Rola kobiet w przemyśle (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie Ildy Figueiredo, w imieniu Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, w sprawie roli kobiet w przemyśle.
Jest to bardzo ważne sprawozdanie i prawdopodobnie spotka się ono z dużym zainteresowaniem ze strony mediów.
Ilda Figueiredo
sprawozdawczyni. - (PT) Chciałabym zacząć od złożenia podziękowań członkom i pracownikom Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia oraz sprawozdawcy komisji opiniodawczej tj. Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii za ich wsparcie i cenny wkład w prace, szczególnie poprzez wnioski dotyczące sprawozdania, dzięki którym możliwe było jednomyślne przyjęcie go. Prace nad sprawozdaniem trwały kilka miesięcy i obejmowały przesłuchanie jawne z cennymi wypowiedziami członków komisji parlamentarnych oraz gości z zewnątrz, zwłaszcza przedstawicieli organizacji społecznych.
Celem sprawozdania jest zwrócenie uwagi na rolę kobiet w przemyśle. Średnio ponad 14% kobiet pracujących w Unii Europejskiej jest zatrudnionych w przemyśle. W niektórych krajach, tak jak w Bułgarii czy Republice Czeskiej, odsetek ten przekracza 25% w innych zaś plasuje się na poziomie 20%, jak na przykład w Portugalii, Grecji i na Węgrzech.
Wiemy, że w niektórych sektorach przemysłu, takich jak przemysł włókienniczy, odzieżowy i obuwniczy jak również w niektórych obszarach przemysłu spożywczego, przy produkcji korka, kabli, sprzętu elektrycznego i elektronicznego, kobiety stanowią większość pracowników, podczas gdy ich udział w sektorach zaawansowanych technologii jest ograniczony. Oznacza to, że potrzebujemy innego podejścia, któremu przyświecać będzie jeden wspólny cel - promowania pracy kobiet w tych sektorach, zapewnienia niedyskryminujących praktyk w dostępie do zatrudnienia i podpisywaniu umów o pracę, równych płac, tworzenia perspektyw kariery zawodowej, podnoszenia kwalifikacji zawodowych, dobrych warunków pracy i wyższych wynagrodzeń, a także poszanowania macierzyństwa i ojcostwa jako podstawowych wartości społecznych.
Potrzeba zagwarantowania kobietom pracującym w przemyśle zatrudnienia i ich praw oraz stałego ułatwiania dostępu do pracy w ważnym sektorze produkcji wymaga także lepszego uwzględnienia sytuacji w różnych gałęziach przemysłu w Unii Europejskiej, wyzwań, którym muszą stawić czoła i odpowiednich odpowiedzi, jakie należy znaleźć, w tym w odniesieniu do handlu międzynarodowego oraz monitorowania sytuacji wwożenia produktów wrażliwych, takich jak właśnie wytwory przemysłu tekstylnego.
Szczególną uwagę należy zwrócić na restrukturyzację i przenoszenie wielkich koncernów międzynarodowych, które wywierają istotny wpływ na zatrudnienie wśród kobiet i wzrost bezrobocia, szczególnie w regionach, gdzie nie ma innej możliwości zatrudnienia. Walka z dyskryminacją płacową, która nadal istnieje i dotyka pracujące kobiety (szczególnie dyskryminacja pośrednia) wymaga byśmy zbadali możliwości stworzenia metodologii analizy stanowisk, tak aby zapewniała ona prawa w zakresie równości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn oraz by nadawała wartość osobom i zawodom, a jednocześnie uczyniła z pracy element strukturalny w zakresie wzrostu produktywności, konkurencyjności i jakości przedsiębiorstw oraz poprawy poziomu życia pracowników obu płci.
Dlatego też musimy zachęcać do podejmowania inicjatyw przyczyniających się do rozwijania w przedsiębiorstwach pozytywnych działań i strategii politycznych w zakresie zasobów ludzkich, które promują równouprawnienie kobiet i mężczyzn. Również musimy zachęcać do wprowadzania działań uświadamiających i szkoleń umożliwiających promowanie, transfer i stosowanie praktyk przynoszących dobre skutki. W tym względzie chciałabym zwrócić uwagę na kilka projektów prowadzonych przy wsparciu programu EQUAL, z którymi miałam okazję spotkać się w Portugalii. Program ten zasługuje w pełni na uwagę Komisji Europejskiej, aby zapewnić jego kontynuowanie i rozwijanie.
Jak zostało to zaznaczone w sprawozdaniu, negocjacje i umowy zbiorowe mają zasadnicze znaczenie w walce, której celem jest zniesienie dyskryminacji kobiet, zwłaszcza w zakresie dostępu do zatrudnienia, płacy, warunków higieny i bezpieczeństwa pracy, awansu zawodowego i szkolenia zawodowego. Niemniej jednak na państwach członkowskich i Komisji ciąży szczególna odpowiedzialność i ważna rola do spełnienia w zakresie promowania równouprawnienia i zwalczania wszelkich przejawów dyskryminacji, zapewniania zatrudnienia i praw oraz zwalczania niepewności pracy, która szczególnie dotyczy kobiet.
Dlatego też wzywamy je do działania poprzez określenie wysokich standardów ochrony zdrowia w pracy z uwzględnieniem płci, tj. ochrony macierzyństwa, lub poprzez określenie czasu i organizacji pracy uwzględniającej życie rodzinne, lub też poprzez stworzenie skutecznych mechanizmów kontroli zapewniających poszanowanie praw pracowniczych i wolności zrzeszania się w związkach albo poprzez zagwarantowanie pełnego dostępu do dobrej jakości publicznego systemu ubezpieczeń społecznych i opieki społecznej po przystępnych cenach, w szczególności żłobków, przedszkoli i wsparcia dla osób starszych.
Meglena Kuneva
komisarz. -Panie przewodniczący! Komisja z zadowoleniem przyjmuje projekt rezolucji w sprawie roli kobiet w przemyśle. Składam gratulacje sprawozdawczyni, Ildzie Figueiredo, która zajęła się złożonym problemem sytuacji i roli kobiet w przemyśle. Jednym z wielu powodów, by poruszyć tę, kwestię jest, jak pokazano w sprawozdaniu, fakt, że wyzwania stojące przed równouprawnieniem płci w przemyśle są nawet większe niż w innych sektorach gospodarki.
W przemyśle problemy warunków pracy, różnic płac pomiędzy płciami oraz pogodzenia życia zawodowego i prywatnego wydają się jeszcze wyraźniejsze.
Złożoność tego problemu wynika z faktu, że wychodzi on poza politykę równości i jest związany z ogólną sytuacją w przemyśle w Europie i z tym, w jaki sposób polityki wspólnotowe mogą wspierać przemysł i pracowników - zarówno mężczyzn, jak i kobiety - w trudnym kontekście globalizacji. Jak państwo zapewne wiedzą, przyjmując Plan działania na rzecz równości płci w 2006 r., Unia podkreśliła swoje pełne zobowiązanie do uczynienia wszystkiego, co tylko możliwe, by poczynić postępy w doprowadzeniu do sytuacji prawdziwej równości pomiędzy mężczyznami i kobietami.
Sześć priorytetów tego planu działania wiąże się z poprawianiem sytuacji kobiet na rynku pracy. Pierwszy to gospodarcza niezależność kobiet i mężczyzn, drugi to pogodzenie życia prywatnego i zawodowego, trzeci to równy udział kobiet i mężczyzn w procesach decyzyjnych, a czwarty to likwidacja stereotypów. Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w projekcie rezolucji Parlamentu podkreślono właśnie te obszary działań. Chociaż postępy uczynione w dziedzinie równouprawnienia płci są bezsprzeczne, jednak stoją przed nami nadal wielkie wyzwania. Komisja podziela pogląd sprawozdawczyni, że musimy kontynuować wysiłki i umacniać nasze osiągnięcia.
W odniesieniu do udziału kobiet w przemyśle konieczne jest rozwiązanie dwóch problemów. Po pierwsze, w porównaniu z sektorem usług wciąż zbyt mało kobiet jest zatrudnionych w przemyśle. Po drugie, kobiety, które pracują w przemyśle, zazwyczaj znajdują zatrudnienie w sektorach typowo kobiecych, które wymagają dużego nakładu pracy i cechują się złymi warunkami pracy i niskimi wynagrodzeniami. Komisja prowadzi różne działania polityczne, aby sprostać tym wyzwaniom. W perspektywie długoterminowej walka ze stereotypami w edukacji doprowadzi do zwiększenia liczby wysoko wykwalifikowanych kobiet w zawodach technicznych i naukowych oraz pomoże zaspokoić zapotrzebowanie niektórych gałęzi przemysłu na siłę roboczą. Ważne jest również, by wspierać kariery zawodowe kobiet inżynierów poprzez tworzenie sieci kontaktów, systemu mentorskiego i wprowadzanie środków mających na celu równoważenie obowiązków zawodowych i życia prywatnego.
W celu zróżnicowania struktury zatrudnienia kobiet w przemyśle niezwykle istotne jest zapewnienie możliwości szkolenia i przekwalifikowywania się. Europejski Fundusz Społeczny zapewnia istotne wsparcie w tym obszarze. Niezwykle ważne jest również, aby poprawiać obecną sytuację kobiet pracujących w przemyśle. Na przykład istnieje wciąż nieuzasadniona różnica płac pomiędzy kobietami i mężczyznami. W przemyśle kształtuje się ona na poziomie aż 30%.
Dlatego też w lipcu 2007 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie znoszenia różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn. W komunikacie przeanalizowano wszystkie środki, jakie muszą zostać do tego celu wykorzystane. Zaangażowanie przedsiębiorstw jest ważnym elementem dokonywania postępów w dziedzinie równouprawnienia mężczyzn i kobiet w pracy, znoszenia różnic w wynagradzaniu, szkolenia, równowagi między pracą a życiem prywatnym i rozwoju zawodowego. Obok przepisów o równym traktowaniu, których wszystkie przedsiębiorstwa muszą przestrzegać, ważne jest zachęcanie ich do podejmowania dobrowolnych kroków w celu promowania równouprawnienia, w szczególności w kontekście odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
Wreszcie, Komisja wkrótce na nowo uruchomi kampanię uświadamiającą skierowaną do przedsiębiorstw i dotyczącą stereotypów związanych z płcią. W sprawozdaniu w sprawie kobiet w przemyśle podkreślono niezwykle istotną rolę równowagi między pracą a życiem prywatnym w osiąganiu prawdziwego równouprawnienia płci, a Komisja zgadza się z tą analizą. Mówiliśmy już o tym przy okazji przyjmowania przez Parlament sprawozdania Piii-Noory Kauppi we wrześniu 2007 r.
Komisja w 2008 r. sporządzi sprawozdanie na temat postępów w realizowaniu celów barcelońskich w dziedzinie opieki nad dziećmi. Drugi etap konsultacji z partnerami społecznymi na temat równowagi między pracą a życiem prywatnym zakończył się w lipcu. Komisja jest zdania, że z problemem tym należy się zmierzyć za pomocą kilku różnych instrumentów, w tym zmiany obecnie obowiązującego prawodawstwa wspólnotowego w celu pełniejszego uwzględnienia nowych wyzwań.
Jak już podkreśliłam, problem kobiet w przemyśle stanowi również odzwierciedlenie ogólnej sytuacji w przemyśle w Europie. Komisja będzie nadal prowadziła niezbędne działania polityczne w celu stawienia czoła globalizacji, zapewnienia przyszłości przemysłowi w państwach członkowskich i udzielenia pomocy pracownikom obu płci, w przypadku restrukturyzacji firm, w których pracują.
Prawodawstwo europejskie w dziedzinie informowania i konsultowania pracowników, dialogu społecznego i Europejskiego Funduszu Społecznego to instrumenty, które mają zapewnić osiągnięcie tego celu. Europejski fundusz dostosowania do globalizacji, który rozpoczął funkcjonowanie w 2007 r., zapewni pomoc w wysokości do 500 milionów euro rocznie, a jego przepisy w sposób szczegółowy zakładają uwzględnienie równouprawnienia płci. Dlatego też Komisja w odpowiedzi na wyzwania, o których mowa w sprawozdaniu na temat roli kobiet w przemyśle, podejmuje różnorakie kroki takie jak: poprawa równouprawnienia oraz warunków pracy i roli kobiet w przemyśle, walka ze stereotypami, tworzenie lepszych warunków dla pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego i udzielanie ogólnego wsparcia firmom i pracownikom gałęzi przemysłu borykających się z trudnościami.
Chciałabym również osobiście stwierdzić: szczerze popieram taki sposób rozwiązywania problemów w tym szczególnym obszarze.
Den Dover
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. - Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję to sprawozdanie, które w pełni popieram. Swojego poparcia udzielają również brytyjscy konserwatyści oraz grupa PPE-DE. Jeśli Europa rzeczywiście ma odgrywać czołową rolę w globalnym świecie zdominowanym przez niezwykle silną konkurencję, będziemy potrzebowali wszelkich dostępnych środków na najwyższym możliwym szczeblu.
Chociaż nie zgadzam się z wprowadzeniem kwot wskazujących, ile pań powinno zasiadać na poszczególnych szczeblach władzy w spółkach - a szczególnie przeciwny jestem wszelkim środkom obowiązkowym w tym względzie - to jednak rzeczywiście chciałbym zobaczyć jak najwięcej pań na jak najwyższych szczeblach władzy wspinających się tam dzięki swoim umiejętnościom. Często wszystko zależy od tego, jak zdefiniujemy pojęcie "przemysłu", a przemysł podlega nieustannym zmianom. W dzisiejszych czasach wszystko jest o wiele bardziej elastyczne i cieszę się, że panie też mają swoją rolę do odegrania w przemyśle na różnych stanowiskach.
Nie zgadzam się z opinią, że należy stworzyć jakieś utrudnienia czy też ograniczyć udział kobiet w nowych technologiach, ponieważ panie mają umysły, inteligencję i wiadomości, żeby zadbać o swoje interesy.
Po pierwsze, chciałbym wyrazić uznanie dla poglądu, według którego zawsze powinniśmy dążyć do równych płac, o ile to tylko możliwe. Jeśli chodzi o przedmiotowe sprawozdanie, byłem niezwykle zadowolony, że sprawozdawczyni wzięła pod uwagę poglądy przedstawicieli różnych grup i że osiągnęliśmy jednomyślność. Chciałem zobaczyć lepsze zaplecze emerytalno-rentowe dla pań, które dałoby im możliwość przenoszenia emerytur od jednego pracodawcy do innego, tak aby mogły zapewnić sobie tym wyższe emerytury, im dłużej pozostają aktywne zawodowo oraz większą elastyczność tego zaplecza, aby kobiety mogły zachować równowagę pomiędzy życiem rodzinnym a zawodowym.
Tak jak powiedziałem, w pełni popieram to sprawozdanie. To krok naprzód. Potrzebujemy pań na wszystkich szczeblach i życzę im powodzenia. Z zadowoleniem przyjmuję szczególnie nową panią komisarz, która rzeczywiście jest niezwykle kompetentną osobą.
Edit Bauer
w imieniu grupy PPE-DE. - (SK) Chciałabym podziękować pani Figueiredo za pracę włożoną w sporządzenie niniejszego sprawozdania. Sprawozdanie to w pewnym stopniu stanowi wykaz problemów, z jakimi spotykają się kobiety zatrudnione w różnych sektorach przemysłu.
Niektóre z nich wydają się odwieczne, jak na przykład różnice w wynagrodzeniu między kobietami a mężczyznami, zbyt niska reprezentacja kobiet w zarządach przedsiębiorstw lub problemy z godzeniem życia zawodowego i rodzinnego. W sprawozdaniu podniesiono również kwestie, o których rzadziej się dyskutuje, takie jak niewystarczająca uwaga poświęcana szczególnym wymogom związanym z ochroną kobiet w miejscu pracy lub problemy społeczne pojawiające się na skutek przeniesienia produkcji do obszarów, gdzie koszty są niższe.
Niektóre z wniosków zawartych w sprawozdaniu ingerują w zasadę pomocniczości lub też ustanawiają wymogi, które wkraczają w kompetencje partnerów społecznych i procesy związane z umowami zbiorowymi. Grupa PPE-DE nie poprze tych wniosków.
Pomimo iż sprawozdanie stanowi w mniejszym czy większym stopniu streszczenie problemów, które są nam dość dobrze znane, wskazuje ono na fakt, że zmiany w tych obszarach następują powoli, co można zauważyć na przykład w odniesieniu do różnicy pomiędzy płacami mężczyzn i kobiet. Badania pokazują wyraźnie, że w momencie gdy przychodzą na świat dzieci, następuje przełom: po nim drogi zawodowe kobiet i mężczyzn się zmieniają swój tor. Najtrudniej przeciwstawić się podstawowym stereotypom. Dzieje się tak również w przypadku, gdy nie identyfikujemy się z nimi werbalnie. Sprawozdanie również zwraca uwagę na problem przenoszenia i elastyczności praw do emerytury lub renty, który staje się coraz to bardziej aktualny w wyniku stopniowego jednoczenia się rynku pracy oraz w związku z wymogiem większej mobilności siły roboczej. Jest to, jak sądzę problem, którym należy się w odpowiedni sposób zająć.
Christa Prets
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Po pierwsze chciałabym podziękować sprawozdawczyni za jej pomoc i współpracę. Zrobiliśmy co tylko było możliwe, aby razem pracować mimo politycznych granic i chciałabym złożyć jej za to najserdeczniejsze podziękowania.
Zacznę od stwierdzenia, że na ten temat przedstawiliśmy już liczne sprawozdania. Żądanie równych wynagrodzeń za taką samą ilość pracy zostało wysunięte ponad 30 lat temu i wciąż nie udało nam się go urzeczywistnić. Oczywiście stawiamy małe kroczki w dobrą stronę i produkujemy dokumenty za dokumentami, ale sytuacja kobiet w przemyśle pozostaje mocno w tyle w stosunku do tego, o co się przez te lata staraliśmy.
W przemyśle wytwórczym, na przykład, 85% zatrudnionych stanowią kobiety, a w sektorze technologii informacyjnych i komunikacyjnych - 15%, tak więc rzeczywiście kobiety są słabo reprezentowane w zaawansowanych technologicznie gałęziach przemysłu. Nie oznacza to wcale, że kobiety są gorzej wykształcone, a jedynie, i odnosi się to w szczególności do obszarów wiejskich - że po prostu nie mają możliwości podjęcia innej pracy.
Kobiety nadal pracują w sektorach o niskich płacach, a nawet i tu inaczej traktuje się pracowników płci żeńskiej i męskiej. Wciąż mamy do czynienia z brakiem równouprawnienia i dyskryminacją i nie tylko w odniesieniu do poziomów płac, ale również do warunków pracy. Dlatego też wzywamy związki zawodowe, by więcej robiły w celu zapobiegania tego typu dyskryminacji poprzez udział w negocjowaniu wynagrodzeń.
Wciąż brakuje wsparcia dla programów szkolenia zawodowego lub też są one żałośnie nieodpowiednie. Edukacja i szkolenie są potrzebne, aby zapewnić kobietom perspektywy kariery zawodowej nawet w branżach niewymagających wysokich kwalifikacji. Również wzywamy przedsiębiorstwa, aby do planów zarządzania siłą roboczą wprowadziły politykę prorodzinną i nastawioną na kobiety, co korzystnie wpłynie na wszystkich: jeśli wszyscy mają dobre samopoczucie, interesy lepiej się rozwijają, a to również odbywa się z korzyścią dla kobiet pracujących w firmie.
Anneli Jäätteenmäki
w imieniu grupy ALDE. - (FI) Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować sprawozdawczyni za to znakomite sprawozdanie i współpracę oraz w szczególności za zwrócenie uwagi na fakt innego traktowania kobiet i mężczyzn, pomimo iż mało kiedy udaje nam się zostać wysłuchanym z przychylnym nastawieniem.
Pani komisarz, jestem o tym przekonana, osobiście zaangażowała się w ten problem, ale po wysłuchaniu pani oficjalnej odpowiedzi, kiedy mówiła pani o przyjęciu planu działania oraz że szereg państw się do niego zobowiązało, można by oczekiwać sprawozdania na temat tego, co rzeczywiście się zdarzyło. Z przykrością musimy stwierdzić, że za rządów tej Komisji prawie nic nie zdarzyło się w dziedzinie równouprawnienia. Szkoda. Być może nie jest to na tyle ważny problem, by komisarze lub inni sprawujący władzę byli z niego rozliczani; niemniej jednak, szanowni państwo, chciałabym zachęcić nas wszystkich do zwiększenia wysiłków w tym zakresie, ponieważ wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za status kobiety w Europie.
Podam państwu przykład. W Finlandii kobiety otrzymały prawo do głosowania w czasach, gdy kraj ten stanowił część bardzo konserwatywnej Rosji, w 1905 r. Było to niezwykłe wydarzenie. Dziś patrząc w przyszłość, nie sądzę, aby było możliwe by, choć jesteśmy teraz częścią Europy, kobiety w różnych państwach członkowskich zarabiały tyle samo i były tak samo traktowane w całej UE, nawet jeśli UE zajmuje się prawami człowieka i jest postępowa. Myślę, że UE mogłaby wziąć przykład z decyzji z czasów carskich i podjąć zdecydowane kroki odnośnie do równości wynagrodzeń i równouprawnienia w miejscu pracy. Car miał odwagę pozwolić kobietom głosować, ale UE nie ma odwagi, aby skutecznie wprowadzić równe wynagrodzenia dla kobiet i mężczyzn w swoich państwach członkowskich.
Wiesław Stefan Kuc
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Pamiętam lata 50. w Polsce - ogromne plakaty z uśmiechniętą dziewczyną kierującą traktorem, dziewczyny z organizacji "Służba Polsce” niosące na ramionach kilofy i łopaty, z radością maszerujące do pracy, kobiety przy maszynach włókienniczych i tokarkach. Ale i na nowsze czasy - kobiety w biurach projektowych, przy komputerach czy obsługujące nowoczesne linie produkujące urządzenia elektroniczne, telefony komórkowe, telewizory, a także zmęczone twarze kobiet po wielogodzinnej, męczącej pracy spieszące się do domów, aby wykonywać inne codzienne prace. Takie obrazy przesuwały mi się przed oczyma, gdy czytałem sprawozdanie pani poseł Ildy Figueiredo w sprawie roli kobiet w przemyśle.
Przez lata starano się chronić, zmniejszać obciążenie pracą i dążyć do równego traktowania kobiet. Niestety do dziś różnice pozostały. Bardzo słuszna, choć może niepełna jest lista oczekiwań. Nadal pozostały różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn w miejscu pracy, zarówno w wynagradzaniu, karierze zawodowej, jak i ocenie pracy i kwalifikacji. Najgorsze jest jednak to, że nie udało się stworzyć warunków do realizacji dążeń i oczekiwań kobiet, które zapewnią im możliwość rozwoju i stabilizacji zawodowej.
Raül Romeva i Rueda
w imieniu grupy Verts/ALE. - (ES) Panie przewodniczący! Rola kobiet w przemyśle jest wyraźnie uwarunkowana - zostało to już powiedziane i chciałbym o tym przypomnieć - jak w wielu innych przypadkach szeregiem stereotypów, z których wiele okazuje się wyraźnie szkodliwych.
Musimy czynić postępy w pokonywaniu takich stereotypów i dlatego właśnie uważam, że sprawozdanie pani Ildy Figueiredo ma podstawowe i ogromne znaczenie i z tego powodu nasza grupa popiera je.
Wiele argumentów przemawia za tym sprawozdaniem i wierzymy, że do szeregu wniosków przedstawionych w nim z zadowoleniem ustosunkują się nie tylko instytucje wspólnotowe, ale również sam świat biznesu, który w końcu musi je przyjąć i wdrożyć.
Takim argumentem jest fakt, że w Unii Europejskiej średnio w przemyśle zatrudnionych jest jedynie 14% kobiet. Musimy jednak mieć świadomość, że wśród nich, 21% zatrudnionych jest w niepełnym wymiarze godzin - kobiety stanowią bowiem 65% pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin w sektorze przemysłu. Sądzę, że jest to jeden z kluczowych aspektów i z całą pewnością nie jest to sprawa bez znaczenia w tej dyskusji.
Drugim argumentem jest fakt, że to właśnie kobiet zatrudnionych na podstawie niepewnych form zatrudnienia, w niepełnym wymiarze godzin, na podstawie umów na czas określony oraz umów niestandardowych najczęściej dotyczy większa dyskryminacja płacowa, a kiedy chcą odejść na urlop macierzyński, mają mniej możliwości, jeśli chodzi o podstawowe przeszkolenie, kształcenie ustawiczne i szkolenie zawodowe.
Dlatego też wśród wniosków zawartych w tym sprawozdaniu znalazł się wniosek o przyjęcie w trybie natychmiastowym środków mających na celu pełne i skuteczne zastosowanie dyrektywy 75/117 EWG w sprawie zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet jako środka zwalczającego dyskryminację płacową. Wzywaliśmy do tego już od jakiegoś czasu i mamy nadzieję, że dyrektywa ta zostanie możliwie jak najszybciej wdrożona.
Po drugie chcemy wprowadzenia zachęt do podejmowania inicjatyw, pozytywnych działań i polityki zasobów ludzkich promującej równouprawnienie. Chcemy, by państwa członkowskie wraz z Komisją przewidziały więcej, lepszych czasowych zwolnień podatkowych dla przedsiębiorstw w zależności od tego, czy firma spełnia wymogi kodeksu postępowania i kryteria odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w codziennym funkcjonowaniu. Chcemy polepszenia warunków pracy ze szczególnym uwzględnieniem godzin pracy oraz urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego - w tym przypadku odpowiedzialność ponoszą oboje partnerzy lub małżonkowie - i zagwarantować w ten sposób mężczyznom i kobietom szansę powrotu na swoje stanowisko po takim urlopie. Szczególną uwagę należy poświęcić godzeniu życia zawodowego i rodzinnego. Dlatego też, aby wszystko to mogło stać się rzeczywistością, sprawozdanie wzywa do wdrożenia tych praw w prawodawstwie w całej Unii Europejskiej.
W końcu pozwolę sobie nie zgodzić się z Denem Doverem w kwestii kwot. Dla niektórych z nas, kobiet i mężczyzn, kwoty stanowią konieczne narzędzie i dlatego uważamy, że należy podjąć starania, aby Unia Europejska poszła za przykładem Norwegii i zastosowała środki mające na celu zwiększenie liczby kobiet zasiadających w zarządach przedsiębiorstw pożytku publicznego do co najmniej 40% oraz wykorzystała regulacje prawne, aby narzucić kwotę 40% reprezentacji kobiet w zarządach prywatnych przedsiębiorstw.
Jest faktem oczywistym, że nie rozwiązuje to problemu, ale, podkreślam, że jest to droga i środek, który okazuje się przydatny pod innymi względami dla realizacji przedsięwzięć, które według nas powinny rozprzestrzeniać się w ramach Unii Europejskiej.
Věra Flasarová
, w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Szanowni państwo! Moja koleżanka z komisji, pani Figueiredo, jak zwykle, świetnie się spisała. Udokumentowała ona fakty, które ja osobiście uważam za podstawowe, a zwłaszcza to, że kobiety pracujące stanowią dominującą część osób zatrudnionych w przemyśle przetwórczym, gdzie większość stanowisk wymaga niższych kwalifikacji, gdyż są to prace manualne i źle opłacane. Dobrze to ilustruje stereotyp, że kobiety zajmują się dodatkowymi, pomocniczymi pracami. Miałam okazję zwiedzić kilka zakładów przemysłu spożywczego w różnych krajach. Pomimo różnego położenia geograficznego zakłady te są bardzo do siebie podobne. Mężczyźni zatrudniani są na stanowiskach kierowniczych, podczas gdy praca niewymagająca wyższych kwalifikacji przy taśmie produkcyjnej wykonywana jest przez kobiety. Zarabiają mało, pracują mechanicznie w otępiającym rytmie, bez motywacji na awans zawodowy i w niekorzystnych warunkach. To oczywiście źle.
Jeszcze dużo pracy trzeba włożyć, aby położyć kres nierównemu traktowaniu kobiet i mężczyzn. Musimy zdawać sobie sprawę, że obszar ten nie jest jeszcze w dostateczny sposób objęty statystykami oraz że problem płci jest relatywnie nowym zjawiskiem statystycznym. W świecie rzeczywistym niekorzystna sytuacja, w jakiej znajdują się kobiety zatrudnione w przemyśle, w porównaniu do sytuacji mężczyzn, jest jeszcze bardziej widoczna. Jednak konieczne jest, by skupić wysiłki na sprawach, które sprawozdawczyni prawidłowo uznała za priorytetowe: niekorzystne warunki płacowe, z jakimi mają do czynienia kobiety oraz fakt, że istnieje bardzo mało kobiet pracujących w zawodach technicznych które są, w porównaniu do znaczenia przemysłu przetwórczego, bardziej wymagające z punktu widzenia technologicznego i lepiej opłacane. Kobiety muszą uzyskać dostęp do szkolnictwa wyższego - kwalifikacje zawodowe są niezbędne. Również powinny mieć możliwość powrotu po urlopie macierzyńskim na rynek pracy, ale także i dalszego studiowania. Prawo to oczywiście powinno mieć zastosowanie również do mężczyzn, którzy zajmują się dziećmi.
W niektórych regionach Unii Europejskiej, szczególnie na wschodzie, dochodzi do zmian w strukturze tamtejszego przemysłu. Zmiany te idą w kierunku większej mobilności siły roboczej i szkoleń zawodowych. Tendencje te znane mi są z własnego doświadczenia, ponieważ pochodzę z przemysłowej części Republiki Czeskiej, która została zindustrializowana i jestem świadoma ich wpływu, w szczególności na pracujące kobiety.
Kolejny problem, jaki się z tym wiąże to przenoszenie fabryk do innych krajów poza teren Unii Europejskiej, gdzie siła robocza jest tańsza. Zagrożeniem dla zatrudnienia kobiet jest również napływ tanich towarów z Azji, ale także i z innych krajów, które produkują duże ilości towarów konsumpcyjnych na rynki zagraniczne raczej niż na swój własny rynek, który nie ma siły nabywczej. Wszystkie te czynniki mają zauważalny wpływ na zatrudnienie kobiet w przemyśle, a ich negatywne konsekwencje powinny być zmniejszane.
Urszula Krupa
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie Przewodniczący! Wiadomo ze statystyk, że w Unii Europejskiej w każdym przedziale wiekowym pracuje więcej mężczyzn niż kobiet, co wynika z osobistego wyboru lub tradycji, ale często jest powodowane dyskryminacją w miejscu pracy. Ponadto we wszystkich krajach Unii kobiety przeciętnie zarabiają mniej niż mężczyźni, dlatego ważnym jest przypominanie także na drodze prawnej i ustawodawczej przedsiębiorstwom, pracodawcom obowiązku przestrzegania zasady równości, nie tylko w odniesieniu do zarobków.
Jednak nierówny udział kobiet w przemyśle należy rozpatrywać racjonalnie, gdyż określane jako "kobiece” gałęzie przemysłu mogą być związane z mniejszym obciążeniem fizycznym, psychicznym, co z kolei powinno być polecane kobietom i co nie musi być związane także z niskimi zarobkami. Trudno oczekiwać, aby w przemyśle hafciarskim pracowało więcej mężczyzn, a w przemyśle hutniczym więcej kobiet. Ponadto np. ten przykładowy przemysł hafciarski może oferować większe zarobki ze względu na związaną z nim specyfikę artystyczną niż np. przemysł spożywczy.
Należy zapewnić w poszczególnych dziedzinach równe zarobki mężczyzn i kobiet, wraz ze zwalczaniem wyzysku w miejscu pracy czy innych patologii i nieprawidłowości. Możliwość pracy w niepełnym wymiarze godzin, zwłaszcza dotycząca kobiet, powinna być propagowana, podobnie jak innego rodzaju elastyczność umożliwiająca zmianę kwalifikacji czy uczenie się.
Wielokrotnie w swoich wystąpieniach, zgłaszanych poprawkach proponowałam nie tylko zagwarantowanie powrotu na miejsce pracy po urlopie wychowawczym czy macierzyńskim, ale zaliczenie okresu urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego do czasu pracy, z ewentualną wypłatą odpowiedniego świadczenia pieniężnego, co zapobiegałoby nie tylko niskim świadczeniom emerytalnym, ale także prowadziłoby do zmniejszenia bezrobocia, a przede wszystkim byłoby gwarantem prawidłowego wychowania i rozwoju dzieci, które są przyszłością każdej rodziny, narodu, a także Unii Europejskiej.
Lydia Schenardi
(FR) Panie przewodniczący! Czytając to sprawozdanie, aż kusi by powiedzieć: na Zachodzie nic nowego.
Panorama jest niezmienna od zawsze: utrzymywanie się stereotypów przy wyborze kierunków edukacji i rozwoju zawodowego, zbytnia reprezentacja kobiet w niektórych sektorach takich jak włókiennictwo, różnice w wynagrodzeniach, warunki pracy i perspektywy zawodowe. Zalecenia wciąż są te same, niemniej jednak pojawiło się wśród nich: promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn w życiu zawodowym pod względem płac, ich obecności w zarządzie lub budowania infrastruktur opieki nad dziećmi i elastyczność zatrudnienia.
Bardzo dobrze, ale co dalej? Co dokładnie to kolejne sprawozdanie w sprawie praw kobiet zmieni w przemyśle i w innych sektorach gospodarki? Pomimo polityki przymusu opartej na "pozytywnych działaniach” - zwodniczym sformułowaniu, które tak naprawdę odsyła do obowiązkowych kwot - nowy sposób myślenia o płci z trudem rozwija się.
To nie za sprawą narzucania struktur, które w końcu wydać się mogą sztuczne, w imię zasad równości i niedyskryminacji, kobiety w naturalny sposób znajdą swoje miejsce w przedsiębiorstwach, jakiekolwiek to miejsce by nie było. Kobiety nie stanowią tak wielkiego obciążenia dla firm, żeby musiały systematycznie być narzucane, aby je zaakceptowano. Środkami zachęty nie może być przymus.
Co więcej stosując się do Karty praw podstawowych nie powinniśmy zapominać, że musimy zostawić swobodę przedsiębiorcom w wyborze swoich pracowników, o ile wszyscy pracownicy są traktowani na równi bez względu na płeć.
Zita Pleštinská
(SK) Niektóre regiony Europy charakteryzują się większą obecnością skupisk przemysłu włókienniczego i odzieżowego, od którego uzależnione jest zatrudnienie kobiet - takim regionem jest Preszów położony w północno-wschodniej Słowacji.
Jeśli chcemy chronić możliwości zdobycia pracy dla kobiet szczególnie w regionach o niekorzystnej sytuacji gospodarczej, gdzie przemysł włókienniczy i odzieżowy mają swoją własną tradycję, musimy wspierać te przemysły jako produktywny sektor przemysłowy poprzez odpowiednie środki: tworzenie nowych programów skupionych na, na przykład, prezentowaniu i reklamowaniu nowych produktów na targach branżowych i międzynarodowych. Szersze stosowanie programu strategicznych badań naukowych w ramach europejskiej platformy technologicznej oraz potrzeba wprowadzenia innowacyjnej technologii i nowych modeli przedsiębiorczości stanowią w moim przekonaniu wkład w przyszłość przemysłu włókienniczego i odzieżowego.
Wszyscy wiemy, że pomimo rosnącej liczby kobiet studiujących nauki techniczne i ścisłe, przeszkody na jakie napotykają one w miejscu pracy powodują, że kobiety rezygnują z robienia kariery naukowej w przemyśle. Biorąc pod uwagę znaczenie utrzymywania pewnych standardów w edukacji i nauce, praca naukowa musi mieć charakter ciągły. W niektórych instytucjach naukowych nie przewiduje się żadnych zapisów dla kobiet, by mogły pracować częściowo w domu, jeśli nie muszą być koniecznie obecne w miejscu pracy. Jedną ze szczególnych barier może stanowić mentalność otoczenia nastawionego na pracę w godzinach nadliczbowych. To z tych powodów obserwujemy, że liczba kobiet w sektorach zaawansowanych technologicznie spada poniżej średniej.
Zasadnicza odpowiedzialność leży po stronie państw członkowskich. Dlatego też zwrócimy się do właściwych instytucji krajowych o przygotowanie i wdrożenie polityki mającej na celu godzenie życia zawodowego i prywatnego, aby ułatwić większą elastyczność w wyborze godzin pracy i poprawić ogólne podejście do usług związanych z opieką nad dziećmi. Ważne jest również zachęcanie pracodawców - szczególnie z małych i średnich przedsiębiorstw - by wdrażali w życie taką politykę i takie praktyki poprzez skuteczne środki techniczne i, jeśli to możliwe, również poprzez wsparcie finansowe.
Podsumowując, chciałabym podziękować sprawozdawczyni, pani Ildzie Figueiredo, za jej pracę i naszej sprawozdawczyni pomocniczej, pani Edit Bauer, dzięki której mogliśmy wzbogacić sprawozdanie o nasze opinie. Również wysoko sobie cenię opinię mojego kolegi Dena Dovera z komisji ITRE.
Panie przewodniczący! Kończąc, chciałabym podnieść jedną kwestię techniczną. Podczas debat w tej Izbie jest bardzo zimno, również dziś. Niska temperatura panująca w Izbie nie sprzyja dobrym warunkom pracy posłów i ma również poważne konsekwencje dla naszego zdrowia. Chciałabym poprosić o zajęcie się poprawą tych warunków.
Zita Gurmai
(HU) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Szanowni państwo! Nasze polityki rozwoju przemysłowego i sektorów wytwórczych mogą pomóc gospodarce europejskiej, by stała się liderem w zakresie konkurencyjności, wiedzy i trwałego rozwoju w zgodzie z celami lizbońskimi.
Lizbona odsyła nas do podniesienia stopy zatrudnienia, znaczącego wzrostu zatrudnienia wśród kobiet, żądania zapisu o właściwych warunkach w przypadku zatrudniania kobiet, szeroko zakrojonego wsparcia dla polityki równych szans - wykraczającej poza pozytywną rolę kobiet w gospodarce.
Równe szanse powinny leżeć u podstaw każdego obszaru przemysłu: w zakresie zatrudnienia, płacy, awansu, kształcenia i szkolenia zawodowego, dostępności i monitorowania różnych form elastycznego zatrudnienia i godzenia życia zawodowego i prywatnego.
Ogólnie, kobiety pracujące w przemyśle powinny mieć zapewnione godne warunki pracy i właściwą reprezentację w organizacjach stojących na straży ich interesów. Obszary te nie stanowią wyjątku od wymogów zapewnienia równego traktowania kobiet i mężczyzn, a zasady i praktyki włączania problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego muszą być tu stosowane w sposób konsekwentny.
Ważne jest byśmy dysponowali rzetelnymi informacjami na temat rzeczywistych stosunków pracy w wielu zupełnie różnych sektorach przemysłu oraz odnośnie do różnic między tymi sektorami. Szeroki zakres informacji statystycznych potrzebny jest do kształtowania i opracowywania strategii i konkretnych wniosków. Niezliczone międzynarodowe projekty badawcze dotyczące zarządzania pokazały, że niezwykłe właściwości przywódcze kobiet mogą znacznie przyczynić się do sukcesu przedsiębiorstwa. Europa nie może przegapić tej szansy. Dziękuję.
Lena Ek
Panie przewodniczący! Gratuluję sprawozdawcom i wszystkim tym, którzy pracowali nad sprawozdaniem doskonałego odwzorowania obecnych danych statystycznych i aktualnej sytuacji w Europie w odniesieniu do kobiet w przemyśle. Jednak nadal nie sposób nie odczuwać rozczarowania, gdyż tego typu dokumenty powstają już od lat pięćdziesiątych i wciąż niewiele się zmieniło. Dotyczy to kobiet w przemyśle, sytuacji zdrowotnej i opieki zdrowotnej dla kobiet oraz możliwości rozwoju zawodowego, możliwości uczenia się, jak i możliwości poprawiania ich umiejętności, nie wspominając o sytuacji łączenia życia zawodowego i rodzinnego.
Z tego też względu chciałabym poświęcić połowę przeznaczonego mi czasu na skierowanie pytań do Komisji. Po pierwsze, przerażający jest fakt, że po upływie dziesięcioleci sytuacja w zakresie danych statystycznych wciąż wygląda tak źle. To kwestia, w której Komisja naprawdę może domagać się poprawy europejskich statystyk. Odpowiedzialność leży głównie po stronie Komisji.
25 lat temu, kiedy byłam nauczycielem akademickim, uczyłam moich studentów o zasadach równości płac, które w owym czasie istniały w Brukseli i innych państwach członkowskich. Sprawy rozpatrywane przez Trybunał (sprawa Danfoss I i II) miały miejsce ponad 25 lat temu. Czy nie nastał już czas na ostrzejsze rozwiązania prawne? To również należy do zadań Komisji.
Postuluję również przeprowadzenie śródokresowej oceny funkcjonowania planu działania na rzecz równości płci, w którym znaleźć możemy wiele pięknych słów, ale jak na razie nie rysuje się na horyzoncie perspektywa wprowadzenia konkretnych uregulowań.
Po czwarte, szczyt wiosenny będzie poświęcony rezolucji lizbońskiej. Problemy te powinny zostać przypomniane w marcu. I po piąte, w odniesieniu do seminariów wysokiego szczebla organizowanych przez Komisję i Parlament, powinniśmy stosować te same zasady, które w Norwegii obowiązują w radach zarządzających w przemyśle, tj. podział 40:60 procent.
Ewa Tomaszewska
Panie Przewodniczący! Rola kobiet w gospodarce będzie wzrastać choćby ze względu na problemy demograficzne. Warto więc skupić uwagę na tej kwestii.
Jako Polka, kobieta i z zawodu fizyk mogę powiedzieć, że w moim kraju przeciętny poziom wykształcenia kobiet jest wyższy niż przeciętny poziom wykształcenia mężczyzn. Większa jest też przedsiębiorczość kobiet w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. W sferze nauki nie dostrzegam dyskryminacji ze względu na płeć. Mimo to płace kobiet są nadal o 15-20% niższe niż płace mężczyzn, a udział kobiet w gremiach kierowniczych przedsiębiorstw jest zdecydowanie niższy. Wyższy jest też udział kobiet w nietrwałych formach zatrudnienia. Tak więc choć szkolenia i wszelkie formy podwyższania kwalifikacji są ważne, nie są warunkiem wystarczającym dla ograniczenia dyskryminacji.
Ubóstwo kobiet generowane jest nie tylko poprzez niskie płace, ale i przez konstrukcję systemów emerytalnych. Reforma emerytalna w Polsce wprowadziła opłacanie składki emerytalnej za osoby korzystające z urlopów macierzyńskich i wychowawczych przez budżet państwa. Jest to istotne złagodzenie karania kobiet za macierzyństwo przez systemy emerytalne. Konieczność rozwiązania tej kwestii została także dostrzeżona w sprawozdaniu.
Dużą wagę przywiązuję też do specyficznego ze względu na płeć spojrzenia na zachowanie bezpieczeństwa i higieny pracy. W szczególności na wyższe obciążenie kobiet pracami wywołującymi zaburzenia mięśniowo-szkieletowe. Te kwestie także zostały ujęte w sprawozdaniu.
Kathy Sinnott
Panie przewodniczący! W 1996 r. w moim okręgu wyborczym firma produkująca bieliznę zamknęła swoją fabrykę. Na bruku znalazło się 160 osób - w większości kobiet w średnim wieku, o niskich kwalifikacjach lub niewykwalifikowanych. Jedynie 100 spośród nich udało się w ogóle znaleźć pracę. Te, którym się udało, musiały wszystko zacząć od nowa, po 30 latach pracy w fabryce, z minimalnym wynagrodzeniem, ponieważ nie miały dostępu do programów ustawicznego kształcenia, a ich wcześniejsze doświadczenie nie zostało uznane. Fabryka ta przeniosła się na tańszy obszar w UE, a następnie do Azji.
Firmy nadal będą przenosiły zakłady w miejsca, gdzie znajdą tańszą siłę roboczą, a my musimy bronić kobiet - w szczególności w branżach takich jak branża tekstylna - zapewniając im możliwości podnoszenia swoich kwalifikacji i kształcenie ustawiczne.
Chciałam również poruszyć pokrótce kwestię praktyk zawodowych: w Irlandii zaledwie 5% kobiet odbywa praktyki zawodowe. Problem ten ma dwie strony. Czy zachęca się je do zdobycia zawodu hydraulika czy stolarza? Czy nie jest to związane z faktem, iż w większości dziedzin nie prowadzi się już praktyk zawodowych?
Praktyki zawodowe były bardzo dobrym sposobem na to, aby przekazywać wiedzę i umiejętności i zyskiwać uznanie za nie. Wraz z zanikiem praktyk zawodowych odmawiamy wielu osobom - zarówno mężczyznom, jak i kobietom - możliwości przekazywania umiejętności i zyskiwania za nie uznania.
Anna Záborská
(SK) Chciałabym podkreślić trzy ważne sprawy związane z tym zagadnieniem.
Pracodawcy muszą nauczyć się, by nie powierzać kobietom niewłaściwych prac, gdzie ich umiejętności nie są wystarczająco cenione. Instytucje Unii Europejskiej muszą obserwować bacznie te organizmy, które dostają pomoc wspólnotową i upewniać się, że stosują się one do acquis communautaire. Pomimo istnienia różnych zdań na ten temat, społeczeństwo powinno szanować fakt, że mężczyzna i kobieta różnią się od siebie, ale równocześnie uzupełniają się wzajemnie. Jest to podstawowa zasada życiowa i powinna również być podstawową zasadą polityki równych szans dla kobiet i mężczyzn.
Różnorodność i zgodność na rynku pracy i w społeczeństwie mają podstawowe znaczenie. Sprawozdanie pani Ildy Figueiredo podkreśla naszą odpowiedzialność w zakresie wdrażania strategii lizbońskiej w czasach demograficznej zimy w Europie. Sprawozdanie to w sposób prawidłowy zwraca uwagę na zagrożenia dla zdrowia i różne rodzaje chorób zawodowych, które mogą być inne dla mężczyzn i dla kobiet.
W pełni popieram sprawozdawczynię w odniesieniu do jej prośby o przeprowadzenie pełnej analizy istniejących sytuacji i ich konsekwencji. Takie analizy muszą również obejmować szczególny wpływ macierzyństwa. Nic nie może usprawiedliwić narażania przyszłych matek na zagrożenia dla zdrowia w imię przyszłej kariery, które mogą mieć negatywny wpływ na macierzyństwo. Również do odpowiedzialności sektora przemysłowego należy niekaranie kobiet, jeśli chcą one mieć dzieci, a sektor ten powinien umożliwiać im powrót po urlopie macierzyńskim na wcześniej zajmowane stanowiska.
Edite Estrela
(PT) Panie przewodniczący! Pekińska platforma działania uważa, że bez czynnego udziału kobiet oraz uwzględnienia kobiecej perspektywy na wszystkich szczeblach podejmowania decyzji cele równouprawnienia, rozwoju i pokoju nie mogą zostać osiągnięte. Co więcej, aby osiągnąć cele strategii lizbońskiej, udział kobiet w rynku pracy musi zostać zwiększony. W sytuacji, gdzie kobiety stanowią 59% dyplomantów trudno jest zrozumieć, dlaczego większość nowych stanowisk dla kobiet to praca w niepełnym wymiarze godzin, czasem niepewna i niestabilna, źle opłacana i z nikłymi perspektywami na awans zawodowy.
Niniejsze sprawozdanie Ildy Figueiredo, której gratuluję, zawiera dwa wnioski, na które muszę zwrócić państwa uwagę: pierwszy to promowanie przedsiębiorczości kobiet. Biorąc pod uwagę fakt, że 61% kobiet uwzględnia sytuację rodziny podczas rozważania założenia działalności gospodarczej, w porównaniu do jedynie 49% mężczyzn, potrzebne jest wprowadzenie środków pomagających godzić życie zawodowe z rodzinnym i prywatnym.
Drugi wniosek dotyczy długich godzin pracy. Dla Komisji niezwykle ważne jest sporządzenie opracowania na temat negatywnych konsekwencji długich godzin pracy, w szczególności dla rodziny, dla życia osobistego i społecznego, takich jak pozostawianie dzieci samych przez wiele godzin, co często prowadzi do niepowodzeń w szkole i przestępczości. Należy również ponaglić państwa członkowskie, aby poprawić monitoring przedsiębiorstw, w których kobiety są zmuszane do pracowania w godzinach wykraczających poza regulaminowe godziny pracy i do ustanowienia surowszych kar.
Petya Stavreva
(BG) Pani komisarz! Panie przewodniczący! Szanowni państwo! Równy udział kobiet i mężczyzn w rynku pracy jest warunkiem wstępnym trwałego rozwoju gospodarczego i harmonijnego rozwoju społecznego.
W ostatnich dziesięcioleciach Europa poczyniła znaczące postępy w promowaniu równouprawnienia płci. Sprawozdanie w sprawie roli kobiet w przemyśle stanowi podsumowanie tych osiągnięć, kładąc nacisk na bardziej restrykcyjne stosowanie zasady równouprawnienia.
Niestety można zauważyć jednak, że pomimo iż istnieją właściwe ramy prawne szeregu dyrektyw i rozporządzeń UE nie wdrożono odpowiednio. Rola kobiet w przemyśle powinna zostać oparta na zasadach równych wynagrodzeń i równego udziału w procesie podejmowania decyzji.
Sytuacja na rynku pracy w państwach członkowskich wskazuje, że kobiety nie są w sposób konsekwentny reprezentowane w różnych sektorach. Stanowią one istotny procent osób zatrudnionych w sektorze usług, lecz na przykład są niedostatecznie obecne w sektorach zaawansowanych technologicznie.
Promowanie godnych stanowisk pracy stanowi integralną część wartości Unii Europejskiej, wobec czego państwa członkowskie muszą podejmować skuteczne środki, aby zagwarantować, że standardy będą spełniane i że różne sektory przemysłu będą zapewniać godne stanowiska pracy.
Wierzę, że stoi przed nami wszystkimi poważne wyzwanie wdrożenia całego zestawu strategii politycznych skupiających się na łączeniu pracy, życia osobistego i rodzinnego. Obywatele europejscy, zarówno kobiety jak i mężczyźni, zasługują na równe szanse i powinni mieć równe prawa nie tylko na papierze, lecz także w wymiarze rzeczywistym. Dziękuję.
Britta Thomsen
- (DA) Panie przewodniczący! Chciałabym bardzo serdecznie podziękować sprawozdawczyni za bardzo treściwe sprawozdanie, skupiające się na rosnącej nierówności pomiędzy mężczyznami a kobietami na rynku pracy, w czasach gdy wszyscy obiecujemy sobie walczenie z dyskryminacją płacową i pracę na rzecz rzeczywistego równouprawnienia. Obecnie kobiety zajmują w przemyśle najgorzej opłacane stanowiska pracy dla osób niewykwalifikowanych i istnieje zagrożenie, że ich warunki pracy ulegną dalszemu pogorszeniu, jeśli nie wprowadzimy od zaraz ukierunkowanych szkoleń w ramach doskonalenia zawodowego. Należy wprowadzić obowiązek łączenia statystyk, w których zachowane jest rozróżnienie na płeć, dotyczących poziomów wynagrodzeń i równowagi płci w poszczególnych sektorach. Jest zupełnie nie do zaakceptowania, abyśmy dysponowali tak małą wiedzą na ten temat. Jak mamy zmienić sytuację, jeśli nie mamy jasnego obrazu rzeczywistego status quo ?
Również musimy rozwinąć politykę przemysłową uwzględniającą szczególne wyzwania, jakim stawiają czoła kobiety w zakresie wynagrodzeń, rodzenia dzieci, niepewności pracy i monotonnej, powtarzalnej pracy. Powinniśmy to uczynić we współpracy z partnerami społecznymi, którzy również powinni zagwarantować sytuację, w której kobiety będą dostatecznie reprezentowane w ich organizacjach.
Avril Doyle
Panie przewodniczący! Wniosek, którym się zajmujemy, poświęcony jest bardzo ważnej sprawie, która nadal wywołuje żywe dyskusje na całym świecie. Rola kobiet w przemyśle ma wpływ na wszystkie aspekty społeczne i wiąże się z daleko idącymi konsekwencjami dla polityki w dziedzinie i opieki społecznej, polityki rodzinnej i związanej z dziećmi, nie wspominając o polityce gospodarczej. Tak, prawodawstwo w dziedzinie równouprawnienia płci zapewnia kobietom urlop macierzyński, ale wszystko wskazuje na to, że same kobiety skazują się na dyskryminację w zakresie awansowania i wynagrodzenia, chociaż łagodnie (zgodnie z prawem), lecz pomimo to w dość powszechny sposób w nieugiętej kulturze biznesowej.
W ostatnich tygodniach w Irlandii pojawiły się głosy sprzeciwu, kiedy księgowy pracujący dla mediów zauważył to i został za to ostro skarcony. Zaprzeczanie rzeczom bezdyskusyjnym i oczywistym nie ma żadnego sensu. Być może sprawozdanie, nad którym toczymy dyskusję, powinno otrzymać podtytuł "Macierzyństwo i mizoginia", niczym artykuł wstępny opublikowany w zeszłym tygodniu w Irlandii w Sunday Tribune.
W Parlamencie Europejskim musimy poprzeć ten wniosek - z którym w dużej mierze się zgadzam - ponieważ z jednej strony przemysł potrzebuje kobiet na wszystkich swoich szczeblach, a z drugiej społeczeństwo potrzebuje dzieci. Wszyscy - włącznie z pracodawcami i przemysłowcami - musimy szanować urlop rodzicielski jako podstawową wartość społeczną. Chociaż nie zgadzam się z obowiązkowymi kwotami udziału kobiet, czy to w polityce czy w biznesie, moja wiara w rządy fachowców wciąż wystawiana jest na próbę, w miarę jak się starzeję i, mam nadzieję, staję się mądrzejsza.
Chciałabym pogratulować sprawozdawczyni. Znalazłby się może jeden może dwa ustępy, które chciałabym przemyśleć, ale poprę jej sprawozdanie. Myślę, że wszyscy powinniśmy poprzeć to bardzo dobre sprawozdanie, w które włożono ogromnie dużo pracy.
Teresa Riera Madurell
(ES) Panie przewodniczący! Również pragnę pogratulować sprawozdawczyni jej pracy i jej otwartości, która pozwoliła nam na przekształcenie ogólnego obowiązku nałożonego na przedsiębiorstwa, by szanować zasady równouprawnienia pracujących kobiet i mężczyzn w sformułowanie konkretnych środków.
Jej sprawozdanie obejmuje gwarancje równych szans w zakresie dostępu do zatrudnienia, szkolenia i awansu zawodowego: środki zapewniające szanowanie praw pracowniczych kobiet i mężczyzn, w tym - i należy to podkreślić - ochronę przed molestowaniem oraz środki mające na celu poprawę w zakresie godzenia życia osobistego i rodzinnego oraz stosunków wynikających z zatrudnienia.
Jednak być może do najbardziej nowatorskich pomysłów należą przede wszystkim środki mające na celu podział władzy: mogłoby to na przykład doprowadzić do równej liczby kobiet i mężczyzn w zarządach przedsiębiorstw i na wszystkich stanowiskach decyzyjnych, co byłoby zgodne z nowym prawem wdrożonym w moim kraju, Hiszpanii.
Po drugie, znaleźć możemy tu również zalecenie, by w każdym przedsiębiorstwie wdrożyć we własnym gronie wynegocjowany plan na rzecz równouprawnienia. Elementy te sprawiają, że jest to kluczowe sprawozdanie dla tego strategicznego sektora Unii Europejskiej.
Roselyne Lefrançois
(FR) Panie przewodniczący! Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Parlament podjął inicjatywę opracowania niniejszego sprawozdania jako że, jeśli rola kobiet w przemyśle ma w najwyższym stopniu kluczowe znaczenie, ich ogólna sytuacja zawodowa pozostaje o wiele bardziej niepewna w stosunku do mężczyzn.
Sprawozdanie to wymienia więc znaczną liczbę przypadków dyskryminacji w odniesieniu do kobiet, którym należy bezzwłocznie zaradzić: szczególnie zamknięciu kobiet w niektórych sektorach i w niektórych słabo opłacanych pracach oraz ograniczonym perspektywom zawodowym, ich zbyt wysokiej reprezentacji wśród pracowników zatrudnionych na nietypowych warunkach, zwłaszcza w niepełnym wymiarze godzin lub trudnościom, z jakimi spotykają się kobiety, które chcą wrócić na rynek pracy po urlopie macierzyńskim.
W moim odczuciu jeden z kierunków wymienionych działań, których celem jest poprawa sytuacji, a mianowicie pomysł nagradzania przedsiębiorstw zachęcających do godzenia życia zawodowego i rodzinnego, jest całkiem interesujący i rzeczywiście poprawa perspektyw zawodowych kobiet powinna być wspomagana lepszymi programami uczenia się przez całe życie.
Jestem jednak zmuszona wyrazić ubolewanie co do formy sprawozdania. W moim odczuciu tekst jest zbyt długi i ma niewłaściwą strukturę, co utrudnia jego czytelność i skuteczność.
Gabriela Creţu
(RO) Niniejsze sprawozdanie może wywierać wrażenie, że rozmawiamy o braku obecności kobiet w przemyśle. Jest to w istocie jeden z tematów. Niemniej jednak sprawozdanie podkreśla przede wszystkim obecność kobiet w przemyśle: kobiety zajmują nisko opłacane stanowiska w słabo opłacanych gałęziach przemysłu, znajdują się w większości tam, gdzie nie ma związków zawodowych i, co za tym idzie, gdzie nie mają gwarancji zapewnionych na podstawie umów zbiorowych; kobiety pracują we wrażliwych gałęziach przemysłu i zawsze jako pierwsze są zwalniane w przypadku masowych redukcji personelu. Kobiety obecne są na różnych stanowiskach pracy, ale trudno je ujrzeć na kierowniczych posadach. Przyjmuje się je do pracy, żeby wykonywały swoje zadania, nie po to by decydowały.
Sprawozdanie to mówi o brakach, ale także traktuje o tym, co kobiety mają. Kobiety mają edukację, ale nie kwalifikacje; cierpią z powodu chorób zawodowych, które nie są uznawane za takowe; chcą się uczyć po przekroczeniu czterdziestego roku życia, ale nie mają takich możliwości. Są matkami, ale nie mają dostępu do żłobków. Mężczyźni, którzy zostają ojcami, również nie mają dostępu do żłobków, ale mają swoje żony.
Co należy zrobić? Istniejące uregulowania prawne, nasze sprawozdania, plan działania Komisji dotyczący włączania problematyki płci do głównego nurtu życia społecznego i politycznego, wszystko to pokazuje, że wiemy co należy zrobić. To o czym my oraz Komisja powinniśmy pamiętać, a co najważniejsze, co powinniśmy przypominać państwom członkowskim, to fakt, że obywatele, szczególnie kobiety, nie oceniają naszej skuteczności na podstawie liczby podejmowanych decyzji, ale naszych możliwości i woli wprowadzenia ich w życie. A to ostatnie zdaje się być naszą słabością.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
Pani Przewodnicząca! Zaledwie 14-25% kobiet zatrudnionych w Unii Europejskiej pracuje w przemyśle, przy czym ich udział w różnych sektorach przemysłu jest nierównomierny z powodu wciąż istniejących stereotypów przy wyborze kierunku kształcenia i kariery zawodowej.
Kobiety są zatrudniane głównie w przemysłach takich, jak włókienniczy, odzieżowy, obuwniczy, spożywczy czy przetwórczy, w których przeważają niskie płace. W sektorach zaawansowanych technologii, gdzie prace są wyższe, kobiety są zdecydowanie niedoreprezentowane. Państwa członkowskie powinny rozwijać i wspierać finansowo programy na rzecz edukacji i przedsiębiorczości kobiet, a także tworzyć zachęty dla kobiet pracujących w przemyśle do stałego podnoszenia swoich kwalifikacji.
Każde państwo członkowskie ma obowiązek przestrzegania zasady równych płac, zapewnienia godnych warunków pracy oraz perspektyw kariery zawodowej, przy jednoczesnym poszanowaniu wartości społecznych, jakimi są macierzyństwo i ojcostwo. Respektowanie norm społecznych, takich jak prawo do bezpieczeństwa, ochrony socjalnej oraz wolności zrzeszania się, przyczyni się do zlikwidowania wszelkich form dyskryminacji kobiet w miejscu pracy.
Na zakończenie pragnę pogratulować pani Figueiredo bardzo dobrze przygotowanego sprawozdania.
Ljudmila Novak
(SL) To, co mówimy w odniesieniu do kobiet w przemyśle, równie dobrze można by powiedzieć w odniesieniu do kobiet w biznesie i opiece zdrowotnej. Ze swojej natury mężczyźni i kobiety różnią się fizycznymi możliwościami i dlatego też niektóre prace bardziej są odpowiednie dla kobiet, niektóre zaś dla mężczyzn. Niemniej jednak w pewnych przypadkach, kiedy jakość i skuteczność pracy nie jest uzależniona od siły fizycznej, jest niedopuszczalne, aby kobiety były gorzej opłacane niż mężczyźni. Co więcej to właśnie zajęcia typowo kobiece są automatycznie gorzej opłacane niż zazwyczaj, chociaż nie są w żadnym wypadku łatwiejsze i wymagają dużego wysiłku.
Słyszeliśmy naszą koleżankę, która powiedziała, że podobne sprawozdanie na temat nierównego traktowania kobiet przyjęliśmy już 30 lat temu. Dlaczego nic się nie zmieniło? Albo dlaczego zmiany są tak powolne? Czy należy za to obwiniać świat biznesu? Sądzę, że wyraźnie musimy zidentyfikować winne strony i podjąć odpowiedzialne i zdecydowane wysiłki, by sytuacja w tej dziedzinie w końcu zaczęła się zmieniać w bardziej pozytywnym kierunku dla kobiet.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Rozmawiając o kobietach w przemyśle, nie możemy zapominać o edukacji, badaniach i przedsiębiorczości. W Komisji Praw Kobiet odbyła się prezentacja Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dotycząca roli kobiet w przemyśle. 15% osób z wyższym wykształceniem to kobiety. W 2006 r. kobiety stanowiły ponad 33% całkowitej liczby europejskich naukowców i jedynie 18% naukowców działających w sektorze prywatnym. Niemniej jednak należy podkreślić, że jedynie 28% kobiet naukowców ma dzieci. Wynagrodzenia są wyższe w przemyśle, szczególnie w przemyśle naftowym i chemicznym, transportowym, energetycznym i samochodowym.
Niemniej jednak w całej Europie dochodzi do różnicowania w zależności od płci pod względem wysokości zarobków (różnica o ok. 20% w zarządach przedsiębiorstw i 19% w inżynierii/naukach ścisłych). 34% pracujących w przemyśle kobiet ma dzieci i powinniśmy podkreślić, że jedynie 20% przedsiębiorców działających w przemyśle to kobiety. Z tejże przyczyny powinniśmy zająć się bardziej edukacją i szkoleniem kobiet oraz w szczególności obiektami służącymi opiece nad dziećmi.
Meglena Kuneva
komisarz. -Pani przewodnicząca! Chciałabym podziękować posłom za bardzo ciekawą dyskusję. Skorzystam również z okazji, aby odpowiedzieć na część ich pytań.
Odpowiadając pani Figueiredo: prawdą jest, że program Equal kończy się w 2008 r., ale rozporządzenie w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2007-2013 uwzględnia równouprawnienie płci jako priorytet horyzontalny.
Odpowiadając pani Bauer: w lipcu 2007 r. przedłożono do pierwszego czytania dokument poruszający tę ważną kwestię prawodawczą, o której pani mówiła, a mianowicie możliwość przenoszenia uprawnień do świadczeń emerytalnych lub rentowych, a Rada ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów rozpatrzyła go w grudniu 2007 r. Mamy nadzieję, że uda nam się poczynić szybkie postępy w 2008 r.
Odpowiadając pani Jäätteenmäki - widzę, że jest nieobecna, ale jej pytanie było bardzo ważne, dlatego chciałabym na nie odpowiedzieć - Komisja przyjęła w lipcu 2007 r. komunikat na temat znoszenia różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn. W komunikacie tym Komisja oświadczyła, że w 2008 r. zajmie się analizą właściwości obecnych przepisów pod kątem adekwatności instrumentów prawnych w stosunku do źródeł różnic w wynagradzaniu i zaproponuje, w stosownych przypadkach, dostosowanie wspólnotowych ram prawnych. W wyniku tej analizy Komisja mogłaby zaproponować konieczne zmiany w obecnych ramach prawnych.
Odpowiadając panu Romevie i Ruedzie: prawodawstwo przeciwdziałające dyskryminacji oraz promujące równouprawnienie nie stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie mogły rozwijać i wdrażać działania pozytywne. Komisja popiera w tym względzie wyższy udział kobiet w procesach decyzyjnych. Zapewne w 2008 r. stworzymy sieć kobiet zajmujących stanowiska decyzyjne.
Odpowiadając pani Flasarovej: nie możemy powstrzymać przedsiębiorstw przed delokalizacją, ale dysponujemy instrumentami, aby stawić czoła temu problemowi. W 2007 r. bezzwłocznie ustanowiono w tym celu Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji.
Odpowiadając pani Ek: w odniesieniu do statystyk Komisja stale współpracuje z Eurostatem, aby opracować statystyki poświęcone równouprawnieniu. Dublińska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy uwzględnia w swoich regularnie sporządzanych sprawozdaniach kwestię równouprawnienia płci. W 2009 r. ruszy regularnie sporządzana publikacja na temat statystyk badawczych dotyczących kobiet.
Odpowiadając pani Doyle: odnośnie do urlopu macierzyńskiego Komisja planuje przygotowanie oceny wpływu prawdopodobnych środków prawnych wprowadzających nowe formy urlopu, takie jak urlop adopcyjny oraz urlop przyznawany w celu opieki nad innymi niż dzieci członkami rodzinny.
Ilda Figueiredo
sprawozdawczyni. - (PT) Pani przewodnicząca! Po pierwsze chciałabym podziękować posłom oraz również pani komisarz za ich dzisiejsze słowa i ich wystąpienia, dzięki którym debata ta będzie miała głębsze konsekwencje.
Niemniej jednak, tak jak wcześniej inni to już uczynili, muszę również wezwać do podjęcia dalszych praktycznych kroków. Wnioski, które sformułowaliśmy, muszą zostać przełożone na grunt praktyczny, wprowadzone w życie przedsiębiorstw, w odniesieniu do kobiet pracujących i ich rodzin, ponieważ jest faktem nie do zaakceptowania, jak już wiele osób o tym dziś mówiło, byśmy w 30 lat po wydaniu dyrektywy zapewniającej równe płace wciąż mieli do czynienia z wyrazistą różnicą o 30% pomiędzy średnimi płacami mężczyzn i kobiet pracujących w przemyśle. Liczba ta jest dwukrotnie wyższa niż średnia różnica płac między kobietami a mężczyznami w Unii Europejskiej.
Dlatego też nie możemy dopuścić do tego, by sytuacja ta trwała przez następne 30 lat, wzywam więc Komisję oraz również państwa członkowskie do podjęcia konkretnych środków. Mogą one mieć charakter prawodawczy lub też mogą obejmować lepszy monitoring, ale muszą zapewniać wzmożoną promocję równouprawnienia i równych szans oraz wzmożoną promocję tego celu, który musi znaleźć swoje praktyczne przełożenie w edukacji i szkoleniu. Musimy również zwalczać stereotypy, jak zostało to podkreślone dziś i musimy upewnić się, że organizacja godzin pracy, czasu pracy i stanowisk jest lepiej dostosowana do praw kobiet i również do prawa do macierzyństwa i ojcostwa, które zostały uznane za podstawowe wartości Unii Europejskiej.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się dziś.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Gyula Hegyi  
na piśmie- (HU) Z zadowoleniem przyjmuję to ważne sprawozdanie i chciałem podkreślić, że szczególnie kobiety cierpią z powodu chorób zawodowych. Nowe opracowanie mówi, że w UE 140 000 osób, w tym kontekście trzy i pół procent, co roku umiera w wyniku choroby zawodowej, a jedną z głównych przyczyn śmierci są chemikalia. Chemikalia są również odpowiedzialne za 86% chorób zawodowych związanych z rakiem.
Ważną kwestią jest fakt, że kobiety, które zazwyczaj żyją dłużej niż mężczyźni, są, jako grupa, bardziej wrażliwe na chemikalia i bardziej podatne na ich wpływ ponieważ chemikalia stopniowo odkładają się w ich tkance tłuszczowej i mogą zostać przekazane ich nienarodzonym dzieciom. A więc potrzebujemy dobrze przemyślanej strategii, aby zminimalizować występowanie chorób zawodowych i liczbę zgonów i zapewnić kobietom maksymalną ochronę.
Véronique Mathieu  
na piśmie. - (FR) Chociaż sprawozdanie w sprawie roli kobiet w przemyśle dobrze podkreśla wielość trudności, na jakie napotykają kobiety na rynku pracy i w niektórych sektorach gospodarki, wnioski zawarte w tekście podnoszą dwie kwestie.
Po pierwsze, sprawozdanie zdaje się nie zauważać granic działań prawodawcy. Arsenał prawny Europy obecnie poświęca najwięcej miejsca na świecie problemom praw kobiet i równouprawnienia płci. Dlatego też do wybranych w wyborach przedstawicieli oraz obywateli należy zapewnienie poszanowania praw kobiet w Unii Europejskiej. W efekcie użyteczność kolejnej deklaracji zamiarów zdaje się poniekąd ograniczona.
Po drugie, sprawozdanie zawiera jeden wniosek, który co najmniej można by uznać za osobliwy: sugerowanie, że kwoty kobiet zasiadających w zarządach przedsiębiorstw powinny zostać ustalone prawnie, stanowi poważny zamach na wolności jednostki i nie służy zbytnio kobietom. Traktowanie kobiet w sposób bardziej przypominający miłosierdzie niż równość prowadzi do jeszcze większego wyłączenia ich z niektórych sektorów społeczeństwa.
Nasi obywatele oczekują od nas wsparcia poprzez działania towarzyszące słowom.
Marianne Mikko  
na piśmie . -Cele lizbońskie wyznaczone w 2000 r. z całą pewnością nie zostaną osiągnięte do 2010 r., jak pierwotnie planowano.
Obecna struktura płci i postawy to czynniki, które w dużym stopniu przyczyniły się do tego niepowodzenia. Europa nie wykorzystuje w odpowiedni sposób potencjału połowy swojej ludności. Kobiety nie mają równych szans na sukces w przemyśle o wysokiej wartości dodanej.
Co więcej, kobiety nie są odpowiednio reprezentowane w dialogu społecznym. Ani organizacje pracodawców, ani związki zawodowe, ani też sektor publiczny nie posiada wystarczającej liczby kobiet na wysokich stanowiskach.
Niezwykłe i niepokojące jest to, że przyszłość rynku pracy i społeczeństwa leży w rękach połowy ludności, która nie ponosi jednakowej odpowiedzialności za wychowanie dzieci i obowiązki domowe.
Coraz częściej środki antyspołeczne, takie jak wzrastająca ilość niezgłaszanych nadgodzin oraz niewynagradzana elastyczność pracowników, są wykorzystywane w celu zwiększania wydajności. Cena, którą płacimy za ten iluzoryczny wzrost, jest zbyt wysoka.
Państwa członkowskie powinny znacznie zwiększyć nacisk na równouprawnienie płci w dialogu społecznym. Równocześnie wiele państw członkowskich powinno zwiększyć rolę dialogu społecznego w ustalaniu polityki.
Kobiety dysponują najwyższym potencjałem, aby przyśpieszyć rozwój naszego przemysłu zaawansowanych technologii. Europa musi ten potencjał wykorzystać.
