Odpowiedź UE na wyzwania związane z państwowymi funduszami inwestycyjnymi (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem obrad jest debata łączna na temat następujących zapytań ustnych:
zapytanie ustne skierowane do Rady przez panią poseł Berès w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej w sprawie odpowiedzi UE na wyzwania związane z państwowymi funduszami inwestycyjnymi - B6-0164/2008) oraz
zapytanie ustne skierowane do Komisji przez panią poseł Berès w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej w sprawie odpowiedzi UE na wyzwania związane z państwowymi funduszami inwestycyjnymi - B6-0165/2008).
Pervenche Berès
autorka. - (FR) Pani przewodnicząca, pani urzędująca przewodnicząca Rady, panie wiceprzewodniczący Komisji! Dziękuję za umożliwienie debaty z udziałem obu instytucji, których ona dotyczy. Panie komisarzu Verheugen, mam nadzieję, że uda się panu przekazać komisarzowi Charliemu McCreevy'emu istotę naszej debaty.
Od dawna działają u nas państwowe fundusze inwestycyjne, przede wszystkim fundusz norweski; jak dotąd, żadne z działań tego funduszu nie stanowiło jakiegokolwiek problemu. Jednak dwa niedawne wydarzenia zmieniły aktualną sytuację. Pierwsze z nich, to ustanowienie znacznych rezerw przez monarchie naftowe i kraje, które zgromadziły nadwyżki handlowe zasilające państwowe fundusze majątkowe. Drugim wydarzeniem jest oczywiście kryzys na rynku kredytów subprime, który rzucił światło na strategiczną rolę, jaką mogą odegrać państwowe fundusze majątkowe.
Wcześniej, gdy fundusze te inwestowały to tu, to tam, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, ich strategiczne znaczenie było poddawane w wątpliwość. Jednak dziś, kiedy widzimy, jak zwiększając płynność finansową rynku lub wykorzystując środki własne, państwowe fundusze majątkowe przejmują rolę banków inwestycyjnych, uświadamiamy sobie, że jako inwestorzy stały się one ostatnią deską ratunku.
W takiej sytuacji w grę wchodzą emocje i dlatego chcieliśmy skierować to zapytanie. Z pewnością z tego samego powodu, w przeciwieństwie do komisarza odpowiedzialnego za rynek wewnętrzny, przewodniczący Komisji Europejskiej osobiście uznał za stosowne i konieczne wydanie 27 lutego dokumentu, który stanowi podstawę naszej dzisiejszej dyskusji.
Istnieje ryzyko, że każde państwo członkowskie samodzielnie wdroży strategię, która w ostatecznym rozrachunku nie pomoże nam stawić czoła rzeczywistości, która polega na tym, że państwowe fundusze inwestycyjne przejęły dziś odpowiedzialność za rynek kapitałowy i odgrywają w nim czynną rolę. Ta nowa sytuacja w pewnym sensie nakłada na fundusze pewne obowiązki, a nas zobowiązuje do dialogu z zarządzającymi tymi funduszami.
Zatem w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej chcielibyśmy poruszyć dzisiaj pięć kwestii.
Po pierwsze, odnosimy wrażenie, że dotychczasowe stanowisko Komisji brzmiało: "Niech każde państwo członkowskie wdroży własną strategię dotyczącą przejrzystości i wymagań co do zarządzania tymi funduszami, a na szczeblu wspólnotowym po prostu sprawdzimy, czy wymagania w każdym państwie członkowskim nie naruszają przepisów Traktatu lub przepisów w sprawie funkcjonowania rynku wewnętrznego”.
Wydaje się nam, że nie jest to słuszna strategia. Naszym zdaniem w takich przypadkach powinniśmy iść raczej w kierunku podejścia aktywnego i ustalić koordynację na szczeblu Wspólnoty: z jednej strony, aby nie dopuścić do nieuczciwej konkurencji między państwami członkowskimi - gdyż jest oczywiste, że w pewnym stopniu ścigają się one o korzyści płynące z pewnych i długoterminowych możliwości inwestycyjnych państwowych funduszy - zaś z drugiej strony, aby ustalić i współpracować na rzecz strategicznych i wrażliwych sektorów, które musimy chronić.
Drugie pytanie dotyczy problemu rejestracji tych funduszy. Czy można oczekiwać obowiązku rejestracji tych funduszy na szczeblu Wspólnoty, jak zamierzamy zrobić to w stosunku do agencji ratingowych?
Trzecie pytanie dotyczy interpretacji artykułu 58, który przewiduje ograniczenia swobodnego przepływu kapitału ze względu na porządek publiczny. Jeśli chodzi o zdanie Rady i Komisji, czy istnieje jedna interpretacja, która ma w tej kwestii pierwszeństwo przed innymi? Chcielibyśmy poznać szczegóły.
Czwarte pytanie: czy ta debata nie ma znaczenia międzynarodowego? Naszym zdaniem Unia Europejska byłaby dużo lepiej wyposażona i przygotowana do międzynarodowego aspektu tej debaty, gdybyśmy w jakiś sposób określili nasze wyjściowe stanowisko, stanowisko Unii Europejskiej, raczej niż stanowiska poszczególnych państw członkowskich, które mogłyby wyskoczyć do przodu zwabione możliwościami finansowymi.
Ostatnie pytanie dotyczy kursów walut. Jakie jest państwa zdanie na temat sytuacji, w której monarchie naftowe inwestują dolary ze sprzedaży ropy w aktywa denominowane w euro, pogarszając w ten sposób i tak napiętą sytuację na rynku walutowym i wywołując reperkusje w naszym bilansie handlowym?
Pani przewodnicząca, panie wiceprzewodniczący! Oto pytania, które chce postawić Komisja Gospodarcza i Monetarna. Oczekujemy odpowiedzi ze strony Rady i Komisji Europejskiej.
Anne-Marie Idrac
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Pani przewodnicząca, panie wiceprzewodniczący Komisji! Pani poseł Berès doskonale podsumowała pytania dotyczące państwowych funduszy inwestycyjnych. Chciałabym podać jeszcze kilka powodów, dlaczego prowadzimy dyskusję na ich temat. Oczywiście wszystkie te fundusze rozpoczęły działalność w ciągu ostatnich lat: według danych MFW gromadzą one dziś od 2 200 do 300 000 miliardów euro. Musimy jednak przyjrzeć się ich strategiom inwestycyjnym, przejrzystości i jasności tych strategii, a także możliwości powstawania nowych takich funduszy.
W październiku 2007 ministrowie finansów grupy G8 poprosili MFW i OECD o zbadanie tej sprawy. W odpowiedzi na tę prośbę obie instytucje rozpoczęły prace: MFW skoncentrował się na krajach odpowiedzialnych za państwowe fundusze majątkowe, natomiast w OECD skupiono się na krajach, w których te fundusze inwestują. MFW zbadał aktualne praktyki funduszy, zorganizował okrągły stół, przy którym omawiano ten temat i powołał międzynarodową grupę roboczą składającą się z 25 krajów posiadających fundusze, w celu sporządzenia sprawozdania, które ma się ukazać pod koniec października bieżącego roku. Celem jest opracowanie najlepszych praktyk dotyczących zwłaszcza przejrzystości, strategii inwestycyjnych i zarządzania, które państwowe fundusze inwestycyjne mogłyby zacząć dobrowolnie stosować. Należy wspomnieć, że pod tym względem Norweski Państwowy Fundusz Emerytalny wskazywano jako odpowiedni punkt odniesienia.
Jeśli chodzi o działania OECD, szczególny nacisk położono na najlepsze praktyki w krajach przyjmujących inwestycje funduszy, a ministrowie państw należących do OECD kilka tygodni temu uchwalili w tej sprawie wspólną deklarację. Praca będzie kontynuowana w Komisji ds. Inwestycji, która skupi się w szczególności na wzajemnym monitoringu rozwoju polityki i otworzy szerszą dyskusję na temat inwestycji kontrolowanych przez rządy innych państw.
Przejdę teraz do wspólnotowego aspektu tego problemu. Jak państwo wiedzą, w lutym 2008 roku Komisja opublikowała komunikat pod tytułem "Wspólne europejskie podejście do państwowych funduszy majątkowych”. W komunikacie Komisja zauważa, że nie są konieczne nowe rozwiązania legislacyjne na szczeblu Wspólnoty, wzywa jednak do wspólnego europejskiego podejścia opartego na współpracy państw przyjmujących inwestycje, samych funduszy oraz podmiotów za nie odpowiedzialnych w celu ustalenia, cytuję: "zasad zapewniających przejrzystość, przewidywalność i możliwość rozliczania inwestycji państwowych funduszy majątkowych”.
Wspólne podejście zalecane przez Komisję powinno opierać się na następujących pięciu zasadach: dążenie do otwartego klimatu inwestycyjnego, wspieranie prac wielostronnych, wykorzystanie istniejących instrumentów, poszanowanie zobowiązań wynikających z traktatu WE i umów międzynarodowych i w końcu, proporcjonalność i przejrzystość. Należy zauważyć, że komunikat Komisji zaleca wspólne europejskie podejście jako uzupełnienie prerogatyw państw członkowskich w odniesieniu do stosowania ustawodawstwa krajowego.
Dnia 4 marca Rada Europejska przeanalizowała ten komunikat i na jego podstawie złożyła sprawozdanie na wiosennym posiedzeniu. Rada przyjęła wnioski przedstawione przez Komisję, precyzując dwie kwestie. Z jednej strony, zamiast dawać poparcie ogólnemu "podejściu wielostronnemu”, Rada wolała poprzeć prace prowadzone już przez MFW i OECD, o których przed chwilą mówiłam. Z drugiej strony, zamiast odwoływać się do stosowania istniejących instrumentów, co też jest stwierdzeniem bardzo ogólnym, Rada uznała, że bardziej właściwe będzie przyjęcie za podstawę działania stosowanie w razie potrzeby instrumentów krajowych i unijnych.
Żeby niczego nie pominąć, należy również wspomnieć, że kwestię państwowych funduszy inwestycyjnych omawiano 9 listopada 2007 roku na posiedzeniu Transatlantyckiej Rady Gospodarczej, którą bardzo dobrze zna pan komisarz Verheugen.
Jeśli chodzi o inicjatywy krajowe, to jest prawdą, że niektóre państwa członkowskie już poczyniły tu pewne kroki, albo właśnie je planują. Dotyczy to również innych krajów poza Unią, które są głównymi beneficjentami inwestycji państwowych funduszy majątkowych. Oczywiście takie krajowe działania nie powinny podważać opartego na wspomnianych zasadach wspólnego europejskiego podejścia, za którym opowiada się Komisja i Rada Europejska. Działania krajowe należy planować w kontekście wspólnego podejścia, które powinny one uzupełniać. Myślę, że rozwiewa to obawy wyrażone przez panią poseł Berès.
Koordynacja działań krajowych jest jednym z podstawowych elementów wspólnego europejskiego podejścia zaproponowanego przez Komisję. Jak państwo sugerują, aby ta koordynacja była skuteczna i aby mieć pewność, że nie naruszy ona krajowych przywilejów i kompetencji dotyczących ochrony rynku, prawdopodobnie konieczna będzie analiza dotychczasowych inicjatyw państw członkowskich. Taka analiza europejskich praktyk może zacząć się od wyników wzajemnego monitoringu, który prowadzony będzie przez Komisję ds. Inwestycji OECD, o czym przed chwilą mówiłam.
Co się tyczy artykułu 58, o który pytała pani poseł Berès, to przewiduje on, że państwa członkowskie mają prawo nakładać ograniczenia ze względu na porządek lub bezpieczeństwo publiczne. Jednak, o ile nam wiadomo, jak dotąd nie powoływano się na ten artykuł w kontekście państwowych funduszy majątkowych. Jeśli chodzi o potrzebę wyjaśnienia tego przepisu, powiem tylko, że traktat lizboński nie wprowadził tu żadnych poprawek.
Podsumowując, Rada pragnie przyglądać się roli Unii Europejskiej w instytucjach międzynarodowych. Komunikat Komisji jasno pokazuje, że czynnie uczestniczymy w pracach MFW, OECD oraz innych instytucji i będziemy to kontynuować. Ponieważ państwowe fundusze majątkowe mają zasięg międzynarodowy, jest oczywiście ważne, żeby Europa współpracowała z jednej strony z krajami przyjmującymi ich inwestycje, zaś z drugiej strony z samymi funduszami i organami nimi zarządzającymi. Unia powinna zatem odegrać czynną rolę w zapewnieniu, że praca w grupach wielostronnych będzie posuwała się naprzód, zamiast uczestniczyć w dyskusjach jedynie w charakterze milczącego obserwatora. Właśnie dlatego Rada Europejska na wiosennym posiedzeniu poprała pomysły wysunięte przez Komisję. W szczególności Rada jednoznacznie poprała trwające prace nad opracowaniem międzynarodowego porozumienia w sprawie kodeksu najlepszych praktyk, który dobrowolnie będą mogły stosować państwowe fundusze majątkowe i który wyznaczy międzynarodowe normy dla krajów przyjmujących inwestycje. Rada Europejska dodała również, że Unia powinna starać się uczestniczyć w toczącej się debacie w sposób skoordynowany i zachęciła Komisję oraz samą Radę do dalszych prac w tym kierunku. Rada w pełni zamierza kontynuować tę pracę.
Jeśli chodzi o ostatnie pytanie dotyczące powiązania finansów i handlu ropą, jak powiedziano dziś na spotkaniu G8, wszyscy jesteśmy świadomi wagi redukcji ujemnego bilansu handlowego w skali światowej. Niektóre kraje wschodzące, zwłaszcza kraje eksportujące ropę naftową, posiadają duże nadwyżki finansowe. Jest niezwykle istotne, aby uregulować tę kwestię, szczególnie stosując odpowiednią aprecjację kursu walut. Te sprawy są naturalnie ściśle nadzorowane w grupie G7-G8, a także przez MFW, oczywiście z udziałem państw członkowskich UE.
Günter Verheugen
wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej. - (DE) Pani przewodnicząca, pani urzędująca przewodnicząca Rady, panie i panowie! Państwowe fundusze inwestycyjne stały się ważnym graczem na światowym rynku finansowym, a ostatnio słusznie budzą coraz większe zainteresowanie ze strony ogółu społeczeństwa. We wspomnianym wcześniej lutowym komunikacie, Komisja ustaliła, w jaki sposób naszym zdaniem Europa powinna zareagować na to wyzwanie.
Na wiosennym posiedzeniu Rada Europejska bez zastrzeżeń udzieliła poparcia wspólnemu podejściu zaproponowanemu przez Komisję. Aktualnie sytuacja przedstawia się jasno: Unia Europejska jest największym na świecie eksporterem inwestycji bezpośrednich, a jednocześnie przyciąga do siebie duży kapitał inwestycyjny. To są bardzo pozytywne zjawiska. Inwestycje i otwartość, to dwie główne siły napędowe wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Europie. Nie możemy odejść od zaangażowania w tworzenie otwartego klimatu dla inwestycji.
Państwowe fundusze majątkowe nie weszły na scenę inwestycyjną wczoraj, lecz inwestują w Europie już od około 50 lat. Są to odpowiedzialni i wiarygodni inwestorzy, którzy prowadzą długoterminową i stabilną politykę, a co więcej, sprawdzili się podczas ostatnich zawirowań na rynkach finansowych. Fundusze te wpompowały w rynek kapitał akurat wtedy, gdy był on najbardziej potrzebny.
Obecnie nie mamy też podstaw zakładać, że państwowe fundusze majątkowe mają negatywny wpływ na kursy walut. Nie ma wiarygodnych dowodów na to, że fundusze przerzucają się z dolarów na euro, a co więcej, ich rząd wielkości nie jest jeszcze taki, że umożliwiałby istotny wpływ na wydarzenia na międzynarodowych rynkach walutowych.
Liczba i wielkość tych funduszy obecnie szybko rośnie. Zmieniają się modele inwestowania. Zmienia się nawet geopolityczna mapa krajów, które zakładają takie fundusze. Zakres i jakość informacji, które fundusze udostępniają rynkowi znacznie się różnią, stąd obawy, że inwestowane pieniądze mogą dać rządom państw posiadających fundusze możliwość zbyt dużego wpływu politycznego i to jest obawa, którą musimy traktować poważnie.
Jeśli fundusze są przejrzyste i stosują się do jasnych reguł rozliczania, to fakt, że są one mechanizmem inwestycji należącym do państwa, nie powinien stanowić powodu do obaw. Potrzebne jest przekonanie co do czysto komercyjnej natury ich zamiarów, a to oznacza, że kluczowym czynnikiem jest tu przejrzystość i ład korporacyjny.
Komunikat Komisji ustala niektóre dostępne możliwości. Regulacje prawne rzadko są najlepszym rozwiązaniem. Wszyscy inwestorzy na jednolitym rynku powinni mieć obowiązek przestrzegać tych samych przepisów dotyczących konkurencyjności, rynku wewnętrznego i prawa pracy. Różne instrumenty dotyczące inwestycji zagranicznych przyjęte przez państwa członkowskie w celu ochrony bezpieczeństwa publicznego, prawa i porządku, muszą być zgodne z wytycznymi Wspólnoty.
Pani poseł Berès, chciałbym zauważyć, że państwa członkowskie mają jednak prawo do stosowania takich rozwiązań i w istocie większość z nich czyni to już od jakiegoś czasu. Komisja będzie się temu bacznie przyglądać, choć na razie nie ma planów przeprowadzenia szczegółowych kontroli. Każdy przegląd inwestycji w sektorach wrażliwych na szczeblu UE musi brać pod uwagę wszystkie źródła inwestycji, nie tylko państwowe fundusze majątkowe. Zgadzamy się oczywiście, że istnieją inne rodzaje funduszy, które są źródłem poważniejszych obaw, niż państwowe fundusze inwestycyjne i w ich przypadku trudno mówić o przejrzystości i ładzie korporacyjnym.
Jest oczywiście prawdą, że nie możemy rozwiązać globalnego problemu stosując podejście zawężone do Europy. Powinniśmy raczej poszukiwać rozwiązań międzynarodowych i globalnych. Komisja jest przekonana, że najlepszą odpowiedzią byłby globalny kodeks postępowania opracowany wspólnie przez państwa przyjmujące inwestycje i przez same fundusze. Dobrowolny kodeks postępowania, który precyzuje podstawowe normy zarządzania i przejrzystości, zapewniłby większą jasność działania funduszy.
Ponieważ podczas marcowego posiedzenia Rady Europejskiej sygnalizowano poparcie dla tego podejścia, Komisja Europejska czynnie włączyła się do prac MFW i OECD nad definicją najlepszych praktyk. W obu instytucjach widać postęp. Mogę śmiało powiedzieć, że rozwiązanie nabiera już kształtów i że opracowaliśmy już wyraźnie zdefiniowane i uzgodnione europejskie podejście, które obecnie rozwijamy.
Nie powinniśmy zapominać, że jest to proces dwustronny. Osiągnięcie przejrzystości działania leży w interesie wszystkich. Dla samych funduszy będzie to oznaczać stabilność i mniejsze ryzyko niepowodzenia. Natomiast stabilne, przewidywalne i niedyskryminujące nikogo ramy działania na rynkach, w które inwestują fundusze, wyeliminują ryzyko, że wielcy inwestorzy porzucą Europę i przeniosą swoje inwestycje gdzie indziej.
Zamierzamy kontynuować pracę MFW i OECD. Mamy w Unii silne porozumienie, a to oznacza, że jest wspólne podejście do tej sprawy. Państwa członkowskie nie zdecydowały się działać w pojedynkę. W rzeczywistości żadne państwo członkowskie nie chce działać na własną rękę. To wzmacnia nasze argumenty i ważne jest, abyśmy tak pozostało niezależnie od okoliczności. Mając takie poparcie możemy oczekiwać, że inni będą liczyć się z naszą polityką, a Komisja jest przekonana, że do końca bieżącego roku będziemy mogli przedstawić Parlamentowi konkretne i pozytywne tego skutki.
Piia-Noora Kauppi
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! W pełni zgadzam się z oceną Komisji i Rady w sprawie państwowych funduszy inwestycyjnych. Te fundusze są znakiem XXI wieku i ta debata jest bardzo potrzebna.
O funduszach stało się znów głośno przy okazji kryzysu finansowego, który dotknął wiele banków i firm inwestycyjnych. W tym momencie do gry wkroczyły fundusze, zapewniając rynkowi zastrzyk tak bardzo potrzebnego kapitału.
Przewiduje się, że państwowe fundusze majątkowe w najbliższej przyszłości będą coraz liczniejsze, ale nie musimy się tego obawiać. To naturalny element rozwoju rynku. Kapitał, który państwowe fundusze majątkowe wnoszą na rynek globalny jest konieczny, aby utrzymać ciągłość inwestycji. Fundusze te są w stanie zapewnić płynność rynku finansowego i firm. Czasami decyduje to o ich przetrwaniu.
Ze względu na wielkość zasobów, jakimi dysponują, państwowe fundusze majątkowe są w stanie inwestować tam, gdzie środki są dramatycznie potrzebne, ale gdzie inni nie mogą, lub nie będą inwestować.
Teoretycznie, podobnie jak wszystkie inne fundusze inwestycyjne, także państwowe fundusze majątkowe dążą do wysokich zysków z bezpiecznych inwestycji, które dodatkowo mają charakter długoterminowy. Nie stanowią one a priori niebezpieczeństwa dla światowych rynków finansowych lub europejskiej gospodarki - są one wręcz dla niej korzystne.
Choć istnieją pewne obawy związane z rosnącą siłą ekonomiczną niektórych krajów bogatych w ropę i państw takich jak Chiny oraz wynikających stąd konsekwencji, reakcją na ten niepokój nie powinno być wyłączenie tych krajów ze światowych rynków finansowych i inwestycyjnych. Wręcz przeciwnie, Europa z zadowoleniem powinna przyjąć napływ funduszy i inwestycji z tych państw.
Oczywiście fakt, że niektóre z tych państw nie stosują tych samych podstawowych zasad działania co my, jest z politycznego punktu widzenia problematyczny. Gdyby ich strategie inwestycyjne miały charakter polityczny - co nie jest jednak prawdą - nie ma pewności, że państwowe fundusze majątkowe wywołałyby jakiś poważy kryzys. Jak dotąd działają one na solidnych podstawach i bez ingerencji politycznych. Dyskryminacja państwowych funduszy majątkowych ze względu na kraj pochodzenia mijałaby się z celem i byłaby wbrew zasadom dobrej regulacji.
Podstawową zasadą rynków finansowych i przepisów nadzoru korporacyjnego powinno być jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów zaangażowanych w podobną działalność. Oczywiście dobrze mieć kodeks postępowania, jednak powinien on opierać się na zasadzie nieróżnicowania źródła dochodu.
Elisa Ferreira
w imieniu grupy PSE. - (PT) Otwarcie na handel i inwestycje to charakterystyczna cecha integracji europejskiej. Państwowe fundusze majątkowe działają u nas już od dłuższego czasu. W kontekście obecnych poważnych problemów ekonomicznych, o których mówiliśmy, zwiększył się potencjał finansowy funduszy państwowych oraz wzrosło zainteresowanie tym potencjałem. Otwarcie sektorów strategicznych i przyznawanie niezbędnych środków publicznych inicjatywie prywatnej to kolejna charakterystyczna cecha Unii Europejskiej. Należy jednak zagwarantować, że wszyscy zarządzający, a państwowe fundusze majątkowe w szczególności, będą się kierować jasnymi i przejrzystymi zasadami, a ich dążenia będą zgodne z regułami rynku, uczciwą konkurencją między zarządzającymi oraz zapewnią krótko- i długoterminową ochronę praw obywateli europejskich.
Z zadowoleniem przyjmujemy zaangażowanie Komisji w tworzenie multilateralnego kodeksu postępowania pod egidą Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Jednak podobnie jak w przypadku funduszy hedgingowych i funduszy typu private equity, nie wystarczy kodeks dobrych praktyk. Będziemy wnioskować do Komisji o niezależną i dużo lepszą gwarancję, że na rynku wewnętrznym zasady przejrzystości i ładu korporacyjnego będą odpowiednio przestrzegane przez wszystkich zarządzających, w tym przez fundusze, biorąc za podstawę kryteria europejskie, a nie tylko normy krajowe i międzynarodowe.
Wolf Klinz
Pani przewodnicząca, panie i panowie! W ciągu ostatnich miesięcy państwowe fundusze majątkowe coraz częściej są tematem rozmów, ponieważ były one zaangażowane w transakcje w europejskim i amerykańskim sektorze bankowym. Wielu ludzi uważa, że to zaangażowanie było tylko pierwszym krokiem, a teraz państwowe fundusze majątkowe szykują się do masowych zakupów, które zakończą się tym, że wiele firm europejskich - a może nie tylko europejskich - podatnych będzie na wpływy funduszy lub nawet będzie przez nie kontrolowanych. Poczucie strachu przed naciskiem politycznym miesza się tu z niepokojem, że dojdzie co najmniej do próby sięgnięcia po technologie, do których w innej sytuacji nie byłyby dostępu, szczególnie że tym razem mamy do czynienia z partnerami i graczami, którzy wcześniej nie byli obecni na scenie międzynarodowej - mianowicie z państwowymi funduszami z Rosji i Chin.
Nie ma wątpliwości, że pieniędzy jest sporo. Dysponując ponad 3 miliardami dolarów, państwowe fundusze majątkowe mają teraz dwukrotnie większe zasoby niż międzynarodowe fundusze hedgingowe. Jednak patrząc na dotychczasowe doświadczenia, należy przyznać, że nie ma podstaw do obaw. Fundusze państwowe - o czym już mówiono - dotychczas zawsze były dobrymi inwestorami. Są one zainteresowane długotrwałym i pomyślnym rozwojem, a co za tym idzie, uzyskiwaniem wysokich i długofalowych stóp zwrotu ze swych inwestycji.
Nie powinniśmy jednak ograniczyć się do naiwnej obserwacji rozwoju wypadków. Potrzebujemy kodeksu dobrych praktyk, choć nie chcemy izolacjonizmu ani protekcjonizmu, gdyż państwowe fundusze majątkowe są mimo wszystko przykładem na to, że wolny rynek kapitałowy funkcjonuje, a w naszym interesie jest to, żeby funkcjonował on nadal.
Jako liberałowie popieramy zatem podejście Komisji i jej starania o kodeks postępowania i mamy nadzieję, że jego powstanie faktycznie wprowadzi przejrzystość, że główne motywy inwestycji funduszy państwowych staną się jasne, a same fundusze zastosują u siebie dobry nadzór korporacyjny i będą się go trzymać.
Potrzebujemy jednak wspólnego rozwiązania dla Europy, a nie 27 różnych rozwiązań. Potrzebujemy też rozwiązania międzynarodowego. Cieszy mnie zapewnienie komisarza, że trwają intensywne rozmowy na szczeblu OECD i Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
Przez lata swobodny przepływ kapitału przyczyniał się do wzrostu gospodarczego w Europie i na całym świecie. Nie wolno nam zagrozić tej swobodzie poprzez nadmierną regulację i protekcjonizm, lecz powinniśmy przestrzegać zasad wolnorynkowych.
Cornelis Visser
- (NL) Państwowe fundusze majątkowe działają na rynkach finansowych od ponad 50 lat. W ostatnim czasie ogromnie wzrosły zasoby tych funduszy na przykład w Chinach, Rosji czy w krajach arabskich.
Ich celem jest inwestowanie dla zysku państwowych nadwyżek finansowych. Uważam, że kraje te mają prawo szukać najlepszych sposobów inwestowania swoich rezerw walutowych i mam pozytywne zdanie na temat roli, jaką one odgrywają. Fundusze poprawiają płynność rynków finansowych i przyczyniają się do wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia. Przyczyniają się również do inwestycji długoterminowych. Dają one poczucie stabilności firmom, w które inwestują. Powinniśmy zatem nadal pozwalać im na inwestycje. Jednak z funduszami państwowymi wiążą się też pewne zagrożenia. Będziemy musieli przyjrzeć się naturze ich inwestycji i zobaczyć, czy spełniają one wymogi przejrzystości.
Wciąż nie ma jasności co do politycznego zaangażowania państwowych funduszy majątkowych. Złą stroną takiego braku przejrzystości jest możliwość narastania obaw po naszej stronie. Komisja powinna zatem podjąć odpowiednie działania i jest to słuszny krok. W przeciwnym wypadku państwa członkowskie będą zajmować się państwowymi funduszami majątkowymi na szczeblu krajowym. Jestem przeciwny daleko idącym rozwiązaniom krajowym w tej kwestii. Odpowiednia i wspólna odpowiedź na ten problem powinna być przygotowana na szczeblu europejskim.
Jest bardzo ważne, żebyśmy mieli wspólne stanowisko uzgodnione na szczeblu UE. Jestem więc zadowolony z tego, że Rada i Komisja Europejska podjęły ścisłą współpracę z MFW i OECD. Czekam na wytyczne, jakie opracuje Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy i OECD i mam nadzieję, że uwzględnią one przejrzystość, dobre zarządzanie i zasadę wzajemności.
Jeśli chodzi o zasadę wzajemności, to uważam, że powinniśmy nałożyć ograniczenia na dostęp do naszych rynków przez państwowe fundusze majątkowe. Zawsze chętnie przyjmujemy prywatnych inwestorów, ale od funduszy państwowych możemy wymagać wzajemności.
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Pani przewodnicząca! W ciągu ostatnich 50 lat ponad 30 krajów założyło państwowe fundusze majątkowe. Ich rozwój w ostatnim czasie spowodowany jest nagromadzeniem środków ze sprzedaży ropy i nadwyżek handlowych, a niektóre kraje chcą je nawet wykorzystać do wsparcia systemów emerytalnych.
Państwowe fundusze inwestycyjne mogą, jak widzieliśmy, przyczynić się do globalnej stabilności finansowej, a wpływając na wzrost gospodarczy, zapewnić międzypokoleniową solidarność.
Mogą jednak również być źródłem problemów i wypaczeń. Dlatego potrzebujemy wspólnego europejskiego stanowiska i pewności, że fundusze państwowe będą działać w sposób przejrzysty, przewidywalny i będą dobrze zarządzane. Nie możemy dopuścić do konfliktu interesów i paradoksalnej sytuacji, żeby europejska gospodarka, efektywność której reguluje rynek, ponownie znalazła się w publicznych rękach, jednak tym razem - w rękach krajów trzecich. Nie tylko musimy zapewnić stosowanie zasad spójności i wzajemności. Musimy także ustalić i zastosować jakieś reguły międzynarodowe.
Olle Schmidt
(SV) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Jestem gorącym zwolennikiem wolnego handlu i mam alergię na protekcjonizm; nie znaczy to jednak, że jestem naiwny. Jednym z problemów wiążących się z funduszami państwowymi jest ich gwałtowny wzrost. Tylko od lutego bieżącego roku ich aktywa zwiększyły się o 600 mld dolarów, do około 4 bilionów dolarów, czyli 4 000 miliardów dolarów. Cóż to za władza! Myślę, że ta informacja, w połączeniu z faktem, że wiele z tych funduszy, jak już wspomniano, nie ma odpowiednio przejrzystych praktyk inwestycyjnych i że niektóre z nich pochodzą z krajów niedemokratycznych, oznacza, że powinniśmy się tym zainteresować.
Fundusze są potrzebne, inwestycje są potrzebne, ale potrzebujemy też zasad gry i systemu regulacji dotyczącego wszystkich w równym stopniu, natomiast przejrzystość musi tu być wzorcowa. Wydaje się, że Norweski Fundusz Ropy Naftowej jest przykładem, o którym wspominano już w tej debacie. Powinien on również służyć za przykład przy tworzeniu kodeksu postępowania. Pani przewodnicząca - kiedy świeci słońce, nie potrzebujemy parasola, ale może się on przydać, gdy pada deszcz.
José Manuel García-Margallo y Marfil
(ES) Pani przewodnicząca! Postaram się nie powtarzać rzeczy, które już tu powiedziano. Muszę jednak powiedzieć, że po raz pierwszy o państwowych funduszach inwestycyjnych usłyszałem w 1993 roku przy okazji "afery KIO” w Hiszpanii, która zdaniem ówczesnych władz kuwejckich, spowodowała większe straty, niż inwazja ze strony Saddama Husseina w 1991 roku.
Od tamtej pory pojawiały się w tym kontekście też inne nazwy. Mówiliśmy już o Gazpromie, o aktywności Chin w Afryce i o wykorzystaniu wenezuelskich funduszy do eksportu boliwariańskiej rewolucji; a z powodu kryzysu finansowego będziemy mówić o tym jeszcze więcej. Aktualnie wiele firm jest wykupywanych przez fundusze lub uzyskuje od nich wsparcie finansowe.
Jak powiedziała już w imieniu mojej grupy pani poseł Kauppi, to prawda, że fundusze mają pewne niekwestionowane zalety: poprawiają alokację zasobów, zwiększają płynność i zmniejszają niestabilność rynku, a w obecnej sytuacji są to wszystko bardzo pożądane rzeczy.
Wyszczególniono już także pewne obawy związane z funduszami: większą ingerencję rządów w gospodarkę; interwencje, które czasami mogą być podyktowane względami politycznymi, a nie ekonomicznymi, co może prowadzić do wypaczeń na rynku i zagrozić bezpieczeństwu narodowemu; a także indywidualne działania poszczególnych rządów, co może prowadzić do dalszej fragmentacji rynku wewnętrznego.
Parafrazując Lenina, zapytam: co należy zrobić?. Oczywiście musimy kontynuować analizę działalności tych funduszy i zrobić dokładne rozpoznanie ich poczynań. Trzeba także zrewidować wspólnotowe ramy działania. To prawda, że fundusze podlegają już przepisom dotyczącym kompetencji i ochrony inwestorów - czy to jednak wystarczy? Musimy także stworzyć dobrowolny kodeks postępowania, który będzie gwarantował przejrzystość, przewidywalność i odpowiedzialność. W końcu, kodeks ten należy przyjąć w ramach ustaleń międzynarodowych.
Z całego serca popieram współpracę transatlantycką oraz współpracę z OECD i Międzynarodowym Funduszem Walutowym. Trzeba zacząć działać i należy zrobić to szybko.
Ieke van den Burg
Pani przewodnicząca! Podzielam obawy wyrażone tu przez wielu posłów w stosunku do funduszy państwowych, chciałabym jednak również podkreślić, że prywatne fundusze komercyjne, takie jak fundusze hedgingowe i private equity, budzą jeszcze większe obawy. Dzieje się tak dlatego, że zazwyczaj nie mają one dalekosiężnych planów, podczas gdy państwowe fundusze majątkowe, podobnie jak fundusze emerytalne, zwykle nastawione są na inwestycje długofalowe i mogą dzięki temu wzmocnić pozycję udziałowców mniejszościowych, a jednocześnie odgrywają pozytywną rolę zapewniając płynność rynku.
Chodzi jednak o to, że zamiary i strategie inwestycyjne funduszy państwowych często nie są wystarczająco przejrzyste i mam nadzieję, że Komisja zajmie się tą sprawą. Komisja prawna przyjęła ostatnio w tej Izbie sprawozdanie na temat przejrzystości inwestorów instytucjonalnych, w którym wzywamy Komisję do opracowania dyrektywy w sprawie jednakowych dla wszystkich norm przejrzystości. Mam nadzieję, że Komisja odpowie na tę prośbę.
Moja ostatnia uwaga dotyczy kodeksu postępowania i procedury "comply-or-explain” (czyli "stosuj albo wyjaśnij, czego i dlaczego nie stosujesz”). Czy Komisja rozważała także ten element regulacji?
Harald Ettl
(DE) Pani przewodnicząca! O państwowych funduszach inwestycyjnych stało się głośno szczególnie od zeszłego roku, kiedy Chiny ogłosiły zamiar zainwestowania 3 mld dolarów, tylko 3 miliardów USD swoich rezerw walutowych, w firmy prywatne. Kapitał zgromadzony w państwowych funduszach sięga dziś 3 bilionów dolarów, co dwukrotnie przewyższa kapitalizację funduszy hedgingowych. Jest to wystarczający powód, abyśmy przyjrzeli się temu biznesowi całościowo. Jak na razie wiemy tylko o przejrzystości systemu norweskiego, który stosuje zasady dobrego zarządzania. Jednak podobnie jak prywatne fundusze kapitałowe podwyższonego ryzyka, państwowe fundusze majątkowe mogą ukrywać prawdziwą tożsamość inwestora.
Fundusze państwowe mogą inwestować strategicznie i rozwijać się bardzo szybko . Zatem przejrzystość jest tu pilnie potrzebna. W wyniku przeniesień pracowników pod wpływem działalności państwowych funduszy majątkowych mogą zostać ograniczone prawa pracownicze i warunki zatrudnienia. W tej sferze potrzebna jest więc przejrzystość i odpowiednia polityka informacyjna. Proszę zauważyć, że o zwiększenie kontroli i regulację apeluje MFW, Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych i kanclerz Niemiec. To z pewnością oznacza, że musimy coś zrobić.
John Purvis
Pani przewodnicząca! Chciałbym ostrzec moich kolegów przed demonizowaniem państwowych funduszy inwestycyjnych, nie mówiąc już - zwracam się do pani poseł van den Burg - o inwestorach private equity. Wykorzystanie nadwyżek finansowych, czy to przez inwestycje, czy przez wydatki, jest rzeczą jak najbardziej pożądaną. Wielki Kryzys z lat 30. ubiegłego wieku był wynikiem robienia zapasów przez kraje posiadające nadwyżki finansowe. Jest dużo lepiej, gdy te nadwyżki wchodzą w obieg w postaci inwestycji w tych sektorach, gdzie są potrzebne - w bankach o zbyt niskiej kapitalizacji, w infrastrukturze, która wymaga modernizacji, na rynku nieruchomości, który przeżywa właśnie swoje trudności oraz ogólnie w firmach i przemyśle, aby tworzyć nowe i zachować istniejące miejsca pracy.
Owszem, wzajemność jest potrzebna, ale na światowym rynku UE jest i tak największym inwestorem. Konkurencja z innymi inwestorami nie może być pretekstem dla protekcjonizmu. Mamy przecież własną politykę konkurencji, żeby radzić sobie z kartelami i monopolami. Do ochrony naszych pracowników mamy prawo pracy, przepisy BHP, a w ostateczności mamy pełne prawo uchwalić przepisy przeciwko niedopuszczalnej ingerencji politycznej. Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda!
Zsolt László Becsey
(HU) Poruszę krótko tylko kilka spraw. Jesteśmy różni - ja na przykład pochodzę z jednego z nowych państw członkowskich i jestem pierwszą osobą stamtąd, która dziś tu przemawia - jesteśmy biedniejsi, nasz sektor państwowy jest bezbronny i mamy za sobą trudną historię, która straszy nas powrotem w postaci imperializmu. Wszyscy powinni potraktować to poważnie.
Drugą rzeczą, jaką tu omawiamy, jest fakt, że państwowe fundusze inwestycyjne bardzo często służą celom imperialistycznym, nie tylko w inwestycjach średnioterminowych, ale także w kwestii globalnych zasobów energii. Wystarczy spojrzeć na chińskie akwizycje w Afryce. Nie jest zatem oczywiste, że wystarczy nam międzynarodowe porozumienie lub kodeks postępowania.
Po dokonaniu należytej analizy, powinniśmy dobrze się zastanowić, czy niektóre państwa członkowskie zgodnie z prawem podejmują własne środki bezpieczeństwa w celu niedopuszczenia do bezprawnych inwestycji zagranicznych w sektorach strategicznych i choć zapewnia im to jakieś poczucie bezpieczeństwa, czy nie ograniczają w ten sposób swobodnego przepływu kapitału. Dziękuję.
Margarita Starkevičiūt
(LT) Chciałabym zwrócić uwagę pań i panów posłów, że być może nie warto tracić tyle czasu na fundusze zagraniczne, lecz zamiast tego skupić się na naszych własnych problemach. Jak zauważył pan poseł Purvis - zbyt dużo inwestujemy w krajach trzecich i marnujemy pieniądze; potrzebujemy zatem inwestycji funduszy majątkowych. Być może powinniśmy zorganizować własną politykę gospodarczą w taki sposób, aby oszczędności naszych obywateli można było bezpiecznie inwestować w Europie. Nie musielibyśmy się wówczas przejmować funduszami z krajów trzecich.
Chciałabym na koniec podziękować francuskiej prezydencji za to, że jednak przyszła wysłuchać naszej debaty. Słowenia jest dużo mniejszym krajem, a trzeba przyznać, że jej przedstawiciele zawsze uczestniczyli w debatach Parlamentu. Natomiast przedstawiciele Francji, która jest bardzo dużym państwem, jak na razie nie byli szczególnie aktywni. Mam nadzieję, że ta debata zachęci ich do czynniejszego uczestnictwa w naszych posiedzeniach.
Ieke van den Burg
Pani przewodnicząca! Dziękuję za ponowne udzielenie mi głosu. Pan poseł Purvis uważa, że demonizujemy państwowe fundusze majątkowe, fundusze hedgingowe i fundusze private equity, ale ja się z tym nie zgadzam.
W zapytaniach ustnych, podobnie jak w rezolucji, przyjmujemy bardzo wyważone podejście i uważam, że nie należy tego ignorować lub negować, że dla nas jako Parlamentu, ważne jest uwzględnianie tego, co dzieje się w tej sferze. Myślę, że jest to nasz obowiązek i nasze prawo i nie chciałabym, aby uważano to za demonizowanie.
Anne-Marie Idrac
urzędująca przewodnicząca Rady. - (FR) Pani przewodnicząca, panie wiceprzewodniczący, panie i panowie! Jestem pod wrażeniem zgodniej opinii, jaka wyłania się z państwa wypowiedzi, a która nie jest ani demonizowaniem problemu, ani naiwnością.
Jak słyszeliśmy, posłowie zgodni są co do tego, że państwowe fundusze majątkowe należy dobrze wykorzystać; przedstawiono też różne możliwości ich wykorzystania dla dobra Europy. Jednak jest też zgoda w kwestii pewnych zasad politycznych, które powinny powstrzymać nas przed łatwowiernością.
Chodzi o zasadę przejrzystości, uczciwości, przewidywalności i wzajemności. Spostrzeżenia posłów pomogą w dalszych pracach Rady i Komisji Europejskiej nad opracowaniem kodeksu postępowania. To niezwykle pomocne i ważne, że posłowie podkreślają potrzebę skoordynowanej współpracy państw członkowskich i z tej perspektywy pragnę z satysfakcją zauważyć zgodność krajów strefy euro, gdyż mogą się one podjąć koordynacji odgórnej i koordynacji z EBC.
Günter Verheugen
wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej. - (DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Pragnę jeszcze raz bardzo podziękować państwu za szerokie poparcie dla prac Komisji, jakie wyrazili państwo w tej debacie. Wprawdzie widać pewne różnice w postrzeganiu priorytetów, ale nie dotyczą one samego stanowiska politycznego - i za to jestem bardzo wdzięczny.
Ktoś z państwa pytał, jak posuwają się prace na szczeblu międzynarodowym. Powiem tylko, że choć działania MFW i OECD prowadzone są równolegle, nie dotyczą one dokładnie tych samych spraw. Należałoby raczej powiedzieć, że wzajemnie się one uzupełniają. Grupa robocza w Międzynarodowym Funduszu Walutowym, spotykając się raz w miesiącu, próbuje ustalić jak, stosując omawiane tu sposoby, można wpłynąć na praktyki samych państwowych funduszy majątkowych. Z drugiej strony, grupa robocza OECD stara się ustalić, w jaki sposób my sami powinniśmy zachować się w odpowiedzi na wpływy wywierane bez państwowe fundusze.
Podchodzimy do tej sprawy z obu stron i powtórzę, że postęp, jaki dotąd zrobiliśmy jest zadawalający. Jesteśmy przekonani, że osiągniemy to, co trzeba i że - cytując pana posła Schmidta - rzeczywiście będziemy mieli parasol, kiedy okaże się nam potrzebny.
Przewodnicząca
Na zakończenie powiem, że otrzymałam jeden projekt rezolucji zgodnie z art. 108 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 9 lipca 2008 roku.
