Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de vergadering van het Europees Parlement, die op donderdag 30 januari 2003 is onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter.
Afgelopen zaterdag is de heer Joseba Pagazaurtundua, hoofd van de gemeentepolitie in een dorp in Spaans Baskenland, doodgeschoten door een terrorist. Namens mijzelf en namens dit Parlement heb ik reeds mijn diepe medeleven en oprechte deelneming betuigd aan de familie van het slachtoffer.
De heer Pagazaurtundua was actief lid van de Socialistische Partij. Hij was ook actief lid van de Baskische burgerbeweging ¡Basta Ya!, - 'Het is genoeg geweest'. ¡Basta Ya! is in het jaar 2000 onderscheiden met de Sacharov-prijs en de heer Pagazaurtundua was destijds in dit Parlement om de prijsuitreiking bij te wonen. De terroristen hebben met deze moord weer eens laten zien hoezeer zij het recht op leven ontkennen en de vrijheid van politieke meningsuiting verachten.
Na deze laatste aanval op de beschaving willen wij hier in het Europees Parlement onze onvoorwaardelijke solidariteit betuigen met de slachtoffers, hun nabestaanden en de bestrijders van het terrorisme in Spanje. Ik verzoek u thans een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

De Voorzitter.
De notulen van de vergadering van donderdag 30 januari 2003 zijn rondgedeeld.
Zijn er opmerkingen?

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord om u te wijzen op een probleem met betrekking tot de naleving van het Reglement in het volledig verslag van 30 januari 2003, in het kader van het debat over de honger in de wereld en de opheffing van belemmeringen in onze handel met de armste landen van de wereld.
Op pagina 15 van dit verslag vinden we namelijk een schriftelijke verklaring van het lid Johan Van Hecke van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, die werd ingediend overeenkomstig artikel 120, lid 7. Deze verklaring heeft een lengte van 357 woorden, terwijl in het Reglement is bepaald, en ik citeer: "Leden die tijdens een debat niet het woord hebben gevoerd, kunnen hoogstens één maal per vergaderperiode een schriftelijke verklaring indienen van niet meer dan 200 woorden, die bij het volledig verslag van de vergadering wordt gevoegd."
Aangezien ik zelf moeite heb gedaan om mij in mijn schriftelijke verklaring over hetzelfde debat op dit punt aan het Reglement te houden en een van mijn eerdere schriftelijke verklaringen juist op grond van dit artikel werd ingekort, verbaast deze gang van zaken mij, en vraag ik mij af of er met betrekking tot de toepassing van het Reglement wellicht met twee maten wordt gemeten. Mag ik verzoeken dat ook in dit geval het Reglement wordt toegepast?

De Voorzitter.
Voor zover ik weet wordt er een zekere mate van flexibiliteit betracht. Het is echter wel van belang dat het Reglement strikt wordt nageleefd. Mocht er behoefte zijn aan een amendement op dit punt, dan kan dit natuurlijk worden ingediend. Met inachtneming van deze opmerking, zijn de notulen goedgekeurd.

De Voorzitter.
De definitieve ontwerpagenda, zoals opgesteld door de Conferentie van voorzitters tijdens haar vergadering van donderdag 6 februari 2003, overeenkomstig de artikelen 110 en 110 bis van het Reglement, is rondgedeeld. De volgende wijziging is voorgesteld:
Woensdag:
Ik heb van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links een verzoek ontvangen om in de agenda van woensdag verklaringen op te nemen van de Raad en de Commissie over de situatie in Irak, zonder ontwerpresoluties.
Als dit verzoek wordt ingewilligd, zou het debat over Irak woensdagmiddag van 3 tot 5 uur kunnen plaatsvinden. De overige debatten van die middag kunnen van 5 tot 7 uur worden voortgezet. Het vragenuur aan de Raad zou derhalve komen te vervallen.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie heeft dit verzoek gedaan niet alleen met het oog op de recente ontwikkelingen maar met name vanwege het feit dat de voorzitter van de Raad, de heer Simitis, een buitengewone top heeft belegd, die gepland is voor komende maandag. Wij menen dat het van groot belang is dat wij nu - conform de lijn die mijn fractie dit hele debat door heeft gevolgd en onzes inziens ook moet doortrekken - streven naar een eensgezinde, vastberaden opstelling van Europa. Dat is met name nodig om oorlog te vermijden en een ontwapeningsproces in gang te zetten - in het geval van Irak gaat het om massavernietigingswapens - onder internationale druk en onder auspiciën van de Verenigde Naties.
Ziehier hetgeen wij voor ogen hebben. Het is belangrijk dat het Parlement daarover een debat houdt, want dan kunt u ons standpunt maandag op de top naar voren brengen.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet tegen een debat over Irak, maar uw voorstel houdt ook in dat daarvoor het vragenuur wordt geschrapt. Daar ben ik fel tegen gekant, want ik ben van mening dat, ná het recht om te stemmen over wetgevende teksten, het vraagrecht van iedere individuele afgevaardigde een van de belangrijkste parlementaire rechten is. Dat is zelfs in de Verdragen vastgelegd. Maar we beginnen er aan gewend te raken dat het vragenuur vanwege belangwekkende zaken - het zijn altijd belangwekkende zaken - wordt bekort of geschrapt. Ik verzoek u een einde te maken aan deze praktijk. Vroeger vond het vragenuur met de Raad 's avonds om negen uur plaats, of van acht tot tien. Dat heeft tien à vijftien jaar uitstekend gefunctioneerd, totdat de Raad zich 's avonds moe begon te voelen en naar huis wilde. Om die reden werd het vragenuur naar de middag verschoven, en sindsdien wordt het iedere keer ingekort of verschoven ten bate van een ander onderwerp.
Ik verzoek u met een langetermijnoplossing voor dit probleem te komen!

De Voorzitter.
Mijnheer Posselt, uw opmerking gold meer als een beroep op het Reglement inzake het vragenuur. Ik heb het Parlement nadrukkelijk gewezen op het feit dat de toevoeging van het voorgestelde debat het door u genoemde domino-effect zal hebben.
(Het Parlement betuigt zijn instemming met het verzoek)

De Voorzitter.
Wij gaan over tot de opmerkingen van één minuut over kwesties van politiek belang.

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Ik heb u geschreven naar aanleiding van het rapport van mevrouw Sandbaek en een eventuele terugverwijzing. Het afgelopen uur hebben zich echter ontwikkelingen voorgedaan waardoor ik de kwestie hier niet meer ter sprake hoef te brengen.

De Voorzitter.
Uitstekend! Laat dat een voorbeeld zijn voor de volgende sprekers.

Ludford (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Ik wil u verzoeken schriftelijk te protesteren bij president Bush en de gouverneur van Texas tegen de terechtstelling, middels een dodelijke injectie, van een Brits staatsburger, Jackie Elliott. Ondanks het zich opstapelende bewijs dat hij niet schuldig was aan het misdrijf waarvoor hij was veroordeeld en nadat hij al 16 jaar in de dodencel had doorgebracht, is hij vorige week toch terechtgesteld. Er is vanuit het Verenigd Koninkrijk veel geprotesteerd tegen de executie, ook door mensen in vooraanstaande posities. Nieuwe bewijzen van de politie wezen naar een aantal andere verdachten van wie het aannemelijker is dat ze de betreffende moord in 1986 hebben gepleegd. Er is ook veelvuldig maar tevergeefs gevraagd om een doorslaggevende DNA-test.
De Texaanse autoriteiten hebben de geplande executie doorgezet, ondanks het feit dat er nog een aantal belangrijke beroepszaken door het Hof van Beroep van Texas moesten worden behandeld. De protesten werden geleid door de afgevaardigde in het Britse Parlement van het kiesdistrict waaruit Jackie Elliott afkomstig was, tevens een ex-minister. Deze zaak geeft toch aan dat men er in het Amerikaanse rechtssysteem vreemde opvattingen op na houdt op het gebied van respect voor de wet en mensenrechten. Laten wij er op zijn minst voor zorgen dat dergelijk onrecht niet onopgemerkt blijft.

Blak (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, u heeft beloofd de kwestie te onderzoeken van de dressing-code die een Italiaans lid van het Parlement tijdens een hoorzitting in Brussel probeerde in te voeren. U heeft mij tevens het adres gegeven van een goede kleermaker en ik hoop dat u tevreden bent over het resultaat, want de rekening wordt u toegestuurd!
De Voorzitter.
Mijnheer Blak, het is nog te vroeg op deze maandag om die uitdaging aan te kunnen gaan.

Leinen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, aan het slot van de vorige zitting hier in Straatsburg deed zich een zeldzaamheid voor: voor het eerst sinds jaren schaarde een absolute meerderheid in dit Parlement zich achter een schriftelijke verklaring. Driehonderdtwintig collega's ondertekenden de eis dat de voorzitter van de Commissie voortaan door het Europees Parlement en niet meer door de Europese Raad dient te worden gekozen. De handtekeningen nummer 313 en 314 gaven de doorslag. Die waren van de heren Barón Crespo en Poettering, en ik wil hen feliciteren met deze blijk van moed op de valreep! Dit zal de positie van onze delegatie in de Conventie versterken bij haar poging deze eis er door te drukken.
Ik wil u verzoeken om dit, nu officiële, standpunt van het Parlement aan de heer Giscard d'Estaing over te brengen. Dan bestaat er toch nog hoop dat ook de voorzitter van de Conventie tot de overtuiging komt dat de baas van de uitvoerende macht in Europa hier in de democratisch gekozen volksvertegenwoordiging dient te worden gekozen en niet achter de gesloten deuren van de Raad.
De Voorzitter.
Dat kunnen we doen, mijnheer Leinen.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ken de heer Leinen als een oprecht collega. Toch is het niet ondenkbaar dat hij zojuist bij wijze van uitzondering met zijn manier van formuleren een bijbedoeling had en mij in moeilijkheden wilde brengen. Daarom herhaal ik op deze plek wat ik al heb toevertrouwd aan collega Leinen, die mij zo ongeveer bij de hand nam om me mijn handtekening te laten zetten. Ik zei tegen hem: 'Als ik teken, doe ik dat niet als fractievoorzitter, maar - heel bescheiden - op persoonlijke titel.'
Alyssandrakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Ik wil de aandacht van dit Parlement vestigen op een gezamenlijke verklaring van communistische, linkse en arbeiderspartijen tegen de aanvalsoorlog tegen Irak. Deze verklaring, die tot nu toe is ondertekend door zestig politieke partijen uit vijf verschillende werelddelen, vestigt de aandacht onder meer op 'de huidige agressie tegen Irak, die is gebaseerd op de nieuwe VS-doctrine van de preventieve aanval. Deze agressie vormt een bedreiging voor de stabiliteit van de regio en zal ernstige gevolgen hebben voor de mensheid in het algemeen. Een eventuele oorlog vormt een enorme bedreiging voor de wereldvrede en het internationaal rechtssysteem en zal een precedent voor eigenmachtig agressief optreden creëren.? 
De verklaring eindigt met de conclusie dat we deze aanvalsoorlog tegen Irak moeten tegenhouden. We moeten waarschuwen tegen pogingen van de grootmachten om de Verenigde Naties te chanteren. Wij moeten ons verzetten tegen elke vorm van Europese steun of deelname aan de oorlog. Wij eisen dat onze landen geen militaire installaties of materieel laten gebruiken door de Verenigde Staten bij de uitvoering van hun agressieve plannen.
De vraag is nu wat het Europees Parlement gaat doen om deze oorlog tegen te houden, een oorlog waar een overweldigende meerderheid van de Europese bevolking tegen is. Wat gaat het Europees Parlement doen om te zorgen dat geen enkele lidstaat hulp gaat geven aan de Verenigde Staten als dit land definitief het oorlogspad kiest? Ik zal een exemplaar van de gezamenlijke verklaring naar het Secretariaat sturen.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Het verheugt me dat we hebben besloten deze week een debat te houden over het verloop van de ontwikkelingen met betrekking tot Irak. De huidige crisis kan duidelijk nog tot een vreedzaam einde worden gebracht. Dr. Hans Blix en Kofi Annan hebben nadrukkelijk gezegd dat, als ze maar genoeg tijd krijgen en de Iraakse autoriteiten volledig en actief gaan meewerken, een oorlog kan worden voorkomen. Wij allen hebben dan ook de zware verantwoordelijkheid de Iraakse autoriteiten over te halen daadwerkelijk tot volledige en actieve medewerking over te gaan. Wij hebben ook de zware verantwoordelijkheid aan te tonen dat internationaal recht op iedereen van toepassing is en niet alleen op Irak. Het wettelijk gezag van de Verenigde Naties moet onder de huidige omstandigheden volledig worden erkend.
Ik doe een beroep op de Voorzitter van het Parlement en de voorzitters van de politieke fracties in het Parlement om deze week een gezamenlijke verklaring naar de Iraakse autoriteiten te sturen en deze daarin op te roepen hun volledige medewerking te verlenen. Tevens moeten de lidstaten worden opgeroepen uitsluitend de weg van de Verenigde Naties te volgen. Alleen zo kan het internationaal recht zegevieren.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, een ernstig punt en een bijzonder ernstige situatie, namelijk die in Cambodja. Ondanks de ernst van de tegen Thailand gerichte rellen die in Cambodja plaatsvonden en de rol van de heer Hun Sen bij deze gebeurtenissen, of in ieder geval bij het orchestreren daarvan, is onduidelijk of de fracties hebben besloten deze aangelegenheid op de agenda van onze volgende zitting te plaatsen.
Ik ben echter van mening dat ons Parlement al voor die tijd in actie dient te komen, want het gaat hier om de democratie en de versterking van de democratie in dit land. Daarom verzoek ik u, mijnheer de Voorzitter, om een brief te sturen aan de voorzitter van het Cambodjaanse parlement en hem mee te delen welk belang het Europees Parlement en de Europese Unie aan deze situatie hechten. Ik heb tevens de voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met de lidstaten van de ASEAN, de heer Nassauer, verzocht de ambassadeur van Cambodja uit te nodigen om deze week naar Straatsburg te komen.
Ik hoop dat hij zal kunnen komen. Ik ben van mening dat wij dit land moeten steunen als wij niet het risico van een contrarevolutie willen lopen.

Sørensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben net terug uit Oeganda, waar zich momenteel in het noorden van het land een verschrikkelijke tragedie afspeelt waar de internationale pers totaal geen aandacht aan besteedt. Er heerst een conflict tussen het Oegandees leger en de revolutionaire beweging 'Lord's Resistance Army?. De rebellen ontvoeren dagelijks een groot aantal kinderen. Ongeveer 800.000 ontheemde burgers leven in zorgwekkende omstandigheden in vluchtelingenkampen. De situatie in de vluchtelingenkampen is nu zo uitzichtloos dat vele vluchtelingen proberen terug te keren naar hun dorpen, maar de rebellen hebben hun huizen in brand gestoken en hun akkers vernietigd. Dagelijks horen wij ook berichten over een toenemend aantal gevallen van wreedheden tegen burgers waaraan het leger zich schuldig zou maken. Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u er bij het voorzitterschap op aan te dringen dat de EU een initiatief neemt om dit conflict te helpen oplossen.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd, omdat ik u wil vertellen dat uw goede naam in de Deense media misbruikt wordt. Zo beweren de Deense media dat u tijdens de Conferentie van voorzitters naar aanleiding van de videoconferentie met Hans Blix, zou hebben gezegd dat Hans Blix ons heeft afgeraden een delegatie naar Irak te sturen. Zowel u als ik weet dat dit niet waar is, want wij waren allebei aanwezig tijdens de videoconferentie. Naar mijn mening dient u de gelegenheid te krijgen dit te logenstraffen, want wie de Deense kranten leest krijgt een verkeerde indruk. Uw naam wordt in dit verband gebruikt en ik denk dat u daartegen iets zou moeten ondernemen.

De Voorzitter.
Daar kan ik nu iets aan doen door duidelijk te zeggen dat ik geen uitspraken heb gedaan over de opvattingen van de heer Blix of over het sturen van een delegatie vanuit dit Parlement.

Maaten (ELDR).
Op vijf februari heeft het Internationaal Gerechtshof in Den Haag uitspraak gedaan in een door de regering van Mexico tegen de Verenigde Staten van Amerika aangespannen zaak. Het gaat om drie Mexicaanse, ?eigenlijk 54 ?, maar in het bijzonder drie Mexicaanse staatsburgers: de heren Cesar Fiero, Roberto Ramos en Osvaldo Torres, die ter dood zijn veroordeeld en in de dodengang zitten in Oklahoma en Texas. Nu zijn we natuurlijk tegen de doodstraf, in welk land dan ook, maar in deze zaak is er meer aan de hand, omdat de drie Mexicaanse staatsburgers hulp is ontzegd die ze rechtens toekomt, namelijk consulaire steun van hun eigen regering. De reactie van de autoriteiten van de staat Texas was nog meer uit den boze, namelijk dat het Gerechtshof hen niet zou kunnen verbieden die executies tegen te houden. Het Europees Parlement heeft natuurlijk op dit punt een traditie hoog te houden en ik zou u in overweging willen geven, mede ook met het verzoek dat Barones Ludford eerder heeft gedaan, om de gouverneur van Texas in dit verband wellicht aan te schrijven.
Mag ik daarnaast van de gelegenheid gebruik maken om de woorden van de heer Dupuis van daarstraks te ondersteunen ten aanzien van de situatie in Cambodja. De democratische oppositieleider Sam Rainsy is daar nu ondergedoken, beschuldigd van het omver willen werpen van de regering. Daar is natuurlijk niets van waar en ik denk dat wij ook op dat punt actie zullen moeten ondernemen.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Ik wil graag mijn medeleven betuigen aan de nabestaanden van Joseba Pagazaurtundua, die ik persoonlijk heb gekend. Het verlies van een mensenleven kan niet worden hersteld. Menselijk lijden kan niet in cijfers worden uitgedrukt. Zou het meest recente slachtoffer van het slepende conflict in Baskenland de laatste louterende stap kunnen zijn naar de oplossing van het conflict? De geschiedenis van de Europese Unie zelf kent recente voorbeelden van naties die diepgewortelde conflicten hebben overwonnen. Wij zullen pogen om het bewustzijn te vergroten.
Ik geef mijn steun aan iedereen die zich op constructieve wijze wil inzetten voor ware vrede voor mijn vaderland. Maar dit doel kan niet worden bereikt zonder krachtige steun van de internationale gemeenschap. Ons falen op dit gebied is er de oorzaak van dat het weer tot botsingen is gekomen. Ik weet zeker dat politieke dialoog tot een opwaartse spiraal zal leiden waar we de vruchten van zullen kunnen plukken. De Europese Unie mag geen tijd meer verliezen bij het bepalen van haar strategie in deze kwestie.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de woorden van de heer Leinen zijn een welkome aanleiding om in herinnering te brengen dat momenteel een meerderheid in dit Parlement er voorstander van is dat de Commissievoorzitter wordt gekozen door het Parlement. Dat is een hele vooruitgang, want dit Parlement stemde twee jaar geleden nog in meerderheid tegen dit initiatief, waarmee maar is aangetoond dat de Europese politieke unie voortgang maakt.
Het is goed hierbij stil te staan op een moment waarop zich in Irak een humanitaire ramp dreigt te voltrekken, en waarop in verband daarmee sprake is van een aanval op de idee van een politieke unie wereldwijd. Die aanval is ingezet door de Verenigde Staten, samen met enkele lidstaten binnen de Europese Unie, en zelfs met landen die willen toetreden tot de Europese Unie.
Ik stel deze kwestie binnen dit Parlement aan de orde, omdat dit de plaats is waar wij de politieke idee van Europa moeten verdedigen, met name tegen degenen die ons met steun van interne bondgenoten onder vuur nemen.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben zojuist de heer Gorostiaga het moorden als oplossing voor politieke conflicten horen rechtvaardigen. Dat is toch volstrekt onaanvaardbaar.
Sterker nog: de burgemeester van Andoain, die dezelfde overtuigingen is toegedaan als de heer Gorostiaga, heeft geweigerd tegenover alle inwoners van zijn gemeente deze moord te veroordelen. De aangevoerde argumenten gaan voor mij dan ook niet op. Het probleem waarmee Spaans Baskenland momenteel worstelt is niet een politiek conflict, maar het bestaan van een groep die het plegen van moorden als legitiem middel beschouwt. Ik wil erop wijzen - we maken immers deel uit van de Europese Unie - dat in Spaans Baskenland, dat meer autonomie heeft dan welke andere autonome regio van de Europese Unie dan ook, gemeenteverkiezingen ophanden zijn waaraan veel burgers, mannen en vrouwen, niet kunnen deelnemen omdat zij net als Joseba Pagazaurtundua moeten vrezen voor hun leven.
Vidal-Quadras Roca (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben zojuist tot onze verbijstering kunnen horen hoe een lid van een organisatie die zich ideologisch, praktisch en financieel inzet voor hetzelfde terrorisme dat verantwoordelijk is voor het slachtoffer waarvoor wij zojuist een minuut stilte in acht hebben genomen, oproept tot dialoog en vrede.
Mijnheer de Voorzitter, we zien hoe cynisme kan ontaarden in een werkelijk verbazingwekkende mate van morele degradatie. Van mijn kant wil ik hier plechtig verklaren, mijnheer de Voorzitter, dat de aanwezigheid van de heer Gorostiaga Atxalandabaso in dit Parlement een blaam werpt op de Europese Unie en een schande is voor dit Parlement. Nog maar enkele dagen geleden is een onschuldige ambtenaar om het leven gebracht. Ik kom woorden tekort om uiting te geven aan het gevoel van walging en weerzin dat in me opkomt bij de aanblik van deze persoon in een gezelschap dat staat voor democratie en vrijheden.
McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Ik wil namens mijzelf en namens de vele leden van mijn fractie die deel uitmaken van de delegatie die vorige week Irak heeft bezocht, mijn bezorgdheid uiten over de berichten in de media volgens welke u zou hebben gezegd dat wij door het Iraakse regime zijn misleid en gemanipuleerd.
Wij werden vergezeld door vele journalisten en het lijkt me sterk dat ook die zijn misleid en gemanipuleerd. Uit hun verslagen blijkt duidelijk dat wij ons tegen het regime hebben uitgesproken, dat we hebben aangedrongen op volledige medewerking met de wapeninspecteurs en dat we ook kwesties uit het verleden, zoals het gebruik van gifgas tegen de Koerdische bevolking, ter sprake hebben gebracht. Naar mijn mening wordt hier de geloofwaardigheid van een groot aantal leden van dit Parlement in twijfel getrokken, leden die op eigen initiatief naar Irak zijn gegaan omdat het Parlement zelf geen officiële delegatie wilde sturen.
Ik ben het helemaal eens met de opvatting van Barón Crespo dat moord niet de oplossing is voor een politiek conflict. Daarom gingen zo velen van ons naar Irak. Wij geloven niet dat moord een oplossing kan zijn voor een politiek conflict en vinden dat we alles moeten doen om tot een politieke oplossing te komen. Het is dan ook schokkend om u, als Voorzitter van dit Parlement, kritiek te horen geven op ons bezoek en te horen dat onze geloofwaardigheid in twijfel wordt getrokken.

De Voorzitter.
U hebt mij niets horen zeggen, mevrouw McKenna, maar misschien hebt u iets gelezen in een bepaald Iers dagblad. Aangezien het niet gaat om een citaat van wat ik heb gezegd, dient u zich met eventuele klachten te wenden tot de redacteur die verantwoordelijk is voor het artikel en niet tot mij.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, bij dit agendapunt passeren gewoonlijk de verschrikkingen in de wereld de revue: bloedbaden, schendingen van de mensenrechten, gevallen van marteling en meer in het algemeen de schending van de meest elementaire principes van een beschaafde samenleving.
Vandaag wil ik een ander geluid laten horen en mijn blijdschap uitspreken over wat er onlangs in Mozambique is gebeurd. In dat land is een tijdje geleden de journalist Carlos Cardoso vermoord, omdat hij de corruptie van een aantal personen die zich dicht bij het machtscentrum bevonden aan de kaak had gesteld. Men dacht dat justitie niet in staat zou zijn de moordenaars te veroordelen, maar justitie heeft wel degelijk haar werk gedaan en de moordenaars zware straffen opgelegd. Dat betekent dat Mozambique nu een democratie en een rechtsstaat is, terwijl er tot voor kort in dat land een verwoestende oorlog woedde die het volk veel ellende heeft gebracht. Daarom moeten wij de Mozambikaanse autoriteiten en justitie steunen en aanmoedigen. Staat u het mij toe, mijnheer de Voorzitter, een ander onderwerp aan te snijden, dat verband houdt met het terrorisme. Ik herinner mij nog de woorden van de door ons onderscheiden Fernando Savater toen hij Chateaubriand aanhaalde. Hij zei toen in deze zaal: 'ik ken geen lafhartiger, slaafser en verachtelijker wezen dan een terrorist?. Ik zou daaraan willen toevoegen: of de handlanger van een terrorist.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil uw aandacht vestigen op een zaak waarin de lidstaten geen gelijkwaardigheid in het Europees Parlement genieten. De bezoekersdienst is voor het Parlement het visitekaartje voor de burgers. Bij de bezoekersdienst zou elke lidstaat een vaste ambtenaar moeten hebben die de taal van die lidstaat spreekt en de gasten kan uitleggen hoe het Parlement werkt.
Het Parlement heeft nu een besluit genomen geen vaste ambtenaar aan te houden voor het Fins. Het Fins is de enige taal waar geen vaste ambtenaar voor is om groepen bezoekers uitleg te geven over de werkzaamheden van het Parlement. Dat is naar mijn mening discriminatie van een lidstaat en een taal. Het is niet in het belang van het Parlement dat niet alle talen zich in een gelijkwaardige positie bevinden, dat een bepaalde taal wordt verzorgd door tijdelijke medewerkers of ambtenaren en dat er geen ervaren ambtenaren zijn die de bezoekers vertellen wat er in het Parlement gebeurt.
Ik hoop dat u hier iets aan kunt doen en dat het Fins een gelijkwaardige positie krijgt.

De Voorzitter. -
Ik zal de details navragen en u hierover te zijner tijd informeren.

Andrews (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Tienduizenden mensen verspreid over heel Europa en de vrije wereld, ja ook de Verenigde Staten, gaan aanstaande zaterdag de straat op om te protesteren tegen de voorgenomen oorlog tegen Irak. Het is van groot belang dat we vandaag niet vergeten stil te staan bij het voorstel van Duitsland, Frankrijk en België om de aanwezigheid van de Verenigde Naties in Irak te versterken en de zoektocht naar massavernietigingswapens voort te zetten.
De mensen in Europa weten dat ze niet tegen Amerika protesteren maar tegen president Bush en tegen oorlog. Deze dag mag absoluut niet voorbijgaan zonder dat we bij dit initiatief stilstaan.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de leiders van de VS en het VK hebben - helaas met de medeplichtigheid van talrijke andere, zo niet alle regeringen van de NAVO en de Europese Unie - besloten een grootscheepse aanval te openen op het Iraakse volk, met alle onvoorspelbare gevolgen van dien voor Irak en heel de wereld. Om deze aanval te onderbouwen hebben zij de VN ongegronde en achterhaalde gegevens voorgeschoteld, die ofwel uit de bewijsproductiemachine van de CIA komen, of uit door studenten verrichte studies en onderschepte telefoongesprekken in de jaren negentig, zoals gisteren de Amerikaanse ambassadeur in Griekenland ten overstaan van journalisten heeft toegegeven. Aan de hand van dergelijke gegevens rechtvaardigen zij de verschrikkelijke misdaad tegen het zwaar beproefde Iraakse volk dat, zoals ik de afgelopen week ter plekke heb kunnen vaststellen, al meer dan twaalf jaar lang zwaar moet boeten voor de bombardementen van 1991, voor het embargo en het tirannieke bewind van Saddam Hussein.
Wij willen u, mijnheer de Voorzitter, de gevoelens overbrengen van de overgrote meerderheid van onze volkeren die dagelijks de straat op gaan. Wij zeggen nee tegen de oorlog, nee tegen het embargo tegen Irak! Het recht van het Iraakse volk om zijn eigen toekomst te bepalen moet worden geëerbiedigd! De VN is er niet om afpersing te legitimeren. Dat moet afgelopen zijn!
Deze misdaad kan worden voorkomen, mijnheer de Voorzitter. Het is echter maar de vraag of het Europees Parlement zal ophouden met zijn gedooghouding, of het zal ophouden Pontius Pilatus te spelen en bereid is zich duidelijk uit te spreken tegen deze criminele oorlog.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van de reis van de informele delegatie naar Irak heb ik de gelegenheid gehad om samen met drie collega's een bezoek te brengen aan een onder Iraakse soevereiniteit vallend noordelijk deel van dat land, in de nabijheid van het autonome Koerdische gebied, bij Makhmour. Makhmour is een vluchtelingenkamp voor circa 10.000 uit Turkije afkomstige Koerden. Vanwege hun sympathie voor de PKK hebben zij destijds geen onderdak kunnen vinden in het autonome gebied en wanneer het tot een oorlog komt, bestaat het gevaar dat zij de eerste slachtoffers zijn. Daarom willen zij terugkeren naar het Turkse berggebied waar zij vandaan komen.
Ik vraag ons Parlement en u, mijnheer de Voorzitter persoonlijk, om een brief te schrijven aan de Turkse autoriteiten, en hun te verzoeken deze inwoners weer toe te laten tot hun dorp, dat meer dan tien jaar geleden werd verwoest. Deze mensen willen terugkeren naar hun eigen streek en zullen de eerste slachtoffers zijn wanneer dat niet mogelijk is. Daarom ben ik van mening dat dit verzoek geheel gerechtvaardigd is.

De Voorzitter.
Ik verzoek u om alle gegevens over deze kwestie naar mijn kantoor te sturen.

Meijer (GUE/NGL).
Voorzitter, ik had niet het voornemen om vandaag het woord te vragen. Tot de politieke vrijheden behoort dat ook meningen die ons onwelgevallig zijn, uitgesproken kunnen worden. Ik hoor vandaag sprekers die één van de leden van ons Parlement niet zouden willen horen spreken om datgene te zeggen wat zijn kiezers van hem verwachten. Ik denk dat de heer Gorostiaga is gekozen om over datgene wat anderen zeggen met betrekking tot Baskenland, de andere kant van de zaak te laten zien. Dat doet hij, of wij het nu met hem eens zijn of niet. Overigens heb ik hem niet horen oproepen tot moord want dat zou een grens zijn die door niemand mag worden overschreden maar ik vraag wel tolerantie voor afwijkende meningen waarmee men het niet eens is. Alleen op basis daarvan kan een Parlement functioneren.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, een beroep op het Reglement. Twee leden van dit Parlement hebben het over zekere uitspraken gehad die u volgens bepaalde Ierse en Deense dagbladen zou hebben gedaan. U hebt gezegd dat deze uitspraken niet kloppen. U adviseerde ons om contact op te nemen met de redacteur van het betreffende Ierse dagblad. Uit ervaring weet ik dat de Independent Newspaper Group, die de uitspraken heeft gepubliceerd, geen verzoeken voor rectificaties of opheldering inwilligt, indien deze verzoeken zijn ingediend door mensen die een andere politieke mening zijn toegedaan.
Zou u, mijnheer de Voorzitter, daarom contact op willen nemen met de redactie van de Independent Newspaper Group en deze vragen een rectificatie te plaatsen over uw vermeende uitspraken?
De Voorzitter.
Nee, dat zal ik niet doen. Het citaat dat werd gebruikt was correct. De verdere inhoud van het artikel was een kwestie van opinie en was niet van mij afkomstig. Ik kan u verzekeren dat de tekst tussen aanhalingstekens klopte, maar ik heb het woord 'misleid? nooit gebruikt. Ik ben niet van plan om de stappen die u noemde te ondernemen.
(De heer De Rossa: "Het gaat om een rectificatie")
Nee, dit is geen punt dat in de plenaire vergadering thuishoort. U kunt het wel op persoonlijke titel met mij bespreken. Ik ben buiten de citaten niet verantwoordelijk voor de inhoud van het artikel.
(De heer De Rossa: "Het is uw verantwoordelijkheid om...")
Ik ben niet verantwoordelijk voor dingen die ik niet heb gezegd. Wat mij betreft is de zaak hiermee afgedaan.
(De heer De Rossa: "Ik zal het hier niet bij laten")
Dat moet u zelf weten, maar ik ga er geen tijd aan verspillen.
Ik verontschuldig me tegenover de overige collega's die nog op de sprekerslijst staan, maar we hebben de tijd die voor dit gedeelte is ingeruimd, overschreden. Hiermee is dit onderdeel gesloten.

De Voorzitter.
Het doet mij genoegen namens het Parlement de commissie energie van het Deense parlement en haar voorzitter, mevrouw Madsen, op de officiële tribune te verwelkomen.
Het doet ons bijzonder veel genoegen u hier te zien. Ik hoop dat onze ontmoetingen en uw verblijf hier in Straatsburg vruchtbaar zullen zijn. Ik dank u voor uw komst.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het Economisch Wereldforum in Davos en het Sociaal Wereldforum in Porto Alegre.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, het debat dat voor vandaag op de agenda staat over het Economisch Wereldforum en het Sociaal Wereldforum biedt mij de gelegenheid om namens de Commissie een aantal gedachten met u te delen over deze beide bijeenkomsten die onlangs respectievelijk plaatsvonden in Davos en Porto Alegre. Ik heb het met opzet over gedachten en niet over opmerkingen, omdat ik zelf aan geen van deze bijeenkomsten deel heb genomen vanwege een geplande reis, ook naar Brazilië, voor een ontmoeting met de nieuwe Braziliaanse president en zijn regering.
Er is veel gesproken over de twee tegengestelde visies op globalisering die deze twee fora zouden kenmerken. Deze twee bijeenkomsten hebben echter vele gemeenschappelijke kenmerken. Allereerst zijn zij beide bedoeld als een gelegenheid voor de ontwikkeling van ideeën en voor het uitoefenen van invloed. Vervolgens zijn zij zich beide geleidelijk gaan opwerpen als drukmiddel met het oog op mondiale economische en politieke ontwikkelingen. Ten slotte zijn beide het resultaat van een globalisering waaraan ook zij een bijdrage leveren, hoewel hun visies op de huidige en de gewenste vorm van deze globalisering uiteenlopen. Deze verschillen bestaan overigens niet alleen tussen de beide fora, maar ook binnen hun eigen gelederen.
Binnen de Commissie zijn wij daarom van mening dat het een fout zou zijn om deze twee gebeurtenissen alleen te analyseren vanuit het oogpunt van hun verschillen, hun tegengestelde aard en hun confrontatie. Het is overigens interessant om te zien dat ook de belangrijkste thema's van deze bijeenkomsten gemeenschappelijke kenmerken hebben. Zo gingen op het Sociaal Wereldforum de discussies bijvoorbeeld over de democratische wereldorde, het antimilitarisme en de bevordering van de vrede. In Davos werd gesproken over het onderwerp "veiligheid en geopolitiek". De discussie in Porto Alegre over wat men daar beginselen, waarden, mensenrechten, diversiteit en gelijkheid noemde, staat niet geheel los van wat in Davos een debat over vertrouwen en waarden werd genoemd. Hoewel er dus verschillende benamingen worden gebruikt, houdt men zich op beide conferenties in zekere zin bezig met dezelfde reeks problemen waarmee de wereld te kampen heeft. Ik zou daaraan willen toevoegen dat dit jaar een aantal mensen op beide conferenties zeer hartelijk is ontvangen. Ik denk daarbij met name aan de nieuwe president van Brazilië, de heer Lula da Silva.
Het is duidelijk dat het Economisch Wereldforum van Davos een internationale elite blijft aantrekken die hoofdzakelijk afkomstig is uit de zakenwereld, maar ook uit politiek en media, en inmiddels ook uit kringen van NGO's, universiteiten en religieuze groeperingen. In kwantitatieve zin gaat het over tweeduizend deelnemers, en dat is natuurlijk heel wat minder dan de honderdduizend aanwezigen in Porto Alegre, waar het aantal deelnemers in vergelijking met het vorige Forum, in 2001, vervijfvoudigd was. Als politiek verantwoordelijken moeten we een dergelijke brede volksbeweging wel serieus nemen. Deze beweging is naar mijn mening een uiting van het diepgewortelde gevoel van vele burgers, overal ter wereld, dat zij geen invloed meer hebben op het proces van globalisering. De boodschap achter al deze bewegingen is duidelijk: de burgers zeggen ons dat globalisering niet ten koste van hen mag gaan. Zij willen dat die globalisering wordt gereguleerd en gecontroleerd, dat ze zich binnen vaste kaders voltrekt en wordt beheerst. Ze willen dat de globalisering als project de mensen niet verdeelt maar wereldwijd bindt.
Wat is die globalisering eigenlijk waarover dit jaar in Porto Alegre en Davos weer zo veel is gesproken? Ten eerste is het geen project maar een beweging, die zich heeft ontwikkeld uit snijvlakken van technologische, economische of politieke processen en waarvan het stramien zich steeds duidelijker begint af te tekenen. Ik geloof niet dat er achter de globalisering een complot schuilgaat. Er zit een systeem achter dat in onze wereld een dominante rol speelt: het marktkapitalisme. De instabiliteit en het onrecht die zowel in Davos als in Porto Alegre werden veroordeeld, zijn gevolgen van tekortkomingen van dit marktkapitalisme. Bij gebrek aan wereldwijde regulering en aan adequaat intern beleid steken onrechtvaardigheid, instabiliteit en onvoorspelbaarheid tegenwoordig de kop weer op, vergroten zij de ongelijkheid, verbreden zij in een aantal gevallen de kloof tussen Noord en Zuid en blijven zij het milieu bedreigen.
In dit opzicht is het standpunt van de Commissie duidelijk. Tegen degenen die - vanuit welke achtergrond dan ook - stellen dat het gaat om een keuze tussen groei en rechtvaardigheid, zeggen wij dat we weigeren om te kiezen tussen groei en rechtvaardigheid of tussen rechtvaardigheid en groei. We hebben beide nodig. Wij moeten werken aan globalisering van de markten, omdat alleen met globalisering het enorme ontwikkelingspotentieel kan worden benut. We moeten echter wel zorgen voor een wereldwijd regulerend kader, om te waarborgen dat deze ontwikkeling billijker en duurzamer wordt dan thans in onze ogen het geval is. Vanuit dit oogpunt passen de multilaterale besprekingen waarmee in november 2001 in Doha in het kader van de WTO een begin is gemaakt, binnen deze dubbele doelstelling van openstelling van markten enerzijds en voorschriften en integratie van zuidelijke landen anderzijds, en garanderen zij deze landen door middel van preferentiële tariefregelingen feitelijk een betere toegang tot de noordelijke landen.
Deze wereldwijde regulering is in zekere zin de synthese die wij trachten te bevorderen tussen Porto Alegre en Davos. Deze synthese is echter niet vanzelfsprekend en komt slechts moeizaam tot stand. Daarvoor zijn ten minste twee redenen te noemen. Een eerste reden is gelegen in het feit dat er grote belangen in het spel zijn, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de strijd die momenteel in Genève wordt gevoerd over de toegang van ontwikkelingslanden tot essentiële geneesmiddelen, waarover wij dadelijk opnieuw zullen spreken. De tweede reden is dat regulering, wanneer daar serieus werk van wordt gemaakt, harmonisering vereist van de collectieve voorkeuren over onderwerpen als milieu, gezondheid, rechten van werknemers, de status van openbare diensten of culturele diversiteit. We weten dat ook binnen dit Parlement de discussies daarover soms hoog oplaaien. Het ligt dus voor de hand dat internationale overeenstemming op dit terrein een zaak van de lange adem is. Het is de taak van organisaties als de Internationale Arbeidsorganisatie, de FAO, de WTO en van een aantal normalisatie-instituten op het gebied van milieu, gezondheid en culturele diversiteit om een evenwicht te vinden tussen de vrijheid van het handelsverkeer en de naleving van minimumnormen.
Wij moeten er dus voor zorgen dat het multilaterale systeem zich ontwikkelt, versterkt en degelijker wordt opgebouwd, zodat verschillende vormen van acculturatie van het marktkapitalisme mogelijk worden. Zo zouden ontwikkelingslanden in een aantal gevallen effectieve en onorthodoxe inhaalstrategieën kunnen uitvoeren, terwijl in onze geavanceerdere economieën sneller verbeteringen zouden kunnen worden doorgevoerd op het gebied van sociale rechtvaardigheid en bescherming van het milieu. Dat is naar mijn mening de boodschap die wij in Europa dit jaar krijgen vanuit zowel Porto Alegre als uit Davos.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, het Economisch Wereldforum kwam bijeen in Zwitserland, het Sociaal Wereldforum in Brazilië. Ik vraag me af waarom ze niet samen vergaderden, maar apart, duizenden kilometers van elkaar verwijderd! Het Europees Parlement geeft met het debat van vandaag het goede voorbeeld door beide onderwerpen gezamenlijk te bespreken, omdat ze niet per se elkaars tegengestelden zijn. Als wij de kansen die de globalisering biedt willen benutten en de gevaren daarvan willen bestrijden, moeten we in niet met elkaar wedijveren maar juist proberen onze opvattingen te integreren.
Deze overkoepelende aanpak strookt met ons concept van de ecosociale markteconomie. Wij zijn voorstander van de markt, maar de markt kent zijn grenzen. Die zijn gelegen in de sociale verantwoordelijkheid en in de ecologische duurzaamheid. Dit gemeenschappelijk debat is ook in overeenstemming met onze strategie van Lissabon en Barcelona en ons grondbeginsel dat een goede economie werk schept, en dat alles wat werk schept sociaal is.
In zijn slotwoord riep de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, op om de strijd tegen de armoede aan te gaan. Ook wij zijn van mening dat globalisering gepaard dient te gaan met een sterk engagement in de strijd tegen de armoede. Daarom betuigen wij in onze resolutie steun aan de millenniumverklaring van de Verenigde Naties over de bestrijding van de armoede en roepen wij de Commissie op om jaarlijks verslag uit te brengen over de vorderingen in de wereldwijde armoedebestrijding en onze bijdrage daaraan.
We komen steeds dichter bij elkaar. Landsgrenzen, tijdzones, afstand en kwantitatieve omvang spelen een steeds kleinere rol. We worden steeds afhankelijker van elkaar, en dragen een steeds grotere verantwoordelijkheid ten opzichte van elkaar. De globalisering raakt ons allemaal, en dat bedoel ik in zowel positieve als negatieve zin. Zij neemt haar loop, en het gaat erom dat we de kansen benutten en de gevaren bestrijden, aan beide zijden van de aardbol. Daarom ook heeft de wereld een sterker Europa nodig. Er dient een rechtvaardigere economische en sociale wereldorde te komen. Zoals het Europees beleid zijn stempel drukt op het binnenlands beleid van de lidstaten, zo dienen vraagstukken van de wereldwijde economische en sociale orde hun stempel te drukken op het interne beleid van de Europese Unie. Europa moet zijn gelederen nog verder sluiten en sterker worden!
Europa is het antwoord van ons continent op de globalisering. Wij moeten ook ons huiswerk doen. De strategie van Lissabon is de juiste weg daarheen. Maar we moeten onze hooggestemde idealen omvormen in vastomlijnde afzonderlijke doelstellingen, met de bijbehorende tijdschema's en verantwoordelijkheden. Ook op ons eigen continent dienen alle regerings- en werkgelegenheidsprogramma's in de geest te zijn van onze gemeenschappelijke doelstellingen. Daarom wijzen wij er nadrukkelijk op dat het potentieel van de interne markt nog lang niet is uitgeput, dat de werkloosheidscijfers te hoog zijn en dat we alles in het werk moeten stellen om deze ook bij ons te verlagen. Wij roepen de Raad op ervoor te zorgen dat iedere individuele lidstaat handelt volgens de aanbevelingen van de ECOFIN-raad met betrekking tot de begrotings- en economische hervorming. Lissabon en de interne markt zijn de instrumenten die we nodig hebben om ons antwoord te geven op de globalisering en om onze verantwoordelijkheid in de wereld te kunnen dragen.
Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het motto van Porto Alegre was 'Een andere wereld is mogelijk?. Je kunt je daarnaast de vraag stellen of de huidige wereld wel in staat zal blijken zich op een vreedzame manier te ontwikkelen. De globalisering vraagt immers om verandering en hervorming, maar de gebeurtenissen van de afgelopen paar maanden zijn niet bepaald aanleiding voor optimisme.
Het sleutelwoord tijdens de koude oorlog was afschrikking, dat wil zeggen: de wederzijdse dreiging van vernietiging. De huidige situatie laat meerdere, elkaar tegensprekende partijen zien die het op één punt eens lijken te zijn, namelijk dat in een verwarde, gevaarlijke wereld, een wereld waarin de mensen zich steeds onzekerder voelen, alles draait om preventie.
Over wat nu precies een doelmatig preventiebeleid zou kunnen zijn, zijn de meningen echter steeds sterker en merkbaarder verdeeld.
Enerzijds is er het antwoord van de globalisering, voortgestuwd door de vrijemarktwerking, het eenzijdige leiderschap van de sterksten en de nieuwe leer van het preventief militair ingrijpen als afschrikmiddel, door middel van gelegenheidsbondgenootschappen.
Anderzijds is er in toenemende mate sprake van groeperingen die ideologisch soms lijnrecht tegenover elkaar staan maar elkaar vinden in eenzelfde antwoord op de globalisering. Zij streven naar een multilateraal beleid dat is gebaseerd op democratische beginselen, wereldwijde hervormingen en vrede, zeker als antwoord op de dreiging van het terrorisme. Waar het in hun ogen op neerkomt is dat er een eind moet komen aan de gevoelens van haat en minachting.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, deze steeds luidere roep van de publieke opinie om hervormingen binnen de globalisering vraagt om een realistische visie, een brede consensus over hervormingen en concrete, betaalbare initiatieven.
Voor Europa is deze kwestie van levensbelang. Het moet zijn invloed aanwenden en zich terdege bewust worden van de taken op het wereldtoneel die het op zich dient te nemen. De Europese Unie is begonnen als streven naar duurzame vrede, als reactie op de twee verwoestende oorlogen van de vorige eeuw. Misschien is dat initiatief in de afgelopen laatste vijftig jaar wel het eerste doeltreffende supranationale antwoord geweest op de uitdagingen waarvoor de globalisering ons stelt. Om die ontwikkeling door te zetten, moet Europa zijn rol als wereldspeler consolideren met een hechter, krachtiger buitenlands beleid, ondanks alle obstakels die er nog liggen. Deze maatschappelijke groeperingen vragen immers met steeds luidere stem om een verenigd Europa. Het is zaak dat wij die stem niet negeren.

Sanders-ten Holte (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, Commissaris, collega's, allereerst wil ik mijn vreugde uitspreken over het feit dat deze twee mondiale fora zonder geweld verlopen zijn. En dat hebben wij wel eens anders meegemaakt. Als liberaal wil ik graag een paar punten naar voren brengen.
Ten eerste: in de ontwikkelingslanden heerst nog steeds grote armoede ondanks alle beloften van de ontwikkelde landen om armoede tegen 2015 met de helft terug te brengen. En we zijn al een eindje op streek. Wat mij betreft is hier ook een grote rol weggelegd voor de particuliere sector. Het gaat er daarbij niet om dat de grote internationale bedrijven hun producties steeds naar die landen verplaatsen waar de lonen het laagst zijn om hun productiekosten te verminderen. Het gaat erom dat zij bewust een partnership aangaan met bedrijven en organisaties ter plaatse. Door te investeren in het lokale bedrijfsleven, door ervoor te zorgen dat hun werknemers goede sociale voorzieningen krijgen en er aan mannen en vrouwen eerlijke lonen worden betaald, kunnen zij veel bijdragen aan de bestrijding van de armoede. Corporate Social Responsability, zoals dat zo mooi in het Engels heet, is van fundamenteel belang. Uiteraard moet het wel vrijwillig gebeuren. Bottom up! Ik roep dan ook het bedrijfsleven op om zoveel mogelijk te werken met sociaal verantwoorde investeringen. Het zou ideaal zijn als het nationale bedrijfsleven dit in al zijn beleidsonderdelen zou doorvoeren.
Een tweede punt waar ik op wil wijzen is het belang van onderwijs voor het bestrijden van armoede. Ook hier kan de particuliere sector een steentje bijdragen. Door bewust de lokale beroepsopleidingen te steunen met eigen know-how kan deze sector de bevolking een betere opleiding geven. Op de lange duur zal dit ook zijn eigen personeelsbeleid ten goede komen. Natuurlijk wil ik bij dit alles de rol van de nationale overheid van de ontwikkelingslanden en de internationale gemeenschap niet wegvlakken. Mensenrechten moeten te allen tijde gehandhaafd en bevorderd worden. Goede werkomstandigheden vallen daaronder, maar ook democratie en goed bestuur. Hiervoor zijn de nationale overheden van de ontwikkelingslanden zelf verantwoordelijk. De ontwikkelde landen kunnen hen daarin steunen maar zij moeten het zelf doen. Door een goed beleid in het eigen land, waarbij ook het milieu en de vrije toegang voor iedereen tot alle basisvoorzieningen zoals water en land een grote rol spelen, kunnen ook zij bijdragen aan een eerlijke verdeling van de welvaart.
Het is te hopen dat beide fora tot gevolg zullen hebben dat deze punten opgenomen worden. Dan hebben wij misschien iets meer kans dat de armoede in 2015 misschien niet voor 50% teruggedrongen zal zijn maar dat wij daar toch niet te ver van af zullen zitten.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in Porto Alegre geweest en wij kunnen daarom bevestigen dat het Sociaal Wereldforum opnieuw een unieke gebeurtenis was die onder de sociale bewegingen en meer in het algemeen in de mondiale burgermaatschappij zijn gelijke niet kent. Dat is gebleken uit het grote aantal deelnemers en uit de zeer uiteenlopende regionale herkomst van de deelnemers en de organisaties. Maar ook de talrijke debatten, voorstellen en conclusies over de belangrijkste actuele onderwerpen zijn er een blijk van.
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft zich trouwens ook in dergelijke bewoordingen uitgelaten. Ook deze keer was het forum dus weer een speciale gebeurtenis, maar het was tevens een onmiskenbare mijlpaal bij het zoeken naar oplossingen voor de geweldige drama's en uitdagingen waar de mensheid op dit moment op verschillende terreinen mee te maken heeft. Porto Alegre is ook doorslaggevend gebleken bij het creëren van een werkelijk alternatief voor het neoliberale model.
Eens te meer was Brazilië de plaats van handeling. Lula da Silva is daar eind vorig jaar tot president gekozen en werd tijdens het forum beëdigd. Hij is ongetwijfeld een van de grootste inspirators van het Sociaal Wereldforum. De nieuwe politieke situatie in Brazilië heeft natuurlijk het Forum gekenmerkt. De Brazilianen zijn zich anders op gaan stellen; zij hebben duidelijk gebroken met de dominante status-quo van de afgelopen tijd. De vooruitzichten voor de toekomst zijn dan ook veelbelovend.
Het vormgeven aan een nieuwe wereldorde van vrede en vooruitgang was natuurlijk de leidraad in Porto Alegre. Dat is ongetwijfeld de grote uitdaging van dit moment en ook president Lula da Silva heeft de noodzaak van die nieuwe wereldorde tijdens beide fora bevestigd. Daarom is het, zoals Porto Alegre heeft benadrukt, hard nodig de Verenigde Naties te hervormen en nieuw leven in te blazen. Tevens dienen de methodes en de fundamentele beleidsrichtsnoeren van instellingen als het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie, wier stem in de huidige wereldorde de doorslag geeft, gewijzigd en hervormd te worden. Het Wereldforum heeft zich krachtig uitgesproken voor dergelijke hervormingsvoorstellen.
Op dit moment bereiden de Verenigde Staten hun absurde interventie in Irak voor. Het Sociaal Wereldforum heeft op duidelijke en ondubbelzinnige wijze die oorlog verworpen, hetgeen overigens spoort met de mening van de overgrote meerderheid van de mondiale publieke opinie. Daarom was Porto Alegre niet slechts een kritische tegenhanger van Davos, verre van dat. De drie opeenvolgende fora van Porto Alegre vormen samen een onmisbare pijler van het alternatieve bouwwerk voor het neoliberale model, waar Davos in grote lijnen een exponent van is. Dat model is op ondubbelzinnige wijze verbonden met de huidige crisis en sociale onrechtvaardigheid en met de huidige kloof tussen arm en rijk. Het forum van Porto Alegre groeit en bewijst zijn waarde, terwijl het uiterst elitaire forum van Davos verstrikt raakt in de tegenspraken en de negatieve effecten van het model dat het verdedigt.
Davos heeft zonder succes naar oplossingen gezocht voor de crisis, omdat het voorbij is gegaan aan de dieperliggende oorzaken. Een poging die oorzaken te analyseren is al helemaal niet ondernomen. Economische groei stond er centraal, terwijl men het belang van een rechtvaardige verdeling van de rijkdom uit het oog had verloren. De negatieve gevolgen van het dominante marktdenken - met name de verbreding van de Noord-Zuidkloof, de toename van de armoede in de wereld en de verloedering van het milieu - kwamen niet aan de orde. Het wekt dan ook geen verbazing dat president Lula da Silva met zijn toespraak in Davos de knuppel in het hoenderhok heeft gegooid. Laten wij hopen dat de effecten in de toekomst nog veel groter zullen zijn. Daaraan kan en moet volgens mij de Europese Unie bijdragen.

Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dit was de laatste keer dat het Sociaal Wereldforum in Porto Alegre en het Economisch Wereldforum in Davos samenvielen. Het forum in Porto Alegre had de mobilisatie en de agitatie tegen het mogelijke conflict in Irak als omlijsting, terwijl het Economisch Wereldforum in Davos zich boog over de toekomst van de wereld in een sfeer die volgens een zeer gezaghebbende commentator bedrukter was dan ooit. Tot nu toe had er tussen de twee fora nauwelijks een dialoog bestaan en het is volgens mij dan ook uiterst veelzeggend dat de Braziliaanse president Lula da Silva met zijn aanwezigheid op beide fora een brug heeft geslagen tussen Porto Alegre en Davos. Op beide fora heeft hij grondige structurele hervormingen van de economische wereldorde bepleit. Lula da Silva had zich er al toe verplicht de economie van zijn eigen land op die basis te hervormen. Hij heeft zonder zich een blad voor de mond te nemen het dogma van de vrijhandel veroordeeld. Die vrijhandel geldt namelijk alleen maar voor de uitvoer naar de arme landen, omdat de rijke landen het zich kunnen veroorloven op elk gewenst moment protectionistische muren op te trekken.
Voor een ieder die er heilig van overtuigd is dat de Unie op het wereldtoneel niet de rol van vazal dient te spelen maar zich moet beijveren voor een democratische globalisering, scheppen president Lula en zijn regering veel hoop en grote verwachtingen. Commissaris Lamy, u zal dat ongetwijfeld niet ontgaan zijn, daar u direct na het forum in Porto Alegre een bezoek heeft gebracht aan Brazilië.
In Porto Alegre hebben de verschillende bewegingen hun roeping bevestigd een soort voorpost te zijn van een attente en actieve mondiale publieke opinie. Dat is de zevenhonderd parlementsleden die daar bijeen waren ook duidelijk geworden. Het is nuttig hier te herinneren aan de agenda waar die zevenhonderd parlementsleden het over eens zijn geworden. Op de allereerste plaats hebben zij tot een mobilisatie tegen de oorlog besloten. Vier Braziliaanse parlementsleden hebben deelgenomen aan de delegatiereis naar Irak waar zoveel schande van is gesproken. Voorts was er naast steun voor de op 15 februari geplande demonstraties zeer veel bijval voor initiatieven om in zo'n beetje de hele wereld parlementsdebatten te houden over deze kwestie.
De conferentie van Cancún en de hervorming van de internationale financiële instellingen vormen voor onze instelling en voor de Europese Unie als geheel een bijzonder belangrijke uitdaging. Over dit onderwerp, in tegenstelling tot de kwestie Irak, heeft Europa wel degelijk een standpunt en u, commissaris Lamy, vertegenwoordigt de Unie op zeer gezagvolle wijze. Europa kan hier werkelijk iets bewerkstelligen en wat wij u vragen is heel simpel maar wel belangrijk. Wij vragen u transparant te zijn over de onderhandelingen die u zult voeren, ook tegenover dit Parlement. Het is vooral belangrijk dat u ons de mogelijkheid geeft een open debat te voeren over in ieder geval de fundamentele keuzes inzake investeringen, landbouw en liberalisering van de diensten. Het lijkt mij onnodig bang te zijn voor dat debat. Wij dienen de moed op te brengen standpunten in te nemen waar we het ons weliswaar niet makkelijk mee maken, maar die wel aantonen dat de Europese Unie niet slaafs de Verenigde Staten volgt en haar mondiale verantwoordelijkheid serieus neemt. Zo moet u, commissaris, bijvoorbeeld niet terugkomen op de akkoorden die u in Doha heeft bereikt over geneesmiddelen en de TRIPS.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zal niet herhalen wat al gezegd is over de globalisering en het zogenaamde neoliberale model. Ik zal proberen tot de kern van de zaak door te dringen. Het gaat erom dat Europa door strijd te leveren op het front van het protectionisme een antwoord geeft op de vele terechte vragen. Het is ook het meest delicate front voor de Noord-Zuidbetrekkingen en voor het scheppen van de voorwaarden om honderdduizenden mensen van honger en ellende te bevrijden, in weerwil van de leuzen en de vele standaardopmerkingen die daarover ook weer tijdens dit debat zijn geformuleerd. Wanneer men bijvoorbeeld zegt dat 'de rijke landen het zich kunnen veroorloven op elk gewenst moment protectionistische muren op te trekken" dan is dat absoluut waar. Maar in Doha hebben wij echter gezien wat protectionisme voor de rijke landen betekent: praten over sociale clausules, milieuclausules en voedselveiligheid. De rijke landen gebruiken die instrumenten om protectionisme te bedrijven, zoals Indonesië, Brazilië en India ons in Doha verweten hebben.
'Geeft u ons geen melk. Schenkt u ons alstublieft geen landbouwproducten, want dat staat gelijk aan oneerlijke concurrentie met de Peruviaanse boeren. Doet u zelf wat u ons vraagt te doen: open uw markten. Wij vragen u uw markten te openen, want handel is werkgelegenheid. Als wij onze producten niet kunnen verkopen, hebben wij meer armen?. Dat was het verzoek van de Peruviaanse president Toledo ruim twee maanden geleden tijdens een plechtige vergadering in dit Huis. Ik denk dat wij op zijn verzoek een antwoord dienen te geven. Ik wil tegen commissaris Lamy zeggen dat de modalities van de Europese Unie voor de volgende onderhandelingsronde over landbouwproducten te bescheiden zijn. Wij moeten meer moed aan de dag leggen. Wij moeten de Verenigde Staten niet de zegepalm gunnen, zoals wij nu doen, als ware zij de ware kampioen van de liberalisering van de landbouwhandel. De Verenigde Staten hebben de afgelopen lente hun Farm Bill goedgekeurd. Zoals de Verenigde Staten eerder al met de handel hebben gedaan, geven zij ook in dit geval intern een uiterst negatief signaal af, dat duidt op protectionisme en overheidssteun voor de landbouw. Naar buiten toe hebben zij echter een veel verdergaand voorstel gedaan dan Europa. Daarom meen ik dat Europa veel moediger moet zijn, als tenminste alle aandacht die wij zeggen te hebben voor de derde wereld - en die anderen volgens ons niet zouden hebben - oprecht is.
Dat is een concrete politieke keuze die wij dienen te maken, in het besef dat het bestrijden van protectionisme het nodige kost. Het gaat daarbij niet om mooie woorden die bij iedereen goed vallen; nee, wij dienen de textiel- en de landbouwlobby's uit te dagen. Hebben wij daartoe de moed of niet?

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dank u, commissaris Lamy voor de interessante inleiding tot dit debat. Ten eerste is het naar mijn mening moeilijk over deze beide bijeenkomsten en het globaliseringsdebat te praten zolang de Irak-crisis bezig is. Als deze crisis niet op een positieve en geweldloze manier opgelost kan worden, zullen het debat over de globalisering en onze poging om constructieve oplossingen te zoeken voor een aantal problemen, op lange termijn nadelig beïnvloed worden.
Dit debat is nauwelijks tien jaar oud. Ik heb mij geamuseerd met het opzoeken van het woord globalisering in een woordenboek van het begin der jaren negentig. Het woord stond er niet eens in. Dit is dus een relatief nieuw debat, maar we kunnen zien dat het in fasen verloopt. Uit de boodschappen van Davos en Porto Alegre trek ik de conclusie dat hetgeen nu gaat gebeuren ongelooflijk belangrijk en interessant is, met name dat we moeten proberen de regels en het kader voor de komende tijd beter te definiëren. Het gaat er niet om of we voor of tegen de markteconomie zijn, het is belangrijk te weten welke regels en welk kader zullen gelden voor de markteconomie die zich nu grotendeels over heel de wereld heeft verspreid.
Het is duidelijk dat er vandaag meerdere tekortkomingen en problemen zijn. Laat mij er enkele opnoemen. Ten eerste, de armoede en de situatie in de armste landen. Het is moeilijk in te schatten hoeveel van de armste landen zich in de steeds meer kennisgerichte economie die zich ontwikkelt, zullen kunnen handhaven. Handel is uiteraard belangrijk. Ik ben van mening dat wij veel kunnen doen om de armste landen te helpen, vooral op het gebied van landbouw en textiel. Dat moeten wij ook doen, maar het is twijfelachtig of landen die bijna uitsluitend grondstoffen op de markt kunnen aanbieden, zich op lange termijn zullen kunnen handhaven zonder hulp van onzentwege om hun capaciteit te ontwikkelen en uit te bouwen. Het begint bij onderzoek en onderzoeksinstellingen en gaat tot hulp bij de opleiding, ontwikkeling van het bedrijfsleven enzovoort. Zoals de handel vandaag functioneert en met een aantal landen die totaal afhankelijk zijn van grondstoffen, waarvan de prijs bovendien gedaald is, wordt het als een boxwedstrijd tussen zwaargewichten en lichtgewichten. Volgens mij moeten we dit gebied op een totaal andere manier aanpakken. Onze aanpak van de capaciteitsproblemen moet veel royaler zijn.
Ten tweede, de milieuproblematiek. Reeds ten tijde van de Conferentie van Rio was duidelijk geworden dat onze productie- en consumptiepatronen niet haalbaar zijn voor een wereld met zes, zeven, misschien acht miljard mensen die ongeveer ons levensniveau moeten kunnen halen. Het is natuurlijk geen oplossing de ontwikkeling in de arme landen af te remmen. Integendeel, er moeten nieuwe technologieën ontwikkeld worden. Mijnheer de commissaris, ik vrees dat wij te weinig doen om de arme landen te helpen de technische sprong te maken. Op dit gebied zouden wij veel, veel meer moeten kunnen doen. Het is absoluut niet nodig dat deze arme landen op het gebied van energieproductie, transport, chemische stoffen, landbouw en afvalverwerking exact dezelfde fasen doormaken als wij destijds hebben gedaan. Het moet mogelijk zijn de technische sprong voorwaarts op een andere manier te stimuleren, maar op dit gebied is een meer gerichte bijstand nodig.
Dit zijn slechts een paar voorstellen om het debat over globalisering alsook het kader, de regels en voorwaarden van de globalisering concreter te maken. Tot slot pleit ik ervoor dat de Europese Unie zoals deze zich nu in de Conventie ontwikkelt, op dit gebied een sterke en leidende rol op zich neemt om een positieve ontwikkeling te garanderen.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, wij zijn inderdaad met een aantal leden aanwezig geweest in Porto Alegre. Wij zagen er duizenden burgers, vakbondsmensen, vertegenwoordigers van niet gouvernementele organisaties en vrouwenbewegingen discussiëren, analyses maken en voorstellen doen voor veranderingen in de globalisering, zijn regels en instellingen. Zo bezien is Porto Alegre III meer dan de tegenhanger van Davos die Porto Alegre I was. Het zijn burgers die weigeren de onafwendbaarheid te aanvaarden van een globalisering die erop gericht is de rijken steeds rijker te maken, de armen aan hun lot over te laten en het milieu te vernietigen. Ze weigeren een globalisering met instellingen en regels die hard en onverbiddelijk zijn waar het gaat om de bescherming van de economische en commerciële belangen van de machtigen en van hun ondernemingen, maar slap wanneer het gaat om de bescherming van sociale rechten, de verdediging van het protocol van Kyoto of de strijd tegen belastingparadijzen. Het is dus ook gelet op de beginselen en waarden van de Europese Unie een bijzonder legitieme beweging. Bij globalisering moet solidariteit voorop staan. Globalisering moet verantwoord plaatsvinden.
In dit opzicht geloof ik, mijnheer de Voorzitter, dat niet gezegd kan worden dat er een keuze moet worden gemaakt tussen groei en rechtvaardigheid. Het is voor u dan ook makkelijk genoeg te stellen dat de Commissie deze twee niet tegen elkaar opzet. Ik geloof eerder dat er moet worden gekozen tussen een groei waarin alleen winst centraal staat en rechtvaardigheid, tussen enerzijds de groei van speculatieve luchtbellen, van de "Enron"economie en anderzijds een meer op verdeling gerichte groei, met zorg voor sociale integratie, een economie in dienst van de mens. Er moet worden gekozen tussen commercialisering van alle activiteiten, natuurlijke hulpbronnen en genen enerzijds en anderzijds de gedachte van toegang van eenieder tot de publieke eigendommen van de wereld, water, gezondheid, geneesmiddelen, energie, onderwijs en openbare diensten.
Deze zorgen van Porto Alegre, waaraan nog moeten worden toegevoegd de afschaffing van de schuldenlast, de hervorming van de internationale instellingen en de vreedzame conflictbeheersing, zijn in beginsel inderdaad zorgen die de Europese Unie in internationaal verband deelt. Wij moeten deze beweging dus beschouwen als een steun in de rug. Net zoals een samenleving binnen een land niet kan worden veranderd zonder steun van maatschappelijke bewegingen in dat land, kan de globalisering immers niet worden veranderd zonder steun van deze wereldwijde burgerbeweging. Deze beweging biedt bijzonder veel hoop omdat zij niet staat voor in zichzelf gekeerde individuen, naties, volkeren of religies, maar voor de invoering van nieuwe wereldwijde regels. Dat is bijzonder hoopvol. We moeten dan wel in staat zijn om het beroep van deze beweging op de Europese Unie waar te maken.
Ik noem u drie voorbeelden. In de eerste plaats laat Europa zich er vaak op voorstaan de grootste overheidssteun aan ontwikkeling te geven (55% op mondiaal niveau). Dat is waar, maar tegelijkertijd verwoesten onze landbouwsubsidies de landbouw van de zuidelijke landen en met name de kleine landbouwbedrijven. Wat gaan wij doen om hierin verandering te brengen en veiligheid en zelfvoorzienendheid op voedselgebied te bevorderen? In de tweede plaats zijn velen hoopvol gestemd over de machtsovername van de heer Lula in Brazilië, maar verplicht het IMF hem tot een jaarlijks begrotingsoverschot van 3,75%. Wat gaan we doen om deze wurggreep van het IMF op de heer Lula te verlichten? Het IMF, dat zijn ook wij. Wij hebben er overigens meer stemmen dan de Amerikanen. In de derde plaats staan op het gebied van openbare diensten de door het IMF opgelegde privatiseringen in ontwikkelingslanden sterk ter discussie. En momenteel betreuren deze landen binnen de WTO en de GATS dat wij in de Europese Unie vragen om liberalisering van water, posterijen of energie in hun land. Gaat u, mijnheer de Commissaris, in reactie op deze wereldwijde burgersamenleving en op de hoop die bij de zuidelijke landen leeft, de eisen van de Europese Unie aanpassen, zodat wij in Cancún kunnen zeggen dat Europa echt zij aan zij staat met hen die een andere globalisering willen?

De Clercq (ELDR).
Het Economisch en het Sociaal Wereldforum verliepen gelijktijdig, al zijn de respectieve vertolkte meningen verdeeld. De locaties waar beide plaatsvonden zijn ook symbolisch: het Economisch Forum in het ski-oord Davos, het Sociaal Wereldforum in Porto Alegre, in het midden van een continent in volle economische crisis. Toch hoeven mijns inziens de meningen niet zo verdeeld te zijn. Het is onjuist mundialisering simpelweg gelijk te schakelen met een ongebreideld grensoverschrijdend kapitalisme dat enkel in het voordeel speelt van multinationals. De zogenaamde anti-globalisten hebben dit zelf begrepen, zij noemen zich nu anders-globalisten. Ik meen dat een veralgemeende vrijhandel nog steeds de beste garanties biedt voor economische groei in alle delen van de wereld, ook in het armste deel. De Europese Unie is daar het beste voorbeeld van. De doorgedreven Europese economische integratie via de interne markt en het openstellen van onze interne grenzen heeft ervoor gezorgd dat we thans in één van de rijkste delen ter wereld wonen. Dit unieke model van hoe op een correcte manier te mundialiseren, moeten wij verder uitdragen in de wereld. Er is trouwens geen weg terug. Als Europese Unie hebben wij in dit debat een belangrijke rol te spelen. Wij moeten trachten de sprekers van Davos en Porto Alegre bij elkaar te brengen en hen beiden te overtuigen dat liberalisering van de wereldhandel op een eerlijke wijze de levensstandaard en het welzijn over de ganse wereld kan verhogen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats zou ik willen praten over hetgeen ons allen zorgen baart: het probleem van oorlog en vrede, dat zowel in Davos als in Porto Alegre behandeld is. In Davos is gesproken over de economische effecten van de oorlog tegen Irak waar de Verenigde Staten en hun bondgenoten toe besloten hebben. De voorstellen van Porto Alegre tegen de oorlog en voor de vrede ontkennen natuurlijk niet de rampzalige effecten van de militaristische besluiten van George Bush op de wereldeconomie, maar zij leggen evenwel het accent op de ernstige politieke en humanitaire problemen die voortvloeien uit de Amerikaanse agressie.
In het ultraliberale kapitalisme domineren de machtigste staten en de grote multinationals het globaliseringproces. Deze ontwikkeling leidt de wereld naar een ramp. Op dit moment staan wij voor een humanitaire ramp in Irak met duizenden of honderdduizenden doden. De armen en de zwakkeren in de Iraakse samenleving, met name de jongeren, zullen het slachtoffer zijn. De Verenigde Staten rekenen op de medewerking en medeplichtigheid van de Europese bondgenoten.
Mijnheer de Voorzitter, wij dienen niet te vergeten dat de regering van de Verenigde Staten en bepaalde lidstaten van de Unie zelfs het model van de Europese politieke eenwording in het geding brengen, terwijl dat juist gebaseerd is op een mondialisering die menselijker, solidairder en gelijkwaardiger is. Daarmee gaan zij in tegen hetgeen de meeste Europese burgers hierover denken. De Verenigde Staten willen zelfs het idee van een constitutioneel politiek Europa met een onafhankelijke rol in de wereld vernietigen.
De andere kwestie die ik aan de orde zou willen stellen, mijnheer de Voorzitter, heeft te maken met het internationaal zeevervoer, de veiligheid op zee en de veiligheid van de kuststaten. Het Parlementair Wereldforum heeft deze kwestie gepresenteerd als een van de grootste zorgen van de voorvechters van een andere wereldorde. De Europese Unie dient dit probleem met voorrang op te lossen. Op dit moment hebben met name Galicië en andere Europese landen, waaronder Spanje en Frankrijk, ermee te kampen. De zee zorgt voor ons levensonderhoud en mag niet het bezit zijn van een vraatzuchtig, onverantwoordelijk en maffioos kapitalisme dat met medeplichtigheid van bepaalde Europese landen de zee vervuilt. Wij hopen dat de lidstaten en het Parlement de nodige besluiten zullen nemen om de vernietiging van de zee, die ons leven schenkt en in ons onderhoud voorziet, te voorkomen.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wie heeft de waarheid in pacht? Niet Davos, waar de globalisering kritiekloos bewierookt wordt. Davos belicht alleen de economische groei en richt alle aandacht op het produceren van rijkdom. Davos verdedigt het Amerikaanse buitenlands beleid en fungeert als spreekbuis voor bedrijven en staten. Maar evenmin Porto Alegre heeft de waarheid in pacht, want daar wordt de globalisering gedemoniseerd. Porto Alegre streeft slechts naar het verbeteren van het sociale en het milieubeleid. Porto Alegre richt zich alleen op modellen voor de herverdeling van de rijkdom, is openlijk anti-Amerikaans en fungeert als spreekbuis voor NGO's en vakbonden.
Davos heeft geen zin zonder Porto Alegre en andersom. Zij vullen elkaar aan en kunnen niet zonder synthese. Welnu, de synthese is Rio de Janeiro, Johannesburg, Lissabon en Gotenburg. De globalisering heeft ons onmiskenbare economische en technologische voordelen gebracht, maar heeft ook de signalen van een gebrekkig evenwicht op onze planeet versterkt. Wij kunnen dan ook niet per decreet de globalisering afschaffen, want het is een proces waar wij niet omheen kunnen. Wij zien ons voor de uitdaging geplaatst de globalisering te regelen door het model van duurzame ontwikkeling als voorbeeld te nemen.
In dat verband lijkt het mij op de eerste plaats belangrijk internationale indicatoren voor duurzame ontwikkeling te definiëren die de prestaties op sociaal, milieu- en economisch terrein meten. Tijdens de komende voorjaarstop zullen wij die prestaties evalueren. Op de tweede plaats is het hoognodig de 'vergroening' van de wereldeconomie op gang te brengen. Ecologisch produceren is op dit moment nog onvoldoende concurrerend en ecologisch consumeren is nog een luxe. Wij moeten de milieukosten in de prijs van alle producten internaliseren. Dat houdt het afschaffen van onhoudbare milieusubsidies en het wegnemen van handelsbarrières in. Het betekent ook het volgen van de producten tijdens hun hele levenscyclus en het veranderen van consumptiepatronen en productiewijzen, zodat de afhankelijkheidsrelatie tussen economische groei en verspilling van hulpbronnen doorbroken wordt. Op de derde plaats is het essentieel het internationaal bestuur te stimuleren door de Wereldhandelsorganisatie, de Wereldbank en de regels van Bretton Woods te hervormen en nieuwe instellingen op te richten, zoals een Wereldmilieuorganisatie. Het hervormen van die instellingen is van fundamenteel belang om de instrumenten van de globalisering in dienst te stellen van duurzame ontwikkeling.

Soares (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil het Europees Parlement feliciteren met dit debat over de verschillende, zo niet volstrekt tegengestelde standpunten van het Economisch Forum van Davos en het Sociaal Wereldforum van Porto Alegre. Ik weet waar ik het over heb, want ik heb aan beide fora deelgenomen. Ongeveer twintig jaar geleden heb ik aan Davos deelgenomen, toen ik premier van Portugal was en hard moest onderhandelen over een lening van het Internationaal Monetair Fonds. De afgelopen twee jaar heb ik als Europees afgevaardigde aan Porto Alegre deelgenomen.
Er is al op gewezen dat het Sociaal Forum van de vorige maand buitengewoon veelbetekenend was vanwege het aantal deelnemers en met name vanwege de kwaliteit van de bijdragen. Er waren ongeveer honderdduizend deelnemers uit alle windhoeken en bijna vijftienhonderd NGO's en andere organisaties uit het maatschappelijk middenveld aanwezig. Niet alleen het Sociaal Wereldforum is overigens bijeengekomen in Porto Alegre, maar ook andere fora als het Wereldforum van Rechters, het Forum van Lagere Overheden, het Wereldonderwijsforum, het Wereldforum van de Onafhankelijke Pers en het Parlementair Wereldforum hebben daar vergaderd.
Het Sociaal Wereldforum heeft een nieuw sociologisch verschijnsel laten zien. Er ontstaat een wereldburgerschap doordat mensen zich in netwerken verenigen. Zij stellen zich daarbij vrij en onafhankelijk op ten opzichte van de politieke partijen en de levensbeschouwelijke stromingen, al of niet religieus, waartoe zij behoren. Zij strijden op vreedzame en ordelijke wijze voor hun rechten en voor de rechtvaardige zaak. Het is een belangrijke vorm van participerend en burgerlijk activisme dat op alle continenten zijn voortzetting kent met de verschillende regionale fora. Het volgend Sociaal Wereldforum zal in India plaatsvinden.
Dit jaar was er een zeer bijzondere persoon aanwezig in Porto Alegre, de pas gekozen Braziliaanse president Lula da Silva. In een zeer samenhangend betoog ten overstaan van honderdduizenden toehoorders heeft hij het forum uitgelegd waarom hij de uitnodiging had aanvaard onmiddellijk na Porto Alegre af te reizen naar het Economisch Forum in Davos. Sommige aanhangers van Lula vonden dat moeilijk te begrijpen, maar de reden van zijn aanwezigheid op beide fora was eigenlijk zonneklaar. In Davos heeft Lula de aanwezige politici, ondernemers en deskundigen uitgelegd dat, en nu citeer ik, 'zijn oorlog een andere strijd was, een strijd voor beter onderwijs en tegen honger, armoede, ziekte en epidemieën als aids, en niet de oorlog tegen Irak of voor een groter groeipercentage ten koste van meer werkloosheid en armoede?. Op beide fora heeft hij dezelfde toespraak gehouden en merkwaardig genoeg blonk zijn betoog zowel in Porto Alegre als in Davos uit door oprechtheid en waarachtigheid. Misschien juist daarom oogstte zijn toespraak in Davos zo veel applaus, aanzienlijk meer dan Colin Powell met zijn poging de onvermijdelijkheid van de oorlog tegen Irak te bewijzen. Ook als mensen slechts hun belangen verdedigen, neemt dat niet weg dat zij een geweten hebben. Dat is de motor die de wereld vooruit doet gaan, zelfs in duistere tijden zoals wij die nu beleven.

Auroi (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik ben blij dat u Porto Alegre en Davos op één lijn stelt. Wij Groenen, zoals Harlem Désir en enkele anderen, hebben aan de wieg gestaan van het Parlementaire Forum van Porto Alegre. We zijn blij te horen dat de anders-globalisering weerklank begint te vinden bij u.
Volgens mij heeft president Lula de juiste weg gekozen. Hij heeft eerst in Porto Alegre uitgelegd waarvoor hij zich in Davos sterk ging maken, namelijk herstel van een rechtvaardigere economische orde. Ik denk dat we op een dergelijke democratische, maatschappelijke en politieke wijze te werk zouden moeten gaan. Voordat we spreken met degenen die beslissingen nemen in de wereldeconomie, moeten we eerst discussiëren met de mensen. Het marktkapitalisme kan niet de dominante vorm van politiek blijven. Ik wil eraan herinneren - al is het misschien een drogreden - dat de democratie en de politiek normaal gesproken prevaleren boven de economie. Dit moeten we per se waarmaken. Dan kunnen we immers ook een preventieve oorlog voorkomen zoals de regering-Bush ons voorstelt, die grotendeels horig is aan multinationals die veel meer behoefte hebben aan olie dan aan ideeën.
Die multinationals willen de duurzame ontwikkeling en de gemeenschappelijke goederen van de mensheid zoals water, lucht en energie helemaal voor zichzelf gebruiken. Ik denk, commissaris, dat u ons in Cancún zult moeten helpen om onze ideeën over globalisering te verdedigen. Het is niet meer dan normaal dat wij twijfels hebben over de onderhandelingen die aan de gang zijn in het kader van de GATS, omdat die nogal wat gevaren opleveren. En het is niet meer dan normaal dat de landen van het Zuiden weten dat wij solidair zijn met hen als het gaat om het universele recht op voedsel, drinkwater en schone lucht.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Davos en Porto Alegre bevinden zich op verschillende continenten, maar pleiten voor dezelfde aanpak van mondiale kwesties. De middelen en het ondernemerschap in het bedrijfsleven kunnen in combinatie met de knowhow en de legitimiteit van het maatschappelijk middenveld duurzame oplossingen voor de problemen van de globalisering bieden.
De gemiddelde koe in de OESO-landen krijgt elke dag twee euro staatssteun, terwijl meer dan twee miljard mensen van minder dan twee euro per dag moeten leven. Meer dan een miljard mensen moeten zelfs rondkomen van minder dan een euro per dag. Dat bedrag is zelfs te laag om aan de basisvereisten van de internationale mensenrechten en grondrechten te kunnen voldoen. Het recht op leven kan niet worden gescheiden van het recht op voedsel, water, gezondheidszorg of werk, en het recht op vrije meningsuiting kan niet worden gescheiden van culturele grondrechten. Deze rechten vormen op hun beurt het fundament van de economie: mensenrechten zijn geen luxe waar pas ruimte voor is bij economische groei, maar een noodzakelijke voorwaarde voor speelruimte en stabiliteit in het bedrijfsleven.
In Rusland bijvoorbeeld kan de speelruimte van ondernemingen niet veel groter worden zonder grondige verbeteringen in de waarborging van de mensenrechten en de rechtsorde. Momenteel is het in Rusland mogelijk om problemen informeel aan te pakken op basis van eigenmachtige, ongeschreven en steeds veranderende regels en informele middelen, die de corruptie in de hand werken.
Het is dus ook in het belang van ondernemingen zelf om mensenrechten en grondrechten te respecteren. Dat kunnen zij bijvoorbeeld doen door deel te nemen aan het Global Compact-project van de Verenigde Naties. In dit vier jaar geleden in Davos door secretaris-generaal Kofi Annan gepresenteerde model verbindt een onderneming zich aan negen eenvoudige basisprincipes op het gebied van de mensenrechten, arbeidsnormen en het milieu.
Ook in de Europese Unie zijn de kaders voor de sociale verantwoordelijkheid van ondermeningen verbeterd, maar naast vrijwillige maatregelen is er bindende wetgeving nodig. De ondernemingen in de Europese Unie die zich bij ons of elders direct of indirect schuldig hebben gemaakt aan het schenden van de mensenrechten en de grondrechten, dienen openbaar aan de kaak gesteld te worden. Bovendien zouden er passende sancties moeten komen tegen ondernemingen die zich schuldig hebben gemaakt aan of betrokken zijn geweest bij schendingen van de mensenrechten en corruptie buiten de Europese Unie.
Ondernemingen hebben uiteindelijk een grote invloed in welke maatschappij, regio of staat dan ook: wanneer ondernemingen daadwerkelijk besluiten corruptie en schendingen van de mensenrechten aan te pakken, krijgt de globalisering een geheel andere betekenis en inhoud dan zij op dit moment heeft.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's, we hebben lang gesteld dat de beweging die is begonnen in Seattle en haar activiteiten heeft voortgezet in Porto Alegre en Florence, een nauwelijks effectieve uiting was van antiglobalisering. Hier tegenover stond de vermeende efficiënte en moderne liberale wereldeconomie, in de gestalte van het Economisch Forum van Davos. In Davos kwam de elite bijeen, in Porto Alegre het volk.
Deze veronderstelling is inmiddels door de feiten achterhaald. Het Forum van Davos lijkt niet langer zeker van zichzelf te zijn en in het defensief te zijn gedwongen. De wereldwijde sociale beweging, die van de burgers die hun stem laten horen in Porto Alegre, stapt zonder dralen in de autistische wereld van de elites van Davos. Haar voorstellen winnen aan kracht omdat ze brede steun vinden in de maatschappij.
De NGO's die deelnemen aan het forum, stellen internationalisering van de milieubescherming en wereldwijde duurzame ontwikkeling voor om de milieuvervuiling een halt toe te roepen. De vakbonden stellen internationalisering van de sociale rechten voor om de uitbuiting tegen te gaan die vaak ontstaat wanneer de markteconomie de vrije hand wordt gegeven. Hiervoor moeten de door de ILO opgestelde zeven grondrechten van de arbeiders worden nageleefd. Het Sociaal Wereldforum stelt een wereldomspannende politieke en sociale mobilisatie voor ten gunste van de vrede, om het unilateralisme en de terugkeer van het 'preventieve oorlogsbeleid? tegen te gaan.
Ten behoeve van de handelsbesprekingen in het kader van de WTO en de GATS geeft het Sociaal Forum een definitie van de openbare, universele goederen en verklaart het deze tot gemeenschappelijk werelderfgoed. Toegang tot water, gezondheidszorg en cultuur worden gerekend tot de onvervreemdbare rechten. In Porto Alegre wordt voorgesteld de rijkdommen beter te herverdelen over de wereld om iets te doen tegen de schrijnende hongersnoden. Hiervoor moeten niet alleen de schulden worden kwijtgescholden, maar ook de kapitaalstromen worden belast ten gunste van de ontwikkeling.
De Verenigde Staten proberen Europa overal zwart te maken. In Porte Alegre wordt echter ook over een ander Europa gesproken, een Europa waar velen ons om benijden, ondanks zijn evidente gebreken, omdat het een voorbeeld is van een geslaagde integratie.
Dit zijn concrete voorstellen van het Sociaal Forum in Porto Alegre. Daar laat alleen de teleurgestelde publieke opinie zich horen, commissaris. Maar de brandende vraag blijft hoe wij ons als Europese Unie, als Commissie, kunnen opstellen tegenover die voorstellen. Kunnen we ons voorstellen dat die wensen op onze Europese politieke agenda worden geplaatst voor een andere vorm van globalisering, een vorm die bij ons in zwang is?

Vattimo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, van de twee fora die eind vorige maand zijn gehouden was Porto Alegre ongetwijfeld het forum met de meeste betekenis. En ik zeg dat niet alleen omdat ik er in Porto Alegre zelf bij was. Porto Alegre heeft een reeks constructieve voorstellen opgeleverd voor het milieubeleid, de vrede, de vrijheid van meningsuiting en de strijd tegen honger en ziektes in de wereld. Het is met name van belang dat het Europees Parlement rekening houdt met de besluiten van het forum in verband met de komende bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie in Cancún. Wij weten dat er zich een akkoord over diensten aftekent, maar wij weten nog niet welke diensten deel zullen uitmaken van dat akkoord en derhalve onder de regels van de internationale vrije concurrentie gaan vallen. De zorg van het forum, die het Parlement geloof ik deelt, betreft de mogelijkheid dat onder de te liberaliseren diensten ook sociale basisvoorzieningen als onderwijs en gezondheidszorg of bepaalde essentiële collectieve goederen als de watervoorziening zullen vallen. Het onderwerpen van dergelijke diensten aan het marktmechanisme zou een schending zijn van de grondrechten die in het Handvest van Nice en in andere belangrijke internationale verdragen. De Commissie dient vooraf aan het Parlement de lijst bekend te maken die ze van plan is in Cancún te verdedigen. Dan kan die lijst beoordeeld worden en kunnen de Europese burgers over deze delicate onderwerpen hun stem laten horen.
Het forum heeft enthousiast vastgesteld dat de Europese Unie voor andere organisaties een model kan zijn voor regionaal supranationaal en democratisch bestuur. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de Unie als instrument voor conflictbeheersing en het bereiken van vrede. Daarom doet het er wel degelijk toe dat het forum in Brazilië is gehouden en dat president Lula er het woord heeft gevoerd. De Europese Unie kan dus als model dienen voor een soortgelijk politiek initiatief in Latijns-Amerika. Op haar beurt kan de Europese Unie evenwel een doorslaggevende impuls krijgen van een wereld waar mede dankzij president Lula en Latijns-Amerika meerdere polen ontstaan. Een dergelijke ontwikkeling kan ook de onafhankelijke internationale rol van de Unie versterken. Die wereld met meerdere polen wordt in deze dagen evenwel zwaar op de proef gesteld door het voornemen van de Verenigde Staten en een aantal trouwe bondgenoten een unilaterale oorlog tegen Irak te starten.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben in Porto Alegre geweest, de maatschappelijke tegenhanger van Davos, waarover al is gesproken. Het zou beter zijn als er niet twee tegengestelde fora waren - een economisch forum tegenover een sociaal forum, een forum van de overheid tegenover een forum van de burgers. Het eerste komt namelijk met een beleid dat haaks staat op hetgeen het tweede noodzakelijk acht. In Porto Alegre waren plaatselijke overheden, parlementariërs, vakverenigingen, niet-gouvernementele organisaties, rechters en leerkrachten bijeen. Ons gezamenlijke, zij het wellicht utopische, standpunt daar was dat een andere wereld niet alleen mogelijk, maar noodzakelijk is.
In Davos luidde de conclusie van bestuurders van multinationals en ministers dat op de nieuwe agenda voor de wereldeconomie als belangrijkste punten moeten prijken de werkelijke waarde van ondernemingen in plaats van de wisselvallige beurswaarde, de handel als fundamenteel instrument voor duurzame ontwikkeling, en de beginselen waarnaar multinationals zich dienen te richten. De afstand tussen de samenleving en degenen die het werkelijk voor het zeggen hebben wordt dus almaar groter. In de luttele minuten spreektijd die mij ter beschikking staan, wil ik volstaan met enkele voorbeelden. Het eerste betreft Davos. Daar is wel meer dan eens gesproken over aids, maar geen enkele keer over de noodzaak dat farmaceutische laboratoria, die twee keer zoveel investeren in reclame en marketing als in onderzoek, hun octrooien niet langer afschermen voor ontwikkelingslanden. Het tweede voorbeeld dat ik wil geven is dat handel wordt gezien als een belangrijke factor voor de ontwikkeling, terwijl niets is gezegd over het wegnemen van handelsbarrières over en weer. Het protectionisme van de rijke landen, waaronder ook het landbouwbeleid van de Europese Unie valt, remt die ontwikkeling af.
Europa, mijnheer de commissaris, moet voorop gaan in het verkleinen van de afstand tussen beide stellingnamen. De economische orde waarop in Davos is ingezet, moet vergezeld gaan van een sociaal-politieke orde in de trant van Porto Alegre. Dat zich onder de deelnemers in Porto Alegre Europese parlementariërs bevonden, is een goed teken. De Europese Unie moet echter schouder aan schouder staan met de maatschappelijke groeperingen. Wij vragen de instellingen van de Gemeenschap met klem zich te voegen bij de campagnes die wereldwijd worden gevoerd om de drinkwatervoorziening, de landbouw, de voedselveiligheid en de openbare diensten te verbeteren. Ook vragen wij de Commissie mee te werken aan het instellen van een wereldfonds voor de bestrijding van honger en armoede.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, degenen die vanavond dit debat hebben bijgewoond, kunnen zich volgens mij alleen maar erover verbazen hoe eensgezind de afgevaardigden waren die hebben gesproken over Davos en Porto Alegre. Ik wil beginnen met mijnheer Karas en mijnheer Obiols i Germà. Zij hebben beiden als het ware dezelfde vraag gesteld: kunnen we op mondiaal niveau streven naar plaatselijke varianten van de kapitalistische regeringsvorm die Europa sinds tweehonderd jaar op zijn grondgebied kent? Kan de sociale markteconomie, waarvoor bijna iedereen van u Europa lof toezwaait, een voorbeeld zijn voor de wereld?
Ik denk dat het antwoord ja zou kunnen zijn. Het zou ons antwoord kunnen zijn, onder een aantal voorwaarden. De eerste is dat we aanvaarden dat duurzaamheid in economische, sociale en milieutechnische zin een echt gemeenschappelijk project kan zijn en dat die duurzaamheid de echte basis is van stabiliteit en veiligheid. Als we het eens zijn over dit eerste punt, is de tweede belangrijke voorwaarde dat we met anderen op de wereld bondgenootschappen sluiten op dit gebied. Vanuit dat gezichtspunt gezien vind ik het begrip wereldwijd publiek eigendom dat mevrouw Zrihen en mijnheer Désir hebben genoemd, interessant. De derde voorwaarde is natuurlijk dat we erin slagen onze planeet het bestuurlijk stelsel te geven waar zij behoeft aan heeft. Dat stelsel moet zonder twijfel completer zijn dan het soms partijdige en onevenwichtige dat we nu hebben. Ik ben het op dit punt eens met de woorden van mijnheer Miranda en mijnheer Moreira Da Silva.
Wanneer we met al die voorwaarden worden geconfronteerd, beseffen we terdege dat die pas vervuld kunnen worden met een Europa dat sterker en eendrachtiger is en zich meer doet gelden dan nu. Dat heb ik in ieder geval begrepen uit de woorden van mevrouw Frassoni. De Commissie is het hiermee eens. Mijnheer Désir heeft met betrekking tot het IMF gezegd dat er nog veel gedaan moet worden. Ik ben het met hem eens, ook al blijven we hier en daar wat problemen houden met zijn interpretatie van de algemene overeenkomst inzake de handel in diensten van de WTO. Maar daarover zal ik ook met mevrouw Auroi en enkele anderen moeten spreken. Er moet vanzelfsprekend nog veel worden gedaan. Volgens mij hebben we het doel van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid - dat niet los gezien kan worden van de plannen die u Europa wilt laten uitvoeren op het gebied van de globalisering - nog lang niet bereikt. Dat blijkt ten overvloede weer wanneer we de geopolitieke situatie van dit ogenblik bekijken, of het nu gaat om Irak of het Midden-Oosten.
Ik wil nu ingaan op enkele specifieke punten. Ik ben het met mevrouw Sanders-ten Holte en mevrouw Korhola eens dat ondernemingen een grote sociale verantwoordelijkheid hebben. Uit het bedrijfsleven kunnen particuliere initiatieven komen om de globalisering in betere banen te leiden. Er kunnen trouwens ook initiatieven komen van burgers voor wat president Soares burger- en sociale bewegingen noemde. Voorbeelden hiervan zijn de eerlijke handel en de acties van consumenten ten behoeve van milieuvriendelijke producten of betere sociale productieomstandigheden. Wij weten allemaal dat er op deze gebieden niets gebeurt wanneer de maatschappij zelf niet wordt gemobiliseerd.
Dan nu, mevrouw Frassoni, de rol en de bemoeienis van de parlementen en de democratische controle. U kent het standpunt van de Commissie over de plaats die dit orgaan, dit Parlement, zou moeten hebben in dit soort debatten, met name wanneer het gaat om multilaterale handelskwesties. Wij verwijzen u naar de Conventie, die zich nogmaals moet uitspreken over dit onderwerp. Laten we hopen dat de Conventie op dit en andere gebieden meer zal opleveren dan de laatste intergouvernementele conferentie.
Ik ga niet in op de landbouwkwesties. In het volgende debat komen we hierop terug.
Wat de te dichten technologische kloof betreft, heeft u gelijk, mijnheer Wijkman. Binnen de Commissie zijn we het er volgens mij over eens dat onze steun voor ontwikkeling in een aantal gevallen aangepast of herzien zou moeten worden.
De Commissie heeft inmiddels voorstellen ingediend over de handel in diensten. Uw Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie kan zich erover buigen volgens de bepalingen van ons institutioneel akkoord. Deze voorstellen liggen ook bij de Raad van ministers ter tafel. Ik ben blij dat het openbaar debat is begonnen.

De Voorzitter.
 Ter afsluiting van dit debat deel ik mee dat ik zes ontwerpresoluties heb ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de toestemming in het kader van de WTO voor het gebruik van generieke geneesmiddelen.
Ik geef het woord wederom aan commissaris Lamy.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, tijdens dit debat kunnen we met u de stand van zaken bespreken wat betreft de werkzaamheden van de Wereldhandelsorganisatie ten aanzien van de toegang voor de ontwikkelingslanden tot betaalbare geneesmiddelen.
Zoals u weet, zijn de leden van de WTO er niet in geslaagd binnen de vastgestelde termijn, eind 2002, een oplossing te vinden voor de problemen van ontwikkelingslanden die niet zelf geneesmiddelen kunnen produceren. De discussie ging namelijk juist over dit probleem nadat de akkoorden van Doha waren gesloten.
De Europese Unie heeft zeer veel moeite gedaan om een oplossing te vinden. Wij zijn voorstander van een aanpak waardoor enerzijds degenen die geneesmiddelen met een lage prijs, bijvoorbeeld generieke geneesmiddelen, nodig hebben, deze ook krijgen, en anderzijds de farmaceutische industrie kan blijven investeren in onderzoek. Dat is altijd de basis geweest van ons standpunt.
Wij willen een evenwichtig resultaat bereiken. In de eerste plaats moeten we namelijk een groot en soms verschrikkelijk sociaal probleem van veel ontwikkelingslanden oplossen. In de tweede plaats heeft deze situatie duidelijk invloed op het klimaat van vertrouwen dat moet heersen binnen de Wereldhandelsorganisatie om vooruitgang te kunnen boeken bij de onderhandelingen van de Doha-ronde.
Wij hebben veel werk verzet in een poging een juridisch solide en duurzame oplossing te vinden. We hebben een moratorium afgewezen op het bijleggen van de meningsverschillen als oplossing voor deze kwestie. Ook hebben we vanaf het begin de plannen voor vrijstellingen verworpen. Volgens ons voldoet geen van deze twee methodes aan de voorwaarden van soliditeit en duurzaamheid. We kunnen de huidige situatie niet aanvaarden omdat hier sprake is van een mislukking of een halve maatregel, zoals het moratorium, zelfs al biedt die halve maatregel een tijdelijke oplossing.
De Europese Unie blijft op haar standpunt staan. We moeten zo snel mogelijk een multilaterale, duurzame en eerlijke oplossing vinden, die voldoende juridische zekerheid biedt zodat alle betrokkenen gezamenlijk aan het werk kunnen gaan.
Daarom hebben wij het op 16 december bereikte ontwerpakkoord volledig aanvaard. Wij vonden dat het redelijk en evenwichtig was, en in overeenstemming met het onderhandelingsmandaat van Doha. Daarom hebben wij, evenals de overweldigende meerderheid van de WTO-leden, ermee ingestemd.
De toepassing op de verschillende soorten gezondheidkwesties blijft een probleem. We weten dat alleen de Amerikanen op dit punt van mening verschilden met alle anderen. Ik zeg in het openbaar en herhaal hier voor u dat dit een zeer betreurenswaardige situatie is. Deze blokkade moeten we uit de weg ruimen.
Voor de Unie is duidelijk dat het onderhandelingsmandaat van Doha in principe ruim is en dat we dit moeten respecteren. Wanneer de volksgezondheid ernstig wordt bedreigd - ik citeer de verklaring van Doha - "kan en moet het WTO-mechanisme in werking treden dat de invoer van generieke geneesmiddelen mogelijk maakt".
Wij streven dus naar een akkoord dat verder gaat, rekening houdend met de ruimte die Doha voorschrijft. Dit betekent ook dat ziektes zoals aids, malaria, tuberculose en een reeks andere a priori eronder vallen, zoals iedereen nu erkent. Daarom hebben wij voorgesteld de WHO erbij te betrekken, die immers een onbetwiste autoriteit is op het gebied van de volksgezondheid.
We hebben dit gedaan op basis van een lijst waarvan ik moet zeggen dat ze noch absoluut noch uitputtend is. Wij willen dat het systeem niet alleen wordt gebruikt voor de ziektes op deze lijst. Laat hierover geen misverstand bestaan.
Als een WTO-lid twijfelt of een maatregel tegen een andere ernstige bedreiging van de volksgezondheid gegrond is, kan het de Wereldgezondheidsorganisatie vragen om een medische expertise. Doordat advies ingewonnen kan worden, zouden de Verenigde Staten hun bezwaren kunnen opgeven tegen het gebruik van het systeem door ontwikkelingslanden.
Het gaat slechts om een niet dwingend advies. Ik wil onderstrepen dat er op geen enkele wijze inbreuk wordt gemaakt op de soevereiniteit van landen op het gebied van de volksgezondheid. We weten allemaal dat de WHO in ieder geval nu een zuiver raadgevende rol heeft.
We hebben het doel bereikt dat we voor ogen hadden toen we dit voorstel begin januari indienden. De gesprekken zijn hervat, en ze worden gevoerd op basis van ons voorstel. We zullen alles in het werk stellen, zoals we ook de afgelopen maanden hebben gedaan, om de leden van de WTO ervan te overtuigen dat een compromis nodig is dat zoveel mogelijk overeenkomt met dat van 16 december. We kunnen de zaak niet op zijn beloop laten. Er zijn te veel landen die behoefte hebben aan de invoer van goedkope geneesmiddelen. We weten dat de tijdelijke regeling op grond waarvan ze dit nu kunnen doen, niet duurzaam is. En vanuit dat standpunt gezien willen en kunnen we hen niet teleurstellen.

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Lamy danken voor zijn inleiding op deze belangrijke en gecompliceerde aangelegenheid. Het is pas ruim een week geleden dat het Parlement met ruime meerderheid voor een nieuwe verordening betreffende de bestrijding van HIV, malaria en tuberculose in de arme landen heeft gestemd. Wij zijn bijna een jaar met dit onderwerp bezig geweest. Het debat dat wij voerden ging vooral over de ongelijke strijd die zich in de meeste arme landen afspeelt tussen enerzijds de verspreiding van ernstige, besmettelijke ziekten en anderzijds de toegang tot middelen die verspreiding tegengaan en hulp bieden aan de patiënten.
Dat slechts een heel klein deel van het gezondheidsonderzoek gericht is op de ziekten die zo'n groot deel van de wereldbevolking treffen, is een groot probleem. Dit is natuurlijk te wijten aan het feit dat de geneesmiddelenindustrie dit soort onderzoek overwegend te weinig rendabel vindt. Daarom moeten wij vernieuwende oplossingen zoeken. De markt alleen kan deze problemen niet oplossen. De bijstandsorganen van de overheid en de industrie moeten dan ook gaan samenwerken.
Een ander probleem dat in het debat naar voren kwam is het feit dat het TRIPS-verdrag en de WTO niet over dezelfde mogelijkheden beschikken om in bijzondere situaties gebruik te maken van zogenaamde dwanglicenties. Ik weet uiteraard dat de commissaris daarover reeds onderhandeld heeft. Ik vind het alleen jammer dat hij nog geen resultaat heeft bereikt. Dit is een uitermate belangrijk probleem. De landen die het meest afhankelijk zijn van deze uitzonderingsregels in de TRIPS-overeenkomst, bevinden zich nu immers in een situatie waarin ze gediscrimineerd worden.
Naar mijn persoonlijke mening zou het ideaal zijn dat wij de landen in het Zuiden die te weinig productiecapaciteit hebben, precies op dezelfde manier behandelen als de landen in Europa of Noord-Amerika. Het compromis dat commissaris Lamy nu probeert te bereiken, bevat een lijst. Naar mijn mening is het een goede lijst, maar het zou natuurlijk nog beter zijn als er helemaal geen lijst nodig was. Nu we echter toch naar een compromis moeten streven, vind ik de voorstellen die u tot nog toe heeft gedaan, lovenswaardig. Ook het inschakelen van de WHO vind ik interessant. Ik denk dat ik u kan garanderen dat het Parlement u onvoorwaardelijk steunt in uw inspanningen om een positief resultaat te bereiken, zodat wij op dit gebied kunnen handelen en het Doha-proces zich verder kan ontwikkelen.
Aangezien de mogelijke oplossing een compromis zal zijn, is het naar mijn mening logisch dat we een tijdstip bepalen, bijvoorbeeld over een paar jaar, waarop we dat compromis zullen evalueren. Op dat ogenblik kunnen wij vaststellen of het goed werkt. Indien dit niet zo blijkt te zijn, kunnen we het verder ontwikkelen en verbeteren.
Tot slot wil ik nog kwijt dat ik het verschrikkelijk jammer vind dat wij in deze situatie geraakt zijn. Ik vind het eigenlijk onbegrijpelijk dat er op dit gebied tegenstand bestaat. Ik heb begrip voor de bezorgdheid over fraude en parallelle invoer, maar dat zijn algemene problemen die opgelost moeten kunnen worden en geen invloed mogen hebben op de gezondheidszorg in de arme landen.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, vanavond zullen we het hebben over de kwesties waarvan het succes van de volgende WTO-conferentie waarschijnlijk af zal hangen, te weten het TRIPS-verdrag en volksgezondheid, en de handel in landbouwproducten. Hoe men in ontwikkelingslanden denkt over onze goede wil, betrouwbaarheid en oprechtheid zal afhangen van het standpunt dat wij ten aanzien van deze twee kwesties innemen. Zoals bekend is de Verklaring van Doha een bindende overeenkomst. In lid 6 van de verklaring wordt ingegaan op de problemen van WTO-lidstaten die niet beschikken over toereikende productiemogelijkheden in de farmaceutische sector. Voor deze landen is het immers onmogelijk om effectief gebruik te maken van dwanglicenties volgens het TRIPS-verdrag. De TRIPS-raad is gevraagd om snel een oplossing te vinden voor dit probleem.
Mijnheer de commissaris, we juichen uw inspanningen toe en zijn verheugd over de bijval die uw voorstel heeft gekregen. Uw suggestie om de hulp van de Wereldgezondheidsorganisatie in te schakelen is zowel vernieuwend als waardevol. Afkeuring van het voorstel zou indruisen tegen de geest van de Verklaring van Doha en tevens onze oprechtheid in twijfel brengen. Ik ben het eens met uw afwijzing van het bevriezen van geschilprocedures of van een derogatie. Daar hebben we al eerder over gedebatteerd. Geen van beide mogelijkheden kan leiden tot een oplossing.
Het gedrag van de Verenigde Staten, niet alleen in deze kwestie, maar ook in de nog ernstigere kwestie-Irak, wordt steeds moeilijker te begrijpen. De enig mogelijke verklaring is eigenlijk dat de Amerikaanse politici in buitensporige mate willen opkomen voor de financiële belangen van de farmaceutische bedrijven die hun verkiezingscampagne hebben betaald. Het enige wat de Verenigde Staten hebben bijgedragen is een unilaterale oplossing en een zeer beperkte lijst van ziekten. Dit is niet genoeg!
Er zijn al twee deadlines verstreken en we lopen kans in een muurvaste patstelling te geraken als de initiatieven die u namens ons hebt aanbevolen, vruchteloos blijken. Ondertussen worden andere kwesties waarover bezorgdheid bestaat, zoals de verlegging van het handelsverkeer in generieke geneesmiddelen, wel aangepakt. Een bewijs hiervan is de betreffende verordening van de Raad van ministers.
Ik stel voor dat we uw voorstel van 7 januari goedkeuren. Het biedt een multilaterale oplossing waarbij een gerenommeerde en alom vertrouwen genietende instelling betrokken is, de Wereldgezondheidsorganisatie. Zoals u al zei, moet de uiteindelijke oplossing duurzaam, eerlijk en ook juridisch haalbaar zijn. Het probleem moet worden benaderd vanuit het standpunt dat de volksgezondheid dient te prevaleren boven octrooirecht. Het belang van een oplossing voor deze kwestie kan niet genoeg worden benadrukt. Ik wens u veel geluk, mijnheer de commissaris.

Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het is in dit debat misschien aardig om stil te staan bij de precieze bewoordingen van de Verklaring van Doha. In deze verklaring staat letterlijk dat het TRIPS-verdrag voor lidstaten geen belemmering zal en mag vormen voor maatregelen in het belang van de volksgezondheid, en dat dit verdrag kan en moet worden opgevat en toegepast in overeenstemming met de rechten van de WTO-lidstaten, als middel ter bescherming van de volksgezondheid en vooral als middel om geneesmiddelen voor iedereen toegankelijk te maken. Laten we deze woorden in gedachten houden en ze ten behoeve van Amerikaanse waarnemers herhalen. Ik betwijfel of ze ons ze nu horen, maar misschien kunnen we ze een exemplaar van de notulen van dit prikkelende debat sturen.
Het standpunt van de VS is dus niet alleen strijdig met de bedoeling, maar ook met de letterlijke inhoud van de Verklaring van Doha. Het is dan ook een klap in het gezicht van alle ontwikkelingslanden die hun hoop hadden gevestigd op die Verklaring en de doelstellingen van de ontwikkelingsronde van Doha. Het is een spectaculair voorbeeld van hoe kleingeestigheid en misplaatste commerciële belangen prioriteit krijgen boven de veel waardevollere resultaten die een ontwikkelingsronde kan opleveren. Als men vervolgens kijkt naar de grootte van de handelsbelangen die op het spel staan, wordt het nog moeilijker te begrijpen waarom de VS als enigen de overeenstemming op dit gebied blokkeren.
Ik wil graag een persbericht van de Europese vereniging voor de farmaceutische industrie (EFPIA) aanhalen. Ik citeer: 'meer dan 95% van alle geneesmiddelen op de WHO-lijst van essentiële geneesmiddelen zijn niet gepatenteerd en uit onderzoek is gebleken dat er in Afrika relatief weinig patenten rusten op medicijnen tegen aids'. Deze gegevens houden dus in dat het commerciële risico voor zowel de Europese als de Amerikaanse farmaceutische industrie zeer gering is. Zelfs als ik me verplaats in het egoïstische commerciële denken van de Amerikanen, blijft het zeer frustrerend om toe zien hoe alle deadlines worden gemist, alleen omdat een bepaalde sector van de Amerikaanse industrie de vooruitgang op dit gebied tegenhoudt.
Mijn fractie steunt de initiatieven van commissaris Lamy en de Europese Commissie van ganser harte. Wij zijn solidair met hem en vragen ons af hoe het mogelijk is dat de Amerikaanse farmaceutische industrie erin is geslaagd om haar regering zover te krijgen haar irrationale reactie op het EU-voorstel te steunen. Unilateralisme met een reden valt nog wel te begrijpen. Unilateralisme zonder enige onderliggende logica is onvergeeflijk.

Marset Campos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn fractie steunt het goede werk van de commissaris om een bevredigende oplossing te vinden voor het conflict dat in Doha is ontstaan vanwege de stellingname van de Verenigde Staten. Ik zou op enkele incongruenties willen wijzen. Als arts en als hoogleraar ben ik op de hoogte van wat de Wereldgezondheidsorganisatie jaarlijks aan verslagen produceert, en steeds wordt daarin weer Horowitz' beroemde vicieuze cirkel aangehaald, waarmee wordt aangegeven dat ziekte tot armoe leidt, en armoe tot ziekte. Die cirkel moet worden doorbroken, onder meer door het uitroeien van ziekten. Is er geen ziekteprobleem meer, dan neemt de economische capaciteit toe, hetgeen de landen beter in staat stelt te produceren en een eigen industrie op te zetten, zodat de bevolking beter toegang krijgt tot medicijnen. Op onze schouders rust dan ook een grote verantwoordelijkheid.
Het is betreurenswaardig - andere sprekers hebben dat al opgemerkt - dat de eenzijdige opstelling van de Verenigde Staten een versterkende uitwerking heeft op een van de meest negatieve aspecten van het neoliberale globaliseringsproces. Die opstelling leidt namelijk tot een toename van de bestaande ongelijkheid en verslechtering van de situatie in de minst bedeelde landen. Het is dus aan de naar vrede, ontwikkeling en solidariteit strevende Europese Unie om dat neoliberale globaliseringsproces bij te sturen en er die elementen in op te nemen die, zoals gezegd, door het Sociaal Wereldforum van Porto Alegre naar voren zijn gebracht.
Het is dan ook een goede zaak dat de Europese Unie zich nu inzet om de Wereldgezondheidsorganisatie te positioneren als organisatie met de autoriteit om steeds aan te geven wat nodig is op het gebied van de gezondheidszorg, reden waarom wij achter de heer Lamy staan.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verbaasd en bedroefd dat deze kwestie weer ter sprake komt. In november 2001 waren de ontwikkelingslanden blij met de Verklaring van Doha omdat ze ten behoeve van de volksgezondheid gebruik mochten maken van dwanglicenties. Er is echter één maar: de landen die geen productiecapaciteit hebben, moeten de geneesmiddelen die ze nodig hebben in een ander land laten maken. Bovendien kan een onderneming een geneesmiddel alleen maken wanneer 51 procent van de productie bestemd is voor de binnenlandse markt.
Dit probleem van artikel 6 zou vóór eind 2002 opgelost worden, maar dat is nog steeds niet gebeurd. Intussen hebben de farmaceutische bedrijven in de Verenigde Staten, de grootste geldschieters voor de campagne van Bush, een nieuwe aanvalspoging gedaan. De voorstellen van de Europese Unie en de Verenigde Staten, het ene nog restrictiever dan het andere, hebben tot niets geleid. Nu stelt de TRIPS-raad voor weer de oude formulering te hanteren en in noodgevallen gebruik te maken van dwanglicenties. Juist omdat was gebleken dat deze oplossing niet werkbaar was, is de Verklaring van Doha opgesteld.
Artikel 6 moet ervoor zorgen dat de landen die geen productiecapaciteit hebben, effectief gebruik kunnen maken van de dwanglicenties. In sommige voorstellen wordt echter een onderscheid gemaakt tussen landen van de eerste categorie, met productiecapaciteit, en landen van de tweede categorie, zonder productiecapaciteit, in feite de armste landen. De eerstgenoemde landen kunnen de dwanglicenties gebruiken om een willekeurig geneesmiddel te maken tegen een gezondheidsprobleem dat ze zelf hebben vastgesteld, terwijl de laatstgenoemde moeten bewijzen dat er sprake is van een nationale noodsituatie.
In theorie kunnen weliswaar alle landen gebruik maken van de dwanglicenties, maar in de praktijk moeten de armste landen alles in het werk stellen om erkenning te krijgen van een noodsituatie, hun licentie te verwerven en hun geneesmiddelen te laten maken. Dit voorstel is onaanvaardbaar. Ik verzoek u, mijnheer Lamy, een oplossing voor te stellen die de ontwikkelingslanden werkelijk ten goede komt. Dan gaat de gezondheid vóór de winst, zoals u zelf terecht heeft gezegd.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de kern van deze kwestie is heel eenvoudig. De kern is dat er momenteel 42 miljoen mensen zijn besmet met het aids-virus terwijl we over de technologie en de methoden beschikkingen om deze ziekte te behandelen. Maar mensen in ontwikkelingslanden kunnen zich de exorbitante prijzen voor medicijnen tegen aids en andere ziektes als malaria en tuberculose niet veroorloven. Om ervoor te zorgen dat degenen die dergelijke geneesmiddelen nodig hebben ze ook daadwerkelijk kunnen krijgen, is het noodzakelijk dat de intellectuele eigendomsrechten op de technologie voor de bestrijding van deze ziektes worden tenietgedaan.
Dit kunnen we bewerkstelligen middels een overeenkomst tussen alle aan de Wereldhandelsorganisatie gebonden partijen. Het kernpunt van de discussie moet zijn de verhouding tussen intellectuele eigendomsrechten en gezondheidsbelangen. Als ontwikkelingslanden het recht krijgen om de betreffende hoognodige geneesmiddelen onder eigen licentie te distribueren, zou de prijs van die geneesmiddelen aanzienlijk worden teruggebracht.
We herinneren ons allemaal de geruchtmakende rechtszaak over deze kwestie die veertig farmaceutische ondernemingen hadden aangespannen tegen de Zuid-Afrikaanse regering. Wij hebben de morele plicht om te zoeken naar een methode waarmee geneesmiddelen waaraan een grote behoefte bestaat ook de mensen in ontwikkelingslanden bereiken.
Dit is een zaak voor de Wereldhandelsorganisatie, maar de voortgang in deze kwestie verloopt veel te langzaam. Afgelopen november presenteerde de EU een compromisvoorstel over deze belangrijke kwestie op de WTO-ministersconferentie in Australië. Het lijkt er nu echter op dat de Amerikaanse regering gewoon niet tevreden is met de bepalingen van dit compromis. Zij vindt namelijk dat er in het voorstel van de Europese Unie te veel ziektes zijn opgenomen. Te veel ziektes, zeggen ze, terwijl er op hetzelfde moment mensen sterven aan aids, malaria en tuberculose. Alleen al dit jaar zullen er meer dan drie miljoen mensen overlijden aan aids. De technologie om patiënten te behandelen bestaat en levert goede resultaten op. De intellectuele eigendomsrechten zullen terzijde geschoven moeten worden als we het onnodig lijden van miljoenen mensen willen verlichten. Alleen als we snel een oplossing vinden kunnen we het onnodige verlies van zo veel levens voorkomen.
Wat betreft een andere zaak, die hier echter wel mee samenhangt: ik heb de leden van de internationale gemeenschap al vele malen opgeroepen om meer geld te steken in de strijd tegen de aids-epidemie. Tevens moeten er schuldverminderingsprogramma's worden ingesteld voor ontwikkelingslanden met een hoog percentage aids-patiënten.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de voorzitter, commissaris, dit debat roept bij ons de idealen van vrede en solidariteit in herinnering waarin de Europese Unie is gegrondvest. Solidariteit binnen de gemeenschappelijke ruimte maar ook met de mensen die in de minst ontwikkelde landen wonen.
In deze geest heeft de Unie weer actie ondernomen tegen de Amerikaanse blokkade, zodat generieke of goedkope geneesmiddelen kunnen worden ingevoerd en gebruikt ten behoeve van de armen. Ik ben zelf rapporteur voor de richtlijnen betreffende geneesmiddelen. Die richtlijnen hebben onder andere betrekking op vergunningen voor het op de markt brengen van geneesmiddelen in de gemeenschappelijke ruimte. Daarom weet ik dat het belangrijk is een goed evenwicht te vinden tussen onderzoek en generieke geneesmiddelen, tussen bescherming van gegevens en de prijs van het geneesmiddel, tussen innovatie en goedgekeurde reproductie.
Ik wil in dit debat echter niet terugkomen op deze onderwerpen en filosoferen over de vraag die sommige landen stellen: dient het recht op gezondheid te prevaleren boven het octrooirecht? In sommige gevallen is het antwoord op deze vraag eenvoudig: hebben wij het recht mensen te laten wegkwijnen? Hebben wij het recht mensen te laten sterven die behandeld zouden kunnen worden? Zo ja, dan zou het geoorloofd zijn mensen in nood niet te helpen. In principe heeft iedereen gelijke toegang tot geneesmiddelen en dus recht op gezondheid. Daarom roep ik de Unie op haar gewicht in de strijd te werpen ten gunste van die vergunningen. Ze moet er wel op toezien dat deze alleen worden verstrekt wanneer wordt voldaan aan specifieke randvoorwaarden en er sprake is van totale transparantie. De Wereldgezondheidsorganisatie zou dan de rol van arbiter krijgen. Dit lijkt een stap in de goede richting, en wel om drie belangrijke redenen, die ik hier wil toelichten.
Allereerst moeten er efficiënte maatregelen worden genomen om parallelle import in de Europese Unie te voorkomen van generieke geneesmiddelen voor ontwikkelingslanden. Zonder controles zouden de mensen die wij willen helpen, verstoken blijven van producten die voor hen zijn bestemd. Bovendien zou die parallelle import het hoogwaardige gezondheidsstelsel dat wij binnen de Europese Unie willen ontwikkelen, volledig destabiliseren. Om die controles te garanderen, moet de bevoegde instantie een permanent register opstellen van de generieke geneesmiddelen die bestemd zijn voor ontwikkelingslanden. Ik hoop dat die lijst wordt aangevuld wanneer nieuwe ziektes de kop opsteken. Dan kunnen de distributiekanalen efficiënter worden gebruikt en kan de kwaliteitscontrole van de producten worden verbeterd. Wat de kwaliteit betreft weten we dat generieke geneesmiddelen geen derderangs producten zijn. Integendeel. We weten dat ze net zo effectief zijn als andere geneesmiddelen. We weten echter ook dat de toegang tot deze geneesmiddelen slechts een van de middelen is die nodig zijn om ziekten en epidemieën de wereld uit te helpen.
Commissaris, de plaatselijke infrastructuur, de controlelaboratoria en de opleiding van medisch personeel zijn net zo belangrijk als de beschikbaarheid van deze producten. Om al die redenen zou de WHO volgens mij de aangewezen instantie kunnen zijn voor het waarborgen van maatregelen die de universele toegang tot geneesmiddelen verzekeren.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, in de multilaterale geest van wereldsolidariteit en de mundiale coalitie tegen het internationale terrorisme, direct na 11 september, hebben we als Europa onder de bezielende leiding van Commissaris Pascal Lamy alles op alles gezet om bruggen te bouwen, de VS over de streep te trekken en Doha tot een succesvolle ontwikkelingsronde te maken.
Uiteindelijk bleek de toegang van ontwikkelingslanden tot goedkope medicijnen, zonder patent te betalen, ófwel door eigen productie ófwel door invoer ervan, het beslissende punt. Uiteindelijk kwam de politieke doorbraak. Alle ontwikkelingslanden kunnen nu zelf vaststellen wanneer ze een ernstige gezondheidscrisis of -probleem hebben en niets weerhoudt hen, ook niet de TRIPs-overeenkomst, om goedkope medicijnen aan te schaffen of te produceren. Dat geldt voor alle ontwikkelingslanden en alle medicijnen. Er zijn geen beperkingen en er is geen externe goedkeuring vóóraf nodig.
De opdracht was om dit in een juridisch sluitende tekst af te ronden. Dat had in december 2002 moeten gebeuren maar dat is mislukt omdat de VS zich naar mijn mening niet langer multilateraal heeft opgesteld. President Bush heeft de afspraak van Doha naar mijn mening met de voeten getreden. Ten gunste van zijn eigen farmaceutische industrie. Commissaris Lamy, u hebt ons steeds gezegd dat u namens heel Europa onderhandelt en dat u het Europees Parlement als democratische controleur en medebeslisser accepteert.
Welnu dit is voor de PSE-Fractie, ?en als ik mijn collega's hoor ook voor vele andere fracties ?een wezenlijk punt. We zouden willen zeggen dat u onze volle steun geniet maar we willen niet verder buigen voor de druk van de VS. Dus: tot hier en niet verder. Wij willen géén beperking van landen, geen inperking van soorten medicijnen, noch goedkeuring vóóraf door een externe autoriteit. Dat is natuurlijk iets anders dan advies van de Wereldgezondheidsorganisatie. Wèl steunen we krachtige maatregelen om onze eigen Europese markt tegen dumping te beschermen.
Met meer dan 90% van de aids-patiënten in ontwikkelingslanden willen we dat Europa ondubbelzinnig hun kant blijft kiezen en zich strikt beperkt tot een oplossing binnen de lijnen van het politieke Doha-akkoord.
Wij doen een dringend beroep op andere fracties in dit Parlement om overeenkomstig te stemmen. Het belang van de aids-, tuberculose- en malariapatiënten wereldwijd moet voorop staan. Niet de commercie. Nood breekt wet. De TRIPS-akkoorden mogen geen beperkende factor vormen. Als PSE-Fractie zijn we ervan overtuigd dat als dit punt onderuit gaat, Doha wordt gekielhaald en Cancún op voorhand mislukt is. Dan komt er géén ontwikkelingsronde! En dat is wel het laatste wat de wereld zich in de huidige zeer ernstige crisis mag permitteren.
Daarom deze heldere opstelling. Na mijn collega's Wijkman, Clegg en McNally en vele anderen te hebben gehoord denk ik dat het Parlement toe is aan een heldere uitspraak en een krachtige opdracht aan Commissaris Lamy die onze volle steun geniet, zoals hij die begrepen heeft.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
De afspraken die in Doha gemaakt zijn, zijn cruciaal om de bevolking van ontwikkelingslanden betere toegang te geven tot medicijnen en met name met betrekking tot armoede-gerelateerde ziekten. En mijn fractie vindt dat commissaris Lamy uitstekende initiatieven heeft genomen om de gezondheidszorg beter toegankelijk te maken, ook voor de armste landen en speciaal voor die landen die geen eigen productiecapaciteit hebben.
Maar, collega's, ik wil ook een kritisch geluid laten horen, ofschoon ik het eens ben met alle zaken die hier eerder gezegd zijn. Toegang tot medicijnen is niet alleen een kwestie van geld. Er zijn twee andere zaken die ik graag aan de orde wil stellen.
Ten eerste de infrastructuur in de betreffende landen en dan heb ik het over distributie en ook welke mensen dan in die landen toegang krijgen tot die medicijnen. Distributie wil zeggen dat er ook een infrastructuur moet zijn en in veel arme landen ontbreekt die geheel. Wat veel erger is: het is geen prioriteit voor de betreffende regimes daar. Als je bijvoorbeeld aids-medicijnen slikt dan moet je dat iedere dag soms wel drie keer op een dag doen. Dat betekent dat je enorm therapietrouw moet zijn en dat je dus ook distributiekanalen moet hebben om te zorgen dat de betreffende patiënten die medicijnen ook steeds krijgen. Als dat niet gebeurt dan is het effect erger dan de kwaal want dan worden mensen resistent tegen die ziektes en dat werkt ook door naar de Westerse landen. Dan moeten er nieuwe medicijnen ontwikkeld worden. Dat is mijn eerste punt.
Mijn tweede punt is de vaak voorkomende corruptie van de regimes. Dan blijkt dat alleen die medicijnen die wij daarheen tegen lage tarieven exporteren of die daar zonder patenten gemaakt mogen worden, beschikbaar worden gesteld, en dan nog aan de beter gesitueerden en niet aan de armste lagen van de bevolking, voor wie wij ze juist bestemd hebben. Bovendien worden ze soms ook terug geëxporteerd of gewoon geëxporteerd naar Westerse landen.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de commissaris, mevrouw Plooij-van Gorsel hangt wel een erg negatief beeld op van de ontwikkelingslanden. Gelukkig gaan de dingen op dit ogenblik vooruit, alleen gaan ziektes nog sneller vooruit. Wij moeten precies die wedren met aids, tuberculose en malaria proberen te winnen. Er is een tijd geweest dat er inderdaad geen basisgezondheidszorg was, maar in vele landen tracht men deze systemen inderdaad op te zetten en de Europese Unie mag daarbij niet afwezig blijven. Het is juist dat het op een gegeven moment een onbereikbaar ideaal was om mensen te behandelen die ondanks preventie, die ook nog niet perfect is, laat ons wel wezen, ziek werden. Maar voor het eerst is er de hoop dat mensen hun leven en hun levenskwaliteit inderdaad kunnen verbeteren, zelfs als ze met HIV besmet zijn, als zij toegang hebben tot medicijnen. Daarom is het van het allerhoogste belang, mijnheer de commissaris, dat u slaagt in uw opdracht. We staan hier in het Europees Parlement allen achter u om ervoor te zorgen dat ziekte kan overwonnen worden, ook in landen die daar niet van zichzelf de middelen voor hebben. Maar wij zijn pessimistisch, wegens het mislukken van Doha. Ik zou hopen dat u ons kunt zeggen dat wij kunnen terugkeren naar onze eigen voorstellen, maar ik ben nog bereid uw compromis een kans te geven, omdat ik denk dat het redelijk is, hoewel ik het te paternalistisch vind, maar ik vind het een minimum en ik hoop dat u tenminste daarin slaagt.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal niet tekeergaan tegen Amerika, want het probleem is dat het hele stelsel van regels voor internationale handel in geneesmiddelen een zootje is. Toen geneesmiddelenfabrikanten, vaak met de beste intenties, toelieten dat er in zekere zin beslag werd gelegd op hun producten en intellectuele eigendomsrechten, met het doel om deze producten betaalbaar te maken voor ontwikkelingslanden, was het onvermijdelijk dat dit aanleiding zou geven voor allerlei soorten complicaties.
Een van deze complicaties bestaat uit het bepalen van wat er precies wordt bedoeld met maatregelen ter bescherming van de volksgezondheid, zodat kan worden vastgesteld welke maatregelen voldoen aan de voorwaarden voor dwanglicenties waarin de TRIPS-overeenkomst voorziet. Aanvankelijk waren alleen maatregelen tegen besmettelijke ziektes als HIV-aids, malaria en TB inbegrepen, maar nu zijn er plannen om de lijst uit te breiden zodra de WHO daar reden toe ziet. Naarmate ontwikkelingslanden zich verder ontwikkelen, zullen steeds meer westerse ziekten de kop op steken en dan zal er zeker worden gepleit voor verdere uitbreiding van de categorieën.
Ook zullen ziektes zoals de drie die ik hiervoor noemde door de toenemende migratiestroom meer gaan voorkomen in Europa. De behoefte aan geneesmiddelen tegen deze ziektes zal daardoor toenemen en er zal zich op de markt een krachtige tendens gaan ontwikkelen van parallelle herimportering van deze geneesmiddelen door gewetenloze tussenhandelaren in de armste ontwikkelingslanden. De betreffende geneesmiddelen worden daar dan immers goedkoop geproduceerd als generieke geneesmiddelen. Dit zal ten koste gaan van de winsten van legale farmaceutische bedrijven.
Het lijkt er ook op dat de vrijstellingen discriminerend zijn voor de kleinere landen die niet over de faciliteiten beschikken om levensreddende geneesmiddelen met gebruik van dwanglicenties te produceren. Wat was het allemaal simpel geweest als we wat krachtiger waren opgekomen voor de geneesmiddelenfabrikanten en ervoor hadden gezorgd dat deze hun octrooirechten over de hele wereld hadden kunnen behouden. We hadden dan een prijsbeleid kunnen afspreken waarbij de prijs zou worden bepaald door de draagkracht in de betreffende markt. We hadden tegelijkertijd kunnen eisen dat de rekeningen grotendeels zouden worden betaald door de internationale hulpverlening. Dit is een beter alternatief dan de huidige regels en de aanslag die deze plegen op het aandelenkapitaal van de grote farmaceutische ondernemingen. Als de winsten in de farmaceutische industrie dalen, zal dat voor mijn land, het Verenigd Koninkrijk, ernstigere gevolgen hebben dan voor andere landen. Deze industrie is namelijk een belangrijke bron van werkgelegenheid in mijn land en levert een wezenlijke bijdrage aan de export. Daarnaast hebben veel van onze pensioenfondsen juist in deze sector zwaar geïnvesteerd. En laten we wel wezen, in veel ontwikkelingslanden ontbreekt eenvoudig de infrastructuur om patiënten te behandelen, zelfs al waren de geneesmiddelen gratis. Bovendien is winst absoluut noodzakelijk voor de financiering van onderzoek en innovatie, bijvoorbeeld op het gebied van de ontwikkeling van weesgeneesmiddelen voor zeldzame tropische ziekten. Daarvoor bestaat in het Westen momenteel weinig belangstelling. Voor de toekomst wil ik ten minste pleiten voor een driejaarlijkse evaluatie van de wijze waarop het TRIPS-verdrag in de praktijk werkt.

Kinnock, Glenys (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is tragisch, zoals de commissaris al aangaf, dat het veranderingsproces waarmee we de doelstellingen van Doha kunnen bereiken, nog steeds in een impasse verkeert. Door deze veranderingen zouden landen immers kunnen beschikken - zoals reeds is gezegd - over de productiecapaciteit om goedkopere generieke geneesmiddelen te exporteren naar landen in nood.
De realiteit is dat ontwikkelingslanden zich niet zullen neerleggen bij de eis van de Verenigde Staten om de export te beperken tot die geneesmiddelen die slechts een handjevol infectieziekten bestrijden. Verder vrees ik dat, zelfs al binden de Verenigde Staten in, de hervormingen verlamd zullen worden door bureaucratie en aanvullende bepalingen bovenop de TRIPS-overeenkomst.
We moeten overwegen een nieuwe start te maken die moet leiden tot een werkbare situatie, hoewel ik helaas moet constateren dat zoiets niet waarschijnlijk is. Het gevaar bestaat dat de hele kwestie door blijft slepen tot Cancún. Als dit gebeurt, kunnen de TRIPS-kwesties weer onderwerp worden van onderhandelingen over landbouw, dienstverlening en andere zaken. Is dat iets wat u waarschijnlijk acht, mijnheer de commissaris? Het zou natuurlijk desastreus zijn als de ontwikkelingslanden op het enige terrein waar ze in Doha zo'n klinkende overwinning hebben behaald nu weer compromissen moesten sluiten.
De geest en de realiteit van de ontwikkelingsronde wordt zeker in twijfel getrokken zodra ontwikkelingslanden sterk de indruk krijgen - en dat is nu al het geval, zoals mevrouw McNally zei - dat commerciële belangen zwaarder wegen dan volksgezondheid. Dat was niet de bedoeling van Doha.
U begrijpt, mijnheer de commissaris, dat zaken als rechtvaardigheid en gelijkheid hier in het geding zijn, zoals anderen ook al hebben gezegd. De ontwikkelingsronde wordt natuurlijk een schijnvertoning als men ziet, of meent te zien, dat de geïndustrialiseerde landen terugkomen op het standpunt dat in Doha nog met algemene instemming was ingenomen.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, toen de Verenigde Staten met het risico van een antrax-aanval werden geconfronteerd en ze over voldoende én goedkope geneesmiddelen moesten kunnen beschikken, hebben ze op eigen houtje besloten dit bij het betreffende farmaceutische concern af te dwingen en desnoods een dwanglicentie te gebruiken indien dat concern niet zou zwichten en de geneesmiddelen niet tegen een lagere prijs zou willen leveren. Ik herinner u eraan dat niemand de Verenigde Staten van Amerika indertijd heeft gevraagd om eerst de Wereldgezondheidsorganisatie te raadplegen, om te verifiëren of antrax op een lijst met relevante ziekten voorkwam en over de voorwaarden te onderhandelen waaronder een generiek geneesmiddel eventueel zou kunnen worden geproduceerd. Waarom zouden wij dit nu dan wel aan bepaalde ontwikkelingslanden vragen?
Mijn tweede punt is dat de heer Clegg mijns inziens terecht de Verklaring van Doha aanhaalde en dat mijn collega's er terecht aan herinnerden dat er een belofte was gedaan die moet worden nagekomen. Deze belofte hield in dat de overeenkomsten inzake de intellectuele eigendomsrechten nooit zodanig mochten worden geïnterpreteerd dat dit de ontwikkelingslanden, de landen die lid zijn van de WTO - ongeacht of zij wel of niet over productiecapaciteit beschikken - ervan zou weerhouden hun problemen op het gebied van de volksgezondheid aan te pakken. Derhalve zouden uitsluitend deze landen zelf moeten beoordelen onder welke omstandigheden er een beroep moet worden gedaan ofwel op dwanglicenties, voor de landen die zelf produceren, ofwel op parallelimport, voor de landen die niet zelf kunnen produceren. Aangezien dit een staatsbesluit zou zijn, zou het hierbij overigens om legale parallelimport gaan. De heren Rod en Wijkman en andere collega's, zoals de heer Van den Berg, stelden dus terecht dat men deze armste landen voorwaarden wil opleggen die niet gelden voor de geïndustrialiseerde landen, evenmin trouwens als voor andere ontwikkelingslanden die wel over productiecapaciteit beschikken.
Het probleem waar het volgens mij nu om gaat is dat er een doeltreffende, eenvoudige oplossing moet worden gevonden zonder dat dit langdurige en kostbare procedures en onderhandelingen voor de betrokken landen met zich meebrengt. Een dergelijk tijdverlies zou namelijk miljoenen zieken het leven kunnen kosten doordat zij geen toegang tot de gezondheidszorg hebben.
Mijnheer Lamy, zoals wij helaas uit het betoog van een van onze collega's, de heer Tannock, konden opmaken - die zich eerder druk maakt over de winst van bepaalde bedrijfstakken dan over het lot van de zieken - wordt er druk op u uitgeoefend, ook door de Europese industrie. Ik verzoek u niet voor deze druk te zwichten en het standpunt van de Europese burgers te vertolken, die willen dat wij de zieken in de derdewereldlanden te hulp komen.

Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem met vreugde kennis van het initiatief van de Europese Unie van januari om de huidige patstelling binnen de WTO over de toegang van ontwikkelingslanden tot betaalbare geneesmiddelen te doorbreken. Vooral voor landen die niet de capaciteit hebben om generieke medicijnen lokaal te produceren is dit goed nieuws.
Slechts een maand geleden stelde commissaris Lamy een pragmatische oplossing voor die volgens hem werkbaar, verdedigbaar en juridisch sluitend is, aangezien deze in overeenstemming is met het mandaat van Doha en de compromistekst van 16 december 2002 die binnen de WTO is besproken. Het initiatief van de EU bevat wel een zeer uitgebreide lijst van veelvoorkomende infectieziekten, maar deze kan nog worden aangevuld. Dat was immers het grootste struikelblok bij de onderhandelingen in 2002.
De lijst van commissaris Lamy omvat onder andere gele koorts, pest, cholera, hersenvliesontsteking, knokkelkoorts, influenza, hepatitis, polio, tyfus, vlektyfus en mazelen. Het zijn allemaal vreselijke ziekten die in het Westen bijna niet meer voorkomen, maar waaraan in de derde wereld miljoenen mensen per jaar onnodig overlijden. De strategie van commissaris Lamy kan mensenlevens redden en farmaceutische bedrijven lopen er geen inkomsten door mis, want de mensen in die landen zijn op het moment toch te arm om hun medicijnen te kopen. Overal in ontwikkelingslanden lijden gezinnen, gemeenschappen en economieën onder de slopende effecten van deze ziekten.
Dit initiatief van de EU moet de levensstandaard en de volksgezondheid bevorderen in een deel van, of misschien wel alle ontwikkelingslanden. Toch is het essentieel dat er een mechanisme komt om andere volksgezondheidskwesties en mogelijke uitbraken aan te pakken. En daarbij moet het niet alleen gaan om de ziekten die genoemd worden in het compromisvoorstel.
De lijst van commissaris Lamy kan verder worden aangevuld - leden van de WTO kunnen advies vragen aan de Wereldgezondheidsorganisatie over toekomstige ernstige gezondheidskwesties of over ziekten die niet op de huidige lijst voorkomen. Zo blijft er in het voorstel van de EU enige speelruimte over om te kunnen reageren op onvoorziene uitbraken. De reactie wordt vervolgens gebaseerd op de expertise van de Wereldgezondheidsorganisatie op dat terrein.
Het compromisvoorstel, dat humaner is dan de benadering van de Verenigde Staten, moet de zorgen van de Amerikanen wegnemen over mogelijke overtreding en ondermijning van de octrooiwetgeving. Het biedt aan de andere kant genoeg flexibiliteit om in te spelen op specifieke ziektegerelateerde crises, mochten die plaatsvinden.
Met dit debat maken we de Algemene Raad van de WTO, waar dit onderwerp momenteel ook wordt besproken, hopelijk duidelijk dat het voorstel van commissaris Lamy onze volledige steun geniet. Het is belangrijk de ontwikkelingslanden te steunen in hun strijd tegen deze ziekten, zonder daarbij de farmaceutische industrie van inkomsten te beroven die noodzakelijk zijn voor verder onderzoek op dit terrein.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik ben bijzonder tevreden dat wij dit debat over de WTO en over bepaalde lopende onderhandelingen voeren, aan de vooravond van een nieuwe ministeriële bijeenkomst die sommige beleidsvoornemens zou kunnen bekrachtigen.
Desalniettemin maak ik mij enigszins zorgen over de verklaring van de TRIPS-raad van vanmorgen, die duidelijk minder ver gaat dan de beloften die wij in Doha hebben gedaan. De toegang van de ontwikkelingslanden tot generieke geneesmiddelen is niet alleen een handelskwestie, maar staat centraal bij de mondiale ontwikkeling. Als wij op dit gebied geen vooruitgang boeken, zullen al onze andere inspanningen zonder resultaat blijven.
De Verklaring van Doha over de gezondheidszorg, die in november 2001 onder moeilijke omstandigheden tot stand kwam, betekende een eerste, belangrijke stap ten gunste van de bevolking van de ontwikkelingslanden en de strijd voor hun belangen. Wij rekenden erop eindelijk een boodschap van hoop tot deze volkeren te kunnen richten. Toen de Verenigde Staten zich echter in december 2002 als enigen verzetten tegen een akkoord, werd niettemin duidelijk dat de belangen van de farmaceutische industrie zwaarder wogen dan de gezondheid van miljoenen mensen.
Dit standpunt is niet alleen betreurenswaardig, het is des te meer onaanvaardbaar en ontoelaatbaar daar de Verenigde Staten in oktober 2001 bereid waren het octrooi van Bayer op te schorten, omdat ze het doelwit waren geworden van een biologische aanval met antrax, hetgeen hen natuurlijk van zeer nabij raakte. Mijn collega Désir noemde dit eerder al.
Het valt toe te juichen dat de Commissie zich heeft ingespannen om een akkoord te bereiken over de toegang tot deze geneesmiddelen. Deze inspanningen komen echter nog te weinig tegemoet aan de legitieme verzoeken van de arme landen, en dat terwijl men op het punt staat de verdeling tussen eersteklas- en tweedeklaslanden in stand te houden, alsof het overlijden van mensen in het ene gebied minder erg is dan in het andere.
Voor miljoenen mensen in de ontwikkelingslanden is het van levensbelang dat de onderhandelingen snel worden hervat, opdat er een akkoord wordt bereikt. Ik ben ervan overtuigd dat een dergelijk akkoord mogelijk is, maar dan wel uitsluitend op basis van de Verklaring van Doha en van artikel 30 van de TRIPS-overeenkomst. Ieder ander akkoord dat afwijkt van dit artikel zou nul op het rekest betekenen voor de ontwikkelingslanden en voor de hoop van deze volkeren om te kunnen ontsnappen aan hun armoede en aan hun steeds slechtere en steeds minder aanvaardbare levensomstandigheden. Het bereiken van een akkoord zou tevens een politieke boodschap aan onze burgers zijn, waarmee wij ons Europese model bekrachtigen en blijk geven van ons respect jegens de rest van de wereld.
Mijnheer de commissaris, u vertolkt ons geweten.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, naar mijn mening dient altijd eerst te worden bepaald of er wel sprake is van een octrooi. Het octrooi dient te zijn verstrekt en geregistreerd in het land waar het medicament wordt verkocht. Uiteraard kan dat medicament worden geproduceerd in een land waar er geen octrooi op rust. Het valt te betwijfelen of de werkzame medicamenten werkelijk in alle landen gepatenteerd zijn. Dat kan ik me echt niet voorstellen. Mocht dat niettemin wel het geval zijn, dan is een dwanglicentie natuurlijk het ideale middel om vlug en consequent hulp te bieden. Maar we moeten ons afvragen wat er gebeurt als de dwanglicentie daadwerkelijk wordt verstrekt. Zal dat al onze problemen oplossen? Hoe zit het dan met de preventie en de volledige genezing?
Ik ben van mening dat de medicamenten natuurlijk nog verder dienen te worden ontwikkeld en dat wij de kwestie niet kunnen reduceren tot het octrooirecht en de licenties. Nee, wij moeten er vooral voor zorgen dat het onderzoek wordt gestimuleerd. En als er geen octrooirecht meer is en er dwanglicenties worden verstrekt, zijn ook wij, de politici, verantwoordelijk voor het stimuleren van onderzoek door universiteiten en industrie.
Ook door enkele keren per jaar openbare aanbestedingen te organiseren, zou de ontwikkeling van de werkelijk modernste en effectiefste medicamenten een flinke impuls krijgen. Dat zou een belangrijk uitgangspunt zijn. Want als het straks economisch niet meer loont om onderzoek te doen ten behoeve van medicamenten en deze te verkopen, dan doet zich het probleem voor dat wij medicamenten kunnen aanbieden die weliswaar goedkoop maar niet optimaal werkzaam zijn. En wat dan?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft deze lastige en soms dramatische kwestie wil ik allereerst de vertegenwoordigers van alle fracties bedanken die hun steun hebben uitgesproken voor de standpunten die ik namens de Commissie heb ingenomen. Ik heb goede nota genomen van de opmerkingen van met name de heer Wijkman, mevrouw McNally, de heer Clegg, de heer Marset Campos en mevrouw Maes. Het is voor de Commissie, en daarnaast voor mijzelf, erg belangrijk, zoals het ook voor de buitenwereld belangrijk is, dat er over dit onderwerp grote overeenstemming in het Europees Parlement bestaat.
Ik wijs er nog eens op dat de kwestie inzake het gebruik van dwanglicenties, die bedoeld zijn om gedifferentieerde, lagere prijzen te verkrijgen voor landen die over een farmaceutische industrie beschikken, in Doha geregeld is. Wat we daarentegen niet hebben geregeld in Doha, is de situatie van de landen die hiervoor afhankelijk zijn van import, hetgeen in zekere zin veronderstelt dat het mechanisme van de dwanglicenties ook buiten het grondgebied van afzonderlijke landen kan worden toegepast. Deze kwestie brengt een aantal complexe juridische problemen met zich mee.
Momenteel is dit probleem provisorisch geregeld. Ieder willekeurig ontwikkelingsland kan namelijk voor gevallen als aids, malaria, tuberculose en een aantal andere ziekten gebruikmaken van het systeem van dwanglicenties om gedifferentieerde prijzen te verkrijgen. Dat is dus mogelijk, rekeninghoudend met deze voorlopige regeling die de Verenigde Staten - en overigens ook wijzelf - sinds december hebben ingesteld. Voor ons is deze provisorische oplossing echter niet voldoende. Wij denken niet dat ze de verschillende actoren daadwerkelijk kan mobiliseren, of het nu gaat om de betrokken regeringen, hun gezondheidszorg of de farmaceutische industrie. Daarom willen wij tot een duurzame oplossing komen. Met de gesprekken die in Genève worden gehouden is dit, gezien de Amerikaanse opstelling, vooreerst niet gelukt. Wij hebben dit vanmorgen nog in de TRIPS-raad geconstateerd.
Ik kan mevrouw Kinnock op één punt geruststellen: de toegang tot geneesmiddelen maakt geen deel uit van het onderhandelingsprogramma dat in Doha is aangenomen en dat eind 2004 moet worden afgerond. Dit onderwerp zit niet in het onderhandelingspakket waarvoor wij ongeveer vijftien onderwerpen hebben aangewezen; het valt buiten deze onderhandelingen en er zal dus geen sprake zijn van een trade off tussen dit onderwerp en een willekeurig ander project met een ander onderwerp. Het staat op zich en vormt een aparte kwestie aan de onderhandelingstafel van de Wereldhandelsorganisatie. Het verband tussen dit onderwerp en de overige onderhandelingen is dus niet dat het deel uitmaakt van de onderhandelingsagenda, maar dat het aantoont dat de Wereldhandelsorganisatie in staat is voldoende vertrouwen tussen haar leden te scheppen zodat, als de vraag zich voordoet of de dwanglicentiemethode voor Viagra of kiespijn kan worden toegepast - ik noem dit voorbeeld omdat ik het toevallig in de krant heb gelezen -, dit niet in een juridische veldslag ontaardt. Dit is een serieus probleem voor de Wereldhandelsorganisatie.
Waarom heeft de Amerikaanse farmaceutische industrie dit standpunt ingenomen, dat ertoe leidde dat de Verenigde Staten de compromisoplossing die in december op tafel lag, hebben verworpen? Ik geef toe dat ik volkomen overrompeld was. Ik begrijp de houding van de Amerikaanse farmaceutische industrie niet, net zomin trouwens als haar opstelling inzake Zuid-Afrika, of het standpunt dat zij had ingenomen in een kwestie die bijna tot een conflict tussen de Verenigde Staten en Brazilië leidde, voordat de Amerikaanse regering indertijd een licht opging. Ik begrijp deze houding niet, want in feite wordt hierdoor het verzet tegen het principe van de intellectuele eigendom in een groot aantal sectoren alleen maar groter. Er is niet veel meer voor nodig om het dilemma tussen gezondheid en winst dusdanig te presenteren dat - indien de Amerikaanse farmaceutische industrie op de ingeslagen weg doorgaat - er langzamerhand goede, politieke redenen komen om de overeenkomsten inzake de intellectuele eigendom open te breken, en dit keer serieus.
Degenen onder u die een zekere invloed op dit gebied hebben wil ik vragen deze mensen met dit argument ervan te overtuigen dat hun opstelling dus volkomen averechts werkt. Als de Amerikanen een voorbeeld willen zien van de manier waarop je consensus kunt bereiken wanneer dat absoluut noodzakelijk is, laten zij dan eens kijken naar de houding die de Europese Unie onlangs heeft ingenomen in een kwestie die weliswaar minder de aandacht trok, maar zeker niet onbelangrijk was, met name voor een aantal ontwikkelingslanden. Ik doel op onze opstelling in het Kimberley-proces over de conflictdiamanten. In deze kwestie waren wij, de Europeanen, de enigen bij de Wereldhandelsorganisatie die aarzelden of wij de WTO zouden verzoeken bij de tenuitvoerlegging van de Kimberley-overeenkomst te mogen afwijken. Wij stonden daarin alleen en hebben ons uiteindelijk bij de consensus aangesloten, omdat wij niet degenen wilden zijn die deze oplossing blokkeerden. Wij zullen deze overeenkomst dus uitvoeren door de WTO-artikelen op onze manier te interpreteren. De Amerikanen zouden zich in de huidige kwestie heel goed op dezelfde manier kunnen opstellen.
Wat de kwestie van de parallelimport betreft die sommigen van u ter sprake brachten, weet u ongetwijfeld dat de Commissie een voorstel betreffende de Europese Unie op tafel heeft gelegd. Dit wordt momenteel door de Raad bestudeerd. Degenen onder u die daar belangstelling voor hebben, zouden zich kunnen aansluiten bij mijn verzoek aan de Raad zich wat sneller dan gebruikelijk over deze kwestie uit te spreken.
Laatste punt: ik deel de mening van degenen die opmerkten dat het probleem van de prijs en van de doorberekening van het octrooirecht in de prijs, hoe belangrijk ook, slechts een van de kwesties is die - indien wij ze oplossen - voor een betere toegang van de derdewereldbevolking tot geneesmiddelen kunnen zorgen. Er zijn nog diverse andere voorwaarden die vervuld moeten worden, zoals de kwaliteit van de systemen voor gezondheidszorg, het opzetten van een openbaar onderzoek naar ziekten die niet meer in de ontwikkelde landen voorkomen en waarin de farmaceutische industrie derhalve niet is geïnteresseerd, het oplossen van distributieproblemen en problemen betreffende de medische cultuur. Ook als wij - naar ik hoop binnenkort - een oplossing hebben gevonden voor de kwestie van het octrooirecht, moet er nog veel worden gedaan. Dat is echter geen reden om af te haken - en gezien hetgeen in dit debat ter sprake is gekomen, zal de Commissie dit ook niet doen - in de strijd die wij met hart en ziel voeren om te bereiken dat deze eerste, belangrijke en uiterst symbolische stap met behulp van de Europese Unie wordt gezet.
De Voorzitter.
Ter afsluiting van het debat deel ik mee dat ik zes ontwerpresoluties heb ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de onderhandelingen van de WTO over de handel in landbouwproducten.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, zoals mevrouw McNally in het vorige debat opmerkte, is landbouw inderdaad een van de cruciale hoofdstukken van de onderhandelingen van Doha, waarover wij zojuist in verband met een andere kwestie spraken. Franz Fischler en ik zullen eind deze week aanwezig zijn op de informele ministeriële minibijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie in Tokio, waar landbouw een van de onderwerpen zal zijn. Het verheugt ons in dit opzicht dat de onderhandelingsvoorstellen van de Unie onlangs door de Raad van ministers zijn goedgekeurd, ook al waren hiervoor meerdere debatten nodig en leidde dit helaas tot enige vertraging. Het feit dat de Raad onze opstelling heeft overgenomen zal onze eigen positie in deze discussies desalniettemin verstevigen.
Welke grote lijnen van wat de onderhandelaars in hun jargon de modaliteiten van de landbouwonderhandelingen noemen, zullen tussen nu en begin maart een rol spelen? Ik zal om te beginnen enige uitleg over de term 'modaliteiten? geven. Het lijkt een neutrale term, maar in werkelijkheid betreft het een essentieel aspect van de onderhandelingen. Wat wij namelijk een akkoord over de modaliteiten noemen, is een akkoord over regels en bedragen. Deze regels hebben bijvoorbeeld betrekking op subsidies - welke subsidies zijn toegestaan en welke niet - of importprocedures. Wat de bedragen betreft, deze bestaan voornamelijk uit doelstellingen om enerzijds de tarieven en anderzijds de subsidies te verlagen. Dat is waar het om gaat in deze fase, die vóór 31 maart moet zijn afgerond. Het gaat dus niet om de landbouwonderhandelingen in hun geheel, maar wel om een belangrijk onderdeel daarvan.
Franz Fischler en ik hebben in dit opzicht altijd gezegd dat wij ernaar zouden streven de Unie haar partij te laten meeblazen bij de onderhandelingen over de landbouw. De voorstellen die wij op tafel hebben gelegd vormen daar het bewijs van. Met deze voorstellen tonen wij aan dat de Europese Unie enerzijds over de landbouw kán onderhandelen dankzij eerdere hervormingen van haar gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar dat zij anderzijds ook wíl onderhandelen om de bilaterale onderhandelingen te kunnen sturen in de richting van daadwerkelijke ontwikkeling. In de voorstellen die wij op tafel hebben gelegd wordt rekening gehouden met zowel onze belofte, ons mandaat als onze ambitie. Allereerst houden wij ons aan de belofte die wij in Doha hebben gedaan om over het gehele landbouwvraagstuk te onderhandelen - openstelling van de markten, verlaging van exportsubsidies en interne steun, meer aandacht voor niet-commerciële aspecten en een vastberaden inzet voor ontwikkeling. Vervolgens houden wij ons aan ons mandaat door niet vooruit te lopen op hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid die nog niet zijn aangenomen en door ons dus strikt te conformeren aan het kader van de vorige hervormingen, met name de laatste, die dateren van de Agenda 2000. Tot slot wil ik onderstrepen dat onze voorstellen een afspiegeling zijn van onze ambitie om gericht deze onderhandelingen in te gaan, door met name oog te hebben voor de belangen van de meest kwetsbare landen. Wij willen tot de kern van deze onderhandelingen doordringen. In tegenstelling tot wat sommigen over en weer willen doen geloven, en vergeleken met de al te extreme standpunten die in de verschillende kampen leven, kiezen wij in onze benadering voor een middenweg die voldoende elementen in zich heeft om een akkoord op alle onderdelen van de landbouwonderhandelingen te bevorderen.
Wat is de inhoud van onze voorstellen? Ik zal u er enkele bijzonderheden van geven. Om te beginnen stellen wij wat de toegang tot de markten betreft een vermindering van de douanerechten van gemiddeld 36% voor, met een minimale vermindering per tariefregel van 15%. Dit voorstel is gebaseerd op de methode die in de vorige ronde werd toegepast en die doeltreffend is gebleken. Naar onze mening is dit voorstel het enige dat binnen de toegestane termijn uitvoerbaar is. In tegenstelling tot de zogenoemde Zwitserse formule die door andere landen is voorgesteld - hetgeen overigens een misleidende benaming is omdat Zwitserland betwist er de geestelijke vader van te zijn - handhaaft onze formule ruimere marges voor de ontwikkelingslanden en dat is natuurlijk van essentieel belang in dit onderhandelingsproces. Wij hebben specifieke bepalingen voor de ontwikkelingslanden voorgesteld die behoorlijk ambitieus zijn: een nultarief voor minimaal 50% van de export van landbouwproducten uit de ontwikkelingslanden naar de ontwikkelde landen; toegang met vrijstelling van douanerechten en zonder contingenten voor de import van alle producten uit de minst ontwikkelde landen in alle geïndustrialiseerde en opkomende landen, hetgeen een wezenlijke uitbreiding betekent van ons eigen initiatief 'Alles behalve wapens?. Voor het eerst wordt voorgesteld de kwestie van de tariefescalatie voor producten die van bijzonder belang zijn voor de ontwikkelingslanden te behandelen.
Hetzelfde geldt voor de exportsubsidies. Allereerst stellen wij voor de restituties bij export met gemiddeld 45% van het niveau van de begroting te verminderen. Daarnaast verklaren wij ons bereid de exportsubsidies geleidelijk volledig af te schaffen - ik zeg inderdaad af te schaffen - voor bepaalde producten die uiterst belangrijk zijn voor de ontwikkelingslanden.
Gepreciseerd moet worden dat dit tweeledige voorstel uiteraard alleen kan worden verwezenlijkt indien alle andere vormen van exportsubsidie door de andere landen aan dezelfde discipline worden onderworpen. Ik denk hierbij aan bepaalde exportkredieten, aan wat je in sommige gevallen gerust misbruik van voedselhulp kunt noemen, en aan de vaak oneerlijke handelspraktijken van staatshandelsondernemingen die operationeel zijn in landen met een overigens meer liberale reputatie. Op dit punt is de Commissie duidelijk: wij willen niet het enige lid van de Wereldhandelsorganisatie zijn dat zich op het gebied van de landbouw inspant. De inspanningen waartoe wij bereid zijn dienen te worden gedeeld door alle landen die zich bedienen van exportsubsidies, zoals ook de inspanningen om onze markten open te stellen evenredig dienen te worden verspreid over de industrielanden.
Verder hebben wij voorgesteld de huidige architectuur van de voorzieningen voor interne steun te handhaven, dat wil zeggen behoud van de gele, blauwe en groene box. Waarom zou je namelijk een systeem veranderen dat bewezen heeft zowel aan de logica als aan de behoeften te voldoen? Wel stellen wij voor onze interne steun die tot de grootste handelsverstoring leidt, met 55% te verminderen. Dit betreft de oranje of gele box. Daarnaast willen wij echter ook nieuwe disciplines instellen, omdat er in het systeem van de huidige plafonds per box nog steeds zwakke plekken zitten waar sommige landen dusdanig van hebben geprofiteerd dat er sprake was van misbruik. Ik denk hierbij met name aan variabele steun van het type deficiency payments en aan ons verzoek om de de minimis-clausule voor de ontwikkelde landen af te schaffen, aangezien deze in onze ogen te ruim is gebleken.
Wij hebben tevens voorgesteld de wensen van de ontwikkelingslanden, en met name van de meest kwetsbare onder hen, te integreren. Onze voorstellen betreffende de markttoegang gaan in die richting. Een ander belangrijk voorstel dat wij hebben overgenomen uit de ideeënbus van een aantal niet-gouvernementele organisaties, is dat van een zogenaamde 'voedselzekerheidsbox?. Dit houdt met name in dat er een speciaal vrijwaringsinstrument moet worden ingesteld voor de meest gevoelige landbouwgewassen van bepaalde ontwikkelingslanden.
Tot slot wil ik een opmerking maken over het niet strikt commerciële gedeelte van deze onderhandelingen. Onze benadering komt er in hoofdzaak op neer dat wij verzoeken om verduidelijking of modernisering van regels op gebieden als milieubescherming, plattelandsontwikkeling, dierenwelzijn, consumentenvoorlichting, het voorzorgsbeginsel en de bescherming van aanduidingen van geografische oorsprong. Deze thema's geven duidelijk aan dat ook het niet-commerciële aspect deel uitmaakt van de Europese agenda.
Afsluitend wil ik opmerken, mijnheer de Voorzitter, dat wij met deze voorstellen beogen drie voor ons belangrijke partijen tevreden te stellen. Ten eerste uiteraard onze handelspartners, en in het bijzonder de ontwikkelingslanden, die wij dit keer daadwerkelijk een speciale en gedifferentieerde behandeling voorstellen. Ten tweede onze landbouwers, voor wie wij zullen blijven strijden teneinde instrumenten te verkrijgen om hun dienstverlening aan de samenleving te ondersteunen en onze kwaliteitsproducten veilig te stellen door bescherming van onze geografische aanduidingen. Ten derde de consumenten, zowel hier als elders, omdat wij als Europeanen willen dat de gezondheids- en informatieregels kunnen worden toegepast zonder buitensporige eisen van de zijde van de WTO. Al met al vormt dit voorstel over de landbouw een vrijwel exacte afspiegeling van hetgeen ons over het geheel genomen in deze onderhandelingsronde bezighoudt, namelijk ontwikkeling en openstelling van de markten - echter hoofdzakelijk ten gunste van de ontwikkelingslanden - binnen een kader van regels waar onze samenlevingen en de algehele internationale gemeenschap bij gebaat zijn.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, de Raad Algemene Zaken heeft op 27 januari met algemene stemmen de mededeling van de Commissie over het landbouwakkoord in het kader van de komende WTO- onderhandelingsronde goedgekeurd. De commissaris heeft daar zojuist een toelichting op gegeven.
Het lijkt mij een evenwichtig voorstel dat spoort met artikel 20 van de Overeenkomst van Marrakesj en met de Verklaring van Doha. Het is een ruimhartige en welgemeende bijdrage voor de armste landen in de wereld. Die landen hebben de afgelopen vijftig jaar nauwelijks voordeel gehad bij het systeem van multilaterale handelsbetrekkingen. Een bewijs voor die bijdrage vormt het voorstel voor de vrije toegang tot de markten van de rijkste landen voor de landbouwproducten van de armste landen. Een ander bewijs is het compromisvoorstel de rijke landen te verplichten in ieder geval 50% van de invoer van landbouwproducten uit de armste landen te betrekken.
Het gaat trouwens om een voorstel dat strookt met de huidige handelspraktijk van de Europese Unie. Volgens een recent document van de Commissie voert de Europese Unie meer landbouwproducten in uit die arme landen dan de Verenigde Staten, Japan, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland samen.
Dat geeft ons het morele gezag te zeggen dat deze WTO-ronde de ronde van de ontwikkeling moet zijn. Daarom hebben wij ook een voedselzekerheidsfonds voorgesteld dat de armste landen de mogelijkheid verschaft maatregelen te nemen om hun markten te beschermen tegen de gesubsidieerde export vanuit de rijke landen. Zo kan de lokale productie zich ontwikkelen en kunnen honger en armoede bestreden worden.
Wij dienen echter wel een belangrijk aspect in het oog te houden. Een te radicale verlaging van de douanerechten kan namelijk de huidige preferentiële toegang tot onze markt voor een aantal landen waar wij handelsakkoorden mee hebben in het geding brengen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de ACS-landen, op basis van de Overeenkomst van Cotonou, en voor de landen langs de zuidelijke kusten van de Middellandse Zee. Daarvoor zullen wij moeten waken, want een overdreven verlaging van de douanetarieven zonder garanties voor het consolideren van de preferentiële toegang tot onze markt kan betekenen dat die arme ontwikkelingslanden hun marktaandeel verliezen ten gunste van rijkere landen die meer concurrerend zijn.
Maar juist vanwege onze open houding en steun voor de armste landen hebben wij als Europese Unie eveneens het morele gezag om ook het recht te claimen onze boeren te beschermen en ons landbouwmodel te verdedigen. Daarom mogen onze onderhandelaars slechts onder bepaalde voorwaarden een definitief akkoord in het kader van de WTO aanvaarden. Ten eerste moet dat akkoord het Europees landbouwmodel beschermen. Dat model is gebaseerd op de bijdrage van de landbouw aan een evenwichtige ruimtelijke ordening en aan de vitaliteit van het platteland, dat bijna 80% van het grondgebied van de Unie beslaat. Daarom moet de Europese Unie met name het steunbeleid aan de boeren kunnen voortzetten en een redelijk - ik herhaal: redelijk - niveau van communautaire preferentie van de landbouwproductie kunnen blijven garanderen.
Op de tweede plaats dienen wij in te staan voor een juist evenwicht tussen meer liberalisering enerzijds en strengere eisen anderzijds voor zaken die niet tot de handel in engere zin behoren, maar die wel nauw verbonden zijn met de handel in landbouwproducten. Ik doel hierbij onder andere op de kwaliteit en de veiligheid van levensmiddelen en het naleven van de elementaire milieuregels. Ik denk echter ook aan de naleving van de regels voor merken, oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen van onze producten. Zoals bekend maken op dit vlak allerlei landen in de wereld zich schuldig aan piraterij zonder dat de WTO-regels dat kunnen beletten.
Als wij dat evenwicht niet bereiken, doen wij iets wat onze burgers niet zullen begrijpen en tasten wij onze eigen belangen aan. En, nog erger, geven wij geen steun aan de armste landen. Ik denk dat de Europese Unie goede en redelijke voorstellen heeft ingediend voor de arme landen, die tot nu toe nauwelijks in het spel zijn voorgekomen en derhalve amper hebben geprofiteerd van de WTO. In het kader van 'Alles behalve wapens? hebben wij goede en positieve initiatieven ontplooid en onze onderhandelingsvoorstellen consolideren die initiatieven. Daarom denk ik dat wij moeten eisen dat andere rijke landen in de wereld, die nog meer ontwikkeld zijn dan wij, het voorbeeld van de Europese Unie volgen.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer dat de commissarissen Lamy and Fischler met een verbeterde uitgangspositie naar Tokio vertrekken voor de ministeriële minitop. Ik ben het met u eens, commissaris Lamy, dat de landbouwonderhandelingen voor een groot deel het succes zullen bepalen van de bijeenkomsten in Cancún. Het stemt mij verder tevreden dat u zogenaamde 'modalities? voor ons hebt bepaald, en hoewel het woord in het Engels niet vaak wordt gebruikt, is het duidelijk genoeg dat sommige belanghebbenden schrikken van de harde regels en cijfers die ermee worden aangeduid. Het zullen dus moeizame onderhandelingen worden.
De Europese Unie heeft ongetwijfeld een wereldwijde verantwoordelijkheid bij de landbouwonderhandelingen. Zoals de heer Cunha net zei, zijn we alleen al van belang vanwege ons handelsvolume. Toch zijn wij niet als enige verantwoordelijk en landen als de Verenigde Staten moeten eveneens op hun verantwoordelijkheid worden gewezen. Ik weet zeker dat u Bob Zoellick daar aan zult herinneren tijdens uw gesprekken. Maar u heeft al direct gezegd dat de Europese Unie kan onderhandelen en dat ook zal doen, dus laten we eens bekijken wat dat betekent.
Uiteraard hebben we te maken met de belangen van de Europese producenten en consumenten met betrekking tot hogere voedselkwaliteit, plattelandsontwikkeling, milieubescherming en dierenwelzijn. Een aantal van deze zaken vraagt om nadere toelichting, maar tegelijkertijd draait de hele ontwikkelingsronde om de behoeften van de landbouw in de ontwikkelingslanden, waar de landbouw naar verhouding een veel grotere rol speelt dan in de Europese Unie. In ontwikkelingslanden is de landbouw de belangrijkste bron van inkomen en werk en dus een belangrijk instrument in de strijd tegen de armoede, maar ook bij het vergroten van de voedselzekerheid. Ons doel bevat dus diverse elementen. We willen de positie van de landbouw in ontwikkelingslanden verbeteren, maar we moeten ook bepaalde aspecten van de Europese landbouw gericht kunnen steunen. We hebben een bepaalde speelruimte waarbinnen we dit kunnen realiseren.
Binnen de socialistische fractie leeft een beetje het gevoel dat het voorstel niet ambitieus genoeg is. Wij denken dat we de ontwikkelingslanden al eerder een ruimere verlaging kunnen bieden van tarieven op landbouwproducten, en beperkingen op import vanuit de derde wereld sneller kunnen afschaffen. We willen dat het belang van de groene box sterker wordt benadrukt en dat er meer aandacht komt voor bijzondere en gedifferentieerde behandeling. U dient te overwegen of de huidige hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wel ver genoeg gaat. De socialistische fractie is geneigd te denken van niet. Het is aan u om deze zaken zo snel mogelijk hoger op de agenda te krijgen.

Mulder (ELDR).
Ook mijn fractie is van mening dat het mandaat dat de Commissie heeft gekregen een goed mandaat is en dat zij daarmee voor de dag kan komen. Dit is het begin van de onderhandelingen en het staat voor ons vast dat als de Commissie, Europa, een bepaalde stap neemt, ook andere handelsblokken zullen moeten volgen. Wat voor ons het belangrijkste is, is dat wij vinden dat de Europese bevolking de Europese landbouwpolitiek op het ogenblik niet voldoende steunt. Dat moet duidelijk veranderen en dus moeten wij de Europese landbouwpolitiek veranderen. Wij zijn ervoor dat handelsverstorende handelssubsidies zo veel mogelijk worden verminderd en dat geldt met name voor exportsubsidies en andere subsidies van andere handelsblokken die daarop lijken. Wij zijn dus in het algemeen voor meer liberalisering van de handel in landbouwproducten. Maar er komt iets bij kijken. Wij hebben in Europa allerlei regels die weinig te maken hebben met de gezondheid van het product maar veeleer berusten op ethische beginselen zoals op het gebied van dierenwelzijn, op het gebied van de vogel- en habitatrichtlijn en noemt u maar op.
Boeren elders in de wereld hebben veel minder te maken met dit soort regels. Ik kan aan Europese boeren altijd heel moeilijk uitleggen waarom zij wèl de regels moeten volgen en tegelijkertijd moeten concurreren met boeren elders in de wereld die dat niet hoeven te doen. Dat lijkt mij een recept voor oneerlijke concurrentie en ik denk dat de Commissie dat vooral moet benadrukken in de onderhandelingen in de Wereldhandelsorganisatie. Daar komt ook nog bij dat de inkomenssituatie van de boeren in verschillende delen van Europa niet altijd even gunstig is.
Wij kunnen niet alles van de ene dag op de andere dag veranderen en ik denk daarom dat het Europese landbouwmodel alle aandacht behoeft en dat wij dat zeker kunnen verdedigen in internationaal verband. Wij moeten de boeren kunnen belonen voor prestaties die zij leveren aan andere dingen dan het produceren van landbouwproducten alleen. Ik kan daarom ook alleen maar de noodzaak benadrukken dat de Commissie verdedigt dat de in Europa verbouwde regionale producten overal ter wereld erkend worden en dat die daar ook niet mogen worden verbouwd onder dezelfde naam. De Commissie moet ook sterk onderstrepen dat wij ervóór zijn dat wij een systeem krijgen van geïntegreerde landbouwproductie, de controle "from the stable to the table" zoals ze zeggen. Ik zou ook willen benadrukken dat naast de politiek om de prijs van de producten te verbeteren er nog een andere politiek nodig is, namelijk het gebruik van agrarische producten voor industriële doeleinden. Tenslotte, everything but arms en mijn fractie heeft dat in overgrote meerderheid ondersteund en wij moeten ook iets doen voor de armste ontwikkelingslanden. De grote vraag van onze fractie is: hoe gaat de Commissie om met het oorsprongsbeginsel, hoe weten wij zeker dat de door ons geïmporteerde producten werkelijk uit de armste landen komen zoals wij dat bedoelen?

Jové Peres (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dit debat met het Parlement hadden wij mijns inziens beter kunnen houden vóór en niet nadat de Raad Algemene Zaken zijn goedkeuring had gehecht aan het voorstel van Europa voor de WTO-besprekingen van landbouwaspecten. Dat heeft uiteraard zijn gevolgen voor het institutionele evenwicht en het hele besluitvormingsproces.
Het is trouwens niet de eerste keer dat dit gebeurt. Iets dergelijks deed zich voor tijdens de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 1992 en bij de Agenda 2000. Ik zeg dat omdat bepaalde aspecten, zoals vermindering van de interne steun, inhouden dat er enkele uiterst controversiële zaken zullen moeten worden opgenomen in de voorstellen voor een verordening inzake de tussentijdse hervorming.
Wij hebben het over zaken als de volledige loskoppeling. Die loskoppeling wordt verworpen door een flink aantal afgevaardigden - waaronder ikzelf - en stuit bovendien op weerstand in de beroepswereld en onder een aanzienlijk aantal lidstaten. Over de inhoud kan ik nog altijd hetzelfde zeggen: we zouden een beleid accepteren dat niet steunt op voldoende middelen en dat daarom een negatieve uitwerking kan hebben op de Europese landbouw, en dan met name de achterstandsgebieden.
De meer concrete voorstellen zijn op bepaalde punten behoorlijk gunstig voor minder ontwikkelde landen. Er wordt echter vanuit gegaan dat meer liberalisering van de handel zal leiden tot meer economische ontwikkeling. Dat is echter niet altijd zo. Kijken wij naar de twee meest geliberaliseerde markten - koffie en cacao - dan blijken dat juist de landbouwmarkten te zijn waar de armoede het grootst is en waar de producerende landen juist minder liberalisering en meer regulering willen.
De besprekingen kunnen ook niet worden gevoerd op basis van de prijzen op de wereldmarkt. Die zijn weliswaar verbonden aan de afzet, maar staan nauwelijks in verhouding tot de productie- en consumptieprijzen. In ieder geval is het belangrijk dat wij voortgang maken met het terugdringen van exportrestituties die de plaatselijke landbouwproductie van minder ontwikkelde landen verstoren. We moeten erkennen dat minder ontwikkelde landen het recht hebben zich te beschermen tegen dit soort gesubsidieerde exporten om hun fundamentele recht op voedselzekerheid en zelfvoorziening op voedselgebied veilig te stellen, alsmede het voortbestaan van hun boeren- en familiebedrijven.
Het voorstel om een voedselzekerheidsbox in te stellen is interessant, en zou vanuit strategisch en voedselzekerheidsoogpunt bezien ook voor de Europese Unie heel nuttig zijn. De Commissie verliest hier echter uit het oog dat Europa voor zijn plantaardige eiwitten afhankelijk is van andere landen, en in dit geval niet van ontwikkelings- of minder ontwikkelde landen maar van landen die soms ver ontwikkeld zijn. Die afhankelijkheid bedraagt 75 procent, wat de omissie eerlijk gezegd onbegrijpelijk maakt.
De Verenigde Staten en andere landen maken gebruik van 'de minimis?-clausule op een manier die de wereldhandel verstoort. Ik verwelkom dan ook de voorstellen om die clausule af te schaffen, exportkredieten en voedselhulp aan een strenge controle te onderwerpen, en de geografische aanduidingen te beschermen.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, vele landen in de derde wereld en veel niet-gouvernementele organisaties, maar ook deelnemers aan het Sociaal Wereldforum in Porto Alegre hebben geëist dat de onderhandelingen over de handel in landbouwproducten niet naar de WTO worden verlegd. En niet zonder goede redenen. We mogen niet vergeten dat de handel in landbouwproducten in het verleden weliswaar slechts een klein gedeelte van de wereldwijde landbouwproductie besloeg, maar dat deze handelsmechanismen zowel op de landen van Europa als op de derde wereld een ingrijpend effect hebben gehad doordat de prijzen ernstig werden uitgehold. De subsidies voor dumpingexport hebben de boerenlandbouw zowel hier als daar kapotgemaakt of gemarginaliseerd. Daardoor is de honger toegenomen, zijn landen afhankelijk gemaakt en zijn de schulden sterk gestegen.
Het staat als een paal boven water: van de handel eet je je buik niet rond en word je al evenmin rijk, in ieder geval niet beide handelspartijen. Daarom is het begrijpelijk dat men zich in deze kringen heel sceptisch afvraagt waarover de WTO nu precies gaat onderhandelen. Als we het succes van de WTO-onderhandelingen willen verzekeren, dan moeten deze mechanismen worden stopgezet. Er dient voor te worden gezorgd dat het recht op het produceren van basisvoedingsmiddelen absolute prioriteit krijgt, alsmede het recht om de honger van de eigen bevolking te stillen, het recht om het land te bebouwen en op een behoorlijke wijze met het milieu om te gaan, en het recht om boerderijen aan de volgende generatie over te dragen teneinde de boerenlandbouw te behouden. Ook moeten de destructieve mechanismen van de handel, en van de zogeheten wereldhandel, die niets anders behelsden dan dumpingexport, worden uitgeschakeld zodat we tot ware solidariteit kunnen komen met de mensen in de derde wereld, maar ook met de boerenlandbouw in Europa.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de landbouwonderhandelingen binnen de WTO, in combinatie met de hervormingsvoorstellen van de Commissie op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, betekenen dat de Europese landbouw en de sociale omstandigheden van boerengezinnen dramatisch zullen veranderen. Ik heb al diverse malen in het Parlement gezegd dat onzekerheid over de toekomst vreselijke gevolgen heeft voor boerengezinnen.
Ik vraag me af of de inzet van de Commissie voor het landbouwmodel van de EU, dat gebaseerd is op familiebedrijven, en de onderhandelingsvoorstellen voor de WTO elkaar niet bijten. De liberalisering van de handel, in combinatie met de voortschrijdende inkrimping van de landbouwsteun in de EU, doet ernstige twijfel ontstaan over wat we nu eigenlijk willen bereiken - vooral ook omdat de inkrimping ten koste gaat van mensen die het toch al moeilijk hebben.
Uit de details van het WTO-voorstel blijkt eens te meer dat de Commissie verder wenst te gaan dan gezien het door de lidstaten verleende mandaat mogelijk is. De voorgestelde verlagingen van de exportsubsidies, de importtarieven en de steun aan boerenbedrijven zijn zowel excessief als onnodig. Ze gaan in ieder geval verder dan de inzet bij de ronden in Uruguay en Doha. Als we kijken naar het gedrag van onze concurrenten - ik wijs met name op de Farm Bill in de Verenigde Staten - dan vraag ik me af waarom wij in Europa ons bij elke gelegenheid het braafste jongetje van de klas willen tonen. Nu de petitie van de EU bij de WTO is ingediend, verzoek ik de Commissie dringend de belangen van de Europese en, uiteraard ook, de Ierse landbouw uit alle macht te verdedigen. Een grotere toegang tot de markt van de EU zal de competitie op deze markt immers doen toenemen. Ik roep de Commissie daarom op extra waakzaam te zijn bij de onderhandelingen over producten die gevoelig zijn voor agressieve competitie, met name rundvlees en boter. Ik wil dat de Commissie ervoor zorgt dat voor die gevoelige sectoren alleen minimale tariefverlagingen zullen gaan gelden.
Het is onmogelijk om te debatteren over de aanstaande landbouwonderhandelingen binnen de WTO zonder deze in de context te plaatsen van de tussentijdse evaluatie van de Commissie van vorige maand. De zes effectstudies die de Commissie hierbij heeft laten uitvoeren gingen ervan uit dat het multilaterale handelskader niet verandert. Het is echter overduidelijk dat dit wel het geval zal zijn.
Hoewel het moeilijk is de uitkomst van de huidige ronde te voorspellen, staat er één ding vast, namelijk dat in de overeenkomst, hoe die er verder ook uit zal zien, een verlaging van de tariefbescherming zal zijn opgenomen. Gezien de hoeveelheid rund- en schapenvlees dat met het huidige beschermingsniveau de EU al binnenkomt, staat het eveneens vast dat het tekort dat is ontstaan op de interne markt, als gevolg van de productieverlaging in de EU, geheel of in ieder geval voor het grootste gedeelte zal worden aangevuld met producten uit derde landen. En dan vraag ik me toch echt af waar die prijsstijgingen die alle studies voorspellen, vandaan moeten komen. De ontkoppeling zal er immers samen met de WTO-voorstellen toe leiden dat de productie van rund- en schapenvlees zal afnemen.
De Commissie weet al dat ik van mening ben dat Ierland door deze maatregelen onevenredig zwaar getroffen wordt. Hoewel commissaris Fischler dit ten stelligste ontkende toen hij zijn voorstellen vorige maand presenteerde aan de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, ben ik hier nog steeds van overtuigd. Het maakt me niet uit dat ik afgeschilderd word als doemdenker. Ik weet immers dat mijn visie gebaseerd is op wetenschappelijke gegevens die zijn vastgesteld in een onafhankelijke studie, uitgevoerd op verzoek van de Ierse regering. De studie van de Commissie geeft bijvoorbeeld aan dat de rundvleesproductie met 3 procent zal afnemen, maar dat de afname in Ierland 12 procent zal bedragen. We worden dus opgezadeld met twee kwaden. Ten eerste een aanmerkelijke productieafname met de bijbehorende gevolgen voor de economie, waaronder werkloosheid in de voor ons zo belangrijke agrarische sector. En ten tweede het vooruitzicht dat het marktvacuüm dat zal ontstaan door deze productieafname wordt aangevuld met import uit derde landen.
Ter afsluiting herhaal ik wat ik de Commissie vorig jaar juli, toen de voorstellen voor de tussentijdse evaluatie werden gedaan, heb gezegd en wat ik ook vorige maand nog heb herhaald toen de wetsvoorstellen in de maak waren: een drastisch geliberaliseerde handel in landbouwproducten binnen de WTO in combinatie met de voorstellen van de Commissie voor hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft in potentie een verwoestend effect op de Europese landbouw.

Van Dam (EDD).
Minder dan 10 % van de agrarische wereldproductie komt in de internationale handel. Het overgrote deel wordt lokaal of nationaal verhandeld. Dat houdt in dat voorstellen die de handel van tien procent van de productie moeten reguleren, zoals bij de Wereldhandelsorganisatie, de effecten van die maatregelen op de handel van de overige 90 % niet uit het oog mogen verliezen. Ik heb niet de tijd om in te gaan op alle aspecten van het Europese voorstel aan de WTO, ik beperk mij tot de plaats van ontwikkelingslanden en het Europese model voor de multifunctionele landbouw.
Mijnheer de Voorzitter, voor een deel van de wereldbevolking is voedsel niet vanzelfsprekend. De belangen van deze bevolkingsgroepen moeten wij bij de WTO-besprekingen nauwlettend in de gaten houden. Die belangen gaan verder dan het afbreken van tariefmuren en de preferente toegang tot de Europese markt. Die voorkeurstoegang leidt namelijk niet automatisch tot een verhoging van de inkomsten van de ontwikkelingslanden en hun bevolking. Uit een recente studie blijkt dat volledige handelsliberalisering de arme landen slechts een minieme toename in inkomen verschaft. Terecht vragen landen als India en Nigeria om flexibele toepassing van de WTO-afspraken. Zij willen hun landbouwsector en de ontwikkeling van het platteland steunen en beschermen om zo de rurale bevolking enige bestaanszekerheid te bieden. Subsidies zijn in die landen nodig om voedselzekerheid te garanderen en kleinschalige landbouw te steunen.
Ik ben daarom aangenaam verrast door het voorstel van de Commissie voor een voedselzekerheidsbox en de ruimte die Europa wil bieden aan deze landen om hun landbouw middels subsidie te ondersteunen. Exportsubsidies verstoren de wereldmarkt. Terecht stelt de Commissie een verdere verlaging voor. Als andere landen hiermee instemmen kan dit leiden tot een stijging van de prijzen op de wereldmarkt. Ik wil de Commissie er wel op wijzen dat daar niet iedereen mee gediend is. Maar liefst 43 Afrikaanse landen zijn netto-importeurs van voedsel. Zij zijn dus gelijk duurder uit als de voedselprijzen op de wereldmarkt stijgen. Daarom is naast de anti-dumpingsmaatregelen ook technische hulp aan deze landen van wezenlijk belang. De inkomens van boeren in de Europese Unie staan onder druk. Handelsliberalisering is vooral van belang voor de handel en de verwerkende industrie.
Als Europa het boerengezinsbedrijf in stand wil houden zal het maatregelen moeten nemen die indruisen tegen de principes van vrije handel. Daarbij zal het effectiever op moeten treden dan nu het geval is. Uit een studie van de OESO blijkt namelijk dat slechts een kwart van iedere euro steun aan de landbouw bij de boer terecht komt. Verdere liberalisering zonder voldoende bescherming van het Europese landbouwmodel leidt tot een sanering van de boerenstand. Gelukkig houdt de Commissie in haar WTO-voorstel een pleidooi voor het model van de multifunctionele landbouw. Subsidies voor niet-handelsverstorende zaken als milieu, dierenwelzijn en plattelandsontwikkeling zouden mogelijk moeten blijven maar ik hoop dat de Commissie ook beseft dat een levensvatbare Europese landbouw voldoende speelruimte nodig heeft voor regulering van haar markt. Omdat de landbouw nog steeds niet opereert als een fietsenfabriek is een doelmatige bescherming aan de grenzen nodig. Die bescherming dient transparant te zijn. Voedselhulp als verkapte vorm van dumping is verwerpelijk. Terecht brengt de Commissie dit in haar voorstel naar voren evenals andere vormen van landbouwsteun zoals exportkredieten en exportgaranties en staatshandelsondernemingen.
Tenslotte Voorzitter, ontbreekt in het voorstel van de Commissie een wezenlijk beleidsinstrument dat de markt en de prijzen positief beïnvloedt, ik doel op productiebeheersing. Zowel bij suiker als bij zuivel werkt dit instrument naar behoren. De enige dissonanten van het systeem zijn de dumping van de overschotten op de wereldmarkt, veroorzaakt door een te hoog quotum. Daarom moeten wij niet af van de quota maar moeten de quota reëel zijn. Bij zuivel ligt het quotum op 105% van de consumptie. Door dat terug te brengen naar 100% vrijwaren wij de wereldmarkt van gedumpte suiker en melkpoeder en bieden wij tegelijkertijd onze boeren een betere prijs.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zonder vooruit te willen lopen op de resultaten wil ik drie opmerkingen maken over deze landbouwonderhandelingen die in het kader van de WTO zullen worden gevoerd.
Eerste opmerking: deze onderhandelingen komen op een moment dat de ontwikkelingen op het gebied van de landbouw tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie uiteenlopen. Toen de Verenigde Staten de negatieve gevolgen van de Fair Act op hun landbouw ondervonden, hebben zij deze vervangen door een ambitieuze Farm Bill die hun financiële steun aan de sector met 70% verhoogt. De Europese Unie stelt daarentegen een plafond vast voor haar landbouwuitgaven, stelt een beleid van ontkoppeling in op het moment dat de Verenigde Staten dit juist loslaten, en past met tegenzin de communautaire preferentie toe, zoals we hebben gezien in de kwestie van het graan uit het Zwarte Zeegebied. Deze divergentie geeft natuurlijk aan dat de politieke wil van de beide partijen niet even sterk is. De Verenigde Staten willen een sterke landbouw behouden. Het is voor hen een strategische prioriteit om de controle over wat zij het 'food weapon? noemen te behouden, en daar trekken zij ook de middelen voor uit. Onder de Europeanen heerst verdeeldheid op dit punt, zoals op zo veel andere punten. Ze zijn zelfs verdeeld over de wenselijkheid van een publiek landbouwbeleid an sich. Ze zijn verdeeld over de middelen waarover dit beleid moet kunnen beschikken. Hoe dan ook, in het landbouwaanbod dat de Verenigde Staten in het kader van Doha hebben gedaan, wordt een enorme overheidssteun voor hun eigen landbouw gehandhaafd. Het zou dus paradoxaal en ontoelaatbaar zijn als de Europese landbouw uiteindelijk als enige weerloos blijkt te staan.
Mijn tweede opmerking houdt verband met de Cairns-groep. Het is van essentieel belang om te voorkomen dat landen die geen ontwikkelingslanden zijn en die er sinds de aanvang van de Uruguay-ronde voortdurend en met alle mogelijke middelen op uit zijn om iedere vorm van Europees landbouwbeleid af te breken, de ontwikkelingslanden als een heus menselijk schild gebruiken om deze doelstelling te maskeren. De Europese Unie is wereldwijd gezien zelfs de belangrijkste importeur van landbouwproducten uit de ontwikkelingslanden, en neemt in haar eentje tweederde van de Afrikaanse landbouwexport op. De Unie heeft ook als enige een systeem van niet-wederkerige preferenties opgezet in het kader van de overeenkomsten van Lomé en vervolgens Cotonou. We moeten onszelf geen complexen aanpraten.
Derde en laatste opmerking. Het is van essentieel belang dat elk mogelijk akkoord onderschikt wordt gemaakt aan de daadwerkelijke - en niet uitsluitend formele - inachtneming van niet-commerciële belangen, die voor ons fundamentele maatschappelijke kwesties zijn. De eis van traceerbaarheid, het afwijzen van sociale dumping, respect voor het milieu en de erkende bescherming van oorsprongaanduidingen mogen niet worden behandeld als tweederangsbelangen, mijnheer de Voorzitter, die in een later stadium wel kunnen worden onderzocht. Deze onderwerpen dienen centraal te staan bij de onderhandelingen.
Ik hoop dat u hierop zult toezien, mijnheer de commissaris.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de voorstellen van de Commissie over de modaliteit bij de WTO-onderhandelingen, oftewel de landbouwregels, werden bij de onlangs gehouden Raad Algemene Zaken nog unaniem gesteund door de lidstaten, na overleg met diverse belangengroeperingen op het gebied van handelsbeleid en de landbouwfora. De voorstellen zijn nu ingediend voor Genève en zullen daar worden besproken, samen met de voorstellen van de andere deelnemers aan de wereldhandelsconferentie, waaronder de Verenigde Staten, de Cairns-groep en de ontwikkelingslanden.
In maart van dit jaar moet er overeenstemming zijn bereikt over de regels waaronder het nieuwe akkoord tot stand komt. Over de nieuwe ronde zelf moet men het begin 2005 eens zijn. Maar laten we realistisch zijn. De standpunten van de voornaamste onderhandelingspartners liggen ver uiteen en alle partijen, inclusief de Europese Unie, zullen dus onder druk worden gezet om compromissen te sluiten.
De Europese Unie onderhandelt tijdens de wereldhandelsconferentie op basis van een mandaat dat in september 1999 is vastgesteld door de Raad van ministers en dat vervolgens is bekrachtigd door de Raad Algemene Zaken. Het mandaat is gebaseerd op het akkoord over Agenda 2000, dat als een van de belangrijkste doelstellingen had de EU voor te bereiden op de WTO-onderhandelingen.
Vorig jaar december presenteerde de Commissie een ontwerpvoorstel dat volgens haar verenigbaar is met het onderhandelingsmandaat op het niveau van de WTO, zoals vastgesteld door de Raad in 1999. Dit ontwerpvoorstel is bijgevolg ook in overeenstemming met Agenda 2000 en er hoeven geen veranderingen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor doorgevoerd te worden. Het is namelijk zo dat de niveaus van de EU-exportsubsidies en de interne steun in de zogenaamde gele box al onder de toegezegde verlaging liggen. Ook kunnen de voorstellen op het gebied van de markttoegang worden doorgevoerd zonder de EU-markten te verstoren. Verder heeft de EU al de intentie uitgesproken de tarieven en quota te verlagen voor import uit de minst ontwikkelde landen en uit alle ontwikkelingslanden, zoals in het ontwerpvoorstel is opgenomen.
De meeste lidstaten plaatsen vraagtekens bij het beleid van de Commissie om nu al behoorlijke concessies te doen op het gebied van verlagingen, aangezien er nog veel druk zal worden uitgeoefend naarmate de onderhandelingen vorderen. Ierland en Frankrijk hadden problemen met een paar specifieke zaken, en er zijn tijdens de Raad dan ook enkele amendementen voorgesteld om aan hun bezwaren tegemoet te komen.
De belangrijkste van deze kwesties had, wat Ierland betreft, te maken met het verbeteren van de toegang tot de markt, oftewel de verlaging van de importtarieven. Op aandringen van Ierland en Frankrijk heeft de Commissie een verklaring laten opnemen in de notulen van de Raad Algemene Zaken. Daarin stond dat de Commissie het voorstel over de markttoegang zou voorleggen aan de Raad, dat de Commissie waakzaam zou zijn tijdens de onderhandelingen over producten die kwetsbaar zijn voor internationale concurrentie en dat zij speciaal rekening zou houden met dergelijke gevoelige producten.
We hebben ook een verklaring in de notulen laten opnemen dat we het voorstel van de Commissie goedkeuren op voorwaarde dat de tariefverlagingen voor gevoelige sectoren, met name rundvlees en boter, minimaal zullen zijn. De Ieren maakten zich verder zorgen over de interne steun, de afschaffing van de blauwe box-subsidies en de vrijstelling van directe betalingen aan boeren bij de verlagingen, omdat die betalingen van levensbelang zijn voor onze boeren.
In 2002 bestond 60 procent van de inkomens van de Ierse boeren uit directe betalingen aan producenten die in aanmerking komen voor vrijstelling in het kader van de blauwe box. Ook het handhaven van de exportsubsidies is van groot belang voor ons; wij zijn immers een belangrijke exporteur van agrarische producten en levensmiddelen aan derde landen. We zijn buitengewoon afhankelijk van het voortbestaan van de EU-exportsubsidies om te kunnen blijven concurreren op de exportmarkten.
Commissaris Fischler beweert dat zijn voorstel voor ontkoppeling tot productievermindering en daardoor tot prijsstijgingen zal leiden, maar hij sluit daarbij zijn ogen voor de realiteit van het WTO-voorstel van de Commissie, waarin een verlaging van de importtarieven is opgenomen die kan oplopen tot 36 procent, naast nog een aantal andere multilaterale kwesties. We hebben nog steeds niet van commissaris Fischler gehoord hoe hij dat wil gaan oplossen. De voorstellen voor de Wereldhandelsconferentie met tariefverlagingen van 36, 45, of 55 procent, samen met de tussentijdse evaluatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid - waarin voorstellen tot ontkoppeling en modulatie worden gedaan - en de onzekerheid over de gevolgen van de uitbreiding, hebben het vertrouwen in deze commissaris ernstig ondermijnd. Wat hij immers in feite doet is een bestaande overeenkomst die door de regeringsleiders van de EU voor zeven jaar is aangegaan, al na tweeënhalf jaar naar de prullenbak verwijzen.
Uiteraard is het onze plicht ons het lot van de ontwikkelingslanden aan te trekken, maar tegelijkertijd hebben we ook de plicht op te komen voor onze eigen landbouwers. Door een combinatie van prijsdalingen, lagere productieniveaus en hogere kosten, die nog eens werden versterkt door uitzonderlijk slecht weer, hebben onze boeren namelijk voortdurend te maken met forse inkomensdalingen en een onzekere toekomst. En dat alles ondanks het nu nog ruimhartige gemeenschappelijke landbouwbeleid.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, het is duidelijk dat er in dit Parlement nog stevige verschillende meningen leven. Zeker als ik de opvattingen hoor van het klassieke boerenfront, is het duidelijk dat we nog heel wat te verhapstukken hebben in dit Parlement. Wereldhandel gaat voor socialisten over "fair play voor allen". Een doorbraak in de onderhandelingen over het landbouwdossier is van het grootste belang. We willen daarbij eigenlijk twee zaken veilig stellen.
Ten eerste: stoppen met het dumpen van producten uit Europa en de VS op de markten van de ontwikkelingslanden. Tegelijk verder openstellen van onze markten voor ontwikkelingslanden, waar bevolkingen voor hun inkomen soms voor meer dan 80% afhankelijk zijn van een agrarische activiteit en afschaffing van quota en tariefbeperkingen voor de naar ons exporterende ontwikkelingslanden.
Ten tweede: omzetting van de productiesubsidies in het Europese landbouwbeleid in publieke toelagen voor natuurbeheer, nieuwe economische activiteiten op het platteland (recreatie, ICT, dierenwelzijn). Dus: extensiever en minder kwantiteit, minder steun voor de grote boeren, meer steun voor kwaliteit en een redelijk boerenbestaan.
Dat laatste is essentieel want liberalisering is één woord, maar we willen niet dat de markt alles doet. Publiek toezicht en regulering zijn nu eenmaal vereist. We spreken over een sociaal model Europa. We zijn ons er wel van bewust dat daarbij voorkomen moet worden dat die steun van publieke toelagen indirect toch weer als verkapte subsidie gaat werken en dan opnieuw protectionisme teweegbrengt en op de wereldmarkt opnieuw te goedkope producten.
Voorzitter, het is duidelijk dat de voorstellen die nu op tafel liggen ons inziens een goed startpunt zijn. Tegelijkertijd zouden we Commissarissen Lamy en Fischler willen vragen meer dan 50% van de landbouwproducten uit ontwikkelingslanden belastingvrij te maken. Wat ons betreft: eerder dan 2011 faseren naar een verandering. Wat ons betreft: sneller dan 30% en meer dan 30% snijdende tarieven.
De gedachte van de voedingsbox ondersteunen we ten zeerste. We zien ook zeer wel dat de ACS-landen hun huiswerk beter moeten doen en sneller met voorstellen moeten komen. We hebben dan natuurlijk de Verenigde Staten. Het is duidelijk dat de Verenigde Staten op dit moment met hun Farm Bill volkomen tegen de geest en de feiten van Doha zijn ingegaan. Dat plaatst ons nu toch voor een enorm dilemma. We vinden dat Europa en de ontwikkelingslanden samen op de VS druk moeten uitoefenen opdat ze die positie loslaten. Want wij zijn ervan overtuigd dat het huidige beleid slecht is voor onszelf, onze natuur, ons dierenwelzijn en ook voor de ontwikkelingslanden. Laten we nu, zoals de PSE-Fractie in de afgelopen periode reeds heeft gedaan, de moed tonen om met alle mitsen en maren toch het roer drastisch om te gooien.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft op 27 januari verklaard dat het voorstel van de Europese Unie inzake de WTO-onderhandelingen strookt met het bestaande beleid om op een eerlijke en evenwichtige basis tot een substantiële en gefaseerde liberalisatie te komen. Verder wordt ondubbelzinnig geformuleerd dat 'De concrete maatregelen een rechtvaardige verdeling beogen van de lasten voor de landbouw, en ook de ontwikkelingslanden betere kansen dienen te krijgen?. Dat is consequent, want sinds de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in 1992 vordert de liberalisatie ook in de EU gestaag door de tenuitvoerlegging van de GATT-besluiten.
De WTO-stoomboot gaat met volle kracht vooruit. De bedrijven in de landbouw- en voedingsmiddelensector weten in zijn kielzog het tempo soms goed, soms minder goed bij te benen, want van iedere euro die de consumenten aan levensmiddelen besteden, krijgen de boeren gemiddeld slechts 25 cent. De liberalisering van de handel in landbouwproducten kent voor- en tegenstanders. Men is het erover eens dat de ontwikkelingslanden gemakkelijker toegang tot de Europese interne markt dienen te krijgen. Maar ondanks of juist door toedoen van de liberalisering is de honger in de wereld niet duidelijk verminderd, maar toegenomen. In de ontwerpresoluties wordt op deze situatie gewezen.
Onduidelijk is hoe in de spagaat tussen enerzijds het behoud en de versterking van de concurrentiepositie van de Europese landbouw op de wereldmarkt en anderzijds de bescherming van de landbouwsectoren met onvoldoende concurrentievermogen door uitbreiding van hun multinationale activiteiten, duurzame regelgeving kan worden geformuleerd om het evenwicht te bewaren, als een niet-commercieel instrument ten faveure van de Europese samenleving als geheel. Ik heb geen idee of het lukt om het Europese landbouwmodel van multifunctionaliteit door middel van het subsidiebeleid internationaal legitiem ten uitvoer te leggen. Het gevaar ligt op de loer dat dit beschermingsschild niet lang zal standhouden. Dat zou het begin van het einde van het Europese landbouwsubsidiebeleid betekenen. Enerzijds omdat er nog geen politieke meerderheden zijn gevormd, en mocht dat wel het geval zijn, dan slechts via compromissen. Anderzijds behoren ook de vraagstukken van de plattelandsontwikkeling en van de milieu- en dierenbescherming niet tot de kerncategorieën van de WTO. Wat voor de uitbreiding geldt, dient ook voor de WTO-onderhandelingen te gelden: niemand mag er slechter van worden. Dat moet de inzet van de onderhandelingen zijn. We zijn benieuwd naar het resultaat!

Auroi (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, landbouw zal in Cancún inderdaad een van gevoeligste onderwerpen zijn, want alles welbeschouwd vertegenwoordigt landbouw een economische en sociale marktlogica waarvan de landen van het zuidelijk halfrond alleen maar kunnen dromen. Uit hoofde van uw mandaat vertegenwoordigt u een grote verantwoordelijkheid van de Europese Unie in dezen, want de landen van het Zuiden beschouwen de Unie volgens mij als hun beste bondgenoot. Om die reden moeten wij erop toezien dat het grondrecht van eenieder om zich te voeden niet voorgoed geofferd wordt op het altaar van de god van de handel en financiële transacties.
Zoals eerder al werd opgemerkt, is landbouw kenmerkend voor het algemeen welzijn overal ter wereld. Landbouw staat voor voedselzekerheid voor de landen van het zuidelijk halfrond, voor kwaliteit van de voedingsmiddelen, het water en de bodem, voor erkenning van regionale producten, landschapsonderhoud en duurzame plattelandsontwikkeling. Dit geldt zowel voor het Zuiden als voor het Noorden. Zoals u zojuist opmerkte, moet uw mandaat dan ook aantonen dat er van onze zijde geen sprake is van egoïsme en dat er een einde moet komen aan een aantal exportsubsidies, waarvan overigens ook de kleine boeren in de Europese Unie ernstige schade ondervinden.
Het recht van volkeren en landen om zich te voeden met lokale en gezonde producten moet hen in staat stellen protectionistische maatregelen te nemen als dat noodzakelijk is. Als uw vrijwaringsclausule zo bedoeld is, dan moet zij gekoppeld worden aan een rechtvaardige handel en zal zij in dat opzicht een mooie aanvulling vormen op het initiatief 'Alles behalve wapens?.

Martinez (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de nieuwe onderhandelingsronde van de WTO onderscheidt zich van de vorige door twee alarmerende veranderingen op het punt van de sfeer en het onderwerp. De veranderde sfeer, om te beginnen, wordt veroorzaakt door de sterke druk die de Amerikaanse vertegenwoordigers op Europa uitoefenen. Mijnheer de commissaris, zelf bent u nagenoeg tot doctor honoris causa van de Bush-regering gelauwerd, maar Robert Zoellick heeft Europese partners als Frankrijk of Ierland behandeld als kolonialisten die tweehonderd jaar achterlopen - dit alles tegen de achtergrond van het oude Europa - of zelfs als kaasvretende apen. Nu weten wij dat uw onderhandelingspartner Zoellick in januari 1998 een open brief van Wolfowitz had ondertekend die opriep tot oorlog tegen Irak, hetgeen betekent dat u met een havik onderhandelt! Maar u kent hem goed, dus u weet wellicht of het een echte havik is.
Ook het onderwerp is veranderd. Tot nu toe onderhandelden we over materiële zaken. Wat de landbouw betreft onderhandelen we nu over kwaliteit, milieu, welzijn, dieren, oftewel het culturele aspect! De huidige ronde gaat niet meer over materie, maar over kennis, de geest en het wezen. Vandaar de angst voor het niets, waarover de studenten uit Leuven u hebben verteld. Vanwege zijn model, de AOC's en het landschap vormt de landbouw een uitzondering. Vandaar dus onze angst dat u niet opkomt voor deze agrarische uitzondering, die overigens niet slechts van deze tijd is, maar al van Mesopotamië afstamt.
Er is dus sprake van angst, in de eerste plaats politieke angst. Wij betwijfelen of Cancún een tropisch München kan zijn. Er zijn de nodige precedenten: het geheimzinnige akkoord over bananen in 2001, toen Chiquita net als Enron failliet ging; het niet aan de orde stellen van de afhankelijkheid van oliehoudende gewassen, zelfs na de openstelling van de markten voor het Oosten en de gekke-koeienziekte. En dan is er met name het project van commissaris Fischler van juli 2002, dat in januari 2003 werd bekrachtigd. Dit project voorziet in drastische beperkingen van de subsidies, terwijl de Verenigde Staten sinds mei 2002 juist van plan zijn om over een periode van tien jaar 190 miljard uit te geven. Dankzij de "de minimis" clausule blijft dit echter onder de groene box vallen.
Verder is er angst voor een kolossale inschattingsfout. Als er namelijk binnen nu en 2020 twee miljard monden bijkomen om te voeden, is het dan wel verstandig om ons landbouwapparaat en onze kennis te vernietigen? Vandaar, tot slot, mijn haast ontologische angst. Wij zijn aan boord gegaan, mijnheer de commissaris, van het ruimteveer aarde, dat net als het ruimteveer Columbia scheurtjes begint te vertonen. Nu discussiëren wij dus over handel en over een mondiale vrijhandelszone, terwijl drinkwater schaars wordt - zoals men zegt - en twee miljard mensen op deze aarde het zonder elektriciteit of medicijnen moeten stellen! Ik vraag me dan ook af of de WTO zich niet, net als de Europese Unie, met zaken bezighoudt die er niet langer toe doen.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, bij het onderwerp dat wij vanavond bespreken zijn ongetwijfeld een aantal belangrijke thema's van de Europese en de mondiale politiek met elkaar vervlochten. Het eerste thema dat wij dienen te noemen is de confrontatie, bij de wereldhandel in landbouwproducten en de onderhandelingen daarover, tussen de liberalisering van de markten en de wens van de regeringen met hun beleid de landbouw juist te beschermen. Dat protectionistisch beleid betreft naast de productie ook niet handelsgebonden elementen, zoals milieubescherming, voedselveiligheid, bescherming en bevordering van de kwaliteit en bescherming van de plattelandsgebieden.
Mijnheer de commissaris, wij hebben vanavond met veel aandacht naar u geluisterd en u heeft met uw betoog duidelijk gemaakt dat de Europese Unie de dringende wens heeft een akkoord te bereiken om de handel in landbouwproducten verder te liberaliseren. Ons inziens dient een dergelijk akkoord evenwel evenwichtig te zijn en voordelen op te leveren voor alle betrokkenen. Mij komt het voor dat ook de voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid verantwoordelijke commissaris, de heer Fischler, herhaalde malen dit standpunt heeft verwoord. De vorige week nog in de Landbouwcommissie heeft de heer Fischler benadrukt dat de resultaten van de in het najaar startende onderhandelingsronden paritair en billijk voor iedereen moeten zijn. Het boeiende idee om de exportsubsidies te verlagen is wel degelijk aanvaardbaar, maar op voorwaarde dat er een soortgelijke regeling komt voor de andere subsidies die de internationale handel verstoren.
Er is nog een ander belangrijk thema dat als een rode draad door de discussie van vanavond heen loopt: wij hebben een totaalvisie op het systeem nodig. De huidige toestand van de economie, die in haar ontwikkeling nauw verbonden is met de toekomstige ontwikkeling van de landbouwsector, kan niet enkel vanuit het perspectief van de internationale handel beschouwd worden. De internationale handel is immers rechtstreeks afhankelijk van het voorstel voor herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het ging oorspronkelijk om een tussentijdse analyse en herziening van het beleid, maar ondertussen wordt het Europees landbouwbeleid in een ander jasje gestoken. De communautaire richtsnoeren voor het landbouwbeleid zijn niet alleen gericht op de markt als instrument voor economische ontwikkeling, maar ook op bescherming van de consument. Een voorbeeld hiervan is de recente oprichting van de Europese Voedselautoriteit. Het principe van voedselveiligheid is ook ingebracht bij de WTO, maar is daar nog niet verder gekomen dan een idee. Er moeten nog vele stappen worden gezet teneinde een kwaliteit vergelijkbaar met die van onze producten kan worden gegarandeerd. De productiekosten van de Europese landbouwproducten verschillen aanzienlijk van de kosten in de ontwikkelingslanden, daar de normen voor kwaliteit, veiligheid, hygiëne en gezondheid uiteenlopen. Het is wenselijk bij de komende onderhandelingsrondes tot precieze internationale regels te komen om de productie van landbouwproducten te beschermen. Een andere belangrijke zaak is het respecteren van een opgewaardeerde Codex alimentarius teneinde de in Europa erkende typische producten te beschermen.
In een geglobaliseerde economie moet de Europese landbouw investeren in de kwaliteit van de eigen productie om specifieke marktaandelen te veroveren die gevoelig zijn voor nieuwe wensen van de consument. De productienormen zijn onderhand zo verfijnd dat de producten traceerbaar zijn van stal tot bord. Daarom moet de mogelijkheid de Europese landbouwproducten internationaal te verhandelen gelijk opgaan met de economische ontwikkeling van de minder rijke landen. Daarbij moeten in een mondiaal kader van evenwichtige groei de lokale producten wederzijds gerespecteerd worden. De economische ontwikkeling en betrouwbare regels dienen die groei te bepalen. Het gezond verstand dat ons ingeeft de groei aan iedereen ten goede te laten komen zonder iemand te benadelen, moet echter de belangrijkste leidraad zijn.
Het hoofdthema van dit moment, mijnheer de commissaris, is het beginsel in het voorstel dat u vanavond heeft toegelicht: er mag geen breuk ontstaan met het gemeenschappelijk landbouwbeleid zoals wij dat tot nu toe hebben gekend. In uw betoog van vanavond en in de documenten die u ons ter beschikking heeft gesteld is er in verband met de mid-term review sprake van een beginsel dat wij echter zeer moeilijk kunnen aanvaarden. Volgens dat beginsel gaat het voorstel voor die herziening, dat onder meer door loskoppeling de blauwe box zal elimineren, voor op de onderhandelingsmodaliteiten in het kader van de WTO. Die zijn juist een poging om de steun in de blauwe box, die met de hervorming van McSharry in het leven is geroepen, te verdedigen. Daaruit vloeit voort dat er opnieuw onderhandeld moet worden over de modaliteiten, waarmee het hoofdstuk De Blauwe Box de prullenbak ingaat en er definitief afgezien wordt van het verdedigen van rechtstreekse betalingen bij multilaterale onderhandelingen. Als dat zou gebeuren, dan zou dat het begin zijn van de liberalisering van de Europese landbouw die niet alleen voor die sector zelf, maar voor de hele Europese economie van strategisch belang is.

Rodríguez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij staan heel positief tegenover de inspanningen van de Commissie om de minst en minder ontwikkelde landen bij deze besprekingen te betrekken, tegenover de vrijstelling van douanerechten zonder daarvoor quota te hanteren, en tegenover het instellen van een voedselzekerheidsbox. Die voorstellen kunnen dan ook rekenen op onze steun, zij het dat wij naar onze mening hier en daar verder hadden kunnen gaan, bijvoorbeeld in het geval van de vermindering van exportrestituties. Ik vertrouw erop dat wij daarmee in de loop van de besprekingen voortgang kunnen maken.
Ik wil hieraan toevoegen dat de toezegging van het meer openstellen van de markten gepaard moet gaan met een billijke verdeling van verantwoordelijkheden over de ontwikkelde landen. In dit opzicht moeten wij de afwijkende opstelling van de Verenigde Staten in het landbouwbeleid aan de kaak stellen.
Het baart mij evenwel zorgen, mijnheer de commissaris, dat de multifunctionaliteit van de landbouw op de tocht kan komen te staan. In het voorstel van de Commissie voor de besprekingen wordt slechts één keer gerefereerd aan de multifunctionaliteit, namelijk op het punt van toegang tot de markt voor de armste landen.
Het gemeenschappelijke landbouwbeleid houdt rekening met maatschappelijke doelen, zoals de milieubescherming, de volksgezondheid, de verplichte etikettering of de noodzaak de extra kosten gemaakt in verband met het welzijn van de dieren te vergoeden. In het onderhandelingsvoorstel van de Commissie komt de multifunctionaliteit van de Europese landbouw echter nauwelijks meer aan bod, om plaats te maken voor de ontkoppeling van de steun, want daarmee gaat de Commissie de besprekingen in voor wat betreft de interne steun.
Als wij onze onderhandelingstrategie volledig baseren op het ontkoppelingsprincipe, mijnheer de commissaris, dan zou het mij niet verbazen dat we geen ruimte meer overhouden om garanties te bieden op onderdelen die fundamenteel zijn voor de Europese landbouw, zoals marktstabiliteit en blijvend stabiele prijzen die voor de producenten lonend zijn.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is overduidelijk dat de Europese Unie van plan is haar kleine landbouwers en haar landbouwsteun op te offeren op het altaar van de Wereldhandelsorganisatie. De besluiten van de Europese Unie zijn gegrondvest op het onschendbaar principe dat de belangen van het grootkapitaal en de multinationals optimaal moeten worden behartigd. De reden waarom men overgaat tot een catastrofale herziening - en niet tussentijdse herziening, zoals die heet - van het GLB is dat er onderhandelingen op til zijn in de WTO. Met het voorgesteld WTO-akkoord wordt de liberalisatie van de internationale handel in landbouwproducten versneld, onder het voorwendsel dat de ontwikkelingslanden baat hebben bij de groei van de wereldhandel. Dergelijke dingen werden indertijd ook in de GATT verkondigd, maar de resultaten waren precies omgekeerd. De wereldhandel in landbouwproducten is misschien wel toegenomen, evenals de rijkdom, maar de ontwikkelingslanden en hun volkeren hebben daar geen enkele vrucht van kunnen plukken en zijn er nu zelfs nog slechter aan toe. Zelfs landen met een hoge productiviteit, zoals Argentinië, hebben geen enkele ontwikkelingsmarge. De winst van de multinationals is daarentegen dankzij de productie van en de handel in landbouwproducten de pan uit gerezen.
Iets dergelijks zal ook gebeuren met het WTO-akkoord, en wel om drie fundamentele redenen. De eerste reden houdt verband met de algemene, monopolievriendelijke oriëntatie, waar ook de GATT door werd gekenmerkt. De tweede reden houdt verband met het internationaal prijs- en subsidiestelsel voor landbouwproducten, maar ook met het internationaal prijsstelsel voor industrieproducten. De rijke landen kopen goedkope landbouwproducten en verkopen dure industrieproducten, waaronder medicijnen. De derde reden houdt verband met de relatie tussen de productie en het eigendom van landbouwproducten in talrijke ontwikkelingslanden, waar de landbouwgrond en de landbouwproducten het eigendom zijn van grote multinationals die hun landbouwers hongerlonen betalen.
Daarom is de Communistische Partij van Griekenland tegen het voorgestelde akkoord en zal zij haar uiterste best doen om de strijd van de volksbeweging in alle landen te coördineren, opdat een op gelijkwaardigheid en wederzijds belang gebaseerde wereldhandel tot stand komt.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft zich duidelijk uitgesproken voor hervorming van de handel in landbouwproducten. Het eerste doel daarvan is de toekomst van de Europese boeren veilig te stellen en, tegelijkertijd, inhoud te geven aan de noodzaak ontwikkelingslanden gedifferentieerd te behandelen. Dit is zeker geen eenvoudige opgaaf. Het is zelfs buitengewoon moeilijk, aangezien er aan de ene kant mensen zijn die vinden dat de Commissie veel te ver gaat, terwijl anderen denken dat ze juist veel te voorzichtig opereert. Als de Europese Unie nog enigszins geloofwaardig wil overkomen tijdens het Doha-proces, moet het nu echt afgelopen zijn met het getreuzel. Nu de uitbreiding bijna een feit is, moeten we onmiddellijk spijkers met koppen slaan.
De voorstellen van de Commissie zullen op de lange termijn gunstig zijn voor de Europese boeren en ze bieden tevens uitzicht op zinvolle besprekingen over de liberalisering van de wereldhandel. Ik hoop dat we duidelijk het signaal afgeven dat het juist de boeren zijn die recht hebben op een groter deel van de marktprijs, en niet het groeiend aantal machtige monopolisten dat op dit moment onze landbouwindustrie, met desastreuze gevolgen, in zijn greep heeft.
Wij zoeken naar een balans tussen het steunen van kleine boeren - de boerenbevolking in mijn land, Wales, bestaat voor 90 procent uit kleine boeren die in achtergestelde gebieden werken - plattelandsontwikkeling en de tweede pijler aan de ene kant, en de belangen van de boeren in de derde wereld aan de andere kant. Het is een hele kunst om dit evenwicht te bewaren. De huidige situatie, waarbij het jaarinkomen van de gemiddelde Europese melkkoe dankzij Europese subsidies hoger is dan dat van de helft van de wereldbevolking, is onhoudbaar geworden.

Mann, Erika (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik wil slechts een paar punten aansnijden, want veel is al door mijn collega's gezegd. Het probleem dat wij hebben, en dat geldt voor u als commissaris in het bijzonder, is volgens mij dat u twee strategieën met elkaar in overeenstemming moet brengen. Aan de ene kant is het zaak om de landbouwproductie in de Europese Unie te hervormen, en aan de andere kant willen wij de ontwikkelingslanden meer toegang tot de markt bieden. Uiteraard is dat buitengewoon ingewikkeld. Daarbij komt nog het uiterst ambitieuze tijdschema. U moet namelijk dit jaar al met wapenfeiten komen, en wel tijdens de conferentie van Cancún. Dan moet u in ieder geval zeggen waarheen de weg leidt, en daarbij mag u niet uit het oog verliezen dat u in 2005 de onderhandelingen met succes moet afronden. Hier komt de onoverzichtelijke situatie bij uw handelspartners nog bij. Al met al een uiterst complex spel.
Ik heb kennis genomen van vele documenten en meningen uit Duitsland, maar ook uit andere landen. Dat levert een gemengd beeld op. Enerzijds zijn er veel complimenten. Men juicht het toe dat er eindelijk iets gebeurt en dat we op de juiste weg zijn. Maar anderzijds maakt men zich ook zorgen. Men vreest dat de Europese Unie zich met dit model op de weg begeeft van een soort - ik druk het gechargeerd uit - 'hobbylandbouw?, en dat we de flexibiliteit die nodig is om werkelijk te kunnen concurreren enigszins uit het oog verliezen. Al doe je nog zoveel voor het milieu en de landbouw, andere instrumenten dreigen verloren te gaan.
Commissaris Fischler en ook u, mijnheer de commissaris, hebben altijd gezegd dat er voldoende speelruimte is. We bezitten flexibiliteit. We moeten op deelgebieden, zoals onder andere de melkprijzen, nog eens kijken of er nog mogelijkheden zijn om iets te doen.
Tot slot een korte vraag. Op het seminar van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten van afgelopen week repten de ontwikkelingslanden steeds van de development box, en werd de wens geuit op dit vlak meer te ondernemen. Misschien kunt u daar nog iets over zeggen.

Baltas (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het kader voor de onderhandelingen in de WTO over ons landbouwbeleid kan worden samengevat onder het motto: 'geen hoogdravende woorden maar concrete voorstellen?. Inderdaad zijn er concrete voorstellen en een concreet tijdsschema voor de tenuitvoerlegging. Het bod dat de Europese Unie in de op til zijnde WTO-onderhandelingen doet, geeft haar het voortouw. Het voortouw hebben betekent evenwel niet dat de Unie zich kan beperken tot het doen van een bod. Veeleer moet zij nagaan welke tegenprestaties zij daarvoor wil ontvangen. Wij moeten bijvoorbeeld precies weten wat de andere ontwikkelde landen gaan doen en wat verankerd moet worden in het systeem tot bescherming van de landbouwers in de Europese Unie.
Wat de bescherming van onze landbouwers betreft - en ik doel op de landbouwers in niet alleen de vijftien maar de vijfentwintig landen van de Europese Unie - moet ten eerste het Europees multifunctioneel landbouwmodel worden erkend en verankerd. Ten tweede moet worden voorkomen dat de herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid - waarvan de algemene opzet kan rekenen op de instemming van de socialisten - het gelag gaat betalen voor eventuele verkeerde zetten in de onderhandelingen. Wat ten derde de milieudimensie van de plattelandsontwikkeling, het milieuevenwicht, de waarborging van gezonde levensmiddelen, enzovoort, betreft moet de Europese Unie streven naar op haar eigen normen gebaseerde, gemeenschappelijke clausules en ervoor zorgen dat alle landen deze overnemen. Het zou zinloos en onaanvaardbaar zijn de import van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden te bevorderen als deze niet beantwoorden aan de kwaliteitsvereisten van de Unie. Tot slot zouden de ontwikkelingslanden en de arme landen er absoluut niet mee gediend zijn indien enerzijds hun arme landbouwers meer inkomen zouden krijgen maar anderzijds wij als ontwikkelde landen daar munt uit zouden slaan door hen bijvoorbeeld peperdure medicijnen tegen aids te verkopen. Onderhandelen betekent dus niet alleen indrukwekkende voorstellen doen en blijk geven van goede wil, maar ook keihard de confrontatie met anderen aangaan. Wij moeten aandringen op sociale tegenprestaties en bovendien kunnen wij, via de onderhandelingen en een bepaalde categorie daarbinnen, het algemeen maatschappelijk belang dienen.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat wij uit het debat van vanavond in elk geval kunnen concluderen dat het onderwerp landbouw in dit Parlement meer discussie oplevert dan de toegang tot medicijnen of Davos of Porto Alegre. Misschien is dit geen groot nieuws, maar het is wel een feit.
Waar draait het eigenlijk om in de multilaterale WTO-onderhandelingen over landbouw? We moeten vaststellen of de Europese Unie kan en moet instemmen met maximumgrenzen en regels waardoor wij in de toekomst minder steun of bescherming aan onze landbouwers kunnen blijven bieden dan we zouden willen. Bovendien zou ik graag, alvorens op twee of drie punten nader in te gaan, een aantal beginselen in herinnering brengen die aan het standpunt van Franz Fischler en mij ten grondslag liggen.
Ten eerste: wij zijn in Doha de doelstellingen voor de onderhandelingen overeengekomen. Wij hebben toegezegd om ten opzichte van de vorige onderhandelingen in 1995 in Marrakesj, onze markt meer open te stellen, de interne subsidies te verlagen en de uitvoersubsidies te verminderen. Die elementen behoren tot ons onderhandelingsmandaat. Wij volgen de richting die wij gezamenlijk zijn overeengekomen.
Het tweede principe is dat wij in onze concessies voorrang moeten geven aan de ontwikkelingslanden en moeten toezien op en een billijke verdeling van de concessies en dus van de regels. Er is geen sprake van dat de Europese Unie, als ontwikkelde regio, regels aanvaardt die andere ontwikkelde landen niet aanvaarden.
Het derde en laatste algemene principe: dit is een ander debat dan het debat dat wij onderling voeren over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Naast het debat over onze standpunten in de Wereldhandelsorganisatie voeren wij tussen de lidstaten een debat over hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In Genève, Tokio, Washington, Sydney of Cancún is de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet aan de orde. Dat bespreken wij onder elkaar en op onze eigen gronden. In Brussel en Straatsburg bespreken wij wel weer de standpunten die wij in de Wereldhandelsorganisatie innemen, dat is de gang van zaken.
Het is waar dat de Commissie een voorstel op tafel heeft gelegd dat wanneer het wordt goedgekeurd, voorziet in aanvullende hervormingen in het te voeren gemeenschappelijk landbouwbeleid. Wij wachten eerst af of, en op welk moment, er besluiten worden genomen. Vervolgens kijken we welk deel van die besluiten we gaan inzetten bij de onderhandelingen en wanneer we dat gaan doen. Dat is op dit moment niet aan de orde en ik kan mevrouw Doyle verzekeren dat de percentages van respectievelijk 36, 45 en 55 procent die Franz Fischler en ik nu met instemming van de Raad op tafel hebben gelegd, van toepassing zijn op de al goedgekeurde hervormingen en dat we daarbij niet vooruit zullen lopen op hervormingen die nog niet aangenomen zijn.
Zijn onze voorstellen nu te ambitieus, of juist niet ambitieus genoeg? Verschillenden van u hebben daar iets over gezegd. Sommigen vinden dat onze voorstellen ambitie ontberen en anderen vinden ze niet ver genoeg gaan. Volgens mevrouw McNally hadden wij verder kunnen gaan. Ik geloof dat niet, ten minste niet in dit stadium. Als alle verdragsluitende staten binnen de WTO vandaag zouden instemmen met de verbintenissen die wij voorstellen, dan zou dat een heel grote stap zijn in de richting van betere regels voor landbouwsubsidies in de hele wereld.
Gaan onze voorstellen dan te ver? Als ik het goed begrijp, is dat de mening van de heer Hyland. Ook dat geloof ik echter niet. Of bedoelt hij misschien dat we de laatste jaren wat betreft de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid al te ver zijn gegaan? Ook dat is niet het standpunt van de Commissie, zoals u zult begrijpen.
De heren van Damme en Graefe zu Baringdorf en mevrouw Erika Mann hebben terecht het onderwerp van de voedselzekerheid ter sprake gebracht. Zij hebben gelijk met hun opmerking dat slechts 10 procent van alle landbouwproducten internationaal wordt verhandeld, en dat deze sector daardoor inderdaad nogal van andere sectoren verschilt. Om die reden hebben wij een nieuw begrip ingevoerd, velen van u hebben daarover iets gezegd. Het gaat om het creëren van voedselzekerheid, een waarborgclausule, een 'voedselzekerheidsbox?. Zoals ik in mijn inleiding heb gezegd, is daarop van diverse kanten aangedrongen, met name door de Europese niet-gouvernementele organisaties.
Tot slot richt ik mij tot de heer Mulder: de regels van het initiatief 'Alles behalve wapens? bevatten inderdaad zeer strikte bepalingen met betrekking tot de oorsprong, zodanig dat de producten, en dan ook echt alleen die producten die daadwerkelijk afkomstig zijn uit de minst ontwikkelde landen, profiteren van de 'dubbele nul-optie? die wij ten gunste van hen hebben gesloten. Die regels zijn heel dwingend, te dwingend zelfs, vindt een aantal van die landen. Dat is heel goed, want ze moeten ook dwingend zijn.
Ten slotte denk ik dat wij uit dit debat twee dingen kunnen leren. Ten eerste blijkt dat de heer Martinez aan bepaalde ontologische angsten lijdt en dat is op zich heel goed nieuws. Ten tweede: hij heeft daarvoor dit keer goede gronden. Ik ben het dit keer namelijk met hem eens dat landbouw niet alleen gaat over 'hebben', maar ook over 'zijn'. Ik denk dat ook collega Fishler het daarmee eens is. De heer Martinez heeft gelijk op het punt dat landbouw enerzijds bestaat uit goederen die circuleren, die geproduceerd worden en die op ons bord of op dat van een ander terechtkomen, maar anderzijds ook een dienst is en dat deel is minder beweeglijk. Het goederendeel komt op de markt terecht, het wordt verhandeld; het wordt gekocht en verkocht. Het dienstendeel, waaronder veiligheid, milieu en welzijn vallen, is veel minder beweeglijk en daar stellen de marktmechanismen in het algemeen weinig tegenover.
Die twee elementen, goederen en diensten, gaan inderdaad samen en het is juist dit samengaan van het beweeglijke element, waarvoor begrijpelijkerwijs dezelfde regels gelden als voor sokken, autobanden of schoenen, met het deel dat juist niet vergelijkbaar is met de handel in autobanden, sokken of schoenen, namelijk het dienstenelement, het deel dat maakt dat wij een bepaalde relatie hebben met ons voedsel en onze landbouwproducten, dát samengaan maakt het onderwerp nu juist zo moeilijk. Om die reden en vanwege onze opvattingen over landbouw, hebben wij in Europa op dit punt een evenwichtig standpunt, vanuit verschillende perspectieven bezien, dat echter niet ten koste gaat van wat voor ons de collectieve prijs van de landbouw is.
In de discussie gaat het steeds om de combinatie van die twee elementen en ik zou degenen die in deze boeiende kwestie geïnteresseerd zijn, nu al willen oproepen om, op een of ander moment voorafgaande aan Cancún, deze discussie nogmaals te voeren, maar dan in haar geheel en het liefst over het gehele onderhandelingsprogramma en niet zo fragmentarisch zoals vanavond. In elk geval zijn Franz Fischler en ik daartoe graag bereid.

De Voorzitter.
Bij wijze van uitzondering geef ik het woord aan de heer De Rossa.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn verontschuldigingen omdat ik te laat ben. Ik wilde het woord voeren omdat mijn opvatting over de landbouw afwijkt van de opvattingen die in het Parlement zijn verwoord door een aantal andere Ierse collega's. Ik zeg dit omdat ik het van belang vind dat alle verschillende meningen met betrekking tot de landbouw worden opgetekend. Ik kan mij namelijk wél vinden in de landbouwvoorstellen van de Commissie.
Een van de kwesties die men in Ierland en elders maar niet onder ogen wil zien is dat het tegenstrijdig is om een aanzienlijk bedrag aan ontwikkelingshulp uit te geven, terwijl we tegelijkertijd een gemeenschappelijk landbouwsysteem in stand houden dat precies dezelfde mensen benadeelt die we zeggen te willen helpen met die ontwikkelingshulp. Dat is een kwestie waarvan we in Ierland, en tot op zekere hoogte in de rest van Europa, nog niet voldoende van doordrongen zijn. Het is een opvatting die u van een Iers lid van dit Parlement niet vaak zult horen en juist daarom wilde ik deze hier verwoorden.

De Voorzitter.
Deze interventie schept geen precedent, want zoals uw weet kan een afgevaardigde die om wat voor reden dan ook niet kan deelnemen aan een debat, één keer per vergaderperiode een schriftelijke verklaring van maximaal tweehonderd woorden indienen.
Ter afsluiting van dit debat deel ik mee dat ik zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement heb ontvangen

Boudjenah (GUE/NGL)
De overgrote meerderheid van de landen die het zwaarst getroffen worden door aids, malaria en tuberculose is niet in staat om zelf de benodigde geneesmiddelen te produceren. Wereldwijd zijn 42 miljoen mensen besmet met aids. In Afrika worden er slechts 36.000 behandeld. Dagelijks sterven er 40.000 mensen aan infectieziekten. Het gaat dus om een ernstige en urgente situatie. Desondanks zijn de landen van het noordelijk halfrond op 20 december 2002 gezwicht voor het dictaat van de Verenigde Staten, die het akkoord over de generieke geneesmiddelen hebben geblokkeerd om hun eigen farmaceutische industrie te beschermen. De Europese Unie, die zich evenwel om haar imago bekommerde, ging akkoord met deze achteruitgang ten opzichte van hetgeen in Doha bereikt was, door uiterst restrictieve definities in te dienen van relevante ziekten en betrokken landen en door goed te vinden dat de WTO in feite het recht krijgt het gedrag van de staten op dit gebied te controleren.
Honderdduizenden levens staan op het spel. De Europese Commissie heeft voor de winsten van de farmaceutische industrieën gekozen, ten koste van mensenlevens. Ik sluit mij met mijn fractie aan bij de talloze NGO's die eisen dat kwesties betreffende de gezondheidszorg aan de bevoegdheden van de WTO worden onttrokken.

