Gwarancja Unii dla EBI na pokrycie strat w związku z pożyczkami i gwarancjami na projekty poza granicami UE (debata) 
Przewodniczący
Pierwszym punktem porządku obrad jest sprawozdanie posła Ivailo Kalfina w imieniu Komisji Budżetowej w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z pożyczkami i gwarancjami udzielonymi na zabezpieczenie pożyczek na potrzeby projektów poza granicami Unii Europejskiej - C7-0110/2010 -.
Ivailo Kalfin
sprawozdawca - Panie Przewodniczący! Obecne upoważnienie Europejskiego Banku Inwestycyjnego dotyczące jego działań poza granicami Unii Europejskiej wygasa pod koniec października. Parlament Europejski i Rada muszą uzgodnić warunki jego przedłużenia poza tę datę.
Parlament bardzo wnikliwie omawiał tę kwestię w ostatnich miesiącach. Przedyskutowaliśmy w tym czasie wiele koncepcji i staraliśmy się wysłuchać opinii licznych zainteresowanych stron. Pracujące nad tekstem grupy polityczne odbyły kilkadziesiąt spotkań - zarówno w Parlamencie, jak i poza nim.
Pragnę skorzystać z dzisiejszej sposobności, aby podziękować wszystkim współpracownikom z poszczególnych grup politycznych oraz z administracji za ich zaangażowanie, pracę z poszanowaniem najwyższych standardów zawodowych i wysiłki na rzecz osiągnięcia szerokiego konsensusu co do upoważnienia Europejskiego Banku Inwestycyjnego, które pozwoli w doskonalszy sposób osiągnąć cele UE. Pragnę też gorąco podziękować Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i Komisji za nieustanne wsparcie oraz rady, które okazały się bardzo cenne w naszej pracy.
Obecnie Parlament ma głosować nad projektem decyzji przewidującej ściślejszą koordynację między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym a innymi instytucjami UE, większą przejrzystość i udział zainteresowanych stron oraz sprawniejszy system monitorowania i sprawozdawczości: ta decyzja uczyni efekty działalności banku widoczniejszymi.
Decyzją tą rozpoczniemy proces wypracowywania wraz z Radą wspólnego stanowiska UE. Zgodnie z jej projektem Europejski Bank Inwestycyjny ma pozostać najwyższej klasy instytucją finansową i bankiem inwestycyjnym - odnosi na tym polu wielkie sukcesy. Jednocześnie, jako instytucja wspólnotowa, Europejski Bank Inwestycyjny winien wnosić większy wkład w osiąganie celów Unii za pośrednictwem wykorzystywanych przez siebie środków i narzędzi.
Wnioskowane zmiany opierają się na zgromadzonym doświadczeniu oraz przekonaniu, że nie wolno zaprzepaścić reputacji Europejskiego Banku Inwestycyjnego jako instytucji inwestycyjnej o najwyższym ratingu.
Parlament wnioskuje o znacznie lepszą koordynację między Służbą Działań Zewnętrznych, Komisją i Bankiem we wdrażaniu celów polityki zewnętrznej UE. Europejski Bank Inwestycyjny będzie musiał opracować parametry rozwojowe i oddziaływania na środowisku oraz składać sprawozdania z ich osiągnięcia. Pośrednio przyczyni się to do eliminacji ubóstwa i minimalizacji zmiany klimatu w krajach rozwijających się oraz będzie stymulować działanie małych i średnich przedsiębiorstw, jak też rozwój społeczności lokalnych.
Systemy monitorowania i sprawozdawczości gwarantują większą przejrzystość i lepszy dostęp do informacji oraz oferują zainteresowanym stronom szersze możliwości wyrażania opinii na wczesnym etapie rozpatrywania projektów. Na projekty związane ze środowiskiem zostanie dodatkowo przeznaczona kwota 2 miliardów euro. Będzie to wkład w wysiłki krajów będących partnerami Unii Europejskiej na rzecz sfinansowania wdrożenia polityki klimatycznej. Należy mieć nadzieję, że nowe narzędzie stworzy dla potencjalnych krajów-beneficjentów bodźce, aby silniej angażować się w osiąganie celów klimatycznych Unii Europejskiej.
Parlament sugeruje również podwyższenie pułapów wykorzystywanych przez bank gwarancji UE. Na pierwszy rzut oka jest to decyzja bardzo trudna, gdyż ogromnie delikatna z punktu widzenia państw członkowskich. Wszelkie podwyższenie pułapów oznacza w efekcie składkę do Funduszu Gwarancyjnego w wysokości 9 %, z drugiej strony jednak jest to doskonały sposób wygenerowania dźwigni finansowej i zachęcenia kolejnych instytucji finansujących do projektów EBI.
Wnioskuje się o podwyższenie pułapów o około 1,7 miliarda euro, co pozwoliłoby bankowi co najmniej utrzymać intensywność działań w krajach oczekujących na akcesję, a zwłaszcza w regionie Morza Śródziemnego. W ostatnich latach finansowanie to zintensyfikowano na wniosek Rady, a więc UE musi dołożyć dodatkowych wysiłków, by wspierać gospodarki krajów Bałkanów Zachodnich i Afryki Północnej - zwłaszcza w obecnej sytuacji.
Nie wiązałoby się to z poważnymi kosztami, natomiast korzyści z osiągnięcia celów UE w tamtych regionach byłyby bardzo znaczne. Wzywamy Europejski Bank Inwestycyjny do zwiększenia swoich możliwości w zakresie oceny rozwojowych, środowiskowych i związanych z prawami człowieka aspektów jego projektów, jak też stosownej sprawozdawczości.
Bank będzie musiał zwracać się do podmiotów zabiegających o pożyczki, aby prowadziły konsultacje z lokalnymi zainteresowanymi stronami przed podjęciem decyzji o projektach. Ponownie wskazujemy, że dobrą praktyką jest unikanie współpracy z partnerami mającymi siedzibę w jurysdykcjach niechętnych do współpracy i korzystającymi z rajów podatkowych. Proponujemy ustanowić grupę roboczą, która zasugeruje lepsze sposoby zarządzania współpracą i łączenia środków od różnych darczyńców do połowy 2012 roku.
Grupa robocza przeanalizuje obecne praktyki w zakresie wypłaty pomocy rozwojowej przez UE i państwa członkowskie w celu zwiększenia jej efektywności oraz widoczności Europy jako największego donatora pomocy rozwojowej na świecie. (debata)
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji - Panie Przewodniczący! Pragnę podziękować sprawozdawcy panu posłowi Kalfinowi oraz innym posłom i posłankom za konstruktywne podejście do wniosku, które dowodzi żywego zainteresowania Parlamentu działalnością Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Moim zdaniem Parlament stworzył wyważone sprawozdanie, które będzie stanowić solidną podstawę dla zbliżających się negocjacji z Komisją i Radą.
W kwietniu zeszłego roku, po śródokresowym przeglądzie wykorzystania upoważnienia EBI do działań zewnętrznych, Komisja wystosowała wniosek ustawodawczy dotyczący zmiany decyzji 633/2009/WE.
Konieczne jest teraz podjęcie w terminie decyzji umożliwiającej EBI kontynuowanie działalności zewnętrznej do 2013 roku, a jednocześnie udoskonalenie upoważnienia w celu zapewnienia, aby inwestycje EBI poza UE były coraz lepiej dopasowane do celów polityki UE, zwłaszcza w dziedzinie zmiany klimatu i rozwoju.
Jeżeli chodzi o dzisiejsze głosowanie, Komisja uważa kilka z przedłożonych poprawek za możliwe do przyjęcia. Dotyczą one po pierwsze wniosku o udoskonalenie aspektów rozwojowych działalności EBI, po drugie zaś wezwania do podwyższenia pułapów regionalnych w ramach upoważnienia ogólnego. Mogłoby to między innymi umożliwić EBI utrzymanie rozsądnego poziomu zaangażowania w pewnych regionach, w szczególności zaś w krajach oczekujących na akcesję. Powinno to też stanowić ważny element ułatwienia uczestnictwa EBI w naszych wspólnych wysiłkach na rzecz udzielenia pomocy Tunezji i Egiptowi w procesie demokratycznych przemian. Po trzecie, chodzi o ogólne wezwanie do zwiększenia przejrzystości, usprawnienia sprawozdawczości i poprawy efektywności.
W przypadku pozostałych poprawek niezbędne będą dodatkowe negocjacje w ramach rozmów trójstronnych. Chodzi tutaj, po pierwsze, o ograniczenie na mocy upoważnienia związanego z działaniami w obszarze zmiany klimatu kwalifikowalności krajów, które zdaniem Rady nie realizują odpowiednich celów związanych ze zmianą klimatu.
Po drugie, pojawiły się pewne poprawki, których celem jest ustanowienie regionalnych wytycznych operacyjnych w postaci aktów delegowanych, co odebrałoby im charakter elastycznych ogólnych wytycznych, którymi miały się pierwotnie stać na mocy wniosku Komisji.
Po trzecie wreszcie, niektóre poprawki odnoszą się do kwestii długoterminowych takich jak utworzenie unijnej platformy na rzecz współpracy i rozwoju lub refleksji nad długookresowymi perspektywami finansowania współpracy i rozwoju, które nie dotyczą bezpośrednio realizacji aktualnego upoważnienia.
Zalecam ostrożność, gdyż negocjacje dotyczące tych poprawek mogą opóźnić przyjęcie decyzji, i należałoby rozważyć nieangażowanie się w długotrwałe i skomplikowane rozmowy w związku z nią.
Na podstawie przyjmowanego dziś sprawozdania rozpoczną się rozmowy trójstronne między instytucjami. Wspólnym celem jest przyjęcie decyzji przed latem, aby zażegnać zagrożenie jej nieprzyjęcia do października 2011 roku, co poskutkowałoby zawieszeniem działań zewnętrznych EBI po tej dacie.
Vincent Peillon
Panie Przewodniczący! Pragnę przede wszystkim podziękować panu posłowi Kalfinowi za doskonałą pracę, jaką udało nam się wspólnie wykonać; w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych, której byłem sprawozdawcą, pragnę też podziękować pani poseł Hautali, panu posłowi Lambsdorffowi i pani poseł Giannakou.
Nie będę tutaj omawiać zalet przedmiotowego sprawozdania i wniosku, gdyż uczynił to już pan poseł Kalfin - chodzi o upoważnienie związane z działaniami w zakresie zmiany klimatu, zwiększenie zasobów ludzkich, uwagę poświęconą aspektom społecznemu i rozwojowemu, środowisku oraz prawom człowieka, przesunięcie nacisku na gwarancję dla krajów, które potrzebują jej najbardziej, oraz silniejsze powiązanie z polityką UE.
Parlament jest w tych wszystkich kwestiach zgodny - pragnę jasno to powiedzieć - i tak też musi pozostać podczas trudnych negocjacji, które, jak usłyszałem przed chwilą, czekają nas z Radą.
Na tym etapie pragnę zwrócić uwagę na dwa niedociągnięcia. Z ubolewaniem stwierdzam, że nie wzięto pod uwagę potrzeby przygotowania EBI już obecnie do mikrokredytowania ani też potrzeby rozpoczęcia teraz debaty o pułapach po roku 2013, chociaż Komisja Spraw Zagranicznych głosowała za obydwiema tymi kwestiami na mocy konsensusu osiągniętego przez wszystkie grupy polityczne. Dlatego też Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim zdecydowała się - za zgodą pana posła Kalfina i pozostałych sprawozdawców - zgłosić na posiedzeniu plenarnym poprawki dotyczące tych dwóch tematów.
Wreszcie, jest jeszcze jeden bardzo ważny punkt, na który pragnę zwrócić Państwa uwagę z politycznego punktu widzenia - jest on od lat tematem debat. Gdy upadł mur berliński, byliśmy w stanie zareagować nie tylko przedstawiając projekt rozszerzenia, którego praktyczne aspekty można kwestionować, ale który był niewątpliwie konieczny - wcześniej jeszcze ustanowiliśmy EBOiR, aby zyskać zdolność do wspierania niezbędnych przemian gospodarczych i demokratycznych.
Unia Europejska, jak również reprezentujący jej siłę EBI, jest największym dostarczycielem środków dla drugiej strony Morza Śródziemnego. Jednocześnie wiemy wszakże, że wypłata tych funduszy nie będzie trwała po zakończeniu okresu programowania - a więc po roku 2013 - a prowadzone przez nas teraz rozmowy dowodzą, iż w przyszłości mogą wystąpić problemy.
Istnieje projekt - przyjęty już przez Parlament Europejski i poparty w sprawozdaniu w sprawie Unii dla Śródziemnomorza - o którym wspomina się w omawianym tu dziś sprawozdaniu posła Kalfina; chodzi o powołanie europejsko-śródziemnomorskiego banku ds. wspólnego rozwoju i inwestycji. Byłby to praktyczny sposób wyjścia poza retorykę i wykazania, że Unia Europejska pragnie wesprzeć wielki ruch demokratyczny po drugiej stronie Morza Śródziemnego; mam nadzieję, iż propozycja ta zostanie potraktowana poważnie i w najbliższych miesiącach zostaną podjęte kroki na rzecz utworzenia takiego banku.
Thijs Berman
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Rozwoju - (NL) Panie Przewodniczący! Szybki wzrost gospodarczy w krajach rozwijających się omija ogromne grupy ludności. Nawet w krajach afrykańskich wzrost ten bywa czasem dwucyfrowy, co doskonale widać w wielkich miastach takich jak Addis Abeba, nierówności wzrastają jednak równie szybko.
Zwłaszcza kobietom i rolnikom brakuje wystarczających sposobności, by zdobywać środki do życia. Jedną z największych barier jest dostęp do usług finansowych. Prywatne banki po prostu bardziej ufają osiągającym szybkie zyski handlowcom niż kobietom i rolnikom.
Niezastąpioną rolę mają tu do odegrania banki publiczne. Tą rezolucją ustawodawczą EBI czyni zatem niezbędny krok naprzód. Bank ten nie będzie już przyznawać środków wyłącznie na tamy i drogi - wielkie projekty infrastrukturalne europejskich przedsiębiorstw. Ten aspekt jego działalności musi być kontynuowany, ale - co oczywiste - przy zapewnieniu procedur umożliwiających wysłuchanie wszystkich lokalnych zainteresowanych stron zgodnie z jasnymi kryteriami zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwości społecznej. Projekty te nie powinny dawać żadnych szans udziału rajom podatkowym.
Nowością jest fakt, że EBI będzie teraz działać również na rzecz pomocy drobnym przedsiębiorcom w krajach rozwijających się, otwierając im drzwi do kredytowania. Może się to odbywać za pośrednictwem lokalnych banków, instytucji mikrofinansowych - choć potrzebujemy tu dodatkowej poprawki - jak też poprzez współpracę z bankami rozwoju państw członkowskich. EBI powinien zyskać dodatkowe sposobności, by powiększać swój zasób wiedzy fachowej, jak też wystarczającą liczebność personelu. Biorąc jednak pod uwagę nowy wymiar jego działań, bank ten jest niezbędnym narzędziem polityki rozwojowej Unii Europejskiej, jednoznacznie zaangażowanym w zapewnienie równych szans i trwałego wzrostu gospodarczego w krajach rozwijających się.
Pragnę podziękować EBI, panu posłowi Kalfinowi oraz wszystkim sprawozdawcom za doskonałą współpracę.
William  Dartmouth
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Handlu Międzynarodowego - Panie Przewodniczący! Do tej pory kierujący Europejskim Bankiem Inwestycyjnym profesjonaliści działali z finansowego punktu widzenia w sposób nieposzlakowany.
Pożyczek i gwarancji udzielano, kierując się zasadami ostrożności - dlatego też w księgach Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest tak niewiele należności zagrożonych.
Celem przedmiotowego sprawozdania jest jednak podważenie profesjonalnych zasad Europejskiego Banku Inwestycyjnego i poszerzenie jego upoważnienia o cele o charakterze politycznym - komisarz jasno to powiedział.
Rozluźnienie kryteriów komercyjnych, w oparciu o które Bank działał do tej pory, poskutkuje nieuchronnym uruchomieniem gwarancji. Będzie to za sobą niosło koszty dla podatników i muszę tu ponownie zadać pytanie, czy borykający się z wielkimi obciążeniami podatnicy europejscy i brytyjscy naprawdę pragną, aby ich pieniądze wykorzystywano do osiągania czysto politycznych celów poza UE?
George Sabin Cutaş
Panie Przewodniczący! Celem gwarancji udzielanej Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu zgodnie z omawianym sprawozdaniem jest rozwój struktur społecznych i gospodarczych oraz minimalizacja zmiany klimatu w państwach trzecich, a zarazem działania na rzecz demokracji, praworządności i praw człowieka. Dlatego też przychylnie odnoszę się do sugestii, aby poszerzyć upoważnienie ogólne banku, biorąc także pod uwagę, że wśród krajów, dla których przeznaczona jest ta gwarancja, znaleźli się kandydaci do akcesji oraz państwa, które podpisały umowy o partnerstwie z Unią Europejską.
Aby jednak móc lepiej wypełniać swoje zadania w państwach trzecich, bank potrzebuje znaczących zasobów i większej liczby specjalistów. W tym kontekście EBI musi rozważyć działania na rzecz pewnych projektów o znaczeniu strategicznym dla Unii Europejskiej, takich jak rurociąg Nabucco oraz inne wielkie projekty infrastrukturalne związane z transportem drogowym, morskim i energetyką.
Wreszcie, pragnę podkreślić, iż bank musi prowadzić monitorowanie finansowanych projektów w fazie ich wdrożenia i po zakończeniu, aby weryfikować zgodność z kryteriami społecznymi oraz środowiskowymi.
Giovanni Collino
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Po pierwsze, pragnę podziękować sprawozdawcy panu posłowi Kalfinowi za wykonaną pracę. Dzisiejsze głosowanie przedłuża gwarancję UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) na pokrycie strat poniesionych w związku z pożyczkami udzielonymi na potrzeby projektów poza granicami Unii Europejskiej. Środek ten ma jeszcze większe znaczenie w obecnym kontekście gospodarczym, który charakteryzuje się fundamentalnymi zmianami nie tylko na rynkach, ale też w odniesieniu do metod produkcji i podejść do gospodarki.
Z jednej strony EBI odgrywa kluczową rolę dla Unii Europejskiej, z drugiej zaś Unia wzmacnia swoją obecność polityczną i gospodarczą poza terytorium 27 państw członkowskich. Osiągnęliśmy kompromis z pozostałymi grupami politycznymi w sprawie poprawek do pierwotnego tekstu Komisji. Dyskusje, w których uwzględniono różnorodne opinie, miały konstruktywny charakter zarówno w Komisji Budżetowej, jak i podczas przygotowań do dzisiejszego posiedzenia.
W negocjacjach i debatach politycznych poruszono następujące tematy: wsparcia dla lokalnych małych i średnich przedsiębiorstw, maksymalizacji synergii w dziedzinie współpracy rozwojowej, aby uniknąć powielania naszych wysiłków w krajach Południa i marnotrawienia zasobów; charakteru EBI, który pozostaje bankiem inwestycyjnym udzielającym pożyczek, konkurującym na rynkach międzynarodowych i wymagającym zabezpieczenia dla pożyczanych środków; zasięgu geograficznego inwestycji EBI, który rozszerzono na kraje takie jak Libia i Irak, ale nie na takie jak Białoruś, gdzie poszanowanie praw człowieka zapisanych w europejskiej konwencji praw człowieka jest minimalnym wymogiem zaplanowania działań.
Wydaje się bardzo prawdopodobne, że dzięki pracom w Parlamencie uda się bardzo szybko zapewnić zgodę Rady i Komisji. W odniesieniu do wykonanej pracy sprawozdawca przedłoży poprawkę ustną zmierzającą do zwiększenia środków gwarantujących inwestycje EBI w regionie Morza Śródziemnego. Inwestycje te mogą pomóc w ustabilizowaniu regionu, między innymi w obliczu problemów związanych ze strumieniem migracji, jaki zaobserwowano w ostatnich tygodniach.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
William  Dartmouth
poseł - Panie Przewodniczący! Chciałbym poprosić mówcę o zastanowienie się, ile to wszystko kosztuje podatnika.
Giovanni Collino
(IT) Panie Przewodniczący! Do czego właściwie odnosi się pytający - do całości działań, czy konkretnego punktu?
Göran Färm
Panie Przewodniczący! Pragnę szczerze podziękować sprawozdawcy panu posłowi Kalfinowi, który wykonał doskonałą pracę. Współpracował on zarówno z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI), jak i z kontrsprawozdawcami z pięciu uczestniczących w pracach komisji Parlamentu. Naprawdę sądzę, że osiągnęli godny uznania rezultat.
Kryzys finansowy dowodzi, jak bardzo ważne jest posiadanie stabilnych instytucji publicznych odpowiedzialnych za przyznawanie kredytów w najważniejszych obszarach inwestycyjnych w sytuacji, gdy prywatny rynek finansowy szybko się zmienia. Dlatego omawiamy teraz tworzenie w wielu różnych kontekstach nowych instrumentów finansowych, ale też i rozwój instrumentów istniejących - w tym przypadku chodzi o działalność EBI poza Europą.
Pragnę tu podkreślić trzy rzeczy, które znajdą, jak mam nadzieję, oddźwięk zarówno w Parlamencie, jak i w Radzie. Pierwsza dotyczy większej spójności między działaniami EBI a wytycznymi w sprawie polityki rozwojowej i zagranicznej UE. Druga dotyczy podwyższenia pułapu na projekty służące przeciwdziałaniu zmianie klimatu, trzecia zaś - podwyższenia pułapu na pożyczki, co wymaga zwiększenia gwarancji ze strony państw członkowskich.
Większość działań EBI jest ukierunkowanych na Europę, ale jeżeli policzymy kraje uzyskujące pożyczki, większą część z nich stanowią kraje rozwijające się. Dlatego też dziś głosujemy między innymi nad postulatem dotyczącym ostrzejszej oceny projektów oraz konieczności dokonywania przez EBI z wyprzedzeniem wnikliwej oceny, czy inwestycja rzeczywiście przyczyni się do osiągnięcia naszych celów rozwojowych. Wzywam tu wszystkich, aby poparli te postulaty. Aby osiągnąć powyższe cele, musimy także zwiększyć przejrzystość działań EBI w krajach objętych upoważnieniem do działań zewnętrznych. Obecnie mamy często do czynienia z długimi, złożonymi łańcuchami transakcji finansowych, co bardzo zaciemnia obraz rzeczy. Chcemy też przywiązywania jeszcze większej uwagi do zasad EBI zakazujących działalności w rajach podatkowych.
Zdrowy system finansowy jest warunkiem koniecznym właściwego funkcjonowania gospodarki w narażonych na wstrząsy częściach świata. Dlatego też cieszy mnie fakt, że możemy obecnie również poprzeć poprawkę ustną, która - jak mam nadzieję - zyska aprobatę wszystkich i da nam dostęp do większej ilości zasobów dla krajów takich jak Egipt czy Tunezja.
Omawiane sprawozdanie stanowi ważny krok w kierunku, który w nadchodzących negocjacjach poprze nawet Rada, a przynajmniej chciałbym, by tak się stało.
Carl Haglund
Panie Przewodniczący! Po pierwsze, chciałbym podziękować sprawozdawcy za doskonałą, profesjonalnie wykonaną pracę nad omawianym sprawozdaniem. Współpraca między grupami była bardzo sprawna i wynik jest moim zdaniem świetny.
Posłanki i posłowie z drugiej strony izby wyrazili zaniepokojenie, że zaprzepaścimy dotychczasową dobrą pracę Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Moim zdaniem są to obawy zupełnie bezpodstawne. W rzeczywistości teraz dokonujemy oceny śródokresowej obecnego upoważnienia i nadamy bankowi lepszy kierunek.
Choć trzeba pamiętać o nowych, dobrych pomysłach, których jest wiele, i które warto wykorzystać na tym etapie, należy także z drugiej strony mieć świadomość, że wcześniej czy później będziemy musieli rozpocząć negocjacje dotyczące upoważnienia EBI w następnych ramach finansowych, które będą obowiązywać od 2014 roku. Będziemy wtedy musieli zadecydować, w jakim kierunku poprowadzić bank, jakie nowe zadania można mu przypisać i w jaki sposób zadania te mają być realizowane poprzez ewentualny przydział nowych zasobów finansowych. O tym należy pamiętać.
W tym kontekście pragnę wspomnieć o dwóch sprawach. Po pierwsze, jak nadmienił już pan poseł Färm, wydaje się, że uda nam się osiągnąć porozumienie w sprawie zwiększenia środków dostępnych dla EBI w Afryce Północnej, co jest bardzo pozytywne z punktu widzenia tamtejszej sytuacji politycznej. Dlatego właśnie EBI powinien dysponować upoważnieniem do działań zewnętrznych - aby umożliwiać nam działanie zgodne z celami Unii.
Pragnę też podkreślić coś, o czym na pewno wspomni pan poseł Lambsdorff, a mianowicie fakt, że Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy chciała, aby w ramach upoważnienia EBI do operacji zewnętrznych możliwe było udzielanie pożyczek Białorusi. To element polityki, jaką pragniemy prowadzić, i zasad, które reprezentuje Unia Europejska, a ważny instrument Wspólnoty, jakim jest EBI, musi wykazywać dla nich poszanowanie.
Podsumowując, moim zdaniem współpraca z grupami politycznymi ułożyła się dobrze, a sprawozdawca doskonale poradził sobie ze znalezieniem rozwiązań, dzięki którym zyskamy zapewne bardzo szerokie poparcie dla sprawozdania w odbywającym się za nieco ponad godzinę głosowaniu. Uważam, że to dobra podstawa dla naszych negocjacji z Radą. Mam nadzieję, iż Rada Europejska zechce w pozytywnym świetle przyjrzeć się konstruktywnym pomysłom Parlamentu Europejskiego dotyczącym poprawek.
Helga Trüpel
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Po pierwsze, pragnę także wyrazić podziękowania dla pana posła Kalfina za jego ambitne sprawozdanie i chcę ponownie przypomnieć, że zatwierdzania upoważnienia do operacji zewnętrznych w ramach procedury współdecyzji domagał się Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Innymi słowy, Parlamentowi przyznano tu szersze uprawnienia i bez wątpienia cieszy nas to jako świadomych swojej wartości posłów.
W Traktacie z Lizbony Unia Europejska wyznaczyła sobie liczne godne uznania cele: ochrony zasobów naturalnych, walki z ubóstwem oraz działania na rzecz demokracji, praworządności i praw człowieka. Dlatego też EBI powinien być instrumentem służącym osiąganiu tych celów - nie może on utrudniać ich realizacji, lecz musi dołożyć wszystkich wysiłków, aby zapewnić sukces dzięki swojej pomocy. Chodzi tu zwłaszcza o infrastrukturę służącą ochronie środowiska, lepsze zaopatrzenie w wodę i warunki sanitarne, większe fundusze na ochronę zdrowia i szkolenia, gdyż wiemy z całą pewnością, że działania takie zabezpieczają przyszłość państw trzecich oraz wnoszą bardzo ważny wkład w walkę z ubóstwem.
Z ekologicznego punktu widzenia upoważnienie fakultatywne w dziedzinie zmiany klimatu jest też bardzo pozytywnym zjawiskiem. Trzeba zmobilizować dodatkowe dwa miliardy euro i - jeżeli poważnie traktujemy własne cele w zakresie polityki klimatycznej - musimy oczywiście współpracować tutaj z EBI. Równie cieszy mnie fakt, że pan poseł Kalfin zaproponował, aby EBI wspierał także rozwój gospodarczy i przemiany demokratyczne w obszarze Morza Śródziemnego, a zwłaszcza w Tunezji oraz Egipcie. Uznajemy więc te poprawki, nad którymi wkrótce będziemy głosować, za słuszne.
Jesteśmy bardzo zainteresowani zwiększeniem przejrzystości działania Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Komisja musi teraz przedstawiać coroczne sprawozdanie. To jednak nie wystarczy - chcemy realnej przejrzystości. Pragniemy też zaangażowania organizacji pozarządowych i innych wykwalifikowanych instytucji w decyzje przed ich podejmowaniem. Taka przejrzystość przyczyni się naszym zdaniem do akceptacji EBI, a nie utrudni ją.
Biorąc pod uwagę, ile dobrych pomysłów przedstawiono w Parlamencie, mamy też nadzieję, że Rada nie pozostanie w tyle, ale poprze to ambitne stanowisko polityczne EBI i PE. Mamy zatem nadzieję, iż procedura zostanie szybko zakończona, abyśmy mogli wspólnie formułować politykę - także dla dobra obywateli państw trzecich.
Kay Swinburne
w imieniu grupy ECR - Panie Przewodniczący! Gwarantując takie pożyczki dla projektów w obrębie UE lub wręcz poza jej granicami, musimy pamiętać, że mają one też konsekwencje finansowe. Choć może się to wydawać dobrym sposobem efektywniejszego wykorzystania pieniędzy unijnych, musimy dołożyć starań w celu zagwarantowania odpowiednich środków zarządzania ryzykiem, by kontrolować takie pożyczki i związane z nimi implikacje dla bilansu.
Jako parlamentarzyści musimy mieć pełną świadomość zobowiązań, jakie zaciągamy w imieniu budżetu UE, a więc i budżetów państw członkowskich. Wykorzystując swój bilans do zapewnienia dźwigni finansowej, musimy zadbać o nadzór i przejrzystość, czego dowiódł kryzys finansowy - banki nie zawsze miały pełną świadomość rozmiaru swoich zobowiązań.
Musimy wyciągnąć wnioski z sytuacji branży finansowej i mieć pewność, że dokładnie wiemy, co gwarantuje UE, i jaki poziom demokratycznego nadzoru jest utrzymywany.
Co najważniejsze, musimy mieć pewność, że ludzie w EBI i Komisji, którym powierza się zarządzanie tymi produktami finansowymi oraz podejmowanie tak ważkich decyzji, mają wiedzę stosowną do swoich zadań.
Chodzi o pieniądze podatników, z którymi trzeba się obchodzić ostrożnie.
Miguel Portas
Panie Przewodniczący! Omawiamy tu dzisiaj przedłużenie i sprecyzowanie upoważnienia Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) powiązanego z systemem gwarancji, które są niezbędne w jego operacjach finansowych.
Moim zdaniem proponowane przedłużenie lub sprecyzowanie upoważnienia zmierza we właściwym kierunku. Pozwoli ono EBI lepiej wypełniać swoje zadania w zakresie współpracy i pomocy rozwojowej. Dopóki EBI i Unia Europejska chcą pozostawać w niewoli agencji ratingowych, problem z gwarancjami będzie występować - to wiemy.
Niektórzy twierdzą, że może to zwiększać ryzyko i dlatego powinniśmy zachować ostrożność przy inwestowaniu w opiekę zdrowotną, oświatę, walkę z ubóstwem i milenijne cele rozwoju, gdyż żaden z tych celów nie jest szczególnie lukratywny; trzeba jednak powiedzieć coś innego. Trzeba mianowicie rozmawiać o naszej relacji z agencjami ratingowymi. Teraz należy zresztą też porozmawiać o czymś innym: jak można być tak ostrożnym w odniesieniu do gwarancji, których podatnicy musieliby udzielić do celów walki z ubóstwem, a jednocześnie zapominać o tym, że Unia Europejska nie próbowała uregulować banków prywatnych ani zapobiec przestępstwom finansowym, których dopuszczały się one przez wszystkie te lata, a za które płacimy teraz milionami bezrobotnych? Tak należy sformułować to pytanie.
W każdym razie istnieje problem, który budzi moje zastrzeżenia. Są one bardzo proste: Unia Europejska kieruje się w polityce zagranicznej podwójną moralnością. W istocie z punktu widzenia praw człowieka nie ma powodu, dla którego EBI powinien finansować projekty w Libii, ale nie na Białorusi.
Jeżeli o to chodzi, jakie są kryteria? Trzeba je określić jasno, gdyż zastrzeżenia mam też co do drugiej kwestii: Europejska Służba Działań Zewnętrznych dysponuje bardzo szerokim mandatem, obejmującym również operacje wojskowe. Moje pytanie brzmi, czy te aspekty się pokrywają i co gwarantuje, że EBI nie może zostać skierowany do innych celów zamiast tych, do osiągania których został stworzony?
Marta Andreasen
w imieniu grupy EFD - Panie Przewodniczący! Europejski Bank Inwestycyjny wykorzystuje środki publiczne pochodzące od narodów europejskich, aby gwarantować pożyczki udzielane pośrednikom finansowym lub docelowym odbiorcom w 74 krajach. W porównaniu do pełniących podobne funkcje innych instytucji międzynarodowych EBI nie słynie z przejrzystości, a polityka podawania informacji do wiadomości publicznej nadal nie obejmuje sprawozdań z oceny.
Nadal nie wiemy w szczególności, dokąd płyną pieniądze w przypadku pożyczek EBI, które mają trafiać do MŚP poprzez pośredniczące banki. W sprawozdaniu nie zawarto postulatu ujawnienia informacji przez takie baki. Biorąc pod uwagę, że EBI udziela pożyczek gwarantowanych przez UE, której budżet jest finansowany przez podatników europejskich, wzywam wszystkich do głosowania za odrzuceniem omawianego sprawozdania, które nie chroni odpowiednio pieniędzy podatników.
Lucas Hartong
(NL) Panie Przewodniczący! EBI służy polityce zagranicznej Unii Europejskiej, a w szczególności jej polityce rozwojowej. Tak stwierdza się w sprawozdaniu pana posła Kalfina z Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim. Delegacja holenderskiej Partii Wolności (PVV) nie chce jednak, żeby UE prowadziła jakąkolwiek politykę zagraniczną, a z pewnością nie chce, żeby bank odgrywał rolę polityczną.
Z nieznanych nam powodów EBI działa poza granicami UE, ale jego budżet jest gwarantowany z budżetu UE i finansowany przez podatników. Środki EBI trafiają do naprawdę przedziwnych krajów takich jak terytoria palestyńskie, Gaza, Libia, Kuba, Wenezuela, Turkmenistan czy Malediwy. Żaden z nich nie jest szczególnie dobrym przykładem demokracji.
Teraz jednak Komisja pragnie zwiększyć pułap finansowy EBI. Oznacza to oczywiście też, że będziemy inwestować w zagadnienia związane ze zmianą klimatu w tych krajach. Czy mogą to sobie Państwo wyobrazić? W Gazie, na Kubie! To mógłby być scenariusz nowego filmu o Jasiu Fasoli, ale tak naprawdę jest!
PVV będzie ze wszelkich sił sprzeciwiać się temu wnioskowi, a więc zagłosujemy z pełnym przekonaniem za jego odrzuceniem.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Thijs Berman
(NL) Panie Przewodniczący! Podczas gdy pan hrabia Dartmouth nie rozumie różnicy między pożyczkami a dotacjami, a pani poseł Andreasen powinna ponownie przeczytać sprawozdanie roczne EBI, pan poseł Hartong nie pojął, że Europa nie jest samotną wyspą i jeżeli pragniemy pokoju oraz stabilności - również na naszym kontynencie - musimy inwestować w innych krajach.
Inwestycje te nie są finansowane jedynie z dotacji, ale głównie - i jest to rozwiązanie lepsze - z pożyczek. Zgodzi się Pan ze mną, Panie Pośle Hartong, nieprawdaż?
Lucas Hartong
(NL) Panie Przewodniczący! Pan poseł Berman ma niewątpliwie świadomość, że polityka jest sztuką wyboru. My zatem wybieramy inwestowanie pieniędzy naszych podatników w znacznie mądrzejszy sposób - w politykę zagraniczną państw członkowskich, nie zaś politykę zagraniczną Unii Europejskiej.
Barbara Matera
(IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Pragnę pogratulować sprawozdawcy jego pracy nad zagadnieniem upoważnienia do działań zewnętrznych Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Ramię finansowe Unii odgrywa dziś bardzo ważną rolę w odniesieniu do zobowiązań politycznych, jakie Europa pragnie podjąć wobec krajów na południowych wybrzeżach Morza Śródziemnego. Stworzenie trwałych instytucji demokratycznych wymaga wielkich wysiłków, a Europa, która od wielu lat podejmuje wspólnie z EBI działania w tych regionach, może im udzielić cennego wsparcia w dzisiejszym okresie przejściowym, tworząc infrastrukturę i wzmacniając lokalne przedsiębiorstwa.
W sprawozdaniu, nad którym będziemy dziś głosować, wnioskuje się o podwyższenie pułapów, w obrębie których Bank działa poza Unią, o niemal 2 miliardy euro. Ta decyzja pozwoli bankowi dokończyć pewne ważne projekty, którym zagraża niedobór środków, ale są one zarazem strategiczne z punktu widzenia stabilizacji regionu Morza Śródziemnego oraz krajów pragnących przyłączyć się do Unii. Aby osiągnąć te cele, niezbędna jest jednak ścisła koordynacja między Komisją Europejską, nową Służbą Działań Zewnętrznych oraz EBI.
Moim zdaniem bardzo ważne jest opracowanie wspólnych zasad zarządzania dla tych trzech podmiotów w krajach Unii, w których podejmowane są działania, dlatego też oczekuję stworzenia przez Komisję i EBI platformy służącej ocenie - wraz z Parlamentem i Radą - najlepszych sposobów uporania się z wyzwaniami polityki zewnętrznej Unii przy wykorzystaniu instrumentów finansowych oraz nowatorskich metod.
Edit Herczog
(HU) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Panie i Panowie! Jako kontrsprawozdawczyni ds. udzielenia absolutorium Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu uważam - wraz z panem posłem Audym - gwarancje Unii Europejskiej udzielone EBI za kwestię bardzo ważną. Europejski Bank Inwestycyjny jest kluczowym uczestnikiem finansowania projektów o wielkim znaczeniu zarówno na terytorium Unii Europejskiej, jak i poza nią, a jego rola będzie nadal rosnąć. Jednocześnie na mocy obowiązujących przepisów prawa do nadzoru nad EBI nie ma żadna konkretna instytucja europejska i chcemy w przyszłości zmienić ten stan rzeczy, by nie stanowił on przeszkody dla dalszego wzrostu.
Pożyczki udzielane krajom spoza UE wymagają większej uwagi i staranności niż w przypadku projektów realizowanych w UE - nie tylko ze względu na to, co już powiedziano, ale też dlatego, że stopień kontroli sprawowanej nad wydarzeniami zewnętrznymi jest znacznie mniejszy niż w przypadku inwestycji w obrębie UE. Rozwiązanie brzmi: te projekty wymagają znacznie lepszego przygotowania. Jednocześnie projekty zewnętrzne są ukierunkowane przede wszystkim na regiony ważne strategicznie, ale nie zawsze stabilne politycznie.
Jako członkini Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii pragnę przedstawić aspekt energetyczny projektów realizowanych w tych regionach. Ponad 50 % inwestycji zagranicznych finansowanych przez EBI kierowanych jest do krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji. Bezpieczeństwo i postępy tych krajów leżą bezpośrednio w interesie UE, gdyż stamtąd właśnie pochodzi przeważająca część gazu ziemnego oraz znaczna część energii elektrycznej importowanej przez kraje Europy Środkowo-Wschodniej i państwa bałtyckie. Dlatego też EBI musi się skupić na wspieraniu projektów skutkujących bezpośrednio lub pośrednio zwiększeniem bezpieczeństwa - także bezpieczeństwa dostaw.
Dlatego też zgadzam się ze sprawozdawcą, panem posłem Kalfinem - któremu pragnę pogratulować - że w dziedzinie pożyczek udzielanych poza UE trzeba dążyć do ściślejszej współpracy między EBI a Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju, jak też Bankiem Światowym. Może to przynieść wartościową synergię.
Alexander Graf Lambsdorff
(DE) Panie Przewodniczący! Traktat lizboński stawia nowe zadania przed polityką zagraniczną i rozwojową Unii Europejskiej. O jednym już tu wspomniano: chodzi o spójność. Innymi słowy, nasze poszczególne instrumenty - Europejska Służba Działań Zewnętrznych, Europejski Bank Inwestycyjny i Komisja - muszą działać w spójny sposób. W Traktacie z Lizbony przewidziano też większą kontrolę Parlamentu, poprawę przejrzystości i współdecydowanie w tych kwestiach. Wszystko to przyczyni się do poprawy jakości debaty o polityce zagranicznej, zwłaszcza jeżeli zyskamy większą przejrzystość w wyniku udziału stosownych komisji Parlamentu, przede wszystkim Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Rozwoju.
Jednym z wyników tej przejrzystości jest usunięcie przez Parlament Białorusi z listy krajów, w których Europejski Bank Inwestycyjny może działać bez kolejnej debaty parlamentarnej. Czy prawa człowieka są szanowane? Czy wypuszczono opozycyjnych polityków? Czy państwo szanuje własność swoich obywateli? Czy prasa jest wolna? Czy przedsiębiorcy mają swobodę działania? Czy funkcjonują wolne związki zawodowe? W naszych relacjach z tak ważnym sąsiadem - położonym bezpośrednio za granicami Unii Europejskiej - są to kwestie, które trzeba omówić, zanim Europejski Bank Inwestycyjny uaktywni się tam. Bardzo cieszy mnie fakt, że Parlament przyjął tę sugestię i wzywam Radę do tego samego.
Wczoraj dyskutowaliśmy o Egipcie - dostępnych instrumentach i możliwych działaniach. Pani baronowa Ashton wezwała do podwyższenia pułapu Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Parlament z przyjemnością to uczyni. Musimy usprawnić współpracę z Egiptem i Tunezją, z Afryką Północną. To działanie słuszne i dobry przykład tego, że Parlament potrafi działać szybko. Tego samego wymagamy teraz od Rady, która musi odpowiednio się zachować.
Moim zdaniem nasze instrumenty polityki zagranicznej, zwłaszcza jeżeli będą zorientowane rynkowo, mogą wraz z pożyczkami Europejskiego Banku Inwestycyjnego stanowić wielką pomoc dla rozwoju i wzrostu gospodarczego w Afryce Północnej. Tego właśnie trzeba. Jeżeli pojawią się tam wzrost i demokracja, do naszych wrót również pukać będzie mniej migrantów. Jeżeli mogę się tu zwrócić bezpośrednio do posłów ze skrajnej prawicy - pragnę powiedzieć, że Państwa argumenty są naprawdę niewyrafinowane i nazbyt uproszczone, aby nie powiedzieć prymitywne.
Heidi Hautala
(FI) Panie Przewodniczący! Europejski Bank Inwestycyjny kieruje się szczytnymi celami, w tym ograniczeniem ubóstwa i harmonizacją swoich działań z celami UE w stosunkach zewnętrznych. Aby ich osiąganie dawało się naprawdę weryfikować, działania banku muszą być przejrzyste. Z myślą o tym Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie przedłożyła poprawki 6 i 7, w których podkreśla się, że wszystkie dokumenty z oceny muszą zostać ujawnione publicznie, a ponadto wszystkie dokumenty dotyczące poszczególnych projektów muszą być dostępne publicznie. Pragnę wskazać, że od chwili wejścia w życie traktatu lizbońskiego Europejski Bank Inwestycyjny, podobnie jak wszystkie inne agencje UE, podlega rozporządzeniu w sprawie publicznego dostępu do dokumentów.
Ryszard Czarnecki
(PL) Panie Przewodniczący! Europejski Bank Inwestycyjny jest de facto instytucją unijną, bo przecież jest zasilany z pieniędzy podatników krajów członkowskich Unii Europejskiej. A więc musi być bankiem absolutnie transparentnym, bankiem, który pokazuje jak funkcjonuje i to w absolutnych detalach i szczegółach. Chciałem bardzo mocno podkreślić, że jako przedstawiciel kraju graniczącego z Białorusią, osobiście popieram, aby Europejski Bank Inwestycyjny zamroził wszelkie możliwości udzielania pożyczek i kredytów wspierających reżim Łukaszenki. Musimy pokazać, że prawa człowieka na wschód od Unii Europejskiej są dla nas równie ważne, jak prawa człowieka w Afryce czy w Azji. Choć zgadzam się z kolegą, który mówił, żeby nie stosować podwójnych standardów wobec Libii i Białorusi.
Claudio Morganti
(IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Celem omawianego sprawozdania jest osiągnięcie porozumienia w sprawie gwarancji Unii dla inwestycji zewnętrznych Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). EBI dokonuje wielu inwestycji w krajach, które w ostatnich tygodniach znalazły się w centrum historycznych przemian - reżimy autorytarne są tam zmiatane przez powstania.
Celem sprawozdania jest rozszerzenie gwarancji UE również na inne kraje, co do których mamy wątpliwości ze względu na niefunkcjonowanie tam demokracji. Uważam, że kierunek ten cechuje się wewnętrzną sprzecznością i zastanawiam się, czy nie byłoby bardziej przydatne zwiększenie inwestycji EBI w obrębie Europy poprzez na przykład finansowanie w większym stopniu małych i średnich przedsiębiorstw - sam pan komisarz Tajani mówił o tym w Parlamencie w poniedziałek.
Wreszcie, jestem bardzo rozczarowany wymienieniem Turcji wśród krajów oczekujących na akcesję. Powtarzam, że Liga Północna nigdy - jak podkreślam, nigdy - nie zgodzi się na jakiekolwiek ustępstwa w tej kwestii, w tym czy dowolnym innym dokumencie.
Dimitar Stoyanov
(BG) Panie Przewodniczący! Od razu widać, że w opracowanie omawianego sprawozdania włożono bardzo wiele wysiłków, by pieniądze podatników europejskich można było rozdać wielu innym krajom, w tym i Turcji. Gdyby pan poseł Kalfin, kiedy był ministrem, i jego koledzy z rządu wkładali tyle samo energii w obronę praw obywateli bułgarskich, ich partia być może nadal rządziłaby Bułgarią.
Jeżeli chodzi o istotę sprawozdania, pragnę wyrazić całkowite poparcie dla słów hrabiego Dartmouth. Okazuje się, że angielski lord wykazuje więcej odpowiedzialności społecznej od socjalisty Kalfina. Wybrali nas obywatele Europy i pieniądze uzyskane od nich w podatkach musimy wykorzystać, żeby najpierw rozwiązać ich problemy, a dopiero później, gdy się to uda, dawać pieniądze Turcji i innym krajom spoza UE.
Georgios Stavrakakis
(EL) Panie Przewodniczący! Również chciałbym pogratulować sprawozdawcy panu posłowi Kalfinowi doskonałego sprawozdania. Nie ma wątpliwości, że obecny kryzys gospodarczy podkreślił wagę działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego w Unii Europejskiej. Jego rola jest też ważna, choć mniej nagłośniona, poza granicami Unii, gdzie Bank wspiera jej działania zewnętrzne swoją misją, o której dziś debatujemy.
Popieram przydatne i konieczne wnioski zawarte w sprawozdaniu: po pierwsze, aby zwiększyć przejrzystość; po drugie, aby wprowadzić klauzulę elastyczności umożliwiającą przenoszenie zasobów regionalnych; po trzecie, aby dostosować działalność EBI do polityki zewnętrznej Unii; po czwarte, aby rozszerzyć listę krajów mogących ubiegać się o pomoc; oraz po piąte, aby podwyższyć pułap finansowania. Zgadzam się z tymi wnioskami i popieram je, gdyż zwiększają one efektywność prac Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a zarazem poprawiają wizerunek Unii Europejskiej i jakość jej interwencji na świecie.
Jan Mulder
(NL) Panie Przewodniczący! Jeżeli przewidywania się potwierdzą, rola Europejskiego Banku Inwestycyjnego będzie stale rosnąć. Z mojego punktu widzenia najważniejszą rzeczą jest, aby zadania realizowane przez ten bank nigdy nie zagroziły jego ratingowi AAA.
Jeżeli przyjrzymy się debacie o perspektywach finansowych, okaże się, że kwota, jaką udostępnią państwa członkowskie, nie będzie znacznie wyższa od obecnej. Myślę zatem, iż musimy zastanowić się w szczególności, jak możemy wykorzystać Europejski Bank Inwestycyjny, by osiągnąć niektóre z celów Europy. Miało to już miejsce w przeszłości i dla mnie szczególnie ważne pytanie brzmiało nieodmiennie: jaki efekt mnożnika uzyskujemy przez gwarancje udzielane Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu?
Sądzę zatem, że bank powinien opracować sprawozdanie wskazujące, które gwarancje odniosły największy sukces i jaki mnożnik uzyskano w przypadku większości z nich. Pozwoli nam to przy opracowywaniu perspektyw finansowych dokonywać trafniejszych wyborów co do wykorzystania konkretnych środków jako gwarancji dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Panie Przewodniczący! Optymizmem napawa fakt, że w ostatnich latach doszło do poszerzenia i wzmocnienia polityki Unii w zakresie stosunków zewnętrznych i wspierania ich przez nowe instrumenty finansowe, takie jak instrument pomocy przedakcesyjnej czy europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa. Bez wątpienia w swojej działalności Europejski Bank Inwestycyjny powinien kłaść szczególny nacisk na integrację sieci transportowych i energetycznych, jak np. projekt gazociągu Nabucco czy inne projekty gazociągów o szczególnym znaczeniu dla Unii Europejskiej. Działając w ramach Partnerstwa wschodniego nie można zapomnieć o przestrzeganiu przez wszystkie kraje partnerstwa zasad demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka, w tym na Białorusi. Dopóki jednak tamtejsze władze nie zrozumieją tego, że przestrzeganie praw człowieka jest czymś, co musi być jednym z najważniejszych obowiązków tamtejszych władz, finansowanie ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego nie może w tym kraju mieć po prostu miejsca.
Seán Kelly
Panie Przewodniczący! Nie mam wątpliwości co do celowości inwestowania przez Unię Europejską w projekty poza jej granicami, zwłaszcza jeżeli chodzi o aspekty takie jak walka ze zmianą klimatu. Jako poseł do PE z Irlandii za ironię losu uważam jednak fakt, że rozmawiamy tu dziś o tym, jak UE może zabezpieczyć się przed stratami w związku z pożyczkami i gwarancjami na projekty poza swoimi granicami, a zarazem Unia Europejska próbuje osiągać na pożyczkach ratunkowych dla Irlandii zyski sięgające niemal 3 %, co oznacza 5 miliardów euro.
To na dłuższą metę niemożliwe, niesprawiedliwe i sądzę, że nielegalne. Bardzo trudno jest też zrozumieć, dlaczego każe nam się płacić 5,8 %, podczas gdy innym krajom Unii Europejskiej udziela się pożyczek na 3,2 %.
Pragnę tylko powiedzieć, że nowy rząd będzie się domagać renegocjacji...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Jaroslav Paška
(SK) Panie Przewodniczący! Przedłużenie upoważnienia Europejskiego Banku Inwestycyjnego na kolejny okres potwierdza, że obecne partnerstwo między Unią Europejską a Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) przynosi pozytywne wyniki w zakresie realizacji celów politycznych UE za pośrednictwem instrumentów EBI.
Jednym z elementów nowego upoważnienia jest zwiększenie gwarancji budżetowych EBI, które obejmują ryzyko publiczne lub polityczne związane z działaniami EBI poza Unią Europejską. W przypadku takich działań bardzo ważne jest zapewnienie umiarkowania fiskalnego i dyscypliny zewnętrznej, aby zagwarantować, że pieniądze zainwestowane w działania wspierające cele polityczne Unii Europejskiej przyniosą stosowny efekt w stosunku do nakładów.
Trzeba zatem wdrożyć sprawny i przejrzysty mechanizm stałego monitorowania wspieranych działań. Przejrzystość w odniesieniu do finansowych...
Sidonia Elżbieta Jędrzejewska
(PL) Panie Przewodniczący! Moim zdaniem działalność Europejskiego Banku Inwestycyjnego poza granicami Unii Europejskiej powinna być prowadzona zgodnie z wartościami obowiązującymi w samej Unii Europejskiej oraz z zasadami ustalonymi w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa. W obecnej sytuacji, moim zdaniem, Unia Europejska nie może dopuścić Białorusi do grona potencjalnych beneficjentów pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Jeżeli reżim w Mińsku chce korzystać z funduszy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, musi przestrzegać zasad demokracji, rządów prawa i praw człowieka. Unia Europejska powinna wykazać się w tej kwestii spójnym stanowiskiem, wprowadzając zarówno sankcje polityczne, jak i finansowe.
Jean-Pierre Audy
(FR) Panie Przewodniczący! Europejski Bank Inwestycyjny jest instrumentem międzyrządowym. Państwa członkowskie udzielają gwarancji w obrębie Unii, Unia Europejska udziela jej zaś poza swoimi granicami. Bezwzględnie konieczne jest, aby bank zachował rating AAA; jest to bardzo przydatne. Ponadto pewnego dnia Unia będzie musiała się stać udziałowcem lub partnerem banku, aby można było pogodzić aspekty międzyrządowy i wspólnotowy.
Proponuję skupić się w dyskusji na spłacie tej wynoszącej 29 miliardów euro gwarancji. Spłata ta opiewałaby na około 100 milionów euro, a zarazem moglibyśmy udzielić EBI dotacji w zależności od przedstawianych nam projektów. Jeżeli chodzi o gwarancje, pragnę zwrócić uwagę na fakt, że uwzględniając fundusz stabilności - 60 miliardów euro - oraz te 30 miliardów euro, udzielone gwarancje równają się praktycznie całemu budżetowi rocznemu Unii Europejskiej.
Jan Kozłowski
(PL) Panie Przewodniczący! Chciałbym pogratulować sprawozdawcy panu Kalfinowi świetnego sprawozdania, które moim zdaniem w pełni oddaje stanowisko Parlamentu Europejskiego. Przedłużenie mandatu o gwarancji dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest bardzo ważne i mam nadzieję, że procedura pojednawcza zakończy się pełnym sukcesem. Cieszę się również z inicjatywy podwyższenia kwot gwarancji dla Unii Śródziemnomorskiej. Biorąc pod uwagę ostatnie wydarzenia, które miały miejsce w tym rejonie (w Tunezji, Egipcie czy choćby ostatnio w Libii) jestem zdania, że powinniśmy wspierać rodzące się tam demokracje. Z drugiej strony uważam również za słuszną decyzję nieudzielania pożyczek dla Białorusi, o czym mówili również moi przedmówcy, gdzie jak pokazały ostatnie wybory prezydenckie i związane z tym wydarzenia, demokracja i prawa człowieka są gwałcone.
Ingeborg Gräßle
(DE) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Stoimy przed nową falą wdrażania funduszy UE za pośrednictwem EBI. Zabieram tutaj głos, by wygłosić ostrzeżenie.
Obecnie zobowiązania EBI w budżecie UE sięgają 20 miliardów euro. Gdyby stały się one wymagalne, mielibyśmy problem, dlatego też sugeruję bardzo uważną i precyzyjną weryfikację przyszłego wdrażania funduszy UE za pośrednictwem EBI.
EBI nie zatrudnia w państwach trzecich nawet 500 pracowników; Komisja Europejska zatrudnia ich 3 700. Nadal prawdą pozostaje, że Komisja w istocie dysponuje znacznie lepszymi możliwościami kontrolowania funduszy UE samodzielnie, a nie za pośrednictwem EBI. W mojej opinii liczne aspekty rzeczywistej motywacji upoważnienia EBI pozostają niejasne. Wzywam Parlament, by porzucił wiarę, że możemy zezwalać na prywatyzację zysków i uspołecznianie strat. Będziemy musieli usprawiedliwić to przed podatnikami i wyborcami w naszych krajach.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Siim Kallas
wiceprzewodniczący Komisji - Panie Przewodniczący! Pragnę jedynie wygłosić kilka krótkich uwag.
Po pierwsze, chciałbym podkreślić znaczenie przestrzegania harmonogramu. Na podstawie sprawozdania, które zostanie dziś prawdopodobnie przyjęte, rozpoczną się rozmowy trójstronne między instytucjami. Wspólnym celem jest przyjęcie decyzji przed latem, aby zażegnać wszelkie zagrożenie jej nieprzyjęcia do października 2011 roku, co poskutkowałoby zawieszeniem działań zewnętrznych EBI po tej dacie. Podkreślam zatem, że jest to kwestia niezwykle ważna.
Mogę też powiedzieć, że EBI działa w wielu krajach, które wyszły dziś na pierwszy plan. Portfel egipski jest jednym z największych obsługiwanych przez bank, który od początku swojej działalności dostarczył finansowanie przekraczające 4,3 miliarda euro, głównie dla sektora prywatnego.
Pragnę też wyjaśnić, że bank i budżet to dwie różne rzeczy. Bank obraca pieniędzmi udziałowców, w tym przypadku kapitałem wpłaconym przez państwa członkowskie. Musi on też ponosić odpowiedzialność za zagwarantowanie, aby całość pożyczonej sumy została spłacona. Częścią kultury bankowej jest ocena takich instytucji przez pryzmat ratingów. Dwukrotnie powiedziano już tutaj, że EBI ma najwyższy rating i nie można dopuścić do jego pogorszenia. To bardzo ważne. Profesjonalizm banku musi zapewnić utrzymanie tego ratingu, który symbolizuje także finanse Europy.
Jeżeli chodzi o kontrolę nad EBI, mamy radę, do której należą Komisja i wszystkie państwa członkowskie. EBI podlega dochodzeniom OLAF-u, opinie na jego temat wydaje też rzecz jasna Trybunał Obrachunkowy. Istnieją więc demokratyczne mechanizmy i bank musi działać w tych ramach. Gwarancja UE pokrywa jedynie ryzyko dłużnika typu państwo i ryzyko polityczne; od utworzenia w 1960 roku nigdy nie poskutkowała ona stratą dla budżetu UE.
EBI jest instytucją solidną. Przy podejmowaniu decyzji można oczywiście dokonywać wielu wyborów - komu i jak pożyczać - a więc omawiane tutaj wytyczne polityczne i Państwa opinie są bardzo cenne. Z pewnością zostaną one wzięte pod uwagę.
Ivailo Kalfin
sprawozdawca - Panie Przewodniczący! Pragnę poruszyć tylko trzy kwestie.
Po pierwsze, Europejski Bank Inwestycyjny jest instytucją europejską, elementem traktatu lizbońskiego. Jako taki powinien on pomagać w realizacji celów Unii Europejskiej zarówno w jej granicach, jak i poza nimi. Chciałbym zwrócić uwagę tych z Państwa, którzy mówili, że bank nie powinien angażować się poza Unią, na fakt, iż Unia Europejska prowadzi politykę zewnętrzną, a Europejski Bank Inwestycyjny może przyczynić się do osiągania jej celów.
Po drugie, Europejski Bank Inwestycyjny jest instytucją finansową o najwyższym ratingu. Jest on instytucją bardzo stabilną i wszystkie przedłożone przez nas poprawki miały na celu utrzymanie jego mocnej pozycji rynkowej. Nie jest to zarazem sprzeczne z możliwością raportowania i oceny wpływu projektów Europejskiego Banku Inwestycyjnego na aspekty rozwojowe oraz klimatyczne. Nie zwiększa to ryzyka, lecz przejrzystość banku.
W pełni popieram słowa komisarza. Ma on rację: odnoszę wrażenie, że dotknęliśmy bardzo wrażliwych kwestii, które są omawiane w Radzie, gdzie jak do tej pory nie podjęto decyzji - chodzi między innymi o połączenie pożyczek z UE z dotacjami z banku oraz uczynienie europejskiej pomocy rozwojowej efektywniejszą. Unia Europejska jest największym darczyńcą - nie tylko jako Unia, ale i w odniesieniu do państw członkowskich - o bardzo niewielkiej widoczności.
Mamy do wyboru dwa wyjścia: nie zajmować się tą kwestią, gdyż jest ona wrażliwa, lub próbować nawiązać współpracę z Radą w celu wypracowania lepszych opcji i zwiększenia efektywności wszystkich środków wydatkowanych przez UE.
Bardzo dziękuję za Państwa poparcie. Oczekuję bardzo szerokiego konsensusu i przyjęcia sprawozdania przeważającą większością głosów, co da nam podstawę do rozpoczęcia negocjacji z Radą.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się dzisiaj o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Zuzana Brzobohatá
Omawiane sprawozdanie skupia się na różnych aspektach działań Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Niektóre z tych działań służą osiąganiu celów polityki rozwojowej UE w krajach, które mają trudności z uzyskaniem z rynku kapitałowego finansowania na akceptowalnych warunkach. W ramach tej polityki UE posługuje się EBI, aby zasypać przepaść między Północą a Południem, gdyż krajom słabiej rozwiniętym jest siłą rzeczy trudniej uzyskać dostęp do finansowania, aby rozwijać swoją gospodarkę. Jestem przekonana, że należy utrzymywać i odpowiednio rozszerzać zakres instrumentów UE służących pomocy państwom trzecim, dając tym samym wyraz solidarności Unii z tymi państwami oraz przyjmując na siebie część odpowiedzialności za funkcjonowanie gospodarki światowej. Uważam rozszerzenie upoważnienia EBI o regionalne wytyczne operacyjne opracowane przez Komisję wspólnie z EBI oraz w konsultacji z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych za krok we właściwym kierunku z punktu widzenia osiągania celów polityki zewnętrznej UE. Sądzę też, że korzystne byłoby uruchomienie upoważnienia EBI do udzielania kredytów Islandii, Białorusi, Libii, Irakowi oraz Kambodży. Chociaż Islandii udzielono pożyczek w celu wsparcia jej gospodarki, pozostałym krajom udziela się pożyczek tylko pod warunkiem wykorzystania środków wyłącznie w celu wsparcia rozwoju demokracji i praw człowieka.
Tamás Deutsch
na piśmie - (HU) Gwarancje budżetowe udzielone przez Unię Europejską Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu (EBI) zapewniają stabilność banku i obejmują ryzyko polityczne lub związane z konkretnym krajem powstające podczas działalności banku, głównie w odniesieniu do krajów i projektów, które mają trudności z pozyskiwaniem środków na rynkach kapitałowych, o ile są do tego w ogóle zdolne. Decyzja dotyczy przedłużenia upoważnienia związanego z gwarancją. Ustanawia się w niej pułap finansowania, wylicza kraje kwalifikujące się do niego i określa zakres dostępnego dla nich wsparcia. System celów regionalnych zastąpiono ogólnymi celami wyższego szczebla obejmującymi wszystkie regiony zgodnie z zasadami określonymi w decyzji. Komisja Europejska we współpracy z EBI i w konsultacji z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych opracowuje wytyczne operacyjne odzwierciedlające regionalną strategię UE w odniesieniu do wszystkich regionów, których dotyczy upoważnienie. Między innymi większy nacisk zostanie w przyszłości położony na sektory takie jak zdrowie, edukacja, infrastruktura środowiskowa, woda i warunki sanitarne, rozwój zrównoważonego transportu, przeciwdziałanie zmianom klimatu i dostosowanie do nich. Szczególnym zadaniem Komisji Kontroli Budżetowej było usprawnienie w decyzji aspektu związanego z kontrolą budżetową. Z punktu widzenia zwiększenia przejrzystości szczególnie ważne jest ujawnianie w przyszłości Parlamentowi wszystkich sprawozdań i informacji dotyczących działań EBI oraz pomiar konkretnych wyników projektów finansowanych z gwarancji UE, jak też zapewnienie prawa Trybunału Obrachunkowego do kontroli wykorzystania funduszy z budżetu UE.
