Środki bezpieczeństwa i zapobiegawcze na morskich platformach wiertniczych w UE (debata) 
Przewodnicząca
Kolejny punkt porządku obrad to oświadczenie Komisji w sprawie środków bezpieczeństwa i zapobiegawczych na morskich platformach wiertniczych w UE.
Günther Oettinger
Pani przewodnicząca! 20 kwietnia to czarny dzień dla Zatoki Meksykańskiej, dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, dla całego świata. Już dokładnie od czterech tygodni przemysł i władze próbują wszystkiego - jak dotąd bez wyraźnych sukcesów - aby zatrzymać ogromny wyciek ropy naftowej i zminimalizować szkody dla środowiska, w szczególności na wybrzeżu.
Wypadek ten wyraźnie wskazuje na ryzyko związane z wydobywaniem gazu i ropy na pełnym morzu. Zwiększyła się świadomość opinii publicznej, zresztą słusznie, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale też w Europie. Europa, w tym Norwegia, produkuje ponad 200 milionów ton ropy naftowej rocznie, w większości w regionie Morza Północnego.
Nawet jeżeli wydobywanie i przesył ropy i gazu nie odbywa się w warunkach równie ekstremalnych lub na tej samej głębokości co w Zatoce Meksykańskiej, musimy mimo to opracować plan na wypadek katastrofy w UE i musimy być na taką sytuację przygotowani. Mamy kompetentne organy i mechanizmy umożliwiające szybką reakcję na potencjalny wypadek.
Mamy Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa na Morzu, mamy łodzie ratunkowe, mamy mechanizmy obrony cywilnej, mamy też dobrą koordynację środków pomocowych, dzięki czemu komisarz Georgieva mogła od początku zaoferować europejskie wsparcie trwających obecnie prac w Zatoce Meksykańskiej.
Naszym celem musi być zapobieganie, abyśmy w ogóle nie musieli zajmować się sprzątaniem po katastrofie. Dlatego też wraz z komisarzem Potočnikiem poprosiłem nasze biura o weryfikację obowiązującego prawodawstwa UE. Prawodawstwo europejskie stanowi ramy działań ukierunkowanych na bezpieczeństwo i ochronę środowiska, zarówno ogólnie, jak i w przypadku konkretnego wypadku.
Nasze dyrektywy zapewniają minimalne standardy bezpieczeństwa sprzętu, a także przewidują szczegółowe standardy minimalne w odniesieniu do zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Zweryfikujemy teraz wszystkie te teksty prawne, aby zobaczyć, czy zapewniają one wystarczający i optymalny zestaw narzędzi na wypadek podobnej katastrofy lub najgorszego scenariusza wydarzeń. Oznacza to ścisłą współpracę z regulatorami narodowymi, gdyż większość przepisów dotyczących przesyłu ropy i gazu oraz ochrony zdrowia należy do kompetencji państw członkowskich, a nie bezpośrednio do nas.
Oczywiście żaden zestaw uregulowań nie daje 100-procentowej gwarancji. Wiele zależy od podejścia i zachowania sektora operatorów naszego przemysłu. Dlatego też mamy wszelkie powody do wspólnej pracy: polityka i przemysł muszą współpracować w celu zapewnienia możliwie dużego stopnia bezpieczeństwa europejskiego środowiska i obywateli.
Chciałbym, żebyśmy umieścili bezpieczeństwo i ekologiczność przesyłu ropy i gazu w samym centrum rozmów z zainteresowanymi stronami. Dlatego też w zeszłym tygodniu zorganizowałem spotkanie kierownictwa dużych firm energetycznych działających na wodach europejskich. Komisarz Georgieva również była na nim obecna. Na tym spotkaniu, którego tematem były sprawy techniczne, prosiliśmy przedstawicieli branży o zapewnienie, iż podjęto wszelkie możliwe działania zapobiegające porównywalnym wypadkom u wybrzeży Europy.
Przedstawiliśmy zestaw pytań, na które firmy te udzielały odpowiedzi w kolejnych dniach. Było to 12 pytań w bardzo konkretny sposób ujmujących wszystkie kwestie kluczowe dla bezpieczeństwa na platformach wydobywczych ropy i gazu oraz bezpieczeństwa wód, wybrzeży i państw członkowskich. Postrzegam to spotkanie z przedstawicielami branży jako początek procesu, który wzmocni przejrzystość działań przemysłu oraz będzie promować przestrzeganie przepisów i stosowanie dobrych praktyk.
W nadchodzących miesiącach, gdy będziemy lepiej rozumieć przyczyny katastrofy, planujemy drugie spotkanie, tak aby ocenić sytuację i wyciągnąć wnioski z katastrofy w Zatoce Meksykańskiej dla Europy.
W chwili obecnej, kiedy przyczyny i okoliczności nie zostały jeszcze zbadane, wyciąganie wniosków lub wzywanie do nowych inicjatyw prawodawczych byłoby przedwczesne. Jednak jeżeli okaże się, iż odpowiedź legislacyjna jest potrzebna, zapewniam państwa, że Komisja nie będzie tracić czasu i niezwłocznie przedstawi państwu propozycje europejskich regulacji.
Panie i panowie! Jak widać, w Europie są stale podejmowane działania mające na celu zapobieżenie podobnej tragedii tutaj. W przypadku jednak, gdyby podobna katastrofa miała miejsce, posiadamy wiele działań i mechanizmów skutecznego i natychmiastowego reagowania, a także minimalizowania skali oddziaływania takich katastrof na europejskich obywateli i środowisko.
Po kolejnym spotkaniu z przyjemnością złożę państwu sprawozdanie na temat naszych planów.
Bogusław Sonik
Eksplozja platformy w Zatoce Meksykańskiej to największa tego typu katastrofa ekologiczna w historii. Codziennie do zatoki wypływa 800 tysięcy litrów ropy, od początku katastrofy wyciekło ponad 22 miliony. Platforma ropy zajmuje obecnie ponad 43 tysiące kilometrów kwadratowych, czyli więcej niż terytorium Holandii.
W takim momencie naszym obowiązkiem jest zadeklarowanie solidarności ze Stanami Zjednoczonymi i wszystkimi ofiarami tej tragedii oraz zapewnienie maksymalnej pomocy. W świetle tej katastrofy za konieczne uważam niezwłoczne przeprowadzenie swoistego rodzaju rozliczenia, szczegółowej i dogłębnej kontroli technicznej platform wiertniczych znajdujących się na wodach terytorialnych Unii Europejskiej. To powinien być pierwszy krok na poziomie ponadnarodowym w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa na europejskich morzach. Chciałbym przy tej okazji zwrócić szczególną okazję na fakt, gdyby podobna katastrofa wydarzyła się na Morzu Bałtyckim, które jest morzem zamkniętym, to skutkowałoby to trwałym i nieodwracalnym spustoszeniem w całym regionie oraz terenach nadbrzeżnych.
Konieczne jest, aby wszystkie inwestycje w obrębie wód terytorialnych Unii Europejskiej podlegały specjalnemu nadzorowi, spełniały najwyższe standardy bezpieczeństwa, były wyposażone w najnowocześniejsze systemy zabezpieczeń. W tym kontekście za konieczne uważam również wypracowanie wspólnej transgranicznej procedury reagowania i współpracy, która byłaby uruchamiana natychmiast w przypadku wycieku ropy.
Opinia amerykańska zwraca uwagę, że w wielu przypadkach wydawano decyzje o lokalizacji platform w Zatoce Meksykańskiej pod naciskiem i w interesie branży paliwowej, kosztem środowiska naturalnego. Trudno nie przywołać tutaj decyzji o budowie Gazociągu Północnego (North Stream), która była decyzją polityczną, nieuwzględniającą zagrożenia, jakie inwestycja ta może stanowić dla ekosystemu Morza Bałtyckiego.
Panie komisarzu! W obliczu dramatu w Zatoce Meksykańskiej nie można dopuszczać nigdy, by bez stuprocentowej gwarancji bezpieczeństwa na morzach i oceanach pojawiały się instalacje wiertnicze eksploatujące ropę lub gaz. Niedopuszczalne powinny być decyzje podejmowane pod presją lobby przemysłowego czy politycznego.
Kriton Arsenis
Panie komisarzu! Często nie wystarczy po prostu zwiększyć działania zapobiegawcze. Ostatni wybuch w Zatoce Meksykańskiej zdarzył się na platformie wybudowanej zaledwie w 2001 r., a jej zatonięcie spowodowało jedną z największych jak dotąd katastrof ekologicznych. Do tej pory - a minęło już 29 dni od wypadku - nie udało się powstrzymać wycieku, i jak powiedział pan poseł Sonik, do morza w Zatoce wylewa się 5 tysięcy ton ropy dziennie.
To skażenie na wielką skalę ma miejsce w chwili, gdy bardzo wiele gatunków, z których wiele prawie już wyginęło, znajduje się w pełni sezonu rozrodczego. Mówię tu o pięciu z siedmiu gatunków żółwia morskiego, delfinach, wielu gatunkach wielorybów, a także wielu ważnych gatunkach ssaków morskich. Ostatecznie, będzie ono też mieć wpływ na człowieka. Wybuch, wypadek miał miejsce w chwili, gdy obszar ten zaczynał odżywać po zniszczeniach spowodowanych przez huragan Katrina; ponadto w katastrofie zginęło 11 osób.
Stany Zjednoczone podejmują jednak działania. W 1981 roku Kongres głosował za przyjęciem moratorium zakazującym budowania morskich platform wiertniczych na 85 % wód przybrzeżnych Stanów Zjednoczonych. Rząd prezydenta potwierdził to moratorium po wypadku, pomimo wcześniejszych oświadczeń o treści przeciwnej. Jednocześnie jednak nadal zamawia się platformy wiertnicze, głównie na Morzu Północnym. Obecnie istnieją setki morskich platform wiertniczych wydobywających zarówno gaz, jak i ropę naftową.
Niedawny wypadek w Zatoce Meksykańskiej naprawdę potwierdził zagrożenie zagłady środowiska morskiego przez morskie platformy wiertnicze. Mimo to, zgodnie z prawodawstwem europejskim, odwierty w poszukiwaniu ropy naftowej pod powierzchnią morza nie są objęte zakresem dyrektywy Seveso w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi.
Niedawna katastrofa ekologiczna wskazuje, iż nikt nie jest wstanie zagwarantować, że podobna katastrofa nie wydarzy się w Unii Europejskiej, a czasami samo nasilenie działań zapobiegawczych nie wystarczy. Skala tej katastrofy pokonała nawet rząd prezydenta Obamy. Być może nadszedł czas, by - oprócz dodatkowych działań zapobiegawczych - Unia Europejska wprowadziła moratorium zakazujące stawiania morskich platform wiertniczych odpowiadające moratorium amerykańskiemu? Musimy podjąć działania już teraz, zanim katastrofa podobna do tej z Zatoki Meksykańskiej zdarzy się u nas.
Corinne Lepage
Pani przewodnicząca! Zatonięcie platformy u wybrzeży Luizjany 22 kwietnia spowodowało wyciek ropy naftowej na niewiarygodną skalę. Tu pojawiają się trzy poważne kwestie. Fakt braku uprzedniego wdrożenia systemów zatrzymywania takich wycieków, a przy tej skali trudno to zrozumieć, podobnie jak fakt braku wystarczającej kontroli ze strony władz publicznych nad systemami bezpieczeństwa wymaganymi od i wdrażanymi przez operatorów platformy w celu uniknięcia skażenia, a wreszcie szczególne ryzyko związane ze skażeniem węglowodorami bardzo wrażliwych lub gęsto zaludnionych obszarów. Chwilę temu pan poseł Sonik przypomniał nam, jak katastrofalne byłoby takie skażenie na przykład Morza Bałtyckiego.
Na Morzu Północnym już miały miejsce dwa poważne wypadki na morskich platformach wiertniczych, a jest to jeden z regionów świata o największym zagęszczeniu platform. W tych warunkach bezwzględnie konieczne jest przeanalizowanie sytuacji, by sprawić, że u naszych wybrzeży wypadek taki się nie zdarzy, przy czym cieszymy się - panie komisarzu - że podjęto taką inicjatywę.
Przechodząc do konkretów, jakie działania zamierza pan podjąć w najbliższym czasie w celu poprawy bezpieczeństwa i zapobiegania lokalizacji morskich platform wiertniczych na naszych wodach terytorialnych? Panie komisarzu! Mówił pan o minimalnych standardach, lecz to nie wystarczy.
Po drugie, jakie mechanizmy kontrolne wprowadzono dla zapewnienia, by wymogi bezpieczeństwa były przestrzegane? Posiadanie zasad bezpieczeństwa na papierze nie wystarczy; muszą one być stosowane, a ich stosowanie musi być faktycznie monitorowane. Co zamierza pan zrobić, by pójść w tym kierunku?
Po trzecie, w razie wypadku, jakie zasoby są dostępne, by zapobiegać zanieczyszczeniu nadbrzeża? Bardzo dobrze, że mamy statki i służby obrony cywilnej, lecz czym jeszcze dysponujemy? Czy nie nadszedł czas wprowadzenia wymogu, by operatorzy posiadali określony sprzęt techniczny, który można by wykorzystywać wspólnie? Czy nie jest też konieczne, zważywszy na stopień, w jakim uwzględniamy ochronę środowiska w naszym prawodawstwie, stworzenie wystarczającego systemu odszkodowań i powiązanych z tym gwarancji finansowych?
Wreszcie, firmy naftowe prowadzą działalność na coraz większych głębokościach, co bardzo utrudnia interwencję w razie wypadku i zagrożenia dla środowiska morskiego. Jakie działania są planowane w odniesieniu do wydobywania ropy naftowej na morskich platformach wiertniczych na większych głębokościach, a w szczególności na dalekiej północy?
Wreszcie, powrócę do pytania zadanego przed chwilą przez pana posła Arsenisa: czy nie nadszedł czas rozważenia rozszerzonego moratorium na tych samych warunkach, jakie planują Stany Zjednoczone? Chcemy i musimy odejść od społeczeństwa, którego podstawą funkcjonowania są produkty naftowe. Czyż nie nadszedł na to czas?
Isabelle Durant
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Ja również uważam, że musimy powstrzymać przedstawicieli branży przed bawieniem się w Boga.
Obecnie bardziej niż kiedykolwiek narody uprzemysłowione są spragnione ropy naftowej. Wiercą wszędzie, gdzie mogą, na coraz większych głębokościach, co oczywiście zwiększa ryzyko wypadku. Do niedawna przemysł skłaniał się do poszukiwania i wydobywania surowców ze szkodą dla bezpieczeństwa i środowiska; od prawie miesiąca do Zatoki Meksykańskiej wycieka codziennie 800 tysięcy litrów ropy naftowej, przy czym szkody dla środowiska i straty gospodarcze będą katastrofalne. Widzę ogromny dysonans między kolosalnymi sumami wydawanymi na wydobywanie z coraz większych głębokości, a niewystarczającymi środkami przeznaczanymi na zapobieganie wypadkom oraz na przewidywanie zagrożeń.
Podobnie jak moi koledzy posłowie, ja też mam kilka żądań. Po pierwsze, myślę, że musimy przeprowadzić kontrolę wszystkich platform wiertniczych, aby sprawdzić ich stan techniczny, poziom bezpieczeństwa i zgodność z normami. Oczywiście musimy też przeprowadzić kontrole na platformach nawet wówczas, gdy należy to do obowiązków państw członkowskich, przy czym musimy poddać kontroli Komisji również same procedury kontrolne.
Ponadto, moim zdaniem, musimy raz na zawsze objąć ochroną najwrażliwsze ekosystemy. W tym względzie, myślę, że oprócz inicjatywy podjętej przez pana - która bardzo mnie cieszy - na rzecz zapewnienia Europie metod poradzenia sobie w podobnych okolicznościach, gdyby podobny wypadek miał miejsce u jej wybrzeży, Europa musi podejmować inicjatywy na rzecz ochrony najwrażliwszych ekosystemów. Myślę tu na przykład o Alasce. Potrzeba tu międzynarodowej konwencji opartej na tym samym modelu, jaki obowiązuje w odniesieniu do ochrony złóż w Antarktyce, a Europa mogłaby przewodniczyć tego rodzaju pracom oraz takiej konwencji.
Wreszcie, jest to kolejny dobry powód do inwestowania większych środków i w szybszym tempie w odnawialne źródła energii. Wulkan - nie wymówię jego nazwy, gdyż nie da się jej wymówić - był dla nas znakiem w odniesieniu do kwestii transportu lotniczego; podobnie omawiana tu straszna katastrofa stanowi dla nas kolejny znak w dziedzinie górnictwa naftowego. Nadszedł czas, abyśmy uznali, iż szaleństwo wyścigu o wydobywanie ropy w każdym możliwym miejscu i za wszelką cenę jest już za nami.
Giles Chichester
w imieniu grupy ECR. - Pani przewodnicząca! Cieszy mnie oświadczenie pana komisarza. Świat z niedowierzaniem obserwował zarówno ogromny wyciek gazu i ropy z uszkodzonej rury po wybuchu i katastrofie w Zatoce Meksykańskiej, jak i wyraźną niezdolność tak przemysłu, jak i władz amerykańskich do zatamowania wycieku. Miejmy nadzieję, że ostatnio podejmowane kroki okażą się skuteczne.
Jak wspomnieli już moi koledzy posłowie, my mamy już własne doświadczenia z awariami platform na Morzu Północnym. Myślę tu na przykład o Piper Alpha, przy czym wierzę, że wyciągnięto wnioski z tamtej tragedii. Jednakże pamiętajmy, iż istnieje znaczna różnica między głębokością morza, na której firmy pracują w Zatoce Meksykańskiej a głębokością Morza Północnego. Wzywam do ostrożności i nie przyjmowania w pośpiechu nowych uregulowań prawnych. Upewnijmy się, co się naprawdę stało. Upewnijmy się, czy nasze obecne przepisy zapobiegłyby wystąpieniu takiej sytuacji tutaj, a także upewnijmy się, czy nowe uregulowania zapobiegłyby takiej tragedii.
Wypadki i zdarzenia losowe po prostu mają miejsce i nie możemy zagwarantować, iż im zapobiegniemy. Muszą istnieć granice tego, co możemy zrobić, aby im zapobiegać. Chciałbym też podzielić się z państwem ostatnią myślą, gdy mowa o względnym ryzyku: wypadki takie jak ten sprawiają, iż postrzegamy względne bezpieczeństwo energii jądrowej z zupełnie nowej perspektywy.
Elie Hoarau
Pani przewodnicząca! Wyciek ropy z platformy wiertniczej w Zatoce Meksykańskiej to prawdziwa katastrofa, zarówno ekologiczna, jak i gospodarcza. Najwyraźniej doszło do pewnych nieprawidłowości w przyznawaniu zezwoleń na odwierty przez sekretarza Departamentu Spraw Wewnętrznych USA. Oznaczałoby to niewybaczalną nieodpowiedzialność, której następstwa są niewyobrażalne, i dotyczą nie tylko Stanów Zjednoczonych.
Wiemy, że kraje na całym świecie wydają setki zezwoleń na odwierty, i jeżeli te zezwolenia są przyznawane w sposób równie nieodpowiedzialny, oznacza to poważne problemy dla całego świata. Jako poseł reprezentujący najbardziej oddalone regiony oraz kraje i terytoria zamorskie (PTOM), złożone głównie z wysp, których łączna liczba wynosi blisko 130, rozrzuconych na trzech kontynentach, muszę wyrazić zaniepokojenie o nasze wyspy w obliczu projektów wydobycia ropy na morskich platformach wiertniczych. Dlatego też Unia Europejska, która winna jest świecić przykładem, musi rygorystycznie zweryfikować środki bezpieczeństwa i zapobiegawcze na własnych morskich platformach wiertniczych.
Ponadto, wycieki ropy do morza w następstwie wypadku lub eksploatacji, niekoniecznie powodowane przez Europę, szacuje się na dziesiątki tysięcy ton rocznie. Czy nie nadszedł czas, by Unia Europejska podjęła inicjatywę, by od tej pory morskie platformy wiertnicze podlegały nadzorowi niekwestionowanego organu naukowego, który należałoby ukonstytuować w postaci organu międzynarodowego?
Po szczycie w Kopenhadze oraz przed szczytem w Cancún, Unia Europejska powinna móc się pochwalić propagowaniem faktycznego ładu światowego w zakresie poszukiwania, ochrony i eksploatacji złóż głębinowych.
Hans-Peter Martin
(DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Jako sąsiad "Morza Szwabskiego” chciałbym państwa wezwać do potraktowania przedmiotowego wypadku, katastrofy, w Zatoce Meksykańskiej tak poważnie, jak gdyby miała ona miejsce na naszym jeziorze Konstancja. Nie mielibyście państwo wtedy wody pitnej, a w moim mieście rodzinnym nie byłoby już festiwalu, wraz z wszelkimi dramatycznymi tego konsekwencjami. A oprócz tego byłoby jeszcze wiele innych problemów.
Co to oznacza? Czy jesteście państwo pewni, że platformy wiertnicze daleko stąd - innymi słowy, na Morzu Północnym i Bałtyckim - naprawdę wytrzymają różne warunki burzowe, jakim będziemy musieli stawić czoło w wyniku zmian klimatycznych? Czy jesteście państwo pewni, że Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa na Morzu naprawdę ma środki do poradzenia sobie z taką sytuacją? Mówił pan o dobrej koordynacji. Doświadczaliśmy już częstych braków łączności radiowej między różnymi krajami. Czy sprawdzono to zanim zdarzy się jakiś poważny incydent? Gdyby faktycznie miał miejsce jakiś wypadek, jaka jest sytuacja prawna pod względem możliwości pozywania firm naftowych? Czy w związku z tym użyteczne byłoby utworzenie funduszu ryzyka?
Wreszcie, czy zdają sobie państwo sprawę, że organy monitorujące USA były zbyt uzależnione od przemysłu naftowego? Czy można mieć pewność, że podobne problemy nie wystąpią u nas, na szczeblu europejskim? Przepisy nie mogą stanowić, że "można robić wszystko oprócz...”.
Elena Oana Antonescu
(RO) Ja również cieszę się z inicjatywy Komisji. Moim zdaniem ważne jest, byśmy omówili przedmiotowy temat, nawet mimo tego, że wypadek ten miał miejsce poza obszarem jurysdykcji państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Obecnie na wodach terytorialnych państw członkowskich na ogromnej liczbie platform wydobywana jest ropa naftowa. Oczekuje się, iż działalność ta jeszcze wzrośnie, przy czym Międzynarodowa Agencja Energii szacuje, iż obecnie znamy jedynie 5% złóż morskich ropy naftowej. Ważne jest, byśmy zastanowili się, jakie wnioski możemy wyciągnąć z katastrofy w Zatoce Meksykańskiej i jaka jest obecna sytuacja na wodach, na których prowadzona jest podobna działalność produkcyjna w państwach członkowskich UE. Jeżeli to konieczne, musimy też podjąć dodatkowe działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa pracowników na takich platformach, a także działań zapobiegających wypadkom o tragicznych konsekwencjach dla najbardziej narażonych regionów Europy.
Innym wnioskiem, jaki musimy wyciągnąć z katastrofy platformy Deepwater Horizon, a także z wydarzeń z przeszłości, jest potrzeba bardzo uważnej weryfikacji sposobu przyznawania licencji na prowadzenie prac, a także obowiązujących praktyk w umowach z wykonawcami. Musimy zapewnić, by firmy nie mogły wykręcić się od odpowiedzialności. Spółka zawierająca umowę charakteryzującą się danym stopniem ryzyka, które należy zminimalizować z zastosowaniem konkretnych środków bezpieczeństwa, a mogącą wygenerować ogromne przychody, musi być też przygotowana na poniesienie konsekwencji w razie wypadku.
Jeżeli śledziliście państwo przebieg dochodzenia w sprawie omawianej tu katastrofy w Stanach Zjednoczonych, na pewno zauważyliście, że łańcuch stosunków umownych między kilkoma firmami umożliwia im przerzucanie się odpowiedzialnością, a tymczasem ropa nadal wycieka do morza. Nie możemy dopuścić do podobnej sytuacji tutaj. Dlatego też musimy przyjrzeć się prawodawstwu pod tym kątem i wprowadzić ewentualne poprawki do przepisów prawnych, aby zapewnić ograniczenie ryzyka wystąpienia takiego zdarzenia.
Doświadczenia wskazują, iż w wyniku wypadków powstają ogromne straty w ludziach i środowisku, a tymczasem procedury ustalenia osób odpowiedzialnych mogą trwać całe lata. Komisja musi zapewnić, by prawodawstwo dotyczące eksploatacji złóż ropy w bezpiecznych warunkach nie zawierało przepisów zbyt nieprecyzyjnych, a także ocenić, w jakim stopniu należy to prawodawstwo zmienić w celu zmniejszenia możliwości wykręcenia się od odpowiedzialności.
Marek Józef Gróbarczyk
(PL) Przykład katastrofy, jaka wydarzyła się w Zatoce Meksykańskiej, zmusza do refleksji w kontekście inwestycji realizowanych na terenie Unii Europejskiej. Mówię o gazociągu północnym budowanym wbrew zaleceniom wydanym przez Parlament Europejski.
Źródłem gazu staną się rosyjskie złoża Stockman na Morzu Barentsa. Projekt zakłada w pierwszej fazie wydobycie 24, a docelowo 68 miliardów m3 gazu rocznie. Aby uzyskać taką ilość gazu, trzeba wykonać wiele odwiertów w bardzo krótkich czasie. Strumienia 148 tysięcy ton metanu płynącego rurociągiem nie można zatrzymać, bowiem nie ma zaworów ani stacji pośrednich. Uszkodzenie rurociągu wcale nie oznacza jego zamknięcie. Gaz wydostawać się będzie aż do usunięcia awarii. Bowiem dostanie się wody do wnętrza rurociągu uszkodzi go kompletnie. Wzywam więc Komisję do przeprowadzenie rzetelnej analizy zagrożeń wynikających z tego typu inwestycji.
Paul Rübig
(DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Pora na przedmiotową debatę jest odpowiednia. Jeszcze nie rozwiązaliśmy problemów w Zatoce Meksykańskiej, ani też nie wiemy, gdzie wystąpią kolejne problemy.
Panie komisarzu! Dlatego właśnie zadam pierwsze pytanie, które brzmi następująco: gdzie w chwili obecnej Europa może pomóc swoją wiedzą specjalistyczną, Wspólnotowym Centrum Badawczym, albo różnymi innymi organami, jakie posiadamy, abyśmy razem mogli możliwie szybko i skutecznie znaleźć rozwiązanie dla katastrofy w Zatoce Meksykańskiej? Jeżeli chodzi o zmniejszenie emisji CO2 o 20 % oraz zmiany sytuacji w tym zakresie dzięki zastosowaniu odnawialnych źródeł energii, Unia Europejska wybrała właściwą drogę, przy czym wiele możemy osiągnąć dzięki większej oszczędności wykorzystania energii. Czy wierzy pan, że moglibyśmy np. uruchomić nowe inicjatywy razem z Norwegią w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego?
Saïd El Khadraoui
(NL) Podobnie jak moi przedmówcy, jestem wstrząśnięty, iż setki tysięcy litrów ropy naftowej może wylewać się do morza od kilku tygodni, a my nie możemy tego zatamować. Jestem też zszokowany ogromem szkód przez to spowodowanych, a także faktem, że zainteresowana firma, BP, umniejsza znaczenie tego faktu. Zmusza się nas do stawienia czoła faktom, a nie byliśmy nawet w stanie ocenić wszystkich długoterminowych konsekwencji tego zdarzenia.
Dlatego też konieczne jest podjęcie działań na szczeblu europejskim, a nie krajowym, które uniemożliwią takie sytuacje w przyszłości. W ramach tych działań musimy skupić się na aspektach proceduralnych i technicznych, nakładając obowiązek wprowadzenia niezbędnych systemów bezpieczeństwa. Oczywiście, odbędzie się to pewnym kosztem, lecz koszt braku działań byłby zdecydowanie o wiele wyższy.
W przeszłości przyjmowaliśmy na siebie rolę światowego lidera, nakładając obowiązek stosowania podwójnych kadłubów w tankowcach. Myślę, że w tym przypadku również powinniśmy stać się liderem i dać dobry przykład.
Karin Kadenbach
(DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu Oettinger! Jako członkini Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności kontrsprawozdawczyni w sprawie bioróżnorodności, postrzegam tę katastrofę jako uderzającą we mnie osobiście. Niszczone jest życie, które powinno być chronione. Ktoś już dziś to powiedział, lecz prawda jest taka, iż pomimo wszelkich środków ostrożności wypadki się zdarzają, ponieważ zapobieganie ma swoje granice.
Mimo to, wypadki nie zdarzają się tylko na platformach wiertniczych - elektrownie jądrowe też nie są odporne na incydenty i wypadki. W Austrii mamy takie powiedzenie: "Czy zawsze coś musi się stać, zanim coś się wydarzy?” Innymi słowy: czy zawsze musi zdarzyć się wypadek, abyśmy się czegoś nauczyli? Przedmiotowa katastrofa naftowa powinna skłonić nas wszystkich do zastanowienia się, czy wycofanie się z energetyki jądrowej nie byłoby dla Europy krokiem naprzód. Powinniśmy też skoncentrować całą naszą energię umysłową i środki finansowe na inwestycje w odnawialne źródła energii.
Seán Kelly
(GA) Pani przewodnicząca! To dobrze, że omawiamy dzisiaj to ważne zagadnienie, lecz ostatecznie nie wiem, co wyniknie z naszych rozmów, ani jaki będziemy mieć wpływ na duże firmy - firmy naftowe będące właścicielami szybów naftowych, które spowodowały te szkody i tę katastrofę.
Jednocześnie, powinniśmy pochwalić Komisję za zalecenia dotyczące wprowadzenia działań mających na celu zapewnienie, by taka sama sytuacja nie wystąpiła na naszym obszarze. Mimo to, jeżeli mamy z tej katastrofy wyciągnąć jakiś wniosek, to taki, że desperacko musimy udostępnić inne źródła energii na naszym terytorium, zwłaszcza energii naturalnej, jak energia wiatrowa i słoneczna. Im szybciej to zrobimy, tym będzie lepiej dla wszystkich. Jeżeli nam się to nie uda, firmy naftowe będą wychodzić coraz dalej w ocean w poszukiwaniu ropy, a podobne szkody i katastrofy będą się zdarzać ciągle. Nie możemy na to pozwolić.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Popieramy inwestycje w infrastrukturę energetyczną w Europie, lecz wyłącznie wówczas, gdy gwarantują one pełne bezpieczeństwo działalności budowlanej i produkcyjnej. Skorzystam też z możliwości do zaapelowania, by wszelkie projekty obejmujące podwodne wydobywanie lub przesył węglowodorów były realizowane dopiero po przeprowadzeniu należytej oceny oddziaływania na środowisko.
Niejednokrotnie wzywałam do stworzenia europejskich ośrodków interwencji, które byłyby przydatne w razie wypadków morskich zdarzających się w państwach członkowskich posiadających dostęp do morza. Obecna katastrofa również mieści się w tej kategorii. Wreszcie, wszystkie firmy zajmujące się podwodnym wydobywaniem lub przesyłem węglowodorów powinny oferować gwarancje i posiadać polisy ubezpieczeniowe, tak by możliwe było wypłacanie odszkodowań w razie wypadków.
Zigmantas Balčytis
(LT) Wierzę, że cały świat patrzy z uwagą na rozwój zdarzeń u wybrzeży Zatoki Meksykańskiej. Nikt nie mógł przewidzieć, że taki ogromny kraj, światowy lider, Stany Zjednoczone, nie będzie w stanie poradzić sobie z tym, co na pierwszy rzut oka wydaje się do ogarnięcia. My także poświęcamy w Europie znaczne środki i zasoby ludzkie na rozwiązanie problemów zmian klimatycznych. Mimo to, natura rządzi się własnymi prawami. W moim odczuciu to bardzo dobrze, że będziemy mieć możliwość uczenia się na cudzych błędach, lecz tu chciałbym przypomnieć państwu o problemie Gazociągu Północnego, przy czym jestem przekonany, że my, Europa, będziemy ponosić polityczną odpowiedzialność za eksploatację tego gazociągu, w związku z czym pragnę wezwać pana komisarza, by zapewnił ponowną weryfikację warunków eksploatacji tego gazociągu. Cieszę się ponadto z możliwości i woli wzmocnienia potencjału ratowniczego Europy.
Günther Oettinger
Pani przewodnicząca, szanowni posłowie! Podobnie jak państwo jestem wstrząśnięty nie tylko jako komisarz, ale też jako obywatel, widząc szkody i zniszczenia środowiska, które w takich przypadkach trwają wiele lat.
Mimo że jesteśmy wstrząśnięci, musimy zachować spokój i równowagę, gdyż gorączkowe działania i histeria nie byłyby tu na miejscu. Nie znana jest jeszcze bezpośrednia przyczyna wypadku w Zatoce Meksykańskiej. Czy zawiodła tu technologia? Czy był to błąd człowieka? Mam zaufanie do rządu amerykańskiego i obywateli, którzy znajdą wytłumaczenie z taką samą skrupulatnością, jaką zachowujemy my, prowadząc dochodzenia tu w Europie.
Wierzę też, że obywatele Stanów Zjednoczonych chcą, równie wstrząśnięci i oczekujący takiej samej rzetelności, by wyciągnięto wnioski. W tym względzie mam zaufanie do Stanów Zjednoczonych jako kraju uprzemysłowionego, do jego potencjału technicznego i demokracji.
Odnośnie do drugiej kwestii, musimy odejść od korzystania z ropy naftowej. Jasne jest jednak, że ropa naftowa towarzyszy nam od pokoleń, przy czym dotyczy to w szczególności narodów uprzemysłowionych Europy. Nasi obywatele mają ponad 200 milionów samochodów - i wszyscy nimi jeździmy, i ja i państwo. Ja podróżuję dość dużo, a także latam często w celach służbowych. W weekendy setki tysięcy ludzi znów poleci na południe, by spędzić Zielone Świątki na Majorce. Jeżeli chodzi o Grecję i Hiszpanię, mówi się, że tylko turystyka może rozwiązać problem kryzysu gospodarczego, a to oznacza więcej lotów do Aten, Palmy, Marbelli i innych miejscowości. Jesteśmy konsumentami ropy naftowej - wszyscy z nas. Wydaje mi się też, że nawet ta dostojna sala, szanowna Izba, nie została generalnie zbudowana w sposób energooszczędny. Jest tu więcej świetlówek niż obecnych na sali posłów. To właśnie z tego powodu moim zdaniem musimy sobie po prostu zdać sprawę, że czeka nas wiele lat dużego zużycia ropy naftowej, jednakże mimo to musimy mieć duże ambicje, mówiąc o odchodzeniu od wykorzystywania ropy naftowej: 20% energii ze źródeł odnawialnych w okresie 10 lat.
Przygotowujemy mapę drogową na 2050 rok i w ciągu roku przedstawimy państwu różne alternatywy. Eksperci mówią, iż w okresie czterech dziesięcioleci możemy uzyskać 80% naszego zapotrzebowania na energię ze źródeł innych niż paliwa kopalne, a więc innych niż ropa naftowa. Elektromobilność jest tu pewnym rozwiązaniem, lecz większość samochodów nie będzie wyposażona w napęd elektryczny jeszcze przez wiele lat, a więc zamiast tego będą one napędzane olejem napędowym i benzyną.
Oczywiście odwierty w poszukiwaniu ropy na Morzu Północnym lub w Zatoce Meksykańskiej stanowią próbę zmniejszenia zależności od wielu krajów. Bez tego, bez własnych złóż, nasza zależność od krajów OPEC oraz od krajów nie zawsze demokratycznych, byłaby jeszcze większa.
Jednakże istnieje tu jedna zasadnicza różnica: na Morzu Północnym odwierty są prowadzone do głębokości około 150 do 200 metrów, podczas gdy w Zatoce Meksykańskiej głębokość sięga nawet 3 tysięcy do 4 tysięcy metrów, co daje o wiele mniejsze możliwości zagwarantowania bezpieczeństwa. Do głębokości 150 i 200 metrów można zejść za pomocą obsługiwanych przez ludzi łodzi podwodnych. W Zatoce Meksykańskiej ludzie z zasady znajdują się z daleka od źródła zagrożenia, z daleka od zabezpieczeń technicznych.
Mam też zaufanie do naszych państw członkowskich. Mamy wszelkie powody, by ufać naszym władzom krajowym oraz zespołom technicznym z Wielkiej Brytanii, Niemczech, Norwegii i Danii. Istniejące już partnerstwo między Unią Europejską, jej organem (Europejską Agencją ds. Bezpieczeństwa na Morzu - EMSA) a krajowymi zespołami ds. bezpieczeństwa, zapewnia nam też wysoki poziom bezpieczeństwa dzięki współpracy Unii Europejskiej i sąsiadujących z sobą państw członkowskich.
Także w przypadku gazociągu Nord Stream musieliśmy oczywiście zbadać kwestię bezpieczeństwa. Obejmowało to skomplikowane procesy kontroli bezpieczeństwa i pozwoleń, które zostały przeprowadzone, przy czym chciałbym zaznaczyć, że Nord Stream prawdopodobnie będzie najnowocześniejszym i najbezpieczniejszym gazociągiem na świecie. Tutaj też mamy do czynienia z jedną ważną różnicą: jeśli wystapi jakikolwiek problem z gazociągiem, gaz będzie można zatrzymać u źródła, albo przy nabrzeżu. Gazociągu Nord Stream nie można porównywać do tego, co dzieje się w Zatoce Meksykańskiej.
Wreszcie, musimy kroczyć ścieżką, która odchodzi od stosowania ropy naftowej, jednakże przejście jej zajmie nam całe dekady. My wszyscy w polityce i społeczeństwie musimy obrać tą ścieżkę. Po drodze i w międzyczasie musimy sprawdzić, czy nasze standardy bezpieczeństwa oraz przepisy i wytyczne oraz zespoły bezpieczeństwa są na najwyższym poziomie. Zadaliśmy właściwe pytania. Na jesieni, kiedy będziemy znać przyczyny, kiedy dostaniemy odpowiedzi, kiedy przesłuchamy nasze firmy energetyczne, z radością udzielimy państwu informacji. Jestem przekonany, że firmy energetyczne są świadome powagi sytuacji.
Na koniec chciałbym jeszcze wspomnieć o jednej sprawie. Istnieją już podstawy do pociągania do odpowiedzialności i do stosowania kar pieniężnych. Nawiasem mówiąc, żadna z partii w Stanach Zjednoczonych nie poddaje tego w wątpliwość. Kiedy jasne będzie, kto ponosi winę, winny poniesie odpowiedzialność i już widzimy, że będzie to kosztować miliardy. Europejskie przepisy o ochronie środowiska, a także nasze narodowe ustawodawstwo o ochronie środowiska, wyraźnie określają odpowiedzialność prawną, czy też odszkodowania i kary pieniężne. To również wzmocni podejście ostrożnościowe do kwestii bezpieczeństwa.
Zakładam, że w ciągu kilku tygodni będziemy wiedzieć, czy w Europie mamy podstawy prawne lub techniczne do podjęcia działań, a wtedy z przyjemnością przedstawimy kolejne sprawozdanie Parlamentowi. Wasze słowa wskazują także, jak ważne jest dla was, niezależnie od przynależności politycznej, podejmowanie działań dalekowzrocznych i prewencyjnych w tym zakresie, a nie jedynie reagowanie na skutki zaistniałej katastrofy. Tak właśnie pracujemy w Komisji.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
András Gyürk  
Po katastrofie na morskiej platformie wiertniczej u wybrzeży USA warto byłoby, abyśmy wyciągnęli kilka wniosków. Przede wszystkim musimy zaznaczyć, iż pomimo że morskie platformy wiertnicze są zbudowane według najnowszych technologii przemysłowych, nadal nie są wolne od ryzyka. Musimy też wyraźnie powiedzieć, że wzrost inwestycji prywatnych w sektorze naftowym nie może oznaczać, że politycy zrzekną się prawa do surowych regulacji bezpieczeństwa. Katastrofa ekologiczna w Stanach Zjednoczonych stanowi dobrą okazję dla UE do weryfikacji własnych przepisów bezpieczeństwa. Nadal są one zbyt ogólne. Musimy jedynie pomyśleć o dyrektywnie w sprawie ocen wpływu na środowisko lub ram prawnych dla BHP. Weryfikację taką uzasadnia ponadto fakt, iż przepisy zawierają bardziej precyzyjne uregulowania w sprawie działań, jakie mają zostać podjęte po wystąpieniu katastrofy. Tak więc postanowienia dotyczące zapobiegania wypadkom zostały zepchnięte na drugi plan. Wyciągając wnioski z sytuacji w USA, musimy wyraźnie nakreślić obszary odpowiedzialności właścicieli i operatorów szybów naftowych, a także organów nadzorczych. Regulacje dotyczące przemysłu oraz dobrowolne zobowiązania firm nie zapewniają dającego wystarczająca pewność rozwiązania. Wyraźnie widać potrzebę prawnie określonych gwarancji bezpieczeństwa.
