Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 30 januari 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Samenstelling van het Parlement
De Voorzitter
Ik deel u mee dat de heer Bernard Tapie mij overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Reglement in kennis heeft geteld van zijn ontslagneming met ingang van 4 februari 1997.
Overeenkomstig artikel 12 van de akte betreffende de verkiezing van vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen constateert het Parlement dat deze zetel vacant is, en brengt de betrokken lidstaat hiervan op de hoogte.
Het woord is aan de heer Hory.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe kort het woord te voeren naar aanleiding van Bernard Tapie. Wat met hem gebeurt is zonder precedent in de geschiedenis van het Parlement. Ik wil er niet te zwaarwichtig over doen.
Bernard Tapie heeft u, mijnheer de Voorzitter, alsook de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, persoonlijk toegezegd af te zullen treden indien zijn strafrechtelijke veroordeling onherroepelijk zou worden. Hij wil zich immers niet verschuilen achter zijn status van parlementslid om te ontsnappen aan de duidelijk buitensporige gevolgen van een veroordeling die velen van ons onrechtvaardig vinden. Hij is dan ook afgetreden, al is er niemand, noch in het Europees Parlement, noch in de Franse publieke opinie, die niet de motieven van politieke opportuniteit door heeft die hebben geleid tot de gerechtelijke verbetenheid waaraan Bernard Tapie ten prooi is gevallen.
Eén van onze collega's die het minst voor hem is ingenomen - de heer Thierry Jean-Pierre - heeft zelfs op de televisie verklaard dat de Franse justitie zich door de politiek voor haar karretje heeft laten spannen om een ware mensenjacht te ontketenen. Staat u mij daarom vandaag toe om in het Parlement te verklaren - mede namens de Franse leden van mijn fractie - dat ik er altijd trots op ben geweest om aan de zijde van Bernard Tapie voor Europa te strijden, en dat ik hoop nog dikwijls samen met hem de politieke arena te kunnen betreden.

De Voorzitter
Mijnheer Hory, uw uiting van solidariteit zal te zijner tijd in het verslag worden vastgelegd. U begrijpt dat ik u, ondanks het feit dat u zich niet op het Reglement baseerde, het woord heb laten voeren, omdat ik van oordeel ben dat iemand de mening van heer Tapie, die zelf afwezig is en zich dus niet kan uitspreken, moet vertolken. Ik kan u zeggen dat het Parlement en zijn organen collega Tapie uiterst correct tegemoet zijn getreden.
Ik deel u mee dat de heer Kranidiotis met ingang van 3 februari 1997 tot onderminister van Buitenlandse Zaken van de Griekse regering is benoemd. Ik wens hem geluk met zijn benoeming.
Overeenkomstig artikel 12 van de akte betreffende de verkiezing van vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen constateert het Parlement dat deze zetel vacant is.
Inmiddels hebben de Griekse autoriteiten mij laten weten dat in de plaats van de heer Kranidiotis met ingang van 6 februari 1997 mevrouw Anna Karamanou tot lid van het Parlement is benoemd.
Ik heet deze collega welkom, en ik herinner u eraan dat een lid krachtens artikel 7, lid 4, met volledige rechten zitting heeft in het Parlement en zijn organen, ook al zijn de geloofsbrieven van de betrokkene nog niet onderzocht en ook al is er nog niet beslist over eventueel ingebrachte bezwaren.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, een punt betreffende de regeling van de werkzaamheden. Het betreft een mensenrechtenkwestie die ik in december 1996 aan de orde heb gesteld en waarover ik op grond van artikel 97 een debat wens. Het gaat om de nog steeds voortdurende gevangenhouding van Roisín McAliskey in een categorie Agevangenis in Groot-Brittannië, te weten Holloway Prison.
Er lijkt een misverstand te bestaan tussen de Britse en de Duitse autoriteiten. Ik meen dat de Duitse autoriteiten er geen bezwaar tegen hebben deze vrouw op borgtocht vrij te laten. Het bezwaar komt van de Britse autoriteiten, en dat is helemaal niet nodig, gelet op de behandeling die zij krijgt. Roisín McAliskey wordt vastgehouden in een categorie Agevangenis zonder afdoende medische verzorging. Zij wordt bij iedere gelegenheid tot op het blote lichaam gefouilleerd. Dit is gewoon misbruik van macht.
Ik roep het Parlement op hier iets aan te doen.

De Voorzitter
Deze kwestie staat niet op de agenda. Ik kan u niet langer het woord laten voeren. Ik heb kennis genomen van wat u heeft gezegd en het Parlement zal de noodzakelijke stappen ondernemen. Ik kan echter op dit moment geen debat over deze kwestie toestaan.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De ontwerpagenda is rondgedeeld die, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, werd opgesteld door de Conferentie van voorzitters, op 13 februari 1997.
In de vergadering van 13 december 1996 heeft het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 59, lid 3 van het Reglement besloten om het verslag (A4-0409/96) van mevrouw Izquierdo Rojo over technische maatregelen voor de instandhouding van de visbestanden terug te verwijzen naar de commissie.
In haar vergadering van 20 en 21 januari 1997 heeft de Commissie visserij een nieuwe rapporteur benoemd, te weten de heer Adam, en besloten om op grond van artikel 129 van het Reglement om terugverwijzing van het verslag naar de commissie te verzoeken.
Ik geef het woord aan mevrouw Fraga om namens de Commissie visserij dit verzoek aan u voor te leggen.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, ik zou alleen willen zeggen, dat de Commissie visserij inderdaad besloten heeft, te verzoeken om terugverwijzing naar de commissie.

De Voorzitter
Ik leg het verzoek van de Commissie visserij ter stemming aan u voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Maandag en dinsdag :

De Voorzitter
Ik heb geen enkel wijzigingsvoorstel ontvangen, maar ik zou u er krachtens artikel 34 van het Reglement op willen wijzen, dat ik u op 13 februari jongstleden al heb meegedeeld dat 71 afgevaardigden een motie van afkeuring tegen de Europese Commissie hadden ingediend wegens haar optreden in de crisis rond de BSE (B456/97/rev./2). De motie van afkeuring is doorgezonden naar de Commissie.
Zoals blijkt uit de definitieve ontwerpagenda zal het debat dinsdag aanstaande om 15.00 uur plaatsvinden.
Het woord is nu aan mevrouw Green.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik heb slechts één onbeduidend verzoek. Op dit moment is de termijn voor de indiening van gezamenlijke ontwerpresoluties met betrekking tot het verslag van de enquêtecommissie BSE vastgesteld op dinsdag 16.00 uur. Dat is vóór het debat en voordat we het antwoord van de Commissie hebben gehoord. Ik zou u dan ook willen verzoeken om de termijn op te schuiven tot ten minste 20.30 uur.
Ik besef dat het maar heel kort dag is voor uw ambtenaren en dat vind ik vervelend. Het gaat evenwel niet aan om de termijn voor de resolutie te stellen vóór het debat en voordat de voorzitter van de Commissie de kans heeft gehad om te antwoorden.

De Voorzitter
Als het u een goed idee lijkt, zou ik willen voorstellen om de datum voor de gezamenlijke tekst en de amendementen aan te houden, maar wel toe te staan dat hierop wijzigingen worden ingediend tot het eind van het debat - dat wil zeggen, tot 20.30 morgenavond -.
Als naar aanleiding van het debat wijzigingen zouden worden ingediend, dan zou dat de flexibiliteit waarover u het had ten goede komen, en het zou de diensten van dit Parlement in de gelegenheid stellen om aan de vertalingen te werken. Dus: we houden de termijn aan, maar indien zich naar aanleiding van het debat wijzigingen voordoen, dan zullen die vóór 20.30 uur worden opgenomen.
Woensdag en donderdag :

De Voorzitter
De ARE-Fractie wenst dat de stemming over de ontwerpresoluties die zijn ingediend naar aanleiding van de mondelinge vragen over de aanbevelingen betreffende BSE wordt uitgesteld tot donderdag 15.00 uur, tot na de stemming over de motie van afkeuring.
Het woord is nu aan mevrouw Barthet-Mayer om het verzoek nader toe te lichten.

Barthet-Mayer
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe om in naam van de Fractie Europese Radicale Alliantie een wijziging voor te stellen van de agenda die u zojuist heeft voorgesteld.
Wij willen dat de stemming over de amendementen op het verslag van de enquêtecommissie BSE plaatsvindt na de stemming over de motie van afkeuring die naar aanleiding van dit onderwerp is ingediend. Deze wens heeft een viertal redenen.
Ten eerste lijkt de motie van afkeuring die ons is voorgelegd een soort voorafgaande kwestie te zijn waarover noodzakelijkerwijs gestemd zal moeten worden vóórdat stemming over de ontwerpresoluties plaatsvindt; de motie van afkeuring moet namelijk krachtens parlementair recht behandeld worden als een procedurele uitzondering.
Ten tweede is het traditioneel parlementair gebruik dat de tekst die het verst afstaat van de oorspronkelijke tekst, of de tekst die het radicaalst is ten opzichte van het behandelde onderwerp, het eerst in stemming wordt gebracht.
Op de derde plaats is het zo dat, indien bij de stemming over de ontwerpresoluties een meerderheid naar voren komt die voor een veroordeling van de houding van de Commissie is welke minder sterk is dan de veroordeling die uit een motie van afkeuring spreekt, de stemming over de motie van afkeuring nadien hierdoor van iedere politieke betekenis wordt beroofd.
Ten vierde zou het gevolg van bovengeschetste situatie zijn, dat de initiatieven van bepaalde parlementsleden en van bepaalde fracties op onbillijke wijze behandeld worden; immers, indien inderdaad bij meerderheid van stemmen een resolutie wordt goedgekeurd die minder ver gaat dan de motie van afkeuring, dan zou dat betekenen dat een minderheid van parlementsleden hierdoor beroofd wordt van haar bevoegdheid tot afkeuring, en dat is een onvervreemdbaar parlementair recht.

De Voorzitter
Het woord is nu aan de heer Puerta om het verzoek te ondersteunen.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, in de Conferentie van voorzitters heb ik dezelfde gezichtspunten belicht die vandaag door de Fractie Europese Radicale Alliantie naar voren worden gebracht.
Ik weet dat het Parlement soeverein is, en dat het bij meerderheid en naar eigen goeddunken beslissingen kan nemen - die door ons allen gerespecteerd worden -. Maar met het oog op de Europese publieke opinie en op ons eigen functioneren dienen we ervoor te waken, dat andere factoren een rol gaan spelen bij de indiening van de motie van afkeuring tegen de Europese Commissie, op een moment mijnheer de Voorzitter, dat dramatisch genoemd kan worden, en waarop het Parlement de plicht heeft, zijn verantwoording te nemen. Die andere factoren zijn van weinig belang, en zij doen afbreuk aan de stemming van donderdag over de motie van afkeuring. Je zou zelfs kunnen zeggen, dat ze in tegenspraak zijn met artikel 136 van het Reglement, en met de consequenties van het verslag van de Commissie onderzoek.
De Commissie onderzoek heeft niet besloten dat er geen enkele resolutie wordt ingediend. Ze heeft evenmin besloten dat er een motie van afkeuring wordt ingediend. Maar gezien de ernst van de gebeurtenissen, die van grote betekenis zijn voor de gezondheid van de Europeanen, voor de totstandkoming van de interne markt en voor het functioneren van de Europese democratische instellingen, hebben zeventig afgevaardigden van dit Parlement een motie van afkeuring ingediend. En die motie is van prioritair belang.
Die motie van afkeuring mag niet worden beïnvloed door een eerder gehouden debat en stemming over een aantal ontwerpresoluties. Ik vind dat we, als we op deze manier doorgaan, ons zelfrespect als parlementariërs op het spel zetten, evenals de verwachtingen die de publieke opinie van ons heeft.
Daarom stel ik voor, namens mijn fractie en de zeventig afgevaardigden die de motie van afkeuring hebben ingediend, en volkomen in overeenstemming met het standpunt van de Fractie Europese Radicale Alliantie, dat de stemmingen over de ontwerpresoluties gehouden worden ná de stemming over de motie van afkeuring.
In dat geval, indien de motie van afkeuring het niet haalt, zouden wij, de afgevaardigden die de motie van afkeuring hebben ingediend, ons wellicht kunnen vinden in sommige resoluties die door middel van de beleidsverklaring van het Parlement aan de orde worden gesteld. We kunnen echter niet toestaan dat er van een motie van afkeuring wordt gesproken die voor een paar maanden later in een beleidsverklaring wordt vastgelegd, als we, vanuit onze positie die een zware verantwoordelijkheid met zich meebrengt, een motie van afkeuring jegens de Commissie hebben voorgesteld. We beseffen terdege dat als de Europese democratische instellingen en dit Parlement op een andere manier zouden functioneren, er waarschijnlijk een motie van afkeuring zou kunnen worden ingediend jegens de commissaris van landbouw, bijvoorbeeld. Aangezien dat niet mogelijk is, houden wij vast aan deze motie van afkeuring als voorstel dat prioriteit verdient.

De Voorzitter
Het woord is nu aan de heer Martens om zich tegen dit verzoek uit te spreken.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, morgen van 15.00 uur tot 15.30 uur zullen wij dus een gecombineerd debat hebben over drie agendapunten: het verslag-Medina, de mondelinge vragen met debat, met een discussie over de ontwerpresoluties, en een debat over de motie van afkeuring ingediend door de heer Happart en consorten. De grote meerderheid van de Conferentie van voorzitters was van oordeel dat wij de normale procedure moesten volgen wat de stemming betreft, nl. woensdagmiddag over de resoluties die zijn ingediend. De ontwerpagenda bepaalt trouwens dat wij dan stemmen over de resoluties bij de verslagen waarover het debat is afgesloten. Krachtens artikel 34, lid 5, van het Reglement is de stemming over de motie van afkeuring hoofdelijk en vindt deze niet eerder dan 48 uur na de opening van het debat plaats.
De ganse vraag is, waarde collega's, of ons Huis met deze procedure kan overgaan tot een fundamenteel politiek debat, en of iedereen woensdagnamiddag in geweten kan oordelen bij de stemming over de resoluties, en donderdag om 15.00 uur 's namiddags over de motie van afkeuring. Wij wensen een volledig en grondig debat. Men heeft gewild dat de drie punten samen worden behandeld, zowel het verslag-Medina als de mondelinge vragen met de ontwerpresoluties als de motie van afkeuring. Ik denk dat er geenszins een poging wordt ondernomen opdat ieder lid van dit Huis niet in volle vrijheid zou kunnen stemmen. En dat is de reden waarom wij, en de grote meerderheid van de Conferentie van voorzitters voorgesteld hebben dat gezamenlijk debat te houden, dat er dan een reflectietermijn is, zoals bepaald in onze procedure om te stemmen over de resoluties, en dat er dan ook met dezelfde, maar een langere reflectietermijn, bepaald in het Reglement, wordt gestemd over de motie van afkeuring. Dat is de reden waarom wij er voorstander van zijn om de agenda te houden zoals zij nu is, ze beknot onze vrijheid van discussie niet, zij beknot onze vrijheid van handelen niet, zij beknot onze vrijheid ook niet van stemmen en daarom spreek ik dus tegen het voorstel van wijziging van de agenda en vraag ik aan de meerderheid van dit Huis om de agenda zoals vastgelegd door de Conferentie van voorzitters te willen aanvaarden.

De Voorzitter
Op verzoek van de Fractie van de Europese Volkspartij leg ik het voorstel van de ARE-Fractie ter stemming aan u voor.
(Het Parlement verwerpt het voorstel tot wijziging van de agenda)

Energiehandvest
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0041/97) van mevrouw Matikainen-Kallström, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie (COM(95)440-12046/96 - C4-0664/96-95/0237(AVC)) betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschappen van het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de afhankelijkheid van de EU van de energie-import kan tot aan het jaar 2015 groeien van de huidige 50 % tot ongeveer 75 %. De groei van de markt voor energiecentrales binnen de EU wordt voor de komende 15 jaar geschat op niet meer dan 1-2 % per jaar. De binnen de EU genomen milieumaatregelen zullen van weinig invloed zijn, indien dergelijke maatregelen niet tevens op wereldwijde schaal worden doorgevoerd. Vervuiling kent geen grenzen.
Er was voor het eerst sprake van een energiehandvest in 1990, op initiatief van de Nederlandse minister-president, die van mening was dat de economische groei in Oost-Europa en de Sovjet-Unie bevorderd en versneld kon worden door middel van samenwerking op energiegebied. De Europese Gemeenschap en haar lidstaten ondertekenden het Europese energiehandvest in 1991 in Den Haag. In 1994 werd door in totaal 50 partijen het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieuaspecten ondertekend, waarmee de in het Protocol omschreven principes en doelstellingen een duidelijke en internationale rechtsgrondslag kregen. Het grootste deel van de lidstaten van de EU heeft het Verdrag al geratificeerd en ook Finland zal dat nog dit jaar doen. Rusland moet het Verdag nog bekrachtigen. De VS hebben meegewerkt aan de opstelling van het Verdrag, maar lijken het niet te zullen ondertekenen, wat bijzonder jammer is.
De energie-efficiëntie en de energiebesparing moeten in heel Europa worden verbeterd. Met name in de landen in Midden- en Oost-Europa en het GOS zou een energiebesparing van wel 30-40 % bereikt kunnen worden. Westerse bedrijven kunnen hulp en raad geven bij het ingebruiknemen van nieuwe technologieën, bijvoorbeeld in het kader van het SYNERGY-programma. De overgangsfase waarin de MOE-landen en Rusland zich bevinden kan met behulp van de programma's PHARE en TACIS worden versoepeld en op deze wijze kan de energievoorziening bijdragen aan de financiering van de overgangsfase. Het Protocol van het Energiehandvest betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten vormt een goede basis voor een betere bescherming van het milieu, met name door de energie-efficiëntie te bevorderen. Daarom is het positief en noodzakelijk dat het Verdrag en het Protocol bijdragen aan een duurzaam ontwikkelingsbeleid, het "vervuiler betaalt" -principe en het principe van minimalisering van de milieuproblematiek. Er zijn echter geen juridische bindende beslissingen betreffende de milieubescherming genomen, hetgeen eveneens een duidelijke lacune is. Voor de bouw van nieuwe energiecentrales in de Oost-Europese landen zouden dezelfde normen voor uitstoot van kooldioxide, stikstofoxide en vaste deeltjes kunnen gelden als in het westen. Bij het verbeteren van oude centrales moeten hogere eisen gelden. Nieuwe projecten en acties in het kader van het verdrag moeten ook een verplichte milieueffectbeoordeling bevatten.
Ook samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid is van belang. De moeilijkheden bij de exploitatie van kerncentrales in Midden- en Oost-Europa en in de GOS-landen en de illegale handel in plutonium en andere nucleaire stoffen zijn toegenomen. De EU zou net als de VS voor kernwapens geschikt plutonium moeten aankopen, dat een sterkte heeft van meer dan 90 %. Als het wordt omgezet in verarmd uranium, verkrijgt men brandstof voor kerncentrales met een sterkte van 3 tot 4 %, dat niet meer geschikt is voor de productie van atoombommen. Tegenwoordig worden kernwapens weliswaar ontmanteld, maar hierbij blijft verrijkt plutonium over. Denk u eens in, op deze wijze levert kernenergie een bijdrage aan de wereldvrede.
Gezien het feit dat het Verdrag van groot belang is, stel ik voor dat het Europees Parlement zich positief uitspreekt voor een besluit van de Raad en de Commissie om namens de Europese Gemeenschappen het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten goed te keuren.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Europese Energiehandvest is een lovenswaardig initiatief. Het is belangrijk, de beginselen van samenwerking op het gebied van energiebeleid, energie-efficiëntie en de daarmee samenhangende milieu-aspecten een volkenrechtelijke grondslag te geven. Veel te vaak hebben wij dat te laat gedaan en het valt ons vandaag nog moeilijk, een gemeenschappelijke noemer te vinden. Het Energiehandvest heeft vier belangrijke doelen: een open markt tot stand brengen voor energiegrondstoffen en -producten, het energietransport vergemakkelijken, technologieoverdracht bevorderen, wat vooral voor de Oost-Europese staten en het GOS belangrijk is, en milieuschade tot een minimum beperken zonder de veiligheid uit het oog te verliezen. Over dit laatste aspect wil ik het vandaag hebben.
Via het Protocol over energie-efficiëntie worden milieu-aspecten in het Energiehandvest geïntroduceerd. Ik vind het goed en belangrijk dat er eindelijk iets als het handvest is en kan alleen maar samen met mijn collega's van de energiecommissie aanbevelen, met het eerste omzettingsverdrag van het handvest in te stemmen. Maar het is vlees noch vis, wat ons is voorgelegd. Waarom worden energie-efficiëntie en milieu in een protocol behandeld, afgezien van het vrijblijvende artikel 19 van het verdrag? Welnu, omdat in twijfelgevallen de bepalingen van het verdrag voorrang hebben boven die van het protocol. De formuleringen in het protocol staan bol van diplomatieke frases, die de leegheid maar amper verhullen. Als men "naar beste vermogen" zonder veel kosten een economisch doelmatig beleid inzake energieefficiëntie ontwikkelt en naar behoren rekening houdt met de milieu-aspecten, zoals in artikel 3 van het protocol staat, dan klinkt dat al bijzonder zwak. Geen woord over bindende normen voor milieubescherming en veiligheid van de energieproductie-installaties in de Oost-Europese landen, op zijn minst voor die producenten die bijvoorbeeld elektriciteit aan de Europese Unie leveren. Het is een slechte grap, dat Oostenrijk zich wel tegen Mochovce keert, maar intussen overweegt stroom uit de Oekraïne te betrekken.
In het jaar 2005 zouden de staten die de Overeenkomst van Rio hebben getekend, hun energieverbruik eigenlijk op het niveau van het jaar 1990 teruggebracht moeten hebben. Zo ver zijn we nog lang niet. Toen kwam men op het idee om op andere wijze kosten te besparen, namelijk door energie te kopen waar zij goedkoper is, zoals in het GOS of in de Midden- en Oost-Europese staten. Door de lekken in gasleidingen tussen Siberië en Oost-Europa te dichten, zou het broeikaseffect daadwerkelijk kunnen worden beperkt. Het broeikaseffect van slechts 5 % ontsnapt methaangas is even groot als van de overblijvende 95 %, die na verbranding als CO2 vrijkomt. Toch wordt hier de kans gemist om bijvoorbeeld voor investeringen de stand van de techniek bindend voor te schrijven. Terwijl de concurrentie een hoog...
(De Voorzitter onderbreekt de spreker) Ik doe een beroep op mijn collega's, de ogen goed open te houden en de publieke opinie op de zwakke punten van het handvest te wijzen. Wij gaan ermee akkoord, omdat het beter is dan niets, maar ook niet veel meer dan dat.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Europese Energiehandvest vormt het kader van het politiek akkoord tussen de westerse en de Oost-Europese landen, waarbinnen het GOS een heel speciale plaats inneemt. De grote gasreserves van de wereld bevinden zich in Rusland - op het schiereiland van Yamal, in de Barentszee, in Siberië -, terwijl de Europese Unie een belangrijk programma voor de verhoging van het aardgasverbruik op de rails heeft gezet. Naar ik hoop, krijgen we in deze Vergadering weldra de nieuwe richtlijn voorgelegd voor het reguleren van de liberalisering van de aardgasmarkt, reden ook waarom de ontwikkelingen in het GOS voor ons van groot belang zijn.
Zoals andere collega's hier al gezegd hebben, scharen wij ons volkomen achter het gunstige advies over het Verdrag inzake het Energiehandvest en over het Protocol betreffende milieu-efficiëntie en daarmee samenhangende milieuaspecten. Naar onze mening is dit Verdrag niet slecht, ofschoon het, zoals de heer Stockmann al zei, niet bijzonder ambitieus is. In de voormalige Oostbloklanden zou tussen de 30 % en 40 % kunnen worden bespaard op energieverbruik. Dat is heel veel. We mogen niet vergeten, dat 60 % van de deviezen van het GOS afkomstig zijn uit de export van brandstoffen, wat nog aanzienlijk zou kunnen stijgen, terwijl de westerse landen hun verbruik met zo'n 20 % zouden kunnen verminderen. Dat is de allerbeste maatregel voor het milieu, mijnheer de Voorzitter. Maar helaas wordt er veel gepraat en naar mijn idee weinig gedaan.
Wat het milieu betreft, is het volgens mij van dringend belang dat er voor alle acties die in het Verdrag inzake het Energiehandvest worden bevorderd, eerst milieueffectrapportages verricht worden, alsmede eco-audits voor bestaande installaties, ten einde de achteruitgang tegen te gaan die we niet alleen in de voormalige Oostbloklanden maar ook in onze landen aantreffen.
Het Handvest is op drie niveaus gericht: het Verdrag zelf, de speciale overeenkomsten met drie landen, en concrete acties. Op al deze niveaus zouden de maatregelen die ik genoemd heb, moeten worden toegepast.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het Europese Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten hebben al een behoorlijk lang traject afgelegd. Wij buigen ons vandaag over het voorstel van de Raad waarin de Unie toestemming krijgt om het verdrag goed te keuren, en over het verslag van mevrouw Matikainen-Kallström van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, waaraan ons fractie haar goedkeuring hecht.
In de energiecommissie heerst brede overeenstemming over de doelstellingen en beleidspunten van het Handvest, dat er enerzijds op gericht is samen met de Oost-Europese landen structuur in de energievoorziening aan te brengen, en anderzijds energiebesparingen te bewerkstelligen en milieuvriendelijk te werk te gaan.
Toch moeten mij twee dingen van het hart, waarbij ik de Commissie opnieuw oproep zich hiervoor in te zetten. Het Handvest is noch door de Verenigde Staten noch door Rusland ondertekend, en zonder deze partners is het verdrag niet af, vooral als het gaat om de nucleaire veiligheid in de Oost-Europese landen, waaraan het Handvest toch een constructieve bijdrage kan leveren. Als Rusland de principes en de voorschriften niet onderschrijft en de Verenigde Staten vooral niet aan de technologie meedoen, dan zou het verdrag wel eens tekort kunnen schieten. Daarnaast vragen wij ons af of onze inspanningen om de nucleaire veiligheid te vergroten in de Midden- en Oost-Europese landen die voorheen lid waren van de Sovjetunie, wel vruchten afwerpen. Het reactorpark omvat een aantal installaties die door westerse deskundigen als hoogst onveilig worden beschouwd en een aantal andere die alleen met technologische verbeteringen aan bevredigende veiligheidsnormen kunnen voldoen.
Met behulp van de regelgeving van het Handvest moet er een beperkt aantal proefprojecten worden opgestart die erop gericht zijn de Europese normen op de beste installaties in de Oost-Europese landen toe te passen, zodat veiligheid een normaal verschijnsel wordt en de onveiligste installaties definitief worden gesloten. Pas als het probleem van de nucleaire veiligheid in het oosten enigszins is bezworen, zal het Handvest voor de burgers tastbare resultaten opleveren.

Plooij-Van Gorsel
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag inzake het Europese energiehandvest en het protocol betreffende energie-efficiëntie levert een belangrijke bijdrage aan een schoner, efficiënter gebruik van energie; dat is goed voor het milieu en de liberale fractie steunt dit dan ook van harte.
Investeringen in energie-efficiency kunnen het beste daar gebeuren waar het milieurendement het grootst is en dat is op dit moment in Midden- en Oost-Europa, waar energiebesparingen van 30 tot 40 % op simpele wijze te realiseren zijn. Dat begint al bij winning en transport van grondstoffen. Westerse bedrijven kunnen daarbij helpen met adviezen en technologische innovaties. Het mes snijdt daarbij aan twee kanten: lagere kosten voor energie en een beter milieu.
Dat brengt mij meteen bij mijn tweede punt: de Oekraïne bijvoorbeeld is een van de minst energie-efficiënte landen in de wereld. Het energiegebruik per eenheid bruto nationaal product is daar zeven keer zo hoog als in de Europese Unie. Toch worden er met een lening van de EBWO twee nieuwe kerncentrales bijgebouwd omdat Tsjernobyl gesloten zal worden, en dit tegen advies uitgebracht door een onafhankelijk panel van experts. Mijn vraag is daarom aan de Commissie en aan mevrouw Wulf-Mathies: mag de EBWO investeren in nieuwe kerncentrales in de Oekraïne als dit niet de goedkoopste oplossing is voor het energieprobleem aldaar? Is niet één van de criteria van EBWO-leningen dat de economisch beste en dus goedkoopste oplossing gekozen moet worden? Durft u, mevrouw de commissaris en de Commissie eindelijk........
(De Voorzitter onderbreekt de spreker)

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, er was en is nog altijd veel terechte kritiek op het Energiehandvest. Zowel inhoudelijk als natuurlijk ook formeel. Het Parlement kan alleen maar ja of nee zeggen. Nu moeten we natuurlijk toegeven, dat het Parlement ook niet erg hard om meer invloed heeft gestreden - dat is betreurenswaardig en ook wel enigszins beschamend. We moeten echter ook toegeven, dat we nu voor het eerst überhaupt volkenrechtelijke, zij het nog niet zeer bindende, regelingen over meeberekening van de milieukosten en het vervuilersbeginsel hebben. De vorige sprekers hebben dat ook al ter sprake gebracht. Dat is toch al een kleine stap voorwaarts, ook al is het helaas - juist wat het milieu betreft - alleen in het protocol vastgelegd. Ik denk dat het de taak van de politiek, en natuurlijk ook van de Commissie is, ervoor te zorgen, dat dit wat dichter bij de nobele wensen en doelen komt.
Anderzijds moeten we natuurlijk ook zeggen, dat er iets moet veranderen aan de huidige situatie, dat namelijk niemand zich voor de pijpleidingen verantwoordelijk voelt, dat niemand deze leidingen repareert en dat iedereen zegt dat hij slechts vijf, tien of twintig procent krijgt en dat de inkomsten uit de gaslevering ook helemaal niet dáár aankomen, waar het is betrokken, maar dat ze, vooral in Oost-Europa, gewoonlijk bij de mafia terechtkomen.
Ik denk dat het nu vóór alles onze taak is, dat wij ons daarover een beetje moeten bekommeren en morgen niet alleen maar de hand mogen opsteken en ja zeggen. Want bij het voeren van energiebeleid moet niet enkel rekening met het milieu worden gehouden, het milieu-aspect moet centraal staan. Evenzo moet de energie-efficiëntie verbeterd, duurzame energiebronnen geëxploiteerd en door betere middelenoverdracht en kaderprogramma's benut worden. En juist op dit punt geven wij als Gemeenschap het slechtste voorbeeld. Ik hoef u enkel maar te herinneren aan Save, Thermie enzovoort. Ik hoop dat de Commissie nu goed luistert. Van wat als grootse wensen in het Energiehandvest staat, wordt nu hoogstens de eerste aanzet gegeven.

Blokland
Voorzitter, de afhandeling van het Energiehandvest heeft meer tijd in beslag genomen dan de bedenker ervan, de Nederlandse oud-premier Lubbers, zich in 1990 had voorgesteld, vooral door het toegenomen zelfbewustzijn van de Oost-Europese landen.
Achteraf gezien was het goed dat er wat meer tijd overheen ging, omdat het Verdrag anders te voordelig voor de westerse landen was geworden. De huidige tekst is een goed compromis tussen de belangen van de grondstofproducerende landen en de afnemers.
Toch blijf ik ambivalente gevoelens houden bij dit handvest. Het is duidelijk dat de Oost-Europeanen erbij gebaat zijn flinke hoeveelheden fossiele brandstoffen te verkopen. Ze hebben de valuta hard nodig om zelf hun economieën te kunnen opbouwen. Maar dit handvest kan op den duur een drukkende werking op de energieprijzen hebben door de stijging van het aanbod van ruwe olie en gas. Mijns inziens reden te meer om zo spoedig mogelijk energie te belasten, want lage prijzen voor fossiele bronnen komen de introductie van hernieuwbare bronnen niet ten goede! In deze zin is het Energiehandvest in feite nog een stukje ouderwets korte-termijn-denken, hoezeer het tegendeel ook zal worden beweerd.
Het is positief dat het protocol voor energie-efficiëntie bij dit handvest is gevoegd, zodat het er niet met veel moeite achteraf aan hoeft te worden toegevoegd. Het laat zien dat het denken over spaarzaam gebruik van energie inmiddels gemeengoed is geworden. Met de rapporteur heb ik mijn twijfels als het om de daadwerkelijke toepassing van het protocol gaat. Nergens ligt enige dwang tot rendementsverbetering. Ik begrijp best dat je met zo'n multilateraal Verdrag niet alles kunt afdwingen, maar nu is er wel erg veel aan de goodwill van de lidstaten overgelaten. De milieumaatregelen steken veel te schamel af bij het broeikaseffect, dat door dit Verdrag alleen maar wordt versterkt.
Desondanks heeft het Verdrag ook onze instemming. Het geeft tenminste enige structuur en rechtszekerheid in de olieen gashandel. De Unie zal er in de toekomst alles aan moeten doen om via programma's als SYNERGIE en PHARE bij te dragen aan energiebesparingsmaatregelen in Oost-Europa, want dat is hard nodig.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik was erbij toen in Lissabon het Verdrag inzake het Energiehandvest werd getekend. Het was duidelijk dat er een gevaarlijke situatie zou kunnen ontstaan indien deze protocollen niet zeer serieus zouden worden genomen. Wij worden steeds afhankelijker van ingevoerde brandstof, en er bestaan omvangrijke voorraden in oostelijk Europa en nog verder weg. Een combinatie van deze twee feiten opent de mogelijkheid van handel. Maar als wij ons daartoe zouden beperken en geen aandacht zouden schenken aan energie-efficiëntie en milieubescherming, dan zouden we van de regen in de drup komen. We moeten in ieder geval meer gebruik maken van inheemse energiebronnen en niet zo afhankelijk zijn van de invoer van brandstoffen.
De milieuproblemen zijn al genoemd: broeikasgassen, vooral CO2 , maar ook methaan, zoals collega Stockmann duidelijk heeft uitgelegd, voorts kernenergie, waarbij zich operationele problemen voordoen en natuurlijk ook het probleem van de verwerking van afval en het vervoer van gevaarlijke stoffen, en tot slot exploratie en productie van olie, die ook met gevaren gepaard gaan. Er moet een wereldwijd milieubeleid komen met een milieu-effectrapportage; het milieu is immers iets wereldwijds.
Energie-efficiëntie is terecht de vijfde brandstof genoemd. Het is eerlijk gezegd de beste brandstof. Als het mogelijk is dertig tot veertig procent te besparen - en dat is het geval in sommige van de betrokken landen - dan is het toch absurd dat besparing niet beleidspunt nummer één is, een topprioriteit, veel belangrijker dan het bouwen van onnodige kernreactoren.
Het Verdrag inzake het Energiehandvest dient aangescherpt te worden. Het is nu zwak. Bovenal dient er toezicht op de uitvoering van het verdrag te zijn. Ik verzoek het Parlement dit als zijn taak te beschouwen: toezicht op de uitvoering van dit verdrag.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, de energietoestand in de landen van Midden- en Oost-Europa dwingt ons tot een bezinning over de onontbeerlijke voorwaarden om tot een doelmatig energieverbruik te komen en over de in te slagen weg.
Hoe mooi de door de officiële propaganda verkondigde woorden ook klinken, de ervaring is erg hard gebleken en heeft de inefficiëntie en de schade voor het welzijn aangetoond die zich opstapelen in een socialistisch regime waar geen rekening wordt gehouden met de marktomstandigheden en waarin de burgers hun rechten niet kunnen doen gelden, omdat er geen democratie is.
Het is van belang dat te in te slagen weg een weg zonder ongewenste economische en gelijkheidsgevolgen is, wanneer een goed doordacht beleid mogelijk is dat deze vermijdt.
Deze overweging moet vooral in aanmerking worden genomen wanneer er een nieuw initiatief van de Commissie is om een energiebelasting in te voeren of te verhogen, in een twijfelachtige lijn met betrekking tot de huidige lidstaten en zonder enige twijfel oneerlijk vanuit het oogpunt van de kandidaatlanden.
Aangezien zij het zwaarst doorweegt op de uitgaven van de gezinnen met de laagste inkomens is dit een regressieve en ongelijke belasting; en aangezien er meer energieverspilling is met oudere apparatuur wordt het concurrentievermogen benadeeld van de landen die hun apparatuur nog niet hebben gemoderniseerd.
In deze landen is de hoofdzorg overigens de levenskwaliteit van de burgers, aangezien de globale vervuiling van Europa (CO2-uitstoot) hoofdzakelijk door de meest geïndustrialiseerde landen gebeurt: Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Frankrijk met 71, 5 % van het totaal van de Europese Unie met een percentage dat hoger ligt dan hun bevolking.
Op straffe dat de budgetten van de armste mensen en de ontwikkeling van de meest achtergestelde landen nog meer worden belast, dient het te voeren beleid in deze landen uit Midden- en Oost-Europa allereerst te bestaan uit de invoering van geleidelijke wettelijke vereisten voor de modernisering van de huishoudelijke en bedrijfsuitrusting.
Door deze herstructurering te steunen, zoals zij tot nu toe heeft gedaan, zal de Europese Unie zonder enige marge voor twijfel aantonen dat zij werkelijk alleen maar een juiste oplossing voor het bestaande probleem nastreeft. Zodat wij overigens al in overeenstemming zijn met het bepaalde in artikel 130 R van het Verdrag dat als volgt luidt: " de diversiteit van de situaties in de verschillende regio's" .

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat het Europees Parlement het groene licht moet geven aan het Europees Energiehandvest dat in december 1991 te Den Haag werd ondertekend. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie dringt er terecht bij de Europese Commissie op aan om haast te maken met de onderhandelingen die de nog bestaande onzekerheden uit de weg moeten ruimen door bindende kracht te verlenen aan het protocol inzake nucleaire veiligheid in het handvest. Wat Ierland betreft - u weet dat de kerninstallaties van Sellafield en Thorp op amper honderd kilometer van Ierland liggen - is het onaanvaardbaar dat de Britse regering zich bij het Energiehandvest aansluit zonder dat de Britse nucleaire industrie verplicht wordt aan de bepalingen van het protocol te voldoen.
Betere milieubescherming is vanzelfsprekend belangrijk, en de Europese Unie heeft een stap in de goede richting gezet door het SAVE III-programma af te ronden dat gericht is op steun aan maatregelen om de uitstoot van kooldioxide in de atmosfeer terug te dringen.
Een ander punt betreft de vrijmaking van electriciteits- en gasnetwerken. De Europese consument - en dus ook de Ierse consument - en de afzonderlijke producenten dienen te weten of meer concurrentie zal uitmonden in hogere energielasten. Bovendien hebben de werknemers in de betrokken sectoren het recht om te weten of deze liberalisering gevolgen zal hebben voor hun baan. Het Energiehandvest had dan ook dieper moeten ingaan op de kwestie van privatisering van energiebronnen en een beeld moeten geven van de bescherming die de consument, die uiteindelijk toch te maken krijgt met de gevolgen van deze veranderingen, geniet.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Raad lijdt aan ernstige tekortkomingen, aangezien de bepalingen inzake milieubescherming en energiebesparing slechts in termen van een streven zijn geformuleerd en het handvest bovendien geen bindend wettelijk instrumentarium bevat om de ernstige afbraak van het milieu, de vervuiling en de in hoge mate tekortschietende normen inzake energiebesparing in Oost-Europa - waar men daar niets aan doet - aan te pakken; en dat terwijl iedereen het toch over de ernst van de aantasting van het milieu eens is. Dit zou wel eens een handvest kunnen blijken te zijn dat tot verspilling van energie leidt in plaats van tot besparing, en dat zou toch een zeer ernstige zaak zijn.
Met name tijdens de gedachtenwisseling met ambassadeur Rutten en secretaris-generaal Schutterle van de conferentie over het Energiehandvest kwam duidelijk naar voren dat zij zich niet sterk maakten voor de uitvoering van de milieu- en energiebepalingen van het handvest en de moeilijkheden die de EU daarbij zou ondervinden. Neen, in plaats daarvan verklaarden zij ronduit dat bepaalde lidstaten geen bindende bepalingen in het handvest wensten om milieuproblemen aan te pakken, en van oordeel waren dat dergelijke bepalingen in een afzonderlijke overeenkomst zouden moeten worden opgenomen. Naar mijn mening is een dergelijke beleidslijn absoluut onacceptabel voor de EU en haar lidstaten.
In het verslag wordt gezegd dat het protocol inzake energie-efficiëntie en de daarmee verband houdende milieu-aspecten van het handvest een goede basis vormen voor een betere bescherming van het milieu, en wel vooral doordat energieefficiëntie wordt bevorderd. De bewoording waarin een en ander gegoten is, is echter verstoken van iedere betekenis. Er staat dat samenwerking bij het bereiken van milieu-doelstellingen aangemoedigd moet worden en dat in het bijzonder verbetering van energie-efficiëntie de aandacht moet krijgen. Ik ben van oordeel dat, gelet op het feit dat Oosteuropese landen maar nauwelijks het belang van energie-efficiëntie aan het verstand te brengen is, dit document volstrekt zinloos is.
De rapporteur noemt ook een bizar voorstel om voor de wapenproductie geschikt plutonium van Rusland te kopen, dat vervolgens als brandstof voor krachtcentrales kan worden gebruikt. Dit zou de vrede bevorderen. Ik sta versteld over zo'n voorstel. Het wijst erop dat onze economie een plutonium-economie is - wat op zich al kwalijk genoeg is - en dat wij geen plutonium zouden moeten produceren. Ik hoop dat wij in de toekomst nog eens een serieus debat over dit voorstel kunnen hebben.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, namens de heer Papoutsis, die momenteel in Moskou is, wil ik u het standpunt van de Commissie ten aanzien van dit belangrijke verslag toelichten. Laat ik eerst nog eens nadrukkelijk stellen, dat de Commissie de hoogste prioriteit geeft aan de ratificatie van het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten. Dit verdrag zal in werking treden zodra het door ten minste 30 landen is geratificeerd. Op dit moment wordt het daarom voorzover mogelijk voorlopig toegepast.
Zoals u ongetwijfeld bekend is, werd het Europese Energiehandvest - een niet bindende politieke intentieverklaring - door 51 landen en de Europese Gemeenschap ondertekend. De rapportrice, mevrouw Matikainen-Kallström, die ik bijzonder dankbaar ben voor haar verslag, heeft de voorgeschiedenis beschreven. Ik wil deze daarom niet herhalen, maar enkel duidelijk stellen, dat tot op heden 49 landen en de Europese Unie het verdrag, dat op basis van de politieke intentieverklaring is opgesteld, hebben ondertekend.
Het verdrag over het Energiehandvest is de eerste economische overeenkomst die door alle republieken van de voormalige Sovjet-Unie, de Midden- en Oost-Europese landen, de Europese Gemeenschap en haar vijftien lidstaten en door andere OESO-landen werd ondertekend. Hoofddoel is het scheppen van een wettelijk kader voor langdurige samenwerking op energiegebied op basis van wederkerigheid en tot wederzijds voordeel. Het verdrag bevat bepalingen over ontsluiting, productie, transport en vrije handel met energiegrondstoffen en -producten, en over bescherming van investeringen en het vrij verkeer van kapitaal. Verdrag en protocol bevatten ook algemene verklaringen over milieuaspecten en de verhoging van de energie-efficiëntie. Meer dan wat u terecht kritisch over de geringe verplichtingen heeft opgemerkt, was bij de onderhandelingen niet te bereiken.
Toch is het een belangrijke eerste stap, dat deze beginselen door zoveel staten zijn onderschreven. Natuurlijk zal de Commissie zich bij de omzetting van het handvest en van het verdrag ook de hier door het Europees Parlement geuite standpunten in overweging moeten nemen. In november heeft de Commissie de mededeling en het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie betreffende de sluiting van het verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieu-aspecten ingediend. In dit voorstel wordt naast het sluiten van het verdrag zelf tevens de deponering van de ratificatie-oorkonden door de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, evenals een vereenvoudigde procedure voor het vastleggen van het standpunt van de Europese Gemeenschap in de Energiehandvestconferentie beoogd.
December vorig jaar werd de Raad het eens over een geconsolideerde formulering van het besluit. Dit besluit lig nu ter goedkeuring bij het Europees Parlement. Hoewel de Commissie zich ervan bewust is, dat de door de Raad besloten formulering aanzienlijk van het oorspronkelijke voorstel afwijkt, kan zij zich, om haar compromisbereidheid te tonen, hierin vinden, indien ook het Europees Parlement ermee kan instemmen, wat op grond van de bijdragen aan dit debat inderdaad het geval schijnt te zijn.
Ik wilde daarom de rapportrice, mevrouw Matikainen-Kallström, danken, omdat haar verslag precies in die richting wijst. De Commissie is van mening, dat het van groot politiek belang is, dat de Europese Gemeenschap het Verdrag inzake het Energiehandvest zo snel mogelijk ratificeert, om een tijdige afsluiting samen met de ratificatie door de lidstaten te waarborgen. Negen lidstaten hebben hun ratificatieprocedure al afgerond en de meeste andere lidstaten zijn bijna zover.
Van de afronding van de ratificatieprocedure door de Europese Unie en haar lidstaten kan een positief signaal voor Rusland uitgaan. Dit land heeft weliswaar getekend, maar de ratificatieprocedure is momenteel nog gaande. Ik denk dat we er ook van kunnen uitgaan, dat de andere onafhankelijke staten en de Midden- en Oost-Europese landen op dit signaal zullen reageren.
De Commissie is van mening dat de Unie bij dit verdrag groot belang heeft en dat een snelle ratificatie bijzonder belangrijk is om de belangstelling van de andere verdragsluitende partijen en van de energiesector levendig te houden. Het Energiehandvestverdrag zal ongetwijfeld voor de samenwerking tussen Oost en West van belang zijn en dat is uiteindelijk ook in ons aller belang.
Ik wilde u daarom nog eens vragen, met dit besluit in te stemmen. Voorts wilde ik nog even een opmerking maken naar aanleiding van de vraag van mevrouw Plooij-van Gorsel. Zowel de EIB als de G7 hebben voor kredietaanvragen onderzoek gedaan naar de plannen van de Oekraïne; tot op heden is echter nog geen besluit genomen en de adviezen die u hier heeft genoemd, spelen ook bij het onderzoek een rol.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, ik heb nog een vraag aan de commissaris. Het blijkt dat er een rapport is uitgekomen van een panel van experts. Zou het Parlement dat rapport misschien kunnen krijgen, want dat is van het grootste belang in dit geval, ook naar aanleiding van mijn vraag.

Wulf-Mathies
Ik hoop dat u er begrip voor heeft, dat ik dit rapport niet ken, omdat ik vandaag de heer Papoutsis enkel vertegenwoordig. Ik zal hem echter uw wens voorleggen. Wij zullen uw vraag dan schriftelijk beantwoorden en u meedelen of zo'n rapport bestaat en wat wij ermee kunnen doen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Ontwikkelingsproblemen in Italië
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0405/96) van de heer Podestà, namens de Commissie regionaal beleid, over de ontwikkelingsproblemen en structurele maatregelen in Italië (C4-0050/96, C4-0051/96, C40052/96).

Podestà
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, een van de belangrijkste doelstellingen van de Unie is economische en sociale samenhang bereiken en zorgen voor samenwerking en solidariteit tussen de regio's. De structuurfondsen zijn een bijzonder belangrijk middel om de ernstige ongelijkheden tussen de verschillende regio's in Europa terug te dringen. Nu is Italië één van de interessantste gevallen, omdat dit land structureel niet in staat is de middelen te benutten, terwijl het na Spanje en Duitsland het derde land is dat steun uit deze fondsen ontvangt. Tijdens de voorbereidende werkzaamheden voor dit verslag, waarbij het van bijzondere betekenis was dat de collega's zo'n eensgezinde bijdrage hebben geleverd - daarvoor mijn dank -, hebben we getracht de belangrijkste oorzaken van deze problemen op een rijtje te zetten en tevens aan te geven hoe de jarenlange achterstand kan worden ingelopen.
Er zijn verschillende factoren aan te wijzen, maar ik noem hier slechts de belangrijkste: om te beginnen was de politieke situatie in het land al deze jaren natuurlijk verre van stabiel: neem alleen al het feit dat we in de vijftig naoorlogse jaren meer dan vijftig regeringen hebben gehad; verder de zwakke nationale en vooral regionale bestuursstructuren; ook de programmering en uitvoering van de steunmaatregelen laat te wensen over; er zijn teveel besluitvormingscentra, ook gezien het feit dat met de invoering van de regio's in Italië de bevoegdheden niet echt zijn verdeeld, maar er een overdaad aan besluitvormingsmomenten is gecreëerd; een buitensporig aantal wetten die soms in strijd met elkaar zijn, met slepende en zeer ingewikkelde bureaucratische procedures; een gebrek aan coördinatie tussen de communautaire instanties en de Italiaanse nationale en regionale instanties, waardoor de informatie met veel vertraging wordt doorgegeven en vaak ook onduidelijk is; en als laatste het feit dat bij het gebruik van de middelen over de periode 1989'93 een achterstand is opgelopen. Hierbij zij herinnerd aan de mogelijkheid die met de overeenkomst tussen de commissaris, mevrouw Wulf-Mathies, en de toenmalige minister Masera wordt geboden om de kredieten die tot eind 1996 werden vastgelegd tot eind 1997 te gebruiken. Dat heeft ertoe geleid dat het gebruik van de middelen in de daaropvolgende periode, dus tot aan 1999, traag op gang gekomen is.
Dan rijst de vraag: waarom kan Italië nog steeds niet met deze situatie uit de voeten? Wij hebben in feite met twee volledig verschillende situaties te maken. De Zuid-Italiaanse regio's vallen alle onder doelstelling 1, behalve de Abruzzen, die niet langer onder deze doelstelling valt omdat de situatie in deze regio aanzienlijk verbeterd is; dat staat ook in een amendement dat morgen in stemming wordt gebracht en dat gaat over de noodzaak om ook in de toekomst momenten van een milde overgang in te bouwen. Die Zuid-Italiaanse regio's dus hebben een veel lager ontwikkelingscijfer dan de Midden- en Noord-Italiaanse regio's en ook een veel hoger werkloosheidspercentage. Overigens verschijnt er morgen van onze hand een amendement waarin de werkloosheidscijfers worden aangepast, want op dit gebied is de situatie in ons land nog slechter geworden. We hebben echter ook gegevens - die helaas nog niet officieel zijn en dus niet in ons verslag kunnen worden verwerkt - die ons wat het gebruik betreft enigszins geruststellen; dat is de afgelopen maanden namelijk vooral dankzij toedoen van de nationale en regionale regiekamer verbeterd, maar tevredenheid is nog niet op zijn plaats.
Ons land is niet het enige in Europa dat in deze situatie verkeert, maar het geeft wel aan dat er pogingen in het werk moeten worden gesteld - dat is de strekking van het verslag - om de goedkeuringsprocedures te bekorten en de coördinatie tussen de communautaire, nationale en regionale niveaus te verbeteren, om te voorkomen dat de middelen verloren gaan, want dat zijn - zeker in het Maastricht-tijdperk - wellicht de enige die we hebben.

Speciale
Mijnheer de Voorzitter, de heer Podestà heeft beslist een positief en zorgvuldig verslag geschreven. Dat is natuurlijk zijn eigen verdienste, maar het is ook te danken aan een gezamenlijke inspanning en aan een werkwijze die de Commissie regionaal beleid heeft ontwikkeld; volgens die werkwijze wordt namelijk uitvoerig ingegaan op alle gevallen van structurele steunmaatregelen in alle landen, dus niet alleen in Italië. Er is uitvoerig overleg met de Commissie gepleegd. Verder is in alle gevallen - dus ook in het geval van Italië - een hoorzitting gehouden met de verantwoordelijke personen van het betrokken land, met vertegenwoordigers van de regering, van het parlement, van de plaatselijke overheidsinstanties, van de regio's en van de sociale partners. Daarom kunnen we nu enkele algemene oordelen vellen.
Het is inderdaad waar dat Italië, ook in vergelijking met andere landen, een onrustbarende achterstand bij het gebruik van de structuurfondsen heeft opgelopen, die des te ernstiger is omdat kwetsbare gebieden daardoor impulsen en investeringen mislopen. Het siert de Italiaanse minister van Begroting dan ook dat hij heeft toegezegd serieus te zullen proberen deze achterstand weg te werken; het verslag is hem daarvoor erkentelijk en daar kan ik me in vinden. De minister heeft onlangs nog in Brussel een ontmoeting gehad met de terzake verantwoordelijke commissarissen, en hij heeft toegezegd deze achterstand nog dit jaar te zullen wegwerken. Dat is een ambitieuze, lastige taak, die echter wel kans van slagen heeft als er een soortgelijke inspanning van alle ministers tegenover staat: van alle ministers, en vooral van alle betrokken regio's en plaatselijke overheidsinstanties.
Zoals bekend wordt het grootste deel van de structuurfondsen in Italië aan de regio's van doelstelling 1 uitgegeven, dat zijn de zuidelijke regio's. De ergste achterstand is opgetreden in sommige van deze regio's, dus niet in alle regio's, maar met name in de grootste regio's: Sicilië, Campanië en Apulië. Als in deze regio's resultaten worden bereikt zal het totaalbeeld er heel anders uit komen te zien.
Er moeten dus buitengewone maatregelen worden getroffen, maar iedereen zal zich er ook voor in moeten zetten en een krachtig politiek standpunt moeten innemen. We moeten een oproep doen aan de Europese afgevaardigden en aan de in die districten gekozen nationale afgevaardigden om daarvoor een bijzondere inspanning te leveren.
Het gaat om de volgende buitengewone maatregelen: de doelstellingen opnieuw programmeren, de betalingen door de regionale regiekamers bespoedigen, waarbij ook de administratieve structuur wordt gewijzigd en waar nodig versterkt, en de in het verslag genoemde mogelijkheid onderzoeken om in geval van ernstig falen de openbare subjecten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de programma's te vervangen. Dat is een verregaande, beladen maatregel, die een conflict met de betrokken subjecten zal ontketenen. De vraag is overigens of er nu niet al een conflict zal uitbreken, als er nog steeds niets gedaan wordt voor de bevolking die geen profijt heeft van die kredieten en ze dreigt te verliezen. Wat moet dan voorrang hebben?
Tot besluit wil ik erop wijzen dat er ook nog andere landen zijn die de structuurfondsen niet of niet goed gebruiken. Hieruit blijkt wel dat de voorschriften van de structuurfondsen ingrijpend moeten worden herzien en vereenvoudigd, om vertragingen en bureaucratische procedures uit te bannen met het oog op de verordening die in 1999 zal worden gewijzigd. De Commissie regionaal beleid en de Europese Commissie zullen dit jaar hard moeten werken om een begin te maken met de herziening van deze regeling.

Viola
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de Italiaanse regio's vertonen ten aanzien van het structuurbeleid aanzienlijke verschillen - zoals de heer Podestà zojuist al zei -, waardoor de structuurmaatregelen ook niet allemaal onder één noemer te brengen zijn. Zo valt heel Zuid-Italië - en terecht - onder doelstelling 1, en Middenen Noord-Italië onder doelstelling 2, 5a en 5b.
Volgens gegevens van eind 1996 over het gebruik van de middelen is het enige gemeenschappelijke element temidden van al deze verschillen dat de middelen bijzonder moeilijk aan te wenden zijn. En dat staat niet op zichzelf, want het heeft zich ook voorgedaan bij de uitvoering van het communautair bestek voor de periode 1989-93.
Alvorens te gaan bekijken welke oorzaken daarvoor bij ons, in ons land dus, kunnen worden aangewezen, wil ik nog even herhalen wat de heer Speciale zei: één van de belangrijkste redenen is ongetwijfeld dat de voorschriften van de structuurfondsen zo ingewikkeld zijn, waardoor de afgelopen vijf jaar ook andere landen de middelen niet volledig hebben weten te benutten. Italië heeft dan nog eens als bijkomend probleem dat zijn administratieve structuren op regionaal niveau zwak zijn, terwijl deze op grond van het subsidiariteitsbeginsel juist de programmering en het gebruik van de middelen voor hun rekening zouden moeten nemen; in de praktijk echter lukt het hun nauwelijks de met de Commissie overeengekomen regionale ontwikkelingsplannen te beheren.
De vraag rijst dan ook of de flexibiliteit waarvan in het kader van de IGC sprake is niet ook in het cohesiebeleid kan worden ingevoerd. Er zijn immers landen voor wie de regionalistische aanpak een fluitje van een cent is, omdat ze van oudsher gewend zijn bestuurlijke verantwoordelijkheden over te dragen aan regio's, departementen, Länder en provincies.
In Italië heeft het subsidiariteitsbeginsel in verschillende gevallen jammerlijk gefaald, ook al bestaat er sinds een paar jaar een regionalistische structuur en is er in sommige gevallen al sinds jaar en dag sprake van een autonome structuur. Het zou daarom goed zijn te bepalen dat als de regio's werkelijk in staat zijn de tenuitvoerlegging van de middelen te beheren, zij alle verantwoordelijkheden op dat gebied toebedeeld krijgen, en dat als dit niet het geval is, het betrokken land alternatieve maatregelen kan nemen en vervangende structuren voor dat doel kan aanwijzen.
Dat in Italië een Regiekamer is ingesteld, is beslist positief te noemen. Het zou eveneens goed zijn - ik treed hiermee in de voetsporen van de heer Speciale - een systeem in te voeren waarin diegenen die jaar in jaar uit niet in staat blijken de communautaire middelen te benutten, worden vervangen. Een ander positief gegeven is de bloei van de territoriale pacten, wat erop duidt dat het besef ontluikt dat de ontwikkelingsproblematiek op een nieuwe, correcte manier moet worden aangepakt.
Gebrek aan informatie is mijns inziens een van de belangrijkste redenen waarom de middelen niet volledig zijn gebruikt. Daarom zouden de Italiaanse regio's zich bij de Unie meer moeten doen gelden, door vertegenwoordigingen te openen die als doorgeefluik kunnen fungeren voor informatie aan de openbare en particuliere subjecten die deze middelen willen gebruiken. Ik heb daarover een amendement ingediend dat morgen wordt behandeld.
Italië haalt momenteel de onderste steen boven om de achterstand in te halen. Overigens moet het additionaliteitsbeginsel met name ten aanzien van de zuidelijke regio's worden nageleefd, want deze dreigen op dit moment dubbel te worden benadeeld doordat enerzijds flink op de financiële overheidssteun beknibbeld wordt en anderzijds de structuurfondsen niet volledig benut worden. Ik hoop daarom dat de Commissie nauwlettend zal waken over de naleving van het additionaliteitsbeginsel, dat in het Europese cohesiebeleid een fundamentele rol speelt.

Azzolini
Mijnheer de Voorzitter, na alles wat de rapporteur, de heer Podestà, en de collega's Speciale en Viola hebben gezegd valt het niet mee - zeker niet nu ik zo hees ben - dingen te herhalen waar iedereen het wel over eens is, vooral degenen die in de Commissie regionaal beleid van meet af aan hun waardering voor dit verslag hebben kunnen uitspreken. Het draagt de naam Podestà, omdat het door de heer Podestà is opgesteld, met de hulp en eendrachtige steun van alle commissieleden. Ook de heer Speciale, onze voortreffelijke voorzitter van die commissie, heeft die samenwerking daarnet geroemd, en ik vind dat dit wel eens publiekelijk gezegd mag worden, omdat wij dankzij die samenwerking een realistische en doelgerichte - het gaat hier immers om doelstellingen - visie op de situatie hebben kunnen ontwikkelen. Italië is gezien zijn samenstelling een land dat voor andere lidstaten een zeer waardevol voorbeeld kan zijn.
Aangezien de commissaris, mevrouw Wulf-Mathies hier aanwezig is, wil ik een warm pleidooi houden voor vereenvoudiging, zoals de Commissie telkens als we in de Commissie regionaal beleid de commissaris ontmoetten, heeft laten doorschemeren, zoals ook het verslag van de heer Podestà laat doorschemeren, en zoals ook de collega's in hun interventies met klem onderstrepen. Bepaalde procedures moeten vereenvoudigd worden, de verschillende activiteiten van Commissie-lidstaat-regio's moeten gestroomlijnd en geharmoniseerd worden. Het cruciale punt is volgens mij niet dat structurele en culturele feiten moeten worden uitgebannen; het gaat er vooral om dat er materiële tradities worden uitgebannen die niet alleen in de lidstaat en de plaatselijke instanties de overhand hebben, maar ook in bepaalde belangrijke onderdelen van de Commissie zelf.
Er moet een culturele samenhang met de richtsnoeren van de commissaris ontstaan en een gemeenschappelijk doel worden omschreven: een doel dat zich al aftekent en dat centraal staat in het verslag van de heer Podestà - waarvoor mijn waardering.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Rome is in 1957 ondertekend en nu, na veertig jaar Europese eenwording, moeten we vaststellen dat volgens het jaarverslag van de Rekenkamer de fouten bij het beheer van de structuurfondsen voor het merendeel op het conto van de lidstaten komen. Er zijn verschillende wezenlijke en formele fouten gemaakt bij de opstelling van het steunverzoek, maar de grootste en ergste fout is door de lidstaten begaan, omdat zij het streven van de regio's en districten naar politieke en administratieve decentralisatie dwarsbomen. Maar al te vaak worden de rijpheid en het vermogen van de lokale besturen om zichzelf te besturen de kop ingedrukt en ondergeschikt gemaakt aan het centralisme van het land waartoe ze behoren; dat blijkt niet alleen uit het jaarverslag van de Rekenkamer, maar ook uit de betrekkingen tussen regio's en parlement, en uit het vertrouwen dat de Europese burger in de staat heeft.
De Italiaanse regering zet zich in voor hervorming van de openbare dienstensector en voor vereenvoudiging van de procedures voor het gebruik van de kredieten die benodigd zijn om technische bijstand voor het beheer van de structuurfondsen te kunnen leveren; maar dat is niet genoeg. Hoe democratischer en federaler een land is, hoe doelmatiger de provincies, de Länder , en de regio's zijn en hoe beter ze op eigen benen de Europese eenwording kunnen meemaken. Er zijn in Europa talloze territoriale bestuurseenheden die rijp en vaardig genoeg zijn om directe betrekkingen met de Europese instanties te onderhouden, maar ze worden tegengehouden door de gecentraliseerde inrichting van het land waartoe ze behoren.
Er zijn in Italië vijftig jaar oude regio's die bewust klein worden gehouden, en er zijn even oude regio's die zichtbaar volwassen zijn, maar desondanks geen enkel onafhankelijk, democratisch en libertair initiatief mogen ontplooien. Wat voor een Europa willen wij opbouwen als in de gecentraliseerde inrichting van Europa het onvermogen van de landen blijkt om haar middelen te gebruiken?
We moeten er allemaal moeite voor doen de structuurfondsen een groter toepassingsgebied te geven, zodat ook de culturele activiteiten van de betrokken gebieden van doelstelling 5b daarin opgenomen kunnen worden, met name de berggebieden; maar we moeten vooral zorgen dat dit Europa steeds democratischer en federaler wordt, uit federale landen bestaat, en we moeten zorgen dat de territoriale bestuurseenheden zich ook via het beheer van de structuurfondsen kunnen doen gelden en kunnen aantonen dat ze beter zijn dan het land waartoe ze behoren.

Pettinari
Mijnheer de Voorzitter, ook ik waardeer het verslag van de heer Podestà om zijn helderheid en uitvoerige bespreking van de tekortkomingen bij de toekenning van de structuurfondsen, zoals die niet alleen in mijn eigen land, maar ook in andere landen blijken te bestaan. Zoals alle Italiaanse collega's weten zijn de communautaire structuurfondsen echter nog steeds een onmisbare bron van inkomsten voor Italië, en in het bijzonder voor de ontwikkeling van de zuidelijke regio's, waar de werkloosheid inmiddels bijna 20 % bedraagt, zoals in het verslag wordt vermeld.
De structuurfondsen zijn dus een onvervangbaar instrument van de Europese solidariteit en het is die solidariteit die opnieuw de basis van de Europese identiteit moet gaan vormen: zonder die solidariteit zal er van communautaire integratie geen sprake zijn.
Natuurlijk moeten we niet uit het oog verliezen dat mijn land de structuurfondsen tot dusver met verwerpelijke vertragingen heeft gebruikt. Mijn land, en dus zijn regeringen, maar ook - zonder collega Moretti te willen beledigen - ongelooflijke regionale bureaucratische tekortkomingen hebben er vaak voor gezorgd dat we miljoenen ecu zijn misgelopen, terwijl zowel de noordelijke als de zuidelijke regio's van mijn land die nodig hebben, omdat zowel in het zuiden als in het noorden de toegang tot deze middelen beperkt is.
Zo is de bizarre situatie ontstaan dat Italië tot de landen behoort die de middelen het hardst nodig hebben, maar er het minst gebruik van maken. Ik hoop dat dankzij de bijdrage die het verslag van de heer Podestà aan dit debat heeft geleverd en nog levert, mijn land en ook andere landen de tot dusver gebleken beperkingen te boven kunnen komen.

Orlando
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik heb twee opmerkingen over het uitputtende en diepgravende verslag van de heer Guido Podestà: eentje over het of , en eentje over het hoe de structuurfondsen in Italië gebruikt worden.
Wat betreft dat of - dat slaat op een doeltreffender en sneller gebruik - verwijs ik naar punt 6 van de ontwerpresolutie om aan te geven welke alternatieve openbare instanties in geval van vertraging door de regionale regiekamers in het plaatselijk partnerschap de hoofdrol moeten spelen, ook al is dat als vervanger: instanties en programma's bijvoorbeeld van de steeds wijdverbreider territoriale werkgelegenheidspacten, en doelmatige ontwikkelingsinstrumenten voor de regio's van doelstelling 1.
Wat betreft het hoe - dat slaat op een kwalitatief betere programmering - wordt in een door mij ondertekend amendement van de Fractie De Groenen bepaald dat de regionale ontwikkelingsprogramma's tijdens de lopende fasen en de daarop volgende aan beginselen van duurzame ontwikkeling moeten beantwoorden; verder wordt bepaald dat het ministerie van Milieu en niet-gouvernementele organisaties erbij betrokken dienen te worden.

Cellai
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Podestà feliciteren met zijn uitstekende werk, het was een allesbehalve gemakkelijke taak, maar hij heeft zich er uitstekend van gekweten.
In aansluiting op het verslag wil ik hier een paar opmerkingen plaatsen. Eén van de grootste verschillen tussen de situatie in Italië en die van zijn belangrijkste partners is het feit dat de regionale ongelijkheden zo wijdverbreid en hardnekkig zijn. Het moet, commissaris Wulf-Mathies, toch mogelijk zijn de structuurfondsen gerichter en efficiënter in te zetten en de resultaten en de beschikbare middelen beter te beoordelen en te bewaken, om te zorgen dat de groei van de onderontwikkelde regio's zich vertaalt in nieuwe arbeidsplaatsen en ondersteuning van het convergentieproces.
Om de concurrentiepositie te verbeteren moeten er meer middelen aan onderzoek, ontwikkeling en innovatie worden besteed. Bij wijze van stimulans voor het bedrijfsleven om innovatieve technologieën toe te passen en nieuwe producten te ontwikkelen, moet de Europese Unie een beter pakket maatregelen bedenken waarmee steun wordt gegeven aan kapitaal en ondernemingen, aan de overdracht van technologische kennis en aan initiatieven op het gebied van onderwijs en aanvangs- en permanente opleidingen.
De problemen waarmee het gebruik van de structuurfondsen de afgelopen jaren gepaard is gegaan, waren en zijn voor ons Italianen en voor de communautaire instellingen een bron van zorgen. Daarom is onlangs geprobeerd onze voorschriften enigszins te vernieuwen: zo is er een Nationale Regiekamer opgericht en zijn er territoriale pacten gesloten; deze pacten zijn misschien een goede manier om het sociaal-partnerschapsbeginsel uit te dragen, omdat de sociale partners zowel in de programmering als in de verwezenlijking een aandeel hebben en daarbij bindende verplichtingen aangaan.
Anders gezegd, dit zijn overeenkomsten waarmee het plaatselijke bedrijfsleven, werknemersvertegenwoordigers, bedrijven en overheidsbesturen zich ertoe verbinden bepaalde investeringsprojecten uit te voeren. Om een goed doortimmerd regionaal ontwikkelingsbeleid te kunnen voeren wordt het steeds belangrijker de plaatselijke ontwikkeling te bevorderen; dit kan enerzijds met behulp van maatregelen die bedoeld zijn om op het gebied van voorzieningen en infrastructuren initiatieven van beperkte omvang van de grond te krijgen, en anderzijds via de hulp en de dienstverlening aan het MKB. Een regionaal ontwikkelingsbeleid kan namelijk een enorme stimulans zijn voor het scheppen van arbeidsplaatsen, doordat er allerlei initiatieven worden aangezwengeld die ieder afzonderlijk misschien weinig arbeidsplaatsen opleveren, maar gezamenlijk interessante resultaten voor een arbeidsmarktgebied kunnen opleveren.
Maatregelen voor de plaatselijke ontwikkeling houden hoofdzakelijk - maar niet uitsluitend - in dat de initiatieven, de capaciteiten en het gekwalificeerde menselijk potentieel zogezegd worden gemobiliseerd, waardoor er productiesystemen kunnen ontstaan die gericht zijn op innovatie en internationalisering. De plaatselijke ontwikkeling is er in feite op gericht de mentaliteit van de roergangers van de ontwikkeling te veranderen. De bestaande instanties voor bepaalde beroepsbekwaamheden, zoals de BIC's, moeten maximaal benut worden; deze zijn in het leven geroepen om de plaatselijke economie aan te jagen in gebieden waar de industrie ontwikkelingsmogelijkheden heeft.
Ter afronding wil ik nog zeggen dat er mijns inziens meer aandacht moet worden besteed aan de volgende drie doelstellingen: bestrijding van de werkloosheid, gelijke kansen voor mannen en vrouwen, en stijging van de middelen voor de milieubescherming - in structureel zwakke gebieden trekken het milieu en de duurzame ontwikkeling dikwijls aan het kortste eind -, waarbij tevens de procedures en de nieuwe informatiemodules en -modellen zo snel mogelijk moeten worden vereenvoudigd.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben zeer ingenomen met het verslag van de heer Podestà, en ik ben het eens met wat er over doelstelling 2, de herindustrialisatie, is gezegd; ik wil daar even nader op ingaan.
Ook hier tonen de vertragingen aan dat het probleem heel diep zit, dat het inherent is aan het mechanisme, misschien wel aan de moderne opvatting over programmering die ons land er de afgelopen jaren op na houdt. Toch is enige hoop op een redelijk snel herstel gerechtvaardigd als men bedenkt dat we in deze gebieden te maken hebben met meer gebundelde steunmaatregelen, met lagere bedragen ook, en welbeschouwd met een aspect - de herindustrialisatie - dat aanhaakt bij een reeds bestaande economische, productieve en administratieve structuur.
Er zijn met doelstelling 2 - niet alleen in Italië - uiterst belangrijke ervaringen opgedaan, waarin de openbare en de particuliere sector tegenover elkaar zijn komen te staan en waarin opnieuw programmeringsvoorstellen voor de lange termijn zijn gedaan. Bepaalde onderdelen van deze ervaringen moeten ook bij de hervorming van de structuurfondsen een kritische rol spelen.
Verder wil ik nog even kort twee prioriteiten noemen die in het verslag worden gesteld; allereerst, wat de plaatselijke initiatieven betreft - waarop een paar collega's nader zijn ingegaan -, wil ik erop wijzen dat deze alleen ontwikkeld kunnen worden als de mentaliteit verandert, als men overstapt van controleren en toestemming geven naar begeleiden en bevorderen; dan op de tweede plaats, de culturele acties die als vliegwiel voor de economische ontwikkeling moeten dienen: ook daar moet volgens mij de mentaliteit worden gekweekt om de economische en sociale structuur in ere te herstellen, en dat moet dan niet iets eenmaligs zijn.
De laatste twee punten: de acties voor de steden en een beleid voor de berggebieden. Bij doelstelling 2 hebben we dikwijls meegemaakt dat de acties bij de grenzen van een wijk ophielden. Het was weliswaar van belang om dat zo aan te pakken, maar het vraagt mijns inziens wel om een samenhangend stedelijk beleid, evenals om een beleid voor de berggebieden - de aanzet daartoe wordt in het verslag gegeven. Doelstelling 5b wijst ons er misschien op dat we ons in de toekomst beter kunnen richten op een kleine, maar belangrijke actie voor de Europese en ook Italiaanse berggebieden, in plaats van gemengde steunmaatregelen uit te voeren.

Baggioni
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen collega Podestà complimenteren met zijn uitstekende verslag over een onderwerp dat voor hem bijzonder gevoelig ligt, zoals trouwens het geval zou zijn voor ieder van ons, indien wij een oordeel zouden moeten geven over de effecten van de structurele bijstandsverlening in onze eigen lidstaten.
De structuurfondsen van de Europese Unie zijn in het leven geroepen om een duurzame economische en sociale ontwikkeling te bevorderen. De aanwending van de structuurfondsen heeft veel kritiek losgemaakt, vooral ten aanzien van de hinderpalen en de vertragingen in het gebruik van de steun. Het meest frappante van de situatie in Italië is wel de diepgewortelde regionale ongelijkheid. De Europese Unie moet dan ook onder geen beding haar inspanningen laten verslappen om een evenwichtige ontwikkeling van geheel Italië na te streven. Het tekortschietende gebruik van de fondsen betekent immers niet dat er geen behoefte aan is, maar meer in het algemeen dat verwerving en besteding der beschikbare middelen niet aan de bestaande situatie zijn aangepast.
Ik vind het ontoelaatbaar dat tot op heden geen enkele voorziening is getroffen voor die regio's die niet langer in aanmerking komen voor aanwending van de structuurfondsen. Zoals het precedent van Abruzzo voortaan zal aantonen, is geen enkele maatregel getroffen om de gevolgen van de abrupte stopzetting van de structurele steun te verzachten, behalve dan de verlenging van bepaalde termijnen voor de voltooiing van lopende programma's. In de naaste toekomst lopen andere regio's hetzelfde risico. Bedreigt ook hen het gevaar dat de inspanningen waarmee een begin is gemaakt met hun economische opleving teniet gedaan worden? Zonder nu te willen dat economisch zwakke regio's ten eeuwigen dage van financiële steun afhankelijk blijven, lijkt mij, van de andere kant, onverantwoord om geen overgangsvoorzieningen voor de betrokken regio's te treffen. Zo niet, dan moeten we er niet versteld van staan dat de structurele steun die vandaag verleend wordt, morgen zal blijken volkomen tevergeefs te zijn geweest, aangezien de geringste economische opleving in een regio tot gevolg kan hebben dat verdere structurele steun onthouden wordt zodra de programma's afgelopen zijn.
Het voorbeeld van Abruzzo dient ons onverwijld aan het denken te zetten over de wijze waarop de juridische lacune kan worden gevuld die ontstaat doordat plotseling een regio niet meer voldoet aan één der doelstellingen van de structuurfondsen. Er dient dus absoluut een oplossing te worden gevonden vóór 1999, en wel in het kader van de komende herziening van de structuurfondsen. Er is haast geboden, dat is wel duidelijk.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats zou ik de rapporteur, de heer Podestà, willen gelukwensen met de trefzekerheid waarmee hij de problemen rond de bijdragen van de structuurfondsen behandeld heeft. Ik zal niet verder op die concrete onderwerpen ingaan, want de sprekers voor mij hebben hierover al voldoende duidelijkheid gegeven. Ik wil alleen een paar algemene aspecten belichten die naar mijn idee belangwekkend genoeg zijn om nog eens op een rijtje te zetten. In de eerste plaats, wat ook de heer Podestà genoemd heeft, de niet al te rooskleurige aanblik van de toekomst van de structuurfondsen, en de noodzaak van de Europese Unie zich af te vragen hoe die toekomst van de structuurfondsen er bij hun herziening van het jaar 19999 uit moeten komen te zien.
Het is verontrustend te constateren, dat de afstand tussen de meest ontwikkelde en de minst ontwikkelde regio's van de Europese Unie in plaats van kleiner, groter aan het worden is. Daarom zal het probleem van het gebruik van de structuurfondsen in de toekomst niet minder belangrijk worden.
Een ander zorgwekkend punt is het feit, dat er middelen verloren zijn gegaan door falen bij het gebruik van deze fondsen. In dat verband vind ik dat het ook een prioriteit dient te zijn, dat de regelgeving voor de structuurfondsen wordt aangepast om deze fondsen efficiënter te kunnen aanwenden.
Tot slot zou ik willen wijzen op de noodzaak om de structuurfondsen te herzien en af te stemmen op andere instrumenten, zoals bijvoorbeeld het MEDA-programma, die met name op het zuidelijk deel van het mediterrane gebied gericht zijn.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Podestà, en de betrokken commissies voor hun uitvoerige en grondige analyse hartelijk danken. De Commissie deelt niet alleen uw bezorgdheid over de gebrekkige benutting van de middelen uit de structuurfondsen, maar is het ook grotendeels eens met de door u voorgestelde maatregelen om de efficiency te verhogen.
Zoals u weet heeft de Commissie in juli 1995 met de Italiaanse regering overeenstemming bereikt over een uitgebreid pakket maatregelen om het beheer van de structuurfondsprogramma's te verbeteren. Dit pakket behelst onder meer het creëren van nieuwe beheerstructuren, alsmede een stroomlijning van de procedures, deskundige ondersteuning en kwalificatie van de programmabeheerders, doeltreffender procedures voor toezicht, controle en beoordeling van de programma's, en een eenvoudiger middelenoverdracht aan de voor de projecten verantwoordelijke organisaties.
Hier zij nog eens nadrukkelijk gesteld, dat dit maatregelenpakket in september 1995 ook door alle Italiaanse regio's is goedgekeurd. Ik heb het daar aan iedereen nog eens toegelicht. Wij zijn overigens met dit programma en deze voorstellen tot aan de grens van de vereenvoudigingsmogelijkheden gegaan, maar op controle en een correct financieel beheer kunnen we niet afdingen, en ik denk dat wij er gezamenlijk belang bij hebben, dat wij ons achteraf geen problemen op de hals halen.
De balans en beoordeling van wat tot op heden is bereikt, stonden tijdens mijn recente ontmoeting op 20 januari met de Italiaanse minister van Financiën Ciampi centraal. Bij de uitvoering van het programma is de situatie in de doelstelling 1-regio's verbeterd ten opzichte van de in het verslag genoemde cijfers van de afgelopen maand mei. Ruim 14 % van het totale bedrag is nu daadwerkelijk aan de eindbegunstigden uitbetaald; in mei 1996 was dat nog maar 7, 7 %. De procedure kon dus duidelijk worden versneld.
Vergeleken met de andere lidstaten verkeert Italië toch nog altijd duidelijk in een achterstandspositie, want het EUgemiddelde ligt rond 35 %. Ook dat moet hier nog eens zonder omhaal van woorden worden gesteld. Dat kan dus niet alleen aan de gecompliceerde procedures van de Commissie liggen. Door fouten en vertragingen ter plaatse konden nog altijd geen betalingsverplichtingen worden aangegaan voor een bedrag van 1, 6 miljard ecu en wij zijn het er allen, ook op grond van dit debat, over eens dat dat zo niet verder kan gaan.
De Commissie is daarom nog eens met de Italiaanse instanties overeengekomen, dat er nieuwe uitgavendoelen worden vastgesteld. Ongebruikte middelen van programma's die deze doelen niet bereiken, worden in mindering gebracht en in de eerste plaats voor de financiering van succesvollere programma's gebruikt. Daarbij sluit ik niet uit - en ik zeg dat hier nog eens heel duidelijk - dat wij uiteindelijk middelen ook naar andere regio's zullen overboeken, indien zich in bepaalde regio's ook na lang wachten geen verbeteringen aftekenen. Dit moet iedereen ertoe motiveren, nu werkelijk eens iets eraan te doen dat de mensen voor wie de programma's zijn opgesteld, daar eindelijk eens van kunnen profiteren.
De Commissie is in deze procedure ook met de door u bepleite maatregelen begonnen om te voorkomen dat nog meer communautaire middelen verloren gaan. Zij hoopt nog dit jaar op een positieve uitwerking van de maatregelen en zal de door u verlangde evaluatie in het begrotingsjaar 1998 reeds op basis hiervan verrichten. Bovendien heb ik met minister Ciampi afgesproken om de concretisering van de overeenkomst van juli zowel technisch als politiek regelmatig te evalueren. Dat geldt zowel voor de praktische doorvoering van de beloofde hervormingen als voor het toezicht op de inachtneming van de financiële doelstellingen. En ik verzoek u dringend: laat u ons nu geen nieuwe structuren invoeren, maar laat u de nieuwe voorstellen en de cabina di regia op alle niveaus eindelijk eens effectief worden.
Dat is ons probleem: wij hebben in theorie en op papier beslist een goed doordacht systeem, maar wij hebben de mensen nodig die dit systeem toepassen en die hiervoor ook gemotiveerd zijn. In de nieuwe doelstelling 2-programma's hebben wij met de Italiaanse regering al uitvoerige correcties aangebracht, en ik hoop dat dit ook in de toekomst zal helpen. Wij zijn er ook in geslaagd de sociale partners meer te betrekken bij zowel de overeenkomst van 1995 als de nieuwe doelstelling 2-programma's. Ik hoop dat dit ook voor de verdere ontwikkeling nuttig zal zijn.
Uw verzoek, mijnheer Podestà, om meer van het economische potentieel van de cultuursector gebruik te maken, hebben wij eveneens opgepakt en in de samenwerking met de Italiaanse autoriteiten geïntegreerd, want het is volstrekt duidelijk, dat Italië in een bijzonder gunstige positie verkeert om dit economische potentieel te benutten.
De structuurfondsen bieden Italië op de weg naar de Economische en Monetaire Unie de unieke kans vaart te maken met de consolidering van de begroting, zonder investeringen in de toekomst te moeten uitstellen. Ik kan enkel op alle verantwoordelijken een beroep doen om deze kans te grijpen. De Commissie zal er in ieder geval energiek op blijven aandringen, de middelen eindelijk daar te laten komen waar zij het meest dringend nodig zijn en wij hopen ook in het vervolg op uw daadkrachtige steun.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Wulf-Mathies.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Ontwikkelingsproblemen in Duitsland
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0002/97) van de heer Botz, namens de Commissie regionaal beleid, over de ontwikkelingsproblemen en structurele maatregelen in Duitsland in de periode 1994-1999 (C40047/96, C4-0048/96, C4-0049/96, C4-0673/96, C4-0674/96).

Botz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als we de titels van de verslagen die vandaag behandeld worden lezen, zou men kunnen denken, dat het hier om routinezaken gaat. Dat het in het geval van Duitsland om allesbehalve een routinezaak gaat, zou ik graag in een korte inleidende opmerking duidelijk willen maken. De Duitse eenheid, die ook alleen maar met de instemming van de lidstaten van de toenmalige Europese Gemeenschap mogelijk was, heeft ons Duitsers de mogelijkheid gegeven weer te laten samengroeien wat bij elkaar hoort, zoals een voormalig lid van dit Parlement, Willy Brandt, in 1989 vaststelde.
In de eerste plaats is dat natuurlijk een taak van de Duitsers, maar het is ook een Europese taak, in zoverre althans, dat met de voormalige DDR - en daarop wil ik hier nog eens nadrukkelijk wijzen - de eerste regio uit de vroegere planeconomie van Midden- en Oost-Europa zeer snel in onze gemeenschappelijke interne markt werd en wordt opgenomen. Daarmee is voor een van de welvarendste lidstaten van de Europese Unie - Duitsland - een volkomen nieuwe situatie ontstaan. Terwijl tot 1990 de diepste structurele kloof tussen regio's van de interne markt buiten de Duitse grenzen te vinden was, is het vandaag de dag zo, dat wij binnen de Duitse grenzen de duidelijkste verschillen in bruto nationaal product per hoofd van de bevolking, respectievelijk de welvaart hebben. Door de zware taak op zich te nemen om binnen zijn grenzen voor meer cohesie te zorgen, neemt Duitsland ook een Europese verantwoordelijkheid.
De concentratie van de middelen uit de Europese structuurfondsen in de nieuwe deelstaten was, is en blijft daarom noodzakelijk en wordt zeer dankbaar door de bevolking ginds aanvaard. Het gaat hier in totaal - ik noem dat nog maar even - om 13, 64 miljard ecu in de periode van 1994 tot en met 1999. Even noodzakelijk en logisch blijven de interventies van de Europese Unie in de zogenaamde oude deelstaten, op het grondgebied van de voormalige Bondsrepubliek. Daar worden de middelen voor de doelstellingen 2 en 5b gebruikt. Hier gaat het in genoemde periode om een bedrag van in totaal ongeveer 2, 82 miljard ecu.
Ik zou nu even enkele wezenlijke ontwikkelingsproblemen willen bespreken, die voor alle doelgebieden, let wel, alle Duitse doelgebieden, gelden. Ik kan ze natuurlijk enkel even aanstippen. Snellere en efficiëntere procedures tussen Commissie, Bondsrepubliek en deelstaten zijn noodzakelijk. Men hoort, als ik mij deze persoonlijke opmerking hier mag veroorloven, vrij vaak dat de verschillende overheden elkaar de schuld in de schoenen schuiven, maar wellicht toch te weinig dat er concrete voorstellen voor een verbetering van de situatie worden gedaan.
Wat de verontrustende ontwikkeling op de Duitse arbeidsmarkt betreft - ik hoef u hier geen cijfers te noemen - moet worden getracht, een door de verordening in beginsel reeds mogelijke aanpassing van de bestaande stimuleringsconcepten zo ongecompliceerd mogelijk door te voeren. In dit verband moet worden gestreefd naar een grotere betrokkenheid van de regionale economische en sociale partners bij het werk van de begeleidingscomités. In sommige deelstaten gaat dat uitstekend. Er zijn echter ook deelstaten, - vooral de nieuwe Länder - waar hun betrokkenheid nog moet worden versterkt.
De rol van lokale arbeidsbureaus en ontwikkelingsmaatschappijen moet absoluut worden versterkt om de nog altijd toenemende massale werkloosheid te verminderen. De transparantie van de procedures bij de middelentoekenning moet beslist worden vergroot; ik doe daarom een dringende oproep aan de Duitse instanties, vooral aan die op het niveau van de deelstaten. De vaak nog vereiste overbruggingsfinanciering in de regio's moet in de toekomst worden vermeden. Gezien de algemeen bekende begrotingssituatie is ook hier dringend actie nodig.
Staat u mij toe, nog even een wezenlijk probleem bij doelstelling 1 aan de orde te stellen, waarbij ik me ook persoonlijk betrokken voel. Ik wilde er nadrukkelijk op wijzen, dat wij met de gevolgen van zulke grote structurele omwentelingen te maken hebben, dat voor vrijwel alle burgers op vrijwel alle terreinen vrijwel alles is veranderd. Dat leidt ook tot een psychologische belasting die wij niet over het hoofd mogen zien. Ik moet afronden en wil nog opmerken, dat de structuurfondsen van de Europese Unie onontbeerlijke middelen voor de opbouw van de nieuwe deelstaten vormen en dat nog lange tijd moeten blijven. Zij moeten met het oog op de steeds complexere situatie in economie en samenleving ook voor Duitsland zo mogelijk nog soepeler worden opgesteld en gehandhaafd. Alle betrokkenen in de Bondsrepubliek, de deelstaten en de Commissie, maar ook hier in het Parlement wordt dringend verzocht, daartoe een bijdrage te leveren.

Walter
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, Duitsland is het op één na grootste land van Europa, dat wil zeggen de op één na grootste ontvanger van middelen uit de Europese structuurfondsen. En dat terwijl Duitsland toch een van de sterkste landen van de Europese Unie moet zijn, respectievelijk ook is. Dat komt omdat de Europese Unie de situatie in Duitsland met begrip benadert en - zoals de vorige spreker en rapporteur Gerhard Botz al heeft gezegd - krachtige steun in de nieuwe deelstaten verleent. Maar de Europese Unie neemt ook de verantwoordelijkheid voor de zwakkere regio's in de oude deelstaten op zich. Dat is belangrijk, want wij willen als Europeanen de regio's, de regionale verschillen zien. Zo helpt de Europese Unie in de doelstelling 2-gebieden in Duitsland de sterk verzwakte reuzen. Dat zijn de industriële regio's die met problemen te kampen hebben, die onze steun nodig hebben omdat zij in structurele hervormingsmaatregelen blijven steken, maar die tientallen jaren lang het trekpaard van Europa zijn geweest en daarom recht hebben op steun.
In de tweede plaats steunt de Europese Unie ook de plattelandsgebieden, die heel anders zijn dan de industriegebieden, omdat zij met andere problemen te maken hebben; zij hebben een tekort aan infrastructuur en ook het Europese landbouwbeleid zorgt voor problemen.
Bij het opvragen van de middelen uit de structuurfondsen behoort Duitsland helaas niet tot de modelkinderen. In 1995 werd slechts 21 % van de voor de doelstelling 2-gebieden gereserveerde gelden uitbetaald. Bij doelstelling 5b betrof het 51 % van de middelen. Daar zijn kansen verspeeld, kansen om de ontwikkeling te bevorderen, maar ook kansen om Europa dichter bij de burgers te brengen, omdat men hiermee duidelijk kan maken dat Europa ook voor hen zorgt. Wij zullen in de komende tijd in onze commissie en bij iedere gelegenheid de uitbetaling van de middelen concreter, kritischer en sneller volgen om de aanwending ervan ook in Duitsland daadwerkelijk te bevorderen. Wij weten dat de aanvraagprocedures moeten worden verbeterd, en met het oog op de verdere ontwikkeling van de structuurfondsen zouden wij zeer serieus moeten nemen wat ons de regionale vertegenwoordigers ook in het kader van de bespreking van het verslag van Gerhard Botz hebben gezegd. Wij moeten bij de verdere ontwikkeling van de structuurfondsen proberen ervoor te zorgen dat de structuurfondsen eenvoudiger worden, dat er een concentratie van de middelentoekenning komt, dat het partnerschap wordt versterkt en elkaar overlappende aanvragen worden vermeden, maar vooral, dat er een grotere transparantie komt, dat de mensen ondervinden wat er met Europese middelen bij hen thuis wordt gedaan. Het mag niet meer gebeuren dat er middelen worden ontvangen, zonder dat duidelijk wordt gemaakt dat de Europese Unie de verantwoordelijkheid op zich neemt voor alle mensen in dit Europa, die in regio's wonen die steun nodig hebben.
We kunnen trots zijn op de Europese bijstand in Duitsland. Wij steunen dit van ganser harte. Wij zullen natuurlijk de vinger op de zwakke plekken blijven leggen en proberen verbeteringen door te voeren waar zulks noodzakelijk is. Wij staan volledig achter het uitstekende verslag van mijn vriend Gerhard Botz.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik wilde in de eerste plaats namens mijn fractie nadrukkelijk de gemeenschappelijke inspanningen van Duitsland en de Europese Unie voor de economische opbouw van de nieuwe deelstaten en de succesvolle bijdrage van de structuurfondsen aan een verbetering van de situatie in Duitse gebieden van doelstellingen 2 en 5b erkennen en waarderen, zoals ook de rapporteur in zijn verslag zeer goed heeft gedaan.
Wij beschouwen de structuurfondsen ook voor de toekomst als een onmisbare uiting van Europese solidariteit met de probleemgebieden in Duitsland. Dit verslag biedt een tussenbalans van de ontwikkelingsproblematiek en de maatregelen uit de structuurfondsen. Het is de taak van het Parlement en van de Commissie om hieruit de conclusies te trekken voor de volgende programmeringsperiode. Staat u mij toe alvast enkele conclusies te trekken en ook ervaringen uit de praktijk te melden. De momenteel gevolgde procedure voor het opstellen van gemeenschappelijke stimuleringsconcepten en operationele programma's, evenals voor de programma-uitvoering blijft ver achter bij de vereenvoudigingsmogelijkheden in de verordening. Zo maakte de Commissie het in 1994 onmogelijk een uniform programmeringsdocument op te stellen. Zij stond daarentegen op zogenaamde multifondsprogramma's, die de administratieve belasting voor de uitvoering van de operationele programma's onnodig hebben verzwaard. Tegelijkertijd is de voor de statistieken vereiste administratieve rompslomp sterk toegenomen als gevolg van voortdurend hogere en andere eisen op het gebied van evaluatie, verslaggeving enzovoort. De Commissie interpreteert - zo werd dat althans in de praktijk steeds weer bevestigd - de desbetreffende verordening zeer ruim. Zeer ernstig is de rechtsonzekerheid als gevolg van verschillen in de interpretatie van verzoeken om steun, bijvoorbeeld ten aanzien van de eindbegunstigden, van kosten die voor steun in aanmerking komen en dergelijke, evenals de regeling betreffende de daadwerkelijk verrichte uitgaven, die door de vereiste voorfinanciering tot een aanzienlijke en onnodige belasting van ondernemingen en gemeenten leiden. Dat is werkelijk een knelpunt. Hier moeten transparante, heldere en exacte regelingen komen, die in het bijzonder rekening houden met het begrotingsrecht van de betrokken lidstaat en de betaling van voorschotten expliciet mogelijk maken. De nieuwe structuurfondsverordeningen, mevrouw de commissaris, moeten de aard van de vereiste indicatoren beperken tot de desbetreffende stimuleringsdoelen. U moet de lidstaten meer rechten en verantwoordelijkheden voor het beheer van de EU-middelen toestaan, de begeleidingscomités meer bevoegdheden geven en hun besluiten niet nog eens afhankelijk stellen van een extra bevestiging door de Commissie. De economische effecten van de steun en de aanvaarding ervan in de economie en de regio zullen door deze maatregelen zonder extra inspanningen meetbaar en aanzienlijk toenemen.
Ik denk dat het verslag van collega Botz daarvoor een goede uitgangspositie vormt.

Vallvé
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer Botz, ik vind het verslag dat u over de situatie van de structuurfondsen in Duitsland heeft opgesteld, heel goed, en zoals u, mijnheer Botz, heel terecht heeft opgemerkt, waren zowel Duitsland als de Europese Unie dit aan de Europese burgers verplicht.
De structuurfondsen worden geconfronteerd met het probleem van de nieuwe Länder en hun gebrek aan infrastructuren, om nog niet te spreken van hun taak ten aanzien van het milieu, en vooral ten aanzien van de schepping van werkgelegenheid, en dus ook ten aanzien van steun voor het midden- en kleinbedrijf, dat in deze gebieden werkgelegenheid kan creëren.
Het lijkt me dat de heer Botz in zijn verslag twee belangrijke aspecten onder de aandacht heeft gebracht, die ook voor andere staten van toepassing zouden kunnen zijn. Het eerste aspect is het belang van de deelname van de sociale partners aan de besluitvorming en de toepassing van en het toezicht op de structuurfondsen. Het tweede aspect, dat ook van bijzonder belang is, heeft betrekking op de concrete deelname van de autoriteiten van de Länder , want zij zijn het die het meest rechtstreeks, op grond van het subsidiariteitsbeginsel, kunnen zorgen voor een efficiëntere toepassing van de structuurfondsen.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, sinds het Witboek van Delors is er in de aard van de structurele steun het een en ander veranderd. Het begrip "duurzame ontwikkeling" is daarin vastgelegd. Delors heeft ook duidelijk gemaakt, dat regionale ontwikkeling in wezen ruimer moet worden geïnterpreteerd. Zo won de milieubescherming zowel als doel van structurele verandering als ook ten behoeve van nieuwe werkgelegenheid flink terrein. In Duitsland heeft men deze ontwikkeling gemist. Daar worden de EU-middelen geïnd en via het communautaire steuninstrument naar het model van een economisch beleid van de jaren vijftig aan de deelstaten doorgegeven. Ja, beste collega's, u heeft dat goed gehoord. In Duitsland kunnen de structuurfondsen niet in het brede stimuleringsspectrum worden geplaatst, zoals dat al sinds 1994 in heel Europa gebruikelijk is. Daaronder hebben vooral de vijf nieuwe deelstaten geleden, en die zijn zonder financiële reserves aangewezen op hetgeen zij van de bondsregering kunnen krijgen. Maar ook het midden- en kleinbedrijf heeft eronder geleden, en daarom bestaat er tot op heden in de nieuwe deelstaten geen middenstand, al wordt al lange tijd steun verleend.
Wij kunnen dat zo niet langer ongehinderd laten doorgaan en moeten nu erop aandringen dat hierin een beslissende verandering komt. Ik verzoek u, in deze zin de ontwerpamendementen van de Fractie De Groenen in het Europees Parlement te steunen.

Schiedermeier
Mevrouw de commissaris, beste collega's, collega Botz stelt terecht in zijn goede verslag, dat de stijgende werkloosheid het grootste sociale probleem in het verenigde Duitsland vormt. De reële werkloosheid is vooral in de nieuwe Duitse deelstaten veel hoger dan de statistieken aangeven. De Europese Unie en de Bondsrepubliek Duitsland hebben voor een verbetering van de situatie beslist met succes de middelen uit de Europese structuurfondsen voor de gebieden van doelstelling 1 in de nieuwe deelstaten en voor de regio's van doelstellingen 2 en 5b in de oude aangewend, waarbij er helaas in laatstgenoemde regio's grote vertragingen zijn opgetreden, mevrouw de commissaris. Dergelijk tijdverlies moet in de toekomst absoluut voorkomen worden!
Arbeidsplaatsen scheppen en behouden is in de nieuwe deelstaten niet gemakkelijk, hoewel in de periode van 1994 tot en met 1999 hiervoor 13, 64 miljard ecu is gereserveerd. In de doelstelling 2-regio's moet tegelijkertijd 1, 59 miljard ecu voor de economische en sociale herstructurering van gebieden met achteruitgaande industrie worden uitgetrokken. Het leeuwendeel van 1, 13 miljard ecu komt Noord-Rijnland-Westfalen en Berlijn toe. Voor zeer grote deelstaten zijn slechts geringe bedragen gepland, voor Beieren bijvoorbeeld ongeveer 32 miljoen ecu. Zij krijgen daarentegen middelen in het kader van doelstelling 5b ter hoogte van 1, 23 miljard ecu. De steun is in deze uitgestrekte deelstaten, vooral in Beieren en Nedersaksen, zeer belangrijk voor het platteland, bijvoorbeeld voor de ontsluiting van nieuwe agrarische inkomensbronnen, het scheppen van arbeidsplaatsen en opleiding en scholing. Op dit punt zou ik, mevrouw de commissaris, even op uw plannen voor een concentratie en grotere efficiency van de structuurfondsen na 1999 willen ingaan. Mocht de 5b-steun inderdaad worden geschrapt, dan moet de ontwikkeling en stimulering van het platteland absoluut worden veiliggesteld; anders lopen we het risico dat het platteland nog verder ontvolkt en de bevolkingsaanwas in de stedelijke gebieden te groot wordt.
Anderzijds beschermt u ook het milieu, dat echter door dergelijke ontwikkelingen wordt aangetast. Vergeet u dus, collega-afgevaardigden van het Europees Parlement, Commissie en Raad, bij de verdere ontwikkeling van de structuurfondsen de steun aan plattelandsgebieden en de daar wonende mensen niet!

Klaß
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, de ontwikkelingsproblemen en structurele steun in Duitsland in de periode van 1994 tot en met 1999 worden in het verslag Botz - en ook ik beaam dat - objectief aan de orde gesteld en kritisch tegen het licht gehouden. Mevrouw de commissaris, ik denk dat het goed is, dit verslag halverwege deze periode voor te leggen, omdat wij er dan van mogen uitgaan, dat bij de handhaving van de structuurfondsen voor de gesignaleerde problemen een oplossing kan worden gevonden en de resterende tijd doeltreffend voor de structurele ontwikkeling van Duitsland kan worden benut.
Waar liggen de knelpunten in het verslag Botz? Wij moeten ons inspannen voor een betere coördinatie tussen de afzonderlijke fondsen. Dat betekent dat de advies- en dienstverleningscapaciteit groter moet worden om steunmogelijkheden die zich voordoen gemakkelijker te concretiseren. Anderzijds betekent het naar mijn mening ook, dat wij ons in de toekomst op minder, maar wel doeltreffende programma's moeten concentreren en deze moeten bevorderen. De aanvraagprocedure moet eenvoudiger. En op dit punt zijn wij het volledig eens met onze Italiaanse collega, mevrouw de commissaris. Het mag per slot van rekening toch niet zo zijn, dat wij op den duur adviesbureaus nodig hebben om onze weg te vinden in de Europese bureaucratie.
De regio's moeten in hun eigen belang meer bij de besluitvormingsprocessen worden betrokken. Dat geldt in het bijzonder voor de modelprojecten, waarvoor slechts 1 % van de structuurfondsen ter beschikking staat, maar die een groot en kostbaar proces in gang zetten en uiteindelijk door te weinig middelen toch geen goedkeuring krijgen.
Wij moeten Europa concreter en begrijpelijker maken. De structuurfondsen leveren een grote bijdrage tot de aanpassing van de regio's in Europa. Ook in Duitsland bestaan er grote verschillen tussen de regio's.
Ik wens, ja ik verlang, dat alle Europese middelen die naar de regio's stromen, ook als zodanig duidelijk en in cijfers worden aangegeven. Naar het motto "Doe goed en spreek erover" zou de Europese Unie dan aan aanzien en gewicht in de regio's winnen.

Wulf-Mathies
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Commissie is blij met het uitvoerige en evenwichtige verslag van de heer Botz, en ik hoop dat wij veel van zijn conclusies ook kunnen concretiseren. De schok op de arbeidsmarkt in Duitsland, maar ook de gigantische economische verschillen in OostDuitsland maken op heel bijzondere wijze duidelijk, waarom de Bondsrepubliek bij de totale steun uit de structuurfondsen op de tweede plaats, na Spanje en vóór Italië, staat. Dit feit is in Duitsland zelf, en daarop heeft een aantal van u gewezen, helaas nog zeer onbekend, en ik kan daarom achter uw inspanningen staan. Overigens gaat het ook niet om een aardige geste, maar om een plicht tot openbaarmaking van de Bondsregering en de desbetreffende deelstaten.
Tussen 1991 en 1993 werden in Oost-Duitsland met behulp van de structuurfondsen ruim 220 000 structurele arbeidsplaatsen geschapen, en ik hoop dat dat in de huidige interventieperiode nog aanzienlijk meer zal worden, niet alleen voor Oost-Duitsland, maar voor heel Duitsland. Ik wil er ook op wijzen, dat de middelen die van Europa naar Duitsland stromen, niet enkel een continue en calculeerbare financieringsbron vormen, maar in de eerste plaats ook een tastbare uitdrukking van Europese solidariteit. Het verheugt ons derhalve, dat de bijdrage van de Europese structuurfondsen zowel voor doelstelling 1 als ook voor de verbetering van de situatie in de Duitse gebieden van doelstellingen 2 en 5b nadrukkelijk positief in het verslag wordt beoordeeld.
De Commissie kan het over het algemeen grotendeels eens zijn met de conclusies van het verslag over de ontwikkelingsproblemen en bevestigt de prioriteiten tot 1999 die zij samen met de lidstaten heeft vastgesteld, namelijk bestrijding van de werkloosheid, milieu en duurzame ontwikkeling, versterking van het concurrentievermogen - in het bijzonder van het midden- en kleinbedrijf - en gelijke kansen. Zij worden in de richtsnoeren van de Commissie voor de nieuwe programmeringsfase van 1997 tot en met 1999 voor de doelstelling 2-gebieden nader uitgewerkt, en men heeft zich aan de geraamde tijdschema's kunnen houden, zoals uit de nieuwe Duitse planning blijkt: zes van de negen programma's zijn sinds eind januari door de Commissie in principe al aangenomen.
Ik wil hiermee aangeven, dat wij nu begin 1997 een beslissing nemen over de programma's en dus juist wat aan kritiek over vertragingen wordt geuit, doeltreffend hebben aangepakt. Wij zijn overigens van plan, soortgelijke richtsnoeren voor de tussentijdse evaluatie van de gebieden van doelstelling 1 te presenteren. Ik denk dat de mid term review die nu voor de deur staat, voor een kritische balans moet worden benut, want de dramatische daling van de groei in de doelstelling 1-gebieden, in Oost-Duitsland dus, en de stijging van de werkloosheid, moeten ertoe aanleiding geven, alle geplande maatregelen nog eens zorgvuldig op hun doelmatigheid te controleren en waar nodig de programma's ook aan te passen.
In uw verslag stelt u, mijnheer Botz, een in de nieuwe deelstaten wijdverbreide ongerustheid aan de orde, namelijk dat de eerste regionale successen van een economisch herstel in veelbelovende gebieden niet in gevaar mogen worden gebracht door een te snelle verlaging van de steunpercentages. Laat u mij daarom, overigens niet alleen voor de gebieden in Oost-Duitsland, vaststellen dat de solidariteit met de armere deelstaten en regio's ook in de toekomst gegarandeerd moet zijn en dat, zelfs wanneer de streefcijfers van het bruto binnenlands product zijn bereikt, wat in OostDuitsland helaas op korte termijn zeker niet het geval zal zijn, abrupte veranderingen in de te verstrekken steun moeten worden vermeden. Het voorbeeld van de Abruzzen, dat al is aangevoerd, is eigenlijk eerder een goed voorbeeld van een langzame afbouw dan van het tegendeel. Ik geloof dat men dit eens goed moet bekijken. Ik wil hier ook duidelijk maken, dat de plattelandsgebieden bij de herziening van de structuurfondsen evenmin worden vergeten.
Een van de belangrijkste taken voor de nieuwe reeks programma's is de vereenvoudiging van de procedures voor de omzetting en financiering ervan, dat heeft u terecht opgemerkt, mijnheer Botz. Op dit punt kan nog het een en ander worden verbeterd. Ik wil er echter ook op wijzen, en ik reis in de afgelopen tijd veel in de diverse regio's, dat de EUinstrumenten door de Oost-Duitse deelstaten intussen flexibeler en doelgerichter worden beoordeeld dan de "Gemeinschaftsaufgabe" . Daaruit zouden wij wellicht de les kunnen trekken, dat niet alleen bij de Commissie alles moet worden veranderd, maar dat er ook iets voor te zeggen valt, dat wij in samenwerking en partnerschap met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel tot gemeenschappelijke verbeteringen komen. Ik hoop dat de procedure van SEM 2000, die ook betrekking heeft op de steunverlening, al snel verlichting zal brengen.
Ik weet dat het thema evaluatie steeds weer wordt genoemd. Ik verwijs nu gewoon even naar de Rekenkamer van de Bondsrepubliek, die kritiek heeft op het feit dat er in de Duitse steuninstrumenten vrijwel geen gerichte doelstellingen, geen gekwantificeerde doelen en geen doordachte evaluaties zijn opgenomen, en ik denk dat dit ook verklaart, waarom de Duitsers altijd zo klagen over de Europese eisen. Ik geloof echter dat, als er in Duitsland meer rekening zou worden gehouden met de Rekenkamer en diens bezwaren, wij het bij de evaluatie ook gemakkelijker zouden hebben.
Overigens wijs ik u erop, dat het begrotingsrecht in de lidstaten veel gecompliceerder en minder flexibel is dan het Europese begrotingsrecht. Er zijn daar bijvoorbeeld, zoals u weet, geen middelenoverdrachten mogelijk, wat wel het geval is in het Europese recht en wat juist trage regio's tot voordeel strekt. En wanneer u bedenkt, dat het overgrote deel van de middelen via voorschotten wordt verstrekt en dat slechts voor de resterende 20 % enig bewijs van de getroffen maatregel is vereist, dan denk ik dat dat een zeer genereuze regeling is. Ik hoop dat u erop let, dat de rente die intussen in Bonn wordt gecumuleerd, ook de regio's ten goede komt. Ik wil er nog eenmaal op wijzen, dat wij natuurlijk niet enerzijds kunnen zeggen, dat wij strenge controles willen, dat wij een ordentelijk financieringsbeheer wensen, en dat wij anderzijds steeds maar weer voorschotten betalen en ons na afloop er niet van overtuigen dat de maatregelen ook werkelijk zijn getroffen en zorgvuldig zijn afgehandeld. Ik geloof dat de procedure een zeer grote flexibiliteit mogelijk maakt, en ik zou graag zien, dat zij ook altijd zo transparant wordt voorgesteld als zij in feite is.
Laat ik met twee goede berichten afsluiten. Ten eerste: eind 1996 kon de betalingsachterstand in de nieuwe deelstaten grotendeels worden ingehaald; er zijn nog vertragingen in de programma's van doelstellingen 2 en 5b. Dat werd terecht gesteld, maar ook hier hebben wij een goede kans dat de achterstand wordt weggewerkt. Dat geldt vooral voor doelstelling 2.
Ten tweede: met de ontwikkeling van het partnerschapsbeginsel hebben wij flinke vorderingen gemaakt, die hopelijk tot een grotere doeltreffendheid van de programma's en een sterkere identificatie van de regio's met hun EU-programma's zullen bijdragen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Cohesiebeleid en milieu
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0360/96) van de heer Hatzidakis, namens de Commissie regionaal beleid, over de mededeling van de Commissie (COM(95)0509 - C4-0141/96) over cohesiebeleid en milieu.

Hatzidakis
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren afgevaardigden, het verslag dat ik aan de vergadering voorstel, betreft de voortreffelijke mededeling van de Commissie over het cohesiebeleid van de Unie en het milieu, waarin wordt onderzocht in welke mate de communautaire beleidsvormen ter verwezenlijking van de economische en sociale samenhang een invloed hebben op het milieu in de lidstaten en regio's waaraan in het kader van dit beleid steun wordt verleend.
Daar de kwaliteit van het leven rechtstreeks verband houdt met die van het milieu, moeten we voortdurend aandacht hebben voor het cohesiebeleid van de Unie - dat, zoals ik in mijn verslag benadruk, het milieu nadelig kan beïnvloeden - en mogen we het belang van dat beleid niet langer onderschatten. Daarom moeten de nodige maatregelen worden genomen om daar een eind aan te maken en het behoud van het milieu te vrijwaren. Te dien einde moet het communautair cohesiebeleid worden geharmoniseerd en op die wijze gestructureerd dat het tot duurzame ontwikkeling bijdraagt.
We ontkennen niet dat ontwikkeling en milieu geen tegenstrijdige begrippen hoeven te zijn, maar hand in hand kunnen gaan en elkaar kunnen aanvullen. Een gezond milieu is vaak een voorwaarde voor ontwikkeling. Een regio met een gezond milieu is voor investeerders immers aantrekkelijker dan een regio waar het milieu is aangetast. Schoonmaakoperaties op stranden en de biologische zuivering van het water in toeristische gebieden - vooral in de zuidelijke regio's van de Unie, waarop het cohesiebeleid van de Unie in de eerste plaats is gericht - vormen niet alleen een bijdrage tot een beter milieu maar vergroten ook de aantrekkingskracht van die gebieden voor de toeristen en bevorderen aldus hun ontwikkeling.
Om die doelstelling te bereiken, moet het cohesiebeleid enigszins worden herzien en gewijzigd. Ik wil dan ook bondig herinneren aan de belangrijkste conclusies in mijn verslag.
Ten eerste, de milieudimensie moet op alle niveaus van planning en uitvoering van het communautair cohesiebeleid worden versterkt. Met het oog daarop moeten de kredieten voor acties inzake milieubescherming worden verhoogd, dient de kwaliteit van de milieuprojecten te worden verhoogd en moeten in de toekomst volledig op het milieu gerichte communautaire initiatieven worden ondernomen.
Ten tweede, het Cohesiefonds moet zich voor de financiering van vervoersinfrastructuurprojecten en milieuprojecten in beginsel houden aan de verdeelsleutel 50 %-50 %, wat thans nog niet helemaal het geval is. Bij acties op vervoersgebied moet daarenboven de nadruk worden gelegd op de milieuvriendelijkste projecten, waarbij ik denk aan de aanleg van spoorwegen en niet - zoals nu - van autowegen. En bij initiatieven op milieugebied moet voorrang worden gegeven aan milieuacties in de striktere zin van het woord, zoals bebossingsacties en initiatieven ter voorkoming van woestijnvorming in onder meer het Middellandse-Zeegebied.
Ten derde, het mechanisme van de milieu-effectrapportages moet grondig worden herzien en doeltreffender gemaakt. De rapportages moeten vóór de goedkeuring van de projecten worden verricht, moeten een dwingend karakter krijgen en moeten worden uitgevoerd door onderzoekers die niet bij de planning of uitvoering van het project zijn betrokken.
Ten vierde, de Commissie moet het nodige onderzoek doen naar een algemeen aanvaarde methode voor de precieze vaststelling en betrouwbare meting van de mogelijke milieugevolgen van communautaire acties en gevolgen.
Ten vijfde, de rol van de comités van toezicht moet worden versterkt, wat een nauwe dialoog veronderstelt met de lidstaten, zodat niet aan het solidariteitsbeginsel wordt geraakt. Daarnaast zou het een goede zaak zijn dat een communautaire of nationale instantie wordt ingesteld die voortdurend op het milieu en de naleving van de milieukundige voorschriften toeziet en boetes of andere straffen oplegt overeenkomstig het beginsel "de vervuiler betaalt" .
Ten zesde, de zogeheten milieubedrijven kunnen een belangrijke rol vervullen. Het gaat om een ruime waaier van voor het merendeel kleine en middelgrote ondernemingen waarvan de activiteiten variëren van de produktie van goederen voor de bestrijding van milieuverontreiniging tot onder meer de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor energiebesparing en de verlening van diensten inzake afvalbeheer en -beperking. Als we deze bedrijven - die het nuttige aan het aangename koppelen - financieel steunen, dragen we ongetwijfeld bij tot de bescherming van het milieu, de stimulering van de groei en de schepping van werkgelegenheid. Daarnaast moeten we ook steun verlenen voor andere milieuvriendelijke initiatieven zoals het ecotoerisme.
Mevrouw de Voorzitter, ik dank al degenen die met hun amendementen, voorstellen en opmerkingen tot dit verslag hebben bijgedragen. Hoewel ik het nagenoeg volledig eens ben met de tekst die in stemming wordt gebracht, heb ik nog twee bijkomende amendementen ingediend. Eén ervan is louter technisch van aard; het andere is er enkel op gericht de formulering van één van de paragrafen in het verslag te verduidelijken.
Tenslotte druk ik de hoop uit dat de Commissie ernstig met de conclusies in het verslag rekening houdt - vooral in het kader van de op til zijnde hervorming van de Structuurfondsen - en inziet dat het communautair cohesiebeleid in de toekomst nog milieuvriendelijker moet worden. Ik herhaal in dit verband wat ik reeds aan het begin van mijn interventie heb gezegd, namelijk dat milieu en ontwikkeling geen tegenstrijdige begrippen hoeven te zijn, maar elkaar kunnen aanvullen en samen tot duurzame groei kunnen bijdragen.

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil ingaan op enkele aspecten van het probleem waarover onze commissie advies heeft uitgebracht aan de Commissie regionaal beleid. Ten eerste, we dringen aan op een doortastender beleid op het gebied van de beoordeling van de economische waarde en het vaststellen van prijzen voor natuurlijke rijkdommen - waarmee thans kwistig wordt omgesprongen, waarbij ik vooral denk aan water en energie. We betreuren in dit verband dat de milieuheffingen terzake nog niet werden ingevoerd. Ten tweede, we verzoeken - bondig - om de verdere integratie van het cohesiebeleid en de doelstellingen op het vlak van duurzame ontwikkeling met het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Ten derde, we benadrukken dat de rol van de investeringen op milieugebied niet mag worden verdraaid door druk van politieke en electorale aard. Met het oog daarop vragen we de Commissie het toezicht op de projecten te versterken en - zo nodig - sancties aan de lidstaten op te leggen. Steun aan grote faraonische infrastructuurwerken - zoals de omlegging van stromen - moet plaats maken voor de financiering van kleinere projecten die bijvoorbeeld bijdragen tot waterbesparing. Ten vierde, onze commissie is van oordeel dat het hoofdstuk betreffende de bescherming en het behoud van de natuur niet mag worden onderschat, want ook op dat vlak worden merkwaardige tekortkomingen vastgesteld. Ik verwijs hierbij naar de financiering door het Cohesiefonds van milieuprojecten - onder meer met het oog op biologische zuivering - die de natuur benadelen, zoals de vestiging van installaties op bijzonder mooie kusten, in uiterst gevoelige biotopen en in bossen - wat uiteraard bijdraagt tot ontbossing - in Griekenland en de rest van de Unie. Mevrouw de Voorzitter, we steunen het verslag van de Commissie regionaal beleid. We vragen evenwel om meer aandacht voor de aspecten waarnaar ik zo-even heb verwezen, wat ongetwijfeld de duurzame ontwikkeling ten goede zal komen en het dagelijks beleid van de Unie efficiënter zal maken.

Bösch
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ons Parlement heeft als deel van de begrotingsautoriteit met het zogenaamde " greening of the budget" duidelijk gemaakt, welk een grote waarde het binnen de uitgavenpolitiek van de Unie aan het milieubeleid hecht. Dat geldt natuurlijk in het bijzonder ook voor het structuur- en cohesiebeleid, vooral omdat talrijke burgers bang zijn, dat hun belastinggelden in de Unie in de eerste plaats voor een eenzijdige industrialisering worden gebruikt, waarna dan nog eens uit de belastingpot de daardoor ontstane milieuschade moet worden hersteld.
Ook het goede verslag van collega Hatzidakis dat wij nu bespreken, kan de verdenking niet wegnemen, dat de Commissie dit onbehagen van de belastingbetaler nog niet erg serieus neemt. Het ontbreken van veelzeggende en vooral vergelijkbare overzichten van het procentuele aandeel van milieu-uitgaven kan niet anders worden geïnterpreteerd. Ik bedoel, dat het er voor ons, afgevaardigden, vooral om moet gaan, een helder inzicht in de uitgaven te krijgen en deze ook dienovereenkomstig goed te kunnen controleren.
Voorts moet het door rapporteur reeds genoemde feit, dat de verhouding tussen verkeersinfrastructuurplannen en milieuprojecten nog altijd onevenwichtig is, duidelijk naar voren komen. Wij verwachten van de Commissie, dat zij haar, op zich juiste, voornemen op het gebied van de milieu-uitgaven in het cohesiebeleid, door snelle en concrete actie ook zal onderstrepen. Wij weten dat ook op middellange termijn, voor de tijd na 1999, actie op dit terrein nodig zal zijn. De sociaal-democraten in dit Parlement staan achter het verslag en feliciteren de rapporteur nogmaals met zijn grondige en goede werk.

Arias Cañete
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren afgevaardigden, in haar mededeling over cohesiebeleid en milieu geeft de Commissie ons haar gedetailleerde en onderbouwde visie op de factoren die vereist zijn om cohesiebeleid en milieubeleid op elkaar te kunnen afstemmen; om dit te bereiken, dient de ontwikkeling zo min mogelijk belastend te zijn voor het milieu, en dienen beide op geharmoniseerde wijze naast elkaar te kunnen worden gewaarborgd.
Maar om te beginnen wil ik de rapporteur gelukwensen met het door hem opgestelde verslag, waarin alle middelen worden bestudeerd die voor deze harmonisatie vereist zijn. Zoals de heer Hatzidakis heel terecht aangeeft, is duurzame ontwikkeling de strategische doelstelling. Wat betreft de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid hebben we echter nog een lange weg te gaan voordat we echt van duurzame ontwikkeling kunnen spreken, ook al is het waar dat er op dit gebied aanzienlijke vooruitgang geboekt is.
Bij de tenuitvoerlegging van de programma's is de Commissie er in haar acties ten behoeve van het milieu vooral op gespitst, dat de wettelijke en reglementaire normen worden nageleefd. Zoals de rapporteur in zijn verslag heeft uiteengezet, moet er echter hard worden gewerkt aan en vorderingen worden gemaakt op het gebied van de evaluatie en het toezicht zowel vóór als na de uitvoering van de projecten. In haar zevende jaarverslag over de structuurfondsen van 1995 heeft de Commissie verklaard, dat het nog steeds zaak is, dat er verbetering wordt gebracht in zowel de evaluatie van als het toezicht op de milieuaspecten van de programma's.
Wat betreft de zogenaamde "cohesielanden" wordt er in dat verslag op gewezen, dat de Commissie haar acties concentreert op projecten voor waterbeheer, en dat de inspanningen zouden moeten worden gericht op een ander soort acties ter bevordering van het respect voor het milieu, omdat anders het gevaar bestaat dat cruciale zaken zoals de instandhouding van het milieu worden verwaarloosd.
Verder zijn wij wat die "cohesielanden" betreft voorstander van het idee dat de heer Hatzidakis in zijn verslag naar voren brengt over de overdracht van middelen en technische kennis in het kader van het cohesiebeleid van de Unie, vanuit de lidstaten met een hoger naar die met een lager ontwikkelingspeil, omdat dit immers gunstige gevolgen kan hebben voor het milieu in deze landen.
En tot slot moet worden gewezen op de doorslaggevende rol die de plaatselijke en de regionale overheden dienen te spelen, wier deelname aan de besluitvorming en het beheer van de programma's wel tot een hogere efficiëntie moeten leiden, aangezien het op lokaal en regionaal niveau is dat de impact van het milieu het meest voelbaar is, en waarop rechtstreeks aan duurzame ontwikkeling kan worden gewerkt.

Eisma
Voorzitter, ik moet u zeggen, het verslag-Hatzidakis is een prima verslag, maar ik kijk de commissaris ook aan en ik zeg: twee jaar geleden hebben we ongeveer hetzelfde besproken in het Parlement en er is nog zo ontzettend weinig verbeterd sindsdien. We moeten erkennen dat een goed milieu een regio aantrekkelijker maakt als vestigingsplaatsen voor bedrijven. Investeringen uit de Europese middelen voor een beter milieu zijn dan ook vaak economisch rendabel - dat moet eigenlijk de grondslag zijn voor het cohesiebeleid.
We merken in het verslag van collega Hatzidakis, maar ook in het advies namens de milieucommissie dat dit cohesiebeleid in de Europese Unie nog veel milieuschade aanricht; dat is onaanvaardbaar en ook in strijd met het Verdrag. Wij moeten de milieu-effectrapportage verbeteren en toegankelijker maken voor de betrokkenen. Dat wil zeggen dat ook de programma's moeten worden onderworpen aan een milieu-effectrapportage. Ik zou met name naar paragraaf 12 van de resolutie willen verwijzen. Op die manier kan het voorzorgsbeginsel eindelijk worden toegepast.
Tenslotte, Voorzitter, moet er in het cohesiebeleid meer aandacht komen voor bescherming van de natuur. Teveel geld voor milieuprojecten gaat nog naar de zogezegde waterinfrastructuur. En dat gaat juist ten koste van die natuur. Voorzitter, wij verwachten nu actie van de Europese Commissie om niet steeds hetzelfde aan diezelfde Commissie te hoeven vragen. De Commissie zou ik zeggen, ga ermee aan de slag en laat ons volgend jaar niet hetzelfde te hoeven zeggen.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, het verslag-Hatzidakis bevat een aantal belangrijke aanbevelingen voor het toekomstige structuurbeleid van de Commissie. De regionale steun kent in Europa al een vrij lange geschiedenis. De doelstelling ervan was steeds uitsluitend economisch gericht. Dat wil zeggen, het draaide om groeibevordering, economische herstructurering en het verkleinen van welvaartstegenstellingen in de Gemeenschap. Allemaal hele goede doelstellingen, doch met één ernstige handicap: er was vrijwel geen oog voor de aantasting van natuurwaarden of het milieu. Als er maar groei werd gegenereerd, dan was het wel in orde.
Daarin is nu verandering aan het komen, zij het mondjesmaat. Het is goed dat DG XVI met de mededeling is gekomen om het verband tussen cohesie en milieu te verhelderen. Het verslag-Hatzidakis toont echter aan dat de mededeling één belangrijk gebrek vertoont: hij wordt niet concreet genoeg.
Wat doet de Commissie nu precies om de economische samenhang nu ook op een duurzame manier tot stand te brengen? Dat is de grote vraag.
Ik denk dan vooral aan de volgende punten: het verzoek om een apart communautair initiatief voor behoud of verbetering van het milieu tot stand te brengen en het reserveren van een bepaald percentage van het geld in de structuurfondsen voor compensatiemaatregelen.
Het compensatiebeginsel behoort een normaal onderdeel van de planningsprocedure te worden. In enkele landen van de Unie is dat al zo, maar zeker niet in de landen waar het grootste deel van de structuurfondsen wordt besteed. Mij is gebleken dat sommigen dit beginsel nog niet eens kennen.
Waar moeten we dan aan denken? Bij grote infrastructurele werken bijvoorbeeld aan de aanleg van de zogenaamde wildviaducten. Met relatief geringe kosten kunnen zo habitats van zeldzame diersoorten behouden blijven. Vaak praat je hooguit over enkele procenten van de totale aanlegkosten van de weg of spoorlijn. Ik zou graag de mening van de commissaris over deze compensatiemaatregelen horen. Ziet zij mogelijkheden om in de verordeningen over de structuurfondsen hierover een bepaling op te nemen?

Klironomos
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik wens eerst de rapporteur geluk met zijn ernstig en goed gedocumenteerd verslag. Hoewel ik weinig heb toe te voegen aan de standpunten van de rapporteur en de leden die in het debat tussenbeide zijn gekomen, lijkt het me niet overbodig nog op enkele aspecten van dit probleem te wijzen.
Daar we het er allen over eens zijn dat het milieu één van de nijpendste problemen is waarmee Europa en andere continenten te kampen heeft, is het milieu politiek gezien niet langer een marginaal verschijnsel waarom slechts weinigen zich bekommeren. Overal ter wereld wordt thans erkend dat we onze economische en sociale activiteiten en keuzes op de mogelijkheden van het milieu moeten afstemmen.
In die zin moeten we bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van het communautair cohesiebeleid meer met de milieudimensie rekening houden. Hoewel de afgelopen jaren reeds belangrijke vorderingen op dat vlak werden gemaakt, kan niet worden ontkend dat dit beleid maar al te vaak tot een nog zwaardere belasting van het milieu leidt. Daarom moeten we ervoor zorgen dat onze economische beleidsvormen tot duurzame ontwikkeling bijdragen. Zolang we de bescherming en handhaving van het milieu niet als een belangrijke prioriteit beschouwen, zal ons beleid rampzalige gevolgen met zich brengen voor zowel de huidige als de volgende generaties, waarvan we de toekomst ernstig hypothekeren.
Aangezien de grensoverschrijdende en vaak planetaire dimensie van de milieuproblematiek samenwerking op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal vlak vereist, moet de Europese Unie haar ethisch, economisch en politiek gezag doen gelden en haar invloed doeltreffender aanwenden om de - mondiale - milieuproblemen op te lossen en duurzame ontwikkeling te stimuleren.
Tenslotte wens ik te benadrukken dat alle acties en initiatieven die thans worden ondernomen, een belangrijke invloed hebben op het milieu van de toekomst.

Varela Suanzes-Carpegna
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, het welzijn van de mensheid kan niet los worden gezien van de bescherming van de verschillende ecosystemen die, als ze nog meer achteruitgaan, verdere groei onmogelijk zouden kunnen maken.
Bescherming van het milieu dient derhalve een vaste doelstelling van het regionaal beleid te zijn. Cohesie en milieu zijn dan ook twee fundamentele doelstellingen van de communautaire actie, die in de toekomst steeds meer betekenis zullen krijgen. Hun horizontale karakter, dat wil zeggen hun prioritaire toepassing in alle communautaire beleidsvormen, is al vastgelegd in het Verdrag, in artikel 130 A tot 130 E.
Met deze mededeling is de Commissie op de goede weg, ofschoon van haar geëist moet worden dat zij veel meer aandacht gaat schenken aan de complementaire aard van beide beleidsvormen. De achtergestelde regio's hebben hulp nodig voor de bescherming van het milieu, hun milieu, ons milieu. Waar we naar toe moeten, is echte convergentie, ook wat de kwaliteit van het bestaan betreft. Het Cohesiefonds moet blijven bestaan en in de toekomst worden versterkt, de actie van de structuurfondsen en van communautaire initiatieven ten behoeve van het milieu moet extra worden ondersteund, en vooral is het zaak - dat moet worden onderstreept -, dat niet alleen de nationale maar ook de regionale en de plaatselijke overheden en de burger in het algemeen meer bewust worden gemaakt, om ervoor te zorgen dat het milieu in de perifere en achtergestelde regio's van het platteland in Europa als een investering in de toekomst, als een bron van toekomstige werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling worden beschouwd.
Om af te sluiten zou ik de heer Hatzidakis willen gelukwensen met zijn verslag, zoals ook met het feit dat hij de waardevolle bijdragen van de Commissie milieu en de Begrotingscommissie van dit Parlement op intelligente manier in zijn verslag heeft weten op te nemen.

Novo
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de commissaris, dit Parlement zal zich ongetwijfeld nogmaals scharen achter beginselen die de milieu-aspecten beogen te waarborgen bij de uitwerking en toepassing van het cohesiebeleid van de Unie op alle niveaus.
Dit zijn onvervreemdbare beginselen en richtsnoeren die wij altijd hebben verdedigd en geëist en die wij vandaag de dag nog steeds onontbeerlijk achten om duurzame ontwikkelingsmodellen te kunnen bereiken.
De invoering en naleving van nieuwe en betere voorschriften op milieugebied zijn natuurlijk positief; de nakoming daarvan en de versterkte controle en acties om toezicht te houden op hun respectieve tenuitvoerlegging zijn natuurlijk verdedigbaar; de steun aan producten en overdrachten van ecologische technologieën zijn relevant en een natuurlijk ontwikkelingsvooruitzicht voor een Unie met meer interne cohesie. De goede ideeën, de goede voorbeelden, de goede richtsnoeren kunnen voortgaan en op zich dit betoog vormen, en zij blijken uit het uitstekende verslag van collega Hatzidakis.
Er is echter altijd een "maar" . Eén of meer... Dat is ook het geval in dit debat en ik wil het hierover hebben.
Het is namelijk zo dat wij graag zouden zien dat de tenuitvoerlegging van deze voorschriften en richtsnoeren tegelijkertijd op even consequente en doeltreffende wijze gebeurt op alle communautaire actiegebieden, gaande van het landbouwbeleid tot de levensmiddelenindustrie, of van de industriële activiteiten in het algemeen, met name die welke in de meest ontwikkelde landen en regio's van de Unie verantwoordelijk zijn voor de hoofdbrok van de zeer schadelijke giftige emissies die de toekomst van het menselijke leven eventueel in gevaar kunnen brengen.
Zoals wij slecht begrijpen dat het enorme deficit of zelfs het vrijwel ontbreken van basisinfrastructuur tot ondersteuning van de economische bedrijvigheid in cohesielanden, gaande van het vervoer tot de infrastructuur die de toevoer en het gebruik van water mogelijk maken - zoals in mijn land het geval is in Alqueva - zo streng worden geanalyseerd dat het soms onbegrijpelijk is.
De nadruk op de onderwerping van het cohesiebeleid aan de milieuproblemen is absoluut gerechtvaardigd, maar wij twijfelen aan de eerzaamheid van sommigen die voor deze problemen opkomen en deze op bijna exclusieve of geobsedeerde wijze steunen.
Wij vrezen dan ook dat achter ongetwijfeld goede ideeën of richtsnoeren zich strategieën verbergen die erop uit zijn het goedmaken van de achterstand te bemoeilijken, die een echte economische concurrentie willen beletten of werkelijk geïnteresseerd zijn in het beschermen en bevorderen van de interne cohesie in de Europese Unie.

Frutos Gama
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, op weg naar Straatsburg las ik vandaag een artikel in een Spaanse krant waarin melding werd gemaakt van de bezorgdheid onder wetenschappers wereldwijd om het milieu. Hun voorstel was ambitieus: zich met inzet van alle beschikbare middelen richten op de eeuw van het milieu - de volgende eeuw -, en zoveel mogelijk informatie verschaffen aan degenen die de beslissingen nemen.
Het verslag dat de heer Hatzidakis vandaag aan ons voorlegt over de mededeling van de Commissie inzake cohesiebeleid en milieu, geeft aan dat dit onderwerp ook ons met grote bezorgdheid vervult. De dringende behoefte aan structurele communautaire maatregelen die verhinderen dat het milieu er nog meer op achteruit gaat, de behoefte aan een rationeler gebruik van de milieueffectrapportages, aan een fifty-fifty verdeling van het Cohesiefonds tussen infrastructuur en milieu, de behoefte aan een betere werking van de comités van toezicht, aan de opzet van een communautair initiatief speciaal voor het milieu...al die behoeften, dames en heren, mogen niet langer vrome wensen blijven, maar moeten stuk voor stuk in tastbare werkelijkheid worden omgezet. Zoals onze collega in zijn verslag aangeeft, mogen ontwikkeling en milieu elkaar niet langer uitsluiten, maar moeten ze elkaar gaan aanvullen.
Een systematische dialoog met de plaatselijke en regionale overheden, investeringen in de opleiding van werknemers in de betrokken sector - waarvan 80 % laag gekwalificeerd is -, meer aandacht voor preventieve maatregelen, verbetering van de technische bijstand die vanuit de Commissie verleend wordt, en officiële bevestiging van het principe dat van alle acties die acties gekozen zullen worden welke het minst schadelijk zijn voor het milieu, dat zijn - zoals de heer Hatzidakis gezegd heeft - de elementen die van fundamenteel belang zijn om vooruitgang te boeken op weg naar een communautair regionaal beleid waarin ons milieu en het reeds vastgelegde beginsel van duurzame ontwikkeling een steeds grotere rol moeten gaan spelen.

Fernández Martín
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, om niet in herhalingen te vervallen, wil ik slechts een aantal punten benadrukken:
Ten eerste constateer ik, dat de resultaten van het cohesiebeleid ten aanzien van de regionale ontwikkeling over het algemeen positief zijn.
Ten tweede moet gesteld, dat dit niet alleen goed is voor de minder ontwikkelde regio's, maar ook voor de rijke regio's, wat overeenkomt met de prognoses van de Europese markt. Nu de regionale beleidsvormen aan steeds meer kritiek worden blootgesteld, zou de Europese Commissie de balans moeten opmaken van de gunstige gevolgen die deze beleidsvormen hebben voor de rijke regio's van de Unie. De critici zouden verrast zijn over bepaalde gegevens inzake de overdracht van rijkdom en kapitaal tussen meer of minder ontwikkelde landen en regio's.
Ten derde ben ik het met de rapporteur eens, dat de regelgeving voor het Cohesiefonds niet altijd wordt nageleefd, niet naar de letter en niet naar de geest. De Commissie zou erop moeten toezien, dat de 40 % van het Fonds die aan milieubeleid is toegekend, ook daadwerkelijk daarvoor gebruikt wordt.
Ten vierde en tot slot zouden milieueffectrapportages een meer bindende waarde moeten hebben, en niet alleen een formele, zoals nu. Verder zou moeten worden toegezien op de uitvoering van de projecten, die na afloop zouden moeten worden geëvalueerd in termen van kosten voor het milieu, opdat het begrip duurzame ontwikkeling in praktijk wordt gebracht.
Tot slot mijn gelukwensen aan de heer Hatzidakis met zijn uitstekende verslag.

Sjöstedt
Mevrouw de Voorzitter, over het geheel genomen vind ik het onderhavige verslag zeer goed. Het wijst op verscheidene zwakke punten van het milieubeleid. Het is ook van cruciaal belang dat de milieudimensie invloed heeft op alle onderdelen van het beleid van de Unie. Om dat te bereiken is een stevige rechtsgrond nodig. Daarom hecht ik speciaal belang aan paragraaf 13 van het verslag, waar de richtlijn en de milieu-effectbeoordelingen aan de orde komen. Het is volstrekt duidelijk dat deze richtlijn op het ogenblik op belangrijke punten te zwak en onduidelijk is en dat ze verbetering behoeft.
Ik wil hier graag een voorbeeld van geven. Dat betreft de bouw van de Sontbrug, een vaste verbinding tussen Zweden en Denemarken, die zeer grote gevolgen voor het milieu heeft. Het is absoluut niet zeker of bij het besluit om deze brug te bouwen deze richtlijn eigenlijk wel is gevolgd. Tegelijk met de start van de bouw van de brug loopt er nu in Denemarken een proces over de vraag in hoeverre de richtlijn van de EU eigenlijk is gevolgd. Het is zeer duidelijk dat de milieudimensie soms het onderspit moet delven als ze in strijd komt met grote economische belangen. Juist daarom is een betere rechtsgrond nodig, om te kunnen ingrijpen en te verhinderen dat projecten worden doorgevoerd voordat men heeft kunnen bekijken of er is voldaan aan de eisen van de richtlijnen inzake milieu-effecten.
Ik wil ook graag mijn steun betuigen aan amendement nr. 2 van de Groene Fractie, betreffende het verlenen van financiële steun aan milieu-organisaties die zitting hebben in comités van toezicht. Ik vind dat een belangrijke zaak.

Izquierdo Collado
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Hatzidakis, gelukwensen, omdat ik vind dat hij uitstekend werk geleverd heeft. Hij heeft onze aandacht gevestigd op een aspect dat nu en in de toekomst van essentieel belang is. Het was zonder meer noodzakelijk, dat de structuurfondsen op deze manier benaderd werden, resoluut, zonder er doekjes om te winden, en het zou natuurlijk een enorme stap voorwaarts zijn als de werkelijkheid werd afgestemd op de voorstellen uit het verslag.
Als we het hebben over structuurfondsen en werkgelegenheid, dan moeten we bedenken dat de structuurfondsen niet specifiek zijn opgezet om arbeidsplaatsen te creëren. Datzelfde geldt voor de structuurfondsen en het milieu. De vraag is dus: wat mogen we van de structuurfondsen verwachten? In de eerste plaats, dat er met deze middelen geen schade wordt aangericht aan het milieu, zoals in het verleden gebeurd is, en dat de ernstige, ingrijpende vergissingen die begaan zijn, hersteld worden, en ten tweede dat het cohesiebeleid van de Europese Unie er mede voor zorgt dat het milieu in Europa wordt beschermd, gezonder wordt gemaakt en meer kansen krijgt.
Volgens mij is dat het achterliggende doel van het verslag. We mogen niet meer van dit verslag verwachten dan het geven kan. Zijn doelstelling is duidelijk: ervoor zorgen dat cohesiebeleid ook milieubeleid inhoudt.
Verder bevat het verslag een duidelijke waarschuwing - waarmee ik zal afsluiten, mevrouw de Voorzitter -: in de Europese Unie is het milieu een terrein waarop nog niet echt van een cohesiebeleid kan worden gesproken. Je zou kunnen zeggen, dat het milieubeleid in zekere zin juist een "anticohesiebeleid" is. Zoals in het verslag gesteld wordt, mogen de eisen ten aanzien van het milieu niet worden gebruikt om bepaalde vormen van wedijver te verhullen.

Imaz San Miguel
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen zou ik de rapporteur, de heer Hatzidakis, willen gelukwensen met zijn uitmuntende verslag, en een bepaalde overweging naar voren willen brengen. Gedurende lange tijd is het milieu gezien als iets wat ontwikkeling in de weg stond, als een obstakel, vooral in de zuidelijke landen van Europa waar ontwikkeling een dringender behoefte was.
In dit verslag wordt echter een andere visie gegeven, waarin het milieu en zijn integratie in het cohesiebeleid als een factor van ontwikkeling worden beschouwd. Ten eerste omdat respect voor het milieu bijdraagt tot een prettiger leefwereld, die op zijn beurt weer productieve investeringen aantrekt, hetzij van bedrijven of van de overheid. En ten tweede omdat het milieu op zich al een productiesector is, en tevens een belangrijke schepper van werkgelegenheid, met groeicijfers die boven die van de andere traditionele sectoren liggen.
Naast deze overweging wil ik er nog op wijzen, dat er in het onderhavige verslag voor wordt gepleit dat de regionale en plaatselijke overheden worden betrokken bij de planning, monitoring en evaluatie van de structuur- en cohesiefondsen, waaraan ik zou willen toevoegen dat zij ook bij de uitvoering van de programma's moeten worden betrokken, zo zij daartoe in staat zijn.
Naar ik veronderstel, mevrouw de commissaris, bent u iemand met een meer dan gewone gevoeligheid jegens Europese naties en regio's die geen staat vormen, maar die, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, de besluitvorming dichter bij de feitelijke werkelijkheid en bij de burger brengen.
Daarom zult u hetgeen ik u nu wil zeggen met betrekking tot paragraaf 16 van de resolutie dan ook heel goed begrijpen. Net zoals in de Middeleeuwen koningen zonder macht in hun strijd tegen feodale landheren een verbond met de steden trachten aan te gaan om politieke en sociale ontwikkelingen te stimuleren, zo moeten de Europese Commissie en de regio's elkaar de hand reiken om de regionale cohesie en de Europese opbouw te bevorderen zonder zich door de passiviteit van de staten te laten hinderen.
Daarom ook ben ik ervan overtuigd, dat een grotere betrokkenheid van de regio's bij de planning, de monitoring, de uitvoering en de evaluatie van deze fondsen zal bijdragen tot verbetering en optimalisering van hun gebruik, onder meer doordat er in het cohesiebeleid meer ruimte zal komen voor het milieuaspect.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, zoals hier al vele malen naar voren is gebracht en zoals ook de rapporteur in zijn verslag heel goed heeft verwoord, kunnen het cohesiebeleid en het milieubeleid niet van elkaar worden gescheiden. De milieudimensie en de duurzame ontwikkeling moeten te allen tijde in acht worden genomen bij alle activiteiten in het kader van de structuurfondsen en de cohesiefondsen. Om deze reden kan ik niet bijzonder enthousiast zijn over het voorstel om maar weer eens een nieuw fonds in te stellen voor het milieubeleid, omdat ik vind dat het milieu een vast onderdeel moet zijn van de werkzaamheden in het kader van de structuurfondsen. Er mag geen toestemming worden gegeven voor activiteiten die schade toebrengen aan het milieu.
Ik steun tevens de financiering van rechtstreekse milieubeschermende maatregelen uit de communautaire begroting, de structuurfondsen en de cohesiefondsen, omdat vaak wordt gesteld dat werkgelegenheid en milieu tegenover elkaar staan, hetgeen in strijd is met de waarheid. Een regionale duurzame ontwikkeling kan alleen plaatsvinden door middel van een duurzame ontwikkeling van het milieu. Dit bijvoorbeeld ook op het gebied van het toerisme, dat in de toekomst naar verwachting zeer veel nieuwe arbeidsplaatsen zal opleveren. Het heeft weinig zin om de toeristische dienstverlening te ontwikkelen, zonder tegelijkertijd te zorgen voor schoon water, schone stranden en echte natuur.
Regionale ontwikkeling oftewel ruimtelijke ordening vormt een nieuw onderdeel van de communautaire activiteiten. Hiermee wordt in heel Europa getracht de aandacht te vestigen op het belang van het milieu. Ik zou erop willen wijzen, dat het voor een volledige tenuitvoerlegging van dit INTERREG II C-initiatief op die gebieden waarop het verder wordt uitgevoerd, van wezenlijk belang is dat zowel de lidstaten van de EU als de bij dit programma betrokken derde landen volledig hieraan kunnen deelnemen. Op dit moment worden via het INTERREG II C-programma alleen de lidstaten van de EU gesteund en dit kan leiden tot een onvoldoende motivatie van de betrokken derde landen voor deelname aan deze samenwerking.

Vaz da Silva
Mevrouw de Voorzitter, milieu en cohesie, twee prioriteiten die, ook al worden zij in de letter erkend, dit in de politieke praktijk van de Unie niet effectief zijn. Waarom? Omdat zij, geachte commissaris, beste collega's, op de essentie betrekking hebben. De strikte toepassing van het duurzame ontwikkelingsbegrip is immers ongetwijfeld de oplossing voor de toekomst, maar schept problemen voor wie onmiddellijke resultaten wenst.
Indien Europa een macht in de toekomst, maar vooral een macht met toekomst wil zijn, kan zij alleen uitgaan van deze twee essentiële waarden: milieubescherming en cohesie, niet alleen economische, maar ook sociale en educatieve cohesie. Dat zijn de uiteinden van de as die een duurzaam Europa bepaalt. Het Cohesiefonds en de Structuurfondsen waren noch zijn een vrijgevigheid van de Unie. Zij waren en zijn een bewijs van gezond verstand, omdat de versterking van de cohesie net zo fundamenteel is voor de sterke als voor de zwakke landen in deze open en concurrentiële samenleving.
Laten wij het debat geen onrecht aandoen door het opkomen voor dit oogpunt toe te wijzen aan nationale belangen. Ik kom hier op voor de belangen van Europa en geloof dat opkomen voor een betere Unie opkomen is voor mijn land.
Het buitengewoon goede verslag van de heer Hatzidakis, waarin vele punten worden overgenomen van de eveneens uitstekende bijbehorende adviezen, vat de hoofdzaak samen in de punten 1, 2 en 3. Ik zal deze niet herhalen, maar druk wel op het politieke belang daarvan. In de punten 6, 8, 12, 15, 19 en 21 stelt het verslag oplossingen voor die alle aandacht van de Commissie verdienen. Maar volgens mij was het nog beter dat het Cohesiefonds geïntegreerde beleidsvormen van vervoer/milieu bevorderde dan, zoals in het verslag wordt voorgesteld, een verdeelsleutel van 50/50 percent voor deze gebieden. Ik zou de eerste zijn, beste collega's, om mijn land aan te moedigen dit te doen.

Novo Belenguer
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats zou ik de heer Hatzidakis willen feliciteren met het feit dat hij in zijn verslag duidelijk heeft gemaakt, dat het een van de voornaamste doelstellingen van het cohesiebeleid is, duurzame ontwikkeling te stimuleren zonder risico's voor het milieu. Hiertoe moeten de diverse programma's en acties van het cohesiebeleid niet alleen worden gericht op regionale ontwikkeling, maar ook op versterking van het respect voor het milieu. Wat dat betreft, dient de Commissie wat het Cohesiefonds betreft voor acties op vervoersgebied en op milieugebied daadwerkelijk een verdeelsleutel van 50 % te hanteren.
Het is verheugend, dat er zowel op communautair als op regionaal en nationaal niveau steeds meer belang wordt gehecht aan een structurele benadering van duurzame ontwikkeling, waarbij niet wordt uitgegaan van het idee, dat het doel van economische ontwikkeling en het respect voor het milieu wezenlijk met elkaar in tegenspraak zijn, maar juist van de gedachte, dat zij te verenigen en zelfs elkaars complement zijn. Een voorbeeld hiervan is het feit, dat in het jaarverslag over de structuurfondsen van 1995 ook plaats is ingeruimd voor het milieu, een onderwerp waarover ik voor de Commissie regionaal beleid een verslag aan het opstellen ben.
De verschillende instrumenten die de Europese Unie wat dit betreft tot haar beschikking heeft, zoals het verplicht stellen van milieueffectrapportages, moeten worden versterkt.
Het is zaak dat de macht van de comités van toezicht op de uitvoering van de projecten wordt uitgebreid, en dat de samenwerking van de Commissie met de lidstaten en de NGO's geïntensiveerd wordt. De verschillende communautaire initiatieven en acties die vallen in het kader van artikel 10 van het EFRO, dienen meer te worden gericht op de bescherming en verbetering van het milieu, waarbij steunmaatregelen worden getroffen voor de betreffende MKB's en sectoren zoals het ecologisch en plattelandstoerisme en de landbouw zelf. Een meer intensieve en permanente dialoog met de regionale en plaatselijke overheden is van primair belang, om die reden dat deze laatste de begunstigden zijn die ook verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de maatregelen van het cohesiebeleid.
Helaas heeft de Europese Commissie zich in haar beleid niet altijd laten leiden door de gedachte waarmee de structuuren cohesiefondsen werden opgezet; in feite is het beleid van de Commissie veeleer een "anticohesiebeleid" geweest, aangezien zij bij het voorleggen van de verschillende voorstellen op milieugebied niet echt rekening houdt met de verschillen die bestaan tussen de lidstaten van de Unie, noch met hun dienovereenkomstige financiële verplichtingen ten behoeve van het behoud van de natuurlijke rijkdommen.
In Europa zijn de milieuproblemen van de zuidelijke landen niet dezelfde als die van de noordelijke landen, zodat de economische en financiële oplossingen natuurlijk ook verschillen. Het is dan ook van dringend belang, dat de Europese Commissie haar beleid wijzigt en de verschillende voorstellen voorlegt, waarbij zij de karakteristieke eigenschappen van iedere lidstaat met zijn eigen milieuproblematiek en zijn specifieke financiële verplichtingen dient te bestuderen en te aanvaarden.
Al met al is het zaak - en hiermee beëindig ik mijn betoog, mevrouw de Voorzitter -, dat de Europese Unie alle benodigde middelen inzet om voor het financieren van een nieuw beleid dat uit de Europese Akte voortvloeit, zoals het milieubeleid, ten einde de gigantische inspanningen te verlichten die mediterrane landen zoals Spanje zich getroosten om bepaalde communautaire bepalingen toe te passen omdat het over grote natuurlijke rijkdommen beschikt.

Wulf-Mathies
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u er begrip voor te hebben dat ik nog wat van uw tijd in beslag neem, maar ik denk, dat het juist door het zorgvuldig opgestelde verslag van de heer Hatzidakis en het debat hier noodzakelijk is dat ik een en ander nog even extra toelicht.
In de eerste plaats wilde ik duidelijk maken - en als u het verslag van de heer Hatzidakis en de mededeling van de Commissie hebt gelezen, zult u dat ook vaststellen - dat wij het op de hoofdlijnen vergaand eens zijn. Toch had ik graag gezien, dat in uw standpunt meer met de schriftelijke informatie die inmiddels op 3 juli vorig jaar aan de Commissie milieubeheer is verstrekt, rekening zou zijn gehouden. Bovendien verzoek ik u met klem, om in uw conclusies te betrekken, dat wij ons aan het geldende Gemeenschapsrecht moeten houden en het subsidiariteitsbeginsel in acht dienen te nemen, dat wil zeggen, ook al zijn wij het eens met uw verlangens, dan nog kunnen wij niet zomaar de geldende regels overtreden. Ten slotte mag niet over het hoofd worden gezien, in welke grote mate milieu-investeringen nu reeds door de structuurfondsen worden gesteund, bijvoorbeeld in de regio's van doelstelling 1, met een volume van ongeveer 16 miljard ecu, en ik denk dat dit inderdaad een stuk cohesie in de milieupolitiek is.
Desondanks zetten wij ons er bijzonder sterk voor in, de acties die zijn aangekondigd in de mededeling van 22 november 1996 over cohesie en milieu en in de brief van 8 december, de zogenaamde intentieverklaring, in de praktijk om te zetten. Wij streven voor de volledige programmeringsperiode 1993-1999 van het cohesiefonds naar een verdeling van de milieu- en vervoersprojecten op fifty-fiftybasis. De nieuwste cijfers wijzen er overigens op, dat wij dankzij de verbetering van 1996 en de zeer zware druk van de Commissie, die ook in de komende jaren zal worden voortgezet, dit streven bij een consequente houding ook kunnen verwezenlijken.
Ik wil er overigens op wijzen, dat geen enkel groot project zonder een behoorlijke milieu-effectrapportage wordt goedgekeurd en dat er niet alleen compensatiemaatregelen worden verlangd, maar dat deze ook uit de structuurfondsen worden medegefinancierd. Maar eerst werd hier door iemand gesteld, dat de richtlijn inzake milieu-effectrapportage niet zo waterdicht is als u en wij ons wel zouden wensen, en voorts had ik graag gezien, dat de ministers en de regeringen, met wie ik zeer heftige conflicten over de inachtneming van het milieu en de duurzaamheid van hun investeringen had, nu naar deze discussie zouden luisteren, want ik wordt soms eerder als een milieu-fantaste beschouwd dan als iemand die de gemeenschappelijke doelen van dit parlement wil uitvoeren. Overigens hebben wij natuurlijk ook te maken met lokale en regionale publiekrechtelijke lichamen, maar ook die staan helaas niet altijd aan de kant, waarvoor u hier vandaag gestreden heeft; ook daar zijn er vaak conflicten, die wij enkel samen, door een sterkere sensibilisering hopelijk kunnen beperken.
Bij de programmering willen wij voortaan preventieve maatregelen en een oriëntatie op duurzame ontwikkeling bevorderen. Ik verzoek u er echter rekening mee te houden dat alle grote programma's voor de periode 1994-1999 reeds vóór het aantreden van deze Commissie waren goedgekeurd en dat dit een rechtsgrondslag is, op basis waarvan wij moeten werken. Wij hebben een concrete mogelijkheid gehad, en ook benut, namelijk voor de tweede programmeringsfase van doelstelling 2 voor de periode 1997-1999. Wij hebben in april 1996 richtsnoeren voor de nieuwe doelstelling 2-programma's gegeven, waarbij het milieu een van de vier prioriteiten vormde, waarop wij bijzondere nadruk hebben gelegd. En met succes, zoals vandaag blijkt, want nieuwe programma's worden enkel goedgekeurd, wanneer zij ook een zwaartepunt milieu en de nodige milieu-informatie in de vorm van een zogenaamd milieuprofiel bevatten. Er kan ook vooruitgang worden vastgesteld bij het betrekken van milieu-instanties. De tussentijdse beoordeling voor de programma's van doelstellingen 1 en 6, die dit jaar op de agenda staat, biedt de Commissie eveneens de gelegenheid, in de evaluatie niet alleen zuiver economische aspecten, maar ook de duurzame ontwikkeling te betrekken. Toch moet ik erop wijzen dat het cohesiefonds en de structuurfondsen geen milieufondsen zijn, maar fondsen voor de regionale ontwikkeling, en dat wij moeten proberen een zo goed mogelijk evenwicht te bereiken tussen deels zeer uiteenlopende belangen.
De Commissie ontwikkelt voor de midterm reviews van de programma's van doelstellingen 1 en 6 een nieuwe matrix met kwalitatieve milieu-indicatoren en wij hopen dat wij hiermee ook een stuk verder kunnen komen. Voorts is het communautaire initiatief Interreg 2c ook een initiatief dat de nadruk legt op milieubescherming, het ontzien van de natuurlijke rijkdommen en waterbeheer. De huidige programma's bevatten ook al enige gekwalificeerde informatie over milieudoelstellingen en -indicatoren - ik geef toe dat het te weinig is. Mevrouw Bjerregaard, de heer Fischler en ik hebben daarom een werkgroep ingesteld, die in samenwerking met milieudeskundigen enkele sleutelindicatoren moet uitwerken, welke relatief gemakkelijk geïdentificeerd en dus ook concreet toegepast kunnen worden. Daar de fondsen decentraal worden beheerd en alleen de nationale en regionale instanties van de lidstaten voor de selectie van de afzonderlijke projecten verantwoordelijk zijn, moeten wij ons vooral tot de lidstaten richten, en ik moet er nogmaals op wijzen, dat er geen meldingsplicht voor kleinere projecten bestaat. Wij kunnen dus enkel sensibiliseren. Daarom organiseren wij in de lidstaten milieuseminars voor fondsbeheerders en leden van de Comités van toezicht. Het eerste evenement heeft in november 1996 in Ierland plaatsgevonden, en in de eerste helft van dit jaar volgen seminars in Portugal en Griekenland. Daarnaast zorgt de Commissie voor bijscholing van haar eigen personeel, vooral voor de strategische evaluatie van milieu-effecten en voor milieu-effectrapportages, en in mijn diensten zijn in het afgelopen jaar na de opleidingen op bijna alle afdelingen specifieke milieu-ambtenaren aangewezen.
Mag ik u op uw verlangen naar nieuwe structuren antwoorden: naar mijn mening hebben wij niet zozeer nieuwe structuren nodig, dan wel een betere integratie van de milieubescherming in alle maatregelen ten behoeve van de regionale ontwikkeling, en juist daarvoor willen wij ons intensief inzetten. Het zevende jaarverslag over de structuurfondsen, in 1995, een van de woordvoerders heeft dit zojuist ook gezegd, legt bijzondere nadruk op de milieudimensie. In de komende jaarverslagen van het cohesiefonds en van de structuurfondsen zal dit voortaan ook gebeuren en wij voldoen hiermee aan onze plicht. Overeenkomstig de brief van 8 december 1995 staat de Commissie erop dat bij nieuwe grote programma's van meer dan 50 miljoen ecu een milieuvriendelijkheidsnotitie wordt overlegd, dat het desbetreffende project geen milieuschade oplevert, of dat deze bij de uitvoering van het project wordt geneutraliseerd. Mijn diensten hebben samen met DG XI nu een beter keuringsformulier ontwikkeld. Ik zal het Parlement de nieuwe milieuvriendelijkheidsnotities voorleggen, zodra de analyse die momenteel wordt verricht, is afgerond. De projectlijsten verschijnen bovendien in het Publikatieblad en in de jaarverslagen van het cohesiefonds en van het Europees fonds voor de regionale ontwikkeling.
De Commissie heeft ten slotte haar constructieve dialoog met de betrokken milieu-organisaties en niet-gouvernementele organisaties voortgezet ter bevordering van de transparantie van structuurprojecten. Maar ik ben me ervan bewust, omdat ik voortdurend en vrijwel dagelijks dergelijke onderhandelingen leid, hoe lang de weg nog is en hoeveel steun wij juist in de lidstaten nog nodig hebben om ons doel te bereiken. Ik ben daarom ook voor de toekomst nog op uw steun aangewezen.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Wulf-Mathies.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.10 uur gesloten)

