Adequate, houdbare en zekere Europese pensioenstelsels (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag over "Naar adequate, houdbare en zekere Europese pensioenstelsels" - Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Rapporteur: Ria Oomen-Ruijten.
Ria Oomen-Ruijten
rapporteur. - Mag ik aan het begin van dit debat de collega's bedanken voor de uiterst plezierige en vruchtbare samenwerking. Die dank wil ik ook uitbreiden naar de adviseurs van de parlementssecretariaten en niet te vergeten onze eigen medewerkers.
Het was niet eenvoudig het groot aantal amendementen te managen. Ik denk toch dat het gelukt is, want wij hebben nu een helder verhaal als reactie op het Groenboek. Een veilig, houdbaar en adequaat pensioen, dat is de garantie die de Europese burger wil. Dat is niet simpel, pensioenen zijn en blijven een verantwoordelijkheid van de lidstaten.
Maar dat betekent niet dat wij geen mening mogen hebben of geen voorstellen mogen doen via de open coördinatiemethode, die kunnen leiden tot aanpassing.
De houdbaarheid van de pensioenstelsels staat onder druk. De omgekeerde bevolkingspiramide: meer ouderen en langer levende senioren en een kleiner aantal mensen dat voor de financiering van de pensioenen moet zorgen. De omslagstelsels van de eerste pijler zijn de perfecte uitdrukking van de solidariteit tussen de generaties. En zij zullen ook in de toekomst het belangrijkste blijven.
Maar naast de lasten voor de jonge generatie is er ontegenzeglijk ook druk op de collectieve budgetten en dat heeft weer zijn weerslag op het stabiliteitspact, of wij dat nu willen of niet.
Voorzitter, lidstaten zijn bezig met het verhogen van de pensioenleeftijd. Voorstellen die er waren om te komen tot een Europese koppeling van de pensioenen aan de gestegen levensverwachting, wijs ik af. Ik doe dat omdat de levensverwachting in de lidstaten zo verschillend is en omdat dit, als je het wel zou doen, naar mijn mening niet sociaal zou zijn.
Wat wij wel vinden is dat we moeten toegroeien naar een hogere pensioenleeftijd. Dat moet echter op het niveau van de lidstaten en tezamen met de sociale partners.
Er is ook nog een andere kant van de medaille - en Elisabeth kijkt mij aan - en dat is ervoor zorgen dat ouderen aan het werk blijven. Dat betekent dus dat wij veel meer inspanningen moeten richten op flexibele levensloop- en flexibele pensioenregelingen en dat wij de omstandigheden voor ouderen om te kunnen blijven werken moeten verbeteren en aanpassen.
De lidstaten waar de tweede pijler een groot aandeel vormt, hebben gespaard. Vaak door werkgevers en werknemers samen, soms in een mixed vorm in de nieuwe lidstaten. De tegoeden zitten in spaarfondsen, pensioenfondsen of staan op de balans van de onderneming. De spaar- en opbouwstelsels staan minder onder druk van de openbare financiën. Maar de gestegen levensverwachting is ook daar een probleem.
Daarbij komt nog dat de financiële crisis, de slechte resultaten op obligatie- en aandelenmarkten en de lage rentes de garanties op de te verwachten pensioenen onder druk zetten.
Het antwoord zoals dat voorbereid wordt door de Commissie: toepassen van strengere solvency eisen, is - ik zeg het hier nog maar eens een keer - niet adequaat. Goed toezicht: ja! Beter inzicht voor de deelnemers aan de systemen: ja! Maar eerst een in-dept impact op de effecten van solvency voordat er met wetgeving wordt gekomen.
Ik wijs in dit verband ook nog even op de discussie over derivaten. Derivaten en pensioenfondsen kun je niet zomaar linken. Derivaten worden gebruikt voor een pensioenfonds om risico's af te dekken. En dat is dus niet om te speculeren. Dus ook daar, Commissie, bezint eer gij begint.
Dan de derde pijler. Ik vind dat wij daar geen overdreven verwachting van moeten hebben. Individuele spaarmogelijkheden kun je pas gebruiken als je ook geld hebt. Maar wat wij wél willen, is meer bewustwording creëren, en meer bewustwording krijg je wanneer mensen geïnformeerd zijn over hun pensioen, dus ook een tracking systeem.
Voorzitter, bij de derde pijler ontbreekt overigens de Europese binnenmarkt, ook daar is iets aan te doen.
Dan nog twee opmerkingen. Adequaat: op Europees niveau kunnen wij dat niet vaststellen, de lidstaten moeten dat doen. Meeneembaarheid: een open arbeidsmarkt kan mijns inziens alleen functioneren met meer vrij werkverkeer, dat werknemers die dat recht uitoefenen niet benadeelt. Maar ook daar: meeneembaarheid: ja!, maar met een aanpassingsperiode, dus nieuwe contracten en na een studie over de effecten.
László Andor
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek over pensioenstelsels dat we afgelopen zomer hebben gepubliceerd, heeft het broodnodige debat over de toekomst van pensioenen in Europa op gang gebracht. Het heeft geleid tot meer dan honderd bijeenkomsten en conferenties met belanghebbenden, en we hebben bijna 1 700 reacties ontvangen.
Het Groenboek beschrijft de belangrijkste uitdagingen waarvoor de Unie op dit gebied gesteld staat, en heeft veertien vragen geformuleerd over de wijze waarop het werk op Europees niveau de lidstaten kan helpen om pensioenen te waarborgen die adequaat, houdbaar en zeker zijn, met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel. Het Groenboek kiest een holistische benadering, omdat mijn medecommissarissen Rehn en Barnier en ik ervan overtuigd zijn dat adequate, houdbare en zekere pensioenstelsels vragen om gecoördineerd, gezamenlijk beleid op onze drie verantwoordelijkheidsgebieden.
Laat ik kort de argumenten van de Commissie voor de publicatie van het Groenboek vorig jaar herhalen. Op de eerste plaats moeten we de onevenwichtigheden ondervangen die het gevolg zijn van de toenemende divergentie tussen levensverwachting en pensioenleeftijden. Op de tweede plaats moeten we, na een decennium van pensioenhervormingen, het Europese kader aanpassen aan de wijzigingen die zijn aangebracht in de nationale pensioenstelsels. Op de derde plaats moeten we lessen trekken uit de financiële en economische crisis. De crisis heeft de noodzaak naar voren gehaald om de financiële marktblootstelling en de opzet van onze pensioenstelsels opnieuw te bezien, teneinde de risicovermindering te verbeteren en het schokabsorberende vermogen van pensioenen op basis van kapitaaldekking te vergroten. Op de vierde plaats moeten we onze pensioenstelsels volledig voorbereiden op de versnelling van de vergrijzing.
De lidstaten werken al lang samen om van elkaars ervaringen te leren en goede praktijken op het gebied van de pensioenhervorming uit te wisselen. Er is consensus over de noodzaak van coördinatie op Europees niveau en de noodzaak van het vaststellen van Europese regels met betrekking tot grensoverschrijdende aangelegenheden. In de afgelopen tien jaar heeft de coördinatie op Europees niveau de inspanningen van de lidstaten om de pensioenstelsels te moderniseren ondersteund, en veel lidstaten hebben al goede vooruitgang geboekt met de aanpassing van de pensioenstelsels aan de vergrijzing van de bevolking, aan veranderingen op de arbeidsmarkten en ontwikkelingen in de rol van mannen en vrouwen. De meeste lidstaten hebben echter nog een lange weg te gaan, en enkele andere zijn nog niets eens begonnen met pensioenhervormingen.
Ik heb het verslag, waarmee ik de rapporteur feliciteer, met plezier gelezen. Het verslag was zeer positief over de holistische benadering die we hebben gekozen. Op meerdere plaatsen wordt hierin het verband tussen adequaatheid, houdbaarheid en zekerheid onderstreept. Het verslag identificeert ook duidelijk beleidsterreinen waarop de EU voor toegevoegde waarde kan zorgen. De Commissie legt momenteel de laatste hand aan de analyse van de resultaten van de raadpleging, met inbegrip van het definitieve standpunt van het Europees Parlement. Gezien de urgentie van het vraagstuk, is de Commissie al begonnen met de voorbereidingen voor het Witboek, dat in het derde kwartaal van 2011 zal worden gepubliceerd.
Ik wil afsluiten met te zeggen dat een van de grote successen van het Europese sociale model is dat het waarborgt dat ouderdom geen synoniem is voor armoede. Dit is een belofte die we waar moeten blijven maken, en we moeten de lidstaten blijven helpen om de juiste beslissingen te nemen om te waarborgen dat de pensioenstelsels geschikt zijn voor hun doel. In de afgelopen twaalf maanden is een levendig debat over pensioenhervormingen gevoerd, en dit jaar belooft al even intensief te worden. Ik reken heel erg op de steun van het Parlement bij het teweeg brengen van een echte verandering en het creëren van pensioenstelsels die zowel adequaat als houdbaar zijn voor de toekomst.
George Sabin Cutaş
rapporteur voor advies van de Commissie economische en monetaire zaken. - (RO) Het feit dat we het vandaag in de plenaire vergadering van het Europees Parlement hebben over pensioenen bevestigt de Europese dimensie ervan. De vergrijzing, de gevolgen van de economische en financiële crisis en het feit dat jongeren laat op de arbeidsmarkt komen vragen om gemeenschappelijke oplossingen. Pensioenen blijven echter een nationale verantwoordelijkheid en het doel van het subsidiariteitsbeginsel is vast te stellen waar de grenzen van het Europees optreden liggen. Als echter de lidstaten de bestaande wetgeving op Europees niveau beter uitvoeren, kunnen we profiteren van een betere werking van de interne markt en een grotere mobiliteit van werknemers stimuleren.
Om de openbare pensioenstelsels te verduurzamen moeten we er bovendien voor zorgen dat werknemers tot hun pensioen actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt. De groei van de werkloosheid in de lidstaten is een zorgwekkend fenomeen, dat het principe van solidariteit tussen de generaties in gevaar brengt. Daarom moeten hervormingen van het pensioenstelsel hand in hand gaan met werkgelegenheidsbeleid. Ook mag een pensioenhervorming er niet toe leiden dat een toch al kwetsbare groep wordt beroofd van een zeker en fatsoenlijk inkomen. De staten mogen hun plicht om voor afdoende pensioenen voor alle burgers te zorgen, niet verzaken.
Om dergelijke misstanden op nationaal niveau te voorkomen heb ik het idee naar voren gebracht om op EU-niveau te definiëren wat een afdoende pensioen is. De oproep aan de lidstaten om een pensioenniveau in de eerste pijler te garanderen dat hoger is dan de armoedegrens, is naar mijn mening onvoldoende. Uiteraard begrijp ik het argument dat nationale omstandigheden van elkaar verschillen en ik begrijp ook de terughoudendheid van de lidstaten om ruimte te laten voor betrokkenheid van de Europese Unie bij wat in het hart van hun nationale soevereiniteit staat. Toch ben ik van mening dat de Europese instanties meer zorg moeten besteden aan de leefomstandigheden van de Europese burgers. Sociale onvrede kan onverwachte gevolgen hebben. Twee recente voorbeelden van buiten de Europese Unie laten zien hoe hoog de tolerantiegrens is van een bevolking die steeds weer wordt opgeofferd voor de belangen van een nationale overheid die te weinig kijkt naar de behoeften van de burgers.
Cornelis de Jong
rapporteur voor advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming. - Allereerst wil ik collega Ria Oomen-Ruijten hartelijk danken voor de goede samenwerking. Ik ben haar erkentelijk voor het feit dat zij veel, zo niet alles, van het advies dat ik voor de Commissie interne markt en consumentenbescherming had geschreven, heeft overgenomen.
In het bijzonder ben ik ingenomen met de aanbeveling een Europees systeem te ontwikkelen, waarin het voor iedereen mogelijk wordt te weten hoeveel pensioen is opgebouwd, ongeacht in welke lidstaat.
Toch blijf ik wel met vragen zitten, en met name het verschil tussen de statements van mevrouw Oomen zojuist en de aanbeveling om het pensioenbeleid onderdeel te laten maken van een Europees economisch bestuur. Wij weten nog niet hoe die architectuur er precies gaat uitzien, maar de kans is reëel dat dat niet vrijblijvend wordt. En ik wil niet de indruk wekken dat ik bijvoorbeeld door vóór te stemmen heb meegewerkt aan de overdracht van nationale bevoegdheden op dit punt.
Ook de aanbeveling, die er wel degelijk staat, om de pensioengerechtigde leeftijd op te trekken in het licht van de levensverwachting baart mij zorgen. Voor Nederland is dat volgens mij zeker niet nodig en die aanbeveling kan ik dan ook niet onderschrijven. Graag een reactie van de rapporteur.
Barbara Matera
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil mevrouw Oomen-Ruijten van harte bedanken.
Het is zorgwekkend dat de Commissie in haar Groenboek over de toekomst van de pensioenstelsels in Europa zo weinig aandacht schenkt aan gendervraagstukken. Vrouwen worden gediscrimineerd bij pensioenberekeningen omdat zij vaker hun carrière moeten onderbreken om voor kinderen, zieke familieleden of ouderen te zorgen. Om hun gezinsverplichtingen te kunnen nakomen zijn vrouwen veel vaker dan mannen gedwongen om een onzekere baan of deeltijdwerk te accepteren. Het gevolg daarvan is een loonkloof tussen vrouwen en mannen in de Europese Unie, en die loonkloof bedraagt gemiddeld 18 procent.
Dit leidt tot discriminatie van vrouwen. Vrouwen krijgen een duidelijk lager pensioen dan mannen, waardoor het armoederisico onder oudere vrouwen toeneemt, zeer zeker als men ook nog voor ogen houdt dat vrouwen een hogere levensverwachting hebben dan mannen. Daarom moet de tijd die vrouwen besteden aan de zorg voor kinderen of andere familieleden worden meegeteld in de berekeningsstelsels en net zo worden behandeld als in andere soorten contracten in het kader van de pensioenberekening. Het Groenboek heeft raadpleging aangeboden...
Tot slot hoop ik dat het nieuwe Witboek meer aandacht zal schenken aan de delicate en zorgwekkende kwestie van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen bij de berekening van de pensioenrechten in de EU.
Csaba Őry
namens de PPE-Fractie. - (HU) Allereerst geeft het grote aantal amendementen - er zijn immers bijna 500 amendementen ingediend - de enorme interesse voor dit onderwerp goed weer, en we zijn dank verschuldigd aan de rapporteur, mevrouw Oomen-Ruijten, dat het haar is gelukt uit deze hooiberg van amendementen een verslag op te stellen waarin de huidige mening van het Parlement wordt weerspiegeld. Ik zeg 'huidige' mening, aangezien we ons pas aan het begin van het debat bevinden: dit gaat over het Groenboek; later komen er een Witboek en aanvullende verslagen, en dus bevinden we ons nu duidelijk in een fase van het proces.
In het algemeen moet ik zeggen dat we het eens zijn met de benadering van de Commissie waarin diversificatie wordt toegejuicht, wat betekent dat de pensioenstelsels op meerdere pijlers moeten rusten, maar aan de andere kant wil ik aangeven dat men hier wel wat preciezer had kunnen formuleren. Het is duidelijk dat als we over een tweede pijler praten, dat een tweede pijler is die een toegevoegde waarde moet hebben ten opzichte van de eerste pijler, omdat de eerste pijler zwakheden heeft. Dat is niet hetzelfde als een tweede pijler waarmee elementen uit de eerste pijler worden weggehaald alleen maar om het systeem op een andere manier te laten werken. De eerste situatie verbetert de stabiliteit, de tweede brengt de stabiliteit in gevaar.
Tegelijkertijd moeten we ons ook realiseren - en dat is hier misschien al gezegd, maar ik wil het alleen nog eens benadrukken - dat de problemen van het pensioenstelsel zich niet per definitie vanzelf, van binnenuit zullen oplossen; waarschijnlijk niet zelfs. We hebben meer banen nodig, nauwere economische samenwerking, en hoe dan ook moet het doel zijn dat, zodra de Commissie straks het Witboek heeft opgesteld, dit gemeenschappelijke denkproces op de een of andere manier wordt gekoppeld aan de doelstellingen van de EU 2020-strategie en het economisch bestuur. Het is duidelijk dat we dit debat dan op vruchtbaardere wijze kunnen voortzetten.
Frédéric Daerden
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de aandacht vestigen op het belangrijke consensuswerk van de rapporteur. Gefeliciteerd, Ria! Tijdens de onderhandelingen over de compromissen heeft zij aangetoond open te staan voor de argumenten van mijn fractie, hetgeen heeft geleid tot een ruime meerderheidsstem vóór het ontwerpverslag in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Als morgen net zo'n grote meerderheid vóór stemt, zou hiermee een krachtig signaal worden afgegeven aan de andere instellingen.
Dit verslag over de toekomst van de pensioenen in Europa is tot nu toe het enige Europese institutionele document dat niet aansluit bij de - met name in haar jaarlijkse groeianalyse vertegenwoordigde - denkwijze van de Commissie en die van het duo Merkel-Sarkozy in het document over het pact voor concurrentievermogen. In deze documenten wordt op zeer directe wijze opgeroepen tot het opnieuw ter discussie stellen van de eerste pijler en tot de automatische verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd op grond van de levensverwachting. In het goedgekeurde, gewijzigde verslag spreekt het Parlement zich uit vóór het volgende: een fundamentele rol met betrekking tot de pensioenen voor de eerste pijler, die een betere garantie is voor solidariteit, met een aanvullende rol voor de andere pijlers, waarbij sprake is van een algemeen gebruik van een tweede pijler; meer aandacht voor de verhoging van de feitelijke pensioenleeftijd en de arbeidsparticipatie, in het bijzonder van ouderen, in plaats van een automatische en fatalistische verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd; een definitie van de criteria die het mogelijk maken dat er in de lidstaten een gegarandeerd en toereikend minimumpensioen wordt geïntroduceerd; een grotere rol voor de sociale partners bij de vaststelling en doorvoering van alle pensioenhervormingen in Europa en het wegnemen van de verschillen tussen mannen en vrouwen voor wat betreft de pensioenen, verschillen die gelieerd zijn aan de door mevrouw Matera in herinnering gebrachte discriminatie.
Met deze elementen, met deze stappen vooruit en andere die ik nog had kunnen noemen, ben ik ervan overtuigd dat het Parlement onze commissaris een duidelijke, sociale en progressieve boodschap kan geven, en ik hoop dat hij hiermee rekening zal houden voor de volgende fase van het witboek.
Marian Harkin
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur bedanken voor haar goede werk; zij heeft mijn leven zeker gemakkelijker gemaakt. Ik wil ook de Commissie bedanken voor het feit dat zij deze discussie, die zeker op een heel geschikt moment komt, in gang heeft gezet.
Sommige mensen hebben het over de pensioenentijdbom. Gelet op de cijfers die ik heb gezien, die een schatting geven van het gat tussen wat we momenteel opzijzetten voor openbare en particuliere pensioenen, en de middelen die we nodig zullen hebben om de komende veertig jaar een adequate pensioenvoorziening te waarborgen, is dat gat enorm. In dit opzicht klopt de term 'pensioenentijdbom' zeker. Nou, we weten allemaal wat we moeten doen met een tijdbom: het lont eruit halen. Ik denk dat dit het begin van dat proces is.
De kernvraag is echter: wie is verantwoordelijk? Ik denk dat we er in het verslag duidelijk over zijn dat de lidstaten zelf verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van een adequate pensioenvoorziening voor hun burgers. We zeggen echter ook dat de economieën van de lidstaten met elkaar verweven zijn, en dat het daarom zeker nuttig is om pensioenbeleid te coördineren door de open coördinatiemethode te gebruiken. We geloven echter niet dat de EU adequate pensioenniveaus kan vaststellen of zelfs pensioenleeftijden kan harmoniseren.
Desalniettemin zijn we van mening dat de lidstaten een 'adequaat pensioen' moeten definiëren als de voorwaarde voor een waardige oude dag. Het doet mij genoegen dat we de genderkwestie naar voren hebben gehaald en de lidstaten hebben gevraagd om iets te doen aan de kwestie van mannen en vrouwen die tijd vrij nemen voor zorgtaken, en dat we aandacht hebben besteed aan de kwestie van de mobiliteit en de rol van de EU 2020-strategie.
Tot slot steun ik de opneming van de pensioenverplichtingen in het stabiliteits- en groeipact. We weten dat een financieel zwart gat aan het ontstaan is op het gebied van de pensioenvoorziening, en we mogen dat niet negeren.
Jean Lambert
Mevrouw de Voorzitter, ik wil me graag aansluiten bij de collega's die onze rapporteur hebben bedankt voor het zeer goede werk dat zij voor dit verslag heeft verricht.
We beseffen allemaal dat er nationale verschillen en verschillen binnen onze eigen fracties zijn, en het is een hele klus om met iets te komen dat kan rekenen op aanzienlijke steun. Mijn fractie is met name verheugd over het feit dat met het onderhavig verslag het belang van pensioenen van de eerste pijler, alsook de inzet voor een adequaat pensioenniveau en de kwestie van het waarborgen van een waardige oude dag worden erkend. We hebben tenslotte het hele afgelopen jaar 2010 besteed aan het aanpakken van vraagstukken die verband houden met armoede. En natuurlijk is dit voor veel mensen ook een vast inkomen, een essentiële garantie. Net als anderen verwelkomen ook wij het feit dat hier wordt erkend dat het vraagstuk van een fatsoenlijke pensioenvoorziening voor vrouwen moet worden aangepakt.
We erkennen ook het belang van de bestrijding van discriminatie van oudere werknemers en de toepassing van andere maatregelen om mensen aan het werk te houden. Voor ons is ook de overdraagbaarheid van pensioenrechten een cruciaal punt. Steeds meer mensen werken niet meer hun hele werkzame leven bij hetzelfde bedrijf. Ze werken in feite bij meerdere bedrijven en niet altijd in hetzelfde land. We moeten deze versnippering van oudedagsvoorzieningen voorkomen, en dus ligt er hier een essentiële rol voor de Europese Unie.
We constateren ook met genoegen dat dit verslag zich uitspreekt voor tweede-pijlervoorzieningen, stelt dat deze beschikbaar moeten zijn zonder enige discriminatie op grond van leeftijd, geslacht of arbeidsovereenkomst. We zijn het er ook mee eens - en zijn verheugd het daar te zien staan - dat we meer een levensloopbenadering moeten volgen die inspeelt op de verschillende ritmen en patronen van een hedendaags arbeidsleven, zowel positieve als negatieve.
En opnieuw erkennen we het belang van solidariteit in de eerste pijler, niet het minst voor degenen die in hun werkzame leven te maken hebben met meer tijdelijk werk, kortlopende contracten, enzovoort. We maken ons zorgen over elke poging om particuliere pensioenvoorzieningen van de derde pijler te bevorderen, en we zijn het ermee eens dat het cruciaal is dat mensen kunnen beschikken over voldoende en duidelijke informatie.
We verwelkomen ook het feit dat dit verslag - als er een wijziging komt in de pensioenvoorziening - voldoende tijd voor aanpassing biedt, zodat mensen hun financiële toekomst opnieuw kunnen bekijken.
Julie Girling
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie steunt de publicatie van dit Groenboek. Het komt op een heel geschikt moment en op een moment dat we in alle lidstaten debatteren over de kwesties die al zijn genoemd, en waarop ik niet in detail zal ingaan - de veranderende demografische cijfers en de genderuitdaging, om er maar twee te noemen.
Het verslag erkent dat het belangrijk is dat lidstaten beste praktijken delen en informatie uitwisselen, maar benadrukt ook dat pensioenen een bevoegdheid van de lidstaten blijven. Het erkent dat de EU geen wetgeving mag opstellen met betrekking tot de adequaatheid van pensioenniveaus en pensioenleeftijden, maar vraagt - en vraagt dit heel duidelijk en met klem - dat de lidstaten regelgeving opstellen in overeenstemming met hun eigen omstandigheden, rekening houdende met deze kwesties.
Ik ben van mening dat verder werk aan de overdraagbaarheid essentieel is om de interne markt te versterken. Europese burgers die door heel Europa werken - en ik heb er daar veel van ontmoet - mogen niet achtergesteld worden doordat hun pensioenpotten in verschillende lidstaten bevroren worden. Demografische situaties veranderen, en dat geldt ook voor arbeidspraktijken. Onze verwachtingen veranderen, maar het is essentieel dat we in ons denken en in onze beleidsvorming meegaan met deze veranderingen.
Ilda Figueiredo
Mevrouw de Voorzitter, wij mogen tijdens dit debat niet uit het oog verliezen dat het directorium, onder leiding van Duitsland, een voorstel heeft gedaan om een zogenaamd concurrentiepact in het leven te roepen. Doel is een nieuwe aanslag op de solidaire en universele openbare socialezekerheidsstelsels te plegen, de pensioenleeftijd op te trekken en de lonen te devalueren door ze los te koppelen van de inflatie, enkel en alleen om de financiële sector te bevoordelen die erop uit is om via de pensioenen nieuwe manieren te ontwikkelen om enorme speculatieve winsten te boeken.
Wij tekenen nadrukkelijk verzet aan tegen deze weg naar de Europese integratie, die gegrondvest is op antisociale beleidsmaatregelen. Helaas onderschrijft het verslag deze koers door het Groenboek van de Europese Commissie te steunen, door toe te staan dat de wettelijke pensioenleeftijd aan de levensverwachting wordt gekoppeld, door mensen ertoe aan te zetten langer op de arbeidsmarkt te blijven, en door niet uit te sluiten dat steun wordt verleend aan private pensioenstelsels, ofschoon is bewezen dat het speculatieve gebruik van deze regelingen door fondsen en privébanken ernstige gevolgen kan hebben en oudere mensen, met name vrouwen, in armoede kan storten.
Daarom hebben wij een alternatieve resolutie ingediend waaruit blijkt dat het mogelijk is de sociale voordelen en de pensioenen te verbeteren zonder de wettelijke pensioenleeftijd op te trekken, op voorwaarde dat er garanties worden geboden voor meer banen met rechten, met name voor jongeren, betere lonen en strenger toezicht op de financiële sector en de financiële transacties.
Wij zijn gekant tegen de verhoging van de pensioenleeftijd en wij pleiten voor de integratie van de pensioenregelingen in het solidaire en universele openbare socialezekerheidsstelsel, dat de waarde van kleine uitkeringen en pensioen verhoogt, oudere mensen respecteert en in de gelegenheid stelt een waardig leven te leiden en dus met andere woorden bijdraagt aan het uitbannen van armoede. Dat is wat onze burgers verwachten, zoals blijkt uit de protestacties in Portugal, Frankrijk, Griekenland en op zoveel andere plaatsen.
Derek Roland Clark
Mevrouw de Voorzitter, op 22 november van het vorig jaar heeft de rapporteur in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken gezegd dat pensioenen de exclusieve bevoegdheid zijn van de lidstaten. Dit is inmiddels meer gaan lijken op: alhoewel de lidstaten het hier voor het zeggen hebben, zijn er aspecten waarvoor coördinatie op Europees niveau belangrijk is. In paragraaf 9 van de resolutie wordt de verantwoordelijkheid van de lidstaten onderstreept, maar wordt ook verlangd dat zij hun pensioenbeleid coördineren. Hier is sprake van dubbelhartige taal, waarin controle door de EU het wint van de beginselen.
De Britse National Association of Pension Funds zegt dat dit verslag pensioenen duurder zal maken - met 90 procent, volgens de actuariële consultants van Punter Southall. Dat is misschien overdreven, maar het is zeker waar dat grote sommen extra geld nodig zullen zijn om te voorkomen dat de pensioenen instorten, dus de premies zullen fors stijgen. De pensioenfondsen en de lidstaten hebben dit verslag niet nodig; zij hebben hulp nodig om de premies laag te houden. Anders kan dit ondoordachte verslag in potentie datgene vernietigen wat het juist probeert te beschermen.
Marine Le Pen
(FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in het Europa van het stabiliteitspact - en morgen het concurrentiepact - bevinden de pensioenhervormingen zich in de vuurlinie.
Hoe kunnen wij de pensioenen redden, als de Europese Unie verlangt dat de lidstaten, die momenteel met een begrotingstekort kampen, hun begrotingen tegen 2013 weer in evenwicht hebben? Uw oplossing is om de pensioengerechtigde leeftijd op te trekken naar 67 jaar en om de via een omslagregeling gefinancierde pensioenstelsels ingrijpend te hervormen teneinde de uitkeringen van verzekerden te verlagen. Verder liegt het verslag er niet om, aangezien erin wordt verzocht een minimumpensioenniveau vast te stellen, dat u ons verplicht te garanderen aan buitenlanders die onze landen binnenkomen en die nooit premie hebben betaald.
Bovendien zal verwerking van de directe openbare pensioenverplichtingen in de staatsschuld en het financieringstekort, waarvoor in dit verslag wordt gepleit, de druk op de lidstaten nog vergroten om kapitaalgedekte pensioenfondsen te ontwikkelen, en wij weten natuurlijk maar al te goed welke enorme risico's deze met zich meebrengen.
Pensioenstelsels vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten. Toch bent u, tegen de wens van de burgers, bezig om een ongekende begrotingsdiscipline in te stellen. De werknemers, ambtenaren en gepensioneerden in Europa worden als sluitpost gebruikt om de euro en uw ultraliberale Europa te redden.
Thomas Mann
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het is verheugend dat een initiatiefverslag eens niet op maandag wordt weggemoffeld en binnen een paar minuten wordt afgehandeld. De reden hiervoor is dat 463 amendementen in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en 211 in de medeadviserende Commissie economische en monetaire zaken werden ingediend.
Ik zou een sterker pleidooi voor de voortzetting van de succesvolle bedrijfspensioenstelsels in Duitsland, Luxemburg, Finland en Oostenrijk wenselijk hebben geacht. Helaas werd bij meerderheid besloten tot nieuwe minimumnormen en de toepassing van Solvency II op bedrijfspensioenen. Alles bij elkaar genomen bestaat het gevaar van aanzienlijk hogere kosten - alleen in Duitsland kan het bij het vrijwillig betaalde bedrijfspensioen om een stijging van wel veertig procent gaan. Wat de sociale partners samen hebben bereikt, mag niet zomaar ongedaan worden gemaakt. Ik heb een bijdrage kunnen leveren aan de compromissen, bijvoorbeeld door voor te stellen dat alle gevolgen van de minimumnormen en Solvency II aan een gedetailleerde en grondige effectbeoordeling moeten worden onderworpen. Dat is weliswaar bevorderlijk voor het voortbestaan van de bedrijfspensioenen maar is er nog geen garantie voor.
Positief is dat er geen uniforme definitie van een adequaat pensioen is vastgesteld. Bovendien hebben we ons tegen een uniforme pensioengerechtigde leeftijd voor de EU uitgesproken. Terecht zijn bondskanselier Merkel en president Sarkozy voor een stapsgewijze onderlinge aanpassing van de pensioenstelsels en de pensioengerechtigde leeftijd. Aangezien de geboortecijfers en de levensverwachting verschillen, moet ieder nationaal pensioenstelsel worden toegesneden op de demografische ontwikkeling.
De compromissen zijn onder grote tijdsdruk tot stand gekomen. Ik hoop voor ons allen dat we bij het Witboek uitvoerigere discussies zullen voeren en ervaringen uit ondernemingspraktijken laten meewegen. Alleen al bij de vrijwillige bedrijfspensioenen staan er hogere bedragen op het spel dan bij het EU-reddingsplan voor de euro.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Ria Oomen-Ruijten
rapporteur. - Kijk, ik wil niets in de ruimte laten staan. Dus daarom vraag ik de heer Mann om aan te geven waar in dit verslag staat dat Solvency toegepast moet worden op tweede-pijlerpensioenen? Ik ben daar zelf tegen, maar waar staat dit?
Thomas Mann
(DE) Mevrouw de Voorzitter, er waren twee verslagen van twee commissies. Daarin wordt aanbevolen om Solvency II op bedrijfspensioenstelsels toe te passen. Naar mijn oordeel kan dit niet functioneren. In landen als Frankrijk beschikt men over desbetreffende ervaring, in de andere lidstaten van de Europese Unie echter niet. We moeten de kwestie werkelijk uitvoerig onderzoeken. Deze kans krijgen we als we uitvoerig over het Witboek gaan nadenken en discussiëren en dan kunnen wij werkelijk allen ervan overtuigen. Velen hebben namelijk nog geen ervaring kunnen opdoen, omdat dit in hun lidstaten nog onbekend is. Het is dus best mogelijk dat we een akkoord bereiken.
Pervenche Berès
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij bevinden ons hier in een oriënterend debat en het Europees Parlement wilde u een boodschap overbrengen. Ondertussen draait de wereld echter door en wordt de kwestie van de pensioenen ook elders aangeroerd. Wat ik hier wil noemen is uiteraard een gestandaardiseerd pensioenstelsel, op Europees niveau, vanaf 67 jaar, waarnaar werd verwezen in wat een ontwerpconcurrentiepact was. Als wij dit als uitgangspunt nemen om een sociaal Europa op te bouwen, dan is het duidelijk dat wij ons hiermee tegen de bevolking keren, en dat is niet wat wij willen.
In het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten geven wij op tal van punten andere richtsnoeren aan, en ik verzoek u, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, om hier rekening mee te houden als u het standpunt van de Commissie bepaalt rond een Witboek, met name wat betreft de kwestie van de gendergelijkheid, waarmee u nog onvoldoende rekening hebt gehouden.
Een ander idee dat wij noemen is dat de beste manier om de pensioenkwestie te regelen, is om de werkgelegenheid te bevorderen en dat wij, in plaats van ons te fixeren op de wettelijke pensioenleeftijd, moeten uitgaan van de werkelijke leeftijd. Het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten bevat echter, in de visie van de Franse socialisten, ook een indicatie die voor ons een probleem oplevert en waarmee wij niet kunnen instemmen. U zult begrijpen dat het idee om de toegenomen levensverwachting automatisch te koppelen aan de wettelijke pensioenleeftijd voor ons een stap terug betekent in termen van sociale rechten, die wij niet kunnen steunen.
Staat u mij toe om tot slot nog op te merken dat, als er geen sprake is van een sociale dialoog en als de sociale partners niet bij dit gehele onderhandelingstraject worden betrokken, wij de mist in gaan.
Dirk Sterckx
Ik denk dat wij met de rapporteur een aantal heel evenwichtige antwoorden hebben gevonden op de vraag die de Commissie had gesteld. Er zijn naar mijn mening twee punten waarop de Europese Unie wel degelijk een toegevoegde waarde heeft.
Als wij het belang van de eerste pijler benadrukken, terecht, dan moeten wij tegelijkertijd ook zeggen dat de gezondheid van overheidsfinanciën even belangrijk is. Want het zijn die gezonde overheidsfinanciën die de eerste pijler ondersteunen. En dan moet je zien welke pensioenlasten die overheid draagt op de langere termijn en dat ook heel duidelijk maken. Ik denk dat de Commissie en de Europese Unie daar een taak hebben om dat voor elke lidstaat duidelijk te maken, zodat iedereen kan zien waar de risico's en waar de moeilijkheden liggen.
Tweede punt, ik denk dat ook in de tweede pijler de Europese Unie een rol speelt. U wijst daar op het belang van Solvency II. Wat wij hier vragen is dat de Commissie nagaat wat de risico's op de langere termijn zijn en in haar regelgeving duidelijk maakt hoe die risico's afgedekt moeten worden. Ik denk dat je daar specifiek moet kijken naar het lange termijnrisico van pensioensystemen in het algemeen, niet van één soort, maar van alle pensioensystemen in de tweede pijler. Daar ligt een taak.
Als ik naar de cijfers kijk, zoals mevrouw Harkin, dan ben ik toch wel een beetje bang dat wij niet in de Europese Unie in alle lidstaten de nodige risico's hebben afgedekt.
Tadeusz Cymański
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de ontwerpresolutie van het Europees Parlement, zoals deze werd besproken tijdens de raadplegingen van de Commissie, verdient onze steun. In de resolutie wordt aanbevolen om de onderlinge coördinatie tussen de lidstaten te versterken en de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen zonder daarbij aan de bevoegdheden van de lidstaten op het uitermate belangrijke en gevoelige gebied van de pensioenstelsels te komen.
Tijdens het debat in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heb ik nadrukkelijk gewezen op het belang van demografische ontwikkelingen voor de zekerheid en de toekomstige vorm van pensioenstelsels. Ook ben ik van mening dat we bij het beoordelen van pensioenstelsels en het formuleren van voorstellen rekening moeten houden met de grote verschillen tussen de individuele lidstaten, zowel wat betreft hun financiële mogelijkheden als wat betreft de publieke en kapitaalgedekte bedrijfspensioenregelingen die reeds bestaan.
Thomas Händel
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de welvaart van een land bestaat uit de waarde die mensen door hun werk scheppen. Hierbij moet in de toekomst ook het werk voor de samenleving sterker meetellen. De mensen willen een behoorlijke en zekere pensioenvoorziening.
Nu heeft de crisis aangetoond dat alleen overheidspensioenen betrouwbaar en stabiel zijn. Daarentegen zijn miljoenen particuliere voorzieningen en bedrijfspensioenfondsen aan beursrisico's bezweken. Het zou gewoonweg absurd zijn om de ouderdomsvoorzieningen van de burgers nog sterker op particuliere en gekapitaliseerde stelsels te baseren. De burgers hebben het EU-reddingsplan voor de banken gefinancierd. Ze betalen voor een meedogenloze bezuinigingspolitiek, ook onder leiding van de Europese Unie. Nu moeten ze ook nog de begrotingen saneren met pensioenkortingen en een hogere pensioensgerechtigde leeftijd! Alleen al de tot dusver ingevoerde pensioenshervormingen zorgen voor groeiende armoede onder ouderen. Hiertegen helpt alleen de versterking van zekere openbare pensioen- en AOW-stelsels.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, binnenkort wordt de bevolkingspiramide in de EU op haar kop gezet en zullen 55-plussers de grootste leeftijdsgroep vormen, zal de levensverwachting verder stijgen en het geboortecijfer laag blijven, en zullen jongeren steeds later hun intrede in het beroepsleven doen. De gevolgen zijn ons allen bekend: vergrijzing van de bevolking en steeds meer knelpunten bij de pensioenfinanciering.
In Europa ontbreekt het aan een gezinsvriendelijke politiek, bijvoorbeeld de invoering van fiscale voordelen voor gezinnen wat betreft de inkomstenbelasting of soortgelijke maatregelen op het sociale vlak, teneinde rekening te houden met de bijdrage van gezinnen aan de waarborging van het intergenerationeel contract en de premiedruk voor hen te verlagen. Verder moeten we ook prikkels creëren om onze ouderen zo lang mogelijk aan het werk te houden.
Thans wil ik graag ook een duidelijk signaal aan de heer Andor afgeven: de alom geprezen massale immigratie is in ieder geval absoluut de verkeerde weg om onze pensioenen veilig te stellen en vormt uiteindelijk ook een bedreiging voor de sociale vrede in Europa.
Danuta Jazłowiecka
(PL) Mevrouw de Voorzitter, demografische veranderingen, een langere levensduur en dalende geboortecijfers, diverse privileges die in het kader van pensioenregelingen zijn toegekend en de economische crisis hebben de openbare financiën in de lidstaten enorm onder druk gezet. We zijn gedwongen om steeds vaker vragen te stellen over de stabiliteit en de zekerheid van de huidige pensioenstelsels en over de mate waarin deze eerlijke inkomens voor gepensioneerden garanderen. We komen tot de conclusie dat hervorming van de Europese pensioenstelsels, die onder de bevoegdheden van de lidstaten vallen, essentieel is. Dit zal een zaak van lange adem en een kostbaar proces worden, en om ervoor te zorgen dat lidstaten deze stap zullen nemen, moeten de Raad en de Europese Commissie garanderen dat de kosten van deze hervormingen altijd in aanmerking zullen worden genomen in procedures bij buitensporige tekorten. Elke andere oplossing kan resulteren in een situatie waarin landen stoppen met hervormen uit angst voor de financiële lasten.
Ik wil twee belangrijke aspecten van deze essentiële hervormingen speciaal noemen. In de eerste plaats moeten we, om de houdbaarheid van pensioenstelsels te garanderen, de inkomensbronnen diversifiëren en stelsels creëren die onder meer zijn gebaseerd op publieke financiering uit de kapitaalmarkten en op beroepspensioenregelingen. In de tweede plaats moeten we meer mensen aan het werk krijgen om de stabiliteit van de pensioenstelsels te waarborgen. De lidstaten moeten ernaar streven om de leeftijd waarop mensen daadwerkelijk met pensioen gaan te laten samenvallen met de wettelijke pensioenleeftijd en indien nodig overwegen om de wettelijke pensioenleeftijd te verhogen, als logische consequentie van het feit dat Europeanen steeds langer leven. Langer doorwerken moet echter samengaan met een hervorming van de arbeidsmarkt, die passende scholing en gezondheidzorg voor werknemers moet omvatten.
Ik wil de rapporteur feliciteren en bedanken voor haar hulp en de uitstekende samenwerking tijdens het opstellen van dit verslag.
Sergio Gutiérrez Prieto
(ES) Mevrouw de Voorzitter, het is al gezegd dat het overheidsstelsel de ruggengraat van de pensioenstelsels in Europa is en dat ook moet blijven, omdat dit het enige stelsel is dat samenhang garandeert en bovendien de kans op armoede in onze samenleving beperkt.
Niettemin is het opvallend dat in de OESO-landen de hoogste niveaus van gelijkheid van inkomens te vinden zijn op het gebied van de pensioenen, of dat de particuliere pensioenen als gevolg van de crisis alleen al in 2008 20 procent van hun waarde verloren hebben en ze op het ogenblik nog steeds niet in de buurt komen van
de vereiste solventieniveaus.
Dit alles toont aan dat het in een tijd van onvermijdelijke hervormingen zaak is dat maatregelen voor het waarborgen van de duurzaamheid van onze pensioenstelsels transversaal zijn, waarbij onder meer ambitieuzere regelingen inzake geboortecijfers en voor het combineren van werk en gezin moeten worden overwogen, en net zulke ambitieuze regelingen voor het verkrijgen van en bestendigen van banen, of zelfs immigratieregelingen op basis van integratie, die ook vanuit demografisch oogpunt een bijdrage kunnen leveren aan het waarborgen van de duurzaamheid van onze pensioenen.
Tenslotte betreur ik het dat er in de tekst geen beperkingen worden gesteld aan het misbruik dat gemaakt wordt van de regeling voor toelagen in bedrijven, want over het algemeen zijn zij vrijgesteld van sociale lasten. Naar mijn idee is dit van essentieel belang voor een hele nieuwe generatie werknemers die het, als er meer van hen geëist wordt om een menswaardig pensioen te ontvangen, niet zo moeilijk zouden moeten hebben om fatsoenlijk werk te krijgen.
Elizabeth Lynne
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil Ria Oomen-Ruijten bedanken voor al haar harde werk aan dit verslag. Ik denk dat ze heel goed werk heeft verricht.
Dit maakt heel duidelijk dat pensioenen op de allereerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaten zijn. Gelukkig hebben we elk verzoek om een Europees minimumpensioenniveau afgewezen, alsook alle verzoeken om een verordening van het Solvency II-type die voor pensioenen zou moeten gaan gelden. Het Verdrag van Lissabon stelt heel duidelijk dat het de lidstaten zijn die verantwoordelijk zijn voor pensioenvoorzieningen, en niet de EU. Maar wat we wel kunnen doen, is beste praktijken en ervaringen delen. Het ben blij met de opneming van mijn amendement dat erop aandringt met de tenuitvoerlegging van de werkgelegenheidsrichtlijn van 2000 discriminatie op grond van leeftijd te verbieden.
Wat betreft de pensioenleeftijd heb ik altijd duidelijk gezegd dat we de pensioengerechtigde leeftijd - de leeftijd waarop je het recht hebt om je pensioenaanspraken te verzilveren - moeten blijven vaststellen op het niveau van de lidstaten, maar tegelijkertijd de verplichte pensioenleeftijd moeten schrappen, die mensen dwingt om te stoppen met werken, ook als zij zelf graag willen doorgaan. Ik vind het jammer dat dit niet in het verslag staat.
Milan Cabrnoch
(CS) Mevrouw de Voorzitter, ik zou de rapporteur mijn complimenten willen overbrengen voor de wijze waarop zij al die honderden amendementen het hoofd heeft weten te bieden. Ook al betreft het verslag geen wetgevende kwestie, is het toch van groot belang voor de toekomst van de sociale stelsels van de Europese lidstaten. Een aantal fundamentele conclusies waar wij vierkant achter staan, zijn de volgende:
de besluitvorming over pensioenstelsels is volledig en uitsluitend de bevoegdheid van de politiek in de lidstaten;
de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd is onontkoombaar;
in de komende jaren kan de Europese economie alleen groeien door vergroting van de arbeidsproductiviteit;
daarbij speelt ondersteuning van de werkgelegenheid voor oudere werknemers een cruciale rol, waarvoor met name flexibelere arbeidsomstandigheden en een juiste aanpassing van de pensioenstelsels tot stand moeten worden gebracht;
de coördinatie van de pensioenstelsels en de hervormingen ervan op Europees niveau zijn ongewenst;
we zijn geen voorstander van gelijktrekking van de pensioengerechtigde leeftijd EU-wijd en evenmin van koppeling van die leeftijd aan de gemiddelde levensverwachting;
we zijn geen voorstander van harmonisering van definities, zoals bijvoorbeeld van adequate pensioenen, op Gemeenschapsniveau.
Kartika Tamara Liotard
Subsidiariteit, een zaak van de lidstaat zelf, en solidariteit, dat is wat de rapporteur voortdurend zei over het pensioenbeleid. Ik dacht dan ook dat zij het bezuinigingsgerichte Groenboek direct naar de prullenbak zou verwijzen. Ik viel bijna van mijn stoel toen de rapporteur het Groenboek letterlijk als positief beoordeelde.
Waar de rapporteur aan de ene kant hamert op subsidiariteit, doet zij aan de andere kant talloze voorstellen om EU-invloed te vergroten. De EU moet bepalen waaraan een minimum pensioen voldoet. De EU moet lidstaten overhalen de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. De EU moet concurrentie tussen Europese pensioenfondsen en verdere privatisering stimuleren. Hoezo subsidiariteit?
Als dit alles zou leiden tot socialere pensioenstelsels, dan was EU-invloed misschien nog te rechtvaardigen. Helaas geven de Commissie en de rapporteur de interne markt voorrang en zullen zij de kloof tussen arm en rijk alleen maar vergroten.
David Casa
(MT) Allereerst wil ik graag mijn collega, mevrouw Oomen-Ruijten, feliciteren met het uitzonderlijke werk dat zij voor dit verslag heeft verricht. In het verslag wordt erkend dat, met name in een tijd waarin de Europese burgers bijzonder kwetsbaar zijn, het essentieel is dat de lidstaten garanderen meer en betrouwbaardere maatregelen te zullen nemen voor sociale bescherming, en met name voor pensioenen. Dat geeft de almaar ouder wordende bevolking gemoedsrust en garandeert hun blijvende economisch onafhankelijkheid.
Ik wil hierbij graag onderstrepen hoe belangrijk het is dat de lidstaten, uitgaande van de specifieke omstandigheden van elk land, de noodzakelijke maatregelen nemen om een goede levensstandaard voor oudere burgers te garanderen. Daarom dient het subsidiariteitsbeginsel te worden geëerbiedigd.
Ik verwelkom echter het verzoek aan de Commissie om richtsnoeren op te stellen en het uitwisselen van goede praktijken te stimuleren. Op deze manier zullen de genomen beslissingen in het belang zijn van diegenen die er rechtstreeks mee te maken hebben. In veel lidstaten zijn pensioenhervormingen van essentieel belang om de doelen van het Groenboek "Naar adequate, houdbare en zekere pensioenstelsels” te kunnen bereiken.
Mogelijkerwijs is de hervorming moeilijk uit te voeren, vooral in deze barre tijden. Daarom moeten de voor de hervormingen noodzakelijke uitgaven in ogenschouw worden genomen binnen de context van het economisch bestuur.
Kinga Göncz
(HU) Mevrouw de Voorzitter, net als verscheidene sprekers voor mij vind ik het belangrijk dat er op het gebied van pensioenen zo veel mogelijk Europese coördinatie plaatsvindt. Een van de redenen hiervoor is dat de crisis de kwestie heeft opgeworpen van de macro-economische stabiliteit, evenals de vraag hoe we zekerheid en waardigheid voor de oude dag kunnen waarborgen. We zien dat er verschillende soorten van verandering plaatsvinden in de lidstaten. Sommige landen slaan de weg in van hervormingen en de versterking of de totstandbrenging van particuliere pensioenfondsen, terwijl andere lidstaten proberen de tijd terug te draaien. Wat voor veranderingen er ook plaatsvinden, het is essentieel dat duurzaamheid van pensioenen, stabiliteit en een waardige oude dag de belangrijkste prioriteiten worden.
Over alle mogelijke veranderingen moet overleg worden gepleegd met de sociale partners en er moet voldoende tijd worden ingeruimd voor de overgangsfases. De mensen, de burgers moeten worden geïnformeerd over de veranderingen die zullen worden doorgevoerd en over de invloed die deze op hen zullen uitoefenen, zodat ze te allen tijde geïnformeerde beslissingen kunnen nemen. Bovendien moeten alle mogelijke veranderingen op een burgervriendelijke manier worden doorgevoerd.
Vicky Ford
(EN) Mevrouw de Voorzitter, toen Bismarck in 1889 een staatspensioen invoerde, lag de gemiddelde levensverwachting op 45 jaar. Tegenwoordig leven we langer, maar staan we voor de uitdaging hoe we een redelijk inkomen op onze oude dag kunnen bereiken. De economische, demografische en arbeidsmarkttradities verschillen. De verschillende landen moeten verantwoordelijk zijn voor hun eigen beleid en hervormingen. Voor houdbare staatspensioenen zijn houdbare overheidsfinanciën nodig, maar dit verslag van het Parlement is duidelijk: er kan geen Europese pensioenleeftijd komen en evenmin een minimumpensioenniveau.
Bedrijfspensioenregelingen en individuele spaargelden moeten overdraagbaar zijn van de ene naar de andere werkgever en van het ene naar het andere land. Spaarders verdienen transparante informatie, die gemakkelijk te begrijpen en gemakkelijk beschikbaar is. Ja, we hebben zekere spaarregelingen nodig, maar de regels inzake kapitaal moeten wel verstandig zijn. Risico's voor pensioenen zijn niet dezelfde als voor verzekeringsmaatschappijen of banken. De kosten van regulering komen ten laste van de consument, en in dit geval de gepensioneerde.
Elisabeth Morin-Chartier
(FR) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen zou ik willen opmerken dat de crisis en de demografische ontwikkeling tezamen ons ertoe dwingen om dit probleem van de pensioenen in alle lidstaten van de Europese Unie bij de wortel aan te pakken.
Wat deze werkzaamheden betreft zou ik allereerst mijn complimenten willen uitspreken voor de op raadpleging gebaseerde werkmethode, die zoals de commissaris zei ten grondslag lag aan de opstelling van het Groenboek. Ook wil ik mevrouw Oomen-Ruijten complimenteren met het door overleg, open geest en compromisbereidheid gekenmerkte werk dat zij heeft verricht bij de opstelling van dit verslag.
Ik zou de nadruk willen leggen op drie punten die wij absoluut in aanmerking moeten nemen om het probleem van de solvabiliteit van pensioenen op te lossen.
Het eerste punt is de ongelijkheid waarvan vrouwen op de pensioengerechtigde leeftijd momenteel het slachtoffer zijn, omdat ongelijkheid op het werk tot armoede leidt op het moment dat het pensioen ingaat.
Ten tweede is het voor mij, mijnheer de commissaris, mevrouw Oomen-Ruijten, belangrijk ervoor te zorgen dat nabestaandenpensioenen behouden blijven. Er is nog altijd een generatie arme vrouwen die niet hebben gewerkt toen ze de beroepsleeftijd hadden en voor wie een nabestaandenpensioen de enige manier is om een minimumpensioen te krijgen.
Het derde punt is de intrede van de jongere generaties op de arbeidsmarkt. Zij moeten niet alleen het hoofd bieden aan de crisis, maar ook de last dragen van meerdere generaties, namelijk van hun kinderen, hun ouders en hun grootouders.
Dit brengt, tot slot, het probleem van de ouderen met zich mee, een probleem dat wij sneller moeten aanpakken in onze werkzaamheden.
Jutta Steinruck
(DE) Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, in heel Europa moeten mensen van hun pensioen kunnen leven. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is dat zij behoorlijke banen hebben, omdat slecht betaald werk tot armoede onder ouderen en onder mensen met lage pensioenen leidt. Wanneer de een of ander hier in het Parlement van mening is dat de mensen zich simpelweg met een aanvullende verzekering particulier voor hun oude dag kunnen verzekeren, moet ik zeggen dat veel mensen van het geld dat ze verdienen bijna niet meer kunnen leven, laat staan dat ze er ook nog een particuliere pensioenverzekering van kunnen betalen. Daarom is de eerste pijler van het pensioen bijzonder belangrijk. Het door omslag gefinancierde solidaire stelsel moet de grondslag zijn van het Europese pensioenstelsel en het moet mogelijk zijn ervan rond te komen. Het mag niet gebeuren dat we zeggen "dit is aan de lidstaten". We moeten vanuit het Parlement het signaal afgeven dat we pensioenen nodig hebben waarvan de mensen ook kunnen rondkomen.
Mijn collega Thomas Mann is zeer uitvoerig ingegaan op het Duitse stelsel van bedrijfspensioenen. Ik wil dat hier ook vermelden, zonder dit uitvoerig te herhalen. Ik kom bij mijn beoordeling van het Groenboek tot dezelfde conclusie. Daarom hebben we in de commissie gezamenlijk aan desbetreffende amendementen gewerkt. Daarom roep ik de Commissie op ervoor te zorgen dat de bijzondere nationale regelingen - die echt goed functioneren en voor de pensioenstelsels in de lidstaten noodzakelijk zijn - bij alle toekomstige wijzigingen niet worden opgeofferd.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Ik denk dat we realistisch moeten zijn en moeten erkennen dat de huidige pensioenstelsels op basis van solidariteit tussen de generaties, het zogenaamde 'pay as you go'-principe, economisch niet meer haalbaar zijn en daardoor uit de overheidsbegrotingen gesubsidieerd moeten worden om te overleven.
De vergrijzing van de bevolking en de groeiende mobiliteit van de beroepsbevolking zorgen ervoor dat de onevenwichtigheden in de pensioenstelsels nog groter worden. De voorgestelde maatregelen zijn verhoging van de pensioenleeftijd of van de bijdragen, maar deze hebben hun grenzen en zullen eveneens beperkt worden door sociale weerstand tegen dergelijke maatregelen. We moeten uiteindelijk erkennen dat de oplossing is om over te stappen op pensioenstelsels waarbij mensen tijdens hun actieve leven hun eigen pensioenfonds opbouwen.
Ádám Kósa
(HU) De Europese Unie heeft zich met veel zaken beziggehouden op het gebied van gehandicapten. Helaas komt juist deze maatschappelijke groep in het pensioenstelsel van de lidstaten nauwelijks aan haar trekken, wat onaanvaardbaar is. Dit zijn mensen die buiten hun schuld om gedwongen waren hun toevlucht te nemen tot het stelsel van invalidenpensioenen, maar afgezien van hen zijn er ook veel mensen die in dit systeem terecht zijn gekomen door misbruik te maken van de mazen in de wet. Dit probleem betreft in de eerste plaats het pensioenstelsel van Midden- en Oost-Europa waar heel veel mensen zo te werk gaan. Dit aantal is zo groot dat de fundamenten van het pensioenstelsel al aan het wankelen zijn gebracht. Deze situatie druist in tegen de EU 2020-strategie. Deze mensen krijgen diensten die niet op hun persoonlijke behoeften zijn afgestemd in plaats van echte hulp, terwijl ze hun mannetje zouden kunnen staan op de arbeidsmarkt en zouden kunnen werken. Volgens de huidige voorspellingen zal het aantal afhankelijke mensen in Europa binnenkort verdubbeld zijn. Ondertussen daalt de actieve beroepsbevolking met één miljoen personen per jaar. Samenvattend betekent dit dat er momenteel geen duurzaam pensioenstelsel bestaat, vooral niet als er geen actieve gehandicapten zijn. Ik steun het idee van de rapporteur zeer dat in de EU waar 50 miljoen gehandicapten leven, slechts iets meer dan 40 procent werkt. Waar is de andere 60 procent? Zij zouden dus ook aan het werk moeten.
Konstantinos Poupakis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur er hartelijk voor bedanken dat zij heeft geprobeerd het noodzakelijke evenwicht te bewaren tussen economische levensvatbaarheid en maatschappelijk toereikende pensioenstelsels. In een tijd met hoge werkloosheid, deregulering van de arbeidsmarkt, loonvermindering en sterke demografische uitdagingen is de totstandbrenging en consolidering van toereikende, maatschappelijk rechtvaardigde en economische levensvatbare pensioenstelsels voor elke lidstaat een enorme uitdaging.
De eerste pijler bestaat uit publieke omslagstelsels en moet de kern vormen van alle stelsels. Deze pijler moet de enige, fundamentele waarborg zijn voor toereikende uitkeringen en mag daarin niet worden bijgestaan door de tweede pijler. De tweede pijler heeft slechts een aanvullende rol, mits niet alleen bij voorbaat is verzekerd dat iedereen daartoe toegang heeft maar ook de zekerheid ervan is gewaarborgd aan de hand van een duidelijk beheerskader.
Afgezien daarvan mag een koppeling tussen hogere pensioengerechtigde leeftijd en levensverwachting nooit leiden tot automatische aanpassingen. Er moeten hoe dan ook andere parameters meespelen, zoals geografische kenmerken, aard van de werkzaamheden, zeer ongezonde werkzaamheden, levenskwaliteit en gezondheid. Tot slot moeten alle stimulansen om te blijven werken, welke deze ook mogen zijn, veiligheidskleppen bevatten om te voorkomen dat jongeren toegang tot de arbeidsmarkt wordt ontzegd, zeer zeker in een tijd waarin de werkloosheid helaas de pan uit is gerezen.
(Applaus)
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de debatten die in sommige lidstaten worden gevoerd over de pensioenstelsels en de emoties die deze debatten bij het publiek opwekken laten zien hoe belangrijk, en tegelijkertijd ook hoe moeilijk dit onderwerp is. Het zal niet mogelijk zijn om één enkel pensioenmodel voor alle lidstaten aan te nemen. In een tijd van economische crisis en demografische veranderingen wordt hervorming van de nationale pensioenstelsels echter onvermijdelijk. Nu al ondervinden veel landen problemen vanwege de toenemende kosten van de pensioenen, problemen die het beginsel van solidariteit tussen de generaties ondergraven. We moeten echter in gedachten houden dat pensioenen veilig en zeker moeten zijn en dat ze rekening moeten houden met wat we betaald krijgen. In dit verband zou ik graag willen dat er meer aandacht werd besteed aan de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen, omdat de lagere inkomens van vrouwen resulteren in lagere pensioenuitkeringen.
Rovana Plumb
(RO) Ik wil verwijzen naar het feit dat de commissaris bij het begin van dit debat sprak over de successen van het Europese sociaal model. Een daarvan is de realisatie van gelijke kansen tussen vrouwen en mannen. Ik hoop dat dit verslag een heldere boodschap afgeeft voor wat betreft het meenemen van gendergelijkheid in de werkzaamheden voor een adequaat pensioenstelsel.
Daarom wil ik drie zaken benadrukken. In de eerste plaats: de analyse van de gevolgen voor de samenleving en werkgelegenheid voor vrouwen, van de maatregelen tot erkenning van huishoudelijk werk, onder andere door de financiële waarde van dat werk mee te laten tellen in de berekening van het pensioen. Ik verzoek de Commissie om de procedure tot schrapping van artikel 5, lid 2 uit Richtlijn 113/2004 op gang te brengen, op grond waarvan discriminatie van vrouwen bij pensioenproducten is toegestaan.
Izaskun Bilbao Barandica
(ES) Mevrouw de Voorzitter, het pensioenstelsel is een basisonderdeel van het Europese sociale model, dat behouden moet blijven. Het valt onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten maar om zijn voortbestaan veilig te stellen, moeten we maatregelen nemen op basis van een zo groot mogelijke overeenstemming tussen de sociale partners en het maatschappelijk middenveld. Deze maatregelen moeten gericht zijn op het vaststellen van een Europese standaard die de kredietwaardigheid van alle stelsels garandeert door ze te onderwerpen aan controlecriteria met als doel de overheidstekorten te beperken in alle lidstaten, en door de garanties die met ingang van het jaar 2013 van verzekeringsmaatschappijen geëist zullen worden ook toe te passen op de onderlinge waarborgmaatschappijen die deze stelsels in sommige lidstaten beheren.
Die standaard moet worden vastgesteld om de discussie in meer rationele banen te leiden, want het oplossen van dit probleem heeft meer om het lijf dan het vastleggen van de pensioengerechtigde leeftijd in de wet. We moeten rekening houden met de lengte van het arbeidsleven van de betreffende persoon en met zijn premieniveaus, en we moeten factoren opnemen die verband houden met de wensen van de gepensioneerden.. Een verlenging van het arbeidsleven dient te leiden tot een beter pensioen.
Die standaard moet ook naar de toekomst kijken. Door de mobiliteit van de werknemers zal het noodzakelijk worden te voorzien in de mogelijkheid om passieve rechten probleemloos van het ene naar andere land over te dragen. Als Europeanen van land veranderen, moeten ze, in alle lidstaten waarin ze premies betaald hebben, toegang kunnen krijgen tot hun staat van dienst als werknemer.
Ik denk ook dat we met name aandacht moeten schenken aan het genderprobleem en aan gehandicapten.
Elisabeth Schroedter
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Andor, ik vraag me af of het zinvol is om op dit debat een Witboek te laten volgen, en of we niet beter zou zijn in plaats hiervan de echt dringende problemen op te lossen. Vanuit mijn oogpunt zijn er twee problemen: ten eerste het feit dat de daadwerkelijke pensioengerechtigde leeftijd en de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd sterk van elkaar afwijken, dat wil zeggen dat stappen tegen discriminatie moeten worden genomen - in de vorm van maatregelen van en controle door de Commissie - om hier verbetering in te brengen en zo voor duurzame pensioenen te zorgen.
Ten tweede wordt er in het verslag met betrekking tot de overdraagbaarheid van bedrijfspensioenen ondubbelzinnig toe opgeroepen om nu actie te ondernemen, dat wil zeggen over de nieuwe richtlijn na te denken. Dat is veel urgenter, omdat mobiele werknemers namelijk echt veel geld verliezen op hun pensioen, dat eigenlijk voor zekerheid op de oude dag moet zorgen. Daarom zijn op dit gebied stappen noodzakelijk. Met het Witboek verliezen we alleen maar tijd.
Alfreds Rubiks
(LV) Mevrouw de Voorzitter, door de economische crisis en de bevolkingsvergrijzing nemen de bijdragen aan de sociale zekerheid af. Dit feit is algemeen aanvaard. Het aantal gepensioneerden neemt toe en dit vormt een bedreiging voor de houdbaarheid van de pensioenstelsels. Het is essentieel om socialezekerheids- en pensioenstelsels aan de huidige uitdagingen aan te passen. Ik ben het met de commissaris eens dat er nog veel gedaan moet worden voordat er een document daarvoor op tafel ligt. Ik ben echter van mening dat we een sociaal fonds op Europees niveau moeten oprichten, gelijk aan het Cohesiefonds, met het doel gepensioneerden in landen met een relatief laag inkomen te helpen. Nationale begrotingen kunnen een goede oudedagsvoorziening niet garanderen. Daar hebben we al ervaring mee. Vorig jaar was het jaar van de strijd tegen armoede, maar het resultaat ervan is dat het aantal arme mensen ten opzichte van vorig jaar is gestegen.
László Andor
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil nogmaals alle commissies feliciteren die betrokken zijn geweest bij het debat en bij het opstellen van de verslagen.
Ik realiseer me dat het moeilijk is om standpunten die zijn geformuleerd vanuit een zo groot aantal, uiteenlopende politieke en nationale achtergronden, op één lijn te brengen, maar de stemmingen in de betrokken commissies laten zien dat de verslagen brede steun hebben gekregen. Dit geeft de Commissie een duidelijk signaal voor de follow-up van het Groenboek. Ik verwacht begin volgende maand een samenvatting te kunnen publiceren waarin het standpunt van het Parlement zal zijn opgenomen. We zullen deze in de tweede helft van 2011 laten volgen door het Witboek, dat ik in mijn eerdere interventie heb genoemd, en door een passende effectbeoordeling. Dit zal alle belanghebbenden opnieuw de gelegenheid geven om een rol te spelen in het debat.
De groep van commissarissen voor pensioenen heeft vorige week al gesproken over beleidsopties voor de bijwerking en verbetering van het Europees pensioenkader. Wij waren het met elkaar eens dat we de holistische benadering van de pensioenhervormingen moeten voortzetten.
Daartoe moeten we onder meer onze besprekingen met de belangrijkste belanghebbenden voortzetten over zowel mogelijke nieuwe regelgevingsinitiatieven op gebieden zoals de overdraagbaarheid, bedrijfspensioenregelingen en insolventiebescherming, als ook andere, zachtere vormen van regelgeving, zoals codes met goede praktijken. We hebben ook besloten om ons diepgaand te gaan bezighouden met de genderdimensie en om daarop in het Witboek uitgebreider in te gaan dan we in het Groenboek hebben gedaan.
Ondertussen zal ik ervoor zorgen dat het Groenboek en het Witboek niet op een hoop worden gegooid met andere vliegende voorwerpen in het Europese luchtruim. De Commissie heeft volstrekt niets gemeen met benaderingen die ervan uitgaan dat er in de Europese Unie een uniforme pensioenleeftijd kan komen. Diversiteit is een belangrijk aspect van de EU, en dat geldt ook voor de diversiteit van de demografische realiteit; we moeten deze nu diepgaander onderzoeken dan voorheen.
We moeten ook erkennen dat de lopende hervormingen nieuwe risico's met zich meebrengen, aangezien ze toekomstige pensioenen veel afhankelijker maken van de langetermijnontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de financiële markten. Dit betekent dat we ook werkgelegenheidskansen moeten scheppen voor mensen met een handicap en dat we onze financiële stelsels stabieler moeten maken.
Ik kijk ernaar uit om met het Parlement en zijn commissies verder te werken aan dit zeer belangrijke onderwerp.
Ria Oomen-Ruijten
rapporteur. - Ik wil de gelegenheid te baat nemen om mijn collega's nog even bij naam te noemen: George Cutaş, Barbara Matera en Dennis de Jong, maar ik weet niet waar Dennis is. Daar zit hij, achteraan. Hij heeft een paar opmerkingen gemaakt die ik niet begrijp, bijvoorbeeld wanneer hij zegt dat wij alles Europees willen oplossen. Dat is niet waar. Subsidiariteit is het principe.
Voorzitter, daar waar hij een probleem heeft met de economic governance, daar willen wij dat iedereen die goed zijn best doet, ook goed uitkomt met een economic governance. Dat is wat wij willen, en niet dat een aantal lidstaten - de tien die een brief hebben geschreven - benadeeld worden omdat zij goed zorgen voor de toekomst, voor hun pensioenen. Ik hoop dat dat tevreden stelt.
Kartika Liotard is er nu niet, maar het grijpt mij wel aan dat zij blijkbaar het verslag niet gelezen heeft en toch verklaringen aflegt zoals zij afgelegd heeft.
Voorzitter, ik heb dus de collega's Cutaş, Matera en De Jong al bedankt, maar ik wil ook Frédéric Daerden, Marianne Harkin, Julie Girling, Jean Lambert, Danuta, onze eigen schaduw-EVP-er, bedanken voor het feit dat zij dit verslag hebben gemaakt tot wat het is. Ik denk dat wij een goede analyse hebben gegeven van wat er te doen staat.
Ik weet ook dat er nog zeer zeker gevoelige onderwerpen in zullen zitten die verband houden met lidstaten. Ik hoop desondanks dat wij de Commissie, u, mijnheer de commissaris, mijnheer Andor, hiermee goed op weg helpen en dat wij in staat zijn om bij het witboek dezelfde ene lijn te trekken in dit Parlement en dat iedereen dan ook vóór gaat stemmen. Het was een lastig dossier, maar ik hoop dat wij morgen kunnen zeggen: eind goed al goed.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, woensdag 16 februari 2011, om 12.00 uur plaats.
Ik wil diegenen onder u die niet de gelegenheid hebben gehad om het woord te voeren, eraan herinneren dat u, mocht u dat willen, een schriftelijke verklaring van maximaal tweehonderd woorden kunt indienen, voor het geval u wilt vastleggen wat u had willen zeggen als u de kans had gehad. Deze schriftelijke verklaring wordt dan toegevoegd aan het verslag van de vergadering.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Corina Creţu
schriftelijk. - (RO) Het meest aan risico's blootstaande pensioenstelsel in de EU is het overheidsstelsel op basis van solidariteit tussen de generaties. Pensioen is echter een verworven recht waar geen regering inbreuk op mag maken, of er nu sprake is van een crisis of niet - zelfs als bepaalde regeringen, zoals de Roemeense, denken dat ze zich alles kunnen permitteren met de hoogte en berekeningswijze van de pensioenen. De bevolkingsontwikkeling werkt niet in ons voordeel en zodoende wordt de duurzaamheid van het systeem een acuut probleem. De overheidspensioenstelsels worden echter niet gefinancierd door regeringen maar door de contribuanten: sociale partners, werknemers en werkgevers, ongeacht in welke vorm. Deze systemen worden sterk getroffen door twee fenomenen: zwart werk en het onvermogen van de Europese economieën om nieuwe, fatsoenlijk betaalde banen van redelijke duur te genereren. Met slecht betaalde en onzekere banen, in de naam van flexibilisering van de arbeidsmarkt, zullen de overheidsstelsels permanent in crisis verkeren. Ik beschouw het als hoopgevend dat er in de resolutie van het Europees Parlement over de pensioenstelsels de aandacht wordt gevestigd op discriminatie van vrouwen voor wat betreft de hoogte van het pensioen, zelfs als de looptijd en ontwikkeling van hun bijdragen vrijwel gelijk zijn aan die van mannen. Het is een eerste stap richting herstel van een onrecht, waar echter concrete maatregelen op moeten volgen.
Vilija Blinkevičiūt
schriftelijk. - (LT) Het Groenboek van de Europese Commissie toont met overtuigende argumenten aan waarom de huidige pensioenstelsels moeten worden verbeterd. Maar toch mogen we niet vergeten dat een groot aantal van de voorstellen sociaal gevoelig ligt.
Daarom moeten we een zorgvuldige evaluatie maken van niet alleen het nut van de besluiten maar ook de mogelijke risico's, vooral als we het hebben over een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd of een vermindering van de invloed van de lidstaten op het pensioenbeleid. Enerzijds ziet de Commissie een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd als de minst pijnlijke aanpassing aan de gestegen levensverwachting, maar anderzijds doet zij geen concrete voorstellen voor de tewerkstelling van oudere mensen op de arbeidsmarkt. Door de pensioenleeftijd te verhogen kunnen veel werkloze mensen die de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt in een armoedespiraal terechtkomen. Er is ook onvoldoende nagedacht over de vraag hoelang mensen qua gezondheid in staat zijn om te werken. Ik wil hier bovendien benadrukken dat vrouwen vaker dan mannen slecht betaalde banen en kortere werkdagen hebben. Door bevalling en moederschap, de zorg voor kinderen en afhankelijke familieleden verliezen ze de waarborg van een verzekering en krijgen ze meestal minder pensioen. Mijns inziens moet er ook meer aandacht gaan naar andere manieren om pensioenstelsels te verbeteren zoals het regelen van de aanvang van het beroepsleven, de mogelijkheid om beroeps- en gezinsleven beter samen te doen gaan, de flexibilisering van de pensioenleeftijd, de invoering van minimumnormen voor pensioenrechten, enzovoort.
Toch vind ik het Groenboek een belangrijke stap om de alledaagse levensomstandigheden van de huidige en toekomstige gepensioneerden veilig te stellen.
Alajos Mészáros
(HU) De veranderende demografische indicatoren en de hogere levensverwachting zetten ons ertoe aan om een nieuwe strategie op te stellen voor onze pensioenstelsels. We moeten de toekomstgerelateerde kwesties met betrekking tot jongeren en ouderen herdefiniëren om duurzame, zekere en adequate uitbetalingen van pensioenen te kunnen garanderen. We kunnen grote verschillen constateren tussen de lidstaten van Europa als het gaat om pensioenstelsels. Terwijl de West-Europese landen worstelen met de problemen van de huidige en toekomstige kostenstijgingen proberen de nieuwe lidstaten een gediversifieerd systeem op te zetten. In 2008 onderhielden nog vier werknemers één gepensioneerde, maar in 2020 zullen dat er al vijf zijn. Een van de redenen hiervoor is dat Europese jongeren vanwege hun breder opgezette en langere opleiding later toetreden tot de arbeidsmarkt, en dat het actieve leven van werknemers ophoudt voordat de in de wet voorgeschreven pensioengerechtigde leeftijd is bereikt.
We moeten een systeem ontwikkelen dat duurzaam is en pensioenen garandeert met inachtneming van de situatie van de lidstaten. We moeten ook de mogelijkheid van vrij verkeer binnen de Europese Unie overwegen. We moeten als uitgangspunt nemen dat een effectieve en succesvol functionerende arbeidsmarkt van de nieuwe generatie ook mobiliteit zal vereisen. Voor de toekomstige hervorming van de pensioenstelsels is de koppeling van de eerste en tweede pijler cruciaal, die elkaar in de diverse lidstaten deels al overlappen, en die tevens nauw moeten aansluiten op de derde pijler. Ook moeten we korte metten zien te maken met illegaal werk, hetgeen eveneens een wezenlijke rol speelt in het behoud van onze pensioenstelsels.
Vasilica Viorica Dăncilă
schriftelijk. - (RO) De vergrijzing van de bevolking waarmee Europa de laatste jaren wordt geconfronteerd, brengt aanzienlijke veranderingen met zich mee op het gebied van volksgezondheid en consumptiegewoonten maar ook in de bevolkingsstructuur en de socialezekerheidsstelsels. Het waarborgen van houdbare pensioenstelsels voor de toekomst houdt nauw verband met de periode dat EU-burgers op de arbeidsmarkt actief zijn. Ik beschouw het als positief dat de EU 2020-strategie een actief en gericht arbeidsmarktbeleid ondersteunt, hetgeen een groei van de werkgelegenheid voor oudere werknemers, vrouwen, leden van minderheidsgroepen en langdurig werklozen mogelijk zal maken. Ik denk dat Europa met het streven naar deze doelstelling zal kunnen zorgen voor een grotere beroepsbevolking en aldus voor meer economische groei, met alle positieve gevolgen van dien voor de houdbaarheid van de pensioenstelsels in Europa.
Jarosław Kalinowski
We weten allemaal dat er niet zoiets als een ideaal model voor pensioenstelsels bestaat. Elk land heeft zijn eigen oplossingen ontwikkeld en heeft plannen voor toekomstige hervormingen die dienovereenkomstig worden aangepast. Ondanks de aanmerkelijke verschillen tussen de afzonderlijke stelsels denk ik dat de Europese Unie de richting moet aangeven die alle lidstaten moeten volgen bij het doorvoeren van wijzigingen. In de commissie is een groot aantal keren benadrukt dat de financiële en economische crisis van de afgelopen jaren aan het licht heeft gebracht dat het dringend noodzakelijk is om de pensioenstelsels te hervormen. De beginselen van solidariteit en subsidiariteit dwingen ons om de samenwerking tussen de lidstaten op dit gebied te versterken. Als we onze ervaringen delen, zullen we geen tijd verliezen met het opnieuw uitvinden van het wiel, wat in één lidstaat al tot een ramp heeft geleid, en als we goede praktijken uitwisselen zullen we effectiever de beste strategieën kunnen ontwikkelen.
Laten we niet vergeten dat de hervormingen niet beperkt mogen blijven tot louter het verhogen van de premies en het verlengen van de premieperiode. Begrotingsstabiliteit, grensoverschrijdende coördinatie van pensioenen, ontwikkeling van minimumgaranties en gelijke rechten voor vrouwen en mannen zijn enkele punten waarover in elke lidstaat zou moeten worden gediscussieerd. In heel Europa moeten houdbare pensioenstelsels worden ontwikkeld die zijn gebaseerd op van elkaar afhankelijke en elkaar aanvullende pijlers en die publieke, werknemers- en particuliere pensioenen dienen te omvatten, evenals kapitaalgedekte en niet-kapitaalgedekte pensioenen. In mijn visie zal deze oplossing de garantie vormen voor de totstandbrenging van stabiele en eerlijke pensioenstelsels die tegelijkertijd voldoende flexibel blijven om te kunnen worden aangepast aan de sociale en economische veranderingen die zich voltrekken.
Zuzana Roithová
schriftelijk. - (CS) De lidstaten zitten nagenoeg zonder enige uitzondering met de prangende vraag hoe de met name op het omslagsysteem gebaseerde pensioenstelsels straks gezien de vergrijzing moeten worden gefinancierd. Ik ben buitengewoon ingenomen met het uitstekende verslag van mevrouw Oomen-Ruijten. Zij opent een waaier aan oplossingen en eert het subsidiariteitsbeginsel. Ik zou u graag het recept uiteen willen zetten waar de Tsjechische partij KDU-ČSL zich al jaren in eigen land hard voor maakt. Kinderen die een inkomen genieten, dienen de mogelijkheid te worden geboden om een deel van hun afdrachten aan het omslagstelsel te storten op een pensioenrekening voor hun ouders en hen op die manier middels een bijdrage aan een hoger pensioen gedeeltelijk te compenseren voor de kosten van hun opvoeding. Een dergelijke geïndividualiseerde solidariteit tussen de generaties is enerzijds rechtvaardiger voor de huidige gepensioneerden die zich naar behoren gekweten hebben van de opvoeding van de nieuwe generatie, en anderzijds leidt dit tot een rehabilitatie van grotere gezinnen. Het zou financieel gunstig moeten zijn om kinderen te hebben en niet ongunstig. Dit is de doeltreffendste manier waarop zowel de gevolgen alsook de belangrijkste oorzaken van ons pensioenprobleem duurzaam kunnen worden opgelost.
Jaromír Kohlíček
schriftelijk. - (CS) Tien jaar werk aan het Groenboek met de onterechte titel "Naar adequate, houdbare en zekere Europese pensioenstelsels” heeft een hoop volstrekt asociale en stompzinnige beweringen opgeleverd. Ik weet niet precies hoe het in andere lidstaten zit, maar in mijn land, de Tsjechische Republiek, bijvoorbeeld, wijken de tien jaar door deskundigen opgestelde prognoses ten aanzien van de geboortecijfers dusdanig radicaal van de huidige realiteit af dat de beweringen in het Groenboek voor de jaren 2040-2060 mij absolute onzin toelijken. Indien deskundigen niet eens in staat zijn om het geboortecijfer voor de navolgende vijf tot zeven jaar te voorspellen, hoe betrouwbaar kunnen dergelijke voorspellingen dan überhaupt zijn voor een periode van 30 jaar? Het hele Groenboek is gebaseerd op de foute veronderstelling dat indien wij de belastingbetaler bij wet verplichten een deel van de voor het pensioenstelsel beoogde middelen te beleggen in niet door de overheid gegarandeerde fondsen, er dan straks meer geld is dan wanneer wij uitsluitend met de eerste pijler werken. Elk zich respecterend constitutioneel hof kan niet anders dan een dergelijke wet ongrondwettelijk verklaren. Ook in landen waar een dergelijke tweede pijler in het verleden is ingevoerd, is men tot de slotsom gekomen dat deze allesbehalve zaligmakend is. Zo werden na de putsch van Pinochet in het Chili van de jaren zeventig de burgers verplicht hun pensioen middels niet door de overheid gegarandeerde private fondsen te regelen, echter met uitzondering van degenen die niet werkzaam waren in het leger of bij de politie. Waarom zou dat zo zijn geweest? En waarom is de huidige conservatieve Hongaarse regering bezig om de inefficiënte tweede pijler van het pensioenstelsel te ontmantelen? Ziehier de twee fundamentele redenen waarom de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links niet voor het verslag van mevrouw Oomen-Ruijten stemmen kan. We kunnen toch moeilijk gevraagd worden deze diefstal van de eeuw te steunen!
Louis Grech
(EN) De EU en de lidstaten staan voor een van hun grootste uitdagingen met betrekking tot het waarborgen van adequate en houdbare pensioenstelsels in Europa. Aangezien een groot percentage van de burgers voor hun levensonderhoud sterk afhankelijk is van hun pensioenregeling, wil ik het belang benadrukken van door de overheid gefinancierde pensioenregelingen op basis van het solidariteitsbeginsel.
In rijkgeschakeerde situaties met verschillende tradities en typen pensioenstelsels is het onmogelijk om het beginsel van 'one size fits all' toe te passen, mede gezien het feit dat de hoofdverantwoordelijkheid voor pensioenhervormingen bij de lidstaten ligt. De EU kan echter wel voor toegevoegde waarde zorgen door de coördinatie van de verschillende pensioenstelsels op zich te nemen en beste praktijken te delen.
Elke herziening van pensioenstelsels moet op transparante wijze worden uitgevoerd, waarbij de behoeften van de consumenten moeten worden beschermd en burgers moeten worden geïnformeerd over hun rechten met betrekking tot de verschillende pensioenstelsels en de daaraan verbonden risico's, in het bijzonder de rechten en risico's die verband houden met grensoverschrijdende mobiliteit. Pensioenstelsels moeten bestand zijn tegen elke mogelijke begrotings- en demografische druk op de lidstaten, zonder dat dit leidt tot onnodige druk op gewone burgers.
Dit alles moet worden aangepakt vanuit de invalshoek van de demografische en sociaaleconomische uitdagingen van de toekomst, zoals de ontwikkeling van atypische werkgelegenheid, een groeiende vrouwelijke beroepsbevolking, veranderingen in gezinsstructuren, en jeugdwerkloosheid.
Angelika Werthmann
schriftelijk. - (DE) Een paar aspecten van dit Groenboek van de Commissie acht ik van bijzonder belang. Ik beschouw het als onze plicht om te voorkomen dat in het bijzonder ouderen, die tijdens hun actieve beroepsleven onze welstand van nu hebben opgebouwd, op hun oude dag in moeilijke omstandigheden komen te zitten. Tegelijkertijd wordt in het verslag het subsidiariteitsbeginsel naar behoren geëerbiedigd. De Commissie moet meer nadruk leggen op de gelijkheid van mannen en vrouwen. Vrouwen werken vaker dan mannen in atypische arbeidsverhoudingen, hun pensioen is zeer vaak lager, waardoor het gevaar van armoede op de oude dag stijgt. Adequate en zekere pensioen en AOW-stelsels berusten op langdurige solidariteit tussen generaties. Daarom zou ik de Commissie willen oproepen om gebruik te maken van het Groenboek en initiatieven in het leven te roepen die het thema solidariteit tussen de generaties weer sterker doen leven bij het publiek.
Elena Băsescu
schriftelijk. - (RO) Ik ben van mening dat de EU een open en unitair pensioenstelsel moet bouwen dat rekening houdt met demografische trends en de mobiliteitsproblematiek. Ik geef het voorbeeld van mijn eigen land. De jaarlijkse uitgaven voor pensioenen vormen in Roemenië de grootste categorie van begrotingsuitgaven. De sociale verzekeringsbegroting van de overheid laat sinds 2006 jaarlijkse tekorten zien, die in 2009 zijn opgelopen tot 1,5 miljard euro. Volgens schattingen van de Wereldbank zal in het oude systeem het tekort door de pensioenuitgaven oplopen tot ongeveer twaalf procent van het bbp. Daarom heeft Roemenië door middel van wet 263/2010 een aantal grote hervormingen doorgevoerd, die de houdbaarheid van het overheidspensioenstelsel op middellange en lange termijn kunnen waarborgen. Daarin zijn onder andere de volgende maatregelen opgenomen: ontmoediging van vroegtijdige pensionering en van onterechte pensionering wegens arbeidsongeschiktheid, groei van het aantal contribuanten aan het overheidspensioenstelsel, geleidelijke optrekking van de standaardpensioenleeftijd voor mannen en vrouwen, naar 65 jaar voor mannen in 2015 en naar 63 jaar voor vrouwen in 2030.
Ville Itälä
Op dit moment vallen alle pensioenen onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten, maar speelt de Europese Unie al een grote rol in het pensioenbeleid. Als wij ons doel willen bereiken, namelijk een daadwerkelijk vrij verkeer van mensen en arbeid, dan moeten de pensioenstelsels voldoende geharmoniseerd zijn. Er moet ook een minimumniveau voor pensioenen worden gewaarborgd, zodat gezinnen zich echt volledig vrij kunnen bewegen. Daarom moeten wij naar een geharmoniseerd stelsel toewerken, en hoe eerder hoe beter. Anders zal een niet-universeel pensioenstelsel feitelijk een belemmering vormen voor het vrije verkeer in de Europese Unie.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska
Het deed me genoegen om te horen dat het Groenboek van de Commissie over adequate, houdbare en zekere Europese pensioenstelsels vandaag aan de agenda zou worden toegevoegd. De toekomst van de pensioenen, hoe zeker ze zijn en welk inkomen ze zullen opleveren, is momenteel een van de belangrijkste problemen waarmee de samenleving wordt geconfronteerd. Hoewel de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de vormgeving van hun eigen pensioenstelsels en de Europese Unie in beginsel niet bevoegd is om op dit gebied actie te ondernemen, zouden bepaalde wetgevingsoplossingen met betrekking tot de pensioenstelsels op EU-niveau moeten worden uitgewerkt. Het verzoek van het Parlement aan de Commissie om richtsnoeren voor de regeringen van de lidstaten op te stellen is van groot belang voor de economische zekerheid van gepensioneerden, aangezien in de richtsnoeren minimumniveaus voor pensioenen en criteria voor de berekening van pensioenuitkeringen zullen worden vastgesteld, wat ertoe zal leiden dat de pensioenuitkeringen van vrouwen niet langer lager zullen uitvallen dan die van mannen. Vrouwen zijn buiten hun schuld veroordeeld tot lagere pensioenen dan mannen, omdat ze minder betaald krijgen voor hetzelfde werk of omdat ze hun loopbaan moeten onderbreken om voor kinderen te zorgen, waardoor ze gedurende hun hele arbeidzame leven minder premie betalen. Gezien de bedreigingen voor de stabiliteit van pensioenstelsels, mag de Commissie niet vergeten dat er wettelijke oplossingen moeten worden gevonden die de gelijke behandeling van vrouwen en mannen in de hele EU garanderen wat betreft de hoogte van toekomstige pensioenen.
Mara Bizzotto
Europa komt in 2011 in de buurt van het verschrikkelijke cijfer van 23 miljoen werklozen en breekt daarmee een record. Dit is namelijk het hoogste cijfer van de afgelopen tien jaar, hetgeen betekent dat het werkgelegenheidsbeleid officieel mislukt is verklaard. Deze crisis is reden te meer om steun te geven aan een tekst waarin wordt aangedrongen op de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel op pensioenen, en waarmee wordt aangetoond dat de eurocraten tot bezinning zijn gekomen bij de herziening van het ongetwijfeld mislukt Europees sociaal model. Na tien jaar aan de zijlijn te hebben gestaan worden de regeringen dus opnieuw hoofdspelers in de opbouw van het sociale Europa. Maar dit volstaat niet. Alleen door op moedige wijze te kiezen voor democratie dichtbij de mensen, met als grondslag hervormingen van de arbeidsmarkt om werken aantrekkelijker te maken, en federalisme van het loonzakje, waarin rekening wordt gehouden met de uiteenlopende kosten van levensonderhoud in elke regio van Europa en waaraan zowel de lonen als de pensioenen aangepast worden, zou een echte ommezwaai zijn in de richting van vernieuwing. Vermindering van de arbeidskosten, belastingverlichting, mogelijkheden voor kleine ondernemingen om lokaal te blijven werken en investeren zijn onontbeerlijke maatregelen om een gelijke premieverdeling over de oudere generaties en een zekere, door levenskwaliteit gekenmerkte toekomst voor de nieuwe generaties te verzekeren.
