Przygotowania do posiedzenia Rady Europejskiej (24 czerwca 2011 r.) (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie przygotowań do posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 23-24 czerwca 2011 r.
Enikő Győri
urzędująca przewodnicząca Rady - Panie Przewodniczący, Panie Przewodniczący Komisji, Szanowni Posłowie! To dla mnie ostatnia okazja, by w imieniu Rady zwrócić się do tego Parlamentu na sesji plenarnej.
W styczniu obiecaliśmy prowadzić prezydencję przyjazną Parlamentowi. Świadomi konsekwencji traktatu lizbońskiego, rozumieliśmy, że ścisła współpraca z Parlamentem Europejskim i jego członkami będzie istotna dla powodzenia każdej następnej prezydencji. Obywatele Europy oczekują rezultatów i nie obchodzi ich zbytnio rozróżnienie pomiędzy Parlamentem, Komisją a Radą. I mają rację. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za nasze sukcesy i porażki.
Nadchodzące posiedzenie Rady Europejskiej wyznacza koniec węgierskiej prezydencji. Dlatego ta debata jest świetną okazją, by zdać sprawę z tego, co w wielu kwestiach osiągnęliśmy w ścisłej współpracy z tym Parlamentem.
Zacznę od polityki gospodarczej. Rada Europejska kończy pierwszy europejski okres oceny. W jednym cyklu politycznym spotykają się tu dwa filary odnowy gospodarczej: stabilność finansowa oparta na konsolidacji fiskalnej odzwierciedlona w programach stabilności i konwergencji, oraz reformy strukturalne na rzecz inteligentnego, trwałego, sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Dzięki znakomitej współpracy pomiędzy Komisją, Radą i państwami członkowskimi w zakresie krajowych programów reform i zaleceń, pierwszy europejski okres oceny trwał semestr i ani dnia dłużej.
Rada Europejska proszona będzie o zatwierdzenie zaleceń dla poszczególnych krajów, które przyjęła Rada, a które wszystkie państwa członkowskie powinny odzwierciedlić w swej polityce, budżecie i w reformach strukturalnych. Do europejskiego okresu oceny odnieśliśmy się nawet w negocjacjach trójstronnych, aby Parlament był należycie poinformowany o tych działaniach.
Jeśli chodzi o pakt euro plus, to większość uczestniczących w nim państw członkowskich zobowiązała się do przyjęcia łącznie ponad stu środków. Zobowiązania te to dobry krok w kierunku osiągnięcia celów tego paktu, który trzeba teraz wdrażać na szczeblu krajowym.
Poziom ambicji i precyzji tych pierwotnych zobowiązań jest jednak nierówny. Przygotowując kolejne zobowiązania, państwa członkowskie zadbają o ich szerszy zakres, bardziej konkretne podejście i większą ambicję.
Teraz przejdę do sześciu wniosków ustawodawczych dotyczących zarządzania gospodarką, tj. do tzw. sześciopaku. Nie będę wchodzić w szczegóły, które znalazły się w samym porządku obrad. Przypomnę tylko, że węgierska prezydencja uzyskała mandat Rady Europejskiej do osiągnięcia porozumienia politycznego z Parlamentem do końca czerwca. Po przyjęciu przez Radę ogólnego podejścia w marcu od razu zabraliśmy się do pracy, podejmując intensywne negocjacje trójstronne z Parlamentem i Komisją.
Te trzy instytucje wykonały ogromną pracę. Pierwotne stanowisko Parlamentu oznaczało około 2 000 poprawek. Zdołaliśmy zredukować zaległe kwestie do jednego większego zagadnienia i do kilku spraw technicznych. Jestem przekonana, że przedstawiony obecnie tekst jest mocniejszy, i że lepiej pomoże on zapobiegać przyszłym kryzysom. Poinformujemy o tym przewodniczącego Rady Europejskiej, udzielając w ten sposób informacji zwrotnej organowi, który zlecił nam tę misję.
Osobiście uczestniczyłam w fascynujących rozmowach z wieloma posłami do PE. Korzystając z okazji, pragnę wszystkim podziękować za tę możliwość. Jako przyjazna Parlamentowi prezydencja mamy nadzieję, że wyniki, które doprowadziły nas prawie do porozumienia, zostaną dobrze wykorzystane. Rynki finansowe, przedsiębiorstwa i - co najważniejsze - obywatele UE oczekują od nas odpowiedzialności, zdecydowania i walki z zadłużeniem - głównym zmartwieniem naszych gospodarek. Teraz wiemy już także, że sprawa Grecji znajdzie się w porządku dziennym posiedzenia Rady Europejskiej.
Przejdę teraz do kwestii wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Rada Europejska zajmie się strategicznymi sprawami dotyczącymi azylu, migracji i strefy Schengen w oparciu o wnioski przyjęte przez Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych dnia 9 czerwca 2011 r.
W świetle ostatnich wydarzeń Rada Europejska omówi koncepcje oraz zapewni więcej politycznego wsparcia i współpracy w strefie Schengen. Omówi także koncepcje dotyczące ewentualnego mechanizmu ochronnego. Pragnę jednak podkreślić, że dobre funkcjonowanie strefy Schengen wymaga, by państwa członkowskie w pełni wdrożyły zasady i wzmocniły wzajemne zaufanie. Potrzebny jest także skuteczny i zaktualizowany system monitorowania i oceny.
Pragnę też wspomnieć o swobodnym przepływie osób. Należy on do innego rozdziału wspólnotowego dorobku prawnego niż Schengen, kwestie te są jednak ściśle ze sobą powiązane. Obie te kwestie należą do najbardziej widocznych i popularnych osiągnięć integracji europejskiej. Państwa członkowskie rozumieją to i są w pełni gotowe do ich obrony. Logika strefy Schengen pozostaje niezmienna: warunkiem koniecznym podróżowania bez kontroli granicznych w strefie Schengen jest coraz skuteczniejsze zarządzanie granicami zewnętrznymi.
Jak Państwo wiecie, trwają intensywne negocjacje dotyczące rozporządzenia zmieniającego kwestię agencji Frontex. Frontex jest dla nas narzędziem na szczeblu UE par excellence, które pozwala kontrolować nasze granice zewnętrzne. Prezydencja z zadowoleniem przyjmuje pozytywny wynik ostatnich rozmów trójstronnych. Państwa członkowskie będą o tych wynikach rozmawiać dziś po południu, spodziewając się osiągnięcia porozumienia przed posiedzeniem Rady Europejskiej.
Teraz o europejskiej polityce azylowej. Ostatnie wydarzenia sprawiają, że kwestia ta staje się napięta. Ludzie szukający ochrony potrzebują bezpiecznych i skutecznych procedur azylowych. Dlatego do 2012 roku dla zapewnienia trwałości tego systemu należy opracować w pełni wspólny europejski system azylowy - system oparty na wysokich standardach ochrony i na sprawiedliwych i skutecznych procedurach zapobiegających nadużyciom, i pozwalających na szybkie rozpatrywanie wniosków o azyl.
Rada Europejska zweryfikuje też postępy prac przygotowawczych nad planami budowania zdolności zarządzania przepływami migracyjnymi i przepływami uchodźców. Celem tych działań musi być walka z przyczynami nielegalnej migracji. W związku z tym powołane zostanie partnerstwo z krajami południowego sąsiedztwa. Pierwszym krokiem w tym zakresie będzie zakrojony na szeroką skalę dialog z tymi krajami na temat migracji, mobilności i bezpieczeństwa, którego celem będzie zapewnienie wymiernych korzyści tak dla tych krajów, jak i dla UE.
Pragę wspomnieć także o Chorwacji. Zakończenie negocjacji akcesyjnych z Chorwacją było wymieniane wśród najważniejszych priorytetów naszej prezydencji. W wyniku wielkich wysiłków Chorwacji, Komisji i prezydencji oraz przy ważnym poparciu tego Parlamentu, za które należą mu się wielkie podziękowania, Rada Europejska wezwie do zakończenia negocjacji akcesyjnych z Chorwacją do końca czerwca 2011 roku. Podpisanie traktatu akcesyjnego przewidywane jest do końca tego roku.
Opisane działania nadają nowe tempo europejskiej perspektywie Bałkanów Zachodnich. Rada Europejska powróci do tej sprawy na posiedzeniu w grudniu 2011 roku. W tym kontekście oczekuje się, że wyrazi ona swe zadowolenie z aresztowania generała Mladicia i jego przekazania do Hagi. Serbia wykonała gigantyczny krok w kierunku akcesji.
Jeśli chodzi o południowe sąsiedztwo, Rada Europejska ma zatwierdzić nowe podejście do relacji z sąsiadami UE uzgodnione na poniedziałkowym posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych. Zważywszy na poważną sytuację w części południowego sąsiedztwa UE, oczekuje się od Rady Europejskiej przyjęcia deklaracji w sprawie ostatnich wydarzeń w tym regionie.
Pragnę poinformować Państwa między innymi o tym, że Rada Europejska ma mianować pana Mario Draghi, na którego głosował ten Parlament, na kolejnego prezesa EBC.
Rada Europejska zatwierdzi też prawdopodobnie strategię UE na rzecz regionu Dunaju i unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów, będące kolejnymi dwoma priorytetami węgierskiej prezydencji.
Strategia na rzecz regionu Dunaju ma zwiększać możliwości całego tego regionu, który obejmuje różne państwa członkowskie i państwa trzecie na Bałkanach Zachodnich - kraje, narody i społeczności. Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów pozwolą nam po raz pierwszy na szczeblu europejskim uporać się z problemem ludności romskiej i zmienić tę kwestię z korzyścią dla wszystkich.
Dziękuję temu Parlamentowi szczególnie za wspaniałe sprawozdanie pana Járóka oraz za decyzję, która stała się znakomitą podstawą naszych prac w Radzie. Europa pokaże w ten sposób - tu posłużę się słowami premiera Orbána, że "ma także serce, nie tylko rozum”.
Panie Przewodniczący, Panie Przewodniczący Komisji, szanowni Posłowie! Węgierska prezydencja wybrała za swe motto hasło "Silna Europa”. Mam nadzieję, że zgodzicie się Państwo ze stwierdzeniem przewodniczącego Buzka, który powiedział niedawno, że "po węgierskiej prezydencji Europa będzie silniejsza i lepsza”.
Raz jeszcze dziękuję z głębi serca za Państwa współpracę w ciągu minionych sześciu miesięcy.
José Manuel Barroso
przewodniczący Komisji - Panie Przewodniczący! Rada Europejska ma w tym tygodniu bardzo napięty program prac. Pani minister Győri przedstawiła nam w imieniu węgierskiej prezydencji Rady ogólny porządek jej prac. Dziękuję pani minister za jej zaangażowanie okazane w ciągu tych sześciu miesięcy.
Pragnę się skupić na kilku konkretnych kwestiach. Wystosowałem pismo do członków Rady Europejskiej, w którym opisuję stanowisko Komisji w sprawie najważniejszych, moim zdaniem, elementów porządku prac i pragnę omówić to stanowisko także tutaj. Na koniec wspomnę też o Grecji.
Na najbliższym posiedzeniu Rady Europejskiej podjęte zostaną ważne kroki w kierunku zapewnienia większej spójności i efektywności polityki Unii Europejskiej.
Po pierwsze, mamy pakiet zarządzania gospodarczego. Serdecznie dziękuję temu Parlamentowi za niezwykle ciężką pracę i zaangażowanie w ambitne podejście do tej sprawy. Dziś w późniejszych godzinach popołudniowych komisarz Rehn opisze w imieniu Komisji nasze stanowisko w tych niezwykle ważnych sprawach. Oczekuję, że Parlament i państwa członkowskie osiągną porozumienie, ponieważ przyjęcie pakietu w sprawie zarządzania jest niezbędne, by opracować kompleksową reakcję na kryzys.
Porozumienie w sprawie tego pakietu ma kluczowe znaczenie. Bardzo trudno będzie bowiem wytłumaczyć naszym obywatelom, dlaczego nie możemy się porozumieć w sprawach kluczowych dla zażegnania kryzysu, kiedy próbujemy reagować na wyzwania tak wielkie jak obecne. Uważam, że porozumienie w sprawie tego pakietu wzmocni nasze mechanizmy nadzoru gospodarczego na szczeblu europejskim. W ten sposób Unia Europejska będzie mogła znacznie lepiej zapobiegać niezrównoważonemu długowi publicznemu i deficytom, jak również szkodliwemu brakowi równowagi makroekonomicznej. Choć zapobieganie lepsze jest niż leczenie, będziemy też w stanie lepiej naprawiać takie sytuacje, jeśli mimo wszystko wystąpią.
Po drugie, spodziewam się, że szefowie państw lub rządów zatwierdzą dla poszczególnych krajów zalecenia przedstawione przez Komisję dnia 7 czerwca. Jak Państwo wiecie, takie wspólne przedsięwzięcie prowadzimy na szczeblu europejskim po raz pierwszy.
Wspomniane zalecenia oparto na dokonanej przez Komisję rozległej analizie planów państw członkowskich w zakresie trwałego wzrostu i tworzenia miejsc pracy w połączeniu z rozsądnymi finansami publicznymi. Są to zalecenia konkretne, wymierne i dostosowane do najpilniejszych wyzwań każdego kraju. Oczywiście dyskusje na temat tych zaleceń pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi bywają czasem zażarte, ale cieszy mnie, że ogólny wynik wciąż jest nacechowany ambicją.
Nie możemy czerpać korzyści z jednolitego rynku, ignorując jednocześnie nierozsądne kształtowanie polityki. Nie ma sensu dopinać całkiem nowego pakietu zarządzania gospodarką, jeżeli w tym samym tygodniu państwa członkowskie kwestionują metodologię i niezależne zalecenia Komisji dla poszczególnych krajów. Ten nowy sposób kształtowania polityki jest także silnym wezwaniem do wspólnej odpowiedzialności, ponieważ przestrzeń gospodarcza UE to o wiele więcej niż suma poszczególnych gospodarek.
Po trzecie, Rada Europejska ma zatwierdzić zmianę traktatu, która pozwoli na utworzenie europejskiego mechanizmu stabilności w roku 2013, który ma - ściśle warunkowo - wspomóc państwa członkowskie strefy euro w trudnościach finansowych.
Europejski mechanizm stabilności w połączeniu z większą efektywną zdolnością udzielania pożyczek z Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej jest wyraźną demonstracją naszego zaangażowania w zapewnianie stabilności strefy euro na bazie rozsądnych i zrównoważonych finansów publicznych.
Być może pamiętają Państwo, że w styczniu, kiedy Komisja przedstawiła roczną analizę wzrostu gospodarczego, bardzo ważną sprawą była potrzeba wzmocnienia efektywnej zdolności udzielania pożyczek przez EFSF. Bardzo nas wówczas krytykowano, teraz jednak rządy Europy jednogłośnie zdecydowały o wzroście efektywnej zdolności udzielania pożyczek. Czy nie można było zrobić tego kilka miesięcy wcześniej?
Pakiet w sprawie zarządzania gospodarczego, zalecenia dla poszczególnych krajów i mechanizmy stabilności - oto jak Europa powinna poważnie wyciągnąć lekcję z kryzysu i stosownie do niej działać. Komisja zrobi wszystko, co w jej mocy, by utrzymać swe niezachwiane postanowienie we wszystkich omawianych sprawach.
By odpowiedzieć na kryzys gospodarczy, potrzebne jest zaangażowanie każdego sektora, a tym bardziej sektora finansowego. Obiecałem Parlamentowi, że Komisja przedstawi formalny wniosek ustawodawczy w sprawie podatku od transakcji finansowych.
Wniosek ten będzie miał trzy cele. Po pierwsze, chodzi o uniknięcie fragmentacji wewnętrznego rynku usług finansowych, na którym wprowadza się coraz więcej nieskoordynowanych krajowych środków w dziedzinie podatków. Po drugie, taki podatek od transakcji finansowych ma też na celu stworzenie odpowiednich czynników zniechęcających do transakcji nadmiernie ryzykownych lub czysto spekulacyjnych. Po trzecie, chodzi o zapewnienie znacznego wkładu instytucji finansowych w ponoszenie kosztów obecnego kryzysu oraz o rozwiązanie kwestii nadmiernych zysków.
Bardzo wysokie premie wciąż wypłacane bankierom, których niejednokrotnie wyratowano dzięki wielkim zastrzykom pieniędzy podatników, sugerują, że w sektorze bankowym istnieją nadmierne zyski i że sektor ten powinien także przyczyniać się do wspólnego dobra publicznego.
(Oklaski)
Drugą ważną sprawą dla Rady Europejskiej jest migracja. Sprawa migracji jest w ostatnich miesiącach szczególnie głośna, szczególnie w związku z ostatnimi wydarzeniami w południowym regionie Morza Śródziemnego.
W maju rozmawiałem z Parlamentem o przedstawionym przez Komisję pakiecie w sprawie migracji, który umieszcza obecne i przyszłe inicjatywy w ramach pozwalających UE i państwom członkowskim radzić sobie w sprawach azylu, migracji i mobilności obywateli państw trzecich w bezpiecznym środowisku.
Migracja, bądźmy szczerzy, to sprawa wielkich emocji. Chcę jednak powiedzieć jasno, że Komisja nie będzie tolerować żadnych prób podważania zasad Schengen. Uważam, że dzięki wzmocnieniu unijnego podejścia do migracji i swobodnego poruszania się będzie dokładnie odwrotnie.
Komisja zaproponowała wzmocnienie zarządzania strefą Schengen, wzmacniając w ten sposób ufność państw członkowskich w efektywne zarządzanie naszymi granicami zewnętrznymi.
Zadbamy o to zarówno poprzez wzmocnienie agencji Frontex, jak i poprzez mechanizm oceny, dzięki któremu agencje zarządzania granicami będą razem oceniać zagrożenia. Badamy też kwestię wykonalności systemu ochrony, który umożliwi na szczeblu europejskim podejmowanie decyzji pozwalających zmierzyć się z trudnymi sytuacjami tam, gdzie presja na nasze granice zewnętrzne jest największa lub gdzie państwa członkowskie nie przestrzegają swych zobowiązań do kontroli granic. Decyzje co do najlepszego sposobu postępowania w takich sytuacjach powinny być podejmowane na szczeblu UE, bez jednostronnych działań państw członkowskich. Mechanizmem ostatecznym, stosowanym w sytuacjach krytycznych, powinno być tymczasowe przywrócenie kontroli granic wewnętrznych, zawsze jednak w ramach Wspólnoty.
Nie oznacza to bynajmniej odwrotu od zniesienia granic wewnętrznych. To tylko sposób na wzmocnienie europejskiego wymiaru tego systemu, aby poszczególne państwa członkowskie nie czuły się zmuszone do jednostronnych działań. Oczekuję wyraźnego poparcia tego podejścia ze strony Rady Europejskiej oraz sfinalizowania i udanego wdrożenia wniosków Komisji.
Pakiet w sprawie migracji dopełniają wnioski dotyczące wspólnego, skutecznego i ochronnego systemu udzielania azylu, który zapewni azylantom jednakowe traktowanie w całej Unii Europejskiej. Wierzę, że Parlament i Rada zatwierdzą wnioski podane w zweryfikowanych wnioskach Komisji w sprawie minimalnych norm dotyczących przyjmowania azylantów i statusu uchodźcy. Wzywam Radę Europejską do poparcia jak najszybszego dokończenia całego pakietu w sprawie azylu w ustalonym terminie.
Rada Europejska omówiła też sytuację dotyczącą naszych sąsiadów, szczególnie zaś wdrożenia partnerstwa na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z południowym regionem Morza Śródziemnego. Partnerstwo to jest szczególnie ważne dla naszych arabskich partnerów, którzy szukają poparcia UE dla przemian demokratycznych w południowym regionie Morza Śródziemnego. Nie możemy ich zawieść.
Innym punktem porządku dziennego Rady Europejskiej jest zalecenie Komisji, by Chorwacja stała się 28. państwem członkowskim Unii Europejskiej do dnia 1 lipca 2013 r. Do wykonania jest jeszcze sporo pracy, ale mam nadzieję, że pod koniec miesiąca zatwierdzimy na konferencji akcesyjnej pozostałe rozdziały przedmiotowego dokumentu.
Na koniec sprawa Grecji. Mam nadzieję, że państwa członkowskie także będą mieć okazję przedyskutować tę sytuację na najwyższym szczeblu, gdyż jest ona ważna nie tylko dla jednego z naszych państw członkowskich, ale także dla stabilności strefy euro i dla stabilności całej Unii Europejskiej. Sprawa Grecji dotyka ważnych kwestii nie tylko w odniesieniu do stabilności finansowej, ale także społecznego zaangażowania oraz politycznej determinacji UE.
Wczorajsze głosowanie parlamentu greckiego pozwala rządowi dążyć do konsensusu w sprawie poparcia pakietu reform uzgodnionych z Unią Europejską i MFW, oraz środków polityki budżetowej, prywatyzacji i reform niezbędnych dla ponownego wzrostu gospodarki w Grecji. Bądźmy szczerzy, nie ma innej alternatywy. Działajmy więc zgodnie z tym planem.
Wiem, że wielu ludzi w Grecji przechodzi wielkie trudności i trwa w niepewności. Moje przesłanie dla Greków jest takie, że jeżeli rząd będzie działać, to i UE stanie na wysokości zadania. Jeżeli Grecja pokaże, że jest całkowicie przekonana do pakietu reform uzgodnionych z UE i MFW, pomożemy jej wrócić na drogę wzrostu. Niezbędna jest tu konsolidacja fiskalna, ale naszym celem jest wzrost.
Nie zapominajmy, że każde euro odsetek w spłacie greckiego długu to jedno euro, które nie może trafić do ludności Grecji. Dlatego trzeba koniecznie zmniejszyć dług i kontrolować deficyt, abyśmy mogli przywrócić zaufanie do greckiej gospodarki i promować wzrost.
Jednocześnie Grecy muszą koniecznie zrozumieć, że w obliczu takich trudności niezbędna jest zgoda narodowa. Zgoda narodowa, a nie krótkowzroczna polityka partyzancka. Grecja potrzebuje narodowego konsensusu, aby odzyskać zaufanie swych partnerów i rynków, jeśli chodzi o bardzo ważne i niezbędne reformy.
(Oklaski)
W poniedziałek spotkałem się z premierem Papandreou. Rozmawialiśmy m.in. o bardziej strategicznym wykorzystaniu naszych europejskich funduszy strukturalnych. Grecja ma potencjał dostępu do znacznych kwot w ramach polityki spójności. Uważam, że powinniśmy zwiększyć grecki wskaźnik absorpcji i przyspieszyć udzielenie tych środków, mając na celu znaczny wpływ na poprawę konkurencyjności i zwiększenie zatrudnienia.
Przeznaczymy na ten cel istniejące środki. Będzie to kompleksowy program pomocy technicznej na rzecz wzrostu i miejsc pracy, który będzie jednak miał charakter awaryjny, gdyż - powtarzam - Grecja jest w sytuacji awaryjnej.
Przedyskutuję z Radą Europejską, co możemy zrobić razem z Grecją. My, Komisja, możemy o to zadbać dwustronnie wraz z rządem, ale uważam, że potrzebny jest wysiłek wszystkich tych, którzy mogą się do tego przyczynić. Potrzebna jest pomoc techniczna z różnych państw członkowskich.
Rząd Grecji gotowy jest zaangażować się w takie podejście. Uważam, że powinniśmy także być gotowi reagować w pozytywny sposób pod warunkiem przeprowadzenia niezbędnych reform w tym kraju.
Wdrażanie planów reform dla Grecji wymaga wyjątkowego wysiłku ludności tego kraju. Komisja proponuje teraz wyjątkową reakcję jako znak dla Greków, że jest dla nich nadzieja. Grecy poświęcają się, wiemy o tym, ale u kresu tej drogi jest nadzieja, a rozwiązania są w zasięgu ręki. Grecy dokonują ważnych cięć, ale cięcia te są niezbędne, by przywrócić wzrost. Wzrost zaś jest tym, do czego dążymy. Będziemy współpracować z greckimi władzami i ludnością nad osiągnięciem tego celu.
Joseph Daul
Panie Przewodniczący, Panie Przewodniczący Komisji, Pani Urzędująca Przewodnicząca Rady, Pani Minister Győri! Przede wszystkim pragnę krótko podziękować Państwu za waszą pracę, a szczególnie za wasze metodyczne podejście i godziny poświęcone temu dziełu, zwłaszcza w Parlamencie. Warto o tym przypomnieć. Dziękuję.
(Oklaski)
Słyszę oklaski, ale przecież nie mogło być inaczej. Dobrze wyszkoliliśmy panią minister w naszej grupie i wie ona dobrze, o co chodzi w Parlamencie.
Posiedzenia Rady Europejskiej rzadko odbywają się w tak trudnych i napiętych okolicznościach. Rzadko też towarzyszą im tak wielkie oczekiwania ze strony obywateli różnych krajów, oczekiwania dotyczące odważnych i jednomyślnych decyzji liderów w palącej kwestii euro i kryzysu zadłużenia oraz zarządzania gospodarką. W kilku krajach, a szczególnie w Grecji, obywatele są zdezorientowani, niespokojni i głęboko zatroskani o przyszłość swych dzieci. Korzystając z okazji, chcę więc wystosować przesłanie do naszych greckich przyjaciół.
Po pierwsze, Europa solidaryzuje się z nimi. My, Europejczycy robimy wszystko, co w naszej mocy, by wyrwać ich z bardzo trudnej sytuacji w duchu solidarności i odpowiedzialności - podkreślam: odpowiedzialności.
Po drugie, sytuacja, w jakiej znalazła się Grecja - i wiele innych krajów w Europie - jest skutkiem wieloletniego życia ponad stan. Trzeba to powiedzieć jasno, dlatego wzywam wszystkich Europejczyków, by stawili czoła rzeczywistości.
Mój trzeci komunikat wynika z poprzednich dwóch: Europa może pomóc Grecji lub jakiemukolwiek innemu krajowi w trudnościach tylko wtedy, gdy zrobi wszystko, co w jej mocy, by skonsolidować sytuację gospodarczą i finansową w długiej perspektywie. Wiąże się to z poświęceniem, ale skutkuje pozytywnymi zmianami dla danego kraju. To także trzeba podkreślić. Przychodzi mi na myśl przykład Łotwy. Kilka lat temu kraj ten stał na krawędzi bankructwa, lecz dzięki odważnej polityce naprawy gospodarczej dwukrotnego premiera tego kraju, Valdisa Dombrovskisa, wrócił do równowagi.
Do obecnej sytuacji można podejść w dwojaki sposób. Albo ludzie wyjdą na ulice i będą strajkować - jak to robią związki zawodowe (sam byłem związkowcem) - albo, po wyrażeniu swych obaw, postanowią zaradzić sytuacji przy pomocy uczciwej polityki.
Panie i Panowie! Moja grupa wzywa do przebudzenia. Wszystkie kraje muszą się otrząsnąć i dostrzec, że zmiany są niezbędne, ale i korzystne. Wyjdziemy z kryzysu nie szukając kozłów ofiarnych (Europa, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i inni), ale zakasując rękawy. Mówiąc "wyjdziemy”, mam na myśli oczywiście tak polityków, jak i 500 milionów obywateli UE.
Wróćmy do Rady Europejskiej. Oczekujemy od niej potwierdzenia europejskiej solidarności. Myśląc jednak nie tylko o obecnym kryzysie, ale także o trwałej naprawie gospodarczej, oczekujemy też na dalekowzroczne reformy w zakresie zarządzania gospodarką, gdyż choć opanowaliśmy walutowy aspekt unii gospodarczej i walutowej, to zważywszy na kwestię euro, brak nam adekwatnych rozwiązań gospodarczych, za co płacimy dziś wysoką cenę. Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) wzywa do zastosowania metody wspólnotowej w negocjowaniu pakietu legislacyjnego, aby zapobiec zbyt łatwemu uchylaniu się od odpowiedzialności przez państwa członkowskie, jak to miało miejsce w przeszłości. Kiedy Rada wraz z Parlamentem przyjmie uregulowania gospodarcze, których przestrzegać będzie miało 27 państw członkowskich, to nie po to, by się od nich uchylać przy pierwszej okazji. Potrzebna nam po prostu pewność, że będą one przestrzegane. Jeśli możemy cokolwiek wynieść z obecnego kryzysu, to jest to konieczność uczenia się na minionych doświadczeniach. Wzywam wszystkich tu obecnych, by to zrozumieli.
Zakończę pozytywnie, wyrażając swe zadowolenie z oczekiwanej decyzji Rady w sprawie zbliżającej się akcesji Chorwacji, która za kilka miesięcy ma się stać 28. państwem członkowskim UE. Decyzja ta jest nagrodą za ogromy wysiłek Chorwatów i chorwackiego rządu, którego odwaga i poczucie dobra publicznego jest godna pochwały. Akcesja ta jest ważnym i pozytywnym sygnałem dla Europejczyków, którzy są teraz pełni wątpliwości. Wartości, które ucieleśnia Europa - solidarność, tolerancja, otwartość na innych, szacunek dla mniejszości, poszanowanie praw człowieka i ludzkiej godności - nigdy bardziej nie zasługiwały na poparcie niż w obecnych czasach globalizacji, kiedy to równoważenie władzy jest kwestią dominującą nad wszelkimi innymi sprawami. Jestem pewien, że jeśli będą tego chcieli obywatele Europy i jeśli Unia pokona podziały i populizm, wyjdziemy z tego trudnego okresu wzmocnieni. Mam nadziej, że szefowie państw lub rządów będą promować przede wszystkim tę wizję.
Martin Schulz
Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Parlament Europejski rzadko przygotowywał się do posiedzenia Rady Europejskiej w gorszych czasach. Nie powinniśmy mieć złudzeń. Najbliższe posiedzenie Rady Europejskiej będzie historyczne, gdyż będą na nim podejmowane decyzje o przyszłości tej Unii.
W niemieckiej gazecie znalazłem w tym tygodniu ciekawą wzmiankę. Rynki - jak piszą w owej gazecie - nie ufają Unii Europejskiej, bo nie wierzą, że znajdzie ona rozwiązania obecnych problemów. Obywatele Europy są nieufni wobec Unii Europejskiej, gdyż nie wierzą już, że rządy rozwiążą ich problemy. To poważny kryzys. To kryzys wiary w projekt europejski. Mamy to, na co zasługujemy. Nasze problemy znamy od dawna. Czy mamy zamiar zająć się nimi w sposób odważny i odpowiedzialny? Czy mamy odwagę, czy też nasze tchórzostwo powali nas na kolana?
Powiem jedno. Może to być w obecnym czasie najmniej popularny komunikat dla Europy. Powiem to jednak, bo jestem przekonany, że to słuszne. Potrzeba nam nie mniej UE, ale więcej! Potrzeba nam więcej odwagi, by pokonać kryzys przy pomocy unijnych zasobów.
(Oklaski)
Dlaczego więcej UE? Zbliżające się posiedzenie Rady dotyczy głównie dwóch spraw. Po pierwsze, szefowie państw lub rządów muszą odzyskać zdolność zarządzania, ponieważ nie oni sami podejmują decyzje. W świecie, w jakim żyjemy, są 43 firmy, których bilans opiewa na kwoty większe niż budżet średniego państwa członkowskiego UE, na przykład Polski. To zaś oznacza, że 43 szefów firm ma co najmniej taką samą władzę jak polski premier. Ludzie ci także decydują o losie tego kontynentu. I kolejna kwestia. Czy kiedykolwiek poddano pod dyskusję fakt, że zawsze przed samym posiedzeniem Rady ECOFIN, przed samym posiedzeniem Rady Europejskiej, jedna, dwie, trzy agencje ratingowe oceniają każdą przedstawioną im propozycję jako nieodpowiednie rozwiązanie problemu? Kim są w rzeczywistości ludzie, którzy dzierżą prawdziwą władzę nad rozwojem gospodarczym Europy? Kto za nimi stoi?
Kto płaci agencjom ratingowym za rating? Przecież nie pracują one tylko dla niebiańskiej nagrody. Otrzymują oczywiście pieniądze za swe propozycje od akcjonariuszy. Szefowie państw lub rządów muszą mieć odwagę odzyskać suwerenność krajowego, demokratycznego upoważnienia do działania. Osiągną to zaś tylko poprzez zjednoczenie.
(Oklaski)
Nie uda im się to natomiast, kiedy podzielą się na okręgi wyborcze. Unia Europejska to obecnie 7,8 % ludności świata w 27 państwach członkowskich. Statystyki mówią, że w roku 2050 będzie tu żyć tylko 4 % ludności świata. Pozostałe 96 % ludności świata wyprowadzi się z Europy. Wyłaniające się potęgi i wschodzące gospodarki tego świata nie czekają, aż Europa podzieli się na okręgi wyborcze, od wielkich - takich jak Niemcy - po małe - takie jak Malta, sądząc, że każdy z nich przetrwa samodzielnie. To retoryka renacjonalizacji, jaką wielu polityków przedstawia swym obywatelom. W międzykontynentalnej konkurencji - ekologicznej, gospodarczej, finansowej i monetarnej - przetrwamy tylko w zjednoczeniu. Jeśli będziemy mieć wspólną wolę budowania najsilniejszej gospodarki w świecie - bo jest nią Europa, kiedy trzyma się razem - osiągniemy sukces poprzez solidarność. Solidarność to dzielenie się. Silne barki uniosą więcej niż słabe. Tak się składa, że dla nas nie oznacza to wprowadzenia podatku finansowego. Oznacza to natomiast podatek od transakcji finansowych. Kiedy idziemy do supermarketu po karton mleka, płacimy podatek VAT. Kiedy zaś sprzedajemy produkt finansowy, nie płacimy podatku. Coś nie tak. Dlatego potrzebny nam ten podatek od transakcji finansowych.
(Oklaski)
Wszystko jasne. Wszystko zostało wyjaśnione. Albo więc uda nam się wspólnie i jednomyślnie budować Europę, nie walcząc ze sobą nawzajem i nie grając na uczuciach jednych przeciwko drugim, albo projekt integracji europejskiej będzie naprawdę zagrożony. Jeżeli jednak Unia Europejska zawiedzie jako projekt ponadnarodowy mający stać na straży pokoju i dobrobytu, i rozpadnie się, to będzie to coś więcej niż rozpad unii politycznej. Odżyją wówczas bowiem demony XX wieku, które zrujnowały ten kontynent. Obrona Europy to coś więcej niż jeden europejski szczyt. To obrona wielkiej idei.
(Oklaski)
