1. Uganda: projekt ustawy skierowanej przeciwko homoseksualizmowi
Przewodniczący
Kolejny punkt porządku obrad to debata nad sześcioma wnioskami o podjęcie rezolucji w sprawie projektu ustawodawstwa przeciwko homoseksualizmowi w Ugandzie.
Michael Cashman
autor. - Panie przewodniczący! Bardzo proszę o wyrozumiałość tej Izby, abyśmy mogli przejść od kwestii porządkowych do sprawy dyskryminacji.
Parlament w Ugandzie rozpatruje obecnie projekt ustawy, a niektórzy zapytują: co to ma wspólnego z nami? Naruszenia międzynarodowych zobowiązań, umowy z Kotonu i naruszenia praw człowieka - jak zawsze to wskazywaliśmy - zawsze nas dotyczą.
Przepisy zawarte w tym projekcie ustawy są drakońskie, Pragnę poinformować Izbę, że są pośród nich następujące: każda osoba, która ma rzekomo orientację homoseksualną, jest narażona na ryzyko więzienia lub w pewnych okolicznościach kary śmierci; każdemu rodzicowi, który nie zadenuncjuje swojej córki lesbijki czy syna homoseksualisty władzom grozi grzywna i prawdopodobnie trzy lata więzienia; każdy nauczyciel, który nie zgłosi władzom uczennicy lesbijki czy ucznia homoseksualisty w ciągu 24 godzin jest zagrożony takimi samymi karami; każdy wynajmujący, który akurat zapewnił mieszkanie "podejrzanemu” o homoseksualizm ryzykuje nawet siedem lat więzienia.
Podobnie, w projekcie ustawy grozi się karą lub zrujnowaniem reputacji każdego, kto pracuje z lesbijkami czy homoseksualistami, na przykład lekarzom pracującym z ofiarami AIDS i HIV, przywódcom społeczeństwa obywatelskiego działającym na polu zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego, a zatem znów podważa to wysiłki sektora zdrowia publicznego na rzecz zapobiegania rozprzestrzenianiu się HIV.
Zasadnicze znaczenie ma dziś w tej Izbie to, abyśmy odsunęli nasze uprzedzenia i bronili tych, których nie ma kto bronić. Z dużym zadowoleniem przyjmuję więc oświadczenie komisarza ds. rozwoju i pomocy humanitarnej, pana De Guchta, oświadczenia rządu brytyjskiego, francuskiego i szwedzkiego, a także prezydenta Obamy oraz przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów USA. Zachęcam tę Izbę, aby nadała tej sprawie wysoką rangę, na którą zasługuje, i aby przemawiała za tych w Ugandzie, których głos nie jest teraz słyszany.
Marietje Schaake
autorka. - Panie przewodniczący! We wrześniu ubiegłego roku poseł do parlamentu ugandyjskiego przedstawił projekt "ustawy przeciwko homoseksualizmowi”. Zgodnie z tym projektem, homoseksualizm miał podlegać sankcjom karnym, włącznie z karą więzienia, a nawet kary śmierci. Miało to dotyczyć nie tylko rzekomych przestępców, ale także i tych, którzy nie zawiadomili o tych tzw. przestępstwach, lub którzy popierają prawa człowieka i inne tego rodzaju działania w Ugandzie.
Niepokoimy się, że stanowi to naruszenie wolności orientacji seksualnej, a także swobodę wypowiedzi, które stanowią prawa człowieka: są to wartości nie tylko europejskie, ale powszechne.
Odrzucamy także karę śmierci w całości i chcemy przyłączyć się do społeczności międzynarodowej w jej trosce o organizacje pozarządowe, które być może będą musiały zaniechać swojej działalności w Ugandzie.
Przyłączamy się zatem do pana prezydenta Obamy i innych przedstawicieli społeczności międzynarodowej, którzy wezwali do nieprzyjmowania tego projektu ustawy oraz do rewizji wszelkich przepisów, które oznaczałyby sankcje karne za homoseksualizm w Ugandzie.
Charles Tannock
autor. - Panie przewodniczący! Uganda to kraj głęboko chrześcijański, w którym rządzą tradycyjne wartości. Homoseksualizm jest nielegalny w Ugandzie, podobnie jak w wielu krajach afrykańskich. Musimy oczywiście z odpowiednią wrażliwością podchodzić do narzucania innym naszych bardziej liberalnych i tolerancyjnych wartości, ponieważ może to niekiedy mieć skutek odwrotny od zamierzonego.
Nie powinniśmy jednak obawiać się wypowiedzi przeciwko temu niesłychanemu projektowi ustawy, ponieważ jest to wyraźnie drakoński i ogromnie niewspółmierny akt ustawodawczy. Nie tylko szkodziłby on bardzo bezpieczeństwu i wolności homoseksualistów w Ugandzie, ale także zszargałby wizerunek Ugandy na całym świecie, czyniąc ten kraj pariasem.
Uganda na przestrzeni ostatnich dwóch dziesięcioleci wykonała wiele wspaniałych kroków naprzód i pod pewnymi względami może być postrzegana jako model dla rozwoju Afryki. Dlaczegóż zatem parlamentarzyści ugandyjscy mieliby się decydować na odrzucenie tych wszystkich wartości? Dlaczego chcieliby postawić swój kraj na równi z brutalnym Iranem, który systematycznie dokonuje publicznych egzekucji homoseksualistów?
Miejmy nadzieję, że przez nasze ogólne oburzenie tym aktem brutalnego ustawodawstwa - wyrażane w tej Izbie i wielu innych parlamentach na całym świecie - możemy przekonać prezydenta Ugandy, aby ten akt zawetował.
Ulrike Lunacek
Panie przewodniczący! Niektórzy z moich poprzedników podawali szczegółowe informacje o tym akcie ustawodawczym, który w tej chwili został skierowany do ugandyjskiego parlamentu. Chciałabym opowiedzieć państwu krótką historię. Jakieś cztery czy pięć lat temu, byłam w Kampali i któregoś wieczoru spotkałam się z grupą lesbijek, gejów i transseksualistów w pizzerii, której właściciel wyraził zgodę na to spotkanie. Tego samego wieczoru minister rządu powiedział, że w przyszłości będą miały miejsce ataki na miejsca, w których spotykają się lesbijki, geje i transseksualiści. Trochę się niepokoiłam tego wieczoru, podobnie jak ugandyjskie lesbijki i geje. Na szczęście nic się nie wydarzyło, ale był to początek coraz większej fobii w Ugandzie. Wprowadzono teraz propozycję ustawodawczą, zgodnie z którą homoseksualizm nie tylko będzie przestępstwem, jak to już ma miejsce, ale będzie także zagrożony karą śmierci.
Tak więc wielu przywódców państw afrykańskich, w tym Museveni, zrobiło bardzo dużo dla swoich krajów, ale twierdzenie na tej podstawie, że homoseksualizm jest czymś nieafrykańskim jest po prostu nieprawdziwe. Homoseksualizm istniał we wszystkich kulturach i na wszystkich kontynentach, we wszystkich okresach historycznych i będzie istniał nadal, niezależnie od tego, jakie ustawodawstwo zostanie uchwalone. Cieszę się, że udało się nam wprowadzić wspólną rezolucję popieraną przez prawie wszystkie grupy, ponieważ ważne jest, abyśmy wyrazili nasz sprzeciw wobec tej ustawy i poparli lesbijki, gejów i transseksualistów w Ugandzie. Nie możemy pozwolić na to, aby byli oni obiektem prawa opartego na nienawiści, przyglądając się temu i nie robiąc nic.
My w Unii Europejskiej mamy obowiązek opowiadać się po stronie praw człowieka na całym świecie oraz przypominać posłom do ugandyjskiego parlamentu, że w umowie z Kotonu, na przykład, stwierdza się, że godność ludzka i prawa człowieka odnoszą się do wszystkich i wszyscy muszą ich bronić. Mam także nadzieję, że rezolucja, którą przedstawiliśmy zostanie przyjęta w całości, ponieważ jest ona ważna dla organizacji, które bronią praw lesbijek, gejów i transseksualistów w Ugandzie, które powinny być popierane także przez Unię Europejską.
Michèle Striffler
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! W odpowiedzi na pytanie: "Dlaczego Parlament Europejski miałby się zajmować tą kwestią?” powiedziałabym, że ustawa przeciwko homoseksualizmowi przedłożona w ugandyjskim parlamencie wykazuje całkowity brak poszanowania dla podstawowych wolności i absolutnie nie może zostać przyjęta.
Obowiązujące w Ugandzie ustawodawstwo już nakłada sankcje karne za homoseksualizm. Przez całe lata organizacje pozarządowe biły na alarm w związku z przemocą wobec tych grup. Faktem jest, że jeżeli nowe prawo zostanie przyjęte w styczniu 2010 roku, zaostrzy to jeszcze sytuację, a akty homoseksualne będą podlegały karze dożywotniego więzienia lub karze śmierci dla homoseksualistów będących nosicielami wirusa HIV.
Ustawa ta stanowiłaby także poważną przeszkodę w walce z AIDS. W Afryce istnieją inne ustawy przeciwko homoseksualistom. Ta jest jednakże wyjątkowa, ponieważ, jak mówił pan Cashman, zmusza obywateli do zgłaszania aktów homoseksualnych w ciągu 24 godzin. Jeżeli ktoś jest lekarzem, rodzicem lub nauczycielem homoseksualisty, musi to zgłosić na policji, bo w przeciwnym razie grozi mu kara więzienia.
Ponadto ustawa ta nakłada sankcje karne na pracę organizacji pozarządowych, międzynarodowych darczyńców oraz organizacje humanitarne, które działają na rzecz obrony i promowania praw człowieka w Ugandzie.
Już w chwili przedłożenia go rządowi w Kampali, projekt ten został stanowczo potępiony przez obrońców praw człowieka na całym świecie, przez kilka państw, Francję, Stany Zjednoczone ...
(Przewodniczący przerwał mówcy)
oraz przez komisarza ds. rozwoju, pana De Guchta. Uganda musi przestrzegać swoich zobowiązań zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym oraz umową z Kotonu.
Gdyby sytuacja ta miała trwać, Unia Europejska musi pilnie skierować do władz ugandyjskich oświadczenia i przemyśleć na nowo swoje zaangażowanie w Ugandzie.
Przewodniczący
Pani poseł Striffler, miała pani jeszcze 12 sekund. Mogła pani czytać nieco wolniej, a wówczas więcej pani koleżanek i kolegów posłów skorzystałoby z jeszcze lepszego tłumaczenia. Doradzam paniom i panom posłom, którzy odczytują swoje wystąpienia, aby dawali je wcześniej tłumaczom, ponieważ pomaga to poprawić jakość tłumaczenia.
Filip Kaczmarek
Panie przewodniczący! Niektórzy uważają, że nie powinniśmy zajmować się tym tematem, bo obrona praw osób homoseksualnych jest nieuzasadnionym rozszerzeniem praw człowieka. To nieporozumienie.
Powszechna deklaracja praw człowieka uznała, że prawa człowieka obejmują każdego i nikt nie może być wykluczony. Zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną nie jest niczym nowym. Problem polega jedynie na tym, że nie wszyscy chcą uznać, że tego typu dyskryminacja jest łamaniem praw człowieka.
W Ugandzie i w niektórych krajach afrykańskich słychać głosy, że nasze zainteresowanie tym tematem jest przejawem neokolonializmu albo, że wtrącamy się w nieswoje sprawy. To też jest nieporozumienie. Mówimy przecież o prawach uniwersalnych, powszechnych. To nie jest nasze widzimisię. Szanujemy niezależność Ugandy i innych państw, ale nie możemy milczeć, gdy zamiast ograniczenia dyskryminacji próbuje się ją rozszerzyć.
Kader Arif
Panie przewodniczący, panie i panowie! Cieszę się, mamy dziś możliwość rozmawiać o projekcie ustawy przeciwko homoseksualizmowi przedstawionej parlamentowi ugandyjskiemu w dniu 25 września.
W czasie, w którym jesteśmy świadkami coraz większej liczby naruszeń praw człowieka, uważam za podstawową rzecz, by w obliczu tego przeciwnego wolności prawa Parlament Europejski wyszedł poza podziały dzielące jego polityczne rodziny i mógł potępić ten projekt ustawy w możliwie najmocniejszych słowach oraz wezwał parlament ugandyjski do jego odrzucenia oraz dokonania weryfikacji krajowego ustawodawstwa po to, aby nie stosować już sankcji karnych w stosunku do homoseksualizmu.
Jak właśnie wskazał pan poseł Cashman, każda organizacja pozarządowa wypowiedziała się przeciwko temu projektowi ustawy, uważając ją nadto za poważną przeszkodę w walce z AIDS. Komisja, za pośrednictwem pana komisarza De Guchta, oraz znaczna większość państw członkowskich - dodając swój głos do wypowiedzi prezydenta Obamy - już potępiły tę inicjatywę.
Wzywam zatem Komisję do ponownego przemyślenia naszych stosunków z Ugandą w przypadku przyjęcia tego projektu. Kraj, który w takim przypadku naruszałby nie tylko prawo międzynarodowe, ale także podstawowe zasady umowy z Kotonu, nie mógłby korzystać ze wsparcia Unii Europejskiej.
Panie i panowie! Na zakończenie pragnę zaznaczyć, że każdy musi mieć prawo do swobody orientacji seksualnej, bez obawy, że zostanie uwięziony lub skazany na śmierć. Ta zasada nie podlega dyskusji.
Raül Romeva i Rueda
w imieniu grupy Verts/ALE. - Panie przewodniczący! Chciałem rozpocząć tę debatę od sprawy Aminatou Haidar. Jednakże z powodów nam już znanych nie mogę tego uczynić. W każdym razie, kwestia praw w Ugandzie także zasługuje na uwagę, a to przypomina nam, że raz jeszcze zmuszeni jesteśmy przyjąć nowy tekst potępiający homofobię.
W przeszłości podejmowaliśmy kilka rezolucji dotyczących tego problemu, w tym ochrony mniejszości i polityki antydyskryminacyjnej. Dziś do rezolucji już podjętych musimy dodać nowy tekst. Sama próba wniesienia przez posła ugandyjskiego tego projektu ustawy przeciwko homoseksualizmowi zasługuje na polityczną reakcję.
Proponowana ustawa zawiera przepisy o karaniu tych, którym zarzuca się, że są lesbijkami, gejami lub biseksualistami, a nawet o karze śmierci. W projekcie ustawy przewiduje się także zagrożenie więzieniem do trzech lat dla każdego, nawet osób heteroseksualnych, którzy nie wskażą w ciągu 24 godzin tożsamości każdego, kogo znają, a kto jest lesbijką, gejem lub transseksualistą, lub kto popiera prawa człowieka dla osób o takiej orientacji. Oznacza to, że każdy z nas mógłby także stanąć przed sądem z takiego powodu.
Musimy przypomnieć Unii Europejskiej oraz organizacji międzynarodowej, że orientacja seksualna jest sprawą prawa jednostki do prywatności gwarantowanego jako prawa człowieka, zgodnie z którymi należy promować równość i zakaz dyskryminacji, przy jednoczesnym zagwarantowaniu swobody wyrażania opinii. Zwracamy się do międzynarodowych darczyńców, tak rządowych jak i innych, aby w przypadku przyjęcia tej ustawy zaniechali swojej działalności w niektórych dziedzinach.
Stanowczo odrzucam każde posunięcie zmierzające do wprowadzenia stosowania kary śmierci. Jeżeli prośby te nie zostaną wysłuchane przez władze ugandyjskie, wówczas powinniśmy zwrócić się do Rady i Komisji o ponowne rozważenie ich zaangażowania w Ugandzie w razie przyjęcia tej ustawy i naruszania międzynarodowych przepisów w zakresie praw człowieka. W związku z tym pragnę przypomnieć rządowi ugandyjskiemu o jego obowiązkach wynikających z prawa międzynarodowego oraz umowy z Kotonu, w których wzywa się do przestrzegania praw powszechnych.
Ana Gomes
(PT) Europa musi interweniować w tej sprawie za pomocą wszystkich narzędzi, które ma do swojej dyspozycji, szczególnie umowy z Kotonu. Musimy żądać natychmiastowego wycofania tego drakońskiego projektu ustawy; w przeciwnym razie wystąpią konsekwencje dla gospodarczej i politycznej współpracy z Ugandą.
Kiedy dowiedziałam się o treści tego projektu ustawy i usłyszałam doniesienia o smutnym losie homoseksualistów w Ugandzie, Sudanie, Iranie i Nigerii, by podać zaledwie kilka przykładów, zdałam sobie sprawę, jak boleśnie głęboko homofobia jest wciąż zakorzeniona w wielu kulturach, z rażącym pogwałceniem w tych krajach obowiązków wynikających z praw człowieka. Szokująca jest rola, jaką w organizowaniu i finansowaniu inicjatyw tego rodzaju odgrywają skrajnie prawicowi ewangelicy w Stanach Zjednoczonych.
Europa i jej instytucje muszą uczynić wszystko, co w ich mocy, na miejscu w tych krajach, aby zneutralizować i zwalczać zło, obskuranckie wpływy tych agentów nietolerancji, którzy wzniecają w Afryce nową falę zbrodni wynikających z nienawiści.
Luis Yáñez-Barnuevo García
(ES) Panie przewodniczący! W odniesieniu do ugandyjskiego projektu ustawy, który wywołał pośród nas takie oburzenie, z wielkim zadowoleniem przyjmuję fakt, że członkowie różnych grup parlamentarnych w tej Izbie, którzy występowali w tej sprawie, przemawiali jednym głosem. Uważam, że jest to oznaka jednomyślności całej Izby. Prosiłem o głos po prostu po to, aby dołączyć moje zdanie do ich opinii przed mającym nastąpić później głosowaniem.
Popieram pana posła Cashmana, autorów i rzeczników grup. Pobudki, jakimi się kieruję są takie, że zwalczanie nietolerancji, dyskryminacji oraz, w tym przypadku, także homofobii i kary śmierci, wymaga od nas wielkiej stanowczości i wezwania do stanowczości także Komisji i Rady. Musimy działać wytrwale, dopóki nie doprowadzimy do wycofania tego rażąco niesprawiedliwego projektu ustawy. Kontynuowanie prac nad nim byłoby równoważne z powrotem Ugandy do warunków kolonialnych.
Cristian Dan Preda
(RO) Jak także pragnę powiedzieć, że jestem przerażony sposobem przedstawienia ustawy, o której dyskutujemy. Oczywiste jest, że nie możemy w Europie akceptować nakładania na kogoś sankcji karnych z powodu jego orientacji seksualnej oraz za nieudzielanie informacji o orientacji seksualnej kogoś innego.
Pragnę także podkreślić, że ta debata toczy w kontekście omawianego drugiego przeglądu umowy z Kotonu. Uganda jest jej stroną, a w umowie tej bardzo wyraźnie wskazuje się na potrzebę przestrzegania praw człowieka. Ja także głosowałem w poniedziałek w tym tygodniu, na forum Komitetu Rozwoju, za przyjęciem sprawozdania pani Jolie na ten temat w ramach umowy z Kotonu.
Uważam, że dzisiejsza debata, chociaż mogła była mieć miejsce wcześniej w ubiegłym miesiącu, stawia nas w sytuacji, w której oczywiście możemy jedynie wyrazić sprzeciw wobec tego, co dzieje się w Ugandzie.
Heidi Hautala
(FI) Panie przewodniczący! Pragnę wnieść swój przyczynek do tej debaty przypominając wszystkim, że konferencja poświęcona przeglądowi Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego ma odbyć się w Kampali, w Ugandzie, w maju przyszłego roku. Tak się składa, że mija teraz 10 lat od ustanowienia tego ważnego trybunału i mam nadzieję, że rząd ugandyjski rozpatrzy swoje własne ustawodawstwo pod każdym względem, aby zapewnić jego zgodność z umowami międzynarodowymi i będzie przestrzegał zasady niedyskryminacji.
Paweł Samecki
komisarz. - Panie przewodniczący! Komisja jest bardzo zaniepokojona projektem ustawy przeciwko homoseksualizmowi ostatnio przedłożonym parlamentowi ugandyjskiemu. Jeżeli zostanie przyjęty, projekt ten wywoła poważne problemy w dziedzinie praw człowieka, które są bardzo ważne dla Komisji.
Komisja uważa, że penalizacja homoseksualizmu, przewidywana w projekcie ustawy, byłaby sprzeczna z konwencjami ONZ dotyczącymi praw człowieka. Uganda ratyfikowała te konwencje. A tym samym ma prawny obowiązek ich przestrzegać, bez jakichkolwiek rozróżnień czy dyskryminacji. Ustawodawstwo krajowe musi być spójne z międzynarodowymi zobowiązaniami w dziedzinie praw człowieka. Projekt ten byłby także sprzeczny z popieraną przez UE deklaracją ONZ w sprawie orientacji seksualnej i tożsamości płciowej z 18 grudnia 2008 r. w odniesieniu do zaniechania stosowania sankcji karnych wobec homoseksualizmu.
Komisarz De Gucht sam poruszył te kwestie z liście do prezydenta Museveniego w listopadzie ubiegłego roku. Podkreślił on, że poszanowanie praw człowieka ma największe znaczenie dla Komisji i Parlamentu Europejskiego. Wyraził jednak swoje przekonanie wobec prezydenta, że pod jego przywództwem takie wsteczne ustawodawstwo nie zostanie dopuszczone.
Prezydencja i szefowie misji w Ugandzie także poruszali tę kwestię szereg razy, podczas spotkań z premierem i ministrem sprawiedliwości, podczas spotkań poświęconych art. 8, a także w rozmowach z ugandyjską Komisją Praw Człowieka. W swoim ostatnim démarche z dnia 3 grudnia, prezydencja UE i lokalna troika spotkali się z pełniącym obowiązki ministrem spraw zagranicznych, wobec którego wyrazili ponownie te poważne obawy, potwierdzili swoje poparcie dla podstawowych wolności oraz przypomnieli Ugandzie o jej zobowiązaniach międzynarodowych. Minister, wspominając o tradycyjnych wartościach i tradycjach kulturowych, których zmiana wymaga czasu, i powołując się na rzekome dowody zorganizowanych kampanii mających na celu wykorzystywanie biednych ludzi i kierowanie ich ku homoseksualizmowi, przyjął do wiadomości stanowiska UE i zobowiązał się przekazać je osobiście gabinetowi i parlamentowi, aby mogły podjąć przemyślaną decyzję.
Komisja ma nadzieję, że w nastroju i duchu obecnego partnerstwa między UE a Ugandą, te kroki dyplomatyczne, wraz z działaniami ze strony innych, doprowadzą do rewizji proponowanego ustawodawstwa, aby uczynić je zgodnym z międzynarodowymi zasadami niedyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się na zakończenie debaty.
