
Cashman
Mevrouw de Voorzitter, ik wil hier in de vergadering een kwestie aan de orde stellen die u ongetwijfeld zeer op prijs zult stellen. Ik doe dat als woordvoerder van de Labourpartij voor Noord-Ierland. Dit Parlement is ongetwijfeld bijzonder gelukkig met het nieuws over het vredesproces in Noord-Ierland en de wapeninlevering. Dit is een duidelijk voorbeeld van wat er met vreedzame onderhandelingen kan worden bereikt.
Ik spreek mijn grote waardering uit voor degenen die zich in moeilijke tijden voor het vredesproces hebben ingezet, en dat blijven doen in de nog lopende onderhandelingen. Ik noem in dit verband de vastberadenheid van de betrokkenen, met inbegrip van David Trimble, en niet in de laatste plaats van een lid van dit Parlement, John Hume, die zich al meer dan dertig jaar voor de vrede inzet.

De Voorzitter
Mijnheer Cashman, ik ben zeer verheugd over dit goede bericht, temeer daar ik vorige week een officieel bezoek aan Ierland heb afgelegd. Uiteraard waren wij allen in afwachting van dit bericht. Hartelijk dank voor uw betoog.

McKenna
Mevrouw de Voorzitter, zoals u hebt vernomen, was ik begin deze week in Schotland om te protesteren tegen de Britse basis voor Trident-atoomonderzeeërs en ik werd daar gearresteerd. Hoe zit het nu precies met onze immuniteit als wij in een andere lidstaat zijn dan onze eigen? Ik meende dat wij in dergelijke situaties niet konden worden gearresteerd.
Ik heb niets tegen de Schotse politie. Zij waren buitengewoon beleefd. Zij wisten duidelijk wat het begrip vreedzame demonstratie inhield en misschien zouden zij zelfs de politie in steden als Genua kunnen leren hoe men op vreedzame protesten moet reageren.
Hoe zit het precies met onze immuniteit? Ik was geen bedreiging voor de vrede, maar ik probeerde de vrede juist te bewaren door mee te helpen de wereld te verlossen van atoomwapens. Geldt mijn parlementaire immuniteit niet als ik in een ander land ben?

De Voorzitter
Mevrouw McKenna, uiteraard was ik van uw arrestatie op de hoogte gesteld. Het doet mij dan ook genoegen u weer in ons midden te zien. Wij zullen de situatie met het oog op het protocol zeer nauwlettend bestuderen. Uiteraard zal ik waar nodig de noodzakelijke maatregelen treffen voor een adequate bescherming van de leden.

McCarthy
Mevrouw de Voorzitter, ik wil na die puur door eigen belang ingegeven interventie graag terugkomen op de belangrijke zaken van vandaag. Ik wil mij aansluiten bij mijn collega, de heer Cashman, en er vooral op wijzen dat dit Parlement het vredes- en verzoeningsproces in Noord-Ierland altijd krachtig heeft gesteund. De weg naar de vrede was lang en af en toe ook bepaald moeizaam. Niemand weet dat beter dan onze eigen Nobelprijswinnaar, John Hume.
Ik ben in Noord-Ierland opgegroeid, met de voortdurende dreiging van geweld, terrorisme en intimidatie. Wij zijn nu getuige van een nieuwe mijlpaal op de weg terug naar vrede voor de toekomstige generaties. Ik wil u daarom verzoeken om namens het Europese Parlement aan alle betrokkenen onze gelukwensen te sturen met dit belangrijke initiatief. Ik hoop dat het Belgische voorzitterschap namens de Raad voor de 15 lidstaten ditzelfde zal doen.

De Voorzitter
Mevrouw McCarthy, ik ga graag op uw verzoek in. Ik kan u mededelen dat alle personen die ik heb ontmoet zich ten zeerste bewust waren van de bijdrage die ons Europees Parlement altijd heeft geleverd aan het vredesproces in Noord-Ierland.

Beazley
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de vergadering niet ophouden, maar ik wil nog wel even ingaan op een punt dat al enkele malen aan de orde is geweest, namelijk de parlementaire immuniteit. Misschien heb ik het mis, maar voor mij heeft de parlementaire immuniteit tot doel de leden van het Parlement in staat te stellen om de mensen door wie zij zijn gekozen in het Parlement - en niet daarbuiten - te vertegenwoordigen. Het betekent niet noodzakelijkerwijs dat wij onze eigen mening op ieder manier die we maar willen, naar voren kunnen brengen. Met andere woorden, buiten dit Parlementsgebouw zijn wij net als ieder ander: dan staan we er alleen voor.

De Voorzitter
Mijnheer Beazley, zoals u weet liggen dergelijke immuniteitskwesties altijd zeer gevoelig. De heer Duff is tot rapporteur voor deze kwesties benoemd. Ik stel voor dat hij zich zal buigen over alle bijzonder interessante aspecten die u zojuist hebt opgenoemd en vervolgens een zo uitputtend mogelijk verslag zal opstellen over de situatie. Ik wil de heer Duff bij voorbaat danken voor zijn aanvullend onderzoek.

Santini
Mevrouw de Voorzitter, als Italiaan zou ik mevrouw McKenna graag willen bedanken voor haar oproep aan de Italiaanse politie om een voorbeeld te nemen aan de Schotse politie. Ik wil haar ook mijn solidariteit betuigen vanwege haar lotgevallen en mijn waardering voor haar sociaal engagement. Ik dank haar namens de Italiaanse politie, maar die hoeft volgens mij geen voorbeelden te zoeken in Europa. De Schotse politie is waarschijnlijk beleefd en correct geweest, maar als de Italiaanse politie een voorbeeld moet nemen aan een ander politiekorps, misschien moeten dan ook de demonstranten een voorbeeld nemen aan andere demonstranten. Ik bedoel dat de politie beleefd en correct is geweest omdat de demonstranten in het gezelschap van mevrouw McKenna zich zeker niet op dezelfde manier hebben gedragen als de demonstranten in Genua.

De Voorzitter
Bedankt, geachte collega.

Bijeenkomst van de Europese Raad (Gent, 19 oktober 2001)
De Voorzitter
Aan de orde zijn het verslag van de Europese Raad en de verklaring van de Commissie over de bijeenkomst van 19 oktober 2001 te Gent.

Verhofstadt
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren van het Europees Parlement, zoals het een goede traditie is kom ik vandaag, enkele dagen na de bijeenkomst van de Europese Raad in Gent, verslag uitbrengen over de besprekingen die we er hebben gevoerd. En wees gerust ik zal daarbij bondig en zakelijk zijn.
Deze Europese Raad in Gent was in feite al de tweede onder Belgisch voorzitterschap en die werd net als de vorige vergadering op 21 september in Brussel sterk beïnvloed door de gevolgen van de aanslagen in New York en Washington. Hoe kan het natuurlijk ook anders.
De gebeurtenissen van 11 september zullen voor eeuwig op ons netvlies blijven branden en inmiddels is de internationale gemeenschap en het internationaal bondgenootschap tegen het terrorisme ook daadwerkelijk in actie getreden. Oorspronkelijk, zoals u weet, was de Top van Gent opgevat als een informele gedachtewisseling over de uitbreiding van de Unie en vooral over de Verklaring van Laken, die later op het jaar het debat over de toekomst van Europa moet structureren en lanceren. En tevens was het ook onze initiële bedoeling om een laatste evaluatie te maken van de invoering van de euro.
Ik vond inderdaad dat de Raad als een soort van goede huisvader moest nagaan of finaal alle voorbereidselen werden getroffen voor een succesvolle introductie van de Europese eenheidsmunt. Maar zoals dat vaak gebeurt - dat heb ik althans gehoord van de mensen die veel meer ervaring hebben als voorzitter van de Raad - heeft de actualiteit die agenda ietwat overhoop gehaald, en terecht zou ik zeggen.
De gebeurtenissen van 11 september zijn van een ongekende immense betekenis en ik denk dat iedere dag duidelijker wordt dat de wereld er na die 11de september nooit meer zal uitzien als voorheen. Een nieuwe mondiale orde is in aantocht, een nieuwe multipolaire wereld waarbinnen de Europese Unie een meer prominente rol zal moeten spelen. Gisteren had ik de gelegenheid daarover een eerste beschouwing te geven in Polen bij de start van het academiejaar van het Europacollege. Maar grote beschouwingen zijn natuurlijk één zaak, concreet de Unie in deze crisis als een geheel laten optreden, is een heel andere opdracht. Een maand geleden, exact op 21 september, lukte het de Unie één duidelijk, eenduidig en gezamenlijk standpunt te laten innemen. En tevens keurden we toen een verregaand en gedetailleerd actieplan tegen het terrorisme goed. Welnu, uit de slotverklaring van de Raad van vorige vrijdag in Gent blijkt dat we die eensgezinde aanpak onverkort hebben kunnen aanhouden. In die eensgezinde benadering zijn drie elementen essentieel, die ik even wil onderstrepen. We steunen op ondubbelzinnige wijze de militaire acties die op 7 oktober een aanvang namen. Ze zijn gelegitimeerd door resolutie 1368 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en wij hechten daarbij het grootste belang aan het sparen van de burgerbevolking. We wensen ook dat er na het conflict een normale regering in Afghanistan tot stand zou komen, een stabiele regering, een representatieve regering die de mensenrechten respecteert. Zo'n regering zal kunnen rekenen op de volle Europese hulp bij de wederopbouw van het land.
Inmiddels zullen we ons met de Unie meer dan ooit inspannen voor de humanitaire hulp ten behoeve van de vele miljoenen Afghaanse vluchtelingen. Ons engagement ter zake is dat geen enkel land van de regio door de toevloed van ontheemden het slachtoffer mag worden van dit conflict. Van de Raad trouwens ontving het voorzitterschap het mandaat die regio te bezoeken om politieke steun te verwerven voor de vervanging van het Taliban-regime.
De snelle en volledige uitvoering van het actieplan tegen het terrorisme is het tweede element dat ik even wens te onderstrepen. Inzake de invoering van een Europees aanhoudingsmandaat durf ik te gewagen van een doorbraak. De afschaffing van de dubbele strafbaarstelling werd nu door iedereen in de Raad aanvaard, en dat niet alleen voor terroristische daden maar ook voor alle andere ernstige misdrijven. Wat de lijst van terreurorganisaties betreft werd beslist dat die in elk geval voor het einde van het jaar klaar moet zijn en moet worden vastgelegd. Tevens hebben wij ook in de Raad de voorstellen besproken uitgaande van onze Amerikaanse partners, en werd er in de Raad overeengekomen om ons actieplan zo nodig te versterken.
Tot slot werd aan de Commissie en de Raad ook de opdracht meegegeven een programma van coöperatie tussen de lidstaten uit te werken ter bestrijding van de terreur met biologische en chemische wapens. In dat programma zal onder meer een Europese coördinator voor burgerbescherming worden aangeduid.
Ten derde is er de actievere rol van de Unie in het voorkomen en bestrijden van brandhaarden en van conflicten. Javier Solana, Louis Michel, ikzelf en uiteraard de Commissie zullen pogen in de landen van het Midden-Oosten een nieuwe dialoog op gang te trekken of althans, mevrouw de Voorzitter, te pogen de voorwaarden te creëren voor een hervatting van het vredesproces. De Raad heeft terzake vrijdag duidelijk de boodschap meegegeven dat vrede pas mogelijk is op basis van twee staten. Overigens hebben we nogmaals met de Raad gewaarschuwd geen amalgaam te laten ontstaan tussen het terrorisme en de islamwereld. Integendeel, de dialoog tussen Europa en de Arabische en islamwereld moet worden geïntensifieerd. Sta mij toe te zeggen, mevrouw de Voorzitter, dat de duidelijke besluiten van vrijdag jongstleden ook meteen het "incident" relativeren rond de voorafgaande bijeenkomst van de Franse president, de Britse eerste minister en de Duitse kanselier. De indruk van een directorium-in-de-maak, een indruk die er wellicht niet was geweest indien die bijeenkomst op een andere plaats of op een ander moment had plaatsgegrepen, werd tot zijn ware proporties herleid nadat de drie mij hadden bevestigd dat het om een overleg ging over louter technisch-militaire kwesties. Ik heb die uitleg aanvaard, ook om te beletten dat dit punt de Europese Raad in Gent zou domineren en ik heb herhaald in de Raad dat het de Vijftien zijn die gezamenlijk de standpunten bepalen in de Europese Unie.

evrouw de Voorzitter, het debat van vrijdag jongstleden heeft zich niet beperkt tot de internationale gebeurtenissen. Tijdens onze werkbijeenkomst van vrijdagmiddag hebben wij ook gesproken over de economische situatie en de op handen zijnde fysieke invoering van de euro.
Laten we niet vergeten dat er al voor 11 september sprake was van een afzwakking van de groei. De huidige economische situatie en de onzekerheid op de langere termijn manen ons tot voorzichtigheid. Er is echter nog altijd sprake van een gezonde economische basis en daarom ben ik net als de Raad voorzichtig optimistisch.
Het is van buitengewoon groot belang dat Europa zich houdt aan het stabiliteitspact. Het heeft immers geen begrotingstekorten. Dankzij de zwakke inflatie en het permanente beleid van loonmatiging, beschikken we op monetair gebied nog over enige ruimte. Wij moeten echter nog wat harder werken aan de structurele hervorming en het proces van Lissabon versnellen, zodat we het groeipotentieel van de Europese Unie kunnen maximaliseren.
De voorbereidingen voor de fysieke invoering van de euro verlopen naar wens. Er moeten echter nog wel diverse problemen worden aangepakt, met name wat betreft de voorbereidingen door de plaatselijke autoriteiten en de kleine ondernemingen. Verder moeten we voorkomen dat de consument negatieve gevolgen van de fysieke invoering van de euro ondervindt.
De fysieke invoering van de euro mag immers niet leiden tot hogere prijzen. De Europese Raad heeft overigens de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën verzocht om voor de Top van Laken via een verordening erop toe te zien dat de tarieven die worden berekend bij grensoverschrijdende financiële transacties worden verlaagd en aan de nationale tarieven worden aangepast.
Gedurende het tweede gedeelte van onze bijeenkomst hebben wij gesproken over vraagstukken die samenhangen met de toekomst van de Europese Unie en die in de verklaring van Laken zullen worden opgenomen. Ik meen te kunnen bevestigen dat er concrete vorderingen zijn geboekt.
Er bestaat momenteel grote consensus over de methode van de conventie. Het Europees Parlement heeft hier overigens uitdrukkelijk om toepassing van deze methode verzocht. De conventie kan haar werkzaamheden in maart volgend jaar aanvangen. Deze methode kan nu als een verworvenheid worden beschouwd. Het is verder een feit dat de kandidaat-landen volledig aan de conventie dienen deel te nemen. Het spreekt hierbij natuurlijk voor zich dat deze landen niet kunnen terugkomen op de voorstellen die door de huidige vijftien lidstaten unaniem zijn aangenomen. Voor het succes van deze conventie is het mijns inziens verder van belang dat het presidium en de delegaties zo beperkt mogelijk blijven. Ik ben in dit kader voornemens om binnenkort de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken en de rapporteurs van het Parlement over de toekomst van de Europese Unie uit te nodigen om gezamenlijk direct en gedetailleerd van mening te wisselen over dit vraagstuk.
Mevrouw de Voorzitter, ik vind dat er in Laken een onconventionele verklaring moet worden afgegeven. Deze verklaring dient in eerste instantie een bron van inspiratie te zijn die gebaseerd is op een kritische analyse en waarin de daadwerkelijke uitdagingen van een uitgebreide en capabele Unie worden onderzocht. Uitdagingen zijn er te over. Zo dienen de bevoegdheden opnieuw te worden verdeeld, en wel in twee richtingen, naar de Europese Unie toe en naar de lidstaten. Verder moet het aantal instrumenten van de Unie worden uitgebreid en moeten de instellingen democratischer worden georganiseerd, waarbij bijvoorbeeld het Europees Parlement volledige medebeslissing moet krijgen. Voorts moeten de Verdragen worden opgesplitst in een basisverdrag en verschillende uitvoerende verdragteksten. Tot slot moet de Europese Unie een nieuwe plaats en een nieuwe rol in de wereld krijgen toebedeeld. Geen enkel vraagstuk mag voor de conventie een taboe vormen en geen enkele deur mag gesloten blijven.
Tot slot hebben wij in Gent de balans opgemaakt van de vorderingen die tijdens de onderhandelingen met de kandidaat-landen zijn geboekt. De voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, heeft ons met betrekking tot dit vraagstuk een positief verslag gepresenteerd. Er is denk ik geen enkele aanleiding om te geloven dat wij van het afgesproken tijdschema zullen moeten afwijken. Tijdens de Europese Raad van Laken wil ik in ieder geval een aanvullende boodschap tot de kandidaat-landen richten. Gisteren heb ik de nieuwe Poolse premier ontmoet en ik heb hem gezegd dat hij voortdurend alles in het werk moet stellen om ervoor te zorgen dat Polen de plaats toekomt die het in het kader van de onderhandelingen verdient. De gebeurtenissen van 11 september hebben immers meer dan ooit de noodzaak van de uitbreiding benadrukt.
Ik wil nu graag de algemene balans opmaken van de Raad van Gent. Op straat is het kalm gebleven, ondanks het feit dat Gent een bijzonder rebelse stad is. Ik kan het weten want ik woon er zelf. Wellicht is het rebelse karakter van stad toe te schrijven aan Karel de Vijfde, die in Gent geboren is. Ik wil hoe dan ook de dialoog graag voortzetten met de tegenstanders van de globalisering. De term "antiglobalisering" is overigens onjuist. Wij moeten een andere weg inslaan: niet die van de blinde globalisering of antiglobalisering, maar die van een globalisering die in goede banen wordt geleid, ofwel een ethische globalisering. Mevrouw de Voorzitter, ik ben voornemens om op 30 oktober aanstaande op de universiteit van Gent een debat over dit thema te organiseren.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, over precies vijftig dagen zal de volgende Europese Raad plaatsvinden. Gent was echt een informele Raad, die ons ontegenzeggelijk heeft geholpen om straks in Laken belangrijke vorderingen te boeken. Ik doel hier op het ontwikkelen van een gemeenschappelijk asiel-, immigratie- en justitiebeleid, het operationeel verklaren van het Europese defensie- en veiligheidsbeleid, het bevorderen van het uitbreidingsproces en het afgeven van een ambitieuze verklaring over de toekomst van Europa. Persoonlijk hecht ik aan dit laatste punt nog de meeste waarde.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, geachte Parlementsleden, allereerst wil ik graag zeggen dat de Commissie met veel genoegen kennis heeft genomen van een prachtig bericht: het Ierse Republikeinse Leger is overeenkomstig het akkoord van Goede Vrijdag begonnen met het inleveren van wapens. De Commissie zal het verdere verloop van het vredesproces in Noord-Ierland ook door middel van ons PEACE-programma op de voet volgen.
Na de aanslagen van 11 september op de Verenigde Staten van Amerika, onze traditionele bondgenoot, heeft de Europese Unie er zich publiekelijk toe verbonden onbeperkt mee te werken aan de thans geleverde inspanningen om de uitvoerders, de organisatoren, en de opdrachtgevers van deze aanvallen aan het gerecht uit te leveren en rekenschap te vragen aan hen die hun bescherming, steun en gastvrijheid hebben verleend. Zo hebben wij de regering en de bevolking van de Verenigde Staten onze volledige solidariteit verzekerd.
In de daaropvolgende dagen heb ik tot mijn grote voldoening kunnen zien hoe deze solidariteitsverklaringen werden omgezet in snelle en op elkaar afgestemde maatregelen op Europees niveau.
Chris Patten, de Belgische minister van Buitenlandse zaken, de heer Michel, en de heer Solana zijn eerst naar Washington gereisd, en vervolgens naar Pakistan, Iran, Saoedi-Arabië, Egypte en Syrië om mee te werken aan de vorming van een wereldwijde coalitie tegen het terrorisme.
De Europese autoriteiten zijn vlug begonnen met de versterking van de samenwerking tussen de politie- en inlichtingendiensten zowel binnen de Europese Unie alsook met derde landen, met name de Verenigde Staten.
Dankzij de op communautair niveau vastgestelde noodwetgeving konden wij voor meer dan 100 miljoen euro aan middelen bevriezen die toebehoorden aan van terrorisme verdachte personen.
Wij hebben uniforme, voor heel de Unie geldige normen uitgewerkt om het luchtverkeer veiliger te maken. Bovendien heeft de Commissie voorstellen gedaan voor een gemeenschappelijke definitie van terrorisme, voor een in de gehele Europese Unie toepasselijk systeem van straffen voor met terreur verbonden misdrijven en voor een Europees aanhoudingsmandaat. Deze voorstellen werden door de Europese Raad op zijn buitengewone bijeenkomst op 21 september sterk ondersteund.
Bij die gelegenheid heeft de Raad de landen van de Europese Unie gevraagd "ieder volgens zijn eigen middelen" bij te dragen tot de nieuwe wereldwijde campagne tegen terrorisme. En dat is ook gebeurd: bepaalde landen hebben hun strijdkrachten gemobiliseerd en aangeboden, terwijl andere informatie hebben verstrekt of hun luchtmachtbasis ter beschikking hebben gesteld.
Ondanks het belang en het succes van deze gezamenlijke acties was de aandacht van de media in feite vooral gericht op de initiatieven van de individuele landen. Dat heeft de lopende debatten over de concrete rol die Europa in zijn geheel op internationaal niveau moet spelen, in zekere zin overschaduwd en in de war gestuurd. Precies bij dit aspect wil ik vandaag even blijven stilstaan.
Vanaf het begin van mijn mandaat was een van doelstellingen van mijn Commissie ervoor te zorgen dat de Europese aanwezigheid op wereldniveau werd versterkt. Door de nieuwe wereldsituatie is deze doelstelling nog dringender geworden.
Om een hoofdrol te kunnen spelen op het wereldtoneel moet de Europese Unie met één stem, met een duidelijke en krachtige stem spreken, en ervoor zorgen dat haar woorden gevolgd worden door gezamenlijke daden.
De Unie heeft ontegensprekelijk vooruitgang geboekt in die richting. U hoeft bijvoorbeeld alleen maar de uiteenlopende houdingen van de lidstaten ten tijde van de Golfoorlog tien jaar geleden te vergelijken met onze recente houding ten aanzien van de situatie in de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, en met onze coherente reactie vandaag op het terrorisme. Ik wil deze gelegenheid aangrijpen om het uitstekende werk in die zin van het Belgische voorzitterschap te onderstrepen, dat er zich steeds op toegelegd heeft de gemeenschappelijke doelstellingen van de Europese Unie op moedige en verstandige wijze te verdedigen.
We zijn echter nog ver verwijderd van een daadwerkelijk gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat wij nochtans zo dringend nodig hebben. Ik ben dus verheugd over het feit dat wij er ons in de verklaring van de Unie van 14 september publiekelijk toe hebben verplicht ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat de Unie werkelijk wordt gehoord en werkelijk met één enkele stem kan spreken.
Een gemeenschappelijk beleid is natuurlijk geen uniform beleid, dat door elk van de lidstaten in een en dezelfde vorm wordt aangenomen. Een gemeenschappelijk beleid is een beleid dat de krachten van de individuele landen vermenigvuldigt rond dezelfde doelstellingen en met dezelfde instrumenten.
Was "Europa afwezig" , zoals sommigen beweren? Mijn antwoord is "nee" , al moet een onderscheid worden gemaakt. Overal waar integratie mogelijk en reëel is, reageert Europa met specifieke initiatieven en passende antwoorden. Dat hoeft niemand te verbazen, aangezien de communautaire methode reeds sinds vijftig jaar een efficiënte, snelle en zichtbare werking van de Unie garandeert.
Het is op de minder geïntegreerde gebieden, waar de communautaire methode zo goed als afwezig is, dat zich een echt efficiëntieprobleem in het optreden van de Europese Unie stelt. Dat gegeven moet voor ons een stimulans zijn om nog vastberadener de volgende grote politieke opdrachten van de Unie voor te bereiden.
Een gemeenschappelijk beleid garandeert de coördinatie van de verschillende nationale beleidslijnen binnen een communautair kader, overeenkomstig de communautaire methode en ten dienste van het algemeen belang van de Unie. Voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid hebben we dat punt nog niet bereikt. Naar die doelstelling moet echter juist wel worden gestreefd. Daarbij moet een beleid worden opgebouwd dat geïnspireerd is op de op communautair vlak opgedane ervaringen.
Dit betekent in de eerste plaats gezamenlijk optreden. Naar mijn oordeel beantwoorden individuele acties van enkelen noch aan het algemeen belang, noch aan de belangen van de individuele landen, groot of klein. Ik heb in Gent nota genomen van het feit dat geen enkele lidstaat in die richting wil gaan. De Commissie zal echter waakzaam blijven, in het belang van allen.
In de tweede plaats betekent dit concrete institutionele besluitvormingsmechanismen. Het is dit soort gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat wij moeten ontwikkelen - en dat wij snel moeten ontwikkelen, rekening houdend met al het positieve dat ermee reeds werd bereikt - indien wij werkelijk invloed willen uitoefenen op de wereld die na de tragedie van 11 september zal ontstaan.
Ik stel tot mijn tevredenheid vast dat de Commissie constitutionele zaken van het Europees Parlement lang en uitvoerig de implicaties van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid voor de werking van de instellingen en in het bijzonder van de Raad besproken heeft.
Ik ben verheugd over de voorstellen van het verslag-Poos, die ik van harte feliciteer met de resultaten die bij de behandeling van zulke complexe en gevoelige vraagstukken werden bereikt. Ik hoop dat het Parlement deze vandaag integraal zal aannemen en dat de Raad zich zal inspannen om ze zo vlug mogelijk in praktijk te brengen. De Commissie is ten volle bereid daaraan mede te werken.
De verklaringen van 14 september hebben een enorme weerslag op de prioriteiten voor het buitenlandse beleid van de Unie. Op de korte en middellange termijn moeten we nog meer aandacht schenken aan onze dialoog met de Arabische wereld en de moslimwereld, aan het vredesproces in het Midden-Oosten en aan een optimale benutting van alle kansen die het proces van Barcelona biedt.
Het ogenblik is aangebroken om in het Middellandse-Zeegebied een nieuwe fase in te leiden. De tot dusver behaalde resultaten zijn, ook al was dat niet altijd onze verantwoordelijkheid, niet volledig bevredigend geweest. Nu moeten we zo goed mogelijk gebruik maken van alle kansen waarover we beschikken, om een echte kwalitatieve sprong voorwaarts te maken. De Euromediterrane ruimte moet concrete perspectieven worden geboden voor economische integratie en de invoering van institutionele mechanismen voor gemeenschappelijke besluitvorming.
Voorts verwacht iedereen van ons dat we onze rol in het Midden-Oosten een nieuwe impuls geven. We moeten deze uitdaging op concrete, gemeenschappelijke wijze aangaan. Het is een zware uitdaging, maar ze gaat onze krachten niet te boven.
We moeten onze horizon verruimen en ons uitwisselings- en samenwerkingsbeleid met Pakistan, India en Iran, maar ook met Saoedi-Arabië en de Golfstaten, opnieuw bezien. Met Pakistan hebben we de afgelopen dagen al concrete vooruitgang geboekt.
Voorts geloof ik dat we ook bereid moeten zijn te reageren op de hernieuwde blijken van belangstelling uit landen zoals Libië, met name wanneer het gaat om concrete acties ten behoeve van gemeenschappelijke doelstellingen, zoals de strijd tegen ziektes als aids. Ook hier is Europa wel degelijk in staat te reageren op de krachtige politieke signalen en deze landen te helpen bij hun toetreding tot onze coalitie.
Terzelfder tijd moeten we ons energiek inzetten om met al onze buren een coherent en actief beleid op te bouwen. Wij moeten zorgen voor een partnerschap met doelstellingen, instellingen en middelen, vooral in onze betrekkingen met Rusland en Oekraïne. Dit partnerschap moet een garantie zijn voor duurzame stabiliteit op ons continent. We staan voor veel veranderingen, en dit is dan ook het moment om dit beleid een nieuwe impuls te geven.
Ten slotte moeten we op mondiaal vlak het vertrouwen opnieuw zien op te bouwen. Een van de belangrijkste middelen om zulks in de nabije toekomst te verwezenlijken, is ervoor te zorgen dat er een nieuwe onderhandelingsronde over de wereldhandel op gang wordt gebracht.
Terzelfder tijd moeten we energieker optreden om de armste regio's in de wereld reële kansen op duurzame ontwikkeling te bieden. Ik heb het al gezegd, en ik zal het blijven herhalen: we moeten de globalisering zo sturen dat iedereen, rijk en arm, daar baat bij heeft.
Wij Europeanen moeten trots zijn op ons beleid ter voorbereiding van de uitbreiding van de Unie. Dit is beleid is tot dusver de enige vorm van democratische globalisering die in de wereld is uitgeprobeerd.
We moeten dus met energie, durf en verbeelding de mondiale problemen aanpakken die de voedingsbodem zijn van rancune en ontevredenheid, te weten de armoede, de toenemende inkomenskloof en het inmiddels ondraaglijk geworden gebrek aan evenwicht op economisch en sociaal gebied.
Dit zijn de kiemen voor de frustratie en de spanning die zich jegens het Westen doen gevoelen. De coalitie tégen terrorisme moet gepaard gaan met een coalitie vóór ontwikkeling. Daarbij kan de Unie een voorbeeldfunctie vervullen.
Dames en heren, de buitengewone Raad van 21 september heeft de Commissie gevraagd de economische gevolgen van de terreuraanslagen te onderzoeken. Op dit verzoek zijn we onmiddellijk ingegaan en tijdens de Europese Raad van Gent heb ik dit verslag gepresenteerd.
De groeivertraging in de Europese economie was duidelijk al vóór 11 september begonnen. Het directe gevolg van de terreuraanslagen was een verdere afkalving van het consumentenvertrouwen en een algemeen gevoel van onzekerheid.
Toch mogen we ook de diverse positieve factoren niet uit het oog verliezen. Dankzij deze factoren kunnen we de huidige shock veel rustiger tegemoet treden dan in het verleden in vergelijkbare omstandigheden het geval was.
Allereerst de fundamenten van onze economie. De Europese economie gaat, in tegenstelling tot die van de Verenigde Staten, niet gebukt onder handelstekorten, en de Europeanen hebben nog een uitgesproken tendens tot sparen. Voorts is de Unie - en dit is een belangrijk verschil met vroegere crises - grotendeels beschermd gebleven tegen een spiraal van devaluaties omdat er thans een sterke, betrouwbare munt is, de euro. De gebeurtenissen van de afgelopen weken zouden ons nog trotser moeten maken op de grote sprong voorwaarts die we dankzij de euro hebben kunnen maken.
Ten tweede ons programma. We zijn bezig met grote structurele hervormingen die gebaseerd zijn op een zorgvuldig uitgewerkte strategie: de strategie van Lissabon. Deze hervormingen zijn zeker nog niet voltooid, maar de huidige crisis zou ons moeten sterken in onze politieke vastberadenheid om deze hervormingen tot een goed einde te brengen. Ik doe een beroep op dit Parlement en de Raad om niet langer te aarzelen en zo snel mogelijk uitvoering te geven aan de in Lissabon en daarna genomen besluiten die tot doel hebben de Europese economie efficiënter te maken.
Alleen wanneer we er in slagen de in Lissabon uitgezette bakens en doelstellingen te bereiken, zullen we in staat zijn om de stijging en de duur van de werkloosheid binnen de perken te houden en het groeipotentieel op middellange en lange termijn te versterken.
Ten derde onze instrumenten. We hebben ook blijk gegeven van aanzienlijke begrotingsdiscipline, hetgeen ons nu in deze fase van groeivertraging enige armslag biedt. Wel zijn wij nu in volle omvang geconfronteerd met het probleem van de coördinatie van het economisch beleid. Dit probleem doet zich voor omdat het ook op dit terrein moeilijk is de communautaire methode toe te passen.
Steunend op al deze elementen heb ik de Europese Raad volgende, dubbele boodschap meegegeven: ten eerste geeft volgens de huidige informatie onze economie blijk van een reëel weerstandsvermogen, en ten tweede moeten we de economische evolutie strikt onder controle houden, niet alleen in de Unie en de eurozone, maar ook wereldwijd. Als de situatie zou veranderen, moeten we klaar staan om in te grijpen.
Andermaal wil ik herhalen hoe belangrijk het is dat we onze initiatieven coördineren. Gezien de huidige integratie moeten alle maatregelen passend worden gecoördineerd op het niveau van de eurozone en de Europese Unie. In de huidige situatie van onzekerheid moeten we bewijzen dat we gecoördineerd optreden en bereid zijn gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, geachte afgevaardigden, thans is het moment gekomen om blijk te geven van maximale eenheid, vastberadenheid en doortastendheid. Laten we zo handelen dat de gruwel van 11 september de aanzet vormt voor blijvende hoop.
De wijze waarop de bevolking in onze landen op de recente gebeurtenissen heeft gereageerd, toont aan dat de Europese Unie meer, en niet minder, aanwezig moet zijn. Wil Europa haar beloften gestand doen, haar beloften van solidariteit met de Verenigde Staten en van bescherming van de solidariteit op wereldschaal, moeten de lidstaten van de Europese Unie ook daadwerkelijk gemeenschappelijk optreden. De Commissie zal zich daar met al haar krachten blijven voor inzetten.
(Levendig applaus)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, onze fractie ondersteunt de verklaring van Gent over het terrorisme. Tegelijkertijd zeggen wij echter, mijnheer de voorzitter van de Raad, dat het nu wel tijd is de daad bij het woord te voegen. Het kan niet de bedoeling zijn dat de staatshoofden en regeringsleiders nu voor de tweede keer aanbevelingen doen die niet onmiddellijk worden omgezet door de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken. Wij eisen nu ook van hen dat ze sneller werken! Wij willen met name benadrukken dat enkel samenwerking tussen de lidstaten niet langer voldoende is! Belangrijke vraagstukken op het gebied van binnenlands beleid en justitie moeten aan de hand van het communautair recht opgelost kunnen worden. De Commissie moet een centrale rol spelen bij het toezicht op en de tenuitvoerlegging van het communautair recht. Iedere zes maanden is er immers een andere voorzitter van de Raad en dat zorgt niet bepaald voor continuïteit. De Europese Commissie en de Europese instellingen moeten juist die continuïteit waarborgen.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, ook in uw hoedanigheid van premier van België verzoek ik u eindelijk een bevredigende oplossing te vinden voor het probleem van de veiligheid van de Europese instellingen, inclusief het Europees Parlement in Brussel, zowel wat betreft de procedure als de inhoud!

Wij moeten Europa zichtbaarder maken. Het was natuurlijk goed dat enkele persoonlijkheden van de Europese Unie de Amerikaanse president hebben bezocht, maar ik vind het bijvoorbeeld onaanvaardbaar dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken voor de camera' s verschijnt en er drie Europese persoonlijkheden naast hem zitten. Wij moeten daaruit onze conclusies trekken voor de toekomst, want we kunnen leren van een crisissituatie. Wij hebben een Europees gezicht nodig dat ons in de wereld vertegenwoordigt!
(Applaus)
Wij hebben nu een coalitie tegen het terrorisme en onze fractie is het daar volledig mee eens. Er moet nu echter ook een coalitie voor de wederopbouw van Afghanistan komen. U heeft zich daarvoor uitgesproken, mijnheer de voorzitter van de Raad, en dat juich ik toe. Afghanistan lijdt al twintig jaar. Daarom moeten wij ons er als Gemeenschap ook op internationaal niveau voor inzetten dat Afghanistan op weg wordt geholpen naar een goede toekomst.
U heeft net als de voorzitter van de Commissie terecht gesproken over het Midden-Oosten. Onze fractie is een tegenstander van het met opzet doden van mensen, of dat nu in Palestina of Israël gebeurt. Daarom verzoeken wij de betrokkenen met klem nu eindelijk een teken van vrede te geven. Wij willen dat Israël en de Palestijnen gaan samenwerken, dat er een Palestijnse staat komt en dat Israël erkende en veilige grenzen krijgt. Wij willen dat de betrokkenen geen beleid voeren dat gebaseerd is op "oog en oog, tand om tand" , maar op het streven naar samenwerking, vrede en dialoog.
(Applaus)
Wij zien in het Middellandse-Zeeforum een belangrijke uitdaging. Daarom hebben wij voorgesteld om op 8 november deze Euromediterrane ontmoeting te organiseren in Brussel. Ik wil de Voorzitter ervoor danken dat zij ons gemeenschappelijk besluit in de Conferentie van voorzitters zo snel heeft uitgevoerd. Wij hopen dat dit een signaal is voor de samenwerking met de Arabische en islamitische wereld.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, over Laken wil ik het volgende zeggen. Over het geheel genomen zijn wij het met u eens. Zorgt u er echter wel voor dat deze conventie niet alleen tot taak krijgt vrijblijvende voorstellen te presenteren. Zij zal uiteindelijk met een door de meerderheid gesteund voorstel moeten komen, en in dit voorstel kan natuurlijk ook een minderheidsstandpunt voorkomen. Het is echter niet de bedoeling dat er in de conventie onderhandelingen gevoerd worden die niet bindend zijn, en dat verwachten wij ook niet van de conventie. Wij verwachten veeleer een voorstel waarop de staatshoofden en regeringsleiders vervolgens kunnen voortborduren. Wij rekenen er ook op dat het presidium van de conventie niet al te groot wordt. Vijf leden volstaan, namelijk de voorzitter en de vertegenwoordigers van de vier betrokken instellingen. Dit orgaan moet een daadwerkelijk leidinggevende functie hebben, zodat de conventie goede resultaten voor de toekomst oplevert. Wij hopen dat er voor het werk van de conventie een tijdschema wordt opgesteld waardoor we al in 2003 onder Italiaans voorzitterschap een verdrag kunnen sluiten. Hopelijk leidt deze overeenkomst vervolgens tot het basisverdrag waarover u reeds gesproken heeft.
Ik wil nog een zeer praktische opmerking maken. U heeft in Gent gesproken over bankoverschrijvingen tussen de lidstaten van de Europese Unie. Over het algemeen wordt gedacht dat dit geen echt belangrijke kwestie is, maar het Parlement heeft inmiddels met het verslag-Peijs een voorstel daarvoor gedaan. Wij hebben duidelijk gemaakt dat het voor ons onaanvaardbaar is dat er zulke hoge kosten gepaard gaan met bankoverschrijvingen. Daarom vind ik het goed dat ook de staatshoofden en regeringsleiders het daarmee eens zijn.
Tot slot wil ik nog een ding zeggen. Er zijn wat irritaties geweest tussen de voorzitter van de Raad en de Commissie. Dat is zeer jammer, aangezien België voorzitter van de Raad is. Het ging over een gemeenschappelijk optreden en wie waar wat wanneer gezegd heeft. Er waren bepaalde irritaties ontstaan, omdat drie lidstaten bij elkaar gekomen zijn. Dat wil ik niet onder tafel vegen, maar ook niet op de spits drijven. Ik wil echter wel het volgende tegen alle Europese instellingen zeggen: dit Europa zit zo complex in elkaar dat er geen plaats is voor arrogantie of dominant gedrag. Alle instellingen moeten juist toenadering tot elkaar zoeken. Het is van belang dat ze elkaar begrijpen en dat ze samenwerken, want het gaat ten slotte om onze gemeenschappelijke Europese toekomst.
Ik hoop dat de crisis waarin de wereld nu verkeert, ertoe leidt dat de Europese instellingen nader tot elkaar komen en dat ze in het belang van Europa gaan samenwerken.
(Applaus)

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, de Europese Raad van Gent heeft mijn fractie vervuld met hoop en bezorgdheid, hoop omdat de wapens in Noord-Ierland in beton worden gegoten en bezorgdheid omdat ons een lange strijd tegen het wereldterrorisme te wachten staat, een strijd die toewijding, volharding en moed vereist.
Deze strijd blijft niet beperkt tot televisiebeelden, of zij nu van Al-Jazira of CNN afkomstig zijn. Wij moeten uiteraard oog hebben voor de door de Verenigde Naties goedgekeurde vergeldingsmaatregelen, maar anderzijds moeten wij ook aanzienlijke inspanningen leveren op humanitair vlak en op het gebied van de wederopbouw en de stabilisatie, zowel in Afghanistan als in een groot deel van de rest van de wereld. Voor de Europese Unie is in deze context een belangrijke rol weggelegd.
In aansluiting op wat de voorzitter van de Raad over de bijeenkomst van Gent heeft gezegd, breng ik hier in herinnering dat de Europese Raad in Helsinki het licht op groen heeft gezet voor de oprichting van een snelle-interventiemacht die nog steeds niet operationeel is. Het lijkt mij overigens volkomen ongepast dat enkele lidstaten in dit verband samen vergaderd hebben.
Ik ben tevens van oordeel - en dit is een oproep aan zowel de fungerend voorzitter van de Raad als de voorzitter van de Commissie - dat wij steeds blijk moeten geven van eensgezindheid. Het is van fundamenteel belang dat de voorzitter van de Commissie aan het einde van elke Europese Raad schouder aan schouder met de fungerend voorzitter van de Raad de aangenomen besluiten bekendmaakt.
Voor wat de taakverdeling tussen de Europese Raad en de verschillende Raden betreft, attendeer ik u erop dat het Europees Parlement alles in het werk stelt om de behandeling van de voorgestelde maatregelen te bespoedigen. De houding van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken staat evenwel niet in verhouding tot onze inspanningen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik raad u aan om vóór de Europese Raad van Laken nauwgezet het verslag van mijn fractiegenoot, de heer Poos, te lezen. Hij heeft de meeste historische ervaring van heel de Raad. Hij kan u interessante voorstellen helpen formuleren.
Ook onze betrekkingen met de moslimlanden en de Arabische wereld vergen enig commentaar. De heropening van het forum begin november zal wellicht een gunstige uitwerking hebben. Ondertussen doet ook mijn politieke familie verwoede pogingen om de banden weer aan te halen. Het geplande bezoek aan het Midden-Oosten is in dit opzicht veelbetekenend. Het is belangrijk dat de Unie actief deelneemt aan de oplossing van dit bijzonder verstrekkende conflict.
Verder heb ik nog een korte opmerking bij de economie: de inflatie neemt af, er is voldoende speelruimte, maar de Europese Unie moet een actief en anticyclisch beleid voeren. Bovendien beschikken wij nog steeds over een Centrale Bank die beslissingen neemt en een Raad die aanbeveelt. Er bestaat behoefte aan economische sturing in de Unie. Aangezien u hebt gezegd dat u in de Universiteit van Gent een debat over globalisering zult bijwonen, verzoek ik u ook het verslag van het Europees Parlement over de hervorming van het internationaal financieel stelsel mee te nemen. Voor wat de Tobin-taks betreft, hebben uw politieke vrienden tegen het voorstel van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën en het amendement van mijn fractie gestemd.
Met het oog op de toekomst van Europa is het van fundamenteel belang dat de conventie geen kibbelpartij wordt, maar een gezamenlijke krachtinspanning. Wij vorderen, maar u trekt zich gaandeweg terug. Dat is geen goede zaak. Ik dank u dat u de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken en de rapporteurs hebt bijeengeroepen. Ik kan u namens mijn fractie meedelen dat wij twee doelstellingen nastreven: ten eerste verlangen wij dat de Europese afgevaardigden en de lidstaten op evenwichtige wijze vertegenwoordigd zijn, zowel in de conventie als in het voorzitterschap, en ten tweede wensen wij dat de conventie effect sorteert. Aan een gezellig onderonsje of een praatclub hebben wij niets. Er moeten coherente voorstellen ter tafel worden gelegd.
Tot slot achten wij het onontbeerlijk dat de voorstellen uitmonden in een besluit van de Intergouvernementele Conferentie vóór de verkiezingen van 2004. Wij moeten immers de in het kader van de uitbreiding aangegane verplichtingen eer aandoen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in dit verband attendeer ik u erop - ook hier hebben zich enige interpretatieproblemen voorgedaan - dat het eindexamen eind 2002 zal plaatsvinden.
Het verheugt mij dat u gisteren een bezoek aan Polen hebt gebracht. Ik ben er afgelopen zaterdag nog geweest. Het verbaast mij overigens ten zeerste dat in conservatieve Europese kringen stemmen opgaan die beweren dat Polen een probleem is geworden nu een linkse partij de verkiezingen heeft gewonnen. Polen was voorheen een veel groter probleem omdat het geen betrouwbare regering had. Ofschoon een beetje politieke concurrentie uiteraard nooit kwaad kan, ben ik van oordeel dat wij Polen moeten steunen omdat het momenteel een stabiele regering heeft en vastbesloten is om tot de toekomst van de Unie toe te treden.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, evenals andere collega' s wil ook ik vandaag beginnen met een opmerking over de mijlpaal die in Noord-Ierland is bereikt. De bevestiging dat de IRA nu inderdaad de wapens inlevert, is een stap die al heel lang noodzakelijk was. Het had al veel eerder moeten gebeuren, maar nu het eindelijk zover is, zijn wij er bijzonder blij mee. Met name sinds 11 september is deze stap steeds onvermijdelijker geworden. Ik hoop dat dit het begin zal blijken te zijn van een nieuwe dag, van een nieuw begin, van een renaissance in het vredesproces in Noord-Ierland. Ik hoop ook dat alle politici deze kans met beide handen zullen aangrijpen om de vrede stevig in de bij dit akkoord betrokken partijen te verankeren. Ik sluit mij dan ook aan bij degenen die alle Europese instellingen vandaag hebben opgeroepen om namens de Europese Unie onze instemming te betuigen met de gebeurtenissen in Ierland.
Over de Raad van Gent wil ik tegen premier Verhofstadt zeggen dat mijn fractie de door u geuite, bijzonder heldere en ondubbelzinnige verklaringen over onze volledige solidariteit met de Verenigde Staten volledig steunt. Dit is een belangrijke daad van solidariteit en ook een belangrijk uitgangspunt. Ik herhaal namens mijn fractie dat wij er volledig achter staan. Dat ik hier niet verder op in ga, mijnheer de fungerend voorzitter, is omdat ik u een paar vragen wil voorleggen.
Zoals u weet hebben wij langdurig gesproken over de mogelijke humanitaire crisis. Vanzelfsprekend mogen wij de wereldgemeenschap niet de schuld geven van het feit dat de Taliban in de door hen beheerste gebieden weigeren samen te werken met de Verenigde Naties, de NGO' s en anderen. Ik wil echter graag weten welke speciale initiatieven wij als Europese Unie, gezien onze toezeggingen voor hulp in dit gebied, op dit moment nemen om Pakistan over te halen zijn grenzen te openen voor vluchtelingen. Ik begrijp dat dit zeer moeilijk ligt. Ik weet dat het land al meer dan 2 miljoen of meer Afghanen op zijn grondgebied heeft. Kunnen wij echter met onze financiële en organisatorische mogelijkheden de Pakistaanse autoriteiten er niet van overtuigen dat wij hen, als zij hun grenzen openstellen om deze crisis het hoofd te bieden, er niet alleen voor zullen laten staan of hen alleen de kastanjes uit het vuur zullen laten halen?
Ik wil het nu graag hebben over de rol van de Raad bij de uitvoering van het actieplan voor terreurbestrijding. Ik noem in het bijzonder het strategische leiderschap dat u tijdens de buitengewone bijeenkomst van de Raad op 21 september hebt getoond. Ik feliciteer hierbij de Commissie met het feit dat zij de Europese Raad aan zijn woord heeft gehouden en buitengewoon snel een alomvattende maatregel heeft genomen om de tegoeden van terroristische organisaties te bevriezen.
Ik kan u verzekeren dat ook wij hier in dit Parlement binnen 24 uur nadat wij dit bericht hadden ontvangen, hebben gereageerd en onze instemming hebben gegeven, op voorwaarde dat wij de maatregel nog tijdens deze zittingsperiode van het Parlement opnieuw zouden kunnen bekijken. Dit was uniek in de geschiedenis van de Europese wetgeving. Het was voor ons dan ook enigszins teleurstellend om te moeten vaststellen dat, als er al van vertraging sprake was, deze werd veroorzaakt door uw eigen uitvoerende instanties, van de Europese Raad tot aan de Raad.
Ik heb een paar vragen. Wat doet de Raad met betrekking tot de bevriezing van tegoeden? Ik heb in dat verband nog een belangrijke vraag. Kunt u, mijnheer de premier, mij uitleggen wat dit zegt over de manier waarop de Europese Unie wordt bestuurd? Uiteindelijk is de Raad er om strategische leiding te geven. U gaf die, en de Commissie volgde; dit Parlement volgde. De vraag is echter waarom de Raad uw voorbeeld niet met dezelfde voortvarendheid heeft gevolgd?
Ik wil u nog één andere vraag voorleggen met betrekking tot de conventie. De premier heeft ons uitgelegd dat de kandidaat-landen daaraan zullen deelnemen. Ik juich dat van harte toe. Ik verzoek de premier om in het licht van het akkoord van Helsinki nog eens duidelijk te bevestigen dat alle kandidaat-landen op dezelfde manier zullen worden behandeld. Geldt deze uitnodiging ook voor Turkije? Het is belangrijk dat Turkije ook meedoet, op basis van de beginselen van Helsinki. Ik weet dat Turkije nog niet met de EU over toetreding onderhandelt, maar in Helsinki is duidelijk het beginsel van de gelijke behandeling van alle kandidaat-landen afgesproken.
Ik vat mijn vragen nog eens samen. Wat gaan wij doen met Pakistan en de humanitaire hulp? Wat zegt het voorbeeld van de bevriezing van tegoeden ons over de matige kwaliteit van ons bestuur? Zal Turkije deelnemen aan het proces?
Tot slot doet het mij veel genoegen de voorzitter van de Commissie en de fungerend voorzitter van de Raad althans vandaag gezamenlijk te zien optreden in het Europees Parlement.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, wij weten allen dat er bij de afsluiting van iedere Europese Raad zowel reden is voor hoop als voor teleurstelling.
Bemoedigend zijn altijd de edelmoedige verklaringen die op iedere Raad worden afgelegd. De teleurstelling houdt vrijwel altijd verband met het nakomen van de beloften die in deze verklaringen worden gedaan.
Ik wil u in dit kader graag de mening van mijn fractie geven over gevolgen van de aanval van 11 september en de strijd tegen het terrorisme. Wij zijn ingenomen met de verklaring waarin wordt gesteld dat humanitaire hulp aan Afghanistan en de aangrenzende landen onze prioriteit verdient. Helaas zijn wij minder tevreden over de mate waarin de toezeggingen in deze verklaring worden nagekomen.
Als we daadwerkelijk voedselhulp willen verschaffen aan de bedreigde burgerbevolking zullen we tegemoet moeten komen aan de wens van talloze personen en een groot aantal NGO's en de bombardementen onmiddellijk moeten opschorten. Er zijn immers voldoende aanwijzingen - en wij zijn ook vaak genoeg gewaarschuwd - dat een humanitaire ramp op handen is met de over het algemeen zeer strenge Afghaanse winter voor de deur.
Wij weten nu dat de burgerbevolking zwaar gebukt gaat onder de oorlog en dat de Raad met zijn zeer ferme steun aan de militaire operaties aan deze situatie voorbij gaat.
Tijdens de Top die onlangs in Gent heeft plaatsgevonden ter voorbereiding van de echte Top, is gebleken dat de staatshoofden en regeringsleiders prioriteit hechten aan militaire samenwerking met de VS boven een gezamenlijke politieke benadering door de Unie. De humanitaire, diplomatieke en andersoortige initiatieven kwamen hierbij duidelijk op de tweede plaats. Persoonlijk beschouw ik deze voorbereidende top dan ook als een mislukking.
De Raad heeft zich uiteraard bereid verklaard om de strijd tegen het terrorisme aan te gaan en de bevolking tegen terroristische aanslagen te beschermen. Het is evenwel duidelijk dat er een ondubbelzinnige definitie van terrorisme in de wetgeving dient te worden opgenomen om te voorkomen dat het begrip op verschillende manieren geïnterpreteerd kan worden en legitieme protestuitingen van politieke aard als crimineel kunnen worden aangemerkt.
Het baart onze fractie zorgen dat de Unie bereid is samen met de VS initiatieven te ontwikkelen om met name wederzijdse rechtshulp en uitzettingen te vereenvoudigen. Wat betreft het uitzettingsbeleid weten wij immers dat de doodstraf nog altijd wordt toegepast in de VS waardoor de Europese Unie dus met een bijzonder groot probleem wordt opgezadeld. Wat de wederzijdse rechtshulp betreft, zullen wij erop toezien dat de openbare vrijheden beschermd worden en dat de bescherming van persoonlijke gegevens niet kan worden aangetast in het kader van deze samenwerking met de Verenigde Staten.
Wij hechten veel belang aan een goede bescherming van de burgerbevolking. Het doet ons in dit opzicht genoegen dat bereidheid is getoond om er gezamenlijk voor te zorgen dat wapens en chemische, bacteriologische en nucleaire stoffen, die gebruikt kunnen worden voor terroristische doeleinden, niet aan derden worden doorverkocht of zonder toezicht worden uitgevoerd. Het is een goede zaak dat men de gezamenlijke inspanningen in dit opzicht wil opvoeren. Wij vragen ons echter af waarom er niet gesproken is over de omvangrijke problemen met betrekking tot de industriële bedrijvigheid, met name wat betreft kerncentrales en opwerkingscentra waar grote hoeveelheden radioactieve stoffen en splijtstoffen liggen opgeslagen. Bij een al dan niet opzettelijke vliegtuigcrash zullen de ecologische en sociale gevolgen niet te overzien zijn. In de verklaring van de Raad wordt niets over dit onderwerp gezegd, hetgeen ik als een ernstige tekortkoming beschouw.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, vinden wij de balans van deze Top buitengewoon teleurstellend. Ik hoop niet dat ik hier na de Top van Laken opnieuw blijk zal moeten geven van onze teleurstelling. In dit opzicht ben ik verheugd over de wens van de voorzitter van de Raad om de Europese Unie een nieuwe rol toe te bedelen en daadwerkelijk de dialoog aan te gaan over een onderwerp dat de laatste tijd onvoldoende aandacht heeft gekregen: de antiglobalisering. Het doet mij genoegen dat de voorzitter van de Raad zijn vocabulaire in dit opzicht heeft aangepast, want de term "antiglobalisering" die hij heeft verworpen is inderdaad ongepast.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, tussen de buitengewone Europese Raad van 21 september en de Top van Gent van 19 oktober lag een periode van vier weken waarin zich strategische gebeurtenissen hebben afgespeeld. Welke conclusies hebben de vijftien lidstaten met betrekking tot deze gebeurtenissen getrokken?
De onmiddellijke steun die ze vorige maand hadden toegezegd heeft zich inmiddels al ontwikkeld tot deelname aan een daadwerkelijke oorlog vol vernietigingen, burgerslachtoffers en ontredderde burgers die hun woningen ontvluchten. Herhaaldelijk blijken er verkeerde doelen onder vuur te liggen, zoals een vluchtelingencentrum, een ziekenhuis, een woonwijk en zelfs stellingen van de Noordelijke Alliantie.
Iedere dag die voorbij gaat raken we verder verwijderd van het ultieme doel van deze operaties, die sterk in intensiteit toenemen zonder dat er ook maar enigszins duidelijkheid bestaat over de strategie die wordt gevolgd. De protesten en kritiek nemen snel toe en het gevoel van onbehagen wint terrein, met name onder de overtuigde aanhangers en de bondgenoten in de strijd tegen het terrorisme.
Welke richting gaan we nu op?
Denken wij nu echt dat we zo de criminele netwerken kunnen ontmantelen en de voedingsbodem onder hun bestaan weg kunnen nemen? Hoe ziet de Europese Raad deze ontwikkeling, die op z'n minst zorgelijk mag worden genoemd, met name nu vlak voor aanvang van de ramadan en de naderende winter is aangekondigd dat er binnenkort Amerikaanse troepen op Afghaans grondgebied zullen gaan opereren?
Welnu, de Europese Raad - ik citeer - "bevestigt zijn onvoorwaardelijke steun aan de militaire operaties en constateert dat deze gerichte acties conform de conclusies van de Europese Raad van 21 september jongstleden zijn".
Met andere woorden: er valt niets nieuws op te merken... Ik ben teleurgesteld en verontrust over deze houding omdat Europa zo min of meer buitenspel wordt gezet in een periode waarin de verwachtingen juist hooggespannen zijn: men wil wel een politiek maar geen militair Europa en vindt dat Europa zich weliswaar solidair moet verklaren met de Verenigde Staten in de strijd tegen de terroristische netwerken, maar niet dat het de unilaterale keuzes van Washington onvoorwaardelijk dient te steunen.
In de periode voorafgaand aan de tragedie van 11 september begon de Europese Unie juist een rol te spelen op het internationale toneel. Ik denk hierbij aan het Midden-Oosten, Macedonië en de Conferentie van Durban tegen het racisme. De Europese Unie wist hier haar stempel op de gebeurtenissen te drukken. Dit gold ook voor de situatie vlak na de aanslagen, toen Europa zijn steun uitsprak voor de meest realistische en verantwoordelijke stroming binnen de regering-Bush en er zo mede voor wist te zorgen dat het verschrikkelijke begrip "kruistocht" niet langer werd gebruikt, maar er een wereldwijde coalitie werd gevormd die zijn weerga in de geschiedenis niet kent.
Helaas lijkt de Europese Unie sinds het van start gaan van de militaire operaties de kluts kwijtgeraakt te zijn alhoewel zij juist nu iets zou moeten ondernemen voor de cruciale vraagstukken die het hart vormen van deze ernstige, wereldwijde crisis, en met name voor de kwestie van het Midden-Oosten.
De heer Verhofstadt heeft zeer kort naar deze kwestie verwezen en de heer Prodi is er op teruggekomen. In de mededeling van de Europese Raad wordt terecht benadrukt dat er pas een duurzame oplossing voor dit conflict kan worden gevonden als de VN-resoluties worden nageleefd. Het lijkt erop dat de Amerikaanse leiders het er zelf over eens zijn dat door het beleid van de heer Sharon het geweld juist toeneemt, met als gevolg dat de kans op vrede wordt verkwanseld. Dit is dus het moment om duidelijke taal te spreken en te voorkomen dat alles spaak loopt en degenen die in troebel water vissen nieuwe kansen krijgen.

Collins
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, voorzitter Prodi, allereerst wil ik mijn oprechte dank uitspreken voor de opmerkingen die mijn collega' s en u, mevrouw de Voorzitter en voorzitter Prodi, hier vanochtend hebben gemaakt over het goede nieuws uit Ierland over de wapeninlevering. Ik wil nog eens publiekelijk melding te maken van het belangrijke aandeel dat het Parlement en de Commissie hebben gehad in het vredesproces, en wel in een tijd waarin die steun bijzonder hard nodig was. In de afgelopen 24 uur hebben wij een dramatische doorbraak gezien. Laat niemand hier echter menen dat de weg naar vrede - een rechtvaardige en blijvende vrede -gemakkelijk zal zijn. Natuurlijk streeft de overgrote meerderheid van het Ierse volk oprecht naar deze rechtvaardige en permanente vrede, maar helaas is er ook een kleine minderheid die haar best zal doen om dit proces te dwarsbomen. Wij moeten daar allemaal voor waken.
Ik ben bijzonder ingenomen met het feit dat de leiders van de Europese Unie ondubbelzinnig hun volledige steun hebben uitgesproken voor de acties in het kader van de strijd tegen het terrorisme in al zijn verschillende facetten en hun solidariteit met de Amerikaanse regering nog eens hebben bevestigd. Zij vinden allemaal dat de strijd tegen het terrorisme moet worden voortgezet onder de vlag van de Verenigde Naties. Ik ben ervan overtuigd dat de Verenigde Naties in dit opzicht een bijzonder belangrijke, leidende rol moeten spelen. De huidige en toekomstige acties in de strijd tegen het internationale terrorisme moeten gebaseerd zijn op het lidmaatschap van de Verenigde Naties.
Wij zijn allemaal bezorgd over de burgerbevolking en vinden dat deze moet worden beschermd tegen de aanvallen die op dit moment in Afghanistan plaatsvinden. In een oorlogssituatie is niets frustrerender dan te horen dat commentatoren over burgerslachtoffers spreken als "collateral damage" . We hebben hier te maken met mensenlevens en mensenlevens moeten altijd worden beschermd. Humanitaire hulp voor het Afghaanse volk moet voorop staan en dergelijke hulp moet in de behoeften van de Afghaanse bevolking en de Afghaanse vluchtelingen voorzien. De regeringen in de EU doen hun uiterste best om te zorgen dat deze hulp ook terechtkomt bij de mensen die dat nodig hebben. Wij willen zeker weten dat dit ook gebeurt. De winter begint al heel gauw in Afghanistan, en deze winters zijn buitengewoon koud en moeilijk. Naar mijn mening moet de internationale gemeenschap, met inbegrip van de Europese Unie en de Verenigde Naties, onderzoeken welke humanitaire hulp het Afghaanse volk in de komende paar maanden nodig zal hebben. Vervolgens moet zij er voor zorgen dat de noodzakelijke humanitaire hulp er ook inderdaad komt.
Wij moeten echter ook niet vergeten dat de strijd tegen het terrorisme zich op vele verschillende fronten afspeelt. Binnen de Unie moet de EU-richtlijn over het witwassen van geld formeel worden aangenomen. Wij moeten beslag kunnen leggen op de financiële middelen van terroristische organisaties en daardoor de geldstromen, die de financiële basis voor de verderfelijke daden van dat terrorisme vormen, blokkeren. Wij kunnen de financiële winsten van de drugsbaronnen in Europa al in beslag nemen en wij moeten deze bevoegdheden tot beslaglegging kunnen uitbreiden tot andere vormen van winst uit misdaad.
De lidstaten van de Unie moeten het Verdrag van de Verenigde Naties inzake financiering van terrorisme zo snel mogelijk ratificeren. De EU-regeringen hebben in Gent de invoering van een gemeenschappelijk Europees arrestatiebevel goedgekeurd. De definitieve voorwaarden voor dit arrestatiebevel zullen tijdens een bijeenkomst op 7 december 2001 door de ministers van Justitie van de EU worden vastgesteld. Het is mijns inziens zeer belangrijk dat wij overeenstemming bereiken over een duidelijke definitie van terroristische activiteiten. Een inwoner van een Europees land kan en mag immers alleen naar een ander Europees land worden uitgewezen indien de misdaad waarvan hij of zij wordt beschuldigd, in de lidstaat waarin hij of zij zich op dat moment bevindt ook een misdaad is.
Tot slot leven wij in een moeilijke en onzekere tijd. De politieke situatie in het Midden-Oosten is zeer onzeker. De huidige instabiliteit en het geweld kunnen en mogen niet eindeloos voortduren. Mijns inziens moeten de Israëlische strijdkrachten zich uit de gebieden van de Palestijnse Autoriteit terugtrekken. Ik doe een beroep op de Israëlische en Palestijnse autoriteiten om al het mogelijke te doen om via onderhandelingen een akkoord te bereiken dat is gebaseerd op de aanbevelingen van het Mitchell-rapport.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de voorzitter van de Commissie, op de Top in Gent zagen wij een drieluik naar voren treden, namelijk de zogenaamde top vóór de Top, tussen de drie grote landen. Met de ontmoeting tussen Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, die vóór de Top plaatsvond, hebben wij een model gekregen dat niet past bij de federalistische visie of illusie van een democratische bondsstaat, noch bij de meer realistische visie van de uniesceptici voor een Europa van democratieën. In dit model gebeurt de samenwerking tussen de drie landen op intergouvernementele basis, achter gesloten deuren en zonder democratische controle. Zij beslissen welke mening de andere landen moeten hebben. De kleine landen kunnen deze samenwerking tussen groten als een supranationaal bevel opvatten. Alle topbijeenkomsten gebeuren achter gesloten deuren en zonder democratische controle. Het model van privé-holdings wordt nu ook in de Europese integratie gebruikt. Een minderheid van de grootste aandeelhouders kan voor de meerderheid beslissen. De samenwerking kan zodoende tezelfdertijd intergouvernementeel en supranationaal zijn, waarbij de nadelen samengaan met zo weinig mogelijk openheid, subsidiariteit en democratie.
De topbijeenkomsten moeten veranderen in goed voorbereide ontmoetingen. Tijdens de voorbereiding moeten kleine en grote landen en alle parlementen een gelijke stem hebben. De topbijeenkomsten moeten toegankelijk zijn voor volksvertegenwoordigers, zodat afgevaardigden uit de nationale parlementen door hun aanwezigheid ter plaatse democratische controle kunnen uitvoeren. De topbijeenkomsten moeten ook voor de pers toegankelijk zijn, wanneer de ministers wetgeving en andere onderwerpen behandelen, zoals dat in onze lidstaten in openheid gebeurt. Guy Verhofstadt is een jonge premier van een land dat zich traditioneel tegen de dictatoriale denkwijze van de grote landen verzet. Doet u zo voort, mijnheer Verhofstadt. Nodigt u volksvertegenwoordigers uit naar de volgende bijeenkomst in Laken. Neemt u geen besluit over een nieuw grondwettelijk proces zonder voorafgaand overleg te hebben gevoerd met de kiezers in onze landen. Laat u het volgend verdrag tot stand komen met formuleringen van de bevolking in plaats van het als een dief in de nacht te schrijven zonder respect voor de democratie. Zorgt u er ook voor dat de 49% van de kiezers die in Frankrijk tegen Maastricht hebben gestemd en de meerderheid van de kiezers die in Ierland en Denemarken tegen de Unie hebben gestemd, een correcte vertegenwoordiging in de conventie krijgen. Belooft u dat er over het volgend verdrag in alle landen een referendum komt. U kunt dan niet anders dan een aanvaardbaar verdrag maken, namelijk een verdrag met openheid, subsidiariteit en democratie.

Cappato
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik neem het woord namens de Europese radicale afgevaardigden van de lijst-Bonino. Het is heel goed dat de Europese regeringen achter de instellingen van de Verenigde Staten staan, en wij hopen dat men erin slaagt weerstand te bieden aan de anti-Amerikaanse, antikapitalistische en anti-imperialistische instincten die binnen de politieke gelederen in Europa zo ruim vertegenwoordigd zijn. Minder positief is echter het tempo en de praktische zin van de gepresenteerde humanitaire hulp met het oog op een potentiële humanitaire ramp. Meer algemeen gesproken, kunnen wij niet alleen maar de moeilijke kanten van de politieke rol van de Europese Unie onderstrepen en verzuimen aandacht te besteden aan het democratische gehalte van de instellingen zelf. Er is gesproken over het belang van een gezamenlijke opstelling van de Vijftien, van een gemeenschappelijk standpunt en een vlotte reactie. Wij geloven dat de eenheid van de Vijftien een positieve waarde is wanneer die wordt bereikt door middel van een openbaar, en dus verantwoordelijk en democratisch debat. Dat is veel minder het geval wanneer die eenheid in besloten vergaderingen moet worden bereikt, in geheime kamers die niet onder de democratische controle vallen.
Een voorbeeld daarvan is de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Iedereen wil justitiële en politiële samenwerking in Europa, maar dit zijn zeer delicate thema' s die de grondrechten en fundamentele vrijheden betreffen, die de vijftien wetboeken van strafrecht van onze lidstaten betreffen. We kunnen niet toestaan dat in naam van de noodzakelijke snelle reactie elke vorm van democratisch debat wordt weggevaagd, zowel in de nationale parlementen als in het Europees Parlement, over thema' s die in de grondwetten vastgelegde rechten betreffen. Dat is het echte obstakel: het democratisch gehalte van de Unie is het echte obstakel! We richten ons met name tot de heer Schröder en de heer Chirac, die zich in het openbaar erover hebben beklaagd dat er niet snel genoeg werd opgetreden. Laten we niet vergeten dat het gaat om grondrechten en fundamentele vrijheden! Het democratische gehalte van de instellingen van de Europese Unie staat op het spel.

Van Hecke
Mevrouw de Voorzitter, als geboren Gentenaar zou ik eerst en vooral mijn tevredenheid willen uiten over het vreedzaam verloop van de manifestaties naar aanleiding van de Europese Raad in Gent. Wat misliep in Göteborg en Genua is niet misgelopen in Gent. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het veranderde tijdsgewricht sinds 11 september, maar ook met de goede voorbereiding, met de verstandige aanpak van de politie en zeker ook met de open dialoog die geleid heeft tot een andere sfeer.
De oorspronkelijke bedoeling van deze informele top - de heer Verhofstadt heeft het al benadrukt - was het voorbereiden van de Verklaring van Laken. De Vijftien hebben de krachtlijnen en het tijdschema met betrekking tot de conventie bekrachtigd. Als Europees Parlement moeten wij durven erkennen dat dit echt een krachttoer is. Zes maanden geleden was dit absoluut ondenkbaar.
Positief is ook dat de Unie zich eensgezind en vastberaden heeft opgesteld in de strijd tegen het terrorisme, haar solidariteit met de VS ondubbelzinnig heeft bevestigd, maar tegelijk haar eigen politieke rol heeft beklemtoond. Strikt genomen heeft Gent dus de verwachtingen ingelost. Maar de wijze waarop de Europese eensgezindheid tot stand is gekomen, heeft nog maar eens de zwakheden blootgelegd van de Europese constructie.
Gent heeft ook pijnlijk aangetoond dat het dubbel spanningsveld van Nice, dat tussen de grote en kleine landen, dat tussen de intergouvernementele en de communautaire benadering, de toekomst van de Europese Unie nog altijd ernstig hypothekeert. Dat geldt a priori voor het GBVB. De Franse president heeft formeel gelijk als hij zegt dat de Europese Unie niet bevoegd is voor militaire zaken. Maar de vraag is of men überhaupt bereid is om daar verandering in te brengen.
De drie grootste lidstaten moeten beseffen dat zij niet met één been binnen en met het ander been buiten de Unie kunnen blijven staan. Die dubbelzinnigheid kan men niet blijven verbergen achter mooie slotverklaringen waarin men de schone schijn van de Europese eensgezindheid probeert op te houden.
Laat ons hopen, mevrouw de Voorzitter, dat 11 september en de noodzaak de instellingen te hervormen vóór de uitbreiding, de regeringen van de lidstaten ertoe brengen verder te kijken dan het eigen nationale beleid en terug te gaan naar de roots van de Europese Unie, met name door intensieve samenwerking tussen de Vijftien, en niet tussen drie lidstaten, vrede en veiligheid in Europa en in de wereld te bevorderen.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, ik wil allereerst het Belgisch voorzitterschap lof toezwaaien. Mijns inziens blijkt namelijk uit de manier waarop de Europese Raad van Gent zijn functie heeft uitgeoefend en zich van zijn verantwoordelijkheden heeft gekweten, dat onze instellingen gezond functioneren. Het is in ieder geval een blijk van hoop. Deze Europese Raad was nuttig vanwege zijn oriënterende karakter. Ik wil hier met betrekking tot deze Raad drie punten aan de orde stellen. Het eerste punt heeft betrekking op kwesties op het gebied van wat wij in ons jargon aanduiden als JBZ. De ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie van onze lidstaten kunnen alleen vorderingen boeken met betrekking tot dit immens grote, moeilijke en ingewikkelde vraagstuk als er gedurfde voorstellen worden gedaan, zoals die van commissaris Vitorino. Voorts is het van belang dat de Europese Raad de politieke richting aangeeft die hij wil ingaan. Deze kwesties zijn bepaald niet eenvoudig en vereisen durf en politieke vastberadenheid. Ik wil de voorzitter van harte danken voor deze conclusies.
Wat de economische situatie betreft, heeft de Europese Raad laten zien welke ruimte er bestaat voor het debat tussen enerzijds de economische en anderzijds de monetaire autoriteiten. Het is voor de Europese Unie van groot belang dat er een beleid wordt ontwikkeld waarmee de groei kan worden gestimuleerd. Hiertoe dient ieder zijn verantwoordelijkheden op zich te nemen en dient er volop gebruik te worden gemaakt van de marges die het stabiliteit- en groeipact en het monetair beleid ons bieden. Voorts dient de EIB te worden opgeroepen om grote investeringen te doen, waarbij de lijst van investeringen en de doelen wellicht nog moet worden herzien. U hebt zich in het kader van de opening van de WTO-onderhandelingen hiervoor uitgesproken. Wij mogen evenwel niet onze verantwoordelijkheden uit de weg gaan, bijvoorbeeld wat betreft onze bijdrage in het wegnemen van de schuldenlast van de ontwikkelingslanden.
In de derde plaats hebt u richtsnoeren gegeven voor grensoverschrijdende betalingen, en daar ben ik u dankbaar voor. Wat dit punt betreft, mijnheer de Voorzitter, wil ik uw aandacht vestigen op de pijnlijke kwestie van de cheques. In het kader van de overgang naar de euro mogen wij niet vergeten dat cheques met name gebruikt worden door kwetsbare bevolkingsgroepen. Laten we derhalve niet nog meer hindernissen opwerpen, maar gewoon de tijd zijn gang laten gaan. Zoveel haast hebben we per slot van rekening ook weer niet.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, hebt u zich bereid getoond om in Laken het vraagstuk van de plaats van Europa op het wereldtoneel duidelijk ter tafel te brengen. De voorzitter van de Commissie heeft in deze context de vraag gesteld of Europa afwezig is. Nee, Europa is niet afwezig, maar doet juist alles wat in zijn mogelijkheden ligt. Het enige echte probleem is dat Europa niet altijd goed gehoord wordt. In Durban is er naar Europa geluisterd, maar in politieke, diplomatieke en militaire situaties hebben wij nog te weinig gewicht en wordt er nog onvoldoende naar ons geluisterd. Daarom verwachten wij veel van de conventie.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, toen de twee vliegtuigen zich in het World Trade Center boorden, vernietigden zij meer dan de twin towers. Zij vernietigden ook de drie pijlers van de Europese Unie die wij in het Verdrag van Maastricht hebben vastgesteld. Onze reactie vandaag vraagt dan ook om een volledig geïntegreerde aanpak op het gebied van handel, financiën en veiligheid.
De Europese Raad van Gent heeft laten zien dat de Unie zowel de mogelijkheden als de wil heeft om het Europese gevoel van veiligheid te vergroten. Tegelijkertijd staat de Unie ook unaniem achter het Amerikaanse recht op zelfverdediging en is zij bereid deel te nemen aan de campagne tegen het terrorisme. Dit is een Europese Unie die een steeds actievere, civiele rol speelt en veel actiever meedoet aan het vredesproces in het Midden-Oosten. Om deze rol met succes te kunnen vervullen, moeten wij onze onderlinge ruzietjes en de rivaliteit tussen de instellingen aan de kant zetten.
De Commissie en de Raad moeten het goede voorbeeld van het Parlement volgen en gaan samenwerken, ook over de scheidslijnen tussen de partijen heen. In dat verband wil ik graag het Belgische voorzitterschap van harte gelukwensen met het succes van de instelling van deze conventie.

Maes
Mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, mijnheer de Voorzitter van dit Huis, beste collega's, de Raadsvoorzitter heeft terecht met enige fierheid gezegd dat Gent, na Göteborg en Genua, gelukkig een andere G was.
Wij mochten even ademhalen in rust. Gent was zelfs een dode stad. Toen ik er betoogde met de zogenaamde antiglobalisten was Gent helemaal zijn karakter van levendige stad kwijt. Maar ik ben toch blij ben met uw verklaring over de dialoog met de wereld van de antiglobalisten, een onjuiste term om te zeggen dat een groeiend aantal mensen bezorgd is over de weg die de wereld opgaat.
Wij willen weg van de privatiseringen en de liberaliseringen die grote delen van de wereld in een de facto uitsluiting storten. Wat zal het Belgisch voorzitterschap doen om de WTO te hervormen bijvoorbeeld? Wij zien uit naar uw inspanningen, want het invoeren van de Tobin-tax is een belofte die ik wel in België gehoord heb, maar waar ik op het internationale forum niet veel heb over vernomen.
Het schouwspel echter van de Europese instellingen was niet fraai, en ik ben daarover zeer ontgoocheld. De Raad werd overschaduwd door het triumviraat van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland. Is het dat wat de andere landen te verwachten hebben van een Raad? De grote drie die de lakens uitdelen, is dát het Europa dat wij willen?
De Commissie krijgt geen greep op de gebeurtenissen en de frustratie daarover mondt dan uit in een rel over spreektijd en het dreigen met een lege stoel in Laken. Vreest de Commissievoorzitter dat Laken een mislukking wordt? Het Europees Parlement voelt zich nog altijd gemarginaliseerd en ik weet niet of een conventie daar veel aan verandert. Vele mensen hebben de oorlog in Afghanistan zien beginnen maar men weet niet waar hij ons brengt en hoe hij eindigt.
Wij zien een economische crisis op ons afkomen. Wij kunnen ons geen mislukking in Laken permitteren. Europa móet lukken, en de drie grote instellingen moeten daarvoor samenwerken.

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het deed mij goed te horen dat er in Gent ter voorbereiding van de top van Laken ook gedebatteerd is over de thematiek "De toekomst van Europa" . Mijnheer de minister-president, u heeft aangekondigd dat de verklaring van Laken daaromtrent niet een typische EU-verklaring mag worden, maar juist vooruitstrevend moet zijn, de zwakheden van de EU en de angsten van de burgers moet erkennen en duidelijk de richting moet aangeven van een in de toekomst uitgebreide Unie. Ik ben ervan overtuigd dat het Belgische voorzitterschap er alles aan zal doen om in december tot een besluit te komen dat ook daadwerkelijk aan deze hoge eis voldoet.
Als we met het oog op de voorbereiding van de volgende regeringsconferentie een conventie organiseren, moeten we naar mijn mening in ieder geval rekening houden met de volgende zaken. Ten eerste moet de conventie op evenredige en evenwichtig wijze worden samengesteld, met vertegenwoordigers van de nationale parlementen en het Europees Parlement, overeenkomstig de samenstelling van de conventie voor het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
Op de tweede plaats moeten de afgevaardigden van de nationale parlementen en de regeringsvertegenwoordigers volop betrokken worden bij de werkzaamheden van de conventie en ten minste de waarnemerstatus krijgen.
Op de derde plaats moet in de conventie het beginsel van politiek pluralisme gewaarborgd worden. Er zijn voor- en tegenstanders nodig om politieke debatten levendig en interessant te maken. Een resultaat dat een breed politiek draagvlak heeft en door alle burgers gesteund wordt kan alleen bereikt worden door de samenwerking van alle politieke krachten, hoe verschillend ze ook zijn.
Op de vierde plaats moeten de werkzaamheden van de conventie absoluut transparant zijn. Dat geldt zowel voor het verloop van de debatten en de besprekingen als voor de toegang tot de documenten, die met alle beschikbare middelen gegarandeerd moet worden.
Tot slot is het noodzakelijk dat er een doelgerichte en gestructureerde dialoog met de civiele samenleving komt. Ik hoop dat de voorstellen die de voorzitter van de Raad daaromtrent zal doen, door de verschillende regeringen zullen worden ondersteund.

Krarup
Mijnheer de Voorzitter, de Top in Gent was revelerend, zowel wat het proces als wat de inhoud betreft, revelerend in die zin dat de principiële bezwaren van de EU-sceptici en -tegenstanders zoals wij, er meer dan bevestigd werden. Uit het verloop van de Top bleek immers dat de groten het voor het zeggen hebben. Zij houden een geheime bijeenkomst en stellen een agenda vast die het voor de kleine landen onmogelijk maakt zelfstandig hun eigen mening te geven over de politieke besluiten. Dit geldt natuurlijk in de eerste plaats voor de besluiten die in de nasleep van 11 september worden genomen. Er wordt besloten de VS onvoorwaardelijk steun te verlenen en de voorwaarden van de VS klakkeloos te aanvaarden. Alle andere ideeën en het voorbehoud dat kleine landen ongetwijfeld maken en dat in de toenemende kritiek op de Amerikaanse strategie tot uiting komt, worden hierdoor in de kiem gesmoord.
De verwijzing van de Top naar resolutie 1368 is absurd. Alsof dat iets legitimeert. Het is een aanvalsoorlog in strijd met het volkerenrecht. Dit zouden de geallieerden van de VS moeten duidelijk maken. De resolutie legitimeert geen aanval, laat staan een gewapende aanval, op een vreemd land. En wat het belangrijkste betreft, namelijk de bepalingen en de maatregelen van juridische en politiële aard, worden verregaande schendingen van de rechtszekerheid, die de EU in haar geschiedenis nog nooit heeft gekend, niet geschuwd. Daarover wordt in één nacht beslist, zonder voorbereiding. Dank u, mijnheer de architecten van de Top, het was een revelatie.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Raad van Gent hebben de staatshoofden en regeringsleiders opnieuw hun solidariteit betuigd met de Verenigde Staten en de tenuitvoerlegging van een actieplan van 79 maatregelen tegen het terrorisme bekrachtigd en versterkt. Wij vinden dit een goede zaak.
In mijn verklaring van 3 oktober jongstleden had ik de Raad reeds opgeroepen voorrang te geven aan het veiligheidsvraagstuk, de oude, onaangepaste strategieën te herzien en te erkennen dat controles het vrij verkeer niet in de weg hoeven te staan omdat dergelijke controles alleen criminelen benadelen en de vrijheid van de burgers juist waarborgen.
Voorts had ik de Raad opgeroepen het rampzalige artikel 62, lid 1 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, dat met het Verdrag van Amsterdam is geïntroduceerd, te herzien. In dit artikel lezen we dat de controles op onderdanen van derde landen aan de binnengrenzen van de Unie moeten worden afgeschaft.
Minister Michel had mij toen laten weten dat mijn ideeën, ik citeer: "regelrecht tot een samenleving zouden leiden waarin iedere vorm van vrijheid zou zijn uitgebannen". Ik vind deze beschuldiging onterecht en verwerpelijk. Ze maakt duidelijk welke terughoudendheid en hinderpalen wij tegen kunnen komen in onze strijd tegen het terrorisme.
Gelukkig lijkt de Raad deze hinderpalen nu uit de weg te hebben genomen, of in ieder geval gedeeltelijk. Tijdens de laatste Raad Justitie en Binnenlandse Zaken is namelijk het volgende bescheiden voorstel gedaan: "Onderzoek naar een gecoördineerd gebruik van artikel 2.2 van het Verdrag van Schengen". Welnu, waarde collega's, wat staat er eigenlijk nu precies in artikel 2.2 van het Verdrag van Schengen? U raadt het misschien al: de vrijwaringsclausule. Mijn vrienden en ik hebben zich altijd groot voorstander van het gebruik van deze clausule getoond. Straks zal blijken hoe bruikbaar deze clausule is voor het herstel van de controles aan de binnengrenzen.
Mensen kunnen van gedachte veranderen, dus het is nog niet te laat. Het moet duidelijk zijn dat we met controles, en met name grenscontroles, op geen enkele manier afbreuk doen aan de vrijheden. In het kader van onze democratische waarden kunnen wij immers dankzij de grenscontroles onze vrijheden uitoefenen. Dit inzicht is van zeer groot belang. Ik hoop en ga ervan uit, mijnheer de Voorzitter, dat de Raad dit begrijpt.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, er zijn kennelijk grote rampen nodig om duidelijk te maken hoezeer het nog te gefragmenteerde Europa tekort schiet in zijn vermogen om verantwoordelijkheid te dragen.
De coalitie tegen het terrorisme functioneert niet goed als de centrale actor, de Verenigde Staten, omringd wordt door slechts een vijftiental satellieten. Helaas is de Europese Unie op sommige punten het stadium van de satellieten nog niet gepasseerd. Dat geldt met name voor de tweede en de derde pijler, precies de zaken waar het om gaat als we het over internationaal terrorisme hebben.
Overal waar de zaken goed communautair geregeld zijn - de eerste pijler - gaat het stukken beter. We drukken dat uit door te zeggen dat Europa goed is in betalen maar niet in beslissen. Zo is het in Bosnië geweest, zo is het nu ook bij de internationale terrorismebestrijding.
De Unie is vaak niet goed zichtbaar en ik ben ook erg blij dat de heer Verhofstadt duidelijk heeft gemaakt hoe ernstig hij aberraties op dit punt die zich ook in Gent hebben voorgedaan, heeft opgevat. Daarom willen we de Raad graag aanmoedigen om zo spoedig mogelijk aan Europa een duidelijk gezicht te geven op het gebied van buitenlands en veiligheidbeleid. Overigens laat de bereidheid om inzake justitie en binnenlandse zaken het nodige communautair aan te pakken, ook te wensen over.
Ik ben blij van de Raadsvoorzitter te horen dat er bij de regeringsleiders brede instemming bestaat om maatregelen te nemen. Maar beschamend zijn de oneigenlijke bezwaren die door sommige ministers van Justitie, bijvoordeeld die van Nederland, worden opgedist alsof Europa zich gaat bemoeien met de kleinodiën van onze eigen nationale politiek, zoals daar zijn het gedoogbeleid ten aanzien van drugs, het euthanasiebeleid en dergelijke. Daar gaat het nu eenmaal helemaal niet over. De heer Vitorino heeft ook heel duidelijk gemaakt dat hij de subsidiariteit op dit punt zeer duidelijk in het vizier heeft.
Als de inzet van ministers erin bestaat een eigen ambtelijk of ministerieel machtsbereik af te schermen dan dienen zij de burgers daarbij niet. Ik wil dan ook de voorzitter van de Raad van harte gelukwensen met zijn stelling dat ons beleid ook naar de buitenwereld toe, ook in het kader van de globalisering moet zijn ingebed in normen van ethische, sociale, ecologische aard en rekening moet houden met de belangen van de derde wereld.

Van den Berg
Voorzitter, ik wilde graag iets zeggen namens de socialistische fractie over een drietal buitenlandse punten, te beginnen met het Midden-Oosten.
Wij hebben de moord op de minister van Toerisme in Israël gehad als een nieuw dieptepunt. Daarna is Israël binnengevallen in de autonome Palestijnse gebieden en dat was natuurlijk een onaanvaardbare schending. Terecht vragen wij met elkaar nu de onmiddellijke terugtrekking. Tegelijkertijd horen wij bij de woordvoerders van Sharon aan de ene kant en de Palestijnse autoriteit aan de andere kant steeds maar weer die vermoeiende retoriek van zwart/wit denken. De andere is 100% verantwoordelijk, die heeft aan alles schuld. De vertegenwoordiger van Sharon verklaart bijna dat de tanks die binnentrekken in de Palestijnse gebieden een soort vredesduiven zijn. Omgekeerd legt Hannah Ashrawi alle schuld uitsluitend bij Israël. Geen van beiden laat ruimte voor bezorgdheid of doet een stap om gezamenlijk eruit te komen.
Teruggaan naar de Oslo-akkoorden, teruggaan naar het Mitchell-rapport dat op tafel ligt, zit er op dit ogenblik blijkbaar niet in. De staten er omheen spelen natuurlijk ook een rol: ik denk aan Jordanië, Egypte, Syrië, Saoedi-Arabië, het zijn heel belangrijke spelers die ook vaak het Palestijnse vraagstuk misbruikt hebben om vijanden buiten de deur te hebben, maar er binnen de deur niet echt iets aan te doen. Nu is er ruimte voor Europa, de Commissie en de Raad om samen met de VS een heel ongebruikelijke nieuwe stap te zetten en domweg onze economische macht, onze diplomatieke macht, ook onze VN-verantwoordelijkheid en militaire macht, met elkaar te combineren en te zeggen: wij leggen een hard nieuw vredesvoorstel op tafel. Want wij als wereldgemeenschap kunnen ons, gelet op 11 september, deze voortdurende neerwaartse spiraal niet langer permitteren. Doordat wij goed geplaatst zijn in Europa kunnen wij ook de landen in het Midden-Oosten met intensieve diplomatie zover krijgen dat zij deel hebben aan het vredesakkoord. Wij hebben geld. Wij hebben handel. Wij hebben de VN. Wij hebben middelen in die regio. Wij kunnen daar daadwerkelijk veel betekenen. Ik zou op dit punt dan zeggen dat wij naar beide kanten tamelijk hardhandig moeten optreden want wij moeten nu zo'n voorstel op tafel krijgen.
Voorzitter, dat is mijn eerste pleidooi. Mijn tweede pleidooi gaat over Afghanistan. Wij staan als socialistische fractie volledig achter de VN-resolutie, en die is zeer duidelijk. Zowel de daders als de sponsoren en de landen die erachter zitten opsporen en aanpakken, maar ook zorgen dat wij eruit komen. In Afghanistan treden wij als EU niet militair op. Dat valt onder de verantwoordelijkheden van andere organen: de VN en de NAVO. Wij zijn wel het lichaam dat diplomatiek de kracht heeft om de landen in die regio die een enorme rol spelen, India, Pakistan en Iran, samen te brengen zodat ze samen met ons en de VS, ruimte geven voor de verschillende partijen in Afghanistan.
Het grote probleem van Afghanistan is dat wij niet met de Noordelijke Alliantie, noch met enige anderen een oplossing krijgen. Dat leert de geschiedenis ons. Wat wij nodig hebben is een conferentie, waar dan ook in de regio, van de verschillende krachten, en dan denk ik vooral aan de samenlevingskrachten, de vrouwenorganisaties, de maatschappelijke krachten die met elkaar vorm zullen geven aan een nieuwe brede regering, desnoods in ballingschap, desnoods als een eerste stap. Wij moeten echter die politieke weg op. Het is de enige namier om de Taliban weg te krijgen. Het is de enige manier om Bin Laden te pakken.

Sterckx
Uw voorzitterschap, mijnheer de eerste minister, wordt door de aanslagen in de Verenigde Staten zeker niet gemakkelijker, en het was al vrij moeilijk. Laat u dus niet afleiden door mensen die zeggen dat u gekleineerd bent door een vergadering van drie van uw collega's vlak voor de top. Voor een voorzitterschap is zo'n vergadering natuurlijk nooit een cadeau, maar ze bewijst tegelijkertijd hoe erg het nodig is dat er een Europees kader komt waarbinnen wij externe veiligheid, conflictvoorkoming, onze diplomatie, maar ook onze binnenlandse veiligheid, justitiesamenwerking en politiesamenwerking kunnen onderbrengen. Dat is belangrijk voor kleine lidstaten zoals die van ons. Maar het dringt blijkbaar moeilijk door tot iedereen dat als je de Unie bekijkt na 11 september, er eigenlijk alleen maar kleine lidstaten in de Europese Unie zijn als landen apart optreden. U heeft zich niet laten afleiden in Gent. Zorg er nu voor dat die conventie - dat we daar nu een akkoord over hebben is op zich al een hele prestatie van het voorzitterschap -, de juiste opdrachten krijgt in Laken.
Een woord over Afghanistan: humanitaire hulp kan alleen als het Taliban-regime weg is en daarvoor is jammer genoeg een oorlog nodig.
En tenslotte, er zijn duizenden mensen die in Gent konden betogen zonder dat er incidenten waren. Het is ooit anders geweest, dat mag toch ook wel eens onderstreept worden.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, wij weten heel goed dat de leiders van de drie lidstaten elkaar voor aanvang van de Europese Raad van Gent niet om technische redenen hebben ontmoet. Zij zijn er zich van bewust dat het Europees buitenlands beleid en de Europese veiligheid te wensen overlaten. Ten minste twee van de drie lidstaten denken er zo over.
Ook al kunt u hier nu met betrekking tot dit vraagstuk geen uitspraken doen, u weet heel goed dat het conflict tussen de voor- en tegenstanders van een politieke unie niet wezenlijk verschilt van het conflict tussen de voor- en tegenstanders van een conventie. Ik weet dat er nog geen definitief besluit genomen is, maar de uitlatingen spreken voor zich.
De conventie mag zich uitsluitend over bepaalde opties uitspreken en kan dus geen krachtige voorstellen doen. Het presidium bestaat met name uit vertegenwoordigers van de lidstaten, terwijl de afgevaardigden sterk zijn ondervertegenwoordigd. De periode tussen het eind van de conventie en de volgende IGC is te lang. Uit al deze elementen blijkt dat er geen lessen zijn getrokken uit de ervaringen die in Nice zijn opgedaan. We moeten derhalve van methode veranderen, want anders wordt het niets.
Als de conventie niet meer wordt dan een "talk show" of een voortijdige IGC, dan staat ons in het jaar 2004 een grote mislukking te wachten. Het is uw taak om een einde te maken aan deze conflicten en met het verleden te breken. Ik hoop dat het Europees Parlement en de Commissie u in deze taak zullen steunen, en dat u zich bewust bent van het belang van dit bondgenootschap.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, het is een buitengewoon goede beslissing van de Raad van Gent om onmiddellijk humanitaire hulp te verlenen ter waarde van 320 miljoen euro. Ik ben ook zeer blij met de Europese solidariteit in de strijd tegen het internationale terrorisme. Nu moeten wij ervoor zorgen dat de gevechten in Afghanistan zo snel mogelijk beëindigd worden om met name de bevolking daar te beschermen.
De wereld verkeert nog steeds in een shocktoestand door de aanslagen in New York en Washington. Wij hebben tot dusver al maatregelen genomen, maar los daarvan lijkt mij nog een aantal zaken belangrijk. Ten eerste moeten de achtergronden van deze misdaden helemaal onderzocht worden en moeten de resultaten daarvan openbaar gemaakt worden. Als dat niet gebeurt, is de kans groot dat er allerlei mythen rondom de aanslagen gevormd worden die de geest van vele mensen kunnen vergiftigen. Dat zou een blijvende overwinning voor het terrorisme betekenen.
Ten tweede is het voor toekomstige hervormingen in Afghanistan belangrijk dat wij meer weten van de gebeurtenissen in dat land gedurende de afgelopen 25 jaar. Wij weten relatief weinig over deze periode en daarom stel ik voor dat wij in het Parlement een werkgroep vormen die zich in deze regio gaat verdiepen en die een uitgebreide documentatie van de afgelopen dertig jaar gaat opstellen. Dat zou een eerste stap kunnen zijn in de richting van een vreedzame oplossing en een toekomstgericht perspectief voor Afghanistan.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, juist deze afgelopen weken en maanden is duidelijk geworden dat een gemeenschappelijk optreden van de EU-lidstaten als Europese Unie een meerwaarde is voor de lidstaten apart. Als ik bijvoorbeeld zie dat de trojka een succesvolle en doorslaggevende bijdrage geleverd heeft aan de totstandkoming van de antiterreurcoalitie in het Midden-Oosten is dat voor mij een belangrijk bewijs daarvoor.
Ik vind het daarom des te betreurenswaardiger dat enkele lidstaten steeds meer op bilateraal optreden terugvallen. De trojka werd in Washington bijvoorbeeld tegelijkertijd vertegenwoordigd door de Franse president, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken en de Engelse premier. Mijns inziens draagt dat er niet bepaald aan bij dat men daar een beeld krijgt van een gezamenlijke Europese Unie. De ontmoeting tussen de drie regeringsleiders voor de top zorgt er naar mijn mening alleen voor dat wij ervan worden verdacht de dienst te willen uitmaken.
In de Europese Unie zijn alle lidstaten in principe gelijk. De Europese Unie kan ook alleen maar bestaan als de verantwoordelijkheden bij de supranationale instellingen liggen en als de kleine lidstaten niet het gevoel hebben dat ze door de grote lidstaten worden gedirigeerd. Als wij dit beginsel niet accepteren, zal dat voor ons grote moeilijkheden opleveren.
Dan wil ik graag nog een punt aankaarten. De kans bestaat - mijn fractievoorzitter heeft daar al op gewezen - dat goede besluiten van de Raad op het gebied van de binnenlandse veiligheid blijven steken in de molens van de nationale bureaucratieën. De Belgische voorzitter van de Raad heeft in de afgelopen weken uitstekend werk geleverd, maar ik wil hem adviseren nog eens goed naar het Verdrag van Amsterdam te kijken. Hij moet de Raad er nog eens op wijzen dat als er besluiten worden genomen in de Raad, deze op het gebied van justitie en binnenlands beleid altijd met meerderheid van stemmen moeten worden genomen. De rechtsgrondslag daarvoor bevindt zich in het Verdrag van Amsterdam. Daardoor kunnen wij de noodzakelijke besluiten op Europees niveau nemen en de strijd tegen een grensoverschrijdend fenomeen, namelijk terrorisme, aangaan.
Ik wil u nog een verzoek doen, mijnheer de voorzitter van de Raad. Ik wil u er hartelijk voor danken dat deze conventie nu mogelijk wordt. Aan de in Laken te vormen conventie moet echter wel een procedure ten grondslag liggen waarmee de conventie de mogelijkheid wordt geboden met één enkel voorstel te komen. De conventie moet de basis gaan vormen voor onderhandelingen tussen de staatshoofden en regeringsleiders. Daaromtrent zijn nog niet alle zorgen weggenomen, en ik verzoek u daarom dit voor ogen te houden.

Trentin
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, beste collega' s, de conclusies van de Raad van Gent zijn zonder twijfel positief en bemoedigend, ook wat de bestrijding van terrorisme betreft, maar niet uitsluitend op dat terrein. De keuze voor een conventie is van groot belang en we mogen ook wel erkennen dat het Belgische voorzitterschap zich enorm heeft ingezet om deze resultaten te bereiken. Niettemin is het nu dringend noodzakelijk dat het optreden van de Europese Unie beter wordt gecoördineerd. De mondiale politieke en economische situatie na de tragedie van 11 september is in hoog tempo aan het veranderen en de democratische landen hebben nieuwe verplichtingen gekregen: in de eerste plaats de strijd tegen het terrorisme, maar ook de verwezenlijking van een nieuwe zone van vrede en eerbiediging van de mensenrechten in Azië en het Midden-Oosten, en het herstel van de economische groei en de werkgelegenheid. Door een betere coördinatie kan de Unie sneller haar plaats innemen op het mondiale politieke toneel zonder te hoeven wachten op de invoering van de institutionele hervormingen, zodat zij in staat is zowel in Washington als in Islamabad met één stem te spreken, zoals voorzitter Prodi zegt.
Ik zal enkele voorbeelden geven om me niet te beperken tot vage noties. We bespeuren de dringende noodzaak van, in de eerste plaats, een krachtig en gecoördineerd initiatief van de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger. Dit initiatief moet de basis vormen voor een akkoord dat leidt tot de stichting van een hechte en bestuurbare Palestijnse eenheidsstaat, ook op economisch en sociaal vlak. Tegelijkertijd moet de veiligheid van de staat Israël behouden blijven, eventueel via een expliciete internationale garantie, zoals collega Van den Berg zojuist zei.
In de tweede plaats bespeuren wij de noodzaak van een initiatief van de Commissie en de Eurogroep voor het sluiten van langetermijnakkoorden met de olieproducerende landen in het Midden-Oosten, teneinde een stabiele olievoorziening en -prijs in euro voor Europa te garanderen. Dat zou een politieke daad van enorme betekenis zijn voor de consolidering van de vrede in dat gebied.
In de derde plaats is volgens ons een initiatief van de Commissie en de Eurogroep nodig om de voorwaarden te scheppen voor herstel van de economische groei en de werkgelegenheid in de Unie, zowel door middel van de bevordering van vormen van open samenwerking in de sectoren onderzoek en ontwikkeling en onderwijs, om concreet uitvoering te geven aan het project van Lissabon, als door middel van een transparante aansporing aan de Centrale Bank hieraan mee te werken door de manoeuvreerruimte voor het monetair beleid te gebruiken die in Gent terecht is gesignaleerd, en de rente nog eens te verlagen. Vervolgens neemt iedereen, mijnheer de Voorzitter, in alle helderheid zijn eigen verantwoordelijkheid, zonder dat de onafhankelijkheid van de Centrale Bank wordt aangetast.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement zendt vandaag twee verschillende boodschappen uit. De eerste boodschap is vervat in die nogal bescheiden resolutie. Als ik deel zou uitmaken van de strijdkrachten die in Afghanistan dienen - en ik denk dan met name aan de Britse strijdkrachten - zou ik mij daardoor nauwelijks gerustgesteld voelen.
De tweede boodschap komt van de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Verhofstadt. Daarin wordt blijk gegeven van aanzienlijk krachtiger steun voor de huidige operaties in dat gebied en van een meer vooruitziende visie op de toekomst van Afghanistan. Uiteraard zijn in dit Parlement compromisresoluties nodig en moet het Parlement zoveel mogelijk eensgezind optreden.
Het optreden van Europa mag echter niet alleen worden bepaald door de grootste gemene deler. Europa moet accepteren dat er in de politiek, net als in de oorlog, ruimte moet bestaan voor leiderschap. Uit de resolutie van vandaag spreekt niet het soort leiderschap dat het volk van Afghanistan wel krijgt aangeboden in de persoon van hun in ballingschap levende koning. Onze resolutie gaat geheel voorbij aan het feit dat er vandaag in Peshawar een enorme bijeenkomst plaatsvindt van mensen, waaronder ook gematigde leden van de Taliban, die streven naar herstel van de democratie in dat land.
Net als vele collega' s vind ook ik dat de koning, die ik op 21 september heb mogen ontmoeten en die de heer Solana afgelopen weekend nog heeft ontmoet, een rol moet spelen in de toekomst van Afghanistan. Hij heeft in 1964 de democratie in zijn land ingevoerd: vrije verkiezingen, een vrije pers, universiteiten, ziekenhuizen. Hij heeft ervoor gezorgd dat ook vrouwen een rol kunnen spelen in de politiek. Deze hoop op herstel van de democratie in Afghanistan en op een einde aan het internationale terrorisme moet in onze benadering centraal staan.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik mijn voldoening uitspreken over de informatie die de fungerend voorzitter van de Raad ons heeft verstrekt over de vorderingen op het gebied van de maatregelen voor terrorismebestrijding en de tenuitvoerlegging van een opsporings- en aanhoudingsmandaat.
Mijnheer de Voorzitter, justitie is sinds 11 september in de Europese en mondiale context een essentieel begrip. De totstandbrenging van een Europese justitiële ruimte is de beste bijdrage die de Unie momenteel kan leveren. Wij hebben het niet over een Europees wetboek van strafrecht; daar gaat het ons niet om. Wij hebben het evenmin over de uitvaardiging van noodwetten. Wij hebben het over een fundamenteel basisgegeven: het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten en hun legitieme rechtsstelsels.
Mijnheer Cappato, ik geloof werkelijk dat de voorstellen die commissaris Vitorino in alle rust en stilte op verzoek van dit Parlement heeft uitgewerkt onze steun verdienen en door de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken moeten worden aangenomen. Zij zijn van uitstekende kwaliteit, zoals wij overigens van de commissaris gewend zijn. Bovendien doen zij op generlei wijze afbreuk aan de vrijheid en de rechten van de burgers. Integendeel, zij beschermen deze rechten door de doelmatigheid van het rechtssysteem te vergroten en de justitiële samenwerking in de Europese Unie aan de rechters over te laten in plaats van aan de regeringen.
Ik dank u voor de informatie betreffende de afschaffing van de dubbele strafbaarstelling, want zoals mijn fractievoorzitter, de heer Barón, terecht heeft opgemerkt, heeft dit Parlement de indruk dat onze inspanningen om een afdoend antwoord te bieden op de nieuwe uitdagingen niet steeds door de Raad worden beantwoord. Wij zouden graag meer gedetailleerde informatie ontvangen over de in de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken gehouden debatten en dringen aan op een grotere betrokkenheid van het Parlement. Gelet op de bespoediging van sommige processen, vraag ik mij dan ook af, mijnheer de Voorzitter, of dit niet het gepaste moment is om de strafrechtelijke samenwerking over te hevelen naar de eerste pijler.
Ik sta evenwel ietwat sceptischer tegenover uw woorden over de vooruitgang inzake immigratie en asiel in Europa. Ik vrees dat er in Laken zelfs met de beste wil van de wereld geen positieve beoordeling van deze kwestie uit de bus kan komen. De Raad heeft slechts één voorstel goedgekeurd dat vandaag de dag nuttig kan blijken. Waarom worden de maatregelen uit dit ene voorstel dat deel uitmaakt van de richtlijn betreffende de tijdelijke bescherming van ontheemden niet ten uitvoer gelegd? De situatie aan de Afghaanse grens en de steun aan de vluchtelingen en buurlanden zijn kwesties waarvoor de Europese Unie een oplossing moet zoeken. De huidige omstandigheden bieden derhalve een uitstekende gelegenheid om de voornoemde richtlijn te testen, de solidariteit tussen de lidstaten in het kader van het Europees Vluchtelingenfonds op de proef te stellen en de bedoelde maatregelen in de praktijk te brengen.

Tajani
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, Europa moet zeker een steeds grotere rol spelen om de vrede in de wereld te garanderen. Tot nog toe is er weinig gebeurd; er is meer nodig. Op dit punt deel ik de mening van voorzitter Prodi over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. In de strijd tegen terrorisme is al veel gedaan. Europa heeft besloten op te treden, maar alleen politieke en ook militaire steun van veel lidstaten van de Unie is niet voldoende. Gisteren heeft Italië bijvoorbeeld aangekondigd hoeveel manschappen en middelen het ter beschikking stelt voor de strijd tegen terrorisme. We moeten echter ook een oplossing zoeken voor de crisis in het Midden-Oosten.
Misschien heeft het zogenoemde Marshall-plan voor Palestina niet genoeg aandacht gekregen. Er is tijdens de Raad zeker over gesproken. In Palestina heeft de bevolking een inkomen per hoofd van 800 dollar per jaar, vergeleken met 18.000 voor het Israëlische volk. Er bestaat dus een groot verschil en ik geloof dat kapitaal- en bedrijfsinvesteringen een garantie kunnen vormen voor een duurzame vrede. De economische groei van het Palestijnse volk, dat een eigen staat moet krijgen, zal er zeker toe bijdragen de explosieve situatie te kalmeren. We zullen de oorlog tegen terrorisme nooit winnen als we het conflict in het Midden-Oosten niet oplossen. Ik geloof dat deze koers, de koers van de Commissie en de Raad, de juiste is.
Net als voorzitter Prodi maken we ons zorgen over de economische crisis. Helaas hebben de Verenigde Staten 150 miljard dollar geïnvesteerd om de economie weer op de been te helpen. Europa lijkt zich zorgen te maken, maar doet naar onze mening niet genoeg om de economie en het bedrijfsleven te ondersteunen. Het gaat niet om staatssteun; voor veel bedrijven gaat het erom de gelegenheid te krijgen om verder te gaan, het gaat erom ontslagen te voorkomen, vooral in de luchtvaartsector. Bij Alitalia wordt gesproken over 5000 ontslagen, maar dit is een probleem dat bij alle luchtvaartmaatschappijen speelt. Vanuit dat oogpunt moeten Europa, de Raad en de Commissie veel meer doen voor de bescherming van de werkgelegenheid, de groei en het voortbestaan van veel ondernemingen.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer blij dat de Belgische voorzitter van de Raad de Top heeft gebruikt om de chartale invoering van de euro tot speerpunt te maken. De monetaire unie is er ten slotte niet alleen voor de grote ondernemingen maar ook voor de burgers. Daarom hoop ik ten zeerste dat dit als een positief signaal wordt opgevat. Ik wil nogmaals benadrukken dat de staatshoofden en regeringsleiders met hun houding ten opzichte van het Commissievoorstel inzake de kosten van grensoverschrijdend betalingsverkeer op de juiste weg zitten. Het Europees Parlement zal in de volgende plenaire vergadering ook zeker dezelfde weg inslaan.
De economische toestand, de toestand wat betreft de werkgelegenheid, dus de toestand op de arbeidsmarkt, en het consumentenvertrouwen moeten wij in de huidige situatie zeer kritisch beoordelen. Ik juich daarom het verslag toe van de Commissie aan de Raad over de beoordeling van de economische gevolgen van de dramatische gebeurtenissen op 11 september. In mijn ogen is het belangrijk dat wij het eens worden over een gemeenschappelijke aanpak, maar daarvan is helaas niet altijd iets te merken. Wij moeten in deze situatie weliswaar met name op de financiële markten, maar ook in de goederen- en dienstensectoren blijven vasthouden aan structurele hervormingen en de ontwikkelingen daarvan. Tegelijkertijd moeten wij echter niet alleen de noodzaak van solide financiën in de Europese Unie benadrukken en blijven vasthouden aan het stabiliteits- en groeipact, maar ook gebruik maken van de flexibiliteit van dit pact, want we hebben in de Europese Unie meer investeringen nodig. De weg die wij met Lissabon zijn ingeslagen is nog steeds goed. Wij moeten dus de nadruk blijven leggen op zowel een met investeringen beschermde groei die de werkgelegenheid kan bevorderen, als vooral ook de onderlinge steun bij het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid. Dit beleid kan binnen de Europese Unie alleen succesvol zijn als werkelijk alle macro-economische betrokkenen een bijdrage daaraan leveren.
Wij moeten hieraan vasthouden in deze crisissituatie en de Europese Investeringsbank nog sterker dan tot dusver stimuleren tot het uitvoeren van haar taak. De EIB moet ervoor zorgen dat een doorbraak wordt bewerkstelligd op het gebied van overheidsinvesteringen voor infrastructuur. Ik doel hiermee op grensoverschrijdende infrastructuurmaatregelen van de overheid binnen de Unie zelf, maar ook op maatregelen die de Unie verbinden met de Midden- en Oost-Europese landen.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, de strijd tegen het terrorisme is op dit moment ongetwijfeld de voornaamste zorg van de Europese burgers. Daarom juist moet dit probleem op onze lijst van politieke prioriteiten de eerste plaats innemen. Mijnheer de Voorzitter, ik bedoel hiermee om het even welke vorm van terrorisme. Bij gebrek aan een juridische en ethische grondslag is immers elke poging tot differentiatie uit den boze, net zoals er geen onderscheid kan worden gemaakt tussen goede en slechte moorden.
In die zin omvat het actieplan voor terrorismebestrijding, dat het Belgische voorzitterschap en de Commissie zo spoedig mogelijk willen doordrukken, maatregelen waarop wij reeds vóór 11 september hadden aangedrongen. Er zij overigens aan herinnerd dat de door de Commissie geformuleerde voorstellen niet op improvisatie berusten, maar beantwoorden aan het mandaat dat haar door de Europese Raad van Tampere is opgedragen. De uitvoering van deze opdracht heeft evenwel heel wat achterstand opgelopen. Het Europees Parlement heeft dit getalm overigens herhaaldelijk aan de kaak gesteld.
Wij wachten nog steeds op de definitieve goedkeuring van de verordening betreffende de bevriezing van activa. Het verzoek van het Europees Parlement om een lijst van Europese terreurorganisaties op te nemen en ook hun financiële instrumenten en propagandamachine onder vuur te nemen is ondertussen ingewilligd. Daarom zijn wij bijzonder ingenomen met de toezegging van de Raad om tijdens de bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 6 en 7 december een pakket met maatregelen goed te keuren. Ik ben ervan overtuigd dat het Europees Parlement zijn naam eer zal aandoen en vóór die datum zijn advies overeenkomstig de raadplegingsprocedure zal uitbrengen.
Mijnheer de Voorzitter, tot besluit wil ik onderstrepen dat de instrumenten die ter beschikking van de gerechtelijke instanties van de lidstaten worden gesteld, de vrijheden van de Europese burgers op generlei wijze aan banden leggen. Integendeel, het gaat om aanvullende maatregelen ter bescherming van de individuele vrijheid die ons wordt ontnomen door al wie zich van het terrorisme bedient in een poging om zijn ideeën door te drukken.

Maij-Weggen
Voorzitter, geachte collega's, de indruk die onze burgers hebben gekregen van de Europese Raad van Gent is nogal chaotisch: een afgesloten stad, drie grote landen die vooraf afspraken maken, een boze Belgische voorzitter, slotverklaringen van regeringsleiders die niet veel op elkaar lijken en tot slot ook nog een boze Commissievoorzitter. In de periode waarin eenheid van optreden maximaal nodig is, treedt Europa verdeeld op. Drie opmerkingen wil ik maken.
Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk hebben volle steun verleend aan de Verenigde Staten, het VK zelfs met actieve militaire ondersteuning. Dat heeft mijn waardering. Overige EU-landen die ook lid zijn van de NAVO, geven meer passieve steun. De EU-landen die geen NAVO-lid zijn, geven politieke steun langs diplomatieke kanalen. Drie verschillende vormen van steun zonder heldere dwarsverbanden voor de burgers. En dan vraagt de EU-voorzitter ook nog om een evaluatie. Dus eigenlijk zaaide u twijfel over de vraag of die steun wel blijft.
Tegen die achtergrond is het ook niet zo vreemd dat de Verenigde Staten steun zoeken bij landen buiten de Europese Unie: Canada, Australië, Pacific-verband. Ik wil oproepen tot meer coördinatie bij de Europese steun voor de acties tegen het terrorisme in de komende maanden, zodat dat verdeelde beeld snel wordt gecorrigeerd.
Ten tweede, de samenwerking op het gebied van de binnenlandse veiligheid. Commissaris Vitorino heeft bijzonder snel de voorstellen op tafel gelegd, onder andere over een Europese regeling tegen het witwassen van geld, voor een Europees aanhoudings- of arrestatiebevel en voor het op elkaar afstemmen van strafmaten. Die voorstellen lagen trouwens gedeeltelijk al op tafel.
Vorige week is er in de Raad van ministers van Binnenlandse Zaken geen overeenstemming bereikt en ook niet in de Europese Raad in Gent. Waarom hebben de regeringsleiders die knopen niet doorgehakt. Het is voor de burgers toch moeilijk te verdedigen dat de EU aarzelt bij antiterrorismemaatregelen in eigen huis.
Dan de conventie. Daar kan ik positief over zijn omdat de Raad hier de wens van het Europees Parlement en mijn fractie heeft overgenomen voor een conventie met een brede parlementaire basis. Wij zijn niet zo gelukkig met het voorstel om de conventie te vragen met opties te komen. Zoiets vraag je aan een consultancybureau, niet aan een parlementair orgaan. Laat de conventie maar haar eigen werkmethode bepalen en haar eigen voorstellen indienen. Dat is goed gegaan bij het Handvest en dat zal naar mijn oordeel ook nu wel goed gaan.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de informele Top van Gent heeft twee positieve resultaten opgeleverd. Wij zijn het in principe eens geworden over een conventie ter voorbereiding van een grondwettelijk verdrag en over de laatste technische richtsnoeren voor de euro. Dit zou onder andere omstandigheden, als er geen terreuraanslagen hadden plaatsgevonden, voor ons reden zijn geweest om de toekomst van Europa positief tegemoet te zien. Wij zitten nu echter in een situatie waarin wij ons de vraag moeten stellen of met de invoering van de euro de integratiemogelijkheden van de Europese Unie uitgeput zijn.
Een gemeenschappelijke munt, een gemeenschappelijk buitenlands beleid en een gemeenschappelijk defensiebeleid zouden de burgers vertrouwen kunnen geven in de Unie. Daardoor zouden zij zich ook met de EU kunnen gaan identificeren. Helaas gebeurt dat nu nog te weinig. Juist wat betreft het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn wij door de Top van Gent weer met beide benen op de grond gekomen. Door het bilateraal optreden of, zo u wilt, door de niet openlijk uitgesproken versterkte samenwerking komen de zwakke plekken naar voren die de Europese Unie naar buiten toe nog steeds in haar doeltreffendheid remmen.
Als wij aan de hand van de internationale analyses de Top van Gent de revue laten passeren, dan zien we dat met name door de afschuw over de terroristische aanslagen op de VS de versplintering binnen de Europese Unie zichtbaar wordt. Dit is niet alleen een reactie op de houding van de VS, die liever direct met de regeringen onderhandelen. Dit is ook het gevolg van de immanente zwakheid van het Europees veiligheids- en defensiebeleid op militair gebied: de realiteit sluit absoluut niet aan op de eisen. Het is ook geen geheim dat eraan getwijfeld wordt of het eigenlijk wel zal lukken voor de vastgestelde termijn in 2003 een Europese snelle-interventiemacht van 60.000 man te vormen.
De Europese Unie heeft een nieuwe stoot energie nodig om het interesse van de burgers groter te maken en om met name te kunnen voldoen aan haar verantwoordelijkheid binnen Europa zelf en als partner van de VS. Wij moeten dit aspect laten doorwerken in het uitbreidingsproces. De post Nice-orde moet gestalte worden gegeven met de medewerking van een conventie die niet uit willekeur mag handelen maar een coherente besluitvormingsbasis moet uitwerken voor een grondwettelijk verdrag, zoals het Europees Parlement adviseert.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad heeft de wens van Europa om samen met de Verenigde Staten terrorisme te bestrijden en de binnenlandse veiligheid te verbeteren bevestigd en bekrachtigd. Hetzelfde geldt echter voor het engagement ter voorkoming van een humanitaire catastrofe in Afghanistan.
Na 11 september is de politieke geografie in de wereld radicaal veranderd. De Top van Sjanghai zal meer gewicht in de schaal leggen dan het klein comité van Gent. Wat is de rol van de Europese Unie? Zal het ons lukken om een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te voeren? Zal het ons lukken het mediterraan initiatief opnieuw te lanceren en bij te dragen tot de vrede in het Midden-Oosten? In werkelijkheid worden de goede bedoelingen vaak gelogenstraft door het gedrag van sommige regeringen die de integratie willen afremmen en de conventie, die constituerend zou moeten zijn qua methode en doelstellingen, van haar betekenis willen beroven. Dat verwachten we van Laken en van een intergouvernementele conferentie die de Unie voorafgaand aan de Europese verkiezingen zou moeten hervormen.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, afgezien van alle constitutionele kwesties vraagt men zich op dit moment af hoe slagvaardig Europa eigenlijk is. Is de Europese Unie wel als zodanig herkenbaar bij het oplossen van deze internationale crisis? Het feit dat de vraag wordt gesteld, betekent al dat het antwoord "nee" is. Het zijn immers de Amerikanen die actie voeren, en met hen gedeeltelijk de Britten en de bondgenoten, maar niet de Europese Unie als dusdanig. De Britten moeten zich daarover geen illusies maken, want ook zij spelen maar een kleine rol in deze hele zaak. Zij kunnen bij lange na niet zo veel gewicht in de schaal leggen als een aaneengesloten Europese Unie.
Europa kan zich alleen doen gelden door zich als een Gemeenschap op te stellen en niet met bi-, tri- of multilateralisme. Daarom was het een ernstige fout van de grote drie om zich voor de Top van Gent in het geheim te ontmoeten. Dat is geen blijk van Europese slagvaardigheid; dat leidt tot niets en geeft alleen maar aan hoe groot hun onbenul is van het functioneren van Europa. Dat moeten wij degenen die dit gedaan hebben ook duidelijk laten merken. Wij moeten als een Gemeenschap kunnen optreden en daarvoor hebben wij een Europese interventiemacht nodig. Zonder een dergelijk instrument wordt Europa immers niet serieus genomen door de rest van de wereld. Daarom is het belachelijk dat wij er nu nog over moeten vechten hoe wij dit instrument gaan financieren. De Gemeenschap moet nu juist haar kracht laten zien.
Wij hebben echter ook een intern instrument nodig. Wij hebben grensoverschrijdende krachten nodig waarmee wij het terrorisme kunnen bestrijden. In alle lidstaten hebben we natuurlijk politie, maar iedereen moet toch inzien dat we internationaal terrorisme alleen succesvol kunnen bestrijden met krachten die grensoverschrijdend kunnen werken. Het ontbreekt Europa aan gemeenschappelijk handelen en daar moeten wij ons nu dus op gaan richten.

Verhofstadt
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral zou ik de verschillende intervenanten en de verschillende fracties willen danken voor hun opmerkingen. Ik denk dat er overwegend, op misschien twee of drie betogen na, een positieve evaluatie is gemaakt van de resultaten van Gent. Zo'n positieve evaluatie van de kant van de verschillende fracties is natuurlijk een belangrijke aanmoediging om in de komende weken hard verder te werken, want wij hebben nog een belangrijke top voor de boeg, namelijk de Top van Laken.
Ik zou ook willen zeggen dat - want daar werden een aantal zijdelingse opmerkingen over gemaakt - de samenwerking tussen mij en Romano Prodi uitstekend is. Wij hebben trouwens net beslist dat wij met een tandem naar de volgende persconferentie zouden komen, zodat er geen misverstanden meer kunnen bestaan. Aangezien wij alle twee goede fietsers zijn, zal dit ongetwijfeld geapprecieerd worden door het Parlement.
In elk geval zou ik op drie punten willen reageren. Ten eerste: een aantal keren werd gevraagd: waar is dat buitenlandse beleid van de Unie nu? Ik denk dat Romano Prodi daar in zijn inleiding al dieper op is ingegaan en eigenlijk spijkers met koppen heeft geslagen. De vorige maal, tijdens de Golfoorlog - dat was de vorige internationale crisis - hadden wij in Europa vijftien meningen over de houding die de Unie moest aannemen ten aanzien van de Golfoorlog. Elke lidstaat had daar een eigen mening over. Vandaag in deze internationale crisis is voor het eerst tweemaal, op 21 september en vrijdag jongstleden in Gent, een unanieme houding aangenomen in een aangelegenheid die niet gemakkelijk is.
Ten eerste: wat toont de houding van de vijftien lidstaten ten aanzien van de aanvallen op Washington en New York? Een gezamenlijke visie en een gezamenlijke aanpak.
Ten tweede: wat is nu de houding na 7 oktober? Op 7 oktober zijn de zaken immers veranderd, aangezien er een tegenreactie is gekomen van de Verenigde Staten en van de internationale coalitie. Welnu, opnieuw een gezamenlijke houding.
Ik vind het belangrijk om dat even te onderstrepen, want er is een tijd geweest in de Europese Unie dat dit anders was. Romano Prodi heeft eraan herinnerd dat er, telkens als er een internationaal conflict was, niet één houding, maar vijftien houdingen waren binnen de Raad. Dat is vandaag de dag niet meer het geval. Hoe zeer ik ook persoonlijk vind, net als velen onder u, dat wij een stuk verder zouden moeten gaan, dat wij bijvoorbeeld zeker op het vlak van de Europese defensie al verder zouden moeten staan, denk ik dat wij deze positieve evolutie moeten onderstrepen. Eindelijk, stilaan, beetje bij beetje, steen per steen, komt er een gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Europese Unie, wat pakweg tien à vijftien jaar geleden haast ondenkbaar was.
In dat opzicht vind ik trouwens dat de heer van den Berg overschot van gelijk heeft om de nadruk te leggen op de rol die wij nu moeten spelen. Want onze rol is anders dan die van de Verenigde Staten. De rol van de Europese Unie is er voornamelijk een van politieke, logistieke steun en diplomatieke actie die wij moeten ondernemen. Hij heeft gelijk het belang te onderstrepen van het mandaat dat wij hebben gekregen van de Raad met betrekking tot het Midden-Oosten. Wij zijn samen, Romano Prodi, ikzelf en Javier Solana, aan het kijken wanneer wij deze belangrijke missie kunnen ondernemen, wellicht de derde week van november. Ik denk immers dat het aan de Europese Unie is, voornamelijk aan de Europese Unie, om terzake een initiatief te ontwikkelen. Wij moeten echter realistisch zijn en ons geen illusies maken. Het is niet met één reis - er zijn al vele geweest - dat zaken opgelost kunnen worden, maar misschien kan iets in een stroomversnelling worden gebracht en kan dat uiteindelijk leiden tot een initiatief.
Het tweede punt dat ik wil benadrukken heeft betrekking op een aantal interventies. Ik denk hierbij met name aan het betoog van de heer Poettering. Hij zei: "Het voorzitterschap werkt uitstekend". Hij wees er de ministers in de verschillende Raden met name op dat er onder meer één Europees opsporings- en arrestatiebevel moet komen.
Hij vraagt zich af wanneer er een dergelijk bevel zal komen. Ik kan in dat opzicht heel duidelijk zijn. De ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken hebben een zeer duidelijke taak gekregen: voor de bijeenkomst van 6 en 7 december aanstaande moeten de benodigde voorwaarden zijn gecreëerd.
Mijnheer Poettering, ik heb het al gezegd: niet vandaag, niet op 19 oktober, maar op 21 september hebben de bevoegde ministers de taak gekregen om de benodigde voorwaarden te scheppen.
Samen met de Commissie, met alle leden van de Unie en de Europese Raad heb ik alvast een extra stap gezet om het beginsel van de afschaffing van de dubbele strafbaarstelling goed te keuren. Dat is het enige wat ik heb gedaan.
Op de laatste Raad hebben wij dus bekomen dat men het daarover alvast eens zou zijn, want dat is namelijk het belangrijke punt. Het is gemakkelijk te verkondigen dat er een Europees mandaat moet komen, ook voor uitlevering. Het belangrijkste punt was nog niet bereikt, namelijk een akkoord over het principe van de afschaffing van de dubbele incriminatie, niet alleen voor terroristische daden maar ook voor andere zware misdrijven. Wij moeten ons inderdaad verzetten tegen een reductionistische poging om te zeggen: "Ja maar het is enkel maar voor terroristische daden" . Dat was niet de conclusie van Tampere. De conclusies van Tampere waren dat we ruimer zouden gaan, met andere woorden dat ook andere, zware misdrijven daaronder zouden moeten vallen.
Ik ben dus persoonlijk, mijnheer Poettering, en ik zeg het ook aan collega Cox, optimistisch ten aanzien van 6 en 7 december. Maar geen nood, als de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie falen, dan neem ik het dossier mee naar de Europese Raad van Laken op 15 december en zullen de staatshoofden en regeringsleiders beslissen. Ik ben er echter van overtuigd dat de ministers van Justitie het niet zo ver zullen laten komen dat zij moeten toekijken dat uiteindelijk de regeringsleiders een technisch, voornamelijk modaliteitenprobleem van het aanhoudingsmandaat moeten oplossen.
Tenslotte, wou ik ook nog even ingaan op het derde punt, namelijk de toekomst van de Unie. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat 11 september heeft aangetoond dat een meer geïntegreerde, meer vooruitstrevende Unie nodig is, een Unie die meer handelingsbekwaam is, die over betere instrumenten beschikt, die - zeker wat het buitenlands en defensiebeleid betreft - over ruimere bevoegdheden beschikt. Het is nu juist de bedoeling van de verklaring van Laken om de weg daartoe voor te bereiden. Ik kan dus reeds vandaag heel concreet antwoorden op de algemeen positieve evaluatie die van die conventie is gemaakt.
De conventie is een feit. Ja, mijnheer Poettering, het presidium is een beperkt presidium overeenkomstig het verzoek van alle fracties, bestaande uit vijf personen met inbegrip van de voorzitter van de conventie. Ja, de lidstaten en de europarlementsleden zijn evenwichtig vertegenwoordigd, hoewel er nog wel zal gediscussieerd worden over de juiste aantallen. Ja, de civiele samenleving is erbij betrokken, niet door de oprichting van een nieuw orgaan maar door het creëren van een netwerk rond de conventie waarbij groepen in de samenleving zich kunnen richten tot de conventie en waarbij omgekeerd ook de conventie adviezen kan vragen bij studiediensten over Europese zaken, bij de vakverenigingen, bij alle mogelijke andere organisaties die in onze samenleving en in onze civiele maatschappij bestaan. Dus een soepel netwerk rond de conventie lijkt beter dan de organisatie van een bijzonder forum.
Tenslotte, de meest fundamentele vraag die hier verschillende malen is gesteld, ja, quid met die tekst? Als die tekst uit die conventie komt, wat gaat de Raad daar dan mee doen? Is dat dan een rapport dat opzij kan worden gegooid en waarmee geen rekening moet worden gehouden? Er is dus een discussie ontstaan over de vraag of dat nu een consensustekst is dan wel een tekst met opties.
Het antwoord is zeer eenvoudig. Dat zal alleszins mijn antwoord zijn binnen enkele weken als wij in Laken samen zijn. Als iedereen het eens is dan hebben we een consensustekst; met andere woorden dan is het vrij duidelijk dat dit een belangrijke bijdrage, om niet te zeggen dé belangrijkste bijdrage is aan de Intergouvernementele Conferentie.
Is er geen consensus in de schoot van de conventie, dan vind ik uiteraard dat de opties moeten worden weergegeven. Niet op een neutrale manier, maar wel op een manier waarbij duidelijk wordt aangegeven wat de meerderheidopties zijn, wat de minderheidsopties zijn, wat eventueel de individuele optie is van één lid van de conventie.
Het was ook mijn bedoeling om dat door te praten met de voorzitter van de Commissie constitutionele zaken, mijnheer Napolitano, en met de twee rapporteurs voor het verslag over de toekomst van Europa. Ik denk dat het geen zin heeft om nu onder elkaar een heilige oorlog te gaan ontketenen over wat nu de betekenis van die tekst is.
Als er consensus kan zijn, dan is het een consensustekst. Als er geen consensustekst kan zijn, omdat er geen consensus is, dan moeten er opties worden aangegeven maar niet op een neutrale wijze als een soort lijstje zonder enige betekenis, maar wel met vermelding van de meerderheidsopties en de minderheidsopties, wat dus de wensen en de stromingen zijn die in de schoot van de conventie zijn ontstaan en naar voren zijn gebracht.
(Applaus)

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, ik heb slechts enkele opmerkingen over dit debat, waaruit een grote eensgezindheid naar voren is gekomen, niet alleen tussen het voorzitterschap en de Commissie, maar met het hele Parlement.
Ik wil slechts enkele punten aanroeren die nog onduidelijk zijn. Ten eerste is door velen van u, te beginnen met voorzitter Poettering, het probleem van de omvang van de hulp aan de vluchtelingen genoemd. Er is besloten onmiddellijk een krediet van 315 miljoen euro ter beschikking te stellen. De problemen zijn op dit moment helaas niet van financiële aard, maar het probleem is nu hoe we de steun bij de mensen kunnen krijgen. We werken samen met de NGO' s, met een groot aantal organisaties. Ik herhaal, op dit moment hebben wij op concrete wijze geld verstrekt, genoeg geld. Als er meer nodig is, zullen we daar hier om vragen en er samen over praten; nu staan we voor het drama hoe deze hulpacties op poten moeten worden gezet.
Ik wil hier terugkomen op een ander punt dat door verschillende sprekers onder de aandacht is gebracht, bijvoorbeeld door de heer Tajani maar ook door anderen. Zij hebben namelijk dit verschijnsel van een gedeelde wereld in verband gebracht met de vrede in Palestina. Dit is een probleem van fundamenteel belang. Ik moet de heer Tajani en de andere sprekers zeggen dat we het zogenoemde "plan voor de reconstructie van Palestina" niet hebben vergeten. Ik heb er vaak over gesproken met minister Peres. We weten heel goed dat we ervoor moeten kiezen maatregelen te nemen in bepaalde sectoren: water, energie, infrastructuur, wederopbouw van de industrie. Dit is onze plicht. De Palestijnse burgers, de Israëlische burgers weten dat de Commissie zich hiervoor inzet. Zodra de politieke omstandigheden het mogelijk maken, zullen we hier de benodigde middelen bijeenbrengen. Ik geloof echter dat het al helpt als men weet dat we concreet werken aan de vrede en dat we allemaal gereed staan om in actie te komen.
Premier Verhofstadt heeft bovendien de beslissingen op het terrein van justitie en de bestrijding van financiële criminaliteit benadrukt. Ik sluit me aan bij zijn woorden, maar laten we ons een ding realiseren: we hebben hier beslissingen genomen. Of we handelen ernaar of we verliezen absoluut onze geloofwaardigheid. De bevoegde ministers moeten deze beslissingen dus sneller ten uitvoer leggen, anders worden ze op de Top genomen.
Een ander aspect heeft betrekking op de conventie. Er was algehele overeenstemming over het presidium, over de uitvoerende instantie en dergelijke. Ik wil nog een punt benadrukken dat minister Verhofstadt heeft aangestipt, namelijk de duur. Dit Parlement en deze Commissie hebben de geboorte van deze conventie begeleid en bijgestaan; zij moeten nu ook de werkzaamheden en de afsluiting ervan begeleiden. De werkzaamheden moeten dus voor aanvang van de verkiezingscampagne voor de Europese verkiezingen worden afgerond. Dat is geen kunstmatige, maar een serieuze termijn.
Veel sprekers zijn in dit debat teruggekomen op het probleem van de communautaire methode. In dat verband wil ik slechts een krachtig beeld hernemen dat de heer Duff heeft opgeroepen. Hij zegt: door de instorting van de torens van het WTC is ook de politieke zin van de drie in Maastricht geconcipieerde, afzonderlijke institutionele pijlers ingestort. Dat is volgens mij een serieuze, precieze, concrete les. De heer Duff heeft de politieke zin goed getroffen van de inspanningen van de Commissie om te komen tot een gezamenlijk optreden van de Unie volgens de communautaire methode, de enige methode die doeltreffend is en in staat de acties te garanderen.
Een ander punt dat allen hebben genoemd is het probleem van de hervorming van de instellingen. De Commissie en het Parlement zijn daarvoor concreet aan het werk. Er zijn meningsverschillen geweest, we hebben elkaar geholpen. Ik geloof dat er, zij het dan met moeite, vooruitgang wordt geboekt bij onze gemeenschappelijke werkzaamheden. We zijn er nog niet, maar er wordt gewerkt aan de substantie, aan concrete resultaten. Op dit punt wil ik benadrukken dat, hoewel ik me niet bezighoud met de interne organisatie van de Raad, onze hervorming niet doeltreffend genoeg kan zijn als ze niet gepaard gaat met een hervorming van de Raad.
(Applaus)
Ik zeg dat niet om me te mengen in andermans aangelegenheden maar omwille van de doeltreffendheid. We moeten snel van de ondoorzichtigheid af en een transparantere, verantwoordelijkere en democratischere governance creëren. De Commissie heeft dit punt al behandeld in haar Witboek en wij verwachten dat wij samen met het Parlement hierover een discussie zullen aangaan met de Raad.
Wat de economie betreft, heeft iedereen gewezen op het probleem van de tenuitvoerlegging van de beslissingen van Lissabon. Dit is echter een terrein waarop een diepe kloof is ontstaan tussen de algemene beslissingen en de tenuitvoerlegging ervan in de daaropvolgende Raadsvergaderingen. Ik spreek hier over de liberalisering, de hervorming van de markten, de versnelling van innovatie, de verwezenlijking van het gemeenschappelijke luchtruim, van een communautair octrooi, enzovoort, terreinen waarop wij nog ver achter zijn. Onze economie zal pas dynamisch worden als we hier iets aan doen.
Ten slotte hebben we geprobeerd de geboorte van de euro te begeleiden met de onvermijdelijke secundaire maatregelen, zoals de interne markt voor grensoverschrijdende bankoverschrijvingen. In Gent zijn hiervoor belangrijke vorderingen gemaakt. Wij hebben ons best gedaan voor dit vraagstuk, dat absoluut van fundamenteel belang is.
Tot slot nog een laatste bespiegeling over de conventie. Ik wil hier terugkomen op de opmerking van mevrouw Maij-Weggen over de ware status van de conventie. Wij kunnen die niet beschouwen als een advieslichaam, zoals ze door sommigen is gedefinieerd. Het mag geen orgaan zijn dat uiteindelijk adviezen geeft, zich opheft en zich vervolgens terugtrekt. Wij geven de conventie de grootst mogelijke transparantie maar ook de grootst mogelijke democratische autoriteit. We verwachten dus krachtige en belangrijke resultaten. Staat u mij daarnaast toe te zeggen dat de conventie een frisse bries betekent in de discrete en besloten diplomatieke kamertjes. De lucht van de democratie krijgt nieuwe zuurstof door transparantie en verantwoordingsplicht. De Commissie steunt dus met kracht de start van de werkzaamheden van de conventie, opdat er eindelijk een dialoog wordt geopend onder ons, en tussen ons en de Europese burgers.
(Applaus)

De Voorzitter
Dank u, voorzitter Prodi. Zoals u heeft gehoord was er tijdens het laatste deel van uw toespraak wat geroezemoes dat hinderlijk was voor alle collega' s die u aandachtig volgden. Dat spijt me. Er moeten nu eindelijk eens maatregelen worden genomen om dergelijke overlast te voorkomen.
Zoals u ziet en zoals mijn collega' s kunnen zien, staan alle leden die uw toespraak niet met aandacht hebben gevolgd nog steeds te praten in de gangen. Ze gaan pas zitten wanneer de Voorzitter aankondigt dat de stemming begint.
Ik heb zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 10.00 uur plaats.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, de overlast in de zaal vlak voor het begin van de stemming riskeert een ethische zaak te worden, maar het gaat in feite om een politieke kwestie. Dit is namelijk het gevolg van de manier waarop wij onze werkzaamheden regelen, van ons besluit om de debatten en de stemmingen van elkaar te scheiden. Dit Parlement wordt een stemfabriek en dit is het onvermijdelijke gevolg daarvan. Als we deze overlast willen voorkomen, moeten we vijftien minuten pauze inlassen tussen de debatten en de stemming. Op die manier zullen er nog minder leden naar de debatten komen en kunnen we een pure stemfabriek worden in plaats van een Parlement!

De Voorzitter
Bedankt voor deze wijze raad.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Manders
Voorzitter, ik zou uw aandacht willen vragen voor het e-mailbombardement dat wij op dit moment ondergaan, waardoor mijn computer niet meer werkt en ik de eigenlijke e-mails die ik graag wil zien, niet meer kan terugvinden. Zou u ervoor willen zorgen dat de diensten daar iets aan doen?

De Voorzitter
Wij nemen daar uiteraard nota van.

STEMMING
Patten
De Commissie stemt deels of in principe in met de amendementen 1, 5, 8, 9, 13, 14, 15 en 16. De Commissie verwerpt daarentegen de amendementen 2, 3, 4, 6, 7, 10, 11, 12 en 17.
Voor de stemming over amendement nr. 17: Gröner (PSE). (DE) Mijnheer de Voorzitter, wij hadden een compromis met de PPE-DE-Fractie gesloten, en die wijkt daar nu weer vanaf. Daarom houden wij ons ook niet meer aan dit compromis. Ik verzoek mijn fractie nu voor amendement 17 te stemmen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gröner vergist zich volgens mij. Wij zijn niet van het compromis afgeweken. Integendeel, wij blijven vasthouden aan onze afspraak. Wij zullen echter niet voor de amendementen stemmen die na het compromis zijn gekomen en waarmee wij het niet eens zijn. Wij zijn dus absoluut niet van het compromis afgeweken!

(De Voorzitter verklaart dat het gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0335/2001) van mevrouw Miguélez Ramos, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de opstelling van een gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) (COM(2001) 83 - C5-0065/2001 - 2001/0046(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

De Voorzitter
De stemming wordt nu onderbroken en hervat na afloop van de plechtige vergadering ter gelegenheid van het bezoek van Zijne Heiligheid de XIVde Dalaï-Lama.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.30 uur hervat)

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag meedelen dat de Groenen en de Liberalen iedereen van harte uitnodigen op hun gezamenlijke bijeenkomst ter ontmoeting van Zijne Heiligheid de Dalaï-Lama. Deze bijeenkomst zal vanmiddag om 15.00 uur plaatsvinden in zaal 100 van het WIC-gebouw. Als ik zeg "iedereen" bedoel ik al degenen die niet onder de uitnodiging van de PSE en de PPE vallen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt voor deze mededeling.
Wij gaan nu verder met de stemming.
Verslag (A5-0360/2001) van mevrouw Weiler, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken,
I. over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten voor 2002 (COM(2001) 511 - C5-0498/2001 - 2001/0208(CNS));
II. over de mededeling van de Commissie over het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2001 (COM(2001) 438 - C5-0423/2001 -2001/2168(COS))
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen de wetgevingsresolutie en de resolutie aan)   
Verslag (A5-0350/2001) van de heer Seppänen, namens de Begrotingscommissie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot verlening van een garantie van de Gemeenschap voor verliezen van de Europese Investeringsbank op buitengewone leningen voor concrete milieuprojecten in het gebied rond de Baltische Zee in Rusland in het kader van de Noordelijke Dimensie (COM(2001) 297 - C5-0307/2001 - 2001/0121(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verwelkoming
De Voorzitter
Het doet mij genoegen de eerste minister van Bulgarije, de heer Simeon van Saksen-Coburg welkom te heten, die op de officiële tribune heeft plaatsgenomen. Hij brengt een bezoek aan de Europese instellingen.
Mijnheer de eerste minister, namens de Voorzitter, mevrouw Nicole Fontaine, heet ik u van harte welkom bij ons. Ik hoop dat de toetreding van uw land, die naar we hopen zo spoedig mogelijk zal plaatsvinden, een positieve invloed zal hebben op het democratiseringsproces en de Bulgaarse bevolking in de gelegenheid zal stellen de haar rechtens toekomende plaats onder de volkeren van de Europese Unie in te nemen.
(Applaus)

STEMMING (voortzetting)
Tweede verslag (A5-0337/2001) van mevrouw Rühle, namens de Commissie begrotingscontrole, over het verlenen van kwijting voor het financieel beheer van het zesde, zevende en achtste Europees Ontwikkelingsfonds in het begrotingsjaar 1999 (COM(2000) 357 - C5-0257/2000 - 2000/2164(DEC))

(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen de besluiten en de resolutie aan)
Verslag (A5-0328/2001) van mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie over de uitvoering van innovatieve acties uit hoofde van artikel 6 van de verordening betreffende het Europees Sociaal Fonds voor de programmeringsperiode 2000-2006 (COM(2000) 894 - C5-0341/2001 - 2001/2141(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Verslag-Hautala (A5-0358/2001)
Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mijnheer de Voorzitter, als lid van de gemengde parlementaire commissie EU/Bulgarije wil ik me graag aansluiten bij uw woorden en de eerste minister van Bulgarije welkom heten. Mijnheer de eerste minister, volgende week zal ik het genoegen hebben uw land te bezoeken. Ik ben dus verheugd over uw aanwezigheid hier en ik hoop dat Bulgarije spoedig als volledig lid zal toetreden tot de Europese Unie.
Wat het document van mevrouw Hautala betreft, moet ik mezelf en u vragen, mijnheer de Voorzitter: als veel moslims zo dogmatisch zijn tegenover vrouwen dat ze vrouwen niet eens de straat op laten, als mensen, hoe kunnen we moslims dan toelaten in de Europese Unie? Hoe kunnen ze dan deze richtlijn en alle andere richtlijnen van het Europees Parlement inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in acht nemen? Daar moeten we over nadenken.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Ofschoon wij bepaalde elementen van deze artikelen en amendementen kunnen onderschrijven, geven wij er de voorkeur aan ons van stemming te onthouden over dit pakket amendementen als geheel, aangezien er geen garanties worden geboden voor het behoud van bepaalde maatregelen ten gunste van de vrouw. Wij denken hierbij bijvoorbeeld aan het vraagstuk van de pensioengerechtigde leeftijd in bepaalde landen of sectoren. Verder zijn er nog de problemen omtrent de voorzorgsmaatregelen die met betrekking tot de volksgezondheid genomen dienen te worden.
De ervaring die is opgedaan met het gelijkheidsbeginsel tussen man en vrouw, met als doel vrouwen nachtwerk te laten verrichten in fabrieken, heeft ons wantrouwend gemaakt. Het gelijkheidsbeginsel waarop de rapporteur zich beroept dient ondubbelzinnig zijn beslag te krijgen via aanpassing van de regelgeving aan de meest positieve situatie die binnen de Unie voor zowel mannelijke als vrouwelijke werknemers bestaat. Het mag dus niet zo zijn dat de minst gunstigste wetten als uitgangspunt worden genomen.

Meijer
Het streven van de tweede golf van de feministische beweging in de jaren '60 en '70 was er sterk op gericht dat vrouwen konden doordringen in betaalde banen. Vrouwen hadden gemiddeld een lagere opleiding dan mannen, en zelfs met een hogere opleiding kregen ze door de overheersende mannen vaak de baantjes met de laagste status en het minste inkomen toebedeeld. Bovendien waren veel vrouwen financieel afhankelijk van hun echtgenoot. Hoger opgeleide vrouwen eisten terecht toegang tot banen waarvan ze in die tijd vrijwel automatisch uitgesloten waren. Voor lager opgeleide vrouwen lag dat veelal anders. Schoonmaken van kantoren of de voorraden bijvullen in supermarkten is geen uitdagende arbeid, en in vele gevallen niet te verkiezen boven een rol als huisvrouw. Die groep vrouwen voelde het veelal als een bevrijding als het inkomen van hun man hoog genoeg was om zelf niet meer te hoeven werken. Inmiddels hebben de meeste vrouwen een betaalde baan, zonder dat mannen minder zijn gaan werken om thuis de kinderen op te vangen en op te voeden. Het feminisme is onbedoeld een instrument geworden om het personeelstekort voor de werkgevers op te lossen en overheidsuitgaven te beperken. Zeker onder die omstandigheden wordt het nòg belangrijker om elke discriminatie en intimidatie op het werk actief tegen te gaan.
Verslag-Miguélez Ramos (A5-0335/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, met veel plezier heb ik het nogal technische document van mevrouw Ramos gelezen, dat voor mij van grote politieke betekenis is. Zoals u weet ben ik vijf jaar lang lid geweest van de regionale raad van Lombardije. Mijn dochter Elisabetta is vijf jaar lid geweest van de regionale raad van Ligurië en is nu lid van de regionale raad van Lombardije, voor de Partij van de Gepensioneerden natuurlijk. Ik vertel dit met genoegen want ik wil onderstrepen dat ik persoonlijk - en ik geloof dat dit geldt voor ons allemaal - hoop dat de inbreng van de regio' s in Europa in de politiek en de besluitvorming zal toenemen en dat ze meer inspraak zullen krijgen bij de opstelling van de Europese richtlijnen en verordeningen die hen aangaan.

Korakas
Het debat over de territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) is geen technisch debat over statistieken. De regionale statistieken en de NUTS-classificatie van de regio' s vormen vaste referentiepunten voor het onderzoek naar de sociale en economische ontwikkelingen van de regio' s en voor de vaststelling van de voor structurele steun in aanmerking komende regio' s.
Een van de belangrijkste problemen daarbij is het gebruik van volkomen verschillende politieke en economische eenheden, als grondslag voor het vergaren en verwerken van statistische gegevens. Dit is natuurlijk geen toeval. Integendeel, onze verdenkingen worden alleen maar groter als wij zien dat - zoals terecht ook in het verslag vermeld staat - de Commissie een "opmerkelijke soepelheid" betracht bij de toepassing van de criteria voor opname van een gebied in de NUTS I, II en III. Zij gebruikt de NUTS-criteria naar eigen inzicht, al naar gelang de "behoeftes" waaraan zij wil voldoen.
Het is tekenend dat voor de verdeling van de doelstelling 2-kredieten de NUTS III wordt gebruikt, hetgeen betekent dat de helft van de bevolking van de Unie steun krijgt. Daardoor worden echter de voor de minder ontwikkelde gebieden beschikbare middelen drastisch verminderd ofschoon deze middelen juist voor deze gebieden bedoeld zijn. In de periode 1994-99 (het tweede Delors-pakket) kreeg 51% van de EU-bevolking steun. Van dit percentage was slechts 25% bestemd voor doelstelling 1, waarmee NUTS II-gebieden worden gefinancierd. Van die 25% ging 16,4% naar doelstelling 2. Dankzij het gebruik van kleine administratieve eenheden (NUTS III) konden de rijke landen aanzienlijke steun ontvangen en werd tevens de tenuitvoerlegging van het regionaal beleid op schandalige wijze scheefgetrokken. Het zijn dus weer de rijke landen die uiteindelijk worden voorgetrokken. Zij slepen immers een groot deel van de sowieso povere en ontoereikende middelen uit de structuurfondsen in de wacht.
Bepaalde landen worden bijzonder bevoordeeld daar hun NUTS III-eenheden heel klein zijn in vergelijking met die van andere landen. Voor Griekenland beslaat een dergelijke administratieve eenheid (departement) een oppervlakte van 2.950 m2, in Portugal van 3.162 m2 en in Duistland van slechts 758 m2.
Hieruit blijkt eens te meer dat het regionaal beleid van de EU niet goed werkt, ongelijkheden en storingen veroorzaakt en zelfs hypocriet is. Een groot deel van de kredieten voor structurele steun wordt immers "gerecycled" en teruggesluisd naar de meest ontwikkelde landen. Tegelijkertijd wordt echter de mogelijkheid tot het voeren van een nationaal ontwikkelingsbeleid ernstig aangetast, daar dit beleid zich in het enge, slecht genaaide communautaire keurslijf moet wringen. Het resultaat is dat men niet alleen langs het alom verkondigde doel van de convergentie van de arme met de rijke regio' s heen schiet, maar zoals uit de gegevens blijkt - en Griekenland is wat dat betreft een schoolvoorbeeld - de verschillen tussen de lidstaten, tussen het noorden en het zuiden en ook tussen gebieden in een en dezelfde lidstaat zelfs steeds groter maakt. Goede vorderingen zijn alleen geboekt bij het omkopen van gewetens en de totstandbrenging van allerlei mechanismen ter bevordering van de grote monopolistische belangen, die de meeste vruchten hebben geplukt van de communautaire programma' s.
Ofschoon de rapporteur in haar verslag het mes niet "tot op het bot zet" , maar wel een aantal serieuze problemen aankaart, zullen wij steun geven aan dit verslag.
Verslag-Weiler (A5-0360/2001)

Figueiredo
Bij het onderzoek van het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2001, dat opgesteld is op basis van de nationale verslagen, blijkt overduidelijk dat de meeste lidstaten aan de richtsnoeren voor de werkgelegenheid nauwelijks enige aandacht hebben geschonken. Slechts zeven lidstaten hebben zich iets gelegen laten liggen aan de doelstellingen die tijdens de Raad van Lissabon zijn vastgesteld en tijdens de Raad van Stockholm zijn bevestigd. Bij slechts drie lidstaten vinden we een verwijzing naar de doelstelling met betrekking tot de verbetering van de werkgelegenheidsituatie voor vrouwen.
De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft een advies uitgebracht. Wij hebben daaraan bijgedragen met een aantal voorstellen, die ook aangenomen zijn. Uit dat advies blijkt dat er een scherp contrast bestaat tussen de werkgelegenheidsdoelstellingen zoals die door de Raad zijn vastgelegd en de onwil van de lidstaten om in hun werkgelegenheidsbeleid aandacht te besteden aan met seksediscriminatie samenhangende kwesties. In de nationale doelstellingen wordt nauwelijks aandacht besteed aan het feit dat er op de arbeidsmarkt grote ongelijkheden bestaan als het gaat om banen voor mannen en vrouwen. Er bestaan kennelijk ook geen plannen om iets te doen aan de onvoldoende kinderopvang. Tot slot stellen we vast dat de initiatieven om de ongelijke beloning van mannen en vrouwen te corrigeren niet ver genoeg gaan.
Het verslag-Weiler is niet in genoegzame mate kritisch met betrekking tot de huidige werkgelegenheidssituatie in de Europese Unie. Er wordt wel aangegeven dat het werkgelegenheidsbeleid op een aantal gebieden duidelijk tekort schiet, zeker als het gaat om de noodzaak nationale doelstellingen vast te leggen en die doelstellingen ook werkelijk te behalen. Het onderzoek van de door de Commissie voorgestelde richtsnoeren is echter onvoldoende kritisch, en laat na alternatieven voor te stellen. We moeten het werkgelegenheidsbeleid prioriteit verlenen, en dat beleid niet langer ondergeschikt maken aan monetaristische overwegingen, zoals dat tot nu toe steeds het geval is geweest. Daarmee verwerpen we ook de neoliberale filosofie die het denken binnen de Europese Unie al zo lang bepaalt. De voorstellen die wij in die richting hebben gedaan zijn uit hoofde van diezelfde filosofie verworpen.

Miller
De Labourdelegatie in het Europees Parlement steunt in grote lijnen het verslag-Weiler over de werkgelegenheid en de richtsnoeren voor de werkgelegenheid 2002. Onze partij heeft ook veel sympathie voor de door de heer Bushill-Matthews ingediende amendementen. Wij vinden echter dat het verslag-Weiler voor dergelijke amendementen niet de juiste plek is.

Patakis
Het lijdt geen twijfel dat de economische crisis gedoemd is erger te worden, zeer zeker na de terreuraanslagen in New York en Washington. De meeste analisten zijn het erover eens dat deze recessie waarschijnlijk niet van korte duur zal zijn. Het zou echter ongeoorloofd zijn de werknemers voor de zoveelste keer het gelag te laten betalen voor de pogingen tot overwinning van deze recessie, in de vorm van massaontslagen en beknotting van hun rechten.
De totale werkgelegenheid blijft in feite op hetzelfde niveau. De werkloosheid daalt niet en neemt in bijvoorbeeld mijn land zelfs toe. Bovendien zijn er opnieuw massaontslagen op til in belangrijke sectoren van de economie, zoals het vervoer en het toerisme. De verdeling van de werkloosheid is het hoofddoel geworden van het werkgelegenheidsbeleid en de richtsnoeren voor het jaar 2002 scherpen deze situatie nog verder aan. Het is geen toeval dat de landen die op dit gebied van de EU een pluim krijgen, precies de landen zijn die als eerste zijn overgegaan tot algemene hervormingen van de arbeidsmarkt en vooral tot verruiming van de mogelijkheden tot deeltijdwerk en andere soepele arbeidsvormen.
In het verslag van het EP wordt steun betuigd aan de richtsnoeren. Daarin wordt opnieuw het alom bekende vraagstuk van de structurele hervormingen en de soepele arbeidscontracten aan de orde gesteld. Het is uiteindelijk de bedoeling een heel leger van inzetbare werknemers te creëren, van werknemers zonder rechten en zonder pretenties, van werknemers die zich neerleggen bij het speculatieve gedrag en de eisen van het kapitaal, bij zijn belangen en zijn streven naar productiviteit en concurrentiekracht.
Geografische mobiliteit van werknemers betekent enkel toeneming van de demografische concentratie en de concentratie van rijkdom in de rijkste landen van de EU. De rijke landen zullen nog rijker worden en de beste arbeidskrachten en wetenschappers kunnen aantrekken.
In de tweede pijler van de richtsnoeren is sprake van zelfstandige bedrijfsactiviteiten. Deze hebben enkel tot doel werklozen om te vormen tot zelfstandigen. Op die manier wordt de werkloosheid op kunstmatige wijze teruggeschroefd en de verantwoordelijkheid voor sociale solidariteit over boord gegooid.
De programma' s voor arbeidsplaatssubsidie hebben geen enkele bijdrage geleverd aan de bestrijding van de werkloosheid. Integendeel, zij waren meestal een zuivere subsidiëring van de werkgevers, die hun werknemers vervingen door gesubsidieerde werklozen en aldus de collectieve arbeidsovereenkomsten op permanente basis schonden.
Door de uitbreiding van privatiseringen en fusies, door aanpassing aan de EMU en de verhoging van de export, door de verscherpte kapitalistische mededinging, het "rooien" van duizenden kleine boeren en de sluiting van kleine en middelgrote bedrijven is een vruchtbare voedingsbodem ontstaan voor nog meer werkloosheid.
De EU dringt echter op haar beleid aan, ofschoon het gemiddeld groeipercentage in 2000 3,3% bedroeg. Met dit beleid kan echter noch de werkloosheid, noch de armoede, waar meer dan 22% van de EU-bevolking onder gebukt gaat, bestreden worden.
De werknemers eisen dat er een ander beleid wordt gevoerd, een beleid met de mens en zijn behoeften in het middelpunt, een beleid met onaantastbare, volledige sociale rechten voor alle werknemers, een beleid tot verbetering van de levensomstandigheden en bevordering van echte sociale ontwikkeling en welvaart.

Herman Schmid en Sjöstedt
Wij staan hoofdzakelijk positief tegenover het verslag-Weiler. Wij waarderen met name de nadruk die zij legt op de kwaliteit van het werk.
Wij staan echter kritisch tegenover diverse amendementen van de Economische en Monetaire Commissie, waarin op ideologische wijze en in algemene bewoordingen wordt gesproken over de markteconomie en de regulerende werking ervan. Wij vinden dat daarmee gepleit wordt voor een economisch beleid dat de Europese werkgelegenheidsstrategie tegenwerkt, met name in perioden van economische stagnatie en een afnemende vraag naar arbeidskrachten.
Omdat deze amendementen door het Parlement zijn aangenomen, hebben wij besloten om ons in de eindstemming te onthouden van stemming.

Titley
Ik schaar mij van harte achter dit verslag van mevrouw Weiler, waarin instemming wordt betuigd met de richtsnoeren voor 2002 voor de werkgelegenheid. Het verslag stelt weliswaar dat door middel van structurele hervormingen van de arbeidsmarkt volledige werkgelegenheid kan worden bereikt, maar het roept ook op tot grotere investeringen in scholing, met name voor werkzoekenden. Het staat zonder meer vast dat extra inspanningen voor scholing de EU zowel kwantitatieve als kwalitatieve voordelen zouden opleveren. Scholing en onderwijs zijn essentiële instrumenten om de EU-lidstaten in staat te stellen met vereende krachten het aantal arbeidsplaatsen in de EU te vergroten. Keer op keer is in de lidstaten gebleken dat investering in onderwijs en scholing succes heeft. Als dit op Europees niveau wordt gecoördineerd, zal dit effect nog worden versterkt. Het is belangrijk dat deze beloofde inspanningen ook daadwerkelijk worden ondernomen en geen zeepbel blijken te zijn.
Tot slot kan de aanbeveling dat de sociale partners het eens moeten worden over veranderingen in de arbeidsomstandigheden, de weg effenen voor betere arbeidsverhoudingen en een situatie scheppen waarin de specifieke kennis van alle partijen ten volle wordt benut.
Verslag-Seppänen (A5-0350/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, u houdt van de zee, net als ik, en u bent vaak in mijn stad, Genua, geweest die ik twintig jaar lang vanaf de heuvels van Righi heb mogen bewonderen. Ik zag deze zee en ik heb veel nagedacht. De zee verenigt, de zee is van iedereen, de zee kent geen grenzen. Het is dus terecht dat de Europese Unie zich voor alle zeeën interesseert, vooral voor de zeeën langs de kusten van enkele van onze lidstaten, en dat zij ook financiële steun geeft aan landen die geen deel uitmaken van de Unie, zoals in dit geval aan Rusland. Met deze steun worden namelijk milieuprojecten gerealiseerd die deze zeeën schoner, beter bevaarbaar en mooier maken.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, ik wend me tot u als lid van het Bureau met een verzoek: zou het geen goed idee zijn als het Bureau de stemverklaringen van de heer Fatuzzo, die zo lyrisch zijn, zou bundelen en uitgeven? Ze zijn waardevoller en doorvoelder dan alle andere interventies in deze vergadering en bereiken poëtische hoogten die ons Parlement niet mag onderschatten.

De Voorzitter
Ik zal uw suggestie doorgeven aan het Bureau van het voorzitterschap, mijnheer Dell'Alba.
Verslag-Virrankoski (A5-0345/2001)

Fatuzzo
Mijnheer Dell' Alba, als u nog een seconde heeft, zult u zien dat niet alle interventies van de heer Fatuzzo lyrisch zijn. Deze interventie betreft kerncentrales. Zeker, met deze financiering beschermen we de centrale van Tsjernobyl. Ik heb voorgestemd, maar laten we niet overhaast beslissen: vorige week heb ik met de Commissie milieubeheer de kerncentrale van Bohunice in Slowakije bezocht. Moeten we de sluiting van deze kerncentrale, waarvoor duizenden miljarden zijn uitgegeven om de veiligheid te verbeteren, echt tot een conditio sine qua non voor de toetreding van Slowakije tot de Europese Unie maken? Moeten we daar niet wat beter over nadenken?

Meijer
De productiebedrijven die vroeger de energie van Tsjernobyl afnamen, en waarmee men het in stand houden van zo'n kolossaal complex van kernreactoren kon financieren, bestaan sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie grotendeels niet meer. De bevolking van Oekraïne is zozeer verpauperd dat zij te weinig koopkracht heeft om als verbruiker veel elektriciteit te kunnen afnemen. Er is ook geen binnenlands geld beschikbaar om nieuwe schonere en bedrijfsveilige methodes van elektriciteitsopwekking te kunnen financieren, en met het opruimen van de restanten van de verwoeste centrales zullen we, gezien de lange halveringstijd van radioactief materiaal nog heel lang moeten wachten. Alles wat nu gedaan wordt kan helaas niet zonder hulp van buitenaf. De maatregelen om Tsjernobyl tegen 2005 van een nieuwe beschermingsmantel te voorzien, zijn te beperkt en komen te laat. Achter de eerste kort na de ramp in 1986 opgetrokken mantel gaat nog steeds een gevaarlijke brandhaard verborgen, en kernenergie blijft een bron voor toekomstige risico's. In het debat op 2 mei over 15 jaar Tsjernobyl heb ik al aangegeven dat ook andere types kerncentrales niet veilig zijn en dat ze na hun sluiting een onoplosbaar probleem achterlaten. Ondanks al deze tekortkomingen steun ik dit financieringsvoorstel, want niets doen is helemaal geen oplossing.
Verslag-Kratsa-Tsagaropoulou (A5-0328/2001)

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Hervorming van de Raad
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0308/2001) van de heer Poos, namens de Commissie constitutionele zaken, over de hervorming van de Raad (2001/2020(INI)).

Poos
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een bijzonder groot genoegen om u in het bijzijn van de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie dit verslag over de hervorming van de Raad te mogen presenteren.
Dit initiatiefverslag heeft niet alleen betrekking op de Raad, maar ook - en in dezelfde mate - op het Europees Parlement en de Commissie. Deze instellingen hebben namelijk om dezelfde reden belang bij de goede werking, de doelmatigheid en de samenhang van de institutionele driehoek. De communautaire instellingen zullen met het oog op de uitbreiding hun besluitvormingsproces ontegenzeggelijk moeten verbeteren en hun reactievermogen moeten vergroten. Het is echter niet alleen omdat ik de Raad van binnenuit zo goed ken dat ik kan constateren dat deze instelling momenteel het slechtste functioneert. Dat is ernstig want de Raad is met zijn uitvoerende en wetgevende bevoegdheden ondanks alle Verdragswijzigingen nog altijd het belangrijkste machtscentrum van de Europese Unie. De Raad heeft zijn doelmatigheid in belangrijke mate verloren. In mijn verslag vindt u een lange lijst met functioneringsproblemen. Ik heb mij gebaseerd op de voorbereidende werkzaamheden. De Raad heeft zo'n drie, vier jaar geleden toegezegd om een aantal van deze werkzaamheden op zich te nemen, maar heeft nog altijd geen concrete resultaten laten zien. Enkele zeer belangrijke voormalige spelers op het institutionele toneel hebben echter wel voorbereidende werkzaamheden verricht, waaronder met name de werkgroep "Ons Europa" van Jacques Delors. Een belangrijk functioneringsprobleem houdt verband met de institutionele problematiek, waarvan de communautaire methode en met name de Commissie het belangrijkste slachtoffer zijn geworden. Door de toegenomen macht van de Europese Raad, in combinatie met het onvermogen van de Raad Algemene Zaken, verloopt de besluitvorming nu opnieuw via de intergouvernementele methode. De methode met de boodschappers brengt ons weer terug bij de geheime diplomatie die in de 19e eeuw hoogtij vierde. Tijdens kleine topbijeenkomsten zoals in Gent lijken er opnieuw directoria te worden gevormd. Sinds het Plan-Fouchet uit de jaren 60 is deze methode van de directoria bij sommigen nog altijd zeer geliefd. Als rapporteur denk ik dat we dergelijke ontsporingen alleen kunnen voorkomen als wij het Verdrag opnieuw tot uitgangspunt nemen. Wij moeten de Raad vragen om zich niet met de details te bemoeien en niet alle belangrijke besluiten naar zich toe te trekken. Er is een gezegde dat luidt: wie veel begeert, veel ontbeert. De situatie is zelfs nog ernstiger: de Raad is een blokkerende factor in het institutionele besluitvormingsproces geworden. Niemand durft er meer een beslissing te nemen. De besluitvorming is geheel in handen gekomen van de top. De Europese Raad zou zich overeenkomstig het Verdrag moeten beperken tot het formuleren van algemene richtsnoeren voor het Europees beleid. De Raad Algemene Zaken moet worden herwaardeerd tot een instelling die bevoegd is conflicten tussen de gespecialiseerde Raden te beslechten en samenhang in de besluitvorming aan te brengen. Hiertoe dient er één enkel circuit van voorbereidende werkzaamheden te komen, dat overigens ook de Europese Raad van dienst kan zijn. Wij moeten eisen dat de ministers in de Raad Algemene Zaken niet slechts eenmaal per maand bijeenkomen om de Europese aangelegenheden te bespreken. Er kan tijdens deze bijeenkomsten niet uitputtend worden onderhandeld over kwesties die ter tafel liggen, omdat de juiste voorwaarden en personen afwezig zijn. In de ontwerpresolutie wordt aangegeven welke wegen er moeten worden bewandeld om de belangrijkste problemen te ondervangen. Alle voorgestelde praktische voorstellen kunnen overigens onmiddellijk ten uitvoer worden gebracht zonder wijziging van het Verdrag.
Alvorens ik afsluit wil ik de collega's wijzen op de voorstellen ter verbetering van de samenwerking tussen de Raad en het Europees Parlement. Deze voorstellen hebben zowel betrekking op de aanwezigheid van ministers op onze belangrijke bijeenkomsten als op de versnelling van de wetgevingsprocedure met ingang van de eerste lezing. Wat het vraagstuk van de transparantie betreft, hoop ik dat het Europees Parlement en de Raad de voorstellen van de Commissie constitutionele zaken zullen volgen om bijeenkomsten van de Raad over wetgevingskwesties openbaar te maken. Dit vereist uiteraard een aanpassing van de agenda en de vergaderregels. De Raad dient als medewetgever in openbare zittingen bijeen te komen en zal door de burger dan ook als tweede kamer worden beschouwd. In feite fungeert de Raad overigens al als een tweede kamer.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, geachte afgevaardigden, ik begeef mij op glad ijs aangezien ik hier het woord moet voeren als voorzitter van een instelling die volgens de rapporteur het slechtst functioneert van alle instellingen van de Unie.
Ik begeef mij dus op gevaarlijk terrein.
Het zal u niet verbazen dat het voorzitterschap met grote belangstelling kennis heeft genomen van het verslag van de heer Poos over de hervorming van de Raad. De heer Poos heeft tijdens zijn opmerkelijke politieke carrière in verschillende politieke forums plaatsgenomen. Hij kent deze forums dus van binnenuit, omdat hij er actief aan heeft deelgenomen. Hij heeft deze forums echter ook van buitenaf kritisch bestudeerd.
Het voorzitterschap kan de analyse van de heer Poos grotendeels onderschrijven, maar herkent zichzelf minder in het oordeel dat hij over de Raad als instelling velt. Het is evenwel een feit dat het functioneren van de Raad moet worden verbeterd.
Op de Europese Raad van Helsinki van juni 1999 werd reeds erkend dat er ingrijpende wijzigingen moesten worden aangebracht in de werkmethodes van de Raad. Toen werd ook aangegeven dat deze wijzigingen geleidelijk aan moesten worden doorgevoerd, zodat de Raad zonder problemen zijn aantal leden kon vergroten gedurende de periode tot aan de uitbreiding.
Tijdens deze Raad zijn overigens de aanbevelingen goedgekeurd om die vergroting van het aantal leden op korte termijn mogelijk te maken. Deze aanbevelingen zijn voor een belangrijk deel het antwoord op de diverse zorgen die in het verslag van de heer Poos zijn geuit. Ik wil er hier slechts enkele noemen.
In de aanbevelingen wordt onder meer de hoofdtaak van de Europese Raad omschreven. Zo dient de Raad de impulsen te geven die voor de ontwikkeling van de Unie nodig zijn en moet hij de algemene politieke richtsnoeren voor deze ontwikkeling opstellen. In de aanbevelingen wordt benadrukt dat de Raad Algemene Zaken een coördinerende rol heeft.
De rapporteur roept verder op tot een betere coördinatie tussen de lidstaten van het Europees beleid. In de aanbevelingen staat echter dat het niet de taak is van het COREPER om alle punten op de agenda voor te bereiden en te presenteren aan de Raad.
In de aanbevelingen wordt tot slot opgeroepen om het aantal formaties van de Raad in te perken.
Deze aanbevelingen, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zijn al deels opgevolgd.
Zo heeft de Raad Algemene Zaken de aanbevelingen van Helsinki opgevolgd door de agenda van de Raad stelselmatig op te splitsen in enerzijds "buitenlandse betrekkingen" en anderzijds "horizontale vraagstukken" zoals de algehele coördinatie van het beleid.
De Raad Algemene Zaken heeft overigens het aantal raadsformaties beperkt tot zestien teneinde de samenhang in de werkzaamheden te verbeteren en versnippering van de activiteiten van de Unie te voorkomen. De rol van het COREPER staat in het interne reglement van orde van de Raad omschreven. Er worden voortaan publieke debatten georganiseerd over belangrijke nieuwe wetgevingsvoorstellen en over het programma van de Raad Algemene Zaken en de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën.
De eerste balans van de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van Helsinki is gepresenteerd door de secretaris-generaal van de Raad tijdens de Europese Raad van Göteborg van juni jongstleden. Hieruit blijkt dat er wel degelijk vorderingen zijn geboekt, maar dat deze vorderingen nog ontoereikend zijn.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zo werden bepaalde maatregelen bijvoorbeeld niet volledig uitgevoerd. De Europese Raad van Göteborg heeft dit expliciet erkend en erop gewezen, zoals de secretaris-generaal in zijn verslag onderstreept, dat voor de structuren en werkmethodes van de Raad andere hervormingen nodig zijn.
In het licht hiervan werd de secretaris-generaal verzocht om bij voorkeur tijdens de Europese Raad van Laken specifieke voorstellen tot maatregelen te formuleren die de goede werking van de Raad moeten waarborgen na de uitbreiding, en wel via een betere voorbereiding van de raadszittingen, een duidelijke coördinatie tussen de verschillende raadsformaties en efficiëntere werkmethodes, teneinde de Europese Raad in staat te stellen tegen juni 2002 de nodige beslissingen te treffen.
Ondertussen zet het Belgische voorzitterschap de uitvoering van de aanbevelingen van Helsinki voort. Parallel daarmee heeft de Raad Algemene Zaken zijn coördinerende rol opgedreven.
Zo legt het voorzitterschap voortaan aan de Raad Algemene Zaken een stand van zaken voor over de belangrijkste dossiers die in de andere Raadsformaties ter discussie staan. Deze lijst wordt opgesteld opdat de Raad Algemene Zaken zijn horizontale coördinatierol op het geheel van activiteiten van de verschillende raadsformaties ten volle zou kunnen uitoefenen.
Bedoeling van deze praktijk is de samenhang van de activiteiten van de Raad in zijn diverse formaties te versterken, en ervoor te zorgen dat deze beter op de algemene doelstellingen van de Unie worden afgestemd. Bovendien versterkt dit ook de rol van de Raad Algemene Zaken in het kader van de voorbereiding van de Europese Raad.
Voorts hebben de recente gebeurtenissen in de Verenigde Staten duidelijk aangetoond dat een algemene coördinatie van de werkzaamheden van de Unie in de strijd tegen het terrorisme noodzakelijk is.
De Raad Algemene Zaken van 17 oktober jongstleden heeft zich gebogen over een verslag van het voorzitterschap over de werkzaamheden van de verschillende raadsformaties op dit vlak.
Dat betekent dat het voorzitterschap een roadmap heeft opgesteld met alle initiatieven en werkzaamheden van de Raad, waarin eveneens telkens de verantwoordelijken voor de uitvoering, de termijnen en de geboekte vooruitgang vermeld staan.
De Raad Algemene Zaken heeft gevraagd om een regelmatige actualisering van deze roadmap. Het gaat hier immers om een belangrijk instrument dat het mogelijk maakt de vooruitgang te evalueren per Raadsformatie.
De Raad Algemene Zaken zal zich tijdens zijn volgende zitting van 29 oktober opnieuw buigen over deze geactualiseerde roadmap. Dit initiatief wijst duidelijk op de capaciteit van de Raad Algemene Zaken om, indien nodig, de algemene coördinatie van het beleid van de Raad te waarborgen. Bovendien zou dat initiatief moeten bijdragen tot een herbevestiging van die coördinerende Raad in het algemeen.
Uiteraard zijn er nog andere hervormingen nodig om de werking van de Raad te verbeteren. Het verslag dat aan de secretaris-generaal werd gevraagd, zal dan ook zonder twijfel een nuttige aanzet betekenen voor een denkoefening over deze problematiek. En dat geldt vanzelfsprekend ook voor het verslag van de heer Poos en de resolutie van het Europees Parlement.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de fungerend voorzitter, wat betreft de functioneringsproblemen van de Raad wil ik op mijn beurt laten weten dat de Commissie zich goeddeels kan vinden in de uitstekende analyse van de rapporteur. Ik ben geenszins verbaasd over de goede kwaliteit van de analyse want ik ken de ervaring en expertise, minister Poos, die u de laatste jaren hebt opgedaan en nu in dienst stelt van het Europees Parlement. Na deze eerste algemene opmerking wil ik aangeven dat de Commissie zich kan vinden in de hervormingen van de Raad die u voorstelt. De omvorming van deze instelling tot een gestructureerd en doelmatig orgaan is in het belang van de gehele Europese Unie.
In uw verslag staan veel suggesties die de Commissie in het verleden reeds heeft gedaan in met name haar recente Witboek over het Europees openbaar bestuur. Deze hervormingsvoorstellen zijn met name interessant omdat ze kunnen worden opgevolgd zonder het Verdrag te wijzigen. U heeft dit punt zojuist in herinnering gebracht.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, als vertegenwoordiger van de Commissie wil ik u laten weten dat mijns inziens elke van onze instellingen onafhankelijk is, en dus in eerste instantie verantwoordelijk is voor haar eigen hervormingen. U weet echter net zo goed als ik dat elke instelling belang heeft bij het goede functioneren van het geheel. Vanuit dit oogpunt wil ik u laten weten hoe de Europese Commissie denkt over de Raad.
In het kader van het debat over de toekomst van de Unie moeten wij uiteraard deze institutionele architectuur en de rol van iedere instelling nauwlettend bestuderen. Ook moeten wij ons buigen over de wijzigingen die in het Verdrag moeten worden aangebracht om onze Unie daadwerkelijk een democratischer en doelmatiger kader te geven. Ik denk daarom, minister Poos, dat uw verslag een zeer belangrijk element vormt om een groot debat over het institutionele kader van de Unie, haar doelmatigheid en haar democratische legitimiteit op gang te brengen. Dit debat over de zeer ingrijpende hervormingen met het oog op de uitbreiding in 2004 mag echter niet als excuus worden gebruikt om de hervormingen uit te stellen die de Raad nu al bij een ongewijzigd Verdrag kan doorvoeren. Het optimaliseren van de doelmatigheid van de Raad is overigens een van de doelstellingen die in het Witboek staan vermeld. Er kunnen meningsverschillen bestaan over de details, maar in grote lijnen bestaat er overeenstemming over de functioneringsproblemen die binnen de Raad bestaan, en dus ook over het feit dat hervormingen noodzakelijk zijn. Uw verslag, minister Poos, komt op dit punt overeen met het Witboek en - zoals u zelf reeds in herinnering hebt gebracht, mevrouw de minister - met het verslag-Trumpf-Piris, dat door de secretaris-generaal van de Raad zelf is opgesteld en waarvan de operationele conclusies grotendeels in Helsinki door de Europese Raad zijn geaccepteerd en in het interne reglement van de Raad zijn opgenomen.
Ik wil hier nogmaals laten weten dat het onder de bevoegdheid van iedere afzonderlijke instelling valt om de doelmatigheid van het eigen functioneren aan een voortdurend onderzoek te onderwerpen. De Commissie heeft voor haar eigen werking een Witboek aangenomen en op initiatief van mijn collega Neil Kinnock een bestuurlijke hervorming voorgesteld. De Raad en het Parlement zouden dat ook moeten doen. Ze kunnen hierbij op de steun van de Commissie rekenen. Ik wil u er in dit opzicht aan herinneren dat op de Europese Raad van Göteborg de secretaris-generaal reeds verzocht is om in dit kader gedetailleerde voorstellen te doen voor de Europese Raad van Laken.
Geachte afgevaardigden, ik wil hier niet gedetailleerd ingaan op elk voorstel uit het verslag-Poos. Ik wil echter wel benadrukken dat er alleen evaluatie- of verbeteringswerkzaamheden zullen worden uitgevoerd als daartoe de benodigde politieke wil bestaat. Het behoeft geen betoog dat niet alleen de regeringen van de lidstaten blijk moeten geven van deze wil, maar ook onze instellingen.
Ten minste twee zaken verdienen extra aandacht, namelijk het idee van een wetgevende Raad en de rol van de Raad Algemene Zaken. Zoals u weet, geachte afgevaardigden, worden in het verslag-Poos drie taken van de Raad onderscheiden: een wetgevende taak, een gouvernementele taak en een coördinerende taak. Uit het verslag wordt ook duidelijk dat de Raad zich in het kader van iedere afzonderlijke taak verschillend dient te organiseren. Ook hierin steunt de Commissie u. Zo zal de wetgevende Raad volledig transparant moeten handelen, dat wil zeggen via open debatten en openbare stemmingen. Het aantal sectorale formaties is ontegenzeggelijk te groot, maar het ontbreekt met name aan coördinatie tussen deze sectorale formaties waardoor het wetgevende deel van de Raad ontegenzeggelijk en per definitie bijzonder veel moeite heeft zijn verschillende beslissingen te coördineren, in tegenstelling overigens tot het Europees Parlement waar ieder uiteindelijk besluit door de plenaire vergadering wordt genomen.
Deze situatie dwingt ons stil te staan bij de vraag of er in het kader van de medebeslissingsprocedure al in de eerste lezing gestreefd moet worden naar consensus tussen het Parlement en de Raad. U hebt dit al in uw verslag aangegeven, mijnheer Poos. De Commissie kan uw wens om sneller overeenkomst te bereiken tussen het Parlement en de Raad onderschrijven, maar vindt dat dit niet ten koste mag gaan van de samenhang tussen de teksten die ze u heeft voorgelegd. In de Verdragen staat dat uitsluitend de Commissie over het initiatiefrecht beschikt en dat deze instelling erop moet toezien dat het algemeen belang wordt behartigd. De Commissie kan derhalve alleen de wens van het Parlement en de Raad onderschrijven om al in eerste lezing overeenstemming te bereiken als de Commissie volledig bij alle inhoudelijke en procedurele zaken wordt betrokken. Alleen zo kan de samenhang tussen de aangenomen teksten worden gewaarborgd.
Ik wil hier graag benadrukken dat alleen de Commissie bevoegd is een oordeel uit te spreken over de vraag of in dit stadium van de medebeslissingsprocedure het algemeen belang wordt gewaarborgd.
Minister Poos, in uw verslag benadrukt u dat het debat in feite draait om het functioneren van de Raad Algemene Zaken. Het is inderdaad bijzonder moeilijk om gedurende de maandelijkse bijeenkomst van één dag beslissingen te nemen die betrekking hebben op vraagstukken betreffende het buitenlands beleid van de Unie - met inbegrip van de kwesties inzake het veiligheidsbeleid - en het behoud van het unieke institutionele kader van de Unie, op alle horizontale en institutionele vraagstukken zoals bijvoorbeeld de recente verordening over de toegang tot documenten of de coördinatie van de antwoorden van de Unie op de tragische gebeurtenissen van 11 september, en op de coördinatie van de sectorale beleidsvormen. De Commissie is prima in staat om een oordeel te vellen over het heterogene karakter van de kwesties die tijdens de Raad Algemene Zaken worden behandeld. Soms moeten wij ons tijdens dergelijke bijeenkomsten namelijk door meerdere commissarissen tegelijkertijd laten vertegenwoordigen. Wij delen dus uw mening, mijnheer de rapporteur. De verschillende formaties van de Raad dienen door een centrale instantie te worden gecoördineerd en de Raad Algemene Zaken kan deze taak nu zeer moeilijk uitvoeren. Wij moeten voorkomen dat de Raad Algemene Zaken eigenlijk uitsluitend een Raad Buitenlandse Zaken wordt bij gebrek aan een coördinerende formatie op dit gebied. Is het niet verstandig om, zoals u suggereert, een nieuwe Raad Algemene Zaken op te richten bestaande uit ministers die binnen de regeringen een coördinerende functie vervullen en over het benodigde politieke gezag beschikken? Wij kunnen zo in ieder geval de Europese Raad ontlasten van zijn bemiddelende en coördinerende taken, zodat deze instelling daadwerkelijk de koers van de Unie kan uitstippelen en Europa de benodigde politieke impulsen kan geven. U geeft echter zelf al aan dat de oprichting van een dergelijke Raad een groot aantal politieke en constitutionele problemen met zich meebrengt in met name de lidstaten met een coalitieregering.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter, geachte afgevaardigden, wil ik minister Poos opnieuw hartelijk danken voor zijn belangrijke, kwalitatief uitstekende en zeer complete werk, en voor de voorstellen die hij in zijn verslag heeft opgenomen. Eerlijk gezegd denk ik niet dat het de rol van de Commissie is om te reageren op de gedetailleerde opmerkingen die er over het functioneren van de Raad zijn gemaakt. Nogmaals, elke instelling functioneert uiteraard autonoom. Dit verhindert ons evenwel niet om in grote lijnen en zonder taboes over dit vraagstuk van gedachten te wisselen. In dit verband zei premier Verhofstadt vanochtend naar aanleiding van het grote debat en de verklaring van Laken dat geen enkel vraagstuk taboe mag zijn. De vraag hoe wij onze gemeenschappelijke werkzaamheden kunnen verbeteren op met name wetgevend gebied mag dus ook geen taboe zijn. Wat deze kwestie betreft wil ik u laten weten dat de Commissie ook belang heeft bij samenwerking met een efficiënte Raad en dat de dubbele boodschap in dit initiatiefverslag goed is overgekomen, mijnheer de minister, namelijk dat de samenhang van ons handelen moet worden gewaarborgd en dat het besluitvormingsproces van de Raad gebaseerd moet zijn op een bepaalde mate van politieke vertegenwoordiging. Hartelijk dank.

Poettering
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, mijn fractie wil de rapporteur, de heer Poos, danken voor zijn verslag. Onze fractiegenoten in de Commissie constitutionele zaken hebben zich, onder leiding van onze coördinator de heer Méndez de Vigo, immers vol overgave aan dit werk gewijd. Dit verslag luidt echter de alarmbel. We kunnen in het verslag lezen - en ik ben blij dat het aan de kaak wordt gesteld, maar ik vind het erg dat het zo is - dat de coördinatiefunctie van de Raad Algemene Zaken wordt uitgehold, het initiatiefrecht van de Commissie wordt verzwakt en ten slotte de intergouvernementele samenwerking in de Raad wordt versterkt ten koste van de communautaire samenwerking. Dat zijn allemaal alarmerende tekens voor het goed functioneren van de Raad.

De ministers van Buitenlandse Zaken die nu de Raad Algemene Zaken vormen, kunnen niet helemaal meer voldoen aan hun verplichting. Zij reizen de hele wereld rond, wat ook hun taak is, maar daardoor kunnen zij nog slechts een paar uur in de Raad aanwezig zijn. Voor de rest laten zij zich vertegenwoordigen. Bij de stemmingen zijn zij er sowieso niet bij. Daarom moet de Raad zijn eigen reglement, namelijk artikel 11, lid 4 eens daadwerkelijk gaan toepassen en bekijken hoeveel ministers er bij de stemmingen uiteindelijk werkelijk aanwezig zijn.
Wij hebben dus een nieuwe Raad Algemene Zaken nodig. Laten we deze de Raad van Europese ministers noemen, die wekelijks of zo nodig vaker bij elkaar komen, die in Brussel en uiteraard de nationale hoofdsteden hun zetel hebben en die permanent beschikbaar zijn in hun eigen regeringen. Bovendien staan wij erop - en daar heeft de heer Barnier ook al op gewezen - dat er een scheiding gemaakt wordt tussen de wetgevende Raad die voor de wetsbesluiten - niet binnen de commissies, maar voor de definitieve besluiten - in het openbaar bijeenkomt en beraadslaagt, en de uitvoerende Raad.
Ik hoop dat wij dit uiteindelijk kunnen garanderen en dat een dergelijke Raad van Europese ministers - om hem voor het gemak even zo te noemen - zorgt voor coördinatie tussen de verschillende Raden. Zij nemen gedeeltelijk namelijk totaal verschillende beslissingen, waardoor de Europese Raad de dames en heren van de Raad weer de opdracht moet geven zich opnieuw met het onderwerp bezig te houden. Daar moet verandering in komen!
Ik wil een punt aankaarten dat ons op weg kan helpen, ook al is het nu niet zo actueel. Het gaat om een opvolger voor de heer Hombach. Ik raad u aan om de heer Hombach niet opnieuw aan te stellen. Dat betekent absoluut niet dat ik iets tegen hem persoonlijk heb, maar wij moeten institutioneel gezien een nieuwe weg inslaan. Deze verantwoordelijkheden moeten wat mij betreft bij de Commissie komen te liggen. De Commissie geeft namelijk de begrotingsgelden uit en daardoor wordt zij ook verantwoordelijk voor deze kwesties,...
(Applaus)
...waardoor uiteindelijk de taken van de Hoge Vertegenwoordiger naar het werkterrein van de Commissie kunnen worden overgeheveld. Deze zou dan een vice-voorzitter met deze functie kunnen belasten.
(Applaus)
Tot slot wil ik graag nog een opmerking maken die niet voor onze zeer gewaardeerde collega Poos bedoeld is. Ik hoop dat de huidige leden van de Raad de moed en het inzicht hebben de juiste beslissingen te nemen, zolang ze nog in de Raad zitten en niet pas wanneer ze eerzame leden van het Europees Parlement zijn.
(Applaus)

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik heb in dit debat in de eerste plaats het woord gevraagd om de heer Poos zowel op persoonlijke titel als namens mijn fractie te bedanken voor zijn excellente verslag. Hij heeft dit document duidelijk opgesteld met kennis van zaken, en dat niet alleen vanwege zijn jarenlange ervaring in de Raad. Ik kan u als bevoorrecht getuige garanderen dat de heer Poos nu alweer tien jaar geleden, bij de voorbereidingen van het Verdrag van Maastricht, als lid van de Raad onder de regering-Santer - net zoals laatstgenoemde overigens - ten aanzien van het Parlement reeds blijk gaf van de openheid, de samenwerkingsbereidheid en de solidariteit die hij nu in zijn verslag voorstelt. Het resultaat daarvan was het Verdrag van Maastricht dat voor ons de deur naar de medebeslissing opende. Ik vind dat zijn coherente en onberispelijke politieke loopbaan een woord van lof verdient.
In verband met de medebeslissing is het ons niet louter te doen om de hervorming van de Raad. Er zit veel meer aan vast omdat wij zelf belanghebbende partij zijn. De medebeslissingsprocedure heeft ons in de gelegenheid gesteld om een wisselwerking tot stand te brengen waarin de Raad zich voor het eerst aan het Parlement heeft blootgegeven. Wij moeten deze tendens consolideren. Het verslag-Poos bevat in die zin een suggestie die een belangrijke stap voorwaarts zou betekenen. Voorgesteld wordt om de wetgevende vergaderingen van de Raad openbaar te maken. Wanneer er onvoldoende ministers aanwezig zijn, zou het systeem van het Parlement kunnen worden gehanteerd: invoering van de hoofdelijke stemming en afschaffing van de onkostenvergoeding voor afwezige leden. Het gaat derhalve om maatregelen die onmiddellijk kunnen worden toegepast zonder dat wij op de hervorming hoeven te wachten. Ik denk dat mevrouw Neyts-Uyttebroeck op dit vlak in de Raad een frisse wind zou kunnen laten waaien aangezien zij de tegenovergestelde weg heeft afgelegd en van het Parlement naar de Raad is overgestapt. Ik hoop dat zij tot samenwerking bereid is.
Ik heb nog een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's. Wij staan aan de vooravond van de conventie. Dat is onder meer ook aan de inspanningen van het Parlement te danken. Daarom zijn wij van oordeel dat ook wij een positieve bijdrage aan het hervormingsproces van onze instellingen moeten leveren, temeer daar deze op zodanige wijze met elkaar verstrengeld zijn dat bij de hervorming van een van de instellingen noodzakelijkerwijs rekening moet worden gehouden met de andere.
Tot slot vind ik dat wij het voorbeeld moeten geven. Wij kijken vol verwachting uit naar de bijeenkomst van 30 oktober, in de hoop dat de Raad zich unaniem achter het Belgisch belastingvoorstel zal scharen en het Statuut van de Leden dan eindelijk kan worden toegepast. Wij zijn tevens van oordeel dat het pakket antiterroristische maatregelen een uitstekende gelegenheid biedt om onze burgers te laten zien dat wij een eenheid vormen. Verder zou ik met het welnemen van de fungerend voorzitter van de Raad willen onderstrepen dat wij met het oog op Laken van de Raad verwachten dat hij, tussen het Witboek over openbaar bestuur en het ter behandeling voorliggende verslag-Mandelkern, een coherent voorstel formuleert zonder de wetgevende bevoegdheden van het Parlement in te perken. Dat zal ongetwijfeld ook de hervorming ten goede komen.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, net als wij in het Parlement onze werkwijze veranderen en de Commissie haar werkmethodes wijzigt door middel van haar Witboek, is het vanzelfsprekend dat de Raad hetzelfde doet. Daarbij houd ik het oog gericht op zowel de uitbreiding als het feit dat de huidige werkwijze momenteel niet zo goed functioneert, iets waar veel sprekers al op hebben gewezen. De heer Poos heeft veel ervaring met het functioneren van de Raad. Ik hoop dat de Raad zijn standpunten ter harte neemt. Ik ga ervan uit dat deze kwestie aangekaart wordt in de conventie en dat, zoals premier Verhofstadt vanmorgen al zei, alles bespreekbaar is.
Als liberalen zien wij vanzelfsprekend geen enkele reden om een mening te hebben over het precieze functioneren van de Raad, aangezien het niet onze taak is dit te reguleren. Wij voelen ons echter wel bij bepaalde kwesties betrokken, zoals bij de kwestie van de transparantie. Voor ons is transparantie in de werkzaamheden van alle EU-instellingen van groot belang. Hiermee kunnen wij het vertrouwen van de burgers in het Europese project terugwinnen. Op dit moment worden er door de Raad achter gesloten deuren wetten ontworpen voor miljoenen Europeanen. Dat is ontoelaatbaar. Iedereen heeft het erover en iedereen keurt het af. Er vinden heel kleine hervormingen plaats, maar dat is niet voldoende. De wetgeving moet openbaar worden gemaakt. De Raad moet een eigen, aparte afdeling krijgen waar de ministers in alle openheid bij elkaar komen om wetten te maken. Bovendien moeten er van deze bijeenkomsten achteraf gedetailleerde notulen komen. Deze wetgevende Raad moet vanzelfsprekend niet bestaan uit ambtenaren, maar uit politici met een duidelijk mandaat van hun regering.
Een andere kwestie die ons enigszins zorgen baart, en die de heer Poos ook heeft aangekaart, zijn al die "minitops" waar zo lovend over wordt gedaan en waar zoveel belang aan wordt gehecht. Er worden tijdens deze topbijeenkomsten veel besluiten genomen met een twijfelachtige status. Wij hopen dat ze wat minder aanzien krijgen en voortaan worden beschouwd als werkbesprekingen.
Er bestaat in de Raad - niet zozeer in het huidig land van het voorzitterschap, maar in veel andere landen en met name in Zweden - een toenemende tendens tot intergouvernementele samenwerking en de wens om de positie van de Raad te versterken ten koste van de Commissie. Wij maken ons ernstig zorgen over deze ontwikkeling, omdat meer intergouvernementele samenwerking en nog meer besluiten achter gesloten deuren niet bepaald leiden tot een meer democratische Unie.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, afgelopen zaterdag heb ik in de loop van een vergadering de nieuwe medewerker van een belangrijke minister, met de onschuld van een nieuweling, horen vertellen over zijn eerste ervaringen in een Raad van ministers. Hij noemde het een soort Barnum' s Circus, waar iedereen praat maar slechts weinigen toehoren en proberen tot overeenstemming te komen.
We zijn het eens met de rapporteur en met het grootste deel van zijn voorstellen. Ik profiteer daarom van mijn spreektijd om namens onze fractie twee opmerkingen te maken, met name bedoeld voor de Raad. De eerste is dat zelfs als de Raad morgenochtend alle voorstellen van het Parlement overneemt, we er niet in slagen de fundamentele democratische onevenwichtigheden te verhelpen en de intergouvernementele trend te stoppen. Alleen door de Commissie en het Parlement te versterken en het vetorecht in de Raad te schrappen, komen we echt vooruit op de weg van een democratischere en efficiëntere Unie.
De tweede opmerking is een uitnodiging om na te denken over de woorden van commissaris Barnier. Ondanks de positieve elementen en de inspanningen van het Belgische voorzitterschap kan de Raad op dit moment niet worden hervormd zonder een principediscussie onder zijn leden over het wezen van de Raad. Ik weet zeker dat niet alle lidstaten van de Unie dezelfde ideeën hebben over de toekomst van de Raad. Ik wil er dus bij het voorzitterschap op aandringen deze discussie over de toekomst aan te gaan en ervoor te zorgen dat er concrete initiatieven worden genomen, waardoor we snel kunnen voortgaan op de weg die door de heer Poos is aangegeven, in afwachting van een omvattender hervorming.

Cossutta
Mijnheer de Voorzitter, het vele werk van de heer Poos en de Commissie kunnen we in een metafoor samenvatten: die van een adelaar die wel naar de toppen van de toekomst van de nieuwe Europese ambities wil vliegen, maar het niet kan. Het verslag is daarom positief, een eerste stap op weg naar de toekomstige architectuur van de Unie, van een Unie die een autonome, onafhankelijke politieke macht moet worden om het hoofd te kunnen bieden aan de eisen. Deze politieke macht kan, dankzij zijn aanzienlijke culturele en sociale tradities, een zinvol antwoord zijn op de monopolistische hegemonie die, zoals we in deze dagen kunnen zien, tekenen vertoont van wanorde.
De Unie moet een nieuwe rol krijgen. In deze situatie van voortdurend uiteenvallen en opnieuw vormen van allianties op planetaire schaal lijkt dit Europa verlamd. Het treedt op het wereldtoneel naar voren met onwaarschijnlijke driemanschappen, terwijl er juist een compact en autonoom plan voor vrede en sociale rechtvaardigheid moet worden gepresenteerd om het rampzalige probleem van het terrorisme uit te bannen. De hervormingen die in het verslag-Poos worden voorgesteld zijn noodzakelijk en haalbaar, en wij steunen ze. Het gaat om kleine, maar belangrijke stappen, mits de Raad en het Parlement ze op de juiste manier opvatten en ze beschouwen als hervormingen waarmee het democratisch tekort kan worden opgeheven dankzij een nieuwe institutionele rol van de Raad en een nieuwe relatie met het Parlement.
Het fundamenteel buitenlands en veiligheidsbeleid en de gezaghebbende verantwoordelijke daarvoor kunnen alleen doeltreffend optreden als de vertegenwoordigers van alle landen samenwerken, en niet afzonderlijk optreden. De Raad moet dat begrijpen. Het gaat hier niet om aanklachten, maar om een democratische noodzaak waaruit de hele Unie profijt kan trekken teneinde een samenhangende en transparante werking te waarborgen.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag opmerken dat volgens mij zowel het Parlement als de Commissie zich heel gelukkig mogen prijzen dat zij iemand van het kaliber van de heer Poos hebben, die dit bijzonder goede verslag heeft geschreven, al had dit verslag er veel eerder moeten komen. Ik ben bijzonder blij met dit verslag van de heer Poos en ervan overtuigd dat het de overweldigende steun van het Parlement zal krijgen. Ik hoop echter ook van harte dat het Belgische voorzitterschap het grote belang ervan aan de Raad zal overbrengen.
Wij hopen dat het Belgische voorzitterschap het voortouw zal nemen bij de pogingen om de leden van de Raad Algemene Zaken aan te spreken op hun rol en functie. Wij moeten helaas constateren dat de Raad Algemene Zaken steeds minder effectief is gaan functioneren. De rol van deze Raad is ondermijnd door de uitbreiding van gespecialiseerde Raden en door de Europese Raad zelf, en dit is zeer te betreuren. De Raad Algemene Zaken moet, zoals de heer Poos zegt, een krachtig politiek orgaan blijven. Wij mogen het niet laten verworden tot een soort super-COREPER. Als het wel zover komt, zal niemand meer een goed overzicht hebben over wat er gebeurt, weten welke kant wij op moeten en hoe wij ons op de toekomst moeten voorbereiden.
Het werk van de Raad moet coherenter worden en ook de ambtelijke ondersteuning ervan moet beter worden gecoördineerd. Naar mijn gevoel moet de Raad zich beperken tot het vaststellen van de algemene politieke richtsnoeren van de Unie en zich niet met detailkwesties bezighouden. Voor een betere besluitvorming binnen de Unie is het van doorslaggevend beland dat de Unie een doeltreffende Raad heeft die transparant is en alle hem door het Verdrag opgelegde taken ook uitvoert. Bovendien moeten de ministers die de vergaderingen van de Raad Algemene Zaken bijwonen alle voor de uitvoering van hun taken noodzakelijke bevoegdheden hebben.
Wij kennen maar al te goed de ministers die naar de vergaderingen van de Raad Algemene Zaken komen met televisiecamera' s in hun kielzog, een paar superkorte verklaringen afleggen en vervolgens weer vertrekken. De Belgische fungerend voorzitter schudt haar hoofd, zij gelooft het blijkbaar niet. Mevrouw, ik weet waar ik het over heb, ik was er zelf bij! Ik heb het meer dan eens voor mijn ogen zien gebeuren en sinds ik weg ben, zijn de zaken er niet beter op geworden. Integendeel, zij zijn nog veel slechter geworden. Dit moet maar eens hardop worden gezegd. Wij willen dat de Raad Algemene Zaken zijn werk doet, wij willen dat het voorzitterschap zijn werk doet en wij willen ook dat de Commissie haar werk doet.
Wij respecteren de drie instellingen en de rol die zij moeten spelen, en dat moet ook. Dit Parlement kan het zich niet veroorloven achterover te leunen en zijn mond te houden als wij zien dat de rol van één van die instellingen, of het nu die van het Parlement, de Commissie of, zoals in dit geval, de Raad is, om wat voor reden dan ook wordt uitgehold door een kleine groep lidstaten, welke politieke redenen zij daarvoor dan ook mogen hebben.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, wie kent de ministers Van Dale, Conde de Saro en Skytte Christoffersen? Deze drie heren zullen in de komende veertien maanden de uitvaardiging van de meeste wetten in de EU leiden. De permanente vertegenwoordigers van de landen van het voorzitterschap België, Spanje en Denemarken zijn bekwame diplomaten, die in de schaduw leven. Zij komen elke week in Brussel bijeen en onderhandelen over het leeuwendeel van onze wetten. 70% wordt door hun ondergeschikten en assistenten klaargestoomd, 15% nemen ze zelf voor hun rekening en de overige 15% worden aan de ministers voorgelegd. Zij geven de ministers instructies of vervangen ze tijdens de formele stemmingen. De bijeenkomsten vinden achter gesloten deuren plaats, zodat niemand kan zien hoe ver de democratie, die wij in de vijftien landen hoog in het vaandel dragen, zoek is. Het gebeurt dat een aangelegenheid het voorwerp wordt van een publiek debat en weerklank krijgt in het nationaal parlement of zelfs op de onderhandelingstafel van een minister terechtkomt, maar dat is een uitzondering. De hoofdregel is dat wij als kiezers en als volksvertegenwoordigers het belangrijkste deel van onze democratie moeten afstaan aan vijftien permanente vertegenwoordigers en hun ambtenaren. De remedie voor dit democratisch tekort of voor deze verduistering - wij weten immers wie de macht naar zich getrokken heeft - is simpel. Lees onze grondwetten en geef de wetgevende macht terug aan de parlementsleden. Laat ons terugkeren naar de kern van de democratie: de kiezers gaan stemmen en kiezen een meerderheid die nieuwe wetten aanneemt. Deze kern bestaat niet meer in de EU van vandaag.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, waarde collega's, er is hier sprake van een bijzondere samenloop van omstandigheden. Na een van de meest gênante toneelstukjes die de Europese Unie en met name de Raad de burgers heeft opgevoerd, buigen wij ons hier nu over het uitstekende verslag van onze collega, die zelf voorzitter is geweest van de Raad. De heer Poos geeft niet alleen aan welke weg er bewandeld kan worden, maar presenteert bovendien een plan dat op de muur van alle kerken en openbare gebouwen in de Unie zou moeten worden aangeslagen, zoals indertijd iemand zijn stellingen op de deuren van een kerk in Wittenberg heeft gespijkerd. Tijdens de Europese Raad heeft er een ontwrichting van de instellingen plaatsgevonden. Dit geldt met name voor de Raad die zijn toevlucht heeft gezocht in vele onderonsjes, trucjes en de meest diverse samenstellingen. Deze situatie heeft de werkzaamheden van het Belgisch voorzitterschap geschaad en diens rol van ondergeschikt belang gemaakt. Nu wordt hier echter rustig en duidelijk verteld hoe Europa zou moeten functioneren, wat diens huidige gebreken zijn, en waarom in dit opzicht de wijze aanbevelingen en overwegingen van onze zeer ervaren rapporteur moeten worden opgevolgd. De heer Poos weet immers uit ervaring hoe de Raad van ministers en de Europese Raad functioneren. Ik beschouw de stemming over dit verslag derhalve als een belangrijk moment voor het Parlement. Helaas zal Europa zich in de praktijk niets van deze stemming aantrekken, hetgeen dan ook een van de redenen is waarom de werkzaamheden, de uitstraling en het gewicht van de Unie ontoereikend zijn. Met het oog op de Top en de Verklaring van Laken dient het Belgisch voorzitterschap goed gebruik van deze tekst te maken en aan te geven dat dit de juiste communautaire methode is om ons huis op orde te brengen. Dat is het nut van deze tekst die, naar ik hoop, morgen op de unanieme steun van ons Parlement zal kunnen rekenen. De radicale afgevaardigden zullen de tekst in ieder geval van ganser harte steunen. Dit is volgens ons de weg die bewandeld moet worden om ervoor te zorgen dat Europa wordt opgebouwd in plaats van afgebroken. Helaas bekruipt ons vaak het gevoel dat de Raad ons in de steek laat, of beter gezegd diens deelnemers en actoren die in Gent, en daarvoor in Nice, hebben laten zien dat ze zeer goed in staat zijn en enorm hun best doen om de instellingen te verbrokkelen.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil de heer Poos hartelijk danken voor zijn verslag. Alle instellingen van de Europese Unie moeten zich heroriënteren en efficiëntere arbeidsmethoden zoeken met het oog op de uitdagingen waarmee ze te maken krijgen en de uitbreiding van de Europese Unie met een dermate groot aantal nieuwe lidstaten dat alleen daardoor al veranderingen teweeg zullen worden gebracht.
De Commissie is al een tijdje bezig met een dergelijk intern hervormingsproces. Het Europees Parlement is met het verslag-Corbett, waaraan nu gewerkt wordt, eveneens bezig dergelijke voorwaarden te creëren voor zover dat mogelijk is zonder het Verdrag te wijzigen. Mijns inziens moeten deze beide instellingen dat ook doen, maar hetzelfde geldt voor de Raad. De Raad krijgt namelijk door de toename van het aantal leden nog de meeste problemen. Als ik eraan denk dat tijdens een bijeenkomst van de Europese Raad de presentatie van de delegaties in de toekomst met 27 leden anderhalf uur gaat duren en dat het middageten - dat wij uiteraard absoluut nodig hebben - door de verklaringen van de delegaties in het gedrang komt, dan is het duidelijk dat er niet bepaald sprake kan zijn van efficiënt werken.
Dat heeft niets te maken met de capaciteiten van de voorzitter van de Raad, maar uitsluitend met de structuren. De heer Poos heeft vele voorstellen gedaan die door louter veranderingen in het reglement, dus zonder wijzingen van het Verdrag, kunnen worden verwezenlijkt. Daarom vind ik het buitengewoon belangrijk dat wij deze voorstellen daadwerkelijk oppakken en wel om twee redenen: het vergroten van de efficiëntie en het verhogen van de transparantie.
Wij kunnen de efficiëntie alleen maar vergroten als deze taken van de Raad Algemene Zaken niet in één hand worden gelegd en tijdens een enkele bijeenkomst moeten worden afgehandeld. De Raad komt namelijk bijeen voor een A-punt, bedrijft vervolgens wat buitenlandse politiek, heeft dan met zijn 27en een ontmoeting met de president van Kazachstan en komt tot slot opnieuw bijeen om onder een B-punt wetgeving te besluiten. Dit moet bovendien allemaal vloeiend in elkaar overlopen, waarbij steeds de helft van het aantal deelnemers bij de persconferentie aanwezig is.
Mevrouw de voorzitter van de Raad, misschien overdrijf ik een beetje, maar ik vrees toch dat dat op een aantal gebieden wel redelijk overeenkomt met de realiteit. Daarom zou het inderdaad noodzakelijk zijn om een uitvoerende Raad in te stellen die zich met name met het buitenlands beleid gaat bezighouden. Wij zouden werkelijk in staat moeten zijn om in de Raad een coherent buitenlands beleid te formuleren, zolang dit een intergouvernementele aangelegenheid is. Wij moeten ook duidelijk maken dat wij in het kader van de transparantie een wetgevende Raad hebben die in het openbaar bijeenkomt als slotstemmingen worden gehouden of wanneer de regeringen hun stemgedrag toelichten.
De burgers zullen ons alleen accepteren als ze weten wie om welke redenen welke beslissing genomen heeft. Dat is een fundamentele kwestie. Alleen op die manier kunnen wij met de medebeslissingsprocedure zorgen voor een wisselwerking tussen Parlement en Raad in een openbaar proces. Daardoor hebben de burgers en de media de kans een eerlijke beoordeling te maken en te bepalen wie de schuldigen of de veronderstelde schuldigen van een verkeerde beslissing zijn.
Mijns inziens is het dringend noodzakelijk om via een dergelijke parlementarisering van het werk ook een politisering door te voeren. Wij voeren wetgevende werkzaamheden uit waaraan ambtenaren op allerlei gebieden meewerken en waarover zij meebeslissen. Dat is mijns inziens maar moeilijk in overeenstemming te brengen met ons begrip van democratie. Daarom verzoek ik u, mevrouw de voorzitter van de Raad, hieromtrent een initiatief te nemen in Laken. Wij kunnen immers veel bereiken zonder het Verdrag te wijzigen en ons zodoende voorbereiden op de uitbreiding van de Europese Unie.

Santos
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Poos is gedurfd, maar tegelijkertijd voorzichtig en realistisch: gedurfd omdat het een aantal voorstellen doet om de Raad beter te laten functioneren, voorzichtig omdat het stelt dat deze wijzigingen kunnen worden doorgevoerd zonder de Verdragen te wijzigen, en realistisch omdat het eerlijk aangeeft dat ook de Commissie en het Parlement politiek veel beter moeten functioneren.
De in het verslag opgenomen voorstellen gaan er bovendien vanuit dat de instellingen van de Unie alleen beter kunnen functioneren als het bestaande machtsevenwicht ingrijpend wordt herzien. Dat moet zodanig geschieden dat alle lidstaten kunnen participeren, terwijl de functies van de organen ongewijzigd blijven. Dat is volgens mij de kern van het probleem. De belangrijkste doelstellingen van de Europese Unie - op economisch en sociaal vlak, maar ook op het gebied van veiligheid en externe vertegenwoordiging - kunnen op korte termijn alleen verwezenlijkt worden indien niet alleen Europa als geheel, via de openbare opinie, maar ook de vijftien lidstaten afzonderlijk, bij monde van hun vertegenwoordigers in de verschillende organen, aanvaarden dat de politieke samenwerking beter moet, en wel op basis van gelijke vertegenwoordiging.
Het onvermogen om iets te veranderen is het gevolg van onduidelijkheid, verdeeldheid, controverse en een passieve houding van de landen. Zo blijft alles bij het oude. Er zijn er die Europese Unie zien als een groep grutters wier enige functie bestaat in het verdelen van de hun ter beschikking gestelde, beperkte middelen, wat dan nog niet eens altijd even eerlijk gebeurt. Die mensen krijgen nu gelijk. We moeten de instellingen dus versterken, zodat ze beter en efficiënter kunnen functioneren. Bovendien moeten we een gemeenschappelijk beleid uitwerken op het gebied van veiligheid en externe vertegenwoordiging. Alle lidstaten moeten daaraan kunnen meewerken, zonder uitzondering. Dat is ook de teneur van dit verslag, en daarom verdient het onze waardering en steun.

Gil-Robles Gil-Delgado
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het verslag dat wij hier vandaag bespreken doet de heer Poos een intelligente en lovenswaardige poging om de Raad te hervormen zonder de Verdragen te wijzigen. Ik feliciteer de rapporteur met zijn werk, ofschoon ik zijn optimisme onmogelijk kan delen. Ik geloof niet dat deze minihervorming de problemen van de Raad zal oplossen. Bovendien vrees ik dat de politieke wil ontbreekt om de voorgestelde hervorming in de praktijk te brengen. Maar goed, hopelijk vergis ik mij en heeft collega Poos het bij het rechte eind.
Mijnheer de Voorzitter, de gouden jaren van de Raad Algemene Zaken behoren tot het verleden. Het lijkt mij allesbehalve realistisch te geloven dat de Europese Raad bereid is om de Raad Algemene Zaken de bevoegdheden terug te geven die hij hem ontnomen heeft. De Europese beleidsmaatregelen zijn niet langer externe, maar interne maatregelen van de lidstaten. Het gaat derhalve niet op om de belangrijke beslissingen aan de ministers van Buitenlandse Zaken over te laten. Die hebben immers hun handen vol aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
De institutionele driehoek blijft een onontbeerlijke garantie voor de correcte werking van de Unie, op voorwaarde dat elk van de elementen zich aan de nieuwe vereisten aanpast. In het geval van de Raad is de situatie reeds totaal onoverzichtelijk. Om de bestaande tekortkomingen weg te werken moeten de volgende voorwaarden worden vervuld: a) erkenning van de beslissende rol van de Europese Raad, b) erkenning van de bevoegdheid van de Raad Algemene Zaken om de besluiten van de Europese Raad voor te bereiden in plaats van deze taak aan de nationale overheden over te laten, en c) ontwikkeling van een doelmatig systeem voor de organisatie van de diverse gespecialiseerde Raden.
Dit streven naar efficiëntie zal slechts het gewenste resultaat opleveren als het ondertussen volkomen achterhaalde systeem van het roulerende halfjaarlijkse voorzitterschap wordt afgeschaft en vervangen wordt door een langduriger voorzitterschap. Wij kunnen onmogelijk doelmatige politieke acties ten uitvoer leggen als de prioriteiten om de zes maanden veranderen. Mijn fractie heeft deze kwestie aan de orde gesteld in het debat van de Commissie buitenlandse zaken, ofschoon wij uit respect voor de in het verslag gehanteerde benadering niet verder op dit punt zijn ingegaan. Het is immers belangrijk dat wij de verdienste van het verslag van de heer Poos erkennen: het legt de Raad een reeks minihervormingen voor die het ondertussen werkelijk onontbeerlijk geworden zelfhervormingsproces op gang kunnen brengen.
Ik zou al tevreden zijn als tenminste deze doelstelling werd bereikt. Daarmee zou iedereen gebaat zijn, zelfs wij die van oordeel zijn dat de hervormingen van de Raad slechts in het kader van de conventie kunnen plaatsvinden omdat zij veel dieper moeten gaan.

Tsatsos
Mijnheer de Voorzitter, in al zijn verklaringen spreekt het Parlement zijn geloof in democratie, doorzichtigheid en efficiëntie uit. Hoe juist en terecht dergelijke verklaringen echter ook moge zijn, zij volstaan volstrekt niet. Deze algemene beginselen krijgen pas inhoud en worden pas reëel als zij de rode draad worden in de organisatorische structuur van heel de Europese Unie. Daarom moeten wij instemming betuigen met de ontwerpresolutie van de heer Poos. De rapporteur toont hiermee aan dat zowel op het gebied van de democratie als op dat van de efficiëntie heel wat stappen mogelijk zijn die geen hervorming van de Verdragen maar enkel een nauwgezettere eerbiediging daarvan vereisen.
Ik wil naar aanleiding van dit verslag enkele korte opmerkingen maken. Ten eerste is de organisatie van de Raad met zijn 27 organisatorische afdelingen zo ingewikkeld geworden dat heel het werk van de Raad ontwricht is. Men ziet door de bomen het bos niet meer. De Raad Algemene Zaken moet inderdaad vaker bijeenkomen, mits de ministers ook echt aanwezig zijn niet alleen in Brussel, maar indien mogelijk ook in de vergaderingen. Een goede werking van de Raad veronderstelt dat de nationale overheden en regeringen zich aanpassen aan de Europese institutionele mentaliteit en planning. Wat de betrekkingen tussen de Raad en het Europees Parlement betreft is het inderdaad noodzakelijk dat de Raad meer dagen in het Parlement aanwezig is. Voor een persoonlijk optreden van de Raadsvoorzitter in het Parlement en voor transparantie is echter niet per se een wijziging van de Verdragen noodzakelijk.
Tot slot wil ik nog opmerken dat door het streven naar Europa het werk van Europa sterk in omvang is toegenomen en veelvuldige inspanningen vereist. De leden van de Raad zullen hieraan op efficiëntere wijze moeten bijdragen door hun taken op verstandige wijze in te delen in nationale en Europese taken.

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ook ik wil collega Poos van harte gelukwensen met zijn uitstekende werk en hem bedanken voor de zeer democratische bejegening van de opmerkingen en verbeteringsvoorstellen van zijn collega' s in de Commissie constitutionele zaken.
Ik wil graag ingaan op drie punten uit zijn verslag die volgens mij uitermate belangrijk zijn. Het eerste punt betreft paragraaf 9 waarin sprake is van de twee takengebieden van de Raad, van de wetgevende en de uitvoerende taken. Mijns inziens zegt de heer Poos volkomen terecht dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen de wetgevende en uitvoerende taken. Wij moeten met andere woorden precies weten wanneer de Raad als wetgevende instantie en wanneer hij als uitvoerende instantie optreedt. Dat is een zeer belangrijke zaak en daar moet volgens mij rekening mee worden gehouden.
Mijn tweede opmerking betreft de samenwerking tussen de Raad en het Europees Parlement. Het zou onbillijk zijn tegen de Raad te zeggen dat hij nagelaten heeft bepaalde stappen te zetten. Wij kunnen anderzijds ook niet zeggen dat geen verdere stappen meer nodig zijn. In de voorstellen van de heer Poos komen twee mijns inziens zeer belangrijke paragrafen voor. Ten eerste paragraaf 18 waarin sprake is van de rol van de Hoge Vertegenwoordiger van het GBVB en zijn relatie met het Parlement. Ik wil de Raad verzoeken de heer Solana tot de orde te roepen. De Hoge Vertegenwoordiger moet wel beseffen dat de relatie met het Parlement thuis hoort in een algemeen kader, dat daarvoor bepalingen bestaan. Het is in zijn eigen belang dat hij deze bepalingen op juiste manier opvat. De tweede belangrijke paragraaf is 19. Ik ben blij dat het Belgisch voorzitterschap vanmorgen het goede voorbeeld heeft gegeven en de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Verhofstadt, het Parlement persoonlijk op de hoogte is komen stellen.
Het derde belangrijke punt houdt verband met de transparantie. Dit is een enorm uitgebreid vraagstuk, een zaak die alle instellingen van de Europese Unie aangaat. Andere collega' s spraken hier al over, zoals mevrouw Malmström die uitstekend werk heeft verricht op het gebied van de transparantie, en mevrouw Maij-Weggen natuurlijk. Ik wil de Raad alleen meegeven dat de Europese burgers zich niet alleen interesseren voor wat de Raad besluit: zij willen vooral ook weten waarom de Raad bepaalde besluiten neemt.

Leinen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de Raad functioneert slecht en dat is ook voor de andere Europese instellingen niet goed. Het is slecht voor het Parlement en de Commissie omdat ons werk door het gebrek aan transparantie en efficiëntie, die hier al vaak genoemd zijn, schade ondervindt. De burgers krijgen daardoor een slecht beeld van ons. Daarom is een hervorming van de Raad dringend noodzakelijk. Ik kan dat alleen maar benadrukken. De heer Poos heeft goede en nuttige voorstellen gedaan voor de manier waarop wij die hervorming kunnen doorvoeren zonder een nieuw EU-verdrag te schrijven.
Mijns inziens hebben de burgers ook het recht te weten hoe de stemming is verlopen over wetten en voorschriften waar zij in het dagelijks leven mee te maken hebben, en wie daaraan heeft deelgenomen. Daarom is het dringend noodzakelijk dat de wetgevende Raad openbaar is. Het aantal verschillende raden is volgens mij niet het probleem. Het probleem is de gebrekkige coördinatie binnen de Raad en tussen de regeringen van de lidstaten. Daar moet iets aan gedaan worden. Het is volgens mij een goed idee om een permanente minister naar Brussel te sturen die de coördinatie van het regeringsbeleid op nationaal niveau overneemt.
De Commissie constitutionele zaken heeft op maandag verschillende nieuwe punten op de agenda gezet, zoals de kwestie van het voorzitterschap van de Raad als er meer dan 25 lidstaten zijn en de definitie van de Europese Raad. Wat is de Europese Raad? Is hij een orgaan, een overkoepelend orgaan of een deel van de Raad? Deze hervorming is hoogstnoodzakelijk, mevrouw de voorzitter van de Raad. Wij hopen dat u voor de Top in Laken al iets kunt ondernemen en dat de Raad met het oog op het toekomstige EU-verdrag nogmaals op de agenda geplaatst wordt.

Maij-Weggen
Voorzitter, allereerst dank aan collega Poos voor dit verslag over de noodzakelijke hervormingen in de Raad. Men zegt wel eens in verband met de paus dat je niet getrouwd moet zijn om over het huwelijk te praten. Van de heer Poos kunnen wij zeggen dat hij met recht over de Raad kan spreken omdat hij daar heel lang deel van heeft uitgemaakt.
Hoe slecht de Raad op cruciale momenten functioneert, is wel gebleken bij de Top van Gent, waar drie minister-presidenten vooraf afspraken maakten buiten de Raad om, waar de voorzitter van de Raad essentiële uitlatingen deed over de evaluatie van de aanvallen op Afghanistan die later niet door de Raad werden gedekt, waar diverse minister-presidenten verschillende uitlatingen deden nà de Europese top, waar besluiten werden genomen over een betalingskwestie van banken met betrekking tot de euro, maar geen besluiten vielen over cruciale door Commissie en Parlement voorgestelde antiterrorismemaatregelen en waar tenslotte ook nog een gênante ruzie ontstond tussen de voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie.
Dat is het beeld van de Raad voor de publieke opinie, en dat slechte beeld domineert de hele besluitvorming en de hele beeldvorming in de Unie. Hoe kan de Raad zo worden hervormd dat de Unie beter gaat functioneren en dat het beeld bij de burgers ook verbetert? Hoe kan de Raad zo worden hervormd dat de hele institutionele structuur van de Unie democratischer en opener wordt? Naar mijn oordeel zijn daar een paar factoren van cruciaal belang.
Ten eerste, de Raad moet zich beperken tot zijn oorspronkelijke doel, namelijk de mening weergeven van de regeringen van de lidstaten en dit onder controle van de nationale parlementen en het Europees Parlement. Ten tweede, de Raad moet zijn werk beter coördineren, zodat de Raad Algemene Zaken en de vakraden met één stem spreken. Het aantal vakraden zou wat mij betreft nog meer kunnen worden beperkt. Ten derde, de Raad Algemene Zaken zou veel sterker moeten functioneren en dat op basis van stevige posities van nationale bewindslieden voor Europese zaken, liefst in functie van minister. Daar heeft België een goed voorbeeld gegeven. Ten vierde, als het om wetgeving gaat, ook om begroting, dienen alle Raadsvergaderingen openbaar te zijn, wat betekent dat zowel beraadslagingen als besluitvorming in het openbaar plaatsvinden met openbare verslaglegging. Ten vijfde, bij wetgeving inclusief de begroting, dienen alleen ministers stemrecht te krijgen, wat betekent dat het niet kan dat zij zich laten vervangen door bijvoorbeeld de permanente vertegenwoordiger of door ambtenaren. Naar mijn oordeel zou de Raad geheel en al in overeenstemming met zijn werkelijke taak moeten gaan functioneren als een Bondsraad naar Duits voorbeeld, zodat voor de burgers glashelder wordt wat de rol is van de Raad in het democratisch proces van de Unie.
Ik hoop van harte dat het verslag van de heer Poos een belangrijke rol gaat spelen bij de aanstaande IGC en ik hoop vooral dat de Raad ter harte neemt wat hier in het Parlement aan kritiek, maar hier en daar ook wel aan lof wordt geuit.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, de burgers hebben het recht om te weten hoe hun regeringsafgevaardigden hebben gestemd in de Raad. Het is ontoelaatbaar dat in een democratie achter gesloten deuren voor 380 miljoen mensen wetten worden ontworpen, en dat zonder enkele transparantie!
Het belangrijkste standpunt in het verslag van het Europees Parlement over de hervorming van de Raad is daarom te vinden in paragraaf 26 waar sprake is van de behoefte aan transparantie. Daarin staat dat het Europees Parlement verlangt dat wanneer de Raad optreedt als wetgever zowel de beraadslagingen als de stemmingen in het openbaar plaatsvinden, en er met name op aandringt dat aan het begin en aan het einde van iedere wetgevingsprocedure openbare debatten overeenkomstig artikel 8 van het reglement van de Raad plaatsvinden, en voorts dat artikel 9, lid 1 van het reglement, wordt toegepast. Ook staat er dat de stemuitslag en de stemverklaringen die wetgevingsteksten betreffen openbaar moeten worden gemaakt.
Door deze transparantie zal de Europese Unie worden gedemocratiseerd. Dan krijgen de kiezers meer macht en wordt gezorgd voor meer nationale parlementaire controle op de Raad. Dat wordt hoog tijd! Tevens brengt dit met zich mee dat de eisen voor het concentreren van de taken van de Unie en het beperken van haar beslissingsbevoegdheden kracht bij worden gezet. Met andere woorden, het verslag dat wij vandaag aannemen zal gevolgen hebben voor de lange termijn. Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij daarmee aanzienlijk dichter bij de doelstelling komen die de voormalige voorzitter van de Commissie, Jacques Santer, in 1995 formuleerde: Neem minder taken op je, maar doe het beter.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, geachte afgevaardigden, toen ik lid was van het Europees Parlement stond ik zelf ook kritisch ten opzichte van de Raad. Toch heb ik mij nooit in zulke termen over de Raad uitgelaten als sommige aanwezigen hier hebben gedaan.
Er is echter iets wat ik niet begrijp. Sinds een jaar maak ik deel uit van de Belgische federale regering en sinds enkele maanden neem ik deel aan de werkzaamheden van de Raad Algemene Zaken. Ik zit de Landbouwraad voor en neem deel aan de informele Raad Buitenlandse Handel. Verder heb ik geruime tijd deelgenomen aan de Raad Interne Markt.
In een jaar tijd heb ik dus behoorlijk wat ervaring opgedaan met de werking van de verschillende Raadsformaties.
Ter informatie wil ik u laten weten dat het zelden of nooit voorkomt dat er zich binnen de zojuist genoemde Raadsformaties geen meerderheid aftekent tijdens de bijeenkomsten van de ministers of de staatssecretarissen.
Ik zeg u dit ter informatie, zodat u weet hoe de vork echt in de steel zit. Het beeld dat door sommige aanwezigen hier is geschetst van een Raad waarin de ministers alleen aanwezig zijn als de camera's draaien is niet conform de werkelijkheid.
Nogmaals, ik zeg u dit alleen ter informatie. Het doet me namelijk denken aan de kritiek die ik altijd heb weersproken, namelijk dat tijdens de bijeenkomsten van het Parlement zoals vandaag altijd bijzonder veel Europese afgevaardigden afwezig zijn.
Ik wil u laten weten dat de ministers die deelnemen aan de Raad geen dagvergoeding ontvangen.
Dit alles, waarde collega's, heb ik u louter ter informatie medegedeeld.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw Neyts-Uyttebroeck.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Stand van de voorbereidingen van de 4de ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de stand van de voorbereidingen van de 4de ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, over twee weken vindt te Doha in Qatar de vierde ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie plaats. De Europese Unie spant zich hard in opdat bij die gelegenheid een nieuwe handelsronde op gang wordt gebracht op basis van een brede en evenwichtige agenda.
De conclusies van de Raad Algemene Zaken van 26 oktober 1999 blijven daarvoor het referentiepunt. De Raad Algemene Zaken van 8 oktober laatstleden heeft de belangrijke inzet van een nieuwe handelsronde onderstreept.
De Raad Algemene Zaken van volgende week maandag zal zich opnieuw over de stand van zaken buigen. Het komt er inderdaad op aan dat een hechte Unie met vereende krachten naar Doha kan gaan.
U weet natuurlijk allemaal dat het de Commissie is die namens de Europese Unie onderhandelt in handelsaangelegenheden en dus ook hier en dat commissaris Pascale Lamy die na mij zijn uiteenzetting zal houden daarin een absoluut cruciale en overigens zeer gewaardeerde rol speelt.
Ik zou u ter informatie ook nog willen zeggen dat het thema van de voorbereiding van de vierde ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie ook ter sprake is gekomen tijdens de Raad Sociale Zaken, de Raad Landbouw, en als ik me niet vergis zal dat ook het geval zijn voor de Raad Leefmilieu, en wel om de standpunten op elkaar af te stemmen of om minstens geïnformeerd te zijn over de verschillende gevoeligheden.
Een nieuwe ronde van ruime onderhandelingen moet het mogelijk maken om vooruitgang te boeken inzake een verdere vrijmaking en inzake regulering van de wereldhandel, en dat is om verschillende redenen uiterst belangrijk.
Ten eerste, de conferentie vindt plaats tegen de achtergrond van een vertragende wereldeconomie, een situatie die nog is verergerd door de dramatische gebeurtenissen van 11 september, die een negatieve impact hebben op de economische groei van zowel industrielanden als ontwikkelingslanden.
Een akkoord over de start van een nieuwe ronde zal dus een krachtig en positief signaal betekenen voor de wereldeconomie. Ook de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie en de voorzitter van de Commissie hebben tijdens de jongste informele Raad te Gent opgeroepen om, ik citeer: "actief te werken aan het op gang brengen van de WTO- onderhandelingen. Gelet op de huidige onzekere economische situatie is een verdere liberalisering van de handel, op grond van een op regels gebaseerd multilateraal stelsel met een reële ontwikkelingsdimensie, belangrijker dan ooit, op zowel economisch als politiek vlak".
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, een nieuwe ronde van handelsbesprekingen is ook voor de ontwikkelingslanden van bijzonder groot belang. Deze besprekingen moeten er immers toe leiden dat de ontwikkelingslanden, de MOL in het bijzonder, beter worden opgenomen in het multilaterale handelsstelsel. Ze dienen beter toegang te krijgen tot de markten. Voorts dienen er maatregelen te worden getroffen om de tenuitvoerlegging van de reeds gesloten akkoorden te vereenvoudigen en de speciale, gedifferentieerde behandeling die deze landen reeds genieten te bekrachtigen. Een nieuwe onderhandelingsronde moet bovendien het WTO-stelsel versterken dat gebaseerd is op regels en in het Engels wordt aangeduid met "a rules based system". Het is hierbij van belang dat de bestaande bepalingen op met name het terrein van de handel en het milieu worden verduidelijkt. Ook moet het toepassingsgebied van de WTO worden uitgebreid tot nieuwe gebieden zoals de investeringen, de concurrentie en de vereenvoudiging van de handelsstromen. De WTO dient op deze wijze te voorzien in de behoeften die de ontwikkeling van de wereldeconomie met zich meebrengt en dient zo de bezorgdheid over de mondialisering weg te nemen.
De Europese Unie zal zich tevens inzetten voor een multilaterale vorm van bestuur zodat de samenhang kan worden vergroot en de samenwerking tussen de WTO en andere internationale organisaties zoals met name de IAO kan worden verbeterd. Zo dient de Unie een bijdrage te leveren aan een betere beheersing van de mondialisering.
Ik wens te beklemtonen dat de Europese Unie dus niet enkel een verdere liberalisering van de Wereldhandel beoogt, maar evenzeer een verdere regulering ervan. Dat sluit overigens perfect aan bij wat leeft bij de publieke opinie van de lidstaten. Non trade issues, verdere vooruitgang op het vlak van transparantie van het Wereldhandelsorganisatiemechanisme, het behoud van het Europees model van overheidsdiensten en het bijzonder statuut van die diensten maken deel uit van de belangen die de Europese Unie verdedigt.
Samen met de ontwikkelingslanden werd de afgelopen drie jaar een ernstige inspanning geleverd rond de problematiek van de implementatie. Dat heeft het mogelijk gemaakt om de relevante thema's te identificeren. In sommige gevallen gaat het om de toepassing van de akkoorden of om een nuancering of om een te specificeren interpretatie van de tekst.
In andere gevallen betreft het punten die wel eens een formele wijziging van de bestaande akkoorden zouden kunnen inhouden. Dat alles zorgt voor een moeizaam proces. Het is een proces waaraan de Europese Unie actief deelneemt in het volle besef dat dit voor vele landen een beslissend element vormt.
Ik wil uw aandacht erop vestigen dat naast deze inspanning met de ontwikkelingslanden er ook een inspanning geleverd moet worden met de zogeheten "rijke landen" die er aanvankelijk tot het begin van dit jaar absoluut niet van overtuigd waren - de ene al wat minder dan de andere - dat er een werkelijk probleem inzake implementatie ten aanzien van de ontwikkelingslanden bestaat.
(FR) Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, al ruim een jaar speelt de Europese Unie een sleutelrol in de zoektocht naar een oplossing voor een ander belangrijk vraagstuk, namelijk dat van de daadwerkelijke en doelmatige toegang van de allerarmste volkeren van deze wereld tot medicijnen.
Het actieplan van de Europese Commissie op dit gebied is afgelopen mei door de Raad Algemene Zaken goedgekeurd. De Unie streeft ernaar om tijdens de 4de ministeriële conferentie in Doha een duidelijke verklaring aan te nemen over de toegang tot medicijnen en de overeenstemming over de ADPIC.
Het overleg dat in het kader van de WTO wordt gevoerd concentreert zich op de ministeriële ontwerpverklaring en het ontwerpbesluit inzake de vraagstukken die met de tenuitvoerlegging samenhangen. Stuart Harbinson, de voorzitter van de algemene Raad van de WTO, heeft deze twee teksten op 26 september ingediend. Veel WTO-leden zijn van mening dat deze teksten een goede werkbasis vormen. Het hangt van de onderhandelingen af of ze zullen worden aangenomen. Deze onderhandelingen zijn met de publicatie van de teksten van start gegaan.
De Unie kan zich in de ministeriële ontwerpverklaring vinden omdat hierin rekening wordt gehouden met een breed spectrum aan onderwerpen waaraan wij veel waarde hechten. Toch beantwoordt de tekst op een aantal gebieden niet aan de verwachtingen. Commissaris Lamy zal dit punt ongetwijfeld in zijn betoog aanroeren en de Commissie zal haar best blijven doen om ervoor te zorgen dat de ministeriële verklaring beantwoordt aan de zorgen en belangen van de Unie.
Wij zullen open, flexibel en actief deelnemen aan de onderhandelingen die op de agenda van de nieuwe onderhandelingsronde staan. Hierbij zullen wij met name ons best doen om de ontwikkelingslanden te helpen. Wij zullen echter ook alles op alles zetten om de legitieme doelstellingen en belangen van de Unie te verdedigen. De verschillende nieuwe punten die bij de nieuwe ronde behandeld moeten worden en de kwesties van de tenuitvoerlegging kunnen niet los van elkaar worden gezien. Alleen als er sprake is van enerzijds een algeheel evenwicht en anderzijds evenwicht met betrekking tot de diverse thema's die behandeld zullen worden, zal de Unie zich uiteindelijk achter een akkoord kunnen scharen.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, concluderend wil ik stellen dat de komende ministeriële conferentie van de Wereldhandelsorganisatie er toe strekt het regulerend karakter van de wereldhandel verder bij te stellen en dat deze conferentie ons de kans biedt om een belangrijke stimulans aan de wereldeconomie te geven door het op gang brengen van een nieuwe handelsronde.
Tot slot wil ik de positieve politieke en economische betekenis van zo'n nieuwe ronde onderstrepen. Zij moet ertoe strekken de internationale solidariteit te versterken, de ongelijkheid te verminderen en de stabiliteit van de wereld, en ook de stabiliteit van de wereldeconomie, te vergroten.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst het Europees Parlement bedanken voor dit debat over de vooruitgang bij de voorbereiding op de komende ministeriële conferentie van de WTO die over twee weken zal worden geopend. Dit debat komt zeer gelegen daar momenteel in Genève en elders levendige discussies worden gevoerd over het te lanceren onderhandelingsprogramma. Ik wil eveneens duidelijk maken dat ik als onderhandelaar van de Unie groot belang hecht aan de actieve deelneming van het Europees Parlement aan deze discussies. U weet dat wij ons tijdens de laatste Intergouvernementele Conferentie - die het zogeheten Verdrag van Nice heeft opgesteld - gezamenlijk hebben ingezet voor meer bevoegdheden voor het Parlement op het gebied van het handelsbeleid. U weet eveneens dat de lidstaten onze voorstellen niet hebben overgenomen. De Commissie doet derhalve haar uiterste best om binnen het kader van het Verdrag het Europees Parlement op de hoogte te houden en te betrekken bij het handelsbeleid van de Unie. U weet eveneens dat wij voor de instelling van een parlementair raadgevend orgaan bij de WTO zijn om de deelneming van gekozen vertegenwoordigers aan het multilateraal handelssysteem te kunnen versterken. Ik ben er diep van overtuigd dat als wij de steun van de publieke opinie willen en de legitimiteit van de WTO willen versterken, wij parlementaire vertegenwoordigers bij de werkzaamheden van de WTO moeten betrekken. Deze betrokkenheid is niet alleen mogelijk maar zelfs noodzakelijk.
Welk onderhandelingsprogramma stelt de Unie nu voor? In de afgelopen twee jaar, na Seattle, hebben wij herhaaldelijk de mogelijkheid gehad om samen te discussiëren over de stand van zaken bij de voorbereiding op de komende ministeriële conferentie. De gedachtewisselingen die wij hier en ook in de parlementaire commissie hebben gehad, waren een ware voedingsbodem voor onze eigen overpeinzingen over de toe te passen strategie. De opmerkingen en zorgen die u tijdens onze contacten naar voren hebt gebracht sluiten in ruime mate aan bij de opvattingen van de Commissie. Wij willen net als u een onderhandelingsprogramma waarmee wordt gestreefd naar vaststelling van nieuwe regels, naar verduidelijking van de bestaande regels en naar aansluiting van de regels van de Wereldhandelsorganisatie op die van andere internationale organisaties op het gebied van de sociale ontwikkeling, het milieu, de volksgezondheid of de voedselveiligheid. Met dergelijke regels kunnen wij namelijk zorgen voor zowel een grotere efficiëntie van de markten als ook een betere sociale ontwikkeling en een adequate milieubescherming. De sleutel van duurzame ontwikkeling voor heel de planeet is ons inziens gelegen in de combinatie van marktopenstelling en multilaterale regels. Daarom bestaat de agenda van de Unie sedert Seattle uit een drieluik: markttoegang, regulering en integratie van de ontwikkelingslanden. De eenheid van dit drieluik moet worden gegarandeerd door hetgeen in het Engels single undertaking wordt genoemd. Wij willen tot slot vlotte onderhandelingen en een snelle afronding daarvan.
Enkelen onder u zullen misschien verbaasd zijn dat wij na de verschrikkelijke gebeurtenissen van 11 september noch onze prioriteiten, noch ons tijdschema hebben veranderd. Misschien vereist dit enige uitleg. Al voor 11 september waren wij van mening dat onze aanpak moest berusten op het beginsel van geordende liberalisatie. Deze aanpak is na de terreuraanslagen alleen maar nog noodzakelijker geworden. Het proces van openstelling, de regulering van de handel, de integratie van de ontwikkelingslanden en het streven naar een duurzaam milieu- en sociaal beleid zijn vandaag zeker niet minder belangrijk dan gisteren. Zij zijn belangrijke factoren voor stabiele en zekere betrekkingen tussen de landen en tussen de generaties. Dankzij het overleg, dankzij de onderhandelingen en de vreedzame regeling van de handelsconflicten is de internationale handel een soort voorhoede geworden van een internationale bestuurinstantie waarin elke partner betrokken is bij de besluitvorming. De door de aanslagen veroorzaakte destabilisatie dwingt ons nog meer te hameren op multilateralisme en daaraan de hoogste waarde toe te kennen. Multilateralisme is voor ons de beste weg om van de mondialisering iets te maken dat in het teken staat van recht en niet van enkel feiten. De WTO is natuurlijk slechts een van de pijlers van het multilateraal systeem waarmee het hoofd moet worden geboden aan de uitdagingen van de mondialisering. Een onderhandelingsronde in het kader van de WTO is zeer zeker een absolute voorwaarde, maar is op zich niet voldoende. Ook andere bestuursinstanties op het gebied van het milieu, de sociale ontwikkeling, de financiering van de ontwikkeling en de steun aan goede interne beleidsvormen moeten worden versterkt.
Wat zijn nu de vooruitzichten voor deze ministeriële conferentie die over twee weken zal beginnen? Algemeen gesproken ben ik van mening dat wij nu in een betere situatie verkeren dan tijdens periode voor Seattle. De voorbereidingen geschieden in een geest van goede samenwerking. De opvatting dat het multilateraal systeem meer dan ooit een essentieel bestanddeel moet zijn van groei en welvaart, vindt ruime instemming. Mijns inziens moeten wij hierbij aantekenen dat dankzij de open en opbouwende houding en de inspanningen van een groot aantal partners - wijzelf, de Verenigde Staten en een groeiend aantal ontwikkelingslanden - de meningsverschillen die het welslagen van de conferentie van Seattle onmogelijk hadden gemaakt, voor een deel in verregaande mate konden worden afgebouwd. Dat is ook heel duidelijk gebleken tijdens niet alleen de laatste informele besloten vergadering van de ministers van Handel van de WTO, die op 13 en 14 oktober jongstleden in Singapore heeft plaatsgevonden en waaraan ook ik deelgenomen heb, maar ook tijdens de vorige week gehouden bijeenkomst van de ministers van Handel van de APEC-landen (de landen aan de kust van de Stille Oceaan). Mijns inziens ligt een ambitieuze en evenwichtige ronde, een ronde die beantwoordt aan de belangrijkste doelstellingen van de Unie, nu in het verschiet.
Wij hebben het doel natuurlijk nog niet bereikt. Wij gaan nu de eindfase, de cruciale fase voor Doha in. Zoals weet is er op 26 september jongstleden een ontwerpverklaring van de ministers op tafel gelegd. Deze vormt het onderhandelingsmandaat voor de nieuwe ronde. Alle leden van de WTO zijn van mening dat dit een redelijke grondslag is voor de werkzaamheden. Begrijpt u mij wel, niemand is honderd procent voldaan, hetgeen degenen die het reilen en zeilen in de WTO kennen, eerder als een goed voorteken beschouwen voor de onderhandelingen. Het lijdt geen twijfel dat niet de hele inhoud van deze tekst aanvaardbaar is, zelfs niet voor ons. Ik zal u dan ook de belangrijkste moeilijkheden noemen waar wij nog aan moeten werken.
De eerste moeilijkheid betreft de handel en het milieu. Wij zijn bijzonder ongerust over het gebrek aan ambitie in de voorstellen voor deze twee gebieden. Wij willen het onderhandelingsmandaat hier absoluut meer inhoud geven. Her en der worden weliswaar vorderingen geboekt, maar wij moeten toegeven dat de meeste partners onder de ontwikkelingslanden op zijn zachts gezegd aarzelen of zij wel moeten instemmen met onderhandelingen over deze onderwerpen. Wij zullen in de komende dagen ons uiterste best doen om verbetering te brengen in deze situatie. Ik heb mijn collega' s in Singapore duidelijk gezegd dat een mandaat over dit onderwerp niet alleen een politieke noodzaak is voor de Unie, maar het belang dient van alle leden van de Wereldhandelsorganisatie en van het multilateraal systeem in zijn geheel. Met het ontwerp dat nu op tafel ligt worden de resultaten van de onderhandelingen op heel wat punten bij voorbaat ondermijnd. Hierin is namelijk sprake van de geleidelijke afschaffing van de subsidiecategorieën, hetgeen veel verder gaat dan het mandaat dat ik en commissaris Fischler hebben ontvangen....

De Voorzitter
Commissaris Lamy, ik moet u verzoeken uw interventie te onderbreken. U begrijpt allen dat het hier om een oefening gaat. Wij gaan het Parlement ontruimen. We onderbreken de vergadering en ik vraag u de zaal nu te verlaten. U dient daarbij alle rust te bewaren en de instructies van het veiligheidspersoneel precies op te volgen. Ik vraag u de zaal via de nooduitgangen te verlaten.
Ik onderbreek dus de vergadering en hervat deze zodra de sirenes aangeven dat we onze werkzaamheden kunnen voortzetten.
(De vergadering wordt om 16.35 uur onderbroken vanwege een ontruimingsoefening en om 17.10 uur hervat)

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik ga verder met hetgeen ik voor deze korte onderbreking behandelde, namelijk de ontwerpverklaring van de Conferentie van Doha die momenteel op tafel ligt en waar wij, zoals ik al zei, een aantal problemen mee hebben wat betreft het milieu, de landbouw en, nu dus, de sociale ontwikkeling. Wij zijn niet bijster tevreden over bepaalde aspecten van de verklaringen in verband met de sociale problematiek. Daarover is de verklaring volgens ons te pover. Zij moet worden versterkt om het belang van dit vraagstuk voor onze samenlevingen en onze ambities op dit gebied tot uiting te kunnen brengen. Dat staat namelijk in mijn mandaat: ik moet ervoor zorgen dat hierover een internationale en multi-institutionele dialoog tot stand wordt gebracht.
Wat nu de investeringen en de mededinging betreft, is een van de voorgestelde opties dat men zich beperkt tot werkprogramma' s. Dat bevalt ons niet. Werkprogramma' s kunnen ons inziens onderhandelingen niet vervangen, ofschoon wij eventueel kunnen nadenken over een intelligente combinatie van werkprogramma' s en onderhandelingen, mits daarover van tevoren overeenstemming is bereikt.
Het vraagstuk van de relatie tussen gezondheid en intellectuele eigendom, waar de voorzitter van de Raad zojuist naar verwees, ligt eveneens moeilijk. Zoals u weet doen wij ons uiterste best voor dit vraagstuk. Wij proberen op actieve wijze een toenadering tot stand te brengen tussen de sterkst uiteenlopende standpunten, opdat in Doha een echte politieke verklaring kan worden uitgevaardigd waarin een soepel akkoord over intellectuele eigendom kan worden verenigd met enerzijds de noodzaak van toegang tot essentiële medicijnen voor de ontwikkelingslanden en anderzijds de noodzaak tot waarborging van innovatie via onderzoek.
Dat is nu ons standpunt. Onder andere delegaties leven natuurlijk andere zorgen ten aanzien van de ministeriële verklaring. Zo is voor een aantal ontwikkelingslanden de tenuitvoerlegging van de bestaande WTO-akkoorden, of soms ook de aanpassing daarvan, van doorslaggevend belang. Volgens ons moeten wij dan ook bereid zijn om op een open en creatieve manier aan deze zorgen tegemoet te komen.
Enkele van de minst ontwikkelde landen gaan gebukt onder een reële gebrek aan capaciteit en hulpmiddelen. Dit probleem moet tijdens de toekomstige werkzaamheden van de Wereldhandelsorganisatie worden opgelost.
Ondanks de nu door mij genoemde zorgen heb ik de indruk dat de meeste leden-landen van de WTO nu bereid zijn tot een soepele en open houding, hetgeen absoluut noodzakelijk is om in Doha onderhandelingen te kunnen opstarten die inhoudelijk het vereiste ambitieniveau hebben. Ik begin nu te geloven dat wij daar onze vier prioriteiten zullen terugvinden, te weten liberalisatie van de handel, versterking van de regels, opneming van de ontwikkeling als hoofdthema op de multilaterale agenda en integratie in de WTO van het doel van duurzame ontwikkeling. Op die manier willen wij sterker tegemoet komen aan de zorgen van onze medeburgers.
Ik hoop namens de Commissie dat u in de resolutie waarover morgen gestemd zal worden, duidelijke en sterke steun zult uitspreken aan deze doelstellingen van de Europese Unie. Als u deze resolutie aanneemt, zult u de positie van de onderhandelaar versterken en niet alleen onze handelspartners maar ook onze medeburgers een duidelijk politiek signaal geven, een signaal waaruit blijkt dat de Europese Unie in deze onderhandelingen geen genoegen zal nemen met business as usual.
Ik wil tot slot nog van deze gelegenheid gebruik maken om namens de Commissie de afgevaardigden welkom te heten die deel zullen uitmaken van uw delegatie naar Doha. Wij zullen in Doha onze goede samenwerkingspraktijken voortzetten die wij, dunkt mij, in Seattle hebben ontwikkeld. Dat is in ieder geval de conclusie van de vragenlijst die ik u indertijd heb doen toekomen. De meeste leden van de delegatie hebben daar ook op geantwoord. Ik reken dus op uw actieve steun aan de pogingen vorderingen te doen maken bij hetgeen, dunkt mij, onze gemeenschappelijk agenda is.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, commissaris Lamy, ik ben verheugd namens de PPE-DE-Fractie te kunnen vaststellen dat het voor de grote fracties in het Parlement vrij gemakkelijk was om overeenstemming te bereiken over de gemeenschappelijke verklaring waar wij na dit debat morgen een besluit over nemen. Dat toont aan dat er over bepaalde grote kwesties een gezamenlijk standpunt bestaat die over de partijgrenzen heen gaat.
Wij hebben commissaris Lamy de laatste maanden niet erg vaak gezien en eerlijk gezegd zijn wij daar blij om. Hij is energiek en bekwaam de wereld rond gereisd in de poging een basis te creëren voor een nieuwe WTO-onderhandelingsronde waarover half november in Doha een besluit moet worden genomen. Ondanks zijn haast heeft commissaris Lamy de parlementaire delegatie die naar Doha gaat wel goed en voldoende kunnen informeren. Mijn dank ook daarvoor, maar ik wist niet dat zijn boodschap zo brandbaar was dat er een brandalarmoefening georganiseerd moest worden om stand te kunnen houden.
Mijn fractie steunt volledig de onderhandelingslijn die de Raad al voor de vergadering in Seattle had uitgestippeld. In de nieuwe onderhandelingsronde over de liberalisering van de wereldhandel en de ontwikkeling van de spelregels moeten de zaken op brede basis worden behandeld om duurzame economische groei kracht bij te zetten, het op mondiale regels gebaseerde handelsstelsel te versterken, te ontwikkelen en te herzien en een rechtvaardige verdeling van de voordelen ervan te garanderen. Wij zijn ook voldaan over het feit dat de vergadering in Doha in Qatar wordt gehouden. Nu moet meer dan ooit worden aangetoond dat terrorisme ons niet afschrikt en dat wij in die zin met een business as usual-beleid de internationale samenwerking voortzetten voor vrijere en rechtvaardiger handel. Het moet ook werk zijn voor een beter milieu, sociale ontwikkeling, het verminderen van de armoede en voor de mensenrechten.
Sommige instanties willen de vrijhandel afschaffen, de WTO opheffen en terugkeren naar bilaterale afspraken over de handel. Die weg, waarde collega's, zou de weg zijn naar protectionisme, vervolgens handelsoorlogen en daarna ook mogelijke gewapende conflicten. Dat zou de weg zijn die alle tegenstanders van vrijheid, democratie, de rechtsstaat, sociale ontwikkeling en mensenrechten tevreden zou stellen.
Ik bedank alle collega's die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van de parlementaire vergadering met betrekking tot de bijeenkomst in Doha. Ik noem hier met name de collega's Erika Mann en Konrad Schwaiger. Wij hebben vandaag gehoord dat de vertegenwoordiging van het Amerikaanse congres nog onzeker is. Het is echt te hopen dat het Amerikaanse Congres een even sterke delegatie stuurt als wij. Zonder hen staan wij enigszins aan de zijlijn. Ik denk dat wij in de volgende jaren een parlementaire controle op de wereldhandel kunnen ontwikkelen die zeer belangrijk zal zijn voor het voor de burgers transparant maken van het werk van een organisatie als de WTO en op die manier het geaccepteerd krijgen van de werkzaamheden ervan.

Van den Berg
Voorzitter, Doha heeft blijkbaar het alarm hier in het gebouw doen afgaan.
De laatste twee jaar heeft de WTO vaak terecht onder vuur gelegen. Sommige van de critici stellen dat er zoveel mis is met de WTO dat we geen nieuwe handelsronde moeten beginnen totdat de problemen rond, bijvoorbeeld, de eerlijke toegang tot de wereldmarkt voor ontwikkelingslanden, het gebrek aan democratie en de besluitvorming binnen de WTO en het gebrek aan evenwicht tussen handels- en niet handelsissues is opgelost.
Maar wij, sociaal-democraten, trekken de omgekeerde conclusie. Het oplossen van deze problemen heeft onze absolute prioriteit en juist het op gang brengen van een nieuwe handelsronde is daarvoor de beste manier. Alleen dan worden echte hervormingen mogelijk.
De PSE-fractie staat ten volle achter een nieuwe handelsronde met een brede agenda, gericht op hervorming op economische en politieke gronden. Het is simpel, we weten dat handel de groei stimuleert, investeringen aantrekt en banen schept, zowel binnen Europa als buiten Europa.
De wereldeconomie balanceert nu tussen recessie en herstel. De recessie als gevolg van de terroristische aanslagen van 11 september geeft de daders een ultieme overwinning. Wie zullen hier het meest onder lijden? Dat zijn de allerarmsten op deze wereld. De Wereldbank verwacht dat de terroristische aanslagen de economische groei in de ontwikkelingslanden zal doen dalen van vijf naar twee en een half procent.
De verwachte groei, de verwachte gevolgen: circa tien miljoen mensen meer onder de armoedegrens en 20 tot 40.000 kinderen onder de vijf jaar meer die zullen sterven. Dat is catastrofaal.
Een nieuwe handelsronde is noodzakelijk zodat het vertrouwen in de wereldeconomie wat herstelt en de weg naar hernieuwde duurzame groei wordt geopend. Maar we weten ook dat handel alleen onvoldoende is. Zonder een adequaat reguleringsmechanisme lopen we een te groot risico dat de voordelen van handel wel heel erg ongelijk verdeeld worden en dat milieu en sociale normen het onderspit delven.
Daarom hebben wij, als PSE-fractie, in de onderhandelingen met andere fracties over de resolutie erop gestaan dat de allereerste prioriteit van de 4de ministeriële conferentie moet liggen bij het aanpakken van wereldwijde armoede, hervormingen, democratie en de relatie tussen handels- en niet handelsissues.
En waarom? Denk aan de impact van de WTO-regels op zaken als milieu, veilig voedsel, werknemersrechten, vrijheid van regeringen om publieke diensten te regelen zonder dat we het risico lopen door de op winst beluste multinationals voor het gerecht te worden gesleept.
Voorzitter, voor de sociaal-democraten is het fundamentele doel van instellingen als de WTO wereldwijde processen als globalisering onder politieke controle te brengen zodat we deze processen kunnen sturen overeenkomstig democratische politieke keuzes.
Het is dan ook onze grootste uitdaging samen met vele ontwikkelingslanden, samen met vele hervormingsgezinde, goede NGO's tegenover de oppositie van neoliberalen, maar ook tegen een aantal van onze collega's hier in het Parlement die nee zeggen tegen een nieuwe ronde en tegenover dat deel van de antiglobalisten dat nee zegt tegen die nieuwe ronde, toch die nieuwe ronde op gang te brengen.
De 4de ministeriële bijeenkomst is een beslissend moment in het debat over globalisering, inclusief de sociaal-economische veiligheidsaspecten van dit debat. Als het programma voor de aankomende driejarige handelsronde dat op de ministeriële conferentie wordt vastgesteld, geen solide basis levert voor voortgang op het terrein van democratie, armoedebestrijding, milieubescherming, groei in ontwikkelingslanden, verdedigen van publieke diensten, dan geloven wij als sociaal-democraten dat dit zeer negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de koers van het huidige debat over globalisering, en uiteindelijk voor die globalisering zelf.
Dit is de boodschap van de resolutie die, naar wij hopen morgen zal worden aangenomen. Wij steunen een nieuwe handelsronde. Wij staan voor vrije handel die eerlijk is en de burgers in de hele wereld steunt.
Voorzitter, ten slotte de toetssteen van dit alles. We hopen dat die goedkope medicijnen waarover de voorzitter duidelijk heeft gesproken ook echt de toetssteen wordt want daarzonder kunnen wij ons geen goede nieuwe ronde indenken.
Wij wensen Pascal Lamy alle succes want hij doet het fantastisch tot nog toe. Hij heeft een fantastisch overleg met ons Parlement en wij zijn hem daarvoor zeer dankbaar.

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de Raad en de Commissie gelukwensen met de manier waarop zij deze vergadering hebben voorbereid. Mijns inziens is er veel verbeterd vergeleken met de verwarring die tijdens de voorbereiding van Seattle heerste. Wij hopen dat dit alles over een paar weken vruchten zal afwerpen. Als fractie vinden wij het bijzonder belangrijk dat wij leren van Seattle en niet de start van de handelsronde, of de tekst voor de start van de handelsronde, gebruiken om op de een of andere manier al op de conclusie van die ronde vooruit te lopen. Die les hebben wij kennelijk goed ter harte genomen. Wij zijn ook bijzonder gelukkig met de pogingen om dit document, dat in Doha zal worden besproken, zo kort en bondig mogelijk te houden. Ik ben er niet helemaal zeker van of wij ons zelf in onze eigen ontwerpresolutie wel aan die beginselen van kortheid en bondigheid hebben gehouden, maar wij hopen zeker dat u deze koers in Doha zult blijven volgen.
Voor ons als liberale fractie zijn twee vraagstukken van fundamenteel belang. In de eerste plaats handel en milieu. Voor ons zijn vraagstukken als de wisselwerking tussen handel en multilaterale milieuakkoorden, eco-labelling en de aanvaarding van het voorzorgsbeginsel geen luxe extraatjes. Zij zijn veeleer van fundamenteel belang voor de toekomstige geloofwaardigheid van de WTO en waarschijnlijk ook van de globalisatie als politiek proces zelf. Wij zijn er dan ook van overtuigd dat als dit soort bepalingen in de volgende onderhandelingsronde ontbreekt de WTO in Europa simpelweg politiek onverkoopbaar en onhoudbaar zal worden.
Onze tweede vraag betreft de landbouw. Volgens ons zijn de paragrafen 23 tot en met 25 weliswaar net voldoende, maar toch ook een beetje wollig en voorzichtig over de landbouw. Wij prefereren paragraaf 6 omdat daar de nadruk wordt gelegd op het fundamentele feit dat het beste instrument voor armoedebestrijding de verdere liberalisering van de landbouw is. Dit werd kort geleden nog eens duidelijk onderstreept door een onderzoek van het Europees instituut voor onderzoek op het gebied van het economisch beleid. Dit is voor ons een fundamenteel beginsel, waarmee naar wij hopen in de volgende handelsronde terdege rekening zal worden gehouden.

Lucas
Onze fractie heeft de compromisresolutie van de grote fracties niet ondertekend. Wij hebben hiervoor verschillende redenen, maar de belangrijkste is wel dat volgens ons de fundamentele hervorming van de werkwijzen en regels van de Wereldhandelsorganisatie een absolute voorwaarde moet zijn voor een nieuwe ronde van handelsbesprekingen. Wij mogen de hervorming niet als een van de vele vraagstukken in een nieuwe multilaterale handelsronde behandelen. Dan bestaat immers het reële gevaar dat het wordt uitgeruild tegen andere belangen en eisen. Naar onze mening zit de WTO met een zo groot legitimiteitsprobleem in de publieke opinie dat er eerst hervormingen moeten worden doorgevoerd voordat er van verdere onderhandelingen sprake kan zijn. Dit standpunt hebben wij verwoord in onze gezamenlijke resolutie met de GUE-fractie.
Dit is overigens niet een tactiek om de start van een nieuwe handelsronde eindeloos uit te stellen. Naar onze mening heeft niets de WTO zozeer vertraagd als het debacle in Seattle, dat voor een groot deel werd veroorzaakt door de chaotische en exclusieve structuren, regels en procedures van de WTO zelf. Voor degenen die net als wij geloven in multilaterale handelsregels is serieuze hervorming dan ook niet een optie, maar een absolute noodzaak. De les van de mislukte ministeriële conferentie van Seattle was dat de WTO een volledig democratische en transparante organisatie moet worden, die duurzame ontwikkeling werkelijk steunt en die op een doeltreffende wijze inspeelt op de behoeften van de ontwikkelingslanden. De ontwikkelingslanden moeten een veel grotere rol gaan spelen in de WTO. Zij mogen niet langer worden gemarginaliseerd en er moet naar hen worden geluisterd. Veel arme landen zijn bezorgd over de uitvoering van de tijdens de Uruguay-ronde gedane toezeggingen. In de afgelopen weken hebben zij duidelijk laten weten dat tegemoetkoming aan deze zorgen wat hen betreft een absolute voorwaarde is voor een nieuwe handelsronde. Nog maar twee dagen geleden werd dit standpunt nog eens herhaald in een verklaring van de G77.
Onze fractie steunt de ontwikkelingslanden in hun verzet tegen het opnemen van nieuwe vraagstukken op de agenda. De uitbreiding van die agenda zou de capaciteit van veel ontwikkelingslanden immers te boven gaan, omdat zij zich nu al tot het uiterste moeten inspannen om op een doeltreffende manier aan het WTO-proces deel te kunnen nemen. Het zou ook de aandacht afleiden van de onopgeloste ontwikkelingsvragen en het risico vergroten dat de ontwikkelingslanden uiteindelijk met voor hen ongunstige compromissen zitten opgezadeld. De geboden opt-outs bieden geen realistische of doeltreffende manier om aan deze zorgen tegemoet te komen. De ontwikkelingslanden zijn immers op dit moment nog steeds niet in staat om invloed uit te oefenen op de onderhandelingen over een akkoord dat zij wellicht later onder druk zullen moeten ondertekenen. Het heeft geen zin om een nieuwe handelsronde door te drukken op een moment dat de meerderheid van de ontwikkelingslanden zich daar krachtig tegen verzet. Om dit gewoon een ontwikkelingsronde te noemen, zonder serieus op de eisen van de ontwikkelingslanden in te gaan, is een soort goocheltruc die geen recht doet aan hun reële zorgen.
Tot slot vindt onze fractie ook dat er strenge internationale regels nodig zijn om de handel te beheren. Wij vinden internationalisme ook bijzonder belangrijk. De huidige internationale handelsregels pakken echter voornamelijk gunstig uit voor het bedrijfsleven en niet voor de armen en het milieu. De eerste prioriteit voor Doha is de verandering van die regels, en niet de start van een nieuwe ronde.

Herzog
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben na 11 september alle redenen om onze inspanningen voor het opbouwen van het multilateralisme te verdubbelen.
Daarom is het van groot politiek belang dat de bijeenkomst van Doha plaats vindt en succes heeft. Wij mogen niet denken dat het moment van de grote doorbraak is gekomen, maar wij kunnen het WTO-stelsel wel bijschaven, verbeteren en consolideren, hetgeen op zich al een grote prestatie zou zijn. Daar moeten wij ons als voorstanders van het multilateralisme doelbewust voor inzetten.
De misdadigers die de torens van het World Trade Center met de grond gelijk hebben gemaakt, weten welke waarde symbolen hebben. Een door handel geregeerd gemeenschappelijk leven is pure armoede; een centraal geregeerde wereldhandel is onaanvaardbaar. Een asymmetrisch multilateralisme is uit den boze, evenals een van boven opgelegd multilateralisme. Toch zal Doha Seattle niet zijn. De burgerbeweging heeft de leiders tot nadenken aangezet; de landen van het zuiden nemen een steeds belangrijkere plaats in, dankzij ook de welkome steun van de Commissie. Spoedig zal de tijd voorbij zijn waarin Carla Hills de dynamietstaaf wilde gebruiken om markten voor haar land te openen.
Doha zal noch het sein zijn voor een nieuwe golf van liberalisatie, noch een agenda voor ontwikkeling. Veeleer zal het zich hiertussen bewegen. Er zal onderhandeld worden over een agenda met algemene doelstellingen. Er zijn - en dat is een geluk - geen onderhandelingen vooraf gevoerd over de resultaten. Wij keuren de grondslag van het mandaat van de Unie goed. Inderdaad moet gestreefd worden naar een zo ruim mogelijk agenda, maar wij moeten ons zelf niets wijs maken: meer dan aan een tegengewicht voor de liberalisatie in de vorm van regels hebben wij behoefte aan overbrugging van de tegenstelling tussen samenlevingsvereisten en handelsregels.
Het sociale vraagstuk is emblematisch. Mijns inziens wordt het hoofdfront gevormd door de financiën. Er zijn belastingparadijzen in de Unie en dus zal de Unie eerst voor haar eigen deur moeten vegen. Niemand kan echter beweren dat handel niets met grondrechten heeft te maken. De WTO is misschien niet de geschikte plek om sociale overeenkomsten te sluiten, maar de WTO moet wel instaan voor een zekere coherentie. De tenuitvoerlegging van de akkoorden van Marrakech en de landbouw- en dienstenagenda zullen in het middelpunt van de volgende onderhandelingsronde komen te staan. De legitimiteit van de handelsbelangen van het Zuiden moet weliswaar erkend worden, maar het grootste probleem zal zijn te voorkomen dat de onderhandelingen opnieuw uitmonden in een harde koehandel tussen hun belangen en de onze. De zorgen van de samenlevingen in zowel het Noorden als het Zuiden moeten voor ons reden zijn om verandering te brengen in de handelsregels en hun eenzijdigheid te doorbreken. Daarom moeten wij ermee instemmen dat een deur wordt geopend voor heronderhandeling over bepaalde regels, en met name over de regels inzake intellectuele eigendom.
Tot slot is wel duidelijk dat voor democratisering van de WTO geen plaats is op de agenda, maar het is even duidelijk dat deze ronde geen succes zal boeken als zij beperkt blijft tot een diplomatieke strijd tussen de verschillende landen, hoezeer de Unie ook als een eerlijke bemiddelaar zal willen optreden. Wij moeten het maatschappelijk middenveld van de landen bij deze ronde betrekken. Wij moeten ons tot de burgers wenden, rekening houden met hun kritiek en hun eisen. Anders komt er nooit democratie in de WTO.

Abitbol
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u hebt aan de vooravond van deze nieuwe bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie - die ik liever "commerciële wereldorganisatie" noem - het juiste woord gelanceerd: legitimiteit. Het debacle van Seattle - dat ik enkele weken voor die bijeenkomst schriftelijk had voorspeld, en daar ga ik, neemt u mij niet kwalijk, prat op - was mijns inziens vooral te wijten aan het gebrek aan legitimiteit, aan het dubbele gebrek aan legitimiteit. Ten eerste bezit de Wereldhandelsorganisatie zelf geen legitimiteit. Hoe men het ook wendt of keert, deze organisatie is niet opgewassen tegen haar taken. Ten tweede heeft de Europese Unie - en dat is nog belangrijker - geen legitimiteit. Het idee van een enkele onderhandelaar - en begrijpt u mij wel, dit is geen kritiek op uw persoon, noch op uw kwaliteiten -, zelfs indien men hem een mandaat geeft, is uit de lucht gegrepen. Hoe kan een enkele onderhandelaar tegelijkertijd de belangen behartigen van oude naties zoals Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Nederland en Italië die sedert de Middeleeuwen floreren dankzij de nu geglobaliseerde internationale handel? Wat uw kwaliteiten ook mogen zijn - en niemand betwist die - het is onvoorstelbaar dat u de belangen van al deze landen kunt verdedigen en tegelijkertijd het hele diplomatieke gebied kunt vertegenwoordigen dat de geschiedenis onze oude naties had toebedeeld, of het nu gaat om Latijns Amerika voor Spanje, Afrika voor Frankrijk, of wie dan ook. Zoals altijd is de Unie pretentieus en verwaand: zij denkt zo maar pardoes het roer en de rol te kunnen overnemen van duizend jaar geschiedenis.
De tweede valstrik is - dat is wel duidelijk - gelegen in de hypocrisie van deze commerciële wereldorganisatie. Deze organisatie is als de onderhandelingen tussen de wolf en het schaap. Sedert het geld zo' n twintig jaar geleden de economie is gaan regeren, is de internationale handel een voorwendsel bij uitstek geworden om het domein van de financiële speculatie steeds verder uit te breiden. Nu lijken deze onderhandelingen onderhand op één grote tombola waar de organisatoren met het geld er vandoor gaan.

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de internationale handel is in een crisis geraakt: volgens de ramingen van het Istituto per gli affari internazionali zal de groei in 2001 slechts 2% bedragen, tegenover 13% in 2000. Ik denk dat we moeten overwegen de WTO te hervormen, ons moeten afvragen of de beslissingen legitiem en transparant zijn, op voorwaarde dat we de belangrijkste en enige missie die de WTO moet vervullen niet vergeten, namelijk de internationale handelsbetrekkingen bevorderen. Daarom mag de conferentie in Doha niet mislukken. Ze mag niet mislukken omdat ervoor gezorgd moet worden dat de internationale handelsbetrekkingen in de komende jaren snel kunnen groeien. De verantwoordelijkheid voor een mislukking of een succes in Doha ligt bij Europa en de andere ontwikkelde landen.
In het algemeen moeten we enkele overwegingen, enkele kwesties onder ogen zien. In de eerste plaats moeten we volgens mij het principe van wederkerigheid tot elke prijs laten vallen. Het afbreken, ook eenzijdig, van de handelsbelemmeringen is geen concessie maar een blijk van een vooruitziende blik, met name op economisch gebied. Ik moet erkennen dat commissaris Lamy in deze geest heeft gehandeld met het "Alles behalve wapens"initiatief, ook al moeten we de Europese burgers uitleggen dat in dit initiatief, dat terecht gunstig is ontvangen, de invoerrechten voor bananen definitief worden afgeschaft in 2009, over tien jaar - een eeuwigheid, in veel opzichten - en waarom dat gebeurt.
Verder moeten wij voorkomen dat er te veel onderwerpen op de agenda voor Doha komen te zetten, dat de agenda overladen wordt. Ik herhaal: de WTO heeft een specifiek doel, we kunnen Doha en de WTO niet overbelasten door in Doha een serie zaken te willen hervormen die ons in de wereld van vandaag niet bevallen. Sommige standpunten over milieu, gezondheidszorg en arbeidsvoorwaarden helpen niet echt als wij ons moeten verdedigen tegen de beschuldiging dat wij de uitbreiding van de agenda in werkelijkheid gebruiken om als ontwikkelende landen en Europa protectionistische maatregelen in te voeren. De ontwikkelingslanden hebben goede kaarten in handen, denk ik, en ze hebben geen ongelijk wanneer ze zeggen dat al deze o zo politiek correcte issues in werkelijkheid dienen om de openstelling van onze markten voor goederen uit voornamelijk minder ontwikkelde landen te traineren.
Wat de landbouw betreft, ik geloof dat dit verstoppertje spelen, dit theater van Europa en de Verenigde Staten zo snel mogelijk moet ophouden. In afwachting dat de eerste over de brug komt met vermindering van de protectiemaatregelen, handhaaft iedereen invoerrechten en landbouwsubsidies die onverenigbaar zijn met de liberalisering van de handel in de landbouwsector. Dat is zoals gezegd een van de maatregelen waarvan de ontwikkelingslanden het meest zouden profiteren. Wij in Europa geven voor elk rund een subsidie van een dollar per dag - niet aan kwaliteitsrunderen, maar aan onze gekke koeien - terwijl één miljard driehonderdduizend mensen van minder dan een dollar per dag moeten rondkomen.
Als we echt willen dat de WTO en Doha een succes worden, moeten we moed vatten en deze kwesties aanpakken. Ik herhaal, we moeten het principe van de "wederkerigheid tot elke prijs" laten vallen. Unilaterale maatregelen om de markt te openen voor internationale handel zijn in de eerste plaats voordelig voor degene die de moed heeft ze te nemen.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat commissaris Lamy heeft gewezen op de noodzaak van een institutionele versterking van de rol van het Europees Parlement op het gebied van het Europees handelsbeleid. Mag ik u, mevrouw de voorzitter van de Raad, vragen of u dat standpunt zult steunen wanneer u uw stukken voorbereidt voor de komende Intergouvernementele Conferentie en in eerste instantie voor de door ons allen nagestreefde conventie? Daar zouden we eindelijk de doorbraak moeten bewerkstelligen die nodig is om het Europees Parlement ook institutioneel op hetzelfde niveau te brengen als de Amerikaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden.
De WTO zal de komende jaren een wereldomvattende dimensie krijgen door de ophanden zijnde toetreding van China en Taiwan - beide landen zijn al vele jaren belangrijke handelspartners van Europa - en door de toetreding van Rusland daarna. Daardoor wordt de WTO mondiaal nog representatiever en komt ze voor nieuwe uitdagingen te staan. Daarvoor zal de organisatie haar structuren moeten aanpassen en haar werkwijze moeten veranderen. In Qatar moeten we daarmee een begin maken door alle ontwikkelingslanden - en niet alleen de vertegenwoordigers van de minst ontwikkelde landen - ook werkelijk bij de onderhandelingen te betrekken.
De technische bijstand die van de EU en de andere industrielanden wordt gevraagd, is allesbepalend voor de vraag of deze landen straks daadwerkelijk kunnen meebeslissen. Ondanks deze veranderingen moet de WTO echter ook efficiënter gaan werken en begrijpelijker en transparanter worden voor de burgers in de wereld. Hoe zal de WTO haar nieuwe, grotere universele rol kunnen verenigen met de noodzaak om nog efficiënter te worden en de markten verder te ontsluiten? Onze resolutie probeert deze twee vereisten met elkaar in overeenstemming te brengen, al zijn we daar zeker nog niet helemaal in geslaagd. Daarbij moeten wij als Europeanen onze milieuwetgeving, onze regels met betrekking tot voedselveiligheid, onze multifunctionele landbouw en onze sociale wetgeving als concrete Europese verworvenheden naar voren brengen.
Nu, enkele weken na 11 september, komt het er vooral op aan dat wij, de EU en met name het Europees Parlement, ook als antwoord op het terrorisme, onverkort blijven vasthouden aan onze inzet voor meer openheid en democratie binnen de WTO en de noodzakelijke hervormingen resoluut aanpakken. Wat we nodig hebben is een vrijere en eerlijke wereldhandel, geen afscherming door protectionisme of een terugval op nationale markten.
We moeten ook proberen om snel het voorstel van het Europees Parlement aanvaard te krijgen waarin sprake is van de instelling van een efficiënte parlementaire vergadering van de WTO. Die vergadering moet de spreekbuis zijn van de volkeren van de wereld met betrekking tot handelsvraagstukken. Daarom hebben we de vertegenwoordigers van het Amerikaans Congres in Doha nodig. Wij vestigen onze hoop op de parlementen van de industrielanden, de nieuwe industrielanden en alle ontwikkelingslanden. Mogen wij u, mevrouw de voorzitter van de Raad, vragen of u ook aan het eind van uw Raadsvoorzitterschap steun zult geven aan dit voorstel dat wij zo snel mogelijk moeten realiseren?
Wij steunen de pogingen van commissaris Lamy om vooral Afrika, dat in de wereldhandel vaak wordt vergeten, via onze samenwerkingsstructuren op het gebied van de parlementaire vergadering, meer bij de dialoog te betrekken. Ons seminar van 12 april dit jaar was het eerste voorbeeld van een geslaagde conferentie over handel, democratie en ontwikkeling, waaraan naast vertegenwoordigers van industrielanden uit Amerika, Europa en Azië onze vrienden uit Afrika deelnamen. Daarbij hebben ook de technische ondersteuning door de Commissie en onze Parlementsbegroting een belangrijke rol gespeeld.

Westendorp y Cabeza
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy, minister Neyts-Uyttebroeck, waarde collega's, de tragische gebeurtenissen van 11 september hebben twee concepten aan de vergetelheid ontrukt: multilateralisme en solidariteit.
Ten eerste heeft de huidige ontwikkeling van de politieke realiteit tot gevolg dat mondiale bedreigingen een mondiaal antwoord vereisen: wij moeten met andere woorden de handen in elkaar slaan. Bovendien zijn wij ons ervan bewust dat armoede en onderontwikkeling onveiligheid in de hand werken. Zoals de Japanse denker Daisaku Ikeda zei, moet het nieuwe veiligheidsconcept, waarin de staatsveiligheid centraal staat, geherdefinieerd worden en op het welzijn van de volkeren worden afgestemd. Alleen de veralgemening van de vrijheid, de mensenrechten en de ontwikkeling kan ons onze veiligheid teruggeven.
Tezelfdertijd hebben deze gebeurtenissen ons vertrouwen in onze eigen veiligheid en in de economie - twee terreinen die op zich al tekenen van zwakheid begonnen te vertonen - nog meer aan het wankelen gebracht. Het is derhalve belangrijk dat wij nu een duidelijk signaal van reactivering uitzenden en aandacht besteden aan de zorgen van onze burgers en vooral ook aan de problemen van de landen die ons het meeste nodig hebben, namelijk de ontwikkelingslanden.
Daarom is het absoluut noodzakelijk dat deze nieuwe multilaterale onderhandelingsronde in Qatar op het afgesproken tijdstip kan worden geopend. Of er al dan niet onderhandeld wordt is van minder belang, als de agenda en de na te streven doelstellingen maar worden vastgesteld. Wij willen een resultaat dat een evenwicht tot stand brengt tussen openstelling en regulering van de handel. Het is immers van wezenlijk belang dat de regels van de interne en externe democratie in acht worden genomen en dat de maatschappelijke basisregels, het milieu en de veiligheid van onze consumenten worden geëerbiedigd.
Wij willen tevens het evenwicht bewaren tussen het streven naar meer uitwisseling en de specifieke aandacht voor de zorgen van onze burgers en de problemen en behoeften van de ontwikkelingslanden. Wij moeten ervoor zorgen dat ook deze landen baat hebben bij de internationale handel.
Samengevat: ons inziens waarborgt het door de Raad aan de Commissie verleend mandaat de handhaving van het voornoemde evenwicht. Daarom verdient het onze onvoorwaardelijke steun. Ik dank commissaris Lamy voor zijn fijngevoeligheid ten aanzien van het Europees Parlement en zijn duurzame medewerking. Bij wijze van wederdienst kan hij rekenen op de volle steun van het Parlement en de parlementaire delegatie die samen met hem de bijeenkomst in Qatar zal bijwonen.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, in Doha zal de Europese Unie kleur moeten bekennen. Aan welke kant staat de Unie eigenlijk in het mondiale Noord-Zuidconflict? Het ziet er weinig rooskleurig uit. Ondanks de stroom van protesten uit de minst ontwikkelde landen India en Maleisië, uit China, van de G77-groep en vele milieu- en solidariteitsbewegingen, willen de Europese Unie en de Verenigde Staten koste wat kost bewerkstelligen dat de vrijhandelsdoctrine van de WTO niet alleen wordt toegepast op de traditionele handel, maar op vrijwel het hele economisch leven. Commissaris Lamy zei eerder vandaag dat het openstellen van de markten van de ontwikkelingslanden voor bedrijven uit de Unie het hoofddoel van de EU is. Ook als je kijkt naar de TRIPS en de GATS is het zonneklaar dat de Unie afstevent op een conflict met de ontwikkelingslanden
In het kader van deze mondiale strijd, die van crucialer belang is dan de strijd tegen het terrorisme, is een aantal zogeheten progressieve krachten van mening dat de Unie een instrument zou kunnen zijn tegen de neoliberale globalisering. Als de Europese Unie haar handelswijze niet wijzigt, is de WTO-conferentie in Doha, als puntje bij paaltje komt, het bewijs voor het feit dat alle mooie solidariteitsverklaringen "van tafel worden geveegd". Op dat moment komt de "pure belangenpolitiek" tevoorschijn, dat wil zeggen de politiek waarbij de Europese Unie en de Verenigde Staten een front vormen tegen het merendeel van de armere landen in de wereld.

Modrow
Mijnheer de Voorzitter, de vele vormen van democratisch verzet tegen de gevaren van een ongecontroleerde machtsuitbreiding van de WTO stemmen kennelijk tot nadenken. Het is echter duidelijk dat deze negatieve ontwikkeling niet met goedbedoelde oproepen kan worden gekeerd. Het goederen- en kapitaalverkeer is nu eenmaal onderworpen aan het marktmechanisme. Het marktmechanisme is naar wezen amoreel. Wie zich op de markt wil handhaven, moet winst maken, anders gaat hij ten onder.
De WTO heeft zich blijkbaar ten doel gesteld om de markt af te schermen tegen de eisen van het maatschappelijk middenveld en zelfs tegen die van de parlementen. Uit de nu voorliggende standpunten blijkt in ieder geval dat men zich bewust is van de problemen. Kleine stappen zijn goed, maar er moeten veel rigoureuzere stappen volgen. Men kan wat de WTO aangaat niet het onderste uit de krijgen zonder een prijs te moeten betalen.
Het doel moet zijn, een nieuwe economische orde na te streven die de rijkdom van deze aarde anders, rechtvaardig en eerlijk verdeelt en die armoede overwint. Er moet een nieuwe orde komen die brede democratische samenwerking en inspraak van de parlementen waarborgt, en alle landen de mogelijkheid biedt om zich op eigen kracht economisch te ontwikkelen. Het Europees Parlement moet alle middelen inzetten om de Raad en Commissie daartoe uit te dagen.

Ferrer
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, om te beginnen dank ik u voor uw inzet en voor de strategie in het kader van de voorbereiding van de top van Doha. Alle inspanningen zijn immers gericht op de bevordering van een rechtvaardigere en evenwichtigere duurzame ontwikkeling op wereldniveau die bijdraagt aan de eerbiediging van de sociale grondrechten en de bescherming van het milieu en ook de ontwikkelingslanden ten goede komt.
Kofi Annan heeft onlangs nog gezegd dat de Top van Doha de top van de ontwikkeling moet worden. Daarom is het van fundamenteel belang dat de ontwikkelingslanden de gelegenheid krijgen om als volwaardige partners tot de structuren van de WHO toe te treden en hun toegangsmogelijkheden tot de wereldhandel te verbeteren. In dit verband zij erop gewezen dat de technische maatregelen voor de ontwikkelingslanden onontbeerlijk zijn. Zij zullen hen helpen om de door de liberalisering van de markten geopende handelsmogelijkheden ten volle te benutten. Het heeft geen zin om gemaakte afspraken teniet te doen of nieuwe onderhandelingen te openen over reeds gesloten overeenkomsten. Integendeel, in Doha moet de Europese Unie alle lidstaten van de WHO eraan herinneren dat de in de reeds bestaande overeenkomsten aangegane verplichtingen geëerbiedigd moeten worden. De Europese Unie is haar verbintenissen immers ook nagekomen. Ik denk met name aan de textielsector die, overeenkomstig de afspraken, de markt heeft geopend, de contingenten heeft vergroot en geleidelijk de regelgeving van de GATT heeft toegepast. Dat is iets wat niet van iedereen gezegd kan worden, zelfs niet van de meest ontwikkelde landen.
Het is een feit dat de handel alleen, hoe multilateraal ook, de ongelijkheden van onze planeet niet zal wegwerken. De bestaande kloof kan evenwel verkleind worden door de belangen en problemen van alle betrokken partijen, met name van de zwakste schakels, op elkaar af te stemmen. De Europese Unie heeft op dit vlak heel wat ervaring. Mijnheer de commissaris, hopelijk wordt Doha een goede start en slagen wij erin om de huidige koers aan te houden en deze taak tot een goed einde te brengen.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, fungerend voorzitter, net als anderen draag ik een button met het symbool voor rechtvaardige handel. Open handel: prima, maar alleen met regels. Onze nationale en Europese belangen: ja natuurlijk, maar ook de belangen van de ontwikkelingslanden. Dat is uw benadering, commissaris, en ook de onze.
Ik zal mij concentreren op twee aspecten - en eerlijk gezegd zijn dat geen eenvoudige - namelijk de TRIPS en de door u al genoemde milieuaspecten van de handel.
In de eerste plaats de TRIPS: wat wij nu met dit akkoord hebben, is niet duidelijk genoeg en ook niet goed genoeg. De intellectuele eigendomsrechten zijn in de wereldhandel belangrijk, maar wij dachten dat de TRIPS ertoe zou leiden dat de 25,5 miljoen HIV-positieven in de zuidelijke helft van Afrika toegang zouden krijgen tot goedkope medicijnen. Laten wij ervoor zorgen dat dit na Doha absoluut duidelijk is. Het is ironisch dat de Verenigde Staten, ' s werelds felste verdediger van de intellectuele eigendomsrechten, nu worden geconfronteerd met het dilemma dat zij enorme hoeveelheden antibiotica nodig hebben om miltvuur te bestrijden. Standpunten kunnen veranderen door nieuwe omstandigheden, althans dat moeten ze.
In de tweede plaats de milieunormen. De EU wordt beschuldigd van protectionisme. Commissaris, u weet dat dit niet terecht is. Wij zijn bereid de ontwikkelingslanden op alle noodzakelijke manieren te helpen, net zoals wij de kandidaat-landen helpen. U weet ook dat wij de wetenschap aan onze zijde hebben en dat wij onze moeizaam verworven vooruitgang niet zullen prijsgeven. Waarom zouden we ook? Multilaterale milieuakkoorden kunnen niet zomaar terzijde worden geschoven omwille van de vrije handel. Het voorzorgsbeginsel moet dan ook expliciet in de WTO-regels worden opgenomen. Dit is voor ons een breekpunt. Wij in de EU weten beter dan welk ander werelddeel dan ook hoe door middel van multilaterale regelgeving de onbelemmerde vrije handel kan worden ingeperkt in het belang van onze burgers. Onze successen in de EU zijn ook elders relevant en wij moeten ze dan ook verdedigen. Dat is uw taak, commissaris. Ik weet dat u zich namens ons keihard zult opstellen. Ik hoop dat u zich ook sterk zult maken voor de elementaire arbeidsomstandigheden. Seattle is niet gelukt, Doha kan dat wel, als het er tenminste eerlijk toegaat en er een evenwicht is tussen handel en rechtvaardigheid.
Veel succes, commissaris.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, staat u mij toe slechts enkele aanvullende opmerkingen te maken, niet zozeer over de inhoud maar meer over een paar technische kwesties. Ik zou allereerst commissaris Lamy een uitdrukkelijk compliment willen maken voor de voortreffelijke samenwerking en - ik denk dat ik namens iedereen spreek - voor de excellente wijze waarop hij de Europese Unie in het kader van de komende handelsronde vertegenwoordigt.
Het zal een buitengewoon moeilijke opgave worden. Aan de ene kant moeten we de juiste balans vinden om de Europese belangen te behartigen. Aan de andere kant moeten we de andere lande, de onderhandelingspartners en vooral de ontwikkelingslanden, mee aan boord nemen.
Zelf denk ik dat deze ronde meer dan ooit een boodschap aan de wereld kan overbrengen, namelijk dat het mogelijk is om handel en politiek met elkaar te verzoenen. Ik vertrouw erop, commissaris Lamy, dat u in staat bent om dit ook ten uitvoer te brengen, en wel samen met uw collega Bob Zoelleck, maar ook met de vele andere onderhandelingspartners die u hebt. Het zal geen gemakkelijke opgave worden, maar u voldoet op uitstekende wijze aan de vereisten die hiervoor nodig zijn. Ik ben u dankbaar dat u het Parlement altijd gesteund hebt in zijn streven naar een grotere rol op het gebied van het handelsbeleid. De Raad heeft die stap helaas niet kunnen zetten. Ik hoop evenals u dat we in de toekomst op dit punt meer zullen bereiken. Verder zou ik vanaf deze plaats ook mijn dank willen uitspreken aan alle collega' s hier in het Parlement die deze lijn altijd mede hebben gesteund.
Ik wil u er wel aan herinneren, mevrouw de voorzitter van de Raad, dat van u in Doha ook iets verwacht wordt, namelijk het organiseren van een ontmoeting met alle ministers van Economische Zaken. Het is een goede traditie dat de delegatie van het Europees Parlement een ontmoeting heeft met de ministers die bij de handelsronde aanwezig zijn. Ik zou u dringend willen vragen ook deze keer weer zo' n bijeenkomst te organiseren en ervoor te zorgen dat we tot een gesprek komen. Het moet niet bij een ingelast babbeltje blijven zoals de Raad dat wel meer doet, maar het moet echt een serieuze bespreking worden.
Ik wil u er bovendien alvast op wijzen - mijn collega Konrad Schwaiger bracht dit ter sprake - dat de parlementen ook een gezamenlijke bijeenkomst in Doha zullen houden. De Voorzitter van dit Parlement zal daartoe samen met de voorzitter van de IPU een uitnodiging doen uitgaan. Ik hoop dat we daar vooruitgang zullen boeken. Ook hier hebben we uw steun nodig, mevrouw de voorzitter van de Raad. Van de zijde van de Commissie hebben we die steun altijd gekregen. Hartelijk dank nogmaals voor de samenwerking!

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ten eerste wil ik al degenen die het woord hebben gevoerd in dit debat van harte danken voor de goede wensen die ze commissaris Lamy, en naar ik mag hopen ook het Raadsvoorzitterschap, hebben toegestuurd met de hoop dat we er in slagen om inderdaad een evenwichtige handelsronde rond een ruime en brede agenda op gang te brengen.
Ik kan alleen maar zeggen dat ik het heel erg kan waarderen dat u onze respectieve inspanningen om de sfeer ter voorbereiding zo'n ronde te verbeteren, hebt geapprecieerd en dat u die inspanningen als het ware samen met ons hebt geleverd. Dat is een enorme aanmoediging op veertien dagen van het begin van deze 4de ministeriële conferentie.
Ik wil graag, als u het mij toestaat, mijnheer de Voorzitter, heel bondig antwoorden op concrete vragen die zijn gesteld, de vragen namelijk van de heer Schwaiger en mevrouw Mann over de rol van parlementen en parlementsleden. Mijnheer Schwaiger, ik kan alleen maar in naam van mijn regering antwoorden voor wat betreft ons standpunt ten aanzien van een wijziging van artikel 133 van het Verdrag. Ik kan hem alleen zeggen dat het niet de Belgische regering is geweest die een wijziging van het artikel heeft verhinderd. Wij zullen blijven ijveren voor een uitbreiding van de onderhandelingsbevoegdheid van de Commissie onder dat artikel, en ook voor een grotere parlementaire betrokkenheid.
Ten tweede kan ik aan de heer Schwaiger en aan mevrouw Mann zeggen dat ik heel verheugd ben met het initiatief voor een parlementaire ontmoeting in Doha; dat lijkt me bijzonder belangrijk. Ik zal het dus heel graag steunen en ik hoop dat het mogelijk zal zijn om daar iets meer regelmaat in te brengen, omdat ik denk dat het absoluut van fundamenteel belang is dat parlementsleden, - want naast Europese Parlementsleden zullen er natuurlijk ook een aantal nationale parlementsleden aanwezig zijn -, naar elkaar leren luisteren. Dan zal het misschien voor ons, regeringsleden, iets minder moeilijk zijn om onze nationale parlementen te overtuigen van de correctheid van sommige van onze beweringen, wanneer ze die zullen horen formuleren door hun collega's uit andere landen, en dan zeer in het bijzonder uit ontwikkelingslanden. Dus ik juich dat zeer toe. Het is belangrijk op zich. Het zal ook bijdragen tot meer transparantie van de werkzaamheden van de Wereldhandelsorganisatie.
En dit brengt mij dan toch tot één kleine opmerking van mevrouw Lucas, die vond dat er eerst een hervorming moet komen van de Wereldhandelsorganisatie en dan pas onderhandelingen. Aan haar zou ik willen zeggen dat ik moeilijk zie hoe men zonder een onderhandelingsronde ook maar iets zou kunnen hervormen aan de wijze waarop de organisatie werkt. Ik wil haar aandacht vestigen op het feit dat de heel zorgvuldige voorbereiding van de conferentie van Doha op zichzelf al van een heel andere aanpak getuigt dan vroeger, en ten slotte eraan herinneren dat de Wereldhandelsorganisatie eigenlijk nog een bijzonder jonge organisatie is, die inderdaad zeker vatbaar is voor verbetering, en wij zullen daar graag aan meewerken.
Aan mevrouw Mann zeg ik graag toe een ontmoeting te organiseren met de parlementsleden in Doha. U weet heel goed, mevrouw, dat uzelf en de heer Westendorp en nog een paar collega's de gelegenheid hebben gehad om vlak voor het begin van de informele Raad Buitenlandse Handel met ons van gedachten te wisselen, dus die traditie zullen we natuurlijk voortzetten.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de afgevaardigden, evenals de fungerend voorzitter van de Raad, van harte bedanken voor hun steun aan het standpunt van de Commissie. Ik wil ook degenen bedanken die de onderhandelaars veel succes hebben toegewenst. De geplogenheden willen dat ik mij in mijn antwoorden bij voorbaat richt tot degenen die kritiek hebben geuit en die morgen tijdens de stemming het door de grootste fracties aangekondigde standpunt niet zullen ondersteunen. Ik zal kort zijn. Allereerst wil ik antwoorden op hetgeen mevrouw Lucas namens de Groenen heeft gezegd. Mijns inziens hebt u uzelf, mevrouw Lucas, enigszins tegengesproken. Enerzijds is uw fractie voor krachtigere kaderregels voor de handel, vooral wanneer het erom gaat rekening te houden met het milieu, en anderzijds is uw fractie niet voor onderhandelingen. U weet dus blijkbaar hoe men de internationale regels moet veranderen zonder te onderhandelen. Geeft u mij dat recept! Ik weet absoluut niet hoe dat moet.
Als ik het wel heb is de fractie van de heer Herzog van plan een soortgelijk standpunt in te nemen. De term die u gebruikte: "harde koehandel" , beviel mij zeer. Zo gaat dat er inderdaad aan toe. Inderdaad doet de WTO soms denken aan een kruidenierszaak. Wij mogen echter niet vergeten dat de mondialisering voortschrijdt; hoe sterker de handel zich ontwikkelt, hoe sterker soms ook onze waarden in het geding zijn. In dat geval geloof ik dat hard onderhandelen onze plicht is, welke gevoelens dat ook moge oproepen.
De heer Abitbol heeft namens de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten gesproken. U betreurt, mijnheer Abitbol, dat de Unie zich laat vertegenwoordigen door een enkele onderhandelaar. Ik moet u eraan herinneren dat dit probleem 44 jaar geleden werd opgelost voor de Europese Unie. U bespeurde daarin een zekere verwaandheid van de oprichters van de Gemeenschap. Na vijftig jaar bespeur ik daar eerder helderziendheid in.
Ik wil, mijnheer Abitbol, wat dit punt en ook de andere punten van kritiek betreft, eenvoudigweg in herinnering brengen dat inderdaad de Commissie namens de Unie onderhandelt. Zij staat echter onder toezicht van degenen die haar gemachtigd hebben en dat zijn de Raad en het Parlement. Iedereen zal er zijn: de Raad, als vertegenwoordiging van de landen, en het Parlement in de u bekende samenstelling. Ik moet u eerlijk bekennen dat ik geen betere manier ken om op elk moment de onderhandelaar in politiek opzicht ter verantwoording te roepen. Zo werken wij nu eenmaal. Het voorzitterschap van de Raad moet het proces van de verslaglegging beheren, maar uiteindelijk kom ik hier terug met een standpunt waarover ik onderhandeld heb, en dan zal het de taak zijn van de Raad en het Parlement om zich daarover uit te spreken, met inachtneming van de Verdragen. Zo werkt onze democratie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement heb ik zes ontwerpresoluties ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Openheid en democratie in de internationale handel
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0331/2001) van de heer Désir, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over Opening en Democratie in de internationale handel (2001/2093(INI)).

Désir
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het multilateraal handelssysteem heeft in de overgang van de GATT naar de WTO niet alleen een andere omvang gekregen maar ook een andere aard. Met de WTO zijn de handelsregels uitgebreid tot talrijke nieuwe gebieden - diensten, intellectuele eigendom, investeringen, regels voor niet-tarifaire barrières - die vaak een weerslag hebben op andere, niet-commerciële sectoren. Deze regels zijn uitgegroeid tot echte systemen. Daarin is ook een mechanisme opgenomen voor conflictregeling, eventueel gepaard gaand met sancties. Door de toetreding van steeds meer landen, waarmee reeds in het GATT werd begonnen, wordt men geconfronteerd met een groeiend aantal, sterk uiteenlopende situaties onder de leden wat de internationale handel betreft. Het is niet zo dat de regels van het multilateraal handelssysteem alleen voor de landen gelden die het leeuwendeel van de wereldhandel voor rekening nemen. Evenmin zijn zij enkel van toepassing op dat gedeelte van de wereldproductie - ongeveer een vijfde - dat de grens over gaat. Deze regels zijn eveneens van toepassing op de goederen en de diensten die nooit in het internationale handelscircuit terechtkomen. Met andere woorden alle landen zijn hierbij betrokken en hun interne regelingen worden hierdoor beïnvloed, ongeacht het aandeel dat zij hebben aan de wereldhandel.
De internationale handelsakkoorden zijn de afgelopen jaren eveneens steeds meer invloed gaan uitoefenen op de internationale regels in andere sectoren zoals de volksgezondheid, het milieu en de sociale rechten. Door de WTO-akkoorden of -besluiten zijn het voorzorgsbeginsel, de milieubescherming en de toegang tot medicijnen in het gedrang gekomen. Dat is voor een deel te wijten aan de dubbelzinnigheid van bepaalde akkoorden. Ik denk bijvoorbeeld aan het akkoord inzake intellectuele eigendom, wat de toegang tot geneesmiddelen betreft, of ook aan de draagwijdte van artikel 1 van het algemeen akkoord inzake dienstverlening, wat overheidsdiensten betreft. Het multilateraal handelssysteem wordt echter ook nog om een andere reden betwist. De democratische legitimiteit van de WTO als intergouvernementele organisatie berust namelijk in principe op de gelijke deelneming van alle leden, op het feit dat zij allen hetzelfde gewicht in de schaal leggen. In werkelijkheid is echter een groot aantal ontwikkelingslanden gemarginaliseerd door de manier waarop de WTO functioneert. Deze landen zijn niet betrokken bij de uitwerking van de akkoorden en de besluiten. Tenminste 24 ontwikkelingslanden, leden-landen van de WTO, hebben geen permanente vertegenwoordiging in Genève en talrijke andere landen hebben een veel te beperkte delegatie om alle voor hun belangrijke werkzaamheden te kunnen volgen. Heel veel ontwikkelingslanden lijden ook onder gebrek aan deskundigheid. Formele problemen worden voor de ontwikkelingslanden aldus inhoudelijke problemen, want de regels en akkoorden weerspiegelen meestal het belang van de sterke handelsmogendheden. Die hebben daarover immers onderling kunnen onderhandelen, vaak in zogenaamde "green rooms" of via veel te besloten, informele besprekingen. Met de belangen van alle leden en van met name de armste landen wordt daarin geen rekening gehouden. Daarom hebben verschillende ontwikkelingslanden sedert de Uruguay-ronde verklaard dat zij zich op het moment van ondertekening niet volledig bewust waren van alle juridische, administratieve en financiële gevolgen van de akkoorden, zoals van het akkoord inzake intellectuele eigendom, bij de uitwerking waarvan zij niet betrokken waren.
Meer algemeen gesproken kan men zes jaar na de oprichting van de WTO vaststellen dat de markten van het Noorden slechts beperkt zijn opengesteld voor de ontwikkelingslanden, dat de ontwikkelingslanden grote problemen ondervinden bij de toepassing van de akkoorden en voortdurend aan de zijlijn worden gezet door de manier waarop de organisatie werkt. Dit geldt natuurlijk vooral voor de minst ontwikkelde landen die twintig jaar geleden al slechts 0,6% van de internationale handel vertegenwoordigden en nu zelfs zijn afgezakt naar 0,4%.
Aldus blijft de WTO een door de grote handelsmogendheden overheerste organisatie, een organisatie waarvan het beleid in eerste instantie de grote handelsmogendheden ten goede komt. Twee jaar na Seattle gaat het multilateraal handelssysteem nog steeds gebukt onder een drievoudige crisis in zijn democratische legitimiteit. Deze crisis is te wijten aan ten eerste de ongelijke verdeling van de voordelen van de wereldhandel en de marginalisatie van een deel van de leden-landen, ten tweede de inbreuk die met bepaalde WTO-regels wordt gemaakt op een aantal, ook op internationaal vlak geldige essentiële principes, en ten derde het gebrek aan transparantie en de zwakke betrokkenheid van de parlementen en de samenleving aan de werkzaamheden van de Wereldhandelsorganisatie. De WTO begint nu geleidelijk aan de noodzaak van hervorming in te zien, maar dit inzicht is nog niet uitgemond in de noodzakelijke veranderingen.
Onze commissie heeft, zoals u weet mijnheer de commissaris, met grote meerderheid - 48 stemmen voor, 5 tegen en 1 onthouding - een verslag goedgekeurd dat gekenmerkt wordt door een aantal concrete voorstellen. Ik kan deze in vier grote hoofdstukken onderverdelen.
Ten eerste is een effectieve deelneming, een deelneming op voet van gelijkheid van alle leden van doorslaggevend belang om het multilateraal handelssysteem om te buigen. Daarvoor moet de technische bijstand worden versterkt. De Commissie heeft al het een en ander ondernomen en wij willen de Commissie aanmoedigen daarmee door te gaan. Wij willen echter meer. Om alle landen in staat te stellen een vertegenwoordiging in Genève te onderhouden, stellen wij voor een fonds op te richten - met door alle leden gestorte bijdragen die evenredig moeten zijn aan van hun aandeel in de wereldhandel - ofwel de begroting van de organisatie te verhogen. Wij stellen tevens voor steun te verlenen aan regionale groepering, zoals met name al is geschied voor de ACS-landen, ofschoon ook dat volgens ons niet volstaat. Ook willen wij dat echte interne transparantie wordt gegarandeerd, dat zolang niet alle landen een vertegenwoordiging hebben, de landen zonder vertegenwoordiging snel de notulen van de vergaderingen en de ontwerpakkoorden krijgen. Verder vragen wij dat de zogenaamde informele besprekingen van een kader worden voorzien opdat alle landen die dat willen de mogelijkheid krijgen daaraan deel te nemen, hetgeen betekent dat de agenda van tevoren moet worden gepubliceerd en ervoor moet worden gezorgd dat de bevoegde instanties snel een soort van verslag maken over de prealabele besluiten, die soms immers op voorhand worden opgesteld.
Wij stellen tevens voor het systeem van conflictregeling te hervormen. Dit systeem is in een bepaald opzicht nog steeds onbillijk daar niet alle leden-landen hetzelfde marktgewicht hebben. Men moet ervoor zorgen dat de kleine landen, de landen die slechts een klein aandeel hebben aan de internationale handel, onder bepaalde voorwaarden hun toevlucht kunnen nemen tot financiële compensatie.
Ten tweede willen wij dat de deur wordt opengezet voor het maatschappelijk middenveld en voor externe transparantie. Ons inziens moet nog heel wat worden gedaan voordat het niveau van andere organisaties wordt bereikt, waarin aan niet-gouvernementele organisaties het statuut van waarnemer is toegekend. Volgens ons zou de procedure voor conflictregeling zelf openbaar kunnen worden gemaakt. Dit is immers een gerechtelijke procedure en zou dus net als de zittingen van een rechtbank openbaar moeten zijn.
Ten derde willen wij, zoals al eerder tijdens dit debat werd gezegd, parlementaire controle op zowel nationaal als Europees vlak, maar ook via een parlementair raadgevend forum bij de WTO. Wat de Europese Unie betreft, stellen wij voor artikel 133 te wijzigen en het comité 133 open te stellen. Ook willen wij dat men het Europees Parlement verplicht om instemming vraagt met alle handelsovereenkomsten.
Ten vierde willen wij een evenwicht in de internationale voorschriften en nieuwe betrekkingen tussen de WTO en andere internationale organisaties. Wij stellen voor alle andere multilaterale organisaties - de Internationale Arbeidsorganisatie, de Wereldgezondheidsorganisatie, enzovoort - het statuut van waarnemer te geven in het WTO. Als risico bestaat op een conflict tussen handelsregels en andere regels moet de arbitrage-instantie deze organisaties stelselmatig om advies vragen. Wij vinden dat de Europese Unie zich moet inzetten voor een daadwerkelijke hiërarchie van internationale normen en dus ervoor moet zorgen dat het commercieel recht niet de overhand krijgt boven milieubescherming, volksgezondheid en de eerbiediging van de sociale rechten van de werknemers. Inderdaad mag alleen de IAO bevoegd zijn om te besluiten of er reden is tot het nemen van vergeldingsmaatregelen jegens een bepaald land en tot het opleggen van handelssancties. Dat is niet de taak van de Wereldhandelsorganisatie. Mijns inziens moet de Wereldhandelsorganisatie zich verplichten tot eerbiediging van eventueel door de IAO op dit gebied genomen besluiten.
Ter afsluiting wil ik nog opmerken, mijnheer de Voorzitter, dat het handelsbeleid een van de oudste beleidsvormen van de Unie is en het oudst gemeenschappelijk beleid op extern gebied. Dat laat op zich al zien hoe groot de economische belangen zijn. Via haar handelsbeleid maakt de Unie echter ook duidelijk wat haar visie is op de wereld van morgen en op de betrekkingen tussen Noord en Zuid. Daarmee maakt zij duidelijk waar volgens haar de scheidslijn ligt tussen hetgeen "markt" is en hetgeen volgens de samenlevingen onder andere principes thuishoort, zoals solidariteit. Dit beleid moet dus in het teken staan van de fundamentele waarden en doelstellingen van de Europese Unie. Daarom stellen wij voor dat de Europese Unie een eerlijke en billijke handel, een democratisch multilateraal stelsel en een hervormde WTO in het middelpunt van haar streven plaatst.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw Neyts, commissaris Lamy, dames en heren, er is meer internationale samenwerking nodig en niet minder zoals herhaaldelijk bepleit werd. Vooral het midden- en kleinbedrijf heeft behoefte aan rechtszekerheid en meer zekerheid omtrent de algemene condities. Doel moet zijn door middel van de wereldhandel een hogere levensstandaard voor de burgers te bewerkstelligen. Daarbij mogen wij niet over het hoofd zien dat Europa achttien miljoen kleine ondernemingen telt waarin maar liefst twee derde van de werknemers werkzaam is. Dat wil zeggen dat de lonen in de eerste plaats door kleine en middelgrote bedrijven worden betaald. Zestig procent van het bruto binnenlands product en - dat is voor ons politici van belang - tachtig procent van de belastingen wordt opgebracht door kleine ondernemingen.
In het geval van de WTO moeten we er daarom niet alleen voor zorgen dat de IAO aan het proces deelneemt. We moeten ons niet alleen afvragen hoe de IAO beter in dat proces kan worden geïntegreerd, maar we moeten vooral de sociale dialoog en de sociale partners centraal stellen. Het "Alles behalve wapens"initiatief moet niet de clausule bevatten: "Alles behalve kleine en middelgrote bedrijven", maar "Alles voor kleine en middelgrote bedrijven". Het bedrijfsleven staat in deze discussie centraal. Dat moeten we in het hele debat over de WTO niet vergeten.
Een korte opmerking over de TRIPS. Hierbij moeten we met name denken aan gedwongen licenties en vooral aan ontwikkelingshulp, aan uitbestedingen en aan de vraag hoe landen toegang kunnen krijgen tot medicijnen van de vereiste kwaliteit.
Wat het systeem van conflictregeling betreft wil ik erop wijzen dat veel bedrijven en particuliere ondernemingen door beslissingen van de WTO worden gedupeerd, zoals bijvoorbeeld gebeurt bij carrouselhandel. Daarbij zou ik de vraag willen stellen: waar kunnen zulke bedrijven hun recht halen? Hoe kan het zover komen dat ze worden gedupeerd door een internationale afspraak die in feite niet in overeenstemming is met het recht van het betrokken land?
Mijn laatste punt: we moeten zorgen voor meer transparantie. We moeten dit hele terrein dichter bij de burgers brengen. Daarom ben ik blij dat de voorzitter van de Raad, mevrouw Neyts, zich ervoor wil inspannen dat het Europees Parlement en de parlementen van deze wereld een bijdrage kunnen leveren aan meer transparantie en daarmee, denk ik, uiteindelijk ook aan meer welvaart in deze wereld.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, allereerst wil ik rapporteur, Harlem Désir, complimenteren met zijn zeer goede, heldere en uitvoerige verslag.
Mijnheer de commissaris, wanneer we er niet in slagen de besluitvormingsprocessen binnen de WTO op transparante en democratische wijze te laten verlopen, zullen de burgers van de landen die lid zijn van de WTO dat op den duur niet meer accepteren. Het mag niet zo zijn dat de nationale staat steeds vaker de bevoegdheden voor vraagstukken van vitaal belang in handen legt van supranationale organisaties, terwijl de parlementen - en daarmee ook het maatschappelijk middenveld - van democratische controle en medezeggenschap worden uitgesloten. Ook de arbitrageprocedures moeten in deze context worden bezien. Het scheidsgerecht moet fundamenteel worden veranderd. Het moet transparant zijn en ook de samenstelling ervan moet gewijzigd worden.
Daarnaast moet men de ontwikkelingslanden eindelijk de instrumenten in handen geven waardoor zij daadwerkelijk als gelijkwaardige partners aan de onderhandelingen kunnen meedoen en zich dus echt een oordeel kunnen vormen over de te nemen beslissingen. Het maakt namelijk nogal wat uit of je met een delegatie komt van 150 experts of dat je als ontwikkelingsland met veel pijn en moeite hoogstens je ambassadeur naar de desbetreffende vergadering kunt sturen. Dat wil ik hier graag nog eens onder de aandacht brengen. Voor het overige heeft Harlem Désir alles al gezegd wat er te zeggen valt.

Clegg
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij de felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Désir. Dit verslag is volgens ons een uitstekend voorbeeld van een visie op lange termijn, een blauwdruk voor de WTO van morgen. Het bewijst eveneens onomstotelijk het ongelijk van degenen die zeggen dat de WTO niet meer te redden valt, dat hervorming ervan niet meer mogelijk is, dat zij per definitie bevooroordeeld is tegen de armen en berooiden, en dat zij gewoon een instrument is in dienst van de wet van de jungle, en niet van de rechtsorde.
Het verslag maakt ook korte metten met de tegenovergestelde mening: het idee dat de vrije handel koste wat kost vrij baan moet krijgen, dat de WTO een instrument moet zijn om de bestaande handelsbarrières te slechten, een instrument dat alle andere politieke en beleidsoverwegingen moet uitsluiten. In plaats daarvan biedt dit verslag bijna een synthese van deze twee visies, omdat het laat zien hoe, wanneer en waarom de WTO moet worden hervormd. Het laat zien hoe de WTO transparanter kan worden en meer legitimatie kan verwerven.
Ik moet daar wel aan toevoegen dat de nadruk die wij als Europeanen leggen op de noodzaak van een sterker gelegitimeerde en transparantere WTO, helemaal niets zal uithalen als wij niet ook ons eigen handelsbeleid in de Europese Unie veranderen. Het Parlement eist al heel lang dat de manier waarop het handelsbeleid in de Europese Raad en de Europese Unie tot stand komt, transparanter wordt gemaakt en sterker wordt gelegitimeerd. Ik was dan ook bijzonder verheugd om het voorzitterschap vandaag te horen zeggen dat het die eis van het Parlement in het verleden steeds heeft gesteund en dat ook in de toekomst zal blijven doen.
De belangrijkste bijdrage van het verslag aan het huidige debat is misschien wel dat hierin wordt aangegeven hoe men de WTO in belangrijkere plaats kan geven onder de andere politieke beleidsprioriteiten en andere multilaterale organisaties en akkoorden. De WTO kan zich niet langer opstellen als primus inter pares in de wereld. Zij moet daarentegen leren om te gaan met andere prioriteiten en andere multilaterale akkoorden. Onze rol is dan ook om naast de WTO op andere terreinen, en met name op dat van milieu, ondersteunend beleid te ontwikkelen.

Turmes
Versterking van een vrijere, maar ook billijkere en duurzamere wereldhandel in het kader van een multilateraal systeem en een hervormde WTO: dat is de uitdaging waaraan het Europees Parlement met het verslag-Désir het hoofd wil bieden.
Dit verslag spreekt zich weliswaar uit voor multilateralisme in de internationale handelsonderhandelingen, maar is intellectueel eerlijk genoeg om toe te geven dat de mondialisering in haar huidige vorm met ernstige tekortkomingen is behept.
De concrete voorstellen van de rapporteur voor de hervorming van de internationale instellingen verdienen onze aandacht. Deze beogen meer transparantie en hervorming van de procedure voor conflictregeling. Ik wil kort iets zeggen over de democratische controle. Voor mij is een parlementair forum bij de WTO niet meer dan democratie voor het oog en geen echte democratische controle. Echte democratische controle zal er pas zijn als de nationale parlementen echte controle kunnen uitoefenen op hun regeringen in de onderhandelingen en wanneer het Europees Parlement, mijnheer Lamy, echte controle kan uitoefenen op de Commissie en geen genoegen hoeft te nemen met deze ogenschijnlijke democratie, zoals nu het geval is.
Als het standpunt van het Europees Parlement voor de volgende ronde gebaseerd zal zijn op het verslag-Désir, zal moeten worden aangedrongen op hervorming van de WTO en op tenuitvoerlegging van de zogenaamde Uruguay-akkoorden, zonder dat deze evenwel worden uitgebreid tot nog steeds sterk omstreden vraagstukken.
Ik zie trouwens aan de steun van de socialistische fractie aan het verslag-Désir dat ook deze fractie enorme vooruitgang heeft gemaakt. Na lange jaren komt zij dichter in de buurt van hetgeen haar echte waarden zijn: solidariteit en een betere verdeling van de rijkdom. Ik ben ook verheugd over de woorden van de heer Verhofstadt van vanmorgen. Hij heeft eindelijk begrepen dat een dialoog met het oog op de bewerkstelliging van een billijkere handel onmogelijk is als men de leden als antiglobalisten behandeld.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, de internationale handel is van fundamenteel belang in ons systeem en voor wie een ander type mondialisering wil - ik ben een van hen - zou de internationale handel gebaseerd moeten zijn op loyale en rechtvaardige handel die voor zoveel mogelijk personen ontwikkeling en welvaart kan brengen. Helaas zijn de onderhandelingen onder de auspiciën van de GATT en de WTO er niet in geslaagd om rechtvaardige internationale regels op te stellen. Integendeel, ze hebben hele volkeren weerloos overgelaten aan de geldzucht van de multinationals. Het is daarom logisch dat deze instellingen in brede lagen van de bevolking minder krediet hebben dan ooit. Daarop moet onvermijdelijk met grondige hervormingen worden gereageerd. In het verslag-Désir wordt in duidelijke bewoordingen gesproken over de beperkingen en het slechte functioneren van de internationale handel, de ongelijke handel, het gebrek aan transparantie en democratie enzovoort. Bovendien worden er enkele hervormingen voorgesteld. Wij ondersteunen dit verslag en zullen ervoor stemmen, maar volgens ons kan dit slechts het begin zijn van een veranderingsproces. De Commissie en de Raad moeten hun oren sluiten voor het mondiale tumult.

Deva
Mijnheer de Voorzitter, gerechtigheid moet geschieden, maar nog belangrijker is dat dit zichtbaar gebeurt. De WTO is een zeer machtige internationale organisatie die zich bezighoudt met regels en wetten. Iedereen moet kunnen zien dat de WTO billijk optreedt. Democratische verantwoording en rekenschap en transparantie zijn daarom uitermate belangrijk. Wereldwijde handel vereist wereldwijde regels en ontwikkeling vereist inzicht in sommige van de problemen van de ontwikkelingslanden.
Als wij het hebben over transparantie en democratische controle binnen het WTO-proces, zijn transparantie omwille van de transparantie en democratische controle omwille van de democratische controle domweg niet voldoende. Het fundamentele doel van beide is om integriteit in het systeem te scheppen, zodat degenen die beloften hebben gedaan - en ik doel dan op de rijke landen - gedwongen worden om vanwege de internationale publieke opinie die beloften ook waar te maken. De rijke landen hebben tijdens de Uruguay-ronde een heleboel dingen beloofd die zij niet hebben waargemaakt. Aan de andere kant zullen dankzij het proces van de democratische verantwoording en rekenschap en de transparantie ook degenen in de ontwikkelingslanden die nu corrupte systemen en slechte praktijken in stand houden, ter verantwoording worden geroepen.
In dat verband wil ik graag de heer Désir een hart onder de riem steken door te zeggen dat hij een uitstekend verslag heeft geproduceerd dat ik zal steunen. Het is van vitaal belang dat wij het permanente karakter van de rechtsorde inzien. Gelijkheid voor de wet en vertrouwen daarin zijn voor de ontwikkelingslanden een absolute noodzaak. Anders zullen alle goedbedoelde woorden en de vele hulp die wij zo graag willen geven, tot niets leiden. Er moet gerechtigheid geschieden, en dat moet zichtbaar zijn.

Karlsson, Hans
Mijnheer de Voorzitter, internationale handel is van cruciaal belang voor het creëren van de voorwaarden voor economische groei en ontwikkeling in de hele wereld. De regels voor deze handel bepalen of de economische groei en ontwikkeling de hele mensheid ten goede zal komen of alleen de geïndustrialiseerde landen.
Het verslag-Désir is een uitstekend instrument voor de totstandbrenging van meer mondiale rechtvaardigheid in de wereldhandel. Om deel te kunnen nemen aan het gezamenlijke werk in de WTO moeten voor de ontwikkelingslanden dezelfde voorwaarden gecreëerd worden als voor de geïndustrialiseerde landen. Voor mij als sociaal-democraat is mondiale rechtvaardigheid een doel op zich. De terroristische aanslag in de Verenigde Staten geeft bovendien duidelijk aan dat de voedingsbodem voor haat en fanatisme moet worden weggenomen. Minder onrechtvaardigheid vergroot de veiligheid voor iedereen.
Vrijwilligersorganisaties moeten de gelegenheid krijgen om hun mening te geven over de wereldhandel. De democratie kan versterkt worden door de instelling van een parlementair forum in de Wereldhandelsorganisatie. Sociale dumping moet worden voorkomen en de rechten van de werknemer moeten worden geëerbiedigd. De fundamentele mensenrechten moeten worden gerespecteerd, de strijd tegen milieuvervuilers moet worden aangescherpt en kinderarbeid moet worden verboden. Wij moeten stoppen met het dumpen van ons voedseloverschot in de ontwikkelingslanden, en in plaats daarvan de boeren daar de kans geven op vergroting van hun productie en op mogelijkheden om in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Op deze manier kunnen wij onze bijdrage leveren aan een rechtvaardigere en veiligere wereld.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, de nieuwe WTO-ronde is een perfecte weerspiegeling van wat altijd al onze kritiek was op de organisatie van de WTO. Dit is een ontwikkelingsronde maar degenen die op Europees vlak verantwoordelijk zijn voor ontwikkelingssamenwerking nemen niet deel aan de volgende vergadering. De Ontwikkelingscommissie zal niet bij de komende vergadering aanwezig zijn. Zij heeft trouwens ook geen advies kunnen geven over het verslag-Désir. Gelukkig staan in dit verslag goede dingen en wij zullen dit dan ook steunen.
Alhoewel dit een ontwikkelingsronde is, zijn de 49 MOL' s er tegen, en terecht. De liberalisatie werd verondersteld te leiden tot ontwikkeling, groei en welvaart maar heeft in feite alleen maar de situatie van de MOL' s verergerd. De WTO vereeuwigt het gebrek aan evenwicht in de wereldhandel en de toepassing van ongunstige regels voor de ontwikkelingslanden. Zij heeft er trouwens ook voor gezorgd dat het met de Overeenkomst van Lomé ingesteld preferentieel stelsel werd afgeschaft. Met de overeenkomst van Cotonou worden de ACS-landen ertoe aangezet toe te treden tot de GATS of de TRIPS. Het UNDP zegt echter zelf dat de liberalisatie van de diensten uitsluitend ten goede zal komen van de multinationale ondernemingen. De GATS is in feite een MAI via een achterdeurtje. Dat is een instrument om de democratie te ontmantelen.
Mijnheer Lamy, als er ergens over moet worden onderhandeld dan is dat wel over een grondige hervorming van de WTO. Men moet de ontwikkeling van de armste landen helpen en niet de winst van de multinationals.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, ik wil eveneens Harlem Désir van harte bedanken voor zijn uitstekende verslag. Ik geef daar natuurlijk mijn volledige steun aan. Uit hetgeen u, mijnheer de commissaris, zo juist over de WTO-maatregelen zei blijkt mijns inziens overduidelijk hoe noodzakelijk dit verslag is.
Ik zal dit aan de hand van twee punten proberen aan te tonen. De Commissie moet de problematiek van de landbouw en de intellectuele eigendom goed in de gaten houden en ervoor zorgen dat de huidige ongerijmdheden van de WTO niet tot in de eeuwigheid voortduren. Voor de meest kwetsbaren - of het nu om de armste landen of de meest bedreigde samenlevingsgroepen in onze landen gaat - is de teerling geworpen. De WTO is immers noch transparant, noch democratisch.
Laten wij eens naar de landbouwakkoorden van Marrakech kijken. Daarmee wordt noch de autonomie, noch het recht op bescherming van de biodiversiteit in de zuidelijke landen gegarandeerd. Deze akkoorden maken het evenmin mogelijk rekening te houden met de specificiteit van de plattelandslandbouw in Europa, met al zijn kwalitatieve, sociale en ecologische kenmerken. Het risico bestaat zelfs dat het de boeren in de toekomst verboden zal worden om hun eigen geproduceerd zaaigoed in te zaaien. Daarom moet de Commissie druk uitoefenen en ervoor zorgen dat daar verandering in komt. De TRIP' s-overeenkomst moet grondig worden herzien en volledig verenigbaar worden gemaakt met het Verdrag van Rio inzake biodiversiteit en het Protocol van Cartagena over biozekerheid, zoals de Afrikaanse groep van de WTO vraagt.
Dan zal het mogelijk zijn het biologisch erfgoed van de ontwikkelingslanden te bewaren, evenals de traditionele knowhow in zowel het Zuiden als het Noorden. Bovendien is het noodzakelijk octrooitoekenning van levende organismen te verbieden. Zij zijn het erfgoed van heel de mensheid en dit gemeenschappelijk erfgoed mag niet in beslag worden genomen door particuliere belangen die van het leven een handeltje willen maken. Wij hopen dat u dit verzoek zult doorgeven, mijnheer de commissaris.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de aanbevelingen uit het initiatiefverslag van de heer Désir verwijderen zich niet ver van de geest waarin wij de ministeriële conferentie van de WTO in Doha benaderen.
U dringt aan op integratie van de ontwikkelingslanden in de wereldhandel: dat doel delen wij. U benadrukt dat in het kader van de WTO een debat op gang moet worden gebracht waarin niet alleen de traditionele kwesties van markttoegang of douanetarieven, maar ook de zorgen van de samenleving aan bod komen: wij zijn het daar roerend mee eens en vinden evenals u dat de snelle economische veranderingen en de gevolgen van de mondialisering goed moeten worden beheerd.
Eerlijk gezegd kon ten aanzien van een aantal van uw suggesties in de praktijk reeds vooruitgang worden geboekt, vooral wat de begeleiding door middel van technische bijstand of raadgeving aan de ontwikkelingslanden in het kader van de WTO betreft. Het is bijvoorbeeld de Europese Unie die in Genève het Centrum van de ACS-landen opricht, dat een betere coördinatie van de ACS-standpunten moet bewerkstelligen en dus in staat moet zijn hun invloed in de WTO te versterken. Het is de Europese Unie die erop heeft aangedrongen dat de vergaderingen in Genève rationeler werden georganiseerd en de deelneming van de leden die niet beschikken over een vertegenwoordiging bij de WTO, zou worden vergemakkelijkt.
Ik wil nog even voortborduren op deze twee voorbeelden, waar trouwens ook nog de inspanningen bijkomen voor de bevordering van de toetreding van een aantal andere landen. In Doha zal afgezien van China en Taiwan bijvoorbeeld ook het eiland Vanuata, een MOL-land, toetreden. Daarmee pretendeer ik niet te zeggen dat alles rozengeur en maneschijn is en niets meer hoeft te worden ondernomen. Ik wil alleen dat het debat over de hervormingsvoorstellen gestoeld wordt op de volledige, geactualiseerde stand van zaken. Ik wil dan ook met uw permissie een ding recht zetten. Het gaat hierbij om hetgeen u, mijnheer Désir, in uw toelichting zegt over hormonen voor runderen. In tegenstelling tot hetgeen hier staat is de Unie niet veroordeeld vanwege het verbod op het gebruik van hormonen in de runderteelt. De WTO heeft expliciet erkend dat in dit geval elk lid het recht heeft zijn eigen beschermingsniveau vast te stellen. De Unie is veroordeeld omdat zij indertijd niet de noodzakelijke wetenschappelijke gegevens had verschaft ter rechtvaardiging van dit verbod.
Er zijn nog andere nuances, en misschien zelfs kleine meningsverschillen, in verband met uw opvattingen of suggesties. U maakt gewag van een crisis in de democratische legitimiteit. Verschillende sprekers zijn daarop ingegaan. Ik ben het inhoudelijk niet met die kritiek eens. Het lijdt geen twijfel dat het systeem voor verbetering vatbaar is; het moet opener worden en de integratie van de ontwikkelingslanden moet worden verbeterd. Dat is trouwens geen geringe uitdaging. Dat betekent namelijk dat wij onze "maatschappelijk middenveld" -agenda moeten verzoenen met onze "ontwikkelingsagenda" . Uit uw verslag blijkt trouwens ook dat zich hierbij bepaalde moeilijkheden kunnen voordoen, daar u voor bepaalde vraagstukken zowel externe transparantie als fundamentele sociale normen voorstelt. Wij weten echter maar al te goed dat wij bij deze twee vraagstukken door onze gevoeligheid voor de standpunten van de ontwikkelingslanden eigenaardig genoeg gedwongen zijn onze ambities terug te schroeven. Wij zijn dus zelf niet altijd in staat een van elke contradictie gevrijwaard standpunt in te nemen, en dat wordt in uw verslag weerspiegeld.
Gezien deze situatie lijkt het mij dan ook wat overdreven te zeggen dat er een democratische legitimiteitscrisis is. Voor zover ik weet is het akkoord van Marrakech niet alleen ondertekend door de regeringen van de lidstaten maar ook geratificeerd door zowel de nationale parlementen als uzelf. Het akkoord van Marrakech is door het Europees Parlement geratificeerd.
Verder werd gezegd dat alleen de rijke landen betrokken zijn bij de besluitvorming in de WTO. Als dat ooit waar is geweest, zal dat in het vervolg steeds minder waar kunnen zijn in een organisatie met meer dan 140 leden waarin voor het dagelijks werk beperkte discussiegroepen onvermijdelijk zijn. Wij proberen ervoor te zorgen dat daarin zowel de rijke als de arme landen zijn vertegenwoordigd, en zowel van een geografische representativiteit als van een representativiteit qua ontwikkelingsstadium sprake is. Misschien maken deze informele groepen het gemakkelijker een consensus te bereiken, maar zoals u weet worden daarin nooit besluiten genomen.
De afgelopen tijd was druk bezet met voorbereidende vergaderingen, zoals de mini-ministeriële bijeenkomst van Mexico eind augustus, de Euro-Aziatische bijeenkomt te Hanoi van half september, de Euro-Afrikaanse vergadering te Nairobi van midden oktober en de APEC-vergadering van afgelopen weekend. Mijns inziens heeft men wat de voorbereidingsmethode betreft een les geleerd uit Seattle. De deelnemende partijen zijn nu talrijker en beter geïnformeerd in de door u gesuggereerde richting.
Ik wil drie opmerkingen maken over de conflictregeling, waar u zich ook mee bezig hebt gehouden. Wij mogen ten eerste niet vergeten wat het hoofddoel is van het arbitragemechanisme: men wil ervoor zorgen dat de vrijwillig, na onderhandelingen aangegane verplichtingen ook daadwerkelijk en op geregelde wijze worden nagekomen. Dat is hetgeen een lid wil bereiken wanneer het zijn toevlucht neemt tot de arbitrageprocedure.
Wij zijn evenals u tegen onmiddellijke tenuitvoerlegging en handelssancties. Er moet meer plaats komen voor handelscompensaties. Ik voel echter persoonlijk niet zoveel voor uw suggestie om sancties door boetes te vervangen. Ik vrees namelijk dat geldboetes het gebrek aan evenwicht tussen de rijke en de arme landen niet zullen opheffen. Deze zouden de rijke landen zelfs de mogelijkheid bieden de straf voor de schending van hun verplichtingen af te kopen door een boete te betalen.
Wat de transparantie van de panels betreft zijn wij ervoor dat de zittingen van de panels van de beroepsinstantie worden opengesteld voor het publiek. Laten wij - nu wij onder ons zijn - echter niet vergeten dat de ontwikkelingslanden vlijmscherpe standpunten hebben die wij niet delen.
Wat de band met de andere internationale rechtsvoorschriften betreft, moeten wij inderdaad streven naar meer coherentie en conflicten tussen handelsvoorschriften en niet-handelsvoorschriften zien te voorkomen, en ik heb het dan over de inhoud van de betrokken verplichtingen.
Wat het vraagstuk van de volgens u noodzakelijke herziening van het akkoord inzake intellectuele eigendom betreft, moeten wij volgens mij niet aandringen op een grondige herziening. Laten wij eens het voorbeeld van de toegang tot geneesmiddelen nemen of dat van de octrooieerbaarheid van levende organismen. Het akkoord is breed genoeg om een stelsel van intellectuele eigendom mogelijk te maken dat beantwoordt aan de zorgen van de ontwikkelingslanden. De leden van de WTO moeten enkel een interpretatie geven aan dit akkoord en de soepelheid nader toelichten. Daartoe zijn volgens ons discussies of onderhandelingen beter geschikt dan een herziening via panels. Dat is ook de reden waarom wij in Genève het standpunt hebben ingenomen dat ik tijdens het voorgaande debat uiteen heb gezet.
Mevrouw Auroi, de kwestie van de verenigbaarheid van het akkoord inzake intellectuele eigendom met het Verdrag inzake biodiversiteit is een van de punten die wij graag tijdens de onderhandelingen opgehelderd willen zien.
Dan nu de maatregelen tot stimulering van de eerbiediging van de fundamentele bepalingen op het gebied van het arbeidsrecht. Ik geloof, mijnheer Désir, dat wij het daarover met elkaar eens zijn. Beiden zeggen wij dat de IAO moet worden versterkt. Daarom ben ik ook niet enthousiast over uw suggestie om in de WTO een multilateraal akkoord tot stand te brengen. Wat dan de maatregelen tot stimulering van de fundamentele bepalingen op sociaal gebied betreft, mogen wij mijns inziens de invloed van de Internationale Arbeidsorganisatie niet ondermijnen. De IAO is geen zwakke instelling die een sterke WTO nodig heeft om daar de nodige energie uit te kunnen putten. Wij moeten veeleer ervoor zorgen dat het profiel van de Internationale Arbeidsorganisatie wordt versterkt.
Tot slot hebt u voorgesteld een parlementaire vergadering in het kader van de WTO op te richten. Zoals ik reeds tijdens het vorig debat heb gezegd, zijn wij daar altijd voor geweest. Daarom sluit ik af met de opmerking dat wij profijt zullen trekken van de oriëntaties die het Parlement aan al deze werkzaamheden heeft gegeven. Uw onderhavig initiatiefverslag, mijnheer Désir, maakt hier nu ook deel van uit. Zoals uit het debat van deze middag is gebleken, strookt de politieke lijn van de Commissie, die ook door de Raad wordt goedgekeurd en toegepast, met het standpunt van dit Parlement.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0332/2001) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid geboekte vooruitgang (C5-0194/2001 - 2001/2007(INI)).
Ik deel u mee dat na de rapporteur mevrouw Neyts-Uyttebroeck, fungerend voorzitter van de Raad, en commissaris Patten het woord zullen voeren. Daarna zullen ze vertrekken omdat ze voor dringende zaken het vliegtuig moeten halen. Deze wijziging is te wijten aan de ontruimingsoefening in het Parlement. Uiteraard zijn de fungerend voorzitter van de Raad, noch de commissaris hiervoor verantwoordelijk.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, we hebben het in de afgelopen weken al vaak gezegd en in het licht van dit jaarverslag moeten we het nog maar eens goed benadrukken: rationeel gezien weten we sinds 11 september eigenlijk niets nieuws. Wij zijn ons er echter wel duidelijk meer bewust van geworden dat we een nieuwe definitie van veiligheid nodig hebben. Onze oude opvattingen over de inhoud van het veiligheidsbeleid sluiten niet meer aan bij de praktijk. Daarom moeten we een verbinding tot stand zien te brengen tussen de buitenlandse en de binnenlandse veiligheid. Het is immers niet meer zo dat een potentiële vijand zich altijd achter de linies bevindt. Hij kan zich ook in ons midden ophouden. Ik denk dat er een aanpak moet komen die op die situatie is afgestemd.
We weten echter ook dat de landen het gevaar dat ons bedreigt niet meer op eigen houtje kunnen bestrijden. Het gaat immers om een internationale, grensoverschrijdende provocatie. Ons antwoord daarop moet daarom ook grensoverschrijdend zijn. Elk Europees land moet beseffen dat het alleen kans heeft zijn burgers op lange termijn vrede en veiligheid te garanderen, als het zijn krachten met anderen bundelt, op militair gebied, op het gebied van preventie, op dat van civiele crisisbeheersing en van samenwerking tussen de veiligheidsdiensten en de inlichtingendiensten.
Ik vind dan ook dat we in de afgelopen twee jaar aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt als ik kijk naar de besluiten die sinds de Verdragen van Amsterdam en Nice zijn genomen, en met name naar de besluiten van de Top van Keulen en van de topconferenties daarna. Als hiermee de noodzakelijke voorwaarden worden geschapen, moeten wij daarop voortborduren en een Europees veiligheids- en defensiebeleid ontwikkelen.
Wij moeten ons echter wel realiseren dat daarvoor bepaalde structurele veranderingen noodzakelijk zijn. In de eerste plaats werkt dit naar ons idee alleen als de lidstaten inzien dat enkel optreden van gemeenschappelijke instellingen mogelijk is. Bilateraal optreden verzwakt de positie van de afzonderlijke staten, zelfs wanneer ze denken dat ze daardoor flink in de publiciteit komen.
In de tweede plaats moeten ook de structuren van de verschillende instellingen op elkaar zijn afgestemd zodat er geen dubbel werk gedaan wordt. Ik vind het onzin dat zowel de Commissie als de Raad, oftewel de Hoge Vertegenwoordiger, een comité voor civiele crisisbeheersing heeft. Ik wil daarom nogmaals het standpunt van het Europees Parlement herhalen. Wij willen dat op termijn de functies van de commissaris voor buitenlandse betrekkingen en die van de Hoge Vertegenwoordiger worden samengevoegd en ondergebracht bij de Commissie.
Die functie hoort bij de Commissie thuis om ook werkelijk een gecoördineerde aanpak te kunnen garanderen en uniforme structuren te kunnen verwezenlijken. Dat heeft niets te maken met de verdiensten van de huidige betrokkenen, maar is enkel een kwestie van structuur. Als we het op deze manier aanpakken, moeten we natuurlijk ook zorgen voor bijzondere betrekkingen tussen deze verantwoordelijke en de Raad, opdat op dat niveau de noodzakelijke legitimatiegrondslag wordt gewaarborgd.
Mijns inziens kunnen we ook duidelijk maken dat zoiets een echte gemeenschappelijke meerwaarde oplevert. Ik zou daar een paar voorbeelden van willen geven. Ik denk bijvoorbeeld dat de grote coalitie tegen het terrorisme zonder de speciale invloed van Europa niet op deze wijze tot stand zou zijn gekomen. Het bezoek van de trojka aan het Midden-Oosten en Centraal-Azië heeft daar een specifieke bijdrage aan geleverd. Ik denk niet dat de grote coalitie tegen het terrorisme lang zal standhouden als de Europese Unie door middel van het proces van Barcelona geen stabiliteit brengt in het Middellandse-Zeegebied.
Ik vind daarom ook dat de Europese Unie tot taak heeft om de oorzaken te bestrijden die de emotionele voedingsbodem vormen voor terrorisme, of dat nu in het Midden-Oosten is, in de betrekkingen tussen Pakistan en India of in andere regio' s in de wereld waar we ons speciale inspanningen moeten getroosten om onze bijdrage aan de bewerkstelliging van vrede te leveren. Daarbij moeten we ons realiseren dat onze positie ten opzichte van de Verenigde Staten die is van een bondgenoot. Los van alle inspanningen om een eigen veiligheids- en defensiebeleid te ontwikkelen blijft de NAVO nodig, omdat alleen zij de veiligheid voor heel Europa kan garanderen.
Als we in de politiek een rol van betekenis willen spelen, moeten we ook verder werken aan onze relatie met Rusland en moeten we nieuwe bruggen slaan. De landen die op dit moment geen lid van de Europese Unie kunnen of willen worden, of dat niet behoren te worden, moeten we een nieuw kader bieden, een Europese economische regio in een nieuwe vorm.
Ik wil echter wel zeggen dat dit allemaal alleen zal lukken als we ook bereid zijn uit de nationale begrotingen gelden ter beschikking te stellen. Alleen dan kunnen we de toezegging van 60.000 man voor de snelle-interventiemacht gestand doen. We zullen op het gebied van preventie en civiele crisisbeheersing weinig succes hebben, we zullen in de buitenlandse politiek niet meer aan de bal zijn maar alleen speelbal zijn, ook in verhouding tot Rusland en de Verenigde Staten, als we niet op geloofwaardige wijze blijk geven van ons eigen militair vermogen. Preventie werkt vaak alleen wanneer je het land waar je wilt interveniëren om vrede te stichten, kan laten zien dat je ook militaire middelen hebt. Alleen al het feit dat men over militaire middelen beschikt - zo leert ons de ervaring uit het verleden - zorgt er vaak voor dat militaire middelen helemaal niet hoeven te worden ingezet. Daarom is het voor de geloofwaardigheid van het toekomstig Europees buitenlands en veiligheidsbeleid van doorslaggevend belang dat we voor 2003 beschikken over een snelle-interventiemacht van 60.000 man, transportmiddelen en een eigen satellietsysteem.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil allereerst de heer Brok van harte gelukwensen met zijn uitstekend verslag. Daarin worden niet alleen de juiste vragen gesteld maar ook bij voorbaat de elementen aangegeven van de juiste antwoorden. Bovendien komt dit verslag als geroepen. Het is immers onbetwistbaar, geachte collega' s, dat de Unie volop in ontwikkeling is, niet alleen op het gebied van het buitenlands beleid, op het gebied dus van het beleid van de Unie jegens de rest van de wereld, maar ook op dat van het veiligheidsbeleid, met al hetgeen daarmee verband houdt, en op dat van het defensiebeleid. Ik was lid van dit Parlement toen het Verdrag van Amsterdam hier werd besproken. Wij waren toen teleurgesteld over de bescheiden vooruitgang op het gebied van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. Als wij echter zien waar wij vandaag zijn, stellen wij vast dat wij inmiddels een lange weg hebben afgelegd. Ook nu vorderen wij heel snel. Mijns inziens tonen de gebeurtenissen van de afgelopen maanden en weken aan dat de Europese Unie steeds meer wordt gezien als een belangrijke medespeler in de wereld. Zij is trouwens ook een belangrijke medespeler, wat hier vanmorgen ook over gezegd moge zijn. Dit alles vergroot onze zichtbaarheid maar natuurlijk ook onze verantwoordelijkheden. Ik geloof niet dat ik de enige ben aan wie de afgelopen weken de vraag werd gesteld waar de troepen van de Europese Unie eigenlijk waren. Deze vraag kwam van mensen die kennelijk totaal vergeten waren dat wij nog niet, nog lang niet zo ver zijn. Dat betekent echter wel dat wij in de gedachten van vele mensen steeds meer een politieke acteur in het wereldgebeuren zijn en dat wij bijgevolg alle institutionele, financiële en andere middelen moeten zien te verkrijgen die noodzakelijk zijn om deze verantwoordelijkheid hard te maken. Het is duidelijk dat dit alles nooit bereikt zou zijn als de Hoge Vertegenwoordiger voor de veiligheid en de samenwerking, de heer Solana, en commissaris Patten zich hier niet met al hun energie en dynamisme voor hadden ingezet. Beiden vertegenwoordigen ons op uitstekende wijze, en in een geest van perfecte verstandhouding, op welk wereldtoneel dan ook, op elk crisistoneel op ons eigen continent of elders, in veraf gelegen gebieden.
Wij, de landen van de Europese Unie, slagen er ook steeds beter in - en ons voorzitterschap is daar niet vreemd aan - met één stem te spreken in de internationale instanties. Ik denk met name aan de Verenigde Naties die juist in deze tijd een bijzondere betekenis krijgen. Wij ambiëren een vooraanstaande politieke rol op het internationale toneel. Dan zullen wij namelijk beter in staat zijn onze verantwoordelijkheid hard te maken en bij te dragen aan de stabiliteit en de vrede in de wereld. De opzet van dit beleid vordert volgens plan. U weet heel goed dat dit een open proces is waarbij de Vijftien ook de kandidaat-landen en de bondgenoten die geen lid zijn van de Europese Unie wil betrekken. De lopende onderhandelingen met de NAVO moeten uitmonden in modaliteiten voor onze samenwerking met de verdragsorganisatie. Het doel is toegang tot de middelen en de capaciteiten van de NAVO te verzekeren en onnodig dubbelwerk te vermijden. U weet dat dit geen gemakkelijke onderhandelingen zijn, en u weet ook waarom. U weet echter ook - en ik herhaal wat het voorzitterschap als eens eerder heeft verklaard - dat wij absoluut niet van plan zijn toe te zien hoe dit proces, waarmee wij ons de noodzakelijke operationele middelen willen verschaffen, als het ware gegijzeld wordt door hetgeen in de NAVO gebeurt. Wij volharden en zullen ons werk in de zojuist door mij genoemde richting voortzetten. Ik ben het er mee eens dat conflictpreventie en crisisbeheer tot de hoofdprioriteiten van ons optreden moeten horen. Zoals de heer Brok al zei, mogen wij deze prioriteiten geen moment uit het oog verliezen. Wij zullen ons van onze taken kwijten zolang dit nodig is in de verschillende crisissituaties, in de Balkan, het Midden-Oosten en Afrika.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de crisis die is ontstaan naar aanleiding van de verschrikkelijke aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten heeft aangetoond dat de Europese Unie in staat is om op een snelle en coherente manier te reageren.
Onze reactie is er een geweest van horizontale coördinatie en heeft eigenlijk de indeling in pijlers overstegen. Ik geloof dat dat ook een belangrijk element is en een belangrijk element zal zijn in de verdere ontwikkeling van ons gemeenschappelijk beleid.
Ik wil eraan herinneren dat de Europese Raad zich in de voorbije weken zelden zo uitdrukkelijk heeft uitgesproken als in dat kader. Wij hebben beslist om een voluntaristische politiek te voeren ten opzichte van de Arabisch-musulmaanse wereld en we zijn met velen om allemaal dezelfde boodschap te brengen, namelijk dat de crisis die is uitgebroken en de bestrijding van internationaal terrorisme in geen geval kunnen worden voorgesteld als een oorlog tussen beschavingen.
Vanmorgen is er ook nog duidelijk aan herinnerd hoe belangrijk het is het vredesproces in het Midden-Oosten terug op gang te brengen. U weet dat het voorzitterschap zich weldra naar daar zal begeven in de hoop die boodschap over te brengen en daarvoor steun te krijgen.
Onze actie in het Midden-Oosten, ik heb het al gezegd, blijft gebaseerd op de tenuitvoerlegging van de roadmap, zoals we die terugvinden in de aanbeveling van de commissie-Mitchell.
Wat de westelijke Balkan betreft, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, hecht de Europese Unie groot belang aan een stelselmatige tenuitvoerlegging van de conclusies van de Top van Zagreb. Elk land dat heeft deelgenomen aan die top heeft zich verplicht tot samenwerking met het Internationaal Strafgerecht voor het voormalig Joegoslavië. De overbrenging van Milosevic naar Den Haag dat was daar een van de meest markante symbolen van, maar niet het enige. Deze samenwerking is namelijk ook een van de elementen die ons nu in staat stellen vorderingen te maken bij de onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst met elk land. Wij zijn verheugd over de vooruitgang die door de Federale Joegoslavische Republiek sedert haar terugkeer tot de democratie, iets meer dan een jaar geleden, is geboekt.
In Kosovo concentreren zich onze inspanningen op de voorbereiding van de algemene verkiezingen van 17 november. Tot onze vreugde stellen wij vast dat meer dan 170.000 Serviërs zich op de verkiezingslijsten hebben ingeschreven, hetgeen ons hoop geeft op een evenwichtig resultaat. De situatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek van Macedonië is helaas niet zo duidelijk. Ook daar hebben onze vertegenwoordiger, de heer Solana, commissaris Patten en vele anderen alles in het werk moeten stellen om te vermijden dat de ontbrande crisis zou uitmonden in een echte burgeroorlog. U weet dat de situatie in dit land uiterst precair is. Mevrouw Pack heeft daar mijn aandacht nog op gevestigd toen ik verslag uitbracht over de besluiten van de Raad Algemene Zaken van 8 oktober jongstleden. Wij kennen deze situatie en volgen deze, evenals u en vele anderen, met de grootste aandacht. Ik wil evenwel onderstrepen dat de gebeurtenissen in Macedonië hebben aangetoond dat een nauwe samenwerking met de NAVO mogelijk is en wij in staat zijn tot crisispreventie en -beheer.
Een andere crisishaard waar de Europese Unie een actief beleid voert inzake beheer en preventie is Afrika. Ook daar zal de trojka binnenkort een aantal bezoeken afleggen om de twee vredesprocessen die aldaar lopen - en soms hinken ze, moet ik trouwens zeggen - namelijk het Lusaka-vredesproces voor Congo en het Arusha vredesproces voor Burundi, op het spoor te houden en te zorgen dat zij kunnen leiden naar een einde van de militaire acties en dus naar vrede. Want zonder vrede is er geen heropbouw van Afrika mogelijk.
Mag ik tenslotte uw aandacht vestigen, collega's, op de bijeenkomst van de Europees-Afrikaans ministeriële conferentie van 11 oktober jongstleden, die een groot succes is geweest op het vlak van het op gang brengen van de politieke dialoog, waarbij vanzelfsprekend de evolutie inzake democratie en mensenrechten niet uit het oog wordt verloren.
(FR) Wat nu tot slot onze strategische partnerschappen betreft, wil ik onderstrepen dat onze betrekkingen met Rusland eveneens een nieuwe impuls hebben gekregen en wel op elk niveau.
Geleidelijk aan worden niet zozeer mechanismen maar verschillende vormen van contact en dialoog tot stand gebracht die ons hoop geven op een daadwerkelijke samenwerking en een echt strategisch partnerschap. Volgens mij kan deze ontwikkeling alleen maar bijdragen aan de stabiliteit niet alleen op ons continent maar in heel de wereld.
Ik wil echter wel, wat dit vraagstuk betreft, de collega' s zonder meer duidelijk maken dat deze toenadering tussen de Europese Unie en Rusland onze waakzaamheid ten aanzien van de situatie in Tsjetsjenië geenszins zal doen verslappen. Wij blijven deze situatie aan de orde stellen; wij blijven aandringen op de noodzaak van een politieke oplossing.
Staat u mij tot slot nog toe iets te zeggen over de vierde topontmoeting tussen de Europese Unie en China. Ook deze top heeft ons in staat gesteld de politieke dialoog te versterken, maar ook hier herhaal ik wat ik zojuist al zei: deze politieke dialoog zal de kwestie van de mensenrechten echt niet uitsluiten.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb niet veel tijd meer en door de brandalarmoefening is alles nog meer in het gedrang gekomen. Neemt u mij niet kwalijk, maar uit al hetgeen zojuist werd gezegd neem ik de volgende drie elementen mee: ten eerste een sterk Europa, een Europa dat in staat is gewicht in de schaal te leggen op wereldvlak en met name een Europa waarvan de interne samenhang een steun is voor het extern optreden; ten tweede een Europa waarin de synergie tussen voorzitterschap, lidstaten, Commissie en hoge vertegenwoordigers volledig tot haar recht komt en ten derde een Europa dat de daad bij het woord voegt, op welk gebied dan ook, justitie, defensie of samenwerking.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de rapporteur, dames en heren, ik dank u.

Patten
Ook ik betreur datgene waarop u doelde, mijnheer de Voorzitter. Door de brandoefening is dit belangrijke debat in zekere zin ongewild het slachtoffer geworden van de noodzaak een betere veiligheid voor ons Parlement te waarborgen. Ik moet helaas al snel vertrekken, omdat de minister en ik morgenochtend vroeg in Boekarest moeten zijn, en dat is op dit tijdstip van de avond een hele reis vanuit Straatsburg. Wij moeten daar aanwezig zijn bij de opening morgen van de conferentie over het stabiliteitspact. Dit geeft al aan dat er in de afgelopen paar jaar wel degelijk succes is geboekt bij de opzet van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, hetgeen in zekere zin ook de geachte afgevaardigde in zijn verslag zegt.
Ik wil de geachte afgevaardigde gelukwensen met zijn zeer uitgebreide en waardevolle verslag. Zoals hij zelf al opmerkte, tonen de afschuwelijke gebeurtenissen van het najaar 2001 nog eens overduidelijk aan dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid juist op dit moment hard nodig is. Het verslag van de geachte afgevaardigde geeft een heel nauwkeurig overzicht van wat er toe nu toe is bereikt. Ik ben vooral bijzonder gelukkig met zijn voorstellen voor een sterke parlementaire dimensie in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Het is bijzonder belangrijk dat wij het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid nog sterker in de democratische structuren verankeren. Dit geldt niet alleen voor dit Parlement, maar ook voor de nationale parlementen. Ik heb werkelijk mijn uiterste best gedaan om tijdens de bilaterale bezoeken aan de lidstaten ook voor de parlementaire commissies van de nationale parlementen te verschijnen.
Degenen die de vooruitgang die wij bij de ontwikkeling van het GBVB hebben geboekt in twijfel trekken, zouden de gebeurtenissen tijdens deze crisis eens moeten vergelijken met die vóór de Golfoorlog, in het begin van de jaren negentig, of met de manier waarop wij in het begin en het midden van de jaren negentig op de Balkan te werk gingen. Wij zijn nog niet zover dat we met onze successen kunnen gaan lopen pronken, maar we hebben zeker reden voor bescheiden trots over wat er tot nu toe is bereikt.
Ik ben het roerend eens met de analyse die in het verslag voorkomt van de voorwaarden die nodig zijn om de acties in het kader van het GBVB tot een succes te maken. Wij moeten de middelen en instrumenten samenbrengen van alle betrokkenen in de EU: de Commissie, de Raad en de lidstaten. Ik betwijfel of de geschiedenis de huidige institutionele structuren als ideaal zal beschouwen. Ik wil het niet nog sterker formuleren, maar de Hoge Vertegenwoordiger en ik hebben ons uiterste best gedaan om deze structuren zo doeltreffend mogelijk te maken. Wat er in de toekomst zal gebeuren, zullen anderen na mij moeten vaststellen.
Ik wil niet ingaan op alle regionale en geografische gebieden waarover ik het met de geachte afgevaardigde eens ben, niet in de laatste plaats omdat Boekarest roept. Ik wil echter wel enkele, door hem genoemde punten onderstrepen. Ik had bijvoorbeeld gedetailleerd uit de doeken kunnen doen dat ik het helemaal met hem eens ben wat betreft Rusland en de Oekraïne, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, de Balkan in het algemeen en het belang om in het Midden-Oosten terug te keren naar de uitgangspunten van Mitchell.
Ik zal mij echter beperken tot de twee volgende punten. In de eerste plaats spreken wij terecht over de noodzaak te voorkomen dat de internationale campagne tegen het terrorisme wordt gezien als een conflict tussen het Westen - Europa en Noord-Amerika - en de islamitische wereld. Ik ben het geheel met de rapporteur eens dat wij heel duidelijk moeten maken dat dit geen botsing van beschavingen is. Wij hebben in de Europese Unie echter een reële mogelijkheid, en ook de verantwoordelijkheid, om de instrumenten van het proces van Barcelona en het Euromediterraan partnerschap te gebruiken om de betrekkingen tussen Europa en de islamitische wereld te versterken. Wij hebben een reële kans en ook een reële verantwoordelijkheid om dit te doen en ik hoop dat wij hieraan gevolg zullen geven. Ik hoop tevens dat wij in dit kader nog eens heel goed naar onze verhouding met de Samenwerkingsraad van de Golflanden kijken.
Het andere punt uit de opmerkingen van de heer Brok en zijn verslag waarop ik kort wil inhaken, is simpelweg dit: naar mijn oordeel moeten wij proberen deze crisis te baat te nemen om steeds gesloten gebleven deuren en ramen open te zetten. Dit geld bijvoorbeeld voor onze toekomstige betrekkingen met Pakistan, maar naar mijn mening ook voor onze verhouding met Iran. Ik twijfel er geen moment aan dat Iran de serieuze wens heeft om een betere en diepere relatie met de Europese Unie tot stand te brengen. Ik twijfel er ook geen moment aan dat zij serieus met ons willen onderhandelen over een handels- en samenwerkingsakkoord. Zij weten heel goed dat ieder akkoord met ons een dialoog over de mensenrechten en daarmee samenhangende zaken met zich mee zal brengen. Ik denk echter dat zij serieuze gesprekspartners zijn en dat het onze plicht is om op hun toenaderingspogingen zo positief mogelijk te reageren.
Over Afghanistan wil ik alleen zeggen dat ik uitkijk naar het moment - dat hopelijk snel zal aanbreken - waarop ik naar het Parlement en naar de Raad kan komen om ons allen te wijzen op de financiële consequenties van onze politieke beloften en toezeggingen met betrekking tot de toekomst van Afghanistan. Wij zullen ons geld en onze diplomatieke inspanningen werkelijk moeten gebruiken voor wat wij steeds met de mond hebben beleden, en ook moeten blijven belijden. Het moment waarop dat zal gebeuren, zal een heel belangrijk moment zijn.
Tot slot wil ik graag nog eens herhalen hoe belangrijk het is dat wij al onze instellingen en al onze mogelijkheden zo doeltreffend mogelijk inzetten voor een goed gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De bijdrage die de Commissie aan het GBVB kan en wil leveren, wordt wel eens onderschat. Wij kunnen veel doen om te zorgen dat het GBVB zich ontwikkelt op een manier die het groeiende prestige van Europa in de internationale politieke arena weerspiegelt. De rapporteur was zijn tijd ver vooruit toen hij erop aandrong dat wij op dit terrein meer zouden doen. Ik hoop dat wij in de komende maanden en jaren aan zijn verwachtingen zullen kunnen voldoen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste feliciteer ik de heer Brok met zijn verslag over de bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid geboekte vooruitgang, temeer daar hij zich er niet toe beperkt om het genoemde beleid de hemel in te prijzen, maar ook de tekortkomingen en de gebreken aan de kaak stelt. Om te beginnen moet ik zeggen dat de Europese Gemeenschap van de nood een deugd heeft gemaakt en dankzij de doortastendheid van de Commissie, het fungerend voorzitterschap van de Raad en de Hoge Vertegenwoordiger na de aanslagen van 11 september aan zichtbaarheid heeft gewonnen.
Vanochtend heeft de fungerend voorzitter van de Raad tijdens het debat over de Europese Raad van Gent op vrij diplomatieke wijze laten verstaan dat er na het los van de Top gepleegde tripartiet overleg een vreemde situatie is ontstaan. Mijnheer de Voorzitter, in zeker opzicht is het logisch dat iedereen zijn eigen hachje probeert te redden in crisismomenten. Desalniettemin is het van fundamenteel belang dat men daarbij niet bezwijkt voor de verleiding om zich over te geven aan uitingen van unilateralisme of in dit geval van trilateralisme.
De kracht van Europa schuilt in zijn eenheid en zijn grootste zwakte is fragmentatie. Daarom is het van fundamenteel belang dat Europa met één stem spreekt. Bovendien moet de Europese Unie haar buitenlands en veiligheidsbeleid afstemmen op de nieuwe situatie die ten gevolge van de terroristische aanslagen van 11 september is ontstaan. Daartoe moet zij de strijd tegen het terrorisme in deze beleidstak opnemen, vaart zetten achter de verwezenlijking van haar doelstellingen en de efficiëntie van het mechanisme van de gemeenschappelijke strategieën vergroten.
Het is gebleken dat unilateralisme vandaag de dag een onvervulbare droom is, zelfs voor de rijkste en machtigste landen. In de globale wereld waarin wij leven, gaan politiek, diplomatie, veiligheid en defensie hand in hand. Dat is de enige manier om een antwoord te bieden op de nieuwe vormgeving van de bedreigingen. Veiligheid is een ondeelbaar, mondiaal begrip geworden. Het traditionele statische concept waarin de staat centraal staat, is volledig achterhaald. De defensie verlegt haar grenzen in een wereld waarin deze almaar vager worden: het gaat niet meer uitsluitend om de territoriale verdediging van een staat tegen een mogelijke agressie van een andere staat maar, zoals hier terecht is gesignaleerd, om legers die geen duidelijke vijanden meer hebben en vijanden zonder legers.
In een wereld waarin de globalisering niet beperkt blijft tot de economie maar zich, zoals wij met eigen ogen hebben kunnen aanschouwen, uitstrekt tot de terreur, zijn concepten als politiek, diplomatie, handel, ontwikkelingshulp, veiligheid en defensie innig met elkaar vervlochten. Daarom moeten wij een inspanning leveren om te begrijpen en te aanvaarden dat de huidige gevaren en conflicten ons allen zonder uitzondering aanbelangen en een gezamenlijk antwoord vereisen. Wij moeten evenwel beginnen - daarover bestaat geen twijfel - met een gemeenschappelijk bewustzijn te creëren voor de ontwikkeling van een doelmatig, coherent en zichtbaar buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie dat die naam waardig is, zoals het verslag van de heer Brok ons aanbeveelt

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, het als altijd goed verzorgde verslag van collega Brok komt precies op het juiste moment, het moment namelijk waarop we een nieuwe koers moeten uitzetten voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Gemeenschappelijk betekent voor ons vooral niet - en dat zeg ik heel bewust - dat er richtsnoeren worden uitgevaardigd door een directorium dat het beleid bepaalt. Zelfs de schijn daarvan mag niet worden gewekt. Gemeenschappelijk betekent wel, en daarin steun ik collega Brok, dat de taken van de Hoge Vertegenwoordiger worden verenigd met die van de bevoegde commissaris. Gemeenschappelijk betekent ook dat er zo snel mogelijk een snelle-interventiemacht van de Europese Unie komt.
Het beleid dient Europees te zijn, met dien verstande dat daarin duidelijk Europese doelstellingen worden geformuleerd. Dat wil zeggen dat we solidair zijn met de Verenigde Staten van Amerika maar ook vast blijven houden aan de opvatting dat die solidariteit geen eenrichtingsverkeer is. Wanneer ik juist in deze tijden moet lezen dat de Verenigde Staten het Internationaal Strafgerecht blijven afwijzen, dat er in het Congres zelfs discussies plaatsvinden over de vraag of mensen gestraft moeten worden die met het Strafhof samenwerken, dan is dat niet wat ik versta onder het ontwikkelen van een politiek van solidariteit tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Solidariteit met de Verenigde Staten moet dus ook inhouden dat wij de Verenigde Staten daar waar dat nodig is wijzen op het belang van een gezamenlijke opstelling binnen de internationale gemeenschap.
Mijn derde en laatste punt: vooral nu we deze coalitie tegen de terreur aangaan, een coalitie die we moeten aangaan en ook behoren aan te gaan, zullen we meermaals stuiten op een tegenstrijdigheid, op een conflict tussen strategische overwegingen aan de ene kant en overwegingen met betrekking tot de mensenrechten aan de andere kant. Dat moeten we ook helemaal niet verdoezelen. Wie een bondgenootschap wil aangaan - en ik ben daarvoor - met de Sovjet-Unie, met Rusland, met China, met islamitische landen, die zal altijd in dat conflict verzeild raken. We moeten alleen goed beseffen dat we ook tegenover onze eigen bevolking helder en duidelijk moeten erkennen dat die tegenstrijdigheid er is. We moeten beide doelen nastreven. We mogen nooit de doelstelling opgeven dat de mensenrechten op de middellange en lange termijn moeten worden geëerbiedigd. Dat geldt voor alle strategische allianties die we moeten aangaan, want wie de sjahs van vandaag steunt, die krijgt de ayatolla Khomeini' s van morgen. Dat kan gebeuren als we niet goed opletten en niet ook de kwestie van de mensenrechten in ons buitenlands beleid centraal stellen.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon onze fractie erkent dat de heer Brok in de Commissie buitenlandse zaken een serieuze inspanning heeft geleverd om rekening te houden met de verschillende bijdragen, kunnen wij met bepaalde essentiële aspecten van het verslag onmogelijk akkoord gaan. Daarom kunnen wij niet voor dit verslag stemmen. Bij wijze van voorbeeld zal ik op drie van deze aspecten nader ingaan.
Ten eerste was volgens ons 11 september een uitstekende gelegenheid geweest om te bewijzen dat de Europese Unie in staat is een positieve rol te spelen en zich samen met de Verenigde Staten in alle sereniteit - via het Internationaal Strafgerecht en het internationaal recht - te bezinnen op een oplossing van het conflict. De in die zin ondernomen pogingen zijn evenwel door toedoen van het triumviraat Schröder-Blair-Chirac op niets uitgelopen. Anders gezegd, wij hebben deze unieke kans zomaar laten voorbijgaan.
Ten tweede wordt de NAVO als een essentieel mechanisme gedoodverfd terwijl wij juist van mening zijn dat de werkzaamheden van de NAVO de belangen van de Europese Unie schaden.
Tot slot achten wij het van fundamenteel belang dat de Europese Unie het voortouw neemt in het Nabije Oosten en in de Westelijke Sahara, maar ook die kans wordt niet aangegrepen. Hartelijk dank.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, geheel in overeenstemming met de hedendaagse internationale situatie vindt de rapporteur, mijn geachte collega Brok, dat de bestrijding van het internationale terrorisme een van de kerntaken van het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid moet worden
Deze taakstelling geeft mij aanleiding de aandacht van Raad en Commissie te vragen voor de veiligheidssituatie op de westelijke Balkan en de Indonesische Archipel. Naar aanleiding van een zojuist verschenen wetenschappelijke analyse over de vraag of Bosnië misschien fungeert als Europees steunpunt van het terreurnetwerk van Osama Bin Laden, zou ik graag van Raad en Commissie vernemen of zij concrete aanwijzingen hebben dat volgelingen van Bin Laden inderdaad momenteel actief zijn in het westelijk deel van de Balkan en zo ja, hoe de EU en haar lidstaten, natuurlijk in nauwe samenwerking met de VS, deze gevaarvolle destabilisering van de regio het hoofd denken te bieden?
Voorts pleit het verslag-Brok voor een voortzetting van de politieke dialoog met Indonesië. Van Raad en Commissie verwacht ik in dezen continue aandacht voor de veiligheidssituatie op de Molukken, waar naar verluidt evenzeer adepten van Bin Laden een "jihad" voeren tegen inheemse christenen.
Tenslotte stem ik graag in met het amendement van collega Gahler waarin wordt gesteld dat de NAVO en haar uitbreiding op ons continent nog steeds onmisbaar zijn als garantie voor de veiligheid van heel Europa.

Turchi
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik weet dat al eerder is gezegd dat de verschrikkelijke aanslagen van 11 september een onuitwisbaar litteken hebben achtergelaten, maar ik denk dat we nooit genoeg kunnen benadrukken hoe waar dit is, hoe groot de crisis is waarin de internationale gemeenschap zich nu bevindt, een nieuwe, onbekende crisis met regels en een verloop die zelfs de beste politieke analist nu niet kan voorzien. Op een dergelijk moment is het belangrijk dat de Europese Unie laat zien eensgezind te zijn en in staat tot gezamenlijk optreden. Op een moment als dit, waarop onze ergste angsten plotseling worden bewaarheid, realiseren we ons hoe belangrijk het Europa is dat we aan het opbouwen zijn, hoe belangrijk het is eensgezind te zijn, verbindende structuren te hebben die meteen kunnen reageren, samen te kunnen denken en handelen, met respect voor alle standpunten.
Het is zeker waar dat er nog veel moet gebeuren: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is nog niet operationeel en het functioneringsmechanisme kent nog enkele probleempunten, vooral in de sector van de nationale soevereiniteit, maar nu is het meer dan voorheen nodig de ontwikkelingen te versnellen. Daarom kan ik niet anders dan de rapporteur, de heer Brok, de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken, gelukwensen met zijn verslag en met de prioriteiten in deze sector die hij heeft aangegeven voor volgend jaar, vooral voor de echte uitdaging van het nieuwe millennium, die zich in deze maanden begint af te tekenen: conflictpreventie, oplossen van de crisis met andere dan militaire middelen en vooral bestrijding van terrorisme. Hoe groter de mogelijkheid wordt dat Europa een eensgezind buitenlands beleid gaat voeren en zijn buitenlands beleid concreet vorm geeft, hoe groter het belang van de politiek binnen Europa zal zijn. Laten we eerlijk zijn: de versnelling van de euro, de versnelling van de economische integratie enerzijds is niet gepaard gegaan met een versnelling van de politieke integratie anderzijds. Toch is dat nodig, en hiervoor is het buitenlands beleid fundamenteel, vooral op dit moment. Als we daarin slagen, zal Europa sterker en solider zijn, zal de euro ook sterker zijn, en kunnen we de uitbreiding beslist anders aanpakken. Anderzijds zullen we de dollar en de NAFTA - Canada, de Verenigde Staten en Mexico - het akkoord als zodanig naar ook de markt die al bestaat en veel belangrijke politieke referentiepunten heeft, met gelijke wapens kunnen bestrijden. We moeten dat doen; we moeten er vast in geloven. Het buitenlands beleid is fundamenteel in de nabije toekomst, vooral voor de nieuwe generaties.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris - als de aanwezige commissaris belangstelling kan opbrengen voor dit debat - geachte collega' s, in ons streven naar een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid mogen wij nooit uit het oog verliezen dat de Unie net zoals in het verleden, ook in het heden en de toekomst geconfronteerd zal zijn met het risico zijn troepen te moeten inzetten in gewapende conflicten. Laten wij geen illusies koesteren: als ooit een einde wordt gemaakt aan dit risico, zal dat nooit te danken zijn aan een "schone" oorlog. Niemand weet beter dan een soldaat dat een oorlog altijd "vuil" is en dat, alle technologische vooruitgang ten spijt, de mens nooit over de mogelijkheid zal beschikken om door middel van een druk op de knop alle slechte mensen te doden, ook al omdat dat het onmogelijk is een feilloos onderscheid te maken tussen goede en slechte mensen. Oorlog is altijd vuil; oorlog is altijd een kwaad en wordt pas een minder kwaad, the less of two evils, als hij wordt gevoerd om een politiek doel te bereiken, een doel dat met andere middelen nooit bereikt zou kunnen worden. Clausewitz citerend zou ik willen zeggen dat de oorlog slechts de voorzetting is van de politiek met andere middelen. De oorlog moet dus ophouden zodra het politieke doel is bereikt, en mag nooit worden begonnen als dit doel geen schijn van kans heeft.
Wat is het doel van de zojuist begonnen oorlog in Afghanistan? Mijns inziens is het voor iedereen duidelijk dat men daarmee het Afghaanse volk in staat wil stellen zich te bevrijden van een regime dat blijk geeft van barbaarsheden. Dat is niet alleen wenselijk maar ook mogelijk. Wij voelen met de lijdende bevolking mee en daarom willen wij allen dat dit doel zo spoedig mogelijk wordt bereikt. Wij moeten wel beseffen dat zelfs een voorlopige stopzetting van de vijandigheden de Taliban enkel in staat zal stellen zijn positie te verstevigen. Laten wij de les van de ongelukkige ervaringen in de Golfoorlog niet vergeten en vastberaden tot het einde doorgaan, tot er in Kaboel een regime wordt geïnstalleerd dat aanvaardbaar is voor alle Afghanen en in staat is geleidelijk aan weer vrede en stabiliteit in dit land te brengen. Daarom wensen velen onder ons dat de Europese Unie bijdraagt aan de onderhandelingen onder het beschermheerschap van de Verenigde Naties tussen de ex koning, Zaher Shah, en de vertegenwoordiger van de oppositie. Ik had hier graag de persoonlijke mening over gehoord van commissaris Patten. Hij is er echter niet en daarom hoop ik dat u, mijnheer Lamy, uw mening hierover kunt geven. Dank u

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Brok met zijn uitgebreide verslag en ik ben het met hem eens dat wij op het terrein van het buitenlands en veiligheidsbeleid enorme vooruitgang hebben geboekt. Bijna iedere keer als ik een krant opensla, zie ik de namen Patten en Solana in verband met een of ander nieuw probleemgebied in de wereld. Terecht zegt hij dat wij op de huidige crisis hebben gereageerd op een eensgezinde en coherente manier, op een manier die wij vier of vijf jaar geleden nauwelijks voor mogelijk hadden gehouden. Terecht zegt hij dat de coalitie tegen de terreur niet mogelijk zou zijn geweest zonder de vooruitgang die wij in de EU met betrekking tot die eensgezindheid en samenhang hebben geboekt.
Het is duidelijk dat er nog veel moet gebeuren. Wij moeten de huidige crisis ook benutten om het accent van ons werk wellicht wat te verleggen. Wij besteden aan defensie ongeveer 60% van wat de Amerikanen daaraan uitgeven, maar wij besteden vier keer zoveel als de Amerikanen aan wat we "zachte interventie" zouden kunnen noemen, zoals humanitaire hulp en ondersteuning. Wij moeten trachten dat accent te verleggen. De Amerikanen moeten van deze crisis leren dat veiligheid niet alleen een kwestie is van macht uitstralen. Je kunt alle wapens van de wereld hebben, maar je kunt je nooit verdedigen tegen een paar mensen gewapend met zakmessen. Wij moeten de wereldwijde problemen benaderen vanuit een multinationaal perspectief.
Wijzelf moeten ons realiseren dat wij meer militaire capaciteit nodig hebben om onze acties te kunnen ondersteunen. Daarom is het proces van de capaciteitsvergroting waarmee wij momenteel bezig zijn zo belangrijk. Wij moeten ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wat meer body geven. Daarom ben ik ook teleurgesteld over het bericht dat Italië zich waarschijnlijk zal terugtrekken uit het project van de A400M-transportvliegtuigen. Wij moeten onze strategische capaciteit vergroten. Het is je reinste ironie dat de landen die het meest de mond vol hebben over Europese samenwerking, vaak het minst presteren als het op daden aankomt.
Een laatste opmerking betreft het feit dat onze betrekkingen met Iran en Syrië momenteel beter worden. Ik wil mijn collega' s eraan herinneren dat een aantal Israëlische soldaten en burgers in gijzeling wordt gehouden door strijdkrachten die nauwe banden hebben met, of worden gecontroleerd door, Iran en Syrië. Deze mensen staan te boek als 'vermist' . Ik hoop van harte dat de Commissie en de Raad deze kans zullen aangrijpen om deze gegijzelden bij hun families terug te brengen.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, collega Haarder kon niet komen zodat ik namens de liberale fractie collega Brok wil bedanken voor het goede verslag en hem daarmee feliciteer. Het verslag is goed, maar daarin kon nog niet uitgebreid rekening worden gehouden met de vergaande veranderingen die na 11 september in de internationale politiek hebben plaatsgevonden. Wij kunnen die veranderingen nog niet in hun totaliteit overzien, maar wij weten wel dat die zeer ver gaan. Amerikaanse afgevaardigden zeggen dat er een tweede koude oorlog is begonnen en sommigen spreken zelfs over een derde wereldoorlog. Hier in Europa heeft men getracht overdreven dramatiek en zelfs het gebruik van het woord "oorlog" te vermijden. Mijn persoonlijke mening is echter dat men in de geschiedschrijving deze periode op den duur de derde wereldoorlog zal noemen.
Wij moeten zeer zorgvuldig analyseren wat er is gebeurd en wat er gaat gebeuren, en zeer verstandig omgaan met de problemen waarmee wij nu te maken hebben. Wij hebben een brede mondiale visie nodig. Wij hebben iets nodig wat men in het Engels global governance zou kunnen noemen.
Ten slotte had ik in mijn eigen interventie willen zeggen dat de vooruitgang van de laatste jaren op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is gebaseerd op het Verdrag van Amsterdam. Vooral bij crisisbeheersing is snel vooruitgang geboekt. Met het Verdrag van Amsterdam hebben wij ook de waarborging van de integriteit van de Unie en de handhaving van de vrede aan de buitengrenzen van de Unie tot onze gemeenschappelijke taak gemaakt. Die nieuwe Verdragsverplichtingen hebben tot nu toe geen concrete inhoud gekregen. In ieder geval kan in de beginfase de vraag rijzen hoe men rekening denkt te houden met de verschillende geografische posities van de lidstaten bij de onderlinge lasten- en werkverdeling. Het lijkt voor de hele Unie verstandig dat de lidstaten die aan de gemeenschappelijke buitengrenzen liggen hun middelen in de eerste plaats richten op grenscontrole en -verdediging en dat ze deelnemen aan crisisbeheersing op een manier die in overeenstemming is met deze primaire taak. Ik hoop dat men in de Commissie en de Raad na gaat denken over hoe men in de praktijk rekening zal houden met de bepalingen in het Verdrag met betrekking tot de onschendbaarheid van de Unie en de bescherming van haar grenzen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, allereerst wil ik mij aansluiten bij de vorige sprekers en mijn waardering uitspreken voor het uitstekende werk van de rapporteur, collega Brok.
Als wij de ontwikkeling van het GBVB bekijken, moeten wij helaas tot de conclusie komen dat het Verdrag van Maastricht de politieke integratie heeft opgeofferd aan de economische integratie. Dit heeft de kansen van de EU om op het gebied van buitenlandse zaken een belangrijke speler op het wereldtoneel te worden, ondermijnd. Dit bleek nergens duidelijker dan ten tijde van de crisis in Bosnië, toen er sprake was van een groot gebrek aan eensgezindheid onder de lidstaten. Onze bemiddelingspogingen werden achtervolgd door tegenslag. Ook onze inspanningen als vredestichters waren bepaald ondoeltreffend. Uiteindelijk waren wij niet meer dan een soort jongste broertje van de Verenigde Staten, in plaats van een gelijkwaardige partner.
Enige tijd leek het erop dat wij uit deze harde les lering hadden getrokken. Wij hebben met het Verdrag van Amsterdam een vastberaden poging gedaan om ons gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid coherenter te maken. Hoewel het eindresultaat van de onderhandelingen over het Verdrag een duidelijke stap vooruit betekende, ging dit niet ver genoeg. Wij moeten echter dankbaar zijn dat er op de Topconferenties van Keulen, Feira en Helsinki belangrijke vooruitgang is geboekt.
Welke institutionele of andere veranderingen er echter ook worden doorgevoerd, wij zullen nooit echt verder komen als niet alle lidstaten gemeenschappelijk handelen en spreken. De situatie na 11 september maakt dit duidelijk. De EU had de mogelijkheid om als gelijkwaardige partner van de Verenigde Staten op deze crisis te reageren. Helaas heeft de soloactie van de Britse premier Tony Blair de invloed van de EU en ons buitenlandse beleid ernstig ondermijnd. Dit probleem werd nog vergroot door het besluit van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk om een minitop te houden voorafgaand aan de Raad van Gent.
Als dit soort acties doorgaan, hetzij van de kant van één lidstaat hetzij door een groep lidstaten, zal dat het einde betekenen van het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, ondanks de enorme inspanningen van commissaris Patten en de heer Solana.

Wiersma
Mijnheer de Voorzitter, laat ik beginnen met me aan te sluiten bij de complimenten van de collega's voor het prima verslag dat de heer Brok ook dit jaar weer heeft afgeleverd. Maar ik moet erbij zeggen dat ik heel benieuwd ben hoe het verslag er het volgend jaar zal uitzien, want net nu het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid meer handen en voeten begint te krijgen, wordt het met enorme nieuwe uitdagingen geconfronteerd.
De gebeurtenissen van 11 september en daarna hebben grote consequenties voor dat beleid. Zij zullen het zwaar op de proef stellen. Het is nog te vroeg om het nieuwe veiligheidskader en de nieuwe dreiging volledig te kunnen overzien. Maar van Raad en Commissie mag gevraagd worden dat zij zo snel mogelijk met een eerste evaluatie komen. Daarbij moet ook de vraag worden betrokken in hoeverre de pijlerstructuur een belemmering vormt voor effectief optreden in de nieuwe situatie. Buitenlands beleid is binnenlands beleid geworden en andersom. De Europese Unie is daarop nog onvoldoende ingesteld.
Conflictpreventie en crisisbeheersing zijn in een ander daglicht komen te staan. Onze benadering is vaak nog te regionaal, te geografisch. Horizontale vraagstukken moeten nu meer aandacht krijgen. Het op regio's gerichte beleid moet meer op een integrale wijze in dienst worden gesteld van de aanpak van terrorisme en van de internationale georganiseerde misdaad, die op tal van manieren met elkaar verbonden zijn. Elkaar helpen moet daarbij het uitgangspunt zijn. Neem landen als Oekraïne. Zij zijn onderdeel van het probleem waarmee wij nu geconfronteerd worden, omdat de ontransparante verhoudingen in zulke landen - om het maar voorzichtig uit te drukken - allerlei vormen van criminaliteit gemakkelijker maken. Wij hebben daarop te weinig greep omdat wij de samenwerking onvoldoende ontwikkeld hebben.
Wij hebben ons misschien teveel geconcentreerd op de Balkan. Ook die streek is een bron van veiligheidsproblemen, maar wie een blik in de atlas van kwade zaken werpt, moet vaststellen dat de nieuwe zijderoutes van drugs, wapens, illegale immigranten, enzovoort, door het GOS lopen.
Ik ben blij dat rapporteur Brok aandringt op een meer doelmatige invulling van de EU-strategieën. Daarvoor is meer dan ooit aanleiding.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, ik wil me graag aansluiten bij de complimenten voor het verslag-Brok. Ik wil daar slechts twee punten uit halen.
Ten eerste het onderwerp conflictpreventie. Aan het voorbeeld Macedonië kunnen we zien hoe conflictpreventie kan mislukken. De afgevaardigden van dit Parlement hebben jarenlang druk uitgeoefend op alle regeringen van Macedonië om een einde te maken aan de ongelijke behandeling van de Albanezen in Macedonië. Als alle leden van de Raad dat net zo intensief hadden gedaan, hadden wij nu niet met de huidige ellende en problemen gezeten. Als dit thema een rol had gespeeld bij de stabilisatie- en associatieovereenkomst, hadden ook de leden van de Raad het als een voorwaarde gezien. Dan zouden de terroristen uit Kosovo in Macedonië geen steun voor hun activiteiten hebben gevonden. Dan hadden de Macedoniërs nu niet onder tijdsdruk - min of meer als gevolg van de terroristische acties - hun grondwet hoeven te herzien. Dan zouden ze dat namelijk allang hebben gedaan. Dat was het wat de gemiste kans op het gebied van conflictpreventie in dit land betreft.
Een tweede punt dat mij na aan het hart ligt heeft collega Brok aangesneden. Ik denk dat de tijd van conferenties en quick start packages in het kader van het stabiliteitspact eindelijk voorbij moet zijn. Het stabiliteitspact moet nauw gekoppeld worden aan het werk van het agentschap voor wederopbouw. Misschien moet je het uitbreiden tot een agentschap voor wederopbouw en ontwikkeling in deze regio. Het stabiliteitspact moet daarom onder worden gebracht bij de Commissie, waar toch al het werk moet worden gedaan. We kunnen op die manier wrijvingen voorkomen. We kunnen synergie tot stand brengen en de stabiliteit in de regio daadwerkelijk dichterbij brengen. Zo zijn er bijvoorbeeld grote mogelijkheden voor samenwerking in de energiesector. We zouden de vrijhandelszone daarginds kunnen bevorderen en kunnen helpen bij het ontwikkelen van verkeersinfrastructuur, de bestrijding van mensenhandel en andere zaken.
Veel ambtenaren bij de Commissie zullen binnenkort zonder werk zitten omdat de uitbreidingsdiscussie in de Commissie op een aantal gebieden zo goed als afgerond is. Laten we die mensen iets te doen geven. Laten we het stabiliteitspact in handen leggen van degenen die het kunnen uitvoeren en laten we het uit handen nemen van degenen die nu toch al het stabiliteitspact achter zich laten. Laten we het stabiliteitspact in handen leggen van de Commissie en laten we er eventueel nog een wijze man als Martti Ahtisaari aan toevoegen. Dan wordt het werkelijk een succes, zowel voor de hele regio als voor de Europese Unie.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het onderhavige verslag staat dat terrorismebestrijding een belangrijk onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid moet worden. Wat houdt dat in? 11 september legde in één klap de heersende misvatting in het oude veiligheidsbeleid bloot. Een raketschild beschermt niet tegen terrorisme - zoals ik de avond vóór de aanslagen tijdens een commissievergadering zei - en met wapens kan men geen recht doen gelden. Soms is men misschien in staat met wapens onrechtvaardigheid tegen te houden. Wij zijn echter zo kwetsbaar dat wij van elkaar afhankelijk zijn: mijn belang is jouw belang.
Ik stel voor dat de Unie een nieuwe basisoriëntatie uitwerkt voor een beleid van onderlinge afhankelijkheid zowel in de Verenigde Naties als de WTO - waarover wij reeds gesproken hebben - of ook binnen de Unie. Er moet een verbinding worden gecreëerd tussen het interne en het externe veiligheidsbeleid. Het onderscheid daartussen is immers verdwenen. In het beleid van onderlinge afhankelijkheid gebruiken wij in plaats van soldaten in de eerste plaats sociale werkers, in plaats van bommen verplegers en in plaats van raketten leraren. Hoe beter mensen en volken tot hun recht komen, hoe minder terrorisme er ontstaat; dat weten wij allemaal.
Ik verzoek de Commissie dan ook voor alle sectoren een heldere basisoriëntatie voor dit beleid van onderlinge afhankelijkheid te creëren. Wij moeten loskomen van de gevolgen van de koude oorlog, van gewapende veiligheid. Wie zou boven op bommen vredig kunnen slapen?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, onze alarmoefening van vanmiddag heeft slechts één slachtoffer gemaakt en dat is het antwoord op de vraag van de heer Morillon aan de Commissie, waarop de Commissie natuurlijk een antwoord moet geven. Ik zal derhalve proberen als ziekenverpleger op te treden en tenminste gedeeltelijk een antwoord te geven op de vraag naar de rol van de koning in een toekomstige Afghaanse regering.
De Noordelijke Alliantie bestaat, zoals haar naam aanduidt, uit etnische groepen uit Noord-Afghanistan. Het is duidelijk dat de Noordelijke Alliantie niet representatief is voor de Pasjtoes die de helft van de Afghaanse bevolking uitmaken, en het is dus vanzelfsprekend dat een door de Noordelijke Alliantie gevormde of overheerste regering niet zou beantwoorden aan het criterium van representativiteit, evenmin trouwens als de Taliban-regering. Wij hoeven over de houding van de Pakistaanse buur jegens de Noordelijke Alliantie zelfs niet te spreken, daar deze alom bekend is.
Het doel is volgens ons de vorming van een regering wiens krachten voldoende representativiteit bezitten en de steun genieten van de buren van Afghanistan. Als al een rol is weggelegd voor de koning, moet deze mijns inziens worden gezien in het licht van dit doel.
Ik heb u, mijnheer Morillon, min of meer al mijn kennis ten toon gespreid. Ik geef toe dat deze niet volstaat om uw vraag te kunnen beantwoorden, maar ik zal ervoor zorgen dat u morgen een nauwkeuriger antwoord krijgt.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gevraagd of ik mocht denken wat ik dacht, namelijk dat het stabiliteitspact wordt verbonden met het Agentschap voor de wederopbouw en de ontwikkeling en vooral met het werk van de Commissie waar binnenkort voldoende ambtenaren zullen zitten om het werk te kunnen doen.

Lamy
Neemt u mij niet kwalijk, ik dacht dat dit een suggestie was en geen vraag. Ik zal mij hier niet over uitspreken. U weet ongetwijfeld dat her en der ideeën bestaan over de manier waarop het stabiliteitspact moet worden beheerd. Dit pact maakt deel uit van een netwerk van instellingen die enkele jaren geleden in het leven zijn geroepen. De omstandigheden waren toen waarschijnlijk dusdanig dat absolute coherentie niet de voornaamste zorg was. Het lijdt geen twijfel dat men dergelijke zaken in de toekomst beter moet kunnen aanpakken. Ik ben het met u eens, mevrouw, dat het Agentschap voor de wederopbouw van Kosovo goed werk heeft verricht en dat wordt geloof ik ook door iedereen erkend. De banden tussen het stabiliteitspact, het Agentschap en het werk van mijn collega Chris Patten zullen waarschijnlijk te zijner tijd onderwerp zijn van suggesties, maar wij weten natuurlijk nog niet of deze suggesties van de Raad of de Commissie zullen komen. Ik wil ten aanzien van dit vraagstuk het standpunt van de Commissie voorbehouden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.45 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Turkije
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A5-0343/2001 van de heer Lamassoure, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het periodiek verslag 2000 van de Commissie over de vorderingen van Turkije op de weg naar de toetreding (COM(2000) 713 - C5-0613/2000 - 2000/2014(COS));
A5-0338/2001 van de heer Lamassoure, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende financiële pretoetredingssteun voor Turkije (COM(2001) 230 - C5-0219/2001 - 2001/0097(CNS)).

Lamassoure
Mijnheer de Voorzitter, sinds de aanneming in november 2000 van de vorige resolutie over het verslag van Philippe Morillon, die ik erkentelijk ben, heeft Turkije een jaar van zeer grote contrasten doorgemaakt. In economisch opzicht was het een somber jaar, in politiek opzicht een gespannen jaar en op de weg naar toetreding zijn er dit jaar weliswaar vorderingen gemaakt, maar hierin zijn grote verschillen te onderscheiden. Enerzijds moeten we de werkelijke vorderingen toejuichen. Vanwege de zware financiële crisis waardoor Turkije sinds het begin van dit jaar wordt getroffen, moest de regering snel ingrijpen. Op initiatief van de heer Dervis werd er een radicaal sanerings- en herstelprogramma opgezet en gestart, dat ondertekend is door de drie coalitiepartners. Dit wordt sinds het voorjaar op tamelijk bevredigende wijze toegepast. Dankzij dit programma konden ingrijpende hervormingen worden doorgevoerd die al te lang waren uitgesteld en, meer in het algemeen, kon er een sanering van de betrekkingen tussen de wereld van de politiek en het bedrijfsleven plaatsvinden. Op korte termijn heeft het echter onvermijdelijk geleid tot een zeer sterke daling van het BNP, van om en nabij 8% in 2001, hetgeen ernstige sociale gevolgen kan hebben. Het verslechteren van de wereldconjunctuur, voor en na 11 september, kan de inspanningen voor een herstel jammer genoeg alleen maar bemoeilijken. In 2001 heeft Turkije werkelijk een proces in gang gezet om zich aan te passen aan de Europese democratische normen. Het valt toe te juichen dat de regering en het parlement - in een bijzonder moeilijk economisch klimaat - een belangrijk deel van hun inspanningen hebben gericht op grondige hervormingen die verband houden met de toenadering tot Europa. In maart 2001 heeft de regering haar nationaal programma voor de overneming van het acquis gepresenteerd. Deze eerste lijst van hervormingen blijft in het vage over het tijdschema voor de tenuitvoerlegging en de precieze inhoud van de voorgestelde maatregelen, maar vanaf september jongstleden is het Turkse parlement gestart met de behandeling van tientallen voorstellen tot grondwetswijzigingen - ongeveer 34 - die begin oktober zijn goedgekeurd. Het resultaat blijft nog achter bij de democratische normen van vandaag: de doodstraf is nog niet volledig afgeschaft, de niet-Turkse talen zijn weliswaar niet langer verboden maar toch niet volledig erkend, de Nationale Veiligheidsraad blijft bestaan, ook al zijn er meer burgers in vertegenwoordigd. En wat vooral te betreuren valt, is dat het beginsel van de voorrang van het internationaal recht - dus eventueel in de toekomst van het Europees recht - op het nationaal recht uitdrukkelijk is afgewezen. Maar er is onmiskenbaar vooruitgang geboekt, en dit is als zodanig toegejuicht door de Europese Commissie en de Raad van Europa. Bovendien heeft de regering op 8 oktober een pakket wetgevende maatregelen inzake vrijheden en rechten voorgelegd die vooral betrekking hebben op het strafwetboek en de strafrechtelijke procedure, de antiterroristische wetgeving, de wetgeving inzake de pers, de politieke partijen, verenigingen en manifestaties. Een derde punt van vooruitgang is dat er deze zomer buiten het Parlement een openbaar debat is opgestart over een onderwerp dat tot nu toe taboe was, namelijk de rol van de militairen in de Turkse politiek. Tot slot wil ik wijzen op de moed die president Sezer aan de dag legt met zijn uitspraken tegen de corruptie, een endemisch kwaad in de Turkse samenleving, en met het gebruik van zijn vetorecht tegen teksten die democratisch gezien een stap terug betekenen. Er zijn namelijk ook aspecten waar de democratisering te traag verloopt of waar zelfs een stap terug wordt gezet.
Op politiek vlak springen dit jaar vooral de dramatische gebeurtenissen in de Turkse gevangenissen in het oog. Ik laat het aan onze collega Daniel Cohn-Bendit, voorzitter van de parlementaire commissie die de Turkse gevangenissen heeft bezocht, over om zo meteen onze gevoelens over dit onderwerp te verwoorden. De president heeft terecht zijn veto uitgesproken over het voorstel voor een hervorming van het statuut van de audiovisuele media, omdat het de scheiding tussen de staat en de audiovisuele sector niet respecteerde. De ontbinding van de voornaamste oppositiepartij Fazylet laat zien dat het Turkse politieke systeem niet stabiel is en dat de wetgeving betreffende de status van de politieke partijen dringend moet worden gewijzigd. Over het algemeen bestaat er nog steeds een grote kloof tussen de goede bedoelingen en de praktijk op het gebied van de mensenrechten, waar nog te traag vorderingen worden gemaakt. Er is nog steeds sprake van foltering en een vernederende behandeling van gedetineerden. De vrijheid van meningsuiting wordt nog steeds niet correct toegepast. Enkele duizenden mensen zitten momenteel gevangen voor delicten die volgens onze rechtsnormen meningsdelicten kunnen worden genoemd. De belangrijkste mensenrechtenorganisaties worden voortdurend lastig gevallen door de juridische autoriteiten. In het zuidoosten is er, ondanks de stopzetting van het gewapend terrorisme van de PKK, nog steeds geen sprake van een algemeen beleid ten aanzien van de zuidoostelijke provincies en de Koerdische identiteit. En het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft evenmin geleid tot de vrijlating van Leyla Zana en de andere voormalige afgevaardigden van HADEP. Tot slot hebben wij, sedert de bespreking van het verslag-Poos in ons Parlement enige weken geleden, tot onze verrassing moeten constateren dat de heer Denktash heeft geweigerd de door commissaris Verheugen, die ik begroet, en de secretaris-generaal van de VN voorgestelde gesprekken over het statuut van Cyprus te hervatten. Verder zien wij dat Turkije het ontwerpakkoord tussen de Europese Unie en de NAVO blijft blokkeren, terwijl de noodzaak van dit akkoord door de internationale spanningen alleen maar urgenter wordt. Net zoals voor andere kwesties blijven wij de indruk houden dat de signalen van openheid die de regering soms uitzendt, kunnen worden verstoord door de militaire machthebbers, die nog steeds een buitengewoon grote invloed hebben op het Turkse politieke leven. Sinds onze resolutie van 15 november 2000, waarnaar in de huidige ontwerpresolutie verwezen wordt, weten onze Turkse partners welk belang ons Parlement hecht aan de officiële erkenning van de genocide op de Armeniërs. Wij hopen dat de in gang gezette dialogen, zoals die tussen voormalige diplomaten en stafleden van de universiteiten van Armenië en Turkije, zullen uitmonden in een gemeenschappelijke analyse op basis van historische en wetenschappelijk erkende feiten.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het komende jaar wordt van cruciaal belang voor het testen van de wil van de Turkse politieke leiders en de gehele Turkse maatschappij om nader tot de Europese Unie te komen. In de komende weken zullen wij de exacte draagwijdte van de constitutionele en wetgevende hervormingen in verband met de rechtsstaat kunnen beoordelen. De komende maanden zullen beslissend zijn voor de evaluatie van de inspanningen om de economie te moderniseren. Ten slotte zal voor het cruciale dossier over het statuut van Cyprus, dat 27 jaar in een politieke impasse heeft gezeten, tegen de herfst van 2002 het uur van de waarheid aanbreken. De afronding van de toetredingsonderhandelingen met Cyprus, die voor die datum is vastgesteld, zal elke partij namelijk verplichten een duidelijke positie in te nemen. Wij zullen voor ons oordeel uitgaan van de feiten. Turkije wil een eigen model hebben voor zijn staat en zijn democratie. Dat is een volkomen legitiem doel. De Europese Unie legt niet één model op, integendeel. De originaliteit van de Unie ligt in de kunst om volkeren te doen samenleven en samenwerken die een verschillende - en vaak onderling conflictueuze - geschiedenis hebben en die soms zeer uiteenlopende opvattingen hebben over fundamentele kwesties zoals de maatschappelijke organisatie, de veranderende morele waarden, de verhouding tussen godsdienst en politiek, het statuut van minderheidsgroepen of etnische minderheden, of de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Maar over twee voorwaarden is iedereen het eens. Eerst en vooral bestaan er universele waarden die ten aanzien van de fundamentele rechten van het individu en voor de democratie waarborgen vereisen die overal dezelfde zijn; ten tweede moeten de modellen die in de vorige eeuw zijn vastgelegd, aangepast worden aan de behoeften van deze nieuwe eeuw. Bouwen aan Europa is een manier om elkaar te helpen om aan deze vereisten te voldoen en om onze eigenheid te bewaren in een boeiende, maar ook gevaarlijke wereld.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wil ik de aandacht vestigen op enkele vraagstukken die verband houden met de rechten van de vrouw in Turkije. De Commissie buitenlandse zaken heeft zich daar namelijk niet voldoende mee beziggehouden.
Staat u mij toe te zeggen dat zeer weinig vooruitgang is geboekt op het gebied van de rechten van de vrouw in Turkije. Dat is echter voor onze commissie een absolute voorwaarde voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Vrouwenrechten zijn immers mensenrechten.
Ik heb vernomen dat juist vandaag in het Turks parlement een debat is begonnen over de herziening van het burgerlijk wetboek. Heel wat artikelen daarvan vormen een schending van het verdrag van de Verenigde Naties inzake afschaffing van elke vorm van discriminatie jegens vrouwen, ofschoon dit verdrag door Turkije is geratificeerd. Ik hoop dan ook dat het Turks parlement de ontwerpwet zal aannemen zoals die in de juridische commissie in juni werd opgesteld.
Er is echter een cruciale vraag: zal de wet ook van toepassing zijn op reeds bestaande gezinnen? Helaas werd namelijk in de juridische commissie op het allerlaatste moment een amendement ingediend op grond waarvan bestaande gezinnen werden uitgezonderd. Dat is totaal onaanvaardbaar. Het kan niet door de beugel dat de wijzigingen van het burgerlijk wetboek alleen gelden voor toekomstige generaties. Ik weet trouwens dat ook de vrouwenorganisaties van Turkije het daar absoluut niet mee eens zijn.
In het nationaal programma voor toetreding tot de Europese Unie is sprake van wijziging van de grondwet opdat het beginsel van gelijkheid van man en vrouw daarin kan worden opgenomen. Er is echter geen sprake van positieve maatregelen, ofschoon ook de vrouwenorganisaties van mening zijn dat dergelijke maatregelen noodzakelijk zijn om op alle gebieden waar vrouwen worden gediscrimineerd veranderingen tot stand te brengen.
Wat het recht van vrouwen op werk betreft, wil ik nog wijzen op het hoge werkloosheidspercentage onder vrouwen. Dit kan oplopen tot zelfs 39,6% en is in de landbouwgebieden zelfs nog hoger. Bovendien is een groot aantal vrouwen verstoken van sociale zekerheid.
Ik wil Turkije derhalve vragen een einde te maken aan elke discriminatie van vrouwen en ik vraag natuurlijk de Commissie te zorgen voor de economische en technische steun opdat dit in de praktijk mogelijk wordt gemaakt.

Brok
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, ik wil collega Lamassoure bedanken voor zijn verslag, waarin er ook op wordt gewezen dat NAVO-partner Turkije juist dezer dagen van groot belang is. Ondanks alle kritiek die wij in het verleden en ook nu nog op de grondwet en de toestand van de mensenrechten aldaar hebben, valt niet te ontkennen dat Turkije in vergelijking met de meeste van zijn buurlanden een buitengewoon pro-westers en democratisch land is dat zich veel gelegen laat liggen aan de mensenrechten. Alles is betrekkelijk en moet in zijn context worden gezien.
Ook mogen wij niet vergeten dat er op veel terreinen vooruitgang is geboekt, en dat er in Turkije, ondanks de grote economische problemen waarin het momenteel verkeert, toch wordt geprobeerd om door herziening van de grondwet en een andere samenstelling van de Nationale Veiligheidsraad ervoor te zorgen dat de burgerlijke politieke krachten meer verantwoordelijkheden krijgen.
Wij zullen moeten nagaan of dit alles voldoende is. U, mijnheer de commissaris, zult Turkije moeten helpen aan de criteria van Kopenhagen te voldoen. De criteria van Kopenhagen schrijven expliciet voor dat wij op politiek gebied ontwikkelingen moeten signaleren die toetredingsonderhandelingen rechtvaardigen. Dit zullen wij van geval tot geval moeten beoordelen. Als er onderhandelingen op gang komen, zullen wij ook de vraag moeten beantwoorden of Turkije in staat is om te voldoen aan de eisen die de Europese interne markt stelt.
Ik wil hier slechts twee punten aansnijden die een concrete toetssteen vormen in het licht van de uiterst moeilijke ontwikkeling van de Europese Unie in een uiterst riskante situatie op het gebied van het veiligheidsbeleid. Persoonlijk begrijp ik niet dat Turkije weigert in het kader van het Europese veiligheids- en defensiebeleid tot een compromis te komen over de voorwaarden waaronder het land daarbij wordt betrokken en over hoe de samenwerking met de NAVO er dan uit zou zien.
Dit is voor mij de proef op de som. We mogen ons in dezen niet onder druk laten zetten. Ik ben van mening dat men bereid moet zijn tot een compromis. Dit is in Boedapest overeengekomen, maar de afspraak is door de militairen getorpedeerd. Nu moet men laten zien in staat te zijn die criteria alsnog te aanvaarden en eraan te voldoen.
Het tweede punt betreft Cyprus en wat daar bereikt kan worden. Is Turkije bereid om voor Cyprus tot een constructieve oplossing te komen? En mocht dat niet het geval zijn, welke consequenties heeft dat dan voor de uitbreiding van de Europese Unie? Naar mijn mening kan aan de hand van deze twee punten de geloofwaardigheid van Turkije heel concreet worden beoordeeld.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, ik wil collega Lamassoure gelukwensen met zijn verslag. Het is een uiterst geslaagd werkstuk. Sommigen vinden het niet hard genoeg, maar daarmee ben ik het niet eens. Het is alleen gesteld in een taal die de mogelijkheid tot een dialoog met Turkije openlaat, en die dialoog willen wij aangaan.
Toch hebben wij enige harde noten met Turkije te kraken, met name op het vlak van de mensenrechten. Er zitten daar mensen in het gevang die er niet thuishoren, en dat geldt in het bijzonder voor Leyla Zana. Turkije kan en moet onmiddellijk voor vrijlating zorgen, vooral ook op grond van de besluiten van de Europese gerechtshoven.
Ook op het gebied van de rechten van de Koerden moet er nog veel gebeuren. Het moet mogelijk zijn dat de taal - zoals dat nu door grondwetswijzigingen mogelijk is gemaakt - zo spoedig mogelijk ook in de media wordt gehanteerd. De opheffing van de noodtoestand in de provincies waar deze nog van kracht is, zou nu betrekkelijk snel kunnen plaatsvinden. De grondwetswijzigingen in Turkije zijn een stap vooruit. Daarvoor sluiten wij de ogen niet. Maar nu is het vooral geboden om ook verschijnselen als de doodstraf uit de weg te ruimen en te zorgen dat de grondwetswijzigingen ook ten uitvoer worden gelegd. Turkije staat voor de zware taak dit in de komende tijd te doen.
Over tijd gesproken: ik wil graag terugkomen op een idee dat ik heb ontvouwd in een verslag voor dit Parlement om een soort roadmap of tijdschema uit te werken. Daarom zullen wij morgen een amendement indienen met de eis dat Turkije volgend jaar zelf met een tijdschema komt dat duidelijk maakt hoe snel het meent te kunnen voldoen aan het politieke criterium van Kopenhagen. Alleen als aan dat criterium wordt voldaan, kunnen wij met Turkije in onderhandeling treden. Daarom is het tenslotte in dit verslag ook begonnen.
Ik wil twee punten aansnijden die nog steeds van groot belang zijn voor de relatie van de Europese Unie met Turkije. Enerzijds is dat de medewerking aan de totstandkoming van een actief, efficiënt buitenslands en veiligheidsbeleid. We weten dat dat in het uiterste geval ook de inzet van NAVO-krachten kan betekenen, en daar wil Turkije nog niet aan. Turkije moet beseffen dat het daarmee zijn eigen glazen ingooit.
Het tweede probleem is de kwestie Cyprus. Ik wil benadrukken dat ook de oplossing hiervan uiterst belangrijk is. Ten eerste belangrijk voor de Turkse bevolking op Cyprus, en ten tweede zeker ook voor de Griekse bevolking op Cyprus, voor heel Europa en voor Turkije zelf. Turkije ziet dat alleen nog niet in. Ik benadruk nogmaals waarop ik altijd al heb gehamerd: de weg van Turkije naar de Europese Unie loopt via Cyprus. Turkse medewerking aan een oplossing van de kwestie Cyprus vormt voor ons geen voorwaarde om Cyprus in de Europese Unie op te nemen, maar Turkije zou daarmee wel aan een van onze voorwaarden voldoen om serieuze gesprekken aan te gaan over Turkse toetreding tot de Unie.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil de heer Lamassoure gelukwensen met zijn evenwichtige en doortimmerde verslag. In Turkije zal het met grote belangstelling worden ontvangen en het zal een hart onder de riem zijn van de hervormingsgezinde krachten om in Turkije verdere vooruitgang te boeken op het terrein van modernisering en liberalisering, van de eerbiediging van de mensenrechten en van sociale en economische vooruitgang.
De Grote Nationale Turkse Assemblee heeft zich in grote meerderheid achter de hervormingen geschaard, maar mag ik onze Turkse collega' s verzoeken om op dit verslag te reageren zoals het een goed parlement betaamt? Waarom geen resolutie aangenomen waarin hun regering wordt opgeroepen alle uitspraken van internationale gerechtshoven te respecteren, inclusief die van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hier in Straatsburg? Waarom geen resolutie aangenomen waarin de oprichting van de snelle interventiemacht wordt gesteund, en waarom geen resolutie aangenomen om de heer Denktash zo ver te krijgen dat hij aanstuurt op de integratie van de Turkse Cyprioten in de Europese Unie? Een dergelijke wisselwerking tussen onze beide parlementen zou op plastische wijze aantonen dat Turkije daadwerkelijk vorderingen maakt op de weg naar toetreding tot de Europese Unie.

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte tolken die ik graag wil bedanken dat zij - in aantal nog talrijker dan wijzelf - dit belangrijke debat op een zo laat tijdstip vertolken. Jazeker, mijnheer Pasqua, u krijgt het recht om te spreken, dat lijkt mij zeer interessant. Het is niet laat, voor u is het ochtend. Zoals u weet, kijken wij hoe dan ook anders tegen de dingen aan, van ' s morgens vroeg tot ' s avonds laat. Dus dat is geen probleem.
Ik zal niet in herhaling treden over hetgeen wij onderling besproken hebben sinds de heer Lamassoure aan zijn verslag begon. Dit verslag is inderdaad niet alleen een grondig werkstuk, zoals de Duitsers zeggen, maar eveneens een verslag dat, doordat het wijs en afgewogen is, de dingen op heldere wijze benoemt. Daarnaast is het een consensueel verslag, dat wil zeggen dat de heer Lamassoure daadwerkelijk getracht heeft de meningen die in dit Parlement leven, met elkaar in overeenstemming te brengen.
Eén ding is duidelijk: Turkije doet zijn best, Turkije probeert hervormingen door te voeren, Turkije spant zich in, en toch verloopt de vooruitgang in een uiterst traag tempo. Dat de vorderingen zo traag verlopen is geen kwade wil, maar komt omdat de democratische cultuur, de cultuur van openheid er in deze nog zeer autoritaire maatschappij niet in slaagt van doorslaggevende invloed te zijn op het gedrag van iedereen. Ik doel hiermee op het gedrag van de bestuurders, bepaalde politieke machthebbers en de militairen.
In onze hoedanigheid van Europese Unie moet onze rol zich dus niet simpelweg beperken tot het geven van lesjes, maar moeten wij Turkije begeleiden op de weg naar democratie, oftewel bepaalde standpunten verdedigen. Om die reden wil ik het volgende opmerken. Ik wil iedereen vragen die Turkije er nog aan wil herinneren dat er vijfenzeventig jaar geleden een genocide plaatsvond - hetgeen juist is - wat dit met de huidige discussie in Turkije te maken heeft? Volgens mij heeft dit er niets mee te maken.
De betekenis van deze resolutie en het verslag dat voorligt, is juist dat wij de mogelijkheid krijgen een daadwerkelijke conflictdialoog aan te gaan met de Turkse samenleving en de Turkse regering. Een dialoog over onze opvattingen over de democratie, vrijheden, de uitbreiding van de Europese Unie, en dus de positie die Cyprus binnen Europa kan en moet hebben, alsmede over de rol die Turkije in dit proces kan en zou moeten vervullen.
Ik vind echter dat wij duidelijk moeten zijn, dat wij kenbaar moeten maken dat deze ontwikkelingen het ene moment misschien meer ontmoedigen dan het andere. En dat het geduld van het Europees Parlement en de EU-lidstaten met een situatie waarin geen verbetering lijkt te komen, niet eindeloos is.
Ik wil daarom tot slot een oproep doen aan de Turkse parlementariërs die zich op de tribune bevinden. Indien zij werkelijk willen dat dit Turkije waarvan zij houden en dat zij momenteel besturen, tot de Europese Unie toetreedt, dan moeten zij zich ervan bewust zijn dat de inspanningen die wij vanuit onze opvatting van de democratie van Turkije vragen, verder gaan dan hetgeen momenteel door het Turkse parlement ondernomen wordt. Deze inspanningen moeten ook verder gaan dan hetgeen in de ogen van de Turkse militairen aanvaardbaar is.
En mochten zij niet verder gaan, dan zal er wellicht geen gemeenschappelijke toekomst voor ons zijn weggelegd. En dat zou jammer zijn.

Frahm
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het belangrijk dat wij vandaag twee duidelijke signalen geven. Ten eerste willen wij graag dat Turkije lid wordt van de Unie en van de Europese familie. Dat zou goed zijn voor Turkije en ook voor ons. Ten tweede heeft Turkije een aantal taken te vervullen. Onder andere opheldering brengen in de volkerenmoord op anderhalf miljoen Armeniërs, een half miljoen Assyriërs, Chaldeeërs en Syriërs en honderdduizend Grieken. Daarnaast moet Turkije de omstandigheden in de Turkse gevangenissen verbeteren, niet alleen op papier, maar ook in werkelijkheid, het isoleren van gevangenen stopzetten, de rechten van minderheden garanderen en de democratisering voor heel het Turkse volk garanderen, niet alleen voor de minderheden. De doodstraf afschaffen en het democratiseringsproces van het politieke leven in Turkije op gang brengen.
Ik heb het verslag-Lamassoure nauwkeurig gelezen. Ik moet zeggen dat collega Lamassoure een zeer diplomatisch man is. Ik vind zijn verslag uitstekend, maar op bepaalde punten had het wat preciezer moeten zijn. Daarom zijn een aantal amendementen ingediend, niet alleen van mijn fractie, maar ook van andere fracties en de meeste verdienen onze steun. Er is één uitzondering. Ik vind dat de EU niets te zeggen heeft over de plaatsen waar Turkije ambassades wil oprichten. Voor het overige is het een goed verslag en ik verzoek mijn collega's voor het verslag te stemmen, alsook voor de amendementen die onder andere door mijn fractie zijn ingediend.

Pasqua
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb met belangstelling geluisterd naar de heer Lamassoure en de verschillende sprekers na hem. Als ik het standpunt van de Franse delegatie van mijn fractie nog eens in herinnering roep, zal niemand daarover verbaasd zijn. Ik heb vergeefs getracht te begrijpen, waarom een meerderheid van dit Parlement per se wilde dat Turkije tot de Europese Unie zou toetreden. Turkije ligt - voor het grootste gedeelte van zijn grondgebied - niet in Europa; dat is het minste wat je kunt zeggen. U hebt besloten Turkije aan te moedigen deel van onze Unie uit te maken. In feite werd dit besluit slechts door één ding gerechtvaardigd - hetgeen de heer Brok zojuist bevestigde - namelijk dat Turkije deel uitmaakt van de NAVO en dat het dientengevolge wenselijk is dat er een zekere overeenkomst zou zijn tussen de Europese Unie, zoals sommigen zich haar voorstellen, en de NAVO. Afgaande op hetgeen de heer Lamassoure zojuist zei en op het verslag dat hij presenteerde en dat vol stond met reserves en kritiek, worden wij gedwongen onszelf de nodige vragen te stellen. En net zo goed als ik van mening ben dat wij ervoor moeten oppassen om, zoals we maar al te vaak geneigd zijn, ons eigen institutionele systeem of systeem van waarden te promoten of trachten op te leggen, zo zijn er natuurlijk ook dingen die niet acceptabel zijn. Hoewel wij ons volledig bewust zijn van de problemen waarmee Turkije te kampen heeft vanwege de fundamentalistische moslimgroeperingen die zich op Turks grondgebied bevinden en een gevaar vormen en waartegen de nodige maatregelen moeten worden genomen, moeten wij tegelijkertijd onder ogen zien dat er ten aanzien van de democratische principes op zijn minst gezegd nog een zeer lange weg te gaan is. Overigens hebben velen van u dit eerder al opgemerkt. Ik wil daar echter nog iets anders aan toevoegen. Een aantal landen heeft de volkenmoord waarvan de Armeniërs het slachtoffer waren veroordeeld; sommige daarvan - met name Frankrijk - unaniem. Ik begrijp niet waarom de huidige Turkse regering en de huidige Turkse bevolking, die op geen enkele wijze verantwoordelijk zijn voor hetgeen gebeurd is, maar die wel verantwoordelijk zijn voor de collectieve geschiedenis, hardnekkig de verantwoordelijkheid voor deze genocide blijven afwijzen. Andere landen die zich schuldig hebben gemaakt aan volkenmoord, hebben deze verantwoordelijkheid wél aanvaard. Ik wil de Turkse delegatie, op deze plaats en dit moment, dan ook met klem verzoeken hetzelfde te doen. In ieder geval, zolang deze genocide niet erkend wordt, blijven wij wat ons betreft sterk gekant tegen de toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, begin deze maand kopte een vooraanstaand Nederlands dagblad op de voorpagina: "Als terroristen kunnen we in Europa onze gang gaan". Soms een al te pakkende en daarom niet waarheidsgetrouwe krantenkop? Het tegendeel is waar. Want het onthullende interview met een anoniem lid van de extreem-linkse terreurbeweging Dev Sol was geheel in overeenstemming met die onthutsende kop.
De openhartige Turkse terrorist liet er geen enkele twijfel over bestaan dat zijn organisatie het grondgebied van lidstaten van de Europese Unie ten volle benut als uitvalsbasis voor haar moorddadige acties tegen de Turkse staat en als al dan niet spontaan financieringsreservoir. "Want in Europa kan alles", verklaarde de man eenvoudig. En mocht Europa ernst maken met de terreurbestrijding, dan volgen er ook hier acties, dreigde hij.
Het vrijwel complete verslag van collega Lamassoure wijdt uitgerekend aan dit hoogst actuele en acute probleem geen aandacht. Toch is het een Turkse grief jegens de lidstaten van de EU sinds jaren! Daar weegt de waardering van de rapporteur, uitgesproken in paragraaf 29, voor de Turkse bijdrage aan de strijd tegen het internationaal terrorisme, echt niet tegenop. Over het terrorisme ín Turkije concludeert het verslag-Lamassoure in overweging G "dat de problemen in verband met diverse vormen van terrorisme in Turkije grotendeels zijn overwonnen". Graag verneem ik van de Raad en Commissie of zij deze, mijns inziens al te snelle, constatering delen.
Van officiële Turkse zijde klinken er heel andere geluiden. Stemmen die na de satanische terreuraanvallen op de VS sterk aan kracht hebben gewonnen. Zij verwoorden de gevoelens van diep gekrenkte gezagsdragers. Jarenlang hoefden zij zelfs niet op Europese solidariteit in hun bloedige strijd tegen Turkse terreurorganisaties te rekenen. Integendeel, lidstaten van de Europese Unie boden en bieden de activisten van deze bewegingen bescherming. En thans mág Turkije zowaar meedoen aan de internationale coalitie tegen het terrorisme, zo hekelen de autoriteiten in Ankara dit specifieke westerse gedoogbeleid.
Na die onvergetelijke datum van dinsdag 11 september acht Turkije de tijd gekomen om van de Europese Unie en haar lidstaten eindelijk effectieve antiterreurmaatregelen te verwachten. In concreto betekent dat ingaan op Turkse verzoeken tot uitlevering van Turkse terroristen in plaats van hun asiel of een verblijfsvergunning te verlenen. De Europese Unie en haar lidstaten dienen ten langen leste de permanente binnen- en buitenlandse bedreiging van de Republiek Turkije te erkennen. Aan de dubbele moraal van de Europeanen moet, althans in Turkse optiek, beslist een einde komen. Een dubbele EU-moraal tegenover Turkije van beklemtoning van mensenrechten, hand in hand met veronachtzaming van de strijd tegen het internationale terrorisme is onduldbaar. Ik spreek hier over de Turkse optiek.
Is deze ferme kritiek van Turkije aan Europees adres terecht? Feit is dat diverse gewelddadige groeperingen van Turkse origine organisatorische structuren onderhouden in lidstaten van de Europese Unie. Zeker na 11 september kunnen Brussel en de hoofdsteden van de landen van de Europese Unie daar moeilijker stilzwijgend aan voorbijgaan. Hoe denken Raad en Commissie in de toekomst samen te gaan werken met Turkije, toch een land dat formeel de status van kandidaat-lidstaat heeft, bij de bestrijding van het internationaal terrorisme? Aan juridische en politieke voetangels immers geen gebrek. De lang niet malse kritiek van het verslag-Lamassoure spreekt hier voor zich. Desalniettemin zullen de vorderingen bij de toetreding van Turkije tot de Europese Unie mede afhangen van de Europese reactie op Turkijes "open flank", lees ´s lands kwetsbare plek voor terreuraanvallen.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij graag aansluiten bij de vorige collega' s die volstrekt terecht hun complimenten hebben uitgesproken voor de kwaliteit van het verslag van de heer Lamassoure. Ik zeg "volstrekt terecht" , omdat ik weet welke felle en meeslepende debatten er al ruim twee jaar over dit onderwerp worden gevoerd.
Op deze plaats wil ik slechts twee punten van het verslag bespreken, die ook al door de heer Brok en anderen zijn aangesneden.
Het eerste punt betreft het geostrategische belang van Turkije, dat uiteraard versterkt is door de recente gebeurtenissen en door het feit dat de Europese Unie zich bewust is geworden van de noodzaak deel uit te maken van de coalitie tegen het fundamentalistische moslimterrorisme. In dit opzicht zou ik tegen onze Turkse collega' s op de tribune willen zeggen, dat de vrees dat de Europese defensie zich tot een rivaal zou ontwikkelen, dubbelop en parallel aan hetgeen zich binnen de Alliantie afpeelt, volkomen ongegrond is. De Europese defensie is opgebouwd binnen de NAVO en zal zich daar ook verder blijven ontwikkelen, eenvoudigweg omdat het Europa aan de middelen ontbreekt om het anders aan te pakken.
Het tweede punt betreft Cyprus. Het is al eerder gezegd: de oplossing van de Cypriotische kwestie is een van de voorwaarden - naar mijn mening een basisvoorwaarde - voor elk eventueel besluit om Turkije tot de Europese Unie toe te laten. Ik denk niet dat de Turkse bevolking op Cyprus op dit moment werkelijk gevaar loopt. Het lijkt mij dan ook een uiterst belangrijk gebaar indien Turkije erin zou toestemmen om, voor de duur van de lopende onderhandelingen, in eerste instantie zijn strijdkrachten op het Cypriotische grondgebied te verminderen of zelfs weg te halen - hetgeen de voorkeur zou hebben.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, allereerst wil ook ik natuurlijk collega Lamassoure gelukwensen met het feit dat hij erin geslaagd is een goed verslag op te stellen. Ik zeg dat vooral omdat ik in Turkije vaak geconfronteerd word met het verwijt dat het Europees Parlement Turkije ongunstig gezind is. Zij die dit beweren moeten nu wederom toegeven dat dit niet het geval is.
Net als het verslag van collega Swoboda is ook dit verslag een objectieve beoordeling van de situatie in Turkije. Zoals de rapporteur opmerkt, verdient de wetgevende activiteit van het Turkse parlement niets dan lof. De reële situatie in Turkije in aanmerking genomen zijn de Turkse collega' s, van wie er enkelen vandaag onder ons zijn, werkelijk succesvol geweest. Nu komt de uitdaging echter te liggen bij degenen die het karwei moeten afmaken. De ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie van de Republiek Turkije spelen hierin een rol van betekenis.
De langverbeide tenuitvoerlegging van de hervorming is dringend noodzakelijk, zeker nu, na 11 september, maar ook ondanks 11 september. Via de Turkse media kan worden vernomen dat er op sommige politiebureaus nog steeds wordt gemarteld. Nog steeds komen er mysterieuze zelfmoorden van gedetineerden voor. Zolang zich in Turkije dergelijke voorvallen voordoen en zolang Turkije niet bereid is om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen, is het logisch dat er geen datum wordt vastgesteld waarop de onderhandelingen over toetreding zullen beginnen en dat Turkije de enige van de dertien kandidaat-lidstaten is waarmee dergelijke onderhandelingen niet worden gevoerd.
Ik spreek de hoop uit dat dit laatste verslag de autoriteiten in Turkije zal bewegen een stap voorwaarts te doen en niet alleen over hervormingen te praten, maar ze daadwerkelijk in te voeren.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, dit uitstekende verslag laat zien dat Turkije vorderingen maakt op weg naar toetreding tot de Europese Unie, maar ook dat er nog heel wat moet gebeuren. Zo worden er bijvoorbeeld negentien mensen vervolgd wegens belediging van ambtenaren omdat zij een bijeenkomst bijwoonden waar slachtoffers van verkrachting in gevangenschap hun kwelgeesten aanklaagden. Tot deze slachtoffers behoorden niet alleen vrouwen. Het is schandalig dat in Turkije de slachtoffers worden veroordeeld en niet de daders. Ik doe een beroep op de Turkse autoriteiten om af te zien van deze beschamende vervolgingen.
Ten tweede roep ik de Turkse regering op om af te stevenen op een politiek akkoord met de Koerden. De PKK heeft nu twee jaar lang de wapenstilstand geëerbiedigd. Haar voorman, Abdullah Öcalan, heeft bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens een klacht ingediend wegens de oneerlijkheid van zijn proces. De tijd is rijp voor vredesonderhandelingen.
Tot slot: het is onaanvaardbaar dat er voor de bouw van de Ilisudam milieunormen en mensenrechten worden geschonden en tachtigduizend Koerden worden verdreven. Die dam mag er niet komen, en regeringen van EU-lidstaten, zoals die van Groot-Brittannië, mogen hiervoor geen exportkredieten verstrekken.

Uca
Mijnheer de Voorzitter, welke inspanningen heeft de Turkse regering zich sinds de Top van Helsinki getroost om de mensenrechten en de grondrechten te waarborgen, de Koerdische kwestie vreedzaam op te lossen en de doodstraf af te schaffen? De jongste herziening van de Turkse grondwet gaat niet ver genoeg. De doodstraf is slechts gedeeltelijk afgeschaft en de Koerdische taal is niet erkend. Is dit wel een echte hervorming? Mijn antwoord luidt: nee. Turkije mag in het uitbreidingsproces geen voorkeursbehandeling krijgen. Als we het verslag-Lamassoure ongewijzigd goedkeuren, dreigen we naar mijn mening te zwichten voor de wensen van Turkije.
De rapporteur stelt zich in het verslag op enkele punten terughoudend op, wat Turkije speelruimte geeft. Wij moeten erop staan dat er een politieke oplossing komt voor de Koerdische kwestie en dat de mensenrechten en de grondrechten worden gewaarborgd. De tijd is rijp voor omvangrijke hervormingen. Tijdens mijn reizen naar Turkije klonk in gesprekken met de bevolking steeds opnieuw het verlangen naar vrede, broederschap en vrijheid door. Ook ik draag deze boodschap in mijn hart en zal mij ervoor inzetten dat deze wens ooit wordt verwezenlijkt.

Zacharakis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur, de heer Lamassoure, van harte gelukwensen met zijn verslag. Het is overduidelijk dat hij zijn uiterste best heeft gedaan om een zo objectief en evenwichtig mogelijk verslag op te stellen over de vorderingen van Turkije op de weg naar toetreding tot de Europese Unie. Hij had geen gemakkelijke taak, gezien de bijzondere kenmerken die dit problematische land op verschillende, voor ons Parlement belangrijke gebieden vertoont, zoals de eerbiediging van de mensen- en minderheidsrechten en de democratische principes, het internationale gedrag, het afzweren van ernstige historische gebeurtenissen enzovoort.
Dankzij enkele door de rapporteur aanvaarde amendementen en niettegenstaande een aantal andere, door politiek opportunisme ingegeven amendementen kon een algemeen aanvaardbaar verslag worden opgesteld, waar zelfs de officiële Turkse kant zich in kon vinden. Wat dit betekent weten wij allemaal. Wij hoeven alleen maar terug te denken aan de beledigende opmerkingen van het Turkse Ministerie van Buitenlandse Zaken aan het adres van collega Poos en zijn verslag dat door Turkije zeer slecht werd onthaald.
Nu moeten wij afwachten of Turkije ook daadwerkelijk zal ingaan op de goede intenties en de bereidwilligheid van het verslag, en zich zal voegen naar de geest van opbouwende kritiek ten aanzien van de talrijke Turkse tekortkomingen. Zo wordt in het verslag op slechts indirecte wijze verwezen naar het in cultureel opzicht onaanvaardbare voortduren van de Turkse bezetting van Cyprus. Er wordt met geen woord gerept over de Turkse misdaden uit het verleden, zoals de genocide op de Armeniërs. Daarentegen wordt zelfs op lovende wijze gesproken over de paar kleine stappen van Turkije in de goede richting, en over feit dat Turkije zich, wanneer het uitkomt, conformeert aan - let wel - zijn verdragsverplichtingen, zoals artikel 5 van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.
De toekomst zal uitwijzen of Turkije deze welwillende boodschappen heeft opgepakt en heeft weten te waarderen. De ervaringen tot nu toe stemmen ons, vrees ik, niet optimistisch. Ik geloof niet dat Turkije binnenkort een duidelijk antwoord zal geven en zal aantonen dat het zijn kandidatuur en de uiteindelijke toetreding tot de Europese Unie waard is.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, in het verslag-Lamassoure staat dat Turkije het recht heeft lid te worden van de Europese Unie. Dat is de belangrijkste boodschap. Ik voor mij ben van mening dat Turkije niet alleen dit recht heeft: lidmaatschap is zelfs een bittere noodzaak voor dit land. Turkije heeft in historisch opzicht bewonderenswaardige inspanningen gedaan om nader te komen tot Europa. Die inspanningen zijn niet nu pas begonnen, maar al lang geleden. Sedert het eind van de negentiende eeuw probeert Turkije zich te moderniseren.
Als buren van Turkije, en ik zou haast zeggen als "historische tegenstanders" van Turkije, weten wij, Grieken, dat beter dan wie dan ook. Wij weten uit eigen ervaring hoe moeilijk het is om de traditie van het oosters despotisme te doorbreken en een moderne samenleving op te bouwen. In Turkije weegt deze traditie extra zwaar daar Turkije de top was van de despotische piramide in ons gebied.
Turkije heeft, mijnheer de Voorzitter, de historische pech gehad om bijna zonder kleerscheuren - ofschoon het natuurlijk zwaar te lijden heeft gehad - uit zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog tevoorschijn te komen. Het heeft de oorlogen niet verloren. Soms is het namelijk een geluk de oorlog te verliezen. Laten wij niet vergeten dat Frankrijk en Duitsland, de kern van de Europese Unie, beiden hebben verloren, de één aan het begin van de Tweede Wereldoorlog en de ander aan het eind daarvan. Daardoor hebben zij volgens mij geleerd dat wapens en gewelddadige confrontatie geen middel zijn om in de moderne wereld te overleven. De ramp van 11 september heeft mijns inziens aangetoond dat als men in de moderne wereld stand wil houden, men met elkaar moet praten, niet met terroristen natuurlijk maar wel met elkaar als er onderlinge spanningen zijn. Dan kunnen wij ook de terroristen isoleren en een veilige en billijke wereld opbouwen. Turkije is een Europees land van de derde wereld en moet de les leren die ook Frankrijk en Duitsland hebben geleerd. Het moet ervan doordrongen raken dat als men vooruit wil, men in deze tijd niet meer de oorlogen kan voeren die in de tijd van 1920 en 1940 thuishoren.
Het intern mechanisme en het systeem van buitenlandse betrekkingen dat Turkije heeft opgebouwd is volgens mij gebaseerd op dwang. Op die manier tiranniseert Turkije zijn volk. Die verschrikkelijke geschiedenis van gevangenen die zelfmoord plegen is daar samen met vele andere dingen een overduidelijk bewijs van. Natuurlijk is de stap die van Turkije wordt verlangd niet gemakkelijk. Turkije doet pogingen en wij moeten het natuurlijk helpen. Wij moeten Turkije in de Europese Unie opnemen, in de mate echter waarin Turkije zelf erin slaagt ons te benaderen.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag staan inderdaad enkele waarheden als een koe. Er staan echter ook dingen in die kant noch wal raken. Men zegt namelijk dat vooruitgang is geboekt alhoewel van vooruitgang geen sprake kan zijn. Men spreekt op een jubelende toon over het "nationaal programma" en over enkele specifieke hervormingen, maar in feite strooit men de mensen daarmee alleen maar zand in de ogen. De echte intentie wordt verborgen gehouden: men wil namelijk enkel de situatie van de volksmassa handhaven en in bepaalde opzichten zelfs verslechteren.
Wij hadden van tevoren gewaarschuwd dat met het besluit van Helsinki het regime niet zou worden aangezet tot democratisering, maar tot een nog brutalere houding. Het leger blijft een beslissende rol spelen in het politieke leven. De arbeidersbeweging wordt op de meest wrede manier aangepakt. Arrestaties - er zijn meer dan 10.000 politieke gevangenen - folteringen, moorden, onmenselijke omstandigheden in gevangenissen - die in het verslag juist worden geprezen - zijn aan de orde van de dag. De hongerstaking onder de gevangenen duurt nu al 370 dagen. Deze mensen zijn vastbesloten te sterven en er zijn al tientallen doden gevallen. De doodstraf is weliswaar afgeschaft, maar alleen voor strafrechtelijke delicten. Zij blijft van toepassing op degenen die voor democratie en vrijheid strijden. In het verslag worden deze vrijheidsstrijders als extremisten en door het Turks regime als terroristen bestempeld. De Koerden zijn verstoken van de meest elementaire rechten. 27 jaar na de barbaarse invasie maakt het bezettingsleger op Cyprus nog steeds geen aanstalten om te vertrekken, maar daar wordt in het verslag met geen woord over gerept.
Het sleutelelement in het verslag is paragraaf 29, waarin de bijdrage van Turkije aan de terreurbestrijding wordt geprezen. Daarmee bedoelt men waarschijnlijk de vervolging van de Koerdische strijders en de ondermijning van de vredesinspanningen in de Balkan, dat wil zeggen de openlijke steun van Turkije aan de UCK-misdadigers. In het verslag wordt Turkije aangemoedigd de toepassing van het NAVO-akkoord te vergemakkelijken.
Tot slot wil ik nog zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat wij met de Turkse volkeren verbonden zijn door gevoelens van broederschap en solidariteit en daarom kan ik niet voor dit verslag stemmen.
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat het maar goed is dat ik zojuist wat te vroeg mijn hoofdtelefoon heb afgezet. Daardoor heb ik mezelf waarschijnlijk het een en ander bespaard. Collega Lamassoure heeft een uitstekend verslag gepresenteerd. Dat hebben al vele collega' s gezegd. Ik zou het verslag "eerlijk " willen noemen, want ik ben van mening dat Turkije net als iedere andere kandidaat-lidstaat recht heeft op een eerlijk verslag. Dat wil zeggen dat wij niet alleen alle tekortkomingen aan de orde stellen, maar ook vooruitgang signaleren als die zich heeft voorgedaan.
De Turkse collega' s en de Turkse publieke opinie zou ik op het hart willen drukken: beoordeel het verslag in al zijn facetten en niet slechts op enkele passages, net als wij proberen om de ontwikkeling van Turkije in al haar facetten te beoordelen. Ik ben van mening dat een Turkije dat op weg is om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen een beter Turkije is dan een Turkije dat dit niet doet. Een Turkije dat de krachten steunt die de nog bestaande onaanvaardbare tekortkomingen in de politieke criteria proberen te overwinnen. Dit Turkije mag inderdaad geen politieke voorkeursbehandeling verwachten. Weliswaar wensen wij natuurlijk terecht dat alle moslimlanden ter wereld zo waren gestructureerd als Turkije. Dan zouden wij minder problemen hebben, juist ook in het licht van 11 september. Maar dit betekent niet dat wij een oogje toeknijpen bij de hantering van de toetredingscriteria. Anderzijds mag Turkije ook verwachten dat het geen extra voorwaarden worden opgelegd.
Ik ben bijvoorbeeld zeer te spreken over de formulering die collega Lamassoure inzake Armenië aanhoudt. Nadat wij afgelopen jaar nadrukkelijk hebben gewezen op de volkerenmoord, constateren wij dit jaar dat er kennelijk sprake is van positieve ontwikkelingen. Wij kunnen namelijk constateren dat er mensen bijeenkomen om over het verleden te spreken. In mijn eigen land zijn daarmee zeer goede ervaringen opgedaan. Ik ben dan ook van mening dat wij dit proces ook in dit concrete geval moeten stimuleren, opdat de betrekkingen tussen de buurlanden Turkije en Armenië zich in de toekomst voorspoedig kunnen ontwikkelen.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben het ermee eens dat de gemaakte vorderingen niet gering zijn, niet alleen wat de criteria van Kopenhagen betreft - een nogal kille, aristocratische term, die doet denken aan het Europa dat zichzelf steeds voor de leermeesteres van de democratie houdt. Ik denk eerder aan de zeer concrete vooruitgang op het gebied van de waarheid: de moed en de waarheid van een president die het aandurft de corruptie in zijn eigen land aan te klagen. We zouden Turkije echter onrecht aandoen als we hypocriet zouden zijn in plaats van duidelijk te zeggen waar het op staat. De duidelijkheid gebiedt ons te zeggen dat er nog veel werk te verrichten is voor de democratische cultuur en houding - dat wil zeggen hervormingen.
In dit opzicht is de capaciteit voor politieke en sociale hervormingen ten gunste van de Koerdische minderheid een zeer effectieve parameter. Het is waar en van belang dat Turkije voornemens is de grondwettelijke beperkingen op het gebruik van de Koerdische taal gedeeltelijk af te schaffen maar, Voorzitter, dit idee van 'gedeeltelijk' verbaast me een beetje: een 'gedeeltelijke' erkenning van een fundamenteel recht als het gebruik van de eigen taal is een paradox, een nogal groteske tegenstelling; het verbaast me ook dat men zich ertoe beperkt een cultureel recht te erkennen van een minderheid die niet eens beschikt over de meest elementaire politieke en sociale rechten.
Wij verwachten van Turkije signalen, mijnheer de Voorzitter, en juist op dit terrein zou er een signaal kunnen komen: met moed en verdraagzaamheid, met verdraagzaamheid en beschaving deze oude querelle met het Koerdische volk oplossen; over een dergelijk signaal zou het hele Europees Parlement zich enorm verheugen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Lamassoure gelukwensen met zijn uitstekende verslag.
Hoewel ik de omgang van de Turken met de mensenrechten en hun behandeling van de Koerden altijd heb bekritiseerd, ben ik ook een warm voorstander van het besluit van de Europese Raad van Helsinki in 1999 om Turkije als kandidaat-lidstaat te erkennen. Ik ben het niet eens met degenen die menen dat de Europese Unie slechts christelijke landen binnen haar grenzen zou mogen dulden. Ik ben voorstander van een pluralistisch Europa. En ik ben altijd van mening geweest dat Turkije een uiterst belangrijk bruggenhoofd kan vormen voor de huidige leden van de EU naar de islamitische wereld. Dit zou tot meer begrip en wederzijds respect kunnen leiden. Dat is vooral van belang in de veranderde wereld van na 11 september.
Maar Turkije heeft nog een lange weg te gaan. In haar periodieke verslag van vorig jaar kwam de Europese Commissie tot de slotsom dat de situatie in Turkije in de praktijk amper was verbeterd, ondanks dat er een brede discussie over politieke hervormingen was begonnen en de autoriteiten dat jaar verscheidene maatregelen hadden onderschreven ter verbetering van de internationale mensenrechtensituatie. Laten we hopen dat er in het volgende maand te verschijnen jaarlijks verslag sprake is van een wezenlijke verbetering. In dit verband juich ik de recente beslissing van het Turkse parlement toe om de grondwet zo te herzien dat Turkije verder in overeenstemming kan worden gebracht met het acquis communautaire. Bij de presentatie van de EU-Turkse Stichting van 17 oktober zei commissaris Verheugen dat deze hervormingen een belangrijke stap vormen in de richting van een betere bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in Turkije.
Het is duidelijk dat versterking van de banden tussen de Europese Unie en Turkije, waartoe ook toetreding kan behoren, de beste manier is om het proces van politieke hervorming en de verbetering van de mensenrechtensituatie te versnellen. Maar hoe snel het land kan toetreden, dat ligt uitsluitend aan Turkije zelf. De onderhandelingen kunnen pas beginnen als Turkije voldoet aan de criteria van Kopenhagen. Het land zal harder zijn best moeten doen om in dezen aan zijn verplichtingen te voldoen.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat uit dit debat opnieuw blijkt dat wij allen hetzelfde uitgangspunt huldigen: de toenadering van Turkije tot de Europese Unie is onstuitbaar en zal te zijner tijd uitlopen op toetreding. Maar er heerst ook eensgezindheid over een ander punt dat wij de Turkse autoriteiten niet duidelijk genoeg kunnen maken: om lid te kunnen worden, dient Turkije een volwaardige democratie te zijn.
Ik ben het eens met het verslag van de heer Lamassoure. Er is vooruitgang geboekt; de constitutionele hervorming die heeft plaatsgevonden is een belangrijke stap voorwaarts. Dat neemt echter niet weg dat er wel wat op valt af te dingen. Ten eerste worden bepaalde daden weliswaar niet meer als delict geclassificeerd maar ze blijven wel strafbaar. Ten tweede blijven ondanks deze grondwetswijziging andere wetten, zoals het strafrecht, de antiterrorismewet en de mediawet, gewoon van kracht. Dat betekent dat de vrije meningsuiting en het recht op demonstreren en vergaderen nog altijd aan banden worden gelegd. Mijn derde en meest zwaarwegende bezwaar is echter dat deze constitutionele hervorming niet in praktijk wordt gebracht; willekeurige arrestaties en schendingen van de mensenrechten zijn nog altijd aan de orde van de dag.
Ook vandaag heb ik - en ik zal niet de enige zijn - weer meerdere klachten ontvangen over de wijze waarop pleitbezorgers van de mensenrechten en hun organisaties het leven zuur wordt gemaakt. Om nog maar te zwijgen over de situatie waarin de Koerden verkeren. Ja, het Koerdische volk. Wat heeft het voor zin het verbod op een taal in te trekken als het in andere wetten verankerd blijft en een gemeenschap niet als volk wordt erkend. Want dat is het geval bij de Koerden. En wat heeft zo' n hervorming helemaal om het lijf, mijnheer de Voorzitter, als er geen einde wordt gemaakt aan de gevangenschap van de winnaar van de Sacharovprijs, mevrouw Leyla Zana? Wij moeten met klem vragen om haar vrijlating.

Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de geschiedenis erbij halen om aan te tonen dat je daarmee alle kanten uit kunt. Ik wil de heer Pasqua herinneren aan de herkomst van de presocraten, ik wil hem wijzen op het feit dat de wieg van de Ionische kunst in Turkije stond en dat de fanatiek christelijke Franse koningen er in de zestiende eeuw geen been in zagen het Ottomaanse rijk te betrekken bij hun strijd tegen de paus en de andere Europese staten.
Als wij het spoor van de geschiedenis volgen, zien wij goede en slechte dingen in Turkije. Het zo strategisch liggende Turkije is het enige echt seculiere land in de regio. De huidige vorm van Europa vloeit voort uit een zwaarbevochten secularisatieproces en in die zin is Turkije absoluut Europees. Wij moeten dan ook dankbaar zijn voor de pogingen die Turkije onderneemt om de religieuze inmenging een halt toe te roepen - het land heeft te kampen met zeer fundamentalistische bevolkingsgroepen. Het zou van Turkije een stabiliserende factor kunnen maken in de regio.
Anderzijds werden tijdens het Ottomaanse Rijk Griekse kloosters, soefi' s en joden ongemoeid gelaten. De machthebbers deden geen pogingen ze te vernietigen. Ook nu is Turkije een sterke staat die op het gebied van onderwijs een inhaalslag probeert te maken. Met spijt in het hart wijs ik mevrouw Uca op het feit dat 30 procent van de Turkse vrouwen uitgesloten wordt van middelbaar onderwijs. Zij mogen geen onderricht volgen, zij mogen zich niet ontplooien.
Tot slot zou ik ook willen ingaan op de schaduwzijden. Het grote manco van het Ottomaanse gedachtegoed is het concept van de onbegrensde rechten van de overwinnaar op de overwonnene. Het probleem van de gevangenissen en het gebruik van geweld ligt in het verlengde hiervan. De overwonnene, de zwakste, verliest alle rechten, wat resulteert in geweld, moord, stilte en dood. Ik denk dat wij op dit vlak hulp moeten bieden. Turkije is nu eenmaal een stabiliserende factor in de regio: het onderhandelt momenteel met Syrië en het kan een vreedzame grens met Europa creëren. Dit moet onze inzet zijn: wij moeten hulp bieden en de Europese ideeën bevorderen bij de Turkse regering.

Volcic
Mijnheer de Voorzitter, Turkije heeft een nieuwe kans om zijn strategische positie en zijn spreekwoordelijke militaire capaciteiten uit te buiten: laten we hopen dat zijn pro-westerse standpunt deze keer meer dan in het verleden wordt omgezet in de onmisbare interne hervormingen. De heer Lamassoure schetst een objectief, precies beeld van het land, maar verhult niet, ondanks wat positieve signalen, dat hij bezorgd is dat de situatie in Turkije weer zou kunnen verslechteren. Het is goed dat de regering een programma heeft ingediend met voorwaarden voor de toetreding tot de Europese Unie, het is goed dat zij werkt aan de grondwet, maar het is niet zo positief dat noch het traject noch het tijdpad van de hervormingen duidelijk is gedefinieerd. De Europese Unie eist niet dat alle landen hetzelfde traject doorlopen, maar toch zouden enkele waarden, enkele individuele en democratische rechten in Turkije en in zijn gevangenissen moeten worden gerespecteerd. Europa is geduldig.
Een laatste opmerking: de kwestie van de genocide van het Armeense volk krijgt vreemd genoeg van jaar tot jaar meer gewicht. De mensheid verdraagt nu geen leugens of onnauwkeurigheden meer over de verschrikkelijke feiten uit de geschiedenis. Het hoeft geen betoog dat de historische ex-vijanden een enorme bijdrage hebben geleverd om de gemoederen te kalmeren, om de emoties tot bedaren te brengen, door het bloedige kader van de twee wereldoorlogen te definiëren; een voorbeeld dat de Turken en Armeniërs zo snel mogelijk zouden moeten volgen, om een begin te maken met de normalisering van de betrekkingen tussen de twee buurlanden.
Tot slot ben ik ervan overtuigd dat Armenië graag bereid zou zijn voor een van de Europese instellingen een monument op te richten voor het aangedane leed en het verder als geschiedenis te beschouwen. Op die manier zullen ook wij documenten over Turkije kunnen schrijven zonder het dilemma hoe we met de Armeense kwestie moeten omgaan. Herdenken voor een betere toekomst!

Sommer
Mijnheer de Voorzitter, omdat ik laat in het debat aan het woord kom, bevind ik mij in de positie dat eigenlijk alles al gezegd is, maar nog lang niet door iedereen. Niettemin wil ik nog twee punten aanroeren die ik van bijzonder belang acht.
Allereerst wil ik echter de rapporteur hartelijk danken. Ik vind zijn verslag voortreffelijk. Het is erg gematigd. Wij vinden het zeer acceptabel, temeer daar het op consensus is gericht. We mogen niet vergeten dat het om een voortgangsverslag gaat. Ik denk dat er nog veel meer voortgangsverslagen over de toenadering van Turkije tot Europa zullen verschijnen.
Nu naar de punten waarover ik iets wil zeggen. Allereerst het onderwerp doodstraf. Ik meen dat dit vanavond hier nog niet voldoende aan de orde is gekomen. De politieke hervormingen die Turkije onlangs op gang heeft gebracht, zijn uiterst veelbelovend en kunnen onze goedkeuring ook wegdragen. Maar we weten allemaal - en dat moeten wij nadrukkelijk zeggen, zodat het ook tot Turkije doordringt - dat dit vanuit Turks perspectief een enorme stap voorwaarts betekent. Vanuit ons gezichtspunt is het natuurlijk nog maar een begin. Ik moet zeggen dat wij wat Turkije betreft altijd enigszins op twee gedachten hinken. Maar misschien is wat betreft de mensenrechten momenteel de weg al het doel. Om terug te komen op de doodstraf: die dient naar onze mening uiteraard geheel te worden afgeschaft. Vanuit democratisch perspectief kan er geen sprake zijn van een gedeeltelijke afschaffing. De doodstraf kan alleen geheel worden afgeschaft. Het is volstrekt duidelijk dat dit op dit moment in Turkije met het oog op het binnenlands beleid moeilijk is.
Een tweede punt dat ik belangrijk vind, is de strijd tegen de corruptie binnen Turkije. Want zolang corruptie daar het openbare en sociale leven bepaalt, heeft de bevolking geen vertrouwen in de politiek. En zolang de bevolking geen vertrouwen in de politiek heeft, heeft zij meer vertrouwen in het leger. In een democratie kan het echter niet zo zijn dat het leger via de Nationale Veiligheidsraad in feite altijd het laatste woord heeft over de besluiten van het parlement. Wat dit betreft valt er in Turkije nog veel te verbeteren. Dat zal alleen lukken als de corruptie wordt bestreden en het vertrouwen van de bevolking in de politiek wordt versterkt.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Lamassoure bedanken voor zijn doorwrochte werk. Ik heb de volgende vraag voor de commissaris voor de uitbreiding, Verheugen: kan Turkije lid worden van de Europese Unie terwijl het land Noord-Cyprus blijft bezetten, terwijl Turken uit Anatolië zich in Noord-Cyprus vestigen en terwijl er op dit deel van het eiland verwoestingen zijn aangericht van het historisch erfgoed zoals kloosters, kerken en gebouwen van culturele waarde? Als het mogelijk is dat een land als Turkije een deel van een ander toekomstig EU-land bezet, in dit geval Cyprus, en toch lid wordt, wat blijft er dan nog over van de democratie en het vredesdenken die de gemeenschappelijke basis vormen voor onze normen en waarden en de kern vormen van de Europese samenwerking? Zijn onze vredesinspanningen dan nog geloofwaardig?
Naar mijn mening is het noodzakelijk dat Turkije even voortvarend als Duitsland zijn zwarte hoofdstuk in de geschiedenis van de 20ste eeuw onder ogen ziet. Turkije kan niet langer de genocide van anderhalf miljoen christelijke Armeniërs ontkennen. Evenmin valt te ontkennen dat tevens christelijke Assyriërs, Chaldeeërs en Syriërs slachtoffer zijn geweest van een volkenmoord, dat honderdduizenden mensen zijn gedood na een fatwa die in 1914 door de hoogste islamitische leider tegen de christenen is afgekondigd.

Verheugen
. -(DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de Commissie juicht het toe dat er zich in dit debat over Turkije een brede consensus heeft afgetekend. Ik hoop dat deze eensgezindheid ons van nut zal zijn bij de beoordeling van het verslag dat voor ons ligt.
Ik wil ook benadrukken dat de Commissie de conclusies onderschrijft die rapporteur Lamassoure in zijn verslagen trekt. Ook hier heerst een brede consensus, wat ons verdere werk eveneens zal vergemakkelijken. Er is zojuist een aantal keren gezegd dat Turkije voor ons belangrijker is geworden, en ook ik onderstreep dat. Dat heeft overigens niet alleen te maken met de geostrategische ligging van het land. Ik waarschuw er altijd voor om Turkije af te doen als een locatie van bijzonder geostrategisch belang. Ik ben veeleer van mening dat het unieke van Turkije gelegen is in zijn culturele en historische rijkdom en in de politieke rol die het kan spelen op deze grens tussen twee werelden. De politieke elite in Turkije heeft zich vastbesloten betoond om het land verder te moderniseren en beter aan de Europese standaard te laten voldoen.
De herziening van de grondwet waartoe nu besloten is, getuigt daar duidelijk van. Ik beschouw deze hervorming van de grondwet als een wezenlijke vooruitgang. Het Turkse parlement heeft deze belangrijke besluiten heel snel en met overweldigende meerderheid genomen. Ik vind het van groot belang dat die meerderheid zo groot is, omdat daaruit blijkt dat er in Turkije kennelijk toch een brede maatschappelijke consensus bestaat over de noodzaak Turkije in een democratische rechtsstaat te veranderen.
Maar eerst moet nog blijken wat deze veranderingen in de praktijk waard zijn. In Turkije is het altijd maar de vraag wat er daadwerkelijk verandert. Daarom heeft eenieder gelijk die in dit debat heeft gezegd: wij willen nu eerst zien hoe Turkije deze veelbelovende grondwetsherziening ten uitvoer legt en wat er echt verandert. De Commissie is het ook wat dit betreft eens met het Europees Parlement dat er, ondanks de herziening van de grondwet en de aangekondigde nieuwe wetgeving, nog hard moet worden gewerkt om de mensenrechten in Turkije werkelijk en duurzaam te beschermen.
Onze betrekkingen hebben zich sinds Helsinki gunstig ontwikkeld. De pretoetredingsstrategie wordt uitgevoerd. Zoals bij alle kandidaat-lidstaten zijn ook voor Turkije de prioriteiten vastgelegd in een toetredingspartnerschap. Turkije heeft dit jaar een programma voor de overname van het acquis ingediend, dat overigens ook het hier meermaals geëiste tijdschema voor het vaststellen van wettelijke voorschriften bevat. Deze wettelijke voorschriften moeten overeenstemmen met het acquis communautaire.
Wij zetten de pretoetredingsstrategie ten aanzien van Turkije voort op basis van de beginselen die in Helsinki zijn vastgesteld. Dat houdt zonder meer in dat er pas kan worden gesproken over de start van onderhandelingen als is voldaan aan de politieke toetredingsvoorwaarden. Ik benadruk ook hier dat de politieke toetredingsvoorwaarden die de EU stelt niet worden versoepeld, voor niemand ter wereld.
De logica van onze besluiten van Helsinki wil dat Turkije, afgezien van de toetredingsonderhandelingen, op alle terreinen hetzelfde moet worden behandeld als de overige kandidaat-lidstaten. In het verslag-Lamassoure wordt gewezen op de precaire economische situatie in Turkije. Ik wil Turkije aansporen om de economische hervormingen voort te zetten die met het Internationaal Monetair Fonds zijn overeengekomen. Wat ons betreft: wij zullen de eerste tranche uit de faciliteit voor het proces van structurele aanpassing van de Europese Unie voor Turkije ten bedrage van 75 miljoen euro zo snel mogelijk ter beschikking stellen.
Voorts dringen wij erop aan dat ook het vredesproces in Cyprus onder auspiciën van de Verenigde Naties zo spoedig mogelijk wordt hervat. Turkije heeft dit proces zijn steun toegezegd. Maar ik moet benadrukken dat de Europese Unie verwacht dat deze steun in concrete stappen wordt vertaald, en dat die steun ertoe leidt dat er daadwerkelijk een oplossing wordt gevonden.
Ik heb er alle vertrouwen in dat de toetredingsonderhandelingen met Cyprus in de loop van het volgend jaar worden afgerond. Daarom is het van groot belang dat de betrokken partijen alles in het werk stellen om tot een duurzame politieke oplossing te komen. De elementen van een oplossing die tegemoet komt aan de wensen en belangen van alle betrokkenen, zijn bekend. Wat we nodig hebben, is de politieke moed om onze kans te grijpen en de kwestie Cyprus nu op te lossen. De deur staat nu open, maar dat zal waarschijnlijk niet lang meer duren.
Een oplossing van de kwestie Cyprus zal de verdere ontwikkeling van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije zonder meer ten goede komen. De betrekkingen tussen Griekenland en Turkije zijn aanzienlijk verbeterd. De Commissie juicht de overeengekomen vertrouwenwekkende maatregelen toe. De beide ministers van Buitenlandse Zaken, Ismail Cem en Georgio Papandreou, wens ik van harte geluk met hun initiatieven en successen. Zij hebben allebei veel bijgedragen aan het ontstaan van een gunstig klimaat voor verdere vooruitgang in de regio.
Wat betreft de nog bestaande problemen op het terrein van het Europese veiligheids- en defensiebeleid, heb ik Turkije enkele dagen geleden opgeroepen zo spoedig mogelijk bij te dragen aan een constructieve oplossing. In ieder geval dient dit probleem nog voor de bijeenkomst van de Europese Raad in december aanstaande in Laken te worden opgelost.
Met wat extra inspanning moet het mogelijk zijn - en naar mijn mening is dat mogelijk - om tot overeenstemming te komen. We zijn ons terdege bewust van de wensen van Turkije, met name ten aanzien van mogelijke acties in de regio. Ik doe echter een beroep op onze Turkse partners om door een constructieve opstelling een spoedige overeenkomst mogelijk te maken. Wij moeten van een kandidaat-lid van de Europese Unie kunnen verwachten dat het een van de belangrijkste projecten voor de toekomst van de Europese Unie niet dwarsboomt, maar steunt.
Volgens de Commissie is het belangrijk dat de betrekkingen tussen Turkije en Armenië worden verbeterd teneinde de veiligheid en stabiliteit in de regio te bevorderen. Daarom is de Commissie ook zeer te spreken over de jongste initiatieven vanuit de burgerbevolking in deze beide landen om de mensen aan weerskanten van de grens nader tot elkaar te brengen en met hulp van onafhankelijke historici het trieste verleden te verwerken.
Ook ben ik blij met het standpunt van het Europees Parlement ten aanzien van het financiële steunprogramma. De voorgestelde wijzigingen zijn voor ons aanvaardbaar. Ik ben het vooral ook met het Parlement eens dat er moet worden gezorgd voor een effectieve coördinatie van de verschillende financiële bronnen en programma' s.
Inderdaad: waarschijnlijk bevinden wij ons momenteel in een cruciale fase in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Met de goedkeuring van de verslagen van de heer Lamassoure zijn voor het einde van het jaar alle noodzakelijke elementen aanwezig voor onze pretoetredingsstrategie. Wij kunnen dan overgaan op een nieuwe fase, waarin onze aandacht vooral gericht dient te zijn op de verwezenlijking en de intensivering van de Turkse voorbereidingen op de toetreding.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Veilig laden en lossen van bulkschepen
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0326/2001) namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van voorschriften en geharmoniseerde procedures voor veilig laden en lossen van bulkschepen (7193/1/2001 - C5-0292/2001- 2000/0121(COD)) (Rapporteur: de heer Van Dam).

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, vandaag behandelen wij het gemeenschappelijke standpunt van de Raad inzake het veilig laden en lossen van bulkcarriers. Op 12 februari jongstleden bespraken wij dit onderwerp in eerste lezing.
Het Commissievoorstel voor een richtlijn hield verband met het grote aantal ongevallen met bulkcarriers. Uit onderzoek is gebleken dat veel van deze ongevallen het gevolg waren van de conditie van de scheepswand. Schade aan de wand kan, in combinatie met de golfbewegingen, tot een fatale afloop leiden. Inventarisatie van procedures en praktijk wees uit dat bulkcarriers regelmatig beschadigd raakten bij het laden ofwel lossen ervan. Tevens bleek dat er nauwelijks procedures toegepast worden die schade aan bulkcarriers moeten helpen voorkomen. In internationaal verband is een code opgesteld waarin fundamentele veiligheidsprincipes voor het laden en lossen zijn vastgesteld: de Bulk Loading and Unloading Code, de BLU-code. Vanuit deze principes zijn procedures beschreven die voor, tijdens en na het laden en lossen van bulkcarriers in acht moeten worden genomen.
Twee van de belangrijkste punten zijn: een, de aanstelling van een terminalvertegenwoordiger en ten tweede de mogelijkheid voor de havenautoriteiten om het laden en lossen in geval van nood stop te zetten.
Ondanks oproepen van de IMO om de BLU-code in nationale wetgeving om te zetten, is dat tot heden in veel landen niet gebeurd. Hierin wil de Europese Commissie verbetering brengen. Namens de vijftien lidstaten wil zij de oproep van de IMO beantwoorden en de BLU-code een wettelijke status te geven.
Het Commissievoorstel beoogt dan ook de BLU-code in communautaire wetgeving op te nemen. Daarnaast bevat het de eis aan terminals een kwaliteitszorgsysteem op te zetten zodat de kwaliteit van de laad- en loshandelingen constant op een voldoende niveau ligt. Tevens is dit systeem bedoeld als tegenhanger aan land van het veiligheidssysteem ISM, dat geldt voor de bulkcarriers aan de zeekant.
Het Parlement heeft in zijn eerste behandeling van dit voorstel op 13 februari 2001 ingestemd met de basisgedachte ervan en veertien amendementen daarop ondersteund. De belangrijkste amendementen hadden betrekking op twee onderwerpen:
In de eerste plaats de verplichting van de bevoegde autoriteiten om in het laad- en losproces in te grijpen zodra hun bekend is dat een gevaarlijke situatie voor het personeel ofwel het schip is ontstaan.
In de tweede plaats het verbeteren van de informatiestromen tussen de betrokken actoren.
De Raad heeft in zijn gemeenschappelijk standpunt het merendeel, namelijk elf van deze amendementen althans naar de geest overgenomen.
Drie amendementen zijn dus niet overgenomen. Verder heeft de Raad een aantal elementen aan het voorstel toegevoegd. Op die elementen en de drie niet overgenomen amendementen wil ik nog kort ingaan.
In de eerste plaats is het toepassingsgebied enigszins beperkt. De richtlijn geldt nu voor schepen die een haven in de Europese Unie aandoen en niet met eigen apparatuur worden gelost. Verder mogen terminalexploitanten zich op het vlak van de inspectie en de informatie beperken tot die terreinen waarvoor zij direct verantwoordelijk zijn.
In de tweede plaats heeft de Raad enkele wijzigingen aangebracht in het verplichte kwaliteitszorgsysteem. Voor nieuwe terminals is een aanloopuitstel toegevoegd, terwijl bestaande terminals drie jaar de tijd krijgen om aan de vereisten te voldoen. Een ander nieuw aspect is dat naast de ISO 9001:2000 ook gelijkwaardige systemen zijn toegestaan. Zodoende hoeven terminals die nu reeds een geschikt kwaliteitssysteem hebben, niet tegen hoge kosten een ander, gelijkwaardig systeem te installeren.
In de derde plaats heeft de Raad de amendementen aangevuld, die rapportage en verslaglegging tussen de verschillende actoren verbeteren.
De drie punten die de Raad uiteindelijk niet heeft geaccepteerd betreffen kleine wijzigingen op overweging 13, op artikel 10, lid 1 en 2. Daarnaast zijn enkele wijzigingen in de bijlagen aangebracht die een aantal overbodige bepalingen verwijderen en enkele veiligheidswaarborgen inbouwen.
Mijnheer de Voorzitter, na evaluatie van alle wijzigingen door de Raad, is mijn conclusie dat de Raad aan de essentiële amendementen van het Parlement tegemoet is gekomen. De resterende amendementen zijn niet van zo groot belang, dat een langer uitstel van de invoering en toepassing van deze wetgeving verantwoord is. Daarom is de aanbeveling die ik en de Vervoerscommissie in dit Parlement doen het gemeenschappelijk standpunt ongewijzigd aan te nemen en aan te dringen op een spoedige implementatie en toepassing in de lidstaten.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie staat achter het werk dat tot nog toe samen met de heer Van Dam en de Raad is verricht. Deze aanbeveling is een belangrijke mijlpaal, vooral voor de veiligheid op zee, des te meer gezien de alarmerende balans van het verleden: in de afgelopen tien jaar, van 1990 tot 1999, zijn 146 bulkschepen gezonken en 780 slachtoffers gevallen onder de bemanning, dat alles tijdens het laden en lossen van deze schepen.
Met deze richtlijn van de Commissie wordt eindelijk een sector geharmoniseerd die in het verleden te veel en te gevaarlijke uitzonderingen heeft gekend. We gaan de laad- en losprocedures harmoniseren, de normen voor de veiligheid zowel in als buiten de terminals, het niveau van verantwoordelijkheid aan land en op de schepen.
Het is belangrijk dat dit bereikt wordt door met name het kwaliteitsniveau te verhogen. Volgens ons is de kwaliteit een absolute en fundamentele voorwaarde om veiligheidsstandaarden te kunnen zetten die aan onze eisen beantwoorden. Het is belangrijk dat het Parlement en de Raad meteen een evenwicht hebben gevonden, een evenwicht waarin bovendien de geest van de amendementen wordt geëerbiedigd die door het Parlement zijn ingediend en aangenomen.
We zijn nu eindelijk op weg naar strengere Europese regelgeving, een procedurecode met de moed en de verdienste om veiligheid boven alles te stellen, ook boven economische of financiële belangen. Dat is de reden waarom we met het resultaat van dit verslag volstrekt tevreden zijn.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil rapporteur Van Dam bedanken voor het opstellen van een geslaagd verslag. Het vergroten van de veiligheid op zee vereist voortdurende maatregelen. Het vergroten van de veiligheid bij het laden en lossen van bulkschepen is een belangrijke maatregel voor het verbeteren van de veiligheid in de zeevaart. Zoals bij veel zaken die betrekking hebben op de veiligheid op zee, zijn ook over deze regels op vrijwillige basis afspraken gemaakt in de Internationale Maritieme Organisatie. Aangezien de wetgeving tegenwoordig slechts van tijd tot tijd wordt toegepast, is het goed dat de wetgeving onderdeel wordt van de communautaire regelgeving. Het verbeteren van het laden en lossen van bulkschepen en het functioneren van havens bevordert ook de ontwikkeling van belangrijke intermodale transporten. Naast het verder aanscherpen van de regels moet ervoor worden gezorgd dat de nodige maatregelen realistisch en uitvoerbaar zijn.
De grootste tekortkoming in het standpunt van de Raad is, zoals de rapporteur zegt, dat er niet wordt verplicht alle gegevens over schade aan de constructie of de uitrusting van een schip aan de betreffende classificatiemaatschappij door te geven. Ik wil ook de aandacht vestigen op het feit dat maatregelen die alleen in de Unie worden genomen ter vergroting van de veiligheid op zee niet voldoende zijn. Kwesties van veiligheid en verantwoordelijkheid moeten waar mogelijk wereldwijd worden geregeld. Deze zaak moet snel worden afgehandeld, ook al zijn niet alle voorstellen van het Parlement in eerste lezing in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. Onze fractie steunt de aanneming van het gemeenschappelijk standpunt in deze vorm.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is verheugd over het verslag dat door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is opgesteld inzake het voorstel voor een richtlijn tot vaststelling van voorschriften en geharmoniseerde procedures voor veilig laden en lossen van bulkcarriers. Ik wil met name de heer Van Dam bedanken voor zijn verslag en voor zijn steun aan de Commissie bij haar inspanningen om deze veiligheid van de bulkcarriers te vergroten. Deze richtlijn maakt de omzetting in communautaire wetgeving mogelijk van de code van de Internationale Maritieme Organisatie, die nu van toepassing is op het gebied van de veiligheid bij het laden en lossen van deze schepen, alsmede van bepaalde gedeelten van het verdrag inzake de bescherming van het menselijk leven op zee. Deze code, die in feite een aanbeveling is, werd in 1997 door de IMO ingesteld, maar is tot op heden slechts sporadisch toegepast. Zodra deze code in alle havens van de Unie verplicht wordt gesteld, zal hij veel vaker worden toegepast en dus bijdragen aan de veiligheid van alle bulkcarriers die de havens van de Unie aandoen. Zoals de rapporteur aangaf, is het doel van deze richtlijn te voorkomen dat bulkcarriers verloren gaan, hetgeen er in feite op neerkomt dat deze schepen schipbreuk lijden. Het komt voor dat ze op volle zee plotseling in stukken uiteenvallen en in enkele minuten vergaan, hetgeen een aanzienlijk aantal slachtoffers met zich meebrengt. Zoals de heer Fava opmerkte, laten de statistieken helaas niets aan duidelijkheid te wensen over: gedurende de afgelopen tien jaar zijn er door deze schipbreuken 134 schepen verloren gegaan en 743 mensen overleden. Daarnaast valt er een constante tendens waar te nemen ten aanzien van de gemiddelde leeftijd en het totale deadweight tonnage per jaar van de schepen die zijn vergaan. Het was dus noodzakelijk deze kwestie van de veiligheid van de bulkcarriers aan te pakken en uit onderzoek is gebleken dat de slechte methoden van laden en lossen beschouwd kunnen worden als een van de voornaamste oorzaken van deze tragische ongevallen. Zoals de rapporteur opmerkte, is de richtlijn ontworpen om ervoor te zorgen dat men zich bij het laad- en losproces van vrachten in onze havens aan strikte regels houdt om te voorkomen dat de schepen bij het laden en lossen van zware bulkvrachten beschadigd worden. Voor en tijdens de laad- en loshandelingen dient er contact alsmede overeenstemming te bestaan tussen de bemanning aan boord en het personeel op de kade. Bovendien dient er vooraf een plan overeengekomen te worden over de wijze waarop het laden en lossen zal plaatsvinden. Grote voorzichtigheid is geboden bij de bediening van het zware materieel dat meestal bij dit soort handelingen wordt gebruikt, en ingeval er onenigheid ontstaat tussen de twee partijen - het havenpersoneel en de scheepsbemanning - moet de bevoegde autoriteit kunnen ingrijpen en het laad- en losproces kunnen stopzetten om te voorkomen dat de constructie van de schepen beschadigd raakt. De Commissie is dus uitermate tevreden dat het Parlement van plan is het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zonder amendementen goed te keuren, want als deze richtlijn snel wordt aangenomen, kan zij immers op korte termijn in werking treden. Dit bewijst eveneens dat het Europees Parlement en de Raad in staat zijn om over deze gevoelige kwestie van de maritieme veiligheid snel en in grote verbondenheid tot een besluit te komen. De Commissie hoopt dat deze verbondenheid ook bij de behandeling van andere belangrijke dossiers die momenteel op de agenda staan, naar voren zal komen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in of vertrekken uit havens in de Gemeenschap
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0327/2001) van de heer Vatanen, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in of vertrekken uit havens in de Gemeenschap (COM(2001) 46 - C5-0051/2001 - 2001/0026(COD)).

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's die nog wakker zijn, de economische integratie van Europa is een doel dat ook de vele tegenstanders van politieke integratie zonder morren goedkeuren. Het bevorderen van de korte vaart krijgt ook brede steun, omdat de bescherming van het milieu en een aanzienlijke vermindering van de files op onze wegen noodzakelijk zijn. Het Commissievoorstel voor een gemeenschappelijk havenformulier is een goede, hoewel dit keer geen politieke emoties oproepende stap naar een vereenvoudiging van de havenformaliteiten. Men moet beseffen, dat de momenteel in de lidstaten gebruikte formulieren zeer veel van elkaar verschillen. De ontwerprichtlijn zou betekenen dat de FAL-formulieren van de Internationale Maritieme Organisatie altijd in onze havens geaccepteerd moeten worden. Eindelijk krijgen wij van de Commissie een voorstel dat de bureaucratie helemaal niet vergroot. Dat zou vaker mogen gebeuren. Het komt doordat de lidstaten helemaal niet verplicht zijn bepaalde formulieren te eisen; als een lidstaat het daarentegen nodig vindt over gegevens te beschikken die in de ontwerprichtlijn worden genoemd, moet hij altijd de FAL-formulieren accepteren.
Ik steun het voorstel van de Commissie en vind dat wij het met open armen moeten ontvangen. Ik heb enkele technische amendementen ingediend die in overeenstemming zijn met het inleidende standpunt van de Raad. Ik ben van mening dat wij nu bij wijze van uitzondering aan één lezing genoeg hebben. Ik bedank dan ook de leden van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme die erin zijn geslaagd het in ons allen aanwezige politieke dier in toom te houden en geen eigen amendementen hebben ingediend. De wens overal een eigen stempel op te drukken mag er niet toe leiden dat de doelen vervagen en de tijdschema's eronder leiden. Dit keer hebben wij die klippen op voorbeeldige wijze ontweken.
Het gezamenlijk in gebruik nemen van de FAL-documenten van de IMO bevordert het goed functioneren van de interne markt en is beslist een welkome verbetering. Ik wil echter het belang ervan niet overschatten, omdat er slechts sprake is van een vrij klein onderdeel van een groter geheel. Wij krijgen geen dynamiek in de havens door alleen de formulieren te standaardiseren, maar ook door meer concurrentie in de havens te brengen. Het belang van mijn verslag hangt er in hoge mate van af of wij de moed hebben ook het Commissievoorstel om de havendiensten te liberaliseren goed te keuren, zonder dat wij dat verwateren door diensten weg te laten. Ik hoop dan ook dat het Parlement de opbouw van Europa voortzet door monopolies te slopen. Ik richt mij hierbij symbolisch en vragend tot mijn collega Jarzembowski, die door mij zeer wordt gewaardeerd.
Ten slotte wil ik nog de Commissie en de Raad voor de samenwerking bedanken. Europa heeft meer constructieve maatregelen nodig en minder politiek gemotiveerde tegenstellingen. Ik vertrouw erop dat wij met de nu voorgestelde maatregelen de positie van het maritiem verkeer kunnen verbeteren. U staat aan het roer, waarde collega's. Laten wij Europa naar goed concurrerende havens loodsen!

Miguélez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten steunt zowel dit voorstel van de Commissie als het verslag van de heer Vatanen. De rapporteur, die ons eerder heeft laten zien hoe vaardig hij wereldwijd de wegen berijdt, laat ons nu versteld staan over zijn kennis inzake zeer weerspannige materie als het maritieme vervoer en de meldingsformaliteiten waaraan schepen moeten voldoen wanneer zij aankomen in of vertrekken uit een van onze havens.
Beetje bij beetje bouwen mensen als mijnheer Vatanen, ikzelf, u allen, aan een gemeenschappelijk Europa. Wel is het zo dat wij ondertussen een achterstand van achttien jaar hebben opgelopen ten aanzien van 1 januari 1983, zo lang geleden al, de datum waarop de communautaire instellingen en de toentertijd 10 lidstaten van de Unie de Europese Akte goedkeurden.
De harmonisatie van de meldingsformaliteiten zal het maritieme vervoer tussen de lidstaten ongetwijfeld vergemakkelijken, iets wat ook het vervoer over de zee voor korte afstanden aantrekkelijker maakt. Dat betekent dat het vrachtvervoer over onze overvolle wegen enigszins zal afnemen. Het enige minpuntje is, zoals de rapporteur ook zegt in zijn toelichting, dat het transport van gevaarlijke producten niet onder deze regeling valt.
Wij vragen de Commissie om deze normalisering van informatie niet te beperken tot het communautaire gebied. De Unie moet erop aandringen dat deze normalisering op internationaal niveau, binnen het kader van de Internationale Maritieme Organisatie en de FAL-Conventie, wordt doorgevoerd. En alhoewel het voorstel van de Commissie daar niet toe verplicht, verzoeken wij de lidstaten die deze conventie nog niet hebben geratificeerd, dat alsnog te doen.
Tot besluit wil ik de rapporteur, de heer Vatanen, complimenteren met zijn uitstekende verslag.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil allereerst rapporteur Vatanen bedanken voor de goede voorbereiding die erop gericht is deze belangrijke zaak snel vooruit te helpen. Een goed functionerende interne markt vereist soepelheid en meer gestandaardiseerde praktijken in de vervoerssector. De meldingsformaliteiten voor binnenlopende en uitvarende schepen verschillen in de lidstaten echter in grote mate van elkaar. Verscheidene lidstaten hebben het Verdrag inzake vergemakkelijking van het verkeer ter zee van de Internationale Maritieme Organisatie al ondertekend. De onderhavige ontwerprichtlijn is er een goed voorbeeld van dat al internationaal erkende en goed bevonden praktijken direct als basis voor wetgeving kunnen worden gebruikt. Naar mijn mening is het naast het vergroten van de veiligheid in de zeevaart van belang de praktische procedures te vergemakkelijken. Met duidelijke, uniforme maar flexibele procedures wordt de zeevaart een aantrekkelijker alternatief in de vervoerssector. Dat kan een zeer positieve invloed hebben op de korte vaart. Het verbeteren van havenpraktijken vergemakkelijkt ook de ontwikkeling van het belangrijke intermodale vervoer. Aangezien er verscheidene formulieren worden gebruikt, moet men voortaan aandacht schenken aan het beter benutten van elektronische communicatie.
Goed in het voorstel is dat het de bedoeling is de richtlijn snel in wetgeving om te zetten. De rapporteur heeft goede amendementen op de ontwerprichtlijn ingediend. Onze fractie steunt het verslag en de snelle afhandeling van deze zaak.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Vatanen complimenteren met zijn uitstekende verslag. Ook de overige bijdragen aan de discussie verdienen een compliment, terwijl ik tot mijn tevredenheid kan vaststellen dat alle instellingen dit voorstel binnen zeer korte tijd hebben bestudeerd en dat het - evenals bij het vorige dossier - mogelijk zal zijn hierover te gelegener tijd overeenstemming te bereiken. Dit toont aan hoe groot het belang is dat wij tegenwoordig allen aan de kustvaart hechten. Sinds enkele jaren heeft de Gemeenschap een veelomvattend beleid ingesteld dat erop gericht is de kustvaart zodanig te ontwikkelen, dat deze een levensvatbare, realistische vervanging voor het wegvervoer kan zijn. Overigens werd dit beleid nog versterkt door het Witboek over het Europees vervoerbeleid tot 2010. Een van de onderdelen van dit beleid is het overwinnen van obstakels die de ontwikkeling van de kustvaart in de weg staan. Toen wij onlangs een inventarisatie van deze obstakels maakten, bleek dat het complexe karakter van de administratieve, documentaire procedures als een van de voornaamste knelpunten werd beschouwd. De heer Vatanen was zo vriendelijk op te merken dat de Commissie - voor één keer - de papierwinkel te lijf ging, een opmerkelijke uitspraak die ik graag voor zijn rekening laat. De Commissie heeft dus een voorstel ingediend met als doel bepaalde documentaire procedures te vereenvoudigen. Wij hebben ons erin verdiept aan welke routineprocedures de schepen zich dienen te onderwerpen, telkens wanneer zij een haven binnenlopen of daaruit vertrekken. De procedures die op dit ogenblik van kracht zijn, zijn op zich niet onredelijk, maar de wijze waarop men zich eraan conformeert verschilt dusdanig van lidstaat tot lidstaat dat ze vaak voor verwarring zorgen onder de reders en de bedieners van apparatuur. Daarbij komt dat de Internationale Maritieme Organisatie een aantal gestandaardiseerde formulieren heeft ontwikkeld om deze procedures te uniformeren. Wij zijn dus tot het oordeel gekomen dat standaardisering noodzakelijk was, zodat de schepen weten welke informatie zij aan de autoriteiten moeten presenteren en op welke manier zij dit moeten doen, ongeacht de haven die zij aandoen. Gezien het feit dat er reeds gestandaardiseerde formulieren bestaan die internationaal erkend worden, hebben wij voor de eenvoudige oplossing gekozen om deze te gebruiken. Dit zal er waarschijnlijk eveneens toe bijdragen dat de weg wordt vrijgemaakt voor een wereldwijde toepassing van de IMO-formulieren. Dit voorstel betekent dus een vereenvoudiging van de ingewikkelde documentaire procedures die noodzakelijk zijn op het gebied van het zeevervoer. Het brengt geen nieuwe verplichtingen voor de reders met zich mee, maar stelt hen veeleer in staat bepaalde meldingsformaliteiten op een geharmoniseerde, vereenvoudigde wijze te verrichten. Aangezien deze meldingsformaliteiten identiek zijn, ongeacht de bedrijfssector of de vlag waaronder een schip vaart, is er geen reden bepaalde formaliteiten uit te sluiten van de werkingssfeer van ons voorstel, dat dus zowel op de kustvaart als de diepzeevaart van toepassing is en geen onderscheid maakt tussen de gevoerde vlaggen.
Ik dank de heer Vatanen nogmaals. Dankzij de amendementen die hij in zijn verslag heeft voorgesteld, kunnen wij naar verwachting tot overeenstemming komen met de Raad met het oog op de goedkeuring van dit voorstel in eerste lezing. Dat is goed nieuws en wij zijn u daar dankbaar voor.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Toetreding tot de WHO
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A5-0366/2001 van de heer Gahrton, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad houdende vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap betreffende de toetreding van de Volksrepubliek China tot de Wereldhandelsorganisatie op de Ministeriële Conferentie die is ingesteld bij de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (COM (2001) 517 - C5-0487/2001 - 2001/0218(CNS));
A5-0367/2001 van de heer Gahrton, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de Ministeriële Conferentie die werd opgericht bij de Overeenkomst ter oprichting van de Wereldhandelsorganisatie inzake de toetreding van het afzonderlijk douanegebied van Taiwan, Penghu, Kinmen en Matsu (Chinees Taipei) tot de Wereldhandelsorganisatie (COM(2001) 518 - C5-0488/2001 - 2001/0216(CNS)).

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, de toetreding van de Volksrepubliek China tot de Wereldhandelsorganisatie is zonder twijfel een groot experiment en een risicovol project. De Volksrepubliek China, die formeel nog steeds bestuurd wordt door een communistische partij, treedt nu toe tot wat men het bolwerk van de vrije markteconomie kan noemen, de Wereldhandelsorganisatie. Als men de Commissie mag geloven, is dit vanuit het oogpunt van de Unie een grote overwinning. Volgens de Commissie is het een unilateraal openen van de markt. Daarmee wordt bedoeld dat de toetreding van China een enorme winst voor de EU betekent wat afdwingbare rechten betreft, terwijl de eigen verplichtingen jegens China niet noemenswaard veranderen.
Het is inderdaad een nogal unilaterale kwestie die in het Commissievoorstel wordt beschreven. Het is China die zich moet aanpassen, terwijl de Europese Unie nauwelijks concessies hoeft te doen. Bepaalde kwantitatieve beperkingen met betrekking tot China moeten worden afgebouwd. Maar dit stelt verhoudingsgewijs niet veel voor.
Als men de formulering van de Commissie in paragraaf 13 mag geloven, is de toetreding tot de WTO gunstig voor de Chinese economie. Hier heb ik mijn twijfels over. Natuurlijk moet de Commissie zich inzetten voor de belangen van de Unie, maar ligt de tijd niet achter ons dat het handelsbeleid in een wereld van internationale samenwerking beoordeeld kan worden alsof het om voetbalwedstrijden gaat, waarbij het alleen maar gaat om winnen en men zich niet bekommert om de andere partij? Daarom vind ik het opmerkelijk dat de Commissie in haar voorstel met geen woord rept over het feit dat dit tot problemen kan leiden voor de andere partij, namelijk de Volksrepubliek China.
Ik zal kort uiteenzetten waarom er bepaalde problemen kunnen ontstaan voor dit grote, maar nog steeds onderontwikkelde land. In China zijn kritische geluiden te horen. Toen ik laatst als voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement een officieel bezoek aan China bracht, heb ik buiten het officiële gedeelte de schrijvers ontmoet van twee boeken waarin scherpe kritiek wordt geuit op de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie. Beide boeken zijn uiteraard in het Chinees uitgegeven bij legale uitgevers. Het ene boek heet in de Engelse vertaling Collision Globalisation and Chinas Reality Choice. De schrijver, econoom aan de Aëronautische Universiteit van Peking, is van mening dat China moet inleveren voor een systeem dat gedomineerd wordt door multinationals. Zijn sympathieën liggen bij de lagere klassen, zegt hij. Hij is van mening dat de Chinese bedrijven opgeslokt zullen worden door grote multinationals. Hiervan zullen de armen in China de dupe worden. Zijn voornaamste argument is dat China nog niet toe is aan toetreding. De Chinese economie is niet sterk genoeg en de armste klassen in China zullen een zware tol moeten betalen in de vorm van werkloosheid en sociale onzekerheid. Dit boek kreeg vorig jaar in China bij de publicatie ervan jaar vrij veel aandacht. Het werd besproken in het interne tijdschrift van het Ministerie van Handel en kreeg veel lovende kritieken.
Het andere boek heet in het Engels China in the Shadow of Globalisation en waarschuwt voor het feit dat de toetreding tot de WTO kan leiden tot een opsplitsing van China in vijf delen. Dit is één van de dingen die de Chinese leiders het meest verontrust. Dat de chaos die ontstaat als gevolg van de toetreding kan leiden tot een opsplitsing van het land geeft het Chinese zelfbeeld een flinke knauw.
Hoewel China, op zijn zachtst gezegd, geen democratie is en er geen volledige vrijheid van meningsuiting bestaat en hoewel de Chinese regering voor toetreding is, mogen dit soort boeken toch uitgegeven worden. Dat geeft aan dat er grote ongerustheid bestaat in de Chinese samenleving. Waarschijnlijk heerst er ook bij de overheid ongerustheid over de gevolgen van de toetreding. Daarvoor hoef je alleen maar de vele websites op internet te bekijken, zoals China Online, South China Morning Post enzovoort. Daar is veel informatie te vinden over wat verschillende politieke waarnemers, ook buiten China, denken dat er kan gebeuren als gevolg van de toetreding.
In augustus was op China Online te lezen dat men ervan uitgaat dat naar schatting 18% van het totale aantal werknemers in de staatssector overbodig is. Men zegt dat zij door de toetreding nog overbodiger zullen worden. Het geschatte werkloosheidspercentage in de steden ligt reeds boven de 15%. In het rapport van China Online wordt bovendien beweerd dat de werkloosheid na de toetreding verder zal stijgen. De vooruitzichten voor nieuwe werkgelegenheid zijn slecht omdat de ontslagen werknemers vaak ouder en ongeschoold zijn. 30% van de werknemers in de landbouwsector is volgens China Online overbodig. Dit houdt in dat 120 miljoen boeren werk zullen moeten zoeken in de steden. Landbouw was altijd één van de belangrijkste punten van China in de onderhandelingen, waarop enkele concessies zijn gedaan aan het land. Veel politieke waarnemers zijn echter nog steeds van mening dat het grote gevolgen zal hebben voor het platteland en dat het tot enorme veranderingen zal leiden als China zijn markt openstelt voor buitenlandse invoer van landbouwproducten en voedsel uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten. In China zijn 900 miljoen mensen werkzaam in de landbouw. De Chinese regering zelf, die de situatie echt niet erger zal voorstellen dan zij is, schat dat door de goedkopere graaninvoer 9,7 miljoen boeren binnen zeven jaar na de Chinese toetreding tot de WTO hun baan zullen verliezen.
Ik zou nog een hele tijd door kunnen gaan met citeren uit en refereren naar allerlei bronnen die de problemen voor China aangeven, maar ik denk dat ik genoeg voorbeelden heb gegeven. Met deze toespraak wilde ik nogmaals mijn verbazing onderstrepen over het feit dat de Commissie aan de Raad en het Parlement een document voorlegt waarin met geen woord gerept wordt over het feit dat de toetreding tot de WTO problemen kan veroorzaken in het land met het grootste aantal inwoners ter wereld. Een merkwaardig informatiebeleid, vind ik. Als de stabiliteit in China ernstig wordt bedreigd, kan de toetreding van China natuurlijk ook problemen voor ons opleveren.
Wat is mijn conclusie? Ik zeg niet dat wij tegen de toetreding moeten stemmen. Hoewel China in onze ogen geen democratie is, vind ik het niet billijk om de Chinese regering haar verantwoordelijkheid af te nemen en haar beoordelingsvermogen in twijfel te trekken. Wij moeten ons realiseren dat wij een groot risico nemen. Nu de Europese bedrijven als gevolg van het WTO-lidmaatschap in alle vrijheid in China handel kunnen drijven, hebben ze de verantwoordelijkheid om geen misbruik te maken van hun mogelijkheden.
Ondanks mijn serieuze kritiek en bezorgdheid raad ik zonder meer aan om voor te stemmen.
Ik heb nog maar weinig spreektijd over voor Taiwan. Dat was ook de bedoeling, want de situatie in Taiwan is totaal anders. Taiwan is een ontwikkelde, moderne democratie; een ontwikkeld, modern geïndustrialiseerd land met een markteconomie en de tiende handelsmacht van de wereld. Ik zie geen daadwerkelijke problemen in verband met de toetreding van Taiwan tot de Wereldhandelsorganisatie. Dit betreft een heel andere, onvergelijkbare problematiek.
Met Taiwan wordt de dag nadat China is toegetreden een overeenkomst gesloten. Hierover kan ik alleen maar zeggen dat wij voor moeten stemmen.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links heeft geen enkel bezwaar tegen de twee voorstellen over de Volksrepubliek China en het douanegebied van Taipei. Ook onderschrijven wij de argumenten en de uitstekende toelichting van de heer Gahrton die deze materie tot in zijn vingertoppen beheerst. Het betreft hier een uitdaging met mondiale implicaties en dat betekent dat de Europese Unie zeer goed beslagen ten ijs moet komen.
De toetreding van de Volksrepubliek China tot de Wereldhandelsorganisatie zal, zoals we al gezien hebben, consequenties hebben voor China zelf. Het land is al jaren bezig die gevolgen te kanaliseren en te nuanceren. Ook de Europese Unie zal niet buiten schot blijven: ik ben mij ervan bewust wat dit bijvoorbeeld voor onze landbouw kan betekenen. Maar daarnaast zal ook het functioneren van de Wereldhandelsorganisatie een metamorfose ondergaan, iets wat overigens sowieso nodig is.
Vandaar dat onze fractie, die een open oog heeft voor de problemen, de gevaren en de mogelijkheden van deze toetreding, deze twee voorstellen zonder enig voorbehoud steunt.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik betreur het ten zeerste dat een dusdanig belangrijk onderwerp op dit late tijdstip en natuurlijk weer eens voor een vrijwel lege zaal moet worden besproken. Want de gevolgen van toetreding van de Volksrepubliek China tot de Wereldhandelsorganisatie zijn in de waarste zin des woords van wereldomvattende betekenis, en hadden dus veel meer aandacht verdiend.
De voorgeschiedenis van het ontstaan van de Wereldhandelsorganisatie reikt vele jaren terug, tot de tijd toen de Tweede Wereldoorlog een spoor van verwoesting had achtergelaten en er onzekerheid bestond over het aanzien van een vreedzame toekomst. Toen werden, net als nu, de fundamenten van een vreedzame wereld gevormd door vrijheid, veiligheid en stabiliteit, democratie en mensenrechten. Met deze grondbeginselen hebben wij, eerst in West-Europa, de oude kloven overbrugd en uiteindelijk toch een periode van vrede mogelijk gemaakt, waarop wij naar onze mening trots mogen zijn. Maar deze vrede moeten wij iedere dag opnieuw verdedigen, zoals iedereen nu op zo' n pijnlijke wijze heeft ondervonden.
Op dit moment staat de grote uitbreiding van de Europese Unie voor de deur. Over enkele jaren zal er één Europa zijn, dat een gebied van stabiliteit en vrijheid kan vormen. Maar hoe verwezenlijken wij dat?
We verwezenlijken dat door integratie. Integreren is inpassen, samengaan, zowel politiek als economisch één worden. Ik denk dat niemand zal bestrijden dat dit een geweldig succesvol recept is voor een vreedzame ontwikkeling, en niet alleen in Europa. Andere delen van de wereld waren de afgelopen vijftig jaar niet gezegend met vrede. De Koude Oorlog was een periode van gewapende vrede en van conflicten in vele streken op aarde. Wij moeten daar goed bij stilstaan om de betekenis van een wereldwijde handelsorganisatie goed te onderkennen. Ook hierbij luidt het trefwoord: integratie. Hoe meer landen de vreedzame beginselen van de handel onderschrijven, des te stabieler en vreedzamer kan de wereld worden.
Om deze redenen ben ik een groot voorstander van de toetreding van de Volksrepubliek China tot de WHO. Om dezelfde reden ben ik ook voor toetreding van Taiwan tot de Wereldhandelsorganisatie. Wij streven naar integratie, en willen niemand voor de deur laten staan.
De EU heeft in haar strategie ten aanzien van Azië de belangrijke doelstellingen geformuleerd. De politieke dialoog met de Volksrepubliek China dient te worden geïntensiveerd, de overgang naar een open maatschappij dient te worden gesteund en China dient verder te worden geïntegreerd in de wereldeconomie. Deze laatste doelstelling ligt nu binnen handbereik. Alleen met China, en dan bedoel ik zowel de Volksrepubliek als Taiwan, zal de WHO werkelijk een wereldwijde handelsorganisatie worden. Ik verzeker u dat dit zeker niet betekent dat wij de andere doelstellingen uit het oog zullen verliezen, en ik benadruk ook dat een dialoog over de mensenrechten hiermee onlosmakelijk verbonden is.
Mijnheer Gahrton, u maakt in uw toelichting gewag van vele negatieve aspecten die de toetreding van China tot de WHO zouden aankleven. Daarin kunnen wij als Fractie van de Europese Volkspartij niet meegaan vanwege de eenzijdige en - zo vind ik - wellicht ook buitenproportionele formulering die u bezigt. Naar mijn mening leggen de voordelen van deze toetredingen meer gewicht in de schaal dan de nadelen. De toewijzing van de Olympische Spelen 2008 aan Peking is al evenzeer een onderwerp van felle discussies gebleken als nu de toetreding tot de WHO. Ik ben ervan overtuigd dat wij de juiste weg bewandelen, de weg van integratie en niet van uitsluiting, van samenwerking en niet van afzondering, en hopelijk de weg naar een vreedzamer wereld, die wij op dit moment meer dan ooit nodig hebben. De schrik van 11 september zit ons duidelijk in de benen. Ook daarom moeten wij de gelederen sluiten.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris hartelijk danken voor het werk dat hij heeft verzet. Uiteraard doen wij China en Taiwan onze gelukwensen toekomen, want net als de vorige spreekster vind ik dat we blij mogen zijn met de toetreding van deze landen. Op deze wijze wordt de aanzet gegeven tot een hele reeks hervormingen. Met recht wijst de Commissie daarop. China zal overigens een sleutelpositie in de Wereldhandelsorganisatie gaan innemen, en dat zal ook tot flinke veranderingen voor de westerse landen leiden. Ik ben er vrijwel zeker van dat de Commissie zich daardoor voor nieuwe uitdagingen gesteld zal zien.
Wij steunen overigens de toetreding van China met aanzienlijke financiële bijdragen, en naar mijn mening moeten wij op dat terrein nog wat meer doen. Het Parlement wordt er direct bij betrokken. Ook dat is te danken aan de voortreffelijke samenwerking met de Commissie en natuurlijk ook met de Raad. Wel wil ik collega Gahrton één ding zeggen: het is juist dat de toetreding tot de WHO in China niet onomstreden is. Maar door dit aspect in het verslag extreem over te belichten en er niet van uit te gaan dat China zeer wel in staat is om zelf te beoordelen of het de toetreding tot een goed einde kan brengen, onderschat hij de capaciteiten van de Chinezen aanzienlijk. Ik vind dat het rampenscenario dat u in uw verslag schetst tot extreme overdrijving heeft geleid. Het zou me deugd doen als u dergelijke zaken voortaan wat eerlijker en genuanceerder zou beoordelen.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, na vijftien jaar onderhandelen bevinden wij ons nu daadwerkelijk in de laatste fase van de toetreding van China en Taiwan tot de WTO. De Commissie heeft u de toetredingsvoorwaarden voor advies voorgelegd. Ik wil het Parlement, en met name de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie en de rapporteur de heer Gahrton, danken dat u dit dossier met voorrang heeft willen behandelen. Indien u de aanbeveling van uw rapporteur opvolgt, kan de Unie tijdens de volgende Ministeriële Conferentie van de WTO, die zoals u weet van 9 tot 13 november aanstaande in Doha zal plaatsvinden, het groene licht geven voor de toetreding van China.
Aan de hand van alle documenten die u heeft ontvangen, heeft u kennis kunnen nemen van alle technische onderdelen van de onderhandeling. Ik zal hier vandaag niet op terugkomen. Wel zou ik graag een aantal overwegingen van meer politieke aard met u willen delen, als reactie op zowel het verslag van de heer Gahrton als op zijn interventie, omdat beide hier namelijk om vragen.
Allereerst wil ik het bijzondere karakter van deze onderhandelingen over de WTO-toetreding onderstrepen en trachten de indruk weg te nemen - die door uw verslag gewekt wordt, mijnheer Gahrton - dat het hier zou gaan om iets dat wij op uitsluitend eenzijdige wijze tot stand hebben gebracht.
De onderhandelingen over een WTO-toetreding geschieden niet binnen een traditioneel, multilateraal kader waar men concessies doet op basis van het wederkerigheidsbeginsel. Bij onderhandelingen over toetreding, in ieder geval toetreding tot de WTO (ik moet een beetje op mijn woorden passen, aangezien deze plaats een uur geleden nog door Günther Verheugen werd ingenomen), is het daarentegen zo dat een land zich kandidaat stelt en verzoekt toegelaten te worden tot een club waarvan de leden onderling al bepaalde overeenkomsten hebben bereikt.
Het kandidaatland moet dus betalen voor toetreding tot deze club door verplichtingen aan te gaan met betrekking tot het openstellen van zijn markt die een afspiegeling zijn van hetgeen de leden onderling reeds overeengekomen waren.
Meerdere keren verwijst u in uw verslag naar de positieve toon waarmee de Commissie de resultaten omschrijft die wij na vijftien jaar onderhandelen hebben bereikt. Het is mij niet ontgaan dat hierin af en toe een verwijt doorklinkt.
Hoewel de Commissie, in tegenstelling tot wat het verslag suggereert, geen jubelende houding aanneemt, denk ik dat wij evenwel met tevredenheid naar de resultaten kunnen kijken nu de werkzaamheden afgerond zijn.
Onze taak bestond er in de eerste plaats uit om de belangen van de Unie tijdens deze onderhandelingen te verdedigen en dat is dan ook gebeurd.
Het is echter evengoed waar dat dit akkoord niet een soort eenzijdige overwinning voor de Unie is, zoals u ons, als ik het goed begrepen heb, enigszins lijkt te verwijten. Als er al sprake is van een overwinning, dan ben ik geneigd te zeggen dat deze multilateraal is, in die zin dat het multilaterale stelsel in zijn geheel er sterker uit naar voren komt.
Je kunt niet volhouden dat de WTO mondiale aspiraties heeft als een land dat ruim 20% van de wereldbevolking vertegenwoordigt, uitgesloten wordt. Het was dus niet de vraag óf China tot de WTO moest toetreden, maar wanneer dit moest gebeuren. Welnu, na vijftien jaar onderhandelen - hetgeen een lange tijd is - zijn de verschillende betrokken partijen, China en zijn handelspartners tot de conclusie gekomen dat dat moment aangebroken is. Een van de voornaamste doelstellingen van de Unie was dat deze onderhandelingen daadwerkelijk in een versterking van het multilaterale stelsel zouden uitmonden. China moest dus instemmen met de overneming van wat je het multilaterale acquis zou kunnen noemen en ook wat dit betreft wil ik geen enkele parallel trekken die gedurfd zou zijn, dat wil zeggen naar de vooruitgang die nu al gedurende een halve eeuw in het kader van de GATT en vervolgens de WTO geboekt wordt. Wij hebben het zodanig aangepakt, dat het niveau van de Chinese verbintenissen deze garantie biedt. Deze toetreding tot de WTO is echter eveneens een overwinning voor China, want het is een essentiële voorwaarde die wij beschouwen als de voortzetting van zijn uitzonderlijke economische ontwikkeling. Gedurende de afgelopen twintig jaar is de Chinese buitenlandse handel jaarlijks met gemiddeld 15% toegenomen, hetgeen dus letterlijk een explosie is. Door tot de WTO toe te treden verzekert China zich van een stabiel kader voor zijn handelsbeleid, vanwege de garantie dat de afzetgebieden die cruciaal zijn voor China gehandhaafd blijven. In zijn hoedanigheid van WTO-lid kan het land zijn handelsbelangen overigens eveneens verdedigen doordat het van rechtswege deel kan nemen aan de volgende onderhandelingscyclus. Tot slot is het volgens mij duidelijk dat de WTO-toetreding slechts een onderdeel - misschien essentieel, maar niet meer dan een onderdeel - vormt van het hervormingsproces dat in 1978 door Deng Xiao Ping op gang is gebracht en door zijn opvolgers is voortgezet. Meer nog dan een doel op zich, is de toetreding een gevolg van deze hervormingen uit het verleden en een springplank naar nieuwe hervormingen in de toekomst. De rechtvaardiging van deze hervormingen ligt niet in de toetreding tot de WTO, en het zou mijns inziens van aanmatiging getuigen als we zouden trachten een exact onderscheid te maken tussen datgene wat voortvloeit uit de toetreding zelf en datgene wat samenhangt met het lopende hervormingsproces in China. Deze nauwe samenhang tussen het tijdpad van de interne hervormingen en de toetreding tot de WTO is door de handelspartners van China, en in het bijzonder door de EU, onderkend door in te stemmen met overgangsperioden voor de inwerkingtreding van bepaalde verplichtingen. Belangrijker dan het tempo waarin dit zou geschieden, was voor ons namelijk het doel zelf dat bereikt moest worden. Mijnheer Gahrton, u verwees naar twee boeken waarin de nadruk ligt op de gevaren die China door de WTO-toetreding zou lopen in termen van spanningen in de regio' s of maatschappelijke onrust. Ik denk niet dat deze problemen door de Chinese autoriteiten onderschat worden. Hun voornaamste politieke doelstelling ligt mijns inziens in het waarborgen van de stabiliteit en integriteit van hun land. Uit de gesprekken die ik met hen gevoerd heb, heb ik begrepen dat China de toetreding tot de WTO juist beschouwde als een essentieel onderdeel om deze twintig jaar durende hervormingen voort te zetten, en daarmee dus ook deze groei, die het mogelijk maakte de interne spanningen die hier en daar de kop opstaken, onder controle te houden. Het BBP per hoofd van de Chinese bevolking is in deze twintig jaar verviervoudigd. Hoewel dit een specifiek geval is, zien wij hier een klassiek voorbeeld van het verband tussen handel en ontwikkeling. Wij weten allemaal - en ik heb dit al vaker tegen u gezegd - dat liberalisering van de handel een goede zaak is indien deze hand in hand gaat met de voorwaarden om groei in duurzame ontwikkeling te kunnen omzetten, dat wil zeggen een intern sociaal en milieubeleid. Als dit ontbreekt, blijven ook de gunstige effecten van de liberalisering van de handel achterwege. Vanuit dit oogpunt beschouwen wij de toetreding van China als een stimulans om het interne beleid op deze gebieden te verbeteren. Ik ben van mening dat deze toetreding de rechtsstaat in China zal versterken. De fundamentele beginselen van transparantie, non-discriminatie, doeltreffend bestuur en doeltreffende, onafhankelijke rechtsbescherming, die deel uitmaken van het acquis van de Wereldhandelsorganisatie, zullen er volgens ons toe bijdragen dat de Chinese economische, juridische en sociale stelsels zich in positieve zin zullen ontwikkelen. Wij hebben er in ieder geval tijdens de onderhandelingen steeds voor gezorgd om progressieve maatregelen voor te stellen, waarmee voorkomen kan worden dat bepaalde nieuwe sectoren van de Chinese economie van de ene op de andere dag blootgesteld worden aan de buitenlandse concurrentie.
Concluderend zou ik willen benadrukken dat de onderhandelingen tot een evenwichtig resultaat hebben geleid. Zeker, wij hebben de Europese belangen verdedigd, en dit beleid komt in ons document aan de Raad en het Parlement tot uitdrukking. Nee, het is niet juist dat wij ons niet om de gevolgen voor China en de WTO bekommerd hebben. Ja, de toetreding zal een positief effect hebben op de verdere economische ontwikkeling van China en dus op de continuering van de interne hervormingen. Hoe het ook zij, de Chinezen hebben er zelf voor gekozen om deel uit te gaan maken van de internationale economie en dat is maar goed ook. Tegelijkertijd kunnen wij ons er alleen maar over verheugen dat Taiwan, voor de eerste keer, van rechtswege lid wordt van een internationale organisatie, onder voorwaarden die overeenstemmen met zijn economische ontwikkeling en zijn status van geïndustrialiseerd land.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wil ik deze Vergadering nogmaals in herinnering roepen hoezeer wij deze resultaten te danken hebben aan het inzicht van mijn voorganger, Sir Leon Brittan, die deze toetredingen tot een van de prioriteiten van het handelsbeleid van de Unie heeft verheven. Wat ik gedaan heb, was slechts de afronding van een karwei waarvoor hij op oordeelkundige wijze een stevige basis heeft gelegd.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.15 uur gesloten)

Toespraak van Zijne Heiligheid de XIVde Dalaï-lama
De Voorzitter
Uwe Heiligheid, het Europees Parlement beschouwt het als een grote eer u vandaag voor de eerste keer tijdens een plechtige vergadering in deze zaal van de Europese democratie te mogen ontvangen. Uw bezoek staat in het teken van universele broederschap en wij zijn hierdoor diep geroerd.
Ondanks de ernstige gebeurtenissen in Centraal-Azië, die voor u aanleiding waren om uw rondreis door Europa uit te stellen, hechtte u er waarde aan uw bezoek aan het Europees Parlement te handhaven. Ons Parlement is, Uwe Heiligheid, zeer gevoelig voor deze blijk van belangstelling.
Voor de overgrote meerderheid van de 380 miljoen Europeanen van de Unie - ongeacht hun nationale of etnische afkomst, hun religieuze of politieke overtuigingen - bent u de belichaming van vrede en tolerantie tussen de volkeren en de religies, maar eveneens van het ideaal van boeddhistische wijsheid, waarvan u de hoogste geestelijke autoriteit bent. 42 jaar geleden, in 1959, werd Tibet geconfronteerd met een invasie. U hebt toen, op heel jonge leeftijd nog, de hartverscheurende keuze moeten maken Lhassa te verlaten. U wilde uw volk niet in de steek laten maar besefte dat ballingschap het enige resterende middel was om uw volk, waar dan ook in de wereld, te verdedigen.
Gesterkt door uw onwankelbare filosofische overtuiging heeft u eveneens besloten - en ook dat was een uiterst moeilijke keuze - de invasie niet met geweld te beantwoorden maar onverdroten, zonder u te laten ontmoedigen, de onvoorwaardelijke aanklacht tegen het onrecht jegens Tibet te verenigen met de oproep aan het adres van de Chinese autoriteiten tot een oprechte dialoog. U put de voor uw verzet noodzakelijke kracht uit uw spirituele levenshouding, uit een diep respect voor de mens en het leven, uit het geloof in de uniciteit van de mensengemeenschap over heel de wereld. Evenals Mahatma Gandhi, Nelson Mandela en Andrej Sacharov hebt u op opzienbare wijze aangetoond dat de vreedzame uiting van een nobele zaak gehoor vindt, eerbied wekt en soms zelfs tot overwinning leidt.
In 1989 kreeg u met de Nobelprijs voor de vrede de erkenning van de internationale gemeenschap, de waardering van deze gemeenschap voor uw persoon en uw niet-nalatend, niet-gewelddadig streven. U hebt de zaak van Tibet een reikwijdte gegeven die uw volk overstijgt en heel de wereld bereikt. Daardoor hebt u hem kunnen behoeden voor ondergang in onverschilligheid. Deze zaak wordt ervaren als een billijke zaak en de jongere generaties laten het wat dat betreft niet afweten.
Op 11 september jongstleden werd de wereld met afgrijzen vervuld toen het nieuwe aangezicht van een monsterlijk terrorisme werd onthuld. Sedertdien heeft het risico van onbegrip tussen de beschavingen de kop opgestoken, en daarom is de boodschap die u vandaag tot de Europeanen richt een universele en bijzonder actuele boodschap. Ik ben ervan overtuigd dat deze boodschap via ons Parlement enorme weerklank zal vinden in heel Europa en daarbuiten. Ik vraag u, Uwe Heiligheid, nu het woord tot ons te richten.
(Levendig applaus)

Zijne Heiligheid de Dalaï-lama
Het is mij een grote eer enkele van mijn gedachten en gevoelens met u te delen. Omdat de verklaring die ik heb voorbereid in het Tibetaans is, wil ik deze ook in het Tibetaans voorlezen als uiting van respect voor mijn eigen, unieke, afzonderlijke taal. Ik zal dus in het Tibetaans spreken.
(Luid applaus)
Onlangs woonde ik een plechtigheid bij in Calcutta. Zoals gewoonlijk sprak ik aan het begin daarvan in het Tibetaans en vervolgens in mijn gebroken Engels. De volgende dag berichtte een plaatselijke krant zeer lovend over wat ik gezegd had. De krant schreef echter dat de Dalaï-lama in het begin Chinees had gesproken. Ik hoop dus dat u zich zult realiseren dat dit geen Chinees, maar Tibetaans is.
(Gelach en applaus)
(De spreker vervolgt in het Tibetaans, wat volgt is een vertaling uit het Engels)
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren,
Het is mij een grote eer het Europees Parlement toe te spreken. De Europese Unie is naar mijn mening een inspirerend voorbeeld van de wijze waarop verschillende landen en volken vreedzaam en in onderlinge samenwerking naast elkaar kunnen bestaan. Zij is een bron van inspiratie voor mensen zoals ikzelf, die vast overtuigd zijn van de noodzaak dat de verschillende landen in de wereld elkaar beter leren begrijpen, nauwer samenwerken en meer respect voor elkaar hebben. Ik dank u voor deze vriendelijke uitnodiging. Ik beschouw ze als een bemoedigend gebaar van oprecht meeleven en begaanheid met het tragische lot van het Tibetaanse volk. Ik spreek u vandaag toe als een eenvoudige, boeddhistische monnik die grootgebracht en geschoold is in onze oude, traditionele levenswijze. Ik ben geen deskundige op het gebied van politieke wetenschap. Mijn levenslange bestudering en beoefening van het boeddhisme en mijn verantwoordelijkheid in en betrokkenheid bij de geweldloze vrijheidsstrijd van het Tibetaanse volk hebben mij echter enkele ervaringen en gedachten opgeleverd die ik graag met u wil delen.
Het is duidelijk dat de mensheid op een kritiek punt in haar geschiedenis is aangekomen. De wereld van vandaag vraagt van ons dat wij de eenheid van de mensheid aanvaarden. In het verleden konden gemeenschappen het zich veroorloven te denken dat zij fundamenteel van elkaar gescheiden waren. Maar zoals we geleerd hebben van de tragische gebeurtenissen in de Verenigde Staten, heeft tegenwoordig wat in één regio gebeurt uiteindelijk invloed in veel andere gebieden. De wereld wordt steeds meer onderling afhankelijk. Binnen de context van deze nieuwe onderlinge afhankelijkheid is eigenbelang duidelijk hierin gelegen dat men rekening houdt met het belang van anderen. Als wij geen besef van universele verantwoordelijkheid ontwikkelen en stimuleren, is onze toekomst in gevaar.
Ik ben er stellig van overtuigd dat wij bewust een groter besef van universele verantwoordelijkheid moeten ontwikkelen. Wij moeten leren niet alleen voor onszelf, onze familie of ons land te werken, maar ons in te zetten voor de hele mensheid. Universele verantwoordelijkheid is niet alleen het beste fundament voor ons persoonlijke geluk, maar ook voor wereldvrede, het rechtvaardig gebruik van onze natuurlijke hulpbronnen en - doordat we ons dan immers bekommeren om toekomstige generaties - de juiste zorg voor het milieu.
Veel van de problemen en conflicten in de wereld ontstaan doordat wij het fundamentele menszijn uit het oog hebben verloren dat ons allen samenbindt als een menselijke familie. We zijn geneigd te vergeten dat, ondanks de verschillen in ras, godsdienst, cultuur, taal, ideologie enzovoort, mensen gelijk zijn in hun fundamentele verlangen naar vrede en geluk: wij willen allemaal gelukkig zijn en niet lijden. Wij doen ons best om deze verlangens zo goed mogelijk te vervullen. Hoe hoog wij in theorie echter ook opgeven van diversiteit, in de praktijk eerbiedigen wij haar helaas vaak niet. Sterker nog, ons onvermogen om diversiteit te omarmen is een belangrijke bron van conflicten tussen volken.
Een bijzonder triest gegeven in de geschiedenis van de mensheid is het feit dat conflicten ontstaan zijn in naam van religie. Zelfs tegenwoordig worden mensen gedood, worden hun woongebieden verwoest en samenlevingen ontwricht doordat religie misbruikt wordt en onverdraagzaamheid en haat worden aangemoedigd. Mijn persoonlijke ervaring is dat de dialoog met leden van andere geloofstradities de beste manier is om hindernissen op de weg naar interreligieuze harmonie te overwinnen en begrip te kweken. Ik zie dit op een aantal verschillende manieren gebeuren. Zelf heb ik bijvoorbeeld eind jaren zestig zeer inspirerende ontmoetingen gehad met wijlen Thomas Merton, een trappist. Zij hebben mij geholpen een diepe bewondering te ontwikkelen voor de leer van het christendom. Ik ben ook van mening dat er buitengewoon veel kracht van uitgaat wanneer leiders van verschillende religies elkaar ontmoeten en vanuit een gezamenlijk streven samen bidden. Dit was bijvoorbeeld het geval in 1986, tijdens de samenkomst in Assisi in Italië. De vorig jaar onder auspiciën van de VN gehouden Millenniumtop van religieuze en geestelijke leiders over de wereldvrede was eveneens een prijzenswaardig initiatief. Het is echter nodig dat dit soort evenementen vaker en regelmatiger georganiseerd worden. Zelf heb ik, om mijn respect voor andere religieuze tradities te tonen, een pelgrimstocht gemaakt naar Jeruzalem - een heilige stad voor drie van de grote wereldgodsdiensten. Ik heb diverse heiligdommen bezocht van het hindoeïsme, de islam, het christendom, het jainisme en de godsdienst van de sikh, zowel in India als daarbuiten. In de afgelopen drie decennia heb ik veel religieuze leiders uit verschillende tradities ontmoet en gesprekken gevoerd over harmonie en interreligieus begrip. Wanneer dit soort uitwisselingen plaatsvindt, merken volgelingen van de ene traditie dat de leer van andere geloofstradities, net als die van henzelf, voor hun volgelingen zowel een bron van geestelijke inspiratie zijn als een ethische leidraad. Het wordt ook duidelijk dat alle grote godsdiensten, ongeacht leerstellige of andere verschillen, individuen helpen om goede mensen te worden. Allemaal leggen zij de nadruk op liefde, mededogen, geduld, verdraagzaamheid, vergevingsgezindheid, nederigheid, zelfdiscipline enzovoort. Wij moeten daarom ook op het gebied van religie pluralisme verwelkomen.
In de context van onze onlangs ontstane, mondiale gemeenschap zijn alle vormen van geweld, inclusief oorlog, volslagen ongeschikt voor het bijleggen van geschillen. Geweld en oorlog hebben altijd deel uitgemaakt van de geschiedenis der mensheid en in vroeger tijden waren er winnaars en verliezers. Als er nu opnieuw een wereldwijd conflict zou uitbreken, zouden er daarentegen helemaal geen winnaars zijn. Wij moeten daarom de moed en de visie hebben om op te roepen tot een wereld waarin uiteindelijk geen nucleaire wapens en nationale legers meer zijn.
(Luid applaus)
Vooral in het licht van de verschrikkelijke aanslagen in de Verenigde Staten moet de internationale gemeenschap oprecht proberen de vreselijke en schokkende ervaring te gebruiken om een besef van wereldwijde verantwoordelijkheid te ontwikkelen, waar meningsverschillen worden opgelost door middel van dialoog en geweldloosheid.
De dialoog is de enige verstandige en intelligente manier om meningsverschillen op te lossen en botsende belangen te verzoenen. Dit geldt zowel voor personen als voor naties. De internationale gemeenschap heeft de fascinerende taak een cultuur van dialoog en geweldloosheid ten behoeve van de toekomst van de mensheid te bevorderen. Het is niet voldoende als regeringen het principe van geweldloosheid onderschrijven als zij geen gepaste maatregelen nemen om die te ondersteunen en te bevorderen. Wil geweldloosheid de overhand krijgen, dan moet ervoor worden gezorgd dat geweldloze bewegingen doeltreffend en succesvol zijn. Sommige mensen beschouwen de twintigste eeuw als een eeuw van oorlog en bloedvergieten. Ik ben van mening dat wij voor de uitdaging staan de nieuwe eeuw er een van dialoog en geweldloosheid te maken.
Een volgend punt is dat het ons te vaak aan een juist inzicht en aan moed ontbreekt wanneer we met conflicten te maken hebben. We verzuimen voldoende aandacht te schenken aan potentiële conflictsituaties wanneer zij nog in een vroeg stadium zijn. Het is uiterst moeilijk, zo niet onmogelijk, om te voorkomen dat een gevaarlijke situatie tot uitbarsting komt, als alle omstandigheden zich eenmaal ontwikkeld hebben tot een toestand waarin de emoties van bij geschillen betrokken mensen of bevolkingsgroepen hoog opgelopen zijn. We zien hoe deze tragische situatie zich keer op keer herhaalt. We moeten dus leren vroege tekenen van conflict op te sporen en de moed hebben om het probleem aan te pakken voordat het uit de hand loopt.
Het blijft mijn overtuiging dat de meeste menselijke conflicten opgelost kunnen worden door een eerlijke dialoog te voeren in een geest van openheid en verzoening. Ik heb daarom consequent gezocht naar een oplossing van het Tibetaanse vraagstuk door middel van geweldloosheid en dialoog. Vanaf het begin van de invasie van Tibet heb ik getracht in samenwerking met de Chinese autoriteiten tot een voor beide partijen aanvaardbare, vreedzame coëxistentie te komen. Zelfs toen ons de zogenaamde Zeventienpuntenovereenkomst voor de vreedzame bevrijding van Tibet werd opgedrongen, probeerde ik met de Chinese autoriteiten samen te werken. Met die overeenkomst erkende de Chinese regering tenslotte het eigen karakter en de autonomie van Tibet en beloofde zij om niet tegen onze wens hun systeem aan Tibet op te leggen. De Chinese autoriteiten hebben deze overeenkomst echter geschonden en Tibet hun starre ideologie, die de Tibetanen vreemd was, opgedrongen. Zij hebben nauwelijks respect getoond voor de unieke cultuur, religie en levenswijze van het Tibetaanse volk. Uit wanhoop kwam het volk in opstand tegen de Chinezen. Uiteindelijk moest ik in 1959 uit Tibet vluchten om het Tibetaanse volk te kunnen blijven dienen.
Gedurende de meer dan veertig jaar sinds mijn ontsnapping heeft Tibet onder de wrede heerschappij gestaan van de regering van de Volksrepubliek China. De onmetelijke verwoesting en het menselijk lijden dat het volk van Tibet wordt aangedaan zijn tegenwoordig overbekend en ik wil niet blijven stilstaan bij deze trieste en pijnlijke gebeurtenissen. De uit zeventigduizend karakters bestaande petitie van wijlen de Panchen Lama aan de Chinese regering is een indrukwekkend historisch document van de uiterst harde politiek van China in Tibet. Tibet is tegenwoordig nog steeds een bezet, met geweld onderdrukt land dat getekend is door lijden. Ondanks enige ontwikkeling en economische vooruitgang wordt het nog steeds fundamenteel in zijn voortbestaan bedreigd. In heel Tibet komen ernstige mensenrechtenschendingen algemeen voor. Vaak zijn zij het gevolg van discriminatie door de overheid op grond van ras en cultuur. Toch zijn zij slechts de symptomen en gevolgen van een dieperliggend probleem. Volgens de Chinese autoriteiten zijn de karakteristieke cultuur en religie van Tibet er de oorzaak van dat China met scheuring wordt bedreigd. Daarom wordt, als gevolg van een doelbewust beleid, een heel volk met zijn unieke cultuur en identiteit met uitsterven bedreigd.
Ik heb de Tibetaanse vrijheidsstrijd geleid op een weg van geweldloosheid. Ook heb ik consequent gezocht naar een wederzijds aanvaardbare oplossing voor het Tibetaanse vraagstuk door onderhandelingen in een geest van verzoening. Daarbij was ik steeds bereid tot het sluiten van een compromis met China. In 1988 heb ik met die gezindheid hier in Straatsburg, in dit Parlement, een formeel voorstel voor onderhandelingen gedaan. Wij hoopten dat dit voorstel zou dienen als basis voor de oplossing van het Tibetaanse vraagstuk. Ik had bewust gekozen voor het Europees Parlement als de plaats waar ik mijn ideeën voor een onderhandelingskader zou presenteren. Daarmee wilde ik onderstrepen dat werkelijke eenheid alleen vrijwillig bereikt kan worden als er voor alle betrokken partijen bevredigende voordelen aan verbonden zijn. De Europese Unie is hier een duidelijk en inspirerend voorbeeld van. Aan de andere kant kan zelfs één land of bevolkingsgroep uiteenvallen in twee of meer delen als er gebrek aan vertrouwen is, een van de partijen te kort wordt gedaan en geweld wordt gebruikt als het belangrijkste bestuursinstrument.
Mijn voorstel werd later bekend als de "Middenwegbenadering" of het "Straatsburgvoorstel" . Ik pleitte daarin voor echte autonomie van Tibet binnen het kader van de Volksrepubliek China. Daarmee bedoelde ik echter niet de papieren autonomie die ons vijftig jaar geleden is opgelegd in de Zeventienpuntenovereenkomst. Mijn voorstel hield in dat Tibet echt zichzelf zou besturen en werkelijk autonoom zou zijn. De Tibetanen zouden volledig verantwoordelijk zijn voor hun eigen binnenlandse aangelegenheden, met inbegrip van het onderwijs aan hun kinderen, religieuze en culturele zaken, de zorg voor hun kwetsbare en kostbare milieu en de binnenlandse economie. Beijing zou verantwoordelijk blijven voor buitenlandse zaken en defensie. Deze oplossing zou het internationale imago van China aanzienlijk verbeteren en bijdragen aan zijn stabiliteit en eenheid - de twee belangrijkste prioriteiten van Beijing. Tegelijkertijd zouden de Tibetanen verzekerd zijn van de fundamentele rechten en vrijheden om hun eigen cultuur in stand te houden en het kwetsbare milieu van de Tibetaanse hoogvlakte te beschermen.
Onze relatie met de Chinese regering heeft sindsdien woelige tijden gekend. Ik moet u helaas meedelen dat er door het gebrek aan politieke wil van de kant van de Chinese leiders om ernst te maken met de oplossing van het Tibetaanse vraagstuk geen enkele vooruitgang is geboekt. Mijn in de loop der jaren ondernomen toenaderingspogingen en initiatieven om een dialoog aan te gaan met de Chinese leiders blijven onbeantwoord. Afgelopen september liet ik via de Chinese ambassade in New Delhi weten dat wij een delegatie naar Beijing wilden sturen om een uitvoerig memorandum te overhandigen, waarin ik mijn gedachten uiteenzette over het Tibetaanse vraagstuk. Daarnaast wilde ik de punten die in het memorandum aan de orde werden gesteld toelichten en bespreken. Ik sprak mijn vaste geloof uit dat wij door persoonlijke ontmoetingen erin zouden slagen misverstanden op te helderen en wantrouwen te overwinnen. Ik liet weten dat ik er stellig van overtuigd ben dat wanneer dit eenmaal gelukt is, wij zonder veel moeite een wederzijds aanvaardbare oplossing van het probleem kunnen vinden. Maar tot op de dag van vandaag weigert de Chinese regering mijn delegatie te ontvangen. Het is zonneklaar dat de houding van Beijing aanzienlijk harder is geworden vergeleken bij de jaren tachtig. Toen werden immers zes Tibetaanse delegaties toegelaten. Welke verklaringen Beijing ook mag geven met betrekking tot contacten tussen de Chinese regering en mijzelf, ik moet hier met nadruk zeggen dat de Chinese regering weigert te praten met de vertegenwoordigers die ik daarvoor heb aangesteld.
Het feit dat de Chinese leiders niet positief reageren op mijn "Middenwegbenadering" bevestigt het vermoeden van het Tibetaanse volk dat de Chinese regering totaal niet geïnteresseerd is in welke vorm van vreedzame coëxistentie dan ook. Veel Tibetanen geloven dat China erop uit is Tibet volledig met geweld te assimileren en op te nemen in China. Zij eisen onafhankelijkheid voor Tibet en uiten kritiek op mijn "Middenwegbenadering" . Anderen pleiten voor een referendum in Tibet. Zij voeren aan dat het, als de omstandigheden in Tibet inderdaad zijn zoals de Chinese autoriteiten beweren en als de Tibetanen echt gelukkig zijn, geen probleem zou moeten zijn om een volksstemming te houden. Ik heb ook altijd gezegd dat in laatste instantie het Tibetaanse volk over de toekomst van Tibet moet kunnen beslissen. Zoals Pandit Jawaharlal Nehru, de eerste minister-president van India, op 7 december 1950 zei: " ... het volk van Tibet en niemand anders moet het laatste woord hebben met betrekking tot Tibet."
Ik keur het gebruik van geweld als instrument in onze vrijheidsstrijd ten zeerste af. Wij hebben echter wel degelijk het recht alle andere politieke opties die ons ter beschikking staan te onderzoeken. Ik heb een onwrikbaar geloof in vrijheid en democratie en daarom heb ik de Tibetanen in ballingschap steeds aangemoedigd om het democratisch proces te volgen. Op dit moment mogen de Tibetaanse vluchtelingen zich rekenen tot de weinige bevolkingsgroepen in ballingschap die alledrie de pijlers van de democratie hebben verwezenlijkt: de wetgevende, rechterlijke en uitvoerende macht. Dit jaar hebben we opnieuw een grote stap gezet in het democratiseringsproces: de voorzitter van het Tibetaanse kabinet is door de bevolking gekozen. De gekozen kabinetsvoorzitter en het gekozen parlement zullen de verantwoordelijkheid op zich nemen de Tibetaanse aangelegenheden te behartigen als de rechtmatige vertegenwoordigers van het volk. Ik beschouw het echter als mijn morele plicht jegens de zes miljoen Tibetanen om de Tibetaanse kwestie aan de orde te blijven stellen bij de Chinese leiders en om op te treden als de vrije woordvoerder van het Tibetaanse volk totdat een oplossing is gevonden.
Aangezien er van de kant van de Chinese regering geen enkele positieve reactie komt op mijn toenaderingspogingen van de afgelopen jaren, rest mij niets anders dan een beroep te doen op de leden van de internationale gemeenschap. Het is nu duidelijk dat Beijing er alleen toe gebracht kan worden zijn beleid inzake Tibet te wijzigen door meer, gezamenlijke en consistente inspanningen van internationale zijde. De Chinezen zullen in eerste instantie hoogstwaarschijnlijk negatief reageren. Niettemin ben ik er vast van overtuigd dat uitingen van internationale bezorgdheid en steun essentieel zijn voor het scheppen van een sfeer die bevorderlijk is voor een vreedzame oplossing van het Tibetaanse vraagstuk. Zelf blijf ik mij inzetten voor de dialoog. Het is mijn vaste overtuiging dat de dialoog en de bereidheid om eerlijk en open te kijken naar de realiteit van Tibet tot een voor beide partijen gunstige oplossing kan leiden - een oplossing die bijdraagt aan de stabiliteit en de eenheid van de Volksrepubliek China en die het recht van het Tibetaanse volk om in vrijheid, vrede en waardigheid te leven, veilig stelt.
Broeders en zusters van het Europees Parlement, ik beschouw mijzelf als de vrije woordvoerder van mijn gevangen landgenoten. Het is mijn plicht om namens hen te spreken. Ik spreek niet met woede of haatgevoelens jegens degenen die verantwoordelijk zijn voor het onmetelijke lijden van ons volk en voor de vernietiging van ons land, onze huizen, tempels, kloosters en cultuur. Ook zij zijn mensen die hun uiterste best doen om gelukkig te worden en die ons mededogen verdienen. Ik spreek om u op de hoogte te brengen van de trieste situatie waarin mijn land op dit moment verkeert en van de verlangens van mijn volk. De waarheid is in onze vrijheidsstrijd immers ons enige wapen. Op dit moment worden ons volk, ons bijzondere, rijke culturele erfgoed en onze nationale identiteit met de ondergang bedreigd. Wij hebben uw steun nodig om als volk en als cultuur te overleven.
Als men de situatie in Tibet bekijkt, lijkt deze vrijwel hopeloos. De onderdrukking neemt toe, de vernietiging van het milieu blijft maar doorgaan en de cultuur en identiteit van Tibet worden voortdurend stelselmatig ondermijnd. Toch geloof ik dat China, hoe groot en machtig het ook is, nog altijd deel van de wereld is. Er is tegenwoordig een wereldwijde tendens naar meer openheid, vrijheid, democratie en eerbiediging van mensenrechten. Vroeg of laat zal China deze tendens moeten volgen en uiteindelijk zal het niet kunnen ontkomen aan de waarheid, gerechtigheid en vrijheid. Dat kan niet anders. De consistente en principiële wijze waarop het Europees Parlement zijn betrokkenheid met China uit, zal dit veranderingsproces, dat zich al aan het voltrekken is in China, versnellen. Aangezien de Tibetaanse kwestie nauw verbonden is met wat in China gebeurt, ben ik van mening dat er aanleiding en gegronde reden is voor hoop.
Ik wil het Europees Parlement danken voor zijn consequente betrokkenheid bij en steun aan de geweldloze Tibetaanse vrijheidsstrijd. Uw meeleven en steun zijn altijd een grote bron van inspiratie en bemoediging geweest voor het Tibetaanse volk, zowel in Tibet zelf als daarbuiten. De talloze resoluties van het Europees Parlement over het Tibetaanse vraagstuk hebben in hoge mate geholpen het lot van het volk van Tibet onder de aandacht te brengen. Daarmee hebben zij ertoe bijgedragen dat het publiek en regeringen in Europa en over de hele wereld zich meer bewust zijn geworden van de Tibetaanse kwestie. Ik ben vooral bemoedigd door de resolutie van het Europees Parlement waarin ervoor gepleit wordt een speciale vertegenwoordiger van de EU voor Tibet te benoemen. Ik ben er vast van overtuigd dat de Europese Unie door de tenuitvoerlegging van deze resolutie kan bijdragen aan een vreedzame oplossing voor het Tibetaanse vraagstuk door consistente, doeltreffende en creatieve onderhandelingen. Daarnaast zal de aanstelling van een speciale vertegenwoordiger ook de vervulling van andere rechtmatige behoeften van het Tibetaanse volk ten goede komen, zoals manieren en middelen om onze bijzondere identiteit te bewaren. Dit initiatief zal ook een krachtig signaal afgeven aan Beijing dat de Europese Unie het zoeken naar een oplossing van het Tibetaanse vraagstuk serieus aanmoedigt en steunt. Ik twijfel er niet aan dat uw aanhoudende uitingen van betrokkenheid bij en steun aan Tibet uiteindelijk positief zullen uitwerken en een gunstige politieke ruimte zullen creëren voor een constructieve dialoog over Tibet. Ik vraag u om ons te blijven steunen in deze kritieke periode in de geschiedenis van ons land. Mijn dank voor het feit dat u mij de gelegenheid heeft geboden om mijn gedachten met u te delen.
(Het Parlement brengt de spreker een staande ovatie)

De Voorzitter
U ziet, Heiligheid, dat wij diep geroerd zijn en ik wil u dan ook namens het Europees Parlement van harte bedanken voor uw nobele boodschap.
U was zo fijngevoelig ons eraan te herinneren dat het Europees Parlement van meet af aan steun heeft verleend aan uw optreden en uw volk. Wij hebben kunnen vaststellen dat u goed op de hoogte bent van de resoluties die dit Parlement altijd met overgrote meerderheid, om niet te zeggen met bijna eenparigheid van stemmen heeft aangenomen, zoals kortgeleden nog in februari.
Inderdaad weten wij dat het Tibetaanse volk beroofd is van zijn fundamentele vrijheden. Zijn kloosters, waar zijn morele en geestelijke overtuigingen worden gevormd, worden met vernietiging bedreigd en het volk zelf wordt met politieke marginalisatie bedreigd.
Daar wilde u ons aan herinneren. U hebt ook open en eerlijk verklaard dat de Chinese autoriteiten helaas tot nu toe de hand hebben genegeerd die u hun reikt. Wij hebben echter ook kunnen vaststellen, Heiligheid, dat u blijft hopen.
U geeft uiting aan zowel ongerustheid alsook onmetelijke hoop, de hoop dat China zich op een goede dag zal openstellen voor de rest van de wereld en dan eindelijk gehoor zal geven aan uw oproep. Wij delen deze wens van ganser harte met u, Heiligheid.
Wij hebben gehoor geschonken aan de krachtige oproep die u tot ons heeft gericht. U hebt gezegd dat als de internationale gemeenschap, en in het concrete geval de Europese Unie, zich zou scharen achter uw inspanningen, het door ons allen gewenste resultaat misschien in het verschiet komt te liggen.
Ik wil u derhalve enkel verzekeren dat u kunt rekenen op de hulp van het Europees Parlement, op de actieve bijdrage van onze fracties, op de actieve bijdrage van de intergroep die, zoals u weet, juist is opgericht om onze vriendschap met het Tibetaanse volk te versterken. U kunt rekenen op onze steun. U kunt rekenen op onze onwankelbare trouw en we hopen met u dat Tibet zijn vrijheid zal terugvinden, in de geest van uw voorstellen.
Ik wil u, Heiligheid, nogmaals hartelijk danken voor uw aanwezigheid en uw boodschap.
(Levendig applaus)
(De plechtige vergadering wordt om 12.25 uur gesloten)

