Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 6 oktober 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, uit de notulen van de vorige vergadering heb ik begrepen dat hier het geval van een leraar aan de orde is gesteld die in Verona uit racistische motieven was mishandeld. Uit de notulen blijkt ook dat het Parlement zijn veroordeling heeft uitgesproken over deze zaak en zich bovendien met de leraar solidair heeft verklaard. Ik zou u ervan op de hoogte willen brengen dat die leraar alles uit zijn duim heeft gezogen en dat hij helemaal niet door anderen is mishandeld maar zichzelf heeft geslagen. Wij zijn dus eigenlijk allemaal voor de gek gehouden. Ik wilde u hierover informeren, daar dit voorval van de leraar uit Verona die ons voor de gek heeft gehouden in de notulen vermeld staat.

De Voorzitter
Mijnheer Speroni, deze mededeling geeft in geen geval aanleiding tot herziening van de notulen, maar ik heb er kennis van genomen.
Zijn er andere interventies naar aanleiding van de notulen?
(De notulen worden goedgekeurd)

Verklaringen van de Voorzitter
De Voorzitter
Geachte collega' s, sinds onze laatste vergaderperiode twee weken geleden zijn er, zoals u weet, opnieuw drie mensen omgekomen door kogels van de ETA. Graag zou ik hen bij name noemen en daarbij mijn gedachten laten uitgaan naar hun bedroefde familieleden: Luis Portero, hoofdofficier van justitie bij de rechtbank van Andalusië, vermoord op 9 oktober in Granada; Antonio Munos Carignanos, kolonel-arts bij de luchtmacht, vermoord op 16 oktober in Sevilla; Maximo Casado, gevangenisambtenaar, gisterochtend vermoord in Vitoria.
Namens u allen wil ik hierbij hun nabestaanden onze oprechte deelneming en medeleven betuigen. Met deze slachtoffers komt het aantal moorden dat de ETA sinds de schending van de wapenstilstand op 3 december 1999 heeft gepleegd op zestien. Woorden schieten tekort bij een dergelijk drama, dat zich keer op keer herhaalt, en we mogen ons nooit hierbij neerleggen. Integendeel, ook nu moeten we veroordelen wat niet mag worden getolereerd, zoals we dat bij elk van deze treurige gelegenheden hebben gedaan. Het recht op leven is heilig. In het Handvest van grondrechten van de ingezetenen van de Europese Unie, dat in Biarritz door de staatshoofden en regeringsleiders unaniem is aanvaard, wordt dit nog eens ondubbelzinnig bevestigd.
Ik verzoek u, geachte collega' s, deze slachtoffers eer te betuigen en de Spaanse autoriteiten en democraten te steunen in hun strijd tegen deze plaag, een strijd die vaak met gevaar voor eigen leven wordt gevoerd. Laat ons een minuut stilte in acht nemen.
(De leden nemen staand een minuut stilte in acht)

De Voorzitter. Ik moet helaas opnieuw het woord nemen, ter nagedachtenis aan allen die in het Midden-Oosten het slachtoffer zijn geworden van de oplaaiende haat en de ontoeschietelijke houding van de andere partij.
Morgen zal ons Parlement tijdens het debat over de Europese Raad van Biarritz nog over deze droevige kwestie debatteren, maar vandaag wil ik slechts mijn diepe spijt uitspreken over iets wat ons ten zeerste verontrust omdat het getuigt van de uiterst kwalijke invloed van de extremisten in beide kampen.
Namens u allen wil ik hierbij hun familieleden mijn oprechte deelneming betuigen en wil ik mijn medeleven betuigen aan allen die als gevolg van dit conflict gewond zijn geraakt.
Ik spreek bovendien de hoop uit dat de voorstanders van de vrede en de dialoog ooit zullen zegevieren over hen die geweld prediken en aanzetten tot haat.

De Voorzitter. Zoals u weet, hebben stortregens enkele dagen geleden in Italië en Zwitserland ongekende vernielingen aangericht, waarbij vijfentwintig mensen zijn omgekomen, vele gewonden zijn gevallen en aanzienlijke materiële schade is ontstaan.
In Spanje hebben hevige regens en overstroming eergisteren eveneens geleid tot de dood van drie personen, terwijl drie anderen nog worden vermist.
Namens het Europees Parlement wil ik hierbij de getroffen families onze oprechte deelneming betuigen en wil ik u nogmaals verzoeken ter nagedachtenis aan deze slachtoffers een minuut stilte in acht te nemen.
(De leden nemen staand een minuut stilte in acht)


De Voorzitter
Mijnheer Trakatellis, ik geef u het woord om een voorstel van orde in te dienen. Eerst moet ik u en al onze collega' s er echter aan herinneren dat ik de dinsdag van de laatste vergaderperiode ter plenaire vergadering heb uiteengezet dat, naar aanleiding van hevige protesten van een aantal van onze collega' s die van mening waren dat er de vorige dag misbruik was gemaakt van het recht van voorstel van orde...

... dat deze voorstellen van orde na een minuut abrupt zouden worden onderbroken, zoals artikel 141 van het Reglement voorschrijft. Ik wilde u hier slechts aan herinneren. Uw applaus van vandaag en van de dinsdag van de laatste vergaderperiode maakt duidelijk dat u geheel instemt met deze handelwijze.

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, daar tijdens deze vergaderperiode geen urgentiedebat mag worden gehouden, wil ik uw aandacht en die van het Parlement vestigen op de ongelooflijke relletjes en vervalsingspraktijken die hebben plaatsgevonden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in de streek Chimarra in Albanië. Uit het verslag van de waarnemers van de OVSE (Europese samenwerking) blijkt overduidelijk dat mensenrechten zijn geschonden en fundamentele democratische procedures met voeten zijn getreden, die de kern vormen van de overtuigingen van de Europese Unie. De Europese Unie mag dergelijke zaken niet door de vingers zien. Mijns inziens moeten de verkiezingen in de streek van Chimarra worden herhaald. Anders sluiten wij de ogen voor fundamentele kwesties in verband met de mensenrechten en de rechten van de minderheden.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, inderdaad is het tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Chimarra tot rellen en vervalsingspraktijken gekomen. Het slachtoffer daarvan was de Griekse minderheid in dit gebied. Dit blijkt onomstotelijk uit de bevindingen van internationale organisaties die deze verkiezingen hebben waargenomen.
Albanië is een land wiens eigen minderheden in andere landen zijn vervolgd. Wij weten trouwens hoe de internationale gemeenschap daarop heeft gereageerd. Albanië mag echter hetgeen het zelf buiten zijn grenzen heeft moeten ondergaan, niet binnen zijn grenzen toepassen. Mijns inziens is dit de eerste les in democratie die wij onder de aandacht moeten brengen van dit land waar de democratie zich in opbouw bevindt. Ik wil graag dat het Parlement nota neemt van deze schendingen en natuurlijk aandringt op herhaling van de verkiezingen in de streek van Chimarra.

Morgantini
(GUE/NGL). (IT) Mevrouw de Voorzitter, naar aanleiding van wat u gezegd heeft over het Midden-Oosten zou ik willen mededelen dat een aantal vrouwelijke leden van het Parlement - Nuala Ahern, Pasqualina Napoletano, Ana Palacio Vallelersundi, Ulla Sandbæk en ik - het initiatief hebben genomen andere vrouwen op te roepen samen naar Jeruzalem te gaan voor een ontmoeting met Palestijnse en Israëlische vrouwen die de afgelopen jaren altijd contact met elkaar hebben gehouden en tussen elkaar bruggen van vrede hebben gelegd. In die geest willen wij de vrouwen in het Europees Parlement dan ook uitnodigen deel te nemen aan deze delegatie. Dinsdag en woensdag zullen wij handtekeningen inzamelen voor een appel tot deelname aan de delegatie, met als doel daar waar geweld heerst tussen vrouwen bruggen van vrede te leggen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de twee Griekse collega's alleen maar meedelen dat de Delegatie voor de betrekkingen met Zuidoost-Europa tijdens haar volgende vergadering vertegenwoordigers van Albanië zal ontvangen. Ik ben ervan overtuigd dat we dat onder het voorzitterschap van mevrouw Pack heel objectief zullen doen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, vorige week is in Brussel onze collega Karla Peijs overvallen. Ik zou u willen vragen weer eens contact op te nemen met de Belgische regering over betere garanties voor onze veiligheid in Brussel.

De Voorzitter
Zeker, mijnheer Rübig, dat zal ik doen.

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag over het statuut van de leden. Ik wil graag weten wie er gemachtigd is namens het Europees Parlement over dit statuut te spreken. Als ik lees wat onze collega, de heer Rothley, in het openbaar heeft verklaard, krijg ik namelijk de indruk dat we geen rapporteur maar een saboteur hebben benoemd.
Ik hoop dus dat u namens het Parlement spreekt en niet de heer Rothley.

Le Pen
Mevrouw de Voorzitter, ik neem aan dat u aanstonds het besluit van de Franse regering om mijn mandaat van Europees afgevaardigde vervallen te verklaren, bekend zult maken.
Ik ben van mening dat hier sprake is van een groot onrecht en een strafmaatregel die niet in verhouding staat tot de onbeduidende voorvallen die hiervoor de aanleiding zijn. Ik ben niet in de gelegenheid gesteld me te verweren. Ik heb geen recht gehad op opheffing van mijn parlementaire immuniteit en heb van geen van de verweermiddelen geprofiteerd die de schuldigen zelf ter beschikking staan.
Ik ben van mening dat het Europees Parlement nu wellicht in de gelegenheid is om zijn waardigheid te tonen.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mevrouw de Voorzitter, opnieuw zijn er slachtoffers van de ETA te betreuren, maar de Spaanse onderdrukking heeft ook nieuwe slachtoffers gemaakt: nieuwe arrestaties en martelingen, nieuwe gevallen van spreiding van politieke gevangenen die in Baskenland gevangen zitten. Alles samen genomen is er meer leed onder Basken en Spanjaarden; de Spanjaarden en Basken zijn het huidige conflict meer dan zat. Het is niet zo vreemd dat ze steeds duidelijker hun ongenoegen laten blijken; behalve de Spaanse regering gelooft namelijk niemand dat de gevolgde strategie iets zal opleveren.
Geeft het Europees Parlement de moed op ooit een democratische ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Bautista Ojeda
Mevrouw de Voorzitter, ik zou eigenlijk niet in herhaling willen vervallen maar de toestand vereist dat nu eenmaal. U bent op de hoogte van de situatie waar men in Campo de Gibraltar mee wordt geconfronteerd door de aanwezigheid van een Engelse onderzeeboot met averij. Zoals wij vanaf het begin al vreesden en vermoedden, blijkt de averij naarmate de tijd verstrijkt ook volgens de technici met de dag ernstiger te zijn.
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u alle mogelijke stappen te ondernemen om de lopende behandeling in de Commissie verzoekschriften te versnellen van een schriftelijk protest van meer dan 30 maatschappelijke groeperingen en niet-gouvernementele organisaties tegen deze toestand, waarbij op flagrante wijze de communautaire regels voor stralingsbescherming overtreden worden.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, op de eerste plaats neem ik het woord als voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt om, naar aanleiding van de woorden van de heer Haarder, eraan te herinneren dat de heer Rothley, eerste ondervoorzitter van onze commissie, niet de woordvoerder maar de rapporteur voor deze materie is. Ik meen dat hij zich tot nu toe volledig aan zijn mandaat gehouden heeft.
Op de tweede plaats neem ik het woord om het voorstel van mevrouw Morgantini te steunen. Ik meen dat in deze fase van het vredesproces in het Midden-Oosten een dialoog tussen Palestijnse en Israëlische vrouwelijke parlementsleden, samen met vrouwelijke parlementsleden uit Europa, een bijdrage zou kunnen leveren tot het oplossen van dit conflict.

Goebbels
Mevrouw de Voorzitter, als ik het goed begrijp, zijn we bezig onze agenda vast te stellen. Ons Reglement voorziet echter in geen enkele motie van orde. Artikel 141 van ons Reglement voorziet in voorstellen van orde en artikel 142 in een beroep op het Reglement. Er is echter nergens sprake van een motie van orde, en al helemaal niet van de interventies die we zojuist gehoord hebben. Iedereen kan hier van alles zeggen wanneer we het hebben over de aanneming van de agenda. Mevrouw de Voorzitter, wanneer gaat u enkel en alleen het Reglement toepassen?

De Voorzitter
Mijnheer Goebbels, ik zal u antwoord geven. Dit is een probleem waar elke voorzitter mee te maken heeft gekregen. Het is moeilijk om te bepalen of het om een voorstel van orde gaat of niet. Ik denk dat als we bij elke interventie van een collega voor een voorstel van orde moeten nagaan of het daadwerkelijk om een motie overeenkomstig het Reglement gaat, we veel tijd verliezen. Ik ben van mening dat het toepassen van de één minuut-regel uiteindelijk de beste oplossing is, zoals we al hebben kunnen vaststellen.

Davies
Mevrouw de Voorzitter, u zult zich herinneren dat ik tijdens de afgelopen vergaderperiode de kwestie van de Britse voorvechter van de democratie, James Mawdsley, naar voren heb gebracht. Deze man werd zonder wettige gronden door de Birmaanse autoriteiten gevangen gehouden. U hebt toen toegezegd uw bezorgdheid over te brengen en vervolgens heeft het Parlement een resolutie aangenomen waarin zijn gevangenhouding werd veroordeeld. Dat maakte onderdeel uit van een gezamenlijke diplomatieke actie en het Parlement zal inmiddels met genoegen hebben vernomen dat de heer Mawdsley afgelopen week door de Birmaanse autoriteiten is vrijgelaten.
Ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken u en de leden van het Parlement te bedanken voor de bijdrage die u hebt geleverd om dit proces tot een geslaagd einde te brengen. Ik hoop dat we ons spoedig zullen buigen over de kwestie van de duizenden andere politieke gevangen in Birma en het ontbreken van enige vorm van democratie, waar het land zwaar onder gebukt gaat.

Blak
Mevrouw de Voorzitter, toen mijn Deense collega, Bertel Haarder, daarnet het woord voerde, was zijn Deens zo misvormd dat het totaal onmogelijk was te verstaan wat hij zei. Zou u er kunnen voor zorgen dat wij in de toekomst kunnen horen wat hij zegt? Wat hij in het Deens vertelde, was echt nauwelijks te begrijpen.

Dell'Alba
Mevrouw de Voorzitter, afgelopen maandag is in Georgië het lijk - met ingedrukte borstkas - van de correspondent van Radio Radicale, Antonio Russo, gevonden. Hij was vorig jaar als enige westerse journalist meerdere weken in Pristina, in Kosovo, gebleven. De lijkschouwing in Georgië heeft op overtuigende wijze aangetoond dat het om een moord gaat, waarbij het slachtoffer waarschijnlijk ook gemarteld is. Antonio Russo was een moedige journalist, die onderzoek deed naar in Tsjetsjenië begane misdaden en wij denken dat zijn werk daar ook de oorzaak is geworden van zijn tragische dood. Ik geloof niet dat het Parlement opnieuw een minuut stilte in acht kan nemen - ik durf daar in ieder geval niet om te vragen - maar ik wilde u hiervan op de hoogte brengen, omdat Antonio Russo een moedig mens en journalist was die zijn leven heeft gegeven voor het recht van eenieder op informatie.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, op grond van artikel 7, lid 4, tweede alinea van ons Reglement is het de taak van de Voorzitter om de Commissie juridische zaken in te schakelen alvorens het besluit van de Franse regering te bekrachtigen. Het arrest van de Raad van State waarop u zich straks wellicht zult beroepen, is gedaan door een onbevoegd college, terwijl de Franse wetgeving voorschrijft dat alleen de plenaire vergadering bevoegd is waar het gaat om het mandaat van een Europees afgevaardigde. Tijdens deze procedure, mevrouw de Voorzitter, is de parlementaire immuniteit van onze collega Jean-Marie Le Pen in ernstige mate geschonden. Ik kan mij niet voorstellen dat u het Handvest van grondrechten kunt aanhalen, zoals u zojuist hebt gedaan, zonder het zelf bij de uitoefening van uw functie in praktijk te brengen.

Maes
Voorzitter, geachte collega's, geweld is in dit Parlement geen voetnoot en dat moet zo blijven. In aansluiting op uw oproep en uw deelneming met de families van slachtoffers van geweld, willen ook wij graag onze solidariteit betuigen met al diegenen die vandaag in Baskenland op zoveel plaatsen, protesteren tegen het geweld van de ETA. Daarom zullen wij na de goedkeuring van deze agenda samen met alle collega's en met alle mensen in dit Huis die dit wensen, buiten, voor de deur van het Parlementsgebouw, een kleine, stille manifestatie van een paar minuten houden.

Duhamel
Mevrouw de Voorzitter, ik moet wel reageren op de heer Gollnisch wanneer deze het hoogste Franse orgaan voor administratieve rechtspraak aan de kaak stelt. Als hij de rechtsstaat eerbiedigde, zou hij ook de bevoegdheden van dat orgaan eerbiedigen. Wat de heer Le Pen betreft: het is voor het Europees Parlement en elke democraat een belediging de heer Le Pen te horen spreken van "waardigheid" .

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, ik wil echt een beroep doen op het Reglement.

We voeren deze week geen actualiteitendebat. Tsjetsjenië, Albanië, Birma en Palestina zijn al behandeld. Mijn vraag aan u luidt: kunnen we het Reglement niet aanpassen, zodat we in de toekomst geen actualiteitendebat voeren, maar die kwesties aan het begin van de vergadering behandelen?
(Applaus)

De Voorzitter
Mijnheer Goebbels, kunt u zeggen of het hierbij gaat om een voorstel van orde of niet? Daar zouden we het nog uren over kunnen hebben.

Schröder, Ilka
Mevrouw de Voorzitter, sinds 3 oktober zijn in de Bondsrepubliek Duitsland acht keer mensen aangevallen vanwege hun ras, vier opvangcentra voor asielzoekers overvallen en minstens zeven synagogen, joodse begraafplaatsen of monumenten geschonden!

Martinez
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, dat we zijn gebonden aan de agenda betekent nog niet dat we nu bevelen moeten krijgen.
Sommige collega' s hebben - en dat begrijp ik - een mooie droom. In die droom vormen zij een federale staat met bijvoorbeeld president Spinelli aan het hoofd, dat wil zeggen ze verheffen onze verdragen tot grondwet. Thans erkennen dat dit Parlement een gebonden bevoegdheid heeft en bevelen van welke staat dan ook zou moeten opvolgen waar het de vervallenverklaring van het mandaat van een collega betreft, zou betekenen dat dit Parlement niet soeverein is en zich moet onderwerpen aan de nationale rechterlijke en regeringsinstanties.
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, we zijn in de gelegenheid een stuk dichter bij de verwezenlijking van uw droom te komen, die overigens niet de mijne is. Door te erkennen dat dit Parlement de discretionaire bevoegdheid heeft om besluiten over ontheffing te nemen, zou u een heel eind op weg zijn om uw droom van een federaal Europa te verwezenlijken. Zoniet, mevrouw de Voorzitter, dan zou u door te zwichten terrein prijsgeven.

de Gaulle
Mevrouw de Voorzitter, ik ben al evenzeer verbaasd dat de vervallenverklaring van het mandaat van de heer Le Pen niet aan de orde is gesteld, of zelfs maar door de Commissie juridische zaken is onderzocht. Het zou namelijk de eerste keer zijn in de geschiedenis van de Derde, Vierde en Vijfde Republiek dat het mandaat van een Franse parlementariër vanwege een overtreding vervallen zou worden verklaard.
Er zijn vele overtredingen geweest - niet alleen van het Franse recht, maar ook van het Europese recht. Ik ben van mening dat het een grote vergissing is dat de Commissie juridische zaken niet met deze zaak wordt belast en dat de heer Le Pen niet wordt gehoord.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda zoals die door de Conferentie van voorzitters tijdens haar vergadering op 19 oktober is opgesteld, is rondgedeeld.
Maandag Ik heb van de Verts/ALE-Fractie een verzoek ontvangen om uitstel tot een volgende vergaderperiode van het verslag van mevrouw Klaß, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken.
Als opsteller van het verzoek wil de heer Lannoye het woord voeren.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van mevrouw Klaß is al twee keer uitgesteld. Om politieke redenen achten wij het echter wenselijk dat het opnieuw wordt uitgesteld.
Dit technisch aandoende verslag, dat geen grote wijzigingen van politieke aard lijkt te bevatten, is namelijk in die zin van uitermate groot belang dat het op slinkse wijze de mogelijkheid introduceert om de genetica toe te passen in de wijnbouw en daarmee de weg vrij te maken voor een genetisch gemanipuleerde wijnbouw.
Gezien het feit dat wij momenteel in onderhandeling zijn over de kaderrichtlijn betreffende GGO's, zijn wij van mening dat het verstandiger zou zijn te wachten tot deze onderhandelingen zijn afgesloten en deze kwestie aan de orde te stellen wanneer het kader duidelijk omlijnd is, dat wil zeggen in principe in januari. Wij verzoeken dus om uitstel van behandeling van dit verslag.

De Voorzitter
De heer Lannoye heeft dus zojuist het verzoek van zijn fractie ingediend.
Is er iemand die ten gunste van dit verzoek het woord wil voeren?

Roth-Behrendt
Mevrouw de Voorzitter, we hebben het de rapporteur en onze collega's al meerdere malen gezegd: er bestaat al een belangrijke wetstekst over genetisch gemanipuleerde of gemodificeerde micro-organismen, en wel het verslag-Bowe, dat op dit moment in de bemiddelingsprocedure wordt behandeld. Deze tekst is de basis voor alle andere wetsontwerpen over genetisch gemodificeerde planten. Daarom is het zinvol en verstandig als we het resultaat van de bemiddelingsprocedure afwachten voor we andere wetsontwerpen behandelen, en dat zal nog ongeveer zes weken duren. Daarom steun ik het voorstel van de heer Lannoye.

De Voorzitter
Het woord is nu aan de rapporteur, mevrouw Klaß, die naar ik meen tegen uitstel is.

Klaß
Mevrouw de Voorzitter, ik ben tegen uitstel van de behandeling van dit verslag. Ik heb trouwens mijn twijfels over de werkwijze van dit Parlement. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft het verslag in juli met een duidelijke meerderheid bij twee onthoudingen goedgekeurd. Nu wil men hier een discussie voeren over richtlijn 90/220 betreffende de introductie in het milieu, dat is toch niet serieus? We gaan uit van de richtlijn betreffende de introductie in het milieu, en na afloop van de bemiddelingsprocedure geldt het resultaat daarvan ook voor de wijnstokken. We doen precies wat we ook al gedaan hebben voor het teeltmateriaal voor de bosbouw en de landbouw, we verwijzen naar de inhoud van de horizontale richtlijn.
Als we niet stemmen over het verslag leidt dat tot vertragingen; het zal een hindernis vormen voor de handel met teeltmateriaal voor wijnstokken in Europa. Volgens mij moeten wij nu stemmen over dit verslag; dat is in het belang van de interne markt voor veredelingsproducten voor de wijnbouw.
(Het Parlement verwerpt het verzoek) Dinsdag

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, ik wil namens mijn fractie voorstellen om morgenochtend tijdens de discussie over Biarritz een nieuw punt te behandelen, en wel een verklaring van de Commissie over een interview dat commissaris Verheugen op vrijdag 20 oktober heeft gegeven aan de Frankfurter Allgemeine Zeitung. De heer Verheugen heeft de indruk gewekt dat het er nu naar uitziet dat in 2005 tien landen kunnen toetreden tot de Europese Unie. Bovendien, en dat is ernstiger, heeft hij het belang gerelativeerd van de stemming bij meerderheid in de Raad, de belangrijkste hervorming die in Nice moet worden besloten. Zijn eigen politieke vrienden hebben hem daarvoor al bekritiseerd. Wij vragen de Commissie om dit morgen in haar reactie recht te zetten. Het is nu helaas al de tweede keer dat de heer Verheugen met zulke omstreden ideeën komt. Hij slaat blijkbaar de ene flater na de andere. Hopelijk kan de Commissie dit rechtzetten.

De Voorzitter
Mijnheer Poettering, tijdens het debat van morgen staat het iedere spreker vrij om alle mogelijke kwesties aan de orde te stellen en zowel de Raad als de Commissie te interpelleren.

Mededeling van de kennisgeving van vervallenverklaring van het mandaat van de heer Le Pen
De Voorzitter
Geachte collega' s, hierbij deel ik u mede dat ik op donderdag 19 oktober 2000 van de bevoegde autoriteiten van de Franse Republiek de officiële kennisgeving heb ontvangen van een arrest van 6 oktober 2000 van de Raad van State betreffende de verwerping van het beroep dat de heer Jean-Marie Le Pen had ingesteld tegen het besluit van de Eerste Minister van Frankrijk van 31 maart 2000 om een einde te maken aan diens mandaat van vertegenwoordiger in het Europees Parlement.
Ik deel u mede dat ik sindsdien een kopie van het verzoek om gratie heb ontvangen dat de leden Charles de Gaulle, Carl Lang, Jean-Claude Martinez en Bruno Gollnisch ten behoeve van de heer Le Pen bij de heer Jacques Chirac, president van de Franse Republiek, hebben ingediend.
Het woord wordt gevoerd door mevrouw Palacio Vallelersundi, voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt, die haar mening zal geven.

Palacio Vallelersundi
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft in haar vergadering van 15 en 16 mei jongstleden over deze zaak beraadslaagd. Wij hebben toen besloten uitstel aan te bevelen van de bekendmaking in de plenaire vergadering van de constatering door het Parlement van de vervallenverklaring van het mandaat van de heer Jean-Marie Le Pen. Ik wil benadrukken dat deze aanbeveling van de Juridische Commissie gold voor de termijn waarover de heer Le Pen beschikte om in beroep te gaan bij de Franse Raad van State of tot er een uitspraak zou komen van dit orgaan. Hierbij citeer ik letterlijk de brief van 17 mei, die u toen zelf, mevrouw de Voorzitter, in de plenaire vergadering hebt voorgelezen.
Zoals u al gezegd heeft, is het beroep door de Raad van State verworpen en wij zijn daarvan op passende wijze op de hoogte gebracht. Er is dan ook geen reden meer om die bekendmaking in de plenaire vergadering verder uit te stellen. Die bekendmaking moet gebeuren volgens regels van het primair recht, en wel in het bijzonder artikel 12, lid 2, van de Akte van 20 september 1976.
Het door u genoemde gratieverzoek, mevrouw de Voorzitter, verandert niets aan deze situatie, daar dat geen beroep is bij de rechterlijke macht. Gratie wordt verleend door het staatshoofd en laat onverlet het decreet van de Franse regering dat volgens de aanbeveling van de Juridische Commissie in de plenaire vergadering moet worden bekendgemaakt.

De Voorzitter
Ik dank u, mevrouw Palacio.
Overeenkomstig artikel 12, lid 2, van de Akte van 20 september 1976 betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, neemt het Europees Parlement derhalve akte van de kennisgeving van de Franse regering en constateert dat het mandaat van de heer Jean-Marie Le Pen is komen te vervallen.
Mijnheer Le Pen, ik verzoek u de vergaderzaal te verlaten. Om een en ander op waardige wijze te laten verlopen, schors ik de vergadering tien minuten.
(De vergadering wordt om 17.40 uur onderbroken en om 17.50 uur hervat)

Verzoek om opheffing van de parlementaire immuniteit van de heer Pacheco Pereira
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0304/2000) van de heer MacCormick, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Pacheco Pereira.

MacCormick
Mevrouw de Voorzitter, deze kwestie heeft te maken met een verzoek om opheffing van de parlementaire immuniteit van de heer Pacheco Pereira door de bevoegde Portugese autoriteiten (waarvan u zelf op 17 februari in het Parlement kennis hebt gegeven). De aanleiding voor dit verzoek is een rechtszaak in Portugal in verband met bepaalde uitspraken die enige jaren geleden zijn gedaan in een tv-programma. Tijdens dit tv-programma vond een discussie plaats over de rol van politici en journalisten. De heer Pacheco Pereira maakte tijdens het debat opmerkingen over een persoon die niet aan het debat deelnam, waartegen deze persoon bezwaar aantekende. Aanvankelijk werd een strafrechtelijk onderzoek ingesteld, maar deze zaak werd later geseponeerd. Momenteel is de zaak aanhangig bij de eerste criminele rechtbank van Cascais. Het gaat hier dus over de vrijheid van meningsuiting met betrekking tot een politieke kwestie.
De parlementaire immuniteit van parlementsleden is geregeld in artikel 10 van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen. In dit artikel wordt onder meer bepaald dat de leden van dit Parlement in hun eigen land dezelfde immuniteiten genieten als leden van het nationale parlement van de betreffende lidstaat. De Commissie juridische zaken en interne markt heeft de zaak bestudeerd en heeft zich ervan vergewist dat de parlementaire immuniteit die de heer Pacheco Pereira als lid van het Portugese parlement zou hebben genoten, in het onderhavige geval uitsluitend door het Portugese parlement had kunnen worden opgeheven. Op grond van onze eigen regels kan de immuniteit die hij geniet dus uitsluitend door dit Parlement worden opgeheven.
Ik wijs er met klem op dat het zeker niet de bedoeling is dat een bepaald parlementslid zijn of haar immuniteit doet gelden of er afstand van doet, zoals het hem of haar uitkomt. Immuniteit is vooral iets dat dit Parlement als geheel doet gelden om de voorwaarden voor effectieve, democratische processen te waarborgen en dit Parlement via zijn leden in staat te stellen zijn taak in een pan-Europese democratie naar behoren te vervullen. Het is dus aan het Parlement om te beoordelen of de immuniteit dient te worden opgeheven.
Dit gebeurt niet op willekeurige wijze, maar op grond van precedenten en jarenlange ervaring.
Ik wil de conclusie van mijn verslag voorlezen: "Het staat buiten kijf dat de uitingen van de heer Pacheco Pereira tijdens een tv-programma over de pers gezien moeten worden als deel van een politiek debat, hetgeen betekent dat artikel 157, lid 1 van de Portugese grondwet van toepassing is. Overeenkomstig deze bepaling zou hij als lid van het Portugese parlement immuniteit hebben genoten. Dienovereenkomstig geniet hij ook immuniteit als lid van het Europees Parlement met betrekking tot de verklaringen en meningen die hij in het tv-programma waarop deze zaak betrekking heeft, tot uiting heeft gebracht." Het is gebruikelijk dat het Parlement handhaving van de immuniteit eist in alle gevallen waar opheffing van de immuniteit de uitvoering van wettige en democratische politieke activiteiten zou belemmeren.
Op deze gronden en na beraadslaging over de redenen die voor of tegen de opheffing van de immuniteit pleiten, heeft de Commissie juridische zaken en interne markt eensluidend besloten het Europees Parlement aan te bevelen de parlementaire immuniteit van de heer Pacheco Pereira niet op te heffen.

Zappalà
Mevrouw de Voorzitter, het geval van de heer Pacheco Pereira is door de Juridische Commissie met veel aandacht behandeld. In het door de commissie goedgekeurde advies, dat vandaag door het Parlement wordt behandeld, wordt aanbevolen de immuniteit niet op te heffen. Dat wordt gemotiveerd en toegelicht in het uitstekende verslag van de heer MacCormick. De belangrijkste elementen in de motivering van het besluit zijn de volgende: politieke gezindheid of nationaliteit mogen niet van invloed zijn; de rechtsgrond moet solide en beslissend zijn; de immuniteit is niet een persoonlijk privilege maar een waarborg voor de onafhankelijkheid van het Parlement, door de leden te beschermen ten opzichte van de andere machten; de datum van het ten laste gelegde feit en de wil van de betrokkene afstand te doen van zijn immuniteit doen niet ter zake.
In de bijlage van het advies wordt verwezen naar de Portugese wetgeving op dit vlak, maar dat betekent niet dat aan het Europees Parlement voorbij wordt gegaan want genoemde verwijzing is procedureel van aard. Elk parlement, in het onderhavige geval het Europees Parlement, behoudt ondertussen volledige autonomie bij zijn besluitvorming. Tot slot, de heer Pacheco Pereira heeft politiek bedreven en kan dus voor geen enkel misdrijf verantwoordelijk worden gehouden.
Nadat ik het standpunt van de EVP verduidelijkt heb, wil ik erop wijzen dat als collega Pacheco Pereira Italiaan was, hij vervolgd zou zijn zonder dat het Europees Parlement van iets wist! De Italiaanse rechterlijke macht vraagt helemaal niet om toestemming als betrokkene lid is van het Europees Parlement, maar gaat gewoon over tot vervolging en treedt zo elke vorm van respect voor deze instelling met voeten.
In deze zittingsperiode zijn er al enkele parlementsleden vervolgd zonder dat er om opheffing van hun immuniteit was gevraagd. Ik heb toen zelf niet het woord kunnen nemen om die feiten aan te klagen, omdat het om partijgenoten van mij ging die al lange tijd om politieke redenen het doelwit vormden van de rechterlijke macht. Als ik over die zaken het woord zou hebben gevoerd, zou dat op preken voor eigen parochie hebben geleken. Nu worden wij echter opnieuw geconfronteerd met de vervolging van een EVP-collega, deze keer echter niet van mijn politieke kleur. Collega Cocilovo is gedagvaard, zonder dat dit Parlement daarvan op de hoogte was. Dit is een zeer ernstige zaak, mevrouw de Voorzitter, die u zult moeten behandelen, want dit is gewoon het minachten van het Europees Parlement. De autonomie van het Europees Parlement staat op het spel!

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, ik zal mijn twee minuten spreektijd echt niet volledig nodig hebben, want na de uiteenzetting van de heer MacCormick en de aanvullende opmerkingen daarop van de heer Zappalà bestaat er voor de socialistische fractie geen enkele twijfel meer over het feit dat de immuniteit van de heer Pacheco Pereira niet opgeheven moet worden. Ik zou zeggen dat het hier om een werkelijk triviale zaak gaat: een politicus doet in een televisieprogramma een aantal uitspraken die de aanleiding vormen tot het indienen van een strafklacht. De klacht is volledig ongegrond en volgens de Portugese grondwet genieten politici voor dergelijke uitspraken immuniteit. Ook de communautaire regelgeving voor het opheffen van de parlementaire onschendbaarheid is in het onderhavige geval zeer duidelijk.
Kortom, wij hebben hier alle elementen voorhanden om de immuniteit van de heer Pacheco Pereira niet op te heffen. Daarom schaart de socialistische fractie zich achter het voorstel van de heer MacCormick de parlementaire onschendbaarheid in dit geval niet op te heffen.

Agenda voor het sociaal beleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0291/2000) van mevrouw Van Lancker, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio´s betreffende een agenda voor het sociaal beleid (COM(2000) 379 - C5-0508/2000 - 2000/2219(COS)).

Van Lancker
Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de minister, beste collega's, mag ik eerst en vooral de collega's en de commissaris en haar diensten bedanken voor de uitstekende samenwerking die we gehad hebben in het kader van dit rapport, en mag ik ook van de gelegenheid gebruikmaken om mijn dankbaarheid uit te drukken voor de bijdragen van de vele NGO's, de sociale partners en de experts die ons geholpen hebben om een ambitieuze sociale agenda te formuleren namens het Parlement. Er is vaak gezegd "sociaal beleid is een productieve factor" en dat is juist, want een meer solidaire samenleving is ook een samenleving die beter presteert. Sociaal beleid heeft echter ook zijn eigen rechten, sociaal beleid moet ervoor zorgen dat ongelijkheden weggewerkt worden, dat de sociale cohesie bevorderd wordt en dat de kwaliteit van het leven van mensen verbeterd wordt. Daarom verdient die sociale agenda een veel prominentere plaats in het Europees beleid. De top van Lissabon heeft ons de kans gegeven om het sociaal beleid meer gewicht te geven, wij moeten deze gelegenheid te baat nemen.
Ik heb tot mijn grote vreugde geconstateerd dat de Commissie en het Franse voorzitterschap een ambitieuze sociale agenda willen en ik denk dat wij de doelstellingen, mevrouw de commissaris, mevrouw de minister, ten volle delen. Ik zou dan ook in mijn spreektijd in dit debat de aandacht willen vestigen op een aantal punten waarop wij vanuit het Parlement de agenda nog willen aanscherpen.
Ten eerste met betrekking tot de strategie. De sociale agenda moet een grote zichtbaarheid geven aan het sociale Europa bij de burgers en daarom pleiten we ervoor maatregelen, prioriteiten en instrumenten krachtiger, duidelijker uit de verf te laten komen. Wij moeten kunnen zien waar vooruitgang geboekt wordt, deze moet meetbaar zijn en de sociale agenda moet een centrale plaats krijgen in de politieke discussie op de Europese top. Vandaar ons krachtige pleidooi voor de invoering van een sociaal scorebord, zoals ook gebeurd is voor de interne markt, met duidelijke maatregelen, met vervaldata, met tijdslimieten. Daarom ook ons pleidooi voor de sociale-agendabesprekingen jaarlijks op de lentetop.
Ten tweede met betrekking tot het instrumentarium. De open methode van coördinatie zoals die sinds Luxemburg wordt toegepast voor werkgelegenheid heeft inderdaad fantastische nieuwe mogelijkheden geopend, op terreinen waar tevoren alleen nationale bevoegheid heerste. Wij vragen dan ook dat die methode versterkt wordt en ook zoals de Raad Sociale Zaken nu heeft beslist, toegepast wordt op uitsluiting en armoede. Wij zouden voorts heel graag zien dat deze belangrijke innovatieve methode ook gebruikt wordt om vooruitgang te boeken bij de strategie modernisering van de sociale zekerheid.
Ten derde, een maar. Het benadrukken van het belang van die open coördinatiemethode betekent niet dat deze methode in de plaats moet komen van sociale wetgeving, omdat we ook in Europa sociale rechten moeten vastleggen, sociale minima moeten durven formuleren en sociale wetgeving moeten maken die noodzakelijk is in het kader van een Europese interne markt. Het Parlement vindt dat de Commissie hier en daar een tandje zou mogen bijsteken, bijvoorbeeld als het gaat over individuele en collectieve rechten van werknemers, bijvoorbeeld als het gaat over meer zekerheid in de nieuwe arbeidsvormen, bijvoorbeeld als het gaat over bescherming inzake veiligheid en gezondheid voor nieuwe risico's op het werk. Heel erg belangrijk vinden wij ook dat de Europese Commissie een initiatief neemt dat opnieuw aanknoopt bij de aanbevelingen van '92 ter ondersteuning van de inspanningen van de lidstaten om aan iedereen een recht op een behoorlijk inkomen te garanderen. Alleen dan kan de strijd tegen armoede efficiënt zijn.
Belangrijke partners in het realiseren van deze sociale agenda, bijvoorbeeld als het gaat over levenslang leren, als het gaat over de organisatie van de werktijd, als het gaat over nieuwe werkvormen, zijn uiteraard de sociale partners en wij hopen dat zij bereid zullen zijn om te onderhandelen over al deze terreinen. Maar wij vragen ook aan de Commissie, mevrouw de commissaris, dat, indien dit overleg geen resultaten oplevert, zij haar initiatiefrecht ten volle gebruikt.
Tot slot nog twee opmerkingen: cruciaal in de realisatie van de Europese sociale agenda is dat er een hecht partnerschap komt, een partnerschap tussen de instellingen, partnerschap met de lidstaten, met de sociale partners, maar ook met de vele sociale NGO's die een belangrijke rol moeten spelen in de realisatie van de agenda. Ook hier denken we dat Europa dringend een initiatief moet nemen om deze burgerdialoog, de dialoog met de sociale NGO's te versterken.
Ten slotte, sociaal beleid mag niet bekeken worden als een hoofdstukje apart. Het moet geïntegreerd zijn in alle beleid van de Europese Unie. Ik ben ervan overtuigd dat Europa alleen sociaal zal zijn als ook het economisch beleid, het concurrentiebeleid, het extern beleid en heel de uitbreidingsdiscussie sociaal ingekleurd wordt. Ik hoop, mevrouw de minister, dat de Raad inspiratie vindt bij de verwachtingen van het Parlement en ik hoop dat u er in zult slagen om op de Top van Nice ambitieuze doelstellingen neer te leggen in een Europese sociale agenda waar we dan de komende jaren samen aan kunnen werken.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, met het voorstel voor de sociale agenda werd een politiek signaal gegeven dat niet onopgemerkt bleef. Dit vraagstuk wekte hevige belangstelling in de Europese samenlevingen. Van vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties, en de burgermaatschappij in het algemeen, hebben wij veel voorstellen gekregen, en daar heeft de Commissie rechten van de vrouw in haar advies rekening mee gehouden.
Wij hopen dat ook de toepassing van de sociale agenda ertoe zal bijdragen dat de burgers zich betrokken voelen bij het sociale Europa, dat zij ervan doordrongen zullen raken dat de Europese Unie positieve acties zal ondernemen voor een gestadige verbetering van hun levenstandaard en niet slechts voor de waarborging van de minima. Wij moeten de Europese burgers echter wel duidelijk maken dat wij met de sociale agenda geen uniform sociaal beleid willen opleggen, maar veeleer coördinatie, ondersteuning en stimulering van de nationale beleidsvormen beogen, en aldus de algemene sociale ontwikkeling willen bevorderen. Alle landen zijn vandaag de dag geconfronteerd met dezelfde uitdagingen, die slechts in bepaalde opzichten - arbeidsmarktstructuur, discriminatie van burgers en ongelijkheden tussen mannen en vrouwen - van elkaar verschillen.
Volgens de Commissie rechten van de vrouw moet met de sociale agenda de kwantitatieve en kwalitatieve participatie van de vrouw aan de arbeidsmarkt, ongeacht haar leeftijd en sociale groep, in het middelpunt van de belangstelling worden geplaatst. Dat betekent dat, zoals ook in ons advies staat, prioriteit moet worden verleend aan maatregelen ter vergemakkelijking van de toegang tot de arbeidsmarkt en het combineren van gezins- en beroepsleven, of ook gezinsleven en andere persoonlijke situaties.
De Commissie rechten van de vrouw wil tevens dat alle vrouwen, ongeacht hun leeftijd of sociale groep, toegang krijgen tot een toereikende en waardige sociale zekerheid. Laten wij niet vergeten dat vrouwen altijd de eerste slachtoffers zijn van economische discriminatie en in veel sterkere mate getroffen worden door sociale uitsluiting en armoede dan mannen.
In ons advies geven wij eveneens steun aan de dialoog en de samenwerking met de burgermaatschappij en met name met vrouwenorganisaties uit de landen die zich voorbereiden op toetreding tot de Europese familie. Ook daar moeten wij immers zorgen voor een ontwikkeling die aansluit bij hetgeen de rest van Europa denkt en doet.

De Voorzitter
Voor ik het woord geef aan mevrouw Péry, de vertegenwoordiger van de Raad, wil ik een opmerking maken. Mevrouw Péry is vandaag al voor de derde achtereenvolgende keer hier, en daar zijn we blij mee. Ik wil daar nog iets aan toevoegen. De enige reden die ik me kan voorstellen voor deze optredens is dat de dader altijd terugkeert naar de plaats van het misdrijf. Mevrouw Péry is jarenlang ondervoorzitter geweest. Ze heeft ook op deze stoel gezeten, en tijdens moeizame stemmingen waren we bij haar altijd in goede handen. Daarom ben ik zo blij dat ik u vandaag hier zie! U heeft het woord, mevrouw de staatssecretaris.

Péry
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte rapporteurs, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik u, mijnheer de Voorzitter, danken voor deze persoonlijke inleiding.
Ik ben zeer verheugd hier aanwezig te zijn voor deze belangrijke discussie over de agenda voor het sociaal beleid. Ik wil echter nog opmerken dat Elisabeth Guigou, de huidige minister van sociale zaken en werkgelegenheid, graag aanwezig had willen zijn in deze instelling waarvan ook zij deel heeft uitgemaakt en waaraan zij zeer positieve herinneringen bewaart. Zij moet vandaag uit hoofde van haar nieuwe functie echter in Parijs zijn en heeft mij verzocht haar te excuseren.
Allereerst wil ik mevrouw Van Lancker en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en haar voorzitter complimenteren met het verslag waarover wij debatteren, dat getuigt van daadkracht en grote betrokkenheid van het Europees Parlement bij de agenda voor het sociaal beleid.
Naar aanleiding van de Informele Raad Werkgelegenheid en sociaal beleid op 8 juli jongstleden in Parijs had het Franse voorzitterschap alle betrokken actoren - het Europees Parlement uiteraard, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio' s, de sociale partners, de NGO' s, de fracties en de comités van de Raad - verzocht om het voorzitterschap van hun voorstellen in kennis te stellen.
De resolutie van het Europees Parlement over de agenda voor het sociaal beleid die u aanstonds zult aannemen, vormt een zeer ambitieuze bijdrage aan ons gemeenschappelijk beleid. Het Franse voorzitterschap complimenteert u hiermee en zal er bij zijn werk zoveel mogelijk rekening mee houden.
De Informele Raad van 8 juli, het colloquium van september jongstleden dat u in samenwerking met de Europese Commissie hebt georganiseerd en de rondreis van de heer Briet langs de hoofdsteden hebben een aantal zaken duidelijk gemaakt. Alvorens nader in te gaan op de verschillende terreinen zal ik een aantal algemene opmerkingen maken over de agenda voor het sociaal beleid. Om mijn spreektijd niet te overschrijden zal ik dat doen in de vorm van een samenvatting
Ik ben verheugd te kunnen constateren dat alle bij het sociaal beleid betrokken actoren zich hebben uitgesproken voor de opstelling van een agenda. Deze agenda heeft tot doel het Europese sociale beleid zichtbaarder en doeltreffender te maken door de Unie voor te bereiden op de grote gemeenschappelijke uitdagingen. Met het oog op een doeltreffende tenuitvoerlegging sluit de agenda uiteraard aan bij de conclusies van Lissabon en het toekomstig Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
Over de actieterreinen die worden genoemd in de mededeling van de Commissie is eveneens algemene overeenstemming bereikt. Als er al sprake is van discussie, dan heeft deze niet betrekking op het soort actie dat moet worden ondernomen maar op de methode die gebruikt moet worden om de doelstellingen te realiseren. Ik ben van mening dat een pragmatische aanpak nodig is en dat ideologische scheidslijnen moeten worden overschreden.
Om de door de Europese Commissie voorgestelde aanpak te versterken blijven wij, zoals u zeer terecht in uw resolutie voorstelt, alle communautaire middelen gebruiken die ons ter beschikking staan: de sociale dialoog, wetgeving, coördinatie, convergentie, uitwisseling van informatie en financiering in het kader van communautaire fondsen en programma' s. Het is aan ons om voor elk terrein en voor elke actie te bepalen welk middel voor het gestelde doel het meest geschikt is.
Ik ga hier nu nader op in, te beginnen bij de werkgelegenheid. Werkgelegenheid blijft voor ons een prioriteit, al is onze visie op dit onderwerp aan verandering onderhevig. Ook op dit gebied constateer ik dat men het er unaniem over eens is dat het proces van Luxemburg in het kader van de doelstellingen zoals die op de Europese Raad van Lissabon zijn geformuleerd, moet worden voortgezet en versterkt. Wij hechten zeer sterk aan de doelstelling van volledige werkgelegenheid. Het is onjuist om kwaliteit tegenover kwantiteit te stellen, en Lissabon heeft dan ook duidelijk een tweeledige doelstelling geformuleerd: meer werk en werk van hogere kwaliteit. Het is aan ons om vast te stellen wat de voornaamste elementen zijn die de kwaliteit van werk bepalen en om deze kwaliteit vervolgens te meten.
U begrijpt dat ik, gezien mijn functie binnen de Franse regering, zeer verheugd was te constateren dat de gelijkheid tussen mannen en vrouwen enerzijds en levenslang leren anderzijds zaken zijn die op veel instemming kunnen rekenen. Het thema levenslang leren is unaniem aangewezen als prioriteitsterrein. De sociale partners hebben zich er overigens toe verbonden op dit terrein verbeteringen te realiseren. Wij moeten hen hiertoe aanmoedigen, zodat er zo spoedig mogelijk initiatieven op het gebied van levenslang leren worden ontplooid die bij overeenkomst zijn geregeld. Ik wil er hierbij op wijzen dat er over dit onderwerp op 4 en 5 december in Biarritz een Europees seminar zal worden gehouden, dat ik zal voorzitten.
Ten aanzien van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen hielden veel lidstaten vast aan de noodzaak van een betere afstemming tussen beroeps- en gezinsleven, met name met het oog op kinderopvang. Dit vormt een hoofddoelstelling, zowel om meer werkgelegenheid als een grotere mate van gelijkheid tussen mannen en vrouwen te realiseren.
Om nog even op dit onderwerp door te gaan: uw resolutie voorziet in een groot aantal maatregelen ten behoeve van vrouwen en noemt als algemene doelstelling de gender mainstreaming in alle sectoren die bij de agenda betrokken zijn. Ik ben voorstander van deze methode.
Wellicht ben u ervan op de hoogte dat ik op 27 oktober aanstaande een colloquium op ministersniveau over dit thema organiseer. Ik ben hier tijdens de plenaire vergadering op 5 oktober jongstleden al uitgebreid op ingegaan en zal de drie onderwerpen waarover we zullen debatteren dan ook niet meer noemen.
Aanstonds zult u discussiëren over het vijfde programma inzake de gelijkheid tussen mannen en vrouwen voor de periode 2001-2006. Ik wil u hartelijk danken voor uw snelle en goede werk, waarmee u gehoor hebt gegeven aan het verzoek van het voorzitterschap. Hierdoor kunnen we dit uiterst belangrijke programma, waarin zowel een geïntegreerde aanpak als specifieke acties worden bepleit, op tijd aannemen. U kunt rekenen op mijn volledige inzet voor wat de succesvolle uitvoering van dit programma en steun voor het daarvoor bestemde fonds van 50 miljoen euro betreft.
Om de geïntegreerde aanpak op het gebied van gelijkheid te versterken, had het voorzitterschap de wens dat door meerdere Raden van ministers rekening zou worden gehouden met deze doelstelling. Dit zal nog tijdens het Franse voorzitterschap zijn beslag krijgen.
In de agenda voor het sociaal beleid worden nog geheel andere doelstellingen geformuleerd. Ik noem in dit verband de mobiliteit van de werknemer. Deze mobiliteit moet worden gestimuleerd, waarbij tegelijkertijd de zekerheid van het beroepstraject moet worden gewaarborgd. Ik noem hierbij ook onze strijd tegen de onzekerheid op het gebied van de werkgelegenheid, die beter moet worden aangepakt.
De sociale partners hebben gewezen op de noodzaak van gemeenschappelijke definities. Ik denk hierbij met name aan atypische vormen van arbeid. Het is duidelijk dat een aantal communautaire richtlijnen, bijvoorbeeld de richtlijnen betreffende de Europese ondernemingsraden, de overgang van ondernemingen en collectieve ontslagen, moeten worden herzien. Voorts heb ik geconstateerd dat er een sterke behoefte bestaat aan een echte communautaire strategie voor de werkomgeving, in het bijzonder op het gebied van veiligheid en gezondheid. De bestaande richtlijnen moeten worden vereenvoudigd en aangepast aan de technische vooruitgang, maar ook moeten er concrete voorstellen inzake nieuwe risico' s en risicovol werk worden gedaan.
Dan wil ik nog iets zeggen over de sociale bescherming. Wij zijn het er allen over eens dat er ten aanzien van de sociale bescherming een strategie van samenwerking moet worden gevolgd. Hierbij zou, zoals Lissabon ons heeft verzocht, voorrang moeten worden gegeven aan het thema uittreding.
Op de Raad Werkgelegenheid en sociaal beleid op 17 oktober hebben we in de strijd tegen uitsluiting grote vooruitgang geboekt met het formuleren van passende doelstellingen ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, die als uitgangspunt voor nationale actieprogramma' s zullen dienen. De agenda zou tevens duidelijk kunnen maken welke maatregelen er genomen moeten worden naar aanleiding van de aanbeveling betreffende de minimale voorzieningen uit 1992.
Over al deze thema' s en alle bijdragen die wij hierover zullen ontvangen, wil het voorzitterschap in de komende weken een samenvattend verslag opstellen. Tijdens de Raad Werkgelegenheid op 28 november kunnen wij wellicht een document opstellen dat bestemd is voor de staatshoofden en regeringsleiders, en waaruit een reële ambitie voor de komende vijf jaar blijkt. Het is duidelijk dat het Europees Parlement hier in belangrijke mate aan zal hebben bijgedragen. Ik dank u.

Pronk
Mijnheer de Voorzitter, vandaag is de agenda voor het sociaal beleid aan de orde. Ik wil mevrouw Van Lancker en mevrouw Kratsa van harte bedanken voor het vele werk dat zij geleverd hebben om vanuit het Parlement elementen daarvoor op papier te zetten. Ik zou er twee dingen over willen zeggen.
In de eerste plaats, vroeger hadden wij een discussie over het sociaal actieprogramma, en een actieprogramma betekent dat er iets gebeurt. Nu hebben we het over de sociale agenda en dat kán betekenen dat er iets gebeurt, maar dat hoeft het niet te betekenen en dat is dus één van de dingen waar we voortdurend rekening mee moeten houden. We hebben te maken met een socialistisch geïnspireerde Raad, dus de kans is vrij groot dat er veel gepraat wordt, maar dat er weinig actie volgt. Dus ik hoop niet dat ik die interpretatie hier moet aanhouden. Het gaat erom dat er inderdaad én iets op de agenda gezet wordt én tot actie gekomen wordt. Dat probeert dit verslag tot stand te brengen en dat hebben wijzelf nog wat proberen te onderlijnen in een aantal amendementen.
Het gaat vandaag, en daar heeft de rapporteur ook al over gesproken, over het sociaal beleid. Wij hebben in onze fractie altijd veel belang gehecht aan de sociale markteconomie als basis van al datgene waar we mee bezig zijn, ook in het kader van de Europese Unie. Wij hebben gelukkig de gemeenschappelijke markt grotendeels tot stand weten te brengen. Wij hebben ook een aantal dingen op sociaal gebied tot stand kunnen brengen maar niet alles en dat hing samen met het nog niet van kracht zijn van het Verdrag van Amsterdam; dus wat dat betreft is dit sociaal actieprogramma of deze sociale agenda van bijzonder belang. We moeten de gaten die nog in het systeem zitten proberen op een rij te zetten en ook te benoemen en, in ieder geval, op de agenda te plaatsen. Het belang van het maken van een agenda is dat je er ook punten op zet waarvan je hoopt dat de Commissie ze nader zal uitwerken. Er zitten een aantal van deze punten in. Het zou heel slecht geweest zijn van dit Parlement om die punten überhaupt niet te noemen, maar ik weet dat we daarmee nog niet alle problemen op het gebied van die punten hebben opgelost. Het is dus iets wat we ook aan de Commissie doorgeven om nader te bekijken.
Dan het punt open coördinatie. Ik denk dat dat erg belangrijk is. Ik wil ook trouwens nog wijzen op het advies van de heer Cocilovo, dat weliswaar nu niet besproken wordt maar waarover later gestemd wordt. Dat geeft in het bijzonder een antwoord op de opmerkingen van het Parlement op het gebied van werkgelegenheid. Dus vandaar dat daarover in dit verslag nog niet zo verschrikkelijk veel gesproken wordt. Men moet die twee adviezen echter eigenlijk zien als één en dan klopt het beeld volledig.
Voorzitter, ik denk dat er nog een aantal problemen zijn, maar die zullen we in het kader van de stemmingen over de amendementen moeten oplossen.

Hughes
Ik wil mevrouw Van Lancker feliciteren met haar uitstekende verslag.
Ik heb van een paar kanten gehoord dat men zich na lezing van het verslag wel kan vinden in de diagnose maar niet in het voorgeschreven geneesmiddel. Ik ben van mening dat de geformuleerde doelstelling van de sociale agenda niet haalbaar is als we het voorgeschreven geneesmiddel niet toedienen, dat wil zeggen, als we er niet voor zorgen dat het sociaal beleid een volwaardige rol krijgt toebedeeld, gelijkwaardig aan werkgelegenheid en economisch beleid. Dat is het geneesmiddel dat we moeten toedienen.
Dit verslag bevat vele belangrijke punten voor de socialistische fractie. Voor ons is de open coördinatiemethode van groot belang. Wij zouden graag zien dat er in dit verband meer nadruk wordt gelegd op de werkgelegenheid. We willen dat deze methode ook wordt toegepast op sociale uitsluiting en sociale bescherming. Ik was verheugd te horen wat Nicole Péry ons vandaag op dat vlak te vertellen had. Het schijnt dat velen open coördinatie als een zachte optie zien en ik ben ervan overtuigd dat deze methode daarom in bepaalde kringen wordt gesteund. Het kan echter nooit een zachte optie zijn. Wij zullen iedere gelegenheid aangrijpen om het belang van indicatoren, criteria, gedegen evaluatie en de rol van het Parlement in dezen te benadrukken. Wij zijn ook voorstander van een sociale dialoog maar we staan erop dat de Commissie die procedure goed stuurt en dat er, waar nodig, met spoed nieuwe wetgeving wordt ingevoerd, wanneer onderhandelingen niets opleveren.
Paragraaf 14 bevat een aantal punten die we belangrijk vinden. In de beschikbare spreektijd kan ik niet op al deze punten ingaan, maar ik wijs wel op het belang van deze paragrafen als het gaat om het actualiseren van het wetgevingskader met betrekking tot herstructurering. Ook wat dit betreft was ik blij met wat Nicole Péry vandaag heeft gezegd. Zulke bemoedigende woorden over, bijvoorbeeld, de behoefte aan herziening van de richtlijn inzake de Europese ondernemingsraad of inzake collectief ontslag of de overgang van ondernemingen, had ik nooit eerder van de Commissie gehoord. Wij benadrukken natuurlijk ook het algehele kader inzake informatie en raadpleging om ervoor te zorgen dat industriële veranderingen worden geleid door sociale verantwoordelijkheid.

Jensen
Voor de ELDR-Fractie is het belangrijk dat het toekomstig Europa ook een sociaal Europa wordt. Onze politieke taak bestaat erin de beste weg te vinden om deze doelstelling te verwezenlijken. De liberale fractie hecht er veel belang aan dat alle beslissingen zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen. Dit geldt in de eerste plaats voor het arbeidsmarkt- en sociaal beleid. Op de Top in Lissabon in het voorjaar raakten de EU-regeringsleiders het eens over een toekomstgerichte visie voor de ontwikkeling van een sociaal Europa. Er werd benadrukt dat de positie van de EU in de informatiemaatschappij gestimuleerd dient te worden, dat er tussen de lidstaten een open coördinatie met gemeenschappelijke doelstellingen moet bestaan, waarbij elke lidstaat zelf beslist hoe flexibel hij wil zijn en welke middelen hij gebruikt. Dit werd als fundamenteel principe aangenomen.
In haar mededeling heeft de Commissie een kader voor de sociale agenda vastgesteld, waarbij ze de geest van de Top in Lissabon trouw is gebleven. Een open coördinatie is volgens ons de juiste weg om een sociaal Europa tot stand te brengen. Op bepaalde gebieden kan wetgeving noodzakelijk zijn, maar een vloedgolf van bureaucratische en beperkende regels, die de Europese samenwerking in diskrediet brengen en geen effectieve resultaten tot gevolg hebben, kunnen we missen. Ik druk hier mijn waardering uit voor de grote inzet van mevrouw Van Lancker, die dit verslag heeft opgesteld. Haar inbreng is zeer constructief geweest en dat mijn fractie sceptisch staat tegenover een aantal hoofdaspecten van haar verslag, is alleen te wijten aan onze uiteenlopende politieke standpunten en dat is maar goed ook.
Wij hebben bijvoorbeeld niet dezelfde voorliefde voor communautaire wetgeving. Op een aantal gebieden gaat de Unie naar onze mening te diep in op details. Ik benadruk dat de EU-lidstaten verschillende tradities hebben en geconfronteerd worden met verschillende problemen betreffende het arbeidsmarkt- en sociaal beleid. Dit wordt uitdrukkelijk erkend in de conclusies van de Top van Lissabon. De Commissie heeft in haar voorstel een goed evenwicht gevonden. De technologische ontwikkeling en nieuwe organisatiemethodes pleiten immers ook voor een flexibele samenwerking, waar doelstellingen en de analyse van resultaten belangrijker zijn dan strakke regelgeving. Een dergelijke open coördinatie stelt de lidstaten niet noodzakelijk vrij van verplichtingen. Integendeel, de coördinatie moet verplicht zijn en vanuit de basis ontwikkeld worden, niet door centraal, van hogerhand uit regels en quota's op te leggen. De open coördinatie moet open zijn wat de middelen en de inspraak van de betrokken partijen betreft. Daarom is het belangrijk dat de belangstelling van de publieke opinie aangewakkerd wordt en meer op de open coördinatie toegespitst wordt. Dit geldt zowel voor het werkgelegenheidsbeleid als voor de sociale uitsluiting, waaraan wij nu aandacht zullen besteden, want voor beide gebieden kan open coördinatie worden toegepast. Deze mag niet in het geheim gebeuren en moet meer bekendheid krijgen. Dit is naar mijn mening een taak voor het Europees Parlement: meer openheid creëren en meer aandacht van de bevolking voor het proces bewerkstelligen.

Flautre
Mijnheer de Voorzitter, namens de Verts/ALE-Fractie wil ik allereerst Anne Van Lancker complimenteren met de kwaliteit van haar verslag, zowel wat de inhoud als de uitwerking betreft. Zij heeft getracht haar verslag te laten uitnodigen tot discussie.
De technisch aandoende term 'agenda voor het sociaal beleid' heeft betrekking op feiten uit het dagelijks leven van onze medeburgers. Doel is namelijk iets te doen aan een urgente situatie en vorm te geven aan wat het beroemde Europese 'sociale model' wordt genoemd.
We mogen deze kans niet missen, als we tenminste alle burgers en de groeperingen waarin zij verenigd zijn en die zich sterk maken voor een Europese Unie als maatschappij van burgers, niet willen teleurstellen.
Door onze daden af te stemmen op de woorden die zijn gesproken op de Top van Lissabon wordt vanzelf duidelijk welke kwesties moeten worden behandeld. Doel is, de Europese burgers de gereedschappen en openbare beleidsvormen te verschaffen die ze nodig hebben om hun plek binnen Europa te veroveren, waardoor hun grondrechten - waaronder sociale rechten - worden gewaarborgd.
De urgentie op sociaal gebied en de instandhouding van het Europese sociale model vragen om initiatieven om het recht op een inkomen, een salaris en passende pensioenen voor iedereen binnen de Europese Unie vast te leggen. De verwezenlijking van de maatschappelijke ambities zoals geformuleerd in Lissabon vraagt om communautaire inspanningen en een actieprogramma, teneinde werkgelegenheid te scheppen in met name de diensten die verband houden met de informatiemaatschappij. De in het verslag voorgestelde richtlijn is in die zin noodzakelijk ter waarborging van de sociale bescherming van de nieuwe arbeidsvormen.
Tevens is van belang dat een kwalitatief goede gezondheid, een verrijkt sociaal leven, een verbeterde leefomgeving voor iedereen - de derde sector - en maatregelen op het gebied van belasting en wetgeving worden gegarandeerd, teneinde zowel economische duurzaamheid als de zichtbaarheid van deze opkomende solidaire economie te waarborgen.
Wij zijn het met Anne Van Lancker en mevrouw Péry eens wanneer zij voorstellen om de richtlijn inzake informatie en raadpleging van de werknemers uit 1998 snel aan te nemen en de richtlijn inzake de Europese ondernemingsraden te herzien. Overigens zou het algemeen belang ons allen moeten bewegen tot goedkeuring van het voorstel om in regelgeving en besluiten inzake fusies overwegingen op te nemen die verband houden met de werkgelegenheid en die tegenwoordig worden bepaald door de concurrentie.
Deze drie voorbeelden, die tot doel hebben de armoede te bestrijden, de ontplooiing van activiteiten die leiden tot werkgelegenheid, sociale contacten en een hogere levenskwaliteit te ondersteunen en de rechten van de werknemers te verbeteren, zouden een aansporing moeten vormen voor een Vergadering die ernaar streeft om burgers weer te laten dromen van een Europa dat zij vandaag de dag te vaak ervaren als een machine die met alle menselijke activiteiten marchandeert.
In een aantal amendementen komt het afgrijzen van sommige van onze collega' s tot uiting, die hun vlakgum al te voorschijn halen als ze het woord 'wetgeving' tegenkomen. Kunnen zij de burger uitleggen dat het Parlement het noodzakelijk acht richtlijnen tot bescherming van investeringen en tot liberalisering van diensten van algemeen belang aan te nemen, terwijl datzelfde Parlement geen richtlijnen aanneemt die gericht zijn op kwalificatie en regulering van wat hier de arbeidsmarkt wordt genoemd? Deze weigering tot wetgeven leidt bovendien tot een weigering om te onderhandelen, aangezien één amendement zelfs voorstelt om de doelstelling van het sluiten van Europese CAO' s tussen de sociale partners te schrappen.
Derhalve is naar onze mening het verwijt van ouderwetsheid, dat wordt gericht tot degenen die van een markt zonder belemmeringen niet veel goeds verwachten, eerder van toepassing op bovengenoemde collega's.

Herman Schmid
Mijnheer de Voorzitter, er is zeker een sociale agenda nodig in Europa na vele jaren neoliberaal economisch beleid, die in alle landen werkloosheid en sociale uitsluiting heeft opgeleverd, ook in mijn rijke vaderland Zweden. In de grote steden van Europa wordt er voor het eerst sinds de eerste naoorlogse jaren weer gebedeld. Zelfs de particuliere liefdadigheidsinstellingen en hun gaarkeukens lijken weer nodig te zijn. Daarom juich ik het werk van de Commissie en het verslag-Van Lancker toe. Haar verslag is op vele punten erg goed en verdient alle steun.
Een echt sociaal beleid kost veel geld, wat mijns inziens veel te weinig aan de orde is gekomen in het verslag. Deze middelen moeten voornamelijk van de lidstaten komen. Daarom moet men met name eisen stellen aan de sociale overheden in de afzonderlijke landen. De regeringen moeten meer financiële middelen reserveren, meer sociaal werkers aanstellen en de sociale en vrijwilligersorganisaties moeten meer middelen tot hun beschikking krijgen. Anders blijft het alleen bij mooie woorden zonder praktische inhoud.
In het verslag-Van Lancker wordt de Commissie en haar wetgeving beschreven als de werkelijke motor achter het sociale werk. Ik denk dat de kracht van onderaf moet komen en dat het van belang is om hulp te bieden op het niveau waar de problemen zitten. De Commissie kan natuurlijk een belangrijke bijdrage leveren, maar de sociale problemen hebben een lokale verankering en moeten met veel voeling voor de concrete situatie aangepakt worden. De Commissie kan eraan meewerken de lat hoog te leggen, maar we moeten onze hoop vestigen op de sociaal werkers, de vakorganisaties en de vrijwilligers, en niet op de ambtenaren in Brussel.
Tot slot wil ik alleen nog even toevoegen dat ik niet meegeschreven heb aan amendement 35 zoals staat vermeld in het document met de amendementen. Ik sta juist zeer kritisch tegenover het voorstel. Mijn naam moet vervangen worden door die van mevrouw Figueiredo. Er moet een fout gemaakt zijn op het secretariaat en ik zou graag zien dat deze rechtgezet wordt.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat dit jaar de nieuwe Europese agenda voor het sociaal beleid voor de jaren 2000-2005 is verschenen. Dit beleid heeft een nieuwe impuls gekregen tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Lissabon eerder dit jaar. De voornaamste punten van deze agenda zijn: een grotere rol voor de sociale partners bij het opstellen van communautaire richtlijnen en verordeningen, verbetering van de werknemersverhoudingen, voortzetting van de Europese steun voor lokale werkgelegenheidsprogramma' s, nieuwe communautaire mechanismen voor bemiddeling, arbitrage en conciliatie, een nieuw handvest voor kleine bedrijven, een betere afstemming van beleidsprogramma' s op het gebied van de informatiemaatschappij en modernisering van de telecommunicatie- en internetdiensten.
Als Ier wijs ik de leden van het Parlement erop dat de sterke economische groei in mijn eigen land onder andere te danken is aan het feit dat we al sinds 1987 een stelsel met sociale partners kennen. Dit betekent dat de regering op economisch en sociaal vlak nauw samenwerkt met de vakbonden en werknemersorganisaties om zo tot overeenstemming te komen over de lonen en arbeidsvoorwaarden voor de werknemers in Ierland. Dit heeft zeker geleid tot minder onrust in ons bedrijfsleven en een toenemend aantal investeringsprogramma' s uit het buitenland.
Ook verwelkom ik het in de sociale agenda verwoorde streven de telecommunicatiediensten te moderniseren. De Europese Unie moet de nieuwe technologische ontwikkelingen zoals die nu plaatsvinden, benutten. Ik ben blij met het nieuwe kaderprogramma met verordeningen en richtlijnen inzake telecommunicatie dat de Commissie afgelopen juli heeft gepubliceerd. Het Parlement beraadt zich momenteel over zeven verschillende telecommunicatieverordeningen en zal vóór kerst een standpunt formuleren.
Wat e-commerce betreft kunnen we gerust stellen dat de Verenigde Staten een voorsprong op de Europese Unie hebben. De Europese Unie is echter bezig met een inhaalrace en de invoering van een breed scala aan richtlijnen en verordeningen inzake telecommunicatie zou dit proces zeker ten goede komen.
Ten slotte wil ik de commissaris voor consumentenbeleid, de heer Byrne, prijzen om zijn inspanningen op het gebied van de regulering van e-commerce-transacties, zowel met het oog op het heden als de toekomst.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, gedurende bijna een halve eeuw is het Europese bouwwerk gebaseerd geweest op de economie. Er werd daarbij overigens gesproken van de Europese Economische Gemeenschap. Er werd voorrang gegeven aan de vorming van een gemeenschappelijke markt: het beginsel van het vrije verkeer van goederen, handelswaar en kapitaal, de invoering van regelgeving die de mededinging tussen ondernemingen en de staatssteun moest regelen. Sociaal beleid diende om de meest schrijnende gevolgen van het economische beleid te compenseren. De bepalingen van het Verdrag van Rome beperkten zich tot gelijke beloning van man en vrouw (artikel 141) en vrij verkeer van werknemers.
De mededeling van de Commissie en het verslag van mevrouw Van Lancker hebben de verdienste dat hierin deze onevenwichtigheid ongedaan wordt gemaakt doordat de interactie tussen sociaal en economisch beleid en werkgelegenheidsbeleid wordt onderkend. Het verslag van mevrouw Van Lancker is ambitieus. De rapporteur verzoekt de Commissie namelijk om de agenda te versterken, in hoofdzaak op het gebied van de werkgelegenheid. Hierbij wordt - met het opstellen van een Europees pact voor de werkgelegenheid en de sociale samenhang - gedacht aan levenslang leren en invoering van een voorafgaande grensoverschrijdende controle op het gebied van het sociaal en fiscaal recht. Op het terrein van de sociale dialoog zou deze versterking vervolgens vorm moeten krijgen met de aanneming van een richtlijn inzake informatie en raadpleging, een richtlijn inzake de Europese ondernemingsraad en een herziening van de richtlijnen inzake ontslag. Op het terrein van de sociale bescherming ten slotte zou de versterking zijn beslag krijgen in de vorm van voortzetting van de convergentiestrategie ten aanzien van de sociale bescherming. Het gaat hierbij veeleer om een opsomming in het kader van een intentieverklaring dan om een project dat op middellange termijn haalbaar is.
Tot slot kan worden gezegd dat de nagestreefde impuls voor het Europese sociale beleid in het licht van de mondialisering, de uitbreiding en de veroudering van de bevolking prijzenswaardig is. Deze doelstelling laat zien dat het mogelijk is om economisch concurrentievermogen en sociale samenhang te combineren. De gebruikte methode lijkt echter twijfelachtiger. Voor de financiering en de deelname van de NGO' s aan het formuleren van communautaire beleidslijnen bestaat in lid 13 van het Verdrag nog altijd geen juridische grondslag. We hopen dan ook dat met de agenda voor het sociaal beleid communautaire wetgeving zal worden opgesteld, op gevaar af dat de sociale betrekkingen binnen de lidstaten worden gestandaardiseerd en kortgesloten.

De Voorzitter
Voor we verdergaan met de agenda wil ik nog een opmerking maken. We hebben vandaag weer veertig minuten verspild aan een debat over het Reglement. Daardoor hebben we een enorme vertraging opgelopen. Daarom moet ik u vragen om zich absoluut aan uw spreektijd te houden, dan kunnen we het verdere debat in goede banen leiden. Praat u er in uw fracties toch eens over of het zinvol is om iedere vergadering te beginnen met veertig minuten aan de klaagmuur voordat we echt aan de slag gaan. Dat is toch een bron van irritatie voor mensen als u, die een politiek debat willen?

Bushill-Mathews
Mijnheer de Voorzitter, als de rapporteur me toestaat, wil ik om te beginnen aangeven waar ik het met haar eens ben en - de rapporteur moet het me niet kwalijk nemen - daar ben ik zo mee klaar. Natuurlijk delen mijn collega' s en ik haar idealen, een hogere levensstandaard voor alle Europese burgers en een verbetering van de leefbaarheid en de sociale integratie. Ik kan me echter niet vinden in haar voorstellen of - zoals Stephen Hughes het uitdrukte - de geneesmiddelen die ze voorschrijft om dat doel te bereiken. Door haar voorstellen zouden we namelijk eerder verder van de gestelde idealen verwijderd raken dan dat we ze bereiken.
Diverse sprekers hebben vandaag over de Top van Lissabon gesproken. Zes maanden terug werd deze top als zeer belangrijk begroet. Europa zou een nieuwe richting zijn ingeslagen: weg van de sociale regulering van de jaren tachtig en meer nadruk op ondernemingsgeest, innovatie, concurrentie en werkgelegenheid. In het verslag staat echter iets anders: terwijl in Lissabon om hervorming van het sociale model werd gevraagd, wordt hier gevraagd om versterking ervan; terwijl in Lissabon om liberalisering van de ondernemingsgeest en meer flexibiliteit werd gevraagd, worden in het verslag voorstellen gedaan omtrent vier nieuwe of aangepaste richtlijnen en een aantal wetgevingsinitiatieven.
In het verslag wordt de aloude, geijkte socialistische oplossing uiteengezet: wetgeving, wetgeving en nog eens wetgeving. Wat we nodig hebben om onze gemeenschappelijke doestellingen te bereiken, is niet méér wetgeving, maar minder. We willen het bedrijfsleven niet méér belasten, maar minder. We willen niet méér werkloosheid, maar minder.
We kunnen het oorspronkelijke voorstel van de Commissie maar beter niet aanpassen - mijn felicitaties, commissaris. Ik stel voor dat we het voorstel niet aanpassen en het verslag afkeuren. Anders zouden we het signaal afgeven dat het Parlement volgens de oude agenda verder wil. Echt, het is tijd voor iets nieuws.

Thorning-Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft een zeer ambitieus voorstel voorgelegd en ik maak van de gelegenheid gebruik de commissaris te danken voor haar vastberadenheid terwijl zij tegelijkertijd toch de nationale verschillen erkent. Dankzij deze aanpak is het resultaat meer geworden dan een fraai ogend document. Ook dank ik de andere Anne voor haar werk. Zonder haar grote inzet was dit niet mogelijk geweest.
Uit het debat in de commissie en hier in de plenaire vergadering blijkt dat de politieke opvattingen en ambities op dit gebied sterk uiteenlopen en ik vind het positief dat deze verschillen goed uit de verf komen. De burgers kunnen bij de volgende Europese verkiezingen een duidelijke keuze maken tussen de kandidaten die een sociaal Europa wensen en de kandidaten die willen dat de EU zich alleen met de regulering van de interne markt bezighoudt. Een keuze tussen links en rechts. Onze liberale collega's, vooral de Britse conservatieven, hebben een aantal amendementen ingediend, die de ambitie van dit sociaal actieprogramma aanzienlijk afzwakken. Telkens wetgevingsvoorstellen worden gedaan, beginnen deze Thatcher-geïnspireerde liberalen een ideologische kruistocht.
Europa is echter niet gediend met dogmatisme. Europa heeft nood aan een pragmatische beoordeling om uit te maken welk regelgevingsinstrument in elk concreet geval de grootste efficiëntie biedt. In sommige gevallen is de open coördinatiemethode aangewezen. In andere gevallen is het beter dat de sociale partners via onderhandelingen tot een overeenkomst komen. Wij mogen echter het gebruik van wetgeving niet schuwen, indien dat voor de verwezenlijking van onze doelstellingen noodzakelijk is. Ik wil hier ook een concreet thema vermelden dat in deze strategie specifiek de aandacht heeft gekregen, namelijk de noodzaak een gedecideerde arbeidsmilieustrategie uit te werken. Dit biedt ons de mogelijkheid op dit gebied een coherent beleid te voeren. Ook wat het arbeidsmilieu betreft, moeten wij concreet beoordelen welke instrumenten de beste zijn om de verschillende problemen op te lossen. Ook hier is niet dogmatisme, maar een pragmatische benadering van de echte problemen, de juiste weg.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik denk dat de Top van Lissabon ons een voorspel heeft gegeven van een Europa dat niet meer alleen een economisch maar ook een waarlijk politiek subject is. Daarvoor heeft Europa naast een economisch ook een cultureel en een sociaal gezicht nodig. Ik meen daarom dat het voorstel van de Commissie voor een agenda voor het sociaal beleid een zeer positieve zaak is. Ik kan mij echter ook grotendeels terugvinden in het verslag van collega Van Lancker waarvoor ik haar wil bedanken. Ik ben het eens met de grote lijnen van haar verslag, omdat het formuleren van precieze en heldere doelstellingen, concrete instrumenten en vooral van een precies tijdpad niet ingegeven is door een oude socialistische neiging, zoals hier is gesuggereerd. Nee, die stappen zijn nodig om cohesie te kunnen bereiken in een situatie die steeds minder beheersbaar is, daar er helemaal geen sprake is van harmonisatie. Als wij over een Handvest van de grondrechten spreken en met welwillendheid naar een Europese grondwet kijken, dan mogen wij niet aan één oog blind zijn. Wij moeten dan consequent zijn en zeggen dat alle nodige stappen moeten worden gezet, ook indien daarvoor nauwkeuriger wetgeving vereist is. Ik denk niet dat mevrouw Van Lancker wetten wil omdat zij per se alles wenst te regelen. Ik geloof daarentegen dat zij het nodig acht op dit vlak tot harmonisatie te komen wanneer coördinatie niet de gewenste vruchten afwerpt, wanneer de burgers constateren dat zij in de verschillende lidstaten ongelijk behandeld worden en wanneer harmonisatie van het sociaal beleid uitblijft.
Open coördinatie moet gepaard gaan met het streven naar duidelijke rechtsgronden voor het sociaal beleid, want zonder die rechtsgronden zullen wij er waarschijnlijk niet in slagen de lidstaten te overtuigen het sociaal beleid te harmoniseren in de richting van een egalitair beleid dat gelijke kansen schept.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, nu er weer sprake is van groei, is het een grote uitdaging voor de Europese Unie om te voldoen aan de verwachtingen op sociaal gebied.
In de mededeling van de Commissie ligt de nadruk op een reeks ambitieuze doelstellingen, zoals volledige werkgelegenheid, gelijke kansen, scholing, enzovoort. De tegenstrijdigheden tussen de geformuleerde doelstellingen en de politieke besluiten zijn echter talrijk. Ik noem bijvoorbeeld de productiviteit, die in de eerste plaats en in het algemeen via loonmatiging verloopt. Evenals mijn collega' s wil ik Anne Van Lancker dan ook complimenteren met haar verslag, dat nieuw licht werpt op een ontwikkeling die om meer duidelijkheid en samenhang vraagt.
Haar verslag vormt een aanzienlijke versterking van de voorstellen van de Commissie, aangezien het de suggestie doet om de regelgeving op sociaal gebied en de coördinatie op het gebied van de nationale sociale rechten te harmoniseren. In het verslag wordt verzocht om uitwerking van een heus Europees pact voor werkgelegenheid en sociale samenhang, en worden initiatieven voorgesteld voor stapsgewijze uittreding, invoering van een minimumloon en grensoverschrijdende controle op het gebied van het sociaal en fiscaal recht.
Al deze voorstellen vormen een uitnodiging om verder te gaan dan prijzenswaardige bedoelingen en om concreet actie te ondernemen. Nu veel werknemers van grote Europese ondernemingen geconfronteerd worden met dreigend ontslag in het kader van fusies en reorganisaties, lijkt het mij tevens van belang dat het verslag over de agenda voor het sociaal beleid pleit voor invoering van sociale clausules binnen het mededingingsbeleid en hiertoe strekkende richtlijnen en voor herziening van de richtlijn inzake Europese ondernemingsraden alsmede herziening van de richtlijn inzake ontslag. Dit vormt naar mijn mening een bijdrage aan de samenhang die thans ontbreekt.
Ik ben bovendien verheugd dat mevrouw Van Lancker in haar verslag een aantal amendementen heeft opgenomen die door mijn fractie zijn ingediend, met name inzake het in aanmerking nemen van de sociale dimensie van de uitbreiding en het opnemen van het stakingsrecht in de communautaire wetgeving. Met mijn fractie heb ik enkele amendementen ingediend waarin kritiek wordt geleverd op de oproep van de Commissie tot voortzetting van de loonmatiging. Ik ben voorstander van verkorting van de werktijd met behoud van salaris. Ik steun dan ook het verslag van Anne Van Lancker, dat de verdienste heeft dat het op sociaal gebied ambitieus is en tegelijkertijd vast omlijnde doelstellingen nastreeft die verder gaan dan de gebruikelijke formele aankondigingen.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, staat u het mij toe collega Van Lancker te feliciteren. In haar verslag heeft zij enkele door mij ingediende amendementen opgenomen op het op zich al uitstekende voorstel van de Commissie. Hoewel dit mij veel genoegen doet, heeft zij helaas de volgens mij belangrijkste amendementen niet overgenomen.
Ik heb met sympathie en instemming geluisterd naar mevrouw Péry, toen zij kort inging op het sociaal beleid van de Raad. Het beleid van commissaris Diamantopoulou ken ik heel goed en tot nu toe kan ik ermee instemmen. De commissaris zal zich ongetwijfeld nog herinneren dat ik haar een keer gevraagd heb of zij voor de gepensioneerden, die ik hier tot mijn genoegen als afgevaardigde voor de Partito dei pensionati vertegenwoordig, Sneeuwwitje of de boze heks is. Tot nu toe meen ik te kunnen zeggen dat zij Sneeuwwitje is, mede omdat zij twee weken geleden heeft laten weten dat de Commissie zich er speciaal voor zal inzetten om de problemen van de gepensioneerden op te lossen door de richtlijn betreffende de pensioenfondsen te verruimen. Bovendien heeft zij medegedeeld dat de regels voor deze Europese pensioenfondsen zo zullen worden geformuleerd dat die fondsen op nuttige wijze aangewend kunnen worden voor al die werknemers die tot nu toe zo'n groot deel van hun salaris in de staatskas hebben gestort. Die werknemers zouden hun geld graag goed beheerd zien en ik zou daar met mijn voorstel bij willen aansluiten. Zij willen hun geld goed beheerd zien, zoals ongetwijfeld mevrouw Diamantopoulou het geld van haar eigen gezin goed beheert en zoals de banken, met name de Britse banken, tot nu toe hebben gedaan. Ik ben het trouwens eens met hetgeen collega Bushill-Matthews over dit laatste punt heeft gezegd.

Weiler
Mijnheer de Voorzitter, ik zou twee personen in deze zaal met name willen feliciteren, ten eerste onze collega Anne Van Lancker met haar uitstekende verslag, en ten tweede commissaris Diamantopoulou met haar uitstekende voorstel. Deze voorstellen zijn ambitieus, en ik kan me nog heel goed herinneren hoe moeizaam we tijdens de vorige zittingsperiode hebben gevochten voor iedere verbetering van de sociale bescherming. Indertijd wilde de Raad daar zelfs niet over spreken.
Het is zeker iets nieuws dat we op basis van de besluiten van Lissabon nu ook over het werkgelegenheidsbeleid spreken, en wel over een kwalitatief beleid. Beste Britse collega, wij willen geen overdreven regelgeving, maar er bestaan tegenwoordig zoveel vormen van arbeidscontracten dat we voor een nieuwe vorm van sociale bescherming moeten zorgen. De regels van de negentiende eeuw voldoen niet meer. We hechten veel waarde aan een zinvolle en doelmatige policy mix van economisch en financieel beleid. We willen ook sterker de nadruk leggen op de sociale sector en op de dienstensector.
Wat niet zo nieuw is, en ook al meerdere malen is geëist, is het levenslang leren. Er zijn bijna geen lidstaten die iets gedaan hebben aan de dringend nodige hervormingen van de wet op de Europese ondernemingsraad, van de bescherming van moeders, van het vrij verkeer van personen. Ik betreur ook dat er geen initiatieven zijn genomen met betrekking tot de nieuwe uitdagingen op het gebied van de bescherming van werknemers, de participatie van werknemers en de relaties tussen de sociale partners. Ik ben natuurlijk blij dat het Franse voorzitterschap zoveel inzet aan den dag heeft gelegd voor de opvang van kinderen en voor het beleid voor vrouwen en gezinnen. Misschien heeft dat iets te maken met het feit dat de drie personen die hiervoor verantwoordelijk zijn bij de Commissie, de Raad en het Parlement allemaal vrouwen zijn. Tegelijkertijd moeten we ook een rol vinden voor de vaders, dat is eens iets nieuws. Deze agenda moet ook een signaal zijn voor de kandidaat-landen, en daarom hoop ik dat dit een succes wordt.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de minister, beste collega's, de burgers van de Europese Unie verwachten meer dan vage toezeggingen die vervolgens vergeten worden en zelden tot bindende instrumenten en besluiten leiden die daadwerkelijk de levenskwaliteit en de kwaliteit van het werk verbeteren. Welnu, om alle bedenkingen weg te nemen moet deze sociale agenda doelen en beleid helpen realiseren, hetgeen al geruime tijd op de lange baan wordt geschoven. Er zijn meerdere belangrijke concrete voorstellen voor de verbetering van de rechten van de werknemers hangende bij de Raad. Die voorstellen worden jaar op jaar uitgesteld en zullen nu eindelijk geconcretiseerd moeten worden. Het gaat onder meer om het verbeteren van de rechten van zwangere werkneemsters en werkneemsters die hun kinderen de borst geven en het vergroten van de collectieve en de individuele rechten van de werknemers. Hieronder valt ook het recht op informatie, raadpleging en medezeggenschap, met name in het kader van het statuut voor de Europese vennootschap en de Europese ondernemingsraad. Zo kunnen de rechten van de werknemers gegarandeerd worden en de ontslagen worden tegengegaan die de golf van fusies en verplaatsingen van multinationals in verschillende Europese landen met zich meebrengt.
Zoals de rapporteur, onze collega Anne Van Lancker, heeft gezegd is de sociale dialoog natuurlijk belangrijk, maar er moeten wel concrete resultaten uitkomen. Indien dat niet gebeurt, dan moet de Commissie wetsvoorstellen doen en de Raad de noodzakelijke maatregelen goedkeuren. Met name moet de Raad het macro-economisch beleid en het stabiliteitspact wijzigen om de strijd tegen de armoede en de sociale uitsluiting geloofwaardig te maken. Genoemde maatregelen moeten ook gericht zijn op het verdedigen van de kwaliteit van het werk en een waardig loon en op hervormingen die de waardigheid van de werknemers vergroten.

Avilés Perea
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de agenda voor het sociaal beleid een positieve zaak is voor iedereen. Het harmoniseren van het sociaal beleid van de lidstaten kan alleen maar voordelen opleveren voor alle Europese burgers. Die voordelen gelden in het bijzonder de werkgelegenheid, die zoals bekend sinds de Raad van Lissabon voor de hele Unie prioriteit heeft.
Ik wil met name de voordelen benadrukken die op het vlak van de werkgelegenheid voor de vrouwen kunnen ontstaan. Zij kunnen met garanties voor werktijden en salaris makkelijker toegang tot de arbeidsmarkt hebben.
Ik geloof dat het een winstpunt is als wij erin slagen de richtlijn, in een gewijzigde en geactualiseerde vorm, toe te passen op het zwangerschapsverlof. Vrouwen die moeder zijn geworden dienen geholpen te worden en vrouwen met kinderen die moeten blijven werken hebben recht op bescherming.
Dat zal denk ik ook een zeer goede zaak zijn om gezins- en beroepsleven beter met elkaar te kunnen verzoenen. Vrouwen kunnen dan hun beroep blijven uitoefenen zonder hun gezinstaken te verwaarlozen.
Voorts mogen wij ook de betekenis niet vergeten van het actieplan e-Europe voor nieuwe arbeidsplaatsen, nieuwe technologieën en de kennismaatschappij. Ook in dat verband heeft volgens mij de vrouw een belangrijke rol te spelen. In de nieuwe banen kan thuis worden gewerkt met een regeling die de combinatie van gezins- en beroepsleven begunstigt.
Al deze gecoördineerde acties in het kader van het sociaal beleid zullen ook de strijd tegen de armoede en de sociale uitsluiting positief beïnvloeden. Ik denk dat wij ons allemaal gelukkig moeten prijzen met deze agenda voor het sociaal beleid.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur, de commissaris en minister Péry gelukwensen met de presentatie van de sociale agenda. Deze agenda voor het sociaal beleid is, denk ik, een uiterst belangrijk politiek document dat instrumenten, beleidssectoren en termijnen aangeeft. De agenda wil een positieve en dynamische interactie bereiken van economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid. Het streven is met die instrumenten het Europees sociaal model meer te laten beantwoorden aan de gewijzigde realiteit. Ik ben het volledig eens met het verslag van mevrouw Van Lancker en ik zou met name één punt willen benadrukken, dat trouwens zowel door de rapporteur als door minister Péry genoemd is. Het is van belang dat op Europees niveau echt alle instrumenten geactiveerd worden, hetgeen vereist dat de methode van open coördinatie vergezeld gaat van een versterking van de juridische dimensie. Dat is trouwens iets wat in veel landen al gebeurt.
Tot slot zou ik een voorbeeld uit mijn land willen aanhalen. Daar was bij het parlement door een minister - vrouw, net als de vertegenwoordigers van de drie instellingen bij dit debat - een wetsontwerp ingediend over de sociale dienstverlening, waarin onder meer de thuiszorg wordt geregeld. De afgelopen week heeft het parlement zijn goedkeuring gegeven aan het voorstel, dat een ware revolutie is na de oude wet op de sociale dienstverlening die ruim een eeuw van kracht is geweest.

Markov
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie voor een agenda voor het sociaal beleid bevat veel goede ideeën, zoals volledige werkgelegenheid, kwaliteit van het beroepsleven en van het sociale leven en modernisering van de sociale bescherming. Wat echter ten dele ontbreekt is de concrete inhoud. Het uitstekende verslag van mevrouw van Lancker vult de inhoudelijke lacunes in het voorstel van de Commissie aan. Wij steunen een pact voor werkgelegenheid en sociale cohesie, een Europees actieplan voor de ondersteuning van de sociale sector en van plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven, voor de sociale kadervoorwaarden voor nieuwe vormen van arbeid, zoals telewerk en zelfstandig werk, voor een minimumloon en voor een gegarandeerd inkomen. De Europese Unie heeft al veel te lang geduld dat de armoede en de sociale uitsluiting in de lidstaten toenemen. Het is de hoogste tijd voor de voorstellen van mevrouw Van Lancker voor betere informatie en medezeggenschap van de werknemers en werkneemsters, voor sociale clausules bij overheidsopdrachten, fusies en internationale overeenkomsten. Wij hebben kritiek op het feit dat de Commissie en de Raad niet meer middelen ter beschikking willen stellen voor de sociale agenda. Sociale kwaliteit is niet gratis.
Ik krijg soms de indruk dat men met het woord modernisering vaak het uithollen van de sociale bescherming bedoelt. Modernisering is niet de levensarbeidstijd verlengen of de pensioenen betaalbaar houden door de uitkeringen te beperken of te verlagen en de burgers tegelijkertijd te wijzen op de mogelijkheden om geld te investeren op de financiële markten. We willen geen deregulering, we willen een harmonisatie van de sociale regels volgens een modern model.

Gillig
Mijnheer de Voorzitter, in één minuut wil ik drie punten aan de orde stellen. In de eerste plaats wil ik mevrouw Van Lancker danken voor haar werk en haar voortreffelijke verslag.
In de tweede plaats wil ik zeggen dat mijn fractie haar opvattingen deelt. De punten van zorg die in de Agenda aan de orde zijn gesteld, behoeven een samenhangend en zeker ook harmonisch juridisch kader: convergentiebeleid en open coördinatiestrategieën, die waar nodig echter ook gestoeld zijn op wetgevende maatregelen en worden aangevuld met zeer veeleisende follow-up-methodes.
In de derde plaats wordt binnen de context van een sociaal Europa in zeer onvoldoende mate rekening gehouden met bepaalde rechten: het recht op een minimuminkomen, informatie en raadpleging van werknemers en de Europese CAO. Zoals u weet, verzetten de conservatieven binnen Europa zich hiertegen. Onze fractie hecht er echter bijzonder sterk aan. Mevrouw de minister, mevrouw de commissaris, we moeten ons voor deze kwesties blijven inzetten.
Naar ik hoop, mevrouw de minister, kan het Franse voorzitterschap ervoor zorgen dat in Nice een ambitieuze agenda voor het sociaal beleid wordt aangenomen. Het is immers de grote wens van al onze medeburgers dat er een sociaal Europa zal ontstaan.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Van Lancker, maar ook het Frans voorzitterschap van harte bedanken voor de uitstekende samenwerking tot nu toe. Ik zal heel kort enkele politieke opmerkingen maken over de vier vraagstukken die min of meer door alle sprekers zijn aangestipt: de nieuwe aanpak, de inhoud, de middelen en de procedures van de sociale agenda.
Wat de beleidsaanpak betreft moet ik hier wijzen op twee nieuwe gegevens. Ten eerste wordt sedert Lissabon het sociaal beleid anders benaderd. Dit wordt nu niet meer beschouwd als een product of een bijproduct van het economisch beleid, maar als gelijkwaardig daarmee, als een beleid dat tegelijkertijd met het economisch beleid en de werkgelegenheidsstrategie ten uitvoer gelegd moet worden. Daaruit blijkt dus al dat alleen op die manier in Europa het doel van de versterking van het mededingingsvermogen kan worden bereikt. Wij spannen ons continu in voor de bedrijven en de economie, maar ook voor de sociale samenhang, daar wij ons continu inspannen voor onze burgers en hun welzijn. Het tweede nieuwe gegeven houdt verband met de kwaliteit. Kwaliteit is een vrij nieuw begrip in de politiek; hier gaat het om arbeidsomstandigheden, arbeidsrelaties en dienstverlening door de verzorgingsstaat. Heel de inhoud van de sociale agenda staat in het teken van deze twee nieuwe gegevens.
Wat zijn de belangrijkste aspecten van deze inhoud? Dat zijn er drie. Ten eerste gaat het hierbij om acties en voorstellen voor de werkgelegenheid. Met de werkgelegenheidsstrategie, die wij in de loop van de tenuitvoerlegging - de sociale agenda is immers niet iets statisch, maar iets dynamisch - nog zullen aanvullen en versterken, willen wij niet alleen het mededingingsvermogen en het ondernemerschap in de Europese Unie, maar ook de soepelheid op de arbeidsmarkt bevorderen. Tevens willen wij zorgen voor zekerheid en mobiliteit, voor steun aan nieuwe arbeidsmodellen, aan nieuwe modellen voor de relaties tussen bedrijven en werknemers, en willen wij de analyse daarvan bevorderen. Tot slot proberen wij de gevolgen van de mededinging en van de grote herstructureringen voor de werkgelegenheid en de verzorgingsstaat op te vangen.
Bij het tweede inhoudelijke aspect van de sociale agenda gaat het om een reeks acties van sociaal beleid. Ik noem hier het voorstel voor de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, onze nieuwe taak voor het vraagstuk van de pensioenen en de sociale zekerheid, en ons gehandicaptenbeleid. Ik wil tevens echter een politieke kanttekening maken: er is een nieuwe aanpak nodig voor het sociaal beleid. Wij moeten niet alleen de kosten berekenen van het sociaal beleid - kosten die uitgaande van bepaalde politieke standpunten soms als een hinderpaal voor economische groei worden beschouwd - maar ook kijken naar de kosten van de niet-uitvoering van het sociaal beleid. Mijns inziens zal een dergelijke analyse interessante resultaten en uitgangspunten opleveren.
Het derde inhoudelijke aspect van de sociale agenda betreft de uitbreiding. Ik beperk mij tot de volgende korte opmerking: het sociaal beleid, de nieuwe sociale modellen en de harmonisatie van de sociale wetgeving van de kandidaat-landen met die van de lidstaten vormen tezamen een van de belangrijkste onderdelen van het uitbreidingsproces. Wij mogen dit niet uit het oog verliezen.
Dan ga ik nu over naar de derde groep van vraagstukken, waarmee wij tijdens heel onze samenwerking geconfronteerd zijn geweest: de middelen. Mijns inziens is het debat over deregulering, wetgeving en over de noodzaak al dan niet wetten op te stellen, allang uit de mode. Wij hebben in Europa een vrij volledig wetgevingssysteem. Er ontstaan echter nieuwe behoeften ten gevolge van de veranderingen die de mondialisering en de informatiemaatschappij veroorzaken op de arbeidsmarkt, in de economie en het milieu. Als mocht blijken dat nieuwe wetgeving nodig is om aan deze nieuwe behoeften te voldoen, zullen wij deze ongetwijfeld moeten opstellen. Als hiervoor echter ook andere middelen en methoden bestaan, zullen wij die zeker gebruiken.
Er is een voorstel gedaan voor de invoering van een scorebord voor de sociale agenda. Dat is een grote uitdaging. De moeilijkheid is echter dat de sociale agenda door zijn rechtsgrondslag in het Verdrag niet enkel een reeks wetgevende maatregelen en concrete richtsnoeren behelst voor de lidstaten. Het is zelfs moeilijk Europese doelstellingen vast te stellen, doelstellingen die voor alle landen dezelfde werking zullen hebben, daar de reële situaties uiteenlopen. Derhalve zijn wij van mening dat enerzijds de gemeenschappelijke Europese indexen, waarvoor de werkzaamheden momenteel worden afgerond, en de nationale doelstellingen, waarop elk land toezicht moet uitoefenen en een eigen scorebord moet toepassen, een eerste stap vormen die concrete vruchten kan afwerpen.
Wat tot slot de procedures betreft moet ik het Parlement gelukwensen met zijn initiatieven ten aanzien van zijn dialoog met de burgermaatschappij en met de belangrijke bijdrage van deze dialoog aan de sociale agenda. Er is een debat geweest met het Parlement, de lidstaten en de sociale partners op zowel Europees als nationaal niveau. Daarom was het mijns inziens mogelijk rekening te houden met de uiteenlopende nationale situaties, deze met elkaar te combineren en ervoor te zorgen dat de sociale agenda niet alleen ambitieus maar ook haalbaar en efficiënt werd. Dan heb ik nog een laatste opmerking: het gelijkekansenvraagstuk loopt dwars door heel de sociale agenda heen en heeft een weerslag op zowel de politieke aanpak als de inhoud en de middelen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris, voor deze interessante bijdrage.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.30 uur plaats.

Communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen (2001-2005)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0294/2000) van mevrouw Eriksson, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het voorstel van een beschikking van de Raad betreffende het programma in verband met de communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen (2001-2005) (COM(2000) 335 - C5-0386/2000 - 2000/0143(CNS)).

Eriksson
. (SV) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de minister, collega's, ik ben erg blij u hier allemaal te zien. De Commissie stelt in haar mededeling vast dat de democratie een fundamentele waarde is in de lidstaten van de EU, de EER-landen en de kandidaat-landen, en een centrale component in de externe betrekkingen van de EU en in de ontwikkelingssamenwerking. In een werkelijke democratie staat volgens haar voorop dat alle burgers - vrouwen zowel als mannen - in gelijke mate deelnemen aan en vertegenwoordigd zijn in het economisch leven, de besluitvorming en het maatschappelijk, cultureel en burgerlijk bestaan.
Al deze gebieden vertonen nog veel gebreken. Daarom wil de Commissie de problematiek met een combinatie van maatregelen tegemoet treden. Parallel met de integratie van het gelijkheidsperspectief op alle beleidsterreinen, wat doorgaans gender mainstreaming wordt genoemd, zullen er speciale maatregelen voor vrouwen ten uitvoer worden gelegd. Met deze strategie en zienswijze ben ik het geheel en al eens. Ik ben namelijk van mening dat mainstreaming-werkzaamheden niet van blijvende waarde zijn als de rechten van de vrouw niet tegelijkertijd worden verbeterd.
De werkzaamheden zijn snel verlopen, hoewel ze in het begin even op gang moesten komen. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft 49 amendementen ingediend. In het begin hadden we er 126, wat betekent dat we uitermate betrokken zijn. Daar ben ik zeer verheugd over. We vinden het onder meer erg belangrijk dat de Commissie kan garanderen dat er een maximale openheid rondom het programma wordt betracht, zodat de betrokkenen ook gedurende de uitvoeringsfase aan de werkzaamheden kunnen deelnemen. Het is ook van groot belang, om niet te zeggen van fundamenteel belang, dat verschillende communautaire maatregelen, de raamstrategie en de maatregelen van de lidstaten elkaar aanvullen en niet tegenwerken. Dit is immers ook de uitdrukkelijke ambitie van de Commissie en de Raad. De Commissie heeft nu vijf werkterreinen beschreven van strategisch belang. Ik heb hier niets tegen in te brengen en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen evenmin.
We zijn gekomen met een nieuw, onverwacht voorstel, dat eigenlijk een herhaling is van ons advies voor de begroting. We vinden dat 40 % van de structuurfondsen "geoormerkt" en gereserveerd moeten worden voor de omstandigheden en belangen van vrouwen.
De maatregelen die de Commissie heeft voorgesteld, moeten nog worden aangevuld door een herziening van de individuele toegankelijkheid van zieken- en gezondheidszorg, sociale-verzekerings- en pensioenstelsels alsmede door het wegwerken van gebreken in de arbeidsorganisatie en misschien ook een algemene arbeidstijdverkorting. Wat we zojuist in dit Parlement hebben besloten zijn immers de sociale kwesties en ik wil nogmaals benadrukken dat iedere keer opnieuw wordt geconstateerd dat meer dan 50 miljoen EU-burgers als arm kunnen worden aangemerkt en dat een grote meerderheid van deze groep uit vrouwen bestaat. Hier moet niet alleen aandacht aan besteed worden, maar er moeten in dit verband krachtige maatregelen worden genomen.
We hebben verschillende evaluatieprocedures uitvoerig besproken. Ik ga hier verder niet op in, maar ik wilde het alleen noemen. We vinden dat de toegankelijkheid vergroot moet worden en tevens dat we de deelname van niet-gouvernementele organisaties volledig moeten kunnen garanderen. Er is over gesproken hoe men op een natuurlijke manier de kandidaat-landen in het programma kan betrekken. We hebben ook besproken hoe we concreet iets kunnen doen aan de situatie van vrouwen in ontwikkelingslanden.
In de laatste fase heb ik intensief contact gehad met mensen in zowel de Commissie als de Raad. We willen immers dat de strategie wordt opgenomen in het besluit van de Raad. Met strategie bedoelen we in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen natuurlijk niet de eerste inleiding van de Commissie, maar de strategie die begint vanaf punt 2 ("Strategie"). Ik zeg dit om te voorkomen dat een paar raadselachtige, technische procedures voor een misverstand zorgen. Er zijn namelijk niet minder dan zeven verschillende amendementen met dezelfde teneur ingediend, dat wil zeggen dat ook de Raad de strategie van de Commissie moet goedkeuren. Het is dus van belang dat niet-gouvernementele organisaties wordt toegezegd dat ze invloed krijgen tijdens de uitvoeringsfase. Eén van de amendementen houdt in dat er jaarlijks een debat in het Parlement gevoerd kan worden samen met de Commissie. Het betreft misschien alleen de Commissie en het Parlement, maar ik ben u zeer erkentelijk voor uw aanwezigheid, commissaris Diamantopoulou en minister Péry en ik hoor graag uw standpunten over de amendementen.

Kratsa
Mevrouw de commissaris, wij hebben met grote belangstelling uitgekeken naar de mededeling van de Commissie over de strategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen voor de komende vijf jaar. De tijd die wij in de parlementaire commissie ter beschikking hadden, was helaas echter niet voldoende om de mededeling grondig te onderzoeken, en zelfs niet voldoende om het verslag van mevrouw Eriksson goed te behandelen. Wij hebben desalniettemin ons best gedaan om aan de door de Commissie vastgestelde doelstellingen te beantwoorden.
Wij gaan akkoord met de argumenten die de Commissie hanteert voor de opneming van het gelijkekansenvraagstuk in alle aspecten van het Europees beleid. Ook wij vinden dat daarvoor speciale maatregelen moeten worden getroffen. Wel willen wij graag dat, zoals ook de rapporteur al zei, de Commissie een gedetailleerde begroting opstelt voor het programma. Met name willen wij weten hoe de Commissie de middelen denkt te verdelen over de vijf prioritaire sectoren. Tevens willen wij erop wijzen dat de maatregelen en acties in deze sectoren van het economisch leven - gelijke deelneming en gelijke vertegenwoordiging, sociale rechten, burgermaatschappij, rol en stereotype gedrag van beide geslachten - elkaar moeten aanvullen.
Wij willen dat dit programma voor heel de samenleving wordt opengesteld. Hier zal zoveel mogelijk ruchtbaarheid aan moeten worden gegeven. Met name vrouwenorganisaties moeten hiervan op de hoogte worden gesteld. Bovendien kan dit programma bijdragen aan een bewustwordingsproces en een dialoog tussen alle besluitvormingsinstanties in alle lidstaten. Heel veel instanties zullen de kans krijgen gebruik te maken van dit programma. Zo zullen de vrouwen kunnen ervaren dat Europa hen ter zijde staat. Ook Europa zal echter kunnen leren van de interessante en innoverende ideeën die via dit programma te berde zullen worden gebracht. Wij hechten vooral ook groot belang aan de bevordering van het goede imago van vrouwen en het zichtbaar maken van hun werk en hun betekenis. Volgens ons kunnen de vrouwen met deze acties hun zelfvertrouwen, het vertrouwen in hun rol versterken. Tot slot zouden wij, zoals ook tijdens de vorige vergaderperiode al werd gezegd naar aanleiding van andere verslagen van het Parlement, graag zien dat een echte en continue evaluatieprocedure werd ingevoerd.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, na het vierde kaderprogramma behandelen we nu het vijfde. De mededeling van de Commissie en het verslag van het Parlement maken duidelijk dat er in de afgelopen jaren wel enige successen geboekt zijn, maar dat de lijst van problemen en zwakke punten te lang is. Daarom moeten we de komende vijf jaar blijven werken aan een kwalitatief en inhoudelijk sterkere positie voor de vrouw in het beleid van alle lidstaten.
We moeten concrete maatregelen en strategische doelstellingen voorstellen. We willen gelijke rechten in het arbeidsleven en in het sociale leven, we moeten rekening houden met de persoonlijke situatie van de vrouwen, we moeten aandacht geven aan kinderopvang en verzorging. Vrouwen die later met hun carrière beginnen of de draad weer oppakken moeten een kans krijgen. We moeten serieus nadenken over de rol van mannen en vrouwen, over vooroordelen, over gelijke rechten en over een eerlijke verdeling van rechten en plichten. Bij de strategische doelstellingen, bijvoorbeeld de rol van de vrouw in het arbeidsleven, kunnen we de economische en werkgelegenheidsdimensie niet los zien van onze plichten in de samenleving, van de opvoeding van kinderen, van de sociale zekerheid. We moeten ieder individu direct toegang geven tot de sociale zekerheid.
Een ander punt is de rol van de Gemeenschap bij het inschatten van de behoefte aan verdere initiatieven. Zo nodig moet de Gemeenschap ook kijken naar de omzetting van de richtlijnen op het gebied van gelijke behandeling en bestrijding van discriminatie. Daar moeten het Europees Parlement, de nationale parlementen en verschillende netwerken nauwer bij worden betrokken. Natuurlijk is daar geld voor nodig, dat is altijd zo wanneer je een doelstelling wilt bereiken, en vooral wanneer je een achterstand hebt opgelopen. Voor de periode van 2001 tot 2005 hebben we voor dit programma absoluut 50 miljoen euro nodig. We moeten intensiever strijden voor een vrouwenbeleid in alle instellingen en in alle beleidsvormen. We moeten ervoor zorgen dat onze strategieën voor gelijke behandeling meer zoden aan de dijk zetten. We moeten onze energie en onze tijd gebruiken om vorm en invulling te geven aan de geplande programma´s. Tegelijkertijd moeten we zorgen voor een tijdige evaluatie en voor de coördinatie met andere programma´s. We verwachten ieder jaar een debat in het Europees Parlement over een jaarlijks verslag van de voorzitter van de Commissie. Bovendien moeten we een speciale Raad in het leven roepen voor ministers van vrouwenzaken. Dat is inhoudelijk belangrijk, maar ook als erkenning van het belang van het vrouwenbeleid. Wie het vrouwenbeleid als aanhangsel van andere politieke onderwerpen beschouwt, die heeft niet begrepen hoeveel er op het spel staat.
Het vrouwenbeleid moet ook een criterium zijn voor de toetreding van de kandidaat-landen. Het Europees Parlement zou ook hier het goede voorbeeld kunnen geven. Ik hoop dat het zesde kaderprogramma niet meer zo lijvig hoeft te zijn als het vijfde. Dat is alleen maar mogelijk als we het vrouwenbeleid de komende vijf jaar serieus nemen, als we het niet zomaar in allerlei economische en sociale programma´s opnemen, maar er werkelijk iets aan doen. Het vrouwenbeleid mag niet worden opgenomen in programma´s voor minderheden, wat maar al te vaak gebeurt. 52% is geen minderheid!

Evans, Jillian
Ik wil mevrouw Eriksson feliciteren met haar uitstekende verslag en de Commissie met haar uitstekende strategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen. Het verslag geeft duidelijk aan wat de actiepunten zijn en met de juiste aanpak kunnen we het dagelijks leven van vrouwen in allerlei opzichten ingrijpend veranderen. Als de raamstrategie integraal deel uitmaakt van het programma, als het daarin wordt opgenomen als een bijlage, zijn we er zeker van dat het programma ook wordt uitgevoerd. Daarom steun ik de opmerkingen die de rapporteur eerder plaatste.
Aan goede ideeën of plannen om tot gelijkheid te komen hebben we in het verleden geen gebrek gehad, maar vaak schortte het aan de uitvoering ervan. Deze keer komt de Commissie met een nieuwe aanpak, die ik ten zeerste verwelkom. Maar zo' n aanpak moet natuurlijk wel werken. Dat betekent dat we de vrouwen ook in hun eigen omgeving moeten zien te bereiken. De betrokkenheid van plaatselijke en regionale overheden is hierbij van onschatbare waarde. In alle lidstaten zijn zij de grootste werkgevers en zijn zij centraal verantwoordelijk voor onderwijs, training en economische ontwikkelingen. Als zodanig is voor hen een hoofdrol weggelegd als het gaat om het creëren van gelijkheid. Ik hoop dat daar in het definitieve programma voldoende bij wordt stilgestaan.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, niemand zal ontkennen dat er moet worden gestreefd naar een grotere gelijkheid tussen mannen en vrouwen. De rol van de vrouw is te lang miskend. De Napoleontische wetgeving, die in het begin van de negentiende eeuw in Frankrijk is opgesteld en over heel Europa is verspreid, is hiervoor in hoge mate verantwoordelijk. De vrouw moet een plaats krijgen die in overeenstemming is met het cruciale belang van haar taak, en ik ben er niet van overtuigd dat het verslag van mevrouw Eriksson hieraan een bijdrage levert.
Haar verslag is echter wel degelijk waardevol. Zo kent amendement 2 van onze commissie aan alleenstaande vaders rechten toe die gelijkwaardig zijn aan die van alleenstaande moeders. Gelijkheid en rechtvaardigheid moeten voor beide partijen gelden. Ik ben bovendien verheugd over het feit dat men voornemens is de faciliteiten voor kinderopvang te verbeteren, teneinde een beter evenwicht tussen beroeps- en gezinsleven mogelijk te maken.
Desalniettemin roept dit verslag vragen op. Zo moet amendement 18, dat bedoeld is om kandidaat-landen aan te sporen maatregelen te nemen tegen discriminatie, niet worden gebruikt om deze landen maatschappelijke keuzes op te leggen die niet binnen hun cultuur passen. Op dit punt zijn in New York duidelijke verschillen tussen de Europese Unie en Polen aan het licht gekomen. Door de maatschappelijke keuzes van Polen niet te eerbiedigen, zou de Unie blijk geven van een wel zeer merkwaardige en verontrustende opvatting van pluralisme. Amendement 19 betreffende de invoering van een audit op de overheidsbegrotingen over de gelijkheid van kansen is bovendien zeer discutabel. Overigens is het begrip discriminatie in vele opzichten een toverwoord waarvan allerlei personen handig gebruikmaken om hun ideologische doelen te bereiken.
Het wordt tijd dat we de plaats van de vrouw in de maatschappij niet langer ideologisch benaderen. Zowel in vrouwenvraagstukken als op vele andere terreinen is het absoluut noodzakelijk dat overheidsinstanties zich echt pluralistisch opstellen bij de keuze van hun gesprekspartners. Het is niet normaal dat vrouwen enkel vertegenwoordigd worden door een handvol professionele querulanten die uitsluitend leven van overheidsgeld.
In dit verband kan ik alleen maar mijn steun betuigen aan het besluit van de Begrotingscommissie om het monopolie te breken dat sinds lang is toegekend aan de Europese vrouwenlobby. Ik hoop dat het Parlement deze moedige stap zal bekrachtigen. Dit zou een beetje frisse wind brengen in de zonderlinge en al te nauwe vriendschapsbanden die sommige lobby's onderhouden met de Europese Commissie en bepaalde fracties van dit Parlement. Een dergelijk besluit kan de zaak van de vrouwen alleen maar ten goede komen. Ik zou zelfs meer zeggen: veredelen. Mijn fractie zal hier rekening mee houden bij de eindstemming.
(Applaus van de UEN-Fractie)

Avilés Perea
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn ons bewust van de vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt met betrekking tot de positie van de vrouw. Die vooruitgang geldt met name voor de wetgeving, maar in het dagelijks leven bestaan er helaas nog steeds situaties van duidelijke ongelijkheid. Het gering aantal vrouwen in de politiek en het economisch leven en het geweld tegen vrouwen zijn duidelijke bewijzen van het feit dat er nog altijd sprake is van structurele discriminatie van vrouwen.
Dit programma zal er ongetwijfeld toe bijdragen dat er bij alle beleidsvormen rekening wordt gehouden met de zorgen, noden en wensen van de vrouw. De huidige situatie vergt maatregelen voor positieve actie voor vrouwen. Het programma kent doelen voor vijf afzonderlijke sectoren en dat verhoogt de kans dat de acties in ieder geval met één van deze doelen verbonden zijn. Vrouwen moeten onder dezelfde voorwaarden als mannen aan het economisch leven kunnen deelnemen, want een baan vormt immers de voorwaarde voor elke vorm van gelijkheid en integratie. En als dan ook het doel van de Raad van Lissabon, 60% arbeidsparticipatie van vrouwen, wordt bereikt, kunnen op basis van deze drie punten ook andere problemen opgelost worden.
Het opnemen van dit doel in alle communautaire programma's die onder de structuurfondsen vallen moet geschieden in overeenstemming met de communautaire wetgeving. Gelijke participatie en vertegenwoordiging, evenwichtige vertegenwoordiging bij de besluitvorming en grotere participatie in het politieke leven - los van de daarvoor gebruikte procedure - moeten een grotere participatie van de vrouw mogelijk maken, tot het door de Commissie voorgestelde percentage van 40% bereikt is.
Gelijke toegang tot banen voor mannen en vrouwen en een optimale benutting van de sociale rechten voor beide geslachten vereisen controle op de toepassing van de sociale wetgeving. Ik denk hierbij onder meer aan zwangerschapsverlof, regelingen voor werkende vrouwen met kinderen, werktijden en arbeidscontracten.
Gelijkheid van man en vrouw in het maatschappelijk leven moet de vrouw in staat stellen ten volle haar mensenrechten en fundamentele vrijheden te benutten. Speciale aandacht moet er zijn voor het controleren en uitbannen van vrouwenhandel en huiselijk geweld.
Bestaande rolpatronen en stereotype opvattingen over de geslachten moeten doorbroken worden; daarmee kunnen ook andere problemen die hierboven genoemd zijn opgelost worden. In verband met dit doel steunen wij het uitvoeren van bewustwordingscampagnes en een Europese week in samenwerking met de lidstaten, zoals voorgesteld door de Commissie.
Het creëren van een Internet-site vinden wij zeer nuttig. De reden daarvoor is niet alleen dat de computer en Internet steeds meer gebruikt worden, maar ook dat op die manier vrouwen steeds meer vertrouwd raken met deze nieuwe wereld waarvan zij niet buitengesloten mogen blijven.
De evaluatie van het programma lijkt ons van bijzonder belang ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik geloof dat we nu de tweede dieptepass van commissaris Diamantopoulou moeten gebruiken. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft onder hoge tijdsdruk en met veel goede wil - en door zich tot slechts een klein aantal werktalen te beperken - zestig amendementen ingediend op de raamstrategie en het nieuwe actieprogramma. Ik hoop dat de voorzitster van de Raad, Nicole Péry, het programma er in november ook in de Raad doorkrijgt. Ik hoop dat het niet gaat zoals bij het vierde actieprogramma, toen de toenmalige bondsregering van Helmut Kohl de begroting nog wist te halveren.
Het is de hoogste tijd. Vrouwen zijn in de politiek en in de economische besluitvorming nog steeds slecht vertegenwoordigd. Volgens EUROSTAT gaan 77% van de lage lonen naar vrouwen. Afhankelijk van het land en van de branche verdienen vrouwen tot 30% minder dan hun mannelijke collega's. Ook daar willen we met de raamstrategie iets aan doen. We willen alle initiatieven voor gelijke behandeling in één tekst coördineren en de vijf strategische doelstellingen bereiken. De collega's hebben dat toegelicht.
Dat is een consequente omzetting van het concept van gender mainstreaming. Ik verwacht dat ook de mannen eindelijk eens hun steentje bijdragen en achterhaalde rolverdelingen en vooroordelen bestrijden.
We willen dat ook de politieke leiders samen met ons strijden. We vragen de Commissievoorzitter Prodi en de Raad om bijvoorbeeld bij de externe relaties van de Europese Unie - en met name bij de uitbreiding - volledig met het gender-aspect rekening te houden.
Al toen ik rapporteur was voor het interim-verslag over het vierde actieprogramma heb ik geëist om de nadruk te leggen op een netwerk van vrouwenorganisaties. We zullen als parlementaire commissie met de commissies van de parlementen van de lidstaten en van de kandidaat-landen al in november in Berlijn een conferentie organiseren. Ik hoop dat dat een politieke impuls zal geven aan de omzetting van het programma en van de raamstrategie. Eens te meer is Europa de voorhoede in de strijd voor de rechten van de vrouw.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft er goed aan gedaan om na de eerste vier actieprogramma' s voor de gelijkheid tussen mannen en vrouwen vernieuwingen door te voeren door voorstellen te doen voor een communautaire raamstrategie inzake gelijkheid alsmede voor een programma om deze strategie ten uitvoer te leggen en deze gelijkheid werkelijk ingang te doen vinden. Dit is nog steeds zeer noodzakelijk, zelfs na de kwarteeuw die is verstreken sinds de eerste communautaire richtlijn inzake de gelijke beloning van mannen en vrouwen.
Ik vind de nieuwe benadering van de Commissie zeer positief en het voorstel voor het besluit inzake het programma 2001-2005 weldoordacht. Helaas vormt het verslag van de Commissie rechten van de vrouw geen verbetering van de door de Commissie voorgestelde tekst. Het streeft zijn doel voorbij en bevat ondoordachte en onverteerbare voorstellen waarvan de tekst de haren van een eerstejaars rechtenstudent recht overeind zou doen staan.
Ik had bij de commissie een reeks amendementen ingediend om de meest schrijnende onwelvoeglijkheden te elimineren. Het gaat hierbij vooral om amendementen die laten zien dat strategie en programma in verregaande mate met elkaar worden verward. De tekst van de Commissie is goed. In de politiek is het een doodzonde om enerzijds strategie en tactiek en anderzijds strategie en programma door elkaar te halen.
Zoals zo vaak in de verslagen van de Commissie rechten van de vrouw het geval is, bevat de tekst ideologische wensen van verschillende linkse fracties in dit Parlement. Een voorbeeld hiervan is de wens inzake maatregelen die in aanmerking komen voor transnationale hulp van het programma en die een analyse en een evaluatie inhouden van, ik citeer: 'de betekenis van een algemene arbeidstijdverkorting' . Is het nu echt nodig om een deel van de armzalige kredieten van 53,45 miljoen euro die voor een periode van vijf jaar beschikbaar zijn gesteld, te verspillen aan een dergelijke analyse? Ik meen van niet. Ook ben ik van mening dat het krediet voor de Europese vrouwenlobby, begrotingslijn A 3037, geen deel moet uitmaken van de vastleggingskredieten voor het programma. Ik hoop dan ook dat mevrouw de commissaris het meer eens is met de amendementen die ik met andere leden van mijn fractie heb ingediend dan met de zonderlinge amendementen van de rapporteur.

Eriksson
. (SV) Mijnheer de Voorzitter, ik zou het zeer betreuren als Nicole Péry geen gebruik zou maken van de situatie en nu ze hier toch is haar standpunten niet uiteen zou zetten.

De Voorzitter
Geachte afgevaardigde, mevrouw Péry heeft niet om het woord gevraagd en ik kan de fungerend voorzitter van de Raad niet verplichten het woord te nemen. Ik denk dat wij haar trouwens moeten danken voor het feit dat zij het debat gevolgd heeft, daar haar aanwezigheid bij dit debat niet was voorzien. Ik zie dat zij nu moet vertrekken.

Diamantopoulou
. (EL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Eriksson, van harte gelukwensen met haar werk en haar daarvoor bedanken. Ondanks de grote tijdsdruk heeft zij haar uiterste best gedaan om een vacuüm tussen het vierde en het vijfde programma te voorkomen en een snelle aanneming van dit programma mogelijk te maken. Zo kunnen wij misschien in januari al aan de slag gaan.
Dit programma is een belangrijk document voor de Commissie rechten van de vrouw en daarom bestaat daar ook zulke grote belangstelling voor. Natuurlijk is dit een onderdeel van een meer algemene strategie, een strategie die wij tevens met de Vrouwencommissie en de Commissie sociale zaken hebben besproken en die ook in de Raad is behandeld. Het gaat hierbij om de bekende strategie met de vijf assen: deelneming van vrouwen aan het economisch leven, aan de besluitvormingsinstanties, aan het sociale leven, aan de burgermaatschappij en de mensenrechten, en het nieuwe model voor de gelijkheid van mannen en vrouwen in de massamedia en het onderwijs.
Wij hebben een uitstekende samenwerking gehad met uw commissie en het resultaat daarvan is dan ook navenant. Wij kunnen een groot aantal amendementen, in hun geheel of inhoudelijk, overnemen. Wij stemmen in met de amendementen 2, 4, 5, 13, 15, 16, 17, 18, 23, 28, 32, 43, 46, 48, 49, 51, 55, 56 en 59. Eveneens kunnen wij de volgende amendementen gedeeltelijk overnemen: 3, 7, 8, 11, 14, 15, 20, 27, 35, 37, 45, 50, 53, 57 en 58. Uit het groot aantal amendementen dat wij kunnen overnemen blijkt mijns inziens al dat er eensgezindheid bestaat tussen de Commissie en de Vrouwencommissie.
Ik wil kort commentaar leveren op de niet aanvaardbare amendementen. De redenen daarvoor zijn vooral van technische en juridische aard en vloeien niet voort uit meningsverschillen. Allereerst een opmerking over de strategie zelf. Wij kunnen niet heel de strategie opnemen in het besluit van de Raad, maar ik ben het met u eens dat de artikelen her en der wel anders kunnen worden geformuleerd. Men moet immers duidelijk maken dat deze strategie wel degelijk meetelt en zelfs de grondslag is voor de verwezenlijking van dit programma. Ten tweede wil ik iets zeggen over het concrete percentage dat ter beschikking moet worden gesteld door de structuurfondsen. Zoals u weet is er een verordening. Deze werd vorig jaar aangenomen en is glashelder wat de wijze van middelenverdeling betreft. Wij kunnen met een programma deze reeds aangenomen verordening niet zomaar wijzigen.
Verder gaan wij er volledig mee akkoord dat grote aandacht moet worden geschonken aan het aanvullend karakter van de reeds bestaande acties en programma' s. Ook moeten wij de niet-gouvernementele organisaties een belangrijke rol toekennen bij de planning en de verwezenlijking van deze programma' s. Naar aanleiding van een aantal opmerkingen moet ik hier zeggen dat de vrouwenlobby inderdaad een belangrijke rol speelt op Europees niveau. Er zijn geen protesten of klachten bij de Commissie binnengekomen over uitsluiting van bepaalde organisaties. Natuurlijk kunnen alle Europese organisaties deelnemen aan alle programma' s, zoals het programma ter bestrijding van discriminatie, het programma ter bestrijding van uitsluiting, EQUAL, DAPHNE en STOP. De grote Europese vrouwenorganisaties hebben dus zeer zeker toegang tot al deze programma' s.
Ik geloof waarachtig, mijnheer de Voorzitter, dat de strategie van dit programma - dat tot voornaamste doel heeft mainstreaming in alle beleidsvormen te verwezenlijken - voor ons allen een grote uitdaging is. Dit geldt niet alleen voor de Commissie waarin wij met de noodzakelijke samenwerking van de bevoegde commissarissen spijkers met koppen hopen te slaan, maar ook voor de lidstaten waar horizontale maatregelen in alle ministeries moeten worden genomen opdat het vrouwenbeleid een horizontaal beleid wordt.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Mededingingsbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over twee verslagen namens de Economische en Monetaire Commissie:
(A5-0290/2000) van mevrouw Riis-Jørgensen over het XXIXste verslag over het mededingingsbeleid - 1999
(SEC(2000) 720 - C5-0302/2000 - 2000/2153(COS));
(A5-0281/2000) van de heer Evans over het achtste overzicht van de Commissie van overheidssteun in de Europese Unie (COM(2000) 205 - C5-0430/2000 - 2000/2211(COS)).

Riis-Jørgensen
. (DA) Mijnheer de Voorzitter, ik begroet het verslag van de Commissie. Commissaris Monti en zijn medewerkers hebben een puik stuk werk geleverd. In mijn verslag over het negenentwintigste jaarverslag betreffende het mededingingsbeleid van de Commissie heb ik mij vooral geconcentreerd op de problemen in verband met fusies en terugbetaling van overheidssteun. Ik deed dit om verschillende redenen. Enerzijds hebben verschillende ondernemingen mij het afgelopen jaar gecontacteerd omdat ze zich machteloos voelen tegenover de genomen beslissingen inzake fusies, vooral de ondernemingen die tegen de beslissing van de Commissie bij het Gerecht van eerste aanleg beroep hebben aangetekend. Met betrekking tot de overheidssteun is het blijkbaar nog steeds moeilijk ten onrechte uitbetaalde overheidssteun terug in de nationale overheidskassa te krijgen.
Ik begin met de fusies. Een van de gevolgen van de EMU is immers dat er zich meer fusies voordoen. Ik denk dat het tijd is om na te gaan of de bestaande regels en procedures wel de beste zijn. Voor de buitenwereld is het immers niet altijd zo gemakkelijk deze regels en procedures die wij meehelpen opstellen, te volgen. Ik vind het noodzakelijk dat wij duidelijke regels opstellen voor het gebied dat wij de relevante markt noemen. Het is belangrijk dat we een onderscheid maken tussen de zogenaamde perifere gebieden van Europa en de kern van Europa. Dit moet beslist vóór de uitbreiding geregeld worden. De fusie van ondernemingen is in de kleine landen in de perifere gebieden immers vaak problematisch, omdat de fusie-ondernemingen al snel te groot zijn voor de lokale markt. Het is ook niet zinvol de grote ondernemingen in kleine landen te verbieden te fusioneren, omdat hun concurrentievermogen op wereldniveau dan afgezwakt wordt.
Ik herinner u eraan dat er reeds regels bestaan voor de gevallen waarin ondernemingen misbruik maken van hun grote en eventueel dominerende marktpositie. Daarom hoeven wij misschien toch niet zo bang te zijn voor fusies. Het is immers geen misdaad wanneer meerdere ondernemingen met elkaar een fusie aangaan. Een ander probleem dat mij intensief bezighoudt, is de noodzaak om fusiegevallen sneller af te handelen. Vooral wanneer een onderneming beroep aantekent tegen de beslissing van de Commissie. In onze maatschappij is het gewoon ongeoorloofd dat de behandeling van een dergelijke zaak voor het Hof 25 tot 35 maanden aansleept. Vooral de vertaling van de juridische documenten neemt veel te veel tijd in beslag. Dat kan gewoon niet. Wij zijn onze ondernemingen een betere behandeling verschuldigd, zodat zij de mogelijkheid krijgen hun productie en hun toekomst in het algemeen op degelijke wijze te plannen.
Met betrekking tot de fusies wil ik u graag twee vragen stellen, commissaris Monti. Is het mogelijk verschillende modellen te bedenken om de scheidsrechtelijke en de aanklagende rol van de Commissie van elkaar gescheiden te houden? Zo zou het bij de tweede raadpleging mogelijk moeten zijn een panel van onafhankelijke deskundigen in te schakelen om te vermijden dat alleen ambtenaren van de Commissie over concrete fusiegevallen beslissen. Ik heb nog een andere vraag, hoewel dit uw bevoegdheid misschien wat te buiten gaat. Kan men binnen het Gerecht van eerste aanleg in Luxemburg geen comité van experts of een Hof van experts oprichten dat zich op deze materie toelegt? In Denemarken bestaat er bijvoorbeeld een Hof voor maritiem en handelsrecht, dat zich uitsluitend met bedrijfsaangelegenheden bezighoudt. Ik zou ook graag van de Commissie willen horen waarom een van de meest betrouwbare medewerkers die fusiegevallen behandelt, de Commissie verlaten heeft.
Het tweede onderwerp waaraan ik in mijn verslag aandacht besteed, is overheidssteun en de terugbetaling van onwettig uitbetaalde overheidssteun. Het is geen geheim dat strengere regels voor de terugbetaling van onwettig uitbetaalde overheidssteun een van mijn prioriteiten is. Vooral omdat dit ook een gebied is dat nog vóór de uitbreiding geregeld moet worden. Het is goed dat de overheidssteun aan scheepswerven in Europa op 1 januari 2001 afgeschaft wordt, ook al is het uiterst problematisch dat onze scheepswerven verder met de Zuid-Koreaanse overheidssteun moeten blijven concurreren. Voor zover ik begrepen heb, heeft de Commissie echter beslist zich harder op te stellen ten opzichte van Zuid-Korea en daar heeft ze alle reden toe. Hoewel ik besef dat uw spreektijd beperkt is, mijnheer de commissaris, zou het interessant zijn indien u ons iets zou kunnen vertellen over de recente ontwikkeling hieromtrent.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om commissaris Monti te vragen wanneer wij het effectief gebruik van een openbaar, efficiënt en behoorlijk werkend register mogen verwachten en wanneer het reeds lang beloofde scorebord een realiteit zal zijn. Tot slot wil ik nog opmerken dat het voor mij als liberaal zeer belangrijk is dat de ondernemingen op alle gebieden een degelijke en efficiënte behandeling krijgen, zodat zij altijd weten waar ze aan toe zijn wat hun toekomstige rechtszekerheid betreft. Ik dank mijn collega's in de commissie voor de goede samenwerking betreffende dit verslag.

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Riis-Jørgensen bedanken voor haar bijdrage en voor de medewerking die ze heeft verleend aan deze twee verslagen. Ze worden gecombineerd behandeld omdat ze over dezelfde kwesties gaan. De agenda die mevrouw Riis-Jørgensen heeft opgesteld, onderschrijf ik op vele punten.
Ik wil op een ietwat ongebruikelijke wijze beginnen door de Commissie te feliciteren met een document dat al in juni 1999 is verschenen - de communautaire regels voor staatssteun, wat ik zou willen noemen de "gebruiksaanwijzing voor idioten" bij de regeling voor staatssteun. Dit document is bruikbaar in zoverre dat de bepalingen van het Verdrag, de definities van staatssteun en de uitzonderingen ten aanzien van de ontzegging van staatssteun erin worden beschreven. Terwijl ik aan mijn verslag werkte, heeft dat raadsel mij vele hoofdbrekens bezorgd. Er zijn parlementsleden die de nadruk willen leggen op de uitzonderingen; ik wil er echter op wijzen dat staatssteun in de regel de vrije mededinging in de interne markt belemmert.
De interne markt is van groot belang als het gaat om het behartigen van consumentenbelangen. Er dient een ruim aanbod van hoogwaardige, concurrerend geprijsde producten te zijn en uiteindelijk is dat de reden dat we verder moeten werken aan de interne markt en daarmee ook aan de vrije mededinging. Daar zijn al onze burgers bij gebaat.
Wat het achtste overzicht betreft: het algemene niveau van de staatssteun is gedurende de betreffende periode weliswaar afgenomen, maar dat kan aan een klein aantal lidstaten worden toegeschreven. Over de hele linie is het niveau van staatssteun in tien lidstaten toegenomen. Ik weet dat deze kwestie de commissaris zorg baart en ik deel deze zorg met hem. Daarom ben ik blij van de commissaris te vernemen dat de ontwikkeling van een staatssteunregister en -scoreboard tegen juli volgend jaar naar verwachting flink zal zijn gevorderd. Dat is van belang in het kader van de doorzichtigheid. Ik zou de commissaris willen vragen hoe hij tegen het debat over de uitbreiding aankijkt. Immers, enerzijds moeten we ervoor zorgen dat in alle lidstaten hetzelfde regime geldt terwijl anderzijds een aantal kandidaat-lidstaten moeite heeft zich aan de nieuwe vrije markt aan te passen.
Ook zou ik commissaris Monti erop willen wijzen dat in het volgende overzicht meer aandacht dient te worden besteed aan de financiële-dienstensector. Ik wil hem graag feliciteren met een toespraak die hij in september in Barcelona heeft gehouden, waarin hij zijn standpunten naar voren bracht over de synergie tussen de controle op staatssteun en de financiële-dienstensector. Ik ben de medewerkers van de commissaris zeer dankbaar dat ze mij een kopie van de toespraak hebben toegestuurd.
De volgende keer moet hierover echter meer in het verslag over de staatssteun komen te staan. Ook zou ik graag zien dat er verandering komt in de wijze waarop het verslag over de staatssteun tot stand komt, zodat er ook ruimte is om nieuwe ontwikkelingen te belichten. Gedurende de periode die dit verslag bestrijkt, bijvoorbeeld, heeft de steenkoolsector in het Verenigd Koninkrijk geen staatssteun ontvangen terwijl we allemaal weten dat de Britse regering momenteel omvangrijke steun overweegt.
In dit verband zou ik willen opmerken dat ik er, evenals de staalindustrie in vele lidstaten, van overtuigd ben dat de staalsteuncode, die volgens de planning na 2002 niet wordt voortgezet, dient te worden gehandhaafd, zodat alle bedrijven er in de moeilijke tijden die de staalindustrie momenteel doormaakt, van doordrongen zijn dat binnen de Europese Unie een strikt regime zal gelden, waarbij geen onderscheid tussen landen onderling wordt gemaakt.
Ik zou de commissaris willen verzoeken enige informatie te verschaffen over twee kwesties in het Verenigd Koninkrijk inzake welke de Commissie nu actie heeft ondernomen - dat wil zeggen, als dit inderdaad zo is. Het gaat om het voorstel van de Britse regering om een algemene bank ondersteuning te laten bieden aan postkantoren in het Verenigd Koninkrijk en om de regelingen inzake risicokapitaal in de regio' s van het Verenigd Koninkrijk. Ik heb begrepen dat de commissaris hierover informatie heeft gevraagd.
Het is duidelijk dat er in het hele verslag niet alleen veel aandacht is besteed aan het verleden maar ook aan de voorstellen van commissaris Monti voor hervorming van het mededingingsbeleid. Deze kwestie wordt binnenkort in het Parlement behandeld. Commissaris Monti is zich ongetwijfeld bewust van de bezorgdheid die heerst onder veel voorstanders van zijn hervormingsvoorstellen. Ze vinden dat er een oplossing moet komen voor kwesties zoals rechtbankshopping, rechtszekerheid, de rol die nationale rechtbanken spelen, de dialoog tussen de nationale mededingingsautoriteiten en de Commissie zelf alsmede personeelskwesties binnen de Commissie. Over deze zaken zullen we binnenkort debatteren en ik ben verheugd de Commissie te kunnen mededelen dat ik hiervoor als rapporteur van het Parlement ben benoemd.

Rapkay
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, u weet hoe ruim onze spreektijd in dergelijke debatten altijd bemeten is. Daarom wil ik zonder veel omhaal direct het woord richten tot commissaris Monti.
Mijnheer de commissaris, u weet dat we het in het Parlement al lang in hoge mate eens zijn over het mededingingsbeleid. Dat heeft ertoe geleid dat het hele Parlement het mededingingbeleid van de Commissie steunt. Intussen vraag ik me na bepaalde besluiten echter af of de Commissie haar gezonde verstand niet is kwijtgeraakt. Ik vraag me zelfs af of de Commissie niet onder de dekmantel van het mededingingsbeleid probeert vooruit te lopen op besluiten over heel andere onderwerpen. Ik wil één van meerdere voorbeelden noemen, een voorbeeld waarover niet alleen in mijn regio op dit moment heftig wordt gediscussieerd. Ik bedoel het besluit om wel of niet overheidssteun te geven aan de steenkolensector.
Ik zeg meteen dat ik best weet dat dit dossier door mevrouw Palacio wordt behandeld, mocht u dat willen zeggen, mijnheer de commissaris, maar ik richt me tot de hele Commissie. Ik wil er ook op wijzen dat het dossier steenkolen wordt behandeld in het verslag over het mededingingrecht, maar ook in het verslag over de overheidssteun, dat we vandaag behandelen. Ik verwacht van de Commissie dat ze zich aan de afspraken houdt. Ik verwacht dat ze zich niet achter arresten van het Hof van Justitie verschuilt om onder dergelijke afspraken uit te komen. Ik herhaal wat ik tijdens dergelijke debatten al meerdere malen gezegd heb: mededinging is geen doel op zich. In het mededingingsbeleid moeten we ook rekening houden met de sociale en structurele gevolgen en met de gevolgen voor het industriebeleid. Als we dat niet doen glijdt het mededingingsbeleid af; dan wordt het pure ideologie. Als we rekening houden met de aspecten die ik heb genoemd, als we oog hebben voor alle financiële aspecten van deze toch heel moderne technologie, dan moeten we de aangevraagde toelating voor overheidssteun aan de winning van steenkolen meteen verlenen.
Wat ik gezegd heb geldt niet alleen voor het energiebeleid, maar voor alle beleidsvormen. Mededinging is belangrijk, maar mededinging is niet alles!
We moeten een evenwicht vinden tussen de mededingingsregels en het algemeen belang. Daar moeten we altijd oog voor hebben. Mijnheer de commissaris, ik wil even nader ingaan op wat ik in het begin heb gezegd. Er is nog steun voor uw beleid. Als u echter voortgaat op de ingeslagen weg bestaat het gevaar dat u de steun kwijtraakt van aanzienlijke groepen in dit Parlement. Ik heb mijn twijfels of dat al met al een goede zaak is.

Olle Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil wat dingen zeggen over het verslag-Riis-Jørgensen. Om te beginnen wil ik collega Riis-Jørgensen feliciteren met haar uitstekende verslag.
Een van de meest essentiële details binnen de EU-samenwerking is dat de concurrentie tussen de verschillende bedrijven, producten, landen en regio's goed functioneert en rechtvaardig en eerlijk verloopt ten gunste van de consumenten. Ik wil beginnen met een citaat: "Mensen in dezelfde bedrijfssector ontmoeten elkaar zelden ter ontspanning of verstrooiing, hun gesprekken worden echter afgesloten met een samenzwering tegen het publiek of een manier om de prijzen te verhogen." Aldus de vader van het economisch liberalisme Adam Smith in 1776. Nu is er weliswaar een hoop gebeurd de afgelopen 200 jaar, maar we hebben vandaag de dag nog steeds dezelfde ambities. Voor het goed functioneren van de interne markt hebben we actieve instanties nodig die de mededingingskwesties controleren. Wat dit betreft verdient commissaris Monti alle lof.
Paragraaf 16 in het verslag-Riis-Jørgensen gaat over meer rechtszekerheid bij het aanvragen van fusies en effectievere en snellere procedures voor beroepen bij het Hof. Met name gezien het feit dat de Commissie bij de behandeling van fusies in zekere zin een dubbele rol speelt. De Commissie controleert en ziet toe op de toepassing van de mededingingsregels. Deze dubbele rol stelt zekere eisen aan openheid, controle en voorspelbaarheid.
Het tweede punt dat ik wil noemen betreft paragraaf 18. Deze is algemeen, maar heeft zijn uitgangspunt in de geplande fusie tussen de vrachtwagenfabrikanten Volvo en Scania. Zoals bekend heeft de Commissie zich tegen deze fusie verzet, wat op zijn beurt weer leidde tot een uitvoerig debat over het functioneren van de mededingingsregels en de manier waarop de marktaandelen berekend en beoordeeld moeten worden. Er is op dit gebied een duidelijkere definitie en meer discussie nodig. Zolang de interne markt nog niet voltooid is, kunnen met name grote bedrijven in kleine lidstaten aan concurrentievermogen inboeten in verhouding tot bedrijven in de rest van de wereld. Hoe kunnen grote bedrijven met een grote binnenlandse markt fuseren en concurreren op een mondiale markt als de EU-regels dit onmogelijk maken? Omdat ik afkomstig ben uit een klein land vind ik het prettig dat de Economische en Monetaire Commissie de amendementen heeft goedgekeurd die ik in dit verband heb ingediend. Ik hoop dat de Commissie nu ook bereid is om de discussie uit te breiden en de mededingingsregels verder te belichten uit het oogpunt van deze voorwaarden.

Della Vedova
Commissaris Monti, namens de Italiaanse radicalen wil ook ik de beide rapporteurs dankzeggen voor hun goede werk. Hun verslagen geven een vleiend oordeel over uw beleid en dat van het Directoraat-generaal concurrentie.
Ik wil deze gelegenheid echter te baat nemen om enkele vragen van algemene aard over het mededingingsbeleid in Europa aan de orde te stellen. Daarnaast wil ik het onderwerp concurrentievermogen en de opening van de Europese markten aankaarten. Ik wil daarmee niet ontkennen wat op dit vlak al bereikt is maar de blik naar de toekomst richten.
Ik denk dat er nog steeds een zeer zwakke stee zit in de ontwikkeling van een echt open en concurrerende markteconomie. Volgens mij is die zwakke plek het voortbestaan van talrijke sterke overheidsbedrijven in sectoren die al formeel opengesteld zijn voor concurrentie of op dit moment een dergelijk liberaliseringsproces doormaken. Ik had het bijvoorbeeld ook graag willen hebben over het overheidsmonopolie op aanvullende pensioenen, maar ik zal mij beperken tot het onderwerp dat ter discussie staat en een aantal opmerkingen maken over de bedrijven die opereren in de sectoren waarin diensten van algemeen belang verleend worden. Volgens mij worden in deze sectoren de marktwerking en de concurrentie ten zeerste benadeeld door het feit dat de overheid tegelijkertijd regelgever en marktdeelnemer is.
Ik heb de gelegenheid gehad uw mening over dit onderwerp te lezen en te beluisteren. Daarom weet ik, mijnheer de commissaris, dat uw antwoord op dergelijke bezwaren luidt dat de desbetreffende Verdragsartikelen zich niet uitspreken over het publieke of particuliere karakter van bedrijven en zo gezien dus neutraal zijn. Maar met het oog op een opener Europese markt in de toekomst en meer concurrentie kunnen wij ons met dat antwoord niet tevredenstellen. Hieraan zou ik, met uw welnemen, nog aan willen toevoegen dat die ontevredenheid mede wordt ingegeven door een aandachtige analyse van bepaalde marktsituaties, waarbij zelfs volgens de huidige regels al opgetreden zou kunnen worden. In heel Europa maken wij nu een fase mee waarin een agressieve vorm van staatskapitalisme opnieuw gelanceerd wordt. Dat heeft geleid tot de overname van een reeks particuliere bedrijven door overheidsmonopolies of voormalige overheidsmonopolies die echter nog stevig in overheidshanden zijn. Wij weten al wat het excuus is dat men daarvoor altijd klaar heeft: wij moeten het potentieel en de assets van onze bedrijven versterken voordat wij ze privatiseren. De privatisering wordt hierdoor echter alleen maar uitgesteld in plaats van naderbij te komen, maar het zijn natuurlijk wel argumenten waarvoor de verschillende ministers van Financiën in Europa zeer gevoelig zijn. Het gaat in alle gevallen om overheidsbedrijven die de kracht van hun financiële positie niet aan een onberispelijke leiding van hun managers te danken hebben maar aan monopolieposities uit het verleden of in het heden. Vaak gaat het om bedrijven die volledig of ten dele opereren op basis van nog bestaande omvangrijke wettelijke monopolierechten.
Is het, mijnheer de commissaris, in dergelijke gevallen echt niet mogelijk vast te stellen dat er sprake is van meer of minder verkapte overheidssteun of misbruik van een dominante positie? Kan er niet op zijn minst vastgesteld worden dat de vervalsende effecten van een dominante positie worden uitgevoerd naar een andere sector? Tot slot, kan er niet nagegaan worden of de posities van de incumbents, de voormalige overheidsmonopolies, niet steeds meer geconsolideerd raken, waardoor de komst van newcomers op de verschillende markten na de liberalisering bemoeilijkt wordt? Ik zal van de genoemde situaties enkele voorbeelden geven. Deutsche Post heeft onlangs DHL International overgenomen en beschikt bij het versturen van post tot 200 gram over een monopolie. Meer in het algemeen zouden wij kunnen wijzen op de diversificatie van de posterijen - een overheidsbedrijf - in andere sectoren. Voorts kan ik wijzen op EDF (Electricité de France) dat bedrijven in Engeland, Zweden en Finland heeft overgenomen en France Telecom dat Orange heeft opgekocht. Wat Italië betreft kan ik wijzen op Enel dat Infostrada heeft overgenomen en op verschillende gemeentebedrijven die een soortgelijk beleid voeren. Tot slot, mijnheer de commissaris, noem ik de overheidsfinanciering van de staatstelevisie onder het mom van het financieren van de publieke omroep, dat een concept is dat geleidelijk aan steeds verder verwatert.
Ik weet dat wij het Verdrag van Amsterdam hebben, maar ik vraag mij af of de dijk die de regeringen tegen het uitstekende werk van uw voorganger hebben willen opwerpen niet begrepen moet worden als het creëren van een soort reservaat voor deze bedrijven, waar zij immuun zijn voor de Europese mededingingsregels.

Blokland
Voorzitter, de modernisering van het mededingingsbeleid, dat sinds de jaren zestig qua opzet weinig wijziging heeft ondergaan, is een goede zaak. Dat geldt temeer nu de lidstaten vrijwel allemaal een goede onafhankelijke mededingingsautoriteit in het leven geroepen hebben. De zorg over renationalisering van beleid, die nogal wat van mijn collega' s uiten, deel ik niet. Willen we in Brussel een onoverzichtelijke en omvangrijke bureaucratie vermijden, dan is de keus tot decentralisatie noodzakelijk.
Ik ben verheugd over de bijzondere aandacht voor de positie van grote ondernemingen in kleine lidstaten in paragraaf 18 van de ontwerpresolutie. Juist zij ondervinden grote nadelige gevolgen van inbreuken op de interne markt of van het voortbestaan van grenzen binnen de interne markt, omdat hun "thuismarkt" deze klappen onvoldoende kan opvangen. Wat zijn de bezwaren van de commissaris om bij fusies het begrip "relevante markt" vooral een EU-wijde invulling te geven?
Verder vraag ik de aandacht van de commissaris voor het milieubelang van bodemsaneringsprojecten. Uiteraard zijn wij voor handhaving van het beginsel dat de vervuiler betaalt. Maar dit principe is zeker bij grote of omvangrijke bodemvervuilingen lang niet altijd toe te passen, omdat je dan tot ver in de volgende eeuw met de verontreinigde grond blijft zitten. Gelet op de personeelskrapte in uw directoraat-generaal, mijnheer Monti, is het niet de meest voor de hand liggende keuze om hier veel aandacht aan te besteden. Het effect van deze projecten op de mededingingssituatie lijkt mij nogal gering.
Ten slotte, het boek van uw voorganger oud-commissaris Van Miert "Mijn jaren in Europa" licht een tipje van de sluier op met welke chantage-achtige tactieken een mededingingscommissaris zoal te maken krijgt. Dat spreekt boekdelen. Ik hoop dat u hiervan minder last heeft, maar ik vrees het ergste. Ik wens u dan ook veel sterkte en wijsheid om in de komende jaren uw rug recht te houden en hoop van u te zijner tijd ook dergelijke memoires te kunnen lezen.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, allereerst wil ik een hartelijk woord van dank uitspreken voor de verslagen die vandaag worden behandeld. Ze gaan niet alleen over het verleden, maar vormen ook de basis voor de discussie over de huidige situatie en ook over de plannen van de Commissie. We hebben al gehoord dat mededinging geen doel op zich is, maar in dienst moet staan van de consumenten, van de ondernemingen en van de plaatselijke economie. De mededinging is altijd een middel om een doel te bereiken, een belangrijke pijler van ons economisch systeem, de ecologische en sociale markteconomie. Ik zeg dat omdat de markt niet alles regelen kan, en de grenzenloze mededinging daarom niet bestaat en niet mag bestaan.
Daarom moeten we voor twee dingen zorgen. Ten eerste moeten we met het oog op meer transparantie een openbaar toegankelijke lijst opstellen van alle toegelaten vormen van overheidssteun die gevolgen hebben voor de mededinging. Ten tweede moeten we bepalen welke thema's van het dagelijks leven niet voor de volle 100% onder het Europese mededingingsbeleid vallen. Ik zou twee voorbeelden willen noemen: de sport en de talloze NGO's die zich bezighouden met de sociale sector en de gezondheidszorg.
Wie ja zegt tegen een goed functionerende interne markt, en dat hebben wij gedaan, die moet ook uit volle borst en zonder te aarzelen ja zeggen tegen het Europese mededingingsbeleid. Daarom zijn wij blij met al die nieuwe voorstellen die het mededingingsbeleid moderniseren.
Het mededingingsbeleid van de Gemeenschap heeft een nieuwe Europese en internationale dimensie gekregen. Het speelt in het proces van de uitbreiding en de mondialisering een steeds belangrijkere rol in de economische samenwerking binnen en buiten de Europese Unie.
Daarom ben ik dankbaar voor de interne modernisering van de Gemeenschap en voor de nieuwe rol van het Europese mededingingsbeleid buiten onze grenzen.
Ten slotte wil ik nog één opmerking maken. We moeten een duidelijkere definitie geven van de relevante markt, want steeds vaker is dat niet de nationale markt. We moeten de burger nauwer betrekken bij het mededingingsbeleid en meer informatie geven, dan kan hij de voordelen ervan beoordelen. We moeten in Europa ook een intensiever openbaar debat voeren over de voorstellen in dit verband, want ze worden vaak verkeerd begrepen. Daarmee bedoel ik - en dat zeg ik niet tegen de Commissie, maar tegen de burger - dat een decentraal beleid geen gerenationaliseerd beleid mag zijn, het moet juist een meer Europees beleid zijn. Het overdragen van de verantwoording mag niet betekenen dat niemand meer de verantwoording draagt!
Nog een laatste woord: de grotere eigen verantwoording voor de burger mag niet ten koste gaan van de rechtszekerheid. Het Europese mededingingsbeleid moet ook bepalend zijn voor de daden en de ideeën buiten de instellingen. Daar ligt nog een fraaie taak voor ons, mijnheer de commissaris!

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, vandaag de dag stelt niemand meer ter discussie dat overheidssteun de concurrentievoorwaarden verandert en nadelige effecten sorteert voor de doelmatigheid van bedrijven. Dat is een vaststaand feit en daarom stel ook ik het natuurlijk niet ter discussie. Maar indien wij eerlijk zijn, moeten wij toch erkennen dat wij in ons publiek leven vaak overheidssteun verdedigd hebben wanneer bijvoorbeeld een bedrijf in ons kiesdistrict steun nodig had om zich te vestigen of sluiting te voorkomen.
Ik heb deze inleidende opmerkingen gemaakt om nadrukkelijk een aantal hier ingenomen standpunten te relativeren en erop te wijzen dat telkens als het Europees Parlement een advies opstelt over het jaarverslag inzake overheidssteun, de Fractie van de Europese Volkspartij een ideologisch debat over de overheidssteun probeert te voeren. Daarbij wil de EVP-Fractie verder gaan dan elke andere fractie door iedere vorm van steun te verketteren. Dat is vorig jaar gebeurd bij het verslag-Jonckheer en ook dit jaar weer, niettegenstaande de meer flexibele houding van de heer Evans. Wie weet doet de EVP-fractie dit om de socialisten af te kunnen schilderen als seniele voorstanders van overheidsingrijpen, die hun toevlucht nemen tot een voor de markt zo schadelijk instrument als overheidssteun.
Ik heb al de gelegenheid gehad te zeggen dat overheidssteun het overhevelen is van publiek geld naar het particuliere bedrijfsleven waar wij als socialisten ook tegen moeten zijn. Wij kunnen natuurlijk niet de ogen sluiten voor de werkelijkheid die ons zegt dat het Verdrag niet alle vormen van steun verbiedt. Sommige vormen van steun, die doelen beogen als sociale samenhang, regionale samenhang, milieubehoud, enzovoort zijn toegestaan. Dat is gewoon een feit en waarom volhardt de Europese Volkspartij er dan toch in amendementen hierover niet te accepteren? Hetzelfde kan gezegd worden over de vaststelling in het verslag, in navolging van de Commissie, dat de steun aan de kolensector deze bedrijfstak geen toekomst heeft kunnen verzekeren. Maar in dezelfde paragraaf van het verslag weigert men een zin van de Commissie over te nemen die stelt dat die hulp nodig was om de sociale effecten en de consequenties voor de regio's van de herstructurering van de sector te verzachten. Zoals het verslag nu is geformuleerd kunnen wij er moeilijk mee instemmen, omdat er dan wel een gedeelte van de werkelijkheid in wordt weergegeven maar een ander deel van die werkelijkheid buiten beeld blijft.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega Evans en collega Karas hebben in dit debat de overheidssteun en het mededingingsbeleid goed onder de aandacht weten te brengen. Men mag in het vervolg niet vergeten dat er nationale subsidies bestaan die van zeer groot belang zijn voor bijvoorbeeld de interne mededinging in dunbevolkte landen met lange afstanden. Ik wil in dit verband vooral één zaak naar voren brengen, namelijk de subsidies op vervoer. Denk bijvoorbeeld aan mijn vaderland waar de afstanden groot zijn. In Noord-Finland kost brandstof 0,2 euro meer dan in Zuid-Finland. Bovendien is het vervoer van grondstoffen, veevoer en dergelijke zeer belangrijk voor de interne mededinging. De overheidssteun voor vervoer moet daarom blijven bestaan. Die overheidssteun is van groot belang voor de regionale economie en de werkgelegenheid. Ik hoop dat dat voortaan duidelijk wordt gemaakt en dat de interne steun, die van belang is voor de regionale ontwikkeling en de regionale economie en waarbij vooral de subsidies op vervoer als belangrijk voorbeeld gelden, wordt voortgezet.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de open, concurrerende en gecoördineerde Europese markteconomie heeft een doeltreffend mededingingsbeleid nodig. Zonder goed verzorgd mededingingsbeleid kunnen noch de economie van de Europese Unie noch haar uiterlijke verschijningsvorm, de euro, ooit hun volledige potentieel bereiken. Alleen een onderneming die zonder overheidssteun op de interne markt concurrerend is, kan ook op de wereldmarkt concurrerend zijn. Toch moet er bij het creëren van een Europees mededingingsbeleid voor worden gezorgd, dat het mededingingsbeleid de mogelijkheden van bedrijven om ook op de grotere markt, de wereldmarkt, succesvol te zijn, niet beperkt. Zoals mevrouw Riis-Jørgensen zeer terecht in haar verslag en haar toespraak heeft benadrukt, bestaat vooral bij kleine lidstaten het gevaar dat bij het vaststellen van een leidende marktpositie een te beperkt begrip van de markt wordt gebruikt. Dat maakt het voor bedrijven in kleine lidstaten moeilijker om uit te groeien tot een marktdeelnemer die met het oog op de wereldwijde mededinging groot genoeg zal zijn. Een leidende marktpositie is bovendien geen enkel probleem als er geen bewijs is dat die positie wordt misbruikt. Pas als een leidende marktpositie leidt tot een voor de consumenten en concurrenten ongunstige situatie, moet er met harde maatregelen worden ingegrepen, zoals u, mijnheer Monti, heeft gedaan. Zoals in paragraaf 15 van het verslag van mevrouw Riis-Jørgensen staat, moet men zich concentreren op de schade die concurrentiebeperkende maatregelen veroorzaken en niet zozeer op de aard van de marktdeelnemers. Er moet bijzondere aandacht uitgaan naar de positie van kleine en middelgrote ondernemingen. Bij een kleine markt kan geringe overheidssteun schadelijker zijn voor het MKB dan gedacht. Het is daarom goed dat in het verslag-Riis-Jørgensen ook dat aspect wordt benadrukt.
Collega Evans bedankt in zijn verslag u, mijnheer Monti, voor het feit dat u met harde hand het beleid van overheidssteun heeft aangepakt. Te veel overheidssteun is nog steeds een probleem in veel sectoren. Hoewel overheidssteun oppervlakkig gezien een goede oplossing kan lijken, heeft hij op de langere termijn zeer zelden duurzame positieve gevolgen. Ik wil echt niet alle overheidssteun veroordelen. Er bestaat ook noodzakelijke steun die in overeenstemming met de Europese verdragen is. Op de lange termijn moet het niveau van de overheidssteun echter dalen. Overheidssteun leidt tot een vertraging van de noodzakelijke structuurveranderingen, concurrentieverstoring en inefficiëntie. Door overheidssteun wordt de werkelijkheid te mooi voorgesteld en op zeker moment zal die werkelijkheid uiteenspatten. De particuliere consument en de belastingbetaler moeten dat dan bekostigen.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik mededelen dat ik het hartgrondig oneens ben met het al te liberale of zelfs ultraliberale karakter van het verslag van onze collega Evans. Het is op zijn minst merkwaardig dat hij ontkent dat de overheidssteun gedurende de periode 1994-1998 is verminderd, terwijl de Commissie zelf deze vermindering juist erkent. Ernstiger is echter de bijna dwangmatige manier waarop hij het buitengewone karakter van overheidssteun benadrukt, terwijl het Verdrag zelf in dergelijke steun voorziet waar doelstellingen moeten worden gerealiseerd die in de verdragen zijn vastgelegd - zoals het milieu of de sociale samenhang - en terwijl de Europese Commissie zelf erkent dat bepaalde beleidslijnen niet enkel en alleen door de marktwerking in stand kunnen worden gehouden. Dit alles is voor mij voldoende reden om dit verslag in deze vorm niet te steunen.
Al kan ik me aansluiten bij de verzoeken om een grotere transparantie van de overheidssteun en het inlichten van het Parlement over de follow-up van door de Commissie goedgekeurde steunmaatregelen, dan nog blijf ik voorstander van handhaving van overheidssteun om sociale samenhang, onderzoek, vernieuwing en milieubescherming te bevorderen. Op deze wijze kunnen namelijk de tekortkomingen van de markt worden ondervangen, kan het concurrentievermogen van Europa ten opzichte van het buitenland worden versterkt en kan men frauduleuze handelingen van concurrerende landen het hoofd bieden, zoals in het geval van de scheepsbouw in Korea. Ik kan hier nog aan toevoegen dat de controle op overheidssteun strikt in het kader van de bepalingen in de verdragen dient plaats te vinden en niet op basis van een overheersende liberale ideologie.
Ergens tussen een allesoverheersende overheid waarvan niemand meer iets wil weten en het geheel ontbreken van overheidsinvloed, wat louter een moderne versie van het recht van de sterkste zou betekenen, bevindt zich wat door menigeen het Europese sociale model wordt genoemd. Dit sociale model verlangt van ons dat we onophoudelijk streven naar evenwicht tussen wat mag worden bepaald door de markt en wat moet worden geregeld door de overheid.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, deze week zullen we ook nog het verslag-Montfort behandelen, waarin het Parlement voorstellen doet om de ondernemersgeest te bevorderen. Daarom is het zinvol om tijdens dit debat drie punten te benadrukken. Ten eerste: we hebben intussen een Europees Handvest voor de grondrechten opgesteld, en artikel 16 bepaalt het recht op vrijheid van ondernemerschap. Een voorwaarde daarvoor is natuurlijk een streng mededingingsrecht, zo zorgen we voor een eerlijke mededinging en beschermen we de consument en de belegger.
Ten tweede wil ik een lans breken voor het buitengewoon interessante boek van Karel van Miert. Daarin kunnen we lezen welke middelen ondernemers gebruiken om andere ondernemers onder druk te zetten. Ten derde wil ik daarom de Commissie en al haar ambtenaren feliciteren met haar beleid en haar beslissingen over het mededingingsbeleid. Vroeger viel dat onder Karel van Miert, en nu draagt u de verantwoording, professor Monti.
U heeft een mededeling gepubliceerd over de diensten van algemeen belang. Daarin heeft u de juridische situatie nog eens duidelijk samengevat, en terecht drie punten genoemd. Ten eerste hebben de lidstaten het recht om te definiëren wat daar allemaal onder valt. Ten tweede hebben ze het recht om steun te geven als dergelijke mogelijkheden niet op een andere manier kunnen worden geboden. Ten derde - en dat hoort in dit debat thuis - mag geen enkel onderwerp taboe zijn voor het mededingingsbeleid. Dat bedoelen we ook met het gevaar van de renationalisatie: er valt niet te tornen aan de universele geldigheid van het gemeenschapsrecht. Daarom zijn de artikelen in de ontwerpresoluties die daarop wijzen en die pleiten voor de nodige transparantie zo belangrijk.
Professor Monti, ik heb in dit verband een voorstel. Kunt u niet duidelijker bevestigen dat aan de starthulp die nu bijvoorbeeld wordt gegeven voor hernieuwbare energiebronnen, maar waarvoor heel verschillende regels gelden, niet zal worden getornd tijdens de looptijd ervan? Dat zou ook moeten gelden wanneer er in de tussentijd - en ik hoop dat het zover komt - in de hele Unie betere steunmaatregelen komen dan tot nu toe.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mij verontschuldigen voor het feit dat ik te laat ben gekomen. In de tweede plaats wil ik mijn waardering uitspreken voor het werk van mevrouw Riis-Jørgensen, met wie ik uitstekend en constructief heb kunnen samenwerken.
Hoewel, mijnheer de Voorzitter, mijn advies natuurlijk het XXIXste jaarverslag over het mededingingbeleid betreft, moeten wij op dit moment met het oog op lessen voor de toekomst onze blik toch ook naar het verleden richten. Er is gezegd dat tegenwoordig concurrentie het toverwoord is in onze maatschappij, de belangrijkste leidraad voor de ontwikkeling van onze samenleving, en vooral van onze Europese samenleving. En hiermee geef ik alleen maar weer wat hierover tot nu toe in het debat is gezegd.
Als wij de ontwikkeling in vogelvlucht bekijken, dan kunnen wij vaststellen dat het concurrentieproces in de industrie start met het Verdrag van Rome en dat met de invoering van de interne markt dat proces tot de dienstverlening wordt uitgebreid. Met de komst van de euro raken de financiële diensten erbij betrokken en op dit moment, onder druk van de internationale concurrentie en de nieuwe technologieën, is dit proces ook gaande in de belangrijke telecommunicatiesector. Tot slot worden nu ook de echte bolwerken, de traditionele overheidsmonopolies, onder dit concurrentieproces gebracht.
Daar overheden die tot nu produceerden regelgever worden, zullen wij moeten beseffen, mijnheer de Voorzitter, dat het beleid van de Commissie moet veranderen. Dit verslag past dan ook in deze belangrijke ontwikkeling.
De Commissie juridische zaken en interne markt vestigt in haar advies slechts de aandacht op iets wat al herhaalde malen is gezegd: wij hebben duidelijke regels nodig, want alleen op die manier kan men op de hoogte zijn van de spelregels. Men kan niet alles, zonder enige regelgeving, aan de markt overlaten. Er moeten dus duidelijk regels komen die, en dit punt wil ik benadrukken, juridisch gezien voldoende niveau hebben. Daarom mogen die spelregels in geen geval de vorm aannemen van toelichtingen of verklarende mededelingen.
Als Commissie juridische zaken en interne markt verwelkomen en steunen wij het beleid van de Commissie, maar dat beleid mag in het kader van dit decentralisatieproces natuurlijk niet ten koste gaan van de middelgrote en kleine ondernemingen en de burgers.
Ik wil afsluiten met een citaat van de rechtsfilosoof John Rawls: ongelijkheid valt altijd te rechtvaardigen wanneer het systeem daardoor op een hoger niveau komt en de zwakkeren gesteund worden, terwijl de grondrechten onverlet gelaten worden. Het is de grote uitdaging voor de Commissie, mijnheer de commissaris, te weten tot waar dit credo reikt bij de algemene diensten, de openbare diensten.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil de Economische en Monetaire Commissie en meer in het algemeen het Parlement dankzeggen voor de grote belangstelling die eens te meer getoond is voor het mededingingsbeleid. Ik wil mevrouw Riis-Jørgensen hartelijk danken voor haar waardevolle werk als rapporteur voor het XXIXste verslag over het mededingingsbeleid. Ook mijn hartelijke dank aan de heer Evans voor zijn uitstekend verslag over de regelgeving voor overheidssteun aan de staalindustrie en het achtste overzicht van de Commissie van overheidssteun in de Europese Unie. Deze drie verslagen krijgen een heel precieze en duidelijke betekenis in het kader van de inspanningen van de Commissie om de transparantie van haar mededingingsbeleid te vergroten en de uitleg van haar beleid voor de burgers te verbeteren.
Wat betreft de uitleg van het mededingingsbeleid wil ik opmerken dat ik heel tevreden ben over het succes dit jaar van de eerste twee Europese dagen van de concurrentie die respectievelijk op 9 juni in Lissabon en op 17 oktober in Parijs zijn gehouden. Het idee daarvoor is ontstaan in dit Parlement en door het Parlement en de Commissie samen verder uitgewerkt. Ik denk dat wij zo gezamenlijk stappen zetten om dit beleid beter voor de burgers te verklaren.
Ik wil benadrukken dat ik volledig kan staan achter veel punten van de resolutie en heel wat zaken die ik hier gehoord heb. In de mij ter beschikking staande tijd, mijnheer de Voorzitter, zou ik de volgende drie punten willen behandelen: de modernisering van het communautair mededingingsrecht, de activiteiten in 1999 op het vlak van de toepassing van de mededingingsregels en het onderwerp overheidssteun.
Wat betreft de modernisering zal ik, binnen de grenzen die mij daarvoor gesteld zijn, proberen in te gaan op een aantal zeer belangwekkende vragen die hier opgeworpen zijn. Het jaarverslag over het mededingingsbeleid legt de nadruk op de noodzaak het wetgevings- en interpretatiekader van het communautair mededingingsrecht op het vlak van kartelvorming en overheidssteun te moderniseren. Ik ga niet in op de details van de hervormingsplannen, die ten dele onlangs afgerond zijn terwijl andere plannen nog in de studiefase verkeren. Die plannen vormen immers het voorwerp van een afzonderlijke behandeling door het Parlement en de dialoog die wij in dat kader met uw instelling hebben waardeer ik zeer.
Ik denk dat voor de overheidssteun de inwerkingtreding in 1999 van de procedureverordening belangrijk is geweest. De transparantie is erdoor vergroot en er zijn nu termijnen vastgelegd voor het nemen van besluiten over overheidssteun. Met betrekking tot het kartelbeleid heeft de Commissie op 27 september een ontwerpverordening goedgekeurd. Bij het uitwerken van dat voorstel is er al rekening gehouden met de talloze opmerkingen van het Parlement bij de behandeling van het Witboek. Er is speciale aandacht besteed aan de zorgen van het Parlement over de hernationalisering en de rechtszekerheid.
Ik wil de afgevaardigden Palacio en Karas, en andere leden die hierover het woord hebben gevoerd, verzekeren dat de verordening ruimschoots rekening houdt met hun zorgen. Ik wacht nu op de volgende fase van de dialoog tussen onze instellingen over deze wetsvoorstellen en ik ben er zeker van dat deze tweede fase even opbouwend zal zijn als de eerste.
Zoals u weet, organiseren de Commissie en het Parlement samen op 9 en 10 november in Freiburg een conferentie over deze hervorming. Het voorstel voor deze conferentie werd juist in uw resolutie over het Witboek gelanceerd.
Mijn tweede punt betreft de toepassing van de mededingingsregels in 1999. In dat jaar zijn er veel zaken geweest waarbij omvangrijke middelen zijn ingezet en die geëindigd zijn met formele besluiten. Ik heb onder meer waardering voor uw oproep meer personeel aan te trekken. Met name tegen kartelvorming en misbruik van dominante posities heeft de Commissie met vastberadenheid haar beleid voortgezet. Hetzelfde kan gezegd worden over bedrijfsconcentraties, maar om tijd te besparen en omdat ik er de voorkeur aan geef in te gaan op een aantal specifieke vragen zal ik de belangrijkste gevallen - en dat waren er niet weinig - niet afzonderlijk behandelen.
Het derde punt betreft de overheidssteun. Ook bij het achtste overzicht neem ik weer met tevredenheid kennis van de steun van het Parlement voor ons beleid. Ik waardeer de voorstellen van het Parlement voor de toekomstige ontwikkeling van de instrumenten voor het vergaren van kennis, waaronder naast de telling het register en het scorebord vallen. De heer Evans en de andere afgevaardigden die hierover het woord hebben gevoerd, kan ik bevestigen dat wij de eerste versies van het register en het scorebord voor eind juni 2001 kunnen presenteren - ook mevrouw Riis-Jørgensen is het daarmee eens. Ik vertrouw erop dat naast toepassing van de juridische instrumenten doorzichtigheid een belangrijk bijkomend instrument is bij de controle van de overheidssteun.
Mijnheer de Voorzitter, nu wil ik ingaan op een aantal specifieke punten die aan de orde zijn gesteld.
Verschillende leden - mevrouw Riis- Jørgensen, de heer Schmidt, de heer Blokland en mevrouw Kauppi - hebben het probleem naar voren gebracht van de grote bedrijven die in kleinere landen zijn gevestigd. Of het niet mogelijk is de definitie van de betreffende markt te versoepelen als het gaat om fusies? Welnu, als uit de gemaakte analyse blijkt dat de betreffende markt op het eigen land is gericht, moet u zich realiseren dat de maatregel die u voorstelt zal leiden tot discriminatie van de consumenten in die lidstaat. We moeten er samen voor zorgen dat er geleidelijk een interne markt ontstaat die de binnenlandse markt overstijgt. Anders ondermijnen we onze eigen inspanningen de mededinging te bevorderen en de consument te helpen.
Wat betreft de kwestie Volvo-Scania, waar veel van de sprekers ongetwijfeld op doelden, voeg ik hieraan toe dat beide bedrijven een manier hebben gevonden om hun eigen verdere internationale groei te combineren met het bestaande mededingingsbeleid en consumentenbeleid in die markten.
Moeten we een commissie van onafhankelijke deskundigen in het leven roepen om fusies te beoordelen? Het inzetten van externe deskundigen kan zinvol zijn en in een aantal gevallen gebeurt dit al. Maar de Commissie dient haar eindverantwoordelijkheid ten aanzien van besluitvorming niet uit handen te geven aan een extern lichaam en zal dit ook zeker niet doen. Deze verantwoordelijkheid behoort bij ons te liggen. Dat is wel eens lastig, maar het is onze taak.
Ik heb al eerder aangegeven het geval van de ambtenaar van het DG Concurrentie die zijn ontslag heeft ingediend, te betreuren. Ik hecht veel waarde aan een verbetering van het recht op verweer en de doorzichtigheid van de procedures, waaronder de rol van de raadadviseur-auditeur. In dit verband neem ik diverse punten in overweging, waaronder de bruikbare ideeën die de ambtenaar in kwestie heeft aangedragen voor hij zijn ontslag indiende.
Wat Korea betreft is de heer Lamy, die hier in de loop van de week zal verschijnen, beter in staat u van de laatste ontwikkelingen op de hoogte te brengen. Ik kan alleen maar zeggen dat ik ervan overtuigd ben dat uitbreiding van de staatssteun aan scheepswerven niet de juiste oplossing is. Dit probleem vraagt om andere vormen van interventie.
Geachte collega Evans, ik deel uw bezorgdheid over de staatssteun in de financiële-dienstensector. We zullen dit punt beslist niet laten rusten.
Geachte collega Rapkay, de steun van het Europees Parlement voor het mededingingsbeleid is van bijzonder groot belang geweest voor de Commissie en ik ben van mening dat deze steun niet mag wegebben. Als ik kijk naar de resoluties die we vandaag behandelen, valt het mij op dat het beleid van de Commissie en een krachtdadige uitvoering van deze resoluties grotendeels op elkaar aansluiten. Met name op het gebied van de staatssteun moeten we niet denken dat de Commissie een zuiver of extreem liberaal beleid voorstaat. Staatssteun kan zinvol zijn, maar het feit ligt er dat staatssteun in vele gevallen vormen aanneemt die op grond van het Verdrag en de richtlijnen niet zijn toegestaan. Geloof me, ik zie het mededingingsbeleid wel degelijk als een instrument in een sociale markteconomie. Hoe krachtiger de uitvoering van het mededingingsbeleid, hoe sterker de markt. Er is alle ruimte voor sociale aspecten, mits deze niet op ondoorzichtige wijze worden vermengd met de marktwerking.
(IT) Mijnheer Della Vedova, ik moet natuurlijk bevestigen dat het Verdrag neutraliteit gebiedt wat betreft particulier of openbaar eigendom, maar de aanwezigheid van overheidsbedrijven brengt concurrentieproblemen met zich mee en bij concurrentieverstoring kan er worden ingegrepen. De instrumenten voor dat ingrijpen heeft u al genoemd, namelijk controle van de overheidssteun en het tegengaan van misbruik van een dominante positie. U heeft zelf Deutsche Post genoemd en ik kan u zeggen dat er voor Deutsche Post over beide punten bij de Commissie procedures lopen. Ook kan ik u verzekeren dat de Commissie het protocol over de publieke omroep bij het Verdrag van Amsterdam niet als een soort reservaat beschouwt dat een gepaste controle van de overheidssteun in deze sector belet. Daarom wil ik u hiervoor, en meer in het algemeen voor de overheidssteun, verwijzen naar de mededeling van de Commissie van 20 september over diensten van algemeen economisch belang.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik de mij toegemeten tijd al overschreden heb. Ik verontschuldig mij bij degenen die ik niet heb kunnen antwoorden.
Toch wil ik afronden, mevrouw Palacio, met een zin uit het advies van de Juridische Commissie, die als volgt luidt:
(EN) 'Commissiebesluiten inzake de mededinging worden door de pers veeleer gepresenteerd als een nederlaag voor de nationale belangen dan als een overwinning voor de interne markt en de consument.'
Ons streven is steeds meer van deze overwinningen te boeken en steeds beter in staat te zijn ze aan de consument en de burger uit te leggen. Uiteraard is er op dit gebied een grote rol weggelegd voor het Parlement.

Rapkay
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts één punt rechtzetten. Mijnheer de commissaris, ik zou nooit beweren dat ik namens het hele Parlement spreek, zeker niet zolang de stemming nog niet heeft plaatsgevonden. Ik wil alleen maar duidelijk maken dat ik hier namens de op één na grootste fractie heb gesproken. Ik heb gezegd dat ik me zorgen maak, en dat geldt inderdaad voor onze fractie. U heeft waarschijnlijk naar de heer Caudron geluisterd, en gemerkt dat ook hij deze zorg deelt. Ik heb dus namens mijn fractie gesproken, niet namens het hele Parlement.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0277/2000) van mevrouw Sartori, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over het onderzoek van het geïntegreerd mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten (COM(1999) 628 - C5-0307/2000 - 2000/0807 (CNS)).

Sartori
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, namens de Economische en Monetaire Commissie presenteer ik vandaag in de plenaire vergadering een ontwerpresolutie over het verslag van de Commissie over het geïntegreerd mechanisme van financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten.
De financiële ondersteuning is op dit moment geregeld in verordening 1969/88 van de Raad van ministers. Dit mechanisme kan op verzoek van een lidstaat of op basis van artikel 119 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap in werking worden gesteld. Artikel 119 blijft gedurende de derde fase van de Economische en Monetaire Unie van kracht voor de lidstaten met een uitzonderingsregeling: op dit moment Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Zweden. In genoemde verordening zijn twee mechanismen - financiële bijstand op middellange termijn en communautaire leningen ter ondersteuning van de betalingsbalansen van de lidstaten op middellange termijn - samengevoegd in een geïntegreerd mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn van de betalingsbalansen van de lidstaten.
Dit voorstel beoogt het maximumbedrag voor het mechanisme te veranderen. Aangezien er op dit moment slechts drie landen voor deze steunverlening in aanmerking kunnen komen, is de veronderstelling gewettigd dat het maximumbedrag, nu nog 16 miljard euro, verlaagd kan worden. Tegelijkertijd zegt de ervaring uit het verleden ons dat het maximum niet te drastisch verlaagd kan worden. In 1993 is dit mechanisme voor het laatst gebruikt en toen werd er een lening van 8 miljard euro verstrekt. Ofschoon de toegenomen convergentie tussen de lidstaten de kans op toepassing van het mechanisme kleiner maakt, moeten er toch voldoende middelen beschikbaar zijn voor het geval het mechanisme tegelijkertijd voor meerdere lidstaten in werking gesteld moet worden. Dat is de reden waarom er voorgesteld wordt het beschikbare maximumbedrag slechts van 16 naar 12 miljard euro te verlagen.
In de door mij ingediende ontwerpresolutie wordt ook de mogelijkheid geopperd van een specifiek mechanisme voor ondersteuning van de betalingsbalansen van de kandidaat-landen. Het moge duidelijk zijn dat wij hiermee onze blik naar de toekomst richten en dat een dergelijk mechanisme niet op de huidige lasten mag drukken. Het is echter een idee dat volgens mij op zijn minst nadere bestudering verdient, zodat wij gereed zijn mochten wij met die situatie geconfronteerd worden.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Sartori voor haar verslag dat wij ten zeerste gewaardeerd hebben. Het doel van het verslag van de Commissie is het creëren van een uitgangspunt voor het behandelen van het geïntegreerd mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termijn en de mogelijke herziening ervan.
Het ondersteuningsmechanisme geeft uitvoering aan artikel 119 van het EG-Verdrag dat tijdens de derde fase van de Economische en Monetaire Unie slechts voor de lidstaten van kracht blijft die niet meedoen aan de eenheidsmunt. De laatste behandeling van dit mechanisme heeft plaatsgehad in oktober 1997 op basis van een verslag van de Commissie. Bij die gelegenheid heeft de Raad het standpunt van de Commissie goedgekeurd, dat inhield het mechanisme te handhaven. De Raad heeft toen besloten dat een nieuwe behandeling van de materie, op basis van dezelfde procedure, nodig zou zijn in het licht van de gewijzigde omstandigheden ten gevolge van het starten van de derde fase. Bijgevolg moet de Commissie de Raad een verslag doen toekomen, zodat de Raad zich opnieuw over het mechanisme kan buigen.
De eerste van de drie belangrijkste aanbevelingen in de resolutie is dat het geïntegreerd mechanisme als uitvoeringsinstrument van artikel 119 van het Verdrag gehandhaafd moet blijven. Op dit moment is dat mechanisme van toepassing voor de landen die niet deel uitmaken van de eurozone. Zolang die lidstaten niet deelnemen aan de eenheidsmunt, kunnen zij, evenals alle nieuwe lidstaten van de Gemeenschap, bij problemen met hun betalingsbalans de wens uiten gebruik te maken van het mechanisme. Gezien het huidige niveau van economische, financiële en monetaire integratie is de kans dat bepaalde lidstaten problemen krijgen met hun betalingsbalans vanuit institutioneel oogpunt zeer gering. Toch moet het mechanisme van kracht blijven.
De tweede aanbeveling is het afschaffen van de mogelijkheid een beroep te doen op de financiering door andere lidstaten van de onder het mechanisme aangegane leningen. Van die mogelijkheid is immers om verschillende redenen nooit gebruikgemaakt. In de toekomst zal er dus alleen maar een beroep kunnen worden gedaan op de kapitaalmarkt.
De derde en laatste aanbeveling betreft de verlaging van het maximumbedrag voor de leningen van 16 naar 12 miljard euro. Er zijn immers minder landen dan vroeger die om deze financiële ondersteuning zouden kunnen vragen, maar tegelijkertijd moet wel de potentiële financieringsbehoefte van nieuwe lidstaten gedekt zijn. Hierover heeft het Economisch en Financieel Comité een advies opgesteld dat op 14 juli jongstleden aan het voorzitterschap is overhandigd. Het Comité is van mening dat de conclusies van de analyse van het geïntegreerd mechanisme door de Commissie sporen met zijn standpunten.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0195/2000) van mevrouw Klaß, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 68/193/EEG betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken (COM(2000) 59 - C5-0090/2000 - 2000/0036(CNS)).

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik ben blij dat we het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 68/193/EEG betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken vandaag nog kunnen bespreken. Ik hoop dat we het morgen zullen aannemen.
De Europese wijnbouw neemt in de wereld qua oppervlak, productie en consumptie de eerste plaats in. In diverse lidstaten vertegenwoordigt de wijnbouw een speciaal en belangrijk deel van de totale landbouwproductie. In een groot aantal regio' s is deze sector de enige agrarische inkomstenbron. Vaak is er wijnbouw te vinden in gebieden waar andere vormen van landbouw moeilijk of zelfs onmogelijk zouden zijn. De wijnbouw is een rijk geschakeerde sector, die het stempel draagt van een lange traditie en oude culturen. Met het teeltmateriaal voor wijnstokken wordt voor een periode van vijfentwintig tot veertig jaar de basis gelegd voor een optimale druiven- en wijnproductie, zowel wat de kwaliteit als de kwantiteit betreft. Dit teeltmateriaal is dus van groot belang, en het is essentieel dat een zo groot mogelijke betrouwbaarheid van kwaliteit en zuiverheid van de rassen wordt gegarandeerd. De regels voor het verhandelen en het vervoer van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken waren tot dusver vastgelegd in de richtlijn 68/193/EEG uit 1968. De tekst van deze richtlijn bevat verschillende bepalingen op grond waarvan het voor de lidstaten tot dusver mogelijk was om eenzijdig van enkele normen af te wijken. De richtlijn werd ook verscheidene malen gewijzigd.
Ik ben verheugd over het wijzigingsvoorstel van de Commissie, waarin de noodzakelijke wijzigingen overzichtelijk in één document zijn samengevat en waarin tevens een aantal veranderingen, die voortvloeien uit nieuwe ontwikkelingen en inzichten, is opgenomen. Ik noem in dat verband nieuwe soorten teeltmateriaal van wijnstokken, geproduceerd uit groene loten en door in vitro-vermeerdering. De thans nagestreefde consolidering van de interne markt moet ten zeerste worden toegejuicht. Het is namelijk hoog tijd dat de oude en verouderde bepalingen worden veranderd of geschrapt, zodat bestaande of potentiële handelsbelemmeringen uit de weg worden geruimd. Volgens mij moeten de veredelingsbedrijven in Frankrijk ook teeltmateriaal voor de Duitse of Italiaanse markt kunnen leveren, en omgekeerd.
De specifieke kenmerken van de wijnproductie en de verdere ontwikkeling daarvan, vooral op technisch en wetenschappelijk terrein, maken het absoluut noodzakelijk dat gedetailleerde technische bepalingen worden vastgesteld. Deze zorgen voor een goede gang van zaken op de interne markt, verbeteren de vooruitzichten voor de afzet en beschermen tevens de legitieme belangen van consumenten en producenten. Het is de bedoeling dat de Commissie op basis van de mededelingen van de lidstaten een gemeenschappelijke rassenlijst gaat publiceren. Dat biedt de Europese wijnboer meer zekerheid voor de afzet. Veel van de amendementen bevatten betere definities van de begrippen, zoals de opname van het genotype. De begeleidende documenten en de controle zijn belangrijk, en de Commissie moet ervoor zorgen dat in heel Europa voor één partij slechts één uniform document nodig is. Hoogwaardig en gezond teeltmateriaal voor wijnstokken wordt al belangrijker.
Het verslag is in de afgelopen weken bijzonder actueel geworden. De Commissie stelt namelijk voor om bij de rechtsgrondslag rekening te houden met genetisch gemodificeerde rassen. Het voorstel van de Commissie verwijst naar de richtlijn 90/220 van de Raad, een horizontale richtlijn, waarin alle genetisch gemodificeerde gewassen worden behandeld. Diezelfde verwijzing hebben we ook al op het gebied van het teeltmateriaal voor de land- en bosbouw. De richtlijn 90/220 wordt nog in de bemiddelingsprocedure behandeld, maar dat is geen reden om bij de wijnstokken niet net zo te werk te gaan als bij dit teeltmateriaal voor de land- en bosbouw. Alle wijzigingen die in de bemiddelingsprocedure nu worden voorgesteld voor de richtlijn 90/220 gelden dan later ook voor wijnstokken. Er is nog geen genetisch gemodificeerd teeltmateriaal voor wijnstokken op de markt, maar er wordt al wel onderzoek verricht. Of genetisch gemodificeerde wijnstokken in de toekomst werkelijk zullen worden toegelaten, of de wijnboeren en de handel dat willen of niet, daarover gaat deze richtlijn niet. Daarover zullen we later nog uitgebreid moeten discussiëren.
Deze richtlijn garandeert dat de traditionele rassen, die typerend zijn voor de wijnbouw in bepaalde regio' s, behouden blijven. De traditionele wijnbouw is onze kracht in de Europese Unie, en verdient daarom onze steun. Ik verzoek u dus voor dit verslag te stemmen. Dan kunnen we ook voor het teeltmateriaal voor wijnstokken profiteren van de voordelen van de interne markt.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, wij wilden dit verslag uitstellen omdat wij veel belang hechten aan de samenhang van de activiteiten van ons Parlement. Die samenhang is nodig om invloed te kunnen uitoefenen op de beleidslijnen binnen Europa. Er wordt namelijk momenteel in het bemiddelingscomité gediscussieerd over herziening van richtlijn 90/220 betreffende GGO's. Het zou volkomen logisch zijn om te wachten tot deze procedure is voltooid alvorens verwijzingen naar GGO's op te nemen in onze richtlijnen en regelgeving.
Daarom heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid op voorstel van de rapporteur voor advies unaniem gestemd vóór schrapping van de verwijzingen naar GGO' s in dit verslag. Men kan niet beweren dat we het verkeerde onderwerp aansnijden en dat deze herziening geen enkele invloed heeft op de GGO' s omdat voor bossen dergelijke regelgeving al bestaat. Op dit moment drinken we wel wijn, maar eten we nog niet het hout van onze bossen. In tegenstelling tot wat de Commissie en de Commissie landbouw ons willen doen geloven, introduceert deze herziening op slinkse wijze de onomkeerbaarheid van genetisch gemanipuleerde wijnstokken. Dit houdt concreet in dat het Europees Parlement indirect het groene licht zou geven voor experimenten met GGO' s op het gebied van vermeerdering of veredeling van wijnstokken.
Vanwaar deze haast? Noch de wijnboeren, noch de handelaren, noch de eigenaren van de wijngaarden vragen hierom. Enkelen van hen hebben op 5 juli de oproep van Beaune gedaan, waarin zij uitdrukking gaven aan hun ongerustheid over de invoering van GGO' s in hun bedrijfstak. De Confédération des producteurs de vin d'appellation d'origine contrôlée laat ons het volgende weten: wij delen het standpunt van de Commissie milieubeheer omdat deze garandeert dat het volgens de Europese regelgeving niet zal zijn toegestaan procedures in te voeren die de verkoop mogelijk maken van genetisch gemodificeerd wijnstokmateriaal dat het imago van de wijnbouw zou kunnen schaden. Wie zal er dan wel profijt hebben van deze gewijzigde regelgeving waarin GGO' s zijn opgenomen?
De vraag - en uiteraard het antwoord - zal moeten komen van de Commissie. De Commissie zal ons bovendien laten weten of zij door zal gaan met ons voor te bereiden op GGO' s op ons bord en nu ook in ons glas, en dat met medewerking van het Franse voorzitterschap en zonder zich ook maar enige rekenschap te geven van de mening van de Europese consument.

Daul
De vorige richtlijn is belangrijk en doeltreffend gebleken doordat zij gedurende de afgelopen jaren een standaardisering van de producten en een substantiële groei van de intracommunautaire handel in hout en wijnstokken mogelijk heeft gemaakt. Momenteel is het vanwege de gewijzigde regelgeving op fytosanitair gebied en de wetenschappelijke en technische vooruitgang - met name op het gebied van de in vitro-vermeerdering - noodzakelijk de richtlijn te herzien.
De door de Europese Commissie ingediende ontwerptekst zoals geamendeerd door de Commissie landbouw van het Europees Parlement bevat voorstellen voor waardevolle verbeteringen, waarvan ik de belangrijkste zal noemen. In het huidige voorstel wordt het voor de vijftien lidstaten onmogelijk om unilateraal af te wijken van de bepalingen van de richtlijn. Deze bepaling, die niet was opgenomen in de oorspronkelijke versie van de richtlijn, is wenselijk omdat hiermee handelsbelemmeringen worden vermeden en het verkeer van teeltmateriaal binnen de Unie wordt vergemakkelijkt.
In de richtlijn van 1968 was uiteraard evenmin voorzien in teeltmateriaal dat is verkregen met behulp van technieken voor in vitro-vermeerdering van loten, welke op dit moment goed worden beheerst. De nieuwe tekst bevat bepalingen die hiermee rekening houden; als het voor de gebruiker wenselijk is dat er teeltmateriaal met betere fytosanitaire eigenschappen wordt verkregen, is het van belang dat deze ontwikkeling geen handelsbelemmeringen opwerpt. Dit wijzigingsvoorstel, dat tot doel heeft de vrije handel binnen de gehele Unie overeenkomstig de minimumvoorschriften van de richtlijn te waarborgen, verdient dan ook onze onvoorwaardelijke goedkeuring.
Wat betreft de nieuwe bepalingen die betrekking hebben op genetisch gemodificeerde rassen moet er op worden toegezien dat deze in alle opzichten overeenstemmen met en afgestemd zijn op de bestaande teksten of de teksten op dit gebied die nog in behandeling zijn. Al naargelang deze voorschriften nog moeten worden aangevuld en uitgewerkt, zou het beter zijn om de overeenkomstige bepalingen in de ontwerprichtlijn te schrappen.
Het valt te verwachten dat de nieuwe of bijgewerkte bepalingen van de voorgestelde richtlijn op bevredigende wijze beantwoorden aan de verwachtingen van beroepsbeoefenaren in de wijnbouwsector, dat ze bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van het voorgestelde materiaal en dat ze de controle op de handel in hout en wijnstokken door hiertoe bevoegde instanties vergemakkelijken. Deze bepalingen zijn bovendien bevorderlijk voor de productie van gevarieerd plantenmateriaal, waarbij de beste fytosanitaire eigenschappen worden gegarandeerd. Dit zou op doeltreffende wijze bijdragen aan de reorganisatie van het communautaire wijngebied, wat een belangrijk streven is van de nieuwe GMO voor de wijnbouw.

Lavarra
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er bestaat onderhand grote behoefte aan een nieuwe richtlijn die de voorwaarden herziet voor het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken. De huidige richtlijn dateert van 1968, maar in de tussentijd zijn er in deze sector belangrijke stappen vooruit gezet. Er is geëxperimenteerd met nieuw teeltmateriaal, vaak op natuurlijke wijze en soms door genetische modificaties. Daarom is er dringend behoefte aan een regeling die deze nieuwe mogelijkheden voor de wijnbouwers in Europa erkent en zich tegelijkertijd bekommert om het beschermen van de traditionele wijnstokken. Ik denk dat het raadzaam is het verslag-Klaß goed te keuren, met name nu er een aantal amendementen in verwerkt zijn die bepaalde garanties geven, zoals het amendement van de Landbouwcommissie dat de verwijzing naar richtlijn 220/90 verduidelijkt en het amendement over de genetisch gemodificeerde organismen (GGO's). Een amendement van mij en de heer Garot wijst nogmaals op het voorzorgsprincipe en vraagt om het beschermen van de traditionele wijnstokken die anders ten opzichte van nieuw teeltmateriaal terrein zouden kunnen verliezen.
Door die verwijzing naar het mogelijke gebruik van genetische modificaties kan, uitgaande van het voorzorgsprincipe, bijvoorbeeld het intensieve gebruik van bestrijdingsmiddelen verminderen. Ook de amendementen van mevrouw Auroi en van de heer Graefe zu Baringdorf, de voorzitter van onze Landbouwcommissie, richten zich op het voorzorgsprincipe als ultieme garantie voor experimenten.
Vanuit dat oogpunt gaat het verslag-Klaß voor deze strategische sector de juiste richting in. De sector is één van de motoren van de Europese land- en wijnbouw en eist met spoed een nieuwe regeling.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, waarom zouden we van een technisch verslag een mogelijke enologische ramp maken? Het voornemen om de richtlijn betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken te wijzigen, lijkt een prijzenswaardig initiatief om een 32 jaar oude en vrij technische tekst te actualiseren. 1968 leek me een goed wijnjaar, maar blijkbaar heeft de Commissie besloten tot modernisering.
De eerste regels van het verslag-Klaß benadrukten zowel de economische als de culturele waarde van de wijnbouw. De wereld van de Europese wijnbouw lijkt daarom zo slecht nog niet.
Maar nee! De Commissie heeft deze herziening aangegrepen om een doos van Pandora te openen waar geen enkele Europese producent om heeft gevraagd. De Commissie is aangestoken door zowel de kloonkoorts als de GGO-koorts, de rapporteur op haar beurt heeft als een bezetene het begrip GGO uitgebreid met genotypen die ze overal meent te zien. We kunnen zonder meer stellen dat het geenszins noodzakelijk was om de artikelen van deze richtlijn bij de revisie te overladen met verwijzingen naar richtlijn 90/220, behalve dan misschien om genetische manipulatie van wijnstokken per se te willen bevorderen. Gaat u me vooral niet vertellen dat dit dient om vooruit te lopen op de herziening van deze richtlijn of omdat GGO' s binnen de wijnbouw zich beperken tot experimenten in laboratoria!
Mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, u zou moeten luisteren naar de specialisten van het Nationaal Instituut tot bescherming van de herkomstaanduidingen. Op grond van de huidige inzichten heeft dat instituut ieder gebruik van GGO' s op alle gebieden verboden. Dit geldt dus ook voor genetisch gemodificeerde druivenrassen en onderstammen - ik citeer. Wilt u de oproep van Beaune door de wijnbouwers van de Bourgogne erop naslaan? Wilt u de beroepsgroep duidelijk maken dat Europa de kwaliteit dient en het preventiebeginsel eerbiedigt? Mijnheer de commissaris, schrapt u dan de overwegingen en de artikelen waarin GGO' s en klonen in dit ontwerp worden geïntroduceerd. Mevrouw de rapporteur, schrap uw amendementen en laat het aan de wetenschappers over om vast te stellen welk verband er bestaat tussen GGO' s en genotypen.
Mevrouw Klaß, er is nog een tweede punt dat aanleiding geeft tot ergernis. U beperkt het enten tot enkel en alleen groene loten. Daarmee beschermt u de praktijk die in uw regio plaatsvindt, maar sluit u het enten van verhout plantenmateriaal gedurende de winterperiode uit, terwijl dit in Europa op het gebied van enten nu juist de meest verbreide toepassing is. Dit amendement moet derhalve worden ingetrokken.
Geachte collega' s, ten einde het preventiebeginsel zowel naar de geest als naar de letter te eerbiedigen en indien de zojuist door mij aangehaalde artikelen en amendementen ongelukkigerwijs niet worden ingetrokken, dient het advies van Marianne Isler Béguin - en dus van de Commissie milieubeheer - te worden gevolgd. Dat is ook wat de wijnbouwers eisen. We moeten dan ook stemmen vóór schrapping van deze artikelen en amendementen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, ik wil u feliciteren met uw verslag. De genetisch gemodificeerde organismen hebben in de afgelopen tijd heel wat stof doen opwaaien, en ik denk dat dit een mooie aanleiding is om te debatteren over de teneur van deze richtlijn. We moeten echter fair blijven, en toegeven dat niemand wordt gedwongen om genetisch gemodificeerd teeltmateriaal te gebruiken. Tot nu toe bestaat het niet in de wijnbouw. Ik heb principiële bezwaren tegen het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen. Ik ben een wijnliefhebber, en ik wil liever de wijn houden die we nu hebben. Daarom ben ik blij dat we de traditionele rassen, die specifiek zijn voor een bepaalde regio, nog eens met name noemen.
Wat het genetisch gemodificeerde teeltmateriaal betreft ben ik van mening dat we juridisch goed zitten door de verwijzing naar de richtlijn 90/220. Daarin worden alle veranderingen behandeld die ons te wachten staan, en dat is ook nodig. Daarnaast zou het echter goed zijn, mevrouw Klaß, om juist in de wijnbouw niet alleen de juridische maar ook de politieke kant te benadrukken. Hopelijk lukt het ons om de wijnbouw zo veel mogelijk vrij te houden van genetisch gemodificeerd teeltmateriaal. Ik hoop dat de wijnboeren het in hun eigen belang links laten liggen. We weten namelijk dat de consumenten er niets van willen weten. Ik hoop dat we zo kunnen verhinderen dat deze technologie ook in de wijn terechtkomt.

Monti
 - (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de rapporteur, mevrouw Klaß, dankzeggen voor de zeer positieve houding tegenover het voorstel van de Commissie. De Commissie spreekt haar waardering uit voor de brede overeenstemming over haar voorstel. Het doel is de interne markt in deze sector te verstevigen, de richtlijn in het licht van de technische en wetenschappelijke vooruitgang te actualiseren en bij genetisch gemodificeerde rassen ervoor te zorgen dat die alleen toegestaan worden indien de nodige maatregelen genomen zijn om schadelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid en het milieu te voorkomen.
Wat het derde punt betreft bevat het voorstel in de huidige versie zowel verwijzingen naar een specifieke procedure voor het vaststellen van het milieurisico - gelijkwaardig aan de procedure in richtlijn 90/220 voor de risico's voor mens en milieu - als naar de criteria en de principes die gelden voor het beoordelen van nieuwe voedingsmiddelen en voedselingrediënten in verordening 258/97.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft 26 amendementen ingediend. De Commissie kan het merendeel van de amendementen, 24, aanvaarden, zoals zij nu geformuleerd zijn of met kleine wijzigingen in de redactie of de presentatie. Zo wordt bijvoorbeeld bij het voorstel om het specifieke karakter van het genotype te erkennen - de amendementen 4, 12, 15, 16 en 20 gaan hierover - het idee overgenomen door de tekst anders te formuleren.
Met de genetische diversiteit van rassen met genotypes die aangepast zijn aan bepaalde streken is volledig rekening gehouden, daar krachtens artikel 3, lid 5, punt A, van de richtlijn zal worden besproken of het opportuun is de mogelijkheid te handhaven het teeltmateriaal van die rassen in de handel te brengen.
Daarentegen kunnen wij de amendementen 2 en 18 slechts ten dele aanvaarden. Dat vindt zijn oorzaak bij amendement 2 in de onnodig agressieve formuleringen in de richting van andere landen en bij amendement 18 in de overbodige verwijzing naar de verplichting voor de Commissie meer kredieten ter beschikking te stellen in geval er een gemeenschappelijke rassenlijst komt.
Tot slot kunnen wij amendement 27 van de heren Lavarra en Garot aanvaarden. Voorts heb ik het genoegen u te laten weten dat wij ook de amendementen 35 tot en met 40 van de heer Graefe zu Baringdorf kunnen aanvaarden. Deze amendementen eisen meer garanties voor de omzetting van de veiligheids- en beheersvereisten op basis van richtlijn 90/220.
Wij kunnen echter de amendementen 28 tot en met 34 van mevrouw Isler-Béguin en anderen niet aanvaarden, want die zouden leiden tot het schrappen van alle bepalingen in de richtlijn over de GGO-rassen en dus ook de risico-evaluatie voor die rassen. Die amendementen waren trouwens al bij de behandeling in de Landbouwcommissie verworpen.
Ook amendement 41 van de heer Schierhuber kunnen wij niet aanvaarden, want dat houdt een te gedetailleerde definitie in vergeleken met de amendementen van de Landbouwcommissie. Indien wij dat amendement aanvaardden, zouden wij het risico lopen kunstmatige handelsbarrières te creëren. Dat zou indruisen tegen het voornaamste doel van de richtlijn, namelijk het consolideren van de interne markt.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank u voor uw aandacht en nogmaals mijn dank aan de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, als u mij toestaat: mijnheer de commissaris, kunt u ons uw mening geven over het amendement van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid? Het gaat om amendement 1.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, hierop kan ik een positief antwoord geven: het amendement is aanvaard.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 21.17 uur gesloten)

