Demografische tendensen: economische en sociale gevolgen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over demografische tendensen: economische en sociale gevolgen.
Jean-Pierre Jouyet
Mevrouw de Voorzitter, aangezien we helaas zijn genoodzaakt een deel van deze avond samen door te brengen, zal ik proberen namens de Raad en mede namens commissaris Potočnik de doelstellingen van de Raad met betrekking tot de demografische tendensen en de economische en sociale effecten daarvan samen te vatten.
Meneer de commissaris, dames en heren, de vergrijzing van de bevolking, dat wil zeggen, de toename van het aantal ouderen, is voornamelijk het gevolg van de grote vooruitgang op het economische, sociale en medische vlak, die Europeanen de kans geeft een lang leven te leiden met een hoog niveau van comfort en veiligheid dat zijn weerga in de geschiedenis niet kent. Maar dit is ook een van de grootste uitdagingen waarvoor de Europese Unie zich in de komende jaren gesteld ziet.
De vergrijzing is het resultaat van vier factoren. De eerste is dat het gemiddelde aantal kinderen per vrouw in de Europese Unie laag ligt. Met 1,5 kinderen is dat ver onder het vervangingsniveau, dat iets hoger moet zijn dan 2 à 2,1 om de omvang van de bevolking stabiel te houden.
De tweede factor is de daling van de vruchtbaarheid in de afgelopen decennia die volgde op de naoorlogse babyboom die vandaag de dag tot uiting komt in een sterke groei van de groep van 45 tot 65-jaar.
De levensverwachting bij de geboorte - de derde factor -, die sinds 1960 met acht jaar is gestegen, zou tussen nu en 2050 met nog eens vijf jaar of zelfs meer kunnen toenemen.
De vierde en laatste factor is dat Europa, zoals u weet, een toenemende migratie uit derde landen kent. In 2004 waren er 1,8 miljoen immigranten, wat ten opzichte van de totale bevolking een grotere toestroom is dan in de Verenigde Staten. Immigratie kan de effecten van de lage vruchtbaarheid en de hogere levensverwachting echter slechts beperkt compenseren.
Daarom zijn we in een situatie beland, waarin de afhankelijkheidsgraad, met andere woorden, de verhouding tussen de leeftijdsgroep van 65 jaar en ouder en die van 15 tot en met 64 jaar, zich zal verdubbelen en tussen nu en 2050 zal stijgen tot meer dan 50 procent, wat betekent dat in de Europese Unie in plaats van vier nog maar twee mensen in de werkende leeftijd tegenover elke 65-plusser staan.
De demografische verandering die ik zojuist aan de hand van vier factoren heb beschreven, gaat gepaard met ingrijpende maatschappelijke veranderingen met betrekking tot de gezinssamenstelling, en dat alles zal resulteren in een toenemend aantal alleenwonende ouderen en hoogbejaarde personen die afhankelijk zijn van anderen.
Zoals u weet, vallen de meeste van deze vraagstukken onder de bevoegdheid van de lidstaten. Dat geldt voor gezinsbeleid, socialezekerheidsstelsels en, grotendeels, voor het belastingbeleid, en gezien deze omstandigheden is de Raad van mening dat de strategie van Lissabon en de open coördinatiemethode het kader vormen waarin de lidstaten op dit gebied moeten opereren, en de meeste lidstaten zijn het erover eens dat er geen nieuwe structuren nodig zijn.
Voor de Raad is het werkelijk leidende beginsel dat niet alleen het combineren van werk en privéleven gemakkelijker moet worden gemaakt, maar dat er ook meer moet worden gedaan om de rolverdeling tussen mannen en vrouwen in het huishouden te verbeteren en om meer infrastructuur van hoge kwaliteit te verschaffen om voor kinderen en andere afhankelijke personen te zorgen.
In een vergrijzende samenleving zal de bijdrage van jongeren steeds belangrijker worden. We zullen onze inspanningen moeten vergroten om jeugdwerkloosheid tegen te gaan en vroegtijdige schoolverlating te verminderen. Investeren in kinderen dient de hoogste prioriteit te krijgen, als we de vooruitzichten van jongeren willen verbeteren.
We moeten ook erkennen dat Europa meer te maken heeft met een pensionerings- dan met een vergrijzingsprobleem, hoewel deze tendensen zorgwekkend zijn en het, zonder gezonde openbare financiën, onmogelijk zal zijn aan alle gevolgen van de demografische vergrijzing het hoofd te bieden.
Dit houdt in dat we zeer veel aandacht moeten besteden aan de levensvatbaarheid van pensioenregelingen en verder moeten gaan met de reeds in gang gezette hervormingen om deze regelingen te moderniseren en duurzaam te maken, wat in overeenstemming is met de huidige strategie van de Europese Unie. Het zal daarnaast nuttig zijn oudere werknemers aan te moedigen door te werken, met name door middel van zinvolle incentives.
De Raad is zich terdege bewust van al deze uitdagingen en heeft de aanbevelingen van het Comité voor sociale bescherming met betrekking tot kansen en problemen ten gevolge van de demografische veranderingen in Europa overgenomen. Bovendien heeft de Raad op 30 mei de conclusies aangaande het belang van beleid dat aan de behoeften van gezinnen tegemoetkomt, goedgekeurd, waardoor een reeks initiatieven ter ondersteuning van gezinsbeleid wordt vastgesteld.
In deze context heeft op 18 september op initiatief van het Franse voorzitterschap een informele bijeenkomst van ministers verantwoordelijk voor het gezinsbeleid plaatsgevonden. De voornaamste gespreksonderwerpen waren kinderopvang, als een manier om het combineren van werk en gezinsleven te vergemakkelijken, en de bescherming van kinderen op internet.
Ik eindig met te zeggen dat de Raad de Commissie uitnodigt om het eerste forum over de demografische toekomst van Europa, dat op 30 en 31 oktober te Brussel is gehouden, te zien als beginpunt van een gestructureerde en duurzame dialoog in en tussen de lidstaten, en om ervoor te zorgen dat de Commissie de relevante fora kan ondersteunen om de beste strategieën te vinden om de gevolgen van deze demografische veranderingen op te vangen.
Janez Potočnik
Mevrouw de Voorzitter, ik heb misschien wat meer tijd nodig, maar ik beloof dat ik dat goed maak bij mijn tweede antwoord.
Het verzoek van het Parlement om een verklaring van de Raad en de Commissie inzake demografische tendensen komt op het juiste moment. Komende vrijdag presenteren de diensten van de Commissie hun tweede demografieverslag - op tijd voor het Europees demografieforum op 24 en 25 november.
De Europese Unie maakt een ingrijpende demografische transformatie door. In alle lidstaten is de levensverwachting van de bevolking gestegen en het geboortecijfer gedaald als gevolg van wetenschappelijke, economische en sociale vooruitgang. De Europeanen van nu hebben een langer, gezonder leven dan hun voorgangers en we kunnen verwachten dat de levensverwachting in de toekomst nog verder zal stijgen.
Deze vergrijzing van de Europese bevolking is niet langer een abstract scenario voor een verre toekomst. Het is zestig jaar geleden dat de babyboom begon en de eerste babyboomers bereiken nu de pensioenleeftijd. De demografische ontwikkeling van de Europese Unie heeft dus een keerpunt bereikt. Vanaf nu zal het aantal personen van zestig jaar en ouder gedurende de komende 25 jaar met twee miljoen mensen per jaar toenemen.
Intussen neemt het groeitempo van de beroepsbevolking snel af en over zo'n zestig jaar zal dit volledig tot stilstand komen. Er zijn op dit moment vier personen van werkende leeftijd - tussen 15 en 64 - voor elke persoon van 65 jaar of ouder in de 27 lidstaten. In 2060 zal de verhouding twee staat tot één zijn.
Sommigen zien vergrijzing als een bedreiging en schetsen een deprimerend beeld van conflicten tussen de generaties. Maar demografische verandering hoeft geen bedreiging te zijn als we oog hebben voor de mogelijkheden. Een langer, gezonder leven betekent dat men langer actief kan blijven. De meeste babyboomers zijn beter opgeleid en beter geschoold dan eerdere groepen. Ze zijn nu nog fit en gezond.
Ik ben ervan overtuigd dat demografische verandering de kans biedt van sterkere solidariteit tussen de generaties. Maar ik verwacht niet dat dat vanzelf gaat. De maatschappij moet beter gebruikmaken van de vaardigheden van alle generaties en iedereen de kans geven om zijn of haar mogelijkheden volledig te ontwikkelen. Dat betekent dat ons sociaal beleid moet worden gemoderniseerd - in lijn met de vernieuwde sociale agenda die de Commissie in juli heeft aangenomen. De vernieuwde sociale agenda wijst de vergrijzende maatschappij van Europa aan als een prioriteitsgebied voor actie en beveelt een aantal beleidsreacties aan. Ons doel is de lidstaten te helpen de mogelijkheden volledig te benutten en het effect van een vergrijzende maatschappij effectief te beheren.
De benaderingen en aanbevelingen die zijn beschreven in de mededeling van de Commissie uit 2006 'De demografische toekomst van Europa: probleem of uitdaging?' gelden nog steeds. Die mededeling sprak vertrouwen uit in het vermogen van Europa om zich aan te passen aan de demografische veranderingen. Maar zij benadrukte ook de noodzaak om op vijf belangrijke terreinen in actie te komen: bevorderen van demografische vernieuwing in Europa, door onze medeburgers de mogelijkheid te bieden hun kinderwens te vervullen, in het bijzonder door hen te helpen werk, gezin en privéleven met elkaar in evenwicht te brengen; bevorderen van de werkgelegenheid in Europa, door te zorgen dat er meer en betere banen worden gecreëerd en dat mensen langer kunnen blijven werken, om de balans tussen actieve en inactieve mensen te verbeteren; bevorderen van een productiever en dynamischer Europa, door de vaardigheden op alle leeftijden te optimaliseren; migranten opnemen en integreren in Europa, door geschoolde en ongeschoolde arbeiders uit het buitenland aan te trekken en hun integratie te vergemakkelijken om de arbeidstekorten te verminderen; de duurzaamheid van overheidsfinanciën waarborgen, door begrotingen te consolideren en de stelsels voor sociale bescherming te hervormen om adequate sociale en overheidsdiensten in de toekomst te garanderen.
De Lissabonstrategie bevat al de belangrijkste van deze beleidsreacties, maar zij is minder op de lange termijn gericht dan het demografiedebat. Daarom heeft de Commissie aanvullende hulpmiddelen voorgesteld in de vorm van tweejaarlijkse verslagen over de demografische situatie in Europa en tweejaarlijkse demografiefora.
In het verslag van 2008 zal de nadruk liggen op de mogelijkheden van de babyboomgeneratie. Waarschijnlijk zal een groeiend aantal zestigers en zeventigers bereid zijn een actieve rol te blijven spelen in het sociale en economische leven.
De arbeidsparticipatie onder ouderen is de afgelopen jaren gestegen, waarmee een einde is gekomen aan de trend van steeds vroegere uittreding. Maar er moet nog meer worden gedaan: slechts 40 procent van de mannen en 30 procent van de vrouwen is op zijn of haar zestigste verjaardag nog actief op de arbeidsmarkt. Toch zijn de meeste mensen in die leeftijdsgroep nog fit en in staat een bijdrage te leveren aan de economie en de maatschappij. De ouder wordende babyboomers kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappij als informele verzorgers en vrijwilligers. Hun bijdrage verdient erkenning en steun van overheidsbeleid. Het is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat het toenemende aantal ouderen zo lang mogelijk een onafhankelijk leven kan leiden.
Een belangrijke doelstelling van demografiefora is meer leren van elkaar op basis van goede werkwijzen in de lidstaten. Het volgende Europese demografieforum - dat op 24 en 25 november zal plaatsvinden in Brussel - zal zich richten op gezinsbeleid en actief ouder worden. Het is ook een goede gelegenheid om te peilen hoe goed de lidstaten voorbereid zijn op demografische veranderingen en om de belangrijkste kansen voor verdere actie te signaleren.
Begin volgend jaar zal de Commissie een vervolgbericht presenteren over de implicaties van demografische verandering voor toekomstige overheidsuitgaven, met name op het gebied van pensioenen, gezondheidszorg en langdurige zorg, op basis van de nieuwe bevolkingsprognoses van Eurostat.
Tot slot wil ik benadrukken dat het de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten is om het juiste beleid ten uitvoer te leggen om te reageren op demografische veranderingen. Maar demografische verandering is een uitdaging die we samen het hoofd moeten bieden. De lidstaten kunnen veel leren van elkaars successen en fouten om op deze demografische verandering in te spelen. Daarom moedigt de Commissie een Europabreed debat over demografische verandering aan en biedt zij een platform om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren.
John Bowis
Mevrouw de Voorzitter, de twee openingsredes benadrukten terecht de levensduur als de belangrijkste demografische verandering. Dat betekent natuurlijk dat mensen een langer en meestal gezonder leven leiden, maar op latere leeftijd worden ze zwakker, hetzij fysiek of mentaal.
Daardoor is er een enorme toename geconstateerd in neurodegeneratieve ziekten en de kosten daarvan zijn gigantisch. Medicijnen voor de ziekte van Parkinson kosten in veel landen meer dan medicijnen tegen kanker. Onderzoek in het Verenigd Koninkrijk voorspelt dat het aantal mensen met dementie tussen nu en 2051 met 154 procent zal toenemen.
Langdurige zorg is pas op latere leeftijd nodig. Vroeger was die nodig voor mensen boven de zeventig. Nu is het iets voor tachtigers en steeds vaker pas voor mensen boven de negentig, maar het kost individuen en families steeds meer geld en dat heeft gevolgen voor hun spaargeld.
De uitdaging is dat we ervoor moeten zorgen dat lang leven een beloning is en geen straf. We moeten onze aannamen over vergrijzing herzien en in plaats van "Hoe verzorgen we?” moeten we vragen: "Hoe bevorderen we een gezonde oude dag?” Dat betekent natuurlijk een gezondere levensstijl op jongere leeftijd; afzien van tabak en drugs, verstandig omgaan met alcohol, gezond eten, voldoende beweging, maar ook een goede omgang met stress.
Een flexibel werkend leven: tijd voor vrije tijd en voor het gezin. Dat betekent je voorbereiden op het leven na het werk met flexibele pensioenleeftijden en geleidelijk stoppen met werken zoals ik dat in Nederland heb gezien. Het betekent meer sociale steun op nieuwe en innovatieve manieren, meer thuiszorg zodat mensen langer in hun eigen huis kunnen blijven wonen. Diensten en hulpmiddelen die passen bij veranderende behoeften.
Toen mijn moeder tachtig werd, had ze een faxapparaat nodig om te kunnen communiceren. Toen ze negentig was, had ze een traplift nodig. Toen ze 100 was, had ze behoefte aan stimulatie, omdat haar gehoor, gezichtsvermogen en mobiliteit afnamen. Maar haar geest was nog prima en moest worden beschermd en gestimuleerd om ervoor te zorgen dat ze een echt en volwaardig leven kon leiden.
Jan Andersson
namens de PSE-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, de tendens dat er steeds minder werkenden en steeds meer ouderen zijn, kan dramatisch worden genoemd. Toch is het tezelfdertijd een positieve ontwikkeling dat we tot op steeds latere leeftijd feitelijk gezonder blijven.
Het stelt ons echter voor een groot aantal uitdagingen. Ik zal er enkele van beschrijven. Er worden nu minder kinderen geboren dan vroeger. Dat gezegd zijnde, verschilt deze situatie erg van lidstaat tot lidstaat. We kunnen vaststellen dat de ontwikkeling beter is in de lidstaten waar een systeem is opgezet dat ouders, zowel de man als de vrouw in een gezin, de mogelijkheid geeft om hun carrière met het ouderschap te combineren. We moeten op dat vlak van elkaar leren.
Hoewel we ouder worden, is de tendens op lange termijn dat ons beroepsleven korter wordt. Dat komt doordat we later aan ons beroepsleven beginnen, en - afgezien van de voorbije paar jaar, waarin de ontwikkeling wat positiever was - ook doordat we al op jongere leeftijd ophouden met werken. Aan beide kanten van dit probleem moeten we iets doen om het beroepsleven te verlengen, en vooral, voor we met pensioen gaan, om flexibele oplossingen te vinden.
We hebben vandaag over de "blauwe kaart” gedebatteerd, maar we moeten ervoor zorgen dat iedereen die vanuit andere delen van de wereld met momenteel hoge werkloosheid naar hier komt, wordt geïntegreerd en tot de arbeidsmarkt toetreedt, ook degenen met een handicap of andere problemen. Dat moeten wij allemaal doen via het Lissabonproces, zodat we op termijn de uitdagingen het hoofd kunnen bieden.
Marian Harkin
Mevrouw de Voorzitter, er zijn veel onderwerpen te bespreken in de context van het debat van vanavond, maar ik wil me richten op een daarvan: zorg en verzorgers.
Als we het geluk hebben lang genoeg te leven, hebben we hoogstwaarschijnlijk verzorging nodig en hoewel er verschillen zijn tussen de lidstaten, is het waarschijnlijk dat deze hoofdzakelijk zal bestaan uit mantelzorg.
Verzorgers vormen de basis voor formele zorg en sociale zorg en zijn onmisbaar voor de levering van langdurige zorg. Als we verwachten dat verzorgers zorg blijven leveren - en dat doen we - dan moeten hun behoeften inherent deel uitmaken van de beleidsontwikkeling op het gebied van gezondheidszorg en sociale zorg.
In deze context ben ik blij te zien dat er op de website van het Directoraat-generaal Gezondheid een klein gedeelte is gewijd aan verzorgers en ik ga ervan uit dat dit het resultaat is van de bijdrage die de belangengroep voor verzorgers in het Parlement heeft geleverd aan het jaarlijkse werkprogramma van het Directoraat-generaal Gezondheid.
Maar alleen het noemen van verzorgers is niet genoeg. Wij zijn van mening dat het tijd is om een nieuw sociaal contract voor zorg te ontwerpen dat veel verder gaat dan het traditionele idee van een contract tussen de staat en het individu en dat vraagt om nieuwe beloften van werkgevers, lokale organisaties en gemeenschappen. De recente uitspraak van het EHvJ over discriminatie door associatie kan hierbij als voorbeeld dienen.
De zorg mag niet alleen de verantwoordelijkheid zijn van de mantelzorger of zelfs van de lidstaat. Het mantelzorgstelsel stort in zonder voldoende ondersteuning, maar een volledig door de overheid geregelde aanpak zou eenvoudigweg te duur zijn. Daarom hebben we dit bredere sociale contract nodig.
Tot slot nog dit: er zijn ongeveer 100 miljoen verzorgers in de EU. Ze worden niet betaald, te weinig gewaardeerd en in veel gevallen onvoldoende gesteund. Ik ben blij met de vermelding op de website van het Directoraat-generaal Gezondheid, maar dat is pas de eerste stap. Alleen al door de omvang is dit een Europese zaak en de lidstaten zullen hun handelen onderling moeten afstemmen.
Het beleid ten aanzien van verzorgers zou deel moeten uitmaken van het werk van het Directoraat-generaal Gezondheid en van dat van het Directoraat-generaal Werkgelegenheid en Sociale Zaken.
Guntars Krasts
Dank u wel, Voorzitter. De Europese burgers worden oud. Daarnaast kan de organische groei van het aantal inwoners negatief worden. Dit is in veel lidstaten al een realiteit. Het aantal werkenden ten opzichte van het aantal gepensioneerden daalt in alle lidstaten. Door de lage geboortecijfers, de verlenging van de levensverwachting en de immigratie neemt de druk op de pensioenen, gezondheidszorg en sociale diensten toe. Er zijn echter ook lidstaten waar men er in geslaagd is de negatieve demografische tendens die we in Europa zien, om te buigen.
In die landen is er een evenwicht tussen werk en privé, waardoor ouders hun kinderen kunnen opvoeden zonder dat dit ten koste gaat van hun carrière, en waardoor ze gebruik kunnen maken van economische en sociale vergoedingen die er in dit kader bestaan. Het staat voor mij vast dat de lidstaten de economische, sociale en culturele oplossingen moeten vinden voor de vergrijzing onder de bevolking. Er zijn echter ook zaken die op Europees niveau moeten worden aangepakt. Er zijn nog steeds grote verborgen reserves op de Europese arbeidsmarkt. We moeten ervoor zorgen dat er in de interne markt geen belemmeringen bestaan voor het vrije verkeer van arbeid. Ook al is het gecompliceerd, toch moeten we terug naar de liberalisering van de dienstenmarkt en we moeten de Dienstenrichtlijn herzien. De implementatie van deze grondvrijheden zou een goed tegenwicht bieden tegen de financiële tekorten die het gevolg zijn van de demografische ontwikkelingen. We moeten natuurlijk ook een niet-discriminerende houding aannemen ten opzichte van gender en leeftijd. Ik dank u.
Jean Lambert
namens de Verts/ALE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het is interessant dat we het teruglopende geboortecijfer e.d. vaak als een probleem zien. Dat is niet noodzakelijkerwijs het geval als het betekent dat we dan een deel van de buitensporige rijkdom die we op het niveau van de Europese Unie hebben, gaan delen met mensen die uit andere landen komen en dat we ons gaan bezighouden met technische innovatie en hoe we de productiviteit kunnen vergroten en misschien zelfs wat minder van de troep gaan produceren die op dit moment ons leven en onze planeet verstikken.
Er is natuurlijk ook een vraagstuk met betrekking tot de optimale benutting van de potentiële beroepsbevolking. Daarom zijn de antidiscriminatierichtlijnen op het gebied van werkgelegenheid van cruciaal belang en daarom is het essentieel dat de lidstaten ze correct ten uitvoer leggen. De lidstaten moeten verder ook kijken naar de belemmering van gefaseerde uittreding - kwesties als: wanneer je minder uren gaat werken, wat betekent dat dan voor je pensioen; wat doet het met je leven en je toegang tot uitkeringen?
We moeten ons ook afvragen wat er gebeurt in de huidige financiële crisis met betrekking tot onze gedachten op dit vlak. We zullen waarschijnlijk zien dat er meer oudere werknemers worden ontslagen, doordat de antidiscriminatiewetgeving niet correct wordt uitgevoerd, met alle gevolgen van dien voor de vele ouderen die misschien nooit meer aan het werk komen.
Er zullen anderen zijn die het misschien nog moeilijker vinden hun werkzame leven te beginnen of hogerop te komen om hun pensioen op te bouwen: allemaal aspecten van wat er gebeurt als je een tijdje niet werkt. Dan is er nog de kwestie van vervreemding onder de jongeren die geen werk kunnen vinden, voor wie het moeilijker wordt, en natuurlijk de problemen waarmee veel mensen te maken krijgen als hun particuliere of bedrijfspensioenfondsen niet kunnen uitbetalen op de manier waarop dat was verwacht.
We moeten dus ook naar de demografische situatie kijken in de context van de huidige crisis en we moeten bedenken hoe we deze gelegenheid gaan gebruiken als het gaat om meer scholing. Dat moeten we gebruiken om mensen te helpen hun vaardigheden te verbeteren en misschien manieren te vinden om over te schakelen op werk dat lichamelijk minder zwaar is - iets waarvan we al heel lang zeggen dat het moet gebeuren. Verder moeten we nagaan hoe we de hoger-onderwijskwalificaties van de mensen die in hun jeugd geen kansen hebben gekregen kunnen verhogen.
We hebben nu de kans om te kijken naar sommige van de elementen waarvan we weten dat ze een probleem vormen en echt vooruit te kijken naar manieren om deze demografische situatie aan te pakken.
Pedro Guerreiro
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Ik wil graag benadrukken dat de titel van dit debat naar onze mening niet 'Demografische tendensen: economische en sociale gevolgen' had moeten zijn, maar 'Economisch en sociaal beleid: gevolgen voor demografische tendensen'.
De demografische prognoses van een land of een regio kunnen niet los gezien worden van het beleid van dat land of die regio, omdat de factoren die de demografische ontwikkelingen bepalen en er de voorwaarden voor scheppen, juist onderdeel zijn van dat beleid.
De prognoses voor een tijdsbestek van 50 jaar zijn bijvoorbeeld gebaseerd op aannames die expliciet gemaakt moeten worden. Daartoe behoort ook het economisch beleid, dat bepalend is voor de voorgestelde scenario's. Met betrekking tot deze prognoses zouden we het dan ook vandaag moeten hebben over de gevolgen voor de democratische ontwikkelingen van de werkloosheid, de toename van onzeker werk, de deregulering van de arbeidstijden en een monetair beleid dat draait om loonmatiging en ontwaarding van lonen. We zouden het vandaag moeten hebben over de gevolgen die het beleid van de EU inzake de rente heeft voor duizenden gezinnen die een hypotheek hebben afgesloten om een huis te kopen, de gevolgen van de liberalisering en privatisering van de openbare diensten, de gevolgen die de lage pensioenen hebben voor de autonomie en kwaliteit van leven van miljoenen gepensioneerden. We zouden het moeten hebben over het beleid dat de centralisering en concentratie van de rijkdom bevordert en de toename van de sociale ongelijkheid.
Wat hier eigenlijk ter discussie staat, is de vraag of de mensenrechten worden gerespecteerd: het recht op eten, werk, een fatsoenlijk salaris, een woning, gezondheid, onderwijs en vrije tijd.
Kathy Sinnott
Mevrouw de Voorzitter, we hebben te maken met een crisis in Europa waarvoor we pas een oplossing zullen vinden als we inzien dat we deze crisis zelf hebben veroorzaakt.
We doden in de EU jaarlijks meer dan anderhalf miljoen ongeboren kinderen. We vernietigen onze toekomst en dan vragen we ons af waarom we in een crisis verkeren. We praten over een vruchtbaarheidsprobleem, maar het is geen vruchtbaarheidsprobleem: het is de weigering om miljoenen verwekte baby's geboren te laten worden. Als we het probleem niet eerlijk onder ogen zien, zal het niet worden opgelost. De oplossing is dat we het leven moeten respecteren en het gezin moeten steunen, zodat dat leven een omgeving vindt waar het wordt gekoesterd. Door die maatregelen te nemen, kunnen we de uitdaging van de scheve demografie aanpakken. De situatie zal niet direct verbeteren, maar we kunnen nu de ramp nog voorkomen.
We zouden het geval van Japan eens goed moeten bekijken. Twintig jaar geleden was dat de op een na grootste economie van de wereld en een van de meest geavanceerde. In 2007 bereikte de Japanse bevolking zijn piek en begon zij te krimpen. In 1995, twaalf jaar voor het begin van de daling, kreeg Japan te maken met deflatie doordat de negatieve demografische ontwikkelingen hun tol begonnen te eisen. Het is nooit meer goed gekomen. Japan ligt hierin twintig jaar voor op Europa, maar het heeft ook twintig jaar eerder dan Europese landen abortus gelegaliseerd. Wij bereiken onze top in 2025 - en dat is al over zeventien jaar. Ik vraag me af of de deflatie die nu, in 2008, optreedt blijvend is, als de bankcrisis wordt vervangen door een demografische crisis, die zal blijven bestaan tot we het leven weer leren respecteren.
Philip Claeys
Mevrouw de Voorzitter, het verheugt mij dat de Raad en de Commissie een verklaring afleggen over de economische en sociale impact van de huidige demografische tendensen. Veel politici hebben de kwalijke neiging om op korte termijn te denken en het beleid op langere termijn te verwaarlozen. Onze demografische uitdaging is een levensbelangrijk probleem op lange termijn dat ook oplossingen op lange termijn noodzakelijk maakt. Het gemiddelde geboortecijfer bij vrouwen in de Europese Unie is 1,5. Dat is te laag om de huidige generaties te vervangen. Hier ligt de kern van het probleem. Men kan grijpen naar een gemakkelijkheidsoplossing op korte termijn door te pleiten voor een nog grotere immigratiegolf van buiten Europa. Op papier kan zoiets een oplossing lijken, maar de dagelijkse realiteit in onze grote steden bewijst de totale mislukking van de lakse immigratiepolitiek van de jongste dertig jaren. We zitten met 20 miljoen werklozen in Europa en toch wil de Commissie nog meer immigranten invoeren. Ik wil er trouwens op wijzen dat het werkloosheidspercentage bij niet-Europese allochtonen beduidend hoger ligt dan bij de autochtone bevolking in de lidstaten.
Ik zal het uit tijdsgebrek maar niet hebben over de maatschappelijke problemen zoals de sociale ontwrichting die door de massale immigratie veroorzaakt wordt. Wat nodig is, is een beleid in de lidstaten dat jonge Europese gezinnen aanmoedigt in hun kinderwens. Er zijn in de lidstaten fiscale maatregelen nodig om het krijgen van kinderen aantrekkelijker te maken. Er moet in meer en betere kinderopvang voorzien worden. We moeten ook durven nadenken over de invoering van een opvoedersloon voor een van beide ouders die ervoor kiest om zich prioritair te wijden aan de opvoeding van de kinderen.
Othmar Karas
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik juich dit debat toe omdat het ons bewust maakt in plaats van bang. Wij moeten nu handelen en niet wachten tot morgen.
De demografische veranderingen hebben oorzaken, gevolgen en bieden uitdagingen, onder andere een krimpende bevolking, een kleiner wordende beroepsbevolking en een langere levensverwachting. De kinderen die in de komende minuten worden geboren, kunnen 100 jaar oud worden. En één op de twee kinderen wordt dat ook. De bevolking vergrijst en wij krijgen minder kinderen. Dit leidt tot dramatische veranderingen in de leeftijdsopbouw en de bevolkingsstructuur. Wij in dit Parlement worden geconfronteerd met nieuwe infrastructuureisen, nieuwe eisen aan openbare diensten, aan economische, onderwijs- en sociale stelsels. Dit werelddeel is aan het vergrijzen. Jean-Claude Juncker heeft ooit gezegd: "Indien wij onze sociale, pensioen- en gezondheidsstelsels niet snel op een nieuwe leest schoeien zodat zij gereed zijn voor de toekomst, worden wij niet de winnaars maar de verliezers van het globaliseringsproces.”
Wat moet er worden gedaan? Er is veel werk aan de winkel. Ervoor zorgen dat mensen werk en gezin kunnen combineren. Mensen niet langer dwingen te stoppen met werken. Nieuwe vormen van zorg, kinderopvang en mobiele diensten, zoals maaltijdbezorgingsdiensten, zijn noodzakelijk. De verantwoordelijkheid voor de financiering van de zorg moet in alle lidstaten worden losgekoppeld van de sociale zekerheidsstelsels en een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid worden. Wij staan voor een uitdaging op het gebied van het onderwijs. Wij zouden ernaar moeten streven het kindvriendelijkste en mensvriendelijkste werelddeel te worden. We moeten tijd besteed aan de opvoeding van kinderen en andere vormen van zorg mee laten tellen voor de wettelijke pensioenregeling omdat 80 procent van de verzorgers familieleden zijn. Gelijk loon voor gelijk werk is tevens belangrijk. Er is nog veel te doen, en onze problemen hebben zeer uiteenlopende oorzaken.
Françoise Castex
(FR) Mevrouw de Voorzitter, geachte minister, ik zal het kort houden. Het grote struikelblok bij het aangaan van deze demografische uitdaging is de daling van het aantal werkenden. Twee cijfers: in 2010 zullen er 217 miljoen mensen in de werkzame leeftijd zijn en in 2050 zullen dat er 180 miljoen zijn, dat wil zeggen, een tekort van bijna 36 miljoen mensen.
Moeten we bang zijn voor krapte op de arbeidsmarkt? Moeten we bang zijn voor een verstoring van het evenwicht tussen het actieve en het afhankelijke deel van de bevolking?
Voor dit probleem stellen we twee oplossingen voor, die het optimale beheer van menselijke hulpbronnen beogen. Op de eerste plaats volledige werkgelegenheid. We moeten toewerken naar volledige werkgelegenheid. Er zijn momenteel kansen te over op de arbeidsmarkt, gezien het feit dat veel jongeren, vrouwen, 55-plussers en ondergekwalificeerde personen aan de kant zitten. Er is sprake van een enorme verspilling van vakkennis en deskundigheid. We zullen zien dat, als de arbeidsparticipatie van vrouwen en personen tussen 55 en 65 tussen nu en 2050 stijgt tot percentages die te vergelijken zijn met de beste in Europa, dit tekort aan arbeidskrachten is op te vangen.
Op de tweede en laatste plaats: een leven lang leren (onderwijs en vorming). We willen toewerken naar een optimale lengte van het werkzame leven. Het is onaanvaardbaar dat een arbeider, een projectmanager, een leidinggevende van 50 jaar als enige loopbaanperspectief een stagnerende carrière heeft. De maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen staat hier op het spel.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Marco Cappato
(IT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de wereldbevolking is in enkele decennia verdubbeld. Dit heeft verwoestende gevolgen voor de planeet en dus is het een positief gegeven dat de Europese trend op z'n minst gedeeltelijk afwijkt.
Er zijn ongetwijfeld problemen op het gebied van de sociale zekerheid, maar mensen aanmoedigen om meer kinderen te krijgen, is hierop niet het antwoord. Het is beter om de pensioenleeftijd te verhogen en leeftijdsdiscriminatie op te heffen in landen zoals Italië, waar de belemmeringen om te kunnen werken na het pensioen zo groot zijn, dat het pensioen een plicht wordt in plaats van een recht.
Ik roep met name het voorzitterschap op om op wereldniveau actie te ondernemen voor het organiseren van een nieuwe VN-Conferentie over bevolking. Deze conferentie vindt al jarenlang geen doorgang vanwege de druk die wordt uitgeoefend door sommige landen zoals Vaticaanstad en door degenen die verantwoordelijk beleid vrezen met betrekking tot seksuele voorlichting en gezinsplanning.
Ewa Tomaszewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, sinds een tiental jaar vertoont de demografie in Europa sterk verontrustende tendensen. Het vruchtbaarheidscijfer dat nodig is om de huidige generaties volledig te vervangen, is 2,16. In Polen bedraagt dit cijfer 1,2. Bovendien leven de mensen langer door de vooruitgang op het vlak van de geneeskunde en door een gezondere levensstijl. Europa wordt ouder maar sterft ook uit. In 2030 zal de verhouding tussen het aantal werkende en niet-werkende mensen 1 op 2 bedragen.
De sociaaleconomische anti-gezinspolitiek, het door de media gepropageerde voorbeeld van een gezin met een klein aantal kinderen en kinderloze paren, samen met een politiek die het goedkeurt dat gezinnen uiteenvallen, vormen belangrijke oorzaken van de negatieve wijzigingen in de Europese demografische situatie. De belangrijkste gevolgen hiervan zullen de volgende zijn: een tekort aan werknemers op de arbeidsmarkt die een bedreiging vormt voor de economische ontwikkeling, een sterke afname van de effectiviteit van de pensioensregelingen en een toename van de kosten om de gezondheidszorg te laten functioneren, te wijten aan de specifieke behoeften van de vergrijzende samenleving.
Irena Belohorská
(SK) Ik ben blij dat we een debat voeren over dit onderwerp en ik vind dit van groot belang, met name nu we tegelijkertijd een financiële en een economische crisis op te lossen hebben. Uit de demografische tendensen blijkt dat de bevolking vergrijst tengevolge van een combinatie van betere gezondheidszorg en dalende geboortecijfers. We moeten ons daarom voorbereiden op deze realiteit en maatregelen treffen op relevante terreinen.
Op sociaal gebied zal het relatief moeilijk zijn voor goede pensioenen te blijven zorgen. Op het gebied van de gezondheidszorg moeten we nadenken over de behandelingen die mogelijk zijn, zeker in verband met aandoeningen die samenhangen met een hoge leeftijd. We weten bijvoorbeeld dat zo'n tweederde van de gevallen van kanker voorkomen bij mensen die ouder zijn dan 60 jaar.
Voor een duurzaam sociaal systeem zijn meer, betere en beter passende arbeidsomstandigheden voor ouderen nodig. Dit betreft met name vrouwen ouder dan 45 en mannen in de leeftijdscategorie tussen 55 en 64 jaar. Het is mogelijk de bevolkingsdaling te compenseren door middel van immigratie van jonge mensen uit derde landen, maar we moeten met name proberen de voorwaarden te creëren om de populatie jonge goed opgeleide mensen te stabiliseren, die we momenteel kwijtraken aan de VS.
Met het oog op de verslechtering van de reproductieve gezondheid van jonge vrouwen moeten we reproductie met medische assistentie ondersteunen. Veel jonge gezinnen kunnen zich dat niet permitteren. Ik denk niet dat de strategie van Lissabon haalbaar is. Laten we op zijn minst proberen het idee voor een Europese alliantie voor gezinsondersteuning nieuw leven in te blazen, ofwel door belastingvoordelen ofwel door betere opvang van kinderen vóór de schoolgaande leeftijd. Tijdens het zwangerschapsverlof moet het salaris volledig worden uitbetaald en niet op het minimumniveau.
Gabriela Creţu
(RO) Geachte minister, het spijt me u tegen te moeten spreken, maar we zitten met meerdere problemen en niet slechts met één. We hebben niet alleen demografische problemen, maar ook problemen van politieke en sociale en ethische aard. We zeggen dat we een hoger geboortecijfer willen, terwijl 30 procent van de kinderen die nu al geboren worden, onder de armoedegrens leeft. Voor de toekomst betekent dat slecht onderwijs, povere banen, lagere productiviteit en lage socialezekerheidsbijdragen.
Het standpunt van de Raad inzake de arbeidstijdrichtlijn staat in schril contrast tot de doelstelling van een evenwichtige verdeling van werk en privéleven. Onvruchtbaarheid is weliswaar een door de wereldgezondheidsorganisatie erkende aandoening, maar veel lidstaten zien dat anders. Als gevolg daarvan worden de kosten van behandeling van deze aandoening niet vergoed. Een Roemeen met een gemiddeld salaris waarvan niets wordt uitgegeven, moet negen hele maanden werken om één enkele IVF-poging te kunnen bekostigen. Om een zwangerschap te kunnen bewerkstelligen zijn er echter wel drie tot vier pogingen nodig en dan nog eens negen maanden voordat het kind geboren wordt.
Waarde collega's, het allerbeste dat we kunnen doen is te zorgen voor een consistent beleid in de lidstaten en erop toezien dat onze woorden stroken met onze daden.
Samuli Pohjamo
- (FI) Mevrouw de Voorzitter, de uitdagingen van de demografische tendensen lijken vooral groot te zijn in de dunbevolkte gebieden in het Noorden. Door migratie verdwijnen jonge en geschoolde mensen, terwijl de oudere bevolking relatief snel toeneemt. Dat zorgt onder meer voor toenemende kosten voor het organiseren van sociale en gezondheidszorg, die extra hoog worden door de lange afstanden daar. Nieuwe technologie en innovatie hebben echter gezorgd voor nieuwe diensten, die oudere mensen helpen en in de hele Europese Unie kunnen worden gebruikt.
Een andere manier om uitdagingen in mogelijkheden te veranderen, is doeltreffend regionaal beleid. Dat is een manier om gebruik te maken van de mogelijkheden die regio's bieden, nieuwe banen te creëren en meerwaarde voor heel Europa te leveren. Tegelijkertijd kan de demografische ontwikkeling in een positievere zaak worden omgebogen.
Jan Cremers
Voorzitter, collega's, Commissie en geachte minister, toen we voor de zomer in dit Parlement spraken over de gevolgen van de demografische ontwikkeling, hadden we nog onvoldoende idee van de huidige economische crisis. Die crisis zal de druk verhogen op onze sociale stelsels. Als gevolg van de te verwachten groei van de werkloosheid mag op korte termijn misschien wel enige ontspanning op de arbeidsmarkt worden verwacht. Op de lange termijn levert dit echter geen oplossing voor de geschetste problemen van de vergrijzing.
Indien door de verslechtering van de economie de druk op de oudere werknemer om vroegtijdig de arbeidsmarkt te verlaten, wordt verhoogd, vervallen we in de oude fout. De nadruk moet nu en in de toekomst blijven liggen op flexibele pensionering op vrijwillige basis, gecombineerd met het zodanig inrichten van de werkorganisatie dat langer blijven werken een reële optie wordt. De financiële crisis heeft opnieuw aangetoond waarom we verantwoord met pensioengelden moeten omgaan. De duurzaamheid van het pensioenstelsel, afgestemd op de demografische én de economische ontwikkelingen en gebaseerd op risicomijdende beleggingsstrategieën op de lange termijn, moet grote prioriteit krijgen. Voorts dient de Europese Commissie werk te maken van de regulering van en het toezicht op pan-Europese pensioenproducten.
Miroslav Mikolášik
(SK) De veranderende leefstijl van de jongere generatie brengt met zich mee dat iedereen na het eindexamen een paar jaar wil reizen en dan aan een carrière wil beginnen. Tegen die tijd zijn jonge mensen, ook vrouwen, over de 30 en de meesten van hen krijgen één kind. Een gezin wordt vandaag de dag als een last gezien en bovendien zijn mannen niet in staat vrouwen een huwelijk en zekerheid te beloven.
Het aantal abortussen is nog nooit zo hoog geweest en een groot aantal vrouwen gebruikt anticonceptiemiddelen met hormonen, waardoor het aantal vrouwen dat fysiologisch in staat is kinderen te krijgen, zeer laag is. De vruchtbaarheidsindex in Europese landen varieert van 1,1 tot 1,3. Alleen in Frankrijk, waar gezinnen al heel lang financiële steun krijgen, is die index bijna 2. Een recent Europees congres over het gezin, dat plaatsvond aan de Universiteit van Ružomberok ...
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het lijkt erop dat we allemaal langer zullen leven, maar minder kleinkinderen zullen krijgen. Ik denk dat de redenen daarvoor erg complex en verschillend zijn. Ik denk dat kinderen worden gezien als een 'probleem' en dat hoor je ook als je met mensen praat die geen kinderen hebben. We hebben het ook over een 'probleem' met de kinderopvang en niet over een 'oplossing'.
Oudere mensen hebben ook het gevoel dat ze een last zijn en maken zich zorgen over wie hen op hun oude dag zal verzorgen. Ik denk dat degenen van ons die daartussenin zitten, bang zijn voor dit naderende onheil omdat er nog minder mensen zullen zijn om onze pensioenen te betalen en voor ons te zorgen als wij dat niet meer kunnen.
De rol van verzorgers in de maatschappij is, zoals Marian Harkin terecht opmerkte, volledig ondergewaardeerd en dat moet veranderen. En als ik naar het debat van vanavond luister, vraag ik me af, in de context van de financiële en economische crisis, of de Commissie misschien deze vraag kan beantwoorden en kan nagaan of de demografische tendens nog erger kan worden door de situatie waarin we nu verkeren. Dat zou zeer te betreuren zijn.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mevrouw de Voorzitter, commissaris. De Europese Unie dient voorbereid te zijn op de demografische uitdagingen. Het sociale Europa dient aan de verwachtingen van de burgers te kunnen voldoen, en wel middels hoogstaand onderwijs, doeltreffende en toegankelijke gezondheidszorg, werkgelegenheid om een waardig leven te kunnen leiden, alsook vaste vooruitzichten op een behoorlijk ouderdomspensioen.
De bevolking van de EU vergrijst. Tegelijkertijd zijn er afgezien van Ierland en Frankrijk die dankzij specifiek beleid op dit gebied goede resultaten hebben geboekt, maar weinig landen waar het geboortecijfer is gestegen. Tegelijkertijd zitten we met de situatie waarin het sterftecijfer onder zuigelingen in de Unie weliswaar gedaald is tot 4,7 per 1000 inwoners, maar in sommige lidstaten deze altijd nog 12 per 1000 inwoners bedraagt.
Europa dient te investeren in de gezondheidszorg, het onderwijs en de sociale zekerheid. Als gezorgd wordt voor goed betaald werk, dan hebben werkenden een fatsoenlijk leven en komen tegelijkertijd de middelen beschikbaar ter bekostiging van de pensioenen. Het pensioenstelsel is gebaseerd op solidariteit tussen de generaties.
Toomas Savi
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie is een vergrijzende maatschappij. Er zijn veel mensen in de EU die ervoor kiezen om hogerop te komen in hun werk in plaats van zich te concentreren op hun gezinsleven, tot het veel te laat is om nog kinderen te krijgen.
Ik ben onlangs opa geworden en ik ben een groot voorstander van de Estische gezinsplanningsmaatregel die het mogelijk maakt dat een van de ouders na de geboorte van het kind 18 maanden thuisblijft, met de garantie van een sociale uitkering die min of meer gelijk is aan het salaris van de ouder voor zijn of haar verlof - de ouderschapstoelage.
Ik ben er sterk van overtuigd dat we, als we onze kinderen niet willen opzadelen met onredelijk hoge belastingen, een soortgelijke aanpak in de hele EU moeten invoeren. In Estland heeft dit beleid het land bijvoorbeeld verlost van een schijnbaar onophoudelijke bevolkingsafname.
Avril Doyle
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het belangrijkste werk dat een burger doet, is het grootbrengen van de volgende generatie. En, zonder de jonge vrouwen van tegenwoordig, getrouwd of alleenstaand, te willen intimideren of betuttelen, wat we moeten doen is de keuzevrijheid teruggeven aan alle vrouwen die thuis willen blijven om een tweede of derde kind te krijgen en ervoor zorgen dat zij niet gedwongen blijven werken vanwege economische en financiële omstandigheden.
We moeten ervoor zorgen dat vrouwen die binnen het gezin werken, volledige pensioenrechten of een ouder- of moederpensioen behouden, zodat ze op hun oude dag financiële zekerheid hebben en zodat ze op gepaste wijze door de staat worden beloond voor het allerbelangrijkste werk voor ons allemaal: het grootbrengen van de volgende generatie.
Dan nog een ander punt, gezien het grotere aantal gezonde jaren dat de meeste van ons ter beschikking hebben: de verplichte pensioenleeftijd - de traditionele pensioenleeftijd - van 65 jaar moet worden herzien, met spoed. Vrouwen zijn nu gemiddeld boven de dertig als ze hun eerste kind krijgen. We moeten deze situatie zo snel mogelijk herzien.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, we zijn er ons allemaal van bewust dat de Europese samenleving vergrijst, maar zijn we er ons ook allemaal van bewust wat dit voor consequenties zal hebben voor onze economie of arbeidsmarkt? In deze tijden van globalisatie krijgen demografische problemen een veel bredere dimensie. De Europese Unie dient daarom een geïntegreerd actieplan uit te voeren met betrekking tot een groot aantal verschillende vlakken.
Enerzijds moeten we ervoor zorgen dat de doelstellingen van de Lissabonstrategie worden verwezenlijkt, dat het tewerkstellingsniveau wordt verhoogd, de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt wordt uitgebreid en de tendens om met vervroegd pension te gaan, wordt afgeremd. Er dient ook een grotere nadruk te worden gelegd op onderwijs en dit vooral bij de ingenieurs- en informaticaopleidingen, die zo belangrijk zijn vanuit het oogpunt van een op kennis gebaseerde economie. Het is daarnaast van fundamenteel belang om het principe van een leven lang leren te bevorderen en werknemers te leren open te staan voor nieuwe uitdagingen.
Jean-Pierre Jouyet
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, ik zal proberen uw advies op te volgen. Meneer de commissaris, dames en heren, het debat is zeer vruchtbaar geweest en uit de diverse interventies komt duidelijk naar voren dat er vele punten zijn die om een oplossing vragen, als we het hoofd willen bieden aan deze demografische uitdaging.
Voor sommige beleidsopties geldt dat ze elkaar kunnen aanvullen, ik kom daar later nog op terug. Tot op zekere hoogte is het waar dat de arbeidsparticipatie omhoog moet, is het waar dat immigratie nodig is om in dit demografische tekort te voorzien en is het belangrijk immigratie op efficiënte wijze te sturen en te organiseren. Het is ook waar dat we een gezinsbeleid en beleid ter ondersteuning van de bestaande nataliteit nodig hebben; het is waar dat er solidariteitseisen worden gesteld ten aanzien van ouderen en dat de zorg voor ouderen verbetering behoeft. We moeten in deze context veel aandacht schenken aan de ontwikkeling van collectieve voorzieningen op het gebied van onderwijs, kinderopvang en het omgaan met de risico's van de afhankelijkheid van ouderen.
Zoals verschillende sprekers hebben gezegd, moeten we kijken naar de troeven die we reeds in handen hebben, in het bijzonder nieuwe informatietechnologieën en onderzoek en ontwikkeling, met alle flexibiliteit die in de medische diensten en de gezondheidszorg aanwezig is en alles wat kan worden gedaan ter ondersteuning van prenatale diagnoses, hulp bij kinderopvang en collectieve voorzieningen daarvoor. We staan dus voor een aantal uitdagingen, maar we hebben ook een aantal troeven in handen om de demografische uitdaging het hoofd te bieden.
Zoals in het debat werd benadrukt, moeten we ook bereid zijn toe te zien op de gevolgen van deze demografische veranderingen voor de levensvatbaarheid van onze socialezekerheids- en pensioenstelsels, een van de kenmerken van het Europese solidariteitsmodel. Ondanks de economische en financiële crisis waarin we ons bevinden, moeten we langetermijnmaatregelen nemen om die levensvatbaarheid te waarborgen en uiteraard dienen we ook rekening te houden met de gevolgen van deze ingrijpende demografische veranderingen voor de verschillende vormen van arbeidsorganisatie. De heer Cappato heeft dit punt aan de hand van een specifiek voorbeeld benadrukt en hij heeft volkomen gelijk.
Ten slotte nog dit: ik geloof dat de Commissie, zoals commissaris Potočnik ongetwijfeld zal beamen, het Parlement en de Raad de dialoog in de geest van dit debat moeten voortzetten. Europa staat zonder twijfel voor een langetermijnuitdaging en we moeten daarop anticiperen, onszelf organiseren en niet toestaan dat de economische en financiële crisis ons belet actie te ondernemen en hervormingen in gang te zetten.
Janez Potočnik
Mevrouw de Voorzitter, we hebben vandaag een duidelijke boodschap gehoord dat we voor een zeer ernstige uitdaging staan - die van de vergrijzing van de maatschappij.
De 21e eeuw is in veel opzichten een tijdperk van kwetsbaarheid en daar moeten we mee omgaan. We moeten allemaal al het mogelijke doen. Zoals gezegd moet een lang leven een beloning zijn en geen straf. Het is ook gezegd dat het consequent zou zijn om dit te doen in de context van de Lissabonagenda en daar ben ik het mee eens. We kunnen de Lissabonagenda op een eenvoudige manier opvatten, streven naar een kennismaatschappij en ons bezighouden met duurzaamheid, of dat nu betrekking heeft op sociale zekerheid, het milieu of de economie. Wat we van deze crisis hebben geleerd, is dat zelfs de winsten duurzaam moeten zijn.
De huidige financiële crisis mag onze aandacht niet afleiden van de andere problemen waarover we de afgelopen jaren geduldig hebben gediscussieerd, zoals het probleem waarover we vandaag spreken. Het is alleen een extra probleem. Als we het hebben aangepakt, moeten we uit de financiële crisis komen met een structuur die bestand is tegen de uitdagingen die de 21e eeuw voor ons in petto heeft. Het is dus belangrijk dat we ons in deze context bewust zijn van alle mogelijke aspecten van duurzaamheid - duurzaamheid van de planeet waarop we leven, tussen levende wezens op deze planeet, tussen ons mensen en tussen generaties, en dat is de essentie van het demografische vraagstuk waarover we het vandaag hebben.
Ons beleid moet zich daar zeker op richten. Het demografieforum dat op 24 en 25 november zal worden gehouden - waarover ik het in mijn openingsrede had - is daar een goede gelegenheid voor. We moeten zeker de dialoog tussen de Raad, de lidstaten, het Parlement en de Commissie voortzetten. Uw discussies vandaag bewijzen dat het debat heel actueel is. Ik wil u namens de Commissie bedanken voor uw inzichten. Alle dingen die u hebt genoemd zijn zeer belangrijk - stimuleren van demografische vernieuwing, in evenwicht brengen van gezinsleven en werk, de kwestie van verzorgers, mobiliteit en non-discriminatie en ander beleid. Dat is allemaal relevant als we het over dit probleem hebben.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
