Umacnianie stabilności i dobrobytu na Bałkanach Zachodnich - Sytuacja w Bośni-Hercegowinie (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest wspólna debata dotycząca Bałkanów Zachodnich, a przede wszystkim sprawozdania w sprawie umacniania stabilności i dobrobytu na Bałkanach Zachodnich, przygotowanego przez panią poseł Ibrisagic w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych oraz oświadczeń Rady i Komisji w sprawie sytuacji w Bośni i Hercegowinie.
Anna Ibrisagic
sprawozdawczyni. - (SV) Pani przewodnicząca! Mija prawie 15 lat od zakończenia wojny w Bośni i prawie dokładnie 10 lat od czasu, gdy masowe bombardowania przeprowadzone przez NATO zmusiły siły serbskie do wycofania się z Kosowa. W grudniu minie ponadto 17 lat, od mojego przyjazdu, jako uchodźcy wojennego, do Szwecji. Wtedy uciekałam przed wojną, która ogarnęła moją ojczyznę i zmieniła Bośniaków, Chorwatów i Serbów, żyjących dotychczas po sąsiedzku, w zaciętych wrogów. Wyłącznie dzięki działaniom UE i NATO udało się doprowadzić do sytuacji, w której ani Bośnia, ani Kosowo, ani żadne państwo na Bałkanach Zachodnich nie zaangażowało się ponownie w wojnę. Choć jednak ucichły odgłosy walk, to spuścizna wojny przejawia się w polityce i życiu społeczeństwa w tym regionie. Dla ludzi z krajów dotkniętych wojną, jedyną szansą na rozliczenie się z przeszłością jest podążanie drogą w kierunku członkowstwa w UE. Jedynie metoda kija i marchewki stanowiąca kluczową strategię w procesie przystąpienia może sprawić, że rządy wspomnianych wcześniej państw skupią się na kontynuowaniu prac i reform, które pozwolą raz na zawsze umocnić stabilność i dobrobyt na Bałkanach Zachodnich.
W ramach przygotowanego przeze mnie sprawozdania dotyczącego omawianego tematu, nad którym jutro Parlament Europejski przeprowadzi głosowanie, zbadałam różnorodne inicjatywy i projekty, w które w różnorodny sposób angażuje się UE i jej państwa członkowskie w celu stworzenia społeczeństw przygotowanych na spełnienie surowych wymogów członkowstwa w UE. Nie zamierzam zagłębiać się w szczegóły przedmiotowego sprawozdania, ale chciałabym podkreślić przede wszystkim dwie kwestie.
Chodzi, po pierwsze, o podstawową różnicę między krajami obecnie zaangażowanymi w proces rozszerzenia, a krajami, które przystąpiły do Unii w 2004 lub 2007 roku. Niewiele ponad dziesięć lat temu kraje z regionu Bałkanów Zachodnich zostały spustoszone przez ogromną wojnę i czystki etniczne. Na szczęście nie miało to miejsca na Węgrzech, w Estonii, czy Rumunii. Oznacza to jednak, że UE nie może tak po prostu skopiować podręcznika dotyczącego poprzednich rozszerzeń i zastosować jego zaleceń w przypadku Bałkanów. W swoim sprawozdaniu pokazałam przykład tej sytuacji odnoszący się do zakazu ekstradycji podejrzanych przestępców zagrożonych postawieniem w stan oskarżenia w innych krajach. Takie zakazy obowiązują obecnie we wszystkich państwach bałkańskich, ale UE nie żąda ich uchylenia, jako uzasadnienie podając, że podobne żądania nie były stawiane na przykład wobec Słowacji lub Polski. Powinno być oczywiste, czemu taka analogia nie może mieć zastosowania. Sądzę, że bardzo nieliczna grupa zbrodniarzy wojennych może ukrywać się przed wymiarem sprawiedliwości na Słowacji, ale mogę zapewnić, że zdecydowanie większa ich liczba znajduje się w Serbii i Bośni. Pojednanie można zbudować w oparciu o sprawiedliwość. Bezkarność zbrodniarzy wojennych jest nie do zaakceptowania i dlatego nalegam, by Komisja i państwa członkowskie raz jeszcze podniosły kwestię możliwości zmuszenia państw regionu do podjęcia kroków na drodze do skoordynowanego uchylenia wszystkich zakazów.
Drugą kwestią, którą chciałam omówić jest to, że proces przystąpienia wiąże się, jak już wspominałam, z bardzo surowymi zasadami i wymogami - i tak oczywiście powinno być. Nie osiągniemy żadnych rzeczywistych wyników, jeśli nie postawimy rygorystycznych wymagań i nie będziemy nalegać na ich całkowite spełnienie. Ostatnią rzeczą, jaką powinniśmy zrobić, gdy przyjęte wymogi są już bardzo surowe i trudne do spełnienia, jest dorzucenie państwom ubiegającym się o członkostwo kolejnych utrudnień; utrudnień, które nie mają nic wspólnego ze zdolnością tych państw do sprostania kryteriom członkostwa w UE.
Myślę również o tych, którzy twierdzą, że UE jest już tworem pełnym i nie może w najbliższej dającej się przewidzieć przyszłości przyjmować kolejnych członków. Chociaż, jak zaznaczyłam w swoim sprawozdaniu, formalnie mówiąc, zupełnie możliwe byłoby przyjmowanie nowych państw członkowskich, nawet gdyby traktat lizboński miał nie wejść w życie; jednak do tego potrzebna jest wola polityczna i jej stworzenie jest zadaniem moim oraz kolegów posłów do Parlamentu.
Petr Nečas
Urzędujący przewodniczący Rady. - (CS) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jestem wdzięczny Parlamentowi Europejskiemu za zorganizowanie dziś tej jakże ważnej debaty. Z ogromnym zainteresowaniem przeczytałem sprawozdanie pani Anny Ibrisagic w sprawie przyszłej stabilności i dobrobytu na Bałkanach oraz projekt rezolucji w sprawie Bośni i Hercegowiny, przygotowany przez panią Doris Pack. Rada zgadza się z wieloma punktami przedstawionymi w sprawozdaniu i podziela wiele opinii i wyrazów niepokoju przedstawionych w związku z sytuacją w Bośni-Hercegowinie.
W swoich komentarzach wstępnych chciałbym skupić się bezpośrednio na Bośni i Hercegowinie, ponieważ stabilność tego kraju jest kluczowa dla przyszłości całego regionu Bałkanów Zachodnich oraz dlatego, że obecna sytuacja nadal budzi niepokój. Rada czynnie działała zarówno w procesie tworzenia, jak i wdrażania strategii mającej wspierać bezpieczeństwo i integralność Bośni i Hercegowiny oraz popierała reformy niezbędne do zapewnienia spokojnej i dostatniej przyszłości. W związku z tym nie mogę zgodzić się ze stwierdzeniem, że Rada nie poświęca Bośni i Hercegowinie wystarczającej uwagi.
Wszyscy wiemy, że nasze życie, jak wcześniej wspomniała pani Ibrisagic, jest wciąż dotknięte konsekwencjami tragicznych zdarzeń, jakie miały miejsce w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Bośnia i Hercegowina, która przez dziesiątki lat stanowiła symbol pokojowego współistnienia narodów, kultur i religii, stała się terenem wyniszczającego konfliktu. Od tego momentu polityka UE polega na wypracowaniu stabilności i pojednania w oparciu o obietnicę przyszłego członkostwa całego regionu bałkańskiego w zjednoczonej Europie. Pomimo to, wciąż stajemy w obliczu zażartej retoryki nacjonalistycznej skierowanej na ponowne wzmocnienie narodowych różnic w Bośni i Hercegowinie i na zapobieganie pojednaniu między nacjami. Mijający czas nie rozwiązał jeszcze tych konfliktów i nie zaleczył ran trzech narodowości wchodzących w skład Bośni-Hercegowiny.
Niemniej jednak zaskakuje to, że retoryka i opinie nacjonalistyczne idą w parze ze wspólnym interesem wszystkich społeczności bałkańskich i ich przedstawicieli politycznych w europejskiej przyszłości Bośni i Hercegowiny. Mieszkańcy Bośni i Hercegowiny po prostu walczą o bezpieczniejsze życie i dobrobyt. Chcą iść naprzód, a integrację swojego kraju z europejskimi i innymi strukturami uznają za gwarancję przyszłej stabilności. Mimo, że lokalni przywódcy polityczni mówią dużo o przyszłości Bośni-Hercegowiny w UE, to w ich działaniach ciężko dostrzec rzeczywiste zaangażowanie w realizację tego planu. Konflikt między stanowiskiem bardziej europejskim a nacjonalizmem stwarza realne zagrożenie, że Bośnia i Hercegowina pozostanie w tyle, uwikłana w spory wewnętrzne; podczas, gdy cały region Bałkanów Zachodnich pójdzie naprzód.
Zaniepokojenie tego typu przyszłymi zmianami w Bośni i Hercegowinie spowodowało, że działania w tym kraju należą wciąż do naszych najważniejszych planów i znajdują się w centrum naszej uwagi. Sytuacja w Bośni i Hercegowinie była i nadal jest tematem intensywnych negocjacji na wszystkich szczeblach Rady. Komisja i sekretariat Rady nawiązują kontakty z partnerami w tym kraju, by posunąć naprzód realizację procesu politycznego i pomóc Bośni i Hercegowinie w dotrzymaniu kroku reszcie regionu. Państwa członkowskie poprzez wysiłki podejmowane na szczeblu dwustronnym uzupełniają europejski plan działania. Bardzo doceniamy również uwagę, jaką obecny Parlament poświęcił sytuacji w Bośni i Hercegowinie. Chciałbym wyrazić wdzięczność dla licznych posłów do PE zgromadzonych tu dzisiaj, którzy poparli wszystkie działania mające na celu promowanie stabilności i dojrzałości politycznej w Bośni i Hercegowinie.
UE nadal popiera ideę europejskiej przyszłości całego regionu, w tym Bośni i Hercegowiny. Wypełnienie kryteriów przystąpienia do UE wymaga jednak ogromnego wysiłku. Oznacza konieczność stworzenia podejścia konsensualnego i gotowość do wprowadzenia daleko idących zmian. Tego nie można osiągnąć z dnia na dzień. Oznacza to po prostu zupełną przemianę polityczną, gospodarczą i społeczną.
Bośnia i Hercegowina musi wprowadzić istotne zmiany w swoich strukturach wewnętrznych i w procesach decyzyjnych. Jesteśmy rozczarowani brakiem postępu w ramach bośniackiej Rady Ministrów i Zgromadzenia Parlamentarnego, które pozostają daleko w tyle za niezbędnymi działaniami. Należy niezwłocznie wzmocnić i ulepszyć pod względem operacyjnym organy krajowe tak, by możliwe było osiąganie rzeczywistych wyników, w tym znaczącego postępu w programach związanych z UE. Ma to podstawowe znaczenie, ponieważ UE może mieć do czynienia jedynie z Bośnią i Hercegowiną jako całością, a nie z jej poszczególnymi częściami. Jasne są również priorytety partnerstwa europejskiego. Unia zawsze jest gotowa do pomocy, ale nie może i nie będzie podejmować zadań, które należą do kompetencji polityków z Bośni i Hercegowiny.
Pomimo nieustająco obecnych nacjonalistycznych postaw politycznych wiemy, że w Bośni i Hercegowinie możliwe jest osiągnięcie kompromisu i porozumienia. Przykład tego widzieliśmy w przypadku przyjęcia dwóch praw policyjnych, które przygotowały grunt pod podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz rozwiązania kwestii miasta Brczko, co było osiągnięciem jednego z podstawowych założeń określonych przez Radę ds. Zaprowadzenia Pokoju. Nawet w tych wypadkach jednak postęp był osiągany, a porozumienia podpisywane, w ostatniej chwili, pod ogromną presją ze strony społeczności międzynarodowej.
Niezbędne jest przyjęcie dojrzalszego podejścia. Ogromnie ważne jest, by lokalni przywódcy polityczni zachowali się odpowiedzialnie, wykazali pewną inicjatywę i mieli świadomość, do kogo naprawdę należy Bośnia i Hercegowina i kto jest rzeczywiście odpowiedzialny za jej przyszłość. Mieszkańcy Bośni-Hercegowiny zasługują na lepsze wyniki działania osób, na które oddali głos w wyborach. Wy, obecni tu politycy, możecie wesprzeć to działanie, jak nikt inny. Tego typu zmiana doprowadziłaby do znaczącego postępu pod względem obecności społeczności międzynarodowej w Bośni-Hercegowinie. Taka zmiana ma zasadnicze znaczenie. Tak wiele lat upłynęło od podpisania porozumienia pokojowego i Bośnia i Hercegowina musi stanąć na własnych nogach, porzucić swój "protekcjonistyczny” tok myślenia i stać się wiarygodnym oraz w pełni rozwiniętym państwem. By umożliwić osiągnięcie tego celu Rada ds. Zaprowadzenia Pokoju, działająca w imieniu społeczności międzynarodowej, przygotowała listę pięciu założeń i dwóch warunków, które musi spełnić Bośnia i Hercegowina zanim wprowadzi jakiekolwiek zmiany. Ta lista stanowi prawdziwy sprawdzian dojrzałości i ma całkowite poparcie UE.
Lista 5+2 nie jest jedynie kolejnym zbiorem uzupełniających warunków. To uważnie opracowana lista wymogów mających zasadnicze znaczenie dla przemiany Bośni i Hercegowiny w nowoczesne i pełnoprawne państwo oraz umożliwiających zakończenie działalności Biura Wysokiego Przedstawiciela. Każde nowoczesne państwo musi mieć właściwie działający system prawny, efektywne organy podatkowe, efektywny system rozwiązywania wszystkich kwestii związanych z aktywami rządowymi i równy dostęp wszystkich obywateli do trybunału konstytucyjnego.
Wielokrotnie z zadowoleniem wspominaliśmy już o złożonej przez trzech przywódców politycznych w listopadzie ubiegłego roku deklaracji Prud, w której zobowiązali się do współpracy na rzecz wspierania rozwoju Bośni i Hercegowiny. Popieramy osiągnięte porozumienia i nalegamy na przedstawicieli politycznych, by kontynuowali wysiłki z myślą o kolejnym posiedzeniu komitetu zarządzającego Rady ds. Zaprowadzenia Pokoju, które odbędzie się pod koniec czerwca. Zdecydowanie wierzę, że nierozwiązane problemy dotyczące aktywów rządowych można rozwiązać i nie powinny one stanowić przeszkody na drodze do rozwiązania. Inicjatywy na szczeblu politycznym wymagają jednakże szerszego wsparcia. Z tego powodu chciałbym zachęcić całe społeczeństwo Bośni i Hercegowiny do podjęcia wysiłków na rzecz reform. Zwłaszcza rola środków masowego przekazu powinna być bardziej konstruktywna.
Misja UE jest jasna. Najwyższe znaczenie ma jeszcze bliższa współpraca przywódców politycznych Bośni i Hercegowiny, mająca na celu przezwyciężenie historycznych różnic i poprowadzenie kraju w kierunku zwiększonej integracji z Europą. W podejmowaniu takich wysiłków UE zawsze będzie chętnie służyła pomocą, ponieważ mają one zasadnicze znaczenie nie tylko dla sytuacji w Bośni i Hercegowinie, ale również dla większej stabilności i bezpieczeństwa całego regionu. Wiem, że możemy liczyć na poparcie posłów do Parlamentu Europejskiego dla tego procesu. Panie i panowie! Jestem wdzięczny za okazane wsparcie.
Olli Rehn
Komisarz. - Pani przewodnicząca! Cieszę się, że kwestia Bałkanów Zachodnich powróciła w tym tygodniu do porządku obrad Parlamentu Europejskiego. W ostatnich latach w regionie trwał nieustający proces stabilizacji, w dużej mierze osiągnięty dzięki europejskiej perspektywie regionu, gdzie ostatecznym celem ma być, po spełnieniu przez wszystkie kraje postawionych warunków, członkostwo w UE. Negocjacje z Chorwacją są już całkiem zaawansowane. Była Jugosłowiańska Republika Macedonii to kraj kandydujący, który czeka z niecierpliwością na rozpoczęcie negocjacji, a ponadto powstała siatka układów o stabilizacji i stowarzyszeniu. Udało się utrzymać stabilną sytuację w Kosowie, nawet podczas wprowadzania tam przez ostatni rok ważnych zmian.
Nie możemy pozwolić, by nasze samozadowolenie z działania naraziło te osiągnięcia na ryzyko lub by inne - czasami być może bardziej naglące - kwestie odciągały naszą uwagę od tematu. Wiele osób będzie kwestionowało zasadność poszerzania UE w samym środku kryzysu gospodarczego, a dyskusje prawdopodobnie będą się nasilać w miarę zbliżania się kolejnych wyborów do Parlamentu Europejskiego.
Jest to całkiem zrozumiałe i współodczuwam ból naszych obywateli zaniepokojonych o swoją przyszłość, miejsca pracy i dobrobyt. Jednocześnie nie róbmy z procesu rozszerzenia UE kozła ofiarnego, winnego wydarzeń, za które nie jest odpowiedzialny. Ten proces nie powinien być przez nas postrzegany jako kozioł ofiarny odpowiedzialny za nasze krajowe problemy gospodarcze i społeczne. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma przeprowadzenie dobrze poinformowanej debaty publicznej, która pozwoli zaangażować nas wszystkich w działanie i doprowadzi do postępu w tym ważnym regionie.
Słychać było nawoływania do konsolidacji Unii Europejskiej. Dokładnie takie działania podejmowaliśmy w ostatnich latach od przyjęcia przez Radę Europejską odnowionego konsensusu w sprawie rozszerzenia, który został poparty w grudniu 2006 roku. przez Parlament Europejski. Podstawą omawianego odnowionego konsensusu jest założenie, by nie podejmować nowych zobowiązań, ale utrzymać istniejące i je wypełniać. Inaczej mówiąc, państwa Bałkanów Zachodnich zbliżą się do członkostwa w UE, jeśli spełnią już ustalone warunki.
W tym kontekście przyjmuję sprawozdanie pani Ibrisagic z dużym zadowoleniem. Słusznie podkreślono w nim zasadnicze znaczenie, jakie ma zaproponowanie Bałkanom Zachodnim przyszłości w Europie. To główna siła napędowa dla tak potrzebnych reform i większej stabilności regionu Bałkanów Zachodnich. Teraz, po upływie dziesięciu lat od tragicznych zdarzeń w Kosowie, powinniśmy przypomnieć sobie ogromną moc sprawczą perspektywy europejskiej, która wciąż pomaga w budowaniu stabilności i pokoju w regionie, będącym tak naprawdę naszą bramą na świat, nie małą furtką, ale bramą właśnie.
Nie możemy zrobić przerwy szabasowej w pracach na rzecz pokoju i stabilności na kontynencie. Podczas, gdy Unia Europejska przeprowadza swoje własne reformy instytucjonalne, musimy nadal równolegle pracować nad uważnie zarządzanym i stopniowym procesem przystąpienia Bałkanów Zachodnich, który wzmocni zarówno instytucje, jak i społeczeństwo obywatelskie w regionie.
Aż do niedawna negocjacje akcesyjne z Chorwacją miały zadowalający przebieg. Dlatego też w listopadzie 2008 roku Komisja przedstawiła orientacyjny plan działania, pozwalający na osiągnięcie ostatniego etapu negocjacji akcesyjnych przed końcem 2009 roku, przy założeniu, że Chorwacja spełni ustalone warunki. Wciąż jeszcze pozostało wiele do zrobienia i Chorwacja musi przyspieszyć wprowadzanie licznych reform. Niestety obecnie negocjacje zostały zablokowane ze względu na przygraniczny spór między Chorwacją a Słowenią. Ta dwustronna kwestia stała się w rzeczywistości problemem europejskim.
Podjąłem inicjatywę mającą na celu ułatwienie rozwiązania tego problemu, od stycznia współpracując blisko z prezydencją czeską oraz trzema rządami: Czech, Francji i Szwecji. Naszym celem jest znalezienie rozwiązania problemu dotyczącego granicy i doprowadzenie do wznowienia negocjacji w sprawie przystąpienia Chorwacji do UE. Te prace wciąż trwają i musieliśmy wykazać się ogromną cierpliwością i zdeterminowaniem, by podtrzymać tempo procesu. Wczoraj przez cały dzień prowadziliśmy rozmowy z ministrami spraw zagranicznych Słowenii i Chorwacji oraz wspomnianych trzech rządów. Pragnę wierzyć, że jesteśmy bliscy znalezienia wyjścia z sytuacji i pokonania przeszkód tak, by wkrótce możliwe było wznowienie negocjacji akcesyjnych z Chorwacją.
Jeśli chodzi o Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii, to z zadowoleniem patrzę na ogólnie zadowalający przebieg wyborów prezydenckich i wyborów do władz miejskich. W ostatnich miesiącach kładliśmy nacisk na znaczenie tych wyborów dla europejskiej przyszłości kraju, który pozytywnie zareagował na nasze przesłanie, potwierdzając tym samym swoją chęć do podejmowania kolejnych kroków w procesie przystąpienia. Nie należy jednak zapominać o kluczowych priorytetach, jakimi są reformy. W rzeczywistości nadszedł już czas na wzmożenie wysiłków mających na celu spełnienie punktów odniesienia przyjętych dla rozpoczęcia negocjacji w sprawie przystąpienia.
Chciałbym podziękować pani Doris Pack za jej wniosek i wyrazić zadowolenie z możliwości omówienia dziś, w tak istotnej chwili, sytuacji w Bośni i Hercegowinie. W ubiegłym roku Bośnia i Hercegowina zrobiła duże postępy na drodze ku integracji europejskiej, zwłaszcza dzięki podpisaniu układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz wejściu w życie umowy przejściowej. Także w ostatnich miesiącach wystąpiły pozytywne zmiany, w tym podpisanie umowy z Prud, postęp w kwestii miasta Brczko i podjęcie kroków w kierunku sporządzenia w 2011 roku spisu ludności. Trwa także wdrażanie umowy przejściowej w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu.
O ile musimy stanowczo domagać się wypełnienia warunków przedstawionych na liście 5+2 dotyczących likwidacji Biura Wysokiego Przedstawiciela, to obecnie jest możliwość, że w nadchodzących miesiącach zostaną one spełnione. Równie pozytywne pod tym względem są ostatnio podejmowane kroki dążące do ustanowienia wykazu własności państwowej.
Nie ma tu jednak miejsca, podobnie jak w pozostałej części regionu, na odczuwanie samozadowolenia. Reformy, w tym dotyczące kluczowych priorytetów UE, przebiegają na ogół powoli, a wyzwań nie ubywa. Nadal słychać retorykę nacjonalistyczną, która tworzy niepotrzebne napięcia polityczne. To musi ulec zmianie, jeśli Bośnia i Hercegowina chce dążyć do Unii Europejskiej i uniknąć pozostania w tyle za swoimi sąsiadami.
Rząd serbski jest wciąż zaangażowany w realizację europejskiego planu działania i ostatnio wprowadził kilka pozytywnych zmian. Teraz jednak, gdy kraj w coraz większym stopniu odczuwa negatywne skutki światowego kryzysu finansowego, ważne jest, by nie przeoczyć kluczowych środków reform. Należy kontynuować proces dostosowań strukturalnych i Serbia musi wypełnić swoje zobowiązania, szczególnie w zakresie sądownictwa i praworządności.
Sprawdzamy, przy bliskiej współpracy z moim kolegą Joaquinem Almunią, na bieżąco sposoby złagodzenia skutków kryzysu finansowego. Na przykład sprawdzamy program instrumentów pomocy przedakcesyjnej, rozważając możliwość przeznaczenia części krajowej puli środków finansowych na rok 2009 na bezpośrednie wsparcie budżetowe programu, przygotowane również przy udziale międzynarodowych instytucji finansowych.
Doceniamy stałe wspieranie przez Parlament wysiłków podejmowanych przez UE w Kosowie, które pozostaje dla Europy kwestią priorytetową i ma kluczowe znaczenie dla stabilności regionalnej. Rada Europejska wielokrotnie potwierdzała, że perspektywa europejska obejmuje Kosowo wraz z pozostałymi państwami Bałkanów Zachodnich. Rada zwróciła się z prośbą do Komisji o wykorzystanie instrumentów wspólnotowych w celu wspierania gospodarczego i politycznego rozwoju oraz o przedstawienie środków umożliwiających realizację tego celu.
Jesienią bieżącego roku Komisja przedstawi badanie dotyczące skutków. Sprawdzimy w jaki sposób Kosowo jako część większego regionu może pójść naprzód w procesie integracji z Unią Europejską w kontekście procesu stabilizacji i przyłączenia.
Na zakończenie dodam, że patrząc na wydarzenia roku 2009 oraz na sytuacje w całym regionie Bałkanów Zachodnich widzę całkiem duży postęp w zakresie liberalizacji reżimu wizowego, co moim zdaniem dowodzi, że kraje reagują wprowadzaniem efektywnych reform, jeśli otrzymują właściwe bodźce. Prawdopodobnie właśnie ten obszar polityki UE ma największe znaczenie dla zwykłych ludzi - szarych obywateli - na Bałkanach Zachodnich. Mamy nadzieję, że przed zakończeniem prezydencji czeskiej zdołamy złożyć wniosek w sprawie ruchu bezwizowego dla obywateli tych państw, które zrobiły największe postępy w tym zakresie i spełniły ustalone warunki. Taki wniosek umożliwi podjęcie przez Radę decyzji w sprawie wprowadzenia przed końcem roku 2009 ruchu bezwizowego dla obywateli z państw, które zrobiły największe postępy.
Drodzy przyjaciele! Liczę na wasze poparcie w tej kluczowej kwestii dotyczącej reżimu wizowego oraz, w szerszym ujęciu, w kwestii dotyczącej europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich.
Bastiaan Belder
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Handlu Międzynarodowego. - (NL) Komisja Handlu Międzynarodowego w swojej opinii do godnego uznania sprawozdania pani Ibrisagic, podkreśla znaczenie, jakie rzeczywista perspektywa członkostwa w UE ma dla rozwoju politycznego i gospodarczego państw na Bałkanach Zachodnich.
Biorąc pod uwagę, że można dostrzec monopolistyczną siłę rynkową obecną w kluczowych sektorach gospodarki regionu, to sytuacja taka tworzy dwojakiego rodzaju przeszkodę, zwłaszcza gdy idzie w parze z politycznymi powiązaniami partii. Proces rozwoju wewnętrznego zastyga w miejscu, a europejskie przedsiębiorstwa pozostają w tyle. Pierwszorzędnym przykładem jest niepohamowany rozwój firmy Delta Holding w Serbii, na czele której stoi, jak "ośmiornica”, wpływowy prezes Miroslav Mišković. Komisarz spotkał się z nim w październiku.
Pytam Komisję, jakie przeciwdziałania podjęła dotychczas w stosunku do Belgradu? Już w maju 2007 roku w ujawnionym sprawozdaniu ambasady USA w Belgradzie wzywano do natychmiastowego zakończenia monopolu firmy Delta Holding, zarówno dla dobra Serbii, jak i ze względu na integrację kraju z Europą. Pan komisarz wspomniał o silniku i sile napędowej dla zmian. Muszę powiedzieć, że silnik serbski jest zatarty.
Doris Pack
w imieniu grupy PPE-DE. - (DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jesienią ubiegłego roku straciliśmy wszelką nadzieję, że w wyniku podpisania tzw. Umowy z Prud pomiędzy przedstawicielami trzech głównych ugrupowań politycznych Bośni i Hercegowiny w sprawie wspólnych kroków politycznych podejmowanych w różnorodnych obszarach polityki możliwe będzie wprowadzenie rzeczywistych zmian w życiu politycznym. Gdzie jesteśmy dziś? W większości były to puste obietnice, które przy bliższym sprawdzeniu rozwiały się w powietrzu. Podziały etniczne w Bośni i Hercegowinie uległy zwiększeniu. Wzrósł brak zaufania. Władze, zamiast zajmować się prawdziwymi problemami, manipulują ludźmi poprzez prowadzenie nieodpowiedzialnej polityki opartej na czysto etnicznych kryteriach. Każdy w Bośni i Hercegowinie powinien dostać szansę na solidne wykształcenie, każdy powinien mieć dostęp do dobrego systemu sądowego, każdy potrzebuje pracy; mówiąc krótko obywatele potrzebują nadziei na lepszą przyszłość.
Przez wiele lat UE pomagała temu państwu przeznaczając zarówno duże kwoty pieniężne, jak i zasoby siły roboczej, ale bez wątpienia potrzebne są w tym kraju również struktury administracji państwowej, które pozwolą na przyjęcie i wykorzystanie zaoferowanej pomocy. Chciałabym omówić trzy istotne punkty. Należy rozwiązać kwestię własności państwowej. W oparciu o szeroki konsensus polityczny i społeczny należy rozwiązać problem reformy ustrojowej. Do Unii Europejskiej może przystąpić wyłącznie Bośnia i Hercegowina jako jedno państwo.
Należy ukończyć plan działania z zakresu liberalizacji reżimu wizowego. Obywatele chcą, podobnie jak reprezentujący ich politycy, mieć możliwość swobodnego podróżowania. Dlatego politycy muszą zagwarantować, że do końca bieżącego roku dostaną zielone światło. Każdy obywatel musi mieć dostęp do działającego systemu sądowego, który nie wydaje różnych wyroków w zależności od poszczególnych spraw. Frustracja narasta w całym kraju. Społeczeństwo obywatelskie musi mieć ważniejszy głos we wszystkich dziedzinach, by móc przypominać politykom o ich zadaniach.
Wyjście z ukrycia jest jednak trudne, ponieważ zasięg siatki partii politycznych rozciąga się na cały kraj. Od dobrej woli partii zależy udostępnienie obywatelom nielicznych ofert pracy. Życzymy powodzenia Wysokiemu Przedstawicielowi w rozwiązywaniu tego węzła gordyjskiego, na który składa się pasywność polityków, polityka nieingerencji i obojętności państwa, gdyż od tego zależy przywrócenie pokoju i stabilności oraz zapewnienie ludziom lepszej przyszłości, niż jest to możliwe obecnie.
Hannes Swoboda
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Na początku chciałbym w imieniu Grupy Socjalistycznej w Parlamencie Europejskim podziękować obu sprawozdawczyniom. Raz jeszcze przygotowano wysokiej jakości sprawozdania, które uzyskają szerokie poparcie.
Chciałbym zwrócić uwagę na słowa komisarza Rehna, ponieważ moim zdaniem to najważniejsze przesłanie dzisiejszej debaty; mianowicie chodzi o to, że nie należy przerywać procesu integracji, zbliżania się krajów południowo-wschodniej Europy, co leży nie tylko w interesie tych krajów, ale również w naszym własnym. Pan komisarz mówił, że Komisja musi działać w sposób rozsądny. Być może tu w Parlamencie możemy pozwolić sobie na trochę więcej idealizmu, ale w końcowej analizie, my także musimy być rozsądni. Droga jest długa i trudna, a założeń nie uda się spełnić z dnia na dzień. Dlatego za zły sygnał uważam komentarze pewnych ludzi zamykające się w kategorii "pozwólmy na przyłączenie Chorwacji, a na pewien czas będziemy mieć spokój z tym tematem”. Nie uda się zrealizować żadnych założeń, o których mówiła i których słusznie żądała pani Pack, jeśli ludność w tym regionie będzie czuła, że niezależnie od sytuacji, nie jest mile widziana w Unii Europejskiej, a jej przystąpienie do UE i tak zostanie odłożone w czasie.
Po drugie musimy głośno i wyraźnie powiedzieć, że problemy dwustronne, które obecnie nas martwią, a przynajmniej kwestia procedury i procesu, należy rozwiązać w ten sam sposób, jak kwestie dwustronne; w przyszłości należy rozwiązywać je przed rozpoczęciem negocjacji, by nie obciążały całej procedury negocjacyjnej.
Po trzecie ważna jest również treść wypowiedzi pana ministra. Nie możemy wykonywać pracy za polityków i ludność danego kraju. Oni sami muszą wykonać swoją pracę. Siły polityczne, jak powiedziała pani Doris Pack, muszą rozwiązać swoje własne problemy. Wtedy otworzy się przed nimi furtka do Unii Europejskiej, a droga do członkostwa musi być uzależniona nie od naszych dobrych chęci, ale od wyników tych państw. Nasze dobre chęci są jednak potrzebne.
Johannes Lebech
w imieniu grupy ALDE. - (DA) Panie przewodniczący! Główne przesłanie rezolucji pani Ibrisagic w sprawie Bałkanów Zachodnich jest bardzo wyraźne. Podkreśliła korelację pomiędzy przeprowadzeniem w regionie reform, a prawdopodobieństwem przystąpienia państw regionu do UE. Taką właśnie strategię fenomenalnie zastosowaliśmy podczas ostatniego dużego rozszerzenia UE. W sprawozdaniu przedstawiono szereg obszarów, gdzie kraje mogą poprawić swoje wyniki, a także liczne widoczne problemy, które dręczą ten region. Dla mnie jednak równie ważne jest przypomnienie tym państwom, ich politykom i ludności, że muszą dotrzymać swoich zobowiązań. Oni także muszą aktywnie uczestniczyć w procesie, ponieważ nie tylko Unia Europejska ma coś do zaoferowania. Proces integracji musi być dodatkowo wspierany wewnętrznie przez kraje regionu. Oznacza to, że muszą one zwalczyć korupcję i przestępczość, stworzyć silne społeczeństwo obywatelskie oraz gospodarki i społeczeństwa oparte na wiedzy. Chcielibyśmy zobaczyć realizację tego procesu, by móc z niecierpliwością patrzeć jak pewnego dnia wszystkie państwa z Bałkanów Zachodnich stają się pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej, co będzie podstawą do zapewnienia pokoju, bezpieczeństwa i współpracy - również w tej części Europy.
Paul Marie Coûteaux
Panie przewodniczący! Nie ma możliwości, by nasze ugrupowanie przyjęło przedmiotowe sprawozdanie. Po pierwsze nie do przyjęcia są nieustanne odniesienia do traktatu z Lizbony, gdyż traktat ten nie został jeszcze, i bez wątpienia nigdy nie zostanie, ratyfikowany. Musicie spojrzeć prawdzie w oczy: przedsięwzięcie mające na celu zbudowanie czystej i idealnej ponadnarodowej Europy, stworzone osiem lat temu przez Konwent Europejski, zostało całkowicie i prawdziwie odwołane.
Przede wszystkim nie możemy zgodzić się na ironiczny ton sprawozdania, którego sam tytuł "Umacnianie stabilności i dobrobytu na Bałkanach Zachodnich” jest już ogłupiająco obłudny. To w rzeczywistości ogłupiające sprawozdanie, którego autorka - przy oczywistym zamiarze przygotowania gruntu pod przystąpienie nowych państw, szczególnie Bośni, tak zwanej Macedonii, Albanii, a nawet Kosowa - zachowuje się, jak gdyby sytuacja na Bałkanach była stabilna, zupełnie ignorując prowadzenie okrutnej gry przez dwie główne siły, Stany Zjednoczone i Niemcy, które starannie przyczyniły się do procesu politycznego rozłamu w całym regionie.
Pragnę przypomnieć, że w celu doprowadzenia do takiego rozłamu siły NATO posunęły się do zbombardowania Belgradu, stolicy państwa europejskiego. Oczywiście zbliżająca się dziesiąta rocznica tego zbrodniczego zdarzenia zostanie pominięta milczeniem, ale chcę stanowczo o tym przypominać.
Kosowo jest symbolem tego politycznego rozłamu. Bez problemu można dostrzec korzyści, jakie te dwie siły mogą osiągnąć dzięki utrzymywaniu tam obszaru bezprawia, otwartego na wszelkiego rodzaju nielegalny handel i położonego w samym sercu naszego kontynentu, miejsca bez wątpienia właściwego do rozmieszczenia swoich baz wojskowych.
Kosowo ujawnia jednak prawdziwe oblicze polityki mającej na celu bałkanizację Europy. To Europa w stylu niemieckim, Europa regionów lub grup etnicznych; Europa setek narodowości, która poprzez likwidację państw stopniowo zlikwiduje powszechną wolę, by unieszkodliwić ludność i oddać ją w ręce różnego rodzaju oligarchów.
W sprawozdaniu przemilczano te kwestie. To właśnie w milczeniu, pod płaszczykiem dobrych zamiarów Europa ulega procesowi bałkanizacji i neutralizacji, aż do całkowitego wymazania z kart historii. To jednak właśnie historia oceni te działania. Panie i panowie! Tymczasem wracajcie do swoich zajęć.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! W sprawozdaniu pani Ibrisagic podkreślono oczywiście, że stabilność na Bałkanach Zachodnich jest naszym głównym priorytetem. Moim zdaniem, w rzeczywistości członkostwo w UE spełnia rolę spoiwa, które łączy region w pokoju i stabilności. Nadal oczekujemy, że to Chorwacja będzie następnym państwem członkowskim UE, o ile Słowenia rozwiąże swój spór o granice; chyba, że na drodze do członkowstwa wyprzedzi ją malutka Islandia.
W rzeczywistości jednak sytuacja jest trochę bardziej złożona, Bośnia i Hercegowina w formie przyjętej po szczycie w Dayton jest wciąż daleka od stworzenia prawdziwego państwa, a Grecja blokuje postępowanie Macedonii w kwestii przyjęcia nazwy. Ponadto stoimy w obliczu zapaści kredytowej, a Niemcy i Francja sprzeciwiają się jakiemukolwiek dalszemu rozszerzaniu UE, jeśli nie zostanie ratyfikowany traktat lizboński. Chociaż moim zdaniem to jedynie pretekst do zatrzymania procesu rozszerzania Unii.
Decyzja wielu państw członkowskich UE i Stanów Zjednoczonych o uznaniu niepodległości Kosowa również przyczyniła się do powstania nowych podziałów w regionie, który w przeszłości tak dotkliwie ucierpiał z powodu podziałów. Wiemy już, że Kosowo nie będzie mogło wstąpić do UE, ponieważ nie zgodzą się na to niektóre z państw członkowskich i podobnie wygląda kwestia wstąpienia Kosowa do ONZ. A z kolei sąsiednie państwa: Serbia, Czarnogóra i Macedonia robią powolne postępy na drodze do członkostwa w UE. W ten sposób na najbliższe dziesięciolecia Kosowo może stać się odizolowaną enklawą, pozbawioną członkostwa w UE, ale finansowaną przez unijnych podatników.
Próby rozwiązania problemu za pomocą międzynarodowego, jednostronnego rozporządzenia wywołały jeszcze więcej problemów, niż zdołały rozwiązać, zwłaszcza w omawianym regionie. Przyjęcie bardziej zrównoważonego i przemyślanego podejścia mogłoby ostatecznie umożliwić ludności Kosowa czerpanie korzyści płynących z członkowstwa w UE. W każdej dziedzinie cierpliwość jest zaletą, również w polityce zagranicznej.
Libor Rouček
- (CS) Panie i panowie! Nawet w czasach kryzysu gospodarczego UE nie może zapomnieć o swoich zobowiązaniach wobec państw na Bałkanach Zachodnich dotyczących ich przyszłego przystąpienia do UE. Dlatego z zadowoleniem przyjmuję dzisiejszą debatę i wyraźne potwierdzenie zobowiązań w sprawie przyszłego rozszerzenia. Integracja europejska leży w interesie wszystkich mieszkańców Bośni i Hercegowiny, której w dzisiejszej debacie poświęcamy szczególną uwagę. W tym kontekście koniecznie należy podkreślić, że obietnica członkostwa w UE została złożona Bośni i Hercegowinie jako jednemu państwu, a nie jego poszczególnym częściom składowym. Z tego powodu - powtarzaliśmy to tutaj wielokrotnie - należy przeprowadzić efektywne reformy niezbędne w procesie przystąpienia do UE. Na skutek reformy ustrojowej w Bośni i Hercegowinie powinno powstać sprawnie funkcjonujące scentralizowane państwo, posiadające stosowne władze ustawodawcze, budżetowe, wykonawcze i sądownicze, które umożliwią utrzymanie działającego jednolitego rynku, dążenie do spójności politycznej, gospodarczej i społecznej oraz ochronę interesów państwa na arenie międzynarodowej, w tym ostatecznie jako członka UE. Na zakończenie chciałbym wezwać państwa Bałkanów Zachodnich, Radę i Komisję do wzmożenia wysiłków mających na celu zniesienie reżimu wizowego. Dla państw na Bałkanach Zachodnich bardzo pomocne na drodze do członkostwa w UE będą kontakty bezwizowe i swobodny przepływ osób.
Jules Maaten
(NL) Poruszę jedynie kwestię związaną z Bośnią i rezolucją przygotowaną przez panią Pack, którą jutro z radością poprzemy.
Rozmowy dotyczące sytuacji w Bośni są zawsze frustrujące, dlatego cieszę się, że pan komisarz potrafił wymienić kilka pozytywnych uwag odnośnie zmian tam zachodzących. Niemniej jednak zawsze należy zastanowić się, czy szklanka jest do połowy pełna, czy do połowy pusta. W przypadku Bośni czasami zastanawiam się wręcz, gdzie jest ta przysłowiowa szklanka.
Pan Swoboda powiedział przed chwilą, że problem ze zmianami w Bośni polega na tym, iż można odnieść wrażenie, że ten kraj nigdy nie przystąpi do Unii, niezależnie od wprowadzanych zmian. A jednak, gdy rozmawiam z ludźmi na miejscu odnoszę przeciwne wrażenie, mianowicie mówią oni: "przystąpimy do UE, nawet jeśli nic nie zmienimy, ponieważ tak bardzo nas tam chcą”. Niezależnie od tego, o którym z dwóch błędnych pojęć mówimy, musimy wyzbyć się obu.
Przyszłość tego kraju w Europie jest realna, jeśli zostaną przeprowadzone reformy, a ludzie rozpoczną prace nad stworzeniem uczciwego systemu prawnego i zwalczaniem biurokracji; ale w przeciwnym razie, członkostwo w UE nie jest możliwe. Musimy bardzo wyraźnie przekazać tę informację i moim zdaniem pani Pack w swojej rezolucji odniosła pod tym względem ogromny sukces.
Pierre Pribetich
(FR) Panie przewodniczący! Stabilność i dobrobyt na Bałkanach Zachodnich to tylko jeden z celów, ponieważ za nim kryje się kwestia pokoju w naszym regionie.
To prawda, że proces akcesyjny jest narzędziem, ale nie możemy dopuścić, by stawał się powoli szatą Penelopy, gdzie w nocy prujemy to, co udało nam się utkać za dnia.
Naturalnym powołaniem Bałkanów jest wstąpienie do Unii Europejskiej. Taka jest wyraźna wola polityczna; to jest światło, które daje sygnał, zwłaszcza ludności.
Nie mówię tu o rozszerzeniu, ale o tym, co jest przede wszystkim potrzebne, by pobudzić integrację państw i regionów na Bałkanach. Owszem, musimy pokazać, że jesteśmy wymagający, że żądamy demokracji i sprawiedliwości, ale wykorzystywanie tych żądań do nieustannego odrzucania integracji jest moim zdaniem podstawowym błędem politycznym. Na dowód tego powołuję się między innymi na kwestie konfliktów dwustronnych. Musimy uzgodnić - i wynika to ze sprawozdania - proces rozwiązywania problemów dwustronnych, ale nie możemy blokować procesu akcesyjnego. To jedyny sposób zbudowania i odbudowania naszej Unii Europejskiej, poszerzonej o wszystkie państwa bałkańskie.
Angelika Beer
(DE) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować panu komisarzowi Rehnowi za przekazane nam dziś ponownie przeglądu sytuacji na Bałkanach Zachodnich.
Niedawno wróciłam z Macedonii i Kosowa i dlatego chciałabym omówić trzy kwestie. Pierwsza to brak jedności w Unii Europejskiej i jeśli utrzyma się on we wspólnej polityce zagranicznej i polityce bezpieczeństwa, nie zdołamy zaprowadzić stabilności i nie pokonamy podziałów etnicznych na Bałkanach.
Po drugie strategia konserwatystów niemieckich z partii CDU spadła na Bałkany jak bomba, ponieważ prowadzi do rezygnacji z europejskiej perspektywy wiarygodności i jeśli europejska kampania wyborcza będzie prowadzona w ten sposób, znów narodzi się konflikt na Bałkanach.
Po trzecie Grecja musi wycofać się z blokowania członkostwa Macedonii w NATO, a my musimy zjednoczyć się w dążeniu do uznania niepodległości Kosowa, gdyż w przeciwnym razie ucierpi nasza misja EULEX. I z tego powodu powinniśmy rozpocząć działania już teraz, nie tylko w celu podtrzymania perspektyw, ale także w celu jej urzeczywistnienia.
Erik Meijer
(NL) W rzeczywistości Bośnia i Hercegowina jest mniejszą wersją Jugosławii; federacją, w której różni ludzie muszą wybierać pomiędzy pokojowym współistnieniem, a zwalczaniem wewnętrznych konfliktów terytorialnych.
Od momentu rozpadu Jugosławii w 1992 roku podejmowano nieskuteczne próby przeistoczenia Bośni i Hercegowiny w jednolite państwo. Obawiam się, że nie będzie to również możliwe ani w bliskiej, ani w dalszej przyszłości. Porozumienie trzech narodów i ich politycznych przywódców w sprawie efektywnego rządzenia jest możliwe wyłączenie, gdy żadna ze stron nie czuje większego zagrożenia ze strony pozostałych lub świata zewnętrznego. Kompromis będzie możliwy dopiero, gdy z kraju wycofa się Wysoki Przedstawiciel UE i żołnierze sił zagranicznych, a do tego czasu będzie trwała stagnacja.
Dlatego też nie zagłosuję za proponowaną rezolucją w sprawie Bośni i Hercegowiny, która może jedynie doprowadzić do utrzymania protektoratu, a co za tym idzie do stagnacji. Musimy pamiętać, że Bośnię i Hercegowinę zamieszkują trzy główne grupy narodowościowe, z których żadna nie stanowi większości, część czuje się związana z Serbią, część z Chorwacją, a pozostali chcą podkreślić swoją bośniacką przynależność. Musimy uwzględnić to w naszym działaniu.
Marusya Ivanova Lyubcheva
(BG) Panie przewodniczący! Prawdziwą radość sprawia mi możliwość uczestniczenia w dyskusji dotyczącej przedmiotowego dokumentu, w którym podkreślono, że najlepszą podstawą do budowania przyszłości wszystkich państw regionu jest ich pełna integracja w charakterze państw członkowskich z Unią Europejską.
Bałkany były i zawsze będą regionem europejskim. Jednym z podstawowych kierunków polityki Unii Europejskiej powinno być również wspieranie współpracy na szczeblu regionalnym. Chciałabym skupić państwa uwagę na konieczności poparcia dialogu międzyparlamentarnego na szczeblu regionalnym, który stanowi istotny element w procesie integracji europejskiej.
Ważną rolę w tym procesie mają do odegrania państwa członkowskie UE położone w regionie. Szczególne znaczenie ma wsparcie działań regionalnego Centrum Współpracy, które odnosi sukcesy w realizowaniu i podtrzymywaniu kierunków polityki oraz zasad ustanowionych w pakcie o stabilizacji w celu przeistoczenia Bałkanów Zachodnich w bezpieczny i stabilny obszar.
Popieram likwidację reżimu wizowego, gdyż jest to znaczący krok w kierunku integracji Bałkanów Zachodnich.
Petr Nečas
Urzędujący przewodniczący Rady. - (CS) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować za bardzo owocną debatę. Jestem również zadowolony z poparcia, którego państwa członkowskie UE na ogół udzieliły dla idei liberalizacji reżimu wizowego wobec państw zachodnio-bałkańskich. Chciałbym wyrazić swoje szczere poparcie dla wypowiedzi pana Roučeka, który wygłosił bardzo silny apel dotyczący kwestii wiz, ponieważ wzmocnienie osobistych kontaktów między obywatelami Bałkanów Zachodnich i obywatelami UE jest bez wątpienia pozytywnym posunięciem, które pomoże przezwyciężyć poczucie odizolowania niektórych państw i pomoże stworzyć Europę bez granic. Równie mocno wierzę, że bieżący kryzys gospodarczy nie może służyć jako wymówka do spowolnienia procesu rozszerzenia, o czym wspominali już moi przedmówcy, w tym pan Rouček. Wręcz przeciwnie, dla utrzymania stabilności w regionie szczególnie istotne jest podtrzymanie rozpędu z jakim przebiega ten proces.
Jestem także zadowolony z postępu w negocjacjach w sprawie wniosku Czarnogóry o przystąpienie do UE, który Rada właśnie przekazała Komisji do zredagowania. Zdaniem prezydencji jest to bardzo ważny sygnał dla całego regionu. Również odblokowanie rozmów akcesyjnych z Chorwacją uważamy za istotne posunięcie. Naszym zdaniem obciążanie planu rozszerzenia UE problemami dwustronnymi nie ma sensu. Nadal wyzwaniem jest postęp w kwestii integracji europejskiej z Serbią, uzależniony od pełnej współpracy z właściwymi sądami międzynarodowymi, w tym polegającej na aresztowaniu i przekazaniu pozostających do tej pory na wolności oskarżonych o zbrodnie wojenne. Prezydencja ciężko pracuje nad tymczasowym porozumieniem w sprawie handlu mającym zastosowanie po stronie UE i nad procesem ratyfikacji podpisanego w ubiegłym roku układu o stabilizacji i stowarzyszeniu. Nie podlega dyskusji znaczenie stabilizacji i stowarzyszenia dla reform w Serbii i wsparcia przeważająco proeuropejskiego rządu. Przebieg wyborów prezydenckich i wyborów do władz lokalnych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii był zgodny z większością norm międzynarodowych i ogólnie uznanych warunków w sprawie przeprowadzania wolnych i demokratycznych wyborów. Wiadomo jednak doskonale, że postępy tego kraju na drodze do otrzymania statutu państwa kandydującego pozostaną minimalne, jeśli nie zostanie rozwiązany dwustronny spór o jego nazwę.
Jeśli chodzi o Bośnię i Hercegowinę, kraj ten musi iść naprzód. Uzależnienie od społeczności międzynarodowej nie jest pomocne i raczej wypacza zasadę odpowiedzialności, odbierając politykom lokalnym ich odpowiedzialność za działanie, co słusznie zauważył pan Swoboda. Chciałbym skorzystać z okazji i wezwać politycznych przywódców Bośni i Hercegowiny do połączenia swych sił z myślą o poprowadzeniu kraju ku lepszej przyszłości. Powrót do kierunku polityki opartego na zasadach podziałów etnicznych ma hamujący wpływ na proces, co tak trafnie ujęła pani Doris Pack. Zaplanowane zastąpienie Biura Wysokiego Przedstawiciela wzmocnionym Biurem Specjalnego Przedstawiciela UE nie oznacza, że społeczność międzynarodowa lub UE opuszczają terytorium Bośni i Hercegowiny. Wręcz przeciwnie, UE pozostanie, by służyć pomocą, gdyż ma pełną świadomość, że Bośnia i Hercegowina nie jest jedynie kolejnym kandydatem, ale bardzo szczególnym przypadkiem powiązanym z bardzo delikatnymi kwestiami i problemami. UE w ramach swojej strategii ma zamiar stworzyć politykę na rzecz pokoju i biuro, które będzie gotowe do przejęcia od społeczności międzynarodowej w Bośni i Hercegowinie wszystkich działań koordynujących. Dokonamy tego jednak dopiero, gdy Bośnia i Hercegowina udowodni, że jest przygotowana na tego rodzaju istotną zmianę jakościową. Podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu stanowiło pierwszy istotny krok w kierunku Europy, ale był to dopiero początek. Jesteśmy gotowi do dalszego zapewniania pomocy w trakcie tego niechybnie długotrwałego procesu.
Rok 2009 jest bardzo ważny i może mieć dla Bośni i Hercegowiny decydujące znaczenie. Po pierwsze bliskie jest zastąpienie Biura Wysokiego Przedstawiciela, Biurem Specjalnego Przedstawiciela UE. Dla Bośni i Hercegowiny oznacza to istotny krok na drodze do uniezależnienia się. Po drugie okres po kolejnych ogólnych wyborach w 2010 roku powinien zostać w pełni wykorzystany do poparcia planu reform podstawowych, w tym reformy ustrojowej, jak słusznie zauważyła pani Pack. Po trzecie cały region idzie naprzód. Po prostu nie można dopuścić, by Bośnia i Hercegowina została w tyle. Panie przewodniczący, panie i panowie! Na zakończenie wspomnę o tym, czego chcemy wszyscy. Chcemy, by Bośnia i Hercegowina zrobiła postępy. Doceniamy wsparcie, jakie otrzymaliśmy od szanownych posłów do Parlamentu Europejskiego w kwestii osiągnięcia tego założenia
Olli Rehn
Commission. - (FI) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym podziękować wszystkim za tę rozsądną debatę i za wsparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich. Popieram obawy wyrażone w trakcie dyskusji między innymi przez panią poseł Pack, oraz panów posłów Swobodę i Maatena, dotyczące zmian politycznych w Bośni i Hercegowinie.
Czasami wydaje się, że Bośnia i Hercegowina ma niezawodną umiejętność tworzenia i wręcz odnawiania napięć na tle politycznym, mimo że zdrowy rozsądek podpowiada nam, iż powinniśmy spodziewać się większych zmian biegnących w innym kierunku i pojednania politycznego w przyszłości politycznej Bośni i Hercegowiny.
Zgadzam się z panem Maatenem, że wszystkie państwa Bałkanów Zachodnich wierzą, że któregoś dnia będą mogły przystąpić do Unii Europejskiej, o ile spełnią warunki członkostwa, przygotowane w oparciu o kryteria z Kopenhagi. Ma to również zastosowanie do Bośni i Hercegowiny; w przypadku warunków dotyczących tego kraju nie będzie żadnych dróg na skróty, ani odstępstw, a każdy kto zakłada inaczej, jest w błędzie. Bardzo duże znaczenie ma silne zaszczepienie właściwego sposobu myślenia w debacie politycznej w Bośni i Hercegowinie, by obywatele tego kraju mogli wyciągnąć swoje własne wnioski dotyczące rodzaju polityki, którego mają prawo żądać od polityków wybranych w demokratycznych wyborach.
Poniżej przedstawiam swoją wizją przyszłości Bośni i Hercegowiny, opartą na wynikach współpracy z Javierem Solaną, z którym przygotowaliśmy liczne komunikaty w sprawie przyszłości kraju i roli Unii Europejskiej. Naszym celem jest, po pierwsze, przejście od epoki Dayton do epoki Brukseli, czyli inaczej mówiąc odejście od epoki Wysokiego Przedstawiciela społeczności międzynarodowej w kierunku wzmocnionej obecności Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie. Oznacza to również prawdopodobnie system "dwóch kapeluszy” w przypadku Specjalnego Przedstawiciela UE i Szefa Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej, tak by możliwe było najpełniejsze wykorzystanie zasobów politycznych i gospodarczych Unii Europejskiej.
Nie ulega wątpliwości, że protektorat nie może ubiegać się o członkostwo w UE i z tego powodu przemiana stanowi kluczowy czynnik, podstawowy element w budowaniu bliższych stosunków Bośni i Hercegowiny z Unią Europejską. I również z tego powodu w interesie polityków i przede wszystkim obywateli tego kraju leży zagwarantowanie spełnienia wszystkich warunków procesu akcesyjnego.
Ta kwestia ma również znaczenie polityczne, ponieważ obwinianie społeczności międzynarodowej za problemy Bośni i Hercegowiny jest zbyt łatwe, gdy ludność tego kraju nie chce dostrzec winy w sobie. Zbyt łatwo przychodzi obwinianie Wysokiego Przedstawiciela, gdy raczej należałoby prowadzić negocjacje i próbować osiągnąć porozumienie ze swoimi współobywatelami. Mam nadzieję, że pod tym względem kultura polityczna Bośni i Hercegowiny poprawi się i dojrzeje, a krajowe środki masowego przekazu wezmą na siebie odpowiedzialność za zagwarantowanie, że zły i nacjonalistyczny ton wypowiedzi nie będzie w przyszłości obecny w mediach na szerszą skalę, niż ma to miejsce teraz.
Po drugie, kraj musi przeprowadzić reformę konstytucji tak, by umożliwiała zbudowanie realnego systemu rządowego. Obecnie system rządowy Bośni i Hercegowiny jest zbyt kosztowny, nieefektywny i po prostu niezgodny z warunkami członkostwa w Unii Europejskiej. Należy przeprowadzić odpowiednią reformę konstytucji - poprzez ewolucję, a nie rewolucję - i cieszy mnie, że najważniejsi politycy prowadzą stosowne rozmowy w tej kwestii.
I kwestią trzecią, ostatnią, jest rezygnacja z reżimu wizowego, stanowiąca kluczowy element przyszłości Bośni i Hercegowiny w Europie. Jestem przekonany, że tak wyposażone państwo będzie potrafiło dołączyć do głównego nurtu europejskiego, co bez wątpienia leży w interesie kraju, jego obywateli i całej Unii Europejskiej.
Anna Ibrisagic
sprawozdawczyni. - (SV) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować panu Nečasowi za jego zaangażowanie w dzisiejszą debatę. Chciałabym również podziękować panu Rehnowi za podniesienie kwestii dwustronnych sporów, które w rzeczywistości stały się problemami europejskimi i za podkreślenie, jak ważne jest, by nie poświęcać procesu rozszerzenia ze względu na kryzys finansowy.
Obecnie spory dwustronne ograniczają szanse Chorwacji i Macedonii na zrobienie postępu na dalszej drodze do członkowstwa w UE, mimo że wdrażają niezbędne reformy. Parlament Europejski dzięki mojemu sprawozdaniu doda swój głos do chóru nawołującego, by spory dwustronne pozostały dokładnie tym, czym są, czyli sporami dwustronnymi i by nie były włączane w realizację procesu akcesyjnego.
Na zakończenie pragnę powiedzieć, że moim zdaniem rozszerzenie UE o Bałkany Zachodnie jest kwestią zbyt ważną z punktu widzenia utrzymania na naszym kontynencie pokoju, wolności i dobrobytu i nie możemy narażać jej na niebezpieczeństwo.
Dzięki przedmiotowemu sprawozdaniu chciałam wysłać taki właśnie przekaz do 500 milionów Europejczyków, którzy wkrótce będą wybierać nowy Parlament, do rządów państw członkowskich, do Komisji i do ludności oraz polityków na Bałkanach Zachodnich. To przesłanie ma szczególne znaczenie teraz w czasach, gdy z powodu kryzysu gospodarczego zachodzi niebezpieczeństwo, że coraz większa część społeczeństwa i polityków w Europie będzie chciała zamknąć za sobą drzwi i nie pozwolić kolejnym grupom ludności na życie, pracę i handel w dowolnym miejscu na naszym kontynencie. Mam zatem również nadzieję, że moi koledzy i koleżanki posłowie do PE zabiorą to przesłanie ze sobą i wykorzystają w trakcie zbliżającej się kampanii wyborczej. Jeśli Europa stała się chłodniejsza i bardziej skupiona do wewnątrz, to naszym zadaniem, tu w tej Izbie, jest podjęcie prac mających na celu jej ponowne ocieplenie i otwarcie.
Przewodniczący
Otrzymałem jeden wniosek w sprawie rezolucji złożony zgodnie z artykułem 103(2) Regulaminu Wewnętrznego.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w piątek 24 kwietnia 2009 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alexandru Nazare  
Wśród państw położonych w pobliżu Unii Europejskiej region Bałkanów Zachodnich to szczególny przypadek. To region, który musi sprostać licznym wyzwaniom, który musi przejść przez znacznie więcej faz rozwoju, zanim możliwe będzie zakończenie procesu integracji. Jest to jednakże region, w przypadku którego wizja przystąpienia do UE jest wyraźna i jednoznaczna.
Wraz z moimi kolegami i koleżankami posłami chcieliśmy zagwarantować potwierdzenie tego faktu przez przedmiotową rezolucję, zarówno pod względem ogólnym, jak i pod względem szczegółów dotyczących interakcji UE z krajami położonymi w regionie. Niepokoi nas kilka kwestii, co podkreśliłem w przygotowanych przeze mnie poprawkach: reżim wizowy, proces informowania obywateli o UE, współpraca gospodarcza z państwami na Bałkanach Zachodnich, prawa mniejszości, programy studenckie w UE dla osób z regionu, a także wzmocnienie dialogu międzyparlamentarnego jeszcze przed przystąpieniem nowych państw do UE.
Wierzymy, że proces ujednolicania Europy zahamowany na szczeblu instytucjonalnym może być kontynuowany na szczeblu obywatelskim. Uważam również, że patrząc na sytuację z tej perspektywy, możemy naszą troskę o stabilność w regionie nadal wyrażać w sposób praktyczny, a nie poprzez retorykę lub historyczny punkt widzenia.
Csaba Sándor Tabajdi  
na piśmie. - (HU) Polityka Unii Europejskiej w zakresie rozszerzenia jest najlepszym dostępnym narzędziem służącym do utrzymania stabilności i dominującego pokoju w regionie Bałkanów Zachodnich. Mamy nadzieję, że możliwe będzie przywitanie Chorwacji jako nowego państwa członkowskiego w 2011 roku, podczas prezydencji węgierskiej, ale jest to uzależnione od ostatecznego uzgodnienia przez Chorwację i Słowenię rozpoczęcia dwustronnych rozmów, wspomaganych mediacjami międzynarodowymi, w odniesieniu do podziału Zatoki Piran. Rozmowy dotyczące Zatoki Piran mają na celu doprowadzenie do rozwiązania trwałego sporu o granicę między tymi dwoma państwami; brak rozwiązania z pewnością spowoduje, że Chorwacja nie będzie mogła zostać członkiem Wspólnoty. Kolejnym warunkiem przystąpienia jest pełna współpraca Chorwacji z Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze w kwestii poszukiwania i ekstradycji przestępców wojennych.
