Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 14 maart 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van vrijdag 14 maart zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, vóór het begin van de vergadering wil ik hier een politiek incident noemen dat mij niet zo aangenaam lijkt, voor zover het betrekking heeft op de heer Martens die in Lissabon heeft gezegd dat de partij waartoe ik behoor een extreem-rechtse partij is.
In een op 29 maart verschenen interview heeft mijnheer Martens de CDS-Partido Popular, de partij waarmee ik als onafhankelijke samenwerk en waarvoor ook mijn collega's Girao Pereira en Celeste Cardona actie voeren, ervan beschuldigd een extreem-rechtse partij te zijn. En waarom? Het antwoord is eenvoudig: omdat wij het aangedurfd hebben te pleiten voor het houden van een referendum over het Verdrag van Maastricht in Portugal. Geen ernstig misdrijf dus.
Toen werd deze partij uit de EVP gezet en is mijnheer Martens naar Lissabon gekomen om deze dirty job op te knappen, waarbij hij dubieuze bedreigingen heeft geuit en om meningsverschillen is overgegaan tot de expulsie...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

De Voorzitter
Mijnheer Rosado Fernandes, dit is geen motie van orde noch een persoonlijke kwestie, aangezien dit buiten het Parlement is voorgevallen. In artikel 108 worden persoonlijke uitlatingen in het Parlement genoemd, maar niet een debat over een politieke discussie buiten het Parlement.
Het spijt mij, geachte afgevaardigde, maar ik kan u momenteel niet het woord geven voor dit soort interventie. Het is mijn plicht deze interventie te onderbreken, want zij zal precies andere persoonlijke kwesties teweegbrengen, wanneer wordt gesproken over materies die op dit moment niet op de agenda staan en die evenmin betrekking hebben op het Reglement. Het spijt mij, maar zo is het!

Rosado Fernandes
... (zonder microfoon) persoonlijk op ons allen. Volgens mij heb ik altijd vermeden persoonlijke aanvallen te doen, dat is niet mijn gewoonte, en ik wil graag...
... ik vind dat een persoonlijke aanval typerend is voor het verval van onze democratie, typerend voor degenen die bijvoorbeeld hun overgang van de Grupo Social Democrata naar de PPE willen verbergen...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)
De Voorzitter
Het spijt me, mijnheer Rosado Fernandes, maar niet van dit alles is een persoonlijke aanval. Het zijn wellicht politieke meningen, maar dit is niet het tijdstip daarvoor, noch heeft het iets te maken met het Reglement. Het spijt mij, maar u heeft het woord niet.

Balfe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u er alleen maar even op wijzen dat de presentielijsten weer in de vergaderzaal zijn neergelegd.
Wilt u allen zo vriendelijk zijn dit door te geven aan de collega's die de lijsten misschien buiten de zaal aan het zoeken zijn.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Balfe. U weet dat dit een initiatief is geweest van het College van Quaestoren, dat op de meest praktische wijze is uitgevoerd.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, in verband met de agenda en de werkzaamheden van de Conferentie van voorzitters overeenkomstig artikel 28 van het Reglement: het Parlement heeft helaas nog altijd geen commissie ingesteld om toe te zien op het gevolg dat aan de dringende verzoeken van de Enquêtecommissie-BSE wordt gegeven. Ondanks verschillende desbetreffende brieven die u overeenkomstig een besluit van de Landbouwcommissie hebt ontvangen, hebt u tot dusver niet op deze verzoeken gereageerd. Sinds 1 april jongstleden moet nu een verordening ten uitvoer worden gelegd, overeenkomstig welke de destructiebedrijven volgens bepaalde kwaliteitscriteria moeten werken, wat zij niet doen. Het Parlement zou deze eis, die een van de hoofdeisen van de enquêtecommissie was, nu ook ten aanzien van de Commissie moeten stellen. Dat is echter niet mogelijk, omdat de genoemde commissie haar werkzaamheden nog niet heeft aangevat. Ik heb de indruk dat de instelling van deze commissie alsmaar wordt uitgesteld, en wel door toedoen van één fractie, die uit verkiezingsoverwegingen handelt.
Wij kunnen verkiezingstactische gezichtspunten van één lidstaat niet boven de reputatie van het Parlement stellen! Ik zou u dan ook willen verzoeken vaart te zetten achter de instelling van deze commissie, opdat het Parlement zijn werk kan doen.

De Voorzitter
Mijnheer Graefe zu Baringdorf, u heeft zich beroepen op artikel 28 van het Reglement. Maar krachtens artikel 28 moeten vragen over de werkzaamheden van het Bureau niet mondeling maar schriftelijk worden ingediend. Het Bureau heeft zich reeds over deze kwestie gebogen, en zal te gelegener tijd het noodzakelijke besluit nemen. De kwestie is hem op zijn laatste vergadering voorgelegd omdat dit eerder niet mogelijk was. Het Bureau heeft heel wat vraagstukken te behandelen. Indien hij zulks wenselijk acht, zal hij donderdag een beslissing terzake nemen en zoniet, dan zal hij dat binnen de kortst mogelijke termijn doen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, over wat de heer Graefe zu Baringdorf zojuist zei; hij durfde niet te zeggen wat hij nou precies bedoelde, maar hij doelde op een bepaald land.
Als Britse afgevaardigde van dit Huis en als leider van de Socialistische Fractie wil ik even duidelijk maken dat ik binnen een paar dagen na het verslag van de tijdelijke enquêtecommissie BSE verzocht heb de kwestie van de controlecommissie direct te behandelen.
Als hij op mijn fractie doelt, kan ik hem zeggen dat van die kant geen poging is ondernomen om deze kwestie buiten de agenda te houden.

De Voorzitter
Mevrouw Green, er is op geen enkele manier gezinspeeld op een mogelijke verantwoordelijkheid van u of uw fractie, zodat uw verklaring overbodig is.

Martens
Voorzitter, ik neem aan dat op basis van de mededeling van de beslissing van de Conferentie van voorzitters tijdens de volgende vergadering van deze conferentie een beslissing zal worden genomen over dit comité ad hoc.

De Voorzitter
Dat is wel de bedoeling. Of die beslissing ook genomen wordt, hangt af van u, van de fractievoorzitters.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
De volgende wijzigingen werden voorgesteld:

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen wijzen dat de Commissie begrotingscontrole deze verslagen goed op tijd heeft aangenomen en ik betreur ten zeerste dat de Raad niet de kans heeft gezien binnen de voorgeschreven termijn zijn standpunt ertegenover te bepalen en ons daardoor verplicht deze beide verslagen afzonderlijk van de algemene kwijting te behandelen en tot de tweede vergaderperiode van april uit te stellen. Dat is overigens de laatste datum waarop wij dit kwijtingsdebat kunnen houden, want volgens het Reglement zijn wij gehouden uiterlijk eind april kwijting te verlenen, respectievelijk ons advies over de kwijting in de plenaire vergadering uit te brengen.
Ik wil dat hier echt heel duidelijk zeggen en ik betreur te zeerste dat wij deze stap nu moeten doen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Theato. Ik denk dat de Raad kennis heeft genomen van uw opmerkingen.

De Voorzitter
De Confederale Fracties Europees Unitair Links/Noords Groen Links heeft verzocht om inschrijving van de verklaringen van de Raad en van de Commissie over de sluiting van de Renault-fabriek in Vilvoorde.
De Raad heeft meegedeeld dat hij niet voornemens is hierover een verklaring af te leggen, aangezien deze kwestie zijns inziens niet onder zijn bevoegdheid valt. De Commissie is bereid hierover woensdag een verklaring af te leggen, ofschoon dit woensdag wel problemen oplevert omdat de agenda al behoorlijk vol is. Maar dat is een beslissing die ik uiteraard aan u overlaat.
Het woord is nu aan mevrouw Moreau van de Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links om het verzoek nader toe te lichten.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, de beslissing de Renault-fabriek te Vilvoorde te sluiten, die een schril licht werpt op de ware aard van de huidige - op concurrentie tussen de werknemers gegrondveste - Europese opbouw, heeft terecht een storm van protest uitgelokt.
Onze Vergadering heeft zich bij dat protest aangesloten door in de vergaderperiode van maart een resolutie aan te nemen, waarin van de Raad en de Commissie wordt geëist, ik citeer, " dat ze alles in het werk stellen om de directie van Renault op haar beslissing te doen terugkomen" .
Hoever staan wij nu, een maand later? De directie van Renault, die geen enkele concreet voorstel heeft gedaan, blijft bij haar beslissing. De werknemers zetten hun acties, alsook de bezetting van het fabrieksterrein, voort en kunnen daarbij rekenen op de solidariteit van de werknemers van de Renault-fabrieken in andere landen. In twee rechterlijke uitspraken, waarvan één in België en één in Frankrijk, wordt de directie van Renault in het ongelijk gesteld. De rechtbank te Nanterre heeft verboden dat de sluiting van de fabriek te Vilvoorde verder ten uitvoer wordt gelegd. Onze Vergadering kan zich niet tevredenstellen met het aannemen van een resolutie zonder zich te bekommeren om het gevolg dat daaraan wordt gegeven. Er staat te veel op het spel.
Daarom stelt mijn fractie, overeenkomstig artikel 96, lid 1, van het Reglement, voor de agenda in dier voege te wijzigen dat de Raad en de Commissie tijdens de vergadering van woensdag een verklaring kunnen afleggen waarin zij verslag uitbrengen van de maatregelen die in de geest van en overeenkomstig de resolutie van het Europees Parlement van 12 maart jongstleden zijn genomen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik geloof dat wij het moment beleven waarop het sociale Europa door de strijd van de getroffen werknemers begint te groeien. Uit de eerste rechterlijke procedures blijkt dat er ook echt een kans bestaat om dit Europa verder te ontwikkelen. Op dit historische moment moet het Europees Parlement zijn rol als klankbodem van de Europese publieke opinie en van de betrokkenen vervullen. Daarom moeten wij de nodige tijd voor dit probleem uittrekken.
Collega's, verman u en doe het! De ogen van miljoenen werklozen, van miljoenen uitgestotenen zijn op ons gericht. Als u dit weigert te doen, bewijst u dat u een Europese opbouw nastreeft die met de belangen van de betrokkenen niets, maar dan ook helemaal niets te maken heeft! Daarom kan eigenlijk niemand in het Europees Parlement tegenstemmen.

De Voorzitter
Het woord is aan de heer Martens om bezwaar aan te tekenen tegen het verzoek.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, de arbeiders in de Renaultvestiging in Vilvoorde hebben vorige week een belangrijke overwinning geboekt. De brutale sluiting van de onderneming werd onwettig verklaard door een rechtbank in Brussel, België, en door een rechtbank in Rennes. Er is een volkomen nieuwe situatie ontstaan. De vakbonden, zo heb ik deze morgen nog gehoord in de media van mijn eigen land, hebben het beginsel aanvaard om het werk te hervatten omdat de sluiting van de onderneming thans onwettig is en er een totaal nieuwe procedure begint. Zij gaan daarover een referendum organiseren donderdagmorgen, waaraan alle werknemers van Vilvoorde gaan deelnemen. Dit is een totaal gewijzigde situatie. In deze omstandigheden denk ik dat er kans bestaat en dat het wettelijk is dat de normale werkwijze en procedure van raadpleging bij collectief ontslag zal worden toegepast. Ik heb anderzijds gehoord dat de Raad sociale zaken op 15 april aanstaande bijeenkomt. In deze omstandigheden, vermits door twee rechtbanken de wettelijkheid werd hersteld, er een nieuwe procedure komt, denk ik dat wij alle kansen moeten geven aan het overleg dat meer bepaald door de arbeiders en hun vakbonden wordt voorgestaan en lijkt het niet aangewezen dat wij daarover een nieuw politiek debat houden. Wij blijven solidair met het belang van deze werknemers en het is in dát belang dat ik vraag dat aan deze nieuwe procedure een kans wordt gegeven.

De Voorzitter
Ik leg het verzoek van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links ter stemming aan u voor.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)
Donderdag en vrijdag:
(Geen wijzigingsvoorstellen)

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen iets zeggen over de verklaring van de Commissie en de Raad naar aanleiding van het verslag van de heer Alavanos over het Midden-Oosten; ik wilde vragen of de termijnen verlengd kunnen worden. Voor zover ik heb begrepen is de termijn voor indiening van de resolutie op aanstaande donderdag bepaald, terwijl er pas tijdens april II over gestemd wordt. Als wij tijdens de minizitting van april in Brussel over zo'n beladen onderwerp als het Midden-Oosten gaan stemmen, lijkt het mij veel beter de termijn meer op die minizitting te laten aansluiten. Dit is een zeer beladen politieke kwestie. Ik weet zeker dat er in de tussentijd nog veel zal gebeuren, en dan is het beter daarop in te kunnen spelen in plaats van de termijn op deze week vast te pinnen.

De Voorzitter
Mevrouw Green, de Conferentie van voorzitters zal in haar volgende vergadering de termijn voor het indienen van resoluties vaststellen. Dat is beter zo, want dan kunnen we dit soort zaken nog meenemen.

Lindholm
Mijnheer de Voorzitter, het gaat om de agenda van deze week. Het is de bedoeling dat wij woensdag het verslag-Terrón i Cusí over het Europese informatiesysteem behandelen. Er zijn wat problemen in de parlementaire commissie geweest met de behandeling van deze zaak, omdat de documenten niet in het Zweeds beschikbaar waren. Bij de laatste bijeenkomst hebben we hier lang en grondig over gediscussieerd. Ten slotte besloten collega Cederschiöld en ik, die daar beiden waren, om de zaak in de commissie niet op te houden. In plaats daarvan zagen we af van deelname aan de stemming, in de hoop dat er in deze vergaderperiode teksten in het Zweeds zouden zijn gekomen.
Vandaag blijkt alleen het motiveringsdeel er in het Zweeds te zijn. Verder is er niets in het Zweeds, noch documenten van de Raad, noch het verslag zelf. Dit is, zoals wij allen weten, een zeer belangrijk verslag, een belangrijke kwestie. Het is volgens ons echter volstrekt onaanvaardbaar en tevens in strijd met het Reglement, dat niet iedereen de teksten in zijn moedertaal ter beschikking heeft. Ik verwijs naar het Reglement en eis dat de behandeling van dit verslag wordt aangehouden totdat de documenten in het Zweeds beschikbaar zijn.

Cederschiöld
Mijnheer de Voorzitter, het gaat over dezelfde kwestie die collega Lindholm daarnet aansneed. Ik wil een gedeelte daarvan onderstrepen, namelijk dat erover is gesproken of het debat zou kunnen doorgaan ook al is de vertaling er niet, maar dan zonder stemming. Ik vind dat dat verkeerd zou zijn. Ik vind dat men noch een debat noch een stemming moet houden voordat er een Zweedse vertaling is. Daarom vind ik dat het hele punt van de agenda moet worden gehaald totdat de documenten in het Zweeds vertaald zijn.

De Voorzitter
Mevrouw Cederschiöld, dat staat zo in het Reglement, en als de tekst niet in het Zweeds of het Fins beschikbaar is, dan wordt er uiteraard niet tot stemming overgegaan.

Lindholm
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat de Voorzitter hier begrip voor heeft. Maar als we er nu van uitgaan dat de vertalers dag en nacht doorwerken en dat deze teksten de ochtend vóór de stemming opduiken, hoe kunnen we die dan in hemelsnaam nog lezen en er onze mening over geven? Op die manier zijn onze werkomstandigheden niet vergelijkbaar met die van anderen. Wij moeten dezelfde kansen hebben als andere nationaliteiten om te lezen, te discussiëren en te werken. Ik vind dit volstrekt onaanvaardbaar en ik sta erop dat dit punt wordt uitgesteld, eventueel tot de volgende vergaderperiode voor het geval de Zweedse vertaling dan misschien is gekomen.

De Voorzitter
Goed, mevrouw Lindholm. Ik leg het voorstel om het verslag dat niet in alle talen beschikbaar is van de agenda te schrappen, ter stemming aan de Vergadering voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Theato
Mijnheer de Voorzitter, u hebt de beide verslagen van de heer Kellett-Bowman over de kwijting nu van de agenda geschrapt. Wij zouden deze verslagen nu echter voor april-II op de agenda moeten plaatsen. Ze staan nu niet op de agenda, we moeten ze voor de vorm toch ergens opnemen. Wanneer ze nu zullen worden behandeld, weet ik niet, maar ze moeten in elk geval nog in april op de agenda komen.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, ook mij is zeer veel gelegen aan duidelijkheid omtrent de agenda van de tweede vergaderperiode van april, want de Commissie heeft meegedeeld dat ze die woensdagochtend zal besluiten welke landen volgens haar voldoen aan de criteria betreffende de buitensporige tekorten en welke niet. Dat is dus een uiterst belangrijke beslissing. Wij eisen al een hele tijd dat de Commissie zich na soortgelijke beslissingen eerst tot het Parlement en pas daarna tot de pers wendt. Commissielid de Silguy heeft meegedeeld dat hij ertoe bereid is dit besluit om 15.00 uur voor het Parlement toe te lichten en heeft daaraan toegevoegd dat de persconferentie pas daarna plaatsvindt. Ik vind dat een aanzienlijke vooruitgang in onze betrekkingen met de Commissie en zou het daarom bijzonder belangrijk vinden dat deze gedachtewisseling met de Commissie inderdaad ook om 15.00 uur, dus meteen bij het begin van de vergaderperiode van april-II, plaats kan vinden. Naar ik hoor, is daar trouwens al toe besloten.

De Voorzitter
Mijnheer von Wogau, op de definitieve ontwerpagenda van woensdag 23 april staan twee mededelingen van de Commissie ingeschreven: één over gelijke kansen voor mannen en vrouwen, en de ander over de grote lijnen voor het economisch beleid en buitensporige tekorten. Voor elke mededeling worden 45 minuten voor vragen en antwoorden uitgetrokken. Uw voorstel is hierbij dus al inbegrepen.
Wat de opmerking van mevrouw Theato betreft, die volkomen gelijk heeft, denk ik dat het aan de Conferentie van voorzitters is om zich op haar vergadering van donderdag te buigen over de vraag in welke vergadering de betreffende verslagen - afhankelijk van de Raad - moeten worden behandeld. We hoeven nu nog niet de dag en het uur vast te stellen, donderdag hopen we meer te weten om dit op de agenda te kunnen inschrijven.
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)

Dierproeven ten behoeve van cosmetica
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0017/97) van mevrouw Roth-Behrendt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het verslag van de Commissie (COM(96)0365 - C4-0662/96) over de ontwikkeling, validering en wettelijke erkenning van methoden die ter vervanging van dierproeven ten behoeve van cosmetica kunnen worden gebruikt - 1995.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, sta mij toe dat ik om te beginnen iets zeg wat voor niemand van ons een verrassing is en wat eigenlijk slechts een herhaling is van wat ik al vaak heb gezegd: sinds acht jaar vecht ik samen met vele andere leden voor de afschaffing van dierproeven voor cosmetica.
Tot dusver hebben wij daarmee echter zeer weinig succes behaald. Als ik vandaag in mijn mondelinge bijdrage wat minder scherp ben dan de vorige jaren, dan is dat omdat ik de aanwezige commissaris, mevrouw Bonino, en haar diensten niet wil straffen voor iets wat haar voorgangers hebben misdaan, want dat is helaas het geval.
Dit Parlement heeft in 1993 heel duidelijk besloten dat er geen dierproeven voor cosmetica meer mogen worden gedaan, omdat er al 8.000 met dierproeven geteste ingrediënten bestaan. Alle andere, nieuwe ingrediënten voor cosmetische middelen moeten alternatief, dat wil zeggen in vitro en niet met dierproeven worden getest.
Wij hebben de Commissie dringend verzocht ons jaarlijks verslag uit te brengen over de gemaakte vorderingen. Er zijn helaas bijna geen vorderingen gemaakt. Dat ik vandaag bijna te laat over dit onderwerp spreek, is helaas te wijten aan het feit dat het verslag dat ik over het jaarverslag van de Commissie heb opgesteld in de vorige vergaderperiode van de agenda werd geschrapt. De Commissie heeft ondertussen met bekwame spoed het Comité voor de aanpassing aan de technische ontwikkelingen bijeen laten komen, dat voor zijn doen relatief milde besluiten heeft genomen.
Ik verzoek de Commissie niettemin met klem het verslag dat ik namens de milieucommissie van het Europees Parlement heb opgesteld aan te nemen en de erin vervatte wijsheid over te nemen. Het technisch comité heeft dat namelijk helemaal niet gedaan.
Sta mij toe dat ik nader inga op drie punten en vervolgens nog twee vragen aan mevrouw Bonino stel.
Ten eerste, in 1993 hebben wij, om redelijk te blijven, bepaald dat, mochten er in 1998 nog geen evaluatie, geen alternatieve methoden beschikbaar zijn, een eenmalig uitstel, met maximaal twee jaar, van het verbod op dierproeven toch mogelijk zou zijn.
Ik zou nu van mevrouw Bonino willen vernemen of zij het met ons eens is dat het jaar 2000 het definitieve eindpunt voor dierproeven ten behoeve van cosmetica moet zijn en dat er na die datum geen uitstel meer mogelijk is. Wat het technisch comité op 20 maart heeft besloten, is helaas niet zo duidelijk.
Vervolgens zou ik de Commissie willen vragen ervoor te zorgen dat nu eindelijk - in tegenstelling met in het verleden - eens duidelijk wordt gezegd dat geen van de nu gebruikte dierproeven ooit werd geëvalueerd. De evaluatie die wij van de alternatieve methoden wel verwachten en eisen, is een voorwaarde waaraan deze dierproeven absoluut niet voldoen!
Mevrouw Bonino, wilt u er daarom voor zorgen dat aan alternatieven geen hogere eisen worden gesteld dan aan dierproeven? En wilt u er ook kennis van nemen dat de meeste dierproeven nooit werden geëvalueerd, dat wil zeggen nooit echt werden gecontroleerd, en bijgevolg maar een zeer beperkte relevantie hebben? Als er internationale overeenkomsten moeten worden nageleefd - de OESO is voor de Commissie blijkbaar een autoriteit - wilt u er dan alstublieft ook voor zorgen dat de OESO probeert zoveel mogelijk dierproeven te bannen en af te schaffen door alternatieven te evalueren? Zult u er daarom ook voor zorgen dat er voldoende aanvragen tot erkenning van alternatieve methoden bij de OESO ter tafel liggen? En, mevrouw Bonino, komt er binnenkort een zevende wijziging van de cosmetica-richtlijn? Ik weet dat het technisch comité en uw diensten deze wijziging in het verleden, op een wijze die onze dank verdient, telkens weer hebben aangekondigd; de zesde wijziging heeft er indertijd, samen met mijn verslag, toe geleid dat wij in 1993 voor het eerst de eis tot een verbod op dierproeven in de Unie hebben gesteld.
U kunt zich voorstellen, mevrouw de commissaris, dat een zevende wijziging meer rekening zou houden met de wens van het Parlement en dat u daardoor ook de mate van steun zou krijgen die u ongetwijfeld graag zou hebben. Daarom zou ik van u graag vernemen of u binnenkort een zevende wijziging van de cosmetica-richtlijn zult voorleggen. En zal in deze zevende wijziging eindelijk ook eens heel duidelijk worden gesteld dat geen enkel eindproduct nog door middel van dierproeven mag worden getest? Ik was de overtuiging toegedaan dat dit al voldoende duidelijk was gemaakt door de zesde wijziging. Maar ik heb mij blijkbaar vergist. Ik zou van u graag vernemen wanneer u het Parlement in het kader van de wetgevingsprocedure de mogelijkheid zult geven zijn advies uit te brengen en de miljoenen mensen in de Europese Unie te steunen die wensen dat er in de cosmeticasector geen dierproeven meer plaatsvinden.

White
Mijnheer de Voorzitter, ik sta versteld van de mildheid van mevrouw Roth-Behrendt. Ze is heel aardig voor de Commissie, en ik begrijp wel waarom. Dit is niet de Commissie die in het verleden zo geblunderd heeft, dit is een nieuwe Commissie. Maar toch: de verantwoordelijkheden van de oude Commissie zijn op de nieuwe overgedragen, en ik vrees dat deze Commissie net zo onder de invloed van lobbyisten staat als de oude. Het is maar een parlement en het zijn maar parlementariërs die de duizenden brieven die over dit onderwerp binnenstromen mogen beantwoorden.
Verder moet ik zeggen dat ik het ten zeerste betreur dat wij de boot gemist hebben. Als de medebeslissingsprocedure hier van toepassing was geweest, hadden wij veel meer macht en invloed op de Commissie gehad. Net zoals bij de vorige gelegenheid is de samenwerking erop uitgedraaid dat wij onder de voet gelopen zijn. Ik vraag me af of het wel eens bij de Commissie opgekomen is dat wij als parlement maatregelen die niet direct met dit onderwerp te maken hebben wel eens zouden kunnen bestuderen en vervolgens misschien wel met obstructie zouden kunnen dreigen als we onze zin niet krijgen. Die tactiek hebben we nog nooit uitgeprobeerd.
Ons enige alternatief is een motie van wantrouwen indienen omdat de Commissie haar belofte niet is nagekomen. Dat hebben we een maand geleden nog geprobeerd, en onder die omstandigheden waren we natuurlijk verplicht de Commissie te steunen - en terecht. Maar de Commissie kan ons niet voortdurend afschepen alsof wij geen democratische rekenschap aan ons electoraat hoeven af te leggen.
Ik zou de commissaris willen vragen om in haar reactie op dit debat een aantal van de volgende vragen te beantwoorden die uit de onderhavige resolutie voortvloeien. Ten eerste, mogen we weten welke ontwerpmaatregelen wij voorgeschoteld krijgen? "Ontwerp-maatregelen" kan van alles betekenen. Ten tweede, kan zij ons vertellen wat er tot dusver gebeurd is? In de commissie is daarover geen uitsluitsel gegeven. Men heeft ons gezegd dat er geen gedetailleerde statistische gegevens beschikbaar zijn. Waarom niet? Wie verzamelt die gegevens? Waar komen ze vandaan? Wat heeft de Commissie gedaan om deze gegevens op te sporen? Als de commissaris dat niet weet, wie dan wel? We hebben er geen zicht meer op. De lobby heeft wederom aan het langste eind getrokken. Dat is een zeer onbevredigende situatie. Commissie en Parlement moeten de verantwoordelijkheid gezamenlijk op zich nemen en zorgen dat dieren niet langer omwille van de commercie misbruikt worden.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij steunt het verslag van mevrouw Roth-Behrendt en wil haar bij dezen met haar werkstuk feliciteren. Wij hebben een levendige belangstelling voor deze kwestie en we realiseren ons dat de Europese cosmeticamarkt heel belangrijk is; ze is goed voor ongeveer 40 % van de wereldwijde cosmeticamarkt. Ook al worden er op het ogenblik relatief weinig dieren voor het testen van cosmeticaproducten gebruikt, net zoals de rapporteur stellen wij ons ten doel dit aantal tot nul terug te brengen. Op dit moment is niet bekend bij hoeveel cosmeticatests in de Europese Unie dieren worden gebruikt, aangezien de meeste lidstaten, waaronder Duitsland, zich niets aantrekken van hun plicht die gegevens te verzamelen. Ik hoop dat mevrouw Roth-Behrendt die boodschap mee naar huis zal nemen.
Op de tweede plaats moet ik tot mijn spijt de heer White gelijk geven wat de Britse algemene verkiezingen betreft, maar volgens mij zijn de leden van het Europees Parlement en leden van externe pressiegroepen sowieso de enigen die zich hierover druk maken. En dat is merkwaardig, want de richtlijn van 1993 biedt de Europese Unie de mogelijkheid een verbod in te stellen. Het is eveneens merkwaardig omdat de Europese Unie er prat op gaat een democratische instelling te zijn. Ik wil de commissaris graag vragen om ons in haar reactie een tijdschema voor te leggen om het uittesten van eindproducten op dieren spoedig te verbieden. Ook moeten wij meer duidelijkheid en haast betrachten bij de ontwikkeling en validering van alternatieven.
Samen met mevrouw Roth-Behrendt en enkele andere leden van het Europees Parlement heb ik een bezoek gebracht aan het Europees Centrum voor de Validatie van Alternatieve Methoden voor het testen van cosmeticaproducten te Ispra in Noord-Italië. Het bleek in een pijnboombos te liggen. Vroeger was daar geloof ik het Italiaans Centrum voor Kernenergie gehuisvest. Ik heb mijn aantekeningen erop nageslagen: dr. Balls, de directeur van het Centrum, heeft ons in december 1995 gezegd dat het volgens hem mogelijk zou zijn om met ingang van 1998 een verbod op de volgende dierproeven ten behoeve van cosmeticaproducten in te stellen: eindproducten, huidabsorptie, foto-toxiciteit, huidirritatie, mutageniteit, oogirritatie en sensibilisatie. Dat is toch wel heel merkwaardig: dat de directeur van het Centrum in 1995 zegt dat dit in 1998 mogelijk is, terwijl de Commissie nog geen één voorstel heeft gedaan.
Ik vraag me af of dit iets te maken heeft met de problemen die de commissaris ziet opdoemen in verband met de Wereldhandelsorganisatie, en met het feit dat deze wetgeving vanwege onze verplichtingen uit hoofde van bepaalde GATT-voorschriften misschien toch niet kan worden ingevoerd, zoals aanvankelijk de bedoeling was. Als dat zo is, ga ik het gevecht gaarne aan, net zoals, naar ik aanneem, mevrouw Roth-Behrendt. Wat heeft het voor zin om als Europese Unie een standpunt over dit voor veel mensen in Europa heel belangrijke onderwerp te hebben, als we vanwege internationale regels toch aan handen en voeten gebonden zijn? Het is een uitgemaakte zaak dat we die voorschriften tot het uiterste moeten uitproberen.

Eisma
Voorzitter, het verbod op het in handel brengen van cosmeticaproducten en ingrediënten die op dieren zijn getest, zou op 1 januari 1998 in moeten gaan. Maar helaas, anderen hebben het voor mij ook al gezegd, de Commissie is van mening dat dit verbod met twee jaar moet worden uitgesteld.
Ik wil iets strikter zijn dan de rapporteur, mevrouw Behrendt. In de resolutie staat maximaal twee jaar. Ik zou ook die periode van twee jaar als een maximum willen laten gelden en zou willen vragen aan de commissaris of ze ook kansen ziet om die periode nog terug te brengen. Want een maximum betekent een maximum en dat betekent ook dat je er onder kunt gaan zitten.
Ik vind het hele dossier een zeer betreurenswaardig dossier en we zullen ook tegen de twee amendementen van de UPE-fractie stemmen, want die wil daarmee de resolutie van de rapporteur, mevrouw Behrendt, alleen maar verzwakken. Ik vind het überhaupt onzinnig dat dieren moeten lijden voor de vervaardiging van weer nieuwe cosmetica. Maar ik vind ook dat de Commissie onvoldoende argumenten heeft om een voorstel tot uitstel in te dienen. Maar als je nou naar het jaarverslag kijkt van de Commissie, dat getuigt toch van laksheid en gebrek aan inzet om verbodsbepalingen voor dierproeven in 1998 te halen. Het is zeer spijtig dat de Commissie zo weinig vooruitgang heeft geboekt en zich nu verschuilt achter zaken als de WTO en gezondheidsrisico's.
En als we naar paragraaf drie van de resolutie kijken, dan zien we hoe de Commissie in gebreke is gebleven doordat zij niet eens preciese statistieken over de proeven ten behoeve van cosmetica in de Unie kan verschaffen. Ik zou mevrouw Bonino willen vragen, kijkt u eens naar paragraaf drie, en reageert u in uw antwoord hierop door ons te zeggen hoe u dat nog kunt verbeteren om in ieder geval betere statistieken te leveren. Het had de Commissie gesierd wanneer ze meer moeite had gedaan voor de internationale erkenning van alternatieve testmethoden. En bovendien moeten we niet vergeten dat er al zo'n 8000 geteste ingrediënten bestaan. De Commissie had er beter aan gedaan de cosmeticabedrijven te verplichten deze bestaande ingrediënten te gebruiken en eindelijk een verbod in te stellen voor nieuwe dierproeven. En dan zegt collega White: een reactie zou kunnen zijn de Commissie naar huis te sturen. Ik hoop dat het antwoord van de commissaris zo zal zijn dat wij wat milder gestemd zullen zijn dan toen wij aan het debat begonnen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik zeggen dat mevrouw Roth-Behrendt een goed verslag heeft geschreven. Er is echter een nieuwe situatie ontstaan na het besluit in het technische comité van 20 maart, waardoor de voorwaarden fundamenteel worden gewijzigd. Ik moet zeggen dat dit een zeer negatief besluit is; opnieuw stelt men de besluitvorming in deze kwestie uit tot een zeer onbestemd moment in de toekomst. Het besluit is om verscheidene redenen negatief. Ten eerste natuurlijk met het oog op het vraagstuk zelf: dit is een ethische kwestie, en dierproeven zijn volstrekt onaanvaardbaar voor het vervaardigen van cosmetica. Ten tweede is de vorm van het besluit volstrekt absurd, d.w.z. dat een technisch comité in de praktijk een wetgevende functie heeft. Zoiets kan bijvoorbeeld niet in een democratisch land. Het is ook verontrustend dat het technisch comité over twee jaar het besluit nogmaals kan uitstellen als op dat moment het onvoldoende alternatieven heeft uitgewerkt. Deze gang van zaken is volstrekt onaanvaardbaar.
Verder is ook enige kritiek op de Commissie op zijn plaats vanwege haar passieve houding en haar initiatief om dit verbod opnieuw uit te stellen. Verder zal men er natuurlijk langer over doen om met alternatieven te komen als men ziet dat het verbod de hele tijd wordt uitgesteld; men werkt er dan aan mee dat het langzamer gaat, als er geen duidelijke einddatum is.
Bovendien is er nu een nieuw argument opgedoken: men zegt dat de Wereldhandelsorganisatie verhindert dat er een verkoopverbod komt. Dit is een zeer twijfelachtig argument, o.a. omdat men niet kan weten of de organisatie zo'n regel werkelijk niet zal goedkeuren voordat men heeft geprobeerd die in te voeren. Als de Wereldhandelsorganisatie hem niet goedkeurt, kan men dat niet aanvaarden zonder ervoor te vechten dat er een verkoopverbod in dezen komt.
Wij steunen het verslag en dat er zo snel mogelijk een verbod komt, zowel op de verkoop als op de proeven zelf.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wel beschouwd kan men vaststellen dat de Commissie op het gebied van het omzeilen van aangenomen richtlijnen of verordeningen zo ongeveer de graad van perfectie heeft bereikt. Het is een echt schandaal dat het verbod op dierproeven, dat vanaf 1 januari 1998 van kracht moest worden, dat toch al vier jaar bekend is en dat al herhaaldelijk werd uitgesteld, nu weer naar het jaar 2000 wordt verschoven.
Het is noch om vakkundige, noch om ethische redenen verdedigbaar dat miljoenen dieren op zo'n wrede manier moeten creperen, alleen maar opdat de cosmetica-industrie nog een paar potjes en smeerseltjes meer kan produceren, hoewel er daar al miljoenen van bestaan.
De meerderheid van de bevolking van de Unie is daartegen, zoals uit de miljoenen handtekeningen blijkt. Het Parlement wil het evenmin. Het is ook onaanvaardbaar dat er uitzonderingsregelingen gelden. Als door in vitro proeven niet kan worden aangetoond dat een stof uit toxicologisch oogpunt geen kwaad kan, dan moet men gewoon van het nieuwe ingrediënt afzien. Er bestaan toch al genoeg ingrediënten. Afgezien daarvan moet er ook eens een antwoord worden gegeven op de fundamentele vraag of alles eigenlijk altijd met dierproeven kan worden onderzocht. Wat bij dierproeven misschien honderd procent veilig blijkt te zijn, kan later bij de mens tot ernstige reacties leiden. Daar zijn al ontelbare bewijzen van geleverd.
Het kan en mag niet zijn dat dit telkens, telkens weer wordt uitgesteld! Ik herinner alleen maar aan de leghold traps . Een besluit dat hier in het Parlement al lang kon worden genomen, wordt alsmaar verschoven, waarbij de betrokkenen wel heel eigenaardige argumenten aanvoeren, zoals statistieken, de WTO en alles wat ze maar door het hoofd schiet.
Wij krijgen dan te horen: wij willen zo'n wetten helemaal niet en wat het Parlement heeft besloten, is prima, maar in principe doen wij wat wij willen. Zo ziet de situatie er momenteel uit. Ik verzet mij daartegen en ik verzet mij ook tegen dierproeven. Ik gebruik graag cosmetica, maar niet op deze wijze. Wij zouden ons eindelijk eens aan de besluiten van het Parlement moeten houden. Daarvoor zijn wij gekozen en dat verlangt de bevolking van ons.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, op het eerste gezicht zou over het verbod op dierproeven voor het testen van cosmetica of de erin gebruikte ingrediënten een consensus moeten bestaan, omdat ieder van ons natuurlijk tegen elke vorm van wreedheid jegens dieren is. Als we nader ingaan op het vraagstuk, moeten we echter vaststellen dat een besluit ten gunste van dit verbod wel eens fataal zou kunnen zijn voor de Europese cosmetische industrie, die de eerste op de wereldranglijst is. Inderdaad, het merendeel van de derde landen eist dit soort proeven en onze meest agressieve concurrenten, de Amerikanen en de Japanners, zullen zeker niet afzien van dierproeven om producten op de markt te brengen die zij in de hele wereld, met inbegrip van bij ons, zullen verkopen.
Anderzijds stel ik de vraag of het werkelijk wreed is een product te testen door het achter het oor van een konijn of, in het ergste geval, op het hoornvlies van een rat aan te brengen om zich ervan te vergewissen of het geen conjunctivitis veroorzaakt. In het verslag van mevrouw Roth-Behrendt wil het Parlement alleen nog alternatieve methoden toelaten. Maar welke methoden zijn dat? Ik ken slechts één uit wetenschappelijk oogpunt serieuze alternatieve methode: proeven met mensen. Als arts-plastisch chirurg ben ik zeer goed op de hoogte van dit onderwerp en ik kan u zeggen dat de Amerikanen koplopers in deze technieken zijn geworden. In Californië, bijvoorbeeld, gebeurt het veel dat in de gevangenissen vrijwilligers worden geronseld die, voor een handvol dollars en een strafvermindering, bereid zijn tien uur in de zon te gaan liggen met een cocktail van zonnebrandcrèmes op hun rug gesmeerd. De gevangenen die zich als vrijwilliger opgeven, komen altijd uit minder begunstigde lagen van de bevolking en zijn in het merendeel van de gevallen immigranten.
Gaan wij in België, Frankrijk, of elders in de Europese Unie voortaan Maghrebijnse delinquenten ronselen om ze aan experimenten te onderwerpen? De humanist die ik altijd ben geweest, weigert daartoe te besluiten. En de auteur van dit verslag kan mij misschien uitleggen uit hoofde van welke morele beginselen de bescherming van de oren van konijnen en van de conjunctiva van ratten voorrang heeft boven de gezondheid van immigranten, ook al zijn dat delinquenten?!

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, telkens als het onderhavige onderwerp in dit Parlement ter sprake komt, worden er allerlei zaken door elkaar gehaald die we nodig uit elkaar moeten halen als we tenminste niet in een eindeloze, zinloze discussie willen verzanden.
Eén feit staat als een paal boven water, namelijk dat alle onderzoekers ter wereld voorstander zijn van methoden ter vervanging van dierproeven, omdat die gewoon gemakkelijker uit te voeren zijn. Niemand is vóór het gebruik van dieren, onder andere omdat dat het werk veel moeilijker en stukken duurder maakt. De discussie gaat dan ook niet over de vraag, of we voor of tegen alternatieve methoden zijn. In wezen gaat het om de vraag, of het recht op gezondheid van de mens middels de huidige alternatieve methoden daadwerkelijk kan worden beschermd. Dat is de vraag die dit Parlement zich moet stellen.
Het punt is, dat sommige zaken op rechtsgebied soms met elkaar in tegenspraak zijn. In die gevallen waarin het door ons allen nagestreefde doel, het welzijn van de dieren te beschermen, in conflict komt met het doel, de gezondheid van de mens te waarborgen, dient het tweede streven de doorslag te geven.
Verder zijn we in dit Parlement vaak getuige van een grote politieke eigengereidheid. Helaas kunnen we in sommige gevallen niet om de wetenschap heen. Als we het over het centrum van Ispra hebben, wordt er gezegd dat daar toch niet veel kan worden bereikt; ook in dat geval worden bevoegdheden en capaciteiten door elkaar gehaald. Alternatieve methoden zijn het resultaat van internationaal onderzoek, niet het privilege van het een of andere gespecialiseerde onderzoekscentrum. Dat mag wel gestimuleerd worden, er kan van alles gedaan worden, we kunnen er geld in stoppen, maar alternatieve methoden van deze aard zullen uiteindelijk door het onderzoek wereldwijd ontwikkeld worden.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het helemaal niet eens met een van de vorige sprekers die zegt dat het hier om de gezondheid van de mens gaat. Het gaat om de ijdelheid van de mens en dat is iets helemaal anders. Ik dank de rapporteur voor haar uitstekend verslag dat in werkelijkheid bijna te evenwichtig is, wat ook andere sprekers hebben vermeld, maar dat is uiteraard niet meer dan natuurlijk. Waar het hier in feite om gaat, en ik hoop dat de commissaris dit begrijpt, is dat het totaal onaanvaardbaar is het verbod niet in 1998 te laten ingaan. Er is absoluut geen enkele reden voor uitstel. Er zijn meer dan genoeg cosmetica op de markt. Wij kunnen de producten gebruiken die er zijn. Er zijn genoeg mogelijkheden. Verder onderzoek is overbodig als dit niet met alternatieve methodes kan gebeuren.
Zoals andere leden hebben opgemerkt, is het totaal onaanvaardbaar dat deze beslissingen door technici worden genomen. Dit is politiek en daarom moeten de beslissingen uiteraard door politici en niet door technici worden genomen. Dit besluitvormingsproces bewijst helaas al te duidelijk hoe sterk de cosmeticalobby in de Europese Gemeenschap is. Daar is niets tegen in te brengen als we weten dat 40 % van de markt op dit gebied in Europa verwezenlijkt wordt, maar juist daarom zouden wij ook het voortouw moeten nemen en dierenproeven moeten verhinderen. Het is beklagenswaardig dat de Commissie het onderspit delft voor deze lobby. Het is verkeerd dat we het verbod nog eens uitstellen. De industrie zal eruit besluiten dat we het dan nog wel eens zullen doen en zij zullen rustig hun gangetje gaan.

Belleré
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het verslag-Roth-Behrendt geeft een overzicht van de vorderingen die de Unie heeft gemaakt op het vlak van de ontwikkeling, validering en goedkeuring van methoden die de dierproeven in de cosmeticasector kunnen vervangen. Ook wordt het Commissieverslag van 1994 genoemd, waarin bevestigd werd dat geldige alternatieven voor dierproeven ontbraken en waarin opnieuw gesteld werd dat de Commissie zich ervoor zou inzetten het aantal gebruikte dieren in ieder geval terug te dringen.
Er zij op gewezen dat het Commissieverslag alleen voor tests op het gebied van oogirritaties en huidabsorptie, fototoxiciteit en foto-irritatie, en voor basistests op het gebied van mutageniteit een zeker optimisme aan de dag heeft gelegd wat betreft de mogelijkheid om geldige alternatieve methoden te ontwikkelen. Wij zijn van mening dat de meningsverschillen tussen Europees Parlement en Commissie nog steeds niet zijn opgelost, want bij dierproeven voor cosmeticaproducten gaat het erom dat de beginselen van de vrije markt in strijd zijn met nietcommerciële waarden.
De Europese wetgever kan voor elk product dat in de Unie in omloop is wetten uitvaardigen, maar hij moet zich wel aan de regels van het internationaal recht houden. Als Europese bedrijven producten uitvoeren naar derde landen die eisen dat deze Europese producten op dieren zijn uitgetest, moeten die bedrijven zich aan de wetgeving van die landen houden. Bovendien staan de regels die de Europese Unie in het kader van de GATTonderhandelingen heeft ondertekend niet toe dat buitenlandse producten die op dieren zijn uitgetest in Europa worden verboden.
Om kort te gaan, als Europese producenten strengere regels opgelegd krijgen dan hun buitenlandse concurrenten, riekt dat naar discriminatie. Om dat - in ieder geval tijdelijk - te voorkomen, moet de Commissie de richtlijn die het in de handel brengen van op dieren uitgeteste cosmeticaproducten verbiedt een paar jaar opschorten.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het volslagen onbegrijpelijk dat de Commissie weer denkt het verbod twee jaar te moeten uitstellen en ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken om tegen de dames en de heren die geloven dat er geen alternatieve methoden bestaan, te zeggen dat dit absoluut niet klopt. Het is niet waar dat er bijvoorbeeld voor de oogtest geen alternatief bestaat. De internationale wetenschap staat zover dat zo'n alternatief beschikbaar is. Als u het tegendeel beweert, waarde collega, dan weet u niet waarover u spreekt. Het is ook volslagen onzin hier te verwijzen naar weet ik welke arme gevangenen met wie weet ik wat voor experimenten worden uitgehaald. Iedere vrouw en ook iedere man die de een of andere reukstof wil gebruiken, zou daarvan afzien indien hij of zij wist dat voor de vervaardiging daarvan wie dan ook pijn moet worden aangedaan.
Ik beschik ook over statistieken, en wel uit de Bondsrepubliek Duitsland, waar ter zake bijzonder strenge bepalingen gelden. In deze - in 1997 gepubliceerde - statistieken is er sprake van duizenden honden en katten. Miljoenen dieren wordt jaar na jaar mishandeld. U allen, dames en heren, die thuis misschien een hond hebt en voor uw dier alleen het beste wil, moet zich maar eens voorstellen dat men een cosmetisch product bij uw hond zou willen testen.
Ik denk dat er voldoende onderzoek heeft plaatsgevonden, er bestaan genoeg alternatieve methoden. Wij weten allen dat dit uitstel eigenlijk alleen maar om handelspolitieke redenen plaatsvindt. Het heeft niets te maken met het ontbreken van alternatieve methoden.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, als men naar de uiteenzetting van mevrouw Flemming heeft geluisterd, is het glashelder dat zowel de Commissie als de lidstaten maar heel weinig waarde hechten aan de idee van dierenbescherming. Uit het jaarverslag van de Commissie voor 1995 blijkt in elk geval duidelijk dat de Commissie absoluut niet over het nodige engagement beschikt om de beperkingen op en de stopzetting van dierproeven in de cosmetica-industrie ten uitvoer te leggen. Terwijl van de zijde van de cosmetica-industrie zelf vermeldenswaardige onderzoeksactiviteiten plaats hebben gehad, heeft de Commissie haar activiteit min of meer beperkt tot het coördineren van bepaalde valideringsprogramma's.
Het is helaas een feit - en wetenschappers zijn het daar tot op grote hoogte over eens - dat de onderzoeksmethoden zonder dierproeven op bepaalde gebieden nog niet ver genoeg zijn ontwikkeld.
Ik zou daarom met name ook steun willen verlenen aan het verzoek van de rapporteur onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten inzake het onderzoek naar alternatieve methoden voor tests op het gebied van cosmetica in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling op te nemen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, wij praten vandaag over een zeer gevoelig onderwerp dat veel emoties heeft losgemaakt en nog steeds losmaakt: dat blijkt ook wel uit de enorme hoeveelheid kaarten die de Europese burgers naar de Commissie sturen. Met uw welnemen wil ik enkele punten benadrukken en toelichten, niet om het vraagstuk te bagatelliseren, maar om het tot zijn juiste proporties terug te brengen.
Om te beginnen zijn de initiatieven van de Commissie op dit terrein aan twee doelstellingen gewijd, die - zoals collega Valverde López al zei - soms in strijd met elkaar kunnen zijn: enerzijds moet de veiligheid van de consumenten gewaarborgd worden en anderzijds moet het dierenleed verminderd en zo mogelijk uitgebannen worden. Als het gaat om verzorgingsproducten als shampoo en tandpasta, die iedereen gebruikt, kun je denk ik niet van louter ijdelheid spreken. Misschien ligt het iets ingewikkelder. Er is trouwens nog iets anders dat ik even wil noemen - het Parlement weet dat ook -, namelijk het feit dat 0, 03 % van de dierproeven voor cosmeticadoeleinden worden gebruikt; dat weet de rapporteur ongetwijfeld ook. Alle andere proeven zijn voor andere producten bedoeld. En volgens mij worden proeven voor cosmeticaproducten niet op honden uitgevoerd: dat zeg ik om u gerust te stellen en om het verschijnsel tot zijn juiste proporties terug te brengen.
Dit onderwerp laat de Commissie niet bepaald koud, en daarom probeert zij duidelijk te maken welke belangen hier tegenover elkaar staan: de gezondheid van de consumenten tegenover het terugdringen, of uitbannen, van het dierenleed. De Commissie vindt dat de veiligheid van de consument de eerste zorg moet zijn: daarover valt te twisten, maar dat is nu eenmaal de koers die de Commissie volgt. Wat de veiligheid van een cosmeticaproduct betreft gaat het natuurlijk niet alleen om de veiligheid van het eindproduct, maar ook om die van de ingrediënten.
Volgens de hier genoemde richtlijn betreffende cosmeticaproducten moet gewaarborgd worden dat het eindproduct en vooral ook de ingrediënten onschadelijk zijn. Het amendement doet hier nog een schepje bovenop door te stellen dat de controlerende instanties toegang moeten krijgen tot bepaalde soorten informatie, waaronder een beoordeling van de veiligheid voor de menselijke gezondheid: met dat onderwerp houden wij ons nu bezig.
Zelfs al zouden we ons tot het gebruik van de reeds bestaande ingrediënten beperken - wat elke vernieuwing tegen zou houden en vooral ten koste van de industrie zou gaan -, dan nog zouden de voortdurende ontwikkelingen in de wetenschap experimenten noodzakelijk maken. Ook al betreurt zij dit, toch kan de Commissie, geachte afgevaardigden, niet anders dan deze conclusie trekken, die overigens ook door het Wetenschappelijk Comité voor de cosmetologie is bevestigd.
Nogmaals: de Commissie betreurt deze situatie, omdat zij veel waarde hecht aan de eerbied voor het leven en welzijn van dieren. Wij geven ons er rekenschap van dat hier een morele waarde in het geding is, die door velen van u is genoemd en waarvoor de burgers van de Unie ontvankelijk zijn. Maar de Commissie is het er niet mee eens dat er geen belangrijke inspanningen gedaan zijn. Ik geef u een paar cijfers, geachte afgevaardigden: de financiering van bijvoorbeeld de verschillende onderzoeksprogramma's: het Europees Centrum voor de Validatie van Alternatieve Methoden kost 8 miljoen ecu - dat wordt door de Commissie betaald; verder is meer dan 3 miljoen ecu van DG XII uitgetrokken voor nieuwe studies; dat is in totaal 12 miljoen ecu, oftewel - let wel - meer dan de helft van bijvoorbeeld de hele begroting voor het consumentenbeleid. Goed: we zouden allemaal, u en wij, ontevreden kunnen zijn omdat we niet voldoende vooruitgang hebben geboekt, maar u krijgt misschien een idee van de omvang van de middelen als ik u deze cijfers geef - 12 miljoen ecu voor alternatieve methoden en nieuwe studies, oftewel, dat zei ik al, meer dan de helft van de hele begroting voor het consumentenbeleid. Net als u vind ik het jammer dat we niet méér kunnen doen, maar we moeten in ieder geval toch erkennen dat er inspanningen en pogingen zijn gedaan.
Dan wil ik nu iets zeggen over wat sommigen van u over de statistische gegevens hebben gezegd. Zoals u weet moeten de statistische gegevens door de lidstaten worden verstrekt, want de toekomst voorspellen, dat kan de Commissie nog steeds niet, en als ze dat al kan, wordt dat natuurlijk niet serieus genomen. Wat 1985 betreft hebben acht lidstaten - Italië, Griekenland, België, Ierland, Zweden, Finland, Luxemburg en Duitsland - verklaard dat op hun grondgebied geen dierproeven voor cosmeticaproducten zijn uitgevoerd; zes lidstaten - Griekenland, Nederland, Ierland, Zweden, Finland en Luxemburg - hebben verklaard dat op hun grondgebied geen dierproeven voor cosmetische ingrediënten zijn uitgevoerd, en slechts drie lidstaten - Oostenrijk, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk - hebben cijfers bekendgemaakt over het aantal gebruikte dieren, maar er wel bij gezegd dat deze cijfers niet verklaard konden worden en dat er nog heel veel onzekerheid over bestond.
De Commissie heeft er keer op keer bij de lidstaten op aangedrongen deze gegevens te verstrekken. In de nabije toekomst kan zij wellicht overwegen om inbreukprocedures in gang te zetten, maar ik kan u verzekeren dat afgezien van dit middel alle mogelijke instrumenten zijn aangegrepen om deze gegevens los te krijgen. Feit is dat wij om deze reden in het verslag 1995 vertraging hebben opgelopen, terwijl we bij het verslag 1996 verder zijn gekomen. Zo gaat dat nu eenmaal.
In antwoord op vragen van de geachte afgevaardigden wil ik nog twee dingen zeggen. De Commissie heeft het verslag '96 over de geboekte vooruitgang in behandeling: we zitten al in de schriftelijke procedure, en dus kan het Parlement dit stuk in de zeer nabije toekomst verwachten. Uit dit verslag blijkt duidelijk dat de inspanningen het afgelopen jaar zijn voortgezet, wat niet wegneemt dat de Commissie, net zoals alle andere betrokkenen in de sector, deze inspanningen verder moet opvoeren en betrouwbare statistische gegevens moet verzamelen, als tenminste de lidstaten a) deze gegevens hebben en b) ze overleggen.
Om de huidige stand van zaken toe te lichten maak ik onderscheid tussen twee aspecten op basis van vragen die u, mevrouw Roth-Behrendt, mij heeft gesteld. De eerste gaat over de eindproducten. Met ingang van 1 januari 1998 zal de veiligheid van deze producten over het algemeen beoordeeld kunnen worden zonder naar methoden te hoeven grijpen waarvoor dieren moeten worden gebruikt, behalve dan in zeer zeldzame gevallen en om buitengewone gezondheidsredenen, met de formule die u kent en die we - hoewel ze zeer beperkt is - toch maar beter niet kunnen uitsluiten.
Het tweede aspect zijn de ingrediënten en de combinatie daarvan; zoals u weet zijn er nieuwe methoden waarbij geen dieren worden gebruikt en die al een zekere screening mogelijk maken en het aantal dierproeven en het dierenleed terugdringen. Ik zal hier niet herhalen welke alternatieve methoden er zijn voor wat betreft de reeds door mijn collega genoemde huidabsorptie en foto-irritatie. Evenals het Wetenschappelijk Comité voor de cosmetologie heeft de Commissie echter vastgesteld dat er op dit moment nog geen gevalideerde of op cosmeticaproducten toepasbare alternatieve methoden bestaan die het mogelijk maken volledig af te zien van dierproeven in welke sector van de veiligheid dan ook. Ik zal u vertellen wat de Commissie van plan is te doen. Wat betreft de ingrediënten en de combinatie van ingrediënten heeft de Commissie het Europees Parlement een ontwerp-richtlijn voorgelegd met daarin het voorstel het verbod op te schorten tot 30 juni 2000 en de situatie vóór 1 januari 2000 te herzien. Zoals u weet en zoals hier al is gezegd, heeft het Comité voor de aanpassing aan de technische vooruitgang op 20 maart jongstleden voor deze ontwerp-richtlijn gestemd, en de Commissie zal binnenkort de goedkeuringsprocedure opstarten.
Wat de cosmetische eindproducten betreft moet de Commissie twee mogelijkheden overwegen om een ontwerprichtlijn van het Europees Parlement en de Raad op te stellen, via de medebeslissingsprocedure dus. Deze ontwerp-richtlijn is bedoeld om de basisrichtlijn betreffende cosmetische producten te wijzigen en te bevestigen dat de datum 1 januari 1998 moet zijn, behalve dan in de genoemde uitzonderingsgevallen.
Dan nog een laatste opmerking: of de collega's die dit als een smoesje beschouwen het nou leuk vinden of niet: er zijn problemen met de GATT. Dat valt niet te ontkennen; ze zijn er en dus moeten we er iets aan doen. De Commissie ziet twee mogelijkheden om deze juridische problemen op te lossen. Een ander probleem is dat de voorschriften van de Wereldhandelsorganisatie geweld wordt aangedaan, dat zei ik al. Die kwestie - het feit dus dat zowel bij de eindproducten als bij de ingrediënten de voorschriften van het internationaal recht geweld wordt gedaan - moet in deze ontwerp-resolutie worden aangepakt. Die ontwerp-resolutie zal in de medebeslissingsprocedure door het Parlement worden behandeld en op die manier zal het Parlement, dat dus volledig erbij betrokken wordt, een besluit kunnen nemen. De Commissie zal in ieder geval een juridisch onderzoek doen om een oplossing voor een reëel probleem te vinden: niemand van u zal toch kunnen ontkennen dat de Wereldhandelsorganisatie ons daadwerkelijk voor een probleem plaatst en dat daar goede oplossingen voor gevonden moeten worden. De Commissie beraadt zich momenteel op twee mogelijkheden: de eerste is - en ik citeer:
"het verbod zich op resultaten van op het grondgebied van de Europese Unie verrichte dierproeven te beroepen om de veiligheid van deze producten te bewijzen op het niveau van het informatiepakket enzovoort, of, ten tweede, een differentiatie tussen Europese producten en ingevoerde producten waarbij enkel voor Europese producten het verbod zich op resultaten van dierproeven te beroepen zou gelden" , en wel in het kader van de deregulering. Maar er is nog geen beslissing gevallen. Ik zeg u gewoon dat de Commissie zich over dit probleem buigt, alvorens het Parlement in het kader van de medebeslissing een wijzigingsvoorstel en een voorstel voor een richtlijn voor te leggen. Ingevolge de medebeslissing zal het Parlement, uiteraard, volledig bij deze procedure worden betrokken.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Bonino.
De rapporteur, mevrouw Roth-Berendt, heeft het woord gevraagd.

Roth-Behrendt
Mevrouw Bonino, sta mij toe dat ik u een paar vragen stel, om zeker te zijn dat ik u goed heb begrepen. Ik ben normaler wijze zeer welwillend in de omgang met de delen van de Commissie die u vertegenwoordigt, maar als ik uw uiteenzetting eerder had gehoord, dan was ik vandaag misschien wat minder mild gestemd geweest. Weinig van wat u hebt gezegd, vind ik bevredigend.
Het heeft geen zin te redetwisten over het percentage dierproeven dat ten behoeve van cosmetica plaatsvindt, want u weet net zo goed als ik dat zeer veel dierproeven voor ingrediënten worden verricht die ook voor cosmetica worden gebruikt en die niet in de statistieken voorkomen. Het gaat er evenmin om of er voldoende geld voor Ispra is. Mij gaat het om de resultaten en de resultaten zijn dat er geen geëvalueerde alternatieven zijn.
Heb ik u goed begrepen dat er vanaf 1 januari 1998 geen dierproeven voor eindproducten meer zullen plaatsvinden? No animal tests for finished products . Dat heb ik uit uw woorden begrepen en ik hoop dat wij het daarover eens zijn. Dat zou dan al een twistpunt minder zijn.
Voor de leden die dit onderwerp misschien nog niet zo lang volgen, zij erop gewezen dat het Europees Parlement dit al in 1993 heeft geëist. Wij zijn het met vertegenwoordigers van de wetenschappelijke wereld allang eens dat dit mogelijk zou moeten zijn en dat het ook vanzelfsprekend is. Als combinaties en ingrediënten bij dieren zijn getest, hoeft het eindproduct niet meer te worden getest. Is dat ook uw mening? 1 januari 1998 is daar de uiterste termijn voor!
Heb ik goed begrepen dat u het Parlement in de medebeslissingsprocedure een zevende wijziging van de cosmetica-richtlijn voor zult leggen? Wanneer zal dat zijn? Mijn laatste vraag heeft betrekking op een punt waar ik mij erg boos over heb gemaakt, namelijk de GATT. Ik heb heel goed begrepen wat u hebt gezegd. Maar deelt u mijn mening dat uw beide voorstellen een uitzondering te maken hetzij voor het grondgebied van de Europese Unie, hetzij voor producten die in de Unie worden ingevoerd niet verdedigbaar zijn, noch uit moreel oogpunt, noch voor de Europese concurrenten?
Deelt u mijn opvatting dat het de Commissie niet zou misstaan als ze blijk zou geven van wat meer moed om een beroep op artikel 20 van de GATT-Overeenkomst te doen, waaruit duidelijk naar voren komt dat om morele redenen andere wetten gerechtvaardigd zijn? Hebt u geprobeerd een beroep op die voorschriften te doen en misschien ook eens een klein beetje voor deze zaak te vechten? Mevrouw Bonino, u bent anders zo strijdlustig. Ik sta in dit geval aan uw zijde, maar ik zou willen dat u van wat meer moed blijk gaf.

Bonino
U maakt het mij soms niet gemakkelijk als ik probeer een beetje met u te discussiëren, mevrouw Roth-Behrendt. Ik heb de ideeën aangegeven waarover de Commissie momenteel discussieert om een probleem in verband met de GATT op te lossen. Ik heb alleen maar enkele denksporen aangegeven. Ik heb niet gezegd dat er een besluit is genomen. Maar moed of geen moed, hierover zal later worden beslist.
Ik heb geprobeerd een dialoog met u, als u daarmee instemt, op gang te brengen. Maar ik kan niet zeggen wat de Commissie zal beslissen, aangezien ze nog verschillende denksporen onderzoekt. Naast persoonlijke moed speelt er, zoals u weet, nog een andere factor, namelijk het feit dat ik de instelling voldoende respecteer om - voor zover mogelijk, zo spoedig mogelijk en tot het einde toe - collegiaal te zijn.
Wat uw eerste vraag betreft, mevrouw Roth-Behrendt, bevestig ik nogmaals wat ik heb gezegd. Duidelijkheidshalve lees ik de tekst voor:
"Wat de cosmetische eindproducten betreft heeft de Commissie een discussie over de juridische aspecten van de GATT geopend, zoals ik zojuist al zei, en is zij voornemens een ontwerp-resolutie van het Europees Parlement en de Raad op te stellen, om de basisrichtlijn betreffende cosmetische producten te wijzigen en te bepalen dat het verbod op dierproeven per 1 januari 1998 van kracht moet worden, behalve wanneer de gezondheid gevaar loopt" . Dat kan dus zo in de notulen blijven staan en ik hoop dat ik u duidelijk heb kunnen maken hoe de situatie er op dit moment uitziet.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw Bonino.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Maïs en genetisch gemodificeerde organismen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen:
B4-0003/97 - O-0008/97 van de heren Breyer en Lannoye, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, aan de Commissie, over de commercialisatie van genetisch gemodificeerd maïs; -B4-0005/97 - O-0012/97 van de heer des Places, namens de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten, aan de Commissie, over de GMO Commercialisatie van genetisch gemodificeerde maïs; -B4-0012/97 - O-0022/97 van de heer Pasty, namens de Fractie Unie voor Europa, aan de Commissie, over genetisch gemodificeerde organismen; -B4-0013/97 - O-0023/97 van mevrouw González Alvarez, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, aan de Commissie, over het verzoek om een moratorium voor de invoer van transgenetische maïs in de EU; -B4-0014/97 - O-0024/97 van de leden Barthet-Mayer en Kouchner, namens de Fractie Europese Radicale Alliantie, aan de Commissie, over de commercialisatie van genetisch gemodificeerd maïs; -B4-0015/97 - O-0025/97 van mevrouw Roth-Berendt, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, aan de Commissie, over het op de markt brengen van genetisch gemodificeerd maïs: instemmingsprocedure; -B4-0016/96 - O-0026/97 van mevrouw Grossetête, namens de Europese Volkspartij, aan de Commissie, over de commercialisatie van genetisch gemodificeerde maïs; -B4-0163/97 - O-0047/97 van de leden Olsson en Eisma, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, aan de Commissie, over de commercialisatie van genetisch gemodificeerde maïs.
Breyer
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft ingestemd met de toelating van genetisch gemodificeerde maïs, hoewel de bezwaren op het gebied van de gezondheid en het milieu niet konden worden weerlegd. Ze heeft toegegeven aan de druk van de industrie en heeft de bescherming van de consument en de gezondheid opgeofferd. De meerderheid van de lidstaten heeft zich tegen het op de markt brengen van deze maïs verzet wegens de risico's die aan de drievoudige genetische manipulatie zijn verbonden. Ondoeltreffende antibiotica, toenemende allergieën en chemisch verontreinigde bodem zijn hier de gevolgen van. De transgene maïs is een tijdbom voor de consumenten- en milieubescherming. Zo valt te vrezen dat de ingebouwde antibioticumresistentie in ziekteverwekkers van de mens zal inkruisen. Dit kan betekenen dat ampicilline als therapeuticum definitief verloren gaat. De Commissie neemt het op de koop toe dat mensen zich onbeschermd aan ziekteverwekkers bloot moeten stellen.
Ondertussen is het wetenschappelijk ook onomstreden dat via de voeding opgenomen vreemd genetisch materiaal het maag-darmkanaal kan passeren zonder volledig te worden afgebroken. Vreemd DNA kon later zelfs in lichaamscellen worden aangetoond. De vraag rijst dan ook waarom onvoldoende aandacht werd besteed aan deze gevaren en de consumenten bijgevolg tot proefterrein voor de gentech-industrie werden uitgeroepen. De toestemming voor het op de markt brengen van de transgene maïs is een slag in het gezicht van de consument en u, commissaris Bjerregaard, hebt niet alleen de bezwaren op het gebied van volksgezondheid en milieu naast u neergelegd, maar ook het gebod van doorzichtigheid en de wens van de consument inzake etikettering van genetisch gewijzigde producten. De transgene maïs wordt de consument in de maag gesplitst en een dergelijke geheimhouding is strijdig met de belangen van de consument. Dit komt dicht in de buurt van dwangvoeding.
Door deze marktvergunning hebt u uzelf op onverantwoordelijke wijze tot knechtje van de gentech-industrie gedegradeerd. Mevrouw de commissaris, wij verwachten vandaag antwoorden op onze vragen! Waarom hebt u de illegale invoer van transgene maïs maandenlang getolereerd? Klopt de informatie dat u zich ten aanzien van de VS ertoe hebt verbonden niet te interveniëren? Ofschoon de Commissie bevoegd is voor de buitenlandse handel, hebt u doelbewust nagelaten in actie te komen toen deze illegale invoer aan het licht kwam. Kloppen de verwijten van uw collega Bonino dat bij de toelating van de transgene maïs voorrang werd gegeven aan economische belangen boven de belangen van de consument? Wat gaat u, mevrouw de commissaris, met het invoerverbod van Oostenrijk en Luxemburg doen? Kloppen de geruchten dat de Commissie zal proberen zich uitsluitend tot de formele aspecten te beperken? Waarom zullen de tien genetisch gemanipuleerde planten waarvoor een vergunningsaanvraag is ingediend, niet onder de novel food -verordening vallen en waarom wilt u de aard van de etikettering aan de gentech-industrie zelf overlaten?
Wij verwachten dat het op de markt brengen van de transgene maïs wordt uitgesteld totdat er met alle bezwaren rekening is gehouden. Het voorzorgbeginsel en de milieu- en consumentenbescherming moeten voorrang hebben boven de economische belangen en daarom willen wij dat u een standpunt inneemt tegenover de verwijten inzake de marktvergunning en de verdere aanpak van deze zaak.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, op 18 december jongstleden heeft de Commissie het - naar onze mening rampzalige - besluit genomen miljoenen tonnen genetisch gemodificeerde maïs en van deze maïs vervaardigde graansubstituten, die afkomstig waren uit de Verenigde Staten en die op dat moment in onze havens waren opgeslagen, voor elk gebruik en zonder specifieke etikettering op de markt te laten brengen.
Inhoudelijk lijkt dit besluit ons een zeer ernstige zaak, en wel om twee redenen. Allereerst zijn de uiteindelijke gevolgen van de verbreiding van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu of in de voedselketen niet met zekerheid gekend. Door de overdracht van genen overschrijdt men immers de barrière van de soorten en verstoort men het evenwicht van het genoom, zonder dat men weet hoe de natuur daarop zal reageren. Volgens ons heeft de Commissie door deze marktvergunning de voorzorgregel brutaalweg overtreden, ofschoon zij ons na de gekke-koeienkwestie plechtig had beloofd deze voortaan altijd te eerbiedigen.
Onze ongerustheid neemt nog toe, als wij zien hoe overhaast en inconsequent het besluit van 18 december werd genomen. De adviezen van de wetenschappelijke comités, waarvan de Commissie beweert dat zij de basis van haar besluit vormen, zijn vaag en laconiek en beslaan, naar men ons zegt, slechts enkele regels, hoewel de aan transgene maïs verbonden risico's bijzonder ernstig zijn: verspreiding van pollen in de natuur; de mogelijkheid dat onkruid resistent wordt tegen bestrijdingsmiddelen en dat er dus nieuwe, duurdere producten nodig zullen zijn om ze te bestrijden: ontwikkeling van resistentie tegen of allergieën voor bepaalde antibiotica bij de mens; bedreiging van het voortbestaan van de bijen, want de toxine die transgene maïs bevat om een parasiet, de lichtmot, te doden is een vergif dat de plant zal blijven produceren enzovoort.
Het is duidelijk dat men in dezen de bevolking van de Europese landen eens te meer blindelings in het avontuur stort. Het mooiste bewijs daarvan is dat het besluit van de Commissie werd genomen zonder dat er sprake was van een specifieke etikettering.
Wij zullen straks ongetwijfeld te horen krijgen dat die etikettering er komt. Maar het is een feit dat zij er nog niet is en wij hebben ons antwoord al klaar: wij geloven er niet in, want men zal nooit alles, en zeker niet de afgeleide producten, duidelijk kunnen etiketteren. Er wordt ons trouwens al gezegd dat deze etikettering niet van toepassing zal zijn op transgene producten waarvoor al toestemming is verleend of waarvoor de vergunningsprocedure al loopt. Maar hoe het ook zij, noch de lidstaten noch de Commissie hebben het morele recht een product op de markt te laten brengen dat zoveel risico's inhoudt, zelfs al is het geëtiketteerd.
Omdat Europa in gebreke blijft, hebben sommige lidstaten besluiten genomen om hetzij het verbouwen, hetzij de invoer van deze gewassen te verbieden.
Wij vinden dat het ene niet zonder het andere kan. Inderdaad, door het verbouwen van een gewas, maar niet de invoer te verbieden, zouden we niet alle gevaren voor de gezondheid van mens en dier uitschakelen en zouden we bovendien onze maïsproducenten in een onhoudbare positie tegenover buitenlandse concurrenten brengen. Daarom vragen wij de Commissie plechtig haar besluit van 18 december te herroepen op gevaar af dat dit aanleiding geeft tot een geschil voor de Wereldhandelsorganisatie. Wij zullen de een of andere dag toch moeten weten waar wij staan en of wij ja dan neen het recht hebben ons te verdedigen.

Cabrol
Waarde collega's, de markt van de door genetische technieken verkregen producten, die zich op wereldvlak zeer snel ontwikkelt, stelt twee grote problemen op het gebied van, ten eerste, de veiligheid van de producten en, ten tweede, het concurrentievermogen van onze lidstaten ten aanzien van derde landen.
Allereerst het veiligheidsprobleem en dat is van tweevoudige aard: enerzijds veiligheid van de voeding, anderzijds veiligheid voor het milieu. Op voedselgebied moet men er zich van vergewissen of de nieuwe, genetisch gemodificeerde producten niet schadelijk zijn voor onze gezondheid en die van onze nakomelingen, met andere woorden van de menselijke soort. Men moet dus overgaan tot al de nodige tests en deskundige onderzoeken, die moeten worden verricht door instanties die absoluut niet blootstaan aan welke commerciële of politieke druk ook.
Wat de veiligheid op milieugebied betreft moeten we er zeker van zijn dat de gemodificeerde planten geen bron van verontreiniging worden doordat ze, bijvoorbeeld, via kruising met of bevruchting van planten rondom hen nieuwe gevaarlijke soorten creëren die resistent zijn tegen alle verdelgingsmiddelen en aldus een bedreiging vormen voor onze flora en fauna. Persoonlijk denk ik, als wetenschapper en verantwoordelijk politicus, dat wij door deze nieuwe producten simpelweg te verbieden op het tweede grote probleem zullen stuiten, namelijk het concurrentievermogen van de landen van de Europese Unie tegenover derde landen. We mogen er de ogen niet voor sluiten dat deze nieuwe productietechnieken op wereldvlak de traditionele technieken die nu voor de selectie van planten worden gebruikt, geleidelijk zullen vervangen en dat dit niet alleen bij de selectie van planten, maar waarschijnlijk ook bij de selectie van dieren zal gebeuren.
De wereldmarkt zal dus grotendeels gebaseerd zijn op de uit deze technologie voortgekomen producten. De Verenigde Staten voeren hun transgene maïs al uit, Japan voert zijn genetisch gemodificeerde soja uit en door deze producties in de Europese Unie te verbieden, zouden we de lidstaten op handels- en gezondheidsgebied in een ongunstige positie kunnen brengen.
Omdat we met een tweevoudig probleem zitten, het concurrentievermogen en de veiligheid, is het dus allereerst zaak de vergunning op te schorten voor de invoer in de Europese Unie van genetisch gewijzigde producten, omdat de autoriteiten van de lidstaten het ter zake niet allemaal eens zijn en een grote meerderheid zelfs tegen is. De consumenten, die nog niet gerustgesteld zijn omtrent deze producten, zijn hunnerzijds wantrouwig, wat begrijpelijk is na de BSE-affaire. Ten slotte is de regeling betreffende de etikettering, die de consument in staat zou stellen met kennis van zaken te kiezen tussen genetisch gewijzigde producten en producten die niet genetisch gewijzigd zijn, nog niet in werking getreden.
Om de lidstaten van de Unie in staat te stellen op wereldvlak concurrerend te blijven, moet daarentegen wel het op de markt brengen van zaden voor het verbouwen van akkerbouwgewassen in de Europese Unie worden toegelaten. Sommige landen, zoals Frankrijk, hebben op dit gebied namelijk een voorsprong die zij door de ontwikkeling van de Europese Unie dreigen te verliezen en sommige lidstaten, zoals het Verenigd Koninkrijk, brengen al producten op de markt die uit genetisch gemodificeerde organismen voortkomen. Zij bieden daarbij, zoals gezegd, natuurlijk alle nodige waarborgen inzake veiligheid op voedings- en milieugebied om de Europese burger te beschermen door hem een kwaliteitsgarantie te geven voor de producten die door een volledig gecontroleerde Europese productie zijn verkregen. Als wij dat niet doen, zullen wij overgeleverd zijn aan de vreemde productie van derde landen, die wij niet met de nodige zekerheid zullen kunnen controleren.
Tot slot zou ik de Commissie met aandrang willen verzoeken enerzijds, nogmaals, de invoer van genetisch gemodificeerde producten te verbieden en, anderzijds, het op de markt brengen toe te laten van een aantal producten die in de Europese Unie met alle nodige garanties zijn geproduceerd, om te voorkomen dat wij uiteindelijk in een dramatisch ongunstige concurrentiepositie ten aanzien van derde landen zullen komen te verkeren.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn niet zozeer bezorgd over de economische situatie - waarover de heer Cabrol het had - als wel over de gezondheid van de Europese consument. Wat dit geval betreft, zijn we alleen maar de spreekbuis van verontruste consumenten, in het bijzonder de Spaanse consument.
Meer dan 100 schepen met genetisch gemodificeerde maïs zijn in Spaanse havens binnengelopen. Dat heeft een enorme beroering teweeg gebracht, en zelfs de vakbonden hebben hierover contact met ons opgenomen. In onze hoedanigheid van spreekbuis zijn wij van mening dat de Europese Commissie overhaast tewerk is gegaan, toen zij in december toestemming gaf voor het in de handel brengen van deze genetisch gemodificeerde producten.
Naar ons idee is er meer rekening gehouden met economische factoren, met de druk die door de Verenigde Staten werd uitgeoefend en met de multinationals dan met de gezondheid en de veiligheid van de Europese consument. Verder dient er ons inziens een moratorium te worden ingesteld voor het in de handel brengen van deze producten.
De regio waarin ik woon, heet Asturias, en deze heeft de afgelopen dagen een zekere internationale bekendheid verworven omdat hier een verdrag is gesloten betreffende de rechten van de mens en de biomedische wetenschap. Kort gezegd werd in dit verdrag aangegeven dat de mensenrechten zelfs meer gewicht in de schaal dienen te leggen dan wetenschappelijke belangen, dat aan onderzoek verantwoordelijkheden verbonden zijn, en dat voorzichtigheid en preventie geboden zijn wanneer wetenschappelijke ontdekkingen in de praktijk worden gebracht.
Ik vind dat in de landbouw dezelfde criteria moeten gelden als in de biomedische wetenschap, namelijk voorzichtigheid en preventie, waarbij we steeds voor ogen moeten houden dat de gezondheid en de rechten van de mens van groter belang zijn dan welke andere overweging ook, vooral die van economische aard.
Daarom, mevrouw de commissaris, stellen wij in onze resolutie voor om een moratorium in te stellen voor deze voedingsmiddelen; we zijn van mening dat dat de weg is die de Commissie moet volgen totdat wetenschappelijk overtuigend is aangetoond, dat er geen enkel gevaar voor de gezondheid van de mens noch voor het milieu bestaat. Wij zijn van oordeel dat dit op het ogenblik niet het geval is.

Barthet-Mayer
Mijnheer de Voorzitter, na alles wat we de laatste tijd met BSE hebben meegemaakt, zou je verwachten dat de Commissie voortaan haar beslissingen op een andere manier zou nemen. Vergeet het maar! Het op de markt brengen van de genetisch gemodificeerde maïs bewijst het tegendeel.
In december 1996 geeft de Commissie, tegen het advies van dertien lidstaten in, toestemming voor het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde maïs. Om haar standpunt te rechtvaardigen, verschuilt de Commissie zich achter de adviezen van de wetenschappelijke comités, die overigens niet alle twijfel hebben weggenomen, zoals de voor consumentenzaken bevoegde commissaris heeft opgemerkt. Natuurlijk is er als stok achter de deur de Wereldhandelsorganisatie, die wordt voorgesteld als de grote politieagent van de wereldhandel, die klaar staat om streng op te treden als de Europese Unie de transgene maïs niet aanvaard. Maar zodoende neemt de Commissie beslissingen zonder rekening te houden met de Europese producenten, de volksgezondheid en de consumentenbescherming, aangezien ze geen enkele etikettering voor deze maïs voorschrijft.
Om tot de kern van de zaak te komen, zij gezegd dat men in de landbouw altijd al dieren en planten heeft geselecteerd, eerst door de mooiste exemplaren te bewaren en vervolgens door deze te kruisen om sterkere hybriden te verkrijgen. Het is de natuur zelf die barrières opwerpt voor onmogelijke of monsterlijke kruisingen. Maar de nieuwe technologieën, waarbij genen worden overgedragen, blazen alle natuurlijke bioregelingen op. Er bestaan geen wetenschappelijke of technische hinderpalen voor het creëren van genetische mozaïeken meer en de mens, die alleen nog maar aan winst denkt, speelt tovenaarsleerling.
Welke doelstellingen hebben de producenten van GGO's in de landbouw? Resistentie tegen ziekten, parasieten en onkruidverdelgers, esthetische criteria en criteria inzake bewaring, maar ook, laten wij dat vooral niet uit het oog verliezen, een onbegrensde productiviteit. Er zijn echter nog altijd risico's voor de landbouw en het milieu aan verbonden. Zo heeft gemodificeerde soja allergieën bij dieren veroorzaakt en bevat de gemodificeerde maïs drie genen, waarvan één, dat giftig is voor lichtmotten, na verloop van tijd deze insecten wel eens resistenter zou kunnen maken, zodat ze zich opeens sterk zouden kunnen vermenigvuldigen. Het tweede - tegen een krachtige onkruidverdelger resistente - gen zou tot toename van de bodemverontreiniging kunnen leiden en het derde - tegen een antibioticum resistente - gen zou kunnen worden overgedragen op bacteriën, op dieren of zelfs op de mens.
Toch zijn de GGO's niet bepaald het wondermiddel voor de ontwikkeling van de landbouw! Ruimtelijke ordening van het platteland, technologisch beheer van akkers en het milieu, geleidelijke verhoging van de opbrengsten, ziektebestrijding zijn evenzo vele mogelijkheden waar met moderne, natuurlijker en, vooral, beter controleerbare methoden gebruik van kan worden gemaakt.
En wat wordt er in dit alles van de consument? Zal hij het alsmaar kunstmatiger worden van zijn voeding, de nietdoorzichtigheid van de inhoud en de productiewijze ervan blijven nemen? En als de Europese consument nu eens GGO's in zijn voeding zou beginnen te weigeren, wat zou er dan met deze markt gebeuren? Sommige grote groepen uit de voedingsmiddelenindustrie denken trouwens al, heel strategisch, aan een label "gegarandeerd GGO-vrij" .
Laten wij duidelijk zijn. We mogen twee verschillende zaken niet met elkaar verwarren. We moeten duidelijk stellen dat biotechnologie om genetische ziekten te behandelen iets heel anders is, omdat de betrokken producten dan slechts beperkt en onder medische controle worden verspreid, in tegenstelling met wat er in de landbouw gebeurt, waar ze algemeen worden gebruikt en zonder controle in de natuur worden verspreid. Ik persoonlijk weiger, bij de huidige stand van de kennis, een ethische en filosofische grens te overschrijden om meer, alsmaar meer chimaera's van de toekomst te produceren.
Maar hoe het ook zij, wat men hier ook van denkt, het is toch zo - en kom nu terug op de GGO's in de landbouw, ons onderwerp van vandaag - dat het strikte minimum informatie van de consument en, derhalve, duidelijke etikettering is. Een ander minimum is een breed openbaar debat dat aan de politieke beslissingen voorafgaat en dat eventueel - waarom niet? - tot een opschorting van het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde organismen, zoals in Oostenrijk, kan leiden.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik voer namens mijn fractie het woord om lucht te geven aan onze bezorgdheid over het besluit dat de Commissie onlangs heeft genomen om toestemming te geven aan het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde maïs door Ciba-Geigy, nu bekend onder de naam Novartis.
In de aanloop naar het Commissiebesluit kwamen er vanuit het publiek bezorgde geluiden over de veiligheid van genetisch gemodificeerde producten en over de nieuwe risico's die zij voor de volksgezondheid en het milieu met zich mee zouden kunnen brengen.
De lidstaten en het Europees Parlement hebben bijzonder krachtig protest aangetekend tegen het verzoek van Novartis om deze maïs in de handel te mogen brengen.
In het Verenigd Koninkrijk heeft een onafhankelijke deskundigencommissie die de regering adviseert zich zeer bezorgd getoond over de aanwezigheid van een bacterieel gen in de gemodificeerde maïs, dat dankzij een genetische code resistent is tegen het antibioticum ampicilline.
Dit gen stelt een aantal antibiotica buiten werking die in de klinische geneeskunde en de veeartsenijkunde buitengewoon belangrijk zijn. Het kan onmiddellijk actief worden als het van genetisch gemodificeerde maïs op een bacterie wordt overgedragen, bijvoorbeeld in de maag van een dier.
Ofschoon dit risico klein wordt geacht, vond de commissie toch dat het onaanvaardbaar was en deed ze de aanbeveling het gen te verwijderen alvorens de maïs als veevoer te kunnen gebruiken.
Hoewel dit advies algemeen beschikbaar was en hoewel de meeste lidstaten protest aantekenden, besloot de Commissie toch de genetisch gemodificeerde maïs zonder beperkingen op het gebruik ervan in de handel te brengen.
Bovendien leven er enorme angsten en niet te meten bezorgdheid over het mogelijk ontstaan van nieuwe voedselallergieën als gevolg van de overdracht van genetische informatie van nieuwe soorten op soorten die gewoonlijk als voedingsmiddelen worden gebruikt. Dit moet grondig worden onderzocht en in kaart gebracht, want anders zouden er wel eens dodelijke ongelukken kunnen gebeuren.
Het besluit is des te onbegrijpelijker als men bedenkt dat er geen termijn was gesteld waarbinnen de Comissie een besluit over de toepassing moest nemen, en dat de richtlijn betreffende nieuwe voedingsmiddelen, die etikettering mogelijk zou kunnen maken, kort daarna van kracht zou worden.
Dit alles wekt de indruk dat volksgezondheid en milieubescherming ondergeschikt zijn gemaakt aan economische en commerciële druk.
De Commissie moet daarom haar besluit veel gedetailleerder rechtvaardigen dan ze voorheen heeft gedaan, en ons eens goed uitleggen op grond van welke overwegingen ze tot haar besluit is gekomen.
Ten slotte nog dit: is de Commissie niet ook van mening dat deze gebeurtenissen ernstige tekortkomingen blootleggen in het goedkeuringsproces zoals neergelegd in richtlijn 90/220 inzake het opzettelijk in het milieu brengen van genetisch gemodificeerde organismen, en kan zij ons meedelen welke maatregelen ze voorstelt om te zorgen dat deze richtlijn onverwijld herzien wordt?

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, wij zitten hier normaal gesproken in dit Parlement om de consument, de Europese burger, die wij geacht worden te vertegenwoordigen, te verdedigen. Maar ik heb hier vaak de indruk dat men die Europese burger vergeet en in dit geval hebben wij kunnen vaststellen hoe overhaast de Commissie, eens te meer, te werk is gegaan, zonder de minste aandacht voor de doorzichtigheid die wij allen wensen en die absoluut noodzakelijk is als het om zo'n wezenlijk probleem als de veiligheid van voedingsmiddelen gaat.
Vandaag discussiëren wij over transgene maïs. Ik ben bang dat wij nog vaak dit soort problemen in ons Parlement zullen moeten bespreken. Het is dus belangrijk dat wij onze standpunten duidelijk bepalen en aangeven wat ons te doen staat voor de bescherming van de consument, die absoluut moet weten of hij zeker kan zijn van wat hij dagelijks op zijn bord krijgt, van de kwaliteit van het product dat hij eet.
Wij hebben de Commissie inderdaad kunnen verwijten dat zij het besluit heeft genomen Amerikaanse transgene maïs op de Europese markt te brengen en dat zij dit besluit bovendien veel te overhaast heeft genomen, toen er in de landen van de Europese Unie ter zake veel vragen rezen. In bepaalde landen is het op de markt brengen van deze Amerikaanse transgene maïs momenteel trouwens verboden, in andere landen, zoals Frankrijk, is het verboden transgene maïs op het eigen grondgebied te verbouwen.
Dat zijn allemaal problemen die de Europese consument, terecht, zorgen baren. De consument is inderdaad bezorgd over de resistentie van deze transgene maïs tegen pesticiden. Gaat men ooit eens ophouden meer en meer pesticiden te gebruiken, die bijzonder schadelijk zijn voor het milieu, de natuur, maar ook de gezondheid? Gaat men ook een antwoord geven op de vragen die worden gesteld over de resistentie van deze maïs tegen antibiotica? Zou dit niet overdraagbaar zijn op de mens? Ziedaar de vragen die men zich stelt. En de lijst vragen is nog veel langer, maar andere sprekers hebben er al genoeg over gesproken.
Omdat men zich al deze vragen stelt en over dit alles bezorgd is, moeten wij vandaag absoluut zo nauwkeurig mogelijk antwoorden, en in afwachting van de definitieve antwoorden moeten wij het absoluut als onze plicht beschouwen alle vergunningen voor deze transgene maïs op het Europese grondgebied op te schorten. Ik geloof dat dit voor ons, als Europees Parlement, eindelijk een kans is om de Europese burgers te tonen dat dit Parlement, dat zijn naam waardig is, er is om hen te steunen en voor de toekomst van komende generaties te zorgen.
Ziedaar wat ik u wilde zeggen over het op de markt brengen van deze transgene maïs. Ik denk dat het volstrekt noodzakelijk is dat we bijzonder waakzaam en voorzichtig zijn en ook aan onze landbouwers denken, die inderdaad vragen dat men een beetje meer vertrouwen in hen zou stellen.

Olsson
Dit debat gaat niet alleen over het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde maïs, maar ook over het hele vraagstuk van de genetische modificatie. Gezien de BSE-crisis zou men denken dat de kwestie van de veiligheid van levensmiddelen en het belang van de consument bovenaan de agenda zouden staan, maar blijkbaar staat deze vraag niet hoog genoeg op de agenda van de Commissie. In dit geval weten wij, zoals velen al hebben benadrukt, dat er ook een gen bestaat dat resistent is tegen antibiotica, wat risico's met zich kan meebrengen. Men zou dus extra voorzichtig moeten zijn met juist dit type genetisch gemodificeerde maïs.
Het is natuurlijk zo gegaan dat de handelsbelangen, d.w.z. de economische belangen voorrang hebben gekregen boven de belangen rond de veiligheid van levensmiddelen - ik vind dat er reden is de Commissie op dit punt nogmaals verwijten te maken. Eigenlijk is het onverantwoordelijk van een bedrijf om een product op de markt te brengen waarvan men niet volstrekt zeker is en dat niet op alle punten is gecontroleerd. Maar het is ook onverantwoordelijk van de Commissie om de verspreiding van een dergelijk product toe te laten zolang men er niet absoluut zeker van is.
Wat ik nu zeg betekent niet dat men dogmatisch en negatief moet zijn tegenover genetische modificatie en manipulatie. Ik geloof dat deze techniek op zichzelf op vele wijzen van nut kan zijn voor de mensheid, maar wij hebben op dit moment nog geen veiligheidssysteem opgebouwd om de techniek te kunnen gebruiken in de mate waarin we dat nu doen. Mijn vraag aan de Commissie luidt: Hoe pakken we dit aan? Hoe kan men de controle verbeteren? Hoe kan men garanderen dat de etikettering betrouwbaar is, en zal men stoppen met de verspreiding van genetisch gemanipuleerde maïs totdat deze maatregelen ten uitvoer zijn gebracht?

De Voorzitter
Alvorens het woord te geven aan commissaris Bjerregaard om te antwoorden, deel ik mee dat ik acht ontwerpresoluties heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 40, lid 5 van het Reglement.
Ik geef het woord aan mevrouw Bjerregaard.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden. Ik ben blij dat de Commissie de gelegenheid krijgt om uit te leggen wat ze heeft gedaan en welke rol ze heeft gespeeld in de beslissing betreffende de genetisch gemodificeerde maïs. Voor ik het verloop van de gebeurtenissen betreffende de genetisch gemodificeerde maïs in detail bespreek, wil ik graag een paar algemene opmerkingen maken over de punten die we hier vandaag zullen behandelen.
Zoals iedereen weet, is de GGO-kwestie een zeer moeilijk, maar belangrijk en gevoelig onderwerp voor de burgers van Europa. De GGO-kwestie heeft vele inherente problemen. Er zijn grote belangen aan verbonden en daarom is het onmogelijk iedereen tevreden te stellen. Ongeacht de mening die u of ik over de GGO's en de beleidsvorm die de EU op dit gebied heeft gekozen, mogen hebben - misschien vóór u lid werd van het Parlement en ik commissaris werd - zitten we vandaag met genetisch gemodificeerde producten die volgens de bestaande EUregels beoordeeld moeten worden en dat is dus richtlijn 90/220/EEG zoals ze destijds is goedgekeurd. Dit is een procedurerichtlijn die de risicobeoordeling van GGO-producten regelt, zodat alleen veilige producten in de EU worden vrijgegeven. De filosofie achter de richtlijn is dat men van politieke zijde de ontwikkeling van de GGOindustrie in zekere mate wenste te stimuleren in plaats van te verhinderen. Het heeft dan ook niet veel zin om nu, wanneer we het over de concrete toepassing van richtlijn 90/220/EEG hebben, een discussie aan te gaan over het al dan niet gewenst zijn van GGO's in onze producten. Met de doelstellingen van richtlijn 90/220/EEG en het kader waarin deze uitgewerkt worden, zou dit naar mijn mening een totaal zinloos debat zijn. Dit gezegd zijnde, voeg ik er graag aan toe dat ik het als mijn voornaamste taak beschouw om ervoor te zorgen dat de veiligheid op gebied van gezondheid en milieu ernstig benaderd wordt.
Daarom zal ik mijn uiteenzetting vandaag beginnen met het laatste punt in de ontwikkeling van dit dossier, namelijk de beslissing die de Commissie woensdag heeft genomen. Het uitgebreide debat naar aanleiding van onze toestemming voor invoer van deze maïs in december, werd grotendeels gedomineerd door het probleem van de etikettering en heeft de tegenstanders van GGO's en degenen die ze als een grote technologische vooruitgang beschouwen bijeengebracht. Het enige wat telt, is dat de consumenten weten wat ze krijgen. Dit is ook mijn opvatting en ik heb erop aangestuurd dat de Commissie een beslissing in die zin zou nemen.
Op 2 april heeft de Commissie dus een tweede wijziging van richtlijn 90/220/EEG aangenomen als aanpassing aan de technische ontwikkeling. De wijziging beoogt een verscherping van de voorlichtingseisen in bijlage 3, zodat de aanvragen in de toekomst de volgende inlichtingen moeten bevatten. Er moet een speciale etikettering voorzien zijn voor de GGO's die men in de handel wil brengen en bepaalde gegevens met betrekking tot de molecylen moeten in toekomstige registers worden opgenomen. Dit laatste heeft niet zoveel aandacht gekregen, maar is belangrijk om de evolutie te kunnen volgen. Wanneer het ontwerp van de Commissie een positief advies krijgt van het Comité voor richtlijn 90/220/EEG, wat ik hoop, zullen alle aanvragen in de toekomst vergezeld moeten zijn van een etiketteringsvoorstel waarin de productietechniek beschreven wordt. Voor producten die in combinatie met niet-genetisch gemodificeerde organismen in de handel worden gebracht, moet de etikettering of het begeleidend document aangeven dat er GGO's aanwezig kunnen zijn. De etikettering zal dus altijd verplicht zijn. Men een beetje bereidheid tot samenwerking van het Comité voor richtlijn 90/220/EEG zal de etikettering voor GGOproducten die overeenkomstig richtlijn 90/220/EEG in de handel worden gebracht, zeer snel een juridisch bindend voorschrift zijn, naar ik hoop binnen de komende twee maanden. Het gaat hier dus niet om richtsnoeren, maar om een verplichte etikettering en deze regels zullen uiteraard in alle lidstaten gelden.
De nieuwe bijlage 3 kan natuurlijk niet met terugwerkende kracht worden gebruikt voor vroegere aanvragen of voor aanvragen die reeds bij de Commissie zijn geregistreerd volgens de regels van richtlijn 90/220/EEG. Ik heb de aanvragers echter onmiddellijk verzocht om vrijwillig de nieuwe eisen en de nieuwe etikettering toe te passen. Dit is gebeurd met een schrijven aan de betrokken firma's. Ik merk hierbij op dat Europabio in een brief van 25 maart 1997 aan de heer Santer, voorzitter van de Commissie, heeft laten weten dat haar leden bereid zijn tot bijkomende etikettering en informatie over hun producten hoofdens richtlijn 90/220/EEG.
In het geval met de maïs van Ciba-Geigy Novartis is het vermeldenswaardig dat deze firma deel uitmaakt van Europa Bio. Ik heb begrepen dat de Commissie via commissaris Bangemann in elk geval een maatregel wil nemen in het kader van richtlijn 79/112/EEG over de etikettering en presentatievormen voor voedingsmiddelen, waardoor maïs en soja bij gebruik in voedingsmiddelen aan dezelfde etiketteringseisen zullen moeten voldoen als die in verordening 97/258 over nieuwe levensmiddelen of de Novel Food-verordening zoals ze meestal wordt genoemd. Ik heb ook begrepen dat commissaris Fischler bezig is met een voorstel betreffende dierenvoeders of novel feed.
Ik vind dat de Commissie met de goedkeuring van mijn voorstel tot wijziging van bijlage 3 bij richtlijn 90/220/EEG een belangrijke eerste stap zet en een belangrijk politiek signaal geeft aan het Parlement, maar natuurlijk eerst en vooral aan de consumenten en iedereen die reeds lang betere informatie en meer transparantie op gebied van GGO's wenst. Ik zeg een eerste stap, omdat de etikettering uiteraard ook behandeld zal worden in de volledige herziening van richtlijn 90/220/EEG, zodat het Parlement zich over deze belangrijke kwestie kan uitspreken. Als alles volgens plan verloopt, zal het voorstel van de Commissie tot wijziging van richtlijn 90/220/EEG vóór de zomervakantie klaar zijn.
Een eerste stap, ook omdat de Commissie op 2 april 1997 besloten heeft een mededeling op te stellen over een samenhangend etiketteringsbeleid binnen het volledige GGO-gebied. De mededeling zal uiteraard zowel aan het Parlement als aan de Raad worden toegestuurd. Daarom is het debat van vandaag ook nuttig voor de verdere werkzaamheden. Ik hoop dan ook dat we er samen kunnen voor zorgen een productief en opbouwend debat op gang te brengen, zodat de Commissie haar mededeling op een zo goed mogelijke basis kan opstellen.
Tot zover over de maïs zelf. Ik ben van oordeel dat we gedaan hebben wat we kunnen met de bestaande regels in het geval vabn de Ciba-Geigy-maïs en dat zal ik toelichten. Richtlijn 90/220/EEG bevat een nauwkeurig vastgestelde procedure voor het in de handel brengen van producten die vervaardigd zijn uit GGO's of er bevatten. Inhoudelijk is de procedure gebaseerd op een beoordeling van eventuele gevaren voor gezondheid en milieu bij blootstelling aan de GGO's in kwestie. Formeel gezien is de procedure een comitologieprocedure van het type 3A zoals bepaald in de richtlijn. Dit kader legt de Commissie in haar handelingsvrijheid bepaalde beperkingen op. Op 15 maart 1995 ontving de Commissie de aanvraag voor de Ciba-Geigy-maïs. De aanvraag was ingediend door de bevoegde autoriteiten in Frankrijk die een positief advies hadden uitgebracht volgens de procedure van de richtlijn. Nadat de Commissie alle informatie die Ciba-Geigy en de lidstaten hadden gegeven, zorgvuldig had onderzocht en beoordeeld, legde ze het Comité voor richtlijn 90/220/EEG volgens de verplichte procedure in de richtlijn op 11 april 1996 een ontwerp-besluit voor met de toestemming voor het in de handel brengen van deze maïs, zoals voor gelijk welke andere traditionele maïssoort.
De voorgestelde maatregel kreeg niet het vereiste aantal stemmen, met andere woorden, de gekwalificeerde meerderheid in het Comité ontbrak. Daarop legde de Commissie het voorstel voor aan de Raad zoals de procedure in de richtlijn voorschrijft. De Raad voor milieuzaken was op 25 juni 1996 niet in staat om de knoop in deze kwestie door te hakken: ze kon het voorstel niet verwerpen noch goedkeuren. Frankrijk had aangedrongen op een goedkeuring en ondanks het gebrek aan steun bleef Frankrijk bij dit voorstel.
Toen Oostenrijk met bijkomende informatie kwam om zijn protest tegen het product kracht bij te zetten, raadde ik de Commissie aan om de wetenschappelijke basis van de voorgestelde maatregel opnieuw te beoordelen. Hiermee koos de Commissie er bewust voor om de veiligheid op gebied van gezondheid en milieu voorrang te geven op een strikte naleving van de administratieve verplichtingen die de richtlijn ons oplegt. Dit was met andere woorden een nieuw element in de beoordeling van de veiligheid van dit product. De Commissie gaf de wetenschappelijke comités voor voeding, dierenvoeders en pesticiden, in totaal drie comités dus, alle inlichtingen die ze van Ciba-Geigy, de lidstaten en Oostenrijk had gekregen. Wij vroegen de comités om advies betreffende de aspecten die aanleiding gaven tot bezorgdheid. De comités ontvingen ook de inlichtingen die Groot-Brittannië ons op een later tijdstip had toegestuurd.
Dus, hoewel de Commissie volgens de procedure in de richtlijn snel had moeten beslissen over het in de handel brengen van de betreffende maïs, heeft ze bij gebrek aan een reactie van de Raad en ondanks de handelsdruk waaraan de Commissie door het uitstel werd blootgesteld, toch gewacht op het advies van de wetenschappelijke comités alvorens in deze zaak een beslissing te nemen. De adviezen die ons op 9 en 13 december werden overgemaakt, bevestigden de vroegere opvatting dat er geen reden was om te geloven dat de genetisch gemodificeerde Ciba-Geigy-maïs schadelijke gevolgen voor de gezondheid en het milieu zou hebben.
Het is op basis van deze adviezen en niet uit economische of andere belangen, dat de Commissie groen licht gaf voor het in de handel brengen van deze maïs. De aanbevelingen hadden ons met andere woorden geen wetenschappelijke bewijzen noch motivatie verschaft om het in de handel brengen van de genetisch gemodificeerde maïs te verbieden.
Wat de eventuele schadelijke gevolgen van het gen voor ampicilline-resistentie betreft, kan de Commissie meedelen dat de wetenschappelijke comités voor voeding en dierenvoeders het probleem grondig onderzocht hebben. Als aanvulling op hun eigen beoordelingen hielden deze comités op 6 december 1996 met externe deskundigen een hoorzitting over dit onderwerp, waar ze zich vooral concentreerden op de mogelijke overdracht van het gen op mensen en dieren en de eventuele gevolgen hiervan op gebied van gezondheid. Na deze hoorzitting kwamen de comités tot het besluit dat niets erop wees dat het gen voor ampicilline-resistentie in maïs de gezondheid van mens en dier kan schaden.
Enkele van de geachte afgevaardigden haalden aan dat er bewijzen bestaan omtrent de gevolgen van genetische manipulatie van maïs op lange termijn. Geen enkel van de wetenschappelijke comités die de aanvraag en alle beschikbare informatie hebben onderzocht, kon voor deze gevolgen een wetenschappelijk bewijs vinden. Toen de Commissie besliste om toestemming te geven voor de Ciba-Geigy-maïs, besloot ze tevens om de adviezen van de drie wetenschappelijke comités te publiceren. Het secretariaat van de Commissie heeft ze officieel aan het Parlement overgemaakt. Op 18 december nam de Commissie dan ook haar besluit op basis van de adviezen van de drie wetenschappelijke comités, die zoals bekend eensluidend waren.
Het besluit trad op 23 januari 1997 in werking en nadat de vereiste vergunning begin februari door de Franse autoriteiten was afgegeven, werd het product tot de markt toegelaten vermits het voor de gezondheid en het milieu geen gevaar inhield. De maïs kan daarom gebruikt worden zoals elke andere maïssoort, maar dit besluit sluit de toepassing van andere EU-regels natuurlijk niet uit.
Wat de houding van Frankrijk betreft, kan de Commissie meedelen dat Frankrijk op 5 februari 1997 in overeenstemming met de richtlijn Ciba-Geigy toestemming gaf om Bt-maïs in de handel te brengen voor hetzelfde gebruik als elke andere maïssoort.
Om deze maïs in de lidstaten te kunnen kweken, moet hij echter eerst opgenomen worden in de gemeenschappelijke plantensoortenlijst overeenkomstig richtlijn 70/457 van de Raad, op haar beurt gewijzigd door richtlijn 90/654. Deze richtlijn behandelt geen milieu- en gezondheidsapecten, maar bevat normen waaraan plantensoorten moeten voldoen om als nieuwe soorten beschouwd te worden. De lidstaten kunnen een aanvraag voor registratie van plantensoorten als nieuwe soorten afwijzen, als ze van mening zijn dat ze niet aan de gestelde eisen voldoen. Volgens de meest recente informatie waarover de Commissie beschikt, is de maïs nog niet in een plantensoortencatalogus opgenomen, met andere woorden: deze maïs kan nog in geen enkele EU-lidstaat worden gekweekt.
Op 14 februari 1997 - en dit zijn mijn laatste opmerkingen - deelden de Oostenrijkse autoriteiten de Commissie mee dat ze het in de handel brengen van Ciba-Geigy-maïs in Oostenrijk verboden hadden met een maatregel die dezelfde dag van kracht werd en die was genomen in overeenstemming met de richtlijn, namelijk artikel 16. Oostenrijk stuurde ons ook de wetenschappelijke motivering voor de toepassing van artikel 16 toe. De inlichtingen die wij van Oostenrijk ontvingen werden uiteraard voor advies voorgelegd aan de drie wetenschappelijke comités die de aanvraag oorspronkelijk hadden behandeld. De Commissie heeft hun beoordeling nog niet ontvangen. Naar aanleiding hiervan hebben Luxemburg en Italië een gelijkaardige stap gezet.
Ik hoop dat het Parlement na mijn nogal gedetailleerde verklaring, dat moet ik toegeven, een duidelijker inzicht heeft gekregen in de rol van de Commissie en in de beweegredenen voor ons besluit om de Ciba-Geigy-maïs volgens de richtlijn toe te laten. Ik hoop dat ik u heb kunnen overtuigen dat de Commissie de grootste voorzictigheid aan de dag heeft gelegd en alle beschikbare mogelijkheden van de bestaande wetgeving heeft benut om zo veilig mogelijk te spelen. Wij hebben pas een beslissing genomen nadat wij er ons van vergewist hadden dat alle veiligheidsapecten grondig onderzocht waren. Met ons recent besluit inzake de etikettering van alle GGO's onder het toepassingsgebied van richtlijn 90/220 hebben we ervoor gezorgd dat de consumenten weten wat ze krijgen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben om dit debat verzocht om met de commissaris te bespreken hoe het verder moet, nu Luxemburg en Oostenrijk een importverbod hebben uitgevaardigd. Uit de woorden van de commissaris heb ik opgemaakt dat zij niet bereid is de nieuwe wetenschappelijke inzichten die door deze beide landen zijn voorgelegd, grondig te bestuderen en dat zij evenmin bereid is het voorstel van het Parlement te onderzoeken, waarover wij hopelijk morgen zullen stemmen en dat tot doel heeft de beslissing uit te stellen totdat alle bezwaren uit de weg zijn geruimd, bijvoorbeeld ook het - nooit onderzochte - bezwaar dat dit vreemde genetische materiaal door het maag-darmkanaal kan worden opgenomen.
Zowel uit democratisch oogpunt als uit het oogpunt van het consumentenbeleid staan wij hier voor een groot probleem. Ik zou de commissaris willen vragen hoe zij ertegenover staat dat de beslissing wordt uitgesteld tot er een onderzoek heeft plaatsgevonden. Ik zou graag weten wat zij denkt van de studies en inzichten die Oostenrijk heeft voorgelegd en ik zou ook graag vernemen - ik heb deze vraag al eerder gesteld - waarom dit niet onder de novel food -verordening valt.
Ik begrijp al die opwinding hier niet. Wij zijn toch juist hier om een debat te houden en als wij van de commissaris geen antwoord op onze vragen hebben gekregen, dan is het onze taak opnieuw op een antwoord aan te dringen. Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen verzoeken de commissaris te vragen op deze concrete, nog niet beantwoorde vragen in te gaan.

De Voorzitter
Mijnheer Bowe, u kunt niet het woord voeren terwijl een andere afgevaardigde aan het praten is. Ik heb u nog niet het woord gegeven, en u kunt trouwens toch geen beroep op het Reglement doen terwijl een andere afgevaardigde nog aan het praten is. De Voorzitter zal u het woord geven!

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Ik ben een beetje beduusd. Ik dacht dat we al met het Vragenuur aan de Commissie begonnen waren, hoewel het pas maandag is. Ik was helemaal verbaasd, want ik dacht dat de commissaris antwoord zou geven op het debat en dat we andere mensen aan het woord zouden horen. Ik was verbaasd dat ik mevrouw Breyer weer het woord hoorde voeren en haar vragen hoorde stellen. Kunt u ons verzekeren, mijnheer de Voorzitter, dat we in het vervolg de lijst van sprekers zullen aanhouden en de leden niet zullen toestaan lange vragen tussendoor te stellen, terwijl ze niet eens aan de beurt zijn?

De Voorzitter
Dank u wel, maar volgens het Reglement mag ik mevrouw Breyer het woord geven, en dat heb ik ook gedaan. Normaal gesproken mag geen enkele afgevaardigde twee keer over hetzelfde onderwerp het woord voeren, maar wanneer een afgevaardigde ook indiener is, zoals in dit geval, mag de Voorzitter hem of haar een tweede keer het woord geven.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik heb aandachtig naar u geluisterd en uit uw zeer correcte en zeer uitvoerige uiteenzetting opgemaakt dat u zich, als persoon, grote inspanningen hebt getroost om zowel voor de veiligheid als voor de informatie van de consumenten in de Europese Unie te zorgen. Daar hadden de meesten van ons hier in de plenaire vergadering van het Europees Parlement toch al weinig twijfels over.
Maar de commissaris die vóór u heeft gesproken, heeft er helaas al op gewezen dat de Commissie altijd als een collegiale instelling beslist. Wij herinneren ons heel precies welk lid van de Commissie in het verleden voor etikettering of voor informatie van de consument was.
Van wat u hebt gezegd over de wijziging van de bijlage bij de introductierichtlijn met betrekking tot de etikettering van alle genetisch gemodificeerde producten - nogmaals, " alle" en dat is meer dan alleen maar nieuwe levensmiddelen - heb ik, zoals u zich waarschijnlijk kunt voorstellen, met vreugde kennis genomen.
Dit Parlement vecht al zeer lang voor de etikettering van zaaigoed, van genetisch gewijzigde levensmiddelen, maar ook van andere producten. Tot dusver was de Commissie het daar niet mee eens, maar zoals u ziet dringt de vooruitgang, zij het met een slakkengang, op een dag ook tot de Commissie door.
Met wat u hebt gezegd over de vergunning voor genetisch gewijzigde maïs ga ik iets minder akkoord. De hoofdreden van onze mondelinge vragen was niet eens de etikettering, maar in de eerste plaats de overtuiging van velen van ons dat de toelating van deze genetisch gewijzigde maïs te vroeg is gekomen en misschien helemaal niet had mogen plaatsvinden. Ze is hoe dan ook op een moment gekomen toen de bezwaren in verband met de veiligheid nog niet volledig uit de weg waren geruimd. Ik moet zeggen, mevrouw de commissaris, dat mijn twijfels ook door uw uiteenzetting niet zijn weggenomen.
Wat wel nog eens duidelijk uit uw woorden is gebleken, is dat de comitologieprocedure die in de Europese Unie wordt toegepast, niet alleen gebreken vertoont, maar blijkbaar ook tot flagrant verkeerde beslissingen leidt.
Het gaat niet aan dat er wetenschappelijke comités zijn die aan geen enkele democratische controle zijn onderworpen, maar wel beslissingen voor ons allen nemen. Daarom zou ik van u, mevrouw Bjerregaard, meer duidelijkheid omtrent de volgende vragen willen krijgen. U hebt de wetenschappelijke comités weliswaar alle informatie doen toekomen, maar hebt u ze ook concrete vragen gesteld? Hebt u de wetenschappelijke comités bijvoorbeeld concreet gevraagd wat ampicilline-resistentie betekent of hoe een antibiotica-gen als marker-gen kan functioneren? Hebt u bijvoorbeeld ook de resultaten van de hoorzittingen ter zake bestudeerd? Hebt u gevraagd waarom deze genetisch gewijzigde maïs niet in alle Amerikaanse deelstaten is toegelaten? En deelt u mijn mening, en die van mijn fractie, dat de comitologieprocedure de veiligheid van de consument niet kan dienen en dat wij ze daarom op de Intergouvernementele Conferentie moeten wijzigen?

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, wij dienen mevrouw de commissaris erkentelijk te zijn voor de informatie die zij ons verschaft heeft.
Maar in feite heeft zij ons niet werkelijk gerust weten te stellen, aangezien het hier om twee fundamentele aspecten gaat: ten eerste dat maïs als eindproduct, als voedingsmiddel moet worden beschouwd, dat heel goed zou kunnen worden opgenomen in de goedgekeurde regelgeving, als laatste verordening inzake nieuwe voedingsmiddelen. We moeten dan wel de zekerheid hebben dat de wetenschappelijke comités aan de hand van de criteria die in deze verordening zijn aangenomen tot een positief advies hebben kunnen komen. We kunnen niet akkoord gaan met de verklaring dat deze verordening naderhand is goedgekeurd, omdat het hierbij niet enkel en alleen om een louter bestuurlijke procedure gaat. Waar het om gaat, is dat we al onze burgers de zekerheid moeten kunnen geven dat dit nieuwe voedingsmiddel geen risico's oplevert, noch voor de gezondheid van de mens noch voor het milieu.
Het tweede aspect is dat het zaad van dit product als plantensoort, naar wat we hier gehoord hebben, ook tal van problemen tot gevolg kan hebben. Dat zijn twee volkomen verschillende zaken. Tenslotte - en de schuld daarvan ligt voor een groot deel bij de leden van dit Parlement - is het zo dat wij meer aandacht hebben geschonken aan de etikettering dan aan de daadwerkelijke veiligheidsgaranties van de producten. En nu doen u en de Commissie het hele probleem af met de verklaring dat alles zal worden geëtiketteerd.
Mevrouw de commissaris, de etikettering is een eis van de consumenten, maar daarmee is het probleem van de veiligheid nog niet opgelost. Wij zouden u derhalve nogmaals willen verzoeken, meer de klemtoon te leggen op de veiligheidsaspecten omdat, ondanks het pleidooi dat vele van mijn collega's de afgelopen twee jaar hebben gehouden, de etikettering in feite maar een bijzaak is, zeer zeker niet de hoofdzaak.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, altijd als dit soort ingewikkelde vraagstukken aan de orde zijn raakt zowel het Parlement als de publieke opinie uiteindelijk verdeeld, omdat er verschillende en vaak tegenstrijdige belangen in het spel zijn. De consumenten, die tot dusver slecht voorgelicht zijn, maar zich inmiddels de vingers gebrand hebben aan affaires zoals van de gekke koeien en de hormonen, kijken nu de kat uit de boom en wijzen elke vernieuwing van de hand; en geef ze eens ongelijk, gezien al het voorgaande! Gezegd is dat de consumenten beschermd moeten worden omdat ze Europese burgers zijn; ook de boeren zijn echter Europese burgers, en ook zij hebben dus recht op aandacht, en - waarom ook niet - op bescherming. Ook omdat wij de indruk hebben dat zij - een bevolkingsgroep die ook in dit Parlement ondervertegenwoordigd is - wederom dreigen op te draaien voor de onbegrijpelijkheid van de Europese en nationale wetgevingen, voor het uitblijven van overtuigende berichten over het Europese wetenschappelijk onderzoek op dit terrein, maar vooral voor de meningsverschillen tussen Commissie en Raad en voor alles wat er om deze instellingen heen gebeurt.
Er is dus consternatie, verwarring en bezorgdheid: consternatie ook vanwege de snelheid waarmee Luxemburg en Oostenrijk hun grenzen voor de handel in transgene maïs hebben dichtgegooid. Daar hebben ze geen gras over laten groeien, omdat dit soort handel voor hen niet van belang is. Het is verbijsterend dat Frankrijk eerst ja heeft gezegd, en daarna opeens nee, met opgaaf van eerlijk gezegd weinig overtuigende redenen. Ook Italië heeft trouwens nee gezegd, niet op grond van wetenschappelijk overtuigende bewijzen, maar om emotionele redenen. Als je nee zegt, zo was de gedachte, doe je het nooit fout, om te beginnen wat betreft de gezondheid, de bescherming van de volksgezondheid, en op de tweede plaats wat betreft de bescherming van de markten. Waarom zouden we niet proberen beide doelstellingen iets consequenter te verdedigen? Zo'n rampzalige ervaring als met de gekke koeien moeten we voortaan zien te vermijden, want toen hebben we moeten betalen - en we betalen nog steeds - voor fouten die voorkomen hadden kunnen worden!
Voor transgene maïs zijn er naar het schijnt certificaties die eenzijdig door de Verenigde Staten zijn afgegeven. Het gaat daarbij echter om organisaties die boven elke verdenking verheven zijn: allereerst de raad voor het milieubehoud, dan het ministerie van Landbouw, en ten slotte de Food and Drugs Administration , ook al is deze laatste organisatie misschien minder overzichtelijk omdat ze op dit moment doorgelicht en gereorganiseerd wordt.
We willen niet nog eens zoiets als de gekke-koeienaffaire, toen dit Parlement in een tijdsbestek van zes maanden duizenden berichten en een hele berg wetenschappelijke informatie te verwerken kreeg, en daarom vragen we ons af waarom de Amerikaanse onderzoeken niet worden opgevraagd en met de Europese worden vergeleken, dat spaart immers tijd. Dan hoeven we ook niet - wellicht al binnen een paar maanden - tot de conclusie te komen dat de angst van de consumenten gerechtvaardigd was. Anderzijds zou het net zo gênant en onrechtvaardig zijn om het tegendeel te ontdekken, dat er dus ongegronde maatregelen zijn genomen waardoor de Europese markt in het kielzog van de Amerikaanse op de knieën gedwongen is.
Dit is zo'n klassiek geval, waarin men - zoals de boeren zeggen - de put dempt als het kalf verdronken is. Wel blijkt uit dit debat en uit de verklaringen van de commissaris duidelijk dat men consequente maatregelen wil nemen: ofwel transgene maïs mag ook in Europa worden geproduceerd, ofwel de import van deze maïs moet verboden worden. Het lijkt zo'n eenvoudige oplossing, dat je je afvraagt waarom ze er niet eerder op gekomen zijn.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, in plaats van lering te trekken uit de gekkekoeiencrisis, een ramp waarvan alle consequenties momenteel nog niet te overzien zijn, volhardt de Commissie in haar houding door de invoer, zonder enige beperking, en het op de markt brengen van transgene maïs toe te laten. Dit besluit is door de Commissie genomen in weerwil van het ongunstige advies van dertien lidstaten en het ongunstige advies van het Europees Parlement. Het is genomen onder druk van de Amerikaanse exporteurs en de multinationals in de chemische sector.
In de door onze fractie ondertekende compromisresolutie wordt de onverantwoordelijkheid waarvan de Commissie hierdoor blijk geeft, veroordeeld en wordt onderstreept dat aan economische en commerciële belangen voorrang is gegeven boven overwegingen op het gebied van de volksgezondheid en de bescherming van het milieu. Dat was bijna letterlijk ook de conclusie van de BSE-enquêtecommissie. De Commissie heeft dus niets geleerd. Na de affaire met het rundvlees is ze bereid de Europese consument nieuwe risico's te laten lopen door voorrang te geven aan de markt en de vrijhandel boven de volksgezondheid.
Onze fractie bevestigt nogmaals dat de veiligheid op voedselgebied de allereerste prioriteit moet zijn bij elke beslissing over voedingsmiddelen. Daarbij moet doorzichtigheid worden gewaarborgd en moet rekening worden gehouden met het advies van de wetenschappers. Niemand kan garanderen dat er geen enkel gevaar bestaat voor de gezondheid van de mens en voor het milieu. De conclusies van uw comités, mevrouw de commissaris, vind ik niet overtuigend. Wie had vóór de gekkekoeiencrisis kunnen bewijzen dat het prion overdraagbaar is op de mens? Toch had ons gezond verstand ons kunnen vertellen dat het opnemen in het organisme van besmet meel onvermijdelijk gevaren moest inhouden. Dit werd - helaas te laat - door de gebeurtenissen bewezen.
Moeten we opnieuw zo'n rampzalige ervaring doormaken? Het is niet waar dat wij volledige zekerheid hebben. Daarom vragen wij de Commissie terug te komen op haar besluit, de invoer en het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde producten op te schorten, zolang we niet over wetenschappelijke garanties beschikken. De Commissie moet rekening houden met het advies van het Parlement, dat hier vandaag bij monde van de meeste sprekers uiting heeft gegeven van zijn grote bezorgdheid. Gelet op de complexiteit van de gestelde problemen, stellen wij tevens voor op Europees niveau een ethisch comité voor vraagstukken in verband met levensmiddelen, volksgezondheid en milieu in te stellen.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, collega's, tot de ernstige aspecten van deze affaire rond de transgene maïs behoren mijns inziens het besluit van de Commissie en de institutionele implicaties daarvan. Het is een ondoorzichtig besluit waaruit duidelijk blijkt - zoals vele collega's al hebben benadrukt - dat de Commissie op dat moment in ieder geval nog niets van de nog veel ergere BSE-crisis had geleerd.
Dat besluit moeten wij vandaag opnieuw aanvechten, zoals we eerder ook al hebben gedaan en zoals verreweg de meeste lidstaten al hebben gedaan; de Commissie heeft deze protesten echter ogenschijnlijk hooghartig genegeerd, misschien in naam van marktbelangen die weinig te maken hadden met de belangen van de consumenten en van de volksgezondheid.
Daarom vraag ik de commissaris voor milieu wat de Commissie in de tussentijd gedaan heeft, misschien wel mede dankzij de actie van het Parlement. Ik weet dat er een Wetenschappelijk Comité voor genetisch gemodificeerde organismen zal worden opgericht, en ik neem terdege kennis van de voorstellen die op 2 april zijn gedaan. Maar wat ik graag duidelijk van mevrouw Bjerregaard wil weten, is: wat is de Commissie van plan te doen aan het besluit van Oostenrijk en Luxemburg om artikel 16 van de richtlijn 90/220/EEG van de Europese Unie in te roepen, dat een lidstaat de gelegenheid biedt het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde organismen op te schorten om redenen van volksgezondheid of milieubescherming? Is de Commissie, gezien dit besluit dat in strijd met uw eigen benadering is genomen, maar op zeer serieuze wetenschappelijke documenten gebaseerd is - want als die twee landen dat besluit hebben genomen zal daar wel een reden voor zijn -, misschien niet van plan de toestemming op te schorten of in te trekken, zoals het Europees Parlement wil?

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben de grondige uiteenzetting van de Commissie aanhoord en het is goed mogelijk dat de Commissie zuiver formeel niets te verwijten valt, maar terzelfdertijd vind ik dat dit debat, zoals ook mevrouw Roth-Behrendt opmerkte, bewijst dat wij procedure 3A moeten gebruiken en dat we het eens moeten worden over de criteria voor de toelating van genetisch gemodificeerde planten. Het is immers absurd dat 13 lidstaten een verbod willen en dat 2 lidstaten die er bovendien achteraf spijt van krijgen, hun zin krijgen. Het is ook absurd planten te ontwikkelen die resistent zijn tegen een bepaald onkruidverdelgend middel, wanneer we weten dat het overtollig zaad dat bij het zaaien ontstaat en drager is van het resistentiegen, niet meer kan worden uitgeroeid, waardoor men verplicht is toch nog een onkruidverdelgend middel te gebruiken. Het is totaal onaanvaardbaar om het gebruik van dergelijke genetisch gemodificeerde planten toe te laten. Daarom vind ik dat degenen die genetische manipulatie wensen, moeten onderzoeken of het op een duurzame en sociaal verantwoorde manier kan. De manier waarop de grote firma's het doen is af te keuren, omdat zij bovendien nog meer geld aan onkruidverdelgende middelen verdienen dan tevoren.
Bovendien meen ik te hebben gehoord - en dit is een vraag aan Ritt Bjerregaard - dat de Commissie vorige week heeft meegedeeld dat ze een aantal nieuwe wijzigingen op richtlijn 90/220/EEG zal voorstellen, terwijl het Parlement de zopas ingediende voorstellen in behandeling heeft. Klopt het dat er een aantal nieuwe wijzigingen van deze richtlijn in voorbereiding zijn?

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, Oostenrijk heeft, net als Luxemburg, een importverbod op genetisch gemanipuleerde maïs uitgevaardigd, en wel wegens bezwaren die zowel met het milieu als met de gezondheid te maken hebben. Bovendien wijst de bevolking in Oostenrijk deze genetisch gemanipuleerde maïs instinctief af. Ik vind het onze plicht dat wij ook rekening houden met de instincten van de mensen die wij hier vertegenwoordigen.
Momenteel loopt in Oostenrijk een volkspetitionnement tegen de genetisch gemanipuleerde maïs en er valt een recorddeelname te verwachten.
Uw bewering dat wetenschappers hebben vastgesteld dat er geen bezwaren tegen genetisch gemanipuleerde planten bestaan, zegt niets over de daadwerkelijke gevaren, maar alleen over het instrumentarium van de wetenschap. En juist op dit gebied hebben wij alle reden om sceptisch te zijn, omdat wij weten dat een aanzienlijk deel van het wetenschappelijk onderzoek al een hele tijd in opdracht van multinationale concerns gebeurt, die om economische redenen helaas alleen maar hun specifieke segment zien.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, de Commissie heeft als collegiale instelling uit hoofde van artikel 130 R van het Unieverdrag de plicht het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen ter bescherming van het milieu en de gezondheid toe te passen en ten uitvoer te leggen. Deze beginselen, voorzorg en preventie, stonden bij het op 18 december genomen besluit genetisch gewijzigde maïs toe te laten niet ter discussie, zoals blijkt uit de publicatie van de notulen van de Commissie in een Franse krant. Slechts enkele leden van de Commissie hebben het standpunt van de Europese burgers verdedigd en zich voor inachtneming van de vereisten inzake gezondheid en milieu uitgesproken. Veel groter in aantal waren degenen die de betrekkingen met de VS belangrijker vonden. Dat is zeer betreurenswaardig. De wetenschappelijke comités hebben hun deskundigenverslagen voorgelegd en er heeft ook een hoorzitting plaatsgevonden.
Het zou echter interessant om weten zijn - en die vraag blijft onbeantwoord - waarom het advisory committee on novel foods uit Groot-Brittannië niet werd uitgenodigd en niet bij het onderzoek werd betrokken. Het is precies dit comité dat de bezwaren in verband met een resistentie die tegen antibiotica zou kunnen worden ontwikkeld, zeer nauwkeurig heeft geformuleerd.
Evenmin beantwoord is de vraag waarom geen wetenschappers uit de VS werden uitgenodigd, die niet alleen hadden kunnen bevestigen wat mevrouw Roth-Behrendt al heeft gezegd, namelijk dat BT-maïs niet in alle Amerikaanse deelstaten is toegelaten, en juist niet in de deelstaten waar BT-katoen al is toegelaten, maar ook dat IPE tevens heeft verboden BT-maïs voor de productie van popcorn en voor maïs als groente te gebruiken. Wat betekent dat voor de Europese landbouw, voor de Europese consument en hoe kunnen wij daarachter komen als de Commissie slechts zeer onvolledige informatie geeft?
Ik vind vooral dat men zich nog niet kan uitspreken over de gevolgen op lange termijn, ook voor andere planten, omdat ook die een resistentie tegen antibiotica zouden kunnen ontwikkelen, want zo lang bestaat genetisch gewijzigde maïs nog niet dat men al de tijd heeft gehad om bewijzen over het langetermijneffect op mens, dier en milieu te verzamelen.
Ik denk dat het om al deze redenen verstandiger ware geweest als de Commissie de beslissing niet zo snel had genomen, maar er zich tevoren van had vergewist wat in andere landen, in andere delen van de wereld gebeurt. Hoe belangrijk en goed het ook is, mevrouw de commissaris, dat u nu een wijziging in verband met de etikettering bij de toelating van nieuwe genetisch gewijzigde producten in de Unie voorstelt, voor de etikettering van deze maïs komt die wijziging te laat. U dempt de put, als het kalf verdronken is.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, biotechnologie is lange tijd beschouwd als de sleutel tot het toekomstige succes van het Europese bedrijfsleven. Het is één van de sectoren die de komende 20 jaar naar verwachting enorm aan economische betekenis zullen winnen. Hopelijk zal het veel broodnodige banen in al onze lidstaten genereren. Tot dusver is echter bitter weinig ondernomen om investeringen in de onderzoeksindustrie in Europa aan te moedigen. Zelfs in dit Parlement ontaarden onze debatten vaak in ongefundeerde en negatieve opmerkingen die de publieke opinie op het verkeerde been zetten.
De rechtsgrondslag waarmee nieuwe voedingsmiddelen of voedselingrediënten die door de biotechnologie zijn ontwikkeld worden goedgekeurd en in de hele Europese Unie op de markt kunnen worden gebracht, is op zijn zachtst gezegd allesbehalve duidelijk. Er moet dringend een duidelijk en volledig pakket voorschriften voor genetische manipulatie worden ontworpen, waarbij wordt aangegeven welke veiligheidstests er moeten worden uitgevoerd alvorens nieuwe producten op de markt te brengen. Ik hoor graag wat de commissaris hier vanavond over te zeggen heeft.
Omdat er geen volwaardige rechtsgrondslag is, investeren biotechnologiebedrijven in Japan en de VS, waar veel meer rechtszekerheid heerst over het op de markt brengen van nieuwe uitvindingen. Tot dusver zijn wij in Europa niet bij machte de veiligheid van deze nieuwe producten te waarborgen en zijn wij evenmin bereid bewijsmateriaal uit Japan of de VS te aanvaarden; tegelijkertijd hebben wij verzuimd een uitgebreide rechtsgrondslag te ontwikkelen waarin de veiligheid van de consument gewaarborgd wordt.
Alvorens toestemming te geven voor het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde maïs raadpleegde de Commissie drie verschillende wetenschappelijke comités; deze waren alle drie van mening dat er geen reden was om het in de handel brengen van deze maïs in Europa vanwege de veiligheid te verbieden. We kunnen dat advies verwerpen. We kunnen zeggen dat de wetenschappelijke comités niet representatief waren.
Maar als we niet tevreden zijn met het systeem van wetenschappelijke comités, moeten we een ander systeem ontwerpen. Zelf ben ik heel erg voor het systeem van de VS, dat al vele jaren lang zijn waarde bewijst. De Food and Drugs Administration heeft een goede reputatie op het gebied van voedselveiligheid. Ik ben het er roerend mee eens dat volksgezondheid en voedselveiligheid bovenaan onze agenda moeten staan, zoals ook in de onderhavige resolutie wordt gesteld. We moeten de veiligheid waarborgen, en we moeten ook een systeem ontwikkelen om genetisch gemodificeerde organismen te controleren alvorens ze in het milieu te brengen.
Samenvattend: de handel in voedsel en voedselingrediënten is mondiaal van aard en wordt door GATT/WTOovereenkomsten bestuurd. Onze handel en landbouw kunnen pas opbloeien als ze volledig gesteund worden door duidelijke en begrijpelijke voorschriften voor de consumentenbescherming, want anders zullen ze met oneerlijke concurrentie, voornamelijk van de Verenigde Staten, te maken krijgen.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, indien het zaak is erop te wijzen dat wij geen bezwaar hebben tegen het onderzoek en het gebruik van de biotechnologie in de landbouw, moet ik tevens onderstrepen en benadrukken dat dit een gebied is waarop voedsel/ingsveiligheid en -gevaar, de bescherming van de volksgezondheid en van het milieu de absolute prioriteit dienen te hebben bij de te nemen besluiten.
Het is volgens mij dan ook duidelijk dat de unilaterale vergunning van de Commissie voor de invoer van genetisch gemodificeerde maïs nogmaals een voorbeeld is van een besluit waarbij de economische belangen van grote multinationals en grote importeurs geplaatst worden boven deze fundamentele criteria en prioriteiten.
Zoals verwacht - dit is voor mij niets nieuws - heeft de Commissie - ik heb niets persoonlijks tegen commissaris Bonino - niets geleerd van de "gekke koeien" -crisis, waavoor zij trouwens terecht verantwoordelijk is gesteld.??
De Commissie moet deze vergunning dan ook onmiddellijk intrekken en samen met de lidstaten maatregelen treffen opdat gelijk welk besluit over genetisch gemodificeerde organismen wordt voorafgegaan - ik druk hierop voorafgegaan - door onafhankelijke en nauwkeurige wetenschappelijke beoordelingen en gepaard gaat met gedetailleerde publieke voorlichting over de produktiewijze en de samenstelling. Alleen op deze manier kunnen wij ertoe bijdragen dat het vertrouwen van de consumenten wordt hersteld en dat de volksgezondheid doeltreffend wordt beschermd.

Blokland
Voorzitter, naarmate onze kennis van de biotechnologie toeneemt, neemt ook de omvang van de bezwaren toe.
We staan aan het begin van een biotechnologische revolutie. Nu de principes van de opbouw van genetisch materiaal bekend beginnen te worden, komt er een golf van onderzoek op mens, dier en plant op ons af, waarover wij onze mening moeten bepalen. Afgezien van alle procedures en details wil ik één ding kwijt: laten wij als mensen nooit denken dat wij ziekte, misvorming en dood te boven kunnen komen door onze kennis van organismen. Ons kennen blijft altijd onvolkomen. Daarom is het vinden van dit of dat gen tegen een ziekte of schimmel steeds een deeloplossing. Het echte probleem, de gebrokenheid van een schepping na de zondeval blijft. Alles wat wij aan verlichting van het lijden kunnen doen, is meegenomen maar het helpt ons van het echte probleem niet af: het blijft stukwerk.
Dit zijn dingen die we a priori moeten vaststellen, maar dan nu het concrete geval van de genetisch gemodificeerde maïs.
Het is duidelijk dat er in de Raad weinig steun is geweest voor toelating. Dat is een teken dat er een belangrijke kwestie aan de orde is. Het had de Commissie in elk geval wel meer terughoudend moeten maken.
Oostenrijk en Luxemburg zijn tegen toelating van de veranderde maïs. Dat moet hoe dan gerespecteerd worden. Geen land kan gedwongen worden om zulke gevoelige materie te accepteren. Ik sta daarom achter paragraaf 8 van de gezamenlijke ontwerpresolutie: er dient een heroverweging te komen van de beslissing om de maïs toe te laten.
Wanneer wij het voorzorgsprincipe serieus willen nemen, dan is méér onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek nodig. Het is helemaal geen schande om te moeten onderkennen dat onze kennis van de gevolgen van genetische verandering nog niet groot genoeg is.

Jensen, Kirsten
Mijnheer de Voorzitter, op het nieuwe voorstel van de Commissie inzake etikettering van genetisch gemodificeerde producten is op zich niets aan te merken, omdat het bepaalde hiaten opvulte die na de novel food overbleven. Men kan zich afvragen of het gezond verstand waarvan de meerderheid van het Parlement enkele maanden geleden blijk gaf, geen indruk op de Commissie heeft gemaakt omdat zij zich nu ineens zorgen maakt over de mediastorm. Ja, de Commissie heeft immers niets te maken met het vergelijk dat inzake novel food is getroffen.
Hoewel de commissaris van mening is dat we de genetische manipulatie niet in een algemene context mogen bekijken, duikt het gevaar toch op dat de landbouw in de EU in een verkeerde richting wordt geduwd. Het gevaar bestaat dat we evolueren naar monoculturen die afhankelijk zijn van bepaalde bestrijdingsmiddelen en die juist wegens hun monopolie en uitgestrektheid het risico op natuurrampen vergroten, wat bovendien tot een tekort aan voedingsmiddelen kan leiden. En waar is overigens het stimuleren van de biologische diversiteit waartoe we ons verplicht hebben?
De Commissie moet niet alleen richtlijn 220 rechtvaardigen. Alles wat reeds is bereikt, dient gerechtvaardigd te worden en het is duidelijk dat verschillende stemmen in het Parlement erop wijzen dat het voorzorgsprincipe en misschien voor nog een aantal andere zaken die hier zijn genoemd, onvoldoende gerespecteerd worden. Verschillende sprekers hebben bijvoorbeeld hun bezorgdheid geuit over ampicilline en hebben laten blijken het niet eens te zijn met de risicobeoordeling, ook al werd het advies van de comités opnieuw gevraagd.
Wat de besluitvormingsprocedure betreft, is het moeilijk uit te leggen dat een procedure waarin de Commissie en één lidstaat 13 andere lidstaten kunnen negeren, eigenlijk wel in een democratisch systeem thuishoort. Zo'n procedure moet opnieuw worden gedaan en ik wil van de Commissie graag weten welk initiatief ze in deze zin heeft genomen. Ik wil de commissaris tevens vragen welke procedure gevolgd moet worden om een bepaalde plant in de soortenlijst op te nemen. Indien een lidstaat protest aantekent dat een plant in deze lijst wordt opgenomen, welke EU-procedure treedt dan in werking en welke criteria worden gehanteerd? Zal de plant in kwestie geweigerd worden of moet die ene lidstaat een besluit op EU-niveau maar gewoon aanvaarden?

Liese
Mijnheer de Voorzitter, de verwarring onder de Europese bevolking moet compleet zijn: terwijl er hier een besluit van de Europese organen ter tafel ligt om genetisch gewijzigde levensmiddelen te etiketteren, laat de Commissie de invoer van - ook voor de productie van levensmiddelen bedoelde - genetische gewijzigde maïs en soja toe zonder in etikettering te voorzien.
Wie draagt de verantwoordelijkheid voor deze verwarring, die enerzijds de gentechniek in diskrediet brengt, maar die anderzijds ook het vertrouwen in de Europese besluitvormingsprocessen aantast? De verantwoordelijkheid ligt heel duidelijk bij de Commissie.
De Commissie heeft de novel food -verordening geblokkeerd, die wij hier in het Parlement al in het voorjaar van 1996 hebben aangenomen. En als de heer Bangemann en de hele Commissie de amendementen van het Parlement hadden overgenomen, dan hadden wij al in de zomer van 1996 een definitieve etiketteringsverordening gehad. De Commissie heeft ook te veel tijd genomen voor de wijziging van richtlijn 220/90, want het is toch niet logisch dat wij levensmiddelen willen etiketteren maar de producten waaruit ze zijn gemaakt niet. Hoe moet de fabrikant dan etiketteren?
Ik geloof echter ook dat de fundamentalisten medeverantwoordelijk zijn voor de verwarring onder de burgers. Zij maken de mensen bang dat alle levensmiddelen die ook maar iets met gentechniek te maken hebben, enorme gevaren voor de consument inhouden. Mevrouw Breyer spreekt van een grootscheepse aanval op de gezondheid.
Ik ben eerder de mening toegedaan van haar collega in de Duitse Bondsdag die zegt dat op de akkers geen horrorplanten groeien. Ook de ampicilline-resistentie is naar mijn mening geen gevaar. Ik voeg daar echter even overtuigd aan toe dat zij evenmin nodig is, want dat men wat men met ampicilline-resistentie doet, ook anders kan bereiken en dat men dat zo snel mogelijk moet doen.
Wij willen de geotechniek, maar hij mag niet heimelijk worden ingevoerd en er moet eindelijk een einde komen aan deze verwarring. U, mevrouw Bjerregaard, en de hele Europese Commissie hebben de mogelijkheid er een einde aan te maken. U moet nog vóór 15 mei, vóór de novel food -verordening in werking treedt, het Comité voor de menselijke voeding bijeenroepen en duidelijk stellen dat een algemene etikettering voor alle producten is gepland, opdat er eindelijk een einde komt aan dit short-pass spel.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, het uitvoerig betoog van commissaris Bjerregaard waarin ze een lans breekt voor het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde maïs, heeft ons niet overtuigd.
Daar haar argumenten dezelfde zijn als die welke tijdens de debatten over de gekke-koeienziekte werden aangevoerd, gaat het duidelijk om een besluit dat uiterst schadelijk is voor de gezondheid van de Europeanen.
De Commissie moet dan ook inzien dat het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde maïs neerkomt op een nieuwe misdaad tegen onze burgers. Het is hoog tijd dat ze de belangen van de Europese volken verdedigt en zich niet langer ten dienste stelt van de rijken - met name Ciba-Geigy en Monsanto, die ook toestemming heeft gevraagd om dit product op de markt te brengen. Het Parlement heeft er tijdens de vorige vergadering duidelijk verkeerd aan gedaan de motie van afkeuring jegens de Commissie te verwerpen, want het zet er haar blijkbaar toe aan verdere - stelselmatige - misdaden tegen onze volken te begaan.

Fantuzzi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, onze fractie pretendeert niet de waarheid te bezitten, en evenmin zijn we zo vrijpostig om de Commissie als onverantwoordelijk te brandmerken. Overigens blijkt uit wat de commissaris heeft gezegd - daarbij kwamen ook de besluiten van 2 april aan de orde - dat er een geweten is en dat men probeert deze situatie van voortdurende rechtsonzekerheid te herstellen, zij het met enige vertraging. De resolutie bevat twee sterke punten, waarvan één essentieel is en betrekking heeft op de aspecten die van invloed zijn op een milieuvriendelijke landbouw. De collegialiteit van de Commissie is hier geroemd, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat men teveel geïsoleerd te werk gaat. In Cork is een conferentie gehouden over landbouw, platteland en milieuvriendelijke landbouw, en daar is gezegd dat milieuvriendelijke maatregelen centraal moeten staan in het nieuwe GLB. Hier gaan we echter naar besluiten die een enorme toename rechtvaardigen van het gebruik van een bepaalde toxine die als risico met zich meebrengt dat er een nieuwe generatie insecten kan ontstaan die resistent zijn tegen een milieuvriendelijk insecticide. Ofwel er dreigt op grote schaal gebruik te worden gemaakt van een herbicide, met alle gevolgen van dien voor het water waarin dit herbicide zich kan oplossen.
Ook op dit vlak was een voorzichtiger houding beter geweest en had men beter van de ervaringen met de BSE gebruik moeten maken. Wij koesteren geen vooroordelen jegens biotechnologie. In de mededeling van de Commissie van juni 1994 over de toekomst van de biotechnologie wordt duidelijk gemaakt dat de toekomst van deze sector afhangt van de controle op de risico's, en dat het vertrouwen van de publieke opinie gewonnen moet worden. Dat moeten we vandaag in gedachten houden om te voorkomen dat de burger zich gaat afvragen wat voor soort Europa dit in godsnaam is, en of het misschien zo is dat dit Europa genetisch niet bij machte is op zijn angsten en zorgen in te gaan.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben ervoor dat de discussie over de toepassing van gentechnologie zakelijker wordt gevoerd. Ik geloof dat de gentechniek een techniek van het intellect is, een toekomsttechnologie die van bijzonder groot belang is voor de geneeskunde. Biotechnologische geneesmiddelen worden momenteel al tegen kanker, diabetes, hartinfarct en multiple sclerose gebruikt.
Zakelijkheid heeft echter twee zijden. Zakelijk gezien is het voor mij namelijk nog altijd onbegrijpelijk, mevrouw de commissaris, waarom de Commissie de invoer van deze maïs heeft toegestaan, hoewel dertien van de vijftien lidstaten ertegen waren.
Voorts is het voor mij zakelijk gezien onbegrijpelijk dat men zich niets heeft aangetrokken van de waarschuwingen van het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding. Is er in het geval van BSE al niet iets dergelijks gebeurd? Het comité was weliswaar van mening dat overdracht van de antibiotica-resistentie weinig waarschijnlijk was, maar hebben wij iets dergelijks ook al niet in verband met BSE gehoord? En eventuele gevolgen op gezondheidsgebied waren volgens het comité mogelijk, maar verwaarloosbaar. Hebben wij ook dat de laatste tijd niet al eens ergens gehoord?
Hoe het ook zij, dames en heren, Oostenrijk heeft op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten het op de markt brengen van het betrokken product voorlopig verboden. Omdat op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten nog geen uitsluitsel kan worden gegeven over, met name, de problemen in verband met de mogelijke overdracht van antibiotica-resistentie, maar ook de mogelijke ontwikkeling van een resistentie tegen het BT-toxine en er voor het zeker uitsluiten van deze risico's nog verder wetenschappelijk onderzoek nodig is, heeft Oostenrijk dit verbod uitgevaardigd.
Ik verzoek u, geachte dames en heren, maar ook heel in het bijzonder u, mevrouw de commissaris, ervoor te stemmen dat de toelating van een dermate omstreden product nog eens aan een grondig, objectief onderzoek wordt onderworpen.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, in dit debat spreek ik als politicus én als wetenschapper. Wetenschap en technologie missen over het algemeen vaak de onwankelbare zekerheid van wiskunde. Twee plus twee blijft altijd vier. Wetenschap en technologie hebben minder zekerheden. Ze zijn zelden onweerlegbaar. Wetenschap heeft te maken met oordelen, met het tegen elkaar afwegen van bewijzen en het trekken van de juiste conclusies. Op grond van het bewijsmateriaal dat ik gezien en bestudeerd heb, ben ik van oordeel dat genetisch gemodificeerd maïs veilig voor de consument is. Maar - en dat is een heel belangrijk "maar" - de wetenschappers (de deskundigen) en ik zouden het wel eens bij het verkeerde eind kunnen hebben. Misschien hebben ze nog niet genoeg gezien. Er zijn voorbeelden te over van wetenschappers en technologen die het bij het verkeerde eind hadden. De Tacoma Narrows-brug stortte ondanks alle ingenieurs in. De Challenger explodeerde ondanks de technologen. BSE schijnt op mensen overgedragen te kunnen worden, ondanks de oordelen van de wetenschappers en de deskundigen. Als politicus ben ik daarom van mening dat de consumenten de instrumenten aangereikt moeten krijgen om op grond van hun eigen zaakkundig oordeel tot andere keuzen dan die van mij of de deskundigen te komen. Dit betekent dat etikettering noodzakelijk is voor die producten die genetisch gemodificeerde organismen bevatten - sommigen zouden zeggen voor die producten die door genetisch gemodificeerde organismen zijn aangetast.
Het doet mij dan ook deugd dat de Commissie op 2 april dat besluit heeft genomen. Ik begrijp echter niet waarom zij praten over wetgeving met terugwerkende kracht voor genetisch gemodificeerd maïs en de andere organismen waarvoor reeds toestemming is gevraagd. Op die manier zou je geen gezondheidsetiketten op sigaretten kunnen plakken omdat ze reeds bestaan, of eisen dat reeds gekochte auto's zich aan nieuwe snelheidslimieten moeten houden. Ik wil geen verbod met terugwerkende kracht. Wat ik wil en wat ik nu vraag, is dat in de toekomst etikettering bij alle genetisch gemodificeerde organismen in voedingsmiddelen wordt toegepast.

Pimenta
Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik wil graag vier punten bespreken die volgens mij structurerend zijn in dit debat:
Ten eerste: wanneer wij spreken over genetisch gemodificeerde producten dienen wij deze volgens mij meer te analyseren zoals geneesmiddelen vandaag de dag worden geanalyseerd dan zoals de voedingsmiddelen die wij allemaal kennen en die wij meestal verbruiken worden geanalyseerd. Zoals een vorige spreker heeft gezegd is het dus noodzakelijk duidelijke procedures vast te leggen, dossiers inzake veiligheid, tests, certificatie, op de markt brengen die naar mijn mening meer te maken hebben met de procedures die heden ten dage bestaan voor geneesmiddelen dan met de bestaande procedures voor voedingsmiddelen. Tot nu toe ben ik er niet van overtuigd dat Europa consistente analysemethoden voor deze dossiers heeft, inclusief de gevolgen voor het milieu, de gevolgen voor de gewassen/beplantingen en mogelijke interacties met andere soorten gewassen of dieren. Niets van dit alles is gebeurd. Er is dus een volledige herziening van de vergunningsregelingen? noodzakelijk.
Ten tweede: de etikettering. Ik zeg niet meer, maar onderschrijf volledig wat collega Ford hier over dit onderwerp heeft gezegd.
Ten derde: de GATT-kwestie. Mevrouw de commissaris, laat u zich niet inpalmen/bedriegen door commissaris Leon Brittan. De GATT heeft geen vaste filosofie hierover. De GATT baseert zich voor deze aangelegenheden op de SPS?, de sanitaire en fytosanitaire code, dit is een wetenschappelijke code. Bij gebrek aan doctrine zoekt men wat men kan bij de ISO-normen of anders de Codex alimentarius . Deze normen zijn vaak ongeschikt omdat zij vastgesteld zijn door/met/volgens de kleinste gemene deler. Wanneer er geen vastliggende wetenschap is, zoals het geval is voor hormonen, heeft de GATT een probleem, dan zit zij in moeilijkheden. Als rapporteur voor de GATT en het milieu ken ik de desbetreffende wetgeving een beetje en ik zie niet hoe men vastberaden kan zeggen dat de GATT ons belet voorzorgsmaatregelen te treffen die noodzakelijk zijn op dit gebied.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil afronden met een laatste opmerking over het landbouwbeleid, een onderwerp dat mevrouw Jensen heeft aangesneden. Dit is een fundamentele kwestie. Behalve dat wij ons met alle certificatiemechanismen verdedigen, dient te worden gewaarborgd dat er plaats is voor een landbouw met distributiecircuits die de supermarkten bereiken: een alternatief dat niet is gebaseerd op dit soort genetisch gemodificeerde producten of producten met intensieve chemie??. Anders heeft de consument niet echt de keuze.

Happart
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, volgens mij staan merking en etikettering, uiteraard, en meer dan ooit, in de belangstelling en de actualiteit.
De eenvoudigste manier om te merken zou er, wat gewassen betreft, natuurlijk in bestaan de genetisch gewijzigde producten te kleuren, in het rood of in het blauw, met kleurstoffen van plantaardige oorsprong die niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Hierdoor zou men de samenleving en de burgers tenminste niet meer kunnen bedriegen.
Ik zou niet willen dat men mijn woorden verkeerd zou interpreteren en zou zeggen: " Die afgevaardigden zijn tegen het nieuwe en tegen het onderzoek" . Neen, het tegendeel is waar. Maar er is onderzoek en onderzoek. Er zijn op landbouw- en voedingsgebied voldoende producten beschikbaar voor de consument, althans voor degenen die de middelen hebben om te betalen. Met de anderen, die niet die middelen hebben, wordt immers zoals bekend, geen rekening gehouden, nietwaar? Wij hebben de wetenschap nodig, maar de wetenschap moet de mens helpen en hem geen producten doen eten die de dood inhouden.
Het concurrentievermogen waarover men het daarstraks heeft gehad, heeft zijn belang, maar heeft ook zijn prijs voor de gezondheid van de mens. En concurrentievermogen plus concurrentie, het monetaire aspect plus het financiële aspect hebben volgens mij niets te maken met de gezondheid. Voor mij is economie de gezondheid, aangezien het tot niets zou dienen de mensen goedkoop te voeden, als daardoor aan de andere kant grote uitgaven voor de gezondheid moeten worden gedaan.
Mevrouw de commissaris, ik kan u niet volgen als u garanties op het onbekende geeft. U doet alsof u de onfeilbare waarheid in pacht hebt. Maar uit wat de afgevaardigden hier hebben gezegd, komt de Commissie eerder naar voren als een onverantwoordelijk, zo niet onbekwaam, politiek besluitvormingsorgaan.
Volgens sommigen heeft de Commissie niets begrepen. Ik denk integendeel dat zij zeer goed heeft begrepen dat het Europees Parlement een Vergadering is die zo'n gebrek aan moed heeft dat men haar politieke daden kan opleggen, respectievelijk doen stellen, die volledig in tegenspraak zijn met haar woorden.
Ik besluit, mijnheer de Voorzitter, met in herinnering te brengen dat het Parlement in februari bij de motie van afkeuring schrik had. Vandaag betreurt het zijn inconsequentie van toen. Dat de Commissie er maar van profiteert zolang het nog kan, want de dag dat het Parlement de weg naar meer moed en trots vindt, mag zij het wel vergeten!

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, er is al veel gezegd, sta mij daarom toe dat ik begin met een vraag te stellen. Het heeft volgens mij helemaal geen zin dat we in de EU enerzijds de productie van GGO's verbieden en anderzijds onder bepaalde omstandigheden genmaïsproducten, popcorn enzovoort - en dat is mijn vraag, ook aan u, mevrouw Bjerregaard - invoeren. Dan heeft ook het grote votum van de landen die totaal tegen deze producten zijn, geen zin. Dan is het voor de consument je reinste boerenbedrog.
Het is namelijk tot dusver niet gelukt bij de bevolking een dieper begrip voor de groene gentechniek, met andere woorden de ontwikkeling en het telen van genetisch gewijzigde planten, te wekken. Daarvoor zijn pr-acties niet voldoende. Wetenschap en economie moeten zich zelf begrijpelijk maken en daarbij rekening houden met de vragen en de zorgen van de gewone consument. De mogelijke risico's van de groene gentechniek worden volgens de Raad Technologie, bijvoorbeeld, in mijn land overschat. Het gevaar van ongewenste ontwikkelingen is bij het telen van tegen herbiciden resistente planten kleiner dan bij het conventionele telen, omdat telkens één gen gecontroleerd wordt overgedragen in plaats van een groot aantal verschillende genen. Men maakt het de verdedigers van een onbevooroordeelde omgang met de gentechnologie echter niet bepaald gemakkelijk door de nieuwe teeltmogelijkheden, bijvoorbeeld, te gebruiken om planten aan een bestrijdingsmiddel aan te passen en niet omgekeerd. De hele discussie, ook over genmaïs, moet zakelijker worden gevoerd.
Genmaïs ja of neen, is volgens mij geen landbouwprobleem, maar een concurrentieprobleem. De gentechnologie is niet de oplossing van alle problemen bij het telen en is evenmin een verfoeilijk werk van de duivel dat - als eenmaal de controle erover wordt verloren - de grondslagen van het menselijk bestaan in gevaar brengt.
Laat mij tot besluit van het debat het volgende zeggen: het is een grote vergissing te geloven dat als wij niets nieuws toelaten, alles bij het oude zal blijven.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, helaas laat de tijd mij niet toe de vele gestelde vragen in detail te beantwoorden. Dat is een beetje ergerlijk, want het is een belangrijk debat en vele dingen zijn de moeite waard om beantwoord te worden.
Ik begin met een algemene beschouwing. Vandaag is in de meeste toespraken een algemene politieke bezorgdheid tot uiting gekomen en werd ook verwezen naar de bezorgdheid die onder de Europese bevolking heerst. Ik meen dat mijn en uw taak eruit bestaan bij de vaststelling van een dergelijke bezorgdheid uit te zoeken welke mogelijkheden er zijn en binnen welk kader we deze bezorgdheid kunnen wegnemen. We moeten dus onderzoeken hoe we deze bezorgdheid kunnen voorkomen. Dit hebben wij proberen te doen met de maïszaak en daarna met de etikettering. Het moeilijke is immers, zoals vele sprekers hebben opgemerkt, dat het voor u als parlementsleden en voor mij als commissaris onmogelijk is om van alle zaken waarover wij een standpunt moeten innemen, de wetenschappelijke achtergrond te kennen. In dergelijke gevallen moeten wij deskundigen om hulp vragen. Dit wil niet zeggen dat wij zelf geen verantwoordelijkheid dragen en dat onze beslissing uiteindelijk geen politieke beslissing is. Want dat doet u zowel in het Parlement als wij in de Commissie, maar het is natuurlijk onze plicht ons zo goed mogelijk in te dekken.
Ik vind dat we dit hebben gedaan. De bewering van verschillende sprekers dat wij geen rekening hielden met de wens van meerdere lidstaten om de toelating van maïs uit te stellen, vind ik dan ook onterecht. We hielden er immers wel rekening mee door niet alleen de procedures volgens richtlijn 90/220/EEG te volgen en de zaak goed te keuren, maar ook door de drie wetenschappelijke comités te raadplegen, wat eigenlijk niet verplicht is volgens richtlijn 90/220/EEG. Wij wilden alleen meer zekerheid. De drie wetenschappelijke comités behandelden de zaak en hielden een hoorzitting, waar onder andere deskundigen uit de Verenigde Staten aanwezig waren om zeker te spelen, met name in de ampicilline-kwestie. Men kan dus gerust zeggen dat wij in de zaak de mogelijkheden die de bestaande wetgeving ons biedt ten volle hebben uitgebuit.
Dit brengt ons uiteraard bij de kwestie van de comitologieprocedure, die mevrouw Roth-Behrendt en andere sprekers ter sprake hebben gebracht. Ik ben het ermee eens dat dit een probleem is voor de IGC, maar daarnaast moet het ook behandeld worden in het kader van de herziening van de richtlijn. Er mag geen twijfel over bestaan dat ik de comitéprocedure die nu de grondslag is van richtlijn 90/220/EEG niet doelmatig vind en ik acht het bijgevolg noodzakelijk de procedure bij de herziening te wijzigen. Wij hopen het Parlement nog voor de zomervakantie een voorstel in die zin te kunnen voorleggen.
Er is nog iets anders dat de kern van deze zaak raakt en dat is het probleem van de marker-genen. Hier is het belangrijk dat we voor de toekomst richtsnoeren opstellen, want ik treed de bedenkingen van de sprekers bij. Ik vind al bij al dat wij veel gedaan hebben om ons zo goed mogelijk in te dekken. Desalniettemin ben ik het met de heer Ford eens dat we ons uiteraard alleen maar kunnen baseren op de kennis die de wetenschap ons vandaag geeft. Wij kunnen niet anders dan politieke beslissingen nemen op basis van de gegevens waarover we nu eenmaal beschikken.
Ik dank u voor de goede raad die ik aan de juridische dienst kan overmaken wanneer er op andere gebieden beslissingen moeten worden genomen en ik hoop dat deze raad ter harte wordt genomen. Het belangrijkste in dit debat is naar mijn mening dat wij geprobeerd hebben ons zo goed mogelijk in te dekken. Wij hebben gepoogd de consumenten de best mogelijke handleiding te geven door een etikettering te garanderen. We proberen bovendien de wantoestand recht te trekken dat de etikettering er pas gekomen is nadat firma's reeds een vergunning hebben gekregen. Ik moet zeggen dat de reacties die we tot nu toe hebben gekregen het beste laten hopen.
Tenslotte hebben verschillende sprekers, vooral Oostenrijkse leden, erop aangedrongen dat wij de nieuwe wetenschappelijke resultaten die Oostenrijk ons heeft bezorgd, bestuderen. Daar sta ik achter. Natuurlijk moeten we dit doen en daarom hebben we er ook voor gezorgd dat de wetenschappelijke gegevens die Oostenrijk ons heeft toegestuurd, onmiddellijk naar de wetenschappelijke comités gegaan zijn, zodat ze een onafhankelijk oordeel kunnen vellen.
Ik hoop dat dit debat de twijfel over bepaalde punten heeft weggenomen. Ikzelf vond dit debat nuttig en verhelderend en zeer zinvol voor de communicatie op dit gebied, wat meerdere leden hier vandaag ook hebben laten blijken.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Bescherming van werknemers tegen risico's van
blootstelling aan carcinogene agentia
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0072/97), namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van de Raad tot eerste wijziging van richtlijn 90/394/EEG betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk (C40637/96-95/229(SYN)) (Rapporteur: mevrouw Ojala).

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, geschat wordt dat er per jaar in de Europese Unie ongeveer 10 miljoen werknemers een beroepsziekte oplopen of het slachtoffer worden van een ongeluk op het werk. Het gaat hierbij om menselijk lijden van een enorme omvang en tevens om grote economische verliezen. In 1992 werden de kosten hiervan geschat op 27 biljoen ecu. Artikel 118 A van het oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap bepaalt dat de lidstaten zich moeten beijveren om de verbetering van het arbeidsmilieu te bevorderen teneinde de veiligheid en de gezondheid van de werknemers te beschermen. Dit is voor de Unie een grote uitdaging. De burgers ervaren de activiteiten van de EU als iets dat ver van hen af staat, men ziet niet wat voor gevolgen en voordelen de EU in het dagelijks leven met zich meebrengt. De activiteiten van de EU ten behoeve van de ontwikkeling van het arbeidsmilieu moeten geloofwaardig overkomen. Dit is een belangrijk middel om ervoor te zorgen dat de burgers de Unie hun vertrouwen en zegen schenken. De mensen moeten er in kunnen vertrouwen dat de bevordering van de arbeidsbescherming niet alleen met de mond beleden wordt, maar dat er serieus aandacht wordt besteed aan de werknemers en aan hun gezondheid.
De wijziging van de kankerrichtlijn, die nu in tweede lezing wordt behandeld, is van zeer groot belang. Deze wijziging heeft tot doel de blootstelling van werknemers aan kankerverwekkende stoffen te voorkomen en te verminderen. Over het algemeen is kanker die wordt veroorzaakt door de werkomgeving nog steeds een enorm probleem en is elk geval van kanker er een teveel. In het voorstel voor een richtlijn wordt voor het eerst een grenswaarde vastgesteld voor de kankerverwekkende stof benzeen. Tegelijkertijd wordt het toepassingsgebied van de richtlijn aanzienlijk verruimd en wordt de richtlijn hiermee onder andere van toepassing op de geneesmiddelen-, de cosmetische en de levensmiddelenindustrie.
De meeste deskundigen zijn het er tegenwoordig over eens dat ongeveer vier procent van de dodelijke gevallen van kanker veroorzaakt wordt door het arbeidsmilieu. In Finland met een bevolking van vijf miljoen mensen doen zich per jaar 18.000 nieuwe gevallen van kanker voor. Als hiervan ongeveer vier procent in verband staat met de arbeidsomstandigheden, betekent dit dat er per jaar ongeveer 700 werknemers getroffen worden door kanker, veroorzaakt door het arbeidsmilieu. In de EU als geheel zou dit neerkomen op tienduizenden gevallen van door het arbeidsmilieu veroorzaakte kanker per jaar.
Bij de eerste lezing van het voorstel tot wijziging van de kankerrichtlijn gaf het Europees Parlement aan te streven naar en zich verantwoordelijk te voelen voor de bescherming van de gezondheid van werknemers tegen kankerverwekkende stoffen. Het Parlement wilde een bijdrage leveren aan het versterken van de in het voorstel van de Commissie omschreven ontwikkeling van het arbeidsmilieu. Het Parlement heeft zestien amendementen ingediend op het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, waarvan de Commissie het grootste deel heeft meegenomen in haar wijzigingsvoorstel. De Raad keurde echter slechts vijf van de amendementen goed. Ik kan niet bepaald zeggen dat ik hiermee tevreden ben. Het Europees Parlement heeft de amendementen met gevoel voor verantwoordelijkheid ingediend, hierbij zowel rekening houdend met een effectievere bescherming van de werknemers als met de technische beperkingen van de bescherming, zodat onder andere de bedrijfsvoering en productie in het midden- en kleinbedrijf hiervan geen buitenproportionele hinder ondervinden.
Op zich is het positief dat de Raad heeft besloten de grenswaarde voor benzeen vast te stellen op 1 ppm. Jammer is echter dat deze grenswaarde pas zes na goedkeuring van deze richtlijn van kracht zal worden. Benzeen is een stof waarvoor geen veilige grenswaarde is vast te stellen. Er bestaat altijd een zeker risico. Een blootstelling tijdens het werk aan een benzeenniveau van 1 ppm kan leiden tot een verhoging van 0, 5 tot wel 6, 5 extra gevallen van leukemie per duizend werknemers.
Tevens betreur ik dat de Raad in zijn standpunt hoegenaamd geen aandacht besteedt aan biologische grenswaarden en procedures voor meting. Het is van bijzonder groot belang om voor benzeen een biologische grenswaarde vast te stellen, onder andere omdat recent onderzoek heeft aangetoond dat de absorptie van benzeen via de huid in garages de belangrijkste vorm van blootstelling is.
Het voorstel tot wijziging van de kankerrichtlijn is echter een belangrijke stap voorwaarts ter bescherming van de gezondheid van de werknemers. Om die reden steun ik dit voorstel voor een gemeenschappelijk standpunt. Als rapporteur beschouw ik het echter als mijn plicht om op grond van de eerdergenoemde argumenten de bij de eerste lezing door het Parlement ingediende amendementen opnieuw in te dienen. De commissie heeft deze amendementen unaniem goedgekeurd. De V-Fractie heeft ook een amendement ingediend, waarop ik morgen zal terugkomen. Het eindresultaat zou voor de werknemers beter zijn geweest, indien deze richtlijn in het kader van de medebeslissingsprocedure zou zijn behandeld, maar dat is helaas niet het geval.
Tot slot zou ik de leden van de Commissie hartelijk willen danken voor de constructieve dialoog en de wil tot samenwerking met het Parlement, die zij bij de behandeling van dit onderwerp hebben getoond. Ik hoop vurig dat deze richtlijn nog tijdens het Nederlandse voorzitterschap goedgekeurd zal worden.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de Deense sociaal-democraten staan positief tegenover de aanbeveling van de rapporteur betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk. In dit verband wil ik graag een aantal standpunten van de Deense Laborantenvereniging bekendmaken. Ik ben ook van mening dat de wetgeving strenger moet worden, maar ik ben geen voorstander van grenswaarden voor carcinogene stoffen, omdat het internationaal en wetenschappelijk erkend is dat het onmogelijk is om een veilige minimumgrens te bepalen waaronder een carcinogene stof bij de mens geen kanker meer zou veroorzaken. Zoals de Deense Laborantenvereniging voorstelt, moet er gestreefd worden naar een minimale blootstelling of helemaal geen blootstelling, zodat het risico op het werk nul is. Wanneer er voor carcinogene stoffen op een bepaald niveau grenswaarden worden vastgelegd, zal de dagelijkse strijd om de bescherming van de werknemers op een zo hoog mogelijk niveau te houden veel moeilijker zijn. Dit heeft natuurlijk te maken met het feit dat het moeilijk is mensen te overtuigen van de logische en materiële gevolgen van een mogelijk risico, zolang terzelfdertijd met grenswaarden voor carcinogene stoffen wordt gewerkt.
De mensen van de Deens laborantenvereniging bij wie ik advies heb ingewonnen, weten waar het schoentje knelt. Het is hun dagelijks werk en we daarom moeten we echt naar hen luisteren. Politieke standpunten en andere gevoelens wegen zelden op tegen professionele kwalificaties.

Pronk
Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de rapporteur van harte feliciteren met het verslag. Ik geloof dat het haar eerste verslag is - ik ben er niet helemaal zeker van - maar in ieder geval heeft zij dit op zichzelf moeilijke en ingewikkelde technische verslag tot een goed einde weten te brengen. Ik hoop ook - en dat zeg ik ook namens mijn fractie - dat de amendementen die zij tezamen met de commissie sociale zaken heeft ingediend, door de Commissie kunnen worden overgenomen. Want daar gaat het hier natuurlijk vanavond vooral om: wat neemt de Commissie over en wat neemt de Commissie niet over. Als de Commissie in de samenwerkingsprocedure niets overneemt dan is het met ons werk altijd wat treurig gesteld. Dus daar wacht ik met veel belangstelling op.
Wij hebben hier te maken met een uitermate ernstig probleem. Kanker, het is al door de rapporteur beschreven, is één van de ernstigste ziektes in de Europese Unie. Wij weten dat dit soort stoffen daarvoor een belangrijke bijdrage kunnen leveren en wij houden ons dus met een heel gewichtige zaak bezig. Dat geeft ook tevens aan, denk ik, dat de hele richtlijnenkwestie met betrekking tot artikel 118 A erg belangrijk is. Het zijn niet vaak de dingen waarvoor de mensen de straat op gaan, maar het zijn wel dingen waarvan de mensen na jaren tot de ontdekking komen dat als de richtlijnen overschreden zijn, zij er zeer grote schade mee op lopen. Gelukkig zien zelfs degenen die de schade veroorzaken dat soms wel eens, doordat zij enorme bedragen in de gerechtshoven moeten betalen. Dat is de essentie van dit artikel. Dit artikel moet daarom ook blijven. Maar ik ben het ook geheel eens met datgene wat de rapporteur gezegd heeft, dat dat artikel natuurlijk in de toekomst een codecisie-artikel moet zijn, niet een artikel zoals dat op het ogenblik is.
Ik denk dat de Raad op zichzelf zoals zo vaak in dit soort gevallen vrij goede arbeid heeft verricht. Het is ook wel eens goed om de Raad te prijzen, maar ik blijf erbij dat de amendementen en speciaal die amendementen die gericht zijn op nadere definitie en de amendementen die gericht zijn op het laten vervallen van de overgangsperiode, boven water moeten blijven. Die vormen eigenlijk de essentie. Er zijn natuurlijk altijd wat amendementen die makkelijk overneembaar zijn, maar die in essentie niet zoveel toevoegen, maar dit zijn net de amendementen waar het om gaat.
Ik denk dat het hele Parlement het tamelijk eens is. Het enige wat wij dus nog moeten afwachten is of de Commissie het eens is met onze mening en daar wil ik straks graag de commissaris over horen.

Boogerd-Quaak
Mijnheer de Voorzitter, collega's, deze richtlijn is een vooruitgang, met name ook omdat voor het eerst de grenswaarde wordt vastgesteld voor benzeen. Onze fractie steunt de rapporteur en haar opvatting dat we de tien amendementen uit de eerste lezing opnieuw moeten indienen en met name het amendement tot schrapping van de overgangsperiode en ook de amendementen die de heer Pronk zojuist nog even naar voren heeft gehaald met betrekking tot de definitie.
Deze richtlijn richt zich echter alleen op de preventie door grenswaarden te stellen aan kankerverwekkende stoffen. Ik acht het mijn plicht om vanavond aandacht te vragen voor andere ziekten ten gevolge van een ander oplosmiddel zoals tolueen, een belangrijke veroorzaker van de ziekte organisch-psychisch syndroom.
Dit organisch-psychisch syndroom tast het zenuwstelsel aan en kan ernstige vormen van hersenschade tot gevolg hebben. De ziekte wordt veroorzaakt door beroepsmatige blootstelling aan chemische oplosmiddelen en kan leiden tot geheugenverlies en soms tot verlammingen.
Collega's, Commissie, het kan toch niet zo zijn dat we voor de ene ziekte wel een aantal oplossingen treffen en dat we voor een andere ziekte dat niet doen. Door verschillen in de Europese lidstaten voor het gebruik van oplosmiddelen in lijmen en verven, is de bescherming van werknemers in de lidstaten niet uniform. Voor deze schadelijke stoffen zijn bijvoorbeeld in de Verenigde Staten en de Scandinavische landen al lang bepaalde verplichtingen gesteld. Ik denk dat het zo moet zijn dat op Europees niveau een gelijkheid van werknemers door de landen heen voorzien wordt, niet alleen voor kankerverwekkende stoffen, maar voor alle schadelijke stoffen waaraan mensen blootgesteld worden.
Voorzitter, ik hoop, en ik heb hierover ook informatie ingewonnen in mijn eigen land bij de Raad, dat er van uw kant initiatieven komen op dit punt en dat het niet alleen bij deze ene richtlijn blijft.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een richtlijn dat ons vandaag in tweede lezing wordt voorgelegd, beantwoordt in beginsel aan twee doelstellingen. Het eerste doel is de reikwijdte van de oorspronkelijke richtlijn van 1990 uit te breiden door er alle op de werkvloer aanwezige carcinogene agentia in op te nemen en door rekening te houden met alle mogelijke wegen waarlangs blootstelling kan plaatsvinden. Ik meen te kunnen zeggen dat dit doel is bereikt. Alle leden zijn op dat stuk ongetwijfeld tevreden.
Het tweede doel bestaat erin de grenswaarden voor beroepsblootstelling aan een zeer bekend carcinogeen agens, namelijk benzeen, vast te stellen. En op dat punt is het doel volgens mij helemaal niet bereikt. Van benzeen is inderdaad al heel lang geweten dat het een zeer kankerverwekkende stof is. Dat wordt wetenschappelijk niet meer betwist. En wij weten dat er geen onschadelijkheidsdrempel bestaat. Het is derhalve heel belangrijk dat er een grenswaarde wordt vastgesteld om de schade te beperken.
Vele deskundigen zijn van oordeel dat de grenswaarde op 0, 1 ppm moet worden vastgesteld. Het heeft weinig belang of men van ppm of van iets anders spreekt. Belangrijk is dat men de limieten vergelijkt. De Commissie heeft 1 ppm, met andere woorden tien keer meer, voorgesteld. Vandaag blijkt dat in het merendeel van de arbeidssituaties de beroepsblootstelling niet hoger dan 1 ppm ligt. Het voorstel van de Commissie is dus niet meer dan een bekrachtiging van een bestaande situatie. Maar wat de deur dicht deed, is dat de Commissie in haar oorspronkelijke voorstel bovendien een afwijking voor de aardoliesector, namelijk 3 ppm, voorstelde. De grenswaarde was op zich al onaanvaardbaar en in eerste lezing hebben wij deze afwijking dus geweigerd, zij het dat wij de grenswaarde 1 ppm hebben aanvaard.
Wat gebeurt er vandaag? Wij worden in tweede lezing geconfronteerd met een gemeenschappelijk standpunt dat ik schandalig noem, omdat het de afwijking van 3 ppm tot alle sectoren uitbreidt en bovendien de maximale omzettingsperiode voor de richtlijn met twee jaar verlengt. Er zal dus zes jaar nodig zijn om de grenswaarde 1 ppm te bereiken.
Deze maatregel wekt bijgevolg de illusie de werknemers te beschermen, terwijl dat helemaal niet het geval is en men in feite de eisen en de verlangens van de betrokken industrietakken volgt. We moeten dus absoluut de amendementen aannemen en ik hoop dat mevrouw de commissaris ons zal geruststellen door te zeggen dat zij er zelf haar steun aan zal geven.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn betreft de situatie op de werkplek en de regels die daar moeten gelden. Reeds vandaag zijn er landen, bijv. Denemarken en Zweden, die aanzienlijk strengere eisen kennen dan die uit het voorstel dat de Commissie presenteert. Dat toont aan dat het mogelijk is om strenge eisen aan de industrie te stellen en dat ook aan deze eisen kan worden voldaan. Alle grenswaarden moeten van dien aard zijn dat het zogenaamde voorzichtigheidsbeginsel kan worden toegepast, d.w.z. dat er een gewone marge moet zijn ten opzichte van het punt waar de grenswaarde gevaarlijk wordt. Dat laatste is namelijk vrijwel niet met zekerheid vast te stellen, omdat er zoveel soorten inademing en soorten milieuproblemen bestaan. Daarom is de door de Commissie voorgestelde grenswaarde van 1 ppm voor bijv. benzeen onaanvaardbaar. Om dezelfde reden zijn ook de beschreven termijnen onaanvaardbaar: die kunnen namelijk oplopen tot zes jaar en dat is veel te lang.
De richtlijn slaat wel de juiste weg in, en dat is een goede zaak, want het gaat om onze gezondheid en veiligheid op de werkplek. Ik vind echter dat het een vanzelfsprekend recht moet zijn van alle landen die voorop willen lopen, om dat ook te kunnen doen.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst de rapporteur, mevrouw Ojala, danken voor het uitstekende werk dat zij heeft geleverd en voor haar steun aan de Commissie in de bestrijding van kanker die door factoren op het werk veroorzaakt wordt. Zowel de Commissie als commissaris Flynn en ikzelf waarderen haar inzet.
Eerst en vooral wil ik uw aandacht vestigen op de politieke betekenis van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. De Raad geeft hiermee duidelijk en principieel te kennen welk belang hij hecht aan efficiënte voorschriften inzake gezondheid en veiligheid op Europees niveau. De belangrijkste doelstellingen van het voorstel van de Commissie zijn verwezenlijkt. Ze beogen in eerste instantie een uitbreiding van het toepassingsgebied van de richtlijn, zodat een groot aantal preparaten die vroeger niet onder de richtlijn vielen, er nu wel onder vallen. Daarnaast is het ook onze bedoeling voor het eerst grenswaarden vast te stellen voor beroepsblootstelling aan een bekende carcinogene stof, namelijk benzeen. Met uw hulp zal de richtlijn op korte termijn aangenomen kunnen worden.
De Commissie had beslist de voorkeur hebben gegeven aan een kortere overgangsperiode tot de richtlijn in de nationale wetgevingen was omgezet. De verschillende activiteitssectoren hebben echter overgangsmaatregelen nodig om aan de voorschriften van de richtlijn te kunnen voldoen. Rekening houdend met het feit dat de actuele grenswaarden in de meeste lidtstaten hoger liggen dan 3 ppm, is de termijn niet zo onredelijk.
Uit wat ik zo-even heb gezegd, volgt helaas dat de Commissie geen enkel amendement van het Parlement kan overnemen. U herinnert zich beslist dat de Commissie in het gewijzigd voorstel 6 amendementen heeft opgenomen, namelijk de amendementen 1, 4, 6, 7, 8 en 10, maar dat de Raad ze om verschillende redenen heeft verworpen, wat de Commissie in zekere zin kan begrijpen. Hoewel ik vandaag geen voorstander ben om de tekst van het gemeenschappelijk standpunt te wijzigen, kan ik de rapporteur en de overige leden van het Parlement garanderen dat de Commissie in de praktijk zeker rekening zal houden met de voorgestelde amendementen, ook al kunnen we ze op dit ogenblik niet in de wetgeving opnemen. Ik denk vooral aan de amendementen 3, 4, 5, 8 en 10.
Met betrekking tot de amendementen wil ik er u graag aan herinneren dat de Commissie zich bij de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt het recht heeft voorbehouden om op een later tijdstip, wanneer het gewijzigd voorstel is aangenomen, specifieke gedetailleerde voorstellen te doen op basis van de wetenschappelijke resultaten, vooral wat biomonitoring en meetmethodes betreft. Met betrekking tot de biologische grenswaarden, en hier heb ik het over de amendementen 4 en 8, is de Commissie van plan bijkomende voorstellen te doen voor de vaststelling van grenswaarden op bepaalde niveaus voor specifieke carcinogene stoffen, zodra de vereiste gegevens beschikbaar zijn.
Tevens wil de Commissie precieze voorstellen doen voor uniforme meetmethodes. Dit is amendement 10 en ik ben van plan de voornemens van de Commissie te verduidelijken in de Raad bij de behandeling van het gewijzigd voorstel. De Commissie is ook gewonnen voor het idee om een prioriteitenlijst van grenswaarden op te stellen en bij te houden - dat is amendement 3 - omdat niet over alle carcinogene stoffen wetenschappelijke gegevens beschikbaar zijn. Deze lijst hoort niet in de wetgeving thuis, maar indien het nodig mocht zijn, zal de Commissie niet aarzelen om de vereiste wetgevende maatregelen te nemen. Ik wil ook van de gelegenheid gebruik maken om de rapporteur te garanderen dat arseen en arseenverbindingen zo snel mogelijk in de lijst zullen worden opgenomen en dat is amendement 5.
Ik hoop dat ik er op deze manier in geslaagd ben het Parlement te overtuigen van onze bereidheid om de aanbevelingen van het Parlement in de praktijk op te volgen. Tenslotte herhaal ik dat de tekst zoals hij er nu uitziet, een belangrijke stap vooruit betekent en dat dit goede resultaat grotendeels aan het Parlement te danken is.

Pronk
Mijnheer de Voorzitter, begrijp ik het goed dat de commissaris geen een van de door het Parlement ingediende amendementen aanvaardt? Zij wil ze bestuderen enzovoorts, maar ze wil geen van de twaalf amendementen die het Parlement heeft ingediend aanvaarden? Heb ik dat goed begrepen?

De Voorzitter
Ik heb dat anders begrepen, mijnheer Pronk, maar ik ben natuurlijk niet degene die daarop antwoord moet geven.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb met grote belangstelling geluisterd naar het antwoord van de commissaris en ik moet zeggen dat ik er niet helemaal tevreden over ben. Zij belooft dat de Commissie in de toekomst aan vele zaken aandacht zal besteden, maar op dit moment, nu er over deze kwestie beslist moet gaan worden, lijkt het erop dat de Commissie niet bereid is druk uit te oefenen op de Raad. De Raad is niet eens bereid uitvoering te geven aan het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, waarin naar mijn mening voldoende werd rekening gehouden met de behoeften van de industrie en met andere factoren. Ik vind dat bijzonder jammer, omdat het laat zien dat de Raad deze kwestie op de lange baan wil schuiven. Ik weet dat er al een tweede richtlijn wordt voorbereid, die veelbelovend lijkt. Ik heb bijvoorbeeld vernomen dat er voor arseen, waar de commissaris naar verwees, op korte termijn een grenswaarde zal worden vastgesteld.
Ik ben echter bijzonder teleurgesteld dat deze kwestie in het kader van de samenwerkingsprocedure wordt behandeld. We staan hier enigszins met lege handen, omdat het erop lijkt alsof u, mevrouw de commissaris, en trouwens de Commissie als geheel, in dit geval uw oren duidelijk meer naar de Raad laat hangen dan naar het Parlement. Zolang dit soort kwesties in het kader van de samenwerkingsprocedure behandeld blijven worden, zal dit zo blijven. Daarom moeten ze behandeld worden in het kader van de medebeslissingsprocedure.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort houden, omdat mijn antwoord voor de heer Pronk en mevrouw Ojala hetzelfde is. Ik heb meegedeeld dat de Commissie de ingediende amendementen niet kon aanvaarden, met die nuance dat de Commissie kan instemmen met de inhoud van meerdere amendementen en dat ze aan dit dossier graag verder wil werken.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, dit antwoord lijkt mij dermate onduidelijk dat ik vind dat de collega's met elkaar in overleg moeten gaan om te overwegen dit verslag terug te verwijzen naar de commissie sociale zaken om hier meer duidelijkheid over te krijgen. Zó kunnen wij morgen niet stemmen.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp weliswaar zeer goed dat de rapporteur en de heer Pronk niet bijzonder gelukkig waren met het antwoord dat ik vandaag heb gegeven, maar ik vind niet dat het aan duidelijkheid te wensen overliet. Ik heb naar mijn mening zeer duidelijk uitgelegd wat de Commissie kon aanvaarden. Van enige onduidelijkheid was er mijns inziens dan ook absoluut geen sprake.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.41 uur gesloten)

