pomiędzy krajowymi służbami bezpieczeństwa?
Ivo Strejček
(CS) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Odejście od energii jądrowej, jakie obserwowaliśmy np. w Niemczech, to decyzja o zabarwieniu politycznym, która może mieć katastrofalne skutki gospodarcze nie tylko w samych Niemczech, ale i w całej Europie Środkowej. Nie krytykuję bynajmniej niemieckiej decyzji, gdyż każde państwo członkowskie ma prawo do własnego programu energetycznego wraz z jego konsekwencjami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi.
Nalegam jednak, by także mój kraj, tj. Republika Czeska, miał prawo samostanowienia w sprawie produkcji energii elektrycznej. Jedna trzecia czeskiego koszyka energetycznego to energia uzyskana z wiarygodnych elektrowni jądrowych. Wierzę, że nadal będziemy wzmacniać nasze zasoby jądrowe i budować kolejne elektrownie jądrowe zgodnie ze wszystkimi istotnymi parametrami i wymogami bezpieczeństwa i kontroli.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Hans-Peter Martin
(DE) Pani Przewodnicząca! Mam pytanie do Pana posła Strejčeka. Jak wyjaśni Pan fakt, że Republika Czeska wolałaby, jak wiemy, nie uczestniczyć w poważnych testach warunków skrajnych i że nie chce się ona zajmować sprawą ataków przestępczych? Jaki jest Pana własny stosunek do przemysłu jądrowego i osobiste relacje z grupami lobbystów?
Ivo Strejček
(CS) Pani Przewodnicząca! Po pierwsze pragnę podkreślić, że nie mam kontaktów z tym lobby. Po drugie, nie są mi znane żadne oświadczenia czeskiego rządu mówiące o tym, że czeskie elektrownie jądrowe funkcjonują bez kontroli, jak podał komisarz Oettinger.
Yannick Jadot
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Nie krytykuje się tu Pana osobiście, ale musi Pan zrozumieć, że jesteśmy bardzo rozczarowani tym, że Komisja tak łatwo poddała się presji niektórych państw członkowskich, a szczególnie Francji.
Rzeczywiście chcemy się wycofać z energii jądrowej, ponieważ jest to jedyny sposób na eliminację ryzyka jądrowego. W kraju takim jak Francja trzeba na to jednak 20 do 25 lat, a ostatnie statystyki dotyczące poważnych wypadków w elektrowniach jądrowych pozwalają przewidywać, że w ciągu kolejnych piętnastu lat nastąpi gdzieś na świecie kolejny taki wypadek.
Chcemy prawdziwych testów i nie możemy się pogodzić z tym, że Francji pozwala się kontynuować jej ryzykowne posunięcia. Przedmiotowe testy nie przewidują wypadków samolotowych ani nad basenami wypalonego paliwa, ani nad reaktorami. Nie przewidują też ataków terrorystycznych. Nie akceptujemy faktu, że testy stosowane na szczeblu europejskim stały się ćwiczeniem z zakresu komunikacji dla jednostki kryzysowej przemysłu jądrowego, której przykładem prezydent Sarkozy posłuży się na następnym szczycie G-8, by sprzedać jeszcze więcej europejskich reaktorów wodnych ciśnieniowych. Panie Komisarzu! Tego nie możemy zaakceptować.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Peter Liese
(DE) Pani Przewodnicząca! Panie Pośle Jadot, czy może Pan potwierdzić, że wspólny projekt rezolucji dotyczący testów warunków skrajnych został pierwotnie podpisany przez Pana grupę, przez panią poseł Harms i pana posła Cohn-Bendita, którzy następnie sprzeciwili się mu na sesji plenarnej, mimo że nie wprowadzono istotnych zmian? Czy uważa Pan też, że nie było to zbytnio pomocne dla komisarza Oettingera, który chce wprowadzić surowsze testy warunków skrajnych?
Yannick Jadot
(FR) Panie Pośle Liese! Ta rezolucja rzeczywiście została podpisana. Chcę też odpowiedzieć pani del Castillo Vera, która powiedziała, że francuskie społeczeństwo popiera energię jądrową. To nieprawda. Wszystkie badania pokazują, że 77 % Francuzów chce wycofania energii jądrowej, ale we Francji nie możemy prowadzić takiej debaty.
Miloslav Ransdorf
(CS) Pani Przewodnicząca! Mam trzy krótkie uwagi do wypowiedzi pana komisarza. Po pierwsze, popieram metodologię testu warunków skrajnych zaproponowaną przez Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Instalacji Jądrowych. Testy te zakładają podejście probabilistyczne, od którego komisarz odstąpił na rzecz podejścia absolutystycznego.
Po drugie, pragnę podkreślić, że jeżeli to podejście do bezpieczeństwa publicznego ma być wiarygodne, testy warunków skrajnych powinny być wprowadzone wszędzie tam, gdzie produkowana jest energia. W produkcji energii najwięcej ofiar odnotowuje się w przypadkach przerwania tam. Na przykład w roku 1976 w wyniku przerwania zapory w Chinach zginęło 26 tysięcy osób.
Po trzecie, pragnę powiedzieć, że komisarz wybrał się jakby na "zieloną pielgrzymkę”, ale, jak zauważa polski satyryk Jerzy Lec, "i pielgrzymom pocą się nogi”.
Niki Tzavela
Pani Przewodnicząca! Wierzę w szczere dążenie pana komisarza do walki z katastrofami jądrowymi, w jego wrażliwość i obiektywność w dążeniu do zabezpieczenia Europy przed katastrofami jądrowymi.
Uważam, że testy warunków skrajnych powinny być przeprowadzane nie tylko w Unii Europejskiej i w krajach sąsiadujących, lecz także na szczeblu światowym. Jest to bowiem problem globalny. Dlatego z zadowoleniem przyjmuję uwagi Sekretarza Generalnego ONZ, Ban Ki-moona, który zapowiedział na dzień 24 czerwca spotkanie wysokiego szczebla w Wiedniu. Mam nadzieję, że komisarz tam będzie.
Sekretarz Generalny ONZ przedstawił pięć argumentów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego i z tego co widzę, zgadzają się one z zasadami przedstawionymi przez pana komisarza, który też pouczył nas, jak dalej postępować. Międzynarodowe spotkanie w Wiedniu odbędzie się pod egidą ONZ. Następnie, w dniu 22 września, odbędzie się spotkanie wysokiego szczebla w sprawie bezpieczeństwa jądrowego w siedzibie ONZ w Nowym Jorku.
Moim zdaniem w ten sposób możemy ten problem rozwiązać. Europa nie jest jedynym kontynentem stojącym w obliczu katastrofy jądrowej, stawmy więc czoła temu problemowi na szczeblu globalnym.
Andreas Mölzer
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! W bankowych testach warunków skrajnych, jak wiemy, swoboda była tak duża, że prawie wszystkie badane instytucje przeszły te testy stosunkowo dobrze. Zawsze gdy podejrzewano ryzyko, na wszelki wypadek prowadzono mniej dokładne badania. Musimy zakładać, że w przypadku elektrowni jądrowych może być podobnie. Testy warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych jak dotąd okazały się zwykłym placebo dla zmartwionych Europejczyków. Poza tym, że testy, które nie mają najmniejszych konsekwencji, są czystym nonsensem, wątpliwe jest, by nawet surowe kryteria prowadziły do pożądanego celu. Chodzi bowiem, jak zawsze, o standardy, na jakich oparte będą testy - bowiem prawdopodobnie żaden z 17 niemieckich reaktorów nie zostałby dziś zatwierdzony, ponieważ standardy stosowane w czasie ich budowy nie odpowiadają dzisiejszym wymogom. Krytycy wątpią, by nawet najnowsze elektrownie jądrowe, takie jak europejskie reaktory wodne ciśnieniowe budowane we Francji i Finlandii, spełniały najnowsze wymogi bezpieczeństwa. Kiedy odkrywamy, że niektóre elektrownie jądrowe mogą się nie ostać nawet w przypadku burzy, pozostaje nam jedynie wezwać wszystkich do jak najszybszego odejścia od energii jądrowej.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien  -
(LT) Pani Przewodnicząca! Najpierw pragnę podziękować za dzisiejszą możliwość dyskusji na ten ważny temat, szczególnie jeśli chodzi o sąsiedztwo Unii Europejskiej.
Skażenie promieniotwórcze ma z natury charakter transgraniczny. Dało się to boleśnie odczuć po Czarnobylu i Fukushimie. Dlatego na szczeblu globalnym powinny obowiązywać najwyższe standardy bezpieczeństwa jądrowego, wszystkie elektrownie powinny być jednakowo bezpieczne, a funkcje Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) powinny zostać wzmocnione.
Standardy obowiązujące w Unii Europejskiej należą do najwyższych na świecie. Aby osiągnąć jeszcze większe bezpieczeństwo, przeprowadzimy testy warunków skrajnych w funkcjonujących, planowanych oraz zamkniętych elektrowniach jądrowych. Jeśli jednak chcemy być bezpieczni, identyczne kryteria należy stosować do elektrowni już istniejących lub planowanych w sąsiedztwie UE (Rosja, Białoruś, Turcja, Armenia, Szwajcaria i Ukraina). Dążąc do tego konsekwentnie, musimy mówić jednym głosem.
Dziś niespełna 100 km od granicy zewnętrznej UE, koło Sankt Petersburga, wciąż funkcjonuje elektrownia jądrowa, której reaktor jest taki jak w Czarnobylu. Rosja planuje budowę dwóch nowych elektrowni jądrowych jeszcze bliżej granic UE - na Białorusi i w Kaliningradzie. Z litewskiej granicy będzie można zobaczyć kominy jednej z tych elektrowni tak samo wyraźnie, jak z tego Parlamentu widać wieżę katedry w Strasburgu. Oba projekty mają podobne problemy. Prace rozpoczęto jeszcze przed dokończeniem oceny wpływu na środowisko i jak dotąd nie wyjaśniono kryteriów wyboru lokalizacji obu elektrowni, nie przemyślano ewentualnych lokalizacji alternatywnych ani nie opracowano ogólnych planów ewakuacji. W obu elektrowniach planowane są reaktory eksperymentalne, których bezpieczeństwa nie da się ocenić, gdyż reaktory takie nigdzie jeszcze nie funkcjonują.
Generalnie Białoruś nie jest przygotowana na produkcję energii jądrowej, a rząd rosyjski nie tylko nie odpowiada na pytania zadawane mu przez sąsiednie kraje, ale także ignoruje prośby własnej ludności o konsultacje społeczne. Drugi raz - poprzez panującą biurokrację - odmawia rejestracji inicjatywy dotyczącej referendum w sprawie budowy elektrowni jądrowych. Jednym z kroków, które mogłyby zachęcić sąsiadów UE do przestrzegania najwyższych standardów bezpieczeństwa byłaby odmowa zakupu energii produkowanej bez poszanowania tych standardów przez wszystkie państwa członkowskie. Nie wolno nam przeznaczać pieniędzy podatników UE na niebezpieczną energię jądrową.
Catherine Trautmann
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! W przeciwieństwie do francuskiego rządu mam szczerą nadzieję na poważną debatę publiczną. Potrzebne nam kompleksowe testy warunków skrajnych. Fukushima pokazała, że musimy sobie wyobrazić to, co niewyobrażalne. Obecnie stosowana metoda nie uwzględnia natomiast ryzyka takiego jak ataki terrorystyczne lub katastrofy lotnicze, dlatego nie spełnia tego wymogu. Potrzebna jest nam zatem przejrzysta debata, ponieważ decyzja o tym, czy kontynuować te działania, czy ich zaprzestać, musi wynikać z powszechnego społecznego konsensusu podbudowanego wiedzą, ale nie zastąpionego dyskusjami ekspertów. Potrzebna jest nam niezależna debata w obecności wszystkich stron, tak aby uniknąć potencjalnych konfliktów interesów i promować ustępstwa.
Pochodzę z Alzacji i wiem, jakie obawy związane z elektrownią jądrową w Fessenheim mają nasi niemieccy i szwajcarscy sąsiedzi. Zamiast planować pełną krajową kontrolę nad tymi zagadnieniami, możemy choćby zachęcać nasze agencje bezpieczeństwa do dzielenia się wiedzą. Zwiększą się wówczas bezpieczeństwo i przejrzystość na szczeblu europejskim.
Marielle De Sarnez
(FR) Pani Przewodnicząca! Stoimy przed dwoma problemami. Pierwszy dotyczy koszyka energetycznego w Europie. Uważam, że w przyszłym roku musimy zorganizować przejrzystą publiczną debatę w tej sprawie w UE i w zainteresowanych państwach członkowskich. Drugi problem dotyczy natomiast testów, z powodu których dziś tu jesteśmy.
Panie Komisarzu! Pragnę przypomnieć cztery zasady, których powinniśmy przestrzegać w prawdziwym mechanizmie kontroli. Po pierwsze, mechanizm kontroli musi być obowiązkowy.
Po drugie, mechanizm kontroli powinien być domeną niezależnych i bezstronnych organów. Nie bardzo wierzę w samoregulację.
Po trzecie, mechanizm ten powinien być wiążący. Gdyby kiedykolwiek wyniki testów w danych instalacjach okazały się negatywne, testy te powinny być wiążące dla państw członkowskich, które będą wówczas musiały zamknąć niesprawne instalacje.
Po czwarte, mechanizm ten musi być przejrzysty, a wyniki testów muszą być ogólnodostępne. W ten sposób być może uda się zbudować coś, co pani poseł Ek nazwała kulturą bezpieczeństwa.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Kwestie bezpieczeństwa jądrowego - zarówno w państwach członkowskich jak i tych sąsiadujących ze wspólnotą - powinny być przedmiotem szczególnej uwagi Unii Europejskiej. Po awarii elektrowni jądrowej Fukushima w Japonii Komisja zapowiedziała testy wytrzymałości unijnych elektrowni. To bardzo dobra zapowiedź i bardzo dobra decyzja. Czekamy na jej wdrożenie. Mając bowiem na uwadze bezpieczeństwo wszystkich mieszkańców Europy, należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednie wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu podwyższenia standardów bezpieczeństwa i eliminacji potencjalnych zagrożeń płynących ze strony energii atomowej. Ewentualnym zagrożeniem są nie tylko elektrownie leżące na terenie państw członkowskich, ale i te, które znajdują się na terytorium państw graniczących ze Wspólnotą. Należy także odpowiednio umotywować i wesprzeć państwa Unii do przeprowadzenia rzetelnych testów wytrzymałości unijnych elektrowni.
Pragnę również podkreślić głęboką potrzebę doinwestowania zarówno badań związanych z energetyką atomową, jak i innych ważnych badań mających na celu przewidywanie i przeciwdziałanie awariom i ich negatywnym skutkom w przyszłości.
Claude Turmes
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Oettinger! Na przykładzie elektrowni jądrowej w Cattenom, która zagraża setkom tysięcy ludzi w Luksemburgu, jak również tych w niemieckich regionach Saarland i Rhineland-Palatinate, chciałbym wyjaśnić, dlaczego te rozmyte testy warunków skrajnych się nie sprawdzą.
Cattenom leży na trasie obniżania lotów samolotów lądujących na lotnisku w Luksemburgu, a właśnie konsekwencje katastrof lotniczych nie są w przedmiotowych testach badane. Po prezentacji pierwszego dokumentu przez Europejską Grupę Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG) sam Pan złożył poprawkę dotyczącą uwzględnienia katastrof lotniczych na stronie 4 dokumentu. Ta słuszna poprawka została zablokowana przez Francję i Wielką Brytanię.
Niepokoi nas, że walczył Pan o to, przegrał i nie umie się Pan do tego przyznać. To nieuczciwe. Dlatego Pana krytykujemy. Musimy powiedzieć wyraźniej, że Francja i Wielka Brytania nie współpracują ostatnio nad sprawami, do których dążymy tak my, jak i Pan. Musimy na tę sprawę spojrzeć szczerze.
Panie Pośle Liese! Niemiecka Unia Chrześcijańskich Demokratów/Chrześcijańska Unia Społeczna nie poparła nas w sprawie sławnej rezolucji dotyczącej odejścia od energii jądrowej. Kanclerz Merkel jest od Pana odważniejsza, przynajmniej w tej kwestii.
Marisa Matias
(PT) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Odnosząc się bezpośrednio do wniosku, jaki dziś przedstawił Pan Parlamentowi, powiem uczciwie, że moim zdaniem niektórzy z nas mają prawo być tym wnioskiem rozczarowani, ponieważ jest on nie tylko słaby, ale też niekompletny.
Uważam, że to sprawa całej Europy, a nie kwestia tego, które państwa członkowskie mają przemysł jądrowy, a które nie. To sprawa całej Europy, która niespokojnie oczekuje na dobre wieści. Powiem szczerze, że jedną z dobrych wieści byłoby zagwarantowanie ludziom bezpieczeństwa.
Jeżeli przedmiotowe testy będą prowadzone na warunkach, jakie Pan przedstawił, i jeśli pierwszy etap będzie przeprowadzany przez samych zainteresowanych, drugi przez rządy, które bronią tych jednostek, a trzeci przez partnerów, którzy w rzeczywistości są udziałowcami, to czy końcowym wynikiem takiej oceny nie będzie stwierdzenie, że wszystkie elektrownie jądrowe są w dobrym stanie i że należy je pochwalić?
Wiemy jednak, że tak nie jest i dlatego mam nadzieję, że przewidziane zostaną poważne konsekwencje i będziemy mogli powiedzieć ludziom, iż dbamy o ich bezpieczeństwo, a nie tylko udajemy.
Peter Liese
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Dziękuję panu komisarzowi Oettingerowi. Walczył i wiele osiągnął. Wyniki nie są idealne, ale stawiane mu tu dziś zarzuty powinny być skierowane przede wszystkim do nas. Bądźmy samokrytyczni i przyznajmy, że nie udało nam się przyjąć rezolucji. Część mojej grupy nie była też w stanie głosować za jej przyjęciem, nad czym ubolewam. Zarzuty te dotyczą też jednak Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego i Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim, które najpierw podpisały tę rezolucję, a potem ostatecznie nie poparły jej na sesji plenarnej. To utrudniło panu Oettingerowi zmagania z państwami członkowskimi na rzecz wprowadzenia surowszych testów warunków skrajnych.
To pierwszy krok, ale musimy iść dalej. Musimy zmienić dyrektywę. Panie Komisarzu! Poprzemy Pana, by w przyszłości miała ona moc prawną. Musimy ją rozszerzyć, aby obejmowała naszych sąsiadów. W pełni popieram stwierdzenia pani poseł Morkūnaitė-Mikulėnienė.
Kilkakrotnie wspomniano tu o Niemczech. Oczywiście musimy znieść tę krytykę. Chcę jednak podkreślić, że 13 państw członkowskich UE funkcjonuje już bez energii jądrowej. Są wśród nich kraje o bujnej gospodarce, takie jak Austria i Dania. Musimy więc umieć zaakceptować taką możliwość w Niemczech. Chcę także powiedzieć, że kanclerz Merkel wydała dziś w niemieckim parlamencie oświadczenie o polityce rządu i ponownie podkreśliła, że musimy osiągnąć wspólne postępy przynajmniej w tych sprawach, w których jesteśmy w UE zgodni. Wspomniała tu konkretnie o efektywności energetycznej.
Pragnę wyrazić swe poparcie dla pana komisarza Oettingera i zachęcić go do przedstawienia w ciągu dwóch tygodni ambitnego wniosku w sprawie efektywności energetycznej. Bardzo mnie cieszą te części, które już znam, a które są połączeniem zachęt i zobowiązań dla zainteresowanych. Nie podoba mi się natomiast to, że państwa członkowskie mają same wytyczać sobie cele. Komisja musi określić cel obowiązkowy albo chociaż wytyczne. Proszę o określenie celu, a wówczas wniosek ten będzie bardzo dobry.
Kathleen Van Brempt   -
(NL) Pani Przewodnicząca! Niezależnie od tego, czy jest Pani za energią jądrową, czy też - jak ja - jest Pani żarliwą obrończynią Europy wolnej od broni jądrowej, wszyscy powinniśmy być zwolennikami bezpieczeństwa. Pod tym względem moje koleżanki i moi koledzy z Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci), którzy nawołują do skromności, chybiają nieco celu. Jeżeli Fukushima czegokolwiek nas nauczyła, to przede wszystkim tego, że nie jesteśmy przygotowani na katastrofy, na wszelkie zdarzenia, które mogą wystąpić jutro i które, gdyby wystąpiły, miałyby najsmutniejsze możliwe konsekwencje. Panie Komisarzu! Z tego powodu nie interesuje mnie, ile tym razem usłyszy Pan pochwał czy skarg.
Interesują mnie wyniki. Martwimy się, i to bardzo, ponieważ najgorszym, co mogłoby się zdarzyć, byłoby przeprowadzenie testów warunków skrajnych, których wyniki staną się doskonałą wymówką dla wielu operatorów bardzo starych elektrowni, w tym i tej w mojej okolicy, by nadal je eksploatować zamiast zamknąć.
Mam dwa pytania. Jak zamierza Pan zapewnić niezależność testów warunków skrajnych? Jak zapewni Pan, by uzyskane wyniki naprawdę spowodowały zamknięcie najstarszych elektrowni jądrowych?
Corinne Lepage
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Możemy tylko pogratulować Panu tej inicjatywy. Niestety, podzielam pogląd tych, którzy są szczególnie rozczarowani wynikami oznaczającymi zwycięstwo operatorów obiektów jądrowych, władz ds. bezpieczeństwa, które tuszowały to, co działo się przez trzydzieści lat, i państw członkowskich, które nie chcą zweryfikować swoich decyzji nie tylko w sprawie utrzymania energii jądrowej, ale też w sprawie oceny ryzyka.
Panie Komisarzu! Tak jak Pan powiedział, musimy się zająć podstawowym problemem i jeszcze raz spojrzeć na Euratom. Musimy zweryfikować swobodę państw członkowskich w blokowaniu każdego działania, co ewidentnie zrobiła Francja.
Musimy jeszcze raz spojrzeć na niedopuszczalne problemy dotyczące odpowiedzialności. Gdyby bowiem stosować zasady zwykłego prawa dotyczące odpowiedzialności, nie mielibyśmy tych problemów. Musimy też ponownie przyjrzeć się stosowaniu zasad zwykłego prawa do prawa obywateli Europy do informacji, którego w obecnej sytuacji wprowadzony system ewidentnie nie gwarantuje.
Satu Hassi   -
(FI) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Wielu posłów wspominało tu o wadach testów warunków skrajnych: zbyt wiele zależy od ich dobrowolnego charakteru oraz od odporności reaktorów na ataki terrorystyczne. Moja koleżanka, pani poseł Morkūnaitė-Mikulėnienė, wspomniała o tym, dlaczego tak poważne są słabe strony testów warunków skrajnych. Nieopodal Sankt Petersburga, 200 kilometrów od Helsinek i Tallina, stoją cztery reaktory podobne do tych w Czarnobylu, które zagrażają bezpieczeństwu setek tysięcy obywateli UE.
Panie Komisarzu Oettinger! Omawia Pan coś innego. Panie Komisarzu Oettinger! Proszę słuchać. Herr Kommissar Oettinger, ich bitte Ihnen... Panie Komisarzu Oettinger! Proszę odpowiedzieć na następujące pytanie. Gdyby Rosja zgodziła się na przeprowadzenie testów warunków skrajnych w swych elektrowniach jądrowych w odniesieniu do kryteriów, które teraz forsuję, czy poprawiłoby to nasze bezpieczeństwo, jeśli zważymy na to, że nieopodal granic UE jest kilka reaktorów podobnych do tych w Czarnobylu?
Romana Jordan Cizelj   -
(SL) Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu, osiągnął Pan wiele. W bardzo krótkim czasie zdołał Pan opracować bardzo szczegółową specyfikację testów warunków skrajnych i doprowadzić do porozumienia między Komisją Europejską a 27 organami regulacji w państwach członkowskich.
Państwa członkowskie na nowo ocenią granice bezpieczeństwa, które w tym przypadku przekraczają granice wszelkich hipotetycznych wypadków. To ważna wartość dodana i dodatkowy wymóg. Niektórzy posłowie krytycznie wypowiadali się o tym, że czynnik ludzki nie podlega ocenie lub nie jest odpowiednio uwzględniony. Muszę jednak powiedzieć, że osobiście dokładnie przeczytałam specyfikację testów warunków skrajnych i cieszę się, że obejmują one nie tylko technologię, lecz także właśnie czynnik ludzki oraz aspekty organizacyjne.
W ten sposób wykonaliśmy wielki krok w kierunku ujednolicenia standardów bezpieczeństwa w Unii Europejskiej i myślę, że powinniśmy szukać innych sposobów, by iść dalej. Gdzie i jak możemy wykonać kolejny poważny krok w kierunku wzmocnienia mandatu UE w tym zakresie? Oczekuję, że Komisja Europejska wysunie w tym względzie stosowny wniosek.
W celu zapewnienia większej poufności prowadzone będą międzynarodowe kontrole przeprowadzanych testów. I tu mam pytanie. Zastanawiam się, czy taka siedmioosobowa grupa będzie mieć w swym składzie przedstawicieli Komisji Europejskiej i organów regulacyjnych, czy także niezależnych ekspertów. Jeśli tak, to na jakiej podstawie będą oni wybierani?
Mam jeszcze dwa pytania. Po pierwsze, czy wszystkie te testy muszą być przeprowadzone w zamkniętych niemieckich elektrowniach jądrowych? Po drugie, jakie będą konsekwencje zamknięcia niemieckich elektrowni jądrowych dla wewnętrznego rynku energii?
Jeśli chodzi o dyrektywę w sprawie odpadów promieniotwórczych, to będziemy mieć jeszcze więcej okazji do kolejnych rozmów, niż wspomniał Pan w swoim wystąpieniu - i mam nadzieję, że Komisja Europejska weźmie pod uwagę wnioski Parlamentu Europejskiego, jako że w Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii przegłosowaliśmy kilka mocniejszych wniosków niż te, które pierwotnie przedstawiła Komisja Europejska.
Justas Vincas Paleckis
Pani Przewodnicząca! Zagrożenia dla unijnych elektrowni jądrowych, jeżeli są rzeczywiste, są sprawą życia i śmierci tysięcy ludzi. Nawet małe narody muszą być przygotowane na najpoważniejsze okoliczności, włącznie z atakami terrorystycznymi i wypadkami lotniczymi. Jak by się czuli obywatele największych państw UE, gdyby niedemokratyczny kraj wybudował niewystarczająco przetestowaną elektrownię jądrową nieopodal Brukseli, Berlina, Paryża czy Londynu bez konsultacji ze swymi obywatelami i bez podania wiarygodnych informacji sąsiednim krajom?
W takiej sytuacji jest teraz Litwa. Białoruś zaczyna właśnie budowę elektrowni jądrowej w pobliżu Wilna, całkowicie ignorując kwestię przejrzystości. Unia Europejska musi zatem koniecznie, przy wsparciu organizacji międzynarodowych, rozszerzyć praktykę prowadzenia testów warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych na całym świecie, a zwłaszcza na swych granicach zewnętrznych.
Frédérique Ries
(FR) Pani Przewodnicząca! Gratuluję komisarzowi Oettingerowi niesłabnącej determinacji w trudnych działaniach dotyczących bezpieczeństwa jądrowego, zważywszy że kompetencje w tej mierze pozostają w znacznym stopniu sprawą państw członkowskich.
Jak już powiedziano, nasze pierwsze żądanie dotyczy oczywiście rewizji traktatu EURATOM, który pozostał praktycznie niezmieniony od jego wprowadzenia. Trzeba przyznać, że audyt 143 reaktorów jądrowych w Europie będzie miał ostatecznie odniesienie tylko do sytuacji, która wystąpiła w Fukushimie, a Pan, Panie Komisarzu, ewidentnie określił granice w tym zakresie. To już pierwsze zwycięstwo. W każdym razie to prawdziwy przełom w kulturze tajemniczości, która charakteryzuje ten sektor od ponad czterdziestu lat.
W przemyśle jądrowym bardziej niż w jakimkolwiek innym trzeba rozumieć, że we wszystkich sprawach związanych z bezpieczeństwem niezbędna jest przejrzystość. Pan komisarz powtórzył to ponad dziesięć razy. Podobnie jest z niezależnością operatorów i krajowych organów nadzorczych oraz z mianowaniem niezależnych ekspertów. W tej mierze wciąż nie jesteśmy usatysfakcjonowani.
Paul Rübig
(DE) Pani Przewodnicząca! Obywatele Austrii wyraźną większością głosów opowiedzieli się przeciwko energii jądrowej, co jest wyraźnym komunikatem dla naszych polityków. Pragnę wspomnieć, że pan Palacio podjął już wielki wysiłek, aby dać Europie większe pole manewru w tym zakresie. Dyrektywa pana komisarza Piebalgsa w sprawie bezpieczeństwa jądrowego także okazała się sukcesem. Mam nadzieję, że wkrótce będziemy mieć nową dyrektywę w sprawie bezpieczeństwa jądrowego, która będzie wiążąca i w której określone zostaną procedury i standardy kontroli.
Powinniśmy ocenić, które standardy Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) są dla nas dostępne i mogą być włączone do systemu prawnego UE w wiążący sposób. Nie wystarczą tu oczywiście jednorazowe testy warunków skrajnych. W przyszłości trzeba przeprowadzić serię testów warunków skrajnych, aby można było natychmiast zamykać niebezpieczne elektrownie jądrowe. Aby osiągnąć ten cel, UE musi mieć odpowiedni organ regulacyjny, który będzie wykonywał swe uprawnienia wspólnie z organami krajowymi i będzie uprawniony do odłączenia wszelkich elektrowni, które nie odpowiadają tym standardom.
Mogę tylko potwierdzić to, co już tu dziś mówiono. Trzeba zweryfikować traktat EURATOM. Musimy wezwać szefów państw lub rządów, by wspólnie postawili tę kwestię przed Radą. Nie może być tak, jak przeważnie bywało w Radzie w przeszłości, że grupa robocza ds. energii jądrowej sprzeciwia się wszystkiemu, co wychodzi poza Europę.
Co najważniejsze, Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom) musi zbadać kwestię likwidacji elektrowni jądrowych. Musimy też zbadać kwestię składowania odpadów promieniotwórczych, koncentrując się na ochronie, bezpieczeństwie, szkoleniach i kontrolach. Musimy wprowadzić do prawodawstwa UE zaprezentowany nam właśnie system wymiany informacji. Panie Komisarzu Oettinger! W tym względzie może Pan liczyć na poparcie tego Parlamentu.
Edit Herczog
(HU) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Najważniejszą sprawą dla rządów jest dziś opracowanie metod postępowania w zdarzeniach występujących z małym prawdopodobieństwem, na przykład przy awarii systemu chłodzenia lub zasilania. Zgadzam się z panem posłem Rübigiem, że nie powinno to być zdarzenie jednorazowe, ale regularna kontrola w dłuższym okresie. Zgadzam się i z tym, że powinniśmy rozszerzyć ten test warunków skrajnych na kraje sąsiednie, na wschód od naszych granic. Dlatego proszę, by Komisja rozważyła możliwość przeprowadzenia testu warunków skrajnych w ramach Partnerstwa Wschodniego.
Panie Komisarzu! We wszystkich obszarach polityki sektorowej UE, w których może wystąpić transgraniczna emisja niebezpiecznych materiałów trzeba wprowadzić ochronę przed cyberatakami i atakami terrorystycznymi. Obecny rząd węgierski nie zdał przewidzianego przez Pana testu warunków skrajnych, ponieważ wciąż utrudnia budowę radaru NATO, który od siedmiu lat mógłby zapewniać lepszą ochronę elektrowni jądrowej Paks przed atakami lotniczymi.
Ivo Belet   -
(NL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Jeśli chodzi o testy warunków skrajnych, to musimy sobie ustawić poprzeczkę wysoko. Muszą one być prowadzone według jednakowych kryteriów w całej Europie. W końcu, jak wiemy, wiele elektrowni jądrowych znajduje się w pobliżu granic państw oraz w terenach bardzo gęsto zaludnionych. Fakt, że będziemy mieć niezależną i obiektywną kontrolę w każdej europejskiej elektrowni jądrowej jest bardzo pozytywny, ponieważ wzmocni to politykę energetyczną Europy. Panie Komisarzu! Proszę przyjąć moje gratulacje.
Wszyscy obywatele Europy mają prawo wiedzieć, czy te elektrownie jądrowe są bezpieczne. Jeżeli nie można uwzględnić w testach warunków skrajnych aktów terrorystycznych i cyberataków, to trudno. Wyjaśnił Pan, dlaczego tak jest i rozumiemy to. Nie powinno to jednak zwalniać Komisji Europejskiej z obowiązku ciągłego nakłaniania państw członkowskich i wywierania presji na służby bezpieczeństwa narodowego, by badały, czy elektrownie są przygotowane na tego typu ryzyko.
Wiarygodność tych testów zależeć będzie oczywiście od postępowania po uzyskaniu wyników. Musimy uwzględnić ewentualność, że niektóre ze 143 elektrowni jądrowych w Europie nie uzyskają pozytywnych wyników. Najsłabsze podupadną, a kilka być może trzeba będzie zamknąć. Oczywiście otworzy się wówczas przed nami świetna okazja, by przejść na odnawialne źródła energii. Jasne jest, jak wspomniał przed chwilą pan Leinen, że obecnie rozwiązanie nastąpi przede wszystkim na szczeblu europejskim. Jasne jest także, że powinniśmy się opowiedzieć za wspólnymi inwestycjami europejskimi, za skoordynowanymi inwestycjami oraz za wspólnym europejskim finansowaniem z zastosowaniem obligacji projektowych. Liczymy na to, że wprowadzi nas Pan na tę nową drogę do rozwoju europejskiej polityki energetycznej. Dziękuję i życzę powodzenia!
Judith A. Merkies   -
(NL) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Usłyszał Pan dziś i gratulacje, i słowa krytyki. Ja także nieco Pana pochwalę, ale i skrytykuję. Cieszą mnie europejskie testy warunków skrajnych, które będą stosowane w sposób jednakowy w całej UE. Bardzo ich potrzebujemy.
Martwi mnie jednak fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Nie powinniśmy zaświadczać o bezpieczeństwie elektrowni jądrowych. Musimy zbadać, jakie konkretnie występuje w nich ryzyko, a nie dawać ludziom złudne poczucie bezpieczeństwa. Potrzebny nam niezależny nadzór w całej UE oraz niezależny organ regulacji. Obecnie takiego organu nie mamy. Stworzyliśmy dodatkową warstwę, ale czy może nam Pan powiedzieć, czy będziemy mieć w końcu dodatkowy niezależny organ regulacji, którego ocena będzie uzupełniana drugą opinią naukową?
Zgadzam się z szanownymi posłami, panami Beletem i Leinenem, że sprawa ta nie powinna dłużej podlegać pod traktat EURATOM. Nasi obywatele mają prawo do maksymalnego bezpieczeństwa. Czas, byśmy usunęli ten aspekt z traktatu EURATOM. Czy rozpocznie Pan tę debatę?
Jednej sprawie nie poświęcono wystarczająco uwagi. Co bowiem zrobi Pan z zaleceniami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w odpowiedzi na katastrofę w Fukushimie? Czy dostosuje Pan test warunków skrajnych? Co się stanie, jeżeli wynik testu warunków skrajnych będzie negatywny?
Jestem bardzo rozczarowana tym, co stało się z naszą rezolucją i bardzo żałuję, że pozwoliliśmy na to, by poniosły nas emocje. W końcu bezpieczeństwo powinno zawsze stać na pierwszym miejscu, czy nie tak?
Françoise Grossetête
(FR) Pani Przewodnicząca! Ta debata źle się zaczęła. Po jednej stronie dobrzy ludzie, przeciwni energii jądrowej, a po drugiej ludzie źli, którzy popierają energię jądrową. Mimo to podkreślę ponownie, że energia jądrowa jest częścią koszyka energetycznego, którego życzyliśmy sobie w tym Parlamencie.
Nie podobają mi się też stosowane w tej debacie odwołania do zbiorowych lęków. Szkoda, że dzieje się tak, kiedy mówimy o tak ważnych sprawach. To prawda, że elektrownie jądrowe mogą w niektórych przypadkach stanowić ryzyko, niemniej wstrząsający jest dla mnie brak zaufania Parlamentu do personelu, który na co dzień pracuje w elektrowniach jądrowych i na co dzień dba o bezpieczeństwo naszej energii jądrowej.
Proszę zatem o odpowiedzialność. Wiemy, że UE pragnie zapewnić bezpieczeństwo naszych elektrowni na co dzień. Pragnę dodać, że wiemy doskonale, iż loty nad elektrowniami jądrowymi są zakazane - przynajmniej we Francji. Wiemy też, że we Francji nie ma elektrowni jądrowej, która byłaby oddalona o ponad 25 km od bazy lotniczej, a bazy lotnicze odpowiadają za monitorowanie przestrzeni powietrznej nad elektrowniami jądrowymi.
Panie Komisarzu! Zgadzamy się z Panem. Popieramy testy warunków skrajnych. Gratulujemy Panu. Testy te są niezbędne, ponieważ musimy zadbać o to, by nasi obywatele odzyskali zaufanie do naszych elektrowni jądrowych. Testy te są zatem niezbędne. Muszą być jednak prowadzone w duchu pełnej niezależności, aby odbudować to zaufanie. Widzimy też jednak, że w pewnych przypadkach potrzebna jest poufność. Jeżeli chodzi o zwalczanie terroryzmu, nie przekonamy państw członkowskich do ujawnienia ich strategicznych planów walki z terroryzmem.
Bądźmy zatem odpowiedzialni. Zaufajmy naszemu komisarzowi, a jestem przekonana, że nasze testy będą rygorystyczne i dadzą nam poczucie bezpieczeństwa.
Derek Vaughan
Pani Przewodnicząca! Tak jak moi przedmówcy, uważam, że bezpieczeństwo jest najważniejsze. Uważam też jednak, że energia jądrowa powinna być częścią naszego przyszłego koszyka energetycznego. Jest to energia niskoemisyjna, która zapewnia bezpieczne dostawy. Oznacza to na przykład, że zamożne kraje europejskie nie będą musiały importować energii od krajów mniej zamożnych, wraz z wszystkimi związanymi z tym problemami.
Ideę tę popierają też społeczności takie jak Anglesey w Północnej Walii, która ma już elektrownię jądrową.
Jak wszyscy posłowie, popieram też jednak testy warunków skrajnych. Popiera je także Wielka Brytania. Uważam, że wszystkie państwa członkowskie powinny się zaangażować w przeprowadzanie testów warunków skrajnych. Trzeba je przeprowadzić szybko, z uwzględnieniem wszelkich ewentualności - i to zarówno w elektrowniach jądrowych, jak i w innych obiektach w cyklu paliwowym.
To kwestia ważna dla nas wszystkich. Europie potrzebna jest energia jądrowa, ale musi to być energia bezpieczna.
Zbigniew Ziobro
(PL) Po katastrofie w Fukushimie wzrosły społeczne obawy o bezpieczeństwo elektrowni jądrowych w Europie. Jest to zrozumiałe. Informacje, które dochodzą do nas z Japonii, są czasami przerażające, wieją grozą, wskazują na ogromne skażenie terenu. Nikt z nas nie chciałby powtórki tego samego wydarzenia w Europie, podobnie jak nie chciałby powtórki Czarnobyla. Ale tym bardziej - żeby uspokoić obawy społeczne - należy zrobić wszystko, aby zagwarantować bezpieczeństwo energii atomowej w Europie. Dlatego tak ważne są "strestesty”. Ale ważne jest również to, aby były one na wysokim poziomie, aby gwarantowały obiektywizm, dawały pewność i wiarygodność, że w oparciu o ich przeprowadzenie przewiduje się sytuacje awaryjne, sytuacje kryzysowe, które mogą tak samo zdarzyć się w Europie, jak zdarzyły się w Japonii. Musimy wszystko zrobić, aby w Europie powróciło bezpieczeństwo i zaufanie do tego źródła energii. Pamiętać trzeba jednak również o innych źródłach energii, takich jak np. niekonwencjonalny gaz łupkowy.
Jacek Olgierd Kurski
(PL) Przez wiele lat energia atomowa uważana była za energię przyszłości: zieloną, wydajną, zeroemisyjną. Tragedie w Czarnobylu, a niedawno w Fukushimie pokazały drugą stronę medalu. Dziś naszym celem nie może być jednak, jak by chciała lewica, przeprowadzenie "stress testów” tylko po to, by przy stronniczej interpretacji ich wyników znaleźć pretekst do rezygnacji z atomu w Europie. Dziś naszym celem musi być poprawienie bezpieczeństwa elektrowni atomowych, uspokojenie opinii publicznej i zmiana negatywnego wizerunku energii atomowej w Europie. To powinno być dzisiaj naszym priorytetem. Dlatego nie rozumiem głosów lewicy mówiących o kolejnym podatku od energii atomowej oraz ostatecznej rezygnacji z tego typu źródła energii. Ta droga w momencie braku alternatywnych źródeł prowadzić będzie do skokowych wzrostów cen elektryczności. Dzisiaj Europa potrzebuje nowelizacji prawa o atomie w zakresie kompetencji państw członkowskich, ustanowienia wspólnych norm i optymalizacji standardów bezpieczeństwa w Unii. "Stress testy” muszą dać odpowiedź na stan bezpieczeństwa, uwzględniając wszystkie możliwe formy zagrożeń od ataków terrorystycznych aż po braki prądu.
Lena Kolarska-Bobińska
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Unia Europejska zmienia swą politykę wewnętrzną w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, ale jednocześnie zaczynamy pracować nad zewnętrzną politykę energetyczną. W pewnym momencie oba te obszary polityki powinny się ze sobą zejść.
Testy warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych powinny pomóc Komisji w zmianie dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa, lecz także powinny być ujęte w sprawozdaniu Komisji z zewnętrznego wymiaru polityki energetycznej, które wkrótce zostanie opublikowane. Testy warunków skrajnych i bezpieczeństwo energetyczne powinny stanowić istotną część naszego dialogu z krajami trzecimi. Musimy zadbać o to, by nowe elektrownie w Kaliningradzie i na Białorusi podlegały tym samym standardom i testom co obiekty w Unii Europejskiej, zwłaszcza teraz, gdy Rosja chce inwestować w elektrownie jądrowe.
Zigmantas Balčytis   -
(LT) Pani Przewodnicząca! Zapewnienie bezpieczeństwa jądrowego jest sprawą ważną dla wszystkich krajów, bez względu na to, czy mają one elektrownie jądrowe, czy nie. Oczywiście, możemy się oburzać na to, co się stało w przeszłości, ale dziś musimy przede wszystkim iść do przodu. Panie Komisarzu! To godne pochwały, że po wypadku w elektrowni w Fukushimie zareagował Pan szybko, propagując ideę testowania elektrowni jądrowych. Dobrze też, że państwa członkowskie zgodziły się na przeprowadzenie tych testów. Nie ma jednak systemu dotyczącego budowy nowych elektrowni jądrowych w pobliżu granic Unii Europejskiej, jak już wspomniano kilkakrotnie przy okazji rozmowy o budowie elektrowni jądrowych w Kaliningradzie i na Białorusi. Dlatego uważam, że musimy pilnie opracować i przyjąć stosowne przepisy przewidujące systematyczne, wiążące i oparte na wyraźnych zasadach procedury budowy i funkcjonowania elektrowni jądrowych. Wówczas dopiero uzyskamy obiektywne informacje o możliwych zagrożeniach i będziemy mogli próbować ich uniknąć.
Michèle Rivasi
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Pragnę podkreślić, że na międzynarodowym spotkaniu, które odbyło się w Kijowie w 25. rocznicę katastrofy w Czarnobylu, Institut de radioprotection et de sûreté nucléaire stwierdził, że w ciągu dwudziestu lat w którejś z europejskich elektrowni nastąpi kolejny poważny wypadek, dlatego tak ważne są testy warunków skrajnych i poprawa bezpieczeństwa reaktorów.
Nasze elektrownie starzeją się, a ponadto mamy do czynienia z praktyką zlecania podwykonawstwa. 80 % firm pracujących w przemyśle jądrowym to podwykonawcy. Co więcej, znamy geostrategię ryzyka terrorystycznego. Patrząc zaś na testy warunków skrajnych dotyczące Francji, widzimy w nich "testy relaksu”.
Panie Komisarzu! Gratuluję wprowadzenia testów warunków skrajnych. Powinien Pan jednak wyrazić swój brak zgody na stanowisko niektórych państw członkowskich, w tym Wielkiej Brytanii i Francji. Byłoby to wyraźnym sygnałem, że nie może to być sprawa krajowa, że jest to sprawa europejska, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli Europy.
Jaroslav Paška   -
(SK) Pani Przewodnicząca! Pragnę przede wszystkim wyrazić swój podziw wobec szybkiego działania Komisji Europejskiej, która rozpoczęła przejrzystą weryfikację wszystkich 143 elektrowni jądrowych w Unii Europejskiej, aby uspokoić obywateli Europy żywiących obawy związane z ryzykiem wynikającym z dużej liczby elektrowni jądrowych w Europie.
Panie i Panowie! Musimy zrozumieć, że testy warunków skrajnych to dopiero początek poważnego dialogu w tej sprawie, ponieważ dopiero po ocenie ich wyników będziemy mogli poznać rzeczywisty stan sektora energii jądrowej w Europie. Jestem pewien, że dane uzyskane z testów warunków skrajnych przygotują nas na nową rundę rozmów na ten temat i na dyskusje o nowej polityce bezpieczeństwa Unii Europejskiej w tym zakresie. Dlatego dziś, zamiast podawać w wątpliwość wysiłki Komisji zmierzające do oceny bezpieczeństwa naszych elektrowni jądrowych, spróbujmy zebrać jak najwięcej obiektywnych informacji o ich rzeczywistym stanie. To pomoże nam w podejmowaniu przyszłych decyzji w sprawie bezpieczeństwa jądrowego w Europie.
Günther Oettinger
komisarz - (DE) Pani Przewodnicząca, Szanowni Posłowie! Z przyjemnością omówię główne aspekty Państwa uwag i wniosków dotyczących testów warunków skrajnych, które będą prowadzone w najbliższych miesiącach. Przede wszystkim jednak, jeśli obawiają się Państwo, że test warunków skrajnych może być rozmyty i że pozbawiony niezbędnego obiektywizmu, zamieni się on w pieczęć zatwierdzającą, to zapewniam Państwa, że zrobię wszystko, aby w najbliższych miesiącach wraz z moimi służbami wykazać, że założenie to jest bezpodstawne.
(Oklaski)
Doskonale rozumiem takie obawy, jednak niektórzy posłowie kierują się także uprzedzeniami. Proszę Państwa zatem o to, by nie osądzali Państwo elektrowni jądrowych, mnie ani mojej pracy, zanim nie zostaną przeprowadzone testy warunków skrajnych. To moja propozycja dla każdego, włącznie z panią poseł Harms i panem posłem Turmesem. Jestem gotowy na krytyczne i przejrzyste podejście do kolejnych etapów tego procesu.
Po drugie, jeżeli założymy, że wynik testów warunków skrajnych nie będzie stanowił placebo i że aprobata nie będzie udzielana pochopnie, ale że testy te będą konstruktywne, krytyczne i obiektywne, to wierzę, że przedmiotowe testy warunków skrajnych przyniosą wiele korzyści, i gorzej by było, gdyby nie zostały one przeprowadzone.
(Oklaski)
Przeprowadziliśmy sporo trudnych negocjacji. Pierwszy projekt nie spełniał moich wymogów. Wersja, która została podpisana, odpowiada jednak w dużym stopniu oczekiwaniom obywateli, którzy mają prawo interesować się poziomem bezpieczeństwa w Europie. Panie Pośle Turmes! Pragnę wyjaśnić ponownie, że gdybym nie podpisał zweryfikowanej i moim zdaniem pozytywnej wersji kryteriów testów, zostalibyśmy z niczym. Jak mówią, lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu.
Moja druga uwaga dotyczy tego, że mogą Państwo oczekiwać ode mnie dokładności i obiektywizmu, ale zauważyłem jeszcze coś innego. Wypowiadał się tu brytyjski członek Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, którego partia wchodzi w skład rządu koalicyjnego w Wielkiej Brytanii. Partia ta była przeciwna energii jądrowej przed wyborami, a po wyborach ją popierała. I taka osoba krytykuje moją dokładność w odniesieniu do testów warunków skrajnych. Mogę tylko powiedzieć, że wypowiedź ta byłaby bardziej stosowna na konferencji partyjnej w Londynie niż tu, w Strasburgu.
Przypomina mi się jeszcze jedna wypowiedź. Rząd hiszpański nie udzielił mi żadnego widocznego wsparcia w kwestii dokładnych testów warunków skrajnych. Dlatego też nie jest zbyt pomocna wypowiedź posła, który należy do partii będącej w hiszpańskim rządzie.
Dotyczy to także grupy, do której sam należę, tj. Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów). Niektóre przemówienia w imieniu grup pokazują niestety, jak mało skuteczni są dotychczas przedstawiciele tych grup w swych własnych partiach, we własnych krajach, jeśli chodzi o osiąganie swych celów. Ciekaw jestem, co na ten temat dowiemy się z manifestu wyborczego francuskiej partii socjalistycznej. Ciekawi mnie bardzo, kim będzie kandydat i jak będzie wyglądał sam manifest. Tu, w Strasburgu, Parlament nie może jednak kontrolować spraw, które należą do kompetencji poszczególnych państw.
Wracając do sedna sprawy: koszyk energetyczny pozostaje sprawą rządów i parlamentów krajowych. Może nam się to podobać lub nie. Jako demokrata muszę to jednak zaakceptować. Natomiast fakt, że obecnie niezależne zespoły po raz pierwszy monitorują krajowe organy regulacji do spraw energii jądrowej, co oznacza, że kontroli poddawani są sami kontrolujący, stanowi moim zdaniem historyczny krok w kierunku wspólnego bezpieczeństwa obywateli Europy.
Panie Pośle Turmes! Wypadki lotnicze są ujęte w testach warunków skrajnych. Konsekwencje uderzenia samolotu w elektrownię jądrową są właśnie ujęte w kryteriach i dlatego stanowią część badania w trzecim etapie. Z przyjemnością to Panu pokażę. Panie Pośle Turmes! Gdyby każdy poseł do PE był tak głośny jak Pan, panowałby tu zupełny chaos. Tylko jednej osobie może to ujść na sucho. Chętnie porozmawiam z Panem o tym później. Katastrofy lotnicze stanowią część badania, a ich wpływ na bezpieczeństwo elektrowni jądrowych jest ujęty w kryteriach testów.
Kolejna uwaga dotyczy oskarżenia o ukrywanie dobrowolnego charakteru testów. Jest wręcz przeciwnie. Od pierwszego posiedzenia naszej komisji cały czas podkreślam, że test warunków skrajnych jest dobrowolny. Namawiamy jednak każde państwo członkowskie do udziału w testach. Pozytywnie odpowiedziało wszystkie 14 państw członkowskich, co jest wielkim sukcesem Parlamentu Europejskiego.
Co nastąpi po testach? Pragnę wyjaśnić, że zdaję się na siłę faktów. Jeżeli w danej elektrowni jądrowej stwierdzimy poważne problemy, obywatele Europy i danego państwa członkowskiego wezwą nas do podjęcia stosownych działań. Wierzę w to i dlatego jestem przekonany, że tak ważna jest przejrzystość, dokładność i obiektywność. Takie podejście będę z determinacją propagować w nadchodzących miesiącach. Cieszy mnie także wniosek o zmianę traktatu EURATOM. Traktat EURATOM jest jednak elementem prawa pierwotnego, a więc nie należy do kompetencji Komisji, tylko do kompetencji państw członkowskich. Zmiana traktatu EURATOM wymaga jednomyślności. Każdemu, kto ma w tej sprawie dobre wnioski, mogę tylko powiedzieć: czy, zważywszy na różnorodność opinii i nastrojów, a także zwolenników i przeciwników energii jądrowej, naprawdę wierzy Pan/Pani, że możliwe jest osiągnięcie jednomyślności co do dalszych losów traktatu EURATOM? Nie sądzę, by było to bardzo prawdopodobne. Dlatego jestem za przyjęciem realistycznego podejścia i jak najlepszym wykorzystanie traktatu takiego, jaki jest.
Kolejna sprawa dotyczy niezależności testu. Wzajemna weryfikacja w trzecim etapie, który jest główną częścią testu, wymaga powołania zespołu, w którego skład wejdzie siedmiu członków z zewnątrz. Wskazujemy wyraźnie, że zespół taki może obejmować członków z państw trzecich, a także komisarzy. Mogą Państwo być pewni, że zadbam o to, by komisarze nie wnosili do zespołu żadnych uprzedzeń i by wykonywali swą pracę dokładnie i obiektywnie. Zakładanie, że będzie inaczej jest w stosunku do naszych komisarzy niesprawiedliwe. Dlatego będę ich bronić.
Jest też kwestia Białorusi i Rosji. To prawda, że nasza władza, to znaczy władza Parlamentu i Komisji, jest w Mińsku bardzo ograniczona. Musimy się z tym pogodzić. Być może wpadniemy na jakiś pomysł, jak skierować tamtejszy rząd na właściwą drogę. Obecnie jednak musimy po prostu pogodzić się z tym, że rząd w Mińsku nie ma odpowiednich strategii, przejrzystości, demokracji ani pojęcia o bezpieczeństwie. Dlatego możemy tylko wezwać ten rząd do zmian. Nie możemy zrobić nic więcej.
Znacznie lepsza jest sytuacja w zakresie naszego partnerstwa z Rosją. Temat testów bezpieczeństwa w elektrowniach jądrowych będzie w nadchodzących tygodniach głównym przedmiotem rozmów z naszymi partnerami w Rosji. Padło tu pytanie o Kaliningrad. Mój komunikat do posłów z państw bałtyckich i z Polski jest następujący: nasze najsurowsze specyfikacje techniczne możemy stosować do elektrowni jądrowej, która jest planowana i będzie budowana w Kaliningradzie, tylko wtedy, gdy pozwolimy na sprzedaż energii z tej elektrowni na rynku europejskim.
Jeżeli jednak nie akceptujemy tej energii, a zmiana rodzaju energii nie jest możliwa, bo planujemy własne elektrownie jądrowe w państwach bałtyckich, to będziemy mieć mniej kontroli nad technologią stosowaną w Kaliningradzie, niż gdybyśmy mieli otwarty rynek energii elektrycznej. Chętnie wezmę udział w bardziej dogłębnych dyskusjach na ten temat.
Kończąc, podkreślam, że nie pozwolę na rozmycie testu warunków skrajnych. Proszę jednak przyjąć do wiadomości, że test warunków skrajnych nie zawiera automatycznego mechanizmu zamykania elektrowni tylko dlatego, że nie powiodły się programy samych państw członkowskich.
(Oklaski)
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Liam Aylward
Po tym, co stało się ostatnio w Japonii, trzeba przeprowadzić testy warunków skrajnych w europejskich elektrowniach jądrowych, aby ocenić standardy i zagrożenia dla zdrowia, uniknąć potencjalnych katastrof i uspokoić zaniepokojoną ludność. Irlandczyków martwi bardzo fakt, że nie przeprowadzi się żadnego testu warunków skrajnych w Sellafield, elektrowni oddalonej zaledwie o kilkaset kilometrów od wybrzeża Irlandii. Elektrownie jądrowe na brytyjskim wybrzeżu stanowią znaczne ryzyko dla Irlandii. Sellafield jest najbardziej znaną z nich. To tam w 2005 roku nastąpił znaczny wyciek. Reakcja władz brytyjskich była natomiast taka, że w przypadku Sellafield stosuje się zwolnienie, ponieważ nie generuje się tam już energii. To niewielkie pocieszenie dla tych Irlandczyków, którzy najbardziej ucierpią w sytuacji awaryjnej. Elektrownia Sellafield jest bardzo blisko Irlandii. Było tam już wiele wypadków, dlatego proszę Komisję, aby naciskała na brytyjskie władze, by te poddały elektrownię Sellafield ponownym testom, gdyż wciąż stanowi ona zagrożenie dla Irlandii.
Sandra Kalniete
na piśmie - (LV) Po katastrofie jądrowej w Fukushimie państwa członkowskie UE zgodziły się, że Unia Europejska musi przeprowadzić testy warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych, i o to samo poprosiły cały świat. Wciąż nie mamy jednak wieści o tym, czy takie testy będą prowadzone w reaktorach funkcjonujących w krajach europejskich niebędących państwami członkowskimi UE. Bezpieczeństwo reaktorów położonych w tych krajach ma wszakże bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo obywateli UE. Nasi obywatele mają prawo się niepokoić, czy Unia będzie w stanie zapewnić bezpieczeństwo nowych elektrowni jądrowych, które są budowane lub mają powstać w bezpośrednim sąsiedztwie państw członkowskich, na przykład w Grodnie (Białoruś) czy w rosyjskim regionie Kaliningradu. Ani Rosja, ani Białoruś nie przeprowadziły oceny wpływu tych elektrowni na środowisko według ogólnie przyjętych międzynarodowych standardów, choć wzywano je do tego na konwencji z Espoo, której sygnatariuszami są wszystkie państwa członkowskie UE. Uważam, że budowa tych elektrowni jądrowych przy granicach UE może stanowić zagrożenie nie tylko dla państw członkowskich, lecz także dla całego kontynentu. Powinno to niepokoić całą UE. Komisja Europejska musi zwracać należytą uwagę na tę sprawę i aktywnie dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa. Musimy zadbać o to, by Rosja i Białoruś przestrzegały międzynarodowych standardów i współpracowały z międzynarodowymi ekspertami we wszystkich fazach planowania, budowy i funkcjonowania elektrowni jądrowych.
Eija-Riitta Korhola
na piśmie - (FI) Rozmawiamy o testach warunków skrajnych w elektrowniach jądrowych z powodu Fukushimy. Pamiętam nasze kwietniowe posiedzenie dodatkowe odbywające się zaraz po tym wypadku, na którym niektórzy posłowie zdawali się tracić poczucie proporcji. Niektórzy uznawali tysiące ofiar tsunami za ofiary uszkodzenia elektrowni jądrowej. Posłowie zastanawiali się, czy tysiące ofiar nie wystarczą. Pytali, ile katastrof jądrowych potrzeba, by mieć wystarczające dowody. Nie wierzyłam własnym uszom.
Nawet teraz nie ma ofiar, które zmarłyby z powodu promieniowania w Fukushimie. Choć Japonia ucierpiała od jednego z największych trzęsień ziemi, po którym nastąpiło jedno z największych w historii tsunami; choć Japończycy nie byli na to przygotowani, choć nie wprowadzili zasugerowanych usprawnień, choć nie zrobili nic, by zapewnić dostawy energii w sytuacjach awaryjnych, i choć na samym początku popełnili różne inne błędy, niewiele osób ucierpiało.
Nie ma oczywiście wątpliwości, że zdarzenie w Fukushimie było katastrofą, która nie powinna była się wydarzyć. Ofiary śmiertelne najprawdopodobniej będą, ale w porównaniu z ofiarami energii węglowej będą one nieliczne. W Europie unoszące się w powietrzu cząstki stałe - produkty zużycia energii - zabijają co roku około 300 tysięcy osób. Dlatego paradoksem jest, że konsekwencją wypadku w Fukushimie będą dziesiątki tysięcy ofiar pośrednich. Ludzi ci umrą przedwcześnie, gdyż Europa zrezygnuje ze stosowania energii jądrowej i zastąpi ją energią kopalną. Pogorszy się jakość powietrza, co zwiększy zapadalność na choroby wieńcowe i będzie zagrażało życiu chorych na astmę. Prawdziwym zabójcą ujawniającym się po katastrofie w Fukushimie jest więc węgiel, na który przestawiają się teraz na przykład Niemcy.
Petru Constantin Luhan
Z uwagi na transgraniczny charakter potencjalnych skutków stosowania energii jądrowej, Komisja Europejska musi włączyć w przeprowadzanie testów warunków skrajnych także państwa sąsiednie. Musi też stosować do nich te same kryteria, które obowiązują na szczeblu UE. Rumunia przeprowadza już testy warunków skrajnych. Oceniając ich wyniki, zastanawiamy się nad specyficznym charakterem technologii jądrowej stosowanej w Rumunii w stosunku do technologii jądrowych stosowanych w UE. Dlatego uważam, że przeprowadzając testy warunków skrajnych i oceniając ich wyniki, trzeba mieć na uwadze następujące kwestie:
przeprowadzane testy powinny uwzględniać technologię jądrową stosowaną w danej elektrowni, w tym jej cechy szczególne, a nie "szablony”;
testy warunków skrajnych powinny być oceniane pod kątem technicznym, a nie politycznym; nie powinny też pozostawiać miejsca na spekulacje;
aby możliwa była wymiana doświadczeń w zakresie planów awaryjnych, w składzie niezależnego zespołu ds. wzajemnej weryfikacji powinni się znaleźć przedstawiciele międzynarodowych organów regulacji, a nie tylko przedstawiciele krajów sąsiadujących.
Algirdas Saudargas
na piśmie - (LT) Nikt nie przeczy, że konsekwencje katastrofy w elektrowni jądrowej będą trwałe dla środowiska i dla ludzi, i że nie zatrzymają się na granicy. Od katastrofy w Japonii minęły trzy miesiące, a my wciąż nie wiemy, jaka będzie reakcja na niektóre problemy. Komisja Europejska zareagowała na tę katastrofę szybko i adekwatnie, proponując przeprowadzenie testów warunków skrajnych we wszystkich elektrowniach jądrowych i dążąc do surowszych standardów bezpieczeństwa jądrowego. W międzyczasie bezpieczeństwo jądrowe i zaufanie mieszkańców do energii jądrowej mogłyby poprawić regularne kontrole. Widzimy jednak, że testy warunków skrajnych będą trudne do przeprowadzenia nawet w UE, choć wszyscy rozumieją ich znaczenie i potrzebę. Co więcej, nie możemy koncentrować się na samym bezpieczeństwie jądrowym w UE. Jeżeli obecne projekty dotyczące elektrowni jądrowych w Kaliningradzie i w Astravo na granicy z UE będą realizowane bez poszanowania najwyższych międzynarodowych wymogów bezpieczeństwa, będą one stanowić zagrożenie nie tylko dla sąsiednich krajów bałtyckich, ale dla całej Europy, która jest stosunkowo blisko. Komisja Europejska potwierdziła kilkakrotnie, że niektóre kraje sąsiadujące z UE - Ukraina, Rosja, Szwecja i Turcja - gotowe są uczestniczyć w europejskim programie testów warunków skrajnych, ale wciąż nie jest jasne, jakie działania Komisja zamierza podjąć na rzecz współpracy ani jak rozwinie się sytuacja z Białorusią.
Michèle Striffler
Niedawna decyzja Niemiec o wycofaniu energii jądrowej do roku 2022 wyznacza nowy etap w fundamentalnym przewartościowaniu zachodzącym obecnie w Europie w zakresie jej niezależności energetycznej i możliwych rozwiązań alternatywnych wobec energii jądrowej.
Energia jądrowa pozostaje jednak ważnym składnikiem koszyka energetycznego w wielu krajach Europy. Państwa członkowski muszą więc żywo interesować się bezpieczeństwem elektrowni i instalacji jądrowych. Co więcej, testy bezpieczeństwa jądrowego nie mogą być przeprowadzane wyłącznie w elektrowniach europejskich. Powinny one zostać przeprowadzone w każdym kraju produkującym energię jądrową.
Skutki katastrof nuklearnych mają często charakter transgraniczny. W związku z tym cieszy mnie, że dwa dni temu osiągnięto w Paryżu porozumienie co do tego, że wszystkie kraje mające instalacje jądrowe powinny przeprowadzić kontrolę bezpieczeństwa i ocenić ich odporność na wypadki, które dotychczas uważano za "nieprawdopodobne”.
Kończąc, gratuluję Panu Komisarzowi Oettingerowi osiągnięcia konsensusu co do kryteriów i praktycznych aspektów przeprowadzania testów warunków skrajnych w instalacjach jądrowych, które pozwolą nam zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa na świecie.
