Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 19 november werd onderbroken, te zijn hervat.

In memoriam
De Voorzitter
Beste collega's, velen onder u zijn nieuw. Maar de oudgedienden die hier aanwezig zijn hebben veel herinneringen aan Carmen Díez de Rivera Icaza. U weet nog dat zij ontslag heeft genomen. Ik moet u vandaag melden dat zij na een erg moedige strijd tegen haar ziekte gisteren is overleden. U weet dat zij een geweldige collega was, dat zij een hekel aan conformisme had, een collega was die zich met hartstocht en met haar bekende stralende glimlach inzette voor alle nobele zaken. Ik zou nu graag een minuut stilte voor haar in acht nemen en u vragen al uw gedachten op Carmen te richten.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, aan het begin van de vorige zittingsperiode heb ik met mevrouw Díez de Rivera een aanvaring gehad in het openbaar die echter op een misverstand berustte. Ik ga nu niet haar politieke loopbaan becommentariëren - dat heeft u zojuist op treffende wijze gedaan, mevrouw de Voorzitter - maar ik zou hier wel, ten overstaan van deze Vergadering, openlijk willen getuigen van haar kwaliteiten als mens, van haar persoonlijke moed, van de waardigheid, de kracht en de dapperheid waarmee zij haar ziekte tot het laatste ogenblik toe heeft verdragen. Verder zou ik willen benadrukken - want waarom zou ik dat verzwijgen - welke bijdrage zij van haar kant heeft geleverd om de moeilijke situatie waarin wij ons bevonden te boven te komen, die uiteindelijk uitmondde in een warme vriendschap welke ons ertoe bracht gezamenlijk initiatieven te ondertekenen voor de plenaire vergadering van dit Parlement. Ik ben er vandaag dan ook trots op, mevrouw de Voorzitter, dat ik in deze voorstellen die zijn aangenomen door de plenaire vergadering mijn handtekening naast die van haar heb kunnen zetten.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, allereerst zou ik Carmen willen bedanken voor de herinnering die zij heeft achtergelaten. Als de ziekte haar niet de baas was geworden, dan zou u haar zonder enige twijfel hier hebben aangetroffen, op haar zetel in de gelederen van onze fractie en in dit Parlement. Daar ik - zoals ik mevrouw de Voorzitter al verteld heb - twee weken geleden in de gelegenheid was haar in het ziekenhuis op te zoeken, heeft zij mij verzocht of ik namens haar afscheid wilde nemen van alle collega's. In het bijzonder twee collega's zou ik hier willen bedanken, namelijk haar neef Íñigo Méndez de Vigo en Paca Sauquillo, voor de inspanningen die zij zich gedurende dit zwaar en langdurig ziekbed hebben getroost om Carmen tijdens haar laatste dagen terzijde te staan.
Voorts moet gezegd dat Carmen Díez de Rivera niet alleen een fascinerende persoonlijkheid was maar ook een europarlementariër van formaat, iemand die beslist een sleutelrol heeft gespeeld in de geschiedenis van mijn land en zijn overgang naar de democratie. Ik hoop dat de geschiedenis haar dit ooit zal vergoeden.


Valdivielso de Cué
Mevrouw de Voorzitter, ik zou iets willen zeggen over de terroristische bende ETA. Veertien maanden geleden had zij aangekondigd haar misdadige activiteiten voor onbepaalde tijd te zullen opschorten, maar nu heeft zij, zoals u allen weet, besloten om deze weer te hervatten. Als Bask zou ik het Parlement zonder veel ophef maar wel op overtuigende wijze het gevoel willen overbrengen dat we gefaald hebben. De hoop op vrede die de Spaanse samenleving en met name het Baskische volk gedurende deze hele tijd hebben gekoesterd, is nu immers de bodem ingeslagen.
Het is tragisch te constateren dat er in de Europese Unie nog steeds weerloze burgers worden blootgesteld aan het sektarisch geweld van een kleine groep. Zij betalen zo een bijzonder hoge tol voor het feit dat zij ondanks de druk van terroristische chantage toch aan hun overtuigingen vasthouden.
Derhalve verzoek ik deze Vergadering, die alle burgers van de Europese Unie vertegenwoordigt, zich solidair op te stellen ten opzichte van de Baskische samenleving, omwille van de vrijheid, de eerbied voor de wet en de vreedzame samenleving waarnaar wij allemaal al zolang hebben uitgezien, met de overtuiging dat we door tolerantie jegens de anderen en uit liefde voor het leven, vrede zullen bereiken.
Tenslotte zou ik de collega' s om hun persoonlijke inzet willen vragen teneinde dit verlangen naar vrede dat alle Spanjaarden met elkaar gemeen hebben te laten zegevieren, zodat we allen samen erin slagen de weg die naar vrede leidt, te effenen.

Doyle
Mevrouw de Voorzitter, op deze historische dag dat de regering van Noord-Ierland bijeenkomt is het ietwat ironisch dat ik hier goed nieuws mag brengen terwijl onze collega over grote problemen in Baskenland verslag moet uitbrengen. Dit is voor Noord-Ierland echter een historisch moment.
Het is nu twintig jaar geleden dat de heer McCartin in het Europees Parlement voor het eerst over Noord-Ierland en ons conflict aldaar sprak. In die twintig jaar werden duizenden mensen gedood of verwond en werden duizenden gezinnen zwaar getroffen. Ik verzoek u alle politieke leiders in Noord-Ierland en, zoals wij in Ierland zeggen, aan de overkant van het water, de Britse premier en zijn collega's, de Ierse Taoiseach, Bertie Ahern en hun voorgangers onze oprechte dank over te brengen voor wat zij tot stand hebben gebracht. Onze dank gaat vooral naar de politieke leiders in Noord-Ierland, naar allen die nu deel uitmaken van onze nieuwe regering aldaar, in het bijzonder vice-premier Seamus Mallon en vooral premier David Trimble. Hij heeft blijk gegeven van moed en leiderschap en daar gaat het in de politiek om.
Wij wensen hun vele tientallen jaren succesvolle democratie in Noord-Ierland toe. Ik verzoek u, via onze collega Jim Nicholson, die ik tot de leiders van Noord-Ierland reken, aan hen allen de beste wensen van dit Parlement over te brengen.

De Voorzitter
Mevrouw Doyle, ik dank u voor uw uiteenzetting. Ik ben u echter al voor geweest, en heb de voorzitters van alle belangrijke Noord-Ierse partijen namens het Europees Parlement aangeschreven om hun te zeggen hoezeer wij hen bewonderen om wat zij tot stand hebben gebracht, en om hun van ganser harte geluk toe te wensen bij de verdere voortzetting van het vredesproces.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, ik kom uit Donegal, een grensgraafschap in het historische Ulster. Zoals mijn Ierse collega, mevrouw Doyle, stel ook ik met grote voldoening vast dat in het recente verleden en vooral in de laatste dagen in Noord-Ierland grote vooruitgang is geboekt. Er is een regering gevormd en over enkele uren vindt de machtsoverdracht plaats.
Wij prijzen de moed en volharding van de politieke leiders in Noord-Ierland, maar ook de inspanningen van de Ierse Taoiseach en de Britse premier en hun voorgangers. Eén man heeft in dit alles een uiterst belangrijke rol gespeeld: senator George Mitchell heeft onnoemelijk veel aan het vredesproces bijgedragen.
Ik wens premier David Trimble, vice-premier Seamus Mallon, hun regering, de leden van het parlement en de bevolking van Noord-Ierland in het volgende millennium vrede en voorspoed toe. Ik denk dat de gebeurtenissen van de voorbije dagen voor het gehele Ierse eiland een zegen zijn.
Het Europees Parlement, dat ik dank voor zijn wensen voor de respectieve leiders, heeft in het vredesproces een uiterst belangrijke rol gespeeld. Wij hebben het vredesproces altijd op een positieve manier en door financiële bijstand ondersteund. Wij hebben onze besluiten eenparig genomen: steun voor het Internationaal Fonds voor Ierland, voor het programma voor vrede en verzoening en uiteraard voor INTERREG. Ik dank het Parlement voor zijn bijdrage, maar breng ook hulde aan wat de Europese Commissie in de loop van de jaren heeft gedaan. Ik denk daarbij in het bijzonder aan voormalig Commissievoorzitter Delors, aan onze collega en voormalig Commissievoorzitter Jacques Santer en aan de heer Prodi, die gisteren heeft beloofd dat de verschillende programma's in Noord-Ierland ook in de toekomst zullen worden ondersteund. Laten wij ons allemaal voor de mensen in Noord-Ierland blijven inspannen. Hopelijk zullen anderen elders in Europa het Noord-Ierse voorbeeld volgen en hun problemen op dezelfde manier proberen op te lossen.

McCarthy
Mevrouw de Voorzitter, ik kan niet veel toevoegen aan wat hier al is gezegd. Ik ben in Belfast opgegroeid en heb in de eerste 30 jaar van mijn leven het gewelddadige conflict in mijn land meegemaakt. Daarom wil ook ik deze historische gelegenheid aangrijpen. Dit is een historische dag. Ik zit bewust op de plaats van John Hume. Ik vind het immers belangrijk dat wij hem, Nobelprijswinnaar van het Europees Parlement, die gedurende zijn gehele leven voor het vredesproces heeft geijverd, hulde brengen nu hij thuis in Noord-Ierland herstelt.
Belangrijk is dat wij vandaag uitdrukkelijk zeggen dat in Noord-Ierland de wil van de bevolking is gevolgd. Niet minder dan 71% van de mensen stemde voor vrede. De politici van alle strekkingen zijn zo verstandig geweest voor de komende generaties te doen wat de bevolking wenst. Voor mij kwam dat te laat. Ik heb Noord-Ierland verlaten omdat het land de jongeren geen toekomst, werkgelegenheid of kansen bood. Gelukkig krijgen de komende generaties die kansen nu wel. Europa heeft in dat proces een beslissende rol gespeeld.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ook ik begroet dit historische akkoord. U hebt de Noord-Ierse autoriteiten een brief geschreven om hun onze beste wensen over te brengen. Kunt u onze Noord-Ierse vrienden, de regering, ook een brief schrijven om hen in dit Parlement uit te nodigen? Wij moeten hier ook wijzen op de rol die een van onze collega's, de heer John Hume, in dit proces heeft gespeeld. Na vier operaties en een lange herstelperiode is hij nu aan de beterende hand. Ik hoop dat hij weldra weer in ons midden zal zijn.

Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, ik ben ingenomen met de warme hulde die hier aan mijn collega's is gebracht voor het succes dat ze in het weekend hebben behaald. We moeten vooral hulde brengen aan David Trimble, de leider van mijn partij, voor zijn moed en volharding. Het gebeurt niet vaak dat een politicus alles op het spel zet. Hij heeft zijn gehele toekomst op het spel gezet. Ik hoop dat hij slaagt.
Er wacht in Ierland nog veel werk. Wij mogen niet overdreven enthousiast zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat David Trimble opgetogen zou zijn. Ik zal hem de wensen van dit Parlement overbrengen. Een delegatie van de Europese Volkspartij was maandag in Belfast getuige van de historische gebeurtenissen die toen plaatsvonden. David Trimble drukte toen de wens uit nog eens naar Europa te komen, hopelijk medio januari. Ik kijk daarnaar uit. Mevrouw de Voorzitter, ik ben ervan overtuigd dat u dat eveneens doet.

Efthymiou
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u maatregelen te treffen voor een ander vraagstuk dat evenzo belangrijk is als hetgeen zojuist werd genoemd. Het gaat om mijn land. Terwijl ik bezig was met de voorbereiding van mijn advies over de verslagen-Morillon, waarvoor het secretariaat van de werkgroep "uitbreiding" van de afdeling Internationale en Institutionele Zaken van DG IV, onder leiding van mevrouw Martine Chariot, een tekst had uitgewerkt, viel mijn oog op paragraaf 6 over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Daar staat iets ongelooflijks in, iets dat absoluut niet door de beugel kan.
Het opschrift is: "Situatie in de Egeïsche Zee". De auteur van deze tekst, van nota bene een tekst van het Europees Parlement, zegt dat de eilanden van de Egeïsche Zee omstreden gebied zijn tussen Griekenland en Turkije. Deze eilanden zijn echter op grond van internationale verdragen Grieks grondgebied. Het zou hetzelfde zijn, mevrouw de Voorzitter - en dat zeg ik tegen u als Franaise en Europees burger - als wanneer men in een andere tekst zou zetten dat de Elzas en Lotharingen omstreden gebied zijn tussen Frankrijk en Duitsland.
Niet alleen omwille van de historische waarheid en de goede orde, maar ook om substantiële redenen, verzoek ik u derhalve ervoor te zorgen dat deze onaanvaardbare en uiterst gevaarlijke formulering onmiddellijk wordt ingetrokken. U weet immers hoe groot de politieke betekenis is van dergelijke teksten.

De Voorzitter
Mijnheer Efthymiou, ik kan u beloven dat wij dit van zeer nabij zullen volgen en dat wij dit euvel zonodig zullen verhelpen.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, ook wij verwelkomen de vrede in Noord-Ierland en de nieuw gevormde regering, terwijl wij net als onze collega Jaime Valdivielso uiting willen geven aan onze verontrusting over het dreigement van ETA de aanslagen te zullen hervatten.
Ik heb echter het woord gevraagd om mij te scharen achter de woorden van de heer Barón Crespo wat betreft ons leedwezen om het heengaan van Carmen Díez de Rivera. Ik zou het niet willen hebben over haar rol tijdens de overgang naar de democratie - wat de heer Barón Crespo reeds gedaan heeft - maar over de verstandhouding die wij zes jaar lang in de milieucommissie hebben gehad. Ook voor ons is dit een groot verlies. Zij heeft zich buitengewoon ingezet voor het milieu in Spanje en elders in Europa, en wij vinden het vreselijk dat zij op zo jonge leeftijd al van ons is heengegaan. Het gevoel van verlies dat de heer Barón Crespo genoemd heeft, is ook het mijne.

Nogueira Román
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk ben ik blij met het feit dat er in Ierland een proces in gang is gezet dat volgens mij beslissend is voor de vrede in Noord-Ierland en in Ierland als geheel. Naar mijn idee mogen we alle politieke leiders die hieraan hebben deelgenomen dankbaar zijn voor hun inzet.
In elk geval zou ik hier en op dit moment de historische rol willen onderstrepen van John Hume, die zich jaren geleden bij zijn zoektocht naar een politieke oplossing voor het historische probleem van Ierland reeds van de medewerking van Sinn Fein en Gerry Adams wist te verzekeren.
Verder, mevrouw de Voorzitter, zou ik willen zeggen dat wij zeer verontrust zijn over het feit dat de organisatie ETA verklaard heeft het overeengekomen bestand niet langer te zullen respecteren. In verband hiermee moet gezegd dat ik het inderdaad volstrekt ontoelaatbaar acht dat er in deze tijd, in Europa of waar dan ook ter wereld, geweld wordt gebruikt om politieke beloften af te dwingen. In mijn ogen moet er in Baskenland net zo' n politiek akkoord worden gesloten als dat in Ierland. Dan wordt de Spaanse regering tenminste de wind uit de zeilen genomen, want zij is zo kortzichtig - en ik zou zelfs zeggen reactionair - om een tijdens het vredesproces te sluiten politiek akkoord met de Baskische nationalistische partijen van de hand te wijzen.
Voorts vind ik dat ook het Europees Parlement als de belangrijkste instelling van Europa een standpunt in dezen zou moeten innemen, door het proces te bevorderen dat erop gericht is tot een politiek akkoord in Baskenland te komen.

Ortuondo Larrea
Mevrouw de Voorzitter, ik ben een Bask en ik behoor tot de Baskische Nationalistische Partij. In de eerste plaats zou ik de regeringsleiders, de politieke partijen, de onderhandelaars en met name het Britse volk en de bevolking van Ierland geluk willen wensen met het feit dat zij deze weg naar vrede hebben gevonden, een weg waarop iedereen zijn oorspronkelijke standpunt wel enigszins heeft bijgesteld.
Verder deel ik de mening van degenen die hier op dit Europese forum hebben aangegeven dat zij het verbreken van het bestand door de organisatie ETA veroordelen. Voorts zou ik willen zeggen dat ik het gebruik van geweld voor politieke doeleinden volstrekt verwerpelijk acht.
Ik zal echter niet verhullen dat wij in Baskenland een groot probleem hebben: een politiek conflict met de Spaanse staat. En wat ik de regering van Spanje en de Spaanse politieke partijen vanuit dit Parlement zou willen vragen, is dat zij van dezelfde volwassen zienswijze getuigen waarvan de Engelsen en de Ieren blijk hebben gegeven, zodat wij allemaal samen de weg naar vrede kunnen vinden in de vorm van een oplossing voor het Baskische probleem, dat niet minder Europees is dan het conflict in Noord-Ierland.
Wij Basken willen vrede, en wij willen dat er een duurzame oplossing wordt gevonden die voor een ieder aanvaardbaar is. Maar om dat te bereiken moeten wij allen een inspanning leveren om gezamenlijk tot oplossingen te komen, waarbij het streven naar communicatie, naar een betere toekomst en vrede centraal staan.

De Voorzitter
Dank u, beste collega. We kunnen nu echt geen debat gaan voeren. Zoals u ziet beginnen deze moties van orde in een debat te veranderen.

Díez González
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, ik kom eveneens uit Baskenland; ik ben Baskische; ik ben socialiste en Baskische, en als zodanig maak ik deel uit van de 92% burgers van Baskenland die in Euskadi - dat is Baskisch voor Baskenland - hun stem hebben uitgebracht ten gunste van de autonome status, en die voor de democratie hebben gestemd.
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, Euskadi is een democratie. In Euskadi worden verkiezingen gehouden. Vrije, democratische verkiezingen. We hebben een autonome status waarvoor wij Basken met overweldigende meerderheid gestemd hebben. De Baskische burgers en de Baskische instellingen hebben zich geenszins de wet laten voorschrijven. In Euskadi bestaat echter een terroristische organisatie die ons leven wil bepalen, die ons opnieuw chanteren wil, en die van de Basken en alle democraten enkel "nee" te horen krijgt. Dat is alles wat ik zeggen wilde.

Gorostiaga Atxalandabaso
Mevrouw de Voorzitter, het is in een democratie onaanvaardbaar dat u mensen van een bepaalde politieke strekking over Baskenland aan het woord laat, maar niemand van de tegenovergestelde politieke strekking zijn mening laat zeggen. Zoiets is in elk parlement onaanvaardbaar. Dit is een parlement onwaardig. Ik protesteer met klem. Ik wil over drie minuten, slechts een fractie van de tijd die aan dit onderwerp is gewijd, kunnen beschikken om mijn standpunt toe te lichten. Ik weet dat velen hier de democratie en het parlementarisme een warm hart toedragen. Mevrouw de Voorzitter, krijg ik het woord?

De Voorzitter
Nee, dat lijkt me echt geen redelijk verzoek. Dit is geen debat over de kwestie. U heeft al een minuut gesproken. Zo kunnen we niet doorgaan, dit kan niet. Op de agenda staat geen debat ingeschreven.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, precies wat u zegt. Het is natuurlijk erg positief om nu een aantal uiteenlopende meningen over dit belangrijke probleem te horen, maar zoals we zien, vragen dan ook steeds meer collega's het woord, en daarom moeten we nu met onze normale werkzaamheden beginnen zoals die op de agenda staan. De Commissie is er. Mevrouw Reding gaat haar toespraak houden. We moeten nu met onze werkzaamheden beginnen.

De Voorzitter
Ik ben het helemaal met u eens, mijnheer Poettering, temeer omdat ik nog een aantal mededelingen voor u heb, delegaties moet begroeten en dat alles gaat veel tijd in beslag nemen.

Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het niet met mijn collega eens, maar op één punt heeft hij gelijk. Als we het woord aan drie of vier mensen geven om een mening te uiten, dan vereist de democratie dat er tenminste nog een mening aan bod komt. We kunnen de vertegenwoordigster van een grote fractie niet drie minuten laten praten, en een vertegenwoordiger van een kleine fractie vervolgens niet het woord verlenen, zelfs als we het niet met hem eens zijn, en zelfs als hij dingen te zeggen heeft die ons kwetsen.

De Voorzitter
Mijnheer Cohn-Bendit, dat is het probleem met moties van orde, zoals u weet. Als een collega het woord vraagt voor een motie van orde die er niet altijd een is, dan kan de Voorzitter niet op voorhand weten wat er gezegd gaat worden. Ik geloof dat u hetzelfde kan overkomen. Ik kan geen debat laten plaatsvinden. Als ik dat doe, moeten alle fracties het woord krijgen, maar dan ook allemaal.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, ik verwijs naar artikel 179 van het Reglement over de betrekkingen met de ombudsman. Op 29 juli van dit jaar schreef de ombudsman aan dit Parlement een brief over een onderzoek dat hij op eigen initiatief had ingesteld. In die brief drong hij aan op een code van goede administratieve praktijken en vroeg hij om een antwoord vóór 30 november. Gisteren had hij nog geen antwoord gekregen. Ik meen te weten dat u de ombudsman vandaag een brief hebt geschreven, maar zou graag weten wanneer de afgevaardigden de gelegenheid krijgen om te antwoorden op het verzoek om informatie dat de ombudsman heeft geformuleerd.

De Voorzitter
Inderdaad, mijnheer Perry. Ik heb de bewuste brief vandaag ondertekend. Er is een ontwerp van die strekking opgesteld, en dat bevindt zich momenteel in de afrondingsfase. Ik geloof dat het in december ter goedkeuring aan het Bureau van het Europees Parlement wordt voorgelegd. Ik kan volledig aan uw wens tegemoetkomen.

Verwelkoming
De Voorzitter
Graag wil ik op de publieke tribune alle twaalf parlementsvoorzitters uit de twaalf kandidaat-lidstaten begroeten.

Zij zijn gekomen om deel te nemen aan de achtste bijeenkomst van nationale parlementsvoorzitters uit de kandidaat-lidstaten en ons Europees Parlement. Deze bijeenkomsten zijn in het leven geroepen door mijn voorgangers Klaus Hänsch en José Maria Gil-Robles. We hebben gisteren erg goed doorgewerkt en zij gaan ons over enkele ogenblikken verlaten om hun werkzaamheden voort te zetten. Onze werkzaamheden verlopen buitengewoon vruchtbaar, we koesteren een gemeenschappelijke doel: de hereniging van de grote Europese familie. Daarom wilde ik hen hartelijk welkom heten.
We hebben eveneens een delegatie van het Estse parlement te gast, aangevoerd door zijn voorzitter, de heer Tunne Kelam. Ik wil graag onder de aandacht brengen dat de gemengde parlementaire commissie eveneens betrokken is bij de onderhandelingen die moeten uitmonden in aansluiting bij de Europese Unie. Ik heet u van ganser harte welkom.
(Applaus)

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Beste collega's, ik deel u mede dat het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen op 25 november een uitspraak in kort geding heeft gedaan in de zaak tussen de parlementsleden Martinez-De Gaulle en het Europees Parlement. Dit maakt voorlopig een einde aan het kort geding dat deze collega's hadden aangespannen. De voorzitter van het Gerecht gelast in zijn uitspraak de uitvoering van de besluit van het Europees Parlement van 14 september 1999, waarmee het Parlement de interpretatie van artikel 29 van zijn Reglement door zijn Commissie constitutionele zaken overnam, op te schorten.
Als gevolg van deze uitspraak wordt de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden (gemengde fractie) als officieel bestaand beschouwd en wordt zij op alle vlakken gelijkgesteld met de andere fracties: op het vlak van de parlementaire werkzaamheden beschikt deze fractie met onmiddellijke ingang over alle rechten die het Reglement aan fracties toekent die volgens de regels zijn opgericht. Op administratief en financieel vlak heeft deze fractie recht op het nodige personeel om te kunnen functioneren, alsmede op de kredieten die aan fracties worden toegekend volgens de geldende verdeelsleutels.
Het Bureau van het Parlement heeft tijdens zijn vergadering van vanmorgen de nodige maatregelen getroffen voor de goede naleving van de voornoemde uitspraak. Het spreekt voor zich, en ik benadruk dat hier nog eens, dat deze uitspraak voorlopig is, tot het Gerecht zich over de grond van de zaak heeft kunnen uitspreken.
Het Bureau heeft het overigens wenselijk geacht aan de Commissie juridische zaken en interne markt de vraag voor te leggen of bij het Hof van Justitie in beroep moet worden gegaan tegen deze uitspraak.

Bonino
Mevrouw de Voorzitter, ik heb wel degelijk een motie van orde in verband met de agenda. Ik dank u voor uw bekendmaking dat de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden weer bestaat als gevolg van de uitspraak van het Gerecht van eerste aanleg. Het lijkt me al beschamend genoeg dat een democratische instelling zich door een gerechtshof moet laten uitleggen wat burgerrechten zijn, wat de rechten van een parlementslid zijn en wat de rechten van de kiezer zijn. Ik dank u voor uw mededeling, mevrouw de Voorzitter.
Ik heb het woord genomen omdat wij radicalen na de gedwongen opheffing van onze Technische Fractie van Onafhankelijke Leden hadden aangekondigd dat we niet meer deel zouden nemen aan de stemmingen in dit Parlement. Na de informatie die u ons hebt gegeven, zullen de radicalen weer gaan stemmen. Maar staat u mij toe te zeggen, mevrouw de Voorzitter, dat het feit dat we ons niet meer van stemming zullen onthouden, niet betekent dat wij onze strijd opgeven voor een wijziging van het Reglement, een wijziging waarvoor wij een motie hebben ingediend die is ondertekend door 80 leden en waarin wij een echte gemengde fractie van niet-ingeschrevenen eisen. Ik dank de collega's die deze actie voor de waardigheid van alle parlementsleden en tegen discriminatie hebben ondersteund.
Voor het overige wil ik voorzitter Barón Crespo uit de grond van mijn hart danken omdat hij ons heeft voorgesteld tot zijn fractie toe te treden, alsmede onze collega Cohn-Bendit, al ging het hier niet om de kwestie die wij aan de orde hadden gesteld. Ik dank hem hartelijk, maar wij gaan door met de strijd tegen de discriminatie van parlementsleden. Ik hoop dat de leden van de gemengde fractie van niet-ingeschrevenen, de ware paria's van dit Parlement, binnenkort dan toch op gelijke voet zullen staan met alle andere fracties en dat de discriminatie van de niet-ingeschreven leden die nu al twintig jaar voortduurt, zich nooit meer herhaalt.

De Voorzitter
Nog een laatste mededeling. Mevrouw Maj Britt Theorin, voorzitter van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, heeft een initiatief genomen dat ik persoonlijk erg sympathiek vind: zij heeft al onze mannelijk collega's een brief gestuurd om hen aan te sporen een wit lint te dragen als openlijk teken van hun engagement om geen geweld tegen vrouwen te gebruiken, goed te praten of toe te dekken.
Ik geloof dat we haar hierbij allen van ganser harte kunnen aanmoedigen.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Ik heb een aantal verzoeken ontvangen om de agenda te wijzigen.
Woensdag:
Om te beginnen moet de heer Karlsson, die ons het jaarverslag van de Rekenkamer moet presenteren, ons om dwingende redenen om 19.00 uur verlaten. Ik stel voor, beste collega's, dit agendapunt naar voren te schuiven, zodat het onmiddellijk na de verklaring over de rechten van de mens komt.
(Het Parlement hecht zijn goedkeuring aan dit voorstel)
Het verslag van de heer Di Pietro namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken moet van de agenda worden geschrapt omdat het nog niet is goedgekeurd in de commissie. Dit komt doordat nog niet alle taalversies beschikbaar zijn.
Donderdag:
De Commissie juridische zaken en interne markt verzoekt om inschrijving van de aanbeveling voor de tweede lezing betreffende het programma "Douane 2000". De rapporteur is de heer Moraes.
Ik wil u erop wijzen dat deze aanbeveling gisteren is goedgekeurd en ingediend, en momenteel op de agenda van woensdag 14 december in Straatsburg staat ingeschreven. We schrijven dit punt dus in op de agenda. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten en de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij stellen voor deze aanbeveling zonder debat te behandelen en in te schrijven bij de stemmingen van morgen, donderdag.

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik dit verzoek ondersteunen. Het gaat om een programma dat op vijf januari aanstaande in werking moet treden. De belangrijkste fracties zijn het hierover eens en ook de Raad schijnt zijn goedkeuring te hechten aan de amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt van dit Parlement, zodat zij morgen zonder probleem kunnen worden aangenomen. Mijn voorstel is dus dat dit punt inderdaad op de agenda van morgen ingeschreven wordt.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
De Voorzitter. Dit punt is dus ingeschreven onder de stemmingen van morgen, donderdag.
Tot slot meld ik u dat, gezien de late indiening van het verslag van mevrouw Fraga Estévez namens de Commissie visserij over de gemeenschappelijke marktordening voor visserij en aquacultuur, de termijn voor de indiening van amendementen wordt verlengd tot 16.00 uur vanmiddag.

De Gemeenschap en de sport
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de instandhouding van de huidige structuren voor de sport en de handhaving van de sociale functie van sport in de Gemeenschap, het communautair programma ter bestrijding van doping in de sport, de deelneming van de Commissie in het Mondiale Agentschap ter bestrijding van doping.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, dit is een belangrijk moment voor de sport in Europa, omdat de sport momenteel op de agenda staat. Waarom staat de sport op de agenda? Gewoon omdat sport iets van de burger is. Europa is verantwoordelijk voor zijn burgers en moet zich dus bezighouden met wat er goed gaat in de sport, zorg dragen voor het goede en de problemen proberen op te lossen. U weet misschien nog dat voorzitter Prodi in zijn eerste toespraak voor dit Parlement gezegd heeft dat de nieuwe Commissie een bijzondere band met de burger wil opbouwen, en in deze context heeft hij het belang onderstreept van de strijd tegen doping.
Mevrouw de Voorzitter, het is zover. Vandaag zien wij de eerste bouwstenen van een stelsel om fair play weer terug te brengen in de sport. Doping zal in twee fasen bestreden worden. In de eerste plaats heeft de Commissie bijgedragen tot de oprichting van het Mondiale Agentschap ter bestrijding van doping. Dat was bepaald geen sinecure. Het was een erg moeilijke opdracht, maar we hebben hard gevochten en we zijn er uiteindelijk gekomen. De Commissie heeft mij een mandaat gegeven om met de Raad en de voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité, de heer Samaranch, te gaan onderhandelen om dit nieuwe agentschap ter bestrijding van doping op een evenwichtige manier tot stand te laten komen.
Wat bedoel ik met evenwichtig? Daarmee bedoel ik om te beginnen dat het transparant en onafhankelijk moet zijn. Ten tweede moet het paritair zijn, dus verdeeld over enerzijds de sportwereld en anderzijds de verschillende overheden. Ten derde moeten de leden van dit agentschap wereldwijd de plechtige belofte afleggen dat zij elk in hun eigen domein de beslissingen van het agentschap in de praktijk zullen brengen. Voorts moet dit agentschap uiteraard een lijst van verboden middelen opstellen, laboratoria controleren, controlemechanismen in het leven roepen, controles buiten de sportcompetitie instellen, repressieve maatregelen nemen, kortom, de maffia bestrijden die handel drijft in verboden middelen, maar niet alleen dat, ook voor preventie zorgen zodat de jeugd zich actief opstelt en psychologisch afstand neemt van doping.
Mevrouw de Voorzitter, ik kan ook melden dat het Internationaal Olympisch Comité kennis heeft genomen van de standpunten van zowel de Raad als de Commissie. De eisen van Europa zijn woord voor woord terug te vinden in de statuten van het nieuwe agentschap, en 10 november jongstleden zijn die statuten ondertekend. In de toekomst zullen wij in de raad van beheer van dit agentschap worden vertegenwoordigd door twee personen. De Raad van Europa zal eveneens vertegenwoordigd worden door twee personen. De Raad van Europa heeft ons trouwens verzocht in zijn naam te onderhandelen. Wij hebben dus niet alleen voor de Unie onderhandeld, maar ook voor de Raad van Europa.
Het agentschap is dankzij de inspanningen van Europa tot stand gekomen. Of het in zijn opdracht slaagt, hangt niet meer van ons af, mevrouw de Voorzitter, aangezien wij maar twee van de dertig of veertig partners zijn. Doping bestrijden moeten we allemaal samen doen, we moeten samen de grondslagen leggen voor de strijd tegen doping. We hebben het onderste uit de kan gehaald om de eerste stap mogelijk te maken. De volgende stappen moeten we samen met onze partners uit de hele wereld zetten.
Aangezien wij niet alle gewenste middelen in handen hebben om dit mondiale agentschap te doen slagen - we zullen er van onze kant natuurlijk alles voor doen, maar de rest moet ons wel volgen -, hebben we besloten om daarnaast een Europees actieplan ter bestrijding van doping op te stellen, en daarbij hebben we wel alle middelen in handen om aan onze verplichtingen te voldoen. Dit actieplan is vanmorgen door de Commissie goedgekeurd. Meerdere Commissieleden hebben eraan meegewerkt, elk op zijn eigen vakgebied. De commissaris bevoegd voor onderzoek gaat onderzoeksprogramma's uit het vijfde kaderprogramma en andere middelen inzetten om de bestrijding van doping versterken. Hierbij gaat het zowel om fundamenteel onderzoek als toegepast onderzoek. De commissaris bevoegd voor onderwijs en jeugdzaken zet de programma's SOCRATES, LEONARDO en JEUGD in voor de scholing en de samenwerking tussen Europese jongeren, om te zorgen dat zij zich achter de bestrijding van doping scharen. De commissaris bevoegd voor volksgezondheid zal erop toezien dat de bestaande richtlijnen, bijvoorbeeld inzake etikettering van menselijke geneesmiddelen, worden bijgesteld zodat zij passen in de strijd tegen doping. Hij heeft tevens toegezegd dat hij een aanbeveling zal indienen met daarin alle thema's die verband houden met de gezondheidszorg, de gezondheid van jonge sporters en de gezondheid van sporters in het algemeen. Hij wil in de lidstaten een gecoördineerd en ruim opgezet maatregelenpakket tegen doping invoeren. Verder is er natuurlijk het aspect repressie. Op dat vlak gaat de commissaris bevoegd voor de derde pijler, dus de pijler binnenlandse zaken, de bestaande programma's inzetten om de aandacht van politie en justitie te vestigen op de strijd tegen doping.
Mevrouw de Voorzitter, u ziet dat wij vanaf volgend jaar zowel wereldwijd als Europees de strijd tegen doping tot het speerpunt van ons sportbeleid gaan maken.
Dan is er nog een tweede plan. Op de Top van Wenen hebben de regeringen ons gevraagd voor de top van Helsinki een stuk te presenteren over de sport als maatschappelijk verschijnsel, over de sociale functie van sport. Uw Parlement heeft, geloof ik, op 17 december van het vorig jaar een resolutie van dezelfde strekking aangenomen. Vandaag volbrengen wij die opdracht, mevrouw de Voorzitter, dames en heren, want de Commissie heeft besloten een ontwerpmededeling voor te leggen over de instandhouding van de huidige sportstructuren en de handhaving van de sociale functie van sport in de Gemeenschap.
Ik wil duidelijk stellen dat de Commissie en de Unie niet over de rechtsgrondslag beschikken om regels uit te vaardigen. Daar beginnen we niet aan, omdat we daar niet de bevoegdheid voor hebben. Maar in alle politieke domeinen waar we wel een rechtsgrondslag hebben, zullen we bestaande middelen inzetten voor de sport. Ik zal u een heel concreet voorbeeld geven: in de structuurfondsen kan een flink deel van het geld aangewend worden voor sportprojecten.
Maar er is nog iets anders, een nieuwe houding ten opzichte van de burger. De Commissie zit niet in haar ivoren toren regels uit te dokteren die zij vervolgens aan het gepeupel oplegt. In geen geval. Het is volgens ons onze taak een consensus te vinden tussen hen die in de lidstaten de politieke verantwoordelijkheid dragen en hen die in de sportwereld moeten zorgen dat alles draait. We gaan allemaal samen rond de tafel zitten, praten en luisteren, en uitzoeken wat er misloopt. Samen gaan we oplossingen voorstellen waarbij we zowel de autonomie van de sportbonden respecteren, als de subsidiariteit ten aanzien van onze vijftien lidstaten.
Ondertussen zoeken wij uit welke elementen uit de Europese wetgeving de sport kunnen ondersteunen, en welke de sport in de weg staan.
Laten we concreet het voorbeeld van de concurrentieregels nemen. Een aantal praktijken heeft niets met concurrentieregels te maken. Dat een voetbalploeg bijvoorbeeld uit elf spelers bestaat, heeft niets met concurrentie te maken. Het is een gegeven dat volledig los van het begrip concurrentie staat. Aan de andere kant zijn er praktijken die volgens de concurrentieregels in principe verboden zijn. Ik geef u nog een concreet voorbeeld: als er voor een groot kampioenschap alleen kaartjes verkocht worden aan burgers van het eigen land en niet aan burgers uit andere landen, dan is dat een overtreding van de concurrentieregels, en dus moeten we optreden.
Niettemin, als iets kennelijk in strijd is met de concurrentieregels, maar de sportbonden zich ertoe verplichten de ontvangsten in te zetten voor onderwijs en sociale actie in de sport, dan kunnen voor bepaalde zaken uitzonderingen gemaakt worden op de concurrentieregels. Ook hier zal ik u een zeer concreet voorbeeld geven: bepaalde sportbonden verkopen tot nu toe collectief hun audiovisuele rechten. Als deze monopolistische praktijk alleen maar commerciële belangen dient, dan is het duidelijk dat hier de regels voor handelspraktijken van toepassing zijn. Maar als de ontvangsten onder de clubs worden verdeeld en die er op hun beurt jongeren mee opleiden, dan dient deze praktijk een gemeenschappelijk doel, en dat rechtvaardigt dan een uitzondering op de concurrentieregels.
Zo, ik heb u in enkele woorden uiteengezet wat we de komende tijd gaan doen met ons nieuwe sportbeleid. Vanaf volgend jaar gaan we breed overleg voeren met alle sportbonden, groot en klein, en met de politieke bestuurders van onze lidstaten, om samen te kijken naar de "regelgeving", niet om nieuwe regels uit te werken, maar om grenzen te trekken, het terrein af te bakenen, zodat er duidelijkheid komt in dit domein. En om te zorgen dat alles wat we doen in het belang is van onze jongeren, in het belang van de fair play, in het belang van de maatschappelijke functie van de sport, in het belang van de strijd tegen racisme en vreemdelingenhaat in de sport, en voor een positieve en gastvrije sportwereld zoals we die allemaal graag willen, maar waar het op dit moment helaas maar al te vaak aan ontbreekt.

Cohn-Bendit
Ik wil de commissaris een vraag stellen. Om doping te bestrijden, is er iets dat wij als Europese Unie moeten doen, en dat is de strijd aanbinden tegen de hypercommercialisering van de sport die geleid heeft tot een verdrievoudiging van het aantal wedstrijden en de duur ervan. Dat is de oorzaak van doping. Zolang de Tour de France zo lang duurt, zolang de Giro van Italië zo lang duurt, zolang er in het profvoetbal drie wedstrijden per week gespeeld worden, zolang zal er doping zijn. Zolang we geen regels opstellen voor het aantal wedstrijden in de sport, zal er doping zijn. Als we onze plicht verzaken en geen Europese richtlijn opstellen ter bescherming van sportlui, ook van profs, pakken we het dopingprobleem niet bij de wortel aan.

Reding
De afgevaardigde heeft volkomen gelijk. Ik heb met een groot aantal beroepssporters gesproken, en de eerste reden die ze geven waarom ze welhaast doping moeten gebruiken, is precies de reden die de heer Cohn-Bendit aangeeft. Toch moet gezegd worden dat we zonder rechtsgrondslag, zonder wettelijke basis voor een richtlijn inzake sport, niets kunnen doen in de richting die hij wil. Het enige wat we kunnen doen aan deze ronde tafel, is de sportbonden vragen het gezond verstand te laten zegevieren en de sport eindelijk zijn adelbrieven terug te geven.
Verder, in het Mondiale Agentschap ter bestrijding van doping heerst pariteit tussen de sportwereld en de overheden. Iedereen die zitting heeft in de raad van bestuur heeft toegezegd dat hij de beslissingen van de raad van bestuur voor zijn domein in de praktijk zal brengen. Daar horen dus ook alle sportbonden en alle nationale Olympische comités bij. Er is dus hoop. Als het agentschap bijvoorbeeld een richtlijn aanneemt om sportevenementen terug te brengen tot voor de sportlui menselijke proporties, dan zou dat al een enorme stap vooruit zijn, maar ik kan mijn bevoegdheden niet te buiten gaan. Ik kan de geachte afgevaardigde in ieder geval zeggen dat de Europese autoriteiten naar dergelijke maatregelen zullen streven.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de mededeling van de commissaris, mevrouw Reding, verwelkomen. Laten we niet vergeten dat de sport in Europa is voortgekomen uit de oudste wapenstilstand die ons bekend is, namelijk die waaruit de Olympische Spelen zijn ontstaan. Dat wil zeggen dat sport ook een politieke betekenis heeft in die zin dat zij kan bijdragen tot de vrede.
Het is waar dat er honderdduizenden jongeren zijn, meisjes en jongens, wier vorming begint en tot ontwikkeling komt door een sport te beoefenen. Wat de laatste opmerking van de commissaris betreft zou ik haar aandacht willen vestigen op de volgende kwestie. Behalve dat het beoefenen van sport in de huidige tijd een sociale en vormingsactiviteit is, speelt sport ook een belangrijke rol in het bedrijfsleven, waar zij zelfs tot de voornaamste commerciële branches behoort. Mijn vraag luidt als volgt: is de Commissie van oordeel dat het voor haar te voeren beleid met betrekking tot sport, en in het bijzonder met betrekking tot de desbetreffende machtsconcentratie op het niveau van de audiovisuele media, dient te leiden tot een gezamenlijk initiatief van u en van de commissaris belast met het mededingingsbeleid? Want naar mijn idee is dat voor Europa en voor de rest van de wereld een van sleutelvragen.

Reding
Dat is een erg moeilijke kwestie, mevrouw de Voorzitter, omdat het antwoord daarop pas gegeven kan worden als er sprake is van een gecoördineerde aanpak van de sportwereld en de politiek. Waar wij voor moeten zorgen is dat de toestand weer normaal wordt, dat er opnieuw evenwicht heerst in de sport, dat fair play en ware competitie weer in ere hersteld worden. Dat is niet makkelijk, het is een gigantische opdracht, maar met de hulp van de parlementsleden en de steun van het publiek, met de druk die het publiek uitoefent, geloof ik dat we er zullen komen.
Het spreekt ook voor zich dat wij alleen maar kunnen optreden in gevallen waarin de sport als sociale activiteit beoefend wordt of een onderwijsfunctie heeft. Daar daar de sport pure commercie is, kan er geen sprake zijn van uitzonderingen. In die gevallen wordt de sport net zo behandeld als elke andere commerciële activiteit. Dat is zo klaar als een klontje. Pas in die gevallen dat de sport een belangrijke maatschappelijke functie vervult, kunnen wij een handje helpen om orde op zaken te stellen. Maar commerciële sport zal behandeld worden als welke andere commerciële activiteit dan ook.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Reding, ik wil u graag feliciteren met uw dopinginitiatief. We kunnen alleen maar hopen dat u een beetje verder komt met die heren die al tijden alleen maar doen alsof ze iets tegen doping ondernemen. Ik geloof dat wij aan de goede kant staan, en ik wens u daar alle succes bij.
Niettemin wilde ik graag terugkomen op wat collega Cohn-Bendit heeft gezegd. We kunnen immers geen wetgeving maken, omdat het Verdrag daarvoor, zoals u zegt, nu eenmaal geen rechtsgrondslag bevat. Zoals u weet, heb ik in mijn verslag van 1996 namens dit Parlement geëist dat sport nu eindelijk ook eens in het Verdrag verankerd wordt. Wij wilden sport graag in artikel 128 - onder cultuur - als eigen begrotingspost hebben. Maar het is ons niet gelukt. Er bestaat wel een verklaring die als aanhangsel bij het Verdrag is gevoegd, maar die is ontoereikend, want elk jaar moeten we bij de behandeling van de begroting vragen of we aan sport geld mogen uitgeven. Willen we dat de dingen die u heeft gezegd en die u de Raad in Helsinki gaat voorleggen enige zin hebben, dan moet de Europese Gemeenschap zich niet louter hoeven te beperken tot een uitspraak over het arrest-Bosman of een uitspraak over concurrentievraagstukken in de sport. Zij moet de sport waarde toekennen, en sport ook echt in het Verdrag opnemen. Pas dan kunnen we doen wat collega Cohn-Bendit gezegd heeft, en pas dan kunnen we in het kader van onze begroting ook daadwerkelijk zinvolle ondersteuning bieden aan grensoverschrijdende sportevenementen.
Ik vraag u vriendelijk maar met aandrang uw collega's bij de Commissie ervan te overtuigen dat u samen met de Raad in Helsinki echt een stap vooruit zet door een bepaling over sport in het Verdrag op te nemen. Alleen zo kunnen we vooruitgang boeken in dit domein.

Reding
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Pack haalt me de woorden uit de mond. Helaas heeft ze gelijk. Het zou veel eenvoudiger voor mij zijn, als ik op grond van een artikel uit het Verdrag een sportbeleid kon uitwerken. Helaas kan ik dat niet. De mogelijkheid daartoe kan alleen de intergouvernementele conferentie geven als zij een artikel over sport in het Verdrag verankert. Als, zou, enzovoort... Zal het ook gebeuren? Ik hoop het, ik wil het, ik droom ervan. Maar zoals het er nu naar uitziet, kan ik u alleen zeggen dat de meeste regeringen zich tegen een artikel over sport in het Verdrag verzetten. Er zijn regeringen die in die richting willen gaan. Ik zou het mooi vinden als het Parlement zijn lobbyactiviteiten in die zin uitbreidde en de verschillende regeringen zou willen ondersteunen en overtuigen om de sport een basis in het Verdrag te geven, en wel in dezelfde geest als bij cultuur, want subsidiariteit maakt daar deel van uit. Dat zou ons al een stuk op weg helpen. Maar dat zijn wensdromen en toekomstmuziek.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de verklaring van de commissaris, maar ik vind wel dat haar uitspraken enigszins tegenstrijdig zijn. Op de vraag van collega Cohn-Bendit heeft ze geantwoord dat er geen rechtsgrondslag is om op te treden tegen de overmatige professionalisering van de sport, en op de vraag van mijn fractievoorzitter, Barón Crespo, zegt ze dat ze van plan is op te treden zodra het over commerciële praktijken gaat.
Ik geloof inderdaad dat het Verdrag de Commissie maar heel weinig middelen geeft om richtlijnen uit te vaardigen, maar het is duidelijk dat organisaties als de Ronde van Frankrijk, de Ronde van Italië, de tennismasters en weet ik veel wat nog, puur commerciële operaties zijn. Het zijn winstgevende activiteiten en in dat licht bezien geloof ik dat de Commissie op zijn minst zou kunnen proberen de arbeidsomstandigheden in die sector enigszins te reguleren, want zoals collega Cohn-Bendit zeer juist heeft opgemerkt, sportlui doen aan doping omdat de competitie het vereist.

Reding
Inderdaad, ik moet mijn woorden rechtzetten, mevrouw de Voorzitter. Ik heb nooit gezegd dat ik niet zou optreden in gevallen waarin de sport vercommercialiseerd is. Juist niet. Ik heb gezegd dat daar waar de sport een puur economische, commerciële operatie is, de regels van de vrije concurrentie onverkort worden toegepast, en dat dat een rem zal zetten op de uitwassen van de sport. Ik zal daarentegen zelf optreden als de sport als maatschappelijke activiteit in gevaar wordt gebracht door de regels over de vrije mededinging. Op dat moment zal de Commissie bereid zijn tot corrigerende maatregelen.
We weten allemaal dat er uitwassen in de sport zijn doordat de sport vercommercialiseerd is. Daarom moeten we de sport ondersteunen op die punten waar zij zinvol is voor iedereen in Europa, niet alleen als spektakel, maar als activiteit die bijdraagt tot het onderwijs, tot solidariteit tussen volkeren, tot solidariteit tussen jongeren en ouderen en tussen de verschillende naties. Op dat vlak kunnen we iets ondernemen. Daar waar de sport een commerciële activiteit is, moet zij worden behandeld als elke andere commerciële activiteit in Europa.

Zabell
Mevrouw de commissaris, in de eerste plaats zou ik u geluk willen wensen met de stimulans die u binnen de Commissie aan met sport gerelateerde kwesties weet te geven. Zoals u zojuist gezegd heeft, neemt sport in het dagelijks leven van de Europeanen een belangrijke plaats in, en zoals voorzitter Prodi in zijn openingsrede al zei, dient ook het Europees Parlement hier aandacht aan te besteden.
Mevrouw de commissaris, ik wens u eveneens geluk met uw bemoeienissen in verband met het van start gaan van het Mondiale Agentschap ter bestrijding van doping, ofschoon ik u als sportbeoefenaar eveneens zou willen verzoeken om naast het instellen van stringente antidopingsnormen voor atleten - op zich een uitstekende zaak - ook aandacht te besteden aan wat die atleten te zeggen hebben, en om hun belangen te laten prevaleren boven de economische en handelsbelangen, iets wat tot nog toe niet altijd gebeurd is.
Overigens schijnt de Raad voornemens te zijn om bij de tweede lezing de begrotingslijn voor sport te schrappen. Als iemand die sport beoefent, als Europees burger en als lid van dit Parlement zou ik enerzijds heel duidelijk willen stellen dat ik het oneens ben met dit voorstel van de Raad, en zou ik anderzijds de Commissie willen vragen welke maatregelen zij denkt te nemen om ervoor te zorgen dat er in de Europese Unie een begroting voor sport wordt vrijgemaakt, zodat wij ons van hieruit kunnen inzetten voor de sport in Europa.

Reding
Ik heb hier in het Europees Parlement een oproep gedaan aan alle sportmensen onder de parlementsleden om mij te helpen een sportbeleid te creëren dat daadwerkelijk steek houdt, dat realistisch is en een meerwaarde biedt. Ik zou erg blij zijn als de grote kampioenen die lid zijn van dit Parlement, en die zijn er, mij hierbij een handje zouden willen helpen.
Velen zijn gefrustreerd dat we niet meer kunnen doen, en ik begrijp hen maar al te goed. En gelooft u mij, de meest gefrustreerde ben ik, want als ik een rechtsgrondslag had, kon ik een begroting aanvragen, kon ik samen met u vooruitkomen, programma's opstellen voor onze jongeren en programma's opstellen voor onze sportmensen. Helaas heb ik geen rechtsgrondslag. En zonder rechtsgrondslag krijg ik ook geen begrotingspost. Ik moet dus mijn fantasie gebruiken, innoveren en op zoek gaan naar andere bronnen dan rechtstreekse. Daarom voorziet ons antidopingplan in de medewerking van alle beleidsmakers die ons van ver of van dichtbij kunnen helpen bij het bestrijden van deze plaag. Ik heb het al gehad over onderzoek, gezondheidszorg, onderwijs en de derde pijler.
Ik wil niets liever dan uit deze impasse raken, en als het Parlement erin slaagt de regeringen van de Vijftien te overtuigen om op de intergouvernementele conferentie een artikel in het Verdrag op te nemen dat ons in staat stelt een echt sportbeleid te voeren, dan zal ik het gelukkigst van iedereen zijn en de eerste om te applaudisseren.

De Voorzitter
Ik geloof dat wij de commissaris en de collega's kunnen bedanken.
Het debat is gesloten.

Voorbereiding van de Europese Raad te Helsinki van 10 en 11 december 1999
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereiding van de Europese Raad van 10 en 11 december 1999 te Helsinki.
Ik geef nu onmiddellijk het woord aan de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw Halonen.

Halonen
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de laatste maand van het Finse voorzitterschap is vandaag begonnen. In de afgelopen vijf maanden heb ik verscheidene malen in het Europees Parlement mogen spreken en heb ik u bij verschillende gelegenheden mogen ontmoeten. Ik heb onze gesprekken als waardevol en leerzaam ervaren.
Over ruim een week komen onze staatshoofden en regeringsleiders in Helsinki bijeen op de laatste bijeenkomst van de Europese Raad van dit millennium. Zowel persoonlijk als uit naam van de Finse regering heet ik u, mevrouw de Voorzitter, als vertegenwoordiger van het Europees Parlement welkom in mijn winterse stad in december. Ik zie met belangstelling uw inleidende toespraak en het op basis hiervan te voeren debat tegemoet.
Het belangrijkste thema van de komende Europese Raad is de uitbreiding. In Helsinki gaat de Europese Unie zich daadwerkelijk voorbereiden op een tijd waarin zij haar naam eer aan zal doen: een open Unie die heel Europa omvat, de stabiliteit in Europa garandeert en op doeltreffende wijze functioneert. De onderhandelingen over de uitbreiding die tot nu toe tijdens het Finse voorzitterschap zijn gevoerd, zijn volgens plan verlopen. Wij hebben zeven nieuwe onderhandelingshoofdstukken geopend met de kandidaat-landen waarmee al onderhandelingen worden gevoerd. Wij hopen ook het achtste hoofdstuk te kunnen openen dat het milieu betreft en zeer moeilijk is gebleken. De tot nu toe geboekte resultaten komen overeen met de doelstellingen.
Wat de toekomst betreft, zijn de lidstaten het met elkaar eens dat er in Helsinki een besluit genomen kan worden over het openen van de onderhandelingen met Litouwen, Letland, Slowakije, Bulgarije, Roemenië en Malta. Hoewel de verschillen in politieke en economische ontwikkeling tussen deze landen groot zijn, is het nu gerechtvaardigd deze landen uit te nodigen aan de onderhandelingstafel plaats te nemen.
De uitbreiding is vooral een proces van aanpassing. Zowel de kandidaat-landen als de Unie zelf moeten zich aanpassen aan een Europa waarin de Europese Unie met 25, mogelijk zelfs 30 lidstaten als essentiële kracht achter veranderingen zal fungeren. De toegang tot de onderhandelingstafel geeft de kandidaat-landen de gewenste steun op hun weg richting democratie, rechtsstaat en gezonde economie. Het is niet gemakkelijk tegelijkertijd met twaalf landen te onderhandelen. Het is van groot belang dat wordt vastgehouden aan de eis dat de in de Europese Raad van Kopenhagen gezamenlijk overeengekomen lidmaatschapscriteria moeten worden geëerbiedigd. De onderhandelingen moeten anderzijds gevoerd kunnen worden op een manier die elke kandidaat de mogelijkheid geeft overeenkomstig de eigen capaciteiten vooruitgang te boeken.
Een uitbreiding op een gezonde basis vereist ook dat wij moeten durven open en eerlijk te zijn, zowel tegenover elkaar als tegenover de kandidaat-landen en hun burgers. De Unie kan geen enkel kandidaat-land nog een datum noemen waarop het lid van de Unie kan worden. Zelfs het stellen van doelen voor een tijdschema is in dit verband al zeer ambitieus. De Unie kan wel doelen voor zichzelf stellen en tegelijkertijd de anderen duidelijk maken wanneer en op welke voorwaarden de EU bereid is uit te breiden.
Een van de neteligste kwesties op de top in Helsinki, die van tevoren ook de meeste discussies heeft uitgelokt, is Turkije. Het Finse voorzitterschap heeft de betrekkingen tussen de Unie en Turkije verstevigd. Ik ben vooral verheugd over het feit dat de betrekkingen tussen Turkije en Griekenland zijn verbeterd en dat deze beide landen de onderhandelingen in de VN over Cyprus steunen. Als afgevaardigde van het Finse voorzitterschap hoop ik dat de Europese Raad Turkije de status van kandidaat-lidstaat kan toekennen. Het is voor iedereen duidelijk dat Turkije nog een lange en moeizame weg te gaan heeft, voordat het aan de criteria van Kopenhagen kan voldoen. Dit is natuurlijk in de eerste plaats de taak van Turkije zelf. Het gaat er echter ook om hoe de Unie het best de positieve ontwikkeling kan stimuleren en de democratische krachten in het land kan versterken. Het besluit van het Turkse hof van beroep om het doodvonnis van Koerdenleider Abdullah Öcalan te handhaven was zorgwekkend, maar ook te verwachten. Direct na de openbaarmaking van dit besluit bracht ik het standpunt van het Finse voorzitterschap naar voren. Ik herhaalde het standpunt dat de Unie de doodstraf niet accepteert. Ik riep de Turken op het vonnis niet te voltrekken en de uitspraak van het Europese Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg af te wachten. Met andere woorden, ik eiste dat Turkije het tot nu toe toegepaste moratorium op de uitvoering van de doodstraf handhaaft.
Wij leggen momenteel de laatste hand aan het aan de Europese Raad te overhandigen rapport van het voorzitterschap over de komende intergouvernementele conferentie. Het rapport bestaat uit twee delen, waarvan het eerste de zaken behandelt die hoogstwaarschijnlijk op de agenda van de IGC komen. Overeenkomstig het mandaat dat we in Keulen hebben gekregen, hebben wij ons bij de voorbereiding geconcentreerd op de samenstelling van de Commissie, de herweging van de stemmen in de Raad, de toename van het aantal met gekwalificeerde meerderheid genomen besluiten en een aantal andere institutionele kwesties dat hier nauw mee samenhangt. In het tweede deel van het rapport staan zaken die een of meer lidstaten aan de agenda willen toevoegen.
De overige zaken die met de drie belangrijkste kwesties samenhangen zijn onderwerp van een levendige discussie. Bij verschillende gelegenheden zijn onder andere naar voren gekomen de ontwikkeling van de werkzaamheden van het Europese Hof van Justitie en de Rekenkamer, de zetelverdeling in het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, de verantwoordelijkheid van de commissarissen en de externe economische betrekkingen. Deze zaken zijn nauw verbonden met het functioneren van de instellingen in de zich uitbreidende Unie en eisen daarom hun plaats op in de komende IGC. Van de zaken die in het mandaat van Keulen niet worden vermeld, noem ik onder andere de kwesties met betrekking tot defensie en flexibiliteit die hier in het Parlement veel aandacht hebben gekregen.
In Finland kennen wij het oude spreekwoord "een goed begin is het halve werk" . Wij proberen met ons rapport het werk zo voor te bereiden, dat Portugal het IGC-proces zo snel mogelijk, misschien al in februari 2000, in gang kan zetten en dat de conferentie aan het eind van hetzelfde jaar kan worden afgerond. Een intergouvernementele conferentie is echter niet de enige weg naar het doeltreffender maken en hervormen van de werkzaamheden van de Unie. Ik wil eraan herinneren dat hervormingen ook kunnen worden doorgevoerd zonder de Europese Verdragen te wijzigen. Dit najaar hebben de lidstaten onderling gesproken over de aanbevelingen van het zogeheten rapport-Trumpf-Piris over het verbeteren van de slagvaardigheid van de Raad, en hebben zij deze aanbevelingen ook deels uitgevoerd.
Het Finse voorzitterschap heeft ook gestreefd naar concrete maatregelen om de transparantie te vergroten. Wij hebben op eigen initiatief onder andere de agenda's en tijdschema's van vergaderingen van de Raad en de werkgroepen op het Internet gezet. Ik ben verheugd u vandaag mede te kunnen delen dat een vrij belangrijk deel van deze hervormingen duurzaam zijn. De Raad Algemene Zaken zal het op ons initiatief genomen hiermee samenhangende besluit goedkeuren. Overeenkomstig hiermee zal de Raad voortaan de agenda's, inclusief de bijlagen die naar de wetgeving verwijzen, van de vergaderingen van de werkgroepen, de comités en de Raad publiceren. Wij wachten ook met belangstelling op het voorstel van de Commissie over de implementatie van het transparantiebeginsel van het Verdrag van Amsterdam ofwel artikel 225. Finland was graag al tijdens het eigen voorzitterschap met het werk hiervoor begonnen, maar het belangrijkste is natuurlijk dat we begin volgend jaar een goed voorbereid voorstel krijgen.
De Europese Raad van Keulen heeft de ontwikkeling van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid duidelijk tot crisisbeheer beperkt. Er wordt dus niet gesproken over een feitelijk gemeenschappelijke defensie. Voor het verbeteren van het vermogen van de Europese Unie tot crisisbeheer houden wij ons in Helsinki bezig met het beoordelen van het niveau van het gestelde doel en de hiervoor vereiste middelen op alle gebieden van het crisisbeheer. Wij bereiden ook voorstellen voor om de besluitvorming met betrekking tot het crisisbeheer in de Europese Unie te verbeteren. Tegelijkertijd moeten wij nadenken over onze betrekkingen met de landen buiten de Europese Unie die over de wil en het vermogen beschikken aan gemeenschappelijke activiteiten deel te nemen.
De eigen specifieke kracht van de Europese Unie in vergelijking met militaire organisaties zoals de NAVO of de WEU is haar omvang en reikwijdte. De Europese Unie moet de beschikking krijgen over alle instrumenten voor crisisbeheer, naast politieke, economische en humanitaire middelen voortaan dus ook militair crisisbeheer. Men is van mening dat dit ook de mogelijkheden van de Unie vergroot om crises te voorkomen.
Op de Europese Raad van Helsinki wordt waarschijnlijk besloten de overeenstemming en de snelle inzet van de middelen voor civiel crisisbeheer van de lidstaten, de Unie en de NGO's te versterken. Tegelijkertijd wordt de noodzaak onderstreept overlapping te voorkomen. Er wordt getracht de eigen inbreng van de Europese Unie in andere organisaties zoals de VN, de OVSE en de Raad van Europa te vergroten. Een goede praktische samenwerking moet worden gegarandeerd. Bovendien onderzoeken wij de mogelijkheden een gemeenschappelijke databank en coördinatiesysteem op te zetten. Zo wordt ook het vermogen van de Europese Unie vergroot om zelfstandig op te treden. Het verbeteren van de beschikbaarheid van burgerpolitie bij crisisbeheerstaken wordt als urgente taak beschouwd. Wij hopen dat de conclusies van Helsinki de ontwikkeling van de Europese civiele beheersing van crises versnellen, net zoals de Top van Keulen vaart zette achter de ontwikkeling van het militaire crisisbeheer. Voordat ik ga spreken over het militaire crisisbeheer, wil ik specifiek onderstrepen dat hoewel het civiele crisisbeheer en het militaire crisisbeheer twee aparte onderdelen vormen, zij ook perfect bij elkaar moeten passen.
De ontwikkeling van de middelen wordt waarschijnlijk ook een essentieel onderdeel van de conclusies van Helsinki over het militaire crisisbeheer. De lidstaten lijken nu bereid te zijn een gemeenschappelijk doelniveau te accepteren. Er worden nog onderhandelingen gevoerd over hoe duidelijk en voor welk niveau dit doel kan worden bepaald. Het doel is echter om in staat te zijn het hele spectrum van de Petersbergtaken te verwezenlijken. De Europese Unie is zodoende de beschikbare middelen en structuren van het militaire crisisbeheer aan het reorganiseren. Bij de voorbereiding van de Europese Raad in Helsinki is er sprake van dat de eisen en de omvang van de doelstelling in de praktijk overeenkomen met de huidige operaties in Bosnië en Kosovo. Aan deze operaties nemen ongeveer 50.000 militairen uit de EU-lidstaten deel. Er is voorgesteld dat de troepen binnen 60 dagen inzetbaar moeten zijn en twee jaar aaneengesloten in een crisisgebied moeten kunnen functioneren. Er is voorgesteld dit doel in de periode 2002-2003 te bereiken. Het eigenlijke ontwikkelingswerk zou gericht zijn op de slagvaardigheid van de troepen door middel van opleiding en het verbeteren van de uitrusting. Waar zitten dan de gebreken? De gebreken zijn geconstateerd bij de inlichtingen, de bestuurssystemen en vooral het luchttransport. Europa is in dit verband ver verwijderd van zelfvoorziening. Het is de bedoeling in de Europese Raad van Helsinki ook besluiten te nemen over noodzakelijke nieuwe instellingen voor het crisisbeheer, waartoe een politiek comité, een veiligheidscomité, een militair comité, een orgaan dat het civiele crisisbeheer coördineert en een militaire staf die analyses maakt, behoren.
In Keulen werd het doel geformuleerd om de WEU te vervangen door eigen optreden van de EU en door directe samenwerking tussen de EU en de NAVO bij militaire Petersbergtaken. Er werd daarom besloten regelingen op te zetten die maximale mogelijkheden bieden voor de zes Europese NAVO-landen buiten de EU om deel te nemen. Tegelijkertijd moeten er samenwerkingsverbanden worden gecreëerd voor de andere Europese partners van de EU. In Helsinki kan wellicht overeenstemming worden bereikt over in ieder geval de algemene richtsnoeren voor de regelingen. Het is de bedoeling een samenwerkingsverband te creëren voor contacten over algemeen crisisbeheer voorafgaand aan besluiten over een operatie. Ik wil voor de zekerheid echter nog in herinnering brengen dat het bij de voorbereiding als vanzelfsprekend werd beschouwd dat de Europese Unie het besluit om tot een operatie over te gaan altijd zelf neemt. Dit besluit vereist unanimiteit. Bovendien besluiten de lidstaten zelf of ze deelnemen.
Ik heb bij deze beschrijvingen bewust woorden gebruikt die nog naar de toekomst verwijzen, omdat ook op dit moment nog de afgevaardigden van de lidstaten over deze zaken onderhandelen en de laatste Raad Algemene Zaken is komende week op 6 december. Zo ziet de situatie er op dit moment nu eenmaal uit.
Ik heb in mijn betoog slechts enkele van de belangrijkste zaken behandeld waarover in de Europese Raad wordt gesproken. Naast deze zaken worden in Helsinki kwesties behandeld die betrekking hebben op zowel het economisch beleid als de werkgelegenheid. De op de top goed te keuren werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 2000 vereisen dat de lidstaten zich aanmerkelijk gaan inzetten voor een beleid dat de werkgelegenheid aanzienlijk verbetert. Naast feitelijke werkgelegenheidskwesties worden in Helsinki ook de coördinatie van het economisch beleid, de organisatie van de interne markt en de informatiemaatschappij behandeld, maar het Parlement is hier waarschijnlijk al van op de hoogte.
Dit korte overzicht, dat toch te lang duurde, richtte zich op de hoofdonderwerpen van de top en ik wil in deze laatste alinea nog een punt naar voren brengen. Op de eerste dag van de top willen wij namens de Europese Unie allen tezamen een millenniumverklaring aannemen. In deze korte en duidelijke verklaring moeten wij kunnen motiveren waarom de Unie nodig is, wat wij tot nu toe hebben bereikt, welke uitdagingen voor ons liggen en hoe wij deze uitdagingen aangaan. Dit is dus geen makkelijke opgave.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, over enkele dagen komen de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie in Helsinki bijeen voor een bijzonder zware agenda. Ik wil in de eerste plaats het Finse voorzitterschap gelukwensen met het werk dat het verzet heeft en met de nauwgezette manier waarop het deze Europest Raad heeft voorbereid. Ik dank u voor uw inspanning en ik twijfel er niet aan dat de Top een succes zal worden.
Een van de belangrijkste punten op de agenda in Helsinki is natuurlijk de uitbreiding. In de recapitulatie die de Commissie vorige maand heeft gepubliceerd, hamerde zij erop dat de hervormingen in de kandidaat-landen doorgezet moeten worden. Deze landen hebben al aanzienlijke inspanningen geleverd om op termijn te voldoen aan de zogenaamde criteria van Kopenhagen. Het is nu aan ons de getoonde inzet te belonen om hen te stimuleren verder te gaan en te voorkomen dat zij zich terugtrekken. Als wij hun inspanningen niet erkennen, zouden enkele van deze landen de moed kunnen verliezen en zich van ons af kunnen keren: hun economie zou kunnen verzwakken, de vooruitgang op het gebied van de democratie en de mensenrechten zou kunnen stagneren en we zouden een historische kans laten liggen, misschien voorgoed. Daarom moet het toetredingsproces snel, maar behoedzaam worden afgewikkeld en ik voor mij hoop dat de Top van Helsinki de door ons in oktober aanbevolen toetredingsstrategie zal overnemen en zal besluiten volgend jaar te beginnen met toetredingsonderhandelingen met Bulgarije, Letland, Litouwen, Malta, Roemenië en Slowakije, op voorwaarde dat zij aan de gestelde voorwaarden voldoen.
Kortom, ik hoop dat in Helsinki besloten zal worden een volledig flexibel toetredingsproces te hanteren, met verschillende snelheden, waarbij de onderhandelingen met elk van de twaalf kandidaat-landen gelijke tred houden met de vooruitgang op politiek en economisch gebied. Met behulp van dit systeem - door sommigen vergeleken met een regatta - kan elk land het proces in zijn eigen tempo doorlopen, op zijn eigen merites beoordeeld worden en tot de Unie toetreden wanneer het in staat is alle daaruit voortvloeiende verplichtingen op zich te nemen.
Ik hoop dat de Europese Raad Turkije officieel de status van kandidaat-land zal toekennen. Natuurlijk kunnen de toetredingsonderhandelingen niet beginnen voordat Turkije aan de politieke criteria van Kopenhagen heeft voldaan: deze vermelden expliciet de mensenrechten, de erkenning van de rechten van de minderheden en volledige godsdienstvrijheid. Ook ik wil in dit verband wijzen op de opmerkingen van de Finse minister van Buitenlandse Zaken over de ernstige zaak-Öcalan. Als wij Turkije de status van kandidaat-land toekennen, betekent dat echter een duidelijke aansporing om verder te gaan op de juiste weg.
Een ander belangrijk agendapunt in Helsinki is natuurlijk de intergouvernementele conferentie, die de institutionele hervormingen moet presenteren die nodig zijn om de Europese Unie voor te bereiden op te uitbreiding. Ik hoop dat er tijdens de Top besloten zal worden deze conferentie zo snel mogelijk bijeen te roepen, want het uitbreidingsproces zal over ongeveer drie jaar beginnen en vanaf dat moment voor lange tijd ononderbroken worden voortgezet. Dit betekent in de praktijk dat de noodzakelijke hervormingen, als wij op tijd gereed willen zijn, al voor het einde van het jaar 2002 moeten zijn ingevoerd. We hebben dus maar weinig tijd, aangezien de ratificatie ervan een langdurig proces is.
Welke institutionele hervormingen zijn er nodig? De grote lijnen zijn al aangegeven in de conclusies van de Top van Keulen. Het debat over de reikwijdte ervan is begonnen met het verslag dat ik aan de heren Dehaene, von Weiszäcker en Lord Simon heb toegewezen. Het Parlement heeft zijn bijdrage geleverd en hetzelfde geldt voor de Commissie, met het document dat op 10 november is gepubliceerd. Het voorzitterschap zal zijn conclusies aan de Europese Raad meedelen. Ik geloof dat er een groeiende consensus is over de noodzakelijke hervormingen. In de eerste plaats de problemen die in Amsterdam expliciet genoemd zijn: het aantal commissarissen, de vertegenwoordiging van de lidstaten in de Raad en de bredere toepassing van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid. Deze drie aspecten zijn nauw met elkaar verbonden.
In de tweede plaats zijn er de problemen die uit de uitbreiding voortvloeien, bijvoorbeeld de weerslag ervan op de andere instellingen en alle andere Europese organen, zoals het Hof van Justitie en ongetwijfeld ook op deze Vergadering, die zich met de komst van de nieuwe leden moet voorbereiden op de uitbreiding van het aantal leden tot 700, maar niet meer dan 700. Ook moet de medebeslissingsprocedure op termijn worden toegepast op de wetgeving waarover nu al bij gekwalificeerde meerderheid wordt beslist.
Tenslotte zijn er aspecten die buiten het kader van de intergouvernementele conferentie moeten worden voorbereid, maar die tegen het einde van de conferentie in het Verdrag zouden kunnen worden opgenomen of het op de een of andere wijze zouden kunnen beïnvloeden. Ik doel op bijvoorbeeld de debatten over, in de eerste plaats, veiligheid en defensie: de Europese Raad zal belangrijke beslissingen over veiligheid, defensie en beheer van niet-militaire aspecten van internationale crises nemen. De Commissie is nauw betrokken bij de politieke uitwerking, waarmee nieuwe bestuursstructuren in het leven geroepen zullen worden die de integratie kunnen bevorderen, zoals in Keulen besproken is.
Ik ben verheugd over deze belangrijke ontwikkelingen en ik heb me opnieuw voorgenomen me in te zetten om op de top van Helsinki dit resultaat te bereiken en te zorgen dat deze positieve ontwikkelingen in overeenstemming zullen zijn met de institutionele orde van de Unie. De Commissie is van plan zich ten volle in te zetten om de beslissingen van de staatshoofden en regeringsleiders daadwerkelijk ten uitvoer te leggen, in het bijzonder wat betreft de procedures voor hulpoperaties bij internationale crises. Ik doel op financiële bijstand, die gegarandeerd moet worden, maar ook op de noodzaak experts te sturen die ter plaatse noodhulp kunnen verstrekken. Dat vergt van onze diensten een grote inzet op het gebied van organisatie en beheer, problemen die we beslist niet kunnen negeren. Op een algemener niveau wil ik erop wijzen dat voor het veiligheids- en defensiebeleid een militaire industrie op Europees niveau gecreëerd moet worden, die concurrerend is op technologisch en financieel gebied. De Commissie wil dit proces bevorderen met alle beschikbare middelen op het gebied van de interne markt en het handels- en mededingingsbeleid. Het doet me genoegen dat er nu al veranderingen merkbaar zijn.
Het in Tampere begonnen werk aan de opstelling van een Handvest van de grondrechten en de eventuele herstructurering van het Verdrag om de fundamentele, essentiële aktes te scheiden van de uitvoeringsbepalingen: op deze manier worden de essentiële aktes leesbaarder en wordt de procedure voor het wijzigen van de minder essentiële aktes vereenvoudigd. Ik wil de technische en politieke moeilijkheden van deze werkzaamheden zeker niet onderschatten: in de eerste plaats zal de Commissie deskundigen vragen om een gedetailleerd onderzoek naar de haalbaarheid van dit project. Ik ben van plan het Universitair Instituut te Florence - dat beschikt over experts op dit gebied uit alle Europese landen - op te dragen dit probleem te onderzoeken. Wanneer dit onderzoek voltooid is, moeten we zorgvuldig overwegen welke verdere stappen te nemen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, al deze problemen moeten worden opgelost om te zorgen dat onze instellingen doelmatig kunnen functioneren in een uitgebreide Unie, maar vooral moet het aantal besluiten worden teruggebracht waarvoor eenstemmigheid vereist is. Als we vasthouden aan eenstemmigheid veroordelen we onszelf tot totale verlamming en wordt elk probleem tot de kleinste gemene deler teruggebracht, een luxe die we ons niet kunnen veroorloven in een wereld waarin onmiddellijk opgetreden moet worden in sectoren die van vitaal belang zijn voor de toekomst van de Europese Unie.
Ter afsluiting nog enkele voorbeelden. Weldra gaan de handelsbesprekingen in Seattle van start, en de Europese Unie moet daarbij al haar gewicht in de schaal leggen. In het spoor van Tampere hebben de staatshoofden en regeringsleiders de thema's justitie en binnenlandse zaken op de lijst van prioriteitssectoren gezet. Het Europese fiscale pakket is op dit moment in grote problemen en toch vormt dit pakket niet alleen een belangrijk initiatief ter bestrijding van fiscale concurrentievervalsing, maar het is ook een essentieel onderdeel van onze werkgelegenheidsstrategie. Het zwaarder belasten van arbeid, zoals tot nu toe is gebeurd, is in tegenspraak met ons werkgelegenheidsbeleid. Bij de oplossing van deze drie problemen wordt Europa belemmerd door de eis van eenstemmigheid: het is als een soldaat die probeert te marcheren met een kogel aan zijn been. Ik hoop dat in Helsinki het hervormingsproces in gang wordt gezet en duidelijk wordt aangegeven dat wij de ambitie en de politieke wil hebben ons uit deze impasse te bevrijden en de andere cruciale problemen aan te pakken.
Het Europees Parlement zal vanzelfsprekend actief betrokken worden bij de intergouvernementele conferentie. De Europese Unie bestaat voor de burgers die u vertegenwoordigt; de hervormingen die wij plannen moeten de burgers ten goede komen. Ik hoop derhalve dat dit Parlement een beslissende rol zal spelen bij de hervormingen en bij de opbouw van het uitgebreide Europa van de toekomst.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, de top van 10 en 11 december in Helsinki is van groot belang voor ons continent in de eenentwintigste eeuw in het algemeen en voor de Europese Unie in het bijzonder. Mevrouw de voorzitter van de Raad, wij zijn bijzonder verheugd dat is besloten ook met Letland, Litouwen, Slowakije, Bulgarije, Roemenië en Malta onderhandelingen aan te vatten. Ik hoop tevens dat bij de onderhandelingen met de drie Baltische landen duidelijk naar voren komt dat hun veiligheid binnen de Europese Unie verzekerd is.
Ik heb de laatste dagen met vertegenwoordigers van deze drie landen gepraat. Zij maken zich grote zorgen over het optreden van Rusland in Tsjetsjenië. Daarom is het een goed signaal dat wij niet alleen met Estland onderhandelen, zoals we al aan het doen waren, maar ook onderhandelingen met Letland en Litouwen aanvatten. Zo weten de drie Baltische staten dat ze bij onze gemeenschap horen, dat zij spoedig lid worden van de Europese Unie en dat hun veiligheid daarmee verzekerd is.

Wij als Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten, en dat steken wij niet onder stoelen of banken, maken het ons niet makkelijk met Turkije. Wij zijn altijd vrienden van Turkije geweest en blijven dat ook. Wij waren de Europese fractie die voluit en voordat de andere dat deden, gepleit hebben voor de douane-unie. Maar er is ook een grote minderheid in onze fractie die het niet met de mening van de meerderheid binnen de fractie eens is. De meerderheid van de fractie zegt: als Turkije lid wordt van de Europese Unie - en dat moet duidelijk zijn -, dan zal onze Europese Unie er politiek, economisch en cultureel anders uitzien. Ik weet, mevrouw de voorzitter van de Raad, dat uitgerekend u in het verleden sterk geëngageerd was bij de behandeling en bespreking van het Koerdische vraagstuk. U weet maar al te goed waarover ik het heb.
Wij als Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten zullen deze compromistekst mede ondersteunen, maar ik verzoek de andere fracties een motie aan te nemen om nu eindelijk een debat te beginnen over de geografische uitbreiding van de Europese Unie. We verwachten ook van de Raad dat hij kleur bekent en vertelt hoe de geografische uitbreiding van de Europese Unie er dan wel uit moet gaan zien. Daarover zullen we het in de komende weken en maanden moeten hebben.
Dan nu de intergouvernementele conferentie. Mevrouw de voorzitter van de Raad, ik heb er alle vertrouwen in dat u erin slaagt in Helsinki duidelijk te maken dat we ons niet beperken tot de drie vraagstukken die in Amsterdam zijn blijven liggen. Natuurlijk is de uitbreiding van het toepassingsgebied van de meerderheidsbeslissing van doorslaggevend belang. Maar van even doorslaggevend belang is het dat voor alle kwesties waarover de Raad bij meerderheid beslissingen neemt, het Europees Parlement het medebeslissingsrecht krijgt toegewezen. Als we binnen een zich globaliserende economie en een toenemende politieke vervlechting in de wereld vertegenwoordigd willen zijn als Europese Unie, dan moeten we die Europese Unie eindelijk een rechtspersoonlijkheid geven, zodat haar vertegenwoordigers ook namens de Unie kunnen optreden.
Op dit moment is de Europese Unie een nulliteit. Ze kan nog niet eens een huis kopen. Dat is de realiteit, en ook hier moeten we de problemen aanpakken. Maar er zijn nog een hoop andere vraagstukken. Ik zeg u met grote bezorgdheid - en neemt u dit in de Raad alstublieft zeer ernstig, en ook in de Commissie - dat van een uitbreiding van de Europese Unie alleen sprake kan zijn onder bepaalde voorwaarden. Ik ben een hartstochtelijk aanhanger van de uitbreiding, omdat de landen van Midden-Europa, nu zij het communisme van zich hebben afgeschud, het recht hebben toe te treden tot onze gemeenschap van waarden. Maar met dezelfde beslistheid zeg ik: als het gevaar dreigt dat de uitbreiding tot opheffing of tot een verwatering van de Europese Unie leidt in die zin, dat wij ons dan alleen nog maar tot het economische en het financiële beperken, en geen politieke Unie meer zijn, als de uitbreiding dat gevaar met zich mee zou brengen, dan moeten we nee zeggen tegen de uitbreiding. Met andere woorden, eerst moeten we hervormingen doorvoeren. Ik kan de Raad alleen maar vragen om zich in te spannen voor een uitvoerig mandaat voor de intergouvernementele conferentie en dat het Europees Parlement met zijn beide vertegenwoordigers gelijkberechtigd aan de conferentie deelneemt.
We hebben het over het defensiebeleid, een thema waarvoor wij ons hier in het Parlement al decennia inzetten. Er moet een Europese defensie komen. Maar als we het over Europese defensie hebben, moeten er ook praktische maatregelen genomen worden. Ik stel bijvoorbeeld met grote bezorgdheid vast dat de defensiebegroting in het land waar ik vandaan kom wordt ingekrompen, met andere woorden, dat men datgene dat men zegt te willen bereiken helemaal niet zal bereiken, en dat zou eigenlijk het ergste zijn. Als wij het over een Europese defensie hebben en die ook in de Verdragen opnemen, maar aan die defensie geen inhoud geven, dan heeft het allemaal geen zin. Daarom is het belangrijk dat wij er inhoud aan geven, dat wij onszelf de capaciteiten verschaffen en dat wij daarbij geen tegenstellingen met onze partners en vrienden in de Verenigde Staten creëren. Wij willen geen tegenstelling met Amerika, wij willen dezelfde rechten, wij willen optreden als partners. Als wij die weg inslaan, is dat ook goed voor het westelijk bondgenootschap als geheel.
(Applaus)

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik hoop dat de fungerend voorzitter van de Raad de tijd heeft om nog voor de top onze resolutie over die top te lezen, alsook het door ons in november aangenomen verslag over de intergouvernementele conferentie, want wat ik een beetje gemist heb, is dat er niet meer aandacht is besteed aan een aantal argumenten die voor ons zonder enige twijfel fundamenteel zijn.
Het lijdt geen twijfel dat we ons op dit moment gesteld zien voor een historische uitdaging: de Unie verder tot ontwikkeling brengen en consolideren, en haar zodanig hervormen dat zij de uitbreiding het hoofd weet te bieden. Mijn vriend de heer Hänsch zal verder uitweiden over de uitbreiding in concreto. Ik zou alleen iets willen opmerken in verband met die eventuele extra uitbreiding als gevolg van onze betrekkingen met Turkije. Wat deze kwestie betreft neemt de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten een unaniem standpunt in. Wij achten het bijzonder wenselijk dat er ten opzichte van Turkije een positief standpunt wordt ingenomen. In de eerste plaats vinden wij dat er in Turkije op een aantal terreinen vooruitgang moet worden geboekt. Er mag voor Turkije geen uitzondering worden gemaakt, en wat ook mee dient te tellen is het vervolg van de zaak-Öçalan. En in de tweede plaats moet er een traject worden uitgezet om vooruitgang te bereiken.
Maar om terug te komen op het - naar mijn idee zeer evenwichtige - standpunt van het Parlement met betrekking tot de intergouvernementele conferentie, zou ik de Raad willen zeggen dat hij zich in de benadering van deze kwestie niet te bescheiden moet opstellen. De uitbreiding is een bijzonder ambitieus politiek project, het is zaak dat we die ambities zien te realiseren en dan kun je niet gewoon maar zeggen dat er op enkele resterende punten een paar hervormingen moeten worden doorgevoerd, of dat die uitbreiding een kwestie is die moet worden opgelost door enkel de kosten als leidraad te nemen. Naar mijn oordeel dienen wij dit proces een belangrijke politieke impuls te kunnen geven.
Verder zou ik ook een veel grotere dimensie toekennen aan een punt dat hier nauwelijks ter sprake is gekomen: parallel aan de uitbreiding wordt met de opstelling van een Handvest van de grondrechten het constitutionele karakter van de Verdragen verdiept, terwijl tegelijkertijd de intergouvernementele conferentie wordt voorbereid.
Naar mijn mening hebben wij tegenover onze medeburgers de verplichting - mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik denk hierbij met name aan een noordelijk land dat altijd goede sier probeert te maken met zijn transparantie - ervoor te zorgen dat dit proces transparant is en dat het Parlement hierin naar behoren vertegenwoordigd is. Ik zou graag zien dat mevrouw de voorzitter van de Raad hier ontkent wat sommigen zeggen, namelijk dat een volwaardige vertegenwoordiging van het Parlement op de intergouvernementele conferentie, met twee vertegenwoordigers, door het voorzitterschap zou worden afgewezen. In de tweede plaats moeten we onze politieke bewegingen, onze nationale parlementen en onze samenleving uitleggen waarom we de intergouvernementele conferentie organiseren, waarom we een Handvest van de grondrechten willen, waarom we de uitbreiding voorstaan en waarom we de verantwoording hebben ervoor te zorgen dat de Gemeenschap op die manier te werk gaat.
Wat defensie betreft zou ik slechts een punt onder de aandacht willen brengen dat ik met genoegen geconstateerd heb, namelijk dat mevrouw de voorzitter van de Raad, zelf afkomstig uit een land met een traditie van neutraliteit, zich heeft ontwikkeld tot deskundige op het gebied van veiligheid en defensie. Dat moet naar mijn idee worden toegejuicht.
Staat u mij tenslotte toe in te gaan op een onderwerp dat voor ons zonder enige twijfel van vitaal belang is, namelijk groei, stabiliteit en werkgelegenheid. Wat deze kwestie betreft vinden wij dat de lijn waartoe een eerste aanzet werd gegeven in Luxemburg, en die werd voortgezet in Cardiff, Keulen en Helsinki, op de volgende top en met het oog op het Portugese voorzitterschap, zijn beslag dient te krijgen. Want met het oog op de welvaart in de toekomstige Unie is het zaak dat we onze concurrentiepositie verbeteren en onze economische groei bevorderen, maar ons inziens moet de nadruk hierbij worden gelegd op de werkgelegenheid en de sociale cohesie, wat onze eerste prioriteit is en moet zijn. Dat zijn de uitdagingen die de top van Helsinki naar het oordeel van mijn fractie op constructieve wijze aan dient te gaan.

Duff
Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter van de Raad zegt dat zij graag naar het Parlement komt. Ik vind het dan ook vreemd dat zij in haar uiteenzetting op geen enkel voorstel van het Parlement voor de intergouvernementele conferentie heeft gereageerd. Dat wijst erop dat de onrustbarende persberichten juist zijn en dat de Europese Raad voor de intergouvernementele conferentie inderdaad een beperkte agenda wil opstellen en voor een handvest op vrijwillige basis heeft gekozen.
Als dat zo is, zegt dat veel over de manier waarop de Unie zich op de uitbreiding voorbereidt. Als de intergouvernementele conferentie geen wijziging kan aanbrengen in de manier waarop de Verdragen kunnen worden herzien, dreigt dat de Unie te verlammen als ze zichzelf na de toetreding van nieuwe lidstaten wil moderniseren. Als de intergouvernementele conferentie er niet in slaagt de burgers gemakkelijker toegang tot het Europees Hof van Justitie te verlenen, zal het handvest meer een oefening in public relations dan een krachtige herdefiniëring van het Europees burgerschap zijn. Als de Unie bang is om haar liberale en parlementaire karakter te versterken, zal ze voor de kandidaat-landen onaantrekkelijk en op de internationale scène een onbetrouwbare partner worden. Tot waar Europa reikt, is geen geografische vraag maar een kwestie van duidelijke liberale en democratische methodes, zodat de kandidaat-landen weten waar hun Europese reis hen brengt.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, naast de al genoemde zaken wordt van de top in Helsinki verwacht - en iemand heeft hier al naar verwezen - dat ook milieubescherming wordt bevorderd en dat milieubescherming eindelijk wordt opgenomen in het Europese beleid. Hierin moet nu een flinke stap vooruit worden gezet, omdat wij weten hoe moeilijk het is geweest de voor het milieu negatieve ontwikkelingen om te buigen. Wij verwachten van u dan ook vastberadenheid en concrete resultaten wat betreft het verkeer, de industrie en de landbouw.
Wat in het algemeen de economie betreft, de huidige strijd om de harmonisatie van de indirecte belastingen is ongetwijfeld een tekenend voorbeeld van hoe op dit gebied ook in de toekomst geen vooruitgang geboekt kan worden als wordt vastgehouden aan de eis van eenparigheid van stemmen. Ik heb de strijd van de fungerend voorzitter van de Raad met de bankiers van London City gevolgd en ik ben van mening dat aan deze strijd geen einde komt, zolang over de belastingheffing niet met gekwalificeerde meerderheid besloten kan worden. Hier ligt dus een belangrijke taak voor de komende intergouvernementele conferentie. Anders laten wij besluiten over belastingen over aan de markt en dat willen wij toch zeker niet.
De concrete besluiten over de gemeenschappelijke veiligheid zijn evenwel het onderwerp dat na de top in Helsinki het langst zal blijven voortleven. Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad er speciaal voor bedanken dat u hier heel terecht naar voren heeft gebracht dat civiel en militair crisisbeheer elkaar ondersteunen en dat er over beide tegelijk moet worden besloten. De Europese Unie heeft bijvoorbeeld in vergelijking met de NAVO daadwerkelijk het voordeel waarvan u sprak. De Europese Unie is in wezen een civiele organisatie en als ze nu een militair crisisbeheer ontwikkelt zal men moeten erkennen dat ze ook rekening houdt met de wijsheid dat crises beter voorkomen kunnen worden dan ze met wapens op te lossen. Wapens zijn een laatste redmiddel.
U zei dat er voor de civiele beheersing van crises onder andere politieagenten nodig zijn. Ik wil hieraan toevoegen dat ook andere groepen mensen met gewone beroepen zoals psychologen en sociaal werkers en - waarom niet - loodgieters en bouwvakkers nodig kunnen zijn bij een dergelijk niet-militair crisisbeheer. Het deed mijn fractie veel genoegen onlangs te horen dat de Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid, de heer Javier Solana, een onderzoek is gestart naar het initiatief van het Europees Parlement inzake het oprichten van troepen voor de civiele beheersing van crises.
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, u noemde de millenniumverklaring, de Raad is nu dus ook al besmet met het millenniumvirus. U heeft gepleit voor transparantie, maar deze verklaring is waarschijnlijk een van de best bewaarde staatsgeheimen. Kunt u ons misschien een kleine hint geven welk spoor wij achterlaten op de feestelijkheden rondom de millenniumwisseling.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben reeds veel horen zeggen over de nieuwe uitbreidingsstrategie die ook de heer Prodi ons enige tijd geleden nog uit de doeken heeft gedaan. Daaraan zitten aantrekkelijke, goede aspecten, maar ook gevaren vast. De heer Prodi was absoluut niet overtuigend in zijn antwoord op de vraag of de nieuwe uitbreidingsstrategie ten koste zal gaan van de politieke eenmaking. Ik moet u zeggen dat wij daaromtrent grote zorgen koesteren. Niet alleen wijst die strategie in de richting van een Europa met twee snelheden - de Vijftien en de anderen - maar komen ook heel wat vraagstukken met betrekking tot de eenmaking eenvoudigweg niet aan hun trekken.
Onze tweede reden tot zorg is de intergouvernementele conferentie. Hier zijn wij geconfronteerd met onduidelijkheid, stijfkoppigheid en een summiere agenda met enkel procedurele vraagstukken. Waar blijft de politiek? Waar blijft bijvoorbeeld de inbreng van de politiek in de EMU, mevrouw de voorzitter, het zogenaamde politieke bestuur van de EMU? Waar is het gemeenschappelijk werkgelegenheidsbeleid en de werkloosheidsbestrijding? Zijn ook die vraagstukken niet van groot belang voor de uitbreiding en de burgers? Zeggen wij niet dat wij zo ver van onze burgers af staan?
Mijn derde opmerking betreft Turkije. Weten de Raad en de Commissie eigenlijk wel wat Turkije wil? Wij horen regelmatig verklaringen, aannemelijke verklaringen voor ons, volgens welke bepaalde mensen in Turkije enkel een symbolische erkenning willen, voor intern gebruik zogezegd. Die mensen doen bewust het vraagstuk van de Europese weg van Turkije als onbelangrijk voorkomen. Dat komt noch Europa, noch Turkije ten goede. Als wij willen zeggen waar het op staat, als wij niet met woorden willen spelen en Turkije niet voor de gek willen houden, moeten wij een duidelijk signaal geven. Dan moeten wij zeggen dat er van discriminatie jegens Turkije natuurlijk geen sprake kan zijn, maar dat de Europese weg van Turkije wel degelijke concrete inhoud moet hebben, van meet af aan, tot in de toekomst. Dat betekent natuurlijk dat Turkije moet kunnen laten zien dat het vorderingen maakt op deze weg. Dat wil zeggen dat Turkije een substantieel, toetsbaar beleid moet voeren. De Europese weg is immers de weg van de rechtsstaat, de weg van goed nabuurschap, de weg van vreedzame samenleving. De Europese weg betekent ook afzien van gebruik van militaire middelen waar dan ook, met name in Cyprus en natuurlijk ook in de kwestie van de Koerden.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, alle lidstaten van de Europese Unie kunnen troost putten uit het feit dat de EU-economie het goed doet en dat bij ons overal democratische structuren bestaan.
Dat is niet in alle Europese landen het geval. Ik ben dan ook ingenomen met de inspanningen van de Finse regering om op de aanstaande top van Helsinki een strategie voor de westelijke Balkan vast te stellen. De definitieve stabilisering van de regio is in het belang van de gehele Europese Unie. De Europese Unie en haar lidstaten zijn de grootste donoren in de regio, die naast humanitaire hulp dit jaar van de EU ook 2.100 miljoen euro steun heeft gekregen. Wij willen democratische veranderingen in Joegoslavië. De Europese Unie heeft terecht proefprojecten op basis van het energie-voor-democratie-initiatief opgezet.
De uitbreiding van de EU is een ander centraal thema van de top van Helsinki. Onder het Finse voorzitterschap werden toetredingsonderhandelingen geopend over zeven hoofdstukken. Het gaat om de EMU, sociaal beleid en werkgelegenheid, vrij verkeer van kapitaal, vrij verkeer van diensten, belastingen, energie en vervoer. Dat zijn allemaal belangrijke sociale en economische sectoren. Ik vind het bijzonder goed dat nu ook over energie wordt onderhandeld. Ik zeg dat omdat de veiligheid van de kerninstallaties in Centraal- en Oost-Europa in de voorbije jaren een bron van grote ongerustheid is geweest en dat ook zal blijven. De EU moet samen met de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling een belangrijke rol spelen door financiële steun en technische bijstand te verlenen om al die kernreactoren zo spoedig mogelijk veilig te maken.
Wij weten allemaal dat van uitbreiding geen sprake kan zijn zolang het besluitvormingproces in de EU niet is hervormd. Het voorzitterschap werkt aan een uitvoerig verslag over de kwesties die de intergouvernementele conferentie moet onderzoeken en over de verschillende mogelijkheden om ze op te lossen. De termijn voor de aanstaande intergouvernementele conferentie is zeer ambitieus. Ik vind het goed dat men tegen eind volgend jaar een akkoord wil bereiken, maar wij mogen in de Verdragen niet zonder het nodige overleg fundamentele wijzigingen aanbrengen.

Cappato
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek natuurlijk uitsluitend namens de Italiaanse radicalen.
De Raad staat, naar onze mening, op het punt het Europees Parlement op schandelijke wijze uit te sluiten van de intergouvernementele conferentie en, wat meer is, staat op het punt te bewerkstelligen dat de conferentie zich alleen zal bezighouden met drie mogelijke verbeteringen van het functioneren van de instellingen, zonder iets te doen aan de ondoordringbare papierberg van de Verdragen van de Unie zelf.
Leden van de Raad en de Commissie, de Unie beantwoordt op dit moment niet aan de minimumvereisten van de democratie en de rechtsstaat en daarom hebben wij radicalen, Europese federalisten, voorstanders van de Verenigde Staten van Europa zoals Altiero Spinelli die voor ogen had, er moeite mee de kleine, minieme hervormingen op de agenda als een echte vooruitgang te beschouwen. Zeker, wij zijn utopisten en u bent realisten, zo realistisch dat wij tien jaar na de val van de Berlijnse muur nog steeds niet kunnen uitbreiden naar het oosten en we niets hebben kunnen doen om de volkerenmoord in Bosnië en Kosovo te voorkomen. De Europese Unie wordt namelijk steeds meer een bureaucratische staat, een alles doordringende bureaucratie die alles onder controle wil houden, met de ideologische illusie dat de hervormingen alleen maar gehinderd en afgeremd worden door het recht en het parlementaire proces. Dit Parlement moet er mijns inziens geen genoegen mee nemen bij de werkzaamheden van de conferentie betrokken te zijn, zoals bij het Handvest van de grondrechten. Het moet zich als een echt Parlement opstellen en de intergouvernementele conferentie aangrijpen om te eisen dat het autonoom kan beslissen over de zetel van zijn vergaderingen. Het moet niet gedwongen worden te werken met een secretariaat in drie verschillende plaatsen. Dat zou een eerste, concrete stap zijn om van dit Parlement een echt Parlement te maken.

Krarup
De agenda van de top in Helsinki laat er geen twijfel over bestaan. Aan de orde is de volgende intergouvernementele conferentie met de uitbreiding van de Unie. De bevoegdheden van de Unie worden daarbij enorm uitgebreid. De fundamentele bouwstenen van de verenigde staten van Europa of de echte federale staat zullen worden gelegd. Eén belangrijk punt waarop ik de aandacht wil vestigen, is het commentaar van de Commissie in haar ontwerpagenda voor de top. Zij zegt dat de komende intergouvernementele conferentie vóór het eind van het jaar 2000 met succes zal kunnen worden afgerond als er voldoende politieke wil aanwezig is. De vraag is: politieke wil bij wie? Ik hoorde een spreker zeggen dat we moeten opletten de burgers niet te verliezen. Is dat niet de omgekeerde wereld? Zijn het niet de burgers die onze maatschappij besturen of zijn wij het, als vertegenwoordigers van de democratie? Wat is dit voor een absurd standpunt? Indien men de Europese burgers zou vragen of zij het geplande imperium willen, dan zou men zeer verschillende antwoorden krijgen. Wij hebben het bijvoorbeeld de Denen gevraagd. De luttele keren dat Europa de mening van de burgers heeft gevraagd - dat deed het ook in Frankrijk in 1992 - kreeg het een antwoord waaruit af te leiden was dat de burgers argwanend tegenover deze ontwikkeling staan. De mening van de burgers wordt echter niet gevraagd en mijn advies aan de intergouvernementele conferentie is: vraag de Europese burgers of ze deze ontwikkeling wensen, alvorens met de bouw van het imperium te beginnen. Ik persoonlijk ben ervan overtuigd dat het antwoord neen zal zijn. Wij zijn de burgers al kwijt, wat uit de resultaten van de laatste Europese verkiezingen duidelijk gebleken is.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, we hebben het over een groot aantal aspecten van de uitbreiding, over aspecten van economische, sociale en democratisch-politieke aard. Ik ben ervan overtuigd dat al deze vraagstukken op de middellange en lange termijn opgelost kunnen worden. Maar er is één probleem dat onmiddellijk moet worden opgelost, en dat is de sluiting van uiterst gevaarlijke kerncentrales. Eén groot ongeval - en dat wordt hoe langer hoe waarschijnlijker zolang deze reactoren blijven draaien -, en heel Europa zit met de gevolgen. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat de sluiting van gevaarlijke kerncentrales bindend wordt geregeld voordat de toetredingsonderhandelingen worden aangevat.
Ik geef u slechts een voorbeeld van het kernenergiebeleid van een van de kandidaat-lidstaten. Slowakije heeft nog tijdens de communistische heerschappij van technocraten en bureaucraten toegezegd de centrale Bohunice in het jaar 2000 uit te schakelen. Klaarblijkelijk heeft men daar toen de risico's onder ogen gezien. Vandaag weet niemand iets van deze toezegging. Aangezien men zijn toenmalige belofte niet gestand heeft gedaan, bestaat dat gevaar opnieuw als we niet eerst eisen dat dergelijke centrales gesloten worden.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad Halonen, Commissievoorzitter Prodi, wij Finnen weten van elkaar dat wij zelfs niet bedanken als daar reden toe is en dat we snel klagen. Ik zal de afgevaardigden van het Finse voorzitterschap dan ook verrassen door te zeggen dat het Finse voorzitterschap nu al in positieve zin historisch genoemd kan worden. Op de Top van Tampere werden interne aangelegenheden en politiesamenwerking bij de Gemeenschapszaken betrokken met als doel de veiligheid van de burgers te vergroten. De strijd tegen de georganiseerde misdaad, vooral tegen de verspreiding van drugs, wordt met de uitvoering van de besluiten doeltreffender. In Tampere werd besloten een Handvest van de grondrechten op te stellen, waar ook het Europees Parlement volledig aan deelneemt.
Op de top van Helsinki worden het gemeenschappelijk crisisbeheer en de hiervoor toe te wijzen middelen behandeld, alsmede het tijdschema om de capaciteit voor een gemeenschappelijk optreden te verwezenlijken. Volgens een recente opiniepeiling geniet dit in mijn land de steun van een ruime meerderheid van de bevolking. In nauwe samenwerking met de NAVO is deze stap in de richting van een gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid belangrijk en omvat zij in een groter geheel civiel, economisch en politiek crisisbeheer. In Helsinki wordt het startsein gegeven en de agenda vastgesteld voor de intergouvernementele conferentie, waar volgend jaar wordt besloten over de institutionele hervormingen in de Gemeenschap als onontbeerlijke voorwaarde voor de uitbreiding. In Helsinki wordt ook een besluit genomen over de status van de nieuwe kandidaat-landen, zodat de kunstmatige verdeling van oostelijk Midden-Europa in goede en slechte leerlingen wordt beëindigd.
Maar is ons eigen huidige "huis" wel op orde? Wat zullen de burgers van de landen die tot de Gemeenschap willen toetreden denken van het duidelijke protectionisme dat de basistaken van de Gemeenschap op economisch gebied aantast? Welke maatregelen zullen te zijner tijd worden gericht op hun relatief arme burgers en op de bedrijven die in hun maatschappij concurrerend zijn? Voorbeelden: Spanje treuzelt nog steeds met het realiseren van een noodzakelijke Europese naamloze vennootschap, het Verenigd Koninkrijk stelt arbeidsplaatsen in de City zeker door zelfs voor kapitaalbelasting belastingharmonisatie te weigeren, Frankrijk gaat liever naar het Europese Hof dan dat het zijn elektriciteitsmarkt liberaliseert zoals de communautaire wetgeving vereist, de Duitse bondskanselier negeert alle spelregels van de markteconomie en redt een failliet bouwbedrijf om politiek succes in zijn eigen land te oogsten, de rundvleesoorlog tegen Engeland gaat veel langer door dan voor de gezondheid noodzakelijk is. Hoe kunnen we aan uitbreiding denken als er op het huidige grondgebied van de Europese Unie nog steeds wordt gestreden op een manier die in strijd is met de spelregels van de interne markt? Het Europese concurrentievermogen is ook nu niet groot, de interne markt functioneert niet goed en het verkleinen van de prijsverschillen tussen de lidstaten stagneert in de eurozone.
Mijn voorbeelden willen beslist niet uitsluiten dat er in mijn land misschien ook sprake is van overtredingen. Ik wil alleen zeggen dat de doelstellingen van Helsinki voor de toekomst goed zijn, maar dat ons eigen huidige Europese "huis" ook volgens de communautaire regels op orde moet worden gebracht.

Hänsch
Mijnheer de Voorzitter, het hele Parlement is het met u eens, mevrouw de voorzitter van de Raad: in Helsinki moet het uitbreidingsproces van de Europese Unie een nieuwe impuls krijgen. Deze onderhandelingen die wij nu individueel met de twaalf toetredende landen willen voeren, mogen geen puur technische aangelegenheid worden. De laatste intergouvernementele conferentie van dit millennium sluit ook een millennium van Europese oorlogen af, en u moet helpen zorgen dat er nooit meer een millennium van Europese oorlogen terugkomt. Dat is het doel van de uitbreiding, willen we heel Europa verenigen binnen een enkele Europese Unie.
Wat u over de onderhandelingen gezegd hebt, mevrouw de voorzitter van de Raad, wat u gezegd hebt over de manier waarop zij gevoerd moeten worden, en ook wat de heer Prodi daarover heeft gezegd, is iets dat wij allen ondersteunen. Wij vinden het allemaal uitstekend. Maar wat u over de voorbereiding van de toetreding heeft gezegd, over de zogenaamde leftovers, de restjes van Amsterdam, volstaat niet voor ons. Wij willen een uitvoerige hervorming van de Europese Unie. Als wij in ons Europese huis, in onze Europese Unie nog eens twaalf bewoners willen opnemen naast de vijftien die er al wonen, dan volstaat een schoonmaakbeurt niet meer, dan moet het huis verbouwd worden. Daar heb ik nog te weinig over gehoord, niet alleen van u, maar ook van de overige regeringen van de Europese Unie. Ik weet best wat u denkt en wellicht ook van plan bent: eerst doen we de kleine hervormingen op deze intergouvernementele conferentie, en na de conferentie van volgend jaar komt er weer een conferentie, enzovoort, enzovoort.
Ik zeg u dat de Europese burgers het beu zijn dat de Europese Unie van conferentie naar conferentie strompelt en door de kleine stapjes die zij zet niet meer ziet waar zij naartoe gaat. Het wordt tijd dat wij u duidelijk maken dat ons een andere Europese Unie en een andere Europese toekomst voor ogen staat dan een Unie die van conferentie naar conferentie strompelt.
Wat betreft het gemeenschappelijk defensiebeleid zijn wij verheugd over de verklaring die u vandaag heeft afgelegd, maar het moet afgelopen zijn met Europese topontmoetingen waarop iedereen zich uitput in verklaringen en papieren. Wij willen dat u in Helsinki besluit de noodzakelijke concrete initiatieven te nemen rond de militaire en niet-militaire aspecten van het gemeenschappelijk defensiebeleid en dat u daarbij vaststelt welke operationele capaciteiten er nodig zijn en welke instellingen beslissingsbevoegdheid gaan krijgen.
Tot slot willen wij daags na Helsinki, op 12 december, kunnen spreken van een daadwerkelijke Europese top, van een top met uitzicht op de eenentwintigste eeuw, en niet van een molshoop van waaruit we niets kunnen zien. U heeft de verantwoordelijkheid en de kans om van het Finse voorzitterschap aan het einde van deze eeuw een groots voorzitterschap te maken.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, op de top van Helsinki worden twee zeer belangrijke punten behandeld: de uitbreiding van de Unie en het in gang zetten van de IGC. Doordat wij al op de vorige vergadering in Straatsburg een uitgebreide IGC-resolutie hebben aangenomen, hadden wij ons deze keer vooral moeten concentreren op de uitbreiding van de Unie. Helaas bevat de door de fracties opgestelde gezamenlijke resolutie slechts enkele aan de uitbreiding gewijde paragrafen.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft amendementen ingediend die de gezamenlijke tekst zullen aanvullen en verbeteren. Wij wensen onder andere dat de Commissie en de Raad een totaalstrategie zullen opstellen waarin de uitbreiding van de Unie en haar komende hervormingen worden gekoppeld aan een ruimer pan-Europees verband. Naar onze mening moeten er verschillende modellen van gedifferentieerde integratie worden overwogen en moeten we streven naar een zich voortdurend ontwikkelende Unie met hetzelfde middelpunt en met een bondsstaat als kern en met een minder geïntegreerde buitenrand. Bovendien stellen wij voor dat de Unie de Raad van Europa en de OVSE als forums van pan-Europese samenwerking gebruikt. Wij hopen op steun voor ons voorstel.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de Commissie eindelijk haar uitbreidingsstrategie heeft herzien. Het werd hoog tijd! Dit kan echter niet verdoezelen dat de uitbreidingsstrategie op concrete punten niet is herzien, namelijk rond hulpverlening, transparantie en pariteit. Wat nog altijd ontbreekt, is een openlijk debat in de betreffende landen, en een sociale dialoog, een dialoog waarbij de regionale en lokale niveaus worden betrokken, iets dat bij ons vanzelfsprekend is, maar dat ginds niet kan plaatsvinden, omdat de instrumenten van de Europese Unie het niet toelaten.
Verder wil ik erop wijzen hoe belangrijk het is dat het voorzitterschap bij deze nieuwe intergouvernementele conferentie anders tegen dit Parlement gaat aankijken en dat de toekomstige lidstaten van de Europese Unie op een gelijkwaardige manier aan de hervorming van de Europese Unie kunnen deelnemen. Dat geldt zowel voor de institutionele hervormingen als voor het gemeenschappelijke doel de doelstellingen van Kyoto gezamenlijk te realiseren.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad van Helsinki op 10 en 11 december aanstaande vormt een aanzet tot de volgende intergouvernementele conferentie, een conferentie waarop het Verdrag moet worden aangepast aan de komende uitbreiding. Niettemin lijkt het wel of daarbij uitgegaan wordt van een minimalistische agenda, een agenda die bijna volledig beperkt blijft tot de drie punten die in Amsterdam op tafel zijn blijven liggen: de samenstelling van de Commissie, de stemmenweging binnen de Raad en een verdere uitbreiding van de stemming bij meerderheid.
Volgens ons draagt deze agenda helemaal niet bij tot een oplossing van de problemen van de Unie nu we voor de uitbreiding staan, en de uitbreiding dreigt dus te beginnen onder de slechtst mogelijke institutionele omstandigheden.
We hebben alle begrip voor de weerzin van de Raad tegenover de schaamteloze pogingen van de Commissie van de laatste maanden om in de lijn van het rapport-Dehaene een grote bijkomende stap in de richting van het federalisme te forceren.
Maar aan de andere kant is de Raad er nu mee aan het instemmen dat er een voorstel van dezelfde orde op de agenda gezet wordt, namelijk de uitbreiding van de stemming bij meerderheid, die niet eens was opgenomen in het protocol van Amsterdam over de instellingen, maar die enkel vermeld stond in een aangehechte verklaring van drie lidstaten. Welnu, dit voorstel, dat uitgaat van een eenvormig gemaakt en eenvormigheid opleggend Europa, biedt absoluut geen oplossing waarmee een Europa van 27 lidstaten of meer kan werken.
Als de Raad werkelijk een nieuwe weg wil inslaan, moet hij volgens ons de voorstellen van de Commissie links laten liggen en de restjes van Amsterdam overstijgen. De Raad zou een enkel onderwerp op de onderhandelingstafel moeten leggen, namelijk de besluitvorming in een uitgebreide Unie, een enkel onderwerp dat ons dwingt drie logische consequenties als één geheel te behandelen: de gekwalificeerde meerderheid voor bepaalde gevallen, een institutionalisering van het compromis van Luxemburg voor alle gevallen en een liberalisering van gedifferentieerde vormen van samenwerking.
Dit impliceert dat wij nadenken over wat ons werkelijk bij elkaar brengt, beste collega's, zonder dat wij ons blindelings vastklampen aan het taboe van het communautaire acquis, en het zet ons ertoe aan na te denken over de werking van de gemeenschappelijke instellingen in een gedifferentieerde Unie. Als we deze omschakeling niet willen maken, als we als oesters aan hun rots krampachtig vasthouden aan rigide denkbeelden, welnu, mijnheer de Voorzitter, dan mislukt de uitbreiding of dan wordt de Unie van de kaart geveegd, u kiest maar.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Helsinki vraagt om duidelijkheid. De Europese Unie moet ervoor zorgen dat het uitbreidingsproces niet wordt vertraagd omdat binnen de Unie de institutionele hervormingen niet zijn uitgevoerd. De helderheid van de Europese Commissie over de toetredingskandidaten rechtvaardigt navolging door de Europese Top.
Hoe gaat een Unie met meer dan 25 leden er eigenlijk uitzien? Daarenboven vergt Turkije in de toetredingsstrategie een bijzondere behandeling. Het blijft overigens onduidelijk wat er voor Turkije verandert nu deze staat wordt behandeld als toetredingskandidaat, terwijl er van toetreding vooralsnog totaal geen sprake is.
De agenda op de IGC in 2000 moet meer onderwerpen bevatten dan de drie leftovers van Amsterdam. De houding van burgers in de kandidaat-lidstaten over het toetredingsproces blijft zorgelijk. De ontwikkeling van een duidelijke voorlichtingsstrategie is hier een vereiste. Hetzelfde gaat trouwens evenzeer op voor de publieke opinie in de EU-lidstaten. Voor de doorsnee burger blijft anders de waarde van een uitgebreide Unie wazig.
De wijzigingen in de samenstelling van de Europese instellingen moeten tijdig plaatshebben. Hopelijk stelt de Top hiervoor een tijdschema op.

Oostlander
Mijnheer de Voorzitter, als oud-rapporteur voor de strategie van de uitbreiding ben ik natuurlijk buitengewoon tevreden over de nieuwe voorstellen die voorliggen van de zijde van de Commissie aan de Raad om de ongelukkige tweedeling in de kandidaat-lidstaten eindelijk op te heffen.
Ik ben het ook geheel eens met de reden die daarvoor wordt opgegeven. Precies dezelfde reden hadden wij er voor destijds om te pleiten voor het zogenaamde "Regattamodel" dat veel meer recht deed aan de eigen verdiensten en eigen inspanningen van de landen die graag bij de Europese Unie willen behoren. Want als wij zeggen tegen de meest ontwikkelde: jullie zijn eigenlijk al in, dan zullen zij achterover leunen en niet meer zo hard werken. Wij hebben het gezien, bij Tsjechië stagneerde het beleid. Andere landen die minder ontwikkeld zijn, zoals Bulgarije en Roemenië zullen ontmoedigd zijn, zullen de steun van de bevolking voor harde maatregelen kwijtraken. Ook dat wordt nu gelukkig weer tenietgedaan, deze rare verdeling in twee groepen. Ik prijs de Raad zeer, tenminste bij voorbaat, dat hij deze veranderingen en strategie naar het oorspronkelijke Parlementsstandpunt gaat doorvoeren.
Het is erg belangrijk dat het Europees Parlement dan ook zijn eigen huiswerk gaat doen. Er moet een spoedig succes zijn bij de intergouvernementele conferentie in 2000. Wij moeten zelf beginnen met onze instituties te hervormen, zelf ons te democratiseren. Wij eisen dat van de toetredingslanden: bouw uw instituties op, zorg dat u democratisch functioneert. Stel je voor dat wij dat zelf niet hoeven te doen. Het verbaast me dan ook buitengewoon dat mijn collega Van den Berg van de Partij van de Arbeid onlangs met een brief in de publiciteit kwam waarin met zoveel woorden stond dat de hervorming van de Unie niet meer een voorwaarde zou hoeven te zijn voor de uitbreiding. Hoe bestaat het! Ik ben ontzettend blij dat in de leiding van de socialistische fractie hier dat geluid niet doorklinkt. Want alleen als je het niet goed voor hebt met de Europese Unie pas dan kun je zeggen van, wij hoeven ons huiswerk niet te doen. Wij kunnen rustig de nieuwe lidstaten een huis aanbieden dat een bouwval wordt. Zij hebben recht op meer. Zij hebben recht op democratisch functionerende instellingen van de Europese Unie waar zij lid van willen worden die effectief besluiten kan nemen. Met iets minder moeten wij hen niet confronteren.
Wie het wil laten aankomen op verworvenheden van de Europese Unie tot een vrijhandelszone moet met dat soort voorstellen maar doorgaan. Opvallend is ook het impliciete verwijt in zijn brief dat de Unie eigenlijk teveel zou regelen van nationaal, regionaal en lokaal vlak af. Alleen geharde aanhangers van mevrouw Thatcher praten in die zin over decentralisatie van het Uniebeleid. Het is waarlijk niet zo dat wij taken afhalen van nationale, regionale en lokale overheden die daar thuishoren, integendeel de subsidiariteit staat bij ons hoog aangeschreven. Wie het anders zegt maakt een platte karikatuur van ons werk.
Ik vind dat wij in alle lidstaten een goede en degelijke bijdrage moeten hebben aan het openbare debat over de Europese Unie en daar kunnen wij bijvoorbeeld voor zorgen als wij het ter sprake brengen van flutonderwerpen die de aandacht van echte problemen die de Europese Unie behandelt achterwege laten, dat soort onderwerpen van de hele delegatie die de heer Van den Berg aanvoert.
Ik spreek mijn grote tevredenheid er over uit dat wij starten met een Europees veiligheids- en defensiebeleid zonder verzwakking van de transatlantische relaties en de band met de NAVO. Ik ben reuzeblij dat wij samen, mijnheer Hänsch, over dat punt ook een duidelijke overeenstemming konden krijgen, wel onderschrijvend dat de Europese Unie in feite een voorkeur heeft voor niet-militaire middelen. Dat is gewoon een feit. Maar wij weten ook dat de niet-militaire middelen en de diplomatieke middelen pas vaak een echt effect hebben als de geloofwaardige militaire dreiging op de achterhand aanwezig is. Ik denk dat wij op dat gebied onze les hebben geleerd. De Europese Unie is gevaarlijk geweest omdat zij niet in staat was om soevereiniteit te delen op het gebied van veiligheids- en defensiebeleid. Gelukkig komt daar nu iets van.
Mijnheer de Voorzitter, daarmee wens ik de Raad ook geluk met de voorstellen die wij doen en ik hoop dat ook het Europees Parlement ook op die andere gebieden tijdig wordt gehoord door de Raad.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, Europa heeft de afgelopen tien jaar een tijd van verandering doorgemaakt. De na de omwenteling van najaar 1989 in gang gezette ontwikkeling is dankzij het doelbewuste beleid van de Europese Unie in een beheerste fase van vooruitgang gekomen. Wij hebben aan de Europese ontwikkeling duidelijke richtsnoeren gesteld, maar er is nog veel werk te doen.
De intergouvernementele conferentie, het concretiseren van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid en het beheerst realiseren van de uitbreiding zijn zaken die een grondige voorbereiding eisen in zowel de kandidaat-landen als de Europese Unie. Deze zaken vormen een belangrijk geheel op de agenda van de Europese Raad in Helsinki en zoals hier is gezegd vormt dit geheel een zodanige dynamiek dat de top geschiedenis schrijft als hij een succes wordt. Vanwege het belang van deze zaken is het essentieel dat ook het Parlement een uitvoerig debat houdt. Wij bevinden ons immers in een situatie waarin voor het eerst op een bijeenkomst van de Europese Raad volledig rekening gehouden moet worden het Verdrag van Amsterdam.
In het uitstekende betoog van de Raad werden de kwesties en uitdagingen met betrekking tot het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de Unie grondig doorgenomen. Er moet nog worden opgemerkt dat op de top in Helsinki het beleid ten aanzien van de Noordse dimensie in de Europese Unie wordt gepreciseerd en dat zodoende de instrumenten voor stabiliteit en veiligheid meer gericht worden op Noord-Europa.
Als wij spreken over veiligheid, vrede en stabiliteit in Europa mogen wij echter niet de factoren vergeten die van invloed zijn op de interne veiligheid van de samenlevingen. Het respecteren van de grondrechten en het streven naar sociale gelijkheid vormt het beste defensiebeleid voor het bereiken van maatschappelijke stabiliteit. Het Europese werkgelegenheidsbeleid en als onderdeel hiervan de op de top van Helsinki te behandelen werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 2000 horen nog steeds bovenaan de agenda van de Unie. Het verdedigen van de democratie en het bestrijden van extremistische bewegingen is gebaseerd op sociale rechtvaardigheid die onder andere ook het bestrijden van de werkloosheid omvat.
Ik wil tenslotte het Finse voorzitterschap oprecht complimenteren met het feit dat het erin geslaagd is zonder wijzigingen in de verordening die men nog niet heeft kunnen aanbrengen, duidelijk de transparantie in de besluitvorming in de Europese Unie en vooral de Raad te vergroten. Hopelijk gaan de komende voorzitterschappen op deze weg voort.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerkingen hebben betrekking op de veiligheidsaspecten die hier vandaag aan de orde zijn. Misschien weten de afgevaardigden niet dat de secretaris-generaal van de NAVO zich aan inmenging in de binnenlandse politiek heeft bezondigd. Lord Robertson noemde de politieke houding van de Scottish National Party tegenover het NAVO-lidmaatschap vandaag isolationistisch. Welnu, die houding is dezelfde als die van Oostenrijk, Finland en Zweden. Het is ook de houding van Ierland, hoewel Lord Robertson zijn uitspraak deed naar aanleiding van de toetreding van Ierland tot het Partnerschap voor de Vrede. Ik hoop dat de fungerend voorzitter van de Raad, net zoals ik, die partijpolitieke uitspraak van de secretaris-generaal van de NAVO betreurt. Die houdt immers ook kritiek op het defensiebeleid van Finland en andere lidstaten in.
Voorts wil ik erop wijzen dat wij, leden van de SNP, zoals onze andere collega's in de Fractie de Groenen in het Europees Parlement/Vrije Europese Alliantie, de idee van de collectieve veiligheid in Europa onderschrijven en het eens zijn met wat de Raad doet om daartoe te komen. Wij verzetten ons echter heftig tegen het behoud van kernwapens in de Schotse en andere Europese kustwateren of op het land. Voor ons is dat een beslissende factor voor onze houding ten aanzien van het defensiebeleid. Ik geloof niet dat Ierland werkt aan een beleid om kernwapens in zijn wateren toe te laten. De heer Collins heeft mij verzekerd dat dit niets met NAVO-lidmaatschap te maken heeft.
Als wij ons beleid van crisisbeheer uitstippelen, zullen wij in Europa hopelijk grondig nadenken over de vraag of wij daarvoor wel kernwapens nodig hebben. Ik vind van niet.

Segni
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in dit Huis zeggen dat ik me ernstig zorgen maak en gematigd pessimistisch ben - als u mij toestaat - over de ontwikkelingen aangaande de komende top.
Dit Parlement heeft een heel duidelijk standpunt ingenomen: het heeft de wens uitgesproken dat enkele grootscheepse, institutionele hervormingen zonder aanpassingen worden doorgevoerd voordat de Unie uitgebreid kan worden, om te voorkomen dat Europa verandert in niets meer dan een grote vrijhandelszone en door een verouderde verordening en verouderde interne regels volkomen vleugellam wordt gemaakt. Het Parlement heeft ook aangegeven dat de beslissingen over stemmen bij meerderheid en over de samenstelling van de Commissie niet voldoende zijn om een nieuwe impuls en nieuwe energie te geven aan Europa. Er is meer nodig, bijvoorbeeld een Handvest van de grondrechten en enkele van de zaken die de grote Europese beweging moesten verenigen, natuurlijk zonder de lidstaten, hun gevoelens, geschiedenis en traditie, die ik als uiterst belangrijk beschouw, uit het oog te verliezen. Het lijkt er echter op - want we zijn niet blind - dat behoedzaamheid en realisme op de komende top de overhand zullen krijgen over moed en daadkracht. Ik denk dat op een dergelijk historisch ogenblik, waarop we de moed moeten hebben een pas vooruit te doen, omdat we anders het risico lopen voor lange tijd buiten spel te staan, moed en daadkracht belangrijker zijn dan realisme. Ik vraag daarom iedereen die in deze doelen gelooft - bijvoorbeeld voorzitter Prodi, die dat meerdere malen heeft verklaard en van wie ik weet dat hij erin gelooft - vastbesloten en standvastig te zijn. Ik nodig het Europees Parlement uit om meteen na afloop van de top in Helsinki bijeen te komen - als, naar ik vrees, de top weliswaar een stap vooruit betekent, maar toch nog een te beperkte stap - en de moed te hebben zijn standpunten te bepalen. Het Parlement staat op dit moment voor een belangrijke kans en een belangrijke taak, vergelijkbaar met andere momenten in de Europese geschiedenis.

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, ik zal mij beperken tot twee opmerkingen over de top van Helsinki. Mijn eerste opmerking betreft de intergouvernementele conferentie. De woorden van de fungerend voorzitter laten nu al doorschemeren dat de agenda van de IGC zich niet zal beperken tot de drie in de conclusies van Keulen aangegeven vraagstukken. Mijns inziens is het volkomen terecht dat daar ook vraagstukken in verband met het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid en economische vraagstukken aan de orde worden gesteld. Wij zouden er echter verkeerd aan doen het bij die vijf vraagstukken te houden. Wij moeten daar ook spreken over de toekomstige structuur van de Europese Unie, over haar rechtspersoonlijkheid en haar sociale en culturele problemen. De opstelling van het Handvest van de grondrechten is mijns inziens van groot belang. Wij moeten ervoor zorgen dat dit geen mooie aankondiging blijft, maar dat het zijn beslag krijgt in een bindende tekst.
Mijn tweede opmerking gaat over Turkije. Wij moeten tijdens de top van Helsinki zorgvuldige aandacht aan dit vraagstuk schenken. Wij zien namelijk dat Turkije tot nu toe met zijn beleid niet heeft aangetoond doordrongen te zijn van het feit dat een nauwere betrekking met de Europese Unie aan concrete voorwaarden is verbonden, voorwaarden die in verschillende besluiten en teksten van de Unie zijn vastgesteld. Hier stelt zich echter ook een vraag, met name met het oog op de uitbreiding. Men gaat de grenzen van Europa verleggen: betekent die verlegging dat Turkije binnen die grenzen valt? Dit zijn mijns inziens de belangrijkste vraagstukken die wij voor ogen moeten houden.

Seguro
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ook ik ben tevreden met de over het geheel genomen correcte en coherente strategie voor de uitbreiding. De in dit opzicht ambitieuze visie - die zowel door de Raad als door de Commissie wordt aangehangen - staat echter in schril contrast met de inhoud van de volgende IGC. Wat nu op tafel ligt, is immers niet meer dan de verlenging van de vraagstukken die in Amsterdam onopgelost zijn gebleven. Ik zou zeggen "zo ambitieus er met de uitbreiding wordt omgesprongen, zo weinig ambitieus is de geplande herziening van het Verdrag van de Unie zelf". Nog verontrustender is dat het voorwerp van de herziening, de befaamde institutionele driehoek, vanuit het standpunt van de doeltreffendheid wordt benaderd en niet in het licht van de algemene visie van de Europese constructie wordt aangepakt. Mijns inziens is niemand ermee gediend dat de intergouvernementele conferentie aan het einde van het jaar 2000 tot resultaat heeft dat de Commissie of de Raad in twee uur tijd beslissingen nemen waarvoor zij voordien vijf, zes of zeven uur nodig hadden. Het project van de Europese eenwording steunt niet op het principe van doeltreffendheid, maar op het principe van samenhang. Wij wensen allemaal dat in Helsinki een politieke agenda wordt vastgesteld, geen technische agenda met ingewikkelde politieke implicaties.
Het verheugt mij dan ook ten zeerste dat het Portugese voorzitterschap zich bereid heeft verklaard de vertegenwoordigers van het Europees Parlement in deze IGC hetzelfde statuut toe te kennen als de Commissie voor wat betreft de persoonlijke vertegenwoordigers van de ministers van Buitenlandse Zaken. Tevens moeten wij het voorstel van het Portugese voorzitterschap te baat nemen om de IGC niet in maart maar indien mogelijk reeds in januari op te starten.
Verder acht ik het belangrijk dat het Handvest van de grondrechten niet enkel de rechten uitbreidt die momenteel reeds in handvesten en verdragen zijn opgenomen, maar tevens rechten van sociale en economische aard erkent. Wij willen bovenal een vernieuwend en creatief handvest dat nieuwe rechten op het vlak van het milieu en de bescherming van de rechten van de consument in het leven roept.
Nu zou ik nog een derde punt willen aanstippen dat fractievoorzitter Barón Crespo trouwens reeds heeft genoemd. Het heeft met de werkgelegenheid te maken. De Unie kan het zich niet veroorloven de werkloosheidsproblematiek enkel op momenten van economische vertraging aan te pakken. Wij hebben actieve en geen reactieve maatregelen nodig. Wij moeten de huidige economische cyclus en de verklaring betreffende het millennium en de nieuwe informatiemaatschappij die onder het Finse voorzitterschap zal worden afgelegd benutten om met de nodige creativiteit een duurzame groei tot stand te brengen. En tezelfdertijd moeten wij ervoor zorgen dat het voornemen om arbeidsplaatsen te creëren niet bij loze woorden blijft, maar daadwerkelijk in de praktijk wordt gebracht.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, ben ik het ermee eens dat de in Tampere vastgestelde strategische richtsnoeren, en dan vooral de maatregelen in het kader van de drugsbestrijding, moeten worden goedgekeurd. Ik hoop dan ook van harte dat het Portugese voorzitterschap het komende semester het licht op groen zal zetten voor het desbetreffende actieplan.

Boumediene-Thiery
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ik vind het erg jammer dat de intergouvernementele conferentie geen rekening houdt met een aantal essentiële elementen rond de ruimte van veiligheid, vrijheid en rechtvaardigheid, elementen waarvan het ene niet mag worden behandeld ten nadele van het andere.
Ik betreur het eveneens dat ons voorstel voor een gezamenlijke resolutie geen melding maakt van de problemen rond Eurodac, terwijl de Raad zojuist in tegenspraak met de Verdragen heeft aangekondigd dat dit orgaan puur intergouvernementeel van aard moet blijven. Dit sluit het Parlement en het Hof van Justitie uit van elke vorm van controle. Het Europees Parlement had verder eveneens zijn eis moeten herhalen om in het licht van de snelle toename van het aantal gegevensbanken (Europol, Eurodac) een onafhankelijke commissie voor informatica en vrijheid op te richten om bovenop de democratische en gerechtelijke controle onze persoonlijke vrijheden te beschermen.
Het staatsburgerschap is nog een grote afwezige in deze tekst. Het gaat hier niettemin over een buitengewoon belangrijk onderwerp, dat de hoeksteen vormt van enerzijds de onderhandelingen over het handvest van de grondrechten, en anderzijds van een grondwettelijk kader voor de Europese Unie. Nu we de Unie gaan uitbreiden, moet het staatsburgerschap het hart uitmaken van ons Europese project voor een humane en duurzame ontwikkeling.
Tot besluit geloof ik dat we moet beseffen dat een dusdanig flauwe en slappe tekst de burgers van de Unie geen voldoening kan schenken. We moeten uitkijken dat we ons niet te ver verwijderen van wat hen bezighoudt, willen we een rechtvaardiger, democratischer en meer solidair Europa tot stand brengen.

Salafranca Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de fungerend voorzitter van de Raad succes willen wensen op de komende top van Helsinki, omdat die naar mijn idee de bekroning vormt van een reeks belangrijke werkzaamheden die onder haar mandaat ondernomen zijn.
Wat betreft de onderwerpen die de fungerend voorzitter van de Raad hier aan de orde heeft gesteld, levert de kwestie van het programma in het nieuwe kader van de uitbreiding noch voor dit Parlement noch voor het voorstel van de Commissie noch voor de Raad enige problemen op.
Ten aanzien van de intergouvernementele conferentie ben ik van mening dat de rondreis van de minister-president van uw land, mevrouw de fungerend voorzitter, geen aanleiding geeft tot zoveel optimisme; het zou jammer zijn deze gelegenheid voorbij te laten gaan om het project van de Europese integratie een nieuwe stimulans te geven, en wij betreuren het dat deze gelegenheid niet naar behoren benut wordt.
Ik ben het volkomen met u eens als u zegt het volstrekt noodzakelijk te achten dat de internationale aanwezigheid van de Europese Unie in de wereld opnieuw moet worden bevestigd, vooral wat de aspecten van veiligheid en defensie betreft. Het Finse voorzitterschap - dat mag terecht met enige trots worden geconstateerd - heeft aan deze aspecten een beslissende impuls gegeven door het organiseren van een historische bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken en de ministers van Defensie, een ware primeur in de geschiedenis van de Europese Unie.
Verder is het zaak dat er een impuls wordt gegeven aan de noodzakelijke consolidering van de op de Top van Tampere vastgelegde verworvenheden betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, waarop door de vorige spreekster is ingegaan.
Van belang lijkt me, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad - en u heeft dit ook genoemd in uw betoog - dat de werkzaamheden van het komende Portugese voorzitterschap met betrekking tot het onderwerp van de werkgelegenheid al voor een deel worden vastgesteld en voorbereid. In de korte geschiedenis van de euro beleven we thans een historisch dieptepunt, en ik vind dat de Europese Raad van Helsinki enige ruimte zou moeten vrijmaken voor de kwestie van het beeld naar buiten toe van de eurozone.
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, in uw betogen heeft u gewezen op de noodzaak een nieuwe stimulans te geven aan het project van de Europese integratie dat opener, democratischer en transparanter moet worden. De opmerking van de voorzitter van de Commissie over de aanwezigheid van het Europees Parlement op de intergouvernementele conferentie stemt mij tevreden, maar ik zou willen dat ook de fungerend voorzitter van de Raad deze uitspraak deed. Een opener, democratischer en transparanter Europa is beslist een onhaalbare zaak als het Europees Parlement niet volledig wordt betrokken bij de werkzaamheden van de intergouvernementele conferentie.
Ik hoop en wens, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, dat Europa als gevolg van de Europese Raad van Helsinki een meer politiek karakter zal krijgen, dat het meer verenigd en uiteindelijk meer van communautaire dan van intergouvernementele aard zal zijn.

Napolitano
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord in de eerste plaats om mijn verbazing te uiten over de woorden van de voorzitter van de Raad over de intergouvernementele conferentie: mevrouw Halonen heeft niet eens de resolutie van het Europees Parlement van 18 november en de daarin besloten voorstellen voor de agenda van de conferentie genoemd. Het gaat om serieuze en gegronde voorstellen, geen vluchten vooruit of grillen van utopisten. Ik geloof niet dat het juist is zich zo op te stellen tegenover een belangrijke stellingname van het Parlement. Over de drie leftovers van Amsterdam is alles al bekend: de conferentie hoeft alleen maar de keuzen te maken die de vorige conferentie niet heeft kunnen maken. Alleen al daarvoor zou een jaar nodig zijn. Met uw welnemen: ik vind dat belachelijk. Als de Raad en de regeringen in Helsinki essentiële en zo langzamerhand dringende institutionele vraagstukken niet op de agenda van de conferentie zetten, is de discussie over de uitbreiding niet geloofwaardig en geeft de Raad er blijk van geen langetermijnvisie te hebben op de ontwikkeling van de Unie in al haar aspecten.
Voorzitter Prodi, ik heb niet begrepen wat u bedoelde met die voorbereidingen buiten het kader van de intergouvernementele conferentie waarover u heeft gesproken. Het leek alsof u aan deze vreemde instelling enkele van de thema's wil toevertrouwen die de Commissie hier op 10 november heeft voorgesteld. Ik hoop dat u vasthoudt aan alle voorstellen van de Commissie voor de agenda en voor de werkwijze van de conferentie. Op deze manier draagt u bij aan een positief resultaat van de Raad in Helsinki.

Gawronski
Voorzitter, ik geloof dat voorzitter Prodi in zijn interventie, waar wij volledig achter staan, terecht de uitbreiding het belangrijkste, essentiële punt op de agenda van Helsinki heeft genoemd. Ons Parlement heeft er al lang geleden de nadruk op gelegd dat de aanpak van de uitbreiding door de Commissie en de Raad ontoereikend was. De gevolgen van deze, naar mijn mening, strategische en politieke fout zijn gelukkig beperkt gebleven nu de Commissie tot inkeer is gekomen. Het is wel droevig dat er misschien een oorlog nodig was, een oorlog in onze achtertuin, om deze strategiewijziging te bewerkstelligen. Het is goed dat er onderhandelingen worden geopend met alle kandidaat-landen, maar er kan geen twijfel over bestaan dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen deze landen, want er zijn enorme onderlinge verschillen in de aanpassing aan Europa. Zeker, het is moeilijk data te noemen voor de toetreding, hoewel dat nuttig zou zijn, heel nuttig, om de publieke opinie in de betreffende landen ervoor te interesseren. Het risico is namelijk niet denkbeeldig dat het enthousiasme in de lidstaten en in de kandidaat-landen afkoelt als de onderhandelingen te lang duren. Dat blijkt uit recente opiniepeilingen in Polen en ik heb het ook persoonlijk kunnen vaststellen tijdens een bezoek aan dat land, waarvan ik gisteren ben teruggekeerd. We zouden een historische kans laten liggen, om de woorden van voorzitter Prodi aan te halen. Ik ben er vast van overtuigd dat de toetreding van een nieuwe lidstaat een eensgezinde beslissing moet zijn van de politiek, maar vooral ook gesteund moet worden door de meerderheid van de bevolking. Ik nodig het Parlement dus uit in het bijzonder aandacht te besteden aan voorlichtingscampagnes die de steun voor de Europese zaak in deze landen op peil houden. Ik geloof dat het programma PHARE daarvoor het juiste middel is; de middelen ervan moeten daarom worden uitgebreid.

Schröder, Jürgen
Mijnheer de Voorzitter, als u mij toestaat, wil ik graag doorgaan waar collega Gawronski zojuist geëindigd is, namelijk de acceptatie van Europa bij de bevolking in de landen die naar aansluiting bij de Europese Unie streven. Niet alleen in Polen, ook in andere landen is het enthousiasme voor de Europese Unie beperkt, zo ook in de Tsjechische Republiek. Ik wil graag opmerken dat in het verslag van de Commissie over de vorderingen in verband met de Tsjechische Republiek sprake was van een middelgrote stad, waar de Tsjechen in een bepaalde straat een hek hadden opgetrokken om zich van de Roma-zigeuners af te schermen. Dit is niet fraai. Ik ben er tweemaal geweest, ik heb met de burgemeester gesproken, ik heb hem ook gezegd dat dat hek daar weg moest, maar wat is er gebeurd? In de Europese sensatiepers is dit hek een muur genoemd, en de indruk wordt gewekt dat het niet om een soort Berlijnse muur gaat, maar zelfs om een soort Chinese muur. De zaak is zodanig opgeblazen, dat de mensen ginds zich er natuurlijk aan ergeren, omdat zij het gevoel krijgen dat er in de Europese Unie met twee maten gemeten wordt. Wij hanteren een maat voor onszelf die we natuurlijk niet al te streng naleven, en we hebben een maat voor de kandidaat-lidstaten, en van hen verwachten we alles waar we zelf niet aan voldoen.
Kijk eens naar alle etnische conflicten in de Europese Unie, die soms gepaard gaan met terroristische aanslagen, en stel nu eens dat de situatie omgekeerd was, dat bijvoorbeeld de Tsjechische Republiek al lid was van de Unie, dan zou Tsjechië volgens mij tegen een bepaalde lidstaat zeggen: beste vrienden, als jullie je conflict niet oplossen, dan moeten jullie nog zeker twintig jaar wachten voor jullie lid kunnen worden. Ik bedoel maar dat we moet oppassen dat we de bevolking niet tegen ons in het harnas jagen. Het gaat er niet om dat we een goede verstandhouding met de politici uit de kandidaat-lidstaten hebben, maar met de bevolking. Dat is het enige dat telt.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik het Finse voorzitterschap feliciteren met een over het algemeen geslaagd halfjaar. Ik wil u, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, bedanken voor uw grondige bespreking vandaag van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, en van haar militaire capaciteit.
De EU kan nu in het kader van het Verdrag van Amsterdam haar geloofwaardigheid vergroten wat betreft haar betrokkenheid bij de vrede en vrijheid in Europa. De top van Helsinki is wat dat aangaat een test voor het huidige leiderschap van Europa. Bestaat de wil en de moed om gezamenlijk een beleid te formuleren en te verdiepen, dat ervoor zorgt dat de Europese burgers merken dat het niet alleen bij woorden blijft, maar dat er een wil is om een menselijke catastrofe zoals in Kosovo te vermijden?
Een even belangrijke test voor het leiderschap is zorgen dat de uitbreiding tijdens deze zittingsperiode verwezenlijkt wordt door middel van de eerste nieuwe toetredingen van de lidstaten tot de Unie. In Helsinki worden de uitgangspunten vastgesteld voor de intergouvernementele conferentie, die de overgebleven vraagstukken op het gebied van de toekenning van de bevoegdheden moet oplossen. De Unie moet besluitvaardig worden. Toekomstige doelstellingen mogen echter niet ten koste gaan van de historische taak om de historische kans op een Europese eenwording nu te benutten.
Het Finse voorzitterschap en de top moeten met een eenduidig doel de taak overdragen aan Portugal. De intergouvernementele conferentie wordt afgesloten in Parijs met als doel de verwezenlijking van een open, solidair en coöperatief Europa, dat hoge eisen zal stellen aan het leiderschap, het vermogen om te veranderen en de wil om de nationale en kortzichtige belangen minder te beschermen.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, het is voor mij een grote eer hier alweer met mevrouw Halonen aan een debat te mogen deelnemen. In mijn eerste toespraak in dit Parlement, in juli van dit jaar, verzocht ik het Finse voorzitterschap prioriteit te verlenen aan de informatiemaatschappij en aan zijn werkprogramma. Nu het Finse voorzitterschap ten einde loopt, feliciteer ik het dat het daaraan aandacht heeft besteed, maar geef ik ook uiting aan mijn teleurstelling dat het de geboden kansen niet beter heeft benut. Mevrouw Halonen heeft - ik denk in de laatste zin van haar uiteenzetting - de informatiemaatschappij alleen maar vermeld. Volgens een document dat ik vorige week van de Commissie heb gekregen, zal in Helsinki in een document over de informatiemaatschappij voor iedereen nochtans een Europees initiatief worden gepresenteerd. Dat document hebben wij nog niet gezien. De leden van het Europees Parlement behoren niet tot die 'iedereen' en dus zijn niet veel mensen op de hoogte. In uw uiteenzetting hebt u de informatiemaatschappij alleen maar vermeld. Ik hoop dat de Europese Raad voor dat uiterst belangrijke onderwerp enige tijd zal uittrekken.
Met betrekking tot het bredere onderwerp van de voltooiing van de interne markt hebben wij onder het Finse voorzitterschap een aantal belangrijke strategische documenten gekregen, waaraan wij in de Gemeenschap veel meer aandacht zouden moeten besteden dan nu. In de ontwerpresolutie die ik vanochtend heb gezien, stond ondanks het vele werk onder het Finse voorzitterschap immers niets over enig initiatief betreffende de interne markt of de informatiemaatschappij. Namens mijn fractie heb ik vanmorgen voorgesteld die punten in de ontwerpresolutie op te nemen. Ik hoop dat het Parlement daarmee zal instemmen.
Tenslotte hoop ik ook dat het Finse voorzitterschap er de regeringen van de lidstaten tijdens de Europese Raad van Helsinki aan zal herinneren dat de totstandbrenging van een interne markt veronderstelt dat grensoverschrijdende overnames en de herstructurering van belangrijke bedrijfstakken zonder politieke inmenging van de nationale regeringen moeten kunnen gebeuren. De afgevaardigden weten beslist dat in de telecommunicatiesector een hevige overnamestrijd aan de gang is. Ik stel tot mijn teleurstelling vast dat sommige uitspraken van vooraanstaande politici en zelfs leden van de Commissie suggereren dat de filosofie van de interne markt nog altijd niet door iedereen wordt aanvaard.

Halonen
Mijnheer de Voorzitter, ik geef allereerst toe dat als wij proberen zowel te voldoen aan de tijdscriteria als aan de volgorde van belangrijkheid van de zaken, wij dan enkele zaken tot centrale uitgangspunten voor debat uitkiezen waarvan wij weten dat ze in Helsinki de belangrijkste zijn. Hierdoor hebben enkele andere zaken, waarop hier zeer terecht de aandacht is gevestigd, in mijn betoog minder aandacht gekregen. Ik kan de geachte afgevaardigden echter geruststellen, troosten en opbeuren dat in het eigenlijke werk deze zaken niet zijn vergeten.
Wat allereerst het thema werkgelegenheid betreft, kan ik zeggen dat wij dit zeer belangrijk vinden en dat wij dit, zoals ik in mijn betoog zei, zodanig hebben voorbereid dat tijdens het Portugese voorzitterschap de eerste werkgelegenheidstop in de geschiedenis een groot succes kan worden. Een specifiek thema van het Finse voorzitterschap bij werkgelegenheidskwesties is onder andere de positie van ouderen, waaraan een niet-officiële bijeenkomst van de Raad van Arbeid en Sociale Zaken was gewijd. Er was ook een ministersconferentie over in het bijzonder gelijke kansen. Bovendien hebben wij bij de sector werkgelegenheid het thema informatiemaatschappij naar voren gebracht. Op 29 november is een resolutie van de Raad aangenomen over werkgelegenheid en de sociale dimensie van de informatiemaatschappij.
Ik geef de antwoorden in een enigszins andere volgorde dan dat de vragen zijn gesteld, maar aangezien afgevaardigde Harbour nog aanwezig lijkt te zijn, zeg ik hem ook, dat de Commissie een breed opgezet initiatief over de informatiemaatschappij aan de Europese Raad in Helsinki zal presenteren. Het document wordt pas op 8 december gepubliceerd. De eigenlijke behandeling van de kwestie staat gepland voor een buitengewone top in Portugal. Wat de informatiemaatschappij betreft ligt in Helsinki de nadruk op de relatie tussen de informatiemaatschappij en het concurrentievermogen. Dit uitgangspunt kwam tijdens het Finse voorzitterschap sterk naar voren en wordt nu waarschijnlijk behandeld bij zaken die verband houden met de economie, de werkgelegenheid en het concurrentievermogen. Het is de bedoeling ook in de conclusies de ontwikkeling van de regelgeving rondom de elektronische handel te versnellen. Tijdens het Finse voorzitterschap is vooruitgang geboekt bij de belangrijkste regelgeving, maar de laatste hand moet hier tijdens het volgende voorzitterschap aan worden gelegd. Het resultaat is zodoende iets beter, ik mag wel zeggen vrij veel beter, dan uit mijn presentatie misschien is gebleken.
Vervolgens beantwoord ik nog een aparte vraag die echter wel betrekking heeft op de uitbreiding. Wat de vraag over de zigeuners betreft die hier is gesteld, zou ik persoonlijk willen zeggen, dat het naar mijn mening nodig is de aandacht te vestigen op mensenrechten in het algemeen en de rechten van minderheden in het bijzonder, in de Europese Unie maar vooral ook in de kandidaat-landen. Met de kandidaat-landen hebben wij tijdens het Finse voorzitterschap de ervaring gehad dat vooral zigeuners slecht worden behandeld. Dit zagen wij ook toen een grote groep zigeuners uit deze landen elders asiel ging aanvragen. Ook in Finland zijn voor zover ik weet bijna duizend van deze zigeuners. Het Finse voorzitterschap heeft niet de conclusie willen trekken dat de schuld alleen bij Slowakije, Roemenië of een ander individueel land ligt. Dit is een algemeen probleem en daarom zijn wij van plan, niet in verband met de uitbreiding, maar als algemeen onderdeel van de top, naar voren te brengen dat zowel de lidstaten als de kandidaat-landen de uitvoering van de rechten van minderheden moeten verbeteren. Het Finse voorzitterschap biedt in dit verband ook zelf zijn samenwerking aan.
Dan kom ik nu bij de eigenlijke grote onderwerpen. Allereerst zeg ik over de intergouvernementele conferentie heel eerlijk dat wij het eens zijn over de zaken die in het Verdrag van Amsterdam niet aan de orde zijn gekomen. Hier is in verscheidene interventies getracht naar voren te brengen dat er sprake is van een geringe poging als wij proberen deze zaken op te lossen. Geachte afgevaardigden, deze zaken zijn niet buiten het Verdrag van Amsterdam gebleven, omdat ze klein en onbelangrijk waren. Ze zijn buiten het Verdrag gebleven, omdat ze zeer moeilijk waren. In de tussentijd zijn ze ook helemaal niet makkelijker geworden. Een duidelijke beperking van onze taak geeft ons nu de mogelijkheid te slagen, net als de druk dat de zaak in orde moet worden gebracht.
Bovendien noemde ik u duidelijk de zaken die nauw bij deze onderwerpen zijn betrokken en die wij mogelijk aan de agenda kunnen toevoegen. De derde groep zijn de zaken die een of meer lidstaten naar voren heeft gebracht. Ik durf te zeggen dat hoewel Finland nog een jonge lidstaat is, ik van de ministers van Buitenlandse Zaken momenteel een van de langst zittende ben. Er zijn nog maar een paar ministers die aan de vorige intergouvernementele conferentie hebben deelgenomen. In vrij veel gevallen steunden in dit IGC-proces 14, 13 of 12 lidstaten ons in een bepaalde kwestie. Wij kregen echter niet de steun van alle 15, die was vereist voor bijvoorbeeld de besluiten bij meerderheid. In dit opzicht ben ik helemaal niet achterdochtig, maar wel realistisch, als ik zeg dat als wij snel bepaalde zaken erdoor willen krijgen, wij ons moeten concentreren op de zaken die al enigszins zijn voorbereid. Dan is er dit andere proces waarbij wij deze grote plannen voor de langere termijn naar voren brengen. Hierbij kunnen wij gewoon net zo snel vooruitgang boeken als wij eensgezindheid kunnen vinden, maar ze zijn niet noodzakelijk voor de uitbreiding.
Over de deelname van het Europees Parlement kan ik nog niet zeggen wat de oplossing op de top in Helsinki zal zijn, maar ik heb al eerder gezegd en ik herhaal dat wij een positieve ervaring hadden met de vorige deelname van het parlement. Dit is dus het standpunt van het Finse voorzitterschap.
Wat de uitbreiding betreft, deze zal een onderwerp zijn op de op 6 december te houden laatste Raad Algemene Zaken. Op deze bijeenkomst van de Raad probeer ik wat Turkije betreft in ieder geval de elementen bij elkaar te brengen met behulp waarvan wij waarschijnlijk vooruitgang kunnen boeken. Ik heb hier zeer grondig met mijn collega's over gesproken. Ik ben er niet helemaal zeker van of wij nog in de Raad Algemene Zaken overeenstemming kunnen bereiken over deze kwestie. Als wij voldoende elementen vinden voor deze gemeenschappelijke besluitvorming, dan kan het Finse voorzitterschap de overgebleven dagen voor de top in Helsinki gebruiken voor de definitieve afronding van de zaak. De gezamenlijke wens lijkt te zijn dat deze zaak al voor de top in Helsinki min of meer eensgezind wordt geregeld en als vertegenwoordigers van het Finse voorzitterschap doen wij hard ons best een positief resultaat te bereiken.
Ik neem alle opmerkingen die betrekking hebben op de snelheid van de uitbreiding, de criteria van Kopenhagen en al het andere dankbaar in ontvangst. Verscheidene hiervan staan zeer dicht bij onze standpunten bij het voorbereiden van de papieren voor de Ministerraad. Op het buitenlands en veiligheidsbeleid kwam minder kritiek, maar op een punt wil ik commentaar geven. Over de Noordse dimensie heb ik hier nu niets gezegd. Over de Noordse dimensie werd zoals beloofd in Helsinki een ministersconferentie gehouden. De deelname van ministers van Buitenlandse Zaken uit de andere lidstaten van de Europese Unie was niet erg groot - ik was de enige - maar daarentegen waren wel enkele andere ministers aanwezig en ook alle ministers die zogezegd bij de Noordse dimensie zijn betrokken. De respons was zeer bemoedigend. De Commissie zegde toe al de volgende stap te nemen ofwel een actieplan op te stellen en zodoende hebben wij bereikt wat met het oog op het Portugese voorzitterschap het doel was. Ik ben het met de sprekers eens dat het vergroten van de stabiliteit op haar beurt de veiligheid in Europa vergroot.
Wat nogmaals de uitbreiding betreft hebben wij geprobeerd de kandidaat-landen erop te wijzen dat, precies zoals hier ook is gezegd, wij geen nieuwe regeringen opnemen, maar nieuwe landen. Het is zeer belangrijk bij de regeringen van de kandidaat-landen naar voren te brengen dat ze ook de oppositie en de hele bevolking bij hun plannen moeten betrekken, precies zoals hier werd geëist. Ik heb gezegd dat in de Europese Unie niet alleen jonge, hooggeschoolde, mannelijke, in steden wonende personen worden opgenomen, maar dat hierin iedereen wordt opgenomen, ook ouderen, mensen op het platteland, laaggeschoolden en vrouwen. De plannen moeten dan ook in overeenstemming hiermee worden gemaakt. Hopelijk kunnen wij ook met hen praten over sociale cohesie, de veiligheid van kerncentrales en vele andere onderwerpen. Ik heb geprobeerd de kandidaat-landen van deze zaken te overtuigen door onder andere te zeggen dat hoewel niet alle punten directe onderhandelingskwesties zijn, het kan zijn dat deze zaken in de parlementen van de lidstaten zo veel aandacht krijgen dat u een snelle aanvaarding garandeert als u op tijd begint zich voor deze zaken in te zetten die toch zeer belangrijk zullen worden als u te zijner tijd lid wordt.
Als allerlaatste de IGC: als wij het op de volgende IGC eens worden over de rechtspersoonlijkheid voor de Europese Unie, zullen vele zaken worden opgelost. Een rechtspersoonlijkheid die hier in menige interventie naar voren kwam, was een van de kwesties die door een meerderheid werd gesteund, maar hierover bestond helaas geen consensus. Dit alleen als voorbeeld.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het fungerend voorzitterschap van de Raad in duidelijke bewoordingen gevraagd hoe zij staat tegenover volwaardige deelname van het Parlement aan de intergouvernementele conferentie. Dat is een belangrijke kwestie want zij wordt in het door het Parlement aangenomen verslag aan de orde gesteld en zij is voor ons van cruciale betekenis. Ik zou het fungerend voorzitterschap van de Raad erkentelijk zijn als zij antwoord gaf op deze vraag.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik heb in dit Huis enkele pessimistische opmerkingen gehoord over de aanstaande top. Dit pessimisme deel ik beslist niet: het is een buitengewoon belangrijke top, die wij - het Parlement, de Commissie en het voorzitterschap van de Raad - zeer zorgvuldig, met inzet van al onze krachten, hebben voorbereid. De uitdaging van de uitbreiding is een historische uitdaging van beslissend belang. De uitbreiding zal in Helsinki vaste vorm aannemen, in gang worden gezet en zal het gezicht van Europa volledig veranderen. Ik ben het eens met dat wat velen van u hebben gezegd, dat we ons met enthousiasme en energie voor de uitbreiding moeten inzetten, een uitbreiding waarin elk land beoordeeld wordt, maar zonder dat het zijn vertrouwen in ons verliest. Wij hebben beslist geen minimalistische opvatting van deze uitbreiding. Wij hebben voor het regattamodel gekozen, het model waarin elk land het proces in zijn eigen tempo doorloopt en vooruitgang boekt.
Daarnaast is het duidelijk dat wij een krachtige intergouvernementele conferentie voor ogen hebben. Wij vinden bovendien - zoals de heer Seguro zojuist heeft gezegd - dat we zo snel mogelijk moeten beginnen. Ik geloof dat we in januari kunnen en moeten beginnen, want de agenda is overladen: Amsterdam, de zaken die uit Amsterdam voortvloeien, de cohesie, de medebeslissingsprocedure, het probleem van veiligheid en verdediging, het Handvest van de grondrechten en ook de herstructurering van het Verdrag. Dat is geen bescheiden agenda. Ik wil de heer Napolitano geruststellen wat betreft het voorstel voor begeleidende voorbereidingswerkzaamheden, en ik leg de nadruk op het woord begeleidend: bij de herziening van de Verdragen gaat het onder andere om zeer gedetailleerde en specifieke technische aspecten en wij kunnen het ons niet veroorloven een ondoordachte visie of incomplete analyse van deze aspecten te geven. Dat betekent geen uitstel: begeleiding wil zeggen dat wij op eigen gelegenheid aan het werk gaan en dat daarnaast technische werkzaamheden plaatsvinden. Deze zijn onmisbaar om te voorkomen dat ons werk door vertraging minder doeltreffend wordt.
Wij zijn van plan aan het eerder voorgestelde document strikt vast te houden en met krachtige voorstellen te komen en ook hebben wij de verwachting dat wij na deze uitbreiding zorgvuldig en nauwkeurig, in een breed debat, moeten bepalen wat de grenzen en de aard van Europa zijn. Velen van u hebben dat aangeroerd, ik heb het al meermalen aan het Parlement gevraagd en ik herhaal het vandaag nog eens: tegelijkertijd met de tenuitvoerlegging van de uitbreiding - die al vaststaat, want over de uitbreiding waartoe wij hopelijk in Helsinki zullen beslissen, kan geen twijfel of aarzeling bestaan, er zijn daarbij geen problemen - moeten wij het debat aangaan over de aard en het profiel van Europa. Wij zijn immers degenen die de grenzen moeten bepalen en over de aard van Europa moeten beslissen. We kunnen niet zomaar ingaan op het verzoek, hoe gerechtvaardigd ook, van landen die tot de Europese Unie willen toetreden. Waar houdt het anders op? Waarom kunnen bijvoorbeeld Aziatische landen niet toetreden? Wij zijn degenen die daarover moeten beslissen. Ik ken een hele reeks landen die geïnteresseerd zouden zijn en graag bij dit Europa zouden willen horen. Maar dan creëren wij een ander Europa: Europa is geen douaneverdrag, het is geen vrijhandelszone, Europa is een Unie van landen, en die hebben wij de Europese Unie genoemd. Het staat buiten kijf dat er grootscheepse institutionele hervormingen nodig zijn om positieve beslissingen te kunnen nemen. Bovendien moeten we dit debat over de grenzen en de aard van Europa op gang brengen.
Tenslotte wil ik nog zeggen dat wij de sociale en culturele kwesties die hier zijn aangeroerd, de kerncentrale en het probleem van de Balkan, grondig hebben bestudeerd en doordacht. Er zijn akkoorden die kunnen leiden tot een veilige sluiting van deze centrales, waarbij tegelijkertijd deze landen de mogelijkheid wordt gelaten hun problemen op een realistische en verantwoorde wijze op te lossen. Met dat alles houden wij ons bezig; de top betekent dus een enorme uitdaging, met een complexe agenda.
Ik wil het Parlement bedanken, want gedurende de afgelopen maanden zijn de Commissie en het Parlement met betrekking tot deze thema's op identieke, eensgezinde wijze opgetreden. Wat ik gezegd heb bij onze eerste ontmoeting geldt nog steeds: dit is geen zinloze uitdaging, maar zowel het Parlement als de Commissie hebben baat bij samenwerking. Ik geloof namelijk dat wij verantwoordelijk zijn voor de aanhoudende ontwikkeling van Europa op lange termijn, niet alleen van dag tot dag. Daarom denk ik dat wij ons niet alleen hiervoor, maar ook voor het debat over het Europa van morgen moeten inzetten, het debat over zijn grenzen, zijn aard, thema's die ik al vaak heb aangeroerd omdat ik geloof dat dit een belangrijke taak is die we gezamenlijk moeten volbrengen.

Halonen
Mijnheer de Voorzitter, ik herhaal dat het standpunt van het Finse voorzitterschap is, dat onze ervaring met de deelname van het Europees Parlement aan de vorige intergouvernementele conferentie positief was. Hierna is de Finse premier langs de lidstaten gereisd, en doet dit nog steeds, om voor de top in Helsinki te vragen wat zij van de zaak vinden. De huidige situatie lijkt te zijn dat er verschillende meningen zijn. Een deel vindt dat de ontwikkeling verder moet gaan en een deel wil de situatie ongeveer houden zoals die is. Als ik het echter vergelijk met de vorige IGC blijven naar mijn mening de rechten van het Parlement op z'n minst gelijk.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
De heer Karlsson, president van de Rekenkamer, die het jaarverslag van de Rekenkamer zou presenteren, moet om 19.00 uur uit Brussel vertrekken. Gelet op het verloop van onze werkzaamheden zullen wij dat punt niet voor dat tijdstip kunnen aanvatten. Wij zullen het dan ook tot een latere vergaderperiode moeten uitstellen. De kwestie zal op de Conferentie van voorzitters worden besproken als die de definitieve ontwerpagenda voor de vergaderperiode van december vaststelt.

Jaarverslag over de rechten van de mens
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Raad over het jaarverslag over de rechten van de mens, gevolgd door een debat.

Halonen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken voor de mogelijkheid u het eerste jaarverslag van de Europese Unie over de rechten van de mens te presenteren. Het is niet mijn bedoeling te herhalen wat in het verslag staat, ik wil ook vooruit kijken.
De ontwikkeling van een mensenrechtenbeleid in de Europese Unie is een veelomvattende uitdaging en het realiseren hiervan vergt moed en geduld. Om doeltreffend te zijn moet de Europese Unie op verschillende niveaus samenwerken. Allereerst moet de samenwerking tussen de Europese instellingen doeltreffender worden. De Europese Unie moet ook bereid zijn tot meer samenwerking met de civiele maatschappij en de NGO's. De Europese Unie steunt het werk van mensenrechtenactivisten (human rights defenders) overal ter wereld. Voor dit werk is de inzet van NGO's noodzakelijk.
De Europese Unie moet ook samenwerken met andere internationale organisaties zoals de Raad van Europa, de OVSE en de VN. Deze doelstelling vereist ook de bereidheid tot transparantie. Aan de andere kant mag het streven van de Europese Unie naar een transparant beleid niet leiden tot overlapping of de samenwerking met andere organisaties bemoeilijken.
Het jaarverslag over de rechten van de mens is vanwege datgene wat ik net vertelde een zichtbaar onderdeel van een proces dat de positie van de mensenrechten in de Unie versterkt. Ik denk dat wij allemaal de Unie zodanig willen ontwikkelen, dat ze beter dan voorheen in staat is overal ter wereld voor de mensenrechten op te komen. Sprekend in het Europees Parlement is het onnodig de redenen op te noemen die deze maatregelen noodzakelijk maken. U kent deze zaak. Verslagen over mensenrechtenschendingen zijn in uw media aan de orde van de dag. Ik ben ervan overtuigd dat het opkomen voor de mensenrechten ook de vaste steun van de Europese burgers heeft.
Het jaarverslag over de rechten van de mens komt in de plaats van het memorandum over de mensenrechten, dat de Raad voorheen jaarlijks aan het Parlement toezond. De bedoeling van de herziening is het vergroten en uitbreiden van de kennis over de maatregelen en prioriteiten van de Raad. Zo wordt getracht een basis te scheppen voor een diepgaander en analytischer debat over de maatregelen van de Europese Unie voor de mensenrechten.
Ik wil in dit verband ook wijzen op het eerder vandaag afgesloten eerste mensenrechtenforum van de Europese Unie waar ook velen van ons aan hebben deelgenomen. In het forum werd actief en toekomstgericht gepraat over verscheidene thema's van het jaarverslag. Het forum was bedoeld als start van een regelmatiger en uitgebreider dialoog over de prioriteiten en uitdagingen van het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie. Deze benaderingswijze kreeg ook de steun van de deelnemers. Ik ben er zelf dan ook van overtuigd dat het forum een vervolg krijgt. Feedback voor het verder ontwikkelen en doeltreffender maken van het forum is natuurlijk welkom.
Maar waarom moet de Europese Unie elk jaar een verslag over de mensenrechten uitgeven?
Ten eerste is de Raad van mening dat op deze manier de transparantie van het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie kan worden vergroot. Het bevorderen van de transparantie is een van de speerpunten van het Finse voorzitterschap, zoals u weet. Als wij het over de mensenrechten hebben is transparantie zeer belangrijk. Het is noodzakelijk de dialoog en de samenwerking uit te breiden, omdat wij allemaal onze eigen rol hierin vervullen. Het jaarverslag omvat de periode van begin juni 1998 tot eind juni 1999. Deze periode is zo gekozen dat de topconferenties van de Europese Unie in juni in het jaarverslag konden worden opgenomen. Het is de bedoeling dat ook de komende jaarverslagen een dergelijke periode bestrijken.
Ten tweede tracht men met het jaarverslag de samenhang van het Europese mensenrechtenbeleid te vergroten. Ik ben zelf van mening dat een grote uitdaging van het Europees mensenrechtenbeleid juist een consequente en geloofwaardige aanpak in verschillende forums is. Het jaarverslag geeft voor het eerst een goed overzicht van de Europese maatregelen in verschillende internationale organisaties en van onze betrekkingen met derde landen. In het jaarverslag wordt de aanpak behandeld binnen zowel de eerste als de tweede pijler. Bij het opstellen van het jaarverslag merkten wij op dat nergens eerder vergelijkbare informatie op een zo overzichtelijke manier bijeen was gebracht. Wij leerden ook dat de actie van de Europese Unie over de pijlers heen meer samenhang moet gaan vertonen.
Het jaarverslag concentreert zich deze keer op de externe betrekkingen van de Europese Unie. In dit eerste jaarverslag is echter een hoofdstuk opgenomen waarin de Europese aanpak in de strijd tegen racisme op het grondgebied van de EU zelf al wordt behandeld. De geloofwaardigheid van de Europese aanpak vereist dat wij zelf dezelfde mensenrechtenprincipes respecteren die wij van anderen eisen. Zoals bij het opstellen van het jaarverslag werd geconstateerd, is het dan ook nodig de situatie binnen de Unie voortaan grondiger te bekijken. De hiervoor nodige capaciteiten moeten worden ontwikkeld. Er zal bijvoorbeeld meer aandacht besteed moeten worden aan asiel- en vluchtelingenkwesties, omdat deze een zeer wezenlijke mensenrechtendimensie omvatten.
De bedoeling van het jaarverslag is het beschrijven van de Europese aanpak en de thematische uitgangspunten in de gekozen periode. Het wil dus geen allesomvattende beschrijving zijn van de mensenrechtensituatie in verschillende landen. Het kan zijn dat dit later ook nodig blijkt te zijn. Het kan nodig zijn dat wij de situatie in verschillende landen nader bekijken. Dat vereist van de Europese Unie echter beter ontwikkelde mechanismen en capaciteiten voor een consequente monitoring en analyse.
In de eerste hoofdstukken van het jaarverslag worden de uitgangspunten van het Europees mensenrechtenbeleid beschreven. Deze zijn onder andere universaliteit en ondeelbaarheid. Hierna hebben wij ernaar gestreefd de belangrijkste factoren en mechanismen in de Europese Unie en de internationale organisaties te beschrijven. Prioriteiten en thematische mensenrechtenkwesties zijn ook opgenomen, zoals de rechten van vrouwen, kinderen en minderheden en de strijd tegen de doodstraf en racisme. Er wordt ook de nodige nadruk gelegd op het belang van economische, sociale en culturele rechten.
Ik ben mij er goed van bewust dat de inhoud en vorm van het jaarverslag nog verder ontwikkeld moeten worden. Wij hebben echter nu al geprobeerd het compact en makkelijk leesbaar te maken. Vanaf dat het jaarverslag in de Raad werd aangenomen was het ook op Internet op te vragen. Bovendien wordt het in alle EU-talen gepubliceerd in de publicatieserie van de Raad en gaat het wijd verspreid worden. Dit omdat naar onze mening een belangrijk onderdeel van het bevorderen van de mensenrechten is, dat de mensen weten over welke rechten het gaat.
Het Verdrag van Amsterdam en de onlangs van kracht geworden mensenrechtenverordeningen verbeteren de mogelijkheden van de Europese Unie om de mensenrechten te bevorderen. Deze toenemende mogelijkheden om op te treden moeten nu een concrete en redelijke inhoud krijgen. In dit opzicht bevindt het Europees mensenrechtenbeleid zich in een dynamische ontwikkelingsfase. Feedback van het Parlement op dit eerste jaarverslag en zijn voorstellen is zeer welkom. Zodoende komen wij vooruit bij het volgende jaarverslag op de door ons gezamenlijk ingeslagen weg.
Ik wil een punt apart noemen. Zoals ik in het begin al zei is er nauwere en analytischer samenwerking nodig met andere Europese organisaties zoals de Raad van Europa en de OVSE. Dit is niet slechts een beleefde wens, maar een zeer belangrijke focus bij het overwegen van de Europese aanpak in deze sector. Dubbel werk moet worden voorkomen. Wij zijn tegen het creëren van dubbele normen die problematisch zijn voor de kandidaat-landen, maar ook voor onszelf. Monitoring van de mensenrechten betekent in de praktijk juist de controle over de toepassing van deze mensenrechtennormen. Juist de ontwikkeling van deze normen is een gebied waarop de Raad van Europa de meeste ervaring heeft. Wij moeten in de Europese Unie dan ook gebruik maken van de ervaring van anderen.
Ik ben van mening dat de werkgroep die is ingesteld om het Handvest van de grondrechten op te stellen nu ook in een belangrijke positie verkeert. Bij de samenstelling ervan is geprobeerd rekening te houden met deze specifieke deskundigheid. Hopelijk krijgen wij hiervan goede raad over hoe wij het werk van de Europese Unie voor het verbeteren van de mensenrechten zodanig kunnen verbeteren dat wij daadwerkelijk enige meerwaarde krijgen en niet alleen maar opnieuw deze zaken benoemen.
Het is mijn visie dat de mensenrechten bij zeer verschillende gelegenheden voortaan beter naar voren zullen komen. Een actief debat over de mensenrechten bij de komende WTO-ronde in Seattle toont dit goed aan. Ook de resultaten van de Top in Tampere moeten worden genoemd. De Europese Unie moet in de toekomst steeds meer rekening houden met de invloed van al haar maatregelen op het verwezenlijken van de mensenrechten. Het Europees Parlement, u, heeft hierin een belangrijke rol. Ik waardeer het dat het Parlement de mensenrechtenzaken nauwgezet volgt en de aanpak van regeringen becommentarieert, soms zelfs op harde en levendige wijze. Het Parlement vervolmaakt op deze wijze aanzienlijk de intergouvernementele samenwerking. Ik hoop dat het eerste jaarverslag over de rechten van de mens van zijn kant de realisatie van deze welkome ontwikkeling verbetert.
Ik heb mijn betoog bewust iets ingekort, omdat wij achterlopen op het schema en helaas is de vliegtuigmaatschappij waarmee ik vlieg niet van plan het vertrek uit te stellen als ik te laat ben.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de Commissie is verheugd over de publicatie van het eerste jaarverslag over de rechten van de mens. Volgens mij zal deze publicatie de zichtbaarheid van de Europese Unie op het gebied van de mensenrechten aanzienlijk vergroten. De Commissie heeft actief deelgenomen aan het opstellen van het verslag en daarbij nauw samengewerkt met zowel het Duitse als het Finse voorzitterschap. De Commissie is van mening dat het verslag in de toekomst een uitvoeriger overzicht van de mensenrechtensituatie zou kunnen geven als er gestreefd werd naar een beter evenwicht tussen de drie pijlers van de Europese Unie. Het huidige verslag concentreert zich verregaand op kwesties rond het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Een manier om in de toekomst een beter evenwicht tot stand te brengen zou een meer thematische oriëntatie kunnen zijn, waarbij het zwaartepunt bijvoorbeeld ligt bij groepen die bijzondere bescherming nodig hebben, zoals vrouwen en kinderen, of bij specifieke vraagstukken, zoals waarneming bij verkiezingen. Uiteraard zal de Commissie het fungerend voorzitterschap blijven ondersteunen bij het opstellen van dit soort verslagen.
Hierop aansluitend wil ik er graag op wijzen dat mijn collega Chris Patten, die tot zijn grote spijt vandaag niet aanwezig kon zijn wegens buitenlandse verplichtingen, samen met Poul Nielson en mijzelf een mededeling over de bevordering van de mensenrechten en de democratisering in onze buitenlandse betrekkingen zal opstellen. Deze mededeling, die de Commissie volgens plan in de eerste helft van 2000 zal aannemen, vormt een aanvulling op het verslag van de Raad over de mensenrechten. In onze mededeling zullen wij vooral ingaan op de vraag wat de Gemeenschap concreet kan doen om de eerbiediging van de mensenrechten in landen buiten de Unie te bevorderen, zodat onze verklaringen ook ruggengraat krijgen dankzij oprecht gemeende, concrete initiatieven en ondersteuning.

Bethell
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij ten zeerste dat de Raad eindelijk een verslag uitbrengt over de mensenrechten. Ik herinner mij dat ik daarop al in december 1979 heb aangedrongen, toen de Russische troepen zich klaarmaakten om Afghanistan binnen te vallen. Om een of andere reden hebben de Raad en de ministers in het kader van de Europese Politieke Samenwerking bijeen in de voorbije 20 jaar daarover nooit een tekst willen opstellen. Nu hebben we eindelijk een tekst, hoewel ik moet zeggen dat hij niet veel voorstelt. Het evenwicht waarover de commissaris het had, moet zeer zorgvuldig in acht worden genomen, maar wij hebben feiten en bijzonderheden nodig over de manier waarop de mensenrechten overal in de wereld worden benaderd. Ik reken erop dat dit verslag slechts een eerste stap is op de weg naar meer eensgezindheid en dat het ons kan helpen om het probleem van de mensenrechten aan te pakken.
Alles bij elkaar was dit een verschrikkelijk jaar. Wij waren getuige van oorlog, moord, volkenmoord, racisme en xenofobie. Ik had in dit verslag een krachtiger aanpak verwacht. Ik moet wel erkennen dat de tekst zeer snel werd rondgedeeld. Hij lag vandaag in ons vakje, tijdig genoeg voor het debat met het forum voor de mensenrechten waarover de Voorzitter het had.
Wij moeten snel handelen. Vanochtend sprak ik op het forum voor de mensenrechten met een collega van de fungerend voorzitter van het Finse Ministerie van Buitenlandse Zaken over Alexander Nikitin, waarover het Europees Parlement onlangs nog heeft gedebatteerd. Hij staat luttele kilometers van Helsinki terecht wegens hoogverraad. Hij dreigt ter dood te worden veroordeeld omdat hij verslag heeft uitgebracht over de milieuramp met de atoomduikboten bij Moermansk. Ik neem aan dat die kwestie voor de Finse regering belangrijk is. Hoewel ik daarover vanochtend met iemand van het Finse Ministerie van Buitenlandse Zaken heb gesproken, hebben wij nog altijd geen informatie, en Alexander Nikitin wordt vandaag en morgen berecht. Ik neem aan dat in de omgeving van de Raad meer bekend is. Ik hoop dat iemand ons iets over deze zaak kan zeggen.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat dit in Europa het parlement is dat de mensenrechten het meest au sérieux neemt. Wij hebben veel mogelijkheden om landen die de mensenrechten schenden, aan te pakken. Ik meen dat wij daarvoor nog veel meer aandacht moeten hebben en dat wij de landen die zich op een schandelijke manier gedragen, hard moeten aanpakken. Wij moeten de regeringen die zich tot folterpraktijken verlagen, tot de orde roepen. Het Europees Parlement moet ervoor zorgen dat de mensenrechten bovenaan op de agenda blijven staan.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik wil op mijn beurt mijn tevredenheid uitspreken over dit eerste jaarverslag van de Europese Unie over de mensenrechten. Natuurlijk heeft de Commissie in het verleden al verscheidene stukken geproduceerd, en ook ons Parlement heeft een groot aantal verslagen op zijn naam staan, maar dit is de eerste keer dat de Raad ons een dergelijke tekst voorlegt. Hiermee geeft hij blijk van een heuglijk streven naar transparantie, wat hopelijk een verbetering betekent van de maatschappelijke informatievoorziening over de concrete stappen die tussen juni 1998 en juni 1999 zijn gezet en over de instrumenten en middelen waarover de Unie beschikt.
De enige aanmerking die ik op dit verslag heb, is dat het ongetwijfeld te optimistisch is. Over de tekortkomingen en de schaduwzones wordt nauwelijks gepraat. Voor het overige zet dit verslag mij ertoe aan mijn blik naar de nabije toekomst te wenden, wanneer een handvest van de grondrechten in de Europese Unie zal worden opgesteld. Dit project, dat deel zal moeten uitmaken van de intergouvernementele conferentie, en dat wellicht zal worden afgerond aan het einde van het jaar 2000, is van groot belang voor de Unie, voor iedereen die op het grondgebied van de Unie woont en voor de kandidaat-lidstaten.
Niettemin hebben we op dit moment geen enkele garantie dat de uiteindelijke tekst aan de verwachtingen voldoet. Waar we met name voor moeten vrezen, is dat de ambities van de Europese Raad en de Raad van ministers uiterst beperkt zullen blijven, dat zij niet verder zullen gaan dan een gewone verklaring zonder rechtskracht, zonder bindende werking. Als dat het resultaat zou zijn, zou de Europese Unie alle geloofwaardigheid verliezen, zowel tegenover zichzelf als tegenover de rest van de wereld.
Bovendien moeten we ons zorgen maken over het risico van concurrentie of zelfs een tegenstrijdigheid tussen dit toekomstige handvest en bestaande teksten die hun kracht bewezen hebben. Ik heb het natuurlijk over het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, van de Raad van Europa.
Ik hoop, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, dat de top van Helsinki ons op deze punten gerust zal kunnen stellen. Persoonlijk bent u buitengewoon goed op de hoogte van alle kwesties.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, wij van de liberale fractie staan hoofdzakelijk positief tegenover dit verslag over de rechten van de mens. Het Parlement heeft immers lange tijd om een dergelijk verslag verzocht. We kijken daarom met blijdschap uit naar de traditie die het Finse voorzitterschap in gang heeft gezet. Bepaalde onderdelen van het verslag moeten geconcretiseerd, ontwikkeld en beter geanalyseerd worden. Het Parlement zal op deze kwesties terug kunnen komen in het verslag waarvan ik de eer heb rapporteur te zijn en dat in maart volgend jaar ter stemming zal worden voorgelegd.
Een aantal van die kwesties wil ik hier echter toch wel noemen. Eén kwestie betreft het minderhedenbeleid, dat slechts kort wordt genoemd in het verslag. De EU stelt terecht zeer hoge eisen aan het minderhedenbeleid in de kandidaat-landen. We reageren altijd zeer heftig als de rechten van minderheden in landen om ons heen worden geschonden. Maar we zijn er niet altijd even goed in om bij onszelf orde op zaken te stellen. De EU moet een krachtiger minderhedenbeleid voeren. Een aantal lidstaten, waaronder mijn vaderland Zweden, heeft de internationale verklaring over de rechten van de minderheden niet ondertekend. Uit dit voorbeeld blijkt dat de Unie, als ze naar buiten toe geloofwaardig wil overkomen, een geloofwaardig intern beleid moet voeren.
De ELDR-fractie juicht ook het strategisch perspectief toe dat het verslag presenteert en de wil om te ijveren voor een coherenter beleid op het gebied van de mensenrechten. De EU, en niet het minst het Europees Parlement, heeft immers een zeer hoog aanzien en zeer hoge ambities in de strijd op dit gebied. Dit Parlement heeft de doodstraf, discriminatie, foltering en geweld nadrukkelijk veroordeeld. We weten dat de burgers zeer betrokken zijn bij deze kwesties.
Ons beleid is helaas niet altijd consequent en coherent, waardoor er vreemde signalen worden uitgezonden. Hier moet iets aan gedaan worden en we moeten onze ambities wezenlijk verhogen. Om geloofwaardig te kunnen zijn, moet het perspectief van de mensenrechten volledig opgenomen worden in het gehele beleid van de Unie, in het buitenlands beleid, het handelsbeleid, het ontwikkelingsbeleid, enz. Daar moeten we ons actief voor inzetten. De mensenrechten mogen niet gezien worden als een tijdelijk, ad hoc initiatief, maar moeten gebaseerd zijn op een doordacht, consequent, duidelijk en open beleid. Daarom moeten we het interne en externe beleid beter op elkaar afstemmen. Dat vereist analyse, informatievergaring, betere gegevens en een regelmatige follow-up. Het vereist samenwerking tussen de verschillende instellingen van de EU, tussen de EU en de lidstaten, tussen de EU en de vrijwilligersorganisaties en tussen de EU en andere landen. Dat men er niet in geslaagd is om een mondiaal moratorium op de doodstraf tot stand te brengen, is tragisch en zeer pijnlijk.
Als dit het gemeenschappelijk beleid en de gemeenschappelijke koers voor het komende jaar kan worden, kijk ik uit naar blijvende, vruchtbare en constructieve werkzaamheden op dit belangrijke gebied.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige jaarverslag is een welkom en belangrijk initiatief. De waarde ervan wordt onderstreept door het feit dat op het op initiatief van het Finse voorzitterschap georganiseerde en zojuist afgelopen mensenrechtenforum de onafhankelijke NGO's als gelijkwaardige gesprekspartners aanwezig waren. Dit is een waardevolle praktijk die moet worden voortgezet.
Bij mensenrechten is altijd sprake van de onderlinge afweging van verschillende waarden en tussen de verschillende mensenrechten heersen zogeheten horizontale spanningen. Sinds het eind van de koude oorlog zijn die nog dramatischer naar voren gekomen bij de verschillen tussen aan de ene kant klassieke vrijheidsrechten en anderzijds collectieve rechten zoals economische, sociale en culturele rechten. De zaken hebben zich in hoog tempo zodanig ontwikkeld dat de collectieve rechten, die kenmerkend zijn voor onder andere welvaartsstaten, verzwakt worden.
Van alle verschillende mensenrechten neemt de vrijheid van meningsuiting echter wel een specifieke positie in, omdat zonder vrije en onafhankelijke media andere mensen- en grondrechten niet kunnen worden gerealiseerd en ernstige mensenrechtenschendingen zoals misdaden tegen de mensheid niet voldoende aan het licht kunnen worden gebracht. Zoals de fungerend voorzitter van de Raad heeft gezegd, zijn rapporten over schendingen van de mensenrechten in de media aan de orde van de dag. Vrije en onafhankelijke media zijn ook een noodzakelijke voorwaarde in de burgermaatschappij. Daarom zou het goed zijn als bij de evaluatie van en de rapportage over de mensenrechten door de Europese Unie een grotere nadruk komt liggen op de vrijheid van meningsuiting, het garanderen en verbeteren van de rechten en arbeidsomstandigheden van journalisten en de evaluatie hiervan. Dit kan gebeuren door er bijvoorbeeld een apart hoofdstuk of aparte afdeling aan te wijden.
Bij het ontwikkelen van de eigen mensenrechtendimensie van de Unie moeten wij, zoals minister van Buitenlandse Zaken Halonen heeft gezegd, consequent zijn. Wij moeten echter ook evenwichtig zijn. Er moet evenwicht zijn tussen zowel de verschillende soorten mensenrechten, tussen de door commissaris Verheugen genoemde pijlers als tussen de instellingen. De Europese Unie kan niet vanuit haar ivoren toren, zonder zich iets van de anderen aan te trekken, een eigen mensenrechtencultuur ontwikkelen waardoor dit evenwicht wordt verstoord.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, in algemene termen kan niemand tegen het eerbiedigen van de mensenrechten zijn. Daarom stel ik voor dat we ons in plaats van met woorden met daden bezighouden.Hoe staat het met het recht op arbeid in een Europa met 18 miljoen werklozen en 50 miljoen armen? Hoe zit het met het recht op wonen, gezondheidszorg of onderwijs terwijl miljoenen mensen het zonder moeten stellen? Hoe zit het met het recht op asiel en vrijheid van verkeer als een land als België zigeuners uitzet of, gisteren nog, een stuk of vijftien Nigerianen? Idem dito voor mijn eigen land, Frankrijk, dat tienduizenden illegalen weigert een legale status te geven en ze vaak in gesloten opvangcentra parkeert, of dat Baskische vluchtelingen uitlevert?
Hoe zit het met het recht op leven als Europese strijdkrachten deelnemen aan bombardementen op de burgerbevolking van Servië of Kosovo? Wat moeten we vinden van lidstaten die door Amnesty International zijn aangeklaagd wegens het straffeloos overtreden van artikel 5 van de Verklaring van de Rechten van de Mens dat foltering en mishandeling verbiedt?
Tot slot, hoe zit het met de mensenrechten als we de financiële markten mensen laten ontslaan en buitensluiten en het milieu laten vervuilen, dit alles in naam van de rendabiliteit?

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, ter gelegenheid van dit volumineuze verslag over de rechten van de mens wil ik wijzen op de voortdurende schending van de mensenrechten op grond van een stalinistische wetgeving ten aanzien van intellectuelen van alle vakgebieden die het wagen een kritische of simpelweg onafhankelijke mening te uiten over de laatste wereldoorlog. De media, het onderwijs en de pers raken steeds meer geobsedeerd door het drama van de concentratiekampen. Het gaat daarbij om heel andere belangen dan de nagedachtenis van de slachtoffers.
Op dit moment zijn er in Europa duizenden historici, sociologen, onderzoekers, deskundigen of gewone burgers die worden vervolgd, lastiggevallen en veroordeeld. Hun enige misdaad is dat zij onderzoek verrichten naar de steeds wisselende, soms krankzinnige dogma's die andere auteurs hun willen opleggen, auteurs die zich verzekerd weten van beurzen en die alle medewerking krijgen van de overheid.
Zo is bijvoorbeeld in mijn stad Lyon een jong en onbemiddeld historicus, die ik voordien niet kende, de heer Plantin, veroordeeld voor het simpele feit dat hij in een bibliografie, in een wetenschappelijk tijdschrift dat hij zelf uitgeeft, werken heeft vermeld waarin historische misvattingen worden rechtgezet die geen enkele fatsoenlijke historicus, van welke richting dan ook, nog aanhangt. Hij is aangehouden, zijn computer is in beslag genomen, en het gebruikelijke rijtje groeperingen heeft een gerechtelijke eis tegen hem ingediend en hem zodoende aanzienlijke schadevergoedingen afhandig gemaakt. Zijn vroegere professoren aan de universiteit hebben zich met een weerzinwekkende lafheid laten dwingen tot het aanbieden van excuses voor de diploma's die ze hem hadden toegekend.
Zijn drukker, een ambachtsman van het platteland, is eveneens veroordeeld. Tegen hem werd dan weer de ene wet, dan weer de andere aangevoerd: eerst de wet op voor de jeugd schadelijke publicaties, waarvoor wel andere toepassingen te bedenken zijn, daarna de wet van de Franse communist Gayssot, die bijvoorbeeld voorschrijft dat de massamoord op duizenden Poolse officieren in Katyn nog altijd moet worden toegeschreven aan de Duitsers, terwijl de Sovjets allang bekend hebben dat zij de daders zijn. De rechters in Lyon die dit soort vonnissen vellen doen aldus mee aan een ware heksenjacht.
Het Parlement beschouwt zich als hoeder van het recht op vrije meningsuiting en de openbare vrijheden. Het zou er derhalve goed aan doen zich eens met dit onderwerp bezig te houden.

Halonen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de vraag over de heer Nikitin beantwoorden. Het proces tegen hem is nu in Rusland aan de gang en destijds al, voordat het proces op gang kwam, is er door de Europese Unie voor gepleit dat de betrokken persoon een adequaat proces moet krijgen dat aan de vereiste normen voldoet. Het proces wordt nu ook gevolgd door het Finse consulaat in Sint-Petersburg. Ook is in herhaalde gesprekken met de Russische autoriteiten getracht de zaak te beïnvloeden. De praktijk van de Europese Unie is natuurlijk dat er over de maatregelen van de rechtbank een standpunt wordt ingenomen nadat de uitspraak is gedaan. Ik wil er de aandacht op vestigen dat wij ernaar streven het hele proces te volgen. Dit is een van de voorbeelden van zaken die wij in de toekomst natuurlijk beter ofwel thematisch of per land zouden moeten volgen.
Ik spreek mijn dank uit voor het debat tot nu toe en laat de geachte diplomaten het vervolgdebat volgen waar ik zeer graag ook zelf aan had deelgenomen.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wilde ik net zoals de vorige sprekers dit initiatief van het Finse voorzitterschap verwelkomen. Ik betreur het dat het Finse voorzitterschap hier echter uit het debat is weggelopen. Ik moet zeggen dat het de verstandhouding tussen de instellingen niet ten goede komt als bij de behandeling van een document van een dergelijk belang en een dergelijke betekenis een debat wordt gevoerd dat helemaal geen debat is, zoals nu: het is een voortdurende monoloog, zonder weerklank van de andere partij. In die zin, mijnheer de Voorzitter, heb ik het gevoel dat mijn woorden een beetje leeg zijn.
Staat u mij echter toe te zeggen, in het verlengde van het commentaar van de twee vorige sprekers - met wie ik het overigens niet eens ben - dat het feit dat Europa, en met name de Europese Unie, de mensenrechten tot haar boegbeeld gemaakt heeft, tot haar enige echte boegbeeld, dat dit van grandeur getuigt. Dat betekent niet dat alles hier perfect in orde is en dat er niets te verbeteren zou zijn, wat ook geïllustreerd wordt door dit verslag. Dat kan op vele punten worden verbeterd, bijvoorbeeld inhoudelijk, zoals duidelijk blijkt uit sommige paragrafen met opmerkingen over racisme en vreemdelingenhaat. Verder kan de tekst worden verbeterd door hierin het punt op te nemen van de strijd van de Europese Unie voor de mensenrechten op internationaal niveau. We zien ons voor verschillende uitdagingen gesteld en dat alles wordt genoemd in dit document dat, ik zeg het nogmaals - waarbij ik het betreur dat het Finse voorzitterschap er niet is - een uitstekend initiatief en een fantastische inventarisatie is.
Er zijn verschillende initiatieven waarover wij het een en ander zouden kunnen opmerken maar daar is geen tijd voor. Ik zal er slechts één noemen waarvoor de Europese Unie zich naar mijn idee met hart en ziel dient in te zetten, namelijk de oprichting van het Internationaal Straftribunaal waarmee, mijnheer de Voorzitter, een einde zou worden gemaakt aan de huidige situatie waarin de verwachtingen van de samenleving wereldwijd volstrekt niet overeenstemmen met de instrumenten waarover onze rechtspraak de beschikking heeft.

Veltroni
Mijnheer de Voorzitter, ook uit dit verslag blijkt duidelijk dat de publieke opinie steeds gevoeliger wordt voor het belang van de burgerrechten en mensenrechten. In de afgelopen maanden, de laatste jaren is dat bijvoorbeeld gebleken uit artikel 6 van het Verdrag van Amsterdam, uit de bevestiging van het gewicht en de rol die de beginselen van vrijheid, democratie en eerbiediging van de mensenrechten in de Europese Unie hebben, de instelling van het Internationaal Straftribunaal of de alom erkende noodzaak artikel 7 van het Handvest van de VN nadrukkelijker na te leven, om te zorgen dat de mensenrechten worden geëerbiedigd en eventuele humanitaire interventies strikt aan de hand van deze rechten worden uitgevoerd: uit dat alles blijkt dat er veel vooruitgang geboekt is.
Toch weten we, vijftig jaar na de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, dat rechten niet alle ineens en voorgoed worden veroverd. Ik denk daarbij aan Tibet, aan Birma, aan Timor, aan landen in Azië waar kinderarbeid en vrouwenmisbruik voorkomt; ik denk aan Kosovo, Tsjetsjenië of Afrika, een werelddeel dat te vaak ver van ons af staat en vergeten wordt, ik denk aan de 790 miljoen mensen in de wereld die honger lijden of aan de 300 miljoen kinderen die gedwongen zijn te werken, aan de 1625 executies die het afgelopen jaar zijn voltrokken in de 72 landen waar de doodstraf nog bestaat en als laatste aan het lot van de Koerdische leider Öcalan wiens leven gered moet worden, en voor wie wij ons allen moeten inzetten.
De doodstraf is een van de ernstigste schendingen van de waardigheid en het recht op leven van iedere persoon: een schending die ons zeer aangrijpt en die wij willen bestrijden, bijvoorbeeld met behulp van de uitbreiding van de Unie. Die heeft niet alleen een positieve invloed op de vrede en de veiligheid van ons werelddeel, maar is ook een methode om de kandidaat-landen ertoe te brengen deze barbaarse praktijken af te schaffen. Wij weten dat de weg lang en moeilijk zal zijn, dat blijkt uit het feit dat de resolutie van de Europese Unie over het moratorium op de doodstraf niet is behandeld in de VN. Dat was een ernstige en pijnlijke tegenslag, maar het Parlement en de Commissie mogen het niet opgeven en moeten met hernieuwde inzet de strijd opnemen.
Mijnheer de Voorzitter, op dit moment is het leven in gevaar van een jonge Amerikaan van Italiaanse afkomst die in Virginia, in de Verenigde Staten, ter dood is veroordeeld maar volhoudt dat hij onschuldig is. Zijn leven is maar een van de vele die moeten worden gered. Ik maak vandaag van de gelegenheid gebruik om u, de Voorzitter van het Parlement, het voorzitterschap van de Raad en de Commissie te vragen de Verenigde Staten zo snel mogelijk op te roepen de executie van Derek Rocco Barnabei op te schorten, want de doodstraf moet op alle mogelijke manieren en bij iedere aanleiding worden bestreden.

Van Hecke
Voorzitter, volgens Amnesty International zijn er nog altijd 142 landen die de mensenrechten met voeten treden, gaande van overdreven politiegeweld tot folteringen en moorden. Dergelijke nuchtere vaststelling overschaduwt, denk ik, de onmiskenbaar positieve ontwikkelingen in enkele landen. Zij plaatst vooral het heugelijk feit dat steeds meer landen de doodstraf afschaffen en belangrijke mensenrechtenverdragen tekenen, in zijn juiste perspectief.
Nooit eerder is er zoveel lippendienst bewezen aan mensenrechten. Nooit eerder waren er zoveel verbale veroordelingen zonder dat die evenwel een verlengstuk hebben gekregen in termen van sancties. Mensenrechtenschendingen zijn een smet op onze beschaving, straffeloosheid nog meer. Toch stellen wij vast, en ik denk aan Rwanda onder meer, dat verantwoordelijken voor de meest gruwelijke inbreuken op de menselijke integriteit niet of slechts zeer traag worden vervolgd. Impuniteit veroorzaakt aldus nieuwe bijkomende schendingen. De waarheid is dat mensenrechten nog te vaak ondergeschikt zijn aan commerciële en andere belangen van lidstaten. Van een gemeenschappelijke strategie is er spijtig genoeg nog geen sprake. Het verklaart mee waarom wij zo dikwijls achter de feiten aanhollen. Waarom moest het kwaad eerst geschieden in Oost-Timor, in Kosovo, in Rwanda vooraleer werd ingegrepen. De internationale gemeenschap kijkt vaak machteloos toe.
Ons mensenrechtenbeleid moet geloofwaardig zijn. Geen politiek van twee maten en twee gewichten. China en in mindere mate Rusland blijven vaak langer buiten schot dan bepaalde Afrikaanse regimes. Sommigen zullen dit selectiviteit noemen. Ik zie het eerder als opportunisme en gebrek aan moed.
Het voorliggend rapport, voorzitter van de Raad, het eerste in zijn soort, verdient alle lof en is een eerste stap naar een consequent en coherent mensenrechtenbeleid waarvoor Raad, Commissie en Parlement samen zich moeten inzetten.

Swiebel
Mijnheer de Voorzitter, dit rapport van de Raad verdient waardering en er is alle reden het Finse voorzitterschap te complimenteren vanwege zijn inzet. Hoewel ik moet zeggen dat ik het zeer betreur dat de delegatie van het Finse voorzitterschap de zaal zojuist heeft verlaten.
Ik ben vooral om drie redenen positief gestemd over het verschijnen van dit rapport. Ten eerste, het rapport is gebaseerd op een samenhangende visie, een visie die een hiërarchie van soorten mensenrechten verwerpt, maar juist de interdependentie benadrukt. Het rapport doet ook een eerste poging om tot een samenhang tussen het externe en interne mensenrechtenbeleid van de Europese Unie te komen, vooral dit laatste is een echte vernieuwing. Het moet worden gezegd dat de Raad hier, in vergelijking met het Parlement, voorop schijnt te lopen.
Ten tweede, het rapport valt niet in de valkuil om mensenrechten als een Europese verworvenheid te presenteren maar gaat uit van universaliteit en hanteert een mondiale optiek met veel aandacht voor het EU-optreden in het kader van de Verenigde Naties.
Ten derde, het rapport is de inzet van een georganiseerde dialoog met de maatschappelijke organisaties die zich met mensenrechten bezighouden. Het forum dat de afgelopen twee dagen hier in Brussel is gehouden verdient een reguliere plaats in het consultatienetwerk van de Unie.
Er zijn echter ook minpunten te noteren. De poging om binnen de EU zelfspelende mensenrechtenkwesties in het rapport op te nemen, is wel zeer partieel van aard. Waarom krijgt discriminatie op grond van ras of etnische afkomst een voorkeursbehandeling en komt bijvoorbeeld discriminatie van vrouwen en van homoseksuelen niet of nauwelijks aan bod? Is dit soms een voorbode van hoe de Raad zal omgaan met het pakket anti-discriminatiemaatregelen dat de Commissie vorige week heeft voorgesteld? Waarom wordt niet ingegaan op andere mensenrechtenproblemen die wij binnen de Unie kennen, zoals wantoestanden in gevangenissen en op politiebureaus, moorden door gewapende politieke groepen en de situatie van gewetensbezwaarden, om slechts de meest voor de hand liggende zaken te noemen.
De Raad dient de politieke moed op te brengen om in het volgende jaarlijkse rapport meer aandacht te besteden aan de interne mensenrechtensituatie binnen de EU. In dat verband moet ook het voorstel voor een zogenaamd "waarnemingscentrum" op de agenda worden gehouden. De ervaring leert immers dat het verzamelen en analyseren van informatie een onmisbare voorwaarde is om tot een goed mensenrechtenbeleid te komen.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, in Wit-Rusland zijn de christen-democratische parlementariërs Andrej Klimov en Vladimir Kudinov spoorloos verdwenen. Wat is er gebeurd met deze collega's van ons?
Het vooruitstrevende van dit verslag is dat het niet alleen gaat over politieke besluiten, maar ook over de rol van de burgermaatschappij waar het gaat om het scheppen van een omgeving waarin de mensenrechten een blijvende en populaire verankering vinden. Dit inzicht mag niet onderschat worden. Het recht op leven en respect voor de onschendbaarheid van het leven is het fundamentele recht van de mens en daarmee zowel de kern als het doel van de democratie. Tegelijkertijd toont het het christelijke mensbeeld, dat in 2000 een onmisbaar deel van het culturele en geestelijke erfgoed van Europa uitmaakt en dat vlak voor het nieuwe millennium een rijkdom voor Europa is om verder op te bouwen in de strijd voor de mensenrechten.
Het jaarverslag dat de Europese Unie vanaf nu wil gaan opstellen over de manier waarop de mensenrechten in en buiten de lidstaten van de EU worden nageleefd, juichen wij Zweedse christen-democraten van harte toe. Met het recht op leven als leidraad blijft de EU een consequente lijn voeren tegen de doodstraf, en - niet in het minst via de Verenigde Naties - de landen uitdagen die het verdedigbaar vinden dat de staat ethisch en moreel gezien het recht heeft om een ander mens van het leven te beroven. Als gevolg van het belangrijke werk in verband met de uitbreiding van de EU met de Oost-Europese landen, hebben de eisen voor een moratorium op en de toekomstige afschaffing van de doodstraf het ethische denken en de wetgeving beïnvloed ten gunste van het leven, ook in ons werelddeel.
Het verslag belicht de beangstigende ontwikkeling voor de allerkleinsten, onze eigen toekomst en ons kostbaarste bezit, namelijk onze kinderen. Dat 1 miljoen kinderen op deze wereld in de prostitutie werken en duistere krachten kinderpornografie verspreiden, is zeer alarmerend en wekt veel verbittering. Gezien het recht van het kind op een vader en een moeder en een veilig gezin om in op te groeien, is het een gemeenschappelijke uitdaging voor het nieuwe millennium om de behoeften van de kinderen de leidraad te laten zijn in al het maatschappelijk werk.

Gahler
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben natuurlijk net als vele voorgaande sprekers verheugd over het feit dat de Raad nu voor het eerst een jaarverslag over de mensenrechten presenteert. Het Parlement heeft dit meermaals geëist. Graag zou ik het belang willen onderstrepen van de clausules over de mensenrechten, die al sinds 1995 in veel verdragen met landen buiten de Unie worden opgenomen. Deze clausules vormen een wezenlijk onderdeel van dergelijke verdragen. Mensen en hun fundamentele rechten worden hiermee bij verdrag aan de beschikkingsbevoegdheid van de verdragspartner onttrokken. Los daarvan is het altijd al onze opvatting geweest dat het feit dat wij naleving van de mensenrechten eisen, geen inmenging vormt in de binnenlandse aangelegenheden van een ander land.
In de praktijk komt het er nu op aan dat de Commissie en de lidstaten de politieke wil tonen niet alleen een schending van de mensenrechten vast te stellen en daarmee de schending van een wezenlijk onderdeel van een verdrag, maar aan die vaststelling ook juridische consequenties te verbinden. In de regel betekent dit dat er eerst consultatie plaatsvindt, waarna zonodig delen van het verdrag buiten werking worden gesteld en zelfs het verdrag als geheel kan worden opgeschort. Iedereen hier weet hoe dit er in de praktijk uit zal zien. Op grond van niet terzake doende overwegingen worden mensenrechtenkwesties steeds opnieuw terzijde geschoven of zelfs als storend ervaren. Dan weer is er een lucratieve deal in gevaar, dan weer is er toestemming of steun nodig van deze of gene regering, bijvoorbeeld binnen een college van de Verenigde Naties.
Gelukkig hebben de NGO's die zich over de mensenrechten ontfermen geen last van dit soort oneigenlijke overwegingen. Bij deze wil ik hen hartelijke bedanken voor wat zij doen. Ook wij parlementsleden, zowel hier als in de nationale parlementen, horen ons niets van dergelijke overwegingen aan te trekken. Het aan de kaak stellen van schendingen van de mensenrechten mag geen kwestie worden van doordeweekse politieke belangenafwegingen. Een ding zien we keer op keer terugkomen: het mikpunt van de kritiek, dat wil zeggen de regeringen die openlijk van mensenrechtenschendingen worden beschuldigd, vinden die beschuldigingen uiterst pijnlijk en proberen te verhinderen dat ze worden geuit.
Als wij ervoor kunnen zorgen dat noch onze regeringen, noch bedrijven de solidariteit tussen democratische staten opofferen voor de prijs van een verdrag, dan krijgt dat soort landen ook niet de kans de een tegen de ander uit te spelen. Neem nu een land als China, dat nog altijd behoefte heeft aan onze technologie. Wij mogen het lot van duizenden gewetensgevangenen of onderdrukte bevolkingsgroepen zoals de Tibetanen niet negeren voor de aanleg van een metro of het harmonieuze verloop van een staatsbezoek.
Ik ben dan ook gaarne bereid nog een verslag aan dit en de vele andere over het thema mensenrechten toe te voegen. Ik hoop dat in het volgende verslag nog meer details over de verschillende landen worden gegeven, of bijvoorbeeld dat vermeld wordt bij welke gelegenheid de Raad of de Commissie concreet welk land op de mensenrechten heeft aangesproken. Bij dit soort gesprekken zouden we bijvoorbeeld ook kunnen aanbieden de schending niet te melden, als de zaak voor de verschijning van het volgende verslag is rechtgetrokken. We kunnen flexibel zijn met de vorm, maar zeker niet met het principe.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, van wezenlijk belang in het mensenrechtenbeleid zijn coördinatie en consequentie. De Unie zou zich nu moeten concentreren op een doeltreffende uitvoering van de verdragen. De uitvoering moet drie belangrijke deelgebieden omvatten: de evaluatie van de mensenrechten, het eerbiedigen van de mensenrechten en de structuren van het mensenrechtenbeleid. De Europese Unie moet zowel intern als in derde landen evaluatiemechanismen voor het waarnemen van de mensenrechtensituatie ontwikkelen. De evaluatie moet leiden tot een omvattende beoordeling van de mensenrechtensituatie. Hierbij moet de mensenrechtensituatie worden geanalyseerd, worden besloten over de maatregelen die kunnen worden genomen ter verbetering van de situatie, moeten de effecten van de maatregelen op de situatie worden gevolgd, hun succes worden beoordeeld en over de beoordeling en de resultaten in het openbaar worden gerapporteerd. Het is van belang dat er over de interne problemen van de Europese Unie minstens net zo doeltreffend en open wordt gerapporteerd als over de problemen van derde landen.
De laatste jaren was er in de Europese Unie onder andere sprake van geweld door de politie dat vaak gericht was tegen personen van buiten de Europese Unie, van sterfgevallen in de gevangenis en discriminatie van seksuele minderheden. De gebreken bij de bescherming van vluchtelingen vormen misschien het grootste mensenrechtenprobleem in de Europese Unie. Het vluchtelingenbeleid van de Unie en haar lidstaten bevindt zich onder het niveau dat wij van economisch ontwikkelde landen mogen verwachten. Vluchtelingen- en asielkwesties zijn voor ons in de eerste plaats kwesties van veiligheid en controle. De praktijk is duidelijk in strijd met de verplichtingen van het Verdrag van Genève.
In de gemeenschappelijke Rusland-strategie moet het belang van de mensenrechten worden onderstreept. Het respecteren van de mensenrechten is een van de grote uitdagingen als men de welvaart en stabiliteit in Rusland wil vergroten. De mensenrechtensituatie in Rusland is nu alarmerend. De doelstellingen veiligheid, stabiliteit en duurzame ontwikkeling die onderdeel zijn van de Noordse dimensie, zijn ondergeschikt als de mensenrechten worden vergeten.
Het Europees Parlement heeft het initiatief genomen om binnen de Commissie een orgaan op te richten voor de controle op de uitvoering van het mensenrechtenbeleid; het wordt tijd dat dit initiatief wordt verwezenlijkt. Dit orgaan zou de uitvoering van het mensenrechtenbeleid doeltreffender maken en over mensenrechtenkwesties rapporteren. De eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van de rechten van minderheden zijn belangrijke criteria voor toetreding tot de Europese Unie. Als men de mensenrechten- en minderhedencriteria als toetredingsvoorwaarden serieus wil nemen, moeten de mensenrechtencriteria en de verplichtingen van de kandidaat-landen ten opzichte van hun minderheden bij de toetredingsonderhandelingen dezelfde status hebben als de andere fundamentele criteria.

De Voorzitter
Dank u, collega.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Turkije
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende twee verslagen:
A5-0071/1999 van de heer Morillon namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van Turkije (COM(1998)0600 - C4-0670/1998 - 1998/0300/COD));
A5-0070/1999 van de heer Morillon namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter verdieping van de douane-unie EG-Turkije (COM(1998)0600 - C4-0669/1998 - 1998/0299(CNS)).

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, na het verslag van vorig jaar over Turkije van onze collega's McMillan-Scott en Swoboda en onze parlementaire resolutie van 6 oktober jongstleden, waarin werd gepleit voor het uitdiepen van de Europese strategie ten aanzien van dit land, zou ons Parlement morgen deze twee voorstellen voor een verordening van het Parlement en de Raad moeten kunnen goedkeuren betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen respectievelijk ter bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van Turkije en ter verdieping van de douane-unie EG-Turkije.
In het eerste geval gaat het om een totale financiering voor de drie komende jaren van 135 miljoen euro op grond van artikel 130 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap waarvoor de medebeslissingsprocedure vereist is. In het tweede geval gaat het om het vastleggen van 15 miljoen euro voor dezelfde periode, waarvoor de raadplegingsprocedure volstaat.
Hiermee bereidt de Unie zich voor op het hervatten van de economische hulp die in maart 1995 is goedgekeurd in het kader van de verdragen over de douane-unie, maar die geblokkeerd is gebleven vanwege het uitblijven van unanimiteit binnen de Raad.
Ik zal niet uitweiden over de redenen voor deze blokkering, die alles te maken hadden met de crisis in de Egeïsche Zee en de Europese bezorgdheid over zulke belangrijke kwesties als naleving van de mensenrechten of bescherming van minderheden. In dit verband zou het forum waarvan ons Parlement de oprichting heeft gevraagd een belangrijke rol moeten spelen. Het zou gebruik kunnen maken van bestaande structuren, met name binnen het Economisch en Sociaal Comité van de Europese Gemeenschap.
De ontwerpverordeningen waarover wij nu moeten stemmen, waarde collega's, kunnen in dit licht bezien aanzetten tot het voortzetten van de huidige politieke ontwikkeling. Ze bevatten een clausule die de Raad het recht verleent gepaste maatregelen te treffen als bewezen mocht worden dat de meest elementaire rechten in Turkije geschonden worden. In zulke gevallen kan het Parlement of de Commissie volgens de tekst opschorting voorstellen.
Als we de coherentie van de strategie die we zelf de afgelopen maanden hebben goedgekeurd niet in gevaar willen brengen, moeten we proberen te zorgen dat we geen amendementen indienen die zouden neerkomen op het blokkeren van het proces dat nu gaande is. We mogen niet uit het oog verliezen dat het belangrijk is een vruchtbare dialoog met Turkije gaande te houden, al was het bijvoorbeeld maar om evidente geostrategische redenen.
Tot slot, het totaal aan voorgestelde hulp voor een periode van drie jaar bedraagt weliswaar 150 miljoen euro, maar daar staat tegenover dat ons positieve saldo van de handelsbalans met Turkije verdubbeld is sinds de douane-unie op 1 januari 1996 van kracht is geworden. In vier jaar tijd is dat saldo gestegen van vier tot acht miljard euro.
Ik geloof oprecht dat de Gemeenschap haar toezeggingen van destijds moet nakomen, anders dreigen we diegenen te ontmoedigen die in Turkije resoluut hebben gekozen voor de douane-unie en zo trachten hun land op een lijn met de Europese Economische Ruimte te krijgen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt me op zijn plaats de heer Morillon hier geluk te wensen met deze verslagen, die hij onder zeer moeilijke omstandigheden, onder grote tijdsdruk, heeft moeten maken, en ik vind dat iedereen hem erkentelijk mag zijn: de goedkeuring van zijn verslag in de commissie buitenlandse zaken is dan ook terecht.
Met deze verslagen worden gewoon door de Europese Unie aangegane verplichtingen nagekomen. Onafhankelijk van de programma's voorzien in het kader van de MEDA-procedure en het MEDA-programma bracht de douane-unie met Turkije met zich mee het verlenen van speciale begrotingssteun alsook het verstrekken van een reeks speciale leningen van de Europese Investeringsbank.
Deze steun bestaat uit twee soorten maatregelen. De eerste groep is erop gericht de economische en sociale cohesie te versterken en de regionale verschillen in het land tegen te gaan. De tweede verordening heeft tot doel Turkije te helpen om zich geleidelijk aan toegang te verschaffen tot de communautaire markt, bij de aanpassing aan het communautaire erfgoed en bij het verdiepen van de douane-unie. Voor dit laatste doel is een driejarig financieel kader voorzien van 15 miljoen euro. Daar de voor het jaar 1999 geplande bedragen niet werden begroot, zou het begrotingskader van het programma met een jaar moeten worden verlengd - de rapporteur heeft het daar vandaag over gehad - tot het jaar 2002, en zouden de kredieten van het jaar 1999 in het herziene, aanvullende ontwerp moeten worden opgenomen.
Mijnheer de Voorzitter, naar mijn mening kan het verslag van de heer Morillon niet los worden gezien van het algemene kader van de betrekkingen met Turkije. Vandaag hebben we met de fungerend voorzitter van de Raad en met de voorzitter van de Commissie gedebatteerd over de problemen die zich voordoen, over de voorstellen van de Europese Commissie in het kader van haar verslag over de top van Helsinki, en verder over de te verwachten strategie van de Raad.
In het Parlement hebben wij in de maand oktober een resolutie aangenomen waarin duidelijk staat aangegeven welke lijn het Europees Parlement zou moeten volgen, ofschoon er zoals hier al gezegd is - de heer Poettering heeft het namens mijn fractie gezegd - binnen onze fractie enige verschillen van mening bestaan ten aanzien van het belang, de aard en de grenzen die aan deze kandidatuur van Turkije moeten worden gegeven.
Persoonlijk ben ik van oordeel - en in het debat van de maand oktober heb ik dat ook kunnen zeggen - dat het voor het eerst is dat alle stukjes van de puzzel Turkije op tafel liggen: het probleem van de eilanden in de Egeïsche Zee, het probleem Cyprus, het probleem van de mensenrechten en dat van de minderheden. Een dezer dagen is er in dit verband juist een belangrijk debat gevoerd naar aanleiding van de bekrachtiging van de doodstraf voor de heer Öçalan.
Ik ben het eens met de rapporteur dat het in dit geval niet wenselijk is de stemming over de onderhavige verslagen van de agenda te halen. En wel omdat, ook al heeft het Parlement zich een fervent voorstander betoond van het opschorten van de doodstraf, zoals uit het debat van de laatste plenaire vergadering is gebleken - volgens mij heeft de Voorzitter hierover reeds contact opgenomen met de Turkse overheid -, ik toch van mening ben dat de Europese Unie haar verplichtingen moet nakomen. Bovendien moet toch worden toegegeven dat in de afgelopen vijftien jaar in Turkije geen enkele doodstraf meer ten uitvoer is gelegd.
Ik zou willen benadrukken dat deze doelstelling ons niet mag afhouden van onze verplichting betreffende de bescherming van de mensenrechten, van de fundamentele vrijheden en van de minderheden in dat land. Wat ons te doen staat, mijnheer de Voorzitter, is dat we de Turkse overheid in ondubbelzinnige bewoordingen laten weten wat zij van ons kunnen verwachten, en welke rechten zij dienen te respecteren. Ik vind dat we op dit punt geen twijfel mogen laten bestaan en dat we moeten beklemtonen dat Turkije het recht heeft om kandidaat te worden, maar dat het niet in ons belang is deze toetredingsonderhandelingen te starten voordat dat land aan de criteria van Kopenhagen heeft voldaan en vooral voordat het zijn politieke verplichtingen is nagekomen.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, acht ik het onze taak, de taak van de Europese Unie, de verdienstelijke verslagen van de heer Morillon ten volle te ondersteunen.

Schori
Mijnheer de Voorzitter, deze twee verslagen, die de sociaal-democratische fractie steunt - wij bedanken de heer Morillon overigens voor het werk dat hij eraan besteed heeft - vormen een belangrijke bijdrage aan de rapprochement van Turkije tot Europa. Ik ben het echter met de heer Salafranca Sánchez-Neyra eens dat al deze verslagen onderdeel zijn van een groter geheel in onze betrekkingen met Turkije. Ik denk dat de belangrijkste boodschap van de Unie deze dagen is dat Turkije het recht heeft om toetreding tot de Unie aan te vragen. Deze mogelijkheid heeft het land al bijna 35 jaar, sinds de associatieovereenkomst, maar het is toch belangrijk dat we dit deze dagen noemen.
We hebben binnen de Europese samenwerking een democratisch stabiel, sociaal en economisch ontwikkeld Turkije nodig. Dat is belangrijk voor onze veiligheid en voor de toekomst in Europa. Voor ons is het vanzelfsprekend van belang hoe de Turkse democraten en mensenrechtenactivisten erover denken. Zij zijn bijna allemaal van mening dat Turkije beschouwd moet worden als kandidaat-land. Dan worden ook de situatie van de Koerden, de kwestie Cyprus, de folteringen en de schending van de mensenrechten serieuze Europese aangelegenheden, die besproken, onderzocht en behandeld zullen worden door verschillende controlerende instellingen binnen de Unie. In plaats van resoluties en debatten zullen er rigoureuze hervormingen plaatsvinden met duidelijke en afgesproken doelen. Tijdens een groot, internationaal seminar dat twee weken geleden is gehouden en dat georganiseerd werd door de Friedrich-Naumannstichting, spraken alle Turkse partijen, waaronder de oude Welvaartspartij, zich uit voor toetreding van kandidaat-landen zoals Turkije.
Voor Turkije betekent het dat het nu ernst is. In plaats van ambities en doelen moet het land doelgerichte hervormingen doorvoeren volgens de criteria van Kopenhagen. Van onze kant willen we de Turkse regering dringend verzoeken om de daad bij het woord te voegen en te laten zien dat ze serieus zijn in hun streven om betrokken te worden bij de Europese samenwerking. Dan zullen wij ook laten zien dat we hun streven serieus nemen.

Nicholson of Winterbourne
Mijnheer de Voorzitter, de heer Morillon heeft twee voortreffelijke verslagen opgesteld. Wij zijn ingenomen met zijn eerste verslag over de douane-unie, waarin wij Turkije erop moeten wijzen dat het eveneens zijn rol moet spelen. De Europese Unie spant zich nu al verscheidene jaren in om van die douane-unie een succes te maken, maar ook Turkije moet zijn verantwoordelijkheid op zich nemen.
Ik ondersteun ook het tweede, wellicht meer betwiste verslag. Het is een goed verslag over de economische en sociale ontwikkeling in Turkije, dat de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid deze week heeft goedgekeurd. Het gemeenschappelijk forum moet hier een belangrijke rol spelen en beide partijen moeten hun verantwoordelijkheid op zich nemen. Wij geloven dat wij dat zullen doen en vertrouwen erop dat ook Turkije dat zal doen.
In de aanloop naar Helsinki moeten wij aandacht hebben voor de naleving van de wet, de eerbiediging van de minderheden en de bescherming en erkenning van hun culturele identiteit, en moeten wij de inspanningen ondersteunen om de doodstraf af te schaffen. Dat was de strekking van een van de amendementen op het verslag van de heer Morillon die wij in onze commissie hebben behandeld.
Ongelukkig genoeg is in Turkije zopas een doodvonnis bevestigd. Zelfs nu het hof van beroep de mogelijkheid heeft bevestigd dat een burger door de staat wordt terechtgesteld, is er volgens mij toch een lichtpunt. Ik herinner de afgevaardigden eraan dat de doodstraf in Turkije sedert 1984 niet meer is uitgevoerd. Sedert dat jaar geldt een moratorium, waardoor 53 mensen die in onze ogen wrede en inhumane straf nog altijd niet hebben ondergaan.
In het dagblad Milli-yet staat vandaag dat de minister voor de Europese Raad en de mensenrechten een overtuigd tegenstander van de doodstraf is. In 2000 wordt aan het Turkse parlement door academici een nieuwe wet voorgesteld waarin voor het eerst de doodstraf niet meer wordt vermeld. Laten wij hopen dat Turkije het nieuwe millennium in 2000 luister bijzet door de doodstraf via een democratische parlementaire procedure definitief af te schaffen.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie staat voor een belangrijke beslissing, die de verhoudingen met Turkije radicaal kan veranderen. De Commissie heeft voorgesteld Turkije de status van kandidaat-lidstaat te verlenen. Als de Raad dit voorstel in Helsinki overneemt, dan wordt de basis gelegd voor een nieuw soort dialoog tussen Turkije en de Europese Unie, aangezien Ankara dan uitzicht krijgt op een toekomstig lidmaatschap. Bovendien zou dat inhouden dat de Unie haar toezeggingen gestand moet doen. De voorstellen van de rapporteur maken het mogelijk de fout van 1995 te corrigeren, toen de Europese Unie haar betrekkingen met Turkije intensiveerde zonder dat land de nodige financiële hulp te bieden. Die financiële hulp voor Turkije kan niet los gezien worden van verplichtingen die het land heeft op het gebied van maatschappelijke ontwikkeling en democratie, de rechtsstaat en het naleven van de mensenrechten en de rechten van minderheden.
Hiervan is in beide verslagen sprake, aangezien het belangrijk is dat deelname aan het Europese economische systeem gepaard gaat met democratische ontwikkeling. Een tweede belangrijk punt is de betrokkenheid van het Europees Parlement. Met zijn beraadslagingen kan het voor verdere transparantie zorgen en het politieke en democratische gehalte van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije verhogen. Met het geval Öcalan - ik doel op het doodvonnis - dringt zich de vraag op hoe we in de toekomst met soortgelijke gebeurtenissen moeten omgaan. Daarop is maar een antwoord mogelijk van alle politieke strekkingen van dit Parlement, en dat is de eis dat de doodstraf wordt afgeschaft. Het gaat er niet om een vredesengel van Öcalan te maken. Het gaat er veeleer om te laten zien dat het naleven van de mensenrechten veel meer inhoudt dan loze woorden. Dat geldt uiteraard voor Turkije, maar niet alleen voor Turkije.
Ons Parlement dient van de Turkse regering te eisen dat zij het vonnis van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens eerbiedigt. Het terechtstellen van Öcalan is hiermee niet verenigbaar. Ik kan Turks lezen, en het doet me plezier dat ik tot op heden uit de Turkse kranten of via andere Turkse media niets heb vernomen dat wijst op een negatieve reactie van de kant van de regering in Ankara. Ik vind dat een hoopvol teken.
Ondanks alles wat er vandaag al over Turkije gezegd is, komt het er nu op aan dat we het nieuwe Europese beleid ten aanzien van Turkije voortzetten. In die zin steunen wij de twee verslagen als bijdragen aan de democratisering van Turkije.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, inhoudelijk valt het mij niet zo zwaar in te stemmen met deze twee verslagen, al zijn er een paar tekortkomingen. Het is gelukt de politieke vereisten voor samenwerking met Turkije zeer duidelijk en consequent naar voren te brengen, met name de naleving van de mensenrechten, waaronder de rechten van het Koerdische volk, afschaffing van de doodstraf, het versterken van het maatschappelijk middenveld, een ruimere betrokkenheid van NGO's en tot slot het terugdringen van sociale achterstelling en regionale onderontwikkeling.
Dat deze wijzigingen noodzakelijk waren, pleit tegen de Commissie. Dat zij mogelijk waren, pleit voor de parlementscommissie en voor het werk van de heer Morillon. Niettemin valt het mij bijzonder zwaar een beslissing te nemen. De Commissie beweert in haar ontwerp dat in Turkije een proces van democratisering en bescherming van de mensenrechten is begonnen, en de heer Prodi heeft zich vanmiddag in soortgelijke bewoordingen uitgelaten. De parlementscommissie heeft het daarentegen enkel over de noodzaak van een dergelijke ontwikkeling, niet van een positieve ontwikkeling die op dit moment al gaande zou zijn. Mij lijkt dat niet alleen aanzienlijk realistischer, het stemt ook overeen met de inschatting waar de Commissie zelf mee naar voren kwam in haar mededeling aan de Top van Keulen op 3 en 4 juni van dit jaar. Daarin sprak zij tot tweemaal toe van het feit dat zij, ik citeer, in ieder geval in de Koerdische kwestie geen merkbare verbetering waarnam, en dat zij gezien de versterkte positie van de ultranationalistische partij MHP de kans hierop ook voor de toekomst, in de woorden van de Commissie, somber inschatte. Ik begrijp dan ook niet waarop de Commissie haar optimisme eigenlijk stoelt en waarom zij twee tegenstrijdige analyses hanteert.
Naar mijn oordeel is het volkomen duidelijk dat er geen sprake is van enige reële positieve ontwikkelingen in deze kwesties. In verband met de bevestiging van het doodvonnis tegen Öcalan heeft de Turkse vice-premier Bahçeli van de MHP verklaard dat Europa niet moet worden aangemoedigd zich nog driester in de Turkse binnenlandse aangelegenheden in te mengen, en president Ecevit was van mening dat hij een eventueel vonnis van het Hof in Straatsburg niet diende na te leven. Dit gaat regelrecht in tegen de verplichtingen die Turkije als lid van de Raad van Europa is aangegaan. Als het op de mensenrechten aankomt, hebben Turkse gezagsdragers blijkbaar geen oog voor hun internationale juridische verplichtingen.
Europa biedt Turkije nu daadwerkelijk uitzicht op het lidmaatschap van de Europese Unie, en dat is voor mij een noodzakelijke stap, een stap van strategisch belang. De Europese Unie moet nu eindelijk duidelijk verklaren dat zij een plaats inruimt voor Turkije en dat zij er belang bij heeft dat Turkije in de Unie wordt opgenomen. Daarbij kan er overigens absoluut geen sprake zijn van een afzwakking van de eisen tot democratisering van de grondwet en de politieke realiteit, de eis tot een wezenlijk betere naleving van de mensenrechten, tot een politieke oplossing voor de Koerdische kwestie en tot een einde aan de bezetting van Noord-Cyprus. Van dit alles is voorlopig in de verste verten nog geen sprake.
Artikel 3 paragraaf 2 moeten wij morgen ofwel in de versie van de Commissie, ofwel in die van de parlementscommissie aannemen. In beide versies zijn voorwaarden voor stopzetting van de samenwerking geformuleerd, in het geval van wezenlijke schendingen van de mensenrechten. Dit soort schendingen bestaat volgens mij, en daarom lijkt het mij verkeerd om deze documenten op dit moment goed te keuren. We zouden ons eigen document en onze geloofwaardigheid te grabbel gooien. Mijn fractie pleit er in de huidige omstandigheden voor de behandeling van beide verslagen op te schuiven. Twee weken geleden hebben we de Russische regering in een soortgelijke situatie het juiste signaal gegeven. In deze kwestie moeten wij hetzelfde doen.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, nu het Europees Parlement besluit nieuwe steun aan Turkije te verlenen willen wij ons standpunt terzake duidelijk uiteenzetten. Naar onze mening moet het Turkse volk bij het overgangsproces naar een volwaardige democratie geholpen worden. Het verdient deze steun dan ook ten volle. Ik pleit er zelfs voor dat de Europese Unie de samenwerking tussen de lidstaten en Turkije bevordert. Anderzijds bieden de verslagen die wij hier vandaag bespreken ons de gelegenheid nog eens goed na te denken over de vooruitgang die dit land op het gebied van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden heeft geboekt. In deze context baart het ons ernstige zorgen dat het Turkse Hooggerechtshof de terdoodveroordeling van Öcalan heeft bekrachtigd.
Ik ben afgevaardigde van Portugal, een land dat de doodstraf reeds in de 19de eeuw heeft afgeschaft. Wij waren trouwens het eerste land van de Europese Unie dat deze stap heeft gezet. Persoonlijk ben ik sterk gekant tegen terdoodveroordelingen, uit overtuiging en ook omdat ik van oordeel ben dat zij niet het effect sorteren dat van straffen wordt verwacht. Het lijkt ons dan ook aangewezen om in de huidige omstandigheden een bijzonder duidelijk signaal in de richting van Turkije uit te zenden. Dit land moet namelijk goed beseffen dat de naleving van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden nog steeds essentiële voorwaarden zijn om op de solidariteit in de vorm van samenwerking en bijstand van het Europees Parlement te kunnen rekenen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou hier willen onderstrepen dat het Europees Hof voor de Mensenrechten gisteren nog in Straatsburg een verzoek tot opschorting van de uitvoering van de terechtstelling van Öcalan heeft aanvaard zolang de zaak aanhangig is. En tot mijn grote voldoening heb ik gelezen dat onze Voorzitter, mevrouw Nicole Fontaine, prompt op de bevestiging van de terdoodveroordeling heeft gereageerd. Ik heb ook gelezen dat zij voornemens was stappen te ondernemen bij de voorzitter van de grote Nationale Vergadering van Turkije om te verhinderen dat dit orgaan het licht op groen zet voor de uitvoering van de doodstraf. Ik weet niet of zij garanties heeft gekregen. Wat ik wel weet, is dat het Europees Parlement de ontwikkelingen in Turkije op de voet moet volgen, niet enkel de kwestie-Öcalan, maar de situatie van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden in het algemeen. Wij moeten in dit opzicht uiteraard behoedzaam te werk gaan, maar anderzijds mag het ons niet aan de nodige vastberadenheid ontbreken.
Ik zal morgen dan ook voorstellen - in tegenstelling tot wat anderen hier blijkbaar over denken - de stemming over deze twee verslagen naar een latere vergadering te verdagen. In aansluiting hierop zou ik de Voorzitter van het Europees Parlement willen vragen namens de door haar voorgezeten instelling een oproep tot de Europese Raad van Helsinki te richten. Indien de Turkse overheid niet op haar beslissing terugkomt, moet de Raad immers ten aanzien van het kandidaat-lidmaatschap van Turkije een onverzettelijke houding aannemen. Het Europees Parlement mag deze kans om de principes en waarden die het verkondigt ook daadwerkelijk en volmondig te verdedigen niet laten voorbijgaan.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik heb meerdere malen voor Öcalan gedemonstreerd, maar het moet mij van het hart dat het debat over Turkije niet alleen maar over de terdoodveroordeling van Öcalan zou moeten gaan, want Turkije is als geheel antidemocratisch; in Turkije worden de mensenrechten niet geëerbiedigd. Ik heb Turkije bezocht als lid van de mensenrechtencommissie van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa en ik denk dus dat ik spreek met kennis van zaken. Het geval-Öcalan is niet de enige reden waarom Turkije nog niet rijp is voor de status van kandidaat-land: Öcalan is overigens praktisch uitgeleverd door de regering-D'Alema - een schandvlek voor Italië - maar Turkije heeft, aan de andere kant, artikel 155 van zijn wetboek van strafrecht, waarop de veroordeling van Öcalan is gebaseerd, overgenomen van artikel 241 van het Italiaanse wetboek van strafrecht. Het standpunt van de Italiaanse regering op dit punt verbaast mij dus volstrekt niet. Turkije handhaaft niettemin de doodstraf: het mag dan misschien moeilijk zijn de mentaliteit van politieagenten of de situatie in de gevangenissen te veranderen, maar om de doodstraf af te schaffen is alleen maar een wet, een stemming in het parlement nodig, zoals dat in alle landen van de Europese Unie is gebeurd. Ik blijf me erover verbazen hoe Turkije de doodstraf kan handhaven en tegelijkertijd om toetreding tot de Europese Unie kan vragen, maar nog verbazingwekkender is het dat er zelfs sprake van is de status van kandidaat-land te verlenen aan een land dat de doodstraf nog niet heeft afgeschaft. Ook daarom ben ik voor uitstel van de stemming.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen de verslagen van de heer Morillon over de bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van Turkije alsmede over de verdieping van de douane-unie tussen de Europese Unie en genoemd land steunen. Zeker nu dit land dit jaar tot twee keer toe door aardbevingen is getroffen.
Juist die laatste omstandigheid dreigt immers het opportune voornemen van de regering-Ecevit een begin te maken met het wegwerken van de schrijnende sociaal-economische achterstand van de Turkse zuidoostelijke provincies te doorkruisen. Terecht stipuleert de rapporteur dat door de EU gefinancierde projecten en programma's in het bijzonder ten goede dienen te komen aan Turkse bevolkingsgroepen met een achterstand.
Anderzijds willen wij niet verhelen deze handreiking van Brussel aan Ankara beslist niet te willen duiden als een politiek signaal in de richting van een kandidaat-lidmaatschap van de Europese Unie. Wij vinden dat de overeengekomen douane-unie ruim voldoende mogelijkheden biedt om Turkije ontwikkelingskansen te geven. Daarmee is ons inziens de maximale vorm van Europese samenwerking met Turkije bereikt.
Veelzeggend genoeg sporen de oproepen van de rapporteur en andere indieners van amendementen aan het Turkse adres om eindelijk de weliswaar moeizaam begaanbare weg naar de democratische rechtsstaat in te slaan met onze principiële bezwaren tegen de bevestiging van de kandidaat-status aan Ankara. Waarom schenkt de Europese Unie nu niet klare wijn? Valse hoop aan beide kanten doet ons in elk geval voor een spoedige terugval in de oude toestand van "koude vriendschap" vrezen.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer generaal Morillon met zijn verslag en breng hulde aan zijn voorganger, de heer McMillan Scott, die hieraan eveneens een grote bijdrage heeft geleverd.
Ik zou een enigszins andere toon dan sommige van de vorige sprekers willen aanslaan. Ik denk echt dat wij Turkije krachtiger moeten aanmoedigen. Velen van ons willen de betrekkingen tussen de Unie en Turkije verder ontwikkelen. Daarom moeten de hinderpalen voor de financiële steun van de EU voor Turkije zo vlug mogelijk worden opgeruimd. Wij rekenen erop dat de Europese Raad van Helsinki Turkije als kandidaat-lidstaat zal erkennen en daarom moeten wij een omvangrijker programma opzetten om Turkije te helpen.
De voorgestelde maatregelen moeten Turkije in staat stellen de nodige structurele aanpassingen uit te voeren. De douane-unie levert op dit ogenblik immers vooral de Europese Unie voordeel op. De heer Prodi verklaarde hier op 13 oktober dat een toetredingspartnerschap zoals met de officiële kandidaat-landen ook Turkije kan helpen om de toetredingscriteria te vervullen. Toetredingsonderhandelingen kunnen alleen worden geopend als de politieke criteria vervuld zijn, maar wij moeten Turkije alle mogelijke hulp bieden om daartoe te komen.
In onze resolutie van 6 oktober hebben wij besloten spoedig werk te maken van de nodige technische en financiële bijstand om de douane-unie te voltooien en de Raad verzocht de nodige maatregelen daartoe te ondersteunen. Wij zijn nu zover en rekenen erop dat de Raad onze voorstellen integraal zal overnemen. Wij moeten ook bereid zijn maatregelen te overwegen om Turkije dichter bij onze waarden en onze economische visie te brengen.

Efthymiou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Morillon gelukwensen. Hij heeft uitstekend werk geleverd. Met zijn verslag biedt hij ons een goede gelegenheid om een duidelijk debat te voeren over een Europese strategie voor Turkije.
Wij zijn het volgens mij allen met elkaar eens dat geen enkel vraagstuk tot nu toe in de Europese Unie voor meer spanning, vraagtekens, voorbehouden en tegenstellingen heeft gezorgd dan het vraagstuk van de betrekkingen tussen de Unie en Turkije. Daar zijn ook redenen voor. Turkije heeft namelijk met geen enkel ander toetredingsland gemeenschappelijke kenmerken. De twaalf toetredingslanden veroorzaken samen niet zoveel problemen als Turkije in zijn eentje: economische en sociale problemen, problemen in verband met mensenrechten, democratie, eerbiediging van de minderheden en tot slot veiligheids- en stabiliteitsproblemen in Zuid-Oost-Europa. Turkije voert een buitenlands beleid dat gegrondvest is op ofwel openlijke geweldpleging - zoals op Cyprus, waar het nog steeds het noordelijk gedeelte van het eiland bezet houdt - ofwel dreiging met gebruik van geweld. Zo heeft bijvoorbeeld het Turks parlement officieel verklaard dat het uitoefening door Griekenland van zijn soevereine rechten in de territoriale wateren van de Egeïsche Zee als casus belli zal beschouwen.
Het vraagstuk van de Europese strategie voor Turkije is echter zo eenvoudig als het ei van Columbus. De Europese Unie mag niet veranderen om Turkije een plezier te doen: Turkije moet alles in het werk stellen om een Europees land te worden. Europa mag niet verturksen, maar Turkije moet vereuropesen. Daarom moeten wij met de Europese strategie voor Turkije het Turks politiek bestel en de Turkse samenleving duidelijk maken dat Turkije geen speciale status zal krijgen, maar wel degelijk moet voldoen aan alle criteria van Kopenhagen en Luxemburg, wil het zijn Europese perspectieven hard kunnen maken.
Met het oog op Helsinki moet de Unie Turkije duidelijk maken dat het de internationale rechtsorde dient te respecteren. De Unie moet erop wijzen dat het toetredingsproces van Cyprus tot de Unie zonder strubbelingen zal verlopen en Turkse chantage van welk soort dan ook geen effect zal sorteren. De Unie moet verzekeren dat alle kandidaat-landen, met inbegrip natuurlijk van Turkije, de internationale verdragen en het volkenrecht respecteren, met de buurlanden samenwerken voor vrede en eventuele conflicten oplossen aan de hand van het volkenrecht, via de internationale gerechtelijke instanties, zoals het Hof van Justitie in Den Haag. Turkije is welkom in de Unie, mits het geweld, internationale schendingen en autoritair gedrag buiten de deur laat. Turkije is welkom, met vrede en democratie. Dat willen de Turkse burgers en dat wil ook Griekenland voor zijn bevriend buurvolk.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, geachte heer commissaris, geachte collega's, in het verleden heeft de Vrije Europese Alliantie de douane-unie niet goedgekeurd. De meerderheid in dit Parlement heeft het na zware debatten toen wel gedaan, omdat de goedkeuring een stimulans zou zijn voor de Turkse regering om tot een aanvaardbaar mensenrechtenbeleid te komen, tot echte democratisering en tot een politieke oplossing voor het probleem van de Koerden.
Wij moeten vaststellen dat de resultaten niet overtuigend zijn. De terdoodveroordeling van de Koerdische leider Öcalan en de bevestiging daarvan confronteert ons opnieuw met de tragische consequenties van een niet-opgeloste vraag om respect en recht op zelfbeschikking vanwege een volk, het Koerdische volk, in Turkije.
Er wordt in Turkije sterke druk uitgeoefend door diverse partijen en groepen op de Turkse samenleving om de terechtstelling van Öcalan te eisen. Wij zijn in Turkije nog lang niet toe aan de afschaffing van de doodstraf, ook al wordt die dan niet toegepast. Turkije moet ons de verzekering geven dat het leven van Öcalan gespaard zal worden. Zo niet, wordt de hoop dat het in Turkije tot een politieke oplossing komt voor het Koerdische vraagstuk weer de bodem ingeslagen. Met de wanhoop van de Koerden zal ook de stabiliteit in onze landen zeker niet toenemen. Wij weten dat duizenden Koerden onder ons wonen.
Toch wil ik mij aansluiten bij de felicitaties aan het adres van de rapporteur, want de tekst van het verslag is in menig opzicht een verbetering ten opzichte van wat de Commissie had voorgesteld. Men kan wel zeggen: de financiële steun hoort erbij als een consequentie bij wat wij vroeger hebben besloten. Maar dan moet u toch eens nadenken, collega's, het verslag voorziet, als wij de tekst stemmen, dat de financiële samenwerking opgeschort kan worden in geval er een schending is van de democratische beginselen van de rechtsstaat, de mensenrechten of de fundamentele vrijheden. Betekent dat dan niet dat, indien wij vandaag de financiële voordelen toekennen, de hoogte van de lat inzake mensenrechten, enzovoort al gelegd is en dat bijgevolg alleen een achteruitgang ten opzichte van de huidige situatie tot een opschorting zou kunnen leiden? Voor ons althans ligt de lat vandaag niet hoog genoeg. Wij wensen dat de toestand in Turkije drastisch verbetert inzake democratisering en mensenrechten en inzake een oplossing voor het Koerdisch vraagstuk, maar wij hopen dat dat kan zonder dat daarvoor financiële druk moet worden uitgeoefend.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, onze gevoelens van solidariteit en broederschap met het Turkse volk dwingen ons toetreding van Turkije tot de Europese Unie van de hand te wijzen. Zoals ook uit de ervaringen van het Griekse volk blijkt, hoeft het Turkse volk daar geen heil van te verwachten. Men zegt ons echter dat wij voor de twee verordeningen moeten stemmen en de financiële middelen voor Turkije moeten vrijmaken. De reden daarvoor is, zegt men, dat aanzienlijke vooruitgang is geboekt met de democratisering in Turkije en het Turkse regime een hart onder de riem moet worden gestoken om nog meer vorderingen te maken in dit proces. De beweringen van de Raad en de Commissie over vooruitgang bij de democratisering in Turkije kloppen echter niet. Deze laten veeleer zien dat deze vooruitgang via de maag van de multinationals loopt. Bovendien is er in werkelijkheid, zoals overduidelijk blijkt, eerder sprake van een verslechtering van de situatie.
Hoe zit de vork momenteel in de steel? Turkije houdt nog steeds op illegale wijze, in strijd met het volkenrecht, 38% van het Cyprisch grondgebied bezet; Turkije blijft doorgaan met zijn provocaties aan het adres van Griekenland; Turkije zet zijn afschuwelijke etnische zuivering, zijn volkenmoord op het Koerdisch volk voort, en tot slot blijft Turkije doorgaan met zijn militaire acties tegen de Koerden in Noord-Irak. In de gevangenissen bevinden zich meer dan 12.000 politieke gevangenen. Folteringen en moorden zijn daar schering en inslag. Onder de gevangenen bevinden zich afgezien van Leyla Zana, de winnares van de Sacharovprijs, en nog drie andere Koerdische parlementsleden, ook bekende schrijvers en journalisten. Recentelijk zijn 12 politieke gevangenen vermoord die protesteerden tegen de onmenselijke omstandigheden in de gevangenissen.
Wij hebben verder ook nog de zaak Öcalan. Afgezien van de onmenselijke manier waarop hij ontvoerd is en in hechtenis werd gehouden, is hij na een schijnproces ter dood veroordeeld. Dit vonnis is kortgeleden unaniem bekrachtigd door het Turkse Hooggerechtshof. Daaruit blijkt dus al hoe gevoelig men in Ankara is voor oproepen tot democratisering. Ten tweede zegt men ons dat aanneming van de verordeningen en vrijmaking van de financiële middelen zullen bijdragen aan de democratisering. Hetzelfde vertelde men ons echter ook toen vijf jaar geleden de douane-unie moest worden ondertekend. Desalniettenim is noch de grondwet, noch het strafwetboek gedemocratiseerd. Zelfs de doodstraf is niet afgeschaft en er is geen politieke oplossing gevonden voor het Koerdisch vraagstuk. De kwestie Cyprus "bestaat niet meer", zeggen Turkse regeringsmensen. Gelooft u mij, aanneming van de twee verordeningen zal, in weerwil van het goede dat daarin staat, het Turkse regime nog doldriester maken - ze zeggen dat ze de meest moderne democratie in Europa zijn - en het ertoe aanzetten de duimschroeven van zijn huidig beleid nog meer aan te draaien. Als wij de krachten die zich in Turkije inzetten voor democratisering geen klap willen geven, als wij solidair willen zijn met de gevangenen en druk willen uitoefenen in de richting van echte democratisering, moeten wij tegen deze ontwerpverordeningen stemmen, of ze in ieder geval terugverwijzen naar de bevoegde commissie. Laat Turkije eerst maar eens met concrete bewijzen van democratisering en eerbiediging van het volkenrecht op de proppen komen.

Musumeci
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, enkele weken na het debat over de openstelling van het programma SOCRATES voor de Turkse jeugd houdt dit Parlement zich opnieuw bezig met de controversiële betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Deze keer gaat het niet over cultuur maar over steun voor de sociale en economische ontwikkeling van dit Middellandse-Zeeland. De vraag die wij ons in gedachten allemaal voor de zoveelste keer stellen is nog steeds dezelfde: kan, moet de Europese Unie een staat steunen, op welke manier dan ook, die geografisch gezien dichtbij is, zelfs grenst aan Europa en aan dezelfde zee ligt als Zuid-Europa, maar mijlenver van ons af staat op het gebied van de mensenrechten? Sinds 1996, het jaar waarin de Europese Gemeenschap, naar aanleiding van de crisis in de Egeïsche zee, de overeenkomst voor een douane-unie met Turkije heeft geblokkeerd, is er helaas geen enkele vooruitgang geboekt op het gebied van de mensenrechten en van de bescherming van minderheden. Door de recente terdoodveroordeling van de Koerdische leider Öcalan is politieke toenadering tussen Turkije en de Europese Unie onmogelijk geworden, ondanks de lauwe pogingen die Turkije de laatste jaren daartoe heeft gedaan. Toch kan de democratische groei van een gemeenschap ook worden beïnvloed door haar economische en sociale ontwikkeling, zoals we in dit Parlement al meerdere malen hebben benadrukt. Als wij de voorstellen van de Commissie voor financiële bijstand voor de komende drie jaar en voor de versterking van de douane-unie niet goedkeuren, dragen wij bij tot een neerwaartse spiraal in Turkije waarvan de gevolgen niet te overzien zijn, vooral nu het land door een catastrofale natuurramp is getroffen.
Kortom, de Italiaanse delegatie van Alleanza Nazionale is een gematigd voorstander van samenwerking met Turkije, op voorwaarde dat de Turkse regering concrete en tastbare maatregelen neemt om zich aan te passen aan de West-Europese democratieën. Democratie heeft een prijs, mijnheer de Voorzitter: Turkije vragen deze prijs te betalen is geen teken van zwakte van de kant van Europa maar van een groot verantwoordelijkheidsbesef.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, om te beginnen wilde ik collega Morillon hartelijk danken voor zijn buitengewoon objectieve verslag en voor het feit dat hij zich de moeite heeft getroost bij de zaak te blijven. Mijnheer de commissaris, er zijn zojuist enkele kritische uitlatingen gedaan aan het adres van de Commissie, maar ik wilde u eigenlijk graag gelukwensen, en met name ook uw medewerkers die hier aanwezig zijn. Zij zijn erg bij het onderwerp betrokken en onderhouden altijd een zeer goede communicatie en een zeer goede dialoog met het Parlement.
Natuurlijk schat de Commissie de situatie in verschillende documenten soms verschillend in. Maar, collega Brie, dat heeft wellicht ook iets te maken met de grillen van de Turkse politiek, die misschien de ene keer meer en de andere keer minder vorderingen maakt. Wie de dingen nuchter onder ogen ziet, weet dat er de afgelopen maanden sprake is geweest van bescheiden vooruitgang, en die moeten we ten volle onderkennen. We moeten het ons echter ook weer niet te makkelijk maken, zoals enkele voorgaande sprekers hebben gedaan door de Turkse regering alleen maar te steunen. Als iedereen de regering steunt, dan vraag ik mij af waarom een Akim Birdal vindt dat wij van koers moeten veranderen, waarom andere Koerdische vertegenwoordigers vinden dat wij van koers moeten veranderen, waarom de gezamenlijke oppositie, ook de oppositie uit het maatschappelijk middenveld vindt dat wij van koers moeten veranderen.
Verder wil ik mijn bijzondere dank uitspreken voor de Griekse regering en haar minister van Buitenlandse Zaken Papandreou, want zij heeft een moedige stap gezet, gezien de binnenlandse politieke verhoudingen. Het was een riskante stap, die zeker ook was ingegeven door de situatie op Cyprus en het streven Cyprus dichter bij de Europese Unie te brengen en ook op Cyprus zelf politieke oplossingen mogelijk te maken.
Daarom staan wij niet kritiekloos tegenover Turkije, zeer beslist niet. Ik zeg ook steeds opnieuw dat Turkije verder had gestaan met zijn aansluiting bij Europa als het al vroegtijdig, tijdig en grondiger werk had gemaakt van de mensenrechten, de rechten van minderheden, met name de Koerdische, de democratie, de verhoudingen met Griekenland en een bijdrage had geleverd tot de oplossing van de problemen op Cyprus. Welnu, als de Raad in de komende dagen - ik zeg wel degelijk: als - beslist Turkije ook officieel als kandidaat-lidstaat te erkennen, dan moet Turkije beseffen dat de bal in zijn kamp ligt. Dan is het aan Turkije om de volgende stappen te zetten. Dan hebben wij onze plicht gedaan, gedeeltelijk in antwoord op de bescheiden veranderingen die hebben plaatsgevonden, gedeeltelijk in afwachting van wat komen kan en moet. Daarna is Turkije aan de bal, dan moet Turkije de volgende stappen zetten, als het nader tot Europa wil komen. Wij willen dat Turkije deel uitmaakt van de Europese Unie, maar Turkije weet maar al te goed dat het alleen lid kan worden als het de criteria van Kopenhagen erkent. Dat weten alle kandidaat-lidstaten, en Turkije moet dat ook weten. Ik hoop dat het snel stappen zal ondernemen om aan die criteria te voldoen. Het zal beslist nog wel een paar jaar duren, maar hoe sneller Turkije optreedt, hoe sneller het lid wordt van de Europese Unie.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet of het feit dat het verslag over deze vraagstukken werd opgesteld door een collega die generaal is, een symbolische waarde heeft. Deze vooraanstaande collega heeft geprobeerd de voorstellen van de Commissie te verbeteren, maar wij moeten desalniettemin beide teksten overboord gooien. Wij zijn geen schizofreen parlement. Wij kunnen niet een bepaalde toon aanslaan tegen Tsjetsjenië en een andere toon tegen Turkije. Wij kunnen geen parlement zijn dat politiek gezien zo dood is als een pier.
Over enkele dagen vindt Helsinki plaats. De topconferentie. Wat gaan wij zeggen? Gaan wij zeggen dat er niets aan de hand is? Gaan wij de verordeningen goedkeuren? Maar kan dat geen kwaad voor Öcalan? Nee, dat kan geen kwaad, als wij het gebied vanuit een toeristische invalshoek bekijken! In Griekenland, Turkije en heel het oostelijk gedeelte van de Middellandse Zee bestaat de gewoonte om bij het leggen van de fundamenten van een huis een haan te slachten en het bloed van die haan op de fundamenten te laten spatten. Is het dan zo erg als Öcalan wordt geofferd - of als Öcalan dreigt geofferd te worden - op de fundamenten van de toetreding tot de Europese Unie?
Is dat hetgeen wij de topconferentie zullen zeggen? Nemen wij deze twee verordeningen mee, waarvan er één illegaal is en meer weg heeft van een goochelaarstruc? Daardoor wordt Turkije èn toetredingsland èn ontwikkelingsland: dit om het eenparigheidsbeginsel in de Raad van de Europese Unie te omzeilen. Mijns inziens moet het Europees Parlement voet bij stuk houden. Wij moeten ervoor zorgen dat niet alleen Turkije kan toetreden tot de Europese Unie, maar ook het Turkse volk. Wij moeten in dit proces ingrijpen om het Turkse volk de rechten te geven die het nu nog ontbeert.

Napoletano
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag de heer Morillon bedanken want het dossier over Turkije is duidelijk geen gemakkelijk dossier. Wij hebben er de laatste tijd uitgebreid over beraadslaagd; vandaag beraadslagen we over twee voorstellen voor een verordening: voor het verdiepen van de douane-unie en voor maatregelen ter bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van Turkije. Wij staan nu aan de vooravond van de Europese Raad van Helsinki, waar beslist zal worden over de toekenning van de status van kandidaat-land aan Turkije. Het Turkse Hooggerechtshof heeft bovendien de terdoodveroordeling van de heer Abdullah Öcalan bevestigd; daarop heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens om opschorting gevraagd en de Turkse overheid heeft, bij monde van minister-president Ecevit, verklaard dat zij er de voorkeur aan geeft eerst de gehele rechtsprocedure te doorlopen, met inbegrip van het beroep van de advocaten van de verdediging, voordat zij het standpunt van de regering bekendmaakt en de kwestie voorlegt aan het parlement. De zaak is dus nog niet gesloten en wij moeten opnieuw onze verantwoordelijkheid nemen en een strategie kiezen.
Ik heb de indruk dat ons Parlement ervoor gekozen heeft te investeren in de democratische ontwikkeling van dit land. Maar we hoeven vandaag niet per se te kiezen tussen totale afwijzing en kritiekloze aanvaarding van de gebeurtenissen. Ik wijs alle collega's op amendement 11 van het Parlement, dat de beslissing over het verloop van deze samenwerking aan ons overlaat. Het lot van de heer Abdullah Öcalan blijft een doorslaggevende kwestie, evenals de algemene situatie, zoals een aantal collega's, en als laatste de heer Swoboda, heeft opgemerkt.

Morgantini
Vandaag heeft voorzitter Prodi ons gezegd dat in Helsinki besloten zal worden Turkije de status van kandidaat-land toe te kennen, om te zorgen dat de houding van Turkije niet nog verder verhardt. Dat is een belangrijke stap vooruit, het is alleen jammer dat Turkije daar niet veel tegenoverstelt. Wij zijn allen verontwaardigd over de bevestiging van de terdoodveroordeling van Öcalan, wij vragen eensgezind om een teken van de Turkse regering, het moratorium op de doodstraf. Waarschijnlijk zal het vonnis worden opgeschort, ondanks de ernstige beslissing van de regering om niet in te gaan op het verzoek van het Hof van Straatsburg. Dat is gunstig, maar is Turkije daarmee gereed om toe te treden tot de Unie? Nee. In Turkije worden dagelijks de mensenrechten geschonden: er zijn duizenden politieke gevangenen, de vrijheid van vakbond, van meningsuiting, van godsdienst, van de minderheden worden onderdrukt. De Turkse regering heeft uitsluitend afwijzend en minachtend gereageerd op een buitengewone gebeurtenis als de eenzijdige vredesmaatregelen van de PKK, bijvoorbeeld de beslissing om de gewapende strijd op te geven en een staakt-het-vuren in acht te nemen en de beslissing van een groot aantal leidende figuren van de PKK om zich over te geven aan de Turkse autoriteiten en zodoende nog eens te laten zien dat zij bereid zijn te onderhandelen over vrede. Enkele jonge Koerdische vluchtelingen op bezoek bij het Europees Parlement hebben ons om hulp gevraagd bij de terugkeer naar hun verwoeste dorpen en bij de wederopbouw ervan. Hoezeer ik het verslag-Morillon ook waardeer, ik ben van mening dat wij de Turkse regering een duidelijk signaal moeten geven door de beslissing in deze zaak uit te stellen totdat zij bevestigd heeft dat de doodstraf is opgeschort en onderhandelingen op gang heeft gebracht voor een oplossing van het Koerdische probleem. Wat betreft het recht op leven kunnen we niet met twee maten meten.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren volksvertegenwoordigers, hoewel de twee verordeningen waarover het vandaag gaat eigenlijk niets te maken hebben met de discussie van komende maandag op de Raad Algemene Zaken en enkele dagen later in Helsinki op de Europese Raad, begrijp ik natuurlijk dat de politieke en ook de actuele context hier niet buiten beschouwing gelaten mogen worden en dat wij uiteraard in verband met deze twee verordeningen de Europese verhoudingen met Turkije als geheel en omgekeerd moeten bespreken, iets wat de meeste sprekers hier vanavond ook gedaan hebben.
Ik ben erg dankbaar voor het debat dat hier is gevoerd, omdat het een buitengewoon objectief debat was, een debat waaruit bijzonder waardevolle en belangrijke aanwijzingen naar voren zijn gekomen, vooral ook aan het adres van Turkije, aangezien Turkije zal moeten inschatten welke politieke stemming er in de Europese Unie heerst ten aanzien van zijn wens tot toetreding. Om te beginnen wilde ik echter uitdrukkelijk en oprecht de rapporteur, de heer Morillon, bedanken voor de verslagen die hij heeft ingediend, en hem deelgenoot maken van mijn erkentelijkheid. Ook gaat mijn dank uit naar de heren McMillan-Scott en Schwaiger voor hun bijdragen.
Wat de verslagen volgens mij zo belangwekkend maakt, is het feit dat het Europees Parlement zich aansluit bij de opvatting dat de Europese strategie een geëigend hulpmiddel vormt voor een verdieping van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije en dat financiële ondersteuning noodzakelijk is voor het uitvoeren van deze strategie.
Graag wil ik van deze gelegenheid gebruik maken om nog eens te zeggen waar het bij het veranderen van de strategie ten aanzien van Turkije eigenlijk om gaat, en ik beschouw de woorden van de heer Brie helemaal niet als een verwijt. Als een nieuwe Commissie standpunten van de vorige Commissie die zij verkeerd acht niet mag veranderen, dan hebben we eigenlijk helemaal geen Commissie meer nodig. Dan kunnen we onze plaats laten innemen door robots die altijd verder werken met wat er ooit over een onderwerp is gezegd. Ik denk dat juist de heer Brie wel begrijpt dat we niet altijd verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor wat onze voorgangers hebben gedaan. Anders zouden we hier nog een interessant debat kunnen voeren over uw eigen voorgangers, nietwaar?
Daar wilde ik even duidelijk over zijn. Waar het om gaat, is iets geheel anders. Het gaat erom dat wij moeten erkennen dat de strategieën die tot nu toe in verband met Turkije gehanteerd zijn in ieder geval geen zichtbaar succes hebben gehad. We kunnen lang of kort praten over waar dat aan heeft gelegen, maar het is gewoon een feit, want alles wat hier is vastgesteld, het feit dat Turkije geen bevredigende vorderingen maakt, is gewoon waar. De vraag die we moeten stellen, is: kunnen wij daar iets aan veranderen? Het voorstel dat de Commissie gedaan heeft en waarvan ik hoop dat het in Helsinki wordt overgenomen, is om een parallel proces op gang te brengen, dat nauw met het andere proces samenhangt: aan de ene kant Turkije dichter bij de Europese Unie brengen met behulp van precies dezelfde instrumenten die wij ook voor de andere kandidaten gebruikt hebben, en aan de andere kant met parallelle stappen een fundamentele verandering in Turkije zelf teweegbrengen. Ik zeg uitdrukkelijk: een fundamentele verandering. Ik kan u aan de hand van mijn gesprekken met de Turkse minister-president en meerdere ontmoetingen met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken in de laatste dagen melden dat de Turkse regering zich de noodzaak van deze fundamentele verandering op politiek, economisch, sociaal en cultureel gebied ten volle bewust is. Sterker nog, ik ben ervan overtuigd dat de huidige Turkse regering en de parlementaire meerderheid die zij achter zich heeft die fundamentele verandering ook willen.
Nu moeten we ooit eens een keer de vicieuze cirkel doorbreken. Het heeft geen zin om te zeggen: pas als Turkije bepaalde dingen heeft gedaan, zullen we misschien een positief antwoord geven. Dan volgt het gebruikelijke antwoord van Turkije: aangezien Europa zijn beloftes niet nakomt, hebben wij geen duidelijk Europees perspectief, en dus kunnen wij ons niet op deze riskante weg van hervormingen begeven.
Zo kunnen we nog jaren doorgaan, zonder dat er iets verandert. Daarom is de stap die we nu zetten verstandig, veelbelovend en voor ons te allen tijde controleerbaar. Dat is belangrijk, omdat we natuurlijk geen land op toetreding tot de Europese Unie willen voorbereiden waarvan we op een dag moeten toegeven dat het niet aan de politieke criteria zal voldoen. Voor het overige is het niet juist dat er de laatste tijd geen interessante ontwikkelingen in Turkije zouden hebben plaatsgevonden. Ik wil u er drie opnoemen. Op het gebied van buitenlands beleid valt niet te ontkennen dat er sprake is van een toenadering tussen Griekenland en Turkije die we een half jaar geleden niet voor mogelijk hadden gehouden. Dat is niet alleen de verdienste van de Griekse regering, voor wie ik overigens erg veel achting heb en voor wie ik mijn bijzondere waardering wil uitspreken, maar ook van die van Turkije. Ik zal u een enkel gevolg van deze toenadering schetsen. Het feit dat Griekse en Turkse journalisten samenwerken om te voorkomen dat in de belangrijkste media in hun landen de hetze wordt voortgezet waarvan we de laatste jaren getuige zijn geweest, waardoor de mensen verkeerd geïnformeerd worden over wat er in hun buurland gebeurt, vind ik een enorme vooruitgang.
Een tweede ontwikkeling is dat we vermoedelijk nog voor Helsinki zullen meemaken dat er een uiterst belangrijke wet in verband met de mensenrechten wordt aangenomen. Voor het eerst in de Turkse geschiedenis komt er een wet die het toelaat ambtenaren voor de rechter te dagen voor schendingen van de mensenrechten. Zo zullen bijvoorbeeld degenen die zich aan foltering schuldig hebben gemaakt voor de rechter gedaagd kunnen worden. In onze landen is dat een vanzelfsprekendheid, maar voor Turkije is dat iets nieuws.
Een derde ontwikkeling die ik naar voren wilde halen, is dat de Turkse minister voor Europese integratie en mensenrechten - een interessante combinatie van bevoegdheden, maar het gaat goed samen - na de bevestiging van het doodvonnis door het hof van beroep verklaard heeft, dat het niet in het belang van Turkije is het te voltrekken. Zonder het vertrouwelijke karakter van onze gesprekken te schenden, kan ik u melden dat de Turkse regering naar mijn indruk in geen geval van plan is het vonnis te laten voltrekken zolang de procedure in Straatsburg loopt, en dat het veeleer haar strategie is de tijd die door de procedure in Straatsburg gewonnen wordt, te gebruiken om de doodstraf in Turkije af te schaffen.
Bij deze gelegenheid wil ik nog eens een zeer nadrukkelijk beroep op Turkije doen om deze stap zo spoedig mogelijk te zetten. Het gaat niet enkel om een symbool. De doodstraf is iets dermate definitiefs, eenduidigs en barbaars, dat het althans in Europa niet kan worden geaccepteerd. Turkije weet heel goed dat de afschaffing van de doodstraf op de weg die ik zojuist geschetst heb tamelijk vroeg moet komen.
Ik zou u daarom erg erkentelijk zijn als u zich aansloot bij het verslag van de rapporteur en een oude belofte van Europa jegens Turkije zou inlossen. Wij bevinden ons ook niet altijd in een buitengewoon geloofwaardige positie, ook niet tegenover Turkije. Ik vind het altijd buitengewoon moeilijk eisen te stellen aan een land waar we beloftes aan hebben gedaan die we niet zijn nagekomen. Een positieve beslissing over deze twee verordeningen zou onze morele positie ten opzichte van Turkije aanmerkelijk verbeteren. Dat vind ik in het huidige stadium bijzonder belangrijk.
De voorstellen die het Europees Parlement in de vorm van amendementen in de loop van dit debat heeft geformuleerd, stemmen voor het grootste deel overeen met het standpunt van de Commissie, en ik steun ze dan ook voor het overgrote deel. Er zijn maar een paar punten waarop ik de voorgestelde amendementen niet zonder meer kan aanvaarden. Het gaat daarbij steeds om het evenwicht tussen de instellingen. U moet begrijpen dat Commissie ervoor moet zorgen dat de rolverdeling niet verandert, dat de taakverdeling in overeenstemming blijft met de Verdragen en dat de verantwoordelijkheden niet vermengd worden. Maar wat betreft de grond van de zaak geloof ik dat er inmiddels sprake is van een grote mate van overeenstemming. Ik wil het Europees Parlement ook uitdrukkelijk op voorhand uitvoerig inlichten over de concrete stappen die we gaan zetten, ook met betrekking tot de projecten die op grond van de verordeningen over de financiering gezamenlijk met Turkije ontwikkeld en uitgevoerd zullen worden, zodat de betrokkenheid van het Europees Parlement bij de ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije in ieder geval verzekerd is.
Ik weet vanavond niet welke beslissing volgende week in Helsinki genomen zal worden. In ieder geval ben ik ervan overtuigd dat de beslissing die het Europees Parlement over deze twee verordeningen neemt, haar weerslag zal hebben op het komende overleg en de beslissing die de Europese Raad volgende week neemt.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Grenswaarden voor benzeen en koolmonoxide
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0065/1999) van mevrouw Breyer, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de grenswaarden voor benzeen en koolmonoxide in de lucht (COM(1998)0591 - C4-0135/1999 - 1998/0333COD)).

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, beste commissaris, de richtlijn die wij hier behandelen is een tweede dochterrichtlijn van de richtlijn inzake de beoordeling van en controle op de luchtkwaliteit, en de ontwerprichtlijn maakt deel uit van een geïntegreerd pakket maatregelen ter bestrijding van de luchtvervuiling. Ik geloof dat we het er allemaal over eens zijn dat de burgers van Europa gezondere lucht moeten kunnen inademen, en in de jongste publicatie van het Europese Milieuagentschap wordt er ook op gewezen dat in de meeste steden de luchtvervuiling schadelijk is voor de gezondheid en dat bijna veertig miljoen mensen in de 115 grootste Europese steden worden blootgesteld aan een overschrijding van de luchtkwaliteitsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie voor minstens één schadelijke stof.
Ondanks politieke initiatieven ter vermindering van de vervuiling en verbetering van de luchtkwaliteit, wordt ervan uitgegaan dat de vraag naar personenvervoer in de komende tien jaar nog eens drastisch zal stijgen en dat het aantal voertuigen met 25% zal toenemen, wat onze luchtkwaliteit nog verder onder druk zal zetten. De Wereldgezondheidsorganisatie komt dit jaar in een rapport tot de conclusie dat het verkeer meer doden veroorzaakt door luchtvervuiling dan door ongevallen, en dat er ook hoge economische kosten aan verbonden zijn. Daarom is het dus belangrijk de luchtvervuiling te verminderen en de gevolgen voor bijzonder bedreigde bevolkingsgroepen in te perken en de gezondheidszorg te ontlasten.
Een wezenlijk onderdeel van deze tweede dochterrichtlijn is dat er nu voor het eerst sprake is van een grenswaarde voor benzeen en koolmonoxide in de Europese Unie. Dit is een belangrijke stap vooruit, ik zou zelfs zeggen een mijlpaal voor de wetgeving inzake luchtkwaliteit. Voor het eerst wordt voor een kankerverwekkende stof, te weten benzeen, een stof die leukemie kan veroorzaken, een grenswaarde vastgesteld. Zoals we weten zijn benzine en olie bronnen van benzeen, en in de Europese Unie is 80 tot 85% van de benzeen te herleiden tot verbranding van benzine in het wegverkeer.
Tot op heden bestond er geen drempelwaarde voor schade aan de gezondheid, en daarmee ook geen risicoloze benzeenconcentratie. Het voorzorgsprincipe dat in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap is vastgelegd, dwingt ons in ieder geval tot het vaststellen van een grenswaarde met een extreem laag gezondheidsrisico. De Commissie heeft voor benzeen een jaarlijkse grenswaarde van 5 microgram per kubieke meter voorgesteld, een norm die voor het jaar 2010 gehaald zou moeten worden. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is het hier volkomen mee eens. De milieucommissie is het daarentegen niet eens met het voornemen van de Commissie een soort carte blanche te geven voor uitzonderingsregelingen. Het ontwerp van de Commissie bepaalt namelijk dat landen in geval van zogenaamde sociaal-economische problemen een overgangsperiode van vijf jaar kunnen aanvragen, die daarna nog eens met vijf jaar kan worden verlengd. De milieucommissie verwacht een correcte implementatie van de richtlijn en stelt voor hoogstens een keer bij uitzondering een verlenging van vijf jaar toe te staan, waarbij tijdens de overgangsperiode een maximumnorm van 10 microgram gehaald moet worden.
Ook vanuit de plenaire vergadering zijn amendementen ingediend waarin verdere voorwaarden aan de uitzonderingsregeling worden verbonden, met de bedoeling te verhinderen, en daar moeten we duidelijk over zijn, dat deze regeling geen achterpoortje wordt om de richtlijn niet in nationale wetgeving te hoeven omzetten. De milieucommissie zegt dus klaar en duidelijk dat er geen sprake mag zijn van een dubbel milieubeleid. Volgens mij is het uiterst belangrijk, ook met het oog op de uitbreiding, dat we het goede voorbeeld geven en geen verkeerde signalen aan de kandidaat-lidstaten geven. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid wil met haar voorstel, dat exacter en strenger is, duidelijk maken dat de uitzonderingsregeling niet mag leiden tot een dubbel milieubeleid, maar dat het de bedoeling is een hoge mate van bescherming tot stand te brengen voor alle mensen in de Europese Unie.
Bovendien stelt de milieucommissie voor het publiek in de toekomst beter te informeren en de voorgestelde maatregelen later uit te breiden met verdere maatregelen. Als het ons lukt de Commissie mee te krijgen met de voorstellen van de milieucommissie, dan is dat volgens mij een mijlpaal voor de luchtkwaliteit en ook een overduidelijk signaal dat kankerverwekkende stoffen niets in het milieu te zoeken hebben. Wij willen dat de luchtkwaliteit in Europa beter wordt, zodat de volksgezondheid er wel bij vaart.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten kan ik zeggen dat de ontwerprichtlijn die wij momenteel behandelen een verdere bijdrage vormt tot een Europees beleid voor schone lucht. Het invullen van de kaderrichtlijn inzake luchtkwaliteit voorziet in het opstellen van dochterrichtlijnen voor een reeks schadelijke stoffen die in de lucht voorkomen. In dit verband is de tweede dochterrichtlijn opgesteld, die grenswaarden bevat voor benzeen en koolmonoxide in de lucht en waarin sprake is van een controle- en meldingsplicht.
Met onze amendementen willen we niet alleen strenge eisen stellen aan de bescherming van het milieu, maar die eisen ook zodanig bepalen dat alle lidstaten ze kunnen naleven en in nationale wetgeving kunnen omzetten. Om dat doel te bereiken moeten we compromissen sluiten, vooral met het oog op onze zuidelijke lidstaten. In dit licht bezien stelt de Europese Commissie, en zeker de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid met haar nog verdergaande voorstellen, zeer hoge eisen. Het Finse voorzitterschap koestert serieuze plannen om gebruik te maken van de nieuwe mogelijkheden die het Verdrag van Amsterdam biedt en dit ontwerp al na de eerste lezing en de amendementen van het Europees Parlement van kracht te laten worden. Ieder van ons weet hoe dringend het gehalte aan schadelijke stoffen in de lucht verminderd moet worden, ook met het oog op de veranderingen in het klimaat.
Mevrouw Breyer heeft al duidelijk laten blijken dat de gezondheid van de bevolking hiermee gediend is. Daarom ben ik ook erg blij met het voornemen van het Finse voorzitterschap. Maar dit betekent ook dat wij hier in het Europees Parlement daar in alle verantwoordelijkheid de voorwaarden voor moeten scheppen. Precies om die reden kan ik niet instemmen met een aantal amendementen die binnen de milieucommissie een meerderheid hebben gevonden en die vooral ook door mevrouw Breyer en haar fractie zijn ingediend. Sommige zijn namelijk overbodig en dragen niets bij tot de verbetering van de wettekst, andere hebben in deze ontwerprichtlijn niets te zoeken omdat ze buiten het toepassingsgebied van de tekst vallen. Daarom is er een reeks amendementen die wij afwijzen.
In de milieucommissie is mijn amendement op artikel 3, lid 2 met een grote meerderheid goedgekeurd. In overleg met de adviseurs, mevrouw Breyer zelf en deskundigen hebben we dit amendement nog eens aangevuld, met andere woorden, scherper geformuleerd. Het gaat hier om amendement 22 waarvoor ik uw aller steun vraag. Ik bedank mevrouw Breyer. Zij heeft zich ingezet voor een consensus, en dat was niet eenvoudig. Als wij ons beperken tot de wezenlijke amendementen voor de verbetering van het ontwerp van de Commissie - en dan gaat het vooral om de amendementen 1, 5, 7, 10, 11, 15, 16 en 22 -, dan moeten we deze belangwekkende richtlijn er in mijn ogen ook snel door kunnen krijgen. Ik kan mij voorstellen, en ik hoop daar ook op, en daarop verwacht ik ook een antwoord van de Commissie, dat zij de richtlijn ondersteunt en dat dan eigenlijk de weg vrij is voor een zo snel mogelijke invoering.

Scheele
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur bedanken voor haar goede verslag en haar ook feliciteren. Wat ik erg goed vind aan haar verslag, is dat risicogroepen onder de bevolking in aanmerking worden genomen, en dat er sprake is van een strengere meldingsplicht. De tweede dochterrichtlijn in het kader van de verbetering van de luchtkwaliteit in Europa moet natuurlijk net als de voorgaande aan de volgende criteria voldoen: zij moet op Europees niveau streefcijfers vastleggen voor de luchtkwaliteit en eenvormige methodes voor de beoordeling van die luchtkwaliteit voorschrijven. Er moet voor gezorgd worden dat er relevante informatie over de luchtkwaliteit beschikbaar is, en dat die informatie in de openbaarheid gebracht wordt. Het gaat ook - en dat is voor mij de essentie - om de handhaving en verbetering van de luchtkwaliteit.
Als we deze richtlijn consequent en snel omzetten in nationale wetgeving, denk ik dat dit doel ook daadwerkelijk een stap dichterbij komt. Over de koolmonoxide waarvan in het verslag sprake is, bestaat weinig discussie, zoals u waarschijnlijk al had gemerkt. De voorgestelde grenswaarde is hier 10 microgram per kubieke meter voor de duur van acht uur. Deze waarde gaat hand in hand met de richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie en wordt alom aanvaard. Rond benzeen bestaat er minder overeenstemming, ook dat heeft u uit de redevoeringen die tot nu toe gehouden zijn kunnen opmaken. Het lijkt me erg belangrijk dat er voor het eerst een Europese grenswaarde voor een kankerverwekkende stof komt. Niet alleen vanwege de ernstige schade voor de gezondheid, vanwege het risico op kanker dus, maar ook vanwege de negatieve uitwerking op andere carcinogene stoffen waarvan de uitstoot nog geregeld moet worden, is het van het grootste belang dat de grenswaarde die in deze richtlijn is bepaald zo snel mogelijk in de praktijk wordt omgezet.
Daarom steunt mijn fractie het ontwerp van de Commissie, dat wil zeggen 5 microgram per kubieke meter. Inhoudelijk steunen wij het streven deze grenswaarde in de toekomst verder te laten zakken, maar we geloven ook dat een realistische doelstelling sneller tot implementering zal leiden. De echte politieke prioriteit is voor mij dat de grenswaarden overal worden nageleefd, ook op de zogenaamde hot spots, en we moeten verhinderen dat we met al te soepele uitzonderingsregelingen achterpoortjes creëren om de grenswaarden voor benzeen niet in nationale wetgeving om te zetten. Bij het zoeken naar een oplossing zullen we ook de regionale en lokale niveaus moeten betrekken om tot een verbetering van de luchtkwaliteit te komen.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, zoals vele Britse afgevaardigden leef ik in twee werelden. De ene is die waarover ik in onze nationale kranten lees. Sommige daarvan houden hun lezers voortdurend leugens en halve waarheden voor om hun afkeer, vooral van Europa, aan te wakkeren. De andere wereld is hier, de plaats waar ik met mijn collega's en andere mensen samenwerk en van dit continent een plaats probeer te maken waar de burgers beter kunnen leven.
Dit voorstel voor een richtlijn behoort tot de tweede van die werelden. De bedoeling ervan is eenvoudig: een einde maken aan de verontreiniging en de kwaliteit te verbeteren van de lucht die wij ademen en die zich, zonder rekening te houden met landsgrenzen, van het ene naar het andere land verplaatst. Wie kan het met die doelstelling niet eens zijn?
De in het voorstel voor een richtlijn gevraagde voorlichting van de bevolking is van het grootste belang en biedt de mogelijkheid wettelijke maatregelen te nemen waardoor de bevolking het recht krijgt kritiek te leveren op de regeringen die niet de nodige maatregelen nemen om deze richtlijn na te leven. Als wij de streefwaarden voor de terugdringing van de uitstoot van benzeen en koolmonoxide niet halen, zal dat niet de schuld van de industrie zijn. Die heeft door technologische aanpassingen al haar bijdrage geleverd. Dat zal de schuld zijn van de regeringen, die de politieke moed niet opbrengen om het gebruik van de auto in onze steden aan banden te leggen.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is ingenomen met deze maatregel. Wij steunen alle amendementen. Wij sturen met genoegen naar alle eurosceptici de krachtige en concrete boodschap dat wij in Europa zijn om van dat continent een betere plaats voor iedereen te maken.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ook ik wil onze collega mevrouw Breyer feliciteren met haar uitstekende werk dat, naar wij hopen, zal worden overgenomen door de Commissie teneinde snel tot ambitieuze maatregelen tegen milieuvervuiling te komen. We weten dat benzeen leukemie veroorzaakt. We weten ook dat er steeds meer leukemie bij kinderen wordt vastgesteld. Bovendien weten we dat het wegvervoer voor aanzienlijke luchtvervuiling zorgt en we weten vooral dat het wegvervoer helaas niet vermindert maar zich uitbreidt. Ik bedoel maar dat deze richtlijn wenselijk en prioritair is.
Wij steunen dit verslag, maar we hebben er wel enkele amendementen op ingediend, waarvan ik er twee nader zou willen toelichten. Om te beginnen amendement 17, waarin we het schrappen van de uitzonderingsregeling eisen, omdat die volgens ons de tekst ontkracht en de invoering van de richtlijn alleen maar vertraagt. Dat is de voornaamste zwakte van deze richtlijn. Verder stellen we de Commissie in amendement 20 voor de drempelwaarde voor benzeen te verlagen van de 5 microgram per kubieke meter die de Commissie voorstelt tot 4 microgram per kubieke meter. Deze drempel zal trouwens sowieso omlaag moeten, gezien de giftigheidsgraad van benzeen. We staan natuurlijk nog ver, erg ver zelfs van het voorzorgsprincipe dat ons beleid zou moeten bepalen, maar ik geef toe dat dit een stap in de goede richting is.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, schone lucht is een eerste levensbehoefte. Het heeft daarom mijn instemming dat er nu ook een dochterrichtlijn tot stand komt betreffende de stoffen koolmonoxide en benzeen. Gezien de hoge toxiciteit van benzeen, is er sprake van een directe relatie tussen luchtkwaliteit en volksgezondheid. De voorgestelde normen zijn ambitieus: 70% reductie voor benzeenemissies en 30% reductie voor CO-emissies. Het is te hopen dat deze doelen, evenals de eerste dochterrichtlijn voor luchtkwaliteit, gehaald zullen worden. Hiervoor zijn wel grote inspanningen nodig.
Verbrandingsprocessen bij zowel industrie als verkeer zullen volledig plaats moeten vinden om de uitstoot van koolstofmonoxide te beperken. Bij elektriciteitscentrales, afvalverbrandingsinstallaties, cementovens en auto's zijn er mogelijkheden om de uitstoot van koolstofmonoxide terug te dringen. Als we echter spreken over bosbranden, is er niet veel meer te sturen. Het voorkomen van bosbranden en andere ongecontroleerde verbrandingsprocessen kan daarom nadrukkelijk een beleidsonderdeel zijn bij de uitvoering van deze richtlijn.
Om de uitstoot van benzeen tegen te gaan zal men onder andere voorzichtig om dienen te gaan met autobrandstoffen. Ik vraag mij daarom wel af of de norm rondom tankstations gehaald zal worden. Als bij tankstations niet gemeten wordt, zal er geen actie ondernomen worden. Wordt er echter wel gemeten, dan zal men hoogstwaarschijnlijk niet aan de norm voor benzeen kunnen voldoen. Ik roep de Europese Commissie, commissaris, dan ook op om het onderdeel van de metingen nader te bestuderen. Hierbij is representatieve meting noodzakelijk, want anders is er nog geen sprake van verbeterde luchtkwaliteit.

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, het terugdringen van de luchtverontreiniging, meer bepaald door benzeen en koolmonoxide, is een gerechtvaardigde doelstelling van de Europese Unie. Deze richtlijn verdient dan ook onze goedkeuring.
Wij moeten luchtmonsters nemen om de jaarlijkse persoonlijke blootstellingsniveaus nauwkeurig te kunnen beoordelen. Ik vrees dat sommige amendementen, waarin op metingen aan de rand van de weg wordt aangedrongen, een verkeerd beeld van de situatie zullen geven. Mensen worden niet voortdurend blootgesteld aan concentraties zoals die welke wij langs onze wegen aantreffen. Wij moeten rekening houden met de rooilijn en die ligt soms meer dan vijf meter van de rand van de weg.
De afwijking voor benzeen om sociaal-economische redenen, waarover mevrouw Breyer het had, lijkt op het eerste gezicht vreemd. Je zou denken dat vooral de gemeenschappen in onze minst begunstigde gebieden met al hun gezondheidsproblemen de grootste behoefte aan zuivere lucht hebben. Als deze regelgeving evenwel tot de sluiting van grote bedrijven in die gebieden leidt, zou het resultaat contraproductief zijn en de sociale en economische problemen nog vergroten.
Hoewel benzeen vooral door benzinemotoren wordt uitgestoten, gaan ook de staalovens op cokes niet vrijuit. Als de strengste voorgestelde maatregelen worden toegepast, is het mogelijk dat dit deel van de staalindustrie naar elders, wellicht Oost-Europa, moet verhuizen. Dat brengt mij tot mijn laatste opmerking.
In het Commissievoorstel is niet uitdrukkelijk sprake van luchtverontreiniging in de kandidaat-landen. In het perspectief van de komende uitbreiding vind ik het onverantwoord dat het Parlement geen informatie krijgt over de verontreiniging in landen zoals Polen of de Republiek Tsjechië of over de vraag hoelang het zal duren en hoeveel het zal kosten om die landen de nieuwe normen te doen naleven.
Mevrouw Wallström, mag ik vragen dat voortaan, als wij milieuwetgeving behandelen, ook de gevolgen daarvan voor de kandidaat-landen in aanmerking worden genomen en dat wij daarover worden voorgelicht?

Patrie
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik heb het woord gevraagd om het verslag van mevrouw Breyer te steunen. Het lijkt me in meerdere opzichten een uitstekend document.
Om te beginnen wil ik wijzen op de positieve weerslag van haar voorstellen op de volksgezondheid. Het voorstel van de Europese Commissie, versterkt door het verslag van mevrouw Breyer, dat nog verder gaat, introduceert het principe van de beoordeling en de controle op de luchtkwaliteit voor wat betreft twee voorname bronnen van vervuiling: benzeen en koolmonoxide, twee producten van het wegverkeer. Er is al terecht op gewezen dat benzeen een kankerverwekkende stof is die leukemie veroorzaakt, en dat koolmonoxide kan leiden tot schade aan het hart en de hersenen, en bij hoge concentraties zelfs tot de dood.
Het gaat er niet om paniek te zaaien, beste collega's, maar ik geloof wel dat we ons bewust moeten worden en anderen bewust moeten maken van het gevaar dat wij lopen als we nu geen realistische en noodzakelijkerwijs strenge maatregelen nemen met zo weinig mogelijk uitzonderingen. We moeten komen tot beoordeling, controle en een zo strak mogelijke beperking van de uitstoot van deze twee schadelijke gassen, vooral ook omdat ze gevaarlijk zijn voor kinderen, ouderen en mensen die aan hart- of longaandoeningen lijden.
In de tweede plaats is het verslag van mevrouw Breyer van groot belang voor de consumenten die wij allen zijn. Oorspronkelijk was het de bedoeling te zorgen dat het publiek makkelijk toegang kreeg tot de laatste informatie, maar nu gaat de rapporteur verder door niet alleen te stipuleren hoe vaak nieuwe informatie beschikbaar moet komen, maar ook via welke media zij moet worden verspreid, en dat is geen kleinigheid.
De Europese burger heeft het recht te weten wat de kwaliteit is van het milieu waar hij in leeft. Hij moet zelf kunnen oordelen over de maatregelen die de bevoegde instanties op nationaal of lokaal niveau nemen om de wetenschap cijfers ter beschikking te stellen waarmee de kwaliteit van de lucht die de burger inademt, verbeterd kan worden. Deze maatregelen vormen een krachtig politiek signaal als er politieke keuzes gemaakt moeten worden in verband met het wegvervoer.
Ik verzoek u dus, waarde collega's, de rapporteur onverkort te steunen. Haar voorstellen zijn ambitieus en realistisch tegelijkertijd. Laten we de Raad tonen hoe veeleisend het Europees Parlement kan zijn inzake milieu, volksgezondheid en consumentenbeleid.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de eerste plaats dank ik de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en vooral de rapporteur, mevrouw Breyer, voor dit interessante verslag. Ik dank ook de sprekers voor hun bijdrage aan het debat.
Dit is het tweede voorstel van de Commissie in het kader van richtlijn 96/62 inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit. Er komen nieuwe grenswaarden op basis van het meest recente advies van de Wereldgezondheidsorganisatie.
De Commissie kan heel wat constructieve amendementen van de milieucommissie overnemen. Wij nemen de amendementen over die het voorstel in overeenstemming brengen met de eerste dochterrichtlijn betreffende de luchtkwaliteit, namelijk richtlijn 1999/30, die in april van dit jaar werd vastgesteld. Wij nemen de amendementen 1 en 6 dus over.
Ik ben het er met de milieucommissie over eens dat het meest betwiste punt de grenswaarde voor benzeen is en het tijdschema om die grenswaarde in acht te nemen. Benzeen is een moeilijk probleem omdat niet kan worden vastgesteld vanaf welke waarde schadelijke gevolgen optreden. De Commissie kan in principe amendement 2 overnemen, waarin dat tot uiting wordt gebracht. Wij stellen een ietwat andere formulering in overeenstemming met de gebruikelijke terminologie voor: 'overwegende dat benzeen een genotoxische stof is die bij mensen kanker kan verwekken en geen drempelwaarde kan worden vastgesteld waaronder er geen gevaar is voor de menselijke gezondheid'.
Wat de grenswaarde betreft, vindt de Commissie haar voorstel voor een jaarlijkse gemiddelde concentratie van vijf microgram per kubieke meter evenwichtig. Het zal een grote graad van bescherming bieden, maar moet in de komende tien jaar overal in de Gemeenschap kunnen worden toegepast. De Commissie kan daarom het deel van amendement 20 niet overnemen waarin een grenswaarde van vier microgram per kubieke meter wordt voorgesteld. Het is evenwel duidelijk dat grenswaarden voor kankerverwekkende stoffen voortdurend opnieuw moeten worden bekeken.
De Commissie zal over benzeen verslag uitbrengen in het kader van een nieuw, geïntegreerd programma ter bestrijding van luchtverontreiniging in 2004. Zoals uit het voorstel blijkt, zullen wij op dat ogenblik onderzoeken of wij een nieuwe grenswaarde moeten voorstellen. Hoewel de Commissie denkt dat haar voorstel tegen 2010 kan worden uitgevoerd, rijzen hier en daar toch vragen. Dat is vooral het gevolg van het feit dat er op dit ogenblik geen grenswaarde voor benzeen bestaat en dat in de Unie ook geen consequente controle wordt verricht. Het is evenwel duidelijk dat het gemak waarmee problemen kunnen worden aangepakt, gedeeltelijk van het klimaat afhangt. De Commissie vraagt het Parlement en de Raad daarom in artikel 3, lid 2, of daarmee rekening dient te worden gehouden.
Na wat hier tijdens de debatten is gezegd, meent de Commissie dat de lidstaten voor de naleving van de grenswaarde voor benzeen langere termijnen moeten kunnen vragen. De termijn van 2010 kan immers zware sociale en economische problemen doen rijzen. De Commissie kan dan ook amendement 17 en het andere deel van amendement 20 niet overnemen. Wij zijn het er wel over eens dat de voorwaarden om een derogatie te kunnen krijgen duidelijker en strenger moeten zijn. De Commissie meent wel dat het mogelijk moet zijn de verlengingen tot maximaal vijf jaar te beperken. Ze kan daarom het grootste deel van amendement 22 overnemen, dat wij verkiezen boven amendement 5. De Commissie kan echter niet instemmen met een voorlopige grenswaarde van 10 microgram per kubieke meter omdat ze niet weet of dat haalbaar is. De Commissie kan dat deel van amendement 22 dus niet overnemen. Amendement 11 houdt in bepaalde opzichten verband met amendement 22. De Commissie kan het gedeeltelijk overnemen. De Commissie kan echter het deel van amendement 11 niet overnemen waardoor voor benzeen in 2004 een strengere grenswaarde zou moeten worden voorgesteld. In het voorstel staat dat bij die herziening de laatste wetenschappelijke gegevens zullen worden onderzocht en dat de bescherming zo nodig zal worden versterkt. Wij moeten die beslissing openlaten tot wij over alle gegevens beschikken.
De Commissie kan amendement 10 overnemen, waarin staat dat het belangrijk is de gevolgen voor kwetsbare bevolkingsgroepen in acht te nemen. De Commissie is het er met de milieucommissie over eens dat de omstandigheden binnenshuis belangrijk zijn voor de gezondheid, maar vinden dat dit voorstel niet het geschikte instrument is om dat probleem aan te pakken. Dat probleem is veel ruimer dan dat van benzeen en koolmonoxide en moet daarom in een breder kader en uit een technisch oogpunt worden aangepakt. In richtlijn 96/62 gaat het uitsluitend om de kwaliteit van de buitenlucht. De Commissie kan de amendementen 3 en 12 en ook het daarmee ten dele verband houdende amendement 18 niet overnemen. Het probleem van de kwaliteit van de binnenlucht, waarmee mevrouw Breyer zich eveneens bezighoudt, kan worden aangepakt in een nieuw milieuactieprogramma.
Een goede voorlichting van de bevolking is het belangrijkste element van het nieuwe kader voor de verbetering van de luchtkwaliteit. De Commissie kan het deel van amendement 7 overnemen waardoor de lijst wordt uitgebreid van de middelen die de lidstaten kunnen gebruiken om de bevolking over de luchtkwaliteit te informeren. De Commissie kan evenwel het deel van het amendement niet overnemen waarin staat dat de lidstaten een lijst van de in kennis gestelde organisaties aan de Commissie moeten voorleggen. Tijdens de bespreking van de eerste dochterrichtlijn is beslist dat zulke lijsten te bureaucratisch en zelfs misleidend kunnen zijn. De Commissie kan amendement 8, waarin een betere voorlichting van de bevolking over koolmonoxide wordt gevraagd, overnemen omdat het een verbetering van haar voorstel inhoudt. De Commissie kan ook instemmen met een deel van amendement 9. Bijlage VI, deel II betreft gegevens over verontreinigingsniveaus. In overeenstemming met het Verdrag van Aarhus moet die informatie aan de bevolking beschikbaar worden gesteld. De documentatie in bijlage IV, deel III is evenwel uiterst technisch en zeer omvangrijk. Die informatie moet op verzoek beschikbaar worden gesteld, maar hoeft niet actief te worden verspreid.
De Commissie is het er met de rapporteur over eens dat de lidstaten zich bijzonder moeten inspannen om het publiek te informeren in alle gebieden waar voor de naleving van de grenswaarde voor benzeen een langere termijn geldt. Wij kunnen amendement 19 dus in principe overnemen. Wij stellen voor aan artikel 6, lid 2 toe te voegen dat de lidstaten bijzondere inspanningen moeten doen om het publiek informatie te verstrekken over concentraties, plannen en programma's in de gebieden waarnaar in artikel 3, lid 2 wordt verwezen. De Commissie kan ook amendement 4 in principe overnemen. Wij stellen evenwel voor het woord 'meetresultaten' door het woord 'concentraties' te vervangen. Dat wil zeggen dat informatie moet worden verstrekt, ongeacht of ze het resultaat is van metingen of van een andere methode.
Een derde doelstelling van zowel de richtlijn inzake luchtkwaliteit als van dit voorstel is ervoor te zorgen dat de lidstaten de luchtkwaliteit op consistente en vergelijkbare wijze beoordelen. Toch kan de Commissie amendement 13 niet overnemen. Het amendement doet technische problemen rijzen en is overbodig. De lidstaten moeten de Commissie elk jaar op de hoogte brengen van de toegepaste meetmethodes en het aantal en de locatie van de meetstations. Dat wordt bepaald in de algemene bepalingen van richtlijn 96/62 over de rapportering en in besluit 97/101 van de Raad betreffende de onderlinge uitwisseling van informatie over de luchtkwaliteit.
De Commissie kan ook amendement 14 niet overnemen. Het amendement is strijdig met de eerste dochterrichtlijn inzake luchtkwaliteit. In de algemene technische adviezen staat dat, voor de vaststelling van de gemiddelde jaarlijkse grenswaarden, metingen in de buurt van de rooilijn een beter beeld van de blootstelling van de mensen geeft. De Commissie kan amendement 15 gedeeltelijk overnemen. Ze meent dat dit voorstel in overeenstemming moet worden gebracht met richtlijn 1999/30 door invoeging van de woorden 'waar er meer dan een meetstation is in de zone of de stedelijke omgeving, moet ten minste een van de plaatsen waar luchtmonsters worden genomen zich dicht bij de rijweg bevinden en een van die plaatsen moet zich in een stedelijke omgeving bevinden'. De Commissie meent evenwel dat de eis dat niet minder dan de helft van de meetstations zich dicht bij de rijweg moet bevinden, buitensporig streng is.
Tenslotte is de Commissie het eens met de doelstelling van de amendementen 16 en 21. Richtlijn 96/62 staat steekproefmetingen toe als kan worden aangetoond dat ze voldoende betrouwbaar zijn. In deze amendementen staat wat dat voor benzeen betekent. Amendement 16 sluit nauw aan bij de eerste dochterrichtlijn. De Commissie meent evenwel dat voor de jaarlijkse gemiddelde grenswaarde voor benzeen een grotere betrouwbaarheid kan worden geëist, namelijk dezelfde als van continumetingen. De Commissie kan dan ook amendement 21 overnemen, liever dan amendement 16.
Tot besluit spreek ik de hoop uit dat wij het over dit voorstel spoedig eens worden. Er bestaan op dit ogenblik in de Gemeenschap geen grenswaarden voor benzeen of koolmonoxide. Deze richtlijn moet zo snel mogelijk in werking treden, zodat de controles van start kunnen gaan en de lidstaten de probleemgebieden kunnen afbakenen. Voor de bescherming van de volksgezondheid in de Unie is dat van het grootste belang.
Tenslotte nog iets over de opmerking van de heer Goodwill over de uitbreiding. Die was zeer terecht. Op het ogenblik is het moeilijk om van de kandidaat-landen hierover goede informatie of meetresultaten te krijgen. Wij moeten de ontwikkeling op de voet volgen. Wij werken al met de kandidaat-landen samen en hebben, zoals u weet, doorlichtingsrapporten opgesteld. U hebt gelijk: wij moeten met de kandidaat-landen nog heel wat werk verrichten. Dat komt bij al het andere werk dat wij nu moeten aanvatten. Ik dank u voor uw opmerking en voor dit debat.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris, voor uw uitvoerige en goed onderbouwde antwoord.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Uitstoot van kooldioxide door nieuwe personenauto's
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0064/1999) van mevrouw González Álvarez, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een systeem ter bewaking van de gemiddelde specifieke uitstoot van kooldioxide door nieuwe personenauto's (COM(1998)0348 - C5-0041/1999 - (1998)0202(COD)).

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, zoals de Voorzitter terecht zei, is dit de tweede lezing van een gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende de vermindering van de uitstoot van kooldioxide door nieuwe voertuigen. Er zij op gewezen dat er met deze tweede lezing naar gestreefd wordt de - in onze ogen nog steeds bescheiden - doelstellingen van Kyoto te verwezenlijken die naderhand werden bekrachtigd in Bonn, om de uitstoot van gassen met een broeikaseffect terug te dringen. Als we het rapport van het Milieuagentschap in aanmerking nemen, waarin stond dat de uitstoot met 30% moet worden verminderd, dan zijn de door ons voorgestelde doelstellingen werkelijk bescheiden. In elk geval lijkt dit gemeenschappelijk standpunt ons niet slecht omdat het tot doel heeft te voorkomen dat er door nieuwe auto's steeds meer kooldioxide wordt uitgestoten.
In de eerste lezing werden in de milieucommissie 45 amendementen ingediend die door een grote meerderheid werden goedgekeurd. 29 van die 45 amendementen werden in de plenaire vergadering aangenomen, en we mogen de Raad er dankbaar voor zijn dat hij die 29 amendementen grotendeels heeft overgenomen in het gemeenschappelijk standpunt. Er zijn echter 10 amendementen die opnieuw worden ingediend omdat zij met meer dan 40 stemmen en een enkele onthouding werden goedgekeurd in de milieucommissie. Het gaat om amendementen waarin een aantal kwesties vervat zijn die door een meerderheid van de milieucommissie in de eerste lezing van belang werd geacht. In sommige amendementen zijn enkel een paar woorden gewijzigd, zoals in amendement 1 waarin gesteld wordt dat gassen met een broeikaseffect, in het onderhavige geval kooldioxide, niet alleen gestabiliseerd maar ook teruggedrongen zullen moeten worden.
In amendement 2 hebben we voorgesteld een systeem van bewaking op objectieve gronden in te stellen. Op voorstel van de Commissie hebben we hierin een kleine verandering aangebracht.
In amendement 3 brengen we het wettelijk kader onder de aandacht dat zou moeten worden opgesteld ingeval de vrijwillige verbintenissen geen resultaat opleveren. Ik zou er hier op willen wijzen dat het Parlement in het algemeen en de milieucommissie in het bijzonder weinig fiducie hebben in de reële resultaten van de vrijwillige verbintenissen. Vandaar ons voorstel om een wettelijk kader op te stellen.
Verder stellen wij de fiscale prikkels aan de orde alsmede de uitbreiding met bedrijfsvoertuigen die niet buiten het voorstel mogen vallen omdat zij verantwoordelijk zijn voor een flink deel van de uitstoot van kooldioxide.
Tevens stellen wij voor de methode voor het verzamelen van gegevens te wijzigen, indien mocht blijken dat de voorgestelde methode binnen een bepaalde tijd geen resultaat oplevert. In zijn eigen gemeenschappelijk standpunt vermeldt de Raad dat de lidstaten uiteenlopende voorstellen hebben gedaan met het oog op het verzamelen van gegevens.
Daarnaast is ons verzoek dat de Commissie in december van het jaar 2002 verslag uitbrengt over de toepassing van het bewakingssysteem. Ook op dit punt hebben we op voorstel van de Commissie een kleine wijziging aangebracht. Wij hadden gedacht aan juni 2002 maar om het wat ruimer te nemen is dat december 2002 geworden.
Tevens willen we dat in het verslag dat de Commissie aan de Raad en aan het Europees Parlement dient voor te leggen, wordt nagegaan of de eventuele vermindering van de uitstoot van kooldioxide is toe te schrijven aan technische maatregelen van de fabrikanten of aan gewijzigd gedrag van de consument.
Amendement 10, dat de Commissie en de Raad naar zij zeggen overnemen, heeft betrekking op het gewicht en de omvang van de voertuigen.
Wij zijn de Raad en de Commissie erkentelijk voor het feit dat zij bepaalde amendementen hebben overgenomen. Naar onze mening moet er echter nogmaals worden gewezen op het belang van een aantal van deze 10 amendementen dat hier weer wordt ingediend omdat de milieucommissie hieraan vrijwel met unanimiteit, met slechts een enkele onthouding, haar goedkeuring gehecht heeft. De afgevaardigden van de Commissie en de Raad zelf zeiden dat zij sommige amendementen nog aan het bestuderen waren, zoals het amendement met betrekking tot fiscale prikkels en de uitbreiding met bedrijfsvoertuigen.
Het enige wat deze amendementen ons inziens dan ook doen, is dat zij de door de Commissie en de Raad verrichte studie naar fiscale prikkels of bedrijfsvoertuigen onderbouwen. Naar ons idee is het voor de Commissie en de Raad niet moeilijk om deze amendementen goed te keuren. Wij beseffen maar al te goed welke problemen de Raad heeft om de vijftien lidstaten voor een dergelijk voorstel op een lijn te krijgen. Maar vergeet u niet dat vrijwel alle fracties hierover zijn geraadpleegd, en dat zij herhaaldelijk hebben verklaard dat we aan deze amendementen moeten vasthouden, reden waarom ik hier pleit voor het voorstel van de milieucommissie.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik spreek uit naam van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten en in het bijzonder uit naam van mijn collega Marlies Flemming, die voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bij de onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie aanwezig is en daarom helaas niet in de mogelijkheid verkeert hier vandaag het woord te voeren. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was erop gericht een controlesysteem in te voeren om de feitelijke CO2-uitstoot van nieuwe personenwagens te meten. Het voorstel maakt deel uit van de strategie van de Europese Gemeenschap om de uitstoot van kooldioxide en het brandstofverbruik te verminderen. Andere elementen van deze strategie zijn een overeenkomst met de auto-industrie over een vermindering van de CO2-uitstoot binnen een vastgestelde termijn en informatie over het brandstofverbruik om de consument de keuze van een nieuwe personenwagen te vergemakkelijken
Deze strategie is in ieder geval consequent, want we weten dat ongeveer de helft van alle CO2-uitstoot afkomstig is van het verkeer. Toch moeten we ook vaststellen dat de Europese Unie ongeveer 12% van alle CO2 in de wereld uitstoot, tegen 88% van de rest van de wereld. De Raad heeft enkele amendementen van het Europees Parlement uit de eerste lezing overgenomen, zodat het oorspronkelijke voorstel van de Commissie is versterkt. De amendementen hebben bijvoorbeeld betrekking op het protocol van Kyoto, het belang van gegevensregistratie voor de systematische controle op het vrijwillige akkoord ter vermindering van de CO2-uitstoot van personenauto's tegen het jaar 2003, verder nog de toezegging van de Europese Commissie ook het Europees Parlement op de hoogte te houden van de controlegegevens uit de lidstaten, en tenslotte een aanvulling op de gegevens die moeten worden overgemaakt. Daarom zijn wij blij met het gemeenschappelijke standpunt van de Raad. Om zonder grote vertraging een efficiënt controlesysteem in te stellen, zou het goed zijn als dit voorstel zo snel mogelijk werd aangenomen. Dan kan het besluit nog dit jaar van kracht worden. Dat zou betekenen dat 2000 het eerste jaar wordt waarin de gegevens verzameld moeten worden.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, volgens mij resten er nog drie punten van controverse in deze richtlijn, en daar moeten we het ook over hebben. Daarvoor moeten we ons eerst eens afvragen waarom deze richtlijn eigenlijk op tafel ligt. Toch niet omdat het zo leuk is gegevens in te zamelen? Gegevens worden er al genoeg verzameld. Deze richtlijn ligt voor ons omdat wij met de automobielindustrie een vrijwillig akkoord over zelfcontrole hebben afgesloten. Het was de eerste keer dat we zoiets op Europees niveau hebben gedaan. We moeten over de instrumenten beschikken om controle uit te oefenen op de naleving van dit akkoord. Daarom ligt deze richtlijn nu op tafel, en daarom moet deze richtlijn ook zo in elkaar zitten, dat zij het juiste instrument wordt om controles mee uit te voeren.
Er zijn dus drie punten die volgens mij bij de richtlijn horen, en tot zover steun ik het goede werk van de rapporteur. Ten eerste: we moeten duidelijk maken dat als uit de controlegegevens blijkt dat de vrijwillige verplichting niet wordt nageleefd, er een wettelijke oplossing moet komen. Er moet dus een link komen: controle en een wettelijke oplossing als uit de getallen duidelijk blijkt dat er van naleving geen sprake is. Die aanvulling moet er komen.
Ten tweede: we hebben ook behoefte aan duidelijke afspraken over het gebruik van deze gegevens. Het mag niet zo zijn dat ze in een map verdwijnen en ergens op een plank worden gezet, ze moeten tegen 2002 als basis gaan dienen voor de controle op de vrijwillige naleving. We hebben een onafhankelijke gegevensbank nodig voor de controle op de vrijwillige naleving, en ook dat moet naar mijn opvatting duidelijk in de richtlijn vermeld worden.
Ten derde: de vrijwillige verplichting van de automobielindustrie - zowel de Europese als de Koreaanse en de Japanse - heeft betrekking op technische maatregelen ter vermindering van de CO2-uitstoot door middel van betere motoren, lichtere constructies enzovoort. Dat moet ook gecontroleerd worden. Als het koopgedrag plots verandert en wij allemaal auto's met drielitermotoren willen kopen, en de CO2-uitstoot vermindert, dan is dat iets anders. Daarom hebben we ook een duidelijk onderscheid nodig tussen technische maatregelen en consumptiegedrag. Dat moet dus ook in de richtlijn worden opgenomen, zodat dit instrument ook daadwerkelijk gebruikt kan worden in overeenstemming met het doel waarvoor deze richtlijn is gemaakt.
Laat u ons dus deze drie punten uit de richtlijn aanvullen, zodat we een echt bruikbaar instrument in handen krijgen om de naleving van deze vrijwillige verplichting te controleren, want dit is een experiment voor de Europese Unie.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en in het bijzonder de rapporteur mevrouw González Álvarez bedanken voor de snelle behandeling van de kwestie. Het is immers in het belang van alle partijen dat dit besluit zonder verdere vertragingen genomen kan worden, zodat we een objectieve bewaking in gang kunnen zetten van de milieuakkoorden die met de automobielindustrie zijn gesloten.
Mevrouw González Álvarez wees er in haar aanbeveling op dat het gemeenschappelijk standpunt veel zienswijzen bevat die het Europees Parlement in de eerste lezing naar voren heeft gebracht. Zoals mevrouw Schleicher al zei, heeft mevrouw Flemming meegedeeld dat ze het gemeenschappelijk standpunt zonder verdere wijzigingen kan aanvaarden.
We moeten beseffen dat we dit besluit alleen in 1999 in werking kunnen laten treden als het gemeenschappelijk standpunt in zijn huidige vorm wordt goedgekeurd. Anders missen we een heel kalenderjaar voor de gegevensinzameling.
Wat betreft de amendementen die zijn ingediend, kunnen we drie voorstellen tot mogelijke verbeteringen van het gemeenschappelijk standpunt volledig goedkeuren. Dat zijn amendement 3, het eerste deel, en de amendementen 7 en 10. Bovendien kunnen we een aantal amendementen in beginsel goedkeuren. Het betreft amendement 2 en amendement 4, het tweede deel, en amendement 9, al zijn we van mening dat deze geherformuleerd dienen te worden.
Ik wil de overwegingen van het standpunt van de Commissie kort uiteenzetten. Ten eerste wil ik bij amendement 2 de kanttekening plaatsen dat ook andere motorvoertuigen in het besluit worden opgenomen. Als gevolg van het verzoek dat het Europees Parlement in de eerste lezing uitte, neemt de Commissie momenteel de eerste stappen voor de opname van het brandstofverbruik en de CO2-uitstoot van lichte bedrijfsvoertuigen in de wetgeving voor typegoedkeuring. Dat betreft dus voertuigen van de categorie M1. Daarna zal de Commissie bekijken of een vermindering van de CO2-uitstoot van dergelijke voertuigen mogelijk is. De Commissie is ook van mening dat voertuigen van de categorie M1 de belangrijkste doelgroep voor maatregelen vormt. Daarom zijn er op het ogenblik geen plannen om te onderzoeken of andere typen voertuigen opgenomen kunnen worden. Met name omdat men toch verwacht dat ze of een hoog brandstofverbruik hebben, zoals vrachtwagens, of omdat hun bijdrage aan de lokale uitstoot van kooldioxide niet groot is, zoals tweewielers. De Commissie is van plan om hiermee rekening te houden en om de voorgestelde tekst als volgt te formuleren: "De Commissie onderzoekt de mogelijkheid om passende voorstellen in te dienen waarmee de procedures kunnen worden geharmoniseerd voor het meten van de specifieke CO2-uitstoot van voertuigen van de categorie M1, zoals omschreven in bijlage 3 van richtlijn 70/156."
Wat betreft het tweede deel van amendement 4 over overige delen van de strategie voor kooldioxide en voertuigen, zijn we van mening dat het eerste deel van het amendement bijna helemaal overlapt met de zesde overweging in het gemeenschappelijk standpunt. We kunnen dit deel van het amendement niet goedkeuren, omdat het een verwijzing naar het communautaire streefcijfer van 120 g/km moet bevatten. Het jaar waarin dit doel moet zijn bereikt, namelijk het jaar 2010, is echter weggelaten in het amendement van het Europees Parlement. In het tweede deel van de voorgestelde overweging wordt verwezen naar de tweede en de derde pijler in de strategie voor kooldioxide en auto's, namelijk consumenteninformatie en het gebruik van fiscale prikkels. De richtlijn betreffende consumenteninformatie is door het Europees Parlement op 4 november van dit jaar in de tweede lezing aangenomen en er kan daarom van worden uitgegaan dat zij is aangenomen in overeenstemming met het gemeenschappelijk standpunt. Er is daarom geen enkele aanleiding om dit opnieuw te bespreken. Aangezien fiscale prikkels belangrijke factoren in de strategie zijn, is het wellicht zinvol om een verwijzing hiernaar op te nemen. Aangezien de Commissie al bezig is met het onderzoeken van de mogelijkheden voor een referentiekader, dient de overweging deze situatie correct weer te geven. De Commissie stelt een andere variant voor met de volgende formulering: "De Commissie onderzoekt de mogelijkheden voor de introductie van een referentiekader voor fiscale prikkels die het gebruik van zuinige personenauto's kunnen stimuleren."
Met betrekking tot amendement 9 over de inhoud van het jaarverslag: de rapporteur wil een nieuw artikel toevoegen ter verduidelijking van de inhoud van het jaarverslag. Het behelst onder meer een analyse van de onderlinge relatie tussen de CO2-uitstoot en de inspanningen van de fabrikanten of factoren die te maken hebben met de strategie voor kooldioxide en auto's. Een dergelijke analyse is belangrijk om erachter te komen of de fabrikanten de taken uitvoeren die ze op zich hebben genomen in het kader van het milieuakkoord. Dat geldt bijvoorbeeld voor de subdoelen die zijn gesteld voor het jaar 2003, natuurlijk ook in verhouding tot de einddoelen in 2008. De analyse gaat echter uit van grote inspanningen voor de ontwikkeling van methoden en technische research en van een intensieve discussie met de fabrikanten. Bovendien duurt het een aantal jaren voordat noemenswaardige ontwikkelingen zichtbaar zijn. Daarom voert de Commissie de eerste beoordeling vermoedelijk niet uit voordat de termijnen voor de subdoelen en de einddoelen verstreken zijn. Dit moet weerspiegeld zijn in de tekst van het besluit. We stellen daarom de volgende herformulering voor. Ik citeer: "Uit de verslagen voor het jaar dat het subdoel bereikt moet zijn en voor het jaar dat het einddoel bereikt moet zijn, moet blijken of de vermindering toe te schrijven is aan technische maatregelen van de fabrikanten of aan andere oorzaken, zoals veranderingen in het gedrag van de consument."
We hebben moeite met het goedkeuren van de overgebleven amendementen, dat wil zeggen amendement 1, 3, het tweede deel, 4, het eerste deel, alsmede de amendementen 5, 6 en 8, die de tekst verbeteren noch verduidelijken.
Tot slot wil ik enkele woorden wijden aan amendement 3, het tweede deel. Daarin wordt bepaald dat de Commissie een wettelijk kader voor milieuakkoorden moet samenstellen. Ik wil benadrukken dat de betrokkenheid van het Europees Parlement bij de milieuakkoorden voor mij een doorslaggevende kwestie is. Zoals ik op 3 november in de plenaire vergadering heb verklaard, ben ik niet van plan nieuwe voorstellen voor milieuakkoorden in te dienen zolang er geen duidelijkheid is over de rol van het Europees Parlement. We stellen daarom nu een algemeen document op betreffende milieuakkoorden en hun wettelijke kader en institutionele procedures. Wat betreft de akkoorden over de vermindering van de uitstoot van kooldioxide van personenauto's, die al gesloten zijn of weldra gesloten zullen worden, heeft de Commissie al meerdere malen verklaard dat als de automobielindustrie zijn verplichtingen niet nakomt, overwogen zal worden wettelijke bepalingen voor de grenswaarden voor de uitstoot van kooldioxide in te voeren. Het is niet op zijn plaats om nu al te beginnen met de technische voorbereidingen voor een dergelijke wetgeving. Daarmee breng je de verkeerde boodschap over aan de industrie.
Samengevat wil ik zeggen dat ik zeer tevreden ben met het feit dat het gemeenschappelijk standpunt zo positief is ontvangen door de rapporteur en de milieucommissie. Ik hoop nu dat de plenaire vergadering haar goedkeuring kan geven, zodat het besluit zo snel mogelijk kan worden aangenomen. Dan hebben we de mogelijkheid om een voldoende gedetailleerd vervolg te kunnen geven aan de uitvoering van de milieuakkoorden die met de automobielindustrie zijn gesloten. Als de plenaire vergadering het noodzakelijk acht om meer amendementen in te dienen, is de Commissie in bepaalde gevallen bereid om ze volledig of in beginsel goed te keuren.

De Voorzitter
Mevrouw de commissaris, dank u voor uw uitvoerige antwoord aan de rapporteur en aan de sprekers die het woord hebben gevoerd in dit debat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Bescherming van werknemers tegen blootstelling aan explosieve atmosferen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0074/1999) van de heer Pronk, namens de Delegatie van het Parlement in het Bemiddelingscomité, over de door het Bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende minimumvoorschriften voor de verbetering van de gezondheidsbescherming en de veiligheid van werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen (Vijftiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van richtlijn 89/391/(EEG) (C5-0221/1999 - (1995)0235(COD)).

Pronk
Voorzitter, dit is een verslag over veiligheid en gezondheid. Er zijn er al veel verschenen. Maar het bijzondere van dit verslag is dat het het eerste verslag is dat met codecisie wordt aangenomen, als tenminste de plenaire morgen met onze aanbevelingen instemt om inderdaad het akkoord met de Raad goed te keuren. Ik geloof dat dat het historische is aan dit verslag. Het is trouwens ook eigenlijk het eerste verslag op sociaal gebied dat ooit met codecisie is aangenomen. Het Parlement heeft zich altijd erg druk gemaakt over het nog niet voldoende tot uitdrukking komen van de sociale dimensie in de legislatieve praktijk.
Wij hadden over dit verslag met de Raad niet zo verschrikkelijk veel problemen. Dat ziet u ook aan het aantal amendementen dat dit Parlement in tweede lezing naar voren heeft gebracht. Wel moeten wij natuurlijk constateren dat het allemaal wel vrij lang geduurd heeft. Deze speciale richtlijn is een uitvoering van de kaderrichtlijn die in 1989 is aangenomen. Onze eerste lezing was in 1996. Wij zijn nu in 1999. In 2003 treedt de richtlijn pas in werking. Dat geeft natuurlijk wel aan dat het allemaal toch wel eens wat langer duurt dan men zou kunnen aannemen. Als wij nog steeds zien de aantallen mensen die omkomen door onveilige arbeidssituaties dan is meer spoed beslist gewenst.
Wat is nu het grote punt van onderhandelingen geweest met de Raad. Daar ziet men eigenlijk dat codecisie zo belangrijk is. Het gaat met name om de publicatie van datgene wat wij hier zijn overeengekomen. Wij als Parlement hebben van begin af aan gevraagd de ondernemingen in kennis te stellen van datgene wat in de Europese regelgeving staat. Het staat natuurlijk ook in de nationale regelgeving, maar dat is erg verborgen. Bovendien wordt ook de nationale regelgeving lang niet overal voldoende verspreid. De Raad heeft zich daar aanvankelijk hardnekkig tegen verzet. Wij hebben er heel hard over moeten onderhandelen. Het is natuurlijk wel een beetje vreemd dat een bepaling die voor alle ondernemingen van belang kan zijn, dat die eigenlijk min of meer verborgen wordt gehouden.
Dat brengt mij op een tweede punt van zorg. Wij hebben nu langzamerhand een werkelijk kader van minimumrichtlijnen op het gebied van veiligheid en gezondheid. Dat is heel belangrijk. Een aantal landen hebben bepaalde richtlijnen nog niet ten uitvoer gebracht. De Commissie moet gecomplimenteerd worden dat zij de laatste jaren een aantal van die landen voor het Hof van Justitie gebracht heeft en dat ook veranderingen zijn doorgevoerd. Maar nog steeds duurt het schijnbaar veel langer om in deze sector landen aan te pakken dan in andere sectoren. Dat is jammer. Maar wat nog steeds achterblijft dat is de materiële toetsing. Die materiële toetsing is wel zo belangrijk. Want het gaat er natuurlijk om dat in een onderneming, of die nu in Denemarken staat of in Spanje, ongeveer dezelfde minimumvereisten van kracht zijn. Dat is goed voor de concurrentieverhoudingen, maar het is bovenal goed voor degenen die in de onderneming werkzaam zijn.
Als er geen uitwisseling komt, als de materiële normen niet gelijk zijn dan is er toch nog iets mis. Wij hebben de sterke indruk dat dat nog steeds niet goed geregeld is. Juist daarom is dat vademecum, zoals wij dat aanvankelijk noemden, van belang. Het is misschien interessant dat dit vademecum nu een gids is geworden. Waarom is dat? Omdat de Raad om een of ander onnaspeurlijke reden met het woord "vademecum" niet terecht kon. Het woord vademecum wordt in de meeste Europese landen zonder meer begrepen, zonder vertaling, en een hele ingewikkelde lange tamelijk procedurele titel, wordt natuurlijk minder begrepen. Maar die concessie heeft het Parlement gedaan. Wij gaan niet daarover praten.
Het belang blijft evenwel dat iedereen in kennis komt van deze richtlijnen, maar bovenal dat zij die ook kunnen toepassen. Een heleboel bedrijven die richtlijnen niet goed toepassen, daar is dan niet de kwestie van dat zij het niet willen, maar dan is het gewoon omdat zij onvoldoende op de hoogte zijn over de mogelijkheden om het toe te passen. Daar kan zo'n gids bij helpen en op die manier komen wij vrijwillig niet tot een harmonisatie maar wel tot minimumnormen. Ik denk dat wij zo stap voor stap wel dichter bij elkaar komen.
Ik vraag wel aan de Commissie om die materiële gelijkstelling veel harder aan te pakken dan in het verleden het geval is. Wij hebben een nieuwe commissaris. Ik weet dat zij veel ervaring heeft op dit gebied. Misschien dat wij ook op dat punt nog een nieuw elan kunnen verwachten.

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, ik ben mij bewust van het belang van gezondheid en veiligheid, maar ik ben er ook van overtuigd dat wij met wetgeving niets zullen veranderen. Als wij door wetgeving armoede, ongelukken, ziekte en dood kunnen doen verdwijnen, hadden wij dat allang moeten doen. Wij zullen daarin echter nooit slagen.
Wij kunnen op Europees niveau wel iets doen aan de sfeer waarin wij leven en werken. De heer Pronk gaat in zijn verslag in die richting en doet dat zeer goed. Ik feliciteer hem daarmee. Hij heeft in zijn verslag voortreffelijke conclusies geformuleerd. Hij schrijft ook geschiedenis. Dit is het eerste verslag dat wij volgens de medebeslissingsprocedure behandelen en ook het eerste verslag over veiligheid en gezondheid. Het voorspelt veel goeds voor wat wij willen bereiken. Het Parlement heeft in zijn visie op de medebeslissing altijd blijk gegeven van grote verantwoordelijkheidszin. Van het Parlement wordt niet altijd gezegd dat het zijn verantwoordelijkheid op zich neemt of goed geïnformeerd is, maar op dit bijzondere terrein waren wij beter geïnformeerd en gaven wij in bepaalde opzichten volgens mij ook blijk van meer verantwoordelijkheidszin dan anders.
Het Europees Parlement heeft spectaculaire vorderingen gemaakt op het gebied van het midden- en kleinbedrijf, veruit de grootste sector waarmee wij ons kunnen bezighouden. De meeste ongelukken op de werkplek gebeuren in het MKB. Ikzelf en andere collega's vinden het schandelijk dat wij daarmee maar weinig rekening houden. Wie in een klein of middelgroot bedrijf werkt, heeft 50% meer kans dat hem een ongeluk overkomt. De informatie die aan de kleine bedrijven zal worden verstrekt - een vademecum in dit verslag - en waarop ze voortaan recht hebben, zal sterk bijdragen tot de verandering van de sfeer op de werkplek. Die informatie zou ook in andere verslagen over andere kwesties moeten worden gebruikt en wij zouden er lering uit moeten trekken.
Als deelnemer aan de bemiddelingsprocedure was ik voorts ingenomen met de reactie van de Raad op de amendementen van het Parlement en heb ik gezien hoe wij onze amendementen en standpunten kunnen doorduwen. In het kader van de samenwerkingsprocedure boekten wij soms successen. Vaak was dat ook voor een groot deel aan de Commissie te danken. Wij zijn nog steeds tevreden over onze relatie met de Commissie. Veiligheid is een van de terreinen waarop wij altijd een middel kunnen vinden om te bereiken wat wij echt willen.
De regeringen moeten nu luisteren naar wat het Parlement altijd zegt en moeten maatregelen nemen. Het Parlement staat niet tegenover de andere instellingen, maar zorgt voor evenwicht en remt af. Het is juist omdat de ministers te hecht samenwerkten en het, ver van controle op Europees niveau, al te goed met elkaar konden vinden dat wij nu de medebeslissingsprocedure hebben. Die zorgt voor transparantie en duidelijkheid, wat het vertrouwen van de Europese volkeren alleen maar kan versterken.
Dit verslag en al het werk dat daaraan is besteed zullen het leven van velen beïnvloeden. Vele bedrijven zullen aangenaam verrast zijn door dit evenwichtige resultaat. Als wij meer zouden doen wat wij nu hebben gedaan, zou Europa onder meer in Groot-Brittannië misschien meer succes hebben.

Manders
Voorzitter, ik wil collega Pronk feliciteren met de constructieve wijze waarop dit verslag tot stand is gekomen. Het is belangrijk om de veiligheid van werknemers waar ook in Europa, maar zelfs waar ook ter wereld te beschermen. Het is jammer dat ik wat later bij dit verslag aanwezig ben geraakt, vanwege het feit dat ik pas in juli voor het eerst ben verkozen. Zoals de heer Pronk al aangaf, zijn zij er al mee aan het werk vanaf 1996.
Waarom zei ik dat? Het is een heel goed verslag en wij steunen het van harte. Jammer is dat met name het waarschuwingsbord voor mijn gevoel in ieder geval nog vrij onduidelijk is. Een driehoekbord met een rode rand, met zwarte letters "EX". Voor een leek, zoals ik ben in explosieve ruimtes kan dat van alles betekenen. Is het een waarschuwing voor mijn ex-partner die vrij explosief kan zijn. Zijn het explosieven of wat dan ook. Ik denk dat het goed zou zijn, en dat heb ik ook in de commissie naar voren gebracht, ik heb zelfs een brief gestuurd met de vraag waarom dat niet hetzelfde bord kan zijn, hetzelfde waarschuwingssignaal, het pictogram, zoals bij de internationale transportwereld. Ik heb daar een antwoord op gekregen. Ik zal niet ingaan op het antwoord. Maar ik hoop toch dat op korte termijn het waarschuwingsbord in allerlei sectoren gelijk wordt gesteld.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben nieuw. Ik ga toch staan, alhoewel ik veel te lang ben voor dit apparaat.
Allereerst wil ik de rapporteur danken voor het werk dat hij gedaan heeft, maar het is mij opgevallen ook als nieuw lid, dat de oorspronkelijke voorstellen behoorlijk afgezwakt zijn en dat hij eigenlijk wel diepe spijt in zijn hart heeft ondanks het feit wat er tot stand gebracht is.
De noodzaak van dit soort richtlijnen wordt helaas regelmatig onderstreept en vooral ook dat het een levende praktijk is. In Nederland bijvoorbeeld zijn er een aantal explosies geweest jaren achtereen in dezelfde fabrieken, als gevolg van stof. De kennis over hoe dat nu precies zich voltrokken heeft, ontbreekt.
Een tweede effect is dat reparatiewerkzaamheden plaatsvinden door ingehuurde bedrijven met als gevolg dat men, en die tijdelijke krachten met name, niet weet hoe de bedrijfssituatie er uitziet. Juist daarom is het nodig om bedrijven, werkplekken en dergelijke goed te karakteriseren, classificeren, zoneren, enzovoort. Dat zit in dit voorstel.
Schrijnend is het echter dat aan de ene kant sprake is van minimumrichtlijnen en aan de andere kant het niet vastleggen van verplichtingen ten aanzien van die gids die besproken is, laat staan van de dingen die daarin terechtkomen. Ik zou dan ook willen vragen aan de commissaris hoe men de nieuwe praktijken technisch wil uitwerken en hoe men de effecten van het inhuren van tijdelijke krachten wil opvangen. Met andere woorden, een levende praktijk maken maar toch wel met behoorlijke verplichtingen voor minimumrichtlijnen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ook ik wil het bemiddelingscomité en de leden, en met name de heer Pronk, die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van dit akkoord, van harte gelukwensen.
Het is mijns inziens inderdaad een heel interessante en belangrijke zaak dat, zoals ook de heer Pronk zei, dit de eerste regelgeving op sociaal gebied is na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam. Het gaat hierbij om de aanneming van een richtlijn over gezondheid en veiligheid overeenkomstig de medebeslissingsprocedure. Deze richtlijn is zeer belangrijk en van toepassing op werknemers die werken in een gevaarlijke omgeving, werknemers die zijn blootgesteld aan explosieve atmosferen. U weet dat hierover een lange dialoog en lange onderhandelingen hebben plaatsgevonden tussen de Commissie, de Raad en het Parlement.
Ondanks die lange onderhandelingen, ondanks de vier jaar die nodig waren voordat dit resultaat kon worden bereikt, heeft de vasthoudendheid van het Europees Parlement wat een aantal amendementen betreft uiteindelijk zoden aan de dijk heeft gezet. Ook ik wil kort iets zeggen over de amendementen 4 en 5 uit het verslag van de heer Pronk. Deze amendementen betreffen de informatie van bedrijven en de gemeenschappelijke gids die - daar ben ik het met u eens - wat beter, wat meer bindend had kunnen zijn. Deze twee amendementen zijn in tweede lezing aangenomen en daaruit blijkt hoe belangrijk de medebeslissingsprocedure en de samenwerking tussen het Parlement en de Commissie zijn.
Ik wil eveneens iets zeggen over de toepassing van de richtlijn. Toepassing is geen probleem dat zich enkel voor deze richtlijn stelt, maar dat algemeen geldt voor alle richtlijnen. Ik moet toegeven dat het toetsingsmechanisme van de Commissie niet sterk genoeg is om op alle landen en op alle aangenomen richtlijnen controle te kunnen uitoefenen. De Commissie had echter toegezegd dat zij haar uiterste best zou doen om in samenwerking met de lidstaten, met medewerking van alle directoraten en mechanismen van de Commissie, optimale resultaten te verkrijgen.
Er werd gevraagd hoe deze richtlijn zal worden toegepast op de bedrijven, of er problemen zullen rijzen met onderaanbestedingen, of met deeltijdwerk. Ik wil in mijn antwoord een band leggen met de andere beleidsvormen en maatregelen van de Commissie. De betrekkingen tussen bedrijven onderling en de manier waarop onderaanbestedingen in hun werk gaan, zijn zaak van de lidstaten. Speciale scholing van werknemers, speciale gezondheids- en veiligheidsprogramma's voor zowel werknemers als werkgevers vallen echter onder de richtsnoeren van de programma's in het kader van de werkgelegenheidsstrategie en worden door het Europees Sociaal Fonds gefinancierd. Wij hebben eveneens benchmarking-praktijken tussen de lidstaten waarmee men de gezondheids- en veiligheidsomstandigheden zo optimaal mogelijk kan maken.
Tot slot ben ik het met de heer Skinner eens dat wij niet met een eenvoudige regelgeving een dermate serieus probleem als veiligheid en gezondheid kunnen oplossen. Wij kunnen er echter wel voor zorgen dat in combinatie met de beleidsvormen en de middelen van het sociaal fonds, en natuurlijk in combinatie met de nationale wetgevingen de situatie gestaag wordt verbeterd.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Verdrag van Helsinki
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0044/1999) van de heer Sjöstedt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de goedkeuring, namens de Gemeenschap, van wijzigingen op de bijlagen van het Verdrag ter bescherming van het mariene milieu in het Oostzeegebied (Verdrag van Helsinki) (COM(1999)0128 - C4-0218/1999 - (1999)0077(CNS)).

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat over de ontwikkeling en verbetering van de internationale samenwerking voor het mariene milieu in de Oostzee. In 1974 kwamen de landen rondom de Oostzee samen om het zogeheten Verdrag van Helsinki op te stellen met als doel de bescherming van het mariene milieu. Als gevolg van de omvangrijke politieke omwentelingen die hebben plaatsgevonden, is het verdrag sinds 1992 uitgebreid. Van de kant van de Europese Unie zijn nu Denemarken, Finland, Zweden en Duitsland erbij betrokken. Bovendien heeft de Europese Unie het verdrag zelf ondertekend. Verder nemen tegenwoordig ook de drie Baltische staten Estland, Letland en Litouwen, alsmede Rusland en Polen deel aan de werkzaamheden.
De Oostzee is een binnenzee die kampt met aanzienlijke milieuproblemen. De brongebieden van de rivieren die uitmonden in de Oostzee zijn groot en liggen in verschillende landen. De uitstroming naar de Noordzee en de Atlantische Oceaan is klein en de verontreiniging uit agrarische bronnen, de industrie en huishoudens is omvangrijk. Het zoutgehalte in de Oostzee is relatief laag vergeleken met andere zeeën. Bovendien zijn er in grote delen van de Oostzee grote problemen met gebrek aan zuurstof. Hierdoor ontstaat een speciaal milieu en ontstaan er tevens problemen voor het mariene leven. Een voorbeeld hiervan zijn de grote verschillen in de visbestanden van jaar tot jaar.
Er wordt al zeer hard gewerkt om de diverse bronnen van verontreiniging rondom de Oostzee te zuiveren. Dit gebeurt met name door de huidige uitbreiding van de zuiveringscapaciteit op verschillende plaatsen in Oost-Europa, die grotendeels door de Europese Unie wordt gefinancierd.
In dit verslag worden twee bijlagen van het Verdrag van Helsinki herzien, namelijk bijlage III en IV. Bijlage III betreft de verontreiniging uit agrarische bronnen. Wijzigingen die tot stand komen door deze herziening, hebben onder andere ten doel het verminderen van de verontreiniging door stikstof, fosfor en gewasbeschermingsmiddelen. Dat kan van grote invloed zijn, met name op verschijnselen als eutrofiëring en zuurstofdeletie in de Oostzee. Bijlage IV is gericht op de vermindering van verontreiniging door vaartuigen en pleziervaartuigen. In dit deel worden onder andere opvang- en ontvangstinrichtingen van olie, scheepsafval en afvalwater in verschillende havens gereguleerd. Beide wijzigingen zijn zeer welkom, en voor mij als rapporteur spreekt het voor zich dat ik ze ondersteun en dat ik vind dat we voor ze moeten stemmen.
Wat betreft de verwerking van het afval van vaartuigen werkt men in de Europese Unie aan een voorstel voor een richtlijn voor ontvangstinrichtingen in havens. Het is echter belangrijk dat we inzien dat er nog zeer veel problemen overblijven in het kader van bijlage IV. Dat geldt met name voor de bewaking van lozingen op zee. Ook al functioneert de bewaking goed, zoals bewaking vanuit de lucht, het blijft erg moeilijk om de daders verantwoordelijk te stellen en ze te straffen voor de milieuovertredingen die in de Oostzee zijn begaan.
Wat betreft de landbouw heb ik tevergeefs gezocht naar een beschrijving van de effecten die de gestelde eisen hebben op het regelgevingskader van de EU, ook met betrekking tot de uitbreiding die een aantal landen rond de Oostzee staat te wachten. Ik ben zoiets niet tegengekomen in de Commissie, maar ik denk dat een dergelijke beschrijving van de consequenties goed van pas had kunnen komen.
De wijzigingen in deze bijlagen zijn vanaf de jaarwisseling van kracht. Het is daarom hoog tijd dat we deze beslissing nemen. Het zou gunstig zijn geweest als het Europees Parlement eerder bij deze werkzaamheden was betrokken.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, op open zee en vlak aan de kust van de Finse Golf is geconstateerd dat de voedselrijkdom naar het oosten toe toeneemt. Dit toont het belang aan van de uit Rusland afkomstige belasting voor de voedselsituatie in de Oostzee. Onlangs zijn echter veel nieuwe gegevens verzameld over plaatsen in de directe nabijheid van de kustlijn in de ondiepe kleine zee-inhammen van de Oostzee. In deze gegevens wordt een vergelijkbare trend van naar het oosten toe toenemende voedselrijkdom niet waargenomen. De gebieden met grote voedselrijkdom zijn hier duidelijk het gevolg van lokale invloeden: landbouw, industrie en zomerhuisjes. Zeer grote voedselrijkdom komt voor in de buurt van riviermondingen, wat aangeeft dat van de agrarische sector afkomstige stikstof- en fosforsamenstellingen in ruime mate vanaf het land de zee in komen.
Eutrofiëring heeft in het vrij gesloten ecosysteem aan de kust meer invloed dan op open zee. Daarom moeten veel watergebieden aan de kust worden gezuiverd. Juist kustgebieden zijn voor het handelen en het welzijn van de mens van groot strategisch belang. Alle maatregelen waarmee lokale uitstoot afkomstig van landbouw, bewoning en recreatie aanzienlijk kan worden verminderd, zijn daarom uitermate belangrijk.
Bij de maatregelen ter bescherming van de Oostzee is zodoende voortdurende bijstelling nodig, kleinschaliger maatregelen waarvan ook sprake is in de onderhavige bijlagen III en IV van het Verdrag van Helsinki. In het verslag wordt bovendien voorgesteld dat de Commissie een analyse moet maken van de gevolgen die de hervormingen op de huidige communautaire regelgeving kunnen hebben. Bovendien moet duidelijk worden of de wetgeving in voorbereiding, zoals Agenda 2000, invloed heeft op de maatregelen van de Unie in het kader van het Verdrag van Helsinki.
Het op een voor de Oostzee op een duurzame manier onderling afstemmen van de milieuperspectieven, een goed functionerende landbouw, het industriebeleid, de recreatie en onder andere de uitbreiding is natuurlijk voor zowel het bestuur als het beleid een grote uitdaging. Men moet bewust naar coherentie streven. Misschien kan het initiatief voor de Noordse dimensie ook voor het Oostzeegebied een omvattend perspectief bieden waarmee al deze belangrijke sectoren tegelijk en onderling samenhangend behandeld kunnen worden.
Ik ben ook van mening dat de Noordse dimensie bij goed functioneren een forum biedt waarvoor de Europese Unie ook andere actoren zou moeten uitnodigen die bijvoorbeeld voor de Oostzee van belang zijn. Onder andere de Noordse Raad heeft al een zeer lange ervaring met het maken van milieubeleid in de Noordse landen en de buurregio's. De Noordse Raad neemt deel aan de organisatie van de parlementaire Oostzeeconferentie waar alle landen rondom de Oostzee bij betrokken zijn. De Europese Unie zou een nadere dialoog met deze landen moeten beginnen. De Noordse Raad is dan ook initiatiefrijk geweest en heeft de wens uitgesproken om een dergelijke dialoog met de Europese Unie te beginnen. Ik hoop dat wij voor de ecologisch duurzame en omvattende ontwikkeling van het beleid van deze regio's een goed functionerend model van de Noordse dimensie krijgen dat ook op de andere regio's van de Unie kan worden toegepast.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, het vervangen van het Verdrag ter bescherming van het mariene milieu in het Oostzeegebied door het verdrag uit 1992 is een belangrijke stap naar verbetering van de milieusituatie in dit gebied. Het nieuwe verdrag dekt de hele Oostzee inclusief de kustlijn van de omliggende staten. Het is bovendien van belang dat de staten die het verdrag ondertekend hebben zich verplichten tot maatregelen in het hele stroomgebied, wat de werkelijke invloedssfeer van het verdrag aanzienlijk vergroot.
Het Verdrag van Helsinki is een wegbereider geweest voor de multilaterale samenwerking tussen de Oostzeestaten. Momenteel zijn er in het gebied talrijke actoren wier samenwerking zich uitstrekt tot alle gebieden van het leven, van economie tot cultuur. De traditie van de levendige wisselwerking uit de tijd van de Hanze wordt zo nieuw leven ingeblazen en binnenkort wordt de Oostzee een binnenzee van de Europese Unie.
De samenwerking op het gebied van milieu in het Oostzeegebied maakt deel uit van het beleid van de Noordse dimensie in de Unie. Ons wordt vaak gevraagd wat het beleid van Noordse dimensie in de praktijk inhoudt. Dit is bijvoorbeeld de zorg voor het kwetsbare milieu in de noordelijke gebieden.
De verplichting in het verdrag tot bescherming van de biodiversiteit is een noodzakelijke aanvulling op het visserijverdrag voor de Oostzee. Met het oog op de toekomst is het nodig te bezien hoe het functioneren van de structuren voor de milieubescherming in het Oostzeegebied doeltreffend en eenvoudig kan worden georganiseerd. Ik ben zelf van mening dat de commissie van Helsinki het kader kan bieden voor zowel haar eigenlijke hoofdtaak ofwel de bescherming van het mariene milieu als voor de uitvoering van Agenda 21 voor de Oostzee en mogelijk ook voor de coördinatie van een verstandige regionale planning. Al met al kan het doel voor de langere termijn zijn het uitbreiden van het Verdrag van Helsinki naar het hele Oostzeegebied waarbij men zich in de praktijk houdt aan het beginsel van duurzame ontwikkeling. Het vernieuwde verdrag kan een model zijn voor andere regio's.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, mijn voorgangers hebben gewichtige en ware dingen gezegd. Namelijk dat de Oostzee sterk vervuild is en dat EU daar nu een grote verantwoordelijkheid voor heeft. Daarom moeten we alle noodzakelijke maatregelen treffen om de situatie te verbeteren. Ik vind dat het betoog van collega Myller veel interessante standpunten bevat, die we ter harte moeten nemen. Het is belangrijk dat we zien welke mogelijkheden we hebben om het werk van de Oostzeecommissie te vernieuwen in combinatie met de richtlijn voor waterplanning, die we hier ook bespreken. Ik heb een aantal keren getracht om deze competentie te koppelen, dat wil zeggen ze beide bekijken en onderzoeken hoe de Helsinki-commissie hiervoor efficiënt gebruikt zou kunnen worden. Hopelijk kunnen in ieder geval degenen die zich nu in de zaal bevinden, samenkomen om dit te bekijken.
Bijlage III voor de landbouw biedt weinig hoop op iets nieuws vergeleken met bijvoorbeeld onze huidige milieustrategieën en milieuprogramma's. Daarentegen hoop ik dat we volgende week in Helsinki, zoals al is gezegd, een ambitieuze doelstelling voor de landbouw en het milieu kunnen goedkeuren.
Als we van plan zijn om het werk te vernieuwen, is het ook van belang dat we inzage hebben in het werk van de Helsinki-commissie. Het is daarom zeer teleurstellend om vast te stellen dat het resultaat van het werk voor de hot spots een jaar geleden niet openbaar gemaakt is, omdat Zweden zich hiertegen verzette. Dit was een kleine schandvlek op het verder zo goede werk.
Verder wil ik zeggen dat het creëren van ontvangstinrichtingen van groot belang is. Ik denk dat we op onze woorden moeten passen om de inhoud van het verdrag niet op het spel te zetten, en dat we niet moeten proberen op de een of andere manier iets anders te bereiken dat eigenlijk 'de vijand van het goede' wordt.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geconstateerd dat we vanavond in ieder geval een Noordse dimensie in de zaal hebben. Zoals de rapporteur in zijn verslag, maar ook hier in deze vergadering al aangaf, zijn de wijzigingen in de bijlagen III en IV van het verdrag over het mariene milieu van de Oostzee al aangenomen en treden ze over een maand in werking. De raadpleging van het Europees Parlement is daarom een procedure die geen reële invloed heeft. Dat is natuurlijk enigszins merkwaardig en vervelend. Gelukkig zijn de wijzigingen in het verdrag zeer gunstig voor de milieuwerkzaamheden. Ze zijn gericht op de vermindering van de verontreiniging door stikstof, fosfor en met name gewasbeschermingsmiddelen uit de landbouw, alsmede de verontreiniging door vaartuigen en pleziervaartuigen. We weten dat zeer doelbewuste milieuwerkzaamheden nodig zijn en dat er doelbewuste politieke besluiten moeten worden genomen om het ecologisch evenwicht in de Oostzee te herstellen.
De wijzigingen in het Verdrag van Helsinki behelzen algemene regels die zeker ook effect zullen hebben op de EU-wetgeving, met name op het landbouwbeleid. Het zou interessant zijn geweest als we de mogelijkheid hadden gehad om dit te bespreken en onze standpunten uit te wisselen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik vanzelfsprekend de milieucommissie en de rapporteur, de heer Sjöstedt, bedanken voor zijn werkzaamheden in verband met het onderzoek naar de wijzigingen in de bijlagen III en IV van het Verdrag van Helsinki.
Zoals u weet heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid het verslag op 19 oktober 1999 goedgekeurd. Ik ben blij dat we de mogelijkheid hebben om het vandaag in de plenaire vergadering te bespreken. Het doet mij deugd dat de rapporteur de voorgestelde wijzigingen in het verdrag toejuicht. Het voorstel houdt immers in dat de wijzigingen in de twee bijlagen door de Europese Unie worden goedgekeurd.
Bijlage III betreft zoals gezegd met name de verontreiniging uit agrarische bronnen. De voorgestelde wijzigingen zijn gericht op de vermindering van de verontreiniging door stikstof, fosfor en gewasbeschermingsmiddelen uit de landbouw. De tweede bijlage is gericht op de vermindering van verontreiniging door vaartuigen.
De heer Sjöstedt was er niet gerust op dat de Commissie voldoende zou kijken naar de noodzakelijke wijzigingen die doorgevoerd moeten worden en de onvermijdelijke effecten die dit heeft op de EU-wetgeving. Die ongerustheid is niet nodig. Het vormt geen noemenswaardig probleem. De Commissie heeft natuurlijk onderzocht of deze wijzigingen doorgevoerd kunnen worden gebracht en dat is het geval. Als de Commissie een verdrag ondertekent, moet ze erop toezien dat ze haar verplichtingen van een dergelijk verdrag ook kan nakomen. En dit levert geen problemen op.
Ook ben ik het eens met het Finse front dat zich hier gevormd heeft. Mijns inziens houdt het sterk verband met de Noordse dimensie en we moeten ervoor zorgen dat het Verdrag van Helsinki en de werkzaamheden die uitgevoerd worden binnen dat begrip "Noordse dimensie" aan elkaar gekoppeld worden. Daarom vind ik de opmerkingen gepast. De Commissie houdt immers dezelfde koers aan, dat wil zeggen dat we erop toezien dat het werk dat op verschillende plaatsen wordt verricht, gecoördineerd en benut kan worden. Dat kan de milieuwerkzaamheden voor de Oostzee bevorderen. Verder zouden de werkzaamheden voor de duurzame ontwikkeling van de Oostzee in het Verdrag van Helsinki moeten worden opgenomen. Er zijn hierover al gesprekken gaande. De Commissie is zich bewust van de behoefte aan een nauwe samenwerking op milieuvlak in het Oostzeegebied. We zijn ervan overtuigd dat de wijzigingen in het verdrag een kleine, maar toch belangrijke, bijdrage leveren aan het bereiken van het doel.
In het verslag is er kritiek op de instemmingsprocedure. Volgens de rapporteur zijn de wijzigingen al op 1 januari 1999 goedgekeurd en is het debat in het Europees Parlement daarom zinloos geweest. Het klopt dat het uitvoerend orgaan van het verdrag, HELCOM, de wijzigingen op 29 maart 1998 heeft goedgekeurd en dat de verdragsluitende partijen tot 1 januari 1999 de tijd hebben gekregen om wijzigingen in te dienen. De Commissie heeft echter een tijdelijk bezwaar gemaakt om overleg met het Europees Parlement en de Raad mogelijk te maken. Dit bezwaar geldt nog steeds. De Commissie interpreteert de situatie als volgt: zolang de Commissie het tijdelijke bezwaar niet heeft ingetrokken, zijn de wijzigingen niet van kracht. Daarom is de raadplegingsprocedure legitiem. Ik wil u in het Europees Parlement ook bedanken voor uw bijdrage.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0072/1999) van de heer Pesälä, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal (COM(1999)0188 - C5-0128/1999 - 1999/0092(CNS)).

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn over het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal gaat er in feite van uit, dat de twee eerdere richtlijnen tot één richtlijn worden omgevormd. Er is in de loop van de decennia aanzienlijke vooruitgang geboekt in ontwikkeling en onderzoek en ook daarom is het goed deze zaken opnieuw te bekijken. Bovendien is met de nieuwe lidstaten Zweden, Oostenrijk en Finland het bosoppervlak in de Europese Unie in een klap verdubbeld. Het is daarom zeer goed dat deze herzieningen en correcties worden doorgevoerd. Er is tevens sprake van harmonisatie met de vergelijkbare OESO-regelingen. Dat is ook een goede zaak en het maakt in de toekomst handel op dit gebied ook over de grenzen van de Europese Unie heen mogelijk. Ook hier moet rekening mee worden gehouden.
Het uitgangsmateriaal is nu in vier categorieën ingedeeld, dit waren vroeger twee categorieën. Dit garandeert nu een soort certificaat, een garantie, dat de juiste benodigdheid op de juiste plaats terechtkomt. Dat zorgt ervoor dat er geen fouten gemaakt kunnen worden waarmee de grote Noordse boslanden ook ervaring mee hebben. De origine en de herkomstgebieden moeten ook op een kaart worden aangegeven. Deze kaarten moeten aan de Commissie worden toegezonden en van de benodigdheden voor de bosbouw moet ook een uitgebreide lijst worden bijgehouden.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft bij de behandeling van dit voorstel talrijke amendementen ingediend, die onder andere betrekking hebben op het tijdstip van uitvoering. Het voorstel van de Commissie bevatte een te krap tijdschema en daarom werd de inwerkingtreding van de richtlijn verschoven naar 2003. Dan zullen de lidstaten in staat zijn de wetgeving aan deze richtlijn aan te passen. Er moest ook rekening worden gehouden met de overgangsperiode van enkele landen en daarom werd de overgangsperiode met enkele jaren verlengd voor landen waarvan deze anders te kort zou zijn. Enkele landen hebben zeer grote voorraden van zaden omdat er slechts om de tien of vijftien jaar goede oogstjaren zijn en zodoende moeten zaden voor zeer lange tijd worden opgeslagen, zodat ze niet te snel op zijn. Het volledig en goed benutten van deze voorraden was een zeer belangrijke zaak en hiermee moest ook in dit verslag rekening worden gehouden. Bovendien werd er veel gesproken over genetische hulpbronnen. Dit is momenteel een zeer netelige kwestie en wij streven er natuurlijk naar dat het voorstel in overeenstemming met de praktijk van de EU is. Ook kwam er met dit voorstel aandacht voor de gezondheid van gewassen en de veranderingen ten aanzien van deze gezondheid.
Op het verslag worden morgen bij de stemming zover ik weet nog twee amendementen ingediend die ik nog even zeer kort zal becommentariëren. Met amendement 23 kan ik het als rapporteur eens zijn als in de inleiding enkele woorden worden toegevoegd. Het amendement luidt dan als volgt: "bijzondere klimatologische omstandigheden in bepaalde gebieden zoals de Alpen, het Middellandse-Zeegebied en de Noordse gebieden". Als deze aanvulling er komt kan ik als rapporteur met het amendement instemmen. Wat amendement 24 betreft die ook voor morgen wordt ingediend, constateer ik dat de inhoud van dit amendement nu al in artikel 4, lid 3 staat. Dit is een nieuw lid dat speciaal voor deze zaak is toegevoegd.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met dit nieuwe voorstel voor bosbouwkundig teeltmateriaal, omdat het nieuwe mogelijkheden schept of de oude mogelijkheden een nieuwe kans geeft, met name omdat er meerdere categorieën materiaal zijn toegestaan. De term van bekende origine geeft de bosrijke landen en regio's de mogelijkheid om de genetische en biologische diversiteit in de bossen in stand te houden. Onze bossen zijn namelijk een producent van hernieuwbaar materiaal, maar onze bossen zijn zo oneindig veel meer dan alleen maar grondstof. Het bos is ook de plek bij uitstek van de biologische diversiteit, het bos absorbeert kooldioxide en het bos is wellicht de belangrijkste klimaat- en waterregelaar ter wereld.
Het bos heeft ook een spirituele dimensie. Het bos betekent rust en stilte voor de gestresste stadsmens, althans voor de mensen die in de Noordse dimensie zijn geboren. Daarom is het belangrijk dat bossen behandeld worden als een verscheidenheid en een verscheidenheid aan functies. Ik zeg daarom nogmaals dat ik zeer verheugd ben over het voorstel zoals het er nu uitziet. Op deze manier bestaat de mogelijkheid om de biologische en genetische diversiteit van de bossen te behouden.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte rapporteur, om te beginnen wil ik graag de rapporteur hartelijk bedanken voor de goede samenwerking bij de samenstelling van dit verslag. Ik kan namens mijn fractie zeggen dat wij de rapporteur ten volle steunen. Ons Europa is een zeer bosrijk continent, en onze bossen zijn erg belangrijk. We zouden ons er eigenlijk allemaal bewust van moeten zijn dat met het gebruik dat wij van onze bossen maken niet alleen economische belangen gemoeid zijn, maar ook milieubelangen, iets waar we allemaal mee te maken hebben. Daarmee wil ik zeggen dat het bos een multifunctionele rol heeft.
Graag wil ik de rampzalige lawine van vorig jaar in Galtür in herinnering roepen. Uit die catastrofe blijkt hoe belangrijk het is dat een zorgzame omgang met de natuur ons allen na aan het hart ligt, vooral in de Alpen, een zeer gevoelig gebied, zoals kenners van de regio ons steeds opnieuw moeten bewijzen. Maar niet alleen de bevolking in de Alpen, alle mensen die graag elk jaar naar de Alpen op vakantie komen om te skiën of te wandelen, waarderen een ongeschonden berggebied waarin de gevaren zo beperkt mogelijk gehouden worden. Vooral de herbebossing met schermbos is erg belangrijk. Teeltmateriaal waarmee een bosbestand verzekerd wordt dat in deze harde klimatologische omstandigheden kan standhouden, is daarom beslist noodzakelijk en voor de veiligheid in de Alpen onmisbaar.
Volgens mij is het absoluut noodzakelijk dat het teeltmateriaal uit een gebied komt dat overeenstemt met de klimatologische omstandigheden, en dat het zaadgoed deze klimatologische omstandigheden ook aankan. De lidstaten moeten daarom in staat gesteld worden de selectiecriteria voor het zaadgoed onbureaucratisch te bepalen, want niets is verwoestender dan de gevolgen achteraf, die het bosbestand als geheel aantasten. Ik wil er ook met name op wijzen dat het niet alleen om de Alpen gaat, maar vooral om de noordelijke gebieden, de poolstreek, maar ook de zuidelijke gebieden, met hun eigen bijzondere vereisten.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega' s, het onderhavige voorstel voor een richtlijn is om meerdere redenen toe te juichen, onder meer omdat het toepassingsgebied van de richtlijn hiermee wordt uitgebreid. Deze omvat nu niet langer alleen de houtproductie maar ook andere bosbouwkundige doelstellingen, zoals de productie van kurk en bescherming van de genetische hulpbronnen. Positief is ook dat er in de richtlijn nu verschillende categorieën worden onderscheiden, en dat niet alleen aandacht wordt besteed aan de houtproductie maar ook aan het beschermende aspect van herbebossing. Vanuit genetisch oogpunt betekent dat een maximale variabiliteit, wat dan ook een garantie is voor aanpassing.
Het voorstel is grotendeels een weerspiegeling van de verschillende behoeften die er in de lidstaten bestaan, waarbij ook enige ruimte wordt gelaten aan de subsidiariteit. De voornaamste reden voor aanpassing van de thans van kracht zijnde richtlijn, die regels geeft voor het in de handel brengen van bosbouwkundig zaai- en plantgoed en die sinds 1975 niet wezenlijk veranderd is, was de toetreding van de noordelijke en de mediterrane landen tot de Europese Unie.
Op zijn voornaamste punten - doelstellling, aantal categorieën, omschrijving van uitgangsmateriaal, enzovoorts - komt de tekst van de richtlijn overeen met die van een andere belangrijke, internationale regeling voor het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal, namelijk het OESO-stelsel. De afgelopen jaren is dit stelsel geactualiseerd, en er ligt nu een hernieuwde tekst die nog door de Raad moet worden goedgekeurd. Het feit dat de teksten met elkaar overeenkomen kan de afzet van dit materiaal alleen maar ten goede komen.
Verder wil ik de heer Pesälä gelukwensen met zijn verslag. Ik ben het met hem eens dat de termijn voor de inwerkingtreding van de richtlijn niet moet worden gesteld op 1 januari van het jaar 2000 maar dat die met tenminste drie jaar moet worden verlengd, zodat de lidstaten de tijd hebben zich aan te passen.
Ook de amendementen die andere afgevaardigden, zoals mevrouw Schierhuber, hebben ingediend moeten worden toegejuicht, onder meer het amendement dat gericht is op verbetering van het toezicht op de goederenstromen door middel van een officieel certificaat van herkomst. Er is echter een bijzonder belangrijk punt dat we niet mogen vergeten: in de toelichting wordt nader gepreciseerd dat er garanties moeten worden gegeven ten aanzien van de uitwendige kwaliteit van het materiaal, maar in bijlage VII, punt d) wordt hierop echter niet dieper ingegaan.
Dit punt is echter allerminst onbeduidend. In het mediterrane landschap, waarin onder buitengewoon moeilijke omstandigheden moet worden herbebost, is de kwaliteit van de plant van essentieel belang. Uit ervaring weten we dat de plant vanaf een bepaalde grootte niet langer overleeft in een omgeving gekenmerkt door extreme droogte, zoals je in vele streken in Zuid-Europa ziet. Om ervoor te zorgen dat de plant goed wortel kan schieten, moet plantgoed worden gebruikt dat in containers en met behulp van goede kiemmethoden geteeld is, terwijl in andere landen rustig kan worden geplant zonder dat de wortel bescherming behoeft.
De uitwendige kwaliteit van de plant is van grote invloed, niet alleen op het percentage planten dat het haalt, dat kan variëren van 85% tot 20%, maar ook op de verdere groei van het plantgoed, gezien de uiterst precaire omstandigheden waaronder hij in dat klimaat moet worden verplant. De uitwendige kwaliteit is een van de factoren die bepalend is voor de kwaliteit van het toekomstige bos. Het uitblijven van regels voor de uitwendige kwaliteit van het plantgoed kan dus bijzonder ernstige gevolgen hebben, omdat hierdoor plantgoed van uiteenlopende grootte in de handel kan worden gebracht.
Vergeet u niet dat sommige lidstaten reeds over de wettelijke instrumenten beschikken die regelgeving mogelijk maken. Het milieu in heel Europa heeft er baat bij dat de aanplant goed verloopt en niet grotendeels mislukt. Het plantgoed moet geschikt zijn, het moet zich kunnen aanpassen, want helaas kan men op heel wat plaatsen in de Europese Unie niet planten wat men wil maar alleen wat de omstandigheden toelaten.
Om in de tekst van het voorstel een adequate oplossing te formuleren voor deze nog niet opgeloste kwestie, wordt in de Raad overlegd over een nieuw punt 7 waarin de uitwendige kenmerken worden vermeld waaraan de bosbouwkundige soorten moeten beantwoorden die het beste zijn aangepast aan de precaire klimatologische en bodemomstandigheden in de communautaire mediterrane gebieden, om in deze gebieden in de handel te mogen worden gebracht.
Ik ben een warm voorstander van deze oplossing en ik hoop dat de Europese Commissie die zal overnemen.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het eerste dat mij bij dit onderwerp te binnen schiet is een gezegde: door de bomen het bos niet meer zien. Het spreekt voor zich dat het, in verband met de toetreding van nieuwe lidstaten, de ontwikkelingen op de interne markt en de stand van het bosbouwkundig onderzoek, tijd is geworden deze richtlijn bij te werken. Het is verstandig dat de handel binnen de Europese Unie en ook die met de landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling is vergemakkelijkt door een harmonisering van de classificaties. Niettemin wordt in deze richtlijn geen rekening gehouden met de behoeften van de afzonderlijke lidstaten. Deze nieuwe richtlijn zal volgens onze Duitse bosbouwdeskundigen de sector van de boomkwekerijen blijvend nadelig beïnvloeden. De controle moet beperkt worden tot bosbouwbedrijven, en zich niet, zoals in het document staat, uitstrekken tot alle bedrijven. Deze vereisten zouden dan namelijk ook op bedrijven slaan die helemaal geen bosbouwkundig teeltmateriaal produceren.
In mijn regio vinden steeds minder bosbouwers een opvolger. Dit is te wijten aan een aantal dwingende omstandigheden. Ik weet waarover ik het heb, want bosbouw speelt in ons eigen bedrijf sinds jaar en dag een belangrijke rol. In dit verband wil ik er graag op wijzen dat het voortbestaan van de Duitse boomkwekerijen in gevaar is. De bosbouw in mijn land is onderhevig aan veranderingen; natuurverjonging, een massale terugval in de vraag naar planten en het uitblijven van overheidssteun eisen hun tol. De controle moet nu voor 2003 in werking treden. Van onze vaklui heb ik vernomen dat die termijn waarschijnlijk te kort is. De richtlijn is daarom niet aanvaardbaar. Er wordt geen rekening gehouden met de geografische en regionale verschillen binnen de Europese Unie. In noordelijke landen liggen enorm uitgestrekte bosgebieden die maar een enkel registratienummer hebben, zodat de nieuwe regeling voor de gebieden ginds geen enkel probleem veroorzaakt.
Ik zou graag halverwege mijn spreektijd willen stoppen. We moeten bij deze hele discussie bedenken dat we niet alleen rekening moeten houden met de zienswijze van het Noorden en ook niet alleen met het overstromende gemoed van Oostenrijkse bosenthousiastelingen. Wij in het midden van de Europese Unie, en met name ook in Duitsland, hechten veel belang aan verruimingsclausules om de hele zaak uitvoerbaar te houden.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de rapporteur, de heer Pesälä, voor hun zeer positieve houding tegenover het Commissievoorstel. De Commissie is ingenomen met de brede acceptatie van haar voorstel.
Dit voorstel dient om de huidige wetgeving betreffende het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal na de toetreding van nieuwe lidstaten sedert 1975, aan de interne markt en de wetenschappelijke vooruitgang aan te passen. Er werden 22 amendementen ingediend. Ik kan de meeste daarvan in hun huidige vorm of in een licht gewijzigde formulering of presentatie overnemen. De Commissie kan ook amendement 23, dat de heer Pesälä nu indient, overnemen. Ik wil het hebben over de vier amendementen die de Commissie niet kan overnemen.
Het eerste daarvan is amendement 4. Het strekt ertoe in de overwegingen uitdrukkelijk naar het subsidiariteitsbeginsel te verwijzen. De Commissie is daar geen voorstander van. Het voorstel steunt op artikel 37 van het Verdrag en valt dus onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap. Toch heeft de Commissie in haar voorstel rekening gehouden met de specifieke omstandigheden in de verschillende lidstaten of in bepaalde delen daarvan. Dat blijkt ook duidelijk uit de tekst.
Wat amendement 7 betreft, heeft de Commissie in het eerste deel van artikel 5, lid 2, sub b) bepaald dat de procedures die waarborgen dat de milieueffectbeoordeling en de andere relevante elementen gelijkwaardig zijn aan die welke zijn voorgeschreven bij richtlijn 90/220. Ze zullen bij een latere verordening worden ingevoerd. Volgens het amendement moet de algemene uitdrukking 'relevante elementen' worden vervangen door een positieve lijst van elementen. De Commissie is het daarmee niet eens omdat een uitputtende lijst het toepassingsgebied van de bepaling ten onrechte zou beperken. Wat het tweede deel van het amendement betreft, stem ik in met de vermelding van het Europees Parlement in verband met de toekomstige verordening.
Volgens amendement 10 moet tijdens de gehele duur van de levering van bosbouwkundig teeltmateriaal een officieel certificaat van herkomst kunnen worden overgelegd. De Commissie is het ermee eens dat de goederenstromen moeten kunnen worden gecontroleerd, maar vindt een certificaat een nodeloze last voor de handel. Volgens de Commissie zou het beter zijn amendementen in te dienen betreffende het huidige certificaat.
In amendement 17 tenslotte staat dat de lidstaten de voorwaarden vaststellen waaraan teeltmateriaal moet voldoen om geschikt te zijn voor bijzondere klimatologische omstandigheden en onbeschermde hooggelegen plaatsen. De Commissie is voorstander van gerechtvaardigde afwijkingen, als die inhoudelijk goed omschreven zijn en bijvoorbeeld gelden voor een regio met bijzondere klimatologische omstandigheden, en als ze met de te volgen procedures stroken. De Commissie meent dat het amendement te ruim is en het mogelijk maakt dat lidstaten het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal verbieden.
Dat wilde ik zeggen. Ik dank u voor uw aandacht en dank nogmaals de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

GOM - verwerkte producten op basis van groenten en fruit
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0068/1999) van mevrouw Ayuso González, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 2201/96 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector verwerkte producten op basis van groenten en fruit (COM(1999)0376 - C5-0140/1999 - 1999/0161(CNS)).

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, verordening (EG) nr. 2201/96 voorziet in een aantal maatregelen voor steun aan de tomatenverwerkende industrie om deze te compenseren voor de hoge kosten van de communautaire grondstoffen vergeleken met de prijzen op de wereldmarkt. Deze steun wordt toegekend voor een totale hoeveelheid van de Europese Unie van bijna 7 miljoen ton, die ieder vijf jaar per groep wordt verdeeld, dat wil zeggen de groepen gepelde tomaat, concentraat en overige producten. De steun wordt door elke lidstaat jaarlijks verdeeld binnen elke groep, aan de hand van de respectieve gemiddelde hoeveelheden die in de laatste drie verkoopseizoenen voorafgaande aan dat waarvoor de verdeling geldt, geproduceerd zijn en waarvoor de minimumprijs in acht is genomen.
In diezelfde verordening werd voor de verkoopseizoenen 1997-1998 en 1998-1999 een quotering vastgesteld die in 1997 licht werd gewijzigd, waarbij het quotum deels naar andere groepen werd overgeheveld. Sindsdien worden de quota voor het volgende verkoopseizoen vastgesteld aan de hand van de hoeveelheden waarvoor gedurende de drie voorafgaande seizoenen, zoals voorzien in artikel 6, lid 4 van de genoemde verordening, de minimumprijs in acht is genomen.
In plaats van de verordening te wijzigen vormt dit voorstel echter veeleer het uitgangspunt voor een akkoord van de Raad, waarmee feitelijk een uitzondering wordt gemaakt op de verordening, omdat Portugal - naar eigen zeggen - wegens slechte klimatologische omstandigheden niet het quotum heeft gehaald dat dit land voor het verkoopseizoen 1997-1998 toegewezen had gekregen. Voorgesteld wordt Portugal voor het verkoopseizoen 1999-2000 een extra hoeveelheid van 83.468 ton toe te kennen, en voor het verkoopseizoen 2001 het verschil tussen het berekende quotum aan de hand van de daadwerkelijk verwerkte hoeveelheid in 1997/98 en het quotum zoals dat eruit zou hebben gezien als de aanvankelijk voor dat land vastgestelde hoeveelheid van 884.592 ton als uitgangspunt zou zijn genomen.
Voor de overige landen heeft dit geen economische gevolgen daar de Commissie voor deze extra hoeveelheid die aan Portugal zou worden toegekend, reeds een ad hoc begroting heeft vastgesteld.
Dit akkoord van de Raad heeft niettemin tot grote onvrede geleid onder de producenten in de overige landen, met name Spanje, Italië en Griekenland, die wat de verwerking en de productie van tomaten betreft bijzonder concurrerend zijn. Zoals de Voorzitter weet, hebben deze producenten voor het Spaanse ministerie van Landbouw zelfs betogingen gehouden uit onvrede om dat wat zij als een cadeau aan Portugal beschouwen.
De overeenkomsten en hoeveelheden zouden op een rechtvaardiger, duidelijker en meer transparante manier kunnen worden vastgesteld door van het quotastelsel over te stappen op een systeem van drempels. Hiermee zal in zekere zin tegemoet worden gekomen aan de producenten van deze meer concurrerende landen. In elk geval is noch de landbouwcommissie noch het Parlement erop uit Portugal dat extra quotum te ontnemen waarmee dit land zijn tomatenproductie kan moderniseren en zijn concurrentiepositie in deze branche kan verbeteren. Dit zou echter wel een heel geschikte gelegenheid zijn om van het quotumstelsel over te stappen op een systeem van drempels per land. Daarop zijn de amendementen gericht die ik op het onderhavige voorstel tot wijziging van de verordening heb ingediend: twee amendementen in de considerans, waarin wordt gesteld dat de formule voor steunmaatregelen voor de verwerking van reëel belang is, dat het quotum ontoereikend is en dat de Commissie voor het begin van het volgende verkoopseizoen een voorstel moet indienen om over te stappen van quota op drempels. Ik hoop dat de Commissie hiermee akkoord gaat.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, om te beginnen wil ik onze collega graag hartelijk feliciteren met haar eerste verslag. Verder wil ik mijn bijdrage voorzien van een aantal overwegingen. Het gaat hier volgens mij niet zozeer om een zuiver technische aangelegenheid. Wel is het de bedoeling dat wij een aanzet bieden, want volgens mij moeten we ook het landbouwbeleid veel meer in zijn geheel bekijken, ook vanaf het prille begin.
De Europese landbouw - en wij hangen allemaal een Europees landbouwmodel aan - moet zodanig zijn opgebouwd dat onze boeren in alle delen van Europa een overlevingskans hebben. De landbouw en het platteland als geheel moeten levensvatbaar zijn, zodat de leefomgeving ook voor de generaties die na ons komen nog intact blijft. De landbouw moet daarom niet alleen in een gunstige omgeving mogelijk zijn, maar ook in nadelige, klimatologisch kwetsbare regio's en randgebieden. Onze landbouw wordt gekenmerkt door zijn multifunctionaliteit voor de plattelandsomgeving, en moet zodanig van opzet zijn dat boeren voor de meest uiteenlopende gewassen gunstige omstandigheden genieten.
Europa onderscheidt zich door zijn verscheidenheid, en daarbij bedoel ik niet alleen de verscheidenheid aan regio's en culturen, maar ook de verscheidenheid aan producten en levensmiddelen die Europa zo uniek maken. Op dit punt leveren de boeren een grote bijdrage aan de culturele identiteit van een landstreek, want wat zij kweken, de oerproductie, bepaalt al generaties lang de keuken, de gebruiken en de levensfilosofie van de bevolking.
Er bestaat een bijzondere band met de eigen streek. Een mens zonder regionale wortels heeft geen basis voor zijn toekomst. De traditionele keuken - die zich ontwikkeld heeft uit regionaal gekweekte producten, producten die natuurlijk aan het klimaat zijn aangepast - is een streling voor het gehemelte van de plaatselijke bevolking en eenieder die verder kijkt dan zijn fornuis lang is. De rijkdom aan dit soort lokale en regionale eigenheid is wat Europa zo uniek maakt. Die rijkdom moet bewaard blijven, het is een goudmijn die in geen enkel ander werelddeel terug te vinden is. Europa, ik heb het al eerder gezegd, is uniek, geroemd en geliefd, en moet dat in de toekomst ook blijven.
Daarom vraag ik u, bent u ooit al eens bewust in het zuiden van Europa geweest, en heeft u de tomaten geproefd die daar gedijen? Die zijn onvervangbaar. Ik geloof dat we er in het kader van het Europese landbouwbeleid voor moeten zorgen dat deze tomaten ook in de toekomst in deze regionen gekweekt, geoogst en verwerkt kunnen worden. Er moeten passende regelingen komen om in geval van misoogsten ook een verstandige, flexibele quotaregeling en een niet-bureaucratische handhaving in te voeren. Daarbij moet een ding duidelijk zijn: al deze maatregelen moeten vergezeld gaan van strenge controle, iets dat volgens mij op veel terreinen een goed begin zou zijn voor een nieuwe toekomst.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat mevrouw Ayuso met dit verslag een goed stuk parlementair werk heeft geleverd; verder neem ik een positief standpunt in ten aanzien van het voordeel waarvoor een verwante lidstaat die mij zo na aan het hart ligt als Portugal, door toedoen van deze regeling in aanmerking komt. Dat is allemaal positief. Negatief en verwerpelijk echter vind ik de manier waarop de Raad te werk is gegaan. Het is afkeurenswaardig dat de Raden met dit soort onaanvaardbare cadeautjes worden afgesloten, met de bedoeling het leed van Agenda 2000 te verzachten.
Het verbaast me niets, mijnheer de Voorzitter, dat de Raad hier niet aanwezig is, dat hij zich gedeisd houdt, dat hij zich schaamt over de afsluiting van het feest waarbij aan het eind nog even wat extraatjes verdeeld zijn. Misschien zouden we wel moeten spreken van toppen die met "topkonkelarijen" worden afgesloten. Want dat is de juiste benaming voor de wijze waarop de Raad te werk is gegaan wat betreft het hoe, het wanneer en het waarom van deze regeling. Dat zeiden we toen al, op 14 juni. We hebben president Aznar toen gezegd dat hij niet de belangen van Spanje behartigde, en dat hij op die manier schade toebracht aan de reputatie van de Spaanse vertegenwoordiging. Iets wat wij hier en nu herhalen.
Door de goedkeuring van de Raad is het Europees Parlement voor voldongen feiten gesteld, en het enige wat we kunnen doen is benadrukken dat deze maatregel tot grote onvrede heeft geleid onder de overige producenten in de lidstaten, dat de uitzondering die met deze regeling gemaakt wordt niet voorzien is in de verordening, en erop wijzen dat ook de overige lidstaten destijds met ongunstige klimatologische omstandigheden te maken hebben gehad zonder dat zij echter hebben gekregen wat Portugal nu cadeau krijgt. Een verhoging van hun quotum voor tomatenconcentraat van 83.468 ton voor het verkoopseizoen 1999-2000, plus nog andere voordelen voor de verkoopseizoenen 2000-2001, waaronder verhogingen met terugwerkende kracht van de quota, bijvoorbeeld die van 1997 en 1998 met 83.468 ton als extra hoeveelheid.
Om dit alles te bekostigen, mijnheer de Voorzitter, is een ad hoc begroting opgesteld. Voor het boekjaar 2000 zijn meer dan 500 miljoen peseta's uitgetrokken - namelijk 532 miljoen peseta's - dat wil zeggen 3,2 miljoen euro.
Nogmaals: we wensen Portugal geluk, en we geven blijk van onze afkeuring aan het adres van de Raad. De rapporteur is bijzonder expliciet geweest maar een en ander blijft volkomen duister, omdat we met een verordening te maken hebben die bestaat uit een wirwar van uitzonderingen en ondoorzichtigheden. De Raad heeft de verordening niet verbeterd maar juist verslechterd.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij steunen het voorstel van de Commissie voor een tijdelijke verhoging van de Portugese quota voor verwerkte tomaten ter compensatie van de lage productie van het seizoen 1997-1998, die aan klimatologische omstandigheden is toe te schrijven. Er dient overigens op te worden gewezen dat de voorgestelde aanvulling niet eens de totaliteit van de mogelijke productie in normale klimatologische omstandigheden vergoedt. Zij dient enkel om de genoemde ongelijke verdeling van de quota door de lidstaten te verzachten.
Met betrekking tot de in het verslag geformuleerde voorstellen zijn wij van mening dat zich een hervorming opdringt, aangezien de huidige situatie - zoals de ervaring ons heeft geleerd - bijzonder negatieve gevolgen heeft. Men mag echter niet vergeten dat deze hervorming rekening moet houden met de resultaten van het desbetreffende seizoen en de productiemogelijkheden van de Portugese landbouw in normale klimatologische omstandigheden.
Daarom sluiten wij ons aan bij het voorstel om de huidige quotaregeling uit te breiden en te verbeteren door de totaalbedragen voor steun aan de productie gelijkmatig te verhogen. Wij kunnen ons daarentegen niet vinden in het stelsel van garantiedrempels dat ons inziens alle producenten straft en niet alleen degenen die de vastgestelde quota overschrijden.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Parlement, ik dank de rapporteur voor haar uitmuntende verslag. In het tweede deel is zij bereid geweest voorstellen te doen, en heeft ze ook wensen ten aanzien van ons toekomstige beleid geformuleerd. Het gaat om productieondersteuning bij de verwerking van tomaten. Als basis daarvoor dienen de verwerkingsquota die overeenstemmen met een bepaalde hoeveelheid verse tomaten. Volgens de verordening zullen deze quota jaarlijks opnieuw verdeeld worden over de lidstaten. Als uitgangspunt voor deze herverdeling geldt de productie van de voorgaande jaren.
In Portugal waren de weersomstandigheden in het verkoopseizoen 1997-1998 buitengewoon slecht. Het gevolg was een scherpe terugval in de tomatenoogst, wat voor het verkoopseizoen 1999-2000 dan weer leidde tot een verlaging van de Portugese quota voor tomatenconcentraat met 83.468 ton en een overeenkomstige verhoging van de quota voor drie andere lidstaten. Een soortgelijke situatie zal zich ook voordoen bij de verdeling van de quota voor het verkoopseizoen 2000-2001.
Met het voorstel voor een verordening dat wij vandaag behandelen moet dit probleem uit de wereld zijn, dat wil zeggen, de Portugese quota voor tomatenconcentraat voor het verkoopseizoen 1999-2000 worden met 83.468 ton verhoogd, en voor de quota voor het komende verkoopseizoen 2000-2001 worden bijzondere bepalingen vastgelegd. Het gaat hier dus om een op zichzelf staande en in de tijd begrensde wijziging van de quotaverdeling. Daarmee moet een specifiek probleem worden opgelost, dat in een lidstaat is opgedoken. Los van deze wijziging zal de Commissie de bestaande regeling aan een uitvoerig onderzoek onderwerpen. De resultaten daarvan zal de Commissie in de loop van het jaar 2000 aan de Raad voorleggen. De wijzigingen die noodzakelijk blijken als gevolg van dit onderzoek zouden dan vanaf het verkoopseizoen 2001-2002 van kracht kunnen worden.
In het kader van dit uitvoerige onderzoek zal de Commissie zich bovendien grondig beraden over de aanbevelingen die in de drie amendementen gegeven worden. In deze amendementen is met name sprake van het vervangen van de quota door een gegarandeerde minimumdrempel. Deze gegarandeerde minimumdrempel moet onder de lidstaten verdeeld worden, en het gaat daarbij om het verhogen van de hoeveelheden.
Zolang we nog niet beschikken over de resultaten van het uitvoerige onderzoek dat ik heb aangekondigd - waarbij ook rekening gehouden moet worden met de beperkingen die de begroting ons oplegt - kan de Commissie deze amendementen niet aannemen. Ik zeg dat omdat zij veel verder reiken dan het zeer beperkte bijzondere probleem waarover we vandaag moeten beslissen. Niettemin wil ik uitdrukkelijk zeggen dat de Commissie het constructieve karakter van deze amendementen onderkent.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.50 uur gesloten)

