Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 30 november 2000 werd onderbroken, te zijn hervat.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de behandeling van de definitieve ontwerpagenda zoals deze op donderdag 7 december overeenkomstig artikel 110 van het Reglement is opgesteld door de Conferentie van voorzitters.
Dinsdag:

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik met uw welnemen op persoonlijke titel - ofschoon ik denk de mening van de meerderheid van de Vergadering te vertolken en niet alleen die van mijn fractie - laten weten dat ik het volledig eens ben met uw verklaring bij de bekendmaking van het Handvest van de grondrechten. Ik denk dat u er terecht op heeft gewezen dat voor het Parlement het Handvest constitutionele waarde heeft en daarom wil ik u met uw verklaring gelukwensen.

Op de tweede plaats, mevrouw de Voorzitter, zou ik u willen vragen het Parlement duidelijkheid te verschaffen over de wijze waarop het debat met het Frans voorzitterschap over de Europese Raad van Nice wordt gestructureerd en op welke basis de fungerend voorzitter van de Raad aan het debat zal deelnemen. Ik vraag u om meer duidelijkheid, daar er in de loop van de dag veel tegenstrijdige berichten de ronde hebben gedaan.
(Applaus)

De Voorzitter
Inderdaad, mijnheer Barón Crespo, de berichten zijn tegenstrijdig. Zoals u zult begrijpen, is de reden daarvoor waarschijnlijk dat tegen eenieders verwachting in de Top pas afgelopen nacht werd beëindigd.
Ik zal proberen opheldering te verkrijgen. Mij werd vóór de Top verteld dat de president van de Republiek samen met de minister van Buitenlandse Zaken aanwezig zou zijn. Dat was wat mij gezegd werd, maar ik zal zien of ik recenter nieuws kan verkrijgen en ik zal uw boodschap doorgeven.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, ik ben heel dankbaar voor uw inspanningen. We hebben gehoord - en ik wil er meteen aan toevoegen dat ik het niet kan geloven - dat de Franse president, die ook de voorzitter van de Raad is, morgen maar 30 minuten hier blijft voor zijn toespraak. Misschien luistert hij nog naar Romano Prodi, dat weet ik niet, maar hij zou dan niet meer horen wat de fractievoorzitters te zeggen hebben. Als dat waar is zou ik dat onaanvaardbaar vinden. De meeste leden van mijn fractie zien dat ook zo.

Ik ben blij dat de andere fracties het met me eens zijn. Ik hoop dat deze informatie niet klopt. Ik verzoek u echter om de Franse president te vertellen dat het volkomen onaanvaardbaar is als hij alleen maar naar het Parlement komt om een toespraak te houden en dan weer vertrekt zonder te hebben geluisterd naar de gekozen vertegenwoordigers van de burgers van Europa!
(Applaus)

Cox
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het van harte met deze opmerkingen eens. Ik zou graag willen dat u het Franse voorzitterschap het standpunt van mijn eigen fractie overbrengt, namelijk: een ontwerpverdrag dat het waard is om uitgedragen te worden moet het ook waard zijn om verdedigd te worden.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, er doet zich een probleem voor met de mogelijke indiening van een resolutie over de Europese Raad van Nice. Mijn fractie is van mening dat de Conferentie van voorzitters hierover geen enkel besluit heeft genomen en dat het debat daarom zonder ontwerpresolutie moet worden afgesloten.
Ik zou dit graag door u bevestigd willen zien.

De Voorzitter
U wenst dus geen resolutie?

Barón Crespo
Dat is niet de wens van de socialistische fractie. Er was geen overeenstemming bereikt in de Conferentie van voorzitters en daarom had men besloten te wachten. Dit punt wil ik graag opgehelderd zien.

De Voorzitter
Goed dat u dat zegt, want zoals u weet kon ik bij wijze van uitzondering niet deelnemen aan de Conferentie van voorzitters, omdat ik precies op hetzelfde moment op de Europese Raad aanwezig was.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, wij zaten gedeeltelijk in dezelfde vergadering. Ook ik was niet aanwezig tijdens de conferentie van fractievoorzitters. De heer Ingo Friedrich is zo vriendelijk geweest om ons te vertegenwoordigen. Voor zover wij weten moeten wij hier besluiten of we een resolutie willen. Onze fractie is van mening dat we nu een heel korte tekst willen, geen definitief standpunt, maar een korte politieke beoordeling, zonder definitief ja of nee te zeggen, ook al omdat we de teksten nog helemaal niet hebben. Later moeten we het resultaat heel uitvoerig beoordelen. Dat betekent dat we volgens onze fractie deze week een korte tekst moeten behandelen, zonder de termijn voor een politieke reactie te laten verstrijken. Zo zien wij dat.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, ik besef hoe moeilijk het voor het Europees Parlement is om een uitspraak te doen over de Top van Nice, aangezien wij nog niet over de teksten beschikken. Volgens mij is het dan ook uitgesloten dat wij een grondig en goed gemotiveerd standpunt kunnen innemen. Anderzijds wordt ons Parlement vaak verweten dat het achter de feiten aan holt en daarom zou het jammer zijn als wij niets zouden zeggen. Ik ben het dan ook met de heer Poettering eens: wij zouden op donderdag over een korte resolutie kunnen stemmen en daarmee een politiek signaal kunnen geven na deze Top.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, tijdens de Europese Raad van Nice zijn er twee soorten resoluties aan de orde geweest over onderwerpen die wij in het Parlement behandeld hebben. Aan de ene kant hebben wij onderwerpen als het statuut van de Europese vennootschap, de agenda voor het sociaal beleid, de veiligheid op zee en de gekke koeien. Over al deze onderwerpen heeft de Raad resoluties goedgekeurd die wij tijdig ontvangen hebben en derhalve kunnen beoordelen.
Maar aan de andere kant kent mijn fractie nog niet de definitieve teksten waartoe de intergouvernementele conferentie besloten heeft. De andere fracties hebben met hetzelfde probleem te kampen. Daar wij ons over die delicate zaken dus geen oordeel hebben kunnen vormen, menen wij dat er over de resultaten van de Conferentie geen resolutie moet worden ingediend. Wij kunnen daarin namelijk slechts een voorlopige reactie geven die gekenmerkt zal zijn door een wat beter of slechter humeur, maar wij achten zo'n reactie niet op zijn plaats. Trouwens, ook om een korte resolutie te kunnen opstellen moet men de materie heel goed kennen.
Wij menen derhalve, mevrouw de Voorzitter, dat het van voorzichtigheid getuigt geen enkele resolutie in te dienen en de Commissie constitutionele zaken te vragen een verslag voor te bereiden over de inhoudelijke kant van de kwestie dat te gelegener tijd met kennis van zaken kan worden besproken.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, niemand onderschat het belang en de reikwijdte van deze Top, die bovendien de langste in de geschiedenis van de Europese Unie is geworden. Daarom bevinden wij ons juist ook in een moeilijk parket: dit is een belangrijke Top en we moeten onze woorden dus zorgvuldig wegen.
Ik denk echter dat het een tweederangs oplossing is om, zoals de heer Poettering voorstelt, in allerijl - want daar komt het in feite op neer - een korte resolutie in elkaar te timmeren. Ik ben derhalve voor uitstel van de resolutie tot januari. Wij kunnen daarna spreken over de manier waarop wij deze resolutie gaan indienen, in de vorm van een verslag van de Commissie constitutionele zaken of als een eigen initiatief. Ik ben in ieder geval voor uitstel van de resolutie tot januari.

Dell' Alba
Mevrouw de Voorzitter, de Top van Nice is zeer belangrijk. Daar wordt allerlei commentaar op geleverd en dat commentaar wordt breed uitgemeten in de pers. Daarom is het voor mij ondenkbaar dat het Europees Parlement, dat nota bene bijeenkomt op de dag na de Top, er het stilzwijgen toe doet.
Ik stel u derhalve voor, mevrouw de Voorzitter, te laten stemmen over twee alternatieven: ofwel wij zeggen nu al iets over het Verdrag van Nice, dat iets anders is dan de Top, ofwel wij stellen, met de geijkte formule, een inhoudelijk commentaar uit tot de vergaderperiode van januari. Laten wij hier in ieder geval over stemmen. Ik ben voorstander van de oplossing die door de heren Poettering, Lannoye en anderen werd voorgesteld.

Cox
Mevrouw de Voorzitter, in mijn fractie was men overwegend van mening dat wij onze visie niet via een resolutie kenbaar moeten maken. Deels omdat wij niet genoeg gelegenheid hebben gehad om erover na te denken, maar ook omdat wij het onjuist vinden om te stellen dat het Parlement bij een belangrijk debat niet met een mening komt. Ik denk dat het Parlement morgen zijn visie krachtig zal uitdragen, zelfs zonder resolutie. Ik geloof dus niet dat men zal denken dat we onze mond gehouden hebben; ik denk dat men daar achteraf heel anders over zal denken.

Mombaur
Mevrouw de Voorzitter, dit Parlement behandelt resoluties over allerlei problemen overal ter wereld. Als iets echter werkelijk dringend is, namelijk een reactie op de Top van Nice, dan aarzelen we. Wie dat begrijpt moet mij dat maar eens uitleggen. De kiezers zullen het niet begrijpen.

We hebben al veel resoluties aangenomen die de collega's helemaal niet gelezen hadden. We zijn toch hopelijk in staat om een parlementair debat te voeren over teksten die al maanden bekend zijn, waarvan we de inhoud, de draagwijdte en het historisch belang kennen? Ik beschouw het als onze plicht tegenover de kiezer om hierover een mening te geven.
(Applaus)

Brok
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie constitutionele zaken moet een degelijk verslag voorbereiden. Pas dan kan het Europees Parlement zijn definitieve standpunt bepalen, dat dan ook bindend is en als boodschap kan dienen voor andere parlementen, waarvan we weten dat ze op die boodschap wachten. Aan de andere kant wachten de burgers van Europa op onze mening. Dat hoeft geen ja of nee tegen het verdrag zijn, maar wel een kritische beoordeling van de gebeurtenissen in Nice. Anders verdwijnen we van dit politieke toneel. We moeten volgende week een bijdrage leveren aan deze discussie en kritische of misschien ook positieve argumenten aandragen, zonder daar meteen al een conclusie aan te verbinden. Dat is de enige weg.
Daarom zijn de voorstellen van de heren Poettering en Dell'Alba verstandig. Bovendien passen ze het best bij onze rol.

Napolitano
Mevrouw de Voorzitter, enkele sprekers hebben verwezen naar een mogelijke taak voor de Commissie constitutionele zaken. Ik moet erop wijzen dat onze commissie morgenmiddag bijeenkomt om vóór alles goed proberen te begrijpen tot welke conclusies de intergouvernementele conferentie is gekomen. Wij zullen ons dan tot de vertegenwoordiger van de Commissie kunnen wenden om van hem informatie te krijgen over de tekst van het ontwerpverdrag, waarover wij vooralsnog niet beschikken. Wij hebben net vernomen dat die tekst op dit moment nog niet beschikbaar is; misschien zal hij er in de komende uren zijn. Uiteraard ga ik niet in op de politieke oordelen over de conclusies. De fractievoorzitters zouden eventueel hun standpunt in de vorm van een resolutie tot uitdrukking kunnen brengen. Dan moet men het natuurlijk wel eens worden over wat verstaan wordt onder politieke conclusies en dat lijkt mij niet zo eenvoudig.
Ik wil slechts een enkel voorbeeld geven van die inhoudelijke oordelen. Uzelf, mevrouw de Voorzitter, weet dat er tot gisteravond uiteenlopende versies bestonden van een essentieel punt, namelijk de uitbreiding van de stemmingen met gekwalificeerde meerderheid en de erkenning van de medebeslissingsbevoegdheid van het Parlement. De afgelopen nacht is er nog aan die teksten gewerkt, evenals aan de verdeling van de stemmen in de Raad en van de zetels in het Parlement. Zeker wat betreft de Commissie hebben wij behoefte aan nadere informatie en bezinning.

Hänsch
Mevrouw de Voorzitter, na Nice worden we hier met een belangrijke keuze geconfronteerd. We mogen ons over de formele vraag of er nu wel of geen resolutie moet komen niet tegen elkaar laten opzetten. Die vraag is niet belangrijk genoeg. Direct na de gebeurtenissen in Nice is het juist dat we als Parlement nog deze week een duidelijk geluid laten horen. Dat kunnen we in een debat doen, zoals de heer Cox heeft voorgesteld. In dit Parlement is het echter gebruikelijk om aan een dergelijk onderwerp een resolutie te wijden.

Ik heb goed geluisterd naar de woorden van de heren Poettering, Brok en anderen. Zij willen slechts een eerste standpunt bepalen. Het is niet de bedoeling al een standpunt van het Parlement te bepalen,...
(Applaus)
... we willen zeggen dat we dat pas zullen doen na rijp beraad in de Commissie constitutionele zaken. Dat zal in de komende één of twee maanden gebeuren. Dan bepalen we ons standpunt, ja, nee of misschien, zo doen we dat altijd. In dat geval zou ik - na overleg met mijn fractievoorzitter - kunnen instemmen met een dergelijke resolutie deze week. Daarover zouden we het eens kunnen worden, we zouden kunnen zeggen dat we een standpunt bepalen, maar dat we ons definitieve standpunt pas op basis van het verslag van onze commissie kunnen uitwerken.
(Applaus)

De Voorzitter
Ik dank u voor uw opbouwende bijdrage, mijnheer Hänsch.
(Het Parlement gaat akkoord met het voorstel)
Woensdag:
De Voorzitter. Ik heb een verzoek van de PPE-DE om uitstel tot de vergaderperiode van januari van het verslag van de heer de Roo over evaluatie en beheersing van omgevingslawaai.
Wie wil het woord voeren ter ondersteuning van dit verzoek?

Fiori
Mevrouw de Voorzitter, op 4 december hebben wij hierover gestemd. Het is een uiterst ingewikkeld verslag en onder meer de amendementen 10 en 36 zijn bij een tamelijk omstreden stemming goedgekeurd. Wij zijn van mening dat dit verslag nadere bestudering behoeft en daarom vragen wij er in januari over te debatteren en te stemmen.

De Voorzitter
Is er iemand die het woord wenst te voeren tegen dit verzoek?

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik wil er met kracht voor pleiten het verslag-De Roo niet van de agenda te schrappen, omdat het zeer goed is geworden en men zich in de laatste Milieuraad van het Franse voorzitterschap voorbereid daar komende maandag en dinsdag een gemeenschappelijk standpunt over op te stellen. Het zou zeer jammer zijn als het Parlement het voor de burgers zeer belangrijke verslag nu zou gaan tegenhouden. Er zijn slechts 36 amendementen, waardoor wij het zeer systematisch kunnen afhandelen.

(Het Parlement verwerpt het verzoek) De Voorzitter. Ik heb nog een verzoek van de PPE-DE-Fractie om uitstel tot de vergaderperiode van januari van de aanbeveling voor de tweede lezing van het verslag van mevrouw Peijs over kredietinstellingen. Ofschoon ik geen enkele invloed wil uitoefenen op uw besluitvorming, moet ik wel vermelden dat de termijn van drie maanden op 15 december verstrijkt.
Wie wil het woord voeren voor dit verzoek tot uitstel?

von Wogau
Mevrouw de Voorzitter, tijdens de behandeling in de commissie zijn we ervan uitgegaan dat dit debat in januari plaats zou moeten vinden. Het is tenslotte een tweede lezing. Op dit moment vinden er nog gesprekken plaats tussen de Raad en het Europees Parlement. Misschien wordt de bemiddelingsprocedure daardoor overbodig. Daarom lijkt het me verstandig om de termijn eventueel te verlengen en het verslag-Peijs pas in januari te behandelen.

De Voorzitter
Wil iemand het woord voeren tegen dit verzoek om uitstel?
Kennelijk niet. Dan laat ik hierover stemmen.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

McNally
Mevrouw de Voorzitter, met het oog op dit besluit en gezien het feit dat commissaris Liikanen niet op donderdag maar wel op woensdag aanwezig zal kunnen zijn, vraag ik mij af of het verslag van mevrouw Gill over de Europese digitale inhoud verschoven kan worden van donderdag naar woensdag, om het gat dat is ontstaan door het uitvallen van de aanbeveling voor de tweede lezing van het verslag-Peijs op te vullen. Ik zou het zeer op prijs stellen als u dit verzoek zou willen inwilligen.

De Voorzitter
Kennelijk is men het met dit voorstel eens. Wij zullen dat zo doen.
Vrijdag:
De Voorzitter. Ik heb een verzoek van de PPE-DE-Fractie om uitstel tot de vergaderperiode van januari van het verslag van de heer Parish over de situatie van jonge landbouwers.
Wil iemand het woord voeren ter ondersteuning van dit verzoek?

Parish
Mevrouw de Voorzitter, ik zou dit graag willen uitstellen tot januari 2001, als dat mogelijk is, omdat commissaris Fischler hier niet aanwezig kan zijn vanwege visserijbesprekingen. Het is zeer belangrijk dat hij bij de bespreking van dit verslag aanwezig is, omdat het zijn sterke interesse heeft en wij voor het welslagen ervan in hoge mate afhankelijk zijn van de Commissie. Ik verzoek het Parlement de bespreking uit te stellen tot januari.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Parish.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Ik herinner u eraan dat dit de laatste vrijdag zal zijn waarop wij vergaderen.
De agenda is hierbij vastgesteld.

Krivine
Mevrouw de Voorzitter, terwijl op de Top van Nice een debat gaande was over de uitbreiding heeft de Franse regering 1200 Italiaanse jongeren die wilden deelnemen aan de vakbondmanifestatie de pas afgesneden en in Ventimiglia tegengehouden. Dit is een aanslag op het vrij verkeer op grond van het Akkoord van Schengen, en ik zou graag willen dat u de Franse regering om uitleg vroeg.
Mijns inziens is dit een heel vreemde interpretatie van het Akkoord van Schengen. Ik weet wel bijna zeker dat als het hierbij was gegaan om een trein met bankiers of een goederentrein met diermeel de Franse regering veel coulanter zou zijn geweest.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Krivine.
Wij zullen nagaan onder welke omstandigheden dit verbod werd uitgevaardigd.

Korakas
Mevrouw de Voorzitter, sedert 20 oktober houden 20 politieke gevangenen in Turkije een hongerstaking die tot hun dood kan leiden. Daarmee geven zij uiting aan hun protest tegen het beleid van de Turkse regering, die "witte" isoleercellen gebruikt om het moreel en de weerstand van de gevangenen te breken. Zij worden ondersteund door 800 andere gevangen die eveneens een hongerstaking zijn begonnen. Verder zijn ook de moeders van de gevangenen in hongerstaking gegaan en wordt in vele landen solidariteit met hen betuigd. Ik moet hierbij tevens de moord aan de kaak stellen die een commando van de Grijze Wolven enkele dagen geleden in Rotterdam beging op een van de hongerstakers. Ik heb u ook een brief gestuurd, mevrouw de Voorzitter. Ik wil graag dat het Parlement via u, via het Bureau, een protest indient bij de Turkse regering en aandringt op stopzetting van deze uiterst onmenselijke isoleerpraktijk van politieke gevangenen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Korakas.
Ik zal zien wat ik kan doen.

McKenna
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag uw hulp inroepen. In het Parlement geldt de regel dat roken op bepaalde plaatsen, waaronder de directe nabijheid van de vergaderzaal, verboden is. Over enkele ogenblikken behandelen we het onderwerp ''tabak''.
Bij binnenkomst werd ik hier vandaag getrakteerd op grote wolken rook, met de complimenten van de heer Brok. En dat was niet voor het eerst. Tijdens bijeenkomsten van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, waarvan de heer Brok voorzitter is, zit hij eveneens te roken. Ik vind dat onaanvaardbaar en bovendien heeft het een sneeuwbaleffect. Bij de laatste vergadering van de commissie buitenlandse zaken die ik heb bijgewoond, staken ook andere commissieleden een sigaret op.
In het belang van iedereen dienen de regels geëerbiedigd te worden, door wie dan ook. Het is uiterst belangrijk dat het rookverbod door iedereen wordt nageleefd, en dus ook door de leden van het Parlement. Het is oneerbiedig van hen om daarmee geen rekening te houden. Er zijn parlementsleden die fysieke hinder ondervinden van de tabaksrook, zoals Mevrouw Lynne, die er regelmatig over klaagt.
Wilt u er bij de parlementsleden - en dat geldt met name voor het parlementslid dat ik zojuist heb genoemd - op aandringen niet te roken, daar waar een rookverbod geldt?

De Voorzitter
Ik begrijp u heel goed, mevrouw McKenna en ik zal ervoor zorgen dat het Reglement wordt geëerbiedigd.

Tabaksproducten
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0348/00) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten (9448/1/2000 - C5-0431/2000 - 1999/0244(COD).

Maaten
Voorzitter, het is nu voor de tweede keer dit jaar dat wij over deze richtlijn praten en opnieuw zijn er veel amendementen ingediend. Dat was natuurlijk helemaal niet nodig geweest als de Raad in juni wat meer acht had geslagen, of überhaupt acht had geslagen op onze eerste lezing en op het gewijzigde voorstel van de Europese Commissie dat zo'n eind in onze richting ging. Gelukkig zijn er sindsdien - ook dankzij de bemiddeling van de Commissie - inspanningen geweest van het ganse voorzitterschap en ik denk dat de standpunten toch wat dichter bij elkaar zijn gekomen. De regelgeving vindt niet plaats in een vacuüm; zoals de onderhandelingen voor de raamovereenkomst tabakscontrole in de Wereldgezondheidsorganisatie aantonen, is er een wereldwijde ontwikkeling naar steeds verdergaande beheersing van wat de Wereldgezondheidsorganisatie de tabaksepidemie noemt.
Voorzitter, hoe ver moeten wij daarin gaan? Hoe ver mogen wij gaan? Ik ben getuige geweest van de zorg in onze Commissie juridische zaken over de gevolgen van de uitspraak van het Hof van 5 oktober over de tabaksreclamerichtlijn en ik deel de mening dat er wel degelijk gevolgen zijn voor deze richtlijn en ook voor het EU-volksgezondheidsbeleid in het algemeen. Ik ben ook van mening dat de argumenten voor nauwere betrokkenheid van het Europees Parlement, dus grotere transparantie, betere democratische controle, alleen maar sterker zijn geworden. Er waren aanpassingen noodzakelijk in de ontwerprichtlijn en die zijn nu ook voorgesteld. Ik vind het alleen jammer dat onze Commissie juridische zaken daaraan inhoudelijk niet constructief heeft kunnen meewerken. Ik zou wel graag de visie van de commissaris op de problematiek van deze juridische basis horen. Ik denk dat het van belang is zijn mening hier op tafel te hebben. De politieke basis is duidelijk: harmoniseren van de markt met inachtneming van een hoog niveau van volksgezondheid en consumentenbescherming en voortbouwend op bestaande regelgeving en voortschrijdend wetenschappelijk inzicht.
Die interne marktwerking moet werkelijk versterkt worden. Bijvoorbeeld door wederzijdse erkenning van testresultaten en de ontwikkeling van gemeenschappelijke standaards. En wie zich daar dan vervolgens aan houdt, dient niet van land tot land aan verschillende extra voorwaarden te voldoen. Dit is geen kruistocht tegen rokers. Het is ook geen verbod op roken. Dat zou ongewenst zijn en trouwens onwerkbaar. Het is wel een versterking van de individuele verantwoordelijkheid en hopelijk een bijdrage aan het tegengaan van roken onder jongeren. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vallen er in de Europese Unie 1.400 tabaksdoden per dag. Dat is bijna 1 per minuut. 80% van de nieuwe rokers elk jaar is jonger dan 18 en het merendeel daarvan zijn jonge vrouwen die vooral zogenaamde lichte sigaretten roken. Een verbod op dergelijke misleidende omschrijvingen is daarom van groot belang. Controle op dit product is noodzakelijk. Het is het best verkrijgbare product in de Europese Unie, maar we weten meer van de inhoud van een potje jam en van het recept van coca-cola dan van de gemiddelde sigaret. Deze richtlijn zorgt ervoor dat we eindelijk zullen weten wat er in sigaretten zit en waarom. Als we dat dan vervolgens weten, moet zo snel mogelijk worden overgegaan tot een gemeenschappelijke lijst van toegestane ingrediënten zoals nu al in onvolkomen vorm bestaat in het Verenigd Koninkrijk, in Frankrijk, in België en in Duitsland. Ik bespeur daartoe toch aarzelingen bij de Commissie en ik begrijp die aarzelingen niet zo goed. Dit Parlement wil graag een toezegging dat zo'n lijst er vóór 2005 is, doch tijdens het leven van deze Commissie of in ieder geval voor die tijd wordt voorgesteld. Wij staan erop dat de lidstaten dan ook tijdig de benodigde informatie verstrekken. Ingrediënten die fysiologische afhankelijkheid versterken, daarvan moet het mogelijk zijn die al eerder te verbieden. Het vastleggen van de maximumgehaltes van teer, nicotine en koolmonoxyde is heel belangrijk. Ik vraag me overigens wel af of we hier in de toekomst nog veel winst voor de volksgezondheid kunnen behalen. Nicotineverslaving is een gecompliceerde materie. De schadelijkheid vooral zit hem in de teer en de koolmonoxyde en andere ingrediënten en er is meer kennis noodzakelijk over de schadelijke, maar misschien zelfs ook de positieve kanten van nicotineverslaving.
Het ligt voor de hand dat wat ongezond is voor Europese consumenten ook ongezond is voor andere consumenten en daarom niet geëxporteerd moet worden. Ik ben wel te vinden voor een mogelijkheid van een derogatie hiervoor van zo'n drie jaar waarin bedrijven productie en marketing kunnen aanpassen zodat werkgelegenheid niet nodeloos naar buiten de Europese Unie wordt verplaatst.
Gezondheidswaarschuwingen dienen verbeterd te worden. Het Europees Parlement heeft dankbaar gebruik gemaakt van Canadees onderzoek en ik denk dat wij op termijn ook verder die kant op zullen gaan. Nu willen wij nog niet zo ver gaan. Toch is het wel zo dat wij vinden dat die waarschuwingen in elk geval net zo groot moeten zijn als in Polen, waar ze nu 30% zijn en ik betreur het dat de Raad niet verder wilde gaan dan 25%.
Voorzitter, ik hoop dat dit Parlement de door de milieucommissie voorgestelde amendementen steunt.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil graag kort ingaan op de gevolgen van de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zaak C376/98 met betrekking tot de richtlijn betreffende de productie, presentatie en verkoop van tabaksproducten, die momenteel in tweede lezing door het Parlement wordt besproken.
Allereerst is het zo dat er vanuit het interne-marktstreven duidelijk behoefte is aan regulering van het vrije verkeer van tabaksproducten in de Gemeenschap. In deze context levert artikel 95 van het Verdrag de juiste rechtsgrondslag voor dit voorstel. Ten tweede lijdt het geen twijfel dat door een betere uitleg van de gevolgen van deze bepaling voor de interne markt het artikel alleen maar aan kracht zal winnen. Met name de bepalingen van artikel 3 over de maximaal toegestane koolmonoxidegehaltes moeten beter worden toegelicht in de overwegingen van de richtlijn. Zij dienen beter weer te geven hoe men hindernissen die het vrije verkeer van goederen belemmeren uit de weg denkt te ruimen of af denkt te rekenen met oneerlijke concurrentie.
Ten slotte wil ik over artikel 3 nog het volgende kwijt: wanneer er in de Europese Unie alleen producten volgens de bovengenoemde richtlijn mogen worden vervaardigd, betekent dat automatisch een uitvoerverbod voor producten met hogere teer-, nicotine- of koolmonoxidegehaltes. Het Europees Parlement heeft dan ook voorgesteld om artikel 133, dat betrekking heeft op het communautaire handelsbeleid, toe te voegen aan artikel 95, als rechtsgrondslag. De Commissie kan zich in deze oplossing vinden, mits er een specifiek artikel in de tekst van de richtlijn wordt opgenomen waarin de export als zodanig wordt geregeld. Dat zou bijvoorbeeld gelden voor een amendement inzake de overgangsperiode die moet worden gehanteerd voor de export van sigaretten die niet voldoen aan artikel 3 van de richtlijn.

Thyssen
Voorzitter, wanneer wij bij harmonisatiemaatregelen voor de keuze staan de belangen van de tabaksindustrie te behartigen dan wel te kiezen om op te komen voor de volksgezondheid, dan is voor ons de keuze snel gemaakt, dan gaan wij voor de volksgezondheid. Dat wil zeggen dat wij werk maken van de verlaging van de maximumgehaltes aan teer, nicotine en koolmonoxide, dan kiezen wij voor afdoende en opvallende waarschuwingen en dan verbieden wij misleidende bewoordingen. Dan kiezen wij bovendien voor efficiënte regelingen van bepaalde technische kwesties.
Ondanks deze duidelijke gedragslijn moeten wij beseffen dat wij een parlement zijn van een Unie die de principes van de rechtsstaat hoog in het vaandel draagt en dit houdt in dat wij de grenzen moeten erkennen van onze bevoegdheid, dat wij moeten weten tot waar de grenzen gaan van de bevoegdheid die wij ontlenen aan artikel 95, de rechtsgrondslag die wij inroepen voor de nieuwe tabaksrichtlijn.
Als ik het arrest dat de reclamerichtlijn annuleert goed gelezen heb dan moet worden nagegaan of er een Europese markt voor tabaksproducten bestaat. Dan moet worden nagegaan of er belemmeringen voor de interne markt bestaan of realiter kunnen ontstaan. Dan moet ten derde worden nagegaan of de bepalingen die wij goedkeuren daadwerkelijk zullen bijdragen tot het verbeteren van de werking van de interne markt en of zij in verhouding staan tot het te bereiken doel. Ten vierde moet worden nagegaan of de inhoudelijke keuzes waar wij voor staan bijdragen tot een hoge graad van bescherming van volksgezondheid, want ook dat wordt ons opgedragen in artikel 95.
Globaal genomen zie ik voor deze richtlijn ter zake geen probleem. Ik ben dan ook heel erg tevreden met het antwoord dat ik reeds bij voorbaat kreeg op een vraag die ook in onze fractie leeft, het antwoord van de commissaris over hoe wij nu moeten omgaan met het voorstel om een exportverbod voor producten die wij zelf niet willen gebruiken, meteen in deze richtlijn te regelen. Als dat kan geregeld worden op een juridisch sluitende manier door een toevoeging van een verwijzing naar de rechtsgrondslag van artikel 133 van het Verdrag, dan denk ik dat dat een oplossing is die wij met z'n allen moeten steunen en dan hoop ik ook dat wij daarmee de annulatierechten niet op ons pad zullen vinden achteraf.
In elk geval is het zo dat, wanneer nu of later zou blijken dat wij dat exportverbod niet rond krijgen, wij dan in elk geval alle inspanningen moeten doen om het achteraf te regelen. Want om ethische redenen kan niemand in Europa het aanvaarden dat producten die wij niet goed genoeg vinden voor onszelf, die wij niet door de Europeanen willen laten verbruiken, dat wij die producten wel zonder meer kunnen exporteren naar bijvoorbeeld de Afrikanen. Zoiets moet uitgesloten zijn. Het moet dus eens geregeld worden. Laat ons hopen dat wij dit nu kunnen doen.
Voorzitter, om af te ronden nog dit. Mevrouw Martens was de woordvoerster voor de EVP-fractie. Zij had ernstige redenen om hier iets later aan te komen vandaag. Zij hoopt nog op tijd te zijn zodanig dat zij het rijtje van de EVP-sprekers kan afsluiten. Anders heb ik mede in haar naam gesproken.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, de bespreking en het aannemen vandaag in tweede lezing van het verslag-Maaten vormen een belangrijke test case voor het vermogen van het Parlement om te beantwoorden aan de verwachtingen van de burgers, die instellingen eisen die in staat zijn duidelijke besluiten te nemen. Het gaat om hun levensomstandigheden en levensvisie, waarin de bescherming van de gezondheid een steeds groter gewicht krijgt.
In dit verband is het werk van de milieucommissie, vooral dankzij de inzet van onze rapporteur, werkelijk opmerkelijk geweest. Eén ding moet duidelijk zijn: wij staan niet op het punt een kaderwet goed te keuren voor de strijd tegen het roken, dat nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak is in de Europese Unie. Dat is tenminste vooralsnog niet mogelijk en ik zou zelf grote twijfels hebben als wij ons meer of minder openlijk zouden willen laten inspireren door een illusoire filosofie die gericht is op een verbod.
De harmonisatie van de nationale wetgeving inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten voor een maximale bescherming van de gezondheid is een doelstelling die wij daarentegen wel degelijk moeten en kunnen realiseren. Zoals gezegd bevat deze richtlijn vier hoofdpunten: beperking van het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte; verbod op het gebruik van omschrijvingen als "light" en "ultralight", die in het algemeen als misleidend worden beschouwd; uniforme regelgeving en, waar nodig, verbod van de andere ingrediënten en additieven die vaak risicoverhogende effecten hebben voor de roker en met name de afhankelijkheid vergroten; en tenslotte meer en betere waarschuwingen op het pakje om te wijzen op het grote risico dat men loopt door een sigaret op te steken en om de jongeren proberen te weerhouden van deze psychofysische vorm van verslaving.
Door de drie bestaande richtlijnen samen te voegen is duidelijk dat men zich strikt houdt aan de grenzen die gesteld worden door het streven de werking van de interne markt te verbeteren. Tegelijkertijd ziet men er niet van af een strategie te bevorderen die gericht is op het beperken van de schade en het indammen van de nicotineverslaving, die een ware plaag is en waar wij sociaal en economisch gezien een grote prijs voor moeten betalen.
Bij deze tweede lezing hebben wij twee belangrijke zorgen gehad. Ten eerste wilden wij politiek gezien het doel de gezondheid te beschermen verzoenen met de eveneens legitieme belangen van de productie en de werkgelegenheid. De toepassing van de nieuwe limieten voor giftige stoffen in de door de Europese Unie geëxporteerde sigaretten moge volstaan als voorbeeld. Teneinde dit elementair beginsel te verdedigen hebben wij daarom voorgesteld om de rechtsgrond te verruimen tot artikel 133 van het Verdrag en, vooral, om de datum van inwerkingtreding van deze bepaling voor exportsigaretten uit te stellen tot 1 januari 2007.
Onze tweede zorg - die juridisch van aard was - heeft ons ertoe gebracht de onderlinge afhankelijkheid tussen de harmonisatie van de markt en de bescherming van de gezondheid nog groter te maken. Daarbij hebben wij nauwgezet de indicaties gevolgd die voortvloeien uit de rechtsoverwegingen van het arrest waarmee het Hof van Justitie onlangs de reclamerichtlijn heeft vernietigd. Slechts als men dat arrest door een gekleurde bril bekijkt, kunnen die rechtsoverwegingen tot de conclusie leiden dat die twee aspecten niet met elkaar verenigbaar zijn.
Wij hebben dus vruchtbaar en belangrijk werk verricht, mede omdat de verschillen met het gemeenschappelijk standpunt van de Raad beperkt zijn. Voor zover wij het hebben kunnen nagaan, zijn vooral na de stemming in de milieucommissie de verschillen met de ideeën in de Raad zo klein dat wij de concrete mogelijkheid beginnen te zien snel een doelmatig compromis te bereiken. Al dit werk om zeep helpen, zoals is gesuggereerd, en daarmee ook de mogelijkheid een positieve boodschap in de richting van de burgers te doen uitgaan is natuurlijk legitiem. Dan moet men echter wel de moed opbrengen dat openlijk politiek te motiveren en zich niet verschuilen achter een formele eerbiediging van de Verdragen.
Wij hebben er alles aan gedaan om in het Parlement een zo groot mogelijke eensgezindheid te bereiken, zodat onze instelling net als bij andere gelegenheden de kracht vindt zich voor de burgers op te stellen als een veilig baken dat niet gevoelig is voor specifieke belangen. Indien dat niet lukt, dan zal in ieder geval duidelijk zijn bij wie daarvoor de verantwoordelijkheid ligt.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, ik zal de laatste zijn die mensen hun recht om te roken zou willen ontzeggen, maar vind persoonlijk wel dat mensen die willen roken dat moeten doen in de besloten ruimte van hun eigen huis. Deze regel is ook van toepassing op alle andere gevaarlijke verdovende middelen die ter ontspanning worden gebruikt en waarvan waarschijnlijk alleen de gebruiker zelf schade zal ondervinden. Het gevaarlijkste middel is ongetwijfeld het mengsel van tabak, nicotine en andere chemicaliën, dat garant staat voor een hoge mate van verslaving en afhankelijkheid.
Overheden hebben de taak om burgers informatie te geven, zodat zij weloverwogen besluiten kunnen nemen en eigen keuzes kunnen maken. Eerder dit jaar besloot de Canadese overheid de burgers duidelijker te gaan voorlichten over tabaksproducten en een tegenwicht te bieden tegen de intensieve lobby en de gigantische financiële belangen van de tabaksfabrikanten. Het is nu zo geregeld dat op pakjes sigaretten in Canada afbeeldingen moeten worden aangebracht die laten zien wat roken zoal met de gezondheid doet. Uit onderzoek blijkt dat dergelijke afbeeldingen veel beter overbrengen hoe slecht roken voor de gezondheid is dan gedrukte waarschuwingen.
Ik vraag de parlementsleden steun te geven aan het amendement dat is ingediend door John Bowis namens de PPE-DE-Fractie, Catherine Stihler namens de socialistische fractie en mijzelf. Het amendement heeft tot doel de overheden van EU-lidstaten meer macht te geven om dergelijke afbeeldingen in hun eigen land op pakjes sigaretten in te voeren. Ik stel nadrukkelijk dat wij er niet op uit zijn deze afbeeldingen voor alle lidstaten verplicht te stellen. Het geeft lidstaten gewoon een extra recht om ze in te voeren.
De mensen moeten de keuze hebben of zij al dan niet willen roken. Laten wij er in ieder geval voor zorgen dat zij goed geïnformeerd zijn wanneer zij die keuze maken.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, de nieuwe variant van Creutzfeld-Jakob heeft al tachtig doden veroorzaakt in Europa. Daarom hebben de Raad, de Commissie en het Parlement van dit Europa besloten een verbod uit te vaardigen op het gebruik van diermeel en op het in de voedingsketen brengen van niet van tevoren geteste runderen ouder dan dertig maanden. Dat verbod is een goede zaak, maar het komt wel een beetje laat.
Al tientallen jaren lang echter sterven per jaar vijftigduizend mensen aan de gevolgen van het gebruik van een bepaalde drug. De uitwerkingen daarvan zijn artsen en ziekenhuizen wel bekend. Deze worden weliswaar met lapmiddelen bestreden maar afgezien van enkele schuchtere voorlichtingscampagnes wordt in feite niets daartegen ondernomen. Als dan een richtlijn wordt gepresenteerd voor de reglementering van de distributie van deze drug en de voorlichting daarover - ik spreek hier over tabak - beginnen bepaalde collega' s verontwaardigd te roepen. Als u echter eens wist wat voor enorme gezondheidsproblemen tabak veroorzaakt, zou u onmiddellijk aandringen op een verbod van deze drug. U handhaaft immers ook het verbod op andere stoffen die in kwantitatief opzicht veel minder gevaarlijk zijn. U bent verantwoordelijk voor de gezondheid van miljoenen burgers, maar ook voor duizenden doden onder niet voldoende voorgelichte jongeren.
Gisteren zijn in de Verenigde Staten processen gewonnen tegen tabaksmultinationals. Zij werden veroordeeld wegens vergiftiging en leugens over de niet-toxiciteit van hun producten. Vandaag heeft in Frankrijk het ziekenfonds van het departement Loire-Atlantique het recht gekregen om een procedure aan te spannen tegen de tabaksindustrie. Morgen zullen de processen echter, net zoals bij het besmette bloed of de gekkekoeienziekte, gericht zijn tegen degenen die wisten maar niets deden, dat wil zeggen tegen u, de besluitvormers, de wetgevers.
Laten wij daarom samen iets ondernemen. Laten wij samen een stap zetten, een heel kleine stap in vergelijking met al hetgeen gedaan zou moeten worden. Laten wij het nicotine- en teergehalte verminderen, additieven verbieden zoals ammoniak - dat wordt toegevoegd aan nicotine om een steeds grotere verslaving aan sigaretten teweeg te brengen -, leesbare waarschuwingen aanbrengen die minstens 35% van de oppervlakte van het pakje dekken en de bevolking informeren over de risico' s en gevaren van tabak, de leugenachtige vermeldingen zoals "light" en "ultralight" verwijderen - waardoor jongeren en vooral jonge vrouwen worden aangezet tot roken, in de veronderstelling dat die sigaretten minder schadelijk zijn, ofschoon de medici het er allang over eens zijn dat de sterke toename van bepaalde vormen van longkanker met kleine, periferische, nog moeilijker op te sporen cellen en met nog tragischere prognoses, waarschijnlijk verband houdt met de overconsumptie van dit soort sigaretten. Laten wij daarom ook de sociale en economische kosten meten van tabak en de subsidies aan tabaksproducenten veranderen in echte subsidies voor omschakeling naar bijvoorbeeld de verbouwing van granen ter vervanging van diermeel, besluiten dat op voor export bestemde producten dezelfde regels van toepassing moeten zijn als op voor de interne markt bestemde producten, de prijs van tabak verhogen - want prijsverhoging heeft een rechtstreekse weerslag op de consumptie door met name jongeren - en de belastingtarieven harmoniseren.
Dit is niet bijster veel, waarde collega' s, en daarmee zal men de belangen van de tabaksindustrie niet echt op het spel zetten, die enkelen onder ons klaarblijkelijk een warmer hart toedragen dan de gezondheidsbelangen van de bevolking. Er moet nog heel veel worden gedaan. Zo moeten wij deze richtlijn uitbreiden tot andere producten dan sigaretten, tot bijvoorbeeld sigaren en roltabak die niet minder schadelijk zijn, het verbod op reclame voor deze levensgevaarlijke producten bevestigen en de collectieve regels voor niet-rokerzones uitbreiden. Met andere woorden, er is nog een hoop werk aan de winkel.
De aanneming van het verslag-Maaten is een eerste stap. Ik nodig u uit de gezondheidsbelangen van de komende generaties voor ogen te houden en deze stap te zetten.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, afgevaardigden, sinds het arrest van het Hof van Justitie inzake de richtlijn tabaksreclame zijn er bij dit verslag over en voorstel voor een wijziging van de richtlijn van diverse kanten vraagtekens gezet. Er zijn ook amendementen ingediend om het hele voorstel van het Parlement te verwerpen.
Wij zijn echter van mening dat er grote verschillen bestaan tussen de vraag naar tabaksreclame en deze richtlijn. Wij vinden het vanzelfsprekend dat artikel 95 samen met artikel 133 de rechtsgrond vormen voor deze richtlijn, zoals de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid voorstelt in amendement 1. De richtlijn waarop het voorstel is gegrond, is gebaseerd op artikel 95. Bovendien gaat de kwestie immers direct over de inhoud van goederen op de interne markt.
Wij staan positief tegenover de inhoud van het verslag en steunen de hoofdlijnen. Het is met name van belang dat er duidelijke grenswaarden vastgesteld worden voor de gevaarlijke stoffen in rook. Amendement 2 over koolmonoxide is derhalve zeer positief.
Wij kunnen eveneens de voorstellen over de grootte en de bewoordingen van de waarschuwingen steunen. De verschillen tussen de diverse standpunten hierover zijn zo klein dat het niet moeilijk kan zijn om tot een compromis te komen. Wij zijn tevens voor het verbod op het toevoegen van verslavende stoffen.
Wij vinden het niet meer dan redelijk en consequent dat de export uit de Europese Unie van sigaretten die in de Unie om gezondheidsredenen verboden zijn, moet worden stopgezet. Er is geen reden om de export speciale gunsten te verlenen en de termijnen te verlengen in vergelijking met de productie voor gebruik in de Europese Unie.
In het verslag worden ook speciale sigaretten besproken die verkocht worden als "mild", "light" en dergelijke. Deze vorm van marketing is vaak misleidend en wekt de verkeerde indruk dat deze sigaretten minder gevaarlijk zijn dan andere. Wij zien geen reden om dit soort marketing toe te staan en vinden dat het huidige standpunt van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid op dit gebied kan leiden tot te veel uitzonderingen.
Hoewel de subsidies voor de tabaksteelt in dit verslag niet aan de orde komen, kunnen we het niet nalaten om deze absurde EU-kwestie te bespreken. Het is niet billijk dat de Unie enorme bedragen investeert in de tabaksteelt, zoals nu gebeurt. Het is inconsequent en kostbaar. Dit geld zou veel nuttiger besteed kunnen worden. De beste oplossing is daarom de subsidies geleidelijk aan af te schaffen en de betreffende telers te helpen overstappen naar andere gewassen.
Tijdens een eerdere behandeling van dit verslag werd de Zweedse tabak voor oraal gebruik besproken. Er is mijns inziens geen reden om de huidige regels - dat wil zeggen een uitzonderingspositie voor Zweden en tegelijkertijd het recht van landen die geen tabak voor oraal gebruik willen verkopen om hun verbod daarop te handhaven - nu te wijzigen. Ik ben daarom blij dat deze regelgeving gehandhaafd blijft.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, wij behandelen vanavond een onderwerp dat niet onder onze bevoegdheid valt. Het is ongetwijfeld niet de eerste keer dat zoiets gebeurt, maar vandaag lijkt de zaak serieuzer te zijn dan ooit. Daarom zal ik eens te meer geen woorden verspillen aan de formele aspecten, maar enkel ingaan op de inhoud.
Het Hof van Justitie heeft kortgeleden de richtlijn van 1998 betreffende het verbod op reclame en sponsoring in de tabakssector geannuleerd. Volgens het Hof kan een totaal verbod op tabaksreclame niet gerechtvaardigd worden met een verwijzing naar de goede werking van de interne markt. Ons Parlement lapt echter de Verdragen aan zijn laars en voelt zich kennelijk geroepen de medemens van de ondergang te redden. Zonder op of om te kijken stevent het op zijn doel af en probeert het ten koste van alles de onderhavige tekst erdoor te krijgen.
Die houding symboliseert op een prachtige manier de gebreken van onze Europese instellingen. Deze schuwen geen enkel middel als het erom gaat hun ideologische doelstellingen te bereiken. Er zijn echter regels die in acht genomen moeten worden. De geschiedenis laat ons zien hoe gevaarlijk het is als het te bereiken doel - hoe nobel en deugdzaam dit ook moge zijn - boven de regels wordt geplaatst. De koppigheid waarmee men deze zaak aanpakt, getuigt van een schreeuwend tekort aan realisme. In plaats van lering te trekken uit de op 9 oktober jongstleden in Luxemburg geïncasseerde oorvijg, volharden wij in een houding die juridisch op geen enkele manier goed te praten is.
Onze fractie hecht het grootste belang aan de bescherming van de volksgezondheid en maakt zich ernstige zorgen over de gevolgen van een dergelijke politieke houding: dit is in feite zelfmoord. De richtlijn zal de grond in worden geboord als wij de zaak niet anders aanpakken. Men mag echter de volksgezondheid niet gebruiken in een machtspelletje dat tot doel heeft elke dag weer bevoegdheden weg te halen bij de lidstaten. Gezondheid is een veel te belangrijk onderwerp om als politiek instrument te worden gebruikt.
Welke oplossingen hebben wij dan? Ons inziens is er slechts één oplossing: wij moeten lering trekken uit het arrest van het Hof van Justitie. Wij moeten toegeven dat de Europese Commissie te ver is gegaan en helaas poogt de Verdragen geweld aan te doen. Wij moeten eveneens onze versie herzien en deze zo opstellen dat daarmee het in de Verdragen beoogde evenwicht wordt gerespecteerd.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, vanaf deze plaats wil ik collega Maaten complimenteren voor zijn uitstekende verslag, waar hij erg hard aan gewerkt heeft. Ik denk dat hierdoor de drie bestaande richtlijnen goed zijn samengebracht in een nieuwe richtlijn. Het zou natuurlijk veel mooier geweest zijn als we ons helemaal niet met tabakswetgeving bezig hoefden te houden. Helaas is het echter zo dat er nog steeds tabak geproduceerd, gepresenteerd en verkocht wordt. En hoewel iedereen kan weten dat het slecht voor de gezondheid is, wordt het toch nog steeds gebruikt. Als tabak als nieuw product op de Europese markt toegelaten zou moeten worden, zou het om gezondheidsredenen zeker afgekeurd worden. Als jam of coca-cola even gevaarlijk zouden zijn als tabak zouden ze zeker verboden worden.
De door de milieucommissie voorgestelde strenge etikettering heeft mijn steun voor zowel de grootte als de inhoud van de waarschuwingsboodschappen op de sigarettenverpakkingen. Het voorstel van de Raad voor de grootte van de waarschuwingen op andere dan sigarettenverpakkingen vind ik echter beter dan wat in amendement 25 staat, aangezien de grens van 50 cm² veel te dicht ligt bij de oppervlakte van een pakje sigaretten.
Wat betreft boodschappen, zoals "laag teergehalte", "mild" en "light", geldt voor mij nog steeds dat ze misleidend zijn, daarom ben ik eigenlijk tegen de amendementen 10 en 30.
Ik ben erg blij dat het verbod op de toevoeging van ammoniak of andere verslavende producten in de tweede lezing wordt gehandhaafd. Het lijkt me duidelijk dat we zulke praktijken niet toe moeten staan.
Tenslotte moet ik er helaas weer op wijzen dat het Europees tabaksbeleid nog steeds niet consequent is. Enerzijds wordt tabaksgebruik ontmoedigd, anderzijds wordt er jaarlijks meer dan 1 miljard euro uitgegeven aan subsidies op tabak. Ik spreek bij dezen weer mijn wens uit dat dit nog een keer gaat veranderen.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij hier graag sterk maken voor de werknemers in de tabaksindustrie. In Noord-Ierland is een grote fabrikant van tabaksproducten, Gallaher's Ltd, gevestigd. Als deze richtlijnen worden aangenomen, gaan er minstens 300 banen verloren. Ik heb zorgvuldig bestudeerd wat de commissaris heeft gezegd tegen mijn collega de heer Hume: ''Geen massale ontslagen in deze sector. Ik zie niet hoe een verlaging van het teergehalte van 12 naar 10 milligram, zoals in de huidige tekst wordt voorgesteld, merkbare gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid.''
Het belangrijkste verschil tussen eerder verlagingen van het maximaal toegestane teergehalte en deze verlaging is simpelweg dat eerdere verlagingen beperkt bleven tot de EU. Vijfentwintig procent van de productie van Gallaher's is bestemd voor de export. Als deze richtlijn wordt aangenomen, zullen er 300 banen verdwijnen! De fabrikanten zullen er niet één sigaret minder om verkopen dan nu, omdat ze buiten de EU zullen gaan produceren. Gallaher's zal de productie naar zijn Russische fabriek verplaatsen en de limieten voor het teergehalte zullen worden genegeerd. Maar daarmee exporteren we wel 300 banen. Het verlies van banen bij Gallaher's zal werknemers treffen die gemiddeld zo'n 47 jaar oud zijn. Wie in Noord-Ierland op 47-jarige leeftijd zijn baan verliest, heeft niet veel kans ergens anders nog werk te vinden. Dat is in deze context mijn grootste zorg.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, gezien de verwijten dat wij onfrisse bedoelingen zouden hebben, terwijl wij ons slechts gekant hebben tegen het ontbreken van een rechtsgrond of beter gezegd twijfels hebben geuit over de rechtsgrond van bepaalde artikelen van de onderhavige richtlijn, wil ik het hebben over het evenwicht tussen de instellingen. Het interinstitutionele evenwicht is namelijk een bron van legitimiteit voor het Europees bouwwerk. Ook wil ik spreken over de verplichtingen die voortvloeien uit de Verdragen.
Volgens het Verdrag had de Commissie al ruim twee maanden geleden het arrest moeten analyseren en de relevante conclusies eruit moeten trekken. Vandaag heeft de commissaris in zijn uiterst korte bijdrage voor de eerste keer gereageerd en op zijn minst drie keer de woorden no doubt en clear en clearly gebruikt. Welnu, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wanneer men in het recht zijn toevlucht moet nemen tot formuleringen als "het is duidelijk" of "er bestaat geen twijfel", dan is er zeker - zoals ook in dit geval - sprake van onduidelijkheid en twijfel.
Mijnheer de Voorzitter, hoe kan men op grond van het arrest van het Hof van Justitie amendement 2 motiveren met het gevaar dat er voor de interne markt zou bestaan, daar meerdere lidstaten hebben laten weten dat bij het achterwege blijven van maatregelen zij zelf voor wetgeving zullen zorgen? Welke lidstaten en welke maatregelen zijn dat? Wij hadden juist van de Commissie hierover uitleg verwacht.
Laten wij nog enkele voorbeelden noemen: de amendementen 1, 4 en 18. Het toevoegen van artikel 133 aan de rechtsgrond is juridisch behendig, maar heeft de Commissie eigenlijk wel echt nagedacht over het overkoepelend artikel voor het extern handelsbeleid? Volgens dat artikel 131 dient genoemd beleid ertoe "het concurrentievermogen van onze ondernemingen te versterken". Hoe past dat bij de motivering van amendement 18, waarin staat dat onze industrie een overgangsperiode nodig heeft daar deze bedrijfstak anders ernstige schade zou kunnen lijden? Hoe gaat dat samen met het streven onderhandelingen aan te knopen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie, zoals in diezelfde motivering staat?
Mijnheer de Voorzitter, deze gerechtvaardigde twijfels zijn de reden van de stemming in de juridische commissie en niet vreemde of onfrisse allianties met ik weet niet welke bedrijven. Ik herinner eraan dat de uitslag van de stemming 18 tegen 9 was. Hoewel ik zelf afwezig was, stond ik uiteraard met mijn stem achter deze uitslag.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, de afgevaardigde Palacio Vallelersundi heeft nu de commissaris in het beklaagdenbankje gezet. Er is over interinstitutioneel evenwicht gesproken, maar in dit geval heeft de Commissie slechts een ontwerprichtlijn ingediend. Het Parlement en de Raad zijn de instellingen die de genoemde ontwerprichtlijn moeten goedkeuren, waarbij zij onder meer moeten nagaan wat de juiste rechtsgrond is. Derhalve kan de Commissie zeker niet vanwege onregelmatigheden in het beklaagdenbankje worden gezet.
Wij kunnen de Commissie vooral van geen enkele onregelmatigheid beschuldigen, omdat ze in dit geval ons slechts een ontwerprichtlijn heeft voorgelegd waarin drie bestaande richtlijnen inzake het gehalte van bepaalde ingrediënten van tabaksproducten en bepaalde waarschuwingen op de verpakking zijn samengevoegd.
Er is dus geen sprake van een echt nieuwe ontwikkeling. Het enige novum is een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen van 5 oktober jongstleden. Daarin stelt het Hof in verband met een heel andere richtlijn, de tabaksreclamerichtlijn, dat de rechtsgrond van het huidige artikel 95 - het vroegere artikel 100 A - niet adequaat is.
Volgens het Hof van Justitie is die rechtsgrond niet adequaat, omdat zo geprobeerd wordt een uitdrukkelijk verbod in een ander Verdragsartikel te omzeilen. Ook dat artikel is hernummerd en is nu artikel 152 in plaats van 129. Krachtens dat artikel is elke vorm van harmonisering van nationale bepalingen verboden.
Derhalve probeert het Hof van Justitie een kunstgreep te vermijden, waarmee dat achterdeurtje gebruikt zou kunnen worden.
Maar in dit geval doet die situatie zich niet voor, omdat de ontwerprichtlijn - evenals de huidige richtlijnen - daadwerkelijk beoogt de bestaande obstakels voor de werking van de interne markt te elimineren. De rechtsgrond van het voorstel - het huidige artikel 95, het vroegere artikel 100 A - is derhalve correct.
De rapporteur, de heer Maaten, heeft heel verstandig voorgesteld die rechtsgrond steviger te maken door een verwijzing op te nemen naar artikel 133 over de externe handel. Bovendien heeft hij een reeks wijzigingen in een aantal artikelen voorgesteld, teneinde aanvechting van deze richtlijn te voorkomen op basis van de met het genoemde arrest totstandgekomen jurisprudentie van het Hof van Justitie.
Ik zou willen opmerken dat het Hof van Justitie zich in zijn arrest heeft laten leiden door een te letterlijke interpretatie van de tekst. Heel wat onderdelen van het arrest zijn vatbaar voor kritiek, maar wij moeten het arrest nu eenmaal accepteren. De rechtsmiddelen zijn immers uitgeput, daar het Hof van Justitie het hoogste orgaan is voor de interpretatie van het gemeenschapsrecht. Niets staat het Parlement echter in de weg zich uit te spreken voor een rechtsgrond die de artikelen 95 en 133 omvat en de amendementen met wijzigingen van de rapporteur, die ik genoemd heb, in het voorstel op te nemen.
Uiteraard moet ik namens de socialistische fractie, en vooral namens de socialistische leden van de juridische commissie - wij hebben in de commissie tegen de meerderheidsmening gestemd die mevrouw Palacio Vallelersundi heeft genoemd -, zeggen dat het voortgaan op deze weg een drastische beperking zou betekenen van de wetgevende bevoegdheid van het Europees Parlement. In de amendementen 52 en 53, die ingediend zijn door de heer Poettering, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, en mevrouw Palacio Vallelersundi en 32 andere leden, wordt immers voorgesteld de richtlijn te verwerpen.
Mijn zorgen gelden op dit moment derhalve niet zozeer de gezondheidsproblemen - die natuurlijk belangrijk en omvangrijk zijn - maar de beperking die zou ontstaan als wij die zeer restrictieve interpretatie van de wetgevende bevoegdheid van het Europees Parlement zouden aanvaarden.
Ik meen dat die zeer beperkende uitleg nagenoeg op het elimineren van de wetgevende bevoegdheid van deze instelling en van de Raad zou neerkomen. Ik geloof niet dat men een dergelijke zeer restrictieve weg op kan, want los van de inhoud - en van de substantiële inhoud die door de heer Maaten en anderen is benadrukt - bestaat er een gevaar als het Parlement en de Raad deze interpretatie van de leider van de Europese Volkspartij en van mevrouw Palacio Vallelersundi zouden aanvaarden. Het Parlement, de Raad en de communautaire instellingen in hun geheel zouden dan met handen en voeten gebonden zijn bij de verdere ontwikkeling van de instellingen op wetgevend vlak, die zo belangrijk blijkt te zijn voor de evolutie van het gemeenschapsrecht.
Om die reden steunen de socialisten de amendementen van de heer Maaten en verwerpen wij uiteraard de amendementen 52 en 53 van de Fractie van de Europese Volkspartij.

Beysen
Mijnheer de Voorzitter, het valt te betreuren dat ondanks de veelvuldige inspanningen van rapporteur Maaten men tot de vaststelling dient te komen dat niemand echt tevreden is met de ontwikkelingen die dit verslag thans kenmerken. Ik wil drie korte opmerkingen formuleren.
Ten eerste wat betreft de rechtsgrondslag. Het arrest van het Hof heeft de toetsing gedaan en stelt zeer uitdrukkelijk dat artikel 95 rechtsgrondslag kan zijn in sommige gevallen als bepaalde voorwaarden vervuld zijn maar stelt tevens dat in bepaalde gevallen artikel 95 niet volstaat, bijvoorbeeld voor wat het exportverbod betreft dient artikel 133 te worden toegevoegd. Gelet op het feit dat er onvoldoende, gebrek aan motivering is, steun ik daarom het amendement van mevrouw de Palacio Vallelersundi om het gemeenschappelijk standpunt te verwerpen en de Commissie te verzoeken een nieuw voorstel in te dienen.
Met betrekking tot de andere opmerkingen wil ik hier stellen dat men zich niet mag blindstaren op symbolen die het probleem ten gronde niet aanpakken. Het heffen van hogere taksen is geen afdoend ontradingsmiddel. Het buiten proportie verhogen van de ruimte voor waarschuwingen is geen afdoend middel om het beoogde doel te bereiken, te weten een betere volksgezondheid. Bovendien vrees ik dat dit een slecht voorbeeld zal zijn om later ook waarschuwingen op andere producten aan te brengen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, wij weten allemaal dat het hier om een uitzonderlijk belangrijk verslag gaat. Het is zo belangrijk, omdat de geloofwaardigheid van het Europees volksgezondheidsbeleid erin wordt afgewogen. Het is te betreuren dat ook in de Commissie juridische zaken en interne markt standpunten naar voren zijn gekomen die stellen dat het verbod van het Hof van Justitie op tabaksreclame de richtlijn in zekere zin overbodig maakt. Dat is echter helemaal niet het geval, de richtlijn heeft betrekking op de ingrediënten van tabak en niet op de reclame ervoor. Men mag het Parlement niet meer met deze kwestie misleiden, men moet begrijpen dat het nu van belang is het zeer verdienstelijke verslag van rapporteur Maaten te verdedigen.
Moeten nu dan de aanduidingen "light" en "mild" op de verpakkingen worden verboden? Wij moeten blijven bij de opvatting dat dergelijke misleidende aanduidingen niet getolereerd mogen worden en de uitspraak van het Hof van Justitie van oktober brengt daar geen verandering in. Wij moeten vasthouden aan het standpunt dat wij al eerder hebben ingenomen. Het is heel logisch dat in alle landen waar men zo verstandig is geweest een relatief strenge tabakswetgeving op te stellen, het aantal mensen dat aan longkanker overlijdt en het voorkomen van hart- en vaatziekten duidelijk is afgenomen. Dat alles moeten wij ook op Europees niveau kunnen regelen binnen het interne-marktbeleid dat gebaseerd moet zijn op een hoge mate van bescherming van de volksgezondheid.

Meijer
Voorzitter, als dit voorstel in tweede lezing daadwerkelijk wet wordt, leidt dit ertoe dat de vrijheid van bedrijven enigszins wordt ingeperkt en dat de volksgezondheid iets beter wordt beschermd. De sterke kant van dit voorstel is dat het niet gaat over het gedrag van de individuele consument van tabaksproducten, het is gericht op een verplichte voorlichting door de bedrijven aan alle consumenten en op het verbod om verslavende ammoniak toe te voegen. Dit betekent dat men minder kans krijgt om de indruk te wekken dat men zonder risico van vervroegd overlijden kan roken. Het verspreiden van geruststellende leugens wordt moeilijker.
De zwakke kant is dat de nadruk sterk ligt op de bevordering van de vrije concurrentie. Het opleggen van in alle lidstaten gelijke Europese normen lijkt vooral bedoeld te zijn om de verschillende tabaksondernemingen overal gelijke kansen te bieden om geld te verdienen. Dit liberale uitgangspunt wordt niet gedeeld door mijn fractie. Het gaat ons er vooral om hoe je de mensen beschermt tegen de schade die tabaksproducten toebrengen aan hun gezondheid.
Mijn fractie had liever een voorstel gezien dat een alomvattende aanpak inhoudt. Vanuit het uitgangspunt volksgezondheid zou dan moeten worden geregeld hoe reclame en sponsoring verdwijnen en jongeren zo min mogelijk gaan roken. Verder zou het moeten gaan over welke gevolgen het terugdringen van de productie en consumptie van tabak moet hebben voor vervangende werkgelegenheid voor tabaksboeren en tabaksarbeiders, hoe we een eind maken aan de huidige Europese subsidies voor het verbouwen van tabak en wat we doen om de internationale handel in dit ongezonde product tegen te gaan. Zolang dit niet gebeurt kan iedere Europese maatregel grotendeels teniet worden gedaan door meer export van Amerikaanse tabak.
Wat nu in tweede lezing nog kan worden besloten is een slap aftreksel van de meest vèrgaande voorstellen waarover een half jaar geleden na de eerste lezing werd gestemd. Toen is al een afgezwakte tekst aanvaard, maar de Ministerraad vindt nog steeds dat die uitspraak van het Parlement te ver gaat.
Ik vertegenwoordig het deel van de Fractie van Unitair Links dat de voorstellen van de rapporteur in eerste lezing heeft gesteund en dat zijn afgezwakte voorstel in tweede lezing eveneens zal ondersteunen. Het voortstel is te slap, maar zonder een dergelijk besluit kunnen tabaksproducten nog méér mensenlevens vernietigen.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, het is juist dat wij moreel verplicht zijn om de 30 miljoen consumenten in de Europese Unie volledig in te lichten over de gevaren van de sigaret voor de volksgezondheid. Verschillende groeperingen hebben bij mij, omdat ik lid ben van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, sterk aangedrongen op een strengere regelgeving inzake de verkoop en presentatie van tabaksproducten in Europa.
Ik ben het van harte eens met de amendementen die onlangs in onze commissie zijn aangenomen en die tot doel hebben het grote publiek nog meer te waarschuwen voor de gevaren van roken. De amendementen die door onze commissie zijn goedgekeurd betroffen de vergroting van het oppervlak voor algemene waarschuwingen zoals ''roken brengt de gezondheid ernstige schade toe'' op de voorkant van pakjes sigaretten van 25 naar 30% en van het oppervlak voor extra waarschuwingen van 25 naar 40%. Enkele voorbeelden van de extra waarschuwingen die de commissie op de pakjes sigaretten opgenomen wil zien: ''50% van de rokers sterft op jongere leeftijd dan niet-rokers''; ''roken veroorzaakt dodelijke longkanker''; ''roken is zeer verslavend"; ''zoek hulp bij het stoppen"; en ''bescherm de kinderen, laat ze uw rook niet inademen''. Onze commissie is ook van mening dat sigarettenautomaten van waarschuwingen moeten worden voorzien.
Onderzoek heeft aangetoond dat er minder wordt gerookt, naarmate de waarschuwing op de pakjes sigaretten groter wordt afgedrukt. De resultaten van het onderzoek op dit terrein zijn zo duidelijk dat het verkeerd zou zijn als wij, wetgevers van de EU, een dergelijk advies niet zouden opvolgen.
Wij moeten de 370 miljoen consumenten in de Europese Unie wat het roken betreft een duidelijke boodschap meegeven en wij zullen als overheid al het nodige doen om onze kinderen en de rokers te waarschuwen voor de gezondheidsrisico's die het roken van sigaretten met zich meebrengt.
Tot slot nog dit: het Europees Parlement heeft, sinds het Verdrag van Amsterdam, coördinerende macht in zaken die het milieu en de consumentenbescherming betreffen, en het zal uiteraard op dit terrein nauw samenwerken met de Raad en de Commissie. Wij zien deze procedure als een belangrijk juridisch wapen in het parlementaire arsenaal en wij zijn ook vast van plan het te gebruiken. Ik wil de rapporteur graag complimenteren met het verslag.

Farage
Mijnheer de Voorzitter, niets dan lof voor de goede bedoelingen van de parlementsleden die deze richtlijn steunen, maar ik wil er wel op wijzen dat het verbod op het produceren van tabak boven de EU-limieten aanzienlijke gevolgen zal hebben voor de werkgelegenheid in mijn regio. Ik doel met name op de fabriek van British-American Tobacco in Southampton, waar de hele sigarettenproductie voor de markt buiten de EU bestemd is. Door de komst van deze richtlijn zal de fabriek deze sigaretten niet meer kunnen produceren, al zijn de EU-limieten uiteraard niet van toepassing op de markt die men bedient.
Dat wil echter niet zeggen dat deze sigaretten niet geproduceerd zullen worden. Het betreffende bedrijf, BAT, zal de productie overbrengen naar landen buiten de EU. Dus in plaats van sigaretten voeren we werkgelegenheid uit. Alleen al in mijn regio gaat het daarbij om 4000 banen. Toch kan ik, ironisch genoeg, in deze richtlijn geen enkel verbod op het telen van tabak in de Gemeenschap vinden - ook al wordt er in landen zoals Griekenland tabak geteeld die zo sterk is dat gebruik ervan voor productiedoeleinden op grond van deze richtlijn een misdrijf zou zijn.
Een Gemeenschap die deze tabaksteelt subsidieert en de verkoop van die tabak vervolgens onwettig maakt, daarbij mensen van hun baan berooft en hun leven kapotmaakt, gewone mensen die afhankelijk zijn van inkomsten van goederen die niet eens in de Gemeenschap worden verkocht, kan niet rekenen op het respect van de burger.
Hoe u ook denkt over deze richtlijn, ik verzoek u morgen steun te geven aan mijn amendement waarin ik vraag om het verbod op de productie voor de export naar landen buiten de EU uit de richtlijn te halen. Deze richtlijn heeft geen enkel positief effect op de volksgezondheid buiten de EU. Het is een klassiek symptoom van op hol geslagen politieke correctheid.

Lechner
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst moet ik iets rechtzetten. De Commissie juridische zaken en interne markt heeft de hele richtlijn al in eerste lezing verworpen, maar de plenaire vergadering heeft zich daar niet bij aangesloten. Na het besluit van het Hof van Justitie heeft de commissie het advies nog een keer - maar deze keer met een grote meerderheid - aangenomen. Het arrest van het Hof heeft de juridische situatie weliswaar niet principieel veranderd, maar toch wel nader uitgewerkt. Sommige aspecten zijn nu duidelijker en helderder. Het heeft inderdaad niets met tabak te maken. Het arrest van het Hof van Justitie had net zo goed betrekking kunnen hebben op een verbod op reclame voor alcohol of chocolade; we weten tenslotte allemaal dat ook suiker schadelijk kan zijn voor de gezondheid.
Het is volgens mij beschamend hoe oppervlakkig de Commissie en de Raad sindsdien hebben gereageerd op dit arrest van het Hof. Ik mag wel zeggen dat ze er helemaal niet op gereageerd hebben; ze hebben het gewoon links laten liggen. Dat geldt ook voor het betoog dat commissaris Byrne net heeft gehouden, en ook voor de toelichting op het gemeenschappelijk standpunt. Men heeft het niet nodig gevonden om tenminste de overwegingen daarin enigszins aan te passen en te corrigeren. Alleen de juridische dienst van het Parlement maakt een lovenswaardige uitzondering.
Helaas heb ik te weinig tijd om op de details in te gaan, dat is gewoon onmogelijk. Ik wil alleen maar een beroep doen op de collega's om het advies van de juridische commissie te volgen. Het gaat niet om de tabaksproducenten, het gaat om niet meer en niet minder dan het respecteren van de Verdragen. Het gaat ook niet om juridische haarkloverij, het gaat om een politiek zeer geladen kwestie, en wel om het respecteren van andermans bevoegdheden, van de subsidiariteit, maar ook van de rechten en bevoegdheden van de collega's in de nationale parlementen.
In Nice is de toekomstige verdeling van de bevoegdheden aan de orde gekomen. Een dergelijk evenement is echter overbodig wanneer iedereen het standpunt van de meerderheid respecteert nadat er op basis van argumenten een dergelijke meerderheid tot stand is gekomen tussen de drie instellingen - de Commissie, de Raad en het Parlement. Dan hoeven we alleen nog maar een duidelijk institutioneel kader te scheppen. Ik hoop en verwacht dat het Europees Hof van Justitie voortgaat op de ingeslagen weg. Ik vertrouw erop dat het Hof meer aandacht zal besteden aan het respecteren van de verschillende bevoegdheden en de Richtlijn weer zal nietig verklaren.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Maaten met het uitstekend verslag. Ik vind dat ook de heer Byrne een dankwoord verdient voor zijn duidelijke uiteenzetting over de rechtsgrondslag. Als ik naar mevrouw Palacio en de heer Lechner luuister, denk ik aan de berichten die wij tegenwoordig over de Amerikaanse gerechtshoven horen. Ik bedoel de ernstige vermenging van rechtspraak en politiek, wat de rechtszekerheid geenszins bevordert. Ik denk dat het voor de gezondheid van de Europese bevolking van groot belang is, dat we de maximumgehaltes van teer naar beneden krijgen en dat we voor nicotine en koolmonoxide in sigaretten ook maximumgehaltes vaststellen. We moeten erop toezien dat de Commissie uiterlijk eind 2004 een voorstel voor een gemeenschappelijke lijst van toegestane ingrediënten voorlegt.
Tot nog toe hield de industrie alle informatie over de ingrediënten geheim, maar daar moet uiteraard een einde aan komen. Naast de vaststelling van een gemeenschappelijke lijst is het naar mijn mening ook belangrijk dat er een verbod komt op het gebruik van ammoniak en andere gelijkaardige verbindingen die ertoe dienen het verslavingseffect en de afhankelijkheid van sigaretten te vergroten. Ook daaraan moeten we een einde maken. Tot slot wil ik iets zeggen over de export. Ik begrijp hoegenaamd niet dat een meerderheid van de leden van dit Huis voorstander is van soepelere exportregels voor Europa dan voor hun eigen regeringen, die de vele industrietakken die bij deze materie betrokken zijn, tenslotte toch vertegenwoordigen. Ik ben het met mevrouw Thyssen eens dat het ethisch gezien absoluut niet door de beugel kan vanuit Europa sigaretten te exporteren die wij voor onze eigen bevolking te schadelijk vinden. Dit is ethisch onverantwoord en daarom hoop ik dat wij op dit vlak meer verantwoordelijkheidsgevoel aan de dag zullen leggen, naar het voorbeeld van de Raad en de Commissie.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt mij noodzakelijk de voorwaarden voor de productie en de verkoop van tabak aan te scherpen. Dat moeten wij op een geharmoniseerde wijze doen met een richtlijn die alle lidstaten moeten naleven, met als doel de preventie te verbeteren en de consument beter te beschermen tegen de gewoonte van het roken.
Toch lijkt het mij eerlijk gezegd onaanvaardbaar de verschillen in oordeel over de inhoud van de ontwerprichtlijn te interpreteren als een vermeende botsing tussen de machtige belangen van de tabakslobby's en het algemeen belang van de bescherming van de burgers. Het aanvaarden van een dergelijke interpretatie zou een verdraaiing zijn van de legitieme argumenten van een aanzienlijk aantal leden van het Europees Parlement, die in de noodzaak de juridische regels te respecteren de garantie zien voor de toekomstige levensvatbaarheid van onze eigen wetsvoorstellen.
Indien wij van mening zijn dat er een aantal gemeenschappelijke bindende regels nodig zijn om de gezondheid van de burgers beter te beschermen tegen de risico's van tabak, laten wij dan wegen zoeken zonder dat er rechtsbreuken ontstaan, zonder achterdeurtjes die onze goede bedoelingen verwateren en filtreren. De publieke opinie kan en moet niet louter gevoed worden met politieke gebaren die niet stevig verankerd zijn in de werkelijkheid van wat mogelijk is volgens de bevoegdheden die de Verdragen ons verlenen.

Stihler
Mijnheer de Voorzitter, roken is de tragedie van onze tijd - de voornaamste oorzaak van aandoeningen en ziektes die te voorkomen zijn, en dat geldt voor de hele Europese Unie. In de Europese Unie sterven elk jaar meer dan een half miljoen mensen terwijl dat eigenlijk niet hoeft en dat aantal zal nog verder groeien als we nu niets ondernemen. Daarom is deze richtlijn zo belangrijk: groter en vetter afgedrukte, duidelijkere teksten die waarschuwen voor de gezondheidsrisico's, een verbod van misleidende aanduidingen zoals 'light', 'ultra' en 'mild', een maximaal teergehalte voor producten bestemd voor de EU en daarbuiten en, voor het eerst, informatie over de ingrediënten.
Als betrekkelijk nieuw lid van het Parlement is me opgevallen met welk een hevigheid men zich in dit Parlement tegen deze richtlijn verzet. Er zijn bij dit debat zoveel afleidingsmanoeuvres ingezet dat het begint te lijken op een oefening in spoorzoeken, maar waar we het over hebben is nog altijd de volksgezondheid. De macht van de grote fabrikanten van tabaksproducten is overduidelijk. Ik wil al mijn collega's erop wijzen dat tabak een uniek product is. Je raakt eraan verslaafd en je gaat eraan dood. Het is een feit dat 80% van de mensen met roken begint voor zij achttien jaar oud zijn en toch beweert de tabaksindustrie dat de mensen volwassen keuzes maken. Het is een feit dat 80% van de rokers wil stoppen maar er wordt binnen de tabaksindustrie maar weinig beleid ontwikkeld om deze mensen van het roken af te helpen. In plaats daarvan beweert men dat men het roken onder jongeren probeert terug te dringen. Als we, toen de tabak zijn intrede deed, over dit product hadden geweten wat we nu weten, zouden we het als klasse-A-drug hebben geclassificeerd. Het is een feit dat in de vorige eeuw bijna tweemaal zoveel mensen aan de gevolgen van tabaksgebruik zijn gestorven dan in de twee wereldoorlogen samen. Als we nu niets ondernemen, zullen er deze eeuw naar schatting wereldwijd een miljard doden vallen.
Laten we er alles aan doen om mensenlevens te redden en een eind maken aan de macht van de tabaksindustrie met zijn grote belangen, die alleen maar levens kapotmaken.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, niemand onderschat de schadelijke gevolgen van het roken voor de gezondheid, maar ook het beleid voor de volksgezondheid moet een solide rechtsgrondslag hebben. In de afweging tussen de bescherming van de gezondheid en het nut van de reclame voor tabak heeft het Hof van Justitie onlangs een oordeel geveld, en dat is glashelder: het is niet de taak van de Commissie of van de Europese Unie om deze dingen te regelen, dat is de taak van de lidstaten. De enige uitzondering wordt gemaakt voor een distorsie op de interne markt. De Commissie heeft daar echter geen enkel bewijs voor geleverd, geen enkel, integendeel! Waar de markt uit evenwicht is, waar verschillende belastingregels gelden, in Griekenland met die speciale regelingen, daar blijft alles zoals het was! Het is dus bespottelijk, mijnheer de commissaris, wanneer hier wordt gedaan alsof er niets is veranderd sinds het arrest van het Europees Hof van Justitie. Ik heb daar geen woorden voor! Als we niet bereid zijn om de juridische aspecten te bekijken voorspel ik dat deze richtlijn door het Hof van Justitie nietig zal worden verklaard en dat het Parlement en de Commissie een even slecht figuur zullen slaan als de eerste keer.
Mijnheer de commissaris, u bent de hoeder van de Verdragen, en u mag niet op eigen gezag uw bevoegdheden overschrijden. U gebruikt artikel 133 als basis voor het uitvoerverbod. Ik moet echter vaststellen dat we in het gemeenschappelijk handelsbeleid niet kunnen bepalen wat derde landen moeten importeren. Ook de rechtsgrondslag is volgens mij volkomen onbruikbaar. Daarom is het juist dat de vakbonden, de werkgevers en de werknemers wijzen op de gevolgen voor de werkgelegenheid. Door het uitvoerverbod staan 10.000 banen op de tocht, waarvan 8.000 alleen al in Groot-Brittannië. Met deze maatregel bereiken we niets, de productie daalt namelijk niet, die wordt alleen maar verplaatst. We willen blijkbaar anderen voorschrijven hoe ze moeten leven. Dat is aanmatigend, en het Hof zal ons niet gelijk geven!

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, tabak maakt levens kapot. Tot grote schande van deze Europese Unie, vragen wij onze belastingbetalers de teelt van dit vermaledijde product te subsidiëren voor het lieve bedrag van meer dan 1 miljard euro per jaar. Tegelijkertijd brengen we verstandige maatregelen om het roken te ontmoedigen, met name onder jongeren, in gevaar, omdat we de hele wereld in onze interne markt willen onderbrengen. Als wij andere landen onze gezondheidsnormen willen blijven opleggen, door de verstandige voorstellen die wij voor de interne markt hebben bedacht ook te laten gelden voor de export, zetten wij al het goede werk dat de heer Maaten heeft verricht op het spel. Er is geen ontkomen aan: export volgt op reclame zoals de nacht volgt op de dag. Zo zal het komen tot een rechtszaak, waarbij de exportbepaling én de hele richtlijn in de prullenbak zullen belanden.
Zou de commissaris kunnen toelichten of het schrappen van de uitzondering voor de export alleen van toepassing is op de teer- en nicotinegehaltes, zoals in de commissie werd gesuggereerd, of op alle voorstellen in de richtlijn? Wij moeten dat weten, omdat er in Darlington, Nottingham, Southampton en Belfast duizenden banen op het spel staan. Die banen kunnen binnen de kortste keren verdwijnen als wij niet precies weten hoe het zit en dus verkeerd stemmen.
Ik wil dat verstandige maatregelen doorgang vinden en niet verloren gaan. Ik wil dat er een einde komt aan misleidende aanduidingen zoals ''mild'' en ''light'' die de indruk wekken dat sommige sigaretten veiliger zijn: dieper inhaleren maakt ze zeker niet veiliger. Deze etikettering dient dan ook te verdwijnen. Er dient geen uitzondering te worden gemaakt voor bepaalde handelsmerken, anders creëren we weer nieuwe afwijkingen op het gebied van de concurrentie en de interne markt. Ik ben vóór waarschuwingen in de vorm van foto's, vóór zinnige vermelding van ingrediënten, vóór onderzoek op Europese schaal en vóór gezondheidsbevorderende maatregelen om kinderen rook-, teer-, nicotine- en verslavingsvrij te houden. Ik wil dit alles niet in gevaar gebracht zien door onze pogingen deze richtlijn uit te tillen boven de juridische bevoegdheid van de Europese Unie en het Parlement.

Martens
Voorzitter, de tabaksrichtlijn raakt twee punten die onze fractie zeer ter harte gaan: de harmonisering van de interne markt en de volksgezondheid. Gezondheidsorganisaties pleiten terecht voor meer bescherming van de volksgezondheid. Daarom zijn wij vóór de richtlijn en vóór het verlagen van de gehaltes teer, nicotine en koolmonoxyde. Daarom zijn wij ook vóór het vergroten van de waarschuwingen, conform het gemeenschappelijk standpunt en zijn wij net als het gemeenschappelijk standpunt, vóór korte, krachtige waarschuwingsteksten op de tabaksverpakkingen alsook vóór het verbieden van het gebruik van misleidende woorden als "mild", "light" en "ultralight". Alleen waar deze onderdeel zijn van gedeponeerde en reeds op de markt gebrachte bandmarks, zou overwogen kunnen worden om deze toe te staan.
De industrie klaagt over ongelijkheden en inefficiëntie in de huidige regelgeving. De ongelijkheid betreft bijvoorbeeld de toegestane ingrediënten. Het voorstel om te werken aan één lijst van ingrediënten die zijn toegestaan, ondersteunen wij van harte.
Inefficiënt is de gang van zaken rond de tests. Nu moet voor elk product in elk land opnieuw getest worden. Wij zijn ervoor dat wij komen tot een door alle EU-landen erkende uniforme testmethode, uit te voeren door een in een land erkend testlaboratorium. En wij zijn ervóór dat zo'n test uitgevoerd in een door één van de EU-lidstaten erkend laboratorium, in alle lidstaten van de EU geldig is, net zoals op het gebied van de medicijnen gebruikelijk is om bijvoorbeeld dierproeven uit te sparen.
Speciale aandacht vragen wij voor de positie van het midden- en kleinbedrijf. Dit wordt door de richtlijn onevenredig zwaar getroffen in sommige gevallen, met name door artikel 6, lid 1. Wij zijn dan ook vóór het amendement dat wel vraagt om informatie naar de gebruikte ingrediënten maar een realistischer werkwijze voorstelt dan nu verwoord in het gemeenschappelijk standpunt.
Wat betreft de rechtsgrondslag het volgende. De richtlijn bouwt voort op drie bestaande richtlijnen over hetzelfde onderwerp die dezelfde rechtsgrondslag hebben. Deze hebben tot op heden nooit problemen met betrekking tot de rechtsgrondslag geleverd.
De juridische diensten van de EU-instellingen zien geen problemen op dit gebied. Zeker na toevoeging van artikel 133 gaan wij ervan uit dat de rechtsgrondslag deugt. Natuurlijk willen wij juridisch correct handelen en natuurlijk zou het betreurenswaardig zijn als het Hof uiteindelijk het standpunt van onze juridische diensten zou afwijzen. Maar we mogen de richtlijn niet verwerpen, dan hebben we namelijk niets, is al het werk voor niets geweest en kunnen we opnieuw beginnen met gewoon hetzelfde werk en dezelfde teksten. Voor het Parlement is het nu zaak politieke moed te tonen en een richtlijn tot stand te brengen die de werking van de interne markt verbetert en een maximale bescherming biedt op het gebied van volksgezondheid.

Maaten
Voorzitter, ik ben mijn fractie dankbaar dat zij mij nog extra tijd wil geven. Ik wil de commissaris graag danken voor zijn opmerking over de juridische basis. Kortheidshalve sluit ik mij aan bij wat de heren Medina Ortega en Lund daarover hebben gezegd.
Ik heb nog wel twee aanvullende opmerkingen. Ten eerste over artikel 11. De rapportage door deze commissie is cruciaal voor toekomstig beleid. Ik ben ook verheugd dat deze commissaris daarvoor verantwoordelijk is. Ik heb wel zorgen over de capaciteit bij de Commissie om aan dit verlag te werken. Ik hoop dat de commissaris wellicht uitzicht kan bieden op versterking van de personele ondersteuning binnen de Commissie.
Tenslotte, Voorzitter, er zijn belangrijke wijzigingen in dit gemeenschappelijk standpunt van de Raad noodzakelijk. Het is belangrijk voor de juridische basis, voor verdergaande harmonisering van de markt, voor betere bescherming van de consument en zo verder. Elk van deze elementen op zich mist wellicht voldoende steun hier in dit Parlement voor de gekwalificeerde meerderheid. Maar als pakket zou het moeten leiden tot een beter afgewogen en meer resultaatgerichte regelgeving. Die compromisbereidheid was ook aanwezig in de milieucommissie. Ik denk aan mevrouw Martens en de heer Sacconi en de samenwerking die wij daar hebben gehad. Ik roep u daarom op dit compromispakket te ondersteunen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met kort iets te vertellen over de geschiedenis van deze richtlijn voordat ze hier in het Parlement ter tafel werd gebracht. De richtlijn werd geïntroduceerd als reactie op het verslag-Valverde López, het EP-verslag uit 1997, waarin veel elementen voorkwamen die ook in de huidige tekst te vinden zijn en waarin werd gevraagd om een voorstel van de Commissie.
Uit het debat waarin het voorstel in tweede lezing wordt besproken blijkt dat er zeer snel vooruitgang is geboekt. Het laat zien dat zowel de Raad van Ministers als het Parlement er vaart achter hebben gezet. Ik wil ook de inspanningen vermelden van de heer Maaten, die het dossier op een evenwichtige, nauwgezette manier heeft behandeld.
De gevolgen van tabaksgebruik voor de gezondheid worden nu alom onderkend en zowel bij de wetgevende instanties als bij het publiek leeft de overtuiging dat de tijd is gekomen voor een strenge regelgeving inzake dit product. Het voorstel bevat een aantal belangrijke verbeteringen ten opzichte van de huidige juridische situatie en richt zich op het creëren van geharmoniseerde regels voor een aantal zaken die met productregelgeving te maken hebben. Voor andere zaken geldt dat de basis is gelegd voor het verzamelen van de elementen die nodig zijn voor het opstellen van initiatieven.
Een van de belangrijkste verbeteringen is de introductie van een nieuw, lager maximumteergehalte en - en dat is voor het eerst - van een maximum koolmonoxide- en nicotine-gehalte in sigaretten. Deze bovengrens geldt, en daarover bestaat de nodige controverse, voor alle producten die in de Unie, al dan niet voor binnenlands gebruik, worden vervaardigd. De argumenten die naar voren zijn gebracht over mogelijk verlies van werkgelegenheid, zijn zorgvuldig afgewogen tegen de zekerheid dat wij, als we niet aan die limieten vasthouden, een product exporteren dat we niet goed genoeg achten voor burgers van de Gemeenschap.
Ik wil er ook op wijzen dat er al sprake was van mogelijk verlies van werkgelegenheid toen de oorspronkelijke richtlijnen die nu worden herzien meer dan tien jaar geleden werden ingediend. Het verlies van werkgelegenheid dat toen werd voorspeld heeft nooit plaatsgevonden. In feite wordt het verlies van werkgelegenheid in deze sector hoofdzakelijk veroorzaakt door de toegenomen investering in automatisering, zoals de bedrijven zelf ook hebben gezegd. De Commissie voelt er echter wel voor om voor de toepassing van de regels voor geëxporteerde producten een verlengde overgangsperiode in te voeren, zodat er meer tijd is voor de aanpassing van productieformules en de ontwikkeling van nieuwe marktstrategieën.
De heer Bowis heeft gevraagd of de vrijstelling van toepassing is. De vrijstelling is van toepassing op artikel 3, zoals ik het amendement tenminste interpreteer, dat wil zeggen, teer-, nicotine- en koolmonoxidegehaltes.
Wat de kwestie van de aanduidingen op de pakjes betreft, wil ik graag benadrukken dat het gebruik van bepaalde termen zoals ''light'', ''met een laag teergehalte'' en ''mild'' heel misleidend kan werken. Mensen stappen van het ene type sigaret over op het andere, omdat zij ten onrechte aannemen dat de ''lichte'' sigaret veiliger is voor hun gezondheid. Dergelijke aanduidingen zorgen er ook mede voor dat mensen blijven roken en niet proberen om met roken te stoppen.
Het is dan ook duidelijk dat er in het belang van de consument regelgeving moet komen. In de onderhandelingen die thans worden gevoerd over een WHO-kaderverdrag inzake de volksgezondheid, wordt momenteel trouwens opneming van dezelfde bepalingen voorgesteld. De communautaire regelgeving zal dan ook goed aansluiten bij de toekomstige internationale afspraken. Zo wordt het gevaar van handelsbarrières voorkomen, maar het betekent ook meer bescherming van de consument en een betere volksgezondheid.
Ik wil eraan toevoegen dat het Europees Hof van Justitie in zijn arrest met betrekking tot zaak 376/98 heeft gesteld dat de volksgezondheid een rechtsgrond vormt naast en samen met artikel 95 van het Verdrag. Ik zou graag uw aandacht willen vestigen op dit arrest van het Hof. Ik ben er niet volledig van overtuigd dat iedereen die zich hier over dit onderwerp heeft uitgesproken het arrest heeft gelezen. Ik zou iedereen die dat nog niet heeft gedaan willen aanraden het alsnog te doen.
In punt 88 van het arrest staat bijvoorbeeld: "Wanneer aan de voorwaarden is voldaan waaronder de artikelen 100A [nu 95] en 66 als rechtsgrondslag kunnen worden gebruikt, kan het feit dat bij de te maken keuzen de bescherming van de volksgezondheid doorslaggevend was, voor de gemeenschapswetgever geen beletsel vormen om deze artikelen als rechtsgrondslag te nemen. Integendeel, artikel 129, lid 1, bepaalt, dat de eisen inzake bescherming van de gezondheid een bestanddeel van het gemeenschapsbeleid op andere gebieden zijn en artikel 100 A, lid 3, eist nadrukkelijk, dat bij de harmonisatie een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid wordt gegarandeerd."
Ik wil u ook wijzen op punt 98 van het arrest. Ik wil het graag interpreteren in de context van de vraag die mij is gesteld over het al dan niet aanwezig zijn van een substantiële rechtsgrondslag. "Het zou in beginsel dus mogelijk zijn om op basis van artikel 100A van het verdrag een richtlijn vast te stellen die tabaksreclame in kranten, tijdschriften en magazines verbiedt om het vrije verkeer van die persorganen te garanderen, zoals bijvoorbeeld richtlijn 89/552, waarvan artikel 13 televisiereclame voor tabaksproducten verbiedt teneinde de vrijheid van televisie-uitzendingen te bevorderen.''
Uit het arrest blijkt overduidelijk de mening van de rechters dat artikel 95 als rechtsgrondslag kan worden gebruikt voor het reguleren van de interne markt. In feite namen zij bij het formuleren van hun conclusie over de juiste uitspraak in deze specifieke zaak het standpunt in dat bepaalde aspecten van de regulering van de markt voor tabaksproducten en tabaksreclame wel en andere niet kunnen worden toegestaan. In punt 117 van het arrest stellen zij: ''Zoals in de punten 98 en 111 van dit arrest is opgemerkt, had op basis van artikel 100A van het Verdrag een richtlijn kunnen worden vastgesteld, waarbij bepaalde vormen van reclame en sponsoring voor tabaksproducten werden verboden. Gelet op het algemene karakter van het door de richtlijn ingestelde verbod van reclame en sponsoring voor tabaksreclame, zou een gedeeltelijke nietigverklaring van de richtlijn evenwel inhouden dat de bepalingen van de richtlijn door het Hof werden gewijzigd. Tot een dergelijke wijziging is echter de gemeenschapswetgever bevoegd. Het is voor het Hof dus niet mogelijk om de richtlijn ten dele nietig te verklaren.''
Dit is een zeer belangrijk punt in het arrest van het Hof. Het toont duidelijk aan wat de aard van de beslissing van het Hof is: sommige aspecten zijn toegestaan, andere niet. Gezien het algemene karakter van de richtlijn kunnen we het een niet scheiden van het ander en dus moeten we de hele richtlijn nietig verklaren. Het is een duidelijke aanwijzing voor de verdere aanpak van dit soort zaken.
Op de vraag over de export die de heer Bowis mij eerder stelde kan ik een duidelijk antwoord geven: in het onwaarschijnlijke geval dat het onderdeel van de richtlijn dat betrekking heeft op de export wordt aangevochten en als het Hof van mening is - wat ik overigens niet verwacht - dat het geen rechtsgrondslag heeft, is het duidelijk dat het kan worden losgekoppeld van de richtlijn. Zelfs in die omstandigheden zou de richtlijn overeind blijven.
Wat dat betreft wil ik er op wijzen dat er in de internationale en communautaire wetgeving geen uitzonderingen worden gemaakt voor geregistreerde handelsmerken in maatregelen die worden genomen ter bescherming van de volksgezondheid, met name in dit specifieke geval, waarbij het effect op het gedrag van de burger zo dramatisch is.
Wat de ammoniak betreft: een verbod vindt de Commissie veel te voorbarig. Zij ziet geen wetenschappelijk argument om op dit moment voor een dergelijke benadering te kiezen. Het is beter om te wachten tot het onderwerp additieven in het eerste verslag van de Commissie aan de orde komt. Het is echter ook duidelijk dat de bezorgdheid over dit onderwerp wordt aangewakkerd door interne bedrijfsinformatie die via juridische processen naar buiten komt. Het zou niet verstandig zijn om deze gegevens te negeren. De Commissie stelt dan ook voor om heel zorgvuldig met het onderwerp ammoniak om te gaan, en eerst wetenschappelijk advies in te winnen en alle beschikbare informatie te raadplegen. De Commissie zal met name nader ingaan op het vermeend gebruik van additieven om het verslavende karakter van tabaksproducten te vergroten.
Wat de additieven in het algemeen betreft is de Commissie bereid om met voorrang aandacht te geven aan dit onderwerp op basis van de informatie die zij van producenten en importeurs krijgt, zoals ook werd gesteld in de verklaring die werd afgelegd bij het aannemen van het gezamenlijk standpunt. Een uitspraak doen voordat we de benodigde gegevens in handen hebben is speculatief en voorbarig. Wij moeten voldoende tijd hebben om deze informatie te analyseren en de deskundigen om advies te vragen. Bovendien wil de Commissie wat dit onderwerp betreft haar recht van initiatief, dat zij binnen het kader van het Verdrag heeft, behouden.
Voor de grootte van de waarschuwingsstickers kan ongetwijfeld een bevredigend compromis worden gevonden, wellicht op basis van het geamendeerde Commissievoorstel van juni, waarin al rekening werd gehouden met de bij eerste lezing ingediende amendementen. Het gebruik van kleurenfoto's in waarschuwingsteksten is wellicht voorbarig, en nog niet uitputtend onderzocht. De Commissie stelt zich voor de beschikbare gegevens te onderzoeken en te zijner tijd op dit onderwerp terug te komen. Het aanbrengen van een waarschuwingssticker van maximale grootte op een aantal grote pakjes zou een redelijke oplossing zijn.
Over de kleurenfoto's heeft de heer Davies opgemerkt dat het wellicht mogelijk is om lidstaten toe te staan dit soort reclame op het pakje aan te brengen. Ik kan mij niet in dit idee vinden, en wel om twee reden: ten eerste druist het in tegen het harmonisatieconcept, dat het gebruik van artikel 95 als rechtsgrondslag rechtvaardigt; ten tweede als lidstaten al op deze manier zouden willen adverteren, is er daar geen enkele juridische sanctie of volmacht op EU-niveau voor nodig.
Het onderwerp sigarettenautomaten valt buiten het bereik van deze tekst, maar de Commissie is bereid zich er in een andere context over te buigen om te bepalen welke benaderingswijzen mogelijk zijn. Dit onderwerp heeft te maken met de toegankelijkheid van producten, met name waar automaten zich bevinden op terreinen waar toezicht ontbreekt.
Wat het amendement inzake de GMO's betreft, denkt de Commissie dat dit amendement beter in een extra overweging kan worden opgenomen dan in een apart artikel.
Wat de laboratoriumproeven betreft: het amendement dat betrekking heeft op de goedkeuring van proeven is overbodig, omdat het verkeer van goederen die voldoen aan de bepalingen van de richtlijn al in een ander artikel wordt geregeld.
Wij moeten ook vastleggen dat er, waar nodig, controle op de resultaten van proeven plaatsvindt.
Wat de frequentie van kennisgeving door de industrie betreft, lijkt het mij duidelijk dat een jaarlijkse kennisgeving niet nodig is.
Wat betreft het communautaire landbouwbeleid: dit is geen onderwerp dat in deze tekst aan de orde komt en vermelding in de overwegingen zou juridisch niet juist zijn. Er staat in ieder geval een volledige herziening van het communautaire landbouwbeleid inzake tabak gepland voor 2002.
Wat de belasting betreft, ben ik het er volledig mee eens dat de prijs van tabaksproducten en, in het verlengde daarvan, de belasting op tabak belangrijke zaken zijn als het erom gaat tabak voor jongeren minder aantrekkelijk te maken. Dit aspect is echter niet het onderwerp van de huidige richtlijn. Wij moeten ervoor waken niet allerlei elementen in te voeren die niet worden gedekt door de rechtsgrondslag van de interne markt of het communautaire handelsbeleid. In de Commissieverslagen over de toepassing van de accijnsrichtlijnen wordt dit probleem op de juiste wijze aan de orde gesteld.
Ten slotte nog dit: er zijn in het verslag in totaal 54 amendementen ingediend. Het doet mij genoegen u te kunnen mededelen dat de Commissie er daarvan 33 geheel of gedeeltelijk kan aannemen. De Commissie kan de volgende amendementen echter niet aannemen: Amendementen 6, 8, 9, 16, 19, 20, 25, 28, 32, 33, 36, 37, 38, 40, 45, 46, 47, 49, 52, 53 en 54. De amendementen die de Commissie wel heeft aangenomen komen deze tekst zeker ten goede en zijn een goede weerslag van de ongerustheid zoals die door de parlementsleden is verwoord.
Ik wil de parlementsleden nogmaals dank zeggen voor hun positieve bijdragen. Mijn dank gaat ook uit naar de heer Maaten voor het uitstekende werk dat hij met betrekking tot dit onderwerp heeft verricht.

Zomertijd
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0356/2000) van mevrouw Honeyball, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de bepalingen op het gebied van de zomertijd (COM(2000) 302 - C5-0322/2000 - 2000/0140(COD)).

Honeyball
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag is heel duidelijk: op dit moment zijn richtlijnen inzake de zomertijd slechts vijf jaar geldig, daarna moeten ze terug naar het Parlement om opnieuw te worden vastgesteld. In het verslag wordt voorgesteld deze regelingen permanent te maken zodat de zomertijd als het ware eindeloos door blijft lopen en niet elke vijf jaar door het Parlement geratificeerd hoeft te worden.
Er is geen goede reden om het daar in beginsel niet mee eens te zijn. Er zijn juist veel, zeer sterke argumenten die pleiten voor het instellen van de zomertijd, zoals verminderd energieverbruik, de voordelen voor het transport en een soepeler planning voor hotels en restaurants. Daarnaast heeft de zomertijd een positief effect op de vrijetijdsbesteding, wordt de kwaliteit van het leven er beter op en raakt het bioritme van de mens minder verstoord. De meeste lidstaten aanvaarden en willen de zomertijd. Het verslag is dan ook totaal niet controversieel.
Het voordeel van een permanente regeling van de zomertijd is dat ze de planning vereenvoudigd. Sectoren die hier specifiek mee te maken hebben, bijvoorbeeld de informaticasector, het transport, de communicatiesector, en de luchtvaart en spoorwegen, hebben ons en de Commissie laten weten dat zij een permanente regeling voor de zomertijd zeer op prijs zouden stellen, zodat zij vooruit kunnen plannen.
De zomertijd heeft ook voordelen voor de interne markt, waar soortgelijke planningargumenten gelden. In het verslag wordt in wezen voorgesteld dat de huidige regelingen, waarbij de zomertijd begint op de laatste zondag in maart en eindigt op de laatste zondag in oktober, van kracht blijven en een permanent karakter krijgen.
Er zijn echter amendementen ingediend om de regeling na vijf jaar te herzien en daarover een verslag op te stellen. Als rapporteur ben ik vóór aanneming van deze amendementen, omdat ze heel zinnig zijn.
Het belangrijkste argument voor deze amendementen en voor een verslag na vijf jaar heeft in feite te maken met de uitbreiding van de Europese Unie, na de Top van Nice, een volkomen terechte zaak. Het punt is dat nieuwe lidstaten bij toetreding wellicht niet over het soort regelingen beschikken dat ons voor ogen staat. Wellicht hebben zij tijd nodig om zich aan onze regelingen aan te passen en het soort harmonisatie dat wij voorstaan tot stand te brengen.
Gezien de veranderingen die wij hoogstwaarschijnlijk zullen ondergaan, is het geen erg goed idee om nu permanente regelingen in te voeren, zonder de mogelijkheid tot een herziening. Dat is het sterkste argument voor een herziening en voor de amendementen die een dergelijke herziening tot doel hebben. Er zijn ook andere zaken waar we, in het kader van de zomertijd, nog graag naar zouden willen kijken, zoals energieverbruik, gezondheid en veiligheid; maar het sterkste argument is ongetwijfeld dat wij nieuwe lidstaten de gelegenheid willen geven zich aan de bestaande regelingen aan te passen.
Ik wil het Parlement dan ook vragen om bij de stemming steun te geven aan al deze amendementen, om optimale regelingen voor de bestaande en toekomstige lidstaten te kunnen waarborgen.

Vlasto
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, het onderhavig voorstel voor een richtlijn betreffende de bepalingen op het gebied van de zomertijd is een goed voorstel. Dit wordt gestaafd door een in opdracht van de Commissie verrichte, omvangrijke studie. De bevindingen van deze studie zijn heel interessant daar zij een bevestiging zijn van enkele ideeën die wij hebben ontvangen.
Ten eerste is het principe van de zomertijd in de meeste activiteitensectoren praktijk geworden. Bepaalde sociale en economische sectoren dringen er zelfs op aan dat aan de overschakeling naar de zomertijd een permanent karakter wordt gegeven. Het gaat hierbij met name om de informatica-, de vervoers-, de telecommunicatie- en de toeristische sector. Precieze kloktijden zijn een basisgegeven dat opgenomen moet worden in de producten en de diensten van deze sectoren. Daarom moet men daar op voorhand weten welke bepalingen alle lidstaten zullen toepassen op de overschakeling naar de zomertijd.
Ten tweede levert de studie geen duidelijke bewijzen op van een aantal ongunstige gevolgen van de zomertijd. Er wordt bijvoorbeeld gewag gemaakt van gezondheidsstoringen, maar deze zijn van korte duur en volledig reversibel. Wat het bioritme van dieren en de werkomstandigheden van werknemers in de landbouw betreft, blijkt uit de verrichte studie evenmin dat er sprake is van een ongunstige weerslag.
De studie komt echter wel tot andere bevindingen waar men gewoonlijk niet bij stilstaat. De zomertijd sluit naar het schijnt volledig aan bij de verandering van levenswijze in onze samenlevingen. Deze verandering is het gevolg van latere werktijden en latere sluitingstijden van winkels, diensten en openbaar vervoer. Met de overschakeling naar de zomertijd wint men een extra uur licht, hetgeen vooral het toerisme en de recreatiesector ten goede komt. De toename van de activiteiten in deze sectoren houdt dan ook rechtstreeks verband met de langere en lichtere avonden. Zo schijnt de zomertijd hand in hand te gaan met een betere levenskwaliteit. De weldadige uitwerkingen van de zomertijd hebben dan ook ruim de overhand boven de eventuele tijdelijke storingen ten gevolge van de overschakeling.
Het Europees Parlement heeft slechts één amendement ingediend op het oorspronkelijk voorstel van de Europese Commissie. Wij vragen om de opstelling van een vijfjaarlijks verslag over de weerslag die de bepalingen van de zomertijdrichtlijn hebben. Als uit een dergelijk verslag zou blijken dat de bepalingen inzake de zomertijd moeten worden gewijzigd, kan de Commissie de geijkte voorstellen daartoe doen. Het eerste verslag moet uiterlijk 30 april 2007 het daglicht hebben aanschouwd. Mijns inziens druist dit amendement niet in tegen het met het voorstel van de Commissie beoogde doel. Daarmee kunnen wij de tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake de zomertijd op de voet volgen zonder het principe daarvan aan te tasten.
Wij kunnen enkel verheugd zijn over dit voorstel van de Commissie. Met het besluit de bepalingen inzake de zomertijd voor onbepaalde tijd toe te passen wordt van de overschakeling naar de zomertijd een permanent Europees beleidsinstrument gemaakt.

Schierhuber
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik stel vast dat er nog steeds heftige discussies worden gevoerd over de voor- en nadelen van de zomertijd. Het zijn blijkbaar hoofdzakelijk filosofische discussies, en niet zozeer concrete, politieke debatten. Daarom denk ik dat we ons als Parlement niet al te lang met dit onderwerp bezig moeten houden. Tenslotte hebben de lidstaten, en ook de meeste burgers, de zomertijd al lang aanvaard als deel van ons jaarritme. Daar hoeven we hier werkelijk niet meer over te piekeren.
Het lijkt me ook echt een verspilling van tijd en geld om hier nog diepgaand onderzoek aan te wijden, wat af en toe nog wordt gevraagd. Volgens mij hebben we in Europa veel grotere problemen, ik denk daarbij aan het verkeer, de uitbreiding of de actuele BSE-crisis.
Het is ook vanzelfsprekend dat we in de hele Unie dezelfde regels moeten hebben voor het tijdstip van de omschakeling. Anders zou er een chaos ontstaan; dat is al eerder gezegd. Bovendien geloof ik dat de burger zich terecht zou afvragen wat de zin of de onzin is van bepaalde Europese wetten.
Voor de boeren - en dat is ook al gezegd - is het niet ideaal om telkens weer te moeten overschakelen op de zomertijd en de wintertijd, dat is lastig voor de dieren, maar ook voor het dagelijkse werk. Toch zeg ik in alle duidelijkheid dat de zomertijd, zoals we die nu hebben, meer voor- dan nadelen heeft.
Daarom moeten we het volgens mij daar bij laten, en de regeling voor onbeperkte tijd verlengen.
Namens mijn fractie kan ik dus zeggen dat we geen van de amendementen zullen steunen. De reden daarvoor is dat mijn fractie en ik ervan overtuigd zijn dat Europa grotere problemen en belangrijkere taken heeft. Voor het gezamenlijke huis Europa is de zomertijd geen probleem.

Pohjamo
Mevrouw de Voorzitter, de zomertijd is in verscheidene lidstaten al vanaf de jaren '70 in gebruik. De begin- en einddata van de zomertijd werden uiteindelijk enkele jaren geleden geharmoniseerd, zodat die sinds 1996 in alle lidstaten van de Europese Unie gelijk zijn. Zoals de vorige spreker zei, is men al aan het gebruik gewend. Het huidige voorstel is naar de mening van onze fractie goed en wordt door ons gesteund, er zijn geen nieuwe amendementen nodig. Het belangrijkste is dat de zomertijd in alle lidstaten wordt toegepast en dat de begin- en einddata van de zomertijd gelijk blijven. Naar mijn mening is het goed dat de kwesties betreffende de tijdzones en de toepassing van de regelgeving inzake de zomertijd overeenkomstig het voorstel een zaak van de lidstaten zijn. Harmonisatie is dan ook alleen nodig bij de praktische uitvoering, zodat de zomertijd werkelijk in alle lidstaten tegelijkertijd ingaat.
Met een geharmoniseerde zomertijd verdwijnen de belemmeringen voor het vrij verkeer van goederen, diensten en personen en wordt de interne markt doeltreffender. De onderzoeken naar de gevolgen van de zomertijd maken niet duidelijk of de gevolgen voor bijvoorbeeld de landbouw negatief of positief zijn. De voornaamste bron van zorg betreft in eerste instantie het welzijn van dieren en de arbeidsomstandigheden van boeren. De instelling van de zomertijd heeft tot energiebesparing geleid, maar de besparingen blijken zeer gering te zijn. Volgens onderzoeken is de verkeersveiligheid toegenomen doordat het 's avonds langer licht is. Langere lichte avonden bieden ook mogelijkheden in het licht van de toenemende vrije tijd.

Berend
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, de zomertijd is een goede zaak, dat is duidelijk gebleken, en zal op voorstel van de Commissie in heel Europa gelden van de laatste zondag in maart tot de laatste zondag in september. Bovendien is het de bedoeling dat de richtlijn voor de eerste keer een onbeperkte looptijd krijgt. Dat is nodig en verstandig. De enige slag om de arm is dat de Commissie na vijf jaar verslag moet uitbrengen over de gevolgen van de richtlijn. Het goed functioneren van de Europese economie, vooral in de sectoren vervoer, communicatie, toerisme en IT, is afhankelijk van stabiele planning op de lange termijn. Uit de talloze reacties van het bedrijfsleven blijkt heel duidelijk dat voor het goed functioneren van de interne markt absoluut moet worden gegarandeerd dat de omschakeling altijd op dezelfde dagen plaatsvindt. Om economische en sociale redenen is het essentieel dat de regeling over de zomertijd duidelijk, begrijpelijk en constant is. Slechts dan kan iedereen plannen maken zonder te hoeven vrezen dat het beleid plotseling omver wordt gegooid.
De amendementen van de collega's en van de rapporteur zijn volgens mij niet zinvol, want ze leiden eerder tot meer dan tot minder onzekerheid.
Daarom is het voldoende wanneer de Commissie de resultaten over vijf jaar één keer beoordeelt. Ik pleit er dus voor om in de plenaire net als in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme het voorstel van de Commissie zonder wijzigingen goed te keuren, en dus de amendementen af te wijzen.

Vatanen
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, nu de donkerste tijd van het jaar naderbij komt, is het verheffend te spreken over de zomer of zelfs de zomertijd. Ik wil toch de aandacht vestigen op het elk voorjaar en najaar terugkerend ritueel van het gelijk zetten van de klok, over de doelmatigheid waarvan men van mening kan verschillen. Uit mijn contacten met veehouders kwam vooral het welzijn van de melkkoeien naar voren en dat is ook voor de melkproductie van belang. De gemoedsrust van herkauwers wordt al door de gekkekoeienziekte verstoord. Men mag nu geen extra stress veroorzaken door de dieren van hun dagelijkse ritme te laten afwijken. Koeien zijn niet in enkele dagen aan een verandering van ritme gewend. Het is voor de landbouw ook lastig dat in het najaar, als er gedorst moet worden en volgens de klok de morgendauw al verdwenen zou moeten zijn, de natuur zich vreemd genoeg niet aan de richtlijn houdt. Een extra probleem is dat naast het natuurlijke ritme van de dieren ook de gedeeltelijk van het licht afhankelijke bedrijvigheid van de mensen wordt verstoord.
Ik vind dat in de mededeling van de Commissie de noodzaak van de zomertijd niet waterdicht is bewezen. Naar mijn mening moet men zo snel mogelijk heroverwegen of de zomertijd moet worden voortgezet. Het is ook nog maar de vraag of de zomertijd pas net voor november moet eindigen. In een sneeuwwit Noord-Europa is de herinnering aan de zomer dan allang vervlogen. Het is logischer de zomertijd eind september te laten eindigen, zo'n zes maanden na het ingaan ervan.
Ik ben helemaal niet volledig tegen de zomertijd, omdat er ook positieve kanten aan zitten. Ik verzoek de Commissie desondanks kritisch te beoordelen of de zomertijd nog nodig is. Ik ben van mening dat wij het ook zonder zomertijd kunnen stellen, maar ik ben niet bereid af te zien van warm zomerweer. Daarover kunnen politici gelukkig geen besluit nemen.

Byrne
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het voorstel dat wij vandaag bespreken richt zich op verruiming van de regelingen betreffende de bestaande data en tijden waarop de zomertijd begint en eindigt, dat wil zeggen op de laatste zondag in maart en de laatste zondag in oktober om 1 uur 's ochtends Greenwich Mean Time.
Ik wil echter allereerst uw rapporteur, mevrouw Honeyball, van harte gelukwensen met het uitstekende werk dat zij heeft verricht en met het verslag dat zij heeft opgesteld. U zult gemerkt hebben dat anders dan bij de eerdere richtlijnen de regelingen die worden voorgesteld van onbeperkte duur zijn. Het onderzoek waartoe de Commissie in 1999 opdracht gaf, volgens de belofte die zij de Raad en het Europees Parlement bij het aannemen van de achtste richtlijn had gegeven, heeft uitgewezen dat de regelingen breed worden gedragen door de bevolking en door de verschillende activiteitensectoren.
Er is echter gebleken dat er voor bepaalde sectoren moeilijkheden kunnen ontstaan vanwege het feit dat de regelingen telkens slechts voor een betrekkelijk korte periode geldig zijn. Met name de transportsector, maar ook andere bedrijfstakken vragen bijvoorbeeld om een stabiele langetermijnplanning vanwege de technische vereisten die een rol spelen bij het voorbereiden van transportschema's. Daarnaast zijn er de behoeften van de fabrikanten van computers of elektronische tachografen en van de producenten van kalenders en agenda's. En last but not least moet het herhalen van wetgevingsprocedures op communautair en nationaal niveau - een tijdrovende en dure aangelegenheid die met betrekkelijk korte tussenpozen plaatsvindt - worden voorkomen.
Dit zijn allemaal redenen vóór het aannemen van regelingen van onbepaalde duur. Bij wijze van voorzorg heeft de Commissie echter bepalingen ingebouwd om uiterlijk vijf jaar na het eerste jaar van implementatie van de richtlijn een verslag op te stellen op basis van informatie die door elke lidstaat wordt geleverd. Wat dit onderwerp betreft ben ik blij te kunnen constateren dat het voorstel van de Commissie door het Europees Parlement gunstig is ontvangen.
Wat de ingediende amendementen betreft: de Commissie kan zich vinden in de amendementen 3 en 4, aangezien deze het systeem transparanter beogen te maken en het voorzorgsbeginsel benadrukken. Wat amendement 1 betreft: hier kan de Commissie het gedeelte waarin zij verplicht elke vijf jaar een verslag dient op te stellen niet aanvaarden. Die afwijzing geldt ook voor de verwijzing naar het uitbreidingsproces. De Commissie kan zich echter wel vinden in het opstellen van voorstellen die zijn afgestemd op de conclusies van het verslag van 2007 waarnaar in artikel 5 wordt verwezen.
De Commissie kan amendement 2 bij overweging 6a niet aanvaarden, en wel om twee redenen: aan de ene kant dient de reikwijdte van de onderzoeken niet beperkt te worden tot een paar aspecten en aan de andere kant verwijst het voorgestelde amendement bij overweging 6a niet naar een specifiek artikel in de richtlijn. Toch kan ik u ook geruststellen: de Commissie zal de lidstaten uiteraard tijdig van gegevens voorzien, zodat zij alle benodigde informatie en gegevens met betrekking tot de verschillende sectoren die met dit onderwerp te maken zullen kunnen aanleveren.
Ter afsluiting zou ik graag nog willen zeggen dat de voorgestelde richtlijn, naar ik hoop, snel zal worden aangenomen, zodat de betrokken sectoren geen moeilijkheden zullen ondervinden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0349/2000) van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, inzake het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de toepassing van goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik (8878/1/2000 - C5-0424/2000 - 1997/0197(COD)) (rapporteur: de heer Liese).

Liese
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, medisch onderzoek dat voor patiënten nodig is moet snel en zonder bureaucratie kunnen worden toegestaan. Daarbij moeten de ethische grenzen echter absoluut worden gerespecteerd, en de proefpersonen moeten optimaal worden beschermd tegen misbruik. Dat was het doel van het Europees Parlement bij de behandeling van deze richtlijn over klinische proeven. Ik meen vandaag te mogen zeggen dat we dit doel bereikt hebben.
Tijdens een informele trialoog heeft de Raad ons vorige week meegedeeld de meeste amendementen van de commissie ten principale te kunnen overnemen. De Raad wil de formulering van een aantal passages nog aanpassen, maar dat kan worden geregeld door de compromisamendementen van vier fracties, waarover we morgen zullen stemmen. Het leek er lang op dat we het niet eens zouden kunnen worden. De verschillende standpunten in het Parlement, maar ook de meningsverschillen tussen de lidstaten en de verschillende instellingen, leken te groot. Ik zou iedereen die hieraan heeft meegewerkt willen bedanken, omdat we het toch met elkaar eens zijn geworden. Mijn dank dus aan onze collega's, aan de Commissie, aan de Raad en vooral aan het Franse voorzitterschap van de Raad.
De compromissen die we hebben gesloten leiden volgens het Europees Parlement tot een enorme verbetering van het gemeenschappelijk standpunt. Nu is duidelijk dat de instemming met een klinische proef onder normale omstandigheden schriftelijk moet worden gegeven. Nu is duidelijk dat ingrepen in de menselijke kiembaan onaanvaardbaar zijn. Nu wordt erkend dat niet-commerciële klinische proeven, die het bedrijfsleven niet kan of wil steunen, toch belangrijk kunnen zijn, en dat ook daarvoor regels moeten worden vastgelegd. Ik ben vooral blij dat we een uitstekend compromis hebben gevonden voor klinische proeven op personen die daar niet zelf rechtsgeldig mee kunnen instemmen. De kwestie van onderzoek op handelingsonbekwame personen heeft in de lidstaten, maar ook in de Raad van Europa, hier in Straatsburg, tot heftige discussies geleid.
De deelnemers aan deze wetgevingsprocedure waren niet allemaal dezelfde mening toegedaan. Oorspronkelijk wilde de Raad helemaal geen regeling opnemen in de richtlijn, en dit onderwerp aan de lidstaten overlaten. Het Europees Parlement heeft in de eerste lezing besloten dat dergelijke klinische proeven alleen maar toegestaan zijn wanneer voor iedere klinische proef en voor iedere patiënt kan worden aangetoond dat er een direct nut uit voortvloeit. We hebben nu een compromis gevonden, maar volgens mij is het geen compromis, het is gewoon een goede oplossing om het probleem tenminste in deze gevallen op te lossen.
Over het directe nut wil ik nog zeggen dat we bij klinische proeven een onderscheid moeten maken tussen het toedienen van het geneesmiddel en het begeleidend onderzoek dat nodig is om conclusies te kunnen trekken voor andere patiënten. Dat onderscheid in ons verslag is belangrijk. We moeten ook een onderscheid maken tussen kinderen en handelingsonbekwame volwassenen. Kinderen hebben een andere stofwisseling, en daarom moeten geneesmiddelen die aan kinderen worden gegeven ook worden getest in klinische proeven op kinderen. Dat gebeurt nu vaak niet. Kinderen krijgen geneesmiddelen die alleen maar op volwassenen getest zijn. Dat betekent dat ze slecht worden behandeld. Met dit verslag willen we bereiken dat kinderen in Europa in de toekomst beter zullen worden behandeld, met medicijnen met minder bijwerkingen die in de juiste dosis worden toegediend.
Daarvoor hebben we buitengewoon strenge regels vastgelegd. De regels, die we in de commissie hebben vastgelegd en die de Raad zal accepteren - als het Parlement er morgen tenminste mee instemt, wat ik hoop - zijn strenger dan de bepalingen in de overeenkomst van de Raad van Europa over de bio-ethiek. Toch maken ze onderzoek uitdrukkelijk mogelijk, en we vinden dat heel belangrijk, als het tenminste volgens de regels verloopt.
In zoverre ben ik dus blij met het compromis dat we hebben gesloten. Met twee punten ben ik echter niet tevreden. In de eerste lezing hadden we oorspronkelijk een kortere termijn gevraagd voor de toestemming voor klinische proeven. Bovendien had ik gehoopt dat de termijn van 60 dagen, die het gemeenschappelijk standpunt noemt, tenminste voor overheidsinstanties zou kunnen worden ingekort. Natuurlijk moet een ethische commissie, die bestaat uit deskundigen die dit naast hun gewone werk doen, wat meer tijd krijgen. Volgens mij kunnen we echter best een beetje druk uitoefenen op de instanties, zodat ze snel aan de slag gaan.
Helaas bleek daarover in de Raad geen compromis te kunnen worden gevonden. Daarom geef ik er de voorkeur aan om te laten stemmen over het compromis dat we met de Raad hebben gesloten, en niet een lange bemiddelingsprocedure te starten, die uiteindelijk misschien niet eens tot een resultaat leidt. Datzelfde geldt ook voor de vraag of de klinische proeven alleen maar door artsen mogen worden uitgevoerd, of ook door anderen. Het Parlement blijft erbij dat in alle lidstaten alleen artsen klinische proeven mogen uitvoeren. Deze zaak ligt te gevoelig om aan verpleegsters of vroedvrouwen te worden overgelaten, zelfs als ze een speciale opleiding hebben gevolgd, of aan biologen of farmaceuten, die misschien in een laboratorium hebben gewerkt maar niet genoeg ervaring met patiënten hebben. Ik moet toegeven dat de Raad ook in dit opzicht niet bepaald veel water bij de wijn heeft willen doen. Daarom moeten we met bezwaard hart instemmen met dit compromis. Als we dat doen krijgen we toch nog een regeling die garanties biedt voor de therapeutische vooruitgang. Bovendien worden de belangen van de patiënt in Europa beschermd, meer nog dan tot nu toe. Daarom pleit ik voor dit compromis.

Patrie
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, de richtlijn die ons vandaag voor de tweede keer ter behandeling wordt voorgelegd valt binnen een heel delicate context, namelijk die van de internationale mededinging op het gebied van geneesmiddelenonderzoek. Hierbij staat vanuit de optiek van de volksgezondheid enorm veel op het spel. Ik denk met name aan de kindergeneeskunde. Met deze richtlijn wordt een oplossing geboden voor het vraagstuk van de klinische proeven die gelijktijdig in verschillende lidstaten en op verschillende plekken worden uitgevoerd.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad is ongetwijfeld een verbetering ten opzichte van het Commissievoorstel en vooral ook ten opzichte van de eerste lezing van ons Parlement. Wij kunnen instemmen met verschillende punten daaruit. Wij aanvaarden bijvoorbeeld het principe dat voor het begin van klinische proeven stilzwijgende toestemming is vereist van zowel de ethische commissie als de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Het advies van de ethische commissie is dus van doorslaggevend belang, daar dit het eerst vereiste advies is. Als er geen negatief advies wordt gegeven mag onmiddellijk, zonder enig verder tijdsverlies een begin worden gemaakt met de proef.
Wij gaan akkoord met de voorstellen van de Raad inzake etikettering van de bij de proef gebruikte medicijnen.
Er staan in het gemeenschappelijk standpunt echter ook punten die voor verbetering vatbaar zijn, en ik meen tot mijn vreugde te hebben begrepen dat de Raad bereid is tot een aantal compromissen.
Het eerste punt is van essentieel belang en daar moeten wij voet bij stuk houden. Het gaat om de toestemming van de deelnemers aan klinische proeven. Deze toestemming moet schriftelijk worden verleend. Als schriftelijke toestemming niet mogelijk is, omdat bijvoorbeeld iemand tijdelijk niet in staat is tot schrijven, moet toestemming worden verleend in aanwezigheid van een getuige.
Ten tweede moet dit een geïnformeerde toestemming zijn. Dat wil zeggen dat de deelnemer op de hoogte moet zijn van de omstandigheden waaronder de proef zal worden verricht en van de risico' s die hij eventueel loopt. Hij moet ook weten dat hij zich op elk moment tijdens de proef kan terugtrekken, zonder dat enige druk op hem wordt uitgeoefend.
Tot slot moet men - en mijns inziens is dit een punt van fundamenteel belang - erop toezien dat optimale bescherming wordt geboden aan degenen die niet in staat zijn hun toestemming te verlenen, dat wil zeggen aan zeer zwakke mensen, kinderen en volwassenen die in juridisch opzicht als handelingsonbekwaam moeten worden beschouwd. Zij moeten rechtstreeks baat hebben bij de klinische proef. De mening van een minderjarige moet tenminste gehoord worden, daar rekening gehouden moet worden met bepaalde klinische en psychologische kenmerken.
Mijns inziens vraagt men terecht dat bij proeven geen handelingsonbekwame volwassenen worden betrokken als daarvoor handelingsbekwame meerderjarigen beschikbaar zijn. Verder mogen handelingsonbekwame volwassenen alleen deelnemen aan de proeven die betrekking hebben op hun ziekte, op de ziekte die de oorzaak is van hun onbekwaamheid.
Ofschoon enkele meningsverschillen met de Raad blijven bestaan, moet ik toch duidelijk maken dat het met de aanneming van deze richtlijn beoogde resultaat de vrucht is van langdurige pogingen tot compromissen van de kant van zowel onze rapporteur, de heer Liese, die ik van harte bedank voor zijn opbouwend werk en zijn openheid, als de Raad, die bereid was tot samenwerking en openstond voor de door de milieucommissie in tweede lezing ingediende amendementen. Na hetgeen de heer Liese ons zojuist heeft gezegd heb ik goede hoop dat er snel een akkoord kan worden bereikt en een lange, en uiteindelijk weinig productieve bemiddeling kan worden vermeden.

Ries
Mevrouw de Voorzitter, ik schaar mij achter de dankbetuigingen van mevrouw Patrie aan het adres van onze rapporteur, de heer Liese, voor zijn niet aflatende pogingen om een consensus te bewerkstelligen. De onderhavige richtlijn is erg belangrijk. Zij kan bijdragen aan de verbetering van klinisch onderzoek in Europa en dus aan het welzijn van miljoenen patiënten. Klinisch onderzoek is een heel delicate sector. Het gaat hierbij immers niet alleen om wetenschappelijke vooruitgang maar ook om ethische en morele kwesties, kort gezegd om waardeoordelen.
Sedert de eerste lezing heeft ons Parlement zijn aandacht toegespitst op de bescherming van de personen die niet in staat zijn geïnformeerde toestemming te verlenen voor deze klinische proeven, zoals kinderen en geestelijk gehandicapte volwassenen. Deze groepen moeten onder het toepassingsgebied van de richtlijn blijven vallen. Als men ze uitsluit verhindert men onderzoek naar ziekten die hen specifiek treffen. Wetenschappelijk en experimenteel onderzoek is echter in bepaalde gevallen hun enige hoop.
Wij weten overigens dat in het verleden heel wat drama' s zijn veroorzaakt doordat men voor volwassen bestemde doseringen gewoon deelde om kinderen te behandelen. Ook het tegenovergestelde geval kan zich echter voordoen, wanneer namelijk kinderen niet worden behandeld omdat het reeds bestaand specifieke geneesmiddel waarmee zij zouden kunnen worden genezen, niet op kinderen is getest.
Voor ons is het dus erg belangrijk dat ook deze groepen de kans wordt geboden profijt te trekken van de vooruitgang in het onderzoek, mits de benodigde proeven aan heel strikte en strenge voorwaarden worden onderworpen. Wij bieden hun die kans met name met de amendementen 36 en 37. Daarin is sprake van volledige, objectieve en aan het kind aangepaste informatie - hetgeen voor mij uiterst belangrijk is -, van schriftelijke, geïnformeerde toestemming van de ouders of de wettelijke vertegenwoordiger, van uitsluiting van elk financieel voordeel en controle van het protocol door de ethische commissies. In deze amendementen zeggen wij eveneens - en zelfs twee keer en niet één keer - dat de belangen van de patiënt altijd zwaarder wegen dan die van de wetenschap en de samenleving. Kinderen en gehandicapten zijn kwetsbare personen die optimale bescherming nodig hebben. Verboden zijn hier echter uit de boze. Men mag voor deze personen niet alle deuren sluiten die hun hoop kunnen geven. Onderzoek is zo' n deur en soms zelfs de laatste draad die hen nog met het leven verbindt.
Ik wil nog kort iets zeggen over een ander, mijns inziens belangrijk punt dat behandeld wordt in amendement 30 inzake niet-commerciële klinische proeven. Het is van cruciaal belang dat de richtlijn rekening houdt met dit academisch onderzoek. Zij mag dit onderzoek niet bestraffen, daar het soms heel weldadige effecten heeft voor patiënten in talrijke sectoren. Ik denk bijvoorbeeld aan onderzoek in het kader van de kankerbestrijding, maar er zijn talrijke andere sectoren.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat zoveel collega's duidelijk hebben gemaakt hoe belangrijk het voor ons is, en dat is toch het kernpunt in dit debat, dat we diegenen beschermen die dat het meest nodig hebben, namelijk kinderen en handelingsonbekwame personen. We moeten garanderen dat onderzoek zonder direct nut voor de proefpersoon verboden wordt.
Ik wil er echter ook op wijzen dat het de Fractie de Groenen/Vrije Europese Allliantie was die indertijd, ondanks de bezwaren van alle kanten - helaas ook van de huidige rapporteur - in de eerste lezing het amendement had ingediend om onderzoek op handelingsonbekwame personen zonder direct nut te verbieden. Daar hadden veel collega's indertijd voor gestemd. Dit belangrijke debat is volgens mij alleen maar mogelijk dankzij dat amendement van onze fractie.
Ik herhaal dat ik blij ben dat de rapporteur in dat opzicht van gedachten is veranderd. Daardoor hebben we nu volgens mij een goed compromis kunnen sluiten. Natuurlijk kan iedere lidstaat nog verder gaan, maar dit compromis is een soort minimum dat verhindert dat er in de Europese Unie een soort ethische dumping ontstaat doordat in één lidstaat onderzoek op handelingsonbekwame personen toegestaan is, en in andere lidstaten niet.
Ik wil ook nogmaals benadrukken dat dit compromis verder gaat dan de overeenkomst over de bio-ethiek van de Raad van Europa. Wij bieden een veel betere bescherming van de patiënt, van het belang van de patiënt zelf. Bovendien kan de toestemming die door derden is gegeven altijd worden ingetrokken.
Ik ben ook blij dat we erin geslaagd zijn om te verhinderen dat de kiembaantherapie toegestaan wordt. We moeten duidelijk stellen dat klinische proeven die bedoeld zijn om via een achterdeurtje toch met de kiembaan te experimenteren, verboden zijn. Dat zou namelijk een inbreuk zijn op de menselijke waardigheid. Daarom vind ik dit compromis uitstekend, vooral wanneer we eraan denken dat de lidstaten zelfs nog strengere regels mogen opleggen. Daarmee zeggen we heel duidelijk dat we in Europa geen ethische dumping toelaten, en dat onderzoek op handelingsonbekwame personen verboden is wanneer het voor hen geen voordeel oplevert.
Ten slotte wil ik de Raad nadrukkelijk vragen om nog eens na te denken over ons amendement over placebo's. Wij hebben voorgesteld om onderzoek met placebo's alleen maar toe te laten wanneer bewezen is dat een andere vorm van toetsing van het nut onmogelijk is. We willen namelijk vermijden dat onderzoek zonder direct nut wordt verricht, maar we willen het onderzoek op zich niet verhinderen. Dat is de reden voor dit voorstel. Kunt u het Franse voorzitterschap van de Raad eraan herinneren dat ik een antwoord op die vraag verwacht?

Malliori
 Mevrouw de Voorzitter, gezondheid is het hoogste goed en moet op alle mogelijke manieren worden beschermd en hersteld. Daarom moet de medische wetenschap alle middelen ter beschikking hebben om een hoog niveau van bescherming van de individuele en collectieve gezondheid te kunnen garanderen. In weerwil van alle maatregelen steken er echter steeds weer nieuwe ziekten en gezondheidsgevaren de kop op, en vaak kan men hier met de bestaande medicijnen niets tegen ondernemen. De medische gemeenschap heeft de plicht naar moderne en efficiënte methoden te zoeken om deze gevaren het hoofd te bieden. Klinische proeven zijn daarbij echter onontbeerlijk. Men moet er alleen voor zorgen dat deze proeven zodanig worden verricht dat de waardigheid en de lichamelijke integriteit van de betrokken personen geenszins worden aangetast. Door de wettelijke en bestuursrechtelijke verschillen tussen de lidstaten ontstaan niet alleen allerlei problemen, maar wordt ook een concurrentieslag ontketend tussen de farmaceutische industrieën, die uit alle macht proberen als eerste op de markt te verschijnen met nieuwe medicijnen voor de patiënten. Daarom is harmonisatie op Europees niveau vereist.
Het Europees Parlement beseft hoe belangrijk deze richtlijn is en doet dan ook zijn uiterste best om de meningsverschillen te overbruggen en geen vertraging te veroorzaken in de wetgevingsprocedure. Wij dringen echter aan op een aantal voorwaarden voor veilige klinische proeven. Zo moeten de personen die bij klinische proeven zijn betrokken hiervoor schriftelijk toestemming hebben verleend. In geval van geestelijk gehandicapten, of mensen met dergelijke geestelijke stoornissen dat zij niet in staat zijn zelf te beslissen, is toestemming vereist van de voogd of de wettelijke vertegenwoordiger. Verder moeten de van de beproefde medicijnen te verwachten baten de nadelen van eventuele bijwerkingen overtreffen. Ook moet men de nodige omzichtigheid in acht nemen bij deelneming van kinderen aan klinische proeven; dit is een zeer delicaat punt.
Ik ben tevens van mening dat de leider van het klinisch onderzoek arts moet zijn. Ik ben dan ook allesbehalve te spreken over het ontbreken van deze eis in de compromisvoorstellen van de Raad. Alleen artsen beschikken over de noodzakelijke kennis en ervaring om de voordelen van proeven op juiste waarde te schatten en eventuele bijwerkingen en gevaren tijdens de proef het hoofd te bieden. In het team dat de klinische proeven verricht, kunnen natuurlijk ook andere bij het onderzoeksthema betrokken specialisten meewerken.
Ik wil tot slot de rapporteur, de heer Liese, van harte gelukwensen met zijn verslag en hem bedanken voor zijn pogingen tot het bewerkstelligen van compromissen.

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Liese, van harte gelukwensen en hem bedanken voor zijn uitstekende verslag. Eveneens dank ik de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid voor haar werk.
De Commissie zal blij zijn indien na zoveel inspanningen door alle betrokkenen eindelijk communautaire harmonisatie kan worden bewerkstelligd van de vereisten voor uitvoering van klinische proeven. Dit is uiterst belangrijk voor de bescherming van de volksgezondheid.
Zoals u weet, bepaalt de communautaire farmaceutische wetgeving dat voor geneesmiddelen een marktvergunning nodig is alvorens ze in de handel kunnen worden gebracht. Voor de afgifte van deze vergunning moet aan drie fundamentele criteria worden voldaan: kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid. Daarmee beoogt men twee doelstellingen: bescherming van de volksgezondheid en vrij verkeer.
Met de uitvoering van klinische proeven, overeenkomstig de beginselen van goede klinische praktijken, kan men geneesmiddelen testen op efficiëntie en veiligheid. Voor goede klinische praktijken is harmonisatie op internationaal niveau bereikt, met dien verstande dat daarvoor richtsnoeren zijn aangenomen in het kader van de Internationale Harmonisatieconferentie waarin vertegenwoordigers zitting hebben van de Europese Unie, de Verenigde Staten en Japan.
Daar deze richtsnoeren echter niet juridisch bindend zijn, worden zij in de lidstaten op sterk uiteenlopende wijze toegepast. Daardoor ontstaan moeilijkheden voor zowel de deelnemers aan klinische proeven als het bedrijfsleven dat deze proeven in de Europese Unie wil uitvoeren.
Daarom heeft de Commissie in september 1997 een wetgevingskader voorgesteld op grond van artikel 95 van het Verdrag, teneinde de uitvoeringsprocedures voor klinische proeven in de Europese Unie te kunnen harmoniseren. De Commissie heeft, om rekening te kunnen houden met het standpunt van het Europees Parlement, haar voorstel in april 1999 gewijzigd.
Het in juli 2000 door de Raad goedgekeurd gemeenschappelijk standpunt is hoofdzakelijk gebaseerd op het gewijzigd Commissievoorstel. Daarin hebben de meeste door het Parlement ingediende en door de Commissie overgenomen amendementen hun beslag gevonden. De Commissie heeft het volste begrip voor de zorgen van het Parlement, dat met zijn amendementen vooral een optimale bescherming beoogt van de deelnemers aan klinische proeven die niet in staat zijn toestemming hiervoor te verlenen, te weten kinderen en handelingsonbekwame meerderjarigen.
Daar de bevolking aangepaste geneesmiddelen absoluut nodig heeft, moet men voorzien in de mogelijkheid van klinische proeven onder volledige bescherming van de deelnemers. Dankzij diepgaande werkzaamheden en een perfecte samenwerking tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie kon een compromis tot stand worden gebracht waarin rekening wordt gehouden met alle aan de orde zijnde aspecten en vaak uiteenlopende standpunten zijn ondergebracht.
De Commissie aanvaardt alle amendementen van het compromis. Deze beantwoorden aan de door de Commissie beoogde doelstellingen, te weten bescherming van de volksgezondheid, bescherming van de deelnemers aan klinische proeven, vergemakkelijking van klinische proeven in de Europese Unie, en een op wereldschaal concurrentiekrachtige farmaceutische industrie.
Tot slot kan de Commissie de amendementen van het compromis 28 tot en met 43 overnemen. Zij stemt ook in met de amendementen 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 16, 19, 21, 23 en 24. De Commissie stemt in principe eveneens in met de amendementen 5, 11, 15, 17, 25, 26 en 27. De amendementen 4, 18, 20 en 22 moet zij echter van de hand wijzen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat de Commissie zegt dat ze amendement 25 in principe kan overnemen. Ik zou echter graag van de Raad willen horen of hij daarmee ook instemt, zou dat kunnen?

De Voorzitter
De Raad is duidelijk niet van plan u een antwoord te geven, mevrouw, maar misschien kunt u hierover nog voor morgen 12.30 uur contact opnemen met de vertegenwoordiger van de Raad. Morgen wordt hier immers over gestemd.

Programma's op het gebied van de volksgezondheid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0377/2000) van de heer Trakatellis, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad houdende verlenging van bepaalde bij Besluiten nr. 645/96/EG, nr. 646/96/EG, nr. 647/96/EG, nr.102/97/EG, nr. 1400/97/EG en nr. 1296/1999/EG vastgestelde communautaire actieprogramma' s op het gebied van de volksgezondheid en tot wijziging van deze besluiten (COM(2000) 448 - C5-0400/2000 - 2000/0192(COD)).

Malliori
Mevrouw de Voorzitter, ik moet duidelijk maken dat ik zeer ontevreden ben over het feit dat de Commissie dit voorstel tot verlenging van de zes actieprogramma' s op het gebied van de volksgezondheid zo laat aan het Parlement heeft voorgelegd. Daar is werkelijk geen enkele rechtvaardiging voor.
Het gaat hierbij om de programma' s voor kankerbestrijding, AIDS-preventie, preventie van drugsverslaving en bevordering van de gezondheid. Als deze programma' s worden onderbroken, moeten de werkzaamheden van de inmiddels opgerichte netwerken en talloze projecten worden stopgezet. De medebeslissingsprocedure voor de inwerkingtreding van het nieuwe volksgezondheidsprogramma 2001-2006 zal zeker niet op 12 december 2000 zijn afgerond. Dat is echter de datum waarop vier van de zes programma' s verstrijken. Daarom is het absoluut noodzakelijk deze programma' s te verlengen met in eerste instantie een jaar, en eventueel een tweede jaar als intussen het nieuwe actieprogramma nog niet van kracht is geworden.
Ik ga derhalve akkoord met het voorstel van de rapporteur tot bespoediging van de procedure. Laten wij met een akkoord tussen de Raad en de Commissie over de noodzakelijke begrotingsmiddelen zien te voorkomen dat twee lezingen noodzakelijk zijn. Ik hoop dat wij in de toekomst niet nogmaals geconfronteerd zullen worden met een dergelijke vertraging, zeer zeker wanneer het om dermate belangrijke sectoren als de volksgezondheid gaat.

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, allereerst moet ik duidelijk maken dat de programma' s waarvoor verlenging wordt gevraagd - daarbij gaat het om vier programma' s voor een tweejarige opleiding en twee programma' s voor een eenjarige opleiding - rechtstreeks verband houden met het nieuwe gezondheidsprogramma dat momenteel in de milieucommissie wordt behandeld.
Helaas is dit nieuwe programma voor de periode 2001-2006 nog niet klaar en naar het zich laat aanzien zal het nog wel even duren voordat het in werking kan treden. Daarom was het logisch te vragen om verlenging van de vorige programma' s. Deze betreffen kankerbestrijding, AIDS, door vervuiling veroorzaakte ziekten en toezicht op besmettelijke ziekten. Dit zijn dus algemeen gesproken zeer belangrijke programma' s voor de volksgezondheid. Verlenging daarvan is noodzakelijk om te voorkomen dat er plotseling een gat ontstaat in de tenuitvoerlegging van programma' s voor volksgezondheid. Wij mogen ook niet vergeten dat het hiermee verkregen acquis communautaire opgenomen zal worden in het nieuwe programma dat momenteel op stapel staat, en daarom is verlenging volkomen gerechtvaardigd.
Er is nu een akkoord bereikt met de Raad, de Commissie en natuurlijk de milieucommissie van het Parlement. Dankzij dit akkoord kunnen wij een tweede lezing vermijden en deze programma' s zonder enige onderbreking voortzetten. Wij hebben afgesproken om, zoals de Commissie heeft gevraagd, de vier programma' s met twee jaar te verlengen, waarbij de daarvoor noodzakelijke kredieten echter per jaar worden toegewezen. Als dan intussen het nieuwe gezondheidsprogramma wordt aangenomen en van kracht wordt, zal verlenging met een tweede jaar niet meer nodig zijn, evenmin als de daarvoor bestemde kredieten. Als het nieuwe programma na een jaar echter nog steeds niet van start mocht zijn gegaan - hetgeen ik betwijfel - en heel de verlenging nodig is, kunnen wij het geld voor het tweede jaar gebruiken. Er is dus overeenstemming bereikt, niet alleen over de verlenging met één jaar van de twee programma' s die in december 2001 aflopen, maar ook over het bedrag. Het bedrag verandert niet; het is zelfs licht verminderd ten opzichte van hetgeen de Commissie aanvankelijk had gevraagd.
Mijns inziens hebben wij snel en uitstekend samengewerkt. Ik meen zelfs te mogen beweren dat wij een nieuwe werkmethode hebben ingevoerd voor de vraagstukken die onder de medebeslissing vallen. In plaats van af te wachten tot na lange tijd bemiddeld kan worden, hebben wij in feite van meet af aan bemiddeld. Ik wil de Europese Commissie, de Raad en de commissies van het Parlement deze methode graag aanbevelen. Het is veel beter van meet af aan het terrein te effenen en zover mogelijk proberen te komen. Zelfs indien alsnog een tweede lezing nodig mocht blijken te zijn, is men dan al ver genoeg om snel besluiten te kunnen nemen.
Ik wil niet nalaten mijn collega' s en de collega' s van de andere partijen van harte te bedanken. Met name dank ik echter mijn collega' s van de milieucommissie voor de opmerkelijke eendracht en de snelle vorderingen. Aldus hebben wij kunnen voorkomen dat er een leemte ontstond in de volksgezondheidsvraagstukken.
Ik hoop van ganser harte dat wij net zo snel opschieten met het nieuwe gezondheidsprogramma en dezelfde methode toepassen. Door snel te werken kunnen wij aantonen dat de Europese integratie, waar wij zo vaak de mond van vol hebben, niet iets abstracts is en niet enkel vraagstukken van buitenlands beleid en defensie betreft. Integratie betekent een hele reeks van convergenties. Kunt u zich een geïntegreerde Europese Unie voorstellen zonder convergentie op het gebied van bijvoorbeeld volksgezondheid en onderwijs? Mijns inziens boeken wij ook hier geleidelijk aan vooruitgang. Wij weten weliswaar dat volksgezondheid een bevoegdheid is van de lidstaten, maar de Verdragen leggen ook de Europese Commissie een grote verantwoordelijkheid in de schoot voor de gezondheid van de Europese burger. Terecht blijven wij hier dan ook voor ijveren, en met deze programma' s wordt een aanzet tot convergentie gegeven. De Europese burgers zullen veel baat hebben bij acties op het gebied van de volksgezondheid en daarom is convergentie hier een goede zaak.

Rod
Mevrouw de Voorzitter, ik val met de deur in huis: wij stemmen voor het verslag-Trakatellis. Wij moeten echter wel vaststellen dat er iets niet goed functioneert in de Europese Unie. Wij moeten nu hals over kop een brug slaan tussen twee programma' s, alsof het een verrassing is dat de programma' s die in 2000 zouden verstrijken, ook inderdaad verstrijken.
Mijns inziens kunnen wij - zoals de heer Trakatellis reeds zei - niet spelen met de gezondheid van de patiënten die op onze hulp wachten. Wij kunnen evenmin spelen met de niet-gouvernementele organisaties die het geld van de Gemeenschap nodig hebben om het gezondheidsbeleid ter plekke in praktijk te kunnen brengen.
Het is, meer algemeen gesproken, hoog tijd dat de lidstaten afspreken de Europese Unie meer armslag te geven op dit terecht supranationaal gebied en een navenante begroting ter beschikking te stellen. Ziekten kennen immers geen grenzen. Met name mag men echter in een kaderprogramma de specifieke acties niet veronachtzamen, onder het voorwendsel dat een nieuw zwaartepunt moet worden vastgesteld. Zelfs indien bijvoorbeeld de bestrijding van AIDS niet meer "in" is, moet deze een prioriteit blijven. Deze dramatische ziekte is nog lang de wereld niet uit, zeer zeker niet in de toekomstige kandidaat-landen.
Tot slot wil ik zeggen dat met een toekomstige Europese strategie gestreefd moet worden naar integratie van de gezondheidskwesties in alle andere communautaire beleidsvormen, opdat een eind kan worden gemaakt aan het huidige gebrek aan coherentie: men trekt enerzijds 50 miljoen uit voor kankerbestrijding en verleent anderzijds voor een miljard subsidie aan de tabakindustrie.

Marset Campos
Mevrouw de Voorzitter, onze fractie steunt het uitstekende verslag van de heer Trakatellis en het werk van de milieucommissie. Wij menen, zoals de heer Trakatellis terecht heeft opgemerkt, dat er een gebrek is aan prognoses om de lopende programma's verder te kunnen uitvoeren.
Wanneer overal Europese burgers last hebben van aandoeningen met gemeenschappelijke oorzaken - voeding, werk en andere zaken - is het logisch dat het belang van gemeenschappelijke Europese programma's voor bestrijding en preventie van dergelijke problemen en voor kennisvergaring en gezamenlijke actie steeds groter wordt. Daarom is het te hopen dat er voor dergelijke programma's meer geld wordt uitgetrokken.
Juist op dit vlak is volgens ons het gebrek aan oriëntatie van de kant van de Europese Unie, de Raad en de Commissie voelbaar. Van hun bezuinigingen op de begroting - omdat zij het plafond dat de huidige regels toestaan, 1,27%, niet wensen te verhogen - ondervinden acties als deze de gevolgen. Tegelijkertijd wordt daarom de coördinatie tussen de verschillende lidstaten in dit verband steeds belangrijker.
Ook hebben wij waardering voor de opmerking in het verslag van de heer Trakatellis dat de balans tussen de lopende programma's en acties moet worden herschikt. Bovendien moeten wij rekening houden met het feit dat zowel preventie als promotie en toezicht steeds belangrijker worden. Daarom moet er ook meer belang aan worden toegekend en zou er ook meer geld voor uitgetrokken moeten worden.
Tot slot zijn wij van mening dat wij in de toekomst herhaling moeten zien te voorkomen van situaties waarin de Commissie niet soepel genoeg kan optreden om tijdig een begin te maken met de vernieuwing van het beleid. Dat gebrek aan soepelheid vind ik een zorgwekkende zaak. Veel organisaties die bij dit beleid betrokken zijn, hebben al aan de alarmbel getrokken en het probleem zou dan ook eindelijk een oplossing moeten krijgen.

Fitzsimons
Mevrouw de Voorzitter, de verlenging van de communautaire gezondheidsprogramma's tot 31 december 2002 kan zeker rekenen op mijn steun. De verlenging van bepaalde volksgezondheidsprogramma's tot het einde van 2002 zal 80 miljoen euro gaan kosten. Dat betekent dat er communautaire actie kan worden ondernomen op het gebied van de gezondheidsbevordering, -voorlichting, -opvoeding en -opleiding, het actieplan voor kankerbestrijding, het communautair actieplan in verband met de preventie van aids en bepaalde andere besmettelijke ziekten, en de preventie van drugsverslaving.
Ik ben van mening dat de Europese instellingen, met name de Europese Commissie en het Europees Parlement, meer armslag moeten krijgen om de gezondheidsprogramma's binnen de Europese Unie te bevorderen. Door het communautair actieplan in verband met de preventie van aids is het aantal mensen binnen de Europese Unie dat deze afschuwelijke ziekte oploopt zeker al aanzienlijk verminderd. Ook zal ik mij sterk maken voor meer geld voor het kankeronderzoek in de Unie. Het is absoluut noodzakelijk dat hier meer geld voor wordt uitgetrokken, zodat we eindelijk kunnen ontdekken waardoor kanker wordt veroorzaakt en kankerpatiënten kunnen genezen.
De actieplannen in verband met de preventie van drugsverslaving moeten niet alleen gericht zijn op de brandhaarden, maar ook op allerlei andere gebieden binnen de Europese Unie. Volgens internationale organisaties zoals Europol komen in feite steeds meer drugs de Unie binnen. De strijd die een einde moet maken aan de internationale drugshandel en aan de import van drugs naar de Unie zal dan ook de komende jaren nog volop gestreden moeten worden. De Ierse overheid kent een zeer geslaagd programma, ''The Young People Facilities and Services Fund'', waarmee faciliteiten en diensten voor jongeren in achterstandsgebieden worden opgezet. Het programma richt zich op gebieden met een aanzienlijke drugsproblematiek of waar een dergelijke problematiek dreigt te ontstaan. Dit is een terrein dat kan worden meegenomen in de context van het nieuwe communautaire gezondheidsprogramma dat binnenkort zal gaan lopen.
Ik ben vol lof over de rapporteur en het verslag.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, naar aanleiding van het verslag-Trakatellis betreffende de verlenging van de bestaande Europese volksgezondheidsprogramma' s wil ik mijn zorg uitspreken over de richting waarin het Europese beleid op het gebied van de volksgezondheid zich ontwikkelt.
De uitgangspunten voor Europees volksgezondheidsbeleid kunnen we lezen in artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam: "het optreden van de Gemeenschap een aanvulling vormt op nationaal beleid. (...) Dit optreden omvat de bestrijding van grote bedreigingen van de gezondheid." Daarnaast wil ik wijzen op het subsidiariteitsbeginsel, wat inhoudt dat niet-grensoverschrijdende taken door de lidstaten gedaan dienen te worden. Mijns inziens is er de laatste tijd echter sprake van profilering van volksgezondheid als relevant integraal thema voor Europa, terwijl deze ontwikkeling strijdig is met het Verdrag.
Europees volksgezondheidsbeleid wordt pas relevant als er sprake is van een grensoverschrijdend karakter of als lidstaten een bepaalde taak niet alleen kunnen uitvoeren. Voorbeelden hiervan zijn wetgeving inzake het grensoverschrijdend verkeer van organen, weefsels en bloed van menselijke oorsprong en het programma voor weesgeneesmiddelen. Aangezien bij genoemde voorbeelden de lidstaten elkaar nodig hebben, ben ik in die gevallen voor een gezamenlijke Europese aanpak. Bij de bestrijding van problemen, zoals kanker, AIDS en drugsverslaving is een dergelijke aanpak niet nodig. De meerwaarde ten opzichte van de inspanningen van lidstaten is niet bijzonder groot. Zeker wat betreft informatievoorziening en voorlichting is het niveau van de lidstaten te verkiezen boven het Europese niveau.
De Europese Unie zou voor gezondheidsbevordering meer kunnen doen voor de toetredingslanden, waar zelfs de basisgezondheidszorg gebrekkig is. Daarnaast kunnen relatief eenvoudige ziekten wegens gebrek aan geld en andere middelen niet behandeld worden.
Daarnaast ben ik verontrust over het feit dat in binnenkort te behandelen nieuwe voorstellen de verschillende gezondheidszorgstelsels van de Europese Unie aan de orde komen. Mogelijk worden hiermee nationale stelsels ter discussie gesteld of in de toekomst zelfs aangetast, wat ik een ongewenste ontwikkeling vind.
Samenvattend, mevrouw de Voorzitter, moet ik zeggen dat de ontwikkelingen in de sector volksgezondheid in de Europese Unie mij te ver gaan. Volksgezondheid is nationaal beleid en dat moet het blijven. Ik ben daarom niet voor volksgezondheidsprogramma' s die als opstapje gebruikt kunnen worden om nationaal beleid aan te tasten, terwijl de nu voorliggende programma' s nauwelijks meerwaarde hebben boven de inspanningen van de lidstaten.

Byrne
Ik wil het Parlement, met name de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, en vooral de rapporteur, de heer Trakatellis, hartelijk danken voor hun geweldige inspanningen om dit voorstel in één lezing en in recordtijd aangenomen te krijgen. Het is een voorbeeld dat laat zien hoeveel er bereikt kan worden wanneer alle instellingen goed met elkaar samenwerken.
De tekst die vandaag wordt goedgekeurd over de verlenging van zes volksgezondheidsprogramma's is een afspiegeling van wat informeel tussen de instellingen overeengekomen is. De Commissie kan zich dan ook vinden in alle amendementen die de heer Trakatellis naar voren heeft gebracht. Ik heb begrepen dat de Raad ook in beginsel blijkt heeft gegeven van zijn goedkeuring.
De verlenging is om twee redenen belangrijk. Allereerst kunnen daardoor een aantal belangrijke volksgezondheidsactiviteiten voortgezet worden en kunnen de bijbehorende doelstellingen worden gerealiseerd. Ten tweede biedt ze ons de nodige adempauze waarin we de discussies over onze voorstellen voor het nieuwe volksgezondheidsprogramma kunnen vervolgen.
Op één punt wil ik u geruststellen. Het werk dat in de verlengde programma's, en eigenlijk in alle huidige gezondheidsprogramma's, dient te worden uitgevoerd, zal gericht zijn op de voorbereiding van een aantal kernactiviteiten die in het kader van het nieuwe programma zullen plaatsvinden. Binnen het kader van de individuele programmabesluiten zullen de bijbehorende werkprogramma's aan deze behoeften worden aangepast. Ik hoop dat de tekst die nu voor u ligt, na stemming door het Parlement, op 14 december door de Gezondheidsraad zal worden aangenomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 11.30 uur plaats.

Status van het slachtoffer in de strafprocedure
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0355/2000) van mevrouw Cerdeira Morterero, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van de Portugese Republiek voor een kaderbesluit inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure (9650/2000 - C5-0392/00 - 2000/0813 (CNS)).

Cerdeira Morterero
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik het Portugees voorzitterschap gelukwensen met zijn initiatief, dat in mijn ogen vervolgens op uiterst correcte wijze is voortgezet door het Frans voorzitterschap.
Dames en heren, zoals u weet leven wij in een maatschappij waar het grensoverschrijdend verkeer voortdurend toeneemt. Dat verkeer heeft een waarlijk reusachtige omvang aangenomen, die in andere tijden ondenkbaar zou zijn geweest. Als voorbeeld volstaat het erop te wijzen dat in het jaar 1997 in de Europese Unie meer dan 200 miljoen personen de grens van het land waar zij wonen overschreden hebben om zich naar een andere lidstaat te begeven.
De Europese Unie en de realisering van de interne markt betekenen dat er een ruimte zonder binnengrenzen wordt gecreëerd waar het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal krachtens artikel 14 van het Verdrag van de Europese Gemeenschap gegarandeerd moet zijn.
Al deze factoren hebben ervoor gezorgd dat het vanzelfsprekend is dat dagelijks miljoenen personen de grenzen van het land waar zij wonen overschrijden om naar een andere lidstaat te reizen of daar te gaan wonen of werken. Die factoren hebben afzonderlijk hun werk gedaan, maar hebben samen ook een multiplicatoreffect gehad. Economisch en politiek gezien zal deze situatie op middellange en lange termijn zeer veel positieve gevolgen hebben. Voor de reizende burgers zijn er echter ook negatieve implicaties aan verbonden. Eén daarvan is het risico het slachtoffer te worden van een misdrijf in de lidstaat waar men woont of in een andere lidstaat. Die misdrijven kunnen variëren van beroving tot, in sommige gevallen, daden van terrorisme. Deze wrede en onmenselijke plaag treft nog steeds bepaalde lidstaten van de Europese Unie.
Onbegrijpelijk genoeg is de Europese Unie echter tot nu toe niet in staat geweest adequate formules te ontwikkelen om eensgezind die plaag te bestrijden. Ze kent geen nationale grenzen, omdat de lidstaten nog steeds opgesloten zijn binnen de vijftien nationale grenzen van hun rechtsstelsels. In de Europese Unie doet zich op dit moment de paradox voor dat de binnengrenzen voor het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal worden opgeheven terwijl de vijftien grenzen op politieel en strafrechtelijk vlak blijven voortbestaan. Tegelijkertijd werpen de lidstaten moeilijkheden op bij het elimineren van die grenzen.
Deze situatie heeft onverantwoorde consequenties voor de Europese burgers die zich vrij over het grondgebied van de Europese Unie bewegen. Wanneer zich de ongelukkige omstandigheid voordoet dat een burger het slachtoffer wordt van een misdrijf in een andere lidstaat dan waar hij zijn vaste woonplaats heeft, dan is dat voor hem een zeer nare belevenis. Hij is dan weerloos vanwege het onvermogen van de lidstaten een echte Europese rechtsruimte te creëren. Dit is een onaanvaardbare situatie
Daarom moet elk slachtoffer van een misdrijf, wat zijn vaste woonplaats of nationaliteit ook is, de garantie hebben dat zijn rechten worden gerespecteerd. Hij moet er zeker van kunnen zijn gelijk behandeld en snel en metterdaad schadeloos gesteld te worden; hij heeft daar als elk mens doodgewoon recht op. Die behandeling moet hij krijgen om het even in welke lidstaat hij het slachtoffer wordt van een misdrijf. Derhalve kan men er niet aan ontkomen de slachtoffers van misdrijven een echte gemeenschappelijke status te verlenen voor alle lidstaten. Het garanderen van een gemeenschappelijke minimumschadeloosstelling in alle lidstaten is een hoofddoel van dit initiatief.
Ik geloof dat eveneens benadrukt moet worden dat de Europese strafrechtwetgeving altijd aandacht heeft besteed aan en geïnvesteerd in de misdadiger, zowel op het vlak van misdaadpreventie als op het gebied van programma's en maatregelen voor de herintegratie en de reclassering van de misdadiger.
Dit is het eerste initiatief dat speciaal aandacht besteedt aan het slachtoffer: het slachtoffer staat centraal. Dit is een vernieuwend en in zekere zin een revolutionair initiatief voor de omgang met slachtoffers. Het is ongetwijfeld een nieuw onderdeel van het Europees rechtsstelsel, waarin voor het eerst een eigen juridische status van het slachtoffer erkend wordt die niet, zoals tot nu het geval was, is afgeleid van het misdrijf.
Vaak is een burger het slachtoffer van een misdrijf in een ander lidstaat dan waar hij zijn vaste woonplaats heeft. In zo' n geval worden de problemen en beproevingen door een optelsom van negatieve omstandigheden groter en gecompliceerder. Het zijn de gebruikelijke en steeds weer terugkerende negatieve omstandigheden bij de bejegening van het slachtoffer: gebrek aan communicatie door onbekendheid met de taal, gebrek aan informatie, het aan zijn lot overgelaten worden, gebrek aan bescherming bij een aantal zaken waaraan elke lidstaat in zijn eigen rechtsstelsel vasthoudt. Mede om een adequaat antwoord te geven op de noden van deze slachtoffers is er daarom op internationaal niveau in de loop der jaren regelgeving gemaakt voor de verdediging van de rechten en belangen van de slachtoffers.
Op dit moment wil ik slechts twee aspecten van dit initiatief op internationaal vlak belichten. Ten eerste noem ik het Europees Verdrag nr. 116 van de Raad van Europa inzake de schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven van 24 november 1983. Hoewel het een belangrijk verdrag is en een verplicht referentiepunt in Europa, was het op 18 september 2000 door de volgende lidstaten van de Europese Unie nog niet geratificeerd: Oostenrijk, België, Griekenland, Ierland, Italië, Portugal en Spanje.
Een ander internationaal initiatief is de Verklaring van de Verenigde Naties inzake de grondrechten op rechtsgebied voor slachtoffers van misdrijven en machtsmisbruik, die de Algemene Vergadering met haar resolutie 40/34 van 29 november 1985 heeft goedgekeurd.
Dames en heren, op grond van het voorgaande en gevolg gevend aan de mandaten in het vierde streepje van artikel 2 van het Verdrag van de Europese Unie - waarin het doel wordt geformuleerd de Unie te handhaven en te ontwikkelen als een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid met gegarandeerd vrij verkeer van personen - moeten wij zien te bereiken dat die ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid echte toegang tot de rechter verzekert, zodat de burgers overal in de Unie een adequate vorm van rechtsbescherming genieten.
Om die reden zal het Europa van de burgers geen zin hebben, als wij van tevoren niet onder meer de nodige maatregelen treffen die rekening houden met de rechten van slachtoffers van misdrijven en die rechten versterken. Daarbij moet de aanpak aan de ene kant globaal zijn en alle rechten en belangen van de slachtoffers omvatten en aan de andere kant vanuit communautair oogpunt leiden tot de onderlinge aanpassing van de wetgeving van de vijftien lidstaten. Iedereen, met inbegrip van de onderdanen van derde landen die het slachtoffer zijn geworden van een misdrijf in een lidstaat van de Europese Unie, moet gelijk behandeld worden.
De Europese Unie kan niet aanvaarden dat personen een verschillende behandeling krijgen al naar gelang hun nationaliteit of de lidstaat waar zij het slachtoffer zijn geworden van een misdrijf. Er bestaat geen twijfel over dat die vorm van discriminatie volstrekt onaanvaardbaar is.
Ter afsluiting wil ik opmerken dat dit intiatief een belangrijke stap vooruit is bij de opbouw van een Europese strafrechtelijke ruimte, hoewel die ruimte nog onvolledig en beperkt zal zijn. Het vormt een antwoord op de werkelijke behoeften van zeer vele Europese burgers, die als slachtoffer van een misdrijf buiten de lidstaat waar zij hun gebruikelijke woonplaats hebben tot nu toe vrijwel geen enkele bescherming hebben genoten.
Als positieve elementen van dit initiatief wil ik de definitie van het begrip slachtoffer en de goedkeuring van maatregelen benadrukken die inherent zijn aan de aandacht die de slachtoffers wereldwijd moet worden gegeven.
Vanwege al deze redenen zijn de meeste amendementen in dit verslag geformuleerd met als doel de rechten van het slachtoffer van een misdrijf te erkennen en te respecteren en rekening te houden met zijn belangen en specifieke omstandigheden. Kortom, het slachtoffer van een misdrijf moet de garantie hebben dat hij minimaal gelijk wordt behandeld, zijn waardigheid kan behouden, recht heeft op het verschaffen en ontvangen van informatie, toegang heeft tot de rechter en in aanmerking komt voor onmiddellijke, volledige en daadwerkelijke vergoeding van de geleden schade.

Lehne
rapporteur voor advies namens de Commissie juridische zaken en interne markt. (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de medeadviserende Commissie juridische zaken en interne markt hebben twee kwesties een doorslaggevende rol gespeeld bij de behandeling van dit voorstel. De eerste vraag was of er eigenlijk wel een rechtsgrondslag voor bestond. Als rapporteur was ik de mening toegedaan dat het initiatief weliswaar heel lovenswaardig was, maar dat er in de Europese Unie en voor de relaties tussen de Unie en de lidstaten helaas nu eenmaal tamelijk duidelijke regels bestaan over de verdeling van de bevoegdheden. Als rapporteur vind ik dat de strafprocedure en de manier waarop de strafrechtelijke vervolging plaatsvindt volgens het Verdrag niet onder de bevoegdheid van de Unie vallen, maar door de lidstaten moeten worden geregeld.
Helaas heeft onze commissie in dit concrete geval zich niet in mijn voorstel kunnen vinden, maar als rapporteur blijf ik bij mijn mening.
Het tweede belangrijke aspect was de kwestie van het opnemen van een verhoor op video. U kunt zich vast nog wel het debat over het Di Pietro-verslag herinneren, dat we al wat langer geleden hebben gevoerd. Dit onderwerp was toen al hoogst omstreden. De juridische commissie was met de rapporteur van mening dat een dergelijke video-opname in een rechtsstaat geen toelaatbaar instrument mag zijn. Daarom hebben we de alinea hierover uit de tekst geschrapt. Ik vraag u om bij de verdere behandeling hiermee rekening te houden.
Afgezien daarvan ben ik heel tevreden met dit voorstel. Het zou echter beter zijn geweest om het te laten behandelen waar het thuis hoort, namelijk bij de nationale wetgever, die hierover heel goed zou kunnen beslissen. We hoeven niet alles op Europees niveau te regelen. Als dat de bedoeling was geweest zou in het Verdrag staan dat de Unie een universele bevoegdheid heeft. Dat staat er echter niet in. Daarom moeten we nog eens goed nadenken of het verstandig is om voor dit initiatief te stemmen.

Smet
Voorzitter, ik denk dat het van zeer groot belang is dat er inderdaad een aantal minimale rechten voor slachtoffers al over de landsgrenzen heen gewaarborgd worden. Dat is hetgeen dit verslag voorstaat.
Wij gaven namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen een advies aan de commissie ten principale. Voor ons was heel belangrijk dat de specifieke situatie van vrouwen, maar ook van andere kwetsbare slachtoffers in het verslag zijn weerslag vond. Als ik zeg andere kwetsbare slachtoffers, dan denk ik bijvoorbeeld ook aan minderjarigen en kinderen, maar het hoeft niet beperkt te blijven tot dat. Er zijn ook in onze samenleving andere groepen die zeer kwetsbaar zijn als het aankomt op geweld. Ik denk aan andersseksuelen. Ik denk aan migranten, enzovoort, die dan toch een heel kwetsbaar slachtoffer zijn. Wat hebben wij gevraagd voor deze groep van mensen.
Ten eerste, wij hebben gezegd dat de mensen die zeer kwetsbaar zijn absoluut respect moeten krijgen. Ik denk bijvoorbeeld aan de specifieke situatie van vrouwen en kinderen die slachtoffer zijn van seksueel geweld of van fysiek geweld binnen het huishouden. Het is voor hen van groot belang dat als er een proces gevoerd wordt dit inderdaad met gesloten deuren zou kunnen gevoerd worden zodanig dat er zo min mogelijk publiciteit gegeven wordt aan die slachtoffers die meestal zelf beschaamd zijn over het feit dat zij slachtoffer zijn. Want zo ver gaat het natuurlijk in onze samenleving. Ik denk bijvoorbeeld dat het voor geslagen vrouwen van groot belang is overal informatie te kunnen krijgen over waar zij naar toe kunnen gaan, waar zij passende huisvesting kunnen vinden en waar zij op een geheim adres kunnen terechtkomen.
Het is ook van groot belang dat de politie en de magistratuur een speciale opleiding krijgen. Ik ben in mijn eigen land heel sterk bezig geweest met deze problematiek toen ik in de regering zat. Ik heb gemerkt hoe weinig voorbereid en opgeleid men is vanuit deze twee instanties, zowel de politie als de magistratuur, om mensen die bijvoorbeeld slachtoffer zijn van seksueel geweld op een respectvolle manier op te vangen, om hen te ondervragen, om een apart lokaal voor hen te voorzien, bijvoorbeeld voor verkrachte vrouwen die onderzocht moeten worden. Om hen niet te ondervragen in een lokaal waar iedereen passeert.
Het is absoluut van groot belang dat ten opzichte van deze groep van mensen, deze specifieke slachtoffers, inderdaad een aantal zaken voorzien worden. Het is gebeurd in het verslag. Ik ben er heel dankbaar voor dat de Commissie de amendementen van de Commissie rechten van de vrouw heeft overgenomen en wij zullen dan ook het verslag steunen.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het verslag dat wij vandaag behandelen vloeit voort uit een Portugees initiatief en maakt deel uit van een pakket maatregelen om een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren en zo een concreet antwoord te geven op de dagelijkse zorgen van de Europese burgers. Bij het aanpakken van justitiële problemen besteden wij vaak te veel tijd aan de strafrechtelijke aspecten: het gevangeniswezen, degenen die de misdaad bestrijden, de wetboeken van rechtsvordering en zelfs de eisen van degenen die bij de rechterlijke macht werken. Misschien hebben wij te weinig tijd besteed aan de slachtoffers, die vaak de onderliggende partij zijn in deze wereld.
Dit initiatief richt zich op een drietal essentiële aspecten: het recht van het slachtoffer op informatie, de toegang tot de rechter en het recht op schadeloosstelling. Inderdaad beoogt dit ontwerpkaderbesluit op de allereerste plaats de bescherming en het eerbiedigen van de rechten van de slachtoffers in het proces te bevorderen. Dat geldt met name voor het vereenvoudigen van de toegang tot de rechter en de rechtbanken, het recht op juridische informatie en het bevorderen en beschermen van het recht op schadeloosstelling. Een rechtsinstrument dat de onderlinge aanpassing van de nationale wetgeving voor de status van het slachtoffer mogelijk maakt, is essentieel. Er zijn verschillende elementen die zeker voor verbetering of zelfs correctie in aanmerking komen, maar het is evenwel belangrijk dat wij voor dit tamelijk evenwichtige kaderbesluit stemmen. Wij kunnen inderdaad niet serieus spreken van het Europa van de burgers, als wij niet rekening houden met de rechten van de slachtoffers. Daarbij moet er speciale aandacht worden gegeven, zoals mevrouw Smet al heeft gezegd, aan bepaalde categorieën, zoals minderjarigen, buitenlanders, slachtoffers van seksuele misdrijven en slachtoffers van terroristische acties. Tegelijkertijd moet er speciale scholing komen voor degenen die in direct contact komen met de slachtoffers. Ook moeten de nodige maatregelen gegarandeerd zijn, zodat de slachtoffers economisch gezien de draad van hun normale leven kunnen oppakken. Tevens moeten zij, indien nodig, in aanmerking komen voor rechtshulp en psychologische, medische en maatschappelijke hulp.
Tot slot zou ik de rapporteur, mevrouw Cerdeira Morterero, willen gelukwensen met het verrichte werk en met de verbeteringen die zij bij de behandeling in de commissie openbare vrijheden in het voorstel heeft aangebracht. Ik verheug mij ook over de verbeteringen in de adviezen van mevrouw Smet en de heer Lehne. Ik wil de nadruk leggen op het teamwerk dat mogelijk was in de commissie openbare vrijheden; ik ben daar dankbaar voor. Ik zou wensen dat een soortgelijke consensus in de plenaire vergadering mogelijk was. De enkele amendementen die wij hebben ingediend, betreffen vooral de juridische nauwkeurigheid en onze opvatting dat de diensten voor slachtofferhulp niet uitsluitend of bij voorkeur openbaar moeten zijn. Bij diensten die streven naar een menselijke benadering is veelal de beste ervaring opgedaan met particuliere hulpinstellingen en andere non-gouvernementele organisaties. Over het geheel genomen verwelkomt de EVP het verslag van mevrouw Cerdeira Morterero, dat wij al in de commissie hebben goedgekeurd.

Paciotti
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het belang van het Portugees wetgevingsinitiatief onderstrepen. Het wordt behandeld in het verslag van mevrouw Cerdeira, waar het Parlement nu over debatteert, en is om verschillende redenen een belangrijk initiatief. Op de allereerste plaats omdat er een stap vooruit wordt gezet in de richting van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid die in Tampere is overeengekomen. Het is moeilijk dat doel te realiseren, omdat het op de vele nationale regelingen en het verzet van de lidstaten stuit.
Het is een belangrijke stemming, omdat er een leemte mee wordt opgevuld. Deze leemte berokkent de Europese burgers onaanvaardbare schade. Zij kunnen vrij rondreizen in de Unie, maar wanneer zij het slachtoffer worden van een misdrijf worden zij geconfronteerd met de barrières van de verschillende rechtsstelsels. In alle opzichten is de toegang tot die andere rechtsstelsels moeilijk; de burgers worden er verder door benadeeld, terwijl de misdadigers juist baat hebben bij die verschillen.
Tot slot is deze stemming belangrijk, omdat het Parlement de gelegenheid heeft het wetgevingsvoorstel aanzienlijk te verbeteren. Die verbeteringen worden aan de hand gedaan in het uitstekende verslag van mevrouw Cerdeira en gesteund door de commissie openbare vrijheden.
Volgens mij is het belangrijkste echter dat men eindelijk ook op het niveau van de Unie beseft dat de zienswijze op het overheidsingrijpen bij misdrijven moet worden herzien.
Uitgaande van het juiste principe dat eigenrichting voorkomen moet worden, heeft men zich tot nu toe beperkt tot het garanderen van het overheidsmonopolie op het straffen van de daders. Men is echter vergeten dat daarmee de taak van de overheid niet eindigt: overal ter wereld vragen slachtoffers om gerechtigheid. Wij weten allemaal waar de slachtoffers om vragen, ook al zijn de rechtsstelsels volledig verschillend. De burgers vragen om genoegdoening voor onrecht dat hun is aangedaan en dat anders ondraaglijk zou zijn. Het is de taak van de overheid de veiligheid van de burgers te garanderen. Wanneer diezelfde overheid zijn burgers niet heeft kunnen beschermen, moet zij de slachtoffers alle mogelijke hulp verzekeren. Daarmee toont zij tevens aan dat de collectiviteit zich schaart achter degenen die onrecht is aangedaan en het misdrijf en de misdadiger veroordeelt.
Met het aannemen van dit verslag geeft de Europese Unie een eerste antwoord op de tot nu verwaarloosde vraag naar gerechtigheid.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ik sta uitermate positief tegenover het Portugese initiatief en het uitmuntende verslag van mevrouw Cerdeira en ik wil haar bedanken voor de open benadering waarmee zij de partijen nader tot elkaar heeft proberen te brengen. De liberale fractie is van mening dat er een zeer goed verslag uit de in de commissie gevoerde discussie te voorschijn is gekomen en bij de stemming zullen we de amendementen van de commissie dan ook steunen. Wij geven geen steun aan verdere amendementen van de Europese Volkspartij of de Europese Sociaal-Democraten, met uitzondering van amendement 59. Wij vinden dat een beroep op lidstaten om het Europees Verdrag van 24 november 1983 inzake de compensatie van slachtoffers van geweldsmisdrijven te ondertekenen meer in de wetgevingsresolutie past dan in het verslag over het kaderbesluit.
Het is overduidelijk dat wij bij het verwezenlijken van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, waarin in Tampere werd voorzien, juridische ondersteuning bij grensoverschrijdende zaken nodig hebben. Uit mijn eigen kiesdistrict ken ik het geval van een vrachtwagenchauffeur die door zijn werkgever in Nederland werd gemaltraiteerd en die geen rechtszaak tegen hem kon aanspannen om zijn recht te halen. Amendement 4 is dan ook uiterst belangrijk. Wij weten ook dat we er van uit moeten kunnen gaan dat een slachtoffer van willekeurig welke nationaliteit op dezelfde manier behandeld wordt als een slachtoffer met de nationaliteit van het land waarin de overtreding plaatsvindt. Ik ken iemand in mijn kiesdistrict wiens auto in Brussel werd opengebroken en die moest ondervinden dat de Belgische politie er niets van wilde weten. Daarom zullen wij onze steun geven aan amendement 14. Wij moeten er zeker van kunnen zijn dat de rechten van de burger worden beschermd en dat de speciale behoeften van de minderheden worden erkend. Aan beide voorwaarden wordt onder andere in amendement 25 voldaan. In mijn eigen kiesdistrict is ooit een Zweedse familie aangevallen. De daad kwam voort uit vreemdelingenhaat; degenen die de aanval op hun geweten hadden dachten namelijk met Duitsers van doen te hebben. Ik zou wel eens willen weten of het voor hen in Groot-Brittannië net zo makkelijk was om hun recht te halen als het in hun eigen land geweest zou zijn. Op de een of andere manier heb ik daar zo mijn twijfels over.
Mijnheer de Voorzitter, de liberalen geven dan ook hun steun aan dit verslag. Wij zijn van mening dat het een belangrijke stap is op weg naar het scheppen van een Europese juridische ruimte, een stap waar miljoenen EU-burgers profijt van zullen hebben.

Sörensen
Voorzitter, eerst en vooral wil ik ook collega Cerdeira feliciteren met haar toespraak en haar verslag.
Slachtoffers mogen geen dubbel slachtoffer worden, eerst van de misdaad en vervolgens nog eens van het systeem. Het belangrijkste recht van het slachtoffer tijdens het verloop van de gerechtsprocedure is daarom het recht gehoord te worden tijdens de rechtszitting. Dit is eveneens van elementair belang. Dit wordt geciteerd in vele internationale documenten over slachtoffers van misdaden en het is essentieel dat het slachtoffer toegang krijgt tot zijn eigen rechtzaak.
Het is tevens in het belang van het slachtoffer dat de zaak snel berecht wordt aangezien een traag verloop kan leiden tot een tweede, nog groter slachtoffergevoel. Slachtoffers van seksuele delicten zouden ook niet langer verplicht moeten zijn om herhaaldelijk te getuigen. Ik denk dat in verband met kinderen die het slachtoffer zijn geweest van seksueel misbruik, video-opnames ook wel zeer nuttig zouden kunnen zijn. Daarom is een debat daaromtrent nog niet gesloten.
Het is uiterst belangrijk dat afhankelijk van de aard van de misdaad gespecialiseerde hulpverlening voorzien wordt zoals ook collega Smet heeft aangeduid. Belangrijk hierbij is dat een aantal vooroordelen ter zake worden afgebouwd, met name aan bepaalde misdaadvormen wordt afhankelijk van land tot land een ander gewicht toegekend. Bovendien wordt vastgesteld dat bij de aanmelding van het slachtoffer discriminerend opgetreden wordt. Lidstaten zouden verplicht moeten worden tot het oprichten van speciale politie-eenheden voor slachtoffers van misdaden.
Het is verder ook belangrijk dat er een rechtsgrondslag bestaat en een harmonisering van de maatregelen voor de bescherming van slachtoffers. De studie uitgevoerd door An Weghers in het kader van het Grotius-programma biedt hiervoor de nodige basisinformatie. De nuttige ervaring die omtrent bestaande maatregelen in bepaalde lidstaten voorhanden is, kan een belangrijke rol spelen bij het harmoniseren van een gemeenschappelijk maatregelenpakket.
Zo'n initiatief is ook een eerste stap om aan misdaadpreventie te doen. Maar gelet op het feit dat de georganiseerde grensoverschrijdende misdaad toeneemt zou het initiatief moeten leiden tot een gemeenschappelijk preventieprogramma op Europees en internationaal niveau.
In afwachting van een geharmoniseerd instrument voor grensoverschrijdende bescherming van slachtoffers zouden de lidstaten en de kandidaat-lidstaten in samenwerking met de NGO's de bescherming van slachtoffers moeten verbeteren en indien dit gerechtvaardigd is, nagaan onder welke voorwaarden het slachtoffer recht heeft op steun voor terugkeer naar zijn land van herkomst of op voorlopig verblijfsrecht, zoals België bijvoorbeeld een status toekent aan slachtoffers van mensenhandel.
De schadeloosstelling van het slachtoffer moet voorrang krijgen op de betaling van de boete en de gerechtskosten aan de staat. De lidstaten dienen erop toe te zien dat de bemiddelaars afkomstig zijn uit alle geledingen van de samenleving, mannen zowel als vrouwen, dat zij een gedegen inzicht hebben in de plaatselijke cultuur en gemeenschappen. Het is in dit kader tevens van belang dat de nabestaanden, de familie van het slachtoffer, op een discrete en professionele manier op de hoogte worden gebracht van de feiten indien zij dit wensen, ook op de nodige steun kunnen rekenen en dat zij niet alles moeten vernemen via de pers.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, het Portugees initiatief voor de rechtsbescherming van het slachtoffer tijdens het strafproces is zeer urgent en heeft onze steun. Ik wil de rapporteur met haar werk gelukwensen. Volgens mij heeft zij er goed aan gedaan een onaanvaardbare paradox duidelijk te maken. Aan de ene kant is er immers het Europa zonder grenzen met vrij verkeer van goederen en personen dat op weg is naar de Monetaire Unie - waarin de economieën en de financiële stelsels van de lidstaten samengaan - en aan de andere kant het Europa met vijftien zeer uiteenlopende strafrechtsstelsels. Aan de ene kant is er het potentieel van 350 miljoen mensen die uit naam van het verenigd Europa worden aangemoedigd te reizen en te werken in andere lidstaten, maar als zij het slachtoffer worden van een misdrijf, van onrecht, dan bestaat Europa niet meer. Het zo zeer bezongen Europees burgerschap verdwijnt als sneeuw voor de zon en de burger wordt rechteloos. Hij ziet zich geconfronteerd met een vreemde overheid, die hem vaak vijandig gezind is, geen informatie geeft, talloze problemen creëert en eventuele schade niet vergoedt. Hoe vaak worden wij, afgevaardigden, niet benaderd om vragen te stellen over dergelijke gevallen? En de Commissie geeft ons dan steeds weer het antwoord dat zij zich niet kan mengen in de nationale rechtstelsels, zelfs niet als er sprake is van apert onrecht.
Alleen al in de afgelopen maanden zijn mij twee gevallen voorgelegd. Het eerste geval betreft twee Italiaanse piloten van Alitalia, Alberto Nassetti en Pierpaolo Racchetti, die bij een testvlucht in Frankrijk onder nog niet opgehelderde omstandigheden om het leven zijn gekomen. Er zijn zes jaar verstreken en na talloze problemen en exorbitante advocatenkosten wachten de families nog steeds op gerechtigheid en op informatie over de oorzaak van dat dodelijk ongeluk en de mogelijke verantwoordelijken.
Het tweede geval betreft een Griekse student, Mikis Mantakas, die 25 jaar geleden in Rome vermoord is bij een terroristische aanslag van de Rode Brigades. De dader, Arturo Lojacono, werd geïdentificeerd en veroordeeld, maar vluchtte naar het buitenland. Italië heeft Frankrijk, waar Lojacono vrij burger is, herhaaldelijk om de uitlevering van deze meervoudige moordenaar gevraagd om hem eindelijk zijn straf in Italië te laten ondergaan. Welnu, wij wachten nog steeds op antwoord.
Samen met de euro is deze gemeenschappelijke status van het slachtoffer van een misdrijf dan ook welkom, zodat er een echte Europese rechtsruimte kan worden gecreëerd.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, wij verwelkomen de ontwikkeling die de positie van de slachtoffers zal versterken. Aanvankelijk waren de meesten erop tegen maar momenteel zijn we het overwegend met elkaar eens, wat ik een goede zaak vind. Ik juich het voorstel van Portugal toe om de positie van de slachtoffers ook in de strafprocedure te versterken, ook al respecteer ik in juridisch opzicht de standpunten die de heer Lehne zojuist naar voren heeft gebracht volledig.
Mensen die het slachtoffer zijn van een misdrijf terwijl ze gebruik maken van het vrije verkeer, mogen niet dubbel slachtoffer worden, in die zin dat ze slechter worden behandeld. Ongeacht welk type misdrijf het betreft. Het gaat om het versterken van de positie van de slachtoffers, maar dat is niet mogelijk zonder het eveneens te hebben over maatregelen voor misdaadpreventie. De beste manier om slachtoffers te helpen, is ervoor te zorgen dat er geen misdrijven gepleegd worden. De allerbeste manier om misdaad te voorkomen is vermoedelijk voorlichting. Maatregelen ter preventie van misdaad moeten echter ook gericht zijn op de bestrijding van de georganiseerde misdaad.
Slachtoffers moeten op de hoogte zijn van hun rechten en van de hulp die ze kunnen krijgen. De meeste lidstaten bieden de slachtoffers een vorm van eerste hulp. Soms hebben reizigers andere en misschien meer hulp nodig dan de plaatselijke bevolking. Dat kan psychische hulp zijn, taalkundige hulp of hulp op een reeks andere gebieden. Het kan voor een buitenlands slachtoffer moeilijk zijn om op afstand de juridische procedures te volgen. Het spreekt voor zich dat daar speciale maatregelen voor nodig zijn.
Het slachtoffer moet altijd op de eerste plaats komen. Voorkomen moet worden dat de dader op de eerste plaats komt te staan, en het is dan ook verontrustend dat in bepaalde lidstaten de tendens bestaat om rechtszaken te seponeren om een confrontatie tussen de dader en het slachtoffer te voorkomen. Een dergelijke ontwikkeling kan ik niet steunen. Misdaden moeten worden opgelost. Als dat niet gebeurt, is dat op de lange termijn een bedreiging voor het democratische systeem. Wie wil er deelnemen aan het democratisch proces, met name aan verkiezingen, als zijn probleem volledig opzij wordt gezet?
In mijn land stijgt het aantal gevallen van mishandeling, en slechts iets meer dan 20 % van die gevallen wordt opgelost. Dit percentage is te laag. Misdaden zijn geen ongelukken. Een straf betekent ook respect voor het slachtoffer. We kunnen niet afwijken van het basisprincipe dat een individu altijd verantwoordelijk is voor zijn eigen daden, noch op lidstaatniveau noch op EU-niveau. Het land moet de volledige verantwoordelijkheid op zich nemen voor zijn falen in de bescherming van het slachtoffer. Daarom ben ik blij dat de rapporteur dit verslag heeft uitgewerkt, en ik ondersteun het van harte. Ik wil haar bedanken voor haar bijdrage aan het vergroten van de eensgezindheid over de slachtoffers in de lidstaten.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, op een moment waarop de verwezenlijking van een Europese ruimte zonder interne grenzen al zover gevorderd is, is het belangrijk, zoals uw rapporteur heeft benadrukt, om niet voorbij te gaan aan de duizenden die elk jaar het slachtoffer van een misdrijf worden wanneer zij zich op het grondgebied van de Europese Unie verplaatsen. Zij bevinden zich vaak in een moeilijke situatie, omdat ze ver van huis zijn en het systeem of de taal van het land waarin het misdrijf plaatsvond niet kennen.
Het ontwerpkaderbesluit zoals dat is voorgesteld door Portugal en wordt gesteund door het Franse voorzitterschap vormt een eerste stap in het proces, op EU-niveau, van bezinning op de situatie van het slachtoffer. De Commissie is blij met deze aanzet. De kwestie van de situatie van slachtoffers van misdrijven in Europa werd voor het eerst genoemd in het actieplan van Wenen en werd opgenomen in de conclusies van de Europese Raad van Tampere. Bovendien was het het onderwerp van een mededeling van de Commissie van 14 juli 1999. De voorstellen die in deze mededeling werden gedaan om de normen met betrekking tot en de verantwoordelijkheid voor de slachtoffers te verbeteren werden deels opgenomen in het ontwerpkaderbesluit dat gepresenteerd werd door het Portugese voorzitterschap en dat vandaag aan u wordt voorgelegd.
Ik ben erg ingenomen met het werk dat mevrouw Cerdeira Morterero, uw rapporteur, met betrekking tot dit document heeft verricht. Het was het onderwerp van stevige discussies in de Raad. Zoals u heeft gemerkt, omvat het ontwerpkaderbesluit drie verschillende soorten maatregelen: ten eerste worden er minimumregels in voorgeschreven met betrekking tot de rechten van het slachtoffer; ten tweede vereisen specifieke regels dat er rekening wordt gehouden met de individuele situatie van die personen die slachtoffer zijn van een overtreding in een lidstaat die niet de lidstaat is waar zij oorspronkelijk vandaan komen en, ten derde, worden landen ertoe aangespoord maatregelen te ontwikkelen voor slachtofferhulp.
Met een aantal bepalingen zijn wij vooral erg blij, bijvoorbeeld met de mogelijkheid voor slachtoffers om een klacht in te dienen in hun woonplaats, als die klacht niet kan worden ingediend in het land waar de overtreding plaatsvond.
De Commissie heeft geen enkel bezwaar tegen de meerderheid van de amendementen die door de rapporteur zijn voorgesteld. Ik wil echter uw aandacht vragen voor drie punten. Een aantal amendementen heeft betrekking op de officiële talen van de Europese Unie, en regelt het recht van slachtoffers om in een van deze talen te communiceren. Deze regeling lijkt hier echter niet op zijn plaats. Het is belangrijk dat het slachtoffer over informatie kan beschikken in een taal die hij of zij begrijpt. In bepaalde gevallen is dat wellicht niet een EU-taal. In andere gevallen kan de benodigde informatie misschien worden verkregen in een taal van de Unie die niet de taal van het slachtoffer is. Het is dan ook relevanter niet naar een taal van de Unie te verwijzen maar een pragmatischer houding aan te nemen en de slachtoffers het recht te geven op toegang tot de benodigde informatie in een taal die zij begrijpen. In bepaalde gevallen zou dit kunnen inhouden dat slachtoffers een tolk tot hun beschikking krijgen.
Ten tweede wordt in amendement 49 bepaald dat lidstaten slachtoffers het recht garanderen om, als ze dat willen, in de lidstaat te verblijven waar de rechtspleging plaatsvindt, wanneer zulks voor een correct verloop van de rechtspleging noodzakelijk is.
Dit is een zeer interessante bepaling, die echter meer diepgaand onderzoek vereist van de Europese wetgeving met betrekking tot het asiel in en de immigratie naar de Unie van inwoners van buiten de EU. Daarom is deze tekst geschrapt uit de versie zoals deze in de Raad is besproken. De Commissie overweegt momenteel een specifieke tekst over dit belangrijke onderwerp op te stellen, om de slachtoffers te beschermen en - in een aantal gevallen - inventarisaties mogelijk te maken.
Ten derde vraagt het document de lidstaten een ''groen telefoonnummer'' te openen waar slachtoffers 24 uur per dag, en in alle talen van de Unie, de instellingen voor slachtofferhulp kunnen bereiken. Dit is met recht een goed idee te noemen, omdat de Europese burger die tijdens zijn reis op het grondgebied van de Unie slachtoffer wordt van een misdrijf zo in concrete termen kan ondervinden wat de toegevoegde waarde is van regelgeving op Europees niveau.
Het kaderbesluit is in dit verband echter niet het geëigende instrument, en bovendien ligt de toepassing nogal ingewikkeld. Is de implicatie dat in alle lidstaten hetzelfde nummer voor noodgevallen moet worden ingevoerd, naar analogie van het nummer van de brandweer of van de politie? Is het de bedoeling dat er een centrum op Europees niveau komt dat rond de klok beschikbaar is om inlichtingen te geven over de mogelijkheden voor slachtofferhulp? Moet er in iedere lidstaat een instantie komen?
De Commissie wenst het haalbaarheidsonderzoek voor een dergelijk project voort te zetten. Zij is voornemens steun te geven aan het opzetten van een Europees netwerk waarin de nationale instanties voor slachtofferhulp kunnen worden ondergebracht, zodat de slachtoffers de juiste hulp geboden kunnen krijgen, met name als ze niet daar wonen waar de overtreding heeft plaatsgevonden.
Het idee van een ''groen telefoonnummer'' zal in deze context worden onderzocht. In dit stadium is het wellicht beter om een werkrelatie met de instellingen voor slachtofferhulp aan te gaan en niet in een document het beginsel van een ''groen telefoonnummer'' op te nemen, dat waarschijnlijk toch geen toekomst heeft.
Het ontwerpkaderbesluit waarover u vandaag een besluit neemt, is een eerste stap naar bezinning op de situatie van slachtoffers op Europees niveau. Zoals ik zojuist heb gezegd werkt de Commissie, ter uitwerking van de in haar mededeling van 14 juli 1999 gedane voorstellen, aan de aanneming van concrete maatregelen voor slachtofferhulp, met name via de voorgenomen ondersteuning van het Europese forum voor instellingen die zich bezighouden met slachtofferhulp. Wat de schadeloosstelling van de slachtoffers betreft: over dit onderwerp zal de Commissie volgend jaar een groenboek uitbrengen.
Ik ben erg blij met de gunstige reactie die het Parlement op dit eerste document over zo'n belangrijk onderwerp heeft gegeven en ik hoop dan ook dat de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid die wij aan het opbouwen zijn onze medeburgers steun kan bieden in situaties die vaak moeilijk te aanvaarden zijn.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.46 gesloten)

