Overheidssteun voor de sluiting van niet-concurrerende steenkoolmijnen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Bernhard Rapkay, namens de Commissie economische en monetaire zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende staatssteun ter bevordering van de sluiting van niet-concurrentiekrachtige steenkoolmijnen - C7-0296/2010 - 2010 /0220(NLE)) (Α7-0324/2010).
Bernhard Rapkay
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, geachte dames en heren, ik wil graag eerst u, mijnheer Almunia, en uw diensten complimenteren. U heeft een zeer goede effectbeoordeling overgelegd. Een inschatting van de gevolgen die op feiten is gebaseerd, die beknopt is en er niet omheen draait.
Het is alleen jammer dat de andere leden van het college van commissarissen deze effectbeoordeling niet gelezen hebben. Als zij dat namelijk wel gedaan hadden, dan zou dit voorstel hier niet op tafel hebben gelegen. Dit voorstel houdt namelijk geen enkel verband met die effectbeoordeling. Zo kan men zich bijvoorbeeld afvragen hoe het college van commissarissen het betreffende jaar heeft gekozen. Daarvoor is in de effectbeoordeling helemaal geen aanknopingspunt te vinden. Het enige wat ervoor te zeggen valt, is dat 2014 precies halverwege tussen 2010 en 2018 ligt. Maar dat is dan ook alles.
Wellicht dat ze de inhoud echter ook niet hebben begrepen. Alle argumenten die vóór dit voorstel spreken of gesproken hebben, kunnen niet serieus in overweging worden genomen, omdat die argumenten niet kloppen. Er is bijvoorbeeld het argument dat de subsidieregeling die in 2002 is aangenomen en die nu ten einde loopt, een opheffingsregeling zou zijn voor de gehele steenkolensector. Dat klopt natuurlijk van geen kant. Het ging om een successieregeling. En ik kan het weten, omdat ik er toen bij ben geweest en al in 2002 als rapporteur voor dit Parlement fungeerde. Toentertijd liep namelijk na vijftig jaar het EGKS-verdrag af en was er behoefte aan een successieregeling. Niet alleen wat de subsidies betreft, maar ook voor andere zaken.
Wanneer het inderdaad om opheffingsregelingen zou gaan, vraag ik mij af wat er bijvoorbeeld met de activa van de EGKS is gebeurd? Neen, het was geen opheffingsregeling, het was duidelijk een successieregeling. Er is toen op basis van goede argumenten voor een looptijd van acht jaar voor die successieregeling gekozen om daarna de situatie opnieuw te bezien. Het betreffende argument klopt dus niet.
Het tweede argument dat aangevoerd wordt, heeft betrekking op de duurzaamheid. Daar zij wij allemaal voorstander van en wij weten ook dat er aan steenkolen veel CO2-emissies zijn verbonden. Een besluit van de Commissie kan natuurwetenschappelijke wetten echter niet buiten werking stellen. Wat is er eigenlijk aan de hand? Steenkolen van eigen bodem worden door ingevoerde kolen vervangen. Dat is alles! Maar de emissies van ingevoerde kolen zijn net zo hoog als die van kolen van eigen bodem. Wij zitten alleen nog met het volgende probleem: als wij niet meer over referentiepunten beschikken, dan hebben wij ook geen referentiepunten meer voor de ontwikkeling van nieuwe modernere technologieën voor de mijnbouw en krachtcentrales. Op dat gebied is Europa echter toonaangevend en hebben wij een uitvoervoordeel. Volgens mij kunnen wij dat toch niet zo maar opgeven.
Een derde argument dat wordt aangevoerd, is dat subsidies sowieso schadelijk zijn en dat het geld beter aan andere zaken besteed kan worden. Nou ja, tegen een dergelijk argument of tegen de houding van marktradicalen is geen kruid gewassen. Tegen een ideologie kun je je gewoon niet met feiten verdedigen. Degenen die beweren dat dit allemaal te duur gaat worden, zouden echter eens moeten bekijken wat het eigenlijk betekent als er abrupt met die subsidies wordt gestopt; en 2014 zou zo'n abrupt einde betekenen. In een dergelijk geval zouden bijvoorbeeld niet alleen de kosten voor het bestrijden van de werkloosheid stijgen, maar vooral ook de kosten van de mijnsluitingen op de lange termijn. Dat is een bijzonder ingewikkelde en complexe materie. Zelfs decennia na het beëindigen van de steenkoolindustrie is er nog sprake van langetermijnkosten als gevolg van de mijnsluitingen. En die kosten zouden dan voor rekening van de overheid komen. Er zijn echter ook lidstaten die een systeem hanteren dat ervoor zorgt dat die langetermijnkosten niet voor rekening van de staat komen. Dat betekent dat ook dit argument niet steekhoudend is. Daarom beveel ik u dringend aan om nog eens goed na te denken en vooral de feiten uit de effectbeoordeling zelf in aanmerking te nemen. Anders leidt dit straks alleen maar tot regionale en sociaal-politieke verstoringen. Dat willen wij niet en daarom is het voorstel voor 2018 een verstandig voorstel.
Joaquín Almunia
vicevoorzitter van de Commissie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Rapkay voor het verslag dat hij namens de Commissie economische en monetaire zaken heeft opgesteld.
In de Commissie hebben wij met veel belangstelling en heel aandachtig zowel het verslag als de daarop voorgestelde amendementen bestudeerd. Wij hebben er nota van genomen dat in het verslag met name steun wordt uitgesproken voor verlenging van de sluitingstermijn voor niet-concurrentiekrachtige mijnen tot 2018.
Ook de Commissie is het niet ontgaan dat in de laatste debatten die in het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) werden gevoerd, een meerderheid vóór 2018 als uiterste datum van sluiting was, zoals ook de heer Rapkay in zijn verslag voorstelt.
Bij het opstellen van dit voorstel voor een verordening en het analyseren van deze situatie waren wij ons natuurlijk ten volle bewust van de sociale en regionale gevolgen die de sluiting van de steenkoolmijnen in bepaalde regio's van de Europese Unie zal hebben. Maar wij moesten ook rekening houden met het feit dat sommige van deze mijnen niet concurrentiekrachtig zijn en alleen hebben overleefd dankzij een constante stroom overheidsgeld, of beter: overheidssubsidies. Daarom geven wij de lidstaten in ons voorstel de ruimte voor het verlenen van aanvullende exploitatiesteun, maar dan wel met het specifieke doel om hiermee de geleidelijke sluiting van niet-concurrentiekrachtige mijnen te faciliteren.
Ik wil iets zeggen over drie punten die in het verslag aan de orde komen.
Op de eerste plaats het voorstel voor het verlenen van exploitatie- of investeringssteun om mijnen concurrentiekrachtig te maken. Een vergelijkbare bepaling stond al in de vorige verordening waarin de steun aan de sector werd geregeld. Die verordening leidde echter niet tot de gewenste resultaten. In plaats van dat de steun werd gebruikt om een ontwikkeling in de richting van winstgevendheid in gang te zetten, schiep de steun in zekere zin een moral hazard.
De mijnen werden gesubsidieerd in de ijdele hoop ze op die manier winstgevend te maken. Vandaag worden wij geconfronteerd met de gevolgen daarvan en kunnen maatregelen niet langer uitblijven: het is noodzakelijk de speciale regeling voor de steenkoolproductie te verlengen, omdat de mijnen in kwestie noch winstgevend zijn geworden noch zijn gesloten.
Mijnen met een geloofwaardige winstverwachting hebben in ieder geval geen staatssteun meer nodig en kunnen voor het noodzakelijke kapitaal terecht op de financiële markten.
Op de tweede plaats wil ik toelichten waarom wij het nodig vinden dat een plan wordt opgesteld voor het mitigeren van negatieve milieueffecten. Dit punt wordt in ons voorstel genoemd in artikel 3, lid 1.
Staatssteun is concurrentievervalsing. Vandaar dat het Verdrag staatssteun onverenigbaar met de interne markt verklaart, behalve als aan een hele reeks voorwaarden is voldaan. Exploitatiesteun mag alleen worden gegeven als die positieve effecten heeft. Ons voorstel voorziet in het opstellen van een plan voor het mitigeren van de negatieve milieueffecten van het gebruik van kolen als compensatie voor de negatieve milieueffecten van de steun.
Op de derde plaats spreekt het voor zich dat wanneer exploitatiesteun de overgang naar de sluiting van niet-concurrentiekrachtige mijnen moet faciliteren, die sluiting geleidelijk moet gebeuren en niet pas aan het einde van de termijn kan plaatsvinden. Het feit dat de sluiting geleidelijk zal plaatsvinden, moet duidelijk in het sluitingsplan staan vermeld, net als het feit dat de steun gedurende de overgangstermijn geleidelijk afneemt.
Ons voorstel voorziet bijgevolg in een lineaire vermindering van de steun met een percentage dat duidelijk beoogt dat na afloop van de overgangstermijn geen steun meer wordt verstrekt.
Ik spreek tot slot opnieuw mijn dank uit aan de heer Rapkay en aan iedereen die heeft meegewerkt aan het verslag dat wij hier vandaag behandelen, en kan u verzekeren dat wij het standpunt van het Parlement hierover grondig zullen bestuderen. Niettegenstaande al hetgeen ik hiervoor heb gezegd, blijft de Commissie, natuurlijk ook via het Belgische voorzitterschap, nauwgezet de debatten van de Raad volgen en zullen wij in het licht van de respectieve standpunten van het Parlement en de Raad in de loop van de komende weken ons advies uitbrengen.
Herbert Reul
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, geachte dames en heren, steenkolen vormen onderdeel van de energievoorziening, dat is onomstreden. Onomstreden is ook dat het concurrentievermogen gewaarborgd moet worden en dat subsidiëring daarvoor niet de juiste manier is.
Thans draait het om de vraag of 2014 of 2018 de juiste einddatum is. De heer Rapkay heeft een aantal verstandige argumenten aangevoerd die ik hier niet hoef te herhalen. Ik heb eigenlijk slechts één verzoek aan de Commissie: blijkbaar bestaat er in alle parlementaire commissies die bij dit onderwerp betrokken zijn geweest, een grote meerderheid die de vraag of het concurrentievermogen als criterium gehanteerd moet worden met "ja" beantwoordt. Met betrekking tot de termijn moet gewoon de noodzakelijke flexibiliteit aan de dag gelegd worden teneinde de lidstaten in staat te stellen de negatieve gevolgen voor de mensen, voor de arbeidsplaatsen en voor de economische structuren in de hand te houden. Het enige argument dat genoemd is en dat overigens ook in strijd is met de effectbeoordeling van de Commissie zelf (die in eerste instantie ook de voorkeur aan 2018 leek te geven), was dat er in dit verband ook milieuoverwegingen een rol zouden kunnen spelen. Sta mij toe om dit aspect nog één keer te benadrukken: het maakt voor het klimaat niet uit of er ingevoerde kolen of kolen van eigen bodem worden gestookt. Mijn verzoek aan de commissaris is of hij nog een keer in overweging wil nemen - wanneer het Parlement of de Raad daarvoor nieuwe argumenten aanvoeren - of die termijn van vier jaar er niet toe zou kunnen leiden dat de Commissie zich iets flexibeler gaat opstellen. Dat is althans hoe ik de verwijzing zojuist heb begrepen, namelijk dat de Commissie de kwestie nog eens in overweging zal nemen. Dat doet mij deugd.
Jan Březina
rapporteur voor advies van de Commissie regionale ontwikkeling. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, we hebben als Commissie REGI het voorstel van de Commissie positief ontvangen, met dien verstande dat we hebben voorgesteld een aantal wijzigingen door te voeren. Ook hebben we voorgesteld de termijn voor de sluiting van niet-concurrerende steenkoolmijnen te verlengen. Zonder een dergelijke langere termijn zouden hele regio's door de sluiting van deze mijnen een reëel risico lopen in armoede te vervallen en met ernstige sociale problemen te kampen te krijgen.
We hebben onder meer voorgesteld om de regels voor het gebruik van middelen voor het cohesiebeleid dusdanig aan te passen dat ook dergelijke getroffen regio's er gebruik van kunnen maken. Onze commissie is tevens van mening dat de staatssteun aan niet-concurrerende mijnen niet slechts mag leiden tot sluiting daarvan, maar dat deze tevens ingezet dient te worden ter vergroting van het concurrentievermogen.
Laten we wel zijn, indien een mijn voor een gegeven datum weer concurrerend wordt, dan is dat alleen maar toe te juichen, dan is dat alleen maar in het belang van de regio in kwestie en uiteindelijk ook van de EU als geheel. Het grote belang van kolencentrales ligt onder meer in het feit dat ingeval van een snelle stijging van de vraag naar elektriciteit, deze als enige in staat zijn om daar onafhankelijk van andere factoren onmiddellijk en flexibel op in te springen middels verhoging van de productie. Indien we willen dat de verhoging van de energiezekerheid van de EU geen lege huls blijft, dan kunnen we op geen enkele manier om stabiele en concurrerende kolenmijnen, noch om de steenkoolindustrie heen.
Werner Langen
Mevrouw de Voorzitter, sta mij toe om allereerst commissaris Almunia aan te sporen om te blijven vasthouden aan zijn oorspronkelijke keuze voor 2018. Dat was een goed onderbouwd voorstel. Dat voorstel was niet alleen op economische en sociale argumenten gebaseerd, maar ook op argumenten die verband houden met het beleid vanuit een regionaal en energieperspectief.
Ik vind het onbegrijpelijk dat het college van commissarissen teruggegrepen heeft op milieuoverwegingen die überhaupt niet relevant zijn. De voorgaande sprekers hebben daar reeds op gewezen: het maakt niet uit of er ingevoerde kolen worden verstookt of gesubsidieerde kolen van eigen bodem. Voor de klimaatbalans verandert er vrijwel niets. Bij de ingevoerde kolen is die balans waarschijnlijk zelfs nog ongunstiger, omdat die kolen uit Canada, Australië of uit andere regio's in de wereld hier naartoe vervoerd moeten worden. Daarom is de gebruikte argumentatie niet correct. Ik wil de heer Rapkay graag bedanken dat hij, in nauwe samenwerking met de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten), dit voorstel heeft opgesteld. Naar mijn idee gaat het om een verordening van de Raad. Het is een tekortkoming in het Verdrag van Lissabon dat de verordeningen op basis van het mededingingsrecht niet aan de parlementaire medebeslissingsprocedure onderworpen zijn. Op dit punt wordt, zonder dat er sprake is van een objectieve beoordeling, gewoon teruggevallen op Verordening nr. 17 uit 1965. Daarom hebben wij vandaag, in ieder geval wat ons standpunt betreft, een brede meerderheid nodig om te zorgen dat steenkolen, als een van de belangrijkste energiebronnen waarover wij in Europa beschikken, ook in de toekomst concurrerend blijven.
Onze fractie zal het verslag-Rapkay zonder voorbehoud steunen. Wij willen de heer Almunia er daarnaast toe aansporen dat hij de Commissie ertoe beweegt om een nieuw voorstel met 2018 als einddatum op te stellen. Daarnaast willen wij nog op twee punten wijzigingen aanbrengen in het vastgestelde verslag. In de eerste plaats gaat het om de wijze waarop de steun geleidelijk afgebouwd dient te worden. Wij zijn van mening dat de lidstaten zelf moeten beslissen hoe zij dat in die periode van acht jaar gaan aanpakken.
Het tweede punt is dat de verordening uiteindelijk in 2030 geen werkingskracht meer zal hebben. Dat is ook de huidige stand van zaken van de besprekingen in de Raad over deze verordening. Alleen wanneer het Parlement zich ondubbelzinnig voor 2018 uitspreekt, kunnen wij de argumenten vanuit een sociaal, politiek, economisch, regionaal en beleidsmatig energieperspectief, adequaat beoordelen.
Olle Ludvigsson
namens de S&D-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, dit is geen eenvoudig onderwerp. Daarom is het belangrijk dat we in het Europees Parlement een evenwichtig standpunt innemen. Er zijn twee belangrijke aspecten waar rekening mee dient te worden gehouden. Enerzijds is het niet redelijk om de niet-concurrerende mijnbouwactiviteiten op lange termijn kunstmatig in leven te houden. Om milieu- en mededingingsredenen is het onhoudbaar om het voortbestaan van onrendabele steenkoolmijnen te garanderen door middel van staatssteunprogramma's. Daarom is het logisch dat de subsidies voor deze activiteit nu worden afgebouwd.
Anderzijds zal de afschaffing van subsidies een harde klap zijn, niet alleen voor de tienduizenden kompels die gedwongen worden om een nieuwe baan te zoeken, maar ook voor hun gezinnen en alle anderen die afhankelijk zijn van de mijnbouw. Het zal een zeer moeilijke aanpassing zijn voor de mensen die in de getroffen regio's wonen. Het is niet gemakkelijk om die twee aspecten tegen elkaar af te wegen, maar ik denk niettemin dat de Commissie in haar voorstel een zinnig evenwicht heeft gevonden. Er wordt een einde gemaakt aan de subsidies, maar op een zorgvuldige manier die rekening houdt met zowel werkgelegenheid als milieu.
Wanneer de subsidies worden afgeschaft krijgen de regio's in kwestie een zware tegenslag te verwerken, maar tezelfdertijd biedt het voorstel de mogelijkheid om verregaande sociale en groene maatregelen te nemen om dat regionale omschakelingsproces zo efficiënt mogelijk te maken. Het is ontzettend belangrijk dat nationale en regionale overheden al die mogelijkheden ten volle benutten. Een voorwaarde om het uiteindelijke resultaat voor die regio's aanvaardbaar te maken is dat er grootschalige investeringen plaatsvinden in actieve arbeidsmarktmaatregelen en grondige milieusanering.
Tot dusver stonden drie kwesties centraal in dit debat. Ten eerste is het argument aangehaald dat steenkoolmijnen die in de periode waarin de activiteiten worden afgebouwd concurrerend worden, verder geëxploiteerd moeten kunnen worden. Volgens mij zou het verkeerd zijn om die mogelijkheid open te houden, omdat de verleende steun op een correcte manier moet worden gebruikt en gebaseerd moet zijn op een definitieve sluiting. Ten tweede is er gesproken over het jaar waarin de sluitingssteun moet aflopen. In dat kader is het belangrijk om op te merken dat de huidige verordening als sinds 2002 bestaat en dat iedereen wist dat de uitzonderingen op de mededingingsregels dit jaar zouden eindigen. Dat kwam dus niet als een verrassing. Ik kan flexibel zijn wat het precieze jaar betreft. Ten derde bestonden er meningsverschillen over de milieu- en duurzaamheidsaspecten in het standpunt van het Parlement. Ik denk dat die aspecten zo duidelijk mogelijk moeten zijn en in ieder geval duidelijker in de verf moeten worden gezet dan in de tekst van de Commissie economische en monetaire zaken. Het is zeer belangrijk dat we in dat opzicht het juiste signaal afgeven.
Sophia in 't Veld
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben diep geroerd door de nieuwe romance tussen de PPE-Fractie en de S&D-Fractie, maar ben wel van mening dat Europa door de intieme en liefdevolle omhelzing van de heer Rapkay en de heer Langen blijft hangen in het verleden.
We hebben het over de zevende verlenging van de bijzondere staatssteunregeling. De heer Rapkay heeft zelf aangegeven dat hij destijds in 2002 rapporteur was. Wie garandeert ons dat we in 2018 niet weer hetzelfde debat zullen voeren? Want de redenen die van kracht waren in 2002 gelden nu ook, en zullen ook nog van kracht zijn in 2018. Daarom ondersteunt mijn fractie zonder voorbehoud het standpunt van de Commissie. We hebben om een aparte stemming voor de amendementen 25 en 27 verzocht, en we roepen alle collega's in de twee grote fracties op tegen die amendementen te stemmen en het voorstel van de Commissie om de steun per 2014 af te schaffen, te steunen.
Ik weet dat er in de verschillende commissies stemmingen hebben plaatsgevonden, maar ik weet ook dat er in de twee grote fracties veel collega's zijn die zich helemaal niet kunnen vinden in het huidige standpunt. Zij moeten zich realiseren dat ze alle vrijheid van de wereld hebben om zich bij de stemming te laten leiden door hun geweten, want feitelijk is het niet het Europees Parlement dat beslist. Zij moeten dus stemmen om hun standpunt duidelijk te maken.
We zijn niet in onderhandeling; we hoeven geen compromis te sluiten. We kunnen een onmiskenbaar politiek signaal afgeven ter ondersteuning van de Commissie, en daarom ben ik van mening dat het Europees Parlement tegenwicht moet bieden aan de zware politieke druk die vanuit de lidstaten wordt uitgeoefend op de Commissie, en laten zien dat dit Parlement naar de toekomst kijkt en niet naar het verleden.
Philippe Lamberts
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft er geen bezwaar tegen om overheidsgeld te investeren, mits dat geïnvesteerde geld dient als katalysator voor de verandering die onze maatschappij, onze industrie en onze economie moeten doormaken om eerlijker en vooral duurzamer te worden. Laten we niet vergeten dat steun voor niet-concurrentiekrachtige steenkoolmijnen strijdig is met deze doelstellingen. Die steun betekent dat een sector die niet meer levensvatbaar is vanuit economisch oogpunt - anders zou er geen subsidie nodig zijn - noch vanuit milieuoogpunt, kunstmatig in leven wordt gehouden.
Zoals mevrouw In 't Veld zojuist benadrukte, wil de steenkoolindustrie deze omschakeling al decennialang uitstellen, zonder dat het einde in zicht komt. Ook al decennialang, geachte Duitse afgevaardigden, spannen veel Europese landen zich in om een einde te maken aan een sector die onhoudbaar is geworden. Dat is het geval in mijn land, Frankrijk, en dat is ook het geval in veel andere landen. Daarom steunen wij het voorstel van de Commissie met als logisch gevolg dat subsidies gebruikt zullen worden voor een fatsoenlijke en waardige omscholing van de betrokken medewerkers.
Onder druk van wat u vandaag gehoord hebt, maakt de Commissie zich echter op voor een weinig heldhaftige aftocht, mijnheer Almunia. Dat gaat met name om de druk van uw collega de heer Oettinger, die zich niet heeft opgesteld als lid van een college dat het algemeen belang behartigt, maar als officiële vertegenwoordiger van specifieke sectorgebonden belangen van één land, namelijk Duitsland. Erger nog, hij maakt daar geen geheim van!
Ik wil u ten slotte zeggen dat zolang de Europese Unie en de lidstaten al hun energie steken in het in stand houden van industrieën uit het verleden, met overheidsgeld dat - en ik hoop dat de Ierse crisis dat duidelijk maakt - uiterst schaars is geworden, zolang wij met dat overheidsgeld de industrieën uit de 19e eeuw in stand houden, stellen we Europa niet in staat om een leiderspositie te veroveren in de industrieën van de 21e eeuw. Ondertussen is de wereld aan het veranderen, en snel ook.
Konrad Szymański
Mevrouw de Voorzitter, het door de Europese Commissie gepresenteerde voorstel is kennelijk opgesteld onder het dictaat van het klimaatbeleid en zonder rekening te houden met de sociale consequenties, met name de consequenties op het gebied van energie, bijvoorbeeld in landen zoals Duitsland, Spanje en Polen. We moeten niet vergeten dat de wereldwijde steenkoolmarkt onder onze ogen verandert. De vraag naar steenkool en de prijs van steenkool zijn aan het stijgen. Dit betekent dat mijnen die op dit moment onrendabel zijn in de toekomst mogelijk wel rendabel worden.
Afzien van het gebruik van steenkool leidt tot ernstige problemen voor de energiezekerheid in landen zoals Polen, die meer dan 95 procent van hun elektriciteit uit steenkool genereren. Indien wij in dergelijke situaties afzien van het gebruik van steenkool, blijft er slechts één alternatief over, namelijk een nog grotere afhankelijkheid van gas, dat slechts van één kant wordt geïmporteerd. Derhalve moeten we, voordat we besluiten tot politieke druk om in dergelijke gevallen af te zien van het gebruik van steenkool, diversifiëring en ook zekerheid inzake de voorziening van gas waarborgen, omdat dit momenteel het enige echte alternatief voor de energiesector is in landen die steenkool voor dit doel gebruiken.
Dit zijn de redenen om de compromissen te steunen die zijn gepresenteerd door de Commissie economische en monetaire zaken en de Commissie industrie, onderzoek en energie, waar we hebben voorgesteld dat in de verordening de mogelijkheid wordt opgenomen dat via nationale begrotingen - die immers geen EU-begrotingen zijn - mijnen behouden kunnen worden in landen waar dit nodig is, en tevens het compromis dat suggereert dat de verordening tot 2030 van kracht zou kunnen blijven. De aanvankelijke voorstellen van de Europese Commissie bevonden zich naar mijn mening aanzienlijk dichter bij dit standpunt. Pas in de laatste fase besloot de Europese Commissie om de onrealistische termijn van 2014 voor te stellen.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het voortzetten van de ondersteuning van de kolenindustrie is niet alleen nog steeds gerechtvaardigd, maar naar mijn idee zelfs noodzakelijk, niet alleen tot 2014, maar ook daarna. Het is onze plicht om de mensen in de Unie te beschermen tegen de talloze negatieve gevolgen van de globalisering. Dat betekent ook dat wij werknemers in sectoren die op de wereldmarkt niet volledig kunnen concurreren, de mogelijkheden moeten bieden om zich om te laten scholen en voor een ander vak te kiezen.
Je hoeft geen deskundige te zijn om te begrijpen dat juist in de mijnbouw zeer gespecialiseerd personeel wordt ingezet. Veel mijnwerkers doen dit werk hun hele leven lang. Om iedereen om te scholen, moeten wij volgens mij veel tijd reserveren. Voor oudere mijnwerkers is een omscholing waarschijnlijk niet eens meer echt zinvol. Wij moeten de betreffende regio's in staat stellen om geleidelijk afstand te nemen van die mijnbouw, zonder dat dit al te zeer ten koste gaat van de welvaart. Deze regio's beschikken nog steeds over een groot economisch potentieel wanneer zij de mogelijkheid krijgen om hun economische structuur te veranderen. Door de drastische vermindering, in de afgelopen jaren, van de subsidies voor steenkoolmijnen, zijn talrijke mijnbouwgebieden zwaar op de proef gesteld. Veel regio's wisten zich vanwege hun grote verbondenheid met de mijnbouw niet snel genoeg in te stellen op de gewijzigde economische omstandigheden en zijn daardoor verarmd. Dat kan echter ook anders. Wij kunnen veel gebieden in Europa tegen grote economische en sociale negatieve gevolgen beschermen, maar dan moeten wij wel onze steun aan deze regelingen geven.
Gunnar Hökmark
(SV) Mevrouw de Voorzitter, wat betreft staatssteun voor de steenkoolindustrie ben ik van mening dat we al het mogelijke zouden moeten doen om de Europese economie zo concurrerend mogelijk te maken en dat we dat op veel verschillende gebieden zouden moeten doen. Dat moet ons doel zijn met betrekking tot de automobielindustrie, de machinebouwindustrie en de geneesmiddelenindustrie. Om succesvol te kunnen zijn, moeten we onze economie omvormen zodat ze kan voldoen aan de eisen van de moderne concurrentie en de mondiale economie.
Tegen die achtergrond heb ik grote twijfels bij de huidige verlenging van staatssteun aan onrendabele steenkoolmijnen. Dat betekent dat we overheidsgeld steken in activiteiten die niet rendabel zijn, die de werkgelegenheid waarvan sprake is, niet in stand kunnen houden en die evenmin bijdragen tot een beter milieu. Het betekent ook dat de omschakeling die nodig is om echt concurrerend te worden, trager zal verlopen. Het betekent dat we ons op andere gebieden niet ontwikkelen en dat er over een paar jaar nog altijd mensen in sectoren werken die geen langetermijnzekerheid bieden en hun niet de mogelijkheid geven om in hun levensonderhoud te voorzien. Het betekent ook dat de regio's waar we het nu over hebben over een paar jaar nog altijd afhankelijk zullen zijn van steenkoolwinning in onrendabele steenkoolmijnen.
Tegen die achtergrond zouden we volgens mij het Commissievoorstel moeten steunen, en wij zullen er voor stemmen.
Wolf Klinz
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, liever een dramatisch einde dan een einde zonder drama. Dat is het spreekwoord dat mij voor ogen komt als ik aan het onderwerp denk waarover wij vandaag discussiëren. Ik steun het voorstel van de Commissie om de staatssteun voor steenkoolmijnen die in 2014 niet concurrerend zijn, tegen die tijd te beëindigen. In de mijnbouw liggen de kosten per arbeidsplaats ver boven het gemiddelde. Dat zijn geen uitgaven voor een duurzame, concurrerende en daardoor toekomstbestendige werkgelegenheid. Daarom vind ik het een goed besluit om de staatssteun in 2014 definitief stop te zetten voor mijnen die niet concurrerend zijn. De middelen die daardoor vrijkomen, moeten wij in onderzoek en ontwikkeling investeren en aan opleidingen en bijscholing besteden. Alleen op die manier zijn wij in staat om onze technologische voorsprong te behouden en om in het algemeen concurrerend te opereren op het mondiale economische markttoneel.
George Sabin Cutaş
(RO) Mevrouw de Voorzitter, ik ben van mening dat zowel het voorstel om de mijnen te sluiten als de suggestie om de subsidies te verminderen te vroeg komen, met ongewenste gevolgen vanuit sociaaleconomisch en regionaal oogpunt.
We moeten niet vergeten dat de mijnbouwsector in Europa werk verschaft aan ongeveer 100 000 mensen: 42 000 in de steenkool en 55 000 in aanpalende sectoren. Bepaalde regio's in Europa zijn economisch gezien totaal van deze sector afhankelijk. Een groot aantal mensen in deze regio's werkt in de mijnen of heeft een aan de mijnbouw gerelateerde baan.
De gevolgen van deze maatregelen zouden desastreus kunnen zijn; hele gemeenschappen zouden tot armoede kunnen vervallen. Daarom moet er snel een strategie worden uitgewerkt voor het omscholen van door mijnsluitingsplannen getroffen werknemers.
Daarnaast moet er speciale steun worden verleend uit de Europese structuurfondsen voor onderlinge steun aan regio's die te lijden zullen hebben van deze maatregelen. Bovendien verliezen de mijnwerkers en hun gezinnen mogelijk het vertrouwen in het politieke proces waarin dergelijke beslissingen worden genomen en waardoor zij direct worden getroffen, als deze op een ongeschikt moment worden genomen.
Wij moeten de blik ook richten op regio's met een lage bevolkingsdichtheid, die op sociaaleconomisch gebied het meest te lijden zullen hebben. Ik denk niet dat 2014 een realistische termijn is voor het sluiten van de mijnen. Ook de termijn van 2020, voorgesteld door de Commissie industrie, onderzoek en energie, heeft niet voldoende bijval gekregen en daarom denk ik dat we een middenweg kunnen vinden in het jaar 2018.
Ik wil ook vermelden dat de steenkoolindustrie een integraal onderdeel is van het Europese beleid en dat kolen een eigen energiebron zijn binnen de EU die de toeleveringszekerheid garandeert. Er is een overgangsperiode nodig waarin de mijnen die dat kunnen geleidelijk meer concurrerend kunnen worden, om de toegang tot Europese kolen te verzekeren en desastreuze sociaaleconomische gevolgen te voorkomen.
Ivo Strejček
(CS) Mevrouw de Voorzitter, voor mij is elke vorm van financiële hulp, voor welke economische sector dan ook, zonder meer schadelijk doordat dit de vrije mededinging om zeep brengt. Staatssteun is dan ook schadelijk voor een goede marktwerking, zowel op de korte als de lange termijn.
We hebben het hier over regio's die door hoge werkloosheid getroffen zullen of kunnen worden. Het zou uiterst nuttig zijn ook eens te kijken naar regio's die reeds een soortgelijke herstructurering van deze sector achter de rug hebben, met inbegrip van een hoge werkloosheid, en die er weer bovenop zijn gekomen. De ECR-Fractie zal tijdens de stemming van vandaag voor alle voorstellen stemmen die ertoe leiden dat de lidstaten genoeg tijd krijgen om te zorgen voor een gedegen omscholing van werknemers, voor het wegnemen van de met de kolenmijnbouw gepaard gaande milieubelasting en voor het tijdig opvangen van mogelijke sociale schokken.
Salvador Garriga Polledo
(ES) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is spijtig dat wanneer wij praten over de toekomst van 180 000 Europese gezinnen en de inheemse energiebron bij uitstek van de Europese Unie, het Europees Parlement alleen een adviesrecht heeft.
Subsidies zijn niet de enige weg naar een concurrentiekrachtige Europese steenkoolsector, maar uit strategisch oogpunt wel noodzakelijk. Op de eerste plaats omdat 60 procent van de Europese energie wordt geïmporteerd en van de overige 40 procent een groot deel kernenergie is - waar veel leden van het Parlement moeite mee hebben - en op de tweede plaats vanwege de ontwikkeling van de kolenprijs: de prijs van Europese kolen komt steeds dichter bij de internationale prijs.
En wat wil dat eigenlijk zeggen, een concurrerende kolenprijs? Stelt u zich eens de vraag of in de prijzen van al die kolen die de Europese Unie invoert, net als bij Europese kolen de sociale en veiligheidskosten van de winning zijn meegerekend. Is dit het model dat velen van u voor ogen staat? Vindt u het goed dat wij steenkool uit landen buiten Europa importeren en zo het beginsel van communautaire preferentie schenden, en dat in die landen geen sociale rechten gelden? Of moeten wij die sociale rechten ook bij de productie van Europese kolen opheffen?
Hoe later de sluitingsdatum, hoe beter voor de invoering van de schone verbrandings- en opslagtechnologieën die wij al hebben in de Europese Unie. Als wij de Europese steenkoolmijnen inderdaad sluiten, is er geen enkele prikkel meer om de emissies van thermische centrales verder te verlagen, die geïmporteerde kolen zullen blijven verbranden en CO2 zullen blijven uitstoten. Wat hebt u liever, dat de CO2 ons van buiten de Europese Unie bereikt of dat wij de CO2 met onze eigen Europese technologie behandelen en opslaan?
Het afwijzen van communautaire kolen, zoals u doet, is geen liberalisme maar hypocrisie.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, steenkool is een belangrijk onderdeel van de energiemix van de Europese Unie. In de EU zorgt de mijnbouwsector voor 280 000 banen, met name in eenzijdig geïndustrialiseerde gebieden. Daarom is het belangrijk dat de Unie ervoor zorgt dat een zo groot mogelijk deel van de steenkoolbehoefte door de eigen productie wordt gedekt, uiteraard tegen concurrerende prijzen, op basis van het efficiënter maken van het winnings- en verwerkingsproces van steenkool.
Zonder staatssteun zal de productie met 20 procent dalen. Het aantal banen zal dalen met 100 000. De staatssteun voor de steenkoolindustrie is zeer nodig voor niet-concurrerende mijnen. Deze zijn niet concurrentiekrachtig door verouderde technische uitrusting, en door staatssteun zouden deze installaties kunnen worden voorzien van moderne technologie met het oog op het behoud van banen.
Met betrekking tot het voorstel van de Commissie steunen wij het uitstel van de sluitingstermijn van de mijnen. De Commissie industrie, onderzoek en energie heeft gestemd voor 2020 en wij zullen het compromis steunen dat de heer rapporteur Rapkay heeft bereikt met zijn collega's van andere fracties.
Wij steunen het schrappen van artikel 3, lid 1, letter h en in het bijzonder het schrappen van het voorgeschreven percentage voor progressieve vermindering van de verleende steun, zodat de lidstaten die niet-concurrentiekrachtige steenkoolmijnen willen steunen zoveel mogelijk flexibiliteit hebben.
Ik ben echter van mening dat de lidstaten ook sociaaleconomische herstelplannen moeten presenteren voor de mijnbouwregio's, die vaak eenzijdig geïndustrialiseerd zijn. Deze ontwikkelingsplannen moeten gericht zijn op het creëren van werkgelegenheid, investeringen in energie-efficiëntie en productie van energie uit hernieuwbare energiebronnen.
Mijn gelukwensen voor de rapporteur, de heer Rapkay, met zijn verslag en het geleverde werk.
Jorgo Chatzimarkakis
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil in de eerste plaats commissaris Almunia feliciteren met het feit dat er in de Commissie een open debat plaatsvindt. Er zijn immers goede redenen waarom u, samen met Commissievoorzitter Barroso, met een heel ander jaartal in gedachten aan het debat in het college van commissarissen bent begonnen. Ik vind het een goede zaak dat de Commissie over deze kwestie zo open discussieert vanuit een reguleringsperspectief en vervolgens uiteindelijk een besluit in wezen helemaal omdraait. Dat is bewonderenswaardig en opvallend. Ik vind het ook een goede zaak dat u dat nieuwe besluit hier ook verdedigt.
Voor dit besluit zijn veel goede argumenten aan te voeren. Niettemin worden er ook in de betrokken lidstaten plannen gemaakt. En wat een aantal van die plannen betreft, kan ik alleen maar zeggen dat ik erg blij ben dat de herzieningsclausule gesneuveld is. Op grond van die clausule zou in 2012 in de grootste betrokken lidstaat, Duitsland, het hele proces nog eens een keer opnieuw moeten beginnen. In die zin is dat een geweldig succes, mede dankzij het debat in het college van commissarissen. Ik weet dat het ooit 2018 zal worden. Overigens ben ik ook verheugd over de zekerheid die er met het oog op de planning in de mijnbouw is gecreëerd en dat zal zeker in mijn stemgedrag tot uiting komen. Ik begrijp echter dat op dit punt het reguleringsbeleid heeft gezegevierd.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Mevrouw de Voorzitter, ik heb de standpunten van mijn collega's beluisterd, die de nadruk hebben gelegd op het belang van steenkool voor de energiezekerheid van de Europese economie.
Ik wil daar nog een argument aan toevoegen. In bepaalde landen, waaronder ook Roemenië, loopt in droge jaren - die steeds meer voorkomen - de productie van kernenergie en energie uit waterkracht terug. De enige bron die mijn land en andere landen direct tot hun beschikking hebben om de energieproductie te verhogen, is steenkool.
Wij hebben een aantal onrendabele mijnen, met herstructureringsprogramma's die lopen tot voorbij het jaar 2014. Als liberaal ben ik tegen subsidieverlening aan ondernemingen, maar niet als die ondernemingen duidelijke herstructureringsprogramma's hebben. Daarom zal ik mijn steun geven aan het amendement dat een langere overgangsperiode voorstelt voor het afschaffen van de subsidies voor onrendabele steenkoolmijnen.
Petru Constantin Luhan
(RO) Mevrouw de Voorzitter, hoewel gesubsidieerde steenkool slechts goed is voor een klein deel van de elektriciteitsproductie in de Europese Unie, zijn de sociale gevolgen van onmiddellijke en gelijktijdige sluitingen van steenkoolmijnen in bepaalde delen van Europa aanzienlijk. Er is een groot aantal mensen werkzaam in deze sector, mensen die niet direct in andere sectoren werk kunnen vinden. Op deze manier zullen er werkloosheid en achtergebleven gebieden ontstaan.
Ik ben van mening dat we met behulp van de Gemeenschapsfondsen onmiddellijke maatregelen moeten nemen voor het herscholen van deze mensen. Totdat dat geregeld is, is het absoluut noodzakelijk dat de uiterste datum voor het verlenen van staatssteun voor het sluiten van niet-concurrentiekrachtige mijnen minstens tot 2018 wordt uitgesteld.
Daarnaast ben ik van mening dat de mate van vermindering van staatssteun na een bepaalde periode door iedere lidstaat zelf moet worden bepaald, zonder opgelegde minimumpercentages.
Elmar Brok
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, geachte dames en heren, sta mij toe om een paar woorden tot onze liberale vrienden te richten, met name tot mevrouw In 't Veld. De concurrentie wordt niet verstoord aangezien de steenkolencentrales op ingevoerde kolen blijven werken, waardoor de milieubalans verslechtert. Het hele argument klopt dus van geen kanten.
Overigens kan dit proces na 2018 niet voortgezet worden - bijvoorbeeld in het geval van Duitsland - omdat er sprake is van een overeenkomst waar niet alleen de staat, maar alle partijen bij betrokken zijn. Dat betekent dat er in 2018 een eind aan de hele regeling moet komen zodat de kosten van de mijnsluitingen op lange termijn niet voor rekening van de overheid komen. Die langetermijnkosten bedragen de komende eeuwen talloze miljoenen en zullen betaald worden door een stichting. Indien die stichting in elkaar klapt, zou dit de overheid gedurende een onoverzienbare periode zeer veel geld kosten.
Wanneer er een dergelijk verstandig concept met een duidelijke einddatum is ontwikkeld, moet daar ook rekening mee worden gehouden en moet niet getracht worden theoretische marktdefinities aan te voeren die niets van doen hebben met de concrete afspraken die in de overeenkomst zijn vastgelegd.
Antonio Masip Hidalgo
(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik dank de rapporteur, die de moeite heeft genomen om mijn geboortegrond te bezoeken, Asturië, een regio waar in het verre verleden de basis werd gelegd van Spanje en Europa en die dankzij de steenkool en zijn bevolking vandaag de voorhoede van een moderne samenleving vormt.
Bij dit prijzenswaardige streven, dat tot de wederopbloei van de sector zal leiden, moet de Europese Unie de mijnstreken geen hindernissen in de weg leggen, maar deze regio's juist aanmoedigen. Wij moeten de dreiging wegnemen dat wij de winning van inheemse steenkool zullen stoppen en juist het voortbestaan van deze strategische sector mogelijk maken. En wij moeten de sector helpen om binnen een redelijke termijn concurrerend te worden, zonder de ondernemingen vervolgens te straffen. Bovenal moeten wij ervoor zorgen dat schone winning snel een feit is.
De omvangrijke investeringen in schone kolen moeten op de eerste plaats in het voordeel van Europa en zijn eigen mijnstreken zijn. Het is absurd om zich te verzetten tegen Europese kolen en tegelijkertijd de kolen van elders te verdedigen of dulden, terwijl die worden gewonnen met meer schade aan het milieu, onder vreselijk onveilige arbeidsomstandigheden en tegen lonen die allesbehalve concurrerend zijn. Het is echt volkomen onacceptabel dat wij onze eigen geboortegrond op deze wijze achterstellen. Laten wij de mijnsector in stand houden door het invoeren van nieuwe technologieën!
María Muñiz De Urquiza
(ES) Mevrouw de Voorzitter, concurrentiekracht is belangrijk, maar kan niet het enige criterium zijn. Onze energieafhankelijkheid maakt dat energiezekerheid alleen mogelijk is met steenkool, onze belangrijkste inheemse bron van fossiele energie. Daarnaast mag de sluiting van mijnen ook vanwege het economische en sociale belang dat de mijnbouw in verscheidene Europese regio's heeft, niet als onvermijdbaar worden beschouwd, noch in 2014 noch in 2018.
Als wij voor onze energievoorziening afhankelijk blijven van steenkool, moeten wij ook na 2018 de zekerheid hebben dat voldoende steenkool wordt gewonnen, mét steun - als de mijnen niet concurrerend zijn - of zónder steun - als zij dat wel zijn.
Wij moeten behalve naar onze economische concurrentiekracht ook kijken naar onze concurrentiekracht op het terrein van arbeidsomstandigheden en milieu. Europese steenkool is veilige steenkool. Het belang daarvan zou ons zeker in deze dagen niet moeten ontgaan, op een moment dat buiten Europa mijnongevallen aan de orde van de dag zijn. Europese steenkool kan daarnaast ook schone steenkool zijn.
Vandaar dat wij verzoeken om een amendement op het verslag-Rapkay dat ertoe strekt dat de steunregeling voor onbepaalde tijd wordt uitgebreid tot kosten in verband met het afvangen van CO2 of enige andere schonekolentechnologie.
Miloslav Ransdorf
(CS) Mevrouw de Voorzitter, deze maatregel bevestigt de oude wijsheid dat financiers de staat beet hebben zoals het touw de gehangene. Ik heb drie opmerkingen voor u. Allereerst ben ik van mening dat het geld gestoken dient te worden in de versterking van het concurrentievermogen van de bedreigde mijnen, zo'n 5 procent van het totale aantal mijnen in de EU. Verder dienen we een stokje te steken voor de invoer van gesubsidieerde steenkool uit het buitenland. En ten derde dienen we mogelijke lobbyistische belangenconflicten te vermijden. Ik wijs in dit verband onder meer op de Russische Federatie, waar de olielobby gezorgd heeft voor de sluiting van steenkoolmijnen in de streek van Vorkuta, hetgeen tot een sociale ramp heeft geleid. Iets dergelijks moet in de Europese Unie koste wat het kost worden voorkomen.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Mevrouw de Voorzitter, voor het verzachten van de sociale en energetische gevolgen en het zeker stellen van een bepaalde energiereserve hebben wij in de plenaire vergadering drie amendementen ingediend, die er op de eerste plaats toe strekken dat het totaalbedrag van de steun elk jaar afneemt, maar zonder dat deze daling in het algemeen of voor afzonderlijke ondernemingen aan een procentueel minimum is gebonden. In dit opzicht zijn wij blij met het standpunt van de heer Langen dat vaste referenties onwenselijk zijn en elke lidstaat overeenkomstig zijn eigen belangen moet kunnen beslissen.
Op de tweede plaats moet de looptijd van de steunregeling voor de financiering van buitengewone kosten worden verlengd tot 2030. Dergelijke voorstellen helpen de energieafhankelijkheid van tal van lidstaten te verminderen, waaronder Spanje. Ze zorgen voor de instandhouding van de inheemse productie en het behoud van duizenden arbeidsplaatsen waar omvangrijke Spaanse en Europese regio's sterk afhankelijk van zijn.
Ioan Enciu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heer Rapkay gelukwensen met het geleverde werk.
Ook ik ben van mening dat het zeer belangrijk is om de overgangsperiode zo lang mogelijk te laten duren. Het voorstel was 2018 - ik heb zelfs nog langer voorgesteld - voor het sluiten van de niet-concurrentiekrachtige mijnen of eventueel voor het rendabel maken van een aantal van deze mijnen, aangezien in de mijnstreken het grootste deel van de bevolking zich met deze activiteit bezig houdt.
Herscholingsplannen en plannen voor sociaaleconomisch herstel zijn absoluut noodzakelijk. Het sluiten van de mijnen voordat deze plannen volledig zijn gerealiseerd zal tot zeer ernstige sociale problemen leiden. De herscholingsplannen en de milieuherstelplannen voor deze regio's vergen veel tijd. Vooral in de huidige crisissituatie zou het normaal zijn om een beroep te doen op de Europese structuurfondsen, gezien het sociale, economische en milieubelang voor de Europese Unie.
Iuliu Winkler
(RO) Mevrouw de Voorzitter, er is hier door collega's gezegd dat het een terugkerend debat is in het Europees Parlement. Dat klopt, maar er gelden nu andere sociaaleconomische omstandigheden dan bij de eerdere debatten over dit thema.
We beleven wereldwijd een recessie en ook de EU maakt een crisis door. Niemand gelooft dat we de crisis al achter de rug hebben, en vele lidstaten hebben te maken met een recessie. In deze omstandigheden denk ik niet dat wij - het Parlement - moeten bijdragen aan nog eens 100 000 werklozen in de EU bovenop de reeds bestaande.
Vervolgens hebben we het over de context van de nieuwe Europese energiestrategie. In deze nieuwe strategie moeten we naar mijn mening niet de weg bewandelen richting het vergroten van de afhankelijkheid van een enkele bron van koolwaterstoffen, maar juist die van vergroting van onze economische onafhankelijkheid.
Daarna is er gesproken over de economie van de eenentwintigste eeuw. Ik geloof zeker dat wij moeten aanhaken bij die economie, maar tegelijkertijd moeten we het accent leggen op diversifiëring van het bestaande potentieel. Zodoende wil ik de heer Rapkay gelukwensen.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, gezien de specifieke aard van de verordening waarover we vandaag debatteren, moeten we niet vergeten dat er lidstaten van de Europese Unie zijn waar de energieproductie hoofdzakelijk op steenkool gebaseerd is. Derhalve moeten de veranderingen die zijn voorgesteld tijdens de voorbereiding van de verordening, worden doorgevoerd op een manier waarbij het tempo van de veranderingen kan worden aangepast aan de mogelijkheden van burgers en sociale structuren om deze veranderingen in te passen. Ik verwelkom het compromis dat is bereikt. Gezien de rol van steenkool bij het waarborgen van de energiezekerheid moet de winning ervan gestabiliseerd worden op het vereiste niveau. De rol die steenkool speelt als brandstof binnen de energiebalans zal van cruciaal belang blijven voor de energiesector, doordat steenkool de energiezekerheid van Europa stabiliseert. Ik hoop dat de Raad onze bezorgdheid deelt en zorgvuldig zal luisteren naar het standpunt dat het Europees Parlement heeft ingenomen.
Jens Geier
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, geachte dames en heren, sta mij toe om kort op twee punten nader in te gaan: mijn eerste punt heeft betrekking op het concurrentievermogen dat op verschillende plaatsen in het verslag aan de orde wordt gesteld. Ik verzoek u om eens even stil staan bij de vraag hoeveel mijnbouwongelukken ons eigenlijk via de media ter ore komen. Dat heeft ermee te maken dat er overal in de wereld mijnbouw, en met name steenkoolontginning plaatsvindt, maar helaas onder veiligheidsomstandigheden die veel slechter zijn dan in de Europese of Duitse mijnen. Om het wat overtrokken te zeggen: persoonlijk voel ik erg weinig voor concurrentievermogen dat ten koste van mijnwerkerslevens tot stand wordt gebracht. Als wij ons echter afvragen wat de gevolgen voor het industriebeleid zijn als wij inderdaad vroegtijdig uit de steenkoolwinning stappen, wil ik er graag op wijzen dat de Europese industrie voor mijnbouwapparatuur wél concurrerend is. En iedereen die van mening is dat de mijnbouw een verouderde industrie is, en dan richt ik mij met name tot de heer Klinz, die nodig ik van harte uit om een bezoek aan een van die mijnen te brengen. Daar zullen zij met eigen ogen zien dat er hightechapparatuur wordt gebruikt en dat het dus om de vraag draait of wij willen dat deze industrie in de toekomst ook winstgevend zal zijn of niet. Ik neem er nota van dat de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa dat in ieder geval niet wil. Ik vrees dat de mijnbouwapparatuursector de steenkoolproductie achterna gaat en Europa zal verlaten.
Joaquín Almunia
vicevoorzitter van de Commissie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, zoals ik al in mijn eerste toespraak heb gezegd, nemen de Commissie en ikzelf goede nota van alle argumenten die hier vandaag naar voren zijn gebracht. Hetzelfde geldt voor het standpunt van het Parlement, zodra het verslag van de heer Rapkay in stemming is gebracht.
Ik geloof dat wij onderscheid moeten maken - en dat onderscheid is ook in bijna alle interventies gemaakt - tussen steenkool als primaire energiebron en, wat iets heel anders is, de verordening die de overheidssteun voor de winning van steenkool uit niet-concurrentiekrachtige mijnen moet regelen.
Ons voorstel, waarover wij vandaag en waarover de Raad in de komende weken zal debatteren, heeft met het tweede aspect te maken, met de winning van niet-concurrentiekrachtige steenkool, en niet met het gebruik van steenkool. Dat laatste is een heel ander debat, dat hebben wij al gevoerd en zullen wij natuurlijk blijven voeren in de Europese Unie.
Ons standpunt is dat de winning van niet-concurrentiekrachtige steenkool die zonder een constante stroom van overheidssubsidies niet mogelijk is, binnen een bepaalde termijn moet worden gestopt. Dit standpunt is helder. Het is ook niet de eerste keer dat dit standpunt wordt verwoord. Het is een al lang bestaand standpunt, en sommigen van u hebben daar ook op gewezen. Het probleem is dat de termijnen die werden vastgesteld, niet door iedereen in acht zijn genomen. Wat wij met ons voorstel beogen, is dat deze termijnen nu eindelijk eens door iedereen worden gerespecteerd.
In tegenstelling tot de situatie zoals die was toen wij in het verleden over de steunmaatregelen voor de steenkolenwinning debatteerden, moeten wij nu met twee extra factoren rekening houden, te weten, de klimaatverandering, waarover wij al bij talloze gelegenheden hebben gedebatteerd en waarvoor de Europese Unie heel duidelijke doelstellingen heeft, en de gevolgen voor de nationale begrotingen van de crisis en van de schulden die door de crisis zijn ontstaan, die de overheidsfinanciën nog verder onder druk zetten.
Maar dat zijn niet de enige aspecten die in aanmerking moeten worden genomen. Een ander element - dat in bijna alle interventies ter sprake is gekomen - is de termijn waarbinnen de steunmaatregelen voor steenkolenwinning die plaatsvindt onder niet-concurrerende omstandigheden, moeten worden beëindigd.
En daarover verschillen de meningen, in het Parlement, in de Raad - wij moeten de vergadering van begin december afwachten om te weten wat het uiteindelijke standpunt van de Raad zal zijn - en zonder meer zijn hierover ook in de Commissie uiteenlopende opvattingen gehuldigd, die ook bij toekomstige debatten weer naar voren zullen komen.
Zoals u weet - de heer Langen heeft daar al op gewezen - is dit een verordening van de Raad. Het advies van het Parlement is erg belangrijk, maar het Verdrag zegt dat in kwesties van staatssteun de Raad bepaalt. Bij de laatste vergadering van het Coreper is een meerderheidsstandpunt aangenomen vóór het definitief opheffen van deze steun in 2018, dus later dan de Commissie voorstelt. Maar behalve dat de regels zeggen dat de Raad bepaalt, zeggen zij ook dat de Raad het voorstel van de Commissie slechts met eenparigheid van stemmen kan wijzigen.
Het is vrijwel zeker dat de Raad niet met eenparigheid van stemmen zal besluiten, wat dat besluit ook moge zijn. Maar de Commissie zal hoe dan ook met veel aandacht naar het standpunt van de Raad luisteren, net zoals zij nu met veel aandacht naar de argumenten van de geachte afgevaardigden luistert en zij ook met veel belangstelling uitkijkt naar het standpunt dat het Parlement bij zijn stemming zal aannemen. Op basis van haar analyse van de respectieve standpunten van de Raad, overeenkomstig zijn in het Verdrag vastgelegde prerogatieven, en het Parlement, en op basis van het debat over het verslag-Rapkay, zal de Commissie haar uiteindelijke standpunt bepalen.
Ik moet u wel zeggen dat de Commissie de argumenten ten faveure van steun van onbeperkte duur voor niet-concurrerende steenkoolwinning niet deelt en wijs erop dat bij het uitblijven van een nieuwe steenkoolverordening op basis van het voorstel van de Commissie, op 1 januari 2011 de algemene regeling voor staatssteun in werking treedt, die aanzienlijk strenger is dan het voorstel van de Commissie, of het voorstel dat uit de debatten van de Raad naar voren komt, of het advies dat het Parlement zal geven.
Bernhard Rapkay
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Almunia, maar dat is dan ook precies het probleem. U heeft helemaal gelijk als u tegenover de heer Langen bevestigt dat het inderdaad om een verordening van de Raad gaat. Nu hangt het er echter ook vanaf of de Commissie naar de argumenten luistert die zowel door de Raad als door dit Parlement zijn aangevoerd. U moet in ieder geval de rigide houding die u in uw voorstel heeft aangenomen, laten varen. Pas dan kan datgene plaatsvinden wat nu juist zo kenmerkend en verstandig is in een democratie: dat er met een meerderheid wordt besloten en dat wij niet van eenparigheid van stemmen afhankelijk zijn.
Mijn tweede opmerking is aan het adres van de heer Chatzimarkakis gericht. De herzieningsclausule waar u het over had, is in dit verband volledig irrelevant. En het gehakketak dat in Duitsland heeft plaatsgevonden, is alleen maar bedoeld om gezichtsverlies van de Duitse minister van Economische Zaken te voorkomen; dat is alles. Sta mij toe om nu op het punt van zorg in te gaan dat door de heer Almunia naar voren is gebracht. Geachte commissaris, eigenlijk twijfelt niemand hier eraan - en in het verslag wordt daar al überhaupt niet aan getwijfeld - dat wij met een opheffingsregeling te maken hebben. Of dat qua energiebeleid en qua technologiebeleid verstandig is, is een andere vraag. De opmerking van de heer Geier klopt helemaal. Dat trekken wij ook niet in twijfel. De enige vraag is of wij hier relatief abrupt te werk gaan, dus met 2014 als einddatum, of dat wij voor verstandige overgangsregelingen tot 2018 kiezen. Voor de rest zetten wij nergens vraagtekens bij. Maar wat de heer Lamberts bijvoorbeeld heeft gezegd, klopt natuurlijk niet. Hij heeft trouwens zijn betoog voorgelezen en is toen meteen weer vertrokken. Hij had echter hier moeten blijven, dan had hij wellicht nog wat kunnen leren. Het klopt niet dat er lidstaten zijn die helemaal niets ondernomen hebben. Dat geldt noch voor Spanje, noch voor Polen, noch voor Roemenië en ook niet voor Duitsland. In 1990 waren er in Duitsland bijvoorbeeld nog meer dan 200 000 werknemers in de mijnbouw actief. Twintig jaar later gaat het nog slechts om circa 20 000 arbeidsplaatsen; een afname met 90% tot slechts 10%. En in de periode vanaf 2002, dus gedurende de looptijd van de verordening die nog steeds van kracht is, zijn er ook nog heel wat mijnen gesloten. Wij moeten dan ook niet doen alsof er helemaal niets is gebeurd.
De vraag is: hebben wij een weloverwogen overgangsperiode nodig om dit zonder sociaal-politieke schade te overleven? Die vraag kan ik alleen maar bevestigend beantwoorden. Dan mag het toch niet op die vier jaar afketsen, omdat niemand dat in wezen nog in twijfel trekt. Ik verzoek u dan ook vriendelijk om deze overwegingen aan de Commissie voor te leggen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt enige minuten onderbroken)
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Vasilica Viorica Dăncilă
schriftelijk. - (RO) Bij het opstellen van dit document heeft de rapporteur een belangrijke stap gezet - hij heeft een antwoord gevonden op twee vragen. De eerste heeft betrekking op het milieu en de andere op sociale bescherming. Vanuit het oogpunt van Roemenië, en ik denk dat hetzelfde geldt voor Duitsland, Polen, Spanje of Hongarije, is de mijnbouw een belangrijk onderdeel van de nationale economie. Het sluiten van een steenkoolmijn kan grote sociale gevolgen hebben: groei van de werkloosheid en een sterkere ontvolking van gebieden waar de mijnbouw de enige industrie is. Bovendien zal het sluiten van de mijnen ook een belangrijke invloed hebben op de energiesector. Ik weet dat dit argumenten pro en contra zijn, maar de realiteit van het moment leidt slechts tot één conclusie - uitstel van de sluiting van de niet-concurrentiekrachtige steenkoolmijnen, om deze te ondersteunen bij het vinden van levensvatbare alternatieven voor allen die afhankelijk zijn van deze sector.
Adam Gierek
De Europese Commissie doet pogingen om de steenkoolwinning te beperken, tegen elke prijs en op een manier die niet wordt gerechtvaardigd door economische argumenten. Deze pogingen zijn kunstmatig gestimuleerd door de verhoging van de kosten voor het opwekken van energie in steenkoolcentrales. Hiermee bedoel ik de kosten van emissies. Dit beleid ondermijnt de economische fundamenten van landen waar de meeste energie met behulp van steenkool wordt opgewekt. Een dergelijke strategie getuigt van een gebrek aan begrip van de behoefte aan een samenhangend brandstoffen- en energiebeleid waarin de voorkeur wordt gegeven aan economische doeltreffendheid en concurrentievermogen. Het getuigt tevens van een gebrek aan een centraal energiebeleid dat de energievoorzieningszekerheid garandeert en van een gebrek aan voorschriften op basis van uniforme criteria voor de gehele interne markt, die zouden leiden tot eerlijke mededinging en, gelijktijdig, een beperking van de maatschappelijke kosten. Wat we vandaag zien, is een grove schending van deze beginselen.
De vraag is wat voor industrie de Unie nodig heeft, een industrie die de Unie voordeel oplevert of een industrie die supranationaal en corporatief is en die haar belastingen investeert in belastingparadijzen? Basisindustrieën en energieopwekking vereisen vele jaren van investeringen en concentratie van kapitaal, wat betekent dat ze gesubsidieerd moeten worden. Daarnaast hoeven ze niet tegen elke prijs rendabel te zijn. Goedkope energie en brandstoffen zijn essentieel voor het concurrentievermogen van de verwerkingsindustrie, met inbegrip van de machinebouwsector. Het gaat met andere woorden om netto rendabiliteit. Ik zou willen zeggen dat de economische problemen van de Unie tijdens de crisis niet alleen het gevolg zijn van oneerlijke financiële speculaties wereldwijd, maar dat er ook een gebrek is aan een degelijk, uniform en eerlijk industriebeleid in de Unie zelf en met name een brandstoffen- en energiebeleid.
Edit Herczog
schriftelijk. - (HU) Er zijn diverse argumenten aan te voeren voor het feit dat we niet op korte termijn een einde kunnen maken aan subsidies; ik denk hier in de eerste plaats aan de sociale en economische gevolgen van regionale omvang. Het is belangrijk dat we de subsidies voor de sluiting van mijnen op adequate wijze besteden: we moeten zorgen voor de omscholing en het doorsluizen van de betrokken werknemers naar andere sectoren van de arbeidsmarkt. Een goed herstel van het milieu is belangrijk. Zonder deze voorwaarden valt te vrezen dat de Europese Unie minder geld bespaart op de opgeheven subsidies dan het bedrag dat ze moet besteden aan de verlichting van de schade. Er moet grondig worden overwogen of het überhaupt nuttig is om kolenmijnen te sluiten als het enige wat we daarmee bereiken is dat in de resterende krachtcentrales steenkool uit eigen land wordt vervangen door steenkool die van buiten de gemeenschappelijke markt wordt geïmporteerd.
Is het zinvol om krachtcentrales die werken op steenkool te sluiten, een van de goedkoopste bronnen van elektrische energie, als in de wereld de onheilspellende signalen van energietekorten zich beginnen af te tekenen? We moeten ook denken aan de toenemende energiebehoefte van de Europese Unie en aan de rol die steenkool vervult in de energiezekerheid. We kunnen niet toelaten dat fabrieken zoals de krachtcentrale in het Hongaarse Vértes en de mijn in Oroszlány worden gesloten zonder grondige, gedetailleerde plannen. In deze plannen moet de situatie van werknemers en het milieuherstel worden geregeld, en met gefundeerde effectstudies moet hierin worden bewezen dat sluiting de onvermijdelijke en beste optie is om de uitstoot van schadelijke stoffen terug te dringen. Het programma voor groene groei mag niet tot maatregelen leiden waarmee ernstige economische en sociale problemen worden veroorzaakt.
Eija-Riitta Korhola
schriftelijk. - (FI) Het streven van de Europese Unie om het gebruik van steenkool te verminderen is gerechtvaardigd en juist. Aangezien wij op de lange termijn Europa en de mensheid niet meer afhankelijk willen laten zijn van fossiele brandstoffen, moeten wij onder ogen zien dat de Europese steenkoolmijnen zich vroeg of laat aan de veranderende situatie moeten aanpassen. Door de mondialisering ligt er een grote prijsdruk op steenkool, waardoor de productie zich naar lagelonenlanden verplaatst. De gebieden in de Europese Unie waar steenkool wordt geproduceerd, krijgen te maken met het verdwijnen van arbeidsplaatsen en inkomsten, doordat de mijnen de concurrentie niet aankunnen. Ook al is deze ontwikkeling niet wenselijk, overheidsmaatregelen mogen niet in strijd zijn met de grondbeginselen van de markteconomie. Het is niet goed om onrendabele productie eindeloos kunstmatig in leven te houden. Wij moeten beseffen dat een structurele verandering op deze schaal onvermijdelijk grote en langdurige sociale gevolgen heeft. De sluiting van een mijn betekent vaak het wegvallen van het belangrijkste middel van bestaan in een gebied. Dat is te merken aan het vermogen van steden om diensten aan hun inwoners aan te bieden en het verval van hele gemeenschappen. Het is in ieders belang dat grote maatschappelijke veranderingen zoals de sluiting van mijnen gecontroleerd plaatsvinden, met een toereikende overgangsperiode. Steenkool zal in de nabije toekomst toch een centrale rol in ons leven blijven spelen. Steenkool is nog steeds nodig in onder meer de staalindustrie, en de onderzoeken naar het gebruik ervan als grondstof voor polymeren zijn bemoedigend. Daarnaast heeft men met warmtekrachtkoppeling op basis van steenkool een uitstekend rendement bereikt. Wij moeten dus niet de illusie hebben dat de stillegging van steenkoolmijnen een soort politiek doel op zich is. Een rendabele mijnindustrie moet in de toekomst ook in de Europese Unie mogelijk zijn.
Veronica Lope Fontagné
schriftelijk. - (ES) Er zijn verschillende redenen om de steunmaatregelen voor de steenkoolsector te steunen: strategische en sociale redenen en de instandhouding van gebieden.
Wat de eerste reden betreft, het strategische karakter van de sector, moeten wij er rekening mee houden dat de markt in snel tempo verandert, waardoor het niet verstandig is om steenkool als energiebron aan de kant te schuiven als wij nog geen haalbaar alternatief hebben. Het milieuargument tegen steenkool is niet valide, omdat geïmporteerde steenkool even vervuilend is als inheemse. Bovendien moeten wij niet vergeten dat bij de winning van de steenkool die wij importeren vaak geen acht wordt geslagen op de sociale rechten van mijnwerkers.
Wat het argument van de instandhouding van gebieden betreft, is het zo dat de mijnen zich vaak in dunbevolkte gebieden bevinden die volledig van de mijnbouw afhankelijk zijn. Als wij de mijnen sluiten, lopen die gebieden leeg.
De laatste en belangrijkste reden zijn de meer dan 180 000 mijnwerkersgezinnen. In Spanje en in het bijzonder in mijn eigen regio, Aragon, zijn wij pioniers in hernieuwbare energie, waardoor wij voor bijna 60 procent in onze eigen energiebehoefte kunnen voorzien. De enige energiebron die wij kunnen opslaan, is steenkool. Wij hebben meer tijd nodig om onze technologieën voor steenkoolwinning te verbeteren en zo van onze inheemse steenkool schone en duurzame steenkool te maken.
(In afwachting van de stemmingen wordt de vergadering om 11.05 uur onderbroken en om 11.30 uur hervat)
Sirpa Pietikäinen
schriftelijk. - (FI) Ondanks alle mooie woorden over het klimaat blijft Europa met de aanneming van dit verslag in zijn gitzwarte verleden hangen. Met de EU 2020-strategie wil de Europese Unie snel de weg inslaan van een toekomst met weinig uitstoot en gebaseerd op hernieuwbare energiebronnen. Het zal echter vooral bij woorden blijven als het Parlement in de toekomst toestaat dat de lidstaten miljarden aan hun steenkoolmijnen verkwisten.
De huidige steunregels zouden tot december geldig zijn, maar de Commissie stelt nu voor deze tot en met 2014 aan te houden. Dit toch al gitzwarte scenario kan nog erger: het Parlement wil de steunregels maar liefst tot en met 2018 handhaven. Twee jaar geleden bedroeg de steun van de EU-lidstaten aan de industrie die harde steenkool ofwel antraciet produceert en gebruikt maar liefst 2,9 miljard euro. Dat toont aan dat de steun voor fossiele brandstoffen nog steeds vele malen hoger is dan die voor hernieuwbare energiebronnen. Dit ondanks het feit dat onze klimaatdoelstellingen een tegenovergesteld beleid vereisen.
