Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van de heer Turmes, namens de Commissie industrie, onderzoek en energie, over het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie.
Claude Turmes
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, Martin Luther King had een droom. Hij droomde van een samenleving waarin huidskleur niet tot discriminatie leidt. Het was een droom dat Amerika en de rest van de wereld ingrijpend heeft veranderd. Vandaag de dag heeft Europa een droom of liever gezegd een visie: het ontwikkelen van de energie van de toekomt, niet alleen Europa, maar ook daarbuiten. De visie van hernieuwbare energie speelt halverwege deze eeuw een hele belangrijke rol. Deze visie zal bijdragen aan het vermijden van conflicten over de overgebleven olie- en gasbronnen, het matigen van de klimaatverandering en ervoor zal zorgen dat miljarden mensen over de hele wereld toegang hebben tot de energie die nu buiten hun bereik ligt.
Mijn inziens heeft de Commissie, vertegenwoordigd door haar milieubewustzijn, de heer Dimas, alle reden heeft om trots te zijn op haar Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie (GEEREF). Wij veronderstellen dat dit fonds binnen vier of vijf jaar 500 miljoen euro omvat, waarmee dit het grootste fonds wereldwijd voor investeringen in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie is.
Deze 500 miljoen euro wordt deels door belastinggelden gefinancierd. Rond de 80 tot 150 miljoen euro komt beschikbaar uit de Europese begroting en uit de begroting van de nationale overheden. We hebben nu van Duitsland en ook van Noorwegen specifieke toezeggingen.
Wat wil dit fonds bereiken? Financiële analisten die de investeringsstromen in afzonderlijke projecten voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie nader hebben bekeken, hebben geconstateerd dat het moeilijk is om risicokapitaal aan te trekken voor investeringen van minder dan 10 miljoen euro. Dit fonds is vooral bedoeld voor middelgrote projecten tot 10 miljoen euro.
Dit fonds is daarom een dakfonds. Dat wil zeggen dat dit fonds niet direct investeert in windboerderijen in Marokko of zonne-energiesystemen in China, maar het zal aandelen kopen in investeringsfondsen in Zuid-Afrika, Midden-Afrika, China, Rusland of in Zuid-Amerika. De belastinggelden bepalen waar de financiering naartoe gaat
Het fonds is aantrekkelijk voor particuliere investeerders, omdat het investeringsrisico in feite door belastinggelden wordt gedekt. Indien deze investeringen rendement opleveren, dan gaat dit rendement eerst naar particuliere investeerders en daarna pas naar de belastingpot. Voor particuliere investeerders is dit een hele veilige deal.
Wij hebben vier of vijf punten met betrekking tot dit fonds naar voren gebracht. Het eerste punt is ook een specifieke vraag aan commissaris Dimas. In een tijd waarin biobrandstof een controversiële kwestie is, zijn wij parlementariërs van mening dat wij zeer strenge criteria moeten toepassen op investeringen uit het fonds in projecten voor biomassa of biobrandstof. Niet alleen het milieubalans kan problematisch zijn. Het imago van het fonds kan ook worden aangetast als zijn reputatie door een dergelijke investering wordt geschaad. Commissaris, kunt u dan opnieuw garanderen dat de Commissie haar best zal doen om waar nodig strenge criteria toe te passen?
De tweede belangrijke kwestie voor ons parlementariërs en naar mijn mening vooral voor diegenen onder ons die met ontwikkeling zijn belast, is dat wij willen dat dit fonds een belangrijke bijdrage zal leveren aan het overwinnen van energieschaarste. Daarom moeten we de knowhow van microkredietinstellingen zoals de Grameen Bank en andere instellingen die reeds projecten voor de allerarmsten ten uitvoer leggen, zoals het plaatsen van zonnecollectors of zonnepanelen. We moeten deze microkredietinstellingen hierbij betrekken. Mijn tweede vraag aan u commissaris is hoe u als de voornaamste openbare donor ervoor wilt zorgen dat 20-25 procent van de financiering daadwerkelijk wordt gebruikt voor dit soort microprojecten door middel van microfinancieringsregelingen?
Ten derde zijn wij bang dat als het investeren in China zo eenvoudig wordt alle financiering uit GEEREF die kant uit gaat. Wat wij echter willen is een goede geografische spreiding van de investeringen en daarom is de politieke toezegging van de Commissie nodig dat er ook financiering wordt gereserveerd voor investeringen in landen zoals Afrika, de Caraïben en Zuid-Amerika.
Als Parlement moeten wij de voortgang afdoende controleren en beoordelen en regelmatig verslag aan het Huis en haar Begrotingscommissie en Commissie begrotingscontrole uitbrengen, omdat wij dit fonds indien mogelijk in de komende vijf jaar willen laten toenemen. Hiervoor hebben wij natuurlijk het vertrouwen van het Huis in de werking van het fonds nodig.
Ziehier mijn eerste opmerkingen. Ik kijk uit naar het debat met mijn collega's.
(Applaus)
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er is nu meer dan een jaar verstreken sinds de publicatie van de Mededeling van de Commissie getiteld "Publieke en particuliere middelen mobiliseren voor een wereldwijde toegang tot klimaatvriendelijke, betaalbare en zekere energiediensten: het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie” (het zogenaamde GEEREF).
Sinds die tijd zijn er heel wat ontwikkelingen geweest, zoals het akkoord van Bali in afgelopen december. Daardoor lijkt dit initiatief nu belangrijker en beter geschikt. Het is dan ook het juiste moment om dit verslag te bespreken en ik neem er met voldoening nota van dat het Europees Parlement bijzonder positief is over deze nieuwe en innovatieve manier om projecten voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie te steunen.
Sta mij toe eerst uit te leggen waarom de Commissie heeft voorgesteld om overheidssubsidies aan te wenden voor het wereldfonds voor risicokapitaal van bedrijven, ondanks dat de heer Turmes al de hoofdpunten heeft genoemd die tot deze beslissing hebben geleid en hij enkele vragen heeft gesteld. Ondanks de waargenomen continue vooruitgang in het gebruik van hernieuwbare energiebronnen blijft het totale aandeel van hernieuwbare energiebronnen wereldwijd laag.
Het is ook algemeen bekend dat het verbeteren van de energie-efficiëntie grotere voordelen kunnen opleveren dan het opzetten van een nieuwe energie-infrastructuur. Niettemin worden ondanks de wereldwijde investeringen in de sector voor energie-efficiënte de bestaande verbeteringsmogelijkheden niet volledig benut. Het is dan ook een groot probleem dat het zeer moeilijk is om particuliere middelen te vinden voor het financieren van projecten voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie.
De redenen hiervoor zijn complex en hebben vooral betrekking op het ontbreken van risicokapitaal van bedrijven. Er is risicokapitaal van bedrijven nodig in de ontwikkelingslanden. Naar schatting is er in overgangseconomieën meer dan 9 miljard euro per jaar nodig. Dit is meer dan het bedrag dat momenteel beschikbaar is. Hoewel de overheidssubsidies in de laatste jaren zijn toegenomen, is het totale beschikbare bedrag nog steeds niet voldoende. Er moet aanvullend kapitaal worden gevonden. Dit is in de energiesector tot 2030 nodig. Daarom is het zoeken naar middelen uit de particuliere sector van het uiterste belang.
De vele jaren die de terugbetaling van investeringen in schone technologieën behelzen, houden investeerders tegen. Vooral in geografische regio's die aan grote risico's zijn blootgesteld. Zo zijn er bijvoorbeeld maar weinig particuliere investeringen in Afrika ten zuiden van de Sahara. Dit is nu precies waarom een van de doelstellingen van GEEREF het bevorderen van investeringen in deze regio is. Het bedrag waarnaar de heer Turmes heeft verwezen, is indicatief. Het is het minimumbedrag dat in deze regio's geïnvesteerd moet worden.
Een tweede probleem waar de heer Turmes naar heeft verwezen is de omvang van de projecten. De administratie- en executiekosten kunnen voor kleinschalige projecten hoger zijn. Daardoor zijn internationale financieringsorganen niet bereid om dergelijke projecten te financieren en nog minder als de waarde ervan onder de 10 miljoen euro ligt, zoals u hebt gezegd.
Dit is nou precies het doel van GEEREF: het overwinnen van dergelijke obstakels bij kleinschalige investeringen. We zullen ons focussen op inspanningen voor dergelijke projecten. Het fonds trekt particuliere investeerders aan door hen met behulp van overheidsmiddelen te beschermen tegen de risico's die ik eerder heb genoemd. De Europese Commissie zegt tussen nu en 2010 ongeveer 80 miljoen euro toe om GEEREF goed en wel op te starten. Zoals u eerder al zei, hebben wij samen met de toezegging van de regeringen van Duitsland en Noorwegen meer dan 100 miljoen euro. We verwachten nog aanvullend risicokapitaal van bedrijven uit de particuliere sector, oplopend tot ten minste 300-500 miljoen euro of misschien op iets langere termijn zelfs tot 1 miljard euro.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer verheugd dat het Europees Parlement de ontwikkeling van het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie in dit verslag steunt. Mijn dank gaat uit naar de rapporteur, de heer Turmes, voor zijn inspanningen en naar de heer Wijkman en mevrouw Korhola van respectievelijk de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid voor hun bijdrage. Dit is een belangrijk initiatief dat op het juiste moment komt en laat zien dat Europa actie onderneemt en vastberaden is om ontwikkelingslanden te helpen om toegang te krijgen tot energie-efficiënte en hernieuwbare energiebronnen.
De wezenlijke voorwaarde voor de financiering van projecten - en niet alleen projecten die verband houden met biomassa of biobrandstoffen - is ongetwijfeld het voldoen aan duurzame criteria. Deze zullen niet minder streng zijn dan de criteria die in verschillende EU-wetgeving zijn vastgelegd. Hierdoor wordt de vertrouwensrelatie versterkt die we tussen deze landen moeten bewerkstelligen met het oog op de wereldwijde overeenkomst over klimaatverandering die eind 2009 gesloten zou kunnen worden.
(Applaus)
Eija-Riitta Korhola
Mijnheer de Voorzitter, klimaat- en energiekwesties zijn in bijna elk werkgebied van het beleid van de Europese Unie zeer snel van cruciaal belang geworden. De noodzaak om meer hernieuwbare energie te gebruiken is een zeer actueel onderwerp, onder meer door de kwalitatieve streefcijfers die nu voor hernieuwbare energie zijn vastgesteld.
Dit fonds is een uitstekend en ook een hoopgevend voorbeeld. De kwestie is echter niet altijd vanzelfsprekend. Iets dat politiek trendgevoelig is, kan een lakmoestest voor politieke correctheid worden en de situatie kan leiden tot een wedstrijd om te zien wie er het meest op is gebrand om te kiezen voor alles dat goed is. Zo lijkt het onlangs te zijn gegaan met de aangekondigde streefcijfers voor hernieuwbare energie. Het voorstel bevat dan ook overdreven elementen en het vastgestelde tijdschema levert duidelijke risico's op.
Wanneer het echte technologische potentieel nog altijd ontbreekt, bestaat het gevaar dat een bindend streefcijfer wordt gehaald op een manier dat onherroepelijk leidt tot het vernietigen van natuurlijke waarden. Niet alle biobrandstoffen zijn ten gunste van het milieu en niet alle vormen van hernieuwbare energie zorgen voor een vermindering van de uitstoot, zoals de heer Turmes nu terecht heeft verklaard.
Er is behoefte aan hernieuwbare energie, maar deze kwestie moet slim worden aangepakt. Het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie dat momenteel wordt besproken is een uitstekend voorbeeld van hoe goede inspanningen gestimuleerd kunnen worden op een manier waarop dit een hele reeks voordelen oplevert. Er is een oud gezegde dat verteld dat je niet zo maar vis moet geven aan de armen, maar hen ook moet leren vissen. Dit is ook van toepassing op het financieren van lokale projecten, zodat knowhow en vaardigheden in derde landen worden verbeterd en behouden blijven. Dit is de manier om projecten duurzaam te maken en ervoor te zorgen dat ze niet doodbloeden.
Romana Jordan Cizelj
namens de PPE-DE-Fractie. - (SL) Matiging van de klimaatverandering en energie zijn twee belangrijke onderdelen van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie. En zo hoort het ook. Ik ben verheugd over ieder voorstel dat zou kunnen bijdragen tot een zekere en duurzame energievoorziening in zowel Europa als in derde landen. Sta mij toe om de nodige twijfels met betrekking tot enkele punten te uiten die we moeten wegnemen voordat we dit fonds oprichten.
Ten eerste neemt het aantal initiatieven op het gebied van energie- en ontwikkelingsbeleid gestaag toe. Helaas worden de gewenste resultaten relatief zelden bereikt. De initiatieven in de vorm van diverse fondsen zijn niet onderling geharmoniseerd en bovendien worden individuele projecten zelden direct gefinancierd. Dit laatste is ook van toepassing op fondsen die momenteel worden besproken die via het opzetten en financieren van regionale subfondsen in ontwikkelingslanden zouden moeten functioneren. We moeten nagaan hoe dit van invloed is op de transparantie met betrekking tot het gebruik van middelen en tot welke hoogte institutionele voorwaarden in ontwikkelingslanden het bedoelde gebruik hiervan vergemakkelijken.
Ten tweede zijn alleen tijdige maatregelen effectief. Wat betreft het voorgestelde wereldfonds is er geen sprake van een aantoonbaar tijdschema. Het voorstel is al in 2006 ingediend en wordt nu pas besproken.
Ten derde wil ik het volgende onderstrepen, dat in het document zelf wordt genoemd: de beoogde middelen voor het fonds zijn niet voldoende. Het beoogde minimale bedrag voor de succesvolle werking van het fonds is zelfs nog niet gehaald. Dit is nauwelijks een bijdrage aan het stimuleren van investeringen door de particuliere sector.
Ten vierde vind ik het moeilijk te geloven dat het fonds louter effectief kan werken dankzij de samenwerking tussen de Unie en internationale financieringsinstellingen. In ons voorstel ontbreekt een duidelijk plan en de ambitie voor samenwerking met andere geïndustrialiseerde landen in de wereld en voor de internationalisering van het wereldfonds.
Zoals ik eerder heb gezegd, is het idee goed, maar moet er nog grondig worden nagedacht over de toegevoegde waarde en de daadwerkelijke uitvoering.
Matthias Groote
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte collega's, ten eerste wil ik rapporteur, de heer Turmes, feliciteren met zijn goede werk en toewijding. Het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie is een actieve bijdrage van Europa in de strijd tegen klimaatverandering.
Ik wil als schaduwrapporteur van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid twee punten aan de orde stellen. Ten eerste is het belangrijk om ervoor te zorgen dat duurzaamheid absolute prioriteit heeft in verband met de projecten die door het fonds worden gesteund. De analyse van de broeikasgasemissies moet worden gebaseerd op de totale levenscyclus. Projecten die op CO2-emissies geen bevredigend resultaat scoren, moeten geen financiering krijgen. Deze analyse is vooral belangrijk voor projecten, die deels betrekking hebben op biomassa.
Ten tweede ben ik een optimist, dus ik veronderstel dat de VN-klimaatveranderingsconferentie die volgend jaar in Kopenhagen plaatsvindt succesvol zal zijn en dat wij de volgende stap kunnen zetten naar een overeenkomst ter opvolging van het Protocol van Kyoto, waarbij het gebruik van hernieuwbare energie een belangrijke rol zal spelen in de ontwikkelingslanden. De Commissie moet hier nu al rekening mee houden en het fonds dienovereenkomstig aanpassen.
Fiona Hall
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie voor een Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie (GEEREF) is natuurlijk welkom. Het is om tal van redenen van essentieel belang dat energie-efficiëntie en hernieuwbare energie een steeds belangrijkere rol gaat spelen in ontwikkelingslanden en in opkomende landen. De uitstoot van koolstofdioxide verminderen, de afhankelijkheid van energievoorziening terugdringen, de bestrijding van energieschaarste en het creëren van werkgelegenheid en ontwikkelingsmogelijkheid zijn allemaal redenen waarom het uitermate belangrijk is dat energie-efficiëntie en hernieuwbare energie een steeds belangrijkere rol in de EU gaan spelen.
Ik heb echter een aantal bezwaren tegen het voorstel van de Commissie. Ten eerste is de voorgestelde financiering erg laag gezien de omvang van het project. 15 miljoen euro overheidsfinanciering per jaar stelt niets voor, zelfs als zaaikapitaal bedoeld om particuliere investeringen aan te trekken en te ondersteunen. Dit kan heel gemakkelijk worden verbruikt voor maar enkele projecten in grotere opkomende landen zoals China of India. Hoewel in de mededeling van de Commissie wordt gesproken over de mogelijkheid om cofinanciering uit het negende Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), is het absoluut niet duidelijk hoe er wordt besloten over de verdeling van het budget over de ACS-landen en de meer ontwikkelde en geavanceerde Oost-Europese landen die niet tot de EU behoren die door middel van cofinanciering door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) worden gesteund. Daardoor is het in zijn geheel niet duidelijk hoe het fonds zal bijdragen aan het verminderen van de armoede. Het lijkt meer op een macrofonds dan een microfonds dat bedoeld is om particuliere financiering aan te trekken ter ondersteunen van projecten die volgens Europese begrippen klein zijn, maar die voor veel Afrikaanse landen groot zijn. Het is onduidelijk hoe financiering uit het GEEREF zullen doordringen tot projecten op gemeenschapsniveau zoals zonnepanelen voor gezondheidscentra en scholen of zonnekooktoestellen en zonneboilers. De ontwikkeling aan de basis levert over het algemeen het meeste op ten aanzien van het verbeteren van de levensomstandigheden van de armste mensen.
Tot slot maak ik me zorgen over het feit dat de relatie tussen het fonds en het mechanisme voor schone ontwikkeling (Clean Development Mechanism, CDM) niet duidelijk is uitgelegd. Ik zou graag zien dat de Commissie aangeeft hoe het fonds zal bijdragen aan de verbetering van de toegankelijkheid van ontwikkelingslanden tot het CDM.
Esko Seppänen
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Turmes heeft betrekking op een zeer ambitieuze doelstelling voor ontwikkelingslanden om efficiënt van hun energiebronnen gebruik te maken. Het gaat vaak om landen in geografische gebieden waar het mogelijk is om goedkoop natuurlijke hernieuwbare energiebronnen te exploiteren.
Vooruitgang in ontwikkeling is ook mogelijk zonder omvangrijke investeringen in de laatste technologieën. De productie van houtskool van de houtreserves in de gebieden ten zuiden van de Sahara, in Afrika, dat in woestijn verandert, is kosteneffectiever dan het eenvoudigweg verbranden van hout. Ze moeten weten hoe ze hout moeten verkolen, voordat ze het verbranden. Er is niet veel geld nodig om vaardigheden zoals deze aan anderen te leren.
Ik interpreteer de beginselen waarop het GEEREF is gebaseerd als zodanig dat het niet mogelijk is om geld uit het fonds te krijgen om ervaring en kennis op te doen, maar er kunnen natuurlijk andere vormen van ontwikkelingshulp voor dit doel worden aangewend.
De financiering van projecten door middel van risicokapitaalinvesteringen is een interessante mogelijkheid. Wat zowel vanuit het oogpunt van de ontvanger van de middelen als van de investeerder goed is aan deze vorm van investeringen, is dat deze vorm de schuldenlast van landen die schulden hebben niet nog meer vergroot. De vraag rijst echter hoe duur het zal zijn om deze investering te beheren en toezicht te houden op het vermogen van kleine bedrijven om het geld terug te betalen.
Dit fonds kan ontwikkelingslanden in het gunstigste scenario voorbereiden op een langzamere groei van het gebruik van fossiele brandstoffen. Onze fractie staat eenparig achter de goedkeuring van het verslag van de heer Turmes.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank. U hebt ongelofelijk veel vergaderingen over dit onderwerp gehouden. Het is een zeer complex onderwerp en ik wil u in het bijzonder danken dat u tijdens deze onderhandelingen voortdurend transparant bent geweest en dat u het ons mogelijk heeft gemaakt om het project vanuit holistisch perspectief te bekijken.
De uitdaging waar wij nu wereldwijd voor staan, is het nadenken over efficiënt energieverbruik, maar ook over energieproductie. Dit kan echter niet alleen op macroniveau worden toegepast. We moeten ons laten leiden door de stelregel "think small first”, door eerst naar de kleine bedrijven op microniveau te kijken en als het daar werkt, dan werkt het op macroniveau ook.
Wij moeten inspanningen leveren om ervoor te zorgen dat we de best beschikbare technologie toepassen die er waar ook ter wereld bestaat. Dit kan eenvoudige, duidelijk gestructureerde technologie zijn. Het hoeft niet noodzakelijkerwijs elektronica of nanotechnologie te zijn. We moeten proberen om deze technologie zo veel mogelijk financieel beschikbaar te maken, zodat iedereen zich het gebruik van deze technologie kan permitteren.
Aan de andere kant moeten we degenen straffen die de hulpbronnen van onze Aarde verspillen. Het kijken naar de wereldstructuren vormt ook een grote uitdaging voor onze commissaris: het straffen van degenen die energie verspillen en het belonen van degenen die de beste en meest efficiënte technologieën gebruiken. Dit is tevens een kernbeginsel in het klimaatbeleid.
Onderzoek in de Europese Unie laat zien dat de kosten van klimaatverandering in de miljarden loopt. Daarom is het noodzakelijk om niet alleen wat te doen voor de landen binnen Europa. De Raad zou ook moeten nadenken over nieuwe financiering voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van energie-efficiëntie en met name voor het nieuwe Europees Technologie-Instituut.
Jorgo Chatzimarkakis
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, bedankt voor uw bijdrage. Het Europees Parlement verwelkomt dit fonds. Commissaris Dimas, u hebt het juiste initiatief op het juiste moment gelanceerd.
Indien wij als Europeanen begaan zijn met het verminderen van CO2-emissies dan doet het er niet toe waar de CO2 wordt uitgestoten. CO2-emissies moeten overal ter wereld worden verminderd en daarom moeten wij de nieuwe technologieën overal toepassen.
Ik zie dit fonds echter niet alleen als een ontwikkelingsinstrument, maar ook als een strategisch instrument. Het fonds is niet alleen bedoeld voor ontwikkelingssteun. Europeanen moeten niet alleen pioniers zijn met betrekking tot het probleem klimaatverandering, maar ook anderen aanmoedigen om ons hierbij te helpen. Zij moeten in staat zijn om ons te volgen op de weg die we zijn ingeslagen. Dat is waar dit fonds naar mijn mening een cruciale bijdrage kan leveren. Als we overdreven ambitieuze doelstellingen vaststellen en uiteindelijk alleen overblijven, betekent dit ook het einde voor onze industriële basis. Daarom is "global governance” hier zo belangrijk. Bali was een goede benadering en Kopenhagen zal dat ook zijn. Bij een systeem van wereldwijd bestuur, of global governance, gaat het echter niet alleen om een machtsspel. We moeten stimuleringssystemen creëren en ik denk dat dit fonds de juiste vorm van stimulans creëert.
Claude Turmes verwijst aan het begin van zijn speech naar Martin Luther King's droom. Als Europeanen kunnen wij alleen onze eigen droom, het redden van het klimaat, werkelijkheid doen worden als we consistent dit pad blijven volgen. De heer Turmes, u zult morgen de steun van een zeer grote meerderheid voor uw verslag krijgen en ik wil u nu feliciteren met deze prestatie. Ik ben erg blij voor u.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Het Europees fonds voor efficiëntie en hernieuwbare energie is een innovatieve oplossing voor het maximaliseren van de doeltreffendheid van overheidsgelden die worden ingezet op het gebied van energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen voor het mobiliseren van particuliere investeringen.
Dit fonds is een publiekprivate samenwerking, bedoeld voor de financiering van bijzondere projecten die door KMO's worden voorgesteld en wier waarde de 10 miljoen euro niet overschrijdt. De opstartkosten van projecten betreffende hernieuwbare energie liggen 37 keer hoger dan projecten op het gebied van conventionele energiebronnen en daarom betreuren wij dat de voorziene waarde van het fonds momenteel slechts 100 miljoen euro bedraagt.
In 2005 betrok de Europese Unie vijftig procent van zijn energie uit import en onder de lidstaten is alleen Denemarken een netto-exporteur. Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Unie is over de periode 1995-2005 met veertig procent toegenomen. In 2005 vertegenwoordigde niet verontreinigde energiebronnen 42 procent van de Europese energieproductie.
Doeltreffend gebruik van dit fonds zou energie kunnen leveren aan 1 tot 3 miljoen burgers en tegelijkertijd de CO2-uitstoot met 1 tot 2 miljoen ton per jaar verminderen. Mijn gelukwensen aan de rapporteur.
Teresa Riera Madurell
(ES) Mijnheer de voorzitter, commissaris, ik zou graag willen beginnen met mijn gelukwensen aan de heer Turmes voor zijn verslag en aan de Commissie voor haar initiatief.
Velen zijn van mening dat de Europese Unie niet alleen als integraal onderdeel van haar beleid voor energie en klimaatverandering, maar ook als integraal onderdeel van haar ontwikkelingsbeleid steun moet overwegen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.
Daarom is het voorstel om een Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie te creëren voor het mobiliseren van particuliere investeringen voor ontwikkelingslanden en overgangseconomieën uitermate interessant.
Voor kleine financieringen is het nodig om prioriteiten vast te stellen en synergie met andere bestaande programma's en met de Wereldbank en regionale ontwikkelingsbanken te bewerkstelligen die steeds meer investeren in hernieuwbare energie en in energie-efficiëntie.
Na de eerste vijf jaar na de tenuitvoerlegging van een nieuw instrument moeten de resultaten echter worden beoordeeld en moeten er inspanningen worden geleverd om een aanzienlijke toename van de bijdrage van de betrokken actoren te bevorderen.
Ik ben het ermee eens dat momenteel alles erop duidt dat de steun voornamelijk gericht moet zijn op Afrika en Latijns-Amerika.
Jerzy Buzek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de commissaris en onze rapporteur bedanken voor een uitstekend ontwerp waar ik volledig achter sta. Het is een zeer goed signaal van de Europese Unie. Ik verwijs naar de bereidheid om ontwikkelinglanden te steunen en ook klimaatverandering te bestrijden. Ik heb echter de volgende vraag aan de commissaris. Hoe denkt de Commissie ontbossing, dat vaak in verband staat met de productie van biomassa en biobrandstoffen in ontwikkelingslanden, te voorkomen? Neemt de Commissie een gepaste afstand in acht van de productie van de eerste generatie biomassa en biobrandstoffen aangezien het alom bekend is dat dit geen bijzonder veilige kwestie is?
Ik verklaar dat ik krachtige steun betuig voor de verklaring van de heer Chatzimarkakis. De Europese Unie moet een dergelijk signaal afgeven. Wij zijn verantwoordelijk voor de conferenties inzake klimaatverandering die in de nabije toekomst in Poznań en in Kopenhagen plaats zullen vinden en voor het succes van de post-Kyoto onderhandelingen. Wij zijn ook verantwoordelijk voor het afgeven van het juiste signaal aan de rest van de wereld. Dit programma is een dergelijk signaal.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag uw aandacht vestigen op drie kwesties. Het is volstrekt terecht dat de auteur van het verslag onderstreept dat de ernstigste gevolgen van klimaatverandering in de armste landen merkbaar zijn. Dit komt omdat laatstgenoemde alleen zeer beperkte middelen en met name zeer beperkte financiële middelen heeft om te kunnen reageren op klimaatverandering.
Ten tweede is het in het licht van wat net is genoemd terecht om het voorstel van de Commissie ter oprichting van een fonds te steunen, ook al is de voorgestelde 80 miljoen euro een klein bedrag. Niettemin is dit fonds bedoeld om investeringen van de particuliere sector voor de financiering van lokale projecten te helpen stimuleren en het zou wel eens zeer doeltreffend kunnen zijn.
Ten derde wil ik deze gelegenheid benutten om te onderstrepen dat de last van de bestrijding van klimaatverandering allerminst eerlijk is verdeeld binnen de Europese Unie zelf. Zo zijn CO2-emissiegrenzen aan de verschillende landen toebedeeld zonder voldoende in acht te nemen in hoeverre deze landen een ontwikkelingsachterstand hebben. Daardoor zijn voor landen zoals Polen zeer lage emissiegrenzen vastgesteld en dit heeft bijna onmiddellijk geleid tot een stijging van de elektriciteitskosten tussen tien en twintig procent.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, Het hoofddoel van dit fonds is het stimuleren van particuliere investeringen en het steunen van regionale fondsen voor de armste en minst ontwikkelde landen ter wereld. Het fonds is bedoeld om energie-efficiëntie, energiebesparing, de ontwikkeling van hernieuwbare energie en de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen te steunen. Het fonds is daarnaast bedoeld om de toegankelijkheid tot de elementaire energievoorzieningen te helpen verbeteren. De maatregelen van de Unie op dit gebied zouden armere regio's moeten helpen bij de bestrijding van klimaatverandering en de diversificatie van hun energiebronnen.
We moeten in gedachten houden dat de gevolgen van klimaatverandering het eerste merkbaar zijn bij de armste inwoners van deze planeet. Het zou verkeerd zijn om maatregelen tegen klimaatverandering en voor vermindering van het energieverbruik alleen tot ons gebied te beperken. Door hulp beschikbaar te maken voor maatregelen die beschikbaar zijn voor armere landen, kunnen relevante activiteiten op hun grondgebied beter worden opgezet. De hulp zal een aanzienlijke invloed hebben en het bewustzijn van de omvang van deze problemen vergroten. Dit is het juiste initiatief op het juiste moment.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik wilde er nog op wijzen dat we onder de hernieuwbare energiebronnen weinig aandacht hebben besteedt aan geothermische bronnen, oftewel, aan schone energie. Door gebruik te maken van bestaande boorgaten die voor geologisch onderzoek werden gebruikt, kan bespaard worden op de hiermee gemoeide kosten.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk wordt geothermische energie behandeld. Wij zijn zeer geïnteresseerd in zowel geothermische energie, als andere vormen van hernieuwbare energiebronnen.
Wat betreft Polen en de toekenning van vergunningen: voor de eerste handelsperiode hebben ze meer dan genoeg ontvangen, zelfs veel meer dan waar ze aan energiebehoefte en voor hun industrie behoefte aan hadden, en deze overmatige toekenning heeft geleid tot het probleem van de financiering van de vergunningen. Voor de tweede handelsperiode zijn we van mening dat de aan Polen verstrekte vergoedingen wederom meer dan voldoende zijn om in de behoefte van de Poolse industrie te voorzien. Voor de derde handelsperiode wordt er een nieuw systeem ontwikkeld, dat gebaseerd zal zijn op de vereisten van de industrie of de energiecentrales, waarbij het veilen een nader overeen te komen onderdeel zal uitmaken.
Wat betreft ontbossing wordt dit natuurlijk als een belangrijke kwestie gezien en verbonden met biodiversiteit en klimaatverandering - beide van even groot belang. Het aanpakken van de ontbossing draagt zowel bij aan het stopzetten van de afname van de biodiversiteit als het tegengaan van klimaatverandering en is dus zeer belangrijk. Ontbossingsprojecten hebben echter een karakteristieke eigenschap: ze zijn bijzonder moeilijk. Desondanks is ontbossing een van de eerste prioriteiten die we moeten aanpakken, niet alleen met behulp van dit fonds, maar ook door middel van andere maatregelen, met name door overeen te komen welke stimuleringsmaatregelen zouden moeten worden toegepast op de verschillende benaderingen om ontbossing tegen te gaan, zoals het afremmen van de snelheid van de ontbossing, het onderhouden van bossen of andere benaderingen die door de verschillende lidstaten worden gestimuleerd. We zijn ermee bezig, met name in samenwerking met de Wereldbank, en er zal een aantal proefprojecten worden opgezet. Er zijn dus verschillende financieringsmiddelen voor verschillende doeleinden voorhanden.
Ik wil graag eerst mijn waardering uitdrukken voor de bijzonder goede en positieve bijdragen en ik kan u verzekeren dat uw suggesties en opmerkingen in ons eindresultaat zullen worden meegenomen. Ze zijn bijzonder nuttig en snijden verschillende belangrijke kwesties aan.
Ik ga op dit moment bijvoorbeeld geen mededeling doen over het belang van projecten in het teken van mechanismen voor schone ontwikkeling voor de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Ik wil u er alleen graag op wijzen dat er in 2006 in Nairobi een initiatief was van Kofi Annan, de toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, om projecten in het teken van mechanismen voor schone ontwikkeling in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara te stimuleren. Wij zetten ons, net als de Verenigde Naties, in om meer projecten in dat gebied te realiseren en we concentreren ons niet alleen op projecten in China en India. Uw opmerking is dus erg belangrijk, maar er kan natuurlijk een verband worden gelegd tussen dit fonds en de projecten in het teken van mechanismen voor schone ontwikkeling en dit kan van belang zijn.
Ik zou verder nog drie opmerkingen willen maken. Ten eerste vraagt u om tegemoet te komen aan de behoeften van de ACS-landen en de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Natuurlijk zijn we bezorgd dat projecten in toonaangevende landen als China en Rusland de aanwezige hulpmiddelen in zijn geheel of een te hoog percentage ervan zullen opeisen. Dit is overigens wat er met de projecten in het teken van mechanismen voor schone ontwikkeling is gebeurd, dus is uw opmerking terecht. Het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie zal gericht zijn op bestaande investeringsmogelijkheden, maar we zijn het erover eens dat meer aandacht moet worden besteed aan het tegemoet komen aan de behoeften van ACS-landen. We zullen er ook op toezien dat subfondsen die uitsluitend voor één land zijn bestemd, niet alle beschikbare hulpmiddelen of het merendeel ervan zullen opeisen. Het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie moet over verschillende delen van de wereld worden verspreid, ook met het oog op het verspreiden van de investeringsrisico's, en de suggestie van de heer Turmes over het percentage is dan ook zeer juist.
Ten tweede wil ik graag terugkomen op de armoededimensie, die duidelijk cruciaal is. Zoals u vandaag heeft opgemerkt, hebben ongeveer 1,6 miljard mensen in de armere landen van de wereld nog steeds geen normale toegang tot betrouwbare energievoorzieningen. Ik ben van mening dat we dankzij het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie de mogelijkheid hebben om een bijdrage te leveren aan de toegang tot schone en betaalbare energiebronnen, wat een noodzakelijke vereiste is voor de bestrijding van de armoede op de wereld en het bevorderen van duurzame ontwikkeling.
Afsluitend wil ik ten derde opmerken dat u het verwelkomt dat in het fonds de hefboomwerking van private gelden wordt benadrukt - hoewel u aangaf dat de fondsen niet toereikend zijn; ik denk dat de fondsen nooit toereikend zullen zijn - en u verzoekt meer lidstaten om aanvullende financiële steun te leveren. Natuurlijk ben ik het helemaal eens met wat u zei, en steun ik u hierin volledig en de Commissie is en blijft bezig om meer investeerders aan te trekken om zich aan te sluiten.
Wat dit betreft wil ik u verzoeken bij te dragen aan het stimuleren van het Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie bij alle betrokken partijen. Hoe meer steun we hebben, hoe meer tastbare maatregelen we in de echte wereld kunnen bewerkstelligen.
Claude Turmes
rapporteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit fonds zal in potentie een waarde hebben van 500 miljoen euro, omdat het een hefboomeffect van 3 tot 5 heeft op het particuliere kapitaal. De honderd miljoen, honderdtwintig miljoen of honderdvijftig miljoen euro aan publieke middelen zal - althans dat hopen we - door middel van de hefboomwerking een verdere driehonderd of vierhonderd miljoen euro genereren om samen vijfhonderd miljoen op te brengen. En er kunnen nog steeds regeringen besluiten aan boord te komen. Als we een goed controlesysteem hebben, dan krijgt de Commissie toestemming van het Parlement om meer te besteden.
Mevrouw Jordan Cizelj stelde een zeer belangrijke vraag: in hoeverre zijn bepaalde regio's op de wereld voorbereid op het ontvangen van investeringen? In het Parlement hebben we voor 5 miljoen euro extra gestemd uit hoofde van een andere begrotingslijn om institutionele capaciteiten op te zetten als onderdeel van dit programma. We moeten dus in Afrikaanse landen en in India kleine en middelgrote ondernemingen opzetten die vervolgens bedrijfsmodellen zullen ontwikkelen. We moeten leren van de fouten die bij ons vroegere ontwikkelingsbeleid optraden, waarbij we slechts technologieën financierden zonder in te zien dat we de mensen over deze technologieën ook moesten informeren. Ik zeg dit in het bijzijn van de commissaris voor ontwikkelingsaangelegenheden en we weten dat het DG Ontwikkeling zich inzet om de institutionele capaciteiten van deze landen te verbeteren.
Wat we nu dus dienen te doen - en commissaris, u hebt gelijk - is om investeerders te benaderen. Er zal deze vrijdag in Luxemburg, het op een na grootste investeringscentrum van de wereld, een bijeenkomst van bankiers zijn. Wij zullen daar een SICAV presenteren, een instrument dat in Luxemburg gehuisvest is. Ik hoop dat de Commissie een degelijke communicatiestrategie zal ontwikkelen. Ga naar Londen, ga naar Frankfurt, ga naar Parijs en ga naar Zurich, want de bankiers dienen van dit instrument op de hoogte te zijn.
Waarom is dit juist nu belangrijk? We zijn op dit moment nog bezig het Liechtensteinschandaal en de kredietcrisis te verwerken. Binnen een tijdsbestek van enkele maanden hebben we honderden miljarden aan kapitaal vernietigd. Het inzetten van financiële middelen voor ecologische doeleinden zou misschien zelfs belangrijker kunnen zijn voor deze planeet en de beleidsmakers dan het milieuvriendelijker maken van de industrie. Dit soort instrumenten zorgt ervoor dat het kapitaal naar de juiste investeringen vloeit. De opbrengst zal misschien niet zo hoog zijn als bij sommige speculatieve investeringen, maar het is een investering voor de middellange en lange termijn en dit is waarschijnlijk waar bepaalde pensioenfondsen en anderen naar op zoek zijn. Dankzij dit fonds ontstaan er enorme nieuwe mogelijkheden om institutionele investeerders aan te trekken en dit is waar we naar op zoek moeten gaan.
Hartelijk dank voor uw steun voor wat ik zou willen noemen de supporters voor een hernieuwbare en betere wereld.
De Voorzitter
Mijnheer Turmes, ik wil u graag complimenteren met uw uitmuntende Engelse vaardigheden en uw toewijding voor deze kwestie.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag 14 maart plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142 van het Reglement)
John Attard-Montalto  
De achterliggende redenen om dit fonds op te richten zijn prijzenswaardig. De hulpmiddelen die voor dit fonds worden vrijgemaakt zijn ronduit belachelijk.
De belangrijkste doelstellingen van dit fonds zouden het bevorderen van energie-efficiëntie, energiebesparing en hernieuwbare energiebronnen, het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en verbetering van de toegang tot energievoorzieningen in de armste landen moeten zijn, om nog maar te zwijgen over de diversificatie van de energiebronnen van de ontwikkelingslanden.
De statistieken (die nu al verouderd zijn) geven aan dat 1,6 miljard mensen geen toegang hebben tot noodzakelijke energievoorzieningen. 2,6 miljard mensen zijn afhankelijk van traditionele biomassa voor het koken en voor verwarming.
Het Internationaal Energieforum schat dat er tegen 2010 241 miljard dollar zal moeten worden geïnvesteerd in het genereren van hernieuwbare energiebronnen. Wat betreft de ontwikkelingslanden wordt geschat dat hiervoor minstens 10 miljard dollar of 9 miljard euro nodig zal zijn.
De voorgestelde begroting voor het fonds waar wij nu over debatteren, is tachtig miljoen euro tussen 2007 en 2010, met een bedrag van 15 miljoen euro in 2008 om het initiatief een krachtige impuls te geven. De getallen spreken voor zich. Deze hulpmiddelen vormen slechts een druppel op de gloeiende plaat, terwijl er veel meer nodig is. De bedoelingen zijn goed, maar goede bedoelingen die worden gedragen door onvoldoende financiering, komen niet overeen met serieuze initiatieven.
Gyula Hegyi  
EU-steun voor afstandsverwarming!
Ik verwelkom het initiatief van de Europese Commissie voor een Wereldfonds voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie (GEEREF). Het veiligstellen van onze energievoorzieningen - en ervoor zorgen dat de ervoor gehanteerde methoden niet indruisen tegen onze opvattingen over het milieu, onze strategische veiligheid of ons mededingingsvermogen, is een van de grootste uitdagingen van de eenentwintigste eeuw. De goedkoopste energie is natuurlijk de energie die we niet gebruiken, oftewel de energie die we besparen. In deze tijden van energieschaarste is energiebesparing van cruciaal belang voor iedereen, zowel voor de consument als voor grote gemeenschappen. Vanuit een links perspectief dient ook nog te worden benadrukt dat energiebesparing en efficiënt energieverbruik ook een sociale dimensie hebben, aangezien met name de armste mensen vaak de meeste energie verspillen. Dit geldt met name voor de nieuwe lidstaten, zoals bijvoorbeeld in Hongaarse woonwijken, waar huishoudens meer dan twee keer zoveel energie verbruiken per vierkante meter dan in West-Europa. Het is daarom van belang om hulpmiddelen van de Gemeenschap beschikbaar te stellen met als doel de afstandsverwarmingssystemen in Oost-Europa te moderniseren. Afstandsverwarming is in theorie een energiebesparend systeem en heeft als voordeel gemakkelijk te kunnen worden aangepast aan hernieuwbare energiebronnen, terwijl individuele verwarming hiervoor in ieder huis apart moet worden aangepast. Het is daarom cruciaal om hulpmiddelen van de EU beschikbaar te stellen voor afstandsverwarming. Bovendien kan worden overwogen om binnen de EU een uniform belastingvoordeel toe te kennen met als doel investering in energiebesparing te bevorderen, en om fondsen hiervoor op te zetten.
Bogusław Rogalski  
Hernieuwbare energie en energie-efficiëntie dragen bij aan het tegengaan van de stijging van de gemiddelde temperatuur in de wereld. Uit onderzoek en rapporten is gebleken dat juist arme samenlevingen en de armste burgers hiervan het meest direct de negatieve gevolgen van klimaatverandering ondervinden. Het is dan ook onze plicht deze onderdelen van de samenleving te beschermen vanwege hun verhoogde kwetsbaarheid op economisch gebied.
Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen draagt onder andere bij aan het verhogen van de milieunormen zoals het verminderen van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Het leidt ook tot meer werkgelegenheid en verlaging van de kosten. Nog een belangrijk argument dat ervoor spreekt, is dat de afhankelijkheid van bepaalde energiebronnen erdoor zal verminderen, terwijl er een toename is van het aantal mensen dat geen toegang heeft tot noodzakelijke energievoorzieningen. Dit is met name van belang in het kader van de economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden. Ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen in ontwikkelingslanden is bijzonder relevant voor maatregelen die erop zijn gericht de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en de energievoorziening veilig te stellen voor landen die slechts ten dele in hun eigen energiebehoefte kunnen voorzien.
De Unie hoort derhalve steun te verlenen aan hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie, met name in ontwikkelingslanden, aangezien zij een belangrijk onderdeel uitmaken van de strategie inzake energie en klimaatverandering en van het ontwikkelingsbeleid.
