Barcelona-proces: Unie voor het Middellandse-Zeegebied (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Pasqualina Napoletano, namens de Commissie buitenlandse zaken, over het proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied.
Pasqualina Napoletano
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Ferrero-Waldner, mijnheer Vondra, geachte collega's, met dit verslag stelt het Parlement voor om een constructieve bijdrage te leveren aan het perspectief van versterking van het Euro-mediterrane partnerschap.
De voorstellen die zijn voortgevloeid uit de topconferentie van Parijs op 14 juli vorig jaar, bevatten twee doelstellingen die onze steun waard zijn. Het eerste doel is de projecten inzake economische, territoriale en milieu-integratie in een concretere en efficiëntere vorm te gieten via de oprichting van een voor dit doel bestemd secretariaat dat moet opereren met openbaar en particulier geld. Het tweede doel is de politieke dialoog binnen het gehele proces te versterken aan de hand van nieuwe instellingen zoals het covoorzitterschap, de topconferentie van staatshoofden en regeringsleiders en de regelmatige bijeenkomsten van de ministers van Buitenlandse Zaken. In dit verband wil ik de rol van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering benadrukken, die ook in de tekst van Parijs wordt erkend en vervolgens in het document van Marseille.
Het Parlement wil helpen bij het vinden van een manier om uit de ernstige impasse te geraken die is ontstaan na de tragische gebeurtenissen in de Gazastrook. Veel hangt echter af van het beleid van de nieuwe Israëlische regering, die na de verkiezingen zal worden gevormd. Ik wil erop wijzen dat de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering desondanks binnenkort zal plaatsvinden en zal aantonen welke rol de parlementen ook in dergelijke moeilijke situaties kunnen spelen.
We onderstrepen de waarde van de instellingen waar zowel de Europese Unie als de landen in het zuiden en oosten van het Middellandse-Zeegebied bij betrokken zijn. Tegelijkertijd merken wij echter op dat het cruciaal is te voorkomen dat het hele proces wordt gereduceerd tot een uitsluitend gouvernementele aanpak. We hopen op grote betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en de sociale partners, vooral omdat de economische crisis de verschrikkelijke, reeds endemisch geworden problemen als werkloosheid en toenemende migratiedruk kan verergeren, waardoor dit verschijnsel nog moeilijker te controleren zal zijn. We vragen om meer aandacht voor de mensenrechtenvraagstukken die het gedrag van alle partnerlanden in meer of mindere mate beïnvloeden.
Laten we niet vergeten dat, wat betreft de instellingen, met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, de Europese Unie een coherente en gestructureerde vertegenwoordiging kan verzekeren dankzij nieuwe functies, zoals voorzitter van de Raad en Europese minister van Buitenlandse Zaken. In afwachting daarvan zou het nuttig zijn continuïteit te verzekeren in de Europese aanwezigheid, in ieder geval in het covoorzitterschap. We weten dat het Tsjechische voorzitterschap hier ontvankelijk voor was en we hopen dat ook het Zweedse voorzitterschap deze boodschap wil meenemen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik wil graag al mijn collega's en de vertegenwoordigers van de fracties en commissies die advies hebben uitgebracht, bedanken. Ze hebben allen bijgedragen aan de opstelling van dit verslag, dat naar mijn idee wijdverspreide steun geniet.
Alexandr Vondra
Mevrouw de Voorzitter, ik ben dankbaar dat mij de gelegenheid wordt geboden om deel te nemen aan de discussie van vandaag over de onder het proces van Barcelona vallende kwestie van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied. Ik weet dat het Parlement deze zaak met speciale belangstelling volgt. Vooral Pasqualina Napoletano verdient lof. De ontwerpresolutie waarover u later zult stemmen, levert een waardevolle bijdrage aan ons gezamenlijk werk.
De Top van Parijs van juli vorig jaar heeft geleid tot de oprichting van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied en tot de instelling van een partnerschap dat op het bestaande proces van Barcelona moet voortbouwen. Het huidige roulerend voorzitterschap ziet het versterken van dit partnerschap als een prioriteit. Hoewel het Verdrag van Lissabon nog niet van kracht is, kan ik u verzekeren dat wij, in de geest van mede-eigenaarschap, speciale aandacht zullen schenken aan de ontwikkeling van dit initiatief en in het bijzonder aan de regionale projecten. Deze zijn belangrijk en ze bieden de burgers van de regio concrete signalen dat het partnerschap in hun belang is.
De Unie voor het Middellandse-Zeegebied is niet het enige samenwerkingsmechanisme. De bilaterale samenwerking wordt voortgezet op grond van het Europees nabuurschapsbeleid en wordt in sommige gevallen aangevuld met het pretoetredingskader en ook, in het geval van Mauritanië, het ACS-kader.
Al deze benaderingen moedigen hervormingen binnen de afzonderlijke landen aan en versterken de regionale samenwerking. Het nabuurschapsbeleid kent natuurlijk ook een belangrijke oostelijke dimensie en we zijn zeer verheugd over de parallelle ontwikkeling van dit beleid.
Op de Top van Parijs is overeengekomen dat er werk zal worden verricht op vooral de volgende terreinen: sanering van de Middellandse Zee, autowegen over zee en over land, civiele bescherming en ontwikkeling van alternatieve energiebronnen via, bijvoorbeeld, het mediterrane plan voor zonne-energie.
Er is ook speciale aandacht voor hoger onderwijs en onderzoek, alsmede voor steun aan ondernemingen via het mediterrane initiatief voor bedrijfsontwikkeling. Zoals vorig jaar in Marseille is afgesproken, zullen de technische aspecten van de op dit gebied naar voren gebrachte projectvoorstellen worden behandeld door het secretariaat dat in Barcelona wordt gevestigd.
Naast deze specifieke projectgebieden, zullen de ministeriële conferenties van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied een aantal mondiale uitdagingen aanpakken die ons allen treffen. Het gaat hierbij onder meer om het streven naar vrede en veiligheid in de regio, de sociale en geopolitieke effecten van de economische crisis, milieubelangen, het beheersen van migrantenstromen en de rol van vrouwen in onze respectieve samenlevingen.
Ik weet dat er twee samenwerkingsterreinen zijn die voor dit Parlement van speciaal belang zijn en die wij ook volledig steunen. Het eerste is de interparlementaire samenwerking via de instelling van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering en haar commissies. Dit initiatief is cruciaal voor de ontwikkeling van een sterke parlementaire dimensie van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied. Zoals in uw resolutie wordt aangegeven, zal dit de democratische legitimiteit kunnen versterken. Het zal ook de fundamentele waarden van de Europese Unie helpen bevorderen. We zijn zeer verheugd over de manier waarop u en uw voorzitter dit initiatief hebben omarmd en we bieden u onze volledige steun.
Het tweede terrein dat mijns inziens voor ons bijzondere prioriteit verdient, is de ontwikkeling van interculturele betrekkingen. Dit is beslist van cruciaal belang, indien we meer begrip tussen de culturen in de mediterrane regio willen bevorderen. Het maatschappelijk middenveld en lokale sociale en regionale partners moeten allen hierbij worden betrokken. De Anna Lindh-Stichting speelt op dit gebied een bijzonder belangrijke rol.
De Unie voor het Middellandse-Zeegebied biedt ons de mogelijkheid om betere betrekkingen tussen haar leden te ontwikkelen. Uit recente gebeurtenissen is gebleken dat dit niet eenvoudig is, maar hierdoor is ook duidelijk aangetoond hoe belangrijk het is dat we ons blijven inspannen voor dit doel. We beseffen zeer goed welke problemen de bevolking in de regio ondervindt door de crisis in Gaza. Zoals u weet heeft dit geleid tot de opschorting van de vergaderingen van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied. Het voorzitterschap is echter van mening dat regionale samenwerking en dialoog de weg vormen voor vrede, vertrouwen en welvaart en we verwachten zeker dat het werk binnen de Unie voor het Middellandse-Zeegebied zo snel mogelijk zal worden hervat.
Daarom worden er nu voorbereidingen getroffen voor een tot onze Arabische partners gerichte diplomatieke demarche van het Tsjechisch voorzitterschap van de EU, dat daartoe samenwerkt met het Frans covoorzitterschap van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, namens de EU-leden van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, en waarbij misschien ook het Egyptisch covoorzitterschap betrokken zal zijn. Doel hiervan is op erop aan te dringen dat alle activiteiten van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied onmiddellijk na de top van de Arabische Liga, eind maart in Doha, automatisch en onvoorwaardelijk worden hervat. We zijn van plan om de donorconferentie voor Gaza, die op 2 maart in Sharm el-Sheikh in Egypte zal worden gehouden, aan te grijpen voor verdere besprekingen van de drie ministers van Buitenlandse Zaken: Karel Schwarzenberg van Tsjechië, Bernard Kouchner van Frankrijk en de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken.
Benita Ferrero-Waldner
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw Napoletano, in de eerste plaats wil ik u feliciteren met uw werk. Dit werk heeft namelijk geleid tot een verslag dat op verschillende vlakken uiterst belangrijk is.
Eerst en vooral is dit verslag werkelijk een positieve en constructieve bijdrage van het Europees Parlement tot de uitwerking van een coherent Euro-mediterraan beleid, een uitdaging die ons na aan het hart ligt.
Vervolgens hebt u terecht benadrukt dat de Unie voor het Middellandse-Zeegebied moet worden aangevuld. Ze mag niet enkel intergouvernementeel zijn, maar moet op juiste manier worden aangevuld en worden opengesteld voor deelname van andere betrokkenen, zoals lokale en regionale overheden. De parlementaire dimensie moet geïntensiveerd worden via de versterking van de rol van de Parlementaire Vergadering en via een duurzame betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld.
Het klopt dat de Unie van het Middellandse-Zeegebied gebruik moet maken van het institutionele en politieke paritaire karakter van een regionaal partnerschap, dat nieuw leven in geblazen moet worden. Het klopt echter ook dat zoiets enkel kan op basis van het Barcelona-acquis dat we moeten verlengen en consolideren.
De door de Commissie gefinancierde regionale samenwerking maakt deel uit van dat acquis. Er is vandaag dus geen enkele reden om dat in twijfel te trekken. Integendeel, die samenwerking ondersteunt en garandeert een coherent Europees optreden in het gebied, temeer daar de doelstellingen ervan volledig stroken met de ambitie van het Europese nabuurschapsbeleid, dat het belangrijkste kader is van onze bilaterale betrekkingen met de landen uit de regio.
Hetzelfde geldt voor de eerbiediging van de communautaire methodes die worden toegepast op de mechanismen voor besluitvorming en prioriteitvaststelling binnen de Europese Unie, aangezien de Unie voor het Middellandse-Zeegebied een initiatief is dat volledig past bij het Europese kader.
Mijnheer de Voorzitter, de Top tot oprichting van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied had, zoals u weet, een drievoudige doelstelling: hij moest de Euro-mediterrane betrekkingen een nieuw politiek elan geven, de institutionele governance van die betrekkingen veranderen om een paritaire uitvoering van het initiatief mogelijk te maken en ten slotte de multilaterale samenwerking van de Europese Unie met zijn mediterrane partners concreet gestalte geven met behulp van structurele projecten die subregionale integratie teweeg kunnen brengen en de ontwikkelingskloof tussen beide oevers van de Middellandse Zee kunnen helpen dichten.
We moeten die verschillen inderdaad verminderen door de socio-economische ontwikkeling, de handel en de investeringen te bevorderen. We moeten door middel van dialoog en politieke conflictoplossing weerstand bieden aan ideologisch radicale opvattingen, waarvoor gebrekkige ontwikkeling en gevoelens van onrechtvaardigheid een vruchtbare voedingsbodem zijn. Zoals u hebt opgemerkt, moeten we een verantwoord en op afspraken gebaseerd migratiebeleid voeren om profijt te kunnen trekken van de demografische stabilisatie in Europa en de demografische groei in de mediterrane landen. Dat zijn enkele voorbeelden van de uitdagingen die we samen met onze partners in het kader van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied moeten aanpakken.
We weten natuurlijk dat we die doelstellingen niet kunnen bereiken zonder parlementaire steun, zonder de steun van zowel het Europees Parlement als de Parlementaire Euromed-Vergadering. Dat is de geest waarin wij werken, in de vaste overtuiging dat de Europese Commissie in al die kwesties op uw medewerking mag rekenen. Ik wil u daarvoor graag bij voorbaat bedanken.
Wij weten natuurlijk ook dat wij wegens de uitermate zorgwekkende situatie in het Midden-Oosten ten gevolg van de oorlog in Gaza - waarover we vandaag hebben gesproken - een probleem hebben. We mogen de Unie voor het Middellandse-Zeegebied niet in een politiek vacuüm laten. Dat hebben we altijd gezegd en dat is inderdaad het geval.
Daar is ook de huidige opschorting van de werkzaamheden aan te wijten. Ik vind dat persoonlijk erg jammer, maar we hopen natuurlijk op een bepaald moment weer aan het werk te kunnen gaan. De vergadering in Sharm el-Sheikh, waar de Commissie als "medesponsor" een grote rol te vervullen heeft, zal inderdaad erg belangrijk zijn. Ik hoop dat nog andere vergaderingen zullen volgen. We hebben al veel werk verzet en als de Commissie werkt, doet ze dat heel ernstig.
Er is trouwens al heel wat gedaan voor de regels met betrekking tot het secretariaat. Die regels zijn er en moeten Barcelona de kans geven zijn werk te beginnen.
Vural Öger
rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, beste Pasqualina, dames en heren, met de Unie voor het Middellandse-Zeegebied wordt beoogd het in 1995 gestarte proces van Barcelona nieuw leven in te blazen. Helaas moeten we nu constateren dat het project vanwege de recente crisis in het Midden-Oosten stil ligt. De opening van het secretariaat in Barcelona is voor onbepaalde tijd uitgesteld, de toegezegde middelen kunnen niet verstrekt worden.
Er zijn tot dusverre dus nog geen concrete resultaten geboekt, hetgeen ik ten zeerste betreur. Ik vraag mij af of we ons te veel op instellingen hebben gericht en of dat de reden is van de huidige impasse. Hebben we de invloed van politieke crises op de Unie voor het Middellandse-Zeegebied onderschat?
Hoe kunnen we de voortgang van de projecten veiligstellen? In de geschiedenis van de Europese integratie waren we op het gebied van economie en handel zeer succesvol. Dat is precies de reden waarom we in de Commissie internationale handel hebben nagedacht over de manier waarop we onze succesvolle mechanismen zouden kunnen overdragen aan onze buurlanden in Zuid-Europa. Een doel is het oprichten van een vrijhandelszone tot 2010. Ook dit punt verloopt moeizaam. Juist omdat politieke conflicten dit proces blokkeren, zouden we het economische terrein moeten versterken.
De internationale handel zou niet alleen de economische, maar vooral ook de politieke en maatschappelijke situatie van de regio kunnen verbeteren. Daarbij is de regionale economische integratie van centrale betekenis. Onze Zuid-Europese buurlanden moeten ook onderling nauwer samenwerken.
Tegelijkertijd moeten de landen die al een netwerk van bilaterale handelsbetrekkingen hebben opgebouwd, overtuigd worden van de meerwaarde van een multilaterale dimensie. Daarbij speelt de communicatie over de voordelen van economische integratie met de burgers ter plaatse een belangrijke rol. Daardoor zou de situatie ten zuiden van de Middellandse Zee kunnen worden gestabiliseerd. Dat wens ik ons allemaal toe, en vooral de burgers in die regio!
Íñigo Méndez de Vigo
rapporteur voor advies van de Commissie constitutionele zaken. - (ES) Een gedicht is nooit af, alleen aan zijn lot overgelaten, zei een in Sète aan de Middellandse Zee geboren dichter. Volgens mij geldt hetzelfde voor het proces van Barcelona: het werd niet afgerond, maar aan zijn lot overgelaten, gedeeltelijk althans.
Daarom is het Parlement van mening dat de tijdens het Franse voorzitterschap ondernomen inspanningen om het proces van Barcelona nieuw leven in te blazen belangrijk zijn. Daarom hebben wij in de Commissie constitutionele zaken ook actief meegewerkt aan het verslag van mevrouw Napoletano, die ik voor haar geduld en begrip wil bedanken.
Waarom werd de Commissie constitutionele zaken bij dit onderwerp betrokken, mijnheer de voorzitter? Om meerdere redenen. Ten eerste om de voortzetting van het proces van Barcelona met de Unie voor het Middellandse-Zeegebied te waarborgen. Ten tweede om een overlapping van structuren te vermijden en dit proces in het institutionele kader van de Unie te verankeren. Ten derde, zoals mevrouw Ferrero-Waldner al heeft gezegd, om duidelijk te maken dat dit niet gewoon een intergouvernementeel proces is, maar dat de parlementaire dimensie ervan moet worden benadrukt.
Dat is de reden waarom wij in de Commissie constitutionele zaken aan punten hebben vastgehouden die al op 13 juli 2008 door Voorzitter Pöttering naar voren zijn gebracht. Deze hebben betrekking op de bijeenkomst van de Parlementaire Vergadering één keer per jaar, op de manier waarop zij overeenkomstig politieke families in fracties dient te worden ingedeeld en op de manier waarop zij adviesverslagen dient te produceren.
We hebben ook getracht de Raad te helpen bij de belangrijke beslissingen die hij moest nemen. Mijnheer Vondra, dit Parlement wil met de Raad samenwerken. We hebben de criteria vastgesteld waaraan het hoofdkwartier van deze nieuwe Unie voor het Middellandse-Zeegebied dient te voldoen. Toevallig stemmen deze criteria overeen met een stad in een land dat ik zeer goed ken. De Commissie constitutionele zaken heeft namelijk besloten dat Barcelona een goed hoofdkwartier zou zijn. Bovendien werd dit kort daarna ook door de ministers erkend, wat onze wens om met de Raad samen te werken nog eens extra weergeeft, mijnheer de Voorzitter.
Ik begon met een citaat van Paul Valéry; staat u mij tot om ook met een dichtregel van Paul Valéry te eindigen: "Tu n'as que moi pour contenir tes craintes!”
Volgens mij zou niets de eventuele angsten aan beide kusten van de Middellandse Zee beter kunnen wegnemen dan een succesvolle Unie voor het Middellandse-Zeegebied. Laten we hopen dat zij succes heeft, mijnheer de Voorzitter, en nog eens mijn dank aan mevrouw Napoletano voor haar begrip en haar hulp.
Vito Bonsignore
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik feliciteer mevrouw Napoletano met haar inspanningen en de evenwichtigheid waarvan zij in haar werk blijk heeft gegeven. Ik dank ook mevrouw Ferrero-Waldner - die altijd erg attent is als het om onze activiteiten gaat - voor het belangrijke werk dat ze wereldwijd verricht.
We moeten allen blijk geven van grote eenheid, want de problemen en uitdagingen die we het hoofd moeten bieden in het Middellandse-Zeegebied, zijn bijzonder moeilijk. We moeten aandringen op een steeds grotere en invloedrijkere rol voor Europa, aangezien we strategisch gezien aan de zijde van de Verenigde Staten staan.
De Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten heeft door de jaren heen kosten noch moeite gespaard om een steeds sterkere en steeds actievere rol voor Europa op te bouwen. Financiële steun is niet voldoende; financiële steun alleen is niet langer toereikend; het politieke optreden is toe aan een grootschalige vernieuwing. Eén van de vele gezamenlijke uitdagingen is de aanpak van immigratie in Europa. Dit probleem kan niet worden bestreden met meegaandheid, noch met populisme. Integendeel, daarbij is uiterste striktheid geboden om de naleving van de wet en het Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens te waarborgen.
De Unie voor het Middellandse-Zeegebied, de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering en het gemeenschappelijk buitenlands beleid met betrekking tot het zuiden zijn allemaal uitstekende en waardevolle instrumenten om een sterkere, belangrijkere en geloofwaardigere rol voor Europa te bewerkstelligen.
Mijn fractie zal daarom tegen de amendementen stemmen die door extreemlinks zijn ingediend. Wij zijn van mening dat deze overdreven polemisch en niet erg constructief zijn. Mijn politieke familie probeert nieuw elan te brengen in deze waardevolle activiteiten. Deze zullen een cruciale rol spelen in de nabije toekomst, en daarom steunen we een heropleving van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering. Deze mag niet enkel een discussieforum zijn, maar moet ook een plaats worden waar belangrijke, gezamenlijke beslissingen worden genomen voor onze toekomst en voor de toekomst van al diegenen die op de oevers van het Middellandse-Zeegebied wonen.
Carlos Carnero González
Namens de Sociaal-democratische Fractie wil ik allereerst mevrouw Napoletano feliciteren met het uitstekende verslag dat zij ons vanmiddag heeft voorgelegd, maar vooral ook met het feit dat zij een Euro-mediterraanse is van het eerste uur. Zonder haar werk en zonder haar inzet zouden we ons in eerste instantie geen Euromediterraan parlementair forum, of daarna een Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering hebben kunnen voorstellen, en zouden wij nu niet in staat zijn geweest de rol op te eisen die vertegenwoordigers van burgers in dit forum toekomt.
Ik zou graag willen aanknopen bij mijn collega de heer Méndez de Vigo die altijd literaire kopstukken citeert, door een zin uit Shakespeares King Lear aan te halen: "het ergste is het ergste niet, zolang je kunt zeggen: dit is het ergste”. We hebben ernaar gestreefd het tegenovergestelde te doen, omdat we, nu de situatie in het Midden-Oosten erger dan is ooit, een instrument hebben opgezet dat ten doel heeft in de gehele regio bij te dragen tot de politieke, economische en sociale ontwikkeling, als zijnde een algemeen kader voor conflictoplossing. Dit is het uiteindelijke doel van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied. Deze Unie voor het Middellandse-Zeegebied is niet nieuw. Integendeel, ze is diep geworteld in het proces van Barcelona en voorziet in de oprichting van nieuwe instellingen zoals het permanente secretariaat, dat in Barcelona zal worden gevestigd. Wij juichen deze unie toe, als Europeanen, als Mediterranen, als Spanjaarden en als de parlementaire vertegenwoordigers die er indertijd om hebben verzocht. Dit betekent ook de aanvaarding van de Euromediterrane Parlementaire Vergadering als wat het moet zijn: een forum waarop parlementariërs en burgers binnen deze Unie hun mening kunnen uiten.
De EMPV behoort te krijgen wat haar toekomt: advies- en controletaken en het recht om voorstellen te doen. De Unie voor het Middellandse-Zeegebied moet worden gebaseerd op gezamenlijk bestuur, over voldoende financiële middelen beschikken, gericht zijn op regionale integratie en voorzien in de behoeften van de burgers. Op deze manier zullen wij in staat zijn een mediterrane ruimte van vrede en solidariteit en ook een alliantie van beschavingen op te bouwen.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mevrouw Napoletano graag bedanken, niet alleen voor haar uitstekende verslag, maar ook voor haar waardevolle samenwerking met de schaduwrapporteurs. Het onderwerp van dit verslag is uiterst belangrijk, omdat het hier gaat om het vooruitzicht van een Euro-mediterrane Unie van staten die met elkaar zijn verbonden door vriendschap en samenwerking en waarvan de gemeenschappelijke doelstelling het bereiken van vrede, stabiliteit en welvaart voor hun burgers is.
Dit is geen eenvoudige opgave, niet in de laatste plaats omdat regionale conflicten, zoals het probleem van Israël en de Palestijnen, niet eenvoudig zijn op te lossen - en soms is het zelfs moeilijk om ermee om te gaan. Toch mag men nooit de hoop laten varen. De Unie voor het Middellandse-Zeegebied kan helpen om deze hoop in stand te houden. En wie weet, misschien helpt het als de hoop verwezenlijkt wordt in de vorm van stabiliteit voor de lange termijn en blijvende oplossingen voor regionale problemen.
In dit debat moet zeker worden gewezen op de waardevolle bijdrage van de Franse regering, die de aanzet heeft gegeven tot het voorgestelde project. Het is ook belangrijk nog eens te vermelden dat de oprichting van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied niet mag worden gezien als een alternatief voor de geplande toetreding van Turkije tot de EU. We moeten ervoor zorgen dat het Turkse volk weet en begrijpt dat er geen sprake is van een dergelijke verborgen agenda of bedrog.
Ten slotte heeft, wat de ingediende amendementen betreft, de ALDE-Fractie samen met de PSE-Fractie overeenstemming bereikt over vijf compromisamendementen waarvan het doel is het verslag te verbeteren. De vijf aanvullende amendementen van de GUE/NGL-Fractie lijken ons niet erg nuttig en zullen door mijn fractie niet worden gesteund.
Nogmaals mijn felicitaties voor de rapporteur.
Salvatore Tatarella
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik sta volledig achter ieder initiatief dat gericht is op de ontwikkeling van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied.
Vanuit dit oogpunt bekeken hoop ik dat de parlementaire rol van de Euro-mediterrane Parlementaire Vergadering wordt versterkt, onder andere via de intensivering van de betrekkingen met de mediterrane partners, via de mogelijkheid aanbevelingen in te dienen op de bijeenkomsten van de ministers van Buitenlandse Zaken en via deelneming als waarnemer aan de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders en van de ministers en aan de voorbereidende bijeenkomsten van hoge ambtenaren.
Ik wil de noodzaak onderstrepen dat de rol en de initiatieven van de Euro-mediterrane investerings- en partnerschapsfaciliteit worden versterkt en een Euro-mediterrane investeringsbank wordt opgericht, die enige tijd geleden werd aangekondigd maar tot op heden nog niet is verwezenlijkt.
Ik steun het voorstel om een Vergadering van Euro-mediterrane lokale en regionale overheden op te richten, naar voorbeeld van de dienovereenkomstige Europese instellingen, teneinde de regio's en steden een grotere rol te geven, en om een Euro-mediterraan economisch en sociaal comité in te stellen om te zorgen voor betrokkenheid van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld.
Ik sta ook achter het voorstel om een Euro-mediterrane Gemeenschap voor energie op te richten. Dit moet deel uitmaken van een beleid voor de implementatie van grootschalige projecten in de sector van hernieuwbare energie en energie-infrastructuur.
Verder hoop ik dat de Unie een steeds effectievere rol zal gaan spelen bij het streven naar vrede, conflictoplossing, de versterking van de democratie, de bescherming van de godsdienstvrijheid en bij de strijd tegen terrorisme, drugshandel, georganiseerde criminaliteit en mensensmokkel.
Tot slot kan de Unie zich niet onttrekken aan haar taak om samen met de betrokken lidstaten het migratiebeleid en de migratiestromen in het Middellandse-Zeegebied te beheren. Daarbij mag niet langer alleen worden gekeken naar veiligheid, wettelijkheid en repressie van illegale immigratie, maar moet ook een actief beleid worden gevoerd dat voor iedereen aanvaardbare regels omvat en zorgt voor doelgerichte en duurzame werkgelegenheid.
David Hammerstein
Hartelijk dank, mevrouw Napoletano, voor dit uitstekende verslag. Een paar dagen voor het uitbreken van de oorlog in Gaza vertegenwoordigde ik het Parlement en de EMPV in Jordanië op de laatste ministeriële conferentie die plaatsvond voordat de werkzaamheden vanwege het geweld in het Midden-Oosten weer eens werden opgeschort. Het was een conferentie over water. Het was een ministeriële conferentie over een van de belangrijkste vraagstukken waarvoor samenwerking in het hele Middellandse-Zeegebied vereist is en waardoor conflicten kunnen ontstaan. Water zal een kwestie van overleven worden en is ook het doel van een paar grote projecten die eventueel in het Middellandse-Zeegebied zullen worden uitgevoerd en die met zonne-energie, watertransport en vele andere zaken van doen hebben.
Hieruit blijkt hoe cruciaal dit vraagstuk is. Deze werkzaamheden zijn nu opgeschort en ik hoop dat de activiteiten van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied snel zullen worden hervat en er vooruitgang in het Midden-Oosten zal zijn.
We hebben zeer ambitieuze doelstellingen in het Middellandse-Zeegebied, maar de resultaten zijn zeer bescheiden, vooral op het gebied van mensenrechten, democratie en het milieu.
We dienen ook de zuid-zuid-markt en de samenwerking tussen de zuidelijke landen te bevorderen, en mogen ons niet blind staren op een grote vrije markt in het Middellandse-Zeegebied, wanneer hieraan geen samenwerking voorafgaat tussen landen die diepgewortelde conflicten hebben. Eén stap tegelijk.
Bovendien moeten we de energiecrisis aanpakken. De energiecrisis en de huidige economische crisis bieden mogelijk kansen om uiterst belangrijke projecten voor Europa en onze zuidelijke buurlanden op gang te brengen, zoals bijvoorbeeld plannen voor thermische zonne-energiecentrales (zonne-energie bij hoge temperatuur) en de totstandbrenging van intelligente schone netwerken om Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Europa met elkaar te verbinden in het kader van een snel, schoon plan ter bestrijding van klimaatverandering en de economische crisis.
Willy Meyer Pleite
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik mevrouw Napoletano voor haar werk willen danken. Ten tweede wil ik als schaduwrapporteur opmerken dat ik mijn fractie om twee fundamentele redenen verzocht heb niet voor dit verslag te stemmen.
Ten eerste omdat het meest recente conflict, de meest recente Israëlische aanval op Gaza, van een dermate orde van grootte is dat deze niet straffeloos kan worden aanvaard. Alles heeft zijn grenzen. Het is niet de eerste keer, maar deze aanval op de Palestijnse soevereiniteit is van een dergelijke omvang dat hij een echte bedreiging vormt voor de verwezenlijking van de overeenkomst van Annapolis en het vooruitzicht op de totstandkoming van een Palestijnse staat teniet doet, ofschoon die de enige mogelijkheid is om een door vrede en solidariteit gekenmerkte Unie voor het Middellandse-Zeegebied tot stand te brengen.
De tweede reden waarom ik heb aanbevolen om niet voor het verslag te stemmen is dat, wat de vrijhandelszone betreft, geen rekening is gehouden met regionale verschillen. Volgens ons is het van essentieel belang dat bij handelsvraagstukken iedereen gelijk wordt behandeld en dat daarbij rekening wordt gehouden met regionale verschillen en met de bijzondere kenmerken van elk land.
Luca Romagnoli
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik denk daarentegen dat ik vóór de ontwerpresolutie van mevrouw Napoletano zal stemmen, want mijns inziens is het zonder meer van strategisch belang dat grote projecten in kaart worden gebracht en verwezenlijkt en is het evenzo nuttig om te benadrukken dat voor de verwezenlijking ervan een bepaalde formule moet worden toegepast, de formule van 'programma-afspraken, overeenkomsten die hoe dan ook - en ik wil hier graag de nadruk op leggen - in het teken moeten staan van het subsidiariteitsbeginsel.
Eerlijk gezegd ben ik enigszins verbaasd over het verzoek om een nieuwe impuls te geven aan het beheer van de gemeenschappelijke migratiebeleidslijnen, ofschoon ik erken hoe belangrijk een effectieve samenwerking is tussen de lidstaten - en niet alleen de lidstaten - en de landen op de zuidelijke oevers van de Middellandse Zee.
Ik heb eerlijk gezegd ook enkele twijfels over de economische en commerciële initiatieven die de weg vrij moeten maken voor de oprichting van een Euro-mediterrane vrijhandelszone. Deze komen niet voort uit vooroordelen, maar uit mijn wens om meer duidelijkheid over de manier waarop een dergelijke vrijhandelszone wederzijdse voordelen kan leiden.
Ioannis Kasoulides
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik mevrouw Napoletano feliciteren met haar verslag. Het is duidelijk dat de Unie voor het Middellandse-Zeegebied een belangrijke stap is in de pogingen om een Euro-mediterraan partnerschap tot stand te brengen. Een van de obstakels voor dit partnerschap was tot nu toe de zichtbaarheid, dat wil zeggen de mogelijkheid voor de bevolkingen van de partnerlanden om inzicht te krijgen in de effecten van het proces van Barcelona en onze Unie voor het Middellandse-Zeegebied.
Ik zal hiervan een voorbeeld geven. Toen mij werd gevraagd een verslag op te stellen over de sanering van het milieu in het Middellandse-Zeegebied, constateerde ik dat de volgende programma's betrekking hadden op dit onderwerp: het investeringsprogramma voor probleemgebieden in het Middellandse-Zeegebied (Mediterranean Hotspot Investment Programme (MeHSIP)), de waterstrategie voor het Middellandse-Zeegebied, de mariene strategie van de Europese Unie, UNEP/MAP, de Mediterrane Strategie voor duurzame ontwikkeling, het Europees Programma voor technische bijstand ten behoeve van het milieu in het Middellandse-Zeegebied (METAP), het Europees-mediterraan waterinitiatief en de meerjarige investeringsregeling, die worden uitgevoerd onder auspiciën van het programma Horizon 2020. Deze versnippering leidt tot verminderde zichtbaarheid.
Het andere obstakel is het probleem in het Midden-Oosten. Ik juich het standpunt van de heer Solana toe, die zei dat het Kwartet deze keer op een andere manier te werk zal gaan dan in het verleden, niet vanwege een tekortschietende wil aan de zijde van de Europese Unie, maar vanwege het eerdere beleid van de Amerikaanse regering. Ik hoop dat er deze keer, met de heer Mitchell als afgezant in het gebied, politieke vooruitgang wordt geboekt. We hebben al veel gedaan. Onlangs heb ik Libanon bezocht waar ik zag hoe UNIFIL met behulp van de aanwezigheid van de Europese troepen een herhaling van de vijandelijkheden in zuidelijk Libanon en Israël onmogelijk maakte.
Jamila Madeira
(PT) Mijn dank aan mijn collega Pasqualina Napoletano voor haar uitstekende verslag. Veertien jaar na Barcelona en vijf jaar na de eerste Euro-meditterane Parlementaire Vergadering hebben we nu de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, met economische en parlementaire bevoegdheden, met maatschappelijke organisaties en met regeringsleiders die gezamenlijk besluiten nemen. Iedereen wil meer doen en het beter doen in dit gebied waar 720 miljoen burgers een reëel potentieel betekenen voor ontwikkeling en vrede in de wereld. Het zou een grote vergissing zijn als we ons zouden beperken tot de economische en zakelijke dimensies. De crisis in de groei vraagt natuurlijk om een politiek antwoord, maar het vinden van een antwoord op de humanitaire crisissen, de noodsituaties en de militaire crisissen, die we eind 2008, begin 2009 gekend hebben, is cruciaal.
Politici en burgers moeten een antwoord vinden op de problemen van de wereld. De wereld heeft hen om antwoorden gevraagd, maar nu, maanden later, zijn we - burgers en politici - met name in een platform zoals de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, nog steeds bezig een antwoord te zoeken. Ik hoop dat we van deze tijden van crisis ten minste iets hebben geleerd en daardoor voortgang kunnen boeken. Hoewel we alleen van onze fouten kunnen leren, is het van cruciaal belang dat we nu snel een antwoord vinden.
Miguel Portas
(PT) Commissaris Ferrero-Waldner heeft in haar toespraak de doelstellingen van de nieuwe Unie samengevat. In werkelijkheid is de Unie tijdens het Franse voorzitterschap in een verkeerd gesternte geboren en zijn er fouten gemaakt. De eerste fout was dat de conflicten in de regio, met name het Palestijns-Israëlische conflict en het conflict in de Westelijke Sahara, van de agenda zijn verwijderd. De tweede fout is dat de Unie zich probeert waar te maken door gezamenlijke economische en milieuprojecten op te zetten zonder vraagtekens te zetten bij de context van vrijhandel waarin deze plaatsvinden. De derde fout is dat werd gesuggereerd dat de Turkse aanvraag voor toetreding tot de Europese Unie zou kunnen worden verlegd naar deze Unie.
Het verslag van mevrouw Napoletano pakt het eerste probleem niet aan, waarmee zijn reikwijdte wordt beperkt. Economische en regionale integratie is gedoemd te mislukken indien de Unie niet de moed heeft de bestaande conflicten aan te pakken op basis van het internationaal recht. Anderzijds bevat het verslag duidelijke aanbevelingen ten aanzien van de tweede en derde fout, en deze gaan in de goede richting.
De Unie voor het Middellandse-Zeegebied mag niet fungeren als de wachtkamer of de achterdeur voor Turkije, vooropgesteld dat Turkije voldoet aan de criteria voor toetreding. Evenmin mag de Unie voor het Middellandse-Zeegebied een aanhangsel worden van de Europese vrijhandelsstrategie en volledig losgekoppeld zijn van elk beleid voor sociale integratie.
In het verslag worden belangrijke aanbevelingen gedaan: een Unie met burgerschap en een representatieve dimensie en betrokkenheid van de Arabische Liga, regionale projecten met een sociale dimensie en uitbreiding van de projecten naar terreinen die van essentieel belang zijn voor het leven van mensen, zoals water, landbouw en onderwijs. Er staan ook duidelijke regels in het verslag voor programma-afspraken en een Euromeditterane Investeringsbank.
De Unie is tot stand gekomen met fouten, maar ze bestaat tenminste. Ik sta achter dit verslag omdat ik denk dat deze Unie wordt wat wij ervan zullen maken. Het verslag krijgt daarom van mij het voordeel van de twijfel.
Luís Queiró
(PT) Veel van de vraagstukken die voor Europa van groot belang zijn, houden verband met aan het Middellandse Zeegebied. Het initiatief voor de Unie voor het Middellandse-Zeegebied verdient dan ook onze steun, aangezien deze een nieuwe impuls kan betekenen aan een noodzakelijk en nuttig proces. Tot dusverre heeft dit proces echter nog niet het vereiste succes of de vereiste zichtbaarheid gehad. Dit roept de vraag op hoe we deze strategie ten uitvoer kunnen leggen. Het model dat in Barcelona gevolgd werd, heeft niet het verwachte resultaat gehad. Zou dit nieuwe partnerschap wel gaan slagen?
Het verslag van mevrouw Napoletano gaat hierop in. We hopen echter niet dat de Unie tegen dezelfde problemen zal aanlopen als het Proces van Barcelona, met op het oog veel projecten en actieterreinen, maar in feite zonder heldere prioriteiten. Door het feit dat een beter sociaal en cultureel begrip tussen de volkeren aan weerszijden van de Middellandse Zee verwezen wordt naar paragraaf 26, de bevordering van democratie en de bescherming van de mensenrechten naar paragraaf 27 en immigratievraagstukken naar paragraaf 28, nadat het eerst een hele tijd om andere sectoren en andere kwesties is gegaan, ontstaat een verkeerd beeld van de prioriteiten van dit partnerschap, of van wat deze zouden moeten zijn.
Er is een duidelijke strategie nodig. Wij zijn van mening dat deze strategie eruit moet bestaan dat we onze buurlanden meer voordelen en meer samenwerking bieden, maar ook meer resultaten van hen vragen op economisch, sociaal en democratisch vlak, en dat we ons concentreren op helder gedefinieerde, en wellicht minder, sectoren om te voorkomen dat alle terreinen dezelfde prioriteit krijgen, met het risico dat uiteindelijk niets echte prioriteit krijgt. Het moge duidelijk zijn dat dit alleen bereikt kan worden met juiste steun en financiering. De erkenning van de noodzaak van een investeringsbank voor het Middellandse-Zeegebied verdient een positieve ontvangst. Het is uiterst belangrijk ambitieus te zijn, wat betekent dat we alles moeten doen wat in ons vermogen ligt.
Tot slot, voorzitter, een woord over het Midden-Oostenconflict. Hoewel dit proces geen alternatief is voor vredesonderhandelingen, kan en moet het een bijdrage leveren aan beter begrip, onderlinge afhankelijkheid en wederzijds respect tussen de partijen. Dit zijn essentiële voorwaarden - daar zijn we ons allemaal van bewust - om vrede in de regio tot stand te brengen.
De Voorzitter
Wij zijn aan het einde van de sprekerslijst. Er zijn vier verzoeken uit de zaal om het woord te mogen voeren volgens de "catch the eye"procedure.
Christopher Beazley
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zou de commissaris in haar antwoord aan het Parlement kunnen uitleggen op welke manier de nieuwe formulering "Unie voor het Middellandse-Zeegebied”, in tegenstelling tot "Mediterrane Unie”, nog een EU-beleid blijft? Het is naar mijn mening uitermate belangrijk dat de commissaris ook twee andere EU-zeeën in aanmerking neemt: de Zwarte Zee en de Synergie voor het Zwarte Zeegebied, en de Oostzee en de Strategie voor het Oostzeegebied.
Mijn land heeft grote belangstelling voor het Middellandse-Zeegebied en ik geloof dat we ook de status van waarnemer hebben. Er zijn lidstaten die ook tot het Gemenebest behoren en hoewel ik mijn Spaanse collega's niet wens te ergeren, maakt Gibraltar, voor zover ik weet, technisch gezien nog steeds deel uit van de Britse kroondomeinen.
Het is van groot belang dat dit niet een soort regionaal onderonsje wordt waar de rest van Europa niet volledig deel aan kan nemen. Veeleer hoop ik dat de overige lidstaten volledig bij de Oostzee en Zwarte Zee betrokken zullen worden.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) De economische en sociale ontwikkeling en de welvaart van de burgers in de lidstaten van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied moeten duurzaam zijn. Ik vind dat de nieuw opgerichte Unie voor het Middellandse-Zeegebied ook het probleem van de klimaatverandering moet aanpakken.
In de Euro-mediterrane regio wonen ongeveer één miljard mensen, die een derde van het BBP van de wereld genereren. Regionale samenwerking is broodnodig bij de aanpak van milieubedreigingen.
De bevolkingsgroei en de afnemende hoeveelheid neerslag in deze regio ten gevolge van klimaatverandering, zorgen ervoor dat drinkwater een van de grootste risico-elementen in het gebied wordt. Watertekorten, waterverontreiniging, gebrek aan waterzuiveringsinstallaties, olievervuiling als gevolg van ongevallen op zee, ontbossing en bodemerosie moeten deel gaan uitmaken van de vraagstukken waar het Europees-mediterraan partnerschap zich over ontfermt.
Ik geloof dat een van de fundamentele waarden die door de Unie in het Middellandse-Zeegebied bevorderd moet worden milieubescherming in de vorm van bestrijding van klimaatverandering is, en dan heb ik het zowel over de aanpassing aan de klimaatverandering als over de bestrijding van de oorzaken ervan.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de minister, mevrouw de commissaris, ook ik wil graag mevrouw Napoletano bedanken. Tijdens onze eerste discussie over de Unie voor het Middellandse-Zeegebied was ik namelijk eerder sceptisch. Dat ben ik nog steeds, maar toch heb ik vandaag een sprankje hoop.
De uitdagingen zijn ontegensprekelijk enorm. Hebben we de middelen om ze het hoofd te bieden? Dat weten wij niet. De doelstellingen zijn weliswaar nobel - milieu, energie, strijd tegen woestijnvorming, immigratie, enzovoort - maar we mogen niet terechtkomen bij een onsamenhangende lijst die enkel tot ontgoocheling aan de andere kant van de Middellandse Zee kan leiden.
Mevrouw de commissaris, als u het me toestaat zou ik een specifiek land willen noemen dat niet aan de Middellandse Zee ligt, maar dat wel opgenomen is, een ACS-land dat ook lid van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied is: Mauretanië. Dat land bevindt zich vandaag in een ernstige politieke crisis. Ik vind dat dit land, als partner van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied, als ACS-land en in naam van het nabuurschapsbeleid onze steun verdient bij het vinden van een uitweg uit deze crisis.
Volgens mij is het dat wat de twee partijen in het conflict ons vragen. Het is onze verantwoordelijkheid om ons daarvoor in te zetten en hen uit deze diepe politieke crisis te helpen.
Avril Doyle
(EN) Mijnheer de Voorzitter, water is een belangrijk onderwerp voor de samenwerking in het Middellandse-Zeegebied. Belangrijk is ook - zo hoop ik - een pan-Europees superhoogspanningsnet, oftewel een netwerk van verbindingen met hoge gelijkspanning, waaronder een verbinding tussen Spanje en de noordwestkust van Afrika.
Het is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat hernieuwbare energie, waaronder wind, waterkracht, verscheidene zonne-energie- en andere technologieën, standaard kan worden gebruikt. Om bij piekbelastingen op hernieuwbare energie te kunnen vertrouwen moet de toevoer naar onze hoogspanningsnetten vanuit zo veel mogelijk verschillende bronnen komen, zodat de levering van stroom altijd kan voldoen aan de vraag. Als er geen wind is aan de noordwestkust van Ierland - en Ierland wordt wel het Saoedi-Arabië van Europa genoemd wat betreft wind - waait de wind wel aan de noordwestkust van Afrika, of wordt het hoogspanningsnet gevoed door zonne-energie uit het Middellandse-Zeegebied, met name Spanje, of door de vele zonnecelinstallaties in de gehele regio.
Dit scenario is een win-winsituatie voor het Middellandse-Zeegebied, voor energiezekerheid, voor het energiebeleid en vooral voor een aanzienlijke reductie van onze kooldioxide-emissies, die op dit moment worden veroorzaakt door onze huidige afhankelijkheid van fossiele brandstoffen voor industrieën, transport en verhitting en koeling.
De Voorzitter
Mevrouw Figueiredo heeft zich bij ons gevoegd en zal, in het kader van de 'catch-the-eye'-procedure, het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid toelichten.
Ilda Figueiredo
Het advies van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid benadrukt het belang dat alle lidstaten het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen en alle andere mensenrechteninstrumenten van de Verenigde Naties en de Internationale Arbeidsorganisatie ratificeren. Het vraagt ook aandacht voor de situatie van vrouwen en betreurt dat daaraan in de mededeling van de Commissie geen specifieke aandacht wordt besteed, vooral als het gaat om 'projecten', waarvan het bevorderen van geografische, economische en sociale cohesie deel moet uitmaken en waarbij altijd het vraagstuk van gelijke kansen voor mannen en vrouwen en het genderperspectief moet worden meegenomen.
Tot slot wil ik simpelweg mijn zorg uiten over armoede en sociale uitsluiting, waar vrouwen in ernstige mate mee geconfronteerd worden. Ik eindig met een slotwoord over de ernstige situatie in Palestina en in de Westelijke Sahara, waar vrouwen en kinderen de belangrijkste slachtoffers zijn van oorlog en uitbuiting, kortom van het hele proces van discriminatie waarmee mensen, en in zeer ernstige mate vrouwen en kinderen, geconfronteerd worden.
Alexandr Vondra
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik u allen bedanken voor dit zeer waardevolle debat, waarin een aantal ideeën naar voren is gekomen. U hebt een werkelijk interessant document opgesteld.
Op welk punt zijn we nu aanbeland? We weten waarom we dit doen: het Middellandse-Zeegebied is de bakermat van onze beschaving en daarom is het logisch dat wij dit gebied binnen de Europese Unie bijzondere aandacht willen geven. Vorig jaar werd al een Frans initiatief ontplooid en dit proces moeten we gaande houden en volledig tot ontwikkeling brengen.
Kortom, we weten waarom we dit doen en wat we willen bereiken. Velen onder u hebben benadrukt hoe belangrijk het is dat het Middellandse-Zeegebied een gebied wordt van vrede, stabiliteit en veiligheid, een gebied waar democratische principes, mensenrechten en grondvrijheden, waaronder gendergelijkheid en de rol van vrouwen in de maatschappij, worden gehandhaafd en ten volle gerespecteerd.
We weten ook hoe we dit willen bereiken, en daarom hebben we de Unie voor het Middellandse-Zeegebied en een uitgebreide reeks van verschillende activiteiten. U bent al goed op de hoogte van de belangrijkste gebieden: de nadruk op hernieuwbare energiebronnen, het programma voor zonne-energie en het waterbeheerprogramma. Ik was een week geleden nog in Portugal. Dat land kan een voorbeeld zijn voor de manier waarop een duurzaam, dynamisch programma voor hernieuwbare energie moet worden ontwikkeld. Dit is namelijk van groot belang voor het Middellandse-Zeegebied.
We moeten nu gewoon in actie komen. Toen we vorig jaar bijeenkwamen in Parijs en in Marseille, konden we niet vermoeden dat de situatie in Gaza zich op deze manier zou ontwikkelen, maar het voorzitterschap doet samen met de Commissie genoeg om te kunnen beginnen met de uitvoering van alle overeenkomsten die we vorig jaar hebben bereikt. Ik denk dus dat we redelijkerwijs kunnen verwachten dat we na maart, zoals ik u al heb meegedeeld, kunnen verdergaan met de meest recente werkzaamheden van het voorzitterschap.
Ons werkprogramma voor 2009 is omvangrijk: er zijn ongeveer negen bijeenkomsten van ministers in verschillende formaties gepland. Dan zijn er nog de middelen, die, voor zover ik weet, meer dan een miljard euro bedragen. Ik denk dus dat we er klaar voor zijn. Er zijn weliswaar omstandigheden in verband met de situatie in Gaza die voor vertraging hebben gezorgd, maar ik denk dat we daar een oplossing voor zullen kunnen vinden.
Ik dank u zeer voor dit nuttige debat. We zijn er zeker klaar voor om u verder bij te staan.
Benita Ferrero-Waldner
Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, er valt uiteraard nog veel te zeggen, maar ik wil beginnen met de volgende vraag: wat is de communautaire dimensie van dit alles?
Ten eerste kan ik u zeggen dat de communautaire dimensie van dit dossier van groot belang is, omdat het plan betreffende de Unie voor het Middellandse Zeegebied weliswaar voortkomt uit het Proces van Barcelona maar de nalatenschap heeft ontvangen van het acquis van het Proces van Barcelona. Heel het acquis is opgenomen en daar hebben we hard voor gewerkt.
Ten tweede sluit de Unie voor het Middellandse Zeegebied aan bij het nabuurschapsbeleid. Het nabuurschapsbeleid is het bilaterale beleid en het proces van Barcelona - nu de Unie voor het Middellandse Zeegebied - is het multilaterale deel. Ik kan daar aan toevoegen dat de Zwarte Zee en de Baltische Zee natuurlijk opgenomen zijn in hetzelfde kader, maar dan in het noorden. Dus maakt u zich geen zorgen, alle elementen zijn aanwezig. Dit is wat het Franse voorzitterschap wilde bereiken: het covoorzitterschap delen met de landen uit het Middellandse Zeegebied, zoals ik al eerder heb gezegd, en samenwerken met deze landen.
Nu beheert de Commissie ook alle toekomstige communautaire projecten, omdat dit nodig is en omdat we ook gecontroleerd worden door het Parlement. Alleen projecten die eventueel door particuliere fondsen worden gefinancierd, zullen op een andere manier worden beheerd.
Het secretariaat, dat in Barcelona gehuisvest zal worden, zal de projecten promoten. Zo zien wij de promotie van de projecten. Verder zullen wij proberen de met particuliere middelen gefinancierde projecten te promoten, want voor de rest blijven ze een bevoegdheid van de Commissie. Besluiten worden zoals altijd eerst genomen door de zevenentwintig lidstaten en vervolgens krijgt het covoorzitterschap wederom de mogelijkheid om samen te werken met de 143, het Zuiden en het Noorden.
Wat Mauritanië betreft, mevrouw Isler Béguin, dat land neemt enkel deel aan de multilaterale onderhandelingen, dus in het kader van de Unie voor het Middellandse Zeegebied, maar maakt geen deel uit van het nabuurschapsbeleid. Dat is het enige verschil.
Dit gezegd zijnde, kan ik toevoegen dat wij in de Commissie, ondanks deze tijdelijke opschorting, hard en op constructieve wijze werken aan de uitvoering van de vier à zes projecten die naar voren zijn gebracht als prioritaire projecten: civiele bescherming, sanering van de Middellandse Zee, snelwegen op zee en ook een mediterraan plan voor zonne-energie. In het kader van dit plan, mevrouw, werken wij hard aan de ontwikkeling van duurzame energie, met name zonne-energie, want zonne-energie is evenals windenergie en andere energiebronnen van groot belang.
In totaal kan de Unie voor het Middellandse Zeegebied rekenen op financiële steun van zestig miljoen euro binnen de begroting 2008-2009, met name via regionale programma's. Verder is al een bedrag van vijftig miljoen euro toegewezen aan het investeringsfonds van het nabuurschapsbeleid ter ondersteuning van investeringsprojecten in de regio.
Wij wilden tevens uitwisselingen tussen universiteiten bevorderen en daarom heb ik besloten om bijvoorbeeld het programma Erasmus Mundus uit te breiden tot de zuidelijke landen van het Middellandse Zeegebied en deze landen extra studiebeurzen aan te bieden.
Wat betreft de situatie van de vrouw, mevrouw, daar gaan wij ons natuurlijk ook mee bezig houden, aangezien dit vraagstuk deel uitmaakt van het acquis van Barcelona. Ik herinner me nog de eerste conferentie over vrouwen in het Middellandse Zeegebied, die in 2007 in Istanboel werd gehouden. Ik was daarbij aanwezig, en uiteraard zullen wij dit thema blijven behandelen.
Maar zoals u weet hebben we altijd te maken met enerzijds het bilaterale aspect, dus de relatie met elk land afzonderlijk, en anderzijds het multilaterale aspect. Dat laatste aspect staat nu centraal in de aangelegenheden van de Unie voor het Middellandse-Zeegebied.
Nog kort iets over het secretariaat. Wij gaan een redactiecomité oprichten dat met name tot taak zal hebben de statuten voor te bereiden. De Commissie is al aardig gevorderd met de voorbereidende werkzaamheden. De statuten zullen het secretariaat een rechtspersoonlijkheid verschaffen en zullen vervolgens formeel moeten worden goedgekeurd door de hoge ambtenaren van de Unie voor het Middellandse Zeegebied.
Tot slot wil ik u nogmaals zeggen dat de deelname van de EMPV in de hoedanigheid van waarnemer aan alle vergaderingen van de Unie voor het Middellandse Zeegebied van essentieel belang is en dat wij deze rol binnen de Unie voor het Middellandse Zeegebied ondersteunen. Toen mevrouw Kratsa in Marseille was, hebben we haar in dit opzicht veel steun gegeven.
Ik geloof dat ik de belangrijkste punten heb genoemd. Uiteraard valt er over dit thema nog veel te zeggen.
Pasqualina Napoletano
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Ferrero-Waldner, mijnheer Vondra, geachte collega's, dit debat is naar mijn mening zeer nuttig geweest en heeft voor opheldering gezorgd van enkele aspecten van ons tamelijk gecompliceerde stelsel van instrumenten voor bilateraal en multilateraal partnerschap met de landen in het zuiden.
Ik ben verheugd over de verduidelijkingen van mevrouw Ferrero-Waldner. Daarin heeft ze benadrukt dat het acquis van Barcelona geheel gehandhaafd blijft, en juist daarom ging onze voorkeur uit naar de eerste definitie, namelijk: 'Proces van Barcelona: Unie van het Middellandse-Zeegebied'. Dan zou het misschien duidelijker zijn geweest dat we bezig waren met het versterken van een systeem dat reeds een eigen grondslag had.
Zo hoop ik ook - en dit zeg ik openlijk, omdat ik hierna geen rapporteur meer zal zijn - dat het Europees institutioneel kader vatbaar zal zijn voor ontwikkeling. Waarom? Omdat ik hoop dat, als we eenmaal een Europese minister van Buitenlandse Zaken hebben en dus de functies van de Commissie en de Raad in zekere zin door hem of haar vertegenwoordigd zullen zijn, deze minister niet de achtentwintigste minister van Buitenlandse Zaken in de rij van de andere zevenentwintig, maar dat de lidstaten, tenminste wat het Europese deel betreft, zich vertegenwoordigd zullen voelen door deze persoon. Dan zal er wellicht geen behoefte meer zijn om landen en Unie met elkaar te vermenigvuldigen. Dan zullen wij in de Hoge Vertegenwoordiger ook een minister van Buitenlandse Zaken hebben en dan kunnen we wellicht de rol van de Europese Unie consolideren. Hier hebben we met zijn allen naartoe gewerkt en daarom staan we volledig achter het behoud van de regionaal programma's. Zoals de commissaris weet, hecht het Parlement veel belang aan deze programma's, die wellicht tot de beste resultaten hebben opgeleverd.
Ik dank u allen voor dit debat.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 19 februari 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg  
Een nauw partnerschap tussen de Europese Unie en de landen van het Middellandse-Zeegebied moet in de eerste plaats gebaseerd zijn op het respecteren van de mensenrechten en de rechtsstaat. Het voorstel met de titel 'Proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied', dat in Parijs op 13 juli 2008 aangenomen werd, draagt bij tot vrede en welvaart en kan een belangrijke stap vooruit betekenen in de richting van economische en territoriale integratie evenals van samenwerking op het vlak van milieu en klimaat.
Het is jammer dat er sinds het begin van het Proces van Barcelona in sommige partnerlanden geen concrete vooruitgang is geboekt op het vlak van het naleven en eerbiedigen van enkele van de gemeenschappelijke waarden en principes die benadrukt werden in het Verdrag van Barcelona van 1995, dat door deze landen ondertekend werd (in het bijzonder op het vlak van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat).
Dat in de landen van het Middellandse-Zeegebied armoede en maatschappelijke uitsluiting voorkomen, waarvan vooral vrouwen en kinderen het slachtoffer zijn, is bijzonder verontrustend. Het is noodzakelijk dat de lidstaten en partners die bij het Proces van Barcelona betrokken zijn, de nadruk leggen op gendermainstreaming van het beleid en de specifieke maatregelen ter bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Alle landen die deelnemen aan het "Proces van Barcelona: Unie voor het Middellandse-Zeegebied” moeten zo snel mogelijk het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) en alle andere instrumenten van de Verenigde Naties en de Internationale Arbeidsorganisatie met betrekking tot de mensenrechten goedkeuren.
Tunne Kelam  
schriftelijk. - (EN) Ik juich de inspanningen toe om de betrekkingen van de EU met landen in het Middellandse-Zeegebied verder te ontwikkelen, maar ik wil ook benadrukken dat de EU niet haar twee andere zeeën moet verwaarlozen, namelijk de Oostzee en de Zwarte Zee. De strategie voor de Oostzee zal een van de prioriteiten van het Zweedse voorzitterschap zijn. Ook de Synergie voor het Zwarte Zeegebied is van strategisch belang. De EU dient zich, in de geest van de EU-gedachte, te richten op een evenwichtige ontwikkeling van al deze regio's. De EU is een geïntegreerde gemeenschap en de strategische ontwikkeling van de regio's op de lange termijn is voor iedere regio even belangrijk.
Er is duidelijk behoefte aan een goed partnerschap met de landen in het Middellandse-Zeegebied die geen lidstaat van de EU zijn. Dit partnerschap moet gebaseerd zijn op eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat. Helaas zijn er nog steeds landen die ernstige problemen op dit gebied hebben en ik dring er bij de EU-lidstaten op aan om deze problemen in volle ernst te benaderen.
De betrokkenheid van de Arabische Liga biedt een belangrijke mogelijkheid om alle landen samen te brengen en gezamenlijk naar oplossingen voor de conflicten in de regio te zoeken. Ik roep de EU-lidstaten op om een evenwichtig standpunt in te nemen en eerder de rol van onderhandelaar te spelen dan partij te kiezen in de diverse conflictsituaties. Alleen als we een evenwichtig standpunt innemen, kunnen we een bijdrage leveren aan vrede op de lange termijn in het Midden-Oosten.
