Współpraca pomiędzy sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych (krótka prezentacja) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest krótka prezentacja sprawozdania przez pana Medinę Ortegę w imieniu Komisji Prawnej w sprawie współpracy pomiędzy sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych.
Manuel Medina Ortega
sprawozdawca. - (ES) Pani przewodnicząca! O tej późnej porze w poniedziałek Komisja ma prawdopodobnie inne, bardziej zajmujące sprawy do omówienia niż to sprawozdanie. Mówiąc krótko, jest to po prostu odpowiedź na sprawozdanie Komisji, które jest sprawozdaniem na temat stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy pomiędzy sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych.
Jest to tak naprawdę obszar nie tyle wspólnotowy, ile międzyrządowy, w którym to zakresie Rada - poprzez wspomniane rozporządzenie - próbowała zachęcić do współpracy pomiędzy sądami. Uważam jednak, że brakuje tu nieco rygoru ze strony Unii Europejskiej w jej próbach osiągnięcia tego celu. Podjęto wprawdzie pewne środki, takie jak sformułowanie koncepcji praktycznych, zastosowanie elektroniki itd., ale widzę, że Komisji dość trudno zabrać się do działania.
Nie wiem, co Komisja osiągnęła ani co chce osiągnąć, ale wydaje mi się, że dość trudno jest tu osiągnąć cokolwiek z powodu ogromnych trudności w tej formie międzyrządowej współpracy. Chodzi nam o to, aby organy sądownicze współpracowały, ale przecież mówimy o 27 krajach, o organach sądowniczych posługujących się 22 różnymi językami, mających znacznie różniące się od siebie systemy prawne - a my próbujemy osiągać rezultaty.
Komisja stwierdziła, że wyniki nie są dobre, że istnieje ogromne opóźnienie we wdrażaniu tych mechanizmów współpracy i że nie mamy środków, aby osiągnąć zamierzony cel. Idealnym rozwiązaniem byłoby zastosowanie środków fizycznych. Co na przykład Komisja może zrobić, by wyposażyć sądy, szczególnie sądy niższego szczebla, w sprzęt techniczny taki jak systemy do obsługi wideokonferencji? Wideokonferencje mogą się wydawać ideą, która znajduje się poza zasięgiem wielu małych sądów w Unii Europejskiej, ale chyba tylko tak można osiągnąć zamierzony cel.
Moim zdaniem Unia Europejska powinna wykorzystać już istniejące instytucje, a szczególnie europejską sieć sądową. Powinniśmy wzmacniać tę instytucję, aby sami sędziowie, korzystając z systemów współpracy, mogli rozwinąć ten typ komunikacji.
Z drugiej strony, ważna jest cała kwestia szkolenia sędziów. To także jest coś, czego Komisja nie może zrobić sama. Komisja może jednak wspomagać rozwój kursów tego typu, organizowanie szkoleń w zakresie prawa wspólnotowego oraz znajomość różnych systemów prawnych.
Oprócz tego istnieje inna potężna trudność, to znaczy problem językowy: jak na przykład hiszpański sędzia może się porozumieć z sędzią fińskim, skoro te dwa języki są tak od siebie różne? Nie można wymagać, by sędziowie, poza tym, że są ekspertami w dziedzinie własnego prawa, co już jest dość skomplikowane, mieli jeszcze umiejętności tego rodzaju.
Co możemy zrobić z praktycznego punktu widzenia, by pomóc sędziom w zakresie interpretacji i tłumaczenia? Co możemy zrobić, aby im pomóc? Przygotowując to sprawozdanie, nie zamierzam przyjmować surowego, ostrego podejścia do Komisji. Myślę, że zadanie jest dość trudne. Chciałbym się natomiast dowiedzieć, korzystając z faktu, że mamy tu komisarza, którego interesuje ten temat, co zdaniem Komisji można zrobić, by nadać większy rygor temu rozporządzeniu z 2001 roku, które było nieco niejasne, trochę za mocno oparte na dobrowolności. Nie wiem, czy z praktycznego punktu widzenia może ono dać jakiekolwiek rezultaty ani czy będzie możliwy postęp w tym zakresie.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Pani przewodnicząca! Chcę podziękować panu Medinie Ortedze, który porusza tu cały szereg ważnych kwestii. To prawda, że sędziowie i prawnicy w każdym kraju muszą się lepiej zapoznać z tym rozporządzeniem.
Należy podkreślić, że bezpośrednie przeprowadzanie dowodów zgodnie z art. 17 rozporządzenia uprościło i przyspieszyło uzyskiwanie dowodów, nie stanowiąc większego problemu. Jednostki centralne wspomniane w przedmiotowym rozporządzeniu mają do odegrania ważną rolę w monitorowaniu sądów, które mają wykonywać wnioski składane zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem oraz w rozwiązywaniu problemów, z jakimi się one spotykają.
Pomoc ze strony jednostek centralnych może być kluczowa dla małych sądów, które po raz pierwszy stają w obliczu problemu związanego z przeprowadzaniem dowodu w kontekście transgranicznym.
IT i wideokonferencje, stosowane łącznie z bezpiecznym systemem e-mail, powinny, panie Medina Ortega, być standardowym sposobem na przesyłanie dowodów. Zwykłym zadaniem europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych jest, jak pan powiedział, ułatwianie tej współpracy prawnej w Europie. Od czasu wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przeprowadzania dowodów jego wdrożenie przy kilku okazjach znalazło się w centrum prac sieci. W 2006 roku wydano praktyczny przewodnik dotyczący stosowania rozporządzenia, a w 2007 roku rozprowadzono go we wszystkich europejskich sądach. Europejska sieć sądowa może w sprawach cywilnych i handlowych bez wątpienia wykorzystywać swe kontakty - ma pan co do tego rację, panie Medina Ortega - w celu zwiększenia swego zaangażowania w osiąganie większej zgodności z wnioskami o przeprowadzanie dowodów w terminach określonych w rozporządzeniu. To prawda.
Kontynuując, chciałbym nakreślić perspektywy. To prawda, że rozporządzenie określa dokładne kryteria co do formy i treści wniosku. Wniosek musi być wypełniony w określonej formie oraz musi zawierać określone informacje: imię, nazwisko i adres stron postępowania, rodzaj i przedmiot danej sprawy oraz opis dowodów, jakie mają być przeprowadzone. Rozporządzenie stanowi także, że wniosek musi być sporządzony w jednym z języków urzędowych wezwanego państwa członkowskiego lub w innym języku, który wezwane państwo członkowskie wskazało, ale, jak pan właśnie podkreślił, język to niebagatelny problem.
Wniosek o przeprowadzenie dowodów powinien być wykonany szybko. Jeżeli nie jest możliwe wykonanie wniosku w terminie 90 dni od otrzymania, sąd wezwany zawiadamia o tym sąd wzywający, podając przyczyny opóźnienia.
W rzeczywistości można odmówić wykonania wniosku o przeprowadzenie dowodów tylko w wyjątkowych i ściśle określonych sytuacjach.
Tak stanowiło rozporządzenie. W marcu 2007 roku przeprowadzono badanie dotyczące jego stosowania i na podstawie jego wyników w grudniu 2007 roku Komisja przyjęła sprawozdanie. Sprawozdanie sporządzono zgodnie z art. 23 rozporządzenia. Co w nim czytamy? Że stosowanie rozporządzenia nieco się poprawiło, zostało uproszczone i przyspieszyło współpracę pomiędzy sądami przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych.
Osiągnięto już zatem dwa główne cele: uproszczenie współpracy pomiędzy państwami członkowskimi i przyspieszenie przeprowadzania dowodów.
Uproszczenie udało się w szczególności dzięki wprowadzeniu bezpośredniego przekazu z sądu do sądu, choć czasem wnioski trafiają do jednostek centralnych, oraz dzięki wprowadzeniu standardowych formularzy. Odnotowano także postęp w zakresie czasu wykonania wniosków o przeprowadzenie dowodów. Większość wniosków przeprowadza się na szczęście szybciej niż przed wejściem rozporządzenia w życie, w ciągu 90 dni przewidzianych w rozporządzeniu.
Dlatego powiedziałbym, panie Medina Ortega, że naszym zdaniem nie ma potrzeby modyfikacji rozporządzenia. Konieczna jest natomiast poprawa jego stosowania. W planie działania przyjętym w listopadzie 2008 roku Rada powierzyła Komisji utworzenie europejskiego portalu wymiaru sprawiedliwości. Utworzenie i wejście w obieg w tym roku pierwszej wersji tego portalu jest oczywiście najważniejszym priorytetem dla nas i dla mnie.
Wideokonferencje także staną się priorytetem. Europejska sieć sądowa w sprawach cywilnych lub handlowych przygotowuje obecnie przewodnik po prawnych aspektach stosowania wideokonferencji przy przeprowadzaniu dowodów. Oczywiście przewodnik ten zostanie wysłany do europejskich sędziów i zostanie ukończony pod koniec tego roku. Będzie on częścią portalu, który, jak powiedziałem, zostanie uruchomiony przed końcem roku.
Oczywiście sale sądowe nadal trzeba wyposażyć w sprzęt do wideokonferencji. Mamy nadzieję skorzystać z nowych sposobów finansowania w czasie zmiany perspektywy finansowej na lata 2010-2013. Opcje finansowania projektów transgranicznych są już uwzględnione w programie wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, w którym wykorzystanie wideokonferencji jest priorytetem.
Powiedziałbym, panie Medina Ortega, że zgadzam się z panem co do głównej kwestii, która moim zdaniem musi być priorytetem w Sztokholmie: szkolenie sędziów. Jeśli chodzi o kwestię, którą pan dziś poruszył, naprawdę potrzebne nam są odpowiednie szkolenia dla sędziów. Dla mnie będzie to jedna z wytycznych w odniesieniu do najbliższego programu sztokholmskiego.
W każdym razie dziękuję za to pomocne i bardzo treściwe sprawozdanie.
Przewodnicząca
Zamykam ten punkt posiedzenia. Głosowanie odbędzie się jutro.
