

De Voorzitter.
   – Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de verklaring van de Raad over de opheffing van het verbod op de verkoop van wapens aan China en het verslag van de heer Romeva i Rueda over het vijfde jaarverslag van de Raad uit hoofde van uitvoeringsbepaling 8 van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer.
Het woord is aan de heer Nicolaï, namens de Raad. 
Nicolaï,
   – Mijnheer de Voorzitter, het is mij een eer hier vandaag te zijn om met u van gedachten te wisselen over een vraagstuk dat dit Parlement en het Nederlandse voorzitterschap na aan het hart ligt: het wapenexportbeleid en de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer. Ik zal om te beginnen ingaan op het verslag over het vijfde jaarverslag van de Raad en op de ontwerpresolutie. Staat u mij toe allereerst een aantal algemene opmerkingen te maken over de gedragscode.
De gedragscode betreffende wapenuitvoer is in 1998 aangenomen en het is niet overdreven om te stellen dat de gedragscode inmiddels een van de meer geslaagde instrumenten is van ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Van oudsher wordt wapenexportbeleid met geheimzinnigheid omgeven. Het werd beschouwd als een essentieel element van onaangetaste nationale soevereiniteit en inmenging van anderen op dat terrein was, zacht gezegd, niet welkom. Sinds 1998 zijn we echter getuige geweest van een toenemende transparantie, een toenemend overleg tussen staten en een toenemende harmonisering in de Europese Unie.
Dat is een indrukwekkende vooruitgang en het succes van de gedragscode blijkt ook uit de belangstelling die derde landen ervoor hebben. Ik heb het niet alleen over landen die ernaar streven lid te worden van de Europese Unie, maar ook over andere landen. De gedragscode is een nuttig gereedschap dat hen kan helpen een efficiënt en verantwoord beleid voor wapenexportcontrole te ontwikkelen.
Het Nederlandse voorzitterschap hecht grote waarde aan een verdere harmonisering van het Europese wapenexportbeleid en aan een nog grotere transparantie van dat beleid. Een van de prioriteiten van ons voorzitterschap is de afronding van de eerste herziening van de gedragscode. Wij hopen deze evaluatie vóór het einde van dit jaar te kunnen voltooien. Let wel, ik zeg met opzet “eerste herziening”. Het is van belang dat wij de gedragscode zien als een levend document dat regelmatig tegen het licht moet worden gehouden en dat we rekening houden met interne en externe ontwikkelingen en opvattingen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat dit niet de laatste herziening van de gedragscode zal zijn.
In zijn streven naar een grotere transparantie heeft het Nederlandse voorzitterschap voorts gehamerd op het belang van een geïntensiveerde dialoog met het Europees Parlement. Op 1 september heeft een discussie over de EU-gedragscode en de huidige herziening plaatsgehad tussen de Commissie buitenlandse zaken en de Nederlandse voorzitter van de COARM-werkgroep. De rapporteur namens de commissie, de heer Romeva i Rueda, heeft op 30 september deelgenomen aan een conferentie in Den Haag over de herziening van de gedragscode. Wij hebben hem tevens uitgenodigd op 3 december een informele bijeenkomst van de COARM-werkgroep bij te wonen waar het verslag van het Parlement zal worden besproken. Bovendien hebben wij de heer Romeva i Rueda uitgenodigd deel te nemen aan een bijeenkomst in Praag die door het voorzitterschap, samen met de Tsjechische regering, wordt georganiseerd en die als doel heeft de kandidaat-lidstaten en Noorwegen te informeren over de tenuitvoerlegging van de gedragscode. Naar onze mening is het van belang de rol van parlementen in het Europese wapenexportbeleid in dat opzicht goed uit de verf te laten komen.
Dan wil ik nu enkele meer specifieke opmerkingen maken over het ontwerpverslag en de ontwerpresolutie. In het verslag van het Europees Parlement wordt verwezen naar het verslag van de Raad uit 2003. Er is sindsdien veel gebeurd, en de herziening van de gedragscode is wel de belangrijkste ontwikkeling. Over een aantal van de zaken die in het verslag aan de orde zijn gesteld, wordt in het kader van deze herziening gediscussieerd. Ik wil in dit verband de volgende punten noemen.
In zijn verslag betuigt het Europees Parlement zijn instemming met het gemeenschappelijk standpunt over de tussenhandel in wapens. In de huidige herziening is men het er al over eens dat de gedragscode ook moet worden toegepast op activiteiten die verband houden met tussenhandel. Hetzelfde geldt voor de overzeese productie van wapens in licentie, en voor vervoer en overslag. Aanvragen voor een licentie voor deze activiteiten zullen in overeenstemming moeten zijn met de criteria en de praktijken die in de gedragscode worden beschreven. Verder moet de gedragscode ook kunnen worden toegepast in gevallen van zogeheten immateriële overdracht van technologie.
Buiten het kader van de herziening van de gedragscode hebben wij vorderingen gemaakt op gebieden als voorlichting. Ik noemde zojuist al het seminar dat in december in Praag zal worden gehouden. In september zijn de lidstaten het eens geworden over een meer samenhangend communicatiebeleid. Het Secretariaat van de Raad zal een databank bijhouden van de activiteiten die de afzonderlijke lidstaten op dit gebied ontplooien, om aldus een betere coördinatie mogelijk te maken.
Er is ook vooruitgang geboekt wat betreft de nadere uitwerking van het systeem voor kennisgevingen van weigeringen en raadplegingen – een van de kernelementen van de gedragscode. Raadplegingen over weigeringen vinden nu op een zodanige wijze plaats dat alle lidstaten over de raadpleging worden ingelicht. Alleen het definitieve besluit van een lidstaat om een weigeringsbeslissing al dan niet naast zich neer te leggen, wordt niet automatisch met alle partners gedeeld. Voorts wordt er een elektronische databank opgericht door het Secretariaat van de Raad, waarin de kennisgevingen van weigeringen door de lidstaten zullen worden opgenomen, alsook informatie over de raadplegingen die zij gehouden hebben. Deze databank zal in hoge mate bijdragen tot de efficiëntie van bilaterale raadplegingen en tot de transparantie van de resultaten daarvan.
Er is veel tijd besteed aan de vraag welke status de gedragscode dient te hebben. Het Parlement geeft er in zijn verslag duidelijk de voorkeur aan de gedragscode wettelijk bindend te maken. Zoals u zich wellicht realiseert, heerst hierover in de Raad geen consensus: ongeveer de helft van de lidstaten is er voorstander van de gedragscode wettelijk bindend te maken, maar de andere helft is daar tegen. Belangrijker dan de vraag of de gedragscode politiek bindend of wettelijk bindend moet zijn, is echter de feitelijke inhoud van de gedragscode en de wijze waarop hij ten uitvoer wordt gelegd. Waarschijnlijk zou het veranderen van de status op zich immers geen of vrijwel geen effect hebben op het wapenexportbeleid van de afzonderlijke lidstaten.
De heer Romeva i Rueda benadrukt in zijn verslag het belang van een grotere transparantie. Ik ben het met hem eens en ik ben er dan ook mee ingenomen dat het jaarverslag van de Raad over 2004 transparanter zal zijn dan de voorgaande jaarverslagen. Naar wij hopen zullen er verdere stappen ondernomen kunnen worden, waarschijnlijk volgend jaar al.
Het is ook van belang dat de nationale verslagen transparant zijn. Het Nederlandse voorzitterschap heeft onlangs, in samenwerking met het SIPRI, een bijeenkomst georganiseerd over de vraag hoe de nationale verslaglegging verbeterd kan worden. Ik twijfel er niet aan dat volgende voorzitterschappen op dit initiatief zullen inhaken.
In de ontwerpresolutie wordt ook gepleit voor een toezichtsysteem in verband met de controle op het eindgebruik van wapens. Op dit gebied zou meer gedaan kunnen worden. Uit een recent onderzoek in opdracht van de Amerikaanse regering blijkt dat, in het geval van de VS, van de geautoriseerde wapenexporten naar zogeheten “kwetsbare” bestemmingen tussen de 15 en 20 procent uiteindelijk niet terechtkomt bij degene die als eindgebruiker is opgegeven. Wij beschikken niet over cijfers voor de EU, maar er is geen reden om te veronderstellen dat die heel anders zullen zijn. Daarom zullen wij, als eerste stap, een bijeenkomst organiseren over het uitvoeren van controles nadat de betreffende ladingen verzonden zijn; de Amerikaanse autoriteiten zullen ons daarbij op de hoogte brengen van hun ervaringen met programma’s voor controle na verzending.
Hiermee kom ik op wat in politiek opzicht misschien wel het meest gevoelig ligt. Ik weet dat het embargo van de EU op de handel in wapens met China de bijzondere aandacht van dit Parlement en van veel nationale parlementen heeft. Ik neem nota van de oproep die in de ontwerpresolutie wordt gedaan om het wapenembargo niet op te heffen. De toekomst van het wapenembargo is nog steeds onderwerp van bespreking in de Raad. Ik kan dan ook niet uitvoerig ingaan op dit vraagstuk. Laat mij u echter verzekeren dat het Nederlandse voorzitterschap zich terdege bewust is van de diverse zorgen die geuit zijn door parlementen, burgers, niet-gouvernementele organisaties en ook door belangrijke partners als de VS en Japan.
Een van de zaken waarover men zich zorgen maakt, is de mensenrechtensituatie in China. De EU benut iedere gelegenheid om mensenrechtenvraagstukken aan de orde te stellen bij China en houdt de ontwikkelingen ter plaatse nauwlettend in de gaten. Met al deze zorgen wordt in de discussie rekening gehouden.
Wij beraden ons eveneens op maatregelen in aanvulling op de gedragscode die moeten voorkomen dat de stroom van wapens en militaire technologie vanuit Europa naar China toeneemt wanneer het embargo eventueel wordt opgeheven. Het doel van deze maatregelen is de transparantie te vergroten en het overleg tussen de lidstaten te intensiveren. Het is nog niet duidelijk wanneer deze discussie zal worden afgerond.
Het stemt het Nederlandse voorzitterschap verheugd, tot besluit, dat het Europees Parlement zoveel aandacht besteedt aan het belangrijke vraagstuk van het wapenexportbeleid. Zoals ik eerder al heb aangegeven, is het een van de doelstellingen van ons voorzitterschap de dialoog over dit onderwerp tussen de Raad en het Parlement te versterken. Wat betreft veel van de punten die in het verslag en de ontwerpresolutie te berde worden gebracht, is er al heel wat bereikt of maken we vorderingen.
Er zijn gebieden waar ruimte is voor verdere vooruitgang. Een daarvan is de transparantie van de nationale verslagen; een ander voorbeeld is de harmonisering van de wijze waarop de criteria worden geïnterpreteerd. We kunnen echter stellen dat het glas al meer dan half vol is. U kunt erop rekenen dat Nederland er in de resterende zes weken van zijn voorzitterschap alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat het glas nog verder gevuld wordt. 
Patten,
   – Allereerst wil ik mij verontschuldigen voor het feit dat ik in het Parlement verschijn om wederom een afscheidsoptreden te geven. Ik begin te begrijpen hoe Frank Sinatra zich gevoeld moet hebben, die van afscheidsoptreden naar afscheidsoptreden wankelde tot hij ver in de zeventig was. Ik hoop dat dit werkelijk de laatste middag is dat u mij zult moeten verdragen, maar dat heeft het Parlement zelf in de hand.
Zoals de geachte afgevaardigden weten, is dit niet een gebied waarop de Commissie het voortouw neemt, gezien de wijze waarop het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid georganiseerd is. Niettemin hebben wij vanzelfsprekend belang bij de algehele ontwikkeling van onze betrekkingen met China, die door de bank genomen uitstekend zijn, en het is natuurlijk in die context dat het wapenembargo van kracht is. Zoals u weet heeft de Europese Raad het embargo in 1989 ingesteld, naar aanleiding van de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede; als toenmalig vice-president van de Aziatische Ontwikkelingsbank ben ik overigens getuige geweest van het begin van die gebeurtenissen.
Dit jaar heeft China zijn campagne tegen het embargo opgevoerd. Die campagne is in de aanloop naar de topconferentie tussen de Europese Unie en China, die volgende maand gehouden wordt, nog steeds aan de gang. De Chinese autoriteiten vinden het embargo een bewijs dat zij gediscrimineerd worden; zij stellen dat het achterhaald is. Zij beweren dat het verbod op wapenhandel de verdere ontwikkeling van de bilaterale betrekkingen nadrukkelijk in de weg staat.
Hoewel wij erkennen dat er positieve veranderingen hebben plaatsgevonden en dat de politieke situatie in China verbeterd is sinds de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede, voldoet China nog bij lange na niet aan de internationale normen wat betreft de eerbiediging van een aantal fundamentele mensenrechten, met name op het gebied van politieke en burgerrechten. Zonder rechtstreekse verbanden te leggen, hebben wij de Chinese autoriteiten op het hoogste niveau derhalve consequent voorgehouden dat de opheffing van het embargo een heel eind dichterbij zou komen als zij op het gebied van de mensenrechten een aantal concrete stappen zouden zetten. Het Europese publiek moet er in ieder geval van worden overtuigd dat het juist zou zijn het embargo op te heffen.
Ik weet dat sommige lidstaten welwillend tegenover opheffing van het embargo staan en dit ook niet onder stoelen of banken hebben gestoken. Andere zijn van mening dat opheffing voorbarig zou zijn en wijzen op de mensenrechtensituatie, die aanleiding geeft tot zorg. Het mensenrechtenvraagstuk nam een prominente plaats in in de resolutie van vorig jaar waarin dit Parlement zich uitsprak tegen opheffing van het verbod.
De lidstaten die er voorstander van zijn het embargo op te heffen voeren daarvoor als reden aan dat de controlemaatregelen die zijn geïntroduceerd in de EU-gedragscode uit 1998 betreffende wapenuitvoer het embargo zinloos hebben gemaakt. Ik geef toe dat hier wel iets in zit.
Ik ben er zeer op gebrand ons belangrijke strategische partnerschap met China – een land dat zich over de hele linie in hoog tempo ontpopt als wereldspeler en dat nu, onder andere, onze op één na grootste handelspartner is – verder uit te bouwen. Dat zal de komende jaren een van de hoogste prioriteiten van ons buitenlands beleid zijn.
Dit gezegd hebbende, vind ik het, gezien de onderliggende logica van het embargo en de belangrijke politieke en symbolische kwesties die aan beide zijden meespelen, begrijpelijk dat sommige lidstaten stellen dat tegenover de opheffing van het embargo positieve en concrete maatregelen van China ter verbetering van de mensenrechtensituatie moeten staan.
Ik wil voorts enkele opmerkingen maken over het verslag van het Europees Parlement over de uitvoering van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer. De kracht van de gedragscode hangt nauw samen met het debat over het embargo tegen China. Als het embargo wordt opgeheven, zal de gedragscode immers als leidraad dienen voor de exportpraktijk van de lidstaten. De verantwoordelijkheid voor de wapenhandel berust momenteel bij de lidstaten, maar de Commissie is volledig betrokken bij de gedachtewisselingen erover in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Mijn complimenten aan de rapporteur voor het belangrijke document dat hij heeft opgesteld en dat het verdient uiterst zorgvuldig bestudeerd te worden. Het houdt een uitdaging aan de lidstaten in om strengere controles op wapenexport in te stellen. In het verslag wordt onder meer opgeroepen tot een grotere transparantie, iets dat gewoonlijk niet direct in verband wordt gebracht met de wapenhandel. Ook wordt gestreefd naar meer controle op en beperking van deze handel, en voor de lidstaten met een aanzienlijke wapenindustrie zijn dat per definitie lastige onderwerpen.
De focus van het verslag ligt weliswaar hoofdzakelijk op verbetering van de Europese praktijk, maar de draagwijdte ervan is mondiaal. De rapporteur heeft oog voor het potentieel van de Europese Unie om overal ter wereld beste praktijken te bevorderen en breekt onder meer een lans voor een internationaal verdrag inzake wapenhandel.
We mogen niet de ontnuchterende realiteit vergeten – en ik ben ervan overtuigd dat het Parlement dat ook niet doet – dat ieder jaar ongeveer een half miljoen mensen omkomen als gevolg van geweld dat verband houdt met handvuurwapens en lichte wapens. Zoals u weet, houdt de Commissie zich, samen met andere internationale organisaties en NGO’s, regelmatig bezig met het aanpakken van de gevolgen van ongepaste of illegale wapenhandel. We voeren ook een aantal specifieke projecten uit om destabiliserende opeenhopingen van wapens overal ter wereld terug te dringen. Er staat een proefproject op stapel dat is geïnitieerd door het Parlement en dat ten doel heeft te onderzoeken wat er nog meer gedaan kan worden. Er moet in elk geval meer gedaan worden. Ik ben nadrukkelijk voorstander van een internationale overeenkomst ter versterking van de controle op de handel in conventionele wapens. Daarom heeft de Commissie, in het bredere kader van EU-inspanningen, zich sterk gemaakt voor de aanneming van een internationale gedragscode voor wapenexporten, die gebaseerd is op het initiatief van de EU.
De lidstaten buigen zich momenteel over de vraag hoe de gedragscode verbeterd kan worden, en deze pogingen om de controlemaatregelen van de EU op de verkoop van conventionele wapens te versterken, hebben onze steun. Het succes van deze inspanningen zal van invloed zijn op het huidige debat over het wapenembargo tegen China.
Wij weten allemaal dat China in de komende decennia een belangrijke economische en politieke wereldspeler zal zijn. China is in hoge mate bezig de positie te heroveren die het in de wereld had tot halverwege de negentiende eeuw, toen het nog waarschijnlijk 30 procent van het mondiaal bbp voor zijn rekening nam. Het historisch herstel waarvan wij getuige zijn, is al met al buitengewoon gunstig voor de rest van de wereld. Wanneer China als een open economie integreert in de wereldeconomie, is dat goed voor ons allemaal.
Het is noch voor ons, noch voor de Chinezen vernederend als wij er regelmatig op wijzen dat er andere zaken zijn die ons zorgen baren, zoals mensenrechtenkwesties. Ik twijfel er niet aan dat zich in de loop der tijd een verbetering zal aftekenen naarmate de politieke situatie in China steeds meer op één lijn komt met de economische. Het is in deze tijd onmogelijk voor welk land dan ook om volledig op zichzelf te staan. Een land kan onmogelijk zijn economie openstellen en tegelijkertijd volstrekt rigide controle blijven uitoefenen op het politieke vlak.
Ik zie ernaar uit dat wij in de jaren die voor ons liggen nauwere betrekkingen met China kunnen aanknopen. Ik hoop dat China een positieve rol zal blijven spelen in de internationale gemeenschap. Ik zie uit naar een serieuze dialoog met China over mensenrechten, die zal leiden tot verbeteringen die ongetwijfeld de goedkeuring van de heer Sun Yat-Sen hadden kunnen wegdragen. 
De Voorzitter.
   – Dank u, mijnheer de commissaris, dit is een belangrijk onderwerp en we moeten verder met het debat, maar ik kan niet nalaten te zeggen dat u wat weg hebt van Frank Sinatra: we worden uw afscheidsgroeten nooit moe. 
Romeva i Rueda (Verts/ALE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Nicolaï en de heer Patten nogmaals voor hun aanwezigheid en met name ook voor hun helderheid en openhartigheid. Ik hoop dat het debat straks in dezelfde sfeer zal plaatsvinden.
Wij tekenen hier in het Parlement inderdaad vaak protest aan tegen de schendingen van de mensenrechten in verschillende delen van de wereld en wij nemen regelmatig resoluties aan waarin wij die feiten veroordelen. Wij spreken ons uit tegen moord, foltering, mishandeling en oorlog en wij veroordelen voortdurend de extreme armoede waarvan vele duizenden volkeren en miljoenen mensen in de wereld het slachtoffer zijn. Inmiddels blijven onze regeringen echter toestaan dat er wapens worden uitgevoerd. Dat leidt niet alleen tot een verslechtering van de op zich reeds hachelijke levensomstandigheden van al die mensen, maar heeft bovendien tot gevolg dat de kopers gigantische geldbedragen besteden aan militaire doeleinden, ofschoon de prioriteiten van hun landen elders liggen. Het zijn immers met name de maatschappelijke noden en ontwikkelingsbehoeften die prioritaire aandacht verdienen.
In 2000 hebben 189 landen in New York de Millenniumverklaring ondertekend. Daarbij hebben zij zich er onder meer toe verplicht om tussen 2015 en 2050 de armoede uit te bannen, garanties te bieden voor algemene toegang tot essentiële geneesmiddelen en gelijke kansen voor mannen en vrouwen, en alfabetisering en basisonderricht voor iedereen te waarborgen. Om deze doelstellingen te kunnen verwezenlijken is het van essentieel belang dat de regeringen jaarlijks ten minste 60 miljard dollar uittrekken voor de toepassing van de Millenniumagenda. Het is uitermate moeilijk om dat geld bijeen te krijgen. Desalniettemin zijn de militaire uitgaven op wereldniveau van 2002 tot 2003 met 64 miljard dollar gestegen en van 2003 tot 2004 is daar nog eens 50 miljard dollar aan toegevoegd.
De landen van de Europese Unie, die wereldwijd een derde van de uitvoer van conventionele wapens voor hun rekening nemen, hebben op dit vlak een enorme verantwoordelijkheid. Het verslag dat wij hier bespreken, heeft betrekking op 2002. In dat jaar heeft de Europese Unie voor 21 miljard euro wapens en militair materieel verkocht aan landen als Saudi-Arabië, Marokko, India, Pakistan, Angola, Turkije, Iran, Algerije, Colombia, Israël en zelfs Irak, om maar enkele bestemmingen te noemen. Naar de letter van de gedragscode van de Europese Unie komen deze landen niet in aanmerking voor de aankoop van Europese wapens. Waar zit het probleem? Het is hier al gezegd. Het probleem is dat de gedragscode enerzijds veel te vaag is en anderzijds nog steeds geen dwingend juridisch instrument is, hetgeen betekent dat geen strafrechtelijke sancties kunnen worden opgelegd wanneer de code niet wordt nageleefd.
Het Europees Parlement heeft meer dan welke andere Europese instelling ook aangedrongen op invoering van een strikte gedragscode voor de Europese wapenuitvoer. Bovendien hebben wij steeds onderstreept dat de wapenuitvoer niet in strijd mag zijn met de herhaalde oproepen van de Europese Unie om gewapende conflicten te voorkomen en de vrede en de ontwikkeling te bevorderen. Ik ben zelf tien jaar op dit terrein werkzaam geweest, en ik heb alle reden om met name het Nederlandse voorzitterschap te feliciteren met zijn inspanningen, niet alleen met betrekking tot de herziening van de gedragscode, maar vooral ook met het oog op de totstandkoming van een ambitieuzere, meer coherente en meer doeltreffende tekst. Dat is echter nog steeds niet voldoende. Daarom moeten wij opnieuw benadrukken - wij doen dat in het verslag - dat de tekst van de gedragscode dringend aan herziening toe is. De code moet veel strikter worden. Wij moeten eisen dat de tekst wordt omgevormd tot een dwingend juridisch instrument. Daarover bestaat op dit moment nog geen consensus, maar wij moeten ervoor zorgen dat die er snel komt. Wij moeten bij de regeringen aandringen op meer transparantie en betere informatie over het toekennen en weigeren van vergunningen, wij moeten eisen dat de code ook wordt toegepast op materiaal dat gebruikt kan worden voor foltering of uitvoering van de doodstraf, wij moeten de Europese Unie verzoeken de nodige middelen vrij te maken om een betere controle uit te oefenen op de tussenhandelaars, op zowel degenen die vanuit de Europese Unie opereren als die welke in de Unie geregistreerd staan, en wij moeten aandringen op een maximale harmonisatie van de wetgeving inzake exportcontrole. Verder roepen wij de Europese Unie in het verslag onder meer ook op om op het wereldtoneel een leidinggevende rol te spelen bij de totstandkoming van een internationaal wapenverdrag.
Dit debat vindt plaats op een moment dat sommige Europese regeringen zich afvragen of het niet nodig is het wapenembargo op China op te heffen. Wij moeten deze gelegenheid dan ook aangrijpen om nogmaals te onderstrepen dat daarvan hoe dan ook geen sprake kan zijn. Er kunnen minstens drie redenen worden genoemd om dat standpunt te rechtvaardigen: de volkomen onbevredigende situatie van de mensenrechten in China, die herhaaldelijk door verschillende NGO’s is veroordeeld; de vaststelling dat de uitbreiding van de militaire markt van ‘s werelds grootste importeur van conventionele wapens ongetwijfeld zal bijdragen aan een versnelling van de wapenwedloop in de regio; en het ernstige risico op een verscherping van bepaalde onopgeloste conflicten zoals de spanning tussen China en Taiwan en de - vooralsnog onverklaarde - druk op Tibet.
Daarom roep ik de Raad op om niet alleen te luisteren, maar de voorstellen en aanbevelingen van dit Parlement ook daadwerkelijk in overweging te nemen en te eerbiedigen. Het is immers tijd dat wij voor eens en voor altijd een einde maken aan de hemeltergende contradictie tussen enerzijds onze klaagzang over de armoede, de oorlog en de schending van de mensenrechten in de wereld en anderzijds onze bijdrage aan de instandhouding van het vuur van het geweld met onze wapens en ons stilzwijgen. Die dubbelzinnige houding is immers voor vele miljoenen slachtoffers onbegrijpelijk.
Henin (GUE/NGL ),
   .  Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, bewapening of ontwikkeling, . Volgens schattingen is namelijk meer dan 20 procent van de schuld van ontwikkelingslanden het gevolg van de invoer van wapens. In die landen overtreffen de militaire uitgaven vaak ruimschoots de begrotingen voor volksgezondheid of onderwijs. Soms overtreffen ze zelfs de som van die twee begrotingen. Het is dan ook essentieel voor een duurzame ontwikkeling van die landen dat de invoerstromen van wapens aanmerkelijk ingeperkt worden. Men kan niet lang leven in een wereld waarin 900 miljard dollar wordt uitgegeven ten behoeve van militaire doeleinden terwijl slechts 325 miljard dollar voor landbouwsubsidies wordt gebruikt en slechts 60 miljard aan ontwikkelingshulp wordt besteed.
Zo zijn in Afrika bezuiden de Sahara, om maar een voorbeeld te noemen, de militaire uitgaven tussen 1995 en 2001 met 47 procent gestegen en is de levensverwachting met vier jaar teruggelopen. Zeker, sinds 1998 bestaat er een gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer. Zeker, de landen van de Europese Unie hebben vooruitgang geboekt. Niettemin is het dringend noodzakelijk om verder te gaan, temeer daar andere wereldmachten, zoals de Verenigde Staten, Rusland en China, deze terughoudendheid niet in acht nemen. Ik denk dat de maatregelen die de Commissie internationale handel van dit Parlement voorstaat, deze vooruitgang mogelijk maken, ook al voldoen ze niet geheel aan de verlangens van sommigen van ons. Het is van essentieel belang dat deze maatregelen worden aangenomen, want ze brengen een verandering teweeg in onze benadering. Ik noem in het bijzonder de volledige harmonisering van het wapenexportbeleid van de lidstaten op middellange termijn, steun aan de wapenindustrie om over te schakelen op andere producten en de productie te diversifiëren teneinde sociale tragedies en verlies van knowhow te voorkomen, de oprichting van een Europees agentschap voor controle op de wapenexport en, bovenal, de invoering van een heffing op wapenexport ten bate van de slachtoffers van gewapende conflicten en de armoedebestrijding.
Als de Unie deze voorstellen zou aannemen en ze zou vertalen naar concrete juridische maatregelen, zou dit al een aanmerkelijke vooruitgang betekenen en zou dit een ontwikkeling in gang kunnen zetten waarmee druk kan worden uitgeoefend op landen als de Verenigde Staten, China, Oekraïne, Rusland en Israël.
Voor een nog grotere effectiviteit zou dit alles ook nog gecombineerd moeten worden met maatregelen voor toezicht op de herkomst van geld in belastingparadijzen die zich bevinden op het grondgebied van de Unie. Dan zouden we een stap zetten in de richting van het behoud van de mensheid.
Het zij mij vergund af te sluiten met een citaat van Albert Einstein: “Ofwel de mensheid zal de wapens vernietigen, ofwel de wapens zullen de mensheid vernietigen”. 
von Wogau (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, graag wil ik eveneens opmerken dat het mij genoegen doet de heer Patten nog steeds hier in de vergadering te zien. Het vergaat mij net zoals hem bij Frank Sinatra: ik hoor diens stem steeds weer opnieuw. En datzelfde geldt ook voor de stem van de heer Patten.
En dan nu over tot de wapenuitvoer. Mijns inziens is het alleszins gerechtvaardigd te stellen dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt met betrekking tot de gedragscode inzake wapenuitvoer. We dienen echter eveneens op te merken dat deze vooruitgang nog niet voldoende is. Wij juichen het derhalve toe dat het voorzitterschap van de Raad onderhandelingen leidt die tot doel hebben een aantal punten in deze code te verduidelijken, en ik hoop dat dit een positief resultaat zal opleveren. Overigens is het eveneens belangrijk dat niet alleen de verkoop maar ook verkoopbemiddeling en tussenhandel aan deze regels onderworpen worden.
Het werkelijke probleem van de wapenuitvoer is evenwel niet de wetgeving als zodanig, maar het feit dat deze wetgeving in de lidstaten van de Europese Unie op verschillende wijzen ten uitvoer wordt gelegd. Dat is derhalve het probleem waarop wij onze inspanningen moeten richten – en dat betekent onder andere dat deze code wettelijk bindend verklaard moet worden. Dit is op Gemeenschapsniveau misschien niet mogelijk, maar niets staat de lidstaten in de weg dat zelf te doen, en verscheidene landen hebben dat inderdaad ook gedaan. Wij moeten de ingeslagen weg derhalve vervolgen en bewerkstelligen dat de intracommunautaire handel in militaire uitrusting niet langer als export wordt beschouwd. Dit is echter alleen mogelijk als alle lidstaten van de Europese Unie de hiervoor geldende regels zeer strikt en op uniforme wijze toepassen.
Wat betreft het embargo tegen China het volgende. Mijn fractie is van mening dat wij moeten werken aan het strategische partnerschap met China, omdat dit de juiste weg naar de toekomst is. Wij zijn ons er evenwel van bewust dat er nog diverse problemen zijn die opgelost moeten worden, zoals de omgang met mensenrechten en de problemen inzake Taiwan en Tibet. Daarom is mijn fractie de mening toegedaan dat nog niet aan de voorwaarden is voldaan om het embargo met China op te heffen. 
Gomes (PSE )
   , – Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de woorden van dank aan het adres van het voorzitterschap en met name bij de dankbetuiging aan het adres van de heer Patten. Wij vinden het erg spijtig, want de Europese Unie zou nog veel baat kunnen hebben bij “his way”.
De proliferatie van kernwapens roept al gauw apocalyptische taferelen bij ons op, maar ondertussen leidt de handel in conventionele wapens overal tot escalatie van conflicten, met als gevolg een ontzaglijke schade in de ontwikkeling van vele volkeren en de dood en de schending van de mensenrechten van vele miljoenen burgers in de hele wereld. Volgens de door de Europese Unie goedgekeurde doctrine inzake strategische veiligheid zijn onstabiele regio’s, uiteenvallende staten, georganiseerde criminaliteit en internationaal terrorisme de belangrijkste bedreigingen waaraan wij het hoofd moeten bieden. De ongecontroleerde wapenuitvoer naar bestemmingen buiten de Europese Unie kan die bedreiging nog groter maken.
De afgelopen jaren hebben de lidstaten zich ingespannen voor het sluitender maken van de controle op de uitvoer van conventionele wapens die hun herkomst hebben in of doorgevoerd worden via de Europese Unie. Maar er moet nog veel werk worden verzet.
Wij socialisten vinden het dringend noodzakelijk de gedragscode voor de uitvoer van wapens een verplichtend karakter te geven. Ook moet er spoedig nationale en Europese wetgeving komen om activiteiten in verband met de tussenhandel van wapens transparanter te maken. Er moet een breder verbod komen op de uitvoer van bepaalde instrumenten, zoals martelwerktuigen, en antipersoneelsmijnen. Er moet striktere controle komen op de verkoop van wapens aan regeringen of groeperingen in conflictgebieden, op basis van de informatie die wordt verzameld via de door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ingestelde controlemechanismen ter waarborging van de naleving van wapenembargo’s. De regeringen van de Europese Unie hebben hierbij de verantwoordelijkheid – een verantwoordelijkheid waaraan zij zich niet mogen onttrekken – om nationale wetgeving in te voeren die voorziet in exemplaire straffen voor bedrijven en personen die door de Europese Unie of de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ingestelde embargo’s schenden.
Wij socialisten steunen maatregelen die de effecten van de wapenhandel kunnen verzachten. Hierbij denken wij aan de onlangs door de huidige Algemene Vergadering van de Verenigde Naties voorgestelde belasting voor hulp aan slachtoffers van gewapende conflicten en voor armoedebestrijding.
De Europese Unie kan en moet verder gaan en stappen nemen zoals in deze resolutie staan, die wij overigens zullen steunen. De Unie dient het bindend karakter van de gedragscode in een breder verband toe te passen, niet alleen op de partners van het uitgebreide Europa maar ook op de nieuwe buurlanden. Zo kan er een gemeenschappelijke Europese markt voor wapens ontstaan, waarin het onlangs opgerichte Europees Wapenagentschap een controlerende en regulerende taak heeft.
In onze amendementen op deze ontwerpresolutie dringen wij er bij de Raad en de lidstaten op aan het wapenembargo tegen de Volksrepubliek China te handhaven en een coherente aanpak van wapenembargo’s in het algemeen te garanderen. Het wapenembargo werd China opgelegd na het bloedbad op het Tianamenplein en is sindsdien gehandhaafd vanwege de mensenrechtensituatie in het land, die nog steeds zorgwekkend is, al stelt China zich steeds meer open voor de buitenwereld en is er sprake van een buitengewone economische groei.
In 2003 heeft het Europees Parlement zich met een speciale resolutie uitgesproken over dit onderwerp en handhaving van het embargo aanbevolen. Uit de verslagen van het Europees Parlement evenals de rapporten van verschillende NGO’s voor de rechten van de mens spreekt elk jaar weer grote bezorgdheid over de ernstige schending van de mensenrechten in China en in Tibet. Eén resolutie waarin gesteld wordt dat wapenembargo's ongeschikt zijn als middel om belangrijke veranderingen te bewerkstelligen mag niet leiden tot het opheffen van embargo's, in ieder geval niet zolang er geen bindende gedragscode is voor de uitvoer van wapens en instrumenten die voor binnenlandse onderdrukking en marteling gebruikt kunnen worden. Er moet op dit gebied over de hele linie een coherente regeling zijn, en het recente besluit om het wapenembargo tegen Libië op te heffen is wat dit betreft niet consequent. Daarmee geeft de Europese Unie voeding aan de gedachte dat ze met twee maten meet. 
Van Hecke (ALDE ),
   . – Voorzitter, collega's, het verslag Romeva is een bijzonder evenwichtig verslag. Het bevat heel wat interessante aanbevelingen ter verbetering van de gedragscode betreffende wapenuitvoer, waarmee de Raad deze keer hopelijk wel rekening zal houden. Dan pas kan de code een efficiënt en performant controle-instrument worden, wettelijk bindend, met sancties op de niet-naleving. Ik zou concreet willen ingaan op paragraaf twintig van het verslag, waarin wordt gepleit voor de handhaving van het EU-embargo tegen China. Dit embargo nu opheffen zou een bijzonder slecht signaal zijn. Het zou een schoolvoorbeeld zijn, denk ik, van hypocrisie en selectiviteit als het gaat om het verdedigen en wereldwijd beschermen van de mensenrechten. De waarden en de normen die de Unie hoog in het vaandel voert, zouden dan eens te meer moeten wijken voor grof mercantilisme. Het vooruitzicht op vette orders voor Duitse onderzeeërs en Franse vliegtuigen lijkt voor sommigen voldoende om het wapenembargo tegen China onderuit te halen. De Unie zou zo verworden tot een sjacheraar die zijn principes verkwanselt voor een handvol zilverlingen en dat onder Nederlands voorzitterschap, dat kan toch niet, mijnheer Nicolaï.
Europa kan trouwens onmogelijk wapens leveren aan een land dat militair geweld wil gebruiken om zijn territoriale eenheid te verzekeren. Nu al heerst voortdurende militaire dreiging in de straten van Taiwan, waar meer dan vijfhonderd raketten staan opgesteld. Het is dan ook een vals excuus dat de gedragscode betreffende wapenuitvoer strenge beperkingen zou opleggen. Het gevaar dat China wapens doorvoert naar derdewereldlanden blijft latent aanwezig. Hoe dan ook, de opheffing van het wapenembargo tegen China kan voor onze fractie geen optie zijn. 
Flautre (Verts/ALE ),
   . – Ik ben zeer ingenomen met wat ik hoor uit de mond van mijn collega’s en ik zie dat het Parlement werkelijk blijk geeft van veel wijsheid.
Ik zou de heer von Wogau – van wie ik het standpunt over het opheffen van het embargo, of om precies te zijn de wens dit niet op te heffen, toejuich – erop willen wijzen dat wat het dwingende karakter van de code betreft nochtans niet alles aan de lidstaten kan worden overgelaten. Het is onmiskenbaar een feit dat sommige staatshoofden weinig scrupules kennen als het gaat om China. Heeft de heer Chirac niet luid en duidelijk verklaard dat het embargo niet meer van deze tijd is? Wat dit betreft zou ik die staatshoofden van wie het duidelijk is dat ze enkel oog hebben voor de immense markt die China vormt, willen uitnodigen om van dichterbij te gaan kijken wat er in Chinese stadions gebeurt, wat er in Iveco-trucks gebeurt en wat er gebeurt op een aantal plaatsen waar standrechtelijke executies worden uitgevoerd.
Naar mijn idee is China vandaag de dag wereldkampioen mensenrechtenschendingen en in elk geval wereldkampioen doodstraf, die rücksichtslos en onder volstrekt onaanvaardbare buitengerechtelijke omstandigheden wordt voltrokken. Ik vraag me af of de schending van de code, waarop – zoals iedereen gezegd heeft – de opheffing van het wapenembargo neer zou komen, niet evengoed veroordeeld dient te worden wanneer dit verbaal gebeurt, zoals in de woorden van een aantal staatshoofden is gebeurd. Ik ben blij dat de Raad deze gedragscode wil hervormen en ik spoor hem ook aan om veel energie te steken in het verhinderen van dergelijke uitlatingen, die nefast zijn voor de geloofwaardigheid van de vele beleidsvormen van de Europese Unie op het gebied van eerbiediging van de mensenrechten. 
Agnoletto (GUE/NGL ),
    Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, wij lopen het risico dat dit een jaarlijks terugkerend debat wordt, een debat waarin wij het allemaal min of meer met elkaar eens zijn-, maar waaruit niet meer dan een lijst met goede voornemens en aansporingen aan het adres van de Commissie en Raad voortvloeit.
Als wij dat willen voorkomen, moeten wij er absoluut voor zorgen dat de gedragscode een juridisch bindend instrument wordt en dat strikte sancties worden vastgesteld voor de bedrijven in de Europese Unie die deze code overtreden. Het is eveneens noodzakelijk dat de Unie pogingen onderneemt om andere landen, zoals de Verenigde Staten, Rusland en China, over te halen zich bij de gedragscode aan te sluiten, temeer daar meer dan 50 procent van de wereldwijde wapenproductie plaatsvindt in landen die lid zijn van de VN-Veiligheidsraad.
Op het moment dat ik hier spreek heeft mijn land, Italië, in één jaar tijd de wapenexport verhoogd met 25 procent, en het is van plan deze in de toekomst met nog eens 40 procent te verhogen. Een van de grootste afnemers van wapens uit Italië is Saudi-Arabië, bepaald geen land dat de rechten eerbiedigt.
Mijns inziens moeten wij het embargo op de wapenverkoop aan China handhaven. Ook moet de bescherming van de mensenrechten absolute voorrang krijgen boven economische belangen en het streven naar winst.
Mijn laatste opmerking: in het afgelopen jaar bedroegen de militaire uitgaven in de wereld 900 miljard dollar; 700 miljard daarvan kwam enkel voor rekening van de beschaafde landen van de eerste wereld. Dat is echter niet de beschaving die wij willen! 
Pęk (IND/DEM ),
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit is een belangrijk debat. Debatten over waarden zijn in de Europese Unie buitengewoon belangrijk. Nu we in dit specifieke geval spreken over waarden, wil ik herinneren aan een paar voorvallen. In de moeilijke situatie waarin Polen jaren geleden verkeerde, werd het door een van de machtigste landen van de wereld onder druk gezet om geen wapens meer te leveren aan een Zuidoost-Aziatisch land. Polen stemde hiermee in, maar de prijs daarvoor was aanzienlijke schade voor het economisch potentieel van het land. Onmiddellijk sprong het land in kwestie in het gat, met aanzienlijk gewin.
Deze gedragscode is een goede en noodzakelijke oplossing, maar kan alleen effect sorteren als hij in de gehele Europese Unie formeel bindend is en als er een mondiale overeenkomst wordt ondertekend die in ieder geval door de Verenigde Staten en Rusland wordt aanvaard. Het zou weleens zo kunnen zijn dat wij, door voor de troepen uit te lopen, in naam van de waarden waarin wij uitblinken onze landen en onze economieën alleen maar armer maken, terwijl onze plaats wordt ingenomen door anderen die zo hun economisch overwicht en hun invloed op de toestand in de wereld kunnen vergroten. Mocht dat het geval zijn, dan zouden wij feitelijk dus juist minder mogelijkheden hebben om de mensenrechten te bevorderen. Tot slot ben ik voor opheffing van de sancties tegen China, want die halen niets uit en remmen de economische ontwikkeling van de Europese Unie. 
Czarnecki, Ryszard (NI ).
   Mijnheer de Voorzitter - bijna had ik gezegd mijnheer de minister - mijnheer de Voorzitter, dames en heren, jaarlijks sterft een half miljoen mensen door geweld met lichte wapens, zowel in gewapende conflicten als ten gevolge van misdaad. Het Europees Parlement mag hier niet over zwijgen. Het debat van vandaag is een onderdeel van onze reactie.
De Europese Unie exporteert de dood, en wel voornamelijk buiten haar eigen grenzen. De afgelopen vijf jaar was namelijk 80 procent van de wapenuitvoer van de Europese Unie bestemd voor landen buiten Europa. Dit betekent niet dat wij ons moeten laten meevoeren door het van pacifisten, die oorlog en bewapening willen uitbannen. Dat is een illusie, en illusies zijn per definitie niet realistisch. Wel kunnen en moeten wij de productie en verkoop van wapens in de Europese Unie controleren. Hetzelfde moeten wij eisen van toekomstige EU-lidstaten. De Commissie buitenlandse zaken van dit Parlement heeft door mij ingediende amendementen met deze strekking goedgekeurd. Ik heb het hier uiteraard over Roemenië en Bulgarije, maar ook over Kroatië en Turkije.
Als burger van Polen wil ik graag wijzen op een initiatief van mijn regering, die samen met de Zweedse regering inmiddels vijf informele bijeenkomsten van de COARM, de Werkgroep voor de uitvoer van conventionele wapens, heeft georganiseerd, waaraan zowel oude als nieuwe EU-lidstaten deelnamen. Verder wil ik paragraaf 28 van de ontwerpresolutie warm aanbevelen. Het gaat hier om een verbod op de uitvoer van folterwerktuigen en materiaal dat voor de uitvoering van de doodstraf wordt gebruikt. Tot slot heb ik mijn twijfels bij het voorstel van paragraaf 40, strekkende tot invoering van een speciale belasting op de wapenhandel. Ik denk niet dat de invoering van een belasting tot de vrede in Europa en in de wereld bijdraagt. Hooguit zal dit het geweten van bureaucraten sussen. 
Gawronski (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het kan best zijn dat het embargo tegen China uit de tijd is, zeer zeker nu er een einde is gekomen aan het embargo tegen Libië, dat allesbehalve een model is voor de eerbiediging van de mensenrechten. Het is ook begrijpelijk dat China als soeverein land pogingen doet om zijn defensie te versterken teneinde zo zijn veiligheid en territoriale onschendbaarheid te beschermen.
Het klopt eveneens dat enige vorderingen zijn gemaakt bij de verbetering van de eerbiediging van de mensenrechten, en dat China een hoofdrolspeler is in de strijd tegen het terrorisme en druk uitoefent op Noord-Korea om dit land ertoe aan te zetten een einde te maken aan de ontwikkeling van kernwapens. Anderzijds is het echter ook waar dat Peking munt probeert te slaan uit de meningsverschillen tussen ons en de Verenigde Staten. Het verbaast mij dat niemand op dat aspect heeft gewezen. De transatlantische betrekkingen moeten voor ons van primair belang zijn, en ze zullen zeer zeker beïnvloed worden door het min of meer gemeenschappelijke standpunt dat wij zullen innemen ten aanzien van de groeiende macht van China.
Wij moeten ook rekening houden met het strategisch, zij het wankel, evenwicht dat momenteel bestaat in de Straat van Taiwan. Taiwan is een model van democratie, waar China nog ver van verwijderd is. Als men dan om redenen van , om economische en politieke redenen, en zonder al te zeer aan te dringen op de eerbiediging van de democratie, het embargo wil afschaffen, kan men dat alleen doen als men tegelijkertijd de Chinese Volksrepubliek ertoe verplicht gestage maar duidelijke vorderingen te maken bij de eerbiediging van de mensenrechten, zoals vandaag overigens ook de vertegenwoordiger van de Commissie heeft gezegd. Ik zeg niet dat wij ons op één lijn moeten stellen met de Verenigde Staten, maar wij moeten ons standpunt wel met hen bespreken, evenals met de Europese landen die nu tegen de opheffing van het embargo zijn. Voor mij is het van essentieel belang dat wij op dit gebied zoveel mogelijk gezamenlijk optrekken en zo dicht mogelijk bij elkaar staan. 
Van den Berg (PSE ).
   – Voorzitter, wapenleveranties van EU-lidstaten aan derde landen dienen aan een gemeenschappelijk en helder, bindend en toetsbaar kader te voldoen. Dat is natuurlijk een voorwaarde als we tot een echt verantwoord Europees beleid willen komen. Het is gewoon jammer dat een aantal van de landen, de heer Nicolaï zei het ook al, nog steeds een dergelijk bindend kader dwarsboomt. Drie belangrijke toetsingscriteria zijn het klassieke mensenrechtenbeleid en natuurlijk de praktijk die daar in een land uit voortvloeit, de regionale spanningen in een bepaald gebied en ook de relatie tussen wat een land uitgeeft aan armoedebestrijding enerzijds, en de omvang van het budget voor defensie anderzijds. Als je kijkt naar het verzoek van China en nu ook van een aantal landen binnen Europa om dat wapenembargo op te heffen, dan moet je dat eigenlijk tegen die criteria afwegen. De mensenrechtensituatie is een blijvend en terecht punt van zorg in de EU. Enerzijds worden door China essentiële verdragen onderschreven, anderzijds is er de praktijk die daarvan afwijkt. De behandeling van dissidenten, van etnische en religieuze minderheden en de grootschalige toepassing van de doodstraf zijn gewoonweg zeer zorgwekkend. Ook de zware beperking op de vrijheid van meningsuiting en op arbeidsrechten zoals vakbondsrecht en stakingsrecht blijft een groot punt van zorg.
Het andere punt, de regionale ontwikkeling, is ook evident. Die spanningen zijn aanwezig op geopolitiek vlak.
Tot slot, het economisch punt. China is natuurlijk een samenleving met enorme veranderingen, met een enorme economische dynamiek die ook wordt gekenmerkt door keihard kapitalisme dat gigantisch van aard is, en door een grote economische groei. Er zijn evenwel ook grote verliezers. De ongelijkheid bestaat erin dat zo'n 200 miljoen mensen in dit land werkzoekend zijn, onder de armoedegrens leven, met alle sociale onrust vandien. In die situatie dient economische verandering gepaard te gaan met grondige politieke hervorming en sociale democratie. Ik steun dan ook van harte de lijn die mijn fractie van het Parlement steeds heeft gevolgd, namelijk dat het wapenembargo nu niet mag worden opgeheven. Ik benadruk tegelijkertijd dat dialoog met China, een gigantische speler op zowel economisch als politiek vlak, noodzakelijk is. Wij als Europa moeten proberen het democratiseringsproces te bevorderen en hulp te bieden bij het oplossen van sociale problemen. Wij moeten China helpen de rol van wereldspeler effectief en fair te vervullen, dat is in het belang van de internationale rechtsorde. 
Malmström (ALDE ).
   Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, commissaris Patten, het is altijd prettig om u weer te zien. Het wapenembargo tegen China was de reactie van de EU op de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede in juni 1989. Het was onze manier om onze afschuw te tonen over hetgeen duizenden vreedzame demonstrerende studenten overkwam. Sindsdien is de wereld veranderd. China is veranderd, maar het regime niet. China is de grootste dictatuur ter wereld. Honderdduizenden andersdenkenden worden onderdrukt of zitten gevangen in werkkampen; het land is wereldleider op het gebied van terechtstellingen; de mensenrechten worden dagelijks geschonden; de vrijheid van meningsuiting is sterk beperkt; en alle oppositie is in beginsel verboden.
Het regime is zo te zien dus niet veranderd, en nu hebben wij het erover of we het embargo moeten opheffen, hoewel er niets veranderd is. Wat geeft dat voor signalen af aan de buitenwereld en aan China? China biedt goede handelsmogelijkheden en wij moeten handel drijven met China, maar we moeten niet vergeten met wie we te maken hebben. Al die duizenden, ja honderdduizenden activisten voor de democratie, politieke gevangenen, de jongeren die in het geheim op internet surfen om erachter te komen wat er nu werkelijk gebeurt, kunnen we niet in de steek laten. Al deze mensen hebben hun hoop op Europa gevestigd. Moeten wij ze dan in de steek laten door wapens te verkopen aan het regime dat hen onderdrukt? Moeten wij ervoor zorgen dat er Europese raketten en onderzeeboten tegen de democratische republiek Taiwan worden gebruikt?
Nee, wij moeten consequent zijn. Onze geloofwaardigheid staat op het spel, en die is belangrijker dan Franse Mirages, Zweedse JAS Gripen-vliegtuigen of Duitse onderzeeboten. De liberale fractie rekent erop dat u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, voor de mensenrechten opkomt en het embargo handhaaft en die boodschap naar de Raad stuurt. 
Staes (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, collega's, ik wil hier vandaag nog eens benadrukken dat, zoals voorzitter Nicolaï terecht zei, de gedragscode een heel belangrijk instrument is. Maar collega's, laat ons realistisch zijn. De dagelijkse praktijk, ook in mijn eigen land, toont wel aan dat er nog vele achterpoortjes zijn, dat er onduidelijke definities bestaan, dat weigeringen soms worden genegeerd en dat handelsbelangen al te vaak primeren op de naleving van mensenrechten. En dat zorgt voor onnoemelijk veel ellende. Dat zorgt voor onnoemelijk veel gekwetsten, onnoemelijk veel doden. Daarom dus, collega's, de terechte eis van ons Parlement tot een striktere formulering. Daarom de terechte eis tot het wettelijk bindend maken van deze code. Daarom ook de noodzaak van meer controle, onder meer op het eindgebruik.
Daarom is het ook terecht dat het embargo tegen China gehandhaafd blijft. In die zin verleen ik mijn volle steun aan landen zoals Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, de Scandinavische landen, Polen en Tsjechië, die in de Raad blijven zeggen dat zij dit embargo willen handhaven.
Meneer Nicolaï, hou vol, hef het embargo niet op, niet op de EU-top met China op 8 december en ook niet tijdens de Europese Raad op 17 december aanstaande. U heeft onze volledige steun. 
Claeys (NI ).
   – Voorzitter, in feite is het hemeltergend dat het opheffen van het wapenembargo tegen China zelfs maar in overweging wordt genomen. Dat wapenembargo is geen anachronisme, zoals daarjuist door een spreker werd gesteld. Het aanhouden van het embargo is eerst en vooral een kwestie van mensenrechten. Het is niet omdat China door zijn demografische omvang een buitengewoon interessant economisch potentieel biedt, dat we daarom onze principes van mensenrechten plots overboord moeten gooien.
Indien een land als Frankrijk zijn zin krijgt en het embargo tegen China wordt opgeheven, dan verliest de Europese Unie al haar geloofwaardigheid. Het is niet alleen een kwestie van mensenrechten, het is ook het feit dat China een rechtstreekse bedreiging vormt voor een democratisch land als Taiwan. Er zijn meer dan 600 raketten gericht op Taiwan en het is een schande dat zelfs maar wordt overwogen ook nog eens nieuwe wapens te leveren aan een land dat een dergelijke bedreiging vormt voor een democratisch land. 
Jarzembowski (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Nicolaï, commissaris Patten, de vertegenwoordiger van de Raad heeft in alle openheid aangegeven dat er binnen de Raad onenigheid bestaat tussen twee groepen. Mijns inziens dienen wij evenwel voorop te stellen dat er tijdens de top goed gesproken wordt over de algemene verhoudingen met China. Het voorzitterschap moet in ieder geval proberen het op dit punt eens te worden, en tegelijkertijd erkennen dat er de afgelopen jaren inderdaad verbetering is gekomen in de omgang van China met de mensenrechten, maar dat dit bij lange na niet voldoende is. We moeten vaststellen dat de vrijheid van geloof, de vrijheid van vereniging en vergadering en de persvrijheid in de Volksrepubliek China nog steeds zeer sterk onderdrukt worden. En dat mogen wij niet zonder meer met de mantel der liefde bedekken omdat er economische belangen in het geding zijn.
Ik dring er derhalve bij de Raad op aan een duidelijk standpunt in te nemen: er is inderdaad vooruitgang geboekt, maar dit is nog lang niet voldoende. China moet onder het nieuwe bewind de eerste stap zetten. Ik sluit mij wat dat betreft aan bij de vorige sprekers: het wapenembargo kan niet worden opgeheven zolang prominente regeringsvertegenwoordigers in Peking met wapengeweld tegen Taiwan dreigen, zoals gisteren gebeurde. Het is onaanvaardbaar dat via wapengeweld in de Straat van Taiwan politiek bedreven wordt.
De heer Patten heeft ons altijd de juiste weg gewezen. Wij hebben altijd de politieke dialoog tussen de Volksrepubliek China en Taiwan geëist – een politieke dialoog die van beide kanten moet komen. Ik hoop dat de regering in China daadwerkelijk de eerste stap zet en via de Associatie de dialoog weer oppakt. Wij zouden een totaal verkeerd signaal afgeven wanneer we het wapenembargo zouden opheffen terwijl de Volksrepubliek China dreigt met wapengeweld tegen Taiwan. We zijn het er wel over eens dat dit echt volstrekt verkeerd zou zijn. En dat is de boodschap die de Raad tijdens de top klip en klaar dient over te brengen. 
De Rossa (PSE ).
   Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik zeggen dat ik opgetogen ben over de vooruitgang die is geboekt ten aanzien van de gedragscode betreffende wapenuitvoer. Feit blijft echter, triest genoeg, dat jaarlijks 500 000 mensen sterven ten gevolge van het gebruik van handwapens en lichte wapens. Dat zijn in mijn ogen de echte massavernietigingswapens van tegenwoordig.
Het is toch wel erg vreemd dat wij, terwijl we weten dat 20 procent van de door de Verenigde Staten verkochte wapens in verkeerde handen valt, totaal geen statistische gegevens hebben over het aantal uit de EU uitgevoerde wapens dat in verkeerde handen terechtkomt. We hebben geen idee in welke mate wij verantwoordelijk zijn voor de 500 000 doden die het gevolg zijn van het gebruik, en niet te vergeten misbruik, van handwapens.
Wat China betreft: het is niet verstandig te denken dat wij China kunnen negeren of isoleren - sterker nog, dat is niet eens uitvoerbaar. Dit neemt niet weg dat we druk moeten blijven uitoefenen op de Chinese regering om de politieke en mensenrechtensituatie in China te verbeteren. Het is dan ook noodzakelijk het embargo te handhaven en het zelfs te koppelen aan ons proces om de gedragscode betreffende wapenuitvoer wettelijk bindend te maken. 
Coveney (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil in dit debat zeer graag twee belangrijke punten benadrukken. In de eerste plaats is er niets mis met legale wapenhandel en legale wapenuitvoer van de EU wanneer deze in overeenstemming zijn met een functionerende gedragscode.
In de tweede plaats, en dit is een belangrijker punt, vormt een effectieve controle op de wapenuitvoer een essentieel onderdeel van een samenhangend beleid dat verenigbaar is met de EU-doelstellingen van vrede, eerbiediging van de mensenrechten en democratie. Zoals vele sprekers reeds gezegd hebben, komen per jaar meer dan een half miljoen mensen – dat is één persoon per minuut – om het leven door conventionele wapens. Er zijn 639 miljoen handwapens in omloop over de hele wereld en die worden geproduceerd door meer dan duizend bedrijven in ten minste 98 landen. Als we wereldwijd een leidende rol op dit gebied willen spelen, is het dus van cruciaal belang dat de EU een strikte gedragscode betreffende wapens hanteert die strookt met de waarden van de EU.
De EU dient zich tevens sterk te blijven maken voor een internationale gedragscode. Het uitvoeren van handwapens naar met name derde landen die de democratie en mensenrechten niet hoog in het vaandel hebben staan, creëert een grotere instabiliteit, niet alleen in de regio waarnaar de wapens zijn uitgevoerd, maar in de wereld als geheel.
Het is een feit dat de ongecontroleerde export van wapens de veiligheid wereldwijd ondermijnt. De vrijwillige gedragscode in de Europese Unie heeft een aantal goede resultaten opgeleverd; op die goede resultaten moeten we voortbouwen. Het is niet voldoende om de gedragscode betreffende wapenuitvoer in de toekomst op vrijwillige basis voort te zetten. Ik schaar mij achter de aanbeveling om de vrijwillige gedragscode wettelijk bindend te maken. Dat zou een stoutmoedige daad zijn, maar wel een die de Europese Unie in staat zou stellen meer controle uit te oefenen, op een realistischer wijze, op de uitvoer van wapens uit EU-lidstaten.
Nog een opmerking over de aanbeveling in het verslag om een heffing op wapenhandel in te voeren. Ik huldig de opvatting dat als de industrie in Europa zich aan een bindende gedragscode houdt en er alleen legale wapens overeenkomstig die code verhandeld worden, het ongepast is de industrie te belasten met een extra heffing.
Tot besluit: ik ben het met de rapporteur eens dat het wapenembargo tegen China gehandhaafd dient te worden. Hoewel ik de dialoog en de ontwikkeling van een positieve relatie tussen de Europese Unie en China toejuich en steun, vind ik het voorbarig om het wapenembargo op korte termijn op te heffen. 
Aloyzas Sakalas (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou uw aandacht willen vestigen op het voorstel van de Raad om het wapenembargo tegen China op te heffen. Ik wil aan iedereen de vraag voorleggen: wordt China door enig ander land bedreigd? Zo ja, door welk land dan wel? Zo nee, waar heeft een staat die bekend staat om de veronachtzaming van de mensenrechten, zijn eenpartijdictatuur en de afwezigheid van een rechtsstaat dan modern wapentuig voor nodig? Sinds wanneer heeft de Europese Unie besloten communistische dictaturen te bewapenen? We weten hoe de Volksrepubliek China een democratische staat als Taiwan bedreigt en blijft bedreigen met een militaire invasie.
Als we niet nog meer vuurtjes willen opstoken in die regio, moeten we instemmen met het document dat de Commissie buitenlandse zaken heeft voorbereid, en waarin de aanbeveling wordt gedaan het wapenembargo tegen de Volksrepubliek China niet op te heffen. Anders kunnen we rekenen op nog een conflict, waarop we ongetwijfeld met weer een resolutie zouden reageren. Maar dat zou geen effect hebben. Als we het over een code hebben, dan moet gezegd worden dat deze wettelijk bindend dient te zijn. Anders is het niet meer dan een loze stapel papier. 
Van Orden (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, de Britse conservatieven zijn van mening dat de gedragscode betreffende wapenuitvoer zijn nut als politiek bindend instrument heeft bewezen sinds hij in 1998 is ingevoerd, maar ze vinden wel dat er ruimte voor verbetering en verfijning is.
Wij zijn er evenwel tegen de gedragscode wettelijk bindend te maken. Onzes inziens moeten er vaak delicate politieke besluiten worden genomen en kan dit beter gedaan worden door politiek verantwoordelijke ministers dan door rechters. Een deel van de informatie waarop besluiten worden gebaseerd, is uitermate gevoelig en vertrouwelijk en dient binnen regeringskringen te blijven. We zouden beslist niet willen dat het Europees Hof van Justitie hierbij betrokken zou worden. Hoe dan ook, een wettelijk bindend embargo zou bepaalde staten alleen maar de zoveelste gelegenheid bieden zich schijnheilig op te stellen. Dat hebben we bijvoorbeeld kunnen zien bij de pogingen van sommige landen om de gerichte sancties van de Europese Unie tegen de regimes van Zimbabwe en Birma te omzeilen, en niet te vergeten de pogingen van bepaalde staten om onder de VN-sancties tegen het regime van Saddam Hoessein in Irak uit te komen.
Als we het verslag van de heer Romeva i Rueda bekijken, moeten we concluderen dat sommige bepalingen ervan eenvoudigweg averechts zouden werken als we ze zouden aannemen. Er wordt bijvoorbeeld opgeroepen tot het publiceren van informatie over het aantal geweigerde vergunningen en de redenen van weigering. De gepubliceerde gegevens over de vergunningsaanvragen die niet zijn goedgekeurd, zouden gewetenloze wapenfabrikanten en –handelaren informatie geven over wie welke goederen wil hebben – wat neerkomt op een klantenlijst voor louche handelaren.
In het Verenigd Koninkrijk beschikken we reeds over adequate wetgeving, maar wij willen andere landen aanmoedigen aan onze eigen hoge normen te voldoen. Iedere nieuwe EU-wetgeving zou in het Verenigd Koninkrijk zonder meer met groot respect worden benaderd en op de naleving ervan zou strikt worden toegezien, maar andere landen zouden haar ongetwijfeld negeren. We besteden in Europa veel tijd aan het toezicht houden op onszelf, maar het grootste probleem wordt gevormd door landen die geen scrupules hebben of die niet aan internationale regels gebonden zijn. 
Howitt (PSE ).
   - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ieder jaar veroorzaken wapens de dood van honderdduizenden mensen, en onmetelijk menselijk lijden. Niet alleen worden er in oorlogstijd steeds meer mensen wederrechtelijk om het leven gebracht, maar wapentuig wordt ook misbruikt door soldaten, paramilitairen en politiefunctionarissen om in vredestijd burgers te doden, te verwonden en het slachtoffer te maken van vreselijke gruweldaden.
Als de huidige trend zich voortzet, zal het aantal doden en gewonden ten gevolge van oorlog en geweld tegen 2020 hoger komen te liggen dan het aantal doden dat veroorzaakt wordt door ziekten als malaria en de mazelen. De EU-gedragscode was weliswaar een welkome eerste stap, maar overal in de EU bevatten de uitvoercontroles nog vele zwakke plekken en zijn er nog talrijke mogelijkheden om de controles te ontduiken. Wat we nodig hebben, is de politieke wil om de veranderingen door te voeren die vereist zijn om de criteria van de gedragscode aan te vullen en strenger te maken, de geautoriseerde productie van wapens overzee te reguleren, de gedragscode toe te passen op wapenonderdelen, wapenembargo’s te versterken en ervoor te zorgen dat alle EU-lidstaten jaarverslagen indienen over hun wapenuitvoer - iets wat Oostenrijk, Griekenland en Luxemburg verzuimd hebben te doen. Zo niet, dan zullen de regels omzeild blijven worden.
De helikopters die in Nepal door de veiligheidstroepen worden ingezet tegen burgers en opstandelingen, bevatten bijvoorbeeld onderdelen uit de EU. De Duitse firma Deutz AG omzeilt embargo’s van de EU en levert haar dieselmotoren aan China en Birma, en de productie van lichte wapens voor militair gebruik is verplaatst naar Maleisië, een land met ambitieuze plannen voor de uitvoer van deze wapens, dat de EU-gedragscode niet wenste te onderschrijven.
Zoals ook al wordt aangegeven in uitvoeringsbepaling 11, zou deze gedragscode niet alleen voor Europa moeten gelden. De Britse conservatieven houden anderen huichelachtig voor dat zij zouden moeten doen wat volgens de conservatieven in het Verenigd Koninkrijk gedaan wordt. Ik ben trots op wat het VK gedaan heeft, maar ik wil dat er een internationaal verdrag inzake wapenhandel komt. Zij zullen deze ontwerpresolutie in dat opzicht echter niet steunen.
Tot slot wil ik mij aansluiten bij degenen die in dit debat hebben verklaard dat er nog vele hindernissen uit de weg moeten worden geruimd voordat het embargo tegen China kan worden opgeheven. In de eerste plaats is het van cruciaal belang dat een eventueel besluit om het embargo op te heffen geen averechts effect heeft op de stabiliteit in de Straat van Taiwan. In de tweede plaats moeten we volledig inzicht hebben in de impact van de wapenstroom als het embargo wordt opgeheven. In de derde plaats moeten wij onze aanhoudende zorgen over China’s staat van dienst op het gebied van de mensenrechten kenbaar maken en dient een eventuele beslissing afhankelijk te zijn van de mate waarin China voldoet aan de mensenrechtennormen. 
Nicolaï,
   Ik bedank alle leden van het Parlement voor hun opmerkingen over deze uiterst belangrijke kwestie. Laat ik beginnen met het gevoelige onderwerp China.
Er zijn diepgevoelde opvattingen over de mensenrechten onder woorden gebracht, evenals andere zorgen, bijvoorbeeld over regionale conflicten. Er is met klem gezegd dat de Raad het wapenembargo tegen China niet moet opheffen, waarbij vrijwel alle aanwezige Parlementsleden uitdrukking gaven aan dezelfde gevoelens. De heer Van Hecke noemde het Nederlandse standpunt. Iedereen weet echter dat ik hier niet de Nederlandse regering vertegenwoordig, maar het voorzitterschap van de Raad. De Nederlandse regering ziet zich evenwel geplaatst tegenover een zeer kritisch Nederlands parlement, dat het bijna unaniem eens is met dit Parlement. Dat is ook in andere landen het geval. Ik heb aandachtig naar uw opmerkingen geluisterd en veel van uw zorgen aangaande deze zaak zijn ook de mijne. Ook in de Raad worden deze zorgen uitgesproken en ik moet duidelijk stellen dat zelfs als dit embargo wordt opgeheven, er een restrictief EU-exportbeleid zal worden toegepast. Het is belangrijk dat we ons daarvan bewust zijn.
Veel leden van dit Parlement brachten de status van de gedragscode betreffende wapenuitvoer ter sprake en benadrukten dat het van belang is de gedragscode wettelijk bindend te maken. De heer Van Orden wees echter op de juridische consequenties daarvan en op de mogelijkheid dat de rechter een steeds grotere rol zou gaan spelen, een punt dat ook in de Raad onderwerp van discussie is. Ik heb begrip voor de verschillende argumenten, maar vergeet u niet dat de standpunten binnen de Raad uiteenlopen. De inhoud van de gedragscode en de wijze van tenuitvoerlegging van de code zijn belangrijker dan de status ervan, die waarschijnlijk geen invloed zou hebben op het wapenexportbeleid van de afzonderlijke lidstaten.
Ik ben het eens met de heer Czarnecki, die onderstreepte dat landen die tot de EU willen toetreden de gedragscode moeten toepassen. Het is onder meer om die reden dat het voorzitterschap een seminar georganiseerd heeft om deze landen in dat opzicht bij te staan.
De heer Agnoletto wees erop dat wij er bij andere landen - de Russische Federatie en de VS - op moeten aandringen dat zij deze gedragscode toepassen. Wij onderhouden op regelmatige basis contact met deze landen, waarbij wij ernaar streven de samenwerking op dit gebied te maximaliseren en op die manier het exportbeleid efficiënter te maken.
De heer von Wogau stelde de interpretatieverschillen ten aanzien van de criteria aan de orde, en dat is inderdaad een belangrijk punt. Ik ben het met hem eens en zoals ik het Parlement al gezegd heb, is harmonisering van de toepassing van de criteria een belangrijke doelstelling.
De heer Henin stelde een vraag over de controle na verzending van wapens. Zoals ik in mijn inleidende opmerkingen reeds gezegd heb, zijn deze controles onontbeerlijk om ervoor te zorgen dat wapens op de beoogde bestemming aankomen en niet in verkeerde handen vallen. In tegenstelling tot de VS voeren de EU-lidstaten dergelijke controles niet uit, althans niet op gezette tijden en stelselmatig.
In het zesde jaarverslag over de EU-wapenuitvoer is dit punt als prioriteit aangemerkt. Een eerste stap zal zijn dat de lidstaten in de nabije toekomst een bijeenkomst organiseren met deskundigen uit de VS, om geïnformeerd te worden over het programma van de VS. Op basis van de verkregen informatie zullen de lidstaten moeten beslissen wat de beste benadering van dit vraagstuk is, zowel op nationaal niveau als op het punt van gezamenlijke actie.
Voorts hebben de heer Romeva i Rueda en mevrouw Gomes vragen gesteld over de handelsverordening inzake foltermateriaal. Deze ontwerpverordening ligt momenteel ter discussie in de Raad.
Mevrouw Gomes stelde daarnaast nog een vraag over het invoeren van een heffing op de wapenhandel. Wij hebben nota genomen van de diverse voorstellen die in dit verband zijn gedaan, onder andere door lidstaten van de Europese Unie. Op EU-niveau worden op dit moment echter geen concrete, uitgewerkte voorstellen besproken.
Tot besluit wil ik ingaan op wat de heer Romeva i Rueda in zijn inleiding gezegd heeft. Enerzijds complimenteerde hij het voorzitterschap met de herziening van de gedragscode, anderzijds verklaarde hij echter dat deze niet ver genoeg gaat. In zekere zin ben ik het met hem eens dat we het hierbij niet moeten laten. Dit is inderdaad een eerste herziening en we moeten blijven werken aan de gedragscode. Ik stel de grote betrokkenheid van het Parlement bij dit vraagstuk, alsook de actieve rol die het Parlement gespeeld heeft, zeer op prijs.
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.
Pomés Ruiz (PPE-DE )
    Wij moeten de waarden van vrijheid en democratie verdedigen door gebruik te maken van ons legitieme recht op spreken en door een verantwoorde wetgeving aan te nemen.
De enorme markt die in de Volksrepubliek China voor ons openligt, mag ons niet doen vergeten dat het Chinese politieke regime nog steeds berust op een uitgesproken communistisch waardensysteem dat mijlenver afstaat van de aanvaardbare normen.
De Taiwanese bevolking gaat nog steeds gebukt onder de politieke verdrukking en het economische isolement waarmee de Volksrepubliek China de Taiwanezen in haar greep houdt. Onlangs heeft China overigens opnieuw gedreigd met een gewapende actie tegen Taiwan.
De situatie is er niet naar om het embargo op de wapenhandel op te heffen. Als het in de huidige omstandigheden al haast onmogelijk is om de wapenwedloop van de Volksrepubliek China aan banden te leggen, wat zou er dan wel niet gebeuren als we het embargo zouden opheffen?
Bovendien zou die zet beschouwd worden als een onderschrijving van de huidige conflictsituatie. In plaats daarvan moeten wij aansturen op een politieke dialoog tussen de Volksrepubliek en Taiwan. Laten wij China niet tot gewapende maar tot politieke actie aanzetten. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de missie ALTHEA in Bosnië-Herzegovina.
Ik geef opnieuw het woord aan de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Nicolaï. 
Nicolaï,
   – Mijnheer de Voorzitter, het Europees veiligheids- en defensiebeleid staat aan de vooravond van een historische ontwikkeling. Op 2 december zal de eerste militaire crisisbeheersingsoperatie van de EU, ALTHEA, van start gaan. Tijdens het ontwikkelen van het EVDB hebben wij concepten en vaardigheden in hoge mate weten om te zetten in concrete maatregelen. Net als de eerste politiemissie van de EU zal ook de eerste militaire operatie plaatsvinden in Bosnië-Herzegovina.
De voorbereidingen voor het inzetten van operatie ALTHEA nadat de stabilisatiemacht is vertrokken, bevinden zich in een vergevorderd stadium. Er is een operationeel concept goedgekeurd, de opbouw van de troepenmacht heeft plaatsgevonden en er zijn elf derde landen uitgenodigd een bijdrage te leveren aan de operatie. De eerste bijeenkomst van het Comité van contribuanten is achter de rug en het operationeel plan is goedgekeurd door de Raad.
ALTHEA zal een door de EU geleide operatie zijn, waarbij gebruik wordt gemaakt van NAVO-middelen en –vermogens. Derhalve is de plaatsvervangend geallieerd opperbevelhebber Europa begin juli benoemd tot operationeel commandant. Het hoofdkwartier van de operatie is gevestigd in Mons. Begin oktober bereikte het hoofdkwartier in Sarajevo initieel operationeel vermogen; doel is begin december, wanneer de stabilisatiemacht SFOR het gezag overdraagt, volledig operationeel vermogen te hebben bereikt.
Sommigen vinden de overdracht van de operatie van SFOR naar de EU misschien een grote en riskante stap. Ze hebben wellicht hun twijfels bij de capaciteiten van de EU-missie. Ze hebben het echter mis, al was het maar omdat 80 procent van de SFOR-troepen is overgedragen aan ALTHEA, terwijl de overige 20 procent, die uit Amerikaanse troepen bestaat, vervangen zal worden door extra Europese manschappen. Alle EU-lidstaten die op dit moment bijdragen aan SFOR zullen hun bijdrage voortzetten, maar dan in het kader van ALTHEA. ALTHEA is echter niet een operatie van de EU alleen. Derde landen als Marokko, Bulgarije, Roemenië, Noorwegen en Turkije zullen eveneens deelnemen. Dit stemt mij uitermate verheugd, omdat daaruit blijkt dat niet alleen de EU om Bosnië-Herzegovina geeft. Genoemde landen zijn lid van het Comité van contribuanten en zullen als zodanig dezelfde rechten en plichten hebben met betrekking tot de dagelijkse leiding als de EU-lidstaten die deelnemen aan de operatie.
Alles is in het werk gesteld om de overdracht van de NAVO naar de EU soepel te laten verlopen. Daaronder vallen onder meer de afbakening van taken tussen ALTHEA en het achterblijvende NAVO-hoofdkwartier in Sarajevo alsmede regelingen aangaande de beschikbaarheid en het gebruik van reservetroepen en aangaande het uitwisselen van geheime inlichtingen. De bevelhebber van de EU-troepenmacht en de commandant van het achterblijvende NAVO-hoofdkwartier zullen in hetzelfde kamp gelegerd zijn, met het oog op de operationele coöperatie.
Ook de NAVO zelf blijft aanwezig in Bosnië-Herzegovina. In noodgevallen kunnen wij dus terugvallen op strategische reservetroepen van de NAVO. Deze kunnen worden ingezet ten behoeve van zowel de NAVO als operatie ALTHEA. Dit is een goed voorbeeld van hoe op een pragmatische en efficiënte wijze gebruik kan worden gemaakt van beperkte middelen. Het onderstreept ook de goede samenwerking tussen de EU en de NAVO. Met de overgang van de NAVO naar de EU treedt de laatste fase in werking van de militaire aanwezigheid in Bosnië-Herzegovina. Het accent zal niet langer liggen op het voorkómen van gevechten tussen verschillende etnische groepen, maar op het ondersteunen van civiele en militaire hervormingen. Daarna kan de troepenmacht worden teruggetrokken.
Met ALTHEA leveren wij een bijdrage aan de veiligheid en stabiliteit van Bosnië-Herzegovina, wat van belang is voor de hervormingen in dat land. Tegelijkertijd is operatie ALTHEA – en dit is wellicht een gewaagde stelling – het laatste onderdeel van een alomvattend beleid van de Europese Unie jegens Bosnië-Herzegovina. De operatie maakt ook deel uit van onze bredere strategie voor de Balkan. De activiteiten op politiek, economisch, ontwikkelings- en veiligheidsgebied versterken elkaar doordat zij in combinatie met elkaar worden uitgevoerd. De situatie in het land is rechtstreeks van invloed op de regio en de EU. We hebben dan ook duidelijk belang bij de stabiliteit en welvaart van het land. EU-betrokkenheid is niet alleen in het belang van Bosnië-Herzegovina, maar ook in dat van onszelf en gezien onze alomvattende en samenhangende aanpak is het niet meer dan logisch dat de EU het stokje van de NAVO heeft overgenomen.
Het uiteindelijke doel is Bosnië-Herzegovina te helpen zich in de richting van de EU te ontwikkelen, en dit zal bereikt worden dankzij het versterkte stabilisatie- en associatieproces. De militaire missie van de EU zal, in combinatie met andere EU-activiteiten zoals de EU-politiemissie, de EU-waarnemingsmissie en het CARDS-ontwikkelingsprogramma, dit proces voltooien.
Onze alomvattende benadering weerspiegelt onze overtuiging dat de toekomst van Bosnië-Herzegovina nadrukkelijk in Europa ligt. Ze is een illustratie van onze blijvende betrokkenheid. Nu is het aan het Bosnische volk om het visioen tot werkelijkheid te maken. Het zal uiteindelijk moeten beslissen of het zich wil aansluiten bij de Europese politieke en economische unie. Een dergelijke beslissing vereist fundamentele hervorming van staats-, economische en gerechtelijke structuren. Evenzo zal Bosnië-Herzegovina moeten bevestigen dat het toe wil treden tot de Europese waardengemeenschap. Voor een dergelijk besluit is een omgeving nodig van verdraagzaamheid, dialoog, eerbiediging van de godsdienstvrijheid en een krachtige stellingname, zowel in woord als in daad, tegen de straffeloosheid van oorlogsmisdadigers.
Met behulp van de juiste politieke wil, de steun van de Bosnische bevolking en onze eigen veelomvattende inbreng, kan en moet Bosnië-Herzegovina de weg van het conflict achter zich laten en een stabiele en vreedzame toekomst tegemoet gaan, een toekomst waarin onze speciale vertegenwoordiger Lord Ashdown een steeds belangrijker rol zal gaan spelen.
Ik wil tot besluit opmerken dat Bosnië-Herzegovina op de goede weg is. De stabiliteit en de veiligheid nemen toe en dankzij de integratie van het land in Europees-Atlantische structuren behoort de tijd van de Dayton-akkoorden meer en meer tot het verleden en ontwikkelt het land zich gestaag in de richting van Brussel.
Er valt echter nog veel werk te verzetten, want we maken ons nog altijd zorgen over het gebrek aan samenwerking met het ICTY, ofwel het Internationaal Oorlogstribunaal voor het voormalige Joegoslavië, en dat geldt met name voor de Republiek Srpska. Samenwerking met het ICTY is een belangrijk criterium voor nauwere betrekkingen met de EU en de NAVO. Op dit punt zal Bosnië-Herzegovina zijn beloften nog moeten waarmaken. Ik hoop dat de hervormingen van het defensie- en politieapparaat, een van de hoofdtaken van ALTHEA, ook vruchten af zal werpen op dat gebied. Op die manier zal het volk van Bosnië-Herzegovina zelfs nog meer profijt hebben van operatie ALTHEA in zijn streven naar een duurzame en rechtvaardige vrede. 

Patten,
   – Het doet mij buitengewoon genoegen dat ik deze kans krijg om enkele opmerkingen te maken over Bosnië-Herzegovina, een kleine twee weken voor de overdracht aan de EU-troepenmacht EUFOR op 2 december. De start van operatie ALTHEA is een belangrijke gebeurtenis: belangrijk, omdat dit de eerste grote militaire operatie zal zijn die wordt uitgevoerd in het kader van het Europees veiligheids- en defensiebeleid. Aan de overdracht door de NAVO gingen lange en uitvoerige besprekingen vooraf, omdat het van cruciaal belang was de zaken van meet af aan goed aan te pakken. Dat er nu een geslaagd resultaat ligt, mag grotendeels op het conto van mijn collega’s de heren Solana en De Hoop Scheffer worden geschreven.
Ik besef dat sommige mensen zich bezorgd afvragen of we niet, door weer een geheel nieuwe militaire missie naar Bosnië-Herzegovina te sturen, het signaal afgeven dat het land nog steeds gebukt gaat onder aanzienlijke instabiliteit. Dat zou, in mijn ogen, een volkomen verkeerde conclusie zijn. In het afgelopen voorjaar wees de ministersvergadering van de Noord-Atlantische Raad op een “verbeterde veiligheidssituatie in Bosnië-Herzegovina”. Op basis daarvan besloot de vergadering het aantal troepen dat geleverd werd aan de stabilisatiemacht SFOR terug te brengen van 12 000 naar 7 000. Ik heb Bosnië-Herzegovina in de loop der jaren verscheidene malen bezocht en ik kan persoonlijk bevestigen dat zich in die periode een verandering heeft voltrokken in het land.
Het zou getuigen van grote dwaasheid als we de onmiskenbare verbeteringen die zich hebben voorgedaan, vanzelfsprekend zouden vinden. Het enige dat er gebeurt, is dat Europa een meer rechtstreekse verantwoordelijkheid voor zijn eigen continent op zich neemt – en dat werd ook wel eens tijd, zullen sommigen misschien zeggen. De operatie wordt echter om de zes maanden geëvalueerd. Daarbij zal worden gekeken naar de duur van de operatie en naar haar omvang en samenstelling. Er is geen sprake van dat we onnodig troepen in Bosnië-Herzegovina laten blijven; zodra de omstandigheden het toelaten, kan het aantal troepen verminderd worden en uiteindelijk zal de missie worden beëindigd.
Het is zaak op dit moment in te zien dat de Europese toekomst van Bosnië-Herzegovina van toenemend belang zal zijn naarmate de militaire aanwezigheid wordt afgebouwd. Net als alle andere landen van de westelijke Balkan heeft Bosnië-Herzegovina een duidelijk Europees toekomstperspectief als potentiële kandidaat-lidstaat. In november jongstleden heeft de Commissie een haalbaarheidsstudie het licht doen zien waarin zij aangaf dat het land op zestien punten aanmerkelijk beter zou moeten presteren voordat zij de Europese Raad zou kunnen aanbevelen onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst te openen. Er is sindsdien weliswaar vooruitgang geboekt, maar tot mijn spijt zal ik mijn mandaat als commissaris moeten beëindigen zonder dat ik Bosnië-Herzegovina het groene licht heb kunnen geven. Ik hoop van ganser harte dat mijn opvolger, commissaris Rehn, dat in een vroeg stadium van zijn ambtsperiode wel zal kunnen doen. Zodra hij dat eenmaal gedaan heeft, kan de Raad niet anders dan zijn beoordeling overnemen en vervolgens zal dan overeenstemming moeten worden bereikt over een onderhandelingsmandaat. Pas dan kunnen de onderhandelingen van start gaan. Er is geen reden om aan te nemen dat dat niet ergens in 2005 zou kunnen gebeuren. Wil Bosnië-Herzegovina voortmaken met dit tijdschema, dan zal aan een aantal vereisten moeten worden voldaan.
Ten eerste zullen de autoriteiten de wetgeving die samenhangt met de zestien genoemde punten verder moeten verbeteren. Er is al veel bereikt, maar op gebieden als de BTW en de publieke omroep zijn er nog steeds obstakels die uit de weg geruimd moeten worden.
Ten tweede zal Bosnië-Herzegovina moeten inzien dat het weinig zin heeft wetgeving aan te nemen als die vervolgens niet naar behoren ten uitvoer wordt gelegd. Op dat punt moet nog veel gebeuren.
Ten derde, de Commissie heeft in haar haalbaarheidsstudie aangegeven van Bosnië-Herzegovina te verwachten dat het goed zal samenwerken met de Hoge Vertegenwoordiger wat betreft de verwezenlijking van zijn hervormingsagenda, zoals in de vredesakkoorden van Dayton en Parijs is vastgelegd. Een kwestie die in dit verband van cruciaal belang is, is de hervorming van het politieapparaat. Ik hoop ten zeerste dat de heer Wilfried Martens tegen het einde van het jaar zal kunnen melden dat er overeenstemming is bereikt over de te volgen koers.
Tot slot is er het punt van het Internationaal Oorlogstribunaal voor het voormalige Joegoslavië. Bosnië-Herzegovina is lid van de Verenigde Naties en heeft de Dayton-akkoorden ondertekend. Zoals ik bij meerdere gelegenheden al duidelijk heb gemaakt, kan er geen sprake van zijn dat de absolute eis tot volledige samenwerking met het Tribunaal ook maar enigszins wordt afgezwakt. Dit is van fundamenteel belang voor de vooruitzichten van Bosnië-Herzegovina op verdere ontwikkeling via het stabilisatie- en associatieproces. Het is de lakmoesproef voor de mate waarin Bosnië-Herzegovina zijn internationale verplichtingen en de rechtsstaat serieus neemt. Het is tevens een elementair onderdeel van het proces dat de slachtoffers van de gruweldaden in staat stelt het verleden los te laten. Wanneer degenen die beschuldigd worden van vreselijke mensenrechtenschendingen vrij rond mogen blijven lopen, wordt het onmogelijk de verschillende gemeenschappen daadwerkelijk met elkaar te verzoenen. Volgende week zal hoofdaanklager Carla del Ponte verslag uitbrengen aan de VN-Veiligheidsraad over de samenwerking van de landen van de westelijke Balkan met het Tribunaal. Tot nu toe heeft zij er geen doekjes om gewonden dat de Republiek Srpska in het geheel niet heeft meegewerkt. Het is zonder meer een schandelijke zaak dat niet één verdachte door de Republiek Srpska is overgedragen aan Den Haag, ofschoon er momenteel berichten de ronde doen dat de Republiek Srpska een aantal verdachten van oorlogsmisdaden heeft gearresteerd om hen in eigen land te berechten. Dit is op zich heuglijk nieuws, maar de Republiek Srpska zal door de internationale gemeenschap worden beoordeeld op haar medewerking in zaken die onder jurisdictie van het Tribunaal vallen. Het is over dat punt dat mevrouw Del Ponte verslag zal uitbrengen aan de Veiligheidsraad. Ik heb geen reden om te verwachten dat zij zich in haar verslag positief zal uitlaten over de Republiek Srpska. Als het verslag inderdaad negatief is, zal Lord Ashdown zich op een reactie moeten bezinnen. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat de vooruitzichten van het gehele land op toetreding tot de Europese Unie en de NAVO op deze wijze worden gedwarsboomd. Ik doe een klemmend beroep op de politieke leiding van de Republiek Srpska om nú tot actie over te gaan en haar verplichtingen na te komen. Zo niet, dan zal zij verantwoordelijk zijn voor alle consequenties die eventueel uit haar nalatigheid voortvloeien.
Geachte leden van het Parlement, het volk van Bosnië-Herzegovina heeft het meest geleden onder de Balkanoorlogen in de jaren negentig. Nu zijn zij die verschrikkelijke periode te boven gekomen en hebben zij een uitgesproken kans om een echt land te creëren, met het daadwerkelijke vooruitzicht op het lidmaatschap van de Europese Unie. Nu ik terugtreed als lid van de Commissie, wil ik hun alle succes toewensen en ik zie ernaar uit in de komende maanden te horen over hun vorderingen.
von Wogau (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de overdracht van de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in Bosnië-Herzegovina door de NAVO aan de Europese Unie is een zeer belangrijke stap op weg naar een Europese veiligheidsidentiteit. Na de operaties in Macedonië en Congo is dit nu de derde operatie van een dergelijke aard en omvang. Er worden tenslotte 7 000 mannen en vrouwen bij deze operatie ingezet, die daarmee aanzienlijk groter is dan wij tot dusver hebben meegemaakt.
De taak van het Europees Parlement hierbij is het uitoefenen van democratische controle, hoewel ik in het huidige stadium liever zou willen spreken van parlementaire begeleiding. Daarbij dienen wij bepaalde vragen te stellen. Is de bestuursstructuur in orde en werkzaam? Kan deze ook tijdens crisissituaties standhouden? Hoe staat het met de uitrusting en de bewapening van de soldaten die daar naartoe worden gestuurd? Kunnen ze met elkaar samenwerken en zijn ze opgewassen tegen de zware omstandigheden?
Een belangrijke vraag is tevens hoe de samenwerking met de NAVO zal verlopen na de onderhandelingen inzake Berlijn-Plus, en met name hoe de samenwerking tussen de civiele en militaire organen van deze crisisbeheersingsoperatie – een specialiteit van de Europese Unie en haar veiligheidsstrategie – eruit zal gaan zien.
Voor ons is het ook van groot belang te weten hoe deze operatie gefinancierd wordt. Wij zijn steeds weer bang dat er schaduwbegrotingen ontstaan die noch door de 25 nationale parlementen, noch door het Europees Parlement gecontroleerd kunnen worden. Om die reden hebben wij in de resolutie die wij gaan aannemen de eis opgenomen dat de uitgaven die in het kader van deze operatie worden gedaan in de Europese begroting worden opgenomen – voor zover dat in dit stadium van de ontwikkeling van de Grondwet mogelijk is. 
Wiersma (PSE ),
   . – Voorzitter, ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om commissaris Patten, die hier eigenlijk in extra speeltijd nog aanwezig is, te complimenteren voor de rol die hij de afgelopen jaren heeft gespeeld in de Balkan en met name in het voormalig Joegoslavië. Ondanks zijn somberheid over het stabilisatie- en associatieakkoord met Bosnië en Herzegovina, denk ik dat het op zich toch positief is dat de Europese Unie na al die jaren de ambitie heeft verwezenlijkt om een grote operatie, en dan nog wel in het voormalig Joegoslavië, op te zetten. Na de Dayton-akkoorden van 1995 was het de NAVO die de verantwoordelijkheid nam voor de stabilisatiemacht in Bosnië en Herzegovina. Nu het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie vorm krijgt, is het een logische stap dat de Europese Unie zelf de verantwoordelijkheid neemt voor de stabiliteit in het hart van haar eigen continent. Het is dan ook een goede stap dat de Europese Unie eind dit jaar de stabilisatiemacht van de NAVO in Bosnië en Herzegovina aflost. ALTHEA is een belangrijke test van de defensieambities van de Europese Unie. De operatie is met aanvankelijk zevenduizend militairen aanzienlijk groter dan eerdere operaties van de Europese Unie zoals Concordia in Macedonië en Artemis in Congo. Operationeel gezien bouwt de missie voort op SFOR. ALTHEA heeft hetzelfde robuuste mandaat waarmee ook in onze ogen de veiligheid van onze militairen zo goed mogelijk wordt gewaarborgd. Er kan gebruik worden gemaakt van de ervaring die de NAVO in Bosnië en Herzegovina heeft opgedaan, maar de politieke verantwoordelijkheid komt bij de Europese Unie te liggen, zodat de Europese Unie kan tonen dat ze een gezamenlijke externe rol op grotere schaal dan voorheen kan spelen.
Mijn ervaring is dat men in Bosnië over het algemeen positief staat tegenover deze missie. Iedereen die ik tijdens een recent bezoek aan Bosnië en Herzegovina sprak, verwelkomt de grotere betrokkenheid van de Europese Unie. Tegelijk is er nog sprake van spanningen, er is al naar verwezen, tussen de verschillende delen waaruit het land bestaat. Terwijl de Bosnisch-Kroatische federatie duidelijk toenadering zoekt tot Europa op weg naar EU-lidmaatschap, bestaat er in de Republika Srpska nog altijd weigerachtigheid als het gaat om samenwerking met het tribunaal in Den Haag. De operatie moet ertoe bijdragen dat de situatie in Bosnië en Herzegovina verder wordt gestabiliseerd. ALTHEA moet zo goed mogelijk bijdragen tot de opbouw van de staat Bosnië-Herzegovina, de rechtsstaat, de politie en het leger en stabiele democratische structuren, zodat het land zich in de Europese structuren kan integreren. Uiteindelijk, en dat moet naar mijn mening de ambitie van de Europese Unie zijn, moet dit land als geheel, de staat Bosnië-Herzegovina, op eigen benen kunnen staan.
Er is op dit moment geen eindpunt van de EU-missie voorzien, maar het kan niet de bedoeling zijn dat een militaire macht zonder meer aanwezig blijft tot het moment dat Bosnië klaar is om toe te treden tot de Europese Unie. Daarvoor bestaat vooralsnog geen realistisch tijdpad, maar toetreding tot de EU is om het zo te zeggen een civiele en geen militaire operatie. Alleen een functionerende staat die de eigen veiligheid kan garanderen, kan ook op een geloofwaardige manier lidmaatschap van de Europese Unie aanvragen.
Normalisering is dus het doel, en het is dan ook noodzakelijk dat de Europese Raad, die tot deze missie heeft besloten, ook zo snel mogelijk een soort exit-strategie ontwikkelt die misschien kan samenhangen met het stabilisatie- en associatieproces. Een dergelijke exit-strategie zal de EU ook noodzaken haar betrokkenheid bij de ontwikkelingen in Bosnië-Herzegovina verder te intensiveren. Alleen als naar vertrek wordt toegewerkt, kan ALTHEA substantieel bijdragen tot het uiteindelijke doel, namelijk de sub-stabilisatie in de Europese integratie van Bosnië en Herzegovina. 
Jäätteenmäki (ALDE ),
    Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de veiligheidssituatie in Bosnië-Herzegovina is weliswaar verbeterd, maar het land is nog instabiel en internationale aanwezigheid blijft noodzakelijk. De komende operatie bevordert de toenadering van Bosnië-Herzegovina tot de Europese Unie en versterkt de rol van de Unie in de hele westelijke Balkan. Het onderhavige voorstel is goed en collega Wiersma heeft uitstekend werk verricht. Als schaduwrapporteur voor ALTHEA heb ik een aantal opmerkingen gemaakt naar aanleiding van het basisvoorstel en ik ben blij dat die bij het opstellen van het voorstel in aanmerking zijn genomen.
Het is belangrijk dat er in Bosnië-Herzegovina wordt opgetreden tegen de georganiseerde misdaad en vrouwenhandel. Ik wil onderstrepen dat er bij het samenstellen van een lokale politiemacht gezorgd moet worden voor een evenwichtiger vertegenwoordiging van de etnische groepen. Dat vergroot bij alle groepen in de regio het vertrouwen in en de betrokkenheid bij de ordehandhaving.
Oorlogsmisdadigers die nog vrij rondlopen, moeten worden opgepakt. De Dayton-akkoorden moeten worden uitgevoerd. Dat is een kwestie van geloofwaardigheid, en een taak voor de NAVO-staf. Het gaat hier om de eerste belangrijke militaire operatie die door de Europese Unie wordt geleid. Wij moeten het verloop van de operatie zeer goed in de gaten houden. Het is van belang te zorgen voor de operationele kant ervan en voor een duidelijke taakverdeling.
De Europese Unie moet waarborgen dat de ALTHEA-troepen de mensenrechten in elk opzicht respecteren. De Europese Unie heeft zich ertoe verplicht de mensenrechten te respecteren en dat moet in alle activiteiten van ALTHEA te zien zijn, of het nu gaat om de behandeling van gevangenen of arrestanten of om welke andere activiteit dan ook. Een delegatie van het Parlement zal volgend jaar de activiteiten van ALTHEA inspecteren en zij moet naast alle andere taken ook de mogelijkheid krijgen kritisch te bekijken of de mensenrechten worden gerespecteerd. 
Beer (Verts/ALE ),
   . –Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik graag benadrukken dat wij het er gelukkig allemaal over eens zijn hoe belangrijk het voor de Europese Unie en ook voor Bosnië is dat wij dit mandaat overnemen. Als dit inderdaad de hoeksteen is, zoals u, mijnheer Nicolaï, heeft opgemerkt, dan hoop ik dat wij in politiek opzicht een volgende stap vooruit kunnen zetten door er nadrukkelijk bij de Bosnische regering op aan te dringen ons tot het uitvoeren van deze missie uit te nodigen.
Wettelijk gezien hebben wij hiertoe het volste recht op grond van SFOR, de militaire interventiemacht. Deze heeft het immers mogelijk gemaakt dat deze stap in het stabilisatieproces na tien jaar gezet kan worden. Wij hebben het er nu al over dat we een toekomst weggelegd zien voor Bosnië in Europa; zouden wij er dan niet ook naar moeten streven dat de regering ons vraagt aanwezig te zijn tijdens de overgangsperiode, zoals de Macedonische regering heeft gedaan? Dat zou een waar succes zijn. Waarom zouden wij met Bosnië-Herzegovina niet een zogenaamde SOFA, een overeenkomst inzake de status van de strijdkrachten, kunnen sluiten, zoals wij ook hebben gedaan met andere landen die ons om hulp hebben gevraagd?
In de tweede plaats is deze regelmatige berichtgeving noodzakelijk en ik hoop dat wij dit morgen als eis zullen vastleggen. Het Parlement is geëngageerd, omdat wij dat allemaal al jarenlang zijn. Wij praten niet alleen maar over een militaire interventie. Volgend jaar is het tien jaar geleden dat de aanval op Srebrenica werd ingezet en dat de Dayton-akkoorden zijn gesloten. Het is derhalve onze plicht hier duidelijke taal over te spreken. Ik hoop dat wij zullen doen wat de heer Patten voorstaat en ons intensief zullen gaan bezighouden met de toekomst van Bosnië. 
Belder (IND/DEM ),
   . – Voorzitter, in het licht van de hedendaagse geschiedenis kun je moeilijk beweren dat Europese bemoeienis met de westelijke Balkan een doorslaand succes was. Om de rusteloze Balkan, naar de sprekende titel van de Duitse publicatie, te stabiliseren, was assistentie van over de Atlantische oceaan noodzakelijk. Per slot van rekening hebben we niet voor niets de NAVO. Juist die blijvende betrokkenheid van de NAVO, ook bij de Europese missie ALTHEA in Bosnië-Herzegovina, stelt mij nog enigszins gerust. In feite is deze hele, zogenaamde Europese, operatie namelijk ingebed in transatlantische samenwerking op basis van de 'Berlijn Plus-regeling' tussen de Europese Unie en de NAVO. Deze conclusie, mijnheer de Voorzitter, trek ik uit de brief van het Nederlandse voorzitterschap aan het Nederlands Parlement van 9 november. Mijnheer de Voorzitter, de missie ALTHEA noopt al bij al tot Europese bescheidenheid. Wat meer is, naar mijn overtuiging zet ook zij weer een groot vraagteken achter het nut en de noodzaak van een Europees veiligheids- en defensiebeleid. Die machtsaspiratie kan alleen maar leiden tot verzwakking of zelfs uitholling van de NAVO en dan zijn wij allemaal in Europa - naar een Nederlands gezegde, mijnheer Nicolaï - ver van huis. 
Poli Bortone (UEN ),
    Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, ik wil de heer Wiersma danken voor zijn verslag, dat volledig en van uitstekende kwaliteit is. Ook wil ik namens de UEN-Fractie wijzen op het belang van deze militaire vredesmissie van de Europese Unie in de uiterst gevoelige regio van Bosnië-Herzegovina.
Dit is de eerste keer voor de Unie. Afgezien van het feit dat de 7000 militairen die nu reeds onder het beschermheerschap van de NAVO opereren, het teken met de twaalf sterren op de mouw van hun uniform kunnen spelden, hetgeen van symbolische betekenis is, betekent de missie eveneens meer aanwezigheid van Europa, en dus meer zichtbaarheid van de Unie in de Balkan.
In de jaren negentig, toen in dit gebied het ene na het andere bloedige conflict losbarstte, vroegen wij ons af waar Europa was. De afwezigheid van Europa deed zich toen op pijnlijke wijze gevoelen, maar vandaag zijn wij getuige van een Europese aanwezigheid. Wij zien nu dat onze instellingen een bij de omstandigheden passende aandacht opbrengen.
De 7000 militairen nemen naar Bosnië niet alleen wapens mee, maar vooral ook expertise, menselijkheid en de bereidheid om de lokale bevolking te helpen. De mensen daar beseffen maar al te goed dat de militaire aanwezigheid op hun grondgebied in deze delicate fase van de stabilisering van het land noodzakelijk is, en daarom zijn zij bereid om de militairen met open armen te ontvangen. Deze militairen zullen echter niet alleen zijn, in onbekende streken. Ook onze instellingen zijn in Bosnië aanwezig: de Commissie, de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie, die al tweeëneenhalf jaar werkt als een werkelijk verlichte gouverneur van Bosnië en ondanks alle moeilijkheden pogingen onderneemt om een rechtsstaat op te bouwen en een nieuw kader te creëren voor vreedzame coëxistentie tussen de belangrijkste etnische groepen van het land.
Tot slot is daar ook het Parlement aanwezig, dat, via zijn delegatie onder voorzitterschap van de onvermoeibare mevrouw Pack, de gebeurtenissen in Bosnië op de voet volgt, zoals onder meer ook uit het recente bezoek aan dit land blijkt. Dat bezoek was nuttig om de parlementsleden van Bosnië-Herzegovina te herinneren aan bepaalde beginselen en aan de inspanningen die zijn ondernomen voor de toenadering tot de Europese Unie. Nu is de associatie- en stabilisatieovereenkomst ons oogmerk, maar in een nog niet te voorspellen toekomst zal dat toetreding zijn.
Wij moeten echter niet te veel illusies hebben. Er zijn belangrijke stappen vooruit gezet in de richting van stabilisatie van Bosnië. In veel gebieden van het land doet zich sterk het verlangen naar normalisering gevoelen. Alle inwoners van het land willen een streep zetten onder het verleden en de blik richten op de toekomst. Van de zestien punten uit de haalbaarheidsstudie zijn er al veel in wetten omgezet.
Terecht wordt daarop gewezen, en dat steekt ons ook een riem onder het hart, maar er moet nog veel werk worden verzet. De militaire vredesmissie onder het beschermheerschap van de Unie zal vanaf 2 december daarvoor aanwezig zijn. 
Stenzel (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, graag wil ook ik deze gelegenheid te baat nemen om afscheid van u te nemen en u hartelijk te danken voor de samenwerking in al die jaren. U heeft zich in het bijzonder ingezet voor de westelijke Balkan. Ik had liever gezien dat het niet nodig zou zijn daar nu, tien jaar na de Balkanoorlogen, een militaire veiligheidsoperatie van de EU uit te voeren. Het is echter – zoals de Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid jaren geleden eens heeft opgemerkt – een front waar wij ons nog enige tijd mee bezig zullen moeten houden, en het ligt in Europa, vlak bij onze eigen grenzen. Het ligt dichterbij dan andere crisisgebieden, zoals Congo, Sudan of Ivoorkust, waar de situatie natuurlijk ook uiterst triest is en ten aanzien waarvan wij ook de nodige verantwoordelijkheid dragen.
ALTHEA is evenwel meer dan dat: het is een test voor de zichtbare rol van de EU in Bosnië-Herzegovina, omdat de EU nu voor het eerst taken overneemt van de NAVO. De missie maakt deel uit van een gecoördineerd en coherent plan van aanpak, dat eveneens het stabilisatie- en associatieproces omvat. Ik hoop dat met dit proces meer vooruitgang wordt geboekt, want het is naar onze mening zorgwekkend dat zestien kwesties nog niet zijn opgelost.
Voor Bosnië-Herzegovina moet er een Europese toekomst in het verschiet liggen en ALTHEA dient deze toekomst mede te waarborgen. De commandostructuur is daarbij van wezenlijk belang: de NAVO en ALTHEA moeten geen dubbele werkzaamheden verrichten en het moet volstrekt duidelijk zijn wie orders geeft, en aan wie. De samenwerking tussen de NAVO en ALTHEA wordt nu dus eveneens aan een test onderworpen. Het is spijtig dat de financiering van de operatie buiten de normale EU-begroting om geregeld is en dat het Europees Parlement als gevolg daarvan niet de rol kan vervullen die het eigenlijk zou moeten vervullen. Daarom juich ik dit verslag toe, en ik kan u namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten verzekeren dat wij hiermee zullen instemmen. 
Ludford (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer ingenomen met de overname door de EU van de militaire operatie in Bosnië-Herzegovina. Ook juich ik het feit toe dat Lord Ashdown de algehele politieke coördinatie van de EU daar zal ondersteunen en, bovenal, dat hij de EU-krijgsmacht van politiek advies zal voorzien.
Op het optreden van SFOR van de NAVO is kritiek gekomen van Amnesty International vanwege schending van de mensenrechten. Lord Ashdown zal wat dit betreft een belangrijke taak te vervullen hebben; hij zal moeten controleren of de ALTHEA EUFOR-missie geen willekeurige arrestaties uitvoert en haar gevangenen niet slecht behandelt. Ik wil erop aandringen dat de Ombudsman voor de Mensenrechten in Bosnië-Herzegovina jurisdictie over hun activiteiten krijgt. Ik hoop ook dat de overname van de militaire verantwoordelijkheid door de EU zal leiden tot energieke inspanningen om oorlogsmisdadigers op te sporen en ze uit te leveren aan Den Haag.
Tot slot wil ik dat er een nultolerantie wordt gewaarborgd ten opzichte van seksueel misbruik en uitbuiting van prostituees die slachtoffer zijn geworden van vrouwenhandel.
De tijd is eindelijk gekomen dat wij commissaris Patten vaarwel moeten zeggen, maar ik verheug me erop met hem samen te werken in de campagne voor een 'ja' tegen de Grondwet in Groot-Brittannië. 
Kallenbach (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega’s, het is goed om onszelf ter wille van een betere toekomst steeds opnieuw aan het verleden te herinneren. Het is nog niet zo lang geleden dat de kranten vol stonden met berichten over verdrijving van volkeren, moord en etnische zuiveringen midden in Europa, op de westelijke Balkan. De EU stond als verlamd en was niet in staat effectieve maatregelen te nemen om deze gebeurtenissen te verhinderen. Hoe pijnlijk ook, toch moeten wij Srebrenica, Mostar en Banja Luka in herinnering houden; de militaire aanwezigheid onder leiding van de NAVO heeft tot dusver weliswaar tot een zekere mate van stabiliteit in Bosnië-Herzegovina geleid, maar wij dienen ons er terdege van bewust te zijn hoe fragiel die stabiliteit vooralsnog is.
Het is goed dat de EU met de eerste grotere gemeenschappelijke militaire missie met een uitgebreid mandaat veel meer verantwoordelijkheden op zich neemt in dit deel van Europa, teneinde op lange termijn stabiliteit, vrede en een multi-etnische samenleving tot stand te brengen in Bosnië-Herzegovina en het land in staat te stellen zowel op regionaal als op internationaal niveau samen te werken. Dit zal een nieuwe test zijn voor Europa, ook wat betreft de besluiten die waarschijnlijk volgend jaar met betrekking tot dit gebied genomen zullen worden en die ook voor Kosovo van belang zullen zijn.
Ik wil hierbij echter ook een beroep doen op dit Parlement om in de financiële vooruitzichten dergelijke steun op te nemen en te voorzien in middelen voor de economische ontwikkeling en ter dekking van kosten. 
Pack (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, ik wil slechts een paar opmerkingen maken ten aanzien van de kern van de zaak. Ten eerste ben ik als voorzitter van de Delegatie voor de betrekkingen met Albanië, Bosnië-Herzegovina en Servië en Montenegro (inclusief Kosovo) blij dat de militaire missie, die nog steeds hard nodig is, nu in Europese handen overgaat, waarmee de grote financiële en civiele inzet van de EU onder leiding van de heer Patten passend ondersteund wordt.
Ten tweede wordt de overgang van SFOR naar EUFOR ook in Bosnië-Herzegovina toegejuicht. Daaruit blijkt eens te meer hoezeer het lot van Bosnië-Herzegovina met het onze verbonden is. Het slagen van onze politieke, economische en militaire missie is de lakmoesproef voor ons buitenlands en veiligheidsbeleid.
Ten derde moeten de taken van EUFOR duidelijk omschreven worden. EUFOR moet zich niet onnodig gaan mengen in de strafvervolging van eigen onderdanen door het land zelf. Politie en justitie in het land hebben inmiddels hun capaciteiten voldoende ontwikkeld voor de vervolging en arrestatie van 'normale' criminelen. Het oppakken van oorlogsmisdadigers als Mladic en Karadzic moet een taak blijven van het NAVO-contingent dat achterblijft en met name van de autochtone Serviërs in de Republiek Srpska. Geen van beide partijen heeft zich wat dit betreft tot dusver erg enthousiast getoond, en de Republiek Srpska heeft dit zelfs gedwarsboomd, maar feit blijft dat EUFOR andere taken dient te vervullen.
Ten vierde: hoe zal de samenwerking tussen de politiemissie en EUFOR gestalte krijgen?
Ten vijfde een vraag die mij de afgelopen jaren al vaak bezig heeft gehouden: zijn de EUFOR-troepen voorgelicht over de problemen betreffende vrouwenhandel en gedwongen prostitutie? Is er een ethisch kader voorhanden? En wie zal overtredingen op welke wijze en wanneer straffen? Bosnië-Herzegovina is wat dit betreft niet slechts een doorvoerland, het is tevens een bestemmingsland, niet in de laatste plaats vanwege de aanwezigheid van internationale troepen.
Ten zesde wil ik opmerken dat EUFOR de juiste naam is. Om welke reden wordt dan de naam ALTHEA gebruikt, de naam van een mythologische vrouwenfiguur die geassocieerd wordt met bloed, wraak en vergelding en die zichzelf uiteindelijk van het leven berooft? Wat speelde er door het hoofd van degene die deze naam heeft bedacht? Een beetje meer fijngevoeligheid zou toch op zijn plaats zijn geweest. Wij strijden hier immers zelf tegen wraak en vergelding en dan mogen wij toch wel iets anders verwachten. Bovendien wordt deze missie onder de naam EUFOR vandaag al op grote posters in Sarajevo welkom geheten. Laten we dat zo houden en de naam ALTHEA op de schroothoop gooien, want daar hoort hij thuis! 

Nicolaï,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden bedanken voor hun commentaar. Aangezien het eerder ging om opmerkingen dan om vragen, denk ik dat ik het kort kan houden.
De meeste afgevaardigden die het woord hebben gevoerd, waren het erover eens dat de stap die wij in Bosnië-Herzegovina willen nemen een belangrijke stap is voor het veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie. Wij zijn het er ook over eens dat deze stap voor hen en ook voor de Europese Unie zo belangrijk is vanwege het Europese perspectief voor Bosnië-Herzegovina. De heer von Wogau, de heer Wiersma en andere sprekers waren hier zeer duidelijk over.
Er zijn vragen gesteld, met name door de heer von Wogau, over de commandostructuur. Die zal ik toelichten. De plaatsvervangend geallieerd opperbevelhebber Europa voert het commando over de operaties. Hij wordt ondersteund door een EU-operatie die haar hoofdkwartier heeft op dezelfde locatie als de NAVO in Mons, zoals ik al eerder zei. Onder het gezag van de plaatsvervangend geallieerd opperbevelhebber Europa bevindt zich een van de EU in Napels, waar ook het regionale NAVO-hoofdkwartier gevestigd is. Dit is verantwoordelijk voor de regionale operatie in de Balkan.
De veldcommandant valt onder het rechtstreekse bevel van dit en er is dus een zeer degelijke militaire structuur. Zoals bij alle operaties van de Europese Unie oefent het Politiek en Veiligheidscomité politieke controle uit en zorgt het voor strategische sturing. Wat betreft de bewapening gaat het zoals ik al eerder zei om dezelfde mensen met dezelfde uitrusting.
Ik ben het eens met de opmerking van mevrouw Poli Bortone en andere sprekers dat er wel vooruitgang is geboekt maar dat er nog veel moet worden gedaan. Los van de samenwerking met het Internationaal Oorlogstribunaal voor het voormalige Joegoslavië, het ICTY, die ik al noemde, en los van de interne hervormingen, hoop ik ook dat Bosnië-Herzegovina een actievere rol zal gaan spelen in de regionale samenwerking.
Kroatië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt en zou op een aantal terreinen als voorbeeld kunnen dienen – maar wellicht niet voor wat betreft het ICTY, zoals we op 23 november zullen horen van de hoofdaanklager, Carla Del Ponte.
Ik sluit af met een korte maar belangrijke opmerking. Namens het voorzitterschap wil ik commissaris Patten van harte bedanken voor de belangrijke rol die hij heeft gespeeld in de Balkan. Zoals hij al zei, kijken wij allen uit naar de nieuwe Commissie en de nieuwe commissaris, waarover dit Parlement donderdag zal beslissen. Maar commissaris Patten zullen wij hoe dan ook missen.
Pack (PPE-DE ).
   – Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik heb niet alleen een betoog gehouden, maar ook twee vragen gesteld. Ik heb u gevraagd op welke wijze de soldaten op deze lastige taak zijn voorbereid, met name wat betreft vrouwenhandel en gedwongen prostitutie. Ik heb u gevraagd hoe en waar soldaten bestraft worden of ter verantwoording worden geroepen, voor zover dat nodig is. Ik heb u in de tweede plaats gevraagd of u dat verschrikkelijke woord ALTHEA zou willen schrappen, omdat het in die regio voor problemen zorgt. Dat waren twee belangrijke vragen, en ik zou daar graag antwoord op willen hebben. 
Nicolaï,
   .  Ik kan hier niet veel aan toevoegen. Ik heb geprobeerd uitleg te verschaffen in verband met de eerste vraag en ook in verband met de vraag van de heer von Wogau. In verband met de tweede vraag: het is traditie om onze operaties en activiteiten de namen van Griekse, Romeinse of Latijnse figuren te geven. Het lijkt me dat dat de reden is waarom voor deze naam is gekozen. 
Ludford (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb net als mevrouw Pack een paar specifieke vragen gesteld. Een ervan was van soortgelijke strekking als een van haar vragen en ging over garanties met betrekking tot de bestrijding van misbruik van prostituees die het slachtoffer zijn van mensensmokkel. Dit is geen onbeduidend punt, het is heel erg belangrijk.
Ten tweede heb ik gevraagd of de Ombudsman voor de Mensenrechten in Bosnië-Herzegovina jurisdictie over de EUFOR-activiteiten zou kunnen krijgen om zo het soort kritiek te voorkomen dat tegen SFOR werd gericht betreffende willekeurige arrestaties en de slechte behandeling van gevangenen. Mijn vragen waren zeer specifiek en ik zou het voorzitterschap erg dankbaar zijn als het mij een antwoord zou geven. 
Nicolaï,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ik kan helaas niet in voldoende details treden om uw tweede vraag te kunnen beantwoorden.
Wat betreft uw eerste vraag: ik ben het volledig met u eens dat uw opmerking en het onderwerp zelf van het grootste belang zijn. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten. Tot besluit deel ik mee dat een ontwerpresolutie is ingediend door de Commissie buitenlandse zaken.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
- het verslag (A6-0031/2004) van de heer Samuelsen, namens de Commissie buitenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2667/2000 van de Raad betreffende het Europees Bureau voor wederopbouw (COM (2004)0451 – C6-0075/2004 – 2004/0133 (CNS)),
en
- het verslag (A6-0032/2004) van mevrouw Rothe, namens de Commissie buitenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een instrument voor financiële steun ter bevordering van de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap (COM(2004)0465 – COM(2004)0696 – 13195/2004 – C6-0098/2004 – 2004/0145(CNS)). 
Dimitrakopoulos (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik de werkzaamheden onderbreek voordat het debat over het belangrijke verslag van mevrouw Rothe begint, maar aangezien ik juist daar een opmerking over wil maken, vraag ik nu het woord.
Ik heb bepaalde inlichtingen gekregen en ik verzoek u die na te trekken. Ik heb namelijk gehoord dat de dienst van de plenaire vergadering die de naam draagt, een willekeurige bepaling uit de amendementen op het verslag van mevrouw Rothe ter stemming voorlegt, of van plan is dit te doen. Toen ik dat vernam heb ik luidkeels geprotesteerd, en aangezien hier ook de muren oren hebben kan het best zijn dat deze dienst inmiddels al op de hoogte is en ervoor gezorgd heeft dat dit werd veranderd. Als dat niet zo mocht zijn, als dit dus nog niet is veranderd, verzoek ik u vriendelijk om de plaatsvervangend secretaris-generaal, de heer Rømer, te zeggen dat dit veranderd moet worden, en dan moet u hem er ook op wijzen dat toen wij in het vorig Bureau besloten een in te stellen, wij duidelijk hebben gemaakt dat de geen enkele politieke bevoegdheid heeft. Als u deze bepaling in de amendementen namelijk leest, zult u vaststellen dat achter de indiening daarvan door de een politieke opportuniteit schuil gaat, en ik moet die aan de kaak stellen. Tot slot moet ik er nog op wijzen dat als dit nog niet is veranderd, of als men dit niet wil veranderen, ik ervoor zal zorgen dat het vraagstuk van de in de Conferentie van fractievoorzitters aan de orde zal worden gesteld. 
De Voorzitter.
   Dank u voor uw motie. Ik beloof u dat we dit zullen nagaan. 
Matsis (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil iets zeggen over de hulp aan de Turks-Cypriotische gemeenschap die al zo lang te lijden heeft. Wij willen graag dat dit vraagstuk zonder verdere strubbelingen wordt opgelost.
Ik moet echter opmerken, mijnheer de Voorzitter, dat de Begrotingscommissie van het Parlement - terecht - heeft besloten de middelen voor de Turks-Cypriotische gemeenschap te halen uit rubriek 3, dat wil zeggen uit de steun aan de lidstaten van de Europese Unie. Ik hoor nu dat de Commissie van plan is voor te stellen deze middelen uit rubriek 7 te halen, dat wil zeggen uit de pretoetredingssteun ...
De Voorzitter.
   Het spijt me, maar dat is geen motie van orde. 
Patten,
   .  Mijnheer de Voorzitter, ik zal trachten in mijn commentaar namens de Commissie zeer duidelijk te reageren op het punt dat de geachte afgevaardigde aan de orde heeft gesteld en duidelijk te maken waarom de Commissie rubriek 7 als de juiste rubriek ziet voor deze hulp. Als de geachte afgevaardigde bereid is even te wachten en te luisteren naar wat ik wil zeggen, dan krijgt hij misschien de informatie die hij wenst en hoeft hij hiervoor geen verdere moties van orde in te dienen.
Ik wil ingaan op zowel de kwestie van de verlenging van het mandaat van het Europees Bureau voor wederopbouw tot het einde van 2006 als de kwestie rond de voorstellen van de Commissie voor steun aan het noordelijk deel van Cyprus. Er bestaat een verband tussen deze twee zaken dat ik in mijn commentaar duidelijk zal maken.
Ik wil beginnen met hulde te brengen aan het Bureau voor wederopbouw en aan Richard Zink voor het uitstekende werk dat sinds 2000 is verricht om Servië-Montenegro, evenals Kosovo en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, te helpen. Het Bureau is opgericht om snel en effectief hulp te kunnen leveren aan gemeenschappen die hier dringend behoefte aan hebben. En dat is precies wat het heeft gedaan. Een onafhankelijke evaluatie van het Bureau heeft aangetoond dat het uitstekend werk heeft verricht in de uitvoering van zijn oorspronkelijke mandaat. Zoals het Parlement zich wellicht herinnert was het de Taskforce voor Kosovo van de Commissie, welke direct na afloop van het conflict in juli 1999 is opgericht, die de grondslag vormde voor de oprichting van het Bureau in februari 2000. Sindsdien worden de belangrijkste posities bekleed door onpartijdige Commissiefunctionarissen die over langdurige ervaring met onze hulpverlening beschikken. De succesvolle staat van dienst van het Bureau vormt de basis voor het voorstel van de Commissie om het orgaan in zijn huidige vorm te behouden tot het eind van 2006, wanneer het huidige hulpprogramma voor de westelijke Balkan – het CARDS-programma – ook afloopt.
Op grond van deze positieve evaluatie heeft de Commissie geen andere wezenlijke wijzigingen voorgesteld voor de huidige verordening inzake het Bureau. Wij hebben echter wel veel aandacht geschonken aan de amendementen die door de Commissie buitenlandse zaken zijn ingediend, en in het bijzonder aan de aanbeveling aan het adres van de Commissie om uiterlijk in juni 2005 een verslag over de toekomst van het Bureau voor te leggen.
Ik weet zeker dat het Parlement zal inzien dat het belangrijke debat over de nieuwe financiële vooruitzichten van de Gemeenschap voor 2007-2013 van invloed zal zijn op de manier waarop hulp wordt geleverd aan de westelijke Balkan. Daarom achten wij het realistisch om het eind van 2005 in plaats van medio-2005 als uiterste termijn te hanteren voor de indiening van het genoemde verslag. Daarnaast zullen wij er, overeenkomstig het verzoek van de commissie, voor zorgen dat een eventueel voorstel om het mandaat van het Bureau na 2006 voort te zetten uiterlijk op 31 maart 2006 zal worden voorgelegd, zodat er geen twijfel zal bestaan over de toekomst ervan.
Om redenen van formele aard achtten wij het niet toepasselijk om een verplichte verslaglegging over de taakverdeling tussen onze delegaties en de operationele centra van het Europees Bureau voor wederopbouw als wettelijke vereiste te aanvaarden. De gelijktijdige aanwezigheid ter plaatse van het Bureau en de delegaties vraagt om een nauwe samenwerking te velde om er zeker van te zijn dat onze hulpinspanningen op geen enkele manier worden verspild. Wij hebben ons zware inspanningen getroost om te garanderen dat eventuele problemen worden opgelost door de nodige wijzigingen aan te brengen in de administratieve procedures. Wij zullen echter immer bereid blijven om met de Commissie buitenlandse zaken overleg te voeren over eventuele concrete kwesties waarvan zij denkt dat ze de activiteiten van het Bureau in de weg kunnen staan.
Ik zou nogmaals de aandacht willen vestigen op het zeer belangrijke werk dat het Bureau heeft verricht. Toen ik in de herfst van 1999 lid werd van de Commissie, bestond er grote bezorgdheid over de vraag of we snel genoeg hulp zouden kunnen leveren in de westelijke Balkan. Het Bureau heeft buitengewoon goed werk verricht en ik wil eens te meer hulde brengen aan al degenen die hiervoor verantwoordelijk zijn geweest.
Teneinde de effectiviteit van het optreden en de maatregelen van het Bureau in de westelijke Balkan niet in gevaar te brengen, hebben wij het ook verstandig geacht om door te gaan met het oorspronkelijke voorstel tot verlenging van de termijn van het mandaat van het Bureau, in plaats van hiermee te wachten tot de definitieve uitkomst van het overleg in de Raad over het hulppakket voor de Noord-Cypriotische gemeenschap en de uitbreiding van het geografisch werkterrein van het Bureau.
Aangezien het huidige mandaat van het Bureau eind volgende maand afloopt, is een positief advies van het Parlement onontbeerlijk om te garanderen dat onze hulp aan de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en aan Servië-Montenegro, inclusief Kosovo, niet onderbroken wordt.
Laat ik het nu hebben over de voorstellen van de Commissie voor hulp aan het noordelijk deel van Cyprus, waarbij ik zal trachten een antwoord te geven op de motie van orde die de geachte afgevaardigde eerder heeft ingediend. Zoals het Parlement bekend is, heeft de Raad na het mislukte referendum over de hereniging van Cyprus in april 2004 – en ik sluit mij volledig aan bij alles wat mijn collega, commissaris Verheugen, hierover heeft gezegd – de Commissie verzocht om met complete voorstellen te komen waarmee een eind kan worden gemaakt aan de isolatie van de Turks-Cypriotische gemeenschap. Op 7 juli heeft de Commissie op verzoek van de Raad een volledig pakket van handels- en steunmaatregelen goedgekeurd. Hoewel we het vandaag alleen hebben over het verslag-Rothe over het financieel instrument, wil ik opnieuw de aandacht vestigen op het politieke belang van dit pakket, dat gericht is op de hereniging van Cyprus door middel van financiële bijstand en handel onder preferentiële voorwaarden.
Met het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een wettelijk instrument ter bevordering van de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap zou er een specifiek financieel instrument ten bedrage van 259 miljoen euro worden gecreëerd dat van 2004 tot 2009 zou worden toegepast.
Ik zal nu de gelegenheid te baat nemen om de geachte afgevaardigde uit te leggen waarom wij van mening zijn dat rubriek 7 de juiste rubriek is voor deze hulp. Het financieel instrument is bedoeld om de hereniging van Cyprus te bevorderen door de economische ontwikkeling te stimuleren, waarbij bijzondere nadruk zal worden gelegd op de economische integratie van het eiland door middel van afstemming op en aanpassing aan het acquis, hoofdzakelijk via TAIEX, en door middel van verbetering van de contacten tussen de twee gemeenschappen en met de Europese Unie. De meeste activiteiten zullen daarom vergelijkbaar zijn net de pretoetredingsactiviteiten die worden gefinancierd uit rubriek 7, die ons dan ook de meest toepasselijke rubriek van de financiële vooruitzichten lijkt voor deze vorm van hulp.
Er zal prioriteit worden gegeven aan investeringen op het terrein van infrastructuur, vervoer - met inbegrip van verbindingen tussen de twee gemeenschappen - en milieuprojecten zoals afvalverwijdering, riolering en verbetering van de watervoorziening, waterkwaliteit en het distributiesysteem. Ook plattelandsontwikkeling zal, naast maatregelen inzake kleine en middelgrote ondernemingen, prioriteit genieten. Andere doelstellingen zijn sociaal beleid, werkgelegenheidsbeleid, beroepsopleidingen en de omgang met arbeid door illegale immigranten, evenals verzoening, maatregelen voor vertrouwensopbouw en op beide gemeenschappen gerichte projecten.
Wat betreft de toepassing van de fondsen heeft de Commissie verschillende opties zorgvuldig bestudeerd. Wij stellen uiteindelijk voor dat de Commissie uit hoofde van de betreffende verordening gemachtigd wordt de uitvoering van grote infrastructuurprojecten toe te vertrouwen aan het Europees Bureau voor wederopbouw; in het verslag-Samuelsen, dat wij hier vandaag ook bespreken, wordt de hiertoe vereiste wijziging van het statuut van het Bureau behandeld.
De optie waarbij wordt uitgegaan van het Bureau is duidelijk de meest geschikte in termen van kosten, efficiëntie en effectiviteit. Hiermee zou de Commissie in staat zijn om direct nadat de verordening is aangenomen over te gaan tot levering van hulp aan de Turks-Cypriotische gemeenschap.
De Commissie is ingenomen met de steun van het Parlement voor het financieel instrument zoals die tot uitdrukking komt in het verslag-Rothe over het voorstel. Ik denk dat het Parlement zich ervan bewust is dat de voorgestelde amendementen al uitvoerig zijn besproken in de Commissie buitenlandse zaken en de Begrotingscommissie. De Commissie is deze commissies dankbaar voor de voorstellen die zij hebben gedaan en kan zich bij de inhoud van de meeste ervan aansluiten.
Ik wil echter van deze gelegenheid gebruik maken te onderstrepen dat het naar ons oordeel betreurenswaardig is dat de Raad er na vier maanden overleg nog niet in is geslaagd overeenstemming te bereiken over de tekst van het financieel instrument. De tenuitvoerlegging van de hulp zou onmiddellijk na aanneming van de verordening van start kunnen gaan en de Commissie heeft reeds de nodige voorbereidende stappen ondernomen.
Wat betreft de oplossing voor de kwestie-Cyprus zijn de voorwaarden voor een nieuw internationaal initiatief nog altijd niet aanwezig. In mijn ogen blijft het plan-Annan de enige realistische grondslag voor een alomvattende regeling. Met het oog op haar mogelijke rol in een nieuw proces gericht op een regeling, blijft de Commissie bereid tot het steunen van inspanningen die kunnen leiden tot een regeling waarbij een herenigd Cyprus volledig zou kunnen worden geïntegreerd in de Europese Unie. 
Nicolaï,
   .  Mijnheer de Voorzitter, op zijn vergadering in Luxemburg van 26 april 2004 heeft de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen benadrukt vastbesloten te zijn een einde te maken aan de isolatie van de Turks-Cypriotische gemeenschap en de hereniging van Cyprus te bevorderen door de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap te stimuleren. Met dit oogmerk heeft de Raad de Commissie verzocht om met alomvattende voorstellen te komen, waarin een bijzondere nadruk dient te worden gelegd op de economische integratie van het eiland en op verbetering van het contact tussen de twee gemeenschappen onderling en van het contact met de Europese Unie.
De Raad heeft ook geadviseerd de 259 miljoen euro vrij te geven die reeds gereserveerd was voor het noordelijk deel van Cyprus ingeval het tot een regeling zou komen. Tegen die achtergrond en, zoals de commissaris reeds zei, met het oog op de economische integratie van het eiland en verbetering van het contact tussen de gemeenschappen, heeft de Commissie in juli 2004 een ontwerpverordening ingediend tot instelling van een financieel instrument waarvoor het Europees Parlement om advies wordt verzocht. De Commissie heeft ook een ontwerpverordening ingediend inzake rechtstreekse handel tussen het noordelijk deel van Cyprus en de rest van de EU.
Overeenkomstig het op 26 april door de Raad verleende mandaat heeft het Nederlands voorzitterschap zich ertoe verplicht de betreffende voorstellen op tafel te leggen, en het heeft zich hierbij aanzienlijke inspanningen getroost. Beide voorstellen zijn zorgvuldig bestudeerd door het Comité van permanente vertegenwoordigers. Bij het betreffende overleg zijn er problemen geconstateerd en zorgen geuit met betrekking tot bepaalde onderwerpen, zoals soevereine en eigendomsrechten.
Na intensief overleg is er vervolgens vooruitgang geboekt, met name betreffende de ontwerpverordening tot instelling van een financieel instrument. Een niet-afgedane kwestie is de definitie van de rol van het Europees Bureau voor wederopbouw, en ook over de verordening inzake rechtstreekse handel wordt nog overlegd. Er is nog steeds sprake van aanzienlijke problemen met deze ontwerpverordening en de Raad en de Commissie zijn hard aan het werk om deze kwestie op te lossen. Het Nederlands voorzitterschap overweegt deze zaak aan de orde te stellen tijdens de volgende Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen. Ik wil graag zeggen dat we dankbaar zijn voor de constructieve bijdrage van de betrokken parlementaire commissies.
Het doel van het Nederlands voorzitterschap is het bieden van werkelijke en effectieve economische kansen aan de Turks-Cypriotische gemeenschap, door de handel met de EU te bevorderen en tegelijkertijd de soevereine rechten van de Republiek Cyprus volledig te eerbiedigen. Wij vertrouwen erop dat de gehele bevolking van Cyprus hier uiteindelijk van zal profiteren. 
Samuelsen (ALDE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, het proces dat geleid heeft tot verlenging van het mandaat van het Europees Bureau voor wederopbouw verdient bepaald geen schoonheidsprijs. Zo kwam het verzoek zelf van de Commissie tot verlenging pas in een zeer laat stadium. De afgevaardigden zullen zich herinneren dat het Parlement in zijn vorige resolutie inzake het Europees Bureau voor wederopbouw de Commissie heeft gevraagd haar evaluatieverslag over de status van het Bureau uiterlijk in juni 2003 te presenteren, zodat het EP in staat zou zijn een debat te houden over de toekomst van het Bureau en de mate van doeltreffendheid die deze instantie aan den dag heeft gelegd in het beheer van de externe hulp van de EU in een aantal landen die bij het Stabiliteitspact of bij een stabilisatie- en associatieverdrag zijn aangesloten. De Commissie heeft de aanbeveling van het Parlement niet opgevolgd en haar verslag pas tijdens de verkiezingsperiode dit jaar ingediend.
Verdere vertraging trad op als gevolg van de wijziging in de verordening ten aanzien van het geografische verantwoordelijkheidsterrein van het Bureau. De bedoeling hiervan was binnen het mandaat van het Bureau steun te kunnen bieden voor de bevordering van de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap. Mijn commissie besloot destijds terecht de aanneming van het betreffende verslag en het verslag inzake steun aan het noordelijk deel van Cyprus uit te stellen tot het moment waarop zij de relevante documentatie tot haar beschikking had.
Dergelijke tekortkomingen zouden echter niet mogen verhullen dat de medewerkers van het Bureau in het veld imposant werk hebben verricht. Ik ben altijd voorstander geweest van verlenging van hun mandaat. Ze doen uitstekend werk en moeten zekerheid hebben dat ze voor volgend jaar huurovereenkomsten kunnen sluiten en salarissen kunnen uitbetalen. Mijn bezorgdheid richt zich op het gebrek aan helderheid en coördinatie in de taakverdeling tussen de kantoren van het Europees Bureau voor wederopbouw en de gedecentraliseerde delegaties van de Commissie, een kwestie waar ik in mijn verslag op in ga.
Er dient verder onderzoek te worden verricht naar de mate van vooruitgang die is geboekt in de ontwikkeling van een effectief gedecentraliseerd systeem voor contracten en van systemen voor financieel beheer voor EU-hulp zoals voorzien in het meerjarige CARDS-programma voor 2005-2006 voor de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
Ik zou met genoegen een voorstel in het verslag opnemen dat de ideeën van twee collega's zou verenigen, door de Commissie te verzoeken om uiterlijk in juni 2005 een verslag voor te leggen over de toekomst van het Bureau na 31 december 2006. Zo zou worden voorkomen dat een toekomstige verlenging net zo haastig moet worden afgehandeld als in het verleden is gebeurd.
Ik ben het ermee eens dat het bevoegdheidsterrein van het Europees Bureau voor wederopbouw moet worden uitgebreid, zodat ook de tenuitvoerlegging van financiële steun aan het noordelijk deel van Cyprus daaronder komt te vallen. Ik stel voor dat wij het relevante deel van de tekst van de Commissie aannemen, in overeenstemming met het standpunt van de rapporteur over de voorgestelde instrumenten, om er zeker van te zijn dat de twee verslagen consistent zijn ten opzichte van elkaar. Ik hoop dat alle afgevaardigden de verlenging van het mandaat van het Europees Bureau voor wederopbouw voor de voorgestelde termijn zullen steunen.
Ik wil het Parlement mededelen dat ik heb gevraagd om uitstel tot de vergaderperiode van december van de behandeling van de mondelinge vraag en de debatten over de toekomst van de westelijke Balkan, die oorspronkelijk zouden samenvallen met de stemming over het verslag over het Europees Bureau voor wederopbouw. Het zou nuttiger zijn om de toekomst van de regio te bespreken wanneer de nieuwe Commissie geïnstalleerd is, zoals volgens onze oorspronkelijke verwachting nu het geval zou zijn geweest. Als dit belangrijke debat in december wordt gehouden, voorkomen we ook dat het ondergesneeuwd raakt door speculaties over het nieuwe team van commissarissen. 
Rothe (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik zal mijn betoog grotendeels wijden aan het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een instrument voor financiële steun ter bevordering van de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap. In mijn hoedanigheid van rapporteur juich ik dit voorstel ten volle toe.
Het is de bedoeling dat met de geplande 259 miljoen euro tot en met 2006 de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap wordt bevorderd. Aanvankelijk zou dit bedrag pas na goedkeuring van het plan-Annan ter beschikking worden gesteld, teneinde de grote economische achterstand waarmee de Turks-Cypriotische gemeenschap te kampen heeft, kleiner te maken. Nu het plan-Annan in februari door de grote meerderheid van de Turks-Cyprioten is goedgekeurd, maar strandde op het nee van de Grieks-Cyprioten, heeft de Raad aanbevolen dit financiële instrument ondanks het ontbreken van overeenstemming op Cyprus in te stellen.
Namens de Commissie buitenlandse zaken kan ik als rapporteur mededelen dat wij dit voorstel unaniem ondersteunen. Overigens wil ik de Commissie buitenlandse zaken hier van harte danken voor de geweldige samenwerking. De Gemeenschapssteun waarin deze verordening voorziet, kan en moet een bijdrage leveren aan een verdere aanpassing aan het acquis communautaire, teneinde de overname daarvan voor te bereiden. Zodra de problemen op Cyprus zijn opgelost, zal deze overname immers noodzakelijk zijn, en een van de hoofddoelen van dit instrument voor financiële steun is nu juist een dergelijke oplossing dichterbij te brengen. Wij juichen het van harte toe dat de circa 260 miljoen euro aangewend zal worden voor projecten op het gebied van milieu, vervoer, telecommunicatie, watervoorziening en/of energie, voor herstructureringsmaatregelen in bijvoorbeeld plattelandsgebieden, voor maatregelen die met name de kleine en middelgrote ondernemingen ten goede komen en voor op beide gemeenschappen gerichte projecten waarmee het vertrouwen tussen de verschillende bevolkingsgroepen wordt bevorderd. Uiteraard dienen er eveneens maatregelen voor Famagusta genomen te worden teneinde de bewoonbaarheid daar te herstellen, en u weet waarschijnlijk dat er wat dit betreft reeds de nodige initiatieven op stapel staan. 
In mijn verslag wordt er in verband met de te nemen maatregelen op gewezen dat het eigendomsrecht van de burgers van de EU niet geschonden mag worden. Wij zijn ons ervan bewust dat het altijd vanzelfsprekend is geweest dit grondbeginsel in acht te nemen bij de tenuitvoerlegging van Europese projecten, maar we hebben het toch nodig gevonden dit punt nogmaals te benadrukken. Wij waren het in de commissie unaniem eens over steun voor het aanvullende voorstel van de Commissie om de maatregel als geheel te laten beheren door het Europees Bureau voor wederopbouw. Ik kan de heer Samuelsen laten weten dat hiervoor brede steun bestaat en dat wij het volledig eens zijn.
De financiële steun maakt deel uit van een pakket maatregelen dat in juli door de Commissie is voorgesteld, zoals commissaris Patten en de vertegenwoordiger van de Raad al hebben opgemerkt. Wat betreft het punt van rechtstreekse handel, waartoe ook een voorstel is gedaan, hoeft het Parlement formeel niet geraadpleegd te worden. Desalniettemin zal het Parlement de Raad morgen mijns inziens duidelijk laten weten dat er snel een besluit verwacht wordt inzake dit voorstel, zoals we ook snel een besluit verwachten voor het instrument voor financiële steun.
Het is van zeer groot belang dat de Unie met de tenuitvoerlegging van dit voorstel voor een verordening en het voorstel tot rechtstreekse handel een duidelijk signaal afgeeft aan de Turks-Cypriotische gemeenschap, met name aam de grote meerderheid die zich voor het plan-Annan en voor de Europese Unie heeft uitgesproken. Met dit signaal geven wij aan dat wij graag een snelle oplossing willen voor de kwestie-Cyprus, maar dat wij de belangen van de Turks-Cypriotische gemeenschap ook nu al serieus nemen. Het is in het belang van alle Cyprioten en van een goede ontwikkeling op Cyprus dat de democratische, pro-Europese krachten binnen de Turks-Cypriotische gemeenschap gesteund worden en dat zij in geen geval de handdoek in de ring gooien.
Het Parlement zal daar met dit verslag hopelijk een bijdrage aan leveren en ik verwacht en hoop dat de Raad dit eveneens binnen afzienbare tijd zal doen. 
Silva Peneda (PPE-DE ),
   Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft zich altijd voorstander getoond van de toetreding van een herenigd Cyprus. Niettegenstaande de diplomatieke inspanningen is dat echter niet mogelijk gebleken, gezien de negatieve uitslag van de volksraadpleging van april dit jaar.
Om verdere isolering van het Turkse deel van Cyprus te voorkomen en de contacten tussen de twee gemeenschappen te verstevigen heeft de Europese Unie voorgesteld een instrument te creëren voor de economische ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap ten bedrage van 259 miljoen euro voor de periode 2004-2006.
Daar er geen politieke overeenstemming bereikt is over de toetreding van een herenigd Cyprus tot de Europese Unie, heeft genoemd voorstel tot een reeks vragen van juridische en begrotingstechnische aard geleid. Er bestaat namelijk geen enkele rubriek waaronder bedragen kunnen worden geboekt ten gunste van een lidstaat waarvan een deel van het grondgebied niet onder rechtstreekse controle van de regering staat. Ik herinner eraan dat de Republiek Noord-Cyprus internationaal niet erkend is en derhalve niet als een staat kan worden beschouwd. Daar deze financiering geen plaats kan krijgen in de begroting, kunnen de desbetreffende kredieten alleen gelezen worden in samenhang met het ontwerp van gewijzigde begroting nummer 10/2004.
Als rapporteur voor advies namens de Begrotingscommissie heb ik dit voorstel van de Europese Commissie geanalyseerd. De Commissie stelt hierin dat de financiering gericht is op activiteiten die vergelijkbaar zijn met activiteiten die onder de pretoetredingssteun vallen. Dergelijke uitgaven hebben hun plaats in categorie 7. Ik wil hier niet ingaan op de politieke aspecten van het debat over dit thema, maar ik ben het eens met de implicaties van het voorstel voor de financiële vooruitzichten, hoewel het nog niet helemaal duidelijk is onder welke rubriek deze financiële steun geboekt zal worden. Daarom heb ik bewust de keuze van de meest geschikte begrotingsbasis opengelaten. De begrotingsautoriteit zal dat probleem moeten analyseren, zodra de Raad van Ministers daartoe een voorstel doet.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, kan ik er niet omheen het Huis te wijzen op de problemen die ik had bij het opstellen van een financieel advies over een tekst waarover de Raad nog geen akkoord heeft bereikt als het gaat om het belangrijkste onderdeel ervan. Hartelijk bedankt. 
Stenzel (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, de werkzaamheden van het Europees Bureau voor wederopbouw – dat in feite “Bureau voor wederopbouw en ontwikkeling” zou moeten heten, maar desalniettemin nog steeds “Bureau voor wederopbouw” heet – zijn tot dusver hoofdzakelijk gericht geweest op de wederopbouw in Kosovo, Servië en Montenegro. Daar is nu een belangrijke taak aan toegevoegd, namelijk het beheer van het financieringsinstrument voor Noord-Cyprus. Er bestaat geen twijfel over dat het Bureau zijn taken in de oude mandaatgebieden steeds efficiënt heeft vervuld en ik ben ervan overtuigd dat dit eveneens zal gelden voor zijn activiteiten in Noord-Cyprus.
Net als bij voorgaande kwesties is het overigens ook ten aanzien van Noord-Cyprus van belang dat de Commissie tegen juni 2005 een verslag over de toekomst van het Bureau na 31 december 2005 presenteert aan het Europees Parlement en de Raad. Zuidoost-Europa en de toekomstige taken van het Bureau spelen voor de EU een te belangrijke rol om de toekomst van het Europees Bureau voor wederopbouw in het ongewisse te laten. Bovendien moet de verhouding tussen het Bureau en de zogenaamde gedeconcentreerde delegaties van de Commissie duidelijk omschreven zijn teneinde te voorkomen dat taken niet volledig of juist dubbel worden uitgevoerd.
Het verslag dient uiteraard eveneens de tenuitvoerlegging van het meerjarige CARDS-programma 2005-2006 voor het bestuur van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië te omvatten, waarvan op dit moment vooralsnog geen sprake is. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten steun ik derhalve het voorstel tot uitbreiding van de verordening van deRaad betreffende het Europees Bureau voor wederopbouw.
Beglitis (PSE ),
    Mijnheer de Voorzitter, voordat ik begin wil ik de twee rapporteurs, de heer Samuelsen en mevrouw Rothe, van harte bedanken voor het verantwoorde werk dat zijn met hun verslagen hebben verricht.
Allereerst moeten wij eraan herinneren dat het in Thessaloniki gevestigde Europees Bureau voor wederopbouw een rol van doorslaggevend belang heeft gespeeld bij de wederopbouw van het Balkangebied, bij de verwezenlijking van de noodzakelijke infrastructuur, de opbouw van democratische instellingen, de bevordering van de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten in de Balkanlanden.
Deze strategie is het enige geloofwaardige voorstel voor een vreedzame wederopbouw van de Balkan en voor versterking van het Europees perspectief van de betrokken landen. Daarom is de voorzetting van de werkzaamheden van deze dienst tot eind december 2006 meer dan noodzakelijk. Zelfs moet worden overwogen om deze werkzaamheden ook na die datum voort te zetten, aangezien zich in 2005 en de daaropvolgende periode belangrijke ontwikkelingen zullen voordoen in de Balkan en beleidsmaatregelen ten uitvoer moeten worden gelegd om de stabiliteit en veiligheid in de Balkan verder te versterken.
Daarom vraag ik de heer Patten ervoor te zorgen dat de Commissie een verslag daarover indient bij de Raad en het Europees Parlement.
De efficiënte werking en de transparantie van deze dienst, en de grondige kennis die zij heeft opgedaan bij het proces van de wederopbouw van de Balkan, zijn een waarborg als het erom gaat de bevoegdheden van de dienst uit te breiden tot de verstrekking van economische hulp aan de Turks-Cypriotische gemeenschap.
Dan het verslag over de financiële ondersteuning van de Turks-Cypriotische gemeenschap. Dit geld moet de Turks-Cypriotische gemeenschap ter beschikking worden gesteld, want daarmee kunnen de Turks-Cypriotische burgers en de Turks-Cypriotische samenleving daadwerkelijk worden geholpen. Ook kan daarmee een bijdrage worden geleverd aan de economische ontwikkeling, de overname van het acquis communautaire en de totstandbrenging van de noodzakelijke infrastructuur en werkgelegenheid. Met andere woorden, met dit geld kunnen de contacten, de dialoog en de uitwisseling tussen de twee gemeenschappen worden bevorderd.
Met de financiële steun moeten wij de vooruitzichten voor een oplossing versterken en niet een nog grotere deling veroorzaken. Daarom moeten onze boodschappen aan het adres van de Turks-Cypriotische gemeenschap glashelder zijn: wij financieren geen onverzettelijkheid; wij financieren dialoog. Daarom moeten de Europese Commissie en het Bureau voor wederopbouw heel voorzichtig zijn in hun optreden. Zij moeten samenwerken met de Republiek Cyprus en de beginselen van het acquis communautaire eerbiedigen.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap vragen om een standpunt met betrekking tot de rubriek waaruit de financiële steun aan de Turks-Cypriotische gemeenschap zal worden betaald. De heer Nicolaï moet namens het Nederlands voorzitterschap een duidelijk standpunt innemen en aangeven of de financiële steun zal worden opgenomen in rubriek 7 of rubriek 3. 
Duff (ALDE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, dit is de eerste concrete uiting van waardering van de kant van de Europese Unie voor de krachtige steun die de Turkse Noord-Cyprioten hebben betuigd aan het plan-Annan. Het mag dan de eerste in haar soort zijn, ze ligt wel achter op schema en het bedrag waar het om gaat is te klein: veel te klein voor de lijst van ambitieuze prioriteitsprojecten van de Commissie die door commissaris Patten – overigens is het fijn hem hier nog te zien – is voorgelezen.
Door een gebrek aan vrijgevigheid zijn de beperkingen in de besteding dusdanig dat het geld slechts aan 15 procent van het grondgebied van Noord-Cyprus ten goede zal komen, en vele dorpen die massaal voor het plan-Annan hebben gestemd zullen van steun uitgesloten blijven. Ik wil graag mijn teleurstelling uitspreken over de trage gang van zaken in deze kwestie in de Raad. Het ergste is nog dat de verordening inzake de financiering is losgekoppeld van de verordening inzake de handel, die verreweg het belangrijkste onderdeel van het pakket vormt. Is de minister voornemens het voorzitterschap te verplichten om binnen drie maanden met een resultaat te komen inzake de handelskwestie? 
Lagendijk (Verts/ALE ),
   . – Voorzitter, collega's, het kan niet vaak genoeg worden gezegd: het Europees Bureau voor wederopbouw heeft het imago van de Europese Unie op de Balkan in belangrijke mate positief beïnvloed. Tot 2000 was de Europese Unie toch vooral een bureaucratisch monster dat allerlei beloftes niet of veel te laat waarmaakte. Na 2000 was de Europese Unie, via het bureau, wel degelijk in staat om onder vaak moeilijke omstandigheden snel en efficiënt hulp te verlenen. Het is nog nooit eerder vertoond dat zo'n groot gedeelte van het geld dat voor hulpverlening was begroot, ook daadwerkelijk is uitgegeven. Nogmaals alle lof daarvoor.
Dat gezegd zijnde blijft toch de vraag, en we hebben het hierover als Parlement al vaker met de commissaris gehad, wat nu precies de achterliggende gedachte is bij de Commissie waarom een bepaalde taak door het bureau wordt waargenomen of door de diverse kantoren van het bureau of door de gedeconcentreerde delegaties, de ambassades van de Europese Unie. De Commissie zegt het misschien niet luidop, maar ze suggereert toch af en toe dat het een beetje gezeur is van het Parlement dat we daarop steeds blijven aandringen. De reden daarvoor is dat we verdere onduidelijkheid willen voorkomen. Ik zal u een voorbeeld geven. Er bestaat een grote kans dat de Europese Unie in Kosovo meer taken zal krijgen in de loop van volgend jaar en van 2006: minder VN, minder UNMIC en meer Europese Unie. Betekent dit nu een grotere rol voor het bureau of betekent het dat er een opgetuigde, grotere delegatie en een grotere ambassade komt? Het is belangrijk voor het Parlement dit te weten, omdat wij als Parlement moeilijke en lastige politieke en financiële beslissingen moeten nemen.
Voorzitter, ik zal niet verhullen dat mij ook een zekere weemoed bevangt. Dit debat is het laatste van de vele debatten die wij met de commissaris hebben gevoerd. Ik denk dat een van de redenen van de populariteit van de commissaris in dit Parlement is dat hij de Balkan-politiek van de Europese Unie een gezicht, een stem heeft gegeven en dat op een voortreffelijke manier heeft gedaan. Ik wil hem daarvoor ook hier bedanken. Ik wens de Balkan een goede opvolger toe en ik wens de commissaris vooral veel plezier toe bij het bestuur van Oxford University en bij het schrijven van mooie boeken. 
Adamou (GUE/NGL ),
    Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, de Progressieve Arbeiderspartij van Cyprus en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links hebben nooit tot doel gehad onze Turks-Cypriotische landgenoten economisch te isoleren of in moeilijkheden te brengen. De echte oorzaken van het isolement moeten niet gezocht worden in het zogenaamde Grieks-Cypriotische embargo maar in de Turkse bezetting, in de separatistische acties van het bezettingsregime en het feit dat de economie van de bezette gebieden volledig is vastgekoppeld aan die van Turkije. Het Turkse pond is zelfs de officiële munt van het bezette gebied.
Na de Turkse invasie en bezetting in 1974 heeft de Republiek Cyprus de bezette havens en luchthavens gesloten verklaard. Zij kon immers geen enkele controle daarop uitoefenen. Dit was trouwens ook een daad van zelfverdediging, omdat voorkomen moest worden dat die schijnrepubliek werd erkend. Met de resoluties 541 en 550 van de Veiligheidsraad en een reeks uitspraken van het Europees Hof voor de rechten van de mens werd de juistheid van dit besluit ook volledig bevestigd. Hetzelfde kan gezegd worden van het recente advies van de Juridische dienst van de Raad, waarin het recht van de Cypriotische Republiek om deze havens en luchthavens gesloten te houden, uitdrukkelijk wordt erkend.
Onze fractie geeft steun aan de financiële verordening met betrekking tot de Turks-Cyprioten, mits de Republiek Cyprus wordt gerespecteerd en wordt voorkomen dat het bezettingsregime hierdoor politieke of andere voordelen verwerft. Wij hopen dat iedereen daar begrip voor heeft en dat daarover overeenstemming bestaat.
Wat de onderhavige tekst over het Europees Bureau voor wederopbouw betreft, is de Progressieve Arbeiderspartij van Cyprus verbaasd over het feit dat deze vandaag ter stemming is voorgelegd. Er is hierover namelijk nog geen overeenstemming bereikt in de Raad, op het niveau van het Coreper, of in de Commissie. De mening van het Coreper is dat dit vraagstuk onder het volgende - Luxemburgse - voorzitterschap besproken moet worden.
Juist omdat de Republiek Cyprus geen derde land is en de bezette gebieden geen onafhankelijke gebieden zijn maar, zoals uitdrukkelijk in het Toetredingsverdrag staat, grondgebied van de Europese Unie, waar de toepassing van het acquis communautaire is opgeschort, kan de Progressieve Arbeiderspartij van Cyprus niet voor de verordening inzake het Europees Bureau voor wederopbouw stemmen. Laat echter wel duidelijk zijn dat het feit dat wij deze verordening verwerpen, absoluut niet betekent dat wij tegen hulp aan de Balkanlanden zijn.
Tot slot wordt ons gevraagd het protocol goed te keuren zonder dat we weten waar het desbetreffende geld vandaan moet komen. Er is gezegd dat dit probleem zal worden opgelost zodra duidelijk is waar geld beschikbaar is. Er is echter geen geld beschikbaar in de rubriek voor interne steunmaatregelen. 
Karatzaferis (IND/DEM ),
    Mijnheer de Voorzitter, ik heb met aandacht geluisterd naar de heer Patten en zijn standpunten.
Allereerst een punt van orde. Ik weet nog niet zo zeker of de heer Patten wel in deze zaal aanwezig mag zijn, aangezien het mandaat van de Commissie-Prodi op 31 oktober is verstreken. Vanaf die datum moet elk handelen van de Commissie-Prodi worden getoetst op de wetmatigheid ervan. Mijns inziens zal dit vraagstuk worden opgelost door het Hof van Justitie in Luxemburg.
Wiens schuld is het dat de ontwikkeling van Noord-Cyprus geen gelijke tred houdt met die van Zuid-Cyprus? Het noordelijk deel is nota bene het meest vruchtbare en meest toeristische gebied van Cyprus! Europa kan nog zoveel geld in dit gebied pompen, het is en blijft een bodemloos vat. Het bezettingsleger heeft namelijk een verstikkend klimaat gecreëerd waardoor elke ontwikkeling wordt gesmoord. Laten wij dus bekijken wat er gedaan kan worden, zoals ook de commissaris al zei. Het bezettingsleger moet de biezen pakken en Cyprus moet terugkeren tot wat het was na de Verdragen van Zürich en Londen, waaronder ook Groot-Brittannië - waar de commissaris een vooraanstaand telg van is - zijn handtekening heeft gezet. Het bezettingsleger moet weg, de rust moet wederkeren op het eiland, de grondwet van 1960 moet weer van kracht worden, en dan zal automatisch ook Noord-Cyprus weer economische welvaart kunnen genieten. Zolang er een bezettingsleger is, zal er geen welvaart zijn. Al het geld dat erin gepompt wordt, gaat verloren. Daarom moeten wij de moed hebben om een realistische oplossing te vinden.
Als wij Saddam Hoessein niet uit Koeweit hadden verdreven, hadden wij een bezet Koeweit nu dan economische steun gegeven? Als wij Milosevic niet uit Bosnië hadden verdreven, hadden wij Milosevic nu dan gefinancierd? Waarom doen wij dan niet hetzelfde met Turkije? Zegt u tegen de Turken dat ze het eiland moeten verlaten, opdat Noord-Cyprus zich kan ontwikkelen. Niemand wil arme buren; vooral de Grieks-Cyprioten willen geen arme buren. Als u de moed opbrengt om het bezettingsleger - het enige bezettingsleger in heel Europa - te verdrijven, zal er automatisch ook economische ontwikkeling komen. 
Camre (UEN ),
   –Mijnheer de Voorzitter, ook wij willen graag uitspreken dat wij er vertrouwen in hebben dat het Europees Bureau voor wederopbouw de economische en sociale situatie in de Turkse bezettingszone in het noordelijk deel van Cyprus kan helpen verbeteren. Het is belangrijk om te herinneren aan de achtergrond van de huidige situatie in het noordelijk deel van Cyprus. Die achtergrond is de Turkse invasie die in 1974 plaatsvond en die ertoe geleid heeft dat de bevolking in het noordelijk deel van Cyprus zich thans in een economische en sociale situatie bevindt die duidelijk slechter is dan die van voor juli 1974.
In dat verband wijs ik er met nadruk op dat de inspanningen voor de ontwikkeling moeten worden geleverd in samenwerking met de regering van de Republiek Cyprus – iets waar anderen ook reeds op hebben gewezen. Het mag niet zo zijn dat de EU nu met steun komt als dank aan degenen die voor het plan van Koffi Annan hebben gestemd, en de tegenstemmers vergeet. Er zijn redenen die naar mijn mening onderbelicht zijn gebleven in dit Parlement, en ik herinner mij de discussie met de heer Verheugen tijdens de laatste vergaderperiode over de hele kwestie van het plan van Koffi Annan, dat duidelijk onrechtvaardig en onaanvaardbaar was voor de Grieks-Cypriotische bevolking, en dat daarom dan ook door een geweldige meerderheid werd verworpen.
Ongetwijfeld wensen wij allen dat er schot komt in de situatie, en een essentiële voorwaarde daarvoor is natuurlijk dat er een eind komt aan de militaire bezetting van Noord-Cyprus. Zolang Turkije een deel van het grondgebied van een ander Europees land bezet houdt, kunnen we niet – zoals hier misschien in december zal worden besloten – gaan onderhandelen met de Turkse regering over toetreding van Turkije tot de EU. Bij elke onderhandeling moet steeds de Grieks-Cypriotische bevolking worden betrokken en moet rekening worden gehouden met haar belangen. De Grieks-Cypriotische bevolking is al sinds 1974 de verliezer. Zíj zijn de slachtoffers, en zij mogen niet gestraft worden met de initiatieven die wij als EU nu nastreven om de situatie te normaliseren. 
Claeys (NI ).
   – Voorzitter, ik was een beetje verbaasd commissaris Patten te horen zeggen dat het "plan-Annan" een goede basis blijft voor een mogelijke hereniging van Cyprus. Laten we niet vergeten dat in april van dit jaar een referendum over dat plan is gehouden, en dat het plan daarbij door een overgrote meerderheid van de Grieks-Cyprioten is weggestemd. Wanneer een referendum wordt gehouden, moet de uitslag ervan worden gerespecteerd. De financiële steun aan het door de Turken bezette deel van het eiland was alleen voorzien als het "plan-Annan" bij referendum zou worden goedgekeurd. Dat is dus niet gebeurd. De 259 miljoen euro die zullen worden toegekend aan het noordelijke deel van Cyprus vormen een feitelijke erkenning van de militaire bezetting van dat gebied door meer dan 35.000 Turkse militairen. De Europese Unie heeft er blijkbaar geen problemen mee dat een kandidaat-lidstaat een deel van het grondgebied van een bestaande lidstaat militair bezet houdt. Niet alleen staan we op het punt toetredingsonderhandelingen met Turkije te beginnen, nu wordt de bezetting van Noord-Cyprus ook nog eens financieel beloond. Dit is absurd. 
Dimitrakopoulos (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Rothe en natuurlijk ook de heer Samuelsen van harte gelukwensen met hun verslagen. Ik zal mij uiteraard concentreren op het verslag van mevrouw Rothe.
Het is een feit dat het verslag, zoals dit na het debat en de stemming in de Commissie buitenlandse zaken uit de bus is gekomen, een erg goed verslag is. Ook het daarin vervatte besluit met betrekking tot de financiële ondersteuning van de ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap is een zeer goed besluit, en daaraan hebben wij trouwens allen onze steun gegeven. Wij zijn met andere woorden van mening dat deze financiële middelen zullen bijdragen aan de algemene ontwikkeling van de Turks-Cypriotische gemeenschap en ervoor zullen zorgen dat als het politieke probleem van Cyprus zal zijn opgelost - wat wij allen vurig hopen - en Cyprus zal zijn herenigd, de Turks-Cypriotische gemeenschap een even hoge standaard bereikt zal hebben als de Grieks-Cypriotische gemeenschap.
Ik moet echter, onder verwijzing naar het standpunt van de Raad, opmerken dat de verordening voor de financiële steun iets heel anders is dan de verordening inzake de handelsbetrekkingen. Misschien is het niet helemaal onlogisch om deze twee met elkaar te verbinden, maar ik zou toch tot grote voorzichtigheid willen manen bij de verordening inzake rechtstreekse handelsbetrekkingen. Ik ben ervan overtuigd dat de Raad hieraan in zijn werkzaamheden ook de nodige aandacht zal besteden en dat de oplossing die hiervoor zal worden gevonden, een rechtvaardige en juiste oplossing zal zijn.
Tot slot wil ik nog kort iets zeggen over de positieve rol die het Europees Bureau voor wederopbouw speelt. Het Bureau is in mijn land, in Thessaloniki, gevestigd en ik hoop dan ook van ganser harte dat het zal worden belast met het beheer van de economische steun aan de Turks-Cyprioten, en dat dit beheer zal worden gegrondvest op de verordeningen van de Europese Unie. 
Öger (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij gaan stemmen over het verslag van mijn collega mevrouw Rothe inzake de financiële hulp aan het noordelijk deel van Cyprus. Dit is goed nieuws: noordelijk Cyprus heeft deze steun nodig.
Gedurende de afgelopen decennia is het eiland door een opeenvolging van gebeurtenissen politiek en economisch in tweeën gedeeld. De bevolking van Cyprus heeft enorm geleden onder de tweedeling van het eiland. Alle betrokkenen zullen hun best moeten doen om een einde te maken aan de deling. De Verenigde Naties en de EU hadden zich uitdrukkelijk ten doel gesteld op 1 mei 2004 een herenigd Cyprus te zien toetreden tot de Europese Unie.
De regeringen van het noordelijk deel van Cyprus en Turkije hebben de weg die door de Verenigde Naties en de EU was uitgestippeld, gevolgd. De bevolking van het noordelijk deel van Cyprus heeft in grote meerderheid haar steun uitgesproken voor de hereniging van het eiland en voor toetreding tot de EU. Nu al had een herenigd Cyprus deel uit kunnen maken van de EU. Helaas is dit nog niet het geval. Het is onze verantwoordelijkheid om de twee delen van het eiland aan te moedigen tot samenwerking.
De verordening inzake financiële steun die wij vandaag bespreken is de eerste stap. De tweede stap zal bestaan uit de verordening inzake speciale voorwaarden voor handel. De Raad zou die verordening zonder uitstel definitief vorm moeten geven - ten eerste, om een verbetering mogelijk te maken in de economische omstandigheden van noordelijk Cyprus; ten tweede om de verzoening tussen beide zijden te bevorderen. Deze verzoening kan tevens veranderingen in beide delen van het eiland bevorderen. Ten tijde van de Duitse Ostpolitik stond dit concept bekend als .
Er moeten snel nieuwe stappen volgen. Het uiteindelijke doel moet zijn de hereniging van Cyprus. 
Matsakis (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, tot 1974 was de stad Famagusta het centrum van economische, sociale en culturele welvaart voor Griekse en Turkse Cyprioten. Sinds de Turkse invasie dertig jaar geleden is de stad hermetisch afgesloten door Turkse troepen en is zij niet meer toegankelijk voor haar eigen bewoners. De stad is langzaam veranderd in een spookstad, met lege straten en vervallen gebouwen.
Amendement 11 is erop gericht om deze dode stad weer tot leven te brengen ten bate van de duizenden plaatselijke inwoners. De herrijzenis van de stad Famagusta zal ook bevorderlijk zijn voor de totstandkoming van betere en nauwere betrekkingen tussen de twee gemeenschappen in Cyprus, zodat de kansen op een spoedige vreedzame herenigingsregeling worden vergroot. 
Özdemir (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ook ik de beide rapporteurs, mevrouw Rothe en de heer Samuelsen, evenals de commissaris en het voorzitterschap van de Raad, nadrukkelijk danken voor hun toespraken vandaag. Het is mijns inziens zeer belangrijk dat de Zuid-Cypriotische regering ervan overtuigd wordt dat de Europese Unie haar beloften aan het noordelijke deel van het eiland moet nakomen. Wij dienen er derhalve voor te zorgen dat zowel handel als hulp wordt toegestaan, in combinatie of, indien nodig en als er geen alternatief is, afzonderlijk, teneinde het isolement van het noordelijke deel op te heffen.
Ik wil graag van de gelegenheid gebruikmaken om de Zuid-Cypriotische regering en de afgevaardigden uit Cyprus op te roepen eindelijk eens definitief opening van zaken te geven: willen ze het noordelijke deel van het eiland daadwerkelijk helpen, of blijven ze bij iedere kans die zich voordoet, roet in het eten gooien? Ik ben in ieder geval blij te horen dat de Griekse minister-president, de heer Karamanlis, onlangs uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat hij achter het plan-Annan staat.
Het slot van dit debat heeft voor mij één ding duidelijk gemaakt. Het lijkt erop dat de bewoners van het zuidelijke deel van het eiland die voor het plan-Annan waren, hier niet vertegenwoordigd zijn. Om die reden heb ik besloten in dit debat eveneens op te treden als vertegenwoordiger van de Grieks-Cyprioten die voor het plan-Annan hebben gestemd. Juist vanwege mijn Turkse afkomst wil ik graag de stem van deze mensen zijn. Ik hoop dat wij deze gelegenheid aangrijpen en alles doen wat in onze macht ligt om de hereniging tot stand te brengen. 
Speroni (IND/DEM ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, eventueel kan men de financiële steun aan het noordelijk gedeelte van Cyprus als liefdadigheid beschouwen, maar als men deze beschouwt als een investering ten behoeve van de ontwikkeling, dan zijn we bezig geld over de balk te smijten. Het zal pure verspilling zijn zolang de Turkse bezetting van een gedeelte van het eiland, dat nu deel uitmaakt van de Europese Unie, voortduurt. Zolang er Turkse troepen aanwezig zijn in het noordelijk gedeelte van Cyprus zal er van ontwikkeling geen sprake kunnen zijn. Kijkt u maar naar de feiten, kijkt u maar naar de geschiedenis: er zal van een verbetering van de economische omstandigheden geen sprake kunnen zijn. Daarom is het mijns inziens beter eerst de Turkse troepen te doen verdwijnen en dan met financiële steun te komen. 
Dillen (NI ).
   – Voorzitter, collega's, de frustratie over de verwerping van het 'plan-Annan' door de Grieks-Cyprioten blijft voortduren. Vandaag ziet elke Europeaan immers hoe de Unie haar eigen principes verloochent door een niet-Europese staat, Turkije, uitzicht te bieden op toetreding tot de EU, terwijl die staat een deel van het grondgebied van de huidige lidstaat Cyprus militair bezet houdt. Daarom moest en zou het 'plan-Annan' worden goedgekeurd en werden de Grieks-Cyprioten van alle kanten geïntimideerd om toch maar op dit halfslachtige voorstel in te gaan. Daarom ook worden de Turks-Cyprioten vandaag zo verwend door de Europese beleidsmakers. Hiermee zetten we de dingen echter op hun kop.
Zonder exhaustief te zijn, wil ik er toch heel kort aan herinneren waarom de Grieks-Cyprioten dit plan hebben verworpen. Het 'plan-Annan' wettigt immers de Turkse invasie van 1974 en de oorlogsmisdaden die ermee gepaard gingen. Het Turkse bezettingsleger mag op Cyprus blijven en behoudt het recht om militaire oefeningen te houden op Cypriotische bodem. De militaire grens wordt bestendigd en gewapende grensposten zullen paspoortcontroles blijven uitvoeren. De Turks-Cyprioten blijven leven onder Turkse bezetting. Hun slechte economische toestand moet niet aan een embargo van de Griekse bevolking worden toegeschreven, maar is veeleer te wijten aan het corrupte Turkse economische systeem ter plaatse. Indien het 'plan-Annan' was geratificeerd, dan konden de meer dan honderdduizend Turkse kolonisten die in de nasleep van operatie 'Attila' onder druk van de regering in Ankara naar Cyprus verhuisden om de etnische zuivering verder door te voeren, op het eiland blijven.
Financiële steun aan de Turks-Cyprioten, van wie ik oprecht hoop dat ze binnen afzienbare tijd op een onafhankelijk Cyprus zonder buitenlandse bezetter worden verenigd met de Grieks-Cyprioten, moet daarom worden gekoppeld aan een aantal stringente voorwaarden. De voornaamste daarvan is het verdwijnen van de Turkse militaire bezetter. De steun mag geenszins als beloning gelden voor een politiek correcte stem in een referendum. 
Kasoulides (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de boodschap die van dit debat uit zou moeten gaan is dat niet alleen het Parlement als geheel maar ook de Grieks-Cypriotische leden willen dat de Turks-Cypriotische gemeenschap de kans krijgt zich economisch te ontwikkelen door middel van economische hulp en vrije handel over de hele wereld. Wij zijn blij dat de rapporteur een cruciale wijziging heeft aangebracht, waarmee gewaarborgd wordt dat EU-gelden niet zullen worden aangewend op een manier die indruist tegen de individuele eigendomsrechten conform de desbetreffende besluiten van het Europees Hof voor de rechten van de mens.
Ik ben ook ingenomen met het feit dat de Raad momenteel bereid lijkt te zijn om tot consensus te komen inzake de verordening. Ik wil de nadruk leggen op het belang van consensus in de handelskwestie, zonder tijdsbeperkingen maar met een correcte rechtsgrondslag, zoals de Juridische dienst van de Raad heeft geadviseerd. Wat we nodig hebben is creativiteit en steun voor de internationale wettelijke status van de Republiek Cyprus, een lidstaat van de Unie.
Ik heb tijdens dit debat gemerkt dat bepaalde collega's in hun goedbedoelde pogingen de Turks-Cypriotische gemeenschap te helpen, het belang onderschatten van de boodschap dat de Grieks-Cyprioten ook voorstander zijn van economische ontwikkeling voor de Turks-Cyprioten. Dit is geen spel waarbij er maar één winnaar is. Het laatste referendum heeft - met alle respect voor het besluit van het soevereine volk - geenszins tot gevolg dat Turkije of Cyprus nu ontslagen zijn van hun plicht om op constructieve wijze te blijven zoeken naar een oplossing die voor beide partijen aanvaardbaar is. Met de boodschappen die uit dit debat naar voren komen, kunnen we bruggen slaan tussen de twee gemeenschappen en kunnen onnodige geschillen en confrontaties worden voorkomen. Daarom is het belangrijk dat er goed naar geluisterd wordt. 
Demetriou (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, de Grieks-Cyprioten zijn ervoor dat de Turks-Cyprioten economische steun krijgen. Zij zijn immers onze landgenoten. De regering van de Republiek Cyprus heeft ook van meet af aan steun gegeven aan het besluit tot economische steun aan de Turks-Cyprioten. Ik moet er evenwel op wijzen dat de grote economische achterstand van onze landgenoten niet te wijten is aan een isolement dat wij veroorzaakt zouden hebben, maar aan het isolement dat het gevolg is van de nu al dertig jaar durende aanwezigheid van een Turks bezettingsleger op Cyprus.
Deze actie is echter slechts van incidentele aard: het hoofddoel van de Europese Unie moet zijn de oplossing van het politieke probleem van Cyprus en de volledige gelijkstelling, op politiek en ander vlak, van de Turks- en Grieks-Cyprioten. Dat is ook ons doel.
Dan het plan-Annan, dat velen als het hoogste goed zagen. De meerderheid van de Grieks-Cyprioten heeft dit echter verworpen, ten eerste omdat daarmee de Turkse bezetting, de aanwezigheid van Turkse troepen op Cyprus, zou worden vereeuwigd. Ten tweede zou daardoor een klimaat van onzekerheid over de toekomst worden gecreëerd, en ten derde liet dit plan te wensen over wat de mensenrechten en de uitvoerbaarheid betreft. Dat mogen wij niet vergeten. Ik vraag mij dan ook af waarom al degenen die nu kritiek uitoefenen op de houding van de Grieks-Cyprioten, dertig jaar lang geen kritiek hebben gehad - en nog steeds niet hebben - op hetgeen Turkije doet in Cyprus - de Turkse bezetting, de verdrijving van Grieks-Cyprioten uit hun huizen, en de voortzetting van die situatie. Ten aanzien daarvan zou men dezelfde gevoeligheid aan de dag moeten leggen.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, er nog op wijzen dat ons aller doel de hereniging van Cyprus moet zijn. Wij hebben niets tegen de Turks-Cyprioten, maar wel tegen Turkije, dat een gedeelte van het grondgebied van de Republiek Cyprus, een deel van het Europees grondgebied, bezet houdt. De Republiek Cyprus is immers een volwaardig lid van de Europese Unie. 
Matsis (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil er nadrukkelijk op wijzen dat de Grieks-Cyprioten voor de economische ondersteuning van de Turks-Cyprioten zijn. Wij willen dolgraag dat de levenstandaard van de Turks-Cyprioten zo snel mogelijk wordt opgetrokken tot onze eigen levensstandaard. Ik wilde echter iets zeggen over de manier waarop deze steun wordt gegeven. Daar gaat mijn opmerking over. Ik ben trouwens zelf jarenlang een hoofdrolspeler geweest in deze inspanningen; mijn betrokkenheid dateert niet van vandaag. Daarom beledigt commissaris Patten met zijn opmerking mijn gezond verstand. Hij doet namelijk alsof hij niet weet uit welke rubriek deze steun zal worden betaald: uit rubriek 3, die van toepassing is op de landen binnen de Europese Unie, of uit rubriek 7, bestemd voor pretoetredingssteun aan kandidaat-lidstaten. Dat is nogal een verschil. Het gaat er niet om of projecten worden verwezenlijkt in het bezette gedeelte van Cyprus, het gaat om Cyprus als zodanig. De commissaris wil deze realiteit echter niet inzien. Voor ons is de zaak glashelder, en het spijt mij dat hij dit onderscheid maakt. 
Patten,
   .  Mijnheer de Voorzitter, er werden tijdens het debat een of twee punten genoemd waarop ik hier heel in het kort moet ingaan. Staat u mij toe te zeggen dat ik hoop dat in de toekomst, wanneer ik weg ben, deze debatten een zo breed mogelijke basis zullen hebben voor wat betreft de standpunten die te berde worden gebracht.
Ik zou de heer Samuelsen willen zeggen dat de Commissie alleszins bereid is om in december een debat over de westelijke Balkan te houden. De heer Duff had het erover dat de handelsverordening binnen drie maanden klaar moet zijn. Ook wat dit betreft – en ik spreek voor mijzelf – zou de Commissie alleszins bereid zijn om aan dat redelijke verzoek te voldoen. Een aantal andere afgevaardigden heeft aanbevolen onze hulp op één plaats te concentreren: Famagusta. Dat zou niet verstandig zijn. We moeten onze hulp over meer dan één plaats verspreiden.
Ik wil nog drie andere punten naar voren brengen. Ten eerste wil ik de Griekse regering zonder enig voorbehoud bedanken voor haar gastvrijheid met betrekking tot de vestiging van het Bureau in Thessaloniki. Zij leverden de voorzieningen die we in Thessaloniki gebruikt hebben. Een en ander was het gevolg van een verbeeldingsvol voorstel van de vorige regering, dat door de laatste regering is gehandhaafd. Zij hebben ons een voortreffelijk hoofdkwartier gegeven. Iedereen die bij het Bureau heeft gewerkt is hier dankbaar voor en ook ik ben er, namens de Commissie, erg dankbaar voor.
Ten tweede heeft de heer Lagendijk gesteld - hoewel hij te vriendelijk was om het in deze bewoordingen te zeggen - dat er sprake is van een zeker gebrek aan intellectuele coherentie - wat ik toegeef - tussen het beleid van deconcentratie van het beheer van onze hulpverlening wereldwijd, waarvoor ik me krachtig heb ingezet, en datgene wat wij in de westelijke Balkan hebben gedaan, namelijk een bureau oprichten in plaats van onze delegaties eenvoudigweg te deconcentreren. Ter rechtvaardiging van dit besluit voer ik aan dat mijn voornaamste zorg, gezien de moeilijke positie in de westelijke Balkan en gezien de positie in Kosovo, Servië, Montenegro en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, betrekking had op de hulpverlening zelf. Aangezien het Bureau zo effectief is geweest, was het niet juist om het te ontmantelen en leek het mij het verstandigst om het te blijven gebruiken als ons voornaamste instrument voor het beheer van de hulpverlening. Ik beken dus mij tot op zekere hoogte schuldig te hebben gemaakt aan intellectuele incoherentie, maar gezien de staat van dienst van het Bureau was daar alle reden voor.
Tot slot hoop ik niet dat mijn laatste opmerkingen in dit Parlement het begin vormen van een verhit dispuut. De geachte afgevaardigde die zei dat hij had gehoopt dat mijn gewaardeerde collega Verheugen de voordelen van het plan-Annan krachtiger had aangeprezen, zou ik willen zeggen dat de heer Verheugen dit ook had gewild, maar dat hij in Cyprus is tegengehouden toen hij het probeerde. Dit is nu eenmaal voorgevallen en het was geen bijzonder gelukkige episode in dit verhaal. Het was in alle opzichten beter geweest als hij tijdens de referendumcampagne had kunnen zeggen wat volgens hem de voordelen van het plan-Annan waren. Hij had dan wellicht een evenwichtiger beeld kunnen schetsen dan wat naar voren komt in bepaalde brieven die de regering heeft rondgestuurd. Ik hoop dat dit debat op een zo kalm mogelijke toon gevoerd kan worden. Ik hoop dat alle aspecten van dit vraagstuk op redelijke wijze aan bod kunnen komen.
Het enige wat ik nog wil zeggen is dat ik inzie dat, zoals de heer Kasoulides heeft gezegd, veel afgevaardigden een oprechte betrokkenheid voelen bij de verbetering van het leven van iedereen die op het eiland woont. Ik koester geen enkele twijfel over de toewijding van de geachte afgevaardigde aan deze zaak en ik hoop dat er voor iedereen op dat prachtige eiland een welvarendere, stabielere en vreedzamere toekomst in het verschiet ligt. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

De Voorzitter.
   Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over klimaatverandering. 
Nicolaï,
   .  Mijnheer de Voorzitter, op het vlak van klimaatverandering zijn er twee belangrijke aspecten ten aanzien waarvan de EU een hoofdrol speelt. De eerste is de tenuitvoerlegging en inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto. De lidstaten en de Commissie bereiden momenteel het Europese systeem voor emissiehandel voor, dat volgens planning op 1 januari 2005 moet worden geïntroduceerd.
Het tweede aandachtspunt is het klimaatbeleid op de lange termijn. In december van dit jaar zal de tiende vergadering van de Conferentie van de partijen bij de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering plaatsvinden in Buenos Aires. Een van de taken zal zijn de resultaten van de overeenkomst in de afgelopen tien jaar te beoordelen en toekomstige trends te voorspellen. Een zeer belangrijk resultaat tot nu toe is het Protocol van Kyoto geweest. Maar het protocol is slechts de eerste stap; na 2012 zullen de CO2-emissies nog verder moeten worden teruggebracht.
Ik wil namens de Raad dank betuigen aan het Parlement voor de inspanningen die het betracht heeft om Rusland te overtuigen zich aan het Protocol van Kyoto te verbinden. De Europese Unie was zeer ingenomen met het goede nieuws dat president Poetin op 5 november een wetsontwerp heeft getekend voor de ratificatie van het Protocol van Kyoto door de Russische Federatie. Deze ondertekening maakt de weg vrij voor de inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto begin volgend jaar. Wanneer het protocol eenmaal van kracht is, zullen de landen wettelijk gebonden zijn aan streefcijfers inzake beperking van broeikasgasemissies die in 2012 moeten zijn bereikt.
Het Protocol van Kyoto is het belangrijkste instrument in de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering en een goed voorbeeld van de effectiviteit van wereldwijde samenwerking. Om het goede voorbeeld te geven, heeft de Europese Unie de betreffende wetgeving al aangenomen. De betreffende bepalingen zijn in de Europese Unie al wettelijk bindend gemaakt. De inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto toont aan de EU het bij het rechte eind had toen zij al in een vroeg stadium de verplichtingen die destijds werden verwacht ten uitvoer bracht.
In het voorjaar van 2005 zal de Europese Raad een standpunt aannemen over het toekomstige klimaatbeleid van de EU. De regeringsleiders zullen dan emissiebeperkingsstrategieën voor de middellange en lange termijn bespreken, alsmede de bijbehorende doelstellingen. Het basisdoel van het klimaatbeleid van de EU op de lange termijn bestaat eruit de stijging van de temperatuur te beperken tot maximaal 2°C boven het preïndustriële niveau. Ter voorbereiding van die bijeenkomst stelt de Europese Commissie momenteel een kosten-batenanalyse op waarin zowel met milieufactoren als met concurrentiekracht rekening wordt gehouden.
Voor maatregelen in verband met klimaatverandering is een zo breed mogelijke wereldwijde coalitie vereist. Ik geloof dat iets dergelijks alleen kan worden bereikt door middel van een dialoog tussen de Europese Unie en andere landen. Het voorzitterschap van de Europese Unie is momenteel in het kader van de trojka bezig actie te ondernemen met belangrijke landen over de hele wereld in verband met de komende Conferentie van de partijen bij de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering, en het voert ook vroege besprekingen over opties voor een regeling voor de periode na 2012.
De leden van het Europees Parlement kunnen ook een belangrijke rol spelen in dit proces door met parlementsleden uit landen buiten de Europese Unie overleg te voeren over het klimaatbeleid voor de lange termijn, bijvoorbeeld tijdens de komende tiende Conferentie van partijen bij de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering. 
Wallström,
   .  Mijnheer de Voorzitter, inmiddels zijn 189 landen partij bij de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering en ik hoop dat deze landen alle vertegenwoordigd zullen zijn op de tiende Conferentie van de partijen in Buenos Aires. Deze gelegenheid zal ook de tiende verjaardag markeren van de inwerkingtreding van de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering.
Het besluit van Rusland tot ratificatie van het Protocol van Kyoto betekent dat het protocol nu in werking zal treden, en dit zal een nieuwe impuls geven aan het overleg tijdens de Conferentie van de partijen in Buenos Aires. De Commissie heeft voor COP 10, zoals de conferentie genoemd wordt, vier hoofddoelstellingen. De eerste is inventariseren wat er tot nu toe gedaan is. De tweede doelstelling is uitleggen wat de Europese Unie doet om klimaatverandering te bestrijden. De derde is het overleg bevorderen over wat er na 2012 zal gebeuren. De vierde is bijdragen aan het vinden van oplossingen voor de technische kwesties die op de agenda staan.
In de eerste plaats moet dus de inventaris worden opgemaakt van wat er door tal van partijen reeds gedaan is om klimaatverandering te bestrijden. Dit is ook een mogelijkheid om vooral aan ontwikkelingslanden uit te leggen wat er al is ondernomen en om duidelijk te maken dat het juist deze landen zijn die het eerst de gevolgen zullen ondervinden van klimaatverandering. Dit is van belang voor het politieke debat in het algemeen.
De tweede doelstelling is uitleggen wat de Europese Unie onderneemt middels ons Europees Programma inzake klimaatverandering en de regeling voor emissiehandel die in januari 2005 van start zal gaan. Dit stelsel zal ook officieel worden gepresenteerd aan alle ministers tijdens een onderdeel dat wij in nauwe samenwerking met het Nederlands voorzitterschap en de Argentijnse regering organiseren.
De derde doelstelling is beginnen met kijken naar de toekomst, naar de wereldwijde regeling die we na 2012 zullen hebben, en van gedachten wisselen over het post-2012 kader. Dit is, nogmaals, van het grootste belang om de betrokkenheid van de ontwikkelingslanden te versterken en om aan te tonen dat er een evenwicht is in de post-2012 maatregelen die we zullen bespreken.
De vierde en laatste doelstelling is het oplossen van een aantal van de zeer belangrijke technische kwesties die nog altijd op de COP-agenda staan. Deze kwesties hebben betrekking op ontwikkelingslanden en op het evenwicht tussen aanpassing en vermindering. Ik heb begrepen dat er tijdens COP 10 verschillende rondetafelgesprekken georganiseerd zullen worden.
De Commissie verheugt zich op een nauwe samenwerking met de leden van het Europees Parlement die deel zullen uitmaken van de delegatie in Buenos Aires. Wij zullen ervoor zorgen dat de leden van het Europees Parlement volledig op de hoogte worden gehouden en dat alle informatie snel wordt overgebracht. Daarnaast hopen we dat u de kans krijgt om u tijdens COP 10 bezig te houden met het slaan van bruggen. Een sterke EU-delegatie - die voor de COP zal bestaan uit vertegenwoordigers van alle Europese instellingen - geeft de Unie een belangrijke gelegenheid om de rest van de wereld aan te moedigen meer te ondernemen in reactie op de dreiging van klimaatverandering. Vijf jaar al werken we wat dit betreft samen met leden van het Europees Parlement, en dit is zonder meer een van onze sterkste punten. Het feit dat we gezamenlijk persconferenties en dergelijke beleggen is een bewijs van onze kracht en onze goede samenwerking. Ik hoop dat we deze goede sfeer en samenwerking zowel tijdens COP 10 als in de toekomst kunnen voortzetten. 
Doyle (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, ik wens commissaris Wallström alle succes met haar toekomstige portefeuille. Wij hebben gedurende de afgelopen vijf jaar met genoegen met haar samengewerkt bij de milieuportefeuille. Ik wil haar bedanken voor haar specifieke bijdrage. Mijn beste wensen gaan ook uit naar het Nederlands voorzitterschap, waarvan de zittingstermijn ten einde loopt.
Er zijn mensen die beweren dat het Protocol van Kyoto bij de VN-kaderovereenkomst inzake klimaatverandering gedoemd is te mislukken omdat de rest van de wereld erop zit te wachten dat de reeds deelnemende landen hun verplichtingen niet kunnen nakomen, zodat ze over een volmaakt excuus beschikken om niet mee te hoeven doen. Halverwege de termijn van 2012 die is vastgelegd voor de eerste Kyoto-verplichtingsperiode maakt de wereld zich schuldig aan rationalisatie , waarbij pogingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen nog voordat we de tweede implementatiefase ingaan onderuit gehaald worden. Een dusdanige "zie je wel"-mentaliteit kunnen we ons mijns inziens niet veroorloven.
Falen is betrekkelijk. Falen in het bereiken van voorlopige doelen – en mijn eigen land, Ierland, loopt momenteel 16 procent achter op het gestelde doel – is zeer betreurenswaardig. Maar helemaal niets ondernemen zou regelrecht rampzalig zijn.
Het Intergouvernementeel Panel inzake klimaatverandering (IPCC), een internationaal panel van deskundigen dat de wetenschappelijke, technische, sociale en economische aspecten van klimaatverandering evalueert, schat dat we de emissie van broeikasgassen met 60-80% van de betreffende niveaus van 1990 moeten terugbrengen om een merkbaar verschil te maken voor de stijgende wereldtemperaturen. Ik weet dat er een debat gaande is in de wetenschappelijke gemeenschap aangaande de betrouwbaarheid van de modellen die door het IPCC gebruikt worden, en dat debat zal voortduren, maar de meerderheid van de mensen aanvaardt de IPCC-modellen en de prognoses die eruit voortvloeien.
De critici noemen vaak het feit dat de temperatuur van de aarde krachtens Kyoto slechts met 0,15°C zou dalen in vergelijking met wanneer we niets doen. Klimaatverandering en scepsis zijn twee verschijnselen die in het mondiale debat over de toekomst van onze planeet zo nauw met elkaar verweven zijn geraakt dat we het gevaar lopen uit het oog te verliezen wat voor zeer concrete stappen er krachtens de mechanismen van het Protocol van Kyoto zijn genomen om een kader voor toekomstige maatregelen te creëren waarmee de gevolgen van menselijke activiteiten op de aarde beheerst kunnen worden.
Wie zich echter te veel concentreert op het verwaarloosbare kwantitatieve effect van Kyoto voor wat betreft de onmiddellijke gevolgen van verlaging van onze broeikasgasemissies, vergeet waar het werkelijk om gaat. Kyoto is slechts een eerste stap om de opwarming van de aarde tegen te gaan, wat niet wegneemt dat het protocol een essentiële basis biedt waarop toekomstige, meer omvattende en meer doeltreffende beleidsvormen en overeenkomsten gebaseerd moeten worden. Kyoto vormt het prototype voor een veel verder reikende regeling dan de huidige. De waarde van het Protocol van Kyoto is dat het een op de markt gebaseerd mechanisme biedt om milieubescherming om te zetten in economische termen. Aan de opwarming van de aarde wordt een handelsprijs verbonden.
Als Kyoto eenmaal ten uitvoer is gelegd en uitgebreid is tot alle sectoren zal het voorzien in een flexibel, op de markt gebaseerd mechanisme waarmee de financiële last van de opwarming van de aarde gelijkelijk over alle sectoren zal worden verdeeld. Het zou een financiële stimulans vormen voor de ontwikkeling van schone technologieën waarmee de milieuerfenis voor toekomstige generaties veiliggesteld kan worden.
Tot slot wil ik zeggen dat het voornaamste obstakel in dit stadium van diplomatieke aard is. Wij moeten een permanente en levendige dialoog aangaan met onze transatlantische partners in de VS en met Rusland, waar de naam Kyoto in diskrediet is geraakt. Nee, Kyoto is niet volmaakt, maar alleen door samenwerking kunnen we de tekortkomingen gladstrijken, opdat iedereen er baat bij heeft.
Op Europees niveau ben ik verheugd over de recente raadpleging van belanghebbenden die heeft plaatsgevonden en ik hoop dat we onze stem kunnen laten horen op de komende COP 10-conferentie, waaraan ik met veel genoegen zal deelnemen. Het wordt tijd dat wij het idee achter ons laten dat de toekomst van het beleid inzake klimaatverandering volledig afhankelijk is van het Protocol van Kyoto. De vraag is - en dit is een heel belangrijke vraag - wat er na Kyoto komt. 
Corbey (PSE ),
   . – Voorzitter, mevrouw de commissaris, het had niet veel gescheeld of we hadden dit debat niet met u kunnen voeren, maar met uw opvolger. Ik ben eerlijk gezegd echt blij dat we vandaag uitgerekend met u kunnen spreken over het klimaatbeleid en de inzet van de EU voor de klimaatconferentie in Buenos Aires in december. Het is toch een mooie afsluiting dat u dit klimaatdossier kunt doorgeven in de wetenschap dat het Protocol van Kyoto op korte termijn van kracht zal worden, nu het is geratificeerd door de Russische staatsdoema op 22 oktober en door de Russische federatieraad op 27 oktober. Inmiddels heeft president Poetin de ratificatiewet ondertekend en we wachten op het deponeren van de ratificatie bij de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Negentig dagen nadien kan het Protocol van Kyoto van kracht worden.
Mijn fractie verwelkomt het besluit van president Poetin om samen met de Europese Unie en de andere landen het broeikasprobleem aan te pakken. Europa en de Europese Commissie hebben een belangrijke rol gespeeld bij het bereiken van dit resultaat en felicitaties, ook aan uw adres, zijn hier zeker op hun plaats. Het klimaatbeleid kan in Europa op zeer grote steun rekenen. Onze fractie is erg tevreden dat het Europees Parlement en de Raad van ministers vasthouden aan een ambitieus klimaatbeleid, gericht op het bestrijden van het broeikaseffect.
Met het oog op de klimaatconferentie in Buenos Aires heeft Europa zijn voortrekkersrol bevestigd. Ik ben blij dat Europa opnieuw heeft bevestigd dat ontwikkelingslanden moeten worden gesteund om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering. Het volstaat niet te zeggen dat we structurele maatregelen gaan nemen die op lange termijn effect sorteren. Sommige landen, met name ontwikkelingslanden en kleine landen, worden nu al geconfronteerd met de gevolgen van het broeikaseffect en die moeten worden geholpen.
Mijn fractie is tevreden, maar blijft natuurlijk ook kritisch. Het is goed dat het Parlement en de ministers van Milieu een ambitieus klimaatbeleid steunen. Het kan echter niet bij mooie woorden en goede bedoelingen blijven. Er moet ook werk worden gemaakt van concrete maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Nederland heeft als voorzitter van de Europese Unie een bijzondere verantwoordelijkheid om met concrete resultaten te komen. De ideeën van het voorzitterschap op milieuterrein klinken goed, maar moeten wel worden omgezet in resultaten. Daarop zullen we het Nederlands voorzitterschap aan het eind van het jaar ook beoordelen. In Buenos Aires zal moeten blijken of onze mooie woorden ook in internationaal verband worden uitgesproken en waargemaakt. Ik hoop in ieder geval op een heel goede samenwerking, zowel met het Nederlands voorzitterschap als met de Europese Commissie, tijdens de COP10 in Buenos Aires. 
Davies (ALDE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, zo'n twee dagen na de Amerikaanse presidentsverkiezingen zette ik thuis de radio aan. Ik hoorde een van de adviseurs van George Bush inzake klimaatverandering ten eerste vertellen dat klimaatverandering slechts een fabeltje is; ten tweede dat Europese wetenschappers allemaal worden gefinancierd door nationale regeringen, dat ze niet te vertrouwen zijn en dat alleen Amerikaanse wetenschappers onafhankelijk zijn; en ten derde dat commissaris Wallström heeft toegegeven dat de hele agenda inzake klimaatverandering is opgesteld om ervoor te zorgen dat de Europese industrie haar achterstand inloopt en dat de Amerikaanse industrie extra belast wordt om er zo voor te zorgen dat de niveaus worden gelijkgetrokken. En ik maar denken dat de commissaris de wereld probeerde te redden!
In de van gisteren las ik dat een van de adviseurs van de heer Poetin, van wie we wel meer hebben gehoord, nog steeds verkondigt dat het allemaal een fabeltje is en dat de opwarming van de aarde juist een goede zaak is! Het lijkt wel of de oud-strijders van de Koude Oorlog weer bij elkaar komen en de strijd deze keer willen aangaan in een broeikasarena.
Het strekt de commissaris tot eer dat we zo ver zijn gekomen, maar de weg die we nog te gaan hebben is lang. Wij moeten er niet alleen voor zorgen dat Kyoto ten uitvoer wordt gelegd – wat, zoals we weten, de klimaatverandering niet zal tegenhouden maar het proces slechts zal vertragen – maar ook bewerkstelligen dat ontwikkelingslanden in het proces worden betrokken, dat de doelen hoger worden gesteld en dat er manieren worden gevonden om het overheidsbeleid op een politiek aanvaardbare wijze te wijzigen, en zodanig dat de Verenigde Staten bij het proces betrokken worden. Ik weet niet hoe ver we zullen komen op deze weg. Ik hoop in ieder geval dat de commissaris in haar nieuwe functie de komende vijf jaar een boodschap van succes aan ons zal kunnen overbrengen. 
Hassi (Verts/ALE ),
    Dames en heren, de klimaatconferentie in december wordt een historische gebeurtenis, omdat wij nu weten dat het Protocol van Kyoto van kracht zal worden. Wij moeten echter beseffen dat Kyoto slechts de eerste stap is op een lange weg en dat het nu tijd is ons op de volgende emissiereducties voor te bereiden. Er moeten bovendien nieuwe landen bij Kyoto worden betrokken, zoals China en India. De Europese Unie moet ook zo snel mogelijk komen met, ten eerste, een voorstel voor haar eigen langetermijndoel inzake emissiereducties en, ten tweede, een voorstel voor een model voor emissiereductie in internationaal verband.
Om te voorkomen dat de klimaatverandering op een ramp uitloopt, moeten de wereldwijde emissies binnen maximaal twintig jaar een dalende lijn vertonen en moeten de industrielanden hun emissies met ten minste zestig procent reduceren in ongeveer vijftig jaar. Dit lijkt nogal wat, maar wij hebben aan een geleidelijke verandering genoeg als wij maar consequent handelen. We hoeven de emissies met nog geen twee procent per jaar te verminderen om een reductie van zestig procent in vijftig jaar te bereiken. Met moderne duurzame technologie is dat mogelijk.
Wij hebben marktmechanismen nodig die schone technologie begunstigen, zoals energieheffing en emissiehandel, maar wij hebben ook andere nieuwe maatregelen nodig. Eén mogelijkheid is het verlagen van de BTW op energie-efficiënte apparaten op de markt. Op die manier kunnen wij verrassend grote emissiereducties tot stand brengen, als de consumenten bij het doen van hun aankopen steeds maar voor de meest energie-efficiënte optie kiezen. Er is dus nog tijd om met bescheiden maatregelen een rampzalige verandering te voorkomen, mits wij vastberaden en consequent handelen en de Europese Unie haar voortrekkersrol in het internationale klimaatbeleid blijft vervullen. 
Sjöstedt (GUE/NGL ),
   –Nu het Protocol van Kyoto in werking kan treden, is het van belang dat we vooruitkijken om te zien wat wij na 2012 met onze inspanningen voor het klimaat kunnen doen. De in het Protocol van Kyoto opgenomen verplichtingen zijn zoals iedereen weet op de lange termijn volstrekt ontoereikend.
Het is vooral belangrijk dat we er met de grote ontwikkelingslanden zoals India en China over discussiëren dat ook zij bindende verplichtingen moeten aangaan om hun emissies in de toekomst te verminderen, emissies die op dit moment enorm snel toenemen. Om dat mogelijk te maken moeten we volgens mij spreken in termen van een eerlijk en duurzaam gebruik van hulpbronnen op de lange termijn, waarbij de enige redelijke verdeling van het recht op emissie een berekening per wereldburger is. Dat is de redelijke doelstelling voor de zeer lange termijn.
De uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen is natuurlijk een ernstige tegenslag voor de internationale milieu-inspanningen, en de Verenigde Staten zullen waarschijnlijk ook de komende vier jaar optreden als wereldwijde anarchisten op milieugebied. Wij hebben geen tijd om op de Amerikanen te wachten, maar we weten dat er een dag komt dat zij zowel om economische redenen als om milieuredenen gedwongen zullen worden zich bij deze milieu-inspanningen aan te sluiten. Het is daarom belangrijk dat er dan sprake is van een sterk en goed functionerend systeem, waarbinnen we hen kunnen verwelkomen.
Ik wil mijn laatste seconden graag gebruiken om jou, Margot, te bedanken voor het werk dat je deze vijf jaren op milieugebied hebt gedaan. Het is niet gemakkelijk om milieucommissaris van de EU te zijn. Ik ben er zeker van dat er tegenstanders zijn, niet alleen buiten de Commissie maar misschien ook wel binnen de Commissie, maar ik ben ervan overtuigd dat je dit werk zo goed mogelijk hebt verricht, en daarvoor verdien je oprechte dank. 
Blokland (IND/DEM ),
   . – Voorzitter, het is bijna zeven jaar geleden dat in Kyoto het befaamde protocol werd opgesteld, en zeer binnenkort zal het eindelijk in werking treden door de ratificatie door Rusland. Dat is goed nieuws, niet alleen voor degenen die gevochten hebben voor dit protocol, zoals u, mevrouw Wallström, maar ook voor degenen die dagelijks de gevolgen van klimaatverandering ervaren. Het is in ieder geval een hartelijke felicitatie waard. Voorzitter, Kyoto is een goede eerste stap naar een beter milieu, maar we zijn er nog lang niet. Ik wil daarom Raad en Commissie oproepen om in Buenos Aires samen met het Europees Parlement te laten zien dat de EU niet alleen een sterke economie wil hebben maar ook een sterk milieubeleid. Er valt nog veel te verbeteren aan dit protocol, bijvoorbeeld het toevoegen van vliegtuigemissies. Ook het draagvlak kan verder verbreed worden. Daar kan, mevrouw Wallström, uw nieuwe portefeuille toe bijdragen. De EU kan zich daarvoor inzetten. Meer landen betrekken bij dit protocol betekent ook een betere controle van de wereldwijde emissies. 55% van de emissies van bijlage 1-landen zijn nu afgedekt, laten we hard werken aan de resterende 45%.
Gutiérrez-Cortines (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hier hebben over de klimaatverandering, en met name over het verslag van het Europees Milieuagentschap, dat twee maanden geleden een toekomstprognose heeft gepresenteerd. Daaruit blijkt dat het gebied rond de Middellandse Zee het grootste risico loopt en het meest zal lijden onder de klimaatverandering.
Ik vind het zeer bedenkelijk dat men dat tot dusver niet openlijk heeft gezegd. Mijns inziens moeten wij juist uitdrukkelijk erkennen dat het Middellandse-Zeegebied het ergst getroffen zal worden door de stijging van de temperatuur, met alle - zeer ernstige - gezondheidsrisico’s van dien. Om nog maar te zwijgen over de waterschaarste, het gebrek aan regen, de toenemende droogte en woestijnvorming en de daling van de productiviteit. Bovendien wordt de regio ook nog eens overspoeld door migranten die gedreven worden door lijden, ellende en honger. Het is dan ook onze plicht om deze regio de helpende hand te reiken.
Vanaf hier roep ik Europa op om resoluut te strijd aan te binden met de woestijnvorming en een beleid van aanpassing aan de klimaatverandering te ontwikkelen, zoals het agentschap aanbeveelt. Wij moeten aanpasbare beleidslijnen vaststellen, vooral ook met het oog op duurzame ontwikkeling. Wij hebben niet alleen geïntegreerde strategieën nodig, maar ook studies en een grondig onderzoek van de problemen die ons te wachten staan.
In het kader van de Verenigde Naties is een plan voor de bestrijding van de woestijnvorming in Europa gelanceerd, maar aangezien die organisatie zo goed als niets te zeggen heeft, pleit ik voor een mediterraan beleid, een beleid dat gericht is op de instandhouding van het maatschappelijk evenwicht en een actiever toekomstbeleid. 
Sornosa Martínez (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik feliciteer u met uw nieuwe functie en ik ben blij dat u hier vandaag bij het debat over de klimaatverandering aanwezig bent.
De communautaire strategie voor de Conferentie over klimaatverandering in Buenos Aires is werkelijk van uitzonderlijk belang. De Europese Unie moet op dit vlak haar voortrekkersrol blijven vervullen. Zij moet haar leiderschapspositie benutten om te onderhandelen en ervoor te zorgen dat in de toekomst steeds meer landen het Protocol van Kyoto onderschrijven. Het lijkt mij noodzakelijk dat in de tweede verbintenisperiode ook de debatten worden opgenomen die in Milaan van start zijn gegaan. Ik heb het dan uiteraard over de opname van emissies van vliegtuigen en schepen. Sterker nog, ik vind dat er een wereldwijde overeenkomst moet worden bereikt om de emissies van het personenverkeer en het goederenvervoer over de weg terug te dringen, aangezien dat een van de grootste problemen is waarmee wij thans op het gebied van de luchtverontreiniging geconfronteerd worden.
Verder zou de Commissie meer maatregelen ter bevordering van de energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen ten uitvoer moeten leggen. Zoals u op 26 augustus jongstleden ook al zei, mevrouw Wallström, zouden wij 62 miljoen ton minder CO2 genereren als alle overheidsinstanties van de Europese Unie zouden overstappen op milieuvriendelijke energie. Dat zou ons in de gelegenheid stellen te voldoen aan de 18-procentnorm van de verplichtingen van Kyoto met betrekking tot de vermindering van het emissieniveau. Ik denk overigens dat de markt constant duidelijke signalen nodig heeft om het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te stimuleren en energie-efficiëntie te bevorderen.
Daarom zou ik het een goede zaak vinden, mevrouw de commissaris, als de Commissie met voorstellen zou komen om de maatregelen ter bevordering van de energie-efficiëntie en het gebruik van alternatieve energiebronnen in de tweede periode te versterken. Het formuleren van voorstellen is overigens ook een uitstekende manier om onze leidende positie te behouden. 
Schlyter (Verts/ALE ).
   –We zien reeds vandaag de gevolgen. Gletsjers verdwijnen, het noordpoolijs smelt weg, we hebben te maken met kortere winters, meer stormen, natuurrampen en milieuvluchtelingen. Aan het eind van paragraaf 2 van de resolutie staat dat alle wereldburgers op de lange termijn dezelfde emissiequota moeten krijgen. Die ene zin stelt grote eisen aan ons: we moeten drastische maatregelen nemen om onze emissies te reduceren. We stelen niet alleen olie van toekomstige generaties, maar ook van de armen op de wereld.
Nu we vandaag over het klimaatvraagstuk discussiëren, bestaat het gevaar dat we vooruitkijken naar de volgende verkiezingen over vijf jaar en dat we het nemen van moeilijke besluiten uit de weg gaan. De EU – het Parlement, de Commissie en de Raad – moet echter gezamenlijk en collectief over de horizon van de herverkiezing heen kunnen kijken en besluiten durven nemen waarmee de emissies radicaal worden verminderd. Anders begaan wij een misdrijf tegen de menselijkheid en tegen de aarde, en riskeren wij in de herfst van ons leven voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te belanden, eeuwig verdoemd door toekomstige generaties. Natuurlijk voor zover Den Haag op dat moment niet reeds onder water verdwenen is.
Verges (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de klimaatverandering vormt een uitdaging voor de menselijke beschaving, aangezien het gaat om het behoud van de soorten en het evenwicht van de krachten in de natuur. Dit vraagstuk noopt tot een herbezinning op onze opvattingen over vooruitgang en ontwikkeling.
Dit probleem zal het gemeenschappelijk bestaan van de mensheid in de loop van deze eeuw meer en meer gaan beheersen. De verveelvoudiging van extreme klimaatverschijnselen bevestigt dat de effecten van de opwarming van de aarde al merkbaar zijn. Ingrijpende veranderingen zijn van nu af aan onvermijdelijk.
Hoewel de Europese Unie vastbesloten lijkt om de doelstellingen van het Protocol van Kyoto te bereiken, is er evenwel nog niets gedaan om de bevolkingen erop voor te bereiden de grote veranderingen die zich op dit moment aandienen het hoofd te bieden. Het is dringend noodzakelijk een daadwerkelijk aanpassingsbeleid uit te werken en ten uitvoer te leggen.
We moeten politieke gevolgen verbinden aan de bevindingen van wetenschappers en met name aan het verslag van het Europees Milieuagentschap, waarin de veelheid aan effecten van de klimaatopwarming in Europa uitvoerig wordt beschreven. Europa mag dan het kleinste continent van de wereld zijn, het is ook, laten we dat niet vergeten, het continent met de meeste kustgebieden. Op initiatief van het door mij voorgezeten Franse nationale observatorium voor de effecten van de klimaatopwarming hebben de 155 perifere kustregio’s van Europa en het Middellandse-Zeegebied besloten in 2005 bijeen te komen in Marseille om te debatteren over deze aanpassingskwestie.
Wij rekenen op de steun van de Commissie bij deze onderneming, die zou kunnen bijdragen aan de totstandkoming van een daadwerkelijke Europese strategie voor aanpassing aan de huidige klimaatverandering. Deze component, die inmiddels een wezenlijk onderdeel is van het communautair actieprogramma inzake klimaatverandering, moet nu echt worden uitgebreid. 
De Rossa (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, we hebben schonere energie en efficiëntere technologieën nodig en om dat doel te bereiken moeten er prikkels komen – negatieve prikkels, zo u wilt, zoals een koolstofbelasting.
Ierland overschrijdt zijn taakstellingen momenteel met 25 procent en toch kondigde de toenmalige minister van Financiën enkele maanden geleden nog aan dat hij terugkwam op de belofte een koolstofbelasting in te voeren. Overmorgen zal de voormalige minister van Financiën, de heer McCreevy, naast u in de banken zitten, mevrouw Wallström, en verantwoordelijk zijn voor de interne markt. Hoe kunnen we er dan nog vertrouwen in hebben dat de Commissie ervoor zal zorgen dat alle lidstaten mee zullen werken en de verplichtingen zullen nakomen die zij zijn aangegaan met betrekking tot het terugdringen van de koolstofdioxide-uitstoot? Men schat dat de honderd grootste bedrijven in Ierland de huidige emissieniveaus tussen 2005 en 2007 zullen overschrijden. Ierland verliest dus terrein in de strijd tegen de klimaatverandering.
De Ierse belastingbetalers zullen hiervoor echter de rekening gepresenteerd krijgen, terwijl de bedrijven die op dit moment beweren dat zij niet meer kunnen concurreren als zij gedwongen worden te investeren in schone energie en efficiëntere technologieën buiten schot zullen blijven! Ik roep de Commissie en de Raad op er bij de Ierse regering op aan te dringen dat zij haar besluit om af te zien van het invoeren van de koolstofbelasting terugdraait. 
Nicolaï,
   . Mijnheer de Voorzitter, ik zal het zeer kort houden. Ik wil de leden van het Parlement bedanken voor hun bijdragen en zeggen dat ik mij kan vinden in het merendeel van de gemaakte opmerkingen. Het is belangrijk om te beseffen dat het Parlement, de Commissie en de Raad nagenoeg dezelfde standpunten innemen over deze belangrijke kwestie. We zullen de scepsis moeten bestrijden, verder moeten kijken dan 2012 en misschien zijn we het inderdaad wel niet eens met iedereen op deze wereld. We zijn het echter wel eens over de voornaamste aspecten van de hele discussie hier in het Parlement met de Commissie en de Raad. Het is buitengewoon belangrijk dat we de ingeslagen weg blijven volgen. 
Wallström,
   . Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden om te beginnen bedanken voor hun vriendelijke woorden en voor hun samenwerking in de afgelopen jaren. Ik hoop deze discussie te kunnen blijven volgen, aangezien het hier niet alleen over het milieu gaat maar ook over ons eigen overleven op deze planeet en over de economische en sociale gevolgen waarmee wij reeds geconfronteerd worden. Ik hoop dan ook dat ik de initiatieven die de Commissie-Barroso de komende jaren zal ontplooien om de klimaatverandering aan te pakken, zal kunnen ondersteunen en erbij betrokken kan blijven.
Ik wijs erop dat we zeer zelden rapporten krijgen uit de landen in de Stille Oceaan – de uitgestrekte watervlakte die een derde van deze planeet bedekt – waar de effecten van de klimaatverandering nu reeds gevolgen hebben voor mensen die in kleine eilandstaten wonen. Ik moet zeggen dat tijdens alle debatten over klimaatverandering van de afgelopen vijf jaar de toespraken van vertegenwoordigers van die kleine eilandstaten de meeste indruk maakten, omdat zij ons persoonlijk kunnen vertellen over de manier waarop de klimaatverandering heeft ingegrepen in hun dagelijks leven en gevolgen heeft gehad voor de mogelijkheid om op deze kleine eilanden te blijven wonen.
Mensen mogen beweren dat het Protocol van Kyoto niet heeft gewerkt, dat het zwakke plekken kent, en zij mogen ook de negatieve aspecten noemen. Het is inderdaad niet perfect, maar wat is het alternatief voor dit ene internationale kader, waarover we nu al ongeveer tien jaar onderhandelen? Moeten we het dan proberen via bilaterale contacten tussen de ene staat en de andere? Om een mondiaal probleem op te lossen, hebben we een oplossing en een kader nodig dat echt mondiaal is. Ik heb geprobeerd het om te draaien door te stellen dat het juist een ingenieus protocol is, omdat het gebaseerd is op gedegen wetenschappelijk onderzoek en omdat de manier waarop de Verenigde Naties het Intergouvernementeel Panel inzake klimaatverandering hebben samengesteld zijn weerga niet kent. Het spreekt voor zich dat individuele wetenschappers vraagtekens plaatsen bij de hele kwestie – dat is hun werk! Het blijft een feit dat we over fundamentele kennis van het probleem beschikken. Op basis van dit gedegen wetenschappelijke onderzoek hebben we gemeenschappelijke maar uiteenlopende verantwoordelijkheden, hetgeen betekent dat vooral de rijke landen – die acht tot tachtig maal zo veel verontreinigende stoffen uitstoten als de arme landen – een specifieke verantwoordelijkheid hebben. Alle landen worden echter bij deze kwestie betrokken. India en China zitten bijvoorbeeld aan dezelfde tafel als de rijke landen, zodat we met hen kunnen overleggen en bespreken wat er na 2012 gebeurt. Het betekent verder dat we toegang hebben tot zogenaamde flexibele mechanismen, wat inhoudt dat we zaken op kosteneffectieve wijze kunnen aanpakken. We zullen hierbij verschillende actoren betrekken en mobiliseren en ten behoeve van het milieu gebruik maken van marktwerking. Daarom is het een ingenieus protocol. We zullen het nog jarenlang moeten herzien, moeten bijwerken en moeten wijzigen, maar het is wel het enige wapen dat we hebben in de strijd tegen de klimaatverandering. Daarom ben ik ook trots op de rol die de Europese Unie de afgelopen jaren heeft gespeeld en, naar ik hoop, zal blijven spelen. Die rol is namelijk enorm belangrijk. We kunnen de rest van de wereld nu laten zien dat duurzame ontwikkeling mogelijk is, dat we kosteneffectieve methoden en middelen kunnen vinden en dat we bereid zijn met elkaar samen te werken.
Dankzij het Europees Parlement beschikken wij over een zeer ambitieus beleid op het terrein van klimaatverandering. Ik hoop dat dit met uw hulp zal worden voortgezet. Ik wens uw delegatie en onze EU-delegatie het allerbeste tijdens de COP 10 in Buenos Aires. 
De Voorzitter.
   Tot besluit van het debat deel ik mee dat een ontwerpresolutie is ingediend door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid.(1)
Daarmee is het debat gesloten
De stemming vindt morgen, woensdag, om 12.30 uur plaats.
Aylward (UEN )
   . – Ik wil de heer Poetin complimenteren. Het Protocol van Kyoto hoeft immers niet langer kunstmatig in leven te worden gehouden nu het door de Russische Federatie geratificeerd is. Het land met de hoogste verontreinigingsniveaus – de Verenigde Staten – weigert acht te slaan op het feit dat ratificatie van het Protocol van Kyoto voor de hele wereld van groot belang is. Het baart mij ernstige zorgen dat de Verenigde Staten ervoor hebben gekozen het probleem van klimaatverandering aan te pakken via unilaterale activiteiten. Klimaatverandering dient immers bestreden te worden als een mondiaal probleem.
Als de uitstoot van koolstofdioxide niet wordt teruggedrongen, zal de ijskap van de noordpool verdwijnen. Dit zal met name gevolgen hebben voor de levenskwaliteit van mensen die in kustregio’s wonen en voor eilandgemeenschappen. Dat is een wetenschappelijk feit, geen bevlogen politiek mijnerzijds.
Ierland gaat veel efficiënter met energie om dan een decennium geleden. Ik moedig andere lidstaten aan ons voorbeeld te volgen. Niemand heeft ooit beweerd dat het aanpakken van klimaatverandering eenvoudig zou zijn, maar zelfgenoegzaamheid over de aanpak van dit probleem is nog veel erger.
Ik heb als lid van het Europees Parlement de plicht de noodzaak van bescherming tegen klimaatverandering te benadrukken tegenover de mensen die wij vertegenwoordigen, onze EU-collega’s en onze internationale partners. Derhalve verzoek ik de resterende landen, die nog geen mondiale verplichtingen zijn aangegaan ter bestrijding van klimaatverandering, hiertoe over te gaan via het Protocol van Kyoto. 

De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A6-0027/2004) van mevrouw Corbey, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (COM(2004)0127 – C5-0100/2004 – 2004/0045(COD)). 
Wallström,
   . Mijnheer de Voorzitter, in 2001 werd in de vijftien oude lidstaten van de Europese Unie in totaal 65 miljoen ton verpakkingsafval geproduceerd. Dat komt neer op ongeveer 17 procent van het vast stedelijk afval en 3 procent van de totale afvalproductie gemeten naar gewicht. Van deze 65 miljoen ton werd 34 miljoen ton – 53 procent – gerecycled, terwijl 60 procent werd teruggewonnen of werd verbrand met gebruik van energieterugwinning.
Op basis van onze informatie kunnen we er redelijkerwijs vanuit gaan dat in 2002 geen enkele van de 75 taakstellingen die voor de lidstaten golden niet gehaald is. Dit is een succes dat door veel mensen zelfs enkele jaren geleden nog niet voor mogelijk werd gehouden. De Gemeenschap heeft derhalve op dit succes voortgebouwd door eerder dit jaar nieuwe en hogere streefcijfers goed te keuren.
De nieuwe lidstaten zijn later begonnen met het opzetten van hun eigen recyclingsystemen. Desalniettemin hebben zij aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het verwezenlijken van hun eigen streefcijfers, welke zijn vastgesteld op grond van de oude verpakkingsrichtlijn, vóór het einde van de overgangsperioden die zijn overeengekomen in het Toetredingsverdrag. Om procedurele redenen kon er in de herziene verpakkingsrichtlijn geen termijn worden vastgesteld voor de verwezenlijking van hun streefcijfers en daarom was dit voorstel noodzakelijk. De Commissie is van mening dat het vaststellen van deze termijn voor de nieuwe lidstaten een kwestie is waarbij het Parlement volledig betrokken dient te worden. Wij achten medebeslissing op basis van artikel 95 dan ook de geëigende wetgevingsprocedure.
We begrijpen echter ook dat de nieuwe lidstaten zo snel mogelijk rechtszekerheid willen. Zij moeten de streefcijfers in de herziene richtlijn en de termijn in het onderhavige voorstel tegelijkertijd in nationale wetgeving kunnen omzetten. Er moet dus overeenstemming worden bereikt over de termijn voordat de uiterste termijn voor de omzetting van de streefcijfers in augustus 2005 verstrijkt en ik hoop dat de pogingen om in eerste lezing overeenstemming te bereiken zullen slagen.
De Commissie heeft voor alle nieuwe lidstaten een termijn van 2012 voorgesteld. Dit maakt het mogelijk de besprekingen in het Parlement en de Raad op basis van gelijkheid te beginnen. Ik kan echter ook een beperkt uitstel aanvaarden voor een aantal van de betrokken landen.
Ik weet ook dat veel afgevaardigden de mogelijkheden voor lidstaten willen uitbreiden om hergebruiksystemen te stimuleren. Dit is een belangrijk onderwerp en de Commissie heeft besloten de opties te bestuderen tijdens de laatste herziening van de verpakkingsrichtlijn. Het zal echter niet eenvoudig zijn een goed evenwicht te vinden tussen het aanmoedigen van hergebruik en het handhaven van de interne markt. Ik vind dan ook dat we de resultaten moeten afwachten van de twee lopende studies en deze kwestie moeten bespreken op basis van een verslag dat de Commissie in 2005 aan het Parlement en de Raad zal presenteren. Als het Parlement het belang van hergebruik echter in een overweging wil onderstrepen, zoals in amendement 4 wordt voorgesteld, is dat voor de Commissie aanvaardbaar.
De Commissie kan de amendementen 1, 2 en 3 volledig en amendement 4 in beginsel aanvaarden. 
Corbey (PSE ),
   . – Voorzitter, mevrouw de commissaris en collega's, vanavond staan we hier weer voor verpakkingen. Commissaris Wallström, dit is uw laatste debat als milieucommissaris. Ik wil u complimenteren met uw uitstekende werk van de afgelopen vijf jaar, uw grote persoonlijke betrokkenheid en inzet, en u bedanken voor de goede samenwerking die u met ons Parlement heeft opgebouwd. U bent een voortreffelijke milieucommissaris geweest.
Vanavond bespreken we de van de herziening van de verpakkingsrichtlijn. De tien nieuwe landen hebben duidelijke doelstellingen nodig. Recycling en hergebruik kun je niet in één keer vanuit de hoofdstad of vanuit Brussel afkondigen. Het heeft tijd nodig om mensen te overtuigen om systemen op te zetten. Daarom lijkt het mij het beste de data aan te houden die door de nieuwe lidstaten zelf zijn voorgesteld. Ik ben natuurlijk ook nagegaan hoe collega's uit de nieuwe landen hierover denken en daaruit zijn geen andere visies voortgekomen, vandaar mijn voorstel voor amendement 3.
Ik ben het met de Commissie eens dat we dit dossier zo snel mogelijk moeten afronden en dat we moeten proberen zo snel mogelijk politieke duidelijkheid te scheppen voor de nieuwe lidstaten.
Voorzitter en commissaris, de verpakkingsrichtlijn is aan een fundamentele herziening toe. Een van de cruciale punten is de voortdurende spanning tussen enerzijds het handhaven van de interne markt en anderzijds het beschermen van het milieu. Dat leidt in een aantal gevallen tot onduidelijkheid en tot slepende procedures. Duidelijkheid moet er komen, zowel voor producenten als voor consumenten. De Europese Commissie stelt op grond van de verpakkingsrichtlijn, die ook voor het milieu is bedoeld, een aantal hergebruiksystemen in Europa ter discussie. Mevrouw de commissaris, ik vind dat heel teleurstellend en heb besloten om deze herziening aan te grijpen.
In amendement 4 stel ik namens mijn fractie voor in de richtlijn op te nemen dat lidstaten hergebruik van verpakkingsmateriaal kunnen aanmoedigen. Lidstaten kunnen nieuwe systemen voor hergebruik van verpakkingsmateriaal invoeren of bestaande systemen handhaven als deze een milieuvoordeel opleveren in vergelijking met recycling of terugwinning van verpakkingsmateriaal. Dit amendement, overigens een overweging, zegt niet dat lidstaten hergebruik móeten aanmoedigen. Het stelt dat lidstaten hergebruik kunnen bevorderen, mits - en dit is belangrijk - dat gebeurt in overeenstemming met het Verdrag en het de interne markt niet verstoort.
Mevrouw de commissaris, u heeft gezegd dat u dit amendement kunt aanvaarden en ik heb begrepen dat het bij de Raad ook geen grote weerstand oproept. Het is voor mij dan ook onbegrijpelijk dat zelfs hiertegen bezwaren zijn bij de collega's van de EVP en bij de Europese verpakkingsindustrie. De opstelling van de EVP en de industrie is ronduit verbijsterend als we de toestand van het milieu en de natuur goed tot ons laten doordringen.
Onlangs werd het vervolg gepubliceerd op het verslag van de club van Rome. Dit nieuw verslag concludeert dat de grenzen van duurzame ontwikkeling in zicht komen. Als we niet zuinig en zorgvuldig met natuurlijke hulpbronnen zoals water en energie omspringen, dan botsen twee werelden, de wereld van de natuur en de wereld van de menselijke beschaving. We zijn er onvoldoende in geslaagd om duurzame ontwikkeling te integreren in onze productie en in ons consumptiegedrag. Het is duidelijk dat we een omslag moeten maken. Hergebruik van materialen en het zuinig en zorgvuldig omspringen met natuurlijke hulpbronnen zijn van levensbelang. Ook dat is de achtergrond van amendement 4.
Een verpakkingsindustrie die zichzelf verzet tegen de mogelijkheid om binnen de grenzen van de interne markt hergebruik aan te moedigen, staat met de rug naar de toekomst. De Europese industrie moet in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld zijn. Dat vraagt om ondernemingen die de maatschappelijke werkelijkheid kunnen inschatten. Dat vraagt om ondernemingen die van duurzaamheid een handelsmerk kunnen maken, ondernemingen die inzien dat burgers en consumenten zich zorgen maken over de toekomst van de planeet en bereid zijn hun bijdrage te leveren.
Natuurlijk heeft de industrie gelijk als ze zegt dat hergebruik geen dekmantel voor protectionisme mag zijn. Hergebruik mag geen excuus zijn om buitenlandse aanbieders dwars te zitten. Hergebruik is ook niet in alle situaties beter voor het milieu en er is geen reden om hergebruik verplicht te stellen. Hergebruik heeft echter wel een belangrijke functie, namelijk mensen ervan doordringen dat we zuinig moeten zijn met de natuur en met materialen.
Een nieuwe stap in de richting van de wegwerpmaatschappij is het laatste waarop we zitten te wachten. Een stap die overigens ook niet wordt gewaardeerd door de burger, want weggooien is in de ogen van veel mensen gewoon zonde, zonde van het flesje, zonde van het blikje en zonde van het materiaal. Morgen bespreekt dit Parlement ook het verslag Kok over de uitvoering van de Lissabon-strategie. Wim Kok constateert dat dit lovenswaardige streven naar een duurzame samenleving, waarin mens, milieu en markt in balans zijn, niet uit de verf komt wegens een gebrek aan politieke wil. Hij concludeert echter niet dat we de Lissabon-strategie maar in de afvalbak moeten gooien en ik ben het met hem eens. We moeten er werk van maken en politieke wil tonen.
In al zijn bescheidenheid geeft dit verpakkingsdossier u morgen de gelegenheid om uw politieke wil te tonen. Niet alleen kunnen we ons uitspreken in de resolutie over wat allemaal moet gaan gebeuren, we kunnen ons tegelijkertijd uitspreken voor een concrete duurzame toevoeging aan de verpakkingsrichtlijn.
Ik roep alle collega's op morgen kleur te bekennen. U heeft de keuze: een stem voor een Europa dat naar een duurzame samenleving streeft en daarnaar handelt of een stem voor een Europa dat mooie woorden spreekt over duurzame ontwikkeling en de Lissabon-strategie, maar niet de kracht of de durf heeft die te ondersteunen met daadkracht.
Commissaris Wallström, communicatie is uw nieuwe hoofdtaak in de Europese Commissie. U heeft gezegd van plan te zijn de boodschap van duurzame ontwikkeling te blijven uitdragen en te blijven promoten. Daarin steun ik u van harte en daarin wens ik u veel succes toe. Ik hoop dat u na de stemming over de verpakkingsrichtlijn morgen de pers erop kunt wijzen dat Europa niet alleen spreekt over duurzaamheid, maar er ook naar handelt. 
Ayuso González (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, waarde collega’s, mevrouw de commissaris, dit voorstel van de Commissie is eenvoudigweg bedoeld om de termijnen vast te stellen binnen welke de nieuwe lidstaten de doelstellingen moeten verwezenlijken van de richtlijn die wij vorig jaar hebben aangenomen.
Tijdens de behandeling van de herziening van de verpakkingsrichtlijn, waarvoor mevrouw Corbey ook rapporteur was, is de vraag gerezen wat te doen met de nieuwe lidstaten, die niet in de doelstellingen van de richtlijn waren opgenomen.
De nieuwe lidstaten hadden in overleg met de Commissie reeds overgangsperioden van verschillende duur vastgesteld al naargelang de mogelijkheden van elk land om de nagestreefde doelstellingen al dan niet na te komen. Wij moeten immers beseffen dat de doelstellingen voor vele landen bijzonder ambitieus zijn en slechts met veel moeite verwezenlijkt kunnen worden. Daarom zijn de afgesproken termijnen nu opgenomen in overweging 6 van de herziening van de richtlijn die vorig jaar is aangenomen.
Ik ga akkoord met het verslag zoals dat is goedgekeurd in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. Zoals u weet, had de Commissie het jaar 2012 vastgesteld als uiterste termijn voor alle nieuwe lidstaten. De rapporteur heeft die datum in amendement 3 vervangen door de datum die al eerder was overeengekomen met elk van de nieuwe landen. Het is een feit dat de termijnen niet samenvallen, maar wij mogen niet vergeten dat ieder land zijn eigen kenmerken en problemen heeft en het beste voor zichzelf kan uitmaken op welk tijdstip het de doelstellingen kan halen. Het heeft geen zin wetgeving op te stellen die niet kan worden nageleefd. Nogmaals, dit voorstel is uitsluitend bedoeld om de nieuwe lidstaten op te nemen in de doelstellingen van de verpakkingsrichtlijn.
Daarom verzet ik mij tegen amendement 4, waarmee beoogd wordt een nieuwe overweging over het systeem van hergebruik in de tekst op te nemen. Op die manier wekken wij de indruk dat wij dit voorstel gebruiken om iets anders gedaan te krijgen dan datgene waarvoor dit voorstel bedoeld is. Dit is niet het juiste moment. Ik ben niet tegen hergebruiksystemen, niemand kan tegen dergelijke systemen zijn, maar dit is niet de juiste plaats om dat amendement te formuleren. Dit is niet het juiste moment en niet de juiste plaats, temeer daar de lidstaten in artikel 5 van de richtlijn reeds de mogelijkheid wordt geboden om methoden voor hergebruik te bevorderen op voorwaarde dat dit in overeenstemming met de Verdragen gebeurt.
Ik vind het voorbarig om dit debat te openen, vooral omdat de Commissie in juni 2005 aan het Parlement en de Raad een verslag moet voorleggen over de toepassing van de richtlijn en de gevolgen voor het milieu en de werking van de buitenlandse markt. In dat verslag dient onder meer aandacht te worden besteed aan de bevordering van hergebruik. De Commissie zal met name een vergelijking moeten maken tussen de kosten en baten van hergebruik en recycling.
Er is vooralsnog geen enkele reden om een bepaald soort verpakking te bevorderen ten nadele van andere verpakkingen, noch vanuit milieuoogpunt noch vanuit economisch oogpunt. Maar goed, zaak is dat ik tegen amendement 4 ben. 
Drčar Murko (ALDE ),
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de doelstellingen op het terrein van afvalverwerking waartoe de nieuwe lidstaten zich verbonden hebben tijdens de toetredingsonderhandelingen zijn niet louter een meerderheidskwestie. En dat geldt ook voor de verschillende soorten verpakkingsafval zoals die beschreven staan in de EU-richtlijn van 1994.
Alle nieuwe lidstaten hebben gevraagd om het toekennen van overgangsperioden. Zoals we weten is de richtlijn tijdens de toetredingsonderhandelingen gewijzigd en zijn toen hogere standaarden voor afvalverwerking ingevoerd.
Om van de lidstaten niet meer te eisen dan realistisch gezien haalbaar is, was het logisch dat zij nieuwe, langere overgangsperioden moesten krijgen. Over deze overgangsperioden gaat het debat vandaag.
Op dit moment werken de nieuwe lidstaten aan de opbouw van systemen om verpakkingsafval te verwerken en wat dat aangaat zijn de komende drie jaar van cruciaal belang. De milieustandaarden voor deze systemen mogen dan hoog zijn, een en ander moet echter ook haalbaar en economisch verantwoord blijven.
Vanuit dat oogpunt delen de nieuwe lidstaten hun eerder opgedane ervaring en volgen zij de ervaringen van anderen als het gaat om verschillende wetgevingsopties. Hierbij wordt zowel gebruik gemaakt van “beste praktijkvoorbeelden”, die zij willen navolgen, als van experimenten met negatieve resultaten, die zij willen vermijden.
In ieder geval zullen zij pogen verscheidene methoden te integreren en fabrikanten ertoe te bewegen verpakkingen enerzijds doelmatig en anderzijds ook veilig en acceptabel voor de consument te maken.
De methode voor het recyclen van verpakkingsmateriaal die is uiteengezet in artikel 5 van de oorspronkelijke richtlijn is een van de methoden die wij in overweging willen nemen. Mijn eigen land, Slovenië, is voorstander van recycling, daar het een logische aanpak is, zowel vanuit milieu- als vanuit economisch oogpunt.
Het is evenwel een onmiskenbaar feit dat ten aanzien van de interpretatie van artikel 5 van de oorspronkelijke richtlijn veel klachten zijn gerezen en dat daaruit de nodige gerechtelijke procedures zijn voortgevloeid.
Derhalve hebben Parlement en Raad de Commissie opgeroepen met een verklaring te komen – en die hebben we vandaag gehoord – waarin de gevolgen voor het milieu en de interne markt van alle kanten onder de loep zouden worden genomen.
Onze fractie is blij dat de nieuwe lidstaten door de aanbeveling in de herziene richtlijn de verlengde overgangsperioden terugkrijgen.
Rekening houdend met alle verschillende aspecten zijn wij tot de slotsom gekomen dat het verstandig is de formulering te beperken tot haar oorspronkelijke bedoeling, en we vinden dat er niets bij betrokken moet worden dat nog in ontwikkeling is of dat nog onderwerp is van onderzoek door deskundigen dan wel valt onder de lopende zaken van het Europese Hof. Dank u voor uw aandacht. 
Lucas (Verts/ALE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil commissaris Wallström bedanken voor al haar werk als milieucommissaris. Ik weet dat we haar heel erg zullen gaan missen en wil haar onze dank overbrengen. Ik wil ook mevrouw Corbey bedanken voor haar verslag. Dit is een buitengewoon belangrijk onderwerp, dat echt een verschil kan maken voor ons milieu. Het is daarnaast ook een onderwerp dat sterk leeft onder onze kiezers.
Het verslag van mevrouw Corbey bevat twee belangrijke onderwerpen. Ten eerste de data. Ik begrijp heel goed waarom de rapporteur ietwat latere data voorstelt dan de Commissie heeft gedaan. Onze fractie, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, kan zich hierin zonder meer vinden, maar wij maken wel het voorbehoud dat we goed in het oog moeten houden dat de verschillen tussen de oudere en de nieuwere lidstaten wat betreft de termijnen voor de verwezenlijking van de streefcijfers op den duur kleiner zullen moeten worden. Zoals we eerder hebben gezien, zijn deze verschillen in bepaalde gevallen na verloop van tijd juist groter geworden en we zullen er dus voor moeten zorgen dat zij op den duur kleiner worden. Alles afwegend kunnen wij het amendement echter aanvaarden.
Een andere belangrijk onderwerp is amendement 4, dat veel andere sprekers al hebben genoemd. Wij hebben veel sympathie voor hetgeen mevrouw Corbey probeert te bereiken met dit amendement. De rapporteur probeert immers de nationale Nederlandse bepalingen inzake herbruikbare verpakkingen te beschermen. Ik zou erop willen wijzen dat de amendementen van de Groenen in de eerste lezing specifiek tot doel hadden te waarborgen dat nationale systemen voor hergebruik kunnen worden voortgezet. Helaas bleek de meerderheid die onze amendementen bij die gelegenheid steunde niet groot genoeg te zijn om deze aangenomen te krijgen.
De Groenen zijn groot voorstander van hergebruik als een belangrijke methode om de milieugevolgen van verpakkingsmateriaal te beperken, maar we sluiten ons aan bij de reeds door anderen geuite bedenkingen over het feit dat geprobeerd wordt dit probleem in deze richtlijn aan te pakken door een overweging te wijzigen. We hebben waardering voor de motivatie, maar denken niet dat dit de juiste plaats is om iets aan deze kwestie te doen. We weten sowieso niet hoe een dergelijk amendement de Nederlandse zaak zou kunnen ondersteunen, aangezien de vigerende wetgeving hierdoor ongewijzigd blijft. We zijn er dus niet van overtuigd dat deze overweging enig gevolg zal hebben voor Nederland, aangezien deze wetgeving veeleer van toepassing lijkt te zijn op de tien nieuwe lidstaten dan op de “oude” lidstaten. Zelfs als zij van toepassing zou zijn, weet ik niet hoe veel we hiermee zouden opschieten. Het voornaamste verschil tussen hetgeen we nu hebben vastgelegd over hergebruik in Richtlijn 94/62/EG en datgene wat de rapporteur graag zou willen toevoegen is dat hergebruik op deze manier iets nadrukkelijker wordt aangemoedigd. Omdat het amendement echter slechts een overweging betreft, zie ik niet op welke wijze de bestaande juridische mogelijkheden hierdoor daadwerkelijk worden vergroot.
Ik doe een dringend verzoek alles in het werk te stellen om naast recycling en terugwinning toch vooral ook hergebruik te bevorderen als volgend jaar de volledige herziening van de verpakkingsrichtlijn aan de orde komt. Ik zie uit naar een krachtig voorstel van de Commissie volgend jaar zomer. Dat moet dan het juiste moment worden om ervoor te zorgen dat we hergebruik de prioriteit geven die het verdient. 
de Brún (GUE/NGL ),
   . – De herziene richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval markeert een volgende belangrijke stap op weg naar strategieën en beleidsmaatregelen die gericht zijn op minimalisering, terugwinning, hergebruik en recycling van afval. Zowel in het noorden als in het zuiden van Ierland hebben soortgelijke richtlijnen een positief effect gehad, waardoor zowel de werkwijzen van de overheid als de publieke opinie ten aanzien van het beheer van huishoud- en bedrijfsafval zijn veranderd. Er moet nog veel werk worden verzet, maar we kunnen nu leren van allerlei goede voorbeelden, inclusief innovatieve ideeën over hergebruik.
Voorts wil ik het belang benadrukken van termijnen om ervoor te zorgen dat de lidstaten de streefcijfers realiseren die de EU is overeengekomen, en dit geldt evenzeer voor de termijnen voor de nieuwste lidstaten. In Ierland hebben we richtlijnen op het niveau van de lokale overheid, en het blijkt dat recyclingverplichtingen hebben geleid tot de situatie dat lokale autoriteiten, van Belfast tot Dublin, actief zijn gaan zoeken naar nieuwe vormen van afvalbeheer, terwijl overheidsministeries zich tegelijkertijd ten gevolge van deze richtlijnen genoodzaakt zagen hun inspanningen te bundelen.
Toch is het belangrijk dat de landen die in juni 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden eerlijk worden behandeld. Ik steun mevrouw Corbey en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid wat de amendementen op dit punt betreft. Het gaat hier niet om uitstel: het gaat om duidelijkheid, doeltreffendheid en eerlijkheid. Er moeten zonder meer termijnen komen, maar er bestaat ook behoefte aan duidelijkheid en eerlijkheid tegenover iedereen. Op die basis moet overeenstemming bereikt worden over de data. Het is verder zeer belangrijk dat we ervoor zorgen dat landen beleid kunnen voeren inzake hergebruik en dat we in dit opzicht geen enkele mogelijkheid uitsluiten.
Allister (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, over het uitstel ten aanzien van de tenuitvoerlegging van de richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsafval dat de toetredende landen wordt gegund, wil ik, op basis van onze ervaringen in Noord-Ierland, graag zeggen dat zij van geluk mogen spreken dat zij nog enkele jaren van deze vereisten gevrijwaard blijven. Uit hoofde van deze richtlijn is in Noord-Ierland namelijk draconische regelgeving ingevoerd. We kennen nu bijvoorbeeld de bespottelijke regel dat een doe-het-zelfzaak die verpakte goederen inkoopt en weer doorverkoopt, verplicht is het nettogewicht bij te houden van de verpakkingen van alle goederen die het bedrijf binnenkomen, ook al worden deze verpakkingen helemaal niet opengemaakt of weggegooid. Vervolgens wordt de eigenaar aangeslagen voor wat in feite een afvalbelasting is, alleen omdat hij dergelijke goederen heeft verhandeld. Daarenboven moet hij dan nog eens tijd en moeite verspillen om te proberen het gewicht van de verpakkingen te bepalen. Ik ben dan ook blij dat de toetredende landen deze waanzin bespaard blijft.
Ik heb met enige verbazing geconstateerd dat ook de Republiek Ierland, toch sinds lange tijd een van de lidstaten van de EU, toestemming heeft gekregen om de volledige tenuitvoerlegging uit te stellen tot begin 2012. Jammer genoeg heeft het Verenigd Koninkrijk niet verzocht om een vergelijkbare afwijking en dus zitten we opgezadeld met de onzinnige regelgeving die ik zojuist heb beschreven.
Het verbaast mij ook enigszins dat de spreekster van zojuist niet op de hoogte schijnt te zijn van het feit dat er in de Republiek Ierland andere bepalingen gelden dan in Noord-Ierland en dat het land toestemming is verleend voor uitstel en opschorting van de tenuitvoerlegging van de richtlijn tot eind 2011. Misschien zou ze een dergelijke fundamentele fout niet gemaakt hebben als ze meer aandacht had besteed aan de documenten in plaats van aan het spreken van een taal die niemand zelfs maar wil verstaan. 
Jackson (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik wil reageren op hetgeen mijn twee collega’s zojuist gezegd hebben. Ik ben samen met mevrouw Corbey en anderen betrokken geweest bij de goedkeuring van deze richtlijn. Wij verkeerden allemaal in de veronderstelling dat de data die vastgelegd zijn in de preambule van de richtlijn, zoals deze uiteindelijk is goedgekeurd, de data waren die zouden gelden voor de toetredende landen. Ik heb dan ook een aantal vragen aan de commissaris. Het is overigens bijzonder fijn haar hier te zien voor wat een van haar laatste debatten als milieucommissaris zal zijn.
Ten eerste, hebben de toetredende landen om deze eerdere data gevraagd? Ze liggen wel beschamend dicht bij de Ierse data. Ierland heeft, zoals we weten, deze wetgeving jarenlang bestudeerd, maar er vervolgens helemaal niets mee gedaan. Hebben de nieuwe lidstaten zelf verzocht om de eerdere data die de Commissie voorstelt? Zo niet, op wat voor gronden is hiertoe besloten?
Ten tweede, zijn deze data gebaseerd op een kostenraming? Het verschil tussen de data waarom de nieuwe lidstaten verzocht hebben en de data die de Commissie voorstelt zal immers extra kosten met zich mee brengen.
Ik denk dat deze data aantonen op welke manier de Commissie te werk gaat. Zij beschouwt een groot deel van deze wetgeving slechts als wenselijk. Zoals mijn collega, de heer Allister, heeft gezegd, zien wij de richtlijnen echter als wetsteksten die in werking dienen te treden. Als we niet goed oppassen, zullen we geconfronteerd worden met een enorme hoeveelheid gebruikt verpakkingsmateriaal dat vanuit de Europese Unie naar China en elders zal worden uitgevoerd om deze situatie te omzeilen. Zou de Commissie deze vragen daarom alstublieft kunnen beantwoorden? 
Doyle (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, diverse sprekers hebben mij uitgedaagd, maar ik zal mij niet laten afbrengen van wat ik te zeggen heb.
De sleutel tot het realiseren van onze ambities op het terrein van recycling en terugwinning van verpakkingsafval is het vaststellen van haalbare streefcijfers die gebaseerd zijn op realistische verwachtingen. Het heeft immers geen zin om een termijn vast te stellen die toch niet gehaald kan worden en onvermijdelijk zal leiden tot het inleiden van inbreukprocedures. Zoals mevrouw Corbey in haar verslag terecht benadrukt – en ik bedank haar voor haar werk – is het niet meer dan eerlijk en redelijk dat we onze collega’s in de nieuwe lidstaten behandelen zoals we tijdens de toetredingsonderhandelingen zijn overeengekomen.
Het verschuiven van de finishlijn en het opleggen van allerlei moeilijk haalbare termijnen zou in deze fase getuigen van een gebrek aan vertrouwen van onze kant, omdat we op die manier zouden tornen aan het eerder dit jaar met veel moeite bereikte resultaat van de laatste trialoogvergadering over de herziene richtlijn. Dat resultaat is vervat in overweging 6 van die richtlijn, waarin, naar ik begreep, voor elke nieuwe lidstaat de einddatum voor de afwijking is vastgelegd.
We zouden ons in ons debat echter niet moeten concentreren op argumenten voor of tegen tijdschema’s, maar op de vermindering van de totale hoeveelheid verpakkingen en verpakkingsafval door middel van recycling en terugwinning. Ik wil benadrukken dat de afwijkingen in kwestie uitsluitend betrekking hebben op het tijdschema en niet op de eigenlijke streefcijfers. Dit is een belangrijk onderscheid, dat aangeeft dat we niet pleiten voor het ontlopen van verantwoordelijkheden.
Vooruitlopend op het verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de oorspronkelijke richtlijn van volgend jaar juni, kan ik melden dat een verstandig beleid met een realistische afwijking in mijn eigen land inmiddels een succes is gebleken, en ik hoop dat mevrouw Jackson nota zal nemen van wat ik nu ga zeggen. Wij kampen met een specifiek probleem op demografisch en geografisch vlak, alsmede met een gebrek aan infrastructuur en het ontbreken van een eigen verpakkingsindustrie, waardoor 80 procent van onze verpakte goederen wordt ingevoerd. Ierland heeft geen voorzieningen voor energieterugwinning of verbrandingsinstallaties, zodat al onze streefcijfers alleen op basis van recycling gerealiseerd moeten worden. We hebben de hoeveelheid verpakkingsafval die wordt gerecycled echter gestaag zien toenemen van 93 000 ton in 1998 tot iets meer dan 414 000 ton in 2003. Dit komt neer op ruim 45 procent van het verpakkingsafval op de Ierse markt, dat voorheen dus allemaal op vuilnisbelten terechtkwam. We hebben onze taakstelling voor 2001 om 25 procent van de verpakkingen te recyclen verwezenlijkt en we zijn hard op weg om ook de taakstelling voor 2005, een recyclingspercentage van 50 procent, te halen, dankzij gepaste, verstandige tijdschema’s en afwijkingen.
Er heeft zich in Ierland een duidelijke verandering voltrokken in de publieke opinie ten aanzien van recycling. 61% van de volwassenen gaat nu ten minste één keer per maand naar het plaatselijke afvalscheidingsstation, tegen slechts 25 procent in 1998. Het teweegbrengen van deze verandering heeft tijd, moeite en investeringen gekost – en dat zal zo blijven –, een feit dat tot uitdrukking komt in de termijn van 2011-2012 die voor Griekenland, Portugal en Ierland is vastgelegd in de herziene verpakkingsrichtlijn. Ik heb het desbetreffende amendement opgesteld en ik wil mijn collega’s bedanken voor hun steun. Hetzelfde type afwijking en dezelfde redenering moeten nu gelden voor onze collega’s in de nieuwe lidstaten.
Bij onze zoektocht naar betere regelgeving moeten we als Parlement uitgaan van wetgeving die ook te handhaven is. Als we onredelijke doelstellingen gaan vaststellen voor de recycling en terugwinning van verpakkingsafval, zonder daarbij rekening te houden met capaciteitsbeperkingen, dan kunnen we net zo goed nu meteen naar het Europese Hof van Justitie stappen om een afspraak te maken voor het inleiden van een procedure wegens niet-naleving. Dat bespaart de Commissie immers weer enveloppen voor aanmaningsbrieven en met redenen omklede adviezen uit hoofde van de inbreukprocedure van artikel 226 van het Verdrag.
Ik zou tot slot mijn teleurstelling willen laten optekenen over de opmerking van de heer Allister dat mevrouw de Brún een taal zou spreken “die niemand zelfs maar wil verstaan”. Het kan wel zijn dat het niet de geëigende tijd noch plaats is om Iers te spreken, maar ik vind toch dat minachtende en geringschattende opmerkingen over iemands taal, ook al is het een minderheidstaal, niet in dit Parlement thuishoren en ik teken hiertegen dan ook bezwaar aan. 
Korhola (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor haar grote inzet voor deze belangrijke en veelbesproken verpakkingsrichtlijn. Na de uitbreiding van de Europese Unie bevinden wij ons nu in een situatie waarin de gemeenschappelijke doelen die zijn gesteld om een geharmoniseerde wetgeving te bereiken, vooral zeer strikt zijn voor de nieuwe lidstaten, misschien wel strikter dan ooit. In dit opzicht is het voorstel voor een richtlijn inzake verpakking en verpakkingsafval geen uitzondering.
Het uitgangspunt voor de inwerkingtreding van deze richtlijn moet zijn dat er een zo goed mogelijk functionerende interne markt wordt gewaarborgd zonder risico van verstoringen. Dit is gemakkelijker gezegd dan gedaan. De interne markt is aanzienlijk uitgebreid en er zijn misschien wel meer verschillen tussen de aanvangsniveaus van de lidstaten dan ooit tevoren. Het is zaak zo snel mogelijk marktconvergentie te bereiken, en in dat licht is het terecht dat de Commissie voorstelt om voor de nieuwe lidstaten een gemeenschappelijke termijn vast te stellen, namelijk december 2012, voor de verwezenlijking van de in de verpakkingsrichtlijn vastgelegde streefcijfers voor hergebruik en recycling.
Aan het voorstel kleven echter bezwaren. Het kan daarom verstandig zijn verder te kijken en bij het vaststellen van de termijn meer rekening te houden met de aanvangsniveaus van de nieuwe lidstaten. Op die manier voorkomen wij eventuele pijnlijke gevolgen die kunnen voortvloeien uit niet-naleving van de gestelde voorwaarden, en tegelijkertijd geven we zo voorrang aan convergentie op Europees niveau boven marktharmonisatie, waarover nu gesproken wordt.
Bij de behandeling van de richtlijn is er ook veel gesproken over het recyclen en hergebruiken van verpakkingsafval. Hergebruik heeft vanuit milieuoogpunt grote waarde, dat staat vast. Ik moet er echter op wijzen dat het milieuvriendelijke karakter van een systeem van herbruikbare verpakkingen niet altijd evident is. Bij korte transporten zijn deze verpakkingen beslist beter, maar er ontstaan problemen wanneer elke producent zijn eigen verpakking heeft en de interne afstanden op de Europese markt groot zijn. Een goed voorbeeld is het vervoer van fruit uit de zuidelijke landen naar de noordse landen; het terugvervoeren van herbruikbare verpakkingen is bepaald niet bevorderlijk voor een duurzame ontwikkeling. Zo worden kartonnen dozen vaak op lokaal niveau verzameld en gerecycled, waardoor veel onnodige transporten vermeden worden. Het bevorderen van herbruikbare verpakkingen zonder rekening te houden met milieuoverwegingen zou vanuit milieuoogpunt hypocriet zijn. Wat het onderhavige verslag betreft zou het dan ook goed zijn dat het doel van coherente aanpassing niet onnodig in gevaar wordt gebracht door vage systemen voor hergebruik van verpakkingen op nationaal niveau. 
De Voorzitter.
   Alvorens commissaris Wallström het woord te geven, wil ik de leden die gebruik hebben willen maken van talen die geen officiële Unietalen zijn, erop wijzen dat deze instelling hun keuze weliswaar ten diepste respecteert, maar dat, krachtens een besluit van het Bureau van 27 oktober jongstleden, interventies in deze talen niet kunnen worden vertaald en dientengevolge niet kunnen worden vastgelegd in de notulen. Leden zijn dan ook vrij ervoor te kiezen zich van de minderheidstalen van de Unie te bedienen, maar laten wij niet vergeten dat we in de Grondwet hebben geschreven: “eenheid in verscheidenheid”. 
Wallström,
   . Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben ervan overtuigd dat u het op prijs stelt dat ik afzie van het spreken in het Noord-Zweeds – als dat al bestaat.
Ten eerste, mevrouw Jackson, wordt in ons voorstel, zoals u weet, een termijn voorgesteld van 31 december 2012 voor alle nieuwe lidstaten. In het amendement wordt deze termijn voor zeven nieuwe lidstaten bevestigd, maar wordt een termijn toegestaan van 2013 voor Malta, 2014 voor Polen en 2015 voor Letland. In antwoord op uw vraag kan ik u zeggen dat deze termijnen overeenkomen met de verzoeken die de nieuwe lidstaten bij de Commissie hebben ingediend tijdens de overlegronde in het voorjaar van 2003. In een overweging in de herziene richtlijn wordt vermeld dat de overeen te komen datum niet later mag vallen dan de genoemde data. Ik heb eveneens begrepen dat er in de bemiddelingsprocedure geen overeenstemming is bereikt over een specifieke datum. In de overweging wordt expliciet vermeld dat het besluit daartoe genomen dient te worden op basis van verzoeken van de toetredende landen om uitzonderingen die, in beginsel, niet meer zullen gelden na de vermelde data. Er is dus niets dat erop wijst dat de datum niet eerder zou kunnen vallen. De Commissie is van mening dat over deze kwestie in alle openheid gedebatteerd moet worden, waarbij alle landen gelijk moeten worden behandeld. We hebben geen probleem met het aanvaarden van uiteenlopende data, als dat is wat het Parlement en de Raad willen.
Met betrekking tot de kosten voorzien we geen grote veranderingen. De kosten zullen niet dramatisch verschillen als de data worden gewijzigd.
Dank u wel voor dit belangrijke debat en voor uw waardevolle samenwerking op het gebied van milieukwesties. Ik hoop dat we elkaar binnenkort opnieuw zullen treffen. 
De Voorzitter.
   Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.30 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de situatie op Cuba. 
Nielson,
   . Mijnheer de Voorzitter, de betrekkingen van de Europese Unie met Cuba worden bepaald door het gemeenschappelijk standpunt dat oorspronkelijk in 1996 door de Raad is aangenomen en dat sindsdien regelmatig is geactualiseerd en vernieuwd. In het gemeenschappelijk standpunt wordt gepleit voor een beleid van constructieve betrokkenheid bij Cuba via een uitgebreide dialoog met de regering en de maatschappelijke organisaties, met als doel het bevorderen van “een overgangsproces naar een pluralistische democratie en eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, alsook een duurzaam herstel en een verbetering van de levensstandaard van het Cubaanse volk”. Deze constructieve betrokkenheid is altijd ons standpunt gebleven.
Naar aanleiding van de grootschalige gevangenneming van dissidenten heeft de Unie in 2003 een reeks politieke maatregelen genomen. In juni 2003 besloot de EU de bilaterale regeringsbezoeken op hoog niveau te beperken, de omvang van de deelname van de lidstaten aan culturele evenementen te beperken, Cubaanse dissidenten uit te nodigen voor de vieringen van nationale feestdagen en het gemeenschappelijk standpunt van de EU vroegtijdig opnieuw te bezien.
Tijdens de meest recente herziening van het gemeenschappelijk standpunt in juni van dit jaar werd het beleid van constructieve betrokkenheid opnieuw bevestigd als basis van het EU-beleid ten aanzien van Cuba. De EU heeft herhaaldelijk het belang onderstreept van het onderhouden van een politieke dialoog met de Cubaanse autoriteiten en zij heeft blijk gegeven van haar bereidheid om opnieuw een dergelijke dialoog aan te gaan zodra de omstandigheden dat toelaten. De Europese Commissie betreurt het besluit van de Cubaanse regering tot opschorting van de betrekkingen met alle ambassades van EU-lidstaten die dissidenten hebben uitgenodigd voor de viering van hun nationale feestdagen en met de delegatie van de Commissie in Havana, almede de weigering van Cuba rechtstreekse hulp van de Europese Unie te accepteren. Hoewel de Cubaanse besluiten onze activiteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking belemmeren, is de Commissie doorgegaan met het financieren van acties van NGO’s en humanitaire acties onder beheer van ECHO.
In oktober 2004 heeft de Commissie het besluit genomen om 1 miljoen euro aan humanitaire hulp ter beschikking te stellen aan de kwetsbaarste slachtoffers van de orkanen Ivan en Charlie op Cuba. Eigenlijk moeten we het in dit verband niet over humanitaire hulp hebben, omdat we dergelijke humanitaire hulp sowieso verlenen, zonder dat politieke overwegingen daarbij een rol spelen.
Het besluit van de Cubaanse regering om bepaalde dissidenten om gezondheidsredenen vrij te laten is een positief gebaar dat wijst op verbetering van de situatie, maar het is niet voldoende om de volledige intrekking te rechtvaardigen van de maatregelen waartoe de Raad in juni vorig jaar heeft besloten. Het doel blijft immers de vrijlating van alle politieke gevangenen op Cuba.
De maatregelen van juni worden momenteel door de Raad opnieuw bekeken. De Europese Raad wil benadrukken dat het resultaat van deze beoordeling moet stroken met de algemene doelen, die in het gemeenschappelijk standpunt zijn vastgelegd, en met het mensenrechtenbeleid van de EU. De Commissie is van mening dat dit resultaat een basis zou kunnen vormen voor een constructief en toekomstgericht EU-beleid ten aanzien van Cuba, dat een bijdrage zal leveren aan het realiseren van de doelstellingen in het gemeenschappelijk standpunt.
Een aantal mensen heeft gevraagd of de delegatie in Havana onder de huidige omstandigheden eigenlijk wel op een zinvolle manier kan functioneren. Ik wil nadrukkelijk stellen dat de delegatie in Havana essentieel is voor het uitvoeren van de taken die de Commissie op verzoek van het Parlement vervult. Onze aanwezigheid op Cuba is vandaag de dag belangrijker dan ooit. De voornaamste taken van de delegatie zijn namelijk niet alleen het verlenen van assistentie bij de tenuitvoerlegging van acht programma’s en projecten, maar ook het bevorderen van een politieke dialoog met de Cubaanse autoriteiten en het maatschappelijk middenveld, het volgen van mensenrechtenkwesties en het beschermen van de handels- en investeringsbelangen van de lidstaten. Dit is een zware, belangrijke en soms moeilijk na te streven agenda, maar wel een agenda die van cruciaal belang is als we de politieke en economische verbeteringen op Cuba willen blijven bevorderen.
Al met al zou ik zeggen dat 2003 een triest jaar was voor onze betrekkingen met Cuba. Ik ben van mening dat Cuba en de EU een kans hebben gemist doordat de toetreding van Cuba tot de Overeenkomst van Cotonou niet kon worden gerealiseerd. Ik hoop dat de gebeurtenissen van 2003 niet onomkeerbaar zullen blijken. Ik ben nog altijd van mening dat de Overeenkomst van Cotonou een buitengewoon belangrijk kader zou kunnen zijn voor onze betrekkingen met Cuba. Deze overeenkomst geeft immers op fundamentele wijze structuur aan de wijze waarop wij de betrekkingen tussen het Noorden en het Zuiden willen organiseren en vormgeven. De Cubaanse deelname aan de Overeenkomst van Cotonou zou verder betekenen dat Cuba in het kader van Cotonou blootgesteld zou worden aan onderlinge druk van partners.
Ik hoop dat het nog altijd mogelijk is onbevooroordeeld te blijven, maar dat betekent wel dat men dat ook van Cubaanse zijde moet zijn. 
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat maar weinig afgevaardigden van dit Parlement zoveel inspanningen hebben geleverd als ik, tijdens mijn ambtstermijn als voorzitter van de parlementaire commissie voor de betrekkingen met Cuba, om de dialoog met de Cubaanse autoriteiten en de Cubaanse bevolking levend te houden. De dialoog die wij verdedigen en bedrijven en waarin wij ook echt geloven, mijnheer de Voorzitter, is heus niet opgeblazen door een regering van de Europese Unie, of door Oswaldo Payá, of Elisardo Sánchez, of Marta Beatriz Roque; hij is opgeblazen door het beleid van fusillades, de arrestatie van onafhankelijke journalisten - onder wie Raúl Rivero, die op dit moment zoals zovele anderen wegkwijnt in een Cubaanse gevangenis - en de stelselmatige aanhouding van vreedzame dissidenten en mensenrechtenactivisten.
Ons Parlement mag niet langer doof, stom en blind blijven voor deze feiten. Sommigen onder ons eisen dat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad gewijzigd wordt - de huidige stand van zaken zoals die hier vandaag wordt besproken, betekent echter een verpletterende nederlaag voor de voorstanders van een herziene aanpak - en dringen aan op een nieuw verslag van de ambassadeurs in Havana. Zoals Mario Vargas Llosa terecht schrijft in een artikel dat onlangs in de krant is verschenen, hebben wij met dat gemeenschappelijk standpunt een duidelijke boodschap uitgedragen naar de miljoenen Cubanen die niet kunnen protesteren, stemmen of ontsnappen. Wij hebben hen laten voelen dat zij niet alleen zijn, dat wij hen niet aan hun lot overlaten en dat zij op de steun van de westerse democratieën kunnen rekenen.
Maar wat voor voorstellen doen nu sommige fracties van dit Parlement in hun resolutie, waarin niet eens het verzoek wordt geuit om alle politieke gevangenen weer op vrije voeten te stellen? Samenwerken en praten met de beulen en de spot drijven met de slachtoffers? Toegeeflijk zijn tegenover de verdrukker? Kalmweg vriendschappelijke betrekkingen onderhouden met de dictatuur?
Mijnheer de Voorzitter, Andrej Sacharov, die ons een legaat van morele integriteit en een bijzondere boodschap inzake vreedzame coëxistentie van volkeren heeft nagelaten, zei ooit dat de stemmen die tellen vaak de stemmen zijn die niet gehoord worden. Mijnheer de Voorzitter, de gedwongen afwezigheid vorig jaar tijdens de plechtige uitreiking van de Sacharovprijs van een van de meest eervolle laureaten, Oswaldo Payá, toont aan hoe belangrijk het is dat dit Parlement zijn stem verleent aan degenen die, op Cuba en elders, strijden voor hun vrijheid en waardigheid. Daarom is het absoluut noodzakelijk, mijnheer de Voorzitter, dat dit Parlement onverbiddelijk eist dat het recht op vrijheid wordt gewaarborgd, zoals het tot dusver altijd heeft gedaan. 
Martínez Martínez (PSE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie moet in haar betrekkingen met Cuba, en met om het even welk ander land ter wereld, met name daar waar het ontwikkelingslanden betreft, twee doelstellingen nastreven: ten eerste moet zij in alle opzichten bijdragen aan een verbetering van de levenskwaliteit van de Cubanen, vooral ook op het gebied van de vrijheden en de mensenrechten, waar zich zeer ernstige tekortkomingen voordoen, en ten tweede moet zij de diverse Europese belangen in Cuba verdedigen.
De laatste jaren heeft het beleid van de Europese Unie ten aanzien van dit land zich onderscheiden door twee kenmerken die van Cuba een apart geval, ja een uitzondering maken. Het gaat hier om een mijns inziens onverantwoorde benadering, en degenen die de aanzet tot dit beleid hebben gegeven, hebben daarvoor nooit een afdoende rechtvaardiging weten te geven. De dialoog en de samenwerking van de Europese Unie met alle landen van de wereld bevatten een hoofdstuk over de situatie van de mensenrechten. Dat is uiteraard een bijzonder belangrijk hoofdstuk, maar zeker niet het enige. Alleen in het geval van Cuba speelt het hoofdstuk over de mensenrechten een allesoverheersende rol, waardoor alle andere elementen die in de betrekkingen met dat land aan bod zouden moeten komen in de schaduw worden gesteld.
Anderzijds worden de dialoog en de samenwerking van de Europese Unie met alle landen van de wereld juist aangewend om onvolmaaktheden op het gebied van de mensenrechten weg te werken. Alleen in het geval van Cuba vormen deze onvolmaaktheden een obstakel om een dialoog te openen en samen te werken.
Daarom moet dit beleid, dat overigens geen enkel resultaat heeft opgeleverd, dringend aan een objectieve evaluatie worden onderworpen. Uit de feiten blijkt dat er geen enkele vooruitgang is geboekt met betrekking tot de vrijheden en de mensenrechten op Cuba.
Bovendien heeft dit beleid rampzalige gevolgen voor de Europese belangen in Cuba. Het stuit op protest van zowel ondernemers als niet-gouvernementele organisaties, kunstenaars, religieuze leiders, enzovoorts. Sterker nog, het vormt zelfs een ernstige belemmering voor de werkzaamheden van onze diplomatieke vertegenwoordigers in het land.
Verder is er ten gevolge van dit beleid een kloof ontstaan tussen enerzijds onze Europese samenlevingen en anderzijds de respectieve nationale regeringen en de Europese Unie zelf. De burgers hebben de richtsnoeren van de officiële instanties aan hun laars gelapt. Talloze initiatieven die van hogerhand genegeerd of ronduit geboycot zijn, hebben op een massale deelname van kunstenaars, ondernemers en burgers van onze landen kunnen rekenen. Ik denk bijvoorbeeld aan de kunstbiënnale, de boekenbeurs, het balletfestival en de jaarbeurs in Havana.
De vice-voorzitter van de Conservatieve Partij van het Verenigd Koninkrijk, Michael Ancram, was onlangs op Cuba in het kader van een contactprogramma op het hoogste niveau. De illustere collega die zich hier maandag heeft uitgelaten over de bezoekers van het eiland had het ongetwijfeld over deze persoon. Het kan niet anders dan dat hij op zeer bittere toon over zijn partijgenoot sprak.
Ten slotte heeft dit beleid onzes inziens ook de geloofwaardigheid van Europa op Cuba en in de rest van Latijns-Amerika aangetast, aangezien het lijkt alsof wij in de regio slaafs de strategieën van de Verenigde Staten toepassen.
Gelet op deze overwegingen pleiten wij voor een herziening, rationalisering en bijwerking van het huidige beleid van de Europese Unie ten aanzien van Cuba, dat gebaseerd is op het gemeenschappelijk standpunt en de thans geldende maatregelen. Wij onderschrijven het standpunt dat door diverse regeringen van de lidstaten ten overstaan van de Europese Raad is uiteengezet. Verder onderstrepen wij nadrukkelijk dat de beleidswijziging die wij voorstaan onze doelstellingen - die ik aan het begin van mijn toespraak heb verwoord - in geen geval hoeft af te zwakken, maar juist moet bekrachtigen. De voorgestelde aanpak moet ons in staat stellen onze doelstellingen beter te verwezenlijken dan tot nu toe het geval is geweest.
Wij zijn ervan overtuigd dat zowel de Cubanen zelf als de Europese belangen in Cuba meer gebaat zijn bij een brede en - daar waar nodig - strikte en kritische dialoog en samenwerking, ontdaan van vijandigheid en vooroordelen. Bovendien krijgt Cuba op die manier van ons dezelfde behandeling als landen zoals China, Vietnam, Iran, Israël, Syrië, Libië, Equatoriaal-Guinea, Sudan of zelfs de Verenigde Staten en een paar dozijn andere landen die - vaak veel meer dan Cuba - ernstige tekortkomingen vertonen op het vlak van de vrijheden, de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat. In al deze gevallen kiezen wij voor dialoog en samenwerking om de zaken die ons niet bevallen te verbeteren.
Mijnheer de Voorzitter, dat is wat wij nastreven met de resolutie van onze fractie, die ook door andere fracties van dit Parlement wordt onderschreven. 
Malmström (ALDE ),
   –Dank u, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega’s op dit late uur, precies twee jaar geleden hebben we de Cubaanse activist voor de democratie Oswaldo Payá onze Sacharovprijs toegekend. Het was de liberale fractie die hem voor deze prijs had voorgedragen, en hij kreeg die voor zijn moedige strijd voor democratie en rechtvaardigheid op Cuba. Hij nam hem in ontvangst als vertegenwoordiger van alle Cubanen van verschillende partijgroeperingen: christen-democraten, liberalen, sociaal-democraten en anderen die met vreedzame middelen de weg proberen te banen voor een nieuw Cuba zonder Castro, of hij nu Fidel of Raoul heet.
Payá en de anderen zetten zich in voor een Cuba waar democratie, mensenrechten, pluralisme, vrijheid en rechtvaardigheid voor iedereen heersen. Het was niet makkelijk om Oswaldo Payá hier te krijgen. Diverse malen probeerde het Cubaanse regime te verhinderen dat hij kwam, maar op het laatst lukte het ons. Helaas is het ons niet gelukt hem nogmaals hierheen te laten komen.
Sinds Oswaldo Payá de prijs heeft gekregen, is de situatie op Cuba verergerd. Een tachtigtal activisten voor de democratie is gearresteerd en na schijnprocessen tot zeer lange gevangenisstraffen veroordeeld. Ze zitten nu over het eiland verspreid. Het gaat slecht met ze. Hun situatie is vreselijk en ze mogen slechts zeer zelden hun familie zien. Velen van hen zijn ziek.
Ik heb veel van deze mensen ontmoet. Het zijn fantastische, moedige personen, die langs vreedzame weg menselijke waardigheid en democratie tot stand willen brengen voor zichzelf en hun landgenoten. Maar voor Castro, de dictator die nog steeds door veel Europeanen op pathetische wijze wordt geromantiseerd, zijn deze personen een levensgevaarlijke bedreiging. Daarom moesten ze tot zwijgen worden gebracht. Daarom zijn ze gevangen gezet. Oswaldo zelf is op vrije voeten, maar zijn familie wordt dagelijks getreiterd.
De situatie op Cuba, een van de laatste communistische dictaturen van de wereld, is verslechterd. Er is geen vooruitgang geboekt sinds de Raad zijn zogeheten gemeenschappelijk standpunt heeft aangescherpt. Castro houdt hardnekkig stand. Hij lijkt zijn land volledig te willen isoleren. Hij boycot de EU en onze lidstaten, precies zoals de commissaris zei. Diverse leden van het Europees Parlement, onder meer uit mijn land Zweden, is de toegang tot het land geweigerd, Juist op dit moment discussieert men erover of de EU haar gemeenschappelijk standpunt zal versoepelen of wijzigen. Dat zou zeer ongelukkig zijn. Waarom moeten wij Castro belonen wanneer er geen vorderingen worden gemaakt op het gebied van de mensenrechten? Bij wijze van uitzondering volgt de EU een consequente lijn tegen een dictatuur. Waarom zouden we die dan wijzigen?
Oswaldo Payá en de andere dissidenten doen een beroep op ons om vast te houden aan onze waarden en onze huidige lijn. Daarom is het van belang om de dialoog met de dissidenten te intensiveren en een geleidelijke overgang naar democratie te steunen. We hebben Oswaldo Payá en de andere Cubaanse activisten voor democratie in dit Parlement geëerd, en dat was een verplichting voor de lange termijn. We moeten opkomen voor de mensenrechten en we moeten een verandering van het gemeenschappelijk standpunt met kracht afwijzen. De Cubanen hebben net als wij recht op democratie en mensenrechten. Laten wij ze tonen aan welke kant wij staan.
Hammerstein Mintz (Verts/ALE ),
   – Mijnheer de Voorzitter, de Verts/ALE-Fractie zwakt haar verdediging van de vrijheid en de overige mensenrechten in het geheel niet af. Voor ons is de verdediging van alle rechten van de Cubanen een essentieel streefdoel. Wij hebben steeds geëist dat alle gevangenen op vrije voeten worden gesteld en wij dringen tevens aan op een resolute overgang naar democratie.
De vraag is echter wat de beste methode is om Cuba tot democratie te bewegen. Na veertig jaar embargo en de recente sancties van de Europese Unie is gebleken dat dergelijke methoden geen enkel effect sorteren. Afzondering leidt nergens toe. Om de Cubaanse samenleving te helpen moeten wij de banden met het Cubaanse maatschappelijk middenveld aanhalen en verstevigen en de NGO’s steunen die op Cuba actief zijn. Wat hier op het spel staat, is de openheid van de Cubaanse samenleving.
Een maatschappij die de weg naar de democratie wenst in te slaan is niet geholpen met een confrontatie. De PPE-DE stuurt in haar resolutie aan op een regelrechte breuk, met niet te voorziene gevolgen, terwijl wij juist een genegotieerde en geweldloze overgang wensen. Alleen een dergelijke benadering kan uitmonden in de democratie die door eenieder van ons wordt nagestreefd, en met name door de Verts/ALE-Fractie.
Daarom steunen wij de resolutie die de Cubaanse samenleving en de democratie ten goede komt. 
Musacchio (GUE/NGL ),
    Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, onze vriendschapsbetrekkingen met Cuba bestaan al heel lang en duren nog steeds voort. Ziet u, Cuba is een voorbeeld van een land dat zelf vorm en inhoud probeert te geven aan zijn bestaan, en het doet dat op een andere manier dan de imperiale grootmacht. Wij zijn solidair met die poging.
Natuurlijk schrikken wij er niet voor terug om ook zonder omhaal van woorden onze kritiek te laten horen. Dat hebben wij bijvoorbeeld gedaan in verband met de doodstraf en bepaalde gerechtelijke procedures. Voor ons is het echter verkeerd, onrechtvaardig en onaanvaardbaar dat strafmaatregelen worden getroffen tegen Cuba. Cuba gaat al tientallen jaren lang gebukt onder een meedogenloos embargo dat is opgelegd door de regering van de Verenigde Staten, en ik zie eerlijk gezegd niet in waarom Europa aan een dergelijke maatregel zou moeten meedoen. Het is veeleer met betrekkingen, handel en dialoog dat het wederzijds begrip wordt bevorderd en de situatie wordt verbeterd.
In Latijns-Amerika voltrekken zich belangrijke, historische gebeurtenissen. Dit blijkt uit de overwinning van de progressieve krachten in landen als Brazilië, Venezuela en Uruguay. In reactie op de logica van de liberalistische mondialisering en de oorlog - en we hebben daar vandaag weer vreselijke beelden van gezien - is daar de behoefte ontstaan aan een ander beleid. Cuba maakt deel uit van dit Latijns-Amerika. Dit Latijns-Amerika heeft behoefte aan betrekkingen met Europa en Europa heeft behoefte aan betrekkingen met Latijns-Amerika.
Wij willen dat er een einde komt aan alle maatregelen die discriminatie van Cuba inhouden. Wij vragen daarom de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt in te trekken, en wij doen een soortgelijk beroep op de Amerikaanse regering. Tegelijkertijd vragen wij om de bevordering van vrije en vruchtbare betrekkingen. 
Belder (IND/DEM ),
   . – Dank u wel mijnheer de Voorzitter, de capriolen van Castro zijn onnavolgbaar, letterlijk en figuurlijk, politiek, sociaal-economisch en cultureel. weet niet van wijken. Zijn wil is wet. Vooral de oppositie heeft daar weet van. Het siert de Europese Unie dat ze onafhankelijke Cubaanse geesten wenst te erkennen en te steunen. Dit beleid staat vandaag echter onder interne druk. Naar verluidt wil met name de Spaanse regering Cubaanse dissidenten voortaan in de kou laten staan en Madrid zoekt daartoe bondgenoten onder de overige lidstaten. Deze treurige ontwikkeling was voor de christelijke vakbondsleider in mijn land, Doekle Terpstra, een aanleiding om begin deze week een brief te sturen aan het Nederlands voorzitterschap. Dit schrijven roept de Europese Unie op geen concessie te doen aan Castro's dictatuur in ruil voor handelsvoordelen. Van harte schaar ik mij achter deze oproep.
Tegelijk vraag ik mij richting Raad en Commissie af: bestaat er enige coördinatie tussen het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie en dat van de Verenigde Staten inzake Castro's Cuba? En zo ja, hoe denken zij dat te versterken ?
Tot slot nog een verzoek richting Commissie. Graag zie ik als lid van dit huis een alomvattende evaluatie van de situatie op Cuba, inclusief toekomstscenario's van uw zijde tegemoet. Met een officiële delegatie in Havana moet dat haalbaar zijn.
Mijnheer de Voorzitter, graag sluit ik af met de oproep van Oswaldo José Payá Sardiñas en dankzij collega Ribeiro e Castro heb ik zojuist de brief gelezen die gericht is aan de Voorzitter van dit huis; deze komt erop neer dat alle regeringen, regionale en internationale associaties, respectievelijk instellingen, allereerst amnestie moeten eisen voor de politieke gevangenen indien zij werkelijk normale betrekkingen met Cuba wensen aan te gaan. Er mag vooral geen relatie worden aangegaan die samengaat met de schending van de rechten van alle Cubanen. Ik dank u. 
Battilocchio (NI ).
   - Ik spreek namens de Nieuwe Italiaanse Socialistische Partij. De Raad heeft op 5 juni 2003 unaniem besloten om politieke sancties uit te vaardigen tegen het Cubaanse regime, nadat 75 dissidenten in staat van beschuldiging waren gesteld en drie burgers ter dood waren veroordeeld omdat ze geprobeerd hadden te vluchten naar de VS. Deze feiten passen helaas in het algemene beeld van voortdurende en herhaalde schendingen en aantastingen van de fundamentele vrijheden op Cuba, zoals ook recentelijk door COLAT is bevestigd.
Het regime van Fidel Castro is in grote moeilijkheden gebracht door de toenemende interne en internationale druk en heeft daarom de onderdrukking opgevoerd. De slachtoffers daarvan zijn vooral de jonge generaties, die dromen van een toekomst van vrijheid, echte democratie en ontwikkeling, van een nieuwe en open toekomst, en dat is onverenigbaar met het huidige communistische establishment.
Europa moet daarom vastberaden doorgaan op de ingeslagen weg, maar tegelijkertijd waakzaam zijn om te voorkomen dat de bevolking het nog zwaarder te verduren krijgt. De grondslag moet worden gelegd voor een nieuwe, vruchtbare dialoog in de periode na Castro, voor een dialoog zonder gevoelens van wrok tussen het Cubaanse volk en Europa: vrienden van Cuba, vrienden van de Cubanen, vijanden van alle dictators. 
Ribeiro e Castro (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, er worden hier door bepaalde regeringen en afgevaardigden manoeuvres uitgevoerd die om tweeërlei redenen moeilijk te begrijpen zijn. Ten eerste omdat die manoeuvres niet altijd even duidelijk zijn en in veel gevallen zwemen naar medeplichtigheid en ten tweede omdat ze in strijd zijn met de dringende, herhaalde en dramatische smeekbeden van de mensen die op vreedzame wijze vechten voor hun rechten en het hard te verduren hebben op Cuba.
Het gaat hier om een reeks onbegrijpelijke manoeuvres waarmee men klaarblijkelijk verraad wil plegen aan de winnaar van onze Sacharovprijs 2002. Het doet me denken aan een gedicht van een belangrijke dame uit de Portugese poëzie, Sofia de Mello Breyner, die enkele weken geleden overleden is: "Tranen om nu". "Wij kunnen niet genoeg huilen wanneer wij zien dat creatieve daden aan banden wordt gelegd. Wij kunnen niet genoeg huilen wanneer wij zien dat degene die durft te vechten kapot wordt gemaakt door beschimpingen, boosaardige streken, venijn en tal van andere listen die zo slim, subtiel en vakkundig zijn dat ze niet eens behoorlijk beschreven kunnen worden."
Met betrekking tot Cuba en het Cubaanse regime moeten wij ons hier vandaag en morgen over de volgende vragen buigen: wat voor soort Parlement is dit? Een Parlement van vrijheid of van repressie? Een Parlement dat kiest voor de burgers of voor de tiran? Dat zijn vragen waarop wij een antwoord moeten geven.
Wij spreken hier niet voor onszelf, maar namens de mannen en vrouwen die vechten en lijden ter wille van de vrijheid en de democratie. Dit is geen partijkwestie, maar een fundamenteel humaan en politiek probleem van mensen van vlees en bloed die ginder op het verre Cuba, waar de zaak goed fout zit, naar ons kijken en luisteren: Bárbaro Sevilla García, 22 jaar, geëxecuteerd; Lorenzo Copello Castillo, 30 jaar, geëxecuteerd; Jorge Luis Martínez Izak, 40 jaar, geëxecuteerd; Víctor Rolando Arroyo Carmona, veroordeeld tot 26 jaar gevangenisstraf; Miguel Galbán Gutiérrez, veroordeeld tot 26 jaar gevangenisstraf; Jorge Vero Castañeda, veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf; Pablo Pacheco Ávila, veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf. Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet genoeg tijd om hier de namen voor te lezen van de tientallen slachtoffers van de tragische gebeurtenissen van maart 2003, om nog maar te zwijgen over hun familieleden, vrienden en collega’s. Het aantal namen is zo groot dat er eenvoudigweg niet genoeg tijd voor is.
Wat betekent het dat er onvoldoende tijd is om hier alle namen te noemen? Dat betekent dat dit niet het moment is om ons Europese beleid te wijzigen. Het is aan Fidel Castro en het Cubaanse regime om van koers te veranderen. Dat is wat er dient te gebeuren. Eerst amnestie, daarna dialoog. 
Beglitis (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het initiatief met betrekking tot de aanneming van een resolutie van het Europees Parlement komt van de socialistische fractie en valt op een cruciaal moment, zowel voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Cuba als voor het Cubaanse volk en voor de toekomst van het land, en ik zou haast zeggen voor onze collectieve geloofwaardigheid als instellingen van de Europese Unie.
Cuba gaat al jarenlang gebukt onder een onaanvaardbaar, eenzijdig en revanchistisch beleid van isolement en onder een door de Verenigde Staten opgelegd economisch en handelsembargo, waardoor zoveel armoede is ontstaan onder het Cubaanse volk en waardoor het regime zijn houding heeft verhard. Helaas heeft ook de Europese Unie, met haar besluiten tot het opleggen van sancties en het bevriezen van de contacten en de dialoog, zich geschaard achter dit beleid. Dit is een uitzichtloos beleid, een beleid dat zich kenmerkt door een selectieve gevoeligheid ten aanzien van de mensenrechten en de democratische vrijheden, en de resultaten die daarmee zijn verkregen, zijn in elk opzicht abominabel. Het beoogde doel is niet bereikt, aangezien niet alleen de Europese publieke opinie maar ook niet-gouvernementele organisaties, ondernemingen en culturele organisaties het officiële beleid van de Europese Unie hebben genegeerd en de contacten en samenwerking met de Cubaanse samenleving hebben voortgezet.
Laten wij eerlijk zijn: de situatie van de mensenrechten, de rechtsstaat en de democratische vrijheden op Cuba laat veel te wensen over. De internationale ervaringen hebben echter aangetoond dat isolement en uitsluiting geen zinvol of efficiënt beleid zijn. Waar dit beleid ook werd gevolgd, het volk was altijd het kind van de rekening.
De Europese Unie en met name de Raad moeten dit uitzichtloos standpunt radicaal herzien en de moed opbrengen om onmiddellijk een eind te maken aan de sancties en de bevriezing van de betrekkingen met Cuba. Er moet een politieke dialoog worden ingesteld. Langs die weg kunnen vorderingen worden gemaakt in de wederzijdse betrekkingen en kan controle kan worden uitgeoefend op het gedrag van de Cubaanse autoriteiten. Er moeten onderhandelingen worden geopend over de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst. Cuba is het enige land in Latijns-Amerika waarmee de Europese Unie een dergelijke overeenkomst niet heeft gesloten. De Europese Unie moet eveneens meer financiële middelen uittrekken voor programma’s op het gebied van humanitaire hulpverlening en infrastructuur. De recente natuurrampen hebben voor het Cubaanse volk grote problemen veroorzaakt.
Tot slot moet de Europese Unie onmiddellijk besluiten om Cuba op te nemen in de Overeenkomst van Cotonou, het kader voor samenwerking met de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Het Cubaanse volk mag niet twee keer worden gestraft: door de Verenigde Staten en door de Europese Unie. Als de Europese Unie wil dat de strijd voor de eerbiediging van de mensenrechten en de opbouw van een democratische samenleving op Cuba een eerlijke strijd is en meer inhoudt dan louter machtsvertoon, moet zij luisteren naar de stem van de Europese publieke opinie, naar de stem van haar volkeren. Dan moet zij de sancties onmiddellijk opheffen en betrekkingen en contacten met Cuba ontwikkelen. 
Guardans Cambó (ALDE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, twee dingen zijn zeker: op Cuba bestaat geen politieke vrijheid, net zomin als er in Spanje politieke vrijheid bestond toen het land, onder het regime van Franco en met zijn kerkers vol politieke gevangenen, een spectaculaire handelsovereenkomst met de Europese Unie sloot. Dat staat als een paal boven water. Een ander onmiskenbaar feit is dat de Europese Unie sinds 1996 een gemeenschappelijk standpunt handhaaft dat geen enkel positief resultaat heeft opgeleverd en op generlei wijze heeft bijgedragen aan een verbetering van de situatie op het eiland.
De verklaringen waarin gesteld wordt dat degenen die, bijvoorbeeld, niet de zijde kiezen van de Europese Volkspartij of van de Cubaanse ballingen in Miami, voorstanders van Castro zijn, hebben verdacht veel weg van het betoog van het Witte Huis over Irak. Degenen die vraagtekens durfden te plaatsen bij het Amerikaanse standpunt of enige nuances trachtten aan te brengen werden immers automatisch bestempeld als bondgenoten van Saddam Hoessein.
Dat zijn armzalige, inhoudsloze argumenten die in het geheel niet overeenstemmen met de Europese politieke realiteit en de manier waarop wij in Europa onze betrekkingen met om het even welke andere plaats ter wereld opvatten. In het geval van Cuba kunnen wij kennelijk alleen maar in zwart-wit denken, een dialoog tussen Sint-Michiel en de duivel. Elders houden wij ons aan de concrete realiteit, aan de politieke praktijk, aan de veranderingen die zich geleidelijk voltrekken. Dat is wat wij gedaan hebben met Libië, met Iran en met Korea. Dat is wat wij gedaan hebben met onverschillig welk ander land. Wij willen dat deze aanpak ook weer op Cuba van toepassing wordt.
Het standpunt van de Europese Unie ten aanzien van Cuba mag niet gebaseerd worden op de diepgewortelde haast fysieke walging en afkeer die de Cubaanse politieke realiteit en de persoon van Fidel Castro oproepen. Het beleid van de Europese Unie jegens Cuba moet worden ingegeven door de rede, net zoals wij ook ten aanzien van zovele andere landen een rationele houding aannemen. Doel is tegemoet te komen aan de reële behoeften van de Cubaanse bevolking.
Als het Parlement de resolutie die hier morgen in stemming wordt gebracht ongewijzigd aanneemt, krijgt de Raad een verbod opgelegd om het standpunt met betrekking tot Cuba te wijzigen of zelfs maar opnieuw in overweging te nemen totdat alle Cubaanse gevangenissen leeg zijn. Wij zouden uiteraard niets liever willen dan dat de Cubaanse politieke gevangenen worden vrijgelaten uit de gevangenissen. Net zoals wij het op prijs zouden stellen als de politieke vrijheid zou worden gewaarborgd in Azerbeidzjan, in Oekraïne, in Wit-Rusland, in Sudan en uiteraard ook in China. Wij beseffen echter dat die wens niet aansluit bij het pragmatisme en de politieke realiteitszin waarvan Europa doorgaans blijk geeft en die wereldwijd positieve resultaten hebben opgeleverd. Als sommige mensen hun fanatisme zouden inruilen voor een redelijke en pragmatische visie, zou er op Cuba wellicht een vreedzame overgang kunnen plaatsvinden. Helaas wordt van sommige kanten al het mogelijke gedaan om dat te verhinderen. 
Rizzo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet veel tijd om een zo ingewikkelde en omvangrijke zaak als die van Cuba te behandelen. In deze korte spreektijd moet ik natuurlijk herinneren aan de strijd van David tegen Goliath, aan de strijd van een eiland dat nu al meer dan veertig jaar de gevolgen ondergaat van de vijandige en oorlogszuchtige houding van de reus van deze wereld, de Verenigde Staten. Wij zijn hier echter in Europa, en wij moeten over Europa spreken.
Mijns inziens is het juist dat de Europese Unie haar houding jegens Cuba verandert, omdat de huidige houding geheel wordt bepaald door de druk die de regering van de Verenigde Staten op ons uitoefent. Europa zou op die manier uiting kunnen geven aan zijn zelfstandigheid, aan zijn autonomie. Dit betekent geenszins dat wij met de Verenigde Staten in de clinch gaan, maar veeleer dat wij een autonoom en onafhankelijk oordeel vellen over de internationale gebeurtenissen.
Men heeft het over de strijd tegen het terrorisme en vóór de mensenrechten, maar ik zou toch de volgende vraag willen stellen: waarom wordt iemand die ergens ter wereld een vliegtuig of een schip kaapt, een terrorist genoemd, terwijl dezelfde persoon op Cuba een strijder voor de vrijheid of een dissident wordt genoemd? Waarom wordt met twee maten gemeten wanneer het om Cuba gaat of om Irak? Om die redenen - en om te laten zien dat wij romantici zijn en van poëzie houden - twijfelen wij niet in het minst als ons wordt gevraagd steun te geven aan acties en resoluties ten gunste van Cuba, zijn volk en zijn oorspronkelijke revolutie. 
Czarnecki, Ryszard (NI ).
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Cuba mag geen reservaat worden met een hek eromheen en een bord waarop staat: “Hier worden de rechten van de mens niet gerespecteerd”. Het is toch geen , om de titel van het boek van George Orwell te gebruiken, of zoiets als . Gisteren heeft een collega tijdens de één-minuutinterventies gezegd dat de leden van dit Parlement niet op kosten van de Europese Unie naar Cuba mogen reizen, maar daar gaat het niet om. Wij moeten het Cubaanse regime er vastberaden aan blijven herinneren dat de mensenrechten geëerbiedigd moeten worden, en we moeten aandringen op de vrijlating van de politieke gevangenen. Maar laten wij geen extra barrières en obstakels opwerpen. Het isoleren van Cuba is in het voordeel van Castro, niet van de oppositie. Volgens de organisatie Human Rights Watch is niet Castro, maar het gehele Cubaanse volk het slachtoffer van het Amerikaanse embargo.
Komende zaterdag begint in Nederland de achtste zitting van de Parlementaire Vergadering ACS-Europese Unie. Ik wil er in dit verband aan herinneren dat 77 ACS-landen pleiten voor een uitbreiding van de betrekkingen met Cuba, niet voor een beperking ervan. Wij moeten strijden voor de mensenrechten, maar laten wij dit wel doeltreffend doen. We kunnen de beste bedoelingen hebben en de hoogste waarden willen beschermen, maar soms berokkenen we het Cubaanse volk daarmee onbedoeld schade en spelen we diegenen in de kaart die de Cubanen bevelen "het socialisme of de dood" te roepen. Ik hoop dat de 25 ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie in december een besluit over Cuba nemen dat realistisch is en tegelijkertijd de mensenrechten bevordert. 
Tannock (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, Cuba heeft sinds vorig jaar, toen ik voor het laatst over dit onderwerp sprak, jammerlijk verzuimd vooruitgang te boeken met betrekking tot de mensenrechten. Het land heeft echter het geluk gehad dat in Spanje onlangs de nieuwe socialistische regering van de heer Zapatero aan de macht is gekomen. De heer Zapatero lijkt er veel voor over te hebben om een wit voetje te halen bij Castro, waarin hij – schandalig genoeg – wordt gesteund en geholpen door de Britse, Italiaanse en Franse regeringen. Die hebben besloten tot wijziging van het strenge beleid, dat bestaat uit het isoleren van het Castro-regime en het regelmatig uitnodigen van Cubaanse dissidenten bij officiële gelegenheden op de EU-ambassades. Dit beleid werd vorig jaar ingesteld uit protest tegen het feit dat de heer Castro 75 dissidenten en mensenrechtenactivisten had laten opsluiten en drie kapers van een veerboot die het eiland wilden ontvluchten terecht had laten stellen. Castro heeft recentelijk nog enkele leden van het Europees Parlement en NGO-medewerkers het land uitgezet omdat zij contact wilden leggen met dissidenten in het kader van het Varela-project.
De rol van premier Blair, als goede vriend van president Bush, die immers wel streng is voor Cuba, is een beetje een raadsel, of het moet hem te doen zijn om een of ander schimmig akkoord over de kwestie-Gibraltar, die nu in Madrid gelukkig niet op de agenda staat.
De Cubaanse regering heeft lange tijd alle problemen in het land aan het Amerikaanse embargo kunnen toeschrijven. Daarom wordt in onze resolutie de opheffing ervan gesteund. Ik weet niet zeker of dit zal helpen, maar de opheffing van het embargo zou de groeiende economische malaise kunnen verminderen, die nog eens is toegenomen door de recente stommiteit van Castro om, in reactie op de strengere reisbeperkingen van de VS voor Cubaanse vluchtelingen die op familiebezoek gaan, het gebruik van de dollar voor handelsdoeleinden te verbieden.
Oswaldo Payá, de winnaar van onze Sacharovprijs, krijgt nog altijd geen toestemming om een bezoek te brengen aan het Europees Parlement, maar hij heeft wel een brief geschreven aan Voorzitter Borrell waarin hij de EU met klem verzoekt haar poot stijf te houden als het gaat om het gemeenschappelijk Europees standpunt, zolang de autoriteiten blijven doorgaan met het schenden van de grondrechten, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het schandalige gebrek aan adequate medische zorg voor Cubaanse gevangenen.
Ik juich de vastberadenheid toe van landen als Tsjechië en Hongarije, die de tirannie van het communisme zelf kennen en geen duimbreed hebben toegegeven ten aanzien van het afzwakken van de huidige regelingen. Ongetwijfeld zullen velen in dit Parlement, wanneer de ziekelijke tiran eindelijk zijn laatste adem uitblaast, de loftrompet over hem steken als de historische vader van de natie, zoals zij onlangs zo kruiperig hebben gedaan bij de dood van president Arafat. Ik zal het heengaan van president Castro echter beschouwen als een nieuwe kans om een welvarend en democratisch Cuba op te bouwen. 
Evans, Robert (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volledig eens met commissaris Nielson dat 2003 een triest jaar was voor de betrekkingen tussen de EU en Cuba, alsook een jaar van gemiste kansen. Ik was onlangs met een aantal collega’s op Cuba als lid van een ad-hocdelegatie. Ik heb daar met eigen ogen het enorme potentieel van het land kunnen zien – een potentieel dat op het moment niet benut wordt ten gevolge van, onder andere, de sancties van de VS en de actuele problemen met de Europese Unie.
Ik ben het verder met commissaris Nielson eens dat we als EU een constructief beleid ten aanzien van Cuba moeten voeren. Anderen in dit Parlement lijken echter niet geluisterd te hebben. De heer Salafranca Sánchez-Neyra luistert nu ook niet naar mij, maar enkele ogenblikken geleden zei hij nog dat we voet bij stuk moeten houden wat het eisen van vrijheid betreft. Mevrouw Malmström zei dat de Cubanen recht hebben op democratie. Denken zij soms dat de mensen aan deze zijde van het Parlement niet geloven in de mensenrechten? Zij hebben eerder deze avond kennelijk niet geluisterd naar de heer Martínez Martínez. We hebben duidelijk gemaakt dat we wel in de mensenrechten geloven. Niemand in dit Parlement heeft ooit de doodstraf verdedigd. We moeten echter wel realistisch blijven. Na 45 jaar zullen veranderingen niet snel worden doorgevoerd. Een aantal mensen in dit Parlement zal verder beweren dat we nooit moeten praten met politieke tegenstanders als we het fundamenteel oneens zijn met hun politieke en militaire tactieken. Heeft dat iemand ooit een stap verder geholpen? Kan iemand een voorbeeld bedenken waarin een dergelijke opstelling tot verbetering van de situatie heeft geleid? Ik denk dat sommige mensen een nogal naïef idee hebben van de democratie en de manier waarop dingen werken. Ik zou kunnen reageren op de nogal zielige opmerkingen van de heer Tannock, maar het doet afbreuk aan dit debat om allerlei andere kwesties aan de orde te stellen terwijl we het over Cuba hebben. Ik wil de heer Tannock en anderen eraan herinneren dat, als zij zoeken naar parallellen of voorbeelden van over de hele wereld, de Britse regering onder andere omstandigheden nooit een stap verder kwam met betrekking tot de Ierse kwestie totdat we bereid waren tot het openen van buitengewoon moeilijke onderhandelingen met onze politieke tegenstanders, mensen waarmee wij fundamenteel van mening verschilden. Dat is ook de enige manier waarop wij ooit vrede in het Midden-Oosten zullen bereiken. We moeten de dialoog op gang brengen in landen als Cuba. Daarom ben ik van mening dat er sprake moet zijn van het uitwisselen van ideeën teneinde verandering te bevorderen.
Het huidige EU-beleid, dat gebaseerd is op de vraag wie er wel of niet wordt uitgenodigd voor bepaalde zomerfeestjes, helpt noch Cuba noch Europa een stap verder en dit beleid moet derhalve gewijzigd worden. Ik verzoek de afgevaardigden met klem heel goed na te denken en een verstandige en realistische compromistekst te ondersteunen die de EU, Cuba en de wereld verder zal helpen. 
Sonik (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, de sinds dit jaar op Cuba geldende wet die de toegang tot internet beperkt is een duidelijke schending van de Universele Verklaring inzake de rechten van de mens van de Verenigde Naties. Deze wet werd ingevoerd om de samenleving te straffen voor de uitlatingen van de groep van 75 dissidenten in hun strijd voor de vrijheid van meningsuiting. De wet beperkt de toegang tot internet tot geselecteerde bedrijven en regeringskantoren. Wij mogen niet vergeten dat de regering reeds in 2002 een algemeen verbod op de verkoop van computers heeft ingevoerd. Deze wet is de zoveelste maatregel die is gericht tegen dissidenten en onafhankelijke journalisten. Cuba en zijn linkse bondgenoten overal ter wereld houden ons steeds weer de mythe voor van de revolutie die tientallen jaren geleden een einde maakte aan het corrupte bewind van Batista. Moeten wij in naam van deze mythe de ogen sluiten voor de werkelijkheid in de moderne politiestaat Cuba en voor de gevangenisstraffen, de repressie en de vervolging waaraan al degenen blootstaan die enkel vrijheid en elementaire burgerlijke vrijheden wensen?
Als burgers van een deel van Europa dat tientallen jaren door Moskou en zijn communistische bondgenoten bezet werd gehouden, weten wij hoe belangrijk een eenvoudig gebaar van solidariteit van de vrije wereld kan zijn voor activisten die zich inzetten voor degenen die vanwege hun denkbeelden worden vervolgd en gevangengezet. Uit ervaring weten wij dat antidemocratische regimes uitsluitend gevoelig zijn voor een standvastige en consequente benadering en dat zij alles in het werk stellen om de internationale solidariteit met de verdedigers van de rechten van de mens te breken. Wij mogen derhalve niet wijken. Als landen van de Europese Unie kunnen en moeten wij diplomatieke sancties afkondigen, diegenen steunen die de burgerlijke vrijheden verdedigen en ze een stem geven in internationale fora. Mensen die zonder er bij na te denken een gadget dragen met de beeltenis van Che Guevara zou ik alleen maar willen vragen er de slogan “Cuba ja, wij beginnen van voren af aan” bij te schrijven. De dissidenten die zijn beschuldigd van samenzwering tegen de onafhankelijkheid en territoriale integriteit van Cuba zijn in werkelijkheid gevangengezet enkel en alleen omdat zij vreedzaam hun fundamentele rechten uitoefenden. Verder verdient het feit de aandacht dat het aantal vervolgingen steeg dan wel afnam naargelang de mate waarin door het buitenland druk werd uitgeoefend, en ook naargelang de ontwikkeling van de internationale belangen van Fidel Castro. De huidige escalatie betekent een stap terug voor de mensenrechtensituatie op Cuba. Daarom is het van cruciaal belang dat de internationale steun voor de Cubaanse democraten bevestigd wordt en dat de diplomatieke sancties tegen het regime van kracht blijven. 
Zani (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, op Cuba heerst al enige tijd een sfeer van spanning en onzekerheid. De druk van buitenaf neemt toe, terwijl op intern vlak de situatie met betrekking tot de vrijheid van meningsuiting, en meer in het algemeen de mensenrechten, achteruitgaat. 
Gezien deze situatie moet de Europese Unie een duidelijk standpunt innemen en niet langer de gebeurtenissen afwachten. Voor welk perspectief zet Europa zich in? Dat is een legitieme vraag, want er zijn mensen, met name in de Verenigde Staten, die hopen op een traumatische ineenstorting van het regime, op basis van een hegemonistische visie die in feite sedert de instelling van het embargo niet gewijzigd is.
Tegelijkertijd moet ik echter zeggen dat niet duidelijk is of de leidinggevende klasse op Cuba na het einde van de Koude Oorlog wel een dynamische visie heeft op de toekomst van het land, en als ze die wel heeft, welke. In algemene zin is de indruk dat er sprake is van een impasse in het land ten gevolge van het politiek immobilisme op zowel intern als internationaal vlak. Mijns inziens kan de Unie zich in deze situatie niet eenvoudig verschansen achter het vraagstuk van de mensenrechten of - wat nog erger zou zijn - zich scharen achter degenen die de mensenrechten als een politiek breekijzer gebruiken. 
Men kan met talrijke voorbeelden aantonen dat hetgeen voor Cuba geldt, niet in gelijke mate voor andere landen geldt. De recente EU-ASEAN-top, waaraan ook Birma volledig heeft deelgenomen, geeft perfect aan hoezeer er met twee maten wordt gemeten als het om de mensenrechten gaat. 
Vandaag nog heeft commissaris Patten in deze zaal over het wapenembargo tegen China gezegd dat de Commissie nooit een rechtstreekse link heeft gelegd tussen een eventuele opheffing van het embargo en het mensenrechtenbeleid. Hij gaf evenwel aan, en geheel terecht, dat meer vorderingen op het gebied van de mensenrechten een wijziging van de Europese houding wel zouden vergemakkelijken. 
Welnu, ik zie niet in waarom dezelfde pragmatische houding niet zou kunnen gelden voor Cuba. Waarom kan men voor Cuba niet dezelfde positieve en stimulerende aanpak volgen, in plaats van enkel sancties en straffen op te leggen? Zoals wij weten, en zoals ook de ervaring uitwijst, zou in deze tijd van globalisering een sterkere economische samenwerking kunnen bijdragen aan het doorbreken van het isolement van Cuba, en dat zou zonder meer een positieve weerslag hebben op het intern beleid, en om te beginnen op de mensenrechten. Alleen iemand die de toekomst met de ogen van het verleden bekijkt en zich bij voorbaat verheugt op ideologische wraakoefening, kan deze eenvoudige waarheid negeren. 
Daarom moet de Europese Unie het over een andere boeg gooien. Er is meer verbeeldingskracht nodig. Er moet een nieuw, autonoom beleid jegens Cuba komen en er moet een nieuwe fase worden ingeluid van intensieve politieke dialoog en samenwerking, met volledige deelname van de regeringsautoriteiten, maar ook van het gehele maatschappelijk middenveld. Het pad moet worden geëffend voor een vreedzame en op consensus gebaseerde overgang naar een volledig democratische en pluralistische verandering. De ideeën voor een Cubaanse weg naar de democratie moeten wortel kunnen schieten. Dat moeten nu de doelstellingen van de Europese Unie zijn. 
López-Istúriz White (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb gisteren in deze plenaire vergadering reeds protest aangetekend tegen de obscure pogingen die de Spaanse regering in de wandelgangen onderneemt om ervoor te zorgen dat de sancties van de Europese Unie tegen het Castro-regime worden verlicht. Vandaag moet ik daaraan toevoegen dat de Spaanse regering de informatie over de resultaten van de vergadering van de commissie van de Raad van de Europese Unie voor de betrekkingen met Latijns-Amerika heeft gemanipuleerd. Deze commissie heeft op geen enkel moment besloten om de sancties die in 2003 aan het regime zijn opgelegd af te zwakken.
Die sancties zijn overigens niet toe te schrijven aan de zogenaamde "horden" van de Europese Volkspartij - voor het geval dat verstrooide collega’s dat vergeten zouden zijn -, maar aan het Griekse voorzitterschap, dat is waargenomen door een socialistische regering.
Wat heeft het regime van Castro het afgelopen jaar gedaan om in aanmerking te komen voor dit onverwachte, grootmoedige gebaar? Het antwoord is eenvoudig: niets. Of liever, het heeft nog meer dissidenten gevangengenomen en gefolterd en het heeft de Cubaanse bevolking nog meer geïsoleerd, zodat de Cubanen nog verder verwijderd zijn van onze droom: een vrij en democratisch Cuba.
Ik denk er niet aan om die droom op te geven en ik weet dat ook vele leden van andere fracties in dit Parlement - met inbegrip van de socialistische fractie - dat niet zullen doen. Het Europees Parlement heeft steeds een voorbeeldfunctie en een voortrekkersrol vervuld met betrekking tot de verdediging van de mensenrechten. Daarom moet het in deze cruciale dagen bewijzen dat het zijn lot niet zal verbinden aan een corrupt dictator die duidelijk tekenen van verval vertoont. Dit Parlement mag zich niet laten leiden door een handvol collaborateurs die sinds jaar en dag de belangen van de dictatuur behartigen.
Het is tijd dat het democratische samenlevingsmodel definitief ingang vindt op het eiland en dat er een vreedzame politieke overgang plaatsvindt. Alleen op die manier zullen Cuba en zijn inwoners op internationaal vlak de leidende rol kunnen spelen die hun toekomt. Om die doelstelling te kunnen verwezenlijken is het absoluut noodzakelijk dat alle politieke en gewetensgevangenen die thans in de gevangenissen van Castro worden vastgehouden, onmiddellijk worden vrijgelaten. Er dient meteen een einde te komen aan de folteringen en executies van dissidenten en er moet een vrije dialoog worden geopend tussen alle partijen. De leiders moeten erkennen dat ze zelf geïsoleerd zijn, niet de moedige Cubanen die voor hun vrijheid opkomen.
Ik verzoek al mijn collega’s in dit Parlement om mee te werken aan de verwezenlijking van deze droom. Ik hoop dat wij spoedig wakker zullen worden met een vrij Cuba dat zijn lot in eigen handen heeft. 
Yáñez-Barnuevo García (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het verbaast mij steeds weer hoe Cuba wordt gebruikt om politieke vetes uit te vechten, al naargelang de ideologische kleur van de betrokkenen. Het enige doel is de interne strijd om de respectieve publieke opinies van de Europese lidstaten, met name in mijn land, Spanje.
Kunnen wij deze gelegenheid niet aangrijpen - blijkbaar niet dus - om samen de huidige en toekomstige belangen van de Cubaanse bevolking te behartigen in plaats van deze kwestie keer op keer te ideologiseren en het partijbelang te laten prevaleren?
Wat zijn de ambities van de Cubaanse bevolking? U bent het ongetwijfeld allen met mij eens als ik zeg dat de Cubanen bovenal een oplossing willen vinden voor de enorme problemen waarmee zij thans geconfronteerd worden, zowel op economisch vlak als op het terrein van de vrijheden en de sociale, politieke en burgerrechten. Ik denk dat zij ernaar verlangen hoop te kunnen koesteren op een betere toekomst. Wellicht hopen zij dat er vroeg of laat een gestructureerde en vreedzame democratische overgang zal plaatsvinden die kan uitmonden in een verzoening van alle Cubanen, zowel de Cubanen op Cuba als degenen die in ballingschap leven. Ik denk dat de Cubaanse bevolking van ons, Europeanen, verlangt dat wij geen ruzie maken - zoals hier vanavond gebeurt -, maar samen ons best doen om hen te helpen, aangezien zij en niet wij hun toekomst moeten bepalen.
Mijnheer de Voorzitter, onze meningsverschillen van vandaag hebben betrekking op het gemeenschappelijk standpunt dat de Europese Unie in 1996 heeft aangenomen. Sommige regeringen en afgevaardigden stellen voor om dat te herzien, terwijl anderen van oordeel zijn dat er niets aan veranderd mag worden. Het gaat hier om twee legitieme visies, twee visies waarvoor argumenten te geven zijn. Het heeft geen zin om te beweren dat de ene partij de Verenigde Staten dient en de andere bestaat uit handlangers van Fidel Castro. Laten wij dit soort argumenten, zoals ik die onder meer in de vorige toespraak heb gehoord, achterwege laten.
Na acht jaar lijkt het mij tijd dat wij opnieuw over het gemeenschappelijk standpunt nadenken. Ik denk dat het mogelijk moet zijn om overeenstemming te bereiken over een hervorming die binnen de Raad op een brede, vrijwel unanieme steun kan rekenen en ons in de gelegenheid stelt andere, meer doeltreffende standpunten met betrekking tot Cuba te overwegen. Uiteraard mag daarmee in geen geval een nieuwe impuls worden gegeven aan de Cubaanse dictatuur en mogen wij onder geen beding onze steun aan de dissidenten, de oppositie en de politieke gevangenen ondermijnen, van wie velen in erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden in Cubaanse gevangenissen.
Een overgrote meerderheid van dit Parlement is ervan overtuigd dat Cuba gebukt gaat onder een totalitaire dictatuur en dat het verdrukte Cubaanse volk onze hulp nodig heeft. Bovendien zijn wij het erover eens dat het schadelijke Amerikaanse embargo dringend moet worden opgeheven en beschouwen wij de dialoog tussen regeringen als een nuttig instrument. Waarom kost het ons dan in hemelsnaam zoveel moeite om een beleid voor Cuba te ontwikkelen? Zoals u wellicht begrijpt, ben ik na het debat van vanavond echter een en al scepticisme. 
Morgan (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, het Cubaanse politieke systeem is uniek in de wereld. Wij als Parlement veroordelen de mensenrechtensituatie en het ontbreken van vrijheid van meningsuiting in het land ten enenmale. Dat wil echter niet zeggen dat de situatie alleen maar slecht is. Tijdens een recent bezoek aan het land kwamen we er bijvoorbeeld achter dat Europa jaloers mag zijn op de scholen, waar de verhouding vijftien leerlingen per leraar is. Bij het humanitaire werk om dokters op te leiden die veranderingen teweeg kunnen brengen in de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden gaat het er niet om dat we praten over solidariteit met Afrika, maar dat we ten aanzien van onze solidariteit met Afrika de daad bij het woord voegen.
Op dit moment zijn de betrekkingen tussen de EU en Cuba echter op een historisch dieptepunt aangeland. Er is al ruim een jaar geen sprake meer geweest van contact op hoog niveau tussen de regeringen van de EU en Cuba. Deze situatie is ontstaan doordat de EU sancties tegen Cuba heeft ingesteld vanwege de vervolging van dissidenten in 2003. De sancties namen de vorm aan van een uitnodiging aan Cubaanse dissidenten om, net zoals vertegenwoordigers van de regering, de vieringen bij te wonen van de nationale feestdagen van de lidstaten op Cuba. De Cubanen reageerden direct furieus. Zij waren immers degenen die vervolgens het contact verbraken.
Mijn oproep van vanavond is dat we consequent moeten zijn in onze benadering van de mensenrechten. Veroordeel vooral de mensenrechtenschendingen op Cuba, maar doe dan hetzelfde met betrekking tot China. Als Cuba dit soort sancties krijgt opgelegd, leg die dan ook op aan China. Ik denk dat uit de EU-strategie ten aanzien van Cuba een ongelooflijke mate van naïviteit blijkt. Dachten we nou echt dat we de mensenrechtenagenda op Cuba konden veranderen door een paar dissidenten uit te nodigen op een feestje, terwijl het Amerikaanse embargo al veertig jaar lang niets uithaalt? We zullen met alternatieve strategieën moeten komen om de mensenrechtenagenda te bevorderen. De huidige methode werkt immers niet.
De heer White pleitte voor de vrijlating van alle dissidenten op Cuba. Hoe zit het dan met Spanje? Wilt u ook alle dissidenten in Spanje vrijlaten? Ik weiger me de les te laten lezen door de Spaanse EVP over het bezoeken van Cuba terwijl de vice-voorzitter van de Britse Conservatieve Partij, Michael Ancram, vorige week nog door Havana banjerde. Het wordt tijd dat u en de heer Tannock zich eens bij uw verkiezingsnederlaag neerleggen. Hou er gewoon over op en val de rest van het Europees Parlement niet langer lastig met uw onzinnige obsessies! 
El Khadraoui (PSE ).
   – Voorzitter, Cuba is blijkbaar een zeer gevoelig onderwerp, het is ook een heel complex onderwerp, en ik sluit mij natuurlijk aan bij degenen die zeggen dat de Europese Unie, en dit Parlement in het bijzonder, in heel de wereld moet ijveren voor meer democratie en respect voor de mensenrechten, en dat is ook in Cuba.
Maar de fundamentele vraag die we ons moeten stellen is hoe we dit het best kunnen bereiken, hoe we het best de Cubaanse bevolking kunnen helpen. Is het door de dialoog met de Cubaanse autoriteiten en dus met het overgrote deel van het maatschappelijk middenveld af te wijzen? Ik denk het niet. En dat is nochtans de realiteit op het terrein vandaag. Er wordt niet meer gepraat met de Europeanen en dus heeft het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie geen voldoende resultaten opgeleverd en een evaluatie dringt zich dus op, een rationele evaluatie en eventueel een aanpassing van dat gemeenschappelijk standpunt.
Onlangs ben ik met een aantal collega's inderdaad naar Cuba gegaan en hebben we daar met onze eigen ogen ook een aantal positieve dingen kunnen vaststellen inzake onderwijs bijvoorbeeld, of inzake gezondheidszorg. Laten we hen dit zeggen en laten we hen ook zeggen dat er heel wat zaken zijn in Cuba die ons helemaal niet aanstaan. Maar laten we ten minste de dialoog aangaan, net zoals we dit doen met andere landen zoals China, Saudi-Arabië of Vietnam. 
Nielson,
   . Mijnheer de Voorzitter, ik wil voor de goede orde graag één opmerking maken. Eén afgevaardigde zei dat we meer zouden moeten doen aan humanitaire hulp; dit is echter geen politieke afweging. We verlenen humanitaire hulp in reactie op behoefte en we verlenen dergelijke hulp overal waar deze behoefte bestaat, zonder daarbij verdere politieke afwegingen te maken. Dit is een zeer belangrijk punt en het is belangrijk de tijd te nemen om ons standpunt te herhalen. We zijn in Cuba als we daar om humanitaire redenen nodig zijn, zoals dat ook het geval is op andere plaatsen, met inbegrip van Noord-Korea, enzovoorts. Ik ben ervan overtuigd dat dit hier niet ter discussie staat. Ik zeg dit niet omdat ik het gevoel heb dat dit in dit Parlement een groot probleem is, maar omdat het belangrijk is die fout nooit te maken.
Ik ben geneigd het eens te zijn met degenen die gezegd hebben dat het gemeenschappelijk standpunt geen resultaten heeft opgeleverd. Het probleem is echter: welke andere instrumenten zijn er die wel resultaat opleveren? Dat is geen eenvoudige vraag en het risico teleurgesteld te worden ligt altijd op de loer. Naar mijn mening is er binnen de top in Havana een voortdurende strijd gaande tussen een groep haviken en mensen die wat constructiever en ruimdenkender zijn. Deze strijd golft op onvoorspelbare wijze heen en weer, in reactie op interne gebeurtenissen en op druk van Cuba’s grote buur.
Het is noodzakelijk meer te doen dan alleen onze retoriek op de automatische piloot te zetten en te verwijzen naar de fundamentele beginselen van de mensenrechten, enzovoorts. Het lijkt me niet noodzakelijk deze discussie in het Parlement te voeren. Ik zie dit Parlement immers niet als een plek waar gepleit moet worden voor of tegen de mensenrechten. Daarvoor is dit niet de aangewezen plek. Als we deze kwestie serieus nemen, moeten we pragmatisch zijn. De andere benadering is de eenvoudigste, maar we zullen het spel toch weer moeten meespelen, we zullen, indien mogelijk, nauwer bij de daadwerkelijke politiek van verandering en vooruitgang op Cuba betrokken moeten raken. Niemand kan echter garanties geven. In 2003 heb ik geprobeerd te bekijken wat er gedaan zou kunnen worden en ik was teleurgesteld. Dit kwam volgens mij vooral door het uiterst onvoorspelbare gedrag van de regeringskringen in Havana.
Een andere frustratie waar we in Europa keer op keer tegenaan lopen is dat het op Cuba mode is om, telkens wanneer dat goed uitkomt, ons in dezelfde categorie te plaatsen als de VS. Het is voor de haviken in Havana zeer eenvoudig – zelfs handig – om dit te doen, omdat zij zo hun – door paranoia ingegeven – idee kunnen onderstrepen dat de hele wereld tegen hen is. Dit klopt niet, Europa is niet tegen Cuba en al helemaal niet tegen de Cubanen. Het regime staat ons niet aan, de ouderwetse, dictatoriale wijze waarop het de maatschappij domineert staat ons niet aan, maar we willen ook niet geassocieerd worden met de manier waarop de Verenigde Staten de betrekkingen met hun buurland vormgeven.
Europa is anders; ons denken over Cuba is anders en we zullen een zekere investering moeten doen om dit tot een onontkoombaar feit te maken binnen de interne discussies in Havana. Wij zullen van onze kant bereid moeten zijn een zeker risico te nemen om het de haviken onmogelijk te maken Europa en de VS af te schilderen als twee handen op één buik. We moeten moedig, constructief en zelfverzekerd genoeg zijn om deze investering te doen. Als we niet bereid zijn te investeren in het opzetten van een daadwerkelijke basis voor dialoog – een basis die door ons wordt bepaald en niet door de paranoïde perceptie van de buitenwereld waardoor de haviken in Havana zich laten leiden – vertrouwen we enkel op door de automatische piloot geproduceerde retoriek of, met andere woorden, op het oude gemeenschappelijk standpunt.
We moeten van dit standpunt geen keurslijf maken. Vergeet u alstublieft niet dat precies ditzelfde gemeenschappelijk standpunt Europa er jarenlang totaal niet van heeft weerhouden een doortastende, intensieve en kritische dialoog te voeren over de mensenrechten met Cuba. Dat deden we toen, wat het gemeenschappelijk standpunt betreft, tegen precies dezelfde achtergrond. Ook de Europese investeringen in de Cubaanse economie groeiden destijds aanzienlijk, terwijl we hetzelfde gemeenschappelijk standpunt onderschreven. Het stond de groei van onze investeringen dus niet in de weg. We moeten het gemeenschappelijk standpunt niet zo strikt interpreteren dat het een keurslijf wordt. Er is kortom behoefte aan een innovatievere benadering. 
De Voorzitter.
   Tot besluit van het debat deel ik mee dat er vier ontwerpresoluties zijn ingediend.(1)
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag 17 november 2004 om 12.30 uur plaats. 


