Bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Neil Parish, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt - C6-0391/2008 -.
Neil Parish
rapporteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik alle schaduwrapporteurs bedanken die bereid waren met mij samen te werken aan dit buitengewoon technische en moeilijke dossier. Dankzij deze samenwerking zijn we in staat gebleken om met een, mijns inziens, goed compromis te komen. Ik wil ook de Commissie bedanken voor haar medewerking en we kijken ernaar uit in de toekomst wederom met haar samen aan dit dossier te werken. Ik zou ook graag Patrick Baragiola van het secretariaat van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en mijn adviseur Dan Dalton willen bedanken.
Dierproeven vormen een uiterst controversieel onderwerp en brengen een moreel dilemma met zich mee. Is het wel juist om dierproeven te houden om mogelijk het leven van mensen te redden? Als de proeven uit zowel wetenschappelijk als ethisch oogpunt voldoende kunnen worden gerechtvaardigd, vind ik van wel.
We moeten er echter wel alles aan doen om zowel het aantal dierproeven als het lijden dat de dieren wordt aangedaan, tot een minimum te beperken. Het verslag van de Commissie was een goed begin. Het toont aan dat de Commissie gemotiveerd is om stappen te ondernemen om zo snel mogelijk een einde aan de dierproeven te maken.
Het weglaten van preciseringen met betrekking tot een indeling naar ernst was een opvallende lacune in het hele voorstel. De Commissie vroeg het Parlement in feite een oordeel te vellen over regels rond een dergelijke indeling zonder te weten wat die eigenlijk precies inhield. Daarnaast lijken sommige bepalingen, met name de aanbevelingen over het hergebruik van dieren en over het voorgestelde gebruik van alleen F2-primaten (niet-menselijke primaten van de tweede generatie) juist te willen zeggen dat er veel meer dieren moeten worden gebruikt.
Wat betreft de F2-primaten, is er nog geen enkele haalbaarheidsstudie uitgevoerd om te beoordelen of het mogelijk is wat de Commissie voorstelt. Hun effectbeoordeling kijkt alleen naar aantallen, niet naar de gevolgen voor het dierenwelzijn. Om die reden moest het Parlement het voorstel dringend wijzigen: niet om het af te zwakken, maar om exact duidelijk te maken wanneer en onder welke omstandigheden dierproeven zouden moeten worden toegestaan.
Ik ben van mening dat er in het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling een goed compromis wordt bereikt tussen de verzekering dat er onderzoek in de EU kan blijven plaatsvinden en de verbetering van het dierenwelzijn. Vanuit het oogpunt van het dierenwelzijn is het een stap voorwaarts. Het gaat er steeds om alternatieven voor dierproeven te stimuleren door middel van een financiële verbintenis, meer nadruk op de drie V's en de versterking van de rol van het ECVAM.
Daarnaast heb ik ook voorgesteld experimenten met primaten regelmatig aan thematische toetsingen te onderwerpen om te beoordelen welke proeven eigenlijk niet nodig zijn, zodat deze geleidelijk kunnen worden beëindigd.
Dit verslag is tevens een stap voorwaarts voor het medisch onderzoek. De huidige gedateerde wetgeving zal erdoor worden geactualiseerd en het medisch onderzoek zal kunnen worden voortgezet mits dat onderzoek wetenschappelijk en ethisch gerechtvaardigd is. Ik ben van mening dat dit ontzettend belangrijk is. Wij willen natuurlijk ook dat er minder dierproeven worden gedaan. Maar de Europese burgers eisen tegelijkertijd, terecht, dat ze de beschikking hebben over de beste en doeltreffendste geneesmiddelen.
Het is essentieel dat er in Europa betrouwbaar onderzoek en ontwikkeling kan blijven plaatsvinden. Vaccins voor polio, rode hond, hepatitis B, difterie, mazelen, bof en meningitis en gecombineerde behandelingen met medicatie tegen HIV, medicatie om astma onder controle te houden, reanimatiesystemen voor premature baby's en diepe hersenstimulatie voor Parkinsonpatiënten zijn allemaal voorbeelden van behandelingen die met behulp van dierproeven, en met name dierproeven met primaten, zijn ontwikkeld. Vele miljoenen levens zijn hierdoor gered of verbeterd.
Zolang we geen alternatieven voorhanden hebben, ben ik van mening dat het niet verstandig is om dit soort experimenten, direct of indirect door middel van slecht geformuleerde wetgeving, uit te bannen. Deze richtlijn zal het kader uiteenzetten om ervoor te zorgen dat we dierproeven geleidelijk kunnen afschaffen zodra er alternatieve methodes beschikbaar zijn. De richtlijn betekent een aanzienlijk verbetering voor het zoeken naar alternatieven en duwt ons ferm in een richting waarin op een dag alle dierproeven tot het verleden behoren. We hebben een goed compromis in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Het lijkt er echter op dat de liberalen een stokje voor deze overeenkomst willen steken. Ik zou ze dringend willen vragen niet tegen dit verslag te stemmen, omdat het dierenwelzijn dan weer jaren zal worden teruggezet en het uitermate slecht zou zijn als ze dit zouden doen.
Stavros Dimas
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat ik vanavond de gelegenheid heb om met u te discussiëren over het voorstel tot herziening van de richtlijn betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt. Ik wil de rapporteur, de heer Parish, en de drie commissies van het Europees Parlement die het verslag hebben behandeld, van harte bedanken voor hun inspanningen en opmerkingen. Ik ben er zeker van dat nu een opbouwende dialoog zal volgen.
Een groot aantal lidstaten heeft reeds lang geleden nationale wetgeving uitgevaardigd voor de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, met als gevolg dat er in Europa sterk uiteenlopende beschermingsniveaus zijn ontstaan. Met de herziening zal het beschermingsniveau binnen de Gemeenschap worden geharmoniseerd en een soepele werking van de interne markt worden verzekerd. Het doel van de Commissie is de wetgeving van de Europese Unie inzake dierproeven te verbeteren. Dan zal enerzijds het aantal dierproeven worden verminderd en anderzijds een adequate verzorging en behandeling van proefdieren worden verzekerd, zoals vereist is overeenkomstig het aan het EG-Verdrag gehecht protocol inzake de bescherming en het welzijn van dieren.
Wij willen met deze herziening ervoor zorgen dat het welzijn van proefdieren in de Europese Unie op een aanzienlijk hoger niveau komt te staan. De vereiste inzake dierenwelzijn is officieel verankerd in het Verdrag betreffende de Europese Unie en daar moet rekening mee worden gehouden bij de uitwerking van beleid op bijvoorbeeld het gebied van de interne markt. Aan de opstelling van het voorstel hebben, aan de hand van transparante, inclusieve procedures, deskundigen en specialisten op het gebied van dierproeven, de onderzoeksgemeenschap, de rechtstreeks belanghebbende industrie en burgers deelgenomen. Het voorstel is eveneens gebaseerd op een goed onderbouwde effectbeoordeling en bovendien heeft een groot aantal wetenschappelijke instanties er een belangrijke bijdrage aan geleverd. Met het oog op de opstelling van het voorstel is een kosten-batenanalyse gemaakt waarbij een vergelijking werd gemaakt tussen wel en geen maatregelen. Met het onderhavig voorstel wordt het vereiste evenwicht bereikt. Enerzijds worden het concurrentievermogen en het onderzoek bevorderd en anderzijds wordt volledig rekening gehouden met de vereiste inzake dierenwelzijn. De Commissie heeft de van verschillende kanten geuite zorgen aandachtig onderzocht. Men vreest namelijk dat met het voorstel het Europees onderzoek ertoe wordt aangezet om de Unie te verlaten wegens de veronderstelde extra administratieve rompslomp of wegens de kosten die gepaard zouden gaan met de vereisten inzake dierenwelzijn. Er is echter geen enkel gegeven dat een dergelijk vertrek uit de Europese Unie zou staven. Een vrij groot aantal van de in ons voorstel opgenomen welzijnsnormen en veel van de strengste vergunningsprocedures worden nu reeds toegepast door de lidstaten die voortrekkers zijn als het om onderzoek gaat. Bovendien bevat ons voorstel maatregelen voor het minimaliseren van de administratieve rompslomp. Er is geen enkele tegenspraak tussen de invoering van strenge welzijnsnormen voor dieren en de bevordering van een hoog niveau van wetenschappelijk onderzoek. Integendeel, deze twee begrippen houden met elkaar verband.
Volgens het voorstel van de Commissie moeten toelatingen voor onderzoek met bij bewustzijn verkerende dieren stelselmatig gepaard gaan met een onafhankelijke ethische beoordeling. Op die manier worden de beginselen inzake vervanging, beperking en verbetering van het gebruik van dieren toegepast. Deze bepalingen vormen een fundamenteel doel van de herziening. Wij zouden onze doelstellingen nooit bereiken, indien de toelatingen zouden worden vervangen door stilzwijgende overeenkomsten voor elke soort van onderzoek, of indien wij zouden toestaan dat de ethische beoordeling wordt gedaan door degenen die rechtstreeks belang hebben bij de onderzoekswerkzaamheden.
Tot slot wil de Commissie een mogelijke onderbreking van de lopende onderzoekswerkzaamheden voorkomen en de administratieve rompslomp zoveel mogelijk beperken. Daarom is soepelheid bij de toepassing toegestaan en wordt, waar mogelijk, het gebruik van bestaande infrastructuur in de lidstaten aangemoedigd.
Geachte afgevaardigden, dames en heren, met het voorstel tot herziening wordt de soepele werking van de interne markt hersteld, het dierenwelzijn op een hoger niveau getild en onderzoek bevorderd. Het is hoog tijd dat de vigerende wetgeving op een evenwichtige manier wordt versterkt en verbeterd, en dat is precies ook wat met het voorstel van de Commissie wordt bewerkstelligd.
Marios Matsakis
rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het is een noodzakelijk kwaad van onze tijd dat er omwille van de menselijke en dierlijke geneeskunde ontegenzeggelijk dierproeven nodig zijn. Ik ben er stellig van overtuigd dat geen enkele echte wetenschapper voor zijn plezier dierproeven uitvoert of dat zou doen als er alternatieve onderzoeksmethoden voorhanden waren. Dergelijk onderzoek moet uiteraard te allen tijde zo humaan mogelijk zijn voor de betrokken dieren.
De richtlijn waarover het in dit debat gaat, streeft er te dien einde, mijns inziens terecht, naar om zaken onmiskenbaar en resoluut te verbeteren. Belangrijke punten van aandacht zijn de bescherming van de principes van ethische toetsing en toelating, en de ideeën van versterkte nationale inspecties en verhoogde transparantie. Benadrukt moet worden dat het doel van de wetenschappelijke en politieke wereld altijd moet zijn om het gebruik van dieren in de wetenschap af te schaffen indien er alternatieve, doeltreffende methoden beschikbaar zijn waarvoor geen dieren nodig zijn.
Esko Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling is een compromis dat op evenwichtige wijze rekening houdt met de standpunten van de verschillende partijen. Het voorstel van de Commissie is gewijzigd op een manier die ook wordt voorgesteld door de Commissie industrie, onderzoek en energie.
Aangezien er geen alternatieve procedures bestaan voor de ontwikkeling van alle medicijnen en vaccinaties, moeten dierproeven worden gedaan. Wij zijn er tegenover de burgers van de Europese Unie verantwoordelijk voor dat onze zieke medeburgers de hoop houden dat de medicijnen die nodig zijn om hen te genezen ook in Europa worden ontwikkeld.
Tegelijkertijd zijn degenen die dierproeven uitvoeren verplicht proefdieren goed te behandelen en hun zo weinig mogelijk pijn te doen. De richtlijn is een duidelijke verbetering voor het welzijn van dieren en veel van de amendementen die door de landbouwcommissie zijn ingediend zijn dezelfde of gelijksoortig als de amendementen die onze commissie heeft voorgesteld. Daarom moet het verslag van de landbouwcommissie met zo weinig mogelijk wijzigingen worden aangenomen.
Elisabeth Jeggle
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de dierproevenrichtlijn is gebaseerd op de beginselen met de drie V's: vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven. Daar hebben we alternatieve methoden voor nodig, en daarom moet meer worden gedaan voor de ontwikkeling ervan. Verder moeten we een compromis zien te vinden tussen dierenbescherming enerzijds en wetenschappelijk onderzoek anderzijds. Daarbij moet de gezondheid van de mensen centraal staan. En mijnheer de commissaris, zoals u al duidelijk aangaf, hebben we uniforme normen nodig in alle lidstaten.
Het onderhavige wetsvoorstel is gebaseerd op het actieplan inzake de bescherming en het welzijn van dieren en op de strategie voor diergezondheid. Wij willen een hoog beschermingsniveau en strenge normen in de EU en de rest van de wereld garanderen. Maar een volledige afschaffing van dierproeven zonder volwaardige alternatieven te kunnen bieden zou wetenschappelijk onderzoek in de EU waarbij gebruik wordt gemaakt van dierproeven in belangrijke mate bijna onmogelijk maken. Wetenschappelijk onderzoek zou de EU de rug toekeren. We zouden de enorme hoeveelheid vergaarde kennis verliezen en volledig afhankelijk worden. Daarom is het van belang een compromis te vinden, en de Commissie landbouw heeft een goed compromis voorgelegd. Ik geef toe dat dit geen eenvoudige spagaat is, maar voor zieken kan deze spagaat beslissen over leven en dood.
De uitslag van de stemming in de Commissie landbouw van 31 maart is hier een weerspiegeling van. Het met 72 procent van de stemmen goedgekeurde compromis verdient steun. Daarom doe ik een beroep op alle afgevaardigden om alle ingediende amendementen die ingrijpend van aard zijn, te verwerpen en de amendementen van de PPE-DE en PSE goed te keuren.
Tot slot wil ik me nog van harte bedanken bij de rapporteur en bij de vele collega's in het gehele Parlement!
Roselyne Lefrançois
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Parish, feliciteren met de kwaliteit van zijn werk en met het feit dat hij zo veel belang heeft gehecht aan de samenwerking met de schaduwrapporteurs.
Voordat wij hier morgen in eerste lezing over stemmen, zou ik de grote lijnen van dit verslag nog even willen doornemen. Dat dierproeven tegenwoordig zo'n negatief imago in de publieke opinie kunnen hebben, bewijst ontegenzeglijk hoe belangrijk dit vraagstuk is. Net als ik zult u de afgelopen weken ook een groot aantal brieven van bezorgde burgers hebben ontvangen.
Het is weliswaar onze plicht om een tekst voor te leggen waarin rekening wordt gehouden met de vrees van de burgers, maar daarom hoeven wij nog niet voorbij te gaan aan de eisen van onderzoekers. Wij moeten niet vergeten - ik wil dit graag benadrukken - dat onderzoekers niet alleen wettige vertegenwoordigers van deze publieke opinie zijn, maar vooral ook mensen die een absoluut essentiële rol in onze samenleving vervullen.
U moet weten dat het aantal dieren dat voor wetenschappelijke doeleinden wordt gebruikt, de afgelopen twintig jaar niet is toegenomen, terwijl het aantal wetenschappelijke publicaties op het gebied van biomedisch onderzoek om de twee jaar verdubbeld is. Om inzicht te krijgen in de uitdagingen die met de herziening van deze richtlijn gepaard gaan, heb ik zelf ontmoetingen gehad met een groot aantal belanghebbenden die de verschillende standpunten met betrekking tot dit vraagstuk vertegenwoordigen.
Naar mijn mening werd in de oorspronkelijke tekst die door de Europese Commissie was voorgesteld, echt afgeweken van de fundamentele doelstelling van het gebruik van dieren, namelijk om vorderingen te maken met onderzoek. Daarom was het van essentieel belang om de kwestie van de volksgezondheid weer centraal te stellen in de discussies.
Natuurlijk moeten de voorschriften op het gebied van dierproeven gewijzigd worden, maar dit betekent niet dat het Europese onderzoek negatieve gevolgen moet ondervinden van deze nieuwe wetgeving. De strategie waarvoor ik heb gekozen, en die door de rapporteur is overgenomen, hield dan ook in om dit voorstel weer in evenwicht te brengen, teneinde ervoor te zorgen dat onderzoekers niet benadeeld zouden worden.
Ik denk dat wij op basis van het in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling goedgekeurde verslag op een samenhangende en redelijke tekst kunnen uitkomen, en ik hoop dat deze tekst breed zal worden gesteund door het Parlement.
Jorgo Chatzimarkakis
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, Mahatma Gandhi heeft ooit gezegd: "De grootte en de morele vooruitgang van een natie kunnen worden afgemeten aan de manier waarop ze haar dieren behandelt”. Dierenbescherming voor proefdieren is een belangrijke maar netelige kwestie, waarvoor veel mensen het liefst de ogen sluiten. Het is een uitermate gevoelig thema, vooral als het gaat om wetenschappelijk onderzoek met apen en zelfs mensapen. Dat valt op te maken uit de reacties van het publiek.
De Commissie stond onder grote druk. Ik wil commissaris Dimas nadrukkelijk feliciteren. U hebt uitstekend voorwerk verricht en belangrijke verbeteringen voor de bescherming van proefdieren opgenomen, zoals een voorafgaande goedkeuring voor alle dierproeven en een nacontrole van alle proeven. U hebt ervoor gezorgd dat de richtlijn van toepassing is op alle diersoorten en zodoende niet meer alleen op zoogdieren. Ook voor de zeer omstreden kwestie van proeven met niet-menselijke primaten heeft de Commissie een goede oplossing gevonden: De proeven blijven beperkt tot levensbedreigende ziekten en hersenziekten.
Helaas is het voorstel van de Commissie op tal van punten veranderd door de stemmingen in de commissies. De stemming in de Commissie landbouw had bijvoorbeeld tot gevolg dat uit de normen die ik zo-even noemde, zelfs het tegenovergestelde ontstond. Om een voorbeeld te noemen: door de stemming in de Commissie landbouw is een dierproef waarvoor niet binnen zestig dagen een vergunning is verstrekt, automatisch goedgekeurd. Dat is toch een onhoudbare situatie voor Europa!
Daarom mijn appel aan alle collega's: leest u nog eens goed door waarover we morgen stemmen en volgt u niet blind het standpunt van uw fractie! Ik ben de rapporteur dankbaar dat hij uiteindelijk toch nog bereid was om enkele compromissen te sluiten. Ik ben tevens blij dat Neil Parish morgen een mondeling verzoek wil indienen op basis waarvan de goedkeuringduur van projecten duidelijker wordt geregeld.
Het is echter jammer dat artikel 15 het niet zal halen. In artikel 15 wordt enkele lidstaten zoals Nederland de mogelijkheid geboden om hun strengere normen te handhaven. Waarom willen we het zeer hoge Nederlandse niveau eigenlijk naar beneden halen? Ons doel moet zijn een evenwicht te vinden tussen een hoog niveau van dierenbescherming enerzijds en onderzoeksintensiteit anderzijds. De eeuwige dooddoener dat wetenschappelijk onderzoek dan wordt verplaatst, kan ik ook niet meer horen! Dat klopt namelijk maar deels!
Schopenhauer zei ooit: "Iedere domme jonge kan een kever doodtrappen, maar alle professors van de wereld samen kunnen geen nieuwe kever scheppen.” We moeten waarden overdragen - dat is onze taak!
Kartika Tamara Liotard
namens de GUE/NGL-Fractie. - Ik ben blij dat de Commissie het initiatief heeft genomen om de Richtlijn betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, te herzien. Zowel het gebruik als het lijden van proefdieren moeten sterk worden verminderd en dat kan door de ontwikkeling van wetenschappelijke methodes die gelijkwaardig of efficiënter zijn, te stimuleren, zonder dat we de ontwikkeling van geneesmiddelen daarmee teveel hinderen.
Waar ik echter moeite mee heb, is dat er meerdere amendementen zijn ingediend, die het voorstel sterk kunnen afzwakken. We moeten niet het doel van het voorstel uit het oog verliezen. Het gaat hier om de bescherming van de proefdieren en níet om de bedrijfswinsten. Het belangrijkste is dat procedures die als ernstig worden gecategoriseerd, waarbij proefdieren mogelijk langdurig pijn lijden, verboden worden. Deze procedures zijn onethisch en barbaars.
Ten slotte moet het proefgebruik van niet-menselijke primaten compleet worden uitgefaseerd. Dat moet heel snel gebeuren. Het Parlement heeft dit nog in 2007 in een schriftelijke verklaring aangenomen en ik denk dat het nu tijd is om de daad bij het woord te voegen.
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Voorzitter, hoge normen op het gebied van dierenwelzijn zijn een uiting van beschaving en een respectvol omgaan met medeschepselen. Wanneer goede alternatieven voor dierproeven beschikbaar zijn, moeten die gebruikt worden. Minder dierproeven dus. Dat geldt ook voor goede procedures die dierenleed verminderen of waarbij minder proefdieren nodig zijn. Minder dierenleed dus.
De voorgestelde verplichte ethische beoordeling vind ik winst. Natuurlijk kan het niet de bedoeling van deze richtlijn zijn dat lidstaten gedwongen worden proeven met menselijke embryo's als alternatief te accepteren. Lidstaten hebben hier hun eigen ethische afweging te maken.
De Commissie wil uiteindelijk naar volledige afschaffing van dierproeven. Dat streven delen wij, maar we kunnen helaas nog niet zonder dierproeven en we kunnen ook nog niet definitief zeggen wanneer we dat wél kunnen. Nu al een einddatum noemen waarop dierproeven verboden worden, is onverstandig en misschien zelfs wel gevaarlijk voor de menselijke gezondheid. Dat standpunt deel ik met de rapporteur.
Françoise Grossetête
(FR) Mijnheer de Voorzitter, onze medeburgers eisen meer onderzoek, met name op het gebied van biomedisch onderzoek, opdat er nieuwe behandelingen worden gevonden voor ziekten die nog niet te genezen zijn. Dit geldt onder andere voor alle neurodegeneratieve ziekten, zoals de ziekte van Parkinson en de ziekte van Alzheimer. Wij weten ook dat dierproeven nodig zijn en dat het aantal dierproeven de afgelopen jaren gelukkig sterk is afgenomen, omdat wij ons ten doel hebben gesteld om alternatieve oplossingen te vinden.
Helaas weten wij echter ook dat deze oplossingen in sommige gevallen niet bestaan en dat wij nog steeds gebruik moeten maken van dierproeven, met name op niet-menselijke primaten. In dit geval moeten wij er absoluut alles aan doen om ervoor te zorgen dat het Europees onderzoek op Europees grondgebied blijft, zodat wij maximale bescherming kunnen bieden. Door tijdens een experiment rekening te houden met de pijn van een dier, wordt gewaarborgd dat dit experiment goede resultaten zal opleveren.
Laten wij dus ons onderzoek in stand houden en laten wij, in het bijzonder, ook de dierproeven in stand houden. Laten wij er vooral voor zorgen dat dit onderzoek niet verplaatst wordt naar een locatie buiten Europa.
Luis Manuel Capoulas Santos
(PT) Voorzitter, commissaris, beste collega's, het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden is een zeer gevoelige kwestie, die controversiële en onverzoenbare emoties oproept, als deze kwestie eenzijdig benaderd wordt. Je kunt over dit vraagstuk niet uitsluitend praten vanuit het perspectief van het belang van dierenrechten, of uitsluitend vanuit wetenschappelijke belangen of vanuit het oogpunt van zoveel mogelijk resultaat behalen tegen zo laag mogelijke kosten.
Er is niemand die het lijden van andere levende wezens koud laat en dat geldt des te meer wanneer het gaat om dieren die zo dichtbij ons staan, zoals primaten. Maar nóg gevoeliger zijn we voor het lijden van mensen, tengevolge van ongelukken, oorlogen of ziekten. Als we dit lijden willen bestrijden mogen we de wetenschap niet de instrumenten onthouden die ze nodig heeft, ook als het gaat om het gebruik van proefdieren.
Dit verslag verwoordt de balans die mogelijk is tussen de met elkaar strijdige waarden en gevoelens waar we ons mee geconfronteerd zien en dit compromis strekt het Parlement en zijn leden die zich hiervoor hebben ingezet alleen maar tot eer. Ik feliciteer dan ook de mensen waar ik in deze discussie het meest mee te maken heb gehad, rapporteur Neil Parish en de schaduwrapporteur van de Socialistische Fractie in het Europees Parlement Roselyne Lefrançois, met het uitstekende werk dat zij hebben geleverd en met de consensus die zij hebben weten te bereiken op een onderwerp dat zowel moeilijk als controversieel is.
Mijn fractie, de PSE-Fractie, zal dus vóór dit verslag stemmen en vóór de amendementen die bedoeld zijn om het nog te verbeteren, in de overtuiging dat we daarmee bijdragen aan het verminderen van het lijden van dieren, zonder daarmee de wetenschappelijke vooruitgang in gevaar te brengen, in het belang van de menselijke gezondheid en de ontwikkeling van het Europese onderzoek.
Zuzana Roithová
(CS) Geachte Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren. Ook mij laat het lijden van proefdieren niet koud. Tegelijkertijd echter weet ik als arts dat we alles in het werk moeten stellen om onze patiënten zo snel mogelijk - zogezegd op een dienblad - vaccins en medicijnen aan te bieden voor zowel nieuwe als oude ziekten. Ik zou graag mijn collega's willen bedanken voor het feit dat zij tot een waar evenwichtig compromis zijn gekomen dat de ethische principes met betrekking tot de behandeling van dieren hoog houdt. Het is tevens een compromis waarmee onderzoek verder mogelijk blijft. Maar bovenal is dit een richtlijn waarmee een duidelijk politiek signaal wordt afgegeven dat we van onze wetenschappers verlangen dat zij op zoek gaan naar alternatieve methodes voor het testen van de werking van nieuwe geneesmiddelen. Want zo kan het aantal dieren alsook het aantal tests dat daartoe gebruikt wordt tot een minimum worden teruggebracht. Uiteraard is dit tevens een signaal dat alle mogelijk denkbare ethische principes nageleefd dienen te worden, opdat dieren niet hoeven te lijden. Ik wil u allen danken voor deze positieve uitkomst.
Caroline Lucas
- (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik kan niet verhullen dat dit verslag een diepe teleurstelling is voor diegenen onder ons die dachten dat een rapporteur die ook voorzitter is van de Interfractiewerkgroep "Dierenbescherming” die zorg voor dieren met wat meer overgave in dit verslag zou uitdrukken.
Het is derhalve van essentieel belang dat er een aantal cruciale amendementen worden aangenomen als we hierover stemmen. Zo moeten de toelatingscriteria voor alle projecten gelden, niet alleen voor de projecten die als "ernstig” en "matig ernstig” worden aangemerkt. Als we dat niet garanderen, zal dat betekenen dat veel procedures die pijn, lijden of angst veroorzaken, niet langer aan een centraal bewaakte ethische toetsing worden onderworpen en dat zou de handhaving van veel van de maatregelen die in het totale voorstel worden uiteengezet, juist grondig ondermijnen.
Maar als onze amendementen zijn aangenomen, betekent dat dat er hernieuwde inspanningen in onderzoek en de alternatieven voor dierproeven zullen worden gestoken, wat van cruciaal belang is in fundamenteel en medisch onderzoek. De huidige inspanningen zijn gericht op wettelijk voorgeschreven proeven, die slechts 10 procent van het proefdierengebruik uitmaken. Omwille van zowel de dieren als de volksgezondheid is het van essentieel belang dat er zo snel mogelijk modernere, effectievere proeven zonder dieren in gebruik worden genomen.
Stavros Dimas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle sprekers bedanken voor hun zeer opbouwende bijdragen aan dit debat van vanavond. Staat u mij toe enkele korte opmerkingen te maken over een aantal amendementen. De Commissie kan een groot aantal amendementen geheel, gedeeltelijk of in principe overnemen. Deze amendementen omvatten voorstellen voor de verbetering van de vertrouwelijkheid van gegevens over installaties en over het personeel dat met dieren werkt. Ook worden daarin voorstellen gedaan voor geregeld heronderzoek van het gebruik van niet-menselijke primatensoorten op het niveau van de Europese Unie.
Er zijn zorgen geuit over de criteria voor de indeling van de procedure naar ernst. Ik kan u mededelen dat de Commissie voor de zomervakantie een deskundigenwerkgroep bijeen zal roepen om de in de Europese Unie te gebruiken criteria te bestuderen. Het lijdt geen twijfel dat wij het evenwicht moeten bewaren dat is gevonden tussen enerzijds de behoeften van de industrie en de bevordering van onderzoek en anderzijds dierenwelzijn. Dit evenwicht was namelijk het resultaat van een uitgebreide raadpleging met de rechtstreeks betrokkenen. Met andere woorden wij moeten de beperkingen op het gebruik van niet-menselijke primatensoorten evenals het beginsel inzake toelatingen en onafhankelijke ethische beoordelingen voor elke soort onderzoek handhaven. Dit zijn namelijk fundamentele bestanddelen van het voorstel. Samenvattend kan ik zeggen dat de Commissie van de 202 ingediende amendementen 83 geheel, gedeeltelijk of in principe kan aanvaarden. Ik zal het secretariaat een lijst geven met de gedetailleerde standpunten van de Commissie ten aanzien van de amendementen.
Tot slot wil ik nog zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat afgezien van dit zeer belangrijke voorstel waarbij wij een evenwicht moeten bewaren - want het is noodzakelijk enerzijds wetenschappelijk onderzoek te verrichten en de menselijke gezondheid te verbeteren maar anderzijds methoden te gebruiken die niet wreed zijn voor dieren - de Commissie in de tijd dat ik commissaris ben vrij veel maatregelen heeft genomen voor dierenbescherming. Ik herinner u aan het debat over zeehonden dat wij zojuist hebben gevoerd, maar ook aan de zeer drastische maatregelen voor de walvisjacht en aan de reactie die wij daarop hebben gekregen, aan de vraagstukken inzake duurzame jacht, zeer zeker in de lentetijd, en de conservatoire maatregelen die wij als Commissie voor het eerst genomen hebben juist om dergelijke toestanden te voorkomen.
Ik begrijp totaal niet, mijnheer de Voorzitter, hoe praktijken als vossenjacht, stierengevechten of hanengevechten in overeenstemming gebracht kunnen worden met onze hedendaagse beschaving.
Neil Parish
rapporteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de leden en de commissaris graag bedanken voor hun inbreng.
We doen er goed aan deze toetsing van deze wetgeving uit te voeren. Het is goed om proefdierengebruik waar mogelijk te vervangen, verminderen en verfijnen. We doen er goed aan om de vaart erin te houden. Zowel het bedrijfsleven als de dierenwelzijnorganisaties zijn ervan overtuigd dat dit nodig is.
Dit is een kwestie die naar mijn mening veel verder gaat dan politiek. Het gaat hier eerder om een morele kwestie die we tot een goed einde moeten brengen. Ikzelf ben erg teleurgesteld, en als hij hier was geweest zou ik het hem heel duidelijk hebben gezegd, dat Graham Watson mij persoonlijk heeft aangevallen in mijn eigen regio, waardoor dit een hoog oplopende politieke kwestie is geworden. Dit is zeer spijtig want uiteindelijk gaat het erom dat we met een genuanceerd voorstel komen.
Er is een hoop technische deskundigheid en werk in dit verslag gaan zitten. We leveren dit verslag niet zomaar af. We hebben bergen werk verzet en goede compromissen gesloten. Ik heb gepoogd alle kanten van de zaak samen te brengen en zo een verslag af te leveren dat het Parlement waardig is, dat het onderzoek en het bedrijfsleven waardig is en dat het dierenwelzijn waardig is. Ik zou u allen dringend willen verzoeken dit verslag te steunen, want als we het er niet doorheen krijgen, lopen we een aantal jaar vertraging op en dit zou zeer schadelijk zijn voor zowel het bedrijfsleven als het dierenwelzijn. Ik wil dus alle leden dringend verzoeken hun steun te betuigen.
Als er hier groepen zijn die hebben besloten tegen te stemmen, denk ik dat dit op lange termijn slechts vertraging zal opleveren voor een verslag dat een goed verslag is, een verslag dat zal bijdragen aan de voortgang van wetenschappelijk onderzoek in de Europese Unie en op die manier zal bijdragen aan de bestrijding van ziekten en de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen, terwijl tegelijkertijd het aantal dierproeven wordt verminderd en het ECVAM wordt versterkt om de zoektocht naar alternatieven uit te breiden. Ik wil alle leden dus verzoeken om vóór te stemmen, zodat we morgenochtend een klinkend resultaat kunnen neerzetten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, dinsdag 5 mei 2009, plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Šarūnas Birutis  
schriftelijk. - (LT) Het ontwerpverslag van de Commissie steunt ten volle de ontwikkeling van een diervriendelijker gebruik van dieren bij wetenschappelijke experimenten. Dit toont aan dat het uiteindelijke doel van de Commissie de afschaffing van dierproeven is.
De Europese Unie zou zich moeten inzetten om dit doel te behalen. Het Europees Parlement heeft duidelijk uitgesproken dat er meer moet worden gedaan om de uiteindelijke doelstelling om in wetenschappelijke experimenten helemaal geen dieren meer te gebruiken te verwezenlijken.
Hoewel dit het einddoel blijft, kunnen we dierproeven nu nog niet helemaal afschaffen. Er is nog steeds een enorme kloof in de ontwikkeling van alternatieve testmethoden zonder dierproeven. Zolang dit het geval is, zou het onverstandig en mogelijk zeer schadelijk voor de volksgezondheid zijn om een datum vast te stellen waarop dierproeven of proeven op bepaalde diersoorten, zoals niet-menselijke primaten, niet langer zijn toegestaan. Publieke opinies lijken dit standpunt te steunen en die mogen wij niet negeren.
Daciana Octavia Sârbu  
Allereerst wil ik de Europese Commissie graag feliciteren met haar voorstel tot wijziging van Richtlijn 86/609/EEG. Ik betreur echter wel dat de rapporteur geen ambitieuzere doelstellingen heeft geformuleerd.
Ik denk dat we moeten investeren in onderzoek naar alternatieven voor het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden. We moeten laboratoria verplichten zo min mogelijk gebruik te maken van dierproeven, vooral proeven op wilde dieren.
Ik ben sterk tegen het gebruik van niet-menselijke primaten voor biomedisch onderzoek, behalve wanneer zij per se nodig zijn voor dierproeven in levensbedreigende situaties of slopende omstandigheden.
Vanuit ethisch oogpunt moet er een bovengrens zijn van pijn, lijden en leed waaraan dieren mogen worden onderworpen in wetenschappelijke procedures. Met dit in het achterhoofd moeten dierproeven die leiden tot ernstige pijn, lijden of stress en waarvan het waarschijnlijk is dat ze worden verlengd, worden verboden.
Ik weet dat de volksgezondheid ongelooflijk belangrijk is, maar we mogen niet toestaan dat dieren worden onderworpen aan extreem lijden om behandelingen te kunnen testen.
Ik steun ook het amendement waarin staat dat de richtlijn de lidstaten niet mag beperken in het toepassen of goedkeuren van strengere nationale maatregelen die tot doel hebben het welzijn en de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt te verbeteren.
