Rechten van de patiënten in de Europese Unie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de rechten van patiënten in de Europese Unie.
Markos Kyprianou
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, gezondheidsdiensten van hoge kwaliteit vormen een vraagstuk dat van groot belang is voor alle Europese burgers. Sterker nog, het recht op gezondheidszorg is een grondrecht dat verankerd is in het Handvest van de Europese Unie.
Niettemin hebben de gezondheidsdiensten in de eerste plaats een nationaal karakter. Er heerst echter een brede consensus dat samenwerking op Europees niveau tussen de gezondheidsdiensten een duidelijke toegevoegde waarde heeft. In samenwerking met de lidstaten heeft de Commissie getracht de gemeenschappelijke beginselen en kenmerken van de gezondheidszorg in de Europese Unie in kaart te brengen. Hierbij werd bijzondere aandacht besteed aan de rechten van patiënten.
Uit onze eerste resultaten blijkt dat de rechten van patiënten inderdaad gemeenschappelijke kenmerken vertonen binnen de gezondheidsstelsels van de EU. Ik noem tijdige en gepaste gezondheidszorg, voldoende informatie aan patiënten over verschillende behandelingen, eerbiediging van de vertrouwelijkheid van gezondheidsgegevens en compensatie voor schade door nalatigheid binnen de gezondheidszorg. De mechanismen die de lidstaten toepassen om deze beginselen in de praktijk uit te voeren lopen echter ver uiteen. Deze gaan van wetten voor patiëntenrechten tot niet-bindende handvesten voor patiënten, wettelijke verplichtingen voor gezondheidsdeskundigen, patiëntombudsmannen, enzovoort. Verder houden deze mechanismen niet voldoende rekening met de situatie van patiënten van of uit andere lidstaten. Een gemeenschappelijke aanpak van gezondheidsdiensten kan op dit bijzondere gebied behulpzaam zijn om de situatie te verbeteren.
Zoals het Parlement weet, hebben we onlangs een openbare raadpleging gehad over het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de gezondheidsdiensten. Deze openbare raadpleging ging expliciet over rechtstreeks met patiëntenrechten verbonden vraagstukken. Al naar gelang van de uitkomst van de raadpleging zouden vraagstukken over patiëntenrechten aangepakt kunnen worden met voorstellen voor communautair optreden in 2007, mits er natuurlijk rekening wordt gehouden met de subsidiariteit. Of dit een wettelijk voorstel wordt of eerder de vorm van een handvest over patiëntenrechten aan zal nemen, zal, zoals ik al heb gezegd, afhangen van de resultaten van de raadpleging. Ik kijk uit naar de meningen van de Parlementsleden tijdens dit debat vandaag.
John Bowis
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft niet veel tijd om naar ons te luisteren, maar kort gezegd zijn er drie rechten: het recht op behandeling, het recht op een menselijke en doeltreffende behandeling, en het recht om betrokken te worden bij de beslissingen over iemands behandeling. Ik zou graag zien dat de voorstellen van de Commissie op korte termijn op tafel werden gelegd, met name de voorstellen over geestelijke gezondheid.
Wat het recht op een veilige behandeling betreft, wijs ik op het feit dat er in 10 procent van de opnames medische fouten worden gemaakt, dat er ziekenhuisbacillen als MRSA en Clostridium difficile voorkomen, en dat er teveel gewonden vallen door naaldinjecties. Dit zijn allemaal punten die betrekking hebben op de veiligheid van patiënten. Over dit recht zouden patiënten moeten kunnen beschikken.
Over het recht op veilige patiëntmobiliteit heeft de commissaris gezegd dat hij op dat gebied voorstellen zal doen. Wij kijken daar naar uit. Ik ben ervan overtuigd dat onder de rechten die hij hierin zal opnemen, ook rechten voorkomen op goede controle op gezondheidsdeskundigen en faciliteiten, ziekenhuizen en klinieken waar mensen in worden opgenomen.
Anne Ferreira
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het Hof van Justitie wordt steeds vaker gevraagd te arbitreren in rechtszaken waarin het gaat om patiënten die zich in een andere lidstaat laten verzorgen. De aldus ontstane jurisprudentie zou in de plaats kunnen komen van de democratische besluiten die onze instellingen moeten nemen op dit gebied. Ik ben dan ook verheugd over het initiatief van de commissaris. Ik vrees evenwel dat de via uw voorstellen bekrachtigde rechten in de praktijk niet hard kunnen worden gemaakt, bij gebrek aan toereikende bepalingen in de lidstaten.
Ik wilde u enkele vragen stellen. Hoe denkt u ervoor te zorgen dat eenieder zijn of haar recht op gezondheid kan uitoefenen? U hebt daar immers naar verwezen. Hoe denkt u gelijkheid van toegang in de Europese Unie te verzekeren, wetende welke niveauverschillen er zijn tussen de gezondheidsdiensten en de verzorgingsstructuren in bepaalde lidstaten? Wij hebben kortgeleden de stand van zaken op het gebied van borstkanker besproken en wij hebben allen het feit betreurd dat de plannen van de Europese Unie op het gebied van preventie in bepaalde lidstaten geen toepassing vinden, met alle nadelen van dien voor de betrokken patiënten. Wat zwaarlijvigheid betreft, hebt uzelf enkele dagen geleden aangegeven dat, indien zelfregulering niet zou werken, de Europese Unie wetgevende maatregelen zou nemen. Verder zijn er ook voorstellen gedaan door een aantal afgevaardigden met betrekking tot de kwestie van de mentale gezondheid en de mogelijkheid tot het treffen van wetgevende maatregelen.
Denkt u niet dat de Europese Unie nu op het gebied van de gezondheid het voortouw moet nemen? Zij moet blijk geven van meer ambitie en met name ervoor zorgen dat de gezondheidssystemen omhoog worden getrokken zonder dat daarbij natuurlijk de parallelle gezondheidskwesties worden verwaarloosd. Wij weten immers allemaal welke negatieve gevolgen slechte levensomstandigheden kunnen hebben op de gezondheid.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, wij zijn zeer verheugd over het feit dat dit belangrijke debat zo prompt volgt op een vraag van enkele leden van de ALDE-Fractie over patiëntenrechten. Het initiatief daartoe was genomen door dokter Pavanova, een Bulgaarse collega-waarnemer. Wij zijn ook commissaris Kyprianou zeer erkentelijk voor de oprechte interesse en bezorgdheid die hij tot uiting heeft gebracht door zo spoedig en doeltreffend het vraagstuk over patiëntenrechten binnen de EU aan te pakken.
Wij zijn van mening dat in de verklaring van de Commissie, waarover dit debat gaat, onder andere erkend moet worden dat vergelijkbare normen in de gezondheidszorg en een gemeenschappelijke reeks van patiëntenrechten op Europees niveau besproken dienen te worden, om te kunnen profiteren van de meerwaarde van de interne markt voor gezondheidsvraagstukken en om patiënten in staat te stellen hun rechten volledig te erkennen en uit te oefenen.
Daarnaast zijn wij altijd van mening geweest dat de Commissie tijdens de besprekingen van patiëntenrechten in Europa rekening dient te houden met het werk dat reeds verricht is door de organisaties van het maatschappelijk middenveld met het oog op het ontwerp van het Europees Handvest van Patiëntenrechten.
Irena Belohorská
(SK) Graag wil ik u bedanken dat ik de gelegenheid krijg om dit vraagstuk te bespreken. In de Europese Unie is het begrip "rechten van patiënten” puur theoretisch, daar er op dit terrein sprake is van aanzienlijke rechtsonzekerheid. De rechten van patiënten met betrekking tot grensoverschrijdende gezondheidszorg zijn uitsluitend vastgelegd in de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, en dat pas sinds 1998, toen het Hof uitspraak deel in de zaak Kohll en Decker. We kunnen niet verwachten dat het publiek bekend is met het feit dat het Hof op 16 mei 2006 uitspraak deed in de zaak van Yvonne Watts, waarin duidelijk wordt gesteld dat indien de wachttijden buitensporig lang zijn en het leven van de patiënt op het spel staat, de patiënt het recht heeft om te worden behandeld in het buitenland en de behandelingsgerelateerde kosten vergoed te krijgen in het eigen land. De gemiddelde burger is vaak niet op de hoogte van dergelijke uitspraken. We hebben wetgeving nodig die bindend is voor de lidstaten en volgens welke aan patiënten alle informatie wordt verstrekt over het vinden van een medische specialist in het buitenland en over de vergoedingsprocedures in de gezondheidszorg. We kunnen enige hoop putten uit de zorgrichtlijn waarnaar de Commissie in haar mededeling verwijst, al moeten we niet te vroeg juichen, want deze richtlijn moet eerst nog worden aangenomen. Ik wil onderstrepen dat het publiek tot 31 januari 2007 opmerkingen mag indienen over deze mededeling. Feit blijft dat de kwaliteit van de gezondheidszorg en de beschikbaarheid van de modernste technieken en theorieën van lidstaat tot lidstaat verschillen. We dienen patiënten de kans te bieden om te kiezen waar zij wensen te worden behandeld, want onbehoorlijk lange wachtlijsten kunnen levens kosten.
Jorgo Chatzimarkakis
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor dit debat en ik dank uiteraard ook mevrouw Parvanova, die dit debat door haar vraag mogelijk heeft gemaakt.
Commissaris, u bent een publieke raadpleging gestart over vraagstukken rond de mobiliteit van patiënten. Dat is de ideale manier om vragen te beantwoorden als: welke leemten vertoont de wetgeving in een interne markt voor gezondheidszorg, die in feite helemaal geen echte interne markt is? Welke gemeenschappelijke normen inzake de rechten van patiënten zouden we in Europa kunnen formuleren? Welke toegang hebben patiënten tot informatie, niet alleen tot informatie over hun rechten, maar ook tot informatie over geneesmiddelen? Zoals bekend is informatie daarover in Europa aan beperkingen onderworpen, wat een ernstige belemmering vormt voor een goede gezondheid. Welke maatregelen zouden nodig zijn wanneer medisch toerisme op de juiste wijze wordt georganiseerd en welke mogelijkheden voor steun en wat voor productiviteit zou dat voor Europa opleveren?
We zouden Europa moeten beschouwen als één gebied voor gezondheidszorg. Dat zou onze visie moeten zijn. Misschien is de publieke raadpleging de eerste stap in de goede richting.
Markos Kyprianou
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement bedanken voor het debat. We hebben de mogelijkheid om van gedachten te wisselen over verschillende onderwerpen, en dit is een zeer belangrijk onderwerp.
Ik zal na het raadplegingsproces dat, zoals ik al heb gezegd, nu plaatsvindt, meer specifieke antwoorden kunnen geven. Alle onderwerpen die de heer Bowis en andere collega's hebben aangekaart, zoals het recht op behandeling, veiligheid van patiënten, mobiliteit van patiënten, maken echter niet alleen deel uit van dit raadplegingsproces, maar ook van verschillende initiatieven. Zoals u weet zijn er bijvoorbeeld initiatieven voor veiligheid van patiënten of initiatieven met betrekking tot het omgaan met ongelijkheden.
Een deel van het debat over dit raadplegingsproces zal ook gewijd zijn aan het vraagstuk van de kwaliteit en de normen, of aan de vraag of wij normen voor gezondheidszorg op Europees niveau moeten vaststellen. Dit zijn enkele vragen die we zullen bespreken. Dit houdt ook nauw verband met het serieuze probleem van de ongelijkheden binnen de gezondheidszorg, niet alleen tussen de verschillende lidstaten, maar ook binnen de lidstaten zelf. Met mobiliteit van patiënten kunnen wij tot een bepaalde hoogte enkele van deze problemen aanpakken, maar deze worden niet altijd opgelost. Het doel zou altijd moeten zijn om het niveau en de normen in de lidstaten zo ver mogelijk op te trekken. Wat we ook bespreken, we moeten altijd in ons achterhoofd houden dat patiënten liever thuis worden behandeld met familie en vrienden om zich heen en waar ze de taal spreken.
Wat de middelen betreft, denk ik dat we alle mogelijke en beschikbare instrumenten zullen gebruiken. Het is een complex vraagstuk dat een uitgebreide aanpak vereist. Er zal een reeks maatregelen worden getroffen, waarvan er enkele betrekking zullen hebben op wetgeving. Wanneer we rechtszekerheid willen creëren en aanbieden, moeten we ons met wetgeving bezighouden.
Zoals ik al zei, hebben we hier te maken met een groot en complex vraagstuk dat we stap voor stap moeten aanpakken. Ik ben echter optimistisch genoeg om te hopen dat we voor het einde van het volgende jaar het eerste voorstel kunnen presenteren. Dat zal slechts de eerste stap zijn, en er zullen meer volgen.
Tot slot bestaat een ander belangrijk aspect van dit proces erin mogelijkheden te creëren voor patiënten en ze te informeren, bijvoorbeeld over behandeling, geneesmiddelen, de mogelijkheden tot grensoverschrijdende gezondheidszorg en artskeuze. Dit zijn allemaal belangrijke aspecten. Zonder een goed geïnformeerde patiënt zal ook van de andere rechten geen goed gebruik kunnen worden gemaakt en zullen de patiënten daar de vruchten niet van kunnen plukken. Ook dit is een belangrijk deel van ons initiatief en onze inzet.
Op dit moment bevinden we ons, zoals ik al zei, midden in het raadplegingsproces. Vandaag hebben we voor het eerst een denkoefening gehouden op ministerieel niveau. Die ging specifiek over dit vraagstuk. Wij zullen tot eind januari met het raadplegingsproces doorgaan en daarna kunnen we dit meer gedetailleerd met het Parlement bespreken. Ik kijk ook uit naar de mening van het Parlement over dit vraagstuk tijdens dit raadplegingsproces. Ik zie dit slechts als het begin van het debat en verwacht volgend jaar meer details hierover bekend te kunnen maken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaring (artikel 142)
Jules Maaten
Het Europees Parlement moet zijn leidende rol met betrekking tot patiëntenrechten binnen Europa behouden en trachten te versterken. Op het terrein van informatie voor patiënten valt nog veel te winnen. De Europese burger heeft het recht om beter geïnformeerd te zijn, het recht op informatie voor de patiënt is immers vastgelegd is in het Europees handvest voor de rechten van ziekenhuispatienten.
Patiënten zouden beter geïnformeerd moeten worden over mogelijke medicijnen en verschillende behandelingen. Waarom zou de dokter een monopolie op deze informatie hebben? Het verstrekken van meer informatie aan de consument is, als ik het zo mag uitdrukken, bij uitstek een liberale wens. En op het terrein van de medicijnen hebben de afgelopen jaren belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden.
De opstelling van patiënten is radicaal veranderd. Meer en meer van hen vinden dat zij het recht hebben op meer informatie en meer en meer van hen zoeken actief informatie over de behandeling van hun kwaal. Patiënten willen (mede-) verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen behandeling. En vaak zoeken zij contact met andere patiënten, die aan dezelfde ziekte lijden, om informatie uit te wisselen. Wanneer burgers volledig geïnformeerd zijn maken ze wellicht andere keuzes. De burger heeft hier alle recht toe.
