Resultaten van de informele Top van staatshoofden en regeringsleiders (Lissabon, 18-19 oktober 2007) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de resultaten van de informele Top van staatshoofden en regeringsleiders in Lissabon. Ik wil graag de voorzitter van de Raad en premier van Portugal, José Sócrates, van harte welkom heten. Ook het Parlement heet ik vanmorgen van harte welkom!
Eveneens van harte welkom heet ik uiteraard de voorzitter van de Commissie, José Manuel Durão Barroso. Tevens wil ik mij bij hem bedanken voor zijn werk tijdens deze Europese Top.
Dames en heren, voor ik het debat open wil ik me nog graag - zonder anderen voor te zijn - oprecht bedanken bij het Portugese voorzitterschap voor zijn enorme input en voor het bereikte succes in de nacht van donderdag op vrijdag om circa 1 uur toen de Raad het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goedkeurde.
Dit is een geweldig resultaat voor de Europese Unie en een geweldig resultaat voor ons allemaal. Mag ik namens het Parlement nog toevoegen dat we zonder dit Huis nu niet zouden zijn waar we vandaag staan. Dit is dus ook een geweldig resultaat voor ons, aangezien het Verdrag de hoogste prioriteit van het Parlement genoot en geniet - dus is het geweldig als we met dit Verdrag een grote zege hebben behaald.
Na de felicitaties aan het Portugese voorzitterschap en ook aan de Commissie - ik zie naast de voorzitter van de Commissie ook commissaris Wallström, die tevens een aanzienlijke bijdrage heeft geleverd - is het mij een groot genoegen het woord te geven aan de voorzitter van de Raad, José Sócrates. Van harte welkom bij het Europees Parlement!
José Sócrates
fungerend voorzitter van de Raad. -(PT) Mijnheer de Voorzitter, voorzitter van de Commissie, dames en heren, staat u mij toe dat ik in mijn eerste woorden stilsta bij het verscheiden van een goede vriend en lid van dit Huis, Fausto Correia, een paar dagen geleden. Hij is jong gestorven. Zijn dood is een groot verlies, niet alleen voor het Europees Parlement, maar ook voor de Socialistische Partij van Portugal.
Fausto Correia was een man met fijne politieke en menselijke kwaliteiten. U had allemaal gelegenheid hem te leren kennen. Hij was een intelligente politicus, open en zette zich altijd in voor de grootse Europese idealen. Ik wil hier graag vooral zijn menselijke kwaliteiten - ruimhartigheid, kameraadschap en tolerantie - onderstrepen. Het zijn inderdaad die menselijke kwaliteiten die ons politieke leven een bijzondere betekenis geven.
Zijn heengaan is een persoonlijk verlies voor mijzelf, het verlies van een goede vriend, met wie ik veel momenten in mijn leven heb gedeeld - ik zal hem zeer missen.
Dames en heren, toen ik hier drie maanden geleden het programma van het Portugese voorzitterschap presenteerde, noemde ik heel duidelijk de belangrijkste uitdaging - de hoogste prioriteit - van het Portugese voorzitterschap: het opstellen en bereiken van een akkoord over een nieuw Verdrag, om zodoende een eind te maken aan de al zes jaar durende impasse in het institutionele debat waarin de Europese Unie verzeild is geraakt.
Daarom kan ik dit Huis vandaag met grote tevredenheid dit akkoord presenteren dat de IGC op 18 oktober heeft bereikt. Dit akkoord is de basis voor een nieuw Verdrag van Lissabon. Dit Verdrag zal op 13 december worden ondertekend in de stad waarvan hij de naam zal dragen.
Het Portugese voorzitterschap begon met de taak het mandaat van het Duitse voorzitterschap - dat, zoals ik al eerder stelde, van voorbeeldige duidelijkheid en nauwkeurigheid was - te transformeren in een nieuw Verdrag. Dat was onze missie.
Het bereikte akkoord bevestigt dat zowel de methode als het tijdplan dat we aan het begin van ons voorzitterschap hadden uitgestippeld, juist was. Zoals ik u hier aan het begin van ons voorzitterschap al zei, was het nodig de Raad van juni zo succesvol mogelijk te maken en ernaar te streven dat het Verdrag niet pas in december wordt voltooid, waarvoor sommigen pleitten, maar al in oktober, tijdens de informele Top; we hadden het gelijk aan onze kant.
Feit is dat we de snelste IGC over een verdragsherziening in de geschiedenis van de Europese Unie hebben gehouden. We begonnen op 23 juli en eindigden op 18 oktober.
Over enkele jaren zullen we het belang van dit politieke besluit beter begrijpen, namelijk dat het beter is om een taak niet tot het einde van het jaar uit te stellen maar eerder te voltooien. Europa had een snel akkoord nodig en dat kreeg het. Europa had een teken van vertrouwen nodig en dat kreeg het. Europa moest de blik weer naar voren richten en dat deed het.
We werkten in hoog tempo samen met alle lidstaten, die zonder enige uitzondering een constructieve gezindheid en bereidheid toonden om bestaande problemen op te lossen. Daardoor konden we al op 3 oktober de volledige verdragstekst presenteren, hetgeen ons dichter bij ons doel bracht.
De vraagstukken die overbleven voor de Top in Lissabon waren weliswaar beperkt in aantal, maar niet minder politiek gevoelig. Zodoende was onze strategie erop gericht al op de eerste dag van de Top een akkoord te bereiken. Dit scheen ons niet alleen mogelijk maar ook zeer wenselijk, omdat het een sterk signaal in richting Europa zou zijn. Een signaal dat de EU wel degelijk in staat is om snelle besluiten te nemen, zelfs besluiten die algemeen als moeilijk worden beschouwd. Bovendien was het van groot belang deze institutionele vraagstukken op de eerste dag van de informele Raad op te lossen, om en op de tweede dag, meteen na het besluit, te kunnen discussiëren over globalisering en over de vraag hoe Europa mondiale kwesties kan aanpakken.
Daarom konden we in Lissabon een akkoord bereiken over de volgende kwesties, hetgeen ons in staat stelde om het akkoord voor het Verdrag te voltooien:
Allereerst het Compromis van Ioannina, waarover in de overeenkomst een oplossing op twee niveaus werd bereikt:
een verklaring ten aanzien van het systeem van besluitvorming in de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, waarmee de huidige beschermingsregeling van Ioannina wordt verduidelijkt;
daarnaast een protocol waarin wordt bepaald hoe dit mechanisme in de Raad gewijzigd of ingetrokken mag worden. Zoals ik zo-even al zei, was het noodzakelijk dat deze clausule alleen bindend wordt door een wetgevingsbesluit, niet per se door het Verdrag, althans dat had ik zo opgemaakt uit het akkoord van de laatste Raad. Deze oplossing, een verklaring en een protocol die samen waarborgen dat het Compromis van Ioannina alleen kan worden gewijzigd op basis van eenparigheid van stemmen, werd aanvaard en scheen ons dé oplossing te zijn die het beste tegemoetkomt aan de geest van het laatste akkoord.
Met andere woorden, we voorzagen het Compromis van Ioannina van garanties, zonder de integriteit van het besluitvormingsproces met een gekwalificeerde meerderheid te ondergraven.
Verder moest er ook nog een politieke kwestie worden opgelost, namelijk het aantal advocaten-generaal van het Hof van Justitie. Overeengekomen werd een verklaring die erop neerkomt dat de Raad elk verzoek van het Hof van Justitie tot uitbreiding van het aantal advocaten-generaal met drie (van acht naar elf) zou goedkeuren. In dat geval krijgt Polen een permanente advocaat-generaal en maakt niet langer deel uit van het roulatiesysteem, waarin vijf advocaten-generaal zullen meedraaien in plaats van de huidige drie.
Voor wat betreft de benoeming van de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid kwamen we een verklaring overeen die erop neerkomt dat het Europees Parlement moet gaan deelnemen aan het benoemingsproces, zelfs vanaf de eerste fase, vanaf januari 2009, door middel van adequate contacten.
De Conferentie aanvaardde ook een verklaring waarin de afbakening van bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten zoals bepaald in de Verdragen wordt verduidelijkt.
Tot slot was er nog het vraagstuk van de samenstelling van het Europees Parlement. Zoals u weet werd artikel 9bis van het Verdrag betreffende de Europese Unie gewijzigd en bepaald nu dat het aantal leden van dit Huis het aantal van 750 plus de Voorzitter, dus 751, niet mag overschrijden, onder handhaving van het beginsel van degressieve proportionaliteit.
Er werden twee verklaringen toegevoegd aan deze wijziging:
de eerste bepaalt dat de extra zetel in het Europees Parlement wordt toegewezen aan Italië;
de andere waarborgt dat de Europese Raad zijn politieke akkoord zal hechten aan de samenstelling van het Europees Parlement dat gebaseerd is op het voorstel van het Parlement zelf.
De Raad accepteerde de criteria die het Parlement had voorgelegd en kwam uiteindelijk met wat hijzelf beschouwde als een acceptabele regeling, daarbij doelende op de aanvaarding van het huidige kader voor de periode 2009-2014.
Afgezien van de genoemde kwesties, wilde het Portugese voorzitterschap ook de regels en uitzonderingsclausules van het mandaat opnemen in het Verdrag. Hierbij respecteerde hij uiteraard de standpunten van de lidstaten die om dergelijk clausules vroegen, maar altijd met de bedoeling om te voorkomen dat wordt getornd aan het besluitvormingsproces van de Gemeenschap en de samenhang van het Verdrag.
We hebben dus een Verdrag. Het is een nieuw Verdrag en een goed Verdrag. Een Verdrag dat de crisis oploste en Europa weer in een positie brengt van waaruit het weer naar voren kan blikken. Een Verdrag met aanzienlijke voordelen, waarvan ik, als u mij toestaat, er graag een paar wil noemen.
Dit Verdrag bevat zonder enige wijziging de uitbreiding van de deelneming van het Europees Parlement aan het wetgevingsproces en tevens innovaties in het begrotingsproces, waardoor de democratische legitimiteit van de Unie wordt versterkt.
Dit Verdrag verbetert het besluitvormingsproces, met name door uitbreiding van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid naar de Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht.
In dezelfde Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht legt het Verdrag ook de wettelijke basis die nodig is voor de ontwikkeling van een effectiever immigratie- en asielbeleid en voor samenwerking tussen de politiële en justitiële autoriteiten ter bestrijding van terrorisme en georganiseerde criminaliteit om de veiligheid van onze burgers te verbeteren.
Dit Verdrag somt de gebieden op waarop de lidstaten bevoegdheden hebben overgedragen aan de EU.
Dit Verdrag versterkt de toezichthoudende rol van de nationale parlementen.
Naast de vele voordelen die dit Verdrag bevat is er een punt dat ik hier graag in het bijzonder wil noemen: dit Verdrag bepaalt uitdrukkelijk dat het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie rechtens bindend is, hetgeen door de drie instellingen van de Europese op 12 december zal worden verklaard.
Daarnaast treedt de EU toe tot het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en zal naar een oplossing worden gezocht voor de kwestie van een wettelijk kader voor het burgerschap van de Unie, zoals herhaaldelijk verzocht door vertegenwoordigers van het Parlement.
Wat de buitenlandse betrekkingen betreft, is het nieuwe institutioneel kader dat dit Verdrag in het leven roept - en daarin met name de functie van Hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter van de Europese Commissie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid - een weerspiegeling van Europa's politieke ambities op het gebied van het buitenlands beleid. Hierdoor zal Europa een grotere rol kunnen spelen op het internationale toneel en krijgt het de middelen om effectief samen te werken met onze partners.
Dames en heren, de onderhandelingen waren taai en veeleisend, maar Europa heeft gewonnen. Europa heeft gewonnen en bereikte een cruciaal doel, namelijk een Verdrag dat de waarden van Europa bevestigt en Europa tot een sterkere mondiale economische partner maakt. Hiervoor biedt het Verdrag een effectiever institutioneel kader, zodat Europa deze rol ook kan vervullen.
Deze Top heeft een sterker Europa voortgebracht. Sterker om mondiale kwesties het hoofd te bieden. Sterker om zijn rol in de wereld te vervullen. Sterker omdat het een teken van vertrouwen heeft gestuurd aan onze economie en aan de Europese burgers.
Het Verdrag van Lissabon toont aan dat Europa klaar, overtuigd en zelfverzekerd is. Het Verdrag van Lissabon heeft Europa gereedgemaakt voor een nieuw tijdperk.
Staat u mij toe om mijn dank uit te spreken aan het Europees Parlement en zijn Voorzitter, Hans-Gert Pöttering, en zijn vertegenwoordigers in de IGC - Elmar Brok (PPE-DE), Enrique Barón-Crespo (PSE) en Andrew Duff (ALDE). Verder wil ik me namens het Portugese voorzitterschap bedanken voor de uitstekende samenwerking, uw constructieve suggesties, maar vooral voor uw voortdurende inzet voor het bereiken van een akkoord, en dit zo snel mogelijk.
(Levendig applaus)
Ik wil me ook bedanken bij de Europese Commissie, met name bij haar voorzitter, aan wie het voorzitterschap grote dank verschuldigd is voor zijn waardevolle hulp gedurende de laatste maanden om de onderhandelingen tot een goed einde te brengen. Hartelijk dank, mijnheer de voorzitter.
(Applaus)
Verder moet ik ook mijn grote dankbaarheid uiten aan het secretariaat-generaal van de Raad, met name aan zijn juridische diensten en hun directeur-generaal, Jean-Claude Piris. Graag wil ik me namens het Portugese voorzitterschap bedanken voor hun enorme inzet, deskundigheid en toewijding. Ze hebben echt fantastisch werk geleverd.
Ik wil ook de vertegenwoordigers van de lidstaten bedanken die op verschillende niveaus betrokken waren bij de IGC. Het voorzitterschap zal niet vergeten welke geest van samenwerking, betrokkenheid en oprechtheid iedereen aan de dag legde bij het zoeken naar de beste oplossingen.
Dames en heren, staat u mij nu ook nog toe mijn heel persoonlijke dank te betuigen. Ik zou me graag willen bedanken bij de minister van Buitenlandse zaken, die hier naast me zit, Luís Amado, staatssecretaris Lobo Antunes en alle Portugese diplomaten voor hun inzet gedurende deze periode om ervoor te zorgen dat dit alles zonder enige twijfel in herinnering zal blijven als een van de grootste successen van het voorzitterschap van de Unie.
Dames en heren, na het Verdrag van Lissabon te hebben voltooid, konden de staatshoofden en regeringsleiders de ochtend van de tweede dag wijden aan het debat over de externe dimensie van de Lissabon-agenda en hoe Europa dient te reageren op de uitdagingen van de globalisering. Het was een uitstekend debat, waarin de waardevolle bijdrage van de Voorzitter van het Europees Parlement een hoofdrol toekwam. Het was ook een debat waarin de blik naar de toekomst was gericht.
De voorzitter van de Europese Commissie leverde een belangrijke bijdrage die gebaseerd was op de mededeling getiteld "The European Interest: succeeding in the age of globalisation”. Dit document kreeg veel lof toegezwaaid van de staatshoofden en regeringsleiders.
De hoofdpunten van het debat waren de financiële markten gezien in het licht van het recente tumult en de klimaatverandering met het oog op de Conferentie van Bali.
Een van de conclusies die uit het debat op die vrijdagochtend konden worden getrokken wil ik graag even noemen: het idee, dat tijdens het debat groeide, dat Europa nu goed is toegerust - en op sommige gebieden zelfs verplicht is - om het globaliseringsproces aan te voeren, bijvoorbeeld door het wederzijdse openstellen van markten, door het verbeteren van milieu-, sociale en financiële normen en normen op het gebied van intellectueel eigendom, of door het versterken van de strategische samenwerking met onze internationale partners.
Dames en heren, staat u mij toe nog iets te zeggen voor ik mijn bijdrage zal afsluiten. Het klopt dat de 18e oktober eindigde met een akkoord over het Verdrag van Lissabon. Dat die dag echter begon met een ander belangrijk akkoord, wil ik u nu graag uit de doeken doen: het akkoord tussen de Europese sociale partners over de nieuwe uitdagingen van de arbeidsmarkt. Dit was eveneens een belangrijk akkoord. Met dit akkoord gaven de sociale partners een goed voorbeeld van constructieve inzet, verantwoordelijkheid en sociale dialoog. Kortom: een goed voorbeeld van aandacht voor de behoefte aan dialoog, voor de behoefte voor hervormingen in een geglobaliseerde wereld die voortdurend verandert.
Dames en heren, staat u mij toe mijn bijdrage af te sluiten met een persoonlijke kanttekening. In ons politieke leven komt de kans om in moeilijke tijden iets te doen voor ons land en voor Europa maar zelden voor. Ik voel me zeer geëerd deze kans te hebben gehad. Ik wil u uit de grond van mijn hart bedanken voor de steun die ik altijd mocht ontvangen van een ieder van u.
Dat wil echter niet zeggen dat ons werk af is. We hebben nog veel te doen. Wat mij betreft wil ik u graag verzekeren dat het voorzitterschap zijn werk met dezelfde betrokkenheid, kracht en overtuiging zal voortzetten waarmee we ooit zijn begonnen en dat we zullen blijven werken voor een sterker Europa en een betere wereld.
(Levendig applaus)
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Sócrates, voor uw verslag en uw werk.
Dames en heren, u hebt gehoord van de samenstelling van het Europees Parlement, maar in zijn verslag ging de fungerende voorzitter niet in op de stemrechten van de Voorzitter van het Europees Parlement. Ik wil hier nog eens onderstrepen dat dit ook niet op de agenda van de Europese Raad stond. De Voorzitter van het Europees Parlement zal, wanneer hij het daar mee eens is, uiteraard gebruikmaken van zijn rechten. Niemand kan hem deze rechten afnemen, wat de Europese Raad dan ook niet heeft gedaan. Dat wil ik hier graag nog eens duidelijk stellen.
Ik wil nu graag het woord geven aan de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Durão Barroso.
José Manuel Barroso
voorzitter van de Commissie. -(PT) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, de Top van Lissabon was een top van een verenigd en solidair Europa. De EU is een zes jaar lange periode van discussies over internationale kwesties en de daaruit voortvloeiende tweedracht te boven gekomen. We hebben een akkoord bereikt over het Verdrag van Lissabon.
Allereerst wil ik hulde brengen aan het werk van het Portugese voorzitterschap, en met name aan het vastberaden leiderschap van premier José Sócrates. Ik zou deze hulde ook graag willen uitbrengen aan de andere leden van het team; van hun deskundigheid en toewijding was ik bijna dagelijks getuige. Het is ook goed om even stil te staan bij het opmerkelijke werk van het Duitse voorzitterschap, met name van bondskanselier Angela Merkel, die erin is geslaagd een helder en nauwkeurig mandaat te definiëren dat de basis vormde voor de IGC. Niettemin, zonder de vastberadenheid en deskundigheid van het Portugese voorzitterschap zouden we nu niet de transformatie van het mandaat tot het Verdrag kunnen vieren.
Staat u mij toe te zeggen dat het van bijzondere betekenis is dat het Verdrag op 13 december in Lissabon wordt ondertekend in het klooster São Jeronimo, de plaats waar het verdrag tot toetreding van Portugal tot de Europese Gemeenschap ooit werd ondertekend. Twintig jaar na de toetreding van Portugal tot de Europese Gemeenschap lijkt Portugal Europa te willen belonen voor al hetgeen Europa voor Portugal heeft gedaan, door Europa te helpen uit deze impasse te komen.
Mijnheer de premier, Portugal kan met recht trots zijn op zijn werk, op het werk van het Portugese voorzitterschap, namelijk de totstandbrenging van het Verdrag van Lissabon.
(EN) Ik verwelkom ook de betrokkenheid van het Europees Parlement tijdens de IGC. Gedurende dit proces gaf het Europees Parlement blijk van een sterke politieke wil om het institutionele vraagstuk op te lossen in zijn vastbeslotenheid om de Europese democratie te versterken.
Ik wil in bijzonder hulde brengen aan de rol van voorzitter Pöttering en de delegatie van het Europees Parlement - de heren Brok, Barón Crespo en Duff - en hen danken voor de constructieve betrekkingen die zij met de Commissie hadden. Dit was zeker een voorbeeld van samenwerking en we hebben mijns inziens gezamenlijk een bijdrage aan zeer belangrijke vorderingen met het nieuwe Verdrag geleverd, namelijk de vraagstukken van het staatsburgerschap.
Het Verdrag van Lissabon is het eerste verdrag van de uitgebreide Unie. Het is de eerste keer in de geschiedenis van de Europese integratie dat landen die eens door een totalitair gordijn waren gescheiden samen onderhandelden en overeenstemming bereikten over een gemeenschappelijk Europees verdrag.
Het is terecht dat we vandaag allemaal stilstaan bij het belang van de Verklaring van Berlijn. Daarbij werd niet alleen de vijftigste verjaardag van het Verdrag van Rome gevierd, maar ook het ontstaan van een vrij en herenigd Europa.
Laat ik vandaag nog eens herinneren aan de voorspellingen die we de afgelopen twee jaar hebben gehoord. Na de twee negatieve referenda in 2005 hoorden we sommige mensen zeggen dat de Europese Unie van 25 of 27 nooit overeenstemming over een verdrag ongeacht zijn inhoud zou bereiken. Volgens sommige sceptici speelden er veel te veel verschillende nationale belangen om een consensus binnen de Unie mogelijk te maken.
In 2007 zeiden critici dat de lidstaten nooit overeenstemming over een mandaat zouden bereiken. Vervolgens zeiden ze dat een mandaat van de Europese Raad in juni nooit zou worden gerespecteerd.
Op weg naar Lissabon vorige week hoorde ik nog steeds enkele critici zeggen dat het erg lastig zou zijn, zo niet onmogelijk, om een overeenkomst te bereiken en dat delegaties zelfs hotels tot zondagochtend hadden geboekt, misschien in de verwachting van het fraaie weer in Lissabon en Portugal te kunnen genieten.
Feit is dat 27 lidstaten tot een akkoord kwamen, het mandaat respecteerden en overeenstemming bereikten over een verdrag, en dat allemaal op donderdagavond na het diner.
Het succes van Lissabon laat ons zien wat de Europese Unie werkelijk is, taaier dan ze eruit ziet en met een sterk vermogen zich van tegenslagen te herstellen. Ik ben er trots op te kunnen zeggen dat de Europese Unie vandaag springlevend is en de verwachtingen waar maakt.
De Commissie is blij met de resultaten van de IGC. De twee door de Commissie niet-onderhandelbaar gestelde voorwaarden werden volledig gerespecteerd. Enerzijds heeft het Verdrag van Lissabon duidelijk vorderingen geboekt ten opzichte van de huidige status quo. Ik heb altijd gezegd dat de Commissie geen oplossing kon accepteren die minder ambitieus is dan het Verdrag van Nice. In feite willen we zoveel vooruitgang als mogelijk is.
Anderzijds hebben we hard gevochten om de bevoegdheden van de Commissie overeind te houden, en om de communautaire methode in de Europese Unie centraal te doen blijven staan. Laten we eerlijk zijn: er waren bepaalde pogingen om de bevoegdheden van de Commissie te verminderen en af te zwakken. Laat ik duidelijk zijn: er is geen Europese integratie zonder sterke Europese instellingen, en ik geloof dat dit Verdrag de Europese instellingen niet zal verzwakken, maar zal versterken, want als u wilt dat de Europese Unie meer armslag tot handelen krijgt, hebben we sterke, effectieve, democratische en verantwoordelijke Europese instellingen nodig.
Het Verdrag van Lissabon zal de democratische gezindheid van de Europese Unie versterken. Ten eerste, dankzij de inspanningen van het Europees Parlement is er nu een duidelijke definitie van wat het Europees burgerschap inhoudt.
Ten tweede, het Hervormingsverdrag geeft ook rechtskracht aan het Handvest van de grondrechten, dat een belangrijk deel uitmaakt van het systeem van controles (checks and balances) in onze Rechtsunie. Samen met voorzitter Pöttering en premier Socrates zullen we het Handvest in het Europees Parlement afkondigen voor de tekening van het Hervormingsverdrag. Het plechtige karakter van het Handvest wordt zo op passende wijze in Straatsburg erkend.
Ten derde zal het Europees Parlement een grotere rol krijgen in het wetgevingsproces van de Unie.
De vierde democratische ontwikkeling in het Hervormingsverdrag betreft de rechten van de nationale parlementen waarbij de beginselen van verantwoordelijkheid en subsidiariteit worden versterkt.
Maar het centrale element van het democratische karakter van de Unie blijft het Europees Parlement. Een van de dingen waarop ik mij het meest verheug als ik in Straatsburg ben, is het luisteren naar de vele politieke leiders en politieke figuren uit de hele wereld die in deze plenaire vergadering hun democratische idealen uiteenzetten, en hun sterk geloof in vrijheid en individuele rechten. Dat is werkelijk een van de rollen van het Europees Parlement - het vormen van een trefpunt voor de stemmen van de vrijheid in deze wereld. Dat is iets waar alle Europeanen trots op kunnen zijn. Wanneer u deze stemmen hoort, beseft u wat we in Europa hebben bereikt, omdat ooit ook wij mensen in de Europese steden hadden die de straat opgingen voor dezelfde democratische rechten. We moeten erg trots erop zijn dat we wonen op een continent waar wij dankzij de Europese Unie grondrechten genieten, en dat zullen we tegen elkaar zeggen wanneer we het Hervormingsverdrag en het Handvest van de grondrechten goedkeuren.
De Europese Unie staat voor veel interne en externe uitdagingen. Onze burgers willen resultaten zien. Met het Verdrag van Lissabon begint een nieuwe fase beginnen om onszelf waar te maken en onze daadkracht te versterken. Het Verdrag zal vooral substantiële vooruitgang brengen op het terrein van justitie en binnenlandse zaken.
Het Hervormingsverdrag zal ook de cohesie in het buitenlands beleid van de Europese Unie versterken. Persoonlijk hecht ik zeer veel belang aan een van de belangrijkste innovaties in dit Verdrag, om precies te zijn, aan de aanstelling van een hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlands beleid, die tegelijkertijd vicevoorzitter van de Commissie zal zijn.
Hier ligt een grote kans voor de Europese Unie om op een coherente en gezamenlijke wijze naar buiten te treden. Onze interne welvaart, onze vrijheid en onze veiligheid hangen af van het vermogen van de Europese Unie om op wereldniveau besluitvaardig op te treden.
Europa heeft met het Hervormingsgedrag de voorwaarden en instrumenten om niet weg te lopen voor globalisering, maar om er vorm aan te geven. We moeten deze kans niet laten lopen.
Ik weet dat sommige overtuigde Europeanen niet gelukkig zijn met een aantal voorbehouden (opt-outs). De Commissie en ik hadden uiteraard deze voorbehouden en specifieke regelingen willen vermijden. Maar verscheidenheid vormt een belangrijk aspect van de Europese Unie, dat soms politieke en institutionele compromissen vereist. Ik zie liever specifieke voorbehouden voor specifieke landen dan te worden gedwongen het algehele ambitieniveau van ons Verdrag en ons Europa terug te schroeven.
Het cruciale punt is dat ondanks onze verscheidenheid wij eensgezind zijn als het gaat om fundamentele doelen, fundamentele normen en waarden en fundamentele beginselen. Er wachten ons nog veel taken: economische hervorming, groei en banen, de versterking van sociale cohesie, onze focus op innovatie, onze voorstellen op het gebied van energie en klimaatverandering, en ons programma voor vrijheid, en veiligheid en recht. We moeten blijven bewijzen dat we niet bezig zijn met institutioneel navelstaren en laten zien dat we de werkelijke vraagstukken aanpakken waarmee Europa wordt geconfronteerd.
Een belangrijk signaal kwam ook van de sociale partners, uitgerekend op de dag waarop onze top begon, toen de sociale partners op Europees niveau instemden met een analyse over de arbeidsmarkt in Europa, en in algemene zin het concept van flexizekerheid toejuichten. Dit laat zien dat de sociale partners met een proactieve houding ten opzichte van globalisering ook met ons willen samenwerken.
Wat Lissabon betreft, boekten we ook voortgang op de tweede dag van onze top. We bespraken het grote vraagstuk voor de Europese Unie in de 21e eeuw: het bevorderen van het Europese belang in de eeuw van globalisering.
Onze gedachtewisseling vormde een aanvulling op de totstandkoming van het Hervormingsverdrag. De boodschap was duidelijk: laten we na afloop van de onderhandelingen over de instellingen deze besprekingen achter ons laten en ons bezighouden met de werkelijke vraagstukken waarover onze burgers zich de meeste zorgen maken en waarover zij van ons concrete resultaten willen zien.
We hadden een zeer positief debat. Het werkdocument dat de Commissie presenteerde, dat gebaseerd was op het concept van Europees belang, werd integraal goedgekeurd. Besloten werd aan een verklaring over globalisering te werken ten behoeve van de Europese Raad van december om daarmee te tonen dat de aanpak van globalisering een gemeenschappelijke noemer vormt bij veel van het tegenwoordige werk in de Europese Unie.
De staatshoofden en regeringsleiders verwelkomden het concept van de vijfde vrijheid: vrij verkeer van onderzoekers en ideeën, hetgeen een hoeksteen is van onze respons op globalisering Dat is bijzonder belangrijk als we cruciale debatten voeren over Galileo en de instelling van het Europees Instituut voor technologie voorbereiden.
Ik was zeer verheugd over de goede sfeer waarin het debat werd gehouden Duidelijk was dat we nu de externe dimensie van de Lissabon-strategie op het vlak van groei en banen moeten versterken. Het was duidelijk dat we zonder de verdere betrokkenheid van de lidstaten geen succes zouden boeken bij vraagstukken over onderwijs, innovatie, onderzoek en technologie. Het is mijns inziens ook fair om te zeggen dat alle lidstaten de noodzaak van een aanpak op Europees niveau erkennen en dat we activiteiten op Europees niveau nodig hebben als we in de eeuw van globalisering werkelijk succes willen boeken.
Deze Commissie heeft steeds gezegd dat een institutionele hervorming belangrijk is, maar dat we ook resultaten moeten leveren, zij aan zij. Zoals de Commissie in 2005 en 2006 heeft gezegd, was een tweesporenbeleid de manier om uit de institutionele impasse te komen.
In Lissabon hebben we de strategische doelstelling bereikt: we werden het eens over het Hervormingsverdrag. Nu is het van wezenlijk belang om een volgend doel te bereiken: de ratificatie van het Verdrag van Lissabon voor de Europese verkiezingen in 2009. Ik geloof dat er zeker een nieuw politiek vertrouwen in Europa is. De laatste peilingen laten de hoogste steun voor de Europese Unie sinds 1994 zien Het politieke klimaat is gunstig om door te gaan.
De IGC en de informele Raad van Lissabon hebben laten zien dat als de Europese instellingen en lidstaten samenwerken, we in staat zijn om zelfs de ogenschijnlijk ingewikkeldste en meest uitdagende problemen op te lossen. Ik spreek de wens uit dat de geest van Lissabon die zorgde voor een consensus met betrekking tot het EU-verdrag de Europese Unie in het komende jaar zal inspireren tot een succesvol ratificatieproces. We hebben dat nodig voor een sterke Europese Unie die resultaten bereikt voor haar burgers.
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de voorzitter van de Commissie.
Joseph Daul
namens de PPE-DE-Fractie.-(FR) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, dames en heren, ik wil in eerste plaats uiting geven aan mijn eigen tevredenheid en die van mijn fractie. Tevredenheid over het bereikte resultaat afgelopen donderdag in Lissabon en tevredenheid over de weg die Angela Merkel had uitgezet en die de heer Sócrates is gegaan.
Door zichzelf toe te rusten met de instrumenten die het nodig heeft om goed te kunnen functioneren heeft Europa eindelijk de middelen verkregen om het hoofd te bieden aan de grote uitdagingen van de 21e eeuw. Dat was onze wens. Daarom stonden we altijd achter deze tekst, vanaf het begin van het ontstaan, hoewel zoals u weet de meeste leden van dit Huis de voorkeur zouden hebben gegeven aan een ambitieuzere tekst. Dit Verdrag lokt hier en daar kritiek uit. Persoonlijk ben ik heel blij met het akkoord dat we in Lissabon hebben bereikt, aangezien dit het startsignaal is voor een nieuwe Europese dynamiek.
Vereenvoudigd Verdrag, hervorming of Hervormingsverdrag, Gewijzigd of Wijzigingsverdrag - de naam doet er niet toe. Het gaat immers niet om de doos, maar om wat erin zit. Dit Verdrag zal officieel worden ondertekend op 13 december in Lissabon. Dat is een uitstekende datum. Het getal 13 heeft me altijd al geluk gebracht. Kijk maar eens naar mijn geboortedatum; ik ben geboren op de dertiende, dus dat zit wel goed. Daarna moet het Verdrag nog voor de Europese verkiezingen van 2009 worden geratificeerd door alle lidstaten. Ik heb van enkele kanten gehoord dat het ratificatieproces al meteen op de dag na de ondertekening in Lissabon zal beginnen, en daar ben ik blij mee.
Tegen de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie wil ik graag nog zeggen dat het van groot belang is voor het Verdrag dat het de basis wordt van een groot Europees project dat gebaseerd is op de oprechte verbondenheid van zijn burgers. De instellingen van de Unie en de lidstaten moeten trachten dit te bereiken door uitleg, uitleg en nog eens uitleg. Wat wil dat zeggen? Dat wil zeggen dat we de bepalingen van het Verdrag die van invloed zijn op het democratische leven in de Unie, moeten concretiseren. Het burgerinitiatief en de betrokkenheid van de nationale parlementen impliceren dat er informatie moet worden verstrekt over de inhoud van het Handvest van de grondrechten, waarin immers de fundamentele rechten van de Europese burgers zijn vastgelegd.
Het betekent echter ook dat we aan onze burgers ook betere informatie moeten verstrekken over wie de gekozen vertegenwoordigers in dit Parlement zijn - waarvan er in 2009 751 zullen zijn - en wat zij doen. Het betekent verder uiteen te zetten hoe stemmen met een gekwalificeerde meerderheid, wat de regel zal worden, Europa in staat zal stellen om op nieuwe gebieden te handelen, bijvoorbeeld samenwerking tussen justitiële en politiële autoriteiten, milieubescherming, economische beleid en immigratie. Het betekent ook dat we onze partners op het internationale toneel moeten uitleggen dat een Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid, die vanaf 1 januari 2009 tevens vicevoorzitter van de Europese Commissie zal zijn, naast de voorzitter van de Raad, hun eerste aanspreekpunt zal zijn. De Hoge Vertegenwoordiger wordt benoemd voor tweeënhalf jaar en dient de samenhang en consensus binnen de Europese Unie te bevorderen, zodat zij eindelijk met één stem zal spreken.
Als het Verdrag van Lissabon de belofte inhoudt dat de Europese Unie democratische, transparanter en effectiever wordt en beter in staat zal zijn als zelfstandige politieke entiteit op te treden op het internationale toneel, dan moeten wij dit eerst uiteenzetten aan onze burgers.
Dankzij dit Verdrag geldt nu weer voor Europa: geen woorden meer, maar daden. We kunnen beginnen met verstrekkende en noodzakelijke hervormingen om criminaliteit en terroristische dreiging effectief te bestrijden. Verder kan Europa ook zijn leidende rol in de wereld in de strijd tegen klimaatverandering onderstrepen.
Dames en heren, we kunnen het ons in gesprekken met onze internationale partners over dit soort belangrijke uitdagingen niet meer permitteren ons te verliezen in onproductieve meningsverschillen. De reis die in Berlijn begon, in Lissabon een tussenstop maakt en vervolgens wordt voortgezet naar Ljubljana en Parijs verloopt voorspoedig, aangezien hiermee de basis wordt gelegd voor een samenhangend Europees beleid; beleid dat in de eerste plaats gericht moet zijn op de bescherming, het welzijn en voorspoed van de burgers, die zelfs nog meer verwachten van Europa, zoals onze Poolse vrienden aantoonden die massaal gingen stemmen. Laten we aan hun verwachtingen voldoen.
Martin Schulz
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou graag allereerst heer Sócrates en heer Amado willen bedanken. Ze hadden een moeilijke taak, een zeer moeilijke taak. Ik zou hen namens de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement willen zeggen dat ze zich uitstekend van hun taak hebben gekweten. Gefeliciteerd, mijnheer de premier!
(Applaus)
Europa staat voor grote uitdagingen - niet alleen vanaf dit moment, maar al sinds enkele jaren. Al sinds jaren discussiëren we voortdurend over dezelfde problemen. De kloof tussen arm en rijk wordt alsmaar groter - zowel in de Europese Unie als elders in de wereld, tussen ons continent en de andere continenten. Sociale rechtvaardigheid bij ons en sociale rechtvaardigheid elders in de wereld is een van de belangrijkste uitdagingen voor de EU. De staten die lid zijn van de Verenigde Naties en eilandstaten zijn, roepen in de VN al sinds jaren om hulp. Vele eilandstaten weten dat wanneer de klimaatverandering zo blijft doorgaan en de zeespiegel stijgt, ze in de nabije toekomst zullen verdwijnen. Klimaatverandering is geen theoretisch verschijnsel, maar praktijk en vraagt om directe actie van de Europese Unie.
We staan voor grote uitdagingen. Een van deze uitdagingen hebt u tijdens uw voorzitterschap terecht omhelsd: het Afrikaanse continent. Als superrijke Europeanen kunnen we niet blijven toezien hoe dit continent ter ziele gaat, hetzij door burgeroorlogen, hetzij door aids. Het Portugese voorzitterschap deed er daarom goed aan de focus op Afrika te richten. Wij als Europeanen, als staten en als Parlement moeten dit vraagstuk tegemoet treden. Sterker nog, dames en heren, we worden al sinds jaren verzocht dit te doen. De Europese Unie hield zich echter vanaf 2001 niet meer bezig met dit soort vraagstukken en had alleen nog maar oog voor de eigen grondwetkwesties. Dit heeft veel te lang geduurd! Het is goed dat dit nu voorbij is en dat het constitutioneel kader klaar is, zodat we op deze basis weer over kunnen gaan tot deze politieke uitdagingen. Het grote succes van het afgelopen weekend is dat we ons nu eindelijk weer kunnen gaan focussen op politieke daden en op hetgeen de mensen van ons verwachten.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er waren afgelopen weekend enkele hoopvolle tekens. De top met de sociale partners is een stap in de goede richting. Kapitaal en werk moeten met elkaar kunnen praten op voet van gelijkheid. Voor ons socialisten is dit één aspect van deze nieuwe ontwerpgrondwet - het zou zo niet genoemd mogen worden, en ik moet zeggen dat het ook ver achterblijft bij de Grondwet - namelijk dat sociale rechtvaardigheid plaatsvindt hier in Europa door middel van een meer medebeslissingsrecht van het Europees Parlement. Niets is mogelijk, dus ook geen gekwalificeerde meerderheid, zonder de Socialisten, zonder links in Europa. Ik zou daarom willen stellen dat dit Verdrag ertoe bijdraagt dat Europa's wetgeving socialer wordt, gebaseerd op de doelstellingen waarover u met de sociale partners een akkoord hebt bereikt tijdens deze top. Bij toekomstige meerderheidsbesluiten hebben we nu eindelijk de mogelijkheid - overigens ook op het gebied van het landbouwbeleid - om de hervormingen aan te pakken, waaraan we iedereen al sinds tijden helpen herinneren. Deze hervormingen zijn ook nodig omdat iedereen die geloofwaardig wil zijn tijdens mondiale handelsonderhandelingen - zoals de Doha-ronde - en in Bali op hetzelfde moment moeten inzien: ja, we hebben een hervorming van het steunbeleid van de EU nodig. Ook dit is mogelijk geworden door dit Verdrag.
Dit zijn de uitdagingen waarvoor we staan. De president van de Verenigde Staten heeft het over een Derde Wereldoorlog en wij hebben het over de vraag of de Voorzitter van het Europees Parlement al dan niet stemrechten heeft! Dit is nou net die vorm van onevenredigheid waaraan in Europa maar eens een eind moet komen. Het ontwerpverdrag zal ons daartoe in staat stellen.
Ik ben van mening dat dit Verdrag een grote stap naar voren is. Europa wordt democratischer, Europa wordt transparanter en de instellingen worden effectiever. Wij van de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement moeten toegeven dat we minder hebben bereikt dan we wilden bereiken. En tegen diegenen die nu weer lopen te roepen dat dit in feite de Grondwet is - zoals te lezen viel in sommige Engelse kranten, namelijk dat enkele leden van dit Huis beweren dat dit Verdrag in grote trekken de Grondwet is - moet ik helaas zeggen dat ze kennelijk noch de Grondwet, noch het Verdrag hebben gelezen. Dit Verdrag blijft ver achter bij de Grondwet, maar is duidelijk meer dan het Verdrag van Nice!
Soms wordt vooruitgang niet in de richting geboekt waaraan jezelf de voorkeur geeft. Soms duurt het iets langer. Eén ding staat niettemin vast: wat hier nu op tafel ligt, is beter geschikt voor een democratisch beleid, sociaal beleid en voor de instellingen. Het geeft ons het vermogen te handelen en stelt ons in staat de huidige mondiale sociale uitdagingen doelgericht aan te pakken. Dit Verdrag kan de goedkeuring van de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement wegdragen en van alle delegaties van mijn fractie, hetgeen gisteren al bleek uit het debat.
(Applaus)
Graham Watson
namens de ALDE-Fractie. - (EN)Mijnheer de Voorzitter, het is toepasselijk dat het Hervormingsverdrag zal worden getekend in de stad die door Caesar eens "Felicitas Julia” werd genoemd, omdat zij jarenlange aanvallen, belegeringen, zelfs een ultieme list weerstond, om bebloed en gekneusd, maar toch min of meer intact, als de blauwdruk voor een meer democratische en transparante Europese Unie tevoorschijn te komen. Dus felicitas, Jose. Moge uw naam, net als die van Caesar, voor altijd verbonden blijven met de historische veranderingen die u in Lissabon teweegbracht - veranderingen zoals normalisering van medebeslissing, afschaffen van de tirannie van de veto's van de Raad, en het brengen van energie, justitie en binnenlandse zaken onder democratisch toezicht: deze veranderingen geven onze Unie de mogelijkheid om de uitdagingen van globalisering te lijf te gaan.
(Gelach)
Het is jammer dat het Verdrag niet eenvoudiger is samen te vatten - maar hoe kan dat ook anders na de verminking door de ballpoints van ambtenaren uit 27 lidstaten? Uw beroemde dichter Fernando Pessoa schreef eens: "Geen intelligent idee kan rekenen op algehele acceptatie, tenzij er wat stupiditeit in verweven is”. In dit geval was het nationaal belang de schuldige voor de verwatering of onontwarbaarheid van beleid en praktijk die in ons aller belang is.
Een deel van de nationale koehandel waarbij u betrokken was, deed denken aan komedie die in een klucht ontaardde: het besluit dat Oostenrijkse universiteiten de wet nog vijf jaar mogen overtreden terwijl de politie de andere kant opkijkt, of het creëren van twee soorten Europese burgers: met en zonder grondrechten. Of het voorstel dat de voorzitter van het Europees Parlement afstand moet doen van zijn stemrecht; of, dat de Raad het recht heeft de inhoud van Reglement van het Europees Parlement te bepalen. Maar het werkelijke drama is dit: we zagen geen enkele nationale leider al zwaaiend met de Europese vlag naar huis terugvliegen. In plaats daarvan jubelden zij over de voorbehouden en over de afwijkingen en uitsluitingen die de tekst van vandaag ontsieren.
Hoe denken jullie de mensen te overtuigen als je zelf al niet overtuigend klinkt? Als het gebrek aan ambitie dat besloten ligt in een minimalistisch verdrag wordt weerspiegeld in het gebrek aan enthousiasme? Kijk, u hebt het recht om te handelen zoals u deed, maar het is ook uw verantwoordelijkheid. Wat dit Parlement slechts moet betreuren onder de vele successen is het proces. De codes van transparantie en democratie die de constitutionele conventie opstelde, waren verreweg te verkiezen boven de geheimzinnige conferenties, en de deals in de achterkamers in de kleine uurtjes van de donderdagochtend. Over vraagstukken van zo'n importantie moet niet op zo'n kamikaze-achtige manier worden besloten.
(Applaus)
Niettemin, nogmaals: gefeliciteerd. Ik stel een toast voor met mijn glas half vol: twee hoera's voor het Verdrag van Lissabon. Laten we hopen dat we daardoor snellere voortgang boeken, en dat cynisme wordt omgezet in een hernieuwd vertrouwen.
(Applaus)
Brian Crowley
Mijnheer de Voorzitter, we moeten de leiders van de Unie feliciteren met het bereikte akkoord over het nieuwe EU-Verdrag. Het wordt eenvoudiger voor de EU-instellingen om op EU-niveau besluiten te nemen. Dat is nou precies waartoe het nieuwe Verdrag zal leiden. De EU functioneert goed wanneer het Parlement, de Commissie en de Raad met nieuwe eensgezindheid aan één touwtje trekken.
(EN) Mijnheer de Voorzitter, terwijl anderen misschien zeggen dat er schokkende dingen gebeurden op de top van Lissabon, ben ik ervan overtuigd dat de gekozen regeringsvertegenwoordigers van de lidstaten van de Europese Unie het recht hebben om te verdedigen van wat zij zien als de rechten van hun landgenoten binnen deze Unie.
Als we kijken naar het totale beeld van deze Lissabon-conferentie, kunnen we volgens mij positieve resultaten zien: we kunnen zien dat er voortgang wordt geboekt en, bovenal, dat er kansen liggen voor nieuwe ontwikkelingen binnen de Europese Unie, vooral op gebieden waar er nu sprake is van medebeslissing, namelijk inzake vraagstukken van milieu, globalisering, onderzoek, onderwijs, en de noodzaak tot respons van de Europese instellingen op de steeds snellere veranderingen in de wereld.
Maar er zijn ook problemen - sommige collega's wezen daar al op - bijvoorbeeld op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waar Ierland op sommige gebieden moest opteren voor een specifieke opt-in en opt-out. Dat betekent niet dat we tegen meer samenwerking en coördinatie zijn. Feitelijk vervullen we al een grotere rol dan anderen binnen Europol en binnen Eurojust bij de aanpak van drugshandel en grensoverschrijdende misdaad. We werken met acht andere landen samen in het analysecentrum van de Maritieme Organisatie om de handel in cocaïne te bestrijden.
Spreken we over democratie en ratificatie van dit Verdrag, dan gaat het er volgens mij primair om dat het ratificatieproces opnieuw een stap voorwaarts is bij het informeren van de Europese burgers over wat we kunnen doen. Helaas wordt er slechts in een land - Ierland, mijn land - een referendum gehouden. Inzake de toekomst van Europa wil ik een beroep op de collega's doen om niet dezelfde fout te maken als voorzitter Prodi die indertijd als voorzitter van de Commissie zei dat dit slechts de eerste stap was op weg naar volgende verdragen die verandering zullen brengen, omdat de mensen die in het referendum gaan stemmen de vraag stellen: waarom zouden we over dit verdrag stemmen als we in de toekomst weer over een ander verdrag moeten stemmen?
Laten we in democratische contacten met de burgers, hun precies vertellen wat er in dit Verdrag staat en, nog belangrijker, laat dit een uitnodiging zijn voor kleine en middelgrote landen voor datgene wat kan worden bereikt door hun belangen en rechten te verdedigen.
Monica Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Fractie van de Groenen / Vrije Europese Alliantie was altijd een trouwe voorstander van een Europese grondwet, van een korte, maar krachtige tekst, een teken van Europese democratie en van samenhang van de Europese volken.
We steunden het Constitutioneel Verdrag - ondanks zijn enorme manco's - en vandaag hopen we dat dit verwarrende ding dat u ons vandaag hebt voorgelegd - wat we niet een vereenvoudigd verdrag kunnen noemen, want dat zou een aanfluiting zijn - wordt geratificeerd zodat we, heer Crowley, de volgende stap kunnen zetten.
Wij doen niet mee aan de verheerlijking van dit resultaat, want vergeleken met het Constitutioneel Verdrag zijn we er flink op achteruit gegaan. Premier Sócrates, gelukkig duurde de IGC maar kort. Ik vraag me af welke andere staaltjes van duidelijkheid de Raad en zijn juridische en diplomatieke diensten ons nog zouden hebben voorgeschoteld wanneer de conferentie langer had geduurd. Gelukkig dat de IGC maar kort was.
Vandaag is voor ons van belang dat we diegenen betichten die verantwoordelijk zijn voor deze situatie, die in hoge mate onbevredigend is: in de eerste plaats, de Europese Conventie en haar voorzitter, die systematisch weigerde de demontage van een dogma, namelijk het vetorecht ten aanzien van wijzigingen van het Verdrag, op tijd op de agenda te plaatsen en daarvoor vandaag zijn tol betaalt in de vorm van systematische uitholling van zijn werk en veronachtzaming.
Niemand, met inbegrip van premier Sócrates, herinnerde hier aan het werk van de Conventie; de pleitbezorgers van Europa annex tegenstanders van referenda staan hier vandaag met lege handen: minder democratie, meer nationalisme en meer onduidelijkheid. De Britse regering en het op pragmatisme en betrouwbaarheid prat gaande Britse mediabestel zijn in werkelijkheid op schandalige wijze gezwicht voor het gehuil van Murdochs sensatieblaadjes en - na een handje te hebben geholpen om het Handvest van de grondrechten en het Constitutioneel Verdrag erger te maken dan het ooit had kunnen zijn - zijn er vandaag in geslaagd om de publieke opinie ervan te overtuigen dat het hebben van minder rechten, minder bescherming, minder transparantie en minder democratie een grote overwinning is.
Het waren dit Parlement en de Commissie, die er de voorkeur aan gaven om twee jaar lang stil te zijn in afwachting van een wonderlijk initiatief van mevrouw Merkel. Het waren de Europese Raad en de regeringen, die hebben besloten om het proces van hervorming van de verdragen te onttrekken aan het oog van de publieke opinie en de nationale parlementen en verwarring stichtten om te redden wat er nog te redden viel.
Voorzitter, het ratificatieproces is begonnen, een proces waarin de Groenen de publieke opinie niet voor de gek zullen houden. Deze tekst bevat enkele positieve elementen, maar zit ook vol valkuilen en dwarsbomen. We zullen ervoor zorgen dat bij de ratificatie en toepassing van het nieuwe Verdrag niet buiten beschouwing blijft dat het pad naar een echt vrij, open en democratisch Europa nog niet geëffend is en dat dit Verdrag slechts een kleine, maar bepaald geen glorieuze stap is.
Francis Wurtz
namens de GUE/NGL-Fractie.-(FR) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, generaal De Gaulle zei over Valéry Giscard d'Estaing: "Zijn probleem was het volk”. Deze bewering zou vandaag ook heel toepasselijk zijn op de Europese Raad. Op de Top toonden de 27 lidstaten opnieuw aan uitermate bedreven te zijn in koehandel. De in de stijl van Prévert gemaakte lijst van concessies aan de recalcitrante lidstaten verdient vermelding. Dit is de prijs voor het feit dat iedereen akkoord moest gaan, van de nazaten van de grondleggers van de EU tot en met de hardnekkige eurosceptici.
Uiteindelijk leken slechts twee, drie dingen onaantastbaar, en in de Europese Raad piekerde niemand erover om deze aan te tasten. Bijvoorbeeld het restrictieve kader waarin het economisch en sociaal beleid van de Europese Unie moet passen: een open markeconomie met vrije mededinging; het vraagstuk van kredietverlening door de Europese Centrale Bank; de beleidslijnen van het Stabiliteitspact; strikte eerbied voor de vrijheid van kapitaalverkeer; de geleidelijke opheffing van hetgeen investeerders als handelsbelemmeringen beschouwen; de concentratie van de voornaamste bevoegdheden binnen de instellingen, die niet alleen ontoegankelijk zijn voor de burgers, maar ook voor de nationale parlementen en zelfs voor de regeringen, met name van de kleine landen; en tot slot ook de omvang van de militaire aspecten in het buitenlands beleid van de Europese Unie.
Dit zijn de zogenaamde "red lines”, de grenzen van de overheersende klasse in de EU die niet overschreden mogen worden. Het probleem is dat nou net over deze vraagstukken de meeste vragen worden gesteld en de mensen de meeste kritiek uiten. Het aanhoudende uitblijven van antwoorden op deze vragen, de herhaaldelijke weigering te luisteren naar deze kritiek doet het gebrek aan vertrouwen van onze medeburgers in de Europese Unie alleen nog maar toenemen. Sterker nog, als de leden van de Europese Raad op 18 oktober even de ramen van de vergaderzaal zouden hebben geopend, hadden ze de omvang van deze politieke onvrede met eigen ogen kunnen zien; in de straten van Lissabon vond namelijk de grootste demonstratie van de laatste twintig jaar in Portugal plaats, en ik denk niet dat heer Sócrates of de heer Barroso me op dit punt zullen tegenspreken.
De ultimatieve uitdaging voor de Europese Unie - zoals we in de mededeling van de Commissie tijdens de Top van Lissabon konden lezen - is aan de burgers uiteenzetten wat de Europese Unie voor de Europeanen belichaamt. Altijd uitleggen, maar nergens rekening mee houden. Altijd mededelen, maar geen open debatten willen voeren en a fortiori geen referenda willen hebben. Het klopt dat het volk het grootste probleem is van de Raad, maar zonder het volk zouden grotere Europese ambities geen toekomst hebben. Verdient deze kwestie niet eens een open discussie? Dat zou ik graag van u willen weten.
Nigel Farage
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is niet de eerste keer dat ik na een top in de oude stad Lissabon de voorzitter van de Commissie en staatshoofden in dit Parlement hoor zeggen dat het hele gebeuren een fantastisch succes is en een voorbeeld van het succes van de Europese Unie. Jawel, mijnheer Barroso, dat herinnert u zich toch? De agenda van Lissabon. Zeven jaar geleden werd mij hier verteld dat vanwege de weekendbijeenkomst in Lissabon we op het punt stonden de economie met de meest geavanceerde technologie ter wereld te worden met volledige werkgelegenheid en hoge groeipercentages. Zoals u weet, hebben we 75 procent van het traject afgelegd en de hele zaak ligt aan diggelen.
Als ik u was, zou ik niet al te voldaan zijn over de top die u vorige week in Lissabon hield, omdat de nationale parlementen zich voor het eerst mogen uitspreken. Dit is natuurlijk ongebruikelijk omdat de nationale parlementen in het algemeen niet veel meer hebben te doen vanwege de usurpatie van de EU-instellingen. De nationale parlementen mogen zich echter uitspreken en er is een reële kans dat we meer referenda krijgen dan dat ene in Ierland.
Maar dat is natuurlijke het enige dat u niet wilt, niet waar? U hebt nu zo'n hekel aan democratie dat u dat feitelijk populisme noemt. U behandelt de Franse en Nederlandse referenda met minachting en u weigert genoegen te nemen met een neen. U behoort tot de euronationalisten, een gevaarlijk volk dat door niets wordt tegengehouden.
Wat de top in Lissabon liet zien, was een reusachtige misleiding en een poging om de mensen in Europa een grondwet op te leggen door alleen maar dat woord te laten vallen en opnieuw te verpakken, terwijl het feitelijk om dezelfde voorstellen gaat. Het is een absolute schande dat u dit doet, maar ik de hoop en vertrouw erop dat in Westminster de moeder van alle parlementen voor een keer haar werk zal doen en dat het Britse volk een referendum zal krijgen.
We hebben genoeg gehoord over de politieke klassen van Europa. Het wordt tijd dat we in het Verenigd Koninkrijk en in veel andere landen van Europa horen wat de mensen te zeggen hebben. Je kunt geen vorderingen met dit project maken zonder de steun van het volk. Laat het volk spreken.
Jean-Marie Le Pen
namens de ITS-Fractie.-(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, tweeënhalf jaar nadat de Fransen en Nederlanders de Europese Grondwet hebben verworpen nam de Europese Raad op 19 oktober in Lissabon het vereenvoudigde Hervormingsverdrag aan, wat hiervoor een uiterst slechte benaming is aangezien het Verdrag alleen nog maar complexer is geworden en de verworpen Grondwet slechts marginaal "hervormt”. Om kort te gaan: ze willen ons voor het lapje houden en ons ervan overtuigen dat deze tekst niets van doen heeft met de vorige, om te voorkomen dat de burgers in Europa weer een referendum willen.
U doet alsof deze kwestie te belangrijk is om toe te vertrouwen aan het volk. Wij zijn overtuigd van het tegendeel. Aangezien dit niets anders is dan een "knip-en-plakversie” van de Europese Grondwet, dient de ratificatie te worden onderworpen aan een referendum en dat in elk land, in de eerste plaats in Frankrijk en Nederland. Alleen een nieuw referendum kan de uitkomst van het vorige referendum ongedaan maken. Vandaag wil ik, zonder partijpolitieke spelletjes te spelen, een grote petitie lanceren in mijn eigen land om ervoor te zorgen dat de Franse president, de initiatiefnemer van dit miniverdrag, op zijn schreden terugkeert en ons een referendum in het vooruitzicht stelt.
Het gaat hier om de toekomst van onze respectievelijke naties, hun soevereiniteit, onafhankelijkheid, identiteit en vrijheid. We kunnen bijvoorbeeld niet onze verantwoordelijkheid overdragen aan een Hoge Vertegenwoordiger om ons elders in de wereld te vertegenwoordigen of toezien hoe onze zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in gevaar dreigt te komen in naam van de rechtspersoonlijkheid van de Europese Unie, of accepteren dat onze rechterlijke macht en wetgeving wordt ontmanteld door rechters in Luxemburg. Wie deze aanfluiting van de democratie ondersteunt heeft later nog veel uit te leggen.
Irena Belohorská
(SK) Tijdens de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders afgelopen week werd een akkoord bereikt over een Verdrag dat de Europese instellingen geschikt moet maken voor een nieuwe situatie en de bestaande Verdragen moet verbeteren. Aangezien de structuur van de huidige Europese Unie aanzienlijk anders is dan die van 1957 moeten we een nieuw Europees verdrag aannemen; we hebben heldere nieuwe regels nodig. Ik sta geheel achter dit proces.
Om betrouwbaar te zijn moet de Europese Unie mensenrechten waarborgen en fundamentele vrijheden voor haar burgers. Deze waarden worden herhaaldelijk genoemd in de preambule en in de artikelen van het Verdrag; de Unie berust op deze waarden van eerbied voor menselijke waardigheid, vrijheid, democratie en gelijkheid. Ik betreur het ten zeerste dat ondanks dat in artikel 3 van het nieuwe Verdrag wordt verklaard dat we strikt met inachtneming met de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties zullen handelen het Verdrag niet het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie omsluit. Ik generaliseer bewust om niet met een vinger te moeten wijzen op afzonderlijke lidstaten die niet hun standpunt over deze belangrijke kwestie willen meedelen. Het Handvest van de grondrechten ontbreekt in dit Verdrag en dat betreur ik. Onderschrijft het Handvest niet de mensenrechten die verankerd zijn in constitutionele tradities en die alle lidstaten gemeen hebben?
Ik ben van mening dat de leden van dit Parlement momenteel een zeer vooraanstaande rol spelen in het hervormingsproces van dit Verdrag; zij verdedigen de standpunten van de burgers van Europa en zouden moeten optreden als katalysator voor consensus op gebieden zoals mensenrechten. Van harte gefeliciteerd, mijnheer Socrates en mijnheer Barroso.
Elmar Brok
vertegenwoordiger van het Europees Parlement op de IGC. -(DE) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter, voorzitter van de Commissie, dames en heren, het Duitse voorzitterschap is erin geslaagd een mandaat op te stellen en het Portugese voorzitterschap bereikte de aanvaarding en de implementatie ervan. Daarvoor mijn dank.
Vanwege de discussies van de afgelopen tijd over tal van minder belangrijke kwesties wordt over het hoofd gezien dat dit Verdrag een doorbraak is voor de democratie en het vermogen om te handelen. Het Europees Parlement is nu via medebeslissingsprocedures betrokken bij 95 procent van de wetgeving, het verschil tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven is opgeheven en er zijn rechten ontstaan op het gebied van de begroting en in de landbouwsector. Verder heeft het Europees Parlement iets in de melk te brokkelen als het gaat om verdragen met derde landen en ratificaties, het Europees Parlement kiest de voorzitter van de Commissie en zonder het Europees Parlement kunnen de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger niet met hun werk beginnen.
Het klopt dat democratie en het vermogen om te handelen alleen gerealiseerd konden worden door het opheffen van de derde pijler en dat het vermogen om te handelen is verbeterd door de nieuwe besluitvormingsmethoden in de Raad, namelijk de uitbreiding van het medebeslissingsrecht van het Europees Parlement.
Medebeslissing en stemmen met gekwalificeerde meerderheid zijn juridisch gezien voortaan de regel. Dit is een wezenlijke verandering die van groot belang is. We hebben een Handvest van de grondrechten en rechtspersoonlijkheid gekregen en verder zijn de "red lines” van het Verenigd Koninkrijk volledig overeind gebleven aangezien het opt-outs heeft verkregen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken.
Een aantal kwesties vraagt onverminderd om klaring, namelijk de vraagstukken die verband houden met artikel 24. We moeten er voor zorgen dat de overgang van het ene verdrag naar het andere niet door de Raad wordt misbruikt om posten toe te wijzen, zoals die van de Hoge vertegenwoordigers. We kunnen alleen zeggen dat het Europees Parlement 751 leden telt en ik zie geen enkele passage in deze tekst waarin het over uiteenlopende stemrechten gaat.
Bovendien wil ik erop wijzen dat we er nu wel voor moeten zorgen dat deze tekst wordt geïmplementeerd, dat we de Grondwet in de praktijk omzetten op een manier zoals we dit Verslag interpreteren. Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe nog één opmerking te maken. Ik werd in 1994 voor de eerste keer benoemd als vertegenwoordiger van dit Huis in de groep-Westendorp, waarvoor dank. Dit was mijn vierde IGC. Toen we destijds begonnen, hadden we als Parlement niets te vertellen. Ik wil me daarom graag bedanken bij mevrouwGuigou, de heerTsatsos, de heerHänsch en de heerMéndez De Vigo, en ook bij mijn collega's van de IGC voor de prettige samenwerking tijdens de afgelopen dertien jaar.
De Voorzitter
Ook erkentelijkheid van mijn kant voor de continuïteit in de werkzaamheden voor meer bevoegdheden voor het Parlement.
Enrique Barón Crespo
vertegenwoordiger van het Europees Parlement op de IGC. - (PT) Gefeliciteerd; de voorzitter doet zijn achternaam alle eer aan, door met passie en verstand aan het welslagen van de Top te werken.
(ES) Fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, dames en heren, ik heb het einde van de IGC zelf meebeleefd - ik denk dat het de eerste keer is dat de voorzitter en de drie ondervoorzitters waren toegelaten tot de Conferentie - en ik kan stellen dat het Portugese voorzitterschap goed heeft geluisterd naar het Europees Parlement: allereerst door het burgerschap in ere te herstellen, wat tot medio september nog onmogelijk leek, voorts door aan het Handvest van de grondrechten passende betekenis toe te kennen, wat eveneens onmogelijk leek, en tot slot door de aanzienlijke uitbreiding van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid.
Niet alleen het Europees Parlement heeft dingen bereikt, maar ook Europa, en daartoe hebben wij stevig bijgedragen. De fungerende voorzitter begon zijn toespraak met het Compromis van Ioannina. Ik daag hem uit de burgers van Europa uit te leggen wat het protocol van het Compromis van Ioannina inhoudt. Wat me het meest heeft verbaasd is dat regeringen zich in de Raad niet echt sterk hebben gemaakt om tegen te gaan dat het Compromis van Luxemburg in het Verdrag wordt opgenomen, hetgeen de dood voor het Verdrag zijn geweest.
Min of meer hetzelfde - hetgeen vooral bestemd is voor de voorzitter van de Commissie - geldt voor de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlands- en veiligheidsbeleid. U zult op dit punt stevig uw best moeten doen, omdat het Parlement zijn rechten zal verdedigen en ervoor zal zorgen dat er een verstandige oplossing komt na de inwerkingtreding van het Verdrag, wat hopelijk zal gebeuren, aangezien er tal van interessante posten zijn te verdelen en wij dit proces uiteraard op democratische wijze willen volgen.
Tot slot: mijnheer de Voorzitter, premier Sócrates zei dat het Verdrag van Lissabon is geboren. Het is nog steeds een heel kleine kindje en ik hoop dat iedereen in december ondertekent om het te zien groeien en bovenal dat iedereen met wederzijdse loyaliteit en solidariteit zal handelen zodat dit Verdrag van Lissabon werkelijkheid wordt.
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheerBarón Crespo, voor het erkennen van deze taak en de vele andere taken voordien.
Andrew Duff
Mijnheer de Voorzitter, voor 26 landen is het Verdrag stellig een grote stap voorwaarts in de richting van Europese eenheid en evenaart daarmee ongetwijfeld qua belang het Verdrag van Maastricht. Natuurlijk mist het verdrag de eenvoud van wijlen zijn voorganger, maar het houdt alle belangrijke hervormingen intact. Zowel buiten als binnen de Unie zullen mensen spoedig een effectievere, efficiëntere en meer democratische Unie zien.
Maar in een land is dat niet het geval. De Britten lijken nog steeds afgeschrikt door het succes van de EU en ze hebben op de IGC geprobeerd de reikwijdte en de invloed van gezamenlijk beleid op het gebied van grondrechten, vrijheid, veiligheid en recht te verminderen, en dat zelfde ook bij het beleid inzake de gezamenlijke buitenlandse veiligheid en defensie. Het is niet duidelijk waarom zo'n strategie van niet-samenwerking wordt geacht in het belang te zijn van het Britse volk. Ook de heer Farage van de Conservatieve partij verschaft geen betere of alternatieve oplossing. Ik hoop en vertrouw erop dat dit vreemde, idiosyncratische Britse beleid een zo kort mogelijk leven zal krijgen.
De Voorzitter
. - Hartelijk dank, mijnheer Duff, voor uw grote inzet en betrokkenheid.
Luís Queiró
(PT) Fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, dames en heren, de beste manier om dit belangrijke resultaat van het afgelopen weekend te vieren, dat dankzij het door het Duitse voorzitterschap bereikte mandaat en de effectieve inzet van het Portugese voorzitterschap, dat ik hier in het bijzonder wil noemen - tot stand kwam, is effectief gebruik te maken van deze nieuwe institutionele instrumenten en het behalen van nog betere resultaten.
De laatste tijd werd de Europese burgers herhaaldelijk voorgehouden, overigens terecht, dat we een nieuw institutioneel kader nodig hebben om het Europa van het Verdrag van Nice naar een uitgebreid Europa te tillen. De tijd is aangebroken om aan te tonen dat dit gereorganiseerde Europa in staat is zijn nieuwe missie te vervullen.
Vijftig jaar na de ondertekening van het Verdrag van Rome hangt Europa geen dreiging van oorlog of muren meer boven het hoofd. De nieuwe uitdaging heet globalisering in een wereld waarin steeds meer mensen consumeren en produceren, waarin grenzen verdwijnen en geen enkel afzonderlijk Europees land een echte speler van wereldformaat is. We worden geconfronteerd met angsten die gepaard gaan met globalisering en de technologische revolutie en moeten nu bewijzen dat het door het nieuwe verdrag gesterkte Europa in staat is nieuwe paden te ontdekken en nieuwe welvaart te scheppen. Dit is echter ook een kans om oplossingen te vinden voor nieuwe problemen. Met zes, twaalf of zelfs vijftien lidstaten was het een stuk eenvoudiger om nauwe banden tussen de burgers en de structuren van de Gemeenschap te bevorderen; nu is dit een van de grootste uitdagingen.
Door de uitbreiding van de EU komt ook het machtscentrum verder buiten het bereik van de burgers te liggen. Dit nadelige effect zien we, inter alia, terug in het roulerende voorzitterschap van de Raad of in de afschaffing van het beginsel van één commissaris per lidstaat. We moeten dit nadelige effect aanpakken, een taak waarin het Parlement een beslissende rol speelt. Alleen zo kunnen we meer transparantie en minder bureaucratie, meer ontwikkeling en minder onnodige wetgeving, meer samenwerking met de nationale parlementen en minder afstand tot de burgers, meer samenhang en minder ongelijkheid verkrijgen. Laten we, nu we verlost zijn van de twijfels over onze interne organisatie, een teken van moed uitzenden en de uitdagingen van deze nieuwe tijd aannemen. Vandaag moeten we eerst ons vermogen om eensgezind te zijn vieren.
Edite Estrela
(PT) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, dames en heren, tevredenheid, geluk, succes, overwinning - allemaal woorden die hier vandaag al, terecht, zijn gevallen over de informele Raad in Lissabon. Het akkoord over het nieuwe Verdrag kon op 18 oktober kort voor middernacht worden afgekondigd. Een historisch moment.
In de eerste plaats vanwege de bereikte resultaten, maar ook omdat deze zo snel tot stand kwamen. In minder dan twaalf maanden van intensieve werkzaamheden en onderhandelingen kwam de vereiste consensus al op de eerste dag van de Top tot stand. Bovendien werd op dezelfde dag nog een overeenkomst gesloten met de sociale partners van de Europese Unie, de werkgevers en de vakbonden, om de arbeidsmarkt te moderniseren. Een belangrijke stap voor een nieuwe fase van de Lissabon-strategie.
Het Portugese voorzitterschap heeft felicitaties verdiend. Hij bereikte zijn topprioriteit met erkende deskundigheid: Europa een nieuw Verdrag geven; dit is een groot succes. Europa kruipt uit een impasse die zes jaar duurde en kan zich weer bezighouden met zaken die echt belangrijk zijn voor de burgers. Of om het met Jean Monnet te zeggen: we kunnen niet stoppen als de hele wereld om ons heen in beweging is, en de snelheid waarmee de wereld ronddraait laat een langzame Europese reactie niet toe.
Het Verdrag wordt ondertekend op 13 december en daarna begint het ratificatieproces, hetgeen snel en zonder problemen zou moeten verlopen. Als Portugese staatsburger moet ik zeggen dat ik hierover zeer verheugd ben, omdat opnieuw de naam Lissabon onuitwisbaar verbonden zal zijn met een beslissend moment in de Europese integratie. Hartelijk dank, premier Sócrates. Portugal en ook Europa zijn u dank verschuldigd voor uw vastberadenheid en betrokkenheid. Europa bevindt zich niet meer in een impasse. Nogmaals hartelijk dank, premier.
Karin Riis-Jørgensen
(DA) Mijnheer de Voorzitter, gelukkig liep de Top van Lissabon goed af. Vóór de Top was al uitstekend voorbereidend werk verricht door het Duitse voorzitterschap, hetgeen door het Portugese voorzitterschap op een professionele wijze werd voltooid. Helaas moet ik erop wijzen dat opnieuw nationale belangen een rol hebben gespeeld. Dit is zeer zeker niet bevorderlijk voor de Europese samenwerking. We hebben nu extra kracht nodig om over de inhoud te discussiëren, niet over het proces. Niettemin hebben we helaas ontmoedigende tendensen gezien die voorstellen dat we maar beter over het proces praten dan over de inhoud. Mochten we uiteindelijk toch over het proces discussiëren, dan wil ik hier nog eens duidelijk stellen dat we zeer zeker geen referenda nodig hebben om het Verdrag te ratificeren. Referenda zijn simpelweg geen goede oplossing. Laten we dit overlaten aan de representatieve democratie!
Niet dat ik bang ben voor een "nee”, integendeel! Het is gewoonweg verkeerd om EU-kwesties te scheiden van nationale parlementsverkiezingen. De EU is en blijft een integraal onderdeel van ons nationaal beleid. Referenda zijn geschikt om een nationale regering mee te bestoken en hebben het voordeel dat de andere partijen niet tegelijkertijd op hun EU-beleid worden beoordeeld. Alle partijen worden echter een keer in de zoveel jaar beoordeeld op hun EU-beleid, namelijk op de dag dat we in het kader van nationale verkiezingen naar de stembus gaan. Maar dan moet wel eerst aan twee voorwaarden zijn voldaan: ten eerste dat voor ons, de kiezers, het EU-beleid een beslissende rol mag spelen bij de keus van de nationale volksvertegenwoordigers en ten tweede dat de politieke partijen geen gebruik mogen maken van referenda om weg te lopen voor hun verantwoordelijkheid voor de Europese Gemeenschap. Hopelijk zullen de pogingen om aan de inhoud de hoogste prioriteit te geven en niet aan het proces, succesvol zijn.
Konrad Szymański
(PL) Fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, ik ben erg blij dat het hervormingsproces van het Verdrag bijna afgesloten is. Niet dat ik van mening ben dat de voorgestelde veranderingen, bijvoorbeeld ten aanzien van integratie, in werking mogen treden, soms juist in tegendeel. De reden dat ik blij ben is dat we de laatste tijd veel te veel tijd en politieke energie hebben besteed aan de instellingen.
Ik ben er overtuigd van dat het succes van de EU niet het resultaat is van de institutionele opzet of het machtsmechanisme. Dit succes is het resultaat van politieke wil en een gemeenschappelijke toekomstvisie. Ik hoop dat na de ratificatie niets ons er meer vanaf zal houden ons in te zetten voor een Europa van resultaten, om meer verantwoordelijkheid op ons te nemen voor mondiale veiligheid, om meer invloed te krijgen op onze buurlanden en tot slot om over uitbreiding van de EU te praten, over winst in de zin van mededinging, investeringen en groei. Ondanks hetgeen de afgelopen zeven jaar zoal werd gezegd kunnen institutionele veranderingen noch een allesomvattend, noch een bevredigend antwoord zijn op al deze problemen.
Johannes Voggenhuber
(DE) Mijnheer de Voorzitter, uit de vele omwentelingen, boerenoorlogen en revoluties die Europa heeft beleefd, kennen we allemaal het romantische verhaal van de voortvluchtige die zich heeft verstopt op een mestkar om over de grens te komen en te ontsnappen aan Richelieu's bloedhonden en de garde van de koning. Als hij er tot slot in slaagt, ziet hij er niet bijzonder fraai uit en ruikt hij evenmin erg plezierig, maar na een grondige wasbeurt kon worden gezegd: hij leeft!
De Grondwet heeft soortgelijks beleefd. Regeringen begroeven het onder een wirwar van onleesbare en ontcijferbare teksten vol met opt-outs, clausules, voetnoten, resoluties, processen-verbaal van overeenstemming en gingen tot aan het uiterste onder het mom van deze mesthoop. Het tragische eraan is dat zij de constitutionele schat niet tegen de garde van de koning wilden beschermen, maar tegen de waakzame ogen van de burgers.
Ik heb wat zitten graven in deze wirwar van teksten en heb inderdaad alle belangrijke doelstellingen van de Grondwet gevonden, waaraan ikzelf ruim tien jaar heb meegewerkt; ik kon me dus gelukkig prijzen. Toch baart me deze situatie enigszins zorgen. Daarbij is het natuurlijk altijd zo met dit soort avonturen: telkens wanneer iemand de voortvluchtige had geholpen, zou een deel van de schat verloren zijn gegaan. Ik vond echter ook een paar handen van een aantal regeringen in die mesthoop. Een ervan had zich verzekerd van weer een opt-out voor zichzelf en jatte daarvoor een deel van het Handvest van de grondrechten, een deel van de bevoegdheden van het Parlement, een deel van de gegevensbescherming, enz. De schat arriveerde weliswaar gehavend, maar arriveerde.
We hebben een stukje Europa verkregen. We hebben een stuk van Europa's toekomst weten te redden, niet met onze burgers, maar juist zonder, niet met de parlementen, maar juist zonder, en daarin schuilt een groot gevaar. We hebben een stuk Europa verkregen, maar konden het vertrouwen van de Europese burgers niet herwinnen. Daarom staat dit Huis voor een enorme uitdaging: het herwinnen van het vertrouwen van de Europese burgers.
Ilda Figueiredo
(PT) Mijnheer de Voorzitter, we betreuren het dat de Top van Lissabon in grote lijnen de inhoud van de zogeheten Europese Grondwet - die in Frankrijk en Nederland via een referendum in de prullenmand verdween - heeft overgenomen, en tegelijkertijd heeft gepoogd zich te onttrekken aan de noodzakelijke democratische discussie en openbare raadpleging, dus referenda. Afgezien van het feit dat dit de democratie en de soevereine wil van het volk veel schade heeft berokkend, toont dit uw vrees aan voor een uitspraak van de burgers over het Verdrag dat een kwalitatieve sprong naar meer neoliberalisme, federalisme en militarisme belichaamt, en tegelijkertijd in toenemende mate de economische en sociale verworvenheden van de arbeiders en armen uitholt.
De strijd gaat door, hetgeen ruim 200 000 mensen tijdens een indrukwekkende, door de CGPT georganiseerde demonstratie, eveneens op 18 oktober in Lissabon, hebben duidelijk gemaakt. Het was de grootste demonstratie van de laatste twintig jaar in Portugal, maar de voorzitters van de Raad en de Commissie, beide Portugezen, willen hier niets van weten. Dit maakt ook deel uit van de geschiedenis van dit Verdrag.
Vladimír Železný
(CS) Mijnheer de Voorzitter, na het mislukken van de Grondwet had het er alle schijn van dat het beginsel van democratische besluitvorming opnieuw de overhand had gekregen in de EU, althans voor een poos. Maar we hebben ons lelijk vergist. Al snel lag dezelfde Grondwet weer op tafel, dit keer onder een andere titel. Zijn auteurs doen niet eens hun best om te verbergen dat het om de oorspronkelijke, slechts lichtelijk gewijzigde Grondwet gaat, en dat overduidelijk met het doel om de democratische wil van de burgers, oftewel referenda, te ontlopen.
Het Verdrag, dat de rol van niet-gekozen functionarissen in de EU versterkt en zodoende het gebrek aan democratie versterkt, roept naast enkele andere zaken nog eens 105 wetgevende en niet-wetgevende bevoegdheden in de EU in het leven. In 68 gevallen wordt het recht van een nationaal veto vervangen door stemmen met gekwalificeerde meerderheid. Het ondermijnt de nationale bevoegdheden op het gebied van het buitenlands beleid en het legt de besluitvorming in de EU in handen van de grote lidstaten, met name Duitsland, ten koste van de kleine lidstaten.
Een simpele vergelijking toont aan dit Verdrag vrijwel identiek is met de Grondwet voor een Europese bondsstaat, die werd verworpen door de Fransen en vervolgens begraven door de Nederlanders. De brutaliteit waarmee de Grondwet weer op de tafel terugkeerde, met het uitgestreken gezicht van een pokerspeler en met een nieuwe titel à la Orwell, is verbazingwekkend. Een nieuw soort van utopisch nationalisme wist te zegevieren in Lissabon: pan-Europees en EU-nationalisme; nationalisme zonder enig echte nationale, culturele en historische grondvesten, slechts berustend op de lange kantoorgangen in Brussel. Berlaymont-patriottisme eist de zege op.
Diegenen die staten vertegenwoordigen die bijna een halve eeuw onder het juk van communistische, totalitaire regimes hebben geleefd, staan niet snel versteld van iets. We zijn gewend aan de arrogantie van de macht en geringschatting van de wil van het volk. Zelfs in de COMECON hebben we nooit een dergelijk open misleiding beleefd als nu in de EU jegens de burgers van de lidstaten. In de COMECON bleven dergelijke pogingen binnen de muren van de politbureaus van de partij, maar dat is allemaal verleden tijd.
De burgers willen zelf beslissen of zij hun soevereine rechten willen overdragen aan een Europese superstaat zonder een democratisch of historische kader. Daarom wil ik dat er een referendum wordt gehouden.
Luca Romagnoli
(IT)Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Hervormingsverdrag, dat ik overigens afwijs, kent winnaars en verliezers. De bedenkingen van Polen en Italië tegen de nieuwe zetelverdeling in het Parlement zijn uit de weg geruimd, behalve dan dat Polen nog een aantal andere belangrijke slagen wist te winnen: het krijgt de opt-out van het Handvest van de grondrechten, het krijgt een advocaat-generaal bij het Hof van Justitie en het profiteert van het Compromis van Ioannina. Zelfs Oostenrijk wist een slag te winnen door de toegang tot 's lands universiteiten voor buitenlandse studenten in te dammen.
Vóór de Conferentie had Romano Prodi nog verklaard dat hij zou strijden voor het behoud van de zetels van Italië. Het resultaat was dat hij de tegenover Frankrijk een zetel verloor en tegenover het Verenigd Koninkrijk er één wist te herwinnen, en prat ging op een bereikt akkoord dat voorziet in herziening van de zetelverdeling na 2014, dan gebaseerd op het aantal inwoners. Dit hadden we echter al bereikt tijdens de laatste plenaire vergadering in Brussel.
Wat de regering Prodi hiermee accepteerde, waren slechts een paar kruimels, met gevolg dat ongeveer drie miljoen Europeanen met een Italiaans paspoort als minder Europees worden beschouwd dan de Pakistani, Indiërs en Kenianen die het geluk hebben in het Verenigd Koninkrijk te mogen leven en werken of de Kameroeners in Frankrijk, die, hoewel ze geen staatsburger zijn van een EU-lidstaat, wel worden meegeteld voor de zetelverdeling.
We konden we anders verwachten van deze Italiaanse regering, die steunt op een boerse, communistisch-linkse partij en een onbetrouwbare en hypocriete centrum-linkse. Zoals u ziet hebben we andere redenen om het Europa van deze verdragen niet als het onze te beschouwen en hopen dat we al binnenkort de profundis van deze bespottelijke regering Prodi kunnen vieren.
Jana Bobošíková
(CS) Dames en heren, na het Verdrag van Lissabon zorgvuldig te hebben bestudeerd is mij duidelijk geworden dat de staatshoofden en regeringsleiders fundamentele wijzigingen in de EU-documenten hebben aangebracht.
Het Hervormingsverdrag is in feite een herschreven bewerking van de EU-Verdragen en de Oprichtingsverdragen van de Europese Gemeenschappen. Ik wil er op wijzen dat de wijzigingen niet alleen betrekking hebben op de invloed van de afzonderlijke lidstaten op EU-processen, maar ook op de grondbeginselen waarop de EU vijftig jaar geleden werd gegrondvest. Het Hervormingsverdrag haalt het beginsel van vrije mededinging uit het Verdrag en verlegt het naar de protocollen die zijn gehecht aan het Verdrag. Dit beschouw ik als alarmsignaal voor alle democratiegezinde burgers.
Dames en heren, als het EU-project geloofwaardig wil zijn, dient het Hervormingsverdrag te worden onderworpen aan een referendum in de lidstaten. Politici moeten maar eens hun arrogantie en comfortabele positie aan de kant zetten. Ze moeten hun besluit van Lissabon uitleggen aan de burgers en hen van het nut ervan overtuigen. Anders zal de kloof tussen de burgers en de politieke elite blijven groeien. Niet alleen dit vormt een gevaar voor het welslagen van het project; maar zal ook het gebrek aan democratie in de EU als geheel verder vergroten.
Timothy Kirkhope
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de Britse premier voor zijn verklaring hedenochtend en, terwijl ik nota neem van de besluiten van de regeringsleiders, zijn het Britse volk en de Britse conservatieve partij consistent geweest in hun bezwaren tegen de grondwet en het vrijwel identieke Hervormingsverdrag.
De Britse premier heeft gezegd dat het Hervormingsverdrag geen grondwet is. Zijn collega-regeringsleiders zijn het daar niet mee eens. Hij vertelde ons dat het Verenigd Koninkrijk grenzen ("red lines”) heeft gesteld die niet mogen worden overschreden. Net als de meeste Britten begrijp of geloof ik onze premier op dit punt niet. Het gaat om een kwestie van vertrouwen. Onze premier beloofde een referendum te zullen houden - een belofte in een verkiezingsmanifest van twee jaar geleden. Een referendum over dit verdrag is daarom niet alleen politiek noodzakelijk, maar vormt ook een morele verplichting.
De Ierse premier zei dit weekend over mogelijke referenda: "Waarom laat u de bevolking zich niet uitspreken? Ik vind het wat onthutsend om te zien hoeveel landen ervoor weglopen om hun bevolking een gelegenheid daartoe te bieden”.
Een paar dagen geleden zei Gordon Brown dat dit verdrag het einde markeert van de institutionele hervorming van de EU gedurende het komende decennium. Over de afgelopen 15 jaar hebben we echter vier verdragen over hervormingen gehad en ik betwijfel of de drang naar verder institutionele veranderingen kan worden weerstaan. De zogenaamde "ratchet clause” (clausule met een blokkeerpal) zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot het afschaffen van nationale veto's.
Anderzijds richt de conservatieve visie op Europa zich op drie belangrijke gebieden: mondiaal concurrentievermogen, mondiale klimaatverandering en mondiale armoede. Ik feliciteer voorzitter Barroso in het bijzonder voor zijn besluit om deze doelen in elk geval na te streven. Voor deze doelen volstaat echter politieke wil en is dit verdrag niet nodig. We moeten ons herinneren wat de Verklaring van Laken stelde. Zij stelde dat de Unie democratischer, transparanter en efficiënter moet worden, maar riep ook op tot meer betrokkenheid van de burgers en niet slechts tot het communiceren van onze besluiten aan hen. De vraag die vandaag aan de orde is: beantwoordt het verdrag aan Laken? Laken stelde de juiste vragen. Hebben wij de juiste antwoorden gegeven?
Poul Nyrup Rasmussen
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag tot de fungerend voorzitter van Raad willen zeggen: wat een fantastische top. Ik heb er nooit aan getwijfeld dat het u zou lukken, maar er niet aan twijfelen is één ding, en het voor elkaar krijgen, is een ander en u kreeg het voor elkaar. Gefeliciteerd.
Ik weet niet of de collega's het weten: het is een soort mijlpaal in de geschiedenis. Op de eerste dag kregen we een nieuw verdrag over de werkelijke wereld. Ik weet dat alle maximalisten hier niet geloven dat ze niet het mooiste verdrag hebben gekregen, maar de werkelijke wereld is niet de mooiste wereld die er te krijgen is. Wat u dus nodig hebt is een effectief verdrag, een verdrag met duidelijke normen en waarden - en dat hebt u gekregen.
Op de tweede dag, vrienden, kregen we een richting - op de eerste dag een verdrag, op de tweede dag een richting - die handelt over datgene wat burgers graag willen dat we doen: de werkelijke wereld. Wat u zei over de tweede dag was dat we een Europa willen dat de globalisering humaner laat verlopen, veel meer laat omvatten en haar baseert op onze sociaal coherente normen en waarden. Wat u zei was dat het proces van Lissabon niet slechts voor weinigen is bedoeld, maar het richtsnoer is voor de externe richting van de Europese Unie, dat zegt dat het niet alleen erom gaat de sterkste economische macht in de wereld te worden, maar dat ook begrijpt dat de wereld alleen coherenter kan worden door haar te baseren op een sociale markteconomie.
Daar wil ik vandaag bij u de nadruk op leggen. Ik dank het voorzitterschap, niet alleen voor de eerste dag, maar ook voor de tweede dag, omdat de conclusie van de tweede dag was dat deze Europese Unie er niet een is van louter marktgemeenschappen. Het is er een van sociale markteconomieën, hetgeen betekent dat we koplopers zijn in het verbinden van sociale vraagstukken aan het economisch concurrentievermogen. Prima werk, fungerend voorzitter - en vriend, als ik dat mag zeggen - omdat ik daarmee bij mijn derde en laatste boodschap kom.
Laten we het Portugese voorzitterschap zijn laatste top in december geven: niet slechts een top waarbij het Portugese voorzitterschap formeel het verdrag zal tekenen, maar een waarop we het proces van Lissabon op een positieve manier bevestigen. Dus aan de slag. Laten we beginnen. Dat verwachten de burgers van ons.
Marielle De Sarnez
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie krijgt een nieuw Verdrag. Helaas valt er een en ander te betreuren: we betreuren dat de tekst afstand doet van symbolen van de Europese Unie; we betreuren de opt-outs die sommige landen hebben gekregen, met name wat betreft het Handvest, en we betreuren het complexe karakter van het Verdrag, waarvoor we graag een geconsolideerde tekst in de plaats zouden zien zodat de Europese burgers er wegwijs in kunnen worden. Dat zou een goede zaak zijn.
Desalniettemin geeft ons dit Verdrag de middelen om Europa weer tot leven te wekken, vooropgesteld dat we dat willen. Deze tekst voorziet de Europese Unie van de instrumenten die zij nodig heeft om door te gaan met het integratieproces en om het gemeenschappelijke beleid uit te breiden en te verdiepen. Europa kan nu weer een stap naar voren zetten, bijvoorbeeld op het gebied van energie, klimaatverandering, immigratiebeleid, bestrijding van het terrorisme, economische coördinatie, buitenlands- en defensiebeleid en ontwikkelingsbeleid.
Het is nu simpelweg een kwestie van politieke wil. Niemand kan meer met het excuus komen aanzetten dat de institutionele middelen ontbreken. Nu moet een ieder weer zijn eigen verantwoordelijkheid op zich nemen en terwijl ik dat zeg, denk ik niet alleen aan de instellingen, maar ook, dan wel met name, aan de lidstaten. Dat is goed nieuws voor Europa en ik hoop dat het goed nieuws is voor zijn burgers.
Mirosław Mariusz Piotrowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de duistere voorspellingen en ongegronde kritiek van Polen in recentelijke debatten in dit Huis, met name van de kant van de fractieleider van de Sociaal-democraten in het Europees Parlement, draaide de Top van Lissabon uit op een diplomatiek compromis. Zowel de EU als de Poolse autoriteiten benutten hun mogelijkheden om te komen tot een akkoord. De EU erkende het Poolse belang en zijn potentieel door het aantal advocaten-generaal aan het Hof van Justitie te verhogen en door het handhaven van het Compromis van Ioannina.
Hopelijk is het bereikte compromis van de Top een uitnodiging tot raadpleging van de burgers van Europa. Het Ontwerphervormingsverdrag is ten slotte te belangrijk om door de verborgenheid van politieke vergaderzalen te smokkelen. We mogen niet vergeten dat de vorige versie van dit Verdrag in twee lidstaten het slachtoffer werd van een referendum. Het volk de mogelijkheid te ontzeggen opnieuw hun zegje te doen over de toekomst van de EU zou niet alleen een schending zijn van een fundamentele waarde van de EU, maar zou ook overduidelijk blijk geven van het feit dat de regeringen bang zijn voor de stem van hun eigen kiezers. De democratische dictators moeten de burgers toestaan hun wil te uiten over de toekomstvisie van de EU.
Ian Hudghton
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig Schotland. Mijn partij, de SNP, vormt de nieuwe regering in Schotland, en ik ben van mening dat zij constructiever zal blijken te staan ten opzichte van participatie in de Europese Unie dan de regeringen van het Verenigd Koninkrijk voorheen.
Ik accepteer de behoefte aan een hervorming van de verdragen en aan de instelling van een meer open, democratisch, efficiënt en verantwoordelijk bestuur. In beginsel steun ik de uitbreiding van QMV (qualified majority voting -gekwalificeerde meerderheid) en medebeslissing van het Europees Parlement, maar de grote verscheidenheid waar mijnheer Barroso zo terecht op wees, zal altijd betekenen dat nationale belangen zullen worden gepropageerd. We moeten het contact met onze lokale gemeenschappen niet verliezen door hun belangen met voeten te treden, of de schijn wekken zulks te doen.
In Schotland bestaat grote vrees dat de verankering van het gemeenschappelijk visserijbeleid, als een exclusieve bevoegdheid binnen de verdragen, slechts belemmerend kan werken voor de radicale hervorming van het visserijbeheer, waarvan ik vind dat die noodzakelijk is. Helaas, maar niet verrassend, heeft de regering van het Verenigd Koninkrijk deze kwestie niet op de top aangesneden. Opnieuw zijn de voornaamste belangen van Schotland door de regering van het Verenigd Koninkrijk genegeerd.
Koenraad Dillen
(NL)Voorzitter, de grondwet is dood, leve de grondwet! Hoe kan men het gebeuren in Lissabon anders omschrijven? Want we zijn het er toch allemaal over eens dat dit Hervormingsverdrag een nauwelijks gekloonde versie is van de grondwet die door de Fransen en de Nederlanders werd verworpen. Het gaat om een kloon die, zoals Valéry Giscard d'Estaing het zei, nog onleesbaarder is dan het origineel. Want referenda moeten te allen prijze worden vermeden, zegt men ons.
Er is inderdaad één groot verschil met 2005. Deze keer krijgen de Fransen, de Nederlanders en de andere Europese volkeren niet meer de kans om zich uit te spreken. Illustratief voor deze minachting voor de democratie zijn de verklaringen van Margot Wallström, de Europese commissaris die altijd de mond vol heeft over het dichten van de kloof tussen Europa en de burger. Zij dringt er bij de nationale parlementen op aan om deze tekst zo snel mogelijk te ratificeren.
Echt respect voor de democratie vereist echter dat de burgers in alle Europese lidstaten zich over het verdrag kunnen uitspreken, omdat deze tekst in tal van opzichten de soevereiniteit van de nationale staten nog meer uitholt dan nu al het geval is. Dat men morgen niet komt klagen, als deze angst voor de burgers zich bij de volgende Europese verkiezingen opnieuw tegen het officiële Europa keert.
Hans-Peter Martin
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, u bent momenteel niet te benijden! In de landen waar een referendum werd beloofd, zoals in het Verenigd Koninkrijk of in mijn eigen land, Oostenrijk, wordt het Verdrag afgestempeld als slechts een onbeduidend detail, een aanhangsel van iets. In andere landen zoals Duitsland wordt het Verdrag gekenschetst als totale reorganisatie van de Gemeenschap en een historische doorbraak. Wat is waar?
Ik denk dat we bij deze gelegenheid opnieuw eens moeten stilstaan bij de woorden en duidelijke uitspraken van Roman Herzog, oud-president van Duitsland, die immers als voorzitter van de Conventie tekende voor het ontwerp van het Handvest van de grondrechten. Hij zei dat de EU-Grondwet de democratie zou uithollen. Hetzelfde zien we nu, zij het in iets gewijzigde vorm, in het Hervormingsverdrag.
Als u niet wilt dat de democratie wordt uitgehold, als u niet wilt dat de democratie wordt gesmoord, heb dan alstublieft het politieke fatsoen en sta referenda toe, net als in het verleden voor het laatste Constitutioneel Verdrag, toen zelfs in Spanje en Luxemburg een referendum werd gehouden.
Marianne Thyssen
(NL) Heren voorzitters, collega's, als ik de wijzigingen bekijk die het Hervormingsverdrag aanbrengt op terreinen als migratie, politie en justitie, landbouw, en als ik de beslissingen zie omtrent de Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid, het Handvest van de grondrechten, de euro-zone en de sociale markteconomie - die voor het eerst een doelstelling van de Unie wordt - en ook over de interstatelijke solidariteit inzake energie, dan stel ik vast dat dit verdrag voortbouwt op de resultaten van de Conventie en de Top van juni en ons als politieke instellingen meer slagkracht geeft en veel meer democratie. De Unie zal voortaan beter uitgerust zijn om antwoorden te geven die de mensen van haar verwachten, zowel intern als extern.
In dit laatste opzicht wil ik het Raadsvoorzitterschap feliciteren met zijn agendasetting. Door uw Top, meneer de Raadsvoorzitter, niet alleen over het verdrag te laten beslissen, maar deze ook van gedachten te doen wisselen over hét probleem van onze generatie, met name de globalisering, hebt u een belangrijk signaal gegeven. Het gaat uiteindelijk niet om de instellingen - institutioneel navelstaren -, maar wel om het beleid dat ze voeren.
Dit brengt me bij een vraag aan u, meneer de Commissievoorzitter. Denkt u dat het mogelijk is in de periode vanaf nu tot aan de laatste ratificatie van het verdrag een echt doortastend beleid te voeren? Of vreest u omwille van de ratificatie niemand voor het hoofd te mogen stoten en u te moeten beperken tot de zogenaamde voorzichtige zaken? Met andere woorden, kan het Europa van de concrete projecten in 2008 voortgaan?
Tot slot nog twee vraagjes aan de Raad. Meneer de Raadsvoorzitter, hebt u de regeringsleiders gevraagd zich persoonlijk politiek te engageren om de ratificatie in hun land tot een goed einde te brengen? Ik hoop het stellig. En ten tweede, wanneer komt er een gecoördineerde tekst van deze verdragen? Want een verdrag dat ook transparantie en vereenvoudiging tot doel heeft, moet alleen al uit respect voor de mensen leesbaar zijn. Dank u Voorzitter, en dank bij voorbaat, heren voorzitters, voor antwoorden op mijn vragen.
Jo Leinen
(DE) Mijnheer de Voorzitter, we hadden al de strategie van Lissabon en hopelijk krijgen we nu ook het Verdrag van Lissabon. Beide zullen Europa helpen naar voren te komen. Dit Parlement, met name de Commissie constitutionele zaken, heeft zeven jaar lang gestreden voor en gewerkt aan een nieuw Europees verdrag. Toegegeven, we hebben geen Grondwet gekregen, maar we kunnen stellen dat dit Hervormingsverdrag in elk opzicht een stap naar voren is. Vergeleken met het Verdrag van Nice zijn we er op geen enkel gebied op achteruit gegaan. We gaan er overal op vooruit in de Unie van 27. Dit moeten we ook zeggen tegen de burgers buiten dit Huis.
De winnaars van het nieuwe Verdrag zijn de burgers van Europa. Er komen diverse vormen van directe en indirecte participatie aan het Europese beleidsvormingsproces en we kunnen nu de genoemde hoofdproblemen sneller en effectiever oplossen. Ook de volksvertegenwoordigingen in Europa, de nationale parlementen, en deze volksvertegenwoordiging, dit Parlement, behoren tot de winnaars in Europa. De democratie wordt niet uitgehold - zoals hier zo-even werd gesteld en wat volstrekte onzin is - maar het Verdrag is de vervolmaking van de democratie in Europa, die we nu eindelijk binnen handbereik ligt dankzij dit Verdrag.
Dit is intussen het vierde akkoord. Ik hoop dat de lidstaten hiervoor niet meer bijeen hoeven te komen. Nu moet alle energie in de ratificatie worden gestopt. Ik hoop dat geen land "nee” zal zeggen. Het is wellicht de laatste kans voor dit Verdrag. Elk "nee” zal tot isolatie leiden of zelfs tot zelfuitsluiting van dat land. We hopen dat dit niet zal gebeuren. We moeten alle energie stoppen in de ratificatie zodat we dit Verdrag in 2009 rond hebben.
Lapo Pistelli
(IT)Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, op een muur in de metro van Milaan stond ooit eens een uitermate geestige en cynische leus: "de toekomst is niet meer wat zij was”, dus ongeveer net zoals het weer of het eten.
We leven in een tijd waarin de jonge generaties niet langer geloven dat de toekomst beter zal zijn dan hun ouders altijd dachten. Inderdaad horen we mensen vaak zeggen: "Europa is niet meer wat het ooit was”. Er is een zelfbeschikkende, nationalistische, anti-Europese denktrant in opkomst en groeiende in Europa. Voorbeelden ervan vielen ook vanochtend in dit Huis te beluisteren.
Ik geloof dat het resultaat van de Top van Lissabon van groot belang is, hoewel dit meer de snelheid betreft waarmee het tot stand kwam - hetgeen een positief signaal is aan de publieke opinie - dan de inhoud, aangezien het nog steeds te veel opt-outs en clausules bevat en de tekst nog altijd te gecompliceerd is. Hoe dan ook, het Parlement, de Commissie en de Raad hebben na deze crisis nu achttien maanden de tijd om het vertrouwen van het publiek terug te winnen.
Iedereen, of ten minste een meerderheid in dit Huis, gelooft dat Europa de oplossing is voor de problemen die voortvloeien uit de globalisering, niet de oorzaak. We geloven ook dat we samen sterker zijn als we immigratie, klimaatverandering, innovatie en onderzoek samen aanpakken. Dit denken de meeste leden van dit Huis. Tot de Europese verkiezingen hebben we nog achttien maanden de tijd om 500 miljoen Europese burgers hiervan te overtuigen.
Mario Borghezio
- (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Top van Lissabon heeft één resultaat opgeleverd: een grotere kloof tussen de Europese burgers en de Europese Unie en meer invloed van lobbyisten en technocraten. De visie waarvoor we strijden - een Europa van de mensen, van de regio's - raakt steeds verder buiten handbereik, zelfs in ons Parlement. Waar zijn de Corsicanen, de mensen uit Valle d'Aosta, de Basken, de Bretonse separatisten, de Elzassers?
Wat de zetelverdeling betreft, is het een schande dat ons land, vertegenwoordigd door zijn gepikeerde premier Prodi, het moet afleggen tegen Frankrijk. Dit was blijkbaar nog niet genoeg voor de nietige heer Prodi, die in Lissabon wat aan Alice in Wonderland deed denken:het spoor volledig bijster en ongeïnformeerd. Dankzij de heer Prodi werd Italië uitgesloten van de gezamenlijke verklaring waarmee Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk er heel terecht bij Europa op aandringen stappen te ondernemen om een herhaling van de financiële tumulten als gevolg van de Amerikaanse hypotheekcrisis te voorkomen.
Tegenover de pers zou de heer Prodi over de mondiale financiële crisis hebben gezegd dat hij niet ziet waarom Europa leningen beschikbaar zou moeten stellen. De voormalige adviseur van Goldman Sachs en oud-voorzitter van de Commissie mag zich soms voordoen als een voormalige adviseur van een multinationale bank, maar hij maakt zich kennelijk geen zorgen over de momentane gevolgen voor Italiaanse families - met inbegrip van die in het noorden - die gebukt gaan onder hoge kosten en de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen ...
(De spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Íñigo Méndez de Vigo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, fungerend voorzitter van de Raad, voorzitter van de Commissie, de woordvoerder van mijn fractie, de heer Daul, zei dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese democraten tevreden is. Daarmee doelde hij op het feit dat we uit een impasse zijn gekomen, maar gelukkig zijn we niet. Dit is te wijten aan de niet bepaald pro-Europese stemming in de regeringen. Die staat helaas haaks op de opiniepeilingen - waarnaar voorzitter Barroso verwees toen hij het over de wil van de Europese burgers had - en op het feit dat het Verdrag van Lissabon uiteindelijk te veel pasklare elementen voor regeringen bevat die alsmaar meer willen hebben voor hun land en steeds minder willen geven aan Europa.
Fungerend voorzitter van de Raad, mag ik u allereerst feliciteren met het bereikte akkoord, omdat ik denk dat dit akkoord - en dat zeg ik hier met grote nadruk -van groot belang is voor ons om uit de impasse te komen. U verwees naar drie kwesties waarop ik hier graag even wil ingaan.
Ten eerste denk ik dat het van groot belang is om een formele verklaring in dit Huis te horen over het Handvest van de grondrechten. Dit gebeurde niet in Nice, waar het in het geheim plaatsvond. Laten we het nu formeel doen, aangezien het Handvest van de grondrechten, met of zonder opt-outs, als het ware het DNA van de Europese burgers is.
Ten tweede, mijnheer de Voorzitter, maak ik me zorgen over de zetelverdeling in het Europees Parlement, omdat hetgeen u hebt aangenomen in strijd is met een beginsel uit het Verdrag, namelijk de degressieve proportionaliteit. Krijgt het Parlement die nu ook? We moeten maar eens zien wat we ermee doen, maar hopelijk bent u zich er wel van bewust dat hetgeen u hebt aangenomen niet voorziet in degressieve proportionaliteit .
Tot slot de Hoge Vertegenwoordiger. Ik ben van mening dat u een goed akkoord hebt bereikt, maar ik denk ook dat de voorzitter van de Raad, de Hoge Vertegenwoordiger en de voorzitter van de Commissie een pakket vormen waarover we hier in het Parlement nog eens moeten discussiëren.
Al met al denk ik, mijnheer de Voorzitter, dat het Paul Valéry was, een groot dichter en wellicht daarom ook een groot Europeaan, van wie de uitspraak stamt dat een gedicht nooit wordt voltooid, maar alleen in de steek wordt gelaten. Het proces van de Europese eenmaking is nooit voltooid. In dit geval hebben we, in het belang van consensus, enkele voordelen van het Constitutioneel Verdrag laten vallen, maar we zullen niet nalaten ervoor te strijden. We zouden ze ook hebben gesteund als ze in de preambule hadden gestaan, die, ironisch genoeg, nog net uit de vlammen werd gered: een steeds hechter verbond tussen de Europese volkeren. Dat is ons doel, mijnheer de Voorzitter.
Jan Marinus Wiersma
(NL)Voorzitter, ook in Nederland was er op zaterdagochtend een gevoel van opluchting over het bereikte akkoord, en ook daarvoor moeten we denk ik Raadsvoorzitter Sócrates bedanken. Met het nieuwe verdrag kan de Europese Unie verder. De Unie wordt slagvaardiger en democratischer. De Europese Unie staat weer op haar benen. De EU kan zich nu volledig concentreren op haar inhoudelijke opgave, weer aan de slag met een agenda die varieert van het verder ontwikkelen van het sociale Europa tot een beter gecoördineerd buitenlands beleid. Dat is ook de beste manier om Europa dichter bij de burgers te brengen.
In mijn land, Nederland, is er veel discussie geweest over het karakter van het nu goedgekeurde verdrag en over de vraag waarin het verschilt van het grondwettelijk verdrag dat bij ons in een referendum werd verworpen. De conclusie was dat de verschillen zodanig zijn dat een tweede referendum niet nodig is. Het nieuwe verdrag heeft niet het constitutionele karakter van de oorspronkelijke grondwet en daarmee vervalt ook bij ons de noodzaak van een tweede referendum. Het wordt dus een gewone parlementaire ratificatie.
De nu besloten hervormingen hebben onze volle steun, omdat, zonder dat de balans tussen de lidstaten en de Europese instellingen wezenlijk verandert, er toch grote vooruitgang is geboekt, met name op het gebied van de rechten van het Europees Parlement. Een grotere Unie heeft nu eenmaal andere en bredere regels nodig. Hopelijk zetten nu alle lidstaten vaart achter de ratificatie, zodat we allen in 2009 met de nieuwe regels aan de slag kunnen om de inhoudelijke rol van de Unie op alle terreinen, waarop onze burgers verwachtingen hebben, verder in te vullen.
Bronisław Geremek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag om te beginnen iets willen toevoegen aan de woorden van grote dank die we het Portugese voorzitterschap verschuldigd zijn. Hij heeft een aanzienlijk succes geboekt. De Europese Unie moest dringend uit dat stramien van nederlagen en fiasco's komen, het had een politieke dimensie nodig, en dankzij het Portugese voorzitterschap heeft zij die ook gekregen.
Ik acht het tevens van uitzonderlijke belang dat het Handvest van de grondrechten deel uitmaakt van die besluiten, en ik zou er hier graag nog aan toe willen voegen dat het Handvest van de grondrechten het kompas, het instrumentarium van Europa is. Ik snap niet dat een land dat deel uit wil maken van de Europese Unie zich tegelijkertijd distantieert van hetgeen waarop de EU is gegrondvest, namelijk de morele, filosofische en politieke grondslag.
Kritische opmerkingen over de houding van de Britse regering, die een opt-out wilde hebben, kwamen van mijn collega de heer Duff. Dit probleem heb ik niet. De Poolse regering, die eveneens een opt-out wilde hebben als gevolg van een besluit van het Poolse volk, trok haar verzoek in. Ik wil mijn diepe hoop uitspreken dat na de politieke verandering die zich voltrok in mijn land, en om redenen van loyaliteit tegenover de Poolse traditie van solidariteit, Polen het Handvest van de grondrechten in zijn geheel zal naleven. Polen zal toetreden tot het Handvest van de grondrechten, en dat zonder opt-out.
Alain Lamassoure
(FR) Mijnheer de Voorzitter, als woordvoerder van de meerderheid van de Franse partij UMP wil ik het Portugese voorzitterschap feliciteren. Ik ben erg blij met dit akkoord over de tekst van het Verdrag. Het geeft het uitgebreide Europa de regels die het nodig heeft om effectief en democratisch te kunnen functioneren.
Als co-rapporteur van de nieuwe samenstelling van het Europees Parlement ben ik ook verheugd over het feit dat de Raad akkoord is gegaan met de ontwerpresolutie waarvoor het Parlement op 11 oktober stemde. Daarbij nam de Raad de definitie aan die wij gaven voor degressieve proportionaliteit, de vertaling van dit beginsel naar cijfers, het gebruik van gegevens van Eurostat om de inwonertallen vast te stellen die hiervoor in aanmerking worden genomen, en de wens om na 2009 een betere methode te vinden.
Het akkoord van de Raad is meer dan een 100 procent-akkoord; het is een 101 procent-akkoord, aangezien de Raad de extra zetel heeft toegewezen aan Italië, zonder uiteen te zetten waarom hij dit heeft gedaan. Dit dwingt mij ertoe twee opmerkingen te maken.
De eerste betreft hetgeen u al zei, mijnheer de Voorzitter, dat alle leden van het Parlement stemrecht krijgen- zelfs de Voorzitter, en zelfs de 73e Italiaan - dit in tegenstelling tot het hardnekkige gerucht dat door de pers ging.
Mijn tweede opmerking is dat de 73e, aan Italië toegewezen zetel afwijkt van het beginsel van degressieve proportionaliteit zoals staat geschreven in het Verdrag, zoals voorgesteld door het Parlement en zoals aangenomen door de Raad. Daarom moeten we ervoor zorgen dat het besluit tot toepassing van artikel 9 bis niet aanvechtbaar is voor het Hof van Justitie. Om dezelfde reden stellen de rapporteurs een herziend ontwerp voor aan het Parlement waarin rekening wordt gehouden met de wensen van de Europese Raad.
De Voorzitter
Ook mijn oprechte dank aan u voor het verslag over de zetelverdeling en aan de heer Severin. U hebt geweldig werk verricht en we konden 99 procent van het traject met u meegaan.
Bernard Poignant
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, "niets is mogelijk zonder de mensen; niets is blijvend zonder instellingen”, aldus Jean Monnet, en deze uitspraak is erg toepasselijk op onze situatie.
Is het Verdrag volmaakt? Natuurlijk niet! Ook hier heeft Jean Monnet een antwoord voor. Over het Verdrag van Rome schreef hij dat hij zich niet afvroeg of het verdrag beter had kunnen zijn, aangezien het beantwoordde aan alles wat in die tijd mogelijk was en aan de wijsheid van die tijd. 1957-2007. Willen we het risico lopen dat we van voren moeten beginnen? Nee, natuurlijk niet. Er komt geen derde Verdrag. Eén crisis is genoeg, twee crises zijn te veel. Ook nu weer heeft Jean Monnet een antwoord paraat: "Ik dacht altijd dat Europa het resultaat is van crises en dat het de som is van de oplossingen van die crises.” Dat geldt inderdaad voor het Verdrag.
Daar is kennelijk niet iedereen het mee eens, aangezien onze Britse vrienden zo gebrand zijn op opt-outs. Ik leef op een schiereiland, dus ik kan die eilandmentaliteit wel begrijpen. Jean Monnet beleefde iets dergelijks in 1951 met kolen en staal. De Britten hadden geen belangstelling, maar nadat het hen was aangeboden, stapten ze wel in het bootje. Vergeet Tony Blair niet. Hij ondertekende het Sociale Protocol van het Verdrag van Maastricht. Ik ben er zeker van dat we binnenkort een Britse collega zullen vinden die het Handvest van de grondrechten zal onderschrijven. We moeten geduld hebben en denken aan de woorden van een Chinese diplomaat die ooit eens zij dat hij veel bewondering heeft voor de verstandige gestaagheid van het eenmakingsproces van Europa. Laten we doorgaan.
Natuurlijk wil ik ook graag afsluiten met felicitaties voor het Portugese voorzitterschap, en als Franse europarlementariër ben ik trots op mijn Portugese voorzitter en het feit dat we er nu kennelijk twee hebben gekregen voor de prijs van één!
Hartmut Nassauer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in één klap heeft de Europese Unie zich bevrijd uit de constitutionele impasse. De nieuwe Europese Unie zal beter in staat zijn te ageren, wordt democratischer en transparanter, en kan zich beter van zijn taken kwijten, zowel binnenshuis als elders in de wereld. Dit is een goede zaak en daarom hiervoor dank aan het Portugese voorzitterschap. Als ik hier met enige trots nog mag opmerken dat het Duitse voorzitterschap van de Raad het pad naar Lissabon heeft geëffend, dan hoop ik dat u het niet erg zult vinden dat ik dit als Duitser zeg.
Het Verdrag lost nog niet alle problemen op. Het absurde gedoe over de 751e zetel en de stemrechten van de Voorzitter zijn hier een goed voorbeeld van. Het zou buiten kijf moeten staan dat de Raad niet bevoegd is om een gekozen lid zijn stemrecht af te nemen - ongeacht diens positie. Ik ben zowel de Voorzitter als de vertegenwoordigers van het Parlement op de IGC dankbaar dat ze dit snel en onmiskenbaar hebben duidelijk gemaakt.
Er is echter nog een ander probleem, namelijk de samenstelling van het Parlement, die ook na 2014 nog vaag zal zijn. Ik ben ervan overtuigd dat we een methode moeten zien te vinden voor het regelen en samenstellen van het Parlement op basis van objectieve criteria, ongeacht de politieke richting. Het is toch te gek dat de Raad als een soortement landheer in feite de zetelverdeling van dit Huis bepaalt. Laten we hiernaar streven vóór 2014.
Van een groot voordeel werd tot nu toe wellicht onvoldoende notitie genomen: de versterking van het subsidiariteitsbeginsel. Dit is een zeer belangrijke stap op weg naar meer directe betrokkenheid van de nationale parlementen bij de Europese wetgeving op basis van subsidiariteit. Subsidiariteit en de roep ernaar maken de Gemeenschap sterker, niet zwakker, mijnheer de voorzitter van de Commissie. Ook hiernaar zullen we in de toekomst blijven streven. Ik kan de nationale parlementen alleen maar aanmoedigen volop gebruik te maken van deze nieuwe mogelijkheden!
(Applaus)
Richard Corbett
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ook ik juich deze overeenkomst toe, die ondanks een paar eigenaardigheden zoals een extra zetel voor Italië een goed pakket vormt dat verdient te worden geratificeerd en dat de Europese Unie beter doet functioneren terwijl ook haar democratische verantwoordelijkheid wordt verbeterd.
Laat ik in de voor mij resterende minuut even stil staan bij het tweede aspect. De heer Kirkhope vraagt uitgerekend op dit moment of we de vragen hebben beantwoord die in Laken zijn gesteld over de wijze waarop de EU meer democratisch verantwoordelijk kan worden gemaakt en dichter bij de burgers kan worden gebracht. Ik zou zeggen dat we ons beslist in die richting hebben begeven. Laten we een ding goed onthouden: zodra dit Verdrag van kracht wordt, kan er geen Europese wetgeving worden aangenomen zonder voorafgaand onderzoek door ieder nationaal parlement, ten tweede, de goedkeuring van de ministers die bestaat uit nationale ministers die in diezelfde parlementen verantwoording moeten afleggen en, ten derde, de goedkeuring van dit Europees Parlement, met zijn leden die direct door de burgers zijn gekozen om specifiek de Europese vraagstukken op Europees niveau te behandelen.
Dit is een verantwoordingsniveau dat in geen andere internationale structuur bestaat. Kijk eens naar de Wereldhandelsorganisatie. Kijk naar het IMF. Kijk naar de Wereldbank. Kijk naar de OESO. Noem maar op, niets boven het niveau van de nationale staat heeft dat niveau van democratische verantwoording. Degenen die werkelijk bezorgd zijn over democratische verantwoording in internationale structuren moeten hun aandacht eens richten op deze instellingen en organisaties. Laten we trots zijn op wat we hebben bereikt in onze democratische Europese Unie.
Bogdan Klich
(PL) Mijnheer de Voorzitter, we hebben inderdaad een nieuw Verdrag en alleen dit al is voldoende reden om tevreden te zijn. Maar nog belangrijker is: het is een goed Verdrag. Het is een goed Verdrag omdat het beantwoordt aan de uitdagingen waarmee Europa zich geconfronteerd ziet.
Bovendien voldoet het aan de doelstellingen die zes jaar lang als verplichtend waren opgesteld in de Verklaring van Laeken. Het Verdrag regelt en vereenvoudigt zowel het institutioneel kader als het rechtsstelsel van de Unie, geheel overeenkomstig deze doelstellingen. Het democratiseert de Europese Unie, onder andere door het versterken van de wetgevende rol van het Parlement. Het Verdrag brengt de Unie dichter bij haar burgers, onder meer door het burgerschap van de Europese Unie.
Het is de vraag of de Unie op basis van dit Verdrag meer invloed zal krijgen in de wereld en effectiever kan handelen. Dit hangt echter niet alleen af van de instellingen die dit Verdrag invoert of verandert, maar in de eerste plaats van de politieke wil van de leiders van de lidstaten. Als deze wil ontbreekt, zijn hervormingen van de institutionele structuren geen knip voor de neus waard. Om te voorkomen dat het Verdrag een stervend document blijft, wil ik hier pleiten voor een gemeenschap van politieke wil bij de ondertekening van het Verdrag en voor de tijd na de ratificatie ervan.
Adrian Severin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de tekst van het Hervormingsverdrag dat op de top in Lissabon is overeengekomen, betekent een duidelijke vooruitgang, een stap voorwaarts in de geschiedenis van de Europese integratie - ik zou het graag de Europese unificatie noemen. We moeten dit daarom met tevredenheid begroeten.
Niettemin hoe belangrijk deze stap ook is, het is niet de laatste stap. Op de korte termijn is het cruciaal dat het verdrag door alle 27 lidstaten wordt geratificeerd. Het moet nu voor iedereen duidelijk zijn dat er geen plan B is en ook geen plan C. Na de ratificatie moeten we op middellange en lange termijn doorgaan met de noodzakelijke hervormingen en beleidslijnen totdat een volledige verzoening is bereikt tussen Europa's geschiedenis en geografie binnen het kader van Europa's internationale democratie.
Op dit moment van opluchting is het ook cruciaal om ons te ontdoen van elke democratische hypocrisie en demagogie en te erkennen dat in deze complexe wereld politiek management - meer dan ooit - een professionele competentie vereist die geen onderwerp van referenda kan zijn. We moeten de burgers vragen om te beslissen, met een "ja” of "neen”, over beginselen en grondrechten, niet over ingewikkelde technische details en gecompliceerde compromissen. Voor het overige moeten we het beginsel huldigen van het non-imperatieve mandaat.
Anderzijds moeten we erkennen dat de vooruitgang die we vandaag vieren, werd bereikt ten koste van transparantie en oprechtheid. De kloof tussen burgers en ons, de politieke leiders, blijft na Lissabon minstens zo groot als tevoren. Tot het moment waarop we deze kloof dichten, moeten we de flessen champagne maar niet ontkurken.
Jan Zahradil
(CS) Mijnheer de Voorzitter, als voormalig lid van de Conventie over de toekomst van de Europese Unie, als enige nationale parlementariër die betrokken was bij de onderhandelingen en als overtuigd tegenstander van de Grondwet, en dat vanaf het begin, ben ik blij te kunnen zeggen dat in Lissabon het gezonde verstand heeft gezegevierd, althans in zekere mate.
De opzet van de Europese Grondwet was van meet af aan verkeerd. Ik ben blij dat hij werd verworpen en ik ben ook blij dat mijn land een van de landen was die hieraan bijgedragen hebben. De EU is geen staat en zal het nooit worden. Daarom kan het geen grondwet hebben. Het moet berusten op een intergouvernementeel verdrag, waarbij de lidstaten, de nationale staten, de hoekstenen blijven van het Europese integratieproces.
Wat de inhoud van het Verdrag betreft, zal een ieder van ons bepaalde aspecten goed vinden en bepaalde niet. Enerzijds ben ik erg verheugd over de versterking van de rol van de nationale parlementen en de nationale uitvoerende organen dankzij de zogeheten flexibiliteitsclausule. Wat me echter niet bevalt is de inperking van het nationale vetorecht. Als realist ben ik me er echter terdege van bewust dat we de grenzen hebben bereikt van hetgeen mogelijk is.
Wat ik desalniettemin van groot belang acht is het feit dat voor het eerst in de geschiedenis van de EU een kunstmatige opzet de praktijktest niet doorstond en in zekere mate opnieuw moest worden bewerkt. Dit doet hopen dat de EU ook in de toekomst zal blijven aantonen dat zij van bepaalde ontoereikende opzetten afstand neemt, bijvoorbeeld van het vijftig jaar oude, volstrekt overbodige federalistische model. Het doet ook hopen dat de EU de weg in zal weten te slaan naar een eerlijke, flexibele, gedecentraliseerde intergouvernementele organisatie die het hoofd kan bieden aan de uitdagingen van de 21e eeuw.
Mijnheer de Voorzitter, ik vertrouw erop dat het Parlement niet zal bezwijken voor de verleiding om het dode idee van een grondwet weer tot leven te wekken, omdat hij dan enkel en alleen bewijst een ivoren toren te zijn.
Andrzej Jan Szejna
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik had niet verwacht dat de afgelopen week zo succesvol zou aflopen.
Ten eerste hebben we op de Top van Lissabon een nieuw Hervormingsverdrag aangenomen, hetgeen een enorm succes is, waarmee ik premier José Sócrates, voorzitter Barroso en ook ons allemaal van harte feliciteer. Alles verliep zonder enige poging om een veto uit te spreken over het akkoord en zonder nieuwe felle discussies over de uiteindelijke vorm van het Verdrag. Volgens mij betekent dit dat de Europese Unie haar institutionele crisis te boven is gekomen.
Ten tweede komt er goed nieuws uit mijn land, want hier werd de anti-Europese en ultrarechtse regering onlangs afgelost en dat is een groot succes. Het standpunt van het Poolse volk is een bevestiging van hetgeen ik herhaaldelijk heb gesteld - de meeste Polen staan achter de Europese integratie; de Polen willen dat Polen een partner is van de Europese Unie, geen tegenstander.
Zulke gebeurtenissen boezemen onmiskenbaar vertrouwen in de toekomst van het gemeenschappelijke Europese project in. Ik geloof dat de Europese Unie klaar is voor de komende uitdagingen en, zoals de heer Sócrates heel juist vaststelde, nu sterker is, met een meer samenhangende interne structuur, en ontegenzeggelijk ook een machtiger partner bij internationale onderhandelingen. De posten van fungerend voorzitter van de Raad en de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid zijn sterke wapens die, mits adequaat toegepast, het imago van de Europese Unie ten goede kunnen komen.
Een van de belangrijkste resultaten van dit akkoord is echter dat het Handvest van de grondrechten een rechtens bindend karakter heeft gekregen. Ik hoop dat de nieuwe Poolse regering afstand zal doen van het besluit dat Poolse burgers geen beroep kunnen doen op de bepalingen van Hoofdstuk IV van het Handvest, getiteld Solidariteit. Dit hoofdstuk bevat regels ten aanzien van rechten van werknemers en vakbonden, bijzonder dierbare verworvenheden van de linkervleugel in Polen en Europa.
Tunne Kelam
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag het Portugese voorzitterschap feliciteren met een voortreffelijk resultaat onder de gegeven omstandigheden. Er is echter een ding dat we in gedachten moeten houden: de belangrijke doelstelling van de conventie over de toekomst van Europa moet nog vervuld worden, dat wil zeggen, het overbruggen van de kloof tussen instellingen en Europese burgers. We hebben nu de middelen om onze gemeenschappelijke Europese beleidslijnen toe te passen. Wat we nodig hebben, is politieke wil en vastbeslotenheid. Alles richt zich nu op invoering, en er zijn twee principes waarop onze invoering van dit Verdrag van Lissabon moet worden gebaseerd: ten eerste subsidiariteit.
Het bepalen van de bevoegdheden van de EU is duidelijk een bemoedigende prestatie, gekoppeld aan de grotere rol en verantwoordelijkheid van de nationale parlementen, omdat onze burgers moeten percipiëren dat de Europese Gemeenschap de problemen van de gemeenschap efficiënt zal aanpakken en, tegelijkertijd, zal afzien van het interveniëren in hun leven waar dat niet noodzakelijk is.
Het tweede beginsel betreft solidariteit, hetgeen een basiswaarde is van de Europese Gemeenschap. De instemming met een degressieve proportionaliteit bij de vorming van het toekomstige Europees Parlement is een duidelijke expressie van die solidariteit, en ik ben daar dankbaar voor. Nog een zeer belangrijke test van de solidariteit is het creëren van een gemeenschappelijk buitenlands beleid over de energieveiligheid, zoals vorige maand door het Europees Parlement werd voorgesteld, met onder meer een speciale hoge vertegenwoordiger voor energie, die ressorteert onder de nieuwe hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken.
Tot slot wil ik graag een mooie uitspraak over solidariteit van voorzitter Barroso aanhalen toen hij zijn Russische tegenvoeter in Samara vertelde dat in de opvatting van de EU over solidariteit Polen en Estland net zo belangrijk zijn als Duitsland en Portugal.
Jerzy Buzek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, nu de Top van Lissabon voorbij is, mogen we de discussie over het Europese Verdrag als gesloten beschouwen. Nu hebben we nog maar één primair doel - de ratificatie van het Verdrag en dat zo snel en efficiënt mogelijk.
Het Parlement moet hierin een rol spelen: vergeet niet dat onze betekenis in het nieuwe Verdrag nu groter is dan voorheen. Drie punten moeten we in overweging nemen: de omschrijving van de rol en taken van de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de wijze waarop hij wordt gekozen, namelijk door een gezamenlijke besluit met de Europese Raad op 1 januari 2009. We moeten ons op diverse gebieden voorbereiden voor dit gezamenlijk besluit, met name op het gebied van veiligheid en de rechtsbedeling. Ten derde moeten we een politiek debat voeren over de beginselen op basis waarvan de voorzitter van de Europese Raad zal optreden, met name met het oog op zijn relatie met het Europees Parlement.
Het belangrijkste punt is echter is de ratificatie en die hangt in belangrijke mate van ons, de leden van het Europees Parlement, af. Op welke wijze de ratificatie plaatsvindt, zal van land tot land verschillen. We moeten de burgers zien te overtuigen dat dit niet alleen een succes is voor de Unie, niet alleen voor de politici, maar ook en vooral voor henzelf. Dit is onze hoofdtaak - de ratificatie. Hartelijke dank en gefeliciteerd.
José Sócrates
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil me graag bij u bedanken voor het uitstekende debat over de Top en het Verdrag van Lissabon.
U kunt over dit nieuwe Verdrag zeggen wat u wilt, maar een ding valt niet te ontkennen, namelijk dat Europa er sterker door geworden is. Dit Verdrag bevestigt de Europese waarden, de goede waarden, de grondvesten van het Europese integratieproject. Dit Verdrag is een stimulans voor de Europese economie en schept de voorwaarden die Europa nodig heeft om zijn rol in de wereld te kunnen vervullen.
Zoals velen al hebben geconstateerd, maakt dit Verdrag de Europese instellingen en de politieke werkzaamheden democratischer. Dit Verdrag rust de EU-27 toe met de middelen voor een effectiever besluitvormingsproces. Diegenen die gesteld zijn op democratie, willen dat de democratie als methode wordt gewaardeerd die een effectieve besluitvorming mogelijk maakt. En al diegenen die het Europese politieke leven volgen begrijpen dat de besluitvorming in Europa effectiever moet worden.
Tot slot wil ik nog tot degenen spreken die hun twijfels hebben over het Verdrag en de ware kracht van Europa: wees reëel; de wereld heeft al zijn conclusies getrokken over het Verdrag. Europa is sterker geworden, is beter in staat om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen, aan de strategische uitdagingen. Sinds Lissabon kijkt de wereld naar Europa en hoopt dat hij zijn rol in de wereld opnieuw zal gaan vervullen.
Dit Verdrag betekent vooruitgang voor ons allemaal. Anderen hebben al over Europa gezegd: nee, twijfel niet; ontwaak, wij zijn sterker. Europa is zelfverzekerder sinds het akkoord van Lissabon en kan daarom in de toekomst een overeenkomstige houding aannemen; Europa hoeft niet langer een defensieve rol te spelen, maar kan offensief worden.
Graham Watson was zo attent om in zijn speech Pessoa te noemen. Ik wil me graag bij hem bedanken voor deze persoonlijke vriendelijkheid, want Pessoa is een van de grootste dichters. Daarom wil ik hem hier ook graag opnieuw aanhalen. Hij had het ooit eens over "nostalgie naar de toekomst”. Ook ik als Europeaan ben nostalgisch naar de toekomst en nostalgisch naar de tijd waarin Europa over de toekomst gaat discussiëren, leiderschap toont, en ik ben nostalgisch naar die tijd, en ik geloof dat dit Verdrag de voorwaarden schept die Europa in staat zal stellen om al dat te bereiken.
Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, twee dingen te verduidelijken: het eerste betreft de Voorzitter van het Parlement. De leden van dit Huis moeten weten dat het nooit in iemand is opgekomen dat de Raad het voorstel moet doen dat de Voorzitter van het Parlement geen stemrecht meer mag hebben. De Voorzitter zal dit recht uiteraard opnieuw krijgen en ik vraag me af hoe dit misverstand is ontstaan. Wat de Raad heeft besloten is dat het Parlement 751 leden zal tellen (750 plus de Voorzitter). Verder wil ik zeggen dat het Compromis van Ioannina is opgelost, maar ik heb altijd al gezegd dat dit zou gebeuren. Ioannina moet rechtens bindend zijn, maar moet niet in het Verdrag staan. De oplossing die we hebben gevonden, een verklaring én een protocol, is volstrekt conform het mandaat dat we hebben gekregen.
Ik wil hier ook nog eens mij lof uitspreken over het vorige voorzitterschap, zoals ik al vaker heb gedaan en zal blijven doen. Het proces van dit Verdrag kende twee beslissende momenten. Het eerste was afgelopen oktober, toen Angela Merkel besloot om het Verdrag tot kerntaak van het voorzitterschap en toekomstige voorzitterschappen te maken. Dit was een stap die politieke moed vereiste en tevens een politiek risico was. Destijds geloofde bijna niemand dat dit een kans van slagen zou hebben. Ik noem dit een beslissend moment, aangezien Europa zich weer met politiek moest gaan bezighouden, weer moed moest tonen en politiek risico moest nemen. Zoals ik zo-even al zei was het andere beslissende moment het besluit van de laatste Raad om in oktober al tot een akkoord te komen in plaats van december.
Afrondend wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog zeggen dat zeker veel mensen, en veel mensen in Europa, die nooit geloofden in Europa nu even ontevreden zullen zijn als met een ander Verdrag. Misschien zijn er mensen bij die graag een ander Verdrag wilden hebben. Met die mensen moeten we blijven praten. We moeten tegen hen zeggen dat er slechts twee mogelijkheden waren: dit Verdrag of voortzetting van de institutionele crisis.
Ik denk dat een ieder die beseft dat een politicus op feiten moet afgaan en niet op illusies de besluiten van Lissabon zal ondersteunen. Wat de ratificatie betreft, wil ik hier duidelijk opmerken dat dit een zaak is van de lidstaten. Wat ik echter als democraat niet kan accepteren is dat mensen die pleiten voor nationale referenda dit alleen doen om de representatieve democratie aan te tasten en de legitimiteit van parlementaire ratificatie in twijfel te trekken.
(Applaus)
Ik ben een democraat en Europa is democratisch. Als democraten laten we elke lidstaat de vrijheid om te bepalen aan welke ratificatiemethode hij de voorkeur geeft.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben uitermate trots en tevreden en het strekt me zeer tot eer samen met alle anderen getuige te zijn geweest van dit historische en beslissende moment, de geboorte van het Verdrag van Lissabon, omdat dit betekent dat Europa weer verder kan.
(Levendig applaus)
De Voorzitter
Fungerend voorzitter, ik wil ook graag mijn oprechte dank uitspreken, met name aan de minister van Buitenlandse zaken, Luís Amado, aan Manuel Lobo Antunes, en aan ambassadeur Mendonça e Moura en de juridische dienst onder coördinatie van Jean-Claude Pires.
José Manuel Barroso
voorzitter van de Commissie.- (EN) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Thyssen stelde een specifieke vraag: kunnen we vooruitgang boeken tussen nu en de definitieve ratificatie? Zoals ik al zei, kunnen we bij het presenteren van de resultaten aan de Europese burgers het goede politieke klimaat creëren om de ratificatie te vergemakkelijken.
Het zou een vergissing zijn om onze inspanningen terug te schroeven, en het zou indruisen tegen de centrale tweesporenstrategie van de Commissie, die eruit bestaat dat we tegelijkertijd de politieke institutionele zaken oplossen en concrete resultaten aan onze burgers presenteren. Integendeel, deze Commissie, en ik weet zeker ook dit Parlement, moeten actief blijven - en we zouden ons nog meer kunnen inspannen - in het promoten van een agenda voor Europese burgers.
Het tweede onderwerp betreft communicatie en democratie. Het communiceren van een verdrag en het uitleggen ervan aan ons publiek is primair de verantwoordelijkheid van nationale autoriteiten. Maar dat is ook een taak voor de Europese instellingen. Ik ben het eens met de opmerking van de heer Queiró over het belang van de rol van het Parlement in deze zaak. In de Commissie zijn we bereid onze verantwoordelijkheid te nemen in nauwe samenwerking met de lidstaten en het Europees Parlement.
Ik ben het eens met de opmerkingen van de heren Kelam en Nassauer over solidariteit. Het is belangrijk om de toegevoegde waarde van dit verdrag op het gebied van de democratie te benadrukken. Het verdrag zorgt voor een democratischer Europa dat meer verantwoording aflegt en het stelt de subsidiariteit meer op de voorgrond. Subsidiariteit is een manier om Europa en de Europese instellingen te versterken, en niet om die instellingen te verzwakken, omdat het werken dicht bij de burgers hen meer legitimatie geeft en tot betere beslissingen leidt.
Ik geloof ook dat het juist is om in onze communicatie de nieuwe democratische dimensie uit te leggen, waar de heer Corbett op wees. Wij in de Europese Unie zijn trots op zo'n vorm van democratie. We kunnen het stelsel altijd verbeteren, maar nergens anders in de wereld is er zo'n democratische participatie op internationaal niveau als in de Europese Unie.
We moeten ook op communicatief vlak duidelijk maken dat we meer mogelijkheden hebben om ten behoeve van de burgers op te treden op gebieden die in hun belang zijn zoals klimaatbescherming, energie en migratie. Dat zijn concrete zorgen van onze burgers en we zullen aan die zorgen aandacht besteden. In onze communicatie zouden we ook moeten benadrukken dat we op het internationale toneel ruimere mogelijkheden tot optreden hebben.
Tenslotte wil ik wijzen op een punt dat helder door de heer Poignant werd verwoord en ik dank hem voor het belichten van de rol van Jean Monnet. Het is waar dat dit geen ideaal verdrag is, maar soms zeggen mensen dat we de normen en waarden en de betrokkenheid van de grondleggers prijsgeven. Dat is niet waar. We doen wat Jean Monnet en vele anderen hebben gezegd, dat is het stap voor stap - pas à pas - bouwen aan dit gezamenlijk project en we moeten dit doen door nu toe te geven dat we ons moeten inzetten voor onze burgers, en dat we concrete taken moeten vervullen en met concrete resultaten moeten komen.
De top van Lissabon concentreerde zich op het verdrag en de instellingen en, op de tweede dag, op het laten zien van de weg naar globalisering. De weg die we samen bewandelen, versterkt ons vermogen tot optreden zodat we de uitdaging van globalisering kunnen aangaan. Deze top heeft zeker de agenda voor de toekomst van Europa bepaald. Het was daarom een groot succes. En het Portugese voorzitterschap, de lidstaten, het Europees Parlement en de Commissie zouden dit feitwerkelijk moeten vieren en de toekomst met hernieuwd vertrouwen moeten tegemoet zien.
(Applaus)
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de voorzitter van de Commissie. Dit debat heeft aangetoond dat we kunnen geloven in de toekomst van Europa. We zullen hier met nog meer inzet naartoe werken. Nogmaals hartelijk dank.
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Jean-Pierre Audy  
schriftelijk.-(FR) Ik wil graag allereerst de leiders van de lidstaten feliciteren voor het historische akkoord dat ze in Lissabon hebben bereikt, waarmee ze tevens een eind maken aan een jarenlange institutionele onzekerheid. Ik heb grote waardering voor de niet-aflatende moed, wijsheid en het pragmatisme van de Franse president Nicolas Sarkozy en het uitstekende Duitse voorzitterschap van Angela Merkel in de eerste helft van 2007, dat de institutionele agenda op de rails heeft gezet. Ik wil in mijn felicitaties ook graag voorzitter Valéry Giscard d'Estaing betrekken en mijn erkentelijkheid tonen voor het uitstekende en immense werk dat hij heeft verricht. Dit akkoord bevat de belangrijkste politieke voordelen van de oude tekst: een stabiel voorzitterschap van de Europese Unie, een verantwoordelijke persoon voor de Europese diplomatie en een nieuwe stemprocedure, aangevuld met stemmen met gekwalificeerde meerderheid, en tegelijkertijd het versterken van de bevoegdheden van het Europees Parlement. Ik vind het jammer dat in het Verdrag afstand is gedaan van de symbolen van de Europese Unie (de vlag, hymne en het devies). Dit Verdrag houdt ook rekening met de signalen van de Franse en Nederlandse burgers die het oude Verdrag hebben verworpen; daarom heeft het nieuwe Verdrag in tegenstelling tot de oude tekst niet meer het karakter van een grondwet en legt het in de Verdragen van de Europese Unie geen Europees overheidsbeleid vast; dit valt in plaats daarvan gewoon onder het dagelijks democratisch gebeuren in de EU.
Alexandra Dobolyi  
schriftelijk.-(HU)Ik beschouw het als grote stap naar voren dat de in Lissabon aanwezige politici, zich bewust van hun verantwoordelijkheid en ongeacht hun historische grieven, een akkoord hebben bereikt over een Verdrag dat een zes jaar durende procedure achter de rug heeft, dat het toekomstige gezicht van Europa zal bepalen en voorziet in een kader waardoor het mogelijk wordt efficiënt te werken.
Het is van belang dat het ratificatieproces van dit document, dat op 13 december van dit jaar zal worden ondertekend, vlot verloopt in de lidstaten. Het is essentieel dat het Europees Parlement het Hervormingsverdrag blijft steunen, en op dit punt willen we de lidstaten opnieuw attenderen op het belang van het ratificatieproces.
Hongarije stond altijd al achter het constitutionele proces en geloofde dat de lidstaten vroeg of laat een gemeenschappelijke stem zouden vinden en voortgang zouden maken met het proces van de Europese integratie.
Als lid van de Commissie buitenlandse zaken van het Europees Parlement ben ik van mening dat het belangrijk om nog eens te onderstrepen dat het aangenomen document een bijdrage kan leveren aan het effectiever maken van het buitenlands beleid van de EU en ook de doelmatigheid hiervan op het internationale diplomatieke parket kan verbeteren. Niet alleen op het gebied van het buitenlands beleid valt te verwachten dat het Hervormingsverdrag veranderingen met zich mee zal brengen, ook op tal van andere gebieden die essentieel zijn voor een doelmatig functioneren van de EU. Het opent bijvoorbeeld de mogelijkheid dat het nieuwe Europees Parlement en de Europese Commissie, die in 2009 wordt benoemd, hun werkzaamheden doelgerichter, transparanter en democratischer kunnen ontplooien.
Voor dit gezamenlijke succes was in de eerste plaats de politieke wil vereist om gezamenlijk in actie te komen. Laten we ons daarom gezamenlijk verheugen over het Verdrag. Om het succes van het proces te prolongeren mogen we nu niet stoppen; we moeten onze gezamenlijke inspanningen voortzetten om ervoor te zorgen het ratificatieproces succesvol wordt afgesloten.
Jules Maaten  
Om tot overeenstemming te komen over het Hervormingsverdrag zijn in Lissabon achter gesloten deuren te veel cadeautjes uitgedeeld. Italië een extra zetel in het Europees Parlement, Bulgarije krijgt het cyrillische "Evro”, Polen blijft het besluitvormingsproces nog een aantal jaren blokkeren, Oostenrijk kan Duitse studenten weren van zijn universiteiten. Deze koehandel is middeleeuws en in strijd met ons streven naar meer transparantie in de Unie.
Toch mogen we tevreden zijn dat na jaren debat er eindelijk een akkoord is tout court. Want dit verdrag is beter dan de huidige situatie. Het verdient geen schoonheidsprijs, maar zorgt wel voor meer democratie in Europa. Het Europees Parlement en de nationale parlementen krijgen meer invloed waardoor Europese burgers meer directe invloed kunnen uitoefenen op het beleid. De behoefte aan een gemeenschappelijk energiebeleid en buitenlands beleid wordt nu ingevuld. Een strenge handhaving van de Kopenhagen-criteria is een noodzaak en tenslotte zorgt ook de invoering van de "oranje kaart”, die nationale parlementen in de gelegenheid stelt Europese wetgeving aan te vechten op grond van subsidiariteit, voor meer democratische aansprakelijkheid.
Witold Tomczak  
schriftelijk. -(PL) De waarheid over het Hervormingsverdrag is dezelfde als die over de Europese Grondwet. Beide documenten transformeren zowel de internationale organisatie namens Europese Gemeenschap als de unie van staten namens Europese Unie in een continentale superstaat. Bovendien hebben ze gevolgen voor de erkenning van deze superstaat (door aanvaarding van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens van 1950, waarbij alleen staten partij kunnen zijn). Ze effenen het pad voor een Europese wetgeving buiten de lidstaten om (via de uitlegging van het Handvest van de grondrechten door het Europees Hof van Justitie). Zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan met het noemen van soortgelijke voorbeelden.
Gezien deze situatie stuiten we op de vraag hoe het staat met de rechten van de burgers van Europa in deze nieuwe superstaat, want tot dusver stelden de lidstaten deze waarborgen voor hun burgers vast. Over dit probleem wordt met geen woord gerept in het Hervormingsverdrag. Rechten van de bevolkingen zijn in feite niets anders zijn dan mensenrechten op het niveau van de samenleving, zodat we ons in Europa door het project tot oprichting van een superstaat midden in een mensenrechtencrisis bevinden.
Daarom moeten we het Hervormingsverdrag verwerpen en een begin maken met wat fundamenteel werk voor een systeem ter waarborging van de rechten van de bevolking onder de voorwaarden van de Europese integratie. Als we dit niet doen, zal Europa worden bedreigd door een nieuwe golf van totalitarisme.
