Situatie in Belarus (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Wit-Rusland.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ook ik wil onze vrienden hier op de tribune, die ik heb kunnen spreken, begroeten. Ik weet dat u zich allen ernstige zorgen maakt over de situatie in Wit-Rusland, getuige uw in mei jongstleden aangenomen resolutie en onze recente gedachtewisseling in de Commissie buitenlandse zaken op 16 september, na de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen.
Wij hebben toen aangegeven dat de Raad nauwlettend toe zou zien op het verloop van de op 28 september gehouden parlementsverkiezingen in Wit-Rusland. De resultaten zijn weinig hoopvol. Het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten heeft weliswaar melding kunnen maken van enkele positieve ontwikkelingen, maar het verloop van de verkiezingen voldeed niet aan de maatstaven van de OVSE voor democratische verkiezingen. Wij stellen vast dat de oppositie geen enkele vertegenwoordiger in het Parlement zal hebben.
In de op 30 september gepubliceerde verklaring van het voorzitterschap hebben wij onze bezorgdheid inzake democratie en mensenrechten nog eens herhaald, en wij blijven er bij de Wit-Russische autoriteiten op aandringen dat zij hun volledige medewerking verlenen aan het Internationaal Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten teneinde zich te conformeren aan de internationale democratische maatstaven.
De Raad blijft werken aan de strategie die ten aanzien van Wit-Rusland zal worden gevolgd. Er bestaat brede overeenstemming tussen de lidstaten over het feit dat de getroffen maatregelen ook recht moeten doen aan de gebaren van de autoriteiten in de zomer, met name de vrijlating van de laatste politieke gevangenen. Ook moeten we rekening houden met de geopolitieke situatie die is ontstaan als gevolg van het conflict tussen Rusland en Georgië. Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat de positieve ontwikkelingen van de laatste tijd, zoals de vreedzame, niet door de oproerpolitie opgebroken demonstratie van de oppositie na de verkiezingen, een vervolg krijgen, maar we moeten er eveneens nauwlettend op blijven toezien dat leden van de oppositie niets overkomt en dat zij kunnen gaan en staan waar zij willen.
In de Raad bespreken wij momenteel de eventuele hervatting van de politieke contacten en de mogelijke opschorting van het visumverbod. Het luistert heel nauw allemaal, de besprekingen zijn nog niet afgerond. De Wit-Russische minister van Buitenlandse Zaken, de heer Martynov, is uitgenodigd voor een trojkaoverleg in de marge van de Raad van 13 oktober in Luxemburg. We zullen met hem de balans opmaken. Dit overleg biedt ons vooral de gelegenheid om nog eens klip en klaar te stellen dat wij hechten aan vooruitgang op het gebied van democratie en mensenrechten.
Geachte afgevaardigden, ik rond af door nogmaals mijn dank te betuigen aan de heer Protasiewicz en aan de heren Milinkevitsj en Kazoelin, die op de tribune zitten. Ik verzeker hun dat de Europese Unie ervoor open blijft staan de draad met Wit-Rusland weer geleidelijk aan op te pakken en de banden met overheid en bevolking te versterken, en dat wij het Wit-Russische maatschappelijk middenveld zullen blijven ondersteunen.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik spreek in dit debat namens mijn collega Benita Ferrero-Waldner.
De situatie in Wit-Rusland verandert voortdurend en vraagt om een gematigde en strategische reactie van de Europese Unie. We staan momenteel voor een complexe werkelijkheid.
Om te beginnen zijn we duidelijk teleurgesteld over de parlementsverkiezingen van 28 september en de wijze waarop die zijn gevoerd. De verkiezingen voldeden noch aan internationale standaarden noch aan onze verwachtingen. Daar zijn we het allemaal over eens en ik zal er dan ook niet verder over uitweiden.
Aan de andere kant is er voorafgaande aan de verkiezingen vooruitgang geboekt met de vrijlating van politieke gevangenen en hebben de autoriteiten samengewerkt met de OVSE/ODIHR en haar waarnemers. De vrijlating van de laatste politieke gevangenen werd niet alleen door onszelf maar ook door de oppositie als een essentiële stap gezien, omdat het de angst in de samenleving verminderde. Gevangenschap om politieke redenen wordt nu niet langer gezien als iets dat nu eenmaal gebeurt, hoewel de dreiging nog steeds bestaat.
Hoewel we de vrijlating van de politieke gevangenen op het moment dat het gebeurde toejuichten, reageerden we niet met positieve maatregelen omdat de verkiezingen voor de deur stonden. Maar nu zouden we daar niet langer mee moeten wachten. De vrijlating van de politieke gevangenen was een belangrijk gebaar van de regering, dat als zodanig moet worden erkend. Hetzelfde geldt voor de samenwerking van de Wit-Russische autoriteiten met de OVSE-waarnemers en het toegankelijk maken van de media voor alle kandidaten, zij het in beperkte mate. Dit zijn belangrijke stappen voorwaarts, die een grote vooruitgang betekenen ten opzichte van de vorige verkiezingen, de presidentsverkiezingen van 2006.
Hoe zorgen we er nu voor dat deze stappen voorwaarts niet weer ongedaan worden gemaakt, maar worden geconsolideerd? Hoe zorgen we ervoor dat ook in de toekomst niemand meer om politieke redenen gevangen wordt gezet? Hoe zorgen we ervoor dat de OVSE/ODIHR haar samenwerking met de Wit-Russische autoriteiten kan voortzetten totdat over twee maanden haar eindverslag over de verkiezingen wordt gepubliceerd, en ook in de periode daarna, bij de follow-up van het verslag? Hoe kunnen we voorkomen dat de regels voor de media worden verscherpt en wat kunnen we doen om de ngo's meer rechtszekerheid te verschaffen?
Ik hoor graag de opvattingen van het Parlement hierover.
We zijn van mening dat we als reactie op de positieve stappen van de Wit-Russische autoriteiten de politieke dialoog moeten hervatten, zonder ceremonie maar met realisme. Het is belangrijk dat we op gepast niveau contact hebben om er zeker van te zijn dat onze boodschap overkomt.
Ik zou daar nog aan toe willen voegen dat we in het algemeen, ongeacht de concrete invulling van onze reactie, de weg der geleidelijkheid en proportionaliteit moeten volgen. Deze twee beginselen zullen als leidraad fungeren voor onze reactie op de gebeurtenissen in Wit-Rusland en voor het bevorderen van de democratische ontwikkeling waar we allemaal op hopen.
In de tussentijd zal de Commissie al haar expertise ter beschikking stellen voor het versterken van de contacten op terreinen van gemeenschappelijk belang, zoals energie, milieu, douane en transport. Deze contacten hebben hun waarde bewezen doordat ze de ontwikkeling van netwerken tussen personen en tussen overheidsdiensten hebben bevorderd.
Tegelijkertijd zullen we vasthouden aan onze steun voor het maatschappelijk middenveld, door het helpen van Wit-Russische ngo's, het bevorderen van de ontwikkeling van een onafhankelijke pers en het verlenen van steun aan de European Humanities University, die in ballingschap in Vilnius is gevestigd. Ik beloof dat we zullen volharden in onze inspanningen en onze banden met het maatschappelijk middenveld zullen versterken.
Tot besluit staat Wit-Rusland, een land in het hart van Europa en buurland van drie EU-lidstaten, voor een historische keuze: ofwel het zet de noodzakelijke stappen richting democratie en werkelijke onafhankelijkheid, ofwel het berust in stagnatie en toenemende afhankelijkheid van één land.
We hopen nog steeds Wit-Rusland te mogen verwelkomen als een volwaardige partner in het Europees nabuurschapsbeleid en het toekomstige oostelijk partnerschap. Vandaar dat ik om uw steun vraag bij het vaststellen van een aanpak die Wit-Rusland, op dit voor de stabiliteit van het continent zo cruciale moment, zal aanmoedigen om werkelijke vooruitgang te boeken in de richting van democratie en eerbiediging van de mensenrechten.
Charles Tannock
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, wanneer een zittende president alle zetels in het parlement wint, kunnen we er wel vanuit gaan dat iets niet in de haak is. Zelfs Robert Mugabe in Zimbabwe heeft niet zo'n verpletterende overwinning behaald als president Alexander Loekasjenko vorige maand in Wit-Rusland.
Ik betwist niet dat Loekasjenko een grote populariteit geniet in een land waaraan de harde post-Sovjet-realiteit grotendeels voorbij is gegaan. Maar zijn ijzeren greep op de macht heeft van het land een internationale paria gemaakt.
Voor de Europese Unie lijkt het onbestaanbaar om in haar eigen voorportaal de laatste Europese dictator te verwelkomen. Desalniettemin moeten we steeds proberen Wit-Rusland uit te dagen en er tegelijkertijd betrekkingen mee te onderhouden. De recente vrijlating van politieke gevangenen daar, biedt ons de gelegenheid daartoe. Of de stap van Loekasjenko is bedoeld als opening naar het Westen staat nog te bezien, maar we moeten bereid zijn om positieve stappen van Wit-Rusland als zodanig te erkennen en dienovereenkomstig te belonen.
We moeten niet de mogelijkheid uitsluiten dat Loekasjenko bezig is het Kremlin te chanteren, dat tot nog toe voor hem van vitaal belang is geweest om zijn politieke macht te behouden. Als dat inderdaad zo is, dan moet de EU niet bang zijn om Wit-Rusland zowel met wortel als met stok tegemoet te treden. Vandaar dat we het aanstaande bezoek van minister van Buitenlandse Zaken Martynov toejuichen.
Wit-Rusland heeft veel te winnen bij nauwere banden met de Europese Unie, niet in de laatste plaats vermindering van de wijdverspreide armoede die door de economische stilstand is ontstaan. Toch is Wit-Rusland nog steeds geen lid van de Raad van Europa en is de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met de EU nog steeds niet geratificeerd. Wit-Rusland is nog steeds een land waar mensenrechten stelselmatig worden geschonden, politieke tegenstand niet wordt getolereerd en een vrije pers een onbereikbaar ideaal lijkt.
Als we de wortel gaan voorhouden, moeten we niet de stok laten vallen. Toch koester ik persoonlijk de hoop dat wanneer Wit-Rusland zich niet met Rusland herenigt - wat sommigen in het Kremlin graag zouden zien - het ooit zijn rechtmatige plaats in de Europese familie van vrij naties zal innemen.
Jan Marinus Wiersma
namens de PSE-Fractie. - Voorzitter, in de eerste plaats zijn ook wij ontevreden over de uitkomst van de verkiezingen in Wit-Rusland en wij zijn het eens met de conclusie van de OVSE/ODIHR dat de verkiezingen niet in overeenstemming zijn met de standaarden en normen die we daarvoor in Europa kennen. Er is dus ook geen enkele reden om nu het beleid van de Europese Unie ten opzichte van Wit-Rusland te veranderen.
We stemmen er wel mee in dat het goed is om te kijken of we via een informele dialoog, die ook voorgesteld is door het Franse voorzitterschap, in gesprek kunnen komen met de autoriteiten in Wit-Rusland over eventuele vervolgstappen. Vervolgstappen moeten vooral van hun kant komen. Als Wit-Rusland bereid is met de Europese Unie een dialoog te ontwikkelen over een eventuele opening van de maatschappij en ruimte te creëren, ook voor de oppositie, dan kan ook van de Europese Unie een reactie komen. Voor die tijd ben ik niet voor het opheffen van de bestaande sancties ten aanzien van een aantal leidinggevende figuren in het land die de EU niet in mogen. Er zijn een aantal aanmoedigende signalen geweest de afgelopen maanden - die zijn al genoemd door collega's hier - die ook aanleiding geven om te kijken of we via een dialoog met dat land verder komen.
Ten tweede: als minister Martynov wordt uitgenodigd voor een gesprek in Luxemburg, stel ik voor dat de Raad contact opneemt met de oppositie. Er zijn hier twee vooraanstaande oppositievertegenwoordigers, de heren Kazoelin en Milinkevitsj. Waarom worden die ook niet uitgenodigd door de Raad voor een gesprek?
Tenslotte nog één opmerking. Mocht het komen tot een dialoog met Wit-Rusland over mogelijke hervormingen, dan vinden wij het van belang dat de oppositie daarbij betrokken wordt. Er is een voorbeeld. Wij hebben een jaar of zeven geleden, mede onder leiding van het Europees Parlement, een soort informele dialoog gehad in Wit-Rusland zelf, die de "trojka voor Wit-Rusland" werd genoemd. Het zou mogelijk zijn als de autoriteiten in Wit-Rusland daartoe bereid zijn om die dialoog weer op te starten via een soort trojka van Europees Parlement, OVSE en de Raad van Europa. Want wat we ook doen in Europa, welke discussie we ook voeren, de oppositie moet daarbij betrokken worden.
Janusz Onyszkiewicz
namens de ALDE-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, zowel het verloop als de uitslag van de verkiezingen in Wit-Rusland maakt duidelijk dat Alexander Loekasjenko weliswaar aangeeft betrekkingen met de Europese Unie aan te willen gaan, maar van mening is dat de dialoog op zijn voorwaarden en zonder enige concessie zijnerzijds kan worden gevoerd. We moeten ons echter realiseren dat een verbetering van de betrekkingen met de Europese Unie niet alleen duidelijk in het belang is van Wit-Rusland, maar ook van Loekasjenko zelf. De voortdurende druk van Rusland om controle te krijgen over de sleutelsectoren van de Wit-Russische economie kan het land immers zo sterk van Rusland afhankelijk maken dat Loekasjenko minder macht krijgt in Wit-Rusland. Een mogelijke oplossing is dan ook om westerse bedrijven te betrekken bij een privatiseringsprogramma, waar hij door de toestand van de Wit-Russische economie toe is gedwongen. Alleen op die manier kan Wit-Rusland voorkomen dat het wordt opgekocht door Russisch kapitaal onder politieke controle.
De dialoog moet dus alleen al worden aangegaan om in Wit-Rusland wettelijke en politieke omstandigheden te creëren waarmee investeringskapitaal uit de Europese Unie wordt aangetrokken. Die dialoog mag het regime echter niet de kans geven om geloofwaardigheid op te bouwen en zichzelf te rechtvaardigen. De dialoog moet dan ook samengaan met bepaalde maatregelen aan Wit-Russische zijde, waarmee bescheiden maar duidelijk wordt aangegeven in welke richting het politieke systeem verandert. Elk gesprek met de Wit-Russische autoriteiten - ongeacht waar dit plaatsvindt - moet echter worden gecompenseerd met een ontmoeting op hetzelfde niveau tussen politici van de Europese Unie en de belangrijkste vertegenwoordigers van de oppositie.
Elisabeth Schroedter
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, geachte fungerend voorzitter van de Raad, beste collega's, namens de Fractie de Groenen/Vrije Europese Alliantie begroet ik de delegatie met de bekende politici Alexander Milinkevitsj en Alexander Kazoelin, die hier in het Europees Parlement ons debat volgen, zodat ze daarover in hun land verslag kunnen uitbrengen.
Het is een probleem dat de informatie over ons werk in verband met Wit-Rusland nog steeds die weg moet volgen, omdat er geen andere mogelijkheid bestaat. Dat wijst erop dat er in dat land nog steeds niet is voldaan aan de primaire voorwaarden voor democratische ontwikkeling. De vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van informatie zijn essentieel voor de democratie.
President Loekasjenko heeft deze zomer openlijk beloofd dat de verkiezingen open, democratisch en eerlijk zouden zijn, en hij heeft zijn belofte verbroken. Wanneer de oppositie tijdens de voorbereiding van de verkiezingen geen enkele kans krijgt om haar kandidaten in het hele land voor te stellen, wanneer de voorwaarden dusdanig worden veranderd dat zelfs een goed georganiseerde oppositie geen kans heeft om ook maar één zetel te veroveren, dan is er duidelijk geen sprake van eerlijke en democratische verkiezingen! Daarom is onze resolutie hierover glashelder.
Voor er weer visa kunnen worden afgegeven en voor er daadwerkelijk geld voor een nieuw financieel instrument ter beschikking kan worden gesteld om de oppositie en de bevolking te steunen in hun streven naar democratie, moet er aan bepaalde voorwaarden worden voldaan.
Konrad Szymański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, het beleid om snel de deur open te zetten voor Wit-Rusland is slecht voorbereid en amateuristisch uitgevoerd. Vanuit de Europese Unie en enkele lidstaten kwamen al verklaringen over het aanhalen van de banden voordat het regime van Loekasjenko ook maar één duurzame stap in de richting van vrijheid had gezet. Bovendien hebben we ons gebaseerd op mondelinge afspraken. Laat dit een les zijn voor meer precisie in de toekomst.
Uiteraard kunnen we de deur wel openzetten voor Wit-Rusland, maar pas wanneer de regering in Minsk concrete stappen zet voor vrijheid. Westerse investeringen in ruil voor meer economische vrijheid. Het aangaan van een politieke dialoog in ruil voor een televisiekanaal of krant voor de oppositie. Hulp van de Europese Unie in ruil voor een althans ten dele vrij parlement, waarin leden van de oppositie zetelen die door het volk en niet door Loekasjenko worden aangewezen. Kortom, voor wat hoort wat. Alleen met deze tactiek behouden we onze geloofwaardigheid en krijgt Wit-Rusland een kans om te democratiseren.
Erik Meijer
namens de GUE/NGL-Fractie. - Voorzitter, als bij verkiezingen in Wit-Rusland alle partijen gelijke kansen krijgen om zetels te behalen, is het goed mogelijk dat de partij van de huidige president Loekasjenko als grootste uit de bus komt. Hij heeft aanzien bij die mensen die meer belang hechten aan bestaanszekerheid dan aan individuele vrijheden. Zij waarderen dat de ontreddering in Wit-Rusland veel minder groot is dan in een aantal andere voormalige Sovjetrepublieken. Daarentegen roept hij afschuw op bij mensen die zijn streven naar eenheid met Rusland afwijzen. Zij hechten aan de afzonderlijke Wit-Russische taal, die bijna negentig jaar geleden reden was voor de oprichting van dit land. Veel intellectuelen, die zich meer richten op Polen, Litouwen en de Europese Unie, hebben het land verlaten.
Er moet een eind komen aan het inslaan op demonstranten. Het opsluiten van tegenstanders en alle andere pogingen op oppositiepartijen het bestaan onmogelijk te maken. Een kieswet die het makkelijk maakt om de volledige oppositie buiten het parlement te houden, deugt niet. We moeten ten aanzien van dit land geen confrontatie zoeken, maar wel alles doen wat de daar de democratisering kan ondersteunen.
De laatste tijd is het in Wit-Rusland minder erg dan in de voorafgaande jaren. Politieke gevangenen zijn vrijgelaten en de regering zoekt toenadering tot de Europese Unie. De regering kondigde ook aan dat de parlementsverkiezingen deze keer eerlijk zouden verlopen. Maar wat daarna gebeurde, was daarmee nog lang niet in overeenstemming. Wit-Rusland kent nog steeds de doodstraf en in afwijking van de wet zijn de media niet onafhankelijk. In de komende tijd moet het vrije verkeer met Wit-Rusland worden bevorderd en moet worden gesproken met zowel de regering als met de niet door de regering gecontroleerde organisaties.
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Voorzitter, veel burgers van Wit-Rusland hopen op een verbetering van de betrekkingen met de Europese Unie met als gevolg een positieve hervormingsdynamiek in eigen land. Dat verlangen steun ik van ganser harte. Daarom ook dienen alle Europese instellingen, met behoud van eigen politieke geloofwaardigheid en onder strikte voorwaarden (zie paragraaf 10 van de resolutie), geleidelijk toenadering tot Minsk te zoeken.
Een belangrijke concrete stap in deze richting acht ik de aanpassing, d.w.z. de verlaging (paragraaf 13 van onze resolutie) van de Europese visakosten voor Wit-Russen. Die bedragen momenteel 60 euro aan het huidige niveau voor Oekraïeners en 35 euro voor Russen. Graag verneem ik wat Raad en Commissie van dit voorstel vinden.
Merkwaardig vond ik in de resolutie - die ik overigens wil steunen - de paragrafen 7 en 8. Daarin roepen we op tot echte democratische verkiezingen en ook eerbiediging van de mensenrechten, maar dan spreken we alleen de Wit-Russische regering aan. Ook het parlement dienen we aan te spreken, want dat is onze natuurlijke gesprekspartner.
Jacek Protasiewicz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de verkiezingen in Wit-Rusland zijn al samengevat door de OVSE. Ze waren noch transparant, noch eerlijk, noch democratisch. Toch is het een feit dat de politieke gevangenen, althans de belangrijksten, zijn vrijgelaten. De redenen waarom ze waren vastgezet zijn evenwel niet weggenomen. We hebben dan ook geen absolute zekerheid dat de tijdelijk vrijgelaten gevangenen of anderen op korte termijn in Wit-Rusland niet opnieuw worden opgepakt. We moeten in de gaten houden dat de oorzaken en niet enkel de gevolgen worden weggenomen. In het kader van dit debat wil ik er tevens op wijzen dat in Wit-Rusland nog steeds veertien mensen in hun vrijheid worden beknot. Zij staan onder huisarrest of zijn veroordeeld tot dwangarbeid wegens activiteiten voor mensenrechten en vrijheid.
Onze verklaring is zeer evenwichtig. Enerzijds wordt tevreden kennisgenomen van de vrijlating van de gevangenen, anderzijds heerst ontevredenheid als het gaat om het verloop en de uitkomst van de verkiezingen. Tegelijk stemt het Parlement onder paragraaf 12 in met het stapsgewijze beleid voor de verdere onderhandelingen met Wit-Rusland en zegt het in te kunnen stemmen met de gedeeltelijke opschorting van de sancties voor maximaal zes maanden, op voorwaarde dat zeer concrete veranderingen worden doorgevoerd. Deze moeten met name op het vlak van de persvrijheid de situatie in Wit-Rusland verbeteren. Dit is een goede zet en ik ben er een groot voorstander van. Tegelijk wil ik een beroep doen op het Franse voorzitterschap en op het Tsjechische voorzitterschap, dat begin volgend jaar voor zes maanden zal aantreden. Tijdens een officiële ontmoeting met de Wit-Russische autoriteiten moet steeds ook de tijd worden gevonden voor een ontmoeting met de oppositie. Voorts moeten we de wil opbrengen om de visumprijzen voor Wit-Russen te verlagen, anders brengen we dit volk niet dichter bij Europa.
Als Pool wil ik mijn waardering voor het Parlement uitspreken, omdat het heeft willen inzien dat de activiteit van de Poolse minderheid in Wit-Rusland door de autoriteiten wordt beperkt en dat er een wettelijk verkozen autoriteit is die onder leiding van mevrouw Angelika Borys de Polen vertegenwoordigt.
Justas Vincas Paleckis
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in de resolutie over de situatie in Wit-Rusland wordt aangegeven wat Brussel en Minsk kunnen doen om het momentum voor het verbeteren van de onderlinge betrekkingen niet te laten passeren.
Ik steun de benadering van Jan Marinus Wiersma, die ook het standpunt van de Wit-Russische oppositieleiders Alexander V. Kazoelin en Alexander Milinkevitsj weerspiegelt. Het beleid van de EU om Wit-Rusland en de Wit-Russen te straffen voor de acties van hun regering, heeft niet tot de verwachte resultaten geleid. Het is nu noodzakelijk alle deuren te openen voor persoonlijke contacten en de visumbelemmeringen op te heffen, die in strijd zijn met het gezond verstand.
Wanneer Minsk werkelijk bereid is tot betere samenwerking met de EU, creëert het opheffen van visumbelemmeringen gunstigere voorwaarden voor het entameren van discussies, niet alleen extern, maar ook intern. Dat kan gedaan worden door overleg te gaan voeren over politieke, economische, sociale en mensenrechtenvraagstukken, met de deelname van alle politieke partijen, de oppositie, ngo's en vakbonden.
Jeanine Hennis-Plasschaert
Voorzitter, Raadsvoorzitter, nog maar enkele weken geleden achtte u het prematuur om de Wit-Russische minister Martynov uit te nodigen in Parijs. Blijkbaar acht u de tijd inmiddels rijp. De precieze argumentatie achter deze koerswijziging blijft me eerlijk gezegd, ook nu na deze verklaring, volstrekt onduidelijk. De verkiezingen van 28 september, zoals reeds vastgesteld door iedereen hier, voldeden immers op geen enkele manier aan de normen die ons allen bekend zijn en waaraan ook u zoveel waarde hecht. Met een ontmoeting op dit niveau en in deze setting - informeel of niet - lijkt het regime beloond te worden. Maar waarvoor eigenlijk?
Vanmorgen had ook ik het genoegen om wederom van gedachten te wisselen met de heren Milinkevitsj en Kazoelin. De oppositie in Wit-Rusland is verenigd en wellicht krachtiger dan ooit. Diezelfde oppositie moet dan wel een kans krijgen om de Wit-Russische bevolking te bereiken en de Wit-Russische bevolking moet de kans krijgen om de Europese vrijheden direct te ervaren. Het kan niet zijn dat een EU-visum nog altijd 60 euro kost, terwijl het gemiddelde maandsalaris in Wit-Rusland een schamele 250 euro bedraagt. Hoe vaak moeten we hier nu nog om vragen?
Nut en noodzaak van een zekere dialoog trek ik niet in twijfel. Het is echter duidelijk dat de mooie woorden van Loekasjenko veelal ook loze woorden zijn. De beoogde dialoog moet dus wel gerechtvaardigd zijn en ook zeer gericht. Mijn vraag hier is: wat is nu eigenlijk het concrete stappenplan van de Raad? Heel graag meer informatie.
Tot slot een vraag die ook Jan Marinus Wiersma heeft aangesneden. Bent u bereid, geachte Raadsvoorzitter, om ook de heren Milinkevitsj en Kazoelin aanstaande maandag te ontvangen, voorafgaand aan, tijdens of na het gesprek met Martynov? Dat is aan u. Maar laat duidelijk zijn dat dit onder de huidige omstandigheden het enige juiste signaal zou zijn.
(EN) Ik moet over een paar minuten helaas weg, het spijt me zeer, maar ik zou toch graag een helder antwoord willen horen.
Wojciech Roszkowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het lot van Wit-Rusland, een land met tien miljoen Europeanen, staat vandaag op het spel. We mogen niet werkeloos toezien. Dictatoren als Loekasjenko geven immers alleen toe onder druk. De vraag is dan ook welke kant de toegeving opgaat. De economische sleutel tot een onafhankelijk Wit-Rusland is immers in handen van Rusland en de druk van dat land kan het einde betekenen van de Wit-Russische soevereiniteit. Druk van de Europese Unie kan effectief zijn, op voorwaarde dat Loekasjenko iets te verliezen en de Unie iets te bieden heeft. Het leek erop dat hij instemde met veranderingen, maar de recente verkiezingen kunnen we moeilijk anders bestempelen dan als een farce. De angst en de koppigheid van de dictator kunnen het einde betekenen van de Wit-Russische soevereiniteit.
Loekasjenko hoeft niet te verliezen bij de democratisering van Wit-Rusland, als hij onder de bevolking veel vertrouwen geniet. De weg naar democratisering moet echter werkelijk worden ingezet en er moet geen schimmenspel worden gespeeld waarvoor de Wit-Russische oppositie het gelag betaalt. Ondanks het risico van een doemscenario mag de Unie die prijs niet accepteren. Laten we de dialoog echter niet afbreken, want de onafhankelijkheid van Wit-Rusland staat op het spel. Zoals de heer Milinkevitsj vandaag zei, hangt de democratische toekomst van Wit-Rusland af van de vraag of het zijn onafhankelijkheid kan behouden.
Árpád Duka-Zólyomi
(HU) Dank u wel, mevrouw de Voorzitter. Ofschoon de parlementsverkiezingen in Wit-Rusland volgens de OVSE niet voldeden aan de eisen van eerlijke en vrije verkiezingen, zal de Ministerraad van volgende week naar alle waarschijnlijkheid groen licht geven aan een politieke dialoog. Loekasjenko heeft hier echter niets bijzonders voor hoeven doen. Na de oorlog in Georgië heeft hij drie politieke gevangenen vrijgelaten. Hiermee heeft hij voldaan aan de enige voorwaarde van de EU om de dialoog aan te gaan. Het is duidelijk dat het Westen na de oorlog in Georgië elke kleine stap kan gebruiken bij de pogingen om een tegenwicht te bieden aan de groeiende invloed van Moskou in de voormalige Sovjetregio. Maar als het Loekasjenko al lukt om de dialoog naar zijn eigen smaak te voeren, wat voor dialoog verwachten we dan met Moskou?
Brussel moet een dialoog initiëren op grond van een van tevoren vastgelegd benchmarksysteem. Anders kan de EU alleen maar als verliezer uit de bus komen. Loekasjenko zal de dialoog namelijk aanwenden om zijn macht in eigen land te consolideren en om Moskou aan de leiband te houden, niet om geleidelijke politieke liberalisering te bewerkstelligen. Ondertussen kan de EU echter haar grootste wapen tegen het Oosten verliezen, haar imago. Aan ons de keus...
Adrian Severin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil waarschuwen voor een beleid waarbij het Wit-Russische leiderschap wordt beloond om het Russische leiderschap daarmee te 'straffen' voor ons onwelgevallige besluiten.
Het is wensdenken om te geloven dat we op deze manier een kloof kunnen slaan tussen Moskou en Minsk of de politieke lijn van president Loekasjenko kunnen veranderen.
We zouden ook geen woorden moeten verspillen aan de vrijlating van gevangenen die überhaupt niet gevangen hadden mogen worden gezet. Inderdaad, de Europese Unie moet voorkomen dat Wit-Rusland geïsoleerd raakt en met de leiding van het land in dialoog gaan. Daartoe moet een 'stimuleringspakket' worden samengesteld dat het regime, maar ook de gewone burger die dat regime argeloos steunt, ervan overtuigt dat de Europese Unie een bijdrage kan leveren aan het verbeteren van het leven van de Wit-Russische bevolking.
Anderzijds moet elke opening geleidelijk, voorwaardelijk en wederzijds zijn en niet zozeer het leiderschap maar de burgers tot voordeel strekken.
De heer Loekasjenko zegt dat elk land baat heeft bij oppositie, maar niet een oppositie die voor 100 procent uit het buitenland wordt gefinancierd. Het probleem is dat de oppositie in Wit-Rusland zonder die steun niet zou overleven, omdat ze door het regime wordt onderdrukt. We mogen de democratische oppositie daarom niet in de steek laten.
Marian Harkin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de visumkwestie is voor alle Wit-Russen zeer belangrijk. Ik zou de aandacht willen vestigen op een specifieke situatie in dit verband.
De stichting 'Kinderen van Tsjernobyl' die door Adi Roche in Ierland is opgericht, brengt elk jaar ongeveer duizend kinderen uit Wit-Rusland naar Ierland voor een paar weken rust, herstel of, in sommige gevallen, een medische ingreep. Sinds de start van dit liefdadigheidsproject zijn in totaal zeventienduizend kinderen naar Ierland gekomen.
Helaas krijgen de kinderen geen uitreisvergunning meer. Alle betrokkenen zijn daar kapot van: de kinderen, hun gastgezinnen en nog vele anderen. Dit is zo'n goed project en iedereen heeft er baat bij.
Er wordt gewerkt aan een intergouvernementele overeenkomst, waarvan ik hoop dat die er spoedig zal zijn. In de tussentijd zoekt Ierland naar een manier om van het verbod in kwestie te worden vrijgesteld.
Ik wil de Commissie en de Raad vragen al het mogelijke te doen - wellicht in het kader van de informele dialoog met Wit-Rusland - om ervoor te zorgen dat dit zeer waardevolle project kan worden voortgezet. Ik weet dat het maar een klein onderdeel is van de totale situatie, maar het heeft zulk een positieve impact op zo veel levens.
Jana Hybášková
(CS) Mijnheer de Voorzitter, we schetsten het buitenlands beleid, we hadden het over de zuidelijke dimensie en de oostelijke dimensie. Op 21 augustus vierden wij, de Tsjechen en Slowaken in de Commissie buitenlandse zaken, de veertigste verjaardag van de inval van het Sovjetleger in Tsjecho-Slowakije met een debat over de situatie in Georgië. De oostelijke dimensie is een realiteit geworden. We ontkomen er niet aan, dus moeten we iets doen. De politiek is geen concert. De politiek is een context, en wij hebben de context. Daarom moeten we Wit-Rusland terzijde staan op weg naar Europa. Ik steun de ontwerpresolutie in haar huidige vorm dan ook volledig. We mogen Wit-Rusland niet isoleren, maar we mogen het ook geen democratie noemen. We moeten Wit-Rusland oproepen de doodstraf af te schaffen, studenten naar de universiteiten te laten terugkeren, degenen die dienst hebben geweigerd in het Wit-Russische leger toe te staan ongestraft terug te keren, en niet-gouvernementele organisaties toe te staan zich te laten registreren. En wij? Wat moeten wij doen? Wij moeten laten zien dat we de criteria van Kopenhagen respecteren. Wij moeten als Europa optreden.
Józef Pinior
(PL) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik vandaag de vertegenwoordigers van de Wit-Russische oppositie, Alexander Milinkevitsj en de heer Kazoelin, van harte welkom heten in het Europees Parlement. Het beleid van de Europese Unie ten opzichte van Wit-Rusland is momenteel erg moeilijk te bepalen. Enerzijds hebben we nog steeds te maken met een autoritair land, anderzijds zien we tekenen van een bepaalde evolutie en bepaalde veranderingen van het systeem in een complexe internationale situatie. Het beleid van de Europese Unie moet zich momenteel volledig richten op de bevolking van Wit-Rusland. Het is namelijk de vraag wie onder de sancties het zwaarst te lijden heeft. Het regime van Loekasjenko of de Wit-Russische bevolking? We moeten deze vraag binnen de verschillende instellingen van de Europese Unie beantwoorden. Op dit moment moeten we dan ook proberen een beleid te formuleren waarin onze doelstellingen duidelijk worden verwoord en waarmee we als Europese Unie effect kunnen bereiken in Wit-Rusland.
Jas Gawronski
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we ontvangen momenteel tegenstrijdige signalen uit Minsk - en dat is al een vooruitgang vergeleken met daarvoor. De recente parlementsverkiezingen hebben het beeld van een bananenrepubliek dat in het Westen van Wit-Rusland bestaat, nog versterkt. Anderzijds is de recente vrijlating van dissidenten een positieve ontwikkeling. Wanneer dat een poging van Loekasjenko is om het Westen de hand te reiken, laten we zijn inspanningen dan belonen en hem voorzichtig ondersteunen. Maar laten we ons geen illusie maken over de situatie van de mensenrechten en politieke vrijheden in Wit-Rusland: die worden op grote schaal geschonden. We moeten ons richten op ondersteuning van de bevolking, in het bijzonder het maatschappelijk middenveld, wat een nobele en essentiële traditie van het Parlement is. De toespraak van Ingrid Betancourt vandaag heeft die traditie nog versterkt.
De bevolking van Wit-Rusland kijkt er reikhalzend naar uit om haar plek in het nieuwe Europa in te nemen. De Wit-Russen moeten weten dat we ons om hen bekommeren en ze niet in de kou zullen laten staan.
Libor Rouček
(CS) Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen weken hebben in Wit-Rusland een aantal belangrijke veranderingen plaatsgevonden. Het belangrijkst was de vrijlating van politieke gevangenen: de heer Alexander Kazoelin, die hier aanwezig is, de heer Syarhey Parsyukevich en de heer Andrey Kim. Desondanks voldeden de parlementsverkiezingen helaas niet aan internationale democratische normen. Wat betekent dat voor ons? Mijns inziens moet de Europese Unie veel meer steun verlenen aan de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld in Wit-Rusland en van het concept 'democratie' en de mensenrechten dan zij tot nog toe heeft gedaan. Daarnaast moeten we overwegen onze financiële steun te verhogen, bijvoorbeeld aan onafhankelijke media, niet-gouvernementele organisaties en onafhankelijke vakbonden. Het maatschappelijk middenveld in Wit-Rusland moet ook worden gestimuleerd door de visumtarieven voor Wit-Russen te verlagen of helemaal af te schaffen. Zoals we eerder al hebben gehoord, kost een visum 60 euro, een weeksalaris voor een doorsnee inwoner van Wit-Rusland. We moeten hier eens over nadenken.
Colm Burke
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik roep de Raad en de Commissie op er bij de Wit-Russische autoriteiten op aan te dringen een einde te maken aan de praktijk van het verstrekken van uitreisvisa aan hun burgers, in het bijzonder kinderen en studenten: terwijl in de meeste gevallen een visum nodig is om een land binnen te komen, hebben de Wit-Russen een visum nodig om hun land te verlaten.
Ik heb de kwestie van het uitreisverbod voor kinderen vanmorgen tijdens de vergadering van de PPE-DE-Fractie voorgelegd aan de Wit-Russische oppositieleider Alexander Milinkevitsj. Hij vertelde ons dat het Wit-Russische regime dit verbod heeft ingesteld omdat het niet wil dat kinderen zien hoe de mensen in de andere helft van Europa leven.
In mijn eigen kiesdistrict, Zuid-Ierland, is zo'n zeventig miljoen euro ingezameld en uitgegeven voor kinderopvang en voor het verbeteren van de leefomstandigheden in de weeshuizen waar deze kinderen wonen. Collega Marian Harkin heeft hier vanavond al gewezen op het verbod. Ik begrijp nu dat de bilaterale overeenkomst tussen Ierland en Wit-Rusland pas in mei of juni ten uitvoer zal worden gelegd. Ik sluit me daarom aan bij de oproep van mijn collega aan de Wit-Russische regering om voor reizen naar Ierland vrijstelling te verlenen, zodat kinderen met de kerst naar Ierland kunnen gaan om daar de noodzakelijke hulp en bijstand te krijgen.
Zita Pleštinská
(SK) Mijnheer Milinkevitsj, mijnheer Kazoelin, ik ben erg blij met uw aanwezigheid hier vandaag voor dit debat over uw land, Wit-Rusland. Voor mij vertegenwoordigt u de hoop dat Wit-Rusland ooit een vrij en democratisch land wordt.
De oneerlijke verkiezingen die in oktober in Wit-Rusland werden gehouden, brachten het totalitaire bewind van de heer Loekasjenko nog vaster in het zadel. Van de 110 zetels in het lagerhuis van het Wit-Russische parlement behaalde de oppositie er niet één. Hoewel er in augustus politieke gevangenen zijn vrijgelaten, kunnen zij ieder moment weer achter de tralies gestopt worden.
Dames en heren, door middel van kleine verbeteringen in het verkiezingsproces probeert de heer Loekasjenko ons wijs te maken dat er geen redenen meer zijn voor de EU om Wit-Rusland te isoleren. Hoewel goede betrekkingen met Minsk voor beide zijden gunstig zouden zijn, moet de Europese Unie hogere eisen stellen wat betreft verbetering van de democratie dan alleen wat cosmetische veranderingetjes. De EU moet aandringen op persvrijheid in Wit-Rusland en op de mogelijkheid voor alle democratische krachten tot deelname aan het besturen van het land.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, het Franse voorzitterschap besteedt veel aandacht aan al onze oostelijke buren van de Europese Unie: Georgië, Oekraïne - de top van 9 september betekent een nog niet eerder vertoonde stap voorwaarts in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Oekraïne -, Moldavië - ik was daar eergisteren om te praten over de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië in de vorm van een nieuwe overeenkomst die van meer ambitie getuigt dan de huidige partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst -, maar het is ook de context waarbinnen wij de ontwikkeling van Wit-Rusland op de voet volgen.
Net als u betreuren wij het dat het regime de verkiezingen van 28 september niet heeft aangegrepen om duidelijk te maken dat het land het pad van democratische standaarden kiest. Dit neemt niet weg dat de Unie ook ingenomen is met enkele positieve ontwikkelingen, met name de vrijlating van politieke gevangenen. Maandag in Luxemburg moet er een discussie op gang komen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken, van ongeveer dezelfde snit als hier tijdens dit debat. Onze boodschap is dat de Unie bereid is een gebaar te maken als de autoriteiten in Minsk ook een inspanning leveren. We moeten een aanpak volgen die geleidelijk is - de sancties zullen niet zomaar van vandaag op morgen worden opgeheven -, die voorwaardelijk is - de Unie zal reageren op positieve gebaren van het regime - en die zich richt op het welzijn van het maatschappelijk middenveld, zoals de heer Severin heeft gezegd.
Ik wil overigens graag duidelijk maken dat kinderen en studenten uiteraard wél een visum kunnen krijgen. Dat hangt van de ambassades af, het is in elk geval toegestaan onder de Schengen-regeling. Wij moeten druk uitoefenen op de autoriteiten in Minsk voor het afgeven van die visa, maar dit is niet de verantwoordelijkheid van de Europese Unie. Bovendien merk ik op dat er bepaalde voordelen zijn voor jongeren en kinderen die in Wit-Rusland vlak bij de grens wonen.
De Unie zal de oppositie blijven steunen. Ik heb net een onderhoud gehad met de heren Milinkevitsj, Kazoelin en Protasiewicz en uw Parlement mag er trots op zijn dat het de Sacharovprijs aan de heer Milinkevitsj heeft toegekend. Ik denk dat dit gebaar het Europees Parlement tot eer strekt. Zoals gezegd moet elke vertegenwoordiger van een lidstaat die naar Minsk gaat, ook een onderhoud met de oppositie hebben. Wij hopen dus nog altijd dat we het regime in de richting van grotere liberalisering kunnen sturen, en wel zo dat Rusland niet de enige partner van Wit-Rusland blijft.
Charlie McCreevy
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wordt gevraagd of ze bereid is maandag, in de marge van de bijeenkomst van de RAZEB, de Wit-Russische oppositie te ontvangen. Dat is een interessant voorstel. We zullen ernaar kijken en ik zal de opvattingen van de afgevaardigden aan collega Benita Ferrero-Waldner overbrengen. Maar het doen van een dergelijke uitnodiging is aan het voorzitterschap. Als de bijeenkomst met de oppositie plaatsvindt, zijn de commissarissen natuurlijk bereid daaraan deel te nemen.
Wat de vraag over EU-bijstand voor Wit-Rusland betreft, kan ik u meedelen dat de steunverlening wordt geconcentreerd op het maatschappelijk middenveld en de bevolking en wordt gefinancierd met de gecombineerde ENPI-middelen ter hoogte van twintig miljoen euro voor 2007-2010, om tegemoet te komen aan de behoeften van het democratiseringsproces en de bevolking in het algemeen, de middelen uit hoofde van het thematisch programma voor niet-overheidsactoren en lokale overheden, en die uit hoofde van het Instrument voor democratie en mensenrechten voor het gericht bevorderen van democratie en het gericht ondersteunen van het maatschappelijk middenveld.
We zijn voornemens maatregelen uit te voeren voor het vergroten van de capaciteit van ngo's, in het bijzonder op het terrein van mensenrechten en onafhankelijke media. Er is een vraag gesteld over het verbod voor de wezen van Tsjernobyl om het land te verlaten en in lidstaten te verblijven. De Commissie heeft deze kwestie samen met de missiehoofden in Minsk bij de autoriteiten aan de orde gesteld en zal dat zo lang als nodig blijven doen. Daarnaast zal de Commissie blijven helpen met het verlichten van de gevolgen van de Tsjernobyl-ramp.
Tot besluit wil ik zeggen dat dit levendige debat laat zien dat er op dit cruciale moment duidelijk belangstelling bestaat voor het Wit-Rusland-vraagstuk. Ongetwijfeld is de tijd aangebroken voor strategische keuzes over de wijze waarop we Wit-Rusland in dit complexe tijdsgewricht moeten benaderen. Ik heb met belangstelling geluisterd naar de opvattingen die door de leden van het Parlement zijn verwoord en begrijp dat volgens sommigen van u een beperkte en evenredige opheffing van sancties als middel zou kunnen worden gebruikt voor het bevorderen van democratisering.
We zijn nu in afwachting van de resolutie van het Parlement over Wit-Rusland, die volgens de agenda morgen in stemming zal worden gebracht. Voor ons binnenkort te nemen besluit zullen we naar behoren rekening houden met uw advies.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat zijn er zes ontwerpresoluties ingediend, overeenkomstig artikel 103, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Alessandro Battilocchio  
De uitslag van de verkiezingen in Wit-Rusland behoeft geen toelichting. Een dergelijke uitslag was duidelijk te verwachten: de oppositie wordt in de hoek gedrukt door het krachtige machtsapparaat van de Wit-Russische president Loekasjenko, die het reglementaire verloop van de verkiezingen heeft weten te verhinderen.
Ik heb de indruk dat Europa ook deze keer weer bezig is met struisvogelpolitiek: er wordt nog steeds niet geluisterd naar meldingen van fraudeplegingen, intimidaties, geweldplegingen en machtsmisbruik, zelfs al bevestigen alle internationale waarnemers dat er onmiskenbaar sprake is van overtredingen, lichtjaren verwijderd van de vereiste democratische normen.
Ik verwacht van de Europese Unie duidelijkere, directere woorden en op basis daarvan een politiek en diplomatisch optreden. We moeten de gebruikelijke verklaringen, de mooie oplossingen en het uitspreken van goede bedoelingen vermijden! Dat zouden alleen maar hypocriete acties zijn, de uitdrukking van een Europa dat geen verantwoord en vastberaden standpunt weet uit te spreken.
Adam Bielan  
schriftelijk. - (PL) Loekasjenko heeft de Europese Unie voor de zoveelste maal beetgenomen. De Unie blonk uit in naïviteit door het regime geen enkele basisvoorwaarde op te leggen. Loekasjenko bleek leper dan Europa had gedacht. Uit de verkiezingen en wat zich tijdens de campagne afspeelde bleek dat de strategie van de Europese Unie slecht was voorbereid. Hieruit zou de Europese Unie moeten opmaken hoe naïef ze is in haar beleid voor het Oosten. Om te beginnen moet Europa van Minsk concrete maatregelen voor meer burgervrijheden eisen om het proces van openheid ten opzichte van Wit-Rusland te kunnen voortzetten.
Het is van buitengemeen belang dat het Westen deze verkiezingen bestempelt als farce, want ze waren niet vrij. Als we deze verkiezingen erkennen, blijven we als Westen het spel van Loekasjenko spelen, waarbij echter alleen hij is gebaat. De media zijn nog steeds niet vrij en ook is er nog steeds geen vrijheid van vereniging. Na tien jaar zijn de geheimzinnige sterfgevallen van politieke activisten nog steeds niet opgehelderd. De vrijlating van politieke gevangenen verandert in essentie nog niets. Na de verkiezingen zullen opnieuw mensen worden vervolgd.
De regering van Donald Tusk heeft tot op heden nog niets laten zien in de richting van een beleid voor het Oosten. Met Rusland is over niets concreets onderhandeld. Georgië is tot bedaren gebracht, Oekraïne verwijdert zich steeds verder van Europa en Wit-Rusland heeft de gezant van onze regering behandeld alsof hij lucht was. Het lijkt me de moeite waard om duidelijk te maken wie de auteur is van dit compromitterende beleid voor het Oosten.
Janusz Lewandowski  
schriftelijk. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie analyseert en corrigeert haar eigen beleid ten opzichte van Wit-Rusland. Het beleid van sancties en isolatie heeft tot op heden niet de verwachte vruchten afgeworpen. Er is niets veranderd aan het repressieve karakter van de autoriteiten. Het Russische offensief tegen Georgië heeft de imperialistische ambities van het Kremlin nieuw leven ingeblazen en veranderde de omstandigheden. Dit is zeker opgemerkt in Minsk en andere landen die Rusland als zijn invloedssfeer beschouwt. Dat de Europese Unie deze nieuwe situatie op diplomatiek niveau wil gebruiken is legitiem, maar we moeten ons hierbij wel volledig rekenschap geven van de risico's die verbonden zijn aan een dialoog met een dictator. Die dialoog heeft overigens de instemming van de Wit-Russische oppositie. Een andere gebeurtenis waren de parlementsverkiezingen, die een test waren voor de goede wil van president Loekasjenko.
De diplomatie van de 'stok en de wortel' heeft geen succes gehad. Dit neemt niet weg dat het wel degelijk zinvol is om het beleid jegens Wit-Rusland te herzien in het licht van de ontwikkelingen aldaar. Het doel is nog steeds om dit Europese land te laten ontwikkelen in de richting van democratie, markteconomie en mensenrechten. Ik ben ervan overtuigd dat het behoud van een onafhankelijk Wit-Rusland een absolute voorwaarde is voor een reëel vooruitzicht op democratisering. Een alternatief scenario, namelijk de democratisering van een door het Russische imperium opgeslokt land, is een historische illusie.
Marianne Mikko  
Dames en heren, Wit-Rusland is herhaaldelijk omschreven als de "laatste dictatuur van Europa” en dat is zij ook vandaag de dag. De parlementsverkiezingen op 28 september waren een lakmoesproef. Het was een mooi gebaar van president Loekasjenko om vóór de verkiezingen politieke gevangenen vrij te laten, maar het is nu ook duidelijk geworden dat de oppositie op de korte termijn geen zitting mag nemen in het parlement. De OVSE heeft de verkiezingen juist ingeschat.
Een van de belangrijkste aspecten voor het versterken van het maatschappelijk middenveld in Wit-Rusland is het visumbeleid van de Europese Unie. Het maatschappelijk middenveld moet zo veel mogelijk bij de democratisering van Wit-Rusland worden betrokken. Om actieve burgers te kunnen zijn, moeten mensen een bredere blik op de wereld hebben en de mogelijkheid om een totalitair land te verlaten.
Wit-Russen hebben visa nodig om te kunnen reizen. Het verkrijgen van een Schengenvisum is een ingewikkeld en tijdrovend proces. De visumprocedure moet eenvoudiger worden. Het volk mag niet worden gestraft. Als wij het verkeer van personen bemoeilijken, belemmeren wij de Wit-Russen om deel te hebben in de waarden en cultuur van de Europese Unie. Het is niet onze bedoeling het maatschappelijk middenveld van Wit-Rusland te straffen.
Het is de hoogste tijd voor verandering. De mensen in Wit-Rusland verdienen dat. Het is onze taak als Europeanen hen te helpen.
Athanasios Pafilis  
schriftelijk. - (EL) Met een provocerende onbeschaamdheid en zonder enig bewijs, zelfs geen excuus, hebben de politieke machten die de EU steunen en dienen, een gezamenlijke resolutie ondertekend om de regering van Wit-Rusland te veroordelen in verband met de verkiezingen van 28 september. De voorgestelde resolutie van de politieke krachten van Europees Links (via de GUE/NGL), vertoont sterke overeenkomsten. Het is duidelijk dat de EU en de politieke partijen van het "Europees eenrichtingsverkeer” (de Nea Dimokratia (ND), de Panhelleense Socialistische Beweging (PASOK), de Linkse Coalitie (SYRIZA)/Synaspismos en het Orthodox Volksalarm (LAOS)) samenwerken met de vertegenwoordigers van het imperialisme, die de zogenaamde oppositie - het NAVO-slaafje, de heer Milinkevitsj - steunen. Deze oppositie behaalde een "verrassende” 6 procent in de vorige presidentsverkiezingen en bij de recente parlementsverkiezingen wist zij geen enkele zetel te bemachtigen.
De resultaten van de verkiezingen vormen een onweerlegbaar antwoord op het imperialisme van de EU en de VS, omdat de burgers van Wit-Rusland achter het beleid van hun regering staan dat tegen de NAVO en de EU is. Dit maakt de politieke partijen van het "Europese eenrichtingsverkeer” woedend en overstuur. Deze keer hebben ze niet het excuus van zogenaamde politieke gevangenen die zijn vrijgelaten, of het smoesje dat kandidaten niet dezelfde publiciteit genoten. Ze erkennen dat er wel sprake was van gelijkwaardigheid en ze beweren schaamteloos dat het nieuwe parlement een dubieuze democratische rechtsgeldigheid heeft.
De afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland (KKE) verwerpen beide onaanvaardbare resoluties en tonen zich solidair met de bevolking van Wit-Rusland in haar strijd tegen de imperialistische overheersing.
Toomas Savi  
schriftelijk. - (EN) De recente verkiezingen in Wit-Rusland waren allesbehalve vrij en eerlijk. Stalin's beruchte uitspraak dat het niet belangrijk is wie de stemmen ontvangt maar wie ze telt, geniet nog steeds bij velen in Wit-Rusland grote instemming. De stemmen werden grotendeels buiten het zicht van de waarnemers geteld, waardoor bijvoorbeeld de verkiezingswaarnemingsmissie van de OVSE zich genoodzaakt zag de verkiezingen niet te erkennen.
De hypocrisie die Loekasjenko recentelijk met zijn gevlei in de richting van het Westen tentoonspreidde, is onmiskenbaar. Hij is zijn toezeggingen over de aard van de verkiezingen niet nagekomen. Zo werd talloze verkiezingswaarnemers het recht ontzegd de verkiezingsprocedures in hun geheel te overzien. We mogen niet onverschillig staan tegenover deze ernstige schending van het ideaal van vrije en eerlijke democratische verkiezingen. Zolang geen duidelijk begin is gemaakt met de overgang naar een ander regime, mogen de EU-sancties dan ook niet worden opgeheven.
Andrzej Jan Szejna  
schriftelijk. - (PL) Het standpunt van de Raad en de Commissie, evenals de resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Wit-Rusland hebben tot doel een oordeel te geven over de uitslag van de parlementsverkiezingen van 28 september en over de invloed ervan op de betrekkingen tussen de Europese Unie en Wit-Rusland.
De Europese Unie bevindt zich in een lastig internationaal parket. Enerzijds is het duidelijk dat Wit-Rusland de democratische regels niet naleeft, anderzijds zien we echter een geleidelijke, maar trage 'dooi' van het autoritarisme.
Tijdens de verkiezingen hebben we een aantal positieve signalen van democratisering kunnen zien, zoals de vrijlating van politieke gevangenen, de uitnodiging van onafhankelijke waarnemers van de OVSE, die bovendien in betere omstandigheden hun werk konden doen. Toch zijn de Wit-Russische autoriteiten niet alle verplichtingen nagekomen. Daarom moeten ze laten zien dat ze beter willen samenwerken met de Europese Unie en dienen ze de dialoog met de Unie te faciliteren. Ze moeten op grotere schaal echt werk maken van democratisering, erkenning van de mensenrechten en de rechtsstaat.
Ik sluit me volledig aan bij de oproep van de Commissie en de Raad om een deel van de sancties jegens Wit-Rusland te herzien en eventueel op te schorten. We mogen de maatschappelijke ontwikkeling namelijk niet blokkeren. De door de Unie opgelegde sancties (met name op het vlak van visumprocedures en de daarmee verbonden kosten) raken de gewone burger en niet de autoriteiten.
