Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 12 februari 1999 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Waarde collega's, verscheidene leden en fracties hebben mij aangesproken over het feit dat zich de afgelopen weken in Frankrijk, Italië en recentelijk in Oostenrijk lawines hebben voorgedaan die een groot aantal mensen het leven hebben gekost. De lawine die zich in het westen van Tirol heeft voorgedaan, was zelfs de grootste van de laatste 50 jaar en heeft een tol van 5 doden en 33 vermisten geëist.
Ik denk dat ik de gevoelens van het Parlement vertolk wanneer ik onze condoléances overbreng aan de betrokken regeringen en aan de families van de slachtoffers, zoals wij dat gewoonlijk doen bij dergelijke rampen. En ik ben ervan overtuigd dat u allen de bedroefdheid deelt om wat er in de Unie, in Frankrijk, Italië en Oostenrijk, is gebeurd.
Applaus

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, namens de Oostenrijkse leden van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten dank ik u voor uw woorden van medeleven met de families van de slachtoffers van de lawines in Tirol. Ik wil nog het volgende opmerken. Dit was, zoals u hebt gezegd, de zwaarste lawineramp in Oostenrijk sedert de Tweede Wereldoorlog. Ook in andere Alpengebieden in en buiten de EU, namelijk in Italië en Frankrijk en Zwitserland, hebben zich rampen voorgedaan. In Oostenrijk heeft het parlement vandaag voor de slachtoffers een minuut stilte in acht genomen. Ook het Europees Parlement zou dat moeten doen om de slachtoffers van de lawineramp in Galtür te gedenken.
Ik vraag de vertegenwoordiger van de Commissie dat op de begroting voor 1999, meer bepaald op de begrotingslijnen B4-330 voor natuur- en milieurampen, geld wordt vrijgemaakt om de getroffen gebieden te helpen. Snelle hulp is dubbele hulp. Ik dank u.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Stenzel. Ik geloof dat de Commissie daar nota van heeft genomen. Gewoonlijk neemt het Parlement bij dit soort rampen geen minuut stilte in acht, eenvoudigweg omdat Europa zo groot is en er helaas zoveel rampen plaatsvinden dat we het anders heel vaak zouden moeten doen. Maar ik heb er geen enkel bezwaar tegen om uw voorstel te aanvaarden. Als u het goedvindt, geachte collega's, wil ik u vragen om een minuut stilte in acht te nemen.
Het Parlement neemt een minuut stilte in acht

De Voorzitter
De laatste dagen heb ik van sommige leden ook klachten ontvangen over de beslissing om de vergaderingen van afgelopen maandag af te gelasten. Ik wil u daarom kort uitleggen wat die beslissing precies inhield en waarom die is genomen.
In de eerste plaats wil ik nadrukkelijk zeggen dat het Europees Parlement zijn deuren niet heeft gesloten. Het Parlement was maandag de hele dag open, en er was voor gezorgd dat de leden en de bezoekers die erin slaagden het Parlement te bereiken, konden rekenen op de meest noodzakelijke diensten. Een voorbeeld daarvan is dat ondervoorzitter Imbeni in het Parlementsgebouw met een delegatie van Italiaanse landbouwers heeft kunnen spreken.
Ten tweede wil ik er aan herinneren dat het Parlement niet bevoegd is om de openbare orde in de onmiddellijke nabijheid van de Parlementsgebouwen te handhaven. Die bevoegdheid berust bij de Belgische autoriteiten, en het was hun beslissing om het gebied rondom de instellingen van de Gemeenschap af te zetten.
Ten derde: door de maatregelen van de Belgische autoriteiten kon niet worden gerekend op de aanwezigheid van het personeel dat onmisbaar is voor een correct verloop van de vergaderingen van parlementaire commissies. U weet beter dan ik dat daarvoor een heel apparaat van ambtenaren, tolken, enzovoort nodig is, en daarom leek het verstandiger om die vergaderingen af te gelasten. Die beslissing is genomen door de secretaris-generaal, in voortdurend contact met mijzelf en met mijn uitdrukkelijke toestemming, en na raadpleging van de quaestor die verantwoordelijk is voor veiligheidskwesties.
Tenslotte moet ook duidelijk worden gezegd dat de organisatoren van de betoging op geen enkel moment hebben verzocht om door het een of andere orgaan van het Europees Parlement te worden ontvangen. Dit in tegenstelling tot de boeren die deelnamen aan de betoging in Straatsburg tijdens de laatste plenaire vergadering daar: zij vroegen wel om gehoord te worden in het Parlement, en ik heb ze samen met Commissievoorzitter Santer, de voorzitter van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de heer Colino, en commissaris Fischler persoonlijk ontvangen. Aansluitend hebben we ongeveer een uur lang vergaderd.
Dit keer was de demonstratie echter gericht op de Raad en niet op het Parlement, en daarom vroegen de demonstranten ook niet om door het Parlement te worden ontvangen. Als zij daar wel om hadden gevraagd, dan zouden ze natuurlijk zijn ontvangen. Voor zover dat mogelijk was geweest, tenminste, maar iedere delegatie zou in ieder geval officieel zijn ontvangen.
De beslissing die is genomen, terecht of onterecht, berustte dus op de praktische moeilijkheid om het Parlement te bereiken en op voorzichtigheid, en mag in geen geval worden uitgelegd als ongevoeligheid of als een aantasting van het recht om te demonstreren of politieke opvattingen kenbaar te maken aan het Parlement, want het Parlement is altijd bereid te luisteren naar de opvattingen van burgers.
Mijnheer Nassauer, u heeft het woord.

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, heb ik u echt goed begrepen en hebt u werkelijk gezegd dat de Belgische overheid u, de Voorzitter van het Europees Parlement, heeft laten weten dat ze de veiligheid van de vergaderingen in dit gebouw niet kan garanderen?
In de tweede plaats zou ik willen weten waar in het Reglement ergens staat dat volgens de regels belegde vergaderingen van het Parlement of van organen daarvan door de secretaris-generaal in overleg met de Voorzitter kunnen worden afgelast. Komt dat niet het Bureau of de bevoegde instanties toe?
Applaus
Ten derde: vindt u het werkelijk gepast dat het Europees Parlement zijn vergaderingen afgelast en zijn politieke activiteiten schorst omdat een demonstratie is aangekondigd? Had het Parlement, in plaats van zijn deuren zonder meer te sluiten, niet beter met de demonstranten gesproken?
Applaus

De Voorzitter
Ik zal uw drie vragen beantwoorden, mijnheer Nassauer.
In de eerste plaats hebben de Belgische autoriteiten ons niet verteld of wij vergaderingen konden houden of niet. Wat ze ons hebben gezegd is dat zij het gebied af zouden sluiten, dat ze geen openbaar vervoer - metro, trein of bus - door zouden laten, en dat er drie doorgangen voor auto's zouden zijn. Wij waren van mening dat in die omstandigheden niet kon worden gegarandeerd dat de vergaderingen van parlementaire commissies - de enige activiteit die is opgeschort - plaats konden vinden met de ondersteuning van de nodige ambtenaren en tolken.
In antwoord op uw tweede vraag: die beslissing, die bekend werd gemaakt door de secretaris-generaal maar door mij was goedgekeurd, valt in ieder geval binnen de bevoegdheden die ik als Voorzitter heb op basis van artikel 19 van het Reglement. Daarin staat namelijk dat de Voorzitter beschikt over alle bevoegdheden om te zorgen voor een goed verloop van de beraadslagingen van het Parlement, en dus ook van de commissies van het Parlement. Als ik geen zekerheid heb of die commissievergaderingen wel in goede orde kunnen verlopen omdat ik niet kan garanderen dat er vertolking zal zijn en voldoende ondersteunend personeel, dan is het mijn plicht om tegen de secretaris-generaal te zeggen die vergaderingen af te gelasten.
Op uw derde vraag kan ik antwoorden dat er geen activiteiten zijn afgelast vanwege de betoging, maar omdat de Belgische autoriteiten hadden besloten om de wijk waarin zich de Europese instellingen bevinden - niet alleen het Parlement, maar ook de Commissie en de Raad - op een zodanige wijze af te zetten dat het Parlement moeilijk bereikbaar was.
Een aantal leden heeft om het woord gevraagd. Ik wil uw spreektijd niet bekorten, maar ik vraag u wel met het volgende rekening te houden: de Raad wordt vandaag niet vertegenwoordigd door de heer Verheugen, die door ziekte verhinderd is, maar door de heer Volmer, die ook nog verplichtingen heeft in de Bundestag . Hoe meer tijd we dus nog besteden aan deze kwestie, des te minder tijd er overblijft voor de behandeling van de agenda.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerking betreft een ander maar desalniettemin verwant punt. Toen ik hier vanmiddag aankwam vond er, buiten de toegangsdeuren tot deze vergaderzaal, een of andere demonstratie plaats. Men hield een groot spandoek omhoog - met welk doel doet er hier niet toe. Ik heb u al eens over dit probleem geschreven, mijnheer de Voorzitter. Het College van Quaestoren heeft me destijds laten weten dat dergelijke demonstraties bij de ingang van deze vergaderzaal niet zullen worden getolereerd. Desalniettemin werd hier vanmiddag nog gedemonstreerd. Als we de openbare orde in de straten van Brussel niet kunnen handhaven, het zij zo. Maar kunt u me op zijn minst verzekeren dat we hier in dit parlementsgebouw de boel in ieder geval onder controle kunnen houden?

De Voorzitter
Tot mijn spijt moet ik zeggen dat de demonstranten leden waren van ons eigen Parlement. U kunt niet van mij verwachten dat ik de Rijkswacht vraag ze te verspreiden. Er waren vijf parlementsleden bij deze demonstratie betrokken. We vonden het beter ze maar te laten demonstreren, omdat we hen met een verbod alleen maar in de kaart zouden spelen.
Ik denk dat we deze discussie hierbij moeten afsluiten, want ik zie dat er al zes mensen het woord gevraagd hebben. Het spijt me zeer, maar we moeten nu verdergaan met de goedkeuring van de notulen van de laatste vergadering.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van vrijdag 12 februari 1999 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde even aangeven dat ik niet op de presentielijst van vrijdag 15 februari sta. Ik denk dat het om een vergissing gaat, want ik was wel degelijk aanwezig en ik herinner me zelfs nog dat ik getekend heb. Ik ben daarom erg verbaasd en verzoek u mij op de desbetreffende presentielijst te zetten.

De Voorzitter
Wij gaan dat onmiddellijk natrekken.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking en een vraag over blz. 7 van de Duitse versie van de notulen van de vergadering van 12 februari 1999. In mijn interventie, die daarin wordt vermeld, heb ik gezegd dat het verslag van het Comité van deskundigen ook naar de Commissie begrotingscontrole moest worden verwezen. Ik verzoek u ons dat verslag voor de vergadering van de Commissie begrotingscontrole van 15 en 16 maart officieel te bezorgen. Wij moeten dat verslag kunnen bespreken en er in het vooruitzicht van de komende kwijtingsprocedures eventueel iets mee kunnen doen. Ik heb gezegd dat de Commissie begrotingscontrole het meest geschikte orgaan is om uit dat verslag de passende conclusies te trekken. Voor de Commissie begrotingscontrole is dit een uiterst belangrijke aangelegenheid. Ik vraag daarom dat wij tijdig over de teksten kunnen beschikken.
Applaus

De Voorzitter
Mevrouw Theato, ik vertrouw erop dat het Comité van deskundigen ons op maandag de 15e om vijf uur "s middags zijn verslag overhandigt. En zo gauw als de vertalingen er zijn - de volgende dag al, hoop ik, aangezien er wordt overgewerkt - zullen die worden doorgestuurd naar uw commissie. De Conferentie van voorzitters heeft besloten dat de fracties eigen resoluties kunnen indienen over dit verslag, maar dat uw commissie er natuurlijk ook over kan beschikken om zich te buigen over de punten die u nog moet afhandelen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een opmerking maken over de notulen. Het lijkt alsof de secretaris-generaal en de adjunct secretaris-generaal de demonstrerende landbouwers op grote afstand beter kunnen zien aankomen dan de afgevaardigden in dit Parlement.
Ik zou willen terugkomen op pagina 1 en mijn betoog, want volgens mij is dat wel erg beknopt weergegeven. Er staat vermeld dat ik uw besluit - waarnaar mevrouw Theato, voorzitter van de Commissie begrotingscontrole, verwees - vanuit juridisch oogpunt niet opportuun en ongepast vond. In de notulen dienen verder de volgende zaken vermeld te worden: dat ik mij baseerde op bijlage 5, artikel 5 en dat ik benadrukt heb om welke reden de Commissie begrotingscontrole in het bezit behoort te zijn van het verslag van het Comité van deskundigen. Ik vind het onaanvaardbaar dat de tekst van mijn betoog op zo'n beknopte wijze wordt weergegeven, ook al gaat het hier om de notulen.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, de transcriptie van uw betoog zal worden gecontroleerd en indien nodig worden aangepast.
De notulen worden goedgekeurd

Agenda
De Voorzitter
Op verzoek van enkele fracties zijn de volgende wijzigingen van de agenda voorgesteld:
Woensdag:
van 15.00 tot 16.00 uur - maar dat wordt nu al van 15.20 tot 16.00 uur - verklaringen van de Raad en de Commissie over de hechtenis van Abdullah Öcalan en de noodzaak een politieke oplossing te vinden voor het Koerdische probleem; -van 16.00 tot 16.30 uur: verklaring van de Raad over zijn weigering om de door de Commissie voorgelegde ontwerpovereenkomst met Zuid-Afrika goed te keuren; -van 16.30 tot 20.30 uur en van 21.00 tot 24.00 uur wordt de agenda als volgt gewijzigd: de mededeling van de Commissie over mededinging in de sport komt te vervallen; de aanbeveling voor de tweede lezing inzake de kentekenbewijzen van motorvoertuigen (A4-0033/99) (rapporteur: de heer Bazin), zal op verzoek van de Commissie vervoer en toerisme worden behandeld volgens de procedure zonder debat, en zal bijgevolg bij de stemmingen van morgen worden ingeschreven.Het woord is aan mevrouw Breyer.

Breyer
Mijnheer de Voorzitterd, de Fractie De Groenen in het Europees Parlement wil overeenkomstig artikel 129 van het Reglement voorstellen het verslag van mevrouw Grossetête naar de Commissie terug te verwijzen. Ter verantwoording van dat verzoek merk ik op dat wij niet mogen stemmen over verslagen waarvan de vervaldatum verstreken is. De Commissie werkt al aan een nieuw voorstel, heeft al met verschillende leden van het Parlement gesproken en uitdrukkelijk onderstreept dat er een volledig herziene versie bestaat. Het heeft volgens mij dan ook weinig zin dat wij over een verslag stemmen dat al volkomen achterhaald is. Daardoor zouden wij ons ook ietwat bespottelijk maken. Wij hebben genoeg ander werk om hier ook nog eens Sisyfusarbeid te gaan verrichten. Ik vraag dan ook dat dit verslag naar de commissie wordt terugverwezen. Als wij de mening van de Commissie vragen, zal die zeker bevestigen dat ze weldra een nieuw voorstel voorlegt en dat het dus weinig zin heeft hier over een achterhaald verslag te stemmen.

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, ik kan uw voorstel niet in stemming brengen. De agenda is aangenomen in Straatsburg. Ik heb nu alleen enige wijzigingen voorgesteld die vooraf zijn besproken met de fracties. Ik heb die wijzigingen voorgesteld omdat alle fracties ermee akkoord gingen. U stelt een nieuw onderwerp aan de orde dat niemand anders heeft kunnen bespreken, en op een moment waarop dat reglementair niet is toegestaan. Ik kan uw voorstel niet in stemming brengen omdat u dat eerder aan de orde had moeten stellen zodat het door iedereen besproken had kunnen worden, of anders bij de vaststelling van de agenda.
Ik breng nu de wijzigingen van de agenda in stemming die na overleg met de fracties zijn voorgesteld.
Het Parlement stemt in met het voorstel

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, ik vind uw handelwijze niet helemaal juist. In artikel 129 staat duidelijk: "kunnen ofwel bij de vaststelling van de agenda, ofwel vóór de opening van het debat... verzoeken..." . Het debat is nog niet geopend en wij hebben, zoals u hebt gezegd, de agenda vastgesteld. Ik wijs erop dat ook de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid er op haar laatste vergadering voor heeft gepleit dit punt niet op de agenda te plaatsen omdat er al een nieuw voorstel van de Commissie bestaat.
Ik herhaal mijn verzoek met klem. U kunt de mening van de Commissie daarover vragen. Het is echt zinloos dat wij over een volstrekt achterhaald verslag debatteren. Daarom verzoek ik u mijn verzoek in stemming te brengen.

De Voorzitter
Mevrouw Breyer, leest u het artikel maar eens goed. Op basis van dit artikel kunt u op drie momenten vragen om terugverwijzing naar een commissie.
Ten eerste: bij de vaststelling van de agenda, maar dat is nu niet aan de orde. We hebben zojuist de agenda niet vastgesteld, wij hebben die alleen gewijzigd.
Ten tweede: voor de opening van het debat. Wanneer het debat wordt geopend, kunt u uw voorstel indienen.
Ten derde: voor de eindstemming.
Maar niet nu, want we zijn nu niet bezig de agenda vast te stellen; we hebben alleen maar ingestemd met enkele wijzigingen.

Hechtenis van Abdullah Öcalan en Koerdisch probleem
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de hechtenis van Abdullah Öcalan en de noodzaak een politieke oplossing te vinden voor het Koerdische probleem.
Namens de Raad is het woord aan de heer Volmer.

Volmer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is voor mij een groot genoegen hier in dit Parlement voor het eerst het woord te mogen voeren. Jammer genoeg moeten wij het vandaag over een betreurenswaardige aangelegenheid hebben. Na de arrestatie van de heer Öcalan door de Turkse autoriteiten en toen bleek dat de internationale gemeenschap voor zijn berechting geen internationale oplossing kon vinden, braken in vrijwel alle Europese landen onlusten uit waarbij een aantal doden en gewonden vielen en grote schade werd aangericht.
Wij veroordelen het gebruik van geweld met klem. Wij kunnen niet dulden of aanvaarden dat politieke problemen, hoe ernstig ook, tot zulke gewelddaden leiden. Sedert de kwestie zich zo heeft toegespitst dat een uitbarsting dreigt, wordt op verschillende niveaus in alle Europese landen en de Europese Unie de vraag besproken hoe wij aan een oplossing voor de conflicten in het zuidoosten van Turkije kunnen bijdragen. Dames en heren, u hebt daarover de gemeenschappelijke verklaring van de Unie van 22 februari 1999 gehoord. Na de PKK-demonstraties in Europa klinkt de roep steeds luider om werk te maken van het buitenlands beleid. Ik ben het daarmee eens. Wij mogen niet vergeten dat de excessen van de jongste dagen te maken hebben met de escalatie van een conflict dat zich in de eerste plaats in Turkije, een van onze NAVO-partners en in de toekomst ooit ook EU-partner, afspeelt en daar ook zijn oorsprong vindt.
Voorts horen wij in het publieke debat van deze dagen ook heel veel onzin en moeten wij alles eens op een rijtje zetten. Ik zou dat nu willen proberen. Juist is volgens mij dat de PKK zichzelf door haar terreur- en gewelddaden in diskrediet heeft gebracht. De PKK maakt het voor ons ook moeilijk om te geloven dat ze inderdaad de rechtmatige belangen van de Koerdische bevolking verdedigt. De PKK van Öcalan zou op dit ogenblik echter een minder opvallende rol spelen en minder machtig zijn als de situatie in ons partnerland Turkije anders was en Turkije niet voortdurend voor zijn territoriale integriteit vreesde.
De PKK, haar doelstellingen en methodes zijn dus ten dele ook symptomatisch voor een dieper liggend probleem. Daarom kan de PKK voor ons niet de legitieme exponent van de Koerdische belangen zijn en kunnen wij de PKK niet als conflictpartij erkennen. Door haar blinde gewelddaden ondergraaft de PKK als politieke macht integendeel telkens opnieuw haar eigen geloofwaardigheid. Het gevaar is bovendien zeer groot dat de PKK bij een groot deel van de Europese publieke opinie ook de Koerdische doelstellingen zelf in diskrediet heeft gebracht. Het is vooral aan de PKK toe te schrijven dat Turkije vrijwel elk streven naar een etnische identiteit nog altijd als een gevaar voor zijn staatkundige eenheid en territoriale integriteit beschouwt. Opdat Turkije in de toekomst de rechtmatige verwachtingen van etnische groepen kan inlossen en die van terroristische dreiging kan onderscheiden, moet die angst worden weggenomen. Dat is absoluut onmogelijk als een groepering die het geweld niet schuwt en ook in Europa al te vaak gewelddadig optreedt zich als verdediger van de rechtmatige Koerdische belangen opwerpt.
Om echt vooruitgang te boeken moeten wij de moed en de kracht hebben om de waarheid onder ogen te zien en voor verzoening te ijveren. Daarom moeten wij in alle vriendschap de waarheid durven te zeggen, ook als die pijnlijk en onaangenaam is. In de eerste plaats moeten wij erkennen dat er een Koerdisch vraagstuk bestaat. In de tweede plaats moeten wij zeggen dat het probleem alleen in Turkije zelf kan worden opgelost. In de derde plaats moeten wij met Turkije een dialoog op gang brengen over de vraag hoe de kwestie het best kan worden geregeld.
Wij vinden dat elk volk en elke bevolkingsgroep recht heeft op culturele autonomie en op tenminste een gedeeltelijk zelfbestuur op cultureel gebied. Dat recht moet echter duidelijk worden onderscheiden van het recht op staatkundige onafhankelijkheid, dat tot separatisme leidt. Dat onderscheid tussen culturele autonomie en staatkundig separatisme is ook tijdens de onderhandelingen in Rambouillet de sleutel geweest waarmee de Contactgroep heeft geprobeerd tot een vreedzame oplossing bij te dragen. Dat onderscheid is volgens ons ook de sleutel tot de oplossing van andere regionale conflicten.
Wij hopen dat de Turkse regering de door de arrestatie van Öcalan geboden kans zal aangrijpen. Wij hopen dat de Turkse regering het onderscheid tussen staatkundige afscheiding en culturele autonomie maakt. Ook het volkenrecht biedt daarvoor argumenten. Het zelfbeschikkingsrecht van de volken houdt niet automatisch het recht op een eigen staat in. Omgekeerd mogen de rechten van minderheden, bijvoorbeeld het recht op culturele autonomie, niet uit een al dan niet gerechtvaardigde vrees voor separatisme worden afgewezen of onderdrukt. Wij hopen dat wij met Turkije in dialoog kunnen treden en dat die dialoog vruchten afwerpt. In Turkije zelf worden bemoedigende verklaringen afgelegd. Zo heeft president Demirel zelf voor amnestie gepleit voor PKK-strijders die de wapens neerleggen.
Premier Ecevit heeft zich tegen de doodstraf uitgesproken. In het Turks parlement is een wetsontwerp ingediend waarin een zekere regionalisering in het vooruitzicht wordt gesteld. Dat zijn bemoedigende signalen, waarop wij met genoegen ingaan om tot een zowel voor de Turkse staat als voor de Koerdische minderheid aanvaardbare oplossing te komen. Wij erkennen dat Turkije terecht zijn staatkundige integriteit wil behouden. Wij zullen Turkije daarbij helpen. Anderzijds hebben de Koerden volkomen gelijk als zij culturele autonomie eisen. Wij steunen ook hen daarin. Wij zullen de nog onopgeloste problemen met de Turkse regering bespreken. De voorwaarden voor een dialoog zijn gunstiger dan ooit. Turkije heeft immers van verschillende zijden gehoord dat het volwaardig lid van de Europese Unie kan worden als het aan alle criteria voldoet die in Kopenhagen voor alle EU-kandidaat-landen werden vastgesteld. In het geval van Turkije gaat het in het bijzonder om de criteria inzake democratisering en mensenrechten.
Wat de situatie in mijn eigen land betreft, hebben de discussies over de verbetering van de wetgeving inzake het staatsburgerschap in Duitsland tot gevolg dat de dialoog met Turkije heel wat vlotter verloopt. Als wij zeggen dat het probleem van de vluchtelingen en asielzoekers moet worden opgelost op de plaats waar de oorzaak van hun vlucht ligt, dan is het van het allergrootste belang dat wij de dialoog met Turkije verbeteren. In dat opzicht is het debat in Duitsland over de herziening van het nationaliteitsrecht erg belangrijk. Ik hoop dat Turkije de huidige situatie aangrijpt om het Koerdische vraagstuk op basis van de democratische beginselen en de eerbiediging van de mensen- en minderheidsrechten op te lossen en aldus een nieuwe stap in de richting van Europa te doen.
Applaus

Van den Broek
Voorzitter, de tijd is kort, dus laat ik mij ook kortheidshalve aansluiten bij de woorden van het Raadsvoorzitterschap en alleen nog eens onderstrepen dat de door de Raad aangenomen verklaring van afgelopen maandag uit de aard der zaak volledig door de Commissie wordt onderschreven. Daar wordt nog eens een keer herhaald, in overduidelijke termen, de veroordeling van terreur, maar dat geldt zowel voor wat betreft optreden van Turkije tegen het extremisme als zij daar buiten de wet gaan, als tegen acties van de Koerden, zoals wij ze helaas hebben moeten beleven naar aanleiding van de aanhouding en overbrenging van Öcalan naar Turkije. Ten tweede, evenzeer uit respect voor de territoriale integriteit van Turkije die in deze hele discussie niet aan de orde behoort te zijn. Daarnaast ook onze wens en ons uitdrukkelijk verzoek aan Turkije om recht te doen aan de conventies waarbij ook Turkije is aangesloten, wanneer het gaat om een onafhankelijk en een eerlijk proces en de rechten van de verdediging en van de verdachte.
Tenslotte het ook aandringen om het niet te laten bij het hoofd te bieden aan terroristische activiteiten, waarin wij Turkije uit de aard der zaak behoren te steunen. Terreur accepteren wij in onze eigen landen ook niet, maar daartoe niet de actie te beperken en opnieuw te willen onderzoeken in hoeverre nu een politieke, niet gewelddadige oplossing kan worden gevonden voor wat is gaan heten het Koerdische vraagstuk. Het erkennen dat er zo'n vraagstuk is, is het begin van een oplossing.
Met het Raadsvoorzitterschap willen wij ook zeggen dat het niet aangaat om uitsluitend en alleen maar kritiek in de richting van Turkije uit te oefenen. Als het gaat om het respect voor mensenrechten heeft noch de Raad noch de Commissie wat dat betreft Turkije haar kritiek gespaard. Maar het Koerdische vraagstuk als zodanig is natuurlijk van een enorme complexheid en gecompliceerdheid met heel vele en brede repercussies. Ik zou ook in dat licht nog eens aandacht van u Voorzitter en uw Parlement willen vragen voor voorstellen die de Europese Commissie in eerdere tijden heeft gedaan om te proberen de situatie in het zuidoosten van Turkije en met name de sociaal-economische onderontwikkeling daar ter plaatse te helpen verbeteren middels MEDA-programma's ten behoeve juist van die regio, wetende dat terreur doorgaans ook een vruchtbare bodem vindt daar waar sociale onderontwikkeling aan de orde is. Het is natuurlijk geen op zichzelf staand economisch vraagstuk het Koerdische vraagstuk, maar het dient wel parallel te lopen bij ook politieke actie om een blijvende oplossing te vinden voor legitieme claims die de Koerdische gemeenschap heeft als het gaat om respect voor culturele identiteit en de rechten van minderheden.

Green
Mijnheer de Voorzitter, alle discussies omtrent het Koerdische vraagstuk in dit Parlement hebben aan de Turkse regering altijd dezelfde standaardreactie ontlokt: ten eerste, dat het een interne aangelegenheid is en, ten tweede, dat het om terrorisme gaat. De gebeurtenissen van de afgelopen dagen en maanden en de recente demonstraties in Europa in het bijzonder hebben echter aangetoond dat het wel degelijk een internationaal vraagstuk is van grote betekenis voor de vrede, stabiliteit en veiligheid in heel Europa.
Mijn fractie heeft al bij talloze gelegenheden uiting gegeven aan haar overtuiging dat terrorisme een symptoom is van een probleem, en dat het alleen kan worden aangepakt als de oorzaken die het aanwakkeren worden weggenomen. We hebben in Noord-Ierland gezien hoe de IRA dankzij Bloody Sunday haar nieuwe rekruten als het ware op een presenteerblaadje kreeg aangeboden. De situatie in Turkije is vergelijkbaar. De vernietiging van dorpen in het zuidoosten en de gevolgen van de noodtoestand voor de burgers hebben het terrorisme alleen maar in de kaart gespeeld.
In mijn eigen kiesdistrict in Noord-Londen wonen duizenden Koerden, van wie de meeste afkomstig zijn uit Turkije. Iedereen die net als ik de moeite heeft genomen met deze mensen van gedachten te wisselen zal niet langer twijfelen aan de oprechtheid van hun wanhoop, hun verlangen naar vrede en hun hoop op erkenning van de Koerdische cultuur, taal en tradities. De leden die de gebeurtenissen van de afgelopen week op televisie hebben gevolgd, hebben kunnen zien hoe een vijftienjarig Koerdisch meisje in Londen zichzelf in brand stak. Dat jonge meisje woont in Wood Green, in mijn eigen kiesdistrict. Zij en haar familie zijn vluchtelingen.
Ik verwerp iedere suggestie dat de mensen die we de vorige week zagen demonstreren, niets anders zijn dan een stelletje terroristen.
Applaus
Dat is namelijk gewoon niet waar. Natuurlijk zouden sommige van die demonstranten niet terugdeinzen voor terroristische daden, maar net als iedereen zal mijn fractie dergelijke elementen actief bestrijden. De meeste demonstranten waren echter mensen zoals u en ik. Om die reden wil mijn fractie van deze gelegenheid gebruik maken om er bij de Turkse autoriteiten en politieke partijen op aan te dringen de kans die door deze gebeurtenissen wordt geboden, niet voorbij te laten gaan. De arrestatie en de komende rechtszaak tegen de heer Öcalan bieden het land de kans te laten zien dat zijn justitieel systeem zelfs bij een zo gevoelige zaak als deze eerlijk en transparant kan functioneren, overeenkomstig de internationale verplichtingen van Turkije op dat terrein.
Er zijn mensen die zich afvragen of we zelfs met dat verzoek al niet te ver gaan. Natuurlijk niet. Turkse ministers hebben mij persoonlijk bevestigd dat er in Turkije buitengerechtelijke terechtstellingen plaatsvinden, en dat er in Turkse gevangenissen wordt gemarteld. We hebben dus wel degelijk het recht dergelijke eisen te formuleren.
De huidige situatie biedt echter nog grotere kansen. Turkije zou nu moeten doorzetten en de legitieme klachten van de Turkse Koerden serieus moeten nemen. Ik ben dan ook blij met de verklaring die de Raad in dit verband heeft opgesteld. De Turkse regering zou het bestel zodanig kunnen aanpassen dat de Koerdische minderheid een stem wordt gegeven op politiek niveau. Ze zou de ernstige economische scheefgroei tussen het zuidoosten en de rest van Turkije kunnen aanpakken. Ze zou de Koerden in Turkije het recht kunnen geven hun kinderen in hun eigen taal op te voeden. Ze zou, in de aanloop naar de Turkse verkiezingen, een einde kunnen maken aan de treitering van HADEP en deze organisatie de gelegenheid kunnen bieden te participeren op gelijke voet met de andere politieke partijen in Turkije.
Applaus
Als de Turkse autoriteiten deze stappen zouden nemen, zouden ze ons ervan overtuigen dat ze hun aanvraag voor het lidmaatschap van de EU serieus nemen. Deze maatregelen zouden een directe positieve invloed hebben op de stabiliteit en veiligheid van zowel Turkije als de Europese Unie, en zouden met overweldigende instemming door dit Huis verwelkomd worden.
Applaus

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard is het zo dat iedereen, ook in de pers, op het ogenblik duidelijk verklaart dat wij wensen dat de heer Öcalan een rechtvaardig en open proces krijgt. Ook als het gaat om iemand die wegens aantoonbaar terrorisme, waarschijnlijk, zal worden veroordeeld. Ook als het om iemand gaat die gewelddadige acties niet heeft geschuwd, een type actie waarvoor wij op zichzelf nooit sympathie hebben gehad evenmin als voor de harde repressie die het Turkse leger in Zuid-Oost-Turkije heeft uitgevoerd. Toch een eerlijk, rechtvaardig en open proces en niet alleen omdat het te maken heeft met onze waardering van de Europese Unie, omdat men anders geen lid van de Europese Unie zou kunnen worden als Turkije, want het zou natuurlijk vreemd zijn als alleen om die reden er een fair en open proces zou worden gehouden. Bovendien hebben wij ten aanzien van de verhouding met Turkije natuurlijk menig ander politiek probleem op te lossen voordat er van aansluiting met de Unie sprake zou kunnen zijn. Ik verbaas mij over de reacties soms ook van ministers van Buitenlandse Zaken, onder andere die van Nederland, die in deze richting gaan.
Wij als Europese Unie zullen moeten beseffen dat dit proces toch maar een symptoom is van een dieper probleem, een probleem dat ons allen aangaat mede ook omdat er zovele Turken en Turken van Koerdische afkomst in de Europese Unie wonen. Jaar op jaar, generatie op generatie, gewend aan democratie en rechtsstaat waarvan er velen zijn die met elkaar in discussie zouden willen gaan, die werkelijk een dialoog zouden willen voeren. Ik zou ook een beroep op de Unie-vertegenwoordigers en op de Raad en op de Commissie willen doen om degenen in onze Unie, Koerden en Turken, die met elkaar van hieruit van binnenuit tot een dialoog zouden willen overgaan om Turkije van zijn minderhedenprobleem te bevrijden om die te steunen. Want het gaat met name om gematigden die hier een oplossing zouden kunnen brengen. Het is niet alleen maar geweld geweest wat de arrestatie van Öcalan heeft opgeroepen. Dat geweld veroordelen wij van ganser harte, maar er zijn ook demonstraties geweest, onder andere in Amsterdam nog eind vorige week, die zeer waardig zijn verlopen en waarin de Koerden hebben laten zien dat er ook een gematigde democratisch gezinde gemeenschap onder hen bestaat. Daar moeten wij naar luisteren.
Ik denk dat Turkije nu het momentum moet gebruiken om genereus te zijn. Genereus bij het oplossen van het probleem van de Koerden. Ik denk dat het ons allen aangaat dat een staat die lid wil zijn van de Europese Unie zich ook van dat minderhedenvraagstuk bewust is. Het kan gebeuren binnen de territoriale integriteit van Turkije. Want ik denk dat iedereen van ons het eens is met de Raadsvoorzitter die zegt van ja, er is geen recht op separatisme als het gaat over zelfbeschikking. Er kan zelfbeschikking plaatsvinden met name als je leeft in een democratische rechtsstaat. Daar gaat het om dat Turkije de kans grijpt om die kant met grote stappen op te gaan.
Applaus

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, de arrestatie van Öcalan heeft twee kanten. Op de eerste plaats betreft het hier de man die strakke leiding gaf aan een terroristische organisatie, de PKK. Diezelfde man en diezelfde PKK hebben hier nooit enige goedkeuring gekregen voor hun daden, hoe tragisch en uitzichtloos ook dat lot van de Koerden mocht zijn. Toch dringen wij aan op een open proces bij een civiele rechtbank. Als Turkije serieus lid wil worden van de Unie dan moet het zich vanzelfsprekend een ware rechtsstaat tonen.
Aan de andere kant brengt de arrestatie van Öcalan het tragische lot van de Koerden weer op de politieke agenda. Ik mag verwijzen naar een verslag van mijn ex-collega, de Italiaanse liberaal Gawronski, zeven jaar geleden in dit Huis met algemene stemmen aangenomen, waarin hij het heeft over de mogelijkheden van dit Huis en van de Commissie en van de Raad om de Koerden op de agenda te zetten.
Het betreft een volk, u weet het, van 25 miljoen mensen wiens bestaan niet wordt erkend. Dit volk werd het slachtoffer, zegt men, van een interne verdeeldheid. Hun verspreiding over zeven landen, maar vooral de ontkenning door de internationale gemeenschap met name in het begin van de twintiger jaren toen Frankrijk en Groot-Brittannië nog mogendheden waren. De PKK is niet hetzelfde als de Koerden. Deze radicale beweging vertegenwoordigt slechts een fractie van de Koerden. Er zijn tal van andere organisaties die wel democratische regels respecteren onder de Koerden. De Turkse regering doet er fout aan om al deze organisaties te verbieden. De heer Oostlander heeft het er over gehad. Op die manier vervreemdt zij de democratische krachten van zich en bevordert zij radicalisering van de Koerden en snijdt zij mogelijke oplossingsmogelijkheden af.
Wat kan onze Unie doen? De Unie moet democratisering en de rechten van Turkije blijven bevorderen en waarnemers sturen, ja natuurlijk. De Unie moet bij Turkije aandringen op respect voor de rechten van de burgers en minderheden. Burgers moeten het recht hebben op eigen taal en cultuur. Ook democratische partijen, zoals HADEP, moeten hun rechten krijgen. Wanneer komt er een eind aan de gevangenschap van zovele Koerdische parlementsleden?
Turkije moet de sociaal-economische ontwikkelingen van Zuid-Turkije bevorderen. Nog heb ik een hele rij wat zij moeten doen. Ongewild heeft Turkije de Koerdische kwestie inderdaad op die agenda gezet. Misschien, mijnheer de Raadsvoorzitter en mijnheer de commissaris, kunnen wij ook wat op de agenda zetten. Wij moeten een common position hebben ten aanzien van de Öcalan-case . Die hadden wij niet. Wij hadden als Unie en als lidstaten onze verantwoordelijkheden moeten inschatten, contingency planning heet dat, een probleem dat al 20, 30, 40 jaar bestaat.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, de al jarenlang durende, moeizame bevrijdingsstrijd van het Koerdische volk zal doorgaan tot het bittere einde, tot de uiteindelijke overwinning. Daar kunt u van op aan. Als men de geschiedenis kent, weet men dat er geen andere mogelijkheid is. Nooit is het in de geschiedenis voorgekomen dat een volk zijn bevrijdingsstrijd opgaf.
Ik stel echter vast dat nu met name de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie een poging ondernemen om de aandacht van het werkelijke thema af te leiden. Zij hebben eerst heel wat tranen geplengd over Öcalan en aangedrongen op een eerlijk en openbaar proces, maar nu doen zij beiden - en vooral de vertegenwoordiger van de Raad - alsof zij rechters zijn van het Turkse staatsveiligheidshof! De vertegenwoordiger van de Raad zei dat Öcalan ongeloofwaardig en onwaardig is om het Koerdische volk te vertegenwoordigen. Dus ook zij hebben Öcalan reeds als terrorist veroordeeld. Waar is al die franje dan nog voor nodig? Waarom vraagt u eigenlijk nog om eerbiediging van het recht, van de overeenkomsten en dergelijke? U lapt ze zelf aan uw laars! U haalt ze door de modder! Wat hebt u in die drie maanden gedaan? Hebt u niet alles gedaan om ervoor te zorgen dat Öcalan uiteindelijk in handen viel van de Amerikaanse en de Turkse geheime dienst en nu in handen van zijn militaire beulen?
U mag niet eens vragen om eerbiediging van het recht, van de overeenkomsten! Daar hebt u het recht niet toe! Uw gedrag wordt ingegeven door angst. U bent bang om een vuistvol dollars aan investeringen in Turkije te verliezen en daarom wilt u de grote baas aan de overkant niet tegen u in het harnas jagen. De grote baas vindt immers dat Öcalan en elke andere vrijheidsstrijder terroristen zijn.
Uw vaders en uw broeders hebben tegen de nazi's gestreden. Voor de nazi's waren zij terroristen en daarom werden zij doodgeschoten. Hetzelfde hebt u met Mandela gedaan, met Arafat. Maar nu ontvangt u hen, met een hoop officiële poeha, ook in dit Parlement. Hetzelfde zal echter met Öcalan gebeuren of met zijn plaatsvervanger. De geschiedenis maakt geen ommekeer.
Tot slot moet ik nog duidelijk maken dat het hier niet alleen om Öcalan gaat. Momenteel worden drie Koerdische vrouwen gevangen gehouden in een ambassade in Nairobi. Zij lopen het risico gearresteerd te worden door de Amerikaanse geheime dienst of door welke andere geheime, geheimzinnige dienst dan ook. Ook zij lopen het risico hetzelfde lot te ondergaan als Öcalan. Daarom moeten wij een specifieke paragraaf opnemen in onze ontwerpresolutie. Daar ligt voor u, geachte vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie, een prachtkans om roemrijk op te treden. Zorgt u ervoor dat deze vrouwen, een Belgisch en twee Griekse staatsburgers, garanties krijgen..............
Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, na een jarenlange guerrillaoorlog tegen de plegers van terroristische aanslagen, waarbij duizenden de dood hebben gevonden, zijn de Turkse autoriteiten erin geslaagd de belangrijkste aanstichter van dit geweld te arresteren, namelijk de heer Öcalan, leider van de PKK. We moeten deze arrestatie niet bij voorbaat afkeuren. Voor wie niet zelf bij het conflict betrokken is, is dat misschien een voor de hand liggend uitgangspunt, maar we moeten juist benadrukken welke positieve gevolgen de arrestatie van de Koerdische leider kan hebben voor de vrede in deze regio.
Al meer dan 20 jaar kunnen de Koerdische bevolkingsgroepen - die verdeeld zijn over Turkije, Irak, Iran en Syrië - hun politieke doel alleen kenbaar maken door middel van geweld. Natuurlijk veroordelen we iedere vorm van terrorisme en geweld. Deze middelen schieten hun doel immers altijd voorbij. Nu de leider van de belangrijkste organisatie achter deze aanslagen gevangen is gezet, is het van belang dat er snel een oplossing wordt gevonden voor dit vraagstuk, waar ongeveer 30 miljoen mensen bij betrokken zijn. Door de guerrillaoorlog die de afgelopen 20 jaar werd gevoerd, konden de culturele, linguïstische en humanitaire wensen van deze bevolkingsgroepen niet in overweging worden genomen. Het is nu de taak van de internationale gemeenschap op zoek te gaan naar een diplomatieke en vreedzame oplossing, waarbij de Koerdische bevolkingsgroepen een zekere autonomie wordt toegekend binnen de huidige grenzen van de vier betrokken staten.
Dankzij de arrestatie van de heer Öcalan kan nu worden benadrukt dat de PKK niet de enige vertegenwoordiger is van de Koerdische gemeenschap. Het is onze taak de Turkse autoriteiten ervan te doordringen dat niet de gehele Koerdische gemeenschap kan worden afgerekend op de daden van deze leider, die zich ten onrechte de rol van woordvoerder van het gehele Koerdische volk heeft toebedeeld. We zullen de Turkse autoriteiten overigens ook op het hart drukken dat het proces eerlijk gevoerd moet worden, zodat de internationale gemeenschap, maar ook de Koerdische bevolking, de redenen van de arrestatie en gevangenneming van de heer Öcalan begrijpen en op juiste waarde kunnen schatten.
Tenslotte wil ik nog iets zeggen over het geweld dat in Europa plaatsvond en de gijzelingsacties die de Koerdische demonstranten in verschillende ambassades in Europa hebben gevoerd als protest tegen de arrestatie van hun leider. Het was duidelijk dat de Unie geen passend antwoord had op deze zeer goed georganiseerde en groots opgezette gewelddadige acties. Dat pleit ervoor dat we onze politiediensten nauwer moeten laten samenwerken wat betreft de uitwisseling van informatie. Het internationaal terrorisme mag ons in de Unie niet de wet gaan voorschrijven.

Aelvoet
Voorzitter, de zaak van Abdullah Öcalan is in november jongstleden slecht gestart en nu slecht afgelopen. De landen van de Europese Unie waren het er wel over eens dat de heer Öcalan niet uitgeleverd mocht worden naar Turkije, maar zij hebben geen antwoord gegeven op de vraag waar hij dan wel moest blijven. Niemand, geen land afzonderlijk en ook niet samen, heeft politiek asiel aangeboden. Dat was natuurlijk de andere zijde van de medaille. Wie A zegt moet ook B zeggen en dat heeft Europa niet gedaan.
Nu stellen wij wel vast dat in Turkije zelf, ondanks de vele triomfalistische verklaringen die daar worden afgelegd, er toch ook het bewustzijn doorbreekt dat, langs de ene kant Öcalan wel is aangehouden, maar dat daarmee de Koerdische kwestie niet is opgelost. De vraag is nu of Europa terzake nog iets politiek relevant kan ondernemen. Het is juist dat het Koerdisch probleem een politiek probleem is, dat het een internationaal probleem is, maar dat het vooral een internationaal probleem is dat zich in Europa aan de orde stelt. Wij hebben niet de indruk gekregen dat de acties van de Verenigde Staten rekening hebben gehouden met de gevolgen voor Europa.
Nu concreet wat Europa nog kan doen, is op de eerste plaats volgens ons verder druk blijven uitoefenen op de wijze waarop het proces verloopt. Wij zien dat de kritiek die tot nog toe geleverd is al een beperkt succes heeft gehad, namelijk dat het feit dat die zaak zich afspeelt voor een rechtbank van staatsveiligheid, waar er geen normale autonome rechtsspraak mogelijk is, dat Turkije zich daarvoor begint in te dekken en beperkte maatregelen begint te nemen om alleen burgerlijke procureurs en zo meer aan te stellen. De zaak van het aanvallen van de militaire rechtbank moeten wij consequent verder zetten. Er moet ook een delegatie vanuit de Unie gestuurd worden met artsen, met juristen, met mensen die op het vlak van mensenrechten goed thuis zijn om ervoor te zorgen dat hij een eerlijk proces krijgt in gezondheidsomstandigheden die te verdedigen zijn.
Ten tweede lijkt het ons ook van cruciaal belang dat in de aanloop naar de verkiezingen er spreekruimte blijft voor democratische Koerdische stemmen. Wat dat betreft is HADEP op dit ogenblik in grote moeilijkheden en komt het er ook op aan dat wij laten horen dat in een normaal eerlijk verkiezingsproces alle partijen ongehinderd moeten kunnen deelnemen. Dat is nu niet het geval. En ook terzake moet dit Europees Parlement een initiatief nemen en dat kan het perfect doen door er een delegatie naar toe te sturen. Want het is maar in een democratisch Turkije, in een gedemocratiseerd Turkije, dat er een oplossing voor de Koerdische kwestie mogelijk is.

Dell'Alba
Ik ben van mening dat het Parlement van de Europese Unie te vaak anderen de les leest en zo haar geweten op goedkope wijze denkt te zuiveren. Morgen zullen we nogmaals onze stem uitbrengen om het gevaar waaraan het leven van Öcalan bloot staat, aan de kaak te stellen. Verder zullen we, geheel terecht, aangeven dat er een politieke oplossing voor het Koerdische vraagstuk moet worden gevonden.
Persoonlijk zou ik willen dat we van de gelegenheid gebruik maken om ook onze eigen houding inzake dit vraagstuk aan de kaak te stellen. In de tekst die we hebben opgesteld en in het debat dat hier over dit vraagstuk wordt gevoerd, blijft ons eigen handelen immers goeddeels buiten schot. Ook de Europese vrienden van Öcalan, die het voor de leider van de PKK hebben willen opnemen, zouden eens goed naar hun eigen optreden moeten kijken. Ik heb namelijk de indruk dat hun optreden de val van Öcalan heeft bespoedigd.
Een land dat om uitlevering had moeten vragen, heeft dit niet gedaan, mijnheer de voorzitter van de Raad. Ons land heeft lang getwijfeld. Maar het heeft niet gekozen voor de optie waarmee het de huidige situatie had kunnen vermijden. Öcalan is in Turkije terwijl iedereen vindt dat hij daar niet heen had moeten gaan. We hadden misschien in Italië onze verantwoordelijkheid op ons moeten nemen aangezien noch Duitsland, noch de Europese Unie een politieke oplossing voor dit vraagstuk kon vinden. Het enige wat ze konden bedenken was het verscherpen van de Schengen-procedure en het bemoeilijken van de asielaanvraag.
Ik denk dat Italië wellicht de normen van de conventie over het terrorisme had moeten accepteren, zelf Öcalan had moeten berechten en zijn eigen verantwoordelijkheid niet uit de weg had moeten gaan. Dit is echter niet gebeurd en ik ben van mening dat dit Europees mea culpa hier niet achterwege mag worden gelaten zodat het als les voor de toekomst kan dienen. Zonder politieke unie zal de Europese Unie bij vergelijkbare kwesties nooit een beter antwoord kunnen bieden. Wat dit vraagstuk betreft, komt Europa zeker niet sterker uit de strijd te voorschijn.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, elk volk heeft het recht over een eigen land te beschikken en elke beklaagde heeft recht op een rechtvaardig proces. Turkije onderdrukt het Koerdische volk en ik heb er geen vertrouwen in dat de heer Öcalan een rechtvaardig proces krijgt. Ik denk dat hij momenteel gefolterd wordt. Ik heb nog nooit iets anders gezien tijdens mijn werk met politieke gevangenen in Turkije. Ooit begeleidden wij met enkele politici uit de West-Europese landen twee verbannen politici naar Ankara. Wij fungeerden als schild voor hen. Onmiddellijk na aankomst op de luchthaven werden zij aangehouden en weggebracht voor een verhoor waarbij gemarteld werd. Wij probeerden hen in de gevangenis op te zoeken, maar kwamen er niet in. In de aankomsthal zag ik twee jongens die even oud waren als mijn jongens - 8 en 11 - en met handboeien vastgebonden op de rug waren. Hoe kunnen volwassen mensen kinderen, die nog niet eens de puberteit bereikt hebben, als misdadigers behandelen? Toen we Ankara tijdens het proces voor de tweede keer bezochten, overhandigde ik de twee beklaagden een persoonlijke brief van Lord Plumb, toen Voorzitter van het Parlement. Op die manier kon ik over het hek komen om met hen te praten. Zij vertelden over vreselijke folteringen. Het ergste was niet de brandende sigaretten noch de elektrische schokken, maar dat zij telkens gewekt werden voor nieuwe verhoren en folteringen nadat zij in slaap waren gevallen. De Europese landen moeten Turkije voor eens en altijd vertellen dat foltering een inbreuk op de mensenrechten is. Normale betrekkingen met Turkije zijn onmogelijk, zolang foltering bestaat en zolang zij het Koerdische volk onderdrukken. Zou het geen goed idee zijn dat de leden van onze Turkije-delegatie het proces om beurten bijwonen?

Cellai
Mevrouw de Voorzitter, de zaak-Öcalan heeft binnen de delegatie van Alleanza Nazionale tot de een aantal overwegingen geleid. Ten eerste hebben de Koerdische minderheden in Turkije, Irak en Iran recht op erkenning van hun identiteit, hun eigenheid en hun streven naar vergaande autonomie. Ten tweede is de PKK noch de enige noch de belangrijkste partij die dit streven vertegenwoordigt. Ten derde heeft de PKK zich in haar strijd bediend van puur terrorisme en ook andere verwerpelijke middelen, zoals drugssmokkel, niet geschuwd om zichzelf te kunnen financieren. Ten vierde heeft Europa met al haar socialistische regeringen zich geheel onbekwaam getoond het geval-Öcalan op een eensgezinde en coherente manier te benaderen.
Dat gezegd hebbende kunnen we niet toestaan dat Turkije in deze zaak snelrecht toepast en geen verdere garanties biedt. De Turkse autoriteiten dienen het proces te voeren met respect voor de rechten van de verdachte en het risico van de doodstraf daarbij uit te sluiten. Tegelijkertijd kunnen we niet accepteren dat onze steden het toneel worden van onlusten en zinloos geweld door mensen die we juist om humanitaire redenen hebben toegelaten.
Tenslotte wil ik nog even verwijzen naar de verklaringen van de voorzitter van de Raad, die me werkelijk grote zorgen baren. Het zou inderdaad bijzonder verontrustend zijn als een lidstaat, Griekenland, zich wegens een atavistische en inmiddels volstrekt onbegrijpelijke vijandschap jegens het Turkse volk zou hebben laten verleiden om, weliswaar min of meer indirect, de PKK te steunen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, de voorzitter van de Raad heeft uitdrukkelijk gezegd dat de Raad en de Europese landen niet in staat zijn gebleken de kwestie-Öcalan samen aan te pakken. Hun onmacht is de voorbije maanden inderdaad op schandelijke wijze tot uiting gekomen. Bijzonder ergerlijk vind ik echter dat, zelfs nadat Öcalan tegen zijn wil in naar Turkije was overgevlogen, een verklaring werd afgelegd die het papier niet waard is waarop ze is afgedrukt. In die verklaring is immers nergens sprake van het Koerdische vraagstuk of de situatie van de Koerden, maar alleen van problemen "die moeten worden opgelost" .
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u bent voor dat document niet direct verantwoordelijk. U hebt hier duidelijke taal gesproken. U was niet mals voor de PKK, maar hebt tenminste een duidelijke verklaring afgelegd. Ik zou graag hebben dat ook de ministers van Buitenlandse Zaken en de Raad duidelijke taal spraken in plaats van teksten te produceren waaruit duidelijk blijkt dat ze het niet eens kunnen worden.
In de tweede plaats merk ik op dat wij het hier niet over het Koerdische vraagstuk in het algemeen, maar meer bepaald over de kwestie-Öcalan hebben. Mevrouw Green heeft gezegd dat wij naar een vreedzame en politieke oplossing streven. Öcalan is voor ons de grote held noch het brave oompje. Zoals iedereen heeft hij echter recht op een rechtvaardige behandeling en aandacht voor zijn gezondheid. Hij moet op een faire, menswaardige en transparante manier worden behandeld. Er moeten advocaten bij hem kunnen komen en hopelijk kan hij die ook vrij kiezen. Wij maken ons zorgen over Öcalan omdat hij symbool staat voor vele anderen tegen wie in Turkije in het geniep oneerlijke processen worden gevoerd die een aanfluiting van de rechtsstaat zijn. Turkije moet zich niet alleen op een humane manier gedragen, maar zou ook van politiek doorzicht getuigen als tenminste dit proces op een objectieve en eerlijke manier en in alle openheid kan plaatsvinden.
Wij zullen erop blijven aandringen dat Turkije zijn houding herziet en voor het Koerdische vraagstuk en de rechten van de Koerden een politieke oplossing zoekt. Ik ben het volkomen eens met wat u daarover hebt gezegd. Als Turkije dat doet, mag het er zeker van zijn dat iedereen hier in het Parlement zich zal inspannen om de Koerden ervan te overtuigen dat ook zij aan een vreedzame en politieke oplossing moeten bijdragen. Zowel Turkije als de Koerdische organisaties moeten alles in het werk stellen om een vreedzame oplossing te vinden. Hier in het Parlement zullen wij altijd pleiten voor een vreedzame oplossing van het probleem. Deze kwestie kan immers alleen op een vreedzame en politieke wijze worden geregeld.

Graziani
Mevrouw de Voorzitter, het is altijd moeilijk de zaken uit elkaar te houden als de naam van een persoon, al dan niet met opzet, uitgroeit tot een synoniem voor een politiek probleem. Dit is eerder een constatering dan een oordeel. We zouden in dit verband lering moeten trekken uit het precedent dat Arafat heeft geschapen. Anders gezegd, zoals de naam Arafat onmiddellijk in verband wordt gebracht met het Palestijnse vraagstuk, zo is de naam Öcalan synoniem voor het slepende Koerdische vraagstuk.
Of ze het nu willen of niet, de Turkse autoriteiten zullen dit gegeven als uitgangspunt moeten nemen bij het zoeken naar een oplossing voor een intern probleem en het scheppen van autonomie voor de Koerden. Alleen op die manier kan dit land de voorwaarden scheppen die het in staat stellen zich vroeg of laat als waardige nieuwe lidstaat bij de Unie te voegen.
De gebeurtenissen waar we sinds de onwettige arrestatie van Öcalan getuige van zijn geweest, bieden echter weinig reden tot optimisme. Een land dat een gevangene toont in de omstandigheden waar Öcalan in verkeerde en daar nog prat op gaat ook, lijkt het respect voor de mensenrechten geheel en al te zijn verloren. Als zijn advocaten het al zo moeilijk wordt gemaakt hun cliënt alleen maar te ontmoeten, is er alle reden om aan de rechtmatigheid van de hele procesgang te twijfelen. Als we de speciale rechtbank bekijken, waarin ook een kolonel zitting heeft, kunnen we niet aan de indruk ontkomen dat men het rechtsstaatprincipe hier ver achter zich heeft gelaten. En als we dan aan het einde van het proces de schaduw van de galg zien opdoemen, is het zowel voor Turkije als voor Europa noodzakelijk dat Europa zijn opvattingen niet onder stoelen of banken steekt.

Kronberger
Mevrouw de Voorzitter, in een crisissituatie zoals die welke na de arrestatie van PKK-leider Öcalan is ontstaan, spreken wij alleen over de symptomen en niet over de algemene politieke achtergrond van het conflict. Dat geldt voor het Koerdische vraagstuk, maar ook voor de problemen in Kosovo en in crisisgebieden in de GOS-landen. Uiteraard moeten wij blijven eisen dat Turkije het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens naleeft en moeten wij de doodstraf in de gehele wereld veroordelen.
Naar aanleiding van de kwestie-Öcalan moeten wij echter de dagelijkse politiek overstijgen en langetermijnmaatregelen nemen om een actief Europees vredesbeleid te ontwikkelen. Dat houdt in dat wij landen waar de mensenrechten stelselmatig worden geschonden, ook passende sancties moeten opleggen. De mensenrechten en het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren moeten boven de economische belangen gaan. Op dit ogenblik is dat jammer genoeg vaak omgekeerd. Waar wij gedurende vele jaren lijdzaam toezien hoe onrecht wordt gepleegd, maken wij ons daaraan zelf medeplichtig.

Dankert
Voorzitter, de heer Swoboda heeft net al een schop gegeven tegen het communiqué van de Raad omdat het woord "Koerden" daar niet voorkomt. Ik zou een Turkse krant aan willen halen, het Turkse blad Radical dat die tekst prees omdat het "...a été redigé avec finesse et précaution..." . Dat betekent dus dat het een buitengewone hypocriete tekst is. Ik deel de opvatting van de Raad dat de problemen in Turkije met politieke middelen moeten worden opgelost. Ik verwelkom de uitspraak van de Raad "... that all genuine efforts to separate the fight against terrorism from the search for political solutions..." , dat all genuine efforts moeten worden ondernomen, maar mijn probleem is dat de Raad niet constateert dat het op het ogenblik ernstig ontbreekt aan dat soort efforts in Turkije.
Het HADEP-proces voor een staatsveiligheidshof is hier genoemd, een proces dat nota bene gehouden wordt voor de verkiezingen om afgesloten te worden voor na de verkiezingen, zodat de kiezer weet dat hij het risico loopt op de verkeerde partij te stemmen als die straks verboden geworden is. Het aantal intellectuelen dat veroordeeld is of dat nog voor staatsveiligheid staat, omdat zij precies datgene doen wat de Raad wil dat er in Turkije gebeurt is ontzagwekkend groot. Niks van gehoord in het gehele Raadsstuk. Dat is wat ik buitengewoon betreur.
Ik wil het ook nog eens even hebben over wat commissaris Van den Broek net zei die bepleit hulp aan Zuid-Oost-Turkije. Dat ben ik met hem eens. Maar ik denk dat het tot nog toe buitengewoon moeilijk was om hulp aan een gebied te geven waarin twee partijen een militaire confrontatie met elkaar hebben. Dan is hulp altijd hulp van de ene partij gericht tegen de andere partij. Die situatie wordt op het ogenblik wat overzichtelijker omdat de PKK inderdaad militair flink is teruggedrongen en in het gebied dus iets meer kan gebeuren. Maar dan had de commissaris ook wel kunnen zeggen dat de Europese Unie met instemming van het Parlement er op het ogenblik ook mee bezig is. Dat wij vrij grote projecten op het vlak van de volksgezondheid en beroepsopleiding in die richting en voor dat gebied op stapel hebben gezet. Alleen het probleem doet zich nog wel voor dat de Turken doordat zij nog steeds niet het samenwerkingsakkoord getekend hebben op dit ogenblik die hulp niet kunnen aanvaarden omdat de financiële basis door hun schuld daaraan op dit ogenblik ontbreekt.
Nog een kleine opmerking, ik denk dat het essentieel is dat de NGO's in Turkije, dat die door de Commissie worden gesteund om tot stand te brengen die civil society , die democratie, de mensenrechten die wij daar nodig hebben. Ik vind het buitengewoon beroerd dat de Commissie door het eisen van waarborgsommen van de NGO's, sommen die zij niet op kunnen brengen, op het ogenblik dat soort programma's volledig tot standstil heeft gebracht. Ik vind dat hoognodig en op heel korte termijn moet iets gebeuren.

Langen
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, in het debat over de arrestatie van PKK-leider Öcalan moet ook het Europees Parlement een duidelijk standpunt innemen. Ik stel vast dat het standpunt van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid van 17 februari niet aan die voorwaarde voldoet. Het moet voor iedereen duidelijk zijn dat het Europees Parlement het PKK-terrorisme met klem veroordeelt. Ook de gewelddaden van de PKK-strijders in geheel Europa moeten wij nadrukkelijk veroordelen. Wij vragen dan ook dat alle landen, zoals ze dat in allerlei verklaringen telkens opnieuw beloven, consequent tegen dat geweld en terrorisme optreden.
Enkele lidstaten van de Europese Unie hebben zich de jongste jaren in verband met Öcalan en de PKK zeker niet met roem overladen. Mijnheer Volmer, dat geldt niet alleen voor Griekenland, maar ook voor Duitsland. Ik kan alleen maar herhalen wat wij, zoals de heer Dankert opmerkte, op de vergadering van onze delegatie in Istanboel hebben gezegd: voor Turkije is de arrestatie van Öcalan, gelet op de huidige houding van de Europese landen, een volledig succes. Het resultaat ligt voor de hand: gewelddaden in geheel Europa.
Voor ons is het duidelijk dat de heer Öcalan een eerlijk proces verdient en daarop ook recht heeft. In de tweede plaats moet de onafhankelijkheid van de justitie ook in Turkije worden gegarandeerd. In de derde plaats moeten waarnemers het proces kunnen bijwonen. In de vierde plaats roepen wij Turkije ertoe op de heer Öcalan na zijn verwachte terdoodveroordeling niet terecht te stellen. In de vijfde plaats veroordelen wij het PKK-terrorisme wel met klem, maar moet Turkije zelf initiatieven nemen om voor de problemen van de Koerden een politieke oplossing te vinden. In de zesde plaats zou Turkije ons een duidelijk signaal geven als het de Koerdische partij, die vorige keer 4, 6 % van de stemmen behaalde, aan de verkiezingen van 18 april laat deelnemen. Ook die eis wordt hier niet gesteld.

Lambrias
Mevrouw de Voorzitter, er is - al dan niet met voorbedachte rade - veel verwarring gesticht rondom het vraagstuk Öcalan. De Europese publieke opinie is de kluts kwijtgeraakt door al die regeringspropaganda en tegenstrijdige verklaringen, door al die acties van geheime diensten en de o zo talrijke belangen die op het spel staan. Daardoor wordt de aandacht afgeleid van de echte verantwoordelijkheid van de Europese Unie. Door deze verwarring denkt men niet meer aan de eenvoudige, puur menselijke beginselen die hier in het geding zijn en die gerespecteerd hadden moeten worden.
Ten eerste veroordeelt de beschaafde wereld elke vorm van terrorisme, ongeacht het beoogde doel. Het doel heiligt nooit de middelen. Ten tweede is iemand onschuldig zolang zijn schuld niet onomstotelijk wordt bewezen. In afwachting van zulk een bewijs moet iemand bescherming genieten en in staat worden gesteld zichzelf te verdedigen. Het is uiterst betreurenswaardig dat deze in Europa geboren beginselen in Europa zelf niet worden toegepast. Iedereen heeft, om wat voor reden dan ook, geprobeerd zich van het probleem Öcalan te ontdoen. Waarom heeft Duitsland Öcalan niet veroordeeld? Duitsland is toch van mening dat Öcalan leider is van een, ook in Duitsland actieve terroristische organisatie. In plaats van een proces in Duitsland moet Öcalan nu een proces ondergaan in een land dat geen enkele garantie biedt op een eerlijk proces. Nu doen wij een, verbaal, beroep op Turkije en vragen hem een eerlijk proces te garanderen. Eergisteren is echter nog in de Raad van Europa sprake geweest van folteringen in Turkije.
Ik betreur dit, mijnheer de Voorzitter. Hoe gaat Europa niet het probleem van de PKK, maar het probleem van het al zestig jaar lang bloedig onderdrukte Koerdische volk aanpakken? Dat is de vraag.

Robles Piquer
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, het is niet meer dan natuurlijk dat wij als parlementsleden die hier hun democratische werk doen, vurig hopen dat de heer Öcalan een eerlijk proces krijgt, dat zijn proces kan worden bijgewoond door waarnemers van buitenaf en dat hem de volledige rechtsbescherming wordt geboden waarop iedere verdachte recht heeft. Tegelijkertijd beseffen echter velen onder ons dat het na zoveel jaren oorlog, dood en verderf, jaren waarin de heer Öcalan de Koerdische Arbeiderspartij heeft aangevoerd, logischerwijs, natuurlijkerwijs wel zover moest komen. Je kunt niet systematisch geweld gebruiken zonder tegelijkertijd te begrijpen dat je uiteindelijk zelf ook slachtoffer zult worden van dat geweld.
Wij kunnen alleen maar betreuren wat er is voorgevallen omdat de hele Europese aanpak van openbare ordekwesties erdoor in diskrediet is gebracht. Wij moeten erop hopen en erom vragen dat het probleem van het Koerdische volk wordt opgelost, en erkennen dat het natuurlijke rechten heeft zoals het recht om zich in zijn eigen taal uit te drukken en er een eigen cultuur en levenswijze op na te houden. Maar terzelfder tijd mag dat de stabiliteit van enkele reeds lang bestaande Europese naties niet in gevaar brengen, en Turkije is duidelijk een van die naties. Want Turkije is dan misschien geen lid van de Europese Unie, het is wel degelijk lid - en een belangrijk lid - van de Raad van Europa en van andere Europese instellingen.
Daarom moet iedereen worden gevraagd het hoofd koel te houden. De Koerdische Arbeiderspartij moet worden gevraagd om niet opnieuw de aanzet te geven tot gewelddadigheden en harde acties, die de situatie van hun leider geen goed hebben gedaan. Hopelijk zal het mogelijk blijken een rechtvaardige oplossing te vinden die een erkenning inhoudt van de rechten die het Koerdische volk zowel in Turkije als in andere, aangrenzende landen dient te hebben.

Volmer
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik stel met voldoening vast dat de meeste sprekers het in principe met de verklaringen van de Raad over deze aangelegenheid eens zijn. Tijdens het debat heb ik ook kunnen vaststellen dat over een aantal punten grote overeenstemming heerst. Die punten wil ik hier kort nog eens opsommen.
Ten eerste: wij veroordelen met klem alle geweld en terrorisme. De ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie komen overigens in de komende dagen over die kwestie bijeen.
Ten tweede: er moet politiek worden erkend dat er een Koerdische vraagstuk bestaat. Het probleem van de Koerden mag niet langer worden verdrongen.
Ten derde: wij moeten een duidelijk onderscheid maken tussen de PKK en de Koerden. Slechts een kleine minderheid van de Koerden is gewelddadig. De meeste Koerden zijn vredelievende mensen zoals wij en willen alleen maar in vrede en veiligheid kunnen leven.
Ten vierde: het Koerdische vraagstuk is niet langer een binnenlandse aangelegenheid van Turkije. Het geweld in onze straten bewijst dat het probleem vrijwel alle Europese landen aangaat.
Ten vijfde: het onderscheid tussen separatisme en culturele autonomie kan een sleutel tot de oplossing van het probleem zijn.
Ten zesde: wij zijn het erover eens dat wij van Turkije moeten eisen dat het proces volgens de beginselen van de rechtstaat verloopt en wij wijzen de doodstraf principieel af.
Ik voeg hieraan nog toe dat nog voor april een trojka van politiek directeurs naar Turkije reist en daarna ook de trojka van ministers van Buitenlandse Zaken. Wij zullen van die gelegenheid gebruikmaken om de zaak, in overeenstemming met wat hier tijdens het debat is gezegd en met de punten die ik zopas heb opgesomd, met Turkije te bespreken.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de voorzitter van de Raad alleen nog willen vragen of hij bereid is datgene wat hij hier vandaag heeft gezegd, als algemene verklaring aan de Raad voor te leggen en de Raad te verzoeken daarmee in te stemmen.

Volmer
Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat al wat ik hier heb gezegd, in de notulen wordt opgenomen en dat wij die notulen ter beschikking van de Raad kunnen stellen.

Ephremidis
Mevrouw de Voorzitter, ik heb zojuist gesproken over die drie Koerdische vrouwen die zich in de ambassade in Nairobi bevinden. Ik heb de Raad gevraagd om garanties voor een veilige terugkeer van deze vrouwen naar de landen waarvan zij een paspoort hebben. Hun leven is in gevaar. De vertegenwoordiger van de Raad heeft hier niet op geantwoord. Ik vraag hem dringend mij te antwoorden of hij van plan is iets te ondernemen.

Dankert
Voorzitter, de Raad heeft geantwoord. Ik had begrepen dat de Commissie ook zou antwoorden en die zag ik nu opeens van het scherm verdwijnen. Dat lijkt mij toch wel wat merkwaardig.

De Voorzitter
De Commissie heeft dat niet gevraagd. Wenst de Commissie hierover het woord te voeren?

Van den Broek
Voorzitter, ik breng u niet in moeilijkheden. Mijn antwoord aan de geachte afgevaardigde de heer Dankert is, dat ik het probleem dat hij heeft aangesneden over NGO's van wie een bankgarantie wordt gevraagd, zal onderzoeken. Voor het overige ben ik het met hem eens dat Turkije op dit moment ook niet, zeg maar, wholeheartedly meewerkt aan de uitvoering van programma's. Ik dank in ieder geval voor de inspanningen die ook de heer Dankert en zijn collega McMillan-Scott geven aan het totstandbrengen van deze programma's.

De Voorzitter
Mijnheer Van den Broek, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Ontwerpovereenkomst van de Commissie met Zuid-Afrika
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Raad over zijn weigering om de door de Commissie ingediende ontwerpovereenkomst met Zuid-Afrika goed te keuren.

Volmer
Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie onderhandelt sedert 1995 met Zuid-Afrika over een overeenkomst. Het ontwerpakkoord voorziet onder meer in de oprichting van een vrijhandelszone binnen tien jaar en in algemene samenwerking op politiek en economisch gebied en op het gebied van ontwikkeling. De onderhandelingen verliepen vanaf het begin uiterst moeizaam, vooral wegens de problemen in verband met de wederzijdse openstelling van de landbouwmarkten en de meningsverschillen over de toepassing van oorsprongsbenamingen op in Zuid-Afrika geproduceerde port en sherry.
Gevoelige landbouwproducten kunnen slechts in beperkte mate van de liberalisering worden uitgesloten omdat anders de conformiteit van het akkoord met de WHO-regels in gevaar komt. Ondanks die problemen heeft de Europese Unie herhaaldelijk bevestigd dat ze aan het akkoord met Zuid-Afrika groot politiek en economisch belang hecht. De Europese Raad van Wenen heeft gevraagd dat het akkoord uiterlijk voor de buitengewone Raad in Berlijn wordt gesloten. Op 29 januari bereikten de heer Pinheiro en de Zuid-Afrikaanse minister van Handel Erwin in de marge van het economisch wereldforum in Davos een algemeen compromis.
Het Duitse Raadsvoorzitterschap heeft op basis van dat compromis geprobeerd op 22 februari in de Raad een politiek akkoord over de sluiting van het akkoord te bereiken, dat op 22 maart in de Raad formeel moest worden bevestigd. Tijdens de zitting van de Raad is evenwel gebleken dat in de Europese Unie nog geen consensus over de sluiting van een akkoord op basis van het door de Commissie bereikte compromis bestaat. Het grootste probleem is dat verschillende lidstaten voorbehoud maken bij de voorgestelde regeling voor de toepassing van de oorsprongsbenamingen op port en sherry. Concreet gaat het om het gebruik van de benamingen port en sherry op de Zuid-Afrikaanse markt voor producten die in Zuid-Afrika worden gemaakt. Enkele lidstaten vrezen vooral dat een gebrekkige regeling een mogelijk precedent voor de betrekkingen met andere handelspartners kan scheppen. Ook de overeengekomen invoerquota en het tijdschema voor de afschaffing van de douanerechten voor fruit in blik en vruchtensappen schenken niet alle lidstaten voldoening.
In die omstandigheden heeft de Raad zijn voldoening over de tijdens de laatste onderhandelingsronde bereikte vooruitgang uitgesproken en de Commissie verzocht zo snel mogelijk voorstellen te doen om de nog onopgeloste problemen te regelen, opdat de Raad op 22 maart een politiek akkoord over de sluiting van de overeenkomst kan bereiken. Het voorzitterschap heeft daarbij bevestigd dat de EU nog voor de buitengewone Europese Raad van 24 en 25 maart in Berlijn een consensus wil bereiken.
De Commissie heeft zich al aan het werk gezet en bilaterale gesprekken aangeknoopt met de lidstaten die met het akkoord nog problemen hebben. Wij weten nog niet hoe een eventuele oplossing eruit zal zien. Misschien zullen ook met Zuid-Afrika verdere besprekingen nodig zijn. In het vooruitzicht van de Raad van 22 februari heeft de Zuid-Afrikaanse onderhandelaar, minister van Handel Erwin, in een brief aan de heer Pinheiro elke wijziging in het in Davos bereikte compromis met klem van de hand gewezen. Het Duitse voorzitterschap is zich volkomen bewust van het belang van het akkoord voor onze politieke en economische betrekkingen met Zuid-Afrika, maar ook als duidelijk signaal dat wij de Zuid-Afrikaanse democratie steunen en aan de stabilisering van zuidelijk Afrika willen bijdragen.
In de komende weken willen wij de Commissie in haar moeilijke taak dan ook ten volle ondersteunen. Wij hebben het vaste voornemen het door de Europese Raad van Wenen vastgestelde tijdschema - sluiting van het akkoord voor de buitengewone Raad van Berlijn - in acht te nemen. Wij vertrouwen erop dat alle betrokkenen de nodige soepelheid aan de dag zullen leggen om de weinige nog betwiste punten te regelen. Ik kan u verzekeren dat het Duitse Raadsvoorzitterschap alles in het werk zal stellen om de Raad tijdig met de sluiting van het akkoord te doen instemmen.

Theorin
Mevrouw de Voorzitter, sinds het apartheidsregime in Zuid-Afrika werd afgeschaft, hebben de politieke leiders in de EU Nelson Mandela keer op keer een welverdiende handelsovereenkomst beloofd, een broodnodige en strategische overeenkomst die de ontwikkeling van een van de armste gebieden in Zuid-Afrika zou moeten stimuleren en die van groot belang is voor de vrede, stabiliteit en ontwikkeling in heel de regio van zuidelijk Afrika.
De onderhandelingen duren nu reeds bijna vier jaar en waren niet altijd een weerspiegeling van de mooie beloften. Integendeel, vaak kwamen de ergste protectionistische neigingen naar boven, om het even of het nu fruit, groenten, wijn, aardappelen of snijbloemen betrof.
Dit Parlement en zijn delegatie voor de betrekkingen met Zuid-Afrika hebben steeds weer op een overeenkomst aangedrongen. De staatshoofden en regeringsleiders hebben op hun bijeenkomsten in Cardiff en Wenen beloofd dat deze overeenkomst er heel snel zou komen, ten laatste in maart van dit jaar. De redenen liggen voor de hand. De onderhandelingen hebben al veel te lang aangesleept, het Zuid-Afrikaanse parlement wordt in maart ontbonden en Nelson Mandela treedt af als president. Het is op zijn minst gênant dat een aantal landen in de eindronde van de onderhandelingen zo'n grote politieke verantwoordelijkheid op zich nemen door deze overeenkomst te riskeren en de geloofwaardigheid van de EU in heel de derde wereld op het spel te zetten! Wie zal nog geloven in onderhandelingen met de EU als ze nog geen overeenkomst met Zuid-Afrika aankan?
Wat heeft de EU gedaan? Ja, ze heeft ervoor gezorgd dat tomaten tegen dumpingprijzen op de Zuid-Afrikaanse markt verkocht worden, waardoor duizenden vrouwen, die op hun beurt zeven of acht personen onderhouden, zonder werk komen te zitten. En op het laatste ogenblik komt er nog port en sherry bij. Dit is intussen via onderhandelingen opgelost. De lidstaten in kwestie hebben een grote verantwoordelijkheid op zich genomen. Ik ga ervan uit dat de Raad zijn positief standpunt werkelijk handhaaft. Het zijn immers niet alleen de landen in Europa die protesteren en met wie men moet praten, ook in Zuid-Afrika moet men praten. Zuid-Afrika heeft iets te bewijzen aan zijn burgers. Moeten wij de goede naam van de EU werkelijk op die manier op het spel zetten?

Oomen-Ruijten
Mevrouw de Voorzitter, ik zal dit debat maar positief beginnen in die zin dat ik graag dank wil zeggen aan commissaris Pinheiro, die werkelijk alles eraan gedaan heeft om met een goed compromis naar de Raad Algemene Zaken te komen over deze overeenkomst. De heer Pinheiro heeft zijn nek uitgestoken. Ik vind het eigenlijk een grote schande dat hij door vier lidstaten in de steek is gelaten. Ik denk dat de thema's waarop dit gebeurd is, de benaming van wijn, de quota van wijn, fruit en wat jus, dat dat eigenlijk niet de moeite waard is om daar dergelijke herrie over te veroorzaken. Ik ben overigens blij dat het dossier van de snijbloemen, wat in mijn eigen land nogal wat problemen met zich mee bracht, dat dat in elk geval is opgelost.
De onderhandelingen hebben vier jaar geduurd. Het was een heel moeilijk dossier. Dat wisten wij. Maar de visproblematiek was er al uitgehaald, want er liep annex een onderhandelingsronde. Daarom vind ik het des te betreurenswaardiger dat de problemen niet van tevoren in de vakraden zijn opgelost.
Ten derde, de sociaal-economische situatie is in Zuid-Afrika gewoon heel slecht. Het is gewoon veel slechter dan wij destijds in 1994 gehoopt hadden. Is dat ook niet zo, vraag ik ook aan het Raadsvoorzitterschap, omdat wij onze Europese markt voor hen blijven afsluiten? Dragen wij derhalve dan ook niet een stuk medeverantwoordelijkheid vraag ik mij af? Ik herinner aan Cardiff. Ik herinner aan de beloften die destijds aan de heer Mandela zijn gedaan daar. Ik herinner aan datgene wat afgesproken is in Wenen, dat het dossier afgesloten zou moeten worden.
Ik vraag het Duitse Raadsvoorzitterschap: welke oplossing kunt u nog uit uw hoge hoed toveren om het dossier te gaan deblokkeren. Ik twijfel er niet aan dat u uw best hebt gedaan. Maar hoe krijgt u het gedeblokkeerd? Ik vraag het voorzitterschap en ik daag u eigenlijk uit, laat nu eens zien wat u kunt en probeer een oplossing te bereiken, want de mensen in Zuid-Afrika hebben er recht op dat wij achter hen blijven staan.

Cars
Mevrouw de Voorzitter, wij Europeanen zouden ons moeten schamen dat wij het Zuid-Afrikaanse volk tijdens het tijdperk van de apartheid zo weinig gesteund hebben. Moeten wij ons nu weer schamen? In Europa spreken wij zo vaak onze lof uit over de manier waarop Zuid-Afrika de wonden na de apartheid probeert te helen en uiten wij onze bewondering en hoogachting voor president Mandela. Met een gevoel van schaamte vernemen wij dan ook dat de Raad niet moedig genoeg was om de vrijhandelsovereenkomst met Zuid-Afrika goed te keuren, waarover schandalig genoeg drieëneenhalf jaar is onderhandeld.
De argumenten die de ministers van Frankrijk, Italië, Portugal en Spanje hebben gegeven als motivatie voor hun weigering de overeenkomst goed te keuren, zijn onbeduidend en bekrompen. Het lijkt alsof zij weer helemaal van voren af aan willen beginnen met de onderhandelingen.
Mijn vraag aan de fungerend voorzitter is daarom of hij kan garanderen dat mijn vrees ongegrond is en dat alle belangrijke punten van de overeenkomst vastliggen, opdat alles zonder fundamentele wijzigingen op korte termijn, met andere woorden ten laatste op 22 maart, geregeld kan zijn. Als het voorzitterschap ons dit kan garanderen, dan is het debat van vandaag niet voor niets geweest. Ik van mijn kant kan de Raad garanderen dat de verontwaardiging in dit Huis groot is, omdat wij het gevoel hebben dat de Raad niet wil ingaan op de wens van Europa om uitgebreide en warme relaties aan te knopen met een land en een continent dat ons na aan het hart ligt.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, na meer dan drie jaar van vaak moeizame onderhandelingen, hebben de Commissie en Zuid-Afrika overeenstemming kunnen bereiken over een ontwerpovereenkomst. Het Europees Parlement heeft het belang van deze overeenkomst onderstreept en verzocht de onderhandelingen te versnellen. Nadat we het verfoeilijke apartheidsregime hebben helpen beëindigen, kunnen we ons niet onverschillig opstellen ten aanzien van het lot van het Zuid-Afrikaanse volk. Alles moet in het werk worden gesteld om de levensomstandigheden van de zwarte bevolking, die zulke ontberingen heeft ondergaan, te verbeteren. De Europese Unie moet hieraan haar steentje bijdragen.
Daarom is mijn fractie onaangenaam verrast door het feit dat de Raad deze ontwerpovereenkomst heeft verworpen. Zeker, het bezwaar van de Raad moet in overweging worden genomen. Maar de obstakels die eraan ten grondslag liggen, kunnen uit de weg worden geholpen zonder dat de globale gedachte achter de ontwerpovereenkomst ter discussie hoeft te worden gesteld. Ik zou het belang van dit punt graag willen benadrukken. Waarom wordt de overeenkomst niet ten uitvoer gebracht en worden deze kwesties niet in een later stadium geregeld? De Raad geeft op deze manier immers een slecht signaal af aan het Zuid-Afrikaanse volk. Ik zou u derhalve namens mijn fractie willen verzoeken, mevrouw de Voorzitter, maatregelen te treffen opdat de Raad snel het groene licht geeft aan een overeenkomst die kan bijdragen aan de ontwikkeling van Zuid-Afrika.

Telkämper
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, in de eerste plaats wil ik u, nu u hier voor het eerst aan een vergadering deelneemt, van harte welkom heten. Ik kan u verzekeren dat het nieuwe Raadsvoorzitterschap op het gebied van het buitenlands beleid een goede faam geniet. Wij hopen dat dit ertoe zal bijdragen dat de onderhandelingen met Zuid-Afrika kunnen worden afgerond. Het verbaast ons dat de Raad op zijn laatste zitting niet heeft ingestemd met het compromis dat de heer Pinheiro met Zuid-Afrika had bereikt. Dat de onderhandelingen vier jaar hebben geduurd, bewijst dat beide partijen hun belangen krachtig hebben verdedigd. Wij hebben aan de Zuid-Afrikanen hoge eisen gesteld na de bittere tijd van het apartheidsregime, dat vele EU-landen - trouwens niet alleen met geld - hebben gesteund.
Ik denk daarom dat de Europese Unie Zuid-Afrika nu moet helpen. De tijd dringt. President Mandela heeft zijn uiterste best gedaan. Dit akkoord moet hem bij de komende verkiezingen - wij staan niet alleen voor Europese verkiezingen, maar ook voor verkiezingen in Zuid-Afrika - een hart onder de riem steken, niet alleen van de kant van de lidstaten, maar ook van de kant van het Raadsvoorzitterschap.
Wij willen niet dat Zuid-Afrika voor de apartheid moet opdraaien omdat de Zuid-Afrikaanse bevolking dan twee keer moet betalen. Dat is mijn eerste opmerking. Wij willen ook dat wij Zuid-Afrika tegemoetkomen, niet alleen in verband met wijn en sherry, maar ook op het punt waarmee Duitsland, Nederland en Oostenrijk het moeilijk hebben, namelijk de emigratieclausule. Wij moeten laten zien dat wij in maart een resultaat kunnen boeken. Mijnheer de Raadsvoorzitter, dat is wat wij van u verwachten en eisen.

Posada Gonzalez
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het is de wens van iedereen dat met Zuid-Afrika een akkoord wordt afgesloten teneinde op die manier de zich aldaar ontwikkelende democratie veilig te stellen, temeer daar het een land betreft dat andere Afrikaanse landen die in hetzelfde geografische gebied zijn gelegen, ertoe kan aanzetten in zijn voetsporen te treden. Wij begrijpen dat Zuid-Afrika voor het Verenigd Koninkrijk een bijzonder gevoelig probleem is, maar wij zouden tevens willen verzoeken dat hetzelfde begrip wordt opgebracht en dezelfde tolerantie aan de dag wordt gelegd met betrekking tot een voor ons gevoelige kwestie - waaraan wij onlangs nog door 40 miljoen landbouwers werden herinnerd -, namelijk de producten die concurreren met onze mediterrane economie en, meer in het bijzonder, het feit dat onze supermarkten worden overspoeld door producten met voor ons onaantastbare namen zoals sherry, port, grappa, enz.
Wij verzetten ons niet enkel tegen de vooropgestelde kwantiteit, maar hebben het vooral moeilijk met de handelsmerken, die trouwens de oorzaak van dit meningsverschil vormen. Deze moeten zo duidelijk mogelijk zijn en moeten zoveel mogelijk informatie voor de gebruiker bevatten, met name wat de oorsprongsaanduiding betreft. Frankrijk verdedigt zijn merknamen zoals champagne en cognac toch ook met hand en tand, nog wel tegen de Russen, die de naam champansky hanteren. Het is logisch dat dit een gevoelig punt is en dat wij onze oorsprongsaanduidingen moeten beschermen, aangezien deze uiting geven aan een door talrijke generaties van producenten opgebouwde cultuur die door kenners naar waarde wordt geschat.
Wij zien ons derhalve genoodzaakt aan het probleem van de handelswaren die betrekking hebben op de visserijakkoorden, de textiel en de invoer van concurrerende landbouwproducten dit mijns inziens gefundeerde geschilpunt omtrent de oorsprongsaanduidingen toe te voegen, aangezien wij deze onder geen beding kunnen aanvaarden.

Souchet
Mevrouw de Voorzitter, de Raad heeft op een wijze en consequente manier gereageerd door het compromis-Pinheiro/Erwin te verwerpen. Dat neemt immers niet het onderhandelingsmandaat in acht dat het zelf voor de Commissie had vastgesteld. Aangezien opnieuw de grenzen van een mandaat worden overschreden, moeten we de rol die de Commissie speelt inzake de handelsbesprekingen sterk aan banden leggen. De onderhandelingsmandaten moeten duidelijk omschreven worden, en de uitvoering hiervan dient aan de voortdurende controle van de Raad te worden onderworpen. Verder moet de Commissie de bevoegdheid worden ontnomen om voorlopige overeenkomsten te tekenen, die de Raad de facto binden en de landen waarmee we onderhandelen op het verkeerde been zetten.
Het moet duidelijk zijn dat niet de Commissie maar de Raad richting geeft aan de Unie. De Raad vertegenwoordigt immers de lidstaten. In het onderhavige geval is de Commissie uiteraard niet bevoegd om, buiten haar mandaat om, voor te stellen de belangen van grote delen van onze landbouw te verkwanselen, terwijl we maandag hier in Brussel nog hebben gezien dat deze sector in grote sociale moeilijkheden verkeert. De achterliggende gedachte, namelijk het sluiten van een overeenkomst met Zuid-Afrika, is misschien heel nobel, maar de Commissie behoort zich niet op een dergelijke onverantwoordelijke wijze op te stellen.

Kinnock, Glenys (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb deze onderhandelingen van het begin af aan, vier jaar geleden, gevolgd. Ik had me daarom misschien niet moeten laten verrassen door de houding van met name Frankrijk en Spanje tijdens de vergadering van de Raad Algemene Zaken, afgelopen maandag. Ik begrijp niet hoe ze erbij komen dat we ons met het pakket maatregelen dat in Davos is overeengekomen te gul opstellen naar het Zuid-Afrika van president Mandela. Hoe is het mogelijk dat we deze unieke kans om ons eindelijk eens daadwerkelijk solidair te tonen met Zuid-Afrika, zomaar laten torpederen door dat belachelijke voorstel over port en sherry?
In tegenstelling tot de beweringen van voorgaande sprekers heeft Zuid-Afrika wel degelijk substantiële concessies gedaan ten aanzien van port en sherry, om zo de kansen op een brede overeenkomst te vergroten. De Zuid-Afrikaanse onderhandelaars hebben in eigen land, onder zeer moeilijke omstandigheden, een belangwekkende concessie weten te bewerkstelligen. Alex Erwin, de Zuid-Afrikaanse minister van Handel, zei vanmorgen in Kaapstad dat hij het besluit van afgelopen maandag bijzonder teleurstellend vond. We moeten zijn woorden zien tegen de achtergrond van toenemende nervositeit in het bedrijfsleven, de landbouwsector, de vakbonden en andere sectoren in Zuid-Afrika. De heer Erwin deed een beroep op Europa het gezond verstand te laten zegevieren, het pakket maatregelen niet te gaan openbreken en zich weer te richten op handel, ontwikkeling en samenwerking.
We voelen er niets voor met de bredere onderhandelingen te beginnen en het over multilaterale onderhandelingen omtrent handelsreizen en de WHO te gaan hebben. Het is hoog tijd dat alle lidstaten van de EU de kwestie met een realistische, ruimhartige en toekomstgerichte blik beschouwen en het kleinzielige protectionisme waar we afgelopen maandag getuige van waren, laten varen. Waar nu bovenal behoefte aan is, is politieke visie. Nu zowel het Zuid-Afrikaanse parlement als het Europees Parlement zich opmaken voor verkiezingen, willen beide partijen deze overeenkomst nu voor eens en voor altijd veiligstellen. Op 22 maart krijgt de EU een laatste kans de overeenkomst af te ronden en zich daadwerkelijk solidair te tonen met haar partners in Zuid-Afrika.

Mezzaroma
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, als voorzitter van de Delegatie voor de betrekkingen met Zuid-Afrika wil ik dit Parlement danken voor zijn bereidheid op korte termijn een resolutie op te stellen om op die manier de nauwe betrekkingen met dit grote land op peil te houden. De resolutie volgt op het mislukken van het compromis dat destijds door de Commissie was opgesteld maar na vijf jaar door de Raad werd getorpedeerd.
Ik denk dat de Raad in het geheel niet heeft stilgestaan bij het politieke aspect van die betrekkingen. Zuid-Afrika heeft onze hulp nodig om de vooralsnog uiterst breekbare democratie verder te verstevigen. Het is voor Zuid-Afrika belangrijk vooruitgang te boeken, zich te ontwikkelen, mensen aan te trekken die de burgers leren hoe ze moeten werken, hoe ze verder kunnen komen in een wereld waar velen van hen zich nog nooit in hebben begeven. Zuid-Afrika moet geholpen worden, niet vernederd, vooral nu, in de aanloop naar de tweede democratische verkiezingen in mei aanstaande.
Europa kan het zich niet veroorloven deze kans voorbij te laten gaan. Europa is een meester in de kunst van de arbeid; een absolute deskundige, met sterke tradities. Europa weet hoe je moet produceren, het heeft kleine en middelgrote ondernemingen die klaar staan om anderen te leren hoe je een taak moet aanpakken en de werkgelegenheid kunt vergroten. Het is onze taak die vaardigheden over te dragen op de inwoners van een grote natie, zodat ze hun eigen vooruitgang kunnen bewerkstelligen; een grote natie die tot voor enkele jaren geleden nauwelijks wist wat vrijheid, democratie en vooruitgang eigenlijk betekenen.
De Raad zou al deze aspecten in overweging moeten nemen en zich niet op een paar vruchtensappen moeten blindstaren.
Komende maandag brengt onze delegatie een bezoek aan Zuid-Afrika. Het zou me een lief ding waard zijn als ik aan president Mandela en aan de voorzitter van het Zuid-Afrikaanse parlement, mevrouw Juvuala - die wij drie maanden geleden nog in Straatsburg hebben mogen ontvangen - een boodschap van hoop en broederschap zou kunnen overbrengen, en aan hun verzoeken om hulp tegemoet zou kunnen komen. Ik zou hen willen zeggen dat we weliswaar op gelijke voet met elkaar willen omgaan, maar hun problemen zullen onderkennen en daarbij niet alleen zullen luisteren, maar ook de moeilijkheden zullen overwinnen die aan onze zijde helaas zijn ontstaan en die het compromis om zeep hebben geholpen.
Ik hoop dat de gezamenlijke resolutie morgen wordt aangenomen, zodat de lucht boven onze betrekkingen, waar zich nu nogal wat donkere wolken hebben samengepakt, weer kan opklaren.

Barros Moura
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, vanaf het moment dat ik mijn eerste stappen in de politiek heb gezet, ben ik de strijd tegen het apartheidsregime aangegaan en bijgevolg hoeft niemand mij in dit opzicht de les te lezen. Dit ter inleiding bij wat ik over deze kwestie kwijt wil. Ik ben van mening dat de Raad er goed aan heeft gedaan dit akkoord te blokkeren totdat een oplossing wordt gevonden voor de problemen betreffende de port, de sherry en de andere aspecten die onze burgers, onze kiezers, onze belanghebbende bevolkingen rechtstreeks aangaan. Wat ons betreft dient gezegd te worden dat wij die hier aanwezig zijn kiezers vertegenwoordigen, terwijl commissaris Deus Pinheiro enkel zichzelf vertegenwoordigt. Ik herhaal, commissaris Deus Pinheiro vertegenwoordigt enkel zichzelf. Dat is de reden waarom hij de kwestie van de sherry en de port op een zo nonchalante wijze kan afhandelen.
Ik vind dat er onverwijld een akkoord moet worden gesloten dat ingaat op de fundamentele eisen van onze Zuid-Afrikaanse vrienden en het democratische antiracistische systeem van dat land sterkt, maar dat ook getuigt van gezond verstand en rekening houdt met de belangen van onze producenten. Mijn Britse vrienden die hier hun mening hebben uitgesproken, hoeven maar even een blik op de geschiedenis te werpen om te beseffen dat de port in Portugal wordt geproduceerd. Zij maken trouwens zelf deel uit van deze geschiedenis. Dat is de reden waarom zij alles in het werk zouden moeten stellen om de authenticiteit van dit product te verdedigen. En het zou mij ten zeerste verheugen als van deze geschiedenis niet enkel het Verdrag van Methuen zou overblijven, maar ook de port, en wel met onmiddellijke ingang.

Kittelmann
Mevrouw de Voorzitter, ik verheug mij niet over de aanleiding voor dit debat, maar wel over het feit dat wij bij deze gelegenheid in korte tijd twee fundamentele vragen moeten beantwoorden. De heer Volmer verklaarde: wij zijn vastbesloten, hebben vertrouwen in de toekomst en zullen ons uiterste best doen. Hij voegde daar echter aan toe: wij weten niet hoe de oplossing eruit zal zien. In de derde plaats verklaarde hij dat Zuid-Afrika elke wijziging in de overeenkomst onvoorwaardelijk afwijst. Binnen die marge moeten wij nu een oplossing vinden.
Zoals alle sprekers in dit debat vind ook ik het schandelijk wat met Zuid-Afrika gebeurt. Iedereen die de ontwikkelingen in Zuid-Afrika volgt, weet dat het ginds de verkeerde richting uitgaat, dat de sociale verhoudingen almaar slechter worden en dat de aflossing van Mandela door Mbeki waarschijnlijk sociale conflicten zal veroorzaken omdat men de mensen aan wie alles is beloofd, niets kan geven. Wij hoopten allemaal dat dit land in het uiterste zuiden van Afrika het economisch goed zou doen en dat dit het schijnbaar verloren Afrikaanse continent nieuwe hoop zou geven. Wat doet de Raad, overigens niet alleen na deze weigering? De zaak sleept al sedert 1995 aan en telkens opnieuw worden schandelijke beslissingen genomen. De Raad aanvaardt daarbij bewust dat Zuid-Afrika, dat onze hulp nodig heeft, te gronde gaat. Dat heeft ook psychologische gevolgen. Het gaat om onze geloofwaardigheid en betrouwbaarheid. Daarom, geachte vertegenwoordiger van de Raad, moet u zo vastberaden en consequent mogelijk handelen. Ook Duitsland heeft lang getalmd om openlijk over de landbouwproblemen te spreken, maar nu doet Duitsland dat, zoals ook andere landen, wel. Wij mogen de gevolgen voor de Europese Unie niet onderschatten.

Spiers
Mevrouw de Voorzitter, ik heb twee opmerkingen. Ten eerste hebben we het hier over een pakket maatregelen. Beide partijen hebben daarbij moeten inschikken. Als we in dit stadium opnieuw over dat pakket gaan onderhandelen, kunnen we de hele overeenkomst wel afschrijven. Verschillende leden hebben zojuist gesproken over wijn en sterke drank en over de etikettering van port en sherry. Ik raad deze mensen aan de tekst van de overeenkomst nog eens goed te lezen. Zuid-Afrika heeft toegezegd die etiketten in derde landen over een periode van vijf jaar af te schaffen. Bovendien is dit slechts een heel klein deel van de totale handel. Binnen de SADC worden ze binnen acht jaar afgeschaft. In afwachting van een WHO-regeling zullen ze binnen de SACU nog twaalf jaar gehandhaafd blijven. Het is ongepast als de EU Zuid-Afrika in deze multilaterale onderhandelingen probeert te koeioneren.
Ten tweede vind ik net als mevrouw Oomen-Ruijten dat commissaris Pinheiro zich correct heeft opgesteld. Dat geldt echter niet voor de Commissie als geheel. DG VI heeft zich van zijn slechtste protectionistische kant laten zien, tot ongenoegen van iedereen. We kunnen alle argumenten over wijn, sterke drank, port en sherry terugvoeren op simpel en ordinair protectionisme van de landbouwsector. Spanje heeft gewezen op moeilijkheden op landbouwgebied, Frankrijk voorziet problemen bij de uitvoerrestituties. Als de staatshoofden zich niet doen gelden en zich door deze deelbelangen laten manipuleren, lopen we het risico dat de hele overeenkomst mislukt.

Volmer
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik heb aandachtig naar uw kritiek op de genomen beslissingen geluisterd. Ik voel echter dat het Raadsvoorzitterschap vooral steun krijgt. Tenslotte hebben wij in de Raad grote inspanningen gedaan om dit akkoord te sluiten. Onze visie is dezelfde als die welke vele sprekers hier naar voren hebben gebracht. Vroeger hebben wij economische sancties genomen om het apartheidsregime op de knieën te dwingen. Het is dan ook logisch dat wij nu de economische ontwikkeling bevorderen om het democratiseringsproces te ondersteunen.
De Europese Unie moet een fundamentele keuze maken tussen solidariteit met de ontwikkelingslanden, die zich in een moeilijke overgangsfase bevinden, en de nationale belangen van de verschillende lidstaten. Vele lidstaten willen hun eigen ontwikkeling bevorderen door hun economie in een bepaalde richting te sturen. Dat geldt nog meer voor de derdewereldlanden. Ik kan uw kritiek en uw aanbevelingen alleen maar aan de Raad voorleggen in de hoop dat de landen die zich tegen de sluiting van het akkoord verzetten, luisteren naar wat u zegt en hun houding herzien.
Applaus

De Voorzitter
Mijnheer Volmer, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Vervoersbeleid: harmonisatie van de voorschriftenvan sociale aard
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0032/99) van de heer Grosch, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het vervoersbeleid: harmonisatie van de voorschriften van sociale aard.

Grosch
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het was voor mij een interessante onderneming in opdracht van het Parlement de voorschriften van sociale aard op het gebied van het vervoer te onderzoeken. De liberalisering van het lucht-, zee- en wegvervoer is al ver gevorderd, maar op het gebied van het spoor en de binnenvaart loopt die liberalisering nog ver achter. Dat heeft ook gevolgen voor de ontwikkeling van de sociale voorschriften. Met die verschillen moest in dit verslag rekening worden gehouden. De sociale aspecten waaraan in het verslag bijzondere aandacht wordt besteed, zijn arbeidstijd, veiligheid en gezondheid, kwalificatie en opleiding, algemene mobiliteit en uiteraard ook werkgelegenheid. Als belangrijke bedrijfstak op het gebied van het goederen- en personenvervoer bevindt de sector van het vervoer zich duidelijk in het spanningsveld tussen, enerzijds, de concurrentievoorwaarden en, anderzijds, de veiligheid en de arbeidsvoorwaarden. Het weg- en spoorvervoer is ook een onderdeel van de openbare dienstverlening en de basis voor de nagestreefde mobiliteit van alle burgers. Met 6 miljoen werknemers en 3 miljoen zelfstandigen is de sector ook een belangrijke bron van werkgelegenheid.
Om die reden vonden wij dat wij ons speciaal met de sociale voorschriften in de vervoerssector moesten bezighouden. In de sectoren waarin de liberalisering zonder de vaststelling van de noodzakelijke sociale minimumnormen heeft plaatsgevonden, heeft de mededinging zich immers ten koste van de arbeidsvoorwaarden en de veiligheid van de werknemers en dus ook van de burgers ontwikkeld. Die ongebreidelde mededinging heeft niet alleen verwoestende gevolgen op sociaal gebied, maar is ook in economisch opzicht bedenkelijk. Een realistische en pragmatische harmonisering, zoals die in dit verslag wordt voorgesteld, is daarom niet strijdig met een goed begrepen liberalisering, integendeel. Ze zal de stabiele basis vormen die de economie nodig heeft om zich te kunnen ontwikkelen. Als uitgangspunt voor dit verslag heb ik dan ook de complementariteit tussen liberalisering en sociale harmonisering genomen.
Onze belangrijkste gesprekspartners - dat is een eerste hoofdpunt in het verslag - bij de voorbereiding van alle maatregelen zijn uiteraard nog altijd de sociale partners. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat die echt representatief zijn. Als de onderhandelingen niets opleveren, mag de Commissie dat niet aangrijpen om de zaken op hun beloop te laten maar moet ze met wetgeving komen.
De gehele vervoerssector moet onder de richtlijn over de arbeidstijd vallen. Het wegvervoer is een goed voorbeeld omdat hier enerzijds blijkt dat de Commissie initiatieven moet nemen, maar anderzijds ook dat het niet alleen om de rij- en rusttijden gaat. Alle sectoren, maar vooral het wegvervoer, hebben nood aan gemeenschappelijke definities van begrippen als mobiele en niet-mobiele werknemers en beroepswerkzaamheden en dus niet alleen van de rij- en rusttijden. De in dit verslag voorgestelde flexibiliteit moet voor de verschillende vervoerssectoren en voor de arbeidstijd gelden, maar dat mag de gezondheid en veiligheid van de werknemers en dus ook van de burgers nooit op de helling zetten.
In het verkeer vallen elk jaar 50.000 doden. In een verslag wordt over de veiligheid in het wegverkeer duidelijke taal gesproken. Stakingen, die in enkele uren hele landen platleggen, en zware verkeersongevallen waren tekenen dat wij iets moesten ondernemen. Wij menen dat wij niet op nieuwe ongevallen of stakingen mogen wachten om ook iets te doen op de gebieden waarop nog initiatieven moeten worden genomen. Een goede regeling op zichzelf is evenwel niet voldoende. Een goede regeling is efficiënt en stimuleert de markt als de controles overal op dezelfde manier worden uitgevoerd en overtredingen in alle EU-landen op dezelfde manier worden bestraft. Geen enkel land mag de minimale controles verwaarlozen en het kan ook niet dat het Europees Parlement nog vier jaar op de verslagen over de beoordeling van die controles moet wachten. In die samenhang moet ook ten volle gebruik worden gemaakt van de moderne technologie, die tot de veiligheid kan bijdragen. Volgens ons zijn er ook geen economische belangen, bijvoorbeeld van de fabrikanten, die het mogelijk maken of rechtvaardigen dat wij die technologische ontwikkelingen negeren. Ik neem het voorbeeld van de tachograaf. Als ik zie wat de technologie op dit ogenblik mogelijk maakt, lijkt het alsof de huidige tachografen nog uit de Middeleeuwen stammen.
Een belangrijk punt in dit verslag is ook de toegang tot het beroep. Kwalificatie en wederzijdse erkenning zijn, zoals de arbeidstijd, de hoekstenen van een vervoersbeleid. Ze garanderen een goede dienstverlening en veiliger arbeidsvoorwaarden. Bijvoorbeeld op het gebied van de luchtvaart schijnt de Raad die hindernis niet te willen nemen, hoewel de bemanning in de luchtvaart belangrijke veiligheidsopdrachten vervult.
Aandacht voor de sociale aspecten in de sector van het vervoer betekent echter ook dat wij de mobiliteit van alle burgers moeten garanderen en met de behoeften van de burgers met een beperkte mobiliteit rekening moeten houden. Dat houdt verband met de openbare dienst, maar betekent ook dat wij daarover een algemeen debat moeten houden. Tenslotte zou ik kort op de werkgelegenheid in het vervoer willen ingaan. Onze lidstaten geven jaarlijks meer dan 180 miljard euro voor de werkgelegenheid uit. Daarom meent onze commissie dat van elke voorgestelde maatregel ook het effect op de werkgelegenheid moet worden onderzocht.
Tot besluit merk ik nog op dat wij, als wij in de Europese Gemeenschap een vervoersruimte tot stand willen brengen waarin de arbeidsvoorwaarden niet meer ten koste van de gezondheid, de veiligheid en levenskwaliteit van de burgers gaan, met een minimale sociale harmonisering moeten instemmen. Wij moeten immers een aantal aspecten regelen die de markt zelf nooit zal regelen. Het Verdrag van Amsterdam biedt ons daartoe, zij het misschien in beperkte mate, de middelen. De toekomst ligt dus in onze handen. Ik dank u voor uw aandacht.

McMahon
Mevrouw de Voorzitter, de vraagstukken die in het verslag van de heer Grosch te berde worden gebracht strekken zich uit over alle sociale aspecten van het vervoersbeleid. Het feit dat dit verslag zonder noemenswaardige tegenstand door de Commissie vervoer en toerisme is goedgekeurd, is illustratief voor de brede steun die er binnen het Parlement bestaat voor sociale voorzieningen in de vervoerssector. Het verslag van de heer Grosch is ook niet het enige: het wordt binnenkort gevolgd door het aanvullende verslag van de heer Chanterie, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de uitbreiding van de algemene arbeidstijdenrichtlijn, en door mijn eigen verslag over de werkuren van vrachtwagenchauffeurs.
Het lijdt geen twijfel dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen een gedegen regulering van de arbeidstijden, de gezondheid en veiligheid van werknemers en, uiteraard boven alles, de veiligheid van de passagiers. Dit verband is onafhankelijk van de wijze van vervoer. De Commissie verdient onze gelukwensen voor de bijdrage die ze heeft geleverd aan de totstandkoming van een overeenkomst, op 30 september van het vorig jaar, tussen de sociale partners in de spoorwegsector. We zijn terecht van mening dat er ook voor de andere vervoerssectoren een dergelijke overeenkomst zou moeten worden gesloten. Dat is vooralsnog helaas echter niet gebeurd, en daarom kom ik ook met mijn verslag over de werkuren van vrachtwagenchauffeurs. De Commissie zag zich namelijk genoodzaakt deze maatregelen via wetgeving af te dwingen.
Een ander punt dat ons zorgen baart is de gebrekkige vooruitgang inzake de harmonisatie van vlieg- en rusttijden voor vliegtuigpersoneel. Dit is een verontrustend probleem.
Samenvattend kan ik zeggen dat dit verslag de steun heeft van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. De liberalisering van de vervoerssector heeft ons inziens tot verscheidene problemen geleid. Ik zou daarbij met name de posterijen willen noemen. De liberalisering van de posterijen heeft in veel lidstaten grote problemen opgeleverd. Als gevolg daarvan worden postbodes overal in de Unie steeds meer op parttimebasis aangenomen, in veel gevallen bovendien zonder behoorlijke pensioendekking. In mijn opvatting dient universele dienstverlening de norm te blijven bij de inrichting van de posterijen in de gehele Europese Unie.

Schlechter
Mevrouw de Voorzitter, met dit verslag probeert de heer Grosch een al 15 jaar durende discussie nieuw leven in te blazen. Zijn verslag beoogt een verbetering van de verordeningen 3820/85 en 3821/85. Intussen heeft de Raad Sociale Zaken een gemeenschappelijk standpunt aangenomen over het voorstel voor een richtlijn inzake de arbeidstijden.
Ik vind het schandalig dat alle activiteiten in de publieke en particuliere sector zo aan regels onderworpen worden terwijl een sector als het wegvervoer, met zo'n 7 miljoen werknemers, buiten deze regelgeving gehouden wordt. Als we paal en perk willen stellen aan alle misstanden waar we in het verleden mee geconfronteerd zijn en waar we de komende jaren nog niet van af zullen zijn, moeten we naar mijn mening de arbeidstijden in de vervoerssectoren gaan bijhouden en besluiten dat ieder arbeidsuur boven de 48 uur als overuur beschouwd wordt en dus ook als zodanig betaald moet worden, met inbegrip van sociale premies en belastingen. Dat lijkt me de enige manier om de werkgevers te dwingen hun personeel niet teveel te laten overwerken. Het grote voordeel hiervan is dat de beroepschauffeurs eindelijk het recht krijgen op 55-jarige leeftijd met pensioen te gaan, gezien het aantal uren dat ze jaarlijks werken en de premies die ze hebben afgedragen.
Tenslotte ben ik mij bewust van het voorstel dat commissaris Kinnock onlangs heeft gedaan. In dit voorstel wordt erkend dat de werktijd van een beroepschauffeur alle werkzaamheden omvat, dat wil zeggen alle tijd waarin de chauffeur ter beschikking staat van zijn werkgever. De commissaris verwezenlijkt hiermee een oude eis van de vakbonden. Verder stelt hij voor dat de arbeidsduur van 48 naar 60 uur verlengd kan worden, zolang het gemiddelde van 48 uur per week maar niet overschreden wordt. In een sector als de vervoerssector zou dit mogelijk moeten zijn.
Wat theoretisch echter al gecompliceerd in elkaar zit, zal in de praktijk problemen opleveren. Ik ben van mening dat de bureaucratie hier enigszins is doorgeslagen. In een grote onderneming zal deze berekening op basis van 48 uur en verspreid over 4 maanden misschien geen problemen opleveren, maar voor de kleine en middelgrote ondernemingen ligt dat anders. Bovendien, hoe kunnen de lidstaten controleren of de 48-uursregel wordt nageleefd? De nieuwe tachograaf zal controle vereenvoudigen, maar verder voorzie ik alleen maar problemen.
We moeten in ieder geval eisen dat de controle-instanties, die met de regelgeving belast zijn, controlevoorzieningen en strafmaatregelen treffen die zowel preventief als doelmatig zijn. Het verslag van de heer Grosch moet het Europees Parlement ertoe aanzetten de benodigde druk op de Commissie en de Raad uit te oefenen, zodat de onhoudbare situatie in de vervoerssectoren de komende jaren voor eens en voor altijd verbeterd wordt. Vanuit dit oogpunt wil ik de heer Grosch bedanken.

Mendes Bota
Mevrouw de Voorzitter, de liberalisering van de vervoersmarkten, waarmee in 1993 een aanvang werd gemaakt naar aanleiding van de verwezenlijking van de interne markt, zorgt voor een dynamischer en gevarieerder aanbod en heeft voor de gebruiker doorgaans een daling van de prijzen tot gevolg. Er dient nochtans op te worden gewezen dat deze voordelen vele offers van de werknemers van de vervoerssector heeft geëist, zowel op maatschappelijk gebied als op beroepsvlak. Het grote publiek geeft zich gewoonlijk alleen rekenschap van deze problemen wanneer de chauffeurs van vrachtwagens voor goederenvervoer heel Europa lamleggen met hun langdurige, door de media op de voet gevolgde stakingen, die de economische sector in het algemeen bijzonder veel schade berokkenen. Anderzijds kan niet worden ontkend dat de scherpe concurrentie tussen de bedrijven, de lidstaten en de Europese Unie en de landen uit Centraal- en Oost-Europa binnen de vervoerssector aanleiding geeft tot onstabiele arbeidsplaatsen, lagere lonen, een minder duurzame sociale zekerheid en dumping wat de prijzen, de belastingen en het gebruikte materiaal betreft.
De situatie van de verschillende vervoerssectoren, of het nu het vervoer over de weg, de luchtvaart, de zeevaart, het vervoer over de binnenwateren, het vervoer per spoor of de postsector betreft, varieert nog steeds van volledig geliberaliseerde markten tot oligopolische posities. De arbeidsvoorwaarden en de sociale bescherming van de werknemers vertoont al even grote verschillen. Er zou nochtans een minimumdrempel moeten worden gegarandeerd. Het is dan ook in dit kader dat de Raad en de Commissie de nodige stappen moeten ondernemen om de op de vervoerssector van toepassing zijnde sociale voorschriften van de Europese Unie te harmoniseren, aangezien een grotere veiligheid, een stabielere werkgelegenheidssituatie en een betere bescherming van de gezondheid van de werknemers tot een hogere productiviteit van de bedrijven en een betere veiligheid van de gebruikers leidt.
Ik zou echter twee punten willen aanstippen die speciale aandacht verdienen. De eerste kwestie heeft betrekking op het voorstel om in de totale werktijd van de wegvervoerssector niet enkel de rijtijden en de tijden waarin wordt in- en uitgeladen op te nemen, maar ook alle andere tijden waarin de werknemer voor de werkgever ter beschikking staat om werk te verrichten. Hier is voorzichtigheid geboden en dient men een evenwichtige oplossing te zoeken aangezien de kans bestaat dat de bedrijven onder een al te ruime definitie van het begrip "werktijd" bezwijken en het risico lopen stuurloos te worden en eventueel zelfs failliet kunnen gaan.
Ook al steunen wij de beslistheid waarmee de Commissie weigert de buitensporige fiscale voordelen van de BTW-vrije aankoop te verlengen, zouden wij diezelfde Commissie willen verzoeken specifieke steunmaatregelen te treffen voor de zeevaartsector aangezien dit besluit een negatieve weerslag op de werkgelegenheid heeft.
Wij maken van de gelegenheid gebruik om onze collega, de heer Grosch, te feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft geleverd.

Wijsenbeek
Mevrouw de Voorzitter, ook ik sluit me graag aan bij de complimenten aan de rapporteur, die hier een voortreffelijk stukje werk geleverd heeft evenals bij de drie vorige sprekers incluis de heer McMahon, mijn vriend Marcel Schlechter en mijn vriend Mendes Bota.
Ik heb van het begin af aan gezegd dat arbeidstijd inderdaad in de vervoerssector de doorslaggevende factor zal moeten zijn, incluis andere werkzaamheden dan puur het, laten wij zeggen, achter het stuur zitten of anderszins het zich verplaatsen met het voertuig of het schip of wat het dan ook zij. Maar ik vind wel dat daar tegenover moet staan dat er ook de nodige soepelheid in de toepassing dient te geschieden, zodat men niet verplicht aan de vervoerders om langer op de weg of onderweg te zijn dan strikt noodzakelijk is. Wanneer men dus lange werktijden maakt in de ene week en men anderzijds dan in een volgende week compensatie kan krijgen, betekent dat dat men ook langere tijden moet kunnen maken om een reis af te kunnen maken of te kunnen beëindigen.
De heer Grosch vergist zich in een zaak. Wij hebben reeds een reglement ingevoerd voor de digitale tachograaf. Het is alleen nu nog wachten op de laatste technische gegevens om dat algemeen ingang te doen vinden, maar de reglementen zijn daar voor en daar heeft de Commissie ook op gewacht om dit voorstel in te dienen zodat beide zaken samen kunnen gaan.
Ik wijs erop dat men zich niet moet vergissen. De vaak overschrijding van rij- en rusttijden en zoals je dat in de krant leest met lange tijden, is voornamelijk ingegegeven doordat die tijd die men tekort gerust heeft, wordt gerekend als helemaal niet gerust. Zo komt men met zulke idiote bedragen als 48 uur achter mekaar rijden, dat bestaat helemaal niet en dat kan niemand.
De paar opmerkingen die ik nog wilde maken zijn de volgende. In de eerste plaats moet er geen nationale discriminatie zijn. In de tweede plaats wijs ik erop dat ook in het personenvervoer over de weg niet moet worden overdreven over de onveiligheid. Het is de veiligste vervoerswijze van alle vervoer dat wij kennen met het minste percentage op gereden kilometers aan ongelukken. Ik wijs er tenslotte op dat in de zeevaart het buitengewoon noodzakelijk is dat wij, om een behoorlijke infrastructuur en opleiding te handhaven, daarover inderdaad zeer strikte maatregelen ook voor Europese bemanningen, maar vooral kortere vaartijden in zijn totaliteit, niet werktijden, niet arbeidstijden en rusttijden maar überhaupt de reis op het schip wat minder lang maken.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, de heer Grosch en de Commissie vervoer en toerisme hebben zeer nuttig werk verricht. Sociale harmonisatie in de vervoerssector is hard nodig en dit doel moet prioriteit krijgen. Het is voor de economische doelmatigheid van belang dat er een einde wordt gemaakt aan de enorme ongelijkheid die tussen een aantal wijzen van vervoer en het wegvervoer bestaat, en waarvan met name het vervoer per spoor en de scheepvaart de negatieve gevolgen ondervinden. Maar ook vanuit sociaal oogpunt is harmonisatie belangrijk, omdat het bijdraagt aan de werkgelegenheid en de verbetering van de werk- en leefomstandigheden van de werknemers. Harmonisatie is tot slot van groot belang voor de veiligheid in met name het wegvervoer.
De voorstellen die onze fractie heeft gedaan, en die door de Commissie zijn overgenomen, bevestigen een aantal belangrijke aspecten: de noodzakelijke arbeidstijdverkorting zonder salarisverlaging, het bevorderen van de sociale dialoog en, tenslotte, het non-regressiebeginsel op sociaal gebied wat moet voorkomen dat vooruitgang voor de één leidt tot achteruitgang voor de ander.
Deze beginselen en de bevestiging van de rol van de overheidsdiensten, moeten de progressieve opvatting van de Europese eenwording benadrukken. Hetzelfde geldt voor het verzoek van de heer Grosch om het begrip arbeidstijd met betrekking tot het wegvervoer duidelijk te omschrijven als de tijd waarin de werknemer ter beschikking staat van zijn werkgever. In het kader van de eenwording moet gebruik worden gemaakt van de technische vooruitgang en kennis. Als we van elkaars verworvenheden gebruik kunnen maken, zal dat de samenleving ten goede komen. We moeten elkaar als lidstaten niet beconcurreren op basis van de bestaande diversiteit die slechts tot een neerwaartse spiraal zou leiden.
Ik wil tenslotte benadrukken dat we erop moeten toezien dat de voorstellen in het verslag-Grosch ook daadwerkelijk verwezenlijkt worden. Deze voorstellen moeten worden geïntegreerd in de concrete besluiten die het Parlement moet nemen, met name wat betreft het opnemen van de sectoren die nog niet onder de richtlijn inzake de arbeidstijd vallen, maar hier wel in thuis horen.
De publieke opinie inzake Europa zal positiever zijn als de beginselen van sociale rechtvaardigheid daadwerkelijk worden gehonoreerd. Op dit gebied moet op nog veel werk worden verzet, en het is zaak daar snel mee te beginnen. De doelstelling van sociale harmonisatie moet worden verwezenlijkt. Alleen dan kunnen we een draagvlak voor de eenwording creëren en kan een Unie worden verwezenlijkt die overeenkomt met de wensen van de volkeren.

Lukas
Mevrouw de Voorzitter, de toenemende mobiliteit van de mensen en de snelle groei van de reisindustrie dwingen ons ertoe, alleen al om de veiligheid in het vervoer te garanderen, bepaalde sociale voorschriften op een hoog niveau te harmoniseren. Het gaat vooral om het lucht- en wegvervoer. Op het gebied van het bustoerisme, een milieuvriendelijke vorm van reizen, is een regeling in geheel Europa nodig om te voorkomen dat oververmoeide chauffeurs de passagiers en andere deelnemers aan het verkeer in gevaar brengen.
In de overwegingen D en G meent de rapporteur dat de sociale harmonisatie de concurrentie die ten koste van gezondheid, levenskwaliteit en mobiliteit gaat, moet beteugelen en dat de arbeidstijd een belangrijke factor is van de bescherming van de veiligheid van het vervoer. Elke inperking van de mededinging is in principe gevaarlijk. In dit geval gaat het echter om de veiligheid van de mensen en daarom vind ik die inperking hier gerechtvaardigd.

Sindal
Mevrouw de Voorzitter, onze commissie heeft zich net als de Commissie uitgebreid gebogen over de harmonisatie van de voorschriften van sociale aard. Ik ben er zeker van dat iedereen hier in de zaal de problemen inziet. Ik denk ook dat wij het hier over een aantal oplossingen eens kunnen worden, maar zodra het in de Raad op besluitvorming aankomt, valt alles stil. Moeten goede omstandigheden wijken voor slechte? Dat is immers steeds de cruciale vraag bij harmonisatie. Hoe gaan we harmoniseren? In het verslag komt de omvang van het probleem tot uiting alsook de verschillende meningen die erover bestaan. Vervoer is grensoverschrijdend, waardoor het voor gemeenschappelijke regelgeving in aanmerking komt. In de vervoersector moeten er gemeenschappelijke gedragsregels zijn en gemeenschappelijke bepalingen inzake milieu en arbeidstijden, zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt. Anderzijds is het nationaal verkeer in de lidstaten zeer uitgebreid. De nationale regels en tradities zijn echter zo verschillend dat de sociale condities vaak bepalend zijn voor het concurrentievermogen, zoals hier vanavond reeds is opgemerkt. Aan de ene kant heb je de werknemers en aan de andere kant de klant van de transportfirma. Veiligheid en arbeidstijd hangen samen en mogen niet ten kosten gaan van het concurrentievermogen. Ik ben van mening dat er op bepaalde gebieden Europese regels moeten zijn, maar dat er tot op zekere hoogte rekening moet worden gehouden met de nationale overeenkomsten en tradities. Zodra we sociale condities, belastingen en accijnzen beginnen te harmoniseren, gaat het totaal mis. Ik vind dit een zeer goed verslag, maar om tot een haalbaar voorstel te komen, moeten we nagaan welke mogelijkheden er zijn in de Raad en welk niveau van harmonisatie we willen nastreven. Ik herhaal dus mijn vraag: moeten goede verhoudingen wijken voor slechte? Daarover moeten wij het eens worden.

Stenmarck
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen dank ik de heer Grosch voor het werk dat hij met dit verslag geleverd heeft. Het bevat vele positieve elementen waarover wij nu een standpunt moeten innemen. Zo zegt de rapporteur bijvoorbeeld dat de sociale harmonisatie niet bedoeld is om de marktwetten te controleren.
Ik behoor overigens tot degenen die een verregaande harmonisatie van de sociale wetgeving van de lidstaten niet echt zien zitten. Naar mijn oordeel behoort het sociaal beleid tot de nationale verantwoordelijkheden. Volgens het subsidiariteitsbeginsel dat in zoveel verschillende contexten ter sprake komt, moet het trouwens ook zo zijn. Ik vraag mij zelfs af of er eigenlijk wel een andere mogelijkheid is. De uitgangssituatie is in elke lidstaat immers anders. Bij elke volgende uitbreiding met de landen in Oost-Europa zullen deze verschillen nog verder toenemen. Dit wil niet zeggen dat gemeenschappelijke regels voor bepaalde gebieden geen voordeel kunnen zijn. Neem nu een betere verkeersveiligheid. Dit is zeker een gebied waar gemeenschappelijke regels onmiskenbaar nuttig zouden zijn.
Ik denk dat de rapporteur echter veel te ver gaat wanneer hij schrijft dat arbeidstijdverkorting zonder loonverlies een van de belangrijkste doelstellingen binnen de vervoerssector zou moeten zijn. Ik denk niet dat een algemene arbeidstijdverkorting de verkeersveiligheid kan verhogen. Alleen een verkorting van de individuele rijtijden en geregelde rusttijden kunnen dit. Op dit vlak moeten wij uiteraard naar een gemeenschappelijke Europese oplossing streven.

Kinnock, Neil
Mevrouw de Voorzitter, ik sluit me aan bij de gelukwensen van voorgaande sprekers in dit debat aan het adres van de heer Grosch vanwege zijn verslag dat, over het algemeen, complimenteus is over het werk van de Commissie. Het doet me deugd hem en zijn collega's op mijn beurt te kunnen complimenteren met het werk dat ze hebben verzet om dit verslag over sociale harmonisatie in de vervoerssector te kunnen presenteren.
Dit verslag helpt ons eraan herinneren dat liberalisering weliswaar bijdraagt aan de versterking van de vervoersdiensten en -systemen, maar wel zodanig moet worden doorgevoerd dat de redelijke behoeften van werknemers, en de veiligheid van en dienstverlening aan de burger, niet uit het oog worden verloren. Dit is een voorwaarde die de heer Grosch zelf heeft gesteld en die tijdens dit hele debat telkens opnieuw weer werd gesteld.
Wat het belangrijke vraagstuk van de arbeidstijden betreft bestaat er nauwelijks enig verschil van mening tussen het Parlement en de Commissie. Wel wil ik dit Huis erop attent maken dat de Commissie, zoals de meeste leden trouwens al zullen weten, absoluut niet bevoegd is voorstellen te doen ter verkorting van de arbeidstijden zonder verlies van loon, een thema dat mevrouw Moreau en anderen in de loop van het debat hebben aangesneden.
Zoals bekend in dit Huis gaan de communautaire richtlijn inzake arbeidstijden en dus ook de huidige voorstellen uit van de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers. Het mag dan logisch zijn dat de toepassing van die richtlijn de arbeidstijden in bepaalde gevallen zou kunnen terugbrengen, het is verstandig de praktische implicaties van wetswijzigingen terzake door middel van onderhandelingen tussen de werkgevers en werknemers te assimileren - uiteraard het liefst via de gangbare dialoog tussen de sociale partners. Het spreekt voor zich dat dit geen zaak is voor de Commissie of de wetgever, en dat ook niet moet worden.
Er bestaat bezorgdheid over het niveau van de controle op rij- en rusttijden en over het niveau van de boetes die in geval van overtredingen worden opgelegd. In reactie daarop zou ik dit Huis willen zeggen dat ik het pleidooi voor effectieve controlemaatregelen onderschrijf. Controle heeft geen zin als ze niet doelmatig is. Gehoor gevend aan de aanbevelingen in het verslag van de heer Grosch zal de Commissie voorstellen het minimum aantal uit te voeren controles te verhogen. De Commissie is er zich ook van bewust dat men zich al enige tijd zorgen maakt over de boetes en werkt inmiddels aan een ontwerpverslag over de efficiëntie en doelmatigheid van de handhavingsmaatregelen, waarin deze vraagstukken in al hun aspecten aan bod zullen komen. Het spreekt voor zich dat ik dit Huis over onze bevindingen zal inlichten zodra we dat verslag hebben afgerond.
Het verslag dat nu voor ons ligt geeft aan dat er behoefte is aan evaluatie van de maatregelen die in de vervoerssector worden getroffen, met aandacht voor hun effect op de werkgelegenheid, op de arbeidsomstandigheden en op de mobiliteit in het algemeen. Er is in dit Huis hopelijk niemand die eraan twijfelt dat ik en mijn collega's bij het opstellen van onze voorstellen rekening zullen houden met al dit soort vraagstukken. Van de andere kant geloof ik niet dat een algemeen verslag over deze zaken veel toegevoegde waarde zal leveren. Het zal dit Huis duidelijk zijn dat we bij alle voorstellen die we indienen sowieso al aandacht schenken aan deze vraagstukken door de voorstellen flexibel te houden en te voorzien van eventuele derogaties of overgangsperioden. Ik hoop dat dit Huis het praktische en transparante karakter van deze handelwijze erkent, en inziet dat deze als permanent onderdeel van ons beleid meer zin heeft dan een periodiek verslag, waar alleen maar een aantal opmerkingen in zouden komen te staan.
In de algemene context van het verslag is dit vraagstuk echter van secundair belang. Het mag daarom onze aandacht niet afleiden van het substantiële werk dat de heer Grosch en zijn collega's hebben verricht en dat ik met plezier aan dit Huis kan aanbevelen.

De Voorzitter
Mijnheer Kinnock, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Opneming van Turkije in de programma's  "Socrates" en  "Jeugd
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0048/99) van mevrouw Heinisch, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over het
I.voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van het basisbesluit betreffende het programma-SOCRATES met het oog op de opneming van Turkije in de lijst van in aanmerking komende landen (COM(96)0199 - C4-0293/96-96/0130/(COD)) enII.voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van het basisbesluit betreffende het programma Jeugd voor Europa III met het oog op de opneming van Turkije in de lijst van in aanmerking komende landen (COM(96)0199 - C4-0294/96-96/0131(COD)).
Heinisch
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij houden ons nu al sedert bijna drie jaar bezig met de vraag of Turkije in de uitwisselingsprogramma's SOCRATES en Jeugd voor Europa moet worden opgenomen. Nu die programma's op het einde van dit jaar aflopen en wij al over de vervolgprogramma's spreken, staat de kwestie eindelijk op de agenda van het Parlement. Dat dit pas nu gebeurt, hangt niet in de laatste plaats samen met het feit dat het onderwerp van dit verslag ook te maken heeft met het fundamentele probleem van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Republiek Turkije in het perspectief van de toetreding van Turkije tot de Unie.
In artikel 28 van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Turkije staat dat Turkije voor toetreding tot de Europese Unie in aanmerking komt. Dat werd door de Europese Raad van Luxemburg van december 1997 en vooral door de Europese Raad van Cardiff van juni 1998 bevestigd. De Raad heeft altijd gezegd dat het belangrijk is dat wij Turkije in alle opzichten dichter bij de Europese Unie brengen. Dat betekent dat Turkije ook aan communautaire programma's zoals SOCRATES en Jeugd voor Europa moet kunnen deelnemen.
De Raad heeft echter ook altijd gezegd dat de kandidaat-landen voor institutionele stabiliteit moeten zorgen als garantie voor de democratie en de rechtsstaat, voor de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden. De situatie van de mensenrechten en vooral van de minderheden in Turkije schenkt nog altijd geen voldoening. Dat blijkt ook uit het recente jaarverslag van Amnesty International. Ook de obstructiepolitiek van Turkije tegen de toetreding van Cyprus is onaanvaardbaar. Dat moeten wij duidelijk zeggen.
Over de huidige mensenrechtensituatie in Turkije wil ik vandaag echter niet verder uitweiden. Ten aanzien daarvan hebben wij in vele verslagen - onlangs in de commissie nog naar aanleiding van het verslag van de heer Swoboda over de ontwikkeling van onze betrekkingen met Turkije en over de Europese strategie voor Turkije - al herhaaldelijk een duidelijk standpunt ingenomen. Daarover is dus alles al gezegd. De eisen van het Europees Parlement kan iedereen in vele documenten lezen. In dit verslag beperk ik mij dus tot de kwestie van de deelneming van Turkije aan de onderwijsprogramma's. De discussies over de toetreding van Turkije tot de EU leiden de aandacht af van de doelstellingen die wij met de uitwisselingsprogramma's proberen te bereiken en die bij de beoordeling van het probleem onze belangrijkste maatstaf moeten zijn.
De programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa werden uitgewerkt om jongeren tolerantie, democratie en actief burgerschap bij te brengen. De Europese Unie wil met die programma's jongeren de mogelijkheid bieden om aan de Europese eenmaking mee te werken. Jongeren die in een geest van openheid en tolerantie worden opgevoed, zullen zich wellicht het meest voor een vreedzaam en humaan Europa inspannen. Dat moet onze doelstelling zijn. Wij moeten de jongeren de Europese gedachte en de Europese waarden bijbrengen. Daarom hebben wij de programma's eerst voor jongeren uit de EVA-landen en vervolgens voor de jongeren uit de geassocieerde Centraal- en Oost-Europese landen en Cyprus en Malta opengesteld. Wij mogen Turkije nu niet in de kou laten staan.
In de toelichting over de eerste fase van SOCRATES stond dat het programma Europa binnen ieders bereik moest brengen en het een humane dimensie moest geven. In dat opzicht schijnt Turkije zonder meer voorbestemd te zijn om in de uitwisselingsprogramma's te worden opgenomen. Wij moeten de aandacht van de Turkse jeugd op Europa vestigen. Die jongeren willen in hun land immers verandering brengen. Bovendien zullen de jongeren in het proces van democratisering en verzoening tussen de volkeren een beslissende rol spelen.
Het gaat hier om een reusachtig potentieel: meer dan 50 % van de Turkse bevolking is nog geen 25 jaar. Uiteraard kunnen wij met onze programma's slechts een fractie van die jongeren bereiken. Maar wij moeten ook niet vergeten dat de positieve persoonlijke ervaringen van jongeren een reusachtig multiplicatoreffect hebben. Daarom moeten wij de Turkse jongeren de mogelijkheid bieden om onze West-Europese cultuur te leren kennen en te zien hoe wij met grond- en mensenrechten omgaan. Dat dit mogelijk is, blijkt uit de al bestaande samenwerking tussen Europese jongeren- en studentenorganisaties.
Ik onderstreep nogmaals dat wij er ons bij de uitvoering van het programma voor zullen inspannen dat ook de minderheden, in het bijzonder de Koerden, kunnen deelnemen. Het huidige, gewelddadige conflict op Europese bodem verandert daar niets aan. Wij kunnen daar echter niet door bijvoorbeeld een stemming voor zorgen. Wij zullen de deelneming van de verschillende minderheden in een jaarlijks verslag grondig onderzoeken.
Tot besluit zou ik nog alleen het volgende willen zeggen. Wij moeten terugdenken aan de bekende woorden van Jean Monnet, die telkens opnieuw onderstreepte dat wij, als wij ons voor de Europese eenmaking inspannen, niet alleen de landen, maar vooral ook de mensen nader tot elkaar moeten brengen. Een versterkte samenwerking op het niveau van de jongeren en de beschikbaarstelling van uitwisselingsbeurzen zijn een goed middel om de democratie in Turkije te versterken en er de mensenrechten te doen eerbiedigen. Beide zijn daarom een belangrijke stap om Turkije duurzaam aan het Westen te binden. Ik verzoek u dan ook samen met mij voor de opneming van Turkije in de communautaire onderwijs- en jongerenuitwisselingsprogramma's te stemmen.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de uitwisseling van studerenden en jongeren in Turkije en de Europese Unie is een voortreffelijk middel om het wederzijdse begrip tussen onze volkeren en burgers te bevorderen. Die uitwisseling kan er ook toe bijdragen dat Turkije zich bij de democratische rechtsstaten van de Europese Unie voegt. De Commissie externe economische betrekkingen is het daarom volkomen met het voortreffelijke verslag van mevrouw Heinisch eens.
Wij moeten de Turkse jongeren sterker bij de totstandbrenging van een pluralistische samenleving in het kader van de rechtsstaat betrekken. De Turkse sociale partners hebben dat altijd al gewild. Door dit verslag aan te nemen, kunnen wij ook laten zien dat de Europese Unie met haar middellange- en langetermijnstrategie voor Turkije haar verantwoordelijkheid tegenover onze grote buur in het zuiden op zich neemt, dat de samenwerking zich voortdurend uitbreidt en sterker wordt en dat wij de opduikende conflicten - wij hadden het vandaag uitvoerig over Öcalan - niet alleen kunnen wegdrukken, maar ook duurzaam kunnen oplossen door in Turkije een nieuwe samenleving tot stand te brengen.
Mijnheer de commissaris, het Europees Parlement is bereid naar aanleiding van dit verslag van mevrouw Heinisch, maar ook op andere terreinen, de samenwerking met Turkije te bevorderen. Zo kan ook de Europese Unie haar taak - ik denk dan vooral aan financiële hulp - tot een goed einde brengen.

Elchlepp
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik kan kort zijn. Ook mijn fractie is voorstander van de uitbreiding van het programma Jeugd voor Europa tot Turkije. Wij moeten die beslissing los zien van onze huidige politieke positie tegenover Turkije en van onze grote bezwaren tegen een aantal aspecten van de situatie in Turkije zelf. Met het programma Jeugd voor Europa streven wij immers een onderwijspolitieke doelstelling na. Wij willen dat de jongeren toleranter worden tegenover de denk- en levenswijze van de mensen in andere landen. Het middel daartoe zijn interculturele ontmoetingen in het kader van bepaalde projecten en het bieden van solidariteit door praktische medewerking op bijvoorbeeld gemeentelijk niveau.
Het gaat erom nieuwe persoonlijke ervaringen op te doen en nationalistische stromingen minder aantrekkelijk te maken. De Turkse jongeren die naar ons toekomen, hebben, ook al zijn sommigen streng geselecteerd, voor het eerst de gelegenheid Europa echt te leren kennen en het eenzijdige beeld van Europa dat zij wellicht van Turkse kranten hebben gekregen, bij te stellen. Maatschappijpolitieke veranderingen kunnen tot stand worden gebracht als een nieuwe generatie aantreedt die de achterhaalde denkstructuren doorbreekt. Daarom moeten wij de dialoog met de jeugd in Turkije ook met behulp van dit democratieprogramma ondersteunen. Tegen alle tegenstanders zou ik het volgende willen zeggen: de Turkse jongeren die wij naar Europa uitnodigen, mogen niet boeten voor wat hun regering verkeerd doet. Wij kunnen nationalistische houdingen niet bestrijden en ons tegelijkertijd afsluiten voor een grensoverschrijdende dialoog met de jongeren, ook in Turkije.

Monfils
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van mevrouw Heinisch, dat overigens zeer goed is opgesteld, brengt overduidelijk een politiek probleem met zich mee. Dit is overigens zojuist al in herinnering gebracht. In het verslag wordt immers voorgesteld Turkije mee te laten doen aan de programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa terwijl de situatie van de mensenrechten in Turkije nog altijd zorgelijk is. De rapporteur erkent dit overigens ook zelf. Bovendien moeten we niet vergeten dat de gebeurtenissen van de laatste dagen geen positieve ontwikkeling laten zien. Ik doel hiermee op de arrestatie en gevangenhouding van Öcalan, en de omstandigheden waarin de rechters tot een vonnis moeten komen. Maar ik heb ook mijn vraagtekens bij de reacties van Turkije op de verklaringen en voorstellen van de Unie. De Unie wil immers dat Turkije bij het oplossen van zijn problemen de mensenrechten niet uit het oog verliest. Maar wat is de reactie van Turkije? Het land zegt dat de verklaringen van de Europese Unie de voorwaarden aanscherpen voor intensivering van de samenwerking tussen Europa en Turkije. Dat kan toch niet waar zijn.
Gezien de situatie zouden we er goed aan doen dit verslag naar de bevoegde commissie terug te sturen zodat we nog enige bedenktijd hebben. Maar dat gebeurt niet, dus wat moeten we nu doen? Sommigen beweren - en zojuist hoorde ik het nog - dat we de Turkse jeugd niet verantwoordelijk kunnen stellen voor de huidige problemen van hun land en dat de toenadering tot de Europese Unie wellicht op termijn zou kunnen leiden tot meer democratie, een betere naleving van de resoluties van de internationale organisaties, meer rechtvaardigheid en meer vrijheid.
Maar anderen zijn net als ik van mening dat als we voor het verslag-Heinisch stemmen, we hiermee de Turken laten weten dat ze zich alles kunnen veroorloven, dat ze ieder gebaar van Europese zijde kunnen weigeren, dat ze alles wat de Europese Unie hun biedt kunnen accepteren zonder dat ze hiervoor iets terug hoeven te doen en dat ze de mensenrechten kunnen blijven schenden terwijl de basisregel van de Europese Unie - waarvan ze deel willen gaan uitmaken - nu juist precies de strikte naleving van de mensenrechten is.
We onderhandelen niet net als Turkije met de bokshandschoenen aan; ik vind dat de Europese Unie zich erg inschikkelijk opstelt ten opzichte van Turkije terwijl ze overdreven streng is wat betreft het rechtstelsel en de mensenrechten van de Oost-Europese kandidaat-landen die voor toetreding in aanmerking willen komen.
Mevrouw de Voorzitter, de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil de Turkse jeugd een kans geven en zal daarom niet tegen het verslag stemmen. Ze is evenwel van mening dat het een illusie is te geloven dat de huidige houding van Turkije niet door zijn jongeren gedeeld wordt. Maar goed, laten we ze een kans geven. Turkije moet dit echter niet opvatten als een nieuwe overwinning of een goedkeuring van zijn huidige beleid waarin executies nog altijd op willekeurige wijze worden uitgevoerd en de vrijheid van meningsuiting nog altijd wordt geschonden. Om die reden zal de liberale fractie zich van stemming onthouden.

Guinebertière
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag over het openstellen van de programma's SOCRATES en LEONARDO voor Turkije heeft in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media heel wat stof doen opwaaien. Men wacht nu op een besluit. In 1996 heeft de eerste uitwisseling plaatsgevonden. De betreffende programma's lopen eind 1999 af en de nieuwe programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa zullen begin 2000 van start gaan. Vanaf dit tijdstip zouden deze twee nieuwe programma's voor Turkije moeten worden opengesteld volgens procedures die nog met dit land moeten worden vastgesteld.
Gezien de huidige situatie vraag ik me af wat nu precies die zeer dringende boodschap is die we aan Turkije moeten overbrengen. Natuurlijk, met dergelijke programma's kunnen we de waarden van onze gemeenschap overdragen, een gemeenschap die is gebaseerd op democratie, begrip voor andere volkeren en andere culturen. Ik ben mij er terdege van bewust dat opleiding daar een belangrijke rol in kan spelen. Wat dat betreft vind ik dat er zoveel mogelijk mensen aan het SOCRATES-programma moeten deelnemen. Ik wil er echter op wijzen dat een amendement dat door een van mijn collega's van de cultuurcommissie was ingediend, is verworpen. In dit amendement stond het volgende: ?De huidige beslissing wordt van kracht nadat het Europees Parlement zich ervan heeft vergewist dat Turkije de mensenrechten daadwerkelijk naleeft" .
Om die reden zullen de leden van mijn fractie ieder naar eigen geweten en in vrijheid over dit verslag stemmen. Ikzelf zal me van stemming onthouden.

Ceyhun
Mevrouw de Voorzitter, volgens mij kunnen de mensenrechten in een land pas werkelijkheid worden als zich in dat land genoeg mensen voor de mensenrechten inzetten. Daarom zijn wij het eens met de opneming van Turkije in de programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa. Wij kunnen immers een belangrijke bijdrage aan de mensenrechten leveren door de jongeren in Turkije aan onze programma's te laten deelnemen zodat zij hun land, Turkije, dat wij op dit ogenblik terecht onvoldoende democratisch noemen, in een democratische republiek kunnen omvormen. In dat opzicht vinden wij het verslag van mevrouw Heinisch uiterst zinvol. Wij keuren het goed en gaan ervan uit dat dit verslag, dit debat en de hopelijk positieve uitslag van de stemming voor Turkije een signaal zal zijn.

Maes
Mevrouw de Voorzitter, gelukkig moeten wij niet wachten om de Turkse jeugd te laten kennismaken met Europa. Er zijn heel veel Turkse jongeren die in Europa wonen en die dit ook gaan vertellen in Turkije. Ik zie dan ook niet in wat wij vandaag voor dringends te beslissen hebben.
In 1996 diende de Commissie haar voorstel in tot opname van Turkije in de programma's SOCRATES, Jeugd voor Europa en LEONARDO. Intussen werden ook andere landen toegelaten, maar wegens de mensenrechtenkwestie precies bleef Turkije uitgesloten. Het Europees Parlement heeft zich daarbij aangesloten in 1996.
De commissie sociale zaken, ook nu, vraagt zich naar mijn mening terecht af of er niet gewacht kan worden met budgettaire stappen voor de tenuitvoerlegging tot meer vooruitgang is geboekt bij de oplossing van de kwestie-Cyprus en van het Koerdische vraagstuk. Immers, het debat over de Koerdische kwestie en de zaak-Öcalan, dat wij daar een paar uur geleden gehad hebben, tonen toch voldoende aan dat het Parlement de toestand in Turkije nog steeds als zeer problematisch ervaart.
Iedereen erkent de waarde van de programma's als mogelijkheid voor de bevordering van het wederzijds begrip en respect tussen mensen en volkeren. Maar welke garanties hebben wij dat precies jonge mensen uit Turkije van alle diverse bevolkingsgroepen zullen kunnen deelnemen aan deze programma's? Ik maak mij daar geen enkele illusie over. Zou het geen verkeerd signaal zijn juist nu vlak voor de verkiezingen een goedkeuring te maken en een opening te doen op dit dramatische ogenblik. Wij weten zeer goed dat men slechts kan starten na 2000. Waarom zouden wij dan nu beginnen met een aantal voorbereidselen te treffen op een moment dat heel dit Parlement aandringt op een daadwerkelijk optreden van Turkije inzake mensenrechten. Wij moeten logisch zijn met onszelf en geen verkeerde signalen afgeven.
Ten gronde zullen wij dus met de voorstellen instemmen, maar wij zullen ons onthouden omdat wij het absoluut het slechtste moment vinden om dit signaal nu af te geven.

Vanhecke
Mevrouw de Voorzitter, ik wil vooreerst duidelijk stellen dat ik van oordeel ben dat wij er alle belang bij hebben als Europeanen om met al onze buurlanden de best mogelijke betrekkingen, politieke en culturele betrekkingen, te onderhouden en dat het vanzelfsprekend ook moet gelden voor ons buurland Turkije. Dat belet niet dat ik toch de indruk heb dat dit Parlement zich met het voor ons liggende voorstel om Turkije op te nemen in de werkingslanden voor de programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa dat wij ons daarmee ten eerste belachelijk maken en dat wij ten tweede een principiële fout begaan.
Wij maken ons belachelijk als Parlement omdat wij ook in dit dossier sinds jaren, en in elk geval sinds de eindbesprekingen van de douane-unie in 1995, dat wij tegenover Turkije met het dreigement zwaaien dat er vooruitgang geboekt moet worden in het dossier-Cyprus bijvoorbeeld of in het Koerdische dossier of dat men anders wel eens zal zien en dat het Parlement dan dit of dat dossier zal blokkeren. Welnu, ik zou toch wel eens willen weten wat er sindsdien aan vooruitgang geboekt is, bijvoorbeeld in het dossier-Cyprus. Ik heb er in elk geval geen weet van. Wij maken ons belachelijk als Parlement om voortdurend dreigementen uit te spreken en daar niets van uit te voeren.
Ten tweede, begaan wij een bijzonder erge principiële fout door zonder protest verder te borduren op het standpunt van de Raad en van de Commissie en om ons buurland Turkije te beschouwen als een kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Dat is absurd! Turkije behoort niet geschiedkundig, niet cultureel en zelfs puur geografisch beschouwd nauwelijks voor 3 % tot het werelddeel Europa. Europa is geen product als frisdrank of als hondenvoer, daar moet een maatschappelijke, culturele, geschiedkundige realiteit achterstaan, of niet soms.
Kortom, dit Parlement zou de moed moeten hebben, en ik besluit daarmee, om tot ons buurland Turkije te zeggen dat wij een zo groot mogelijke vriendschap en samenwerking willen respecteren, maar dat Turkije geen Europees land is en bijgevolg geen kandidaat-lidstaat van de Europese Unie kan zijn.

Sichrovsky
Mevrouw de Voorzitter, dit gehele debat is ook een illustratie van het dilemma van het mensenrechtendebat in het Europees Parlement. Wij keuren dit verslag goed omdat wij geloven dat wij ons over mensenrechtenkwesties niet mogen onthouden. Wij moeten voor of tegen stemmen, het proces ondersteunen of tegenwerken. De opneming van Turkije in de onderwijsprogramma's is voor ons onontbeerlijk omdat het opleidingsniveau van een samenleving ook directe gevolgen voor de ontwikkeling van de democratie heeft.
Wij kunnen en moeten, zeker op politiek niveau, alle mogelijkheden aangrijpen om Turkije tot democratisering te dwingen. Wij mogen de jongeren niet straffen voor wat hun politieke leiders verkeerd doen. Die zullen hun houding ook niet veranderen als wij de jongeren uit onze onderwijs- en cultuurprogramma's uitsluiten. Wellicht geven wij blijk van politiek doorzicht als wij laten zien dat wij dat onderscheid kunnen maken.

Musumeci
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, de Italiaanse fractie van Alleanza Nazionale is bijzonder blij met het voorstel de programma's voor opleiding en voor de jeugd open te stellen voor deelname van Turkije.
Desalniettemin kunnen we niet anders dan onze bitterheid uiten over de vertraging die een soortgelijk voorstel, dat al in mei 1996 door de Commissie was ingediend, heeft opgelopen bij de behandeling in dit Parlement. Het is evident dat die vertraging werd veroorzaakt door verborgen obstakels, heimelijke weerstand, verholen vijandigheid en voorbehouden, van meerdere zijden en op diverse niveaus, met betrekking tot de deelname van Turkije aan deze culturele programma's.
Gesteld wordt dat de Turkse autoriteiten het respect voor de mensenrechten nog altijd niet voldoende in hun beleid hebben verankerd. Dit is een uitgangspunt en een zorg die we alleen maar kunnen en moeten onderschrijven, ondanks de grote stappen voorwaarts die de afgelopen jaren in het Turkse rechtsstelsel zijn gemaakt. Onze zorg is bovendien alleen maar toegenomen door de gebeurtenissen rond de terroristenleider Öcalan en door het onzekere en naar onze mening zorgwekkende lot van het Koerdische volk.
De Europese Unie moet echter voorkomen dat ze zich door de vertraging in het democratiseringsproces in Turkije laat verleiden om juist dat deel van de Turkse bevolking dat het meest gevoelig is voor verandering en voor de fundamentele uitgangspunten van de burgermaatschappij, in een gevaarlijk internationaal isolement te brengen. Ik heb het over de jongeren, dat wil zeggen over 50 % van de bevolking van dit mediterrane land, de eerste begunstigden van de Europese programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa. Dit rijke en overvloedige Europa, dit pacifistische Europa dat zich in woorden altijd superkritisch toont, als een onverzettelijke openbare aanklager, maar een echte angsthaas wordt als het om daden gaat, heeft al genoeg schade veroorzaakt door de kwestie-Öcalan te laten escaleren. We zouden onze schuld alleen maar vergroten als we nu ook nog eens de Turkse jeugd zouden verhinderen om zich, door middel van culturele uitwisselingen, vertrouwd te maken met waarden als democratie, vrijheid, verdraagzaamheid en gerechtigheid, waarden op basis waarvan Turkije al in de nabije toekomst een factor kan worden in het uitbreidingsbeleid van de Europese Unie in het Middellandse-Zeegebied.
Dat hopen wij tenminste voor Turkije, als voorstanders van Europa en als burgers in het Middellandse-Zeegebied.

Le Gallou
Mevrouw de Voorzitter, met het verslag-Heinisch zet de Europese Unie opnieuw een stap in de verkeerde richting wat betreft haar beleid ten opzichte van Turkije. De programma's LEONARDO, SOCRATES en Jeugd voor Europa moeten uitwisselingen tussen Turkse en Europese jongeren mogelijk maken. Moet ik hier in herinnering brengen dat Turkije wat betreft zijn bevolking, taal, cultuur, religie en geschiedenis geen Europees land is?
Wij hebben indertijd de akkoorden over de douane-unie, die de Verenigde Staten zo graag verwezenlijkt zag, al aan de kaak gesteld. Deze unie vormde het begin van de integratie van een niet-Europees land binnen de Unie. Een dergelijke integratie is voor ons niet acceptabel. Vandaag borduurt de Europese Unie hierop voort en stelt de Europese jeugd- en onderwijsprogramma's open voor Turkije.
Het beleid van de Europese Unie jegens Turkije vertoont weinig samenhang. Enerzijds maakt de Unie zich zorgen om de mensenrechten van de Cyprioten of de Koerdische minderheid, en anderzijds haalt ze de politieke en culturele banden met Turkije aan. Dat getuigt niet van een overtuigende of verantwoordelijke visie.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, mag ik met instemming beginnen te constateren dat een grote meerderheid in dit Parlement thans akkoord kan gaan met opneming van Turkije in deze programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa. Ik zou juist met verwijzing naar het eerdere debat en de vele eerdere debatten die wij gevoerd hebben over de relaties van de Europese Unie met Turkije, mijn instemming willen uitspreken met al degenen die in weerwil van de vele politieke problemen die wij met Turkije hebben en vele verschillen van opvatting, vinden dat wij juist in de richting van de jeugd van Turkije een poging moeten doen om daar het wederzijdse begrip verder te ontwikkelen en te versterken en de gelegenheid aan te grijpen via deze uitwisselingsprogramma's om onze opvattingen van democratie, van tolerantie en van burgerzin met elkaar uit te wisselen en met elkaar te delen. Jong geleerd oud gedaan zegt een Nederlands spreekwoord en ik denk dat dat zeker ook voor programma's als deze geldt.
Ik zou wat dat betreft dan ook mevrouw Heinisch willen complimenteren met haar verslag en met haar doorzettingsvermogen om na lange discussies ook in de commissie culturele zaken tenslotte met deze aanbeveling te komen en die ook gesteund te zien. Ik zou eraan willen toevoegen dat wij ook eigenlijk geen problemen hebben met de voorgestelde amendementen, al staat u mij wellicht toe om te zeggen dat amendement 5, daar waar gesproken wordt over extra aandacht voor de positie van minderheden, wat overigens geheel in overeenstemming is met het Commissiebeleid, wij het wat minder gewenst vinden dat in de uitvoering van het programma wellicht de indruk wordt gewekt dat er, zij het informeel, een quotasysteem zou moeten worden gehanteerd ten aanzien van de deelname van minderheden aan deze programma's.
Wij denken dat het succes verzekerd moet zijn ook voor die minderheden zonder dat dit op deze wijze via dit amendement in de tekst wordt gebracht. Ik hoop dat ook de rapporteur en andere leden van het Parlement zich daarin kunnen vinden.
Tenslotte, de besluiten over de deelname van Turkije in het kader van de huidige voorstellen betekenen zoals wij weten niet dat Turkije onmiddellijk en effectief aan de programma's kan deelnemen. Er moet na overleg met Turkije toch ook nog een besluit worden genomen over de uitvoeringsbepalingen, over de financiële aspecten van de deelname. Daarover zal uw Parlement uit de aard der zaak nog worden geraadpleegd. In het kader van de nieuwe programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa die zullen lopen van het jaar 2000 tot en met het jaar 2004 is al rekening gehouden, overigens, met deelname van Turkije en vanuit dit oogpunt wordt met de goedkeuring van de ontwerpbesluiten die nu voor ons liggen het licht op groen gezet voor de uitvoering van een reeks voorbereidende maatregelen die absoluut noodzakelijk zijn voor een goed verloop van de deelname van Turkije aan deze programma's. De besluiten over de deelname van Turkije zijn wel, denk ik, een positief signaal van de Europese Unie naar de Turkse civiele samenleving waarmee de Europese Unie eigenlijk nogmaals laat zien dat zij bereid is de sectorale samenwerking met Turkije verder te ontwikkelen. Wat dat betreft hopen wij ook op een positief antwoord en een positieve reactie van Turkse zijde.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Programma  "Socrates"  (tweede fase)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0048/99) van mevrouw Pack, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over de tweede fase van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied SOCRATES (COM(98)0719 - C4-0672/98-98/0195(COD)).

Pack
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil over de betekenis van dit onderwijsprogramma vandaag geen fundamentele uitspraken doen. Dat hebben wij in de voorbije maanden en jaren al genoeg gedaan. Eigenlijk weten wij allemaal waar het om gaat. De voorzitter van de Raad is hier niet aanwezig, maar toch zou ik tegen hem willen zeggen dat goede Europeeërs niet uit de hemel komen vallen, maar in Europa voor Europa worden gevormd. Voor de onontbeerlijke Europese meerwaarde en Europese dimensie in het onderwijs moeten wij in de Europese onderwijsruimte zelf zorgen.
Wij ontslaan de nationale, regionale of lokale politici niet van hun plicht om mensen voor Europa te winnen, maar willen hun extra hulp bieden, wat op de weg naar een tolerante samenleving in Europa meer dan ooit nodig is. Wij hebben in eerste lezing al gezegd dat de Commissie in haar voorstel voor SOCRATES II al veel verbeteringen heeft aangebracht. De procedures zijn vereenvoudigd, de toegang is vergemakkelijkt en er is minder bureaucratie. Wij hebben ook iets bereikt wat voor velen in het COMENIUS-programma belangrijk was, namelijk dat zo nodig ook in het kader van COMENIUS leerlingenuitwisseling mogelijk wordt.
Ik zou mij vandaag willen beperken tot de amendementen die ik belangrijk vind en waarover wij morgen stemmen. In de eerste plaats vind ik het heel belangrijk dat in verband met het leren van talen ook naar de mensen in grensregio's wordt verwezen. Grensregio's waarvan de bewoners de taal van hun buren niet spreken, kunnen de voordelen van de interne markt niet ten volle genieten. Die mensen hebben ook niets aan het Engels dat zij leren. In Saarland, vanwaar ik afkomstig ben, aan de grens tussen Luxemburg en Frankrijk, hebben zij Frans nodig. Daarom moeten zij vanaf de kleuterschool Frans leren. Dat is in hun belang.
In de tweede plaats moeten wij het systeem van de erkenning van in het buitenland verrichte studieprestaties verbeteren. Het gaat om het zogenaamde ECTS-systeem. Wij moeten dat systeem consolideren, zodat de in het buitenland doorgebrachte studietijd in eigen land wordt meegerekend en dus geen tijdverlies is.
Een belangrijk punt voor ons is ook dat de beurzen in het kader van het ERASMUS-programma niet veel zaaks zijn. Een jongere kan met 100 euro niet naar het buitenland gaan. Hij kan dat alleen als zijn ouders of familie zijn verblijf betalen. Als zijn ouders of familie dat kunnen, dan heeft hij die 100 euro wellicht ook niet nodig. Daarom zouden de universiteiten bij de toekenning van beurzen met de financiële en economische situatie van de studenten rekening moeten houden. Als iemand als ERASMUS-student naar het buitenland gaat en zijn verblijf zelf kan betalen, zouden wij die 100 euro beter voor een derde, vierde of vijfde student opsparen. Met vier of vijf keer 100 euro kan dan wellicht een minder bemiddelde student naar het buitenland gaan. Dat is onze aanbeveling. Ik hoop dat de Raad het probleem op zijn volgende zitting beter zal doorzien en op onze aanbeveling zal ingaan.
Aangezien de looptijd van het programma niet langer vijf, maar zeven jaar bedraagt - wat wij hebben aanvaard - vinden wij dat de situatie eind 2000 moet worden beoordeeld. Die beoordeling mag niet alleen betrekking hebben op de kwaliteit, maar moet ook en vooral de financiering betreffen. Daarom hoop ik dat de Raad ermee zal instemmen dat wij, gelet op de lange looptijd van het programma, halverwege die looptijd een beoordeling maken. Dat moet dan wel serieus gebeuren en niet alleen op papier.
Het belangrijkste twistpunt in verband met SOCRATES is sedert 1994, toen ik mij met deze aangelegenheid ging bezighouden, nog altijd de financiering. De Commissie wilde voor een looptijd van vijf jaar 1, 5 miljard euro. Wij vonden dit onvoldoende en vroegen 2 miljard euro. Dat bedrag hebben wij ook nodig in het vooruitzicht van de uitbreiding van het programma tot alle landen die tot de Unie willen toetreden. Wij hadden het vandaag al over Turkije, maar daar komen ook nog Polen, Hongarije, Tsjechië, Estland, Letland en Slowakije bij. De Raad doet wel allerlei beloften, maar "s anderendaags hebben wij geen geld om die na te komen. Wij hebben dus meer geld nodig. De Raad heeft nu iets slims gedaan. Hij heeft het programma tot zeven jaar verlengd en ons 1, 55 miljard euro gegeven. Dat is echter slechts een symbolische verhoging. In feite hebben wij nu minder dan wij vroeger voor vijf jaar hadden. Daarom hebben wij een zeer verstandig voorstel geformuleerd: wij willen 2, 5 miljard euro. Wij willen dat geld niet voor onszelf, maar voor alle jongeren in de Europese Unie. Voor dit programma komen 300 miljoen mensen in aanmerking. Ik heb vorige keer al gezegd dat dit een programma van de wieg tot het graf is: het begint in de school maar gaat met het levenslange leren tot op hoge leeftijd mee.
Het zou jammer zijn als de Raad zijn vele beloften niet nakomt en hiervoor niet flink wat middelen beschikbaar stelt. Met dat geld kunnen wij iets voor de burgers in Europa doen. In het vooruitzicht van de Europese verkiezingen moeten wij ons daarvoor samen inspannen. Ik neem aan dat u dat samen met mij zult doen.
Applaus

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik feliciteer mevrouw Pack met haar verslag en ben verheugd dat wij in de commissie een ruime consensus hebben bereikt over hoe het programma er in de toekomst uit moet zien. Over de essentie van dit zeer succesvolle SOCRATES-programma hebben wij het al genoeg gehad. Ik wil het vandaag hebben over de totaal ontoereikende financiering in het voorstel van de Raad. De agentschappen moeten elk jaar bij gebrek aan middelen vele kandidaten weigeren. Duizenden jongeren kunnen dus jammer genoeg nog steeds niet aan het programma deelnemen. De Europese Unie zou met betrekking tot de Europese uitwisselingsprogramma's nog meer het voortouw kunnen nemen. Mijn fractie heeft daarom vanaf het begin meer geld gevraagd om de jongeren de kans te geven andere landen te leren kennen en om een einde te maken aan de sociale onevenwichtigheid van het huidige SOCRATES-programma. Er worden veel ronkende verklaringen afgelegd over het contact tussen jongeren, het aanleren van verdraagzaamheid en de gemeenschappelijke onderwijsruimte, maar daarvoor geld uittrekken is nog wat anders. Het zou nochtans mooi en echt Europees zijn als alle jongeren een deel van hun opleiding in een buurland kunnen krijgen.
Ik herinner u er ook aan dat kennis van vreemde talen en begrip voor de cultuur van andere landen de mobiliteit op de Europese arbeidsmarkt bevorderen en dus ook een onderdeel van een actief werkgelegenheidsbeleid zijn. Daarover zijn deskundigen op het gebied van de arbeidsmarkt het allang eens. Het door de commissie unaniem gevraagde bedrag van 2, 5 miljard euro voor de nieuwe programmaperiode is het absolute minimum. Het voorstel van de Raad, slechts 1, 5 miljard euro voor zeven jaar, is geen echte verhoging. Gelet op de uitbreiding van het programma tot het volwassenenonderwijs en de openstelling van het programma voor Midden- en West-Europa zijn er, zoals mevrouw Pack terecht opmerkte, over de hele looptijd genomen niet meer middelen beschikbaar om de sociale onevenwichtigheid van het programma enigszins bij te sturen. De ERASMUS-beurzen, die vandaag gemiddeld 70 ecu bedragen, zijn voor jongeren uit sociaal zwakkere gezinnen echt geen extra stimulans om een semester in het buitenland te gaan studeren. Voor wie zich dat wel kan veroorloven, is dit bedrag een extraatje.
Ik ben overigens zeer blij dat de sociaal-politieke eisen in de amendementen van mijn fractie zijn aanvaard, dat de universiteiten bij de toekenning van ERASMUS-beurzen naar behoren rekening zullen moeten houden met de mate waarin de kandidaat behoeftig is en dat bij COMENIUS de mobiliteitsmaatregelen voorrang moeten krijgen, vooral dan voor jongeren die beroepsonderwijs of een beroepsopleiding volgen. Deze groep heeft immers altijd al minder kansen op uitwisseling gehad. Positief is tenslotte ook dat de commissie is ingegaan op de wens dat bij de uitwisseling van studerenden in het kader van COMENIUS bijzondere aandacht aan de officiële taal van het buurland wordt besteed. Dat zal de grensoverschrijdende activiteiten en de totstandkoming van tweetalige gebieden bevorderen, zoals bijvoorbeeld in mijn eigen regio wordt gevraagd. Wij willen een zone bilingue , een tweetalige zone aan de zuidelijke Boven-Rijn. Als die zone er met de instemming van de Raad komt, zou dat een fantastische aanleiding zijn om die ontwikkeling verder te ondersteunen. Dit alles is een belangrijke bijdrage aan een voor de burger concreet en nuttig Europa. Daaraan ontbreekt het vaak in het Europees beleid.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik dank mevrouw Pack hartelijk voor haar inzet voor het SOCRATES-programma. Ik sta vooral achter de verhoging van de financiële middelen voor het programma. Als rapporteur voor het Europees jaar voor onderwijs en scholing tijdens het gehele leven weet ik hoe belangrijk actie 3 (GRUNDTVIG), die onderwijs en scholing tijdens het gehele leven ondersteunt, wel is. Die actie is belangrijk voor jongeren zonder voldoende basisopleiding en voor volwassenen die hun kennis en bekwaamheid willen en moeten verbeteren. Voor de samenwerking op het gebied van de opleiding in Europa is het nodig dat alle betrokkenen over opleidingsproblemen worden geïnformeerd. In het onderwijs zijn dat in de eerste plaats de ouders en leerkrachten, die samen met de jongeren de Europese dimensie in de opleiding moeten erkennen en bevorderen.
In de Midden- en Oost-Europese landen, in Cyprus en de Baltische Staten willen de ouders en onderwijsmensen het democratiseringsproces in de scholen en in de maatschappij mee ondersteunen. Ik heb het eerder al over het voorstel gehad om Turkije in de programma's SOCRATES en Jeugd voor Europa op te nemen. Vorige week heb ik in Istanboel en deze week in de delegatie met Litouwen met jongeren en professoren over deze problemen gesproken. Zij zien in het volwassenenonderwijs allemaal een grote kans voor de verdere ontwikkeling van een democratische samenleving in hun landen. Ook hier geldt mijn oude leus in verband met het volwassenenonderwijs: het is vaak belangrijker dat wij de ouders en volwassenen opleiden dan de jongeren. Daarom ben ik blij dat wij met dit programma voor hen iets doen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement behandelt momenteel de tweede fase van het actieprogramma SOCRATES en het hierop betrekking hebbende gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Ik wil al in deze fase mevrouw Pack bedanken voor haar zeer daadkrachtige inzet ten behoeve van het SOCRATES-programma, die ook in het onderhavige verslag terug te zien is. Het SOCRATES-programma is een van de meest succesvolle EU-programma's. In het kader hiervan hebben duizenden en nog eens duizenden Europeanen buiten hun eigen land kunnen studeren, nieuwe kennis kunnen opdoen en nieuwe impulsen kunnen krijgen en zodoende hun wereldbeeld door internationale ervaring kunnen verruimen. Vooral voor kleine lidstaten is het programma waardevol. Het heeft zowel de mogelijkheden van de studenten uit het eigen land vergroot als nieuwe studenten uit andere landen gehaald en zodoende de waardevolle Europese wisselwerking versterkt.
De Raad heeft nu zijn gemeenschappelijk standpunt uitgebracht. Het grootste verschil tussen dit standpunt en het verslag-Pack is, dat de Raad 1, 55 miljard euro biedt, terwijl mevrouw Pack en de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media 2, 5 miljard euro voor de volgende zeven jaar eisen. Als we er rekening mee houden dat de Europese Unie in de volgende jaren waarschijnlijk gaat uitbreiden, lijkt de 2, 5 miljard euro op zijn plaats. Hiervoor pleit ook het feit dat het industriële en commerciële concurrentievermogen van Europa in grote mate afhankelijk is van welk opleidingsniveau we kunnen bieden aan onze jeugd en de oudere bevolking.
Wat de inhoud van het SOCRATES-programma betreft, wil ik slechts één kwestie aansnijden: in het verslag wordt het talenonderwijs beperkt tot de officiële talen van de Europese Unie alsmede het Iers en het Letzeburgs. Aangezien in de Europese Unie de talen van de buurlanden van de lidstaten over het algemeen weinig worden gestudeerd, zou het goed zijn deze strikte beperking te schrappen en de studiemogelijkheden uit te breiden naar de weinig gestudeerde maar belangrijke talen van de buurregio's van de Europese Unie. Zodoende kan naast de uitbreiding van de Europese Unie ook de grensoverschrijdende samenwerking worden bevorderd.

Guinebertière
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur van het SOCRATES-programma, mevrouw Pack, feliciteren met het werk dat ze heeft verzet. Niet alleen haar inspanningen in dit Parlement zijn prijzenswaardig, maar ook de onderhandelingen die ze met de Raad en de Commissie heeft gevoerd om twee miljard euro los te krijgen voor het uitvoeren van dit programma.
Als er één Europees programma is dat de burgers goed kennen, dan is dat wel SOCRATES. Het programma heeft zijn vruchten afgeworpen en zijn succes reikt verder dan we op basis van de financiële middelen hadden mogen verwachten. Helaas moeten we constateren dat dit programma bijdraagt aan het creëren van een bevoorrechte klasse, namelijk van hen die er toegang toe hebben.
Dit programma biedt op Europees niveau veel extra's in vergelijking tot onze nationale onderwijsstelsels. Het stimuleert jongeren in alle hoeken van de Unie andere Europese talen te leren en hun kennis van andere culturen te vergroten. Waarom is dit programma toch zo populair? Eenvoudigweg, denk ik, omdat het voldoet aan de verwachtingen van de burgers die zien dat Europa zich in hen interesseert, in hun persoonlijke carrière en in hun integratie binnen Europa. Ja, dankzij SOCRATES kunnen studenten en docenten elkaar ontmoeten, kunnen instellingen onderling samenwerken, wordt de wederzijdse erkenning van diploma's bevorderd en leert men meer van de onderwijsstelsels van andere Europeanen.
Onze cultuurcommissie heeft zeer veel amendementen ingediend om het aanvankelijke voorstel van de Commissie te verbeteren. De begroting van het SOCRATES-programma moet worden verhoogd, zodat het garant kan staan voor een levenslange beroepsopleiding. Ik ben overtuigd van de kwaliteit van het nieuwe MINERVA-programma ter bevordering van het gebruik van multimedia in het onderwijs. Samen met andere communautaire programma's zoals LEONARDO en Jeugd voor Europa biedt MINERVA overigens uitstekende mogelijkheden voor gezamenlijke acties.
Ik hoop tenslotte op een zinvol vervolg op de uitvoering van dit programma. Ik twijfel er overigens niet aan dat zo'n vervolg mogelijk is. Verder hoop ik dat iedereen die dit programma moet controleren of wil inzien, dit onbelemmerd kan doen. We zitten nu in de tweede lezing van dit programma en het moment nadert dus dat het uitgevoerd kan worden. Ik hoop dat alle burgers die aan dit programma mee gaan doen er de vruchten van zullen plukken en zullen inzien dat de Europese eenwording voor hen bedoeld is.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mevrouw Pack willen gelukwensen met haar verslag. Ik ben al vijf jaar samen met haar lid van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media en al die tijd ken ik mevrouw Pack als een begeesterd voorvechtster van SOCRATES. Het is duidelijk dat we ons gevecht tegen de Raad zullen moeten voortzetten. Hoewel het ons gelukt is het budget te verhogen kunnen we zelfs met die extra middelen nog niet voorzien in de behoeften van steeds meer landen die geheel terecht willen gaan deelnemen aan de onderwijsprogramma's die door SOCRATES worden geboden.
Die deelname is belangrijk. Als we een groter Europa willen opbouwen dat zich niet slechts tot de huidige vijftien lidstaten beperkt, moeten we deze programma's ook naar andere landen uitbreiden. Als voormalig docent in het hoger onderwijs weet ik dat deze programma's onomstotelijk hebben laten zien dat jongeren in Europa, naarmate ze meer met elkaar in contact komen, ook een beter begrip krijgen van het belang van Europa en de opbouw van de Unie. Het zou alleen mooi zijn geweest als er ook een paar Britse journalisten aan deze programma's zouden deelnemen, om ook de Britten een beter inzicht te geven in Europa.
Ik hoop dat commissaris Cresson het verslag positief ontvangt en zich voegt in de strijd die het Parlement wil voortzetten voor uitbreiding van het programma en verhoging van het budget om, uiteindelijk, het succes van het SOCRATES-programma te verzekeren.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in volle overgang van een geïndustrialiseerde naar een kennismaatschappij, waarin opleiding het nieuwe sociale probleem is. Wij moeten de voorwaarden creëren die het voor iedereen mogelijk maken in de loop van zijn leven in het kielzog van de technologische veranderingen verschillende beroepen uit te oefenen. Belangrijke bouwstenen voor een Europa van de kennis zijn SOCRATES, voor de algemene opleidingen, en LEONARDO, voor de beroepsopleidingen. Deze onderwijsprogramma's bevorderen de kennis en vaardigheden en bereiden voor op de toekomst. Een goede scholing en het in praktijk brengen van ons concept van het levenslang leren bieden op tal van uitdagingen een antwoord. Voortaan moeten werkenden immers leiding kunnen geven en zelfstandig kunnen handelen, maar ook in teamverband kunnen werken en over de nodige sociale vaardigheden beschikken.
Werknemers en managers moeten kunnen communiceren. Zij moeten hun gedachten kunnen overbrengen. Zij moeten zich echter ook kunnen inleven in vreemde culturen, verschillen opmerken en proberen weg te werken wat hen scheidt. Hoe kunnen de mensen mobiel worden en elders in Europa gaan studeren, een opleiding volgen of werk vinden, als zij niet over een goede talenkennis beschikken? SOCRATES vergroot de solidariteit door ook het onderwijs in de minder bekende Europese talen te ondersteunen. De voorstellen van mevrouw Pack, een wegbereidster voor een doelmatig beleid, verdienen zonder uitzondering onze steun. Mijn scholieren, voor wie haast elke maandag Europa op het programma staat, hebben laten zien hoe goed SOCRATES wordt ontvangen, alle inschrijvingsproblemen ten spijt. Uitwisseling van studerenden en contact tussen leraren zijn belangrijker dan glanzende brochures.
De beste ideeën zijn echter niets waard als ze niet worden uitgevoerd. Het aantal begunstigden neemt toe en de uitbreiding komt eraan. De gevraagde 2, 5 miljoen euro is dan ook een minimum. SOCRATES is een voorbeeld van een zinvolle en controleerbare investering in de toekomst.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, tijdens dit debat over het uitstekende en belangrijke verslag van mevrouw Pack wil ik het in het bijzonder over twee punten hebben. Wij hebben het over de grensoverschrijdende culturele invloed van de kennis van vreemde talen. Wij moeten daarbij in het bijzonder rekening houden met de Midden- en Oost-Europese landen. Als wij naar die landen gaan, kunnen wij vaststellen hoeveel mensen daar onze taal spreken. Hoeveel West-Europeanen spreken echter hun taal? De Europese Unie draagt hier een bijzondere verantwoordelijkheid. Onze jongeren moeten, om economische maar vooral om culturele en Europees-politieke redenen, de talen van onze Midden- en Oost-Europese buurlanden leren. Dat is mijn eerste opmerking.
Het tweede punt, onze bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien van de grensregio's werd al vermeld door mevrouw Pack. In de Oostenrijkse grensregio's hebben de mensen zich decennialang over de gesloten grenzen en over het IJzeren Gordijn geërgerd, en nu zijn wij plotseling bang om de grenzen te openen. Wij moeten met initiatieven op het gebied van cultuur en onderwijs op die angst reageren. Daarom is het zeer belangrijk dat wij onze inspanning een officieel karakter geven. Uitwisseling van studerenden en leerkrachten maar vooral tweetalige en zelfs drietalige scholen kunnen instrumenten zijn om de grensregio's niet alleen op economisch maar ook op cultureel en taalgebied dichter bij elkaar te brengen.
Wij hebben een heel bijzondere ervaring in Oostenrijk, namelijk in Karinthië, waar er voor de Sloveense minderheid speciale scholen zijn waar in het Sloveens en het Duits wordt onderwezen. Nu die scholen bestaan, stellen wij vast dat de jonge mensen die daar zijn opgeleid, zeer goed voor de grensoverschrijdende economische ontwikkeling kunnen worden ingezet. Er is dus een voorbeeld. Ik geloof dan ook dat het geld dat hier wordt uitgegeven zeer goed wordt besteed.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de vorige sprekers en maak graag van deze gelegenheid gebruik om een korte bijdrage aan dit debat te leveren. De eerste fase van SOCRATES is een bijzonder zinvol experiment in transnationaal onderwijs. Ik weet zeker dat talloze docenten en studenten in mijn eigen land, Ierland, het succes van deze unieke leerervaring zullen beamen. Naast de voor de hand liggende onderwijskundige dimensie heeft SOCRATES veel jonge mensen het gevoel gegeven daadwerkelijk deelgenoot van Europa te zijn, en hun de kans geboden kennis te maken met de culturele diversiteit van de Europese Unie en haar lidstaten.
Dankzij de zorgvuldig samengestelde onderwijsprogramma's van SOCRATES krijgen jongeren de gelegenheid kennis te maken met de verschillende levenswijzen en typische kenmerken van de lidstaten van de EU en zullen ze tegelijkertijd hun eigen rijke en veelzijdige erfgoed beter leren waarderen.
Ik ben blij dat de Raad nu een gemeenschappelijk standpunt heeft geformuleerd aangaande de toekomstige onderwijs- en opleidingsprogramma's, waaronder het SOCRATES-programma, dat de duur van het nieuwe programma nu tot zeven jaar wordt verlengd en dat het budget aanzienlijk verhoogd zal worden. Ik vind dat Europa inderdaad in zijn jongeren moet blijven investeren. Een goed opgeleide en mobiele jonge generatie is ons meest waardevolle bezit in een wereld waarin concurrentie een steeds grotere rol gaat spelen. Het voorbeeld van Ierland laat zien hoe jongeren een factor van belang kunnen zijn in de bevordering van de economische groei.

Hawlicek
Mijnheer de Voorzitter, ik dank mevrouw Pack hartelijk voor haar uitstekend verslag en vooral voor haar inzet. De tweede generatie van de onderwijsprogramma's is inhoudelijk bepaald door de discussie over het Witboek over onderwijzen en leren, het Groenboek over de grensoverschrijdende mobiliteit en het programma Europa van de kennis. Wij moeten de toegang tot de programma's voor de gehele doelgroep vergemakkelijken, de aanvraag- en selectieprocedures vereenvoudigen en ervoor zorgen dat 10 % van de studerenden en 10 % van de scholen deelnemen.
De opheffing van elke vorm van discriminatie is eveneens een belangrijk punt. Zo is nu in tweede lezing toegevoegd dat bij de toekenning van de beurs rekening moet worden gehouden met de economische situatie van de kandidaat, dat mannen en vrouwen gelijke kansen moeten krijgen en dat de sociale partners meer bij de zaak betrokken moeten worden. Nieuw in SOCRATES II is dat het volwassenenonderwijs, dat alle onderwijsprogramma's hebben bevorderd, in het GRUNDTVIG-programma wordt opgenomen. Dat is een gevolg van het levenslange leren. Nieuw is ook dat wij met het MINERVA-programma inzake onderwijs- en multimediatechnologie, dankzij mevrouw Pack, eindelijk eens een onderwijsprogramma met een vrouwennaam hebben. Kortom, SOCRATES is een goed programma: de inhoud werd uitgebreid, er moeten meer personen aan kunnen deelnemen en het programma wordt voor meer kandidaat-landen opengesteld. Wij mogen niet vergeten dat nu reeds een groot deel van de toetredingskandidaten aan de onderwijs- en cultuurprogramma's kan deelnemen en dat het er in de komende zeven jaar steeds meer zullen worden.
Het voorstel van de Raad is dan ook een schandaal. De Raad wil de door de Commissie voorgestelde 1, 4 miljard euro voor vijf jaar optrekken tot 1, 55 miljard euro, maar dan voor zeven jaar. Dat zou betekenen dat SOCRATES II met minder geld meer moet doen voor meer deelnemers. Daarom verzoek ik het Europees Parlement het eenparig goedgekeurde amendement van de commissie, dat in 2, 5 miljard euro voor zeven jaar voorziet, aan te nemen. Om het SOCRATES-programma tot een succes te maken voor de jeugd, de studerenden, het onderwijzend personeel en al wie in Europa scholing of bijscholing wil, is dit een minimum.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, het SOCRATES-programma is een van de belangrijkste kanalen om de mobiliteit van de burgers en de verscheidenheid binnen het onderwijs in de Gemeenschap te ondersteunen. Het aan het programma laten deelnemen van studenten uit kandidaat-landen en enkele andere landen in onze nabijheid is een logische stap naar een zich uitbreidend Europa. Bij de uitbreiding van SOCRATES moet men ervoor zorgen dat de deelname van individuen aan het programma geen extra problemen mag veroorzaken, bijvoorbeeld in de vorm van te kleine financiële bijdragen. Bij de verdeling van de financiële bijdragen is het belangrijk rekening te houden met de economische situatie van de deelnemers. De studie van Europese minderheidstalen, zoals bijvoorbeeld het Samisch, als onderdeel van het internationalistisch beleid, beschermt waardevolle plaatselijke culturele tradities die in een steeds internationaler wordend Europa overeind gehouden moeten worden. Het opnemen van volwassen studenten en geschoold onderwijspersoneel vergroot het effect van het programma doordat men gebruik kan maken van een groter deel van de bevolking. Het laten deelnemen van deze partijen vergemakkelijkt aanzienlijk het streven naar wederzijdse erkenning van gevolgde opleidingen, wat op zijn beurt de mobiliteit van de werkende bevolking vergroot. Het in het programma geïnvesteerde geld betaalt zich in de toekomst vele malen terug.
Ik hoop dat de Raad en de Commissie de zaak de betekenis toekennen die haar toekomt en dat het huidige SOCRATES-programma met behulp van de door het Parlement voorgestelde financiering een net zo'n goede opvolger krijgt. Het is duidelijk dat er voor de Europese begroting genoeg enthousiaste verdelers zijn, maar als we bezuinigen op deze jongerenprogramma's, bezuinigen we op onze toekomst en op de Europese ontwikkeling, en dat is een zeer kortzichtig beleid.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de gelukwensen aan het adres van de rapporteur en dank haar voor het fantastische voorstel dat hier nu ter tafel ligt. Het is voor ons als parlementsleden belangrijk dat we het onderwijs beschouwen als een investering in de toekomst van onze jongeren, waarmee we hun de vaardigheden bieden die ze nodig hebben om zich te kunnen aanpassen aan de technologische ontwikkelingen in een veranderende wereld. We moeten het ook zien als een investering waarmee we een beter begrip kunnen kweken voor de culturele, sociale en taalkundige diversiteit binnen de Europese Unie.
Daarom is het ook zo belangrijk, zoals de vorige spreker al zei, dat de studie van minderheidstalen binnen het SOCRATES-programma wordt bevorderd. Ik heb het nu met name over het Iers. Iers is een officiële taal binnen de Europese Unie en dient daar ook een meer prominente plaats te krijgen.
Ondanks de mooie woorden van de Raad over het belang van onderwijs en ondanks het vertrouwen van de Commissie in de waarde van permanente educatie merk ik echter, net als veel voorgaande sprekers, dat het moeilijk blijft de financiële daad bij het woord te voegen. Ik dring er dan ook bij alle leden op aan de amendementen van de rapporteur te steunen om er zo voor te zorgen dat dit nieuwe zevenjarige SOCRATES-programma op de benodigde 2, 5 miljard euro kan rekenen.
Daarnaast is het zaak dat we lering trekken uit de fouten die er in het kader van dit soort programma's in het verleden zijn gemaakt. Ik noem met name het ERASMUS-programma, dat zich voornamelijk bezighield met studentenuitwisseling op het derde niveau. Dat programma had een nogal elitair karakter, in die zin dat alleen studenten ervoor in aanmerking kwamen wier ouders het zich konden veroorloven hun kind in het buitenland te laten studeren. Het is onze taak ervoor te zorgen dat er binnen deze programma's financiële steun wordt geboden, op Europees of nationaal niveau. Als de regeringen van de lidstaten daar zelf niet in voorzien, zouden we de middelen die ze in het kader van SOCRATES of andere onderwijsprogramma's ontvangen, moeten verminderen.
Samenvattend beveel ik dit voorstel van harte aan bij alle leden van dit Huis, en hoop ik op hun steun omwille van de toekomst van de Europese Unie.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, ik steun de aanbevelingen en amendementen van de rapporteur van ganser harte. Ik ben de laatste tijd niet meer zo intensief betrokken bij de debatten die in het Parlement over deze programma's worden gevoerd, maar een jaar of vijf geleden was ik samen met mevrouw Pack mede-auteur van het verslag van het Parlement over het eerste SOCRATES-programma. De ontwikkelingen sindsdien hebben de brede steun die het Parlement deze programma's indertijd heeft gegeven, op alle manieren gerechtvaardigd.
Voorgaande sprekers hebben al warme woorden gewijd, en terecht, aan de waardevolle uitwisselingen binnen het ERASMUS-programma en aan de netwerken van onderwijsinstellingen die dankzij deze programma's tot stand komen. Deze programma's strekken niet alleen de deelnemende studenten en hun scholen en opleidingsinstituten tot voordeel, maar leveren ook een wezenlijke bijdrage aan de bekendheid met en het daadwerkelijke begrip van de inspanningen die de Europese Unie zelf verricht ten behoeve van vele studenten en hun ouders. Al die inspanningen krijgen op deze manier een tastbare vorm.
Ook ben ik blij te zien dat de kandidaat-lidstaten in het voorstel zijn opgenomen, samen met Malta en Cyprus. Ik heb de vorige week in het kader van de gemengde commissie een bezoek gebracht aan Malta, en ik kan u verzekeren dat men daar staat te popelen om in aanmerking te komen als volwaardig deelnemer aan deze programma's. De financiering is echter het cruciale punt. Als we niet voldoende middelen tot onze beschikking krijgen zal het onmogelijk blijken alle jongeren voor wie deze programma's van grote betekenis zouden kunnen zijn, daadwerkelijk te laten deelnemen. Ook zouden we blijven kampen met bepaalde elitaire aspecten, zodat alleen diegenen die het zich kunnen veroorloven zouden kunnen deelnemen.
Ik hoop van harte dat er voor het budget van 2, 5 miljard euro voldoende steun bestaat. Het lijkt een enorm bedrag en ik weet dat de ministers ervoor zullen terugschrikken. Maar wat stelt 2, 5 miljard euro nu eigenlijk voor? Gedurende het programma niet meer dan één euro per inwoner van de EU per jaar. Voor veel mensen is dat minder dan de prijs van een kop koffie of een krant. Het totale bedrag is gelijk aan 5 % van het persoonlijke vermogen van Bill Gates - ook een interessante vergelijking, denk ik. Misschien kunnen we hem vragen om een bijdrage als we het geld niet op een andere manier bij elkaar kunnen krijgen.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, SOCRATES is een geweldig idee. Als hoogleraar zie ik elk jaar van nabij wat mevrouw Pack heeft geschetst en terecht positief heeft genoemd, maar ook wat zij terecht heeft gehekeld. Het idee is uitstekend, maar de financiering schiet tekort. Nog maar enkele weken geleden werden aan de universiteit de beurzen verdeeld. Ik herinner mij nog de geestdrift waarmee de jongeren vernamen dat ze bijvoorbeeld in Rome, Parijs, Triëst of Thessaloniki mochten gaan studeren. Ik herinner mij ook nog de tranen van hen die niet voor een beurs in aanmerking kwamen. Ik stel week na week met grote vreugde vast hoe verrijkend een ERASMUS-student tijdens het academiejaar voor zijn studieomgeving kan zijn. Er is echter, zoals gezegd, een financieel probleem.
Wij breiden het programma terecht ook tot de Midden- en Oost-Europese landen uit. Heel bewust proberen wij onze horizon te verruimen. Vooral de afgelopen weken ben ik mij echter bedenkingen gaan maken toen ik de aanvragen van dit jaar vergeleek met die van drie of vier jaar geleden. Er is namelijk een groot verschil. Veel aanvragen komen van mensen die eigenlijk geen beurs meer nodig hebben en die al twee, drie of vier studieperiodes in het buitenland hebben doorgebracht. Er zijn steeds minder aanvragen die voor ERASMUS en SOCRATES eigenlijk typisch zouden moeten zijn, namelijk van jonge, goede kandidaten met talenkennis, inzet en goede wil, die nooit eerder aan het programma hebben deelgenomen. Wij mogen niet bezuinigen maar moeten er samen alles aan doen om onze Europese jeugd de kansen te geven die wij ze toewensen.

Tongue
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn dank willen uitspreken aan mevrouw Pack, en ook aan mevrouw Elchlepp van onze eigen fractie, die heeft bijgedragen aan de verbetering van de positie van achtergestelde studenten binnen dit programma. SOCRATES is inderdaad een echt succesverhaal. Sinds er ook scholen in zijn ondergebracht is het succes alleen maar toegenomen en is het programma ook op dat niveau van onschatbare waarde geworden. Ik zou als voorbeeld één project willen noemen: vier basisscholen en vier landen verenigd in het project met de naam "Water in onze cultuur" . De kinderen zijn zich bewust geworden van het bestaan van andere landen, culturen en talen, van het feit dat we bepaalde culturele eigenschappen gemeen hebben met anderen en dat het milieu beschermd moet worden. Ook hebben ze geleerd hoe ze dankzij nieuwe technologieën met kinderen in andere landen kunnen communiceren - een absoluut fantastische prestatie.
Dit vormt de hoeksteen van het Europa van de burger. Ik weet dat mevrouw Cresson, die dit debat bijwoont, hier veel waarde aan hecht. Zoals gezegd moeten we die 2, 5 miljard euro bij elkaar kunnen krijgen. Als we in aanmerking nemen hoeveel inlevingsvermogen en begrip we met deze programma's onder kinderen en volwassenen kunnen kweken, is het eigenlijk maar een heel bescheiden bedrag. Per slot van rekening leggen we daarmee de werkelijke basis voor duurzame vrede in wederzijds respect in Europa.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, als wij opleiding, mobiliteit en dus ook stijgende kansen voor de Europese jeugd op de arbeidsmarkt belangrijk vinden, dan moet ook SOCRATES II ons na aan het hart liggen. Jammer genoeg is er tussen de Raad en het Parlement nog geen overeenstemming over de financiering. Aangezien de looptijd van SOCRATES tot zeven jaar wordt verlengd, is het niet meer dan logisch dat wij voor dit programma 2, 5 miljard euro vragen. Er moet ook een kwalitatieve en financiële evaluatie van het SOCRATES-programma tot 31 december 2002 worden gemaakt. Ik steun alle onderdelen van het voorstel van mevrouw Pack en hoop dat ze in aanmerking zullen worden genomen.
De bevordering van de talenkennis - het leren van twee vreemde talen, waarvan ten minste één de taal van een buurland moet zijn - is voor onze jeugd onontbeerlijk om een kwalificatie te verwerven, gebruik te maken van de interne markt, werk te vinden en een Europees bewustzijn te ontwikkelen. Ik sta volledig achter de eis dat de toekenning van studiebeurzen zo moet worden gewijzigd dat er niet meer automatisch bedragen worden gegeven die te groot zijn om te sterven maar te klein om van te leven. Wie een beurs nodig heeft, moet voldoende krijgen. Ik hoop dat dit werkelijkheid wordt en dat het bemiddelingscomité nog voor het einde van deze zittingsperiode tot een bevredigend resultaat komt.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik het Parlement van harte danken voor zijn altijd aanwezige inzet en steun, waardoor we vandaag - nauwelijks twee maanden nadat de Raad zijn gemeenschappelijk standpunt heeft aangenomen - de tweede lezing van de nieuwe fase van het SOCRATES-programma kunnen afsluiten.
Ik ben mij in het bijzonder goed bewust van de politieke wil die binnen het Parlement bestaat om de onderhandelingen over het nieuwe programma zo snel mogelijk af te ronden. Hiermee geeft het Parlement vlak voor de Europese verkiezingen een heel duidelijk politiek signaal met betrekking tot onze gezamenlijke wil vooruitgang te boeken bij de opbouw van een Europese ruimte voor onderwijs.
Ik wil uiteraard mevrouw Pack in het bijzonder bedanken voor de kwaliteit van haar verslag. Verder wil ik haar collega's van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media hartelijk danken voor hun immer aanwezige steun.
Ik had de zeer positieve houding van het Oostenrijks voorzitterschap al benadrukt. Dankzij de nauwkeurigheid en wijsheid van dit voorzitterschap zijn er veel vorderingen geboekt bij de werkzaamheden op het niveau van de Raad, wat heeft geleid tot het gemeenschappelijk standpunt van december jongstleden. De signalen die het Duitse voorzitterschap heeft afgegeven zijn ook positief, ik zou zelfs willen zeggen bemoedigend. Ze tonen aan dat de politieke wil er is om nog voor de verkiezingen van het nieuwe Parlement een besluit te bewerkstelligen.
U herinnert zich ongetwijfeld ons gezamenlijk debat tijdens de plenaire vergadering van 5 november jongstleden over de drie voorstellen voor de programma's SOCRATES, LEONARDO en Jeugd voor Europa. Zoals u weet heeft de Raad van ministers van Onderwijs op 4 december gemeenschappelijke standpunten aangenomen inzake de eerste twee programma's. Om budgettaire redenen is er geen consensus bereikt over het Jeugd-programma. Gezien de toenmalige situatie heb ik namens de Commissie niet kunnen instemmen met het voorstel dat ter tafel lag. Deze instemming was echter wel nodig om een algeheel akkoord te kunnen bereiken.
We hopen dat het Parlement in tweede lezing zijn advies kan geven over het LEONARDO-programma voordat het mandaat van het huidige Parlement afloopt. In dat geval zou nog onder het Duitse voorzitterschap een definitief besluit kunnen worden genomen.
Wat betreft het Jeugd-programma hoop ik dat we de komende weken uit de impasse kunnen komen, zodat de Raad volgens plan op 27 mei zijn gemeenschappelijk standpunt kan innemen.
De Commissie heeft uw amendementen op constructieve en openhartige wijze beoordeeld. Ik kan u aankondigen dat ze 15 van de 16 amendementen die u hebt ingediend, geheel of gedeeltelijk kan overnemen. De Commissie zal deze amendementen verwerken in het voorstel dat opnieuw in behandeling is genomen en dat over enkele dagen aan de Raad zal worden voorgelegd. Veel amendementen lijken op de eerste en gewijzigde voorstellen van de Commissie. Ze leveren dus een bijdrage aan de verbetering of herziening van een aantal politiek belangrijke aspecten van het gemeenschappelijk standpunt.
Ik zal nu een aantal van de belangrijkste voorbeelden hiervan bespreken. Het doet me deugd dat u in amendement 2 de term "Europese ruimte voor onderwijs" hebt overgenomen die wij ook in onze voorstellen hebben gebruikt. De term "ruimte voor onderwijs en educatieve samenwerking" , waar de Raad veel waarde aan hecht, is te technocratisch en abstract en voor de publieke opinie nogal moeilijk te bevatten. Daarentegen draagt het begrip "ruimte voor onderwijs" een heldere politieke boodschap uit aan alle burgers van de Unie. Het geeft de burgers duidelijk aan in welke richting de Gemeenschap haar actie zal ondernemen op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding. Ik wil met name mevrouw Guinebertière, de heer Hyland en mevrouw Hawlicek danken voor hun volharding in het overbrengen van deze boodschap.
Wat betreft de procedures voor de selectie van de projecten, constateer ik met genoegen dat het Parlement dezelfde benadering volgt als de Commissie. Deze benadering gaat uit van een sterkere vereenvoudiging, een grotere transparantie en een grotere gastvrijheid waarmee de deelnemers aan dit programma ontvangen worden. Dit staat verwoord in amendement 14. Het voorstel van het Parlement om in het kader van de gecentraliseerde acties één van de fasen in de raadpleging van de lidstaten te schrappen, zou de selectieprocedure voor projecten enorm vereenvoudigen en verkorten.
Ik ben verder verheugd over het voorstel van het Parlement een herzieningsclausule in te bouwen in artikel 12. Dit stelt de Commissie in staat om, drie jaar na het van start gaan van het programma, een verslag te presenteren over de bereikte resultaten en voorstellen te doen voor wijzigingen die zij noodzakelijk acht. Deze voorstellen kunnen ook betrekking hebben op de financiering van het programma. Hierin voorziet amendement 8. Aangezien de Raad heeft besloten de duur van de programma's te verlengen tot 7 jaar in plaats van de 5 jaar die de Commissie had voorgesteld, kunnen we het programma dankzij de clausule van het Parlement eenvoudig aanpassen aan de nieuwe behoeften.
Ik accepteer uiteraard amendement 12 waarin wordt voorgesteld studenten, die vanwege hun financiële situatie extra hulp kunnen gebruiken, voorrang te verlenen bij het toekennen van de ERASMUS-beurzen. Ik wil de heer Rack en mevrouw Tongue ervoor bedanken dat ze dit punt benadrukt hebben. Ik wil u er overigens samen met een aantal eerdere sprekers op wijzen dat het vaak de studenten uit welgestelde milieu's zijn die een beurs aanvragen. Hiervoor zijn meerdere verklaringen: deze studenten zijn minder geremd, ze zijn van jongs af aan meer gewoon te reizen, thuis horen ze vaak wat ze in het buitenland kunnen verwachten en ze hebben misschien meer culturele bagage. Maar de beslissing wordt binnen de universiteiten en nationale bureaus genomen en ik denk dat we alle vertrouwen kunnen hebben in de mensen die de beurzen toekennen. Ze zijn in staat onderscheid te maken tussen studenten die voldoende geld hebben en anderen die misschien meer capaciteiten hebben, maar minder te besteden hebben en voor wie de beurs van doorslaggevende betekenis zou zijn voor hun carrière en persoonlijke ontwikkeling.
In deze context wil ik u in herinnering brengen dat de Commissie afgelopen najaar, naar aanleiding van het initiatief van het Parlement, een onderzoek heeft verricht naar de sociaal-economische achtergrond van de ERASMUS-studenten. De resultaten van het onderzoek, dat onder 10.000 studenten is uitgevoerd, zullen u de komende maanden worden gepresenteerd.
De Commissie heeft overigens al meer dan twee jaar de universiteiten en nationale bureaus verzocht de financiële behoeften van de studenten in overweging te nemen bij de toekenning van de ERASMUS-beurzen. Ik hecht persoonlijk veel belang aan dit punt en wil de EP-leden bedanken die zich in het bijzonder over dit vraagstuk gebogen hebben.
Ik onderschrijf verder de gedachte achter de amendementen 10 en 16, waarin wordt voorzien in de mogelijkheid proefprojecten van start te laten gaan om jonge, werkloze leraren gedurende een bepaalde periode in een school van een andere lidstaat les te laten geven. In alle lidstaten bestaat behoefte aan leraren uit andere lidstaten, want we weten allemaal hoe het taalonderwijs daar baat bij kan hebben. Het is leerzaam en interessant les te krijgen van een leraar uit het buitenland, ook al is dit maar voor korte tijd. Zo'n leraar heeft immers eigen culturele waarden en begeleidt jongeren op zijn eigen manier, wat met name voor jonge kinderen heel leerzaam is.
Jonge leraren zouden dankzij een dergelijk initiatief waardevolle beroepservaring kunnen opdoen. Bovendien voorzien dergelijke projecten het onderwijs van een daadwerkelijke Europese dimensie.
Het doel van veel andere amendementen is een aantal aspecten van het gemeenschappelijk standpunt te verduidelijken en te versterken. We kunnen deze amendementen geheel overnemen of onderschrijven in ieder geval hun intentie. Het betreft met name de amendementen 1, 3, 4, 5, 7, 9, 11 en 15 en het tweede gedeelte van amendement 13. Het gaat hier om de volgende aspecten: het belang dat wordt gehecht aan het Europese puntenoverdrachtsysteem, de uitbreiding van de activiteiten voor jongeren in opleiding in het kader van taalverwervingsprojecten, het omschrijven van de voorwaarden waaronder Cyprus deel mag nemen, het verlagen van de minimumpercentages die de Raad heeft vastgesteld voor de acties 2 en 3, en tenslotte de voorrang die moet worden verleend aan talen die in mindere mate op het lesprogramma staan, minder courant zijn en in de grensstreken gegeven worden. Hetzelfde geldt voor de talen van buurlanden. Sommige sprekers, waaronder de heer Elchlepp, de heer Kerr en de heer Mann, hebben dit punt al onder de aandacht gebracht. Ik kan evenwel amendement 6, inzake het financiële aspect, niet overnemen.
Ik neem nota van de steun van het Parlement voor de toewijzing van een bedrag van 2, 5 miljard euro voor het programma. De Commissie ging in haar eerste voorstel - uitgaande van de prioriteiten die in het kader van Agenda 2000 zijn vastgelegd - uit van 1, 4 miljard euro voor de duur van 5 jaar. Uitgaande van dezelfde prioriteitscriteria voor een periode van 7 jaar, waarin het gemeenschappelijk standpunt voorzag, en rekening houdend met de gemiddelde groeipercentages kan de Commissie een bedrag van 2, 151 miljard euro voorstellen. Om in eerste lezing een gemeenschappelijk standpunt te bereiken, moest de Commissie instemmen met een bedrag van 1, 55 miljard euro. Een gekwalificeerde meerderheid had zich hiervoor uitgesproken.
Het doet me genoegen dat de Commissie en het Parlement beide de financiële middelen in overeenstemming willen brengen met hun ambities. Ik hoop dat de Raad zich bij de volgende besprekingsronden ook in die richting kan uitspreken en dat we samen vooruitgang kunnen boeken tijdens de bemiddelingsprocedure. Ik zal me uiteraard op zeer standvastige wijze aan uw zijde scharen gedurende deze bemiddeling.
Ik wil tenslotte benadrukken dat ik denk dat we op de goede weg zijn en onder het Duitse voorzitterschap een definitief besluit kunnen nemen. In dat geval zouden we de uitvoering van het nieuwe programma onder de beste omstandigheden kunnen voorbereiden. Ik hoop uiteraard dat wij tijdens de onderhandelingen een bevredigend akkoord kunnen bereiken over de hoogte van de begroting voor dit programma.
Ik wil afsluiten door nogmaals de cultuurcommissie, en met name haar rapporteur mevrouw Pack, te danken voor de kwaliteit van haar werk en het constructieve karakter van haar amendementen. Verder wil ik een woord van dank richten aan het gehele Parlement voor de steun die het ons altijd heeft geboden. Ik ben ervan overtuigd dat ons programma bijdraagt aan een Europa van de kennis dat een sterke politieke boodschap uitdraagt; een Europa van de kennis dat rekening houdt met de behoeften van zijn burgers.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Belasting op het verbruik van tabaksfabrikaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0021/99) van de heer Langen, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 92/79/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de belastingen op sigaretten, richtlijn (EEG) 92/80/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de belastingen op andere tabaksfabrikaten dan sigaretten en richtlijn 95/59/EEG betreffende de belasting, andere dan omzetbelasting, op het verbruik van tabaksfabrikaten (COM(98)0320 - C4-0402/98-98/0189(CNS)).

Langen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Commissie legde in 1998 een verslag voor over de belastingstructuren en belastingpercentages en een voorstel tot wijziging van in totaal drie richtlijnen betreffende de belasting op sigaretten. In het verslag dat de basis vormt voor de voorgestelde technische wijzigingen en de wijzigingen van de minimale belastingpercentages, wordt bekeken of de geldende wettelijke voorschriften een soepel functionerende interne markt garanderen. Twee opmerkingen zijn daarbij van belang. In de eerste plaats is er, als gevolg van de relatief hoge belasting op tabak en tabaksproducten en de grote verschillen tussen de belastingpercentages in de lidstaten van de Europese Unie, zeer veel belastingfraude en smokkel. Ten tweede rezen er bij de toepassing van de belastingregelingen een aantal problemen die technische aanpassingen noodzakelijk maken.
De huidige regeling werd in 1993 ingevoerd en vloeit voort uit een lange discussie over de interne markt, die sedert 1995 bestaat. De belasting op tabak is voor de lidstaten een belangrijke bron van inkomsten. De opbrengst schommelt tussen 0, 4 % en - in Griekenland - 1, 6 % van het nationaal product. Aangezien aan accijnsrechten onderworpen goederen over het algemeen belastingvrij naar een andere lidstaat kunnen worden overgebracht, rijzen er problemen met documenten; er kunnen vervalsingen en dergelijke meer optreden. Daar zouden de Europese ministers van Financiën eigenlijk van wakker moeten liggen. De president van de Rekenkamer heeft vorig jaar berekend dat jaarlijks minstens 75 miljard euro belastinginkomsten verloren gaan. Het gaat vooral om belasting over de toegevoegde waarde en belastingen op tabak en alcohol. De belastingderving is dus reusachtig, zodat in het bijzonder tegen belastingfraude en belastingontduiking onmiddellijk maatregelen moeten worden genomen.
Vandaag gaat het jammer genoeg niet om de bestrijding van belastingfraude of de harmonisatie van de maatregelen op dit gebied, maar om relatief bescheiden aanpassingen. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de belasting op sigaretten en de belasting op andere tabaksfabrikaten. De andere tabaksfabrikaten maken slechts 5 % van de markt uit. De overige 95 % zijn sigaretten en daarvoor zijn er alleen technische aanpassingen. Er is een zeer ingewikkeld systeem om de minimumbelasting te berekenen, waarover ik het hier niet wil hebben omdat het toch alleen voor ingewijden begrijpelijk is.
Volgens het voorstel van de Commissie mag men tijdelijk, hoogstens twee jaar, onder de minimumbelasting blijven, die 57 % van de kleinhandelsprijs mag bedragen. Voor andere tabaksfabrikaten dan sigaretten voorziet het voorstel onder meer in een zeer gematigde aanpassing in twee stappen, een op 1 januari 1999 - zoals u weet is die er niet gekomen en heeft ook het Parlement nog geen advies gegeven - en een tweede gematigde aanpassing op 1 januari 2001. Voor deze aanpassingen werd in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid een meerderheid gevonden, maar voor de belastingverhogingen was er een erg krappe meerderheid. Nu liggen er nieuwe amendementen van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij die het huidige evenwicht verstoren. Als wij deze amendementen aannemen zou er voor de minimumbelasting voor roltabak, dus voor zelfgedraaide sigaretten, plotseling een prijsverhoging van 30 % moeten komen omdat wij de belastingen dan immers drastisch zouden verhogen. Wij wilden dat niet. Ik vraag u daarom deze nieuwe amendementen van de liberale fractie te verwerpen. Ze houden verband met een specifiek Nederlands probleem en hebben niets met het tabaksgebruik van de jeugd te maken.
Het is niet zo dat juist beginnende rokers hun sigaretten zelf draaien. Dat doet integendeel een bepaalde leeftijds- en inkomensgroep van doorgewinterde rokers, niet de jongeren. Die roken lichtere sigaretten. Wij hebben de Commissie ook gevraagd voor 30 juni 2000 een interim-verslag over de volksgezondheid, maar vooral over de belastingfraude in te dienen. Dat interim-verslag is ook nodig omdat op dit gebied tot nu toe nog niets is gebeurd. Ik dank u voor het overleg dat wij in het verleden gehad hebben, en ik hoop dat wij voor het ontwerpverslag in de versie van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid een ruime meerderheid zullen vinden.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, in naam van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling zou ik de heer Langen willen feliciteren met zijn uitstekende werk, zijn evenwichtige benadering en zijn gezond verstand, dat tot uiting komt in het feit dat hij voorstelt de evaluatie van de accijnzen niet om de vier maar om de vijf jaar uit te voeren. Dat is een voorstel van de Commissie dat ook onze goedkeuring wegdraagt.
Maar terwijl wij hier de belastingen op sigaretten bespreken wordt een groot deel van deze belastingen op Europees grondgebied niet geïnd. Het is waar dat tabak een begeerde buit van de misdaadorganisaties is, net zoals alcohol. Het is eveneens waar dat wie bij de enquêtecommissie inzake het communautair douanevervoer aanwezig was, of wie de verslagen van de UCLAF leest, of wie op de hoogte is van het reilen en zeilen in mijn land - waar onlangs 70 containers met tabak zijn verdwenen en de Portugese regering van een vervoersbedrijf een vergoeding van 14 miljard escudo's eist - dat die persoon dan op de hoogte is van de astronomische bedragen die aan de controle van de Gemeenschap ontsnappen. Dit gebeurt zeer vaak in samenwerking met de lidstaten. En in samenwerking met bepaalde Europese organen, gezien het meer dan eens gebeurt dat de middelen bestemd voor scanners die de grenscontroles en de fysieke controle in de havens moeten garanderen, niet worden toegekend. Ik acht het dan ook van het grootste belang dat wij over belastingen praten. Maar het zou misschien ook aanbevelenswaardig en nuttig zijn als de Commissie zou nadenken over de wijze waarop zij haar betalingen zou kunnen controleren en de fraudeurs ertoe zou kunnen verplichten hun schulden te vereffenen.
Mijns inziens ontbreekt in het document van de Commissie eveneens een educatief programma voor de jeugd, terwijl de jongeren toch mogelijke rokers in spe zijn.

Metten
Voorzitter, de Europese Commissie stelt zich zeer bescheiden op als het gaat om het aanpassen van de minimumbelasting op sigaretten en andere tabaksproducten. Zij geeft de lidstaten meer flexibiliteit bij het hanteren van het minimumbelastingpercentage van 57 % van de kleinhandelsprijs. Daardoor kan dit belastingpercentage zelfs tijdelijk onder de 57 % dalen. Hoewel dit als een technische maatregel wordt voorgesteld, zullen wij er toch op toe moeten zien dat dit niet concurrentievervalsend gaat werken.
Naast genoemde flexibiliteit stelt de Commissie voor de specifieke accijnzen op tabaksproducten in twee stappen aan de inflatie aan te passen. Aangezien de feitelijke accijnzen overal al hoger zijn dan de minimumaccijnzen is dit dus vooral een cosmetisch voorstel. In de economische commissie vond de grootst mogelijke minderheid echter dat de Europese Commissie meer had moeten doen. De heer Langen heeft er al even aan gerefereerd. Onzes inziens moet zij namelijk een eind maken aan de bevoordeling van shag oftewel roltabak dat nu nog zeer fors lager belast wordt dan de sigaretten waar het mee concurreert.
Er liggen onder andere drie amendementen van de liberale fractie, de nummers 6, 7 en 8, die door mijn fractie gesteund werden en weer gesteund zullen worden. Zo er een argument is om roltabak of shag anders te belasten dan sigaretten, dan zou de belasting eerder hoger moeten zijn omdat shag over het algemeen nog schadelijker is dan sigaretten. De lagere belasting op shag stuurt gebruikers middels een prijsprikkel, dus juist in de richting van het meest schadelijke gebruik. Aan die verkeerde prikkel moet een eind worden gemaakt. Dat hoeft overigens geenszins te betekenen dat er een eind wordt gemaakt aan de roltabakindustrie, maar wel dat deze zijn fiscaal bevoorrechte positie verliest. Amendement 7 van de liberale fractie is wat dat betreft helemaal niet zo radicaal, want die brengt het percentage van de eindverbruikersprijs dat uitgemaakt wordt door belastingen van 30 op 45 %. Dat moet u vergelijken met de 57 % voor sigaretten.
In de discussie over gelijktrekken van belasting tussen sigaretten en shag doen de vreemdste argumenten opgang. Niet alleen zou het belastingvoordeel voor roltabak moeten blijven bestaan omdat het goed is voor de werkgelegenheid in het midden-en kleinbedrijf, ook zou shag in feite de sigaret van de armen zijn die zich de echte sigaret niet kunnen veroorloven. Wie echter tabaksproducten hoog belast om het gezondheidsschadelijke gebruik ervan te ontmoedigen, en dat doen alle lidstaten, die kan niet de meest schadelijke tabaksproducten lager belasten. Als roken schadelijk is voor de gezondheid dan is het ook schadelijk voor de gezondheid van de armsten.
Wat mijn fractie betreft is er geen ruimte voor cynische uitzonderingen. Cynisch is precies het woord dat de positie van de voorstanders van de huidige regeling goed beschrijft. Het Commissievoorstel en het verslag-Langen zijn dus té bescheiden. Ik hoop van harte dat de Commissie binnenkort een grondiger herziening van de belasting op tabaksproducten zal voorstellen. Het Parlement zal hier morgen, als het aan mijn fractie ligt, al een begin mee maken.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, als we spreken over tabaksproducten kan hun schadelijkheid voor de gezondheid niet genoeg worden benadrukt, niet alleen voor actieve rokers maar ook voor degenen die passief en tegen hun wil aan carcinogene tabaksrook worden blootgesteld. Bij het vaststellen van de accijns op tabaksproducten in de nationale staten en bij het opstellen van Europese wetgeving voor tabaksproducten moet daarom speciale aandacht worden geschonken aan de bescherming van de volksgezondheid. De belastingopbrengsten uit tabaksproducten moeten in toenemende mate worden aangewend voor preventieve maatregelen voor de volksgezondheid.
Tabak is niet alleen een nationaal of regionaal probleem, het is in zeer hoge mate een mondiaal probleem. Bijvoorbeeld de activiteiten van Amerikaanse tabaksfabrikanten in Aziatische landen, waar het nog ontbreekt aan een verbod op tabaksreclame of een wetgeving die de gezondheid van de burgers beschermt, zijn ronduit schaamteloos. Men heeft er onder andere mee gedreigd grote sportevenementen in landen te zullen organiseren waar de belangen van tabaksfabrikanten beter worden begrepen.
De onderhavige ontwerprichtlijn bevat voornamelijk technische wijzigingen op de Europese regelgeving inzake accijns op tabaksproducten. Naast technische wijzigingen moeten ook de problemen bij de controle op het vervoer van sigaretten worden opgelost. Georganiseerde criminele bendes smokkelen vrachten sigaretten om belasting te ontduiken. Een deel van de lidstaten is echter tegen de invoering van doeltreffende controlesystemen. Naar mijn mening moeten deze lidstaten worden beboet als ze niet meteen moderne en doeltreffende controlesystemen in gebruik nemen in het kader van het nu voorgestelde belastingsysteem.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik kan alleen maar instemmen met de voortreffelijke toespraak van mevrouw Matikainen-Kallström en haar opvattingen over tabak. Wij moeten alles in het werk stellen om de arme rokers onder ons te doen stoppen en jongeren ervan te weerhouden met roken te beginnen.
De liberale fractie wil uiteraard dat de belasting, of beter gezegd de prijs van tabak zo hoog mogelijk ligt. Met de interne markt is dit echter niet gemakkelijk. Zweden hanteert bijvoorbeeld de hoogste tabaksprijzen in heel Europa. Een pakje tabak kost in Zweden een fortuin. Ons totale belastingniveau is echter een van de laagste in de EU. Dat is de reden waarom Zweden vandaag de richtlijn met het minimumbelastingpercentage van 57 % niet toepast. Het is daarom belangrijk dat de Commissie de belastingproblematiek herziet en de lidstaten toestaat hogere belastingen te heffen als ze dit wensen. Toen Zweden de belasting op tabak twee jaar geleden verhoogde, werden wij namelijk gedwongen deze weer te verlagen, omdat de smokkel en belastingfraude enorm toenamen. Dit moet vermeden worden en daarom moet een hoge belasting op tabak ons van het roken afhouden.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet voornemens commentaar te leveren op het verslag van de heer Langen, die ik trouwens met zijn werk zou willen feliciteren. Ik wens enkel uiting te geven aan mijn ontgoocheling over het feit dat de Commissie niet van de gelegenheid gebruik heeft gemaakt om een ad valorem accijns op tabak in te voeren in plaats van voor een grotendeels specifieke accijns te kiezen.
Zoals ik hier reeds in 1992 naar aanleiding van de eerste verordeningen heb aangehaald, schept deze regeling een situatie waarbij bepaalde tabakswaren meer belast worden dan andere, hetgeen een concurrentieverstorende werking heeft die in dit concrete geval in het voordeel van de Amerikaanse tabak is, die duurder is en derhalve in verhouding minder door de specifieke accijns belast wordt, en nadelig uitvalt voor de doorgaans goedkopere en bijgevolg percentsgewijs zwaarder belaste Europese tabak.
Bovendien heeft de hogere belasting van de Europese tabakswaren een regressief effect aangezien deze in verhouding zwaarder doorweegt in het gebruik van personen met een laag inkomen. Men zou dus misschien kunnen stellen dat dit een manier is om bij te dragen aan de sociale doelstelling om het totale gebruik van tabakswaren terug te schroeven, aangezien er meer arme dan rijke rokers zijn. Maar aangezien dezelfde aandacht moet worden besteed aan de gezondheid van alle burgers, of ze nu rijk of arm zijn, is het moeilijk te rechtvaardigen dat de gezondheid van de enen meer aandacht krijgt dan die van de anderen. Is dit onderscheid in het licht van de politieke filosofie te verantwoorden?
Kortom, wij begrijpen niet - en dat is de leidraad van mijn betoog - dat deze gelegenheid niet wordt aangegrepen om een ad valorem accijns in te voeren, des te meer daar men geen beroep kan doen op argumenten van administratieve vereenvoudiging, aangezien in bepaalde sectoren nog steeds soortgelijke accijnzen worden gehanteerd en het belastingen betreft die bijzonder gemakkelijk kunnen worden toegepast op een beperkt en goed georganiseerd aantal producenten.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, eerst wil ik de Commissie vragen waarom de tabaksteelt nog steeds miljarden euro subsidies krijgt en waarom die subsidies vooral naar minderwaardige tabak gaan in plaats van naar kwaliteitstabak, die minder schadelijk voor de gezondheid is. Nu wordt in de amendementen 2, 5 en 6 voorgesteld de belasting met 30 % te verhogen. Zo stimuleert men de smokkel en zullen de smokkelaars nog meer verdienen.
Ik geloof ook dat willekeurige censuur op tabaksreclame voor het gezondheidsbeleid een ramp is. In de tabaksreclame hebben wij veeleer nood aan degelijke, duidelijke en op kwaliteit gerichte informatie. Als wij alle reclame verbieden, hebben wij geen enkel middel meer om de consument te tonen hoe hij zich moet gedragen. Ik denk dat wij de kans mislopen om de mensen met het oog op hun gezondheid te informeren over de voordelen van het gebruik van een betere kwaliteit. Deze willekeurige censuur moet zonder meer worden geschrapt. Wij moeten vasthouden aan de mogelijkheid om reclame te maken waarin de gezondheid centraal staat en waarmee wij kunnen voorkomen dat jongeren te vroeg beginnen te roken. Wellicht moeten wij het genot benadrukken en zeggen dat veel roken slecht is om zo het kettingroken tegen te gaan. Als iemand voor het genot eens een sigaret rookt, moet dat niet onmiddellijk door de maatschappij bestraft worden. Tabak is een legaal, zwaar belast product. Ik geloof dat het niet zinvol is de tabaksreclame te censureren.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst de heer Langen bedanken voor het verslag dat hij heeft opgesteld en voor de conclusies die hij daarin verwoord heeft. De heer Langen erkent de noodzaak enkele technische wijzigingen aan te brengen in de communautaire fiscale regelgeving inzake tabaksproducten. Deze aanpassingen zijn bij de laatste evaluatie van de structuur en de tarieven van de belasting op tabaksfabrikaten noodzakelijk gebleken. Ze moeten ervoor zorgen dat de bepalingen op meer uniforme wijze in de lidstaten worden geïnterpreteerd en toegepast. Ook moeten ze een soepel functioneren van de interne markt waarborgen.
Nadat ze de nationale regeringen, bedrijven en belangengroepen had geraadpleegd, vond de Commissie het niet gepast de bestaande structuur grondig te wijzigen. Dit geldt met name voor de minimumniveaus die worden gehanteerd voor tabaksproducten.
Wat betreft de amendementen die de heer Langen heeft voorgesteld inzake de verlenging van de periode waarin de structuren en tarieven moeten worden aangepast, kan de Commissie niet instemmen met een periode van 4 jaar in plaats van de 5 jaar waarin haar ontwerpvoorstel voorzag. In het verslag van de Commissie wordt rekening gehouden met het goede functioneren van de interne markt, de reële waarde van de accijnstarieven en de doelstellingen van het Verdrag in het algemeen.
Met betrekking tot de amendementen die de opname beogen van de overwegingen inzake de fraude, de volksgezondheid en het verband tussen deze aspecten enerzijds en de prijs van tabaksfabrikaten anderzijds, kan ik u zeggen dat ik de noodzaak van een dergelijke benadering niet inzie wat betreft de richtlijnen die onder artikel 99 van het Verdrag vallen. Deze richtlijnen voorzien alleen in een minimumheffing voor de desbetreffende producten. De lidstaten kunnen dus zelf hun eigen nationale tarieven vaststellen, zolang de minimumtarieven in de in richtlijnen 92/79/EEG en 92/80/EEG maar worden nageleefd. Zolang de lidstaten zich aan deze bepaling houden, zijn ze dus vrij de hoogte van hun heffingen zelf te bepalen. Desgewenst kunnen ze daarbij aspecten als volksgezondheid en fraude laten meewegen.
Aangezien uit het onderzoek dat vooraf ging aan het verslag over tabaksfabrikaten niet is gebleken dat de accijnstarieven voor roltabak moeten worden aangepast aan de bestaande tarieven voor sigaretten, kan de Commissie de amendementen betreffende de verhoging van de accijnstarieven niet accepteren. De roltabakindustrie is minder geautomatiseerd dan de sigarettenindustrie en is dus arbeidsintensiever. Als we willen dat de roltabakfabrikanten overleven en de werkgelegenheid behouden blijft, is een lagere heffing op roltabak noodzakelijk. Nogmaals, niets verbiedt de lidstaten hoge accijnstarieven voor dit product vast te stellen als ze dat om gezondheidsredenen noodzakelijk achten.

Metten
Voorzitter, het gaat heel specifiek om de laatste opmerkingen van commissaris Cresson dat zij, zelfs voordat de amendementen zijn aangenomen over een kleine verhoging van de belasting op shag, op roltabak, dat zij al zegt dat zij die niet kan aannemen omdat het zo slecht zou zijn voor de werkgelegenheid. Vervolgens sluit zij af met te zeggen dat de belastingen op tabak en de tabaksproducten zo belangrijk zijn voor de volksgezondheid. Ik kan dit absoluut niet volgen. Zij beroept zich ook op onderzoek onder lidstaten en beroepsorganisaties. Ik zou graag van haar willen horen wat de belangengroepen waar zij ook aan refereert, wat bijvoorbeeld gezondheidsorganisaties en consumentenorganisaties hiervan vinden.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, mag ik iets vragen aan mevrouw de commissaris? Als wat de heer Metten zegt juist is, moet het om een verandering voor sigaretten gaan. De voorstellen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid hebben immers slechts met 1 % van de markt te maken; 99 % van de markt valt daarbuiten. Die 1 % is het gedeelte waarin nog kleine en middelgrote bedrijven actief zijn. De sigarettenindustrie is sterk geconcentreerd. Mevrouw de commissaris, kunt u bevestigen dat de hier door de heer Metten gesteunde plannen voor belastingverhoging alleen betrekking hebben op het midden- en kleinbedrijf, dat slechts 1 % van de totale markt vertegenwoordigt, en dat de gezondheidsargumenten van de heer Metten dus niet opgaan?

Cresson
Ik kan alleen maar herhalen wat ik zojuist al gezegd heb, namelijk dat dit product, dat wil zeggen roltabak, kennelijk niet direct concurreert met sigaretten.
Bovendien, zoals ik net al zei, is de roltabakindustrie veel arbeidsintensiever en ook al is het aandeel van shag in de tabaksindustrie niet erg groot, er zijn wel veel banen mee gemoeid. Wij vonden daarom dat een lagere heffing op roltabak noodzakelijk was voor het behoud van die banen en het voortbestaan van deze industrie.
Nogmaals, de lidstaten kunnen desgewenst andere accijnstarieven in rekening brengen, als ze dit voor de volksgezondheid noodzakelijk achten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Regionalisatie gemeenschappelijk visserijbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0018/99) van de heer Gallagher, namens de Commissie visserij, over de regionalisatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, als u mij toestaat zou ik bij het presenteren van dit initiatiefverslag van de Commissie visserij om te beginnen eer willen bewijzen aan onze voormalige collega Allan Macartney, wiens sterke visie op de Europese identiteit overal in dit verslag merkbaar is. Dankzij zijn geweldige bijdrage aan de Commissie visserij is de positie van de Europese visserij verstevigd. Tijdens zijn leven heeft hij de belangen van de Europese visserijsector altijd met vuur verdedigd. Ik hoef daar niet aan toe te voegen hoezeer we zijn afwezigheid in dit Huis nu betreuren. We zullen hem echter nooit vergeten, want zijn betrokkenheid bij het Europese ideaal leeft voort in dit verslag van het Parlement.
Regionalisatie is een thema waar op talloze manieren voor wordt gepleit en dat ook op veel verschillende manieren wordt geïnterpreteerd. Dat geldt ook voor de betekenis van die regionalisatie voor het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dit is het gevolg van de overtuiging onder veel vissers dat er niet voldoende samenhang bestaat tussen de regionale toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid enerzijds en de communautaire instellingen anderzijds. Zelf ben ik altijd van mening geweest dat alle inspanningen van de communautaire wetgevers op niets zullen uitlopen als we er niet in slagen de visserijorganisaties beter in het besluitvormingsproces te integreren.
Dit verslag vestigt dan ook de aandacht op de potentiële mogelijkheden die het opkomende regionalisatiebeleid in een Europese context kan bieden. Hoewel de renationalisatie van aan EU-lidstaten grenzende visgebieden geen optie is moeten we, om die mogelijkheden te benutten, echter wel eerst erkennen dat de communautaire instellingen absoluut verplicht blijven de toekomst van gemeenschappen die van de visserij afhankelijk zijn, veilig te stellen. Op de lange termijn is die toekomst niet alleen afhankelijk van de juridische erkenning van hun legitieme historische rechten, die hun krachtens het uitgangspunt van relatieve stabiliteit en de zes- tot twaalfmijlszones worden toegekend, maar ook van de mate waarin het Parlement ervoor kan zorgen dat hun belangen in het toekomstige Europese beleid worden verdisconteerd.
Het doel van dit verslag is daarom niet zozeer vast te stellen of regionalisatie moet worden doorgevoerd, maar eerder hoe ze uitgebreid, ontwikkeld en geïnstitutionaliseerd kan worden. Laat niemand denken dat er met dit verslag een onmiddellijke invoering van het regionalisatiebeleid wordt beoogd. Het biedt echter wel de gelegenheid de verschillende aspecten daarvan te bespreken en te bestuderen hoe die regionalisatie verder kan worden uitgewerkt.
Het huidige gemeenschappelijk visserijbeleid staat al aanzienlijke regionale variatie en plaatselijke samenwerking toe. Die aspecten zouden met het oog op de instandhouding van de visstand doelmatiger kunnen worden uitgewerkt. Voorbeelden daarvan zijn de invoering van wetgeving inzake netten met vierkante mazen, die in mijn land inmiddels realiteit is, als rechtstreeks gevolg van de initiatieven die de vissers als verantwoordelijke aandeelhouders hebben genomen. Dergelijke regionale voorbeelden zijn echter ook elders in de Gemeenschap te vinden. Ik noem bijvoorbeeld de plaatselijke, regionale en nationale comités in Frankrijk, die aantonen dat goed ontwikkelde units voor regionaal beheer, die de gehele sector in het besluitvormingsproces betrekken, kunnen leiden tot een rationeler, werkbaarder en realistischer beheerssysteem dan het huidige.
Het is onbegrijpelijk dat er zakken Europees belastinggeld worden besteed aan grotendeels irrelevante, theoretische en wetenschappelijke onderzoeken en beheersstudies terwijl niet één onderzoeker of wetgever in de Gemeenschap op het idee komt de al volop in de Gemeenschap functionerende en democratische beheerssystemen te bestuderen.
Ik hoop dat het Parlement niet alleen dit verslag maar ook mijn pleidooi voor onderzoek naar de bestaande regionale beheerssystemen als prioriteit zal beschouwen, teneinde die systemen op grotere schaal in te kunnen voeren in de regio's van de Gemeenschap. Ik zou hierbij willen verwijzen naar de amendementen die door mijn collega's zijn ingediend en waarvan er veel mijn steun kunnen wegdragen. Persoonlijk ben ik ook voor de amendementen waarin wordt gepleit voor uitbreiding van de zones tot 24 mijl.
Samenvattend het volgende. Als we er in de zeer nabije toekomst niet in slagen een samenhangend regionalisatiebeleid te ontwikkelen voor de visserijsector in onze Gemeenschap, zal dat sociaal-economische consequenties hebben. Ik onderschat die zeker niet, maar ik ben ervan overtuigd dat dit verslag een sprankje hoop biedt op een nieuw begin voor een gemeenschappelijk visserijbeleid dat voor de meeste, zo niet alle vissers aanvaardbaar zal zijn. Ik vraag de leden van dit Huis daarom om hun steun door voor dit verslag te stemmen.

Baldarelli
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is de vrucht van de grote inspanningen van de Commissie visserij, en vormt een schakel in de keten van voorstellen die deze commissie aan het Parlement heeft voorgelegd. Die voorstellen betreffen de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid, de verordeningen, het initiatiefverslag over de internationale overeenkomsten en het debat dat we de komende maanden gaan voeren over de structuurverordeningen, het FIOV en de structuurfondsen.
Dit alles kan beter worden opgezet en georganiseerd als we voorrang geven aan het subsidiariteitsbeginsel, als we de overkoepelende bureaucratische structuren uitschakelen en als we erin slagen de vissers zelf te betrekken bij het beheer van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Uiteindelijk is dat waar het bij regionalisatie allemaal om draait.
Als we het hebben over regionalisatie, bedoelen we een onderwerp dat inmiddels al als onderdeel in het gemeenschappelijk visserijbeleid is opgenomen. Met regionalisatie bedoelen we natuurlijk niet dat de communautaire solidariteit zou moeten worden verbroken. Integendeel, juist door het plaatselijke beleid erbij te betrekken en door het subsidiariteitsbeginsel actief toe te passen, kan de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid een extra impuls krijgen. In die zin kunnen we ook gebruik maken van de zinvolle vernieuwingen en de waarborgen voor het evenwicht tussen visserij en milieu teneinde de communautaire visstand op peil te houden. Dit biedt ook een uitgelezen kans steun te bieden aan visserijactiviteiten ten bate van het ecologisch evenwicht, aan de kleinschalige visserij en aan het onderzoek naar nieuwe vormen van werkgelegenheid die de visserijsector nog altijd kan bieden in het zo door werkloosheid geteisterde Europa. Ik heb het dan met name over de aquacultuur, de met visserij verbonden ambachten, waarbij de vissers niet alleen als vissers werken maar ook optreden als voogden van de zee. De socialistische fractie vindt het verzoek om uitbreiding van de territoriale wateren tot 24 mijl een billijk verzoek dat ook rekening houdt met de mogelijkheden voor beheer van de activiteiten en visstanden in kustwateren. Het is een verzoek dat ons inziens een meerwaarde zou kunnen geven aan de betrokkenheid van vissersorganisaties.
We moeten echter niet vergeten dat de realiteit van het gemeenschappelijk visserijbeleid ons dwingt rekening te houden met de verschillende partijen die in deze sector een rol spelen. Zo vinden we dat er in het raadgevend comité ook vertegenwoordigers van andere sectoren zouden moeten worden opgenomen, zonder overigens de positie van de andere belangrijke leden te verzwakken. Het raadgevend comité dient dus niet langer gedomineerd te worden door de rederijen - of juist alleen door de NGO's en de consumenten - maar moet ook ruimte bieden aan een krachtige vertegenwoordiging van de vakbond. Dat is volgens ons de koers die we moeten varen en daarop zullen we onze activiteiten ook richten.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, het doet me deugd dat we hier vanavond de commissaris in ons midden hebben, want dit is een debat waar het Europees Parlement trots op kan zijn. Het verslag waar we nu over discussiëren is het logische vervolg op het verslag-Fraga dat afgelopen november ter tafel lag. Het gemeenschappelijk visserijbeleid werd in 1973 ontworpen en in 1983 tot wet verheven. Destijds geloofden we dat we met dit beleid de toekomst op lange termijn hadden veiliggesteld. Achteraf moeten we echter vaststellen dat er verschillende fouten zijn gemaakt en dat het gemeenschappelijk visserijbeleid lijdt onder overmatige bureaucratisering.
Het beleid is er in ieder geval niet in geslaagd de visstand te beschermen en levensvatbare vissersgemeenschappen in kustgebieden van een toekomst te verzekeren. Veel van de regels zijn willekeurig en oneerlijk en worden alom met voeten getreden. Het verslag-Gallagher biedt dit Parlement dan ook een geweldige kans. Zoals de rapporteur al zei is het gebouwd op de fundamenten die de heer Macartney destijds heeft gelegd. Ook ik voel de leegte nu de heer Macartney ons is ontvallen. Het verslag-Gallagher biedt echter een helder beeld van de alternatieven.
Persoonlijk vind ik dat we de plaatselijke dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid moeten versterken. We moeten ervoor zorgen dat de plaatselijke gemeenschappen in de Europese kustgebieden deel gaan uitmaken van het GVB, een beleid dat ze nu verwerpen. We hebben nu een geweldige kans de vissers bij ons beleid te betrekken. We moeten de behoefte aan steun voor de plaatselijke gemeenschappen onderkennen en hun de gelegenheid bieden de plaatselijke visstand te verzorgen, voldoende vis aan land te brengen maar tegelijkertijd de visstand te beschermen. Daarom is het essentieel dat de 12-mijlszone tot 24 mijl wordt uitgebreid, zodat er een economische zone wordt gecreëerd die de plaatselijke gemeenschappen in staat stelt in hun onderhoud te voorzien.
Juist de plaatselijke vissers verdienen al onze aandacht. De 24-mijlszone is het gebied waarin ze werken. Als we deze mensen de mogelijkheid ontnemen van de visstand in hun eigen visgebieden te profiteren, zullen ze zich nooit werkelijk betrokken voelen bij het gemeenschappelijk visserijbeleid. Zodra ze betrokken raken zullen ze het beleid in bescherming nemen en ervoor zorgen dat het langetermijnbeheer voor toekomstige generaties wordt veiliggesteld. Niemand die echt gelooft in het behoud van de visstanden zal ontkennen dat de regionalisatie moet worden aangemoedigd om de plaatselijke vissers te betrekken bij het gemeenschappelijk visserijbeleid en het volgens de regels van de Gemeenschap ten uitvoer te laten brengen.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, regionalisatie heeft voor verschillende mensen een verschillende betekenis. Het verslag geeft terecht aan dat het voor sommigen gelijk staat aan renationalisatie. Voor anderen verwijst het naar de overdracht van bepaalde aspecten van het besluitvormingsproces naar subnationale niveaus, of heeft het betrekking op het beheer van grote wateren zoals de Noordzee of delen van de Middellandse Zee. Het begrip wordt op allerlei manieren uitgelegd.
Hoewel bepaalde vormen van decentralisatie in specifieke gevallen wellicht aanvaardbaar of zelfs wenselijk zijn, moeten we niet vergeten dat vissen niet aan een specifieke plek gebonden zijn en dat het beheer van de visstand dus op het geschikte niveau moet plaatsvinden. Voor een effectief beheer van verschillende soorten vis in een bepaald gebied dient dat beheer soms op verschillende niveaus te worden georganiseerd. Zo levert het beheer van sterk migrerende vissoorten zoals tonijn volstrekt andere moeilijkheden op dan de oogst van zeewier of bepaalde soorten schaaldieren.
Het manco van het verslag-Gallagher is dat het dit probleem niet onderkent en simpelweg pleit voor regionalisatie zonder verdere nuancering. Het verslag biedt geen enkele definitie van de term regionalisatie en evenmin enige indicatie van wat er geregionaliseerd moet worden en hoe dat moet gebeuren. De rapporteur volstaat met de mededeling dat er behoefte is aan een omvattende regionalisatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Als we verstoken blijven van een duidelijke definitie van wat daar precies mee wordt bedoeld, kan de Fractie De Groenen in het Europees Parlement dit verslag niet steunen.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, ik voer vandaag met gemengde gevoelens het woord. Allan Macartney was een dierbare collega van me en ik ben blij dat we de vrucht van zijn arbeid nu voor ons hebben. Ik ben de heer Gallagher dankbaar voor zijn bekwame voortzetting van die arbeid, en wil ook de Commissie visserij danken. Het doet me deugd dat Allan door zijn eigen goede vriend en verkiezingsagent is opgevolgd. Ik heb het over Ian Hudghton, die straks ook het woord zal voeren.
Dit onderwerp ligt me na aan het hart. Er zijn in mijn kiesdistrict veel gemeenschappen die van de visserij afhankelijk zijn, waaronder 90 bewoonde eilanden. Enkele daarvan zijn niet ver van de Poolcirkel verwijderd. Sommige van die gemeenschappen zijn erg kwetsbaar en volkomen afhankelijk van de visserij. Ik heb hun hoop en hun wanhoop gedeeld, hun tragedies en hun ontgoocheling over dit beleid. Ik ben zelf vele malen uitgevaren, zowel op kalme zee als in vliegende stormen. Een ding dat me is opgevallen is dat vissers een sterke verbondenheid voelen met de vissers in andere delen van de Gemeenschap en zelfs over de hele wereld. Als de vissers zich zouden verenigen en samen een beleid zouden ontwikkelen, zouden we misschien wat minder problemen hebben. Het zou in ieder geval een eerlijker en minder bureaucratisch beleid opleveren.
We moeten al onze vissers een toekomst kunnen bieden, een toekomst waar ze zelf ook in kunnen geloven. Velen ontbreekt het momenteel aan een dergelijk vertrouwen. De heer Gallagher heeft hen een sprankje hoop geboden. Ik bespeur een groot gevaar in amendement 4 van de heer Provan en ook in een bepaald antwoord dat hij eerder vandaag op een persconferentie heeft gegeven. De regelgeving mag dan ten einde lopen, maar het beleid zelf gaat door. We zijn overeengekomen dat het uitgangspunt van de relatieve stabiliteit gehandhaafd moet blijven. Iedere verwijzing naar beëindiging van het gemeenschappelijk visserijbeleid zonder dat addendum is dus erg gevaarlijk.
Mevrouw McKenna had het er al over dat er voor vis speciaal beleid nodig is omdat vissen zich niet op een enkele plek ophouden, zoals het vee in de wei. Dit probleem wordt onderkend. Het GVB was zelf al een derogatie van het Verdrag van Rome, met ambitieuze doelstellingen. Het beleid zou eerlijk zijn, de van de visserij afhankelijke gebieden steunen, traditionele levenswijzen in stand helpen houden, de markten stabiliseren, de prijzen redelijk houden en tot nieuwe banden leiden binnen de Gemeenschap en met derde landen. Het klonk allemaal prachtig. In werkelijkheid heeft het allemaal echter wat minder rooskleurig uitgepakt. We zijn met dit beleid niet in staat gebleken de vissers te beschermen, en de visstand al evenmin.
Daarom denk ik dat regionalisatie noodzakelijk is. In amendement 24 heb ik daar voorbeelden van gegeven. We zijn de weg naar regionalisatie trouwens al ingeslagen; daar zijn vele positieve voorbeelden van. Ik zal ze hier niet allemaal opsommen, maar ik raad u aan om er amendement 24 eens op na te slaan. Zo variëren de problemen met het teruggooien van vis van land tot land. Als u nu denkt aan de netten met vierkante mazen waarmee dit probleem in veel gebieden kan worden bestreden, ziet u dat het regionalisatiebeleid al dichterbij is gekomen.
Ik heb mijn twijfels over de amendementen van de heer Novo. Hij noemt decentralisatie en regionalisatie in één adem. Ik ben echter van mening dat regionalisatie betrekking kan hebben op een veel groter gebied dat meerdere landen bestrijkt, bijvoorbeeld de hele Noordzee of de hele Middellandse Zee. Ook daar heeft mevrouw McKenna al op gewezen. Bij decentralisatie daarentegen is slechts één lidstaat betrokken. Hoewel ik het werk en de betrokkenheid van de heer Novo dus bewonder, kan ik zijn amendementen helaas niet steunen.
De amendementen van de heer Teverson kunnen echter wel op mijn steun rekenen, en die van mijzelf uiteraard ook. Ik ben ook dank verschuldigd aan commissaris Bonino, die met betrekking tot het visserijvraagstuk een indrukwekkende werklust en grote intelligentie heeft getoond, maar ook aan de Commissie als geheel, die op talloze plaatsten fora heeft geïnstalleerd waar de betrokkenen aan kunnen deelnemen. Dat is echter nog niet genoeg. Ik sluit me aan bij het pleidooi van Pat the Cope voor rechtstreekse betrokkenheid van de vissers, en ben ook voorstander van de regionale beheerscomités.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Ewing erop willen wijzen dat we amendementen 3, 4 en 5 inmiddels hebben ingetrokken.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, er is nu al sprake van regionalisatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Kijk maar naar de wettelijke bepalingen die voor een aantal zeegebieden van toepassing zijn, naar de instandhoudingsmaatregelen die voor een aantal ICES-gebieden en subregio's gelden of naar de beperkingen die voor sommige soorten en bijzondere vormen van visserij gelden. Het gaat hier om beperkingen inzake de toegang tot de wateren of onderbreking van de visserij gedurende bepaalde periodes. Dat het GVB geregionaliseerd is, blijkt ook uit de maatregelen op het gebied van gedifferentieerde regionale regelgeving waartoe de lidstaten hebben besloten in het kader van het subsidiariteitsbeginsel, of uit de door de Commissie getroffen noodmaatregelen met betrekking tot de instandhouding van de visbestanden.
De fundamentele vraag is natuurlijk wat men precies onder "regionalisatie van het GVB" verstaat. Als onder "regionalisatie" "decentralisatie" wordt verstaan, zijn wij natuurlijk voor een zekere regionalisatie van het GVB. Decentralisatie betekent voor ons immers dat de belangrijkste besluiten - met name wat betreft de programmering en het beheer van de vloot - door de nationale overheden worden genomen en op plaatselijk niveau worden toegepast. Als men daarentegen onder "regionalisatie" verstaat dat besluiten die nu op nationaal niveau worden genomen, voortaan onder de bevoegdheid van de administratieve regio's vallen, zijn wij tegen.
Het subsidiariteitsbeginsel moet op correcte wijze worden toegepast. De Commissie moet de algemene doelstellingen formuleren, maar ze moet niet vooruitlopen op beslissingen die deze doelstellingen kunnen ondermijnen. Op nationaal niveau moeten beslissingen worden genomen over de samenhang, over de ruimtelijke ordening van het land en die van de kuststreek en over het evenwicht dat tussen de kust- en zeevisserij moet bestaan. Bovendien voelen de regio's zich ook niet geroepen om deze rol van de nationale overheden over te nemen.
Schepen uit thuishavens in verschillende administratieve regio's kunnen nu in dezelfde zones vissen. Mochten de administratieve regio's meer bevoegdheden krijgen, dan kan dit ertoe leiden dat de regionale instellingen verschillende en zelfs tegenstrijdige beslissingen nemen, met alle gevolgen van dien. Zo kunnen de vissersboten voor een andere thuishaven kiezen of zou het aantal controles wel eens kunnen afnemen.
Aangezien de "territoriale administratieve regio" niet gelijk is aan de "regionale visserijzone" , zullen de nationale regeringen hiervoor een systeem moeten uitdenken en coördineren. De regionale autoriteiten zijn het best in staat de structurele maatregelen en de maatregelen die samenhangen met de afzet van visserijproducten uit te voeren.
Mijn fractie zal daarom stemmen voor de amendementen die de ontwikkeling van een gedecentraliseerd beleid stimuleren. Strikt genomen komt dit gedecentraliseerd beleid dus niet overeen met een regionalisatie van het GVB. Wij verwerpen alle amendementen en alle artikelen uit de resolutie waarin wordt gepleit voor een overheveling van de bevoegdheden van nationaal naar regionaal niveau. Ook verwerpen we de amendementen die een verandering beogen van de 6- en 12-mijlszones. Wij kennen het standpunt van een aantal lidstaten over deze zones, maar zijn van mening dat deze resolutie de verordeningsgrondslagen van het GVB niet mag veranderen. Ze mag alleen betrekking hebben op het functioneren en de organisatie van dit beleid.
Onze fractie zal het verloop van de stemming met belangstelling volgen en zich voor de resolutie uitspreken als de nationale prerogatieven inzake de beslissingen over de uitvoering van het GVB behouden blijven. We willen niet dat de verandering van het GVB leidt tot een grotere rol van de regionale overheden ten koste van de nationale overheden. Wij zijn daarentegen van mening dat er meer aandacht moet worden besteed aan het uitvoeren van het regionalisatiebeleid binnen het huidige GVB, waarvan ik een aantal aspecten aan het begin van mijn betoog heb genoemd. Dit moet ons in staat stellen zoveel mogelijk in de daadwerkelijke behoeften te voorzien en zoveel mogelijk rekening te houden met de bestaande verschillen - structureel gezien en in termen van visbestanden - tussen de productiegebieden in de visserijzones.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tenslotte de heer Gallagher feliciteren met het werk dat hij verzet heeft en sluit me aan bij het eerbetoon aan onze overleden collega Macartney, die de initiator was van dit verslag over de regionalisatie van het GVB.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit me aan bij de opmerkingen van de andere leden van dit Huis over de collega van de Schotse dame die zojuist het woord voerde. Zij kent mijn gevoelens over deze zaak. Ik ben blij dat de invloed die de heer Macartney in de commissie heeft uitgeoefend hier vanavond voortleeft en dat we ertoe kunnen bijdragen dat de doelen die hij zichzelf had gesteld, alsnog verwezenlijkt worden.
Ik wil dit Huis eraan herinneren dat de Commissie begin jaren "90 een verslag heeft laten opstellen over de visserijsector in Noord-Ierland. Daaruit bleek dat alle visserijactiviteiten in de drie grote vissershavens - Kilkeel, Ardglass en Portavogie - door familiebedrijven worden uitgevoerd. Slechts een zeer klein percentage van de werknemers in de visserijsector aldaar is geen lid van een van die families. Voor het voortbestaan van deze gemeenschappen is het dus noodzakelijk dat hun behoeften goed in kaart worden gebracht en dat hun stem wordt gehoord.
Daarom bevalt dit verslag me zo. Het gaat uit van de gedachte dat het draagvlak voor regulering van de visserij onder de vissers kan worden vergroot door de plaatselijke visserijorganisaties in het besluitvormingsproces te betrekken. Wat is daar mis mee? Het is precies wat we nodig hebben. We hebben de steun nodig van de mensen wier levensonderhoud op het spel staat. De vissers zullen de legitimiteit van geen enkel regime erkennen als ze zelf niet aan de totstandkoming ervan hebben kunnen bijdragen en hun stem hebben kunnen doen gelden. Dit hele programma kan op een veel breder draagvlak rekenen als dat eenmaal wordt onderkend.
Noord-Ierland is een doelstelling 1-gebied, maar het is de vraag hoe lang nog. Wat gaat er gebeuren met het buiten bedrijf stellen van vissersboten als we straks geen middelen meer krijgen onder doelstelling 1? Zullen we erin slagen de toekomst van deze kleine gemeenschappen - en ze zijn echt klein vergeleken met de grootschalige visindustrie elders in de Gemeenschap, maar desalniettemin van levensbelang voor ons allemaal - veilig te stellen? Dat zijn de dingen waar de vissers in Noord-Ierland zich echt zorgen om maken.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, vroeger konden de vissers zelf over de visserij beslissen. De technische evolutie heeft de visserij veranderd en dit is niet regionaal of kustgebonden. Het heeft er weliswaar mee te maken, maar er zijn andere redenen. Ik ben het in grote trekken met de rapporteur eens dat wij ons moeten hoeden voor nostalgie, want de visserij is nu eenmaal veranderd en daar moeten wij rekening mee houden. Wij kunnen de klok niet terugdraaien naar de goeie ouwe tijd. Daarom wil ik ook een opmerking maken over de 24 zeemijlen. Collega McKenna zei dat vissen op de ene plaats paaien en op een andere plaats gevangen worden. Als het ieder voor zich is, dan kunnen we het gemeenschappelijk visserijbeleid vergeten, want wat hebben wij eraan dat vissen bij ons paaien als we ze niet zelf mogen vangen? Een zekere samenwerking en uitwisseling van quota's is bijgevolg noodzakelijk. Ik ben ook nogal sceptisch over de visie van de heer Souchet betreffende het nationale aspect. Regionale samenwerking tussen de landen zou beter zijn. Wij hebben op dit gebied zeer goede ervaringen in het Oostzeegebied. Met betrekking tot de overbureaucratisering, waarover we het daarnet hadden, moeten we opteren voor zelfbestuur en invloed op de eigen situatie. Wanneer men verantwoordelijkheid heeft, kan men de situatie in eigen hand nemen en dat voorkomt bureaucratie.
Over het algemeen is er een goede samenwerking. In dit verband wil ik niet nalaten de heer Allan te danken voor onze samenwerking in de Noordzee-commissie. Ondanks goede regels kunnen nationale uitzonderingen tot gevolg hebben dat er plots een trawler van 100 ton en 1000 pk opduikt, met een net zo groot als een voetbalveld, die de zee gewoon leegvist. Als de Oostzee door twee dergelijke trawlers bevaren wordt, maakt het niet meer uit of er zelfbestuur of regionalisatie is. Twee trawlers die hun thuishaven in de Oostzee hebben, kunnen 50 kleine vissers het leven zuur maken. Regionalisatie betekent dus zelfbestuur, verantwoordelijkheid en actieve betrokkenheid bij het beleid. Dit stelt bepaalde eisen aan ons als leden van dit Parlement, maar ook aan de nationale autoriteiten.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Gallagher graag danken voor zijn bereidheid dit verslag van de heer Macartney over te nemen en voor zijn verdiensten bij het veiligstellen van de zorg en kennis die de heer Macartney in dit vraagstuk heeft geïnvesteerd. De heer Macartney had een bijzonder zintuig voor de behoeften van deze sector en de mensen die erin werken. De heer Gallagher heeft dezelfde kwalificaties; hij komt uit een soortgelijke omgeving en heeft een vergelijkbare achtergrond in de visserijsector.
We moeten onder ogen zien dat er wat het gemeenschappelijk visserijbeleid betreft nogal wat recht te zetten valt. Als de Europese boeren op straat te hoop lopen tegen het gemeenschappelijk landbouwbeleid is dat niet omdat ze dat beleid willen bestrijden, maar eerder uit angst er buiten te vallen. Toch bestaat er onder vissers over het algemeen weinig waardering voor hetgeen wij en de commissaris te hunner voordele hebben proberen te bewerkstelligen. We moeten erkennen dat er in de vissershavens in de gehele Europese Unie een zeker wederzijds misverstand bestaat. Iedereen denkt namelijk dat alle anderen er beter vanaf komen.
Het is daarom belangrijk een grensverleggend beleid te voeren en de vissers een grotere zeggenschap in het vooruitzicht te stellen dan hun in het verleden werd gegund. Als we daar niet in slagen, zullen we hen nooit duidelijk kunnen maken dat ook wij vechten voor hun levensonderhoud. We strijden voor het behoud van de visstand in hun wateren en voor bescherming van de regio's waar ze wonen. Die boodschap komt lang niet altijd over. Afgelopen zondagavond was ik in Donegal. Ik heb daar met veel vissers gesproken en over het algemeen waren het bepaald geen gelukkige mensen. Als het niet aan het weer lag, dan lag het in ieder geval aan de quota of de lage prijzen. Er zijn zoveel problemen dat ze het gevoel hebben geen grip meer op de situatie te hebben.
Het doel van het voorstel van de heer Gallagher is deze mensen opnieuw bij het beleid te betrekken. We willen de vissers op geen enkele manier voorhouden dat we een of andere vorm van renationalisatie nastreven of het gemeenschappelijk visserijbeleid gaan opheffen. Wat we wel willen is de regio's en gemeenschappen beter betrekken bij het ontwikkelen van het beleid en de regelmatige aanpassing daarvan. Ik ben blij met dit verslag en zie uit naar de discussie die het zal uitlokken en naar de uiteindelijke herinrichting van het beleid rondom deze voorstellen.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer Gallagher en andere sprekers graag willen danken voor hun ruimhartig eerbetoon aan mijn voorganger, wijlen Allan Macartney. Hij had zijn verslag in eerste instantie opgesteld als bijdrage aan de huidige evaluatie van de successen en mislukkingen die het GVB in heel Europa heeft geoogst. Afgelopen september was de heer Gallagher zo vriendelijk de verantwoordelijkheid voor dit verslag op zich te nemen en ik zou mijn waardering voor de inspanningen waarmee hij het door de commissie heeft geloodst dan ook graag te boek willen stellen.
In zijn oorspronkelijke versie ging het verslag uit van het standpunt dat het gemeenschappelijk visserijbeleid al gedeeltelijk geregionaliseerd is en dat ook altijd is geweest. In de ontwerpversie werd onderzocht hoe de plaatselijke betrokkenheid bij het beheer van de middelen en bij de instandhoudingsmaatregelen zou kunnen worden vergroot, en werd gepleit voor consolidatie en uitbreiding van de bestaande regionalisatie door middel van de oprichting van regionale beheerseenheden. Ik ben er net als Allan Macartney van overtuigd dat het respect voor de bepalingen van het GVB en het succes van het beleid vanzelf zouden groeien als we het besluitvormingsproces dichter bij de mensen brengen die er het meest door worden getroffen en die het uiteindelijk ten uitvoer moeten gaan brengen. Ik pleit daarom voor meer betrokkenheid van de vissers en de visserijsector in het algemeen als een van de noodzakelijke voorwaarden voor een succesvol gemeenschappelijk visserijbeleid.
We moeten de visserijsector niet alleen beter betrekken bij het besluitvormingsproces, maar ook aandacht schenken aan de behoeften van die sector in het kader van de regionalisatie. Er is weinig voor nodig om het causaal verband te ondermijnen tussen de vis die in een bepaalde regio wordt gevangen en de ontwikkeling van de sector die daar in die regio van afhankelijk is. Dit werd me afgelopen week nog eens duidelijk tijdens een bezoek aan visverwerkingsbedrijven in mijn kiesdistrict. De mensen daar maken zich zorgen dat de vis die in hun regio wordt gevangen, daar niet altijd aan land wordt gebracht. En dat betekent dat de toch al zo schaarse banen die de verwerkingsindustrie in deze zo sterk van de visserij afhankelijke regio's kan bieden, op de tocht komen te staan.
Ik wil dan ook het belang benadrukken van artikel 12 van de resolutie. Het wordt tijd dat we overgaan tot consolidatie van hetgeen de facto allang bestaat, en het beginsel van regionalisatie van het GVB uitbreiden tot alle communautaire wateren. Deze stap is essentieel als het ons ernst is de vissers daadwerkelijk te betrekken bij besluiten die hen rechtstreeks aangaan, en is het enige duidelijke en praktische middel dat we hebben om recht te kunnen doen aan de verschillen die er binnen de visserijsector bestaan.
Ik twijfel er niet aan dat regionalisatie ons zal helpen bij de verwezenlijking van onze primaire doelstelling, namelijk instandhouden van de visstand door middel van duurzame visserij, een doelstelling die van zo'n enorm belang is voor de gemeenschappen die van de visserij afhankelijk zijn. Toen het verslag nog binnen de commissie ter tafel lag hebben mevrouw Ewing en ikzelf een aantal amendementen ingediend om ervoor te zorgen dat de fundamentele uitgangspunten van het GVB, zoals de relatieve stabiliteit, niet in gevaar zouden komen. Mijn fractie heeft nu amendementen ingediend die voorzien in een aanvulling op de consequente regionalisatie van het GVB en, uiteindelijk, aan het succes daarvan zullen bijdragen.
Regionalisatie bestaat allang, zij het dat het de vorm heeft van een ad hoc en weinig consequent beleidselement. Met deze amendementen proberen we die anomalie te verhelpen en de nadruk te leggen op het belang van betrokkenheid van de visserijsector zelf bij het werk van het raadgevend comité voor de visserij. Ik dring er bij dit Huis op aan zowel deze amendementen als het verslag in zijn geheel te steunen.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Gallagher kan mijn goedkeuring wegdragen. Het vestigt onze aandacht op twee alternatieve benaderingen van het GVB na 2002: een intranationale aanpak waarbij de verantwoordelijkheid wordt overgedragen aan regio's binnen de lidstaten, en een intranationale aanpak waarbij de communautaire wateren worden verdeeld in regio's met een gedecentraliseerde beheersstructuur.
Ongeveer een jaar geleden heeft de Commissie een vragenlijst gestuurd aan alle lidstaten en talloze relevante organisaties in Europa, aan mensen in de visserijsector, aan consumenten, aan visverwerkende industrieën, enzovoorts. Vervolgens heeft de Commissie op verschillende plaatsen in Europa hoorzittingen georganiseerd. Samengevat blijkt uit de bevindingen van dit onderzoek dat er bij de meeste betrokkenen een grote behoefte bestaat aan decentralisatie en regionalisatie. Dat is dus de wens van de visserijsector in de gehele Europese Unie.
Ik ben ervan overtuigd dat het uitgangspunt van decentralisatie en regionalisatie, gekoppeld aan relatieve stabiliteit, de hoeksteen dient te vormen van de toekomstige hervorming van het GVB, hoe dat er verder ook uit zal zien. Het begrip relatieve stabiliteit werd in de overeenkomst van 1983 opgenomen en versterkt door de uitbreiding van de territoriale wateren tot twaalf mijl. Het amendement waarin de heer Provan pleit voor verdere uitbreiding van de territoriale wateren krijgt mijn steun. Het is van belang dat gemeenschappen in Noord-Oost-Schotland, de westelijke eilanden, Donegal, Cornwall, Galicië en Bretagne tegen overmatige vangst worden beschermd. Het is daarom ook van belang dat de Europese Unie verschillende uitgangspunten formuleert inzake de exploitatie en instandhouding van de visstand. Er dient binnen dat beleid een grote rol te worden toebedeeld aan de decentralisatie van het visserijbeleid. Regionalisatie van het GVB zal ertoe bijdragen dat de vissers zelf actief worden betrokken bij de besluitvorming en dat de deelname van producentenorganisaties op plaatselijk niveau wordt bevorderd.
Concluderend kan ik zeggen dat ik het pleidooi van de heer Gallagher voor regionalisatie van het Europees visserijbeleid steun. Zonder regionalisatie zullen we er niet in slagen de huidige gebreken van het GVB te verhelpen. Bij de hervormingen moet het uitgangspunt van de relatieve stabiliteit echter gehandhaafd blijven, aangezien zowel de vissers als het mariene ecosysteem daarvan zullen profiteren.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, om te beginnen mijn complimenten aan de rapporteur: de werklust en nauwkeurigheid van collega Gallagher zijn iedereen bekend in de Commissie visserij. Ik wil hem juist vandaag complimenteren met dit verslag, waarmee ik het niet eens ben, omdat hij de draad van dat verslag heeft moeten oppakken terwijl hij niet de oorspronkelijke rapporteur was. Ook wil ik nogmaals mijn waardering uitspreken ter nagedachtenis aan onze collega Allan Macartney.
" Regionalisatie" is een vaag begrip, zoals door dit debat denk ik duidelijk wordt aangetoond. Wat betekent regionaliseren? Voordat we het hebben over de regionalisatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid, moeten we het denk ik eerst eens worden over wat we daaronder verstaan. Regio en regionalisatie zijn termen die in elk van de 15 lidstaten een verschillende betekenis hebben, en het gebruik van die termen op het gebied van de visserij en het GVB maakt dat het verslag niet erg duidelijk is - tegenstrijdig zelfs, zou ik zeggen - en erg weinig licht werpt op de zaak, terwijl daar juist zo'n behoefte aan is binnen de visserij en voor het toekomstige GVB.
Decentralisatie die meer inspraak en doorzichtigheid inhoudt is natuurlijk welkom, maar dat moet dan wel gebeuren binnen het algemene kader van een gemeenschappelijk beleid dat de beginselen van billijkheid en non-discriminatie respecteert, en verenigbaar is met het basisprincipe van vrij verkeer binnen de gemeenschappelijk markt dat is neergelegd in het Verdrag. De behoeften van vissersgemeenschappen moeten niet worden verward met renationalisatie door middel van regionalisatie die afbreuk doet aan het samenhangende karakter van een gemeenschappelijk beleid. Er moet meer inspraak komen in de communautaire besluitvorming, maar het GVB mag niet worden versplinterd door regionale beslissingen die de bureaucratie doen toenemen en de garantie van een onpartijdige besluitvorming uithollen.
De hervorming van het GVB moet ertoe leiden dat de visserij definitief een gewone bedrijfstak wordt binnen de economie van de Gemeenschap, zonder natuurlijk uit het oog te verliezen dat het nodig blijft de kustvisserij en vissersgemeenschappen te beschermen. Maar dat moet gebeuren zonder de status quo te verstoren of de kustwateren uit te breiden, zoals in een van de amendementen wordt voorgesteld.
Om al deze redenen, mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, vinden wij het verslag dat wij hier vandaag behandelen bepaald niet geslaagd.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, allereerst zou ik de heer Gallagher willen feliciteren met het bijzonder intense en positieve werk dat hij heeft geleverd. Ik zou tevens van de gelegenheid gebruik willen maken om een eerbewijs te brengen aan wijlen collega Allan Macartney, een uitstekend afgevaardigde en een goede vriend.
De ervaring leert ons dat de visserijsector bron van conflicten is. De toegang tot de visbestanden leidt vaak tot onenigheid tussen van de visserij afhankelijke gemeenschappen, in het bijzonder daar waar het inwoners van buurlanden betreft. Om dit soort geschillen te beperken heeft het gemeenschappelijk visserijbeleid er steeds voor gezorgd een bepaald gebied van de territoriale wateren van de lidstaten van de Unie voor te behouden voor exclusief gebruik van de lokale bevolking. In 1972 werd de grens op zes mijl vastgesteld en in 1983, in het kader van de huidige verordening van het gemeenschappelijk visserijbeleid, werd deze grens tot twaalf mijl uitgebreid. De desbetreffende maatregel is geldig tot 31 december 2002 en indien geen nieuwe acties worden ondernomen, dienen vanaf dat moment de principes van de eenheidsmarkt te worden toegepast, hetgeen wil zeggen dat de visbestanden van alle wateren van de Europese Unie vrij toegankelijk worden. Deze situatie zou bijzonder negatieve gevolgen voor de visserijsector hebben, met name voor de ambachtelijke en de kleine visserij, die in vele lidstaten, te beginnen met mijn land, Portugal, een uitermate belangrijke economische en sociale functie vervult.
Het is derhalve van het grootste belang dat het principe van relatieve stabiliteit een doorslaggevende rol blijft spelen en dat de voor de nationale en plaatselijke bevolking voorbehouden visserijgebieden niet enkel worden gehandhaafd, maar zelfs worden uitgebreid. Ik heb dan ook samen met de heer Provan en andere collega's zeven amendementen op het verslag ingediend teneinde het principe van relatieve stabiliteit nu reeds veilig te stellen en actief invloed te kunnen uitoefenen op de onderhandelingen in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid na 2002, met de bedoeling de voor de nationale en lokale visvangst voorbehouden territoriale wateren uit te breiden van 12 naar 24 mijl.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou hier nog aan willen toevoegen dat wij dit soort decentraliserende maatregelen niet zien als een toegangspoort of een valluik waarmee wij de hernationalisatie van het visserijbeleid kunnen bewerkstelligen. Decentralisatie is enkel synoniem van meer decentralisatie, meer flexibiliteit en, bijgevolg, meer verantwoordelijkheid en een grotere doelmatigheid.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ten eerste ook namens de Commissie mijn medeleven betuigen in verband met het overlijden van uw collega Allan Macartney. Ik kan me herinneren dat collega Macartney, toen hij nog veel jonger was en lid was van dit Parlement, en ik samen deel uitmaakten van dezelfde fractie. Ik sluit me dan ook, mede namens de Commissie, aan bij uw eerbetoon.
Geachte afgevaardigden, telkens als we het over de visserij hebben - met telkens min of meer dezelfde sprekers; we zijn in zekere zin een soort "vrienden van de visserij" geworden - heb ik de indruk dat verschillende van u denken, of in ieder geval de intentie laten doorklinken, dat er ooit een stralende en glorieuze tijd voor de visserijsector is geweest. Ik ben weliswaar een nieuweling en houd me pas sinds vier jaar met deze sector bezig, maar wat ik ook lees, boeken en publicaties over de geschiedenis van de visserij, die gouden eeuw van de visserijsector ben ik nog nooit ergens tegengekomen. Deze industrie heeft het eigenlijk altijd zwaar te verduren gehad en altijd moeten vechten om het evenwicht tussen exploitatie en bescherming van de visstand in stand te houden. In dit verband geloof ik ook dat de Commissie altijd zeer alert is geweest en zich openstelt voor suggesties ter verbetering van de situatie vanuit allerlei sectoren, het Parlement, het raadgevend comité en de visserijsector zelf.
In die geest heb ik het verslag-Gallagher zorgvuldig bestudeerd. In alle eerlijkheid wil ik u twee dingen duidelijk maken. Ten eerste is er, zoals u weet, inmiddels een grootschalige raadplegingsprocedure van start gegaan inzake de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid vanaf 2002. We hebben ons speciaal ingespannen om die procedure al in een vroeg stadium te laten aanvangen om zo voldoende ruimte te scheppen voor een brede discussie.
Weliswaar zijn niet alle vragenlijsten teruggestuurd, maar de overgrote meerderheid van de antwoorden die we hebben ontvangen en die momenteel zorgvuldig door de Commissie worden geanalyseerd laat zien dat alleen een deel van de Britse en een deel van de Ierse visserijsector een dergelijk voorstel zouden steunen. Ik denk dat mevrouw McKenna op een belangrijk punt dan ook gelijk heeft: we moeten boven alles duidelijkheid scheppen over wat wij en u nu precies met regionalisatie bedoelen. Wat is het verschil tussen, en de precieze betekenis van, decentralisatie - iets wat een grotere transparantie en een grote betrokkenheid met zich meebrengt - en regionalisatie. Nog belangrijker is de vraag hoe we de relatieve stabiliteit en de regionalisatie kunnen verenigen in één fundamenteel uitgangspunt, iets waar velen van u hier al herhaaldelijk om hebben gevraagd.
Ik geloof in ieder geval dat dit een belangwekkend verslag is, juist omdat het een zinvolle bijdrage levert aan de discussie. Morgenochtend ga ik de hervormingen die ik heb voorgesteld bespreken met het raadgevend comité voor de visserij. Ik hoop echter dat ik u ervan kan overtuigen dat het gemeenschappelijk beleid al een aantal bijzonder krachtige regionale elementen bevat. Ik noem bijvoorbeeld de regionale MOP's, het hele onderdeel dat betrekking heeft op de samenwerking en de regionale bijeenkomsten. Er bestaat, kortom, al een hele reeks initiatieven die verder uitgediept en versterkt kunnen worden.
Het laatste punt waar ik de geachte leden van dit Parlement op attent zou willen maken - en dat overigens nog nadere studie behoeft - betreft een probleem in verband met het Verdrag. Het is niet duidelijk welke rol de Commissie in dit verslag speelt, maar er rijst in ieder geval zeker een probleem in de laatste besluitvormingsfase, dat is de fase van de Raad van de vijftien ministers van de Unie. Ik denk dat deze fase niet slechts kan worden beschouwd als bekrachtiging van de beslissingen die op regionaal niveau of door regionale organisaties zijn genomen.
Ik hoop dat wij onze gezamenlijke discussie over dit vraagstuk zullen voortzetten, want soms geloof ik dat hier twee dingen door elkaar heen lopen: enerzijds decentralisatie, een correcte toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, grotere betrokkenheid van de plaatselijke gemeenschappen, waarvan niemand de noodzaak zal ontkennen, en anderzijds regionalisatie, een aspect dat naar mijn mening veel beter bestudeerd zal moeten worden omdat er ook problemen zijn die op regionaal niveau niet kunnen worden opgelost. Ik hoop dus niet dat we de verkeerde benadering kiezen en radicale hervormingsinitiatieven gaan nemen zonder die eerst zorgvuldig op waarde te hebben geschat.
Ik hoop dat we samen over deze dingen kunnen blijven nadenken om uiteindelijk de noodzakelijke hervormingen te kunnen doorvoeren in het gemeenschappelijk visserijbeleid, maar niet zonder hun effecten eerst nader te hebben onderzocht.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
De vergadering wordt om 20.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat

Vrijwaringsperiode voor nieuwe uitvindingen in denationale octrooiwetten
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0037/99) van de heer Rothley, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over de invoering van een vrijwaringsperiode voor nieuwe uitvindingen in de nationale octrooiwetten.

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, in de Europese Unie hebben onderzoekers, wetenschappers en uitvinders een groot probleem. Ofwel publiceren zij hun bevindingen en zien zij af van latere octrooiering, ofwel nemen zij niet deel aan het wetenschappelijke debat en wachten zij op een octrooi. Dat is het dilemma van de onderzoekers, wetenschappers en uitvinders in de Europese Unie. Ofwel doen zij niet meer mee aan het wetenschappelijke debat, ofwel zien zij af van octrooibescherming. Dat probleem is in de Verenigde Staten, Japan en vele andere landen geregeld, maar niet in de Europese Unie. Dat heeft fatale gevolgen. Een Europees onderzoeker, wetenschapper of uitvinder kan zijn wetenschappelijke ideeën of ontwikkelingen natuurlijk in de Verenigde Staten octrooieren. Het gevolg daarvan is dat hij zijn onderzoek zal voortzetten waar hij octrooibescherming geniet.
Met andere woorden: het ontbreken van een vrijwaringstermijn betekent dat de regeling in de Europese Unie de innovatie afremt en het onderzoek belemmert. Wat is nu een vrijwaringstermijn? Als de uitvinder zijn uitvinding openbaar maakt, brengt hij de octrooiering ervan niet in gevaar, zolang ze door hemzelf gebeurt. Dat verandert overigens niets aan het principe van de eerste aanvraag. Nu zijn er in de Europese Unie slimme mensen, bijvoorbeeld die van de Vereniging van de Chemische Industrie. Die vertellen ons dat het allemaal om rechtsonzekerheid draait. De Amerikanen, Japanners, Canadezen en vele anderen zullen zich verwonderd achter de oren krabben als de Duitse Vereniging van de Chemische Industrie hun zegt dat er bij hen rechtsonzekerheid bestaat. Zij vinden waarschijnlijk zelf van niet.
Verbazend is ook dat in het kader van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom tijdens de onderhandelingen met de Amerikanen - jullie voeren het principe van de eerste aanvraag in en in ruil daarvoor voeren wij in Europa de vrijwaringstermijn in - de hele Europese industrie ermee akkoord ging dat wij in Europa de vrijwaringstermijn invoerden. Ik weet dat bij de Commissie, die overigens in oktober een hoorzitting hield en merkwaardig genoeg al de volgende dag aan de verbaasde Europese publieke opinie de conclusies meedeelde, gezegd wordt dat wij dat alleen moeten zien in samenhang met het principe van de eerste aanvrager en het probleem van het principe van de eerste uitvinder, dat in de Verenigde Staten een grote rol speelt.
Vast staat dat de Amerikanen nooit van het principe van de eerste uitvinder zullen afstappen. In Europa kunnen wij alleen maar dat doen wat verstandig en in ons eigen belang is, namelijk eindelijk de vrijwaringstermijn invoeren. Het is niet mijn taak de andere politieke partijen raad te geven. Ik geef de Europese Volkspartij of de liberalen geen advies, ze keuren misschien toch alles af. Dat is mogelijk. Ik wil alleen maar zeggen dat het standpunt dat de Europese Volkspartij en de liberalen blijkbaar innemen, uiteindelijk onhoudbaar zal blijken.
Ik weet uit eigen ervaring dat iemand pas bij de tweede poging slaagt. Hoe het Parlement zich ook over dit initiatief uitspreekt, ik weet dat wij, mijn fractie, het met dit initiatief uiteindelijk zullen halen. Wij zullen met de beste mensen een wereldcongres over dit onderwerp organiseren en dan zullen wij waarschijnlijk tegen de Commissie zeggen hoe de wereld - en niet alleen de Duitse Vereniging van de Chemische Industrie - tegen dit probleem aan kijkt. Mijn aanbeveling luidt dat wij wat voorzichtiger moeten zijn dan de Fractie van de Europese Volkspartij en de liberale fractie. Het is altijd moeilijk een positie op te geven die onhoudbaar is omdat ze het onderzoek belemmert, de innovatie afremt en niets meer met een wereldwijde harmonisering van het octrooirecht te maken heeft. Dat standpunt is onhoudbaar en ook de Commissie zal het moeten opgeven.
Het is wellicht beter onmiddellijk voor het gezond verstand te kiezen. Hoe het morgen afloopt en of er 314 stemmen zijn of niet, is onbelangrijk. Zonder het initiatief van mijn fractie was dit helemaal geen thema geweest. De Commissie had hier het liefst van al over gezwegen en hierover in verband met het Gemeenschapsoctrooi nooit iets gezegd. Wij hebben het probleem echter aan de orde gesteld. Wij zullen erover spreken en ik ben niet bang dat wij morgen bij de stemming geen meerderheid vinden. Het echte debat zal gaan over het Gemeenschapsoctrooi. In het belang van Europa zullen wij aan het einde van dat debat winnen. Het verbaast mij steeds opnieuw hoe men met instrumenten die de investeringen afremmen en het onderzoek verhinderen, de positie van de Europese Unie ondermijnt en dan nog verwonderd is dat de werkgelegenheid zich verplaatst. Daarom ben ik ervan overtuigd dat het verstand uiteindelijk zal zegevieren.

Oddy
Mijnheer de Voorzitter, mijn gelukwensen aan het adres van de rapporteur, die ik beschouw als een van de meest verbeeldingsrijke leden van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Hij was de eerste die een initiatiefverslag over autoverzekeringen door het Parlement heeft geloodst op basis waarvan de Commissie nieuwe wetgeving heeft opgesteld. Zijn verslag over uitvindingen getuigt opnieuw van zijn grote verbeeldingskracht.
We moeten voorkomen dat de Europese Unie de concurrentiepositie van haar technologiesector ten opzichte van de rest van de wereld verzwakt. Octrooien zijn een belangrijk juridische instrument ter bevordering van uitvindingen. Creativiteit is de drijvende kracht achter de Europese industriële productie. Ik weet hoe belangrijk octrooien en uitvindingen kunnen zijn, want de techniek heeft in mijn eigen kiesdistrict altijd een belangrijke rol gespeeld. Om maar twee voorbeelden te noemen: in mijn kiesdistrict is de straalmotor uitgevonden, door Frank Whittle, en het versnellingssysteem voor fietsen, door James Brindley.
Dit verslag is van belang als voorstel op basis waarvan onderzoekers na publicatie van hun uitvinding nog een jaar de tijd krijgen octrooi aan te vragen. Met dit voorstel, dat het voor de wetenschappers gemakkelijker maakt hun werk te publiceren, zouden we in het voetspoor treden van de Verenigde Staten en Japan. Voor een krachtige industriële basis is het noodzakelijk dat we de concurrentiepositie van de Europese Unie zoveel mogelijk versterken. Octrooien vormen een belangrijk instrument bij de uitbouw van de industriële productie in de Europese Unie.

Añoveros Trias de Bes
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft al gezegd dat dit wetgevingsinitiatief, dat is gebaseerd op artikel 138 B, tweede lid, van het EG-Verdrag en artikel 50 van ons Reglement, is gericht op de invoering van een vrijwaringsperiode van een jaar in de octrooiwetgeving. Gedurende deze vrijwaringsperiode kan de uitvinder octrooi aanvragen zonder dat de voorafgaande openbaarmaking van zijn uitvinding hem parten speelt. Het gaat daarmee om de invoering van een systeem dat aansluit bij het systeem dat al bestaat in de Verenigde Staten en in Japan, waar de termijn zes maanden bedraagt.
De pogingen die de WIPO, de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom, heeft ondernomen om zo'n vrijwaringsperiode in te voeren, zijn tot op heden mislukt doordat de vrijwaringsperiode nauw is verbonden met het nog onopgeloste vraagstuk bij wie het octrooirecht berust: bij de uitvinder, zoals in de Verenigde Staten, of bij degene die de aanvraag indient, zoals in Europa.
Mijnheer de Voorzitter, ik koester het grootst mogelijke respect voor mijn collega Rothley - dat weet hij wel. Ik vind werkelijk dat hij een groot parlementariër is, en een uitnemend jurist. Maar desondanks moet ik in dit geval zeggen dat ik het absoluut oneens ben met wat hij in zijn verslag probeert te doen. Hij heeft het gehad over voorzichtigheid. Ik weet niet of het voorzichtig of onvoorzichtig is om te vragen om een vrijwaringstermijn of niet. En mijn interventie is welhaast overbodig omdat de rapporteur zelf al de argumenten heeft genoemd waarop ik mijn standpunt baseer. Hij heeft mij de woorden uit de mond genomen door al te vermelden welke argumenten tegen de invoering van een vrijwaringsperiode pleiten - want die zijn er. We weten - de rapporteur heeft het gezegd en ik herhaal het - dat een vrijwaringsperiode ontegenzeggelijk een grote rechtsonzekerheid en ook financiële onzekerheid met zich meebrengt voor degenen die de uitvinding waarvoor een octrooi wordt aangevraagd mogelijk hebben gemaakt. Het bedrijfsleven zou de kosten die voortvloeien uit de door de vrijwaringsperiode veroorzaakte onzekerheid - dat heeft de rapporteur ook gezegd - niet kunnen dragen.
Er is behoefte aan een diepgravende studie - die nog nooit is uitgevoerd - om te bepalen wat de werkelijke gevolgen zijn van het verschil tussen de Europese en de Amerikaanse wetgeving. Want laten we niet vergeten, mijnheer de Voorzitter, dat de vrijwaringstermijn in de Verenigde Staten berust op een systeem van risicodragend kapitaal dat heel anders is dan wat binnen de Europese Unie bestaat. Het heeft daarom geen nut om binnen de Unie zo'n termijn vast te leggen, want die zou niet passen bij het specifieke karakter van het financieringssysteem dat wij hebben.
Wat ook moet worden vermeld, is dat de Commissie in oktober 1998 een openbare hoorzitting heeft gehouden waarbij de belanghebbende partijen waren vertegenwoordigd. De conclusie van die hoorzitting was dat, om werkelijk doeltreffend te zijn, ieder initiatief om een vrijwaringsperiode in te voeren rekening moet houden met de bestaande globaliseringstendens en daarom in een normaliseringsorganisatie aan de orde moet worden gesteld.
Bijgevolg, mijnheer de Voorzitter, zijn wij het er niet mee eens dat artikel 138 B van het Verdrag als rechtsgrondslag wordt gebruikt. Wij zijn van mening dat het te ver gaat en onvoorzichtig is - en mijnheer Rothley heeft zelf gezegd dat voorzichtigheid geboden is - om de Commissie te vragen om een wetgevingsinitiatief van een dergelijk kaliber. Mijn collega heeft opgemerkt dat het werkelijke debat zal plaatsvinden tijdens de discussie over het octrooi. Dat is zo, en daarom is een vrijwaringstermijn ook niet nodig, en eerder contraproductief.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, dit probleem is duidelijk niet eenvoudig. De rapporteur heeft op bepaalde voordelen gewezen, zoals de situatie van het wetenschappelijk onderzoek en van kleine ondernemingen die toch niet aan het wetenschappelijk debat kunnen deelnemen. De bewering dat we in de EU op het gebied van uitvindingen per inwoner zoveel achter zouden lopen, geldt naar mijn mening daarentegen alleen voor de EU als geheel. Ik denk dat wij de verschillen tussen de lidstaten ook moeten analyseren, omdat het beeld niet zo ondubbelzinnig is als de rapporteur wil doen geloven.
De nadelen die genoemd werden, zijn bijvoorbeeld de rechtsonzekerheid, onduidelijkheden in gerechtelijke processen en het risico dat Europese ondernemingen in een moeilijkere situatie terechtkomen dan de Amerikaanse.
Ikzelf en de liberale fractie vinden dat dit voorstel behandeld moet worden in het licht van de handelsoorlog die op dit ogenblik de facto tussen de EU en de VS plaatsvindt. Het is duidelijk dat de immateriële kwesties de inzet zijn. Ik denk dat de UMTS-oorlog die momenteel aan de gang is, eigenlijk ook een immateriële kwestie is. Wij waren enkele jaren geleden dicht bij een oplossing toen we het principe "first to file" als algemeen wereldwijd principe hadden moeten kiezen in plaats van het principe "first to invent" . Ook hadden we toen moeten opteren voor een vrijwaringsperiode.
Het feit dat wij nu eenzijdig een vrijwaringsperiode invoeren betekent dat het onmogelijk wordt deze beide zaken aan elkaar te koppelen. Het door de rapporteur voorgestelde initiatief heeft de Commissie tot actie gedwongen. Dit werd ook duidelijk in de recente mededeling van de Commissie over octrooien in de Gemeenschap, waarin ze er uitdrukkelijk op wijst dat de mogelijkheid zou moeten bestaan om een voorlopige aanvraag in te dienen en te registeren wanneer de uitvinding een feit is. Zo'n duidelijk onderscheid is veel beter. Onze fractie verwerpt een formeel initiatief. Wij wensen echter dit dossier verder te onderzoeken en deze kaart achter de hand te houden in de komende onderhandelingen over het handelsbeleid. Wij hebben deze beslissing genomen in het licht van de huidige betrekkingen tussen de handelsblokken.

Ullmann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij kunnen het oneens zijn over de vraag of het goed is dat wij het traditionele Europese octrooirecht aan de Amerikaanse regeling aanpassen. De rapporteur heeft echter gelijk als hij zegt dat wij niet kunnen weigeren uit dat besluit de consequenties te trekken. Als wij de Amerikaanse octrooieerbaarheidscriteria overnemen, maar de daaruit voortvloeiende en in de Verenigde Staten al lang geleden ingevoerde vrijwaringsperiode afwijzen, zouden wij het Europees onderzoek zeer sterk benadelen. De voordelen van de aanpassing zouden dan verloren gaan en de onderzoekers zouden gedwongen zijn in de Verenigde Staten te publiceren en octrooi aan te vragen. Het is duidelijk dat niet elk land voor zijn eigen oplossing kan zorgen, maar ook dat wij onze regels aan die van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom moeten aanpassen.
De bezwaren tegen de vrijwaringsperiode die de chemische industrie de laatste tijd heeft geuit, hebben tot doel de wetenschappers in het belang van de industrie tot geheimhouding te dwingen. Ik denk dat het Parlement de vrijheid van de wetenschap en de intellectuele eigendom moet beschermen. Daarom moeten wij het initiatief van onze rapporteur nadrukkelijk steunen. Ik dank de rapporteur hartelijk voor dit initiatief.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw de commissaris, het is toch wel verbazingwekkend dat global players vaak op het allerlaagste amateurniveau spelen. Wereldconcerns en hun lobbyvereniging willen ons ertoe overhalen in Europa geen vrijwaringsperiode in de octrooiwet op te nemen. Uitgerekend wereldconcerns die daar in andere delen van de wereld, bijvoorbeeld in Amerika of Japan, best mee kunnen leven, willen ons deze bescherming voor onderzoekers uit het hoofd praten. De lobby zegt dat de vrijwaringsperiode het onderzoek hindert en de investeringen afremt. Ik ben het daar niet mee eens. Ik deel de mening van de rapporteur. Het Europees octrooirecht redt het niet zonder de onverwijlde invoering van een vrijwaringsperiode. Die bevordert onderzoek en beschermt de kleine en middelgrote ondernemingen die het Europees Parlement terecht nauw aan het hart liggen. De kleine en middelgrote ondernemingen scheppen werkgelegenheid, wat dringend nodig is, en doen dat met toekomstgerichte technologieën.
Jonge onderzoekers aan universiteiten en instituten leveren interessante ideeën. Zij moeten innovaties kunnen bespreken en publiceren zonder hun aanspraak op een mogelijk lucratief octrooi op het spel te zetten. Grote ondernemingen kunnen het zich veroorloven hun onderzoek achter gesloten deuren te laten plaatsvinden en ontdekkingen achter te houden tot er geld aan te verdienen valt. Onderzoekers en universiteiten daarentegen moeten ter wille van hun reputatie hun resultaten openbaar kunnen maken. Wij zien in de Verenigde Staten dat een vrijwaringsperiode nuttig is. De meest geciteerde onderzoekers wonen daar en er zijn daar ook zeer veel kleine innovatieve ondernemingen. Als wij in Europa willen meedoen, moeten wij zo snel mogelijk wakker worden, ook al past dat niet in de visie van de grote concerns.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de invoering van een vrijwaringsperiode voor uitvindingen in de nationale octrooiwetgeving is een delicaat vraagstuk en, zoals de rapporteur al heeft aangegeven, in andere opzichten ook van groot belang voor de huidige discussie omtrent de hervorming van het octrooistelsel in Europa. De Commissie is het Parlement en in het bijzonder de rapporteur dan ook dankbaar voor hun initiatief in die richting.
Als reactie op de verschillende interventies van parlementsleden die hebben verwezen naar het stelsel dat in de Verenigde Staten en Japan wordt gebruikt, voel ik me verplicht u erop te wijzen dat de Amerikaanse wetgeving weliswaar voorziet in een vrijwaringsperiode, maar dat die bepaling moet worden gezien in het licht van de Amerikaanse wetgeving terzake, waarin het zogenaamde first to invent- beginsel wordt gehanteerd, terwijl het Europees octrooirecht uitgaat van het first to file -beginsel, ofwel de eerste die een octrooi aanvraagt. Of we het nu leuk vinden of niet, ik denk dat we er dus rekening mee moeten houden dat de vergelijking met andere stelsels niet opgaat omdat de uitgangspunten verschillend zijn.
Mijn tweede overweging betreft het volgende. Er is zojuist al naar verwezen dat de Commissie op 5 oktober 1998 een hoorzitting heeft georganiseerd, op ad hoc basis, met de betrokken partijen. De stem van de Commissie is niet de enige die telt: bij die hoorzitting waren 150 mensen aanwezig, als vertegenwoordigers van alle belanghebbenden. Voor uw informatie is het wellicht zinvol als ik die belanghebbenden even opnoem: vertegenwoordigd waren grote, middelgrote en kleine ondernemingen, organisaties van uitvinders en onderzoekers, nationale, Europese en internationale vertegenwoordigingen, adviseurs op het gebied van het octrooirecht, nationale en Europese octrooibureaus, internationale instellingen, lidstaten en deskundigen uit heel de wereld.
Misschien hebben al die mensen zich vergist, maar het is een feit dat we aan het einde van die hoorzitting een belangrijke conclusie konden trekken, namelijk dat de eventuele wetgeving terzake van een vrijwaringsperiode uitsluitend op internationaal niveau vastgesteld zou kunnen worden, in het kader van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom. Het is duidelijk dat een unilateraal Europees initiatief niet het gewenste effect zou hebben.
Een andere overweging betreft het feit dat een vrijwaringsperiode, volgens de overgrote meerderheid van de belanghebbenden die tijdens die hoorzitting vertegenwoordigd waren, de rechtsonzekerheid zou vergroten, omdat we met die maatregel het beginsel van de absolute nieuwheid zouden vervangen door het beginsel van de relatieve nieuwheid. Het lijkt erop dat de vrijwaringsperiode gezien wordt als een ontoereikend antwoord op reële problemen inzake de complexiteit van de aanvraagprocedure, het gebrek aan relevante informatie en de noodzaak uitvindingen wereldkundig te maken voorafgaande aan de aanvraag van het octrooi.
De hoorzitting van 5 oktober heeft verschillende oplossingen naar voren gebracht, en de Commissie heeft zich nu tot taak gesteld die verder uit te werken. Die taak komt voort uit haar mededeling inzake de toekomst van het octrooi in Europa, die in februari is aangenomen.
Wat de complexiteit van de aanvraagprocedure betreft ziet de Commissie, om wat preciezer te zijn, het als haar taak het idee van een voorlopige octrooiaanvraag verder uit te werken. Zo'n voorlopig octrooi zou volgens een vereenvoudigde procedure en zonder verdere kosten kunnen worden aangevraagd. Onze overwegingen terzake zullen voor eind 1999 worden afgerond. Daarnaast zal de Commissie, tegemoetkomend aan de concrete behoeften van uitvinders en kleine en middelgrote ondernemingen die gedwongen zijn hun uitvindingen wereldkundig te maken voordat ze octrooi hebben aangevraagd, twee uitzonderingsbepalingen op het momenteel in het Europees recht verankerde beginsel van de absolute nieuwheid opnieuw in overweging nemen. Het gaat daarbij om evident misbruik ten nadele van de aanvrager en presentatie van de uitvinding in het kader van internationale tentoonstellingen.
In die omstandigheden, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, moet de Commissie mededelen dat ze, wat betreft de ontwerpwetgevingsresolutie, niet kan instemmen met de uitnodiging voor een voorstel voor een richtlijn van het Parlement en de Raad op basis van artikel 100 A van het Verdrag. Verder steunt de Commissie het amendement van mevrouw Palacio, waarin ze ons verzoekt de beraadslagingen voort te zetten en daarbij rekening te houden met de conclusies van de hoorzitting waar ik het zojuist over had.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Versterking van de cohesie en hetconcurrentievermogen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0027/99) van de heer de Lassus Saint Geniès, namens de Commissie regionaal beleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economische en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: "Versterking van de cohesie en het concurrentievermogen door onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie" (COM(98)0275 - C4-0491/98).

de Lassus Saint Geniès
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, iedereen zal het met me eens zijn dat onderzoek en innovatie de motor achter de economische ontwikkeling zijn. Niemand durft hier echter aan toe te voegen dat deze ontwikkeling evenwichtig moet zijn. Er wordt immers regelmatig benadrukt dat fundamenteel onderzoek steeds grotere investeringen vereist en dat het daarom steeds meer in handen dient te komen van invloedrijke onderzoekteams die verbonden zijn aan een zeer specifieke intellectuele en industriële omgeving.
Intercontinentale concurrentie maakt grote industriële samenwerkingsverbanden noodzakelijk en deze allianties kunnen goed geholpen worden door overheidsinvesteringen, waaronder met name ook Europese investeringen. Als we de onderzoeksinspanningen bevorderen, leidt dat tot vooruitgang, concurrentie en stimulering van de gebieden met de sterkste economische activiteit, en dus tot concentratie. Van zijn kant veronderstelt de cohesie juist een voorafgaande poging tot herverdeling ten gunste van de ontwikkeling van de minder begunstigde regio's. Dat zijn dus tegenstrijdige beginselen.
Het is duidelijk dat onderzoek op zich niet kan leiden tot convergentie en dat alleen zelfontwikkeling die convergentie in de toekomst kan bewerkstelligen. De minder begunstigde plaatselijke en regionale gebieden in de Unie moeten dus een gunstig klimaat tot stand zien te brengen voor initiatieven en innovatie.
We mogen ons gelukkig prijzen met het feit dat de fundamentele wetenschapsbeoefening door geconcentreerde onderzoeksteams momenteel plaats moet maken voor een wereld van onderlinge communicatie, waar ver van elkaar verwijderde kleine onderzoekteams gemakkelijk met elkaar in contact kunnen worden gebracht. We moeten deze kans grijpen. Alle Europese programma's moeten bijdragen aan de convergentie van de economieën, dus ook het kaderprogramma voor onderzoek. Dit staat immers in de Verdragen vermeld en is ook nog op de Top van Amsterdam gezegd.
De Commissie heeft in haar mededeling een aantal mogelijkheden geschetst om zowel de samenhang als het concurrentievermogen te versterken door middel van onderzoek en innovatie. Deze mededeling is heel interessant, maar kan niet verhullen hoezeer de Commissie over dit onderwerp verdeeld is. Deze verdeeldheid zal ook terugkomen in het debat dat we nog moeten voeren over de ruimtelijke ordening: kan de Europese Unie haar concurrentievermogen op peil houden, als ze tegelijkertijd ook kredieten voor onderzoek ter beschikking stelt van de MBR's van de Unie?
Uit verschillende studies blijkt dat de ongelijkheid tussen de regio's onrustbarend toeneemt, terwijl de verschillen in het BBP per inwoner van de Unie afnemen. Wat het BBP betreft bestaat er een duidelijke discrepantie tussen nationale groei en regionale samenhang, maar ook de verschillen tussen de lidstaten zijn buitengewoon groot. Neem bijvoorbeeld de uitgaven op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling. Zo waren Duitsland en Frankrijk in 1993 goed voor 60 % van de totale onderzoeksuitgaven, terwijl het aandeel van Ierland, Griekenland en Portugal samen slechts 1, 3 % bedroeg. Of het nu gaat om het aantal octrooien per inwoner of het personeel dat in de sector onderzoek en ontwikkeling werkzaam is, alle criteria bevestigen de enorme verschillen die op het gebied van de technologische ontwikkeling bestaan.
Wat is de balans van de acties die op Europees niveau op dit gebied zijn ondernomen? We kunnen bijvoorbeeld concluderen dat alle Griekse regio's met uitzondering van Attika, drie Portugese regio's en Calabrië in Italië slechts voor 2 % aan het derde kaderprogramma hebben deelgenomen. Zeker, sinds 1993 heeft de Commissie bij haar communautaire programma's meer aandacht besteed aan de economische en sociale samenhang. We zouden een groter beroep kunnen doen op de structuurfondsen om de geconstateerde tendens te keren. De bijdrage van de structuurfondsen die voor specifieke investeringen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling worden aangewend, is echter nog altijd beperkt, ook al is deze stapsgewijs toegenomen.
Waarde collega's, ik wil nogmaals onder uw aandacht brengen dat we met behulp van de steunprogramma's voor onderzoek in de verschillende regio's van de Unie een meer evenwichtige toewijzing van de sleutelfactoren voor het concurrentievermogen moeten bewerkstelligen. Ons Parlement kan, naar aanleiding van de mededeling van de Commissie, benadrukken wat het belangrijkste doel is, namelijk het stimuleren van innovatie in kleine en middelgrote bedrijven in de MBR's. We moeten innovatie stimuleren in alle kleine bedrijven die niet beschikken over de middelen, de vaardigheden of de benodigde tijd om te innoveren en van deze innovatie een gewoonte te maken.
Een dergelijke ontwikkeling is mogelijk als we ons regionaal beleid hierop afstemmen en het vijfde kaderprogramma in overeenstemming brengen met de regionale strategieën die door de structuurfondsen zijn medegefinancierd. We moeten voortaan ook criteria opstellen voor het meten van de levensvatbaarheid van deze acties, die er op den duur voor moeten zorgen dat innovatie en concurrentievermogen zich op autonome wijze gaan ontwikkelen. Als we ons dit niet ten doel stellen, wordt het moeilijk daadwerkelijk vorderingen te boeken en de MBR's vooruit te helpen.
Het is verder van belang dat we de Commissie oproepen alle mogelijke conclusies te trekken uit haar juiste constatering. Ze merkte immers op dat voor het bewerkstelligen van de gewenste samenhang, de kwaliteit van de beroepsopleiding een fundamentele rol speelt. Maar uit deze belangrijke overweging trekt de Commissie blijkbaar als enige conclusie dat het noodzakelijk is om de beroepsopleiding te organiseren in de onderzoekscentra. Het is niet mogelijk dat de Commissie het belang van hoog opgeleid personeel op een dergelijke wijze onderstreept en tegelijkertijd zo'n teleurstellende conclusie trekt. Ze moet tenminste nieuwe financieringsmechanismen voorstellen en het plaatselijk beleid ter verbetering van de kwaliteit stimuleren.
Tenslotte wil ik zeggen, waarde collega's, dat de mededeling van de Commissie een interessant uitgangspunt vormt om over cohesievraagstukken na te denken. Er moet evenwel nog veel werk verzet worden wat betreft het verduidelijken van de doelen, de criteria en de procedures.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, in zijn uitstekende verslag legt de rapporteur de vinger op de zere plekken in het beleid ter bevordering van de economische en sociale samenhang in de Unie. In dit verslag stelt hij de tekortkomingen, de nalatigheden, het gebrek aan efficiëntie en de verkeerde besluiten uit het verleden aan de kaak, waardoor de achtergebleven gebieden werden belet zich aan te passen en de regionale verschillen in de Unie niet konden worden verminderd.
De ontwikkeling van de Unie vertoont nog steeds grote regionale verschillen die voor een groot deel te wijten zijn aan de technologische achterstand van talrijke regio's. Dit komt met name tot uiting in de investeringen in onderzoek en technologie. Uit de beschikbare gegevens blijkt overduidelijk hoe groot het gebrek is aan evenwicht op dit gebied in de Unie. De technologiekloof is twee keer zo diep als de inkomenskloof. Zoals wij zojuist hoorden, is 60 % van de totale uitgaven voor onderzoek en technologische ontwikkeling geconcentreerd in twee landen van de Unie: Frankrijk en Duitsland.
Natuurlijk verdienen deze landen onze lof voor het goede gebruik dat zij weten te maken van de voor onderzoek en technologische ontwikkeling beschikbare kredieten, maar wij moeten tegelijkertijd erop aandringen dat onderzoek en technologische ontwikkeling een vast bestanddeel worden van het beleid ter bevordering van de economische en sociale samenhang en ter vermindering van de regionale verschillen. Ons aller doel moet zijn in de Europese Unie een evenwichtige ontwikkeling tot stand te brengen. Dit doel kan echter alleen worden bereikt wanneer de fundamenten voor het mededingingsvermogen van de regio's worden versterkt. Voor deze versterking is natuurlijk geld nodig, meer geld dan tot nu toe beschikbaar werd gesteld. Ook moet men meer inspanningen ondernemen om de technologische achterstand van met name doelstelling 1-gebieden in te halen. De sterkst achtergebleven gebieden zitten immers in doelstelling 1.
In de nieuwe structuurprogramma's voor de periode 2000-2006 moeten de inspanningen ter bevordering van de ontwikkeling een allesomvattend karakter dragen. Met name moet men zorgen voor een betere aansluiting tussen de structuurfondsen en het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Dit moet mijns inziens een van de grootste prioriteiten zijn voor de periode 2000-2006. Men moet eindelijk gaan inzien dat samenhang een bondgenoot is van niet alleen mededingingsvermogen, maar ook een dynamisch productiesysteem en omgekeerd.
Ik stem in met alle voorstellen uit het verslag. Ook ga ik akkoord met de prioriteiten van de rapporteur. Deze zijn gericht op een evenwichtige bevordering van de regionale ontwikkeling in de Unie. Ik ben met name verheugd over zijn voorstellen voor het midden- en kleinbedrijf en voor een betere samenwerking tussen onderzoeksinstituten en universiteiten enerzijds en alle, bij de lokale ontwikkeling betrokken instanties anderzijds.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, als het scheppen van werkgelegenheid in de Europese Unie een van onze prioritaire doelstellingen is, moeten wij veel aandacht hebben voor onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Als christen-democraten zijn wij er innig van overtuigd dat ons concurrentievermogen de beste garantie voor de werkgelegenheid is. Ondernemingen die concurrerend willen worden of blijven zijn aangewezen op voldoende onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De Commissie en de rapporteur hebben gelijk als ze zeggen dat er op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie grote regionale verschillen zijn. Onderzoek gebeurt vooral in economisch sterke regio's en veel te weinig of vrijwel niet in minder ontwikkelde gebieden. Dat is nu eenmaal de realiteit. Wij moeten de uitwisseling van informatie tussen de rijkere en armere regio's bevorderen.
Wij zijn ervan overtuigd dat de onderzoeksprogramma's en de structuurfondsen moeten samenwerken. Er moet echter een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen de financiering van beide domeinen. Het zijn en blijven nu eenmaal twee verschillende instrumenten. Dat betekent niet dat ze elkaar niet kunnen aanvullen of dat ze incompatibel zijn. Kortom, synergie is mogelijk, maar geen financiële vermenging. Ik kan daarvan geslaagde voorbeelden geven uit Thüringen, mijn eigen doelstelling 1-regio in Duitsland. In ver buiten onze regionale of zelfs nationale grenzen bekende bedrijven zoals Carl Zeiss, Jena, Jen-Optik of Jenaer Glaswerke werden in het kader van het EFRO structuurfondsgelden gebruikt om in de infrastructuur te voorzien waarmee met middelen uit het vierde kaderprogramma voor onderzoek uitstekende en baanbrekende onderzoeks- en innovatieprojecten konden worden opgezet.
In dat licht kunnen wij artikel 21 van de rapporteur slechts gedeeltelijk goedkeuren. Vandaar ons amendement met het oog op een stemming in onderdelen. Dat doet echter niets af aan onze positieve houding tegenover het verslag in het algemeen.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur willen danken voor zijn uitmuntende verslag. Er doet zich in de Europese regio's een merkwaardig verschijnsel voor. Terwijl het BBP per hoofd van de bevolking in de verschillende lidstaten steeds verder naar elkaar toe groeit, ontstaat er een steeds grotere scheefgroei tussen de verschillende regio's binnen die lidstaten. Met andere woorden, we zijn getuige van een discrepantie tussen nationale groei en regionale cohesie.
We zouden dit polarisatieproces kunnen tegengaan door middel van een intelligent beleid voor de verspreiding van nieuwe technologieën. Vooralsnog lijken echter de rijkste regio's een monopolie te bezitten op onderzoek en ontwikkeling. Dit is een gevoelig probleem dat wij als de groenen door middel van de volgende drie speerpunten willen bestrijden.
Er dienen in de benadeelde regio's, met name in doelstelling 1-gebieden, meer structurele middelen te worden geïnvesteerd in technologische ontwikkeling en minder in zware infrastructuur. Ten tweede pleiten we voor toepassing van het principe van positieve discriminatie ten gunste van de benadeelde regio's onder de nieuwe OTO-kaderprogramma's. Dat betekent dat de middelen die binnen het kaderprogramma beschikbaar worden gesteld, verdeeld moeten worden op basis van de toewijzingscriteria die ook voor de structuurfondsen worden gehanteerd. Ten derde pleiten we voor technologische vernieuwing in de benadeelde regio's ter bevordering van duurzame ontwikkeling, plaatselijke vaardigheden en het gebruik van plaatselijke natuurlijke en menselijke hulpbronnen.
Tenslotte wijs ik erop dat we een amendement hebben ingediend waarin we het principe van positieve discriminatie aanbevelen ter bevordering van onderzoek en ontwikkeling in de benadeelde regio's.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de rapporteur willen feliciteren omdat ik vind dat de heer de Lassus een goed verslag heeft afgeleverd over een zo belangrijk onderwerp als de versterking van de cohesie tussen de burgers van Europa. En ik denk dat onderzoek en technologische ontwikkeling van fundamenteel belang zijn om de ruimtelijke samenhang ten gunste van alle Europese burgers verder te ontwikkelen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat banen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling zouden moeten worden verdeeld over het hele Europese grondgebied. Er zou juist een gericht beleid moeten worden gevoerd om onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten te stimuleren in de gebieden die beschikken over de beste voedingsbodem voor technologisch ontwikkeling. Normaal gesproken zullen dat de meest ontwikkelde regio's zijn, zowel op Europees als op nationaal niveau.
Die gebieden zijn de motoren van de economie, en kunnen gewoonlijk de grootste bijdrage leveren aan de ontwikkeling van andere, achtergebleven gebieden. Maar dat neemt niet weg dat achtergebleven gebieden zelf natuurlijk ook wat investeringen in de wacht moeten slepen om hun technologische niveau en hun concurrentiepositie te verbeteren. Anders kan er geen sprake zijn van een evenwichtige ontwikkeling binnen de Europese Unie.
Ik wil daarom de rapporteur nogmaals feliciteren, omdat ik vind dat hij in zijn verslag zeer goed laat zien welke punten aandacht behoeven als we niet alleen willen zorgen voor sociale en economische cohesie, maar ook voor ruimtelijke samenhang tussen alle regio's van de Europese Unie.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, het is weliswaar niet nodig dat wij een Ptolomeïsche opvatting van de wetenschap belijden of aanhangen - een oude aanvechting van de moderne westerse wetenschap - maar anderzijds kunnen wij vandaag de dag niet ontkennen dat de kennis, de wetenschap en het onderzoek de daadwerkelijke krachten achter de vooruitgang van onze maatschappij zijn, zowel op intellectueel als op economisch gebied. Welnu, alles wijst erop dat dit aspect wel eens de zwakste schakel van de Europese Unie zou kunnen worden gezien de sterke positie van de Verenigde Staten. Deze uitdaging is ongetwijfeld van uitzonderlijk belang voor de rijkere en op wetenschappelijk gebied beter uitgeruste landen en regio's van de Europese Unie, maar het betreft bovenal een probleem dat de landen en regio's aanbelangt die met een ontwikkelingsachterstand te kampen hebben, waarbij het dan niet gaat om talent en creativiteit, aangezien deze eigenschappen overal evenredig verdeeld zijn, maar wel om de door de kennis voortgebrachte producten en de technologische vernieuwing.
De mededeling van de Commissie die wij hier vandaag bespreken, dient dan ook te worden toegejuicht en gesteund daar zij tot doel heeft het gebruik van de structuurfondsen voor onderzoek en ontwikkeling te stimuleren, teneinde de beperkte wetenschappelijke capaciteit van deze armere regio's te versterken en de wetenschappelijke en technologische basis van de aldaar gevestigde industrieën uit te bouwen.
De door de Commissie voorgestelde strategie vertoont nochtans een belangrijke onvolkomenheid die de heer de Lassus Saint Geniès - mijn oprechte felicitaties aan hem - in zijn verslag zeer terecht aan de kaak heeft gesteld. De Commissie houdt er namelijk geen rekening mee dat de in de kaderprogramma's voor onderzoek en ontwikkeling beschikbare middelen rechtvaardig moeten worden verdeeld. Het ligt absoluut niet in onze bedoeling een demagogisch getinte territoriale verspreiding van de grote richtsnoeren en prioriteiten van de kaderprogramma's te bewerkstelligen, maar het is ons inziens wel aanbevelenswaardig dat deze programma's in de minder ontwikkelde regio's worden losgekoppeld van de Europese centra voor hoogwaardig onderzoek en geavanceerde technologieën ten gunste van de kleinere centra en de vanwege hun beperktere dimensies beter controleerbare onderzoeksgroepen.
Tot slot zou ik nog willen zeggen dat deze programma's, indien zij beter zouden worden verdeeld, een belangrijke impuls zouden kunnen geven aan landen zoals Portugal die tot dusver steeds een minder gunstige positie inzake onderzoek en ontwikkeling hebben ingenomen, ook al vertegenwoordigen de voornoemde programma's slechts 4 % van de onderzoeksuitgaven van de Europese Unie. De verbreiding en de assimilatie van de wetenschappelijke kennis, van de technologische vooruitgang en van de vernieuwing zou in de toekomst derhalve een van de prioriteiten van de regionale ontwikkeling en het cohesiebeleid van Europa moeten zijn.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur hecht veel belang aan de bevordering van de innovatie in de kleine en middelgrote ondernemingen. Hij raakt daarmee de kern van het probleem. De grote concerns werken immers rechtstreeks samen met de onderzoekscentra. De kleine en middelgrote ondernemingen hebben het moeilijk. Innovatie moet vooral worden gestimuleerd in kleine bedrijven die over onvoldoende geld, tijd of mensen beschikken om systematisch en prioritair aan innovatie te doen. Om de Europese economie concurrerend te maken en de werkgelegenheid veilig te stellen moet in het midden- en kleinbedrijf een echte innovatiecultuur tot stand worden gebracht.
Alle initiatieven in die richting, vooral die welke jonge ondernemers de moed geven om aan onderzoek te doen, zijn toe te juichen. Het beste zou zijn dat wij een zo groot mogelijk deel van de kredieten van het kaderprogramma en van de structuurfondsen daarvoor gebruiken.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van de heer de Lassus Saint Geniès wordt een uiterst belangrijk vraagstuk aan de orde gesteld: hoe kan men door middel van steun aan onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie de samenhang van de Unie en haar mededingingsvermogen versterken? Iedereen hier beseft terdege dat onderzoek en technologische ontwikkeling altijd een onontbeerlijk middel zullen zijn voor een evenwichtige ontwikkeling, hoeveel wegen, spoorwegen, havens en luchthavens wij ook bouwen en hoezeer wij de infrastructuur, het vervoer en het milieu ook verbeteren. Onderzoek en technologische ontwikkeling zijn bovendien de meest moderne en veilige methode om economische groei te bewerkstelligen. Zij geven de regio's hulp tot zelfhulp. Zij verzekeren de toekomst van de regio's en nemen de dwang van hen af om steeds maar achter de anderen aan te moeten hollen.
Wij stellen tot onze spijt vast dat de technologische verschillen tussen de regio's groter zijn dan de verschillen op ander gebied. In het verslag van de heer de Lassus staat dat de technologische verschillen dubbel zo groot zijn als de inkomensverschillen. Ik noem als voorbeeld Macedonië en Berlijn. De uitgaven per hoofd voor onderzoek en technologische ontwikkeling in deze twee gebieden vertonen een verhouding van niet minder dan 1: 100. Ook bestaat er een concentratieprobleem: 68 % van de mensen die zich in heel Europa bezig houden met onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie is geconcentreerd in 10 % van de regio's. Dit is misschien ook een verklaring voor het feit dat ondanks alle convergentie-inspanningen van de afgelopen jaren, de inkomensverschillen tussen de regio's groot zijn gebleven en in bepaalde gevallen zelfs groter zijn geworden.
Men moet dus wel beseffen dat onderzoek en technologie een belangrijk wapen zijn voor de bewerkstelliging van samenhang en de versterking van het concurrentievermogen van de Unie en daarom moet hier in de toekomst sterker de klemtoon op worden gelegd. Daarom is het betreurenswaardig dat de mededeling van de Commissie het daglicht heeft aanschouwd na het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. De Commissie heeft dus de conclusies waartoe zij in haar mededeling komt, niet kunnen verwerken in dit vijfde kaderprogramma.
Men zal in ieder geval in de minst ontwikkelde gebieden van de Unie extra inspanningen moeten ondernemen voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Bij deze gelegenheid wil ik meer in het algemeen wijzen op de noodzaak dat de activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling in de komende programmaperiode sterker hun beslag vinden in de regionale en structurele beleidsvormen van de Unie. Dergelijke activiteiten zijn de beste en snelste weg naar ontwikkeling van deze gebieden.
Zij zijn echter tevens de beste methode om werkgelegenheid te creëren. Daarmee wordt in sectoren met toekomstperspectieven duurzame en levensvatbare werkgelegenheid gecreëerd en met name ook het midden- en kleinbedrijf bevorderd, dat de romp vormt van deze productiesector. Laten wij echter den keizer geven, wat des keizers is, mijnheer de Voorzitter. Het gaat hierbij niet in eerste instantie om een verantwoordelijkheid van de Commissie, maar van de lidstaten. Zij moeten in de nieuwe programmaperiode dergelijke activiteiten ontplooien. Ik kan als voorbeeld mijn land noemen. Griekenland is helaas hekkensluiter van de Vijftien. Wij geven op dit gebied 0, 63 % van het BBP uit, terwijl het communautair gemiddelde op 2, 4 % ligt. Daarom moeten wij het nieuwe communautaire bestek te baat nemen om meer te doen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, de economie heeft bij het kiezen van haar vestigingsplaatsen een voorkeur voor plaatsen waar al veel economische macht geconcentreerd is. Volk trekt volk en werknemers, onderwijsinstellingen en infrastructuur volgen de bedrijven. Zo zijn er de gouden banaan en de sunbelt, maar ook de perifere gebieden. Wij hebben nood aan een corrigerend regionaal beleid om te voorkomen dat de concentratiegebieden alles naar zich toetrekken en de perifere gebieden leeglopen. Een goed middel om te corrigeren zijn bepaalde kwaliteiten. Onderzoek en technologische ontwikkeling kunnen het begin zijn van een proces waarbij niet alleen knowhow, maar ook werkgelegenheid buiten de concentratiegebieden ontstaat.
De mededeling van de Commissie en het verslag van de heer de Lassus overtuigen ons daarvan. Ik hoop alleen dat zowel die mededeling als dat verslag niet alleen overtuigend klinken, maar ook in de realiteit zullen worden omgezet. Ik hecht veel belang aan paragraaf 15 van het verslag over de interregionale en grensoverschrijdende samenwerking. Het is immers vooral op dat niveau dat initiatieven moeten worden genomen. Vanavond hebben wij naar aanleiding van het verslag van mevrouw Pack in verband met SOCRATES al over de samenwerking op het gebied van het onderwijs gesproken. Wij vinden het goed dat ook op dat terrein dankzij Europees geld meer samenwerking mogelijk wordt. Ik hoop voor ons allemaal, en vooral voor de betrokken gebieden aan de buitengrenzen van de Europese Unie, waar wij met INTERREG een en ander willen corrigeren, dat wat de Commissie ons in haar mededeling en de heer de Lassus in zijn verslag belooft, in de betrokken regio's werkelijkheid wordt.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer de Lassus voor zijn verslag. Er zijn met dit onderwerp grote belangen gemoeid in mijn kiesdistrict in Devon en in geheel Zuid-West-Engeland, met name in Cornwall dat, zoals de commissaris weet, om zeer gegronde redenen aanspraak maakt op de doelstelling 1-status. Onze regio is op onderzoeksgebied inmiddels al heel actief, en daarmee laten we zien dat onderzoek niet alleen banen schept op de universiteiten van Exeter en Plymouth, maar ook een belangrijke bijdrage kan leveren aan stimulering van de werkgelegenheid in kleinere gemeenten.
Ik noem als voorbeeld een fascinerend project in het stadje Holsworthy, waar een fabriek wordt gebouwd die energie opwekt uit landbouwafval. Dit project wordt niet alleen gesteund door het ALTENER-programma voor onderzoeksprojecten, maar ontvangt ook middelen uit hoofde van doelstelling 5b. Dit is een goed voorbeeld van synergie tussen regionale en onderzoeksfondsen. Het is voor de perifere regio's van de Gemeenschap van enorm belang aansluiting te vinden bij de IT-netwerken waarmee onderzoekers in allerlei uithoeken van Europa tot wederzijds voordeel bij elkaar kunnen worden gebracht.
Ik ben nu bezig aan een verslag voor de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de integratie van milieu- en energiebeleid. Dit is een terrein dat juist in de benadeelde regio's de werkgelegenheid sterk kan bevorderen. Enige tijd geleden werd er een heel aardig project uitgevoerd omtrent het prototype voor een hybride bus die in het stadscentrum op batterijen rijdt en daarbuiten gewoon op diesel. Dat is een ander voorbeeld van de manier waarop Europa een wezenlijke bijdrage kan leveren aan milieu- en werkgelegenheidsprojecten.
Ik ben blij met de nadruk die in dit verslag op kleine ondernemingen wordt gelegd. In mijn eigen kiesdistrict in Devon nemen juist de kleine ondernemingen en zelfstandigen een groot deel van de economische activiteit voor hun rekening. Ze vormen daarmee een cruciale factor bij het scheppen van banen, het vernieuwen van de industrie en het aanzwengelen van nieuwe projecten. Ik ben dus blij met de nadruk die ze in dit verslag krijgen.
Samenvattend zou ik willen zeggen dat we ervoor moeten waken dat we bij het toekennen van onderzoekscontracten alleen op geografische criteria afgaan. De verdiensten van het project zelf dienen prioriteit te hebben. Als we ons daar niet aan houden brengen we de onderzoeksactiviteiten van de gehele Europese Gemeenschap schade toe.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, er zijn maar weinig initiatieven met belangrijke en correcte aanbevelingen die zo goed van toepassing zijn op Portugal, een land met zeer specifieke eigenschappen, met een onevenwichtig beleid wat de ruimtelijke verdeling van de wetenschappelijke en technologische steun betreft. Kortom, een land waar evenwichtige steunmaatregelen bijzonder welkom zijn.
Zoals in de mededeling van de Commissie en het verslag van de heer de Lassus Saint Geniès terecht wordt onderstreept, is het onbetwistbaar dat de technologische ontwikkeling een fundamentele factor is voor de interne ontwikkeling van de minder begunstigde regio's en voor het terugdringen van de regionale ongelijkheid. Anderzijds leidt de concentratie van steunmiddelen op een of twee plaatsen die op zich reeds meer ontwikkeld zijn onvermijdelijk tot een verscherping van de ongelijkheden, als we bijvoorbeeld de theorie van centrum-periferie of van cumulatieve oorzaken volgen. Het effect dat kan worden bereikt door een groter evenwicht na te streven in de algemene uitgaven op het gebied van infrastructuur en diensten wordt daardoor tenietgedaan Dit speelt misschien wel de sociale belangen in de kaart, maar heeft geen noemenswaardige gevolgen voor een duurzame zelfontwikkeling.
De Portugese cijfers spreken voor zich. Lissabon ontvangt 65 % van de middelen die voor onderzoek en technologische ontwikkeling worden uitgetrokken, waaronder 82 % van het onderzoeksgeld van de staat en het grootste gedeelte van de communautaire steun. Er wordt derhalve absoluut geen rekening gehouden met de huidige productieverdeling - het district Lissabon vertegenwoordigt 25 % van het Portugese BBP van de industriesector en een veel onbeduidender percentage van het BBP van de landbouw en de bosbouw - noch met de bestaande mogelijkheden, om nog maar te zwijgen van het sociale en politieke belang van een evenwichtige regionale ontwikkeling van het land, hoewel niet iedereen dit inziet.
Een evenwichtige toekenning van de steunmechanismen die rekening houdt met de huidige en toekomstige gebruikers, biedt de beste garantie om aan de behoeften van dit land, en van de landen in het algemeen, te voldoen en garandeert een betere afstemming van de bedrijven op de uitgaven, in tegenstelling tot de gang van zaken in de grote laboratoria die doorgaans niet aan de economische realiteit beantwoordt. In verband hiermee ben ik van mening dat bij een correcte geografische verdeling van de financiële middelen de technologische centra een anders georiënteerde en positievere rol kunnen spelen.
Het gaat er tenslotte toch om dat wij het Verdrag van Maastricht naleven en daar wordt nadrukkelijk gewezen op het feit dat steun moet worden verleend aan de universiteiten, de onderzoekscentra en het midden- en kleinbedrijf. Ik geloof dan ook dat dit de koers is die in de hele Europese Unie moet worden aangehouden.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer de Lassus voor dit belangrijke verslag en deze ontwerpresolutie. Ik ben blij dat het Parlement met de hoofdzaken in onze mededeling instemt. Wij hebben voor het eerst geprobeerd de door u terecht gewenste synergie en betere coördinatie tussen het gemeenschappelijk onderzoeks- en ontwikkelingsbeleid en het structuur- en cohesiebeleid tot stand te brengen.
Wij zijn het met u eens dat onderzoek, technologische ontwikkeling, innovatie en modernisering van het productieapparaat van wezenlijk belang zijn voor het concurrentievermogen van de regio's, het scheppen van werkgelegenheid en het verkleinen van de regionale verschillen. De Commissie legt in haar ontwerprichtsnoeren van 2 februari voor de toekomstige structuurprogramma's van 2000 tot 2006 de nadruk op die aanpak, die ze ook in deze mededeling voorstaat. Het concurrentievermogen van een regio hangt van haar visie op strategische innovatie af.
In de richtsnoeren voor de volgende structuurfondsenperiode raadt de Commissie de regio's daarom een brede waaier van maatregelen ter bevordering van de innovatie aan: nieuwe vormen van financiering, zoals risicokapitaal om de oprichting van ondernemingen en innovatieve ontwikkelingen te stimuleren, een sterk gespecialiseerde dienstverlening en overdracht van technologie. Het is ook uit de betogen van de sprekers duidelijk geworden dat kennisoverdracht door de overdracht van technologieën en de verspreiding van nieuwe technieken een belangrijke bijdrage levert aan de verhoging van het concurrentievermogen van de regio's. De structuurfondsen moeten volgens onze richtsnoeren dan ook in de eerste plaats de kleine en middelgrote ondernemingen helpen om de vaardigheden te verwerven die ze voor hun verdere ontwikkeling nodig hebben. Ze moeten bovendien samenwerking mogelijk maken en de oprichting van centra waar kennis en vaardigheden worden gebundeld. Voorts moeten ze zorgen voor samenwerking met gemeenschappelijke en internationale onderzoeks- en innovatienetwerken. Daarbij mogen wij de Business Information Centers niet vergeten, de verschillende Europese netwerken waarmee wij er reeds toe hebben bijgedragen dat kleine en middelgrote ondernemingen in de onderzoeksresultaten van anderen kunnen delen.
Laat ik er in verband met uw kritiek op het vijfde kaderprogramma voor onderzoek op wijzen dat dit het resultaat is van twee jaar onderhandelen met het Parlement en met de lidstaten, en dat de doelstelling van het kaderprogramma voor onderzoek natuurlijk niet in de eerste plaats de cohesie was, maar het concurrentievermogen van Europa op het gebied van de geavanceerde technologieën, ook tegenover de Verenigde Staten en Japan. Wij moeten er dus vooral voor zorgen dat wij het ene doen zonder het andere na te laten. Wij moeten ervoor zorgen dat de ontwikkeling van het onderzoek op het gebied van de geavanceerde technologieën voor innovatie in de structureel zwakkere regio's kan worden gebruikt.
Als u ziet dat in het vijfde kaderprogramma aandacht wordt besteed aan de versterking van het menselijk potentieel op het gebied van het onderzoek, aan de verbetering van de sociaal-economische kennis, aan de Marie Curie-beurzen voor onderzoekers uit benadeelde regio's en aan de ontwikkelingsbeurzen voor onderzoeksinstellingen, dan weet u ook dat in het vijfde kaderprogramma vele problemen van de structureel zwakkere regio's worden aangepakt en dat ook onderwerpen zoals duurzaam beheer van waterreserves en -kwaliteit, duurzame landbouw, visserij en bosbouw, het platteland, de stad van morgen en het culturele erfgoed voor de regionale ontwikkeling belangrijk zijn. Voor thema's zoals de bevordering van de innovatie en de participatie van het midden- en kleinbedrijf geldt natuurlijk hetzelfde.
De rapporteur heeft er al op gewezen dat wij de laatste tien jaar, ook wat betreft de financiering, vooruitgang hebben geboekt. Wij zijn in 1988 met 200 miljoen begonnen. Nu besteden de structuurfondsen aan onderzoek en technologie 8, 5 miljard. Het gaat hier natuurlijk niet alleen om de Commissie. Ik ben blij dat ook de heer Hatzidakis daarop gewezen heeft. De lidstaten, die de programma's bij de Commissie indienen, moeten daarin vaker zulke projecten opnemen. In een recente evaluatie van doelstelling 1 hebben wij vastgesteld dat meer geld voor onderzoek en innovatie niet automatisch ook meer innovatie betekent. In de cohesielanden is de openbare sector nog oververtegenwoordigd en gaat nog te weinig geld naar innovaties in ondernemingen. Ik geloof dat wij hier sterkere accenten moeten leggen. De regio's moeten zelf innovatiestrategieën kunnen uitstippelen en aldus beter met hun specifieke situatie rekening houden.
Initiatieven zoals het Regional Information Society Initiative , in het kader waarvan regio's overigens grensoverschrijdend samenwerken, en de uitwisseling van best practices zijn erg belangrijk. Belangrijk is ook dat deze thema's in het kader van de interregionale en grensoverschrijdende samenwerking meer aandacht krijgen. Ik geloof dat wij op de juiste weg zijn. Ik ben het echter eens met de conclusie van de rapporteur: wij hebben nog een heel eind te gaan als wij de achterstand van de armere regio's op het gebied van onderzoek en innovatie willen wegwerken.

Merktekens op en procedure voor deovereenstemmingsbeoordeling van verpakkingen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0053/99) van mevrouw Grossetête, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake merktekens op verpakkingen en inzake de vaststelling van een procedure voor de overeenstemmingsbeoordeling van verpakkingen (COM(96)0191 - C4-0627/96-96/0123(COD)).

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst enkele vragen stellen aan de Commissie, want er doet een aantal geruchten de ronde. Als ik het goed begrijp, zijn er verschillende acties ondernomen en ik wil de Commissie vragen of ze inderdaad een voorstel voorbereidt waarin de richtlijn waarover wij ons buigen, is opgenomen. Als dat waar is, en we binnenkort een nieuw voorstel onder ogen krijgen, wil ik weten of de richtlijn waarover we vanavond debatteren hierin opgenomen is. In dat geval, en afhankelijk van de antwoorden van de Commissie, zal ik zien welke houding ik zal aannemen.
In de tussentijd wil ik in herinnering brengen dat deze richtlijn in oktober 1997 voor het eerst in behandeling is genomen en dat we, in afwachting van duidelijke antwoorden van de Commissie, onze werkzaamheden hebben opgeschort. Toen we na enkele maanden vertraging deze antwoorden eindelijk kregen, moesten we concluderen dat deze teleurstellend waren. Aangezien de Commissie geen actieve bijdrage leverde, moest ik tenslotte een ander voorstel opstellen.
De Commissie heeft inderdaad twee nieuwe symbolen voor verpakkingsafval voorgesteld die geschikt zijn voor hergebruik of recycling. Maar deze twee symbolen zijn geheel nieuw en verschaffen niet voldoende informatie aan de consument. De Commissie erkent overigens zelf dat de recyclingstructuur niet heel Europa dekt. We weten inmiddels dat de richtlijn uit 1994 over verpakkingsafval en verpakkingen niet in heel Europa op correcte wijze is toegepast. Ik vond het daarom beter om de consument van informatie te voorzien waarmee hij op zijn niveau een daadwerkelijke bijdrage kan leveren. De consument moet actief deelnemen aan het scheiden van verpakkingsafval, en moet daarbij geholpen worden door symbolen. Maar deze symbolen moeten hem al wel bekend zijn en aangeven om wat voor materiaal het gaat. Met behulp van deze symbolen kan hij zijn afval beter scheiden. De Europese Commissie voor normalisatie heeft deze symbolen erkend.
De Commissie toonde zich ongerust over de eigendom van deze symbolen. Ik kan haar geruststellen, want ze zijn alle publiek bezit. Ik weet zelfs dat een aantal ondernemers de Commissie heeft aangeschreven om aan te geven dat ze bereid zijn hun symbolen tot haar beschikking te stellen. Anderzijds is in het voorstel van de Commissie een procedure opgenomen om te beoordelen of de verpakkingen voldoen aan de essentiële eisen van de verpakkingsrichtlijn uit 1994. In deze richtlijn staat vermeld dat de fabrikant een overeenstemmingsverklaring moet opstellen en technische documentatie moet samenstellen, die wordt voorgelegd aan de nationale autoriteiten die de benodigde controles uitvoeren.
We weten dat de verpakkingssector buitengewoon complex in elkaar zit. Er komen vaak vele deskundigen aan te pas. Als we met deze realiteit rekening willen houden, denk ik dat het noodzakelijk is dat de tekst van bijlage 3 wordt aangepast. We moeten zo voorkomen dat er voor de verpakkingsproducent en de fabrikant van het product onduidelijkheid ontstaat. Zo moet bijvoorbeeld niet de fabrikant van het product verantwoordelijk worden gesteld voor de gebreken van de verpakking waarin dat product zich bevindt. We moeten de verantwoordelijkheden van alle betrokkenen in de verschillende productiestadia - de verpakkingsproducent, de vuller en de verpakker - duidelijk omschrijven. Ik heb hierover overigens gesprekken gevoerd met de heer Bowe en de overeenstemming die we hebben bereikt, vindt haar weerslag in de amendementen 19 en 20.
Ik wil hier tenslotte in herinnering brengen dat de benadering die ik voorstel gesteund wordt door de verpakkingssector, de consumentenbonden en waarschijnlijk ook door de meeste lidstaten. Met deze benadering moeten we een tussenoplossing kunnen vinden, in afwachting van een latere herziening van de verpakkingsrichtlijn uit 1994. Ik blijf daarom bij mijn voorstel en ik hoop dat ik tijdens dit debat duidelijke antwoorden krijg op de vragen die ik aan het begin van mijn betoog gesteld heb.

Riis-Jørgensen
. -(DA) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw de commissaris, ik had het genoegen rapporteur te zijn voor de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid; in die hoedanigheid heb ik de gevolgen van dit voorstel voor een richtlijn bestudeerd. Ik wil graag de volgende opmerkingen maken. Ten eerste wil ik erop wijzen dat een specifiek Europees merkteken voor hergebruik kan leiden tot handelsbelemmeringen met onze partners buiten de Gemeenschap. Naar mijn mening is een internationaal merkteken veel efficiënter en zal het geen handelsbelemmeringen veroorzaken. Het lijkt mij niet zinvol dat onze Europese ondernemingen geld investeren in een Europees merkteken om later over te schakelen op een internationaal merkteken. Het gebruik van merktekens is weliswaar facultatief, maar het is toch de bedoeling de consumenten te lokken door de merktekens die de Commissie voorstelt, te gebruiken. Voor zover ik weet kan ISO reeds voor de zomer van 1999 een merkteken klaar hebben, dat is dus reeds over enkele maanden. Wat is eigenlijk de bedoeling van het voorstel van de Commissie? De door de Commissie voorgestelde merktekens verwijzen niet naar een Europees inzamelingssysteem, dat het merkteken als een soort kwaliteitsmerk voor milieuvriendelijkheid zou kunnen laten doorgaan. Een verpakking die bijvoorbeeld PVC bevat zou, volgens de informatie waarover ik beschik, een merkteken van recycleerbaarheid kunnen krijgen. De consumenten zouden dit beschouwen als een milieuvriendelijk product, terwijl de verpakking in kwestie in Denemarken misschien naar de verbrandingsoven gaat in plaats van naar een milieuvriendelijke terugwinningsfabriek. Ik zie dan ook geen enkel argument om de door de Commissie voorgestelde etikettering of timing te rechtvaardigen. Ik heb er geen bezwaar tegen te wachten op een ISO-kenmerk.
Ik wil ook nog enkele kanttekeningen maken bij de essentiële eisen van het voorstel. De Commissie opteert voor de overeenstemmingsprocedure en ik moet toegeven dat dit een verstandige keuze is. De industrie juicht een interne fabricagecontrole toe, omdat deze gemakkelijk in de bestaande controlesystemen voor kwaliteit, milieu en hygiëne geïntegreerd kan worden. De interne fabricagecontrole is echter gebaseerd op de essentiële eisen van verpakkingsrichtlijn 94/62. Deze eisen blijken veel te vaag geformuleerd te zijn. Wij hebben dit niet alleen van de industrie gehoord, maar ook van de nationale controleautoriteiten. Het is zinloos dat onze ondernemingen tijd en geld verspillen, omdat ze niet weten in hoeverre ze de EU-wetgeving naleven. Het is eveneens zinloos dat de interpretatie van deze essentiële eisen aan de nationale controleautoriteiten wordt overgelaten, met alle gevolgen van dien in de vorm van technische handelsbelemmeringen en concurrentieverstoring tussen de lidstaten. Hoewel ik het voorstel van de Commissie inzake interne fabricagecontrole steun, vind ik het niet correct dat we dit voorstel al verder uitwerken zolang de essentiële eisen niet in CEN-normen zijn vertaald. De Commissie heeft in onze commissie zelf toegegeven dat dit voorstel in zeven haasten is opgesteld en niet zo grondig behandeld is als men zou kunnen wensen. Daarom ben ik zoals de commissie van oordeel dat de enige oplossing erin bestaat dat de Commissie haar verantwoordelijkheid op zich neemt en haar voorstel intrekt tot CEN en ISO klaar zijn met de uitwerking van hun voorstellen.
Dan nog een korte commentaar op het verslag van mevrouw Grossetête. De liberale fractie steunt de voorgestelde identificaties van materialen. De door de rapporteur voorgestelde etiketteringsregeling geeft de consumenten concrete informatie en betrekt hen op een positieve manier bij de milieuproblematiek. De consument kan bij het kopen van een product zelf bepalen welk soort verpakking hij wil nemen en wat nog belangrijker is, hij krijgt betere mogelijkheden om bij te dragen tot de sortering van verpakkingsafval. Door de consument voor te lichten en bij de problematiek te betrekken werkt hij concreet en actief mee aan een positief milieu-effect.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur graag willen danken en haar gelukwensen met haar verslag. Ik ben blij met de pogingen die worden ondernomen om het beheer van verpakkingsafval te harmoniseren zonder de hoge initiële kosten uit het oog te verliezen die met de implementatie van terugwin-, recycling- en sorteersystemen gemoeid zijn. Op lange termijn zullen die kosten echter ruimschoots worden terugverdiend. Bovendien leiden deze maatregelen tot een aanzienlijke vermindering, of misschien zelfs volledige afschaffing, van het gebruik van storten als afvalverwerkingsmethode.
De verwerking van verpakkingsafval is een vraagstuk dat vanuit een langetermijnperspectief moet worden benaderd. We moeten er bij de fabrikanten op aandringen veel minder verpakkingsmateriaal te gebruiken. Zo worden veel supermarktartikelen vaak in verschillende lagen ingepakt. De merktekens op de verpakking, die aangeven tot welke categorie die verpakking behoort, dienen niet alleen duidelijk en begrijpelijk te zijn maar ook uniform in de gehele EU, dat wil zeggen met gebruikmaking van dezelfde kleuren en symbolen. Ook voor de zakken en containers waarin het afval wordt gescheiden dient in alle EU-lidstaten gebruik te worden gemaakt van uniforme kleurcodes. Dat is momenteel namelijk niet het geval.
Voor het succes van een gedegen verpakkingsafvalbeheer is het onder meer noodzakelijk dat dit soort symbolen voor de consument direct herkenbaar zijn. De consumenten zullen namelijk alleen bereid zijn deel te nemen aan projecten voor de scheiding en terugwinning van afval als het in de praktijk eenvoudig werkt en als ze er zeker van kunnen zijn dat hun gescheiden afval ook naar behoren wordt opgehaald. Moderne gezinnen die toch al met de ruimte moeten woekeren hebben echt geen plaats voor de langdurige opslag van afval. Kinderen besteden van nature zorg aan hun omgeving. We zouden de steun van kinderen moeten mobiliseren door hen op school te trainen, want wat ze op school leren zullen ze thuis in de praktijk brengen. Het is voor dit soort projecten essentieel dat we ze simpel houden. Zo niet, dan zijn ze gedoemd te mislukken.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, collega's, de vorige spreker heeft zeer goed uiteengezet waar men naar moet streven met de verordening inzake merktekens op verpakkingen, die in overeenstemming is met de verpakkingsrichtlijn. Men moet ernaar streven dat de consument kan kiezen uit goede methoden om zijn verpakkingsafval te verwerken. Die methoden moeten zo milieuvriendelijk mogelijk zijn. We weten echter dat het voorstel van de Commissie deze doelstelling niet kan verwezenlijken. Het voorstel is al achterhaald en nu moeten we absoluut wachten totdat de Commissie de eigenlijke basisrichtlijn ofwel de verpakkingsrichtlijn uit het jaar 1994 herziet en haar standpunt en voorstel over merktekens op verpakkingen daarop laat aansluiten. De groenen zijn van plan tegen het verslag te stemmen, omdat dit klaarblijkelijk technisch gezien de enige manier is om de Commissie zover te krijgen dat ze haar verouderde voorstel intrekt. Mevrouw Grossetête heeft ongetwijfeld goed werk verricht, maar naar mijn mening is het enige verstandige alternatief dat de Commissie haar voorstel intrekt.

Blokland
Voorzitter, we staan voor de vraag hoe we de Europese consument stimuleren verpakkingsafval te sorteren. De pogingen van de Commissie en de rapporteur daartoe vind ik goedbedoeld, maar bewerkstelligen niet het beoogde effect. Het voorstel van de Commissie zou betekenen dat elke lidstaat zijn merktekens in moet leveren en daarvoor Europese terugkrijgt. Ik zou daar geen bezwaar tegen hebben, als de merktekens beter zouden zijn. Dat is mijns inziens niet het geval. Doordat een uniform inzamelingssysteem ontbreekt, geven de voorgestelde merktekens niet meer aan dan dat het product potentieel recycleerbaar is. De betekenis daarvan ontgaat me. Dan geef ik de voorkeur aan bijvoorbeeld de verschillende Nederlandse symbolen, die aan duidelijkheid niets te wensen overlaten en passen bij het Nederlandse inzamelingssysteem.
Ook de voorstellen van de rapporteur stimuleren de consument niet. Zij stelt voor de aard van de verpakkingen aan te geven. Het gaat om facultatieve exclusieve etikettering. De producent mag geen andere etikettering meer gebruiken. Het Nederlandse glasbaksymbool bijvoorbeeld zou dan ook moeten verdwijnen. Ik denk niet dat wij het de consument makkelijk maken als hij zelf uit een lijst met verpakkingsingrediënten moet concluderen hoe hij verwacht wordt zijn afval te sorteren.
Ik erken echter wel dat er grote verschillen zijn tussen de lidstaten in het inzamelen van verpakkingsafval. Niet allemaal hechten zij evenveel waarde aan milieuvriendelijk inzamelen van verpakkingsafval. Ik vind echter de oplossingen die door de Commissie en de rapporteur worden aangereikt ontoereikend. Een tegengesteld effect is niet denkbeeldig. Niet alleen in Nederland maar ook in andere lidstaten zou het aannemen van deze voorstellen veel onduidelijkheid voor de consument met zich meebrengen.
Afrondend, als wij de consument willen stimuleren, zullen wij de lidstaten moeten aansporen ernst te maken met het opzetten van een milieuvriendelijk inzamelingssysteem. Zolang zo'n systeem niet uniform is, vind ik harmonisatie van merktekens overbodig.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, in het afvalbeheer worden verschillende methodes gebruikt: vermindering van gebruikt materiaal, recycling, hergebruik en terugwinning van energie. Wij hechten veel waarde aan de ontwikkeling van deze verschillende methodes voor terugwinning en hergebruik. Het aantal toepassingen van verpakkingen is immers flink toegenomen. Verpakking dient als hulp bij de bescherming, de veiligheid, het vervoer en vooral het op de markt brengen van producten. Dit betekent een zwaardere belasting voor het milieu. We moeten proberen deze milieuvervuiling zoveel mogelijk onder controle te krijgen. We mogen geen enkele methode die hieraan kan bijdragen onbenut laten. Daarom zullen we ons voor alle ingediende amendementen uitspreken, met uitzondering van de amendementen 12, 13 en 15 van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming.
We kunnen amendement 13 niet onderschrijven omdat het ervoor pleit dat de verpakkingen en het verpakkingsafval verwerkt moeten worden volgens een apart markeringssysteem. Op deze manier zou een bepaalde methode van terugwinning de voorkeur krijgen. We moeten echter alle methoden gebruiken. Sommige willen de nadruk leggen op recycling en hergebruik van verpakkingsmateriaal, ten koste van de terugwinning van energie. Deze handelwijze druist in tegen een geïntegreerde benadering van het beheer van verpakkingsafval.
De amendementen 12 en 15 leggen de gehele verantwoordelijkheid voor de overeenstemmingsbeoordelingsprocedure voor verpakkingen bij de verwerker en vrijwaren de producenten van verpakkingsmateriaal van iedere verantwoordelijkheid. Als we uitgaan van het beginsel dat de vervuiler betaalt, dan moet niet de verpakker verantwoordelijk worden gehouden voor deze procedure, maar de producent van het verpakkingsmateriaal. Bovendien is het eenvoudiger deze producenten te controleren, want ze zijn veel kleiner in aantal dan de verwerkers. Neem bijvoorbeeld de wijnsector. Er zijn in Frankrijk zijn slechts enkele producenten van wijnflessen, maar er zijn meer dan 30.000 bottelaars. Deze verhoudingen zijn representatief voor de andere sectoren.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik aangeven dat we het verslag van mevrouw Grossetête zullen steunen als deze drie amendementen, die dit verslag ons inziens geweld aandoen, worden verworpen.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat het Parlement de merktekens op verpakkingen vandaag op de agenda heeft gezet. Zoals u allemaal weet, keurde de Commissie dit voorstel reeds in 1996 goed. Ik dank de milieucommissie en vooral mevrouw Grossetête voor het verslag. De Commissie heeft dit voorstel gedaan omdat artikel 8 van richtlijn 94/62 inzake verpakking en verpakkingsafval ons die opdracht geeft, zoals verschillende sprekers hebben opgemerkt. In dit artikel staat: ?Uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn neemt de Raad een besluit inzake merktekens op verpakkingen" . Ik stel vast dat vooral de nieuwe symbolen, die de Commissie heeft voorgesteld, bekritiseerd worden. De symbolen zijn een signaal voor de consument dat de verpakking opnieuw gebruikt of gerecycleerd kan worden. De symbolen bieden geen garantie dat dit ook effectief gebeurt en daar wringt duidelijk de schoen. Ik heb het verslag, waaraan de milieucommissie haar goedkeuring heeft gehecht, met belangstelling gelezen. Zoals de rapporteur zelf zegt, zullen de ingediende amendementen het voorstel totaal veranderen. Het zal een voorstel over materiaalidentificatie worden. De door de rapporteur voorgestelde symbolen moeten de consumenten informatie verstrekken over het verpakkingsmateriaal. In de symbolen voor aluminium, glas en plastic komen echter ook de drie opeenvolgende pijlen voor, waardoor de consument denkt dat ze hergebruikt worden, wat dus misleidende informatie is.
Bovendien is er het probleem dat de Commissie op het gebied van materiaalidentificatie met beschikking 97/129 van 28 januari 1997 reeds wetgeving heeft aangenomen. In deze beschikking worden identificatiesystemen voor verpakkingsmaterialen vastgesteld. Het zijn specifieke identificatiesystemen op basis van cijfercodes en afkortingen, die zowel voor plastic, papier, karton, metaal, hout, glas als composietmaterialen gelden. Het gebruik van het identificatiesysteem is facultatief. Volgens artikel 3 van de beschikking van de Commissie kan het systeem echter verplicht worden. De voorgestelde wijziging van een merktekensysteem voor hergebruik en recyclage in een identificatiesysteem betekent geen vooruitgang in vergelijking met het besluit van de Commissie. Het Parlement zal dus reeds begrepen hebben dat ik de amendementen 1, 3 tot en met 11, 13, 14, 16 en 18 niet kan aanvaarden.
Het tweede belangrijke aspect van het voorstel van de Commissie betreft de procedure voor de overeenstemmings- of conformiteitsbeoordeling. Ik onderstreep dat zowel de fabrikanten als de autoriteiten dringend behoefte hebben aan een overeenstemmingsbeoordelingsprocedure om hen in staat te stellen de overeenstemming met de essentiële eisen in richtlijn 94/62 te controleren. Ik ben het daarom volkomen eens met amendement 12, waarin gesteld wordt dat alle verpakkingen aan de overeenstemmingsbeoordelingsprocedure onderworpen moeten worden voordat ze op de markt gebracht worden. Ook de amendementen 2 en 21 kan ik aanvaarden, omdat ze het voorstel verduidelijken en afmaken. Het is belangrijk te onderstrepen dat de fabrikanten verantwoordelijk zijn voor de naleving van overeenstemmingsbeoordelingsprocedures. Ik kan de amendementen 15, 19 en 20 daarom niet aanvaarden. Gedeelde verantwoordelijkheid is in dit geval niet mogelijk. De verpakkingsfabrikanten moeten ervoor zorgen dat de verpakking die ze vervaardigen en op de markt brengen, in overeenstemming is met de bepalingen van de verpakkingsrichtlijn 94/62.
Tenslotte wil ik nog eens onderstrepen dat de wijziging van dit voorstel in een voorstel betreffende vrijwillige materiaalidentificatie de consumenten, fabrikanten, autoriteiten en het milieu geen enkel voordeel oplevert.
Mevrouw Grossetête stelde mij de vraag of de Commissie momenteel aan een nieuw voorstel werkt. Het antwoord is neen. Wat waarschijnlijk aanleiding heeft gegeven tot geruchten, is dat wij een herziening van de verpakkingsrichtlijn overwegen, maar dit bevindt zich nog in een zeer pril stadium. Het zou dus verkeerd zijn te denken dat het hier om een nieuwe richtlijn gaat.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Etikettering en presentatie van en reclame voor levensmiddelen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0003/99) van de heer Schnellhardt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 79/112/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake etikettering en presentatie van levensmiddelen bestemd voor de eindverbruiker alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (COM(97)0020 - C4-0059/97-97/0027(COD)).

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij hebben hier een verslag dat het Europees Parlement al heel lang bezighoudt. Reeds bij de uitwerking van de etiketteringsrichtlijn kwam het punt ter sprake van de vermelding van de ingrediënten van alcoholhoudende dranken, maar dat werd steeds weer door de Raad geblokkeerd. Commissaris Bangemann, om niet weer opnieuw misverstanden te krijgen - zoals bij onze laatste ontmoeting op dezelfde plaats en op hetzelfde tijdstip - wil ik meteen mijn dank uitspreken voor de prompte indiening van het verslag. Dat hadden wij precies zo afgesproken tijdens de bemiddelingsprocedure, dus dat vind ik heel netjes!
Het voorstel van de Commissie wil in een leemte voorzien, en dat is fijn. In tegenstelling tot alle andere levensmiddelen, worden de ingrediënten van alcoholhoudende dranken tot nu toe niet vermeld op het etiket. Ondanks alle discussies zijn wij het in dit Huis toch wel over een ding eens: de ingrediënten van alcoholhoudende dranken moeten in het belang van de interne markt worden vermeld op het etiket, en het is in het belang van een behoorlijke voorlichting van de consument hiervoor te zorgen. Ik wil hier beklemtonen dat iedereen het op dit punt eens is. Zowel in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming ten principale, als in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling werden de voorstellen van de Commissie gesteund en verbeterd.
Het Commissievoorstel gaat nadrukkelijk niet over de inhoudelijke aspecten van de ingrediëntenvermelding. Het gaat allereerst om de vraag welke wetgevingsprocedure bij de vaststelling van het etiketteringssysteem moet worden gevolgd, en daarbij spelen zeer uiteenlopende ideeën. Ik moet zeggen dat het zo langzamerhand hachelijke vormen begint aan te nemen, als de rapporteur en de afgevaardigden hierover nu zelfs al met elkaar in de clinch liggen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in het perscommuniqué van mevrouw Lulling, waarin ik werd beticht van bezetenheid en traagheid in de milieucommissie. Mijnheer de commissaris, ik verzoek u straks te bevestigen dat ik al een jaar geleden bij u op de stoep stond en dat wij geprobeerd hebben de beide juridische diensten van de Commissie en het Parlement ertoe te bewegen een uniform standpunt in te nemen. Dat is ons tot op heden niet gelukt, want ik heb hierover tot nu toe nog geen nadere kennisgeving ontvangen.
Dat was ook de reden van de vertraging, want ik wilde toch wel graag weten wat nu goed was. Er zijn hier twee uiteenlopende standpunten. Het voorstel gaat in de richting van een mogelijke goedkeuring door de Raad, maar is - vind ik zelf - absoluut niet logisch. Drie verschillende wetgevingsprocedures voor een en dezelfde maatregel, een maatregel ter bescherming van de consument, dat moet wel op protest van de afgevaardigden stuiten, vooral wanneer de medebeslissingsprocedure alleen voor gedistilleerde dranken en gearomatiseerde wijn moet worden toegepast. Met het Verdrag van Maastricht werd ons het recht toegekend op medebeslissing op het gebied van de etikettering en op dat recht wil ik staan, ook met het oog op een gelijke behandeling voor andere producten zoals bier of gedistilleerde dranken.
Wij moeten eindelijk eens af van de naam dat bij debatten over wijn en bier de deskundigheid in het Europees Parlement het vaak laat afweten. Daarom ben ik bij de opstelling van het verslag uitgegaan van de volgende beginselen: ten eerste vormt het etiketteren van levensmiddelen ter informatie van de consument, met inbegrip van de etikettering van alcoholhoudende dranken, in principe een maatregel van de interne markt en de consumentenbescherming. De geijkte regeling hiervoor is de richtlijn etikettering van levensmiddelen. Dus moet de vermelding van de ingrediënten in het kader van deze richtlijn tot stand komen. Net zoals in het verleden zal straks stellig worden beweerd dat de etikettering van wijn alleen kan gebeuren via speciale regelingen, omdat het om een landbouwproduct gaat. Maar dat is gewoon niet waar. Het gaat niet om het landbouwproduct wijn, maar om het etiketteren van producten en om consumenteninformatie.
Ten tweede moeten bij de etikettering van ingrediënten alle alcoholhoudende dranken gelijk worden behandeld. Dat geldt zowel voor het punt van de timing, meer speciaal de gelijktijdige inwerkingtreding van de voorschriften, als voor de te volgen procedure. Op dit punt bestaan er in dit Parlement geen uiteenlopende meningen.
Ten derde sluit de gelijke behandeling van alle dranken geenszins uit dat voor iedere categorie dranken steeds speciale etiketteringsrichtlijnen kunnen worden opgesteld, waarin rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van iedere drank. Met het voorstel van de milieucommissie is dit mogelijk. De gelijke behandeling van alle groepen dranken is geen theoretisch spelletje, dat blijkt wel uit de reactie van de desbetreffende bedrijfstakken. Het is niet mijn taak als rapporteur, en evenmin de taak van het Parlement als wetgever, voor de ene of de andere groep partij te trekken. Het is onze taak gelijke kadervoorwaarden te scheppen en discriminatie te vermijden. Daarom moet een uniforme procedure worden toegepast en moeten dezelfde termijnen gelden voor iedereen. Ook dit beginsel is terug te vinden in het voorstel van de milieucommissie. Morgen moeten wij beslissen of wij een uitgebreide deelneming van het Parlement willen, of bepaalde etiketteringen aan de Raad overlaten. Dat is geen bezetenheid, mevrouw Lulling, en het getuigt van onkunde wanneer in uw perscommuniqué wordt beweerd dat krachtens het Verdrag wijn en gedistilleerde dranken volgens de gemeenschappelijke marktordening voor wijn moeten worden geëtiketteerd. Dat is toch werkelijk het nieuwste van het nieuwste!

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de emoties lopen hier hoog op. Ik vind dat de consument moet worden geïnformeerd; hij moet op de hoogte zijn. Over dit beginsel zijn wij het allemaal eens. De moeilijkheid ligt in de beslissing hoe deze voorlichting er in detail moet uitzien. Vandaag hebben wij het over de etikettering van dranken met een alcoholgehalte van meer dan 1, 2 volumeprocent; daar vallen de meest uiteenlopende dranken onder, van wijn tot gedistilleerde dranken en ook de zogenaamde alcopops. Iedere dranksoort heeft zijn eigen kenmerken en onderscheidt zich op wezenlijke punten van de andere. Wijn is een natuurlijk product dat wordt verkregen uit druiven, en ik denk dat de consument dat wel weet. Bovendien hebben wij hier speciale verordeningen met duidelijke en gedifferentieerde bepalingen over de toegestane ingrediënten.
Dit geldt niet voor de zogenaamde designerdranken, de alcopops. Hier is een regeling dringend noodzakelijk en moet duidelijk worden bepaald dat deze dranken tot de alcoholhoudende dranken behoren en als zodanig te koop moeten worden aangeboden; zij mogen in de winkel niet naast de vruchtensappen staan. In het verslag-Schnellhardt gaat het niet om de details van de etikettering, maar alleen daarom wie in de toekomst over deze details beslist. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling steunt het voorstel van de Commissie om de details van de etikettering - waar etikettering nodig is - te regelen via de bestaande specifieke communautaire voorschriften. De door de Commissie voorgestelde termijn voor de omzetting van drie jaar lijkt ons echter te kort, gezien de noodzakelijke differentiëring; wij willen dus een langere termijn.
Voor alle andere producten moeten de etiketteringsvoorschriften worden vastgesteld via de procedure van artikel 189 B van het Verdrag. Deskundige criteria moeten voor de etikettering doorslaggevend zijn. Wij kunnen de wijnbouwers en boeren niet overtuigen dat wij hier aanvullende richtlijnen nodig hebben. Omdat wij hier al specifieke communautaire voorschriften hebben en dit ook op het vlak van de etikettering kunnen regelen, vinden wij het Commissievoorstel aanvaardbaar.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, van dit verslag over een voorstel voor een richtlijn betreffende de etiketteringsvoorschriften voor alcoholhoudende dranken kan met de beste wil van de wereld niet worden gezegd: wat lang duurt, wordt uiteindelijk goed. Zo'n twee jaar lang al knutselt de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming aan haar verslag, ondanks het feit dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid hun verslagen al in november en december 1997 hebben ingediend. Beide commissies hebben hun standpunt bepaald met eenparigheid van stemmen en twee onthoudingen. In beide commissies hebben 74 afgevaardigden deelgenomen aan de stemmingen over een standpunt dat in grote lijnen overeenkomt met het Commissievoorstel. Het voorstel beoogt alleen een regeling van de procedure die moet worden gevolgd voor de etikettering van de ingrediënten van alcoholhoudende dranken, en niet wat er dan op dat etiket moet staan.
Dat de Commissie, de Raad en ook het Parlement grote moeilijkheden ondervinden om hiervoor tot een regeling te komen, is al sinds 1979 bekend. Toch is het onverantwoord dat de milieucommissie na de verslagen van de medeadviserende commissies nog een vol jaar heeft verspild om uiteindelijk met een hoogst omstreden verslag te komen waarover tijdens de eerste vakantieweek in januari is gestemd met slechts 24 stemmen voor en 15 stemmen tegen bij één onthouding. Vanwaar deze tactiek? Omdat de rapporteur en zijn medestanders in de milieucommissie gewoonweg niet in willen zien dat krachtens het Verdrag wijn en gedistilleerde dranken in hun diverse vormen landbouwproducten zijn en dat productie en handel vallen onder de gemeenschappelijke marktordening voor wijn. Voor alle andere alcoholhoudende dranken met inbegrip van bier gelden andere rechtsgrondslagen.
Logischerwijze heeft de Europese Commissie dus voorgesteld waar - niet hoe, want dat komt later - voor deze twee grote groepen de regelingen moeten worden ondergebracht voor de vermelding van de ingrediënten van alcoholhoudende dranken. Of wij dat nu leuk vinden of niet, voor het landbouwbeleid geldt nu eenmaal de rechtsgrond van artikel 43, waar alleen is voorzien in een raadpleging van het Parlement. Voor de wettelijke voorschriften inzake de etikettering van de andere alcoholhoudende dranken, die industrieproducten zijn, is nu medebeslissing toegezegd. Dat vele afgevaardigden in dit Huis nu over medebeslissing praten - tous azimuts zou De Gaulle zeggen - en proberen ook medebeslissing te verkrijgen waar het Verdrag zulks niet voorziet, valt wellicht te begrijpen, maar ikzelf heb voor zulke rechtsverkrachters niet veel begrip.
De regelrechte bezetenheid van de rapporteur - hij hield er maar niet over op - om voor de etikettering van landbouwproducten medebeslissingsbevoegdheid af te dwingen, heeft ondertussen groteske vormen aangenomen. Zoals u weet, mijnheer de Voorzitter, hebben wij verstandige voorstellen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid opnieuw ingediend. Wij zijn het ermee eens dat de voorschriften voor de etikettering van de ingrediënten voor beide categorieën dranken gelijktijdig in werking kunnen treden. Ook kunnen wij ermee leven dat dat binnen drie jaar moet gebeuren. Al het andere is echter strijdig met het Verdrag, en ik hoop dat het Huis dat met ons eens is.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur in bescherming nemen tegen die aanval uit eigen gelederen. De heer Schnellhardt kan er zelf niets aan doen dat dit hele vraagstuk vast kwam te zitten in de commissie. Hij kan er evenmin iets aan doen dat men maar blijft weigeren in te zien dat er voor gemeenschappelijk beleid inzake etikettering ook gemeenschappelijke procedures nodig zijn. Dat er, zacht gezegd, nogal wat spaken in zijn wiel zijn gestoken kunnen we hem niet aanrekenen.
De meeste leden van de commissie onderschrijven de noodzaak en legitimiteit van uniforme wetgevingsprocedures terzake van communautaire voorzieningen die hetzelfde doel nastreven. Die procedures zijn uiteengezet in artikel 189 van het EG-Verdrag. In onze opvatting dienen die procedures van toepassing te zijn op zowel de specifieke communautaire voorzieningen waar we het hier over hebben als op alle andere alcoholische dranken. Wat er precies op die etiketten moet komen te staan gaat ons niet aan en dient ons ook niet aan te gaan. Vooralsnog houdt een andere afdeling zich daarmee bezig.
We willen evenmin betrokken raken bij een discussie tussen Noord en Zuid of tussen partijen die ieder een bepaald segment van de landbouwmarkt onder hun hoede hebben. Verder distantiëren we ons van de stigmatisering van alcoholische dranken, behalve in gevallen waarin een nieuw product wordt gepresenteerd dat bij roekeloos gebruik gezondheidsrisico's met zich meebrengt. We streven naar een uniform standpunt waarin alle erkende, wettelijk toegestane en traditionele alcoholhoudende producten worden ondergebracht. Dat is ook waarom er in een hele reeks amendementen, maar met name in de amendementen 9 en 15, voor wordt gepleit appel- en perencider op te nemen in de standaardlijst van wijn, sterke drank en bier.
Ik doe hierbij een beroep op de wijnliefhebbers mee te werken aan een compromis door een bijdrage te leveren aan een gemeenschappelijke procedure. We moeten allemaal water bij de wijn doen. Zelf heb ik dat ook gedaan. Ik ben dan ook bereid het amendement van de heer Bébéar over te nemen waar twee interventies geleden nog steun voor werd uitgesproken en dat betrekking heeft op nieuwe alcoholische dranken, de zogenaamde alcopops. Ik steun dit amendement in het volle bewustzijn van het feit dat deze dranken in mijn eigen kiesdistrict worden geproduceerd, door de mensen die mij hun stem hebben gegeven. Ik ben bereid bij dezen te boek te stellen dat alcopops een gezondheidsrisico met zich meebrengen en een speciale aanpak vereisen.
Een dergelijke bereidheid tot het sluiten van een compromis ben ik nog nooit tegengekomen bij de mensen die ons hier komen vertellen dat het nuttigen van wijn een culturele ervaring is die om een of andere reden geheel en al aan de regelingen en het toezicht van dit Parlement moet worden onttrokken. Deze nogal vervelende houding is niet alleen een affront aan het adres van de Europese consument - waarvan de meesten intelligent genoeg zijn om de moeizame inspanningen van de heer Schnellhardt van harte te ondersteunen - maar, erger nog, ook van het Parlement zelf. Deze mensen zijn er namelijk op uit binnen het etiketteringsbeleid een gebied te creëren waar de toezichthoudende rol van het Parlement volkomen uitgeschakeld wordt. Ik vind dat onaanvaardbaar, en ik hoop dat het Parlement dezelfde mening is toegedaan.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dranken vormen een onderdeel van de voeding. In het land waar ik vandaan kom, Beieren, hebben wij al in de 15de eeuw vastgesteld dat er ook voor de consument precieze spelregels moeten bestaan; bier is per slot van rekening een onderdeel van het voedselpakket dat de mensen in Beieren tot zich nemen. Natuurlijk bestaan er ook nog andere dranken. Artsen adviseren tegenwoordig om minstens drie liter vloeistof per dag te drinken, en de consument mag zelf bepalen wat hij drinkt. Hij heeft er alle belang bij te weten welke kwaliteit hij kan kiezen. Ik geloof niet dat het de consument bezighoudt of zijn drank onder de gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkt valt of onder een andere sector van de interne markt. De consument wil gewoon informatie waar hij een houvast aan heeft.
Ik denk hierbij aan mensen die wellicht al teveel alcohol hebben gedronken en dus niet nog meer mogen drinken; ik denk ook aan degenen die bijvoorbeeld suikerziekte hebben en moeten weten hoeveel suiker een bepaalde drank bevat. Dat zijn allemaal zaken die vandaag de dag van belang zijn en ik geloof dat wij een wetgeving nodig hebben die rekening houdt met de huidige omstandigheden en niet alleen maar bier en cider naar de ene hoek verwijst en wijn naar de andere. Ik vind dat wij hier een realistische aanpak nodig hebben. Ik doe een beroep op het gezond verstand en ik geloof dat het verslag van de heer Schnellhardt ons daarvoor een basis biedt. Het zou mij genoegen doen wanneer het Parlement zich aansluit bij de voorstellen die de heer Schnellhardt heeft uitgewerkt.

Riis-Jørgensen
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Schnellhardt voor zijn uitstekend verslag. Zoals verschillende collega's vanavond hebben onderstreept, is het belangrijk dat we de alcoholmarkt niet opsplitsen, waardoor in de ene hoek de ene bepaling zou gelden en in de andere hoek een andere. Er moeten absoluut uniforme criteria gelden voor de etikettering van ingrediënten in bier, wijn en gedistilleerde drank. Dat is één punt. Het tweede punt is dat de regels terzelfder tijd in werking moeten treden, om te vermijden dat er verschillende regels gelden voor bier, wijn of gedistilleerde drank. En het derde punt: om uniforme regels te garanderen is het noodzakelijk dat dezelfde besluitvormingsprocedure wordt gebruikt en dat het Parlement volledige inspraak heeft. Namens de liberale fractie steun ik amendement 1, waarin artikel 129 A als rechtsgrondslag wordt toegevoegd. Ook amendement 23 kan ik steunen, waarin gepleit wordt voor de vermelding van het alcoholgehalte en het aantal ingrediënten op de fles, zodat wij als autobestuurders, en alle anderen, weten hoeveel wij vanuit gezondheidsoogpunt mogen drinken. Ik steun ook amendement 12, dat de woorden "bereid met behulp van" door het woord "?ingrediënten" vervangt. Zoals ik eerder zei, is het zeer belangrijk dat alle alcoholhoudende dranken gelijk behandeld worden.
Ik hoop ten zeerste dat dit verslag morgen aangenomen wordt. Ik weet dat er tussen Noord en Zuid verschillen zijn, maar ik vind het ongelooflijk, zoals de heer Whitehead reeds opmerkte, dat men het drinken van wijn cultuur noemt, terwijl het drinken van bier met iets totaal anders geassocieerd wordt. In beide gevallen gaat het immers om dranken die men bij een feestelijke gelegenheid of bij een diner nuttigt. Ik hoop ten zeerste dat wij kunnen bereiken dat deze producten op dezelfde voet behandeld worden en dat het Parlement volledige inspraak krijgt.

Cabrol
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit voorstel voor een richtlijn houdende wijziging van de richtlijn 79/112/EEG betreft de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede de daarvoor gemaakte reclame op het gebied van alcoholhoudende dranken. Dit voorstel voorziet niet in het opstellen van regels voor de etikettering van ingrediënten, maar maakt het wel mogelijk deze ingrediënten op te nemen in de 5 reeds bestaande communautaire verordeningen. De Europese Commissie stelt voor deze regelgeving binnen een tijdsbestek van 3 jaar, met als begindatum 1 juli 1998, in werking te laten treden.
Wij hebben de volgende opmerkingen. Het doet ons genoegen dat de Europese Commissie rekening houdt met de behoefte van de consument aan informatie over de ingrediënten van alcoholhoudende dranken. We spreken echter onze bezorgdheid uit over de nieuwe alcoholhoudende dranken voor de jongeren: de zogenaamde alcopops. Deze dranken worden niet in het onderhavige voorstel genoemd. De wijze waarop deze dranken worden gepresenteerd en de publiciteit die ervoor gemaakt wordt, trekt jongeren aan, wat ernstige gevolgen kan hebben voor de volksgezondheid. Het is belangrijk dat deze dranken voorzien worden van een etikettering waarop de ingrediënten en het alcoholpercentage vermeld worden. Het is van groot belang dat de Europese Commissie een tekst opstelt over deze dranken die weliswaar frisdranken worden genoemd, maar wel degelijk alcohol bevatten. Deze dranken moeten in de winkels bij de afdeling wijn en sterke drank worden geplaatst.
Een aantal van deze dranken bevat immers tussen de 3 en 4 % alcohol, waarvan de herkomst niet altijd bekend is. Ze zijn meestal uitgesproken zoet. Aan de lijst met dranken die onder deze etiketteringsvoorschriften vallen en die vermeld staan in artikel 6, lid 3, moeten we de gearomatiseerde dranken en cocktails op wijnbasis toevoegen die worden genoemd in verordening 1601/91/EEG.
Bier valt daarentegen onder geen enkele specifieke communautaire regelgeving. Normaal gesproken zou deze drank daarom niet onder het toepassingsbereik van dit artikel mogen vallen. Ik verzoek u daarom amendement 14 te steunen en amendement 9 van de rapporteur te verwerpen. Ditzelfde artikel 6, lid 3 stelt de termijn waarbinnen de etiketteringsvoorschriften moeten worden toegepast op drie jaar, met ingang van 1 juli 1998. Deze termijn, die vlak na de aanneming van de richtlijn valt, lijkt veel te kort. De termijn die in amendement 14 wordt genoemd is daarom veel realistischer.
Tenslotte wijst de rapporteur van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling erop dat de formulering "bereid met behulp van" veel minder geschikt is dan "toebereid met behulp van" . Deze laatste formulering heeft onze voorkeur. De consument is overigens met deze laatste term beter bekend.

Marinucci
Mijnheer de Voorzitter, er is een spreekwoord dat luidt: "wie het onderste uit de kan wil, krijgt het lid op de neus" . Ik weet niet of dit ook geldt voor het verslag van de heer Schnellhardt, want ik hoop in ieder geval dat zijn verslag, voorzien van de juiste amendementen, in deze vergadering uiteindelijk positief beoordeeld zal worden. Het is wel duidelijk dat zijn pogingen om wijn toe te voegen aan de lijst van dranken die onder de etiketteringsmaatregel zouden moeten vallen, een ernstige, om niet te zeggen onvergeeflijke vertraging heeft veroorzaakt in de procedure krachtens artikel 189 B van het Verdrag. De Commissie heeft de verordening waar we vanavond over debatteren reeds op 10 februari 1997 naar het Parlement gestuurd. De terzake bevoegde milieucommissie heeft deze taak al bijna twee jaar geleden, op 16 april 1997, aan de heer Schnellhardt toevertrouwd. En het ging nota bene om een urgente maatregel, des te meer omdat diezelfde commissie ook al vertraging had opgelopen met betrekking tot de deadlines die in artikel 6 van richtlijn 112 uit 1979 staan vermeld. Desalniettemin werd de milieucommissie - die haar verslagen dankzij de grote efficiëntie van haar voorzitter normaal gesproken juist buitengewoon snel afhandelt - ertoe gedwongen dit vraagstuk in een tijdsbestek van twee jaar maar liefst drie keer te behandelen. Ze moest toezien hoe het verslag ik weet niet hoe vaak om strategische redenen werd terugverwezen, ook in verband met verkiezingsperikelen. En waarom? Omdat de heer Schnellhardt, in de - overigens door iedereen gedeelde - hoop een zo breed mogelijke steun in het Parlement te verkrijgen, de wijn wilde onttrekken aan de specifiek voor wijn geldende verordeningen, zonder daarbij rekening te houden met het feit dat de etikettering in het geval van wijn integraal onderdeel is van de manier waarop hij wordt gedefinieerd: tafelwijn, kwaliteitswijn, enzovoorts.
Wij kunnen als vertegenwoordigers van trotse wijnregio's nooit akkoord gaan met dit verslag. Ik wil in dit verband mijn fractie danken dat ze me heeft toegestaan dit hier te zeggen.
Nee, we gaan dus niet akkoord, niet - of in ieder geval niet alleen - om de producenten te verdedigen, ook al gaat het om een categorie die hier in Europa al onze zorg verdient in het licht van de grote en terechte reputatie die ze in alle delen van de wereld geniet, en ook niet, of niet alleen, om de productie in onze regio's veilig te stellen, maar ook en vooral om de Europese consument te beschermen en niet, mijnheer de Voorzitter, collega's, de grote bierdrinkers, voor het geval ze zouden besluiten af en toe of regelmatig eens een goed glas wijn te drinken - wat ik hen overigens wel kan aanraden.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, vanuit het oogpunt van de volksgezondheid is er nauwelijks een belangrijker bestuursgebied denkbaar dan de wetgeving die de kwaliteit van ons voedsel moet garanderen. Vanuit landbouwperspectief gezien verdienen de landbouwers en de levensmiddelenindustrie onze lof voor hun betrokkenheid bij de productie van kwaliteitsvoedsel op een wijze die de consument van hen verlangt. In het kader van de landbouwhervorming biedt het proces van de extensivering een duidelijke en geloofwaardige basis voor de productie van hoogwaardige grondstoffen voor de levensmiddelenindustrie. De producenten hebben de extra kosten die de extensivering met zich meebrengt helaas nog niet terugverdiend op de markt.
Gezien de gestage opmars van de internationalisatie in de landbouwsectoren van de Europese Unie en derde landen is het in het kader van de volgende WHO-besprekingen van essentieel belang dat landen die de voedselkwaliteit en consumentenbelangen hoog in het vaandel voeren, niet door landen als de Verenigde Staten worden benadeeld. Momenteel is dat wel het geval. Ik sta vierkant achter het idee van een heldere, niet-technische en gestandaardiseerde etikettering van levensmiddelen. We moeten er in onze behoefte aan achterhaalbaarheid en transparantie echter voor waken dat vernieuwing en het onderzoek naar nieuwe producten worden ondermijnd door een overmaat aan regelgeving.
Wat genetisch gemodificeerde organismen betreft kan ik alleen mijn standpunt herhalen. Geen enkel genetisch gemodificeerd levensmiddel of levensmiddel dat genetisch gemodificeerde ingrediënten bevat, mag op de markt worden gebracht voordat het uitgebreid is getest, en ook in dat geval slechts als het duidelijk als zodanig is gelabeld. Om de zorg van de consument op dit terrein enigszins te kunnen wegnemen lijkt me het zinvol een systeem van kleurcodes in te voeren voor producten met genetisch gemodificeerde ingrediënten. Ik pleit ook voor een voorlichtingsprogramma over genetische modificatie in de landbouwsector. We moeten dit vraagstuk met zorg benaderen, maar daarbij de feiten niet uit het oog verliezen. We hebben er niets aan paniek te zaaien door middel van campagnes die opzettelijk inspelen op de angsten van de consument. Daarom is een effectief voorlichtingsprogramma voor de consument van groot belang.

Bébéar
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer Schnellhardt. Ik ben van mening dat u het allemaal bij het verkeerde eind hebt en dat u onze benaderingswijze niet begrepen hebt. Ik geloof echt dat u zich vergist. Mijnheer Whitehead, ik ben arts. Ik accepteer niet dat u zojuist suggereerde dat ik alcoholisme zou willen bevorderen. Ik trek iedere dag weer opnieuw ten strijde tegen deze plaag. Ik kan ook niet accepteren wat u ons over alcopops vertelt. Het zijn ontoelaatbare dranken die een gevaar vormen voor jongeren. Mijnheer Whitehead en mijnheer Schnellhardt, sta toch eens stil bij onze Europese cultuur, en wat voor feest het proeven van wijn of whisky kan zijn, mijnheer Whitehead, als dit met mate gebeurt.
Ik geloof dat u vergeten bent dat we minder dan twee weken geleden gestemd hebben voor een ingrijpende herziening van de gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt. We hebben van deze gelegenheid gebruik willen maken om, in het belang van de consument, de kwaliteit, de regionalisatie en het respect voor onze tradities op het gebied van wijn en alcoholhoudende dranken te verdedigen en de diversiteit van deze dranken op Europees niveau te waarborgen.
Mijnheer Schnellhardt, etikettering valt onder het toepassingsbereik van de aangenomen tekst. Etikettering heeft namelijk betrekking op de regels inzake de presentatie van de wijn, en voorziet de koper van informatie over de aanduidingen en de bepalingen van herkomst, zoals de châteaus, de kava, de Riversaltes - als ik me niet vergis, mijnheer Schnellhardt, gebruikt u in het Duits hiervoor de term "Predikat" - de Q&A, enzovoorts. Kortom, we willen een zekere cultuur verdedigen. We volgen hier de logica van onze recente gemeenschappelijke marktordening voor wijn. We willen de belangen van de consument respecteren en de wijn verdedigen. Het is morgen dus u tegen ons, mijnheer Schnellhardt.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Schnellhardt voor zijn heldere en kernachtige inleiding op dit complexe, gevoelige en moeilijke stuk wetgeving. Wat de etikettering van alcoholische dranken betreft vind ik dat de consument recht heeft op transparantie en volledige openheid. Als we de consument duidelijke informatie willen geven over hetgeen hij koopt is het absoluut noodzakelijk dat alle consumentenartikelen, en levensmiddelen in het bijzonder, worden geëtiketteerd, met inbegrip van frisdranken en alcoholische dranken.
Ik ben me ervan bewust dat de ingrediënten van traditionele producten van oudsher nooit op dit soort etiketten worden aangegeven. Bovendien weet ik dat we met etikettering nooit alle problemen kunnen oplossen. In ieder geval dient de etikettering nauwkeurig te zijn en aan controle te worden onderworpen om het vertrouwen van de consument te winnen. Onjuiste of ongecontroleerde opgave van de ingrediënten is zinloos en schadelijk voor de reputatie van het hele systeem.
Ondanks al die problemen kan de etikettering een belangrijke rol gaan spelen en dient ze op alle levensmiddelen te worden toegepast, met inbegrip van alcoholische dranken. Voordat we gaan stemmen hoop ik dat niet alleen bier maar ook cider in het voorstel voor deze richtlijn wordt opgenomen. Ik zal daarom zowel amendement 15 als amendement 9 steunen.
Concluderend zou ik willen herhalen dat we de consument van volledige en betrouwbare informatie moeten voorzien. Ik ben daarom voorstander van de opgave van ingrediënten op alle levensmiddelen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ik volg nu al elf jaren de discussies en ik heb al diverse pogingen meegemaakt om de zaak waarover wij vanavond wederom debatteren, op een verstandige manier te regelen. De Commissie heeft opnieuw een poging gewaagd en is nu eigenlijk begonnen met procedurevraagstukken, en niet zo zeer met inhoudelijke regelingen, want als wij daarmee beginnen, belanden wij bij hetzelfde resultaat als met de twee vorige voorstellen. Wij komen zo niet verder. Daarom is de aanpak die de rapporteur heeft gekozen en die wij ook hebben voorgesteld, voorlopig in ieder geval de juiste.
Ik wil mij hier niet in onenigheden mengen. Het is juist dat ik met de rapporteur heb gesproken, maar of hij de zaak heeft getraineerd, weet ik niet, mevrouw Lulling. Van huis uit ben ik bereid alles te geloven wat u zegt, maar ik wil mij niet hierin mengen!
Wat hebben wij voorgesteld en wat is eigenlijk het twistpunt? Ik wil nu niet ingaan op de vraag welk product meer cultuur vertegenwoordigt, hoewel hier veel over te zeggen valt. Maar wijn wordt al in de bijbel vermeld, en dat betekent toch wel wat! Hoe het ook zij, wij moeten hier echter geen cultuurstrijd voeren van wijn versus bier of wijnstreken versus bierstreken. Er moet rustig worden overlegd hoe wij kunnen bereiken dat op het etiket inderdaad datgene wordt vermeld dat voor de consument van belang is. Dat willen wij allemaal en over deze doelstelling bestaat geen verschil van mening.
Met dit gemeenschappelijk doel voor ogen, kan men er niet onderuit dat wij voor bepaalde alcoholhoudende dranken al zeer gedetailleerde voorschriften hebben en ook zeer ervaren organen die deze taak op zich nemen en uitvoeren. En dat is eigenlijk wat wij voorstellen. Wij willen niet beweren dat er verschil in kwaliteit bestaat tussen wijn en bier of tussen bier en grappa of wat dan ook. De vraag is: benutten wij hetgeen wij al hebben zodat wij geen dubbel werk doen? En gezien de al zeer gedetailleerde voorschriften voor de verkoop van wijn, is het inderdaad waar dat indien wij nu nog eens met een algemene regeling komen, mijnheer Schnellhardt, over de bestaande regeling heen, dan ontstaat stellig een situatie dat de consumenten de weg kwijtraken en dat ook de producenten in de problemen raken. En dat is eigenlijk het punt waar alles om draait.
Uit de debatten heb ik begrepen dat op dit punt de meningen in het Parlement zeer uiteenlopen. Dat is voor ons altijd erg prettig, want wij kunnen gewoon afwachten welk standpunt uiteindelijk de overhand krijgt. Dat zou ik nu ook kunnen doen, maar ik kan mij voorstellen dat de Raad meer oren zal hebben naar hetgeen wij voorstellen - alhoewel wij ook dat kunnen afwachten.
Ik wil nu ingaan op de diverse amendementen, zodat u tijdens de stemming rekening kunt houden met ons standpunt. Amendement 3 kunnen wij overnemen. Het gaat hier om een nieuwe overweging met betrekking tot de twee doelstellingen van het voorstel, namelijk de bescherming van de consument en de versterking van de interne markt. Natuurlijk hebben wij hiermee geen enkel probleem. Hetzelfde geldt voor amendement 17.
Amendement 1 achten wij overbodig; een nieuwe rechtsgrondslag naast artikel 129 A is niet nodig, omdat ook artikel 100 A al betrekking heeft op de consumentenbescherming. Overigens wil ik mij hier niet mengen in de strijd tussen de twee juridische diensten. Wij hebben ons voorstel uitgewerkt zoals wij dat altijd doen. Wij hebben het voorstel gebaseerd op de rechtsgrondslag die ons het beste leek. Als men vindt dat ook naar artikel 43 moet worden verwezen omdat het om uiteenlopende producten gaat, kan men dat natuurlijk ook doen.
Zoals ik reeds heb gezegd, maken wij onderscheid tussen wijn, gearomatiseerde wijn en gedistilleerde dranken, omdat wij daar al uitvoerige communautaire voorschriften hebben voor de etikettering. Het lijkt ons logisch dat de voorschriften voor de etikettering van de ingrediënten van deze dranken - over de inhoud moeten wij het later nog eens worden - aangepast moeten worden in het kader van de nieuwe voorschriften. Natuurlijk zullen er nieuwe voorschriften komen, maar die moeten dan leiden tot een aanpassing van de specifieke voorschriften, en niet omgekeerd.
Voor dranken waarvoor geen communautaire regeling bestaat, zoals bier of cider, moeten de etiketteringsvoorschriften in richtlijnen van de Commissie worden vastgelegd. En dan komen wij natuurlijk voor de vraag te staan, mijnheer Schnellhardt, op welke grondslag baseren wij die en hoe neemt het Parlement hieraan deel? Ik begrijp dat het Parlement natuurlijk het liefst met een procedure werkt waarbij zijn instemming wordt vereist of bijna vereist, want dat versterkt de positie van het Parlement. Maar dat kan men niet zover doordrijven dat dit beginsel ook dan wordt toegepast wanneer het objectief gezien geen verstandige resultaten oplevert. We kunnen nu wel over iemands rug heen een competentiestrijd hierover gaan voeren, maar dat lijkt mij evenmin verstandig.
De redactionele verbeteringen van amendement 14 en de verlenging tot vijf jaar van de termijn voor de toepassing van de voorschriften, kunnen wij aanvaarden, maar dat moet dan wel voor alle producten gelden. In amendement 19 wordt voorgesteld dat dit alleen voor wijn en gedistilleerde dranken dient te gelden. Dat is naar onze mening een ongelijke behandeling die wij niet kunnen aanvaarden. Evenmin kunnen wij de amendementen 5, 6, 7, 11, 16, 20 en het tweede gedeelte van de amendementen 9 en 15 aanvaarden. Het eerste gedeelte van de amendementen 9 en 15 kunnen wij wel aanvaarden.
Met de amendementen 2, 10 en 18 wordt kennelijk beoogd artikel 6 van richtlijn 79/112 rechtstreeks te laten gelden voor andere dranken zoals cider of nieuwe industrieproducten. Dit is voor ons onaanvaardbaar, want dan zouden wij de lijst met ingrediënten onmiddellijk op het etiket van deze dranksoorten moeten vermelden, zodra de wijzigingsrichtlijn wordt uitgevaardigd, terwijl deze verplichting nog niet zou gelden voor wijn, bier en gedistilleerde dranken. Dus dan zouden wij wederom een ongelijke behandeling hebben, maar nu de andere kant op.
Voor deze dranken is het probleem eigenlijk dat de consument op het verkeerde been wordt gezet, in veel gevallen vanwege de strenge toepassing van artikel 2 van richtlijn 79/112. Dit zou gemakkelijk kunnen worden opgelost door de toezichthoudende autoriteiten van de lidstaten. Het is net zozeer een kwestie van nieuwe regels opstellen.
In ons voorstel hebben wij ervoor gekozen de opsomming van de ingrediënten te laten voorafgaan door de woorden "bereid met behulp van" , indien niet alle ingrediënten kunnen worden vermeld. Zo zou men er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen om voor veel soorten drank - zoals whisky - water niet te vermelden bij de ingrediënten, want dat geeft nu eenmaal niet de doorslag. Mevrouw Schleicher heeft een voorbeeld aangehaald dat mij wat moeilijk uitvoerbaar lijkt. Zij denkt dat wanneer de consument al het een en ander aan alcohol heeft gedronken, hij met de lijst van ingrediënten kan nagaan of hij nog verder mag drinken. Maar vermoedelijk kan hij in die toestand al helemaal niet meer lezen!
Bij de voorschriften voor wijn willen wij evenmin met het begrip "bereiding" werken, en daarom kunnen wij de amendementen 12 en 22 niet overnemen. Ook de amendementen 4 en 13 zijn voor ons niet acceptabel, maar wij zullen het standaardartikel over het raadplegen van het wetenschappelijk levensmiddelencomité opnemen, dat wil zeggen in wezen de rol van het wetenschappelijk levensmiddelencomité aanvaarden. Amendementen 23 en 24 gaan over het probleem van alcoholisme. Dat is nu net zomin als genetisch gemanipuleerde organismen - de collega die het daarover had heeft de zaal al verlaten - onderwerp van debat; wij hebben het hier niet over alcoholisme. Daarover is reeds vanuit medisch oogpunt een standpunt ingenomen. De heer Schnellhardt is trouwens ook arts. Misschien kunt u het met elkaar als vaklui bespreken.
Interruptie
Dierenartsen zijn ook artsen, en dieren zijn dikwijls moeilijker te behandelen dan mensen. Maar ik geef toe dat alcoholisme althans voor dieren geen groot probleem is!
Afsluitend wil ik verzoeken dat wij ons er rekenschap van geven dat het bij deze producten om een werkelijk heel oude cultuur gaat. Wij behoeven hier geen cultuurstrijd te voeren, maar zoveel is toch wel duidelijk. Alcoholisme komt trouwens helemaal niet voor bij dranken die de consument koopt en consumeert omdat hij waarde hecht aan hun smaak en kwaliteit. Dan gaat het er helemaal niet om of er alcohol in zit. De consument zal echt geen fles Pétrusse of Amarone kopen om zich te bedrinken. Dat kan hij wel voor veel minder geld doen! Hiermee moet toch wel een beetje rekening worden gehouden. Men mag niet alles over een kam scheren en op dezelfde leest schoeien. Dan zou men veel mensen onrecht doen, de consument zelf trouwens ook. Zo dom is de consument niet dat hij alleen dan op de hoogte is wanneer hij alles heeft gelezen wat wij voorschrijven. Wij mogen de consument niet beschouwen als een wezen dat alleen wij kunnen voorlichten.
Ik heb er niets op tegen dat op zo'n etiket een beetje meer staat, maar zelf weet ik precies welke alcoholhoudende drank ik al dan niet drink. Ook binnen een bepaalde soort maak ik zorgvuldig mijn keuze, zelfs wanneer er helemaal niets op het etiket staat.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
De vergadering wordt gesloten om 23.25 uur

