Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)

Steun aan Bosnië
Gradin
Gisteren werd mij aan het begin van de vergaderperiode gevraagd namens de Commissie een verklaring af te leggen inzake onregelmatigheden of eventuele fraude in verband met een aantal contracten in het kader van de humanitaire hulpverlening. Deze contracten werden in 1993 en 1994 gesloten voor het verlenen van humanitaire steun aan het voormalige Joegoslavië en aan het Afrikaanse Grote Meren-gebied. Sinds de herfst van 1997 loopt er een onderzoek van UCLAF naar aspecten van deze contracten. In de loop van dat onderzoek is het vermoeden ontstaan dat er hier sprake kon zijn van ernstige onregelmatigheden. In de loop van vorige week kwam in het kader van het onderzoek een bepaalde ambtenaar van de Commissie onder verdenking te staan. Deze verdenkingen waren voldoende ernstig om over te gaan tot gerechtelijke stappen. In het licht van deze feiten heeft de Commissie vorige week de onderzoeksresultaten overhandigd aan de desbetreffende autoriteiten in de betrokken lidstaat. UCLAF zal natuurlijk zijn volledige medewerking bieden. De Commissie begrotingscontrole van het Parlement werd overeenkomstig het akkoord inzake uitwisseling van informatie op de hoogte gebracht van de eerste bevindingen. Zoals de Voorzitter zei, heb ik met de voorzitter van uw commissie afgesproken hierover deze week bijeen te komen.
Tegelijkertijd is de Commissie begonnen met het treffen van disciplinaire maatregelen tegen de ambtenaar die ervan verdacht wordt hierbij betrokken te zijn. De betrokken ambtenaar werd ondertussen geschorst. Aangezien er nu een gerechtelijke procedure gestart is, kan ik u tot mijn spijt in dit stadium geen verdere details verstrekken.

De Voorzitter
Mevrouw de commissaris, ik hoor verschillende uitroepen van collega's. Uw mededeling was inderdaad zeer kort en aangezien dit een zeer subtiel vraagstuk is, vraag ik mij af in hoeverre u hiermee een tevredenstellend antwoord hebt gegeven op de gegronde twijfels van de collega's. Ik zou echter de collega's willen verzoeken daar morgen tijdens de buitengewone vergadering van de Commissie begrotingscontrole een debat over te voeren en niet nu, voor de vuist weg, in deze voltallige vergadering.

Concurrentievermogen van de Europese textiel- enkledingindustrie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0224/98) van de heer Ribeiro, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie over het actieprogramma voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie (COM(97)0454 - C4-0626/97).

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ongeacht de inhoud en de grote lijnen van deze mededeling wil ik het om te beginnen toejuichen dat de Commissie het in voorliggend verslag behandeld document over een actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie heeft opgesteld en aan het Europees Parlement heeft voorgelegd.
Het document komt er na de oprichting van de werkgroepen-Bangemann. Een van deze werkgroepen is aan de textiel- en kledingindustrie gewijd, hetgeen het belang van de sector aangeeft. Ofschoon ik als rapporteur over heel wat meer tijd dan gewoonlijk beschik, zou die niet volstaan om dit belang aan te tonen, dat overigens door iedereen erkend wordt. Ik zal dan ook niet uitgebreid terugkomen op de inhoud van het verslag.
Ik onderstreep wel dat de textielindustrie meer dan 4 % van de toegevoegde waarde van de industrie van de Europese Unie vertegenwoordigt. De sector neemt 8 % van de totale werkgelegenheid in de industrie van de Europese Unie voor zijn rekening en in een bepaalde lidstaat bedraagt dit percentage minstens het dubbele en zelfs ruim 25 %, en hangt een derde van de uitvoer van deze sector af. Een andere lidstaat, waar de industrie heel anders is gestructureerd, is dan weer de grootste exporteur en importeur van textiel en kleding.
Het belang en het karakter van de sector verschillen kortom in de gehele Unie al naargelang de regio's en de lidstaten, en verschillen nog meer als we rekening zouden houden met de specifieke kenmerken van de sector.
Precies als gevolg van deze specificiteit en de mogelijkheid om van uiteenlopende benaderingen uit te gaan - met name inzake het concurrentievermogen - lopen we het risico op versnippering, die ons belet de sector als een geheel en met een minimum aan coherentie te beschouwen. Het lijkt dan ook van cruciaal belang dat voor de invalshoek van de productieketen wordt gekozen. De sector vertoont een interne samenhang via zijn productieketen en om zowel op het vlak van de lidstaten als op het niveau van de Europese Unie concurrerend te zijn, moet hij evenwichtig en in zijn geheel benaderd worden.
Dit standpunt is goedgekeurd in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid. Mijns inziens zouden we evenwel te ver gegaan zijn als we in de productieketen ook activiteiten hadden opgenomen die wel van essentieel belang zijn voor de textiel- en kledingindustrie, maar niet als een onderdeel van de intrinsieke industriële logica van de sector beschouwd kunnen worden. Ik wil geen afbreuk doen aan de eerdere en verdere activiteiten van het productieproces, maar het lijkt mij onontbeerlijk de productieketen spinnerij-weverij-confectie af te bakenen. Ik heb dan ook twee amendementen ingediend die hopelijk worden aangenomen.
Dit verslag is unaniem goedgekeurd in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en is het resultaat van onze gezamenlijke inspanningen en vele bezoeken en raadplegingen. Ik wil de collega's danken voor de amendementen waarmee zij het verslag ook hier nog wilden verbeteren. Mijns inziens zijn bijna alle amendementen een verbetering. Ik wil mij enkel verzetten tegen de door de leden de Rose en des Places ingediende amendementen, niet omdat ik het oneens ben met de inhoud, maar omdat deze ideeën mij al vervat lijken te liggen in de ontwerpresolutie, die overladen zou raken door de opneming van deze amendementen. Dat geldt ook voor amendementen 25 en 30. Alle andere amendementen genieten mijn steun, ook al zouden ze de ontwerpresolutie ietwat kunnen overladen.
Ik wil ook nog onderstrepen dat de adviezen van de overige commissies heel nuttig waren en het standpunt verrijkt hebben. Inzonderheid het advies van de Commissie externe economische betrekkingen, die vooral oog heeft voor de problemen van het concurrentievermogen. De voorstellen die mevrouw Concepció Ferrer namens deze commissie gedaan heeft, vullen de ontwerpresolutie aan en ik ben het er dan ook volledig mee eens.
Mijns inziens heeft dit alles bijgedragen aan de bezinning waar ook het document van de Commissie deel van uitmaakt. In het kader van een allesomvattende benadering en de productieketen, wordt meer belang gehecht aan arbeidsintensieve activiteiten en worden onderaanneming en bedrijfsverplaatsingen afgewezen. Dit is des te belangrijker gelet op het feit dat de sector meer dan 2 miljoen arbeidsplaatsen vertegenwoordigt, dat de jongste jaren 600.000 banen verloren gegaan zijn en dat, als niets ondernomen wordt, waarschijnlijk nog honderdduizenden banen verloren zullen gaan. De rol van opleiding wordt beklemtoond en er wordt ook gezegd dat rekening gehouden moet worden met de specifieke aard van vrouwenwerk en een aantal onzekerheden, en zelfs met zwartwerk en kinderarbeid, waardoor de sector een bijzonder sociaal karakter krijgt en heel gevoelig ligt.
Het Parlement heeft een doorslaggevende rol gespeeld hebben tijdens het hele proces. Het heeft de Commissie doen verduidelijken dat wat zij als een actieplan voorstelde, eigenlijk maar een bezinningsdocument was. Ook de Raad Industrie van 7 mei erkent dat en ik zou zeggen dat dit niet het einde, maar het begin van een proces is en dat wij met andere woorden een echt en noodzakelijk actieplan moeten opstellen. Het Parlement wilde een bijdrage leveren aan deze Raad met zijn mondelinge vraag en de toen aangenomen resolutie, maar wilde zeker niet afzien van de opstelling van dit verslag.
De ontwerpresolutie past in het kader van dit perspectief. Voor de Commissie dit document aan het Parlement deed toekomen, was het Parlement niet bij het proces betrokken, maar sindsdien wil het volledig aan dit proces deelnemen. En het wil hier ook in de toekomst volledig bij betrokken blijven. Hoewel het actieplan eigenlijk een bezinningsdocument geworden is, zal deze resolutie bijdragen aan deze bezinning in het kader van de lijnen die het schetst.
Ik herhaal en beklemtoon dan ook paragraaf 20 van de ontwerpresolutie, waarin de Commissie verzocht wordt de dialoog met de sociale partners voort te zetten met het oog op de coördinatie en de follow-up van de maatregelen die moeten worden genomen om het concurrentievermogen van de textiel- en kledingindustrie te verbeteren en waarin wij van mening zijn dat ook het Europees Parlement - ten volle - aan die dialoog moet deelnemen, zodat er een echt, nuttig en noodzakelijk actieplan komt.

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, of de liberalisering van het handelsverkeer mogelijkheden biedt of een bedreiging inhoudt voor de Europese textiel- en kledingindustrie, hangt niet alleen af van de inspanningen van het bedrijfsleven. Tegen die achtergrond en rekening houdend met de globalisering van de economie, was de door u aanbevolen dialoog, mijnheer de commissaris, tussen de Commissie, de autoriteiten van de lidstaten en de sociale partners, met het oog op het vastleggen van strategieën, heel lovenswaardig.
De vrucht van deze dialoog was een verslag waarin de sociale partners een nadere omschrijving gaven van de maatregelen die volgens hen genomen moesten worden op communautair niveau. Dit verslag diende als basis voor de mededeling die het voorwerp is van dit debat, namelijk de mededeling van de Commissie over een actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie.
Nu beperkt deze mededeling zich veeleer tot een uiteenzetting van de problemen en een evaluatie van het tot nog toe gevoerde beleid van de Commissie, in plaats van dat zij op de wensen van de sociale partners antwoordt met concrete voorstellen om het concurrentievermogen van de bedrijven te versterken en te profiteren van de liberalisering van de markten. Dit is in ieder geval de indruk die we hadden in de Commissie externe economische betrekkingen.
Daarom menen wij dat naast de voorgestelde maatregelen op het gebied van scholing, onderzoek en ontwikkeling, informatietechnologie en de totstandkoming van de interne markt, veel meer nadruk had moeten worden gelegd op problemen in verband met de toegang tot de markten van derde landen en de naleving van normen en verplichtingen die voortvloeien uit internationale overeenkomsten. De Commissie had met name specifieke maatregelen moeten voorstellen om een einde te maken aan de fraude en op efficiënte wijze en binnen een redelijke termijn een einde te maken aan de dumpingpraktijken en het gebrek aan evenwicht dat is ontstaan als gevolg van technische en administratieve barrières die de toegang van de Europese producten tot de externe markten blijven bemoeilijken. Daarnaast ontbreken voorstellen voor de bescherming van de intellectuele eigendom, die voor de Europese kledingindustrie van groot belang is, aangezien deze gespecialiseerd is in mode en ontwerpen, en voorstellen ter bevordering van de export en het imago van de Europese producten. Daarom is het te betreuren dat er steeds meer gesnoeid wordt in het beroemde programma EXPROM - naar verluidt, ontbreekt een rechtsgrondslag voor dit programma.
Dit is de strekking van de amendementen die ik met uw instemming, mijnheer Ribeiro, heb ingediend met de bedoeling dat ze worden opgenomen in de tekst van de resolutie die gevoegd is bij uw uitstekende verslag, waarmee ik u wil feliciteren, mijnheer Ribeiro. Ik hoop dat dit Parlement zal stemmen voor het hele verslag-Ribeiro, met inbegrip van deze amendementen, die met eenparigheid van stemmen werden goedgekeurd door de Commissie externe economische betrekkingen. Want het staat buiten kijf dat deze amendementen, zoals de volledige tekst van de resolutie, het soort duidelijke en adequate oplossingen biedt dat de textiel- en kledingindustrie en alle sociale partners van de Europese Unie verwachten.
Tot besluit, wens ik een oproep te doen tot de Commissie om deze amendementen aan te nemen.

Mendonça
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verslag-Ribeiro over het door de Commissie voorgestelde actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie verdient min of meer onze steun. De analyse in het verslag dat de mededeling van de Commissie niet concreet is en samenhang en specifieke toezeggingen op het vlak van de financiële middelen en een tijdschema voor de toepassing ervan mist, vergroot de geloofwaardigheid en gerechtvaardigdheid van de conclusies en oplossingen die worden voorgesteld in het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid of in de verslagen van de gespecialiseerde commissies die verzocht werden advies uit te brengen over het onderhavige actieplan.
Ons inziens moeten de sociale aspecten die achter de voorliggende problematiek schuilgaan, terecht benadrukt worden. Uiteraard moeten maatregelen genomen worden die tot doel hebben het enorme banenverlies in deze sector, die een hoog percentage laaggeschoolden en vrouwelijke werknemers telt, snel een halt toe te roepen.
Overeenkomstig de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid is het belangrijk dat de lidstaten de indirecte arbeidskosten verlagen, met name voor laaggeschoolden. Als gevolg van de snelle technologische evolutie bevinden de beroepsopleidingssystemen zich voortdurend in een experimentele fase. Om het concurrentievermogen te behouden moeten we zo vroeg mogelijk op de toekomstige ontwikkelingen inspelen en ze onmiddellijk toepassen in de opleidingsstelsels.
Er moet bijzondere aandacht naar de kleine en middelgrote ondernemingen gaan, die gezien hun beperkte mogelijkheden de grootste moeite hebben om in innoverende projecten op het vlak van beroepsopleiding te investeren. Het sectorale kaderakkoord waarover de sociale partners momenteel onderhandelen, is wenselijk en hoopgevend met het oog op een verbetering van de werkgelegenheidssituatie via een gecoördineerde inspanning op het vlak van promotie, beroepsopleiding, innovatie, concurrentievermogen en kwaliteit.
De aanneming van een gedragscode door de Europese sociale partners en de idee om een kwaliteitslabel in te voeren voor textielproducten die in sociaal aanvaardbare omstandigheden geproduceerd te zijn, teneinde sociale dumping te vermijden, zijn eveneens lovenswaardig. Deze gedragscode, waarin vastgelegd is dat de internationaal erkende arbeidsnormen in acht genomen moeten worden, is dan ook een adequaat instrument om minimumarbeidsnormen te bevorderen, zelfs in derde landen waar sprake is van kinderarbeid en uiterst lage lonen. We moeten ons ervan bewust zijn dat de textiel- en kledingindustrie door haar belang voor de werkgelegenheid in een aantal lidstaten van doorslaggevend belang is voor de handelsbalans en de economische structuur van een aantal van hun regio's die afhankelijk zijn van de activiteit in deze sector. Net in omstandigheden als deze moet de Europese Unie de maatregelen die de lidstaten of hun meest hulpbehoevende gebieden eisen, in de praktijk brengen, blijk geven van solidariteit en het principe van economische en sociale samenhang daadwerkelijk toepassen.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is eindelijk met haar actieplan voor het mededingingsvermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie op de proppen gekomen. Zij is hier wel erg laat mee en men zou in de verleiding kunnen komen daaruit te concluderen dat dit een bijkomstig en onbeduidend vraagstuk is. Onze industrie heeft echter al jarenlang te kampen met een genadeloze concurrentie van de ontwikkelingslanden en noch Europa, noch de lidstaten zijn bereid daar politieke en economische maatregelen tegen te treffen.
Daarom zijn in de periode 1990-1996 niet minder dan 600.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan, is de textielproductie met 4, 9 % en de productie in de kledingindustrie met 3, 7 % gedaald. De Commissie regionaal beleid, ruimtelijke ordening en voor de betrekkingen met de regionale en lokale overheden zegt in haar advies dat het actieplan van de Commissie weliswaar rijkelijk is voorzien van analyses en nuttige gegevens, maar geen concrete voorstellen bevat. Daarin ontbreekt het immers niet alleen aan een algemene strategie, maar ook aan voldoende financiële middelen en een tijdschema voor de toepassing van het plan.
Ik stem volledig in met het advies van de Commissie regionaal beleid, ruimtelijke ordening en voor de betrekkingen met de regionale en lokale overheden. Ik wil dan ook heel het Parlement vragen om zijn steun voor dit verslag. Deze sector mag niet nog langer worden verwaarloosd. Vandaag gaat het Parlement beginnen met het debat over de hervorming van de structuurfondsen. In deze hervorming mag de textielsector niet ontbreken. Daarom moeten in het actieplan van de Commissie maatregelen en programma's worden opgenomen ter bevordering van de innovatie in het midden- en kleinbedrijf in de van de textiel afhankelijke regio's, of deze nu arm of rijk zijn. Daarbij moet de nadruk worden gelegd op opleiding. Ook moet men het onderzoek en de technologische ontwikkeling bevorderen en daarvoor voldoende financiële middelen uittrekken, inhakend op hetgeen tot nu toe is geschied met de RETEX- en EXPROM-programma's.
Daarom vraag ik de Commissie ons een nieuw ontwerp voor te leggen waarin alle leemtes zijn opgevuld en rekening wordt gehouden met de voorstellen van het Europees Parlement.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, laat ik in de eerste plaats de commissaris zeggen dat zijn actieplan mij als lid van dit Parlement bijzonder welkom is. Ik vertegenwoordig een gebied dat erg afhankelijk is van de textielindustrie. In Nottinghamshire en Derbyshire werken meer dan 48.000 mensen in de textiel- en kledingindustrie en in een bepaalde streek - Ashfield - vertegenwoordigt deze sector maar liefst 24 % van de verwerkende industrie. Sinds Kerstmis 1997 zijn er echter een groot aantal mensen, 3.000, hun baan kwijt geraakt, 5 % van de verwerkende industrie. In het hele Verenigde Koninkrijk verdwenen er van de 380.000 banen 25.000, ten dele als direct gevolg van uw besluit invoerheffingen op te leggen voor ongebleekte katoen.
In mijn regio hebben wij een actieplan dat uit hoofde van doelstelling 2 uit het Europees Sociaal Fonds en RETEX wordt gefinancierd voor een totaal van ongeveer 1, 8 miljoen voor de komende drie jaar. De regionale steun voor heel wat van onze textielregio's staat echter op de tocht. Het Commissievoorstel Agenda 2000 voorziet niet in een opvolger voor het RETEX-programma en de doelstelling-2-gebieden moeten verminderd worden. In gesprekken die ik heb gehad met plaatselijke, regionale en nationale ondernemingen en organisaties die de textielsector vertegenwoordigen, is gebleken dat uw actieplan inderdaad uiterst welkom is. Er is behoefte aan toegang tot investeringskapitaal voor de allernieuwste hi-tech machines, aan steun om de traditionele productie in staat te stellen zich te gaan richten op meer gespecialiseerde niche-markten en aan een merkproject om de bekendheid van de Europese productie te bevorderen. En natuurlijk is er ook de andere kant van de medaille, correcte oorsprongsvermelding.
Ik hoef u, commissaris, niet te vertellen dat concurrentievermogen is waar het allemaal om draait en ik geloof dat uw plan de in dat kader gewenste verbeteringen zal opleveren. Maar willen dergelijke plannen doeltreffend zijn, dan zijn er ook middelen voor nodig. Niet noodzakelijkerwijs vers geld, maar bestaande middelen zullen op gecoördineerde en coherente wijze gericht ingezet moeten worden ter ondersteuning van de punten in uw plan. Wij zijn van mening dat het voor de uitvoering van het plan een goede zaak is doelstellingen en streefcijfers te formuleren. Een bedrijfsplanning zou weinig om het lijf hebben als dit niet werd gedaan en niet werd aangegeven waar de financiering vandaan moet komen. Ik hoop, commissaris, dat u in uw samenvatting op deze punten wilt ingaan.
Ik heb vaak geluisterd naar discussies en gesproken met de industrie, de sociale partners, die naar mijn mening hun zaken kennen. Ik hoop, commissaris, dat u met het oog op een verbeterd concurrentievermogen nauw zult blijven samenwerken met de industrie. Het is nog steeds van essentieel belang de toegang tot de markten van derde landen voor EU-bedrijven te bevorderen en u kunt op onze bijval rekenen voor een coördinatieprogramma en voorstellen op dit gebied.
Laat ik besluiten door duidelijk te maken waar de industrie geen behoefte aan heeft. Zij heeft geen ouderwets protectionisme nodig, zoals het geval is in uw beschikking inzake invoer van ongebleekte katoen. Wanneer anti-dumpingheffingen en quota's van de Commissie gerechtvaardigd zijn, ben ik de eerste om ze te verdedigen, maar indien ze niet in het belang zijn van de industrie, dan zal ik de eerste zijn om in de bres te springen voor mijn textiel-appreteurs, niet alleen in mijn regio maar in de hele EU. Mijnheer de commissaris - als u even deze kant op wilt kijken - ik zou u willen vragen dit op uw nachtkastje te leggen, ik zou u willen aanbevelen dit stuk te bestuderen, waarin de appretuurindustrie pleit voor het afschaffen van de tijdelijke rechten, die u in maart hebt opgelegd. Ik hoop dat u naar de sector zult luisteren. Ik hoop dat u een besluit zult nemen dat de gemeenschappelijke belangen van de sector op al zijn niveaus, met inbegrip van appreteurs, producenten en wevers, in acht zal nemen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het onderhavige verslag over het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie spreekt duidelijke taal. Deze sector werd al eerder geconfronteerd met grote veranderingen en uitdagingen. Ook in de toekomst zullen wij ons intensief met het concurrentievermogen van deze economische tak en maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid blijven bezighouden.
In Oostenrijk worden in deze sector zonder meer de laagste lonen betaald. Een groot deel van het werk wordt door vrouwen gedaan en de concurrentiedruk stijgt enorm, zodat veel bedrijven moeten sluiten. Op dit moment werken er ongeveer 2 miljoen mensen in de Europese textielindustrie. Sinds 1990 - en dat werd vandaag al eerder gezegd - zijn ongeveer 600.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan. Om deze ontwikkeling tegen te gaan, heeft de Commissie een actieplan opgesteld. Dit initiatief is zeer welkom, hoewel er ongetwijfeld nog concretere voorstellen gedaan kunnen worden om met name de kleine en middelgrote ondernemingen te ondersteunen en daardoor het concurrentievermogen te versterken. Natuurlijk moet in het bijzonder de nadruk worden gelegd op het bevorderen van innovaties en nieuwe technologieën. Per slot van rekening is dit laatste een sleutel tot het succes van de bedrijven.
Het lijkt mij bijzonder belangrijk - en dat zal ook duidelijk uit mijn amendementen blijken - dat concurrentievervalsingen en nadelen voor de bedrijven in de interne markt worden voorkomen. De textiel- en kledingindustrie bevindt zich in een dynamische concurrentiesituatie. Dat geldt vooral voor de derde landen, waar vaak heel andere randvoorwaarden bestaan.
Ik wil nog wijzen op de amendementen van mevrouw Ferrer om bij internationale overeenkomsten met alle beschikbare beschermende maatregelen doeltreffend tegen oneerlijke praktijken op te kunnen treden. De uitvoer naar deze markten mag niet gediscrimineerd worden.
Tot slot wil ik nog zeggen dat in het bijzonder voor de kledingindustrie maatregelen ter ondersteuning van opleidingen belangrijk zijn, want uiteindelijk worden slechts die producten gekocht die de consument wil hebben. Dat is ook de sleutel voor het probleem van de werkloosheid. Wij moeten het in deze branche gewoon voor elkaar krijgen dat er producten aangeboden worden die inderdaad door de consument worden gekocht.
Ik geloof dat het onderwijsbeleid hiervoor een van de meest wezenlijke instrumenten is. Wij moeten de mensen in de bedrijven echter niet alleen in technisch opzicht opleiden. Wij moeten hen opleiden voor de commerciële sector. Wij moeten proberen de nieuwste bedrijfseconomische methoden in deze bedrijven in te voeren. Daarom moeten wij uitdrukkelijk proberen om op dit gebied de scholingsstrategie niet te vergeten.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de textielindustrie een arbeidsintensieve sector is, speelt hij een belangrijke rol in de hele industrie van de Europese Unie. Nu de werkgelegenheid het belangrijkste sociale probleem is van de Unie, is het logisch dat de Europese instellingen er bijzondere aandacht aan besteden.
Ik heb met belangstelling de werkzaamheden gevolgd, zowel van mijn eigen commissie, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, als van de overige commissies die hierover hun advies hebben uitgebracht, en ik wens te verklaren dat de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zowel het verslag-Ribeiro als de voorstellen van mevrouw Ferrer en de heer Mendonça steunt.
Ik zou vooral willen benadrukken dat in deze voorstellen wordt aangedrongen op een verhoging van het concurrentievermogen van de textielindustrie. De bedoeling is niet deze sector te beschermen, door hem op allerlei manieren te behoeden voor concurrentie van buitenaf, maar zijn concurrentievermogen op een zodanig peil te brengen dat hij zich staande kan houden te midden van de internationale concurrentie. Daarom verwijs ik met name naar de paragrafen 5 en 6 van het verslag-Ribeiro. In paragraaf 5 ligt de nadruk op het voorstel ter bevordering van innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën, alsook de interactie tussen alle takken van de industrie. In een van de vorige interventies kwam mijns inziens een verkeerde visie naar voren, omdat slechts één aspect van een onderafdeling van de textielindustrie in aanmerking werd genomen, terwijl het een vergissing is om een plan over de textielindustrie uit te werken op basis van slechts één bepaalde sector, in dit geval de sector van de eindproducten, in plaats van de textielindustrie in haar geheel te beschouwen.
Tot besluit wens ik een heel belangrijk punt te onderstrepen dat naar voren komt uit het advies van mevrouw Ferrer en dat betrekking heeft op de naleving van de overeenkomsten en de normen van de Europese Unie op het gebied van internationale handelstransacties in de textielindustrie, teneinde oneerlijke concurrentie tegen te gaan, die tot onrechtvaardig banenverlies leidt. De uiteindelijke oorzaak van dit alles is het ontbreken van een toereikende basis om de noodzakelijke continuïteit van de textielindustrie te waarborgen ten opzichte van de internationale concurrentie.

Donnay
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, iedereen is het erover eens dat de textiel- en kledingindustrie belangrijk is voor de economie en de handel, maar vooral voor de werkgelegenheid.
De Europese ondernemingen moeten tegen een uiterst scherpe internationale mededinging optornen. Ze worden in de eerste plaats met de mondialisering van de economie geconfronteerd. Daarbij hebben ze vooral te maken met sociale dumping, die voor hen rampspoedige gevolgen heeft. Zoals de heer Ribeiro zegt en de Commissie kennelijk wenst, moeten wij een echte communautaire strategie ontwikkelen om het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te versterken.
Ik ben gekozen in Nord-Pas-de-Calais, een Franse regio waar de textielsector in het plaatselijke bedrijfsleven al heel lang een uiterst belangrijke plaats inneemt. De huidige moeilijkheden van de textielsector wegen zwaar op het gehele regionale beleid. Dat is ook zo in alle andere regio's van de lidstaten waar de economie hoofdzakelijk op dat type activiteit berust. In de Europese Unie zelf is er tussen bepaalde lidstaten ook concurrentie geweest. Dat heeft ons veel schade toegebracht. De euro maakt dat voortaan onmogelijk.
Ik stel met voldoening vast dat de Commissie een communautair actieplan wil opstellen om het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie te versterken. Nu ik kennis heb genomen van de mededeling van de Commissie, moet ik, zoals ook de rapporteur, echter zeggen dat het hier veeleer om een reeks intenties gaat dan om een echte voluntaristische strategie zoals de ondernemingen die van de Commissie verwachten. De ondernemingen verwachten van de Europese Unie en de lidstaten meer steun. De vorige Franse regering had een plan voor de ondersteuning van de textielsector ten uitvoer gelegd. Dat concrete plan begon vruchten af te werpen. Jammer genoeg heeft de Commissie geoordeeld dat het onwettig was.
Ik maak van het debat over dit verslag dan ook gebruik om de Commissie te verzoeken in haar voorstellen veel verder te gaan dan nu. Het gaat hier immers om de levensvatbaarheid van vele ondernemingen, het behoud van talrijke banen en de toekomst van een aantal regio's van de Unie.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mijn collega, de heer Ribeiro, van harte gelukwensen met zijn verslag. Hij geeft daarin een welsprekend beeld van de crisis waarmee een van de belangrijkste industrietakken in de Europese Unie te kampen heeft.
In de periode 1990-1996 zijn meer dan 600.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan en men verwacht dat in de komende jaren nog eens 800.000 banen zullen verdwijnen. Wij moeten dan ook met name kijken naar de gevolgen van deze crisis voor de vrouwelijke werkgelegenheid. De textiel is immers een arbeidsintensieve sector waar met name vrouwen werkzaam zijn. Ik vraag mij dan ook af, mijnheer de commissaris, wanneer de Europese Unie eindelijk de noodzakelijke conclusies uit haar beleid zal trekken. Het mededingingsvermogen is kerngezond, maar dat zijn de productie en de werkgelegenheid niet! Die worden teniet gedaan. Met haar beleid en met name haar handelsbeleid ondermijnt de Europese Unie deze sector stelselmatig en stimuleert verplaatsing van bedrijven of van gedeelten van bedrijven naar landen met goedkope lonen. De Europese Unie heeft enorme verantwoordelijkheden. Zij heeft immers niets ondernomen om de Europese productie ook maar enigszins te beschermen tegen de oneerlijke concurrentie van de sociale-dumpinglanden. Het actieplan van de Commissie zal niet bij machte zijn een ommekeer teweeg te brengen in de huidige situatie.
Men kan de problemen van deze sector niet oplossen als men het mededingingsbeleid en het industrie- en handelsbeleid van de Europese Unie niet radicaal verandert. Slechts indien men bij de bevordering van het mededingingsvermogen de klemtoon legt op productiesteun en investeringen voor bedrijfsmodernisering, kan men een volledige en stabiele werkgelegenheid garanderen. Pas dan wordt ook een ander beleid voor de grondstof, de katoen, mogelijk. Pas dan kan men de commerciële en sociale dumping aanpakken en nieuwe groei en werkgelegenheid in deze sector tot stand brengen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben hier toch niet alleen met een Iberische of McCarthy-kwestie te maken, maar met de vraag hoe het model van een Europees industriebeleid eruit zou kunnen zien. In feite gaat het erom dat wij ons huiswerk moeten maken, in plaats van ergens anders zondebokken te zoeken. Het gaat erom hoe op innovatieve wijze een kwalitatief hoog product met een hoog geestelijk gehalte tot stand kan worden gebracht zonder meteen naar buiten toe antidumpingmaatregelen te moeten nemen.
Het concurrentievermogen hangt niet in eerste instantie af van de kosten maar van de kwaliteitsstrategie, waarbij wij bovendien nog de nadruk moeten leggen op de regionale diversificatie, de reorganisatieplannen, het voorkomen van kinderarbeid, thuiswerk, zwart werken, die nog steeds delen van deze sector kenmerken en op de ontwikkeling van specifieke mogelijkheden voor klanten om via ecologische keurmerken, overeenkomstige declaraties en de naleving van milieunormen ook werkelijk de kwaliteit te vinden die zij zoeken.
Mijnheer Rübig, als men producten wil aanbieden die daadwerkelijk door de klant worden gekocht, moet er eerst voor gezorgd worden dat de koopkracht van de consumenten behouden blijft. In een situatie waarin de reële lonen dalen, is dat niet het geval.
Eén vraag moeten wij echter nog aan de commissaris stellen, namelijk waarom dergelijke modellen alleen in het geval van zeer grote sectorale moeilijkheden worden ontwikkeld en waarom deze niet de basis voor het gehele Europese industriebeleid vormen.

Sainjon
 Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Ribeiro met zijn voortreffelijke verslag. De textiel- en kledingsector is zo zwaar getroffen dat wij het wel eens beu zouden kunnen worden telkens opnieuw te verwijzen naar de rampspoedige cijfers over de honderdduizenden banen die de laatste jaren in de sector zijn verdwenen en naar de ontreddering welke dat in hele regio's heeft veroorzaakt. Ik denk daarbij aan de getroffen gezinnen en vooral aan de vrouwen. Zij zijn de grootste slachtoffers van de crisis. De meeste hebben zich tot een arbeidsbureau gewend maar hebben ook daar geen uitzicht op een betere toekomst gekregen.
Geen hoop: in die twee woorden kan men ook de mededeling van de Commissie samenvatten. Deze opsomming van goede bedoelingen bevat wel enkele interessante voorstellen, maar mist ambitie. Sedert vele jaren voert de Unie, mede door de schuld van de regeringen, een defensieve strategie: de strategie van de wanhoop.
Om in de textielsector iets te bereiken, moeten wij in de eerste plaats lering trekken uit de ongebreidelde bedrijfsverplaatsingen in de sector en de economische en sociale gevolgen daarvan in Europa en sommige derde landen. Wij moeten ons nog meer toespitsen op innovatie, kwaliteit en opleiding. Wij moeten daarvoor over de nodige middelen kunnen beschikken, bijvoorbeeld op basis van een versterkt ADAPT-programma of van een offensieve strategie om niet alleen de herstructurering in goede banen te leiden, maar om ook marktaandelen te veroveren en nieuwe werkgelegenheid te creëren.
Textielbedrijven die enkele jaren geleden naar Azië waren verhuisd, komen nu naar Europa terug omdat ze door het gebruik van hyperdoeltreffende machines beter kunnen concurreren. Om met die machines te werken hebben de mensen uiteraard meer opleiding nodig. Dat is een van de belangrijkste problemen die wij moeten aanpakken. Ik ben echter niet naïef. Ik weet dat een aantal ontslagen werknemers niet noodzakelijk opnieuw een baan in de textielsector zullen vinden en dat sommige ouderen onder hen geen doorgedreven opleiding meer aankunnen om zich met de informatietechnologie vertrouwd te maken. Wij mogen hen echter niet in de steek laten. Wij moeten hen, met behulp van het Europees Sociaal Fonds, in de snel uitbreidende dienstensector proberen in te schakelen. Daartoe moeten wij het probleem van de werkloosheid in Europa op een andere, algemenere manier aanpakken. Wie wordt ontslagen, moet onmiddellijk en automatisch een bezoldigde opleiding krijgen die niet in een stage maar in een echte nieuwe baan uitmondt.
Mijnheer de Voorzitter, tenslotte zou ik nog iets willen zeggen over de gedragscodes die, op initiatief van de Europese vakbonden, zijn opgesteld voor Europese textielondernemingen die buiten de Unie gaan investeren. Ik vind dat wel interessant, maar de bedrijfsleiders, trouwens niet alleen die van de textielsector, komen ons vragen dat de Unie, naar het voorbeeld van de Amerikaanse regering, zelf een dergelijke code invoert.
Het Europees Parlement heeft de Commissie al herhaaldelijk verzocht op dat punt haar verantwoordelijkheid op zich te nemen. De Commissie heeft dat verzoek nog nooit concreet beantwoord en beperkt zich tot lange pleidooien ten gunste van de opstelling van gedragscodes. Dat heeft volgens mij nu lang genoeg geduurd. Het Parlement moet deze keer uitdrukkelijk zeggen welke diensten en directoraten-generaal van de Commissie zich daarmee kunnen belasten. Het Parlement moet ook veel meer pressie op de heer Santer uitoefenen om daarvan eindelijk werk te maken.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de rapporteur te feliciteren. Ik deel zijn zorg omtrent de behoefte aan een duidelijk omschreven actieplan voor de Europese textielindustrie. Het feit dat er gedurende de eerste 7 jaar van dit decennium 600.000 banen verloren zijn gegaan in deze sector voorspelt voor de komende eeuw weinig goeds voor deze industrie.
De textiel is misschien meer dan enige andere vorm van verwerkende industrie de sector, die beschouwd kan worden als onze traditionele industrie. In mijn eigen kiesdistrict vormde de textielindustrie de grondslag van de industriële ontwikkeling.
Evenals de rapporteur baart het mij zorgen dat de mededeling van de Commissie geen specifiek actieplan verschaft. Het is duidelijk dat de industrie een dergelijk plan nodig heeft: er moeten goed omschreven maatregelen komen om via onderzoek en ontwikkeling en verstandige bedrijfsvoering innovatie, vormgeving, differentiatie van producten en procédés te stimuleren en te steunen.
Ik zou er ook voor willen pleiten middelen beschikbaar te maken voor het in de praktijk uittesten van vindingrijke, vernieuwende projecten. Het zal nodig zijn dergelijke middelen vrij te maken om het concurrentievermogen van onze textielindustrie te verruimen en de beschikbare financiering dient toegankelijk en eenvoudig te beheren te zijn. Ook het volledig integreren van uitgeteste modelprojecten in de industrie zal krachtig gesteund moeten worden. Hoe meer al diegenen die betrokken zijn bij de Europese textielindustrie samenwerken, des te groter de kans dat deze sector in onze individuele lidstaten er op concurrentievlak op vooruit zal gaan.
Ik sta volledig achter de verzoeken om steun voor toeleveringsketen-initiatieven, die onder andere de grote detailhandelszaken in de Europese Unie ertoe zou aansporen banden te ontwikkelen met de fabrikanten in de Europese Unie om een snelle respons en massaproductie op bestelling te vergemakkelijken. In het kader van dezelfde samenwerkingslogica zou steun voor een "dating" -systeem voor de Europese textielindustrie nauwere samenwerking mogelijk maken tussen ondernemingen binnen de Europese Unie die gelijkaardige ideeën hebben maar niet altijd over de middelen beschikken om een dergelijke samenwerking tot stand te brengen.
Ik zie dat de rapporteur verwijst naar de kwestie van antidumpingmaatregelen. De Parlementsleden van het Verenigd Koninkrijk waren erg geïnteresseerd in de gevolgen die de tijdelijke maatregelen betreffende ongebleekte katoen zullen hebben voor de nationale industrie. Deze gebeurtenis maakt duidelijk in welke mate deze industrie als eerste in aanmerking dient te komen voor antidumpingmaatregelen.
Tenslotte wil ik aan het adres van de commissaris zeggen dat het hier niet gaat om een industrie die tot de ondergang gedoemd is: dit is een sector met toekomst, maar die de steun van de Commissie van de Europese Unie nodig heeft om ervoor te zorgen dat deze toekomst ook volledig verwerkelijkt wordt.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag van de heer Ribeiro belicht met grote helderheid de feiten, problemen en behoeften van deze voor Europa, de Europese kleine en middelgrote ondernemingen en het Europese werkgelegenheidsbeleid zo belangrijke branche. Vanwege de enorme internationale concurrentiedruk acht ik het van het grootste belang dat deze branche haar nationale productieketens sterker op Europa richt en in een geïntegreerde economische ruimte de grensoverschrijdende productieketens sterker met elkaar verbindt.
De interactie tussen alle schakels van de productieketen in de textielsector, beginnend bij de speciale machine en eindigend bij de confectie en de detailhandel, moet worden versterkt. Het feit dat de textielsector verschillende soorten subsectoren kent en een grote versnippering laat zien, mag een economische en sociaal-politieke beoordeling en aanpak van de branche als heterogeen geheel niet in de weg staan.
De aan de Commissie gestelde eis om nieuwe maatregelen voor te leggen die qua inhoud sterker gericht zijn op de bevordering van innovaties en het gebruik van nieuwe technologieën, moet derhalve volledig worden ondersteund. Aangezien de KMO's fabrikanten van eindproducten en toeleveranciers zijn en een belangrijke rol spelen in het behoud van stabiele werkgelegenheid, moet er uitdrukkelijk met deze sector rekening worden gehouden.

Torres Marques
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de Commissie feliciteren met de presentatie van dit actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie. Ik wil tevens collega Sérgio Ribeiro feliciteren met het verslag dat hij vandaag voorlegt, evenals de rapporteurs voor advies.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij behandelen hier vandaag een van de belangrijkste industriële activiteiten van de Europese Unie, die op zich al een handelsvolume van 200 miljard ecu vertegenwoordigt, ook al vertoont de handelsbalans van de Unie met de rest van de wereld een tekort.
120.000 ondernemingen, bijna allemaal KMO's, zijn actief op alle terreinen van de textiel- en kledingindustrie. De meeste van de meer dan 2 miljoen banen worden ingenomen door vrouwen. Dit is een van de ergst door de werkloosheid in Europa getroffen sectoren: van 1990 tot 1996 zijn 600.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan, in 1996 alleen al 100.000 banen, en voor de komende jaren wordt voor een verder verlies van 800.000 banen gevreesd als er niets ondernomen wordt.
In het besef dat de werkgelegenheid de belangrijkste prioriteit van de Europese Unie is en dat vrouwen al het grootste deel van de werklozen uitmaken, dienen terzake onmiddellijk diepgaande maatregelen genomen te worden, vooral omdat het hier gaat om de minst ontwikkelde landen van de Europese Unie, gebieden waar de industrie in verval is of regio's die sterk afhankelijk zijn van deze sector. Zo vertegenwoordigt de sector in Portugal bijvoorbeeld meer dan 30 % van de industriële productie.
Er is een toekomst voor kwaliteitstextiel in Europa, en teneinde de werkgelegenheid te behouden en het handelstekort weg te werken moet de Europese Unie veel aandacht aan deze sector besteden en in het bijzonder:
antidumpingmaatregelen nemen en sociale clausules toepassen ten aanzien van derde landen, die behoorlijk gecontroleerd worden door bijvoorbeeld een sociaal label te eisen; -actief de kleine en middelgrote ondernemingen steunen, inzonderheid in de nationale actieplannen voor de werkgelegenheid; -de acties voor beroepsopleiding uitbreiden en deze aanpassen aan de gezinssituatie van de vrouwen, aangezien zij het grootste deel van de werknemers in deze sector uitmaken; -meer middelen uittrekken voor de promotie van de communautaire uitvoer van textiel en kleding en met name begrotingslijn B7-852 versterken; hier is een speciale rol weggelegd voor het Europees Parlement, dat voor samenhang moet zorgen tussen wat wij voorstellen te doen en wat wij voorstellen te financieren; -de creatie van nieuwe producten bevorderen via het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling; -de werking van de interne markt en de samenwerking tussen de ondernemingen in de Europese Unie verbeteren.Ziehier een reeks maatregelen die de Commissie verder moet aanvullen en uitwerken, en die concreet ingevuld moeten worden in het voorliggende actieplan voor het concurrentievermogen van de textiel- en kledingindustrie. Deze sector is van fundamenteel belang voor de werkgelegenheid en de productie van de Europese Unie. Laten we logisch zijn en dit onvoorwaardelijk steunen.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het nu over het concurrentievermogen van de Europese textielen kledingindustrie. Ik juich het actieprogramma van de Commissie op dit terrein toe, omdat ik denk dat dit een zeer belangrijke bedrijfstak voor Europa is. Het is belangrijk dat wij hierover discussiëren, vooral in het kader van de voortgaande liberalisering binnen de WHO.
Verscheidene lidstaten hebben sinds de jaren "70 hun markt opengesteld voor textielimport, en oude steunmaatregelen afgeschaft. Er is een enorme verandering in deze branche en de desbetreffende regio's opgetreden, en die kwam er omdat vasthouden aan de oude situatie niet goed zou zijn geweest voor het verbeteren van de knowhow, het ontwikkelingsvermogen of de vrijhandel met nieuwe concurrerende landen. Vooral de import uit Zuid-Europese landen maakte vrijhandel en toegang tot de markt noodzakelijk, en die hebben tot een omwenteling in de omstandigheden van onder andere de textielstreek in Zweden geleid.
Er zijn nu enkele tientallen jaren voorbijgegaan. Wij kennen vandaag de dag een productie van zeer hoge kwaliteit, maar met veel en veel minder werknemers. Veel van de fabricage wordt in het buitenland verricht, onder andere in Estland. De ondernemingen in de Zweedse textielstreek waarover ik het nu heb, hebben echter geen voordeel van concurrentievervalsende economische steunprogramma's van de EU of van textielquota.
Als ik hoor dat sommige collega's in verschillende bewoordingen meer bescherming van de textielimport eisen, vind ik die voorstellen helemaal niet in de vrijhandels- of solidariteitsgeest van de EU passen. De nieuwe democratische landen in Midden-en Oost-Europa en de ontwikkelingslanden in andere delen van de wereld moeten vrije toegang kunnen krijgen. Zij moeten kunnen concurreren op hun voorwaarden, en dat zijn vaak lagere lonen dan de lonen die wij in de EU eisen.
Ik heb er veel begrip voor dat er een omschakelingsperiode nodig is. Ik steun het actieprogramma en de gemeenschappelijke inspanningen om deze periode te overbruggen. Over de strekking, namelijk vrijhandel en eerlijke concurrentie, kan echter geen enkele twijfel bestaan. Mijn steun is gebaseerd op de gedachte dat deze bedrijfstak, de Europese textielindustrie, heel goede mogelijkheden heeft. Ik geloof ook niet dat het een doel op zich is te proberen de vele slechte arbeidsplaatsen te redden die er vandaag de dag nu eenmaal bestaan binnen deze sector. Maar ik heb vertrouwen in deze industrie en ik weet dat ze op vele onderdelen feitelijk een toppositie in de wereld inneemt en enorm goed kan concurreren. Als wij erin willen slagen de hele sector hierin mee te krijgen, is het echter nodig dat er meer specialisatie komt en dat de omschakelingsmogelijkheden en het kennisniveau groter worden, zodat wij binnen deze wereldomvattende economie kunnen concurreren.

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, ik behoor tot diegenen die vinden dat de mededeling van de Commissie bezwaarlijk een actieplan kan worden genoemd. Anderzijds vind ik wel dat de sector niet te veel heil moet verwachten van Europa maar dat hijzelf en de lidstaten de noodzakelijke aanpassingen zullen moeten doorvoeren.
Collega's, wat moet er gebeuren om het concurrentievermogen van de sector veilig te stellen in een mondiale economie? Europa moet erop toezien dat de regels van de Uruguay-ronde strikt nageleefd worden. Tariefmuren die de vrije export hinderen, moeten neergehaald worden en spitsvondige technieken om de invoer uit derde landen tegen te houden, zijn uit den boze. We zien dat Europese textielproducenten uit eigen beweging de concurrentie met goedkope invoerproducten uit de weg gaan. Hun troeven liggen immers veeleer in kwaliteitsproducten, nieuwe toepassingen en het gebruik van nieuwe technologieën. Hier kan het vijfde Europese kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling een duwtje in de rug betekenen van vele KMO's die bereid zijn te innoveren.
De nationale regeringen mogen hun verantwoordelijkheid niet ontlopen. Op elke Raadszitting beloven ze een betere opleiding en een verlaging van de loonlasten, die overigens voor een deel oorzaak zijn van het zwartwerk in de sector. Het wordt hoog tijd dat ze de beloften dienaangaande waarmaken.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Commissie erkent in haar mededeling dat de laatste jaren in de textielsector heel wat banen verloren zijn gegaan. De crisis in de textielsector is vooral toe te schrijven aan de bedrijfsverplaatsingen, de toename van de invoer, de daling van de consumptie als gevolg van de werkloosheid en het lage peil van de inkomens, maar ook aan onze grote achterstand inzake opleiding, onderzoek en modernisering van de outillering.
Toch is de textielsector in Europa nog altijd een beloftevolle sector. Dat blijkt uit het verslag van de heer Ribeiro, die niet alleen kritiek levert op het initiatief van de Commissie, maar ook voorstellen doet om de snelle daling van de werkgelegenheid te beëindigen en tot de ontwikkeling van de textielsector bij te dragen.
In haar mededeling sluit de Commissie zich aan bij het streven om het concurrentievermogen van de ondernemingen te verbeteren. Dat is op zichzelf niet verkeerd, maar de Commissie wil dat hoofdzakelijk doen door de arbeidskosten te drukken en de flexibiliteit te verhogen. Die methode is echter al ondoeltreffend gebleken. Loonsverlagingen noch de verlaging van de arbeidskosten hebben kunnen beletten dat de werkgelegenheid daalt en het handelstekort toeneemt. Als wij de concurrentiedistorsies aanpakken en de sociale dumping bestrijden, moeten wij daarnaast ook omvangrijke middelen inzetten om de arbeidstijd te verkorten, het onderzoek te ontwikkelen, de opleiding te verbeteren en de outillering door de invoering van nieuwe technologieën te moderniseren. Voorts moeten wij de koopkracht verhogen om de consumptie in de textiel- en kledingsector te stimuleren. Als het verslag van de heer Ribeiro niet door de aanneming van amendementen wordt uitgehold of verzwakt, moeten wij het, omdat het die voorstellen grotendeels overneemt, van harte goedkeuren.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, dames en heren, van de verslagen die wij hier in het Parlement bespreken en aannemen, liggen sommige ons, en vooral mij, na aan het hart. Ik denk dan aan de verslagen over het industriebeleid, dat onze welvaart, economische activiteit en werkgelegenheid op peil houdt en doet toenemen. Gehele regio's hangen van dat beleid af. Het industriebeleid ligt aan de basis van en is de voorwaarde voor al de rest, ook het moreel van de publieke opinie en de werknemers, de hoop in de toekomst en de steun voor de Europese gedachte als zodanig. Ik heb dat een maand geleden bij de voorstelling van mijn verslag over het concurrentievermogen en de toekomst van de Europese industrie al eens gezegd.
Het voortreffelijke verslag van de heer Ribeiro ligt in dezelfde lijn en draagt bij tot de totstandbrenging van een toekomstig kader voor de textielindustrie. Ik ben zelf gekozen in Noord-Frankrijk, een textielregio met een lange en luisterrijke traditie. Ik wil de heer Ribeiro feliciteren en hem zeggen dat ik het met de algemene strekking van zijn tekst eens ben. Het is immers goed dat wij een actieplan uitwerken dat de textielsector in staat stelt de concurrentie vanwege derde landen met gelijke wapens te bestrijden. Ik meen dat de Europese Unie de motor moet zijn van de strijd tegen dumping en dat ze daartoe gebruik moet maken van sociale en milieubepalingen en, zo nodig, financiële remmen op ingevoerde producten.
Dames en heren, wij moeten de specificiteit van de textielindustrie opnieuw bevestigen. De textiel- en kledingsector is zeer arbeidsintensief en verschaft werk aan vaak weinig gekwalificeerde werknemers, vooral vrouwen. In vele parlementaire verslagen wordt het belang van opleiding beklemtoond. Wij moeten onszelf nu daarvoor de nodige middelen verschaffen. Ik verwacht van de Commissie dan ook krachtige en concrete verbintenissen.
Dames en heren, het is inderdaad normaal dat wij ons vragen stellen over de gevolgen van de Aziatische crisis, de toename van het handelstekort met die regio's en over de weerslag daarvan op de Europese textielbedrijven. Ik verwacht daarover meer duidelijkheid.
Dames en heren, tenslotte moeten wij zonder enige ideologische vooringenomenheid ook alle initiatieven ondersteunen om de werkgelegenheid te bevorderen. Wij moeten de ontwikkeling van de nieuwe technologieën in de sector ondersteunen. Vele sprekers hebben dat al gezegd. Wij moeten nieuwe technologieën, werkgelegenheidsmaatregelen en sociale ontwikkeling kunnen combineren. Tenslotte wijs ik nogmaals op het fundamentele belang van de textielsector voor het Europese bedrijfsleven. De textielsector is geen overblijfsel uit het verleden maar biedt grote toekomstmogelijkheden. Wij moeten daaruit de passende conclusies trekken en onszelf de nodige middelen verschaffen. Dames en heren, in Europa is opnieuw een groeiperiode aangebroken. Wij moeten alles in het werk stellen om die tendens te versterken door onderzoek, opleiding, een agressief handelsbeleid en een voluntaristische en oordeelkundige visie op de sociale aspecten. Ook daarvoor is de Europese textielindustrie een goed proefterrein.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van collega Sérgio Ribeiro, waarmee ik hem feliciteer, levert een belangrijke bijdrage aan de terechte bevordering van de textiel- en kledingindustrie en versterkt het welkome initiatief van de Commissie. Deze sector is van groot belang voor Portugal, aangezien hij er 9 % van de productie en 13 % van de totale werkgelegenheid vertegenwoordigt. Met name het feit dat tussen 1990 en 1995 22 % van de arbeidsplaatsen verloren gegaan zijn, hetgeen meer is dan de verliezen in de rest van de Unie, baart ons ernstige zorgen. Dit betekent evenwel nog niet dat er geen toekomst voor deze sector is, want het verlies van arbeidsplaatsen als gevolg van herstructureringen is voornamelijk het gevolg van de almaar toenemende productiviteit. Zo is de productiviteit in Portugal bijvoorbeeld gestegen van 1, 43 escudo's per werknemer in 1990 tot 2, 14 escudo's in 1995.
Positief is ook dat Europa er ondanks de enorme concurrentiedruk van landen met veel goedkopere arbeid in geslaagd is een belangrijke positie te behouden, hoofdzakelijk met modeproducten van hoge kwaliteit. Overal ter wereld wordt immers de voorkeur gegeven aan onze merken en dat is een blijk van erkenning voor de Europese cultuur en in dit geval voor onze esthetische waarden. Gelukkig hangen deze esthetische waarden direct samen met deze economische activiteit.
Met het oog op de bevordering van de uitvoer van onze producten is de versterking van de begrotingslijn die wij enkele jaren geleden mochten voorstellen zeker gerechtvaardigd. Uit de ervaring blijkt immers dat deze begrotingslijn een aanzienlijke bijdrage geleverd heeft aan de bevordering van de verkoop in belangrijke maar heel moeilijke markten zoals de Japanse markt of een aantal andere Aziatische markten. Het is dan ook begrijpelijk dat wij heel in het bijzonder onderstrepen dat het amendement van de Commissie externe economische betrekkingen - waarnaar collega Ferrer overigens ook al verwezen heeft - waarin wordt voorgesteld deze begrotingslijn op te trekken, zeker gesteund moet worden.
De aanvaarding van of zelfs de wens tot openstelling voor derde landen moet gepaard gaan met herstructureringsmaatregelen, die in vele gevallen nodig zijn. Dat gebeurt in Portugal met het steunprogramma voor de textielsector dat bij de sluiting van het akkoord van de Uruguay-ronde werd toegekend. Wij kunnen uiteraard geen enkele vermindering van de toegekende en ten zeerste gerechtvaardigde bedragen aanvaarden en men zou niet begrijpen dat de politici de terzake gedane belofte niet zouden nakomen.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Ribeiro feliciteren met zijn zeer grondige verslag. Ook bij ons in Finland heeft de textielsector een grondige structuurverandering moeten ondergaan en daarbij zijn tienduizenden arbeidsplaatsen verloren gegaan. Toch is de textielindustrie, die we na deze verandering nog hebben, op de wereldmarkt concurrerend gebleken.
De belangrijkste factor bij de structuurverandering binnen deze sector en het overleven in de huidige onzekerheid is naast de technologische ontwikkeling de sociale innovatie, zoals het reorganiseren van werk, de verzelfstandiging van de taken van de werknemers en de verandering in de manier van leidinggeven. Er moet daarom rekening worden gehouden met een toename van de eisen die aan het personeel worden gesteld en een verandering van de aard van de vaardigheden. Alle personeelsgroepen moet een vakopleiding gegarandeerd worden, waarbij rekening wordt gehouden met de toegenomen behoefte aan interactie, overleg en het oplossen van problemen.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de rapporteur feliciteren. Gezien het belang van deze sector voor de werkgelegenheid, vooral voor vrouwen en voor de regio's, zou het Parlement zich permanent moeten interesseren voor wat er omgaat in deze sector en de huidige werkzaamheden moeten voortzetten.
Deze sector is een toetssteen voor de economische en sociale waarden in Europa en voor de manier waarop wij reageren op de veelbesproken globalisering. De analyse van deze sector leent zich ongetwijfeld tot conservatieve en protectionistische reacties en clichés, en hoewel het ook vaststaat dat deze Europese industriële sector wordt gekenmerkt door complexiteit, omwille van zijn heterogeniteit en verscheidenheid, door dynamisme en in vele gevallen ook door concurrentievermogen, geloof ik, zonder te willen overdrijven, dat deze sector zowel in Europa als in de rest van de wereld geconfronteerd wordt met problemen die verband houden met de harde internationale concurrentie en de herstructurering. Daarom moeten we het ook hebben over massaontslagen, salarisverschillen tussen mannen en vrouwen, een onzekere arbeidssituatie, ongewenste intimiteiten, lage lonen, illegale arbeid, bedrijfsverplaatsingen, en, in andere delen van de wereld, de uitbuiting van kinderen vrouwenarbeid, ongezonde arbeidsomstandigheden en industriële praktijken die niet erg ethisch zijn en te maken hebben met de zogeheten noodzakelijke internationale arbeidsdeling, zoals assemblagebedrijven in grensgebieden of tolvrije zones.
Wat de oplossingen aangaat, geloof ik dat we in de eerste plaats de afspraken tussen de sociale partners in Europa moeten respecteren en de internationale werking bevorderen van de basisovereenkomsten van de IAO. Zowel hier als in de Wereldhandelsorganisatie moeten we zorgen dat er vaart komt in de processen ter bescherming en bevordering van de Europese handel. Vandaar ook het belang van de verbreiding en toepassing van de sociale gedragscode, die, zoveel is zeker, gepaard moet gaan met economische en sociale steun aan derde landen. Tezelfdertijd moet in Europa via regionale en sociale maatregelen resoluut steun worden verleend aan technologische innovatie, kwaliteits- en merkproducten en permanente scholing. Want de herstructurering zal doorgaan, en in de regio's die afhankelijk zijn van de textielindustrie moet de diversificatie het behoud van de werkgelegenheid in deze regio's, met name voor vrouwen, veiligstellen.
Wij vinden het jammer dat dit actieplan niet ambitieus genoeg is, omdat er geen voorstellen in staan over concrete maatregelen en adequate financiering. Het blijft dus een enorme uitdaging om het ten doel gestelde evenwicht te bereiken tussen groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid. Mijns inziens moet dit evenwicht niet alleen in de Europese Unie, maar ook in haar betrekkingen met derde landen bereikt worden.
Mijnheer de Voorzitter, wij pleiten niet voor protectionisme, maar voor maatregelen die garanderen dat de internationale arbeidsdeling die deze sector in haar greep heeft, gepaard gaat met de naleving van de sociale normen waar wij zogezegd voor opkomen.

Otila
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening is het voorstel van de Commissie ter verbetering van het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie onvoldoende. Zoals ook in het advies van de Commissie regionaal beleid is geconstateerd, is het zogenaamde actieplan eerder een inleidend, zeer voorzichtig plan, dan een plan dat klaar is om gerealiseerd te worden.
De Europese textiel- en kledingindustrie is vooral concurrerend geworden door efficiënte en vaardige arbeidskrachten, een hoogwaardige, innovatieve en moderne productie alsmede specialisatie en flexibiliteit. De zwakke kanten van de bedrijfstak in Europa worden voor een groot deel veroorzaakt door het ongelijkheid bij de toegang tot de markt. De Europese Unie heeft haar eigen markt geopend zonder dat ze op een gelijkwaardige manier op de markt van derde landen mag verschijnen. Een voorbeeld hiervan is de laatste overeenkomst met Rusland. De Europese Unie zag af van restricties zonder zelf ook maar enige gunsten te krijgen.
De regionale steun van de Europese Gemeenschap voor de textiel- en kledingindustrie wordt ongelijk over de verschillende Europese regio's verdeeld. De stedelijke gebieden in Finland komen bijvoorbeeld niet voor deze steun in aanmerking. Ook kan in Finland geen gebruik worden gemaakt van het RETEX-programma. Finse bedrijven moeten op de interne markt toch concurreren met gesubsidieerde bedrijven.
Ik wil eraan herinneren dat de Europese steun en de maatregelen die het concurrentievermogen verbeteren zodanig moeten zijn dat ze geen concurrentievervalsing veroorzaken, maar bedrijven dezelfde mogelijkheden garanderen om op de markt te concurreren. Het concurrentievermogen van bedrijven is uiteindelijk afhankelijk van hun eigen vermogen tot innovatie en ontwikkeling, wat het voornaamste criterium van de steunprogramma's van de Europese Unie moet zijn.

Frutos Gama
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de heer Ribeiro feliciteren, omdat het niet gemakkelijk was dit thema te behandelen en hij dit op een efficiënte en nauwkeurige manier gedaan heeft. Ik zou ook de drie rapporteurs voor advies willen feliciteren. Eén van hen, de heer Moretti, heb ik al gefeliciteerd toen we zijn bijdrage hebben bestudeerd in de Commissie regionaal beleid. Mijn landgenote, mevrouw Ferrer, heeft uitstekend werk verricht voor de Commissie externe economische betrekkingen, en hetzelfde geldt voor de heer Mendonça van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken.
De Europese textiel- en kledingindustrie is een belangrijke bron van werkgelegenheid voor vrouwelijke arbeidskrachten. Zij vormen 75 % van de werknemers in deze sector, die daarmee de belangrijkste bron van werkgelegenheid is voor vrouwen in de industriële sector. De toekomst van deze sector zal bijgevolg bepalend zijn voor de aanwezigheid van vrouwen in de Europese industrie.
De verschillende strategieën met betrekking tot de herstructurering van de sector, zoals de invoering van nieuwe technologieën, de gedeeltelijke verplaatsing van de productie naar andere landen, de heroriëntatie van de productie naar hogere prijsklassen en het vlugger inspelen op een veranderende vraag, hebben een bijzonder negatieve weerslag op de vrouwelijke arbeidskrachten, die de gevolgen hiervan bijna helemaal alleen dragen.
Het grootste deel van de vrouwen die werkzaam zijn in deze sector is laag- of ongeschoold. In leidinggevende functies zijn mannen oververtegenwoordigd. In sectoren met een hoge concentratie van vrouwelijk personeel is het percentage gekwalificeerde vrouwen hoger dan het percentage gekwalificeerde mannen, omdat hooggeschoolde mannen niet worden aangetrokken door de lage salarissen in de textielsector. Want het gemiddelde salaris is lager dan dat van de industriële sector, en vrouwen verdienen soms aanzienlijk minder dan mannen, bijvoorbeeld in landen als Ierland en Nederland, zoals blijkt uit de studie over de effecten van de interne markt op de werkgelegenheid van vrouwen in de textiel- en kledingindustrie, die in 1991 werd verricht door het Directoraat-generaal verantwoordelijk voor werkgelegenheid.
In een periode van herstructurering moeten bedrijven die niet in staat zijn te anticiperen op de veranderingen die voortvloeien uit de eenheidsmarkt, de nieuwe technologieën of de mondialisering, zich inspannen om te zorgen voor een aanpassing van de werknemers die het meeste te lijden hebben onder de veranderingen, en dat zijn vooral de ongeschoolde arbeiders, waarvan het merendeel bestaat uit vrouwen. Maar om te vermijden dat het zover komt, is het volgens ons absoluut noodzakelijk dat het laaggeschoold vrouwelijk personeel de mogelijkheid krijgt om zich te laten omscholen en de kwalificaties te verwerven die nodig zijn voor de nieuwe productieprocessen.
Ik geloof dat dit doel en deze wens perfect worden weergegeven in het vandaag besproken verslag van de heer Ribeiro.

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, wij weten het, sedert meer dan twintig jaar is textiel en kleding synoniem van verlies aan werkgelegenheid. Het is al genoemd, maar ik geloof toch dat wij voor ogen moeten houden dat nog eens 600.000 arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan in de laatste zes à zeven jaar. Wij beschikken in de Unie over cohesie- en structuurpolitiek. Er zijn kredieten via het Europees Sociaal Fonds en het RETEX-programma, maar dit zijn geen echte oplossingen. Vandaar het belang van het actieplan dat de Europese Commissie heeft uitgewerkt in overleg met de sector en met de lidstaten. Vandaar ook het belang van het verslag-Ribeiro en ik wil de rapporteur bijzonder feliciteren met zijn verslag.
Ik wil even nader ingaan op vier punten in het kader van dit actieplan. Ten eerste de verbetering van de concurrentiepositie. Ik geloof dat daarin drie belangrijke elementen moeten zitten, namelijk het aspect van vermindering van loonlast; versterking van de opleiding, want er zijn zeer veel laaggeschoolden in deze sector en er zijn inderdaad veel laaggeschoolde vrouwen die werkzaam zijn in de confectie. Noodzakelijk is ook een grotere inspanning voor onderzoek en ontwikkeling om nieuwe technologieën te kunnen invoeren. Laten wij niet vergeten dat wij hier vooral te maken hebben met typische KMO's. Het zijn er ongeveer 120.000 in de Europese Unie. Het is dus een totaal andere sector dan de automobielsector, waar wij uiteindelijk maar tien of twaalf grote bedrijven hebben. Hier zijn vele kleine bedrijven, mijnheer de commissaris, en die hebben specifieke behoeften en moeten specifiek ondersteund worden, vooral met het oog op de nieuwe technologieën.
Ten tweede, toegang tot de internationale markten. Het kan niet genoeg gezegd worden, mijnheer de commissaris, dat er steeds meer nieuwe handelsbarrières worden opgelegd. Brazilië bijvoorbeeld heeft begin dit jaar een importtaks van meer dan 50 % ingevoerd. Hoe kunnen wij op de internationale markt toegang krijgen wanneer de landen op die manier tekeer gaan. Wij hebben een afspraak gemaakt voor de afbouw van de Multivezelakkoorden tegen het jaar 2005, maar de correctie daarop moet zijn de toegang tot de markten op internationaal niveau. Snel optreden dus tegen deze landen die dumpingpraktijken uitvoeren, bijvoorbeeld China, bijvoorbeeld India, bijvoorbeeld Egypte, en vooral ook het beschermen van de intellectuele eigendom.
De handelsbalans met de derde landen is negatief. Laten wij dat niet vergeten. Er is een surplus in de textielsector van 5, 4 miljard, maar er is een deficit van 22, 6 miljard in de kledingsector. Dus wij hebben hier behoefte aan een snel en efficiënt optreden van de Europese Commissie en van de Unie.
Ten derde, het terrein van de sociale dimensie. De basisconventies van de Internationale arbeidsorganisatie moeten zoveel mogelijk op het internationale forum door de Europese Unie ondersteund worden. Dat is een absolute noodzaak, onder andere het verbod op kinderarbeid - de heer Ribeiro heeft ernaar verwezen - ook in de Europese Unie wel te verstaan.
Ten vierde, de rol van de sociale partners. Voor de uitvoering ook van het actieplan, mijnheer de commissaris, ik geloof dat het nuttig zou zijn om een follow-upcomité op te richten waar ook de sociale partners een rol in kunnen spelen.
Ik wil afronden, mijnheer de Voorzitter, met te zeggen dat ik, als voorzitter van de commissie textiel en kleding in het kader van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven in mijn eigen land, mij verheug over het actieplan en over de resolutie die door de Ministerraad werd goedgekeurd. Nu komt de moeilijkste fase, met name de uitvoering en daarvoor rekenen wij op u.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, uit het debat blijkt duidelijk dat de strategie die men voor de textielindustrie kan en moet ontwikkelen een onderdeel moet zijn van onze globale strategie. Wij kunnen niet in één sector iets anders doen dan in ons algemene industriebeleid. De heer Caudron heeft er terecht op gewezen dat wat hier wordt voorgesteld, aangepast is aan de specifieke behoeften van de textielindustrie, terwijl het tevens in overeenstemming is met wat wij verder nog ondernemen om de concurrentiepositie van de Europese industrie te behouden. Wat de heer Wolf hierover gezegd heeft, is wat dit betreft hier al in praktijk gebracht.
Ik ben de rapporteur en ook de collega's die hier het woord gevoerd hebben, zeer dankbaar omdat het uitgangspunt geenszins bestreden wordt, namelijk dat het niet goed is om allerlei protectionistische maatregelen te nemen, dus onze markt af te schermen, om op deze manier te proberen een industrietak in leven te houden die zonder deze beschermende maatregelen niet levensvatbaar zou zijn. Dat is om verschillende redenen verkeerd: wij kunnen het niet, omdat wij juridisch gezien zozeer vergroeid zijn met de internationale economische orde dat het helemaal niet mogelijk is. Bovendien is dat een verkeerd industrieel beleid omdat een dergelijke industrietak nooit buiten de eigen markt het concurrentievermogen zou kunnen krijgen dat zij nodig heeft om met succes op derde markten te opereren. Daar zijn wij het dus over eens.
Wij zijn het ook eens over de inhoud van het actieprogramma. Sommigen vinden dat een en ander niet ver genoeg gaat maar ik geloof dat de collega's die een versterking van sommige punten wensen, ongetwijfeld zullen constateren dat in onze mededelingen alles is vervat. Wij hebben, mevrouw Ferrer, het aspect van de buitenlandse handel bijvoorbeeld niet vergeten, integendeel, dat komt uitgebreid aan bod. Wij hebben ook gewezen op de sociale maatregelen en wij hebben de andere maatregelen genoemd die ook hier nogmaals met nadruk naar voren werden gebracht.
Het is volslagen duidelijk: de textielindustrie is een schoolvoorbeeld - en mevrouw Carlsson heeft gezegd dat dat ook voor Zweden geldt - dat banen om verschillende redenen in de beginfase van de internationalisering en globalisering verloren gaan. Een reden is dat deze industrietak tien, vijftien jaar geleden nog zeer arbeidsintensief was, hetgeen een groot nadeel was omdat de arbeidskosten in de Unie zeer hoog zijn. Dit is niet uitsluitend te wijten aan de loonkosten, want de textielindustrie is weliswaar zeer arbeidsintensief maar er worden natuurlijk geen hoge lonen betaald en dat geldt al helemaal, en dat werd hier terecht gezegd, voor de vele vrouwen die in deze branche werken. Maar de loonlasten hebben de totale loonkosten zo de hoogte in gejaagd dat men in de arbeidsintensieve bedrijven gewoon niet meer concurrerend kon produceren.
Dat is ook duidelijk gebleken uit de strategie van de industrie. Zij heeft het arbeidsintensieve gedeelte afgestoten via het zogenaamde passieve veredelingsverkeer en dan deze halffabrikaten in eigen land verder afgemaakt of in ieder geval afgezet. Deze strategie was een antwoord op deze situatie en heeft, lang voordat wij ons met deze kwestie gingen bezighouden, tot een aanzienlijk verlies van arbeidsplaatsen geleid. Er kwam nog iets anders bij: tegen de achtergrond van deze dwangsituatie om de loonkosten te ontwijken - en ik herhaal het nogmaals, het gaat hier om kosten die hoofdzakelijk een gevolg zijn van de loonlasten - heeft de industrie op grote schaal en veel meer dan andere industrietakken de strategie van de rationalisatie, met andere woorden mechanisatie, gevolgd waardoor zij zeer kapitaalintensief is geworden.
De textielindustrie in de Europese Unie is heden ten dage eigenlijk een kapitaalintensieve industrie geworden, omdat dat de enige mogelijkheid was. Met name in de kleine en middelgrote bedrijven zijn er een aantal interessante ontwikkelingen. Er zijn kleine en middelgrote ondernemingen die zeer hoogwaardige stoffen, zeer modieuze stoffen vervaardigen en de hoge loonlasten kunnen dragen, omdat hun producten duurder zijn en daardoor zeer veel opleveren. En het product is zo duur omdat het kwalitatief hoogwaardig en modieus is. Dat zal natuurlijk niet over de gehele linie mogelijk zijn, maar het toont wel aan dat dit idee van de hoge kwaliteit en specialisatie voor de ene of andere onderneming wel degelijk een strategie kan zijn.
Nu wil ik ingaan op een aantal kritische opmerkingen die hier ook af en toe te horen waren. Natuurlijk kan niemand van meet van aan alles ter hand nemen en de mededeling die wij hier aan u voorleggen, biedt min of meer een algemeen kader. Wij zullen bij de tenuitvoerlegging stapje voor stapje met de industrie, de sociale partners en de lidstaten nagaan wat wij verder nog kunnen doen en wat succes heeft. Tenslotte hebben wij deze mededeling in zeer nauwe samenwerking met de sociale partners opgesteld. Er hebben verschillende conferenties plaatsgevonden, waaronder enkele zeer grote, en ook kleinere workshops en wat er in het document staat, is min of meer in overeenstemming met de standpunten van de sociale partners.
Ik zou het natuurlijk ook beter hebben gevonden wanneer ik hier een actieplan had kunnen voorleggen met de bijbehorende benodigde bedragen in het vertrouwen dat wat hier in het Parlement gezegd werd - en daar moet men ook een cijfer bij plaatsen - allemaal werkelijk wordt uitgevoerd. Maar ik moet u helaas bekennen dat ik dit vertrouwen verloren heb. Ik denk bijvoorbeeld alleen maar aan de exportondersteuning voor kleine en middelgrote bedrijven, waarvoor het Parlement zelf de begrotingspost heeft geschrapt. En nu wordt dat weer geëist. Als er hier een zekere coherentie zou bestaan en als dat wat hier vandaag werd gezegd ook daadwerkelijk zijn weerslag zou vinden in de beslissingen over de begrotingsposten, dan zou de Commissie dergelijke voorstellen ter financiering doen. Omdat wij helaas zulke teleurstellende ervaringen hebben opgedaan, doen wij dat liever niet en zeggen wij dat wij voorstellen doen binnen de algemene financieringsmogelijkheden waar wij over beschikken en wij hebben er heel wat!
Het regionaal fonds werd reeds genoemd. Overigens kunnen wij ook voor Agenda 2000 - ik weet niet meer wie dat genoemd heeft - uit het regionaal fonds dergelijke herstructureringsmaatregelen financieren, dat is zonder meer mogelijk. Misschien worden de gebieden verder geconcentreerd en dat is ook nodig. Maar in de regel ligt de textielindustrie in deze gebieden, zodat wij deze maatregelen waarschijnlijk kunnen behouden. Voor de kwalificatiemaatregelen kunnen wij het Sociaal Fonds aanspreken. Wij kunnen natuurlijk ook een hele reeks maatregelen, bijvoorbeeld voor een beter gebruik van de informatietechnologie - wat een heel belangrijk punt is voor een hogere productiviteit van deze industrietak - financieren binnen het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling.
U moet niet schrikken omdat in het voorstel geen cijfers staan. Ik ben echter bereid deze cijfers te verstrekken bij de behandeling van de begroting dit jaar, als ik dan tenminste zeker kan zijn dat u ze dan ook goedkeurt. Als de hier aanwezige personen dit in hun fracties en in de Begrotingscommissie zouden kunnen bewerkstelligen, zou dat fantastisch zijn. Helaas was dat tot nu toe niet het geval. Ik wil daar nu echter geen spelletje pingpong van maken, maar zeggen wat wij inmiddels...

(EN) Iemand zei: "Hij is niet naïef" . Ik moet zoveel dingen doen en ik probeer ze goed te doen. Altijd met je hoofd tegen de muur lopen is geen goede zaak. Ik ben zelf twaalf jaar lang parlementslid geweest en ook lid van de Begrotingscommissie en ik weet hoe leden van de Begrotingscommissie zelfs de beste ideeën de das om doen. Omdat ik niet afgemaakt wil worden en ook geen overbodige dingen wil doen, hebben wij u deze cijfers niet gegeven. Maar als u erop staat kan ik het nog eens proberen. Wij zullen u relevante begrotingsvoorstellen voorleggen en dan zullen wij hetzelfde debat krijgen na uw besluitvorming. Ik ben ervan overtuigd dat u mij iets te drinken zult moeten aanbieden, niet omdat wij geslaagd zullen zijn...
(DE) Wij proberen het nog een keer, wij herhalen het gewoon nog een keer. Ik wil nu ingaan op de dingen die wij al gedaan hebben. Ik heb al gezegd dat wij natuurlijk een hele reeks programma's hebben, ADAPT, EMPLOI, LEONARDO DA VINCI, die gebruikt kunnen worden en ook voor de buitenlandse handel hebben wij reeds een groot aantal maatregelen getroffen. Hier is echter gebleken dat het mes vaak aan twee kanten snijdt. Wij hebben er lang over nagedacht wat wij bij de antidumping met de ongebleekte katoen moesten doen. Dat was een duidelijk geval voor antidumpingmaatregelen. Als wij niet willen dat antidumping uitsluitend een protectionistisch instrument wordt, en dat willen wij niet, dan moeten wij deze maatregelen ook daadwerkelijk toepassen als de rechtspositie duidelijk is. Ik heb lang met de Britse industrie gesproken, mevrouw McCarthy heeft dit reeds opgemerkt - als ik me niet vergis vond het gesprek plaats in haar aanwezigheid - en ik heb haar uitgelegd dat wij gezien onze rechtspositie deze antidumpingmaatregelen wel moeten opleggen, wel wetend dat degenen die aangewezen zijn op ongebleekte katoen van buitenaf als grondstof hierdoor natuurlijk nadelen ondervinden. Dat is trouwens steeds vaker het geval. Daarom moet men er inderdaad over gaan nadenken of dergelijke antidumpingmaatregelen niet tot het absoluut noodzakelijke beperkt moeten worden. Hoe meer wij uit derde landen betrekken, des te sterker wordt onze eigen industrie getroffen.
Ik heb dat ooit gezien in het geval van sportschoenen. Daarvoor golden ook antidumpingmaatregelen tot en met een invoerverbod. Toen stond plotseling de hele industrie bij mij op de stoep en zei: wij kunnen niet meer produceren, want wij krijgen dat allemaal als het ware als grondstof. Wij voegen er nog wat aan toe maar in feite komen de schoenen allemaal uit derde landen. Als u hier een invoerverbod oplegt, dan kunnen wij niets meer verkopen en niets meer produceren.
Hieraan kan men zien dat antidumping in feite een klassiek instrument binnen het klassieke handelsbeleid is. In het moderne systeem van wereldwijde samenwerking verliest dit instrument steeds meer aan waarde en wordt het eigenlijk een zwaard dat men op zichzelf richt, maar daar kunnen wij het best nog een keer bij de tenuitvoerlegging van dit verslag over hebben.
Tot slot wil ik zeggen - en dat heb ik na het afsluiten van de Uruguay-ronde toen het MVA werd afgeschaft altijd al gezegd - als wij onze markten openen, moet dat betekenen dat ook de andere, de ontwikkelingslanden, hun markten openen en overal waar deze markttoegang gehinderd wordt, zullen wij krachtig optreden. Om deze reden hebben wij een soort waarnemingsinstrument opgericht, waarmee wij op elk gewenst moment met goede argumenten tegen deze landen kunnen optreden. Ik heb er overigens helemaal niets op tegen dat wij in de WHO gebruik maken van dit instrument en er daar met alle kracht op aandringen dat het natuurlijk niet juist is dat de een zijn markt opent en daardoor met zekerheid problemen voor zijn eigen industrie schept, terwijl de ander daar vrolijk van profiteert en zijn markten niet opent. Dat gaat niet en daarom waardeer ik zeer wat hier vandaag in het debat daarover gezegd werd.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris. Wij hebben allen nota genomen van hetgeen u zei. Nu moeten wij afwachten wat er zal gebeuren en onder meer op grond daarvan zullen wij, zoals u zelf zei mijnheer Bangemann, besluiten welke likeur wij in het glas gieten dat wij u zullen aanbieden.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Samenstelling van het Economisch en Financieel Comité
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0264/98) van mevrouw Berès, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie over de bepalingen betreffende de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, vergezeld van een voorstel voor een besluit van de Raad over de bepalingen betreffende de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité (COM(98)0110 - C4-0222/98).

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, dames en heren, het Europees Parlement wordt vandaag geïnformeerd over het Commissievoorstel betreffende de omvorming van het Economisch en Financieel Comité bij de overgang naar de derde fase van de Economische en Monetaire Unie.
Dit verslag komt wellicht op het goede moment: sedert 2 mei mogen wij eindelijk over de institutionele aspecten en institutionele gevolgen van de euro spreken. Het Verdrag betreffende de Europese Unie is op institutioneel gebied zeker niet het einde, maar tot nu toe mochten wij daarover niet spreken om de overgang naar de euro niet in gevaar te brengen. Ook op de Intergouvernementele Conferentie mocht daarover niet worden gesproken. Sedert 2 mei is een en ander in beweging gekomen. Wij hebben nu de Euroraad, de Euro 11, en er zal zeker nog een en ander veranderen.
Laten wij even op het Verdrag betreffende de Europese Unie terugkomen. Een zwakke plek in dat Verdrag is dat het ons slechts het recht verleent om over dit belangrijke onderwerp te worden geïnformeerd. Verrassend is dat in het Verdrag sprake is van een technisch comité, tenzij het niet echt om een technisch comité gaat, in welk geval wij redenen hebben om ons ongerust te maken. Inhoudelijk voorziet het Verdrag in fundamentele veranderingen met betrekking tot de naam, de samenstelling en de rol van het Monetair Comité.
In dat licht verbaast het voorstel van de Commissie, op basis van de door de Europese Raad van Luxemburg geformuleerde richtsnoeren, ons een beetje. Het Verdrag bepaalt immers niet dat elke lidstaat in het Economisch en Financieel Comité door twee leden moet zijn vertegenwoordigd. Die keuze heeft men nochtans gemaakt.
Als gevolg daarvan hebben wij nu een Economisch en Financieel Comité waarvan de samenstelling, wat de voorzitters van de nationale centrale banken betreft, volledig overeenstemt met de samenstelling van de Raad van bestuur van de Europese Centrale Bank, het echte beslissingsorgaan van de centrale bank.
Toch menen wij dat deskundigen op het gebied van belastingbeleid, begroting, economie en financiële ramingen in dit stadium hun rol moeten kunnen spelen. Men zegt dat ze in het Comité voor de economische politiek vertegenwoordigd zullen zijn. Dat comité bestaat echter al sedert 1974 zonder dat wij ooit hebben gemerkt dat het enige invloed heeft. Over de rol van dat comité is in de teksten over het stabiliteitspact nergens sprake. Het wordt alleen vermeld in een document dat de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën aan de Europese Raad van Luxemburg heeft voorgelegd. Het Comité voor de economische politiek speelt kennelijk niet de centrale rol die wij inzake de coördinatie van het economisch beleid verwachten. De wijze waarop het comité dit jaar is opgetreden bij de vaststelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, waarover zoveel is geschreven, overtuigt ons evenmin.
De commissie plaatst een aantal vraagtekens. Is het statuut van het Economisch en Financieel Comité verenigbaar met die onafhankelijkheid? De ministers van Economische Zaken en Financiën worden bij de Europese Centrale Bank weliswaar uitgenodigd, maar de bankiers zijn volwaardig lid van het Economisch en Financieel Comité en hebben al te nationale reflexen.
Wij menen dat er mogelijkheden tot dialoog met de nationale centrale banken moeten worden gecreëerd, maar niet op het niveau van de vaststelling van het economisch beleid. De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid acht die dialoog onontbeerlijk, maar meent niet dat de Economische en Monetaire Unie een dialoog daarover nodig heeft.
Wij verzoeken de Raad dan ook dit voorstel opnieuw te bekijken en de rol van de vertegenwoordigers van de nationale centrale banken in het Economisch en Financieel Comité te herzien. Wij vragen dat de Raad duidelijkheid brengt over het verband tussen de werkzaamheden van het Economisch en Financieel Comité en het Comité voor de werkgelegenheid. Wij vragen ook dat de Raad een fusie tussen het Economisch en Financieel Comité en het Comité voor de economische politiek overweegt.
Daartegen wordt aangevoerd dat het Economisch en Financieel Comité dan wekelijks zou moeten bijeenkomen. Waarom kan dat niet? De euro heeft nood aan organen en politici die bereid zijn daaraan de nodige tijd te besteden. De overgang naar de euro verandert niet alleen het leven van onze burgers, maar heeft ook ingrijpende gevolgen voor onze instellingen, politieke leiders en ambtenaren en voor hun gewoonten en clubjes.
De economische regering is geen Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën die drie keer per week bijeenkomt. Welnu, wij menen dan ook dat een fusie met het Comité voor de economische politiek niet zomaar kan worden afgewimpeld. Door die fusie kunnen wij misschien de echte instrumenten voor de coördinatie van het economisch beleid tot stand brengen.
Als er geen verandering komt, vragen wij in dit stadium dat de lidstaten het instrument van de vervanging gebruiken om in het Economisch en Financieel Comité deskundigen op het gebied van belastingbeleid, begroting en economie op te nemen. Wij vragen dat wij over het statuut van het Economisch en Financieel Comité worden geraadpleegd in plaats van over de samenstelling van het comité alleen maar te worden geïnformeerd.
Tenslotte vragen wij aan de Raad en de Commissie dat dit slechts een voorlopige regeling wordt. Wij verwachten van alle betrokken instellingen bij de overgang naar de laatste fase van de EMU voorstellen om de regeling te veranderen.
Tenslotte plaats ik als rapporteur vraagtekens bij de rol van het Economisch en Financieel Comité ten aanzien van de Euroraad, de Euro 11, en misschien ook bij de persoon van de voorzitter van die raad.
Nu het Parlement vandaag wordt geïnformeerd, kunnen wij ons uitspreken over een van de schakels van de institutionele keten die de Europese Unie in staat moet stellen het economisch beleid te coördineren om de groei en de werkgelegenheid te bevorderen. Op dat gebied moet volgens ons nog heel wat gebeuren. Wij zullen ons daar samen voor inspannen. Het Europees Parlement wil daarbij zijn rol spelen.

Harrison
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega mevrouw Berès gelukwensen met het feit dat zij licht doet schijnen over een van de meest duistere organen van de Europese Unie - het Monetair Comité. Onder leiding van zijn eminente en nu uittredende voorzitter Sir Nigel Wicks heeft het waardevol werk geleverd bij het voorbereiden van stukken voor Ecofin. Zijn vertrouwelijk karakter is gedeeltelijk op zijn plaats. Het lijkt inderdaad zinvol om prototypes eerst uit te testen voor men ze aan het grote publiek voorstelt.
Nu is niettemin de tijd rijp voor meer transparantie. De naamswijziging tot Economisch en Financieel Comité is een goed moment om een aanzet te geven tot hervorming. Gedurende een recente persoonlijke ontmoeting met Sir Nigel klonk het mij bemoedigend in de oren, dat hij er voorstander van is dat wie hem opvolgt als voorzitter - zelf kan hij deze rol niet blijven vervullen daar het Verenigd Koninkrijk niet deelneemt aan de oprichting van de EMU - regelmatig zou moeten verschijnen voor een passende commissie van het Europees Parlement om het publiek meer inzicht te geven in het EFC. En dit ondanks het feit dat artikel 109 C van het Verdrag slechts bepaalt dat het Parlement op de hoogte gebracht dient te worden van de besluiten van de Raad.
Dat zou al een goede start vormen, maar de naamsverandering zou ook de weerspiegeling moeten zijn van een functieverandering. Velen onder ons baart het zorgen dat het Verdrag de nadruk legt op monetaire aangelegenheden ten nadele van economisch beheer. Het herdoopte Economisch en Financieel Comité zou de zaak weer in evenwicht moeten brengen. De suggestie van de rapporteur om nieuwe banden te creëren met het bijna ten dode opgeschreven Comité voor de economische politiek is prima en dat geldt ook voor het voorstel de dialoog te bevorderen tussen het EFC en het Comité voor de werkgelegenheid, dat opgericht werd in het kader van het hoofdstuk werkgelegenheid van het Verdrag van Amsterdam.
Wie de leden zullen vormen van het EFC zal bepalend zijn voor hetgeen de rapporteur en de socialistische fractie trachten te bereiken. Het dient natuurlijk net zo uitgebalanceerd en kundig te zijn als het winnende Franse elftal afgelopen zondag. Nu is het echter een opeenhoping van bankiers, hoewel artikel 109 C niet nader aanduidt of de vertegenwoordigers afkomstig dienen te zijn van nationale centrale banken of van ministeries van Economische Zaken of Financiën. Ongetwijfeld geniet het in dit geval de voorkeur de ambtenaren van de nationale centrale banken aan te vullen met vertegenwoordigers van ministeries van Economische Zaken, die zelf verantwoordelijk zijn voor het opstellen van economisch beleid op korte en middellange termijn. In het 34 personen tellende EFC is er zelfs reden tot substitutie. Deskundigen op het terrein van belastingen of begroting dienen af en toe de reguliere leden te vervangen indien dat leidt tot een beter en terzake kundig debat.
Tenslotte schaar ik mij achter de voorstellen van de rapporteur betreffende de wijziging van de besluiten van de Raad teneinde een herziening ervan mogelijk te maken voor 1 januari 2002, en betreffende het verzoek aan de Commissie, EFC en ECB uiterlijk op 1 juli 2001 verslag uit te brengen over het resultaat van de interinstitutionele betrekkingen in het kader van de EMU sinds het begin van de derde fase.

Peijs
Voorzitter, het op te richten Economisch en Financieel Comité heeft een groot aantal belangrijke taken en ze staan al in het genoemde artikel 109 C, lid 2 van het Verdrag van Maastricht. Wat doet dat EFC? Het geeft adviezen op verzoek of op eigen initiatief aan de Raad en aan de Commissie, onderzoekt de economische en financiële toestand van de Gemeenschap, bereidt de werkzaamheden van de Raad voor op een groot aantal gebieden zoals het wisselkoersbeleid en de coördinatie van het economisch beleid. Met name de coördinatie van het economisch beleid heeft de laatste maanden veel aandacht gekregen. Die coördinatie wordt ook steeds belangrijker.
Wim Duisenberg schreef in zijn antwoord op de schriftelijke vragen van de hoorzitting in mei dat de inflatie niet alleen bepaald wordt door het monetaire beleid maar ook door het begrotingsbeleid. Door beide dus, Voorzitter, dat in tegenstelling tot wat onze rapporteur zou willen. Daarom moet een goede samenwerking tot stand komen tussen de overheden die verantwoordelijk zijn voor het begrotingsbeleid en de Europese Centrale Bank die uiteindelijk de rente bepaalt. Het Economisch en Financieel Comité speelt hierin een centrale rol, dat wordt in mijn ogen het forum voor coördinatie.
Het voorstel van mevrouw Berès om de monetaire specialisten of de vertegenwoordigers van de Europese Centrale Bank uit het Comité te halen, vind ik onaanvaardbaar. Nationale monetaire specialisten zitten dus in haar visie niet meer in het Comité. Ik wil net als mevrouw Berès de noodzaak onderstrepen van gecoördineerd beleid, maar niet op haar manier. Daarom heeft mijn fractie een drietal amendementen ingediend. Ik vind dat individuele landen op hun verantwoordelijkheden moeten kunnen worden gewezen. Als een deel van de landen hun begrotingsbeleid laten verslappen, kan dat betekenen dat de ECB op de monetaire rem moet trappen ten koste van de landen die hun zaken op orde hebben. Dat mag niet gebeuren. Wim Duisenberg heeft al aangegeven dat hij een taak voor de Europese Centrale Bank ziet weggelegd om landen op de vingers te tikken als hun land buiten het Europese budgettaire spoor gaat lopen zoals dat is vastgelegd in het stabiliteitspact. Ook in Nederland heeft de Nederlandse bank zich al opgeworpen als kritisch en onafhankelijk beoordelaar van de overheidsfinanciën, in het verleden al, en nu pakt ook weer de nieuwe president deze lijn op. Drie weken geleden nog uitte de Nederlandse bank kritiek op de onderhandelingen over de financiële marges voor een nieuwe regering. Dat is precies de reden dat de nationale monetaire specialisten in het Comité niet gemist kunnen worden zoals mevrouw Berès wél voorstelt. Zij zorgen voor de nodige onpartijdige kennis over de stand van de economie in de diverse lidstaten en zullen een kritischer geluid laten horen binnen het Comité. Zij moeten voorkomen dat het Comité te veel his master's voice zal echoën. Met immers alleen ambtenaren van de ministeries van Financiën in het Comité adviseert de Ecofin zichzelf. Ook de ontwikkelingen op loongebied in Duitsland geven op dit ogenblik aan dat de waarschuwende stem van de nationale centrale banken duidelijk gehoord moet worden.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik ben het eens met de adviezen die hier zijn uitgebracht, zowel door de rapporteur als door de vertegenwoordigers van de socialistische en christen-democratische fracties, die stellen dat dit voorstel betreffende de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, dat in de plaats komt van het Monetair Comité, zou moeten bepalen dat dit comité een ruimere samenstelling krijgt en meer op een communautair niveau moet functioneren.
De commissaris herinnert zich ongetwijfeld het debat over de inhoud van het jaarlijks economisch verslag, waarin het Monetair Comité had voorgesteld om de bevoegdheid van de Commissie inzake de evaluatie van de economieën van ieder van de lidstaten te beperken, een beperking die door het Parlement werd verworpen. Maar het is mogelijk dat deze beknotting van de bevoegdheid van de Commissie toch zal plaatsvinden, als de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, zoals die naar voren komt in het huidige voorstel, wordt bevestigd.
Ik zie nochtans een belangrijke tekortkoming in deze samenstelling, want het Economisch en Financieel Comité zou veranderen in een tweede Raad van bestuur van de Europese Centrale Bank en een tweede Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën, zodat de situatie in haar geheel wel onder controle is, maar geen instantie wordt gecreëerd waarin debatten kunnen gevoerd worden op het niveau van de hele Europese Unie, die de economische en financiële toestand op een objectieve manier analyseert en zowel de Europese Centrale Bank adviseert als de eigenlijke instellingen van de Europese Unie, zoals de Commissie en het Parlement. Daarom denk ik dat deze samenstelling moet worden herzien en er een authentieke communautaire dimensie aan moet worden gegeven op het niveau van de Europese Unie.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, het probleem waar het hier om gaat, is veel algemener dan enkel en alleen de samenstelling van een comité. Het gaat hier om het gevaar dat de politieke belangstelling na de beslissing over de euro zal tanen, omdat dan plotseling de oude dromen van de technocraten weer op de agenda komen te staan en het institutionele regelingsmanco omslaat in een geïnstitutionaliseerd beleidsmanco.
Ik wil de ECB waarschuwen. Het institutionele nirwana is geen veilige plaats en daar bestaan aanwijzingen voor. Ten eerste, volgens de pers is het salaris van de heer Duisenberg een staatsgeheim. Ik hoop dat hij het zal ontkennen. Ten tweede, de procedure voor de vastlegging van de grondbeginselen van het economisch beleid. Het Monetair Comité heeft vrijwel alle inhoudelijke politieke punten - voorrang voor het werkgelegenheidsbeleid, integratie van het monetaire beleid, verhouding tussen loonbeleid en productiviteitsontwikkeling - uit het voorstel van de Commissie weggewerkt en zo het voorstel gecastreerd. Wij hebben hiervoor echter organen nodig die het Parlement echt raadplegen en niet uitsluitend van informatie voorzien. Wij hebben een politieke functie nodig die de Ecofin en de Euro-11 in overleg met het employment committee werkelijk op gekwalificeerde wijze voorbereidt en ongeveer de rol vervult van een Europese economische regering en met het voorstel zoals dat er hier ligt, bereiken wij dat niet want hier worden alleen maar de nachtmerries van de technocratie weer opgewarmd.

Castagnède
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij moeten mevrouw Berès feliciteren met haar waakzaamheid.
Het voorstel van de Commissie betreffende de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, de opvolger van het Monetair Comité, schijnt voor continuïteit te zorgen. Het voorstel doet de Europese economische integratie echter naar monetarisme en technocratie afdrijven.
Volgens zijn naam is het Economisch en Financieel Comité nochtans de geschikte plaats voor een ruimere bezinning dan alleen over de monetaire aangelegenheden. Het comité moet de besluiten inzake de coördinatie van het economisch beleid en de vaststelling van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid voorbereiden. Het is dan ook niet meer dan normaal dat het alle economische en sociale gegevens in aanmerking neemt en alle economische en sociale beleidsinstrumenten inschakelt.
Welnu, de voorstellen van de Commissie betreffende de samenstelling van het comité zijn al te restrictief. De Commissie reduceert het comité tot een hulpmiddel voor het bancaire en monetaire beleid waaraan het ESCB, daar zijn onafhankelijkheid en actiemiddelen stevig verankerd zijn, volstrekt geen behoefte heeft.
Mevrouw Berès levert dus terecht kritiek op de buitensporig belangrijke plaats die men aan de vertegenwoordigers van de centrale banken in het comité wil geven en, wat de hoge ambtenaren betreft, op het voorgestelde monopolie voor de vertegenwoordigers van de Ministeries van Financiën. Wij menen dat de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité moet worden verruimd en dat, zoals mevrouw Berès wenst, de rol van de vertegenwoordigers van de centrale banken in het comité moet worden beperkt. Wij gaan echter nog verder dan mevrouw Berès en willen dat buiten de hoge ambtenaren ook deskundigen op economisch en sociaal gebied lid van het comité worden.
Tenslotte willen wij, zoals mevrouw Berès, dat een mechanisme voor regelmatige informatie en regelmatig overleg tussen het Economisch en Financieel Comité en het Europees Parlement tot stand wordt gebracht.

Blokland
Voorzitter, de start van de derde fase van de EMU noopt tot een andere samenstelling van het Monetair Comité. Ook de naam gaat veranderen, helaas. Volgens mij had die hetzelfde mogen blijven. Dan was de rapporteur tenminste een teleurstelling bespaard gebleven. Nu meent zij dat de naamsverandering ook een inhoudelijke verandering tot gevolg moet hebben. Dat is echter een omkering van oorzaak en gevolg. Een pleidooi voor handhaving van de naam Monetair Comité zou veel consequenter zijn geweest.
In de toelichting op het verslag stelt de rapporteur dat de landen van de eurozone een dubbele vertegenwoordiging in het Economisch en Financieel Comité hebben, namelijk via hun eigen vertegenwoordigers (direct) en via de vertegenwoordigers van de Europese Centrale Bank (indirect). Deze redenering kan ik niet volgen. Het gaat niet aan om vertegenwoordigers van de ECB aan te merken als indirecte vertegenwoordigers van de landen van de eurozone. Dan heb je nog weinig begrepen van de onafhankelijkheid van de ECB.
Dat blijkt ook uit het volgende punt. Want ondanks dat de rapporteur niet veel op heeft met de invloed van nationale ambtenaren binnen het Economisch en Financieel Comité, vormt haar verslag een ondubbelzinnig pleidooi voor een typisch nationaal Frans stokpaardje: de vorming van een economische regering op Europees niveau als tegenhanger van de ECB, die - in de ogen van de Franse regering - teveel op Duitse leest zou zijn geschoeid.
Gelet op de voorgaande constateringen is het ontbreken van serieuze bevoegdheden van het Europees Parlement in dit dossier een prettige bijkomstigheid.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, het Economisch en Financieel Comité, dat het huidige Monetair Comité zal aflossen, zal de Raad van ministers van Financiën in tegenstelling tot de andere Ministerraden in de Europese Unie versterken. Ik vind het bedenkelijk dat in Maastricht niet voldoende werd onderstreept dat de rol van de Europese Commissie hierdoor verzwakt wordt, omdat de Commissie bij belangrijke coördinatieprocessen in het economisch beleid geen voorstellen doet maar aanbevelingen. Dit Parlement moet ernaar streven dat dit bij een komende revisie van het Verdrag weer veranderd wordt.
In de EU moet de coördinatie van de beleidslijnen verbeterd worden. De rapporteur heeft daar terecht op gewezen en het Economisch en Financieel Comité - ik ben het helemaal eens met uw verwachtingen en beoordelingen - moet deze nieuwe institutionele richting van de coördinatie tot stand brengen. Ik betreur het zeer dat de dubbelsporige begeleiding bij de totstandkoming van de monetaire unie, die destijds bij het begin van het Europese wisselkoersmechanisme door Giscard d'Estaing en Helmut Schmidt werd uitgedacht, nu niet als het ware bekroond is. Destijds werden er twee comités opgericht, namelijk het Monetair Comité en een comité voor het werkgelegenheidsbeleid. Het Monetair Comité werd geïnstitutionaliseerd en in het Verdrag verankerd, het comité voor de werkgelegenheid leidt een schaduwbestaan. Dit is met het oog op de dramatische politieke ontwikkelingen en het gebrek aan een Europese meerwaarde niet gerechtvaardigd. Daarom ben ik van mening dat de werkgelegenheids-, economische en financiële problemen echt gezamenlijk aangepakt moeten worden. Ik wil eraan herinneren dat dit Parlement vorig jaar bij de goedkeuring van de globale richtsnoeren voor het economische beleid er uitdrukkelijk op heeft gewezen dat ook de andere overwegingen bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid betrokken moeten worden, te meer omdat het besluit van de ministers over het economisch en financieel beleid in verband staat met de behandeling van de begroting in de nationale parlementen, die zoals bekend ieder jaar in de herfst plaatsvindt.
Het Economisch en Financieel Comité heeft een adviserende taak. Toch is het geïnstitutionaliseerd. Daarom moeten zijn activiteiten transparanter en controleerbaar zijn. Het is daarom juist dat er naast de tot dusverre gevoerde dialoog, een monetaire dialoog moet komen. U weet dat dit Europees Parlement via de Subcommissie monetaire zaken al jarenlang een dialoog voert met het Monetair Comité. De economische commissie moet ook hierbij worden betrokken, zodat de beoordeling van de stabiliteitsplannen en van de maatregelen ter voorkoming van bovenmatige begrotingstekorten en andere uitgangspunten ter coördinatie van het economisch beleid, niet uitsluitend in de handen van de monetaire autoriteiten en monetaire adviserende instanties blijft liggen maar dat ook andere hierbij worden betrokken.
Een jaarlijkse Jumboraad vind ik nog steeds heel belangrijk. De toch al overheersende rol van de Raad van ministers van Financiën mag er niet toe leiden dat er zonder de ministers van Economische Zaken en Werkgelegenheid een beslissing wordt genomen over het economisch en werkgelegenheidsbeleid. De institutionele structuur van de monetaire unie mag dan heel duidelijk zijn, de besluitvormingsprocessen voor de economische unie zijn daarentegen zeer onderontwikkeld. Hier moeten nieuwe uitgangspunten voor worden gevonden. Het verslag-Berès wekt goede hoop daarvoor. Waarschijnlijk moet er zelfs een aanvullend protocol op artikel 103 van het Verdrag van Maastricht komen, zodat wij in de toekomst daadwerkelijk over handelings- en beslissingsbevoegdheden beschikken.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, dames en heren, dit debat betreft blijkbaar vooral de samenstelling van het comité.
Dat is echter niet het grote probleem. Het grote probleem is veeleer de aard van het comité. Zoals de zaken nu staan, dient het comité uitsluitend om de nationale standpunten te verdedigen en de communautaire dimensie te verzwakken. Of het comité nu uit vertegenwoordigers van de nationale banken of van de Ministeries van Economische Zaken of Financiën bestaat, maakt daarvoor geen verschil. Dat is het grote probleem. Op het gebied van de coördinatie formuleert de Commissie immers voorstellen voor aanbevelingen. Die aanbevelingen gaan dan naar het comité, dat voortaan het Economisch en Financieel Comité heet, maar dat verandert niets. Het comité dient om standpunten te verdedigen die niet in het belang van de Gemeenschap zijn. Doordat het proces op die manier in het Verdrag is geregeld, kunnen wij daaraan niets veranderen.
Wij moeten dus proberen die vergissing recht te zetten. Daarom moet het Parlement invloed kunnen uitoefenen en aldus voor een dimensie kunnen zorgen die het comité nooit zal geven doordat het, zoals wij hebben kunnen zien en nog zullen kunnen zien, nooit iets in het belang van de Gemeenschap zal doen. Het comité zal de standpunten van de regeringen verdedigen. Wij hebben echter nood aan een coördinatie van het beleid. Dat vergt een supranationale bevoegdheid. Alleen de Commissie en het Parlement hebben zulke bevoegdheid. Alleen die twee mogen in dit stadium optreden. Nu overlappen ze de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Dit comité heeft dus niet veel zin. Ik had gewild dat aan dat element in de voorstellen van de Commissie aandacht werd geschonken, temeer daar de Commissie met lede ogen heeft moeten toezien hoe haar voorstellen werden verzwakt. Ik had gehoopt dat de Commissie met deze voorstellen de koers had bijgesteld. Ik betreur dat ze dat niet heeft gedaan.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, het Economisch en Financieel Comité is iets heel anders dan zijn voorganger, het Monetair Comité. Dit verschil moet dan ook duidelijk weerspiegeld worden in de samenstelling en de werkwijze van dit comité. Er is namelijk geen sprake meer van een monetaire coördinatie tussen de lidstaten. Daarvoor hebben wij nu de Europese Centrale Bank. Dit nieuwe comité zal moeten optreden als technisch raadgever en zal derhalve een zo ruim mogelijke samenstelling moeten hebben. Als technisch raadgever zal dit comité moeten nagaan hoe het financieel beleid van de lidstaten binnen de Economische en Monetaire Unie gecoördineerd kan worden met dat van de lidstaten buiten de EMU die al of niet deel uitmaken van het wisselkoersstelsel. Dit comité moet derhalve een algemene bevoegdheid hebben voor de coördinatie van het financieel beleid van de lidstaten van de Europese Unie met het algemeen monetair beleid. Dit is een nieuwe taak die tot nu toe niet bestond.
Ik geloof niet dat wij hier lang over hoeven uit te wijden. Wij mogen de rol van dit comité trouwens niet overdrijven. Natuurlijk zal dit een nuttig comité zijn, natuurlijk zal dit een belangrijke bijdrage kunnen leveren, maar dit comité is niet almachtig. Daarom geloof ik dat de vrees die her en der in deze zaal is geuit, niet op zijn plaats is. Als ik zie hoe de hoorzittingen plaatsvinden die dit Parlement met andere en veel hogere instanties dan dit comité organiseert - mevrouw Randzio-Plath verwees hier ook naar - en als ik zie hoe al deze instanties ingaan op onze vragen, dan geloof ik niet dat wij hier veel anders moeten verwachten. Ik moet nog zien welk comité zal weigeren voor het Europees Parlement te verschijnen om rekenschap af te leggen voor zijn besluiten, zelfs indien het daartoe overeenkomstig het Verdrag niet verplicht is. Ik geloof waarachtig niet dat wij ongerust moeten zijn. De samenstelling van dit comité moet zijn zoals gepland en daarin moeten ook de vertegenwoordigers van de centrale banken van de lidstaten zitting hebben. Aldus wordt dit een goede instantie waarbinnen compromissen kunnen worden uitgewerkt tussen de Europese Centrale Bank enerzijds en de vertegenwoordigers van de Ministeries van Financiën anderzijds.
Laten wij dus het hoofd koel houden en niet overdrijven, noch wat de betekenis van dit comité, noch wat zijn rol betreft.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit verslag van mevrouw Berès over de bepalingen betreffende de samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, waarover de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën een besluit moet nemen, is een uiterst nuttige bijdrage aan het debat over de totstandbrenging van de Economische en Monetaire Unie.
Hoewel artikel 109 C, lid 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie weliswaar niet formeel in de raadpleging van het Europees Parlement over deze aangelegenheid voorziet, is het toch zeer terecht dat het Parlement dit belangrijke vraagstuk behandelt. Het Verdrag bepaalt trouwens dat de voorzitter van de Raad het Europees Parlement informeert en het is dan ook normaal dat aan die verplichting inhoud wordt gegeven.
Zoals de Commissie ben ook ik dus ingenomen met het feit dat mevrouw Berès de samenstelling van het nieuwe comité heeft onderzocht. Ook ik heb grote belangstelling voor al wat met het statuut van het comité, dat eveneens voor 1 januari 1999 moet worden vastgesteld, te maken heeft. De Commissie zal over dat statuut een advies moeten geven en zal daarbij zeker met uw oordeel rekening houden.
In antwoord op de vragen die in het bijzonder mevrouw Berès hier vanochtend heeft gesteld, zou ik kort twee reeksen opmerkingen willen maken over, enerzijds, de samenstelling en, anderzijds, de rol van het Economisch en Financieel Comité.
Wat de samenstelling van het comité betreft, bepaalt lid 2 van artikel 109 C dat de lidstaten, de Commissie en de Europese Centrale Bank ieder ten hoogste twee leden van het comité benoemen. Op de Europese Raad van Luxemburg van 12 en 13 december van vorig jaar hebben de staatshoofden en regeringsleiders, in de resolutie over de coördinatie van het economisch beleid, hun bedoelingen echter verduidelijkt. In de conclusies van de Europese Raad staat dat het Economisch en Financieel Comité, dat uit hoge ambtenaren van de nationale centrale banken, de Europese Centrale Bank en de nationale Ministeries van Financiën zal bestaan, het kader zal vormen voor de voorbereiding en follow-up van de dialoog tussen de Raad en de centrale bank op het niveau van de hoge ambtenaren.
Mijnheer Castagnède, van een ontsporing is dus geen sprake. Ik kan uw kritiek niet aanvaarden. De tekst van de Europese Raad stelt immers het kader vast waarin de Commissie haar voorstel moet formuleren. Ik geef wel toe dat de Commissie, zoals mevrouw Berès terecht opmerkte, niet nader bepaalt welke dienst in het comité vertegenwoordigd zal moeten zijn. Dat was nochtans de enige manoeuvreerruimte waarover zij op basis van de teksten van de staatshoofden en regeringsleiders beschikte.
Voor de Commissie mag het Economisch en Financieel Comité niet de voortzetting van het Monetair Comité zijn. Zoals de heer Harrison opmerkte, gaat het niet alleen om een naamsverandering, maar ook om een wijziging van de aard van het systeem zelf. Daarom heeft het Economisch en Financieel Comité ook andere opdrachten dan het Monetair Comité.
De taken van het Economisch en Financieel Comité worden in artikel 109 C, lid 2 van het Verdrag omschreven en behelzen de follow-up van de economische en financiële situatie van de lidstaten en de financiële betrekkingen met derde landen en internationale instellingen. Vooral echter werkt het Economisch en Financieel Comité op technisch niveau mee aan de voorbereiding van de werkzaamheden van de Raad.
Ter attentie van de heer Herman merk ik op dat de leden van het Economisch en Financieel Comité intuitu personae en niet als vertegenwoordigers van de regeringen worden benoemd. De heer Christodoulou merkte terecht op dat wij hun rol niet mogen overschatten. Het gaat om de technische voorbereiding van de Raad op drie essentiële punten: het multilaterale toezicht, de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid en de besluiten in het kader van de procedure van de buitensporige tekorten.
Om de goede werking van het Economisch en Financieel Comité te garanderen hebben wij dus experts nodig. Ik kan de heer Castagnède verzekeren dat het comité de Raad niet vervangt en dat het zeker geen dochter van de nationale centrale banken wordt.
De taken van het comité hebben vooral een economisch karakter. Dat moet ook worden weerspiegeld in zijn samenstelling. De Europese Centrale Bank moet haar vertegenwoordigers in het comité voor het monetair beleid aanwijzen, de lidstaten moeten dat voor de verschillende aspecten van het economisch beleid doen. In dat verband verdient het voorstel van mevrouw Berès een zorgvuldig onderzoek. Het is immers belangrijk dat de hoge ambtenaren in het comité de nodige technische kennis hebben van de behandelde aangelegenheden. Dat zijn, zoals u hebt gezegd, het belastingbeleid, de begroting en de economische vooruitzichten.
De Commissie meent dat het Economisch en Financieel Comité een technisch instrument moet zijn voor de versterking van de coördinatie van het economisch beleid dat - ik herhaal dat nogmaals - de groei en de werkgelegenheid moet bevorderen.
Ik kom nu tot mijn tweede, veel kortere reeks opmerkingen over de rol van het Economisch en Financieel Comité.
De Europese Raad van Luxemburg heeft gezegd dat het Economisch en Financieel Comité vooral een gespreksforum - dat beantwoordt trouwens aan de wens van mevrouw Randzio-Plath - tussen de Raad en de Europese Centrale Bank op het niveau van de hoge ambtenaren moet zijn. Welnu, die dialoog met het oog op de coördinatie vertoont volgens mij twee aspecten. Het gaat om de coördinatie tussen, enerzijds, het economisch en het monetair beleid en, anderzijds, de verschillende aspecten van het economisch beleid.
Wat de band tussen het economisch en het monetair beleid betreft, moet het Economisch en Financieel Comité het contact garanderen tussen de Europese Centrale Bank, die voor het monetair beleid instaat, en de Raad, die de globale richtsnoeren voor het economisch beleid moet vaststellen en uitvoeren.
Ik meen dat het Economisch en Financieel Comité ook moet zorgen voor de voorbereiding en follow-up van de bijeenkomsten van de Euroraad, die men nu nog de Euro 11 noemt. Ik hoop dat wij het daarover na het reces nog kunnen hebben, maar ik kan u nu al zeggen dat de eerste twee bijeenkomsten van dat nieuwe orgaan een nieuwe dynamiek op gang hebben gebracht. Het Economisch en Financieel Comité zal zich daaraan moeten aanpassen en zal, met inachtneming van het Verdrag en op de best mogelijke voorwaarden, de invoering en vervolgens het beheer van de euro moeten begeleiden.
Wat de coördinatie van de verschillende componenten van het economisch beleid betreft, moet het Economisch en Financieel Comité, zoals mevrouw Berès terecht opmerkte, zijn werkzaamheden en voorstellen inpassen in het kader van een echte complementariteit met het Comité voor de werkgelegenheid, maar ook met het Comité voor de economische politiek
Mevrouw Berès, op dat punt ben ik het niet helemaal met u eens: het Comité voor de economische politiek houdt zich bezig met structurele aangelegenheden zoals de interne markt, het creëren van werkgelegenheid, het concurrentievermogen en staatssteun. De Europese Raad van Cardiff heeft het belang van die structurele aangelegenheden onderstreept en gezegd dat de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid voortaan ook betrekking moeten hebben op de economische hervormingen die nodig zijn voor het goed functioneren van de Economische en Monetaire Unie. Volgens de Commissie is het dus belangrijk dat het werk tussen de verschillende gespecialiseerde comités, waaronder ook het Comité voor de economische politiek, wordt verdeeld.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie, overeenkomstig de wens van het Parlement, voor een permanente coördinatie zal zorgen tussen de werkzaamheden van het Economisch en Financieel Comité, het Comité voor de werkgelegenheid en het Comité voor de economische politiek.
Belangrijker dan de formele samenstelling van het Economisch en Financieel Comité en de omschrijving van zijn taken vind ik de goede werking van het comité. Ik zou dus willen onderstrepen dat de Commissie die, zoals de Euro 11 op zijn laatste bijeenkomst nog heeft bevestigd, bij de coördinatie van het politieke beleid een hoofdrol speelt voor een goede coördinatie van de werkzaamheden van het Economisch en Financieel Comité en van de andere comités zal zorgen.
Tenslotte neemt de Commissie met belangstelling nota van uw voorstel dat de Commissie, in het kader van de interinstitutionele betrekkingen tussen het Parlement, de Commissie en de Raad, bij u verslag uitbrengt over de werking van het Economisch en Financieel Comité, maar volgens mij ook over de betrekkingen tussen de verschillende comités. Ik neem dat voorstel met genoegen aan en hoop dat ik op dat ogenblik zelf bij u over die aangelegenheden verslag zal kunnen uitbrengen.

Deelneming van de EESV aan overheidsopdrachten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0196/98) van de heer Tappin, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie inzake deelneming van Europese economische samenwerkingsverbanden (EESV's) aan overheidsopdrachten en aan met openbare middelen gefinancierde programma's (COM(97)0434 - C4-0590/97).

Tappin
Mijnheer de Voorzitter, wat zijn Europese economische samenwerkingsverbanden? Het zijn groepen van kleine of middelgrote ondernemingen die zich verenigen om hun profiel te versterken, hun kansen bij het verwerven van contracten te vergroten ten opzichte van grotere concurrenten, hun middelen uit te breiden ter verbetering van hun expertise, een rechtspersoonlijkheid te verwerven en natuurlijk hun expansiemogelijkheden uit te bouwen, meer mensen in dienst te nemen en zo het aantal werklozen in Europa te doen dalen.
Uiteraard is een dergelijk stelsel, als het werkt, een prima idee. Dit verslag over de mededeling van de Commissie inzake deelneming van Europese economische samenwerkingsverbanden aan overheidsopdrachten en aan met openbare middelen gefinancierde programma's wil daar juist op ingaan. De regeling is van kracht sedert juli 1989. Tot op heden kan zij niet als een succes worden beschouwd. De gevallen waarin zich daadwerkelijk samenwerkingsverbanden gevormd hebben - vaak grensoverschrijdende organisaties die handelen in goederen en diensten - vormen het bewijs dat het concept werkt. Er bestaan of bestonden echter te weinig van deze verbanden om de Commissie in staat te stellen alle problemen te analyseren of vast te stellen hoe zij in de toekomst het idee en de praktische toepassing ervan het beste kan aanmoedigen. Dit wordt ingezien en vormde voor de Commissie de aanleiding tot het opstellen van deze mededeling.
Wij moeten de Commissie feliciteren met dit initiatief en haar bedanken voor haar inspanningen die de belangen van de kleinere onderneming overal in de Europese Unie ten goede moeten komen. De sector van de overheidsopdrachten alleen vertegenwoordigt 720 miljard ecu per jaar, waarvan een heel klein gedeelte naar kleinere bedrijven gaat: slechts ongeveer 11, 7 %.
Om dat aandeel alsmede het gedeelte van de middelen afkomstig uit EU programma's dat bij de KMO's terechtkomt te vergroten, heb ik een aantal voorstellen geformuleerd. Ik zou willen dat de Commissie het oprichten bevordert van vrijwillige samenwerkingspanels op EU-niveau, bestaande uit nationale en sectorale deskundigen, de sociale partners en natuurlijk vertegenwoordigers van de Commissie, om een bijdrage te leveren aan de verspreiding van informatie en het bewustzijn te vergroten inzake de mogelijkheden die dit stelsel biedt.
In de tweede plaats zou de Commissie de lidstaten daadwerkelijk moeten aansporen centra aan te duiden of in het leven te roepen waar advies en opleiding van goede kwaliteit beschikbaar zijn voor KMO's die wensen deel te nemen aan deze regeling. Dit zou ook een verdere stimulans kunnen betekenen in het kader van een gelijksoortig verzoek betreffende aanbestedingscentra, dat ik in een eerder verslag naar voren heb gebracht.
Omdat het een van de doelstellingen van dit verslag is de KMO's in staat te stellen een groter gedeelte in handen te krijgen van de openbare-aanbestedingsmarkt met een waarde van 720 miljard ecu dan nu het geval is, zou het verstandig zijn indien het hier zou gaan om dezelfde centra.
Eveneens dient het verspreiden van informatie te worden aangemoedigd via informele centra zoals Euro Info Centra, Europese bedrijfsinnovatiecentra (BIC's) en plaatselijke Kamers van Koophandel. Daar er een huizenhoog verschil is tussen publiciteit en voorlichting en het soort vorming en juridisch advies dat een nationaal centrum kan bieden, lijkt het mij duidelijk dat het hier zou moeten gaan om systemen die elkaar aanvullen. Nationale centra kunnen ook een grote bijdrage leveren aan het constateren van resultaten. Hetgeen van essentieel belang is indien we onze maatregelen willen optimaliseren.
Ondanks het feit dat de regeling al bijna tien jaar bestaat, zijn er slechts ongeveer 800 EESV's gevormd. Dat de Commissie doet wat zij kan om dit aantal te vergroten is duidelijk, maar onze boodschap moet ook gericht zijn tot de Raad, die wij moeten verzoeken de inspanningen van de Commissie en de KMO's op het niveau van de lidstaten te ondersteunen. Dit zou vooral nuttig zijn om sommige van de moeilijkheden uit de weg te ruimen waar KMO's op stuiten in het kader van internationale handel vooral bij het omgaan met anomalieën die voortvloeien uit verschillen tussen nationale wetgevingen.
De Commissie dient een verduidelijking te geven van de regels inzake het oprichten van een EESV en het functioneren ervan. Gezien het juridisch ingewikkelde karakter, alsmede de beduchtheid van vele KMO's om hun activiteiten uit te breiden buiten de veilige en welbekende grenzen van hun bestaande verbintenissen zou een dergelijke uitleg van onschatbare waarde zijn. Ik hoop dat hoe dan ook belangengroepen en KMO's de kans zullen krijgen deze verduidelijking onder de loep te nemen en dat het resultaat van hun bevindingen plus de conclusies die voortvloeien uit het toezicht op EESV-activiteiten de basis kunnen vormen voor een volgende mededeling van de Commissie over enkele jaren. Deze zou moeten worden voorgelegd aan het Parlement, de sectorale organisaties en vertegenwoordigers van de lidstaten. Indien er dan geen verbeterde deelneming is van EESV's aan overheidsopdrachten of aan met middelen van de Gemeenschap gefinancierde programma's, zullen we meer moeten doen.
Wij staan hier onder grote tijdsdruk aangezien de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten (GPA) voor steeds meer landen wordt opengesteld. Dit betekent dat grote buitenlandse bedrijven onze KMO's uit hun bestaande afzetmarkten zullen verdringen. Indien wij hen niet in staat stellen gebruik te maken van de gelegenheid die geboden wordt door de toegang tot de wereldmarkt zal hun situatie zich van kwaad tot erger ontwikkelen.
Wat de amendementen betreft kan ik 1, 3 en 4 aanvaarden, maar ik ben tegen amendement 2.
Tenslotte zou ik de Commissie willen loven voor dit initiatief en hoop ik dat de leden van dit Parlement mijn resolutie kunnen ondersteunen.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan collega Tappin voor zijn uitstekende verslag over de positie van kleine en middelgrote ondernemingen en overheidsdiensten. Beide sectoren zijn van levensbelang voor onze samenlevingen, maar desondanks worden ze onredelijk behandeld. Als Europa meer wil zijn dan een interne markt en de gewenste economische en sociale cohesie wil bereiken, moet het diensten van algemeen belang op Europees niveau ontwikkelen. De verwezenlijking van de interne markt is zodoende verbonden met eisen aan het vrijgeven van diensten van algemeen belang, die vaak grote veranderingen van maatschappelijke structuren inhouden.
Over de politieke richtsnoeren voor diensten van algemeen belang moet een uitvoerig debat worden gevoerd tussen de lidstaten, de Commissie en het Parlement. Bij het debat moeten ook de sociale partners, consumentenorganisaties en groepen uit de sociale sector worden betrokken. De Europese economische belangengroepen, waar de rapporteur op wijst, kunnen een waardevolle extra waarde geven aan het MKB, dat nog niet alle mogelijkheden kent die de interne markt biedt. Er zijn veel belemmeringen.
Het Europees Parlement is tot aan de afgelopen jaren de enige instelling geweest die een Europese welvaartsstaat heeft trachten te bepalen met het begrip overheidsdienst. Nu is er in Cardiff een stap in dezelfde richting gezet. In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel bepalen de lidstaten of ze particuliere ondernemingen of overheidsbedrijven gebruiken om de diensten van algemeen belang te realiseren. We moeten dan ook op Europees niveau de concurrentiemogelijkheden garanderen van het MKB als uitvoerder van overheidsprojecten. De deelname van het MKB aan overheidsprojecten is hard nodig. Het biedt immers werk aan het grootste deel van de werknemers.
Naast het vrij laten concurreren moeten we zodanig in de ontwikkeling van de belastingheffing en het stelsel van sociale zekerheid investeren, dat ook het arbeidsintensieve MKB wordt gesteund. Het verlagen van de belasting op arbeid is de doelstelling en heeft vooral betrekking op de arbeidsintensieve diensten. Naar mijn mening zijn ze wat de belastingheffing betreft verkeerd behandeld.
Ook is er meer behoefte aan risicokapitaal voor het starten van bedrijven. Dit is in Europa vooral nodig voor innovatieve KMO's waaruit dan grotere ondernemingen ontstaan en, zoals op de bijeenkomst van de sociaal-democratische fractie over werkgelegenheid en het MKB is vastgesteld, is de toekomst van de Europese werkgelegenheid hiervan afhankelijk.

Peijs
Voorzitter, als je gaat ingrijpen in een markt, kom je tot de ontdekking dat je daarna moet blijven repareren. Toen dus in de Europese Unie ingegrepen werd op de historisch gegroeide situatie van de nationale uitbesteding van nationale overheidsopdrachten kwamen we na enige tijd tot de ontdekking dat dat ingrijpen onbedoelde neveneffecten had. Zoals zo vaak waren het de middelgrote en kleine bedrijven die de Europese rekening betaalden. Jarenlang hadden zij hun relaties met de lokale, regionale en nationale overheid zorgvuldig opgebouwd en onderhouden, relaties gebaseerd op kwaliteit en vertrouwen wederzijds. In het kader van de anonieme Europese aanbestedingsprocedures waren die vertrouwde relaties in één klap waardeloos. Vooral kleine en middelgrote bedrijven waren de dupe en vielen uit de boot. Dat was niet de bedoeling, dus moest er weer gerepareerd worden.
Vandaar de creatie van dit grensoverschrijdende samenwerkingsverband dat het kleinere bedrijven mogelijk moet maken om samen toch grote werken aan te kunnen nemen die meer en meer op basis van strenge kwalificaties worden toegewezen. Dat willen wij ook als Parlement want, hebben we gezegd in andere verslagen, Europese overheidsaanbestedingen moeten simpeler, eenvoudiger en met minder bureaucratie gepaard gaan.
Wat ik mis in de mededeling van de Commissie, Voorzitter, is een analyse en een oplossing van een groot probleem van de EESV's. Dat is de onbekendheid van het instrument bij de groep waarvoor het eigenlijk bedoeld is. Geen mens in het middenen kleinbedrijf heeft ooit van deze samenwerkingsverbanden gehoord en ze bestaan toch al sinds 1989. Dat is iets wat Michael Tappin terecht in zijn verslag opmerkt. De mededeling van de Commissie concentreert zich op juridische mogelijkheden en onmogelijkheden, terwijl het punt van de onbekendheid onaangeroerd blijft. Afgaande op de doelstelling die de Commissie zelf meegeeft aan de mededeling, namelijk publicatie van de maatregelen die genomen zouden moeten worden, schiet de Commissie tekort. Verwacht had mogen worden dat de Commissie een plan op tafel zou leggen om aan te geven wat er gedaan moet worden om de bedrijven van het instrument op de hoogte te stellen: het aloude Europese Unie-communicatieprobleem.
De Commissie schrijft dat er 800 samenwerkingsverbanden zijn opgericht, 80 per jaar. Dat is ook een getal dat op zichzelf niets zegt, als we niet weten hoe succesvol deze samenwerkingsverbanden ook inderdaad zijn geweest in het binnenhalen van overheidsopdrachten of subsidies uit de EU-programma's. Dat vermeldt de mededeling niet. Evenmin vermeldt zij wat de moeilijkheden zijn die de samenwerkingsverbanden ondervinden in hun praktisch functioneren. Misschien kan de commissaris mij hierover informeren. Zou het misschien mogelijk zijn dat kleinere en middelgrote bedrijven helemaal geen behoefte hebben aan dit soort samenwerkingsverbanden? Komt het ooit wel eens bij ons op dat wij in dit Parlement of in deze Europese Unie iets verzinnen waar niemand behoefte aan heeft? In het algemeen kan onze fractie het verslag van Michael Tappin steunen, ik heb alleen twijfels over zijn paragraaf 3, waar hij het speciaal panel op Europees niveau propageert. Socialisten verwachten altijd heil van dat soort constructies en ik niet. Het moet gelukkig volgens hem wel op vrijwillige basis gebeuren. Ikzelf denk dat er veel beter kan worden aangesloten bij bestaande netwerken om het midden- en kleinbedrijf te informeren en om het voor de ondernemingen gemakkelijker te maken om partners te vinden. De Europese Commissie heeft al die mogelijkheden al, ik denk aan het Europartnerschap, interprice en het BC-net.

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de heer Tappin met zijn verslag willen feliciteren. Ik beschouw het als een waardevolle bijdrage tot de bevordering van de leefbaarheid van kleine en middelgrote bedrijven in de lidstaten. Het is inderdaad zo, zoals de heer Tappin terecht vermeldt, dat in kleinere landen kleine en middelgrote ondernemingen uit de aard der zaak de regel vormen. Hij heeft het ook bij het rechte eind wanneer hij zegt dat er een gemeenschappelijke beoordeling van de behoeften dient te komen en dat er gekozen moet worden voor een meer gebruikersvriendelijke aanpak bij het verstrekken van informatie en praktische ondersteuning aan de EESV's.
Een punt dat ik van meet af aan zou willen beklemtonen, is hoeveel kleine organisaties die partners worden erop vooruitgaan. Een kleine ondernemer zou niet alleen de gelegenheid krijgen een offerte te doen op een contract dat normaal gesproken buiten zijn realisatiecapaciteit zou liggen en het ook in de wacht te slepen, maar zou ook na de voltooiing van het contract nog bepaalde vruchten kunnen blijven plukken. Laat ik er bijvoorbeeld eens op wijzen, mijnheer Tappin, dat een kleine aannemer in wegenaanleg in Ierland die kleine contracten krijgt van plaatselijke autoriteiten, absoluut niet in staat zou zijn offertes te doen voor grootschalige bouwprojecten voor hoofd- of snelwegen, omdat hij zich niet het soort investeringen in materieel zou kunnen veroorloven die nodig zijn om het werk tot een goed einde te brengen. En zelfs indien hij deze investeringen zou doen, zou de uitgave op termijn niet gerechtvaardigd zijn, omdat het materieel het grootste gedeelte van het jaar niet gebruikt zou worden omdat er niet permanent voldoende werk voorhanden zou zijn. Indien een kleine onderneming deel zou uitmaken van een consortium zou de kans op blijvend werk groter zijn. Nieuwe aanbestedingen in andere lidstaten zullen een bijdrage leveren aan het realiseren van dat vooruitzicht en dienen dus toegejuicht te worden. Wij moeten erop aandringen dat alle lidstaten zich aan de spelregels houden, want in kleinere landen zal er nooit kapitaalinvestering voorhanden zijn.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, het is jammer dat het enige communautaire instrument voor de transnationale samenwerking van de KMO's zo weinig gebruikt wordt. Sinds 1989 zijn er slechts 800 EESV's opgericht en het is dus niet verwonderlijk dat dit soort verbanden nauwelijks bij openbare opdrachten betrokken is. Met name wanneer men bedenkt dat bijna 99 % van de Europese ondernemingen KMO's zijn en dat zij bovendien 52 % van de arbeidsplaatsen voor hun rekening nemen, dan heeft dit lage cijfer een grote zeggingskracht.
Wie persoonlijk veel met de KMO's en ook met de allerkleinste bedrijven te maken heeft, kan de uiteenzettingen van de rapporteur slechts bevestigen, namelijk dat de KMO's absoluut geen weet hebben van deze mogelijkheden. EESV's zijn een buitengewoon waardevol instrument voor kleine bedrijven om in grensoverschrijdende samenwerking op de interne markt actief te worden en de deelname aan openbare aanbestedingen te riskeren.
De voorstellen in het verslag van de heer Tappin tonen duidelijk aan wat er nodig is, namelijk praktische informatie en daadwerkelijke hulp. De bevordering van een onbureaucratische toegang tot openbare opdrachten voor transnationaal samenwerkende bedrijven is belangrijk om de interne markt meer substantie te geven. Informatieverlening waarbij gebruik wordt gemaakt van alle middelen die de moderne technologie biedt tot en met een persoonlijk gesprek, moet ertoe bijdragen dat gebrek aan informatie en andere belemmeringen verdwijnen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, reeds geruime tijd wordt er in het kader van de Europese integratie naar gestreefd een regeling voor transnationale samenwerking in het vennootschapsrecht te verankeren. Door de grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemingen kunnen wij een van onze doelstellingen verwezenlijken, namelijk de voltooiing van de Europese interne markt. Deze uitdaging houdt ons vandaag de dag echter nog net zo sterk bezig als tien jaar geleden.
Aan het begin van het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad wachten wij er bijvoorbeeld vol spanning op of het mogelijk zal zijn voor het einde van het jaar tot een besluit te komen over het statuut voor Europese vennootschappen. Hiermee kunnen de firma's onnodige en dure verplichtingen op grond van het nationale vennootschapsrecht omzeilen. De nieuwe mogelijkheid moet niet uitsluitend op de multinationale ondernemingen gericht zijn, maar vooral ook op de kleine en middelgrote bedrijven die aan communautaire projecten willen deelnemen, zoals bijvoorbeeld de trans-Europese netwerken.
Wij hebben nu al in de discussie gehoord dat de Europese economische belangenvereniging ook een dergelijke constructie is, maar ook dat er dringend behoefte is aan een verbetering en dat de abstracte juridische structuur eigenlijk nog tot leven moet worden gebracht.
Wij moeten ons ook afvragen voor hoeveel firma's een dergelijke vennootschapsvorm überhaupt in aanmerking komt of hoeveel er überhaupt zouden moeten bestaan, want het gaat erom dat juist de kleine bedrijven moeten kunnen profiteren van deze vennootschapsvorm, zodat zij in de toekomst op grotere schaal kunnen deelnemen aan grensoverschrijdende openbare opdrachten.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter ik kan mij aansluiten bij het koor van felicitaties aan de heer Tappin voor zijn verslag. Het komt op een heel kritiek moment nu gekeken wordt naar nieuwe maatregelen die getroffen worden met het oog op meer werkgelegenheid, omdat de cijfers aantonen dat de meeste werkgelegenheid in de Europese Unie gecreëerd wordt in het midden- en kleinbedrijf. Het is dan ook van vitaal belang dat wij al het mogelijke doen om verdere groei in die sector te vergemakkelijken.
Ik heb echter ook wat kritiek. Vooral op de Commissie omdat zij zo traag is in het uitbetalen van mensen die bijvoorbeeld betrokken waren bij contracten in het kader van de programma's PHARE en TACIS. Ik kan u drie verschillende kleine bedrijven in Ierland noemen die in liquidatie moesten gaan wegens late betaling door de Commissie voor contracten die de betrokken firma's in Rusland hadden uitgevoerd. Ik heb de indruk dat je lid moet zijn van de vrijmetselaars om informatie te krijgen over dit soort initiatieven. Openbare toegang tot de informatie is gewoonweg onmogelijk, hetgeen juist van essentieel belang is voor kleine ondernemingen.
In Ierland hebben wij het Operationeel Programma voor Kleine Ondernemingen (Small Business Operations Programme) opgericht. Hierin worden vijf sleutelgebieden aangewezen waar er werk aan de winkel is om deelname van KMO's aan Europese economische samenwerkingsverbanden mogelijk te maken: toegang tot middelen, toegang tot stukken inzake openbare aanbestedingen, toegang tot goede ondersteuning bij inschrijvingen, de mogelijkheid om van de aannemer garanties te krijgen inzake stipte betaling en toegang tot hechtere netwerken van KMO's verspreid over de hele Europese Unie waardoor initiatieven met een brede basis zich kunnen ontwikkelen.
Zolang echte informatie niet gemakkelijk toegankelijk gemaakt wordt, zal men geen gebruik kunnen maken van het systeem van dergelijke verbanden.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie wil ik het Europees Parlement en met name de rapporteur, de heer Tappin, van harte bedanken voor hun steun aan onze mededeling over deelneming van Europese economische samenwerkingsverbanden (EESV's) aan overheidsopdrachten en aan met openbare middelen gefinancierde programma's.
Sedert de aanneming van deze mededeling op 9 september 1997 zijn in ijltempo nieuwe EESV's opgericht. Bij aanneming was het aantal nog 800, nu zijn het er al 966. Dit is een belangrijke ontwikkeling. Op die manier krijgen steeds meer belanghebbenden de gelegenheid zich vertrouwd te maken met de EESV's. Deze zijn het enige communautaire instrument voor bedrijfssamenwerking. De EESV vormen een belangrijke schakel in de Europese samenwerking en een middel om de interne markt versneld en concreet te verwezenlijken.
De Commissie heeft nog meer initiatieven in petto ter bevordering van een zo ruim en fijnmazig mogelijke informatie over de eigenschappen en de mogelijkheden van EESV's. Een dergelijke informatie zal met name zeer nuttig kunnen zijn voor het midden-en kleinbedrijf. Zo zal de Commissie een mededeling opstellen over deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan overheidsopdrachten. Deze mededeling zal, mijnheer Crowley, spoedig het daglicht aanschouwen en daarin zullen wij ons onder meer ook bezighouden met het vraagstuk van de betalings- en kredietvoorwaarden.
In verschillende spreekbeurten is gewag gemaakt van de informatieproblematiek. Mevrouw Peijs had het daar met name over. Inderdaad laat de informatie over EESV's en over de mogelijkheden daarvan heel wat te wensen over. Dat hebben wij ook gezien tijdens de conferentie die de Commissie in 1996 voor het bedrijfsleven organiseerde en dat stellen wij ook nu nog dagelijks vast bij het grote aantal aanvragen om inlichtingen.
Hoe denken wij deze informatie te verbeteren? Ten eerste zullen wij een vademecum publiceren waarin een standaardcontract en praktische wenken voor het bedrijfsleven met betrekking tot alle levensfasen van een EESV, vanaf de oprichting tot de ontbinding, voorkomen. Ten tweede zullen wij steeds meer gebruik gaan maken van de Euro Info Centra; BC-Net en andere bedrijven houden zich nu al specifiek bezig met advisering van het midden- en kleinbedrijf over deelneming aan overheidsopdrachten. Ook zijn wij van plan het contactcomité te raadplegen om te weten te komen welke inlichtingen nuttig zijn voor de bevordering en de ontwikkeling van EESV's.
Aangezien hier ook gewag is gemaakt van de trans-Europese netwerken, wilde ik u in herinnering brengen dat reeds EESV's deelnemen aan projecten op het gebied van de trans-Europese netwerken. Dit geldt met name voor de vervoerssector. Ter afsluiting wilde ik u, mijnheer Tappin, zeggen dat de door u in het verslag en in de resolutie gedane suggesties zeer nuttig zullen zijn voor de verwezenlijking van het door iedereen genoemde doel.
Tot slot wilde ik de heer Rübig zeggen dat ik het roerend eens ben met hetgeen hij opmerkte. Ook ik hoop dat het Oostenrijks voorzitterschap erin zal slagen het Europese vennootschap van stapel te laten lopen. Dit zal niet alleen voor grote, maar ook voor kleine en middelgrote bedrijven van grote betekenis zijn en ik ben ervan overtuigd dat zij hier ruimschoots gebruik van zullen maken.
Ik zou de heer Paasilinna willen zeggen dat de Commissie heel gevoelig is voor de twee door hem te berde gebrachte problemen. Hij zei ten eerste dat de belastingdruk op arbeidsintensieve activiteiten moet worden verminderd. U weet dat wat dat betreft de Commissie een mededeling heeft voorgelegd aan de Europese Raad van Luxemburg. Het tweede vraagstuk ging over het venture capital . Dit kan voor het midden- en kleinbedrijf van cruciale betekenis zijn. U weet dat de Commissie daarover een document heeft opgesteld dat grote belangstelling heeft gewekt tijdens de Topconferentie van Cardiff.
Dan wil ik nogmaals het Europees Parlement bedanken voor zijn steun aan de mededeling en de heer Tappin gelukwensen met zijn verslag.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Verkiezingsprocedure voor de verkiezing van de ledenvan het Europees Parlement
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0212/98) van de heer Anastassopoulos, namens de Commissie institutionele zaken, over de opstelling van een ontwerp voor een verkiezingsprocedure houdende gemeenschappelijke beginselen voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, na meer dan veertig jaar vruchteloze inspanningen zijn wij vandaag weer terug bij af.
Reeds in 1957 werd met het Verdrag van Rome tot oprichting van de Europese Gemeenschappen voorzien in een eenvormige verkiezingsprocedure voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement. Dat zal u waarschijnlijk enigszins verbazen. Een Europees Parlement bestond toen immers nog niet. Er was slechts een soort raadgevende vergadering die met slechts heel veel moeite van de grond kwam. Hoe kan men dit dan verklaren? Mijns inziens hebben de grondleggers van de Europese Gemeenschappen aldus duidelijk willen maken hoe belangrijk, institutioneel gezien, een Europees Parlement voor hen was. Zij wilden een op democratie en een Verenigd Europa gegrondvest Parlement en dit parlement is er uiteindelijk gekomen.
Eenenveertig jaar later is het doel nog steeds niet bereikt. Wel werden een aantal stappen in de goede richting gedaan. Zo worden, dankzij het initiatief van de toenmalige president van de Franse Republiek, de heer Valéry Giscard d'Estaing, sedert 1979 de leden van het Europees Parlement gekozen met algemene rechtstreekse verkiezingen. In 1987 kreeg het Europees Parlement met de Europese Akte van Luxemburg de eerste echte wetgevende bevoegdheden.
Ook toen echter lag een eenvormige verkiezingsprocedure nog lang niet in verschiet. Alle inspanningen strandden op twee rotsblokken: enerzijds weigerde het Verenigd Koninkrijk steevast om zich achter zijn partners te scharen en het kiesdistrictenstelsel te vervangen door het evenredigheidsstelsel en anderzijds bleef men in de lidstaten vasthouden aan de eigen verkiezingstradities hetgeen een akkoord over een eenvormige verkiezingsprocedure onmogelijk maakte. Herhaaldelijk heeft het Europees Parlement pogingen in de richting van een eenvormige verkiezingsprocedure ondernomen. Deze pogingen waren niet geheel verstoken van een zeker politiek romanticisme, daar men dacht de politieke kaart voor tenminste de Europese verkiezingen vanuit Brussel of Straatsburg te kunnen herschrijven. Helaas waren al deze pogingen tevergeefs.
Aldus komen wij terecht bij het jaar 1997, het jaar van de grote veranderingen. In het Verenigd Koninkrijk kwam onder leiding van de heer Blair Labour opnieuw aan de macht en in overleg met de liberalen diende deze nieuwe Labourregering een voor de Engelse mentaliteit revolutionaire ontwerp-wet in voor invoering van een kiesstelsel van evenredige vertegenwoordiging voor de Europese verkiezingen. Daarbij werd Groot-Brittannië verdeeld in 12 kiesdistricten. Tijdens de Intergouvernementele Conferentie, die uiteindelijk uitmondde in het Verdrag van Amsterdam, stelden niet alleen de vertegenwoordigers van de regeringen, maar ook de vertegenwoordigers van het Europees Parlement vast dat men in een impasse zat. Daarom werd het alternatief van de gemeenschappelijke beginselen voorgesteld, waardoor meer soepelheid mogelijk werd. Aan de hand daarvan zal misschien in de toekomst een akkoord mogelijk worden.
Vorig jaar besloot het Europees Parlement een nieuwe poging te doen. Aan deze zesde poging was het zeer waardevolle verslag van de heer De Gucht voorafgegaan. Als rapporteur van de Commissie institutionele zaken heb ik geprobeerd lering te trekken uit de fouten van het verleden. Ik vond dat na veertig jaar mislukkingen een eerste stap in de goede richting moest worden gezet en daarom een eenvoudige en beperkte aanpak de voorkeur verdiende waarop later voortgeborduurd kon worden. Ik heb mij niet willen beperken tot uitvoerige beraadslagingen en diepgaande studie in de Commissie institutionele zaken, maar besloot ook talrijke hoofdsteden van de Vijftien te bezoeken om daar met vertegenwoordigers van regeringen en politieke partijen te spreken, hen te informeren en door hen geïnformeerd te worden.
De resultaten van deze talrijke ontmoetingen, overpeinzingen en gedachtewisselingen - en ik meen te mogen vaststellen dat nooit tevoren in de Europese Unie zoveel voorbereidend werk voor een bepaald vraagstuk is verricht - vindt u terug in het verslag en de voorstellen die uw rapporteur vandaag aan het Parlement voorlegt.
Hierin komen twee belangrijke beginselen voor: het evenredigheidsbeginsel en "het beginsel van een nauwe band" . Het evenredigheidsstelsel is ongetwijfeld het meest billijke kiesstelsel. Daardoor krijgen alle politieke stromingen onder de Europese bevolking de kans op een billijke vertegenwoordiging. In de Europese Unie ontbreekt, tenminste in de huidige fase, een centrale Europese regering. Men is dus niet aangewezen op een meerderheid in het Europees Parlement. Daarom moeten alle belangrijke politieke stromingen hierin vertegenwoordigd zijn.
De Europese opbouw mag niet steunen op slechts een of twee politieke partijen, hoe groot hun macht op een gegeven moment ook moge zijn. De Europese opbouw heeft een brede politieke basis nodig. Alle krachten die hierbij betrokken zijn, moeten vertegenwoordigd zijn in het voortdurend evoluerende Europese Parlement. Daarom geven wij ook de voorkeur aan het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Wij zijn ervan overtuigd dat dit in de huidige fase van de Europese opbouw een eerlijk, geloofwaardig en stabiel stelsel is. Dit betekent echter niet dat wij een versplintering van politieke krachten voorstaan. Integendeel, een dergelijke versplintering zou allesbehalve bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van het Europese politieke leven. Daarom stemmen wij in met de mogelijkheid voor de lidstaten om bij de verdeling van de zetels een kiesdrempel vast te stellen. Deze mag echter niet meer dan 5 % bedragen, daar wij absoluut willen voorkomen dat het stelsel van evenredige vertegenwoordiging in gevaar wordt gebracht.
Dit is echter niet de enige armslag die wij de lidstaten bieden. Evenmin worden onze keuzes ingegeven door een blinde gehechtheid aan het subsidiariteitsbeginsel. Wij zijn er veeleer van overtuigd dat wij, wanneer het om zaken als verkiezingen gaat, kaderwetten moeten uitvaardigen waarbinnen de lidstaten hun eigen keuzes kunnen maken. Daarom zeggen wij onomwonden "ja" tegen het evenredigheidsstelsel. De lidstaten kunnen dan bepalen welk evenredigheidsstelsel zij wensen.
Tot onze grote verbazing stelden wij vast, dat terwijl de Britse regering haar kiesdistrictenstelsel opgeeft, plotseling bepaalde politieke krachten op het Europees vasteland, die zich in het verleden echt niet hebben onderscheiden door een pro-Britse houding, met een zekere necrofiele nostalgie zich beginnen uit te spreken voor het stelsel waar de Britten zich net van hebben bevrijd. Elk stelsel heeft natuurlijk zijn voor- en nadelen. Het lijdt geen twijfel dat met het Britse stelsel de kiezers een nauwere band hadden met hun gekozen vertegenwoordigers. Als wij echter in bijvoorbeeld 1994 dit stelsel hadden toegepast in Frankrijk, dan had de lijst van mijn vriend, de heer Baudis, burgemeester van Toulouse, met 25, 5 % van de stemmen alle 87 zetels gekregen. Is een dergelijk stelsel dan wel aanvaardbaar? Een nauwe band met de burger is dan ook het tweede beginsel in onze voorstellen. Wij zijn van mening dat de band tussen de kiezers en hun Europese afgevaardigden inderdaad nauwer moet worden en daarom stellen wij vandaag als eerste stap voor de vijf grootste landen van de Europese Unie met een bevolking van meer dan 25 miljoen inwoners onder te verdelen in kiesdistricten. Hoeveel kiesdistricten en welke kiesdistricten zij willen hebben, moeten zij zelf beslissen. Wij hebben niet de ambitie om vanuit Straatsburg kiesdistricten vast te stellen, want daarbij spelen geografische, historische, economische en politieke ontwikkelingen een grote rol. Alhoewel dit een allesbehalve gemakkelijke opgave is, moet men hier toch een poging toe doen. De representativiteit van het Europees Parlement mag niet langer meer in twijfel worden getrokken.
Dit Parlement klimt langzaam maar zeker hoger. Het zal beoordeeld worden op de kwaliteit van zijn werk, zijn verantwoordelijkheidsbesef, het doelbewust vervullen van zijn taak, zijn bekwaamheid om de uitdagingen van de Europese opbouw te verzoenen met onverdroten politiek werk in de lidstaten en op zijn representativiteit. Deze representativiteit mag, nogmaals, niet langer in twijfel worden getrokken. Met een onderverdeling van de grootste lidstaten in kiesdistricten, met de democratische verkiezing van de kandidaten in de politieke partijen en met de mogelijkheid voor de kiezers om een voorkeurstem uit te brengen, zal het beginsel van een nauwe band een stevige grondslag kunnen verwerven en heel het beeld van de verkiezingen veranderen.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat in het huidige Europees Parlement met zijn talrijke, zeer belangrijke wetgevende en medebeslissende bevoegdheden geen plaats is voor part-time afgevaardigden.
In onze voorstellen is echter ook sprake van een ander vraagstuk: de transnationale lijsten. Dat is misschien het meest besproken onderwerp. Men heeft voorgesteld over tien jaar dergelijke transnationale lijsten toe te staan. Dit idee is ook reeds in het verleden geopperd, maar toen werd het als utopisch betiteld. Sedertdien is dit idee echter gaan rijpen en eventueel zal dit in 2010 of 2020 een plaats kunnen verwerven. Europa zal er dan hoe dan ook heel anders uitzien. Het Europees Parlement moet derhalve vooruitkijken, idealen nastreven, baanbrekend werk verrichten en proberen qua ideeën en voorstellen zijn tijd vooruit te zijn. Wij mogen de problemen niet kleingeestig, vanuit onze bekrompen dagelijkse praktijk bekijken en met partijpolitieke maat meten. Wij mogen ons niet beperken tot enkel hetgeen met de opvattingen van onze partij strookt. Met het Verdrag van Maastricht hebben wij Europese politieke partijen gekregen en het zou onaanvaardbaar zijn indien wij deze geen echte politieke grondslag gaven. Het is onzinnig te zeggen dat transnationale lijsten de belangen van de kleinen en middelgroten schaden. Met een aantal garanties kan men immers voorkomen dat door toepassing van deze grote Europese idee de belangen van de kleinen of de middelgroten worden geschaad.
De voorstellen die de Commissie institutionele zaken met overgrote meerderheid heeft goedgekeurd, worden vandaag aan uw oordeel onderworpen. Alhoewel wij hierin slechts een tiental punten hebben opgenomen, hopen wij hiermee eindelijk de eerste stap te kunnen zetten in de richting van gelijke kansen, van een meer democratisch Europa en een meer representatief Parlement. Wij zullen ons hiervoor, mijnheer de Voorzitter, vastberaden blijven inzetten.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, na de voltooiing van de Economische en Monetaire Unie door de euro is nu de tijd rijp voor het "Europa van de burgers" . Een belangrijk signaal is het gemeenschappelijke kiesrecht van de lidstaten voor de rechtstreekse verkiezing van de afgevaardigden van het Europees Parlement, waar onze collega Anastassopoulos een uitstekend verslag over heeft opgesteld. Het kiesrecht is het belangrijkste burgerrecht. Het biedt de burgers namelijk de mogelijkheid om rechtstreeks mee te werken aan de totstandkoming van het beleid.
Het moet zo'n vorm aannemen dat elke burger de lots- en waardegemeenschap van de Europese Unie als een eigen politiek thuisfront voelt waar zijn wensen en dromen over een vreedzame samenleving worden verwezenlijkt. Dit is het principe waarop het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger stoelt. Het gemeenschappelijke kiesstelsel moet begrijpelijk en voor iedereen duidelijk zijn. Een kiesstelsel dat burgers en afgevaardigden dichter bij elkaar brengt, dat rekening houdt met tradities en tegelijkertijd soepel genoeg is om nieuwe landen in de Europese Unie op te kunnen nemen.
Wij hebben geen vijftien, of later nog meer, nationale kiesstelsels nodig waar her en der een paar gemeenschappelijke Europese grondbeginselen in opgenomen zijn. Dat is niet in overeenstemming met de geest, noch met de letter van de Verdragen waar wij in dezen van uitgaan. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft concrete voorstellen hieromtrent gedaan, die voor het grootste gedeelte in het verslag-Anastassopoulos zijn overgenomen. Wat ontbreekt of niet voldoende bindend geformuleerd is, moeten wij aanvullen. Daartoe zijn een groot aantal amendementen ingediend die mijn naam dragen, omdat de Commissie juridische zaken en rechten van de burger geen amendementen kan indienen.
Ik hoop dat de rapporteur de goedkeuring van deze amendementen zal aanbevelen. Ik zie echter ook in dat hij een groot aantal amendementen moet verwerpen, omdat anders het politieke Europa tot ver achter de huidige stand zou worden teruggeworpen. Wanneer wij in de toekomst kijken, hebben wij een Europees kiesrecht nodig dat duidelijk en concreet geformuleerd is. Wij moeten er bijvoorbeeld voor zorgen dat uit het verplichtende "moet" niet het niet-verbindende "kan" van een optie wordt gemaakt.
Opties vind ik zinvol op plaatsen waar zij aanknopen bij regels die in verschillende landen reeds bestaan en waar zij andere extra mogelijkheden bieden. Een voorbeeld hiervoor zijn de voorkeurstemmen en een kiesdrempel, die echter niet hoger dan 5 % mag zijn. Sommigen zullen verbaasd hun hoofd schudden, maar op sommige plaatsen moeten wij in het Europese kiesrecht ook bepalingen opnemen die vanzelfsprekend zijn, opdat zij nageleefd worden. Denkt u bijvoorbeeld eens aan de gelijke rechten voor man en vrouw, die in de lidstaten vrijwel zonder uitzondering in de grondwet verankerd zijn, maar die in het dagelijks leven toch nog niet verwezenlijkt worden.
Wanneer wij de burgers met Europa als hun eigen Europa en niet als het Europa van een politieke kaste vertrouwd willen maken, moeten wij zorgen voor een strikte scheiding van de machten en een verbod op dubbele mandaten. Een amendement leidt daarom tot een omvangrijke lijst met onverenigbare ambten, hoewel het mij persoonlijk nog niet ver genoeg gaat. Ik zou zelfs een Europees mandaat voor alle burgermeesters willen uitsluiten, maar in de huidige vorm gaat het ook. De burgers zullen ons ook niet begrijpen als wij geen plafond voor de hoogte van de verkiezingskosten vastleggen. Dat daarover dan ook op een begrijpelijke manier verantwoording wordt afgelegd, spreekt vanzelf.
Tot slot nog kort iets over transnationale lijsten en het mandaat voor de afgevaardigden van het Europees Parlement. Ik weet dat de rapporteur de transnationale kieslijsten als symbool voor de eenheid van Europa een warm hart toedraagt. Ik ook! Daarom moeten wij ze zonder slag of stoot in de door collega Anastassopoulos voorgestelde vorm goedkeuren. Amendement 45 van de rapporteur beoogt een duidelijkere formulering van het mandaat van de Europese afgevaardigden. Ik zou dit amendement graag ingetrokken zien ten gunste van amendement 48 van de liberale en democratische fractie. Dat is namelijk, mijnheer Anastassopoulos, nog beter in overeenstemming met ons gemeenschappelijk streven.

De Voorzitter
 Wij gaan nu over tot de stemming en zetten dit debat vanmiddag voort.
(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)

Stemming
Janssen van Raay
Voorzitter, ik ben het met de heer Falconer eens dat de regeling van het hoofdelijk stemmen in strijd is met de grondwet. Ik ben de vorige keer zelfs naar u toegegaan toen u voorgezeten had om te vermelden dat ik dat nooit tijdens de zitting wilde zeggen om de stemming niet op te houden en de Voorzitter niet te frustreren, omdat ik een grote bewondering voor u heb zoals u voorzit. Ik heb zojuist begrepen dat in afwijking van wat mevrouw Nicole Fontaine al had medegedeeld het wel formeel moet. Ik deel u dus bij deze formeel mede, u ziet dat ik hier ben, ik heb een keer neutraal gestemd, dat ik om principiële grondwettelijke redenen niet deelneem aan de hoofdelijke stemmingen. Ik verzoek u daarmee met terugwerkende kracht rekening te houden met wat ik te goeder trouw, tot nu toe informeel, heb medegedeeld.

Schulz
Mijnheer de Voorzitter, ik wil namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten en na ruggespraak met de rapporteur, de heer Lehne, de volgende motie indienen: op grond van artikel 129 van het Reglement verzoek ik u vriendelijk het verslag en de amendementen vóór de stemming naar de commissie terug te verwijzen. De amendementen zijn gedeeltelijk nog zeer controvers. De heer Lehne is bereid om nogmaals naar een compromis te streven zodat het huidige risico, namelijk dat wij tenslotte over zo'n tegenstrijdige tekst gaan stemmen dat het verslag onherkenbaar veranderd wordt en daardoor de kwaliteit verloren gaat, wordt afgewenteld. Wij verzoeken u derhalve met de terugverwijzing naar de commissie in te stemmen.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, aan de ene kant ben ik heel dankbaar voor het voorstel dat de heer Schulz zojuist heeft gedaan, omdat hij daarmee in feite positief reageert op mijn oproep in het debat van gisteravond, waarin ik heb gevraagd om met name in de linkervleugel van dit Huis nog eens na te denken over het resultaat van het overleg in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken. Ik ben blij dat men bereid is om dat te doen.
Aan de andere kant wil ik graag een paar kritische opmerkingen over deze motie maken, eenvoudigweg omdat dit - als ik me tenminste niet vergis - deze week het derde verslag uit de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken is dat terug naar de commissie wordt verwezen. De oorzaak daarvoor is blijkbaar dat de socialisten hun huiswerk niet hebben gedaan en zij in de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken een groot aantal besluiten erdoor hebben gedrukt die volgens ons en tegen de achtergrond van wat ik gisteren hierover gezegd heb, in deze vorm gewoon niet aanvaardbaar zijn. Het gaat in concreto om de volgende aspecten: de uitbreiding van het recht op gezinshereniging tot partnerschappen van gelijk geslacht, de mogelijkheid van immigratie als slechts één arbeidsplaats wordt aangeboden en de invoering van een recht voor ingezetenen uit derde landen om deel te nemen aan gemeentelijke verkiezingen dat veel verder gaat dan het voor EU-burgers bestaande recht.
Tegen deze achtergrond en gezien de bereidwilligheid die de socialisten mij te kennen hebben gegeven om deze kwesties nogmaals in de commissie te bespreken, ben ik bereid dit voorstel tot terugverwijzing aan te nemen en verzoek ik mijn fractie en ook de andere afgevaardigden van dit Parlement om het voorstel van de heer Schulz te volgen.

d'Ancona
Voorzitter, wanneer de rapporteur zelf zich kan neerleggen bij het verzoek van de heer Schulz, heb ik als voorzitter van de commissie daar vrede mee. Maar ik wou wel zeggen dat dat natuurlijk niets te maken heeft met de argumenten die de rapporteur gebruikt. Het gaat hier om een commissie en het zit in de aard van die commissie dat daar omstreden politieke onderwerpen aan de orde komen. Het is eigenlijk wonderbaarlijk dat wij er in de meeste gevallen wel uitkomen, dat wij in die commissie wel tot een consensus komen. In een aantal uitzonderlijke zaken waarin het gaat om politiek zwaarwichtige aangelegenheden is het soms nuttig om in de commissie nog eens een keer de gelegenheid te hebben om erover te praten. Maar in dit geval, dat wou ik er nog aan toevoegen, zou het wellicht ook erg nuttig zijn om van de Europese Commissie te horen wat zij vindt van amendementen die door onze parlementaire commissies zijn ingediend. Dat hebben wij gisteren eigenlijk niet zo goed vernomen. Het zou voor het vervolg van onze discussies erg nuttig zijn, en dat kan dan natuurlijk ook in de commissie zelf, als wij eens hoorden wat de Europese Commissie, c.q. de verantwoordelijke commissaris, vond van de standpunten die wij daar gezamenlijk hebben ingenomen en die in de vorm van amendementen zijn ingediend.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, ik ben tegen het voorstel. Tegen u, mijnheer Lehne, zou ik willen zeggen dat wij wel degelijk ons huiswerk hebben gedaan. Alleen hebben wij misschien, of zelfs heel zeker, verschillende meningen. Dat wat u bij de gezinshereniging bekritiseert, is echter in overeenstemming met wat het Europees Parlement in andere verslagen wel heeft goedgekeurd, bijvoorbeeld in het verslag over gelijke rechten voor homo's en lesbiennes of in het verslag over de rechten van de mens - of u het er nu mee eens bent of niet, de meerderheid van het Parlement was er wel voor - waarin gesteld werd dat er niet mag worden gediscrimineerd op grond van de seksuele identiteit van een persoon. Daarom was het heel consequent om in dit verslag een ruime definitie van het begrip gezin te hanteren.
U zegt dat het gemeentelijk kiesrecht voor onderdanen van derde landen veel verder gaat dan de rechten van de burgers van de Unie. Het spijt me, mijnheer Lehne, maar dat klopt niet. Het burgerschap van de Unie heeft het Europees en gemeentelijk kiesrecht voor burgers van de Unie met zich meegebracht en nu wordt voorgesteld dit uit te breiden tot onderdanen van derde landen. Dit is overigens volledig in lijn met wat commissaris Flynn vorig jaar in het Jaar tegen Racisme heeft geëist. Dat was vorig jaar en dat mogen wij niet vergeten.
Ik ben tegen het verzoek. Ik ben ervan overtuigd dat de grote coalitie in dit Parlement anders beslist. Ik zou het goed hebben gevonden als wij vandaag over een verslag hadden kunnen stemmen dat de immigratie en rechten van immigranten regelt.

(Het Parlement willigt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie in)

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, hoe het ook zal gaan met de eindstemming van deze resolutie, in ieder geval wil ik iets zeggen tegen commissaris Gradin, die gisteren al na lezing van mijn verslag het verslag beantwoord heeft met een reeks van beleidsvoornemens die neerkomen op overname van al die beleidsvoorstellen, waaraan ik in het bijzonder hecht en waarvan ik meen dat bijna iedereen, behalve wellicht ter uiterst rechterzijde in dit Parlement, ze ook wel steunt. Daarmee wordt het werk van de commissie openbare vrijheden en van mij als rapporteur volgens mij royaal gehonoreerd. Ik dank de commissaris daarvoor.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u nota te nemen van het feit dat niemand van de leden van de Fractie Unie voor Europa aan de stemming over het verslag van de heer Oostlander zal deelnemen. Wij zullen dat noch bij handopsteken, noch bij elektronische verificatie, noch bij hoofdelijke stemming doen. Wij vinden immers dat de status van godsdiensten uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel onder de bevoegdheid van de lidstaten valt en dat het Parlement deze aangelegenheid dus niet had mogen behandelen.
Overeenkomstig die hier geldende regels vraag ik dan ook dat de diensten van de vergadering de namen noteren van de leden van onze fractie die hier aanwezig zijn, maar niet aan de stemming zullen deelnemen.

De Voorzitter
Dank u, wij zullen ervoor zorgen dat uw aanwezigheid genoteerd wordt.
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Lööw, Theorin, Waidelich en Wibe
Wij stellen vast dat de punten 1 tot en met 6 van de toelichting eigenlijk een beschrijving vormen van de feitelijke situatie van vandaag de dag.
Wij kunnen het echter niet eens zijn met de intentieverklaring uit punt 7, waar vrijwaringsclausules voor tabak en rijst worden bepleit, onder andere omdat wij dit in het algemeen niet als een duurzame oplossing zien. In plaats daarvan moet worden gestreefd naar aanpassing aan de geldende WHO-regelgeving.
Wij zijn eveneens tegen de vrijwaringsclausules voor tabak, aangezien het volgens ons volstrekt verkeerd zou zijn deze sector te steunen, vanwege de zeer grote negatieve gevolgen van tabaksgebruik voor de gezondheid.

Bonde, Lis Jensen en Sandbæk
Wij stemmen voor de goedkeuring door het Parlement van het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende landbouwproducten en met landbouwproducten vervaardigde goederen die uit de ACS-landen afkomstig zijn. Wij steunen het voorstel van de Commissie, omdat het de toegang tot de Europese markt voor enkele van de armste landen ter wereld vergemakkelijkt. Deze landen zijn vaak totaal afhankelijk van de export van hun landbouwproducten.
Wij hebben echter ook enkele bedenkingen bij dit voorstel. Ten eerste is het jammer dat de behandeling van dit voorstel drie jaar geduurd heeft. Hoewel de wijziging retroactief is, zijn de ACS-landen nutteloos ongerust geweest. Ten tweede is het wenselijk dat de EU de verordening ook voor andere ontwikkelingslanden laat gelden. De ACS-landen zijn weliswaar de armste in de wereld, maar er zijn nog landen die de export naar Europa evenzeer nodig hebben. Ten derde is het beschamend dat de EU haar eigen landbouwproductie zo hardnekkig beschermt. Noch uit dit voorstel, noch uit Agenda 2000, noch uit enig ander initiatief blijkt dat de EU bereid is haar eigen productie op te offeren om andere delen van de wereld te helpen.

des Places
Onze fractie heeft uiteraard voor het voorstel van de Commissie gestemd dat tot doel heeft de overeenkomsten inzake de preferentiële invoer in de Europese Unie van landbouwproducten uit de ACS-landen, overeenkomstig bijlage XL bij de op 4 november 1995 ondertekende Vierde Overeenkomst van Lomé, in werking te doen treden.
In haar stemverklaring betreurt de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten evenwel dat de Commissie drie jaar nodig heeft gehad om dit voorstel, dat met terugwerkende kracht op 1 januari 1996 in werking treedt, voor te leggen. Die vertraging is onaanvaardbaar. Dit eenvoudige voorstel beantwoordt immers aan een tweevoudige doelstelling: wij doen enkele bijkomende concessies aan de ACS-landen en voeren de technische wijzigingen uit die nodig zijn geworden na het sluiten van de GATT-akkoorden, die meer bepaald in douanerechten voorzien en de uitvoerheffingen in de landbouw dus door douanerechten vervangen. Het door de Unie geïnde verschil tussen de sedert 1 januari 1996 toegepaste douanerechten en de nieuwe, lagere rechten, zal aan de ACS-exporteurs worden terugbetaald. Dat is een minieme concessie. Het gaat om 10 miljoen ecu per jaar als gevolg van de verlaging van de douanerechten en 2, 7 miljoen ecu vanwege de hogere kosten in verband met exportrestituties voor producten uit de ACS-landen die de Unie op haar beurt naar derde landen moet uitvoeren. Dat verklaart dus niet waarom de Commissie drie jaar nodig had om deze enkele bladzijden over de verordening neer te schrijven.
Tenslotte maakt mijn fractie zich grote zorgen over de toekomst van de ACS-EU-overeenkomsten. Zoals wij met het bananenpanel hebben kunnen vaststellen, wordt hier geraakt aan het beginsel zelf van de geprivilegieerde overeenkomsten met de ACS-landen waarmee de lidstaten bijzondere en hechte historische banden hebben. De WHO wijst die overeenkomsten zonder meer af. Wij vragen dus dat de Commissie met het eigen karakter van de ACS-landen rekening houdt als de WHOonderhandelingen eind 1999 worden hervat.
Verslag-Dybkjær
des Places
Mijn fractie staat positief tegenover een samenwerkingsstrategie tussen Europa en Azië op het gebied van het milieu en de milieubescherming.
In 1997 is op de algemene vergadering van de Verenigde Naties gebleken dat de op de Conferentie van Rio gesloten overeenkomst vrijwel niet wordt uitgevoerd. Door middel van de samenwerking tussen Europa en Azië moeten wij daarom een beleid voeren waarin wij met een aantal in Rio aangegane verbintenissen rekening houden.
In Azië rijzen allerlei milieuproblemen:
wat de waterverontreiniging betreft, vormt het afvalwater van de steden en hun omgeving een bedreiging voor de menselijke gezondheid en de in het water levende wezens doordat het de verspreiding van ziekten vergemakkelijkt en vele sterfgevallen en ziekten veroorzaakt. Bovendien moet men weten dat de meeste bedrijven hun afvalwater rechtstreeks in waterlopen lozen; -wat de luchtverontreiniging betreft, heeft de WGO (Wereldgezondheidsorganisatie) aangetoond dat 12 van de 15 steden met het hoogste gehalte aan deeltjes en 6 van de 15 steden met de hoogste zwaveldioxideconcentraties in Azië liggen. Azië wordt de belangrijkste bron van zure regen en broeikasgassen; -de bodemverontreiniging is vooral het gevolg van de inspanningen om voldoende eigen voedsel te produceren door het gebruik van technologieën die niet aan de plaatselijke pedologische en klimatologische omstandigheden aangepast zijn.Ondanks die meer dan alarmerende vaststelling moeten wij ons afvragen wat wij kunnen doen. Sommigen denken, zoals ook de Commissie in haar mededeling, aan een samenwerkingsbeleid op milieugebied, waarvoor uiteraard specifieke middelen vereist zijn.
Onze fractie geeft echter de voorkeur aan een andere oplossing - die evenwel verenigbaar is met de eerste - om de door de huidige situatie veroorzaakte schade zo snel mogelijk te herstellen.
De huidige mondialisering moet plaats maken voor de internationalisering van de handel. Dat betekent dat wij in het kader van de WHO moeten zorgen voor specifieke bepalingen die de eerbiediging van de sociale, milieu- en gezondheidsprincipes garanderen. Er moet een einde komen aan de sociale en milieudumping die wij vandaag vaststellen. Welk nut heeft het de handel te liberaliseren door de douane- en tarifaire belemmeringen af te bouwen en inmiddels milieurampen te veroorzaken? Wij zijn voorstander van de vrije concurrentie op voorwaarde dat alle sociale, milieu- en gezondheidsparameters duidelijk bepaald zijn.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik stem voor dit verslag omdat wij ondanks de huidige bezorgdheid inzake de economische problemen van die regio niet uit het oog mogen verliezen dat het milieu in Azië beschermd moet worden. Het is nu inderdaad zo dat volgens het akkoord van de Top van de Aarde te Kyoto in Japan vorige winter, vervuiling gekoppeld wordt aan het internationaal handelsbestel via de handelsafspraak inzake vervuilingsquota.
Ik ben blij dat mijn eigen vice-premier een sleutelrol heeft kunnen spelen bij die onderhandelingen en dat dit jaar mijn land de tweede ooit georganiseerde top Azië-Europa mag ontvangen.
In dit verslag wordt terecht gesteld dat wanneer geld van de EU-belastingbetaler als steun naar de Aziatische landen gaat, hieraan voor ontvangers de verplichting gekoppeld dient te worden bij de besteding van die steun het milieu te ontzien. Het heeft geen zin de Aziatische economieën te helpen uit hun huidige problemen te raken indien als resultaat daarvan de lucht en het water van onze planeet vervuild worden.
Gezien de belangrijke rol die wij gespeeld hebben in de akkoorden van de Top van de Aarde van Kyoto gericht op milieu-duurzame economische vooruitgang, brengen wij wat wij verkondigen in de praktijk door diegenen die wij helpen met onze openbare middelen te vragen die op een milieuvriendelijke wijze te besteden. En de ontvangende landen zullen daar ook de vruchten van plukken door een halt toe te roepen aan het verschrikkelijke fenomeen van honderdduizenden kinderen die ieder jaar om het leven komen door watervervuiling.
Verslag-Oostlander
Newman
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen dit verslag van de heer Oostlander gestemd, en ik ben dan ook bijzonder verheugd dat het Parlement het met een overduidelijke stemverhouding van twee tegen een verworpen heeft. Het was verward. Ik ben overtuigd van de goede bedoelingen van de rapporteur maar dit eigenaardige verslag kwam over als een fixatie ten opzichte van de islamitische godsdienst. De nadruk kwam nodeloos sterk op de islamitische godsdienst te liggen, terwijl het bedoeld was als een verslag over de problematiek verbonden met het fundamentalisme. Het was in zijn geheel een algemene belediging voor de moslimburgers en -inwoners van de Europese Unie.
Een van de paragrafen verwees naar het stereotype beeld van de islam en de moslims in de westerse media. Dit verslag vormde zelf een bijdrage ter verslechtering van dat gebrekkige beeld. Er zijn miljoenen gewone, fatsoenlijke moslims, aanhangers van de islamitische godsdienst in de Europese Unie, die volkomen respectabel en ordelievend zijn en die zich zeer terecht beledigd voelden door dit verslag. Ik ben blij dat het verworpen werd.

Bonde, Lis Jensen en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag-Oostlander over het fundamentalisme en de uitdagingen aan de Europese rechtsorde om de volgende drie redenen:
ten eerste concentreert het verslag zich bijna uitsluitend op het islamitisch fundamentalisme, zowel binnen als buiten de EU. Wij vinden dat er ook andere vormen van religieus en niet-religieus fundamentalisme bestaan; -ten tweede worden Europol en het Verdrag van Amsterdam in overdreven mate geïdealiseerd. Wij zijn en blijven tegenstander van een supranationale politiële samenwerking. Wij hebben geen bezwaren tegen samenwerking tussen de nationale politiediensten, maar dit moet op intergouvernementeel niveau gebeuren; -ten derde zijn wij van oordeel dat het onderwerp van dit verslag niet tot de bevoegdheid van het Europees Parlement en de Europese Unie behoort.
Buffetaut
Europese samenlevingen zonder ideaal, doel of referentiekader staan volkomen weerloos tegenover de opkomst van het fundamentalisme.
Verstrikt in een ontgoochelend en uitzichtloos materialisme weten ze niet hoe ze het hoofd kunnen bieden aan de soms gewelddadige uitdaging van het islamfanatisme. Dat neemt almaar ernstiger vormen aan doordat het een uitstekende voedingsbodem vindt in de ontwortelde, niet-geassimileerde migrantenbevolking die het slachtoffer is van werkloosheid en erbarmelijke levensomstandigheden in voorsteden waar alle menselijkheid zoek is geraakt.
Het verslag van de heer Oostlander had een interessante bijdrage aan het debat over dit probleem kunnen zijn. Zijn verslag was echter van bij het begin ietwat onduidelijk: het opschrift is al te lang. Dit is een verslag over religieus fundamentalisme, en dan vooral over het islamfundamentalisme. Dat is geen toeval, want juist het islamfundamentalisme komt in de Europese Unie, meer bepaald in Frankrijk, op bloedige wijze tot uiting.
Het debat dat hier heeft plaatsgevonden heeft ons niet meer inzicht verschaft of bepaalde begrippen verduidelijkt, maar heeft de verwarring nog groter gemaakt. Niemand is het immers eens over wat wij onder fundamentalisme moeten verstaan. Dat woord wordt soms gebruikt in de betekenis van fanatisme, soms in die van extremisme en wordt soms ook op andere terreinen dan dat van de godsdienst gebezigd.
In een begrijpelijke poging om geen beschuldigende vinger naar de islam uit te steken, hebben sommigen bovendien allerlei door elkaar gehaald. Sommigen hadden het zelfs over katholiek terrorisme in verband met de groepen die zich tegen abortus verzetten door aan de ingang van ziekenhuizen te gaan bidden, anderen vertelden fantastische verhalen over Opus Dei. Voltaire maakte van de jezuïeten het zwarte schaap. Het netwerk-Voltaire richt zijn pijlen nu op Opus Dei, maar de schrijver had tenminste stijl en talent.
Dit debat heeft dus niets opgeleverd. Wij hadden het onderwerp van het verslag wellicht beter moeten omschrijven. Dat had vele nutteloze woorden kunnen voorkomen.
Het gaat hier dus om een verslag over religieus fundamentalisme dat vooral aandacht heeft voor het islamfundamentalisme. Dat is een belangrijk probleem, omdat het ons de vraag doet stellen naar de integratie van de islam in samenlevingen die, in tegenstelling tot de islamitische, een onderscheid tussen geest en materie maken: geef aan Caesar wat aan Caesar en aan God wat aan God toekomt.
Wij staan dus voor een tweevoudige uitdaging:
onze samenlevingen moeten de islam, als spirituele uiting van steeds meer mensen in de Europese Unie, respecteren en-de moslims moeten de in onze samenlevingen fundamentele scheiding tussen het spirituele en materiële respecteren en aanvaarden dat men de godsdienstige en civiele wetten niet door elkaar mag halen.De onduidelijkheid over het thema van het verslag heeft de samenhang van bij het begin geschaad. Hoewel het verslag een aantal goede elementen bevat, heeft het debat daardoor weinig concreets opgeleverd.
Tenslotte vind ik het jammer dat niet is ingegaan op een andere vorm van fundamentalisme, namelijk het laïcisme, dat de haat tegen de godsdiensten predikt en waarvan meer bepaald in Frankrijk jammer genoeg is gebleken dat het wordt ondersteund en gepropageerd door zogezegd geheime groeperingen die voor de staat veel gevaarlijker zijn dan Opus Dei.

Caudron
In verband met dit verslag over het fundamentalisme betreur ik het nogmaals dat ons Parlement gisteravond niet een verslag heeft besproken dat zich onverbiddelijk toont tegenover de sekten, die een zeer gevaarlijke vorm van fundamentalisme vertegenwoordigen. Ons Parlement heeft zich echt niet dapper gedragen!
Wat het verslag-Oostlander betreft, wil ik erop wijzen dat ook ik niet alleen het islamfundamentalisme, maar ook alle andere vormen van godsdienstig en ander integrisme bestrijd.
Niet alleen zijn alle vormen van integrisme bron van geweld en oorlog, maar ze vormen ook alle een gevaar voor de grondslagen van onze democratieën en dus ook voor onze persoonlijke en collectieve vrijheden.
Wij moeten alle vormen van fundamentalisme dan ook krachtig en vastberaden bestrijden.
Om dat te doen, beschikken wij over een platform en beginselen waarop wij moeten steunen: het laïcisme.

Deprez
In de toelichting bij deze ontwerpaanbeveling wordt het religieuze fundamentalisme begrepen als de wil van een bepaalde groep om door geweld een (zij het in principe uiterst democratisch) maatschappijmodel op te dringen dat op de godsdienstige overtuigingen van zijn leden steunt.
In dat geval is een groep die met vreedzame middelen een ondemocratisch maatschappijmodel op basis van de godsdienstige overtuigingen van zijn leden tot stand probeert te brengen, niet fundamentalistisch.
De gehanteerde definitie kan dus de indruk wekken dat niet zozeer de inhoud (de samenleving die uit de godsdienstige overtuigingen voortvloeit) als wel het gebruikte middel (geweld) kenmerkend is voor het fundamentalisme zoals dat in deze ontwerpresolutie wordt beschouwd.
Zoals de rapporteur terecht opmerkt, slaagt het gewelddadige religieuze fundamentalisme er niet in zich in de Europese Unie een plaats te veroveren. Hoogstens vindt het in sommige lidstaten soms gunstige omstandigheden om steunpunten te installeren voor de strijd die het buiten de Europese Unie voert. Daarom is meer samenwerking tussen de lidstaten beslist noodzakelijk. Zo zou het goed zijn dat het gemeenschappelijk buitenlands beleid ook op dat terrein, zoals op vele andere, meer samenhang krijgt. Toch moet de aandacht ook in deze kwestie in de eerste plaats naar de grond van de zaak gaan.
Daarnaast is een preventiebeleid met aandacht voor alle aspecten, waardoor een echte dialoog op basis van meer wederzijds begrip tot stand kan komen, de sleutel tot een waarachtig interculturele samenleving. Voorwaarde daartoe is dat de rechtsstaat door middel van adequate bepalingen dat preventiebeleid garandeert en aanmoedigt. De rechtsstaat moet bovendien niet alleen neutraal staan tegenover de godsdiensten en ieders diepste overtuigingen respecteren, maar moet zich ook onverbiddelijk tonen voor elk maatschappelijk gedrag, ook als dat zijn oorsprong in die religieuze overtuigingen vindt, dat strijdig is met de fundamentele rechten en vrijheden.

Ephremidis
O wee als wij net zo partijdig, onwetend en fanatiek gaan worden als de rapporteur in zijn verslag over fanatisme. Dan zullen wij met mathematische zekerheid precies dat krijgen wat de heer Oostlander juist wil voorkomen: verstoring van de sociale samenhang. Dan zal onze maatschappij een arena worden waar de een met de ander wedijvert in racistisch fanatisme.
Onder het mom van de bescherming van de rechtsorde worden allerlei argumenten aangevoerd om het sociale en culturele leven onder toezicht te stellen en te controleren. Dat zal onvermijdelijk leiden tot versterking van de controle- en repressiemechanismen, tot het bijhouden van allerlei persoonsdossiers en dus tot toename en verscherping van verschijnselen zoals racisme en vreemdelingenhaat.
De rapporteur trekt op unilaterale wijze van leer tegen elke vorm van buiten Europa afkomstig, anti-Europees godsdienstfanatisme waardoor de Europese welvaart en democratie zouden worden bedreigd. Hij maakt echter absoluut geen gewag van het fanatisme, het geweld en het bloedvergieten van de laatste dagen in Noord-Ierland. Zoals de duivel het kruis mijdt, vermijdt de rapporteur te spreken over problemen die de gevestigde orde in de Europese Unie, de almachtige positie van het katholicisme, het protestantisme en hun fanatieke groeperingen raken. Wel spreekt hij de banvloek uit over het fanatiek orthodoxisme en maakt dit verantwoordelijk voor de slachtpartij in Bosnië.
In zijn verslag doet de rapporteur een fanatieke oproep tot nieuwe kruistochten. De rechtsorde in de Europese Unie wordt verheven tot religieus dogma. Hij wil de "gelovigen" aanzetten tot zieltjeswinning. De hedendaagse Inquisitie kan daarvoor gebruik maken van de moderne Schengen- en Europol-mechanismen en moet ervoor zorgen dat, onder het mom van politieke samenwerking en een gemeenschappelijk buitenlands beleid, met de noodzakelijke chantagemechanismen het "Europese dogma" wordt opgelegd.
Nergens wordt in het verslag melding gemaakt van de werkelijke oorzaken van blind geweld en confrontatie. Nergens staat wat de werkelijke sociale, economische en culturele oorzaken zijn van het geweld onder religieuze dekmantel. Dit geweld is een uiting van diepe klassenverschillen. De vaststellingen en voorstellen in het verslag, die slechts aan inquisitiepraktijken kunnen doen denken, zullen olie op het vuur zijn.
Dat is trouwens in feite ook het doel. Men moet toch een alibi construeren om ongehinderd misdadige acties te kunnen uitvoeren in andere landen, zoals in de Golf en Bosnië-Herzegovina! De nieuwe orde in zijn Amerikaanse en Europese uitgave beraamt immers ook nieuwe acties in Kosovo en elders. Natuurlijk moet men daarvoor eerst de mensen zand in de ogen strooien en nog mee alibi's verzinnen, zoals de plannen voor hervorming van de NAVO en de bewapeningsprogramma's. De wapenindustrie kan toch niet zonder klanten komen te zitten! In het verslag Oostlander vraagt men zich af wat er van ons terecht zal komen als wij geen barbaren meer hebben. Wel, als de barbaren niet bestaan, dan moeten wij ze uitvinden.
Daarom stemmen wij tegen dit verslag.

Eriksson, Ojala, Seppänen en Sjöstedt
Wij hebben tegen de resolutie van de heer Oostlander over het fundamentalisme gestemd, vanwege het onevenwichtige en tendentieuze karakter ervan. De titel van het verslag, " Fundamentalisme en de uitdaging aan de Europese rechtsorde" , wekt de indruk dat het fundamentalisme in al zijn vormen objectief wordt beschreven. Dat doet het verslag helaas niet. De islam wordt wederom als het grootste potentiële gevaar voor de westerse wereld beschreven. De resolutie is geraffineerd opgesteld, doordat onbestreden paragrafen over de bescherming van onder andere de rechtstaat worden vervlochten met paragrafen die blijk geven van een paternalistische zienswijze op de moslims, zoals de visie dat moslims er moeite mee kunnen hebben regels van de democratie en de rechtsstaat te accepteren.
Extreem-rechtse groeperingen en partijen vallen vluchtelingencentra aan, vermoorden mensen op grond van hun huidskleur, steken huizen in brand en vermoorden kleine kinderen vanwege hun geloof. Deze autoritaire en soms fascistische stromingen vormen een veel groter gevaar voor de rechtsorde in Europa dan een eventueel fundamentalisme.

Hager
De positieve aspecten van deze aanbeveling zie ik onder meer in alle aangelegenheden van het buitenlands beleid en het besef van de noodzaak van een preventieve behandeling van dit onderwerp. Ik heb echter geen begrip voor het feit dat de Raad "er bij de lidstaten op moet aandringen, de wettelijke en praktische hindernissen bij het vervullen van religieuze plichten uit de weg te ruimen" . Deze inmenging van het supranationaal orgaan in nationale aangelegenheden zoals de gelijke behandeling van de islam moet verworpen worden. Om deze reden hebben de nietingeschreven leden zowel bij de talrijke stemmingen over gedeelten van de tekst als bij de definitieve stemming tegen het verslag gestemd.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten in het Europees Parlement stemmen vandaag tegen een verslag dat in de eerste plaats gaat over de islam als bedreiging voor de Europese rechtsorde.
Het verslag komt tot het besluit dat het sterk religieus fundamentalisme in Europa geen al te ernstig probleem vormt. Toch wordt de bedreiging van de islam breed uitgesmeerd. Zo wordt onder andere gezegd dat de islam als godsdienst een specifieke rechtsorde voorschrijft die op bepaalde punten strijdig is met de Europese rechtsorde. Er wordt gewaarschuwd voor de mogelijke islamitische manipulatie van Europese moslims.
Het verslag bevat ook goede beschouwingen. Bijvoorbeeld de oproep een vastberaden en coherent beleid te voeren ten aanzien van regeringen die terrorisme steunen en toelaten. Voor alle landen moet dezelfde maatstaf gelden. Economische en strategische overwegingen mogen dus geen reden zijn voor uitzonderingen. Wij steunen tevens de oproep aan de lidstaten om fundamentalisme te voorkomen door een bewust integratiebeleid te voeren teneinde de positie van de moslims op de arbeidsmarkt en in het onderwijs te versterken.
Wij stemmen echter tegen het verslag, omdat wij van oordeel zijn dat het de integratie van moslimgroepen in de lidstaten niet bevordert en omdat het Parlement de islam als godsdienst in een slecht daglicht stelt.

Lindqvist
Waarom moet er überhaupt een verslag in het Europees Parlement behandeld worden onder het hoofdstuk "maatregelen tegen religieus fundamentalisme" ? In dit verslag worden religies tegenover elkaar gesteld en religieuze richtingen als fundamentalistisch gekenmerkt en daarmee als minder goed in verhouding tot "Europese" religies. Het woord fundamentalisme wordt ook niet verder gedefinieerd. Dat is een verkeerde aanpak. Als geweld de eigenlijke hoofdkwestie is, dan moet dáárover gepraat worden.
Vraagstukken inzake wetgeving en rechten op het gebied van het geloof moeten op nationaal niveau worden aangepakt. Er bestaat evenmin enige reden voor de EU om te beginnen met aparte mediaprogramma's voor journalisten over de islam of met een Europees onderzoek naar "de mogelijkheden (...) die kunnen voorzien in de behoefte aan Europees geschoolde geestelijke leiders" . Om deze redenen heb ik tegen het verslag gestemd.

Miranda
Wij zijn radicaal tegen dit verslag gekant.
Niet omdat wij het belang en de zin van een antwoord op verschijnselen van fundamentalisme ontkennen, maar omdat het verslag deze kwestie op een eigenaardige en foutieve wijze benadert. Het koppelt ze aan de Arabische wereld, verwart ze met het islamitisch fundamentalisme en negeert de politieke, sociale en culturele oorzaken die aan de basis liggen.
Het negeert met name de situaties die hun oorsprong in Europa vinden en een voedingsbodem voor de toename van het fundamentalisme vormen.
Het is overigens symptomatisch dat racisme en vreemdelingenhaat, die ons zo vele zorgen moeten baren, slechts zijdelings en op een dubbelzinnige manier in het verslag behandeld worden; hoe belachelijk is het dat in dit verband het "fort Europa" dat gecreëerd wordt, genegeerd en aldus aangemoedigd wordt.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat in het verslag prioriteit wordt toegekend en bijzondere aandacht besteed wordt aan politiemaatregelen.
Dit zijn enkele van de fundamentele redenen waarom wij tegen het voorliggende verslag stemmen.

Teverson
Ik heb tegen dit verslag gestemd omdat het impliceert dat alle moslims in Europa openstaan voor het islamitisch fundamentalisme en dat het islamitisch fundamentalisme zich altijd manifesteert via geweld. Dit is niet waar, en vele Europese moslims voelen zich door dit verslag zwaar beledigd. In het verslag komen bepaalde gedeelten voor die gesteund zouden kunnen worden, maar jammer genoeg worden deze volledig overschaduwd door het overgrote deel van het verslag dat simplistisch, intolerant en niet naar verhouding is. Indien mensen de strafwet overtreden dan dient dat feit eventueel behandeld te worden via hun nationale rechtspleging, maar dat mag niets te maken hebben met hun godsdienstige overtuiging.

Tindemans
Ook ik ben van mening dat inzake "fundamentalisme" het Europees Parlement geen bevoegdheid heeft. Daarom heb ik mij bij de eindstemming over het verslag-Oostlander onthouden.

Titley
Ik zal tegen dit verslag stemmen omdat het ondanks het feit dat het alle vormen van rassenhaat en fanatisme veroordeelt, zich te veel concentreert op de islamitische vormen van fanatisme en de vele andere vormen van fanatisme die in Europa voorkomen over het hoofd schijnt te zien.
Natuurlijk moeten we gewelddadig extremisme bestrijden, hetgeen onze regeringen al doen. Zij hoeven daar niet aan herinnerd te worden via een verslag zoals dit. Mochten regeringen erop ingaan, dan zou dat hun aandacht afleiden van de vele niet-islamitische extremistische bewegingen die door te dreigen met geweld of door het gebruik ervan trachten de rest van de wereld hun standpunt op te leggen.
De vele ordelievende moslimmedeburgers uit mijn eigen kiesdistrict zouden terecht ontdaan zijn, mocht een dergelijk eenzijdig verslag de kans krijgen zonder slag of stoot aangenomen te worden. Ik neem zelf aanstoot aan het met elkaar verbinden van de termen islamitisch en fundamentalisme, net alsof deze automatisch bij elkaar zouden horen. Ik geloof dat het feit dat in Europa mensen van alle overtuigingen vertegenwoordigd zijn een verrijking vormt van onze beschaving.
Wij moeten het aan onze nationale regeringen overlaten terroristische bedreigingen aan te pakken om het even waar deze vandaan komen, zonder hen aan te sporen zich te concentreren op een of ander type van fundamentalisme. Dat is de enige eerlijke en doeltreffende wijze om ons allen te beschermen tegen mogelijke terroristische bedreigingen.
Verslag-Karamanou
Ahlqvist en Theorin
Wij willen onze partijgenoot Karamanou graag gelukwensen met dit goed opgestelde verslag. De samenwerking met de voormalige Sovjetrepublieken is enorm belangrijk, speciaal omdat het verwezenlijken van een vrijemarkteconomie leidt tot economische, sociale en politieke problemen.
Wij zijn ook erg blij met het voorstel voor een speciaal Oostzeeprogramma, iets wat al sinds lang bovenaan het verlanglijstje van de Zweedse sociaal-democraten staat. Wij willen echter benadrukken dat een dergelijk programma ook voor het gebied van de Barentszzee van belang is.
Verslag-Ribeiro
Ahlqvist, Theorin en Wibe
In veel verslagen die wij hier in het Parlement behandelen, wordt gepleit voor de oprichting of handhaving van Europese centra of organisaties. Ook hier is dit weer het geval. Maar zelden treffen wij een verslag aan waarin wordt voorgesteld een centrum of organisatie op te heffen.
Wij zijn van mening dat het bestaan van "Europese" centra helaas meestal enkel leidt tot de productie van heel veel documenten, maar dat het zeer weinig invloed heeft op het dagelijks leven van de mensen.
Al hebben wij voor het verslag gestemd, toch willen wij graag onze bovenvermelde reserves tot uitdrukking brengen.

Girão Pereira
Het verslag-Ribeiro over het actieplan voor het concurrentievermogen van de textiel- en kledingindustrie verdient onze volledige steun.
Wij zijn net als de rapporteur van oordeel dat in de desbetreffende mededeling concrete maatregelen en een redelijk tijdschema ontbreken die een echt actieplan kunnen vormen. Wij zijn evenwel van oordeel dat de vrij grondige analyse van de sector een eerste stap is op weg naar het beleid dat op korte termijn gevoerd moet worden. Als dit niet zo is, heeft het voorliggende document geen zin. Het spreekt vanzelf dat de textiel- en kledingindustrie erg belangrijk is uit economisch en sociaal oogpunt en tevens belangrijk is voor de ontwikkeling van een aantal van de ergste probleemgebieden in Europa.
Ons inziens moet een duidelijk omschreven beleid voor deze sector gebaseerd zijn op vier krachtlijnen:
1.strikte toepassing van de door de IAO verdedigde clausules; 2.ontwikkeling van het beleid voor onderzoek en ontwikkeling teneinde het hoofd te bieden aan de snelle technologische veranderingen; 3.bevordering en ontwikkeling van het partnerschap tussen kleine en middelgrote ondernemingen in de Europese Unie in een stevig netwerk voor samenwerking; 4.toepassing van maatregelen ter rentabilisering van de arbeidstijden in de kledingindustrie.Alleen op die manier kunnen we voor een gezonde sector met een toekomst in de Europese Unie zorgen.

Lang
Wij stemmen voor het verslag van de heer Ribeiro. Het heeft tenminste de verdienste het belang van de textielsector voor de economie en de werkgelegenheid in de Europese Unie, in het bijzonder in de minst begunstigde gebieden, te onderstrepen en te wijzen op de uitdagingen waarmee de Unie wordt geconfronteerd (dumping, oneerlijke concurrentie, bedrijfsverplaatsingen, enzovoort) en op de duidelijke tekortkomingen van de Commissie.
Toch hebben wij een aantal belangrijke bezwaren.
Wanneer komt er op Europees niveau eindelijk enige samenhang? Wij kunnen niet tegelijkertijd de textielsector willen beschermen en met de afbraak van het Multivezelakkoord instemmen. Wij kunnen niet tegelijkertijd dumpingpraktijken veroordelen en instemmen met bespottelijke, ondoeltreffende en opzettelijk trage communautaire wetgeving om zogezegd de handel te beschermen. Wij kunnen niet tegelijkertijd sociale eisen stellen en handeldrijven met landen waar kinderen en politieke gevangenen als slaven aan het werk worden gezet. Wij kunnen niet tegelijkertijd de textielsector willen steunen en Frankrijk uit naam van het ultraliberalisme verbieden zijn textielplan uit te voeren.
Kortom, het wordt hoog tijd dat de Europese Unie zich eindelijk in de eerste plaats met de werkgelegenheid en de voorspoed van de Europeanen bezighoudt in plaats van zich op de mededinging en de vrijhandel toe te spitsen. Het is hoog tijd dat wij de mens in de Europese integratie opnieuw centraal stellen en er eindelijk mee ophouden het kapitaal te bevoorrechten.

Novo Belenguer
Hierbij wens ik schriftelijk te verklaren dat de Fractie Europese Radicale Alliantie voor het verslag-Ribeiro stemt.
Wij steunen het verslag, vooral omwille van de door de rapporteur geuite kritiek op het actieplan van de Commissie voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie.
De noodzaak van een actieplan staat buiten kijf, gezien de moeilijke situatie waarin deze belangrijke sector, die meer dan twee miljoen mensen in de hele Unie tewerkstelt en meer dan 120.000 bedrijven telt, zich thans bevindt. Zo springt de alarmerende daling van het productieniveau in het oog van ongeveer 5 % tegenover 1990, met als gevolg het verlies van meer dan 600.000 arbeidsplaatsen over de periode 1990-1996, waarbij het afgelopen jaar alleen al 100.000 jobs verloren gingen.
Het actieplan van de Commissie is goed wat de intenties betreft, maar niet concreet en samenhangend genoeg, en er worden geen concrete toezeggingen gedaan met betrekking tot de financiering en het tijdschema van de tenuitvoerlegging. De Commissie zou daarom een nieuw plan moeten opstellen waarin deze lacunes worden verholpen en de nadruk wordt gelegd op scholing, innovatie, technologische ontwikkeling en antidumpingmaatregelen.

Rübig
Ook op de interne markt is er veel concurrentie. Het zal steeds belangrijker worden de mogelijkheden van de interne markt volledig te waarborgen, zodat bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen behouden blijven. De verplaatsing van bepaalde economische activiteiten is in eerste instantie een gevolg van de attractiviteit van de productiemiddelen. Deze verplaatsing, en daarbij gaat het vooral om een verplaatsing van de arbeidsintensieve productie, mag echter niet nog eens een keer door subsidies of EU-steunmaatregelen worden bevorderd. Er dient veeleer te worden geïnvesteerd in de opleiding van de werknemers, waardoor het persoonlijk concurrentievermogen op de arbeidsmarkt verhoogd wordt. Zo kunnen wij op doeltreffende manier schadelijke concurrentievervalsingen voorkomen.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Ribeiro betreft het belangrijke probleem van het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie.
De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van Nationale Staten heeft twee amendementen op het verslag ingediend om de uiterst schadelijke gevolgen van de verplaatsing van activiteiten voor onze textiel- en kledingindustrie te onderstrepen. Onze textiel- en kledingsector gaat vooral in de armste regio's van de Europese Unie gebukt onder de oneerlijke concurrentie van vooral landen met lage lonen en geringe sociale bescherming buiten Europa. Daardoor gaan marktaandelen verloren, worden bedrijven gesloten, verdwijnt werkgelegenheid, worden bedrijven verplaatst en neemt sluikwerk toe.
Bedrijfsverplaatsingen brengen de arme bevolking in de derde wereld en de opkomende landen niet meer welvaart, maar hebben tot gevolg dat de werknemers er in met slavernij vergelijkbare arbeidsomstandigheden nog meer worden uitgebuit. Zoals onze betreurde voorzitter Sir James Goldsmith zei, maken bedrijfsverplaatsingen de rijken in de arme landen rijker ten koste van de armen in de rijke en arme landen.
Daarom eisen wij nogmaals dat de Europese Unie opnieuw aanknoopt bij het beginsel van de communautaire preferentie, een van de pijlers van het Verdrag van Rome, dat tijdens de onderhandelingen in het kader van de Uruguay-ronde aan de Amerikaanse belangen is opgeofferd.
Het herstel van de communautaire preferentie is de doeltreffendste en beste bijdrage die de Europese Unie aan de strijd voor werkgelegenheid kan leveren.

Smith
Via mijn steun aan dit verslag zou ik de aandacht willen vestigen op het advies van de Commissie externe economische betrekkingen waar ik volledig achtersta.
Wat betreft het verslag zelf kan ik mij scharen achter de uitgebreide kritiek die de rapporteur heeft op het ontbreken van echte actie in het voorstel van de Commissie. De textielindustrie in mijn kiesdistrict verkeert nu in een vreselijke situatie die veroorzaakt werd door een samenloop van omstandigheden. De hoge notering van het pond, de crisis in Zuidoost-Azië en hoge invoerheffingen in onze belangrijkste exportmarkten, zoals de VS, hebben gezamenlijk geleid tot ernstige problemen voor werkgevers en werknemers.
Bijna dagelijks komen er nieuwe berichten binnen van banen die verloren gaan in gebieden waar er weinig kans is op ander werk.
Onder dergelijke omstandigheden is de benaming "actieplan" die de Commissie aan haar voorstel geeft een lachwekkend understatement.
Ik heb vandaag in ons Parlement naar commissaris Bangemann geluisterd en ik heb niets gehoord dat hoop voor de toekomst biedt. Er is nu actie nodig op basis van een coherente en doeltreffende strategie, dus wil ik de Commissie vragen dit nog eens te overdenken.

Titley
Ik vertegenwoordig een gedeelte van het noordwesten van Engeland dat wat betreft de vervaardiging van textiel van hoge kwaliteit kan bogen op een trotse voorgeschiedenis van honderden jaren. Ik stem vandaag voor dit verslag omdat het praktische ideeën naar voren brengt om het mededingingsvermogen van deze sector op peil te houden ten opzichte van zijn concurrenten in de rest van de wereld - het meer gebruik maken van impulsen om nieuwe uitvindingen te stimuleren alsmede het gebruik van nieuwe technologieën vormen de belangrijkste soorten maatregelen die de EU zou moeten begunstigen. En, zoals geldt voor alle sectoren, de best mogelijke opleiding gericht op het verbeteren van het vakmanschap dat men voor het dagelijks werk nodig heeft.
Ook het idee een gedragscode uit te werken door werknemers en werkgevers in de textielsector om kinderarbeid te verbieden valt bij mij in goede aarde. Wij mogen niet zwijgen over het gebruik van kinderarbeid in andere delen van de wereld in sectoren zoals de textiel, net zoals onze voorouders in Europa terecht hebben gestreden voor het uitbannen van kinderarbeid uit onze eigen fabrieken.
Wat één onderwerp betreft moet ik mij echter oneens verklaren met de inhoud van dit verslag.
Ondanks het trotse verleden van deze sector zien velen die nu werkzaam zijn in de meest geavanceerde bedrijven een onzekere toekomst tegemoet door de protectionistische houding van sommigen binnen de Commissie en in de Europese sector voor katoenteelt.
Er dient een einde te komen aan het herhaaldelijk gebruik van antidumpingheffingen ten opzichte van precies die grondstof - ongebleekte katoen - die door onze meest moderne bedrijven dankzij hun vakbekwaamheid en technologie verwerkt wordt tot textielproducten van hoge kwaliteit.

Torres Couto
In een sector die gekenmerkt wordt door zijn productieketen, hetzij op nationaal niveau, hetzij in de communautaire ruimte, die uit producenten van garen, textiel en kledij tot fabrikanten van machines en kleinhandelaars bestaat, die werk biedt aan 2 miljoen mensen, van wie 75 % vrouwen, die 120.000 ondernemingen telt en die op korte termijn (van 1996 tot eind deze eeuw) meer dan 1 miljoen arbeidsplaatsen kan kwijtspelen, kunnen we niet langer werken met herstructureringsstrategieën die gebaseerd zijn op het sluiten van bedrijven en het schrappen van vele banen.
Teneinde het concurrentievermogen van de sector te bevorderen wordt tot nu toe prioriteit toegekend aan kapitaalintensieve activiteiten en de verplaatsing van arbeidsintensieve activiteiten naar landen met lagere loonlasten en een volledige deregulering op sociaal vlak.
Als gevolg van de hoge regionale concentratie, vooral in de minst begunstigde gebieden van de Europese Unie, zoals bijvoorbeeld in Portugal, is de sector economisch en sociaal gezien van essentieel belang. In het licht van de concurrentiedruk van derde landen die veelvuldig gebruik maken van directe en indirecte subsidies en van het passieve veredelingsverkeer (PVV), dat de verplaatsing van arbeidsintensieve activiteiten naar de LMOE en de MEDA-landen bevorderd heeft, met alle uiterst negatieve gevolgen van dien voor de textiel- en kledingindustrie in het zuiden van Europa, moeten wij een echt "actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie" goedkeuren. Dat kunnen we niet zeggen van het onderhavige initiatief van de Commissie, dat niet de noodzakelijke maatregelen of de nodige financiering overweegt.
Wij betwisten niet dat de strategie voor de textielsector moet worden opgenomen in de algemene strategie voor het industriebeleid, of pleiten (om redenen van juridische aard en van internationaal beleid) niet voor protectionistische maatregelen, maar er zijn agressiever maatregelen en strategieën met voldoende middelen en een duidelijk tijdschema nodig in plaats van de "opsomming van goede voornemens" die de Commissie pas voorgesteld heeft.
Er is dus een nieuw plan nodig dat innovatie en het gebruik van nieuwe technologieën in de sector bevordert, dat de interactie tussen alle actoren van de sector versterkt, dat gesteund wordt met een ruim en dynamisch programma voor beroepsopleiding, zowel voor technische vaardigheden als management, en met maatregelen van economische, financiële en fiscale aard ter ondersteuning van het MKB van de sector en ter bevordering van de werkgelegenheid in de sector.
De strijd tegen sociale dumping en schendingen van het wederkerigheidsbeginsel door een aantal derde landen moet een prioritaire doelstelling van bovengenoemd plan zijn.
De structuurfondsen moeten ingezet worden, met name het Sociaal Fonds en het EFRO, tezamen met de initiatieven PME, ADAPT en EMPLOI, opdat de Europese textielsector een onvervangbare economische en sociale rol kan blijven spelen op Europees vlak.
Verslag-Berès
Ahlqvist, Theorin en Wibe
Daar Zweden niet deelneemt aan de invoering van de euro in de jaren 1999 tot 2002, hebben wij ervoor gekozen ons inzake dit verslag van stemming te onthouden. Het verslag gaat over een aangelegenheid die enkel die lidstaten aangaat die de eurozone zullen vormen.

Theonas
De samenstelling van het Economisch en Financieel Comité, dat aan het begin van de derde fase van de EMU in de plaats zal treden van het Monetair Comité, is een van de talrijke technische vraagstukken die het gevolg zijn van de invoering van de gemeenschappelijke munt en de werking van de Europese Centrale Bank.
In het onderhavige verslag wordt een reeks zeer belangrijke vraagstukken aan de orde gesteld. Hierin wordt in feite voorgesteld het Europa van de twee snelheden institutioneel nog sterker te bekrachtigen en speciale voorschriften uit te vaardigen voor de uitoefening van de bevoegdheden van het Economisch en Financieel Comité. Dit comité moet de werkzaamheden van de informele Ecofin-Raad van de Elf voorbereiden. In het verslag wordt voorgesteld in het kader van het Economische en Financieel Comité "voor de lidstaten van de eurozone andere voorwaarden vast te stellen" dan voor de niet-deelnemende landen. Aldus gaat men boven de bepalingen van het Verdrag van Maastricht uit. Daarin is immers sprake van deelneming van alle lidstaten.
Eens te meer is duidelijk geworden dat in het bouwwerk van de EMU absoluut geen sprake is van democratische controle, zelfs niet van de meest elementaire democratische controle. De besluiten van de Raad met betrekking tot het Economische en Financieel Comité worden genomen in overleg met de ECB. Het Europees Parlement wordt enkel geïnformeerd. Dat wil zeggen dat de bankiers, die hoe dan ook zitting hebben in het comité, actief betrokken zijn bij de besluitvorming. De gekozen vertegenwoordigers van de Europese volkeren hebben echter geen enkele inspraak in dit comité, alhoewel dit een rol van doorslaggevend belang zal spelen bij de besluiten in de Raad en bij de vaststelling van de oriëntaties in het kader van het multilateraal toezicht, in het geval van grote tekorten en meer in het algemeen bij de beoordeling van de economische en financiële situatie. Het probleem wordt natuurlijk niet opgelost met ontmoetingen, zelfs niet met regelmatige ontmoetingen.
Ons hoofdprobleem is het ondemocratische karakter van de EMU. Uit al haar facetten blijkt dat de EMU tegen de belangen van het volk indruist en het kapitaal een allesoverheersende rol toekent. Met de EMU wordt een beleid gevoerd dat nooit echte ontwikkeling kan bewerkstelligen. Dit beleid staat immers volledig in het teken van de economische doelstellingen van de Europese Unie en heeft reeds geleid tot een aanzienlijke verslechtering van de levensstandaard van de werknemers. De redenen van ons verzet tegen dit verslag zijn dan ook gelegen in de EMU in het algemeen en in de rol van het EMI en van zijn opvolger, het Economisch en Financieel Comité, in het bijzonder. Ons inziens leiden deze namelijk tot een ondemocratische Europese Unie.
Verslag-Tappin
Rübig
De mededeling van de Commissie en het verslag wijzen op een aantal aspecten die tot een grotere betrokkenheid van het MKB bij aanbestedingen moeten leiden. Vele ondernemers kennen de EESV's helemaal niet, om maar niet te spreken van de mogelijkheden van een dergelijk instrument. Daarom moeten er centra worden gevonden, zoals de kamer van koophandel, die vakkundig advies en scholing kunnen aanbieden. Ook het EESV-forum met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en van de overheid kan voor deze informatieverstrekking zorg dragen.
Tot slot is het echter ook van belang de praktische hindernissen bij grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemingen in het algemeen onder de loep te nemen. Zolang geen directe bedrijfsactiviteiten afgewikkeld kunnen worden en er uitsluitend gestreefd wordt naar een vereenvoudiging en verbetering van de economische activiteiten van de leden, moeten er wegen worden gevonden om het uitgesproken ondersteunende karakter van de EESV te benutten en te versterken.

Wolf
Wij hebben geen principiële bezwaren tegen het verslag-Tappin en de daaraan ten grondslag liggende mededeling van de Commissie. Wel zien wij indirect twee principiële problemen die verder reiken dan de concrete problematiek van de Europese Economische Samenwerkingsverbanden (EESV's): ten eerste de ontoereikende juridische infrastructuur voor grensoverschrijdend economisch handelen en dan vooral met betrekking tot de Europese ondernemingsen verenigingsvormen, en ten tweede de totstandkoming van efficiënte instrumenten ter ondersteuning van de kleine en middelgrote ondernemingen, waardoor deze daadwerkelijk in staat worden gesteld volledig betrokken te worden bij het potentieel van de interne markt (en zijn verdere verdieping door de invoering van de euro).
Zolang in dit verslag en in de genoemde mededeling geen echte vooruitgang wordt geboekt, moet volgens ons het reële succes van hybride instrumenten zoals de EESV's helaas zeer sceptisch worden beoordeeld.
Dit doet absoluut geen afbreuk aan het werk van collega Tappin en van de Commissie. Men mag echter niet vergeten dat dit op zijn best lapmiddelen zijn en dat ook zullen blijven.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Verkiezingsprocedure voor de verkiezing van de ledenvan het Europees Parlement (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0212/98) van de heer Anastassopoulos, namens de Commissie institutionele zaken, over de opstelling van een ontwerp voor een verkiezingsprocedure houdende gemeenschappelijke beginselen voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter. het is mij een genoegen en een eer om vandaag namens de socialistische fractie het woord te voeren over dit belangrijke onderwerp. Laat ik beginnen met de rapporteur te feliciteren met al het werk dat hij hierin gestoken heeft.
Het betreft hier natuurlijk een oude kwestie. Een aangelegenheid waarover de Verdragen het Parlement initiatiefrecht geven, en het Parlement heeft dat recht al een aantal keren gebruikt om voorstellen voor een uniform kiesstelsel te formuleren. Maar helaas is het er nooit in geslaagd binnen de Raad de nodige meerderheid voor de goedkeuring van een dergelijk systeem te vinden.
Dankzij twee nieuwe ontwikkelingen staat de deur nu op een kier. De eerste is de verkiezing in het Verenigd Koninkrijk van een Labourregering die voor de Europese verkiezingen een systeem invoert met evenredige vertegenwoordiging per regio. Het VK was het enige land dat nog geen evenredig stelsel had en op deze wijze komt het VK op gelijke voet met alle andere lidstaten, tenminste wat dit betreft.
De heer Anastassopoulos noemt dit een verrassende nieuwe ontwikkeling. Echt verrassend is het niet; het betreft hier een oude politieke belofte van de Labourpartij, en het kwam ook voor in het Labourmanifest toen zij vorig jaar de overwinning behaalde, het is dus geen verrassing dat dit erdoor gekomen is. Dat noem ik een vastberaden regering, die staat te trappelen om haar beloften in te lossen.
De tweede ontwikkeling is echter ook van belang. De kwestie van de evenredige vertegenwoordiging is verre van het enige knelpunt waarover het moeilijk is gebleken in de Raad de vereiste eenparigheid te bereiken. Vandaar dat de wijzigingen van het Verdrag die in Amsterdam werden goedgekeurd zeker zo belangrijk zijn: het zal voor de eerste maal mogelijk worden gemeenschappelijke principes goed te keuren voor de Europese verkiezingen in plaats van een volledig uniform systeem. Indien wij het eens kunnen worden, zal het op die manier mogelijk worden onmiddellijk vooruitgang te boeken zonder direct de hele weg tot een volledig uniform stelsel te moeten afleggen. Deze gelegenheid mogen wij niet aan ons laten voorbijgaan.
Het verslag van de heer Anastassopoulos wijst de weg. Het bevat veel wijsheid, het laat heel wat zaken aan de lidstaten over in het kader van het subsidiariteitsbeginsel, doch het stelt een aantal gemeenschappelijke beginselen vast. Indien wij erin slagen de paar probleempjes die nog in dit verslag voorkomen weg te werken, dan zouden wij er een grote meerderheid voor kunnen krijgen.
Een van die problemen is het voorstel om 10 % van de zetels te reserveren voor transnationale Europese lijsten. Hierover bestaan er eerlijk gezegd verschillen van mening niet alleen binnen mijn fractie maar in de meeste fracties. Een verslag zoals dit dient door een hele grote meerderheid gesteund te worden ten einde het Parlement met gezag te laten spreken. Ik heb daarom namens mijn fractie een compromisamendement ingediend dat beide partijen tevreden zou moeten stellen - zowel diegenen die transnationale lijsten belangrijk vinden omdat zij meer Europees zijn, als diegenen die zeggen dat je een dergelijk systeem niet nodig hebt en dat zelfs stelsels van het federale type normaal gesproken geen federale lijsten hebben. Indien men kijkt naar Amerika, Zwitserland of Duitsland, dan is dat bij verkiezingen daar normaliter niet het geval.
Indien mijn amendement wordt goedgekeurd kunnen beide partijen tevreden zijn omdat daarin staat dat het Parlement een voorstel voor een dergelijk stelsel op tijd voor de verkiezingen van 2009 zal "bestuderen" , maar dit nu niet juridisch bindend wenst te maken door dit als een vereiste in de wettekst op te nemen. Degenen die voor het stelsel zijn, hebben de voldoening dat het idee overeind blijft - het gaat verder naar de Raad en wij zullen er op terug moeten komen. De tegenstanders van het systeem krijgen de genoegdoening dat het niet onmiddellijk bindend en een wezenlijk onderdeel wordt van de goed te keuren teksten. Ik zou dit compromis aan het Parlement willen aanbevelen en ik blijf ervan overtuigd dat indien het wordt goedgekeurd en indien er via dit verslag nog een paar andere probleempjes worden opgelost wij een hele ruime meerderheid zullen bereiken, die wij zeker kunnen vinden voor dit verslag en waar wij als Parlement ook inderdaad naar moeten streven.

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, één van de nieuwigheden van het Verdrag van Amsterdam is dat het Parlement de mogelijkheid krijgt om algemene beginselen vast te stellen voor de verkiezingen van het Europees Parlement. Het Verdrag van Rome gaf ons slechts één mandaat: de vaststelling van een eenvormige verkiezingsprocedure. In 40 jaar zijn we daar niet in geslaagd. Maar ik geloof dat we dankzij dit uitstekende en nauwkeurige verslag van de heer Anastassopoulos in staat zullen zijn om enkele gemeenschappelijke beginselen vast te stellen voor de verkiezingen van het Europees Parlement, zelfs voordat het Verdrag van Amsterdam in werking treedt. Ik vind het dan ook een voorbeeld van hoe men goed, snel, nauwkeurig en met politiek inzicht te werk kan gaan. Bovendien is dit een illustratie van wat ik gelukkig al een paar keer heb kunnen zeggen in dit Parlement: we zijn van een Parlement dat alleen maar impulsen geeft, uitgegroeid tot een Parlement dat meebeslist. En dat lijkt me buitengewoon belangrijk.
Het verslag van de heer Anastassopoulos brengt de voornaamste beginselen naar voren voor een eenvormig kiesstelsel voor de Europese verkiezingen. Het eerste principe is de evenredige vertegenwoordiging. Het staat vast dat er op dit moment een socialistische meerderheid is in dit Parlement omdat in een bepaald land van de Europese Unie het meerderheidsstelsel met één kandidaat wordt toegepast. Dit meerderheidsstelsel zorgt momenteel voor een vervalsing van de politieke vertegenwoordiging. En het feit dat dit Parlement artikel 1 van het verslag-Anastassopoulos unaniem zal aannemen, zal ervoor zorgen dat de basisvoorwaarden, de spelregels, in alle lidstaten hetzelfde zullen zijn. Daarom geloof ik dat we uiterst tevreden kunnen zijn over het feit dat iedereen het stelsel van evenredige vertegenwoordiging aanneemt voor de Europese verkiezingen.
Ten tweede is het een goede zaak dat dit verslag-Anastassopoulos het subsidiariteitsbeginsel toepast. Zo zijn de lidstaten bijvoorbeeld bevoegd voor het vaststellen van de kiesdistricten, rekening houdend met de specifieke eigenschappen van ieder land.
Er is een derde thema dat ik zou willen aansnijden - de vorige spreker heeft hier al naar verwezen - de transnationale lijst. De Fractie van de Europese Volkspartij is van mening dat transnationale lijsten moeten bevorderd worden, omdat we vinden dat dit beginsel van het Verdrag van Maastricht, waarin sprake is van Europese politieke partijen, verder ontwikkeld moet worden, en daarom - ik ben het eens met wat de heer Corbett gezegd heeft - zullen we trachten een formule te vinden waar alle fracties van dit Parlement achter kunnen staan. Maar we moeten een duidelijk politiek signaal geven dat we in de toekomst transnationale lijsten willen.
Tot besluit, willen we er ook op wijzen dat het mandaat in het Europees Parlement onverenigbaar is met mandaten in nationale parlementen. Het werk dat wij hier verrichten is belangrijk genoeg. Dit Parlement is een Parlement dat meebeslist over het beleid, veel werk heeft en nog meer werk zal hebben in de toekomst, en daarom lijkt het ons onmogelijk tegelijk lid te zijn van het Europees Parlement en een nationaal parlement. Om deze reden, mijnheer de Voorzitter, en op basis van deze motieven, zal mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij, met volle overtuiging en eensgezind voor het uitstekende verslag van de heer Anastassopoulos stemmen.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als wij het vandaag dankzij dit uitstekende verslag van onze collega Anastassopoulos eindelijk eens worden over de gemeenschappelijke beginselen van het kiesrecht voor het Europees Parlement, dan hebben wij een zeer beslissende, zij het sedert lang noodzakelijke stap gedaan in de richting van democratischere verkiezingen in de Europese Unie. Het is zeer heuglijk dat wij het eens zijn over het principe van een evenredig kiesstelsel, of althans op weg zijn het daarover met elkaar eens te worden. De Britse politici die hiervoor verantwoordelijk zijn en de weg hebben geëffend, verdienen in dit opzicht veel respect.
Het is van doorslaggevend belang dat wij inzien dat een evenredig kiesstelsel leidt tot een vitaler, dynamischer parlementarisme. Dat geldt zeker voor het Europees Parlement en voor de politieke unie. Waarom? Omdat deze politieke unie nog niet klaar is en nog geen echte vaste constitutionele structuur heeft. Daarom is het heel, heel erg belangrijk dat men in dit Parlement openstaat voor vele politieke richtingen en wat mij betreft ook voor regionale belangen of wereldvisies. Deze openheid is van doorslaggevend belang en beter dan een parlement - zoals veelal het gevolg van een meerderheidskiesstelsel - met twee blokken met rigide stemverhoudingen. Een open, discussiërend Parlement is in deze historische fase uitermate belangrijk.
Onze rapporteur is van begin af aan de juiste kant opgegaan door uitsluitend de beginselen van een gemeenschappelijk kiesstelsel in het oog te vatten. Hij laat speelruimte voor nationale politieke tradities en culturen. Dat is zeer belangrijk.
Daarom wil ik een paar punten aansnijden die in dit kader van belang zijn. Op de eerste plaats wil ik de kiesdistricten noemen. Het is goed dat ze beperkt blijven tot de grote landen en dat ervoor gezorgd wordt dat het principe van het evenredige kiesstelsel hierdoor niet wordt geschaad.
Een tweede punt is de procentuele drempel. Ik vind 5 % voor de grote landen gewoon te hoog. Het is toch doodzonde wanneer wellicht miljoenen stemgerechtigde burgers in grote landen in dit Europees Parlement helemaal niet vertegenwoordigd zouden zijn. Daarom hoop ik dat wij deze procentuele drempel nog kunnen verlagen.
Er zijn nog twee zeer principiële kwesties. Het ene is de vraag of men een zetel in het Europees Parlement kan verenigen met een zetel in een nationaal parlement. Wij moeten eerlijk zijn. Als men zijn mandaat au sérieux neemt, dan kan men niet beide functies tegelijkertijd vervullen.
Het laatste punt heeft betrekking op de gemeenschappelijke Europese lijst. Als wij echt werk willen maken van de politieke unie, dan moeten wij blij zijn als burgers zich op Europees niveau organiseren en democratisch verkiesbaar stellen. Daarom ben ik een voorstander van transnationale lijsten voor het Europees Parlement.

Cardona
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, om te beginnen wil ik collega Anastassopoulos feliciteren met het schitterende werk dat hij ons hier presenteert, met name inzake een aantal elementen van het Europees kiesrecht, die heel belangrijk zijn voor ons werk. Naast deze woorden van erkentelijkheid en dank wil ik toch enkele opmerkingen maken, in het bijzonder over de territoriale kiesdistricten en de transnationale lijsten.
In het verslag wordt erkend dat elf van de huidige vijftien lidstaten slechts één enkel kiesdistrict hebben. Desalniettemin vindt het verslag het belangrijk territoriale kiesdistricten verplicht te stellen op grond van bevolkingscriteria van de respectieve gebieden. Ik vroeg mij af waarom en ik vond het antwoord in het verslag: onze collega stelt immers dat het de bedoeling is de gekozenen dichter bij de kiezers te brengen. Ik ben het volledig met dit principe eens. Ik ben inderdaad van mening dat de opbouw van Europa vlotter verloopt naarmate Europa dichter bij de burgers en de kiezers staat. Mijns inziens dienen we dit principe dan ook toe te juichen. Ik betwijfel evenwel ten zeerste of dit mechanisme het meest geschikte middel is om deze doelstellingen te verwezenlijken.
Er bestaan wellicht andere en verschillende wegen. Mijns inziens volstaat het oog te hebben voor de publieke opinie in de verschillende lidstaten, die zich natuurlijk bij monde van de nationale parlementen uitspreekt. Ik van mijn kant zou op dit gebied dan ook ten volle het subsidiariteitsprincipe laten spelen, dat zozeer - ook in dit verslag - erkend en toegejuicht wordt.
Een ander aspect dat ik ook zeker wil vermelden, zijn de transnationale lijsten die verplicht worden vanaf 2009. Ook ik kan de door onze collega Corbett gemaakte opening inzake een mogelijk akkoord enkel toejuichen. Ik moet zeggen dat ik heel ernstige twijfels heb over het voorstel in zijn huidige vorm. In de eerste plaats uit juridisch en institutioneel oogpunt: ik stel mij de vraag, en ik vraag de collega's hetzelfde te doen, of een dergelijk voorstel geen inbreuk vormt op artikel 190 van het Verdrag van Amsterdam...
Naast dit juridische aspect, dat ons als parlement van technici die wij terzake ook zijn, zorgen moet baren, zijn er echter ook een aantal kwesties van politieke aard waarop ik zeker wil wijzen. Ik denk hierbij aan de vraag welke rol parlementen ten aanzien van de publieke opinie moeten spelen. Zelf heb ik altijd gedacht dat parlementen wetgeving moeten opstellen die tegemoetkomt aan de verzuchtingen van de publieke opinie. En niet omgekeerd. Voor zover ik weet, vraagt de publieke opinie in de verschillende lidstaten niet om transnationale lijsten. Zij wil vóór alles dat wij hier ons werk doen en dat de mensen die wij hier vertegenwoordigen zich echt verdedigd weten. Ik wil een beroemde Portugese figuur citeren, die niet eens lid van mijn partij is en die het volgende placht te zeggen: "laat de Europeanen met elkaar trouwen, laat hen zich met elkaar vermengen, laten we niet vooruitlopen op de Europeanen" .
Zelf sta ik open voor dit vergelijk, precies omdat ik van oordeel ben dat de publieke opinie in Europa niet om transnationale lijsten vraagt.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou hulde willen brengen aan het verslag van de heer Anastassopoulos en duidelijk willen stellen dat het mogelijk is dat het werk van de rapporteur bewondering verdient en men hem hiervoor kan feliciteren, zonder het op alle punten met hem eens te zijn. Ik ben het met name eens met: de manier waarop hij de ervaringen van alle lidstaten weergeeft; zijn op gemeenschappelijke beginselen stoelende voorstel voor een verkiezingsprocedure waarbij hij zich baseert op het Verdrag van Amsterdam; de manier waarop hij het principe van de evenredige vertegenwoordiging voorstelt als het belangrijkste beginsel; en de incompatibiliteit van mandaten in met name het Europees Parlement en de nationale parlementen. Maar, hoewel ik het ook eens ben met de transnationale dimensie van de verkiezingen - al weet ik dat in sommige landen de publieke opinie hiertegen is - sta ik niet achter het plan van de territoriale kiesdistricten en de verplichting daartoe voor landen met meer dan 20 miljoen inwoners.
Een eerste argument hiertegen is dat het gaat om een willekeurig getal. Het betekent dat in landen met 19 miljoen inwoners, als die zouden bestaan, de afgevaardigden allemaal gekozen worden in hetzelfde kiesdistrict en daarom dicht bij de burgers staan, wat niet geldt voor afgevaardigden in landen met 21 miljoen inwoners, die moeten opkomen in verschillende kiesdistricten van ongeveer 5 à 6 miljoen inwoners. Ik geloof niet dat men op deze rekenkundige manier de volksvertegenwoordigers dichter bij de burgers brengt.
Ten tweede heeft het een nadelig effect op de kleine en middelgrote politieke partijen, waartoe de Fractie van de Europese Volkspartij, dus de fractie van de heer Anastassopoulos, en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten zeker niet behoren. Een fractie als de mijne, die de politieke keuze van ongeveer 10 % van de Europese kiezers vertegenwoordigt en geen nationalistische partij is, zou in een heel moeilijke situatie terechtkomen. Een groot aantal kiezers zou nauwelijks afgevaardigden hebben. En dat gaat in tegen het fundamentele beginsel van de evenredige vertegenwoordiging dat de heer Anastassopoulos verdedigt. Mijns inziens moet er gekeken worden naar de politieke realiteit. Misschien zou de Conferentie van voorzitters van dit Parlement het kunnen stellen met slechts vier fractievoorzitters. In het verslag wordt dan ook om de haverklap gesteld dat "geen afbreuk wordt gedaan aan het proportioneel stelsel" en "globaal geen afbreuk wordt gedaan" , omdat afbreuk wordt gedaan aan het hoofddoel zelf. Daar komt bij dat sommige landen voor politieke problemen zouden komen te staan omdat niet alle regio's gelijk zijn of eenzelfde politieke capaciteit hebben. Van de 200 Europese regio's hebben er slechts 69 een volwaardig regionaal parlement, ze zijn verschillend qua grootte, en het is heel moeilijk om in lidstaten met gemeenschappen die een historische en politieke eenheid vormen, verschillende kiesdistricten in te stellen die qua grootte heel verschillend zijn.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, wens ik nog op te merken dat het systeem van kiesdistricten in een land als Italië, dat ik heel hoog heb staan, de politiek niet dichter bij de burger heeft gebracht, om de bijkomende reden dat de politieke partijen dezelfde kandidaten kunnen voordragen in alle kiesdistricten, een thema dat in dit document niet aan bod komt. Ik ben niet zeker dat het subsidiariteitsbeginsel volledig gerespecteerd wordt, en om al die redenen zullen wij, als de rapporteur en het Parlement geen enkel amendement aannemen, met pijn in het hart tegen dit verslag stemmen, dat nochtans heel interessante elementen bevat.

Voggenhuber
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als wij willen dat de mensen dit Europees Parlement als hun parlement zien en de leden van dit Parlement als hun eigen afgevaardigden, dan moeten wij beschikken over een gemeenschappelijk Europees kiesstelsel en gemeenschappelijke regels en grondbeginselen. Pas na 40 jaar komen wij terug op deze opvatting en ik hoop dat de realisatie niet nog eens zoveel tijd zal vergen.
Uit naam van mijn fractie wil ik de rapporteur, de heer Anastassopoulos, hartelijk danken en gelukwensen met zijn verslag. Wij zijn het ermee eens. Wij zijn het helemaal eens met het beginsel van een evenredig kiesstelsel omdat dit het meest democratische kiesbestel is. Wij zijn ook voorstander van de mogelijkheid om voorkeurstemmen uit te brengen, van de regeling van de onverenigbaarheid en het opstellen van Europese lijsten, hoewel dit een proces is dat gepaard gaat met grote technische moeilijkheden.
De wijzigingen die wij desalniettemin hebben voorgesteld, beogen een snellere verwezenlijking en, meer in detail, een democratischere regeling. Wij zijn van mening dat men de nationale partijen al in 1999 moet verplichten de gelijke rechten van vrouwen te verwezenlijken. Ik hoop, mijnheer de rapporteur, dat dit ook uw goedkeuring zal kunnen wegdragen. Wij vinden echter ook dat het voorstel met betrekking tot de Europese lijsten niet pas voor 2009 gepland moet worden, maar voor 2004. Als wij niet proberen om schot te brengen in deze hervormingen, wie dan wel? Voor de vertragingen zullen anderen wel zorgen.
Nu de kwestie van de democratisering. Ik ben het eens met alle sprekers die hun twijfels hebben geuit over de regionale kiesdistricten. In ieder geval mag hier geen dwang worden uitgeoefend. Hier ligt een mogelijkheid voor de subsidiariteit. Er zouden namelijk twee verschillende soorten afgevaardigden in het Parlement ontstaan, de ene met een Europese en de andere met een nationale legitimiteit. Ik ben van mening dat wij hier nog eens goed over moeten nadenken, afgezien nog van bepaalde manipulatiemogelijkheden binnen het evenredig kiesstelsel. Natuurlijk streven de kleinere fracties - de heer Frischenschlager heeft er reeds op gewezen - naar een verlaging van de drempel. De representativiteit van dit Parlement is echter ook zijn sterke kant. Een verdere daling van de kiesgerechtigde leeftijd is wat ons betreft ook mogelijk.
Tot slot wil ik nog op een ander punt wijzen. Ik geloof dat deze ontwikkeling ook een uitdaging is om de aandacht te vestigen op de behartiging van Europese belangen en de totstandkoming van Europese partijen. Daar draait het ook om in dit verslag en dat is een ontwikkeling die hier nauw op aansluit. Wanneer wij Europese belangen willen formuleren en behartigen, moeten er ook Europese partijen zijn. Ik geloof dat ook dit een reden is om in te zien dat de partijen in dit Parlement zich niet alleen als Europese partijen moeten beschouwen, maar ook als zodanig moeten organiseren en formeren, zodat dit Europese kiesstelsel echt zin heeft.

Saint-Pierre
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats wil ik, namens mijn fractie, de heer Anastassopoulos feliciteren met zijn belangrijke verslag en met het feit dat hij daarin een aantal door de leden van de Commissie institutionele zaken voorgestelde elementen tenminste naar de geest heeft opgenomen.
Het is bijna een wonder dat de rapporteur dit uiterst complexe thema binnen een zo redelijke termijn in de plenaire vergadering heeft kunnen voorstellen. De laatste, door het Verdrag van Amsterdam aangebrachte wijzigingen en de nieuwe politieke situatie in Groot-Brittannië hebben zijn taak aanzienlijk vergemakkelijkt. Toch is de opsporing van de elementen die alle lidstaten gemeen hebben om tot een eenvormige verkiezingsprocedure voor de Europese verkiezingen te komen, een moeilijke opdracht die veel handigheid en kennis vergt.
Het aan de plenaire vergadering voorgestelde verslag is voor mijn fractie een voortreffelijk uitgangspunt. Overeenkomstig artikel 138 van het Verdrag komt het immers het Europees Parlement toe de Raad een voorstel te doen. Wij zouden onze plicht niet vervullen als wij, ondanks de gunstige politieke situatie, de verantwoordelijkheid niet op ons nemen die het Verdrag ons uitdrukkelijk toevertrouwt.
De Fractie Europese Radicale Alliantie stelt met grote voldoening vast dat in het verslag duidelijke beginselen zijn opgenomen die in de richting gaan van evenredige vertegenwoordiging, onverenigbaarheid van mandaten, voor de regio's gunstige afwijkingen en transnationale lijsten.
Ik zou kort iets over die transnationale lijsten willen zeggen. Ik vind het verantwoord dat het Europees Parlement kiest voor een Europeser verkiezingscampagne, wat trouwens volkomen aansluit bij de voorstellen van de heer Delors. Voor het overige getuigt het verslag van een misschien te grote voorzichtigheid - wij hebben echter inderdaad vertraging - door een datum en een drempel vast te stellen waardoor wij tijd krijgen om onze voorstellen te verfijnen.
Ter attentie van hen die kritiek hebben op het feit dat deze voorstellen niet a priori een aantal zetels per lidstaat vaststellen, zou ik willen zeggen dat die kwestie in dit stadium van de Europese integratie volgens mij achterhaald is doordat de burgers van de Unie ook in een andere lidstaat kandidaat kunnen zijn. Een lid van mijn fractie is trouwens een Belg die in Italië is gekozen.
Toch menen wij dat het verslag van de heer Anastassopoulos nog voor verbetering vatbaar is. Daarom heeft mijn fractie een aantal amendementen ingediend, waarvoor wij de aandacht van de rapporteur vragen. Wij hebben wel begrip voor de argumenten van de rapporteur ten gunste van territoriale kiesdistricten, maar toch meen ik dat de lidstaten daarover moeten beslissen. Op dat punt ben ik het met de heer Puerta eens.
In de tweede plaats moet de lijst van onverenigbaarheden worden uitgebreid tot alle mandaten die een wetgevend of uitvoerend ambt impliceren. Wij menen immers dat de toenemende verantwoordelijkheid van de leden van het Europees Parlement de uitoefening van een dubbelmandaat steeds moeilijker maakt.
Wegens hun grote aandacht voor de regio's wensen de leden van mijn fractie een versterking van artikel 4 om de legitimiteit te verhogen van de bepalingen waardoor met bijzondere regionale situaties rekening kan worden gehouden.
Mijnheer de Voorzitter, tenslotte vind ik het jammer dat, nu wij over Europese verkiezingen, transnationale lijsten en grote uitdagingen voor ons continent spreken, geen enkele vooruitgang betreffende de Europese politieke partijen wordt geboekt. Ik vind het jammer dat de Commissie nog geen gevolg heeft gegeven aan de verzoeken die het Europees Parlement in het voortreffelijke verslag van de heer Tsatsos heeft geformuleerd. Ik verzoek de afgevaardigden dan ook erop aan te dringen dat wij daarover tijdens een van de volgende vergaderperiodes een debat kunnen houden.

Blokland
Voorzitter, binnen het Europees Parlement wordt iedere lidstaat door direct gekozenen vertegenwoordigd. Als de plannen van het verslag-Anastassopoulos doorgang vinden, zal dit veranderen. Een bepaald percentage van de zetels in het Europees Parlement wordt verdeeld over zogenaamde transnationale lijsten. Onze burgers staan al ver af van het Europees Parlement, wat op deze manier alleen vergroot zal worden.
Daarnaast wil de rapporteur lidstaten het recht ontnemen de Europese verkiezingen te organiseren op een dag die in hun traditie ligt. Het verslag stelt voor om in alle landen tegelijkertijd, eventueel op twee dagen, de leden van het Parlement te kiezen. Voor een land als Nederland is dit problematisch, aangezien de voorgestelde zaterdag en zondag als verkiezingsdag totaal tegen de Nederlandse traditie ingaan. Dit levert niet alleen organisatorische problemen op, maar ook principiële. In Nederland is er namelijk een groot aantal mensen dat de zondag als rustdag erkent, waarop men dus geen verkiezingen organiseert. Deze beide redenen zullen ervoor zorgen dat de opkomst bij de Europese verkiezingen nog lager wordt dan de 35 % van de vorige keer. Daarbij zal een bepaalde categorie kiezers helemaal niet komen opdagen en dus ook niet worden vertegenwoordigd in het Europees Parlement. Bovendien gaat het mij er principieel om dat iedere lidstaat het recht behoudt om zelf te bepalen wanneer hij verkiezingen houdt. De door mij ingediende amendementen hebben hierop betrekking.
Tenslotte, als het Europees Parlement, zoals gesteld, het Europees bewustzijn wil vergroten, moet het in deze verkiezingsplannen aansluiten bij de gewoonten die de lidstaten op dit punt hebben. Dit zou zeer gemakkelijk te regelen zijn door de verkiezingen binnen een aantal dagen te laten plaatsvinden.

Parigi
Mijnheer de Voorzitter, ook Alleanza nazionale wil de rapporteur, de heer Anastassopoulos, van harte bedanken voor zijn zeer waardevolle werk. Wij zijn het met hem eens dat het Europees Parlement vastberaden moet blijven streven naar een eenvormige verkiezingsprocedure voor de Europese verkiezingen in alle lidstaten.
Juist met het oog op de komende uitbreiding is dit een onontbeerlijke zaak. Zeer belangrijk is echter ook dat de politieke partijen, die de schakel vormen tot de democratie, daadwerkelijk gaan inzien dat Europa nu meer dan ooit behoefte heeft aan rechtstreeks gekozen vertegenwoordigers die zich met al hun krachten en vermogens inzetten voor de parlementaire activiteiten. Het monetaire Europa en met name ook het toekomstige politieke Europa plaatsen ons voor belangrijke problemen die niet tussen neus en lippen door, met deeltijdwerk kunnen worden opgelost.
Daarom bekrachtigt Alleanza nazionale hetgeen zij reeds tijdens de vorige zittingsperiode heeft verkondigd: wij zijn voor een stelsel van evenredige vertegenwoordiging met voorkeurstem. Alleen met een dergelijk stelsel kan men de burgers betrekken bij de politieke besluitvorming en dus bij de totstandbrenging van een volledige democratie.
Inhakend op de voorstellen in het verslag willen wij opmerken dat in de nieuwe eenvormige kieswet duidelijk moet worden vastgesteld dat het lidmaatschap van het Europees Parlement onverenigbaar is met niet alleen de reeds vermelde functies, maar ook met een aantal andere functies op nationaal niveau. Zo mogen ons inziens leden van regionale besturen, burgemeesters van steden met meer dan 50.000 inwoners en gemeenteraadsleden in regionale hoofdsteden niet in aanmerking komen voor het Europees Parlement.
Europa 2000 moet immers kunnen beschikken over parlementsleden die zich uitsluitend bezighouden met en zich volledig inzetten voor het werk in het Europees Parlement. Pas dan zal het Europees Parlement de langverwachte, hoogstnoodzakelijke wetgevende bevoegdheden kunnen verkrijgen. De Europese afgevaardigden moeten alle burgers uit hun land vertegenwoordigen en steevast het doel van het Europese burgerschap voor ogen houden.
Daarom vragen wij de rapporteur rekening te houden met onze opmerkingen over de onverenigbaarheid. Ook vragen wij de Voorzitter van dit Parlement de politieke partijen en de regeringen van alle lidstaten officieel uit te nodigen om reeds voor de komende verkiezingen - die helaas nog zonder een gemeenschappelijke Europese wet plaatsvinden - verkiezingslijsten op te stellen die rekening houden met de eisen van de burgers en waarop alleen kandidaten voorkomen die bereid zijn zich uitsluitend en met hart en ziel te wijden aan de taken van Europees afgevaardigde.

Barros Moura
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn steun uitspreken voor het verslag en de heer Anastassopoulos inzake een kwestie die ik van fundamenteel belang acht. Hij stelt een geheel van gemeenschappelijke verkiezingsprincipes voor die op evenredige vertegenwoordiging gebaseerd zijn. Dat lijkt mij het essentiële aspect en ik ben dan ook van oordeel dat het Parlement dit verslag voluit moet steunen en ten volle de door het Verdrag van Amsterdam en de uitslag van de Engelse verkiezingen geboden mogelijkheden moet benutten om eindelijk gemeenschappelijke principes voor de Europese verkiezingen vast te stellen.
Het verslag geniet mijn sympathie en ik sta positief tegenover een aantal voorstellen, met name met betrekking tot de incompatibiliteit en, ik moet zeggen, ook met betrekking tot de oprichting van infranationale kiesdistricten als middel om de band tussen gekozenen en kiezers te verstevigen. Mijns inziens mag deze oplossing echter geen inbreuk op het principe van de evenredige vertegenwoordiging vormen.
Ik wil echter dieper ingaan op de kwestie van de transnationale lijst. Ik moet zeggen dat ik tegen deze idee ben, niet omdat ik tegen Europa ben, maar omdat ik van oordeel ben dat een intelligente en kritische voorkeur voor Europa zou aanbevelen dat hier niet over dit absurde voorstel gestemd zou worden. Het wordt immers niet beschouwd als een middel om afwijkingen van het proportionaliteitsbeginsel te corrigeren, zoals in onze landen gebeurt wanneer er een nationaal kiesdistrict is om afwijkingen van de proportionaliteit te kunnen corrigeren. Deze idee wordt hier als het ware voorgesteld als een manier om een pro-Europese voorhoede te creëren op grond van Europese politieke partijen. Ik vind dit een fout idee omdat wij ter bevordering van de Europese eenwording veeleer werk moeten maken van de versterking van het vermogen tot actie van de Commissie, van haar supranationale karakter en van de verantwoording die zij het Europees Parlement verschuldigd is. Dat lijkt mij de weg die we moeten volgen.
Het onderhavige voorstel vergroot de afstand tussen gekozenen en kiezers in plaats van deze te verkleinen, en kan of zou de instemming van onze medeburgers met de versterking van de Europese Unie ernstig kunnen schaden.
Volgens mij heeft het nog een ander groot nadeel. Om Europese politieke partijen te bevorderen wil men op deze manier een soort Europese politici creëren die blijven zetelen via de Europese lijst, maar die almaar meer het contact met de basis en met hun kiezers in onze respectieve landen zouden verliezen of kunnen verliezen.
Mijns inziens moeten we een andere weg volgen. En de voorstellen van Jacques Delors gaan inderdaad een andere richting uit! Hij stelt bijvoorbeeld voor dat de Europese partijen een kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie zouden voordragen. Daar gaat het om, in plaats van om deze naar mijn mening absurde ideeën. Mijns inziens kunnen deze de idee van de bevordering van de Europese politieke eenmaking naar democratisch en federaal model schaden. Dat is de idee die ik bepleit en die volgens mij in dit document behandeld moet worden.

Piha
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook collega Anastassopoulos bedanken voor het opstellen van dit belangrijke verslag. Hoewel ik het niet met alle details van het verslag eens ben, vind ik het belangrijk dat het belangrijkste idee van het verslag het streven naar een kiesstelsel van evenredige vertegenwoordiging bij de Europese verkiezingen in alle lidstaten van de Unie is.
In het verslag wordt gesproken over het belang van het subsidiariteitsbeginsel als rode draad bij de hervorming van de verkiezingen voor het Europees Parlement. Zo hoort het ook, maar het lijkt erop dat de betekenis van het subsidiariteitsbeginsel in deze context zeer verschillend is voor verschillende mensen. Als het de doelstelling is, zoals ook de rapporteur benadrukt, dat de parlementsleden en de burgers dichter bij elkaar moeten komen, kan ik het niet eens zijn met ideeën over onder andere de noodzaak van Europese kieslijsten. Nu al zijn de contacten tussen parlementsleden en kiezers zeer vaak zeer vaag. In dit licht kan men zich slechts afvragen hoe bijvoorbeeld een van de Europese lijsten gekozen Portugees lid van het Europees Parlement actief de belangen van de bewoners van Åland kan behartigen.
Gemeenschappelijkheid of vertegenwoordiging ontstaat niet door gemeenschappelijke kieslijsten of verkiezingsdagen. Een discussie of bijvoorbeeld de Belgen een dag eerder mogen stemmen dan de Finnen is triviaal en houdt de aandacht weg van het werkelijke probleem om in het algemeen de belangstelling van de burgers te wekken voor de Europese verkiezingen.
Dit verslag houdt zich onvoldoende bezig met de problemen betreffende de vertegenwoordiging en betrokkenheid van de burgers. Voor het activeren van de bevolking is de centrale vraag met betrekking tot de verkiezingstijd het garanderen van een voldoende langdurige mogelijkheid voor alle burgers in de Europese Unie om al voor de eigenlijke verkiezingsdag een stem uit te brengen. Dit idee ontbreekt in het verslag helaas volledig.
Ik steun van harte het idee van de rapporteur om een dubbelmandaat te verbieden. Een gelijktijdig lidmaatschap van zowel het nationaal als het Europees Parlement stelt de geloofwaardigheid van zowel de leden als de instellingen ter discussie. Een dubbelmandaat is in Finland ongeoorloofd en ik hoop dat in alle lidstaten van de Unie waar een dubbelmandaat nog mogelijk is, hier zo snel mogelijk iets aan gedaan wordt.

Spaak
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Oreja Aguirre, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Anastassopoulos van ganser harte met de opstelling van deze moeilijke tekst waarin eindelijk een probleem wordt geregeld dat al veel te lang aansleept.
Ik stel met voldoening vast dat de commissie, met de steun van de heer Anastassopoulos, het amendement over de gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op de Europese lijsten heeft goedgekeurd. Sedert zijn rechtstreekse verkiezing in 1979 heeft het Europees Parlement daarvoor altijd geijverd. De Commissie institutionele zaken blijft die weg bewandelen. Ik dank de heer Barros Moura dat hij mijn amendement mede heeft ondertekend.
De heer Anastassopoulos en ikzelf hebben op artikel 3 betreffende de transnationale lijsten elk een amendement ingediend dat ertoe strekt de formulering van de artikelen 137 en 138 van het Verdrag woordelijk over te nemen. Zoals de leden van de nationale parlementen zowel de belangen van hun kiesdistrict op nationaal niveau als het nationale belang in zijn geheel vertegenwoordigen, vertegenwoordigen ook de leden van het Europees Parlement zowel de belangen van hun kiesdistrict op Europees niveau als het algemeen belang van de Unie.
Het Verdrag bepaalt uitdrukkelijk dat het Europees Parlement bestaat uit vertegenwoordigers van de volkeren van de staten die in de Gemeenschap verenigd zijn. Hier wordt dezelfde logica gevolgd als in het Verdrag van Maastricht, dat de ingezetenen van de Unie het actieve en passieve kiesrecht in alle lidstaten toekent en aldus het beginsel van het Europees burgerschap invoert. Dat is ook de bedoeling van artikel 7 van het voorstel van de heer Anastassopoulos, dat het mogelijk maakt dat de kandidaten zich over tien jaar in een enkel kiesdistrict aan hun kiezers aanbieden.
Voorts steun ik ook het amendement van de heer Corbett, dat een belangrijk signaal inhoudt en waardoor voor het voorstel van de heer Anastassopoulos wellicht een grote meerderheid kan worden gevonden.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, de democratie in de EU-landen en in de EU heeft haar grondslag en uitgangspunt in de nationale grondwetten en de nationale parlementen. Daarom moet daar de regelgeving voor verkiezingen, ook de verkiezing van het Europees Parlement worden vastgesteld. Daar berust het democratisch fundament en daar kan rekening worden gehouden met de nationale omstandigheden.
De Zweedse partij Vänsterpartiet is dan ook tegen ieder voorstel op EU-niveau verkiezingsprocedures vast te stellen, zoals met betrekking tot kiesdistricten, kiesdrempels en dergelijke.
Paragraaf 4 van het verslag, over een percentage zetels op EU-niveau, lijkt wel heel erg wereldvreemd. Zo'n systeem gaat uit van goed functionerende EU-partijen. Zulke partijen kunnen enkel in theorie worden gevormd. In de praktijk hebben EUpartijen in de nabije toekomst geen enkele draagkracht en basis bij de burgers. Daardoor kunnen deze ook geen werkelijk democratische rol spelen. Wij zullen dan ook tegen het verslag stemmen, op bepaalde paragrafen na, bijvoorbeeld waar gesteld wordt dat de verkiezingen in mei zullen worden gehouden en dat dubbelmandaten niet toegestaan zijn.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, ik snel met name amendement 46 van de heer Ebner te hulp en ook mijn eigen amendement 49, dat zich concentreert op de rechten van historisch erkende nationaliteiten binnen de Europese Unie.
Ik ben er absoluut van overtuigd dat een democratisch Europa de rechten van zijn kleine volkeren niet kan negeren, of het nu gaat om de Friezen, de Sardiniërs of de Valdaostanen. Precies daarop wordt de aandacht gevestigd door de amendementen die ik steun. Het argument dat de grote lidstaten opgesplitst moeten worden in territoriale kiesdistricten en de kleine niet, overtuigt mij helemaal niet. Dat lijkt volstrekt niet relevant.
Portugal is een natie-staat, maar dat geldt ook voor Duitsland. We moeten echter kijken naar staten die uit meerdere naties bestaan zoals Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk waarbinnen wij de nationaliteitsrechten moeten erkennen. Het betreft hier een zaak waar een gevoelig en democratisch Europa rekening mee dient te houden.
Tenslotte zou ik de rapporteur geluk willen wensen met zijn verslag dat ons op het juiste spoor heeft gebracht. Ik kan mij aansluiten bij de opmerking van de heer Corbett dat na een Brits veto inzake een systeem van evenredige vertegenwoordiging dat twintig jaar lang stand heeft gehouden, het een hele opluchting is dat die doelstelling nu bijna bereikt is.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Commissie institutionele zaken over de verkiezing van de Europese afgevaardigden bevat twee betwistbare nieuwigheden. De eerste is de algemene verplichting territoriale kiesdistricten in te stellen, behalve in de landen met minder dan 20 miljoen inwoners. Op dat punt sluit het verslag aan bij het wetsvoorstel-Barnier, dat in Frankrijk onlangs als uitgangspunt is genomen voor een regeringsontwerp om de verkiezing per regio te houden. Ik wijs het Parlement er evenwel op dat dit alles achterhaald is, aangezien de Franse regering haar ontwerp heeft ingetrokken, omdat daartegen algemeen verzet was gerezen.
Ongeacht de eigen argumenten van de verschillende partijen garandeert het systeem van verkiezingen volgens het evenredigheidsstelsel in een enkel territoriaal kiesdistrict, zoals dat nu in elf van de vijftien lidstaten wordt toegepast, het best dat de Europese afgevaardigden hun gehele land vertegenwoordigen. Wij vinden dan ook dat die regeling het best met het concept van het Europa van de naties overeenkomt. Ik vind het in die omstandigheden dan ook ondenkbaar dat het Europees Parlement nu instemt met de verplichte instelling van territoriale kiesdistricten, die Frankrijk pas heeft afgewezen. Het voorstel van de Commissie institutionele zaken is bovendien duidelijk discriminerend: het staat toe dat landen met minder dan 20 miljoen inwoners een afvaardiging kiezen die hun nationale eenheid weerspiegelt, terwijl andere landen dat niet mogen doen. Misschien zouden andere grote landen het beter doen dan Frankrijk. Ik weet dat niet, maar zeg tegen mijn Franse collega's in elk geval dat dit voorstel strijdig is met de belangen van ons land.
De tweede betwistbare vernieuwing in dit verslag, de verkiezing van 10 % van de leden van het Europees Parlement in een enkel Europees kiesdistrict, kan men niet anders dan federalistische folklore noemen. Het is uitgesloten dat het Verdrag in die zin wordt herzien. Ik vraag mij af of het voorstel niet uitsluitend in de ontwerpresolutie is opgenomen om de aandacht af te leiden van de eerste, voor de onmiddellijke toekomst veel gevaarlijker vernieuwing.
Tenslotte stellen wij vast dat het Europees Parlement kan instemmen met verkiezingen in een regionaal of Europees kader en dat het alleen bang is voor het niveau van de natie. Het Parlement schijnt alles boven de natie te verkiezen. Dat is merkwaardig. Voor ons is de natie het meest solide, realistische en geschikte kader voor een serene democratie op basis van de nationale parlementen. Alle andere mogelijkheden dreigen uit te monden in een warrig Europa zonder referentiekader dat aan alle mogelijke manipulaties blootstaat.
Wij willen die weg in geen geval opgaan. Mijnheer de Voorzitter, wij geven de voorkeur aan een Europa dat op de stevige basis van de nationale democratieën berust.

Tsatsos
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil allereerst mijn gelukwensen uitspreken aan het adres van de rapporteur. Het verslag van de heer Anastassopoulos zal ongetwijfeld de geschiedenis ingaan van de Europese instellingen.
De verkiezingsprocedure is, zoals wij allen weten, het instrument bij uitstek voor het legitimeren van de macht. Daarom is het absoluut wenselijk dat gestreefd wordt naar convergentie van de nationale wetten voor de verkiezingen van het Europees Parlement. Let wel, ik zeg convergentie, geen gelijkschakeling. Wij bewandelen dan ook met de gemeenschappelijke beginselen de juiste weg. Deze vormen de hoeksteen van het verslag Anastassopoulos. Alle lidstaten zijn in hun institutionele en politieke beschaving in de loop der tijden gekomen tot een aantal gemeenschappelijke elementen en beginselen, zoals volkssoevereiniteit, machtenscheiding, grondrechten, enzovoort. De nationale politieke stelsels zijn de vrucht van deze beginselen en staan in dienst daarvan. Het streven naar een gemeenschappelijk kader voor de kiesstelsels is derhalve logisch, nuttig en in overeenstemming met de filosofie van de Europese Unie.
Als wij een eenvormig kiesstelsel zouden eisen en dus de geopolitieke en socio-culturele bijzonderheden van de verschillende landen zouden negeren, zouden wij langs een ander belangrijk doel van de Europese Unie heen schieten: de eerbiediging van de nationale identiteit van de landen. Wij moeten echter niet alleen zorgen voor convergentie van de kiesstelsels. Ook de Europese politieke partijen moeten tot ontwikkeling worden gebracht, zoals mijn vriend en collega, de heer Voggenhuber, terecht opmerkte. Alleen met echte Europese partijen, waarin de Europese burgers actief kunnen deelnemen aan het boeiende werk van de Europese integratie, kan men een stevige grondslag leggen voor een gemeenschappelijke verkiezingscultuur. Pas dan kunnen de gemeenschappelijke elementen tot ontwikkeling worden gebracht. Het voorstel tot het opstellen van internationale lijsten is in principe een goede zaak. Daarvoor is echter tijd nodig. Bovendien zou een dergelijke zaak onvoorstelbaar zijn zonder de gelijktijdige ontwikkeling van Europese politieke partijen.
De rapporteur heeft een voorstel gedaan voor de invoering van voorkeurstemmen. Daarmee wil men de kiezer de mogelijkheid bieden zijn voorkeur voor bepaalde kandidaten uit te spreken. Dit voorstel gaat de goede kant uit, maar moet wel aan twee voorwaarden voldoen. Ten eerste moet men akkoord gaan met de invoering van kiesdistricten, hetgeen nogal wat voeten in aarde zal hebben en in ieder geval nadere studie behoeft en ten tweede moeten wij diep nadenken over het systeem dat wij daarvoor gaan invoeren. Wij moeten immers voorkomen dat de verkiezingen voor de leden van het Europees Parlement uitmonden in confrontaties tussen kandidaten.
Ik hoop dat het Europees Parlement met grote meerderheid het verslag van de heer Anastassopoulos zal aannemen. Het is absoluut noodzakelijk dat prestige wordt gegeven aan een idee dat een stempel zal drukken op Europa's toekomst.

Imaz San Miguel
Mijnheer de Voorzitter, ik zou eerst en vooral de heer Anastassopoulos willen bedanken voor het uitstekende werk dat hij verricht heeft. We hebben inderdaad nood aan enkele gemeenschappelijke beginselen in de verkiezingsprocedure voor de verkiezing van de leden van dit Parlement. Eén van die beginselen is een globale inachtneming van de evenredige vertegenwoordiging. Maar bovendien is het noodzakelijk dat alle volken van de Europese Unie, met allemaal hun eigen nationale identiteit, de mogelijkheid hebben hun volksvertegenwoordigers af te vaardigen in dit Parlement. En in een staat waar verschillende naties naast elkaar bestaan - zoals in de Spaanse staat, waar Basken, Catalanen en andere volkeren naties vormen die samen een staat vormen - is het belangrijk dat deze pluraliteit weerspiegeld wordt in de vaststelling van de kiesdistricten voor de verkiezingen van het Europees Parlement.
Voor degenen die zoals wij geloven in een federaal Europa, is het belangrijk dat de burgers Europa ervaren als een nabije realiteit, iets waarmee ze zich kunnen identificeren. En het instellen van territoriale kiesdistricten brengt Europa dichter bij zijn burgers en de realiteit van zijn nationale en culturele verscheidenheid.
Daarom is artikel 2 belangrijk, dat bepaalt dat in iedere lidstaat territoriale kiesdistricten worden ingesteld, waarbij met name de lidstaten met meer dan 20 miljoen inwoners daartoe verplicht worden, omdat in die landen het gebrek aan territoriale vertegenwoordiging het meeste voor de hand ligt.
Sommige regeringen, zoals de Spaanse, verzetten zich tegen de weerspiegeling van deze interne pluraliteit in de Europese instellingen. Dit is een archaïsche, centralistische visie, die bevreesd is voor de weerspiegeling van de Baskische en de Catalaanse eigenheid, en die van andere volken, in de Europese politiek. Maar ze hoeven nergens bang voor te zijn. We willen niet aanwezig zijn op Europees niveau om iets kapot te maken, maar om een gemeenschappelijke Europese ruimte te creëren. We zullen bijdragen en solidair meewerken aan de opbouw van een Europa dat de weerspiegeling is en de multiculturele som van alle regio's en volkeren, niet alleen het Franse, het Spaanse, het Britse, maar ook het Catalaanse, het Baskische, het Schotse, het Welse en andere volken.
De instelling van territoriale kiesdistricten voor de Europese verkiezingen kan en moet daarom een stap zijn in de totstandkoming van een Europa van iedereen, waar alle Europese volken deel aan hebben.

Neyts-Uyttebroeck
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, dit is een belangrijk moment in deze vergaderperiode van het Europees Parlement. Ik zou graag willen beginnen met de allerhartelijkste gelukwensen van mijzelf en van onze ganse fractie aan collega Anastassopoulos te zenden voor de kwaliteit van het werk dat hij heeft geleverd. Ik zei om de volgende reden dat dit een belangrijk moment is, collega's. Het zal u bekend zijn dat met name de Europese liberale fractie al vele jaren lang ijvert voor het instellen van een gemeenschappelijk electoraal systeem voor het Europees Parlement. Ik moet maar verwijzen naar de belangrijke verslagen die in het vorig Parlement door mijn partijgenoot en landgenoot Karel De Gucht in verband met een Europees kiesstelsel zijn klaargemaakt en die met een ruime meerderheid zijn goedgekeurd. Het is in het verslag-De Gucht dat een zeer creatief idee naar voren werd gebracht, namelijk dat een eenvormig stelsel niet betekent dat er in alle lidstaten tot in de kleinste details een zelfde kiesstelsel moet worden ingesteld maar wel dat alle Europese parlementsleden op basis van dezelfde principes zouden worden verkozen, namelijk hoofdzakelijk het principe van de proportionaliteit. Het principe van de proportionaliteit is ons liberalen zeer dierbaar en dat is heus niet alleen omdat wij een van de kleinere politieke families in Europa zijn, maar dat is omdat we vanuit onze overtuiging, onze ideologie zeer gehecht zijn aan het pluralisme van de politieke democratie, omdat wij geloven dat een volwassen democratie er een is die ruimte geeft voor verscheidenheid van ideeën en van concepties, omdat wij geloven, collega's, dat het politieke bedrijf iets anders moet zijn dan de machtsconfrontatie van grote blokken en daarom zijn wij zeer blij met dit verslag en dat zullen wij dan ook met onze fractie goedkeuren.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, ook ik erken het werk dat collega Anastassopoulos geleverd heeft, ook al zie ik het nut van dit verslag niet in. Het Verdrag van Amsterdam is immers nog niet van kracht en in de lidstaat die normaal met soortgelijke verslagen geviseerd wordt, zijn met name een aantal wijzigingen in het kiesstelsel aangebracht.
Wij zijn tevens van oordeel dat de verscheidenheid van verkiezingsculturen in onze landen moet aanzetten tot een voorzichtige benadering van deze kwesties. Wanneer men het over principes heeft, mag met andere woorden alleen hierover gesproken worden. Elke poging om verder te gaan zal onvermijdelijk niet terzake doen.
De nadruk die de rapporteur op het evenredigheidsbeginsel legt, verdient dan ook onze instemming. Hetzelfde kunnen we zeggen van het cumulatieverbod. Om dezelfde redenen kunnen we evenwel niet hetzelfde zeggen van een aantal andere krachtlijnen die de rapporteur direct of indirect bepleit.
Allereerst wat de kiesdistricten of één enkel kiesdistrict betreft. Ons inziens is het ongepast op deze gebieden een aantal grote lijnen uit te zetten. Zeker wanneer verbanden gelegd worden tussen de kiesdistricten en de bevolking van de lidstaten en bijvoorbeeld de politiek-administratieve organisatie van de lidstaten uit het oog verloren wordt, of wanneer men de Europese eenmaking een uitgesproken federale richting wil uitduwen via de oprichting van één enkel kiesdistrict en aldus de afstand tussen gekozenen en kiezers vergroot, terwijl wij vóór alles oplossingen moeten vinden voor het verkleinen van de reële afstand die wij vandaag tussen beiden vaststellen.
De voorstellen inzake voorkeurstemmen en de vaststelling van minimumdrempels lijken ons verward. Zeker omdat ze in het laatste geval strijdig zijn met de beginselen van evenredige vertegenwoordiging en pluralisme. Om die redenen zijn wij van oordeel dat dit verslag op dit moment eigenlijk ongelegen komt.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, collega's, de rapporteur had een moeilijke taak. Het is goed dat in het Verdrag van Amsterdam het kader wordt geschapen voor gemeenschappelijke beginselen voor de verkiezingen in alle lidstaten. Het is gelijkwaardigheid, maar iets heel anders dan het organiseren van de Europese verkiezingen met maar één kiesdistrict. Regionale vertegenwoordiging garandeert democratie in de nationale en internationale politiek. Ook bondsstaten hebben het belang van regio's gemerkt bij hun verdeling in kiesdistricten. Zelfs de Verenigde Staten zijn in kiesdistricten verdeeld. Dit ondanks het feit dat er een gemeenschappelijke taal in het hele rijk is. Voor de politieke bekendheid en invloed zijn de belangrijkste nationale televisienetten hetzelfde in de hele Verenigde Staten.
Europa is niet de Verenigde Staten, maar er wordt getracht er een hechtere bondsstaat van te maken dan de Verenigde Staten. In de Europese Unie is en komt er niet een enige taal of een enig gemeenschappelijk bekeken televisieprogramma. Als we dus Europese verkiezingen gaan steunen die de nationaliteitsgrenzen overschrijden, keren we onze rug naar nationale vertegenwoordiging. We zouden de verschillende culturen in een onrechtvaardige gelijkvormigheid dwingen. Juist verscheidenheid is het kenmerk van Europa. Gelijkvormigheid is geen kracht in de informatiemaatschappij.
Bijvoorbeeld in mijn land, Finland, kunnen de afgevaardigden van Groot-Brittannië bekend raken door de kanalen van de BBC, die de Finnen, die een grote talenkennis hebben, volgen. De zaken en afgevaardigden die de Finnen vertegenwoordigen worden echter helemaal niet bekend in Groot-Brittannië. In de praktijk betekent dit dat het aantal zetels van kleine taalgroepen en nationaliteiten zal dalen. Ook al komen er gemeenschappelijke kieslijsten, de afgevaardigden van kleine landen zullen door hun geringe bekendheid binnenkort vooral onderaan de lijst staan. Dit is een stompzinnig soort federalisme dat de gelijkheid in gevaar brengt. Is het niet genoeg dat de mensen nu al van deze verkiezingen zijn vervreemd?

Watson
Mijnheer de Voorzitter, de geschiedenis van een beschaafde samenleving vormt een verhaal van een aaneenschakeling van gevechten tegen onderdrukking en discriminatie. Dit verslag tracht een van de nu bestaande bolwerken van onrecht te bestormen.
Onze Europese Unie bestaat uit 15 lidstaten; wij hanteren nu 16 verschillende kiesstelsels om ons Parlement te kiezen. Wij hebben er 16 omdat een lidstaat - de mijne - twee systemen hanteert: een eerlijk systeem in Noord-Ierland, waar onrechtvaardigheid zou leiden tot geweld in een provincie die al veel te veel geweld heeft gekend; en een oneerlijk systeem in Groot-Brittannië waar de minderheid niet verder is gegaan dan passief verzet. Groot- Brittannië is het enige land dat voor de verkiezing van leden van dit Parlement werkt met een niet-evenredig stelsel, en dat terecht veroordeeld wordt: niet alleen vanwege het inherente onrecht maar ook omdat het machtsevenwicht tussen de politieke partijen in ons Parlement erdoor wordt scheefgetrokken.
Ik ben de eerste liberaal-democraat uit het Verenigd Koninkrijk die ooit tot lid van dit Parlement werd verkozen. Ik heb deelgenomen aan drie verkiezingscampagnes - in 1979, 1984 en 1989 - waarin geen enkele liberaal-democraat verkozen werd ondanks het feit dat bij een verkiezing een kiezer op vijf voor mijn partij gestemd had. De twee liberaal-democraten die door mijn land verkozen werden in 1994 zouden eigenlijk samen met 12 collega's in dit Parlement moeten zetelen.
Ik zou een aantal leden van dit Parlement willen bedanken, met name onze vroegere collega Karel de Gucht, Gijs de Vries en nu de heer Anastassopoulos voor alles wat zij gedaan hebben om ervoor te zorgen dat dit onrecht goed gemaakt wordt.
De regering van het Verenigd Koninkrijk heeft een wetsontwerp aan het Parlement voorgelegd om het onrecht ongedaan te maken dat tot op heden heeft voortgeduurd. Maar zolang de verkiezingsprocedures voor dit Parlement een nationale aangelegenheid blijven, kan het beginsel van de evenredigheid niet gewaarborgd worden en dat is de reden waarom dit verslag zo belangrijk is. Wij dienen het recht te bekrachtigen van de Europese burger op een kiesstelsel gestoeld op gemeenschappelijke beginselen, dat door de regeringen in Amsterdam in hun wijsheid werd vastgelegd. Dit verslag zorgt daarvoor. Het is een grote stap vooruit en ik zou het aan het Parlement willen aanbevelen.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Anastassopoulos laat duidelijk zien dat voor de eenmaking van Europa een parlement nodig is dat bestaat uit leden waarvan de verkiezing in alle landen geschiedt op grond van dezelfde opvattingen over de institutionele en politieke rol van het Europees Parlement. Al het andere kan in de nationale wetgevingen worden geregeld.
Ik kan mij nog het protest van de groenen in 1989 herinneren, toen de Britse groenen ondanks een verkiezingsuitslag van 12 % geen enkele afgevaardigde in het Parlement kregen. Dat was niet alleen voor de groenen politiek onaanvaardbaar, maar ook voor de Britse kiezers in het algemeen en voor het Europees Parlement als dusdanig, voor zijn representativiteit.
De Europese afgevaardigden onderscheiden zich echter ook onderling van elkaar. Enkelen onder ons zijn rechtstreeks door de kiezers hier naartoe gestuurd, anderen door hun partijleiding en weer anderen door de partijleden. Dit is natuurlijk allesbehalve bevorderlijk voor de belangstelling in de Europese verkiezingen en daardoor worden evenmin de afgevaardigden dichter bij de kiezers gebracht. Daarom moeten wij een regeling zien te vinden waarmee de burgers meer inspraakmogelijkheden krijgen. Ik stem dan ook in met de voorstellen van de heer Anastassopoulos voor een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Tevens ga ik akkoord met de mogelijkheid van voorkeurstemmen voor de kiezers.
Daar kan men technisch gezien met verschillende nationale regelingen een oplossing voor vinden. De geest en het doel van dergelijke regelingen moeten echter in alle landen dezelfde zijn. Dat is ook de politieke reden waarom de kiesdrempel niet te hoog mag komen te liggen. Mijns inziens mag deze hoogstens 3 % bedragen.
Tot slot stem ik in met het voorstel om een aantal afgevaardigden met internationale lijsten te kiezen. Dit lijkt mij een goed idee, mits dit zo geregeld wordt dat de kleine landen en de minder verspreide talen niet worden gemarginaliseerd.

Delcroix
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de overige sprekers die de rapporteur hier al hebben gefeliciteerd.
Dit verslag had voor de publieke opinie onopgemerkt kunnen blijven. Dat zal evenwel niet gebeuren. De rapporteur heeft de grote verdienste dat hij de moed heeft gehad onder meer ook transnationale lijsten voor te stellen. Daarnaast heeft hij ook andere voorstellen geformuleerd die ik om vijf redenen belangrijk vind.
In de eerste plaats is dit initiatief gericht op een Europese integratie die minder op de nationale belangen is toegespitst. In de tweede plaats kunnen, dankzij de transnationale lijsten, minderheidsgroepen van overal in de lidstaten in het Europees Parlement worden vertegenwoordigd. Ik denk daarbij aan de zigeuners en de moslims.
Als sociaal-democraat zie ik hoe, naast de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, ook een partij met dezelfde naam bestaat en meen ik dus in de derde plaats dat die transnationale lijsten tot de oprichting van echte Europese partijen kunnen leiden.
In de vierde plaats is het misschien interessant dat wij de Europese verkiezingen spannender maken om ze van de nationale verkiezingen los te koppelen.
Tenslotte is de inzet van dit debat eens te meer de vraag of wij een Europa van de staten of een federaal Europa tot stand moeten brengen.
Er moeten nog vele praktische problemen worden opgelost, maar toch zou het principe van transnationale lijsten, dat de Europese gedachte vooruit kan helpen, moeten worden aanvaard.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, de opstelling van een ontwerp van verkiezingsprocedure voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement is een werk van lange adem. Tal van verklaringen over dat onderwerp hebben niets opgeleverd. De reden daarvan is wellicht dat een verplichte eenvormige procedure onaanvaardbaar en ook niet wenselijk is. De heer Anastassopoulos pleit in zijn verslag voor verkiezingen volgens het evenredigheidsstelsel. Dat is de rechtvaardigste regeling en ik verheug mij daarover, maar de heer Anastassopoulos dwingt de lidstaten er ook toe territoriale kiesdistricten in te stellen. Elf van de vijftien lidstaten hebben echter een enkel kiesdistrict.
Met welk recht probeert het Europees Parlement een andere oplossing op te dringen dan die waarvoor de meeste lidstaten hebben gekozen? Voor kiesdistricten met verschillende miljoenen inwoners is het argument dat de kiezers aldus dichter bij de politiek worden betrokken ronduit bespottelijk.
De regeling heeft bovendien ook twee grote nadelen. In de eerste plaats krijgen de delegaties van de lidstaten daardoor een regionaal in plaats van een nationaal karakter. Sommige lidstaten hebben daarvoor gekozen. Dat is hun recht. Andere hebben dat echter niet gedaan. De regeling doet in de tweede plaats ook afbreuk aan het beginsel van de correcte vertegenwoordiging doordat ze de verkiesbaarheidsdrempel verhoogt en aldus de vertegenwoordiging van middelgrote en kleine partijen in gevaar brengt, het polarisatie in de hand werkt en de democratische vertegenwoordiging verstikt. De Franse regering, die de verkiezingsprocedure in die zin wilde wijzigen, heeft moeten inbinden omdat ze daarvoor geen meerderheid vond. Dat was een wijze beslissing. Ik roep het Europees Parlement ertoe op dat wijze voorbeeld te volgen en de keuze voor een enkel kiesdistrict aan de lidstaten over te laten.

Spiers
Mijnheer de Voorzitter, ik zou ook mijn gelukwensen willen richten tot de heer Anastassopoulos voor zijn verslag en de wijze waarop hij bij het schrijven ervan overleg heeft gepleegd. De Labourpartij van het Europees Parlement is zeer ingenomen met het verslag. De heer Corbett herinnerde er eerder al aan dat het verkiezingsmanifest van de Labourpartij de toezegging inhield evenredige vertegenwoordiging in te voeren voor de Europese verkiezingen. De Labourregering heeft snel werk gemaakt van het inlossen van die belofte. Het Europees Parlement is een representatief orgaan, geen parlement dat de basis vormt voor een regering. De bezwaren ten opzichte van evenredige vertegenwoordiging op nationaal niveau houden dus bij de Europese verkiezingen geen steek. Wij erkennen ook dat het kiesstelsel van het VK het machtsevenwicht scheeftrekt in dit Parlement, dat continu aan belang wint.
Ik zou tegen de heer Watson - die daar wat zit te mopperen - willen zeggen dat het systeem dat wij hadden en nog steeds hebben in het Verenigd Koninkrijk en dat vele eeuwen lang op een behoorlijk effectieve wijze gezorgd heeft voor het behoud van onze op vertegenwoordiging gebaseerde democratie, gewoon erop neer komt dat de kandidaat die de meeste stemmen krijgt de verkiezing wint. Het is eigenlijk van een ontwapenende eenvoud. Hij moet niet klagen als hij altijd als tweede eindigt.
Om terug te gaan naar het verslag, zoals het geval is voor alle verslagen in het Europees Parlement, is ook het verslag-Anastassopoulos een compromis. Ik vermoed dat er maar weinig mensen of fracties in dit Parlement zich volledig kunnen vinden in ieder onderdeel ervan. De Labourpartij van het Europees Parlement zit met een specifiek probleem en verklaart zich vierkant tegen het voorstel 10 % van de zetels te laten kiezen in een enkel kiesdistrict dat de hele Europese Unie zou beslaan. Wij geloven dat dit voorstel op nauwelijks enige steun van de volkeren van Europa mag rekenen. EP-leden verkozen via een transnationale lijst zouden geen contact hebben met hun kiezers en zouden onafhankelijken zijn of ontsproten aan heel vergezochte transnationale partijen.
Daar komt nog bij dat wanneer de EU zich uitbreidt het aantal EP-leden per lidstaat naar beneden zal gaan. Dit voorstel om 10 % van de zetels te reserveren voor een transnationaal kiesgebied zou dat aantal nog verder verlagen en zodoende de EP-leden nog verder verwijderen van de kiezers die zij geacht worden te vertegenwoordigen.
Met dat voorbehoud kunnen wij dit verslag appreciëren, maar wij kunnen het 10 %-voorstel niet steunen.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag wordt instemming betuigd met het beginsel van evenredige vertegenwoordiging. Dit is juist. Ergens anders wordt echter voorgesteld het grondgebied van de lidstaten onder te verdelen in kiesdistricten. Dat betekent dat een meerderheid het aantal districten naar believen kan vaststellen en uiteindelijk van het evenredigheidsstelsel een monsterachtig kiesdistrictenstelsel kan maken. Ten tweede staat hierin dat met een dergelijke onderverdeling in kiesdistricten de afgevaardigden dichter in de buurt van de burgers en hun problemen worden gebracht. Ook deze mogelijkheid wordt echter ongedaan gemaakt en vervalst door het voorstel voor transnationale lijsten. De aldus gekozen 10 % van de afgevaardigden zal lichtjaren ver van de burgers en zijn problemen verwijderd zijn. Bovendien wordt daarmee in het Parlement een tweede categorie afgevaardigden gecreëerd die zelfs boven de anderen zullen staan omdat zij op Europees vlak zijn gekozen. En dit alles gebeurt in naam van een soort gemeenschappelijk Europees volk. Dat bestaat toch niet en ik vraag mij af of het ooit zal bestaan! Daar ziet het in ieder geval niet naar uit. Misschien zal er ooit in de verre toekomst, na het Laatste Oordeel, iets dergelijks als een Europees volk bestaan en dat kan dan ook transnationale afgevaardigden kiezen. Ten derde die 5 %. Hier moeten wij beslissen wie het recht heeft gekozen te worden en wie niet. Met een dergelijke drempel worden misschien drie miljoen Duitsers uitgesloten van vertegenwoordiging, alhoewel zij wel degelijk deelnemen aan de verkiezingen. Met die 5 % zullen 450.000 Griekse kiezers naar de stembus gaan maar niet vertegenwoordigd worden. Dat kan absoluut niet door de beugel, mijnheer de Voorzitter. De heer Anastassopoulos zegt dat wij niet rijp zijn, enzovoort. Ik denk dat wij overrijp zijn! Ik denk dat wij aan het rotten zijn en wel in de richting van een zeer ondemocratisch stelsel.

Schäfer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het voorstel tot invoering van gemeenschappelijke beginselen voor het kiesrecht is waarlijk een historische stap voorwaarts. Met deze tekst kunnen wij het eens worden over wat wij zijn, namelijk, afgevaardigden van burgers uit landen die in een gemeenschap verenigd zijn. Daarmee kunnen en willen wij niet volledige uniformiteit scheppen. Dat zou niet in overeenstemming zijn met het reële ontwikkelingsniveau in de EU, noch zou het rekening houden met de regionale en nationale verschillen.
Wij scheppen eenheid met verscheidenheid en hebben tegelijkertijd oog voor de verscheidenheid in de eenheid. Dat betekent ten eerste dat de wettelijke regeling, waarover de Raad met eenparigheid van stemmen moet beslissen, het meest wezenlijke moet vastleggen en niet met al te veel details overladen mag worden. Ten tweede, wij bieden de mogelijkheid om Europese lijsten op te stellen die bij de verkiezingen aan het begin van de 21ste eeuw klaar zouden kunnen moeten zijn. Dat is de taak van de partijen. Ik hoop dat alle gelijkgezinde partijen in 2004 een gemeenschappelijke Europese lijstaanvoerder voor alle lidstaten kunnen voorstellen. Ten derde, de kandidaat-landen moeten voor hun toetreding weten waar zij aan toe zijn. In Europa, in de Unie geldt een evenredig kiesstelsel.
Het Verdrag van Amsterdam heeft het Europees Parlement opgedragen een ontwerp voor de beginselen van een gemeenschappelijk kiesrecht uit te werken. Vandaag komen wij deze politieke plicht na. Morgen is de Raad aan de beurt. Ik dank de rapporteur, de heer Anastassopoulos.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de federalisten van de Europese Unie hebben als doelstelling het vergroten van de transnationaliteit van de besluitvorming. Dat begunstigt de grote landen, de vroegere koloniale mogendheden. Daarvan is sprake als bij de verkiezingen voor het Europees Parlement het kiesdistrict uit de gehele Europese Unie bestaat. Het eisen van zo'n kiesdistrict is een karikatuur van de democratie. Er bestaat slechts een nationale democratie. Voor democratie is een volk nodig. Europa is geen volk. Zodoende is er geen volk waarvoor de afgevaardigden gekozen uit een kiesdistrict verantwoording hoeven af te leggen. De Europese Unie heeft überhaupt geen concept van internationale democratie.
Het verlangen naar een Europees kiesdistrict is in strijd met alles wat wordt gezegd over de decentralisatie van de besluitvorming. Dat is het concentreren van de besluitvorming. De kiezers van de grote landen, de vroegere koloniale mogendheden, kiezen ook de vertegenwoordigers van de kleine landen. Met dergelijke lijsten komen er in het Parlement alleen yes-vertegenwoordigers, ja- en jawohl-vertegenwoordigers, oui-vertegenwoordigers, si-vertegenwoordigers, maar niet de vertegenwoordigers van de kleine landen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens benadert de heer Anastassopoulos dit moeilijke vraagstuk op een gematigde en verstandige wijze. Wij zijn hier immers geconfronteerd met verschillende nationale situaties en verschillende politieke opvattingen. Zijn verslag is een goede grondslag voor verdere discussie. Ik stem in met de opmerkingen die zojuist door de heer Papayannakis zijn gemaakt en ik wil daar slechts vier opmerkingen aan toevoegen.
Ten eerste moet het evenredigheidsstelsel de grondslag vormen voor een gemeenschappelijk kiesstelsel. De betekenis hiervan moet echter ook doordringen tot de nationale parlementen. Wij hebben hier niet voor niks het Verdrag van Amsterdam. Dit stelsel is een onderdeel van de institutionele orde van heel de Europese Unie. Wij zullen hier natuurlijk niet over beslissen, maar wij kunnen natuurlijk wel suggesties doen.
Mijn tweede opmerking betreft de kiesdrempel. Dit is een uitvloeisel van hetgeen in nationale parlementen gebeurt. Daar moet men voorkomen dat te veel splinterpartijen in het parlement worden vertegenwoordigd en de mogelijkheid van levensvatbare regeringen in gevaar wordt gebracht. Geldt deze overweging echter ook voor het Europees Parlement? Ik denk hoe dan ook dat de drempel van 5 % veel te hoog is.
Mijn derde opmerking betreft de voorkeurstem. De rapporteur brengt hiermee een belangrijk probleem te berde. Natuurlijk zijn er partijen waar de partijleden de kandidaten kiezen. Er zijn echter ook partijen waar de kandidaten worden gekozen op grond van de voorkeur van de partijleider of zijn hofhouding. Dat is onaanvaardbaar. Mijns inziens moeten wij eens serieus nadenken over de democratische verkiezing van de Europese afgevaardigden. Dat moet ofwel met voorkeurstemmen geschieden ofwel met democratische procedures in de partijen.
Ten vierde wilde ik iets zeggen over de transnationale afgevaardigden. Dit is een belangrijk vraagstuk. Ik vraag mij echter af hoe men zover kan komen. Moet daarvoor een beslissing van bovenaf komen of is het misschien beter de normale weg via de partijen te volgen? In het tweede geval zal waarschijnlijk minder verzet ontstaan en zal het stelsel als dusdanig stabieler zijn.

Oreja Aguirre
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie wenst in de eerste plaats de rapporteur van de Commissie institutionele zaken, de heer Anastassopoulos, te feliciteren met het uitstekende verslag dat hij vandaag voorlegt, en wenst ook haar steun uit te spreken voor deze nieuwe poging van het Parlement om een definitieve oplossing te vinden voor de kwestie van de verkiezingsprocedure, aangaande de fundamentele beginselen waarover een brede consensus bestaat tussen de lidstaten.
Deze poging moet volgens mij gezien worden als een essentieel bestanddeel van een reeks voorstellen die uiteindelijk moeten zorgen voor een grotere deelname van de burgers aan de verkiezing van de leden van het Europees Parlement en waarvan het belang, met het oog op de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie, reeds werd gesignaleerd door de Commissie in haar advies voor de laatste Intergouvernementele Conferentie.
Ik wil er ook op wijzen dat de in lid 3 van artikel 138 vastgestelde procedure het wetgevend initiatief in deze zaak overlaat aan het Parlement en dat het de Raad is die met eenparigheid van stemmen en nadat het Parlement instemming verleend heeft de passende bepalingen vaststelt. Daarom wens ik namens de Commissie mijn erkentelijkheid uit te spreken voor de belangrijke inspanningen die de rapporteur de afgelopen maanden gedaan heeft om het bereiken van een overeenkomst in de Raad binnen de kortst mogelijke termijn te vergemakkelijken.
Geachte afgevaardigden, tot besluit wil ik u bedanken voor de mogelijkheid die ik heb gekregen om deel te nemen aan dit debat en nogmaals de steun van de Commissie voor de voornaamste doelstellingen van het verslag-Anastassopoulos uitspreken.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Actieprogramma  "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0274/98) van mevrouw Fontaine, namens de Delegatie van het Parlement in het Bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het communautaire actieprogramma "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" (C4-0381/98-96/0318(COD)).

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de plenaire vergadering moet zich nu uitspreken over het bemiddelingsakkoord dat wij op 23 juni jongstleden over het actieprogramma inzake het Europees vrijwilligerswerk voor jongeren hebben bereikt.
Tijdens de bemiddeling was ik rapporteur. Welnu, ik moet zeggen dat ik het, zoals trouwens ook de overige leden van onze delegatie, erg moeilijk heb gehad. Mijnheer de Voorzitter, hoewel wij in de experimentele fase hebben kunnen zien hoezeer dit initiatief aan de verwachtingen van de jongeren beantwoordt, hebben wij tot onze grote ergernis moeten vaststellen dat de Raad zich politiek uiterst kortzichtig toonde door op de voor de uitvoering van het programma benodigde kredieten te beknibbelen.
De Raad wist dat evenwel. Wij hadden geen keuze. Het gaat om een voortreffelijk programma en de jongeren schrijven ons dat het belangrijk is dat zij hun horizon ook buiten hun eigen land kunnen verruimen, de taal van hun buurland in de praktijk kunnen leren en hun persoonlijke plannen kunnen uitvoeren.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij konden hen echt niet teleurstellen. Als de bemiddeling geen akkoord had opgeleverd, zou dat echter het einde hebben betekend van de positieve invloed die het Europees vrijwilligerswerk uitoefent en van de krachtige dynamiek die het programma nu al op gang brengt.
Na vele uren debatteren zijn wij erin geslaagd van de Raad 47, 5 miljoen ecu voor 1998-1999 los te maken. Dat bedrag is volstrekt ontoereikend en ik dank mevrouw Cresson dan ook voor de verklaring van de Commissie waarin zij belooft dat zij met een positieve ingesteldheid zal onderzoeken of de kredieten kunnen worden verhoogd. Ik twijfel er niet aan dat mevrouw Cresson daartoe bereid is en dat de heer Bangemann, die zo vriendelijk is mevrouw Cresson hier te vervangen, dat over enkele ogenblikken zal bevestigen.
Wat de overige punten betreft, stel ik met voldoening vast dat de Raad is ingegaan op onze verzoeken in verband met de noodzakelijke culturele en taalkundige voorbereiding van de jongeren en projecten inzake kwaliteitsopvang.
Wij stellen vast dat ook vooruitgang is geboekt inzake de opruiming van de wettelijke en bestuursrechtelijke hinderpalen die de toegang van de jongeren tot de programma's bemoeilijken en inzake de erkenning van de specificiteit van de jonge vrijwilligerswerker.
Wat tenslotte het altijd netelige probleem van de comitologie betreft, hebben wij uiteindelijk overeenstemming bereikt over een eerbare oplossing op basis van de modus vivendi.
Gelet op - volgens de geijkte formule - dit pakket en op het feit dat het Europees vrijwilligerswerk zo snel mogelijk operationeel moet zijn, stel ik als rapporteur voor deze gemeenschappelijke ontwerptekst goed te keuren. Ik hoop evenwel van ganser harte dat het succes van het programma in de komende maanden het budgettaire keurslijf zal doen barsten waarin de Raad het heeft opgesloten, zoals dat overigens ook bij andere programma's ter bevordering van de mobiliteit in de Gemeenschap is gebeurd.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, eindelijk zijn wij bij de laatste etappe in dit lange en moeizame proces aanbeland en kunnen wij nu het eerste meerjarenprogramma "Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" goedkeuren.
Wij weten dat dit programma slechts geldt voor de jaren 1998 en 1999. Desalniettemin is dit een zeer belangrijk programma. Tijdens de verwezenlijking hiervan zal immers de grondslag worden gelegd voor de voortzetting van dit programma na het jaar 2000 in het kader van het nieuwe JEUGD VOOR EUROPA-programma.
Zoals u weet had het Europees Parlement enkele amendementen ingediend op een aantal fundamentele punten in het voorstel van de Commissie, waar wij overigens in grote lijnen achter stonden. Deze amendementen gingen met name over:
de leeftijdsgroep van de onder het programma vallende vrijwilligers; -de juridische status van de vrijwilligers; -de band met nationale burgerdiensten en vrijwilligerswerk; -de financiering van het programma.Voor het eerste punt hebben wij sedert de eerste lezing een waardig compromis kunnen bewerkstelligen met de Raad. Dankzij dit compromis kon de toegang tot het programma voor jongeren boven de 25 jaar soepeler worden gemaakt. Bij de andere punten zijn wij echter op een betreurenswaardig verzet van de Raad en van met name bepaalde lidstaten gestuit. Zij hebben een stokje willen steken voor elke mogelijke vooruitgang bij het benutten van de werkelijk talloze mogelijkheden van het Europees vrijwilligerswerk.
Wij hadden geen gemakkelijke taak. Ik wil dan ook van deze gelegenheid gebruik maken om namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten de leden van het Bemiddelingscomité en met name de rapporteur, mevrouw Fontaine en ondervoorzitter Imbeni, van harte te bedanken voor hun geduldige, vasthoudende en verstandige houding tijdens de onderhandelingen. Ook wil ik de commissaris, mevrouw Cresson, van harte bedanken voor haar bijdrage namens de Commissie aan deze onderhandelingen.
De bewerkstelligde resultaten geven ons slechts gedeeltelijk voldoening.
Voor de juridische status van de Europese vrijwilligers hebben wij weliswaar een belangrijke verklaring van de Commissie gekregen, maar geen enkele belofte van de Raad voor een gemeenschappelijke wetgeving betreffende de juridische en fiscale aspecten, de sociale voorzieningen en de ziekteverzekering van Europese vrijwilligers.
Wat de betrekkingen met de nationale vrijwilligersdiensten betreft, zijn wij er met grote moeite in geslaagd een algemene formulering te verkrijgen over het "aanvullend karakter van het EVW en gelijksoortige nationale activiteiten" . Met deze formulering hebben de lidstaten hoe dan ook de mogelijkheid om, indien zij dat willen, te experimenteren met koppelingen tussen het EVW en het nationale vrijwilligerswerk.
Bij de begroting voor dit programma is men niet verder gekomen dan 47, 5 miljoen ecu voor de twee genoemde jaren. Dat bedrag ligt ver beneden onze voorstellen.
Dit zijn dus resultaten die ons slechts gedeeltelijk tevredenstellen en waarop hoe dan ook de halsstarrige houding van bepaalde regeringen een loodzware last heeft gelegd. Nu moeten deze regeringen hun jongeren, die werkelijk zeer enthousiast zijn voor het Europees vrijwilligerswerk, uitleggen waarom zij tegen gemeenschappelijke beleidsvormen voor de jeugd zijn.
Ondanks deze beperkte uitkomst zijn wij in staat het EVW in de komende twee jaar te doen groeien en de tijdens de proefperiode ondernomen acties voort te zetten.
Men kan het bestaan van het EVW nu niet meer in twijfel trekken en dit is een zekerheid die wij een aantal maanden geleden nog niet hadden.
Daarom beveelt mijn fractie het Parlement goedkeuring van de in het Bemiddelingscomité bereikte resultaten aan. Wij willen de duizenden jongeren die via het Europees vrijwilligerswerk hun opleiding en cultuur willen versterken en het Europees burgerschap waar willen maken, zo spoedig mogelijk van antwoord kunnen dienen.

Pex
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt een platitude te zeggen dat de Europese ontwikkeling afhankelijk is van de jeugd van Europa. Opleiding en opvoeding van jongeren is een essentiële zaak. In de wereld van vandaag dienen jongeren te kunnen functioneren in een internationaal klimaat. Uitwisselingsprogramma's zijn een geëigend middel om de jongeren van Europa bekend te laten worden met de culturele diversiteit binnen Europa. Dit geeft een bagage om te kunnen voldoen aan de eisen van de steeds meer globaliserende arbeidsmarkt, namelijk kennis van verschillende talen en van verschillende culturen. Wij hebben diverse succesvolle uitwisselingsprogramma's voor studenten en nu met het programma Europees vrijwilligerswerk voor jongeren eindelijk ook een programma voor werkende, vaak werkloze jongeren die niet of niet meer studeren.
Ik heb met bovenstaande stellingen niets nieuws of opzienbarends gezegd. Des te groter is mijn teleurstelling dat bovengenoemde waarheden niet of nauwelijks worden gedeeld door de Raad van ministers, in ieder geval niet in de praktijk worden gebracht. De uitkomst van de bemiddeling die wij vandaag bespreken is namelijk zeer teleurstellend. De Raad van ministers heeft op twee punten laten zien het niet ernstig te nemen met het verbeteren van de mobiliteit van jongeren in Europa.
In de eerste plaats stelt de Raad te weinig budget beschikbaar. Een budget van 47, 5 miljoen ecu stelt slechts enkele duizenden jongeren in de gelegenheid om van het programma gebruik te maken. De bijdrage per jongere is te gering om iedereen toegang tot het programma te geven. Wij maken dus een programma voor de happy few die de loterij winnen en de deelname kunnen betalen.
In de tweede plaats was de Raad niet bereid te garanderen dat alle hindernissen die zich op administratief vlak bij de mobiliteit voordoen, uit de weg worden geruimd. Overweging 13 is een slap aftreksel van wat het Parlement heeft voorgesteld en de verklaring van de Commissie terzake is slechts een pleister op de wond. De Raad streefde naar een compromis, een compromis tussen het voorstel van de Raad en dat van de Commissie wel te verstaan. De voorstellen van het Parlement zijn eigenlijk buiten beschouwing gebleven. Ik was en ben kennelijk zo dom te veronderstellen dat een bemiddeling betekent een verzoening van de standpunten tussen het Parlement en de Raad. In de praktijk heeft het Parlement in deze zaak geen grote rol kunnen spelen. Het was slikken of stikken.
De Commissie in de persoon van mevrouw Cresson moet geprezen worden voor haar vasthoudendheid in deze zaak. Toch vind ik dat de Commissie te snel tevreden is. Als er maar een programma komt dan is het goed, ook al stelt de omvang van het programma teleur.
Ik ben eigenlijk tegen de uitkomst van de bemiddeling. Toch heb ik ingestemd met het resultaat. Dat ging niet van harte maar alleen omdat de jongerenorganisaties die bij dit werk betrokken zijn, mij dat hebben gevraagd. Liever iets dan niets was hun standpunt. Omdat ik het werk voor de jongeren die dit programma betreft doe, heb ik ja gezegd. Daarom winnen wat mij betreft de Raad en de Commissie. Het is een slechte uitkomst. Ik vrees een precedentwerking bij volgende bemiddelingen in de sector cultuur en onderwijs. De Raad moet gaan beseffen hoe belangrijk onderwijs en cultuur zijn voor de toekomst van Europa speciaal daar waar het om jongeren gaat.
Dank aan mevrouw Fontaine, die dit programma via haar verslag, haar inzet en haar uithoudingsvermogen mogelijk heeft gemaakt. De jongeren van Europa moeten weten dat als het aan haar en aan de andere leden van het Europees Parlement had gelegen het programma er heel wat beter had uitgezien.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, heeft vrijwilligerswerk in onze samenleving nog waarde?
Toen ik in mijn jeugd meisjesgids was, hadden wij het over onze dagelijkse goede daad. Nu lacht men daarmee. Toch voelt men die behoefte, aangezien men nu op Europees niveau vrijwilligerswerk wil invoeren en er daarvoor veel meer kandidaten zijn dan men kan opvangen.
Vrijwilligerswerk gaat uit van edelmoedigheid, maar heeft ook een vormende waarde, is bron van menselijke contacten, ervaringen en wederzijdse verrijking. Jongeren van 18 tot 26 kunnen op die manier deelnemen aan het werk van NGO's, in probleemwijken gaan werken en zich ten dienste van anderen stellen nadat zij een basiskennis hebben verworven van de taal van het land waarheen zij zich begeven. Hier krijgt de informele educatie concrete gestalte.
De vijftien lidstaten van de Unie hebben dus beslist samen te werken om de Europese jongeren in de gelegenheid te stellen zich als burgers verdienstelijk te maken. Het Parlement en de Raad waren het echter niet over alle uitvoeringsmodaliteiten eens. Zij zijn het eens over de status van de jonge vrijwilligerswerkers en de complementariteit van de Europese en nationale activiteiten, maar jammer genoeg blijven de financiële middelen een knelpunt.
Toch is op 11 juni in het bemiddelingscomité een akkoord bereikt. De Commissie heeft daarbij bemiddeld en mevrouw Fontaine heeft daarstraks gewezen op de rol die mevrouw Cresson daarin heeft gespeeld. Kunnen wij trouwens van een echte bemiddeling spreken als de Raad stelselmatig het laatste woord heeft en, hoewel de begrotingsbevoegdheid aan het Parlement toekomt, over het bedrag voor de programma's beslist?
Tijdens de bemiddeling heb ik mij van stemming onthouden omdat het bedrag van 47, 5 miljoen ecu voor 1998 en 1999 veel te klein is om aan de verwachtingen van onze edelmoedige jongeren te voldoen. Het programma moet echter worden uitgevoerd. Daarom zal de Fractie Unie voor Europa, ondanks die teleurstellende begrotingskredieten, het verslag van mevrouw Fontaine goedkeuren. Ik feliciteer mevrouw Fontaine met haar verslag en met haar vastberadenheid om de zaak van het Europees vrijwilligerswerk tot een goed einde te brengen.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, namens de V-Fractie wil ik graag een woord van dank richten tot het bemiddelingscomité, en speciaal tot mevrouw Fontaine, voor hun zeer geëngageerde inzet voor deze kwesties, en voor het feit dat zij erin geslaagd zijn het oorspronkelijke bod van de Raad van 30 miljoen ecu tenminste verhoogd te krijgen tot 47, 5 miljoen ecu. Wij zouden vanzelfsprekend graag een nog veel hoger bedrag hebben gezien, maar de Raad is duidelijk niet van mening dat er veel moeite moet worden gedaan voor projecten voor jongeren, iets wat wij zeer betreuren.
De V-Fractie zal het voorstel steunen, aangezien wij de betrokkenheid van de jongeren belangrijk vinden, en met name de betrokkenheid van de jongeren op sociaal gebied, milieugebied, cultureel gebied enzovoort, gebieden waarvan wij weten dat jongeren er belang aan hechten.
Ik ben voorts van mening dat het van belang is dat dit programma ook openstaat voor deelname uit de Midden- en OostEuropese landen. Het is belangrijk dat wij de bestaande verschillen overbruggen. Het programma kan een belangrijke stap in die richting betekenen.
In de ogen van de Zweedse milieupartij zijn een aantal voorstellen echter twijfelachtig. Wij juichen desalniettemin het beginsel van Europees vrijwilligerswerk voor jongeren toe, een beginsel dat het waard is gesteund te worden. Wij van de VFractie zullen dan ook voor het verslag stemmen.

Hawlicek
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de vorige sprekers eens dat het actieprogramma "Europese vrijwilligersdienst voor jongeren" een goed en belangrijk programma is, dat echter, zoals mevrouw Fontaine het uitdrukte, door de politieke kortzichtigheid van de Raad op de helling komt te staan. Ik heb, waarschijnlijk samen met alle andere collega's, en vooral met de collega's uit de commissie voor onderwijs en cultuur, meegeleden met mevrouw Fontaine. Ik kan mij ook scharen achter de woorden van mijn collega's Pex en Vecchi, die gezegd hebben dat van de goede voorstellen van het Parlement weliswaar een aantal werd overgenomen, maar dat de precieze regelingen die wij voorgesteld hebben voor de juridische en sociale status, en meer in het algemeen voor het uit de weg ruimen van juridische en administratieve hindernissen om de toegang tot het programma te vergemakkelijken, helaas niet naar tevredenheid konden worden vastgelegd.
De kwestie van de verenigbaarheid van Europese en nationale activiteiten werd gedeeltelijk geregeld. Het is ongetwijfeld positief dat het programma voor derde landen openstaat. Ik wil mijn mening niet onder stoelen of banken steken en openlijk mijn teleurstelling uiten over het feit dat het niet mogelijk was de financiële middelen voor dit programma te verhogen. Wij hebben 80 miljoen ecu voorgesteld, maar zelfs de 60 miljoen die de Commissie voorstelde, werd niet gehaald. Deze ontoereikende financiering van de Europese vrijwilligersdienst maakt het twijfelachtig of de ambitieuze doelstelling van artikel 1, waar de Raad zelf mee instemde, namelijk een daadwerkelijke bijdrage te leveren aan de idealen van democratie, tolerantie en solidariteit met betrekking tot het Europese streven naar een ondersteuning van de samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en derde landen, daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.

Morgan
Mijnheer de Voorzitter, ik zou even willen stilstaan bij het Europees vrijwilligerswerk voor jongeren. Het heeft lang geduurd maar wij hebben er tenslotte toch een punt achter kunnen zetten. Ik hoop dat dit nu een programma zal zijn waardoor de obstakels tussen jongeren overal in dit deel van de wereld uit de weg geruimd zullen worden, dat de gelegenheid biedt mee te werken aan de bevordering van Europese integratie en waardevolle ervaring op te doen.
Bemiddeling dient slechts tot het zoeken naar een schikking. Het feit op zich dat wij dit punt bereikt hebben betekent dat beide partijen water in hun wijn hebben moeten doen. Wij zijn nog steeds niet gelukkig met de beschikbare middelen voor dit programma omdat in de toekomst daar in feite nog verder in gesnoeid zal worden. Wij geloven echter dat het een programma is waarvan de handhaving de moeite waard is. Onze enige andere optie was het stopzetten van het hele initiatief. Ik zou dan ook mijn verontschuldigingen willen aanbieden aan alle jongeren die deel hadden kunnen nemen aan het programma indien wij meer geld hadden gekregen. Al het harde werk dat in de experimentele acties is gestoken, is tenminste niet voor niets geweest. Ik zou mevrouw Fontaine willen bedanken en iedereen die bij dit initiatief betrokken is geweest.
In het Parlement hechten wij, samen met de Commissie, veel belang aan het uit de weg ruimen van alle hindernissen op juridisch en administratief vlak die de toegang tot om het even welk programma bemoeilijken. Maar dit speelt vooral in het geval van het Europees vrijwilligerswerk voor jongeren. Wij zullen de uitvoering van dit programma op de voet volgen. Mijn gelukwensen aan het adres van mevrouw Fontaine die ons door bijzonder moeilijk vaarwater heeft geloodst. Ik hoop dat dit een goede basis zal vormen voor de toekomst.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, de EU moet er ook voor de jeugd zijn. Als de EU de jeugd links laat liggen, creëert men in het beste geval onverschilligheid en in het slechtste geval vijandigheid. De minimale oplossing van 47, 5 miljoen ecu voor de vrijwilligersdienst ligt weliswaar ver onder de wens van het Parlement, maar is in ieder geval voldoende voor de voortzetting van het project. Op deze manier is het tenminste voor een klein aantal jongeren mogelijk ook zonder veel opleiding iets van Europa te begrijpen en mee te maken.
In tijden van hoge jongerenwerkloosheid van circa 15 tot 20 % van het totaal is dit hoe dan ook niet meer dan een druppel op de gloeiende plaat. In Oostenrijk vindt dit programma bijzonder veel gehoor. Er zijn al meer dan honderd deelnemers bij betrokken geweest en er zijn velen die erop wachten. Het is een programma dat geen concurrentie hoeft te vormen voor een jaar vrijwillig maatschappelijk werk, maar dat de jongeren moet aansporen om eens verder te kijken dan de tuinafscheiding van het eigen nationale volkstuintje.
Om het geheel aantrekkelijk te maken, moet er afgezien van goede projecten worden gezorgd voor een goede sociale opvang. De kritiek dat de CAO's door dit programma ondermijnd worden, is niet gerechtvaardigd. Het gaat niet om het leveren van goedkope arbeidskrachten, maar om persoonlijkheidsvorming, internationale ervaring en daardoor later betere kansen in het leven.
Om echt gewicht in de schaal te kunnen leggen, is dit programma echter te laag gedoteerd. Men kan zich natuurlijk ook afvragen wat de rechtvaardiging is van projecten zoals "het redden van kikkers in de Provence" . Wanneer men echter bedenkt dat 10 miljoen jonge mensen in Europa geen eindexamendiploma hebben, dan zou het zinvoller zijn om het LEONARDOprogramma met 100 % te verhogen. Dat geld komt leerlingen en scholieren in een beroepsopleiding ten goede.
Bij programma's zoals dat voor de vrijwilligersdienst kan men zich niet aan de indruk onttrekken dat het, ondanks de goede bedoelingen, een alibiprogramma is.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, u kunt zich voorstellen dat mijn collega, mevrouw Cresson, graag hier zou hebben gestaan om de rapporteur te bedanken en u persoonlijk aan te bevelen het resultaat van het overleg goed te keuren. Maar zij is helaas verhinderd en heeft mij verzocht deze taak voor haar vandaag te vervullen.
Wij van de Commissie zijn blij met dit compromis en de Commissie - dat heeft mevrouw Fontaine ook al gezegd - heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van dit resultaat. Wij begrijpen natuurlijk ook dat men teleurgesteld is over de financiering van het programma, wat hier door iedereen naar voren werd gebracht, maar zoals zo vaak in dergelijke situaties is de Raad niet in staat tegemoet te komen aan de wensen van het Parlement en de Commissie. In de Raad zijn dit soort besparingen telkens weer meer in trek dan zelfs het best bedoelde programma en dat dit programma werkelijk effect had kunnen sorteren blijkt wel uit de belangstelling van de jongeren die zich na de activiteiten van de testfase meteen hebben aangemeld.
Maar zoals zo vaak in dit soort gevallen moet men in plaats van met lege handen te staan, accepteren wat men daadwerkelijk kan bereiken en wij zijn ervan overtuigd dat dit programma een eigen dynamiek zal ontwikkelen omdat het door de resultaten en door de nieuwe manier om jongeren met Europa in contact te brengen, zal bewijzen dat de bedoelingen van mevrouw Cresson en het Parlement met dit programma zonder meer gerealiseerd kunnen worden. Wij zullen al het mogelijke in het werk stellen - en dat kan ik hier mede uit naam van mevrouw Cresson zeggen - om deze blokkade, deze beperking van het programma vanwege het tekort aan financiële middelen op te heffen.
Wij moeten ook andere hindernissen die zich eventueel zouden kunnen voordoen, uit de weg ruimen. Er zijn wel degelijk nog enkele lastige kwesties blijven liggen, hoewel er tijdens het overleg veel kon worden geregeld met betrekking tot de complementariteit van het vervullen van vervangende dienst in de verschillende landen. Het is ongetwijfeld zeer complex maar wij zullen bij de tenuitvoerlegging merken op welke plaatsen betere oplossingen mogelijk zijn.
Ik kan het Parlement bij deze gelegenheid, ook uit naam van mijn collega, mevrouw Cresson, nogmaals verzekeren dat, net als bij het programma JEUGD VOOR EUROPA, uw commissie geen beslissingen over afzonderlijke projecten zullen worden voorgelegd.
Met de geplande middelen ter hoogte van 47, 5 miljoen ecu kan de Commissie de toegang tot het programma en de kwaliteit van de maatregelen voor de resterende 18 maanden garanderen. De laatste ervaringen hebben echter aangetoond dat de belangstelling van de jongeren voor Europese vervangende burgerdienst nu al zeer groot is en ook nog verder zal toenemen. Daarom moet bij de uitvoering van de begroting een verhoging van de middelen in overweging worden genomen en dat kan ik nu ook al namens de Commissie toezeggen.
Wij willen de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en met name de rapporteur, mevrouw Fontaine, nogmaals bedanken en natuurlijk ook de delegatie van het Europees Parlement en haar voorzitter. Dank moet ook worden betuigd aan het Parlement in zijn geheel voor het begrip dat voor dit project werd getoond, want zonder deze ondersteuning waren we nooit zover gekomen. Wij zijn nog niet aan het einde van de weg gekomen, maar wij hebben al een flink stuk in de goede richting afgelegd en ik ben ervan overtuigd dat, met de ondersteuning van het Parlement, de Commissie en misschien uiteindelijk ook de Raad zullen inzien dat er meer moet worden gedaan en dat een dergelijk programma meer aan de ontwikkeling van een Europese identiteit kan bijdragen en meer begrip voor Europa kan kweken dan om het even welk ander programma dat in technische aspecten blijft steken en niet werkelijk op mensen gericht is, noch op meningen, ideeën en wensen van mensen ingaat. Daarom wil ik u allen persoonlijk en namens mevrouw Cresson nog een keer hartelijk danken en wij hopen dat met dit programma werkelijk een nieuwe bladzijde in de geschiedenis van de Europese integratie kan worden opgeslagen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Levensmiddelenadditieven
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0242/98), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 95/2/EG betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen (C4-0183/98-96/0166(COD)) (Rapporteur: mevrouw Breyer).

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil graag eerst een paar algemene opmerkingen maken voordat ik de amendementen van de commissie toelicht. De harmonisatie van de toelating en toepassing van levensmiddelenadditieven in de Europese Unie is in feite een goede zaak. Zonder geharmoniseerde regeling voor additieven leidt het beginsel van de wederzijdse erkenning tot grote onzekerheid bij de consument en tot grote tekortkomingen in de etikettering en controle van levensmiddelen.
Door een harmonisatie van de toelating en toepassing van additieven moet tegelijkertijd voor zover mogelijk gestreefd worden naar een reductie van het aantal verschillende stoffen en de toepassingsgebieden. Helaas wordt dit doel met de door de Commissie voorgestelde wijzigingen niet bereikt, omdat meer rekening wordt gehouden met de wensen van de producenten dan met die van de consumenten. Al jarenlang bestaat de politiek van de Europese consumenten erin een vrijwillige afschaffing van bepaalde additieven te eisen, wat ook als trend in de levensmiddelenindustrie zichtbaar is. Het is gebleken dat dit met name in vele EU-landen in de afgelopen twintig jaar heeft geleid tot reducering van het aantal levensmiddelenadditieven. Hierbij ging het niet zozeer om wettelijke voorschriften, maar om een vrijwillig besluit van de industrie.
De kaderrichtlijn legt de volgende toelatingscriteria vast: er moeten gegronde bewijzen voor de technische noodzaak worden geleverd, de consument mag niet worden misleid en het moet voordelen voor de consument hebben. Met betrekking tot de vaststelling van de technische noodzaak moeten wij het er nog over eens worden - en deze oproep richt ik ook aan u, mijnheer Bangemann - hoe wij dit begrip definiëren. Toen het verslag werd voorgelegd, heeft u namelijk geen duidelijke definitie gegeven van wat men onder technologisch noodzaak verstaat en daarom heeft dit begrip, technologische noodzaak, tot veel amendementen geleid. Het valt te verwachten dat het een alibivoorstelling wordt wanneer men voor de toelatingsprocedure uitsluitend af moet gaan op gegevens die door de fabrikant worden verstrekt.
De geplande toelating van smaakversterkers in margarine en het enzym invertase, dat een hoger suikergehalte mogelijk maakt, wordt daarmee gemotiveerd dat het technisch noodzakelijk zou zijn, hoewel het slechts door één enkele producent in de Europese Unie is aangevraagd. Ik denk dat men de technische noodzaak niet moet erkennen als slechts één enkele producent dit wil, terwijl alle andere producenten bewijzen dat het eigenlijk ook op een andere manier gaat. Vandaag de dag blijkt toch wel dat veel levensmiddelen met en zonder conserveringsmiddelen aangeboden kunnen worden, zoals bijvoorbeeld delicatessensalades.
Ik wil mij echter beperken tot een toelichting van de amendementen van het Parlement. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft tien amendementen goedgekeurd en het Europees Parlement heeft in de eerste lezing 26 amendementen aangenomen, waarmee in veel gevallen de beslissingen van de commissie gevolgd werden. In het gemeenschappelijk standpunt heeft men echter slechts elf amendementen volledig overgenomen, vier gedeeltelijk en elf verworpen. Dat is weliswaar in zekere zin een succes voor het Europees Parlement, maar laat tevens zien dat Commissie en Raad graag tegemoetkomen aan de wensen van de industrie.
Uitgerekend bij zulke belangrijke punten als de etikettering voor allergische personen is er in de Commissie blijkbaar geen beweging mogelijk. Doorzichtigheid moet voor ons een heel belangrijk principe zijn, omdat daarmee een einde aan de geheimzinnigheid, dus aan het gebruik van additieven in levensmiddelen, kan worden gemaakt. Ik wil er de nadruk op leggen - dat wil ik hier ook als rapporteur geenszins verhelen - dat ik een volledigere etikettering beter zou hebben gevonden. Ik vind het jammer dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming dit voorstel niet gevolgd heeft. Wat dit betreft zou ik commissaris Bangemann iets willen vragen: de Commissie heeft gezegd dat zij de amendementen niet kan goedkeuren omdat zij op de verkeerde plaats zouden staan. Daarom zou ik graag willen vernemen wanneer en hoe de etikettering van genetisch gemanipuleerde additieven zal worden geregeld.
Nu ligt er ook nog een voorstel van Oostenrijk ter tafel. Misschien kunt u ons vertellen wat er met dit Oostenrijks voorstel zal worden gedaan en wanneer u dat voorlegt. U heeft ons destijds bij novel food toegezegd dat er binnenkort een voorstel van de Commissie zou komen. Hetzelfde geldt voor de etikettering van los aangeboden levensmiddelen. Het mag toch niet zo zijn dat los verkochte levensmiddelen niet geëtiketteerd hoeven te worden.
Het Parlement wil geen uitbreiding van de additieven voor meelverbeteraars omdat wij dat overbodig vinden en omdat er al genoeg producten zijn. De behandeling van perziken en ananassen met bijenwas wordt eveneens verworpen omdat wij vinden dat natuurlijke producten natuurlijk moeten blijven. Daarom mag het niet zo zijn dat de consument wordt misleid en hem versheid wordt voorgespiegeld terwijl dat helemaal niet het geval is. Met betrekking tot nisine heeft het Parlement in de tweede lezing ervoor gepleit om mascarpone, dus kaas, niet met antibiotica te behandelen.
(De Voorzitter verzoekt spreekster af te ronden) Het moet zo blijven dat men antibiotica op recept kan verkrijgen, maar dat ze niet in levensmiddelen zitten. Tot zover in het kort de amendementen die de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft voorgesteld. Ik hoop echter dat de Commissie bereid is om in te gaan op deze nog niet geregelde punten, die ook door de collega's in de commissie mondeling ondersteund werden, dus de etikettering van genetisch gemanipuleerde additieven en de...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Jensen, Kirsten
Mijnheer de Voorzitter, er zijn twee punten die ik wil aanstippen voor de stemming van morgen. Het ene is nisine en het andere sulfiet. Nisine is een antibioticum, dat op lange termijn tot resistentie voor geneesmiddelen kan leiden. Antibiotica zijn belangrijk voor de genezing van bepaalde ziekten. Het zijn dus geneesmiddelen, die in principe niet als groeibevorderende stoffen in een varkensstal noch als conserveringsmiddel in levensmiddelen gebruikt mogen worden. Ze horen naar mijn mening niet in deze richtlijn thuis. Mascarpone mag nu eenmaal geen kuur voor keelontsteking zijn.
Steeds meer mensen lijden aan voedselallergieën. Sulfiet is een van de stoffen die hiervoor verantwoordelijk zijn. Ik ben van oordeel dat er tenminste een concrete grenswaarde voor het gebruik van sulfiet zou moeten worden vastgesteld in plaats van de vereiste hoeveelheid sulfiet te schatten. Sulfiet wordt typisch gebruikt voor de behandeling van gedroogde vruchten die onder andere in ontbijtproducten zitten. Vele ouders kopen voor hun kinderen gedroogde vruchten als gezonder alternatief voor snoep, maar door het sulfiet kunnen ze een allergie krijgen.
Ik begrijp dat de noodzaak van additieven door klimatologische en culturele verschillen anders beoordeeld kan worden. Naargelang van de afstand tussen twee koelkasten moet men zich afvragen wat erger is: voedselvergiftiging na het eten van worst of additieven. Het moet echter duidelijk zijn dat er een verschil is tussen de mogelijkheid om een additief te vervaardigen en toe te voegen enerzijds en de noodzaak om dit te doen anderzijds. Vandaag zijn er op de Europese versmarkt levensmiddelen die zo lang houdbaar zijn dat ze na een tocht in een roeiboot rond de evenaar nog goed zouden zijn, maar de vraag is of dit voor alle levensmiddelen hoeft. We mogen niet vergeten dat we een Europese beschaving gekend hebben die levensmiddelen rookte, pekelde, inmaakte en koel hield in hygiënische omstandigheden, vóór alle vreemde additieven op de markt kwamen.
De Europese sociaal-democraten stemmen voor de amendementen van de milieucommissie in de aanbeveling van mevrouw Breyer voor de tweede lezing, waarvoor wij haar danken. Ik hoop dat de amendementen het vereiste aantal stemmen krijgen. Ze zullen wel veel stemmen krijgen, maar het moeten er ook genoeg zijn. In mijn ogen lijdt het geen twijfel dat de huidige trend - zonder rekening te houden met de ecologische levensmiddelen als dusdanig - evolueert naar eenvoudigere en natuurlijkere levensmiddelen.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in 1995 is in de Europese Unie een veelomvattende richtlijn over additieven met uitzondering van zoet- en kleurstoffen van kracht geworden. Met het gemeenschappelijk standpunt bespreken wij vandaag de eerste grote wijziging van deze toelatingsrichtlijn. De wijziging van de richtlijn is nodig omdat tijdens de jarenlange discussies over de richtlijn van 1995 nog niet alle additieven of hun toepassing wetenschappelijk onderzocht waren, de technische toepassingen zich in de tussentijd verder ontwikkeld hebben en omdat er rekening moet worden gehouden met een aantal bijzondere situaties in de lidstaten, met name in de toegetreden landen Finland, Zweden en Oostenrijk. Bovendien zijn er een aantal foutjes in de zeer omvangrijke tekst van de richtlijn uit "95 geslopen, die nu door deze wijzigingsrichtlijn verbeterd kunnen worden.
Het klopt dat het Parlement een aantal amendementen heeft voorgesteld en dat de Raad slechts een deel daarvan heeft overgenomen. Ik kan namens mijn fractie zeggen dat wij het eens zijn met het gemeenschappelijk standpunt. De wijzigingen die hoofdzakelijk door de rapporteur in de milieucommissie werden ingediend, werden daar met een meerderheid goedgekeurd; wij kunnen er echter niet mee instemmen.
Ik wil nogmaals ingaan op het onderwerp dat mevrouw Breyer heeft aangesneden. Het was de bedoeling zo min mogelijk additieven toe te staan en dit aantal successievelijk te reduceren. Ik maak deze discussie nu al twintig jaar mee en ik heb mijn politieke standpunt enigszins gewijzigd. Ik denk dat wanneer wij ons op weinig additieven concentreren, deze weinige additieven overal gebruikt zullen worden. Nu ben ik van mening dat men juist niet steeds hetzelfde moet eten, want met het oog op de gezondheid is dat niet aan te raden. Bovendien wordt de toelating niet zo geregeld dat iedereen gedwongen is allerlei additieven te gebruiken. Maar als ze gebruikt worden, mag dat slechts in beperkte mate geschieden. Zoals gezegd, moeten ze niet per se gebruikt worden, maar als additieven worden toegevoegd, moet dat worden vermeld en dat is wat er hier eigenlijk wordt geregeld. Om daarmee nu nieuwe angst op te wekken voor dingen die al lang gebruikelijk zijn in de lidstaten, vind ik ook niet nodig, want per slot van rekening hebben deze stoffen geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid gehad en bovendien was er dan ook nog een parlementaire commissie om dit na te gaan. Daarom is mijn fractie het eens met het gemeenschappelijk standpunt in de huidige versie.

Dybkjær
Ik wil de rapporteur nog eens danken voor het werk dat zij voor deze richtlijn heeft geleverd. Reeds in mijn interventie tijdens de eerste lezing wees ik erop dat deze richtlijn in zijn geheel zeer moeilijk leesbaar is, hoewel vele burgers zich voor het onderwerp van deze richtlijn interesseren. Ik herinner u er ook aan dat wij de Commissie en de Raad gevraagd hebben of het mogelijk was de richtlijn te vereenvoudigen zonder daarom de inhoud te wijzigen. Ik vind ook vandaag nog dat het antwoord van de Commissie uitblonk in hoogmoed, terwijl het antwoord van de Raad constructief was. Ik breng dit even in herinnering, omdat ik hoop dat wij een bemiddelingsprocedure zullen kunnen starten, waarbij misschien werk kan worden gemaakt van deze vereenvoudiging.
De liberale fractie steunt de amendementen van de commissie, maar wat de eerste twee amendementen betreft, doen wij dit niet omdat wij de meelverbeteraars uiteindelijk niet in de richtlijn willen hebben, maar omdat het gemeenschappelijk standpunt op dit gebied blijkbaar zo ver gaat, dat ze helemaal geen zin meer hebben. Het beste was geweest om meel in bijlage 2 toe te voegen, als basislevensmiddel, wat het onmiskenbaar is, en daar de additieven aan te geven die men wil toestaan. Zoals het nu is, zijn er veel te veel stoffen toegelaten en het argument dat de industrie al deze additieven toch niet zal gebruiken, is nogal zwak. Ik vind het juist dat meel als een onbewerkt levensmiddel wordt beschouwd en dat de stoffen in bijlage 1 niet aan meel kunnen worden toegevoegd. Ik verwijs hierbij ook naar richtlijn 89/107, bijlage 2, eerste punt, waarin staat dat er voor de toelating van additieven "een technische noodzaak" moet bestaan. Ik denk niet dat dit het geval is voor alle stoffen in bijlage 1 die opeens toegestaan zouden zijn in meel, maar ik kan het gemeenschappelijk standpunt niet anders interpreteren.
Daarom is de liberale fractie tegen het gebruik van zwaveldioxide in noten en maïs en tegen de behandeling met bijenwas van ananassen en perziken. Bij ananas is het niet belangrijk, want de schil wordt toch niet gegeten, maar bij perziken is het verwerpelijk. Wij willen zuivere producten!

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, de drie door de Commissie geformuleerde criteria om de additieven in de lijst van toegelaten stoffen op te nemen zijn technologische noodzaak, nut voor de consument en onschadelijkheid. Ik meen evenwel dat die drie criteria wat ruim zijn toegepast en dat, zoals de rapporteur terecht opmerkte, het aantal toegelaten additieven en vooral het gebruik daarvan uiteindelijk sterk zal worden uitgebreid.
Ik vind dat verkeerd. Ik geef twee, volgens mij nogal opvallende voorbeelden. In de eerste plaats is de uitbreiding van het gebruik van sulfieten als additief ongetwijfeld een verkeerde keuze. Iedereen weet dat sulfieten bij vele mensen, vooral mensen met allergieën, gezondheidsproblemen veroorzaken. Waarom moet men dan sulfieten gebruiken? Er zijn andere mogelijkheden en bovendien zijn sulfieten niet absoluut noodzakelijk.
Mevrouw Jensen heeft het probleem van nisine zeer goed uiteengezet. Nisine is een antibioticum. Is het normaal dat de Raad en de Commissie instemmen met het gebruik van een antibioticum als additief op het ogenblik dat vraagtekens worden geplaatst bij het gebruik van antibiotica in dierenvoer en de WGO erop wijst dat vele infectieziekten terrein winnen en vele antibiotica hun doeltreffendheid verliezen? Is het dan wel logisch dat een antibioticum als additief wordt gebruikt?
Ik meen dat sommige lidstaten hierop al hebben gewezen en zou de aandacht van mevrouw Schleicher op twee dingen willen vestigen. In de eerste plaats hebben verschillende lidstaten, waaronder ook Duitsland, tegen het gemeenschappelijk standpunt gestemd. In de tweede plaats is een product niet ongevaarlijk omdat het al lang wordt gebruikt. Asbest wordt al heel lang gebruikt, maar nu is iedereen het erover eens dat wij daarmee moeten ophouden. Ik zie niet in waarom wij een additief als ongevaarlijk zouden beschouwen omdat er nog geen directe effecten van zijn aangetoond. U weet zeer goed dat elk additief zeer waarschijnlijk neveneffecten heeft en dat wij dat bij vele additieven moeilijk kunnen beoordelen.
Ik vind dus dat wij de amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming moeten goedkeuren. Ik verzoek mevrouw Schleicher en haar fractie hun standpunt terzake te herzien.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, sedert 1989 hebben wij in de Europese Unie een kaderrichtlijn betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake levensmiddelenadditieven. De Commissie stelt nu voor deze richtlijn aan te passen aan de nieuwe stand van de wetenschap. Het gemeenschappelijk standpunt is op 23 maart 1998 goedgekeurd. Het Europees Parlement had in eerste lezing 26 amendementen ingediend, waarvan er 11 geheel en 4 slechts gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt zijn overgenomen.
In het Commissievoorstel werd een reeks wijzigingen aangebracht waarin met name rekening werd gehouden met de behoeften van de levensmiddelenindustrie. Tot deze wijzigingen behoren de opneming van meelverbeteraars alsook het toestaan van de behandeling van mascarpone met nisine en van perziken en ananassen met was.
Bij de behandeling van dit voorstel hebben wij geprobeerd de belangen van de levensmiddelenindustrie te verzoenen met die van de consumenten. De bescherming van de gezondheid van de consumenten moet daarbij ons inziens prioritair zijn. Vooral nu de detailhandel in de Europese Unie, waar de kwaliteit altijd op het eerst plan kwam, steeds meer moet wijken voor de grote distributie, moet men meer aandacht schenken aan de kwaliteit. De producten die in de grote supermarkten te koop worden aangeboden, zien er immers steeds beter uit en zijn steeds geraffineerder, maar zij moeten natuurlijk ook echt zijn.
Omdat wij de plicht hebben de gezondheid van de consument te beschermen, mogen wij enkel het gebruik van additieven en conserveringsmiddelen toestaan die de kwaliteit en de eigenschappen van het product waarborgen. Wij zijn tegen het gebruik van nieuwe additieven in gepasteuriseerde room en gesteriliseerde melk. In de handel zijn momenteel niet minder dan 38 additieven toegelaten. Verder zijn wij tegen het gebruik van nieuwe additieven voor de verlenging van de houdbaarheid van plantaardige producten. Eveneens zijn wij tegen het gebruik van zoetstoffen daar deze slechts tot doel hebben het gebruik door kinderen te bevorderen.
Het lijdt geen twijfel dat de consument baat heeft bij een uniforme communautaire methode voor toelating van additieven. Wij willen echter dat levensmiddelen waaraan additieven zijn toegevoegd, dusdanig geëtiketteerd worden dat zoveel mogelijk inlichtingen daarover worden verstrekt. Dit is absoluut noodzakelijk voor de bescherming van mensen met allergie, zuigelingen en andere bescherming behoevende burgers.
Wat de amendementen 1 en 2 betreft, zijn wij gekant tegen het gebruik van de in bijlage 1 als meelverbeteraars geclassificeerde additieven. In amendement 3 is sprake van het gebruik van sulfaten en sulfieten. Wij zijn van mening dat om technische redenen dit amendement niet meer nodig is. Afgezien daarvan moet men voorzien in een etiketteringsstelsel dat het verstrekken van alle noodzakelijk informatie met inbegrip van de vermelding van eventuele contra-indicaties verplicht maakt.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Breyer willen bedanken voor het harde werk bij beide lezingen en in de milieucommissie. Zij is een prijzenswaardig lid van die commissie en die commissie zal haar nooit vergeten dankzij het werk dat zij verricht heeft met name qua bescherming van zuigelingenvoeding.
Ik wou dat ik kon zeggen dat alle amendementen waar nu over gedebatteerd wordt het bemiddelingsstadium zullen halen. Maar ik heb daar zo mijn twijfels over gezien de benodigde meerderheden. Ik zal mij daarom dan ook beperken tot slechts drie: de amendementen 4, 5 en 7. Ik begin bij amendement 4 omdat ik het heb ingediend en het in de milieucommissie in tweede instantie werd goedgekeurd. Het betreft sucrose-vetzuuresters in vloeibare koffie en thee in blik die tegenwoordig direct warm aan de consument worden verkocht. Of het geluk zit in een warm blikje koffie weet ik niet - het zou niet mijn favoriete drankje zijn. Wat ik wel weet, is dat sucrose-vetzuuresters melkeiwitten stabiel maakt ten opzichte van het destabiliseringsproces dat gedurende opslag plaatsvindt.
Als een volk van theedrinkers zouden de Britten graag willen weten waarom sucrose-vetzuuresters geen genade kunnen vinden in de ogen van de Commissie. In de kleine lettertjes bij haar besluiten wordt ons dat niet gezegd. Het is altijd zo en dit vormt een van de problemen wanneer wij het stadium van de tweede lezing bereiken, dat veel beter bekend is wat de Commissie wel zal aanvaarden dan wat zij niet wil aanvaarden.
In de tweede plaats zou ik het willen hebben over amendement 5 waar mevrouw Dybkjær al kort over heeft gesproken, te weten het gebruik van bijenwas als conserveringsmiddel voor oppervlaktebehandeling van perziken en ananassen. Ik begrijp net zomin als zij waarom deze twee producten samen genoemd worden. Er bestaan er andere die niet vermeld worden. Meloenen zou je kunnen beschouwen als ergens in het midden tussen deze twee, maar het grote verschil tussen beide zit hem vooral in het feit dat het buitenste van een ananas niet geconsumeerd wordt - tenzij men natuurlijk wel heel erg dom is - terwijl de schil van een perzik normaal gesproken opgegeten wordt. Ik ben het dan ook roerend eens met de uitspraak van de rapporteur dat deze coating op perziken riskant is, maar ik zie niet in waarom wij het zouden moeten schrappen in het geval van ananassen, waar het een echte conserverende werking heeft.
Mijn laatste opmerking betreft amendement 7. Per slot van rekening sta ik achter het amendement van de rapporteur om het gebruik van triacetine als additief voor kauwgom te schrappen, maar ook in dit geval weten wij vrij weinig over waarom het überhaupt ooit voorgesteld werd. Er zijn er die beweren dat deze specifieke emulgator noch noodzakelijk noch wenselijk is en er dient dus een duidelijke uitleg verstrekt te worden over waarom dit product dan wel zo essentieel en wenselijk zou zijn. Ik hoop dat de Commissie ons die uitleg zal kunnen verschaffen, want duidelijkheid moet bij dergelijke aangelegenheden altijd primeren.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mevrouw Breyer willen bedanken voor haar harde werk, maar ik moet daar onmiddellijk aan toevoegen dat ik mij tegen alle amendementen zal verzetten net zoals een groot aantal van de leden van de PPE-Fractie - zoals ook het geval was in de commissie - met uitzondering van amendement 4.
Het betreft hier een erg technische aangelegenheid over levensmiddelenadditieven en over overal in de Europese Unie toegelaten additieven voor levensmiddelen. Hierdoor rijst de vraag hoe het Europees Parlement het beste om kan gaan met zo'n technische kwestie. Mevrouw Breyer heeft het aangepakt vanuit een ideologische invalshoek, hetgeen vanzelfsprekend is voor haar fractie. Maar er zijn twee zaken die maatgevend zijn. Ten eerste, het feit dat wij ervoor moeten zorgen dat bij het bespreken van aanpassingen van de lijst van toegelaten additieven de gezondheid van de Europese bevolking gewaarborgd blijft. Welke richtsnoeren hanteren wij? Gaan wij af op onze eigen inschatting? Welnu, ik ben geschiedkundige, mevrouw Schleicher was harpiste. Dat is misschien een heel pluspunt voor een volgend leven, zogezegd, maar het maakt van ons niet meteen de meest gekwalificeerde mensen om zich bezig te houden met levensmiddelenadditieven. Op dit gebied zijn wij in zekere zin amateurs. Wij moeten ons laten leiden door het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding (SCF). En ik moet toegeven dat ik mij liever door dat comité laat leiden dan door mevrouw Breyer.
In de tweede plaats, moeten wij ervoor zorgen dat binnen de grenzen van wat veilig is de wetgeving van de Europese Unie voldoende soepel is om de ontwikkeling van nieuwe producten niet in de weg te staan. Ik ben het eens met de heer Whitehead dat het voor de Schotse padvinders, die hier blijkbaar vandaag op de publieke tribune zitten, een geschenk uit de hemel kan zijn als zij geen twee stokken meer tegen elkaar hoeven te wrijven om water te kunnen koken, omdat zij voortaan warme thee in blik zullen kunnen kopen, als de Commissie dat tenminste toestaat. Ik zou de heer Bangemann bij zijn reacties op dit debat willen vragen of hij bereid is de verkoop van thee in blik toe te staan samen met de Britse worstjes, die wij een paar maanden geleden al hebben kunnen redden uit de klauwen van de Europese Commissie.
Ik geloof dus niet dat dit een onderwerp is dat ruimte biedt voor uitersten. Groen fundamentalisme kan zijn nut hebben wanneer het gaat om het stellen van vragen, maar het is geen opvatting die de overhand mag krijgen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mij helemaal vinden in de woorden van mevrouw Jackson. Allereerst wil ik de rapporteur heel hartelijk bedanken. Zij heeft zich helemaal in deze materie ingewerkt en bovendien een heel duidelijk standpunt ingenomen. Ook al ben ik het niet eens met dit standpunt - noch persoonlijk, noch namens de Commissie - dan vind ik toch dat de werkwijze van mevrouw Breyer tot voorbeeld strekt. Ik aarzel niet om haar dat te zeggen. Ik weet niet of dit haar genoegen doet, maar ik wilde het niet onvermeld laten.
Wat mevrouw Jackson en vooral mevrouw Schleicher hebben gezegd, is in overeenstemming met het standpunt van de Commissie. Daarom kan ik het kort houden. Ik ben natuurlijk ook geen expert die beoordelen kan of iets al dan niet schadelijk is voor de gezondheid, want ik ben jurist qua opleiding. Daarom wil ik tegen mevrouw Breyer zeggen dat er hier een duidelijk standpunt is dat - tot nu toe in ieder geval - in een rechtstaat gehuldigd wordt, namelijk dat niets mag worden verboden als er geen reden voor bestaat. Wij kunnen niet eenvoudigweg omdat het ons niet uitkomt of omdat wij streven naar zo min mogelijk additieven, deze additieven verbieden. Er moet wel een reden voor het verbod zijn. Die hebben wij echter heel nauwkeurig aangegeven.
Het klopt niet, mevrouw Breyer, dat het criterium van de technische noodzaak in bijlage 2 niet gedefinieerd is. Er worden drie algemene criteria genoemd: ten eerste moet aangetoond kunnen worden dat er een zinvolle technische reden en doel is die door geen enkele andere technische methode kunnen worden bereikt, ten tweede mogen er geen risico's voor de gezondheid bestaan en ten derde mag de consument niet misleid worden. Dat zijn de drie criteria. Zij hoeven zich weliswaar niet alle drie tegelijkertijd voor te doen, het kan ook dat een van de drie zich voordoet. Als aan een van deze drie eisen niet wordt voldaan, kan een additief worden verboden. Bovendien hebben wij - want het gaat nog verder, alleen wil ik dat hier niet helemaal citeren - precies vastgelegd wat technische noodzaak precies inhoudt, hoe het gedefinieerd moet worden en welke afzonderlijke criteria daarvoor gelden.
Wij bieden zodoende voor iedereen voldoende zekerheid, voor de consument en voor de producent. Een producent kan afzien van het gebruik van additieven, dat belet hem niemand. Dat is dan ook reclame voor hem. Hij kan zeggen: dit is puur natuur. Dat is zonder meer mogelijk. Velen maken daar ook gebruik van en dat is helemaal in orde. Wanneer zich echter het omgekeerde voordoet en men wil iets verbieden, dan moeten daar gegronde redenen voor bestaan.
Daarom kunnen wij de elf amendementen die nog zijn overgebleven, niet aanvaarden. Gezien het vergevorderde uur heb ik geen tijd om dat in detail toe te lichten, maar dat hangt samen met wat ik zojuist hierover heb gezegd.
Ik wil nog een antwoord geven op de gestelde vragen, bijvoorbeeld over de etikettering. Mevrouw Breyer, ik verbaas mij er iedere keer weer over dat u bij elke gelegenheid meteen alles wilt regelen en dit ondanks de logica die u anders tentoonspreidt. Dat kan je niet doen. Je kan niet bij al die richtlijnen die wij hebben en die een heel specifiek doel dienen, algemene kwesties regelen. Etikettering is een algemene aangelegenheid. Wij hebben de etikettering geregeld in de algemene etiketteringsrichtlijn 79/112. Daar horen ook de eventuele wijzigingen thuis. Als er dus bij de additieven iets in deze richting moet worden gedaan, moet dat in deze algemene etiketteringsrichtlijn geschieden. Wij kunnen ons nu niet eenvoudigweg verplichten om al deze additieven daar op te nemen, dat zou een blanco cheque zijn. Men moet eerst nagaan of de algemene etiketteringsvoorschriften vereisen dat een dergelijke stof dienovereenkomstig op het etiket wordt vermeld.
Verder werd er nog een vraag gesteld over de etikettering van genetisch gemanipuleerde additieven. Ik heb reeds aangekondigd - en u heeft er ook naar verwezen - dat wij dit zullen bekijken. Dat is echter buitengewoon moeilijk, omdat bijvoorbeeld de aantoonbaarheid, de vast te stellen grenswaarden en eventueel een negatieve lijst door ons niet zo gemakkelijk kunnen worden geregeld en dat geldt trouwens ook voor de wetenschappelijke comités. Dat wij daar nog niet mee zijn gekomen, is dus niet te wijten aan een gebrek aan goede wil, maar aan het feit dat het een zeer ingewikkelde zaak is.
Wat de allergieën betreft, moeten alle additieven op het etiket worden vermeld. In principe moeten alle additieven op het etiket staan. Mensen die een risico lopen, worden daarmee voldoende geïnformeerd. Dat is overigens ook het standpunt van het levensmiddelencomité. Het aantal allergieën voor levensmiddelen is, in tegenstelling tot wat - geloof ik - mevrouw Jensen heeft gezegd, zeer beperkt, veel beperkter dan wat men door de band genomen veronderstelt. Het is absoluut niet waar dat dit risico zich juist bij levensmiddelen, zoals u beweert, zou voordoen.
Wij werken ook aan een richtlijn voor zogenaamde "uitgebalanceerde diëten" , dus voor additieven in levensmiddelen voor zieke zuigelingen en kleine kinderen. De algemene etiketteringsrichtlijn zal worden aangepast.
(Interruptie: hoe zit het met onverpakte levensmiddelen?) Dat wordt in alle lidstaten dienovereenkomstig geregeld. De lidstaten hebben de keus etikettering verplicht te stellen of niet. Wij zien geen noodzaak iets te ondernemen, omdat er reeds een etiketteringsplicht bestaat. De lidstaten kunnen voor onverpakte levensmiddelen een uitzondering maken. Maar dat is al wettelijk geregeld in de Unie.
Als ik me niet vergis, waren dat geloof ik de belangrijkste vragen. Ik wil niet in detail ingaan op de elf amendementen, mevrouw Jensen, dat zou te veel tijd vergen, maar dat wij ze niet kunnen aanvaarden, vloeit voort uit het algemene standpunt dat ik heb toegelicht.
Ik hoop dus dat het Parlement, of in ieder geval een aantal afgevaardigden, het voorstel van mevrouw Schleicher kunnen volgen, want dan kunnen wij deze procedure afronden. Wij beschikken dan over een goede rechtsgrondslag die ook rekening houdt met de wensen van de consumenten.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Bangemann nog twee vragen willen stellen. Ik geloof dat wij het er in het Parlement over eens zijn dat wij moeite hebben met nisine, omdat antibiotica niet thuishoren in levensmiddelen. Onze collega, de heer Lannoye, heeft nog eens op het grote probleem van de resistentie tegen antibiotica gewezen. De werking van antibiotica als geneesmiddel dreigt verloren te gaan. Ik zou graag willen weten waarom u van mening bent dat antibiotica die werkelijk heel veel mensen niet goed kunnen verdragen - en dit nog afgezien van het probleem van de resistentie - als additief toegelaten moeten worden. Bovendien zijn wetenschappers terecht bang dat het risico van de resistentie nog verder zal toenemen.
Ten tweede, ik ben het niet met u eens, mijnheer Bangemann, als u stelt dat de etikettering van los verkochte levensmiddelen door de lidstaten moet worden geregeld. Het is toch juist de bedoeling van deze richtlijn Europese harmonisatie te bewerkstelligen. Ik vind het niet juist dat verpakte levensmiddelen geëtiketteerd moeten worden terwijl los verkochte levensmiddelen, die bij de consument de indruk van verse producten wekken, niet geëtiketteerd hoeven te worden. De woordvoerder van de Commissie heeft in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming gezegd dat de Commissie daar wat aan zou doen.
Nu ben ik wel heel verbaasd dat u ons hier iets heel anders vertelt, namelijk dat u het helemaal niet nodig vindt om daar iets aan te doen. Ik zou graag willen horen wat nu eigenlijk klopt. Was het niet juist wat uw woordvoerder in onze commissie heeft gezegd, toen hij beweerde dat dit op een gegeven moment in de etiketteringsrichtlijn zou worden geregeld? Wij hebben nu al een hele reeks punten die onder de etiketteringsrichtlijn zouden vallen als wij het eens worden over wat u gezegd heeft. Vandaar mijn laatste vraag: wanneer denkt u een nieuw ontwerp of wijzigingen van de etiketteringsrichtlijn voor te stellen zodat met name de leemten en knelpunten die nu zichtbaar geworden zijn, aangevuld respectievelijk aangepakt kunnen worden?

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op de eerste plaats reageren op de vraag over antibiotica. De Commissie ziet geen noodzaak op deze vraag in te gaan, want er is geen amendement hierover ingediend. Nee. Dat werd wel in de commissie overwogen, maar er is geen amendement ingediend. Ik kan hier niet op hypothetische vragen ingaan.
Dan het punt waar u nog een keer op teruggekomen bent - ik zal nog een keer herhalen: wij hebben al een regeling voor de etikettering van onverpakte levensmiddelen. Beide, verpakte en onverpakte levensmiddelen, moeten geëtiketteerd worden. De etikettering is dus verplicht. Wij hebben alleen een uitzonderingsregeling dat lidstaten bij onverpakte levensmiddelen van deze etiketteringsplicht kunnen afwijken.
Nu uw derde vraag: daar kan ik geen precieze datum voor noemen, maar ik denk dat wij het debat dat wij over de algemene levensmiddelenrichtlijn waren begonnen, niet konden afronden omdat daarbij ook grondbeginselen een rol spelen zoals de vraag: welk principe moet als leidraad voor de etikettering fungeren? Daarover lopen de meningen in de Commissie en ook binnen het Europees Parlement helaas uiteen. Een extreem standpunt dat in eerste instantie ook hier in het Parlement werd gehuldigd - ik weet niet of dat nu nog steeds wordt verkondigd - is dat alles geëtiketteerd moet worden, ongeacht of het zin heeft of niet.
Maar ik ben er altijd tegen gekant geweest om een hele waslijst van details op etiketten te zetten, omdat etiketten voor de consument daardoor waardeloos worden. U moet datgene op de etiketten vermelden wat voor de consument zinvol is. Dan bereikt u hem ook. Als u alles op de etiketten vermeldt, dan bereikt u de consument niet meer en dan gaat de etikettering als een zinvolle methode voor het verstrekken van meer consumenteninformatie verloren. Een van uw partijgenoten in Duitsland heeft dat inmiddels ook ingezien en mij daar in het openbaar voor geprezen. Dat zie ik als een teken van vooruitgang, van intelligentie en wij willen deze weg graag verder bewandelen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 17.30 uur onderbroken)

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur (B4-0481/98) voor vragen aan de Commissie.
Voor we beginnen, wil ik de heer Liikanen verwelkomen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de invloed van computerpiraterij op het werk van de Commissie is zeer klein, omdat de Commissie actief is opgetreden om de veiligheid van haar computernetwerken te verbeteren.

Camisón Asensio
Mijnheer de commissaris, de computerpiraterij is op dit ogenblik zeer schadelijk, niet alleen voor de Europese instellingen, maar voor de hele maatschappij. Dit geldt zowel voor het aanbrengen van illegale software in de harde schijf van computers die te koop worden aangeboden, als voor de productie van namaaksoftware of directe kopieën via Internet.
Het is bekend dat de Raad onlangs zijn gemeenschappelijk standpunt heeft goedgekeurd betreffende het juridisch standpunt tegen de piraterij van omroepdiensten. Is de Commissie, in het licht van deze situatie, niet van mening dat het van het hoogste belang is om, bijvoorbeeld, een versterking van de wettelijke bescherming van het industriële-eigendomsrecht na te streven. Laten we niet vergeten dat ook op dit punt de Verenigde Staten ons voor zijn, want de piraterij bedraagt in Europa nog steeds 43 %.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijke vraag. Als gevolg van de computerkraken eind jaren '80 en begin jaren '90 is de opbouw van de datasystemen van de Commissie zodanig veranderd dat de interne datasystemen werden aangesloten op zogeheten gesloten gebruikersgroepen. De verbindingen naar en uit het gebouw worden tegenwoordig gecontroleerd door een telecommunicatiecentrale op de afdeling informatiebeheer overeenkomstig parameters met betrekking tot veiligheidssystemen en technische mogelijkheden. Het is duidelijk dat dit systeem door de snelle ontwikkeling van de informatietechnologie voortdurende updating vereist en de Commissie houdt dit zorgvuldig in het oog.

De Voorzitter
Vraag nr. 45 van Philippe De Coene (H-0642/98):
Betreft: Europees vrijwilligerswerk voor jongeren en de Wereldbeker voetbal 1998
Uit een perstekst van de Commissie vernemen we dat 71 jongeren in het kader van de actie Europees vrijwilligerswerk, ter beschikking worden gesteld van het organisatiecomité van de Wereldbeker voetbal 1998 te Frankrijk. Per jongere kost dit de Europese begroting 5.000 ecu.
De eigenlijke actie Europees vrijwilligerswerk bevindt zich momenteel in de bemiddelingsfase. Op dit ogenblik wordt gewerkt als pilootproject. De voorliggende teksten leren ook dat de betrokken jongeren moeten deelnemen aan een nietwinstgevende en niet-betaalde activiteit.
Is de Commissie van oordeel dat de Wereldbeker voetbal en het organiserende CFO niet-winstgevende organisaties zijn?
Kan de Commissie rechtvaardigen waarom het CFO door de ene commissaris, via de communautaire begroting, begunstigd wordt, terwijl een andere commissaris in de plenaire vergadering datzelfde CFO veroordeelt wegens een discriminerende ticketverkoop, discriminatie die ook wordt vastgesteld door de uitspraak van het Tribunal de Grande Instance te Parijs van 5 juni laatstleden? Meneer Liikanen, ik nodig u uit de vraag van de heer De Coene te beantwoorden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, zoals het geachte parlementslid constateert, hebben als onderdeel van het Europees vrijwilligerswerk voor jongeren 71 Europese vrijwilligers deelgenomen aan projecten met betrekking tot de wereldkampioenschappen voetbal. De vrijwilligers hebben meer dan vijf maanden gewerkt in plaatselijke organisaties van het gastland in de steden waar de wedstrijden zijn gespeeld. Bovendien hebben de vrijwilligers enkele weken geholpen bij de organisatie van de wereldkampioenschappen. Dit vrijwilligersproject staat slechts indirect in verband met het organisatiecomité van de wereldkampioenschappen, omdat alle gastheerorganisaties organisaties van algemeen nut zijn op het gebied van cultuur, sport, milieu en sociaal werk. Om deze reden kwam het initiatief het organisatiecomité als organisatie niet ten goede, maar steunde het de sociale, culturele en milieudoelstellingen van het project via plaatselijke organisaties van algemeen nut.
De zakelijke activiteiten van het organisatiecomité vallen onder de Europese concurrentievoorschriften, waardoor de Commissie op basis van verscheidene klachten de discriminatie bij de verkoop van kaartjes aan het publiek onderzoekt. De gemiddelde steun voor deze projecten van zes maanden bedroeg zo'n 5.200 ecu, welk bedrag even groot is als de steun voor andere vrijwilligerswerkprojecten van het initiatief.

De Coene
Mijnheer de commissaris, ik weet dat u de vraag zeer recentelijk hebt gekregen, maar u mag het mij niet kwalijk nemen, in mijn taal noemt men dat een jezuïetenantwoord. Het is zeer duidelijk dat jongeren met communautaire middelen hebben meegewerkt aan een initiatief dat hier in deze zaal twee keer door een commissaris, een collega-commissaris, is veroordeeld wegens, ten eerste, het schenden van het gelijkheidsprincipe tussen de burgers en, ten tweede, het schenden van een aantal economische regels, want die commissaris stelde vast dat het geheel van de organisatie één pure economische bedoening was en dus onderworpen aan de regels op economische activiteiten. Nu zegt men: het was eigenlijk wel voor het CFO maar toch niet voor het CFO. Ik moet zeggen, ik kan met dit antwoord absoluut geen vrede nemen. Ik denk dat het een geïmproviseerd antwoord is en ik zou eigenlijk van u willen weten wat de precieze activiteiten waren die de jongeren hebben uitgevoerd. Als u zegt: het waren sociaal-culturele activiteiten, dan wil ik van u weten wat ze precies hebben gedaan.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, zoals ook bij andere gedeeltelijk gefinancierde projecten van het initiatief, hebben de plaatselijke gastheerorganisaties die werkzaam zijn op sociaal, cultuur-, sport- en milieugebied. De organisaties zijn bijvoorbeeld werkzaam geweest op het gebied van sport voor jongeren, jongerenwerk en het verbeteren van het stadsmilieu. Voor de jongeren die aan het project hebben meegewerkt, is het een unieke ervaring geweest. In het kader van de wereldkampioenschappen hebben vrijwilligers uit 11 lidstaten en uit Noorwegen samengewerkt met duizenden Fransen. Dit heeft gelegenheden geboden om de culturele kennis en het onderlinge begrip te vergroten.

Watson
Ik wil mij aansluiten bij de felicitaties van andere leden van dit Parlement aan het adres van Frankrijk voor zijn overwinning in de Wereldbeker. Het is geweldig als een Europees team het zo goed doet en dat geldt zeker voor de prachtige prestatie van Frankrijk.
Maar onze vreugde over dat resultaat mag niet het feit verhelen dat het organiseren van de Wereldbeker gepaard is gegaan met veel ernstige problemen, waarvan er een aantal nu onderzocht worden door een collega van de commissaris. Ik zou de commissaris willen verzoeken serieus in te gaan op de door de heer De Coene gestelde vraag. De hele kwestie draait rond de positie van het CFO. De commissaris dient na te gaan wat naar de mening van de Commissie de positie van het CFO is en of het gebruik - of misbruik, denken wij - van deze regeling om ondersteuning te verlenen aan het CFO onderzocht dient te worden. Ik zou de commissaris willen vragen de heer De Coene en mijzelf een schriftelijke reactie te geven waarin deze zaak nader uit de doeken wordt gedaan.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de felicitaties aan Frankrijk. Ik was zondagnacht op de Champs Elysées en ik had de gelegenheid het grote volksfeest mee te maken. Wat de vraag over de mededingingsvoorschriften betreft, zal ik de inhoud van dit debat doorgeven aan mijn collega die verantwoordelijk is voor het mededingingsbeleid. Ik weet dat hij de zaak grondig onderzoekt. Dit is een typisch voorbeeld van een zaak waarbij de activiteiten van de Commissie dezelfde gebeurtenis vanuit twee gezichtspunten benaderen. Het ene is het vrijwilligerswerk en het andere is het mededingingsbeleid. Ik begrijp natuurlijk de zorg van de geachte leden van het Parlement voor de coherentie en homogeniteit van het beleid van de Commissie. Die proberen we te beschermen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Liikanen.
Normaal zouden we nu de vraag van de heer Nicholson moeten behandelen over de positie van Noord-Ierland met betrekking tot de voorwaarden van doelstelling 1. Mevrouw Wulf-Mathies is aanwezig, maar de heer Nicholson niet. Ik vermoed dat de afwezigheid van de heer Nicholson te maken heeft met de bijzondere toestand in Noord-Ierland. Ik ben mevrouw WulfMathies buitengewoon dankbaar voor haar aanwezigheid, die altijd heel waardevol is, maar zonder het parlementslid dat de vraag gesteld heeft, komen we niet verder. Ik ben ervan overtuigd dat het heel interessant zou zijn geweest om mevrouw WulfMathies over deze kwestie te horen. Bovendien is het u bekend, geachte afgevaardigden, dat de heer Nicholson altijd heel plichtsbewust zijn verantwoordelijkheden vervult, maar ik neem aan dat hij is opgehouden door de toestand in Noord-Ierland, dat een hele belangrijke en, dat kunnen we gerust zeggen, dramatische tijd doormaakt.
Omdat de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 46.
Vraag nr. 47 van Juan Izquierdo Collado (H-0708/98):
Betreft: LEADER II-programma in Spanje
Uit haar antwoorden op de vragen H-380/98, H-383/98, H-384/98 en H-385/98 blijkt dat de Commissie op de hoogte is van de moeilijkheden die zich bij het LEADER II-programma in Spanje voordoen. Is de Commissie van oordeel dat dit stilleggen te rechtvaardigen valt met de verplichting om aan de convergentie-eisen te voldoen? Vindt zij het van de zijde van de Spaanse regering van verantwoordelijkheidsgevoel getuigen dat het financiële kader van LEADER II niet in acht wordt genomen? Wat vindt zij van de opstelling van de Ministeries van Werkgelegenheid, Economie en Landbouw, die zich verzetten tegen de indertijd overeengekomen cofinanciering samen met het ESF, het EFRO en het EOGFL-Oriëntatie? Geachte afgevaardigden, we wachten op de heer Fischler, die enkele minuten te laat is. Dat is begrijpelijk, omdat we hadden gerekend op een debat over de vraag aan mevrouw Wulf-Mathies. De diensten van de Commissie zeggen dat hij op weg is. We weten echter niet of deze weg lang of kort is en of hij onderweg wordt opgehouden.
Geachte afgevaardigden, in een Parlement - de naam zegt het zelf - wordt normaal gesproken, maar enkele minuten stilte kunnen geen kwaad. Een Catalaans dichter, Joan Brossa, heeft gezegd dat de stilte zo belangrijk is dat men haar slechts mag verstoren voor dingen die nog belangrijker zijn. Daarom nodig ik u uit om, terwijl wij wachten op de komst van de heer Fischler, deze buitengewone waarde van de stilte te eren.
We verwelkomen de heer Fischler en laten hem rustig plaatsnemen en zijn map openen. Mijnheer Fischler, ik nodig u uit te antwoorden op vraag nr. 47 van de heer Izquierdo Collado over het LEADER II-programma in Spanje.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de Commissie heeft in haar antwoord op de vragen nrs. 380, 383, 384 en 385 medegedeeld dat zij op de hoogte is van de moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging van het LEADER II-programma. Deze moeilijkheden hangen samen met het feit dat voor de Economische en Monetaire Unie de convergentiecriteria in acht moeten worden genomen.
Het is duidelijk dat enkele problemen een gevolg zijn van de ontoereikende financiële bijdragen van de nationale regering, omdat de voorgeschreven cofinanciering door de nationale regering voor de activiteiten in het kader van het EFRO en het ESF niet heeft plaatsgevonden. Dit probleem vertraagt de uitvoering van de programma's en moet in het kader van het partnerschap tussen lidstaat, autonome gemeenschap en Commissie, rekening houdend met de belangen van de betrokken plaatselijke actiegroepen worden opgelost.
De Commissie moet de interne organisatie van de lidstaten respecteren en kan derhalve niet ingrijpen in de structuur van het financiële beheer van overheidsmiddelen die nodig zijn om de cofinanciering van de afzonderlijke LEADER II-initiatieven te garanderen.
De Commissie is het er derhalve mee eens wanneer de financiële middelen die door een openbare overheidsinstantie verstrekt hadden moeten worden door een dienovereenkomstige bijdrage van een andere openbare overheidsinstantie worden vervangen. De Commissie kan bovendien akkoord gaan met een wijziging van de financieringsplannen om ervoor te zorgen dat de verlaging van de bijdrage van de Spaanse regering door een verhoging van de andere bijdragen in het kader van de verordeningen over de co-financiering van de communautaire steunmaatregelen wordt gecompenseerd. Het ligt voor de hand dat elke wijziging van de oorspronkelijke besluiten een vertraging bij de tenuitvoerlegging van het LEADER-initiatief tot gevolg kan hebben. Dit is echter geen reden om, zoals de waarde afgevaardigde, te spreken van een bevriezing van het LEADER II-programma in Spanje.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris. De heer Izquierdo Collado wil nog een vraag stellen. Ik zal hem het woord geven, hoewel ik hem erop attent wil maken dat ik nog drie verzoeken heb gekregen voor aanvullende vragen. Maar het Reglement bepaalt jammer genoeg dat er maar twee aanvullende vragen kunnen worden toegestaan. Daarom wijs ik u erop dat mevrouw Rübig, nadat ik net woord zal hebben gegeven aan de heer Camisón Asensio en mevrouw Redondo Jiménez, niet meer aan het woord zal kunnen komen.
U heeft het woord, mijnheer Izquierdo Collado.

Izquierdo Collado
Mijnheer de commissaris, waarom zouden we niet zeggen waar het op staat? Met mijn vraag doe ik een uitdrukkelijk verzoek aan u, en ik ben u enorm dankbaar voor uw aanwezigheid. Laat ik daarom maar meteen duidelijk zeggen waarover het gaat: er bestaat een geweldig programma, waar u en de Commissie zeer aan hechten, het programma LEADER, dat investeert in plattelandsgebieden en van vitaal belang is voor de steun aan kleine bedrijven, toeristische infrastructuur, ambachtelijke bedrijven, het op de markt brengen en promoten van landbouwproducten, en in Spanje is deze steun stopgezet, uitgedoofd, ten dode opgeschreven. Ik vraag u om hulp, ik vraag u ons te helpen LEADER uit het slop te halen. Maar waarom werd het stopgezet? Omdat de Spaanse regering zich verzet tegen de financiering waartoe zij zich verplicht had in de overeengekomen cofinanciering. De minister van Economische Zaken, de heer Rato, zegt dat hij geen peseta of ecu aan dit programma wil geven via FEDER; de heer Arenas, minister van Arbeid, zegt dat hij geen peseta of ecu haalt uit het Europees Sociaal Fonds; en de minister van Landbouw zegt dat zij niet de helft betaalt van wat ze op grond van de overeenkomst moet betalen. Wilt u ons helpen deze abominabele toestand, waar de burgemeesters zich enorm over schamen en die de lokale actiegroepen tot wanhoop drijft, te doorbreken?

De Voorzitter
Mijnheer Izquierdo Collado, het gaat niet om de generositeit van de Voorzitter, maar om de tijd die u voor zichzelf opeist. Ik heb u daar zo-even al op gewezen. Ik moet u erop attent maken dat de door u gebruikte extra tijd ten koste gaat van andere vragen. Daarom bent u verantwoordelijk en niet ik.
Mijnheer Fischler, u heeft het woord om te antwoorden op de aanvullende vraag van de heer Izquierdo Collado.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik geloof dat wij het in principe met elkaar eens zijn. U, en ook ik, en de hele Commissie hebben er belang bij dat de overeengekomen LEADER-programma's in Spanje daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dat is van het grootste belang, want dat vormt een ondersteuning voor de particuliere initiatieven die zulke programma's willen uitvoeren.
Het is ook duidelijk dat er een cofinanciering nodig is en dat deze cofinanciering moet plaatsvinden zoals zij in de regelingen voor het LEADER-programma is vastgelegd. De Commissie is echter in zoverre flexibel dat wij niet perse eisen dat uitsluitend de Spaanse nationale regering voor deze cofinanciering moet opkomen. Het is in feite ook mogelijk - maar dat is een interne Spaanse aangelegenheid - dat een andere overheidsinstantie deze cofinanciering garandeert. Maar één ding is duidelijk: als geen enkele instantie bereid is deze cofinanciering op zich te nemen, dan komt natuurlijk het hele LEADERprogramma op losse schroeven te staan. Volgens onze inlichtingen zijn andere overheidsinstanties bereid deze cofinanciering in plaats van de centrale regering op zich te nemen. Als dat lukt, zullen de programma's, zoals gezegd, doorgang vinden. Als het niet lukt, dan kunnen de programma's niet worden uitgevoerd. Zo ligt de situatie en dit is de realiteit, en het ligt eigenlijk binnen de bevoegdheid van de Spaanse autoriteiten op verschillende niveaus om hierover een beslissing te nemen.

Camisón Asensio
Ik neem het woord omdat ik wil dat in deze zaak de hele waarheid aan het licht komt. De lokale actiegroepen, de GAL, werden geselecteerd in 1995 - toen was, tussen haakjes, de vorige Spaanse regering nog aan de macht - en deze selectie gebeurde op een slechte manier. Hun slechte werking bewijst dit. LEADER II ligt niet stil in Spanje en het bewijs daarvan is dat de benuttingsgraad 36 % bedroeg in 1997 en nog gestegen is in 1998. In de jaren voor 1996 lag dit percentage nauwelijks boven de nul. In 1995 en 1996 heeft de centrale overheid nagelaten de respectieve bijdragen te betalen, misschien omdat zij hoopte, ten onrechte, op de accumulatie van steunmiddelen. Een ernstige vergissing die aan het licht kwam, toen de heer Legras van het DG IV oordeelde dat de bedragen die voortvloeiden uit de accumulatie van steunmiddelen niet konden geïnd worden, wat laat zien dat dit door de vorige regering toegepaste model niet de minste zekerheid bood.
De meeste autonome regio's hebben overigens hun financieringsplannen herzien, met uitzondering van Andalusië, Extremadura en Castilië La Mancha. Wat een toeval!

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik heb weliswaar uw commentaar en uw beoordeling van de situatie gehoord, maar ik heb daar geen vraag in gehoord. Daarom kan ik ook geen vraag beantwoorden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Fischler.
Mevrouw Redondo Jiménez, wenst u een vraag te stellen aan de commissaris? Ik wil zeker weten of u een vraag wil stellen aan de commissaris. Ik zal in geen geval toestaan dat de parlementsleden onder elkaar debatteren. Dit debat moet gevoerd worden tussen de parlementsleden en de commissaris.
U krijgt het woord om een vraag te stellen aan de commissaris.

Redondo Jiménez
Ik wil de commissaris op enkele zaken attent maken, maar ik wil hier geen debat voeren over nationale aangelegenheden, omdat dit niet de juiste plek is en de vorige spreker al de nodige uitleg heeft gegeven.
Ik stel het op prijs dat de Commissaris gezegd heeft dat om het even welke publieke instantie kan zorgen voor de cofinanciering van deze programma's, en ik wens dit te herhalen, omdat de cofinanciering geen exclusieve aangelegenheid is van de centrale regering. De cofinanciering kan ook gebeuren door de bevoegde regionale instellingen of door de privésector, die ook betrokken werd in de overeenkomsten met lokale actiegroepen.
Ik zou aan de commissaris willen vragen of de middelen die oorspronkelijk voorzien waren voor de financiering van deze LEADER-programma's, waarvan hij ter gelegenheid van de presentatie van Agenda 2000 gezegd heeft dat ze buitengewoon belangrijk zijn, verhoogd zullen worden. Volgens mij is het belangrijk om de begrotingslijn te openen, maar misschien valt het budget een beetje laag uit, want het programma is enorm belangrijk voor de ontwikkeling van plattelandsgebieden van alle landen van de Europese Unie, van het Europa van de vijftien lidstaten.

Fischler
Met betrekking tot de vraag van mevrouw Redondo over de plannen van de Commissie met betrekking tot LEADER in het kader van Agenda 2000 kan ik zeggen dat wij werken aan een vervolgprogramma voor het LEADER IIprogramma. Omdat - en wat dit betreft ben ik helemaal met u eens - dit LEADER-initiatief zo belangrijk is, is het de bedoeling dat in de volgende periode voor dit vervolgprogramma en communautair initiatief meer middelen dan in deze periode ter beschikking worden gesteld.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Fischler, voor uw aanwezigheid en uw antwoorden.

De Voorzitter
Vraag nr. 48 van Ursula Stenzel (H-0670/98):
Betreft: Eigen middelen
Tijdens de Top van Cardiff hebben de regeringsleiders zich ertoe verplicht voor eind maart 1999 een besluit over Agenda 2000 te nemen. Oostenrijk streeft ernaar een verslechtering van de positie van de nettobetalers te voorkomen door: een billijke verdeling van de nettolasten, een strikte naleving van de EU-begrotingsdiscipline, reservering van een duidelijke marge voor de nieuwe lidstaten, en inachtneming van het tijdelijke karakter van het Cohesiefonds en opneming ervan in het structuurbeleid.
Kan de Commissie meedelen of zij bij de evaluatie van het stelsel van eigen middelen rekening zal houden met deze beginselen? Mijnheer Liikanen, ik nodig u uit de vraag van mevrouw Stenzel te beantwoorden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is zich volledig bewust van de zaak die het geachte Parlement in zijn vraag naar voren brengt. Oostenrijk staat niet alleen met zijn beoordeling dat zijn begrotingslast te groot is. Met deze kwesties, die ook door het recentelijk door Oostenrijk gesteunde voorstel voor een hervormingsmechanisme werd belicht, wordt rekening gehouden in het komende verslag over de eigen middelen van de Unie. Tegelijkertijd moet benadrukt worden dat de voorstellen van de Commissie in Agenda 2000 en de hervorming van het Europees beleid een aanzienlijke invloed kunnen hebben op de verdeling van de communautaire middelen onder de lidstaten. De voorstellen van de Commissie zijn in overeenstemming met een strikte begrotingsdiscipline en een marge die ruim genoeg is voor de financiering van de uitbreiding. De Commissie gaat deze zaken grondig onderzoeken in haar komende verslag over de eigen middelen.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mij interesseert vooral de hieruit voortvloeiende vraag, of u zich er wel volledig van bewust bent dat men hier voor marges moet zorgen zodat deze 1, 27 % niet volledig gebruikt worden. Aangezien u tijdens het Oostenrijks voorzitterschap een verslag over de eigen middelen wilt opstellen en de Commissie het initiatiefrecht heeft, kunt u misschien in uw voorstel ervoor zorgen dat men reeds vóór de verslagperiode de verschillen tussen de landen in het noorden en het zuiden enigszins overbrugt.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is er in haar ontwerpbegroting al van uitgegaan dat het uitgavenniveau beneden het financieringskader gehouden moet worden. Het uitgavenniveau in de begroting voor volgend jaar bedraagt 1, 11 procentpunt, terwijl het plafond van de eigen middelen van de Unie 1, 27 is. Ook het ontwerp voor Agenda 2000 voor de periode 2000-2006 is zo opgebouwd dat de uitgaven niet worden verhoogd naar het niveau van 1, 27 %, maar voor de 15 lidstaten van de Europese Unie zal het niveau van de uitgaven tot het jaar 2006 daarentegen met 1, 13 % omlaag gebracht wordt. Op deze manier wordt getracht te garanderen dat er voor de uitbreiding een ruime marge blijft. Dit vereist aanpassing en een strenge begrotingsdiscipline.

von Habsburg
Ik heb al antwoord gekregen op mijn vraag, mijnheer de Voorzitter.

Wijsenbeek
Mijn vraag aan de commissaris is - en nu komen vier aanvullende vragen - ten eerste of er nu een oplossing is over wat nu eigen middelen zijn met name voor de doorvoer uit de havens en die van Rotterdam in het bijzonder. Ten tweede of de commissaris er zich van bewust is dat in het Nederlandse regeerakkoord een korting op de bijdrage is ingeboekt van 1, 2 miljard gulden. Ten derde of er in de nieuwe plannen van de Commissie rekening gehouden wordt met de bijdrage per hoofd van de bevolking. Ten vierde of er rekening mee gehouden is dat het Verenigd Koninkrijk een korting gekregen heeft, in ieder geval een nettobegrenzer, en dat zulks dus ook voor andere lidstaten zou moeten gelden en of daar nu reeds een gelijke-monniken-gelijke-kappen-behandeling van toepassing geacht mag worden.

Liikanen
Al deze kwesties zullen aan bod komen in het rapport dat de Commissie in de tweede helft van oktober zal voorleggen. Wat betreft de Britse korting had de Raad de Commissie reeds in Edinburgh gevraagd hierover verslag uit te brengen en wij zullen dat doen in de tweede helft van oktober.
In de tweede plaats zal dat rapport de lidstaten een basis verschaffen om hun uitgaven te schatten. Er zijn gebieden waar dat gemakkelijk is en andere waar dat een stuk moeilijker is. Vandaar dat wij voorzichtig moeten zijn met het gebruik van de term juste retour . Er zijn gebieden die van gemeenschappelijk belang zijn maar waar toekenning niet kan gebeuren op een vanland-tot-land-basis. Ook daarover zal voldoende informatie verstrekt worden.
Ten derde, over het Rotterdam-effect, zoals de geachte afgevaardigde welbekend is, was deze kwestie in Nederland en België de laatste tijd een dankbaar onderwerp van gesprek. Wij hadden om een onderzoek door specialisten gevraagd en dat is er nu. De verschillende partijen konden weliswaar niet alle conclusies klakkeloos aanvaarden maar dit rapport vormt de basis voor verdere gesprekken.
Wat betreft de 1, 2 miljard gulden in Nederland weet ik niet helemaal zeker of ik de vraag van de geachte afgevaardigde volledig begrepen heb. In ieder geval zal de Commissie in haar rapport ingaan op het debat rond de positie van de nettobetalers dat gaande is in vier landen, met name Duitsland, Nederland, Zweden en Oostenrijk.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat Agenda 2000 voor ons allemaal een speciale uitdaging is en dat geldt vooral voor de toetredingsstrategie van de kandidaat-landen. Het is een feit dat er aan de landen die deel uitmaken van de Europese Unie en aan de kandidaat-landen die een gemeenschappelijke geografische grens hebben, natuurlijk zeer bijzondere eisen worden gesteld. Mijn vraag is: wordt, gezien de ernst van de problemen, bij de voorbereiding van de toetreding eigenlijk gedacht aan een oplossing voor deze bijzondere problemen die samenhangen met de geografische nabijheid?

Liikanen
De volledige Commissie heeft enige tijd geleden ter gelegenheid van de overname van het voorzitterschap door Oostenrijk een bezoek gebracht aan dat land, waarbij deze kwestie ter sprake is gekomen. Natuurlijk is het in al deze programma's van groot belang dat de grensgebieden extra aandacht krijgen, dat geldt met name voor programma's die gekoppeld zijn aan bijvoorbeeld INTERREG en PHARE. Waar de verschillen in levensstandaard het grootste zijn, loopt men de meeste kans op politieke en economische spanningen. Wij zullen deze zaak in de Commissie bespreken en ik hoop op passende stappen.

De Voorzitter
Vraag nr. 49 van Eva Kjer Hansen (H-0720/98):
Betreft: Doorvoering voor democratiseringsprogramma's
Hoe denkt de Commissie de geplande democratiseringsprogramma's van hoofdstuk B7-70 uit te voeren na het besluit van het Hof van Justitie van de EU om de middelen voor programma's die geen juridische grondslag hebben, te bevriezen? Mijnheer Liikanen, ik nodig u uit de vraag van mevrouw Kjer Hansen te beantwoorden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, wat de begrotingsparagrafen betreft waarmee activiteiten ten behoeve van de mensenrechten en de democratie worden gefinancierd, heeft de Commissie op 24 juli 1997 bij de Raad een verordening inzake de ontwikkeling van de democratie, het rechtsstaatbeginsel, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden ingediend. Er moet ook worden benadrukt dat de Commissie zich in de positie van wetgever plaatst door rechtsgrondslag voor te stellen. De Commissie heeft herhaalde malen aan bevoegde instellingen, vooral de Raad, maar ook het Europees Parlement, gevraagd hun werkzaamheden te versnellen om rechtsgrondslagen goed te keuren die nodig zijn om belangrijke communautaire maatregelen ten uitvoer te leggen. In de door het besluit van het Hof van Justitie ontstane situatie hoopte de Commissie dat het wetgevingsproces zo snel mogelijk vooruitgang zou boeken.
Opdat de maatregelen van de Gemeenschap niet zouden verzwakken, heeft de Commissie, die uit hoofde van het EG-Verdrag verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van de begroting, op haar bijeenkomst van vandaag een lijst aangenomen van projecten, waarover ze van mening is dat de steun ervoor voortgezet kan worden, alsmede een lijst van projecten waarvoor men voorlopig nog geen besluit over voortzetting heeft kunnen nemen, maar die opnieuw in behandeling moeten worden genomen. Deze lijsten zijn openbaar en het is de bedoeling dat ze vandaag in de Begrotingscommissie worden behandeld.
Wat betreft de begrotingsartikelen die zijn bedoeld ter bevordering van de democratie en de bescherming van de mensenrechten, zijn de verordeningen over regionale samenwerkingsprogramma's aangenomen als alternatieve rechtsgrondslagen voor de begrotingsartikelen voor de volgende regio's: de landen in Midden- en Oost-Europa, de derde landen aan de Middellandse Zee, de landen van de voormalige Sovjet-Unie en Mongolië, voormalig Joegoslavië, alsmede de ontwikkelingslanden in Azië en Latijns-Amerika.
Wat betreft de begroting voor de komende jaren heeft de Commissie contact met de beide uitvoerende instanties, het Parlement en de Raad, en doet ze er alles aan om de discussie over rechtsgrondslagen snel te laten verlopen, zodat de interinstitutionele overeenkomst de meningsverschillen oplost die tot de huidige situatie hebben geleid. Tenslotte wil ik slechts aanvullen dat er op vrijdag 17 juli een bijeenkomst van het Parlement, de Raad en de Commissie plaatsvindt en we doen ons uiterste best om daar een oplossing voor de lange termijn voor elkaar te krijgen.

Kjer Hansen
Ik dank de commissaris voor het antwoord op de vraag en wil nog graag weten hoe de commissaris de betrokken partijen op de hoogte zal brengen van hun situatie, dus zowel degenen die hun programma mogen voortzetten als degenen die dat niet mogen. Hoe zullen de betrokkenen weten in wel geval zij verkeren? Het is immers zo dat vooral de NGO's zwaar getroffen worden, omdat ze zich gevangen voelen en niet weten hoe ze zich in de toekomst moeten gedragen. Heeft de Commissie met andere worden een voorlichtingsstrategie gepland? Ik verheug mij op de voortzetting van het debat in de Begrotingscommissie, maar ik verzoek de commissaris te willen verduidelijken in hoeverre de democratiseringsprogramma's ongestoord kunnen worden voortgezet. Dan mijn laatste vraag aan de commissaris: wat is de reden waarom de Raad het voorstel dat de Commissie blijkbaar reeds een jaar geleden indiende, niet heeft goedgekeurd? Zijn er bepaalde landen die de voortzetting van de democratiseringsprogramma's bijvoorbeeld blokkeren?

Liikanen
Ik ben het volledig eens met de geachte afgevaardigde dat wij alle partijen zorgvuldig moeten inlichten, vooral de NGO's. Dat is ook de reden waarom wij op dit moment het vandaag genomen besluit openbaar maken om een groot aantal begrotingslijnen uit de diepvries te halen. De volgende poging om een oplossing te vinden inzake de rechtsgrondslag teneinde nog andere begrotingslijnen te deblokkeren komt er vrijdag. Ik zal samen met mijn diensten mijn best doen om de betrokken NGO's binnen een paar dagen op de hoogte te brengen.
Wat de rechtsgrondslag betreft heeft het Oostenrijks voorzitterschap gisteren een hele positieve stap gezet door dit onderwerp in de Raad Algemene Zaken aan de orde te stellen. De Raad Algemene Zaken heeft het Comité van Permanente Vertegenwoordigers gevraagd deze week een oplossing te vinden voor dit probleem.
In het verleden was er soms sprake van politieke voetangels. Soms werd de rechtsgrondslag niet aanvaard vanwege comitologie en aanverwante kwesties. Maar ik hoop dat de ernst van de situatie waarover vele NGO's in heel Europa hun grote bezorgdheid hebben uitgesproken ook meer druk op de Raad zal uitoefenen om sneller werk te maken van de goedkeuring van de voorgestelde rechtsgrondslag.

Van Lancker
Ik heb met heel veel aandacht geluisterd zowel naar de vragen als naar het antwoord van commissaris Liikanen. U blijft verwijzen naar de noodzakelijke rechtsgrondslagen voor het uitbetalen van kredieten op de begroting van de Europese Unie. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de verschillende kleine initiatieven die door dit Parlement genomen worden en die uitgerekend te maken hebben met de meest kwetsbare groepen waar NGO's met kleine acties, die weliswaar een stoot willen geven aan enig communautair initiatief, voor op komen, niet zo eenvoudig tot een goed einde gebracht zullen kunnen worden met een rechtsgrondslag. In elk geval lijkt het mij ondenkbaar dat voor al die afzonderlijke initiatieven een afzonderlijke rechtsgrondslag kan worden gecreëerd. Heeft de commissaris enige suggestie voor een eerder globale oplossing van dit soort problemen van niet-significatieve - maar ik weet dat dit een omstreden begrip is - acties die toch zo belangrijk zijn voor het optreden van de Unie?

Liikanen
Het Hof van Justitie heeft besloten dat er voor iedere significatieve actie een krediet in de begroting noodzakelijk is en ook een rechtsgrondslag die daaraan voorafgaat. In het geval van significatieve acties hebben wij dus geen keus en moeten wij het besluit van het Hof volgen. Maar er zijn gebieden waar er meer ruimte is voor interpretatie. Deze zijn: ten eerste, autonome acties van de instellingen; ten tweede, modelprojecten; ten derde, voorbereidende maatregelen die de weg banen voor verdere acties.
Vanuit deze invalshoek hebben wij alle begrotingslijnen onder de loep genomen. We hebben getracht al die lijnen die wij niet als strijdig met het besluit van het Hof beschouwen vlot te krijgen. Het is van belang een oplossing te vinden binnen de begrotingsautoriteit en tot een definitie te komen van niet-significatieve acties. Wat dat betreft zijn de besprekingen tussen de diensten relatief gunstig verlopen. Nu hopen wij alleen maar dat hetzelfde het geval zal zijn volgende week op politiek niveau.
Wat men vooral voor ogen moet houden is dat volgens het Hof deze modelprojecten moeten nagaan of latere communautaire actie mogelijk is. Ze mogen dus geen permanente steunregelingen vormen. Zij moeten de aanloop zijn naar iets nieuws. Indien men tot de conclusie komt dat iets nieuws mogelijk is, gaan wij voorbereidende maatregelen treffen en echte wetgevingsvoorstellen opstellen. Indien uit de studies blijkt dat dit niet het geval is, dan zetten wij de boel stop. Maar zij kunnen niet de basis vormen voor een door de begroting van de Gemeenschap gefinancierde permanente activiteit.
Ik hoop echter dat wij vrijdag een oplossing zullen vinden.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, daar wil ik graag nog een keer op terugkomen. Ik geloof, mijnheer de commissaris, dat ik u goed begrepen heb maar ik wil graag weten of het voortbestaan van het centrum voor minderheidstalen, dat in 1982 door het Europees Parlement in het leven werd geroepen, hiermee gegarandeerd is of bent u van mening dat een dergelijk project op lange termijn nog geen rechtsgrondslag heeft en als dat het geval is, hoe denkt u dan in deze rechtsgrondslag te voorzien? De ondersteuning van minderheidsculturen is een van de belangrijkste programma's voor de democratie binnen de Europese Unie, met name vanwege de volgende uitbreiding waarvoor wij van de kandidaat-landen voortdurend waarborgen voor de rechten van de minderheden eisen. Dan zou het toch zeer merkwaardig zijn wanneer wij een programma dat reeds 15 of 16 jaar in de Europese Unie zijn vruchten afgeworpen heeft, nu zouden beëindigen en de daarvoor bestaande begrotingspost zouden schrappen.

Liikanen
Het is moeilijk voor deze begrotingslijn een oplossing te vinden. De Commissie heeft geen rechtsgrondslag voorgesteld, dus de Raad valt het gebrek aan actie niet te verwijten. Wij zijn deze kwestie nog steeds aan het bestuderen maar tot op heden is er hiervoor nog geen oplossing, hoewel wij die voor de meeste gevallen wel hebben kunnen vinden.
Heel wat activisten uit verschillende landen hebben hierover al contact met ons opgenomen.

De Voorzitter
Geachte afgevaardigden, ik zou de heer Liikanen nogmaals willen bedanken voor zijn antwoorden en zijn aanwezigheid.

De Voorzitter
Vraag nr. 50 van Carlos Carnero González (H-0623):
Betreft: Ontslag van de vakbondsafgevaardigden van Comisiones Obreras (CC.OO.) bij het bedrijf Fábrica de Bisagras, S.A. (FABISA), in Burgos (Spanje)
Op 26 mei heeft het bedrijf FABISA, waarvan de aandelen in handen zijn van de Duitse groep EDSCHA, de werknemers Gilberto Alonso Poza en Segundo Fernández Pardo, beiden lid van de ondernemingsraad en aangesloten bij de vakbond CC.OO., ontslagen. Zoals de steller van deze vraag heeft kunnen constateren tijdens zijn ontmoeting met de twee ontslagen werknemers, die tegen hun bedrijf een protestactie voeren, heeft dit besluit de publieke opinie in Burgos diep geschokt, en wordt het beschouwd als een onaanvaardbaar repressiemiddel tegen vooraanstaande vakbondsleiders.
Is de Commissie niet de mening toegedaan dat in het kader van een daadwerkelijk sociaal beleid op Europees niveau de afgevaardigden van de werknemers de garantie moeten krijgen dat zij hun vakbondstaken in volle vrijheid zullen kunnen vervullen, en dat zij in geen geval het doelwit mogen zijn van dwangmaatregelen wegens het adequaat uitoefenen van hun mandaat? Is de Commissie niet van oordeel dat FABISA deze beginselen heeft geschonden en dat het ontslag van de twee vakbondsafgevaardigden dan ook moet worden ingetrokken? Hartelijk welkom, mijnheer Flynn. Ik nodig u uit de vraag van de heer Carnero González te beantwoorden.

Flynn
Tot op heden bestaat er geen communautaire wetgeving inzake individuele ontslagen van werknemers in het algemeen of van vakbondsvertegenwoordigers in het bijzonder. De kwestie die door de geachte afgevaardigde naar voren wordt gebracht, is in de eerste plaats een zaak voor nationale wetgeving en rechtspraak. Voor sommige situaties echter heeft de wetgeving van de Gemeenschap wel regels uitgevaardigd die het ontslaan van een werknemer verbieden op grond van zaken zoals nationaliteit, geslacht, het opnemen van ouderschapsverlof, overname van een onderneming of indien een werknemer weigert over te stappen van full-time naar part-time of omgekeerd. Indien een ontslag niet valt onder een van deze categorieën, dan valt de zaak volledig onder de bevoegdheid van de betrokken lidstaat. Indien het bedrijf in kwestie een Europese Ondernemingsraad heeft of indien de ontslagen vakbondsvertegenwoordiger lid is van een Europese ondernemingsraad, bepaalt artikel 10 van richtlijn 94/45 dat leden van Europese ondernemingsraden en werknemersvertegenwoordigers die hun functies uitoefenen volgens de procedures waarnaar verwezen wordt in artikel 6, lid 3, van de richtlijn bij de uitoefening van hun functies dezelfde bescherming en garanties genieten als deze welke voor werknemersvertegenwoordigers op basis van de nationale wetgeving en/of gebruiken van kracht in het land van tewerkstelling gelden.
Wel, volgens de informatie die de Commissie op dit moment ter beschikking staat, biedt de Spaanse wetgeving vergaande bescherming tegen ontslag met als reden werkzaamheden als werknemersvertegenwoordiger.

Carnero González
Ik heb het vriendelijke antwoord van de heer Flynn heel goed begrepen. We beseffen heel goed dat er geen communautaire wetgeving is die als basis kan dienen voor een tussenkomst van de Commissie of een stellingname van haar kant over het soort toestanden dat ik met mijn vraag aan de orde heb gesteld. Dat is juist het jammere van de zaak, dat er op dit gebied geen communautaire wetgeving bestaat, want het gaat over kwesties die ongetwijfeld de kern zouden moeten vormen van een sociaal Europa en van het bestaan van bepaalde normen naast de eenheidsmunt die waarborgen dat arbeiders, en zeker hun vakbondsafgevaardigden, hun rechten volledig kunnen uitoefenen.
In Castilië-Leon is deze kwestie op dit ogenblik in ieder geval van cruciaal belang. Morgen vindt een manifestatie plaats in de stad Burgos ter ondersteuning van deze arbeiders en verschillende maatschappelijke en politieke groeperingen nemen hier aan deel. Er zijn debatten gevoerd in de provincieraad van Burgos en in de gemeenteraad van deze stad. En ondanks het feit dat er geen wetgeving is, vraag ik u, mijnheer Flynn, of u hier in algemene bewoordingen ervoor zou willen pleiten dat deze toestanden zich niet herhalen.

Flynn
Ik stel het op prijs dat de geachte afgevaardigde inziet aan welke grenzen de Commissie in dit kader gebonden is. Hij heeft het volledig bij het rechte eind en het is juist dat er geen communautaire wetgeving bestaat waarin gedetailleerde regels staan inzake bescherming tegen ontslag van werknemersvertegenwoordigers.
Ik aanvaard uw pleidooi en de Commissie is aan het bekijken hoe deze kwestie meegenomen kan worden in het kader van toekomstige communautaire initiatieven inzake voorlichting en raadpleging van werknemers in het algemeen. Ik houd deze aangelegenheid in beraad.

De Voorzitter
Vraag nr. 51 van Bernd Posselt (H-0645/98):
Betreft: Onderzoek op het gebied van gezinsbeleid
In het vragenuur van 31 maart heb ik de Commissie gevraagd een onderzoek te laten uitvoeren naar de oudedagvoorziening van mensen die zich uitsluitend wijden aan de opvoeding van hun kinderen. Is dit reeds gebeurd, en acht de Commissie ook een onderzoek of een gespecialiseerd congres over het voorstel inzake een inkomen voor opvoedingswerk zinvol; denkt zij hieraan steun te verlenen? Mijnheer Flynn, ik nodig u uit de vraag van de heer Posselt te beantwoorden.

Flynn
Ik heb in mijn antwoord op 31 maart van dit jaar aan de geachte afgevaardigde uitgelegd dat de Commissie op de hoogte is van demografische trends en veranderingen in gezinsstructuren, maar dat de Gemeenschap slechts heel beperkt gezag heeft op het hele gebied van het gezinsbeleid.
De Commissie heeft de situatie in de lidstaten bekeken wat betreft de uitvoering van richtlijn 79/7 inzake gelijke behandeling van mannen en vrouwen in verplichte socialezekerheidsstelsels. De richtlijn is alleen van toepassing op het werkende deel van de bevolking, mensen die zich wijden aan de opvoeding van hun kinderen vallen dus buiten haar werkingssfeer. De Commissie heeft in 1987 een wijzigingsvoorstel ingediend om hiaten in de gelijke behandeling op het gebied van de sociale zekerheid te doen verdwijnen. De zaak is bij de Raad nog steeds hangende. Er kwamen punten in voor zoals het uitkeren van ouderdomspensioenen aan mensen die kinderen hebben opgevoed.
De Commissie is van plan binnen enkele maanden een nieuw voorstel te doen tot wijziging van richtlijn 79/7 ter vervanging van het voorstel uit 1987. Ik ben van mening dat het nieuwe voorstel rekening dient te houden met het gender-evenwicht en nieuwe ontwikkelingen qua gezinsstructuren in het algemeen. Ik hoop dat de afgevaardigde hier iets aan heeft.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris heel hartelijk danken voor zijn zeer nauwkeurige antwoord. Tot slot wil ik iets vragen over onderzoeken - en ik weet dat de Commissie terzake geen rechtstreekse bevoegdheid heeft, maar zij verricht wel onderzoek - namelijk, of er ook een onderzoek over het thema opvoedingstoelage kan worden gedaan, omdat dit een onderwerp is waar in de Europese Unie steeds meer over gesproken wordt. U weet wellicht dat er in mei in Frankfurt hierover een als het ware verschillende partijen overkoepelend congres heeft plaatsgevonden, aangezien zowel de Saksische minister-president Biedenkopf als mevrouw Simonis, de minister-president van Sleeswijk-Holstein, er aanwezig waren. Ik zou u willen vragen of het denkbaar is dat een dergelijk congres of een dergelijk onderzoek ook eens op Europees niveau plaatsvindt, respectievelijk steun krijgt.

Flynn
Het zal de geachte afgevaardigde wellicht interesseren dat wij in samenwerking met het Oostenrijks voorzitterschap een grootscheepse conferentie hebben belegd over demografie en de effecten ervan op het geheel van de sociale structuren van de Unie. Hoewel zij niet specifiek gericht is op het thema dat U ter sprake brengt, zal er in oktober op die conferentie een breed algemeen debat plaatsvinden over de gevolgen van deze hele aangelegenheid voor de Unie.
Wat betreft het verrichten van onderzoek ben ik bang dat het commentaar van mijn collega, commissaris Liikanen, hier specifiek van toepassing is, namelijk het probleem van de begrotingslijn, in die zin dat de lijn voor projecten in het kader van gezinsbeleid op dit ogenblik geblokkeerd is. Indien u hierop terugkomt wanneer de zaken waar commissaris Liikanen het over had volledig rond zijn, zullen wij misschien in staat zijn u een meer positief antwoord te geven.

De Voorzitter
Vraag nr. 52 van Anne Van Lancker (H-0648/98):
Betreft: Overheveling van niet-opgebruikte ESF-middelen van doelstelling 4 naar doelstelling 3
Bij het begin van de huidige programmeerperiode was er een tekort aan middelen voor doelstelling 3, terwijl de middelen voor doelstelling 4 amper konden worden toegewezen. EP-leden vroegen de Commissie om de Vlaamse gemeenschap toe te staan doelstelling 4-middelen over te hevelen naar doelstelling 3. De Commissie stelde dat zij daar niet op kon ingaan omdat de opstartproblemen op termijn zouden worden opgelost. Zij liet de mogelijkheid open om bij de tussentijdse evaluatie wel in zulke transfers te voorzien. In de resolutie van 4 december 1997 over het structuurbeleid in België constateert het EP de onderbesteding in doelstelling 4 en herhaalt het de vraag om bij tussentijdse evaluatie transfers te voorzien van niet-opgebruikte middelen voor doelstelling 4 naar doelstelling 3. Een jaar voor het einde van de huidige programmeerperiode blijkt dat de beschikbare middelen voor doelstelling 4 niet zullen worden opgebruikt, ook al is de situatie aanmerkelijk verbeterd, terwijl de nood aan middelen voor doelstelling 3 blijft bestaan. Kan de Commissie, gelet op de enorme behoeften én op de nakende afsluiting van de programmeerperiode, transfer van middelen uit doelstelling 4 naar doelstelling 3 toestaan? Mijnheer Flynn, ik nodig u uit te antwoorden op de vraag van mevrouw Van Lancker.

Flynn
Ik zou de de geachte afgevaardigde willen zeggen dat doelstelling 4, zoals zij weet, spreekt van een preventieve aanpak gericht op het in stand houden van werkgelegenheid met name via het vooruit lopen op veranderingen op de arbeidsmarkt en in de industrie, alsook van het versterken van de stabiliteit van de werkgelegenheid door middel van beroepsopleidingen en -kwalificaties. De programma's voor doelstelling 4 zijn dus volledig in overeenstemming met de Europese werkgelegenheidsstrategie gericht op de ontwikkeling van een actief en preventief arbeidsmarktbeleid, strategie die onlangs in het leven werd geroepen door de Europese Raad op de werkgelegenheidstop van Luxemburg en vervolgens in de werkgelegenheidsrichtsnoeren die voor het jaar 1998 werden goedgekeurd.
De lidstaten hebben nu ter uitvoering van al deze richtsnoeren nationale actieplannen voor werkgelegenheid opgesteld. Wat het Belgische actieplan betreft, hierin wordt uitdrukkelijk verwezen naar de steun uit hoofde van doelstelling 4 van het Europees Sociaal Fonds met het oog op het uitbreiden van de opleidingsmogelijkheden voor werknemers ter verhoging van hun inzetbaarheid en op het creëren van mogelijkheden tot levenslang leren - het plan steunt in feite die opvatting. Gezien het belang dat zowel de Europese Raad als de Belgische autoriteiten hechten aan het voorkomen van werkloosheid, aan levenslang leren en aan een actief arbeidsmarktbeleid, lijkt het de Commissie niet juist de beschikbare begroting voor doelstelling 4 te verminderen ten gunste van doelstelling 3.

Van Lancker
De commissaris weet natuurlijk dat ik zelf ook een bijzonder groot voorstander ben van Europese afspraken over werkgelegenheid en ook een zeer groot voorstander van preventie. Maar, mijnheer de commissaris, de reden waarom ik deze vraag stel is de volgende. Ik wil niet beweren dat de opleidingen in preventieve zin in Vlaanderen de beste zijn van de wereld. Er zijn lidstaten die het nog beter doen. Maar ik wil wel beweren dat ze beter zijn dan gemiddeld in Europa. Daarentegen is de situatie van de langdurige werkloosheid in Vlaanderen bijzonder slecht en dus wil ik mijn vraag enigszins uitbreiden en er meer algemene draagwijdte aan geven. Kan de Europese commissaris, aangezien hij in deze programmeringsperiode dus geen ruimte meer ziet voor omschakeling en daar ook inhoudelijke argumenten voor aandraagt, mij dan wel verzekeren dat in de komende programmeringsperiode met de toekomstige structuurfondsen lidstaten binnen de prioriteiten van de Europese Unie toch iets meer soepelheid en iets meer marges zullen hebben om hun prioriteiten aan te passen aan een specifieke situatie?

Flynn
Ik moet het eens zijn met de geachte afgevaardigde dat ik haar persoonlijk standpunt goed ken, alsmede haar bijzonder positieve houding inzake zowel de werkgelegenheidsstrategie als de preventieve benadering. Die heeft zij in dit Parlement al vele malen naar voren gebracht en ik waardeer dat ten zeerste. Ik ben mij bewust van de problemen van langdurige werkloosheid in Vlaanderen.
Waar het om draait, is hoe de middelen het beste aangewend kunnen worden om precies dat probleem aan te pakken dat door de geachte afgevaardigde vermeld wordt. Uitgaven kunnen aanvaard worden tot eind 2001, dus is er nog wat tijd over voor besteding. Het is zo dat tussen 1995 en 1997 ongeveer 6 miljoen ecu daadwerkelijk besteed is in dat specifieke gebied. Op basis van gesprekken die ik nog maar gisteren heb gevoerd, ben ik ervan overtuigd dat de resultaten voor 1998 zelfs nog wat beter zullen uitvallen. Indien men daarmee, alsook met de ontwikkeling van de situatie de komende paar jaar rekening houdt, ben ik er aardig zeker van dat deze middelen gebruikt kunnen worden voor het doel waarvoor zij in het leven werden geroepen en om precies datgene in praktijk te brengen wat door de geachte afgevaardigde gevraagd werd. Zoals zij zelf zegt, zal er in een later stadium wanneer al deze zaken opnieuw ter discussie staan in grote mate rekening worden gehouden met haar standpunt.

De Voorzitter
Vraag nr. 53 van Alfred Lomas (H-0653/98):
Betreft: Racisme in Brussel
Op 19 april 1998 bracht een van mijn kiezers, een Brits onderdane, samen met haar man, een met haar in GrootBrittannië wonende Tunesiër, en een vriend, een Belgisch onderdaan van Tunesische afkomst die in het Belgische leger dient, een bezoek aan een bar - Au Laboureur, Place de la Constitution 3, Brussel. Haar man en de vriend werden niet bediend, omdat zij "Arabisch" waren. Zij informeerden de politie. Deze ondernam echter geen actie en de betreffende politiemensen weigerden zelfs hun naam te noemen. Door dit incident raakten de betrokkenen flink van streek. Kan de Commissie er bij de betreffende autoriteiten in Brussel op aandringen maatregelen te nemen tegen deze openlijke vorm van racisme? Mijnheer de commissaris, ik nodig u uit de vraag van de heer Lomas te beantwoorden.

Flynn
De geachte afgevaardigde maakt gewag van een racistisch incident waar een van zijn kiezers en haar Tunesische echtgenoot het slachtoffer van waren. Men weigerde hen te bedienen in een bar in Brussel. De Commissie en het Parlement betreuren dit voorval. De Commissie vindt dit een betreurenswaardige gebeurtenis, maar is niet in staat in dit kader handelend op te treden.
Het bestrijden van racistische incidenten is in de allereerste plaats een zaak voor de lidstaten en klachten dienen dan ook ingediend te worden bij de bevoegde nationale autoriteiten. Het orgaan dat zich in België bezig houdt met dergelijke aangelegenheden en veel lijkt op de Commission for Racial Equality in het Verenigd Koninkrijk is het Centre pour l'Egalité des Chances et de Lutte contre le Racisme , oftewel het Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van racisme. De geachte afgevaardigde zou ik willen adviseren de klacht van zijn kiezer voor te leggen aan dit orgaan en men zal daar gaarne op die klacht ingaan.

Lomas
Ik zou de commissaris willen bedanken voor zijn antwoord en de hele nuttige informatie die hij mij gaf. Ik zal natuurlijk doen wat hij zegt. De Europese Gemeenschap heeft evenwel herhaaldelijk commentaar geleverd op dergelijke aangelegenheden en met name de Commissie heeft een aantal uitstekende verklaringen afgelegd. Daar de commissaris misschien iets meer gewicht in de schaal kan leggen dan ik, vraag ik mij af of buiten mijn eigen optreden de commissaris dat orgaan zou kunnen mededelen - ik weet dat meer niet mogelijk is, dat er geen sprake kan zijn van inmenging - dat een EP-lid deze kwestie aan de orde heeft gesteld en dat de Commissie verontrust is. Er dient een onderzoek ingesteld te worden naar het gebeurde, zowel in de bar als bij de politie, en het zou bijzonder nuttig zijn indien de commissaris op die manier zijn medewerking zou kunnen verlenen.

Flynn
Ik begrijp de woorden van de geachte afgevaardigde heel goed. Er wordt zoals u weet een begin gemaakt met een uitgebreid debat over artikel 13. Ik meen de hoop te mogen uitspreken dat via ons actieplan een juridisch kader verkregen zal worden dat een betere bestrijding van racisme in Europa mogelijk maakt.
De uitslag van het meest recente onderzoek naar racistische opvattingen was schrikbarend en het is trouwens goed dat dit eens officieel gezegd wordt in het Parlement. Bij het onderzoek in België antwoordden 22 % van de ondervraagden dat zij zichzelf beschouwen als "erg racistisch" en 33 % als "behoorlijk racistisch" . Oftewel 55 % van de totale Belgische bevolking is behoorlijk of erg racistisch. Dat maakt wel duidelijk hoeveel steun er nodig is voor het voorgestelde actieplan. Het cijfer voor Europa in zijn geheel was 33 %. Dit betekent dat een derde van de totale Europese bevolking - 120 miljoen mensen - zichzelf beschouwt als "behoorlijk racistisch" of "erg racistisch" . Dit geeft een beeld van hoe noodzakelijk het is werk te maken van een incident zoals dit.
Het verheugt mij dat een van de successen van vorig jaar het opzetten van het observatorium was. Wij zullen betere gegevens kunnen krijgen over alle aspecten van deze voorvallen - de aanleidingen en misschien ook een aantal van de oorzaken - waardoor wij op basis van artikel 13 als het Verdrag geratificeerd is naar behoren kunnen handelen. Ik weet dat eenparigheid vereist is, maar het ligt in mijn bedoeling nog voor het einde van de ambtsperiode van deze Commissie een voorstel in te dienen betreffende artikel 13.

Van Lancker
Ik weet dat de commissaris als voorvechter in de strijd tegen racisme en discriminatie zeer goed beseft dat er ook op Europees vlak nog veel moet gebeuren. Ik kan alleen maar aan collega Lomas meegeven dat bijvoorbeeld dankzij het geld van de Europese Commissie, uitgerekend in België met het centrum tegen racisme en voor gelijke kansen vormingsprojecten opgezet worden bij de politie. Als het de collega van dienst kan zijn, wil ik hem gerust behulpzaam zijn bij het indienen van zijn klacht die dan uiteindelijk door het observatorium waar de commissaris over sprak, ter harte genomen zou moeten worden.

Flynn
Een bepaald aspect zal beide afgevaardigden zeker genoegen doen. Wat de begroting betreft zullen voor ons actieplan en de kwestie van de begrotingslijn voor racisme het licht op groen gezet worden.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Flynn. Met deze opmerking is de tijd voor de vragen aan de heer Flynn verstreken. De vragen nrs. 54 tot 57 zullen daarom schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter
Omdat de vragen over een soortgelijk onderwerp gaan, worden de vragen nrs. 58 en 59 tezamen behandeld.
Vraag nr. 58 van Anne McIntosh (H-0604/98):
Betreft: Gemeenschappelijk visserijbeleid
Kan de Commissie bevestigen dat de 6/12-mijlsgrenzen van het huidige gemeenschappelijk visserijbeleid ook na 2002 gehandhaafd blijven? Vraag nr. 59 van Robin Teverson (H-0687/98):
Betreft: Twaalfmijlsvisserijzone
Verordening 3760/92/EEG van de Raad, op grond waarvan de lidstaten beperkingen mogen handhaven inzake de toegang tot de onder hun soevereiniteit of jurisdictie ressorterende wateren binnen hoogstens 12 zeemijl, loopt op 31 december 2002 af.
Heeft de Commissie het idee dat alle lidstaten deze derogatie willen handhaven en zal zij bij de Raad een wetgevingsvoorstel indienen strekkende tot verlenging van deze derogatie?Hartelijk welkom, mevrouw Bonino. Ik stel voor dat u de vragen van mevrouw McIntosh en de heer Teverson tezamen beantwoordt.

Bonino
De herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid van 2002 zal volgens de Commissie ook het huidige stelsel van toegang tot de 6/12-mijlszone behelzen. De Raad zal overeenkomstig de artikelen 6 en 14 van de verordening van de Raad voor 31 december 2002 een besluit moeten nemen over de handhaving van het huidige stelsel.
In haar verslag van 1996 over de toepassing van het communautair stelsel voor de visserij en de aquacultuur heeft de Commissie de Raad en het Parlement reeds gezegd dat tot nu toe geen verzoeken tot wijziging van de communautaire wetgeving zijn ingediend.
Ook de antwoorden die de Commissie heeft ontvangen op de recente vragenlijst betreffende de herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid lijken het standpunt van de Commissie te bevestigen, volgens hetwelk de huidige bepalingen inzake de 6/12-mijlszone dienen te worden gehandhaafd.

McIntosh
Ik ben de commissaris buitengewoon erkentelijk voor dat besluit. Het was echter niet erg expliciet.
Zou de commissaris alstublieft kunnen bevestigen dat indien er een verzoek binnenkomt om de 6/12-mijlsgrens overboord te gooien, het besluit daarover in de Ministerraad bij gekwalificeerde meerderheid genomen zal worden? Dat is mijn eerste punt.
Zou zij ook mijn vissers uit het noorden van Essex en uit het zuiden van Suffolk de geruststelling kunnen geven dat zij in het gebied tot de 12-mijlsgrens zullen mogen blijven vissen na 2002, wat de afspraak was toen het Verenigd Koninkrijk toetrad tot het gemeenschappelijk visserijbeleid?
Wat is naar haar mening de juridische waarde van een brief verstuurd door Jacques Santer, Commissievoorzitter, aan Tony Blair, eerste minister van het Verenigd Koninkrijk waarin handhaving van de 6/12-mijlsgrens gewaarborgd wordt voor de periode na het jaar 2002? Heeft dat juridische waarde en kunnen onze vissers zich daarop verlaten ten overstaan van het Europees Hof van Justitie?

Bonino
Op twee van die punten kan ik ingaan. Het is inderdaad zo dat een eventueel besluit van de Ministerraad de huidige regeling ongedaan te maken met gekwalificeerde meerderheid genomen dient te worden.
Ik denk dat wat voorzitter Santer bedoelde in zijn brief aan premier Blair was dat de Commissie geen voorstel aan de Raad zal doen om het huidige stelsel te wijzigen. Het nemen van besluiten is een zaak van de Ministerraad en deze kan de afspraak via een gekwalificeerde meerderheid annuleren. Maar de Commissie zal hier niet voor pleiten.

Teverson
Ook ik zou de commissaris willen danken voor haar reactie. Voor zover ik het begrijp kwam uit de door de sector teruggestuurde vragenlijsten, waar zij het over had, de algemene houding naar voren dat de 6/12-mijlsgrens veeleer zelfs verruimd zou mogen worden.
Ik vroeg mij af of, gezien de wil om het advies van de sector in aanmerking te nemen en ermee samen te werken, de Commissie geen voorstel zou kunnen doen om de grens te verleggen naar, laten wij zeggen, 30 zeemijl in plaats van de huidige 6/12 mijl?

Bonino
Mijnheer Teverson, u weet heel goed dat de huidige regeling al een uitzondering vormt op het Verdrag. Het is juist dat er overleg gaande is met de sector. Wij hebben nog niet alle antwoorden geanalyseerd, dus weet ik nog niet wat de globale reactie is.
Wat betreft de antwoorden die wij tot nu toe hebben binnengekregen, deze zijn in grote mate of ik zou zelfs durven zeggen volledig voor het handhaven van de status-quo. In dit stadium wil ik mij nergens toe verbinden. Ik kan wel zeggen dat er geen voorstel van de Commissie komt om het huidige stelsel te herroepen. Maar meer kan ik niet zeggen.

Macartney
Ik zou de commissaris willen bedanken voor de gebruikelijke open en eerlijke wijze waarmee zij is ingegaan op deze vragen, die soms aanzetten tot alarmistisch commentaar. Zou zij naast de geruststelling inzake de 6/12-mijlsgrens ook aandacht kunnen besteden aan de kwestie van relatieve stabiliteit, daar dit voor de vissers de twee belangrijkste redenen tot ongerustheid zijn? Misschien is zij bereid om via dit Parlement wat beide zaken betreft de verzekering te geven dat de Commissie voor de vissers is en tegen de alarmisten?

Bonino
Misschien kan ik hen er persoonlijk van verzekeren. Wij zijn begonnen met overleg en het zou niet eerlijk zijn als ik mij nu zou binden. In de overgrote meerderheid van de antwoorden tot op heden wordt om het handhaven van de relatieve stabiliteit verzocht. Dat is in dit stadium mijn persoonlijke visie. Ik wil mij vandaag niet verder vastleggen, omdat het overleg nog gaande is en ik het niet volledig wil ondermijnen.

De Voorzitter
Vraag nr. 60 van John McCartin (H-0620/98):
Betreft: Verbod op drijfnetvisserij
Heeft de Commissie, nadat onlangs is besloten de drijfnetvisserij in de wateren van de Gemeenschap te verbieden, voorstellen ingediend om tonijnvissers, die op het punt staan door dit besluit hun broodwinning te verliezen, op enigerlei wijze te compenseren? Mevrouw Bonino, ik nodig u uit de vraag van de heer McCartin te beantwoorden.

Bonino
Ik geloof, mijnheer McCartin, dat het beste antwoord dat de Commissie kan geven is vervat in de gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de Commissie in de notulen van de vergadering van de Visserijraad van 8 juni jongstleden. Ik citeer: " Voornemens de omschakeling voor dezelfde visstand te vergemakkelijken, met de toepassing echter van veiligere, meer selectieve en economisch voordeligere vangstmethoden, hebben de Raad en de Commissie instemming betuigd met de noodzaak op communautair vlak te voorzien in een geschikte reeks acties en specifieke begeleidingsmaatregelen ten behoeve van de vissers aan boord en de eigenaars van vissersvaartuigen.
De betrokken maatregelen moeten echter een buitengewoon karakter behouden en zich bewegen binnen de begroting van de huidige structuurprogramma's van de belanghebbende lidstaten.
De begeleidingsmaatregelen kunnen met name het volgende omvatten: verandering van de vissersvaartuigen met het oog op hun omschakeling naar veiligere en meer selectieve vistechnieken, met name wat dezelfde vissoorten betreft, met uitsluiting van de reeds overbeviste soorten; toekenning van een vergoeding voor de economische gevolgen van de stopzetting van de activiteiten van de vissers aan boord en de eigenaars van vissersvaartuigen; omschakeling van de vissers naar andere activiteiten dan de visvangst en hun herscholing; verbod op uitvaren van vissersvaartuigen die met sleepnetten vissen" .
Het is nog voorbarig preciseringen te verschaffen over de werkelijke aard van de begeleidingsmaatregelen. Deze zijn momenteel onderwerp van bilaterale besprekingen met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, die op hun beurt de beroepskringen in deze sector raadplegen.
Daarom is het niet mogelijk nu reeds een oordeel te geven over de uitkomst van die besprekingen en nog minder over hetgeen de Commissie aan de Raad zal voorstellen. Hoogstwaarschijnlijk zullen de in aanmerking komende maatregelen dezelfde opzet krijgen als de zwaardvis-maatregelen en dus een vergoeding bevatten voor eigenaars van vissersvaartuigen en vissers, zowel voor degenen die definitief de visserijactiviteiten staken als voor degenen die doorgaan met de vangst op witte tonijn met andere technieken.
Natuurlijk zal het Parlement overeenkomstig artikel 43 van het Verdrag worden geraadpleegd over de ontwerp-wet.

McCartin
Ik zou de commissaris willen bedanken voor haar antwoord. Heeft de commissaris ook niet de indruk dat er veel onvrede heerst bij de betrokken vissers, omdat zij de indruk hebben dat zij verdreven werden niet vanwege een programma voor het behoud van de bestanden met wetenschappelijke basis, maar gewoonweg om politieke redenen, om hun vangstgebieden door anderen te laten bevissen die een andere traditionele vangstwijze hebben? Ik kom er niet achter of er nu een voorstel is om nieuwe fondsen in het leven te roepen voor de compensatie van de verdreven vissers of dat de commissaris zegt dat de regeringen van de betrokken landen - hetzij Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk of Ierland - zelf een compensatieprogramma moeten voorstellen waarbij gebruik gemaakt zou worden van bestaande middelen en er dus geen nieuw geld of middelen voorhanden zijn.

Bonino
Het antwoord is ja. Er is geen nieuw geld, maar de mogelijkheid wordt geboden geld dat reeds beschikbaar is in de lidstaten te gebruiken of bestaande middelen te herprogrammeren. Hier wordt over gepraat met de autoriteiten. Wij hebben echt de indruk dat gezien de gemiddelde uitgaven tot nu toe voor Ierland, het VK, Frankrijk, et cetera, er ruimte is om deze nieuwe uitgaven te dekken.
Nogmaals, de Europese begroting verschaft 50 % aan sommige lidstaten en 75 % aan Ierland. Deze berekening zijn wij grondig onder de loep aan het nemen. Maar ik kan u ervan verzekeren dat het bestaande fonds gereorganiseerd en geherprogrammeerd kan worden.

Teverson
Er heerst veel vertrouwen - terecht of niet - dat door de verordening van de Commissie die nu is goedgekeurd de drijfnetvloten uit de Atlantische Oceaan zullen verdwijnen.
Heeft de commissaris er evenzoveel vertrouwen in dat ook de Mediterrane drijfnetvloten zullen verdwijnen en dat er niet meer met drijfnetten gevist zal worden in de Middellandse Zee vanuit EU-wateren, zoals nu het geval zal zijn voor de Atlantische Oceaan? Zal men in de Europese wateren echt op gelijke wijze de regels doen naleven?

Bonino
Ik weet niet of alle zeeën gelijk behandeld zullen worden maar ik ben ervan overtuigd dat de hele Europese vloot een gelijke behandeling zal krijgen. Aan schepen onder Japanse of andere vlag kan ik het gebruik van drijfnetten niet verbieden. Het betreft hier een andere dynamiek die momenteel ter discussie staat binnen het CPGM in het Middellandse-Zeegebied, waarvan de Commissie onlangs lid is geworden.
Maar ik heb er vertrouwen in dat om meerdere redenen, waaronder de financiële stimulans, ook in de Middellandse Zee de vissers voor de deadline van 1 januari 2001 eieren voor hun geld zullen kiezen.
Ik heb geen reden om te twijfelen aan de efficiëntie van de uitvoering, verder wil ik nogmaals benadrukken dat, hoewel de Commissie hier heel nauw op zal toezien, de supervisie in de allereerste plaats valt onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten.

De Voorzitter
Vraag nr. 61 van Birgitta Ahlqvist (H-0644/98):
Betreft: Zalmvisserij in de rivier de Torne
De zalmvisserij in de rivier de Torne is door de Fins-Zweedse commissie voor het beheer van deze grensrivier verboden, hoewel de gehele rivier met het omringende gebied privé-eigendom is. De mogelijkheden om te vissen zijn goed en er is genoeg plaats voor iedereen, zowel voor toeristen als voor vissers. Bovendien heeft er nog nooit zoveel zalm gezwommen als nu.
De Zweedse grondwet garandeert de onschendbaarheid van het eigendomsrecht, dat in dit geval om onbegrijpelijke redenen wordt belemmerd. De visserij is bovendien van economisch belang voor degenen die dit beroep uitoefenen, en is economisch rendabel. Het is een oeroude bedrijfstak die door genoemd verbod dreigt uit te sterven.
Welke maatregelen gaat de Commissie in deze kwestie nemen, met het oog op het feit dat het regionaal beleid van de EU onder andere gericht is op het scheppen van banen in sectoren die een duurzame groei bevorderen (de zalmvisserij in de rivier de Torne voldoet aan beide criteria)? Mevrouw Bonino, ik nodig u uit te antwoorden op de vraag van mevrouw Ahlqvist.

Bonino
De commissie voor de rivieren in het Zweeds-Fins grensgebied heeft de visserij van zalm in rivieren verboden naar aanleiding van de in 1997 door de Internationale Commissie voor de visvangst in de Oostzee aangenomen resolutie. Daarin worden alle kuststaten uitgenodigd een moratorium af te kondigen op de vangst van wilde zalm in de interne wateren. Dit moratorium past in het kader van een strategie voor herstel van de wilde zalmvoorraden, het zogenaamde zalmactieplan.
Ik wilde u eraan herinneren dat dit actieplan een initiatief is dat de Europese Commissie na overleg met de lidstaten heeft genomen. Wij zijn van plan dit volledig toe te passen.
Wij moeten bovendien rekening houden met het feit dat de zalm een vis is die de zee, waar hij zich voedt, verlaat en naar zoete binnenwateren trekt om zich daar voort te planten. Als wij derhalve deze vis tijdens heel zijn biologische cyclus willen beschermen, moeten wij maatregelen treffen voor de kustwateren en de interne wateren. Daarin moeten ook de maatregelen worden verwerkt die werden getroffen voor de open zee, waar de vangst ten opzichte van 1993 met de helft kon worden verminderd.
In de rivieren waarin de wilde zalmvoorraden bijna zijn uitgeput, moet het moratorium enkele jaren lang ten volle worden toegepast. In de andere rivieren kan men weer beginnen met het voorzichtig toestaan van visvangst van kleine hoeveelheden, zodra de deskundigen ons bevestigen dat de visstand is verbeterd.

Ahlqvist
Ik wil commissaris Bonino graag danken voor dit antwoord, dat ik eigenlijk niet verwacht had. Zoals ik het uitleg, is het door de grensriviercommissie genomen besluit dus gebaseerd op vroegere EU-bepalingen. Dat wil zeggen dat dit geen nationale kwestie is, maar een Europese kwestie. Het gaat hier om een zeer groot probleem bij de rivier de Torne. Als er niets wordt gedaan, zal dit uitgroeien tot een zeer groot grensconflict.
Ik vraag mij het volgende af: kan men binnen de Unie de zalmvisserij niet op een of andere manier rechtvaardig tussen Zweden en Finland verdelen? De kwestie raakt immers deze beide landen.

Bonino
Ik kan de geachte afgevaardigde geruststellen. Over de zalmvangst in de rivieren wordt met alle betrokken landen overleg gepleegd. Ik heb zojuist verwezen naar het besluit van de Internationale Commissie voor de visserij in de Oostzee. Inderdaad houdt deze commissie zich bezig met de reglementering van de visvangst in internationale wateren. Aangezien echter de zalm van de zee naar de binnenwateren trekt, vonden wij het ook nodig deze commissie voor de Oostzee met het vraagstuk te belasten.
Dit gezegd zijnde, kan ik u verzekeren dat de Unie samen met de twee betrokken landen een oplossing probeert te bewerkstelligen. Wij willen de instemming van beide landen opdat de door de geachte afgevaardigde genoemde conflicten kunnen worden vermeden.
Dit is eerlijk gezegd een moeilijke situatie, maar de Commissie gaat niet bij de pakken neerzitten en hoopt een consensus te bewerkstelligen voor een mogelijke oplossing.

Thors
Het verheugt mij dat commissaris Bonino heel terecht vaststelde dat de wilde zalm zich op vele manieren in de Oostzee heeft hersteld, en dat zij ook op de hoogte is van het feit dat wij vele moeilijke regionale conflicten kennen en conflicten tussen verschillende soorten visserij, dat wil zeggen dat het niet zozeer gaat om grensconflicten tussen Zweden en Finland, maar om regionale conflicten.
Aangezien wij allen weten dat dit een moeilijke kwestie is, vraag ik nu allereerst: hoe lang denkt de commissaris dat het actieprogramma voor zalm met de bestaande strenge beperkingen gehandhaafd moet blijven?
Verder heb ik begrepen dat er een idee bestaat om de vinnen van de zalm om zo te zeggen te "kortvinnen" , zodat men een onderscheid kan maken tussen wilde en gekweekte zalm. Is de Commissie van plan om het vraagstuk van de "gekortvinde" zalm verder uit te werken?
Tenslotte vraag ik mij af of de Commissie bepaalde maatregelen zou kunnen nemen om de situatie van de beroepsvissers te verbeteren. Die hebben het namelijk heel moeilijk. Er is bij ons in Finland nauwelijks nog enige zalmvisserij over aan de kusten van de Botnische Golf.

Bonino
De zalmvangst op zee is ten opzichte van 1993 met de helft verminderd. Deze maatregel was getroffen om het herstel van de visstand mogelijk te maken. Momenteel is het moratorium volledig van kracht. Zodra echter de deskundigen ons zeggen dat de visstand zich heeft hersteld, zal de Commissie een soepeler standpunt kunnen innemen. Momenteel beschikken wij echter niet over officiële wetenschappelijke rapporten waaruit zou blijken dat de voorraden in de rivieren zich voldoende hebben hersteld.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bonino.
Geachte afgevaardigden, het is 19.00 uur, we hebben de tijd die in de agenda is uitgetrokken voor vragen aan de Commissie opgebruikt. Daarom zullen de vragen nrs. 62 tot en met 114 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.00 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Op weg naar een duurzame ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0275/98) van mevrouw Dybkjær, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van het besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de herziening van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap inzake het milieu en duurzame ontwikkeling "Op weg naar duurzame ontwikkeling" (C4-0382/98-96/0027(COD)).

Dybkjær
Mevrouw de Voorzitter, vandaag bespreken we het resultaat van tweeënhalf jaar werk. Om te beginnen dank ik de leden van de milieucommissie voor hun actieve inzet. Laat ik de geschiedenis kort schetsen. In de commissie hadden wij een ernstige discussie over de vraag of we het voorstel van de Commissie voor een herziening van het vijfde milieuactieprogramma aan haar adres terug zouden sturen. Zo ontevreden waren wij met dit voorstel, want het was gewoon bar slecht. De meerderheid in de commissie vond echter dat de hele procedure hierdoor te veel vertraging zou oplopen, zonder garantie dat we daarna iets beters zouden hebben. Daarom opteerden wij ervoor met dezelfde tekst voort te werken en de invloed van het Parlement zoveel mogelijk te laten gelden. Het resultaat was dat ongeveer 100 amendementen in de milieucommissie werden goedgekeurd. Daarna deden wij iets bijzonders voor de plenaire vergadering. Wij besloten unaniem om de procedure onder controle te houden en trokken 50 van de amendement op voorhand weer in. Dit is nog nooit eerder gebeurd in de geschiedenis van het Parlement, maar de strategie is geslaagd. Onze geselecteerde amendementen werden allemaal aangenomen. De Raad en de Commissie voelden echter niet veel voor onze amendementen. Zij konden er slechts weinig aanvaarden en daarom moesten wij ze in tweede lezing bijna allemaal opnieuw indienen. De meeste zijn nu aangenomen.
Mijn grootste dank gaat naar het Britse voorzitterschap. Dankzij zijn bereidheid tot onderhandeling, flexibiliteit en professionalisme hebben wij een vrij goed resultaat kunnen bereiken. Het begin was nochtans moeilijk. De Raad kon slechts drie van onze amendementen aanvaarden, maar daarna werd het beter. Tenslotte nog een laatste dankwoord voor de Commissie. Het duurde lang eer ze over de brug kwam, maar ze deed het uiteindelijk toch.
Het resultaat is uiteraard een compromis. Het Europees Parlement had zijn amendementen het liefst ongewijzigd gezien, maar we leven nu eenmaal op aarde en niet in de hemel. Wat hebben we bereikt? Het programma heeft over het algemeen een meer juridisch bindend karakter gekregen. Er staat nu uitdrukkelijk in vermeld dat Oostenrijk, Zweden en Finland niet gedwongen worden hun milieunormen te verlagen na afloop van hun overgangsperiode en evenmin in het geval de EU haar belofte niet nakomt en er niet in slaagt de huidige EU-normen te verhogen. Het staat nu klaar en duidelijk in het programma dat er bij de aanpassing van de communautaire wetgeving rekening moet worden gehouden met het feit dat de nieuwe lidstaten hun hogere normen moeten kunnen behouden. Dit zal in alle openheid gebeuren.
Met de volgende uitbreiding van de Gemeenschap zullen de milieuproblemen echter omgekeerd zijn. Bij de toetreding van de landen van Oost- en Centraal-Europa is het belangrijk ervoor te zorgen dat de dynamiek en het perspectief niet verdwijnen. De nieuwe landen moeten de huidige en nieuwe regels naleven en wij hebben ervoor gezorgd dat de Gemeenschap hen bij deze enorme opgave zal helpen. Ze kunnen het niet alleen. Het Parlement is altijd van mening geweest dat de EU het voortouw moet nemen voor een duurzame ontwikkeling in de wereld. Dit wordt in het actieprogramma onderstreept en zo moet de WHO ervan overtuigd worden dat ze het milieu au sérieux moet nemen. Dit alles heeft echter maar zin als er ook controle is op de naleving van de wetgeving. Het Parlement heeft ervoor gezorgd dat de bepalingen in het programma betreffende de tenuitvoerlegging en controle van de communautaire regels aangescherpt werden. Zo moet de Commissie een verslag opmaken over de gemeenschappelijke minimumnormen voor de milieu-inspectie in de verschillende landen. Ook moet bekend worden gemaakt hoe goed of hoe slecht de lidstaten de milieunormen naleven.
Ik kan nog vele andere dingen opnoemen die we bereikt hebben, maar ik zal deze opsomming afsluiten met een laatste punt. Als ingenieur chemie verheugt het mij dat chemische stoffen niet alleen genoemd worden zoals in de oorspronkelijke tekst van de Raad, maar dat er ook een concreet actieplan gevraagd wordt om een snelle beoordeling van alle chemische stoffen toe te laten en dat het belang van een afdoende controle op de persistent organic polluents onderstreept wordt.
Al bij al vind ik dat het Parlement tevreden mag zijn over zijn inspanningen. Wij hebben het vijfde milieuactieprogramma niet alleen verbeterd, we hebben er ook voor gezorgd dat de herziening een open proces is geworden, waarbij met vele belangen rekening werd gehouden. Het Europees Parlement is de groene instelling van de EU en het Europees Parlement maakt het verschil. Natuurlijk hebben we niet genoeg bereikt om met het programma de EU van vandaag op morgen duurzaam te maken. Zoals ik zei, gaat het immers om een compromis, maar het is een duidelijk compromis dat in de juiste richting gaat. Het resultaat is misschien niet direct een goede aanleiding om een fles champagne te kraken, maar wel goed genoeg voor een glas goede rode wijn. En voor de rest alleen maar sterke koffie, want het is nu dat de resultaten in daden moeten worden omgezet. Wat is een actieprogramma immers waard als het niet in actie wordt omgezet? Laten wij het herziene vijfde milieuactieprogramma beschouwen als een enkele stap naar een duurzame ontwikkeling.

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, vandaag bespreken wij een ontwerpbesluit van het bemiddelingscomité tussen Raad en Parlement inzake milieu en duurzame ontwikkeling van de Europese Unie. Dat hebben wij te danken aan de vasthoudendheid - dat lijkt mij een betere term dan uithoudingsvermogen - van de rapporteur, mevrouw Dybkjær, en van de voorzitter van de milieucommissie, de heer Kenneth Collins.
Met deze vasthoudendheid en met veel wijsheid hebben zij de Raad zover gekregen de ideeën van het Parlement in overweging te nemen en veel meer van diens voorstellen over te nemen dan wij bij het begin van de onderhandelingen en vooral bij het begin van de eerste lezing hadden durven hopen. Namens mijn fractie betuig ik u dan ook onze welgemeende dank.
Het zal eenieder die zich met milieuzaken bezighoudt duidelijk zijn dat dit programma slechts een eerste aanzet is tot de duurzame ontwikkeling in de Europese Unie. Ik ben er dan ook bijzonder mee ingenomen dat al bij de doelstellingen van dit vijfde actieprogramma wordt vermeld dat na het jaar 2000 nog meer en verstrekkender prioritaire doelstellingen en maatregelen nodig zullen zijn, zodat de actie van de Gemeenschap niet inboet aan elan en zodat wij er natuurlijk ook in slagen in deze milieuactie de toetredingskandidaten te betrekken.
Wanneer ik alle punten op zou willen sommen waarover overeenstemming is bereikt en die kunnen bijdragen tot een betere milieuwetgeving, zou ik veel meer spreektijd nodig hebben dan mij ter beschikking staat. Ik zal er dus maar een paar kort aanstippen. Het is zeer belangrijk dat het milieubeleid een veel grotere inbreng krijgt in de landbouwpolitiek. Ik ben de Commissie dan ook zeer dankbaar voor het feit dat de verklaring over het landbouwbeleid in het besluit van het bemiddelingscomité is opgenomen. Ik ben de Commissie ook dankbaar voor haar verklaring dat zij voorstellen zal uitwerken hoe de milieubescherming echt wettelijk kan worden geregeld. Wij hebben het er in dit Huis al vaak over gehad en er wordt vast wel eens een witboek uitgebracht dat wij dan kunnen bespreken om na te gaan hoe wij de nationale verschillen zo goed mogelijk kunnen opvangen, zodat wij uiteindelijk op Europees niveau met een goede richtlijn voor milieubescherming voor de dag komen.
Ook lijkt het me nuttig dat in de verschillende lidstaten een groen boekhoudsysteem wordt opgezet, zodat wij aan de hand van de gegevens van de lidstaten een milieuboekhouding - in het Duits niet zo'n mooi woord - van de Unie bij kunnen houden. Dat is des te belangrijker omdat juist daar waar wij de milieubescherming tegen geringe kosten kunnen invoeren in de bedrijfsprocessen en -procedures, het opnemen van een groene boekhouding in de algemene boekhouding veel voordelen oplevert en voor de omzetting van milieuwetgeving zeer gunstig is.
Omzetting is een belangrijk trefwoord. Wij hebben hier een betere controle nodig, zoals mevrouw Dybkjær al heeft gezegd. Dat zal ertoe leiden dat wij uiteindelijk - en ook dat kon in het bemiddelingscomité beter worden verwoord dan in het verleden - een betere bescherming van de gezondheid krijgen.
Er is geen tijd meer om alles op te sommen. Ik wil afsluiten met een enkel punt: velen van ons die zich bezighouden met vraagstukken van globalisering en internationale handel, ervaren hoe veel moeilijker het allemaal wordt wanneer in het kader van de WHO milieuaspecten en preventie niet voldoende aan de orde komen. De tekst bevat nu een passage dat de Commissie zich verdere inspanningen moet getroosten bij de onderhandelingen, die al over twee jaar afgesloten of op zijn minst vergevorderd moeten zijn. Nogmaals mijn dank aan alle betrokkenen. Al is het een compromis, dan is het toch een compromis dat ons op milieugebied een stapje verder brengt.

Flemming
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, zeer geachte mevrouw de rapporteur, als wij bedenken hoe intensief en geweldig mevrouw Dybkjær gevochten heeft voor haar verslag, zijn wij natuurlijk wat droef gestemd, want het verslag-Dybkjær was ooit veel beter. Men moet echter leren dat op milieugebied ook kleine stapjes door het Europees Parlement in dank moeten worden aanvaard. Misschien kunnen deze kleine stapjes dan tenminste in alle lidstaten worden uitgevoerd. Ook dat is Europa.
De gemeenschappelijke ontwerptekst van het bemiddelingscomité bevat een bepaling dat de nieuwe lidstaten - Zweden, Finland en Oostenrijk - hun milieunormen niet terug hoeven te schroeven. Dat is mooi, en ik ben het daar dan ook helemaal mee eens. Het zou natuurlijk rampzalig zijn als de Unie ook maar zou proberen de nieuwe lidstaten te dwingen om hun milieunormen te versoepelen. Dat zou ook beslist niet zomaar gebeuren. Maar wij hebben vroeger wel eens wat anders gelezen. Mevrouw de commissaris, was er niet ooit sprake van dat men zou proberen, dat men na zou gaan of de Unie niet de strengere normen van de nieuwe lidstaten zou kunnen overnemen? En was er ook niet sprake van dat u persoonlijk - en dat geloof ik ook wel van u - zich hiervoor zou inzetten om dit Huis resultaten te kunnen presenteren?
Ik heb van een ambtenaar van de Commissie eens opgevangen dat men het daar niet zo in concreto met de diverse lidstaten over heeft gehad. Want men wist toch wel van tevoren dat die landen onze milieunormen niet konden overnemen, dus waarom zou men het er nog over hebben? Een klassiek geval van gehoorzaamheid bij voorbaat. Ik vind het jammer voor de Commissie en jammer voor u, mevrouw de commissaris, want ik waardeer u zeer, maar hier had ik toch wel wat meer van u verwacht. Ik vind het ook jammer voor de Unie en jammer voor de burgers van Europa!

Eisma
Mevrouw de Voorzitter, wederom heeft het Parlement een fantastisch resultaat binnengehaald voor het milieu en voor de Europese burger met de resultaten van deze medebeslissingsprocedure over de herziening van het vijfde milieuactieprogramma. Ik geef toe dat het een hele moeizame procedure is geweest, maar als wij naar het resultaat kijken van de bemiddeling dan is die zeker meer dan de moeite waard.
Het is de tweede bemiddeling onder het Britse voorzitterschap waarin het Parlement veel invloed heeft kunnen uitoefenen op het uiteindelijke resultaat en waar wij ook zeer tevreden over kunnen zijn. Ik doel op het auto-olieprogramma en nu de herziening van het vijfde milieuactieprogramma.
Mijn felicitaties voor de rapporteur, mevrouw Dybkjær. Van nabij heb ik ervaren hoeveel energie zij heeft gestoken in haar pogingen om voor burger en milieu een betere herziening van het vijfde milieuactieprogramma te bereiken. Alle lof daarvoor.
Het is van groot belang dat het toezicht op de naleving van de communautaire wetgeving door het Parlement is aangescherpt. Artikel 4 over de toepassing en handhaving van de wetgeving is nu grondig geherformuleerd en aangepast aan de amendementen van het Parlement. Ik wil benadrukken dat het vooral de lidstaten zijn die hun verantwoordelijkheid moeten nemen als het om naleving gaat, maar ook de Commissie moet door middel van een Europees netwerk van milieu-inspecteurs het toezicht op de naleving verbeteren.
Ik ben ook zeer verheugd dat de Commissie met steun van het Parlement duidelijkheid heeft verschaft over haar intenties met betrekking tot de integratie van de milieudoelstellingen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit is van groot belang voor een duurzame toekomst van Europa. De broodnodige hervormingen voor een duurzame landbouw moeten zo snel mogelijk tot stand komen. Ik zal ook zelf in het kader van de begroting concrete voorstellen doen om de milieudoelstellingen te integreren in het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ik moet ook kijken naar mijn eigen land, dat vaak te weinig gebruik maakt van de mogelijkheid - ik denk aan landbouw- en milieuverordening 2078/92 - om door middel van cofinanciering de landbouw veel milieuvriendelijker te maken.
Tenslotte is de garantie voor de laatst toegetreden landen, Oostenrijk, Finland en Zweden, van de mogelijkheden om hun strenge milieunormen te handhaven van groot belang. Ik zou willen besluiten met aan de Commissie te vragen welke voorbereidingen zij nu al treft om na 2000 het milieuactieprogramma een nieuwe start te geven.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, ik kan mij bij mevrouw Flemming aansluiten. Zowel in eerste als in tweede lezing vonden wij uw verslag uitstekend, mevrouw Dybkjær, werkelijk een lichtend voorbeeld voor het Europees Parlement. Maar hebben wij juist daarom niet ingestemd met het resultaat van het bemiddelingscomité? Want dat vinden wij heus geen glas rode wijn waard, hoogstens een glaasje water. Wat is er overgebleven van de tien punten die het Parlement had voorgelegd? Waar is de belofte dat er eindelijk een witboek komt of - nog belangrijker - dat wij eindelijk een milieubeschermingswet krijgen? Jarenlang zijn wij door de Commissie aan het lijntje gehouden met beloftes voor later - ik vrees voor sint-juttemis - en dat gaat nog steeds zo door.
Zoals mevrouw Flemming al heeft opgemerkt: waar is de duidelijke uitspraak dat wij eindelijk eens de regels van de drie nieuwe lidstaten gaan bekijken en daar dan ook veel goeds van zullen overnemen? Er bestaat een hele serie van dit soort verworvenheden. En waar blijft nu eindelijk het beheersplan voor radioactief afval waar wij als Parlement om hebben gevraagd? In het eindresultaat is niets van dit alles terug te vinden. Ik geloof dan ook dat mevrouw Bjerregaard, die ons in verband met het vijfde actieprogramma een Mickey Mouseparlement heeft genoemd, door zal gaan met zich over ons vrolijk te maken. Ik zou wel eens willen weten wat er in de praktijk met de milieubescherming gebeurt, welke nieuwe activiteiten de Commissie nu uitdenkt. Wij vrezen dat het resultaat voor de bescherming van het milieu al te mager zal zijn en daarom hebben wij niet voorgestemd.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, in februari 1996 kreeg het Parlement de tekst van de Commissie ter herziening van het vijfde milieuactieprogramma. Vandaag bespreken wij de uitkomst van de bemiddeling. Daar zit meer dan twee jaar tijd tussen en dat is wel erg lang voor een actieprogramma dat in het jaar 2000 afloopt. Een volgende keer zal er alles aan gedaan moeten worden om het proces te bespoedigen, anders loopt het programma achter de feiten aan.
Met de inhoud van de gemeenschappelijke ontwerptekst zijn wij zeer tevreden. Vele nauwkeuriger formuleringen van het Europees Parlement konden in de eindtekst opgenomen worden. Daardoor is de tekst sterker geworden. Mijn felicitaties aan de rapporteur en de overige deelnemers in de bemiddeling.
Het is jammer dat er op landbouwgebied niet meer uit is gekomen. Natuurlijk hebben wij Agenda 2000, waarin heel wat ruimte voor milieubeleid zit ingebouwd, maar de invulling daarvan moeten we nog afwachten. Heel tevreden zijn wij over de prioriteit die aan een betere tenuitvoerlegging van milieuwetgeving wordt gegeven. Dit is echt een terrein dat de komende jaren veel aandacht moet krijgen. De Commissie lijkt er de laatste tijd meer achteraan te zitten, maar het kan nog beter. De aanvullingen van het Parlement in de gemeenschappelijke ontwerptekst over deze prioriteit vond ik zeer goed. Met name het gebruik van de wettelijke instrumenten die de Commissie heeft om de lidstaten op te porren, zijn belangrijk. Het is toch ronduit beschamend te zien hoe de termijnen voor omzetting van milieuwetgeving worden overschreden. Laat de lidstaten maar wat vaker voor het Hof komen, om uit te leggen waarom het zo moeilijk is om wetten om te zetten, misschien dat ze dan wat meer haast gaan maken.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, ik wil rapporteur Dybkjær heel hartelijk danken voor het feit dat zij erin geslaagd is duidelijk naar voren te brengen dat de drie laatst toegetreden lidstaten niet hoeven te lijden onder de feitelijke situatie dat de Europese Unie zich niet aan haar Verdrag heeft kunnen houden. Toen drie nieuwe landen lid werden, werd bepaald dat de Europese Unie haar eigen wetgeving aan de nieuwe lidstaten zou aanpassen, zodat de nieuwe lidstaten in de overgangsperiode niet werden benadeeld. Tegelijkertijd zou ook het niveau van het milieu in de Europese Unie worden verbeterd. Hier valt nog heel wat werk te verrichten. Het Europees Parlement heeft de zaak krachtig in deze richting gestuurd en een goed voorbeeld hiervan is ook het resultaat van het werk van het bemiddelingscomité.
Agenda 2000 is een belangrijk instrument, maar men moet beseffen dat, als we in verband met de uitbreiding zeer terecht eisen dat de toekomstige nieuwe lidstaten zich aan de zeker voor de nieuwkomers strikte voorschriften van de Europese Unie houden, er dan ook moet voor gezorgd worden dat de Europese Unie van haar kant zich aan haar eigen overeenkomsten en verplichtingen houdt. Maar met name in verband met de uitbreiding is het heel belangrijk ervoor te zorgen dat de Europese milieuwetgeving niet wordt verzwakt, maar dat ze voortdurend wordt verbeterd. Naar mijn mening is de opmerking in dit verslag zeer belangrijk dat men zich moet houden aan de verplichtingen die nu al bestaan.

Tamino
Mevrouw de Voorzitter, als ik het eindverslag lees van deze bemiddeling, bekruipt mij een gevoel van diepe teleurstelling. Ondanks de open houding die tijdens het debat in de commissie duidelijk was geworden, ondanks de stellige bewering dat het Commissiedocument absoluut onaanvaardbaar was, worden wij vandaag geconfronteerd met een document dat weliswaar gaat over duurzame ontwikkeling maar in feite slechts een ontwikkelingshypothese behelst voor het compatibel maken van het huidige productiestelsel met het milieu. Daarbij wordt absoluut niet getornd aan al hetgeen duurzaamheid in de weg staat, aan al hetgeen de natuurlijke hulpbronnen vernietigt. Evenmin worden echte instrumenten gegeven om de kleine stapjes vooruit, die dankzij de inzet van het Europees parlement in het document konden worden opgenomen, operationeel te maken.
Ik noem u als voorbeeld de landbouw en Agenda 2000. Deze documenten beantwoorden niet aan de vereisten. In het landbouwdocument wordt met geen woord gerept over genetisch gemodificeerde organismen. Over radioactiviteit heeft mevrouw Breyer reeds gesproken. Bij de consumentenbescherming heeft men gesproken over de noodzaak van garanties via de etikettering. Wij hebben echter kunnen vaststellen dat bij de etikettering van genetisch gemodificeerde organismen van garanties geen sprake is.
Ik heb hier slechts enkele voorbeelden gegeven. Daarmee wilde ik duidelijk maken dat het voorstel voor een duurzame ontwikkeling uiteindelijk een voorstel is geworden waarmee hoogstens de status-quo kan worden gehandhaafd. De in de oorspronkelijke tekst aangebrachte wijzigingen hebben slechts een cosmetische waarde en veranderen niets aan de inhoud. Wij kunnen dan ook niet zeggen dat de geest van de voorstellen van het Parlement is overgenomen. Onze bedoeling was immer inhoud te geven aan het nietszeggende Commissievoorstel.

Pinel
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag brengt ongewild twee problemen aan het licht. In de eerst plaats brengt de harmonisatie tussen de lidstaten het risico van denivellering met zich mee. Ik ben verheugd over de uitzondering die voor Oostenrijk, Finland en Zweden is gemaakt. Zij kunnen nu hun eigen normen behouden. Deze uitzondering was aanvankelijk evenwel niet vanzelfsprekend. In de tweede plaats heeft het geen zin onze milieunormen in Europa te verscherpen en te harmoniseren als we tegelijkertijd niet kritisch blijven staan ten opzichte van wat er zich buiten de Unie afspeelt.
Het vraagstuk van duurzame ontwikkeling toont duidelijk aan hoe de voorstanders van het euromondialisme zichzelf tegenspreken. De industriële en commerciële aspecten zijn in hun opvattingen te nadrukkelijk vertegenwoordigd. Ik zal dit toelichten door middel van de volgende vraag: hoe kunnen de lidstaten een duurzaam ontwikkelingsbeleid tot stand brengen als de wereldeconomie gekenmerkt wordt door een vrijhandelsstelsel waarbinnen onze lidstaten kennelijk niet het recht hebben de kwaliteit van de goederen die vanuit derde landen geïmporteerd worden, te controleren? Ik duid hier op de producten die onder erbarmelijke sociale omstandigheden en met weinig respect voor het milieu worden gemaakt en die bij gebrek aan compenserende belastingen tegen dumpprijzen in Europa worden verkocht. De invoer van deze producten is een van de oorzaken van de toenemende werkloosheid in Europa.
Dames en heren, waarde collega's, ik ben van mening dat deze zaken onverenigbaar zijn en dat deze situatie ons voor keuzes stelt. Willen we een ambitieus milieubeleid voeren, dan zullen we consistent moeten zijn en de zeggenschap over hetgeen onze grenzen passeert moeten behouden. Als we alleen die producten tot onze Gemeenschap toelaten die aan onze sociale en milieutechnische normen kunnen voldoen, dan zullen de derde landen ongetwijfeld harder werken aan de aanscherping van hun eigen normen. Als daarentegen de wetten van de jungle de overhand krijgen, dan geloof ik niet dat onze inspanningen met betrekking tot de duurzame ontwikkeling veel effect zullen sorteren.
Dit geldt ook voor de landbouwmethodes. In termen van kostprijs is het weliswaar goedkoper om vee te houden op de as van het platgebrande tropische regenwoud in het Amazonegebied, maar de gevolgen zijn desastreus, niet alleen voor het milieu maar ook voor de werkgelegenheid. De Europese vleessector zal namelijk niet kunnen concurreren met het vlees op deze markt. In deze context lijken me de beoogde hoge normen moeilijk te verwezenlijken.

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer het Parlement met dit bemiddelingsresultaat over het besluit betreffende de herziening van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap inzake milieu en duurzame ontwikkeling "Op weg naar duurzame ontwikkeling" . Dit resultaat hebben we te danken aan de constructieve en realistische houding van het Parlement en de Raad. Ik dank in het bijzonder de rapporteur, mevrouw Dybkjær, en de voorzitter van de milieucommissie, de heer Ken Collins, alsook het Britse voorzitterschap voor de energieke manier waarop zij deze zaak hebben aangepakt. De Commissie is uiteraard zeer blij dat ze haar steentje heeft kunnen bijdragen tot dit compromis met een lange reeks redactionele voorstellen en toelichtingen bij de notulen van de bijeenkomst. De Commissie zal voor de resterende looptijd van het programma de vereiste maatregelen voor de tenuitvoerlegging van het bereikte compromis voorstellen. Ik ben ervan overtuigd dat de tenuitvoerlegging van dit besluit de integratie van het milieu in de andere beleidssectoren zal bevorderen, zoals het Verdrag eist en de Top van Cardiff heeft besloten.
Ik zal nu even ingaan op een paar van de vragen die tijdens het debat van vandaag gesteld zijn. Verschillende sprekers, waaronder mevrouw Dybkjær, mevrouw Flemming en mevrouw Myller, hadden het over de nieuwe lidstaten. Ik kan bevestigen wat ik hierover in dit Parlement reeds meerdere malen heb gezegd, namelijk dat ik van mening ben dat de drie nieuwe lidstaten hun normen niet hoeven af te zwakken. Mevrouw Flemming wil ik nog meedelen dat het voorstel voor een strategie ter bestrijding van de verzuring en de bijbehorende voorstellen betreffende zwavel in benzine specifiek beogen dat de normen van de nieuwe lidstaten ook voor de rest van de Unie gelden. Wij hebben ons dus door de nieuwe lidstaten laten inspireren.
Ik kan tevens bevestigen dat ik in april op de bijeenkomst van de Raad in Chester beloofd heb dat wij een actieplan voor chemische stoffen zullen voorstellen. Wat het landbouwbeleid betreft, waarover mevrouw Graenitz, de heer Eisma en de heer Blokland het hadden, ben ik het met de heer Blokland eens dat een krachtiger verklaring met betrekking tot het landbouwbeleid wenselijk was geweest, maar wij hebben de mogelijkheid hierop terug te komen in het kader van Agenda 2000, waar de relatie tussen landbouw en milieu ter sprake zal komen. De debatten die hierover reeds hebben plaatsgevonden, bewijzen het belang ervan. Tenslotte wil ik met betrekking tot het thema liability onderstrepen dat ik nog steeds hoop dat wij in de loop van het jaar een witboek hierover zullen kunnen indienen en dat ik mij hiervoor inzet.
Mevrouw de Voorzitter, met deze opmerkingen wil ik nog eens danken voor het resultaat.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Bjerregaard.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Epidemiologische surveillance
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0276/98) van de heer Cabrol, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten in de Europese Gemeenschap (C4-0383/98-96/0052(COD)).

Cabrol
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Flynn, waarde collega's, vanwege het ernstige en soms dodelijke gevaar van overdraagbare ziekten waardoor de bevolking van de Europese Unie wordt bedreigd, heeft de Commissie in april 1996 voorgesteld een communautair surveillancenetwerk te creëren om doeltreffender te kunnen reageren op het uitbreken van gevaarlijke ziekten.
Het Europees Parlement dringt al lange tijd op een dergelijk initiatief aan. De reactie van de binnen de Raad verenigde lidstaten op dit initiatief was echter heel teleurstellend. In zijn gemeenschappelijk standpunt van juli 1997 leek de Raad er alles aan gelegen zo weinig mogelijk doeltreffende maatregelen op communautair niveau te treffen, door de prerogatieven van elke lidstaat zoveel mogelijk te behouden en de besluiten zo weinig mogelijk op communautair niveau te nemen maar aan iedere afzonderlijke regering over te laten.
Gelukkig beoogde het Parlement met zijn amendementen, die in januari 1998 in tweede lezing zijn aangenomen, de doeltreffendheid van de te nemen maatregelen tegen overdraagbare ziekten te herstellen. Uiteindelijk heeft dit geleid tot de bemiddelingsprocedure.
In een lange serie formele en informele onderhandelingen, die we samen met onze delegatie en haar voorzitter Ken Collins hebben gevoerd, hebben we ons flink moeten inspannen om op de belangrijkste punten toezeggingen los te krijgen. In de eerste plaats hebben we publieke erkenning gekregen voor de oprichting van een nationaal centrum in elk van de lidstaten. Deze centra zullen een autonoom karakter krijgen en worden belast met het vergaren van gegevens over de ontwikkeling van besmettelijke ziekten. Ook moeten ze voor de bestrijding ervan zorgen. In de tweede plaats zijn ons toezeggingen gedaan inzake de oprichting van een communautair netwerk, dat de nationale centra onderling verbindt en de door hen verzamelde gegevens bijeenbrengt. Overigens is het niet alleen zo dat de nationale centra het netwerk van de benodigde informatie voorzien; dit geldt ook vice versa. Hierin voorziet amendement 13.
Het kost heel wat meer moeite overeenstemming te bereiken over de oprichting van een centrum dat zich bezighoudt met de rangschikking en analyse van de gegevens en vroegtijdig alarm kan slaan, waarna het vervolgens aanbevelingen kan doen over de maatregelen die genomen moeten worden. Het enige resultaat dat werd geboekt is dat de Europese Commissie verantwoordelijkheid wil dragen voor de opzet van de structuur. Hierin voorziet amendement 5.
Tijdens het verzamelen van de gegevens hebben we voortdurend benadrukt dat er, met het oog op communautaire samenhang, gebruik moet worden gemaakt van coherente definities en compatibele gegevens die volgens overeengekomen methodes vergaard worden en die worden voorzien van een passend taalgebruik en een passende methodologie. Het bleek erg moeilijk eigen financiering van de grond te krijgen. De tekst biedt alleen ruimte voor een mogelijke eigen communautaire financiering. Hierin voorziet amendement 4.
Bij het opstellen van de selectiecriteria voor ziekten die gedekt moeten worden, hebben we kunnen voorkomen dat alleen willekeurige criteria in aanmerking worden genomen en hebben we bereikt dat niet alleen de klinische, maar ook de microbiologische kenmerken van de betreffende ziekten aangeduid worden. Bovendien is de lijst van besmettelijke ziekten niet uitsluitend meer indicatief, maar ook volledig. Deze lijst kan in overleg met het Europees Parlement gewijzigd worden.
Er zijn gedragslijnen vastgelegd over de te nemen maatregelen op communautair niveau. De Raad had daarentegen in zijn gemeenschappelijk standpunt het verlangen geuit dat de besluitvorming op het niveau van de lidstaten zou plaatsvinden. Nu moet echter iedere lidstaat, alvorens maatregelen te nemen, de andere lidstaten raadplegen, behalve uiteraard in zeer dringende gevallen.
Er is ook overeengekomen dat er controles zullen plaatsvinden aan de buitengrenzen van de Europese Unie. Binnen redelijke termijnen zal er een periodieke evaluatie plaatsvinden van het functioneren van het systeem als geheel, dat wil zeggen de nationale centra, het netwerk en de Europese centra.
Tenslotte zou ik willen zeggen dat de uiteindelijk gemeenschappelijke ontwerptekst verre van voorbeeldig is. Gezien de situatie waarin de Europese Unie zich momenteel bevindt, is er echter niet meer van te maken. Uw parlementaire delegatie doet derhalve de aanbeveling aan het Parlement om de beschikking aan te nemen, conform de gemeenschappelijke ontwerptekst die door het bemiddelingscomité is goedgekeurd.

Needle
Mevrouw de Voorzitter, na het drama dat wij met het vorige verslag van de heer Cabrol over een reclameverbod voor tabak hebben meegemaakt, is het droevig dat wij hier de gezondheidswerkers 's avonds laat moeten behandelen. Ik vind het nogal ironisch dat wij naar dit late uur zijn verwezen, want de Commissie beschouwt dit netwerk voor overdraagbare ziekten als een van de belangrijkste punten van het gezondheidsbeleid na Maastricht. Ook het Britse voorzitterschap heeft bijzondere prioriteit toegekend aan de succesvolle voltooiing van dit netwerk.
Hoe dan ook, het werk van de heer Cabrol, die ingewikkelde onderhandelingen tot een goed einde wist te brengen, verdient een groter aantal toehoorders, onze dank en de stemmen die het verslag morgen ongetwijfeld zal krijgen, onder warme bijval van mijn fractie.
Tijdens de tweede lezing moesten nog een paar geduchte hindernissen worden genomen. Voornamelijk begrotingsproblemen - dat schijnt de gezondheidssector altijd eigen te zijn - maar ook de verantwoordelijkheden voor controle aan de buitengrenzen en met name - en dat was een initiatief van de rapporteur over en langs de Commissievoorstellen heen - de totstandbrenging van een centrale organisatie in het middelpunt van het netwerk.
Als wij naar vorige lezingen kijken, kunnen wij zien dat ik zo mijn twijfels had of dit onder de huidige politieke en economische omstandigheden kon worden gerealiseerd, ondanks de onmiskenbare kracht van de argumenten van de rapporteur en ondanks de geestdrift van dit Huis tijdens de beide lezingen. Dat vermoeden bleek maar al te gegrond. Maar ook al is er voor sommigen sprake van een wolk, dan is de bijlage van de Commissie bij de definitieve tekst toch een zilveren rand aan die wolk. Om een toezegging los te krijgen dat de Commissie er in het bijzonder zorg voor zal dragen een duidelijk afgebakende structuur op te zetten, voorzien van voldoende personeel om de toepassing van de beschikking te waarborgen, is toch een groot succes van de onderhandelingen tussen de drie instellingen.
Vanavond zwaaien wij de heer Cabrol alle lof toe - en ook de heer Collins als voorzitter van de betrokken commissie -, maar de ijver van de heer Flynn en zijn staf van DG V F en van de fungerend voorzitter van het Comité van Permanente Vertegenwoordigers heeft ertoe geleid dat nog een succes kon worden toegevoegd aan het groeiende aantal gunstig verlopen bemiddelingen, vooral wanneer die worden gehouden op de wijze die de heer Cabrol heeft omschreven.
Wat gaat dit allemaal betekenen voor onze burgers? Wij moeten erop toezien dat de beschikking spoedig en grondig wordt uitgevoerd. Zij vormt een verder bewijs dat de EU zeer wel in staat is tot maatregelen ter bescherming van de gezondheid van haar burgers. Natuurlijk heeft de WGO een taak, met zijn stroom van informatie. Natuurlijk moeten nationale en plaatselijke gezondheidsorganisaties een duidelijke rol toegewezen krijgen bij de surveillance en beheersing. Maar de EU heeft die ook en terecht, want miljoenen burgers willen haar grondgebied doorkruizen om te werken, te studeren of, vooral om deze tijd van het jaar, op vakantie te gaan.
De Fransen die hier in het centrum van de stad vannacht de val van de Bastille met vuurwerk vieren, mogen verwachten dat zij niet aan voorspelbare risico's worden blootgesteld in de mensenmassa's die ook van de viering willen genieten. De honderdduizenden voetbalfans van de Wereldcup die naar huis gaan, hebben op Europese bodem dezelfde verantwoordelijkheden en rechten op het hoogste niveau van gezondheidsbescherming, of zij nu uit Duitsland, Jamaica of waar dan ook vandaan komen. Met de structuur die nu met de beschikking wordt opgezet, kunnen deze burgers erop vertrouwen dat het soort dodelijke ziektes die zowel hier als in andere werelddelen in soms verontrustende mate weer oplaaien, minder kans krijgen toe te slaan. Dat is goed voor onze burgers, goed voor hun gezondheid en ook goed voor hun democratische rechten. Alhoewel weinigen dit zullen beseffen wanneer vannacht het vuurwerk wordt ontstoken, zijn er voor ons hier goede redenen voor een rustige viering van een bescheiden, maar belangrijke maatregel, redenen om iedereen te danken die aan dit welslagen heeft bijgedragen. Bij deze dus mijn dank.

Flynn
Mevrouw de Voorzitter, ons gemeenschappelijk doel is de bevordering en bescherming van de gezondheid, zowel van het individu als van onze bevolking in haar geheel. Vandaag hebben wij een mijlpaal bereikt in de ontwikkeling van het communautaire gezondheidsbeleid. Het Parlement staat op het punt een beschikking te aanvaarden tot oprichting van een netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten in de Gemeenschap.
Hiermede wordt een belangrijke stap vooruit gezet in de bestrijding van ziektes. Daarover ben ik het met beide sprekers eens. Dit is een werkelijk belangrijke avond. Hiermede worden verdere concrete initiatieven mogelijk gemaakt, evenals een betere surveillance en beheersing. Er wordt een netwerk opgericht dat effectief en gecoördineerd moet reageren op epidemieën of uitbraak van besmettelijke ziekten in onze Gemeenschap zonder binnengrenzen.
Het netwerk blijft niet beperkt tot het eenvoudigweg doorgeven van surveillancegegevens. Met genoegen erken ik de grote rol die het Parlement heeft gespeeld in de vormgeving van de beschikking en het daarbij behorende instrumentarium. Parlementsleden en in het bijzonder de rapporteur, de heer Cabrol, en de voorzitter van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, de heer Collins, verdienen alle lof voor hun inspanningen voor en hun succes met de totstandbrenging van een belangrijk rechtsinstrument dat van doorslaggevend belang is voor Europa's volksgezondheid.
Ik verheug mij over de positieve wijze waarop Parlement en Raad de bemiddelingsfase zijn ingegaan en volop hun respectieve rollen hebben gespeeld om deze beschikking aanvaard te krijgen. Ik ben het hier van harte eens met wat de heer Needle hierover heeft gezegd. De bemiddeling zelf is heel efficiënt en in een geest van samenwerking verlopen. De delegaties verdienen alle lof voor het goede werk dat zij hebben verricht.
Voor de goede orde wil ik hier de twee verklaringen herhalen die de Commissie tijdens die vergadering heeft afgelegd, zodat zij naar behoren in de notulen komen; ik denk dat dit belangrijk is. Ten aanzien van artikel 1 draagt de Commissie, al naar gelang de beschikbare middelen, in het bijzonder zorg voor de opzet van een duidelijk afgebakende structuur, die is voorzien van voldoende personeel om de toepassing van de beschikking te waarborgen.
Ten aanzien van de uitvoering van de bepalingen van artikel 7 - het punt waar de heer Needle naar verwees en waarin ook de heer Cabrol bijzonder is geïnteresseerd - zal de Commissie er in het bijzonder op toezien dat de kosten in verband met het comité dat de Commissie zal bijstaan, worden bepaald met strikte toepassing van de regels van zuinig financieel beleid, met name ten aanzien van het aantal deskundigen dat nodig zal worden geacht voor de passende uitvoering van de beschikking. Ik dank u voor uw steun.

De Voorzitter
Dank u zeer, mijnheer Flynn.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gezondheidstoestand van vrouwen in de Europese Gemeenschap
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0260/98) van mevrouw Van Dijk, namens de Commissie rechten van de vrouw, over het verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over de gezondheidstoestand van vrouwen in de Europese Gemeenschap (COM(97)0224 - C40333/97).

Larive
Mevrouw de Voorzitter, namens de liberale fractie zou ik terugverwijzing van het verslag van mevrouw Van Dijk willen vragen. Ik zou heel duidelijk willen stellen dat wij allen mevrouw Van Dijk als een hardwerkend en gemotiveerd voorvechter voor vrouwenrechten kennen, maar dat dit verslag, waar 90 voorstellen aan de Commissie en aan de lidstaten in staan, niet het goede verslag is om de gezondheidstoestand van vrouwen te bevorderen. Er ligt een ellenlange boodschappenlijst voor. De Europese Commissie heeft een duidelijk en bondig signaal van het Parlement nodig, en wij willen dat er actie wordt ondernomen. Er staan een groot aantal voorstellen in die niet tot de bevoegdheid van de Europese Unie behoren, zoals de nationale competentie over abortus. Om al deze redenen verzoekt mijn fractie om terugverwijzing naar de Commissie rechten van de vrouw, opdat wij zo snel mogelijk in september/oktober met een kort en bondig verslag naar de Commissie kunnen komen. Ik betreur dat het, en dat wil ik nog graag persoonlijk zeggen, omdat het de laatste zitting van mevrouw Van Dijk is, zo moet gaan. Ik had veel liever gehad dat het anders was gegaan. Zij heeft een heleboel goede verslagen op haar conto staan en ik zal er persoonlijk aan bijdragen dat het verslag straks in de plenaire vergadering terugkomt, maar dan korter en bondiger met duidelijke prioriteiten.

De Voorzitter
U hebt een verzoek op basis van artikel 129 van het Reglement ingediend. Er kan nu iemand voor en iemand tegen dit verzoek spreken. Wie wenst voor het verzoek te spreken? Het woord is aan mevrouw Heinisch?

Heinisch
Mevrouw de Voorzitter, ik wil mij bij mevrouw Larive aansluiten. Wij hebben de zaak lang en breed besproken, veel tegenvoorstellen ingediend en een heel goed debat gevoerd met mevrouw Van Dijk. Wij zijn er echter op veel punten niet in geslaagd om in overleg met de overige fracties tot goede standpunten te komen. Als apotheker ben ik persoonlijk zeer geïnteresseerd in het onderwerp vrouwen en gezondheid. Maar wij kunnen een hoop dingen gewoon niet in het verslag laten staan, want zij hebben niets te maken met het onderwerp vrouwengezondheid. Daarom sluit ik mij aan bij de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij en verzoek ik om terugverwijzing naar de commissie.

De Voorzitter
Mevrouw Heinisch, ik dank u. Wie wenst tegen het verzoek te spreken?

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik wil me tegen het verzoek van de liberalen uitspreken, omdat dit ten eerste de laatste vergadering van mevrouw Van Dijk is en het werkelijk spijtig zou zijn als we dit onderwerp niet klaar kregen. Ten tweede, dat dit verslag vrij veel zaken bevat, komt doordat de gezondheid van vrouwen niet erg goed als aparte kwestie onderzocht is. De statistieken zijn bijvoorbeeld onvolledig, waardoor naar mijn mening het verslag zoals het nu is voor de Commissie als een soort verzamelwerk dient van de zaken die later gesystematiseerd moeten worden en waarmee later rekening gehouden moet worden. Naar mijn mening is het uiterst betreurenswaardig dat men hier alleen de rapporteur de schuld van wil geven. De commissie heeft vast en zeker in z'n geheel deelgenomen aan het opstellen van het verslag, omdat er in de commissie, als ik mij niet vergis, 96 amendementen zijn ingediend. Hier zijn er nog 34 van over. Hier zullen we wel uit komen. Bovendien is het zeer duidelijk dat er over abortus in deze zaal nooit een gemeenschappelijk standpunt wordt bereikt.

De Voorzitter
Voor wij gaan stemmen, een motie van orde van mevrouw Roth. Mevrouw Roth, naar welk artikel verwijst u?

Roth
Mevrouw de Voorzitter, ik verwijs naar artikel 112 over het quorum. Ik verzoek om vaststelling van het quorum.

De Voorzitter
Voor dit verzoek van mevrouw Roth moeten ten minste 29 leden opstaan om het te ondersteunen. U kunt dit verzoek niet alleen doen; u hebt de steun van 29 leden nodig. Ik verzoek de leden die het verzoek van mevrouw Roth ondersteunen, op te staan.
(8 leden staan op) Het verzoek om vaststelling van het quorum is verworpen.

Roth
Neemt u mij niet kwalijk, mevrouw de Voorzitter, maar volgens artikel 112, lid 5 kunt u als Voorzitter vaststellen of er 29 leden aanwezig zijn. U kunt zelf het quorum vaststellen.

De Voorzitter
Het verzoek om vaststelling van het quorum is verworpen.
(Protest van mevrouw Roth) Mevrouw Roth, ik leid hier de vergadering en heb gezegd dat het verzoek is verworpen. Wij gaan over tot de stemming over het verzoek om terugverwijzing naar de commissie.
(Het Parlement besluit tot terugverwijzing naar de bevoegde commissie)
Roth
Mevrouw de Voorzitter, daarstraks is geen rekening gehouden met mijn woorden. Ik weet niet of het zo zou zijn afgelopen, maar u hebt gezegd dat ik een verzoek om vaststelling van het quorum had ingediend. Mijn tweede motie van orde was echter gebaseerd op artikel 112, lid 5, omdat ik wilde weten of er wel 29 leden aanwezig waren. Dat verzoek heb ik ingediend voor de stemming, voor de heren Posselt en Bourlanges binnen kwamen stormen! Dat hebt u niet ingewilligd, want dan had u zelf het quorum kunnen vaststellen. Dat is nu oude koek, maar ik had dus wat anders gevraagd!

De Voorzitter
Mevrouw Roth, ik heb heel goed begrepen wat u gevraagd hebt, maar een dergelijk verzoek kunt u niet indienen. De ondervoorzitter kan dat, maar hoeft dat niet te doen. Neem u mij niet kwalijk, maar u moet het Reglement eens zorgvuldig lezen. In ieder geval hebben wij terecht over de terugverwijzing gestemd. Dit agendapunt is gesloten, want het verslag is naar de commissie terugverwezen.
Het woord is aan mevrouw García Arias voor een motie van orde.

García Arias
Mevrouw de Voorzitter, ik vind het jammer dat er geen rekening is gehouden met het door mevrouw Roth geformuleerde voorstel van orde. Ik wil u er enkel op wijzen dat ik niet begrijp waarom een allusie op het uitvoeren van abortus onder bepaalde voorwaarden, welke trouwens in al onze landen van toepassing zijn, zulk een reactie tot gevolg heeft. Ik wil dan ook de omstandigheden in herinnering brengen waarin abortus in zo goed als alle lidstaten mag worden uitgevoerd: bij verkrachting of incest, ernstige misvorming van de foetus of wanneer het leven van de moeder in gevaar is. Ik zie de zin van dit debat niet in. Ik kan in deze kwestie jammer genoeg niet dezelfde houding aannemen als mijn coördinatrice. Mevrouw de Voorzitter, ik vind dan ook dat ik hiertegen officieel moet protesteren.

De Voorzitter
Mevrouw García Arias, het debat is gesloten. De afgevaardigden hebben gestemd en de uitslag van de stemming was volkomen duidelijk. Ik heb speciaal elektronisch laten stemmen, zodat er geen enkel misverstand kan bestaan.

Milieubelastingen en -heffingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0200/98) van de heer Olsson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over de mededeling van de Commissie "Milieubelastingen en -heffingen in de gemeenschappelijke markt" (COM(97)0009 - C4-0179/97).

Olsson
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag was voor mij zeer interessant om aan te werken. Het is gebaseerd op een mededeling van de Commissie die eigenlijk alleen een rechtskader inhoudt voor de mogelijkheden om milieubelastingen in de lidstaten in te voeren.
Ik heb het idee dat commissaris Bjerregaard, die nu helaas niet in de zaal aanwezig is, in het begin heeft gehoopt dat er iets meer beleid in deze mededeling zou komen. Ze hield echter geen enkel beleid in maar was enkel een skelet. Ik van mijn kant heb toen geprobeerd, intensief geholpen door de milieucommissie en andere commissies die advies hebben uitgebracht, er iets meer inhoud aan te geven, aangezien dit een enorm belangrijk vraagstuk is.
Het is een bekend feit dat ontzettend veel milieuproblemen grensoverschrijdend zijn. Daarom zijn er gemeenschappelijke maatregelen nodig om ze aan te pakken. Economische stuurmiddelen zijn in dit verband vaak doelmatig, maar om het gebruik hiervan nog doelmatiger te maken, moeten er betere mogelijkheden komen voor besluitvorming inzake gemeenschappelijke milieubelastingen.
Ons voorstel houdt een aantal maatregelen in. Ik wil ze hier niet allemaal behandelen, maar wij willen onder andere dat de Commissie voorstellen doet voor de toepassing van economische stuurmiddelen om de verontreiniging en het niet-duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen in alle lidstaten te verminderen. Wij vinden verder dat er minimumniveaus voor milieubelastingen moeten worden vastgesteld volgens het beginsel "de vervuiler betaalt" . Bovendien vinden wij dat de EU ook haar medewerking moet geven aan het verleggen van de belastingen van arbeid naar milieuverbruik, een zogenaamde belastingverschuiving.
Het is een bekend feit dat de landen die allerlei milieubelastingen invoeren, ontzettend vaak kritiek van onder andere hun eigen bedrijfsleven krijgen. Een tegenargument is namelijk dat milieubelastingen leiden tot slechtere concurrentievoorwaarden voor de eigen industrie of de eigen landbouw. De kritiek is in zoverre terecht dat milieubelastingen vanzelfsprekend meerkosten vormen die de concurrenten in de andere landen niet hebben. Deze redenering betekent echter dat het hoe dan ook heel moeilijk is om milieubelastingen in te voeren.
Het verheugt mij zeer dat ik mevrouw Bjerregaard zie terugkeren. Ik wil even kort herhalen wat ik bij wijze van inleiding heb gezegd, namelijk dat ik dacht dat de commissaris oorspronkelijk had gewild dat er meer zou komen dan alleen een kader voor milieubelastingen, dat het ook enig substantieel beleid zou inhouden. Wij hebben nu enkel een skelet van de Commissie gekregen. Wij hebben geprobeerd een beetje beleidsmatige inhoud aan dit skelet te geven, en dat willen wij vanavond hier presenteren en bespreken.
Als wij er binnen de Europese Unie in willen slagen de landen in een gemeenschappelijke markt een gelijkwaardige concurrentiepositie te geven, dan is het noodzakelijk om inzake deze kwesties grensoverschrijdend samen te werken. Helaas is een groot aantal van de internationale fora die ons in de wereld ter beschikking staan, in hoge mate tandeloos. Er zijn geen mogelijkheden om het over de noodzakelijke bindende regels eens te worden. Wij proberen dat immers in allerlei verbanden, bijvoorbeeld in het kader van de VN en in verschillende groeperingen over de hele wereld. Er bestaat vandaag de dag eigenlijk maar een enkele organisatie die de mogelijkheid heeft om dit soort gemeenschappelijke regelgeving tot stand te brengen, en dat is de Europese Unie. Dat de EU besluiten over belastingkwesties met eenparigheid moet nemen, is een politieke belemmering om een en ander te laten functioneren. De parlementaire commissie betreurt het dat er in het Verdrag van Amsterdam geen vorderingen zijn gemaakt betreffende de besluitvorming op EU-niveau inzake de invoering van milieubelastingen.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil tot slot graag zeggen dat milieubelastingen op EU-niveau niet alleen het milieu zouden verbeteren, maar ook een oplossing zouden bieden voor de huidige situatie dat de besten zichzelf bestraffen. Een belastingverschuiving zou het concurrentievermogen van de Europese industrie vergroten en ervoor zorgen dat Europa beter kan concurreren in een steeds hardere wereldhandel. Een groene belastinghervorming kan ertoe bijdragen dat de Europese industriële structuur dichter bij een duurzame ontwikkeling komt.

Holm
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie was het unaniem eens over haar conclusies. Wij willen de nadruk leggen op het belang van deze kwestie. Wij zijn van mening dat er op EU-niveau minimumniveaus moeten worden vastgesteld om het beginsel "de vervuiler betaalt" te bevorderen; dat is een zeer belangrijke eerste stap. Verder hebben wij ook heel uitvoerig gesproken over de huidige situatie in de lidstaten. Sommige lidstaten kennen heel veel milieubelastingen en milieuheffingen, terwijl andere deze niet hebben. De lidstaten hebben hierin dus een grote vrijheid. In dit verband is het belangrijk dat de lidstaten hun ervaringen met andere lidstaten kunnen delen, zodat die hetzelfde kunnen doen. Daarbij kan onderzoek een grote hulp betekenen. Het onderzoek op dit gebied moet worden versterkt, zodat andere landen van de goede voorbeelden kunnen leren. Dat is ook de reden waarom wij in de energiecommissie bepleiten dat men aan het subsidiariteitsbeginsel denkt, dat wil zeggen dat men niet allerlei regels moet opleggen, maar dat er verschillende oplossingen mogelijk moeten blijven.
Bovendien is het zo dat ten tijde van de opstelling van het Verdrag betreffende de Europese Unie milieubelastingen en milieuheffingen helemaal niet in de berekeningen voorkwamen. Dat heeft ertoe geleid dat de hele wetgeving binnen de EU op dit gebied achter is geraakt, terwijl de consumenten en ondernemingen op de bres staan voor een verandering. Het is dan ook van belang dat de communautaire wetgeving geen rem zet op de ontwikkeling in veel lidstaten, bijvoorbeeld de noordse, om meer en betere milieubelastingen en milieuheffingen in te voeren, te verspreiden en toe te passen, om daarmee het doel van de EU, een ecologisch duurzame EU en samenleving, te bereiken. Daarbij mag de communautaire wetgeving niet tegelijkertijd een belemmering vormen.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, ik vind het voorstel belangrijk om in heel Europa milieubelastingen in te voeren. Het is echter van belang te beseffen dat met alleen milieubelastingen de milieuproblemen niet worden opgelost. Er is een goede combinatie nodig van een goede milieuwetgeving en een ondersteunende milieubelasting. Alleen met deze combinatie en met samenwerking bestaat de mogelijkheid om goede resultaten te boeken. Dat er nu terecht een gelijke behandeling van de milieubelasting in de verschillende landen wordt overwogen houdt in dat de landen die al vrijwillig milieubelastingen hebben ingevoerd niet meer de druk hebben die op dit moment van de kant van de industrie komt als wordt gezegd dat deze landen als het ware vrijwillig concurrentievoordeel geven aan hun concurrenten.
Naar mijn mening kan de kwestie niet zo eenvoudig worden benaderd. Ook het feit dat er milieubelastingen en milieuvriendelijke productiemethoden zijn kan als een concurrentievoordeel beschouwd worden. Naar mijn mening moet de hele Europese Unie als interne markt erop gericht zijn dat het met name een concurrentievoordeel is dat er bij ons instrumenten in gebruik zijn om de productie en de consumptie te sturen en aldus het milieu te ontzien en te verbeteren.
Naar mijn mening is milieubelasting een verstandige manier om de consumptie en de productie te sturen. Ze past zeer goed in de interne markt, omdat ze volgens dezelfde principes functioneert, maar men kan natuurlijk niet alleen op de interne markt vertrouwen. Het is noodzakelijk dat de beleidsmakers werkelijk willen dat de milieuvraagstukken een belangrijke plaats innemen en dat het instrument van de belastingheffing daarvoor wordt gebruikt.
Als erover wordt gesproken, en naar mijn mening moet erover worden gesproken, dat door meer milieubelastingen andere belastingen, bijvoorbeeld loonbelastingen, kunnen worden verminderd, dan moet men in geen geval denken dat de milieubelastingen en hun opbrengst op een of andere manier slechts verbonden zijn met milieu-investeringen en het oplossen van milieuvraagstukken. Als we denken dat we door het verplaatsen van het zwaartepunt van de belastingheffing een betere milieubescherming kunnen krijgen, dan moet men tegelijkertijd inzien dat het ook een middel is om door de samenleving benodigde financiële middelen te verkrijgen, waarmee welzijnsdiensten worden opgezet, ofwel moet de milieubelasting gezien worden als een geheel binnen de belastingheffing. Niet alleen zodanig dat er met milieubelasting concreet voor een beter milieu gezorgd wordt, maar dat er betere, duurzamere maatschappelijke diensten en meer welzijn voor de bevolking komen, doordat milieubelastingen een betere, duurzamere productie afdwingen.

Liese
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, mevrouw de commissaris, ik wil beginnen met de rapporteur, de heer Olsson, te bedanken. Hij heeft zich voor dit verslag zeer ingespannen en ik geloof dat hij ons een goed verslag heeft voorgelegd. Op milieugebied hebben wij actie nodig, ook al is het op het ogenblik niet overal populair om over milieubeleid te praten. Wij staan voor heel veel onopgeloste problemen. Ik hoef alleen maar het vraagstuk te noemen hoe de Europese Unie en de lidstaten hun verplichtingen van Rio en Kyoto denken na te komen ten aanzien van de vermindering van de CO2 -uitstoot. Er zijn verschillende manieren om deze problemen aan te pakken. Men kan de wet inroepen of subsidies uitdelen - allemaal noodzakelijk, maar naar mijn mening niet de hoogste wijsheid. Het zou veel beter zijn om ook op dit gebied gebruik te maken van de werking van de markt. Ten eerste krijgen wij dan de meest efficiënte oplossing van de problemen en ten tweede wordt gebruik gemaakt van het beginsel dat de vervuiler betaalt.
Natuurlijk kan men zich algemeen afvragen waarom milieubelastingen en -heffingen niet eerder en veel meer verbreid zijn in Europa en de wereld, in de lidstaten en op het niveau van de Unie. Dat komt mede omdat, wanneer men milieubelasting wil gaan heffen, men er steeds weer van verdacht wordt dat het toch alleen maar gaat om de financiering van nieuwe openbare dienstverlening. Helaas was mevrouw Myller ook niet al te precies op dit punt. Zij stelde dat men nieuwe dingen zou kunnen doen die de staat extra kan leveren. De Europese Volkspartij wijst dat concept af. Wij willen een milieubelasting om belastingen en heffingen op andere terreinen te kunnen verlagen. In Europa hebben wij niet meer maar minder belastingen nodig.
Bij de lastenverdeling van belastingen en heffingen, hebben wij een herverdeling nodig, een zwaardere belasting op gebruikmaking van het milieu en een lastenvermindering op de factor arbeid. Ik verzoek de collega's zich er steeds voor te hoeden om met dit instrument te overdrijven en er nieuwe inkomsten voor de overheid mee te scheppen. Wij hebben dan ook dienovereenkomstige amendementen ingediend. Het moet om inkomstenneutrale instrumenten gaan en in geen geval om verhoging van de belastingdruk.
Voor de rest vond ik het een heel goed verslag. Terecht wordt gesteld dat het beter is deze heffingen en belastingen op Europees niveau in te voeren. Zolang dat echter nog niet het geval is, moeten de lidstaten natuurlijk worden aangespoord om van hun eigen instrumenten gebruik te maken; zij mogen daarin niet ontmoedigd worden. In het verleden waren er helaas gevallen, zoals de invoering van een ecologisch georiënteerde vrachtwagenbelasting in Duitsland, waar de Commissie heel lang geaarzeld heeft om milieuvriendelijke technologieën te eisen; dat moet in de toekomst anders worden. Landen die van dit soort instrumenten gebruik willen maken, moeten daarin ondersteund worden.
Tenslotte zou ik ook om een wijziging van de BTW-richtlijn willen vragen, want ik geloof dat sommige lidstaten heus wel bereid zijn om bijvoorbeeld een hogere BTW in te voeren voor de uitstoot bij energieverbruik. De huidige BTW-richtlijn van de Europese Unie maakt het weliswaar mogelijk dat voor energie een lagere BTW wordt geheven, maar geen hogere. De Commissie zou er eens over kunnen nadenken of het niet precies omgekeerd zou moeten zijn. Het gaat erom het energieverbruik terug te dringen; het gaat er ook om de belasting op de factor arbeid te verminderen, dus daarom moet hier eens over worden nagedacht.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, collega Olsson heeft een zeer goed verslag opgesteld, en ik heb er eigenlijk niet veel aan toe te voegen. Ik ben van mening dat er in het Parlement grote eensgezindheid bestaat over het niveau van dit verslag. Ik wil echter corrigeren wat collega Liese net heeft gezegd. Hij beweerde namelijk dat mevrouw Myller de belastingdruk in de lidstaten wilde verhogen. Ik heb het helemaal anders begrepen. Ik begreep dat mevrouw Myller had gezegd dat de milieuen energiebelastingen de mogelijkheid bieden de belasting op arbeid te verlagen, wat zeer belangrijk is. Dit principe maakte onder andere deel uit van het voorstel over energiebelasting van commissaris Monti.
Milieubelastingen en -heffingen vormen een van de beste instrumenten ter bevordering van de milieubescherming. Maar tegelijkertijd moet geconstateerd worden dat het een van de bitterste voorbeelden is van hoe moeilijk het is om op communautair niveau enige vooruitgang te boeken. Het Verdrag van Amsterdam heeft deze kwestie helemaal niet vergemakkelijkt. In Amsterdam heeft bondskanselier Kohl naar ik meen op het allerlaatste moment de pogingen afgewezen om de besluitvorming rondom de milieubelasting te vergemakkelijken. Ik wijs erop dat de liberalen een uitstekend amendement op het verslag-Olsson hebben ingediend. Ze stellen namelijk voor dat er over de milieubelastingen besloten kan worden op basis van artikel 130 S van het Verdrag, wat waarschijnlijk ook de besluitvorming zal vergemakkelijken.
Oostenrijk heeft tot onze vreugde laten weten dat het van plan is de lange tijd open kwestie van de energiebelasting aan te pakken. Ik denk dat we in dit Parlement allemaal hopen dat de andere lidstaten deze inspanning zullen volgen. De doelstellingen van Kyoto zullen waarschijnlijk niet gehaald worden als er in de Europese Unie geen gemeenschappelijke energiebelasting komt. Menige lidstaat heeft dit op de vorige bijeenkomst van de Milieuraad onderstreept toen ze de principes van de gemeenschappelijke lastenverdeling goedkeurden.

Virgin
Mevrouw de Voorzitter, dit is een goed verslag. De economie van de vrije markt bevat elementen die tot een beter milieu leiden. Zuinigheid met grondstoffen is een noodzaak, vooral uit kosten- en concurrentieoverwegingen. Het vrije debat leidt bovendien tot een groter milieubewustzijn bij de burgers. Die kiezen voor producten die het milieu minder belasten en zijn zelfs bereid om een hogere prijs voor dat soort producten te betalen.
Economische sturing kan desondanks een geschikt middel zijn om de markt te corrigeren op het punt van milieu-invloeden die voor de consumenten moeilijk te beoordelen zijn. Milieuheffingen die op een correcte wijze weerspiegelen wat voor effect een bepaalde uitstoot heeft, kunnen een effectieve methode zijn om de markteconomie bij te sturen. Het kan evenmin kwaad de inkomsten aan te wenden om de schadelijke gevolgen van uitstoot te neutraliseren.
Een ander voordeel van economische sturing is dat die stimulerend werkt op de technologische ontwikkeling en de toepassing van methoden met een geringere invloed op het milieu. Het is lonend voor de ondernemingen te investeren in milieuvriendelijke technologie. In de gevallen waarin milieuheffingen de concurrentie tussen de lidstaten bedreigen, zijn belastingkortingen een aanvaardbaar alternatief. Het is van belang dat milieuheffingen op correcte wijze worden vastgesteld en gebaseerd zijn op grondig onderzoek in de vorm van bijvoorbeeld levenscyclusanalyses.
Het verslag stelt milieubelastingen op de uitstoot van kooldioxide aan de orde. Om de doelstellingen van Kyoto te verwezenlijken zijn die belastingen noodzakelijk. Voor landen die ze al hebben ingevoerd is het uiteraard van groot belang dat deze belastingen binnen de EU worden geharmoniseerd.
Een economisch stuurmiddel dat in het verslag niet aan bod komt, zijn overdraagbare uitstootrechten. Die houden in dat men een uitstootniveau kan vaststellen dat door de natuur verdragen wordt, en dat men daarna een handel in uitstootrechten begint waarmee een goed milieueffect tegen lagere kosten wordt bereikt.

Breyer
Mevrouw de Voorzitter, helaas is de heer Liese, die zo hartstochtelijk voor milieubelasting heeft gepleit hier niet meer aanwezig. Ik had hem graag willen vragen waarom de Bondsrepubliek dan geen voortrekkersrol speelt en waarom die al meer dan 16 jaar dwarsligt.
Ik geloof dat wij vanavond niet alleen maar over milieubelasting moeten praten, maar eindelijk eens moeten vragen waar die toch blijft. Al voor de Conferentie van Rio hadden wij gevraagd om eindelijk een energiebelasting in te voeren, maar daar zijn wij nog altijd ver vandaan. Wij vragen ons ook af waarom men het inzake verbruiksbelasting over een nulbelasting eens is geworden, want zo komen wij niet vooruit. Dat de lidstaten met een nulbelasting kunnen doen en laten wat zij willen is immers een lachertje. Wij moeten ons ook eens afvragen waarom over de invoering van de euro met een tweederde meerderheid kon worden besloten en waarom voor de milieubelasting eenparigheid nodig is.
Is de milieubelasting voor de Europese Unie dan minder belangrijk dan de euro? Moeten wij, gezien de wereldwijde klimaatveranderingen en de klimaatverslechtering in de Europese Unie, onze woorden nu eindelijk niet eens in daden omzetten?
De grote vraag is waar de gecombineerde CO2 -energiebelasting blijft. Waarom nemen wij het voorstel, of model, van de voormalige premier van Nederland, de heer Lubbers, niet opnieuw op? Die stelde immers voor dat wij ten behoeve van het klimaat wel een doelstelling overeenkomen en dus zeggen wat wij willen bereiken, maar de weg daartoe voorlopig openlaten. Lidstaten die steeds weer betogen dat zij voorstander zijn van een milieu- of energiebelasting, moeten die dan ook invoeren, vooral de voorstanders van de groene belasting die zich op dat punt in de Milieuraad informeel hebben verenigd. Op een bepaald tijdstip moeten de lidstaten die zulks niet met andere middelen hebben bereikt, zich daarbij dan aansluiten.
Ik geloof dat we zo echt wat kunnen bereiken. Zo kunnen we er eindelijk mee ophouden verstoppertje te spelen en elkaar de zwartepiet toe te spelen en kunnen wij ons in eigen land niet meer achter Brussel verschuilen, zodat alles lam ligt. Wij moeten de dode reanimeren. Wij moeten eindelijk werk maken van een echte milieubelasting. De CO2 -energiebelasting kan hiertoe een goede aanzet zijn.

Pinel
Mevrouw de Voorzitter, het fiscale instrumentarium moet nodig worden aangepast aan het sociale en milieuvraagstuk. Het is in feite een vreemde zaak dat producten die in eerste instantie gelijk ogen, maar zeer verschillende gevolgen hebben voor het milieu, direct met elkaar kunnen concurreren. Hetzelfde geldt overigens ook, zoals ik net al zei, voor het sociale vraagstuk. Het is ontoelaatbaar dat producten die bijvoorbeeld in Chinese gevangenissen vervaardigd worden, tienmaal goedkoper zijn dan de producten die door Europeanen vervaardigd worden en waarover sociale premies geheven worden.
Deze situatie zorgt daarginds voor slavernij en hier voor werkloosheid. Hier moet dus iets op gevonden worden en het antwoord ligt bij het heffen van belastingen. Ik ben evenwel van mening dat de oplossing die ons voorgesteld wordt, namelijk het idee milieuheffingen op te leggen, niet de juiste is. Dit is niet de juiste aanpak van het probleem. Het is een vergezochte constructie die de fiscale druk, waar zowel particulieren als ondernemingen nu al zwaar onder gebukt gaan, alleen maar opvoert. Dit kan uitsluitend negatieve gevolgen hebben voor de economie.
Ik heb echter gezegd dat we het antwoord wel op fiscaal gebied kunnen vinden. Wat we nodig hebben zijn niet zozeer extra belastingen, maar een andere opvatting over die belastingen: een verregaande fiscale hervorming waarbij het sociale en milieutechnische aspect in de basisheffingen wordt opgenomen. Dus geen extra belastingen, maar andersoortige belastingen waarbij rekening wordt gehouden met de werkgelegenheid, het bedrijfsleven in de Unie, het milieu en de volksgezondheid.

Baldi
Mevrouw de Voorzitter, de onderhavige mededeling van de Commissie over milieubelastingen en - heffingen op de interne markt is uitermate belangrijk. Aangezien de milieuwetgeving echter zeer gecompliceerd is, moet serieus worden nagedacht over vereenvoudiging daarvan.
Ik wil u in herinnering brengen dat men bij de uitwerking van het Verdrag betreffende de Europese Unie niet aan dit soort belastinginstrumenten heeft gedacht. Deze instrumenten moeten vergezeld gaan van met het Gemeenschapsrecht verenigbare toepassingsmodaliteiten, en dat maakt het allemaal heel ingewikkeld.
Mijns inziens moeten wij deze mededeling zien als een aanzet tot een gemeenschappelijk milieubeleid ook op het gebied van de belastingen. Dat betekent dat de verschillende bestanddelen daarvan moeten worden beschouwd als communautaire hulpbronnen. Het lijdt geen twijfel dat een ruimer gebruik van belastingfaciliteiten niet alleen een doeltreffender milieubeleid mogelijk maakt, maar ook de kosten-batenbalans zal verbeteren en hernationalisatie zal voorkomen. Hernationalisatie is immers allesbehalve bevorderlijk voor de noodzakelijke coördinatie van de betrokken sectoren.
Mijns inziens is het van fundamenteel belang dat de Commissie zich hierna bezig gaat houden met het vraagstuk van de economische gevolgen van de milieubelastingen en -heffingen en ook kijkt naar hun effect op de werkgelegenheid en het internationale mededingingsvermogen. Dit is het doel dat wij met een van de amendementen van onze fractie beogen.

Holm
Mevrouw de Voorzitter, Zweden en de Zweedse Miljöpartiet hebben goede ervaringen met milieuheffingen, die nodig zijn om het doel te bereiken, namelijk dat wat slecht is voor het milieu, ook duur is, en dat wat goed is voor het milieu goedkoop is, - een en ander uiteraard om het verbruik in de juiste richting te sturen. Dat laatste moet echter ook gebeuren door bijvoorbeeld op EU-niveau minimumregels in plaats van harmonisatieregels in te voeren voor de problematiek rond deze milieuheffingen. Een land moet de vrijheid hebben om hogere milieuheffingen in te voeren om te bewijzen dat dit mogelijk is en om de positieve gevolgen van zo'n maatregel te kunnen laten zien.
De noordse landen komen goed naar voren uit het verrichte onderzoek. In de onderhavige discussie kan men het noordse model met zijn vele milieuheffingen dan ook gebruiken als een goed voorbeeld waaruit blijkt dat het ook voor andere landen echt mogelijk is dergelijke milieuheffingen in te voeren, en dat dit positieve gevolgen heeft, niet alleen voor het milieu maar ook voor de werkgelegenheid en de economie.
Het is natuurlijk interessant bepaalde leden van het Parlement een warm pleidooi te horen houden voor milieuheffingen. Maar als men kijkt naar hun partijen in hun land van herkomst, zowel in Duitsland als in Zweden, blijkt dat deze precies de tegenovergestelde weg inslaan en weigeren ook maar iets dat milieuheffing heet in te voeren. Wij willen eens wat actie voor milieuheffingen zien en in deze lege vergaderzaal niet alleen maar holle woorden horen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, met het milieubeleid staan ons bepaalde doelen voor ogen. Het belangrijkste doel is dat de mensen tot op hoge leeftijd een goede gezondheid behouden. Om dat te bereiken, moeten wij zorgen dat ons milieu in orde is. Dat kunnen wij op twee manieren doen: door straffen - en belasting is in zekere zin ook een straf - of door motivatie, door lastenverlichting en belastingverlaging. Zowel binnen de Europese Unie als op wereldniveau is het van belang dat wij gemeenschappelijke rechtsgrondslagen uitwerken voor de belastingheffing en uniforme definities van belastingbegrippen krijgen.
Wij moeten streven naar lastenverlichting voor de burger; wij moeten hem zo weinig mogelijk afpakken van zijn loon uit arbeid. Een heel mooi voorbeeld zijn de efficiënte prijzen in het vervoer, waar de Commissie heeft getoond welke richting wij uit moeten. Het is te wensen dat die efficiënte vervoerprijzen zo snel mogelijk worden ingevoerd.

Sandbæk
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik zeggen dat ik blij ben dat de EU het thema milieubelastingen op haar agenda heeft gezet. Ik ben van oordeel dat milieuheffingen een van de belangrijkste middelen zijn om verontreiniging en verspilling van natuurlijke hulpbronnen tegen te gaan. Daarom ben ik teleurgesteld dat de Commissie in haar mededeling niet verder gaat en de lidstaten niet meer mogelijkheden biedt om dit uitstekende middel voor milieubescherming te gebruiken. De Commissie heeft zich beperkt tot een overzicht van de jurisprudentie van het Hof van Justitie, waarbij de vrije markt het uitgangspunt blijft en niet het milieu. De Commissie mist visie op dit gebied, ondanks het feit dat wij al jaren aandringen op een integratie van externe factoren in de prijsberekening.
Daarom vind ik het verslag-Olsson goed. Het wijst erop dat milieuproblemen vaak het gevolg zijn van de slechte werking van de markt doordat de kosten van verontreiniging en gebruik van het milieu niet doorgerekend worden. Correct vastgestelde milieuheffingen handhaven het zeer belangrijke principe dat de vervuiler betaalt. Dit is een zeer belangrijk principe, omdat wij de huidige ontwikkeling alleen kunnen omkeren als de producenten en consumenten de gevolgen en kosten van hun productiekeuze en koopgedrag kennen. Het verslag erkent dat het nodig kan zijn beleidsmatig in te grijpen op de markt om ons milieu te redden. Ik ben echter van oordeel dat de Commissie de conclusies van de onderzoeken inzake de efficiëntie en het effect van milieuheffingen moet afwachten alvorens initiatieven te nemen om dergelijke heffingen in te voeren. Bovendien vind ik dat het verslag meer aandacht had moeten besteden aan de mogelijkheid om milieuheffingen in een bredere internationale context, bijvoorbeeld onder toezicht van de VN, te coördineren.
Tenslotte wil ik nog mijn belangrijkste bedenking meedelen. Initiatieven voor EU-milieuheffingen zijn alleen aanvaardbaar op voorwaarde dat de belastinginkomsten naar de lidstaten terugvloeien. Een van de kenmerken van een staat is onder andere het soevereine recht om belastingen te innen. Dit recht heeft de indirecte steun van de burgers door de democratische legitimiteit van de staat. De EU heeft deze legitimiteit niet. De EU is en mag geen staat zijn.

Bjerregaard
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen dank ik de heer Olsson voor het werk dat hij met dit verslag over de mededeling van de Commissie betreffende milieubelastingen in de gemeenschappelijke markt heeft verricht. De Commissie heeft meermaals gepleit voor een intensiever gebruik van fiscale instrumenten om een slagvaardiger en kosteneffectiever milieubeleid te bevorderen. Twee jaar geleden werd duidelijk dat wij klaarheid moesten scheppen in de juridische situatie voor de lidstaten die milieuheffingen wilden invoeren. Velen vroegen zich immers af of milieuheffingen en interne markt niet strijdig waren. Ook het werkgelegenheidsaspect heeft aan betekenis gewonnen, zoals blijkt uit de conclusies van de Top van Cardiff. In het debat over de werkgelegenheid is de noodzaak van een belastinghervorming om de belastingdruk op arbeid te verminderen een van de belangrijkste punten. Milieuheffingen kunnen een belangrijke financieringsbron voor dergelijke hervormingen worden. In de mededeling over de milieubelastingen worden het rechtskader voor de lidstaten en de mogelijkheden en beperkingen inzake het gebruik van milieuheffingen in de interne markt uiteengezet. Daarom kan de mededeling als een soort richtsnoer voor de lidstaten dienen.
Uit de reacties op onze mededeling blijkt dat het een nuttig instrument is voor de politici in de lidstaten en in de kandidaatlanden. Het verheugt mij dat alle lidstaten in toenemende mate gebruik maken van milieuheffingen. De heer Olsson pleit voor een intensiever gebruik van economische stimuli. Ik ben het met hem eens dat een correcte prijsberekening van goederen en diensten, die rekening houdt met de milieukosten, een belangrijk element is voor een duurzame ontwikkeling. Net zoals de heer Olsson ben ik ervan overtuigd dat de maatschappij zowel op het gebied van de werkgelegenheid als op dat van het milieu vruchten zal plukken van een groene belastinghervorming.
De conclusies van het verslag concentreren zich op de toekomstige werkzaamheden van de Commissie en bevatten concrete voorstellen voor maatregelen en een verdere verfijning van de situatie voor de lidstaten. Wat de concrete maatregelen betreft, is DG XI reeds begonnen met het onderzoek naar de mogelijkheden om een EU-heffing op pesticiden in te voeren. De Commissie zal de voorstellen in het verslag bij haar beslissing over verdere maatregelen in overweging nemen, maar ik kan niet beloven dat er op korte termijn werk kan worden gemaakt van alle gebieden die in paragraaf 25 worden genoemd.
De opstelling van bijkomende richtsnoeren is moeilijker, omdat de bevoegdheid van de lidstaten op dit vlak zeer uitgebreid is. Wij weten ook dat de meeste lidstaten zeer onwillig zijn hun handelingsvrijheid op fiscaal gebied te laten beperken met bijkomende bepalingen naast de reeds bestaande in de communautaire wetgeving, zoals in de mededeling beschreven. Ik ben het met het verslag eens dat een efficiëntere besluitvormingsprocedure in de EU op dit gebied wenselijk is. We weten echter allemaal dat voor fiscale kwesties eenparigheid van stemmen in de Raad vereist is. Zolang het Verdrag de unanimiteit eist, zal het moeilijk zijn om de besluitvormingsprocedure te versnellen.
Met betrekking tot de houding van de Raad tegenover de mededeling kan ik alleen maar betreuren dat hij ze nog niet behandeld heeft. De mededeling blijkt evenmin op de agenda van het huidige voorzitterschap te staan, hoewel ik meen te weten dat mevrouw Hautala over andere informatie beschikt. Toch vind ik dat de waarde van de mededeling als handboek voor de nationale ministers van Milieu en Begroting niet onderschat mag worden.
Ik wil graag nog even ingaan op paragraaf 2 van de ontwerpresolutie, omdat daarin beweerd wordt dat wij de gevolgen van ons voorstel inzake energiebelastingen voor de werkgelegenheid niet onderzocht hebben. De Commissie heeft juist wel een grondig onderzoek naar de gevolgen verricht. Het is bij het voorstel gevoegd en toont aan dat de gevolgen zowel voor het milieu als voor de werkgelegenheid gunstig zullen uitvallen. Uiteraard kan ik paragraaf 27 volledig steunen, omdat daarin een oproep wordt gedaan om het voorstel betreffende milieubelastingen goed te keuren.
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om te onderstrepen dat ik veel belang hecht aan het voorstel van de Commissie inzake een kaderrichtlijn voor water. Het Europees Parlement heeft dit voorstel reeds behandeld. Kostendekkende heffingen op water zijn een belangrijk element in deze richtlijn en ik hoop dat ik uw steun kan krijgen in het debat dat hierover met de Raad zal plaatsvinden.
Tenslotte dank ik de heer Olsson nogmaals voor zijn waardevolle bijdrage. Zijn verslag bevat niet alleen praktische voorstellen voor de toekomstige werkzaamheden van de Commissie, maar hij heeft ook een duidelijk politiek signaal gegeven - wat zeer belangrijk is - dat de Commissie concrete maatregelen moet nemen om het milieu- en fiscaal beleid verder te integreren.

De Voorzitter
Dank u zeer, mevrouw Bjerregaard.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.35 uur gesloten)

