Sytuacja w Gruzji (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie sytuacji w Gruzji.
(FR)Chciałbym powitać ministra spraw zagranicznych Francji, urzędującego przewodniczącego Rady oraz byłego członka tej Izby, pana Kouchnera, jak również sekretarza stanu ds. europejskich, pana Jeana-Pierre Jouyeta. Szczególnie chciałbym też powitać odpowiedzialną komisarz, panią Benitę Ferrero-Waldner. Witam również komisarza Jacquesa Barrota, który niestety opuszcza nas.
Rada Europejska dopiero co skończyła posiedzenie, ale pan minister Bernard Kouchner bez wątpienia sam opowie nam o tym wszystkim.
Bernard Kouchner
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie i panowie! Łaskawie czekaliście państwo na zakończenie nadzwyczajnej sesji Rady Europejskiej, tak więc pośpiesznie przybyłem tu, aby zaprezentować państwu wyniki. Prezydencja Francji chciała, abyście zostali państwo niezwłocznie poinformowani o podjętych decyzjach nie tylko dlatego, że chcemy, abyście na bieżąco posiadali państwo aktualne informacje na temat naszych prac, ale też dlatego, że Parlament Europejski wykazał się w ostatnich miesiącach wyjątkową aktywnością w kwestii Gruzji. Dziękuję panu, panie komisarzu.
Chcielibyśmy podziękować za to zainteresowanie i poinformować też państwa o wydarzeniach, jakie miały miejsce na forum Rady 13 sierpnia, jak również podczas spotkania Komisji Spraw Zagranicznych 20 sierpnia; Jean-Pierre Jouyet przedstawi tutaj wyciągnięte przez nas odnośne wnioski tymczasowe.
Chciałbym przypomnieć państwu, że konflikt ten zaczął się 20 lat temu, na przełomie lat 1991/1992. Jednakże ostatnia faza tego konfliktu rozpoczęła się w nocy z 7 na 8 sierpnia. Dobrze byłoby się przyjrzeć temu konkretnemu zdarzeniu. Dziennikarze i historycy muszą zbadać te wydarzenia i sprawdzić ich przebieg na terenie Osetii i przede wszystkim Tskhinvali, stolicy Osetii Południowej.
Walka rozpoczęła się tamtej nocy i trwała przez kolejne dwa dni, czyli 9 i 10 sierpnia. Wraz z moim kolegą, Alexandrem Stubbem, ministrem spraw zagranicznych Finlandii, który pełni też funkcję przewodniczącego OBWE, w niedzielę 10 sierpnia zdecydowaliśmy się pojechać do Tbilisi. Prezydentowi Saakaszwiliemu zaproponowaliśmy porozumienie o zawieszeniu broni, które następnie zostało przez niego zaakceptowane.
Ponieważ jest to ważne, w skrócie przypomnę, czego dowiedzieliśmy się podczas tej wizyty, co zobaczyliśmy w Gori i na drogach podczas tego bolesnego epizodu - wkroczenia wojsk rosyjskich i szybkiego natarcia. Pierwszą rzeczą, o której należy powiedzieć, były nasze obawy przed przybyciem wojsk rosyjskich do Tbilisi. Wojska te były w Gori, zaledwie 45 lub 50 km od Tbilisi. Droga była prosta, napotkaliśmy tylko kilka przeszkód. Tak więc z jakiegoś powodu sądziliśmy, że celem wojsk rosyjskich była, zgodnie z tym, o czym mówiło się, odpowiedź na prowokację i wyzwolenie Osetii Południowej, ale też wkroczenie do Tbilisi i wymuszenie zmiany rządów.
Tak więc absolutnie konieczne było, a przynajmniej tak nam się wydawało, zatrzymanie wojsk i możliwie szybkie zawieszenie broni, co też było naszym celem.
Następnego dnia spotkałem się w Moskwie z prezydentem Sarkozym, ale po rozmowach z uchodźcami po stronie gruzińskiej oraz ofiarami, które spotkałem w szpitalu w Gori, chcieliśmy wcześniej posłuchać opowieści uchodźców po drugiej stronie, w Południowej Osetii, którzy opuścili Południową Osetię po zbombardowaniu w nocy z 7 na 8 sierpnia Tskhinvali. Opowieści te były niestety podobne, jeżeli chodzi o wymiar cierpienia, ale wyraźnie posiadały bardzo różne interpretacje.
W ramach spotkania z prezydentem Sarkozym w Moskwie odbywały się długie, pięciogodzinne dyskusje, w których uczestniczyli prezydent Miedwiediew, premier Putin, minister spraw zagranicznych, Siergiej Ławrow, prezydent Sarkozy i ja.
Na zakończenie tych dość twardych dyskusji odbyła się konferencja prasowa, podczas której prezydenci Sarkozy i Miedwiediew przedstawili sześć punktów porozumienia francuskiego, które następnie miało zostać przekazane do zatwierdzenia z powrotem do Tbilisi, ponieważ pomiędzy naszą pierwszą wizytą w Tbilisi i naszym ostatnim pobytem w Tbilisi kolejnego dnia do porozumienia zostały wprowadzone poprawki.
Prezydent Miedwiediew zatwierdził dwie poprawki, a w szczególności punkt w sprawie statusu końcowego, którego rozumiemy, że nie chciał zamieścić w tekście porozumienia.
Porozumienie o zawieszeniu broni zostało zaakceptowane przez prezydenta Saakaszwiliego dzięki tej mediacji, która mimo iż nie była idealna - ponieważ w tego typu sytuacji nic nie jest idealne - trzeba przynajmniej przyznać, że była szybka. Mediacja ta tak więc umożliwiła skuteczne przerwanie ognia, z kilkoma smutnymi wyjątkami. Wojska rosyjskie zaczęły się wycofywać 21 sierpnia - określone to zostało w drugim z sześciu punktów dokumentu - mimo iż nastąpiło to prawie osiem dni później. Niemniej jednak niektóre ruchy były interpretowane w różny sposób, ponieważ zawsze tak jest; niektóre czołgi pojechały bowiem w jednym kierunku, a następnie w drugim.
Proces wycofywania wojsk nie dobiegł jeszcze końca. Tak naprawdę nie jestem pewien, czy został on zakończony, ale z pewnością nie został przeprowadzony do samego końca. Wojna zakończyła się dość szybko, ponieważ 10 i 11 sierpnia główne operacje wojenne zostały zakończone, przynajmniej według niektórych obserwatorów, w tym naszego francuskiego ambasadora, Erica Fourniera, który jest dziś tutaj z nami. Jednakże do końca nie dobiegły - co też spowodowało spustoszenia - akcje milicji osetyjskiej i abchazyjskiej, które podążając za oddziałami rosyjskimi dopuszczały się rabunków, a czasami nawet morderstw. Jednakże muszę powiedzieć, aczkolwiek z maksymalną ostrożnością, że zniszczenia nie były aż tak duże. Muszę też powiedzieć, że zniszczenia spowodowane atakami bombowymi też nie były duże. Oczywiście każde zniszczenie jest zawsze bardzo poważne, zbyt rozległe i zawsze cierpi z tego powodu zbyt dużo ludzi, ale w porównaniu z wcześniejszymi opisami zniszczenia te nie były aż tak duże, jak się tego obawialiśmy, co zdecydowanie jest plusem.
To, czego nie widzieliśmy, a powinniśmy byli zobaczyć, biorąc pod uwagę fakt, że relacje są nieobiektywne, to wydarzenia, jakie miały miejsce w Osetii. Podczas gdy stosunkowo szybko mogliśmy zapoznać się z sytuacją w Gruzji, przedostanie się do Osetii było niemożliwe, a przynajmniej nie było rzeczą łatwą, i tylko kilku osobom udało się tam dotrzeć. Wszystkie odnośne relacje były raczej odmienne.
Zawieszenie broni, które stanowiło pierwszy z sześciu punktów, było w związku z tym natychmiastowe i skuteczne. Chodziło o tymczasowe zawieszenie broni i definitywne zawieszenie broni. Drugi punkt dotyczył wycofania wojsk. Wyraźnie było określone, że wycofanie dla strony gruzińskiej oznaczało wycofanie wojsk do koszar, zaś dla strony rosyjskiej wycofanie wojsk za linie, które były bronione przed kryzysem. Porozumienie zawierało również kilka innych punktów, łącznie z dostępem do pomocy humanitarnej dla wszystkich ofiar. Punkty, które stwarzały problemy, to punkty 5 i 6. W wyniku naszych negocjacji utworzona została wzdłuż granicy pomiędzy Osetią Południową i Gruzją strefa, gdzie patrole rosyjskie byłyby chwilowo tolerowane, oczekując na przybycie obserwatorów z ramienia OBWE i Unii Europejskiej. Następnie potrzebny był list wyjaśniający od prezydenta Sarokziego, wydany w porozumieniu z prezydentem Saakaszwilim, aby sprecyzować, że oznaczało to bezpośrednie sąsiedztwo z granicą. Przyjmując, że w niektórych miejscach granica ta przebiega tylko dwa kilometry od głównej drogi przechodzącej przez Gruzję, nie było to rzeczą jasną. Tak więc do czasu przybycia międzynarodowych obserwatorów - i było to wyraźnie zaznaczone w tekście - trzeba było uzgodnić kilka punktów. Częściej używało się słowa "obserwatorzy” niż "rozjemcy”. Wszystkie te działania musiały być bardzo precyzyjne. Punkt 6, który w pewnym sensie był najważniejszym punktem, dotyczył porozumienia politycznego i dyskusji lub negocjacji międzynarodowych, które w rezultacie doprowadziłyby do tego politycznego porozumienia. Przedmiotowe porozumienie zostało podpisane przez prezydenta Saakaszwiliego w obecności Condoleezzy Rice, ponieważ po podpisaniu pierwszego dokumentu nastąpiła później jego zmiana. Następnym dokumentem był dokument sporządzony w porozumieniu z prezydentem Miedwiediewem, zaś treść trzeciego i jednocześnie ostatniego dokumentu została uzgodniona z prezydentem Saakaszwilim, ale nie udało nam nakłonić prezydenta Miedwiediewa do podpisania tego dokumentu. O północy lub o pierwszej nad ranem miała miejsce duża demonstracja. W końcu nie udało nam się nakłonić prezydenta Miedwiediewa do podpisania danego dokumentu, tak więc musieliśmy przekonać go do podpisania tego dokumentu, do którego wprowadzonych zostało kilka poprawek, w obecności Condoleezzy Rice, która będąc przejazdem w Paryżu, spotkała się z nami i której powierzyliśmy zadanie, aby dokument ten - ośmielę się powiedzieć, ostateczny dokument zawierający sześć punktów - został podpisany przez prezydenta Saakaszwiliego. W rezultacie nastąpiło natychmiastowe zawieszenie broni! Trochę mniej natychmiastowym wynikiem, mimo iż też doszło do tego bardzo szybko, było częściowe wycofanie wojsk rosyjskich. Teraz będziemy ściśle kontrolować pozostałe punkty we współpracy z 27 krajami UE i przede wszystkim Parlamentem Europejskim, ponieważ przedmiotowy dokument został niedawno zatwierdzony. Chciałbym przypomnieć państwu, że wyniki pierwszej nadzwyczajnej sesji Rady ds. Stosunków Zagranicznych zostały już zatwierdzone przez 27 państw członkowskich i udostępnione na potrzeby fizycznej obecności Unii Europejskiej na miejscu wydarzeń. Wówczas powierzyliśmy Javierowi Solanie dalszą realizację tej części wspólnej polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa. Na miejsce wydarzeń zostało już wysłanych dwóch czy też czterech francuskich obserwatorów pod egidą OBWE, która była już obecna. Mamy nadzieję, że możliwe będzie wysłanie większej ilości obserwatorów, biorąc pod uwagę fakt, że wczoraj w trakcie rozmowy pomiędzy prezydentem Sarkozym i prezydentem Miedwiediewem ten drugi napomknął, że zezwoliłby, a nawet chciałby, aby na miejscu obecni byli obserwatorzy z Unii Europejskiej. Pracujemy nad tym. Tak oto udało się osiągnąć niezwykle szybki rezultat: po trzech dniach przerwano ogień i wstrzymano wojska, które groziły Tbilisi; następnie po kilku dniach, a dokładnie ośmiu dniach, przy pomocy kilku działań zrealizowanych jeszcze przed upływem tych ośmiu dni, nastąpiło wycofanie wojsk rosyjskich do Osetii i Abchazji.
Teraz jestem w pełni gotowy odpowiedzieć na państwa wszystkie pytania, których jestem pewien będzie wiele, ponieważ mam do tego szczęście, które zatrzyma nas tutaj na bardzo długo. Zapomniałem jednak przypomnieć pokrótce o dokumencie, który został już zatwierdzony. Chciałbym przypomnieć państwu, że podczas tej nadzwyczajnej sesji Rady w sierpniu 2003 roku stworzony został wyraźny precedens w sprawie sytuacji w Iraku. Podczas nadzwyczajnej sesji Rady skrzywdzona została jedność Unii Europejskiej, która można powiedzieć, że jest minimalna. Teraz, w roku 2008, jedność wzięła górę i zaproponowanie tekstu oraz doprowadzenie do jego zatwierdzenia przez tych, którzy zdecydowanie chcieli sankcji - jakich sankcji? dlaczego? - i tych, którzy zdecydowanie chcieli podtrzymać dialog z Rosją bez stosowania sankcji, nie było tak trudne, jak nam się to wydawało. Będziecie mogli państwo sami się przekonać, że tekst ten jest zdecydowanie krytyczny, ale też pozostawia otwarte drzwi, ponieważ nie chcieliśmy angażować się w operacje bazujące na zasadzie zimnej wojny, jakie niektórzy proponowali. Chcieliśmy podtrzymać dane stosunki, tak aby możliwa była kontynuacja negocjacji politycznych, które naszym zdaniem są niezwykle ważne.
To posiedzenie Rady Europejskiej zostało zwołane, ponieważ prezydent Francji, pełniący funkcję przewodniczącego Rady Unii Europejskiej, uważał, że kryzys w Gruzji jest poważny i bezpośrednio wpływa na wszystkich obywateli Europy. Oczywiście Gruzja, podobnie jak Ukraina, nie należy do Unii Europejskiej. Jednakże kilka państw członkowskich również wyraziło chęć uczestnictwa w tym spotkaniu, które musieliśmy zorganizować. Myślę, że było to dla nas prawdziwym natchnieniem, ponieważ moim zdaniem nikt inny poza Unią Europejską nie potrafiłby tego zrobić. To właśnie Unia Europejska musiała wziąć odpowiedzialność za całe przedsięwzięcie. Nie oznacza to, że musieliśmy radzić sobie z tym sami - ponieważ w ogóle nie o to chodziło - ale to my musieliśmy podjąć inicjatywę, to my musieliśmy pokazać, że Unia Europejska jest reaktywna, zwłaszcza w sytuacji, gdzie problemy instytucjonalne pozostają nierozwiązane. Tak oto Unia Europejska pokazała, na najwyższym poziomie, że jest jednolitą strukturą i że w pełni chce przejąć swoje obowiązki. Uważam, że w porównaniu z precedensem z 2003 roku jest to prawdziwy postęp.
Jakie były główne wyniki tego posiedzenia Rady? Tekst wyraźnie traktuje o potępieniu przez nas akcji militarnych i niewłaściwej reakcji ze strony Rosji. Niektórzy apelowali o potępienie serii prowokacji, które prawdopodobnie poprzedziły zbombardowanie Tskhinvali. Z łatwością można by otwarcie oskarżyć obie strony, ale jeżeli chce się przeprowadzić misję pokojową, tak naprawdę liczy się to, aby każda ze stron zgodziła się na wstrzymanie walki. Dlatego też zwrócono uwagę na nieodpowiednią reakcję Rosji. Jeszcze raz chciałbym powiedzieć, że konieczna jest obecność obserwatorów na miejscu, aby powiedzieli nam, co tak naprawdę się wydarzyło. To prawda, że nie był to sukces Gruzji, która była powszechnie ostrzegana, zwłaszcza przez Amerykanów, przed prowokowaniem takiej reakcji, nawet jeżeli sama Gruzja została sprowokowana, ponieważ taka reakcja zostałaby dobrze przygotowana, czego byłem zupełnie nieświadomy. Kiedy wybrałem się na drugą stronę, do Osetii Południowej, żeby zobaczyć rosyjskich uchodźców, zobaczyłem długie konwoje czołgów i pojazdów wojskowych, zmierzających w kierunku granicy. Czy były one przygotowane do podjęcia działań czy też nie? Każdy powinien sam poszukać odpowiedzi na to pytanie, mimo iż wydaje się, że sprzęt wojskowy znajdował się w miarę blisko.
Tak więc będą mogli państwo zobaczyć w tekście, że potępiamy akcje militarne i niewłaściwą reakcję; chodzi tu o jednomyślne potępienie przez głowy państw lub rządy 27 państw członkowskich uznania niepodległości Abchazji i Osetii Południowej oraz przypomnienie o przywiązaniu Unii Europejskiej do niepodległości, suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji zgodnie z prawem międzynarodowym i rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ. Biorąc pod uwagę fakt, że nie ma innego dokumentu głównego, mogą się państwo przekonać o zatwierdzeniu sześciopunktowego porozumienia, zawartego 12 sierpnia, które zgodnie z apelem Rady Europejskie musi zostać w pełni wdrożone. Mogą też państwo przekonać się o naszym pełnym zaangażowaniu w działania mające na celu wdrożenie tej "mapy drogowej”, jak również gotowości Unii Europejskiej do uczestnictwa w mechanizmie międzynarodowej kontroli, która została uwzględniona w punkcie 5 przedmiotowego porozumienia, o czym już wspomniałem, zarówno poprzez misję OBWE jak i zaangażowanie zagwarantowane na mocy Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Warunki tego uczestnictwa muszą jeszcze zostać zdefiniowane, ale wszystko wskazuje na to, że nastąpi to już niedługo. Uważam też, że sprawy postępują bardzo szybko.
Nie będę szczegółowo wyjaśniał wszystkich rozmaitych opinii, ale chciałbym powtórzyć, że opinie te nie były zasadniczo różne. Chodziło o niuanse: czy przypomnienie o prawie międzynarodowym i zakaz zmieniania przy użyciu sił zbrojnych przebiegu granic państwa sąsiadującego są sankcją? Nie, to nie jest sankcja. Jest to podstawowy wymóg. W związku z tym nie było wiele różnic zdań. Niektórzy domagali się włączenia w końcu tego przypomnienia, które zatwierdziliśmy, i w związku z tym włączyliśmy to przypomnienie, ponieważ, jak państwu wiadomo, 9 września będzie miało miejsce spotkanie pomiędzy Unią Europejską i Ukrainą. Ponadto wraz z panem komisarzem Barosso, Javierem Solaną i prezydentem Sarkozym 8 września wrócimy z powrotem do Moskwy. Dlatego też kolejność spotkań 8 września jest następująca: najpierw mamy spotkanie w Moskwie, a potem w Tbilisi, tak abyśmy mogli sprawdzić, i mam nadzieję, że uda nam się to, czy wojska rosyjskie wycofały się za wskazane linie, innymi słowy za granicę pomiędzy Osetią i Gruzją. Mamy nadzieję, że będziemy mogli stwierdzić, że pozostałe posterunki wokół portu Poti i pozostałe posterunki wzdłuż granicy pomiędzy Osetią i Gruzją, ale na terytorium Gruzji, zostały zastąpione lub mogą natychmiast zostać zastąpione międzynarodowymi obserwatorami. Takie są właśnie nasze oczekiwania.
Wszyscy zgodzili się na to spotkanie, które w związku z tym będzie uzupełnieniem wdrożenia sześciu punktów przedmiotowego porozumienia. Właśnie na tej podstawie będziemy oceniać dobrą wolę oraz polityczną kontynuację, zależnie od tego, co zostanie następnie zaproponowane podczas konferencji. Będzie to konferencja międzynarodowa, w której będą uczestniczyć - i czemu nie; ponieważ przez prawie 20 lat ONZ było zaangażowane w daną kwestię, mimo iż bardziej w sprawy związane z sytuacją Abchazji niż Osetii - liczni partnerzy, tak więc możliwe będzie rozpoczęcie negocjacji politycznych. Prezydent Miedwiediew zgodził się też, co jest bardzo pozytywne, na powrót uchodźców, i to nie tylko tych uchodźców, którzy opuścili kraj po ostatnich wydarzeniach, innymi słowy w ciągu ostatniego miesiąca, ale też tych uchodźców, którzy opuścili kraj począwszy od lat 90. Powiecie państwo, że tak naprawdę jest to kwestia dyskusyjna, ponieważ pojawiają się dodatkowe pytania: gdzie są ci uchodźcy, czy mogą wrócić, czy muszą wracać, czy chcą wracać itd. Jeżeli jednak mówimy o prawie człowieka do samookreślenia, powinniśmy zauważyć, że ci wszyscy uchodźcy przybyli albo z Abchazji albo Osetii. Zostało to zaakceptowane i będziemy musieli poczekać, aby móc się przekonać, na ile przedmiotowe porozumienie może zostać wdrożone.
Podniosę teraz kilka kwestii, które myślę, że możemy później przedyskutować. Zwrócę uwagę na te punkty, które zostały zmodyfikowane lub nieznacznie zmienione, ponieważ pozostałe punkty mogą państwo sprawdzić sami, jak na przykład "...poważnie zaniepokojona otwartym konfliktem...” itd. Przedmiotowy tekst traktuje o tym, że Rada Europejska zdecydowanie potępia jednostronną decyzję Rosji w sprawie uznania niepodległości Abchazji i Osetii Południowej. Decyzja ta jest nie do przyjęcia i Rada Europejska wzywa pozostałe państwa, aby odmówiły uznania proklamowanej niepodległości i apeluje do Komisji o zbadanie praktycznych konsekwencji tej decyzji. Rada Europejska przypomina również, że pokojowe i trwałe rozwiązanie konfliktu gruzińskiego musi opierać się na pełnym poszanowaniu zasad niezależności, suwerenności i integralności terytorialnej zgodnie z prawem międzynarodowym, aktem końcowym helsińskiej Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz trzema rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ. Rada Europejska podkreśla fakt, że wszystkie kraje europejskie mogą swobodnie określać własną politykę zagraniczną, sojusze itd. Rada Europejska wyraża zadowolenie, że sześciopunktowe porozumienie, zawarte 12 sierpnia w wyniku wysiłków mediacyjnych Unii Europejskiej, doprowadziło do zawieszenia broni, zwiększenia dostępności pomocy humanitarnej na rzecz ofiar wycofania znacznej części rosyjskich oddziałów zbrojnych. Plan ten musi zostać wdrożony w całości itd. Kwestie te nie były omawiane.
Jean-Pierre! Mówił pan coś na temat angielskiej poprawki w sprawie Gruzji. Ja natomiast powiedziałem: Unia Europejska dostarczyła już środki w ramach pomocy w nagłych wypadkach. Unia Europejska jest też przygotowana na niesienie pomocy na potrzeby odbudowy Gruzji, łącznie z regionami Osetii Południowej i Abchazji. Unia gotowa jest wesprzeć środki mające na celu budowanie zaufania, jak również rozwój współpracy regionalnej. Postanowiła również wzmocnić swoje kontakty z Gruzją, łącznie ze środkami ułatwiającymi procedury wizowe oraz ewentualnym utworzeniem pełnej i szeroko zakrojonej strefy wolnego handlu, jak tylko zostaną spełnione niezbędne warunki. Unia Europejska przejmie wkrótce inicjatywę zorganizowania międzynarodowej konferencji, której celem będzie pomoc w odbudowie Gruzji, oraz wzywa Radę i Komisję do rozpoczęcia przygotowań do tej konferencji. Kolejną kwestią jest wpływ obecnego kryzysu na cały region i współpracę regionalną. Jeżeli chodzi o punkt 8: Unia Europejska postanowiła powołać specjalnego przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Gruzji i apeluje do Rady o podjęcie koniecznych ustaleń. Dodamy tutaj: ostatnie wydarzenia pokazują, że Europa powinna nasilić działania w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw energii. Rada Europejska wzywa Radę, aby we współpracy z Komisją rozważyła inicjatywy, jakie można w tym celu podjąć, zwłaszcza w odniesieniu do dywersyfikacji źródeł energii i tras dostaw. W końcu, na prośbę Niemców, Polaków i innych krajów, zakończenie zostało sformułowane w następujący sposób: Apelujemy do Rosji o wspólne dokonanie tego podstawowego wyboru na rzecz wzajemnych korzyści, zrozumienia i współpracy. Jesteśmy przekonani co do tego, że nieizolowanie się od Europy leży w interesie samej Rosji. Unia Europejska ze swojej strony wykazała chęć zaangażowania się w partnerstwo i współpracę oraz przestrzegania zasad i wartości, na jakich się opiera. Oczekujemy, że Rosja będzie zachowywać się odpowiedzialnie, wypełniając jednocześnie wszystkie swoje zobowiązania. Unia zachowa czujność; Rada Europejska zwraca się do Rady, aby wraz z Komisją uważnie i dogłębnie przeanalizowała sytuację i poszczególne aspekty stosunków między UE a Rosją; ocenę tę należy rozpocząć już teraz i ją kontynuować. Rada Europejska upoważnia swojego przewodniczącego do kontynuowania dyskusji z myślą o pełnym wprowadzeniu w życie sześciopunktowego porozumienia. W tym celu 8 września przewodniczący Rady Europejskiej uda się do Moskwy w towarzystwie przewodniczącego Komisji i wysokiego przedstawiciela. Posiedzenia dotyczące negocjacji w sprawie umowy o partnerstwie zostają wstrzymane do czasu wycofania się oddziałów na pozycje zajmowane przed 7 sierpnia. Do punktu 3 należy dodać drobną uwagę: Rada czeka na wyniki zbliżającego się szczytu pomiędzy Unią Europejską i Ukrainą. W tym czasie nasza instytucjonalna współpraca z Ukrainą zostanie wzmocniona i zwiększona.
(Oklaski)
Benita Ferrero-Waldner
. Urzędujący przewodniczący Rady, panie i panowie! Na początku chciałabym z zadowoleniem przyjąć polityczne zaangażowanie Parlamentu Europejskie w sprawę Gruzji. Chciałabym też pogratulować prezydencji Francji wysiłków, zwłaszcza szybkości podejmowania działań w momencie kryzysu.
Prawdą jest, że Unia Europejska poprzez wynegocjowanie zawieszenia broni i szybką pomoc humanitarną, zwłaszcza ze strony Komisji, udowodniła swoją skuteczność. Dzisiejsze posiedzenie Rady Europejskiej było moim zdaniem bardzo ważne i biorąc pod uwagę złożoność problemów wynikających z tego konfliktu, Unia Europejska musiała zareagować wspólnie i zdefiniować poprzez zawarcie wzajemnego porozumienia właściwe odpowiedzi. Postaram się mówić krótko, ponieważ wiele zostało już na ten temat powiedziane.
Moim zdaniem na naszym dzisiejszym spotkaniu przekazane zostało bardzo wyraźne przesłanie w sprawie Gruzji, skierowane zarówno do Gruzji jak i Rosji, pod względem naszej zdolności do reagowania na sytuacje kryzysowe oraz jedności Unii Europejskiej. Właśnie takie były zawsze nasze żądania.
Po drugie naszą jedność wyrażamy również poprzez obronę naszych wartości. Od samego początku kryzysu, jak już mówiłam, Komisja wspierała wysiłki UE mające na celu stabilizację sytuacji humanitarnej i bezpieczeństwa w Gruzji moim zdaniem w dość znaczący sposób.
Jeżeli chodzi o pomoc humanitarną, natychmiast udostępniliśmy 6 milionów euro, które powinny pozwolić na pokrycie najpilniejszych potrzeb całej ludności cywilnej, dotkniętej konfliktem. Do tej kwoty należy dodać prawie 9 milionów euro, przekazanych w międzyczasie przez państwa członkowskie. Tak oto udało nam się pokryć wszystkie najpilniejsze potrzeby humanitarne.
Jeżeli chodzi o pomoc na cele odbudowy kraju, w zeszłym tygodniu wysłaliśmy na miejsce misję ekspertów Komisji w celu przeprowadzenia wstępnej oceny potrzeb i zgodnie z naszymi wstępnymi szacunkami, o czym mówił już Bernard Kouchner, które nie obejmują obszarów kontrolowanych przez Rosję, szkody materialne są znacznie mniejsze niż przewidywaliśmy. Na odbudowę i naprawy będzie potrzebnych około 15 milionów euro. Jednakże najbardziej nagląca potrzeba dotyczy losu 22 000 ludzi, którzy zostali wysiedleni ze względu na konflikt. Na spełnienie ich potrzeb trzeba będzie przeznaczyć około 110 milionów euro.
Ważne jest, że Unia Europejska pokazuje swoją gotowość do prawdziwego wsparcia Gruzji jako dowód naszej politycznej determinacji do wzmocnienia wzajemnych stosunków. Po pierwsze Rada zdecydowała się uwzględnić w swoich planach znaczne zwiększenie środków w ramach pomocy finansowej na rzecz Gruzji, zwłaszcza na potrzeby odbudowy kraju, o czym już wspominałam, oraz na potrzeby uchodźców.
Obecnie jesteśmy w trakcie przeprowadzania oceny rezerw, które moglibyśmy szybko zmobilizować z funduszy przeznaczonych na 2008 rok. Jednakże nie ma co do tego wątpliwości, że bez nadzwyczajnych środków budżetowych nie będziemy w stanie zmobilizować potrzebnych funduszy. Cieszę się z ogólnego wsparcia politycznego, jakie otrzymaliśmy dziś w tej kwestii ze strony przewodniczącego Pötteringa. Konieczna będzie również organizacja międzynarodowej konferencji ofiarodawców, tak aby przekazać inwestorom silny sygnał zaufania.
Moim zdaniem ważniejsze niż kiedykolwiek jest też wzmocnienie instrumentów polityki sąsiedztwa w celu stabilizacji sytuacji w Gruzji. W oparciu o konkluzje Rady Europejskiej zwiększymy nasze działania przygotowawcze, po tym, jak zostaną spełnione odpowiednie warunki, wysiłki zorientowane na utworzenie strefy wolnego handlu oraz ułatwienie kwestii odnoszących się do wiz tymczasowych.
To ostatnie porozumienie oczywiście będzie związane z porozumieniem o ponownym przyjmowaniu i nie straci swojego znaczenia, jeżeli chodzi o zachęcanie Gruzji do demokracji, państwa prawa i swobody wypowiedzi. Niezwykle istotne jest przyspieszenie demokratycznych reform i politycznego pluralizmu.
Jeżeli zaś chodzi o stabilizację bezpieczeństwa i wdrożenie porozumienia o zawieszeniu broni, z powodzeniem polegamy na cywilnej misji obserwacyjnej, zorganizowanej na mocy Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony, o czym była już mowa. Musi być to ściśle związane z innymi działaniami UE, jak na przykład odbudową kraju.
Teraz przedstawię kilka uwag na temat stosunków z Rosją.
Staramy się, aby nasze stosunki przybrały formę nowoczesnego partnerstwa, co stanowiłoby odzwierciedlenie naszej zwiększającej się integracji gospodarczej. Uważam, że podstawowe wzajemne korzyści są zagrożone - współzależność gospodarcza, potrzeba znalezienia wspólnego podejścia do nierozprzestrzeniania się terroryzmu lub kontrterroryzmu, czy też wielu innych spraw o charakterze międzynarodowym - tak więc utrzymywanie z Rosją otwartych kanałów komunikacyjnych było - i nadal jest - konieczne.
Jednakże w świetle ostatnich wydarzeń nie możemy zachować "zwykłego, biznesowego” charakteru stosunków z Rosją. W związku z tym ważne było określenie właściwej równowagi pomiędzy utrzymaniem kanałów komunikacyjnych i przekazaniem Rosji jasnego sygnału. Uważam, że biorąc pod uwagę kontynuację naszej obecnej współpracy i dialogu, odpowiednim podejściem jest nic innego jak wstrzymanie realizacji nowych inicjatyw. W związku z tym Komisja sprawdzi teraz wszystkie nowe inicjatywy pod kątem pogłębienia naszych stosunków, co w rezultacie umożliwi Radzie wyciągnięcie wniosków przed szczytem nicejskim, który odbędzie się w listopadzie.
Jeżeli chodzi o konsekwencje długoterminowe, niektóre obszary polityki w związku z ostatnimi wydarzeniami nabiorą nowego znaczenia. Nasze zaangażowanie się w czerwcu w stworzenie Partnerstwa Wschodniego i Europejskiej Polityki Sąsiedztwa rzeczywiście świadczy o prawdziwym zainteresowaniu Unii Europejskiej w sprawy danego regionu. Polityki te podkreślają fakt, że nie zaakceptujemy nowych linii podziału Europy i że nasi partnerzy, jak na przykład Gruzja, Ukraina i Mołdawia, mogą liczyć na wsparcie z naszej strony ich integralności terytorialnej i suwerenności. Jesteśmy gotowi przyspieszyć i też możliwie szybko przedłożyć nowe wnioski w sprawie nowego Partnerstwa Wschodniego, na pewno przed końcem tego roku, a być może jeszcze nawet pod koniec jesieni.
Po drugie - i jest to moja ostatnia uwaga - kwestie energii znajdują się w samym sercu naszych stosunków z Rosją. Nasze działania dotyczące energii, podejmowane na terenie Europy, będą bezpośrednio wpływać na nasze stosunki z Rosją, tak więc musimy podtrzymać rozmach w celu określenia dla Europy spójnej i strategicznej polityki energetycznej. Na zakończenie chciałabym powiedzieć, że ostatnie wydarzenia postawiły przed Unią Europejską prawdziwe wyzwanie. Myślę, że w nadchodzących miesiącach nadal będziemy musieli pokazywać, że możemy wspólnie stawić czoło zadaniom, jakie stoją przed nami.
Dzisiejszy dzień jest bardzo ważny. Tylko poprzez spójną strategię, zgodne stanowiska i wspólne działania możemy bronić europejskich interesów i wartości. Pochwalam zaangażowanie Parlamentu i mam nadzieję, że wszyscy przyczynimy się do zagwarantowania tego, że Unia utrzyma silny i zgodny front.
Joseph Daul
w imieniu grupy PPE-DE. - (FR) Panie przewodniczący, urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz Ferrero-Waldner, panie i panowie! Sytuacja, jaka ma miejsce w Gruzji od tego lata, jest nie do przyjęcia i wymaga stanowczej i zdecydowanej odpowiedzi ze strony Unii Europejskiej.
Rosja ma takie same prawa i obowiązki, jak wszystkie państwa należące do społeczności międzynarodowej. Jednym z obowiązków jest poszanowanie suwerenności i integralności terytorialnej, a przede wszystkim nienaruszanie granic uznanych przez społeczność międzynarodową. Atakując i okupując terytorium Gruzji, jak również uznając niepodległość prowincji gruzińskich, które oddzieliły się od Południowej Osetii i Abchazji, władze rosyjskie zlekceważyły po kolei trzy wyżej wymienione podstawowe zasady prawa międzynarodowego.
Unia Europejska musi aktywnie uczestniczyć w rozwiązywaniu tego konfliktu i gratuluję prezydencji Francji aktywnej postawy. Musimy pokazać, że jesteśmy w stanie spełnić nadzieje tysięcy Gruzinów, którzy głoszą swoją rozpacz na ulicach Tbilisi.
Moja grupa zachęca Komisję, Radę i wszystkie państwa członkowskie do zademonstrowania zarówno swojej jedności jak i determinacji w stosunku do naszego rosyjskiego sąsiada. Unia Europejska nie może zadowolić się ustnym potępieniem tych przypadków systematycznego naruszania prawa międzynarodowego. Nasza grupa uważa, że Europa musi zastosować dostępne jej środki, a zwłaszcza narzędzia polityczne i gospodarcze, w celu wywarcia na Rosję nacisku i wpłynięcia na to, aby Rosja respektowała wszystkie podpisane przez siebie porozumienia. Apelujemy do Rosji o to, aby spełniła wszystkie zobowiązania, podjęte w ramach porozumienia o zawieszeniu broni, począwszy od całkowitego i natychmiastowego wycofania z terytorium Gruzji oddziałów rosyjskich oraz zmniejszenia obecności wojsk w Południowej Osetii i Abchazji. Jak już to słusznie stwierdził urzędujący przewodniczący Rady, pan Kouchner, potępiamy również rabunki, jakich dopuścili się rosyjscy najeźdźcy oraz towarzyszący im najemnicy.
Jesteśmy bardzo zaniepokojeni losem ludności gruzińskiej w Południowej Osetii, która była wysiedlana siłą nawet po podpisaniu porozumienia o zawieszeniu broni. Gorąco apelujemy do władz rosyjskich i południowoosetyjskich o zapewnienie tym ludziom możliwości powrotu do swoich domów. Wzywamy Radę i Komisję do zrewidowania swojej polityki wobec Rosji, łącznie z negocjacjami w sprawie porozumienia partnerskiego, jeżeli kraj ten nie wypełni swoich zobowiązań dotyczących zawieszenia broni. Apelujemy również do Rady i Komisji o wniesienie pozytywnego wkładu w międzynarodowe mechanizmy, które zostaną zastosowane w celu rozwiązania konfliktu, łącznie z misją prowadzoną zgodnie z Europejską Polityką Bezpieczeństwa i Obrony.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Kryzys ten ujawnił bezbronność Unii Europejskiej w kilku delikatnych dziedzinach: po pierwsze w kwestii dostaw energii. Bardziej niż kiedykolwiek musimy zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii do Europy. Musimy opracować i chronić rozwiązania będące alternatywą dla rosyjskiej infrastruktury energetycznej. Ponadto wydaje się być rzeczą oczywistą, że Unia Europejska mogłaby odgrywać dużo ważniejszą rolę w zarządzaniu tym kryzysem, jeżeli wzmocniona zostałaby Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony. Traktat lizboński pozwala na takie wzmocnienie. W związku z tym apelujemy do wszystkich państw członkowskich, które jeszcze nie ratyfikowały tego traktatu, o możliwie szybką ratyfikację. Nasza grupa uważa, że jedynym sposobem na zagwarantowanie stabilności i bezpieczeństwa po obu stronach Atlantyku jest rozwinięcie współpracy pomiędzy Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi, opierającej się na zasadzie równości.
Na koniec chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że Gruzja chce w końcu wstąpić do NATO. Panie i panowie! Jest to moment o decydującym znaczeniu i Unia Europejska nie może zaprzepaścić tej szansy na pokazanie swojej stanowczości i zdecydowania w stosunku do Federacji Rosyjskiej, bez względu na jej potęgę i siłę. Od tego zależy wiarygodność Unii Europejskiej, stabilność całego regionu, ochrona naszych najbliższych sąsiadów i nawet państw członkowskich Unii. Apeluję również do pana, urzędujący przewodniczący Rady, o zapewnienie też bardzo szybkiego wznowienia stosunków z Ukrainą. Dziękuję państwu za uwagę i jednocześnie proszę o nieustępliwość.
Hannes Swoboda
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący, urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Już od kilku dni ogłoszenia w różnych gazetach niosą ze sobą następujące przesłanie: "Lenin. Stalin. Putin. Poddajesz się?”. Przesłanie to jest w rzeczywistości nieco nazbyt uproszczone, ponieważ Osetia Południowa stała się częścią Gruzji tak naprawdę za rządów Lenina. Z biegiem czasu zginęło około 18 000 ludzi, a około 50 000 zostało wydalonych. Abchazja stała się częścią Gruzji za rządów Stalina. Ważne jest tutaj trzymanie się prawdy i wzięcie pod uwagę stanowisk wszystkich stron. Zviad Gamsakhurdia, pierwszy prezydent Republiki Gruzji, który znów stał się bardzo modny, opisał mieszkańców Osetii jako "hołotę, którą trzeba przepędzić przez tunel Roki http://en.wikipedia.org/wiki/Roki_tunnel" \o "Roki tunnel" ". Powinniśmy mieć świadomość także tego aspektu gruzińskiego nacjonalizmu.
Jednakże nic z tego - i chciałbym dać to jasno do zrozumienia, podobnie jak przy wielu okazjach uczynił poseł Martin Schulz - nic z tego nie usprawiedliwia interwencji Rosjan, która przecież trwa już od lat. Jest to wyrazem imperialistycznego zachowania i wielokrotnie widzieliśmy, jak Rosja wykorzystuje w ten sposób konflikty mniejszościowe. Byliśmy świadkami wielokrotnych gróźb i bojkotów, których absolutnie nie możemy zaakceptować. Nie chcę zaprzeczać, że błędy popełnił zarówno Zachód jak i prezydent Gruzji, Michaił Saakaszwili, ale Rosja w ramach swoich relacji z krajami sąsiadującymi wielokrotnie starała się wykorzystywać konflikty wewnętrzne dla własnych celów.
Uznanie Kosowa również nie usprawiedliwia tych działań. Faktem jest, że Unia Europejska zawsze podejmowała wyraźne i jednoznaczne próby mające na celu znalezienie międzynarodowego, wielostronnego rozwiązania. Rosja tego typu prób nie podjęła. Unia Europejska zaoferowała ponadto wyraźne i jednoznaczne wsparcie mniejszości serbskiej w Kosowie i będzie takie działania kontynuowała. Co zrobiła Rosja? Rosja co najmniej przyglądała się, podczas gdy Gruzini byli wydalani z Osetii Południowej i Abchazji, i mam nadzieję, że pan Kouchner ma rację mówiąc, że teraz zostanie przyjęta nowa polityka.
Unia Europejska powinna skoncentrować się teraz na udzielaniu naszym sąsiadom wsparcia i poparcia. Już od jakiegoś czasu proponujemy założenie Unii na rzecz regionu Morza Czarnego. Bez względu na to, jak tę strukturę nazwiemy, oczywistym jest, że należy wzmocnić obecną politykę sąsiedztwa i że musimy zachęcić do uczestnictwa wszystkich tych, którzy są zainteresowani integralnością i stabilnością danego regionu, od Turcji po Kazachstan.
Jeżeli Rosja jest przygotowana na powrót do polityki współpracy i szacunku dla swoich sąsiadów, wówczas również zostanie zaproszona do uczestnictwa. Rosja czuje się teraz silna ze względu na wysokie ceny energii, ale wszyscy wiemy, że nie stanowi to dla Rosji mocnej podstawy gospodarczej i że Rosja może wiele zyskać na partnerstwie i współpracy z Europą. W międzyczasie musimy skupić się na udzielaniu naszym sąsiadom wyraźnego wsparcia. Urzędujący przewodniczący Rady! W tym kontekście chciałbym powiedzieć, że konkluzje, które zostały uzgodnione podczas dzisiejszego szczytu, są dobre i stanowią solidną podstawę do dalszych działań, ponieważ w przejrzysty sposób wyrażają to, co jest realistyczne i zrównoważone. Mam nadzieję, że Parlament Europejski wyciągnie przejrzyste wnioski, oparte na konsensusie, podobnie jak to uczyniła Rada, tak aby Unia Europejska mogła mówić jednym - i silniejszym - głosem.
(Oklaski)
Graham Watson
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Jestem nieco zaskoczony dzisiejszą wypowiedzią urzędującego przewodniczącego Rady, a co więcej sposobem przemawiania z podium d'honneur.
Za konflikt na Kaukazie odpowiedzialność muszą wziąć na siebie obie strony, o czym mówił też urzędujący przewodniczący Rady. Dlaczego więc konkluzje Rady nie odzwierciedlają tego?
Prezydent Saakaszwili nie mógł był sądzić, że interwencja wojskowa nie wywoła reakcji ze strony Rosji. Reakcja Rosji była w równym stopniu nieproporcjonalna.
Powiedział pan "Les dégâts n'ont pas été considérables”, a pani komisarz Ferrero-Waldner mimo to podała nam liczby i Izba ta zostanie wezwana do zgodzenia się na zapłacenie rachunku!
Zgadzamy się z panem w jednej kwestii: musimy potępić działania Rosji; są one niewybaczalne, ale nie będziemy odwodzić od tego rosyjskiego niedźwiadka, cofając Miedwiediewa w róg. Dialog i zaangażowanie rozładują napięcia lepiej niż izolacja. Jest to lekcja zimnej wojny i Unia - jak w przypadku procesu helsińskiego - musi odegrać główną rolę.
Konflikt ten podkreśla potrzebę utworzenia wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. I mimo iż państwa członkowskie mają różne poglądy na temat Rosji, prezydencja ta szybko wynegocjowała sześciopunktowy plan własnego autorstwa i należy jej się za to uznanie.
Plan ten być może nie jest doskonały, ale położył on kres przemocy i powinien zostać w pełni wdrożony, wraz z uwzględnieniem wycofania się Rosjan z portu Poti na Morzu Czarnym.
Ale jakie kroki Unia Europejska powinna podjąć teraz? Rada słusznie chce uzgodnić kwestie związane z zarządzaniem kryzysem i funduszem na rzecz odbudowy, jak również szybkim rozlokowaniem pomocy humanitarnej. Teraz Unia musi wyznaczyć przedstawiciela unijnego, który doprowadzi do tego, że obie strony będą siebie słuchać.
Unia słusznie chce wysłać obserwatorów, ale muszą oni zastąpić rosyjskich rozjemców, co będzie świadczyło o zaangażowaniu tych państw członkowskich, które nie mają rozmieszczonych swoich wojsk na innych frontach.
Europa powinna zwołać transkaukaską konferencję pokojową, która połączyłaby wszystkie strony w poszukiwaniu rozwiązania nierozstrzygniętych konfliktów.
Unia powinna jednak rozpocząć swoje działania w obszarze rażącej niespójności, co wymaga czegoś więcej niż podjęcia odgórnej decyzji na szczeblu ministerialnym. Trzeba położyć kres anomalii, na skutek której obywatele Gruzji z rosyjskimi paszportami mają swobodniejszy dostęp do Unii Europejskiej, ponieważ zachęca to ich do przyjmowania obywatelstwa rosyjskiego. Gruzini powinni mieć taki sam dostęp do Europy jak Rosjanie, pomimo iż można by to osiągnąć poprzez zamrożenie porozumienia o ułatwieniach wizowych, zawartego z Rosją.
Jeżeli chodzi o wzmocnienie naszej polityki sąsiedztwa, jak możemy zagwarantować stałą współpracę z Rosją, pokazując jednocześnie, że pełne "strategiczne partnerstwo” nie jest już dłużej wiarygodne? Co jeszcze możemy zrobić, aby przerwać zależność Europy od rosyjskich dostaw energii? Dobrym krokiem było wzmocnienie pod tym względem tekstu konkluzji. Rosja musi oczywiście zmierzyć się z konsekwencjami swoich bezprawnych działań, być może włączając w to dyskusję na temat przyszłych zimowych igrzysk olimpijskich w Soczi, zaledwie 40 km od granicy.
Czy można powiedzieć, że zachowanie Rosji jest zgodne z Kartą Olimpijską? Nie. Rozwiązanie tych kwestii wymaga determinacji, dalekowzroczności i cierpliwości. Jest to wyzwanie, jakiemu Unia musi sprostać i obawiam się, urzędujący przewodniczący Rady, że musimy temu sprostać zanim zaproponujemy panu vin d'honneur.
Przewodniczący
Chciałbym powiedzieć kolejnemu mówcy, że na kolejnej konferencji przewodniczących zwrócimy uwagę na kolejność wystąpień grup politycznych, ponieważ zgłoszono już w tej sprawie jeden sprzeciw. Jako następnego mówcę chciałbym wywołać dziś posła Szymańskiego, który wystąpi w imieniu Unii na rzecz Europy Narodów. Zajmiemy się tą sprawą we czwartek, ponieważ nikt nie jest w stanie mi wyjaśnić, dlaczego kolejność jest taka a nie inna. Kwestia ta wymaga systematycznego wyjaśnienia.
Konrad Szymański
w imieniu grupy UEN. - Pani Komisarz! Panie Przewodniczący! Panie Ministrze! Rosja nie realizuje trzech z sześciu punktów porozumienia negocjowanego w naszym imieniu przez prezydenta Sarkozy'ego. Tym samym odebrała sobie prawo do bycia partnerem Europy. Dlatego w tym sporze chodzi dziś także o wiarygodność Unii Europejskiej.
Pomoc humanitarna, odbudowa Gruzji, porozumienia wizowe, handlowe - to za mało. Rosja musi dobrze poczuć, na czym polega samoizolacja. Inaczej nie damy jej nawet szansy na rewizję swojej polityki. Inaczej będziemy ją utwierdzać w przekonaniu, że wolno jej wszystko. Poczucie postępującej izolacji politycznej i ekonomicznej w perspektywie kolejnych wyborów prezydenckich w roku 2012 jest jedyną szansą na wątpliwości i podziały w obozie władzy w Moskwie. Ta agresja nie może się Moskwie opłacać.
Potrzebna jest rewizja naszej polityki energetycznej. Uzależnienie od Rosji ogranicza pole europejskiego manewru już dziś. Czy chcemy pogłębienia tego procesu? Państwa członkowskie powinny czym prędzej odstąpić od budowy gazociągu północnego i południowego. Jeśli tych dalekosiężnych wniosków nie wyciągniemy, narażamy się na marginalizację i śmieszność.
Daniel Cohn-Bendit
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FR) Panie przewodniczący, urzędujący przewodniczący Rady, panie i panowie! Uważam, że w obecnej sytuacji powinniśmy podjąć dyskusję na temat dalszego postępowania. Uważam, że Rada podjęła takie decyzje i działania, jakie w zasadzie były możliwe, mimo iż zawsze moglibyśmy sprzeczać się o to, czy nadzwyczajne posiedzenie Rady Europejskiej, w którym uczestniczyły głowy państw lub rządów, nie powinno było zostać zorganizowane od razu, aby pokazać naszą spójność, ale niech i tak będzie.
Uważam, że musimy teraz zadać kilka podstawowych pytań. Najbardziej fundamentalne pytanie oczywiście dotyczy naszego stanowiska wobec Rosji, naszej współpracy z Rosją oraz tego, jak tak naprawdę zamierzamy rozwiązać problemy na Kaukazie, ponieważ jest jeszcze problem Górskiego Karabachu. Od tej pory moglibyśmy zauważać stałe konflikty, a prezydent Sarkozy w związku z tym cały czas musiałby stawiać czoła tego typu sytuacjom. Mógłby wynająć sobie na Kremlu pokój i pozostać tam na czas nieokreślony; byłoby to również jedną z możliwości.
Mam następujące zdanie: po pierwsze, panie pośle Daul, jeżeli jest coś, o czym nie powinniśmy rozmawiać, to właśnie przystąpienie Gruzji i Ukrainy do NATO. Naprawdę jest to teraz najbardziej idiotyczny pomysł, ponieważ oznacza to, że nie bylibyśmy w stanie zrobić naprzód jakiegokolwiek kroku politycznego. Czy Gruzja lub Ukraina przystąpi do NATO po przeprowadzeniu u siebie reform? Być może, nie jestem pewien. Jednakże naprawdę kwestia ta jest dziś bez znaczenia.
Czy uważacie państwo, że jeżeli Gruzja byłaby w NATO, nastąpiłaby mobilizacja artykułu 5? Oczywiście, że nie! Dlatego też nie powinniśmy pleść bzdur. Z drugiej strony - i tutaj zgadzam się z posłem Watsonem - w jaki sposób możemy kontrolować działania przykładowo prezydenta Saakaszwiliego? Jeżeli zgadzamy się co do tego, że zachowanie się Rosji było nie do przyjęcia, nie powinniśmy również akceptować tego, że prezydent Gruzji podjął decyzję o zbombardowaniu miasta, bez względu na powód! Jeżeli zostaliśmy sprowokowani, powinniśmy zareagować w inny sposób niż bombardowaniem.
Dlatego mamy do czynienia z prawdziwym problemem politycznym. Proponujemy podejść do tego problemu politycznego w następujący sposób: powinniśmy zaproponować Gruzji i Ukrainie uprzywilejowane partnerstwo jako pierwszy krok w kierunku ewentualnej integracji. Integracja ta ma rację bytu, jeżeli w Europie zostanie przeprowadzona podstawowa reforma itd. Niemniej jednak powinniśmy dysponować instrumentami politycznymi, a nie tylko gospodarczymi i społecznymi, abyśmy mogli położyć nacisk na dane klasy polityczne. Przyszłość w przestrzeni europejskiej oznacza w szczególności taką przyszłość, w której kraje te są wolne od nacjonalizmu.
Powinniśmy zastanowić się nad słowami François Mitterranda: "nacjonalizm oznacza wojnę”. Gruziński nacjonalizm, rosyjski nacjonalizm, abchazyjski nacjonalizm i południowoosetyjski nacjonalizm oznaczają wojnę! My, obywatele Europy, musimy powiedzieć: "naszą perspektywą jest bycie ponad to”. Tak więc proponując spojrzenie europejskie, proponujemy jednocześnie przedłożenie wartości europejskich, ponieważ jeżeli nacjonalizm w tych regionach przetrwa, wówczas nigdy nie znajdziemy rozwiązania.
Francis Wurtz
w imieniu grupy GUE/NGL. - (FR) Panie przewodniczący, urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Jeżeli chodzi o kryzys na Kaukazie, zajęcie stanowiska progruzińskiego lub prorosyjskiego może jedynie doprowadzić do impasu. Było to w jaskrawy sposób oczywiste od rozpadu Związku Radzieckiego, który miał miejsce 17 lat temu, ponieważ region ten jest pełny powracających napięć i spornych granic. Jest to miejsce, gdzie pamięć zbiorową dręczą odziedziczone koszmary kolejnych wojen i przemocy, gdzie etniczna i religijna mozaika oraz nagromadzenie urazów i upokorzeń tworzą bardzo żyzny grunt pod nacjonalizm. Nieodpowiedzialność polityczna będzie w tym kontekście drogo kosztować, i prawda ta dotyczy wszystkich. Z pewnością prawda ta dotyczy prezydenta Gruzji, który od momentu jego wyboru, czyli roku 2004, stale ulegał duchowi zemsty w odniesieniu do terytoriów, które się wyodrębniły. Stale kusił też los, jeżeli chodzi o lojalność wobec administracji Busha i jego polityki konfrontacji w regionie. Ponadto rozpoczął atak na Osetię Południową, w kwestii którego jeden ze współsprawozdawców Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, pan Van den Brande, który odpowiada za monitorowanie problemów w tym regionie, oznajmił, i tutaj cytuję, "że był zszokowany opowiadaniami uchodźców o potężnym i masowym ostrzale oraz bombardowaniu Cchinwali, jak również zniszczeniem terenów mieszkalnych”. Strategia ta jest fatalna dla Gruzji, dla Kaukazu oraz dla Europy.
Lekcja ta dotyczy również Rosji. Brutalność kontrataku, łącznie z kontratakiem przeciwko ludności cywilnej, utrzymująca się okupacja strategicznych sektorów terytorium Gruzji, wydalenie Gruzinów z Osetii Południowej oraz jednostronne uznanie niepodległości dwóch terytoriów, które się wyodrębniły, mogą w taki sam sposób zagrozić zainteresowaniu, jakie wywołały wstępne inicjatywy międzynarodowe nowej prezydencji w więcej niż jednym państwie europejskim. Rosja może stracić wszystko, wracając do okresu izolacji politycznej w Europie i na świecie.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że Zachód jako całość postąpiłby właściwie, zdobywając dostęp do bezprecedensowych zniszczeń, spowodowanych lekkomyślnym podejściem Amerykanów oraz europejskim podejściem, jakim jest gra w ojca Wirgiliusza w tej części kontynentu. Strategia NATO dotycząca nieograniczonej ekspansji, bombardowanie Serbii, uznanie jednostronnie proklamowanej niepodległości Kosowa, poparcie montażu na terenie Europy tarczy antyrakietowej, nie wspominając nawet o skrajnej gloryfikacji liderów regionu, którzy być może powinni zachować większą ostrożność, składając antyrosyjskie i antywschodnie oświadczenia - wszystkie te wybory świadczą o krótkowzrocznej polityce, godnej obecnego Białego Domu, ale niegodnej europejskiej polityki bezpieczeństwa. Dana strategia militaryzacji międzynarodowych stosunków i tworzenia konfrontacji politycznych zawiodła tuż przed naszymi oczami. Oprócz wysłania obserwatorów europejskich pod egidą OBWE priorytetem Unii Europejskim w związku z tym powinno być zapobieżenie za każdą cenę wszelkim eskalacjom, tak aby Unia mogła, możliwie szybko i bez żadnych oznak arogancji, zbadać możliwość sporządzenia projektu nowego paneuropejskiego traktatu na rzecz bezpieczeństwa i współpracy, który byłby dokumentem prawnie wiążącym i uwzględniałby wszystkie problemy, jakie obecnie występują: integralność terytorialną, nienaruszalność granic, los konfliktów, które utknęły w martwym punkcie, niewykorzystywanie siły, rozbrojenie, a nawet bezpieczeństwo dostaw energii. Z wyzwaniem tym z pewnością trudniej jest się zmierzyć dziś niż kiedykolwiek wcześniej, ale odrzucając taką perspektywę, obawiam się, że najgorsze mamy jeszcze przed sobą. Przyjmując nasze stanowisko, pamiętajmy, że dziś, pierwszego września, na całym świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pokoju.
(Oklaski)
Bernard Wojciechowski
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Pochodzę z kraju, którego historię naznaczają wojna i cierpienie. Polska wszędzie wspiera wysiłki pokojowe. Osiągnięcie tego celu jest konieczne.
Kraje wschodnioeuropejskie, tak zwane kraje bałtyckie, zainspirowane przez swoich liderów, chcą, aby Unia Europejska pokazała, że Rosja zapłaci za swoje działania wojskowe w Gruzji bliżej nieokreśloną cenę. Można to przedstawić jako klasyczny przykład politycznej ortodoksji, która zakłada, że Rosja dąży do niczego innego jak celów imperialnych.
To tradycyjne, bezmyślne podejście do Rosji, pełne pustych frazesów, wydaje się być poniżające, ponieważ może być ono postrzegane, na przykład przez Rosję, jako kliniczny przykład reakcji ze strony kilku porywczych polityków.
Unia Europejska potrzebuje Rosji tak samo, jak Gruzji, o ile nie bardziej. W związku z tym niezwykle ważne jest, aby Unia Europejska nie była częścią tego konfliktu i nie brała strony ani Rosji ani Gruzji. Unia Europejska musi pokazać światu, że jej polityka jest niezależna od Stanów Zjednoczonych i jednocześnie jest przyjazną polityką, opierającą się na pełnym partnerstwie.
Rosja jest trzecim co do wielkości partnerem handlowym Unii Europejskiej i w towary europejskie inwestuje pół tryliona dolarów. Czy możemy sobie pozwolić na narażenie na ryzyko tego rodzaju relacje?
Nie ma wątpliwości co do tego, że Parlament Europejski jest obok Rady, zgodnie z procedurą współdecydowania, współuczestnikiem procesu legislacyjnego. Jednakże czy Parlament rzeczywiście jest równym partnerem w sprawach zagranicznych UE?
Panie ministrze! Pana dzisiejsza wypowiedź opiera się na tym, co wydaje się być już uzgodnione w sprawie Gruzji. W związku z tym chciałbym zadać następujące pytanie: czy głos Parlamentu Europejskiego ma nic nie znaczyć? Jaki jest cel tej debaty, jeżeli wszystko zostało już postanowione i wykonane?
Sylwester Chruszcz
w imieniu grupy NI. - Pani Komisarz! Wybuch walk na Kaukazie jest ściśle związany ze sprawą Kosowa. Przeciwnicy rozbioru Serbii, do których sam należę, od początku zwracali uwagę na to, że jednostronna decyzja kosowskich Albańczyków, poparta przez Waszyngton i wiele stolic europejskich, otwiera puszkę Pandory i ożywi wiele podobnych konfliktów na świecie. Jak ten w Gruzji, gdzie decyzją prezydenta Saakaszwilego zaatakowano cywilów w Osetii. A przecież Abchazowie i Osetyńczycy to narody, które na swoich terenach żyją od wieków, mają własną kulturę i tożsamość narodową oraz raz po raz wybijały się na niepodległość, którą zabrał im Stalin przed II wojną światową.
Ale Serbia i Gruzja to najlepszy przykład, że na forum międzynarodowym są po prostu równi i równiejsi, a prawo międzynarodowe jest interpretowane przez silniejszych sojuszników. Również z poparciem wielu osób na tej sali doszło do zdemolowania ładu europejskiego. Przywróćmy w Europie pokój, porządek prawa międzynarodowego, przywróćmy ten ład! Niech państwa, które poparły rozbiór Serbii, wycofają się z uznania Kosowa, a Rosja z uznania Osetii i Abchazji. Jeśli bowiem rozbiór Serbii uznany przez USA i dużą część Unii jest dobry, to dlaczego podobna operacja w Gruzji miałaby być zła. Chciałoby się powiedzieć: Szanowni Państwo! Mniej hipokryzji!
Bernard Kouchner
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie pośle Watson! Rozumiem, że moim dużym błędem było przemawianie z tego podium. Jeżeli tylko to ma pan mi do zarzucenia, mogę zmienić się na lepsze, ponieważ kiedy byłem tu ostatni raz, przemawiałem z tego podium i wówczas nie byłem głową państwa. Kiedy wszystko zostało już powiedziane i wykonane, każdy może popełnić błąd.
Jest wiele pytań, na które mogę spróbować odpowiedzieć, na inne natomiast naprawdę nie potrafię udzielić odpowiedzi. Panie pośle Daul! To oczywiste, że wszyscy chcemy, zwłaszcza w odniesieniu do tego kryzysu - i jest to jednym z priorytetów prezydencji francuskiej - z powodzeniem wdrożyć europejską politykę obrony. Co oznacza "z powodzeniem”? Oznacza to, w każdym wypadku, że musimy wznowić proces, który umożliwił nam w Saint-Malo przynajmniej osiągnąć porozumienie. Na tym musimy budować następnie dalsze działania, zmierzając ku wspólnemu celowi. Zrobimy tak, albo na to liczę. Tak naprawdę musimy tak zrobić, ale nie dlatego, że kryzys ten zasłużył sobie na odpowiedź wojskową. Z pewnością nie dlatego! Rozważanie odpowiedzi wojskowej na inwazję Rosji na Gruzję byłoby rzeczą najgorszą ze wszystkich. Tak naprawdę nie uważam, że okręty, które przybyły na Morze Czarne, były właściwą odpowiedzią, ponieważ niektóre z nich przewoziły na swoich pokładach pociski. Moim zdaniem jest to coś, czego nie powinniśmy byli zrobić, ale prezydencja Francji ma na ten temat odmienne zdanie. Abyśmy posiadali solidną obronę europejską, która jest nam potrzebna, tak naprawdę musi zostać przyjęty traktat lizboński, który z kolei przypomina nam o naszych własnych trudnościach instytucjonalnych. Zdecydowanie musimy znaleźć wyjście z tego kryzysu instytucjonalnego.
Mówiąc szczerze, nie sądzę, aby NATO było w tej sytuacji właściwą odpowiedzią. Tak naprawdę jest to zła odpowiedź, ponieważ jeżeli zagłosowalibyśmy w Bukareszcie za planem działań na rzecz członkostwa (MAP), prawdę mówiąc, nie zrobiłoby to żadnej różnicy, ponieważ uważam, że nikt nie był gotów prowadzić wojny w imieniu Gruzji. Mówię to bez jakiegokolwiek cynizmu. Mówię tak, ponieważ właśnie taka opinia była prawdziwie jednomyślna w chwili rozpoczęcia wszystkich naszych spotkań i rozmów. Nie oznacza to - ponieważ tak powiedzieliśmy - że Gruzja lub Ukraina ma prawo stać się członkiem NATO.
Jest jeszcze coś innego, co należy wziąć pod uwagę. Trudno jest mówić o tym teraz, więc zachowam dyskrecję, ale jest jeden kraj, Rosja, który przez 20 lat sądził, że był źle traktowany. Uważam, że w pewien sposób, zwłaszcza w Unii Europejskiej, było w tym trochę prawdy. Nie udało nam się znaleźć języka, jakim moglibyśmy rozmawiać z Rosją. Być może tak czy inaczej nie udałoby nam się to, ale uważam, że nie do końca mieliśmy świadomość zachodzących zmian, ponieważ Gruzja sama znajdowała się też przecież w sferze radzieckiej. Gruzja też była krajem komunistycznym. Obie strony tak naprawdę niezupełnie ćwiczyły demokrację. Uważam, że, tak samo jak ze wszystkimi krajami, problem ten pojawi się dla Ukrainy i Gruzji, ale naprawdę nie uważam, że była to dobra odpowiedź.
Z drugiej strony uważam, że macie państwo rację: musimy wzmocnić nasze stosunki z Ukrainą, o czym traktuje też przedmiotowy dokument. Dotyczy to również Gruzji. Za chwilę będziemy rozmawiać o partnerstwie uprzywilejowanym.
Panie pośle Swoboda! Powiem panu - i jest to anegdota - że chciałem pojechać do Gori, żeby zobaczyć dom Stalina, ponieważ właśnie tam znajduje się jego dom. Stalin tam się urodził. Można by powiedzieć, że Stalin rysował na mapie małe czerwone okręgi, zaznaczając miejsca, gdzie mogłaby panować autonomia lub w każdym razie społeczności, gdzie autonomia panować by nie mogła. Znał on ten region bardzo dobrze i Osetia i Abchazja już wtedy nie były w dobrych stosunkach ani z Gruzinami ani z resztą regionu. Nie potrzebowaliśmy tego konfliktu, aby dowiedzieć się, że na tym obszarze występowały już konflikty. Jaki region jest gorszy od Bałkanów? Kaukaz. Jaki region jest gorszy od Kaukazu? Bałkany. Nie jestem tego pewien, ale myślę, że to, co tam się dzieje, tak naprawdę ma bardzo szeroki zasięg. Jeżeli cofniemy się trochę dalej, jeżeli zastanowimy się nad tym, co wydarzyło się w Czeczenii, co też stanowczo potępiam, możemy zauważyć, że sojusznikami Czeczenów, występujących przeciwko Gruzji, byli Abchazi.
Powinniśmy pozostawić to wszystko w przeszłości, mimo iż powrót do tych wydarzeń może być konieczny. Powiedzieliście państwo, i zgadzam się z tym, że nic nie usprawiedliwia tej reakcji. Nic. Niemniej jednak musimy zwrócić uwagę na to, w jaki sposób doszło do tej serii prowokacji, ponieważ, szczerze mówiąc, opowiadane historie są tak różne, że wszystko to staje się bardzo trudne. W trakcie negocjacji dotyczących przedmiotowego dokumentu, które odbywały się w Moskwie, Rosjanie zadali nam pytanie, jak powinni byli zareagować. Czy powinni byli pozwolić swoim ludziom umrzeć i czy powinni byli pozwolić na ataki bombowe? Nie zapominajmy o początkowych liczbach. Nie będę ich omawiać, ponieważ naprawdę nie mam możliwości sprawdzenia ich, ale Rosjanie od razu mówili o 1 000 do 2 000 zabitych, co bez wątpienia jest niezgodne z prawdą, ponieważ jedyne osoby, które tam pojechały, a mianowicie wysłannicy z ramienia organizacji Human Rights Watch, mówili o kilkuset zabitych. Tak naprawdę przekazali informacje o kilkuset lub nawet dziesiątkach zabitych. Nie jestem tego pewien. W każdym razie daną reakcję teoretycznie usprawiedliwiała bardzo wysoka liczba ofiar i jeszcze raz udałem się do Osetii Południowej, żeby posłuchać relacji uchodźców. Były one straszne: granaty w piwnicach, gdzie ukrywały się dzieci. Nie wymyśliłem tego. Być może nie było to prawdą, ale istnieje taki ton głosu, który nie kłamie. Widziałem w swoim życiu wielu uchodźców. Ci byli śmiertelnie przerażeni. Przez dwa dni podróżowali tą drogą przez tunel. To też trzeba sprawdzić.
Macie państwo absolutną rację, że potrzebujemy polityki sąsiedztwa, ale jest to dokładnie to, co próbują teraz zrobić Turcy. Turcy wprowadzili w życie, jak ją nazywają, platformę regionalną i chcą rozpocząć rozmowy pomiędzy Rosją, która wyraziła już na to zgodę, Azerbejdżanem, Armenią oraz - i to właśnie te kraje są za to odpowiedzialne - oczywiście Gruzją i Turcją. Uważam, że to dobry pomysł i w imieniu prezydencji zgodziłem się na bardzo krótkie spotkanie z nimi. Pan Babachan powinien dziś tutaj być, abyśmy mogli ustalić sposób wymiany naszych doświadczeń, ale zgadzam się z państwa analizą potrzeby określenia polityki sąsiedztwa. Komisarz Benita Ferrero-Waldner również musi się ze mną zgodzić, że właśnie to powinniśmy zrobić. To nasi ważni sąsiedzi. Jeżeli nie potrafią oni znaleźć sposobu prowadzenia dialogu z Rosją, z pewnością napotkamy ogromne trudności, tym większe, o czym wczoraj mówił prezydent Miedwiediew, że sankcje mogłyby być stosowane w dwóch kierunkach i że prezydent Miedwiediew wiedziałby również, jak to zrealizować. Sankcje nie są takie same, jeżeli jedna strona dostarcza gaz, zaś druga nie chce go przyjąć. W związku z tym musimy spojrzeć na daną sytuację realistycznie. To on przykręca kurek, nie my.
Panie pośle Watson! Jeżeli chodzi o podane przez pana liczby, podzielam pana odczucia. Co zrobił Saakaszwili? Podczas wspólnych rozmów, biorąc pod uwagę fakt, że spotkałem się z nim dwa razy, powiedział on - tak naprawdę nie powinniśmy zajmować się tamtą rozmową, ponieważ z pewnością byłbym uprzedzony i nie posiadam wystarczających informacji - ale powiedział on, że został zobowiązany do odpowiedzi na prowokację. Przyglądał się, jak druga strona przygotowywała baterie, a w szczególności rakiety Grad. Przyjechali i rozbili się w wioskach gruzińskich wokół stolicy Osetii. Komu mamy uwierzyć? Nie wiem. W każdym bądź razie niektórzy doradcy mówią, że wydarzenia te przebiegały zupełnie inaczej niż opisywała to prasa międzynarodowa. W tej całej aferze nie ma osoby, która byłaby naprawdę wiarygodna. Jako obserwator wie pan, panie pośle, że problem ten nie został rozwiązany. Próbowaliśmy. Javier Solana mówi, że musimy nazywać ich obserwatorami. Tak więc nazywamy ich obserwatorami i w przedmiotowym tekście również określamy ich mianem obserwatorów. Rozjemcy znaczą coś innego, ponieważ wówczas wymagałoby to pełnego wycofania przez Rosjan wszystkich tych, którzy uczestniczyli w bitwie. W rezolucjach w sprawie Abchazji i Osetii zasygnalizowano, że obowiązywał tam stosunek dwie trzecie / jedna trzecia. Dwie trzecie odpowiadały za utrzymanie pokoju, Rosjanie byli rozjemcami, a reszta to Gruzini. Każda strona oskarża drugą, a obie strony oskarżają siły pokojowe, wyznaczone przez OBWE i ONZ, o uczestnictwo po obu stronach już od samego początku walki. W związku z tym wydaje mi się, że nie może to dłużej trwać i wysłanie rozjemców jest większą operacją, którą spróbujemy zorganizować. Jednakże na dzień dzisiejszy będzie to trudne. Aby rozwiązać te konflikty, które utknęły w martwym punkcie, konieczna jest organizacja międzynarodowej konferencji. Obecnie powinniśmy pomyśleć o konferencji w sprawie Osetii, ponieważ jest to kwestia najbardziej nagląca, a potem zająć się tematem Abchazji.
Jeżeli chodzi o paszporty, nie wiem, kto wywołał problem paszportów. Tak, paszporty zostały rozdane na bardzo szeroką skalę i w związku z tym ludzie, których spotkałem, osetyjscy uchodźcy, czuli się jak obywatele rosyjscy, co jest oczywiście bardzo przewrotne. Czuli się jak obywatele rosyjscy, byli witani w Rosji i byli bronieni jak obywatele rosyjscy. Jeżeli zdamy sobie sprawę, że z pozoru to samo wydarzyło się na Krymie, może nas to tylko bardzo zmartwić. Dlatego też musimy stawić czoło temu problemowi z Rosjanami w niezwykle delikatny, ale zdecydowany sposób. Rozdają oni paszporty ludziom, których uznają za Rosjan. Niemniej jednak nie można o tym mówić, zapominając o tym, że granice Rosji były w dowolny sposób kreślone przez Gorbaczowa i Jelcyna, i to w bardzo szybkim tempie oraz bez uwzględniania historii. Nie będę wchodził w szczegóły tego problemu. Nie chcę rozwodzić się nad faktem, że Kijów był stolicą Rosji i że Krym posiada dostęp do siedmiu mórz. Jednak jeżeli sądziliście państwo, że Rosjanie zrzekną się jedynego tunelu przechodzącego pomiędzy Osetią Północną i Osetią Południową, innymi słowy przechodzącego przez Kaukaz, pomyliliście się państwo. Musimy zrozumieć te sprzeczności historyczne i również te sprzeczności geograficzne, ale nie możemy dawać satysfakcji ani jednej stronie ani też drugiej. Prezydencja Unii Europejskiej nie osądziła moralnie żadnej ze stron. Powiedziano, że działania te były nadmierne, że nie tak powinno rozwiązywać się ten problem, że miasto to nie powinno było zostać zbombardowane nocą i że nie należało odpowiadać tak silnym atakiem. Jednak, powiem to jeszcze raz, musimy wiedzieć coś na temat tego, jak do tego doszło.
Panie pośle Szymański! Powiedział pan, że wdrożone zostały tylko trzy punkty. Nie jest to zły wynik, biorąc pod uwagę fakt, że nikt inny oprócz nas nie próbował wdrożyć chociażby jednego punktu. Wdrożone zostały trzy punkty, i to te najważniejsze: zawieszenie broni, wycofanie oddziałów i dostęp do pomocy humanitarnej. Jeżeli to wszystko, co udało nam się osiągnąć, to nie powinniśmy się wstydzić. Uważam, że bardzo ważne było rozpoczęcie interwencji właśnie od tych punktów. Jeżeli chodzi o pozostałe trzy punkty, to powinniśmy poczekać do 8 września, ponieważ po tym terminie nikt nie będzie szczędził wywierania presji. Wspólnie zdecydujemy, co powinniśmy robić dalej. Oznacza to 27 państw należących do Rady Europejskiej oraz Parlament, którego w międzyczasie musimy nauczyć nawyku konsultowania. Tak naprawdę Jean-Pierre i ja wyrobiliśmy w sobie nawyk stałego konsultowania się i rozmawiania z państwem. Nic nie jest rzeczą oczywistą. Jeżeli 8 września dowiemy się, że działania są już w toku, to w porządku. Jednak jeżeli do tej pory nic nie zostanie zrealizowane, wtedy będziemy musieli przyjrzeć się temu jeszcze raz. To całkowicie jasne. Agresja nie może się opłacać. Oczywiście nie może się opłacać, ale kto powinien zapłacić za to cenę? Lubię głosicieli, którzy w odniesieniu do wojska rosyjskiego mówią: czego żeście oczekiwali? Co należało zrobić? Widzę, że najbardziej stanowczy ludzie i wielu tych, którzy jutro rzeczywiście odwiedzą Gruzję i którzy wykazali się znacznym zdecydowaniem w swoich niesamowitych odpowiedziach, nie zrobią w ogóle nic. Uważam, podobnie jak poseł Francis Wurtz, że Gruzja przez bardzo długi czas była zachęcana do tego, aby dowieść swojego, jakby to powiedzieć, zdecydowania i swojej prężności. Uważam, że nie była to dobra rada, ponieważ zachęcanie jakiegoś państwa do tego, aby dowiodło swojej mściwości lub w każdym wypadku kierowało się opornością, kiedy nie dysponuje odpowiednimi środkami, nie odpowiada mi za bardzo. Odniosłem wrażenie, wraz z rządem, że nie tylko mieli oni dużo szczęścia, ponieważ byli ofiarami i ponieważ Gruzini na ulicach nie wiedzieli, do którego świętego mają się pomodlić, ale odniosłem też wrażenie, że było wśród nich coś jak poczucie porzucenia. Tak długo im obiecywano, tak wiele im obiecywano, a obietnice te nie zostały dotrzymane.
Jeżeli chodzi o rurociąg Nabucco, oczywiście krążą tego typu wyjaśnienia; to ropa przepływa przez niego. Oczywiście wszystko to należy wziąć pod uwagę, w takim bądź innym sensie. W ten sposób wracamy do pana wypowiedzi. Panie pośle Daul! Zwróciłbym uwagę na fakt, że tak naprawdę nie jest to jedynym priorytetem prezydencji Francji. Chodzi też o energię i jest to jeden ze sposobów zwrócenia naszej uwagi - i zostało to uwzględnione w tekście - oczywiście na energię i energie odnawialne.
Panie pośle Cohn-Bendit! Co zrobimy teraz? Zrobiliśmy to, co mogliśmy zrobić, a mianowicie spróbowaliśmy wstrzymać wojnę. Być może nie było to idealne, być może przedmiotowy dokument nie jest idealny, być może został on sporządzony szybko i być może trzeba było zażegnać walkę pomiędzy dwoma delegacjami, aby możliwe było osiągnięcie pewnego rodzaju spójności. To w ogóle nie było idealne. Niemniej jednak w końcu przez jakiś czas działało. To nie wystarcza, ale sprawdza się. W pełni zgadzam się, że są też inne trudne regiony, jak na przykład Górski Karabach, Nachiczewan itd. Jest wiele takich miejsc - i nie sądzę, aby Rosjanie byli nimi tak samo zainteresowani - jak Górski Karabach, ale są też inne miejsca, a zwłaszcza Krym. Nie ma co do tego wątpliwości. Nie obrazimy Rosjan, jak powiemy, że obserwujemy bieżące wydarzenia. Tak naprawdę jest to nasz obowiązek.
Jeżeli chodzi o NATO, bardzo ostrożnie powiem coś innego. Na szczycie w Bukareszcie, zagłosowaliśmy - my, sześć krajów założycielskich UE - przeciwko planowi działań na rzecz członkostwa (MAP). W rzeczywistości w końcu nie zagłosowaliśmy, nawet nie musieliśmy głosować, ponieważ brakowało jednomyślności. W związku z tym nie musieliśmy głosować. Tłumaczenie było naprawdę bardzo trudne i sześć państw założycielskich powiedziało, że to nasz sąsiad. Musimy wziąć pod uwagę fakt, że nie udało nam się zbudować lub utrzymać odpowiednich stosunków z tym wielkim krajem i że nie chcemy pozostawić tego z poczuciem oblężenia, swego rodzaju stałego oblężenia. Uważam, że mieliśmy rację. Teraz rozmawiamy o montażu tarczy antyrakietowej w Polsce i też w Czechach. Prawdą jest, że nie jest to też sposób na dialog, mimo iż działania te nie są skierowane wobec Rosji. Jednakże ważne jest, bez wątpliwości bardziej ze strony Iranu i naszej polityki wobec Iranu, kategoryczne utrzymanie razem całej szóstki. Być może polityka ta mogłaby być prowadzona wraz Rosją, i jest to bardzo ważne, ponieważ uważam, że mielibyśmy wiele do stracenia, jeżeli nie utrzymalibyśmy tych kanałów partnerstwa.
W jaki sposób możemy kontrolować działania prezydenta Saakaszwiliego? Tego nie wiem, ale miasto nie może być bombardowane nocą. Uważam, że miasto nie powinno być bombardowane nocą. Powiem to jeszcze raz. Nie wiem, jaki był stopień tego bombardowania, ale jak mogli oni oczekiwać innej reakcji ze strony Rosji po tym, co zrobili? Nie rozumiem.
Chciałbym pokrótce skomentować cytat François Mitterranda. François Mitterrand tak naprawdę powiedział: "W nacjonalizmie do pewnego stopnia chodzi o kulturę i to właśnie nacjonalizm kształtuje naród. Zbyt dużo nacjonalizmu oznacza wojnę”. Chciałem ten cytat poprawić.
W odpowiedzi na wypowiedź posła Francis Wurtza chciałbym powrócić do słów "zimna wojna”, których pan poseł nie użył, ale które zasugerował, ponieważ za każdym razem słyszymy wszędzie wokół: "czy wracamy do zimnej wojny?”. Jednakże nie może to oznaczać powrotu do zimnej wojny, po pierwsze dlatego, że okoliczności historyczne są zupełnie inne. Mogą istnieć pewne animozje, ale zgadzam się co do tego, że kategorycznie musimy potępić to wyrażenie. Z drugiej strony wiele mówi się o potrzebie nie tyle rozmowy, co przeformowania dwóch bloków, jednego przeciwko drugiemu. Wielu członków tej wspaniałej Izby, a w rzeczywistości ich kraje, właśnie tak myślą. Musimy śmiało zabrać się za realizację tego pomysłu. Absolutnie się z tym nie zgadzam. Jest to dokładnie przeciwieństwo tego, co powinniśmy zrobić, i z pewnością przypominałoby to zimną wojnę, pozbawioną ideologii. Nie oznacza to, że koniecznie musimy zaakceptować wszystkie złożone przez nas oświadczenia hipernacjonalityczne. Musimy znaleźć sposób na podjęcie rozmowy i utrzymanie tych kanałów. Właśnie to jest celem naszych starań.
Chciałbym przypomnieć posłowi Wurtz, że kilka z tych propozycji złożył w pakiecie bezpieczeństwa, o którym pan wspomniał, prezydent Miedwiediew, mimo iż nie wydaje się, aby z miejsca je stosował. Być może zrobi to w późniejszym terminie. Propozycje te prezydent Miedwiediew przedstawił wszystkim państwu 5 czerwca. Otrzymał odpowiedź, że propozycje te były interesujące i że istotne było poważne potraktowanie jego słów. Jednak natychmiast przeszła niewielka fala paniki.
Unia Europejska jak widać potrzebuje polityki niezależnej od Stanów Zjednoczonych, które same są potężnym, niezależnym krajem. Panie pośle Wojciechowski, właśnie to zrobiliśmy. Unia Europejska potrzebuje polityki niezależnej od Stanów Zjednoczonych i od Rosji. Unia potrzebuje polityki UE. Właśnie to próbowaliśmy zrobić. Początkowa reakcja naszych amerykańskich przyjaciół, kiedy zdecydowaliśmy się zaangażować się, nie była zbyt miła. Uważali oni, że nie powinniśmy tego robić, ale bardzo szybko zdali sobie sprawę, wręcz przeciwnie, biorąc pod uwagę fakt, że są oni bardzo pragmatyczni, że dokładnie to należałoby zrobić. W rezultacie byli oni, powiedzmy, chętni do współpracy, ponieważ to właśnie Condoleezza Rice podpisała sześciopunktowe porozumienie. Amerykanie byli potem bardzo krytyczni, i to nie wobec sześciopunktowego porozumienia, ale wobec faktu, że Rosjanie nie zastosowali się do niego. Mogę to zrozumieć. My również byliśmy krytyczni.
Ostatni punkt mojej wypowiedzi dotyczy puszki Pandory i Kosowa. Chciałem z państwem na ten temat porozmawiać. Istnieje intelektualna tendencja do porównywania z Osetią Kosowa, z którą naprawdę nie mogę się zgodzić. Nie możemy mówić, że chodzi o to samo, tylko dlatego, że niewielka grupa tamtejszej ludności czuje, ze względu na pewien szczególny popęd narodowościowy, potrzebę bycia wyzwolonym. Nie! Po pierwsze na Kaukazie ludzie mają zwyczaj rozrywania siebie nawzajem na strzępy w prawdziwie brutalny sposób; przez stulecia zanotowano tam znaczny wzrost zabójstw. Nie chodzi o to ani w przypadku Kosowa ani Serbii. To, czym różniła się sytuacja w Kosowie i Serbii, to jednomyślność jednej grupy, 98% mieszkańców Kosowa i przede wszystkim międzynarodowa decyzja. Nie było to spowodowane tym, że zbombardowaliśmy Serbię poprzez NATO. Tak naprawdę nastąpiło to po prawie dwóch latach działania grupy kontaktowej, w której uczestniczyła Rosja, oraz po konferencji w Rambouillet, która trwała ponad miesiąc i podczas której wszyscy się ze sobą zgadzali oprócz Miloševića. Wszystko to, i na tym punkcie skończę, było spowodowane decyzją podjętą przez Miloševića w 1999 roku w Obilić, mieście znajdującym się na terenie Kosowa; decyzja ta dotyczyła złożenia deklaracji, że nie będzie tam już dłużej autonomii, zmuszenia do odejścia z administracji mieszkańców Kosowa oraz sprowadzenia z Belgardu Serbów, którzy by ich zastąpili, tak że Ibrahim Rugova z Demokratycznej Ligi Kosowa musiał zorganizować podziemne szkoły i tajne szpitale. Sytuacja ta jest zupełnie inna. Dany proces został zaakceptowany przez opinię międzynarodową, ponieważ istnieje ogólne międzynarodowe podejście. Prezydent Finlandii, Martti Ahtisaari, przygotował dokument, który został zatwierdzony na forum ONZ-tu przez wszystkich oraz który traktuje o tym, że "strony nie są w stanie osiągnąć porozumienia”. Zaraz będę kończyć. Istnieje pewna nienawiść, której nie da się przezwyciężyć. Przepraszam, w wypowiedziach mieszkańców Osetii na temat Gruzinów wyczułem - i mówię to z dużą ostrożnością - coś, co przypominało tę dozgonną nienawiść, która opiera się na dziesiątkach lat i wieków opozycji. Nie oznacza to, że któregoś dnia to się nie wydarzy, ale sądzę, że potrwa to trochę czasu i kilka pokoleń.
Elmar Brok
(DE) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! "Nacjonalizm to wojna!”. To dosłowny cytat z przemówienia François Mitterranda do Parlamentu Europejskiego, bez skrótów. Myślę, że możemy się z niego uczyć, a lekcja, którą należy wyciągnąć, to europejska integracja. Nie oznacza to już regulowania starych rachunków, ale rozpoczęcie od nowa, tak aby raz na zawsze uniemożliwić wojnę i dyktaturę w Europie.
Chciałbym wyrazić moje najserdeczniejsze podziękowania dla prezydencji francuskiej za jej szybką interwencję na rzecz zakończenia wojny i za doprowadzenie do dzisiejszej decyzji Rady Europejskiej, która jest wyrazem jedności. Jedność jest najważniejszym sygnałem, jaki możemy wysłać. Jest to sygnał, że nie będziemy akceptować łamania prawa międzynarodowego, że nie będziemy akceptować wojny i najazdu obcych krajów oraz że nie będziemy akceptować destabilizacji demokratycznie wybranych rządów czy najeżdżania innego państwa i jego okupacji. Dlatego trzeba jasno dać do zrozumienia, że nie będzie żadnych negocjacji w sprawie umowy o partnerstwie i współpracy, dopóki nie zostanie spełniona piąta zasada porozumienia o zawieszeniu broni -a mianowicie powrót do stanowiska zajmowanego przed 7 sierpnia - oraz że teraz trzeba zacząć oceniać zgodność porozumienia o zawieszeniu broni ze wszystkimi sześcioma zasadami i kontynuować tę ocenę w okresie poprzedzającym zbliżający się szczyt, który ma się odbyć w listopadzie 2008 r.
Ważne jest, aby dać jasno do zrozumienia, że niektóre rzeczy nie będą akceptowane, ale także ważne jest - by nie wpaść w rozkręcającą się spiralę - aby dać jasno do zrozumienia, że linie komunikacyjne muszą pozostać otwarte. Przede wszystkim musimy zwiększyć swoje własne możliwości, co oznacza również wzmacnianie możliwości naszych przyjaciół. Oznacza to zapewnienie Gruzji natychmiastowej pomocy na rzecz infrastruktury z pominięciem biurokracji. Oznacza to uczestniczenie w misjach pokojowych w Gruzji oraz w inicjatywach przeprowadzanych przez OBWE i ONZ. Musimy jasno dać do zrozumienia, że negocjacje w sprawie porozumienia o wolnym handlu to właściwa droga, podobnie jak propozycje, które złożyliśmy w tej Izbie, zgodne z polsko-szwedzką inicjatywą czy naszą propozycją "Europejskiego Obszaru Gospodarczego Plus”.
Dotyczy to nie tylko Gruzji, ale także takich krajów, jak Mołdowa czy szczególnie Ukraina. Myślę, że są to wyraźne sygnały, które pozwalają nam w sposób pozytywny posuwać się naprzód. Jeżeli czyniąc tak moglibyśmy uznać, że można by zrobić to o wiele lepiej, gdybyśmy tylko nie musieli zawsze naprawiać sytuacji spowodowanych przez innych, gdybyśmy tylko mieli europejską politykę zagraniczną, która na mocy traktatu lizbońskiego dawałaby nam stosowne mechanizmy i zwiększone zdolności prewencyjne, aby przede wszystkim nie dopuścić do powstania tej sytuacji, to byłaby to polityka, którą moglibyśmy prowadzić. Kryzys ten powinien wyraźnie pokazywać, że jako Unia Europejska musimy wzmocnić swoje własne możliwości, jeśli chcemy zapobiec wojnie i dążyć do optymistycznej przyszłości.
Jan Marinus Wiersma
(NL) Panie przewodniczący! Popieram słowa wielu moich kolegów i koleżanek, że dzisiejsza reakcja szczytu europejskiego na wydarzenia ostatnich miesięcy jest właściwą reakcją. Przemówiliśmy jednym głosem, a jednocześnie zachowaliśmy spokój. Jednak UE - i to również wynika z dzisiejszego oświadczenia - jasno i wyraźnie dała do zrozumienia, że to, co tam się wydarzyło, szczególnie reakcja ze strony Rosji, jest nie do przyjęcia oraz że należy potępić niewspółmierną reakcję Rosji na militarny rozwój wypadków w Gruzji.
Jednocześnie wszystkie partie oświadczyły, że stosowanie sił militarnych nie jest właściwym rozwiązaniem, a ja uważam, że jest to także ukryta krytyka działań gruzińskiego rządu, które dały początek operacjom wojskowym. Reakcja ta pokazuje też, iż jesteśmy przekonani, zupełnie słusznie, że w ten sposób nie rozwiążemy problemów w Europie, że nie jest to zgodne z naszymi umowami dotyczącymi bezpieczeństwa, które kiedyś zawarto w odniesieniu do problemów w Osetii Południowej i Abchazji w Gruzji.
Ja również dystansuję się od oświadczeń rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa, że sposób, w jaki zareagowała Rosja, nadał ton nowej polityce zagranicznej Rosji w okolicznym regionie. Myślę, że Unia Europejska powinna zrobić wszystko, co w jej mocy, aby przekonać pana Ławrowa oraz rosyjski rząd, że nie jest to sposób, w jaki my w Europie próbujemy rozwiązywać problemy czy forsować nasze interesy. Hasłem przewodnim jest współpraca, nie jednostronne działania.
Pamiętam dyskusje na przestrzeni ostatnich kilku lat dotyczące działań administracji George'a Busha. Mam nadzieję, że teraz nie skończy się na takiej samej dyskusji z Rosją. Właśnie dlatego tak ważne jest, że dziś pod przewodnictwem francuskiego urzędującego przewodniczącego Rada jeszcze raz wezwała, aby zwrócić uwagę na tę kwestię i położyła nacisk na sześciopunktowy plan, szczególnie na powrót do poprzedniego militarnego status quo. Przewodniczący kładzie tym samym fundament dla międzynarodowego mechanizmu na rzecz utrzymania pokoju, a szczególnie dla międzynarodowej debaty o przyszłym statusie Osetii Południowej i Abchazji, i odcina się, zupełnie słusznie, od uznania przez Rosję niepodległości tych dwóch separatystycznych regionów.
Jest to także nasze wstępne stanowisko na misję w Moskwie, która będzie miała miejsce na najwyższym poziomie w przyszłym tygodniu i która znowu będzie musiała wywrzeć na Moskwie presję, aby wprowadzić w życie owe sześć punktów. W tych okolicznościach rozumie się samo przez się, że dopóki nie będzie jasności co do wprowadzenia tej umowy w życie, dopóki nie będzie zgody, dopóty nie podejmiemy dalszych rozmów na temat nowej umowy o partnerstwie.
Kryzys ten stawia wobec Unii Europejskiej wysokie wymagania. Dobrze, że przejmujemy inicjatywę w poszukiwaniu rozwiązań. Nie ma innego wyjścia: NATO nie może tego zrobić, OBWE jest za słabe, Ameryka nie jest w takiej sytuacji jak my, ONZ nie może odegrać roli mediatora z powodu blokad ze strony Rady Bezpieczeństwa. Dzisiejszy szczyt był jednomyślny, niech takim pozostanie.
Marco Cappato
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Właściwie zaczynamy komentować już podjęte decyzje, a biorąc pod uwagę bardzo sprzeczne informacje na temat ofiar, przestępstw i możliwych przestępstw wojennych, myślę, że Unia Europejska powinna zaproponować, aby śledztwo było śledztwem międzynarodowym, w razie potrzeby z zaangażowaniem Międzynarodowego Trybunału Karnego.
Ponadto, jeśli chodzi o powody, dla których doszliśmy do tego punktu, Bernard Kouchner powiedział, że niektórzy ludzie zbytnio zachęcili Gruzję, by prężyła muskuły i wysuwała pogróżki. Bez wątpienia jest to prawda, ale w tym przypadku trzeba powiedzieć, że niektórzy ludzie również zniechęcali Gruzję od tego, by czuła się europejska. Tymi ludźmi jesteśmy my w Unii Europejskiej, ponieważ europejskie upodobania Gruzji i obywateli gruzińskich to fakt, który zignorowaliśmy. Setki tych ludzi pod koniec lat dziewięćdziesiątych podpisało apel radykalnej partii, wzywający do europejskiej przyszłości dla Gruzji, której im odmówiliśmy.
Dlatego, podsumowując, proponowana konferencja międzynarodowa powinna obejmować niereprezentowaną ludność z całego obszaru i powinna zbadać europejskie perspektywy dla tego obszaru, zarówno polityczne, jak i strategiczne.
Inese Vaidere
(LV) Szanowni państwo! Dzisiejsze spotkanie na szczycie koncentruje się na zaoferowaniu Gruzji pomocy. Jest to konieczne, ale również obowiązkiem Rosji jest, by finansowo wziąć udział w odbudowie Gruzji. Co jeszcze musi się zdarzyć, aby Unia Europejska właściwie oceniła rolę Rosji w przebiegu wydarzeń i podjęła działania w celu zapewnienia, że nic podobnego nigdy się nie powtórzy? Po pierwsze, trzeba przyznać, że była to zaplanowana agresja ze strony Rosji oraz że rozpoczęła się od systematycznego wielomiesięcznego prowokowania Gruzji. Jeśli agresja Rosji i uznanie niepodległości separatystycznych regionów nie spotkają się z właściwą reakcją, to będzie to jasny sygnał, że może ona w ten sam sposób działać w przyszłości. Przecież w UE też jest wielu rosyjskich obywateli, których UE chce chronić. Jest wiele rzeczy, których Rosja od nas potrzebuje, ale systematycznie tracimy inicjatywę. Po pierwsze, powinniśmy zamrozić umowę z Rosją o systemie ułatwień wizowych. Jednocześnie umowa taka powinna zostać zawarta z Gruzją. Po drugie, dopóki Rosja całkowicie nie uwolni okupowanych terytoriów, dopóty operacja dotycząca umowy o partnerstwie i współpracy musi zostać zawieszona. Po trzecie, tzw. rosyjskie siły pokojowe muszą zostać zastąpione międzynarodowymi siłami pokojowymi, z poszanowaniem integralności terytorialnej Gruzji. Proponuję także, by wezwać Międzynarodowy Komitet Olimpijski, aby ogłosił nowy konkurs na organizację zimowych igrzysk olimpijskich w 2014 r., ponieważ przeprowadzenie ich w państwie totalitarnym doprowadzi tylko do problemów. Nie powinniśmy się obawiać czy bać zawieszenia tzw. dialogu. Obecnie dialog ten przerodził się w wyrażanie jednostronnych ofert z naszej strony i naruszanie zasad ze strony Rosji. Musimy zrozumieć, iż tylko zdecydowane działania mogą sprawić, że Rosja wybierze stanowisko godne państwa XXI wieku. Rosja to tylko jedno państwo. Nie jest ona szczególna.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Reprezentowałam państwa w Gruzji, kiedy nasz przewodniczący wysłał mnie tam w dniach 12-17 sierpnia. Udzieliłam naszego pełnego poparcia gruzińskiej ludności i uspokoiłam ich mówiąc, ze Unia Europejska ich nie opuści. Dlatego dziękuję prezydencji za wysiłki podjęte w celu podjęcia szybkich działań w Gruzji.
Najwyraźniej rozwiązanie tego konfliktu to sprawdzian dla Unii Europejskiej, na który w końcu zareagowała, ale jakim kosztem? Znowu kosztem niewinnych obywateli, bo wydarzenia te były de facto nieuniknione. Jak długo głos niektórych z nas był głosem wołającego na pustyni? Nawet ci, którzy dziś mówią, że musimy dążyć do integracji i zaoferować perspektywę przystąpienia do Unii Europejskiej, kiedyś mówili nam: "poczekajcie, bądźcie rozsądni”. Teraz jest wojna między Rosją a Gruzją. Kiedy mówiliśmy, że nie jest to konflikt między Gruzją a Abchazją i Osetią Południową, ale konflikt między Rosją a Gruzją, nikt nie chciał słuchać. Teraz mamy za sobą już jedną wojnę. Dlatego wydarzenia te były nieuniknione, szczególnie jeśli przypomnimy sobie inne wydarzenia i inne czasy sprzed 11-tego. Przypomnijmy sobie rok 2005, kiedy Rosja zawetowała rozstawienie straży granicznej na granicy rosyjsko-gruzińskiej. Nikt nie zareagował, a nawet Francja - proszę mi wybaczyć, panie przewodniczący - nawet Francja odmówiła, kiedy domagaliśmy się sił OBWE na granicy. Nikt nie zareagował. Kiedy Rosjanie naruszyli gruzińską przestrzeń powietrzną, znowu nie było żadnej reakcji i doszło do eskalacji konfliktu. Teraz, gdy do tej wojny niestety już doszło, musimy nie tylko naprawić zniszczenia, ale także rozwiązać konflikt. Oczywiście, musimy naradzić się co do odbudowy, ale musimy także naradzić się w sprawie rozwiązania konfliktu. Może poproszę państwa, aby jako wzór wykorzystać to, co stało się w Kosowie, innymi słowy aby zastosować międzynarodową administrację cywilną wraz z siłami pokojowymi. Który z obywateli Gruzji zgodziłby się teraz na to, by rosyjska armia odgrywała rolę policjanta?
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Tobias Pflüger
(DE) Panie przewodniczący! Chciałbym zacząć od podziękowania za obiektywność tej debaty. Jest ona z pewnością bardziej obiektywna niż nadzwyczajne posiedzenie zwołane 20 sierpnia przez Komisję Spraw Zagranicznych. Bądźmy szczerzy. Prezydent Gruzji Micheil Saakaszwili wydał rozkaz przeprowadzenia ofensywy wojskowej. To właśnie dało początek wojnie i wywołało spiralę przemocy. Jeżeli zignorujemy ten fakt, zakwestionujemy prawdziwą przyczynę wojny. Ataki, przede wszystkim na ludność cywilną w Cchinwali, powinny zostać stanowczo potępione, podobnie jak odpowiedź militarna, szczególnie ta ze strony Rosji oraz ataki na ludność cywilną, głównie w mieście Gori. Obie strony również w tym konflikcie zastosowały bomby kasetowe, co jest nie do przyjęcia. Obie strony tego konfliktu wyraźnie złamały międzynarodowe prawo humanitarne i prawo wojenne.
Przekaz, jaki często słyszałem, mówi jednak, że jedynie Rosja jest odpowiedzialna za obecną sytuację. Tak nie jest, a ja cieszę się, że prezydencja francuska przyjęła w tej sprawie bardziej wyważone stanowisko. Moje osobiste stanowisko pozostaje niezmienione: uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji jest na mocy prawa międzynarodowego porównywalne z uznaniem niepodległości Kosowa. Kraje zachodnie uznały niepodległość Kosowa i naprawdę otworzyły puszkę Pandory. Zachód, NATO i Unia Europejska są mocno uwikłane w eskalację tego konfliktu i w wojnę w Gruzji: USA przerzuciły oddziały gruzińskie z Iraku do Gruzji, a wiele krajów zachodnich - kraje należące do NATO, kraje UE - przyczyniły się do zbrojenia Gruzji. Nawet Izrael zbroił Gruzję, a przybycie okrętów wojennych NATO na Morze Czarne niekoniecznie jest znakiem pokoju. Wiemy, że w tej wojnie zagrożone są również interesy geopolityczne. W tym kontekście wymienię choćby ropociągi.
Konfliktu tego nie powinno się wykorzystywać jako pretekstu do przyspieszenia militaryzacji Unii Europejskiej. UE odnosi sukcesy jako gracz niewojskowy. Jeżeli teraz zmienimy stanowisko, UE utraci swoją wiarygodność jako mediator. Jesteśmy u progu zimnej wojny, a co do przyszłości, cóż, różnie to się może potoczyć. Dziś mamy 1 września, dzień obchodzony jako Dzień Pokoju. Powinniśmy być tego świadomi: wojna jest nie do przyjęcia i nigdy nie powinna być popierana, bezpośrednio czy pośrednio, przez kraje Unii Europejskiej.
Bastiaan Belder
(NL) Panie przewodniczący! Pokaz obnażonej rosyjskiej władzy na terytorium Gruzji jest w dzisiejszych czasach próbą usprawiedliwienia dwóch czystek etnicznych - w Abchazji na początku lat dziewięćdziesiątych i w Osetii Południowej w ubiegłym miesiącu, w sierpniu. Opiera się on także na masowym wydawaniu rosyjskich paszportów w tych regionach. Co może i powinna zrobić Unia Europejska w sprawie tego brutalnego odradzania się imperialistycznych zapędów polityki Kremla? Powinniśmy zaoferować głębsze i mocniejsze europejskie, a nawet transatlantyckie zobowiązanie wobec naszych wschodnioeuropejskich sąsiadów, zgodne ze szwedzko-polską propozycją wschodniego partnerstwa. Jestem wdzięczny pani komisarz Ferrero-Waldner za to, że jasno wyraziła się w tej sprawie.
Ponadto obecna sytuacja w Gruzji sprawia, że państwa członkowskie koniecznie muszą rozwijać wspólną zagraniczną politykę energetyczną, w tym dywersyfikację źródeł energii. Oczywiście dotyczy to także rurociągów, które są pod kontrolą suwerennych państw, przez które przebiegają, a które nie są zagrożone.
Jim Allister
Panie przewodniczący! Trudno nie dojść do wniosku, że Europa jest bezsilna w obliczu rosyjskiej agresji. O ile skuteczne przyłączenie przez Rosję części suwerennej Gruzji spotkało się z potępieniem, to ton wewnątrz UE był różny.
Ten ambiwalentny wydźwięk nie umknie uwadze Moskwy. Ledwo wzruszyły ją poróżnione przebąkiwania Europy.
Bez zdecydowanej reakcji na rosyjską agresję obawiam się, że sprawy te nie skończą się na Gruzji. Można spytać, czy Ukraina jest następna? A skoro UE rozmyślnie tak uzależniła się od rosyjskiej energii, czego trzeba, aby w końcu pozwolić na skuteczną odpowiedź?
Jeśli ostatnie kilka tygodni cokolwiek pokazało, była to poglądowa lekcja niewykonalności wspólnej polityki zagranicznej w tej UE. Przyniosła zaledwie paraliż...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
(ES) Panie przewodniczący! Rada Europejska spotkała się dziś rano, aby ustalić swoje stanowisko w sprawie trzech wyzwań, jak wyjaśnił nam pan Kouchner. Są to: po pierwsze, niewspółmierna reakcja, złamanie prawa międzynarodowego, inwazja i trwająca okupacja suwerennego państwa; po drugie, lekceważenie planu pokojowego podpisanego dzięki staraniom prezydencji Unii Europejskiej; po trzecie, uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji, co, wywołując o dziwo skojarzenie z precedensowym przypadkiem Kosowa, zostało szybko uznane przez Wenezuelę, Białoruś i Hamas: "Kto z kim przestaje, takim się staje”.
Dzisiejsza odpowiedź Rady Europejskiej na te wyzwania jest bardzo jasna: w naszych stosunkach z Rosją jesteśmy na rozdrożu. Musimy myśleć o tym poważnie, panie przewodniczący, ponieważ dalej tak być nie może. Zagrożone są prestiż i wiarygodność Unii Europejskiej. UE nie może tak po prostu podpisać się pod tymi wielkimi współczesnymi dramatami.
Pomimo doskonałej pracy pani komisarz Ferrero-Waldner my, jako Unia Europejska, nie jesteśmy po to, aby płacić za szkody i zniszczenia dokonane w Gruzji przez Rosjan czy w Palestynie przez Izraelczyków. Musimy mieć odpowiednią politykę zagraniczną.
Zwracam się z prośbą do pana Jouyeta, aby zadbał o to, że ósmego, kiedy przewodniczący Rady Unii Europejskiej, pan Nicolas Sarkozy, odwiedzi Moskwę, wyłącznie w interesie zagwarantowania konsekwencji w stosowanych i cenionych przez nas w Unii Europejskiej zasadach, wystąpi on z wyraźnym ostrzeżeniem oraz szczerym i wiarygodnym przesłaniem, że niestosowanie się do międzynarodowych zasad i prawa oraz naruszanie integralności terytorialnej suwerennego państwa negatywnie odbije się na stosunkach z Unią Europejską. To jest ważne, ponieważ muszą być konsekwencje, panie przewodniczący, i można na tym wiele zyskać.
Véronique De Keyser
(FR) Panie przewodniczący! Tego lata doszło do różnych prób wywarcia na nas presji, poza tą tragedią, w sprawie jej dwóch bezpośrednich następstw: po pierwsze, niemal natychmiastowa akceptacja tarczy antyrakietowej przez Polskę - nawet skierowana przeciwko Iranowi jest problematyczna - i po drugie, zobowiązanie Unii Europejskiej do sfinansowania odbudowy Gruzji, choć wszyscy dobrze wiemy, że budżet przeznaczony na sprawy zagraniczne na to nie pozwoli, ponieważ jest mocno niedofinansowany. Pani komisarz Ferrero-Waldner powiedziała coś, co ja też popieram: musimy znaleźć inne źródła finansowania, w przeciwnym wypadku nie będziemy w stanie dać sobie rady z tą sytuacją.
Jestem dlatego przekonana, że trzeba przeciwdziałać jakiejkolwiek eskalacji. Moja grupa i ja popieramy przejrzyste, ale stabilne stosunki z Rosją, szczególnie w kwestiach dotyczących energii, praw człowieka i prawa międzynarodowego. Sprzeciwiamy się jednak powrotowi do zimnej wojny.
Przestrzegałabym także przed pospiesznym wstąpieniem do NATO czy Unii Europejskiej państw, które nie mogą jeszcze zaoferować koniecznych gwarancji. Namawiam prezydencję francuską, której gratuluję szybkiej akcji tego lata, aby rozważyła pomysł Unii Czarnomorskiej w stylu Unii Śródziemnomorskiej.
Wreszcie moim odpowiednikom na Wschodzie, szczególnie w państwach bałtyckich chcę powiedzieć, że nie jesteśmy już w roku 1938, ale w 2008. Nie pozwolimy, aby historia stała się niepewna.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Lydie Polfer
(FR) Panie ministrze, szanowni państwo! W styczniu tego roku, jako sprawozdawczyni w sprawie Południowego Kaukazu, uświadomiłam sobie niebezpieczeństwo niepowstrzymanego wyścigu zbrojeń i podkreśliłam wagę rezolucji pokojowej w odniesieniu do konfliktów odziedziczonych z czasów radzieckich. Zaproponowaliśmy zorganizowanie konferencji trzy-plus-trzy, innymi słowy trzy kraje kaukaskie plus Unia Europejska, Rosja i USA. Od tego czasu, jak przypomniała pani poseł Isler, zaproponowaliśmy zagwarantowanie takich samych praw wizowych dla obywateli Gruzji i Abchazji. Wszyscy teraz doskonale zdajemy sobie sprawę z tego, co się stało - operacja wojskowa i niewspółmierna reakcja - ale faktem jest, że dwa kraje, które deklarowały, że chcą trzymać się europejskich wartości, stając się członkami Rady Europy, złamały te zasady, uciekając się do przemocy. Takie podejście jest niedopuszczalne. Trzeba je potępić i nie można z dnia na dzień puścić go w niepamięć.
Europa, która utrzymuje ważne stosunki z oboma krajami, musi odegrać ostrożną i przemyślaną rolę, tak aby zapewnić, że powrócą one do bardziej rozsądnej polityki. Dlatego właśnie ważne jest, by mówić jednym głosem i cieszę się bardzo, że było to możliwe, nawet bez traktatu lizbońskiego...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Przewodniczący
Szanowni Państwo! Przypominam, że czas, który został Państwu przydzielony, został przydzielony przez grupy polityczne. Państwo zdecydowaliście zaakceptować minutowe wystąpienia i to wymaga wyjątkowej dyscypliny wypowiedzi. W związku z tym proszę wybaczyć mi, że przerywam te wypowiedzi.
Vittorio Agnoletto
(IT) Panie przewodniczący! Dzisiejsza Osetia i Abchazja to wczorajsze Kosowo. Żaden z wielu rządów wzywających teraz do pokoju w Gruzji nie może wyprzeć się odpowiedzialności: uznając niepodległość Kosowa, USA i większość państw europejskich stworzyły precedens, który musiał doprowadzić do destabilizacji regionu kaukaskiego. Przez rozszerzenie NATO aż do granic Rosji Stany Zjednoczone są politycznie, jeszcze bardziej niż militarnie, odpowiedzialne za zachęcenie Gruzji do przeprowadzenia ataku z zaskoczenia w nocy z 7 na 8 sierpnia. Atakując Osetię Południową, Tbilisi liczyło na ochronę ze strony USA, łącznie z ochroną wojskową.
To był nieuzasadniony atak, którego ofiarą padli cywile i który zniszczył i tak już bardzo kruche porozumienia. Reakcja Rosji została przygotowana dużo wcześniej i czekano tylko na okazję, by rozpocząć ją w pełnej sile. Żaden rząd nie jest w tej sprawie niewinny! Jedynymi poszkodowanymi są cywile, niezależnie od tego, po której są stronie, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów i którzy padli ofiarą wszelkiego rodzaju przemocy.
Jesteśmy świadkami wojny, w której nacjonalistyczne aspiracje lokalnych przywódców przykryte są walką wielkich mocarstw o kontrole nad źródłami energii: prawdziwym powodem tego konfliktu są gazociągi i ropociągi biegnące ze środkowej Azji w kierunku zachodnim. Rzeczywiście, zarówno szlak przez Turcję do Morza Śródziemnego, jak i ten z Gruzji przez Ukrainę do Polski przebiegają przez Kaukaz. Nieprzypadkowo USA poprosiły Polskę szczególnie o to, by przechowały ich rakiety wycelowane na wschód.
Europa musi pracować nad pokojowym rozwiązaniem, wzywając tak do wycofania rosyjskich wojsk z terytorium Gruzji, jak i do tego, by tamtejszy naród miał prawo do samostanowienia. UE musi przede wszystkim pomagać uchodźcom i powstrzymać się od jakichkolwiek działań politycznych, które mogą jeszcze pogorszyć sytuację. Trzeba kategorycznie odmówić Gruzji przystąpienia do NATO, flota amerykańska powinna zostać wezwana do opuszczenia Morza Czarnego, a Polskę powinno się wezwać do odmowy instalacji amerykańskich rakiet. Musimy być pewni, że naszej pomocy nie przeznacza się na zakup broni i że zwaśnione strony nie wykorzystują uchodźców jako narzędzi wojny.
Bruno Gollnisch
(FR) Panie przewodniczący! Wielu zabierających tutaj głos, poczynając od urzędującego przewodniczącego Rady, pana Bernarda Kouchnera, potępia uznanie przez Rosję niepodległości Abchazji i Osetii Południowej. Decyzja ta na pewno doprowadziła do poważnych konsekwencji dla państw kaukaskich oraz Europy, a w przyszłości może także i dla samej Rosji. Jest tak dlatego, że uznanie niepodległości Abchazji i Osetii Południowej może stać się w przyszłości pretekstem dla Osetii Północnej, Czeczenii, Inguszetii, Dagestanu i innych regionów, które obecnie wchodzą w skład Federacji Rosyjskiej.
Czy to na Kaukazie, w Tybecie, Afryce czy gdzieś indziej, jednym z wyzwań naszych czasów jest znalezienie równowagi między autonomicznymi aspiracjami pewnych narodów z jednej strony i nienaruszalnością granic z drugiej. Bez tej nienaruszalności pokój, do którego aspirują prawdziwi patrioci, może być poważnie zagrożony.
Jednakże my Europejczycy jesteśmy także otwarci na krytykę. Usłyszeliśmy o poszanowaniu granic międzynarodowych, ale sami tworzymy precedens w Kosowie, czy panu Kouchnerowi się to podoba czy nie. Mówienie, że doszło do międzynarodowej dyskusji w sprawie Kosowa jest żartem, ponieważ ONZ nigdy nie poparło wojny przeciwko Serbii.
Rosja wycofała się z Europy Wschodniej, jeszcze do niedawna rządzonej przez nieprzejednaną dyktaturę komunistyczną. Wycofała się z krajów bałtyckich, z Ukrainy i republik środkowej Azji. Im bardziej się wycofywała, tym bardziej była otaczana. Układ Warszawski zniknął, ale nie zaoferowaliśmy żadnej odpowiedzi poza bezustannym rozszerzaniem NATO. Teraz zbieramy tego owoce!
Jacek Saryusz-Wolski
(FR) Panie przewodniczący! Przede wszystkim muszę pogratulować prezydencji francuskiej tego osiągnięcia. Myślę, że przebyliśmy długą drogę od stanowiska Europy wobec Iraku do obecnego nastawienia wobec kryzysu na Kaukazie. Gratulacje. Dzięki tej prezydencji Unia stała się bardziej skuteczna i ma szybszy refleks niż Waszyngton. Wszystko to jest pozytywne, ale nadal pozostają pytania: po pierwsze, jak zminimalizować cierpienie ludzi; po drugie, jak zagwarantować, że Rosja będzie respektować zasady i jaką strategię zastosować w długim okresie w odniesieniu do Rosji?
Działania i tekst Rady przyjmuję z umiarkowanym optymizmem i satysfakcją. Zawiera on wszystkie główne elementy potępienia i działania, w tym bardziej szlachetną ofertę w postaci pomocy Wspólnoty i potencjalnej misji w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Ale pod adresem prezydencji powiedziałbym, że to tylko przystawka, zaledwie hors d'oeuvre.
(FR) To zaledwie hors d'œuvre albo entrée. Czekamy na danie główne, którym będzie pokój i stabilizacja na Kaukazie, a także długookresowa strategia Unii Europejskiej w tym regionie.
Musimy dołożyć wszelkich starań, by Rosja zrozumiała, że ma wybór: albo współpracować z UE jako odpowiedzialny partner, przyjmując swoje obowiązki i zobowiązania i w pełni respektując sześciopunktowy plan Sarkozy'ego, albo narazić się na potępienie społeczności międzynarodowej, co może przerodzić się w ostracyzm, a w końcu w izolację obejmującą zastaw stosownych kroków, które zostaną podjęte w razie potrzeby.
My, Unia, również mamy wybór - albo być zadowolonymi z naszych działań słownych i unikać kroków, które zrozumiałaby Rosja, albo zrewidować w razie potrzeby naszą politykę wobec Rosji, dając do zrozumienia, że możemy być zarówno asertywni, jak i pełni szacunku na wypadek, gdy Rosja nie zastosuje się do zasad, które chcemy...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Dariusz Rosati
Panie Przewodniczący! Pani Komisarz! Panie Ministrze! Działania Rosji to w istocie próba powrotu do imperialnej polityki byłego Związku Radzieckiego, to próba narzucania niepodległym państwom własnej wizji politycznej. Jaka powinna być reakcja Europy w stosunku do tych działań?
Wydaje mi się, że, po pierwsze, powinniśmy dać Rosji jasno, jednoznacznie i jednym głosem do zrozumienia, że nie ma powrotu do polityki stref wpływów. Nie ma powrotu do polityki imperialnej, nie ma powrotu do faktów dokonanych, nie ma powrotu do stosowania siły w stosunkach międzynarodowych. To przesłanie do Rosji musi zostać przekazane w sposób jasny, jednoznaczny i jednym głosem. Musimy jasno powiedzieć Rosji: agresja się nie opłaca.
I po drugie, Unia powinna podjąć długofalowe działania w dwóch kierunkach. Pierwszy kierunek działania to zdecydowane zmniejszenie zależności energetycznej od Rosji. Nie chcę i myślę, że nikt na tej sali nie chce być szantażowany gazowo lub naftowo przez Rosję. Nie chcemy, aby nasze działania polityczne, aby obrona naszych zasad i wartości zależała od dostaw gazu czy ropy naftowej.
I drugi kierunek działań, strategiczny, to oferta europejska dla państw postsowieckich. Dotyczy to nie tylko Gruzji, lecz przede wszystkim Ukrainy, ale także i innych państw. My mamy ofertę, która jest zdecydowanie bardziej atrakcyjna niż model cywilizacyjny, który proponuje Rosja. Jestem bardzo zadowolony, że te konkluzje znalazły się w zapisach dzisiejszego szczytu i uważam, że to jest właściwy kierunek działania na przyszłość.
Janusz Onyszkiewicz
Panie Przewodniczący! Wszyscy mieliśmy pewne marzenie, że Rosja będzie krajem rozwijającym się, demokratycznym, respektującym pewne zasady, na których także i Unia Europejska jest zbudowana. To marzenie trzeba zawiesić. W tej chwili sytuacja wygląda całkiem inaczej i cieszy mnie zapowiedź, że rozmowy w sprawie porozumienia o partnerstwie i szczyt zostaną zawieszone do czasu, kiedy Rosja wypełni zobowiązanie wynikające z podpisanych dokumentów. Ale myślę, że to zawieszenie powinno być dłuższe, że powinniśmy podjąć jednak refleksję wewnątrz Unii na temat tego, jakie stosunki z Rosją chcemy mieć. Czy możemy dalej mówić o wspólnej z Rosją przestrzeni bezpieczeństwa? Czy możemy Rosję nazywać naszym partnerem strategicznym, kiedy ten partner respektuje całkiem inne wartości?
I wreszcie druga sprawa, mianowicie sprawa naszego bezpieczeństwa energetycznego. Powtarzamy jak mantrę cały czas, jak ważny jest, na przykład, rurociąg Nabucco. Trzeba to wesprzeć po prostu nie tylko słowami, ale także wesprzeć ten projekt finansowo.
Mario Borghezio
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Rada słusznie wysłała dziś Moskwie bardzo jasne przesłanie, a mianowicie, że my Europejczycy podtrzymujemy prawa narodów i nie poświęcimy ich geopolitycznym układom czy porozumieniom. Co więcej, mamy moralny obowiązek wobec naszych obywateli, szczególnie tych, którzy pod jarzmem sowieckiego imperializmu przetrwali wiele dziesięcioleci, aby bronić tych zasad wolności.
Jednak ci, którzy - jak włoski premier Silvio Berlusconi - trwali w otwartym dialogu z Moskwą, także działali słusznie, tak by wyjaśnić tok myślenia Europy oraz by ostrzec przed ryzykiem ponownego wejścia w atmosferę zimnej wojny, nie tylko z politycznego punktu widzenia, nie tylko z gospodarczego i politycznego punktu widzenia, ale także przede wszystkim z historycznego punktu widzenia, bo w miarę upływu czasu istnieje szansa, że Europa oczywiście może objąć Rosję albo raz na zawsze ją wykluczyć.
Dlatego też bardzo ważne jest, by otworzyć dialog i go utrzymać. Europa, narody Europy, nie chcą zimnej wojny, ponieważ zimna wojna przypomina nam śmierć, prześladowanie...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Othmar Karas
(DE) Panie przewodniczący, pani komisarz, szanowni państwo! Rezolucja jest najbardziej pozytywnym osiągnięciem od czasu porozumienia o zawieszeniu broni i zawiera większość żądań wysuniętych przez Elmara Broka i przeze mnie, w imieniu Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) i Europejskich Demokratów, po naszej wizycie w Gruzji. To jednak nie wystarczy.
Unia Europejska nadal ma do odegrania pewną rolę, a nasza wiarygodność jest zagrożona. Po rezolucji muszą nastąpić zdecydowane wspólne działania, co dała do zrozumienia pani komisarz Ferrero-Waldener w swoim pokrzepiającym oświadczeniu. Musimy wprowadzić tę rezolucję w życie w każdym najmniejszym szczególe, tak jak w najmniejszym szczególe wymagamy od Rosji pełnego podporządkowania się sześciopunktowemu planowi.
Co więcej, na przestrzeni ostatnich tygodni zobaczyliśmy, jak ważna jest i może być Unia Europejska, ale zobaczyliśmy także, gdzie leżą nasze słabości i jakie działania - w tym działania zapobiegawcze - trzeba podjąć, aby je zaleczyć. Tak, możemy być mediatorami, ale jeżeli tego chcemy, to musimy mieć wspólną europejską politykę zagraniczną, proaktywną politykę zagraniczną, politykę bezpieczeństwa i obrony. W ciągu ostatnich tygodni boleśnie odczuliśmy także brak wspólnego stanowiska - a nawet brak politycznej woli, by osiągnąć wspólne stanowisko - i, nawet teraz, brak wspólnej determinacji. Brak traktatu lizbońskiego nas osłabia.
Odbudowa nie wystarczy. Musimy zainwestować w niepodległość tych państw i odciąć drogę nacjonalizmowi. Zaangażowanie UE jest ważniejsze niż perspektywa członkostwa w NATO.
Pani komisarz powiedziała, bardzo dobitnie, że w stosunku do Rosji sprawy nie mogą się toczyć tak, jakby nic się nie stało, oraz że nasza polityka musi zostać ponownie oceniona. Musi zainwestować w stabilizację gospodarczą, demokratyczną, społeczną i edukacyjną. Nie chodzi tylko o pieniądze. Musimy także rozszerzyć naszą politykę sąsiedztwa i przedstawić praktyczne projekty takie jak te, które pani dzisiaj przedstawiła. Z niecierpliwością tego oczekujemy.
Adrian Severin
Panie przewodniczący! Główny problem, w obliczu którego stoimy, nie dotyczy odpowiedzi na pytanie, kto ma rację, a kto nie; kto jest agresorem, a kto ofiarą; co to jest suwerenne prawo, a co to jest niewspółmierna reakcja. Prawdziwym problemem jest fakt, że nie mamy realnych możliwości wprowadzenia status quo ante czy skutecznego wywarcia presji na państwie takim jak Rosja, aby poprawiło pewną politykę. Co więcej, nie możemy wymagać od Rosji, by stosowała się do jakiegoś przepisu prawa międzynarodowego, którego sami wcześniej byśmy nie złamali.
Świat, w którym do każdego kryzysu podchodzi się na zasadzie sui generalis to nie świat porządku, ale nieporządku. To, co widzimy dziś wokół nas, to nie początek nowej zimnej wojny, ale koniec jednobiegunowego porządku. To geopolityczna konfrontacja na globalną skalę, do której dochodzi w nieuregulowanym środowisku międzynarodowym, w którym dochodzi do zderzenia zwolenników polityki unilateralnej. Kiedy zginie jednobiegunowy porządek, a nie narodzi się jeszcze porządek wielobiegunowy, zapanuje anarchia i rządy siły.
Jedyna rozsądna rzecz, którą musimy zrobić, to zwołanie międzynarodowej konferencji w sprawie bezpieczeństwa i współpracy, na której wszyscy globalni i lokalni uczestnicy, wraz z lokalnymi zainteresowanymi stronami, powinni negocjować, przedefiniować i na nowo odkryć zasady prawa międzynarodowego w stosunkach międzynarodowych, role i uprawnienia organizacji międzynarodowych, procedury obchodzenia się z lokalnymi kryzysami oraz system zabezpieczeń, który mógłby się sprawdzić w szczególnych okolicznościach, wyzwaniach i zagrożeniach naszych czasów. Tymczasem musimy przyspieszyć proces integracji gospodarczej, rozwoju stosunków politycznych oraz zbliżenia instytucjonalnego z naszymi wschodnimi sąsiadami takimi jak Ukraina i Mołdowa. Miejmy nadzieję, że Unia Europejska sprosta tym oczekiwaniom.
(Oklaski)
Siiri Oviir
(ET) Dziś przedyskutowaliśmy tutaj już potrzebę wysłania do Gruzji międzynarodowych misji pokojowych i cywilnych. Jako członek delegacji do Południowego Kaukazu popieram tę kwestię całym sercem, tym bardziej że wczesną wiosną, przemawiając na tym samym miejscu, zwróciłem uwagę na palącą potrzebę tych właśnie działań.
Historia sprawiła, że wiele z naszych krajów stało się krajami wieloetnicznymi, w tym Gruzja. Niepokoi mnie możliwość zaistnienia bardzo ponurego scenariusza. A konkretnie - przed kilkoma dniami Rosja uznała niepodległość Abchazji i Osetii Południowej. Jak gdyby kontynuując ten temat, północnoosetyjski minister ds. ludności mówił, że Osetia Południowa i Północna łączą się zgodnie z rosyjskim prawem, innymi słowy, że Osetia Południowa staje się częścią Rosji.
W opinii wielu krajów istnieje tu sprzeczność między dwoma filarami prawa międzynarodowego: narodowym samostanowieniem i integralnością terytorialną. Wiemy, że za punkt wyjścia musimy wziąć helsiński Akt Końcowy, ale moje pytanie do Rady brzmi: "Jakie kroki podejmuje się w celu zapobiegania naruszeniu integralności terytorialnej suwerennego państwa?”
Wojciech Roszkowski
Panie Przewodniczący! Wyniki europejskiego szczytu można oceniać w kategorii szklanki w połowie pustej albo w połowie pełnej. Ważne jest, że osiągnęliśmy porozumienie, że Unia przemówiła jednym głosem. Rozczarowuje jednak, że to wspólne stanowisko Rady nie idzie dostatecznie daleko, tak daleko jak większość głosów w tej izbie.
W trakcie rosyjskiej ofensywy w Gruzji media w Rosji pokazały prezydenta Putina, który znalazł czas, by pojechać na Syberię i uśpić tam tygrysa zagrażającego lokalnej ludności. Obrazek ten to dobra ilustracja działań Rosji i europejskiego przedmiotu tych działań. Ale usypiające zastrzyki aplikowano dotąd europejskiemu tygrysowi nie tylko z Moskwy. Jak w tym kontekście ocenić projekty Nordstreamu czy Southstreamu oraz poparcie dla nich ze strony niektórych państw Unii? Brak solidarności i uzależnianie się od agresora zawsze stanowi dla niego zachętę, tym bardziej jeżeli za wygodę jednych partnerów płacą inni. Dzisiejsza werbalna jedność Unii wobec Rosji, akcent na partnerstwo wschodnie i inne postanowienia to sygnały zachęcające, ale jeżeli skończy się na słowach, agresor może znowu zaatakować.
Stefano Zappalà
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Chciałbym zwrócić uwagę na kilka punktów dzisiejszej debaty. Przede wszystkim chciałbym złożyć francuskiemu ministrowi wyrazy uznania za to, że miał wystarczająco dużo odwagi, by wygłosić w tej Izbie kilka niezmiernie ważnych stwierdzeń.
W pełni popieram wszystko, co powiedział francuski minister. Zgadzam się absolutnie ze wszystkim. Nie będę powtarzał słów pana ministra, ponieważ jutrzejsza prasa i tak pełna będzie jego stwierdzeń, muszę jednak powiedzieć, że stanowisko zaprezentowane przez prezydencję Unii Europejskiej jest stanowiskiem bardzo silnym i precyzyjnym.
Chciałem powiedzieć, że wierzę, iż Unia Europejska dokonała olbrzymiej zmiany: w tym audytorium możemy mówić to, co nam się podoba, ale nie tworzymy polityki zagranicznej UE i nie mamy uprawnień, aby w nią interweniować; jedynie Rada Europejska może to zrobić.
Rada Europejska - o ile mogę stwierdzić z mojego krótkiego doświadczenia w tej Izbie - dowiodła, czego dokonuje Europa: olbrzymiej zmiany. Dzisiejsza Rada Europejska pokazała, że Unia Europejska naprawdę istnieje, że nawet pomimo tego, że traktat lizboński jeszcze nie obowiązuje, to UE potrafi odnieść się do kwestii najwyższej wagi.
Chciałbym także wyrazić wielkie uznanie dla osiągnięć prezydencji francuskiej, prezydenta Nicolasa Sarkozy'ego, a także kanclerz Angeli Merkel i premiera Silvio Berlusconiego w odniesieniu do tego kryzysu. Wierzę, że połączona reakcja pominie komentarze ze strony brytyjskiego premiera, który - choć dziś, jak się spodziewano, podporządkował się - nie był mile widziany ze swoimi wcześniejszymi oświadczeniami dla prasy.
Myślę, i tym podsumuję, że ta olbrzymia zmiana jest następująca: Unia Europejska istnieje! Postępujmy ostrożnie z przystąpieniami do NATO i do UE. Zobaczmy, jak się sprawy mają. Francuski minister ma wiele racji.
Libor Rouček
(CS) Szanowni państwo! Przede wszystkim chciałbym wyrazić uznanie dla szybkości i skuteczności ze strony francuskiej prezydencji w negocjowaniu rozejmu pomiędzy stronami tego konfliktu. Sześciopunktowy plan musi zostać teraz wprowadzony w życie i musi oczywiście obejmować wycofanie rosyjskich wojsk na pozycje sprzed wybuchu konfliktu. Kwestia Gruzji nie jest jednak odosobnioną kwestią, ponieważ istnieje cała seria powiązanych ze sobą konfliktów i problemów na całym Południowym Kaukazie. Dlatego koniecznym jest, aby Unia Europejska mocniej i dużo bardziej skutecznie niż dotychczas zaangażowała się w cały region południowośródziemnomorski i Zakaukazie. Innymi słowy, trzeba poprzez rzeczywiste działania wzmocnić wschodni wymiar naszych polityk wobec sąsiadów.
Ponieważ jestem posłem z kraju, który nie ratyfikował jeszcze traktatu lizbońskiego, chciałbym zachęcić rządy Republiki Czeskiej, Szwecji i, oczywiście, także Irlandii, aby starały się o ratyfikację tego dokumentu, ponieważ jest on warunkiem bardziej ujednoliconych i skutecznych wspólnych polityk zagranicznych i bezpieczeństwa, dzięki którym dajemy radę wyzwaniom, w tym wyzwaniom pochodzącym ze Wschodu i z Rosji, i dzięki którym rozwiązujemy te problemy.
Mirosław Mariusz Piotrowski
Obchodzimy dzisiaj rocznicę wybuchu II wojny światowej. Bezpośrednio poprzedziło ją tajne porozumienie sowiecko-niemieckie, ale także ugodowa polityka państw Europy Zachodniej. W 1939 roku naiwnie sądzono, że poświęcenie wybranych mniejszych państw nasyci agresora.
Przypominam o tym w czasie wojny w Gruzji, która stała się pierwszym obiektem ataku na szlaku odbudowy imperialnych zakusów dzisiejszej Rosji, spadkobierczyni Związku Sowieckiego. Rosja testuje na gruzińskim poligonie stopień cierpliwości krajów Unii Europejskiej, przewidując brak ich stanowczości. W obliczu konfliktu zbrojnego Parlament Europejski nie może ulec tej tonacji, ale musi znaleźć wspólne, jednoznaczne, zdecydowane stanowisko. Gruzja ma prawo liczyć na naszą pomoc zarówno w wymiarze dyplomatycznym, jak również materialnym. Parlament Europejski powinien wysłać do Gruzji własnych obserwatorów, aby sprawdzić informacje o przeprowadzanych czystkach etnicznych. Musimy zrobić wszystko, aby powstrzymać ekspansję i nie dopuścić do powtórzenia tragicznej lekcji historii.
Tunne Kelam
Panie przewodniczący! Jesteśmy świadkami upadku paradygmatu "końca historii”, ale powinien to także być koniec epoki pobożnych życzeń, zastępowania pokoju przez przemawianie pokojem przez siłę i solidarność.
Rosja zajęła miejsce w kategorii państw niestabilnych i nieprzewidywalnych. Nie może ona już być postrzegana jako wiarygodny partner i najwyraźniej nie dzieli już z nami wspólnych wartości. Poprzez atak na Gruzję Rosja postawiła wyzwanie podstawom międzynarodowego systemu bezpieczeństwa, próbując zastąpić go modelem "prawa pięści”.
Teraz wszystko zależy od unijnych działań - nie tylko od reakcji. Żadna sytuacja, w której sprawy toczą się tak, jakby nic się nie stało, nie obejmuje podjęcia konkretnych działań, ponieważ do Rosji można przemówić tylko wtedy, jeśli będziemy działać.
Proponuję następujące kroki: po pierwsze, międzynarodowe siły pokojowe z prawdziwego zdarzenia - Rosja nie może odgrywać podwójnej roli rozjemcy i najeźdźcy; po drugie, zamrożenie negocjacji UPiW; po trzecie, odłożenie na później projektów Nord Stream i South Stream; po czwarte, zamrożenie ułatwień wizowych; i po piąte, odwołanie igrzysk olimpijskich w Soczi.
Jeśli nie zrobi się nic konkretnego, Rosja nie tylko nigdy nie uwolni Gruzji od swojej kontroli, ale będzie działać według tego samego wzorca w innych regionach. Pierwszym priorytetem wspólnoty demokratycznej jest wyznaczanie stanowczych granic. Dziś musimy odpowiedzieć na to samo moralne wyzwanie. Jeśli nie my, to kto? Jeśli nie teraz, to kiedy?
(Oklaski)
Katrin Saks
(ET) Na wiosnę, podczas gruzińskich wyborów, spotkałam się w mieście Gori Gruzinkę, która 15 lat wcześniej została zmuszona do ucieczki z Abchazji. Dziś po raz drugi stała się ona uchodźcą w swoim własnym kraju. Cóż za tragedia.
Tragiczne jest także to, że dziś tutaj, w tej Izbie, jest tyle różnych interpretacji tego, co się stało, i dlatego myślę, że szczególnie ważnym jest, by, przede wszystkim, wysłać do Gruzji niezależną komisję badawczą, komisję międzynarodową, która ustali, co naprawdę się wydarzyło.
To nie jest konflikt między Gruzinami i Osetyjczykami, ten konflikt nie rozpoczął się 8 sierpnia, nie jest to tylko konflikt Rosji i Gruzji, to jest konflikt wartości i dotyczy on nas wszystkich.
Christopher Beazley
(FR) Panie przewodniczący! Myślę, że trzeba pogratulować prezydencji francuskiej, prezydentowi Sarkozy'emu i panu Kouchnerowi, który jest tu dzisiaj, nie tylko dlatego, że w tym kryzysie przyjęli bardzo stanowczą postawę wobec Rosji, ale też dlatego, że udało im się utrzymać jedność Unii Europejskiej, jedność, która niestety nie istniała w 2003 r.
Dołączam się do głosu tych, którzy mówią, że ta kwestia, jakkolwiek poważna, nie dotyczy tylko Gruzji i bezprawnej okupacji i najazdu na ten kraj. Pani komisarz powiedziałbym, że kwestia ta dotyczy także stosunków UE z Rosją. Sprowadza się ona do tego, co kiedyś określało się jako wspólne wartości, które dzielimy. Dla mnie osobiście bardzo trudno jest ocenić, jakie wspólne wartości dzielę z państwem, które używa siły, agresji militarnej i wojny propagandowej, aby oskarżyć okupowane państwo o to, że jest najeźdźcą i agresorem.
Wygląda na to, że umowa o współpracy i partnerstwie może zostać wstrzymana na jakiś czas, o ile Rosja nie wycofa swoich wojsk. Pojawia się pytanie, co zrobimy, jeśli Rosja miałaby odmówić wycofania swoich wojsk. Mówi się nam, że musimy nawiązać dialog, ale jaki dialog można nawiązać z partnerem, który nie respektuje wartości, jakich próbuje się bronić i wspierać?
Wydaje mi się, że, z perspektywy historii, chcemy harmonijnych stosunków z Rosją, ale nie za cenę po prostu wyrzeczenia się wartości, które cenimy. Zgadzam się z panem posłem Kelamem i z innymi, że konsekwencje dla Rosji już są, w tym ogromne dezinwestycje na jej rynkach, ponieważ międzynarodowi inwestorzy uważają teraz Rosję za bardzo niepewne miejsce do lokowania inwestycji. Jednak trzeba także ponownie zbadać projekty Nord Stream i South Stream. Nie możemy po prostu ich kontynuować, tak jakby rosyjski monopol na dostawy energii był czymś zupełnie normalnym. Igrzyska olimpijskie w Soczi także trzeba ponownie zbadać; nie może być olimpijskiego rozejmu.
Rosjanie dostrzegą następstwa tego, że podejmujemy stanowcze działania, a nie tylko dajemy się prowadzić pod ich dyktando.
(Oklaski)
Raimon Obiols i Germà
(ES) Chciałbym szybko powiedzieć dwie rzeczy. Po pierwsze, myślę, że mam rację, że pan Jouyet kiedyś w prasie z żalem wyraził się o wpływie konserwatywnych sektorów amerykańskich, czy pewnych konserwatywnych sektorów, na głos na "Nie” w referendum w Irlandii. Myślę, że teraz wszyscy żałujemy przesadnej pochwały dla neokonserwatywnych polityk w kaukaskim kryzysie. Pod tym względem wielu można obarczyć odpowiedzialnością.
Tbilisi jest odpowiedzialne za niezrozumiałą decyzję o podjęciu działań wojskowych. Moskwa jest odpowiedzialna za decyzję o brutalnej i niewspółmiernej reakcji. Waszyngton, ze szczęśliwie odchodzącym ze stanowiska prezydentem, jest odpowiedzialny za wieloletnie podsycanie napięcia w tym regionie.
Po drugie, wierzę, że Europa ponosi podstawową odpowiedzialność, której można sprostać jedynie poprzez budowanie nie miękkiej władzy czy władzy opartej na sile, ale władzy politycznej, która zależy od zjednoczenia rządów wszystkich państw członkowskich.
Árpád Duka-Zólyomi
(HU) Dziękuję, panie przewodniczący! Przez wiele lat rosyjska polityka siły zapowiadała napięcia w Gruzji, które teraz przerodziły się w szybką, ale wyniszczającą wojnę. Rosyjskie siły zbrojne złamały prawo międzynarodowe i najechały na terytorium suwerennego państwa. Kreml zwieńczył ten proces, uznając niepodległość dwóch wyodrębnionych prowincji. Na międzynarodowej scenie politycznej powstał nowy wymiar. Jest to niebezpieczna sytuacja, częściowo z perspektywy państw graniczących z Rosją, częściowo ponieważ Putin i jego ludzie stworzyli sobie niebezpieczny precedens.
Dlaczego społeczność międzynarodowa powinna się jednoczyć? Rosyjska polityka utknęła teraz w martwym punkcie, więc musimy ten moment możliwie najlepiej wykorzystać. UE musi naciskać, by wysłano neutralnych międzynarodowych rozjemców i tym samym przyjść z pomocą siłom pokojowym, które straciły teraz wiarygodność i władzę. Nasza decyzja o ułatwieniach wizowych dla Rosji powinna zostać jeszcze raz przemyślana, a jednocześnie powinno się znieść wymóg posiadania wiz w odniesieniu do Gruzji. Gruzja jest integralną częścią naszej polityki sąsiedztwa i dlatego naszym obowiązkiem jest zapewnienie maksymalnego wsparcia koniecznego do odbudowy tego kraju. Dziękuję bardzo.
Giulietto Chiesa
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Przygoda Saakaszwilego jest wynikiem niewybaczalnego błędu oceny, a mianowicie przekonania, że Rosja nie odpowie na agresję militarną, bo miała miejsce właśnie militarna agresja.
Rosja nie jest już tym, czym była w 2000 r. i nie wycofa się już ani taktycznie, ani strategicznie. Pierwsza rzecz, którą trzeba zrobić, to uświadomienie sobie faktów: ten błąd bardzo zaszkodził Europie i jej jedności. Nie możemy pozwolić sobie na powtórkę tego błędu i nie możemy pozwolić nikomu, by zmusił nas do jego powtórnego popełnienia. Niektórzy uważają, że powinno się teraz przyspieszyć przystąpienie Ukrainy i Gruzji do NATO, ale proszę tych, którzy tak myślą, aby się dobrze zastanowili, ponieważ taka decyzja nie przyczyniłaby się do poprawy naszego bezpieczeństwa; wręcz przeciwnie, nasze bezpieczeństwo byłoby zagrożone. Jak już teraz wiemy, Rosja odpowie - jeżeli nie w równej mierze, to na pewno stosując środki zaradcze. Szybko narazilibyśmy się na dużo większy kryzys niż ten sierpniowy, i to w sercu Europy w kraju takim jak Ukraina. Mądrość podpowiada nam, aby powtórzyć pewne wyliczenia, ponieważ były one błędne, i aby na podstawie wzajemności zasiąść z Rosją do stołu negocjacyjnego i...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Vytautas Landsbergis
Panie przewodniczący! Przedwczoraj przy kolacji odbyłem długą rozmowę z jednym z najmądrzejszych ludzi w Europie, Otto von Habsburgiem. Opierając się na szerokiej wiedzy o faktach, powiedział on, że europejskie rządy zostały bardzo skorumpowane, bo wiadomo dobrze, że Rosja wykorzystuje nową tajną broń przeciwko Zachodowi - mianowicie globalne przekupstwo. Dzisiejsze spotkanie Rady może rzucić więcej światła na tę ciemną stronę europejskiej polityki.
Jeśli Rada i nasz Parlament, ostatnie w Europie ostoje politycznego sumienia, nie zażądają natychmiastowego wycofania rosyjskich sił okupacyjnych z Poti i stref buforowych stworzonych przez okupanta, to nad naszą słabnącą Europą zawiśnie widmo politycznej katastrofy. Strefy te są potrzebne przede wszystkim rosyjskim i osetyjskim przemytnikom, aby uniemożliwić Gruzji kontrolowanie wewnętrznych granic pomiędzy marionetkową Osetią i ciągle jeszcze niezależną Gruzją. Pomysł, aby aż do listopadowego szczytu UE-Rosja pozwolić okupantowi budować fortyfikacje jest całkowicie błędny i wskazuje na to, że Otto von Habsburg prawdopodobnie ma rację.
(Oklaski)
Pierre Pribetich
(FR) Panie przewodniczący! Z niecierpliwością oczekuje się na nasze wymagające i zdeterminowane stanowisko. Z powodu marzeń Rosjan, ale także z powodu obecnego okresu wyborczego, Stany Zjednoczone nie mogą działać jako katalizator globalnej sytuacji politycznej w tym sąsiadującym z Unią obszarze.
My, Unia Europejska, mamy wyjątkową historyczną okazję, by zbudować naszą politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz by rozwinąć Europę poprzez jej osiągnięcia i doświadczenie. Nie wolno nam zmarnować tej okazji. Konieczne wyrazy potępienia nie oferują rozwiązań. Nawet jeśli w Kosowie poprzez sprzeczne z przepisami prawa międzynarodowego uznanie niepodległości otwarto puszkę Pandory, to przywróćmy prawo międzynarodowe i poszanowanie praw człowieka do sedna rozwiązania.
Bądźmy stanowczy i działajmy politycznie. Przyjmijmy wspólne, jasne i stanowcze stanowisko wobec Rosji, ale takie, które będzie ukierunkowane na znalezienie rozwiązania i współpracę, ponieważ w naszym podejściu do Rosji w 2008 r. musimy myśleć trzeźwo.
Zaproponujmy regionalną konferencję od egidą Unii Europejskiej na temat rezolucji w sprawie tej sytuacji i przyszłości partnerstw. Właśnie z tą determinacją do mówienia jednym głosem Unii Europejskiej zminimalizujemy niszczący jad nacjonalizmu, który zawsze nieubłaganie prowadzi do wojny.
Urszula Gacek
Panie Przewodniczący! Rada dziś osiągnęła kompromis w sprawie Rosji i można uznać to za jakiś sukces, chociaż łagodne potraktowanie Rosji rozczarowało wielu. Poczekamy teraz na reakcję Moskwy. Na pewno rosyjska prasa będzie cytowała te fragmenty naszej debaty, w której przedstawiciel Rady i parlamentarzyści obwiniali Gruzję. Moskwa publicznie głośno skrytykuje stanowisko Rady, chociaż po cichu będzie z niego zadowolona.
Panowie w Moskwie! Nie cieszcie się przed czasem! Europa już nie widzi w Was wiarygodnego partnera, który dotrzymuje słowa i respektuje prawo międzynarodowe. Europa poważnie zastanawia się, czy można się uzależniać od rosyjskiej ropy i gazu. Dziś Europa nie potraktowała Was zbyt surowo, ale grono rusofilów znacznie się zmniejszyło.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Całkowicie zgadzamy się, że powinniśmy potępić Rosję za przyznanie obywatelstwa i powinniśmy potępić ją za nadużywanie militarnej roli oraz za uznanie niepodległości Abchazji i Osetii. Jednocześnie powinniśmy także potępić Gruzję, bo gruzińscy przywódcy powinni byli wiedzieć, jakie było ich własne geostrategiczne pole manewru. Zgadzamy się również, że powinny istnieć siły pokojowe, ale nie mówimy o tym, co byłoby podstawą długotrwałego rozwiązania, a byłaby to tylko znaczna autonomia dla mieszkańców Abchazji i Osetii Południowej zgodna z planem Ahtisaariego. Nie mówimy o dotkniętych mniejszościach, ale mówimy o czymś innym, więc myślę, że doszło nie tylko do zamrożenia konfliktu, ale także, pod wieloma względami, naszego myślenia. Powinniśmy znaleźć długotrwałe rozwiązanie tego problemu.
Erik Meijer
(NL) Panie przewodniczący! Większość uwagi skupiono na rosyjskiej interwencji wojskowej w Gruzji. Możliwe użycie bomb kasetowych i okupacja portu poza spornym obszarem to słuszne powody do złości.
Moim zdaniem nie dotyczy to ochrony Osetii Południowej i Abchazji. Od rozpadu Związku Radzieckiego te dwa regiony w praktyce nie były częścią Gruzji. Większość mieszkańców tych dwóch małych państw w żadnym wypadku nie chce podlegać Gruzji, podobnie jak większość mieszkańców Kosowa w żadnym wypadku nie chce należeć do Serbii. W tych krajach byliby, niestety, obywatelami drugiej klasy. Dla tych ludzi równe prawa i demokracja są możliwe tylko wtedy, gdy ich odłączenie przestanie być tematem debat i gdy dostaną gwarancję, że nie staną się ofiarą interwencji wojskowej z zewnątrz.
Podsumowując, istnieją wyraźne powody, aby krytykować Rosję, ale nie na podstawie tego, że uznała teraz rzeczywistą niepodległość tych dwóch małych państw. Kosowo nie mogło być wyjątkowym przypadkiem...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Zita Pleštinská
(SK) Jak na ironię, wydarzenia w Gruzji miały miejsce w sierpniu, podobnie jak w byłej Czechosłowacji przed 40 laty, kiedy mój kraj także został najechany i przez wiele lat był okupowany przez Armię Radziecką.
Drodzy koledzy posłowie i posłanki! Nie wolno nam zapomnieć, iż w swoich działaniach Rosja pokazała, że nie puściła w niepamięć swojej przeszłości. Tak jak w roku 1968 Rosja nie zawahała się wysłać czołgów, by osiągnąć swoje polityczne cele. Siła militarna znowu destabilizuje kraje, które próbują się uwolnić od rosyjskich wpływów. Dziś jest to Gruzja, jutro może to być Ukraina.
Jestem przekonana, że UE musi być jeszcze bardziej stanowcza, wyrażając swój sprzeciw do postawy Rosji w odniesieniu do uznania niepodległości Abchazji i Osetii Południowej. Jestem przekonana, że odpowiedzią UE musi być zacieśnienie współpracy z Gruzją i szczególnie z Ukrainą, nie tylko w słowach, ale także w jasnych i znaczących działaniach.
Ioan Mircea Paşcu
Panie przewodniczący! Gruzja nie jest prostym epizodem w polityce międzynarodowej. Jest początkiem reakcji łańcuchowej z poważnymi konsekwencjami.
Po pierwsze, oznacza to powrót Rosji pod względem militarnym, co będzie musiało znaleźć odzwierciedlenie w przygotowywanej nowej europejskiej strategii bezpieczeństwa.
Po drugie, ta oczywista reconquista oznacza pragnienie Rosji, by wykorzystać nowo pozyskaną energię do zrekompensowania strat z lat 90-tych i zapłaty za związane z nimi upokorzenie, a nie gotowość, by przyczynić się do kształtowania przyszłości świata.
Po trzecie, podkreśla ona słabą pozycję Europy spowodowaną wzrastającą zależnością energetyczną od Rosji oraz opóźnieniem ratyfikacji traktatu lizbońskiego.
Po czwarte, może ona albo odnowić transatlantycką jedność, albo dalej jej szkodzić.
Po piąte, dowodzi ona, że międzynarodowe wymogi prawa muszą zostać wzmocnione zarówno w kwestii pojęciowej, jak i w kwestii ich respektowania.
Po szóste, daje ona do zrozumienia, że region Morza Czarnego potrzebuje więcej uwagi i zaangażowania ze strony UE i dlatego wymaga czegoś więcej niż tylko synergii.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Popieram prawo demokratycznej Gruzji do poszukiwania bezpieczeństwa na Zachodzie oraz potępiam niewspółmierną agresję Rosji i utrzymującą się okupację tego kraju. UE musi zwiększyć pomoc na odbudowę dla Gruzji, przyspieszyć unijną umowę o wolnym handlu i posuwać naprzód ułatwienia wizowe. Gruzji powinno się także pozwolić na wejście na drogę do NATO, a w końcu na pełne członkostwo. Musimy teraz wykorzystać tę okazję, poprzez wspólną unijną zewnętrzną politykę bezpieczeństwa energetycznego, aby wyzwolić się spod kontroli Moskwy w kwestii dostaw ropy i gazu dla Europy. Zarówno Niemcy, jak i Włochy budują gazociągi we wspólnych przedsięwzięciach z Gazpromem. Dla równowagi UE powinna także poprzeć projekt budowy gazociągu White Stream, którym gaz będzie transportowany z Morza Kaspijskiego do Europy przez Gruzję i Ukrainę - oba rządy popierają ten projekt - z ominięciem Rosji. Rosja mocno odczuje naszą długoterminową odpowiedź w postaci uderzenia w monopol Gazpromu i wykorzystywanie przez Rosję gazu jako broni.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, szanowni państwo! Będę się streszczał, bo Bernard Kouchner przemawiał już dwa razy i wiem też, że mają państwo dużo do zrobienia.
Pod koniec tej debaty chciałbym przede wszystkim podziękować państwu za stałe zaangażowanie w tę kwestię. Za przyjęte rezolucje, fakt, że 20 sierpnia pan przewodniczący Saryusz-Wolski zwołał Komisję Spraw Zagranicznych i fakt, że pani Isler Béguin - jak podkreśliła - pojechała w rejon konfliktu i dokonała przejmującego wyznania w imieniu tej instytucji, a ponadto w imieniu Unii Europejskiej potwierdziła zaangażowanie Parlamentu Europejskiego w tym kryzysie.
W ten sposób dochodzę do stwierdzenia, że z zaskoczeniem usłyszałem pewne komentarze o Unii Europejskiej: po pierwsze, że nie zareagowała; po drugie, że jest bezsilna; i po trzecie, że przyjęła stanowisko słabości. Jeśli Unia Europejska w tym kryzysie nie odegrała ważnej roli, jeśli nie miała istotnego wpływu, to chciałbym wiedzieć, kto miał. Kto był silny? Kto sprawdził się czy to militarnie, czy to w jakikolwiek inny sposób? Nie widziałem żadnej innej niż Unia Europejska potęgi, która podjęłaby działanie i możliwe, ze to właśnie w tym kryzysie Unia Europejska dała się poznać w nowym świetle jako partner i jako potęga.
Każdy ma swoje obowiązki. Obowiązki Unii Europejskiej są inne niż obowiązki NATO czy USA. Jednak poprzez swoje wartości i środki - do których jeszcze wrócę - Unia Europejska dopełniła wszystkich swoich obowiązków.
Ludzie mówią nam: "Rosja ma inne wartości niż Unia Europejska”, ale, między nami mówiąc, to już wiemy. To żadna sensacja. Wiemy, że Rosja nie wyznaje takich samych wartości, jak Unia Europejska. Gdyby wyznawała takie same wartości jak UE, w odniesieniu do Rosji padałyby inne pytania. Wszystkie pytania zadawane na temat Rosji dotyczą tego, jakiego rodzaju stosunków chcemy z tym sąsiadem, jakie partnerstwo chcemy zbudować, jakiego rodzaju dialog chcemy nawiązać, jak możemy zachęcić Rosję, by dopełniła swych obowiązków i podjęła swoje obowiązki, oraz jak możemy naprowadzić ją w kierunku podejścia bardziej zgodnego z prawem międzynarodowym Oto są pytania. Jeśli chodzi o mnie, nigdy nie sądziłem, że wyznajemy te same wartości, niezależnie od tego, jak bardzo szanuję Rosję, a znam Rosję już od jakiegoś czasu.
Trzecią państwa myślą - a wszyscy państwo o tym pomyśleli - była myśl, że nie możemy pójść za daleko, pomimo szybkiej reakcji i pomimo tego, co dziś zostało zrobione, ponieważ nie mamy potrzebnych instrumentów, które będziemy mieć tylko wtedy, kiedy zostanie ratyfikowany traktat lizboński, a ponieważ kryzys ten doskonale dowodzi, jak bardzo potrzebujemy tego traktatu, jak bardzo potrzebujemy wzmocnienia naszej polityki zagranicznej, a także jak bardzo potrzebujemy wzmocnienia naszej polityki obrony. Musimy jasno wyrażać się w tej kwestii i niektórzy z państwa słusznie to podkreślili.
Przejdę teraz do Rady Europejskiej. Dzisiejsza Rada Europejska jest punktem wyjścia. Nie zajęła się ona wszystkim i nie może zająć się wszystkim w odniesieniu do zarządzania tym kryzysem przez Unię Europejską i w odniesieniu do stosunków między Unią Europejską a Rosją. Dziś chodziło o przegląd sytuacji w regionie i ocenę konsekwencji dla stosunków pomiędzy Unią Europejską a Rosją. Chodziło o pokazanie, że jesteśmy zjednoczeni i że w tym konflikcie jesteśmy aktywni.
Ta Rada Europejska umożliwiła nam pokazanie, że jesteśmy zjednoczeni, że działamy i zajmujemy konkretne stanowisko. Przypomnę państwu o następujących rzeczach: potępienie niewspółmiernej reakcji Rosji; wsparcie dla Gruzji w sferze finansowej, humanitarnej, gospodarczej i politycznej; potwierdzenie zacieśnienia stosunków pomiędzy Unią Europejską a Gruzją; wdrożenie sześciopunktowego planu rozwiązania konfliktu, w tym - kilka osób podkreśliło ten punkt - istnienie międzynarodowego mechanizmu monitorowania; zaangażowanie Unii Europejskiej w tym regionie poprzez wysłanie specjalnego przedstawiciela; wzmocnienie wschodniego partnerstwa, szczególnie w odniesieniu do Morza Czarnego i Ukrainy, co wyraźnie podkreślono w dzisiejszych wnioskach, a także polityka energetyczna, która na szczeblu europejskim będzie bardziej zróżnicowana, niezależna i lepiej zorganizowana.
Zrozumiałem wszystko, co powiedzieli państwo dzisiejszego wieczoru. Mogą państwo być pewni, że prezydencja francuska przypomni wszystkim o swoim życzeniu, by europejska polityka energetyczna była dużo bardziej zróżnicowana, niezależna i lepiej ustrukturyzowana. W tym względzie mogą państwo polegać na naszej prezydencji.
Jest to punkt wyjścia, ponieważ zdecydowano, że przewodniczący Rady Unii Europejskiej, przewodniczący Komisji i wysoki przedstawiciel powinni 8 września udać się w ważną podróż do Moskwy i Tbilisi. To właśnie w tym kontekście musimy ocenić następne działania, które będziemy musieli podjąć.
Zgodziliśmy się wreszcie, że wszelkie spotkania w sprawie umowy o partnerstwie powinny zostać odroczone, dopóki Rosjanie nie wycofają się do poprzednich pozycji.
Dlatego jest to punkt wyjścia. Naszym celem dzisiaj nie było rozwiązanie wszystkiego, ale pokazanie naszej jedności i determinacji, a do tego potrzebujemy poparcia Parlamentu Europejskiego.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - (DE) Panie przewodniczący! Przemawiam jako ostatnia, więc postaram się mówić tak krótko, jak to tylko możliwe. Jednak skoro przemawiam jako ostatnia, chciałabym podkreślić kilka najważniejszych punktów tej debaty.
Po pierwsze, zapewne nie muszę państwu przypominać, że to właśnie tego dnia, 1 września, w 1939 r. rozpoczęła się druga wojna światowa. Dziś, w rocznicę tego wydarzenia, rozmawiamy o nowej wojnie, która wybuchła, ale ta nowa wojna była wojną, którą my - Unia Europejska - byliśmy w stanie szybko powstrzymać. Moim zdaniem jest to bardzo ważne. Dlatego właśnie była to bardzo długa i obejmująca szeroki wachlarz tematów debata, ale była to także udana debata. W Radzie Europejskiej także wzięliśmy udział w udanej debacie, z konkretnymi wnioskami. Moim zdaniem wiarygodność Unii Europejskiej odegrała tu kluczową rolę: wiarygodność i jedność. Jak oboje z urzędującym przewodniczącym Rady powiedzieliśmy, był to ważny sprawdzian wiarygodności i także jedności Unii Europejskiej, ale jest to sprawdzian, który zdaliśmy śpiewająco.
Jak usłyszeliśmy, pomoc dla Gruzji jest ważna. Powiedzieliśmy, że potrzebna jest pomoc humanitarna i pomoc na odbudowę - w tych kwestiach będziemy szukać wsparcia w Parlamencie Europejskim. Póki co chciałabym państwu podziękować za państwa wsparcie i oczywiście wrócę tu z dokładniejszymi danymi. Przede wszystkim jednak myślę o porozumieniu wizowym. Oczywiście, mamy świadomość, że dochodzi tu do dyskryminacji: mieszkańcy Abchazji i Osetii Południowej, z których wielu ma rosyjskie paszporty, są w lepszej sytuacji niż mieszkańcy Gruzji, ale chciałabym także powiedzieć, ze wiele państw członkowskich ma tu do odegrania pewną rolę, i podkreślę jeszcze, że to samo dotyczy porozumienia o wolnym handlu. Chcę państwu przypomnieć, że już wcześniej zidentyfikowaliśmy trzy kwestie w odniesieniu do wzmocnienia Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, ale nie trafiły one wtedy do serc państw członkowskich. Jedną z kwestii była mobilność, drugą była kwestia partnerstw gospodarczych, a trzecią zwiększenie środków bezpieczeństwa, co oczywiście oznacza, że wszelkie konflikty, działania i konsekwencje również w sprawie Rosji muszą zostać przedyskutowane.
Jesteśmy na rozstaju dróg, na rozdrożu, ale przyszłość będzie leżała głównie w rękach Rosji, bo to właśnie Rosja będzie tu odpowiadać, tak jak dziś powiedziałam: bez wycofania wojsk nie będzie negocjacji w sprawie nowego porozumienia. Rosja jest w stanie przystać na to, co dziś powiedzieliśmy. Mam wielką nadzieję, że 8 września znajdzie się dobre rozwiązanie.
Ponadto istnieją dwie główne konsekwencje: Polityka Sąsiedztwa Plus, czy jakkolwiek ją w przyszłości nazwiemy, musi zostać wzmocniona na szczeblu regionalnym i bilateralnym, co oznacza wyjścia poza Gruzję i objęcie Ukrainy, Mołdowy, a także innych krajów. Jest to coś, o czym często rozmawiamy, ale mam nadzieję, że teraz mogę może liczyć na większe wsparcie ze strony poszczególnych państw członkowskich.
Chciałabym wreszcie powiedzieć coś o polityce energetycznej. Jest to kolejna kwestia, którą przez ostatnie 18 miesięcy szczególnie się przejęłam i mogę państwa zapewnić, że również w przyszłości nadal będzie to dla mnie osobiście bardzo ważna kwestia.
Tym zakończę moje krótkie streszczenie tego, co zostało powiedziane w tej długiej, ale jakże ważnej debacie.
(Oklaski)
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 3 września 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Roberta Alma Anastase
na piśmie. - (RO) Jako sprawozdawczyni dla regionu Morza Czarnego zawsze z uporem podkreślałam główne wyzwanie, które dla regionalnej stabilności stanowią nierozwiązane konflikty, a także potrzebę stanowczego i głębokiego zaangażowania UE w wyżej wymieniony region.
Działania Rosji w Gruzji są godne pożałowania, niebezpieczne w kontekście stabilności w tym regionie i w Europie oraz, implicite, nie do zaakceptowania przez społeczność międzynarodową.
Dlatego konieczne jest, aby UE przeszła od obietnic do działań oraz by wykazała się stanowczością tak w działaniach w Gruzji, jak i ponownym zbadaniu swoich stosunków z Rosją.
Aby zapewnić stabilność w regionie Morza Czarnego, w swoich działaniach UE powinna kierować się trzema zasadami.
Przede wszystkim, wszelkie decyzje powinny opierać się na poszanowaniu integralności terytorialnej Gruzji oraz prawa międzynarodowego.
Po drugie, ta recepta na zarządzanie konfliktami w tym regionie powinna zostać ponownie zbadana, tak aby przyspieszyć i zwiększyć możliwości ich ostatecznego rozwiązania. Zakłada to aktywne zaangażowanie się UE w operacje pokojowe w Gruzji, a także w proces zarządzania i rozwiązywania innych konfliktów w tym regionie, tzn. konfliktu naddniestrzańskiego.
Wysiłki UE w celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego powinny być także zwiększone do maksimum, włączając rozwój projektu Nabucco.
Jean-Pierre Audy  
na piśmie. - (FR) Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz! Na początku muszę podziękować moim kolegom posłom i posłankom, którzy pogratulowali francuskiej prezydencji Unii Europejskiej i z zadowoleniem przyjęli działania Nicolasa Sarkozy'ego w tym trudnym konflikcie na linii Rosja-Gruzja.
Mogłoby to trwać wiecznie, by określić granice byłego Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego z Bałkanami i Kosowem na zachodzie i Kaukazem, Osetią Południową i Abchazją na północy. Tym, co musi kierować europejskim podejściem, jest szacunek dla ludzi. Sugeruję, by - biorąc pod uwagę, jak poważna stała się sytuacja w Gruzji - zaplanować nadzwyczajne spotkanie Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego oraz parlamentów krajowych poszczególnych państw członkowskich, ponieważ to właśnie my parlamentarzyści reprezentujemy ludzi.
Wreszcie staje się jasne, że "synergia czarnomorska”, wprowadzona pod koniec 2007 roku przez Komisję Europejską, nie jest wystarczająca. Unia musi teraz szybko zaproponować naprawdę ambitną politykę sąsiedztwa z państwami graniczącymi z Morzem Czarnym, poczynając od gospodarczej strefy wolnego handlu.
Titus Corlăţean  
na piśmie. - (RO) UE nie ma prawa pozwolić, aby gruziński scenariusz powtórzył się także w innych regionach ogarniętych konfliktami.
Wydarzenia w Gruzji stanowią poważny sprawdzian unijnej zdolności do reagowania i zaangażowania się w regionach byłego Związku Radzieckiego ogarniętych zamrożonymi konfliktami. Konieczne jest, aby UE zbadała możliwość wysłania do Gruzji cywilnej misji obserwacyjnej, która monitorowałaby zgodność działań z porozumieniem o zawieszeniu broni.
Niewspółmierny odwet Rosji w Osetii Południowej miał negatywny wpływ na ludność cywilną i na infrastrukturę i był także poważnym naruszeniem przepisów międzynarodowych. Oczywiście, wskazuje to na potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa poprzez obecność wielonarodowych i bezstronnych sił pokojowych.
UE powinna także poważnie rozważyć bardziej konsekwentny proces współpracy z Republiką Mołdowy oraz możliwość zapewnienia - pod warunkiem zagwarantowania przez Kiszyniów pewnych standardów demokratycznych - jaśniejszej perspektywy unijnej dla tego kraju.
W celu zacieśnienia dobrych stosunków i uniknięcia sytuacji konfliktowych współpraca regionalna pomiędzy krajami graniczącymi z Morzem Czarnym powinna przeobrazić się w wielowymiarową współpracę, która powinna zostać zinstytucjonalizowana, na przykład poprzez ustanowienie Unii krajów graniczących z Morzem Czarnym.
Dragoş Florin David  
Panie przewodniczący Parlamentu Europejskiego, panie przewodniczący Rady Unii Europejskiej, pani komisarz, drodzy koleżanki i koledzy!
Chciałbym przesłać moje kondolencje zarówno obywatelom rosyjskim, jak i obywatelom gruzińskim, którzy w tym głupim konflikcie stracili swoich bliskich, oraz wyrazić moje współczucie. Ze względu na historię przemawiam do państwa jako obywatel europejski głęboko zakorzeniony tak w Rosji, jak i w Gruzji, jako obywatel, który odczuwa część europejskiej różnorodności, a mniej część europejskiej jedności.
W tym konflikcie podkreślamy sytuację energetyczną w Europie, "imperialistyczną” postawę Rosji oraz nacjonalizm Gruzji i brak dyplomacji, ale zapominamy, że w tym konflikcie zginęli ludzie i, przede wszystkim, zginęły nadzieje. Myślę, że dziś bardziej niż kiedykolwiek wszyscy musimy uznać się za część korzystnej i konstruktywnej jedności, w równowadze dyplomatycznej i narodowej, tak aby stawiać czoła głównym wyzwaniom czekającym na przyszłe pokolenia.
Podsumowując, proszę prezydenta Rosji, prezydenta Gruzji oraz przewodniczącego Rady Unii Europejskiej, aby podjęli wszelkie konieczne działania mające na celu zakończenie tego regionalnego konfliktu tak szybko, jak to tylko możliwe, oraz aby wznowili otwartą i zrównoważoną politykę współpracy, przede wszystkim z korzyścią dla obywateli. Dziękuję.
Hanna Foltyn-Kubicka  
na piśmie. - Panie Przewodniczący! W ostatnich tygodniach byliśmy świadkami agresji Rosji na suwerenne i niepodległe państwo. Obserwujemy okupację terenów położonych setki kilometrów od teatru działań zbrojnych oraz jawne drwiny z obietnic złożonych Zachodowi.
Jestem przekonana, że atak Rosjan sprowokowały w równym stopniu europejskie aspiracje Gruzji, co chęć kontroli nad wiodącymi przez ten kraj szlakami transportu surowców energetycznych. Naszym moralnym i politycznym obowiązkiem jest wsparcie Gruzinów oraz uświadomienie Rosji, że okres, gdy mogła robić co zechce na obszarach określanych przez nią jako swoją "strefę wpływów” minął bezpowrotnie.
Ostatnie wydarzenia pokazały też dobitnie, że Rosja nie może być wiarygodnym partnerem w stosunkach energetycznych. Rosyjska kontrola nad dostawami ropy i gazu czyni z nas zakładników Kremla. Dlatego też największym wyzwaniem, przed którym obecnie stoimy, jest uniezależnienie się od rosyjskich surowców. Sposób, w jaki to zrobimy jest w tym momencie kwestią wtórną. Jeżeli będziemy jednak kontynuować takie inwestycje jak Nord Stream czy South Stream, oddamy w ręce rosyjskich władz nowe, potężne narzędzia wpływu na Unię Europejską. A Rosjanie nie będą mieli najmniejszych skrupułów, żeby w odpowiednim czasie z nich skorzystać.
Roselyne Lefrançois  
na piśmie. - (FR) Najpierw muszę podziękować pani poseł Lambert za dobrą jakość jej pracy.
Sprawozdanie, co do którego jutro musimy podjąć decyzję, ma podwójną zaletę - przedstawia trzeźwe spojrzenie na niedoskonałości i problemy systemu dublińskiego oraz formułuje propozycje poprawy skuteczności procedur i sytuacji osób starających się o azyl.
Chciałabym podkreślić kilka punktów, które moim zdaniem są podstawowe: potrzeba zwiększenia praw osób starających się o azyl i zagwarantowania ich w równej mierze na terytorium całej UE; fakt, że zatrzymywanie osób starających się o azyl powinno zawsze być decyzją podejmowaną w ostateczności i odpowiednio uzasadnioną; potrzeba zapewnienia lepszego rozdzielenia wniosków o azyl, ponieważ obecny system nakłada niewspółmierny ciężar na te państwa członkowskie, które leżą na zewnętrznych granicach UE; potrzeba podjęcia działań przeciwko państwom członkowskim, które nie gwarantują dogłębnej i sprawiedliwej analizy tych wniosków; i wreszcie waga ponownego połączenia rodzin i szerszej definicji pojęcia "członka rodziny”, tak aby obejmowała ona bliskich krewnych.
Marian-Jean Marinescu  
na piśmie. - (RO) Wielką korzyścią dzisiejszego nadzwyczajnego spotkania Rady Europejskiej jest jedność państw członkowskich.
Nie możemy znaleźć się znowu w sytuacji zimnej wojny. Federacja Rosyjska powinna otrzymać od UE jednolite przesłanie: musi ona przestrzegać suwerenności i integralności terytorialnej innych krajów, wycofać swoje wojska z regionów ogarniętych zamrożonymi konfliktami, przestrzegając konwencji międzynarodowych i traktatów, które podpisała, oraz nie może tworzyć swojej polityki zagranicznej w oparciu o swoją rolę jako dostawcy energii.
Ta jedność państw członkowskich powinna być także widoczna w przyszłych działaniach Unii: we wspólnej polityce energetycznej opartej na stworzeniu nowych szlaków transportowych, aby wykorzystać inne zasoby niż obecnie; na rozwoju zestawu polityk czarnomorskich, aby podnieść geostrategiczną wagę tego regionu oraz jego wagę w kwestii bezpieczeństwa, a także w aktywnym zaangażowaniu się i promowaniu nowych mechanizmów rozwiązywania zamrożonych konfliktów w tym regionie.
W tym kontekście absolutnie konieczny jest przegląd polityki sąsiedztwa. Kraje takie jak Ukraina, Mołdowa, Gruzja czy Azerbejdżan powinny zostać objęte spójnym i przyspieszonym mechanizmem, który - w przypadku spełnienia niezbędnych wymagań - mógłby prowadzić do ich przyszłego członkostwa w UE.
Péter Olajos  
na piśmie. - (HU) Gruzja - iluzja wolności?
Wszyscy wiemy, że w wojnie gruzińsko-rosyjskiej nie chodzi o Gruzję. Moi koledzy i koleżanki posłowie wiedzą, a także głowy państw i premierzy spotykający się dziś w Brukseli wiedzą, że debatują nad możliwymi sankcjami.
W trakcie naszej pracy w kierunku jeszcze ściślejszej integracji Unii Europejskiej konflikt gruzińsko-rosyjski spadł jak grom z jasnego nieba i przypomniał nam, że nawet w XXI wieku decyzje podejmuje się siłą.
Przez następne siedem lat Rosja może wydać 190 miliardów dolarów na broń i rozwój swojego wojska. Nie będzie się obawiać, aby wykorzystać swoje wojsko, zmodernizowane za dolary pochodzące z ropy i gazu - a przynajmniej sierpień 2008 był tego przykładem.
Dla mnie, Węgra, który kiedyś zmuszony był być obywatelem rosyjskiego imperium, szczególnie trudno jest wyciągnąć taki wniosek. Rosyjskie zagrożenie jest żywe, przeniknęło już naszą codzienność, nie tylko przez ceny energii, ale także przez obraz kolumn czołgów wjeżdżających jeden po drugim do Gruzji.
Jednocześnie ufam, że dla moich kolegów i koleżanek posłów oraz dla uczestników europejskiego szczytu jasne jest, że w obecnym konflikcie z Rosją to nie pokój Gruzji, Ukrainy czy Europy Zachodniej jest zagrożony. Możemy ustalić plan i główne punkty przyszłego dialogu wraz z wspólną, stanowczą odpowiedzią Unii - albo będziemy musieli dzielić łoże z nadmiernie pewną siebie postawą Rosji w kwestii polityki zagranicznej.
Te państwa członkowskie Unii, które przed dwudziestu laty padły ofiarą sowieckiego ucisku wiedzą, co oznacza to zagrożenie, niezależnie od tego, w jaką ideologiczną formę będzie przystrojone. Przywódcy nowych państw członkowskich mają dlatego moralny obowiązek, aby ochraniać swoich wyborców przed rosnącym zagrożeniem z zewnątrz.
Toomas Savi  
na piśmie. - Panie przewodniczący! Agresja Rosji przeciwko Gruzji sprowokowała światową opinię publiczną do zakwestionowania decyzji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego o przyznaniu rosyjskiemu miastu Soczi prawa organizacji zimowych igrzysk olimpijskich w 2014 roku. Soczi leży nad brzegiem Morza Czarnego, zaledwie 30 kilometrów od granicy pomiędzy Federacją Rosyjską a Abchazją, a tym samym w bliskiej odległości od strefy konfliktu.
Jest jednak jeszcze jeden aspekt, który mnie martwi. Podobnie jak w Pekinie, budynki mieszkalne stoją na drodze budowy olimpijskich obiektów. Przykładowo trwająca budowa zmiata z powierzchni ziemi całą wioskę o nazwie Eesti-Aiake, czyli "Estoński Ogród”, założoną 120 lat temu przez estońskie rodzinny, które wyemigrowały do regionu kaukaskiego w imperialnej Rosji i tam otrzymały ziemię.
W miejscu, gdzie znajduje się najstarsza część wioski, władze rosyjskie budują stoiska, które w czasie igrzysk będą używane tylko przez 14 dni. Rekompensata, jaka zostanie wypłacona tym rodzinom, ma być niższa niż cena rynkowa tych ziem.
Takie skandaliczne działania łamią naturalne prawo do własności i dlatego powinno się je potępić.
Esko Seppänen  
na piśmie. - Gruziński prezydent, Micheil Saakaszwili, którego opozycja oskarża o sfałszowanie wyborów na olbrzymią skalę i rozległą korupcję, zdobył urząd, podburzając ekstremistyczny nacjonalizm gruziński i obiecując, że zmusi Osetię Południową i Abchazję, które są dobrze ustosunkowane wobec Rosji, aby stały się gruzińskie.
Stany Zjednoczone Ameryki są najlepszym sojusznikiem Gruzji, ale także Izrael raczej nie zachowywał się źle w stosunku do Gruzji. Stany Zjednoczone przysłały do tego kraju 130-170 wojskowych szkoleniowców, Izrael ponad 100. Iike Tomer, to kryptonim, był żołnierzem w elitarnej jednostce armii izraelskiej, zwerbowany jako szkoleniowiec wojskowy przez firmę Defensive Shield, która oferuje usługi wojskowe kierowane przez generała Gala Hirscha, antybohatera w wojnie, którą Izrael przegrał z Libanem. Oto co miał do powiedzenia: "Według izraelskich standardów żołnierze mieli niemal zerowy potencjał, a oficerowie byli mierni. Jasne było, że zabieranie tego wojska na wojnę było nielogiczne.” Ofensywa, która była nielogiczna i niemądra, doprowadziła do całkowitej klęski armii klaunów Saakaszwilego.
Żołnierze ci porzucili swoją ciężką broń, pozostawiając ją w rękach rosyjskich wojsk, i w chaotycznym popłochu uciekli do Tbilisi. Tego rodzaju śmiałe wyczyny nie zasługują na wsparcie ze strony Parlamentu Europejskiego. Ma on poparcie amerykańskiego neokonserwatywnego lobby gruzińskiego, któremu przewodzi Randy Scheunermann, doradca kandydata na prezydenta Johna McCaina w sprawach polityki zagranicznej. Był jednocześnie zatrudniony przez McCaina i Saakaszwilego, a w czasie ostatnich 18 miesięcy otrzymał z Gruzji 290 000 dolarów honorarium. Zgadzam się jednak, że Rosjanie zareagowali zbyt mocno.
Csaba Sógor  
na piśmie. - (HU) W opinii niektórych ludzi, kryzys na Kaukazie zaczął się od przemówienia prezydenta George'a Busha w Rydze w 2005 roku, kiedy ogłosił on, że potrzebne jest nowe porozumienie jałtańskie. Równie dobrze mógł powiedzieć nowy traktat w Trianon, bo udręka wielu małych narodów i krajów nie zaczęła się z początkiem drugiej wojny światowej, ale wraz z traktatem w Trianon, którym zakończyła się pierwsza wojna światowa. Zalecenie ówczesnego prezydenta USA, Wilsona, dotyczące samostanowienia narodów pozostało tylko marzeniem.
Dziś, w związku z kryzysem na Kaukazie, ludzie mówią o interesach wielkich mocarstw, o ropie i o wojnie, ale bardzo mało wspominają o prawie samostanowienia mieszkających tam ludzi. Najważniejszym zadaniem UE w takich sytuacjach konfliktowych byłoby dawanie przykładu. 11 państw ze wszystkich państw członkowskich UE w taki czy inny sposób zapewnia autonomię mniejszościom. Stanowi to 41% państw członkowskich UE.
Celem jest godna naśladowania polityka wobec mniejszości narodowych we wszystkich państwach członkowskich, nie w 41%, ale w 100%! Unia Europejska z godną naśladowania polityką wobec mniejszości narodowych mogłaby nawet podjąć także bardziej skuteczne działania na Kaukazie.
Daniel Strož  
na piśmie. - (CS) Od samego początku rozmów o uznaniu niepodległości Kosowa ostrzegaliśmy, że taki krok rozkręci spiralę wydarzeń, których negatywne konsekwencje są trudne do przewidzenia.
Nawet na forum czeskiego parlamentu Komunistyczna Partia Czech i Moraw wyraziła brak zgody na uznanie przez Republikę Czech niepodległości Kosowa. Ci, którzy igrali z ogniem, nie powinni być teraz zaskoczeni, że w innej części globu się sparzyli, szczególnie jeśli ich partnerem była tak problematyczna osoba jak prezydent Micheil Saakaszwili.
Rozwiązaniem obecnej sytuacji jest przestrzeganie prawa międzynarodowego, które jest szczególnie ważne dla tak małego państwa jak Republika Czeska z jego historycznym doświadczeniem. W tej sytuacji wywoływanie jakiejkolwiek fobii poprzez pewne polityki jest po prostu złe i niebezpieczne.
Reakcja niektórych państw należących do NATO i zmiana w stosunkach z Rosją musi zostać skontrastowana z przykładowo udziałem Rosji w walce z międzynarodowym terroryzmem, a także przykładowo z faktem, że 70% dostaw potrzebnych dla korpusu ekspedycyjnego w Afganistanie transportuje się przez terytorium Federacji Rosyjskiej. Centrala NATO najwyraźniej ma tego świadomość.
Sytuacji tej nie rozwiąże się przez mocny język i gesty, ale przez racjonalne rozmowy przy negocjacyjnym stole.
József Szájer  
na piśmie. - (HU) Minęło czterdzieści lat od momentu, kiedy wojska Układu Warszawskiego uderzyły w Czechosłowację i obaliły rząd, który postawił sobie zadanie zdemokratyzowania komunistycznej dyktatury. Niestety, socjalistyczne Węgry wraz z innymi satelickimi państwami sowieckimi także przyjęły karygodną rolę w tej operacji, tym samym służąc surowemu, imperialistycznemu despotyzmowi Moskwy. Prosimy naród słowacki i czeski, by nam to wybaczyły.
Dla nas Węgrów jest to szczególnie bolesne, ponieważ dwanaście lat wcześniej, w roku 1965, wojska radzieckie krwawo stłumiły rewolucję węgierską. Uderzając w praską wiosnę, Moskwa zasygnalizowała, że mogła zrobić, co tylko chciała, w tej strefie wpływów, którą wykradła Europie pod koniec drugiej wojny światowej, oraz że nie było żadnych granic imperialistycznego bezwstydu i hipokryzji radzieckiej Rosji.
Przeciwko temu jest tylko jedno możliwe narzędzie - stanowcza, zdecydowana obrona praw człowieka obywateli oraz zasad demokracji i suwerenności narodowej, a także działania przeciwko agresji. Jest to potrzebne, tak aby demokratyczna Europa nadal miała dziś jasne przesłanie!
Andrzej Jan Szejna  
na piśmie. - Przy ocenie konfliktu gruzińsko- rosyjskiego należy moim zdaniem zachować niezwykłą ostrożność.
Nie ulega wątpliwości, iż wkraczając na terytorium Gruzji Rosja naruszyła zasady prawa międzynarodowego. Zdecydowanie potępiam także nieproporcjonalną reakcję Rosji. Należy jednocześnie pamiętać, że strona gruzińska również nie pozostaje bez winy, bowiem to ona rozpoczęła akcję militarną. Stosowanie siły wojskowej nie jest rozwiązaniem dla żadnego z konfliktów.
Unii Europejskiej przypadła w tej sytuacji bardzo ważna rola mediatora. W mojej ocenie postąpiła ona słusznie potępiając uznanie przez Rosję niepodległości Osetii Południowej i Abchazji. Suwerenność Gruzji oraz jej integralność terytorialna powinny zostać poszanowane.
Uważam, iż w obecnej sytuacji celowym jest wysłanie przez Unię Europejską do Południowej Osetii misji pokojowej i monitorującej.
Istniejąca sytuacja pokazuje, iż istotne jest ciągłe wzmacnianie współpracy z państwami sąsiadującymi rejonu Morza Czarnego.
Głosując w sprawie wspólnej rezolucji w sprawie sytuacji w Gruzji opowiedziałem się za jej przyjęciem.
Marian Zlotea  
na piśmie. - (RO) Myślę, że bardzo ważne jest, aby w tym delikatnym momencie Europa pokazała, że jest zjednoczona i popiera jednolite stanowisko w związku z konfliktem w Gruzji.
Niemniej jednak musimy nadal dostarczać pomocy w rekonstrukcji dotkniętych obszarów Gruzji, wsparcia działań budujących zaufanie, a także rozwoju regionalnej współpracy. Jednocześnie Europa musi przyspieszyć rozwój europejskich projektów energetycznych (takich jak Nabucco i P8).
Nawet jeśli poświęci się Gruzji większość uwagi, uwzględniając geograficzną sytuację Azerbejdżanu, myślę, że powinniśmy także mieć na uwadze potrzebę ustanowienia partnerstwa pomiędzy UE a Azerbejdżanem na rzecz wspierania i kontynuowania unijnych projektów energetycznych.
Chciałbym podkreślić, że zakończenie zamrożonego konfliktu w regionie Morza Czarnego można osiągnąć tylko w pewnych granicach i w oparciu o prawo międzynarodowe, przestrzegając integralności terytorialnej innych krajów oraz ich suwerenności na całym terytorium, a także przestrzegając zasady nienaruszalności granic.
Popieram stanowisko Rady, zgodnie z którym Unia Europejska jest gotowa zobowiązać się do wsparcia wszelkich wysiłków mających na celu zagwarantowanie pokojowego i długotrwałego rozwiązania konfliktu w Gruzji, w tym poprzez swoją obecność w tym regionie. Myślę, że tylko przez dialog i negocjacje możemy osiągnąć pożądane wyniki.
