Investeren in koolstofarme technologieën (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Herbert Reul, namens de Commissie ITRE, aan de Raad en de Commissie: Mededeling over investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën (B7-0011/2010).
Herbert Reul
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris en vertegenwoordigers van de Raad, deze mondelinge vraag betreft het concept dat de Europese Commissie in 2007 presenteerde, met het doel om in de energiesector koolstofarme technologieën te subsidiëren, zodat deze ook snel toegepast konden worden. Daarbij werden heel concrete maatregelen voorgesteld. Europese industriële initiatieven, vooral op het gebied van windenergie, zonne-energie, bio-energie, afvangen en opslaan van CO2 (CCS), stroomnetwerken en kernsplitsing, de oprichting van een Europese alliantie voor energieonderzoek, een duurzame herinrichting van de Europese energie-infrastructuur, een voortdurend geactualiseerd informatiesysteem voor energietechnologie en de vorming van een stuurgroep voor strategische energietechnologieën.
Een cruciale vraag bleef daarbij open, namelijk de vraag van de financiering. In het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling is een jaarlijks bedrag van 886 miljoen euro voor energieonderzoek gereserveerd, maar het is iedereen duidelijk dat dat niet genoeg is. In 2009 kwam de Commissie met haar mededeling over investeren in koolstofarme technologieën. Daarin werd van de noodzaak gesproken om de middelen voor energieonderzoek in de komende tien jaar te verdrievoudigen. Dat komt neer op een investering van 50 miljard euro. De mededeling geeft aan hoe het geld over de belangrijkste koolstofarme technologieën verdeeld zou moeten worden om Europa's sterke afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en tot een grotere reductie van de CO2-uitstoot te komen. Het definitieve plan maakt zes miljard euro vrij voor onderzoek naar windenergie, een energievorm die volgens de Commissie in het jaar 2020 in eenvijfde van de stroombehoefte in de EU zou kunnen voorzien; zestien miljard voor zonne-energie, om tot nieuwe fotovoltaïsche systemen en een industriële concentratie van zonne-energiecentrales te komen; negen miljard voor onderzoek naar bio-energie, die in 14 procent van de Europese energiebehoefte zou kunnen voorzien. Om hernieuwbare energieën in de energiemarkt te integreren, zou er twee miljard euro naar de stroomnetwerken moeten gaan, zodat de helft van het net volgens het Smart Grid-principe zou kunnen werken. Afgezien van de hernieuwbare energie is 13 miljard euro voorzien voor twaalf projecten op het gebied van het afvangen en opslaan van kooldioxide, en het onderzoek naar kernenergie zou 7 miljard euro krijgen. Het financieringsvoorstel voorziet ook nog in elf miljard euro voor het "Smart Cities-programma", om ook op dat terrein de nodige oplossingen te vinden.
De Commissie wees er indertijd op dat publiek-private samenwerkingsvormen de meest geloofwaardige weg zijn om energieonderzoek te financieren, maar wist niet precies aan te geven hoe de financiële lasten dan over beide partijen verdeeld zouden moeten worden. Momenteel is de verdeling bij energie-onderzoek 70 procent privaat, 30 procent publiek, behalve bij kernenergie. De EU stelt dat er een aanzienlijke toename in de publieke financiering nodig is. Bij projecten met hogere risico's zou overheidsfinanciering een grote rol moeten spelen, zo betoogde de Commissie. Om het niveau van interventie te optimaliseren, bepleit zij de inzet van EU-programma's vooral in die gevallen waar er van een duidelijke meerwaarde op EU-niveau sprake is, bijvoorbeeld wanneer de programma's voor afzonderlijke lidstaten te duur zijn. Momenteel wordt 80 procent van de overheidsinvesteringen in non-nucleair energieonderzoek in nationaal verband gedaan. De mededeling laat echter in het midden waar het geld vandaan zou moeten komen. De Commissie gaat ervan uit dat er 75 tot 80 miljard euro extra nodig is.
Om die reden was het er ons in onze commissie vooral om te doen op een aantal van deze financieringspunten wat meer helderheid te krijgen. Ik roep die punten nog eens in herinnering. Ten eerste: hoe denkt de Commissie prioriteiten voor de routekaart 2010-2020 ter financiering van koolstofarme technologieën vast te stellen? Wanneer wordt er met de daarvoor nodige industrieelbeleidsmaatregelen begonnen? Ten tweede: welke concrete garantie geeft de Commissie dat in de aanloop naar het achtste kaderprogramma de nodige middelen beschikbaar komen? Zal de Commissie waarborgen dat voor de verschillende initiatieven op industriegebied het overeengekomen begrotingskader gerespecteerd wordt? En last but not least de vraag hoe de Commissie - en natuurlijk geldt dat steeds ook voor de Raad - denkt aanvullende middelen uit de EU-begroting vrij te maken voor de financiering van andere dan in de mededeling genoemde technologische opties, waaronder opslagtechnologieën, getijdenenergie enz. Ik hoef alle vragen nu niet op te lezen. We hebben deze vragen hier ingebracht en vragen Raad en Commissie om antwoord.
Pedro Luis Marín Uribe
uitvoerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil allereerst graag het belang benadrukken van het strategische energieplan en de noodzakelijke bijdrage dat het zal leveren aan de versnelling van de ontwikkeling en de toepassing van technologieën voor schone, duurzame en efficiënte energie.
Zonder dit plan zullen wij de doelstellingen die wij ons hebben gesteld voor 2020 niet kunnen halen, noch zullen we voor 2050 de overgang kunnen maken naar een koolstofarme economie op de door ons gewenste schaal.
Het verheugt mij dat er brede overeenstemming bestaat tussen het Parlement en de Raad over het belang en de noodzaak van zowel de doelstellingen van het plan als de middelen die beschikbaar moeten worden gesteld.
De Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie is van plan enkele conclusies over het SET-Plan (Europees strategisch plan voor energietechnologie) goed te keuren op zijn vergadering van vrijdag 12 maart. Deze conclusies zullen een belangrijke referentie vormen tijdens de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad op 25 maart, aangezien klimaatverandering een onderwerp op de agenda is.
De ontwerpconclusies die in de Raad zullen worden besproken, omvatten het thema financiering, maar dit onderwerp zal met voorzichtigheid worden behandeld. Wij willen niet vroegtijdig oordelen over de onderhandelingen die hierover in het kader van het volgende financiële kader zullen moeten plaatsvinden.
De belangrijkste elementen van deze ontwerpconclusies zijn de volgende. In de eerste plaats is het moment aangebroken om van de technologische routekaarten naar de operatieve uitvoering van de Europese industriële initiatieven te gaan. We moeten dat stap voor stap doen, maar wel zo snel mogelijk.
In de tweede plaats dient onze aanpak ten opzichte van toekomstige samenwerking op het vlak van energieonderzoek in Europa zich te richten op een efficiënt gebruik van overheidsmiddelen en het aangaan van flexibele publiek-private partnerschappen met de industriesector. Daarom verzoeken wij de Commissie een platform op te richten dat alle belanghebbende financiële instellingen omvat, zodat zij informatie en beste praktijken kunnen uitwisselen en tegelijkertijd hun maatregelen, indien nodig, kunnen coördineren.
In de derde plaats kan gezien de omvang van de benodigde publiek-private financiering op korte termijn voor met name grote demonstratieprojecten een verhoging van het aandeel overheidsinvesteringen op EU-niveau nodig zijn. We moeten hier dus rekening mee houden, zowel bij de herziening van de begroting als bij de onderhandelingen voor het komende financieel kader.
In de vierde plaats moeten de autoriteiten van de lidstaten worden aangemoedigd en gesteund, opdat zij passende stimulansen bieden en consistente signalen geven om dit beleid ten uitvoer te leggen. Indien nodig moeten zij hun overheidsuitgaven voor de ontwikkeling van koolstofarme technologieën aanzienlijk verhogen.
In de vijfde plaats werken de Commissie en de Europese Investeringsbank al samen om de coördinatie en de continuïteit van de financiering van demonstratieprojecten in de energiesector met grote technologische risico's te verbeteren. Tevens spannen zij zich in om andere, zowel publieke als private, financieringsbronnen aan te boren en ter beschikking te stellen.
Ten slotte zijn de Commissie en de Europese Investeringsbank op zoek naar optimale financieringspakketten voor grote demonstratieprojecten. Daarom verzoeken wij de Commissie tevens nieuwe manieren te onderzoeken om middelen uit verschillende bronnen te combineren en een ad-hocinstrument te ontwikkelen voor de financiering van de commerciële lancering van koolstofarme technologieën.
Dames en heren, al deze elementen vormen samen een duidelijke boodschap over toekomstige investeringen voor de ontwikkeling van koolstofarme technologieën. Ondanks de huidige strenge begrotingsbeperkingen zal de boodschap van de Raad op zijn vergadering aanstaande vrijdag een boodschap van verbintenis zijn, een boodschap in positieve bewoordingen over zowel het belang van deze kwestie op Europees niveau als het grote belang voor elke lidstaat om in koolstofarme technologieën te investeren.
Janez Potočnik
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, hoewel ik vandaag slechts optreed als plaatsvervanger van mijn collega Günther Oettinger, is het werkelijk een genoegen om met u de toekomst van koolstofarme technologieën te bespreken.
Ik was in de vorige Commissie zelf nauw betrokken bij de ontwikkeling van het Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-Plan), en ik ben ervan overtuigd dat de ontwikkeling van deze technologieën een van de hoekstenen is van het energiebeleid dat we in de komende jaren gezamenlijk zullen moeten ontwikkelen.
In het verslag van het Parlement over het SET-Plan van juni 2008 werd heel duidelijk een gepast ambitieniveau voorgesteld. We moeten die ambitie nu niet naar beneden bijstellen. U hebt vandaag drie duidelijke vragen gesteld, en ik zal ze een voor een beantwoorden.
Ten eerste, wat betreft onze prioriteiten voor de periode 2010-2020 en de uitvoering van de Europese industriële initiatieven: die zes initiatieven komen in feite overeen met onze prioriteiten - wind-, zonne- en bio-energie, duurzame kernsplijting, slimme netwerken, en koolstofopvang en -opslag zijn prioriteiten die op grote steun konden rekenen in het Parlement en de Raad.
Daarnaast hebben we op uw verzoek prioriteit gegeven aan energie-efficiëntie door een nieuw gericht initiatief - 'Smart Cities' - te ontwikkelen om het marktpotentieel van energie-efficiënte technologieën in steden en regio's aan te boren. Om prioriteit te geven aan activiteiten binnen dit initiatief heeft de Commissie, samen met de belanghebbenden, technologische routekaarten ontwikkeld voor de periode 2010-2020. Deze routekaarten omvatten concrete doelstellingen alsmede de activiteiten die nodig zijn om de doelstellingen te realiseren. De ontwikkeling van de initiatieven is zo ver gevorderd dat de uitvoering ervan in dit jaar, 2010, van start kan gaan. De start van Smart Cities staat gepland voor volgend jaar.
Uw tweede vraag betreft de behoefte aan voorspelbare, stabiele en toereikende budgetten voor het SET-Plan tijdens de lopende financieringsperiode en na 2014. Onze raming van de publieke en private investeringsbehoeften voor de ontwikkeling van koolstofarme technologieën in het SET-Plan is 8 miljard euro per jaar. Momenteel wordt er in de Europese Unie jaarlijks ongeveer 3 miljard euro geïnvesteerd, wat betekent dat er nog eens 50 miljard euro nodig is voor de periode 2010-2020. Het dichten van dit gat moet in de komende jaren een van de belangrijkste onderwerpen zijn tijdens de institutionele besprekingen. Onze inspanningen moeten gericht worden op die terreinen waarop interventies het efficiëntst zijn, overlap wordt vermeden en het grootst mogelijke effect op de markt wordt gestimuleerd.
Het is duidelijk dat de investeringen op EU-niveau - hetzij uit het zevende kaderprogramma, hetzij uit het Europees energieprogramma voor herstel - niet toereikend zullen zijn. Dat geldt ook voor de potentiële middelen afkomstig van de 300 miljoen emissierechten die zijn gereserveerd voor demonstratieprojecten op het gebied van koolstofopvang en -opslag en innovatieve hernieuwbare technologieën. In huidige prijzen gaat het om ongeveer 4 miljard euro. Er moeten dan ook grote inspanningen worden geleverd, zowel door de private als de publieke sector; de publieke sector omvat zowel de Europese Unie als uiteraard ook de lidstaten. Cru gezegd zal het meeste geld moeten komen van degene die het meeste geld heeft.
Ten derde hebt u gevraagd of de Commissie voornemens is andere technologische paden te financieren en aanvullende industriële initiatieven voor te stellen. Er zullen zich in de loop van de tijd ongetwijfeld andere technologieën aandienen die interventie op Europees niveau verdienen; het SET-Plan moet dus flexibel blijven, zoals is gebleken met het nieuwe initiatief op het gebied van energie-efficiëntie - Smart Cities - waarmee we, zoals gezegd, naar verwachting in 2011 een begin zullen maken. We zullen de meest veelbelovende technologieën nauwlettend volgen met behulp van het informatiesysteem waarin het SET-Plan voorziet. Met SETIS, zoals dit systeem heet, wordt al gekeken naar opslag- en oceaantechnologieën om het potentieel daarvan te beoordelen en de beste mogelijkheden voor Europese interventie in kaart te brengen. Daarnaast hebben we de oprichting van een nieuw technologieplatform voor hernieuwbare energiebronnen, verwarming en koeling aangemoedigd, dat de betrokken sectoren moet helpen hun technologieoverdracht beter te bepalen.
Het stemt mij zeer tevreden dat dit dossier de steun krijgt die het verdient. Het is immers een cruciaal dossier om de doelen die we met ons energiebeleid nastreven te realiseren, een cruciaal dossier voor Europa en voor onze toekomst.
Jean-Pierre Audy
namens de PPE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, minister, commissaris. Het doet mij deugd u hier weer te zien, mijnheer Potočnik, in uw functie als commissaris voor Milieu. U vervangt onze commissaris voor Industrie - hartelijk dank daarvoor, en hartelijk dank ook voor uw toespraak.
Ik ben blij met de vraag die is gesteld door mijn collega, de heer Reul, die u terecht vraagt hoe de Commissie dit cruciale vraagstuk van koolstofarme energie en de financiering van nieuwe technologieën ziet. De wereldbevolking neemt toe. In 2030 zullen we 40 procent meer energie nodig hebben en, wat dies meer zij, 80 procent van deze consumentenvraag zal afkomstig zijn van landen buiten de OESO.
We kunnen deze grote uitdagingen niet het hoofd bieden, door ons energieverbruik te verlagen of terug te grijpen op recepten uit het verleden. De Europese Unie heeft dan ook een plicht om actie te ondernemen, en ik wilde kort ingaan op een vraagstuk dat ons mogelijk verdeelt, binnen onze politieke fracties, en dat is kernenergie.
Er zijn lidstaten die een lange traditie hebben als het gaat om kernenergie. Dat plaatst de Europese Unie niet in een bevoorrechte positie, maar impliceert wel dat we de plicht hebben bij te dragen aan het debat en aan de financiering. Zoals we weten is kernenergie een koolstofarme energie, en om op al deze terreinen te investeren in onderzoek, ontwikkeling en opleiding, commissaris, hebben we financiële middelen nodig, die met name gegenereerd worden door koolstofkredieten.
Wij zullen een aantal amendementen aan u voorleggen, die met name bedoeld zijn om de voorgestelde resoluties te verbeteren; tot slot wil ik nog iets zeggen over bijproducten van kernenergie, waarover onze medeburgers zich grote zorgen maken. Er zijn wereldwijd twee opties: langetermijnopslag, de optie waarvoor de Verenigde Staten hebben gekozen, en nuttige toepassing door hergebruik, waarvoor wij, de Europese Unie, moeten kiezen. Rusland, Japan en Frankrijk hebben voor deze optie gekozen.
Met het oog hierop moeten wij, als verantwoordelijken voor de veiligheid, wat al deze zaken betreft vertrouwen op de wetenschap en op onze normen en waarden.
Teresa Riera Madurell
namens de S&D-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, staatssecretaris en fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, we zien allemaal dat er een duidelijke consensus begint te ontstaan rond het idee dat hoe eerder we een groene economie bereiken, des te eerder we uit de economische crisis zullen komen.
In diverse studies is berekend dat als wij het doel van een aandeel van 20% duurzame energie bereiken, dit zal betekenen dat in 2020 2,8 miljoen Europese arbeiders in die sector werkzaam zullen zijn. Bovendien heeft men berekend dat tweederde van de nieuwe banen wordt gecreëerd door kleine en middelgrote ondernemingen. En de sleutel, dames en heren, ligt in de ontwikkeling van groene technologieën.
Om deze ontwikkeling daadwerkelijk te laten plaatsvinden, verdedigt mijn fractie drie belangrijke doelstellingen. In de eerste plaats, een reële verbintenis om nieuwe fondsen te bestemmen voor het Europees strategisch plan voor energietechnologie. Het is niet voldoende om de bestaande steunprogramma's te hergroeperen en ze van een nieuwe naam te voorzien. Wij zijn het ermee eens dat onze doelstelling moet worden vertaald in een duidelijke stijging van de fondsen bestemd voor onderzoek op het gebied van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie. We moeten dit meteen doen, bij de volgende herziening van de financiële vooruitzichten en uiteraard bij de onderhandelingen over de nieuwe vooruitzichten.
In de tweede plaats is het, als wij de banen willen creëren die onze economie nodig heeft om uit de crisis te komen, van essentieel belang de demonstratiefase van innovatieve technologieën te stimuleren en de opname van deze technologieën door de markt te vergemakkelijken.
Ten slotte kunnen we de mogelijke schepping van groene werkgelegenheid niet in de goede richting sturen zonder hooggekwalificeerd personeel. We moeten investeren in onderwijs en bewustwording om de banden tussen de arbeidsmarkt en de onderwijswereld te versterken, en tevens moeten we topkwaliteit op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en innovatie bevorderen, teneinde eventuele hiaten op de arbeidsmarkt van de duurzame energiesector te kunnen dichten.
Fiona Hall
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, we kunnen alle doelen vaststellen die we maar kunnen bedenken om de klimaatverandering tegen te gaan, maar we zullen die doelen, met name de langetermijndoelen voor 2050, niet halen tenzij we krachtig en systematisch investeren in de ontwikkeling en verbetering van duurzame koolstofarme technologieën.
De Verenigde Staten worden terecht bekritiseerd omdat zij geen doelen voor de terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen wilden ondertekenen, maar daar staat tegenover dat de EU nog niet eens in de buurt komt van het huidige investeringsniveau in de VS. Zonder serieuze investeringen zal het investeringsprogramma van de EU voor duurzame koolstofarme technologieën vastlopen. Dat betekent dat honderdduizenden banen die hier in de EU kunnen worden gecreëerd - waaronder in regio's zoals die van mijzelf, het noordoosten van Engeland, waar al een begin wordt gemaakt met de overgang naar een koolstofarme economie - zullen verdwijnen naar elders, namelijk naar de VS en China.
Ik vind het teleurstellend dat de Commissie is teruggekomen op een eerdere versie van het SET-Plan, waarin duidelijk werd aangegeven uit welke bronnen de vastgestelde noodzakelijke investeringen zouden worden gefinancierd. Kan de Commissie nu meer duidelijkheid geven, met name over het tekort van 1 miljard euro per jaar waarover de commissaris het zojuist had?
Tot slot is het, uiteraard, belangrijk om verbeteringen te realiseren op het terrein van kerntechnologie, vooral met betrekking tot de operationele veiligheid en het afvalbeheer. Mijn fractie is echter van mening dat "duurzame kernsplijting" een contradictio in terminis is. Is de commissaris bereid het zesde Europese industriële initiatief simpelweg om te dopen tot het "kernenergie-initiatief"?
Claude Turmes
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat dit SET-Plan in feite niet meer is dan een wassen neus, want er zit geen geld achter. We moeten werkelijk nadenken over de vraag waar het geld vandaan zou kunnen komen. Wat nog erger is, is dat er in de instrumenten die de Commissie had - NER300, het Europees energieprogramma voor herstel en bepaalde middelen die nu beschikbaar zijn via de Europese Investeringsbank - meer prioriteit wordt toegekend aan die zogenaamd koolstofarme technologieën die het minst efficiënt zijn en het grootste risico opleveren.
In 2008 en 2009 ging al ruim 70 procent van alle investeringen op de Europese markt naar hernieuwbare energiebronnen: wind, zon en biomassa. Hoe kan het dan dat we een SET-Plan ontwerpen - en daarvoor op EU-niveau geld reserveren - waarin voor hernieuwbare energiebronnen in feite een lager percentage wordt vastgesteld dan de markt momenteel al absorbeert, terwijl het geld wordt weggesluisd naar koolstofvastlegging en kernfusie - een onderwerp dat in dit document weliswaar niet aan de orde komt, maar waar verreweg het grootste deel van het EU-geld naartoe gaat?
Ons probleem is dat we, vanwege bepaalde lobbies, niet de moed hebben om de juiste prioriteiten te stellen. Het lijkt mij dat zelfs het Internationaal Energieagentschap, dat toch geen groene maatschappelijke organisatie is, uitermate duidelijk is over de prioriteiten. Energie-efficiëntie zal voor 55 procent bijdragen aan de totale vermindering van de CO2-uitstoot. Waarom hebben we dan in het herstelpakket van de EU nul euro toegewezen aan energie-efficiëntie? Hernieuwbare energiebronnen zullen goed zijn voor 30 tot 35 procent van de vermindering van de CO2-uitstoot, terwijl koolstofopslag en kernenergie beide maximaal slechts 10% aan besparingen zullen opleveren. Dat is wat het Internationaal Energieagentschap zegt, toch niet bepaald een groene maatschappelijke organisatie. Zelfs in Europa lopen we, als het gaat om de manier waarop we het geld verdelen, dus achter op wat het Internationaal Energieagentschap regeringen adviseert.
De enige oplossing is het stellen van duidelijke prioriteiten. Op de eerste plaats: energie-efficiëntie; op de tweede plaats: hernieuwbare energiebronnen, omdat zo het koolstofgebruik zonder risico wordt teruggedrongen, en dan pas de andere technologieën.
Giles Chichester
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik het jammer vind dat de linkerzijde van dit Parlement zo geobsedeerd is door kernenergie. Dit heeft ertoe geleid dat er vandaag twee resoluties aan het Parlement worden voorgelegd die inhoudelijk grotendeels overeenstemmen behalve op het punt van kernenergie. Ik vind dit vooral jammer omdat kernenergie de enige bewezen technologie is waarmee Europa van grote hoeveelheden zeer koolstofarme elektriciteit kan worden voorzien.
Als we het gebruik van fossiele brandstoffen - met name van olie en kolen - moeten ontwennen, hebben we alle koolstofarme energietechnologieën nodig die we maar kunnen vinden. Voor veel van die technologieën geldt echter dat zij meer potentie dan productie kennen, en we moeten realistisch zijn over de successen die we hebben geboekt bij het halen van de streefdoelen voor energie uit hernieuwbare energiebronnen. De EU kent een geschiedenis van het stellen van zeer ambitieuze doelen die vervolgens in 100 procent van de gevallen niet zijn gehaald. Dat moet beter.
Ondertussen mogen we geen tijd verliezen bij het vergroten van het aandeel Europese elektriciteit dat wordt opgewekt met behulp van kernenergie. Kernenergie levert al de grootste hoeveelheid energie, maar daarnaast zullen we tijdens de overgang naar en de ontwikkeling van alternatieve en nieuwe technologieën, een basisbelasting van het elektriciteitsnet nodig hebben zodat de lampen blijven branden en we, bijvoorbeeld, elektrische voertuigen van energie kunnen voorzien.
Nieuwe groene technologieën, zoals zonnewarmte uit de Sahara en windmolenparken op de Noordzee, hebben een enorm potentieel, en dan heb ik het nog niet eens over koolstofopvang en fundamentele verbeteringen op het gebied van energie-efficiëntie, waarover ik het - althans wat dat laatste punt betreft - eens ben met mijn collega van de Groenen aan de overkant. Voor dit alles zijn echter zeer omvangrijke investeringen nodig, en dat is de voornaamste reden waarom deze vragen vandaag zijn gesteld.
Marisa Matias
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, we zijn hier om te debatteren over de ontwikkeling van een nieuw Europees systeem voor energievoorziening via investeringen in koolstofarme technologieën.
Ik geloof dat dit een van onze belangrijkste uitdagingen is - precies zoals in de mededeling wordt gesteld. En zeker een van de uitdagingen waar we al onze aandacht aan zullen moeten besteden. Daarvan is hier echter geen sprake. Daarom stellen we al deze vragen: om opheldering te krijgen. En dan niet alleen met betrekking tot de financiering, maar ook de beleidsaspecten.
Er wordt hier gesproken over energie-efficiëntie, koolstofafvang, kernenergie, biobrandstoffen en zonne-energie. Er wordt zelfs gesproken over energie-efficiëntie als de goedkoopste manier om de uitstoot te verminderen. Mij dunkt dat er andere, nog veel goedkopere manieren zijn om de uitstoot te verminderen, die niet in de deze mededeling worden genoemd, zoals - bijvoorbeeld - het terugdringen van het energieverbruik, micro-energieopwekking, distributie en verschillende distributiemodaliteiten, en allerlei andere projecten die niet allemaal in grote structuren hoeven te worden gevat. Ook met de toegang tot energie valt het een en ander te doen. Ik geloof dat we op die manier zeker een bijdrage zouden leveren aan de vragen met betrekking tot de financiële kant van de zaak, eenvoudigweg door het plan goedkoper te maken.
Als je het hebt over opheldering wat betreft de financiële en beleidsaspecten, moet je ook iets zeggen over een onderwerp dat volgens mij van cruciaal belang is, en dat is dat hier steeds weer wordt verwezen naar publiek-private partnerschappen - alsof je daarmee werkelijk alle problemen zou kunnen oplossen.
Als we vragen waar het geld vandaan moet komen, zegt de Commissie ons dat het geld moet worden gezocht waar het beschikbaar is. Ik kan niet zeggen dat ik veel wijzer ben geworden nu me gezegd is dat het geld moet worden gezocht waar het zich bevindt, als men mij daar niet bij wil vertellen waar dat precies is.
Wat dat systematische hameren op die publiek-private partnerschappen betreft - zoals altijd gebeurt wanneer er over koolstofarme technologieën gesproken wordt - weten we echter wel één ding heel zeker, en dat is het volgende: nu we niet weten waar het geld vandaan moet komen, maar wel heel goed weten wat publiek-private partnerschappen inhouden, dan weten we ook al wie gaat betalen. Het zijn de belastingbetalers die gaan betalen - de consumenten, die uiteindelijk ook de belastingbetalers zijn. We weten ook wie er het minst gaat betalen. Dat zijn particuliere instellingen en organisaties. Zij doen de investeringen en krijgen daar ook wat voor terug: uiteindelijk zullen ze alle winsten opstrijken.
We hebben dus behoefte aan opheldering. Zoals ik het nu begrijp, komt het er immers op neer dat we ook nu weer volgende generaties laten opdraaien voor de kosten van het vernieuwen van het Europees energiemodel.
Christian Ehler
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in principe zijn we allemaal ingenomen met het SET-Plan. Over een groot deel van de inhoud zijn we het eens. We zitten alleen met twee problemen. Enerzijds - en ik richt me daarbij met nadruk tot Claude Turmes - zullen we geen gezamenlijke druk op de lidstaten en de Commissie weten uit te oefenen als we een ideologische discussie blijven voeren en telkens bij het thema kernenergie terugkeren. Dat is het breekpunt voor de stemmingen van vandaag. We hebben een compromis over het SET-Plan gevonden, dat hieruit bestaat dat we de criteria benoemd hebben die we voor het stimuleringsbeleid hanteren, en die criteria zijn helder omschreven, te weten duurzaamheid, concurrentievermogen en continuïteit van de energietoevoer. Van deze doelen hebben we gezegd dat we ze, voor wat de technologische middelen betreft, open laten. En toch voeren we nu weer een ideologische discussie over kernenergie, die je best voeren kunt, maar die in het kader van SET-Plan uiteindelijk zinloos is.
Waarin ik u gelijk geef, is in de vraag wat er überhaupt met het SET-Plan bereikt kan worden. Is er eigenlijk wel een duidelijk antwoord op de vraag of de lidstaten bereid zijn naar een coherente insteek voor het energiebeleid te zoeken? Wat de Raad vandaag te berde gebracht heeft, is een verzameling gemeenplaatsen. Het probleem is dan ook niet zozeer wat we in het SET-Plan vastleggen, maar hoe de verschillende onderzoeksbudgetten, de innovatiebudgetten, de middelen uit het SET-Plan samenhangen - onderling en met de kwestie van de demonstratieprojecten, van de omzetting van Europese richtlijnen in nationaal recht enz. We zijn inmiddels op een punt aangekomen waarop we eerlijk moeten zeggen dat we nog wel een hele reeks SET-plannen kunnen opstellen, maar dat het nu op concrete stappen aankomt. Laten we daarom niet telkens over details twisten, maar de druk op de Europese Commissie en de lidstaten opvoeren, zodat er ook iets van de implementatie terechtkomt.
Marita Ulvskog
(SV) Mevrouw de Voorzitter, het volstaat niet om onze dromen voor waar aan te nemen als we willen slagen in de overgang naar duurzame, hernieuwbare energiebronnen en een klimaatvriendelijke samenleving. Dat zal ook zware investeringen vergen. De particuliere sector moet in grote mate de verantwoordelijkheid voor de financiering van het fundamenteel onderzoek op zich nemen, en de lidstaten moeten zich sterker engageren. Bovendien moet meer geld uit de EU-begroting ter beschikking worden gesteld.
De begroting moet heel eenvoudig worden aangepast om in overeenstemming te zijn met de politieke prioriteiten met betrekking tot zonne- en windenergie, energie-efficiëntie, enzovoort. We moeten dus onze prioriteiten herzien en de middelen van de EU-begroting anders verdelen. Alleen op die manier kunnen het SET-Plan en de leden van dit Parlement hun geloofwaardigheid behouden.
Chris Davies
(EN) Mevrouw de Voorzitter, drie jaar geleden heeft de Raad zichzelf tot doel gesteld om in 2015 twaalf werkende demonstratieprojecten op het gebied van koolstofopvang en -opslag te hebben, en we hebben nog maar bar weinig resultaat geboekt.
Ja, we hebben een financieringsbron vastgesteld en we hebben nu een voorstel van de Commissie, dat ter goedkeuring is voorgelegd aan het Parlement, over de manier waarop dat geld moet worden gebruikt. Toch zal het nog tot eind volgend jaar duren voordat we een project kunnen aanwijzen dat voor deze financiering in aanmerking komt. Het tijdschema is dus erg krap, en het wordt steeds moeilijker om de deadline van 2015 te halen. Bij elke stap treedt er vertraging op.
Ik zou de Commissie willen vragen de volgende dingen in overweging te nemen. Ten eerste moet dat tijdschema worden bekeken. Kunnen er nou nergens dagen of weken worden gewonnen? En, met name, kunnen we zo veel mogelijk druk uitoefenen op de Europese Investeringsbank om zich te houden aan de toewijzing die in het voorstel is vastgelegd?
Ten tweede, zodra de comitologieprocedure in het Parlement is afgerond, moet de Commissie een mededeling doen over het tijdschema. Deze moet ook worden gepubliceerd. Dat zal ervoor helpen zorgen dat er zo min mogelijk vertraging optreedt, doordat iedereen blijft werken aan het halen van een reeks vastgestelde deadlines.
Tot slot mag niet worden vergeten dat de grootste vertragende factor waarschijnlijk de aanvraagprocedure zal zijn die projectontwikkelaars moeten doorlopen om een bouwvergunning te krijgen voor de pijpleidingen en dergelijke voor de afvoer van CO2. Dat zou wel eens een lange procedure kunnen worden, en dat zou ertoe kunnen leiden dat de deadline volstrekt onhaalbaar wordt.
Ik zou de Commissie dan ook willen verzoeken een verklaring af te leggen waarin zij erop aandringt dat ontwikkelaars die in aanmerking willen komen voor Europese financiering nu al een aanvraag voor een bouwvergunning indienen. Laat ze de daad maar bij het woord voegen.
Konrad Szymański
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de hier voorgestelde resolutie is een duidelijke illustratie van het overwicht van het klimaatbeleid op de energiezekerheid in de Europese Unie. Het schetst ook een mooi beeld van de vooroordelen jegens kernenergie van een deel van dit Parlement. Het is nu eenmaal zo dat kernenergie de enige commercieel getoetste koolstofarme energiebron is; desalniettemin krijgt ze in deze resolutie zeer zware kritiek te verduren. De beperkte financiële middelen van de Europese Unie dienen te worden geïnvesteerd in zorgvuldig gekozen energiebronnen alleen maar omdat ze hernieuwbaar zijn, wat een ernstige ingreep in de markt betekent. Een dergelijk beleid zal heel zeker de uitgaven terugschroeven die nu al nodig zijn voor de uitvoering van grote strategische infrastructurele projecten en steun aan de interconnectoren. Voor energiezekerheid zal er gewoonweg geen geld meer overblijven. Daarom kunnen we deze resolutie vandaag niet goedkeuren.
Arturs Krišjānis Kariņš
(LV) Mevrouw de Voorzitter, minister, commissaris, we weten allemaal dat drugsverslaafden zeer gevaarlijk zijn omdat ze nergens voor terugdeinzen om hun volgende shot te bemachtigen. In feite is elke vorm van verslaving een ongewenst verschijnsel dat bestreden moet worden. De economie van de Europese Unie is verslaafd, en wel aan geïmporteerde olie en gas. Hier moeten we iets aan doen. We moeten meer investeren in technologieën die direct leiden tot een toename in het gebruik en de exploitatie van zon, wind, water en biomassa in de Europese Unie. Er zijn talloze argumenten om de investering in deze technologieën te onderbouwen. Ten eerste, als we niet investeren in deze technologieën, zal onze verslaving aan olie en gas alleen maar toenemen, waarbij de situatie zal verslechteren, aangezien deze hulpbronnen wereldwijd steeds schaarser worden en de prijzen steeds verder zullen stijgen. Ten tweede kunnen we door middel van deze investeringen vooral kleine en middelgrote ondernemingen stimuleren, als we hun bepaalde voordelen toekennen bij de aanvraag van financiële middelen en fondsen. Ten derde kunnen we door te investeren in nieuwe technologieën meteen de huidige obstakels wegnemen in verband met de afstemming van de elektriciteitsnetten op de variabele hoeveelheden elektriciteit uit zonne- en windenergie. Dames en heren, het is tijd voor actie. Laten we onze verslaving aan geïmporteerde olie en gas aan banden leggen en bijdragen aan investeringen in de juiste technologieën die zorgen voor meer gebruik van de energiebronnen zon, wind, water en biomassa.
Ik dank u voor uw aandacht.
Britta Thomsen
(DA) Mevrouw de Voorzitter, er is reden om verheugd te zijn over het SET-Plan. Zonder de 59 miljard euro die nu wordt geïnvesteerd in goede energieprojecten, zouden we ons doel van 20% hernieuwbare energie in 2020 niet bereiken. Twee derde van de middelen van het SET-Plan wordt geïnvesteerd in echte en duurzame hernieuwbare energie. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om zonnecellen, windmolens en biomassa. Het SET-Plan is echter niet alleen belangrijk en verstandig omdat het ons verzekert van schonere energie. Het SET-Plan is ook van cruciaal belang voor onze inspanningen om de sociale en economische crisis achter ons te laten. Met deze omvangrijke investeringen in moderne energietechnologie zullen we honderdduizenden nieuwe groene banen kunnen creëren. Ook zullen we de EU tot een kenniscentrum kunnen maken op het gebied van groene en duurzame technologie. We moeten echter niet vergeten dat deze investeringen ook met een verantwoordelijkheid gepaard gaan, namelijk de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de vele mensen die vandaag de dag in de energiesector werken de mogelijkheid krijgen om zich om te scholen en nieuwe kwalificaties te verwerven. Derhalve moeten de investeringen in technologie hand in hand gaan met investeringen in mensen.
Liam Aylward
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag twee punten kort aan de orde stellen. Het eerste houdt verband met het belang van investeringen in koolstofarme technologieën en het tweede met de opvang van koolstof in de landbouw.
Ten eerste is het, in reële termen, cruciaal dat de EU haar aandacht en begroting richt op het strategisch plan voor energietechnologie. Het staat buiten kijf dat omvangrijkere doelgerichte investeringen in koolstofarme technologieën onontbeerlijk zijn als de EU haar streefcijfers voor 2020 wil halen.
Ten tweede moet er meer onderzoek worden verricht naar en moet er meer worden geïnvesteerd in koolstofopvang en -opslag aangezien dit een praktische manier is om klimaatverandering tegen te gaan. De landbouw kan hierbij een sleutelrol vervullen door middel van de vastlegging van koolstof en kan zo een bijdrage leveren aan het halen van de doelen voor 2020.
Bodembiomassa en natuurlijke koolstofputten - koolstof in de bodem - kunnen extra voordelen opleveren voor boeren doordat erosie en mestgebruik worden verminderd. Er is meer onderzoek en er zijn meer investeringen nodig om de landbouw en landbouwgronden volledig te benutten voor de opvang van koolstof en zo een bijdrage te leveren aan het halen van de doelen voor 2020.
Innovatie en onderzoek op het gebied van koolstofarme technologieën moeten adequaat en doeltreffend worden ondersteund zodat er meetbare resultaten kunnen worden geboekt.
Vicky Ford
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat het initiatief is genomen om te spreken over investeren in koolstofarme technologieën, maar vooral over energiebesparing en over een zekerder en meer diverse energievoorziening. Ik wil met name kijken naar het gebruik van EU-fondsen.
De regio die ik vertegenwoordig, beschikt al over een EU-fonds met ruim 250 miljoen euro ten behoeve van koolstofarme economische groei. Hoewel de ambities van het fonds lovenswaardig zijn, zijn de prestaties ervan ver achtergebleven bij de verwachtingen als het gaat om het doen van zinvolle investeringen.
Oost-Engeland, waar zich onder andere de universiteit van Cambridge bevindt, is een regio met vooraanstaande onderzoeksfaciliteiten, en er zijn in mijn regio ruim 250 overeenkomsten gesloten voor subsidies uit hoofde van het zevende kaderprogramma. Ik heb uitstekend innovatief onderzoek gezien, maar er zijn ook grote vragen gerezen in verband met de complexiteit - met name voor het midden- en kleinbedrijf -, de bureaucratie en de inflexibiliteit bij het aanpassen aan ontwikkelingen en aan de wetenschap. In sommige gevallen is er sprake van schandalige verhalen over te late betalingen door de EU zelf.
Wanneer we nadenken over de manier waarop het geld van de belastingbetaler in de toekomst moet worden besteed, moeten we lessen trekken uit het verleden om ervoor zorgen dat we dat geld in de toekomst beter besteden.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Of de klimaatdoelstellingen die door de Europese Unie zijn gesteld worden bereikt, hangt af van het ontwerpen van een strategie die de geleidelijke overgang naar een koolstofarme industrie en het gebruik van duurzame energie ondersteunt.
Het gebruik van nieuwe technologieën kan het energieverbruik in gebouwen met wel 17% en de koolstofuitstoot van het vervoer met wel 27% verminderen, terwijl de invoering van slim meten het energieverbruik met wel 10% zou kunnen terugdringen. Er is een standaardmethode nodig om het energieverbruik en de koolstofuitstoot te meten om het optimale publieke en private energieverbruik te bereiken. Met dit in gedachte moeten we op Europees niveau gemeenschappelijke, functionele minimumspecificaties hebben en interoperationele slimme netwerken.
De Commissie moet zo veel mogelijk grootschalige projecten medefinancieren om het gebruik van slim meten en slimme netwerken als norm mogelijk te maken, ook in lidstaten die deze technologieën nog steeds niet hebben.
Ik zou willen vragen of de Commissie op dit moment van plan is om extra middelen uit de EU-begroting beschikbaar te stellen om het midden- en kleinbedrijf te stimuleren nieuwe technologieën te ontwikkelen om koolstofarme, duurzame energie te produceren.
Dank u.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) We hebben een ambitieus en slim industriebeleid nodig, zodat de Europese Unie zowel haar mondiale concurrentievermogen als banen en productie in de EU behoudt. De investeringen in de ontwikkeling van koolstofarme technologie zullen de Europese Unie helpen de economische crisis te boven te komen; zij kunnen in 2020 zo'n 2,7 miljoen nieuwe banen hebben opgeleverd.
De Europese Unie moet investeren in Europese initiatieven die hernieuwbare energiebronnen en de invoering ervan in het Europese elektriciteitsnet promoten, evenals in biobrandstoffen en groen vervoer. Er kunnen snel resultaten worden bereikt door te investeren in intelligente steden en energie-efficiëntie in gebouwen, in het bijzonder in woningen.
Ik verzoek de Commissie en de lidstaten met klem om de begrotingsbedragen die aan energie-efficiëntie in woningen worden toegewezen te verhogen en om bij de tussentijdse evaluatie van het gebruik van de structuurfondsen de maatregelen goed te keuren die nodig zijn om een betere opname te garanderen van het EFRO-percentage van 4% voor energie-efficiëntie in woningen. Hierdoor wordt het mogelijk om dit percentage voor de periode 2014-2020 te verhogen.
Dank u.
Zbigniew Ziobro
(PL) De discussie over de investering in koolstofarme technologieën is een discussie over de methoden waarop de economieën van de lidstaten kunnen worden aangepast aan de voorwaarden voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen. Niettegenstaande dat de klimaat- en weersomstandigheden van de voorbije maanden op ons continent vooral argumenten lijken te hebben geleverd voor die wetenschappers die de invloed van de mens op de klimaatverandering door middel van CO2-emissie in twijfel trekken, dienen we onszelf wanneer we het in deze context over koolstofarme technologieën hebben toch de volgende vraag te stellen: op welke manier kunnen middelen worden vrijgemaakt die onontbeerlijk zijn voor de ontwikkeling van schone technologieën om binnen zo kort mogelijke tijd optimale resultaten te behalen?
Ik vind dat de mechanismen die ontworpen zijn ter ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling zo flexibel mogelijk zouden moeten zijn zodat de middelen kunnen worden beheerd op een manier die beantwoordt aan de dynamiek van wetenschappelijk onderzoek. Nu rijst de vraag of en op welke manier men van plan is om gepaste steunmechanismen te ontwikkelen ter ondersteuning van investeringen in koolstofarme technologieën.
Ten slotte wil ik hier nog het volgende aan toevoegen: ook al kunnen er belangrijke argumenten worden gevonden die pleiten voor investering in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën, dan nog zou dit niet ten koste mogen gaan van het cohesiebeleid.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, in de mededeling ”Steun voor demonstratie in een vroeg stadium van duurzame elektriciteitsproductie met behulp van fossiele brandstoffen” van de Commissie van 23 januari 2008, dat een onderdeel is van het klimaat-energiepakket, wordt beweerd dat de Europese Unie de bouw van tien van de twaalf CCS-demonstratie-installaties zal steunen. Eind 2008 heeft ook het Europees Parlement zich door middel van een resolutie met deze kwestie beziggehouden. Punt 11 van dit document stelt dat de door de Commissie geschetste maatregelen niet volstaan om de financiële voorwaarden te scheppen die nodig zijn om uiterlijk in 2015 minstens twaalf demonstratie-installaties te bouwen. In punt 18 daarentegen acht het Europees Parlement dringend geboden dat de minstens twaalf te steunen demonstratie-installaties alle mogelijke combinaties van de drie CCS- technologieën omvatten.
De financiële middelen dienen echter te komen van de verkoop van 300 miljoen vergunningen voor CO2-emissie in het kader van de emissierechtenreserve voor nieuwkomers, de zogenaamde NER300. Bijgevolg zal de som die wordt toegekend voor de ondersteuning van de bouw van de demonstratie-installaties afhankelijk zijn van de marktprijs van de vergunningen. Men schat dat die tussen de 7 en 12 miljard euro zal bedragen. Uit de door de Commissie voorgestelde besluiten over dit ontwerp kan worden afgeleid dat het NER300-programma steun zal verlenen aan zes CCS-projecten in de energiesector en twee in de industrie.
Wil de Raad met instemming van de Commissie steun verlenen aan de bouw van nog twee tot vier installaties en hoe wil hij dit eventueel doen?
Roger Helmer
(EN) Mevrouw de Voorzitter, we hebben vandaag een hoop onzin gehoord over groene banen. Het is een feit dat onze obsessie met hernieuwbare energiebronnen de elektriciteitskosten al opdrijft en Europese burgers in brandstofarmoede doet vervallen. Hogere energieprijzen betekenen dat energie-intensieve bedrijven in Europa het simpelweg voor gezien zullen houden en zullen vertrekken naar gunstiger rechtsgebieden. Hogere energieprijzen betekenen minder groei en meer werkloosheid, en kosten banen. Ik heb slechts één formele studie gezien naar het vraagstuk van groene banen. Die ging over Spanje, en er werd in aangetoond dat voor elke baan die in de groene sector wordt gecreëerd, er elders 2,2 banen verdwijnen.
Als we echt serieus werk willen maken van koolstofarme elektriciteit, is er maar één oplossing, en dat is kernenergie. In heel Europa beginnen we nu te praten over nieuwe kerncapaciteit, en dat is goed. Als we willen dat de lampen blijven branden, moet er een nucleaire renaissance plaatsvinden, en snel ook.
Maria da Graça Carvalho
(PT) Onderzoek en technologie spelen een cruciale rol bij het tot stand brengen van een koolstofarme maatschappij. Het is beslist essentieel dat we kiezen voor een radicale verandering van onze maatschappij, en ons daarbij richten op duurzame steden, gedecentraliseerde energieproductie en een concurrerende industrie. Dat beleid zal van doorslaggevend belang zijn bij het opbouwen van een welvarende maatschappij, en dan bedoel ik een maatschappij die goed voorbereid is op de uitdagingen die samenhangen met de mondialisering, klimaatverandering en energiezekerheid. We moeten verder proberen op wereldschaal een leidersrol te vervullen op het gebied van schone technologieën.
Het SET-Plan is erop gericht om die doelstellingen te verwezenlijken. Ik ben heel tevreden met de algemene richtsnoeren in deze mededeling over de wijze waarop de interactie tussen de particuliere en de openbare sector, de Gemeenschap en de nationale en regionale geldschieters moet worden vormgegeven.
Het is echter wel heel belangrijk om meer openbare middelen te reserveren voor wetenschappelijk onderzoek naar schone technologieën. Europa zal ook de voorwaarden moeten scheppen voor meer particuliere investeringen op dit gebied. Het is hoog tijd dat we woorden in daden omzetten.
De nu volgende financiële vooruitzichten en het achtste kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling moeten prioriteit geven aan energiezekerheid, de bestrijding van klimaatverandering en het milieu. Alleen zo zullen we in staat blijven het concurrentievermogen van onze industrie te handhaven en economische groei en werkgelegenheid te creëren.
Patrizia Toia
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, dit is geen routinedebat, maar een debat dat heel concreet dient te zijn en waarin duidelijke en precieze vragen worden gesteld: welke middelen zijn er en waar zijn ze te halen? Net als het Parlement hoop ik dat de antwoorden net zo duidelijk en precies zullen zijn, vandaag en tijdens de komende Raden van 12 en 25 maart.
We willen ferm tegen de Commissie en de Raad zeggen dat de Europese Unie, die ten overstaan van de wereld de vlag van de strijd tegen CO2-uitstoot en klimaatverandering heeft gehesen, nu consistent moet zijn als ze niet aan geloofwaardigheid wil inboeten. Ze moet al het mogelijke doen om deze doelen te bereiken. We moeten goed beseffen dat praten over een economie met een lage uitstoot een soort copernicaanse revolutie voor het productiesysteem betekent; het betekent dat we veel dingen moeten veranderen, duidelijke prioriteiten en politieke wil moeten hebben maar, bovenal, voldoende middelen en instrumenten.
We weten ook dat deze copernicaanse revolutie, om concurrerend te blijven, essentieel is voor ons productiesysteem, voor de Europese industrie. In veel landen, in veel onderzoekscentra en op veel universiteiten zijn de intellectuele middelen er klaar voor, de capaciteiten zijn er, de wil is er: nu moeten de zaken in beweging worden gebracht. Dat moet iedereen doen, zo hebben de commissaris en de Raad gezegd: de lidstaten, de ondernemers en de particuliere sector moeten het doen. Maar ik denk dat het de essentiële taak van de Europese Unie is om dit complexe partnerschap tot stand te brengen.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, we zijn het er allemaal over eens dat meer energie-efficiëntie slechts een eerste stap is, maar in mijn bijdrage wil ik uw aandacht vestigen op de politieke verwarring en bezorgdheid over bio-energie.
Ik denk dat in het bijzonder dit Parlement en de Commissie, en Europa in het algemeen, bepaalde vormen van bio-energie links hebben laten liggen toen de voedselprijzen in 2007 en 2008 stegen. Slechts enkelen van ons hebben het over de realiteit zoals die nu is voor het merendeel van de boeren in Europa. Die realiteit is dat er een vertrouwenscrisis heerst doordat de prijzen zijn ingestort. Toch geven we geen eensluidende politieke boodschap aan hen af over grondgebruik en het gebruik van hun land voor het verbouwen van energiegewassen.
Met name in Ierland laat de regering dit terrein links liggen. Kijk, wat de sector nodig heeft is politieke duidelijkheid; politici verzuimen nu juist die duidelijkheid te bieden, en daarvoor hebben we ons verdiende loon gekregen.
Als we praten over investeren in onderzoek, en de uitkomsten van dat onderzoek worden vervolgens niet toegepast omdat we niet de juiste politieke besluiten te nemen, dan zitten we onze tijd te verdoen.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, voor de nieuwe lidstaten is het bijzonder moeilijk de overstap op groene technologie met lage emissies te financieren. Een van de mogelijke en uitermate belangrijke fondsen zou het gebruik van de emissie-eenheden zijn die in het emissiehandelssysteem onder het Protocol van Kyoto zijn vergaard, dat wil zeggen de verkoop van de klimaatquota van de Midden-Europese landen en Baltische staten. Een voorwaarde daarvoor is uiteraard dat er een post-Kyoto-systeem tot stand komt en dat de Europese Raad en de Commissie ons streven steunen dat we onze overgebleven klimaatquota op adequate wijze kunnen verkopen. Als rapporteur voor biogas ben ik me ervan bewust hoeveel geld de nieuwe technologieën kosten, en om die reden is technologische ontwikkeling zeer belangrijk. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zou het van groot belang zijn dit aspect tot zijn recht te laten komen, bijvoorbeeld door de samenstelling van diervoeder te veranderen, door in plaats van diepploegen andere ploegmethoden te gebruiken en door nieuwe, innovatieve technologieën in te voeren.
Bogusław Sonik
(PL) Het zou een van de belangrijkste prioriteiten van de langetermijnstrategie van de Europese Unie moeten zijn om een innovatieve economie te creëren, bijvoorbeeld door het huidige energiesysteem te transformeren door middel van een koolstofarm model en meer bepaald een model dat gebaseerd is op schone steenkooltechnologieën. Fossiele brandstoffen staan immers nog steeds in voor ongeveer 80% van de primaire energievoorziening in de Europese Unie. In de voorbije decennia werden de bevoorradingsnetwerken en - ketens geperfectioneerd om de samenleving te kunnen voorzien van energie afkomstig uit die bepaalde bronnen. De economische groei en welvaart zijn gebouwd op olie, steenkool en gas, waardoor het moeilijk is om dit van de ene op de andere dag te veranderen.
Het Europees strategisch plan voor energietechnologie, dat de hoeksteen is van het klimaat- en energiebeleid van de Europese Unie, is een stap in de goede richting om de Europese Unie om te vormen tot een innovatieve economie, op voorwaarde uiteraard dat hierin wordt overwogen om de schone steenkooltechnologie te financieren. Als Europa op een kosteneffectieve manier haar ambitieuze reductiedoelstellingen wil halen, moet zij meer gaan investeren in onderzoek op het gebied van schone, duurzame en efficiënte energietechnologieën en de bundeling van de krachten, het potentieel en de middelen in de openbare en particuliere sector coördineren.
De industriële revoluties in het verleden hebben aangetoond dat technologie onze levenswijze blijvend kan veranderen. Op dit moment hebben we een eenmalige en reële kans om het model van onze energieproductie te wijzigen. De investeringen ten gunste van de ontwikkeling en promotie van schone en hernieuwbare energiebronnen kunnen alleen maar worden gerealiseerd als de Gemeenschap een adequaat financieringsniveau kan waarborgen en deze investeringen toevoegt aan de lijst van de strategische doelstellingen van de Europese Unie.
Fiorello Provera
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in het debat over de energiekeuzen van de Europese Unie is één ding zeker: de belangrijkste, goedkoopste en meest duurzame energiebron die we tot onze beschikking hebben is bespaarde energie. Om natuurlijke, historische, culturele en economische redenen zijn bergregio's een model voor de vermindering van het energieverbruik dat verenigbaar is met de eisen van het moderne leven, en ze lenen zich voor grootschalige experimenten met het gebruik van hernieuwbare energiebronnen met koolstofarme emissies.
Bergregio's produceren bijna alle hydro-elektrische energie in Europa. Om een voorbeeld te geven: de Italiaanse provincie waar ik vandaan kom produceert in haar eentje 12 procent van de hydro-elektrische energie van het hele land. Bergstreken hebben bovendien een historische ervaring met constructietechnieken voor gebouwen die vanuit het oogpunt van energiebesparing efficiënter zijn. We zijn erin geslaagd om woningen te bouwen die volledig zelfvoorzienend zijn, zowel qua electriciteit als verwarming, en die zelfs meer energie leveren dan ze verbruiken, uiteraard met gebruikmaking van geavanceerde technologieën. De bergen zijn vaak een proefterrein en dus de ideale omgeving voor het experimenteren met een beter gebruik van biomassa, zonne-energie, geothermische energie en warmtepompen en voor het hernieuwen van vooral de distributiesystemen van energie.
Commissaris, de bergen zitten vol energie, vol schone energie: we hoeven die alleen maar te pakken. Om die reden vragen we de Commissie om de bergregio's bij haar strategie te betrekken, om hun ervaringen te bestuderen en om te erkennen dat deze regio's recht hebben op een redelijke compensatie voor alle hernieuwbare energie die al door hen is geleverd. Artikel 174 van het Verdrag van Lissabon erkent de rol van de bergen, en daarom verwachten we van de Commissie met spoed een initiatief voor de toepassing van dit artikel en voor een Europees bergbeleid, ook op het gebied van energie.
Ik maan de Commissie daarom de aanbevelingen van het rapport-Durnwalder op te volgen, in het Comité van de Regio's, en bij de beoordeling van de Europese gebieden de energieproblematiek en de productiecapaciteiten van de bergregio's in termen van hernieuwbare energie en passiefbouw mee te nemen.
Bergen, die 40 procent van het Europese grondgebied beslaan en waar negentig miljoen mensen wonen, werden tot nu toe gezien als benadeelde gebieden: door het uitvoeren van een innovatief en samenhangend energiebeleid kunnen deze regio's hun achterstand inhalen en een wezenlijke stimulans zijn voor het bereiken van de doelstellingen die zijn vastgesteld in de 20-20-20-strategie, en laten zien dat het mogelijk is om - voor een aanvaardbare prijs - qua energie zelfvoorzienend te zijn als er maar een sterke politieke wil is.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) De Europese landbouw wordt er regelmatig van beschuldigd een belangrijke oorzaak van de opwarming van de aarde te zijn. Uiteraard is die opvatting niet helemaal juist. Aan de andere kant kunnen we de bijdrage die de landbouw kan leveren aan het terugdringen van de koolstofdioxide-uitstoot niet negeren.
Dit onderwerp is zeker al door andere sprekers naar voren gebracht. De opslag van koolstofdioxide, biomassa, en ook investeringen in het terugbrengen van de hoeveelheid gebruikte kunstmest zijn slechts enkele voorbeelden van hoe de landbouw last heeft van dit probleem. Daarom moet de landbouw volgens mij, in de context van de discussies over investeringen in koolstofarme technologieën, een van de prioriteiten zijn en niet volslagen genegeerd worden, zoals bijvoorbeeld in een andere Europese strategie is gebeurd. Ik heb het hier over de EU 2020-strategie.
Dank u.
Karin Kadenbach
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, geacht fungerend voorzitter van de Raad, ik spreek op persoonlijke titel en zou mijn collega toe willen voegen dat kernenergie voor mij geen oplossing is en ook niet tot de hernieuwbare energievormen gerekend kan worden.
We staan hier voor de taak om maatregelen voor de lange termijn te nemen die onze kinderen en onze toekomst ten goede komen. Daarom is het voor ons van het grootste belang om de uitstoot van CO2 te reduceren. Anderzijds mag deze reductie niet ten koste gaan van het milieu, en dat betekent dat we zorgvuldig moeten overwegen welke maatregelen gestimuleerd worden en in welke maatregelen we investeren. We mogen niet enerzijds CO2 terugdringen en tegelijk ons milieu te gronde richten.
2010 is het jaar van de biodiversiteit, en het is zeer belangrijk dat we er ook in deze documenten aan vasthouden dat alle investeringen, alle maatregelen, mede vanuit het perspectief van instandhouding van ons milieu voor onze kinderen, voor onze toekomst en voor de biodiversiteit gezien dienen te worden.
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, bij de discussies over de overgang naar een koolstofarme economie mogen we één ding niet uit het oog verliezen, en dat is dat die overgang niet geheel zonder schokken zal verlopen. Over een paar jaar zullen we geconfronteerd worden met de gevolgen van het steeds schaarser worden van de belangrijkste energiebron waarvan we nu afhankelijk zijn - fossiele brandstoffen. Die vormen ook de grondstof voor de meest uiteenlopende - en zeer belangrijke - industriesectoren, zoals de chemische en de farmaceutische industrie. Deze sectoren zijn van fossiele brandstoffen afhankelijk.
De over de gehele wereld nog resterende oliereserves moeten ten behoeve van de mensheid met de grootst mogelijke zorg worden beheerd. Dat betekent eerst en vooral dat we er heel zuinig mee moeten omspringen.
Tegen die achtergrond is het heel belangrijk dat we het Oil Depletion Protocol, dat in 2002 in Uppsala en in 2005 in Lissabon is voorgesteld door een groep wetenschappers en deskundigen van de ASPO - Association for the Study of Peak Oil and Gas - , goedkeuren en zo een plan introduceren voor een goed doordacht en eerlijk beheer van deze grondstoffen, met maatregelen om de gevolgen van het schaarser worden van deze grondstoffen op te vangen en een geleide overgang naar andere energiebronnen te realiseren.
Alajos Mészáros
(HU) Mijns inziens heeft kernenergie in dit verslag niet de plaats gekregen die dit onderwerp toekomt. De oplossingen die de ontwikkeling van alternatieve bio-, wind- en zonne-energie tot doel hebben, zijn omslachtig, en het is uiteindelijk allerminst zeker dat ze een rendabel resultaat opleveren. We moeten met onze energiestrategie snel in actie komen als we de effecten van de gascrisis van vorig jaar en de dreigende klimaatverandering in ons geheugen terugroepen. Kernenergie is de grootste koolstofvrije energiebron binnen de Europese Unie en dekt nu al een derde van onze elektriciteitsbehoefte. De verdere veilige ontwikkeling daarvan is eenvoudig onvermijdelijk. Het zou goed zijn als we dit allemaal beseften.
Seán Kelly
(GA) Mevrouw de Voorzitter, ik heb naar het debat geluisterd en vond het erg interessant. Ik heb al het beschikbare materiaal over dit onderwerp gelezen.
(EN) Ik wil slechts twee punten aan de orde stellen. Ten eerste is de vraag gesteld waar het geld vandaan komt, ten tweede de vraag hoe onderzoek en ontwikkeling zullen worden gecoördineerd.
Het lijkt me dat hier een kans ligt voor de drie instellingen van de Europese Unie - deskundigen uit het Parlement, uit de Raad en uit de Commissie - om de krachten te bundelen in een stuurgroep. Ten eerste om de financiering die nodig is voor de publiek-private partnerschappen rond te krijgen, met mogelijke doelen voor elk land; en, ten tweede, om toezicht te houden op het onderzoek en het te coördineren. Het moet gaan om O&D&R - onderzoek, demonstratie en resultaat - waarbij een deel van de financiering zonder meer afhankelijk moet zijn van de behaalde resultaten, anders gaat straks elke professor in Europa onderzoek proberen te doen en verloopt alles uiteindelijk zonder enige coördinatie.
Zoltán Balczó
(HU) De vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie hebben prachtige woorden gesproken over technologieën met een lage CO2-uitstoot, maar hebben het belangrijkste onvermeld gelaten: hoe komen we aan de financiële middelen hiervoor? In een bepaalde groep lidstaten is er een voor de hand liggende bron beschikbaar. De voormalig socialistische landen hebben veel beter gepresteerd dan in de Kyoto-doelstellingen van hen werd verwacht, en daarom kon de Europese Unie met opgeheven hoofd op de top in Kopenhagen verschijnen. Deze landen hebben het recht hun CO2-quota te verkopen. Toch willen de Commissie en de vijftien oorspronkelijke lidstaten hen deze mogelijkheid ontnemen. In het geval van Hongarije gaat het om honderden miljarden Hongaarse forinten. In Kopenhagen hebben Hongarije en Polen toegezegd deze bedragen aan te wenden voor groene investeringen. Hier is dus het benodigde fonds. Tot nu toe is deze suggestie aan dovemansoren gericht, wat aangeeft dat het wel degelijk waar is dat de nieuwe lidstaten in de Europese Unie als tweederangslanden gelden.
Elena Băsescu
(RO) Een van de hoofddoelstellingen van de Europese Unie is om een koolstofarme economie te ontwikkelen. Het is de bedoeling dat 20% van de totale hoeveelheid geproduceerde energie in 2020 op hernieuwbare bronnen zal zijn gebaseerd.
Roemenië heeft een ambitieuzer doel van 24%. Volgens onderzoeken is de regio Dobrogea in Zuidoost-Roemenië het op een na belangrijkste gebied in Europa wat betreft het potentieel aan windenergie, na Noord-Duitsland. Op dit moment wordt hier het grootste landwindpark in Europa ontwikkeld, met 240 windturbines die 600 MW aan hernieuwbare energie zullen opleveren. De eerste fase van dit project wordt dit jaar afgerond, wanneer de 139 installaties in bedrijf worden gesteld. Het hele project zal in 2011 in de regio's Fântânele en Cogealac in het district Constanţa worden voltooid.
De uitvoering van dit project is belangrijk voor de energiezekerheid van Roemenië, omdat hierdoor minder energie geïmporteerd hoeft te worden.
Dank u.
Antonio Cancian
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, uitgaande van wat ik vanochtend heb gehoord, denk ik dat we het op een paar punten volkomen met elkaar eens zijn: efficiëntie, besparing, hernieuwbare energie en nieuwe technologieën. Dat is echter niet genoeg, dames en heren, als we twee andere kwesties niet afdoende behandelen.
De eerste is kernenergie: alleen al het woord, het onderwerp ter sprake brengen, maakt ons bang. Laten we het onderzoeken en proberen verantwoord met dit onderzoek om te gaan. De tweede is financiering: we zijn bang om over publiek-private samenwerking te praten, zo heb ik vanochtend gehoord. De gedachte alleen al dat de private sector zou kunnen deelnemen aan een of ander initiatief met de publieke sector wordt bijna gezien als iets vreemds, schandelijks en verdachts.
Het is onvermijdelijk, geachte collega's, met de financiële middelen waar we het mee moeten doen. Het is bovendien belangrijk dat er interactie is tussen de publieke en de private sector, omdat de publieke sector op een zakelijke manier en in overeenstemming met een duurzaam beleid moet leren handelen.
Christian Ehler
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik zal mijn vraag kort houden. In de fracties voerden we afgezaagde, zij het gerechtvaardigde discussies over het verband tussen ideologische overwegingen en bepaalde technologieën. Maar laten we nu eens een keer samen een vraag formuleren waar Raad en Commissie een antwoord op moeten geven. We hebben lang en breed over het SET-Plan gesproken, maar wat zijn de instrumenten om het uit te voeren? Op welke termijn gaat dat gebeuren? Welke toezeggingen liggen er van de lidstaten?
Claude Turmes
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik zal het hier niet hebben over wat al dan niet ideologisch is, dat kunnen we een andere keer doen, maar ik denk wel dat de ideologen eerder in het andere kamp te vinden zijn.
De Europese Commissie heeft de komende weken twee concrete instrumenten tot haar beschikking: allereerst is er nog geld over uit de Risk-Sharing Finance Facility. Dat zou gebruikt kunnen worden voor het bevorderen van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Ik kreeg te horen dat het directoraat-generaal Onderzoek van de Europese Commissie het geld blokkeert, het kortom niet aan energie wil besteden, maar liever aan ICT en andere terreinen. Mijnheer de commissaris, kunt u mij daar iets over zeggen?
Verder schijnt er nog minstens 15 procent van het geld uit het economisch herstelplan over te zijn, en wij als Parlement hebben afgedwongen dat dit geld voor energie-efficiëntie wordt uitgegeven, met name voor Smart Cities. Kunt u mij daar ook nog iets over zeggen?
Iosif Matula
(RO) Het feit dat we vandaag in het Europees Parlement een debat voeren over investeringen in koolstofarme technologie onderstreept dat de Europese Unie haar leidende rol graag wil bevestigen door niet alleen het energieverbruik terug te dringen en efficiënter te maken, maar ook door een gezond milieu te waarborgen. Ik geloof dat het nu onze rol is om terreinen als onderzoek en innovatie te promoten, om oplossingen te vinden die het fundament zijn voor een duurzaam Europees energiesysteem. We moeten daarom vaststellen wat de financieringseisen op dit gebied zijn, om zo het mondiale concurrentievermogen van de Europese Unie te vergroten.
Ik denk dat het voor ons van essentieel belang is om de aandacht te richten op het specifieke potentieel van groene energie op regionaal en lokaal niveau. De regio in Roemenië waar ik vandaan kom, heeft een flink potentieel voor geothermale energie, dat momenteel niet voldoende benut wordt. Daar zijn verschillende redenen voor, maar ik denk dat we de lokale autoriteiten een belangrijke rol hierin moeten geven om hen te stimuleren publiek-private partnerschappen te ontwikkelen.
Dank u.
Pedro Luis Marín Uribe
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik heb nota genomen van de vergadering van vanochtend, en het verheugt mij te zien dat een groot deel van de zorgen van het Parlement worden gedeeld door de Raad. In die zin vertrouw ik erop dat de conclusies die wij morgen zullen goedkeuren ons de kans bieden een solide basis te leggen die tegemoet komt aan de geuite zorgen en onmiddellijke vooruitgang te boeken bij de lancering van industriële initiatieven.
Ik denk dat er duidelijk overeenstemming bestaat over het feit dat deze initiatieven essentieel zijn als we onze energieafhankelijkheid willen verlagen, onze efficiëntie willen verbeteren, technologische vooruitgang willen blijven boeken, en daarmee tegelijkertijd de Europese Unie een flinke technologische stimulans geven, en natuurlijk de problemen van klimaatverandering willen oplossen.
Het zijn initiatieven die tevens noodzakelijk zijn om de concurrentiepositie van Europa te behouden en werkgelegenheid te creëren. Ik denk dat de heer Helmer gerust kan zijn: er zijn andere studies dan degene die hij heeft gelezen, waarvan een aantal van de Commissie zelf, die wijzen op de positieve gevolgen voor de werkgelegenheid, die op lange termijn natuurlijk nog groter zijn.
Daarom stellen wij voor een pakket beginselen en gemeenschappelijke praktijken toe te passen die richting geven aan de huidige industriële initiatieven. Dit vereist natuurlijk onder andere het instellen van bepaalde financiële instrumenten en criteria voor overheidsinterventie ter ondersteuning van de ontwikkeling van deze technologieën.
Er is veel nadruk gelegd op financiële aspecten, en dit is tevens een zorg van de Raad. De Raad kan echter niet besluiten fondsen opnieuw te bestemmen zonder het initiatiefrecht van de Commissie te respecteren en de bevoegdheden die zij op dit vlak met het Parlement deelt. Daarom zullen in de tussentijd de huidige financieringsovereenkomsten moeten worden toegepast.
Toch moeten we de nadruk leggen op het belang van het vergroten van de budgetten voor de ontwikkeling van deze technologieën en op het feit dat prioriteit geven aan deze toenames een fundamenteel onderdeel moet zijn van toekomstig overleg in de Europese instellingen, in het bijzonder dit Parlement.
Ik kan u verzekeren dat de Raad er alles aan heeft gedaan en er alles aan zal doen om te zorgen voor een goede financiering van het Europees strategisch plan voor energietechnologie, zowel in het huidige als in toekomstige financiële kaders.
Zoals de Commissie al heeft aangegeven, wil ik graag benadrukken dat particuliere initiatieven (particuliere financieringsbronnen) ook een belangrijke rol spelen. Dit is een gebied waar wij samen moeten werken om de impact van de overheidsfinanciering te maximaliseren. We moeten zorgen voor een grootschalig, vermenigvuldigend effect dat ons de mogelijkheid biedt deze initiatieven, die zo belangrijk zijn voor onze Europese toekomst, succesvol ten uitvoer te leggen.
Janez Potočnik
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik u bedanken voor dit debat. Ik heb het zeer aandachtig gevolgd, en er zijn veel dingen die we zeker in overweging zullen nemen bij de ontwikkeling van onze werkzaamheden voor de toekomst.
Ik wil graag beginnen met een kort verhaal. Na de oliecrisis in de jaren zeventig hebben we gezien dat het enthousiasme voor innovatie op ongekende schaal concurrentievoordeel opleverde en resulteerde in eerbied voor het milieu. Dit was echter niet van lange duur. Nadat de olieprijzen lang genoeg gestaag waren gedaald, werden investeringen in onderzoek en ontwikkeling en toepassing stopgezet en verdween de markt voor nieuwe technologieën, waardoor consumptiepatronen veranderden en er een periode aanbrak van verraderlijk comfort waarin we afhankelijk waren van goedkope buitenlandse energie. Het was een periode waarin een illusie van duurzaamheid bestond.
Overigens werd er direct na de oliecrisis ongeveer vier keer zo veel geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling op energiegebied dan nu of enkele jaren geleden.
En waar staan we nu, na die periode van aarzelende en onverantwoorde ontwikkeling waarin het ontbrak aan een proactieve aanpak? We reageren op de bedreigingen die uitgaan van klimaatverandering en proberen een oplossing te vinden voor onze afhankelijkheid van energie. Ik geloof dus dat een proactieve visie een realistische en noodzakelijk aanpak is en geen luchtkasteel.
Tegen deze achtergrond - de dingen die zijn benadrukt in de mededeling die we enkele dagen geleden hebben goedgekeurd: de Europa 2020-strategie - zien we geen alternatief voor groene groei. We hebben meer schone sectoren nodig, niet meer schoonmaaksectoren. We hebben behoefte aan prikkels, prijzen, kosten en de juiste signalen. We moeten ons richten op energie-efficiëntie; we moeten ons richten, zo u wilt, op grondstofefficiëntie, een van de belangrijke dingen die is opgenomen in de Europa 2020-strategie.
Dan kom ik nu op het tweede onderwerp, namelijk het SET-Plan waarover we hier debatteren. Alle ramingen die in het SET-Plan zijn opgenomen voor de benodigde financiering zijn gebaseerd op technologische routekaarten. Dit was een buitengewoon serieus onderdeel van ons werk. Als u de voorstellen bekijkt, ziet u hoe we de benodigde financiering voor de toekomst inschatten. De bedragen zijn als volgt: windenergie: 6; zonne-energie: 16; bio-energie: 9; koolstofopvang en -opslag: 13; kernenergie: 7; slimme netwerken: 2; brandstofcellen en waterstof: 5; Smart Cities: 11; Europese Alliantie voor energieonderzoek: 5, en fundamenteel onderzoek: 1 miljard euro. Telt u dat op, dan komt u uit op 75 miljard euro.
Ik wil u eraan herinneren dat er een bedrag van 7 miljard is voorzien voor kernenergie, maar ik moet eerlijk zijn. Fusie is daarbij niet meegenomen, en ook voor fusie is een serieus bedrag voorzien, dat er moet komen. Toch denk ik dat als we naar het hele plaatje kijken, de boodschap van de Commissie behoorlijk duidelijk is wat de vraag betreft waar het grootste deel van onze investeringen terecht moet komen.
Het volgende onderwerp betreft de financieringsbronnen en de routekaarten. Het grootste deel van het geld, zoals ik ook in mijn inleiding heb gezegd, zal daarvandaan moeten komen waar het zich bevindt, en dat is bij de industrie en de lidstaten. Dit betekent dat de begroting van de Europese Unie, de huidige en toekomstige financiële vooruitzichten, het Europees energieprogramma voor herstel, de regeling voor emissiehandel van de Europese Unie en, uiteraard, het gebruik van de andere instrumenten die beschikbaar zijn, en vooral ook de Europese Investeringsbank in dit licht bezien moeten worden.
Er rijst een ernstige vraag in verband met de structuur van de investeringen in de diverse initiatieven die worden voorgesteld. Ik denk dat het duidelijk is dat er verschillen bestaan tussen de interne structuur van overheids- en particuliere investeringen vanwege de marktgerichtheid en vanwege het marktfalen waarvan bij bepaalde technologieën sprake is, en waaraan iets gedaan moet worden. Toch denk ik dat wat er aan u is voorgelegd een serieus voorstel is, met name als u begint met de besprekingen over de volgende financiële vooruitzichten, en dat we opnieuw moeten nadenken over onze prioriteiten en de wijze waarop we in de toekomst moeten investeren.
Het volgende wat ik wil noemen is dat alle initiatieven, op één na - Smart Cities, dat, op uw initiatief, later is toegevoegd, en voornamelijk gaat over grondstofefficiëntie - in 2010 van start zullen gaan. Maar denkt u vooral niet dat de dingen waarover we het hier hebben nog niet gebeuren: dat is wel degelijk zo, met name als het gaat om onderzoek. De Europese Alliantie voor energieonderzoek werkt al enkele jaren aan dit onderwerp.
Het laatste dat ik wil noemen is dat we, met het SET-Plan, echt beginnen aan iets zeer specifieks op het niveau van de Europese Unie. U weet dat ik tijdens mijn vorige termijn heel hard heb gestreden voor een Europese onderzoeksruimte. Op Europees niveau gaan we over ongeveer 5 procent van het onderzoeksgeld, dus als we onze krachten op EU-niveau - dat wil zeggen Europees niveau - niet bundelen om te voorkomen dat we dingen dubbel doen, mogen we ook niet verwachten dat we echte successen boeken. Kijk dus niet alleen naar de Europese begroting. We moeten het geld bij elkaar leggen om onze onderzoekscapaciteit te vergroten.
Het SET-Plan is momenteel het beste voorbeeld dat we hebben op het gebied van gezamenlijk programmeren op EU-niveau. Er komen ook andere activiteiten aan, en terecht, maar ik denk niet dat we moeten onderschatten wat er hier gebeurt. We hebben het hier over publiek-private partnerschappen, die zeer noodzakelijk zijn en een van de onderwerpen vormen waarop ik uw aandacht wil vestigen voor de toekomst. U zult dit ook bespreken in verband met het financieel reglement. Daarin moet ruimte zijn om risico te nemen als we echt willen dat deze vraagstukken worden aangepakt.
Ik denk dat we met het SET-Plan en met onze gezamenlijke programmering, die hieraan ten grondslag ligt, een van de belangrijkste nieuwe ontwikkelingen in Europa in gang zetten. We hebben hier de Europese Alliantie voor energieonderzoek - de beste naar buiten gerichte onderzoeksorganisaties - waarin reeds wordt samengewerkt aan al deze belangrijke onderwerpen.
Mijn laatste boodschap is dat ik van mening ben dat het onze voornaamste plicht is om ons politieke gewicht in de schaal te leggen voor dit programma.
De Voorzitter
- Er zijn twee ontwerpresoluties ingediendovereenkomstig artikel 115, lid 5, van het Reglement, tot besluit van het debat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 11 maart 2010 om 11:00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Luís Paulo Alves  
Ik ben bereid te erkennen dat deze mededeling van de Commissie erop gericht is de ontwikkeling van nieuwe technologieën met een geringere CO2-uitstoot te bevorderen, en wel door de energie-efficiëntie te vergroten en meer hernieuwbare energiebronnen te gebruiken. Ik vind het echter wel jammer dat de Europese regio's nog geen duidelijke rol toegewezen krijgen in deze strategie.
Het is van belang dat regionale overheden garanties met betrekking tot financiering ontvangen, bijvoorbeeld als het gaat om de financiering van de testfase van proefprojecten, of om investeringen gedurende de onderzoeks- en testfasen van projecten voor hernieuwbare industrie.
Ik geloof dat het van belang is dat we een plaats inruimen voor geothermische energie, om maar een voorbeeld te noemen. Dat is een hernieuwbare energiebron met een groot groeipotentieel in vulkanische regio's, en een energiebron die in afgelegen eilandregio's van de Unie een belangrijke rol kan spelen. En toch zijn hier geen doelstellingen voor vastgelegd.
Het is in deze context dus van belang dat er van zowel openbare als particuliere zijde meer investeringen worden gedaan en dat er nieuwe energietechnologieën worden ontwikkeld, in de eerste plaats om zo de gewenste doestellingen van de lage koolstofeconomie te verwezenlijken, maar ook om bij te dragen tot het corrigeren van de markt waar deze - zoals in het klimaat- en energiepact wordt gesteld - heeft gefaald.
András Gyürk  
Ik vind het belangrijk dat de Europese Commissie in het kader van haar strategische plan voor energietechnologie in aanmerking heeft genomen welk bedrag aan subsidies nodig is voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van groene technologie. Dit is des te belangrijker omdat zonne-energie, bio-energie en waterstoftechnologie op dit moment in zakelijk opzicht in veel gevallen nog niet rendabel zijn. Zoals Steven Chu, de minister van Energie van de Verenigde Staten, terecht opmerkte: we hebben onderzoekssuccessen nodig van het kaliber van een Nobelprijs om ervoor te zorgen dat groene ontwikkelingen de strijd kunnen aanbinden met conventionele, fossiele technologieën. De grote schoonheidsfout in het plan voor groene technologie is echter dat we geen flauw vermoeden hebben met welke Europese fondsen dit wordt gerealiseerd. Als we zien dat er 16 miljard euro is geschat voor onderzoek op het gebied van zonne-energie en de kosten in verband met waterstoftechnologie op 5 miljard euro zijn geraamd, mag dit geen overweging van ondergeschikt belang zijn. Voorlopig zijn er geen tekenen die erop wijzen dat er in het financiële kaderplan voor de komende zeven jaar meer middelen beschikbaar zullen komen voor onderzoeksdoeleinden op het gebied van groene technologie dan tot nu toe het geval was. We weten maar al te goed dat de subsidies die zijn betaald uit publieke middelen niet in de plaats kunnen komen van de inspanningen van particuliere investeerders. De Europese Unie en de lidstaten moeten desondanks meer begrotingsmiddelen uittrekken voor onderzoek op het gebied van groene technologie. De uiteindelijke opbrengsten uit het emissiehandelssysteem kunnen hiervoor een goede basis vormen. Er staat veel op het spel. We kunnen het ons niet veroorloven dat de plannen voor het energiebeleid en klimaatbescherming hetzelfde lot beschoren zal zijn als de strategie van Lissabon met haar tegenstrijdige resultaten.
Jim Higgins  
schriftelijk. - (EN) Om koolstoftechnologie tot realiteit te maken, moeten we iets doen aan het tekort aan ingenieurs en andere hooggeschoolde vakmensen die betrokken zijn bij het ontwerp en de productie van geavanceerde technologieën. Dit kunnen we doen door opleidingsprogramma's op te zetten of te intensiveren of beurzen in het leven te roepen om ervoor te zorgen dat werknemers worden bijgeschoold voordat het economisch herstel inzet. We moeten ervoor zorgen dat er hooggekwalificeerde en goedgeschoolde werknemers worden opgeleid die beschikken over de juiste combinatie aan theoretische en praktische vaardigheden. Daarnaast moeten we iets doen aan de nog altijd bestaande obstakels voor de mobiliteit binnen de EU, met name voor onderzoekers en hooggeschoolde mensen, en het probleem aanpakken van de erkenning van ingenieursdiploma's in de hele EU. Financiële markten en instellingen zijn geneigd terughoudend te zijn met investeringen, met name in het midden- en kleinbedrijf. Er is een aantal EU-regelingen ter ondersteuning van innovatie, maar die moeten beter op elkaar worden afgestemd en beter worden gecoördineerd, zowel uit het oogpunt van vraag als uit dat van aanbod. We moeten de samenwerking van kleine en middelgrote ondernemingen met onderzoeksinstituten vergemakkelijken, waardoor de overdracht van intellectuele-eigendomsrechten en technologie wordt bevorderd. Energie-efficiënte bedrijven moeten zelf proactiever worden bij de ondersteuning van clusterinitiatieven en de vorming van clusters. Verder moeten we onderzoek en innovatie stimuleren door middel van belastingprikkels of innovatievouchers, en door de omstandigheden voor het investeren van risicokapitaal te verbeteren, bijvoorbeeld wanneer het gaat om investeringen door zogenaamde business angels of om grensoverschrijdend durfkapitaal.
Wojciech Michał Olejniczak  
schriftelijk. - (PL) Het is een feit dat de opwarming van de aarde door de mens wordt veroorzaakt. Dit proces en de negatieve gevolgen ervan moeten uiterst dringend worden aangepakt. Schone en duurzame energiebronnen kunnen een oplossing bieden voor deze problemen. Opdat deze een belangrijke rol zouden kunnen spelen in het Europese energiesysteem moet aan twee voorwaarden worden voldaan. Ten eerste moeten er meer middelen worden vrijgemaakt voor onderzoek naar de ontwikkeling van deze energiebronnen. Ten tweede moeten er meer middelen worden vrijgemaakt voor investeringen die de allernieuwste koolstofarme technologieën implementeren. Vanuit het standpunt van de hele EU is het belangrijk om te investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën die opgenomen zijn in het SET-Plan. Het is echter vooral belangrijk voor die landen waar de energiesector omwille van historische redenen grote hoeveelheden CO2 uitstoot. Polen is daar één van. De optimalisering en ontwikkeling van de technologie voor de opvang en opslag van CO2 (CCS) is van vitaal belang voor de hele Poolse economie.
