Ontwikkelingen in de huidige schuldencrisis en reactie van de EU (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de ontwikkelingen in de huidige schuldencrisis en de reactie van de EU.
András Karman
fungerend voorzitter van de Raad. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp volledig de grote belangstelling in dit Parlement voor de acties die binnen de Unie en daarbuiten worden ondernomen om de problemen die een aantal lidstaten met hun overheidsfinanciën hebben aan te pakken.
De wereldwijde financiële crisis heeft in al onze landen grote invloed gehad op zowel de inkomsten als de uitgaven, ook al zijn de omvang en aard van die effecten niet in alle gevallen hetzelfde en kan de mate waarin de afzonderlijke lidstaten in staat zijn de gevolgen hiervan te ondervangen sterk verschillen.
Het eerste wat ik zou willen benadrukken is dat de lidstaten in de allereerste plaats zelf verantwoordelijk zijn voor de houdbaarheid en gezondheid van hun overheidsfinanciën. Ook dient elke lidstaat ervoor te zorgen dat zijn economie concurrerend, flexibel en veerkrachtig is. Dat betekent natuurlijk niet dat overheidsfinanciën en economische verrichtingen niet ook zaken van collectief belang zijn.
Wij zijn onderdeel van een Unie en onze economieën zijn op een aantal manieren onderling verbonden: via de eengemaakte markt en in veel gevallen door de gemeenschappelijke munt en de diepgaander economische integratie die daarvan het gevolg is. Meer in het algemeen hebben we ons verplicht tot solidariteit jegens elkaar, wat voortkomt uit de wens om het bredere Europese belang te beschermen en bevorderen. Dit betekent dat we allemaal een stabiele en sterke economie willen in de EU als geheel en in het bijzonder binnen de eurozone. Waar nodig moeten daarom ook stappen worden ondernomen om de stabiliteit van individuele lidstaten te waarborgen.
We beschikken hiertoe over een aantal instrumenten. We hebben het coördinatiemechanisme dat ervoor moet zorgen dat elke lidstaat een passend economisch en budgettair beleid nastreeft. Dit beleid wordt momenteel geactualiseerd en versterkt, en ik ben blij dat de onderhandelingen tussen de Raad en het Parlement goed verlopen. Ook staat ons het Europees financieel stabilisatiemechanisme ter beschikking, dat elke lidstaat, zowel binnen als buiten de eurozone, ondersteuning op EU-niveau kan bieden.
Daarnaast zijn er, in het bijzonder voor de landen van de eurozone, nog andere instrumenten in het leven geroepen en zijn er steeds nieuwe in ontwikkeling. Griekenland heeft een pakket gecoördineerde bilaterale leningen van de lidstaten en een lening van het IMF gekregen. Ierland heeft een pakket gekregen dat bestaat uit bilaterale leningen, een lening van de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit (EFSM) en eveneens een lening van het IMF. Het steunpakket voor Portugal, dat eveneens gebaseerd zal zijn op Europese steun en steun van het IMF, is ook in voorbereiding.
Ook leggen de ministers van de lidstaten binnen de eurozone momenteel de laatste hand aan de technische details van het Europees Stabiliteitsmechanisme, dat als een permanent financieel steunmechanisme met ingang van 2013 de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit moet gaan vervangen. Lidstaten die niet tot de eurozone behoren nemen ook hieraan deel.
Ik zou nu kort willen ingaan op de situatie in de drie landen van de eurozone die ik al heb genoemd. Daarbij wil ik echter opmerken dat vanaf het begin veel kwesties die te maken hebben met deze lidstaten zijn besproken buiten het reguliere Ecofin-overleg, gezien hun specifieke kenmerken als leden van de eurozone. De voorzitter van de Eurogroep kan u over een groot aantal van deze punten ongetwijfeld meer informatie geven dan ik.
Ten eerste Ierland. Na het akkoord van afgelopen december over een hulpprogramma van in totaal 85 miljard euro voor Ierland, hebben de Ierse autoriteiten veel werk verzet om het aanpassingsprogramma dat een voorwaarde vormde voor de financiële steun door te voeren. Dit programma wordt door de nieuwe regering voortdurend geëvalueerd. De Ecofin-raad zal op zijn bijeenkomst op 17 mei, komende dinsdag, de naleving van het programma over het eerste kwartaal evalueren. Ik kan daar vooraf niet veel over zeggen, maar waarschijnlijk zal het oordeel zijn dat over het geheel genomen de inspanningen van Ierland aan de verwachtingen voldoen.
Maar een aantal specifieke punten blijft de aandacht vragen. Ierland zal zich vooral strikt moeten houden aan de ingrijpende budgettaire aanpassingen en de financiële sector een stabiele basis voor de toekomst moeten geven.
Ten tweede Griekenland. Griekenland heeft een lange weg afgelegd sinds de zeer moeilijke situatie van vorig jaar, en zijn inspanningen verdienen lof. Het stond voor een zeer zware opgave en heeft niet-aflatende inzet en vastberadenheid getoond. Het aanpassingsprogramma verloopt in grote lijnen volgens schema. In het laatste verslag over de uitvoering ervan, dat in maart gezamenlijk is opgesteld door de Commissie, het IMF en de ECB, wordt geconcludeerd dat er verdere vooruitgang is geboekt bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma. Sommige van de hervormingen die nodig zijn om de doelstellingen van het programma voor de middellange termijn te verwezenlijken worden momenteel doorgevoerd. In het verslag worden ook andere gebieden aangegeven waar hervormingen essentieel zijn om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en economisch herstel te waarborgen. De Commissie, de ECB en het IMF blijven de voortgang in de uitvoering van het aanpassingsprogramma op de voet volgen. De volgende evaluatie is voor deze maand gepland.
De lidstaten die deelnemen aan de bilaterale lening zijn in maart overeengekomen de rente met één procent te verlagen en de looptijd van de lening te verlengen. Ook dit is een positieve ontwikkeling. De technische details van de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst worden momenteel besproken.
Ten slotte Portugal. Op 6 april kondigde de Portugese interim-regering aan dat ze van plan is de Europese Unie om financiële hulp te vragen. Dit kwam na een periode van intense druk van de financiële markten. Portugal maakte echter ook een periode van politieke onzekerheid door die, zoals we weten, op 24 maart leidde tot het aftreden van de regering. Het Portugese parlement had eerder het door de regering voorgestelde nieuwe pakket voor begrotingsconsolidatie verworpen. De onderhandelingen tussen de trojka en de Portugese autoriteiten zijn inmiddels afgerond en over het memorandum van overeenstemming inzake de beleidsvoorwaarden voor de financiële bijstand is overeenstemming bereikt.
Het financiële pakket zal in totaal rond de 78 miljard euro bedragen voor een periode van drie jaar. In lijn met de aanbevelingen van de Ecofin-ministers tijdens het informele Ecofin-overleg in Boedapest in april omvat het programma hervormingen op een aantal gebieden, waaronder de overheidsfinanciën, de arbeids- en productenmarkten en de financiële sector. Naar onze mening zijn dergelijke maatregelen essentieel voor het groeipotentieel en voor meer economische stabiliteit. Naar verwachting zal ook de Ecofin-raad van volgende week zijn goedkeuring hechten aan het definitieve financiële pakket.
Dit is slechts een beknopt overzicht van de maatregelen die worden genomen om de gevolgen van de wereldwijde financiële crisis voor de EU en de drie lidstaten in het bijzonder aan te pakken. Zoals ik in het begin al zei, is het Hongaarse voorzitterschap niet direct betrokken bij alle gedetailleerde onderhandelingen geweest, omdat sommige daarvan meer tot de taak van de Eurogroep behoorden.
Het voorzitterschap zal echter van zijn kant alles doen om ervoor te zorgen dat alle noodzakelijke maatregelen worden getroffen om de huidige problemen aan te pakken. Wij zijn van mening dat dit essentieel is als we het concurrentievermogen van Europa op de langere termijn willen stimuleren en op die manier Europa de krachtige rol geven die het als geheel nodig heeft.
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, Europa's economische vooruitzichten heeft momenteel twee nogal verschillende kanten. Aan de ene kant voltrekt zich in de reële economie een herstel dat steeds solidere en duurzamer vormen aanneemt. Aan de andere kant is dit een ongelijk herstel en zien we nog steeds grote onrust op de financiële markten, vooral op de markt voor staatsobligaties.
Derhalve moet het economische beleid van de EU nu in de eerste plaats gericht zijn op indamming van de staatsschuldcrisis en zo het herstel van de reële economie van Europa veiligstellen. Als volgende week maandag tijdens de vergadering van de Eurogroep/Ecofin het EU/IMF-programma van Portugal wordt aanvaard, beginnen we aan een nieuw hoofdstuk van deze noodzakelijke onderneming.
Vorige week presenteerde de Portugese regering een programma voor economische hervormingen, volgend op onze productieve onderhandelingen met de regering, de oppositie, maatschappelijke organisaties, de sociale partners en de academische wereld. Deze gesprekken hebben hun weerslag gehad op het programma. Het is een Portugees programma dat de steun van de Europese Unie en van het Internationaal Monetair Fonds verdient. Onze gezamenlijke steun van 78 miljard euro toont hoe groot de bereidheid is Portugal te helpen en de financiële stabiliteit van Europa veilig te stellen.
Het is een veeleisend maar billijk en noodzakelijk programma van aanpassing. Het zal grote inspanningen vergen van de kant van de Portugese bevolking. Bij het opstellen is grote aandacht besteed aan sociale rechtvaardigheid en bescherming van de kwetsbaren. Europa staat naast Portugal, in het belang van het land en van de economische stabiliteit in Europa.
Gezien recente ontwikkelingen kan niet worden gezegd dat de schuldencrisis geen last meer vormt voor de Europese economie, maar evenmin kan worden gezegd dat de EU niet op de crisis heeft gereageerd. Laten we niet vergeten dat nog maar een jaar geleden de lidstaten van de eurozone overeenstemming bereikten over een voorwaardelijk leningenpakket voor Griekenland om de ineenstorting van ons financiële stelsel te voorkomen. Binnen dit ene jaar, van mei vorig jaar tot nu, hebben we effectieve stabiliteitsmechanismen gecreëerd die in eerste instantie tijdelijk van aard waren maar met ingang van 2013 een permanent karakter zullen krijgen. We voeren een zeer systematisch programma voor begrotingsconsolidatie uit in alle lidstaten, en zij zetten zich in voor ingrijpende structurele hervormingen om groei en werkgelegenheid te stimuleren.
Met uw actieve steun pakken wij de structurele tekortkomingen aan in de economische governance van de EU, ter voorbereiding van ingrijpende veranderingen in de beleidsvorming binnen de Europese Unie. Eveneens met uw steun pakken wij de tekortkomingen aan van onze geïntegreerde financiële markt door de financiële regelgeving aan te scherpen en de nieuwe toezichtarchitectuur door te voeren.
In het huidige stadium wordt de financiële stabiliteit gewaarborgd door de EU/IMF-stabiliteitsmechanismen en vooral ook door de actie die de lidstaten zelf ondernemen, met name de kwetsbare lidstaten. Toch vinden sommige mensen dat de crisisbeheerstrategie tekortschiet, vooral met betrekking tot Griekenland. Ik ben het daar niet mee eens. Het eerste en primaire doel van onze strategie was een totale verlamming te voorkomen zoals die optrad na het faillissement van Lehmann Brothers in september 2008 en die vervolgens leidde tot de wereldwijde financiële crisis en economische recessie. Dat hebben we bereikt en zo hebben we het herstel van de reële economie in Europa veiliggesteld.
Ten tweede hebben we de onrust op de markt voor staatsobligaties grotendeels weten te beperken tot de drie landen in het programma. Zoals blijkt uit de spreiding van obligaties maakt Spanje zich van deze landen los, dankzij doortastende maatregelen op het gebied van de begroting, de financiën en structurele hervormingen.
Ten derde bevinden de programma's in Griekenland en Ierland zich nog in een betrekkelijk vroege fase. Het Griekse programma loopt nu een jaar en dat in Ierland ongeveer vijf maanden, bij een totale looptijd van drie jaar. Beide landen voeren een zeer ambitieus programma uit van begrotingsconsolidatie, structurele hervormingen en financieel herstel. Op dit moment brengen ambtenaren van de Commissie een bezoek aan Athene om samen met de ECB en het IMF de uitvoering van het programma te controleren en een geactualiseerde analyse van de houdbaarheid van de schuld van Griekenland op te stellen. Het werk zal de komende weken worden afgerond, zodat keuzes kunnen worden gemaakt op basis van goede informatie.
In ieder geval is duidelijk dat Griekenland, ondanks zijn ongekende begrotingsinspanning in het afgelopen jaar, meer dan zeven procent van het bbp, ofwel twintig miljard euro, de uitvoering van de economische hervormingen krachtiger ter hand moet nemen en ten aanzien van het privatiseringsprogramma tot een doorbraak moet komen, en er dan voor moet zorgen dat het volledig ten uitvoer wordt gelegd.
Het is absoluut en dringend noodzakelijk dat de binnenlandse geschillen opzij worden gezet en binnen de verschillende partijen steun wordt verkregen voor Griekenlands herstel. Het is een illusie te denken dat er een goed alternatief zou zijn voor het economische hervormingsprogramma. Daarom is dit een echte test voor de geloofwaardigheid van de Griekse politieke krachten, zowel de regering als de oppositie, en uiteindelijk van de wil van het Griekse volk.
De huidige fase van de crisis is een nauw verweven combinatie van een staatsschuldcrisis en zwakke plekken in de banksector. We kunnen het een niet oplossen zonder het ander, we moeten beide tegelijk oplossen. Daarom moet het herstel van de banksector worden voltooid om de kredietverstrekking aan de reële economie, ondernemingen, huishoudens en individuele burgers veilig te stellen. Er wordt momenteel een nieuwe serie stresstests voor banken uitgevoerd. De resultaten daarvan zullen richting geven aan de noodzakelijke herstructurering en herkapitalisatie van de banksector. Vooruitlopend op de publicatie van de resultaten, zullen de lidstaten hun strategieën voor de mogelijke herstructurering of herkapitalisatie van hun kwetsbare instellingen bekend moeten maken. Dergelijke plannen moeten zo snel mogelijk gereed zijn en dienen voorzien te zijn van een gedetailleerd tijdsschema.
Tot slot leiden de fundamentele hervormingen van de financiële regelgeving en de economische governance in de Europese Unie tot een ingrijpende verandering van de economische en financiële architectuur van Europa. In de nabije toekomst zal een geheel nieuwe reeks regels de basis vormen voor een stabiele, duurzame groei en het scheppen van werkgelegenheid.
In de tussentijd moeten we doorgaan met ons werk de financiële stabiliteit te waarborgen en daarmee het economisch herstel in Europa veilig te stellen, wat de sleutel vormt voor duurzame groei en verbetering van de werkgelegenheid. Zeer moeilijke beslissingen op Europees en nationaal niveau blijven daarom noodzakelijk. Ik vertrouw erop dat we allen de wijsheid en moed hebben om dergelijke beslissingen te nemen.
Corien Wortmann-Kool
namens de PPE-Fractie. - Voorzitter, ik wil graag minister Kármán en commissaris Rehn danken voor hun toelichting, want wat hebben we gezien in de afgelopen weken? Als het vertrouwen op de markt zwak is, dan heeft ieder spoor van twijfel directe gevolgen voor de landen die toch al in moeilijke omstandigheden verkeren en daarom voor de euro als geheel. Dat bleek helaas afgelopen weekend en dan ontkennen in de pers dat een geheime bijeenkomst plaatsvindt, dat werkt nog dubbel slecht uit op het toch al broze vertrouwen. Ik hoop dat de betrokkenen daar heel snel lering uit trekken.
Voorzitter, eenvoudige keuzes en pijnloze oplossingen behoren al lange tijd niet meer tot de mogelijkheden. De steunmaatregelen voor Griekenland, Ierland en Portugal moeten robuust zijn om de financiële en economische stabiliteit te herstellen. Het pakket moet de weg mogelijk maken naar duurzame overheidsfinanciën en economische groei. Daarom wil ik Raad en Commissie oproepen verder te kijken dan de financieringsbehoeften van deze landen in het komend jaar om te voorkomen dat we over een jaar weer in dezelfde problemen zitten.
Voorzitter, het is belangrijk om in juni besluiten te nemen over een ambitieus pakket aan wetgeving voor versterking van het economisch bestuur in Europa om het vertrouwen van de markten terug te winnen en ook om voor al onze burgers groei en banen te verzekeren en de samenhang van onze economieën te vergroten. Ik wil daarom de Raad oproepen de ambitie van het Parlement te steunen, meer accountability en openbaar debat in dit Parlement, meer betrokkenheid van de nationale parlementen, geen uitruilpraktijken in de Raad als het oordeel van de Commissie niet bevalt; het pakket moet naast een stevige monetaire poot ook een stevige economische poot bevatten, inclusief de Europese 2020-strategie om de houdbaarheid van onze sociale markteconomie voor al onze 27 lidstaten veilig te stellen; ik roep u dan ook op om daadkracht te tonen in de Ecofin volgende week.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Barry Madlener
Voorzitter, mevrouw Wortmann-Kool, ik heb een vraag aan u: hoe kan het zijn dat u als Nederlands parlementariër het niet eens heeft over het schandaal dat onze Nederlandse minister van Financiën niet was uitgenodigd voor dat topoverleg afgelopen week. Hoe kan het zijn, dat u als Nederlands parlementariër terwijl Nederland zó veel betaalt dit niet eens noemt en hoe kan het zijn dat u de belangen van de Nederlandse belastingbetaler volkomen verkwanselt door miljarden belastinggeld in een bodemloze put te storten?
Corien Wortmann-Kool
Voorzitter, ik heb duidelijk aangegeven wat nodig is om het vertrouwen te herstellen; de simpele oplossingen van de heer Madlener zullen niet alleen de Nederlandse burger, maar de burgers in al onze lidstaten in een slechtere in plaats van een betere positie brengen; ik vind het echt kwalijk dat mijnheer Madlener dat nog steeds niet snapt.
Anni Podimata
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, omdat het bijna een jaar geleden is dat een overeenkomst werd bereikt over het Griekse aanpassingsprogramma en pas gisteren het programma met betrekking tot Portugal werd aangekondigd, is het mijns inziens belangrijk een beoordeling te maken en na te gaan waar wij vandaag staan, wat goed is gegaan, wat voor fouten er zijn gemaakt en wat het doel heeft gemist. In het afgelopen jaar hebben, afgezien van Griekenland, nog twee landen van de eurozone hun toevlucht genomen tot het steunmechanisme omdat zij de noodzakelijke financiering niet op de markt konden vinden. Elk land heeft zo zijn bijzonderheden en specifieke problemen en dat komt natuurlijk ook tot uiting in de diverse aanpassingsprogramma's, maar er is een fundamentele filosofie die hieraan ten grondslag ligt: overal ligt de nadruk namelijk op snelle begrotingsaanpassing.
Zoals u zelf ook zei, mijnheer de commissaris, heeft Griekenland weliswaar veel bereikt - het primair tekort is namelijk verminderd met zeven procentpunten en de totale schuld is verminderd met vijf procent van het bbp - maar werd het in 2010 getroffen door een recessie die veel groter was dan aanvankelijk was voorspeld, waardoor er veel minder geld in de staatskas terecht is gekomen. Dat is dus het eerste element voor de evaluatie, als wij het er tenminste over eens zijn dat de programma's tot doel hebben de crisis, de budgettaire en economische crisis te overwinnen en niet tot doel hebben een strafcultuur te creëren, waardoor het euroscepticisme in Europa zou worden aangewakkerd. Het tweede te evalueren element is het feit dat de markten ondanks de ondernomen inspanningen niet dienovereenkomstig reageren. De Europese Unie is er met haar besluiten niet in geslaagd de markten te overtuigen en heeft in bepaalde gevallen de situatie zelfs verergerd. Ik verwijs naar het fameuze besluit van Deauville over de deelname van particulieren aan het in 2013 in te voeren permanent steunmechanisme. Daaruit moeten wij concluderen dat elk met de programma's voor begrotingsaanpassing geboekt succes als sneeuw voor de zon dreigt de verdwijnen wegens de angst voor de markten en de ratingbureaus. De afgelopen dagen worden telkens weer dezelfde scenario's van schuldherstructurering en zelfs wanbetaling of ook het vertrek van een land uit de eurozone boven water gehaald, ondanks alle ontkenningen, waardoor wij nu dingen bespreken die wij tot voor kort nog als onvoorstelbaar beschouwden.
Mijnheer de commissaris, ik weet dat u Europa toegewijd bent, en u bent het denk ik met mij eens als ik zeg dat de oplossingen die wij vandaag bespreken, dat de manier waarop wij deze crisis aanpakken ongetwijfeld een groot hoofdstuk zal worden in de Europese geschiedenis. Nu creëren wij de voorwaarden waaronder de epiloog zal worden geschreven. Ik geloof en hoop dat wij ons allen bewust zijn van het feit dat dit historische momenten zijn en dat wij ervoor moeten zorgen dat deze epiloog, wat de toekomst van de Europese Unie en de EMU betreft, niet met zwarte letters wordt geschreven maar een dappere en beslissende stap zal markeren waarmee de Unie meer cohesie, meer eenheid en meer kracht zal verwerven.
Carl Haglund
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega zei zojuist dat een jaar een goede periode is om te evalueren en ik heb nieuws uit Finland, waar vanavond hopelijk wordt meegedeeld dat het Finse parlement het reddingspakket voor Portugal zal steunen. Hopelijk is dit het geval, maar we moeten niet te vroeg juichen. We kunnen hopen dat het gebeurt en mijn partij staat in elk geval achter deze stap.
Ik zal in het kort analyseren waarom wij in Finland momenteel aarzelen om Portugal te ondersteunen. Een van de redenen is - en ik richt me hier tot de Raad, en hoewel ik weet dat het Hongaarse voorzitterschap misschien niets verweten kan worden, moet u toch de boodschapper zijn - het feit dat moeilijke beslissingen voortdurend in de vorm van kleine deelbesluiten worden genomen, omdat we er niet in slagen dit probleem in een keer op te lossen. Dat is misschien ook helemaal niet zo eenvoudig en ik begrijp dat er geen simpele en allesomvattende oplossing is, maar het feit dat we constant gedwongen zijn om kleine en lastige deelbesluiten te nemen, zorgt ervoor dat het politieke geduld en de politieke wil in bijvoorbeeld het Finse parlement opraken. Dit lijkt helaas ook het geval te zijn in bepaalde andere nationale parlementen. Dat is zorgwekkend gezien het feit dat we vermoedelijk nog een aantal moeilijke beslissingen voor ons hebben liggen, bijvoorbeeld met betrekking tot de situatie in Griekenland, en het risico bestaat dat we op een gegeven moment muurvast komen te zitten. De Raad moet zich daarom bezinnen op een ambitieuzere strategie dan de deelstrategie die u momenteel toepast. Als u dit niet doet, dan komen we nooit uit deze situatie. U hebt een nieuwe strategie nodig, want de huidige strategie werkt niet. Dank u.
Vicky Ford
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de staatsschuldcrisis zal niet worden opgelost zolang de banken niet op orde zijn gebracht, en je kunt de banken niet op orde brengen als de stresstests van toezichthouders weigeren toe te geven dat de staatsschuldcrisis bestaat. Er is ook een vertrouwenscrisis bij de bevolking. Sommige landen hebben hun eigen banken gered tegen enorme kosten voor de belastingbetaler, zonder dat de EU is bijgesprongen. Ik begrijp waarom datzelfde publiek zich nu afvraagt waarom zij reddingsoperaties in andere landen zouden moeten financieren.
De voorstellen van vorige week voor hervormingen in Portugal bevatten een aantal positieve aanbevelingen om het concurrentievermogen te verbeteren, maar de situatie in Griekenland lijkt niet best. Leiders uit de eurozone vertellen ons dat er geen herstructurering van de Griekse schulden plaatsvindt, maar sinds wanneer is het naar achteren schuiven van een aflossingsdatum geen herstructurering?
Als publieke kredietverstrekkers looptijden verlengen, is dat niet gewoon wat geschuif met ligstoelen op de Titanic, maar betekent het dat de publieke kredietverstrekkers zich benedendeks begeven om met het schip ten onder te gaan, terwijl de private leninghouders naar de reddingsboten worden geholpen.
Sven Giegold
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, beste mijnheer Rehn, ik wil allereerst zeggen, en u hebt dat ook al geschetst, dat de situatie slechter is geworden. In de eurozone wordt de kloof tussen landen die zich herstellen en landen die zwakker zijn steeds groter. De kosten voor de steun aan de zwakkere landen worden ook steeds hoger.
In deze situatie heb ik enkele vragen voor u als commissaris voor economische en monetaire zaken. Op de TARGET2-rekeningen van het ECB-systeem hebben zich tussen de centrale banken verplichtingen en vorderingen tot een bedrag van meer dan vierhonderd miljard euro opgestapeld. Dat komt omdat de banken nog steeds niet in voldoende mate door de kapitaalmarkt worden gefinancierd. Hoe denkt u over deze in het eurosysteem onvoorziene verplichtingen?
De voornaamste reden waarom we niet verder komen met de herstructurering van de schulden is dat het bankenstelsel niet goed is geherstructureerd, zoals mevrouw Ford ook heeft gezegd. Het voorstel voor een Europees herstructureringssysteem is uitgesteld. Wanneer komt de Commissie met dit voorstel? Wat vindt u als commissaris voor economische en monetaire zaken van dit uitstel? Wat doet u eraan om hier meer vaart achter te zetten?
Bovendien hebben we gezien, wat we als Fractie van de Groenen/Vrije Europese Alliantie al lang voorspeld hebben, dat de maatregelen ten opzichte van Griekenland en Portugal geen effect hebben zolang de macro-economische voorwaarden in de eurozone niet beter worden. We hebben nog steeds stijgende rentelasten voor deze landen. We zien een groeiende export van kapitaal en kapitaalvlucht in sommige van deze landen. Er is nog steeds een gebrek aan vraag in veel Europese partnerlanden, vooral vanuit de sterke eurolanden. We hebben ook te maken met een stijging van de grondstoffen- en levensmiddelenprijzen, indien we ten minste de jongste pieken en dalen niet meerekenen.
Naast de bail-out voor deze landen, naast de hulp aan de financieringszijde, vraag ik me af welke maatregelen er worden getroffen om te zorgen dat de zwakkere landen macro-economisch op het gebied van belastingen, vraag van buitenaf en rente worden ontlast? En hoe gebeurt dit? Ik zou u daarom willen aanmoedigen om een voorstel te doen voor een sterk pakket waarmee de voorwaarden op macro-economisch gebied voor deze landen in de eurozone worden verbeterd.
Ten slotte hebben de maatregelen - die volgens mij in strijd zijn met de geest van het EU-Verdrag - in Griekenland, Portugal en Spanje juist de zwaksten getroffen, terwijl aan de sterkeren, de rijken, tot op heden niet is gevraagd een deel van de lasten te dragen. Welke maatregelen neemt u om te zorgen dat juist ook de rijken hierbij worden betrokken en iets aan deze crisis bijdragen?
Ilda Figueiredo
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier mijn grote verontwaardiging uiten en uitdrukking geven aan de protesten in Portugal tegen het beleid dat heeft geleid tot de huidige crisis, met name dat wat moet worden beschouwd als een pact voor onderwerping en agressie, aan het Portugese volk opgelegd door de 'trojka': het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Commissie. Deze instellingen zijn belast met de tenuitvoerlegging van een schandelijke interventie van buitenaf, waarbij de rechten en exclusieve bevoegdheden van het Portugese parlement niet worden gerespecteerd en er evenmin rekening wordt gehouden met het feit dat wij in een periode van parlementsverkiezingen zitten.
Er is hier sprake van antisociaal en regressief beleid dat ontwikkeling laat varen en de Portugese werknemers en burgers veroordeelt tot werkloosheid, armoede, onderontwikkeling en extreme afhankelijkheid, waarbij Portugal verwordt tot slechts een protectoraat of kolonie van de EU-grootmachten. Dit gebeurt bovendien in de wetenschap dat dergelijke maatregelen het probleem niet oplossen, zoals blijkt uit het Griekse voorbeeld.
Zelfs al zijn de werkelijke verantwoordelijkheden van het EU-beleid - en we hebben het hier over de irrationele criteria van het Stabiliteits- en groeipact, van het beleid van de sterke euro en van de ECB-richtsnoeren en -statuten, waarin de bijzonderheden van de zwakkere economieën niet worden gerespecteerd -, met betrekking tot de huidige situatie verdoezeld, niets rechtvaardigt een pakket maatregelen voor Portugal dat de Portugese bevolking straft in ruil voor een lening die moet worden terugbetaald tegen hogere rentetarieven dan de ECB gewoonlijk hanteert. In tegenstelling tot alle uitspraken in verkiezingstijd over solidariteit, is hier sprake van een beleid van sociale achteruitgang en aanhoudende economische recessie.
Dit alles heeft louter ten doel de internationale banken te begunstigen, samen met een handvol grote ondernemingen en financiële instellingen in Portugal, en een paar van hun lakeien. Daarom zeggen wij hier dat de eurozone zelf in gevaar is; dat de toekomst van de Europese Unie wel eens de implosie ervan zou kunnen zijn en dat er een beleidsverandering nodig is...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
De Voorzitter
Mevrouw Figueiredo, ik vrees dat ik uw microfoon moet uitschakelen. Het spijt me dat ik dit moet doen, maar u hebt uw spreektijd ruimschoots overtreden. U krijgt echter de kans nog dertig seconden het woord te voeren als u ermee instemt een "blauwe kaart"vraag van de heer Van Dalen te beantwoorden.
Peter van Dalen
Voorzitter, ik zou mevrouw Figueiredo willen vragen: als het nu allemaal zo erg is wat uw land overkomt en als het dan allemaal zo erg is dat u nu onder een echt regime komt waarin u eens uw hele economie moet herstructureren, waarom stapt u dan niet uit de eurozone? De euro is een sterke munt en die moet iets voorstellen. Als u daar last van heeft, moet u gewoon gaan!
Ilda Figueiredo
(PT) Mijnheer de Voorzitter, het is onaanvaardbaar dat een vraag als deze kan worden gesteld wanneer Europa's leiders niet tijdig konden toegeven dat door hun beleid de situatie van Portugal is verslechterd, een land dat - zoals alom bekend - een kwetsbare economie had en moest worden onderworpen aan het beleid van de sterke euro, dat wel de belangen van onder andere Duitsland en Frankrijk behartigt, maar niet die van Portugal of van andere landen met zwakkere economieën.
Om deze reden verzetten de Portugezen zich tegen dit beleid, net zoals de Grieken en werknemers in heel Europa. Ook hier in Europa is een ander beleid nodig.
Godfrey Bloom
Mijnheer de Voorzitter, ik ben een babyboomer; ik ben net na de oorlog geboren. Sinds die tijd hebben we wereldwijd waarschijnlijk de langste periode van vrijheid en welvaart ooit gekend. Ik heb een bescheiden som geld opzij gezet, zodat ik wat door kan geven aan mijn familie als mijn tijd eenmaal daar is. Ik kan dat vooral omdat ik nooit meer geld heb uitgegeven dan ik heb verdiend. Ik ben altijd zuinig geweest en heb redelijk hard gewerkt.
Ik heb altijd het idee dat politici niet het flauwste benul hebben van hoe landen in de schulden terecht kunnen komen. Ik zal het u dan maar vertellen, want ik heb het idee dat u het niet helemaal begrijpt, ook al is het doodeenvoudig: politici geven consequent meer geld uit dan zij met belastingen binnenhalen - trouwens waarschijnlijk ook meer dan ze überhaupt via belastingen zouden kúnnen binnenhalen. En dan gooien ze het grootste deel daarvan ook nog eens over de balk. De reden waarom we hier over failliete landen spreken - en dat zijn ze: failliet - is omdat hun dwaze, incompetente, onnozele politici consequent meer geld uitgeven dan ze kunnen binnenhalen. En dus lenen ze en lenen ze maar. En erger nog: ze beginnen geld bij te drukken, want de politici en hun centrale banken hebben een machine die geld kan drukken. Als je dat als gewone burger doet, is dat een misdaad en draai je de gevangenis in. Maar politici en hun centrale banken doen de hele tijd niet anders
Jawel, dames en heren, deze landen zijn failliet. Ze zijn failliet dankzij hun eigen stupide leiders en politici. Het is immoreel - immoreel! - om gewone belastingbetalers uit welk land dan ook te laten opdraaien voor het jammerlijke falen van politici en banken. Ze kunnen niet meer voldoen aan hun verplichtingen, ze zijn failliet. Laten we dat nu in godsnaam eindelijk eens onder ogen zien.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Robert Goebbels
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen weten of de heer Bloom zich ervan bewust is dat Spanje minder schulden heeft dan het Verenigd Koninkrijk, dat Ierland ruim onder de 60 procent zat voordat de bankencrisis uitbrak en dat Ierland, door zich in de schulden te steken om zijn banken te redden, in wezen het geld van de Britse banken gered heeft.
Godfrey Bloom
(EN) Inderdaad! Ik wilde niet suggereren dat de politici in mijn land minder achterlijk waren dan elders. Het is schande allemaal! Er was niet eens een debat in ons nationaal Parlement over de redding van deze plofbanken. Als je in een plofbank wilt investeren, doe dat dan met je eigen geld en niet met het geld van mijn gepensioneerden in Yorkshire die van 98 GBP per week rond moeten komen, stelletje dieven!
Marine Le Pen
(FR) Mijnheer de Voorzitter, op 9 mei 2010 kondigde de trojka EU-ECB-IMF triomfantelijk aan dat ze Griekenland had gered van het faillissement door het 110 miljard euro te lenen. Een jaar later stortte Griekenland in een recessie. De overheidsschuld schoot omhoog naar 150 procent van het bbp en de tweejarige rente is gestegen tot meer dan 25 procent per jaar.
Als Griekenland op dit moment in ademnood is, dan is dat omdat de methode die gebruikt werd om het te redden niet de juiste is. De Griekse economie heeft nu een zwakke munt nodig om uit de depressie te komen, maar de trojka gaat een nieuw en zelfs nog drastischer pakket strenge begrotingsmaatregelen opleggen.
Dit redmiddel zal in de toekomst net zo weinig uithalen als het in het verleden heeft gedaan. De momenteel zeer hoge rentevoeten waar Griekenland mee te maken heeft, weerhouden de particuliere spelers in zijn economie er in feite van te investeren, of het nu in productieprocessen is of in onroerend goed. Griekenland is op weg een derdewereldland te worden, waarmee alle hoop op terugbetaling vervliegt.
Het nieuwe reddingspakket ter waarde van 60 miljard euro dat afgelopen vrijdag is voorgesteld, laat zien dat de lening van 110 miljard euro die een jaar geleden al werd verstrekt als een gift moet worden beschouwd. Hoe lang en tot in welke mate zullen Europese belastingbetalers dit vat der Danaïden nog moeten vullen met hun geld? Deze weg leidt naar de afgrond en naar de desintegratie van Europa.
Er zijn twee oplossingen mogelijk: ofwel de Griekse schulden worden geherstructureerd, met in het vooruitzicht de herstructurering van de het geheel aan overheidsschulden van falende staten, wat uiteindelijk leidt tot de ineenstorting van ons bankstelsel, of Griekenland stapt op een georganiseerde, rationele en pragmatische wijze uit de eurozone en krijgt zo de kans weer op adem te komen.
Europa staat op een kruispunt. Is het redden van de euro het offer waard dat de burgers van Europa brengen?
Diogo Feio
(PT) Mijnheer de Voorzitter, voor de staatsschuldencrisis is een Europese reactie vereist; een reactie waarbij wordt gekeken naar elke specifieke situatie, waarbij de euro wordt verdedigd om deze sterk te maken, en waarbij de lidstaten worden verdedigd. Daarom is de reeks voorstellen voor economische governance waarover momenteel in het Europees Parlement wordt gedebatteerd, bijzonder belangrijk.
Het Parlement helpt te waarborgen dat er positieve stappen worden genomen in de richting van intelligent schuldenbeheer. Het Parlement bepleit een redelijke overgangsperiode; argumenteert dat de benodigde schuldvermindering niet per jaar moet worden plaatsvinden, maar dat er een driejarig gemiddelde moet worden gebruikt; bepleit de noodzaak van begrotingsdiscipline; argumenteert de noodzaak van groei en meer transparantie in het Europese beleid door debatten in het Europees Parlement; en bepleit de benodigde solidariteit. Deze solidariteit is wat er zojuist is gebeurd voor Portugal.
Ik wil graag iets tegen u zeggen als Portugees. Portugal heeft een negenhonderd jaar lange geschiedenis. Portugal is capabel. Portugal kan zijn overheidsfinanciën op gedisciplineerde wijze op orde brengen. Portugal kan zijn bankwezen hervormen; het kan zijn arbeidsmarkt hervormen; het kan zijn belastingstelsel in hogere mate concurrerend maken; en het kan innovatieve maatregelen nemen om zowel het gezondheidsstelsel als het rechtsstelsel te hervormen. Portugal kan een overheidsapparaat hebben dat efficiënter is en beter wordt beheerst. Portugal kan een geliberaliseerde economie hebben die succesvol is en beter kan concurreren.
In wezen kan Portugal deelnemen aan het Europese project; het kan eraan deelnemen en helpen alle toekomstige uitdagingen op te lossen. Juist daarom zijn wij zeer tevreden in de Europese Unie en willen we helpen de Unie steeds sterker te maken.
Robert Goebbels
(FR) Mijnheer de Voorzitter, de wildste geruchten doen de ronde en enkele lidstaten worden aangevallen op basis van niets meer dan veronderstellingen. Laat mij u daarom een aantal feiten in herinnering brengen.
De euro is een sterke munt. In tien jaar is hij de op een na meest gebruikte munt ter wereld geworden. Van de internationale monetaire reserves is 30 procent in euro. Meer dan een derde van de internationale particuliere leningen is in euro. De koopkracht van de euro is 40 procent hoger dan die van de dollar, wat betekent dat de lidstaten die tot de eurozone behoren minder betalen voor hun grondstoffen, met name olie.
De euro is er voor de lange termijn in alle eurolanden. Met alle respect voor mevrouw Le Pen: uit de eurozone stappen is eenvoudig geen optie. Iedere lidstaat die uit de eurozone stapt - en volgens mevrouw Le Pen zou Frankrijk dat moeten doen - zou zien dat zijn nieuwe munt dramatisch devalueert.
In de nasleep van de crisis in IJsland is de waarde van de IJslandse munt gehalveerd. Deze devaluatie van 50 procent heeft tot gevolg gehad dat het inflatiecijfer van IJsland omhoogschoot van 5 procent naar 14 procent. De enige manier om de rust op de markten te herstellen, is Griekenland, Ierland, Portugal en andere landen in staat te stellen hun schulden te herstructureren door het uitgeven van euro-obligaties die door de Unie tegen redelijke rentetarieven worden gegarandeerd. Ik doel hier op het initiatief van Giulio Tremonti en Jean-Claude Juncker.
In feite bestaan euro-obligaties al. De Europese Investeringsbank (EIB) leent onder garantie van de 27 lidstaten. Vorig jaar heeft de EIB 80 miljard euro bij elkaar gekregen tegen een rente van tussen de 3 en 3,5 procent. Het zijn dat soort rentepercentages waarmee lidstaten die onder druk staan de crisis te boven kunnen komen en de weg naar financiële weer kunnen inslaan.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149,
lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Roger Helmer
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de vorige spreker zei dat wanneer Griekenland de eurozone verlaat zijn munt direct instort en dat het in dat geval niet meer aan zijn verplichtingen voldoen kan. Maar we weten toch al dat het land sowieso failliet gaat. Het kan nu kiezen of het binnen de euro failliet gaat - wat het probleem alleen maar verplaatst om uiteindelijk ook ons te treffen - of het kan failliet gaan buiten het kader van de euro. In dat geval kan het zijn eigen boontjes doppen. De oplossing van de vorige spreker kan dus gewoon niet werken.
Robert Goebbels
(FR) Mijnheer de Voorzitter, de heer Helmer heeft geen vraag gesteld, maar een cirkelredenering gegeven, en de heer Helmer heeft het gewoon bij het verkeerde eind.
Nogmaals, iedere lidstaat die uit de eurozone zou stappen, zou zien dat zijn nieuwe munt dramatisch devalueert. Ik geef opnieuw IJsland als voorbeeld; dat land behoort niet tot de eurozone, maar heeft het allemaal doorgemaakt.
Olle Schmidt
(SV) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Rehn, u verricht werkelijk uitstekend werk. U bent dit jaar met een aantal verschillende voorstellen gekomen die de situatie verbeterd hebben en dat zouden wij toch allemaal moeten erkennen.
Als ik naar dit debat luister, ben ik verbaasd. Ik dacht dat dit een huis voor Europa was en geen huis voor 27 lidstaten. Er is hier sprake van een nationalisme dat angstaanjagend is en niet zal bijdragen aan het oplossen van onze problemen. Het is een kwestie van solidariteit.
(Spreker spreekt in het Engels)
(EN) (sprekend tot de heer Helmer die heeft laten weten het niet met hem eens te zijn) U kunt wel lachen, maar u hebt ongelijk. U hebt absoluut ongelijk, mijnheer Helmer, want het gaat om solidariteit. Met Europa gaat het om solidariteit en we zijn allemaal met elkaar verbonden. Zelfs het Britse pond beïnvloedt de euro. Ik sta versteld.
(SV) In Zweden hebben we ervaren wat het betekent om een grote schuldenlast te hebben. Het land had schulden en de mensen hadden schulden, maar het is ons gelukt om hier een oplossing voor te vinden. Waarom zou dat onze vrienden in Griekenland, Portugal en Ierland niet lukken? Zijn wij hier in de noordelijke landen dan zo speciaal? Natuurlijk niet. Deze landen hebben nu echter onze hulp en steun nodig en als we die niet geven, zal dat ook tot onze ondergang leiden.
(Spreker spreekt in het Engels)
(EN) Europa is een gemeenschappelijke bestemming voor ons allemaal en dat moeten we ons realiseren - zelfs u, mijnheer Helmer. U maakt deel uit van Europa en u kunt meer doen.
(Interruptie van de heer Helmer: 'Absoluut niet!')
Lajos Bokros
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we vieren nu de eerste verjaardag van de Griekse financiële reddingsoperatie. Maar er valt helemaal niets te vieren. Nu, een jaar later, zijn we weer terug bij af. In plaats van het lijden te verlengen en de Griekse economie met nog meer schulden te overladen, zou het veel beter zijn om het onvermijdelijke en het oordeel van de markten maar meteen te ondergaan.
Het faillissement van het land is eenvoudigweg onafwendbaar. Bovendien heeft een ordentelijk faillissement op z'n minst vijf voordelen. Het verlies zou eerlijker tussen de Griekse belastingbetalers en de externe schuldeisers verdeeld worden; er zou een halt worden toegeroepen aan het vervangen van private schulden door een steeds groter aandeel aan overheidsschuld uit andere landen; Griekenland zou dankzij lagere afbetalingen meer kansen krijgen te groeien; en mevrouw Merkel's taak om het faillissement aan de Bondsdag te 'verkopen' zou er veel eenvoudiger op worden doordat op die manier de Duitse banken geholpen zouden worden en niet Griekenland; en in de laatste plaats zou de schuldencrisis erdoor worden losgekoppeld van de concurrentiekrachtcrisis en zou de eurozone behoed worden voor besmetting.
Waar wachten we nog op?! Gooi geen goed geld naar kwaad geld.
Philippe Lamberts
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bokros, nu u dit punt aan de orde hebt gesteld, ga ik er nog even op door. Ik vind, mijnheer Rehn, dat we moeten luisteren naar wat er gezegd wordt. Ik vind dat als je de cijfers naast elkaar legt er maar één conclusie mogelijk is, namelijk dat schuldsanering in Griekenland, en waarschijnlijk in Ierland, onvermijdelijk is. Ik denk dat iedereen zich dat wel realiseert. Het lijkt zó voor de hand te liggen, dat je je kunt afvragen hoe het mogelijk is dat de Europese Centrale Bank, de Commissie en de Raad het niet zien. Of weigert u het soms te zien?
Met andere woorden, de eerste optie is dat u uit ideologische overwegingen besluit te zeggen dat er geen sprake van een faillissement kan zijn. In dat geval zou u de realiteit ontkennen. Aan de andere kant zou u misschien kunnen zeggen dat het beter zou zijn tijd te rekken. In dat geval zou ik een klemmend beroep op u willen doen, want hoe meer tijd er voorbijgaat, hoe pijnlijker en duurder het zal zijn de schulden te herstructureren. Het zal in het bijzonder duurder zijn voor belastingbetalers, want hoe meer tijd er voorbij gaat, hoe zwaarder de Griekse overheidsschuld zal drukken op overheids- of semi-overheidsinstellingen - ik denk aan de Europese Centrale Bank, ik denk aan de Europese faciliteit voor financiële stabiliteit (EFSF) - en het zal steeds vaker de belastingbetaler zijn die gevraagd wordt in de buidel te tasten.
Weet u, mijnheer Rehn, er is de afgelopen tijd heel wat gepraat over stresstests en weerstandstests. Ze worden genoemd in verband met kerncentrales; ze worden genoemd in verband met banken. Maar degenen van wie de weerstand elke dag zwaar op de proef wordt gesteld, zijn onze burgers, vooral de meest kansarmen onder hen, die misschien wel een onevenredig groot deel dragen van de last van de maatregelen ter bestrijding van deze crisis.
Het spreekt voor zich dat de crisis niet de verantwoordelijkheid is van alleen maar de banken, alleen maar ondernemingen of alleen maar politici. Dat is een al te eenvoudige voorstelling van zaken die sommigen ons graag zouden doen geloven. Mijns inziens is dit een collectieve verantwoordelijkheid en zou het dus gezond zijn als iedereen zijn steentje bijdraagt om de crisis aan te pakken.
Ik zou tot slot willen benadrukken dat ik het weliswaar vaak met u oneens ben, maar dat u lof verdient voor het werk dat u deze dagen verzet. U zult ongetwijfeld geen lange nachten maken en ik beloof u dat ik u van harte zal uitnodigen voor een etentje zodra de rust weer enigszins in uw leven is teruggekeerd.
Nikolaos Chountis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik had eigenlijk gedacht dat u heel eerlijk zou antwoorden dat het bezuinigingsprogramma, het memorandum dat in Griekenland met grote devotie ten uitvoer wordt gelegd, volledig mislukt is. Het tekort is nog hoger opgelopen dan voorspeld, de schuld is toegenomen, de werkloosheid is toegenomen, er wordt steeds heftiger bezuinigd en u, mijnheer de commissaris, u ziet in dit alles een teken dat de economie herstellende is en aan een hartaanval is ontkomen, terwijl uw vertegenwoordiger spreekt over doelstellingen en successen. U wilt zelfs hetzelfde recept gaan volgen in Ierland en Portugal, ofschoon deze recepten totaal zijn mislukt.
Bovendien blijkt uit recente gegevens dat er in Duitsland economische groei is en dat de export van dit land het hoogste niveau heeft bereikt sinds de jaren vijftig. Als wij deze feiten met elkaar combineren en kijken naar de ongelijkheid en ongelijkwaardigheid binnen de Europese Unie, dan zien wij dat dit precies ook het probleem is en een van de oorzaken van het probleem. Waar wacht u dan nog op om uw beleid te veranderen? Zegt u ons eens wat besproken wordt tijdens de geheime bijeenkomsten, want er doen heel veel geruchten de ronde. Zult u eindelijk een ander beleid gaan voeren om de problemen bij de hoorns te vatten?
Barry Madlener
Voorzitter, ik heb allereerst een vraag aan commissaris Rehn: hoe kan het zijn, mijnheer Rehn, dat er topoverleg is gevoerd door de eurogroep onder leiding van de heer Juncker en dat onze Nederlandse minister van Financiën daarbij niet aanwezig was? Hoe kan dat zijn? Het is een grof schandaal dat Nederland als een van de grootste betalers van alle reddingsacties niet eens was uitgenodigd voor dat overleg. Kunt u, mijnheer Rehn, mij hier toezeggen dat u ervoor zult zorgen dat dat nooit meer zal gebeuren?
Collega's, Griekenland stapt uit de euro of herstructureert de schulden, dat is onvermijdelijk, de vraag is echter wanneer? Wat ik denk en wat ik vrees, is dat dat gebeurt als alle garanties en alle gelden aan Griekenland zijn uitgekeerd en dat zou toch het grootste bedrog van de eeuw zijn. Mijnheer Rehn, kunt u mij hier nu garanderen dat het scenario dat Griekenland eerst zijn schulden maximaal herfinanciert met Nederlands belastinggeld en daarna uit de euro stapt en zijn schulden afstempelt een scenario is dat niet zal gebeuren? Wij kunnen die Grieken toch niet vertrouwen; de Griekse politici die samen met de Europese Commissie bedrog hebben gepleegd door met valse cijfers de euro in te voeren, blijken nu vooral bezig hun eigen salaris te verhogen. Dit zijn politici die wij niet kunnen vertrouwen, dus, mijnheer Rehn, hoe gaat u garanderen dat niet de Nederlandse belastingbetaler nogmaals keihard zal worden bedrogen?
Spreker stemt ermee in een "blauwe kaart"vraag te beantwoorden (artikel 149, lid 8, van het Reglement).
Robert Goebbels
(FR) Mijnheer de Voorzitter, voor de laatste keer: beseft de heer Madlener, wanneer hij pleit tegen Europese solidariteit en tegen Griekenland, dat Nederland na Duitsland het meest profiteert van de Europese interne markt en dat van elke twee banen in Nederland er bijna één samenhangt met activiteiten in verband met de uitvoer van goederen en diensten binnen de Europese Unie?
Pleit hij dan dus niet tegen werkgelegenheid in Nederland?
Barry Madlener
Voorzitter, mijnheer Goebbels, u zou toch moeten weten dat Nederland zijn goede positie te danken heeft aan het keihard werken en het op orde hebben van de financiën. Wist u dat Nederland al jaren de grootste nettobetaler is van deze Europese Unie en wist u dat de Grieken al jaren de grootste ontvanger zijn van geld van Nederland. Waar heeft het toe geleid? Tot crisis in Griekenland. Dit is een verkeerd omgaan met Nederlands belastinggeld. Het is een schande dat u dat niet beseft.
Danuta Maria Hübner
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het is onze plicht om te zoeken naar de beste oplossing voor deze crisis. Het leerproces is van grote waarde daarvoor. Ik geloof dat we nu haarfijn weten waarom het is misgegaan en hoe we onszelf in de nesten hebben gewerkt. Ik heb echter tevens het idee dat we nu minder bereid zijn om daar de nodige lessen uit te trekken. Ik zou om die reden graag bij twee kwesties stil willen staan.
Allereerst zijn er grote overeenkomsten tussen de lidstaten als het gaat om de overheidsschulden en de schuldenratio's. Daartegenover staat echter dat er tussen diezelfde lidstaten substantiële verschillen bestaan ten aanzien van de risicopremies die zij voor hun overheidsschuld betalen. Voor mij is dat een duidelijk teken dat er op de financiële markten meer factoren meespelen dan de overheidsschuld an sich. Zo kijken de markten onder andere naar de buitenlandse schuld of naar buitensporige externe onevenwichtigheden. Dat betekent dat er voor de aanpak van deze situatie meer nodig is dan bezuinigingen alleen.
De tweede kwestie heeft betrekking op het feit dat de ernstigst door de crisis getroffen economieën het hoofd moeten zien te bieden aan een combinatie van hoge risicopremies enerzijds en verregaande bezuinigingen anderzijds. Door deze tweeslag wordt de schuldenlast praktisch ondraaglijk. Als we geen schuldsanering willen, dan is er een betere balans nodig tussen afstraffing en bijstand en de vormgeving van de reactiepakketten waarmee wordt voorkomen dat landen verder in de schuldenval verstrikt raken.
Edite Estrela
(PT) Mijnheer de Voorzitter, Europa is weggezakt in een ongekende crisis die wel eens een bedreiging zou kunnen vormen voor de eurozone en het Europese project. Het is een crisis van de eurozone, waarin Griekenland, Ierland en Portugal de eerste slachtoffers zijn. De aanvallen op de staatsschuld van deze landen hebben als doel de gemeenschappelijke munt te verzwakken. Wie denkt dat dit een probleem van de Grieken, de Ieren en de Portugezen is, houdt zichzelf voor de gek: dat is het niet. Als er geen krachtige reactie van de Europese Unie komt waardoor de markten worden gekalmeerd, zal deze druk zich verspreiden naar andere lidstaten.
Portugal heeft geen probleem met de houdbaarheid van zijn overheidsfinanciën of de insolventie van zijn nationale banken. Portugal moet doorgaan met de structurele hervormingen waarmee het land al is begonnen, de productiviteit verhogen en economische groei bevorderen. Net zoals in het verleden zal het Portugese volk ook deze uitdaging overwinnen en de benodigde offers brengen, maar ook niet meer dan de benodigde offers.
Wij kunnen niet begrijpen waarom de Europese Unie een hogere rente aan Portugal gaat berekenen dan het Internationaal Monetair Fonds. Portugal zal de Europese Unie circa drie miljard euro rente per jaar betalen. Mensen zoals de heer Bloom en de heer Madlener in en buiten dit Parlement hoeven zich geen zorgen te maken: de belastingbetaler wordt niet benadeeld. Waar we het over hebben is een lening, geen schenking. Dit is een lening die volledig zal worden terugbetaald, en tegen een rentetarief dat vergelijkbaar is met de marktrente die Portugal ongeveer een maand geleden betaalde.
In een geglobaliseerde wereld kan geen enkel land al zijn problemen helemaal alleen oplossen. Uit de financiële crisis is al gebleken dat iets wat aan de andere kant van de wereld gebeurt, ons allemaal met een vernietigende kracht kan treffen. Daarom hebben we meer en een beter Europa nodig: een meer verenigd en ambitieuzer Europa. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje: als het schuitje zinkt, zal er niemand worden gered.
(Spreker verklaart zich bereid om een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Liisa Jaakonsaari
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ik heb goed nieuws voor de Portugezen. Volgens de informatie die ik zojuist heb ontvangen, is in Finland overeenstemming bereikt en is het Commissievoorstel inzake leningen aan Portugal aangenomen, waardoor Finland niet langer een belemmering is.
Aangezien het ook mijn taak is om vragen te stellen, wil ik mijn collega het volgende vragen: denkt u dat het aanhalen van de broekriem in Portugal, zoals nu gebeurt, het mogelijk maakt de economische groei te bereiken waarmee de leningen kunnen worden terugbetaald?
Edite Estrela
(PT) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Finse volk en het Finse parlement graag bedanken voor dat besluit, dat zeer sterk in de geest van gemeenschapszin en solidariteit is die heerste ten tijde van de oprichting van de Europese Gemeenschap.
Met betrekking tot uw vraag vertelde ik u al dat deze bezuinigingsmaatregelen door het Portugese volk zullen worden gerespecteerd en dat we, hoewel het een zwaar en drukkend pakket is, er alles aan zullen doen om de economisch groei te verbeteren, meer banen te scheppen en deze problemen te overwinnen.
Charles Goerens
(FR) Mijnheer de Voorzitter, het schuldenprobleem is van een zodanige omvang dat het de zuiver budgettaire dimensie verre te boven gaat. In feite is de crisis van de overheidsschulden van invloed op het beleid in zijn totaal - op de budgettaire, economische, sociale, Europese en nationale dimensie ervan. Eerst en vooral hebben we echter te maken met een politieke crisis die het hoofd moet worden geboden.
In Finland wordt de mate waarin het schuldenprobleem het publiek zorgen baart, geïllustreerd door een partij die als stokpaardje heeft dat ze zich distantieert van Portugal. We moeten echter niet vergeten dat de retoriek waarmee deze partij zich uitsprak tegen het redden van Portugal als twee druppels water lijkt op de retoriek die de belangrijkste politieke leiders van Duitsland een jaar geleden bezigden, kort voordat steun werd verleend aan Griekenland.
De populistische slogans, die - vandaag in Finland, morgen ergens anders - aanzienlijke electorale winst opleveren, zijn in feite slechts een herhaling van de woorden die eerder zijn gebruikt door uiterst respectabele politieke leiders.
Het is juist in het politieke midden dat de ideeën worden geproduceerd die de Economische en Monetaire Unie uiteenrijten.
Ik ben er stellig van overtuigd dat de problemen alleen overwonnen kunnen worden als vooraanstaande politici begrijpen dat het in de allereerste plaats hun taak is spanningen te verminderen in plaats van olie op het vuur te gooien.
Georgios Toussas
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het is een klinkklare leugen dat de economische crisis een schuldencrisis is. Deze crisis is ontstaan door een buitensporige opeenhoping van het kapitaal. Dit is een crisis van het kapitalistische systeem, een crisis die aantoont dat dit systeem door de geschiedenis is ingehaald. De kapitalistische crisis in Griekenland, Ierland en Portugal wordt steeds dieper en het einde ervan is nog lang niet in zicht. Schulden en tekorten zijn geen bijzondere nationale kenmerken van deze landen. Ze zijn veeleer het resultaat en niet de oorzaak. Ze komen voort uit een buitensporig vertrouwen in het grootkapitaal: subsidies, belastingvrijstellingen voor monopolies, NAVO-uitgaven, verwoesting van de productie-industrie, de mijnbouw, de verwerkende industrie, de textiel en de scheepsbouw, een ernstige ondermijning van de landbouwproductie en miljarden euro's voor de grote concerns.
De hoofdoorzaak van de aanval die de Europese Unie, de bourgeoisregeringen en het kapitaal hebben geopend op het inkomen en de rechten van de arbeidersklasse - en waarin hun belangrijkste wapen wordt gevormd door het pact voor de euro en het Europees stabiliteitsmechanisme, het mechanisme voor beheerst faillissement - gaat veel verder dan het kapitalistisch beheer van de crisis en de schuld. Het strategisch doel van de Europese Unie, de bourgeoisregeringen en het kapitaal is niet alleen de lasten van de crisis af te wentelen op de werkende bevolking. Zij willen bovendien de arbeidskrachten extreem goedkoop maken om de winstgevendheid van de monopolistische concerns veilig te kunnen stellen.
Vandaag houden alle werknemers een grootse staking in Griekenland en daarmee zal een klinkende boodschap van strijdvaardigheid worden afgegeven ....
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
(Spreker verklaart zich bereid om een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Peter van Dalen
Voorzitter, dank u zeer voor uw bereidwilligheid en tolerantie. Ik heb een vraag aan mijnheer Toussas. Mijnheer Toussas weet precies te vertellen wat er allemaal verkeerd is, wat er niet klopt aan dit systeem en wat er allemaal hartstikke fout is aan wat er nu gebeurt in Europa en door de landen. Mijn vraag is: wat is het alternatief? Wilt u dan terug naar de communistische heilstaat, zoals die in Noord-Korea, in Cuba of andere dictaturen geldt? Is dat de oplossing waarnaar we terug moeten, zou u dat willen?
Georgios Toussas
(EL) Ik begrijp dat u niet in staat bent om voorstellen te doen voor de oplossing van de acute problemen waarmee de werknemers in zowel uw land als de zesentwintig andere landen van de Europese Unie zijn geconfronteerd, maar ik moet u mededelen dat de Communistische Partij van Griekenland reeds vóór toetreding van Griekenland tot de Europese Unie zich hiertegen verzette en het Griekse volk ook op de hoogte heeft gebracht van de gevolgen ervan. Dertig jaar na de toetreding van ons land tot de Europese Unie, maar eigenlijk al sinds 1957, toen de Europese Kolen- en Staalgemeenschap werd opgericht en omgezet in de EEG, stellen wij het volgende vast: winst voor het kapitaal, ellende voor de werknemers. Deze tegenstelling zal het volk zelf oplossen met zijn strijd.
Andrew Henry William Brons
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de eurozone legt 17 verschillende economieën één enkele valutakoers op alsook gestandaardiseerde rentetarieven. Indien de falende landen geen lid van de eurozone waren geweest, was hun munt in waarde gedaald. Dat had dan geleid tot door de export gedreven expansie, ondersteund door de lage rente die hun centrale banken in dat geval zouden hebben afgekondigd. De te hoge valutakoers en de nu tevens stijgende rentetarieven hebben nog eens een schepje bovenop de stagnatie gedaan. Dat heeft geleid tot dalende belastinginkomsten, bezuinigingen op de openbare dienstverlening en stijgende overheidsschulden. Het zou in hun belang zijn om de zone te verlaten, maar zij worden weerhouden door het feit dat hun schuldenlast nog verder stijgen zou door de daaropvolgende val van hun munt.
Groot-Brittannië, dat geen onderdeel uitmaakt van de eurozone, zal waarschijnlijk niet getroffen worden door al deze schulden, hoewel onze vorige regering krachtens de clausule inzake buitengewone gebeurtenissen van het Verdrag van Lissabon 10 miljard GBP aan schulden op zich heeft genomen. Ook de huidige regering zal niet nalaten om zowel direct als indirect leningen te verschaffen. Het moment waarop Griekenland en Ierland niet meer in staat zijn om aan hun schulden te voldoen, is onafwendbaar. En dan zullen we zien dat we goed geld naar kwaad geld hebben zitten te gooien.
Paulo Rangel
(PT) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag zeggen dat ik natuurlijk vind dat de bereikte overeenkomst voor Portugal evenwichtig is. Het is een zeer zware overeenkomst voor het volk, maar legt in wezen de nadruk op structurele hervormingen om de groei en het concurrentievermogen te verbeteren. Ik vind dat zeer positief.
Ik neem niet dezelfde houding aan als anderen hier, die vinden dat landen als Griekenland, Ierland en Portugal alles goed hebben gedaan: dat ze geen enkele vergissing hebben gemaakt en niet te ver zijn gegaan; dat ze alles goed hebben gedaan en dat de problemen enkel en alleen zijn veroorzaakt door de internationale crisis. Nee, onze overheden hebben vergissingen gemaakt en voerden een verkeerd beleid. Dat betekent echter niet dat er nu in de context van de Unie geen kans bestaat om weer de juiste koers te gaan varen.
Daarom is het belangrijk om tegen diegenen die in de publieke opinie tegen het steunen van landen met problemen zijn, te zeggen dat zij het geld niet aan die landen géven: zij lénen het geld aan die landen. Bovendien lenen ze het geld tegen zeer hoge rentetarieven, waardoor zij in feite een overeenkomst sluiten die gunstig is voor hun eigen begroting en hun eigen volk. Ik wil hier echter ook opmerken dat het misschien tijd is om een algemene Europese reactie te geven door euro-obligaties te accepteren en de mogelijkheid te accepteren dat deze worden verkocht op de primaire markt, als reactie op de internationale markten.
Misschien is het tijd dat de Commissie zelf, de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit en het Internationaal Monetair Fonds de rentetarieven herzien, zodat zij duurzame groei in deze landen die momenteel in de problemen zitten, mogelijk kunnen maken door de tarieven te verlagen.
(Spreker verklaart zich bereid om een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Sven Giegold
(EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik zeggen dat ik me diep schaam voor alle nationalisme en kortzichtigheid die we hier in dit debat te verduren krijgen. Mijnheer Rangel, ik heb een vraag voor u. Hebt u het idee dat de rente die u krachtens het toekomstige programma betalen moet, dient te worden verlaagd? Zou uw land geholpen zijn met verlaging van deze rente?
Paulo Rangel
(PT) Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat het tarief niet alleen voor Portugal, maar ook voor Ierland en Griekenland moet worden verlaagd. Ik denk dat het zeer lastig zal zijn om alle doelen te realiseren zonder de rentetarieven te verlagen, zoals we momenteel in feite al kunnen zien in het geval van Griekenland. Het maakt echter niet uit om welk geval het gaat: ik denk dat hier een mogelijkheid wordt geboden en er een deur open staat.
Als Portugal gedurende de eerste paar maanden strikt en rigoureus kan voldoen aan de resultaten van de overeenkomst, denk ik dat het zich in een positie bevindt om de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit en het Internationaal Monetair Fonds te vragen de tarieven binnen zes tot negen maanden te herzien. Ik denk dat dit goed nieuws zou zijn voor zowel het Portugese volk als de Europese Unie.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, nog wat woorden van mijn kant om een Iers geluid aan het debat toe te voegen: ook ik ben uiterst gedesillusioneerd over de golf aan nationalisme hier in deze zaal. Ik ben hevig teleurgesteld over het feit dat het Parlement tijdens het voor Europa allerbelangrijkste debat van deze zitting maar voor de helft gevuld is.
Voor wat de rente betreft het volgende: laat het heel duidelijk zijn dat er geen strafrente aangerekend mag worden aan lidstaten. Dat helpt hen allesbehalve om zich economisch te herstellen en draagt ook niet bij aan de houdbaarheid van de schuldenlast. Zou ik de Commissie tijdens mijn laatste 30 seconden nog mogen vragen om zich ten behoeve van Ierland en onze in moeilijkheden verkerende collega's te buigen over het vraagstuk van de houdbaarheid van de schuldenlast?
Zou ik ook nog de vraag over de politieke capaciteit van de Europese Unie mogen stellen? Afgelopen maandag heb ik in ons parlement in Dublin gesproken over de grote barsten in de solidariteit in de Europese Unie. En dat zeg ik echt niet met een misplaatste vorm van genoegen. Ik heb het ook onder vier ogen tegen de commissaris gezegd. Dit is een reëel en ernstig probleem. Ik kijk met angst en beven naar de dag dat we misschien geregeerd worden door extreem rechts of extreem links. Laat het politiek midden in godsnaam de gelederen sluiten.
Liisa Jaakonsaari
(FI) Mijnheer de Voorzitter, dit is een nuttig debat. De situatie is zeer ernstig voor de zogeheten crisislanden, maar is net zo ernstig voor Duitsland, Oostenrijk en Finland, omdat de belastingbetalers in deze landen al langer lijden onder bezuinigingen op de begroting en ernstige crises hebben meegemaakt.
De vragen zijn gerechtvaardigd en daarom is het zeer belangrijk dat de Portugese kwestie een schoolvoorbeeld wordt van de wijze waarop een crisis kan worden aangepakt en beheerst en hoe de verspreiding ervan kan worden voorkomen. Ik vind dat Portugal nu eerst moet waarborgen dat het de leningen terugbetaalt door zijn bezittingen te verkopen, zoals is gezegd. Het moet ook onderhandelen met individuele kredietverleners om tot concrete voorstellen en ideeën te komen over de wijze waarop deze crisis kan worden overwonnen.
Kiezers in Duitsland, Oostenrijk en Finland zijn er niet van gediend als er bijvoorbeeld nieuwe bail-outs voor Griekenland komen of als deze zaak mislukt.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Mijnheer de Voorzitter, Portugal is het zoveelste land dat financiële hulp nodig heeft van de Eurobond. Maar laten we wel eerlijk zijn en toegeven dat het uiterst misleidend is om deze crisis te betitelen als "schuldencrisis" of "eurocrisis".
Hiermee wordt namelijk de indruk gewekt dat de euro een crisis doormaakt doordat een aantal lidstaten niet in staat is om een redelijk begrotingsbeleid te voeren en zich met grote schulden heeft overladen. Kijk maar naar Ierland of Portugal, twee landen met een gedisciplineerde begroting die toch in een crisis zijn beland die zijzelf niet hebben veroorzaakt. De echte schuldigen zijn de zwak gereguleerde banken; de kosten van de redding van deze banken heeft een aantal leden van de eurozone in zwaar financieel water gebracht. De huidige crisis is dus eerst en vooral een crisis van de Europese banksector.
Kijken we onszelf recht in de ogen, dan kunnen we niet anders dan erkennen dat de Eurobond, of preciezer gezegd de nieuwe vormgeving ervan na 2013, ontoereikend is. De kosten ter redding van de euro dienen te worden teruggedrongen door de commerciële banken ertoe te dwingen hun verliezen te nemen, direct daarna gevolgd door een werkelijk houtsnijdende regulering van de financiële sector.
Peter van Dalen
Voorzitter, de huidige aanpak van de schuldencrisis vergroot de problemen. Griekenland, Portugal en Ierland krijgen weliswaar een schuldenregeling aangeboden, maar hun schuld neemt toe, niet af. Deze aanpak is desastreus, het is schuld met meer schuld oplossen. Voorzitter, Europa moet af van het taboe op kwijtschelding. Dat kan door staatsschuld te herstructureren, waardoor schuld deels wordt kwijtgescholden. Dit gecombineerd met te handhaven eisen van een aangescherpt stabiliteits- en groeipact, inclusief automatische sancties. Natuurlijk, dat is een harde aanpak die een shake out zal veroorzaken bij banken, sommige pensioeninstellingen en obligatiebezitters, maar we moeten er doorheen. Het wordt niet fijn zonder pijn. Kwijtschelden van staatsschuld in combinatie met te handhaven scherpe eisen geven ruimte voor een nieuwe toekomst. Doen we dat niet, dan is er maar één toekomst: zwakke landen de eurozone uit.
Miguel Portas
(PT) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Rehn, vorige maand vroeg de president van de Portugese Republiek de Commissie om begripvol te zijn, en uw antwoord aan de president van mijn land, was, met de arrogantie van een koloniale gouverneur: "we zijn al zeer begripvol geweest met betrekking tot Portugal". Daarom wil ik u nu antwoorden. De Europese Commissie is begripvol geweest door een driejarig overheidsprogramma en een voorkeursregering op te leggen aan een land drie weken voorafgaand aan de verkiezingen. De Europese Commissie is begripvol geweest door van datzelfde land een rentevoet van 6 procent te eisen, en door Portugal de komende twee jaar in een recessie te storten.
Het enige punt waarop de Europese Commissie niet begripvol is geweest, is het punt waarop de Commissie dat juist wel had moeten zijn, omdat we allemaal de schuld moeten herstructureren, opnieuw moeten onderhandelen over de schuld en crediteuren moeten betrekken bij de oplossing. Alstublieft, commissaris, laat uw geweten spreken: treed af, en Europa zal u hier dankbaar voor zijn.
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de collega's die hun tijd overschreden hebben - net als het budget - zal ik proberen het kort te houden.
Bij de talrijke verstandige analyses mis ik één vraag, namelijk wat de burgers van de betrokken netto betalende landen zullen zeggen. Belastingtarieven van 50 procent bij een hoge levensstandaard en sociale voorzieningen van hoog niveau zijn geen toeval. Dat betekent dat die burgers zeer veel presteren en ook zeer veel geld verdienen.
Solidariteit, waarover we het vandaag heel vaak hebben gehad, betekent echter ook solidariteit met de eigen burgers in onze eigen landen. Zweden is vandaag genoemd: de EU heeft hier niet met financiële steun ingegrepen. Er vonden structurele saneringen plaats, er werd bezuinigd op sociale voorzieningen, overheidsuitgaven werden gereduceerd, er werd dus een streng fiscaal beleid gevoerd. We moeten de landen die nu duidelijk het onderwerp van gesprek zijn vertellen dat het zonder een streng fiscaal beleid en sterke eigen prestaties niet zal lukken.
Olli Rehn
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij slechts op één aspect van het geheel richten omdat ik daar al mijn vijf minuten hard voor nodig heb.
In de afgelopen weken alsook vandaag hier in dit Parlement is herhaaldelijk gepleit voor herschikking van de Griekse schulden. Het klinkt allemaal heel eenvoudig en pijnloos, maar wat de voorstanders van herschikking van de staatsschuld lijken te vergeten, is dat dit verwoestende gevolgen kan hebben voor de financiële stabiliteit, zowel in het land zelf als in de eurozone als geheel. Ook de gevolgen voor de economische groei en de werkgelegenheid zullen niet mals zijn.
Laten we nu even kijken naar de mogelijke gevolgen van schuldenherschikking. Uiteraard hebben we het hier net als de voorstanders van schuldenherschikking over een contrafeitelijke situatie. Dat neemt echter niet weg dat we genoeg inzicht hebben in de manieren waarop feiten en ontwikkelingen van invloed zijn op de financiële stabiliteit en de economische activiteit om een aannemelijk en meest waarschijnlijk scenario op te kunnen stellen. De situatie zou er naar alle waarschijnlijkheid als volgt uit komen te zien:
De houders van obligaties krijgen een enorme klap te verduren - dat wil zeggen enerzijds de huishoudens middels hun spaarinstrumenten zoals hun pensioenvoorzieningen en anderzijds de institutionele beleggers als de pensioenfondsen en de verzekeringsmaatschappijen. Ook de banken krijgen dan hun deel te verduren. Dankzij de stresstests voor de banken van vorig jaar weten we dat de Griekse banken voor 48 miljard euro aan Grieks schatkistpapier, Griekse staatsobligaties bezitten. Wat zou er gebeuren? Hun kapitaalbasis zou ingeval van een herschikking van de staatsobligaties enorme klappen oplopen. Zo zou zelfs een haircut van dertig procent al tot een onderkapitalisering van een groot deel van het Griekse bankstelsel leiden, nog gezwegen van de door velen bepleite haircut van vijftig procent; dan gaat het overgrote deel van de Griekse banksector meteen op de fles.
Een schuldenherschikking voor Griekenland zou dus verstrekkende gevolgen hebben voor de financiële gezondheid van de Griekse banksector. Maar dat niet alleen: ook voor alle andere banken met Griekse obligaties in hun portefeuille.
Het is het overigens niet zo dat ik hartstochtelijk van banken houd of dat ik er hier in de allereerste plaats ben om hen te redden. Feit is echter wel dat een dergelijk omvangrijke bankencrisis een enorme kredietschaarste tot gevolg zou hebben. En dat is echt geen theoretische eventualiteit, maar domweg het uiterst waarschijnlijke gevolg. Enorme kredietschaarste dus. Bovendien zou een dergelijke crisis leiden tot een neerwaartse bijstelling van de rating waardoor al het onderpand waar de Griekse banken over beschikken naar alle waarschijnlijk geannihileerd wordt. Het zou verdampen. Een enorme kredietschaarste, mogelijke bankruns, een mogelijke bevriezing van banktegoeden en/of kapitaalrestricties zouden dan het gevolg zijn. Het staat als een paal boven water dat de Griekse economie een ongekende krimp te zien zou geven.
Kijkt u maar naar Argentinië waar het bbp in vijf jaar tijd bijna met de helft ineenstortte. Zouden Griekenland of Europa gebaat zijn daarbij? Ik betwijfel het. Zelfs met een verregaande haircut van vijftig procent zou de staatsschuld niet onder de 100 procent van het bbp uitkomen, tenminste uitgaande van de veronderstelling dat de internationale schuldeisers, zoals de lidstaten in de eurozone of het IMF, niet bij deze haircut betrokken zouden zijn.
Griekenland heeft nog altijd een groot begrotingstekort dat het op een of andere manier financieren moet. Wie zou er de morgen nadat Griekenland zeventig of vijftig of dertig procent van het financiële vermogen van beleggers in rook heeft doen opgaan, klaarstaan om het land geld te lenen? Wie is bereid om Griekenland daarna ook nog maar een cent te lenen?
Griekenland zou als gevolg van een schuldenherschikking zeer lange tijd verstoken zijn van toegang tot de financiële markten, terwijl het programma van de EU en het IMF nu juist gericht is op een snelle terugkeer naar de markten om de Griekse overheidsschuld daar te kunnen financieren en de Europese belastingbetalers zodoende niet langer te dwingen de leningen ter financiering van die schuld te garanderen. Daar is de hele oefening op gericht.
We mogen niet vergeten dat voor een solvente overheidsbegroting de staatsschuldratio allereerst moet worden gestabiliseerd om deze vervolgens te verlagen. Dat betekent dat er een primair structureel overschot gecreëerd moet worden tot een niveau waarop het kan worden gestabiliseerd.
Griekenland leeft nog altijd boven zijn stand. Sleutel tot de oplossing is dat Griekenland meer begint te verdienen dan het uitgeeft en dat het zelf de rente op zijn schuldenlast dragen kan.
Dat is het primaire structurele overschot dat Griekenland nodig heeft. Herschikking van de schulden vormt geen oplossing voor dit fundamentele feit. Dat betekent dat de solventie van Griekenland uiteindelijk in hoofdzaak wordt bepaald door politieke en sociale factoren, te weten een rigoureuze koersvastheid ten aanzien van handhaving van het primaire overschot ter hoogte van zo'n vijf procent van BBP over een hele lange periode.
En daar bestaan voorbeelden van, België bijvoorbeeld. Dit land was daar gedurende de jaren negentig bijna tien jaar toe in staat. Ook is een zestal andere EU-lidstaten gedurende ten minste vier jaar in staat geweest een primair overschot aan te houden. Onmogelijk is het dus niet. Natuurlijk is het een uiterst moeilijke opgave, maar het is al eens eerder gelukt en ook voor Griekenland is het haalbaar, mits het de politieke wil opbrengt en de bevolking de handen ineen slaat. Het is de enige manier waarop Griekenland veel en veel ergere alternatieven vermijden kan.
Europa staat op dit moment op een uiterst kritiek kruispunt van wegen. Dit debat gaat over de staatsschuldcrisis en heeft rechtstreeks gevolgen voor de euro, voor de toekomst van Europa. Ik weet dat u daar allemaal uiterst goed van doordrongen bent. Ik moet u zeggen dat ik mij uiterste zorgen maak over de enorme verschillen in de uiteenlopende nationale politieke debatten de laatste tijd die ook hier in dit Parlement hun weerslag hebben. In Midden- en Noord-Europa heerst er politieke vermoeidheid over hulpverlening aan de lidstaten in zwaar weer en in Zuid-Europa heerst er een soort hervormingsvermoeidheid ten aanzien van de uitvoering van de noodzakelijke hervormingen. We moeten samen de energie vinden om deze vermoeidheid te lijf te gaan. We moeten bruggen bouwen over de verschillen heen om Europa te redden en we moeten de noodzakelijke beslissingen nemen om een andere, nog veel ernstigere crisis af te wenden. We moeten heel Europa de kans bieden zich te herstellen van de extreem ernstige financiële crisis waar we de afgelopen jaren middenin terecht zijn gekomen.
András Kármán
fungerend voorzitter van de Raad. - (HU) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil graag kort reflecteren op twee gedachtegangen. Hoewel de bankencrisis zonder twijfel aanzienlijk aan onze huidige economische problemen heeft bijgedragen, zou het een vergissing zijn om te verzwijgen dat de problemen reeds voorafgaand aan de crisis zijn ontstaan door een gebrek aan begrotingsdiscipline in veel lidstaten, economisch beleid dat het concurrentievermogen niet versterkte en een gebrek aan coördinatie in het Europese economische beleid.
Het is dus duidelijk dat er een uitvoerig Europees antwoord nodig is. Twee belangrijke onderdelen hiervan - die ook tot de topprioriteiten van het Hongaarse voorzitterschap behoren - zijn de implementatie van het Europees semester en de hervorming van de economische governance.
In hun uitvoering zijn beide prioriteiten in een belangrijke, kritische fase beland. Wat betreft het Europees semester zullen wij ons blijven inzetten voor een tijdige en geslaagde afsluiting hiervan. Volgens onze planning worden de programma's van de lidstaten voor stabiliteit en convergentie, alsmede de nationale hervormingsprogramma's in juni tijdens de Ecofin-vergadering besproken, en ik hoop dat deze programma's eindelijk een echte doorbraak zullen betekenen in het begrotingsbeleid en het economische beleid van elke lidstaat.
In de trialoog wordt hard gewerkt aan het pakket van zes voorstellen. Met het oog hierop zal het Hongaarse voorzitterschap volgende week tijdens de vergadering van de ministers van financiën de belangrijkste punten uit de voorstellen van het Parlement uiteenzetten, en tijdens deze bespreking zullen wij de Raad om een mandaat vragen om zo spoedig mogelijk, nog in juni, een succesvolle overeenkomst betreffende de zes wetsvoorstellen te bereiken.
Zowel de Raad als het Parlement moeten een verantwoordelijke en flexibele houding aan de dag leggen, en ik ben ervan overtuigd dat de overeenkomst in de huidige situatie ook aan de markt een buitengewoon positief signaal zal afgeven. Bovendien zou het aantonen dat de Europese instellingen in staat zijn om zonder vertraging en met verantwoordelijkheidsgevoel samen te werken, op het moment dat dit in Europa buitengewoon nodig is.
Wat betreft het Portugese programma en de drie aanpassingsprogramma's in het algemeen, wil ik allereerst graag de parlementaire overeenkomst betreffende financieel beleid verwelkomen. Wij weten allemaal dat dit buitengewoon belangrijk is voor het laten functioneren van de Europese faciliteit voor financiële stabiliteit. Ik wil tegelijkertijd benadrukken dat uit het economische beleidsprogramma voor Portugal, dat is samengesteld door de trojka, duidelijk blijkt dat de programma's voor Griekenland, Ierland en Portugal op de kenmerken van elk land zijn afgestemd en geenszins uit standaardtekst bestaan.
Voor Griekenland ligt de nadruk op het op orde brengen van de begroting, voor Ierland is de consolidatie van het banksysteem de prioriteit en voor Portugal zijn nu wellicht structurele hervormingen en hervormingen op de arbeids- en grondstoffenmarkt de meest cruciale stappen. We weten immers allemaal dat het voor Portugal buitengewoon belangrijk is om het groeitempo van de economie op de middellange termijn te verhogen en het concurrentievermogen te versterken.
Hoewel de uitvoering van de economische beleidsprogramma's betreffende kredietovereenkomsten voor de lidstaten een serieuze inspanning betekent, ben ik ervan overtuigd dat dit tegelijk een goede gelegenheid is om langdurige problemen onder ogen te zien en hiervoor op de korte termijn oplossingen en antwoorden te vinden. Dit kan in deze landen op de middellange termijn tot duurzamere en snellere groei leiden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
George Sabin Cutaş
De euro wordt naar verwachting gedevalueerd op een moment dat er gesproken wordt over een mogelijke tweede lening van de EU aan Griekenland. We moeten ons afvragen of de situatie in Griekenland en in andere Europese landen in moeilijkheden niet een gevolg is van de activiteiten van speculanten, op basis van een verdeel-en-heerstactiek. Onlangs nog werd Portugal de derde staat die de EU om leningen moest vragen. De financiële speculanten hebben het probleem van de moeilijk te redden banken achter zich gelaten, en richten zich nu op Europese landen in moeilijkheden. De lage kredietwaardering voor schuldpapier heeft het zodoende onmogelijk gemaakt om leningen te krijgen voor het afbetalen van de schuld. Ik ben van mening dat er behoefte is aan een Europees kredietbeoordelingsagentschap om financiële speculatie tegen te gaan. Het is daarnaast noodzakelijk dat euro-obligaties worden uitgegeven, om de bereidheid te tonen de euro te redden.
João Ferreira
Wegens de omvang en de bijbehorende beperkingen is de schuldenkwestie meer dan alleen een reëel probleem voor landen als Portugal: het vormt een centraal element van een naderend heftig sociaal, economisch, politiek en ideologisch offensief, waarvan de werkelijke oorzaken voor ons verborgen worden gehouden. De meest recente expressie van dit offensief is de wederrechtelijke interventie in Portugal door de 'trojka' van het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank. Dit is een onverdraaglijke afpersing van nationale middelen van de Portugese arbeiders en bevolking die terechtkomen in de zakken van het financieel kapitaal. De EU - die hiermee haar aard en werkelijke doelstellingen onthult - treedt op als bemiddelaar in dit afpersingsproces, terwijl de Unie tegelijkertijd de institutionele voorwaarden voor de tenuitvoerlegging en verdieping ervan schept. Dit blijkt zeer duidelijk uit het proces van naderende buitenlandse interventie. Het bevat de basisprincipes van de asociale maatregelen die in andere landen zoals Griekenland en Ierland ten uitvoer worden gebracht, plus de principes die zijn opgenomen in het 'Euro Plus-pact' dat door de Europese machthebbers wordt opgelegd. Wanneer dit programma van kracht wordt, zal het de nationale situatie alleen maar verder verslechteren, waardoor de economische recessie, werkeloosheid, armoede, sociale ongelijkheid en nationale afhankelijkheid alleen maar erger zullen worden. Wanneer dit heuse onderwerpingsprogramma ten uitvoer wordt gebracht, zal het, zoals is gebleken uit de situatie in andere landen, de omstandigheden die zogenaamd ten grondslag liggen aan deze interventie alleen maar verergeren, met andere woorden: de problemen bij het aanpakken van de ondraaglijke en toenemende kosten van de overheidsschuld.
Bruno Gollnisch
De oorzaak van de staatsschuldcrisis is speculatie op de schuldenlast van de lidstaten die de banksector, die rechtstreeks verantwoordelijk is voor de diepe crisis die wij doormaken, te hulp zijn geschoten. De banksector heeft zich onttrokken aan al zijn verantwoordelijkheden, met name zijn financiële verantwoordelijkheden, en boekt recordwinsten, terwijl Europese belastingbetalers en werknemers wordt gevraagd de broekriem aan te halen. Wat de onaantastbare markten betreft: zij geven nu de toon aan. De Commissie en de regeringen hebben maar één obsessie: de markten geruststellen. Het afgelopen weekend was geheel gevuld met onjuiste informatie over schuldsanering en het vertrek van Griekenland uit de eurozone: geruchten die worden verspreid door diegenen die miljarden hebben ingezet op een faillissement dat zij nota bene zelf proberen te bewerkstelligen. Schuldsanering zou kennelijk een ramp zijn - voor particuliere beleggers. Tegelijkertijd werd bekendgemaakt dat de Banque Nationale de Paris (BNP), bijvoorbeeld, veel minder zou verliezen dan de 6 miljard euro winst die dit jaar verwacht wordt en dat het Griekse tekort 1,5 en niet 8 procent van het bbp zou bedragen, ware het niet dat er exorbitant hoge rentevoeten worden gehanteerd. De speculanten doen zich te goed aan het geld van de belastingbetalers en zijn er duidelijk op uit hun het vel over de oren te halen. Het is tijd dat we een eind maken aan dit ongezonde circus.
Angelika Werthmann
Een ding is ons allemaal wel duidelijk. De effecten van de economische en financiële crisis zijn nog steeds overal voelbaar en werken door op tal van zaken. Het hoeft geen betoog dat de EU een antwoord moet vinden op de crisis. Ik heb een aantal bedenkingen ten aanzien van de stresstests waaraan de banken zijn onderworpen. Van de in totaal 91 grote Europese banken die zijn getoetst, zijn er 7 niet geslaagd. Ik heb één groot punt van kritiek op dit vlak, en dat is dat de gevolgen van het failliet gaan van een land niet zijn beoordeeld, terwijl dit niettemin goed mogelijk blijft als wij de situatie in Griekenland, Ierland en Portugal in ogenschouw nemen. De meest recente stresstests waren gericht op harde kapitaalratio's, maar de liquiditeitscriteria zouden eveneens moeten worden meegerekend. Het spreekt vanzelf dat deze resultaten openbaar moeten worden gemaakt om aan het vereiste niveau van transparantie te voldoen.
