
Corbett
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Alle stemkaarten op deze rijen hier zijn weggehaald. Ik weet niet of de PPE-DE-Fractie deze list bedacht heeft om de volgende stemming te kunnen winnen, maar in ieder geval is er iets verkeerd gegaan.

De Voorzitter
Gisteravond is er in deze zaal een vergadering van de Commissie milieubeheer geweest. De stemkaarten zullen zeker zo spoedig mogelijk worden teruggeven.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik was gistermiddag aanwezig. Ik heb gesproken in de plenaire vergadering, maar mijn naam staat niet in de presentielijst.

De Voorzitter
We nemen daar zeker nota van.
(De notulen worden goedgekeurd)

Globale richtsnoeren voor het economisch beleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0165/2001) van de heer von Wogau, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap in 2001 (COM(2001) 224 - C5-0169/2001 - 2001/2081(COS)).

Von Wogau
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op 1 januari 2002 begint een nieuwe historische fase in de geschiedenis van de Europese integratie. Twaalf soevereine staten zullen op dat moment namelijk hun nationale munteenheden inwisselen voor een gemeenschappelijke Europese munt. De burgers van deze twaalf lidstaten zullen vanaf dat moment dezelfde biljetten en munten gebruiken.
Het lijkt zinvol om deze nieuwe integratiefase van nationale economieën, die gekenmerkt wordt door een gemeenschappelijke markt en een gemeenschappelijke munt en die in de economische geschiedenis uniek genoemd mag worden, een eigen naam te geven. Wij stellen voor om hiervoor het begrip "Europese thuismarkt" te gebruiken, als synoniem voor euroland of eurozone. De Europese thuismarkt heeft reeds een gemeenschappelijk monetair beleid. Dit uniforme geldbeleid valt onder de verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank en bestaat al sinds het begin van de Europese Economische en Monetaire Unie op 1 januari 1999. De uitdaging van nu is echter de Europese thuismarkt een adequaat economisch beleid te geven
Met grote meerderheid heeft de Economische en Monetaire Commissie voorgesteld om het economisch beleid op de beginselen van de sociale markteconomie te baseren. Het belangrijkste instrument voor de coördinatie van het economisch beleid in de Europese Unie is de procedure die in het Verdrag is voorzien voor de vastlegging van globale richtsnoeren. Het Europees Parlement speelt in deze procedure tot nu toe slechts een ondergeschikte rol. Ik vind het dan ook dringend noodzakelijk dat het Europees Parlement in de toekomst een grotere rol toebedeeld krijgt.
Een ander zwak punt van de procedure is een gebrek aan flexibiliteit. De aanbevelingen worden geformuleerd op basis van prognoses over de economische ontwikkeling. Die aanbevelingen verliezen echter aan betekenis indien de economische omstandigheden in de periode van de tenuitvoerlegging afwijken van de prognoses. Daarom dient er een speelruimte gecreëerd te worden waardoor de lidstaten de mogelijkheid hebben om snel te reageren op onverwachte wijzigingen in de economische omstandigheden. Hoewel de globale richtsnoeren voor het economisch beleid weliswaar niet juridisch bindend zijn, kan zonder meer gesteld worden dat ze politiek wel bindend zijn.
Niemand betwist weliswaar dat verkeerde beslissingen in eenieders belang gecorrigeerd dienen te worden, maar ook op dit gebied zou er sprake moeten zijn van een zekere armslag. Naar mijn mening is het bijvoorbeeld noodzakelijk om bij de evaluatie van het economisch beleid van een lidstaat ook rekening te houden met de mate waarin de ontwikkeling in dat land effect heeft op de totale eurozone.
De economische groei zal dit jaar in de Europese Unie beduidend lager zijn dan in 2000. De Commissie heeft haar prognose van 3% inmiddels bijgesteld naar 2,8%. De verwachting is dat andere bronnen nog lagere groeipercentages zullen publiceren. Op basis van deze nieuwe prognoses, lijkt het naar ons idee realistisch om voor dit jaar uit te gaan van een groeipercentage tussen 2 en 2,5%. Met het oog op de verslechterende wereldconjunctuur is het volgens mij van doorslaggevend belang dat de Europese Unie op haar eigen sterke kanten gaat vertrouwen. Het hangt voor het grootste deel van onszelf af in hoeverre wij meegetrokken worden in deze neerwaartse spiraal van de wereldeconomie. Met name tegen de achtergrond van de ontwikkeling in de Verenigde Staten en Japan neemt de verantwoordelijkheid van de Europese Unie voor de wereldconjunctuur toe. Deze verantwoordelijkheid moeten wij hard maken.
Hoe ziet de situatie in de Europese Unie eruit? Wat de inflatie betreft, zal het prijsstijgingspercentage volgens de huidige prognoses gedurende twee opeenvolgende jaren meer dan 2% bedragen. Dit percentage is dus hoger dan de waarde die de Europese Centrale Bank zelf als definitie voor prijsstabiliteit hanteert. Bij deze ontwikkeling spelen echter externe factoren een belangrijke rol, zoals de stijging van de olieprijs.
In deze moeilijke omstandigheden functioneert de Europese Centrale Bank uitstekend. Zij moet echter alles in het werk blijven stellen om het in haar gestelde vertrouwen niet te verliezen. Daarom zijn wij ook verheugd over het terughoudende beleid van de Europese Centrale Bank en moedigen wij haar dit beleid voort te zetten. Of de renteverlaging van afgelopen week binnen dit kader past, waag ik hier echter te betwijfelen.
Op het gebied van het begrotingsbeleid zijn de lidstaten er het afgelopen jaar gemiddeld genomen in geslaagd evenwichtige begrotingen te bereiken, zoals in het Pact voor Stabiliteit en Groei is vastgelegd. Daarbij moet wel aangetekend worden, dat dit mogelijk was dankzij de lage rente, de UMTS-opbrengsten en de hogere belastingontvangsten die het gevolg waren van de gunstige economische ontwikkeling van het afgelopen jaar. Enkele lidstaten hebben deze gunstige randvoorwaarden echter niet voldoende benut om hun begrotingstekort en hun staatsschuld te verminderen.
Met het oog op de vergrijzing binnen Europa en de verwachte druk op de pensioensystemen is het van doorslaggevend belang om voldoende financiële speelruimte te creëren. Dat betekent dat het potentieel bij bezuinigingen op alle gebieden ook volledig moet worden benut. De rol van de overheidsinvesteringen mag daarbij niet in het geding komen. Deze investeringen dienen echter wel gericht te gebeuren, aan de hand van strategische doelstellingen, en mogen geen drempel opwerpen voor particuliere investeringen.
De evaluatie van de eigen sterke punten betekent ook dat de structurele hervormingen van de kapitaalproducten en de arbeidsmarkten in de lidstaten worden voortgezet. Tijdens de Top in Stockholm is het niet gelukt concrete afspraken te maken over de liberalisering van de Europese elektriciteits- en gasmarkten. Ik betreur dat ten zeerste. Wij moeten ons tot het uiterste inspannen om de liberalisering in de resterende sectoren wel te realiseren. Dat is namelijk een fundamentele voorwaarde om de zelf gestelde doelstelling te verwezenlijken en van de Europese Unie in 2010 de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken.
Tegelijkertijd moet men extra inspanningen ondernemen om de interne markt te voltooien. Ik wil in dat verband twee belangrijke voorbeelden noemen. In de eerste plaats moet eindelijk overeenstemming worden bereikt over het communautair octrooi. In de tweede plaats moeten, in de mate van het mogelijke, de communautaire regels inzake openbare aanbestedingen ook van toepassing zijn op defensie.
Juist in een periode waarin de Europese Unie stappen onderneemt om een gemeenschappelijk defensiebeleid te ontwikkelen, is een afbakening van de nationale defensiemarkten inefficiënt, anachronistisch en gewoonweg te duur.
De invoering van de euro op 1 januari gaat alle burgers aan die binnen de Europese thuismarkt leven. Als wij willen dat de euro een positieve betekenis krijgt voor de burgers, hebben we een economisch beleid nodig dat gebaseerd is op de beginselen van de sociale markteconomie.
(Applaus)

Weiler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer von Wogau, ik kan uw laatste zin alleen maar bevestigen. Ik ben echter van mening dat uw verslag niet zo evenwichtig is als u het hebt voorgesteld. Allereerst wil ik namens mijn commissie kritiek uitoefenen op het gebrek aan mogelijkheden tot samenwerking. Wij hebben niet de kans gehad om een goed parlementair debat te houden en een advies uit te brengen. Mijnheer von Wogau, het draagvlak voor de euro en het Europese economische beleid is niet afhankelijk van enkel en alleen een nieuw woord, van een thuismarkt of iets dergelijks. Daar is wel wat meer voor nodig en daar wordt dan ook op gewezen in het advies van de Commissie werkgelegenheid dat met grote meerderheid werd goedgekeurd. Ik wil graag enkele voorbeelden aanhalen van de noodzakelijke wisselwerking en de noodzakelijke bewijzen van vertrouwen.
Natuurlijk hebben we stabiliteit nodig, maar - en dat weet u - wij hebben ook omvangrijke investeringen in onderwijs en wetenschap nodig. Wij willen weliswaar een hogere participatiegraad van de bevolking, en van met name vrouwen, maar wij stellen niet voldoende plaatsen voor kinderopvang ter beschikking. Wij zien natuurlijk heel goed hoe de demografische ontwikkeling in alle vijftien lidstaten, en inmiddels ook in de kandidaat-landen, verloopt. De uitbreiding van gezondheidszorg en ouderdomsvoorzieningen laat echter nog zeer te wensen over. De constatering van onze commissie was heel duidelijk: economische groei is op zich nog geen garantie voor de kwaliteit van arbeidsplaatsen. Al die andere dingen zijn ook noodzakelijk om een draagvlak onder de bevolking en de werknemers te bewerkstelligen.
Ik ben blij dat een aantal lidstaten in ieder geval - en ik geloof dat ook dat in de Commissie en in uw Economische en Monetaire Commissie onderschat is - op weg is om de noodzakelijke participatie van werknemers aan het economische leven te verbeteren en te vergroten. Dat gebeurt bijvoorbeeld in Frankrijk en Duitsland via de aldaar ingediende wetsontwerpen. Het is ook interessant dat een aantal lidstaten al op de voorstellen van het Parlement en van de Commissie heeft gereageerd. Het gaat daarbij overigens voorstellen die al enige tijd op tafel liggen, en niet pas vandaag voor het eerst worden gedaan. Ik denk bijvoorbeeld aan de scholingsmogelijkheden voor oudere werknemers die nu eindelijk eens gerealiseerd moeten worden. Men heeft deze groep van mensen immers in de afgelopen jaren eerder van de arbeidsmarkt geweerd met allerlei wettelijke maatregelen.
Tot slot wil ik er nog op wijzen dat de trage omzetting van de strategie van Lissabon door de Raad in onze commissie op massale kritiek is gestuit. Uiteraard moet het economisch beleid in overeenstemming zijn met de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid en met de sociale agenda. Ik dank mijn collega's in mijn commissie dat zij zo flexibel en constructief hebben meegewerkt aan deze ongebruikelijke adviesprocedure.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, de heer von Wogau heeft met de voor hem kenmerkende deskundigheid een evenwichtig verslag over de richtsnoeren voor het economisch beleid van de Gemeenschap opgesteld. Ik kan het slechts eens zijn met zijn consequent vasthouden aan de sociale markteconomie als algemeen sociaal-economisch model en met de ideeën die hij naar voren brengt.
Sociale markteconomie betekent echter niet dat men vast moet houden aan verouderde structuren en een front moet vormen tegen verandering, onder het mom van de bescherming van het sociaal beleid en de arbeidsplaatsen. Dat wordt in het verslag-von Wogau ook niet beweerd. Structuren in de Gemeenschap moeten juist voortdurend in twijfel getrokken en gemoderniseerd worden, als men de plechtige belofte van Lissabon over Europa als de meest concurrerende kennismaatschappij ter wereld ten uitvoer wil brengen.
De tekenen zijn echter slecht en gedeeltelijk aan het verslechteren. Ik vind het onaanvaardbaar als men het personeel niet zo vroeg mogelijk inlicht over structurele veranderingen en het verlies aan arbeidsplaatsen. Als men echter naar aanleiding van het geval van Marks & Spencer een richtlijn wil opstellen die de hervormingen binnen bedrijven wezenlijk zal vertragen, dan ben ik daar tegen. Ik ben verbaasd over de Duitse officiële - hoewel slechts in kranten te lezen - negatieve houding ten aanzien van de richtlijn betreffende fusies en overnames, en over de pogingen om bedrijven kunstmatige instrumenten te geven die het samengaan van naar efficiëntie strevende bedrijven tegengaan.
Net als de heer von Wogau heb ik tot vervelens toe gesproken over de veel te langzame liberalisering van de energiesector, vervoerssector en de posterijen in sommige lidstaten. Het ziet ernaar uit dat ook het luchtverkeer nog jarenlang geen vooruitgang op dat gebied zal boeken. Een daadwerkelijke concurrentie tussen overheidsopdrachten in Europa heeft te maken met barrières waardoor werkelijke doeltreffendheid als gevolg van echte concurrentie wordt belemmerd. De UMTS-veilingen waren helaas een goed voorbeeld van hoe regeringen in staat zijn Europa en zichzelf ook bij het opbouwen van e-Europa in de vingers te snijden.
Mijnheer de Voorzitter, evenwichtige economieën, inflatiebeheersing en werkgelegenheidsindicatoren zijn weliswaar belangrijk, en zelfs noodzakelijk, maar net zo noodzakelijk is dat de diverse nationale sectoren worden geliberaliseerd en men eindelijk ophoudt de kiezers te paaien.

Katiforis
Mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het verslag van de heer von Wogau geeft een zeer positief oordeel over de perspectieven van de Europese economie, zeer zeker in de context van het huidige, vrij onzekere perspectief voor de wereldeconomie als geheel. De rapporteur en de Commissie economische zaken hebben zoals gebruikelijk met veel zorg gewerkt aan dit verslag en ik zou de heer von Wogau voor zijn inspanningen willen danken.
De aanbeveling van de Commissie voor het jaar 2001 is opgesteld in een tijd van zeer ongunstige ontwikkelingen in de rest van de wereld. We hebben gezien dat in de ontwikkelingslanden, zoals Argentinië en Turkije, monetaire crises weer de kop op steken. We hebben gezien hoe de technologische zeepbel van de nieuwe economie uit elkaar is gespat. Europa is daar niet ongedeerd bij gebleven, daar veel Amerikaanse bedrijven hun Europese vestigingen hebben verkleind of zelfs helemaal hebben gesloten, in een poging hun algemene uitgaven te verminderen. Algemeen gesteld zijn door de problemen van de wereldeconomie de perspectieven voor de Europese economie minder rooskleurig geworden: 2,8% voor 2001 en 2,9% voor 2002, volgens de laatste gegevens van de Commissie.
De kernvragen voor de Europese economie, voor de Europese instellingen en de lidstaten blijven dezelfde, ondanks de verandering van de internationale omgeving. Het gaat erom of de vernieuwingen en de methodiek van het economisch beleid goed genoeg geprogrammeerd zijn om de Europese economie te beschermen tegen externe storingen, en of zij de Europese economie op middellange en lange termijn een constante en stabiele weg tot sterkere economische ontwikkeling kan bieden.
Het lijdt geen twijfel dat een constant hoger ontwikkelingsniveau noodzakelijk is, het is de conditio sine qua non om de nog steeds onaanvaardbare werkloosheid te verminderen en de Europese concurrentiekracht te versterken. De werkloosheidssituatie staat niet los van de concurrentiekracht: deze twee zijn met elkaar verbonden, want een economie die geen volledige werkgelegenheid heeft kan niet als concurrentiekrachtig worden aangemerkt, aangezien zij immers een groot gedeelte van haar potentieel verspilt.
Mijnheer de Voorzitter, hoe halen we een hoger ontwikkelingsniveau? In ons verslag staat dat we ons alleen kunnen baseren op monetaire stabiliteit, begrotingsdiscipline en redelijke looneisen die rekening houden met de prijsstabiliteit. De meerderheid van de Commissie is van mening dat door de mobilisatie van de markt de investeringen zullen worden verhoogd met uitsluitend marktinstrumenten.
Daarom dringt het verslag bij de lidstaten aan op snellere structurele marktaanpassingen voor kapitaal, goederen en arbeid, en daarom wordt in de tekst ook betreurd dat er geen tijdschema is voor de liberalisering van de electriciteits- en aardgasmarkt in Europa. Hieraan zou ik willen toevoegen dat de lidstaten, indien en wanneer die liberalisering er eenmaal komt, goed moeten kijken naar de lessen die we hebben getrokken uit de onrust in de Verenigde Staten. De liberalisering van grote sectoren is niet zo' n eenvoudige zaak.
Verder wordt in het verslag aangedrongen op grotere inspanningen op de interne markt. Uiteraard moeten er grotere inspanningen worden gedaan op de interne markt, en vooral moet de interne markt worden aangevuld waar het de verlening van financieel krediet betreft. Wij hebben namelijk hoe dan ook een veel dynamischer beurs nodig in Europa. Niets van dit alles volstaat echter om de Europese economie op een hoger ontwikkelingsniveau te brengen. Structurele aanpassingen zijn noodzakelijk en overheidsinvesteringen mogen daarbij niet worden verwaarloosd; zij zijn in feite al verwaarloosd. Om het gewenste effect te bereiken moeten we de sector van de overheidsinvesteringen versterken want er is veel vertraging opgelopen.
Het was mijn taak het verslag over de economische richtsnoeren van 2001 aan de plenaire vergadering voor te leggen. Ik heb er toen voor gewaarschuwd dat een crisis in de Amerikaanse economie ons in gevaar kon brengen. Nu is deze crisis realiteit. Om te voorkomen dat we worden meegetrokken in de onrust van de internationale economie mogen we geen enkel wapen laten liggen, en dit geldt vooral voor het wapen van de overheidsinvesteringen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, de heer von Wogau heeft bij de presentatie van zijn verslag, dat onze fractie volledig steunt, al aangegeven dat het historische moment van voltooiing van het introductieproces van de euro naderbij komt. Zoals ook reeds is opgemerkt, is dit tevens een gevoelig moment voor de Europese economie. De vooruitzichten die een paar maanden geleden nog veel optimistischer waren, moesten naar beneden worden bijgesteld. Er bestaat een enorme weerstand om het inflatieniveau op de doelstelling van 2% te brengen. Er is, kortom, onmiskenbare verontrusting over de huidige economische situatie.
Dit stemt ons uiteraard tot nadenken over de vraag welke kant wij op moeten om aan deze situatie het hoofd te bieden en een stevige, duurzame groei te garanderen.
In dit opzicht zijn er in het verslag van collega von Wogau vele elementen die de aandacht verdienen. Ik haal echter slechts enkele punten naar voren, die hier in verschillende debatten reeds eerder aan de orde zijn geweest.
Het eerste punt betreft de noodzaak dat de lidstaten zich strikt blijven houden aan de afspraken die in de verschillende stabiliteitsprogramma's zijn vastgelegd. Het verontrust ons dat er flexibiliteit - ten aanzien van begrotingstekort en staatsschuld - wordt betoond met betrekking tot zaken die het behalen van de doelstellingen en de naleving daarvan moeten waarborgen.
Wij noemen ook de noodzaak van een betere, uitvoeriger coördinatie van de economische beleidsmaatregelen (u weet dat wij met het huidige niveau niet tevreden zijn en het Parlement heeft dat talloze malen onderstreept). Wij benadrukken tevens het belang van structurele hervormingen en de noodzaak van flexibiliteit op een aantal markten die de productiestructuur van de Europese Unie betreffen, zoals de arbeidsmarkt. Uiteraard is ook het liberaliseringsproces in een aantal kernsectoren van het grootste belang.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, de aanbevelingen van de Commissie aan de lidstaten staan weer vol met de gebruikelijke dogma' s van de Unie, met de vermindering van de staatsschuld als hoofdthema. Alles draait om het terugdringen van de openbare en sociale uitgaven. Dat streven kenmerkt ook het verslag van de heer von Wogau. Er spreekt een zekere zelfgenoegzaamheid uit die ik tamelijk ongepast vind gezien de teruglopende conjunctuur, en de rapporteur weigert na te denken over de voorwaarden die gecreëerd moeten worden om een duurzame ontwikkeling tot stand te brengen. De openlijk beleden doelstelling is: conformering aan het stabiliteitsprogramma. Doelstelling nr.1 voor de Europese Centrale Bank is handhaving van de prijsstabiliteit. De ECB weigert nog steeds de rentetarieven te verlagen, omdat ze geobsedeerd is door het gevaar van inflatie dat altijd op de loer ligt. De president van de Bundesbank heeft er onlangs nog op gewezen dat de ECB niet verantwoordelijk is voor de groei, noch voor de werkgelegenheid.
De - prijzenswaardige - doelstelling om van de Europese Unie een concurrentiekrachtigere en dynamischere economie te maken wordt wel genoemd, maar de voorstellen voor de middelen die daarvoor nodig zijn, blijven dogmatisch van aard: aanpassing van de pensioenstelsels met inachtneming van de budgettaire beperkingen en benutting van het bezuinigingspotentieel op alle terreinen, hetgeen met het oog op de publieke opinie eufemistisch "het scheppen van passende randvoorwaarden voor de stimulering van particuliere investeringen met betrekking tot de arbeidsmarkt" wordt genoemd. En zoals altijd natuurlijk weer als finishing touch: liberalisering van de sectoren die nog niet opengesteld zijn voor de vrije markt. Er wordt met geen woord gerept over de noodzaak van diensten van algemeen belang op communautair niveau. Kortom, het is wederom het bekende recept waarvan we de gevolgen inmiddels allemaal kennen: alles staat weer in dienst van de inflatiebestrijding, het heilige doel der doelen.
In het verslag wordt trots melding gemaakt van de vorderingen die zijn gemaakt in de strijd tegen de werkloosheid in sommige lidstaten, en daarbij wordt benadrukt dat de hervorming van de arbeidsmarkten moet worden voortgezet. Het zou nuttig zijn eens te kijken naar de aard van die nieuwe, veelal onzekere banen. Hoe kunnen we nu denken dat wij resultaten boeken op het terrein van de werkgelegenheid als we volledig voorbijgaan aan de strategie van die grote Europese concerns, die enorme winsten behalen maar met louter financiële resultaten voor ogen veel van hun werknemers ontslaan, zogenaamd uit concurrentieoverwegingen? De geloofwaardigheid van het Europees sociaal model staat op het spel, maar men lijkt niet bereid te zijn de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om de werknemers te beschermen.
Er wordt met geen woord gerept over het sociaal beleid dat nodig is om de groei te consolideren. Er wordt niets gezegd over de sociale verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. Nogmaals, het economisch beleid dat hier wordt voorgestaan, strookt in het geheel niet met de doelstelling van duurzame ontwikkeling, waarvoor forse overheidsinvesteringen nodig zijn, alsmede een reorganisatie van de markt op basis van krachtige industriële ambities. Er gaat veel kapitaal om op de financiële markten, en er dient dringend regelgeving te komen op dit terrein. Daarom doet mijn fractie naar aanleiding van dit verslag over het economisch beleid van de Unie opnieuw een voorstel tot belasting van speculatieve kapitaalbewegingen om deze beheersbaar en minder ongrijpbaar te maken en vooral om middelen vrij te maken voor investeringen op sociaal en milieugebied.
Uit dit verslag en ook uit de situatie in de Unie in het algemeen blijkt maar weer eens dat het een goede zaak zou zijn als de politieke, economische en sociale besluiten van de Unie voorbereid werden aan de hand van een daadwerkelijk democratische procedure. Deze zou in ieder land ingevoerd moeten worden, na uitvoerig overleg met de Europese burgermaatschappij.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-von Wogau noemt de introductie van de euro een mijlpaal voor een nieuwe fase van integratie. Een fase waarvoor kosten worden gemaakt terwijl de baten nog moeten blijken.
De nieuwe fase heeft net als de euro twee kanten. Enerzijds hebben economieën die voorlopen in de conjunctuurbeweging behoefte aan een renteverhoging om de inflatie beperkt te houden. Dat kan nu niet. Anderzijds hebben landen die achterlopen een duwtje in de rug nodig met een lagere rente. Ook dat is niet mogelijk.
Hoe je het wendt of keert, het markeert een verlies van één van de instrumenten voor een gezonde economische staatshuishouding. Sterkere coördinatie is niet de remedie. Er is iets anders nodig om het verlies aan nationale monetaire instrumenten te compenseren: de bekende doch zeldzaam voorkomende structurele hervormingen, zoals flexibilisering van de arbeidsmarkt en het verder afbreken van staatsmonopolies. Die zouden tot waardeherstel van de euro kunnen leiden, eerder dan een verrassende rentewijziging. De laatste renteverlaging van de Europese Centrale Bank kwam een dag voordat bekend werd dat de Nederlandse inflatie met 5,3% het hoogste niveau sinds bijna 20 jaar bereikt heeft. Dat tekent de ernst van het probleem.
Die hervormingen moeten Europa innovatievriendelijker maken. Veel subsidies en andere stimuleringsregelingen daarentegen verstoren slechts de markt en zijn vaak schadelijk voor het milieu. Als we daarmee een satelliet willen lanceren, vrees ik het ergste voor Europa' s concurrentiekracht.
Mijn laatste punt is het milieu. Ondanks de gunstige conjunctuur is er weinig gedaan aan de duurzaamheidsstrategie. Economische groei, terugdringing van de werkloosheid en integratie van het milieu dienen veel beter samen te gaan. De economie groeide sterker dan verwacht, zodat meer ambitie op dit gebied vanzelfsprekend dient te zijn. Laten we dat derhalve tot speerpunt verklaren. Eind mei krijgt het Europees Parlement zijn kans en in juni de Europese Raad in Göteborg.
Een nieuwe fase van integratie doet zijn naam immers pas eer aan als integratie van milieu en economie werkelijk van de grond komt.

de Gaulle
Geachte collega' s, dit verslag van de Economische en Monetaire Commissie zal niet in de annalen van deze Vergadering bijgeschreven worden als een toonbeeld van helderheid en deugdelijkheid, noch wat de vorm, noch wat de inhoud betreft.
Aan de vorm wil ik niet te veel woorden vuil maken. In paragraaf 5 zegt u, en ik citeer: "de gestelde politieke prioriteit om de kwaliteit en de duurzaamheid van de overheidsfinanciën te verbeteren" . Bestaan er soms overheidsfinanciën die ontoelaatbaar zijn omdat ze van voorbijgaande aard zijn? In paragraaf 10 van uw ontwerpresolutie legt u de nadruk op, en ik citeer weer; "het belang van (...) overheidsinvesteringen, die echter gericht en op basis van strategische doelstellingen moeten worden gedaan" - dat is correct - "en die geen drempel mogen opwerpen voor particuliere investeringen" . Wat een warrige taal vol tegenstrijdigheden! Deze is enkel bedoeld om niemand voor het hoofd te stoten en geen keuzen te hoeven maken!
Dan de inhoud. U hecht veel waarde aan de sociale markteconomie, die de CDU zozeer ter harte gaat. Wij Fransen denken daar echter anders over. Gezien de nogal matige prestaties van de Duitse economie in de afgelopen 40 jaar is er geen reden dat model over te nemen. Waarom zou Frankrijk bijvoorbeeld zijn industrieel beleid moeten herzien, dat ervoor gezorgd heeft dat het land thans in een aantal strategische sectoren een koppositie in Europa inneemt? Daarvoor zijn geen monetaire kunstgrepen nodig geweest, zoals de overwaardering met 15% van de mark op het moment van de waardevaststelling van de euro, of die voor het voormalig Oost-Duitsland, waarvan de waarde destijds was geschat op 350 miljard dollar terwijl het land op het moment van de Duitse hereniging hooguit 100 miljard dollar waard was. Evenmin is Frankrijk ten onder gegaan in de alles verstikkende "europeanisering" die uiteindelijk het bedrijf Aérospatiale - eens een van de wereldleiders in de lucht- en ruimtevaartindustrie - de das om heeft gedaan na overname door het bedrijf Matra - niet eens half zo groot - waarna beide bedrijven zijn opgegaan in het concern EADS. Wat een succes voor Frankrijk dat een comfortabele meerderheidspositie had maar nu in de minderheid is!
Wie moeten we feliciteren met dit succes: de immer onstuimige Chirac, de bedaarde Jospin of minister Gayssot, die in ieder geval geprobeerd heeft de scherven te lijmen die de twee anderen hebben achtergelaten? Wat hebben we aan dit verslag, waarin nergens kritisch wordt ingegaan op de situatie in een van de landen van de eurozone en waarin met geen woord gerept wordt over de feitelijke devaluatie van de Europese munt, die in een kennelijk niet te stuiten, vrije val is geraakt?

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van zijn verslag over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid in 2001 verdedigt de heer von Wogau het idee dat de twaalf landen die deel uitmaken van de eurozone komend jaar na de invoering van de euromunten en -biljetten een volgend stadium van integratie bereikt zullen hebben dat ze de thuismarkt zullen noemen. Die thuismarkt zou moeten functioneren volgens de regels van de sociale markteconomie die, zo lezen we in de toelichting, met succes in Duitsland zijn toegepast na de oorlog.
Nu denk ik inderdaad dat het zoeken naar evenwicht tussen sociale rechtvaardigheid en vrije markt een gemeenschappelijk kenmerk is van de Europese landen. Het zou echter een goede zaak zijn als ieder land daarbij de vrijheid zou behouden een weg te kiezen die het meest overeenkomt met het nationale karakter, uiteraard in onderling overleg, maar zonder Brussel in te zetten als instrument om een of andere eenheidsstrategie op te leggen.
Overigens bestaat er mijns inziens een groot misverstand ten aanzien van het concept thuismarkt. Die term zou de indruk kunnen wekken dat de Europese economieën geleid worden door een gemeenschappelijke politieke autoriteit. Daarvan is op dit moment echter geen sprake en het Verdrag van Maastricht bepaalt dat zulks ook in de toekomst niet het geval zal zijn. In het model van Maastricht blijft er immers naast de door de Europese Centrale Bank beheerde eenheidsmunt een groot aantal nationale politieke autoriteiten bestaan. Diegenen die hier anders over denken zouden er goed aan doen hun mening nog voor het einde van het jaar aan het volk kenbaar te maken en de ter zake doende referenda te organiseren.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de rapporteur, geachte dames en heren, het is naar mijn idee noodzakelijk om in dit debat enige misverstanden uit de weg te ruimen. In de eerste plaats is het verslag van Karl von Wogau geen schoolrapport over de toestand van het economisch beleid in de lidstaten. Het verslag van Karl von Wogau gaat over de richtsnoeren voor het economisch beleid voor de toekomst en geeft een analyse van de status quo. Ik ben dan ook heel dankbaar dat Karl von Wogau in verband met de invoering van euromunten en -biljetten voor de term thuismarkt heeft gekozen, omdat een gemeenschappelijke munt het grootste integratieproject van de huidige Europese Unie is.
Doordat de euro nu ook in de vorm van munten en biljetten wordt ingevoerd en iedereen in de eurozone ook tastbaar over die gemeenschappelijke valuta zal gaan beschikken, wordt ook het Europese thuis duidelijk zichtbaar. Het is mooi dat door deze term 'thuismarkt' ook het europroject in het kader van de beleidsintegratie voor de bevolking duidelijk zichtbaar wordt gemaakt. Op die basis kunnen er namelijk enorme impulsen gegeven worden aan het economisch beleid, het werkgelegenheidsbeleid en het integratiebeleid.
In de tweede plaats kan ik niet begrijpen dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ook nu nog steeds kapitaal tegen werkgelegenheid, en groei tegen werkgelegenheid, probeert uit te spelen; althans zo klonk het een beetje door in het betoog van mevrouw Weiler. Daarom was het noodzakelijk om het begrip sociale markteconomie nog een keer in dit verslag centraal te stellen. Ik zou dat begrip graag willen verruimen tot ecosociale markteconomie. Wat bedoelen we daarmee? Wij zijn tegen het uit elkaar trekken van groei en werkgelegenheid. Dat is ook de reden dat wij achter het Pact voor Stabiliteit en Groei staan. De sociale markteconomie bevordert de sociale verantwoording, de ecologische duurzaamheid, en een opleidingsbeleid dat als een vorm van levenslang leren op te vatten is.
Tot slot zou ik een beroep op de Raad willen doen: voor de richtsnoeren voor het economisch beleid is de medewerking van iedereen nodig. In het verslag wordt verzocht de EU-markt voor financiële diensten te integreren en efficiënter te maken. Ook hameren wij er telkens weer op dat de pensioenvoorzieningen en de bespoediging van desbetreffende procedure een grote rol spelen. Daarbij moet mij echter van het hart dat tijdens de laatste Ecofin-Raad weliswaar veel lippendienst is bewezen, maar bij de pensioenhervorming, met betrekking tot de bedrijfspensioenvoorzieningen en het verslag-Lamfalussy, die zelfde Raad in strijd met zijn lippendienst handelt. De richtsnoeren voor het economisch beleid dienen met de medewerking van de Raad uitgevoerd te worden. Daar is het nu tijd voor!

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, ik zou enkele opmerkingen willen maken naar aanleiding van het verslag van onze collega Karl von Wogau. Als wij spreken over coördinatie van het economisch beleid vormen het debat van vandaag en onze stem over dit verslag mijns inziens nog steeds onze voornaamste houvast. Daarom kan ik de verleiding niet weerstaan om opnieuw een waarschuwend woord uit te spreken. Deze globale richtsnoeren voor het economisch beleid zijn nog steeds ons voornaamste hulpmiddel bij het onderzoek dat we doen en bij het werk dat we verrichten voor de verwezenlijking van die coördinatie van het economisch beleid. We kunnen alleen maar betreuren dat die globale richtsnoeren, wanneer ze eenmaal aangenomen zijn, niet nadrukkelijker besproken worden op nationaal niveau. Ik roep al onze collega' s in de lidstaten op deze richtsnoeren bij hun overwegingen te betrekken wanneer ze nationale richtsnoeren opstellen op begrotings- en belastingsterrein. Pas dan kunnen wij namelijk echt spreken over coördinatie van het economisch beleid. Binnenkort, tijdens het debat over de mededeling van de commissaris, zullen we de gelegenheid hebben hierop terug te komen.
Dan wil ik nu drie opmerkingen maken over de inhoud van het voorstel dat ons vandaag wordt voorgelegd door collega Karl von Wogau. In de eerste plaats doet het me deugd dat in het verslag gesproken wordt over versterking van dit hulpmiddel en over het perspectief van harmonisering van het belasting- en begrotingsbeleid van de lidstaten, met name van de lidstaten die deel uitmaken van de eurozone. Ik neem kennis van de opmerking over de noodzaak bij sancties tegen afzonderlijke lidstaten het economisch gewicht daarvan in aanmerking te nemen. Ik neem aan dat hiermee verwezen wordt naar het debat dat we vorig jaar gevoerd hebben over de situatie in Ierland. Mijns inziens was de beslissing jegens Ierland niet uitzonderlijk. Ze was te verwachten en volkomen gerechtvaardigd: een goede beslissing kortom. Als wij in verschillende situaties rekening moeten houden met het economisch gewicht, moeten we ook in de gaten houden hoe de heer Berlusconi zijn economisch beleid en zijn begroting in overeenstemming zal brengen met de globale richtsnoeren die we vandaag vaststellen.
Dan wil ik met uw permissie, mijnheer de Voorzitter, nog een opmerking maken over de hervorming van de arbeidsmarkten. Als daarmee structurele hervormingen worden bedoeld die een aanpassing behelzen aan de richtlijn betreffende ondernemingsraden en informatie van en overleg met werknemers, zijn wij daar zeker voorstander van. Wat ten slotte de liberalisering betreft, zouden de ontwikkelingen in en buiten Europa mijns inziens aanleiding moeten zijn om onze waakzaamheid te vergroten ten aanzien van het behoud van de toegang tot openbare diensten, ter compensatie van de voortschrijdende liberalisering.

Laguiller
Mijnheer de Voorzitter, het is niet voldoende het woord "sociaal" te verbinden met het woord "markt" , zoals u doet, om uw economie te verbeteren. De werknemers - die de meerderheid van de bevolking vormen - baseren hun oordeel niet op uw woorden maar op de problemen die ze ondervinden in hun dagelijks bestaan. Ze beseffen heel goed dat wat u "sociale markteconomie" noemt 15 miljoen mannen en vrouwen tot werkloosheid veroordeelt in een Europese Unie die een van de meest welvarende gebieden ter wereld is.
Uw sociale markteconomie betekent niets anders dan armoede op grote schaal, een toename van het aantal werknemers met een loon van hooguit 4000 of 5000 franc per maand - zelfs hier in Frankrijk - en nog veel lagere lonen in andere landen in Europa. Ondertussen leunen de aandeelhouders echter achterover en verdelen ze onder elkaar de dividenden van de enorme winsten uit de ondernemingen.
Die markteconomie waarover u zo hoog opgeeft in uw verslag, is een stompzinnige, onrechtvaardige en onmenselijke economie. Ze functioneert slechts doordat grote hoeveelheden geld in handen van een kleine minderheid terechtkomen, terwijl de levensomstandigheden van de meerderheid van de bevolking steeds slechter worden.
U durft te beweren dat concurrentie een belangrijke bijdrage levert tot het voorkomen van machtsmisbruik. De directies van grote concerns als Danone, Michelin, Altsthom, Péchiney, Marks & Spencers en vele andere bedrijven, beroepen zich echter juist op die concurrentiekracht om die buitengewoon verwerpelijke vorm van machtsmisbruik te rechtvaardigen, die eruit bestaat een deel van hun medewerkers op straat te zetten en complete fabrieken te sluiten, waardoor in sommige gevallen een hele stad te gronde gaat, en dat enkel en alleen om hun aandeelhouders nog meer dividend te kunnen uitkeren.
U zegt "het democratisch tekort ten aanzien van het Europees economisch beleid" te willen verkleinen, maar de eerste stap daartoe zou moeten zijn de grote concerns het goddelijk recht te ontnemen om te beschikken over het bestaan van al degenen die met hun werk tot hun winsten bijdragen. Om te beginnen zouden collectieve ontslagen verboden moeten worden, en zou men grote bedrijven moeten verplichten een deel van de winsten en de dividenden van de aandeelhouders te gebruiken om alle bedreigde banen in stand te houden.

Della Vedova
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte rapporteur, ik wil in de eerste plaats reageren op de collega die voor mij heeft gesproken. Ik ben ook niet zo tevreden met de definitie "sociale markteconomie" , want ik denk dat het woord "sociale" niet nodig is. Volgens mij wordt in een markteconomie niet alleen de fundamentele economische vrijheid van de burgers gegarandeerd, namelijk vrijheid om te onderhandelen en goederen en diensten uit te wisselen, maar is de markteconomie ook de economische orde die het beste in staat is rijkdom en werkgelegenheid te produceren.
Ik wil enkele overwegingen naar voren brengen over het verslag van de heer von Wogau, over paragraaf 12 bijvoorbeeld, waar de hoofddoelstelling van de Europese Centrale Bank onder de aandacht wordt gebracht. Daaraan wil ik het volgende toevoegen. Zonder in te willen gaan op de specifieke analyse van de beslissingen inzake rente of monetair beleid, moet ik bij deze gelegenheid benadrukken dat de Europese Centrale Bank weerstand moet bieden aan de pogingen van de kant van de regeringen en van ook veel politieke krachten in dit Parlement om invloed uit te oefenen op haar beleid en dat van president Duisenberg, teneinde niet nader omschreven steun aan de economische groei te bewerkstelligen. De marges voor herstel van de productiviteit en de efficiëntie van de Europese economie zijn groot; we moeten die marges benutten als we willen garanderen dat de belangrijkste landen ook in de toekomst de concurrentie het hoofd kunnen bieden. Een binnenweggetje via verlaging van de rentevoet is slechts een illusie.
Een tweede aspect dat ik wil behandelen betreft de noodzaak de pensioenstelsels aan de veranderde demografische omstandigheden aan te passen, waarnaar in paragraaf 8 wordt verwezen. Het Europees Parlement moet alles in het werk stellen om niet alleen de Commissie, maar vooral ook de lidstaten ervan te overtuigen dat zij meer verantwoordelijkheid op zich nemen. We moeten de pensioenstelsels zo snel mogelijk radicaal hervormen, zodat ze financieel duurzaam en billijk worden ten opzichte van toekomstige generaties. Op dit moment wordt in veel landen - ik denk bijvoorbeeld aan Italië - het geld dat door de beroepsbevolking voor pensioenen opzij wordt gelegd, en vooral het geld van jongere werknemers, op een onverantwoordelijke manier gebruikt om pensioenen te financieren van personen van 54 of 55 jaar, die er vaak zwart of zonder regulier contract bij werken. Dit is een prioriteit voor Europa; hierbij gaat het om economische efficiëntie maar vooral ook een rechtvaardige behandeling van de generaties. Er zijn landen, zoals Italië, waarin de verplichte pensioenpremies meer dan 30% van het loon bedragen, maar de uitgekeerde pensioenen waarschijnlijk zeer laag zullen zijn.
Een ander vraagstuk is dat van arbeidsmarkt. De Europese landen zouden strenger tot de orde geroepen moeten worden. Zoals in dit Parlement werd gezegd bestaat het risico dat arbeidsplaatsen onzekerder worden. Volgens mij zullen juist flexibiliteit en een brede inzet van flexibele contracten, samen met een herziening van de regels voor contracten van onbepaalde duur, zorgen voor een herstel van het evenwicht tussen nieuwe contractvormen, tijdelijke arbeidsplaatsen en contracten van onbepaalde duur. Dat evenwicht is ook nodig, want alleen op die manier kunnen we zorgen voor een evenwichtige groei van de werkgelegenheid.
Tot slot heb ik nog een problematische opmerking - voorzichtig gezegd; ik wil niet zeggen kritisch, maar op z' n minst problematisch - over de roep om politieke instrumenten voor coördinatie van het economisch beleid, waarmee de convergentie van het fiscaal en financieel beleid moet worden bevorderd. We moeten goed nadenken voordat wij de convergentie van het fiscaal en financieel beleid tot doelstelling van de Europese Unie uitroepen. Het bestaan van verschillende, tegenover elkaar staande modellen en oplossingen, benchmarking om zo te zeggen, is volgens mij een bron van rijkdom en geen probleem voor de Europese Unie.

Ilgenfritz
Geachte mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de economische groei van de Unie dreigt zichtbaar in te slapen. Er wordt weliswaar voortdurend lippendienst bewezen aan de bevordering van het midden- en kleinbedrijf, maar in feite wordt het MKB veel te weinig ondersteund, hoewel het de motor van onze economie is en het de Europese werkgelegenheid beschermt.
Als we het MKB daadwerkelijk willen helpen, moeten wij ons inspannen om de economische kadervoorwaarden te veranderen. Dat betekent dat onze administratieve systemen en regels gemoderniseerd en vereenvoudigd moeten worden. De veel te hoge lasten moeten duidelijk omlaag. Deze maatregelen kunnen gefinancierd worden door de besparing op de overheidsuitgaven als aanvulling te gebruiken op de in Maastricht vastgestelde criteria voor begrotingstekorten en staatsschulden.
De overheidsuitgaven van de lidstaten mogen nooit meer dan 8% van het BNP bedragen. Met het vrijgekomen bedrag zouden dan de absoluut noodzakelijke belastinghervormingen gefinancierd kunnen worden, zodat de motor van onze economie, het MKB, duurzaam op gang wordt gebracht.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-von Wogau wordt om begrijpelijke redenen geen melding gemaakt van de kritiek van de Commissie op de Labourregering in Groot-Brittannië. Minister Brown van Financiën heeft een aanzienlijke stijging van de overheidsuitgaven in het vooruitzicht gesteld, met name op het vlak van de gezondheidszorg en het onderwijs, waarbij hij ongetwijfeld de algemene verkiezingen van 7 juni in het achterhoofd had. Als hier geen belastingverhoging tegenover staat, dreigt het Pact voor de Stabiliteit en de Groei ondermijnd te worden en dreigen de overheidsuitgaven tot boven het huidige wenselijke peil van 38% van het bruto binnenlands product te stijgen.
Het aangekondigde pakket economische maatregelen van de nieuwe regering-Berlusconi in Italië kan de Commissie trouwens ook nog problemen opleveren, maar dat de Britse minister van Financiën de kritiek van de Commissie van de hand wijst als een inmenging in binnenlandse fiscale aangelegenheden, is toch wel het toppunt. Tegelijkertijd maakt hij immers plannen voor een referendum over de invoering van de euro, en wel op basis van zijn vijf willekeurige economische ijkpunten. Daarin is absoluut geen sprake van de constitutionele aspecten van de Europese Monetaire Unie, terwijl de Britse conservatieven juist daar juist veel belang aan hechten.
Als het Verenigd Koninkrijk eenmaal in de eurozone zit, hebben we nog minder fiscale autonomie. Bindende politieke afspraken zijn iets anders dan wettelijke regelingen. Ik weet niet wat zulke bindende politieke afspraken straks in de praktijk zullen betekenen, maar in ieder geval zullen we in het kader van de harmonisatie onze belastingen naar boven moeten herzien, ter vermijding van zogenaamd oneerlijke belastingconcurrentie en een scheefgroei binnen de Europese interne markt van de heer von Wogau. Als Brits Parlementslid maak ik bezwaar tegen de manier waarop deze term wordt gebruikt. Daar wordt namelijk mee gesuggereerd dat de drie lidstaten die niet aan de euro deelnemen - waaronder mijn land - niet bij die interne markt horen. Ik dring dus aan op een term als euroland of eurozone, en ik wens die eurozone trouwens alle succes toe.
Persoonlijk heb ik het moeilijk met de term "sociale markteconomie", aangezien we die in Groot-Brittannië associëren met de sociaal-democratie. Maar goed, in het verslag wordt hieronder een dynamische, gedereguleerde, concurrerende vrije markteconomie verstaan, die gevoelig is voor het milieu en de arbeidsmarkt, en daar sta ik duidelijk achter. Voor het overige betwijfel ik of de opmerkingen over het functioneren van de Europese Centrale Bank in de eerste twee jaar van zijn bestaan wel helemaal kloppen. De Bank is geen groot succes geweest; er wordt nog steeds maar wat aangemodderd en het besluitvormingsproces blijft aan de ondoorzichtige kant. Dit bleek ook de vorige week nog eens toen de rentevoet met een kwart procent werd verlaagd, een stap die vooral ingegeven leek door de vertraging van de Amerikaanse economie. De verlaging kwam ook paniekerig over, vooral ook omdat zij regelrecht in strijd leek te zijn met de eigen streefcijfers op het vlak van monetair beleid en inflatie, en indruiste tegen wat de heer Duisenberg zelf veelvuldig in het openbaar heeft verklaard.
Voor het overige steun ik de voorgestelde liberalisering van de energie-, post-, luchthaven- en spoorwegsector. Persoonlijk steun ik ook het initiatief van een enkel luchtruim. De heer von Wogau heeft gelijk: Europa is geen vesting aan het worden, en al zijn er heel wat problemen in de wereld, de vooruitzichten van Europa zijn relatief rooskleurig in deze onzekere tijden.

Randzio-Plath
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben van mening dat een met het milieu verenigbare, sociale markteconomie een goed concept is voor het economisch beleid van de Europese Unie. Voorwaarde is wel dat die markteconomie datgene doet wat door het proces van Lissabon in gang is gezet, namelijk het integreren van het beleid op economisch, sociaal, financieel en werkgelegenheidsgebied. Op die manier kan eindelijk een echt solide concept worden ontwikkeld dat vervolgens via een evenwichtige en adequate beleidsmix in de Europee Unie ten uitvoer kan worden gelegd. Helaas bevatten de globale richtsnoeren voor het economisch beleid nog steeds te weinig kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen om ons in staat te stellen meer te doen dan alleen aan maar eenzijdige belastingverlagingen en bezuinigingen te denken. Naar mijn idee kan een nieuw debat over de kwaliteit van de overheidsfinanciering in alle lidstaten - waartoe de Commissie gelukkig al een aanzet heeft gegeven - ertoe leiden dat wij gemakkelijker een economische groei realiseren met een gunstige effect op de werkgelegenheid.
Dat is namelijk ook noodzakelijk. Ik vind dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid meer dan ooit moeten worden afgestemd op een investeringgerichte groei en het menselijk potentieel voor de verbetering van de werkgelegenheid moeten mobiliseren. Op dit moment is er een bepaald pessimisme in de Europese Unie waarneembaar. Volgens mij dreigt er weliswaar geen duurzame conjunctuurachteruitgang, maar men moet wel alles in het werk stellen om te voorkomen dat de ontwikkelingen in de Verenigde Staten een zodanig risico gaan vormen voor de conjunctuur in Europa dat deze niet meer beheersbaar is voor de Europese Unie.
Ik wil graag onderstrepen dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid - zeg maar onze beleidsmatige economische oriëntaties - niet alleen voor de eurozone gelden maar voor de hele Europese interne markt, voor de Europese thuismarkt, voor de Europese Unie. Zo moet het ook blijven, want wij laten ons niet opsplitsen. Wij willen juist dichter naar elkaar toe groeien.
Europa moet echter niet door een gebrek aan initiatieven wederom in een conjuncturele malaise terechtkomen die datgene wat we bereikt hebben, namelijk de laagste werkloosheid sinds tien jaar, weer tenietdoet. Daarom benadruk ik nog een keer dat wij in verhouding tot andere regio's in de wereld te weinig investeren in ontwikkeling en onderzoek, en ook te weinig in onderwijs en scholing. Daarnaast bestaat er nog een achterstand op het gebied van de infrastructurele investeringen, waarover in dit Parlement zo vaak positief is gesproken en waarom wij ook hebben verzocht. Naast monetaire stabiliteit en een solidair begrotingsbeleid, hebben we absoluut ook innovatieve methoden nodig om stabiliteit te creëren op het sociale vlak en op dat van het werkgelegenheidsbeleid. Dat vereist het proces van Lissabon!
Ik betreur dat het Zweedse Raadsvoorzitterschap niet nog meer stimulansen heeft gegeven, maar ik betreur ook ten zeerste dat wij niet over meer transparantie en democratie beschikken. Het is absoluut noodzakelijk dat het Europees Parlement niet alleen betrokken wordt bij de macro-economische dialoog en bij de ontwikkeling en het vaststellen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, maar ook bij de voorbereiding van de andere processen die samenhangen met Lissabon en Stockholm. Indien nodig moeten we de nieuwe intergouvernementele conferentie in 2004 gebruiken om onze eisen kracht bij te zetten.

Doyle
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Bij de bespreking van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid houd ik voornamelijk de confrontatie van de laatste maanden in het achterhoofd tussen mijn eigen land en de Commissie. Zowel de Commissie als onze eigen minister van Financiën zijn in mijn ogen slecht met deze zaak omgesprongen. Op 7 juni komt er een referendum over Nice, en de Ierse publieke opinie staat versteld van de reactie op het economische wonder dat zich heeft voltrokken. Een van de armste, meest onderontwikkelde en afgelegen gebieden in de Europese Unie heeft zijn achterstand kunnen inlopen en zelfs heel wat economisch sterke landen voorbij kunnen streven. Zoals onze toenmalige eerste minister zei, toen we in 1972 moesten stemmen over toetreding tot de EEG, heeft Ierland 'zijn economisch en sociaal potentieel kunnen benutten en zijn volk welvaart kunnen brengen'. Wat ik ter discussie stel is niet wát de Commissie gedaan heeft, maar hóe: beslissingen achter gesloten deuren, slechte communicatie en geen parlementaire inbreng. Laten we daar alstublieft lessen uit trekken. Ik begrijp heel goed waarom commissaris Solbes zich zorgen maakte over een als inflatoir beschouwde begroting, en de huidige 5,6% blijft een bron van ernstige zorg. Wij moesten echter kiezen tussen het handhaven van ons sociaal partnerschap en een minimum aan loonstabiliteit. Dat laatste konden we bereiken met een belastingverlaging, aangezien de schatkist er op dat moment ruim voor stond. Loonstabiliteit is nu eenmaal het belangrijkste onderdeel van het Ierse stabiliteitsprogramma. Met andere woorden, het klassieke economische model met zijn standaardoplossingen past niet goed bij een land dat bezig is zijn achterstand in te halen.
Het opstellen van economische vooruitzichten is geen exacte wetenschap, ook niet binnen een overkoepelend Europees geheel. We maken deel uit van een wereldeconomie. We zijn schatplichtig aan de natuur en aan dieren- en plantenziektes, getuige de ravage die de gekkekoeienziekte en mond- en klauwzeer hebben aangericht, zelfs in een land als Ierland waar slechts een enkel geval van MKZ is vastgesteld. De maatregelen om de ziekte in te dijken hebben succes gehad, maar ze kosten onze economie dit jaar naar verwachting 2% groei.
Wat de economische vooruitzichten betreft, maak ik mij zorgen over de Europese Centrale Bank, wiens optreden hoe langer hoe meer lijkt op koffiedik kijken. Is de Bank een deel van het probleem of van de oplossing? Ik sta volledig achter de recente verlaging van de rentevoet om de economische groei te stimuleren, maar tegelijkertijd moeten er vragen gesteld worden over de manier waarop de ECB zijn beleid bepaalt en zijn besluiten bekendmaakt aan de financiële markten. Met de verklaringen van zijn topfunctionarissen van de afgelopen weken heeft de Bank de verdenking op zich geladen door de knieën te zijn gegaan voor druk uit de Verenigde Staten, of, erger nog, in paniek te zijn geraakt door tegenstrijdigheden in de economische modellen.
De recente renteverlaging was pas de tweede sinds de oprichting Europese Centrale Bank in 1998, maar de manier waarop ermee is omgesprongen, heeft de geloofwaardigheid van de ECB behoorlijk geschaad. Het is niet de eerste keer dat ik twijfel aan de competentie van enkele toplieden van de Europese Centrale Bank, ook al ben ik het eens met wat zij doen. Er is te veel megafoondiplomatie en te weinig inzicht in wat de eigen verklaringen op de markten teweegbrengen. Er wordt te veel goedgepraat achteraf en het beleid wordt te vaak omgegooid. Wij verwachten en eisen beter. Misschien moet de aanbevelingsprocedure wel op de leiding van de Bank worden toegepast, mijnheer de commissaris, of is zij vrijgesteld van democratische controle? Misschien moeten we onze bankiers na die hele mond- en klauwzeercrisis ook eens laten inenten, maar dan tegen de beleidsflaterzeer.

Solbes Mira
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats bedank ik de rapporteur, de heer von Wogau en alle sprekers voor hun bijdrage tot dit debat.
De Commissie heeft het belang dat het Parlement steeds aan dit debat heeft gehecht, altijd erg op prijs gesteld. Dat is al zo sedert 1993 toen er een begin met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid werd gemaakt. Het Parlement heeft een essentiële rol gespeeld bij de handhaving van de coherentie in de aanbevelingen van de Commissie, waardoor werd voorkomen dat deze later bij het debat in de Raad zouden worden aangelengd.
In het bijzonder spreek ik mijn dank uit voor de bijdrage die het Parlement dit jaar aan de globale richtsnoeren heeft geleverd. De resolutie is heel duidelijk en concreet. Zij behandelt een aantal specifieke aspecten. Ik heb de indruk dat er grote overeenstemming is tussen de aanbeveling van het Parlement en het voorstel van de Commissie, hoewel er op enkele concrete punten ook verschillen zijn. Hierover straks meer.
Het is waar, zoals de heer von Wogau naar voren brengt, dat de globale richtsnoeren van dit jaar de laatste zijn voor de invoering van munten en biljetten. Het is echter ook waar, zoals mevrouw Randzio-Plath heeft opgemerkt, dat wij het bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid niet uitsluitend over de eurozone hebben. Wij hebben het over de hele Europese Unie. Hoewel sommige onderdelen het gevolg van de verandering zijn en er meer aandacht wordt geschonken aan de landen die in het bijzonder bij de euro zijn betrokken, waarbij de eurogroep natuurlijk een fundamentele rol speelt, gelden de richtsnoeren nog steeds voor de hele Europese Unie.
Bij de presentatie van de aanbevelingen van de Commissie over de richtsnoeren 2001 heb ik in de Economische en Monetaire Commissie uiteengezet wat de algemene lijnen van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van dit jaar waren. Daar sommige van deze onderwerpen bij het debat van vandaag weer aan de orde zijn gesteld, zal ik deze hier nogmaals noemen.
In de eerste plaats verschillen de nieuwe globale richtsnoeren voor het economisch beleid naar mijn mening op een cruciaal onderdeel van de vorige. De nieuwe komen namelijk tegemoet aan hetgeen wij op de Top van Lissabon hebben vastgesteld.
Het is waar dat er met betrekking tot sommige aspecten die op de Top van Lissabon zijn vastgesteld, discussie mogelijk is over de vraag of deze evenwichtiger moeten zijn of niet. Mevrouw Weiler wierp bijvoorbeeld ten aanzien van de sociale aspecten de vraag op of deze voldoende in aanmerking zijn genomen. Voor het doel van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wordt mijns inziens voldoende aandacht aan de sociale aspecten geschonken.
Er zijn natuurlijk andere documenten van de Europese Unie die de sociale aspecten meer in detail behandelen. Mijns inziens is het echter niet de bedoeling dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid de rol van bijvoorbeeld de richtsnoeren voor de werkgelegenheid vervullen.
Ook is het waar dat het nieuwe model dat op de Top van Lissabon is vastgesteld, alsook het debat in de Europese Raad over twee prioriteiten voor het opstellen van de richtsnoeren voor het economisch beleid, dit jaar tot een verkorting van de termijnen voor de opstelling van dit document hebben geleid. Dit had ook gevolgen voor het Europees Parlement. Zowel de heer von Wogau als de verantwoordelijke van de Commissie werkgelegenheid hebben zich erover beklaagd dat er niet meer tijd voor een grondiger debat over de verschillende onderwerpen is geweest. Daar hebben zij gelijk in. Wij zullen de problemen ten aanzien van het tijdschema zoveel mogelijk trachten op te lossen. Dat zal echter geenszins gemakkelijk zijn, gezien de verplichtingen die wij zijn aangegaan. Al die verplichtingen leveren namelijk een beperking op van de voor het daaropvolgende debat beschikbare tijd.
Voordat ik het over de eigenlijke onderwerpen ga hebben, sta ik nog even stil bij de coördinatie van het economisch beleid.
De heer Gasòliba i Böhm heeft erover gesproken, mevrouw Berès, op zeer bijzonder wijze mevrouw Doyle, en nog enkele anderen. Voor ons dient coördinatie van het economisch beleid voornamelijk te geschieden door middel van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Het kerndocument voor de coördinatie moet hierbij als uitgangspunt dienen. Dit document moet weliswaar het Stabiliteitspact in aanmerking nemen, maar dit mag beslist niet als het enige, toereikende instrument voor een goede coördinatie van het economisch beleid worden beschouwd.
Dat is het belang van het document dat thans ter discussie staat.
In de richtsnoeren dienen alle elementen te worden opgenomen. De discussie over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en de coördinatie - de coördinatie komt later nog uitvoeriger aan de orde - zal ons nieuwe mogelijkheden bieden voor correcties in de toekomst. Ik wil echter nog even stilstaan bij een punt dat aanleiding is geweest voor een aantal opmerkingen van de kant van de dames Berès en Doyle over het specifieke probleem-Ierland. In de eerste plaats komt het spreken over sancties tegen Ierland - journalistiek gezien natuurlijk aantrekkelijk taalgebruik - niet overeen met de werkelijkheid. Wat de Raad heeft goedgekeurd (niet de Commissie) is een besluit over een specifieke aanbeveling, daar het door een lidstaat gevoerde begrotingsbeleid niet in overeenstemming was met het vastgestelde begrotingsbeleid.
In het verslag-von Wogau wordt de mogelijkheid geopperd om te bekijken of een tot de monetaire unie behorend land meer of minder invloed heeft wat betreft de maatregelen die worden getroffen. Naar mijn mening brengt een dergelijke keuze duidelijk risico's met zich mee. Indien alleen de grote landen verplicht zijn de richtsnoeren voor het economisch beleid na te leven, ontstaan er mijns inziens uiteindelijk grote tegenstellingen in ons model. Het Europese model kenmerkt zich nu juist door het feit dat alle landen, groot en klein, dezelfde rechten en plichten hebben. Ik ben van oordeel dat wij dit algemene beginsel consequent moeten toepassen.
Wat betreft de grote uitdagingen weten wij wat ons in dit geval te doen staat. Er zijn drie soorten keuzes. Op korte termijn moet allereerst de economische expansie worden gehandhaafd. Op middellange termijn moet het groeipotentieel worden verhoogd. Op lange termijn dienen wij het hoofd te bieden aan de vergrijzing. Ik zal kort iets over deze onderwerpen zeggen.
Met betrekking tot de economische expansie zijn onze vooruitzichten misschien optimistischer dan die van anderen. Wij zijn vrij goed op de hoogte van de Europese realiteit. Naar ons oordeel kunnen wij betrekkelijk optimistisch zijn gezien de bestendige groei van de interne vraag. Dat wil niet zeggen dat wij de onzekerheden in andere economieën en een aantal door u genoemde recente gebeurtenissen in de Amerikaanse economie niet met verontrusting volgen. Dat zijn natuurlijk dingen die wij wel degelijk onder ogen moeten zien.
In ieder geval was ons uitgangspunt dat de Amerikaanse economie zich goed zou herstellen. Wij hopen dat die situatie ook werkelijkheid wordt.
De grote vraag is of de door externe factoren beïnvloede economische situatie in Europa een wijziging van het tot nu toe gevoerde economisch beleid kan rechtvaardigen. Naar de mening van de Commissie is dit niet het geval.
Wij zijn van oordeel dat de nog steeds grote groei die zich in Europa zal voordoen, ons in staat blijft stellen te kiezen voor het uitgangspunt dat de lidstaten hun begrotingen blijven consolideren en de overheidsschulden blijven terugdringen. Ik ben het niet eens met degenen die stellen dat deze mechanismen geen positieve uitwerking hebben op de werkgelegenheid. Wij hoeven alleen maar te kijken naar hoe de Europese Unie zich de afgelopen jaren in termen van werkgelegenheid heeft ontwikkeld om te kunnen constateren dat dit beleid goede resultaten heeft opgeleverd, zoals ook een met groei en inflatie strokend beleid in die tijd tot goede resultaten heeft geleid. Ik ben van oordeel dat wij de laatste twee jaar grote vooruitgang hebben geboekt met de vermindering van de werkloosheid. Wij moeten deze weg beslist blijven volgen.
Wat onze doelstelling op middellange termijn, de verhoging van het groeipotentieel, betreft willen wij natuurlijk uiteindelijk allemaal met de economische groei de beste resultaten bereiken, namelijk werkgelegenheid en groei. Wij zijn van oordeel dat het in dit opzicht van het grootste belang is dat de beroepscompetentie en het beroepsbevolkingspercentage in de lidstaten worden verbeterd. Daarvoor is het zaak dat wij doorgaan met het proces van structurele hervormingen, zowel van de markten als van het arbeidsstelsel.
Sommigen van u hebben het weliswaar al genoemd, maar wij mogen vooral ook niet de overgang naar de kenniseconomie uit het oog verliezen, alsook de fundamentele noodzaak om in onderzoek en ontwikkeling, in nieuwe technologieën, maar ook in de overheidssector te investeren. Het standpunt van de Commissie is op dit punt altijd zeer duidelijk geweest. Wij zijn van mening dat investeringen in de overheidssector doeltreffend en coherent zijn, maar dat deze met onze algemene begrotingsverplichtingen verenigbaar moeten zijn.
Tenslotte wil ik nog met name de noodzaak noemen om meer aandacht te schenken aan duurzame ontwikkeling en in het bijzonder aan het milieu. In de globale richtsnoeren van dit jaar wordt dit punt met name genoemd. In de loop van het volgend jaar, en vooral na de top van Göteborg, zullen wij ongetwijfeld meer zaken op dit punt toevoegen.
Wat betreft het laatste deel van de globale richtsnoeren, de verplichtingen op lange termijn, blijft de Commissie van mening dat het probleem van de vergrijzing van de bevolking een bijzonder belangrijk onderwerp is, dat gevolgen heeft voor de overheidsschuld van de verschillende lidstaten. Dit moeten wij dan ook zeker in onze overwegingen betrekken.
Wij zijn ons ervan bewust dat het probleem niet alleen kan worden opgelost met het verminderen van de staatsschuld. Dat is weliswaar een positieve stap, maar ons inziens moet er meer gedaan worden, zowel wat de pensioenstelsels als de verhoging van het beroepsbevolkingspercentage in de verschillende landen betreft. Dit is uiteraard geen probleem dat zich bij de globale richtsnoeren van jaar tot jaar, maar veeleer op middellange en lange termijn stelt. Bij de verschillende jaarlijkse presentaties moeten wij dit probleem echter wel opnemen in de desbetreffende specifieke teksten.
Dit waren mijn opmerkingen. Ik dank het Parlement en de heer von Wogau voor hun bijdrage. Ik hoop dat de globale richtsnoeren uiteindelijk het door ons allen gewenste resultaat zullen opleveren, namelijk een grotere groei in Europa, een grotere duurzame groei, een groei die zich bovendien voltrekt aan de hand een coördinatieschema van economisch beleid, waarin uiteraard de eigen verantwoordelijkheid van iedere lidstaat wordt gerespecteerd overeenkomstig hetgeen in het Verdrag is bepaald.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Solbes.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Elektrische en elektronische apparatuur
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de twee volgende verslagen van de heer Florenz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid:
(A5-0146/2001) over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (COM(2000) 347 - C5-0415/2000 - 2000/0159(COD)),
(A5-0148/2001) over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (COM(2000) 347 - C5-0414/2000 - 2000/0158(COD)).

Florenz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mij is de afgelopen maanden heel vaak gevraagd naar het waarom van deze richtlijn. Is de richtlijn het werk van een overijverige Europese ambtenaar, of van een eenzame afgevaardigde die een richtlijn op dit gebied wenst, of is deze wellicht een gevolg van de kooplust van de Europese bevolking die in de afgelopen jaren een ongekende zucht naar elektronische apparatuur heeft getoond? Precies dat laatste is het geval. Per jaar wordt er in Europa zes miljoen ton aan elektronisch afval geproduceerd. Het stijgingspercentage ligt tussen de drie en vier procent, ik meen ondertussen zelfs bij vijf procent. Binnen circa tien jaar wordt een verdubbeling van de hoeveelheid elektronisch afval verwacht.
Het elektronische afval zwerft door Europa, ligt in velden, weiden, bossen, greppels en waar dan ook. Het gaat bij dat afval niet alleen om een milieufactor, maar ook om de factor grondstoffen. Zoals wij allen weten, bevatten computers waardevolle onderdelen die eigenlijk ingezameld zouden moeten worden en op termijn zouden moeten worden hergebruikt en gerecycled. Derhalve is het mijns inziens goed dat deze richtlijn het licht heeft gezien.
De richtlijn is met name ook belangrijk omdat wij met de richtlijn voor afgedankte voertuigen al de eerste stappen in de goede richting hebben gezet. Die richtlijn verschilt in zoverre van de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparaten dat bij die laatste richtlijn honderdduizenden ondernemingen betrokken zijn, terwijl bij de richtlijn inzake afgedankte voertuigen het slechts om een vijftig- tot zestigtal bedrijven gaat. Het is daarom van groot belang dat wij bij deze nieuwe richtlijn een algemene consensus tot stand brengen in dit Parlement en met de Commissie, want deze richtlijn zal gevolgen hebben. Als er echter gevolgen zijn, dient er ook sprake te zijn van beïnvloedbare effecten. Milieubeleid mag geen doel op zich zijn; er moet een doel kunnen worden aangewezen, niet alleen op milieutechnisch terrein maar ook voor het bedrijfsleven, want het bedrijfsleven vormt een onderdeel van onze maatschappij. Dat wordt in mijn Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid soms nog wel eens vergeten.
Wij werken met meerdere categorieën, niet in het minst omdat er sprake is van tien verschillende stofstromen die in het recyclingproces verschillende recyclingpercentages moeten halen. Ik zou echter eerst even nader willen ingaan op de punten waarop de Commissie milieubeheer mij gesteund heeft. Dit geldt bijvoorbeeld voor de inwerkingtreding van de richtlijn; deze mag niet pas in 2005 of 2006 plaatsvinden. Mijn kinderen zouden mij dan vragen waarom ik naar Brussel ga als de resultaten pas in 2006, of wanneer dan ook, beschikbaar zouden zijn. Wij hebben gesteld dat de lidstaten - na afloop van de parlementaire procedure - hun woorden binnen dertig maanden in daden moeten hebben omgezet en deze richtlijn in praktijk moeten hebben gebracht. De ondernemingen dienen dertig maanden later in overeenstemming met deze richtlijn te handelen. Ik denk dat dit een goede termijn is die, vermoed ik, ook voor de Commissie aanvaardbaar is.
De Commissie was nogal aarzelend ten aanzien van de kwestie van de doelstellingen: hoeveel kilo willen we per jaar inzamelen? Wij eisen in principe een wegwerpverbod. Sommige deelnemers aan de discussie, met name uit het bedrijfsleven, beweren dat dit een belachelijk voorstel is. Ik beweer het tegendeel. Wij moeten zorgen dat het verboden wordt om bijvoorbeeld scheerapparaten in de vuilnisbak te gooien, want die horen daar niet in thuis. Hoewel dat toch zeer eenvoudig is, lijken velen het nog steeds niet te hebben begrepen. Ook de wet van de dalende kosten per eenheid vereist dat er in de toekomst geen rondzwervende massa' s meer bestaan. Wij moeten die concentreren om de recyclingkosten te drukken. Daarom pleiten wij voor een wegwerpverbod en, in tegenstelling tot de Commissie, voor een verplicht quotum van zes kilo per capita per jaar.
Ik ben van mening dat dit een goede stap in de juiste richting is. Wij hebben daarnaast ook een voorkeurmethode voor de handel uitgewerkt. Wij zijn het er allen natuurlijk geheel mee eens dat degene die een apparaat verkoopt, dat ook weer moet terugnemen. Wij weten echter ook - tenminste degenen die ooit in een gemeenteraad zitting hebben gehad - dat de detailhandel in de steden zeer eng behuisd is en niet over voldoende capaciteit beschikt om een kleine, waar mogelijk ook nog tegen explosies beschermde hal te bouwen om daar de afgedankte televisies op te slaan. Wij stellen voor dat de eindgebruiker in staat wordt gesteld zijn apparaat zonder kosten af te geven, maar dat het niet automatisch de verkoper hoeft te zijn waar dat apparaat terecht moet komen. De handel is weliswaar verantwoordelijk, maar de consument kan ook rechtstreeks naar een algemeen inzameldepot gaan. Ik denk dat dat een goed alternatief is dat de winkeliers beschermt, want als wij aan de detailhandel ook nog eens hoge bouwkosten opleggen, zou die zich wel eens zeer snel uit de stad kunnen gaan terugtrekken. Daar willen wij echter de handel nu juist niet hebben: wij willen onze steden immers aantrekkelijk houden. Dat is een belangrijk aandachtspunt dat velen helaas te vaak over het hoofd zien.
Wij zijn van mening dat de verantwoordelijkheid van de fabrikanten niet pas na vijf jaar van kracht moet worden, maar dertig maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn, en dat dit in combinatie dient te gebeuren met een vrijwillige kostenvoorziening voor de historische voorraad aan apparatuur. De vakmensen weten wat de historische voorraad is. Het gaat daarbij om apparaten die op dit moment in omloop zijn, deels bestaande uit weesproducten, waarvan wij de herkomst niet meer kunnen achterhalen, waarvan wij niet weten of de fabrikanten failliet zijn, of om apparaten die door een paar multinationals kort voor Kerstmis op de markt zijn gebracht om de middenstand het leven zuur te maken.
Geachte dames en heren, deze historische voorraad moet collectief gefinancierd worden, anders werkt het niet. Degenen die van mening zijn dat die voorraad individueel gefinancierd kan worden, zijn aan het dromen. Voor nieuwe apparatuur is het denk ik wel zinvol om in een individuele financiering te voorzien. Natuurlijk kunnen er op een paar terreinen waar een dergelijke financiering niet mogelijk is, uitzonderingen worden gemaakt. Ik zou echter graag degenen willen belonen die zich inspanningen getroosten om een product te maken dat naderhand op ecologisch verantwoorde wijze kan worden gerecycled. Dat zijn immers de sturingsinstrumenten waar wij over beschikken. Het gaat niet om bestraffing, maar om beloning. Op dit punt zou ik graag een wens aan de vandaag hier aanwezige Raad willen voorleggen. Ik verzoek u dit idee op te pakken en in de Raad te pleiten voor de invoering van individuele financiering.
Er zijn natuurlijk ook enkele kwesties die door mijn vrienden in de Commissie milieubeheer niet zijn ondersteund, of waar ikzelf tegen ben. Volgens mij heeft de Commissie milieubeheer met betrekking tot het recyclingpercentage iets te hoog gegrepen.
Geachte collega, het is gemakkelijk om in het Parlement het percentage van 40 te laten verhogen tot 50. Dat is zo ongeveer het gemakkelijkste wat er is. Zeer belangrijk is in dit opzicht echter dat de afvalstromen echt worden geregeld, om actief te kunnen ingrijpen in de markt voor afvalstromen en om ondernemingen toegang te verschaffen tot die markt voor afvalstromen. Daarom kunnen de voorstellen van de Commissie wel degelijk goed functioneren als initieel quotum. Ik vind dat we het percentage van de Commissie moeten steunen en niet moeten overgaan tot het vaststellen van de overdreven percentages die door een meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn goedgekeurd.
Er bestaat wat onenigheid over het punt van de verlichtingsapparatuur. De belangrijkste betrokkene praat daar op dit ogenblik over met andere betrokkenen. Ik vind dat de verlichtingsapparatuur onderdeel moet uitmaken van de richtlijn, maar dat daaraan geen recyclingpercentage moet worden toegekend. Er is immers geen enkel document waarin wordt beschreven hoe stukgehakte en kleingemaakte lampen gerecycled kunnen worden, en dan ook nog eens voor hergebruik geschikt kunnen worden gemaakt. Ik wil geen richtlijn in het leven roepen waarvan ik de gevolgen niet ken. Als wij gedurende drie jaar de nodige ervaring hebben opgebouwd, kunnen wij misschien een percentage voor verlichtingsapparatuur vaststellen. Ik vind dat de Commissie op dit punt een goed voorstel heeft gedaan. Wij zullen dat voorstel dan ook gaarne steunen.
Een andere geschil in dit Parlement betreft het tijdstip waarop de producenten de kosten moeten gaan overnemen. De Commissie heeft daartoe voorgesteld - en de Raad is het daar in grote lijnen mee eens - dat de fabrikanten hun producten vanaf het inzamelpunt moeten terugnemen en de kosten daarvan voor hun rekening moeten nemen. Ik steun dit initiatief.
Ik steun dit initiatief ook omdat een aantal collega' s van mening is dat ondernemers binnenkort ook al de tandenborstels uit de badkamer zullen moeten ophalen. Ik heb drie kinderen, en mijn kinderen hebben ook een morele verantwoording om een apparaat, een computer, een radio of wat dan ook als het eenmaal afgedankt wordt, naar een bepaalde locatie te brengen en daar naar behoren in te leveren. Ik vind niet dat we een beleid mogen voeren op grond waarvan altijd iemand anders, maar nooit wijzelf verantwoordelijk zijn.
De eindgebruiker moet het apparaat gratis bij de verkoper kunnen afgeven of het bij de aanschaf van een nieuw apparaat zelfs door de verkoper kunnen laten ophalen. De eindverbruiker heeft echter ook een bepaalde verantwoordelijkheid als het oude apparaat alleen nog als afval verwijderd kan worden. Dan moet het apparaat in het stadscentrum worden afgeleverd. Daar blijf ik bij. U kunt dat misschien wel conservatief noemen, maar ik vind dat hier ook een opvoedkundig aspect meespeelt. Ik herinner mij nog dat wij in dit Parlement vol vuur over de wegwerpmentaliteit hebben gesproken. Degenen die toen het hardst riepen, zijn er nu niet meer of staan nu niet meer op. De wegwerpmentaliteit vormt een belangrijke factor die hier bij de financiering echter ook een rol moet spelen.
Wij hebben een groot aantal interessante voorstellen over deze kwestie gehoord. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bestaat uit een heterogeen gezelschap. Zij heeft er echter met haar waardevolle bijdrage ervoor gezorgd dat dit Parlement, dat eigenlijk geen "normaal" parlement is, wel een steeds grotere en belangrijkere rol als "normaal" parlement speelt. Daarvoor wil ik mijn collega' s en alle betrokkenen hartelijk danken.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, afgedankte elektrische en elektronische apparatuur vormt momenteel een van de snelst groeiende afvalstromen in de Europese Unie. Op dit moment gaat het om 4% van het huishoudelijk afval, maar naar verwachting zal dit getal jaarlijks met ten minste 3 à 5% toenemen. Elektrische en elektronische apparatuur is voor zover bekend een van de grootste bronnen van zware metalen en organische vervuilende stoffen in de afvalstroom. Zonder adequate voorbehandeling kunnen de uiterst giftige componenten de bodem en het grondwater verontreinigen en de lucht vervuilen.
De richtlijn kan worden beschouwd als een van de basisinstrumenten voor een geïntegreerd productbeleid, waarin rekening wordt gehouden met de totale levenscyclus van een product en waarbij een milieuvriendelijk productontwerp wordt bevorderd. De gedachte is gemeengoed geworden dat het bedrijfsleven zich moet aanpassen aan de verschuiving in de prioriteiten en meer aandacht moet besteden aan het milieu. Ook geldt nu de mening dat landen en bedrijven die sneller innoveren straks een betere concurrentiepositie zullen bezitten dan de achterblijvers.
Het basisbeginsel achter de richtlijnen is de verruimde verantwoordelijkheid van de producent. Door hem financieel verantwoordelijk te stellen voor zijn product, wanneer dat wordt afgedankt, wordt stroomopwaarts een effect beoogd dat de producent ertoe zal aanzetten milieuvriendelijkere ontwerpen te maken, rekening houdend met de duurzaamheid van het product en de mogelijkheid het te herstellen of te verbeteren, te demonteren en te recyclen. Bovendien wordt door een milieuvriendelijk ontwerp, door hergebruik van grondstoffen en gescheiden inzameling voorkomen dat gevaarlijke stoffen uit de afvalstroom op ongecontroleerde wijze in het milieu terechtkomen.
In de richtlijn wordt ook het beginsel van de doorberekening van externe kosten toegepast. Dit wil zeggen dat de verwerkingskosten - die tot nu toe door de plaatselijke overheid werden gedragen, meestal als onderdeel van de afvalverwerking - moeten worden doorberekend en dat moet worden voorzien in hergebruik, recycling en demontage van deze apparatuur. Het uiteindelijke doel is afvalpreventie.
Het beginsel van de verantwoordelijkheid van de producent voor afgedankte producten wordt niet betwist. De producent moet verantwoordelijkheid dragen voor het product dat hij op de markt brengt, maar hij kan wel alleen verantwoordelijk zijn voor zijn eigen product. We hebben enige discussie gehad over collectieve en individuele systemen, waar de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid in detail op is ingegaan.
Wij van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie hebben een aantal amendementen ingediend met betrekking tot de beschikbaarheid van reserveonderdelen, verkoop op afstand en etikettering, die wij de Commissie graag ter overweging willen meegeven. Wij maken ons tevens grote zorgen over de gezondheid en de veiligheid van de werknemers die betrokken zijn bij de berging van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Hiermee dient bij de omzetting van de richtlijn beter rekening te worden gehouden dan tot nu toe het geval is geweest.
Wat betreft de beperking op het gebruik van gevaarlijke stoffen, beweren sommige vertegenwoordigers van deze sector dat we ons moeten concentreren op grote, in plaats van op kleine apparatuur. De concentratie aan gevaarlijke stoffen in kleine apparatuur kan echter oplopen tot een niveau dat vier keer zo hoog is als dat in grote apparatuur. Bovendien moeten kleine apparaten beslist afzonderlijk worden ingezameld om te voorkomen dat zij op een hoop worden gegooid met de rest van het huishoudelijk afval, want bij de verwerking daarvan wordt geen rekening gehouden met gevaarlijke chemicaliën.
In principe staan wij achter het voorstel om lood, kwik, cadmium en dergelijke te vervangen door andere stoffen. Niettemin heeft de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie gepleit voor een gestructureerd herzieningsproces, en ik ben van mening dat de Commissie hier ernstig rekening mee dient te houden. Alle betrokken partijen moeten de kans krijgen gegevens aan te leveren voor een vroegtijdige herziening, en daarmee bedoel ik ook milieu- en consumentenverenigingen, omdat het in ons aller belang is dat deze richtlijn doeltreffend in praktijk wordt gebracht. Ik vraag de Commissie dit dan ook ernstig in overweging te nemen.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft ook gepleit voor een vrijstelling voor het gebruik van lood in soldeer met een hoog smeltpunt en loodhoudend glas in elektronische componenten, vanwege de technische moeilijkheden bij het vinden van alternatieven. Ik heb dit binnen de parlementscommissie met de Commissie besproken, en, nogmaals, we moeten hier rekening houden met de technische beperkingen.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, bij de opbouw van een milieuvriendelijk Europa is het een politieke en wetgevende prioriteit het bedrijfsleven volledig bij de taak van milieubescherming te betrekken. In dit verband zijn de onderhavige richtlijnen essentiële wetgevende instrumenten ter bescherming van ons milieu. De bedrijven in deze sector worden ertoe aangezet om de kosten van bepaalde gevolgen voor het milieu door te berekenen en een geëngageerd standpunt in te nemen zonder dat zij hun marktdoelstellingen daarbij uit het oog hoeven te verliezen.
Het werk van de heer Florenz verdient veel lof, en ik feliciteer hem dan ook van harte. Hij is erin geslaagd enkele voorstellen voor richtlijnen op te stellen, waarin het evenwicht wordt gevonden tussen de belangen van de consument, het milieu en de bedrijfssector, belangen die overigens heel moeilijk met elkaar te verenigen zijn.
Ik wil wijzen op de verplichting van de lidstaten om een inzamelingscijfer van zes kilogram per inwoner te behalen. Naar mijn oordeel zouden wij namelijk ook naar de tussen de lidstaten bestaande verschillen moeten kijken. Het is duidelijk dat Duitsland bijvoorbeeld niet dezelfde hoeveelheid afval produceert als andere landen, zoals Griekenland, Portugal of Spanje. Anderzijds loopt de levensduur van ieder apparaat in de lidstaten nogal uiteen, waardoor het geschetste probleem groter wordt. Ik wil nogmaals wijzen op de wenselijkheid om een ontwikkelingscoëfficiënt op de inzamelingsverplichting toe te passen om zo de verplichting evenwichtig te verdelen en te harmoniseren, naargelang de lidstaat die het betreft.
Tevens benadruk ik het belang van artikel 7 dat gaat over de financiële verantwoordelijkheid. Ter wille van een grotere rechtvaardigheid lijkt de individuele financiële verantwoordelijkheid het meest voor de hand te liggen. Ik ben echter bijzonder blij met de oplossing waarvoor in het verslag wordt gekozen. De voorkeur gaat daarbij uit naar een individuele verantwoordelijkheid, maar de mogelijkheid wordt opengelaten dat in sommige gevallen voor collectieve verantwoordelijkheid wordt gekozen.
Wat betreft de uitzonderingen voor loodsoldeersels ben ik van oordeel dat deze gehandhaafd moeten blijven. Het gebruik van vervangingsmiddelen zou wel eens een groter milieuprobleem of risico's voor de veiligheid van de consument tot gevolg kunnen hebben.

Van Brempt
Voorzitter, collega's, rapporteur, er zal door een aantal mensen worden onderstreept - en dat zal nog meermaals gebeuren - hoe belangrijk deze richtlijn is. Mensen vragen mij niet waarom we over deze richtlijn stemmen, veel mensen vragen mij om dit zo snel mogelijk en zo goed mogelijk te doen. Ik kom zelf uit een land waar al een aantal regels voor deze materie bestaan. Ik wil expliciet de rapporteur bedanken voor het knappe werk dat hij geleverd heeft en de goede verbeteringen die hij in het Commissievoorstel heeft aangebracht. Het allerbelangrijkste hierbij - hij heeft het zelf aangehaald - is de verplichting om alle elektrische en elektronische toestellen in te zamelen en voor 2006 hogere en dwingendere inzamelingsdoelstellingen vast te stellen.
Het essentiële doel van deze richtlijn wordt in artikel 1 naar voren wordt gebracht. Eerst preventie, dan hergebruik, dan reclyclage en in laatste instantie energieterugwinning. Het is deze hiërarchie die niet gerespecteerd wordt in het Commissievoorstel want preventie wordt verschoven naar een andere richtlijn en hergebruik van hele toestellen wordt niet erkend. De rapporteur heeft ook een aantal zaken verwezen naar energieterugwinning in plaats van recyclage. De beste afvalpreventie beste collega's, zit in een veranderend ecodesign van deze producten. Daarom is het instrument van de individuele producentenverantwoordelijkheid, de financiële verantwoordelijkheid zo essentieel. Hergebruik van hele toestellen is ook belangrijk, niet alleen voor het milieu, maar ook vanuit een sociaal oogpunt. Sociaal, omdat laaggeschoolden hierdoor meer werkgelegenheidskansen krijgen maar ook omdat de producten toegankelijker worden tegen een lagere prijs. Het spreekt ook voor zich dat deze richtlijn garanties moet bieden dat het afval niet naar derde landen geëxporteerd wordt tenzij voor hergebruik, en alleen als kan worden gewaarborgd dat in die derde landen dezelfde hoge doelstellingen en normen worden gerespecteerd. Het verbieden van gevaarlijke stoffen is de allerbeste preventieve maatregel die we kunnen nemen. Bovendien is dit ook belangrijk voor de gezondheid van de werknemers. Eigenlijk vormt de richtlijn betreffende de beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur een onderdeel van het preventiedoel dat in artikel 1 van de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur wordt vermeld. Daarom was ik zo'n warme voorstander van het samenvoegen van de twee richtlijnen.
We kennen ook al lang het probleem van de zware metalen. Voor de meeste zijn alternatieven best wel voorhanden en voor een aantal ervan voorziet de Commissie in uitzonderingen. Ik denk dat het niet aan het Parlement is om snel, snel en op een aantal dagen tijd in uitzonderingen te voorzien. Het heeft ook het nadeel dat het soms te veel door lobby's wordt geïnspireerd. Laat de Commissie daar haar werk doen en over twee jaar komen met een aangepaste versie van de uitzonderingen op de zware metalen.
Tot slot wil ik absoluut nog de discussie over gebromeerde brandvertragers vermelden. Het is een discussie geworden tussen believers, zoals ik, overtuigd van de milieu- en gezondheidsschadelijke effecten, en de non-believers. Wat ik belangrijk vind is dat deze discussie bij velen geleid heeft tot een groter besef van de schadelijkheid van deze producten. Een ban in 2006 is niet mogelijk. In het amendement dat door mijn fractie is ingediend wordt gevraagd dat de producenten tegen 2003 aantonen dat deze producten onschadelijk zijn en ik hoop dat dat wel haalbaar is.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, meer dan dertig jaar geleden werd in mijn land de groepering 'Friends of the Earth' geboren. Ik herinner mij een publiciteitsstunt die draaide rond een enorme berg flessen die niet meer zouden worden ingeleverd om opnieuw gevuld te worden, maar voortaan zonder meer op de vuilnisbelt terecht zouden komen. Ik was twaalf of dertien jaar op dat moment. De publiciteit en de beelden op televisie hebben bij velen van ons toen een betrokkenheid bij het milieu teweeggebracht die wij nog altijd hebben. Ons werd duidelijk gemaakt dat onze manier van leven en ons productieproces leidden tot een verspilling van grondstoffen.
Ik betreur dat mijn land op het vlak van recycling na al die jaren achter blijkt te lopen op het land van de rapporteur en dat van de commissaris. Deze Europese wetgeving doet mij dan ook genoegen, net als de hele afvalstrategie van de Commissie trouwens. Bepaalde landen, zoals mijn land, liggen dwars en zwichten al te gemakkelijk voor de druk van het eigen bedrijfsleven. De Commissie dwingt zulke landen nu het duurzaamheidsbeginsel in praktijk te brengen. Dergelijke landen praten graag over grote principes in het algemeen, maar als het op toepassing ervan in eigen huis aankomt, liggen de zaken al heel wat moeilijker. We moeten dan ook met kracht het beginsel ondersteunen dat een fabrikant verantwoordelijk is voor de hele levenscyclus van een artikel en dat hij de problemen die uit de productie ervan voortvloeien niet door mag geven aan volgende generaties.
Ik sta dus achter een dergelijke wetgeving. Bedrijven die deze kans niet grijpen om hun productieprocessen te moderniseren en te voldoen aan de strenge milieuvereisten van vandaag, gaan hun kansen op de markt in heel Europa zien slinken.
Er is gewezen op twee dilemma's, een in verband met lood en een ander in verband met broomhoudende brandvertragers. Ik van mijn kant wil een vraag aan de commissaris voorleggen over goedkope energiebesparende lampen: moeten we ze recyclen en dus duurder maken, of moeten we de prijs juist laag houden om het gebruik ervan te stimuleren en zo wellicht een ander ernstig milieuprobleem iets sneller op te lossen, namelijk het broeikaseffect?

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, allereerst mijn oprechte felicitaties voor rapporteur Florenz. Hij heeft het begrepen. Individuele, financiële verantwoordelijkheid voor de producenten van nieuwe televisies en koelkasten. Niet het afwentelen van de kosten op de consumenten. Alleen als de fabrikanten zelf opdraaien voor de extra kosten van hergebruik en recyclage krijgen ze een financiële prikkel om hun elektrische en elektronische producten zo te ontwerpen dat ze makkelijker en milieuvriendelijker opnieuw te gebruiken zijn. Het hele Parlement steunt dit principe van individuele financiële verantwoordelijkheid. Zo krijgen we een ecologisering van de markteconomie. Daarom aan het adres van het Zweeds voorzitterschap: zet dit principe in het gemeenschappelijk standpunt, anders wordt een bemiddelingsprocedure onvermijdelijk. Nogmaals, felicitaties aan rapporteur Florenz. Als er meer mensen als Florenz in de christen-democratie zouden zijn dan zouden we zwart-groene coalities zien in Europa. Slechts één punt van kritiek: de gebromeerde vlamvertragers. De Commissie en de meerderheid van het Parlement willen slechts 2 van de 70 gebromeerde vlamvertragers verbieden. Die twee verdwijnen nu sowieso al van de markt. Maar alle 70 moeten ze weg. Ze zijn giftig en niet afbreekbaar in de natuur. In de moedermelk wordt elke vijf jaar twee keer zoveel van deze schadelijke stoffen aangetroffen en dat gaat al 25 jaar lang zo. Werknemers in de reclyclageindustrie hebben 70 keer zo veel van deze stoffen in hun lichaam. Er bestaan veilige alternatieven: aluminiumhydroxydes, fosfaatesters. Japanse firma's als Sony hebben al besloten met de gebromeerde vlamvertragers te stoppen. Nu de politiek nog.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, met de twee voorstellen die wij nu behandelen, wordt een belangrijke stap gezet om de hoeveelheden afval van elektronische apparatuur te verminderen. In plaats van alle huishoudapparaten en computeronderdelen op de schroothoop te gooien, zoals nu gebeurt, leggen wij de wettelijke basis voor een afzonderlijke inzameling en recycling in alle EU-lidstaten.
Het grondbeginsel van het voorstel inzake recycling is dat de vervuiler betaalt. Het is niet voldoende dat de kosten voor inzameling en recycling niet op de consument verhaald worden. Deze kosten moeten in de totale kosten en prijs van het product inbegrepen zijn. Daarom is het belangrijk dat de kosten voor inzameling en recycling geïntegreerd worden in de prijs van het product en geen afzonderlijke, zichtbare bijdrage vormen. Pas wanneer deze kosten in de prijs geïntegreerd worden, worden de werkelijke milieukosten in de prijs weerspiegeld.
Het is ook belangrijk dat elke onderneming de kosten voor zijn producten betaalt. Een dergelijke regeling vormt geen belemmering voor de praktische samenwerking op het gebied van inzameling en recycling. Individuele economische verantwoordelijkheid is echter efficiënter en eerlijker dan een gemeenschappelijke economische verantwoordelijkheid. Een individueel systeem voor nieuw afval bevoordeelt de producenten die de beste materialen gebruiken en producten maken met een eenvoudige constructie zodat ze gemakkelijk recycleerbaar zijn. Dit zal milieuvriendelijke producten bevoordelen en productontwikkeling stimuleren.
De rapporteur is erin geslaagd de verschillende politieke fracties in een vroeg stadium op verschillende belangrijke gebieden compromissen te doen sluiten. Wij waarderen dit enorm en wij vinden dat het de positie van het Parlement in het verdere onderhandelingsverloop met de Raad versterkt. Wij steunen uiteraard de doelstelling om het aantal ingezamelde producten en het aantal recycleerbare producten te verhogen.
Wat het tweede voorstel voor een richtlijn over de beperking van het gebruik van gevaarlijke stoffen in elektronische apparatuur betreft, vinden wij dat de Milieucommissie verder had kunnen gaan met haar amendementen, met name wat het verbod op brandvertragende middelen betreft. De laatste tijd hebben wij alarmerende rapporten gelezen over de toename van deze stoffen en de gevaren die zij voor de gezondheid kunnen betekenen.
Wij zijn tevens van mening dat de lidstaten nu reeds de mogelijkheid moeten hebben om strengere eisen aan dit soort producten te stellen. De Commissie heeft de Zweedse overheid onlangs op de vingers getikt toen zij strenge milieueisen wilde stellen op het gebied van gevaarlijke stoffen bij de aankoop van 400.000 computers. Wij vinden het totaal onaanvaardbaar dat de Commissie en de EU-aanbestedingsregels lidstaten beletten strengere milieueisen te stellen en productontwikkeling op dit gebied te bevorderen.

Blokland
Voorzitter, op dit moment wordt in de Europese Unie 90% van het elektronisch afval zonder voorbehandeling gestort of verbrand. Dit betekent dat er 36 ton kwik, 16 ton cadmium en veel dioxines en furanen ongecontroleerd in het milieu terechtkomen. Daarnaast hebben apparaten met veel glas, zoals televisies, een negatieve energie-opbrengst bij verbranding. Bovendien verdampen of lekken gevaarlijke stoffen weg als elektronisch afval gestort wordt. Het is daarom goed dat door twee Europese richtlijnen genoemde problemen aangepakt worden.
Eveneens is het positief dat er ambitieuze recyclingspercentages worden vastgesteld. Hierbij moet echter wel bedacht worden dat recycling alleen milieuvriendelijker is als het afval ook voorbehandeld wordt. Bovendien staat of valt het succes van de richtlijn met de uitvoering van de inzameling van het elektronisch afval. Mede doordat de hoeveelheid elektronisch afval alsmaar toeneemt, dienen we hier ook zo snel mogelijk een percentage voor vast te stellen. Het kosteloos inleveren van het elektronisch afval zal hierbij een goede stimulans zijn.
Het uitgangspunt van de producentenverantwoordelijkheid is van essentieel belang. Hierdoor wordt mede bewerkstelligd dat bij de productie van elektrische apparaten rekening gehouden wordt met hergebruik en recycling aan het einde van de levensduur.
Uiteraard ben ik het volstrekt met de rapporteur eens dat volledig hergebruik mogelijk dient te blijven. Het gevaar dat elektronisch afval onder het mom van hergebruik wordt gedumpt in landen buiten de Europese Unie is echter niet denkbeeldig. De lidstaten dienen er daarom voor te zorgen dat alleen bruikbare elektrische en elektronische apparatuur wordt uitgevoerd naar landen buiten de EU die ook daadwerkelijk hergebruikt gaat worden, zoals ik in één van mijn amendementen voorgesteld heb.
Een ander amendement betreft de door de rapporteur geschrapte uitzonderingen uit bijlage 1 van de richtlijn ter beperking van de gevaarlijke stoffen. Genoemde uitzonderingen dienen gehandhaafd te blijven, aangezien deze niet alleen de medische sector betreffen, maar ook onmisbaar en onvervangbaar zijn voor wetenschappelijk onderzoek in de chemische en fysische sector.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, mag ik me aansluiten bij de gelukwensen die door vele collega's al uitgesproken zijn aan het adres van de heer Florenz. De richtlijn die vandaag aan de orde is, is een belangrijke richtlijn. Waarom? Omdat er in Europa steeds grotere afvalstromen zijn van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Dat betekent dus dat het hard nodig is dat er een gedegen en milieuvriendelijke oplossing komt voor de recycling en verwerking van dit materiaal. De wijze waarop de heer Florenz al deze belangen en al deze sectoren in zijn verslag heeft gegroepeerd, kan mijn goedkeuring wegdragen.
Laat me even op de richtlijn ingaan. Allereerst is het in het belang van de gebruiker om elektronisch en elektrisch afval gratis te kunnen inleveren. De producenten dienen derhalve de inzameling vanaf de inzamelingsvoorziening, verwerking, de nuttige toepassing en verwijdering van het materiaal te financieren. Ik steun dan ook de visie om dat zoveel mogelijk individueel door de producenten te laten verzorgen. Individuele verantwoordelijkheid is namelijk ook een drijfveer voor producenten om producten te ontwerpen die beter voor recycling geschikt zijn en ik ben het tevens eens met de visie dat de historische voorraad niet aan de individuele producent overgelaten kan worden. Dat hebben we ook in Nederland gezien. Die historische voorraad moet collectief gefinancierd worden.
Ik steun het op vrijwillige basis inzamelen, verwerken en verwijderen waarbij het milieu wordt ontzien, om bij de verkoop van nieuwe producten tegenover de gebruiker aan te tonen dat de producenten ook inderdaad hun verantwoordelijkheid waarnamen. We hebben in Nederland sinds 1999 een collectief systeem met een zichtbare verwijderingsbijdrage en dat functioneert erg goed. De inzameling van 4 naar 6 kilo steun ik, want als ik dat niet zou doen, zou dat betekenen dat er nog heel veel elektrisch materiaal op de schroot zou belanden.
Tot slot hoop ik dat de amendementen ten aanzien van de verlichtingsapparatuur ook aangenomen worden.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, ook ik sluit mij aan bij de vele felicitaties, die we echter graag zouden uitbreiden tot onze eigen schaduwrapporteur, mevrouw Van Brempt, die uitstekend, maar lastig werk heeft geleverd.
Ik vind dat wij een goed resultaat hebben bereikt, ook al zou men op bepaalde gebieden strengere eisen kunnen stellen. Het belangrijkste is echter de vaststelling van de verantwoordelijkheid van de producent, wat volgens mij de grootste winst voor het milieu betekent. Ik beschouw dit voorstel ook als een vooruitgang voor alle progressieve en milieubewuste ondernemingen die nu reeds op die manier werken. Zij krijgen de mogelijkheid hun ecologische ideeën verder te ontwikkelen en hun producten op een milieuvriendelijkere manier te vervaardigen in vergelijking met andere ondernemingen.
De heren De Roo en Sjöstedt hebben weliswaar al over het thema van de gevaarlijke stoffen gesproken, maar toch wil ik nog de gebromeerde brandvertragers vermelden. Het is vervelend dat wij op dit vlak niet verder konden gaan. Het is wetenschappelijk bewezen dat deze stoffen gevaarlijk zijn en hun invloed op de gezondheid is eveneens wetenschappelijk aangetoond. Brandvertragende middelen en hun resten kunnen voorkomen in moedermelk, zelfs op afgelegen plaatsen als Groenland, bij de Eskimo' s, waar de hoeveelheden beduidend hoger liggen dan de aanbevolen waarden door de WHO. Het is merkwaardig dat wij twijfelen, bang zijn om dit probleem aan te pakken en ons beperken tot twee soorten brandvertragers. Wij weten immers dat deze stoffen gevaarlijk zijn. Wij weten dat kinderen concentratiestoornissen krijgen en dat andere soorten stoornissen zoals gewichtsverlies kunnen voorkomen wanneer deze stoffen zich in het lichaam bevinden, ook al heeft de mens er nooit om gevraagd deze stoffen in zijn lichaam te krijgen.
De richtlijn over gevaarlijke stoffen is gebaseerd op artikel 95 en de richtlijn over afval van elektrische of elektronische producten, op artikel 175. Dat kan ik niet begrijpen. Toen wij een gelijkaardige richtlijn voor afgedankte voertuigen behandelden, zagen de meeste leden deze richtlijn als voorbeeld voor de toekomst, maar het geheugen laat velen duidelijk in de steek. Ik vind dat dit niet te rijmen is met het thema van deze namiddag, namelijk een duurzame ontwikkeling. Hier is het alweer de interne markt die bepaalt hoe ver we op het gebied van milieu willen gaan, en landen die verder willen gaan, worden gestraft. Dat vind ik verkeerd.

Sterckx
Voorzitter, we hebben hier een belangrijke richtlijn voor ons liggen en een goed verslag. Als alle lidstaten een systeem uitbouwen zoals wij dat hier beschrijven dan denk ik dat we al heel wat verder staan. Lidstaten die een systeem hebben uitgewerkt dat nu werkt, moeten dat volgens mij kunnen behouden. Ik vind het een goede zaak dat dat kan. Onder meer in de regio waar ik vandaan kom, acht ik dat belangrijk. Ik vind dus dat de milieucommissie met een goed compromis komt, dankzij de constructieve koppigheid van onze rapporteur en van nog een paar andere mensen. Ik vind het jammer - niet iedereen kan 100% tevreden zijn met een compromis - dat de zichtbare verwijderingsbijdrage moet verdwijnen. We vragen aan consumenten om zich verantwoordelijk te gedragen en daarom moeten zij steun kunnen krijgen. Ik heb een amendement ingediend in verband met hergebruik wat ik een schitterende zaak vind, behalve als er nieuwe producten zijn die, als het over de milieubalans gaat, positiever zijn. Dus ik hoop dat ik voor dat amendement alvast de steun van het Huis krijg. Ook kringloopcentra die ik eveneens een schitterende zaak vind en die terecht subsidies krijgen voor hun werk, moeten niet alleen de kersen van de taart mogen halen, maar dienen er ook voor te zorgen dat de recycleerders niet alleen het waardeloos materiaal krijgen. Ik neem aan dat ik daarvoor ook de steun van het Huis kan krijgen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij alle complimenten aan het adres van de rapporteur. Hij kan nu echt mijnheer Producentenverantwoordelijkheid worden genoemd, omdat dit al de tweede historische richtlijn is, het tweede historische succes, waarbij de verantwoordelijkheid van de producent in belangrijke mate in de milieu- en productwetgeving van de Europese Unie wordt opgenomen.
Op die manier gaan wij dan ook naar een nieuwe fase in het milieubeleid. Het gaat er om dat al bij het plannen van producten rekening kan worden gehouden met de eisen die het milieu stelt. Ik heb gemerkt dat er dankzij deze richtlijn in grote ondernemingen al een debat wordt gevoerd over hoe bijvoorbeeld mobiele telefoons nog lichter kunnen worden gemaakt, ofschoon ze echt al heel licht zijn, hoe ze makkelijker gedemonteerd kunnen worden en hoe alle schadelijke stoffen gescheiden kunnen worden en dan als afval op een verantwoorde manier behandeld kunnen worden.
Ik wil nog terugkomen op de schadelijke, gevaarlijke stoffen. Onze fractie had het liefst iets doelbewustere maatregelen gezien om van de zeer gevaarlijke chemische stoffen af te komen. Ik noem één voorbeeld. Er is veel gesproken over de veiligheid van producten, wat ook zeer belangrijk is, vooral bijvoorbeeld de brandveiligheid. Er is over gesproken of men de gehalogeneerde vlamvertragers voortaan moet verbieden. Naar onze mening is het heel duidelijk dat ze giftig zijn, want ze hebben er onder andere toe geleid dat moedermelk elke vijf jaar de dubbele hoeveelheid gehalogeneerde chroomverbindingen bevat. Er zijn alternatieven voor en wij willen derhalve dat ze eerder worden verboden en dat bedrijven op die manier worden aangemoedigd onschadelijke alternatieven in gebruik te nemen zonder echter op de productveiligheid te bezuinigen.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil van ganser harte de rapporteur, de heer Florenz complimenteren. Het wordt een evenwichtig en goed verslag dat samen met het eerder door de heer Florenz opgestelde verslag over de richtlijn betreffende afgedankte voertuigen van nu af aan als model voor soortgelijke wetgeving moet dienen. De besluiten die nu worden genomen zijn daarom van groot belang.
Ik ben er zeer tevreden over dat de commissie mijn amendementen heeft goedgekeurd waarin de producentenverantwoordelijkheid wordt verduidelijkt. Die is van grote invloed op de hoeveelheid en de kwaliteit van de afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, groter dan van elk ander mogelijk besluit dat het Parlement over schroot kan nemen. Ze zorgt voor prikkels voor een milieuvriendelijker planning en innovatie, nog voordat de producten op de markt komen, en vermindert zodoende de milieubelasting gedurende de hele levenscyclus. Dat is een grote verandering ten opzichte van de eerdere manier van denken, waarbij men zich pas bezig ging houden met het herstellen en bestrijden van de schade aan het milieu in de fase dat het product al tot afval was verworden.
Op precies dezelfde wijze zou men bijlage II over de eisen inzake afvalbehandeling moeten bekijken. Als de richtlijn eist dat bijvoorbeeld tekentabletten altijd moeten worden verwijderd, zorgt dat niet voor een prikkel om de materialen die in tekentabletten worden gebruikt te verbeteren, want die moeten op last van de richtlijn immers altijd worden verwijderd. Door daarentegen de stof te noemen die zich in het te verwijderen onderdeel bevindt, wordt er een prikkel gecreëerd voor het ontwikkelen van onderdelen waarin die gevaarlijke stoffen niet zitten. Alleen een dergelijke benadering stimuleert daadwerkelijk een milieuvriendelijke planning. Dat wordt bedoeld met amendement 77.
Op soortgelijke wijze moet er een prikkel worden gecreëerd voor het ontwikkelen van alternatieve behandelingswijzen van afval. Ook de daarbij ontstane milieubelasting moet zo klein mogelijk zijn. Mijn amendement met betrekking tot de bijlage beoogt dit doel en werd door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid reeds goedgekeurd. In het in de plenaire vergadering ingediende amendement 76 staat evenwel een soortgelijke wijziging voor een artikel.
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie maakt een wetgeving die de rest van de wereld duidelijk laat zien dat het conflict tussen economie en milieu niet onvermijdelijk is, maar met een weloverwogen wetgeving is op te lossen. Juist daaruit ontstaat een feitelijke mogelijkheid voor duurzame ontwikkeling waarbij de Europese Unie in de wereld voorop kan lopen.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Florenz en de andere rapporteurs danken. Ik vind dat zij uitstekend werk hebben geleverd.
Wat het verbod op gevaarlijke stoffen betreft, wordt tot mijn vreugde voorgesteld dit verbod vroeger in werking te laten treden. Persoonlijk had ik graag gezien dat het voorstel van meet af aan voor alle brandvertragende stoffen zou gelden, maar ik vind dat we moeten proberen daar verder aan te werken. Met betrekking tot afvalverwerking zijn er mijns inziens drie belangrijke punten. Ten eerste moet dit soort afval van ander niet-gesorteerd afval gescheiden worden. Dit vereist een strategisch plan in de lidstaten, alsook een efficiënte markering, zodat wij de betreffende producten kunnen identificeren. Het tweede belangrijke punt is uiteraard de verantwoordelijkheid van de producent. Ik kan mij alleen maar aansluiten bij hetgeen talrijke sprekers voor mij hebben gezegd. Het is belangrijk dat wij bij de aanpak van dit probleem de volledige levenscyclus van een product in aanmerking nemen en de bepalingen inzake de financiering van de verantwoordelijkheid van de producent goedkeuren. De financiering moet zoveel mogelijk op individuele basis gebeuren, zodat deze in de ontwikkeling van schonere technologieën als concurrentieparameter kan fungeren. Ik denk dat dit heel belangrijk kan worden.
Om af te ronden wil ik de commissaris een vraag stellen. Ik kom uit een land waar reeds eerder strengere regels inzake gevaarlijke stoffen zijn ingevoerd. Aangezien we het hier hebben over een interne marktrichtlijn betreffende gevaarlijke stoffen, wil ik graag weten of Denemarken verplicht zal worden de strengere regels te schrappen, totdat de strengere EU-regels in 2008 of 2006 in werking treden. Het hangt ervan af welk jaar men uiteindelijk zal kiezen voor de afschaffing van gevaarlijke stoffen. Het zou voor ons natuurlijk doodjammer zijn dat wij gedurende een bepaalde periode verplicht zouden worden slechtere regels toe te passen om de verbodsbepalingen enige tijd later weer in te voeren.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik graag Karl-Heinz Florenz willen bedanken. Hij heeft 334 dichtbeschreven bladzijden moeten lezen, evalueren en bespreken, waarvan 70 pagina' s over gevaarlijke stoffen en 264 pagina' s over afgedankte apparaten. Het is duidelijk dat het hier om een zeer complex, maar ook zeer belangrijk thema gaat, omdat het alle burgers van de Europese Unie betreft.
Het gaat ons om het bevorderen van afvalscheiding en om het apart, los van het huisvuil, verwijderen van afgedankte elektrische en elektronische apparaten. Dat is een belangrijke aangelegenheid. Wij weten dat op dit moment binnen de Europese Unie ongeveer twee miljard apparaten in omloop zijn, en dat er elk jaar circa 210 miljoen apparaten als afval moet worden verwijderd. Dat is toch al gauw zes miljoen ton afval, waarmee een bedrag van ongeveer 40 miljard euro aan kosten gemoeid is. Bij een dergelijk groot bedrag moet overwogen worden wie die kosten voor rekening moet nemen en met name hoe die kosten op basis van markteconomische principes efficiënt en optimaal kunnen worden beïnvloed om een concept te krijgen waarmee de burgers financieel en ecologisch het meest gediend zijn.
Wij weten dat de historische voorraad enorme massa' s omvat. Van die voorraad aan apparaten is 66% ouder dan tien jaar, en stamt circa 50% uit de huishoudens. Daarom zijn de verplichte inzamelquota ook zo belangrijk en hebben wij ons ook zo sterk gemaakt voor die zes kilo. Wij willen dat het recyclen echter naar behoren wordt uitgevoerd, en wel op een zodanige schaal dat het voor het bedrijfsleven en de huishoudens uiteindelijk ook zinvol is.
Met betrekking tot de verboden stoffen is het voor mij vooral van belang dat wij deze uitsluitend vervangen door alternatieven die aantoonbaar beter en duurzaam zijn en vooral ook wetenschappelijk getest zijn. Hier is een taak voor de Commissie weggelegd, namelijk de taak om aan de ene kant schade te voorkomen en aan de andere kant de meest optimale variant vanuit ecologisch perspectief te kiezen.

Corbey
Voorzitter, allereerst ook mijn complimenten aan de heer Florenz en onze schaduwrapporteur, mevrouw Van Brempt. Ik wil in dit debat drie zaken uitleggen die ik bijzonder belangrijk vind, te weten: preventie, de rol van de lidstaten en brandveiligheid.
De doelstelling van de richtlijn is preventie van milieuproblemen. Zij beoogt ecodesign te stimuleren. Eigen verantwoordelijkheid van producenten is hierbij het sleutelwoord. Producenten kunnen veel doen: zorgen voor duurzame producten en ervoor zorgen dat apparaten gemakkelijk, bijvoorbeeld binnen een halfuur, gerepareerd kunnen worden. Zij kunnen werken met speciale kleuren bij gevaarlijke onderdelen, zodat deze altijd goed opvallen bij de verwijdering. Om ook de gebruiker bewust te maken van de afvalproblematiek pleit ik voor de introductie van een staafdiagram dat de mate van recycleerbaarheid aangeeft.
Er is veel discussie geweest over de rol van de lidstaten. Met dit voorstel worden de hoofdlijnen bepaald voor de inzameling van afgedankte apparaten en de financiering van de recycling. Met het oog op subsidiariteit moet Europa niet tot in alle details willen vastleggen hoe de basisprincipes worden omgezet. Anders ligt dat bij de productnormen en het gebruik van gevaarlijke stoffen. Hier is het van belang dat wij de interne markt handhaven. Het zou wat mij betreft onaanvaardbaar zijn als wij alle lidstaten aanmoedigen om zelf maar de normen te stellen. De interne markt is een belangrijke basis van de Europese samenwerking. Het is onze taak ervoor te zorgen dat de producten die op de interne markt verhandeld worden allemaal voldoen aan de hoogste standaard op het terrein van milieu en veiligheid.
Tenslotte wil ik even stilstaan bij een belangrijk punt: brandveiligheid. Wij hebben de plicht om ervoor te zorgen dat de veiligheid van mensen wordt gegarandeerd. Ook als daar helaas schadelijke stoffen voor nodig zijn. Wij moeten echter de negatieve milieu-effecten van brandvertragers zoveel mogelijk beperken. Als er schone alternatieven zijn, moeten wij die gebruiken. Vanuit milieu-oogpunt pleit ik daarom voor een verbod op enkele gebromeerde brandvertragers. Wij moeten alles op alles zetten om, waar mogelijk, milieuvriendelijke alternatieven te ontwikkelen en te gebruiken.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook graag mijn dank uitspreken aan het adres van Karl-Heinz Florenz. Hij heeft een zeer goed verslag ingediend. Het doel van onze inspanningen is het realiseren van een ecologisch verantwoorde verwijdering van afgedankte elektronica en, waar mogelijk, een recycling van de gebruikte stoffen. Het veroorzakersprincipe is hierbij van groot belang voor het Parlement, hetgeen ook in het verslag tot uitdrukking komt. Ik denk echter wel - en de zwakke kanten worden in dit opzicht ook door het verslag-Florenz gecorrigeerd - dat we heel nauwkeurig moeten kijken naar de manier waarop deze principes op de afzonderlijke terreinen kunnen worden uitgevoerd.
Ook het inzamelen van apparatuur en onderdelen daarvan kost energie en kan dus ook tot schade aan het milieu leiden. Het is daarom belangrijk dat wij voor onderdelen die geen gevaarlijke stoffen bevatten, zoals gloeilampen, een uitzondering maken en de ecologische balans steeds in haar geheel bekijken om te zien of gescheiden inzamelen en recyclen van afval wel zinvol is, of misschien in milieutechnisch juist niet verantwoord. Mijns inziens gaat amendement 65 daarom in de juiste richting.
Wij moeten het principe "de veroorzaker betaalt" op een juiste wijze hanteren. Volgens mij rijzen daarbij op bepaalde punten problemen, want juist ten aanzien van de historische voorraad wordt van dat principe afgeweken als we zeggen dat iedereen die op dit moment op de markt actief is, de kosten moet dragen voor degenen die misschien wel twintig jaar geleden iets geproduceerd hebben. Wij moeten hierbij voorzichtig te werk gaan, want er is niet in alle sectoren sprake van een transparante markt. In de Commissie milieubeheer heeft men dit begrepen. Ik heb mij, ter illustratie van dit probleem, vooral beziggehouden met de verlichting in woningen, omdat die nu eenmaal in mijn kieskring op grote schaal wordt geproduceerd. De fabrikanten stellen, enigermate terecht, dat men toch niet van een veroorzakersprincipe kan spreken als een kroonluchter die in een woonkamer hangt en twintig jaar geleden is gemaakt door een fabrikant die op dit moment niet eens meer actief is, betaald moet worden door degenen die nu wel actief zijn. Dat is niet het veroorzakersprincipe, maar juist het tegenovergestelde! Als men dan bedenkt dat er nogal wat grijze importen in de handel zijn die afkomstig zijn van firma' s uit bijvoorbeeld China, waar niet aan de hoge Europese milieueisen wordt voldaan, wordt het veroorzakersprincipe helemaal op zijn kop gezet als degenen die hun bedrijf wel ecologisch verantwoord uitoefenen, worden bestraft voor het feit dat zij dat op die wijze doen en zich laten registreren. Ik vraag daarom uw steun voor de amendementen 65 en 88.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, volgens mij moeten wij naast de al veel besproken thema' s nog nader ingaan op twee of drie andere aspecten, die ook reeds door Karl-Heinz Florenz zijn aangestipt. Ten eerste denk ik dat het er bij de richtlijn niet alleen om gaat producten op een recyclingvriendelijke wijze te maken en percentages voor hergebruik in te voeren. Ook op het consumentenaspect en op de verantwoordelijkheid van de consument dient een grotere nadruk te worden gelegd, omdat het gedrag van de consument op het gebied van elektronica en elektronisch afval nog niet zodanig is dat hij of zij de apparaten bij de goedkeurde recyclingcentra inlevert. Voor voertuigen ligt dit anders. Deze worden wel naar een recyclingbedrijf gebracht. Dat gebeurt echter niet altijd met elektrische tandenborstels en scheerapparaten. Ik denk dat we op dit gebied meer moeten doen. Ik ben ook van mening dat de lidstaten de consumenten duidelijk moeten wijzen op hun verantwoordelijkheid elektronisch afval gescheiden aan te bieden en eventueel moeten overgaan tot het opleggen van sancties als dat niet gebeurt.
Een tweede aspect dat in overweging moet worden genomen is het feit dat wij met iets nieuws te maken hebben. Deze wetgeving zal tot afvalstromen, stoffenstromen, leiden die er tot nu toe niet waren. Daarom weten wij ook niet hoe de verwerking zal geschieden, welke stoffenstromen daarbij ontstaan en wat daarmee zal gebeuren. Bij amendement 56 gaat het weliswaar slechts om een kleine wijziging, maar deze leidt wel tot een grotere mate van toezicht, waarmee niet alleen kan worden vastgesteld welke percentages gelden en welke targets moeten worden gehaald, maar ook wat er uiteindelijk gebeurt, welke consequenties de voorgestelde wetgeving in het echte stoffelijke leven zal hebben. Daarom moeten wij de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houden en na bepaalde tijd ook een balans opmaken en bezien of de stoffenstromen die ondertussen zijn ontstaan, ook daadwerkelijk overeenkomen met onze doelstellingen.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur vergroot de verantwoordelijkheid van fabrikanten voor huishoudelijk afval uit het heden en het verleden, afgedankte elektrische en elektronische componenten van mobiele telefoons, broodroosters, pc's, wasmachines enzovoort. Door technologische innovatie en uitbreiding van de markt neemt dit afval met 5% per jaar toe. Het bevat een zeker percentage aan gevaarlijke stoffen die momenteel terechtkomen op de plaatselijke vuilnisbelt, waar zij overduidelijk een bedreiging vormen voor het milieu. Vandaar de behoefte aan een tweede voorstel voor een richtlijn om de risico's voor het milieu en de volksgezondheid van afval van elektronische en elektrische apparatuur in te perken.
De richtlijnen gaan over de aansprakelijkheid van de producent, gescheiden inzameling, een betere verwerking, hergebruik, recycling, kosten, doelstellingen, etikettering, alternatieven voor het gebruik van gevaarlijke stoffen als lood, kwik, PBB's, enzovoort, al blijft er ruimte voor uitzonderingen. Maar laten we er - met het veelgeroemde voorzorgsprincipe in het achterhoofd - dan wel voor zorgen dat de alternatieven ook inderdaad veiliger zijn, zowel uit het oogpunt van toxiciteit als uit dat van veiligheid, en zeker voor wat betreft de brandvertragende werking.
Hebben we bijvoorbeeld een aanvaardbaar substituut voor loodsoldeer? Hoewel ik achter de beide richtlijnen sta, heb ik een amendement ingediend op artikel 15, lid 4 van de richtlijn inzake afval van elektronische en elektrische apparatuur. Ik heb een alinea ingevoegd die gebaseerd is op een gelijkaardige bepaling uit artikel 52 van de tamelijk recente richtlijn 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen. Voor mij is dat een uitstekende basis om tegemoet te komen aan de legitieme praktische problemen waar sommige lidstaten mee te kampen hebben, als zij de ambitieuze doelstellingen op het vlak van inzameling en berging willen halen, die vermeld staan in artikel 44 en 62 van de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur.
Bij belangwekkende voorstellen als dit dient rekening te worden gehouden met de aanzienlijke verschillen tussen een aantal lidstaten qua infrastructuur voor recycling, schaalgrootte en factoren van demografische en geografische aard. Er zijn nu eenmaal lidstaten die over een beperkte infrastructuur beschikken voor recycling en verwerking voor hergebruik - om wat voor reden dan ook - en die onvoldoende gegevens voorhanden hebben over afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. Het is niet realistisch of zelfs billijk van zulke lidstaten te verwachten dat zij binnen hetzelfde korte tijdsbestek dezelfde ambitieuze streefcijfers halen als andere lidstaten die reeds over alle, of de meeste benodigde infrastructuur beschikken.
We mogen niet vergeten dat de voorgestelde streefcijfers gebaseerd zijn op een proefstudie in het Nederlandse Eindhoven, waar de nieuwste recyclingtechnieken werden toegepast. Eindhoven heeft nu eenmaal de vereiste infrastructuur en bevolkingsdichtheid. Ierland, Griekenland en Portugal, om nog maar te zwijgen van de kandidaat-lidstaten, zullen ongetwijfeld in de problemen komen met de huidige voorstellen, tenzij deze worden geamendeerd.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Florenz danken voor zijn werk in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en voor de uitstekende samenwerking die hij tot stand heeft gebracht tussen de fracties onderling en tussen Parlement en Commissie.
De redenen waarom wij het probleem van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur aanpakken, luiden als volgt. We hebben het al eens eerder gehoord, maar ik herhaal nog eens dat deze afvalstroom het snelst groeit van allemaal, drie keer zo snel als de rest, om precies te zijn. We produceren met z'n allen zo'n 14 kg per persoon per jaar. Tegen het jaar 2010, als deze richtlijn volledig operationeel is, zal afval van elektrische en elektronische apparatuur meer dan 8% uitmaken van de totale huishoudelijke afvalstroom.
Negentig procent van dit elektrisch en elektronisch afval wordt momenteel gestort of verbrand zonder enige voorbehandeling. Dit betekent verspilling, zowel in termen van kosten voor de verwijdering als in termen van slecht gebruik van grondstoffen.
Elektrische en elektronische apparatuur vormt een belangrijke bron van een aantal gevaarlijke stoffen in de afvalstroom. Een voorbeeld ter illustratie: 40% van het lood op onze vuilnisbelten en 50% van het lood in onze vuilverbrandingsovens is van dit soort afval afkomstig.
Aangezien tot slot de lidstaten op dit vlak al maatregelen aan het nemen zijn, wordt het hoog tijd voor coördinatie op Europees vlak.
Het hoofddoel van de voorgestelde richtlijnen is te voorkomen dat elektrisch en elektronisch materiaal gestort of verbrand wordt. Om dat te bereiken, wordt in de richtlijnen een reeks voorschriften vastgelegd.
Lidstaten worden verplicht gescheiden inzamelcircuits voor huishoudelijk afval tot stand te brengen. De consument heeft immers het recht zich gratis van zijn afval te ontdoen. De fabrikant is verantwoordelijk voor het ophalen ervan op een centraal inzamelingspunt en voor een correcte verwerking en hergebruik. Bovendien schrijft de richtlijn voor dat een aantal gevaarlijke stoffen, zoals lood en kwik, tegen 2008 vervangen moet zijn.
Dan wil ik nu op enkele vragen antwoorden. Ik begin met de vraag van de heer Davies. Als ik hem goed heb begrepen, zegt hij dat spaarlampen iets goedkoper zouden uitvallen als zij werden vrijgesteld. Het inzamelen van dergelijke lampen veroorzaakt echter geen enkele tegenstrijdigheid. Het is van groot belang dat zij in een dergelijke regeling worden opgenomen. Een milieuvriendelijke lamp zal nog altijd goedkoper zijn om te produceren. We hebben geen specifieke streefgetallen voor spaarlampen, alleen voor neonlampen. Ik denk dat de fabrikanten van dit soort lampen graag in deze regeling zullen worden opgenomen.
We maken ons allemaal zorgen over broomhoudende brandvertragers. Volgens de Commissie hebben de risicoanalyses voldoende bewijzen opgeleverd om het gebruik van twee categorieën gebroomeerde brandvertragers te verbieden, te weten PBB's en PBDE's. We hebben genoeg bewijs om ze te verbieden.
Ook wij vinden dat er een mechanisme moet komen om nieuwe stoffen te verbieden. Zoiets is natuurlijk belangrijk, en het past ook binnen de strategie voor chemicaliën dat er steeds nieuwe stoffen worden toegevoegd. We geven toe dat er op dit moment onvoldoende risicoanalyses of bewijzen voorhanden zijn om een complete lijst op te stellen voor alle bekende brandvertragers. Bovendien is er een risico verbonden aan het verwijderen van brandvertragers op plaatsen waar zij brand voorkomen. Een overzicht zou alle in potentie gevaarlijke stoffen moeten omvatten.
Dan de vraag van de heer Lund over Denemarken. U moet in het oog houden dat deze richtlijnen bedoeld zijn om een hoge gemeenschappelijke graad van bescherming tot stand te brengen. Dergelijke producten worden in de hele Europese Unie verkocht, en dat is de reden waarom we in de hele Unie zo'n hoge mate van bescherming nodig hebben. Zweden, Denemarken en andere landen met een doeltreffende wetgeving op dit vlak zijn niet gedwongen die te laten varen, al waren Zweden en Denemarken daar beducht voor. Deze kwestie moet geval per geval bekeken worden. Ook de stoffen moeten geval per geval bekeken worden. Wij willen een hoge mate van bescherming in de hele Europese Unie.
Diverse leden hebben het gehad over de zogenaamde 'zichtbare verwijderingsbijdrage'. Volgens de Commissie is dit amendement overbodig. Een 'zichtbare verwijderingsbijdrage' kan alleen zolang die geen aanleiding geeft tot scheefgetrokken handelsverhoudingen. Er is nooit gezegd dat de fabrikant de consument niet mag inlichten over de kosten van afvalbeheer. Dit waren geloof ik de voornaamste vragen.
We staan nu voor een totaal van 136 amendementen: 100 op het voorstel inzake elektronisch afval en 36 op dat inzake gevaarlijke stoffen.
Wat betreft het eerste voorstel kan de Commissie met 36 amendementen volledig, met 11 gedeeltelijk en met 22 in beginsel instemmen.
De Commissie kan instemmen met amendement 3, 4, 10, 15, 16, 18 tot en met 25, 27 tot en met 29, 36, 39, 42, 43, 45, 47 tot en met 50, 51, 52, 54, 56, 59 tot en met 61, 64 en 66 tot en met 68.
Met tweeëntwintig amendementen kunnen we in beginsel instemmen: 2, 8, 9, 30, 32, 38, 41, 44, 53, 55, 57, 58, 62, 63, 75, 77, 83 to 86, 95 en 100. Wat met name de amendementen 9 en 35 betreft, kan de Commissie ermee instemmen dat lidstaten maatregelen nemen om tot een gescheiden inzamelingsnorm te komen van 6 kg per persoon per jaar. Wat amendement 44 betreft moeten we de lidstaten in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel de vrijheid laten hun eigen inzameling te organiseren. Amendement 52 kan aanleiding geven tot praktische problemen, maar ook daarmee kunnen we in beginsel instemmen.
Met elf amendementen kunnen wij gedeeltelijk instemmen: 6 (tweede deel, in beginsel), 11 (tweede deel, behalve het gedeelte tussen haakjes), 13 (de tekst zal ingekort en vereenvoudigd moeten worden), 17 (tweede en derde deel, in beginsel), 26 (behalve de term "verbruiksmaterialen"), 35 (eerste alinea, tweede alinea in beginsel, alinea 4, alinea 7 in beginsel, alinea 8, alinea 9 in beginsel), 70 (behalve de passage over printplaten; met het stuk over condensatoren kan in beginsel worden ingestemd), 71 en 80 (de verwijzing naar verordening 2037/2000 kan worden geaccepteerd).
Wat betreft het tweede voorstel kan de Commissie vijf amendementen volledig, twee gedeeltelijk en twaalf in beginsel aanvaarden.
De amendementen waarmee volledig wordt ingestemd zijn de nummers 1, 9, 12, 13 en 17.
De Commissie kan in beginsel instemmen met de amendementen 4, 7, 10, 14, 18, 19, 20, 21, 22, 25, 26 en 35. Wat betreft amendement 4 en 10 zijn wij het ermee eens dat de beperkingen op het gebruik van stoffen onder deze richtlijn op voorstel van de Commissie uitgebreid moeten kunnen worden. Hierbij dient wel een aantal principes te worden nageleefd, zeker die van de strategie voor chemicaliën. De Commissie kan er niet mee akkoord gaan dat de termijn voor geleidelijke beëindiging vervroegd wordt van 2008 tot 2006.
Met amendement 11 kunnen we instemmen voor wat betreft het gedeelte dat gaat over de veiligheid van de consument, alsook met amendement 23 (toevoeging van categorie 10).

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Wallström.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0135/2001) van mevrouw Breyer, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel en het gewijzigd voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van het waterbeleid (COM(2000) 47 - COM(2001) 17 - C5-0079/2000 - C5-0021/2001 - 2000/0035(COD))

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, het Commissievoorstel is gebaseerd op het gemeenschappelijke standpunt van de Raad met betrekking tot een kaderrichtlijn voor water. In het gemeenschappelijke standpunt werd echter niet voorzien in de vaststelling van prioritaire gevaarlijke stoffen en ook niet in een geleidelijke verwijdering van verontreiniging van water met gevaarlijke stoffen. Wij willen hier nogmaals benadrukken dat het de verdienste van het Parlement is geweest dat de OSPAR-strategie wordt geïntegreerd. Het Parlement heeft erop aangedrongen dat dat een kernpunt van de bemiddelingsprocedure zou worden.
Doel van de waterkaderrichtlijn is het geleidelijk verwijderen van waterverontreiniging door een steeds verdergaande vermindering van lozingen, emissies en verliezen van prioritaire gevaarlijke stoffen, met het uiteindelijke doel om binnen twintig jaar een volledige stopzetting daarvan te verwezenlijken. Volgens de richtlijn dient er bij de aanwijzing van de prioritaire gevaarlijke stoffen aan twee criteria te worden voldaan. Ten eerste dient er rekening te worden gehouden met de inherente eigenschappen, en ten tweede dient aansluiting te worden gezocht bij de reeds bestaande lijsten van internationale organisaties, de VN, OSPAR en dergelijke.
Het is de bedoeling dat er van de 32 stoffen die als prioritair zijn aangemerkt, elf als prioritaire gevaarlijke stoffen, nog eens elf als te evalueren prioritaire stoffen en de overige tien als gewone prioritaire stoffen worden ingedeeld. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft voorgesteld dat de Commissie het komende jaar al begint met het indelen van de elf stoffen die op de lijst van te evalueren stoffen voorkomen. De Commissie milieubeheer heeft daarmee willen voorkomen dat de Commissie de beslissing of die elf stoffen als prioritair gevaarlijk of als gewoon prioritair dienen te worden aangemerkt, tot 2004 uitstelt. In 2004 dient er in overeenstemming met het bepaalde in artikel 16 van de kaderrichtlijn water namelijk een herziening plaats te vinden van de lijst met prioritaire stoffen.
De Commissie milieubeheer heeft daarmee tevens willen veiligstellen dat artikel 16 ook wordt uitgevoerd en dat de beslissing van de Commissie over de indeling van de te evalueren stoffen niet met het oog op de belangen van het bedrijfsleven of vanwege andere belangen op de lange baan wordt geschoven. Ik denk dat het belangrijk is dat wij als Europees Parlement in dit opzicht de nodige druk op de Commissie blijven uitoefenen.
Er is één ding dat wij steeds voor ogen moeten blijven houden, en dat is het feit dat dit verslag slechts dient ter voorbereiding van de te nemen maatregelen en dat er in de kaderrichtlijn water twintig jaar voor uitgetrokken is om de milieudoelstellingen op het gebied van de waterbescherming te verwezenlijken.
De Commissie milieuzaken wil ook dat de COMMPS-procedure wordt gewijzigd. Die procedure moet steeds verder worden ontwikkeld en verbeterd en dient in de toekomst niet meer uitsluitend tot een paar specifieke stoffen beperkt te zijn. Tot nu toe werd er bijvoorbeeld slechts rekening gehouden met stoffen waarvoor op communautair niveau geen gegevens uit de gemeenschappelijke monitoringprogramma' s beschikbaar waren. Daartoe behoort ongeveer 60% van de pesticiden die op dit moment beschikbaar zijn. Het Parlement wil deze zwaarwegende lacunes en ook andere leemtes in de COMMPS-procedure opvullen, zodat in de toekomst met alle stoffen rekening wordt gehouden. Veel van de lacunes werden destijds verdedigd met de stelling dat de ontbrekende gegevens niet voorhanden waren in het chemiebeleid. Als wij het water met succes willen beschermen tegen vervuiling door gevaarlijke chemicaliën, is er een wijziging van het chemiebeleid nodig. Daarmee is door de Commissie inmiddels dan ook een aanvang gemaakt.
U ziet dus dat wij ernaar streven om ook met de Raad en de Commissie tot een algemeen aanvaardbare oplossing te komen. De kern van het debat zal worden gevormd door de indeling van de te evalueren stoffen. De Commissie milieubeheer wil die indeling, zoals gezegd, zo spoedig mogelijk tot stand brengen. Volgens de Commissie en de Raad bestaat daarbij een probleem op het gebied van de haalbaarheid. Daarom heb ik als rapporteur met amendement 27 nogmaals getracht een oplossing te bewerkstelligen. Het voorstel houdt in dat de maatregelen niet in gevaar worden gebracht door de lijst van te evalueren stoffen die door de Commissie wordt ingevoerd. Ik denk dat dit ons gezamenlijke doel moet zijn. Het kan niet zo zijn dat dit voorstel in de catalogus van maatregelen verder naar achteren wordt geschoven en dat wij daardoor de doelstellingen op het terrein van de waterbescherming niet kunnen verwezenlijken.
Gezien de discussies die hebben plaatsgevonden tussen de Raad, de Commissie en het Parlement, hoop ik dat wij nu een zodanig goed compromis hebben gevonden dat deze kwestie na de eerste lezing kan worden afgesloten. Het is nu aan de Raad en de Commissie om te beslissen of zij de stemmingsuitslag van het Parlement kunnen aanvaarden, zodat wij zo snel mogelijk actief kunnen worden en daadwerkelijke maatregelen ter bestrijding van de waterverontreiniging kunnen nemen.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, de leden van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling onderkennen het grote belang van een beperking op het gebruik van stoffen in de landbouw voor de bescherming van gewassen en de bevordering van hun groei. Wij beseffen welke uitwerking deze stoffen hebben op onze watervoorziening. Niettemin stelt het ons teleur dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid onze amendementen niet heeft overgenomen om bestanddelen van natuurlijke voedingsstoffen die in de landbouw worden gebruikt, niet aan te merken als prioritaire of prioritaire gevaarlijke stoffen. De Milieucommissie heeft het door ons ingediende amendement nummer 3 al evenmin overgenomen. Dit was gericht op een evaluatie van de procedure rond gevaarlijke stoffen. In het kader van richtlijn 91/414/EEG betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen, bestaat er al een procedure om dergelijke stoffen te beoordelen en uit te maken of ze al of niet gebruikt mogen worden in de Gemeenschap. Mijn standpunt is dat we geen gegrond besluit over de huidige voorstellen kunnen nemen voordat de beslissingen in het kader van de vorige richtlijn afgerond zijn. Er is geen enkele reden om de termijnen in te korten, aangezien het ernaar uitziet dat we naar een phasing-out-periode van twintig jaar gaan. Dit was ook de essentie van het voorstel van de Landbouwcommissie. We wilden voldoende tijd over laten om een grondig onderzoek uit te voeren en fouten te vermijden. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie gaf hier amper gelegenheid toe. Amendement 20 van de parlementscommissie en amendement 27 van mevrouw Breyer staan haaks op de noodzaak een behoorlijk onderzoek uit te voeren, en moeten dan ook worden verworpen. Toen mevrouw Breyer amendement 27 besprak, had zij er trouwens bij moeten zeggen dat zij het zelf had ingediend, en wel namens haar fractie, niet namens de Milieucommissie.

Dehousse
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de aandacht willen vestigen op vier amendementen op het oorspronkelijke voorstel die door het Europees Parlement zijn ingediend, met de steun van zowel de Commissie juridische zaken en interne markt - unanieme steun overigens - als de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Het eerste amendement, amendement 3, heeft betrekking op een van de belangrijkste vernieuwingen in het voorstel van de Commissie, namelijk het beheer van het Europees watererfgoed op basis van het stroomgebied van rivieren en wateren die over het grondgebied van de Unie stromen. Op dit punt dringt het Parlement er bij de Commissie op aan rekening te houden met het feit dat tal van waterstromen en zelfs grote rivieren, zowel de Taag in Zuid-Europa als de Rijn in Midden-Europa en de Oder in het noorden, grensrivieren zijn die door verschillende lidstaten stromen, of door lidstaten en niet tot de Unie behorende landen, in het bijzonder kandidaat-lidstaten. Het Parlement acht het van wezenlijk belang dat die oeverstaten die geen lidstaat zijn van meet af aan bij de beheersprocedure betrokken worden en niet pas na hun mogelijke toetreding op een bepaald moment in de toekomst.
In een tweede amendement, amendement 8, wordt de Commissie verzocht eraan bij te dragen dat het onderzoek en de besluitvorming in het kader van de twee grote reeds operationele milieubeschermingsmechanismen op elkaar afgestemd worden. Het eerste mechanisme, het OSPAR-Verdrag, is gericht op maritieme wateren, maar heeft ook betrekking op een niet te verwaarlozen deel van de binnenwateren. Het tweede mechanisme, de zogeheten COMMPS-procedure, betreft in eerste instantie juist de binnenwateren, maar heeft ook betrekking op een niet onaanzienlijk deel van de maritieme wateren. Tegen die achtergrond moge het duidelijk zijn dat er chaos dreigt als de Commissie niet voor de gevraagde afstemming zorgt.
In het derde amendement ten slotte, amendement 11, wordt de wens tot uitdrukking gebracht dat de Commissie, die zich in eerste instantie baseert op de COMMPS-procedure, geenszins het gebruik uitsluit van reeds bij andere milieubeschermingsmaatregelen ontwikkelde methoden voor de beoordeling van de schadelijkheid van bepaalde stoffen. Zo zouden bijvoorbeeld de mechanismen die met succes zijn toegepast in maatregelen ter bestrijding van luchtverontreiniging gebruikt of overgeheveld moeten kunnen worden naar het terrein van de waterzuivering.
Mijn laatste opmerking is erop gericht het uitzonderlijk belang in algemene zin te onderstrepen van de teksten waarover het Parlement zijn stem dient uit te brengen. De ontwikkeling van Europa is over het geheel genomen voorbeeldig en evenwichtig geweest, en de economische ontwikkeling van ons continent is altijd gepaard gegaan met een hoogwaardige cultuur. Een van de redenen daarvoor is nu juist dat Europa altijd de beschikking heeft gehad over onuitputtelijke, want eindeloos hernieuwbare, voorraden van de kostbare vloeistof waaraan wij ons leven te danken hebben. Thans wordt zowel de kwaliteit als de kwantiteit van ons water bedreigd door een onaanvaardbare, razendsnel toenemende vervuiling die de afgelopen eeuwen nagenoeg ongestoord om zich heen heeft kunnen grijpen. Geen enkele lidstaat en geen enkele regio in Europa kan het zich permitteren maatregelen op dit terrein achterwege te laten.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, door onze werkzaamheden vandaag wordt met de invoering van 32 stoffen in bijlage X een nadere invulling gegeven aan de kaderrichtlijn water die in december 2000 van kracht is geworden. De Fractie van de Europese Volkspartij is het eens met het Commissievoorstel. Alle amendementen die door onze fractie worden gesteund, dragen ertoe bij dat de tekst wordt afgestemd op de kaderrichtlijn water. Onze fractie hecht grote waarde aan een snelle aanvaarding van de lijst, want pas dan kan de Commissie met het eigenlijke werk beginnen en voorstellen formuleren voor de omgang met elk van die 32 stoffen.
Dat kan dan een verbod inhouden, een zogenoemde phasing-out, of een voortgezet gebruik onder bepaalde voorwaarden. Het doel dat daarbij steeds voor ogen dient te worden gehouden, is deze stoffen uiteindelijk helemaal niet meer of slechts in zeer geringe concentraties in het water toe te laten. Het begrip "water" omvat alles, van grond- en oppervlaktewater, rivieren en meren, tot aan de kleinste beekjes en plasjes, en natuurlijk ook de zeeën. Het ligt voor de hand dat de daarvoor vereiste maatregelen zeer verschillend van aard moeten zijn. Wij beginnen in Europa tenslotte niet vanaf nul; op een aantal van die 32 stoffen wordt al gecontroleerd in het kader van de pesticidenrichtlijn, de biocidenrichtlijn en de richtlijn chemische stoffen uit het verleden. Ook zullen wij er niet aan kunnen ontkomen om bij de hervorming van het Europese recht op het gebied van de chemische stoffen alles nogmaals nauwkeurig te verifiëren. Wij moeten er dus goed opletten dat er geen dubbel werk wordt verricht en dat er geen onnodige kosten worden gemaakt. Dat geld kunnen we op een andere, zinvollere wijze aan het milieu besteden. Waar het hier om gaat, is om de effecten van die stoffen op het water duidelijk te maken.
Wij hebben gemerkt dat het Zweedse voorzitterschap veel waarde hecht aan een snelle afwikkeling. Wij willen onze steun daaraan betuigen. Aan onze fractie zal het niet liggen als het voorstel het niet haalt. Iedereen die de bescherming van het water in Europa serieus neemt, dient zich hiervan bewust te zijn. Ik wil hier nogmaals duidelijk stellen, zoals mevrouw Breyer eerder ook reeds heeft benadrukt, dat het Parlement bij de totstandkoming van de kaderrichtlijn water een groot succes heeft behaald, waarvan wij nu al de vruchten kunnen plukken. Van de 32 stoffen zijn er immers elf als bijzonder gevaarlijk bestempeld, zodat de lozing van die stoffen binnen afzienbare tijd zal worden stopgezet. Ik wil echter ook de Commissie bedanken voor het zorgvuldige werk dat zij heeft verricht en voor het verschaffen van de vele informatie waarvan ik als schaduwrapporteur zeer dankbaar gebruik heb gemaakt.
Ik wil ook mijn grote dank uitspreken voor de inspanningen die zijn gedaan door onze rapporteur, mevrouw Breyer.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen ben ik verheugd over dit verslag. Het heeft enige tijd geduurd voor het de plenaire vergadering bereikte, maar mevrouw Breyer heeft doorgezet en heeft er hard aan gewerkt. Ik vind dus dat we er nu gezamenlijk achter kunnen staan en dat we de beginselen uit het voorstel volledig kunnen onderschrijven.
De voorgestelde prioriteitenlijst vormt het juiste uitgangspunt om het probleem van de watervervuiling aan te pakken. Het gaat hier om een lijst van 32 stoffen, die zijn gerangschikt naar het momenteel bekende risico. Niettemin moeten we ook de mogelijkheid open laten om de lijst aan te vullen of gewoon te veranderen, hetzij middels de COMMPS-procedure, hetzij op basis van toekomstige nieuwe informatie.
Uiteraard moeten we grondig over deze lijst nadenken voor we tot actie overgaan, maar dat is geen excuus om niet of traag te handelen. Ik vind het nog altijd eigenaardig dat nikkel op de lijst staat en dat onze keuze om chemicaliën per categorie te benaderen ertoe leidt dat fluorantheen samen met andere polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs) onder vuur ligt. Er moet dus duidelijk nog gewerkt worden aan deze eerste versie van de lijst. De termijn is ook niet echt ambitieus: 2020? Ik denk dat het echt wel wat sneller kan.
Het doel de uitstoot van deze stoffen tot praktisch nul te herleiden is tamelijk vaag, en een aantal amendementen van het Europees Parlement zorgt op dit punt voor duidelijkheid. Ik twijfel er echter geen minuut aan dat we op de juiste weg zitten, dat we de juiste stappen aan het zetten zijn om een natuurlijke hulpbron te beschermen die steeds meer aan belang wint en die van levensbelang is voor toekomstige generaties. Dat wij dit kunnen, is een zegen die andere delen van de wereld moeten ontberen. Laten we daar dan ook dankbaar voor zijn en zorg dragen voor de dingen die we hebben. Onze watervoorraad is daar een van de belangrijkste van.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, de milieuproblemen die de wereld teisteren, zoals het verlies aan natuurlijke woongebieden en biodiversiteit, geven ons soms het gevoel machteloos te staan. Het lijkt soms of er geen oplossing mogelijk is. Het is echter niet alleen maar kommer en kwel, want binnen Europa kunnen we een verbod uitvaardigen op het gebruik van toxische, persistente en bioaccumuleerbare chemicaliën, en kunnen we de wetenschap inzetten om veiliger alternatieven te ontwikkelen. Deze richtlijn is daarom goed nieuws.
Ik heb de dynamiek van het bemiddelingsproces tussen het Parlement en de Raad en met hulp van de Commissie voor het eerst kunnen gadeslaan bij de behandeling van de waterkaderrichtlijn. Dat er een categorie prioritaire gevaarlijke stoffen in het leven is geroepen die nu zijn uitdrukking vindt in deze richtlijn, is iets dat het Parlement volgens mij op zijn eigen conto mag schrijven. Toch is het slechts een eerste stap en rest ons nog een lange weg. De commissaris zelf heeft, zoals ik weet, veelvuldig gewezen op het enorme aantal chemicaliën dat nog altijd wordt ontwikkeld en op de markt gebracht. Vele daarvan zijn verdacht, maar hun schadelijkheid is tot op heden niet bewezen. Het classificatie- en eliminatieproces moet dus snel vorderingen maken.
Tot slot wil ik kort aandacht besteden aan de relatie tussen de instellingen. Het voorzitterschap heeft de woordvoerders van de fracties gemeld dat het dit proces snel en prioritair wil afhandelen, en ik geloof dat alle partijen dit verwelkomen. Het moge duidelijk zijn dat wij liever vandaag dan morgen actie willen ondernemen, maar inderhaast bijeengeroepen vergaderingen waarin geen tijd is voor behoorlijke bespreking of coördinatie tussen de partijen zijn niet de beste manier om wetgeving tot stand te brengen of om tot overeenstemming te komen. Ik hoop dus maar dat we erin slagen tot een stemming te komen waarmee de Raad binnen enkele weken, en niet binnen enkele jaren kan instemmen. Zoiets zou volgens mij meer geluk dan wijsheid zijn, en ik hoop dan ook dat we dat in ons achterhoofd kunnen houden bij onze samenwerking met de andere instellingen van de Europese Unie, en dat we in de toekomst doeltreffender en sneller vooruitgang kunnen boeken.

Blokland
Voorzitter, in een advies van de juridische dienst van de Raad over de kaderrichtlijn water wordt het terugdringen van emissies tot bijna nul niet beschouwd als juridisch bindend. Rekening houdend met de achtergrondemissies zal dit inderdaad onmogelijk zijn. Daarnaast komt er bijvoorbeeld bij aardgaswinning altijd een kleine hoeveelheid kwik in het water terecht. Als kwik dus aangemerkt is als prioritaire gevaarlijke stof, zal er geen aardgas meer gewonnen kunnen worden.
Het lijkt me beter dat we een lijst met gevaarlijke prioritaire stoffen hebben waarvan de emissies voor 95 tot 99 procent worden teruggedrongen, dan dat van maar één stof de emissie met 100% wordt teruggedrongen. Als er wel vastgehouden wordt aan de resultaatverplichting voor het terugdringen tot 100%, zal het feitelijk onmogelijk zijn om prioritaire gevaarlijke stoffen aan te wijzen.
In de Milieucommissie heb ik al eerder kritiek geuit op de gebruikte methode voor het vaststellen van de lijst van prioritaire stoffen in water. Het voordeel van de methode is de snelheid, het nadeel is echter dat veel gegevens bij de beoordeling nog ontbraken.
Met name voor de metalen is het resultaat van de toegepaste methode discutabel. Nikkel is op de lijst omdat in januari 1990 nikkel als kankerverwekkend is aangemerkt als het in poedervorm wordt geïnhaleerd. Voor nikkel in water is dit gevaar echter nooit aangetoond. Beter kunnen eerst de resultaten van de momenteel in Denemarken uitgevoerde uitgebreide studie naar nikkel in water afgewacht worden. Bovendien is het zo dat er voor andere metalen meer aanwijzingen zijn dat ze op de lijst met prioritaire stoffen geplaatst dienen te worden, zoals koper en arseen.
Ik realiseer me dat het erg moeilijk is om de metalen goed te beoordelen, aangezien de omstandigheden die een belangrijke invloed op de metalen hebben, zoals hardheid en zuurgraad, erg uiteen kunnen lopen in de Europese Unie. Misschien moeten we inzake de metalen daarom wel voor een regionale in plaats van een Europese aanpak kiezen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, de kaderrichtlijn voor het waterbeleid is naar mijn stellige overtuiging, en het is ook door een aantal collega's al gezegd, een van de allerbelangrijkste stukken milieuwetgeving die het Parlement in de laatste jaren heeft aangenomen.
Om aan de resultaatsverplichting te voldoen voor een goede waterkwaliteit is de kaderrichtlijn echter niet voldoende en ligt er dus nu een voorstel van de Commissie op tafel voor het vaststellen van een lijst van prioritaire stoffen.
Laat me beginnen met te zeggen dat ik het voorstel van de Commissie alsmede het verslag van mevrouw Breyer zeer verwelkom. De lijst zal een goede, eerste stap zijn op weg naar een prima kwaliteit van ons water. Ik ben het dan ook met mevrouw Breyer eens dat we, willen we de verplichting uit de richtlijn gestand doen, geen concessies mogen of kunnen doen om sociaal-economische motieven. Evenmin mogen of moeten we ons laten leiden door het feit dat bepaalde gevaarlijke stoffen van nature in de Europese wateren voorkomen.
Over een drietal stoffen heb ik een opmerking te maken. Ik doe dat als Nederlandse, een Nederlandse die ook wil bedenken dat van ons oppervlaktewater, de Maas bijvoorbeeld, ook tegelijkertijd drinkwater gemaakt moet worden. Drie stoffen waar ik extra aandacht voor vraag en die ik in te evalueren prioritaire stoffen ondergebracht wil hebben: dat zijn dyron, isoprothyron en symosyne. Een recent onderzoek van de Europese drinkwater- en afvalwaterzuiveringsbedrijven heeft namelijk ook aangetoond dat door de vervuiling door pesticiden van drinkwaterbronnen in Europa er veel te hoge concentraties in ons water van deze stoffen voorkomen en dat maakt het zeer bedreigend voor de drinkwatervoorziening. In ons land is het dan vaak zo dat de putten of de bronnen of de opslag in de Biesbosch gesloten moeten worden.
Ik hoop dat de Commissie de amendementen die wij op dat stuk hebben ingediend ook wil overnemen en ik doe ook een dringend beroep op de Raad om datzelfde te doen.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, toen uw voorstel op tafel werd gelegd, dacht ik: "Dus dat is de omzetting van kaderrichtlijn water, van artikel 16; de definitie van 'prioritaire gevaarlijke stoffen' . Laten wij dat nu zo snel mogelijk afwerken, zodat ook de omzetting zo snel mogelijk kan worden afgerond." Toen ik het voorstel echter wat nauwkeuriger bekeek, zag ik dat er nog een derde categorie was toegevoegd. Er was niet alleen sprake van "prioritaire gevaarlijke stoffen" en "gevaarlijke stoffen" , maar ook een categorie "drie sterretjes" . De Commissie beschikt blijkbaar over aanwijzingen dat die stoffen misschien prioritair gevaarlijk zijn, maar weet niet zeker of zij daadwerkelijk al daartoe kunnen worden gerekend. Deze invoering van de categorie "drie sterretjes" , mevrouw de commissaris, is echter niet in overeenstemming met de kaderrichtlijn water.
Daarom ben ik van mening dat wij erop moeten aandringen dat de categorie met de "drie sterretjes" zo snel mogelijk wordt opgeheven. De betreffende stoffen zijn óf prioritaire gevaarlijke stoffen, zodat daarvoor een phasing-out moet gelden, óf juist niet. Wij kunnen een categorie "drie sterretjes" dus niet accepteren. Het betreft immers stoffen waarbij sprake is van reële indicaties, zoals lood en loodverbindingen of bepaalde herbiciden en pesticiden. De Commissie beschikt blijkbaar over aanwijzingen, mevrouw de commissaris, dat zij wellicht tot de prioritaire gevaarlijke stoffen behoren. De Commissie dient de categorie met de "drie sterretjes" dus zo snel mogelijk op te heffen. Ik ben derhalve van mening dat dit nog voor het verstrijken van de normale herzieningstermijn dient te geschieden. Wij hoeven op dit moment nog niet in te gaan op de vraag of dat nu vóór 1 juli 2002 moet gebeuren, zoals in het besluit van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is gesteld, of op basis van een aanvullend voorstel dat zo snel mogelijk door de Commissie zou moeten worden voorgelegd. Er moet echter wel snel wat gebeuren met de categorie met de "drie sterretjes" .
Ik vraag u dan ook heel concreet, mevrouw de commissaris, of u kunt garanderen dat er over de categorie met de "drie sterretjes" zo snel mogelijk, nog tijdens uw ambtsperiode, een definitieve beslissing door de Commissie wordt genomen, zodat de Raad en het Parlement dat uiteindelijk middels wetgeving kunnen bevestigen.

García-Orcoyen Tormo
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige voorstel voor een beschikking van de Raad en het Europees Parlement moet in de ruimst mogelijke zin van de waterrichtlijn worden begrepen. De doelstelling ervan is de verontreiniging van de Europese wateren in kaart te brengen en terug te dringen. Daarbij worden 32 stoffen in de groep prioritaire stoffen ondergebracht, waarvan er slechts 11 in de juridische categorie prioritaire gevaarlijke stoffen kunnen worden ondergebracht.
Naar mijn oordeel moet de lijst van in de bijlage van het Commissievoorstel genoemde prioritaire gevaarlijke stoffen niet gewijzigd worden. Zij moet blijven zoals zij door de Commissie is samengesteld. Teneinde consensus over de classificatie te bereiken, is samenwerking tussen Commissie, Europees Parlement en Raad natuurlijk onontbeerlijk. Mijns inziens kunnen wij uitsluitend op grond van de door de Commissie in deze verrichte werkzaamheden een classificatiesysteem tot stand brengen dat eenduidige en transparante criteria voor de aanwijzing van de stoffen hanteert.
Het is ons aller wens om de watervervuiling zo spoedig mogelijk te beëindigen. Daartoe moet een dubbele strategie worden gevolgd. Op internationaal niveau dienen de internationale akkoorden, in het bijzonder het OSPAR-Verdrag en de COMMPS-procedure, te worden geratificeerd. Het is overigens niet daarom dat wij die akkoorden uitdrukkelijk in de tekst van het voorstel opgenomen willen zien. Op Europees niveau dient gewaarborgd te zijn dat de Commissie de nodige middelen krijgt aangereikt om zich nauwkeurig van de toestand van onze wateren op de hoogte te kunnen stellen, zodat er een nauwgezette, constante en tussen de lidstaten onderling vergelijkbare follow-up kan plaatsvinden van de stand van zaken met betrekking tot de kwaliteit van onze wateren. Tevens is het van groot belang dat de toekomstige lidstaten van de Unie worden aangespoord de vervuiling te bestrijden en daarbij de Europese doelstellingen in acht te nemen, in het bijzonder de landen die rivierbekkens met de Europese Unie delen.
Tenslotte vestig ik de aandacht op de buitengewone omstandigheden van sommige stoffen, zoals cadmium en kwik. Tot op de dag van vandaag is volledige verwijdering van deze stoffen niet mogelijk, zoals in amendement 2 van het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid wordt aangegeven.

Goodwill
Mijnheer de Voorzitter, zelfs in het ontwikkelde Westen zijn de middelen die we aan het milieu kunnen besteden beperkt. Geld moet worden aangewend op plaatsen waar het milieu daar het meest baat bij heeft. Daarom verwelkom ik deze poging prioritaire stoffen aan te wijzen.
Analysetechnieken worden steeds gevoeliger. Er kunnen nu minuscule vervuilingen worden opgespoord. Het is dus onrealistisch om het over eliminatie, stillegging of zelfs maar 'bijna nul' te hebben. Wat betekent 'bijna nul'? Een? Twee? Wie zal het zeggen. Drempelwaarden moeten worden vastgelegd met de menselijke gezondheid als uitgangspunt, niet op basis van abstracte concepten. Ten tweede heeft Groot-Brittannië een specifiek probleem met betrekking tot de classificatie van fluorantheen, een lid van de familie polyaromatische koolwaterstoffen en als zodanig ondergebracht in de hoogste categorie. Wij beschikken over honderdduizend kilometer gietijzeren waterleidingen die bekleed zijn met koolteer, dat een zekere hoeveelheid fluorantheen bevat. Niemand wil beweren dat het fluorantheen in de aanwezige concentraties een bedreiging vormt voor de volksgezondheid, maar toch zal de bekleding van de leidingen volledig vervangen moeten worden als fluorantheen niet verhuist naar het hoofdstuk 'in behandeling', samen met andere PAKs als naftaleen en antraceen, die, tussen haakjes, in de COMMPS-procedure minder toxisch zijn bevonden dan fluorantheen.
Als we al deze waterleidingen moeten gaan vervangen of opnieuw moeten bekleden op grond van deze prioriteitenlijst, zijn we middelen aan het verspillen. We kunnen ze beter inzetten om echte problemen op te lossen.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wat betreft het waterbeleid staat in het definitieve akkoord van juni 2000 dat de Commissie uit de categorie gevaarlijke stoffen de prioritaire gevaarlijke stoffen moet aanwijzen, waarvan lozing, emissie en verlies in 20 jaar tijd geleidelijk moet worden beëindigd of teruggedrongen.
De Europese Commissie heeft haar voorstel gewijzigd, opdat groepen deskundigen eerst de prioritaire gevaarlijke stoffen kunnen aanwijzen, vervolgens een toetsingsclausule voor een aantal van die stoffen kunnen invoeren en tenslotte de terminologie en de definitieve tekst kunnen aanpassen. Van de 32 aangewezen prioritaire stoffen worden er elf aangemerkt als prioritair gevaarlijk en nog eens elf als mogelijk prioritaire stoffen waarnaar nog onderzoek wordt gedaan. Dit onderzoek dient binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de kaderrichtlijn plaats te vinden. Er zijn geen gegevens over de toxiciteit, persistentie of bioaccumulatie van de tien resterende stoffen bekend.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die ons vraagt om steun voor haar drie amendementen, wijst erop dat natuurlijke voedingsstoffen geen prioritaire gevaarlijke stoffen zouden moeten zijn. Voor de gewasbeschermingsmiddelen is er reeds een procedure vastgesteld, namelijk richtlijn 91/414/EEG. Deze dient geëerbiedigd te worden, alsmede de beschikking die daarmee tegelijkertijd - niet eerder of later - in overeenstemming moet worden gebracht.
Tenslotte moeten de verschillende definities, zoals stroomgebieddistrict of het beheer van deze districten, opnieuw geordend worden. Zo kunnen wij voorkomen dat verschillende regels een andere uitwerking op dezelfde gebieden en problemen hebben, zoals het geval zou kunnen zijn bij toepassing van de KWR, de COMMPS-procedure en de OSPAR-Verdragen.

Jeggle
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, de Commissie heeft heel snel gereageerd. Ik wil met name ook de heer Adams bedanken voor het goede werk dat hij in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft verricht. Mijn dank gaat verder uit naar de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Bepaalde stoffen die risico' s met zich meebrengen, zijn al genoemd, beschreven en ingedeeld in de wetgeving betreffende de chemische stoffen, in de kaderwetgeving water en in de pesticidenrichtlijn.
Het onderhavige voorstel en de daaruit voortvloeiende lijst dienen uiteindelijk te worden afgestemd op deze bestaande richtlijnen. In het licht van de vergaande economische en juridische gevolgen voor de landbouw en ook andere bedrijfstakken, dient de Commissie de vereiste aanwijzing van de prioritaire gevaarlijke stoffen zodanig vorm te geven dat zij aansluit bij de wetenschappelijke feiten. Er mag geen twijfel over bestaan dat de beslissing niet op basis van vermoedens, maar op basis van wetenschappelijke inzicht wordt genomen. Met de kaderrichtlijn water beschikken wij nu over een tijdschema tot 2004. Op dit moment bestaat er een grote mate van consensus binnen Europa. Er is geen plaats voor emoties. Het doel om de emissies te beperken tot nul is onrealistisch. Om naar behoren te kunnen optreden, hebben wij behoefte aan duidelijkheid die gefundeerd is op een deugdelijke wetenschappelijk basis.
Water, dames en heren, is een van onze belangrijkste en meest gevoelige goederen. Dat mogen wij niet vergeten.

Wallström
Geachte leden van het Parlement, om te beginnen wil ik mevrouw Breyer danken voor haar bijdrage aan dit belangwekkende voorstel. Minder dan een jaar geleden hebben we overeenstemming bereikt over een nieuw Europees waterbeleid, en de beslissing die we vandaag bespreken vormt een belangrijke eerste stap naar een concrete toepassing van de waterkaderrichtlijn. Het voornaamste resultaat dat deze richtlijn in de loop van de bemiddelingsprocedure heeft opgeleverd, is dat de belangrijkste politieke afspraken uit het OSPAR-Verdrag kracht van wet krijgen en in praktische maatregelen worden omgezet. Hier kunnen we het denk ik allemaal wel over eens zijn. Dankzij dit grote succes van het Europees Parlement hebben we de duurzame bescherming van onze gevoelige mariene ecosystemen in zeer korte tijd tot onderdeel kunnen maken van het beleid van de Gemeenschap. Zoals ik steeds heb verkondigd, doet de Commissie haar uiterste best om gerichte voorstellen op tafel te leggen voor de prioriteiten en voor prioritaire gevaarlijke stoffen. Ik heb dan ook alles in het werk gesteld om dit zo snel mogelijk te verwezenlijken.
Op 16 januari van dit jaar heeft de Commissie haar voorstel ingediend voor een lijst met prioritaire stoffen, inclusief prioritaire gevaarlijke stoffen, en dat slechts drie weken nadat de waterkaderrichtlijn in werking was getreden. Ondanks het korte tijdsbestek, denk ik dat de Commissie met een ambitieus en evenwichtig geamendeerd voorstel op de proppen heeft kunnen komen.
Dit brengt mij rechtstreeks bij de kern van de discussie in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Het vastleggen van prioritaire gevaarlijke stoffen en het opstellen van een herzieningsclausule zijn beide onderwerp geweest van intense discussies.
Graag wil ik de lijst ook in meer algemene termen bespreken, dus niet stof per stof. De voorgestelde lijst is niet voor de eeuwigheid gemaakt. De waterkaderrichtlijn heeft het over een dynamisch proces, waarbij de lijst minimaal elke vier jaar moet worden herzien. Daarbij dient ook bepaald te worden welke chemicaliën als prioritaire gevaarlijke stoffen dienen te worden ingedeeld. Dit alles houdt in dat de selectieprocedure continu verbeterd zal worden en dat daarbij rekening zal worden gehouden met wetenschappelijke bevindingen en andere ontwikkelingen. De richtsnoeren die u daarvoor in diverse amendementen heeft aangereikt, zullen ons helpen de juiste weg te bewandelen. Uiteraard houden we rekening met de wetenschappelijke rapporten die thans in voorbereiding zijn in het kader van diverse Gemeenschapsinstrumenten. We moeten er dan ook over waken dat we zowel bij het water- als bij het chemicaliënbeleid steeds dezelfde criteria en drempelwaarden hanteren wanneer we stoffen aanmerken als prioritair gevaarlijk.
Het is mij niet ontgaan dat in de amendementen 20 en 27 wordt voorgesteld de termijn voor een specifieke herziening te vervroegen tot 1 juli 2002, oftewel een jaar na aanneming van de lijst. Dit is erg kort. Het zou een aanzienlijke uitdaging betekenen, vooral ook omdat een deel van de wetenschappelijke rapporten tegen die tijd nog niet helemaal zal zijn afgerond. Ik wil mezelf dan ook niet op een dergelijke onrealistische termijn vastleggen. De heer Lange heeft mij gevraagd of ik nog tijdens mijn ambtstermijn een herziening van de lijst kon garanderen. Ja, ik herhaal mijn belofte om dit te doen, maar twaalf maanden is te kort. Een dergelijke termijn zou de kwaliteit van deze eerste herziening ondermijnen, en daar doe ik niet aan mee.
Kortom, ik zet mij in voor de verbetering van dit dynamische instrument voor de vaststelling van prioriteiten en de indeling van stoffen als prioritair gevaarlijk. Het gaat daarbij vooral om verontrustende stoffen die in de toekomst naar voren kunnen komen uit andere relevante Gemeenschapsinitiatieven en internationale overeenkomsten.

Niettemin is de Commissie geneigd niet in te stemmen met de amendementen 17, 18 en 19, aangezien de drie daarin genoemde stoffen niet aan alle criteria voldoen. Tegelijkertijd zal het voorstel om deze gewasbeschermingsmiddelen als prioritaire stoffen in te delen ons van een duurzame bescherming van onze drinkwatervoorraad verzekeren.
Wat betreft de herzieningstermijn van een aantal prioritaire stoffen herhaal ik mijn belofte de lijst zo snel mogelijk te herzien. Niettemin leggen de amendementen 20 en 27 in hun huidige formulering een dermate strak kader op, dat de kwaliteit van ons werk in mijn ogen te zeer in het gedrang komt.
Er is mij een vraag gesteld over de betrokkenheid van de kandidaat-lidstaten, en dit is voor mij een cruciale aangelegenheid. In antwoord op mijn initiatief zijn de lidstaten en de Commissie twee weken geleden tot een akkoord gekomen over een gemeenschappelijke implementatiestrategie voor de waterkaderrichtlijn. Niet alleen de rechtstreeks belanghebbenden, maar ook de kandidaat-lidstaten zullen betrokken worden bij de implementatie, net zoals op de bijeenkomst van twee weken geleden niet alleen de topambtenaren uit het waterbeheer van de lidstaten en de Commissie aanwezig waren, maar ook die uit de kandidaat-lidstaten.
Dan wil ik nu overgaan tot de amendementen op de overwegingen en artikelen. Ik kan met deze amendementen instemmen zo lang ze passen binnen de waterkaderrichtlijn. Ik kan instemmen met de amendementen 2 tot en met 6, 8 tot en met 11, 13, 15, 21 tot en met 23 en 26. Bovendien kan ik gedeeltelijk instemmen met de amendementen 12, 16 en 25 en in beginsel met de amendementen 1, 7, 24, 28 en 29. Ik stem niet in met amendement 14 omdat amendement 13 over hetzelfde gaat en preciezer is.
Ter afsluiting wil ik nog graag vermelden dat het in het belang van de Commissie is snel tot maatregelen rond deze stoffen te komen. Zodra deze lijst is aangenomen, zal ik er voor zorgen dat de daaruit voortvloeiende maatregelen voor de geleidelijke beëindiging van lozing, emissie en verlies van prioritaire gevaarlijke stoffen overeenstemmen met de milieudoelstellingen en termijnen uit de richtlijn. Mijn diensten zijn hiervoor al voorbereidend werk aan het verrichten.
Ik vraag uw steun voor dit werk, en voor ons water in Europa hoop ik oprecht dat we bij de implementatie van de nieuwe waterkaderrichtlijn evenveel voortvarendheid en vastberadenheid aan de dag zullen leggen.
(Applaus)

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Wallström.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

STEMMING
Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, in de gedrukte Zweedse versie van amendement 5 is een fout geslopen. In de zin "moet de deskundigen alle nodige hulp verlenen" is het woord "verlenen" weggevallen. In de Engelse versie staat het correct. Het is daarom wenselijk de Engelse tekst als basis voor de stemming te gebruiken.

De Voorzitter
We zullen ervoor zorgen dat alle taalversies aan de Engelse versie worden aangepast.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, ik kan bevestigen dat de Commissie amendement 1 tot en met 5 kan aanvaarden. De heer Byrne heeft dat gisteravond al aangegeven. Op amendement 6 is een mondeling amendement ingediend. De Commissie kon de oorspronkelijke tekst van dat amendement niet aanvaarden, maar zij kan het mondeling gewijzigde amendement wel aanvaarden en verkiest dit boven amendement 5.

Staes
Voorzitter, collega's, het is eigenlijk heel eenvoudig en de commissaris heeft daar juist op gealludeerd. Ik had een amendement ingediend namens mijn fractie waarbij ik de informatie inzake officiële controles ook wilde doen toekomen aan het Europees Parlement. Ik zou dit via een mondeling amendement willen uitbreiden en de informatie niet alleen willen doen toekomen aan de bevoegde autoriteiten én het Europees Parlement, wat in mijn amendement stond, maar ook aan de lidstaten. Als wij dit mondeling amendement goedkeuren dan is de Commissie bereid het hele amendement te aanvaarden en ik denk dat ik jullie daar een positief stemadvies kan geven.
(Het Parlement stemt in met het mondeling amendement)
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0115/2001) van de heer Robert Evans, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, betreffende het gemeenschappelijk standpunt door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders (13258/1/2000 - C5-0029/2001 - 2000/0021(COD))
Voor de stemming
Wallström
Mijnheer de Voorzitter, behoudens een kleine herformulering van amendement 1, met de opneming van een verwijzing naar de Raad van Nice, waarnaar nu in amendement 3 op overweging 4a wordt verwezen, kan de Commissie instemmen met de zes amendementen.

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, met uw permissie wil ik graag een technisch mondeling amendement indienen, waarnaar ook de commissaris zojuist al heeft verwezen. Amendement 1 eindigt dan met de zinsnede: "Het actieplan voor mobiliteit dat tijdens de Raad van 14 december 2000 werd aangenomen en dat eveneens tijdens de Europese Raad van Nice werd goedgekeurd" . Verder wil ik in amendement 3 de zinsnede "overeengekomen tijdens de Top in Nice" schrappen, omdat ik daar zojuist in amendement 1 al naar heb verwezen.
(Het Parlement stemt in met de mondelinge amendementen)
(De Voorzitter verklaart dat het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)
Verslag (A5-0146/2001) van de heer Florenz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (COM(2000) 347 - C5-0415/2000 - 2000/0159(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0148/2001) van de heer Florenz, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (COM(2000) 347 - C5-0414/2000 - 2000/0158(COD))
Amendement 44:

Florenz
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot amendement 44 zou ik om een stemming in onderdelen willen verzoeken, omdat het eerste deel van dit amendement uit een compromis bestaat en het tweede deel uit een individueel besluit. Ik vraag dus om een stemming in twee onderdelen: over het eerste en het tweede deel van amendement 44.

De Voorzitter
Mijnheer Florenz, u brengt me in een moeilijke positie. Het Reglement is heel duidelijk wat het tijdschema voor het indienen van verzoeken om stemmingen in onderdelen betreft. Wij hebben als eens eerder verzoeken om stemming in onderdelen geweigerd. U bent echter de rapporteur en hoe moeilijk het ook voor mij is om te weigeren, moet ik uw verzoek van de hand wijzen. U had uw verzoek voor negen uur vanochtend moeten indienen. We stemmen dus zoals is aangegeven.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0135/2001) van mevrouw Breyer, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de lijst van prioriteitstoffen op het gebied van het waterbeleid (COM(2001) 17 - C5-0021/2001 - 2000/0035(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0299/2000) van de heer Alavanos, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement getiteld "Het onderwijs van morgen uitdenken - De innovatie bevorderen met behulp van nieuwe technologieën" (COM(2000) 23 - C5-0147/2000 - 2000/2090(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0302/2000) van de heer Perry, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de tenuitvoerlegging van het witboek "Onderwijzen en leren: naar een cognitieve samenleving" (COM(1999) 750 - C5-0145/2000 - 2000/2088(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0152/2001) van de heer Mauro, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie over het initiatief en het actieplan 2001-2004: "e-Learning - het onderwijs van morgen uitdenken" (COM(2000) 318 - C5-0741/2000 en COM(2001) 172 - C5-0151/2001 - 2000/2337 (COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0165/2001) van de heer von Wogau, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap in 2001 (COM(2001) 224 - C5-0169/2001 - 2001/2081(COS))
Amendement 7:
Lipietz
Ons amendement heeft betrekking op de vraag of we het beleid van de Europese Centrale Bank goedkeuren of afwijzen.
Dat beleid is namelijk de afgelopen week, tussen het moment waarop het verslag-von Wogau werd geschreven en het moment waarop wij onze amendementen hebben opgesteld, gewijzigd. Voor ons was het duidelijk dat het de bedoeling was het beleid van de Europese Centrale Bank van twee weken geleden, niet van afgelopen week, af te wijzen. Ik wil graag dat de heer von Wogau duidelijk maakt of zijn instemming betrekking heeft op het beleid van vorige week of op het beleid van de week daarvoor.

von Wogau
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Liepitz graag zeggen dat ik nog steeds dezelfde mening ben toegedaan zoals die in beide delen in stemming is gebracht. Ik ben er echter niet zo zeker van of de renteverlaging van de afgelopen week wel helemaal in dit beleid past. Ik wil daar graag mijn persoonlijke twijfel over uitspreken.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

STEMVERKLARINGEN - Verslag-Kessler en Perry (A5-0088/2001)

Gemelli
 - (IT) Ik bedank de heer Perry en mevrouw Kessler, de andere collega' s van de Commissie verzoekschriften, de juridische dienst en het hele secretariaat, die allen hebben meegewerkt aan dit waardevolle document over de toekomst van het instrument "verzoekschrift" .
Het verzoekschrift is nog steeds het enige juridische middel waarmee de burgers van Europa zich rechtstreeks tot de Europese instellingen kunnen wenden. Het is dus het enige middel om het Europa van de burgers te verwezenlijken, van de burgers die de waarde willen kennen van iets dat in wording is en bedoeld is om de kwaliteit van hun leven verder te verbeteren.
Het recht ligt ten grondslag aan de betrekkingen tussen de burgers, en dus is een instrument dat de rechten van de Europese burgers beschermt, van groot belang om de verschillen in de Europese Unie op waarde te schatten. De Commissie verzoekschriften heeft het voorrecht niet alleen eventuele aanklachten van de burgers te ontvangen en daarover rechtstreeks met hen in contact te staan, maar zij is ook de meest representatieve uitingsvorm van de parlementaire vertegenwoordiging, die het concept van de democratie belichaamt.
In de loop van deze zittingsperiode moeten we voor de Europese burgers die hun problemen aan het Parlement toevertrouwen, een parlementair initiatief nemen dat niet alleen morele waarde heeft, maar ook doeltreffend is voor de correcte interpretatie van het Gemeenschapsrecht door alle instellingen, door de centrale en de gedecentraliseerde instellingen.
Onder behoud van de specifieke en essentiële bevoegdheden van de jurisdictie van het Gerecht van eerste aanleg en het Hof van Justitie, moet het Europees Parlement zijn rol als politieke wetgever volledig spelen en daarbij, eventueel via in het Verdrag op te nemen voorstellen, zorgen voor efficiënte wetgevingsinstrumenten.
De volgende stap kan dan de betrokkenheid van de Commissie juridische zaken en interne markt, de Commissie constitutionele zaken en de Commissie vrijheden en rechten van de burger zijn, opdat dit nieuwe, doeltreffendere instrument voor de verdediging van de burgers en hun rechten ook concreet zijn beslag zal vinden.

Perry
De gewone burger heeft het recht een verzoekschrift te richten aan het Europees Parlement. Het petitierecht vond men van zo' n fundamenteel belang dat het in de Verdragen is opgenomen en heel terecht, vind ik. Het is namelijk een zeer effectieve manier om rechtstreeks contact te maken met het hart van de Europese instellingen over zaken die misschien niet direct van politieke aard zijn, maar voor de burgers en inwoners van Europa wel degelijk belangrijk zijn. Misschien is het voordeel van het indienen van een verzoekschrift voor sommigen nog niet geheel duidelijk. Neemt echter het geval van David Petrie. Deze heeft onlangs een verzoekschrift ingediend, en met veel succes. De heer Petrie wilde op die manier gelijke erkenning van buitenlandse universitaire docenten voor Italiaanse gerechtshoven verwerven. Hij kreeg zowel de steun van de Commissie verzoekschriften als van het gehele Europees Parlement.
Dat is hetgeen de co-rapporteur en ik bij dit verslag in gedachten hebben gehouden. We hebben de toegang tot en uitoefening van het petitierecht willen vergemakkelijken. Daartoe dient niet alleen gebruik te worden gemaakt van nieuwe technologieën en communicatiemiddelen, maar moeten de procedures voor door het Parlement ontvangen en aan andere instellingen overgedragen verzoekschriften worden gewijzigd.
In het huidige petitiesysteem kunnen verzoekschriften elektronisch worden ingediend, maar alleen in de allereerste fase. De verdere behandeling geschiedt per post. Dat kan natuurlijk voor vertraging zorgen in het eerste stadium van de procedure, lang voordat het verzoekschrift in de commissie aan de orde komt. Als het Parlement het groeiend aantal ingediende verzoekschriften wil bijbenen, dienen alternatieven als elektronische handtekeningen en correspondentie nader te worden onderzocht.
Tevens is dringend behoefte aan duidelijkere normen voor de behandeling van verzoekschriften als zij eenmaal ontvankelijk zijn verklaard. Momenteel kan de Commissie verzoekschriften de Commissie om informatie vragen over een bepaald onderwerp, maar heeft zij zeer weinig inbreng in het tijdsbestek waarbinnen de Commissie of welke andere instelling dan ook op haar vragen dient te antwoorden. Zo neemt de Commissie verzoekschriften op dit moment een aantal petities over Lloyd' s in overweging. Tot nog toe heeft zij echter geen toestemming gekregen het antwoord van de Britse regering op de vragenlijst van de Commissie naar aanleiding van deze kwestie in te zien. Als de Europese instellingen en regeringen van de lidstaten hun werkmethoden werkelijk transparant willen maken, dient hun afhandeling van verzoekschriften te worden herzien. Indien bij de behandeling van een petitie hetzelfde gedrag wordt vertoond als waar in het verzoekschrift zelf gewag van wordt gemaakt, zijn we verkeerd bezig. Vooral de lidstaten dienen meer serieuze aandacht te schenken aan burgers die hun Europese rechten claimen.
Het petitierecht dient het concept van Europees burgerschap te versterken. Hierbij dienen de vier vrijheden van inwoners van de Unie te worden beschermd en de adequate en doelmatige uitvoer van de Europese wetgeving te worden gewaarborgd. We bevinden ons op de drempel van de 21ste eeuw en gaan mogelijk naar een Europese Unie met 28 lidstaten en een steeds omvangrijkere Europese wetgeving. Gezien deze ontwikkelingen dient de rol van de petitie en het petitieproces zelf te worden gewijzigd zodat het belang en het nut hiervan gehandhaafd blijven.
Verslag-Maaten (A5-0162/2001)

Beysen
Voorzitter, de bemiddeling heeft tot gevolg gehad dat in het verslag een aantal aanpassingen werden aangebracht die als positief kunnen worden ervaren, zoals de verlaging van het toegestane teergehalte en het bepalen van plafonds voor het nicotine- en koolmonoxydegehalte. Daartegenover staat dat er geen rechtsgrondslag is voor deze richtlijn, hetgeen moet worden aangeklaagd. Tevens dient te worden gewezen op de inconsequentie dat het commercialiseren van een wettelijk toegestaan product aan banden wordt gelegd terwijl men de tabaksteelt op een overvloedige wijze blijft subsidiëren. De doelstelling van deze richtlijn, namelijk het beschermen van de menselijke gezondheid, kan niet worden bereikt door overmatige beschermingsmaatregelen te treffen waarvan het effect op de consument geenszins is bewezen. Men mag zich als beleidsverantwoordelijke niet tevreden stellen met een doekje voor het bloeden.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de laatste nachten weinig geslapen om de resultaten van de verkiezingen in Italië te kunnen volgen, maar ik heb toch een droom gehad met een scène die zo uit een western zou kunnen komen. De twee scherpschutters die tegenover elkaar stonden, waren de heer Maaten en de heer Blokland. Als helden in de stijl van John Wayne of Pecos Bill hadden ze elkaar voor een duel uitgedaagd. Om twaalf uur ' s middags - natuurlijk! - trekken ze hun pistool, maar vlak voordat ze schieten, wordt de scène onderbroken en zegt iemand tegen de heer Maaten: "Haal voordat je schiet eerst die sigaret uit je mond!" De heer Maaten haalt de sigaret uit zijn mond en zegt: "Jullie hebben gelijk, ik heb immers een document ingediend waarin ik maatregelen voorstel om de Europese burgers minder te laten roken" . Daarom, op dat moment, heb ik besloten voor het verslag-Maaten te stemmen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik hecht zeer veel waarde aan de bepalingen die misleidende beschrijvingen voor tabaksproducten verbieden. De consument moet duidelijk weten dat hij door tabaksgebruik bewust een gezondheidsrisico loopt. Vergoelijkende aanduidingen als "mild" of "light" stellen het geweten alleen maar gerust en verhullen dat deze producten geen greintje gezonder zijn dan alle andere. Helaas is het beleid van de Unie tegenstrijdig. Enerzijds staat men op de bres voor de gezondheid, onder andere door de onderhavige richtlijn, maar anderzijds subsidieert de Unie de tabaksteelt in de Gemeenschap met een miljard euro per jaar. De Unie moet zich een begrijpelijk en consistent beleid tot doel stellen. Deze tegenstrijdigheid zult u nauwelijks aan de burgers uit kunnen leggen.

Bonde
Ik ben het niet eens met de rechtsgrondslag voor dit verslag. Toch stem ik voor het verslag, omdat de inhoud goed is.
Bowis, Bushill-Matthews, Callahan, Chichester, Dover, Elles, Evans, Jonathan, Goodwill, Harbour, Helmer, Jackson, Parish, Perry, Provan, Sturdy en Tannock (PPE-DE), schriftelijk. (EN) We steunen de in het gemeenschappelijk standpunt verwoorde intentie om een gestage vermindering van het aantal rokers in de Europese Unie te garanderen en stemmen in met het verbod op misleidende etikettering op tabaksproducten.
We zijn met name voorstander van een herziening van de subsidies aan de Europese tabaksproducenten. Door middel van deze herziening dient de subsidiering zeer spoedig te worden afgebouwd. De conservatieve parlementsleden dienen hiervoor de aanzet te geven.
We zijn echter tegen het verbod op de productie van sigaretten met een hoog teergehalte voor de export buiten de Europese Unie. Het is niet aan de Europese Unie het wereldwijde gezondheidsbeleid te bepalen; het enige gevolg van een dergelijk verbod is de export van banen in de tabaksindustrie. In het Verenigd Koninkrijk gaat het hierom bijvoorbeeld om maar liefst 1000 banen in Southampton, 500 banen in Darlington en 200 in Nottingham. Ook wat betreft de volksgezondheid levert een dergelijk verbod niets op.
Nog een kleine opmerking: de EU-instellingen zouden zelf het goede voorbeeld kunnen geven door een in al hun gebouwen geldend rookverbod in te stellen.

Fitzsimons
Met betrekking tot roken in het algemeen is het mijns inziens heel belangrijk dat de Europese Unie door middel van wet- en regelgeving de gerichte verkoop en het promoten van tabaksproducten aan minderjarigen verbiedt. Als iemand er namelijk voor kiest op jonge leeftijd met roken te beginnen, heeft hij of zij op latere leeftijd meer moeilijkheden om deze slechte gewoonte op te geven: dat is een vaststaand feit.
Ieder jaar opnieuw eist het roken van sigaretten binnen de Europese Unie veel slachtoffers. Dat weten wij allemaal. Daarom is het ook zo belangrijk dat op sigarettenverpakkingen waarschuwingen staan waarin de gevaren voor de gezondheid als gevolg van het roken staan vermeld. Daarom steun ik vandaag de belangrijke bepalingen in deze richtlijn inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten, waaronder de volgende:
In de toekomst is ieder pakje sigaretten aan de voorkant voor 30% en aan de achterkant voor 40% bedekt met algemene waarschuwingen voor de gezondheid.
Misleidende termen zoals "light" of "mild" die op een of andere manier suggereren dat een bepaald merk minder schadelijk is dan een ander, zijn straks verboden.
De Europese Unie legt aan de tabaksfabrikanten tevens de wettelijke verplichting op een lijst te maken van alle ingrediënten van bepaalde sigaretten.
Dit vormt slechts een onderdeel van een breder pakket wettelijke maatregelen van de Europese Unie op het gebied van roken. De Europese Unie moet opnieuw flink van leer trekken in haar wet- en regelgeving ter bevordering van een antirookcampagne voor volwassenen. Ik pleit dan ook sterk voor de uitvoering van brede voorlichtingsprogramma' s waarmee jongeren van het roken worden weerhouden.
Krachtens het Verdrag van Amsterdam heeft het Europees Parlement het medebeslissingsrecht op het terrein van de consumentenbescherming en de volksgezondheid. Ik heb er alle vertrouwen in dat het Europees Parlement alle bevoegdheden krachtens dit Verdrag zal aanwenden voor de rigoureuze tenuitvoerlegging van de regelgevende voorstellen ter vermindering van het roken in Europa op de korte tot middellange termijn.

Klaß
 - (DE) Ik kan niet instemmen met de onderhavige gemeenschappelijke tekst van de richtlijn. In artikel 3 worden de maximale gehalten van sigaretten vastgelegd. Gezien het feit dat deze grenswaarden van toepassing zijn op alle sigaretten die in de EU worden geproduceerd, zullen dus ook producten die voor de export bestemd zijn, deze maximale waarden vanaf 1 januari 2007 niet mogen overschrijden.
De richtlijn schiet zijn doel voorbij. De productie voor export naar derde landen mag niet in deze mate door de EU worden gereguleerd. Alleen al in Rheinland-Pfalz genereert de tabaksbranche een omzet van 1,5 miljard DM per jaar. In de grootste stad van mijn regio zijn 1250 mensen direct werkzaam in een tabaksonderneming. De toeleveringsbedrijven in de regio, zoals drukkerijen en verpakkingsbedrijven, zijn allemaal kleine en middelgrote ondernemingen.
Indien de richtlijn van kracht zou worden en de maximale waarden ook van toepassing zouden zijn op sigaretten voor export, zouden alleen al in deze structureel zwakke regio duizenden arbeidsplaatsen verloren gaan.
De sigarettenindustrie heeft weliswaar een informatie- en voorlichtingsverplichting, maar de export van producten met hogere grenswaarden om aan de vereisten in het land van bestemming te voldoen, moet door kunnen blijven gaan.
De ernstige exportbeperkingen die door deze nieuwe richtlijn worden gecreëerd, zullen van grote invloed zijn op de Europese economie.

Lulling
 - (DE) Rokers stellen zich aan een groter risico op longkanker bloot dan niet-rokers. Dit gegeven is algemeen bekend en alle rokers zijn daar heel goed van op de hoogte. Kankerbestrijding is ook een van de belangrijkste taken van de huidige samenleving. Ik zelf ben, onder andere in dit Parlement, actief bij de bestrijding van borstkanker.
Zoals ik echter al in mijn advies over dit verslag in de eerste en tweede lezing benadrukt heb, bevatten de verbodsmethoden in de gemeenschappelijke tekst te vergaande verplichtingen voor de tabaksindustrie, zonder dat er rekening wordt gehouden met het verlies aan arbeidsplaatsen en zonder dat daardoor veel meer EU-burgers stoppen met roken. Het voorstel dat de fabrikanten in de EU met betrekking tot het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte van voor export naar derde landen bestemde sigaretten dezelfde voorschriften in acht moeten nemen, is welhaast pervers te noemen. Het is zonder meer prijzenswaardig om ook verantwoordelijkheid te willen nemen voor de gezondheid van rokers in derde landen. Indien dit zendingsbewustzijn er echter toe leidt dat de tabaksindustrie de productie van voor de export bestemde sigaretten naar die derde landen verplaatst, resteert per saldo slechts een verlies aan arbeidsplaatsen. Een dergelijke maatregel zou alleen al in het kleine groothertogdom Luxemburg tot een verplaatsing van 12% van de sigarettenproductie leiden. Dat mag toch niet gebeuren.
Wat de bestrijding van longkanker betreft, ben ik voorstander van een gerichte voorlichtingscampagne, waarvoor echter wel de benodigde financiële middelen uitgetrokken dienen te worden. Deze campagne zou met name op de jeugd gericht moeten zijn om ze bewust te maken van de gevaren die roken voor hun gezondheid oplevert. Ik ben echter tegen alle overdrijvingen in deze gemeenschappelijke tekst en ik kan het verslag in de huidige vorm dan ook niet steunen.

Raschhofer
 - (DE) Ik hecht zeer veel waarde aan de bepalingen die misleidende beschrijvingen voor tabaksproducten verbieden. De consument moet duidelijk weten dat hij door tabaksgebruik bewust een gezondheidsrisico loopt. Vergoelijkende aanduidingen als "mild" of "light" stellen het geweten alleen maar gerust en verhullen dat deze producten geen greintje gezonder zijn dan alle andere.
Helaas is het beleid van de Unie tegenstrijdig. Enerzijds staat men op de bres voor de gezondheid - onder andere door de onderhavige richtlijn -, maar anderzijds subsidieert de Unie de tabaksteelt in de Gemeenschap met een miljard euro per jaar. De Unie moet zich een begrijpelijk en consistent beleid tot doel stellen. Deze tegenstrijdigheid zult u nauwelijks aan de burgers uit kunnen leggen.

Titley
Ik kan mij volledig vinden in de compromistekst over de ontwerprichtlijn inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten.
Deze harde, nieuwe antirookwetgeving heeft betrekking op alle tabaksproducten. In de tekst worden de grenswaarden voor teer, koolmonoxide en nicotine genoemd. Ik ben een groot voorstander van deze nieuwe wetten. Hierdoor zal de wijze waarop sigaretten worden verkocht in heel Europa veranderen. Tevens verandert hierdoor het beeld dat men in het algemeen van roken heeft.
Ik onderschrijf het gebruik van waarschuwingsafbeeldingen op sigarettenpakjes ten volle. Deze afbeeldingen - in Canada staan ze al op sigaretverpakkingen - bevatten een grafische omschrijving van de schadelijke effecten van het roken op lange termijn. Een plaatje kan meer zeggen dan duizend woorden. Als een shockerende benadering als deze de boodschap kan overbrengen, ben ik daar geheel voorstander van.
Over het algemeen genomen zal deze baanbrekende wetgeving de algemene bewustwording omtrent de gezondheidsrisico' s met betrekking tot het roken vergroten. Tevens zal eindelijk een einde komen aan de mythe dat het ene merk minder schadelijk is voor de gezondheid dan het andere.
De tabaksgiganten hebben een aantal van de beste lobbyisten ingeschakeld om zo deze wetgeving over het gehele traject te bestrijden. Het Europees Parlement was echter onvermurwbaar. Nadat de tabaksindustrie erin was geslaagd het Europese verbod op tabaksreclame door middel van een juridisch detail te verijdelen, zijn we vastberadener dan ooit geworden om deze nieuwe wetgeving erdoor te krijgen, zodat de gevaren van het roken kunnen worden blootgelegd en duizenden levens worden gered.

Wuermeling
 - (DE) Ik heb tegen het bemiddelingsresultaat betreffende de tabaksrichtlijn gestemd en wel om de volgende redenen:
Op basis van het bemiddelingsresultaat zou de export naar derde landen van sigaretten met meer dan 10 milligram condensaat, meer dan 1 milligram nicotine en meer dan 10 milligram koolmonoxide verboden moeten worden. Dit zou leiden tot een grote vermindering van de EU-uitvoer van sigaretten en een verlies van enkele tienduizenden arbeidsplaatsen in de EU.
Bij een dergelijk verbod is niemand gebaat, omdat de sigaretten dan buiten de EU zullen worden geproduceerd, terwijl er bij ons arbeidsplaatsen verloren gaan. De EU is überhaupt niet bevoegd om een dergelijk verbod op te leggen. Het gaat niet om de interne markt. De anti-tabaksijveraars moeten niet net doen alsof de export van tabak hetzelfde zou zijn als de verspreiding van cyaankali. De EU hanteert een tegenstrijdige handelswijze door tegelijkertijd de teelt en export van tabak met 1 miljard euro te subsidiëren.
De EU werpt zich door een exportverbod op als de gezondheidsapostel voor de hele wereld. Dat is arrogant ten opzichte van de zeden en gewoonten in andere landen. Het zou van een juiste aanpak getuigen om vaart te maken met de reeds begonnen activiteiten in de Wereldgezondheidsorganisatie over wereldwijde uniforme normen voor tabaksproducten. Een eenzijdige maatregel van de EU zal geen effect sorteren.
Verslag-Paulsen (A5-0136/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, om mij een mening te vormen over de aanbeveling inzake diervoeding moest ik natuurlijk wel advies vragen bij de twee dieren die ik in huis houd, mijn twee katten. U weet dat ik twee huiskatten heb, de een heet Lulù en de ander Frifri, die ik regelmatig voer. Ik wist niet hoe ik ze zou moeten aanspreken en of ze me zouden antwoorden, maar het toeval is me te hulp gekomen. Om hun eten wat lekkerder te maken, had ik namelijk wat andere blikjes gekocht dan gewoonlijk. Die heb ik hun voorgezet. Ik zweer u, mijnheer de Voorzitter, dat geen van de twee katten van de heer Fatuzzo, noch Lulù, noch Frifri, uit die blikjes gegeten hebben, alhoewel zij rammelden van de honger. Dat was hun manier om me te zeggen: "Wacht eens even, ons eten is belangrijk! Het is goed dat jullie het voedsel van dieren controleren, stem dus voor!" En dat heb ik gedaan!
Verslag-Evans (A5-0115/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, toen ik daarnet tijdens de stemming even indutte, heb ik de heer Fatuzzo als wetenschapper voor me gezien. Ja, in plaats van in de politiek te gaan en de belangen van de gepensioneerden te behartigen, was de heer Fatuzzo kernfysicus geworden. U moet namelijk weten dat ik erg geïnteresseerd was in wiskunde en natuurkunde. Ik heb hem dus gevraagd hoe zijn loopbaan in de wetenschap verlopen was. "Ah" , zei hij, "ik ben naar de Verenigde Staten gegaan: ik krijg een heel goed salaris, ik heb allerlei uitvindingen gedaan en ik heb de Nobelprijs gewonnen." "Ik benijd je werkelijk, Nobelprijswinnaar Fatuzzo" , heb ik geantwoord. "Ik ben maar een eenvoudige afgevaardigde in het Europees Parlement. Maar hoe is je dat gelukt, de Nobelprijs winnen?" Daarop zei hij: "Ik ben niet in Italië gebleven, want daar kon ik niet studeren zoals ik wilde, maar ik ben naar de Verenigde Staten gegaan. Als ik binnen Europa had kunnen verhuizen, zou ik in plaats daarvan in Europa zijn gebleven. Stem dus voor de mobiliteit van onderzoekers in Europa!"

Caudron
De tekst die we besproken hebben en waarover gestemd is, roept de lidstaten op de mobiliteit te bevorderen van personen die in opleiding zijn, stage lopen of vrijwilligerswerk verrichten, alsmede van de docenten en opleiders die zich, al dan niet in het kader van een Europees programma, in een andere lidstaat bevinden. Vanzelfsprekend heeft het Europees Parlement met instemming op dit voorstel gereageerd. Toch heeft het Parlement gemeend dat een aantal wijzigingen noodzakelijk was om de kwaliteit van de tekst te verhogen en vooral - en dit is mijns inziens een uiterst belangrijk punt - om het toepassingsgebied van het voorstel uit te breiden tot onderzoekers. Daartoe zijn in eerste lezing amendementen ingediend en aangenomen. Helaas heeft de Europese Commissie de amendementen aangaande onderzoekers op juridische gronden verworpen.
In mijn hoedanigheid van rapporteur voor het 6de kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling kan ik dat natuurlijk alleen maar betreuren. Ik hoop dat de conferentie over de mobiliteit van onderzoekers en wetenschappers, die onder het Belgisch voorzitterschap zal plaatsvinden, vorderingen op dit terrein mogelijk zal maken. Voor de totstandkoming van een Europese onderzoeksruimte is het namelijk van belang dat onderzoekers en wetenschappers uit alle windstreken met elkaar kunnen samenwerken om het onderzoek te bevorderen, hetgeen ook alle burgers ten goede zal komen. Daarom is het van wezenlijk belang de diverse barrières weg te nemen die de mobiliteit van onderzoekers in de weg staan. Nu dat niet mogelijk is gebleken in het kader van dit voorstel, zal er een andere oplossing gevonden moeten worden, en ik zal me daarvoor zeker inzetten.
In navolging van de rapporteur wil ik verder mijn dank uitspreken aan het adres van het Franse voorzitterschap dat zich heeft ingespannen om een zo ambitieus mogelijk gemeenschappelijk voorstel op tafel te leggen dat door alle partijen gedragen kon worden. Zo hebben de amendementen die zijn overgenomen betrekking op een aantal wezenlijke aspecten van de mobiliteit, en ze zijn erop gericht de obstakels van administratieve, financiële of sociale aard van hun scherpste kanten te ontdoen of geheel weg te nemen.
Met betrekking tot de praktische maatregelen die de lidstaten dienen te nemen, worden verschillende voorstellen gedaan, zoals initiatieven op taalkundig en cultureel terrein die bedoeld zijn om de toekomstige reizigers voor te bereiden op hun levensomstandigheden in de toekomst, maatregelen voor een betere toegang tot de informatie over de mobiliteit en de daarmee samenhangende praktische problemen en financiële steun in de vorm van beurzen, uitkeringen of leningen. Onderdanen van kandidaat-lidstaten en van derde landen die legaal verblijven in de Europese Unie zullen eveneens profijt hebben van hetgeen in de aanbeveling is bepaald.
Ik ben tevreden over het feit dat nadrukkelijk wordt gewezen op de noodzakelijke erkenning van allerlei, in andere lidstaten verworven kwalificaties. De lidstaten tonen zich wat dit betreft nogal eens van hun slechtste kant en werpen in de ruimte van het vrij verkeer van personen tal van ontoelaatbare obstakels op, waardoor het mobiele personen onmogelijk gemaakt wordt om elders munt te slaan uit hun ervaring!
Zoals ook de heer Evans heeft benadrukt heeft de Raad sinds de eerste lezing in het Parlement als aanvulling op de aanbeveling een actieplan voor de mobiliteit aangenomen: een "gereedschapskist" van 40 maatregelen. In tweede lezing zijn dan ook amendementen ingediend om in de tekst met deze ontwikkeling rekening te houden. Ik hoop van ganser harte dat die maatregelen snel tot resultaten zullen leiden!

Titley
Mevrouw de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van dit uitstekende verslag van Robert Evans, mijn collega van de Labour-partij. Uit dit verslag blijkt nogmaals dat Labour werkelijk vastberaden is een Europa voor de burger te creëren.
Het programma heeft ten doel mensen in staat te stellen zich door Europa te bewegen door binnen de Europese Unie de mobiliteit van studenten, jonge vrijwilligers en docenten te vergroten. Hierdoor verwerven zij mogelijkheden op onderwijsgebied en worden aangemoedigd in de Europese samenleving als geheel een actieve rol te spelen. Dit is een cruciale ontwikkeling die voortvloeit uit het actieplan van vorig jaar, waarin de belemmeringen voor de mobiliteit aan de hand van concrete maatregelen werden geïdentificeerd.
Het programma is tevens een belangrijke maatregel voor het efficiënt functioneren van de Europese gemeenschappelijke markt. De Labourregering is vastbesloten de gemeenschappelijke markt niet alleen voor zakelijke doeleinden maar ook voor de Britse burger aantrekkelijk te maken. Door omvangrijkere maatregelen ter vergroting van de mobiliteit van studenten en vrijwilligers te introduceren, zullen mensen gemakkelijker besluiten niet alleen in heel Groot-Brittannië, maar zelfs in heel Europa te werken en te reizen.
Een dergelijk programma wekt op tot gemeenschapszin, is zeer informatief en is voor de Europese Unie een uitstekend reclamemiddel waarmee zij onder haar belangrijkste inwoners, de jongeren, bekendheid verwerft. Die publiciteit is broodnodig, want bijna nergens was bij de afgelopen Europese verkiezingen de opkomst van jongeren zo laag als in Groot-Brittannië.
Niet aan de hand van de kletspraat in de media, maar op basis van hun praktische ervaringen verwerven jongeren veel betrouwbare en meer inspirerende kennis van Europa.
Verslag-Florenz (A5-0146/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag wordt terecht geprobeerd het gebruik van gevaarlijke materialen, waaronder lood, in elektrische en elektronische apparatuur aan banden te leggen. Toch wil ik de heer Florenz zeggen dat we bij lood beter voorzichtig te werk kunnen gaan, "met loden voeten" , zoals een Italiaans spreekwoord zegt. Dat zeg ik ook omdat veel politici en ministers in Europa hun zakken vol lood hebben: het lukt ze niet om van hun plaats te komen! Even afgezien van deze beeldspraak, geloof ik dat we ook bij elektrische en elektronische apparatuur beter niet onmiddellijk alle schadelijke substanties kunnen verbieden, als er geen minder schadelijke alternatieven beschikbaar zijn. Ik sta dus achter dit verslag, op voorwaarde dat deze substanties geleidelijk aan worden verboden.
Verslag-Florenz (A5-0148/2001)

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, door normen voor recycling van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur dwingend op te leggen draagt het Europees Parlement sterk bij aan de "ecologisering" van deze industrietak.
Uiteindelijk heeft het milieu aan het langste eind getrokken, na een strijd waarin de aanhangers van een innovatieve aanpak in de sector van elektrische en elektronische apparaten en de traditionele producenten tegenover elkaar stonden. Laatstgenoemden hebben voortdurend aan de rem getrokken om de datum waarop de recycling van afgedankte apparaten voor hun rekening komt, uit te stellen.
De rapporteur verdient een pluim omdat hij de weg van de schone producten gekozen heeft, maar het valt te betreuren dat de Commissie de kwestie van afgedankte elektrische en elektronische apparaten niet tegelijk behandeld heeft met het probleem van de daarmee samenhangende chemische stoffen. De Groenen betreuren het in hoge mate dat in dit tweede verslag slechts twee van de 70 stoffen verboden worden, terwijl moedermelk soms met waarden die hoger liggen dan de WHO-normen besmet blijkt te zijn met chemische stoffen die afkomstig zijn uit deze apparaten, zoals gebromeerde producten.
Ondanks deze valse noot zijn wij ingenomen met dit verslag, dat vooral vernieuwend is op het punt van de individuele verantwoordelijkheid van de producenten. Iedere producent is voortaan financieel verantwoordelijk voor zijn product, en dat geldt zowel voor producten die reeds op de markt zijn als voor producten in de toekomst. Milieuoverwegingen winnen via dit verslag terrein, en daaruit blijkt dat de politiek zich steeds meer bewust wordt van de gevaren van verspreiding van industrieel afval, met name van afgedankte elektrische en elektronische apparaten.
Uiteindelijk zal iedereen gebaat zijn bij deze gedwongen overstap: de producenten, de consumenten en het milieu. In het verslag-Florenz over afgedankte elektrische en elektronische apparatuur zijn dus wezenlijke garanties voor het milieu vastgelegd die aantonen dat de Europese industrie in de ogen van de burgers en de politici ecologisch verantwoord te werk dient te gaan.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in de nacht waarin de uitslagen van de Italiaanse verkiezingen binnendruppelden, lukte het me niet tussen de resultaten door wakker te blijven en ben ik meerdere malen in slaap gevallen. Eerst droomde ik over de heer Maaten - dat heb ik u daarnet verteld. Daarna, nadat ik het verslag-Florenz had gelezen om me voor te bereiden op het debat, heb ik gedroomd dat de heer Florenz persoonlijk bezig was op een platform de afgedankte elektrische en elektronische apparaten te verwerken waarover hij in zijn verslag schrijft. Hij was helemaal bezweet en vermoeid. "Ik ben al drie dagen en drie nachten bezig het afval te scheiden om het te kunnen hergebruiken" , zei hij in mijn droom. "Maak je niet ongerust" , zei ik hem, "ik zal voor je verslag stemmen, want ik ben ervan overtuigd dat het goed is afgedankte elektrische en elektronische apparaten te recyclen. Kom nu maar mee naar de Partij van de Gepensioneerden, want daar dansen en reizen we en bovendien zijn er heel veel weduwes lid met wie je de dagen prettiger kunt doorbrengen dan hier!"

Lulling
Het Europees Parlement heeft in Straatsburg gediscussieerd over een verslag van zijn Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. In het voorstel voor een richtlijn wordt bepaald dat ofwel de producent ofwel de eerste importeur verantwoordelijk is voor het afval van elektrische en elektronische apparaten, dat ongeveer 16 kilo per inwoner bedraagt in de vijftien lidstaten van de Europese Unie, een hoeveelheid die naar verwachting de komende twaalf jaar zal verdubbelen.
Vanwege de specifieke situatie in Luxemburg beschikt dit land nauwelijks over echte producenten; hier zijn voornamelijk importeurs gevestigd.
De distributie van de producten is veelal zodanig georganiseerd dat een algemeen importeur verantwoordelijk is voor de regio België-Luxemburg. Die importeur zetelt meestal in België, niet in Luxemburg. Dit betekent dat België slechts één algemeen importeur verantwoordelijk hoeft te stellen, terwijl Luxemburg te maken heeft met een groot aantal handelaren waaraan deze importeur zijn producten levert. Verder is de parallelle import van producten buiten de reguliere distributiekanalen om in Luxemburg aanzienlijk omvangrijker dan in de andere landen.
Het gevolg hiervan is dat de handelsmaatschappijen die in Luxemburg verantwoordelijk gesteld worden, over het algemeen kleine ondernemingen zijn, of in ieder geval bedrijven van geringere omvang dan in andere landen.
Deze specifieke Luxemburgse situatie betekent dat speciale aandacht besteed dient te worden aan de administratieve vereenvoudiging van het beheer van de financieringssystemen voor recycling en nuttige toepassing. Het zou dan ook wenselijk zijn dat de richtlijn de lidstaten op bepaalde terreinen voldoende ruimte biedt om maatregelen te nemen die toegespitst zijn op de eigen situatie.
Met name in stedelijke gebieden beschikt de handel vaak niet over opslagruimtes om grote hoeveelheden afgedankte apparaten op te slaan. De terugname van apparatuur door de handel dient dan ook niet verplicht gesteld te worden, maar op vrijwillige basis te blijven geschieden. Indien de handel de afgedankte apparatuur niet kan terugnemen, dienen andere systemen, zoals centra voor hergebruik, ter beschikking te komen van de consumenten. De kosten van verplichte terugname zouden namelijk buitensporig hoog zijn voor vele handelaren.
De richtlijn heeft ook betrekking op de financiële verantwoordelijkheid voor de elektrische en elektronische producten die op het moment van inwerkingtreding van de richtlijn reeds op de markt zijn. Voor een deel van die producten geldt dat de producenten niet meer bestaan. Sommige apparaten, zoals koelkasten of televisietoestellen, hebben immers een gemiddelde levensduur van 20 jaar. De richtlijn dient de lidstaten vrij te laten in hun keuze van de middelen die ze willen inzetten om hergebruik van die apparaten te financieren. Zo zouden bijvoorbeeld afspraken gemaakt kunnen worden met de overheid over maatregelen om de consumenten ertoe aan te zetten de oude apparaten van de zolder te halen en kosteloos in te leveren. Dit soort maatregelen is ingevoerd in de landen die reeds beschikken over een systeem van gratis terugname.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Arvidsson, Carlsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck
Wij als Zweedse conservatieven vinden dit een goed voorstel voor een milieurichtlijn. Bovendien zijn de basisprincipes betreffende de verantwoordelijkheid van de producent voor toekomstige producten en de mogelijkheid voor de consument om milieuvriendelijke producten te kiezen, zeer belangrijk.
De formulering van artikel 7 is ietwat onduidelijk. Dit is onze interpretatie. De in paragraaf 2 bedoelde financiering geldt voor afval in het algemeen. De lidstaten krijgen de mogelijkheid gedurende een periode van tien jaar als alternatief collectieve financiering, bijvoorbeeld belastingen, te kiezen. Dit geldt ook voor zogenaamd historisch afval. Na deze periode zijn uitzonderingen enkel mogelijk met toestemming van de Commissie.
Met deze interpretatie voor ogen hebben wij voor het verslag gestemd.

Titley
Ik steun deze maatregelen ter introductie van strenge, nieuwe bepalingen door middel waarvan consumenten en detailhandelaars afgedankte elektrische en elektronische apparatuur kosteloos kunnen inleveren en waarmee producenten worden aangemoedigd de verantwoordelijkheid op zich te nemen.
Het doel van deze bepalingen is de consument aan te zetten tot het inleveren van oude, afgedankte elektrische en elektronische apparatuur bij nieuwe lokale inzamelpunten of via inleverregelingen voor de detailhandel. Dat is beter dan apparatuur zoals oude haardrogers, koelkasten en televisies weg te gooien.
Vandaag de dag leven we in een wegwerpsamenleving. Computers, ketels, koelkasten en vrieskisten vloeien in ongekend grote getale naar de afvalstroom. Consumenten over heel Europa moeten hun bijdrage leveren aan het stremmen van de enorme stroom afgedankte elektronische apparaten. Dat komt in feite slechts neer op een kleine verandering in hun dagelijkse routine. Het inleveren van oude radio' s en stofzuigers wordt net als naar de glasbak gaan met oude flessen of het verzamelen van oud papier. Dat is altijd nog beter dan die apparaten in de vuilnisbak te werpen.
Voor producenten betekent dit dat zij recyclingprogramma' s met openbare inzamelpunten, inlever - en behandelprogramma' s voor de detailhandel en systemen voor hergebruik en verwijdering dienen te financieren. Hun verantwoordelijkheid houdt niet op bij het produceren van elektronische goederen: zij moeten verantwoordelijkheid dragen voor de gehele levenscyclus van hun producten.
Een dergelijk programma is een belangrijke stap naar een groenere en schonere Europese Unie. Hieruit blijkt opnieuw dat Europa vastberaden is voor zijn burgers een gezondere en veiligere leefomgeving te creëren.
Verslag-Breyer (A5-0135/2001)

Dehousse
Mijnheer de Voorzitter, in aanvulling op de opmerkingen van juridische aard die ik gemaakt heb tijdens het algemene debat over het verslag van mevrouw Breyer zou ik willen benadrukken dat mijn stem en die van mijn fractie voor dit verslag tevens verband houden met het uitzonderlijk belang in algemene zin van de teksten die aan het Parlement zijn voorgelegd.
De ontwikkeling van Europa is over het geheel genomen voorbeeldig en evenwichtig geweest, en de economische ontwikkeling van ons continent is altijd gepaard gegaan met een hoogwaardige cultuur. Een van de redenen daarvoor is nu juist dat Europa altijd de beschikking heeft gehad over onuitputtelijke, want eindeloos hernieuwbare, voorraden van de kostbare vloeistof waaraan wij ons leven te danken hebben. Thans wordt zowel de kwaliteit als de kwantiteit van ons water bedreigd door een onaanvaardbare, razendsnel toenemende vervuiling die de afgelopen eeuwen nagenoeg ongestoord om zich heen heeft kunnen grijpen. Deze gevaarlijke verspilling doet zich voor juist op het moment dat door de groei van de wereldbevolking de beschikbaarheid van voldoende water een steeds nijpender probleem wordt. Dat is nu al zo, voor de zes miljard mensen die thans de wereld bevolken, en dat zal nog erger zijn wanneer over dertig jaar, dat wil zeggen binnen een generatie, acht miljard mensen zo goed en zo kwaad als het gaat met elkaar zullen moeten samenleven. Geen enkele lidstaat en geen enkele regio is gevrijwaard van deze druk van twee kanten. Daarom is het van cruciaal belang voor de toekomst in het algemeen, en die van Europa in het bijzonder dat het initiatief van de Commissie aangenomen wordt door het Parlement en de instemming van de Raad verkrijgt.

Fatuzzo
Ik weet zeker dat u deze Latijnse fabel kent, mijnheer de Voorzitter. "Stroomopwaarts stond de wolf, een heel eind stroomafwaarts het lam, dat uit een beekje dronk." Waarom heb ik deze Latijnse fabel aangehaald? Omdat ik het heel goed vind dat we vermijden schadelijke substanties in de rivieren te lozen. Omdat de Europese waterlopen van verre oorden naar de Middellandse Zee en naar onze andere zeeën stromen, net als het water van de wolf naar het lam, is het een goed idee de kandidaat-landen erbij te betrekken, zoals in dit verslag wordt gevraagd, om te zorgen dat ze de bron en de bovenloop van de Europese rivieren niet vervuilen.
Verslag-Alavanos (A5-0299/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat over innovatie met behulp van nieuwe technologieën. Zoals ik al eerder heb gezegd, ben ik een groot voorstander van computers, internet en al die moderne uitvindingen waar de jeugd zo gek mee is. Helaas heb ik al veel vrije dagen doorgebracht met het opnieuw invoeren van elektronische archieven die ik per ongeluk, met een druk op de verkeerde knop, had gewist. Daarom ben ik niet zo enthousiast over de nieuwe technologieën. Mijn dochter Elisabetta heeft me toch kunnen overtuigen dat ze erg nuttig zijn en zij heeft ze ook voor haar politieke activiteiten gebruikt. Ik steun dit verslag dus, ook al hoop ik dat de kinderen zullen opgroeien tot nette jongeren en niet alleen tot goede computergebruikers.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Zou het verslag slechts de goedbedoelde verklaringen bevatten waarin gewezen wordt op de noodzaak de nieuwe technologieën op ruime schaal te verspreiden, met name in het onderwijsstelsel, dan zouden we ermee ingestemd kunnen hebben, al is het wel zo dat goede bedoelingen op zich nog geen garantie zijn voor een gedegen beleid.
Achter deze verklaringen gaat echter in verschillende paragrafen de bedoeling schuil "de ondernemingen(...) financiële en technische bijstand te verlenen (...)" . Aangezien wij niet kunnen instemmen met het verstrekken van subsidies, al is het indirect, aan particuliere ondernemingen, hebben wij ons van stemming onthouden ten aanzien van dit verslag.

Meijer
. Nieuwe technieken mogen in het Europese onderwijs niet opnieuw een tweedeling laten ontstaan tussen de volkstalen en een bevoorrechte communicatietaal. Europa bestaat uit een verzameling van relatief kleine en overwegend eentalige gebieden. Het is hier geen Amerika, waar door elkaar wonende migranten met van oorsprong verschillende talen de officiële bestuurstaal moesten overnemen om met elkaar te kunnen spreken. Hier vallen taalverschillen binnen één gebied vaak samen met verschillen tussen rijk en arm, machtigen en machtelozen, winnaars en verliezers. Eeuwenlang probeerden grote veelvolkerenstaten om aan hun inwoners een andere taal op te leggen. Dat was de taal van de hoofdstad van het rijk, die daarbuiten ook werd gebruikt door ondernemers, ambtenaren en militairen. Terwijl de bevoorrechten de door de overheid beschermde taal overnamen bleven arbeiders en boeren hun eigen volkstalen spreken. Vooral daardoor is taalstrijd ontstaan en zijn grote staten uiteengevallen. Nog steeds leeft de eis van onderwijs en bestuur in de eigen taal in alle gebieden waar de taalgrens niet samenvalt met de staatsgrens of met de binnenlandse grenzen van autonome gebieden. Als we willen dat een jonge generatie niet kunstmatig wordt opgedeeld in kansarmen en kansrijken moeten we de gelijkheid van talen verdedigen.
Verslag-Perry (A5-0302/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, op pagina 21 van het verslag van de heer Perry over het Witboek over het gebruik van elektronica, concludeert de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken dat "[...] permanente educatie meer naar waarde zal worden geschat indien de werkgevers meer bereidheid aan de dag leggen om oudere werknemers aan te werven" , oudere werknemers die tijdens hun leven de nieuwigheden hebben geleerd die ons in de moderne wereld alle dagen worden voorgezet. Ik ben het natuurlijk eens met deze conclusie. Ik hoop van harte dat ouderen die hebben gestudeerd en hun kennis hebben uitgebreid dankzij dit verslag makkelijker werk kunnen vinden.
Verslag-Mauro (A5-0152/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de heer Mauro komt net als ik uit Italië, zoals u weet, en maakt net als ik deel uit van de Fractie van de Europese Volkspartij. Daarom ben ik met genoegen naar een lezing van hem over dit verslag gegaan. Op een zeker moment heeft hij gezegd: "Ziet u deze beker hier voor mij?" Wij dachten allemaal: "Natuurlijk zien we die." "Deze beker" , zei de heer Mauro, "dient om water te drinken. Ik zou hem echter ook kapot kunnen slaan op het hoofd van de heer Fatuzzo, en dat zou oneigenlijk gebruik zijn. Dat zei hij precies zo - mijn hoofd doet er nog pijn van - en hij heeft ook uitgelegd waarom. Ook vernieuwende technieken, zoals computers en internet, zouden namelijk verkeerd gebruikt kunnen worden, net als de beker in zijn voorbeeld. Ik wil hem echter verzoeken geen computer op mijn hoofd kapot te slaan, want dan kan ik geen stemverklaringen meer afleggen.

Krivine en Vachetta
De bevoegdheden inzake het onderwijs zijn een zaak van de nationale overheden. Wij wijzen alle pogingen af om aan dit gegeven te tornen. Een discussie over deze bevoegdheidsverdeling gaat namelijk gepaard met een verder oprukkende commercialisering op onderwijsterrein.
De verslagen gaan nadrukkelijk die kant uit, in het bijzonder met de beperking van de rol van de "inhoud" ten gunste van de "bekwaamheden" . Hier moeten met diploma' s samenhangende kwalificaties wijken voor lijsten van "flexibele" bekwaamheden die enkel onder de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven vallen. Dit alles past in de lijn van de liberale contrahervormingen die in verschillende landen zijn ingezet. Zo wordt er in deze zienswijze ook van uitgegaan dat "levenslang leren" een drastische beperking mogelijk maakt van de basisopleiding en van de rol van de openbare onderwijsinstellingen (zulks ten gunste van het "virtueel" onderwijs op afstand, dat steeds commerciëler wordt).
De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT) dienen juist te leiden tot versterking van het recht van iedereen op algemeen en openbaar onderwijs van hoog niveau.
Investeringen op dit terrein leiden daar niet toe indien ze gepaard gaan met verhoudingsgewijs forse bezuinigingen op alle begrotingen die sinds 15 jaar voor het onderwijs gereserveerd worden. Derhalve kunnen wij niet voor deze verslagen stemmen.

Figueiredo
De nieuwe technologieën en de wijze waarop het onderwijs daarmee omgaat, zijn een belangrijk onderwerp. We zijn het er over eens dat het niet volstaat elke school een computer te geven. Daarmee is het probleem namelijk niet opgelost. Scholen moeten uiteraard kunnen beschikken over de nodige technologische infrastructuur (zowel software als hardware), maar er moet ook ruime aandacht worden geschonken aan het opleiden van het onderwijzend personeel. Bovendien moeten zodanige omstandigheden worden geschapen dat werkelijk iedere leerling toegang heeft tot deze technologieën.
We moeten er daarom op wijzen dat deze mededeling van de Commissie nogal gefragmenteerd is. Zij is in de praktijk namelijk afhankelijk van reeds bestaande programma' s die alle hun eigen doelstellingen hebben. Dit initiatief beperkt zich in feite tot een voorstel om de voortgang in de verschillende lidstaten in de gaten te houden. Er worden dus geen daadwerkelijk acties voorgesteld om de huidige situatie te wijzigen en te komen tot een algemeen gebruik van internet. Voor een land als Portugal betekent dat het volgende: zolang de kosten voor de toegang tot de nieuwe technologieën niet drastisch omlaag gaan en de levensstandaard van de minst bedeelden niet navenant omhoog gaat, zal het aantal kinderen en jongeren dat gelijke mogelijkheden geniet bij de toegang tot nieuwe technologieën zeer beperkt blijven.
Verslag-Von Wogau (A5-0165/2001)

Berthu
Het debat van zojuist over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid in 2001 werd gekenmerkt door een hoge mate van onzekerheid, en goedbeschouwd is dat niet verwonderlijk, aangezien de gehele exercitie in het teken stond van een onmogelijk te bereiken doel: de vaststelling van gemeenschappelijke economische richtsnoeren op Europees niveau. De behoeften op nationaal niveau zijn namelijk heel verschillend.
Die onzekerheid wordt nog vergroot door de renteverlaging met een kwartpunt, waartoe de Europese Centrale Bank op 10 mei jongstleden heeft besloten. Op 2 mei heeft de vice-president van de ECB, de heer Christian Noyer, zich ten overstaan van de Economische en Monetaire Commissie van ons Parlement nog optimistisch uitgelaten over de stabiliteit van de prijzen in de eurozone, en de heer Wim Duisenberg, president van de ECB, heeft recentelijk nog een rapport gepresenteerd waarin eveneens vertrouwen werd uitgesproken met betrekking tot de groeiperspectieven. Alles leek er dus op te wijzen dat de rentetarieven ongewijzigd zouden blijven. Met deze renteverlaging heeft de ECB echter in zekere zin haar argumenten van de dag ervoor ontkracht. De gevolgen van deze handeling hebben niet op zich laten wachten: een daling, de zoveelste, van de koers van de euro en een reflexmatige opleving van de beurzen, waaruit geen enkele positief effect af te leiden valt met betrekking tot de groei.
De ECB zit klem in een reeks paradoxen zonder einde, waarvan ze voorlopig nog niet verlost is. Welke maatregelen er ook genomen worden, ze zullen altijd ongeschikt zijn voor ten minste een deel van de lidstaten. Collega Blokland heeft er bijvoorbeeld op gewezen dat de laatste renteverlaging met verbijstering is ontvangen in Nederland, waar de inflatie onlangs het hoogste niveau sinds twintig jaar bereikt heeft en waar iedereen van mening is dat de rente juist verhoogd had moeten worden. Dat geldt ook voor andere landen in de eurozone.
Tegen die achtergrond moge het duidelijk zijn dat iedere stap van de ECB de onderlinge verschillen blootlegt, verschillen die door de internationale beursspeculanten onmiddellijk geïnterpreteerd worden als bedreigingen voor de levensvatbaarheid van een gemeenschappelijk monetair beleid dat niet vergezeld gaat van harmonisatie van alle andere variabelen. Door de komst van de euro lijken we aldus voortdurend op de rand van een vertrouwenscrisis te balanceren.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in paragraaf 8 van de conclusies van het verslag-von Wogau worden de Europese landen verzocht hun pensioenstelsels aan de economische situatie in Europa aan te passen. Dit is het thema waarvoor ik me inzet in de politiek. Ik benadruk dat er in de overheidsbegroting een evenwicht moet worden gevonden tussen bezuinigingen en een menswaardig bestaan voor alle burgers, niet alleen voor ouderen en gepensioneerden maar ook voor jongeren. Ik protesteer tegen alle maatregelen op grond waarvan alleen aan ouderen een maandelijkse minimumuitkering wordt toegekend. Dat is natuurlijk rechtvaardig en juist, maar ook jongeren moeten die uitkering krijgen als ze niet de middelen hebben om zichzelf te onderhouden, evenals ook degenen die premies betaald hebben. Kortom, we moeten het juiste evenwicht vinden tussen financiën en het sociale bestaan waar we allemaal recht op hebben.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben tegen dit verslag over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap gestemd, aangezien deze richtsnoeren geheel ondergeschikt zijn gemaakt aan de belangen en de wensen van de grote concerns, ten koste van de werknemers.
De tekst mag dan opgesierd zijn met amendementen waarin bijvoorbeeld ecologische kwesties aan de orde worden gesteld of waarin wordt voorgesteld "een heffing op kapitaalbewegingen zoals de Tobin-belasting" in te voeren, feit blijft dat dit verslag een onverbloemde lofzang is op het door de lidstaten gevoerde beleid ten gunste van de werkgevers en tegen de werknemers, en goedkeuring inhoudt van de manier waarop de economie thans functioneert.
Wij hebben ons van stemming onthouden ten aanzien van dat laatste amendement, om te voorkomen dat onze stem gevoegd zou worden bij die van de meest verstokte aanhangers van het kapitalisme die tegen gestemd hebben omdat ze zelfs een onbeduidende heffing op kapitaal zoals de Tobin-belasting niet willen aanvaarden.
Wanneer echter gesproken wordt over het "controleren" van de speculatieve kapitaalbewegingen via deze heffing of over het "beperken van de volatiliteit van de financiële markten" wordt ons echt een rad voor de ogen gedraaid.
De massaontslagen in enkele van de grootste ondernemingen van de Europese Unie tonen aan dat niet alleen het speculeren met grote kapitalen een rampzalige uitwerking heeft op de werkende klasse en de samenleving, maar ook het kapitaal op zich en het economisch systeem als zodanig, dat immers is gebaseerd op winstbejag en kapitalistische verrijking. De werknemers hebben maatregelen nodig die hen beschermen tegen de inhaligheid van de werkgevers, geen symbolische gebaren die ook nog eens de kapitalistische werking van de economie rechtvaardigen.

Krivine en Vachetta
, schriftelijk. (FR) Wij stemmen tegen dit nieuwe liberale loflied. De "structurele hervorming" van de arbeidsmarkt die hierin aangeprezen wordt, houdt in dat de arbeidscontracten nog kwetsbaarder worden. Dat is inderdaad het beleid dat overal in Europa wordt gevoerd, en wij willen dat allesbehalve "voortzetten en versnellen" maar juist stopzetten. Wij zouden ons niet verzetten tegen het creëren van "algemene gunstige investeringsvoorwaarden" als dit niet nog meer winst zou inhouden, terwijl de investeringen juist duurzaam ondersteund kunnen worden dankzij de consumptie van de werknemers.
Wat de pensioenen betreft zult u ons altijd in de frontlinie vinden bij de afwijzing van de zogenaamde "hervormingen" , die in feite een openstelling betekenen voor particuliere verzekeringen. Op dezelfde manier zijn wij sterk tegen de liberalisering van elektriciteit en gas, en daarentegen juist voor de opzet van een grote Europese overheidsdienst.
Wij stemmen ook tegen dit verslag omdat het is opgesteld in een hypocriet en antidemocratisch ambtelijk harkenjargon en omdat het staat in het teken van een "economie van de onwetendheid" . Hoe kun je na de Britse treinen en de Californische elektriciteit vergeten dat privatisering en efficiëntie niet samengaan?

Figueiredo
De macro-economische voorspellingen van deze lente bevestigen dat zowel de Europese economie als de wereldeconomie in een vertraging zijn geraakt. De Commissie weigert evenwel haar aanbevelingen voor de economische richtsnoeren voor 2001 te herzien. Het voorgestelde recept lijkt nu wel voor eeuwig vast te liggen: we moeten de overheidsuitgaven terugdringen, de lonen matigen en het structurele hervormingsproces, zoals dat in de strategie van Lissabon is vastgelegd, versneld doorvoeren. Dat geldt in het bijzonder voor de liberalisering van de verschillende sectoren en de verwezenlijking van een flexibeler arbeidsmarkt.
De Commissie is uitsluitend geïnteresseerd in de prijsstabiliteit en de naleving van het stabiliteitspact. Volgens de voorspellingen zal de groei in Portugal achterblijven bij die van de rest van Europa. Bovendien zal de werkloosheid toenemen, vooral onder jongeren en vrouwen. De toenemende inflatie leidt tot een afname van de koopkracht, en dat terwijl de lonen in Portugal al de laagste van de Europese Unie zijn. Zo krijgen de werknemers de zwaarste klappen te verduren. Ook hier weer luidt het recept: loonmatiging. Bovendien moet het eenvoudiger worden mensen te ontslaan. Tot slot moet er worden vooruitgelopen op de doelstellingen van het stabiliteitspact: de overheidsuitgaven moeten in de begroting voor het jaar 2002 dus drastisch worden teruggebracht.
Het verslag-von Wogau volgt de door de Commissie voorgestelde oriëntering. Opvallend is het voorstel "sui generis" om de "eurozone" voortaan "Europese thuismarkt" te noemen. Ook de rapporteur is bezeten van het idee dat prijsstabiliteit belangrijker is dan economische groei. Hij hecht niet veel belang aan overheidsinvesteringen en dringt erop aan dat het "potentieel bij bezuinigingen op alle gebieden volledig moet worden benut" . Hij betreurt het dat op de Top van Stockholm geen voortgang is geboekt met de liberalisering van de sectoren elektriciteit en gas. Hij benadrukt dat "liberalisering in de nog resterende sectoren van wezenlijk belang is" en bevestigt dat "de hervorming van de arbeidsmarkten moet worden voortgezet" . Tot slot wijst hij op de noodzaak om de systemen voor pensioenen en gezondheidszorg te herzien. Kwesties betreffende werk en werkgelegenheid komen niet aan bod.
Wij hebben dus niet anders dan tegen dit verslag kunnen stemmen.

Markov
 - (DE) Het onderhavige verslag over de aanbeveling van de Commissie betreffende de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap in 2001 heeft als hoogste prioriteit om de Europese Unie in 2010 tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te maken. Daar is in beginsel niets op tegen, maar de rapporteur verzwijgt - beslist niet onbewust - dat deze zin tijdens de Top in Lissabon nog is uitgebreid, namelijk met "een kenniseconomie met meer en betere arbeidsplaatsen en een sterkere sociale cohesie." Dat is precies de plek waar de schoen wringt. Terecht wordt geconstateerd dat er sprake is van een conjuncturele verzwakking van de economie. Als methode om die afzwakking te boven te komen, worden opnieuw de neoliberale denkbeelden van stal gehaald: een aanbodgericht economisch beleid, liberalisering, vermindering van de staatsschuld en aandringen op een terughoudende opstelling van werknemers bij CAO-onderhandelingen.
Hoewel in het onderhavige verslag wel enkele belangrijke punten zijn opgenomen die niet in het verslag over de Europese economische ontwikkeling van dezelfde rapporteur stonden - bijvoorbeeld de noodzaak van bepaalde harmonisaties in de belastingwetgeving, een bijzondere nadruk op het belang van een sterker MKB en het integreren van milieuaspecten - ontbreken er nog steeds fundamentele elementen.
Als de vraagzijde op de interne markt niet wordt gestimuleerd, met andere woorden, als de koopkracht niet wordt versterkt, zal het niet lukken om de aanzet te geven tot een duurzame opleving. Dat betekent dat het behoud en het creëren van nieuwe arbeidsplaatsen de hoogste prioriteit moet krijgen. Wij hebben dringend behoefte aan een herverdeling van arbeid door arbeidstijdverkorting in velerlei vormen, door een passende deelname aan sociale en pensioenvoorzieningen voor iedereen met inkomsten uit arbeid, door een grotere oriëntatie op onderwijs en opleiding en door een ombuiging van het investeringsbeleid van overheidswege. Zolang deze noodzakelijke ingrepen niet in de Europese economische beleidstrategie worden geïntegreerd, kan dit verslag onze goedkeuring niet wegdragen.

Patakis
Het verslag van het EP neemt de voorstellen van de Commissie over betreffende de tenuitvoerlegging van het stabiliteitspact. Daarin staan richtsnoeren voor het economisch beleid en een pakket maatregelen die nog harder tegen de arbeiders ingaan.
De "voortgezette loonmatiging" en de "grotere flexibiliteit op de arbeidsmarkten" worden positieve elementen genoemd, en tegelijkertijd worden hardere maatregelen voorgesteld voor de werknemers, wegens de verzwakking en slapte van de Europese economie en de bijstelling van de groeiprognoses van de EU, van 3% waar ze eerst op rekenden naar 2,7% gemiddeld in 2001.
De Commissie meent dat een meer flexibele organisatie van de arbeid moet worden gestimuleerd en dat "de inspanningen moeten worden voortgezet voor een verdere versoepeling van het bestaande restrictieve wetgevingskader betreffende de bescherming van arbeid" , dat wil zeggen dat ongecontroleerde, meer "economische" en massale ontslagen worden toegestaan. Nu al hebben grote ondernemingen deze maatregel toegepast en massaal mensen ontslagen, onder het mom van de vertraging van de economische groei. Op die manier kunnen zij productie en personeel gaan herstructureren. Het resultaat daarvan was dat de afgelopen weken meer dan 250.000 ontslagen werden aangekondigd. Aangezien zich in de economie van de VS sterke tekenen van recessie voordoen, zal de golf van ontslagen groter worden, want de ondernemingen zullen proberen hun hoge winstcijfers te behouden via vermindering van personeel.
Dat is het beleid van de EU, die om de winsten van de rijke machthebbers te beschermen, het licht op groen zet voor massale ontslagen. Daarom zijn de woorden van de EU, telkens wanneer wordt gesproken over zogenaamde belangstelling voor de werknemers en bestrijding van de werkloosheid, uitlatingen van schijnheilige Farizeeërs.
In het verslag wordt ook een lans gebroken voor de bespoediging van een radicale ommekeer van het bestaande socialezekerheids- en pensioenstelsel, en voor de hervorming ervan voor eind 2001, om "de problemen die voortkomen uit de vergrijzing van de bevolking" aan te pakken!
Verder wordt hierin een versnelling voorgesteld van de privatiseringen, waarbij er concreet op wordt gewezen dat het goede voorbeeld van de liberalisering van de telecommunicatiesector moet worden nagevolgd in de energiesector, de posterijen, de luchthavens, de spoorwegen en het vervoer over zee, zoals is overeengekomen.
Het is duidelijk dat de werknemers nog moeilijkere en zwartere dagen op zich af zien komen. De sociale zekerheid zal afhankelijk zijn van de hoogte van de lonen en premies en van de koopkracht van de inkomens. Deeltijdwerk zal algemeen worden toegepast, samen met partiële pensionering en dure particuliere medische verzorging, terwijl door de commercialisering van het pensioenstelsel, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid de bredere volksklassen de richting zullen uitgaan van werkloosheid, armoede, onzekerheid en sociale uitsluiting.
De maatregelen die bestemd zijn voor de werknemers geven hun een gegarandeerde armoede. De welvaart is uiteraard bestemd voor het grootkapitaal, dat daarmee steeds sterker wordt.
De afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland stemmen tegen dit verslag. Daarmee ontstaat nog meer armoede voor de werknemers, krijgt het grootkapitaal kans op nieuwe superwinsten, en wordt aangestuurd op de vernietiging van de verworvenheden van de arbeiders. De werknemers veroordelen dit barbaarse en onmenselijke beleid en zullen het bestrijden met grote, massale, eendrachtige demonstraties en stakingen in de verschillende Europese landen en Griekenland. Zo zullen zij proberen de naderende orkaan te stuiten, en wij zullen naast en met hen de strijd ingaan.

De Voorzitter
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.39 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Alcoholgebruik door kinderen en adolescenten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0150/2001) van mevrouw Stihler, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende het alcoholgebruik door kinderen en adolescenten [COM(2000) 736 - C5-0020/2001 - 2001/0801(CNS)].

Stihler
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat over het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende alcoholgebruik door kinderen en adolescenten. Het Parlement is gevraagd hierover advies uit te brengen. Ons verslag zal dus niet uitmonden in verplichte Europese wetgeving maar letterlijk fungeren als een aanbeveling aan de lidstaten.
In dit stadium zou ik graag het Zweeds voorzitterschap willen bedanken voor zijn belangstelling voor deze problematiek en voor het organiseren van de succesvolle conferentie van Stockholm. Door jonge mensen de kans te geven hun mening te geven, en wel op gelijke voet met de ministers van Volksgezondheid, maakt men de dialoog alleen maar interessanter.
Kinderen en adolescenten beginnen op steeds jongere leeftijd zorgwekkende hoeveelheden alcohol te drinken. Daarvoor bestaat steeds meer bewijsmateriaal. Dit probleem wordt steeds erger in niet alleen de noordelijke maar ook de zuidelijke landen. In Frankrijk en Spanje wordt steeds meer melding gemaakt van problemen met dronken adolescenten, waaronder vechtpartijen, geweld, spijbelen, diefstal en illegaal drugsbezit. Uit een recent onderzoek is gebleken dat het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk en Zweden relatief het grootste aantal jongens en meisjes tellen die op of voor de leeftijd van 13 jaar dronken zijn geweest. Schotland, het land dat ik in dit Parlement vertegenwoordig, telt het grootste aantal drinkpartijen onder 15-jarigen. Ook verdwijnt het verschil tussen jongens en meisjes: in Denemarken, Finland, Engeland, Schotland en Wales groeit het aantal meisjes dat op 15-jarige leeftijd al dronken is geweest. Het feit blijft echter dat kinderen en adolescenten simpelweg veel gevoeliger zijn voor de gevolgen van alcohol dan volwassenen.
Het toenemend drankgebruik onder kinderen en adolescenten heeft grote gevolgen voor de volksgezondheid. Wie tijdens zijn of haar jeugd veel gedronken heeft, kan op volwassen leeftijd een gelijksoortig drankgedrag gaan vertonen. Veel collega' s hier aanwezig zullen ongetwijfeld op de hoogte zijn van de gevolgen van overmatig drankgebruik. Wat alcoholmisbruik door adolescenten betreft, kan niet worden ontkend dat er een verband bestaat tussen overmatig drankgebruik, ongewenste zwangerschappen, seksueel overdraagbare ziekten, misdaad en verkeersongelukken. Na een bezoek aan het politiebureau of ziekenhuis bij u in de buurt zult u zien dat ik gelijk heb.
Welke oplossingen kunnen hiervoor worden aangedragen? Informatie, onderwijs en gezondheidsbevordering zijn van fundamenteel belang in de strijd tegen drankmisbruik onder minderjarigen. Andere middelen zijn gezondheidsbevorderende maatregelen voor kinderen, ouders, leraren en verzorgers, een betere etikettering van alcoholische dranken en de integratie van het jongerenbeleid.
Bij de voorbereiding van dit verslag heb ik contact opgenomen met meer dan honderd scholen en vijftig jeugdorganisaties in Schotland. Op de Townhill basisschool in mijn woonplaats Dunfermline werd men zich bewust van de noodzaak van meer voorlichting toen werd ontdekt dat de meeste kinderen niet op de hoogte waren van de gezondheids- en sociale problemen in verband met alcoholmisbruik.
Dit brengt me bij mijn tweede punt, een heel belangrijk punt overigens. Er dient verder onderzoek te worden uitgevoerd naar de aard, de omvang en de oorzaken van het toenemend drankmisbruik onder kinderen en adolescenten. Er moeten meer gegevens worden verzameld en er moet meer informatie worden uitgewisseld. Op de Kinghorn basisschool in Fife vond men dat onderzoek zeer belangrijk was en een e-mailnetwerk opgericht moest worden om de leerlingen in staat te stellen het probleem ter sprake te brengen en uit te diepen.
Mijn derde opmerking betreft alcoholverkoop aan minderjarigen. In veel landen bestaan wetten waarmee gepoogd wordt dit te voorkomen. Zoals we allen echter weten, gaat deze verkoop gewoon verder. In veel lidstaten neemt de dranksmokkel toe, een ontwikkeling die hier ook een rol speelt. Een adequate toepassing van de bestaande wetten kan een middel zijn om de verkoop van alcohol aan kinderen en jongvolwassenen in de lidstaten enigszins te voorkomen.
Wat de gedragscodes betreft, kan ik mededelen dat een groot deel van de alcoholindustrie heeft ingestemd met vrijwillige gedragscodes en zelfregulerend optreedt. Talrijke alcoholproducenten hebben geprobeerd een verantwoord standpunt in te nemen ten aanzien van deze problematiek. Veel ouders, leraren en jongeren zijn echter heel bang dat niet voldoende wordt gedaan op het gebied van de reclame. Wanneer u goed kijkt naar de baby' s in babypakjes met bierlogo' s, kunt u begrijpen waarom de mensen zich zorgen maken. Op een basisschool in Dundee werd gezegd dat alcohol in de media niet langer als "cool" moet worden afgebeeld. Op de beeldbuis zouden overgevende mensen - met een zware kater dus - te zien moeten zijn. Een groot aantal leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft ingestemd met het plan voor meer bindende bepalingen. Het debat duurt voort.
Samenvattend: gezamenlijke actie op het gebied van onderwijs en onderzoek is van essentieel belang in de strijd tegen drankmisbruik door kinderen en adolescenten.
De kinderen van de St Elizabeth-basisschool in Hamilton hebben opgemerkt dat er meer in het leven is dan alleen zo dronken mogelijk worden in zo min mogelijk tijd en met zoveel mogelijk mensen om je heen.
Tenslotte staat in het Europees Handvest inzake alcohol van de Wereldgezondheidsorganisatie dat: "Alle kinderen en adolescenten het recht hebben op te groeien in een milieu waarin zijn worden beschermd tegen de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik en waar mogelijk tegen reclame voor alcoholische dranken" . Ik hoop dat mijn collega' s dit verslag zullen steunen.

Zissener
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de relatie tussen adolescenten en alcohol is geen probleem dat pas sinds gisteren bestaat. Alcohol maakt deel uit van het sociale leven van volwassenen. Daarom ligt het voor de hand dat adolescenten tijdens het opgroeien met alcohol in contact komen. Meestal zijn de kinderen en adolescenten zich niet bewust van het gevaar van overmatig alcoholgebruik. De nieuwsgierigheid naar het onbekende kan snel uitgroeien tot een gewoonte. De leeftijd waarop kinderen en jongeren alcohol gaan gebruiken is niet gedaald. Nog steeds komen jonge Europeanen op ongeveer dezelfde leeftijd met alcohol in aanraking als vroeger het geval was, namelijk in het begin van hun tienertijd. De systematische alcoholconsumptie begint echter wel op steeds jongere leeftijd
Het thema alcoholgebruik door kinderen en adolescenten is hoogst actueel, omdat het om de opgroeiende generaties van Europese burgers gaat. Uit de levendige discussies in onze commissie kon ik opmaken hoe belangrijk dit thema voor ons allemaal is. Ik zou vanaf deze plaats ook alle collega's graag voor hun bijdragen willen bedanken. Wij waren over het algemeen van mening dat de verantwoordelijkheid op dit gebied niet alleen bij de ouders gelegd kan worden, maar dat er ook een wetgevend raamwerk moet komen waarmee jongeren geholpen kunnen worden bij de juiste omgang met alcohol.
Ik zou daarom nog graag een keer willen benadrukken dat mijn advies zich speciaal op kinderen en adolescenten richt, op de manier waarop zij met alcohol omgaan en niet zozeer op de gevolgen van alcoholmisbruik voor de gezondheid in het algemeen. In februari van dit jaar - de rapporteur heeft daar al aandacht aan besteed - heeft er een conferentie plaatsgevonden over het thema "jeugd en alcohol". In de toen afgelegde verklaring stond een aspect dat naar mijn idee een van de belangrijkste punten is, en dat heb ik dan ook in mijn advies opgenomen. Er moet namelijk voor worden gezorgd dat adolescenten zelf meer bij deze programma's en maatregelen betrokken worden. Er moeten met name maatregelen van jonge mensen, voor jonge mensen gesteund en gestimuleerd worden.
Als kinderen en adolescenten bij een bepaalde problematiek betrokken zijn, moeten die kinderen en adolescenten ook bij de oplossing betrokken worden. Alleen op die manier kunnen we bereiken dat adolescenten ook daadwerkelijk aan die oplossing mee zullen werken. Met alleen maar verboden en regelgeving helpen we de adolescenten niet om tot mondige burgers op te groeien. Integendeel zelfs. Dat bereiken we alleen als we ze leren om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in de eerste plaats wil ik de Commissie bedanken voor de behandeling van het steeds actueler wordende thema van alcoholmisbruik onder kinderen en adolescenten. Ik kan zeggen dat de Commissie een goed voorstel heeft opgesteld voor een aanbeveling aan de Raad.
Een zorgeloze jeugd en de gezondheid van onze kinderen en adolescenten liggen ons allemaal na aan het hart. Mevrouw Stihler en Sabine Zissener hebben erop gewezen hoe het probleem zich in Europa manifesteert. Voor de volwassenen in de Europese Unie is alcoholconsumptie een gebruikelijk onderdeel van het maatschappelijk leven, ofschoon dat absoluut niet voor alle geledingen van de maatschappij geldt. De jeugd wordt echter beïnvloed door de drinkgewoonten binnen de samenleving en neemt deze vervolgens over. Het alcoholgebruik wordt daarom ook vaak als onderdeel van het volwassen worden beschouwd.
De drinkgewoonten van adolescenten weerspiegelen in hoge mate de mentaliteit en de gewoonten van de volwassen wereld. Het is dus van doorslaggevend belang om in het gezin en de gehele samenleving het goede voorbeeld te geven door een juiste en verstandige omgang met het genotsmiddel alcohol. De tendens tot misbruik moet al zo vroeg mogelijk bestreden worden. In dat verband moet via gerichte voorlichtingscampagnes tegengas worden gegeven.
De gevolgen van alcoholmisbruik raken ons allemaal. Ze raken het gezin en de samenleving. Ik zal slechts een paar voorbeelden geven: verkeersdoden door rijden onder invloed, verlies van arbeidsplaatsen en tot slot het uiteenvallen van gezinnen. Op nationaal niveau bestaan er al veel zinvolle wetten om kinderen en adolescenten te beschermen, zoals bijvoorbeeld een verbod op het verstrekken van alcohol aan minderjarigen. Er moet echter wel voor gezorgd worden dat er op nationaal niveau een betere tenuitvoerlegging van de bestaande regelingen plaatsvindt.
Etiketten met waarschuwingen - tot en met vergelijkende informatie, zoals één glas cognac staat gelijk met drie glazen bier, als ik tenminste het amendement van mevrouw Stihler goed begrijp - is naar mijn idee niet erg nuttig. Deze vergelijkingen stichten verwarring en kunnen zelfs de indruk wekken dat een bepaald soort alcoholische drank in grotere hoeveelheden gedronken worden mag. Deze vergelijking zegt niets over de feitelijke uitwerking op en de mate van verdraagzaamheid bij individuele personen. Dit zou nog eerder tot een verkeerde zelfinschatting kunnen leiden. Dan zou er niet zo zeer sprake van voorlichting zijn, maar van het zaaien van twijfels of zelfs van misleiding van de consument.
Producenten en verkopers van alcoholische dranken zijn zeer actief bij het steunen van sportclubs en culturele verenigingen en de daarbij behorende evenementen. Een verbod op sponsoring van jeugdmanifestaties zou tot gevolg hebben dat de verenigingen uiteindelijk ook geen geld meer hebben. Waarom zou een brouwerij die sportieve evenementen voor volwassenen sponsort haar tent ook niet voor een jeugdmanifestatie ter beschikking kunnen stellen? Het blijft nog maar de vraag of een verbod op sponsoring ook daadwerkelijk tot een pedagogisch succesvol resultaat zou leiden. Het is veel waarschijnlijker dat de verenigingen zich uit de duurder geworden jeugdmanifestaties terugtrekken en daarvan wordt de jeugd uiteindelijk de dupe.
Alcohol, tabak en drugs zijn verschillende dingen die ook op een verschillende manier aangepakt moeten worden. Ik hoop - dat doen we immers ook elke dag - dat we die drie onderwerpen ook inderdaad apart zullen behandelen. Ik zou dan ook willen vragen om deze drie belangrijke thema's in dit verslag niet te combineren.

Malliori
Mijnheer de Voorzitter, helaas weten we allemaal dat rijden onder invloed de eerste doodsoorzaak is onder jongeren van 15-25 jaar. Laten we ook niet vergeten hieraan het aantal invaliden toe te voegen dat te wijten is aan verkeersongevallen door alcoholgebruik. Steeds meer wordt het gebruik van alcohol, vooral onder jonge leeftijdsgroepen, een zorg voor de publieke opinie en de deskundigen. Het probleem lijkt scherper te zijn in Noord-Europa waar het in verband wordt gebracht met de stijging van het aantal zelfmoordgevallen.
Een andere zorgwekkende dimensie is gelegen in het feit dat systematische consumptie op steeds jongere leeftijd voorkomt, los van sekse of sociale klasse. Doordat vele en onduidelijke begrippen worden gebezigd om het verschijnsel te benoemen, zoals gebruik, afhankelijkheid, misbruik, overmatig gebruik, is het naar mijn mening nuttig de term over te nemen van de Wereldgezondheidsorganisatie, die spreekt van schadelijk gebruik en uitgaat van de hoeveelheid, de frequentie, de manier, de gevolgen en de gewoonten waarmee alcohol door jongeren wordt genuttigd.
De aanbeveling van de Raad zou concreter moeten zijn. Wij zouden graag zien dat er een uniforme Europese wetgeving kwam voor dit onderwerp. In de eerste plaats moet worden gewezen op de behoefte aan preventieve maatregelen voor de inperking van het gebruik. Ik vind dat elke verwijzing naar vraagbeperkende maatregelen op zich belangrijk is. Dit moet ook de kern van ons beleid zijn. Wat de toegang aangaat van jongeren tot plaatsen waar gemakkelijk alcoholhoudende dranken worden geconsumeerd, ben ik van mening dat deze in een speciale regeling moet worden ondergebracht, evenals elke andere maatregel waarmee controle op het aanbod wordt beoogd. Verder moeten alle zeilen worden bijgezet om jongeren goed te informeren over de neveneffecten van alcoholverslaving, zoals dat ook gebeurt bij andere, legale of illegale, psychotrope stoffen. Er moet ook speciaal worden verwezen naar de rol van de reclame. De op jongeren gerichte reclamecampagnes van ondernemingen die alcoholhoudende dranken produceren zijn onaanvaardbaar. Jongeren vormen een consumentengroep die geen weerstand heeft tegen de boodschappen die zij krijgt. Daarom moeten in het kader van de Europese Unie campagnes worden georganiseerd met correcte informatie, evenals speciale opleidingsseminars voor degenen die in contact komen met jonge consumenten.
Het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving, dat zijn terrein heeft uitgebreid naar de andere psychotrope stoffen, kan hierbij een doorslaggevende rol spelen, evenals bij het vergaren van betrouwbare en vergelijkbare epidemiologische gegevens.
Tenslotte wil ik, mijnheer de Voorzitter, de hoop uitspreken dat de Europese Commissie, in het volle besef van de ernst van dit probleem, zal overgaan tot heldere en concrete maatregelen om een zo ernstig probleem efficiënt te bestrijden. Het gaat immers om de gezondheid en de veiligheid van onze jongeren.

Maaten
Voorzitter, ik moet u zeggen, de liberale fractie heeft met dit onderwerp enigszins geworsteld en heeft problemen met het Commissievoorstel. De vraag is, hoe moederlijk moet de Europese Unie zijn in het tegen zichzelf beschermen van haar onderdanen. Wij zien namelijk toch belangrijke verschillen bijvoorbeeld vergeleken met de tabakscontrole. Tabak is altijd schadelijk, alcohol is dat meestal niet. Er zijn volstrekt verschillende verslavingsaspecten. Tabak is onmiddellijk verslavend, alcohol is dat niet. Overigens is de ernst van de tabaksproblematiek van een compleet andere orde dan die van alcohol. Er zijn wel problemen en soms schrijnende. Men denke aan door alcoholmisbruik veroorzaakte verkeersdoden zoals mevrouw Malliori net al noemde of de rol van alcohol bij geweld in het gezin. Het gaat daarbij echter in de eerste plaats om strafrechtelijke problemen en die horen bij uitstek thuis bij de nationale wetgever, niet de Europese. Ook om inhoudelijke redenen is dat beter. De cultuurverschillen zijn op dat punt enorm en een wetgever die dichter bij de burger staat kan daarom effectiever handelen en om die effectiviteit gaat het per slot van rekening. Verder zijn in de voorstellen de verschillen tussen verantwoorde alcoholconsumptie en alcoholmisbruik verwaterd als u me de beeldspraak wilt vergeven. Wat dat betreft vinden we dat de voorliggende voorstellen toch enigszins de plank misslaan. De belerende toon vooral ook van veel van de amendementen spreekt ons absoluut niet aan. Wij hadden veel meer affiniteit met het oorspronkelijke verslag van de rapporteur die we daarmee dan ook willen complimenteren. Tegen de lidstaten zou ik zeggen, weest u zo streng als u wilt op het gebied van het bestrijden van alcoholmisbruik en met name alcoholmisbruik onder jongeren, maar verschuilt u zich daarbij niet achter de Europese Unie en achter wat u straks achter gesloten deuren in de Gezondheidsraad onderling gaat bedisselen. Overigens zien wij wel een Europese, grensoverschrijdende dimensie aan de alcoholproblematiek, alleen komt die in deze voorstellen niet aan de orde. Daar gaat het in de eerste plaats om ingrediënten van alcoholproducten. Wij menen dat een Europese regelgeving op het gebied van etikettering in ieder geval overwogen of bestudeerd moet worden. Daarbij kan dan ook de mogelijkheid van waarschuwingen, zoals die bijvoorbeeld in de Verenigde Staten voorkomen, worden meegenomen, tenminste als aangetoond kan worden dat die waarschuwingen zin hebben. De problematiek van het adverteren zou daarbij dan ook meegenomen kunnen worden. Ten tweede gaat het om belastingen, accijnzen, tarieven en dergelijke. De verschillen zijn op dit punt enorm in de Unie. Wij vragen ons af welke interne marktgevolgen dit heeft en welke gezondheidsgevolgen hiermee samenhangen en op beide punten heeft mijn fractie daarom een amendement ingediend.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, uit alle statistieken blijkt dat het drankgebruik onder kinderen en adolescenten in de afgelopen tien jaar schrikbarend is toegenomen. Ik wil de Commissie dan ook van harte gelukwensen met dit welkom initiatief en rapporteur Stihler met de aanscherping en verbetering van de aanbeveling van de Commissie.
Kinderen en jongeren drinken steeds meer alcohol. Zij beginnen daar niet alleen op jongere leeftijd mee, maar zijn ook steeds jonger als zij voor het eerst dronken worden. In mijn kiesdistrict Wales drinkt de helft van alle vijftienjarigen wekelijks bier. Ik ben een van de grootste voorstanders van gelijkheid tussen de seksen, maar in dit geval kan ik alleen maar betreuren dat in de afgelopen tien jaar in nagenoeg iedere lidstaat het drankmisbruik onder meisjes bijna net zo groot is geworden als onder jongens.
Zoals al eerder werd gezegd moeten jongeren, als het om alcohol gaat, met volledige kennis van zaken hun eigen beslissingen kunnen nemen. In het verslag wordt gewag gemaakt van het belang van de betrokkenheid van de jongeren zelf bij de campagne ter voorkoming van alcoholmisbruik. Om jonge mensen te bereiken en te motiveren moeten dus de juiste, positieve beelden en de juiste boodschap worden gebruikt. We moeten met alle macht verhinderen dat jongeren de bewuste doelgroep worden van alcoholproducenten. De gevaren van alcohol moeten duidelijk op verpakkingen en in de reclame worden weergegeven. Ook moeten jongeren, ouders en allen betrokkenen bij het jeugdwerk gemakkelijk toegang kunnen krijgen tot informatie waarmee een gezonde leefstijl wordt bevorderd. Op deze manier kunnen we misschien het toenemend drankgebruik een halt toeroepen. Drank kan immers een verwoestend effect hebben op het leven van jonge mensen.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, beste collega' s, de laatste jaren is er veel aandacht besteed aan de met drugsgebruik samenhangende verslavingsproblematiek. Aan alcoholmisbruik en -verslaving is echter vreemd genoeg nauwelijks iets gedaan. Dat is vreemd omdat de werkelijkheid er heel anders uitziet dan we gewoonlijk geloven. Alcoholverslaving is sociaal gezien een heel ernstig probleem en een bedreiging voor de volksgezondheid. In veel landen geven de statistieken aan dat 10% van de bevolking als probleemdrinker of alcoholist moet worden beschouwd. Alcoholisme is één van de verzwegen drama' s van ons tijdsgewricht. Het is alsof de maatschappij ontkent dat er een probleem ontstaat, en ontkenning is nu juist één van de belangrijkste kenmerken van alcohol- en drugverslaving. Zoals bekend staat ontkenning genezing in de weg. Dit verslag en de erin opgenomen aanbeveling verzetten zich tegen deze houding en verdienen daarom dus onze waardering en steun. Het verslag besteedt terecht veel aandacht aan kinderen en jongeren. Het is bekend dat het alcoholgebruik onder de jeugd enorm is toegenomen. Jeugdalcoholisme komt nu vrij geregeld voor, terwijl het enkele decennia geleden een vrijwel onbekend verschijnsel was. Bovendien zou op de jeugd gerichte informatie en voorlichting op de lange termijn kunnen bijdragen tot het voorkomen van alcoholisme. De meeste oudere alcoholisten zijn van een generatie die eenvoudigweg onwetend was. Het zou geen kwaad kunnen, heette het, want alcohol was er immers altijd al geweest. Het is dus van belang dat vooral jongeren beter geïnformeerd zijn. Het gaat erom reeds nu menselijk en sociaal lijden te voorkomen, en wel door voorlichting, preventie en controle. We hebben tegenwoordig overigens met een nieuwe bedreiging te maken. De markt wordt namelijk overstroomd door producten die de indruk wekken onschadelijk te zijn, zoals alcoholhoudende frisdrank en synthetische dranken. De doelgroep voor deze dranken bestaat vooral uit jongeren, die zo een eerste stap in de richting van verslaving kunnen zetten, met alle schadelijke gevolgen van dien. We moeten dus duidelijk maken dat deze dranken een ernstig risico inhouden. We hopen daarom dat deze aanbeveling succes zal hebben en dat ze in alle lidstaten rigoureus opgevolgd zal worden.

Vanhecke
Voorzitter, het verslag dat vandaag voorligt, is in de bevoegde commissie, zoals wij weten, unaniem goedgekeurd, wat er toch op wijst dat over dit onderwerp over alle ideologische grenzen heen vrij grote unanimiteit bestaat. Als u mij zou vragen een kritiek uit te drukken dan zou het dus niet over de grote lijnen van dit verslag gaan, maar zou ik enkel de bedenking willen maken dat het er bij de lectuur van dit document soms toch op lijkt dat er op een vrij belerende toon nogal wat open deuren ingetrapt worden, nogal wat standpunten op een rij worden gezet waarover iedereen het eigenlijk eens is. Men kan zich ook de vraag stellen of het nu eigenlijk wel nodig is op Europees niveau nogmaals een probleem aan te pakken waarvan alle lidstaten zich zeer goed bewust zijn en waarvoor door alle lidstaten maatregelen worden genomen.
Sta mij echter toe vooral mijn verbazing uit te drukken dat ik tussen de enthousiaste goedkeurders van dit verslag, met name in de parlementaire commissie, de namen ontdek van europarlementsleden, onder meer van verschillende Belgische regeringspartijen, die in hun eigen land een feitelijk legaliseringsbeleid van softdrugs voorstaan, een dergelijk beleid uitvoeren door een zeer verregaand gedoogbeleid enerzijds en anderzijds door verschillende letterlijke propaganda-acties voor het gebruik van softdrugs, tot en met ministers van regeringspartijen in functie die zich via de massamedia openlijk tot het gebruik van softdrugs bekennen en die voor de televisie zelfs een jointje opsteken.
In alle eerlijkheid gezegd, ik erger mij mateloos aan deze vorm van hypocrisie waarbij alcohol terecht wordt bestreden, maar waarbij anderzijds het gebruik van marihuana en andere gevaarlijke drugs wordt gepropageerd als een soort politiek correcte drugs van een bepaalde soort progressieve intelligentsia. Ik wou dat even kwijt, Voorzitter.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben verkozen in een wijngebied en kan de tekst die ons ter stemming is voorgelegd dan ook zonder problemen steunen. Ja, alcoholisme onder jongeren is een gesel waartegen gestreden moet worden, en in deze tekst wordt duidelijk gemaakt welke rol gezinnen, docenten, producenten en handel daarbij moeten spelen. Dit document zal werkelijk een wijze raad zijn voor de lidstaten en ik heb waardering voor het feit dat de tekst niet bindend is maar verantwoordelijkheidsbesef wil scheppen.
Laten we desalniettemin onderstrepen dat wijn, mits met mate genuttigd tijdens de maaltijd, sinds de dageraad van onze beschaving een vast bestanddeel is van onze cultuur, van onze levenskunst, van ons samenzijn. Het leerproces van de wijnconsumptie, en van de matigheid hierbij, vindt plaats in het gezin. Dit natuurproduct, dat even divers en gevarieerd is als de bodem waar de wijnstokken op te vinden zijn, heeft een gunstige invloed op de gezondheid en op de glimlach van de volkeren van de mediterrane cultuur, zoals wij ook duidelijk maken in het door ons ingediend amendement.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, ik was minister van Volksgezondheid toen we het advies kregen de volgende richtsnoer te hanteren: een beetje alcohol is beter dan geen alcohol, maar een beetje is ook beter dan teveel. In zekere zin is dát hetgeen we met dit verslag moeten doen: jonge mensen ervan overtuigen dat er een evenwicht moet bestaan tussen het genot en de voordelen van verstandig alcoholgebruik en de gevaren van alcoholmisbruik. Een van de dingen die moet worden geleerd is: je kunt het aantal toegestane eenheden per dag niet ineens bij een drinkpartij in het weekend drinken, omdat dan de volgende dag het alcoholgehalte in de bloedsomloop rampzalig hoog is. Jonge mensen moeten het gevaar inzien van drankmisbruik. Ook dienen zij op de hoogte te zijn van het effect van drank op hun studie, hun concentratievermogen, hun werk, vooral als zij met machines werken. Dat geldt ook voor vrije tijd en sport: we hebben een waarschuwing toegevoegd waarin staat dat het levensgevaarlijk is na overmatig drankgebruik te gaan zwemmen. Het ernstigst van alles is nog dat alcoholmisbruik psychische aandoeningen kan veroorzaken of verergeren. Met name bij jonge mannen kan alcoholmisbruik tot zelfmoordpogingen leiden.
Dit is een bruikbaar verslag. Bepaalde aspecten dienen nog nader te worden onderzocht, met name wat betreft de vermelding van het alcoholgehalte per eenheid product op etiketten. In Groot-Brittannië is dat acht gram alcohol, in Spanje en Denemarken tien, in Frankrijk twaalf en in Portugal veertien. Ook moeten we zorgvuldig kijken naar de voorgestelde beperkingen voor sportvelden. Er is namelijk een enorm verschil tussen een voetbalwedstrijd van negentig minuten - met of zonder rust halverwege de wedstrijd - en een cricketwedstrijd van een hele dag met lunch- en theepauzes. Bij veel clubs is het nuttigen van alcohol op hun veld natuurlijk verboden. Wel moeten we ons bij het verbieden van de VIP lounges zeker niet laten leiden door het winstverlies voor de sportwereld. Ook dienen we ons bij het verbieden van drankgebruik tijdens vergaderingen niet te laten beïnvloeden door het argument dat dit tot vermindering van het gezond verstand van sportmanagers leidt. Over het geheel bezien is het mijns inziens echter goed dat de Commissie deze maatregelen in overweging neemt.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, alcoholgebruik door kinderen en adolescenten is een ernstig probleem dat bovendien toeneemt, maar voor mij is het geen EU-probleem. Romano Prodi zei vorig jaar in deze zaal dat het Parlement en de EU zich niet langer mochten bezighouden met allerlei belachelijke zaken om hun legitimiteit bij de bevolking te behouden. Het alcoholgebruik bij kinderen en adolescenten is geen belachelijke zaak. Integendeel, maar het probleem hoort thuis in het gezin, in de lokale samenleving, in de lidstaten. Wij hebben het over het subsidiariteitsbeginsel.
Het voorstel bevat zinvolle ideeën zoals voorlichting van jongeren over de risico' s van alcohol, maar het staat ook bol van betuttelende woorden en opgestoken wijsvingers, waaraan ik niet mee wil doen. De EU mag het kader voor de culturele verschillen in de lidstaten niet dicteren. De EU moet er juist voor zorgen dat de verschillen gerespecteerd worden. Zo moet het toegestaan zijn dat op de Engelse televisie reclame voor bier uitgezonden wordt, ook al zou dit op de Spaanse televisie onaanvaardbaar zijn. Wij moeten de diversiteit respecteren en het subsidiariteitsbeginsel versterken, ook in het belang van de legitimiteit van de EU.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, we hebben zojuist voor het verslag-Maaten gestemd dat uitstekende maatregelen bevat. Welnu, met alcohol zijn we beland in precies dezelfde problematiek, dat wil zeggen met een aantal doden dat op zijn minst even groot is, en niet alleen door verkeersongevallen, waar men zich op lijkt te concentreren, maar ook door cirrose, maagkanker, slokdarmkanker, om maar niet te spreken van de verschillende sociale problemen.
Het is hier net zoals bij tabak. Wij weten immers dat het roken van een sigaret niet gevaarlijker is dan het drinken van een glas wijn. Net als bij de tabak weten wij ook hier dat de consumptie van en gewenning aan alcohol begint op jeugdige leeftijd, vooral door het voorbeeld dat wordt gegeven door volwassenen en door het positieve imago dat de reclame ervan doorgeeft.
We zouden dan ook dezelfde soort maatregelen moeten nemen voor alcohol als voor tabak, en in dat licht bezien is het verslag van de Commissie wel goed, maar toch veel minder vergaand dan dat over tabak. Dit komt wellicht omdat de alcohollobby nog sterker is dan die van tabak, of misschien door de gewoonten in onze cultuur. Wij zouden in feite etikettering moeten opleggen voor alle alcoholhoudende dranken, met een vermelding op 30% van het oppervlak dat alcohol dodelijk is, dat alcohol gevaarlijk is voor de gezondheid. We zouden reclame, zelfs sluikreclame, voor alcohol moeten verbieden. We zouden sponsoring door fabrikanten van alcoholhoudende dranken moeten verbieden van alle activiteiten, maar vooral sportactiviteiten. Wij willen geen zedenprekerij, maar in de praktijk zullen precies zoals bij tabak juist door preventie resultaten worden geboekt, en niet door de beteugeling van de consument. Daarom moet men van nu af aan alles aanpakken dat jongeren tot alcoholgebruik kan aanzetten.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, het is bemoedigend te zien dat er nu grote eensgezindheid bestaat over de problematiek van alcoholmisbruik onder jongeren. Ik denk zeker dat Commissaris Byrne zich bij de behandeling van dit probleem gesterkt weet door de meningen die hier vanmiddag zijn verkondigd. Het is spijtig dat we in onze terechte bezorgdheid over de aanpak van de drugs en de drugshandel ten dele hebben laten liggen wat voor vele mensen, jong en oud, een serieuze vorm van verslaving is, met gigantische gevolgen voor de samenleving en met name voor de mensen en hun gezinnen. De kosten voor de staat in termen van volksgezondheid, werkdagen en productie zijn mijns inziens groter dan de opbrengst van de verkoop van alcohol. De bevindingen uit het onderzoek waarnaar de rapporteur in haar verslag verwijst, zijn verbazingwekkend. Ik ben er zeker niet trots op dat Ierland daarin bovenaan de lijst staat. Ierse onderzoeken tonen een vergelijkbare, zorgwekkende trend aan onder jongeren. Die ontwikkeling heeft gevolgen voor het welzijn van een hele generatie jongeren met geweldige kwaliteiten en mogelijkheden. Als het gaat om alcohol moet ieder mens aan het einde van de dag zijn of haar verantwoordelijkheid onder ogen zien. Desalniettemin is er mijns inziens behoefte aan een veel krachtiger optreden door de regeringen van de lidstaten en tevens door de Commissie en dit Parlement.
Een frappant voorbeeld hiervan zijn de producenten die zich met hun zogenaamde "designer drinks" speciaal op jongeren richten. We moeten die activiteiten in de kiem smoren. Dit Parlement moet dan ook tezamen met de Raad de aanzet geven tot een krachtige aanpak van deze problematiek.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, zoals eenieder ben ook ik bezorgd over het alcoholmisbruik onder jongeren en over de cultuurverandering waardoor jongeren, vooral in bepaalde landen, denken dat ze zich in het weekeinde lazarus moeten drinken om "cool" te zijn. Ik erken dan ook dat het initiatief van de Commissie gefundeerd is.
Helaas hebben zich onze bevoegde commissies, die samen ongeveer vijftig amendementen hebben opgesteld, zich weer bezondigd aan overijverig gedrag. In plaats van het verderfelijke alcoholisme te bestrijden zijn zij erin geslaagd - als hun ideeën erdoor komen - onder andere een hele sector te beschadigen, namelijk de wijnbouwsector. Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen enerzijds matige en verantwoorde consumptie van alcoholhoudende dranken - en vooral van wijn, die deel uitmaakt van onze cultuur - en anderzijds misbruik van alcohol en gebruik van verdovende middelen. Je bestrijdt alcoholisme niet door te vragen het aanbod te beperken. Wilt u bijvoorbeeld dat de productie van wijn, bier en gedistilleerde dranken wordt verboden, en zo ja in welke mate? De meeste van onze landen verbieden de verkoop van alcohol aan minderjarigen en zij zouden deze wetgeving strikt moeten toepassen. Waarom zou men echter de verkoop van alcoholhoudende dranken verbieden tijdens sportwedstrijden en andere evenementen? De Franse Evin-wet, die trouwens niet compatibel is met de interne markt, verbiedt alle reclame voor alcoholhoudende dranken tijdens sportevenementen, maar niet de verkoop.
We hebben ook al homerische discussies gehad over de etikettering van alcoholhoudende dranken. Tot op dit moment zijn we er niet in geslaagd overeenstemming te bereiken over een richtlijn. Een aanbeveling over alcoholgebruik onder jongeren zal toch echt niet genoeg zijn om de zaak in te dammen, bijvoorbeeld met op elke fles wijn waarschuwingen over de gezondheidsrisico' s, terwijl uit de ervaringen van de Verenigde Staten is gebleken dat zulke waarschuwingen absoluut geen effect hebben. Er bestaat trouwens wetgeving over de etikettering van wijn, die vooral verbiedt het publiek te wijzen op de gunstige effecten van de consumptie van wijn bij matig gebruik. Toch is wetenschappelijk bewezen dat de consumptie van enkele glazen per dag een uitstekend preventief middel is tegen voornamelijk kanker, hart- en vaatziekten, en de ziekte van Alzheimer.
Er zijn amendementen ingediend met maatregelen die niets hebben uit te staan met de bestrijding van alcoholisme onder jongeren en die het subsidiariteitsbeginsel straal negeren. Ik zal daar dan ook tegen stemmen.

Lynne
Overmatig drankgebruik onder jongeren is een probleem in de gehele Europese Unie. Even voor de duidelijkheid: het gaat hier niet om drankmisbruik onder volwassenen. Een aantal van mijn collega' s sprak over subsidiariteit. We hebben het hier echter niet over een verordening of richtlijn. Het gaat hier alleen om een aanbeveling over de aanpak van drinkpartijen en alcoholmisbruik onder jongeren. Op die wijze kunnen landen ook van elkaar leren. Zo is het belangrijk dat schoolartsen en hun personeel worden getraind in het herkennen van de problemen die gepaard gaan met drankmisbruik onder jongeren. Sociale druk, een gebrek aan zelfvertrouwen, drinkende ouders: het zijn allemaal problemen waarmee we rekening moeten houden. Tevens dienen we de NGO' s te raadplegen. Zij hebben op dit terrein immers al veel ervaring. Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat drankproducenten en detailhandelaren verantwoordelijk worden gehouden voor hun daden.
Persoonlijk ben ik voorstander van een verbod op alcoholreclame bij sportevenementen voor jongeren, dus niet bij evenementen voor volwassenen, maar voor jongeren. Ook ben ik er heilig van overtuigd dat we deze aanbeveling moeten steunen. De Wereldgezondheidsorganisatie steunt maatregelen op dit terrein, evenals de NSPCC. Ik hoop dan ook van harte dat mijn collega' s voor deze aanbeveling zullen stemmen.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, net als mijn collega' s wil ook ik de Commissie en met name de rapporteur bedanken voor het enorme werk dat zij met dit verslag hebben verricht.
Wanneer we praten over jongeren is het heel belangrijk te beseffen dat wij misschien niet de juiste personen zijn om te begrijpen wat jonge mensen nu eigenlijk beweegt. Omdat velen onder ons de jeugd toch al enigszins achter zich hebben gelaten, zijn we misschien niet meer zo op de hoogte van de huidige jeugdcultuur als sommigen onder ons mogen denken.
Misschien moet een van de sleutelopmerkingen of aanbevelingen in dit verslag zijn: vraag jongeren wat zij precies willen, onder welke druk zij gebukt gaan en wat hen precies aanzet tot drinkpartijen en alcoholmisbruik. Op die manier ontdekken we misschien wel dat sommige dingen waarvan wij een probleem maken, dat in werkelijkheid niet zijn. Veel problemen worden allereerst veroorzaakt door het voorbeeld van de ouders en de oudere generatie. De tweede factor is de sociale acceptatie van drinken onder jongeren. Een derde element is de centrale rol die alcohol inneemt in het sociale leven.
Ook moeten we een bescheiden drinkgedrag en buitensporig drinkgedrag niet met elkaar verwarren. Het is met name belangrijk dat informatiecampagnes voor jongeren reactief en pro-actief zijn opgesteld.
De omvang van de zowel psychische als lichamelijke gezondheidsproblemen waarmee jongeren tengevolge van alcoholmisbruik te kampen hebben, is werkelijk enorm, evenals het aantal ongewenste zwangerschappen, zwangerschappen onder minderjarigen, geweld en zelfmoord. De lijkschouwer in County Mayo aan de westkust van Ierland heeft verteld dat 60% van de zelfmoorden of pogingen tot zelfmoord in dat gebied direct verband houden met alcohol. Daarom dient door middel van een consequente handhaving van de wet en een nationaal systeem van identiteitskaarten te worden voorkomen dat jongeren toegang hebben tot alcohol. Tevens moet streng worden toegezien op de naleving van de wet- en regelgeving, en dienen personen die jongeren van alcohol voorzien adequaat te worden gestraft.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, de bestrijding van aan alcohol gerelateerde schade is in veel lidstaten, evenals op het niveau van de Europese Unie, een prioriteit op het gebied van de volksgezondheid. Dat blijkt duidelijk uit het ontwerp van het toekomstige actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid. Daarin is bestrijding van alcoholmisbruik één van de voornaamste acties. In de afgelopen jaren is in toenemende mate gebleken dat het alcoholgebruik onder jongeren en de daaraan gerelateerde gezondheidsklachten en sociale problemen dramatisch zijn toegenomen. Daarom heeft de Commissie door middel van een aanbeveling van de Raad de aanzet gegeven tot de aanpak van de problemen die worden veroorzaakt door alcoholgebruik onder jongeren. Krachtens het artikel uit het Verdrag betreffende de volksgezondheid - artikel 152, om precies te zijn - is een dergelijke aanbeveling een geldig instrument.
Uit de brede discussies die in de afgelopen drie jaar met lidstaten, experts en belanghebbenden zijn gevoerd, kwam duidelijk naar voren dat het alcoholgebruik onder jongeren in de Europese Unie steeds meer overeenkomsten vertoont. Het is dus redelijk en gerechtvaardigd dat de Gemeenschap actie onderneemt. Ik was dan ook zeer verheugd te horen dat in de werkgroep van de Raad en het Coreper de lidstaten dit initiatief heel positief hebben ontvangen. Mijns inziens is dit een vraagstuk dat op Europees niveau, voor de Unie in haar geheel, dient te worden behandeld, en niet alleen op het niveau van de afzonderlijke lidstaten.
Ik ben het volledig eens met de gedachte dat dit een totaal ander vraagstuk is dan de tabaksproblematiek. We moeten de alcoholproblematiek duidelijk onderscheiden van de tabaksproblematiek, en trouwens ook van het drugsvraagstuk. Vanmiddag werd gezegd dat we het daar gisteren tijdens het debat over de richtlijn al over hebben gehad, en dat die richtlijn uiteraard binnen het brede EU-kader valt. Het specifieke vraagstuk van het alcoholgebruik omvat echter vele kwesties die expliciet op EU-niveau aan de orde dienen te worden gesteld. Hierbij denk ik onder andere aan de reclame. Worden de gedragscodes uit de richtlijn "Televisie zonder grenzen" bijvoorbeeld volledig en op correcte wijze nageleefd? Deze gedragscodes zijn in overal in de EU van kracht. Reclame stoort zich evenmin aan interne grenzen, en zoals een parlementslid al zei, gaat het hier om een aanbeveling. Dit is geen richtlijn of verordening. Het verheugt mij eveneens dat in dit debat hier in het Parlement onze zorgen en onze oplossingsstrategie worden weerspiegeld. Ik ben blij te zien dat het Parlement de benadering van de Commissie wil steunen en het voorstel door middel van een groot aantal zeer constructieve amendementen heeft versterkt. Ik wil dan ook van deze gelegenheid gebruik maken om de rapporteur, mevrouw Stihler, en de Commissie milieubeheer te bedanken voor hun constructieve bijdrage.
Daarvan uitgaand kan de Commissie instemmen met de amendementen 1, 8, 10, 11, 18, 27, 30, 31 en 34. In een aantal amendementen komen eveneens enkele zeer bruikbare ideeën voor die voor de Commissie aanvaarbaar zijn als zij geherformuleerd worden, opdat zij in de structuur van het voorstel passen en de tekst consistent blijft. Hierbij heb ik het over de amendementen 7, 13, 15, 17, 21, 22, 24, 33, 35, 38, 39, 40, 42, 49, 50, 51 en 52. In andere amendementen van het Parlement wordt voorgesteld de reikwijdte van de aanbeveling te vergroten door middel van een breder alcoholbeleid of een concretere regelgeving. Mijns inziens kunnen we ons het beste aan de voorgestelde aanpak houden, wat in dit stadium betekent: intensivering van de gezondheidsbevordering en de voorlichting, en afdwinging van een verantwoord gedrag door producenten en detailhandelaren. Gedurende de tenuitvoerlegging van de aanbeveling en bij de toekomstige debatten over een strategische aanpak van de Commissie ter vermindering van aan alcohol gerelateerde schade, kunnen alle aspecten in verband met de effectiviteit van het alcoholbeleid worden besproken.
Omdat dit een aanbeveling is, kunnen de volgende amendementen niet worden aanvaard, ofschoon de Commissie in haar toekomstige strategische aanpak wel rekening zal houden met de inhoud daarvan: 5, 6, 14, 26, 29, 41, 44, 45, 47, 48, 53, 54, 55 en 56. Wat amendement 53 betreft wil ik het Parlement wijzen op richtlijn 79/112 inzake de etikettering van levensmiddelen. Dat is een stuk wetgeving dat onder mijn bevoegdheid valt en waar wij uiteraard kritisch naar zullen blijven kijken, in de context van niet alleen de opmerkingen van de collega' s maar ook het verdere advies dat ik krijg over etikettering van alcohol.
Met een aantal amendementen kunnen wij niet instemmen omdat daarin wordt voorgesteld een citaat uit een juridische tekst te wijzigen. Hierbij heb ik het over de amendementen 2, 3 en 4. De andere desbetreffende amendementen zijn niet noodzakelijk, omdat het onderwerp daarvan al in het voorstel is verwerkt. Ik bedoel hiermee de amendementen 19, 25, 32 en 46. De amendementen 20 en 37 hebben betrekking op kwesties die te specifiek zijn om expliciet te kunnen worden aanvaard, hoewel ze in principe wel onder de thematiek van het voorstel vallen. Wat amendement 23 betreft kan ik zeggen dat de hele aanbeveling over alcoholgebruik onder jongeren handelt. De Commissie acht het van groot belang dat hier specifiek wordt gerefereerd aan rijden onder invloed. Daarom kan zij niet met het amendement instemmen. Amendement 36 is niet aanvaardbaar vanwege een aantal definitieproblemen met het oog op deze aanbeveling. Het leeftijdsverbod kan met de term "minderjarig" niet gedefinieerd worden. Daarnaast lopen de wetgevingen in de lidstaten uiteen. Amendement 28 is in strijd met het medisch advies dat de Commissie heeft ontvangen. Met amendement 43 wordt een belangrijk aspect van de toekomstige gedragscodes geschrapt. Daarom kan de Commissie ook hiermee niet instemmen. Evenmin kan zij de eerste twee zinnen van amendement 9 aanvaarden. Bij de evaluatie dienen immers alle aspecten, en niet slechts een selectie van maatregelen, aan bod te komen. De verwijzing naar het regionale en plaatselijke niveau is echter wel zinvol: de Commissie stemt hier dan ook mee in. De in amendement 12 voorgestelde wijzigingen, waarmee alleen bepaalde aspecten van het alcoholbeleid worden belicht en andere niet, zijn misleidend. De Commissie kan deze daarom niet aanvaarden. De enige uitzondering is de verwijzing naar de zelfachting van jongeren, waarmee de Commissie natuurlijk kan instemmen. In amendement 16 worden alleen bepaalde specifieke aspecten genoemd voor de evaluatie. De Commissie kan dat amendement niet aanvaarden, aangezien het ongewenste effecten tot gevolg heeft. Verwijzingen naar goede praktijken en de rol van artsen zijn echter wel aanvaardbaar.
Ik zie uit naar de tenuitvoerlegging van deze aanbeveling. Deze zal ongetwijfeld een uitstekende basis vormen voor de samenwerking ten behoeve van ons gemeenschappelijk doel: de betere bescherming van onze jonge mensen, en vooral van onze kinderen en adolescenten.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Algemene productveiligheid
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0133/2001), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de productveiligheid [14614/1/2001 - C5-0045/2001 - 2000/0073(COD)] (Rapporteur: mevrouw González Álvarez).

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij behandelen nu de wijziging van richtlijn 92/59/EEG inzake algemene productveiligheid. Het is een gezamenlijke prioriteit van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement om de gezondheid en veiligheid van consumenten te verbeteren. Die wens bestond natuurlijk altijd al, maar gezien de situatie is deze nu nog sterker.
Het voorstel is bedoeld om de veiligheid van de producten te waarborgen en de naleving van de verplichtingen van producenten en distributeurs te bevorderen. Producenten dienen uitsluitend veilige producten op de markt te brengen, betrouwbare informatie aan de consumenten te verstrekken, risico's te voorkomen en gevaarlijke producten zonodig van de markt te halen. Distributeurs mogen geen producten leveren waarvan zij weten dat zij niet veilig zijn. Zij moeten samenwerken met het netwerk voor marktbewaking, waarin ook de met de productveiligheid belaste autoriteiten zijn vertegenwoordigd.
Voor de onderhavige wijziging is een naar ons oordeel doeltreffende werkwijze gevolgd. Voordat het voorstel werd ingediend, zijn niet-gouvernementele organisaties, maatschappelijke groeperingen, bedrijven en dergelijke geraadpleegd. Er zijn meer dan vijftien van deze organisaties benaderd met de bedoeling de hiaten en onvolkomenheden bij de toepassing van de richtlijn in voorgaande jaren te corrigeren. Een aantal van deze suggesties stond met name in het eerste voorstel van de Raad dat door de Commissie werd gepresenteerd.
Wij waren het toen met het grootste deel van het voorstel eens. Bij die gelegenheid dienden wij echter 30 amendementen in die naar ons oordeel het voorstel nog konden verbeteren. Daarvan zijn er in eerste lezing meer dan 21 geheel of gedeeltelijk goedgekeurd. In deze amendementen werden de begrippen "veilig product" en "recycling" beter gedefinieerd. Tevens werd daarin de noodzaak van regelmatige verslaggeving aan het Europees Parlement over het welslagen of mislukken van de invoering van de richtlijn opgenomen, alsook de noodzaak van etikettering in de taal van het land waar de producten op de markt worden gebracht. Bovendien werd voorgesteld om de kandidaat-lidstaten in het RAPEX-systeem op te nemen.
Sommige aspecten van het voorstel bleven de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, de schaduwrapporteurs en de Commissie echter verontrusten. In deze tweede lezing hebben wij slechts elf amendementen ingediend, die in de Milieucommissie zijn besproken en op de laatste vergadering door een grote meerderheid werden goedgekeurd. Tijdens de vele informele ontmoetingen - ik dank de Commissie en de Raad voor het belang dat zij aan dit verslag hechten - hebben wij het aantal amendementen nog proberen te beperken.
Over vijf van de genoemde amendementen kunnen wij het mijns inziens gemakkelijk eens worden. Het zijn amendementen die de mogelijkheid van externe certificering van veilige producten betreffen, de mogelijkheid van harmonisatie van bewakingsprogramma's in de verschillende lidstaten, de opneming van het voorzorgsbeginsel, alsmede de oprichting en verdere uitbouw van een netwerk van bevoegde autoriteiten inzake productveiligheid.
Er zijn ook nog enkele problemen met andere amendementen, bijvoorbeeld met betrekking tot de uitvoer van onveilige producten naar de derde wereld en de veiligheid van diensten. Het is voor ons van cruciaal belang dat er een specifieke wetgeving komt. Ik weet niet of dat in de rest van Europa ook het geval is, maar in mijn land staan diensten als toerisme, cursussen van opleidingsinstituten of telecommunicatie ernstig ter discussie, omdat er bij een groot aantal van die diensten van overduidelijke misstanden sprake is. Daarom willen wij waarborgen dat er binnen afzienbare tijd wetgeving over dit onderwerp komt, alsmede over de aard van de comités.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het niet moeilijk is om het eens te worden over de elf amendementen die in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn goedgekeurd. Een ervan noem ik met name, omdat wij van mening zijn dat dit het visitekaartje van Europa zou moeten zijn. Het gaat om de ethische houding die ten grondslag ligt aan het niet naar derde landen exporteren van producten die wij hier in Europa als onveilig beschouwen. Dat is voor ons een bijzonder belangrijk amendement. Indien producten voor Europeanen onveilig zijn, zijn ze dat immers voor iedereen, ook al gelden er in andere landen misschien minder strenge normen.
Wij zijn derhalve van oordeel dat wij door voor het voorstel van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid te stemmen, tevens een lans breken voor cruciale Europese beginselen.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, de richtlijn die we nu voor ons hebben, inzake de algemene productveiligheid, biedt de consument een uitstekende bescherming tegen onveilige producten. Het is bovendien bij uitstek een goede richtlijn om de interne markt, het vrije verkeer en de harmonisatie die daarvoor nodig is op een goede manier te realiseren.
De Raad heeft een groot aantal van de amendementen die het Parlement in eerste lezing had aangenomen overgenomen en ik heb daarvoor grote waardering. De richtlijn zoals die er nu uitziet zorgt voor grotere transparantie, het meer actief monitoren van de markten, een betere definitie van de verantwoordelijkheden van de producent en de consument - want dat was bij de eerste lezing nog een probleem - stringentere criteria van de veiligheid van de producten en stringentere criteria om die te testen. Het maakt dat er een beter en effectiever optreden mogelijk is wanneer producten van de markt gehaald moeten worden.
Nieuw ook is de rapid exchange, heel goed dat we dat in Europa hebben. Ik kom nu echter op een probleem. Het probleem is, zoals dat in de Milieucommissie naar voren is gekomen, het exportverbod, artikel 13. Dat houdt in dat er een automatisch uitvoerverbod wordt uitgevaardigd van producten uit de Gemeenschap op het moment dat men de Commissie verzocht heeft om eens na te gaan hoe het met de veiligheid staat. Wij denken dat dit geen goede zaak is. Het voorstel namelijk dat alleen al een verzoek om een veiligheidscontrole te doen leidt tot een absoluut automatisch uitvoerverbod, is nauwelijks te rechtvaardigen. Natuurlijk is de Europese Unie voor een hoog beschermingsniveau en heel strenge veiligheidseisen, maar er moet een verschil worden gemaakt tussen een veilig en een gevaarlijk product. Mijn collega, Marialiese Flemming die ik hier vertegenwoordig, heeft op dat punt een amendement ingediend om het automatisme, het automatische uitvoerverbod enkel te laten gelden wanneer het product waarvoor hier een verbod is uitgevaardigd ook verboden moet worden vanwege de veiligheidsaspecten. Voor de EVP-fractie is dat punt van cruciaal belang en ik hoop dat de collega's ons zullen steunen met het aannemen van het amendement dat namens onze fractie door mevrouw Flemming is ingediend.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met mijn gelukwensen aan de rapporteur. Als schaduwrapporteur van mijn fractie heb ik gezien met welk een inzet zij zich van haar taak heeft gekweten en wij allen respecteren haar werk ten zeerste.
Dit is een heel nieuw stadium in de parlementaire behandeling en wij moeten onze woorden, in afwachting van een mogelijke overlegprocedure, zorgvuldig kiezen. Bij de tweede lezing dienen wij opzettelijk slechts een paar amendementen in, die betrekking hebben op een aantal uiterst belangrijke principes, en over de meeste daarvan zullen wij verdere overeenstemming bereiken.
Zoals mevrouw González Álvarez heeft gezegd, heeft de commissie alle amendementen met grote meerderheid goedgekeurd, en wij vragen u vandaag deze tijdens de stemming aan te nemen. Wij willen de heldere verzekering - en naar wij denken zullen wij die ook krijgen - dat deze voorstellen zullen leiden tot de veilige diensten en aansprakelijkheid van dienstverleners; daarover dienen de meningen niet uiteen te lopen.
Wij moeten heel helder aangeven dat wij ook - niet alleen voor onszelf, maar wereldwijd - die producten van de markt kunnen halen die een ernstig risico opleveren, nogmaals, niet alleen voor onze eigen interne consumptie maar ook op de mondiale markt, omdat dergelijke producten makkelijk gerecycled kunnen worden, zoals mevrouw González Álvarez in naar nieuw amendement 13 zegt. Wij bevestigen dat beginsel hier vandaag met de bezegeling van het verslag-Maaten inzake tabak; hier doen wij op precies hetzelfde beginsel een beroep.
Natuurlijk zullen er compromissen moeten worden gesloten en zal er moeten worden gediscussieerd, maar we moeten heel zorgvuldig kijken naar de betekenis van het woord ''uitzondering'', als het moet dienen als beperking op de weg naar het uit de handel nemen van bepaalde producten. Er is bereidheid tot overeenstemming en bereidheid tot het sluiten van compromissen, maar daarbij moeten we ervoor zorgen dat we in onze discussies altijd uitgaan van het voorzorgsbeginsel en dat het in overeenstemming is met wat deze commissaris en deze Commissie met betrekking tot het uit de handel nemen van gevaarlijke producten elders reeds hebben gedaan.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat ik er zeker van ben dat we de richtsnoeren voor de veiligheid die overal in de - straks uitgebreide - EU zullen worden gebruikt, zullen kunnen harmoniseren en dat we het eens zullen kunnen worden over een externe certificering. Wij moeten echter desondanks voorzichtig zijn met bepaalde uitdrukkingen die, zoals ik hoor, als mogelijke compromissen worden rondgebazuind, zoals bijvoorbeeld ''waar van toepassing''. Waar kan sprake zijn van "niet van toepassing" , als wij het voorzorgsbeginsel toepassen? Het dient er altijd te zijn, niet noodzakelijkerwijs als leitmotiv, maar wel als iets waarmee we bij het opstellen van de wetgeving rekening moeten houden. Ik kan mij dan ook, naar ik vrees, niet vinden in het amendement van mevrouw Flemming. Ik wil echter wel, net als de meeste leden van de commissie, de andere amendementen doorgevoerd zien.

Maaten
Voorzitter, deze richtlijn van het Europees Parlement en de Raad over algemene productveiligheid is belangrijk voor de veiligheid van de consument. Doel ervan is om daarin ook producten op te nemen die nu nog niet vallen onder sectorale wetgeving en producten waar die sectorale wetgeving niet goed met veiligheidsaspecten omgaat. Dat is belangrijk voor de interne markt en het is ook belangrijk dat consumenten erop kunnen vertrouwen dat producten op de Europese markt een hoog veiligheidsgehalte hebben. Natuurlijk moeten die consumenten dan vervolgens ook zelf verantwoord met die producten omgaan. Zo wordt in deze richtlijn meer helderheid gecreëerd door definities te verduidelijken en worden tevens procedures vereenvoudigd waardoor lidstaten sneller over informatie kunnen beschikken. Nog steeds overlijden mensen aan de gevolgen van onveilige producten. Ik ben overigens van mening dat het onverantwoord is dat men voor EU-burgers wel de veilige productienormen in acht neemt maar burgers buiten de Unie genoegen moeten nemen met minder veilige producten. Als we ze hier van de plank halen, zou je ze ook niet meer moeten exporteren. Dat is natuurlijk overigens een onderwerp dat verder gaat dan dit verslag en ik denk dat we het ook nog vaak op ons bordje zullen krijgen. Wij ondersteunen dit verslag van harte.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn steun en de steun van mijn fractie betuigen aan de rapporteur en de amendementen die door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid opnieuw zijn ingediend.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betekent een verbetering van de methoden voor traceerbaarheid van consumentenproducten, van de samenwerking tussen autoriteiten, producenten en distributeurs bij het van de markt halen van gevaarlijke producten en het openstellen van het snellewaarschuwingssysteem voor de kandidaat-landen. Ik ben erg blij dat het nu duidelijk is dat liefdadigheidswinkels, kofferbakmarkten en vlooienmarktstalletjes niet onder deze richtlijn zullen lijden, omdat men daar per definitie geen informatie kan geven over de productrisico's en de productoorsprong van de tweedehandsartikelen die men verkoopt.
Ik steun de opnieuw ingediende amendementen van de Milieucommissie, met name de specifieke verwijzing naar het voorzorgsbeginsel, de marktbewaking en het Europese netwerk voor productveiligheid.
Ik ben er absoluut op tegen om het exportverbod niet te laten gelden voor producten met een voorlopig verbod. Dat is meten met twee maten en druist in tegen het doel van de richtlijn. Als we ons zorgen maken over de veiligheid van een product, kunnen we het toch niet met goed fatsoen naar landen buiten de EU exporteren? Zoals de rapporteur al eerder zei, dient de veiligheid gegarandeerd te worden voor alle consumenten, niet alleen voor de consumenten in de Europese Unie.
Ik ben het eens met de noodzaak van een redelijk evenwicht tussen de garantie dat op de markt gebrachte producten veilig zijn en de praktische toepassingsmogelijkheden van de voorgestelde maatregelen; met de richtlijn zoals die er nu ligt, kan dat.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de richtlijn inzake algemene productveiligheid is zo belangrijk omdat deze betrekking heeft op een essentieel aspect, namelijk op producten die niet onder de CE-keur vallen. Hiermee kom ik meteen echter op een gevoelig punt van deze richtlijn. Het is voor de consument namelijk niet meer te onderkennen wanneer een product daadwerkelijk veilig is. Daarom is ons amendement 3 erg belangrijk, omdat dat simpelweg in een externe certificering door goedgekeurde onderzoeksinstituten voorziet. Het is dringend noodzakelijk dat de Commissie aandacht besteedt aan de invoering van een veiligheidskeur. Aan de hand daarvan kan de consument controleren of hij een veilig product koopt en of hij misschien in bepaalde gevallen een meer dan middelmatig product koopt.
Een product mag veilig worden genoemd als zijn veiligheid gecontroleerd is door een goedgekeurd onderzoeksinstituut. Dat is met name voor het midden- en kleinbedrijf van belang. In het kader van het voorzorgsbeginsel en de preventie moeten wij stimulansen creëren om producten te laten testen. Naar mijn idee is met name een onderzoek door een onafhankelijke, neutrale partij een belangrijk instrument om de druk op de marktbewaking te verlichten. Door de verlichting van die druk en door onderzoek en certificering kan de consument eenvoudig vaststellen waar producten met gewaarborgde veiligheid te koop zijn.
Wat het uitvoerverbod betreft, zou ik willen opmerken dat er uiteraard veel landen zijn die heel andere normen hanteren dan Europa. Ik vind dat we niet zo verwaand moeten zijn om de normen van andere landen als slecht te bestempelen en alleen de eigen normen als goed en toepasselijk te beschouwen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw González Álvarez, en de heren Whitehead and Lange bedanken voor hun zeer uitgebreide bijdragen aan het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake algemene productveiligheid. De oorspronkelijke richtlijn bevat een officiële herzieningsbepaling. Die herziening viel samen met het feit dat de Commissie met nog meer kracht dan voorheen heeft toegezegd de gezondheid en veiligheid van de consument te zullen beschermen. De herziene richtlijn zal geleidelijk aan resulteren in aanzienlijk verbeterde mogelijkheden voor aanpak van de veiligheidsproblemen rond non-foodproducten.
In het gemeenschappelijk standpunt van de Raad wordt rekening gehouden met de fundamentele punten van het geamendeerde voorstel zoals dat door de Commissie in het licht van het tijdens de eerste lezing uitgebrachte advies werd aangenomen. Eenentwintig van de dertig amendementen uit de eerste lezing zijn gedeeltelijk of in hoofdzaak in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen. Veel van de amendementen die in de aanbeveling van mevrouw González Álvarez worden voorgesteld zijn een verbetering op de tekst en kunnen derhalve door de Commissie worden aanvaard.
Staat u mij toe samen met u de amendementen door te nemen waarin de Commissie zich niet kan vinden. Allereerst wordt in de amendementen 2 en 9 de tekst weer opgenomen uit het oorspronkelijke voorstel van de Commissie waarin sprake is van een verbod op de export van gevaarlijke producten die van de EU-markt zijn gehaald na een beslissing inzake een noodsituatie. In amendement 13 wordt dit gemotiveerd vanuit het risico dat dergelijke geëxporteerde producten opnieuw op de EU-markt worden ingevoerd. Het compromis in het gemeenschappelijk standpunt geeft de Commissie de mogelijkheid te komen met uitzonderingen op een totaalverbod op de export van dergelijke producten. Dit werd door de Commissie aanvaard, omdat het voor veel lidstaten een garantie was om het verbodsbeginsel te kunnen accepteren. Bovendien wordt het binnen het compromis aan de Commissie overgelaten om te beslissen of een ontheffing van het verbod gerechtvaardigd is. Het risico dat geëxporteerde goederen opnieuw worden ingevoerd kan onder controle worden gehouden met het normale mechanisme van douane- en markttoezicht. Al met al denk ik dat de invloed van deze uitzondering zeer beperkt zal zijn, daar deze onder de zeer strenge controle en het toezicht van de Commissie zelf zal staan, en uiteraard alleen in werking zal treden in omstandigheden waarin dat gerechtvaardigd en aanvaardbaar is, en met redenen wordt omkleed, niet alleen voor mij, maar voor de gehele Commissie.
Ten tweede wordt met amendement 3 de eis in een artikel opgenomen dat overeenstemming met de richtlijn middels externe certificering kan worden aangetoond. De Commissie kan alleen aanvaarden dat in een overweging melding wordt gemaakt van het feit dat een dergelijke certificering het aantonen van een dergelijke overeenstemming kan vergemakkelijken. Ten derde wordt in amendement 11 de Commissie gevraagd vóór een specifiek genoemde datum te komen met voorstellen voor de veiligheid van diensten. De Commissie is, zoals zij in een verklaring heeft laten weten, in feite deze kwestie al aan het analyseren en bestuderen. In overweging 1 zal dus melding gemaakt worden van deze initiatieven, zoals in amendement 1 wordt voorgesteld.
Ten slotte probeert men in amendement 12 het exportverbod te beperken, zodat het niet wordt opgelegd als een product tijdelijk van de EU-markt is gehaald om nader veiligheidsonderzoek te kunnen verrichten. Het kan toch niet zo zijn dat er export mag plaatsvinden van producten die op basis van een mogelijk ernstig risico van de EU-markt zijn gehaald? Volgens mij moet deze actie de consumenten buiten de EU op dezelfde manier beschermen als consumenten binnen de EU; en volgens mij is het hoogst waarschijnlijk dat als er een noodmaatregel op deze manier wordt genomen dat juist gebeurt vanwege het gevaar dat eraan verbonden is en de ernstigste noodsituaties ontstaan vaak als het gevaar het grootst is.
Als dat het geval is en als mijn inschatting klopt, dan moet dit noodsituatievoorstel juist des te meer van kracht worden, niet alleen ter bescherming van consumenten binnen maar zeker ook buiten de EU. Bovendien komt uit deze wetgeving duidelijk naar voren dat de beoordeling of het voorstel op deze manier al dan niet moet worden toegepast, zal geschieden door de speciale commissie die met dit soort werk zal worden belast en er ervaring mee heeft, die niet overhaast te werk gaat of op een wijze die de belangen van de consument niet optimaal beschermt. De commissie onderneemt alleen actie als er sprake is van een duidelijk, ernstig gevaar voor de consument. Ik heb uitgelegd waarom de Commissie de amendementen 2, 3, 9, 11, 12 en 13 niet kan aanvaarden. Ik kan u dan ook mededelen dat de Commissie zich in beginsel, of met een herformulering, kan vinden in de amendementen 1, 4 tot en met 8 en 10, omdat deze amendementen een verbetering en verheldering van het voorstel zijn.
Afsluitend wil ik mevrouw González Álvarez nogmaals bedanken voor het uitstekende verslag waarin de Commissie zich in grote lijnen kan vinden. Wat de amendementen betreft waarmee de Commissie het niet eens is, ben ik ervan overtuigd dat de zaak tot een bevredigend einde kan worden gebracht, volgens het voorstel van de heer Whitehead. Ik hoop dat dit zo snel mogelijk in het volgende stadium van het regelgevingsproces zal gebeuren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

GOM in de sector rundvlees
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0142/2001) van Robert William Sturdy, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, betreffende het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 1254/1999 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector rundvlees (COM(2001) 87 - C5-0082/2001 - 2001/0042(CNS)).

Sturdy
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij de commissaris hier te zien. Ik mag het dan wel niet eens zijn met zijn voorstellen, maar ik wil allereerst zeggen dat wij commissaris Fischler een uitstekende landbouwcommissaris vinden, al heeft hij dit verslag niet helemaal goed begrepen. Dat is geen kritiek op de heer Fischler zelf. Het is een bekend feit dat wij een oplossing moeten zien te vinden voor het ernstige probleem waarmee de rundvleesindustrie te kampen heeft en dat heeft zeker ten grondslag gelegen aan het voorstel van de Commissie.
Tegen de commissaris wil ik het volgende zeggen: er is een uitermate intrigerend spreekwoord dat luidt: zij die voedsel bezitten kennen vele problemen; zij die geen voedsel bezitten, kennen slechts één probleem, en dat is uiteraard een groot probleem als er te veel rundvlees op de markt is. Dat is precies waar de commissaris iets aan probeert te doen, maar in mijn ogen als rapporteur heeft hij niet begrepen waar het om gaat.
Het is voor mij makkelijk om hier te staan en kritiek te leveren, maar wat ik in mijn verslag heb proberen te doen was constructief zijn en de zaak weer op het spoor zetten. Ofschoon ik besef dat de commissaris het niet eens is met een aantal maatregelen. Ik hoop dat de commissaris in zijn toespraak één vraag zal beantwoorden: zullen de vijftien leden van de Raad het met de voorstellen van de Commissie eens zijn? Volgens mij zou dat heel goed niet het geval kunnen zijn. Ik wil graag weten of de Commissie denkt dat zij het met de voorstellen van de Commissie eens zullen zijn of niet.
Ten eerste was het enige dat in de Landbouwcommissie volgens mij ten onrechte werd weggestemd het maximum van negentig dieren per bedrijf. Een van de grootste problemen waarmee wij momenteel te kampen hebben - en de commissaris heeft gelijk als hij zegt dat wij een overproductieprobleem hebben en grote vaart hebben gezet achter de voorstellen voor verhoging van het interventieplafond - is dat een wijziging van het maximum van negentig dieren per bedrijf een reëel risico oplevert, namelijk dat wij een aantal producenten op het hoogtepunt van hun carrière de pas afsnijden. Ik wil graag tegen de parlementsleden die geen verstand van de agrarische sector hebben, zeggen dat het grootbrengen van een rund, van de conceptie tot aan de verkoop op de markt, ongeveer drie jaar in beslag neemt. Het is een heel lang proces. Je kunt zoiets niet van het ene op het andere moment stopzetten en zeggen: ho, wacht eens even, dit vee kan niet meer worden gesteund, omdat wij plotseling van gedachten veranderd zijn. Als de commissaris het maximum van negentig dieren per bedrijf niet kan veranderen - en wij hopen dat een van de amendementen ons daarbij steun kan bieden; dat zijn wij momenteel nog aan het onderzoeken - dan dient hij in ieder geval na te gaan hoe hij de boeren die door het maximum van negentig dieren getroffen zijn kan helpen bij hun aanpassing, omdat het landbouwproces een proces van de lange en niet de korte termijn is.
Wij hebben gezien wat de gevolgen van BSE zijn. Daarom ook maak ik me enigszins zorgen over het verslag. Zoals de commissaris weet, is BSE een groot probleem in het Verenigd Koninkrijk geweest. Het was het archetype van de BSE-crisis. Wij hebben de crisis overwonnen en onze markt weer voorzichtig opgebouwd. Het was nogal jammer dat het MKZ-virus het werk dat was verricht voor de terugwinning van de markt weer ongedaan maakte, zeker als we voor ogen houden dat MKZ niets te maken heeft met voedsel, omdat het geen gevaar oplevert voor het publiek.
Ik vraag de commissaris zich niet over te geven aan voorspelbare reacties, omdat ik dit een voorspelbare reactie vind. Op dit moment kan ik de nieuwe amendementen zoals die zijn ingediend niet aanvaarden. Ik ben zeer bang dat wij de echte zaken waar het hier om gaat, proberen te ontlopen. Zoals ik al zei is het makkelijk om hier te staan en kritiek te leveren maar ik hoop dat de commissaris de amendementen ter harte zal nemen. De vraag is of in de voorstellen al dan niet aan de eisen tegemoet wordt gekomen. Ik denk dat het merendeel van de Commissievoorstellen, op een enkele uitzondering na, niet aan de eisen tegemoetkomt. Ik wil de commissaris nog één laatste gedachte meegeven: als hij de voorstellen van het Parlement onmogelijk kan aanvaarden, is het misschien een idee om het verslag terug te verwijzen naar de Landbouwcommissie. Dan kunnen we er opnieuw over discussiëren, omdat we een aantal goede voorstellen hebben ingediend en als het illustere Parlement wil dat het terug wordt verwezen, dan zij dat zo.

Hortefeux
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet is de Begrotingscommissie verzocht een advies op te stellen over de financiële gevolgen van het noodplan dat is voorgesteld door de Commissie om het hoofd te bieden aan de verstoringen op de rundvleesmarkt na de BSE-crisis.
Dit plan is publiekelijk bekend gemaakt op 13 februari en kon dus geen rekening houden met de door de uitbraak van mond- en klauwzeer veroorzaakte crisis, waarvan in februari twee haarden zijn ontdekt in het Verenigd Koninkrijk. In dit kader lijkt het me nuttig de plenaire vergadering te wijzen op het feit dat de huidige haarden al een potentiële kostenpost met zich brengen van meer dan 170 miljoen euro, en dat de Commissie op 8 mei heeft voorgesteld, en terecht, om een reserve van 1 miljard euro in te stellen.
Deze nieuwe crisis die de Europese veehouders treft, heeft dus drie belangrijke gevolgen: directe kosten voor de communautaire begroting, die nog niet vast omlijnd zijn maar telkens weer stijgen, negatieve effecten op de export van voor consumptie bestemd rundvlees, en tenslotte een effect op de vernietigingsprogramma' s van dieren en dus op de slachtkosten.
Los van de voorstellen van de Commissie moet men dus goed beseffen dat wij hier te maken hebben met een enorm probleem. Alle financiële ramingen van de consumptie en export van rundvlees zijn onzeker daar ze geen rekening houden met de recente gevolgen van de mond- en klauwzeerepidemie.
Ik denk dus dat de consumptie in 2001 helaas verder omlaag zal gaan dan de 10,8% die de Commissie heeft voorspeld. Ook is het niet erg waarschijnlijk dat de export in 2001 uitkomt op 60% van het plafond dat door de GATT is vastgesteld.
Dientengevolge is het niet onmogelijk dat de financiële behoeften verder zullen gaan dan de ramingen van de Commissie. Iedereen heeft goed ingezien dat de financiële onnauwkeurigheden in normale tijden reden te over zouden zijn geweest om afwijzing van het voorstel van de Commissie te rechtvaardigen, maar gelet op de urgentie van de situatie heeft de Begrotingscommissie nu besloten het voorstel te steunen. Ook wil de Begrotingscommissie dat het Parlement de amendementen aanneemt, zoals de Begrotingscommissie en de Landbouwcommissie dat hebben gedaan dankzij het uitstekende werk van Robert Sturdy. In geval van herziening van de veroorzaakte uitgaven moet wel voorafgaand overleg worden gepleegd met de begrotingsautoriteit.

Goepel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om de rundvleesproductie van de Europese Unie aan de vraag aan te passen, is het geen goede oplossing om het aantal premiegerechtigde stieren tot negentig per bedrijf te beperken, zoals in uw zevenpuntenplan wordt voorgesteld. Het staat vast dat de runderteelt vanwege de afgenomen consumptie van rundvlees niet in dezelfde omvang voortgezet kan worden. Dit mag echter niet allemaal eenzijdig op een bepaald aantal regio's afgewenteld worden, mijnheer de commissaris.
Als wij de premierechten opnieuw aan de orde willen stellen, mogen wij daarbij geen absolute beperking opleggen - zoals de Commissie heeft voorgesteld - maar moeten wij een oplossing vinden die voor de agrarische sector acceptabel is. De heer Sturdy heeft daar al op gewezen. Een oplossing is pas juist als daarin rekening wordt gehouden met het aanwezige grasland of - wat misschien nog beter zou zijn - een oplossing op basis van de besteedde arbeidsuren, dus op basis van het aantal normatieve werknemers, met de nadruk op normatieve werknemers wordt gevonden.
Zoals u weet, hebben wij deze discussie over de ordening van de rundvleesmarkt overigens ook al gevoerd bij de behandeling van Agenda 2000. Als u, geachte commissaris, echter in een brief aan de voorzitter van de Landbouwcommissie schrijft, en ik citeer letterlijk, dat: "Er uitsluitend in de nieuwe deelstaten van de Bondsrepubliek Duitsland sprake is van een afwijking van de negentigregeling voor stieren en het wegvallen daarvan nu ook daar tot een structurele verandering zou kunnen leiden", gaat u voorbij aan het feit dat alleen al in die regio's het aantal werknemers in de landbouw de afgelopen tien jaar is afgenomen van 800.000 tot nog maar 115.000 nu. Dat is meer dan genoeg structurele verandering, geachte Commissie! Of bent u van plan - om het sarcastisch te formuleren - om het rundvleesprobleem in de EU uiteindelijk ten koste van de nieuwe deelstaten in het oosten van Duitsland op te lossen waardoor deze bedrijven onvermijdelijk zullen moeten sluiten? Waarom is er eigenlijk geen grotere beperking van de premies mogelijk die gerelateerd wordt aan de bezettingsdichtheid per voederareaal. U heeft een daling van 2,0 naar 1,8 voorgesteld. Ik geef de voorkeur aan een andere oplossing, waardoor ook de premiebeperking tot negentig stieren overbodig wordt.
Stel dat het aan de vrije keuze van de landbouwer wordt overgelaten om zijn runderbezetting te verlagen tot de maximale drempelwaarde per hectare landbouwareaal die voor een premie in aanmerking komt. Dat betekent wel dat die landbouwer verzekerd moet zijn van een compensatiebedrag dat overeenkomt met die verlaging. Dan zouden we analoog aan de fruit- en groentesector kunnen spreken van een rundvleesstop. Ook in die sectoren geven we namelijk een premie voor het stopzetten van de productie, en wel een aanzienlijke premie. Als we op die manier ook een reductie van de rundvleessector kunnen realiseren, zouden we ook de bedrijven moeten belonen die hun veestapel op een dergelijke natuurlijke manier verkleinen, in plaats van overschotten te produceren waar geen vraag naar is en die dan eventueel zelfs vernietigd moeten worden.
Misschien kunt u alvast aan deze gedachte wennen, mijnheer de commissaris. Het hoeft ook niet allemaal op stel en sprong!

Rodríguez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, zoals hier al is gezegd, verdient de door de Commissie op 13 februari 2001 gepresenteerde hervorming een kritische analyse. Onze fractie moet het pakket van zeven maatregelen ter bestrijding van de problemen die de rundvleesmarkt ten gevolge van de BSE-crisis te verduren heeft, grondig bestuderen.
Ten eerste omdat de rundvleessector van de Gemeenschap een afdoende oplossing voor de ontstane crisis verwacht en het genoemde pakket slechts twee maatregelen bevat die tot doel hebben een crisis te bestrijden, namelijk de begrotingscrisis van de Commissie. Alleen de afschaffing van het voor openbare interventie in aanmerking komende plafond van 350.000 ton rundvlees heeft iets weg van een echte crisismaatregel. Hiermee wil men voorkomen dat de "vangnet"interventieregeling moet worden ingesteld. Hetzelfde kan gezegd worden van het voorstel om een nieuwe interventieregeling inzake aankoop en opslag van dieren ouder dan 30 maanden in te voeren. Dit initiatief is overigens reeds op 16 maart goedgekeurd door het Beheerscomité rundvlees.
Mijnheer de commissaris, ik ben zo vrij u erop te attenderen dat deze maatregel maar bitter weinig zal bijdragen aan het herstel van het vertrouwen van de consument en de oplossing van de bestaande marktproblemen. Door het vlees nu op te slaan en later in de handel te brengen, zullen wij immers het marktevenwicht grondig verstoren.
De overige vijf maatregelen hebben rechtstreeks op de sector betrekking. Zij zijn evenwel niet dringend. Het is voldoende dat zij van kracht worden en het nodige effect sorteren op de korte en de middellange termijn. In wezen had men voor de vaststelling van deze maatregelen meer tijd moeten nemen. Het gaat immers niet om de eerste de beste hervorming, maar om de hervorming van een sector die een diepe crisis doormaakt.
Ik zie mij genoodzaakt om op twee van de genoemde maatregelen kritiek uit te oefenen. Ten eerste ga ik niet akkoord met de afschaffing van het nationale plafond voor individuele premierechten voor mannelijke runderen. Dit leidt immers tot een gesloten en beperkte quotamarkt die noch de transparantie en vereenvoudiging van het GLB, noch de toekomstige hervorming van de sector in de hand werkt. Ook bij de beoogde productiebeperking door aanpassing van de zoogkoeienpremie heb ik mijn twijfels.
Mijnheer de commissaris, om voor de zoogkoeienpremie in aanmerking te komen, moet volgens dit voorstel 20 tot 40% van de koeien waarvoor een premie wordt aangevraagd uit vaarzen bestaan. Het is derhalve duidelijk dat de maatregel een vermindering van de hoeveelheid op de markt verhandeld rundvlees beoogt. Op deze manier wordt echter kwaliteitsvlees van op extensieve basis gehouden zoogkoeien geweerd. Daarom kan ik alleen maar besluiten dat deze maatregel zich van marktsegment vergist en onverenigbaar is met de zo vaak herhaalde doelstelling om in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid een extensief landbouwmodel uit te bouwen.

Busk
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris en vooral de rapporteur, Robert Studdy, voor zijn uitstekend verslag, dat ik op vele punten kan steunen. Het is inderdaad noodzakelijk enkele maatregelen te treffen om de toenemende problemen in de rundvleessector aan te pakken, maar ik wil toch onderstrepen dat het wantrouwen van de consumenten niets te maken heeft met de vraag of vlees van extensieve of intensieve teelt afkomstig is.
Ik herinner u eraan dat de herinvoering van de maximumgrens van 90 dieren ernstige gevolgen zal hebben voor bepaalde landen. Het zal tot meer bureaucratie leiden en het verbruik van rundvlees zal op geen enkele manier gestimuleerd worden, wat nu nochtans dringend nodig is. Met betrekking tot de opkoopregeling wil ik zeggen dat het opkopen van dieren om ze te diepvriezen en later te vernietigen, op zich geen doel is. Daarom hebben wij voorgesteld het geteste, gezonde rundvlees te schenken aan gebieden die crisishulp nodig hebben. Dit zal minder kosten dan de interventie-aankopen.
Tevens wil ik er de aandacht op vestigen dat de voorgestelde verlaging van het veebezettingsgetal, namelijk van 2 naar 1,8 grootvee-eenheden per hectare, evenmin het gewenste effect zal sorteren. Wij zijn het wel eens met de voorgestelde afschaffing van de interventiegrens voor de jaren 2001 en 2002. Met dit beperkte, maar hopelijk duidelijke commentaar, mijnheer de commissaris, wil ik uw voorstel steunen, maar u er tevens attent op maken dat wij met onze nieuwe beslissingen niet mogen bijdragen tot de instandhouding van de concurrentievervalsing die momenteel tussen enkele lidstaten bestaat.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, van uw crisisplan voor de vraag naar rundvlees zijn al enkele punten afgerond. Het slachtprogramma is via een administratieve procedure gerealiseerd. Het klavergras hebben we hier in een spoedprocedure behandeld. Laten we ons dus concentreren op die punten die nog open staan.
Ik wil mij met name richten op het maximum van negentig dieren. Er moet duidelijk gemaakt worden dat dit maximum weliswaar nog steeds in Europa van kracht is, maar dat er geen sprake is van een bindende verplichting. Dat was de zondeval van Berlijn. Het zou beter geweest zijn als het voorstel van het Parlement van destijds was overgenomen, namelijk om bij de graduatie van de premies als alternatief ook de loonkosten mee te rekenen. Dat voorstel wordt nu weer opgepakt. De andere fractiewoordvoerders hebben dat ook duidelijk gemaakt. Ik hoop dat de Commissie dit voorstel overneemt, zodat bedrijven met een grotere veestapel de mogelijkheid krijgen om in ieder geval dat maximale aantal van negentig dieren aan te passen. Daardoor zouden ook de grotere, diervriendelijke veehouderijen waarbij sprake is van een verhoogde arbeidsintensiviteit de mogelijkheid krijgen om hun kosten te taxeren. Naar mijn idee zouden we op die manier de scherpe kantjes van dat maximum afhalen en een zinvollere sociale factor hanteren. Ik hoop dat het Parlement daar morgen bij de stemming zijn steun aan geeft.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, in Agenda 2000 zijn de uitgangspunten vastgelegd voor het structurele, financiële en landbouwbeleid in de EU in de periode 2000-2006. Doelstelling daarbij was een ontkoppeling van het marktinkomensbeleid in de productsectoren, waarbij het verlies aan inkomsten en arbeidsplaatsen binnen de noodzakelijk grenzen gehouden zou moeten worden om de structurele wijziging zo probleemloos mogelijk te laten verlopen.
Na het uitbreken van mond- en klauwzeer en BSE zijn de rundvleesmarkten ingestort zonder uitzicht op een snelle stabilisering. De veetelers rekenen er nu op dat de aanvullende speciale middelen snel beschikbaar worden gesteld en niet zullen verzanden in een lange bureaucratische procedure. De beloften die gedurende de eerste weken zijn gedaan over de speciale aankoopregelingen moeten vooralsnog ingelost worden. Een gecombineerde aanpak met een wijziging van de marktordening voor rundvlees op lange termijn zou tot een verslechtering van de financiële situatie van de rundveehouders leiden.
Via de onderhavige ontwerpresolutie tot wijziging van de ordening der markten in de sector rundvlees kan het streven van de Commissie om overschotten in het aanbod van rundvlees te verminderen, in grote lijnen gerealiseerd worden. Enkele voorstellen hebben echter helemaal niets te maken met de gevolgen van BSE en mond- en klauwzeer. De kwaliteit van producten houdt niet noodzakelijkerwijs verband met bedrijfsgrootte of de bedrijfseconomische vorm. Op dit moment geeft de markontwikkeling geen aanleiding om in de rundvleesproductie te investeren. Daarom is elke vorm van het vastleggen van maximumwaarden in het kader van een stimuleringsregeling tegelijkertijd ook een ongerechtvaardigde kostenverhoging voor reeds gedane investeringen. De veetelers houden rekening met de inkomsten daaruit; een maximum van negentig dieren zal dan ook zeker niet haalbaar zijn.

Berlato
Mijnheer de Voorzitter, we hebben herhaaldelijk naar voren gebracht dat het herstel van het vertrouwen van de consument in de Europese veehouderij de beste manier is om de sector er weer bovenop te helpen. Om dit doel te bereiken is het volgens mij ten eerste onontbeerlijk dat de van de instellingen afkomstige gegevens correct zijn en dat bij de voorlichting van het publiek over BSE de juiste termen worden gebruikt. De termen besmetting, gekkekoeienziekte of geïnfecteerd vlees dragen er niet toe bij de consument weer aan het rundvlees te krijgen. De oorzaak van BSE is niet een virus of een bacterie, dus we moeten voorkomen dat er door onjuiste termen angsten of psychoses ontstaan onder de consumenten. Met mijn opmerkingen wil ik ertoe bijdragen dat de consumenten uitputtend en correct worden voorgelicht, zonder onnodig paniek te zaaien. Correcte informatie garanderen is de doeltreffendste manier om de consument over te halen weer rundvlees te eten, en dat is veel belangrijker dan om het even welke financiële bijdrage van de Europese Unie en om het even welke subsidie voor de veehouders.

Van Dam
Voorzitter, commissaris, de Europese rundveehouders zitten in de hoek waar de klappen vallen. De grote daling van de rundvleesconsumptie als gevolg van de BSE-crises heeft de prijs van het vlees zwaar onder druk gezet en consumptie en export zijn als gevolg van de MKZ-crisis nog verder teruggelopen. Het is duidelijk dat de sector hulp moet krijgen. Echter, wat de Commissie opvoert als noodplan blijkt een plan te zijn dat pas op de lange termijn de rundvleesproductie beperkt. Het veranderen van een gemeenschappelijke marktordening voor effect op de langere termijn noemen wij een hervorming en niet een noodplan, mijnheer de commissaris.
Rapporteur Sturdy heeft gelukkig een aantal amendementen in zijn verslag opgenomen die als noodplan kunnen dienen, namelijk door veetelers aan te moedigen stieren als kalveren te laten slachten. De maatregel om de dierpremies per rundveebedrijf te beperken tot maximaal 90 dieren, mits de grootvee-eenheid wordt teruggebracht van 2 tot 1,8 per hectare, zal op termijn de productie verlagen. Feit is echter dat op deze manier de veetelers niet alleen door de bestaande crises maar ook door de Commissie financieel worden getroffen.
Ik steun daarom ook de amendementen die voorstellen de premie voor dieren evenredig te verhogen met de verlaging van de grootvee-eenheid, zodat de boeren werkelijk de financiële prikkel wordt ontnomen om meer te produceren.
Afschaffing van het interventiemaximum, een opkoopregeling waaraan de lidstaten mee betalen, biedt de Commissie de mogelijkheid de marktprijs zoveel mogelijk te beïnvloeden. Het houdt het dure vangnetprincipe dat voor 100% ten laste van de EU-begroting komt nog even buiten beeld.
In tegenstelling tot collega Sturdy pleit ik er voor dat het opgekochte vlees niet vernietigd wordt, maar opgeslagen. Ik herinner dit Parlement aan de MKZ-resolutie die het in april heeft aangenomen waarin ervoor werd gepleit gezonde dieren niet te vernietigen.
Landbouw heeft alles te maken met hetgeen we van God in de schepping hebben ontvangen. Dat stijgt uit boven economische belangen en heeft alles te maken met ethiek en een verantwoord rentmeesterschap.

Cunha
Met dit voorstel beoogt de Europese Commissie de rundvleesproducenten schadeloos te stellen voor de grote schommelingen die zich de afgelopen maanden op de markt hebben voorgedaan als gevolg van de achtereenvolgende crises in deze sector. Ik begrijp de motivering van dit voorstel en het kader waarin het tot stand gekomen is, maar ik vind wel dat het voorstel lang niet ver genoeg gaat. Ik zal een aantal punten toelichten. Allereerst vind ik het onaanvaardbaar dat de speciale premie voor stieren wordt verminderd, ook al is dat slechts als tijdelijke maatregel bedoeld om de productie af te remmen. Het betekent namelijk dat lidstaten die nettovleesimporteurs zijn - zoals mijn land - het extra zwaar te verduren krijgen. Ten tweede begrijp ik niet waarom er een speciaal systeem moet worden opgezet voor het opkopen van dieren die ouder dan dertig maanden zijn. Dat zal niet leiden tot een herstel van het vertrouwen van de consument. Uit kostenoverwegingen heeft het al evenmin zin: over een aantal maanden zal er heus geen afzet bestaan voor vlees dat nu wordt opgeslagen. Het is verstandiger deze dieren op te kopen en dan te vernietigen. Ten derde wil ik opmerken dat het stimuleren van extensieve veeteelt heel zinvol kan zijn, mits er een extra premie wordt gegeven aan kleine bedrijven die niet van de voordelen van deze regeling kunnen profiteren, eenvoudigweg omdat ze over weinig land beschikken. Er wordt hier opnieuw uitgegaan van het idee dat voor iedereen dezelfde regeling moet gelden, alsof alle bedrijven precies dezelfde mogelijkheden tot aanpassing en overleving hebben. Tot slot wijs ik erop dat het voorstel om biologische producenten toestemming te geven braakliggend land te gebruiken voor het verbouwen van veevoeder - daar gaat het verslag van onze collega Auroi over - slechts symboolwaarde heeft in een tijd waarin de prijs van het veevoeder stijgt. Waarom wordt het de landbouwers niet toegestaan braakliggend land te gebruiken voor de productie van eiwitten?

Garot
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, allereerst zou ik op mijn beurt onze collega, de heer Sturdy, willen complimenteren met zijn verslag over de wijzigingen die na de BSE-crisis moeten worden aangebracht in de GMO rundvlees.
We hebben te maken met meerdere problemen tegelijkertijd: het herstel van het marktevenwicht, de inkomenssteun aan de landbouwers en de herwinning van het vertrouwen van de consument.
Wat de vraag- en aanbodkwestie betreft zou ik eerst willen aantekenen dat niemand hier - noch de Commissie, noch de rapporteur, noch de Landbouwcommissie - de marktwerking vrij spel wil laten. Ik hoop dat de behoefte die wij hier voelen aan maatregelen aan de aanbodzijde ook bij ons opkomt als wij gaan werken aan een nieuwe en meer algemene hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Inhakend op de onderhavige kwestie en met het oog op de nu noodzakelijke productieverlaging wil ik onderstrepen dat het van essentieel belang is dat men een evenwicht zoekt in de verdeling van de inspanningen tussen ten eerste vleesrassen en melkkoeien, en ten tweede industriële veehouderijen en veehouderijen die graasweiden gebruiken. Het zou toch paradoxaal zijn als juist nu, nu men steeds meer beseft dat kwaliteit moet worden geproduceerd met een voorkeur voor weidegrond, de traditionele melkveehouderijen de kosten zouden moeten dragen voor de nieuwe aanpassingen in deze GMO.
Daarom pleit ik ervoor, en hierin sluit ik me aan bij het standpunt van de Commissie, dat men teruggaat naar het plafond van 90 stuks vee voor de toekenning van de speciale premie voor mannelijke runderen. Ik weet wel dat de lidstaten die van deze beperking zijn afgeweken in het kader van Agenda 2000, problemen kunnen krijgen. Aangezien amendement 12 op artikel 1 echter de mogelijkheid biedt een beroep te doen op de factor arbeid, lijkt me dat deze maatregel billijk is.
Ik ben tevens van mening dat de veehouders die reeds gestraft zijn door de dalingen van de marktprijzen, niet nog eens moeten worden gepakt door een daling van de overheidssteun die is gekoppeld aan de dichtheidsverlaging van het aantal runderen per hectare. Op dat punt zou ik de Commissie en de Raad erop willen wijzen dat het premieniveau per hectare voedergewas ongewijzigd moet blijven.
Overigens stem ik er uiteraard mee in dat het interventieplafond van 350.000 ton per jaar in 2000-2001 niet wordt toegepast. Ik ben het eveneens eens met de acties die de rapporteur voorstelt ter promotie van rundvlees.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, het zevenpuntenplan werd, zoals wij allen weten, geïntroduceerd als een reactie op de ernstige zorgen over het dalend vertrouwen van de consument in het rundvlees en de daaruit resulterende druk op het interventieplafond. Naar wij begrijpen zijn deze zorgen de afgelopen weken enigszins afgenomen en laten de consumptievoorspellingen inmiddels een aanzienlijke verbetering zien.
Als de Commissie nog altijd vindt dat er noodmaatregelen moeten worden getroffen om het overschot in de rundvleessector te beperken, mogen deze veranderingen geen gevaar opleveren voor de toekomst op de lange termijn van de sector van de grasgrazende kwaliteitskoeien. Daarom zijn we tegen wijziging van de bestaande regels voor de zoogkoeienpremies en de speciale rundvleespremies. De aandacht moet volgens mij niet daarnaar uitgaan maar naar de verwijdering uit het systeem van het teveel aan kalveren.
Daarom vragen wij, met inachtneming van de doelstellingen van Agenda 2000, de Commissie om een hernieuwde motivering van de noodzaak van dergelijke radicale voorstellen en verzoeken wij om heroverweging van deze maatregelen.

Patakis
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpverordening van de Raad en het verslag van het Parlement beperken zich tot zuiver beheertechnische aspecten van het BSE-probleem en voorzien in geen enkele substantiële procedure voor de opsporing en de aanpak van de ziekteoorzaken. Verder wordt de rol van de multinationals compleet verborgen houden, die enkel hun winsten willen maximaliseren en derhalve onverschillig blijven voor de effecten die zij sorteren met hun onaanvaardbare veeteeltmethodes. Het enige waar men zich nu voor interesseert, is het opvangen van de onvermijdelijke schokken en de crisis op de rundvleesmarkt.
Met de voorgestelde maatregelen voor een algemene aanpak van en groeivermindering in de vleessector wordt tegelijkertijd het gedrag van de lidstaten van de Europese Unie op onaanvaardbare wijze over één kam geschoren. Ik bedoel hiermee dat de productie van de op veeteeltgebied meer ontwikkelde landen op dezelfde wijze wordt behandeld als die van landen als Griekenland, waar minder zelfvoorziening bestaat en waar het minder waarschijnlijk is dat de productiesystemen hebben bijgedragen tot het ontstaan van de ziekte.
Als de Europese Unie het probleem echt zou willen aanpakken, zou het de productie van landen als Griekenland anders behandelen en alle plafonds afschaffen die nu op de noodzakelijke uitgaven rusten. De extra uitgaven moeten dan worden betaald met een korting op de steunmaatregelen voor de vleesproductie in de landen die verantwoordelijk zijn voor de gezondheidsproblemen.
De Unie zou het gebruik van vleesmeel definitief moeten verbieden en maatregelen moeten nemen om het prijs- en subsidiestelsel te veranderen. De teelt van voedergewassen die vleesmeel kunnen vervangen, moet worden gestimuleerd.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Sturdy gelukwensen met zijn werk. De hervorming van het Europese rundvleesstelsel is noodzakelijk voor het marktevenwicht en het herstel van het consumentenvertrouwen. De hervorming dient echter plaats te vinden op een manier die de belangen waarborgt van de gezinsbedrijven, waar heel anders wordt gewerkt dan in de intensieve veehouderij. Redelijke marges voor boeren dienen in alle hervormingsvoorstellen centraal te staan. Zonder boeren is er geen rundvleessector. Op dit moment verlaten veel boeren de sector reeds. Het is correct om de toekomst van de Europese rundvleessector te stoelen op extensivering en traceerbaarheid. Wat de liberalisering van de handel betreft, vraag ik mij af welke stappen er zullen worden genomen om de Europese producenten te beschermen tegen de oneerlijke concurrentie van import uit landen buiten de EU waar deze regels niet gelden.
Ik heb ernstige bedenkingen tegen de individualisering van de premies voor mannelijke runderen. Dat is een ingewikkelde en administratief moeilijke procedure. Dat geldt ook voor beheersing van het aanbod. Het is verkeerd om de zoogkoeien aan te pakken. Deze vormen namelijk de basis voor de productie van kwaliteitsrundvlees. Het voorstel om een nationale aankoopregeling in te stellen moet volgens mij worden heroverwogen. In het huidige klimaat helpt de opslag van rundvlees voor verkoop op een later tijdstip niet om de hoeveelheid te verminderen, en wordt het consumentenvertrouwen er niet echt door hersteld.
Ten slotte zou het verkeerd zijn om, zoals de heer Sturdy al heeft gezegd, in deze uiterst deprimerende tijden van BSE- en MKZ-crisis paniekconclusies te trekken over de vraag of de Europese rundvleessector het op de lange termijn al dan niet zal redden.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, we hebben in de afgelopen maanden al vaak gedebatteerd over rundvlees en de crisis in de sector. Het is belangrijk dat onze instellingen werken aan een Europees productiemodel. Dat model moet natuurlijk allerlei verschillende nationale situaties onder een noemer brengen, met productiekenmerken die niet overal in Europa hetzelfde zijn.
Ik wil u nu enkele korte overwegingen over het verslag-Sturdy naar voren brengen. In de eerste plaats vinden we het beslist noodzakelijk realistischer te zijn over de eventuele gevolgen, als de lidstaten de mogelijkheid krijgen het maximum aantal van negentig dieren per bedrijf te wijzigen of niet toe te passen. Dit leidt in werkelijkheid niet tot een grote productietoename, terwijl de mogelijkheid van de regel af te wijken in enkele productiegevallen essentieel is en op zich geen intensivering van de productie betekent. Ook bij de hypothese individuele rechten te introduceren in het regime van de speciale premies lijkt geen rekening te zijn gehouden met de normale productiemethoden in grote delen van het grondgebied van de Unie: gespecialiseerde bedrijven die niet de gehele cyclus van de veehouderij omvatten, maar alleen de slotfasen.
In de tweede plaats moeten we de Blair House-akkoorden nog eens nauwkeurig tegen het licht houden en herzien aan de hand van de behoeften van de Europese productie, ook omdat diermeel definitief verboden wordt en alleen nog plantaardige eiwitten mogen worden gebruikt.
Tot slot hechten we veel belang aan de steun en de promotieacties van brancheorganisaties om het imago van rundvlees te verbeteren. Het is net zo belangrijk te proberen deze acties niet alleen landelijk, maar ook op het niveau van de Unie te houden, want alleen op Europees niveau kunnen we aan de behoeften en de verlangens van de consument tegemoetkomen.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, het verslag van onze collega Sturdy plaatst zich, zoals wij al eerder hebben opgemerkt, binnen de voor de landbouwers en de consumenten zo dramatische context van de BSE-crisis en de daarvoor bestemde bestrijdingsmaatregelen.
Mijnheer de commissaris, vandaag spreken we over de tenuitvoerlegging van een van de zeven maatregelen die u enkele maanden geleden voorstelde. Deze maatregel gaat, samen met het weer openstellen van braakgelegde grond voor de teelt van eiwithoudende gewassen, de goede richting uit, al is hij naar onze mening, naar de mening van de Groenen, nog wat aan de bescheiden kant.
De heer Sturdy heeft geprobeerd het standpunt van de Commissie verder in de richting van de landbouwproducenten te duwen door ook andere aspecten van de productie van runderen te behandelen. Hij heeft echter niet gedacht aan een ernstig probleem, namelijk de fraude in de BSE-crisis. Welnu, mijnheer de commissaris, ik neem aan dat u net als ik het zeer goed onderbouwde laatste verslag heeft gezien van het Franse Agentschap voor gezondheid en voedselveiligheid, dat op dit punt rampzalige informatie bevat. Daaruit blijkt dat de gevallen van de zogeheten naïeve dieren en vooral supernaïeve dieren die aangetast zijn door BSE, te wijten zijn aan fraudes bij het gebruik van kadavermeel in veevoer. Er zijn dus urgente maatregelen nodig om de instrumenten voor controle en bestraffing te versterken. De gezondheid van de consumenten is ervan afhankelijk, en ook hun vertrouwen.
Het tweede punt waar ik ieders aandacht voor zou willen vragen betreft het feit dat de maatregelen die de Commissie voorstelt iets meer extensivering beogen met een overeenkomstige verlichting van de overbezette markt. De speciale premie voor de vermindering van het aantal volwassen runderen per hectare kan echter wel eens zonder resultaat blijven als dit niet wordt begeleid door een oppervlakteplafond. De productiegerichte veehouders kunnen immers proberen deze premie, die sowieso niet voor hen bedoeld is, weer terug te verdienen door het oppervlak te vergroten, hoewel dat in hun geval toch al groot is. Men zou hierin dus echt de kleine bedrijven de voorkeur moeten geven, bedrijven die door de laatste crises in de levensmiddelensector op de tocht zijn komen te staan, en ik hoop dan ook dat u dit spoedig zult doen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag aan commissaris Fischler. Als commissaris Fischler later, zoals wij allemaal, naar de ander oever oversteekt - en ik hoop dat dat nog heel lang zal duren - en hij de Heilige Franciscus van Assisi tegenkomt, zal die hem vragen: "Mijnheer de commissaris, waarom zijn zoveel dieren voor niets afgeslacht? Waarom zijn zoveel dieren opgeslagen, dieren die nooit en te nimmer de markt zouden bereiken?" . Wat zal hij dan antwoorden?
Ik zeg dit, om aan te geven hoe ver het is gekomen. Het is crisistijd. Uiteraard moeten er zelfs voor bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de crisis schadevergoedingen komen, om te voorkomen dat ze helemaal instorten. Tegelijkertijd moeten we echter af van die mastodont van de industriële en intensieve veehouderij.
Daarom meen ik dat de maatregelen van de Commissie niet alleen de crisis moeten aanpakken maar ook een uitweg uit dit model moeten bieden. Er moet bovendien onderscheid worden gemaakt tussen landen die verantwoordelijk zijn voor de crisis en de BSE hebben ontwikkeld, en de landen die zichzelf en de Europese Unie hebben beschermd, tussen de landen die importeren en de landen die massaal exporteren en de begroting hebben geplunderd, en tussen grote en kleine ondernemingen. Dan komen wij uit bij het model van de kleine ecologische veehouderij.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, naar mijn idee zijn BSE en MKZ op dit moment, godzijdank, terecht geen voorpaginanieuws meer. Ik denk dat dit ook meteen de beste bijdrage vormt om het consumentenvertrouwen weer terug te winnen.
Ik zou graag een beroep op u willen doen, commissaris Fischler. Neemt u de amendementen in het verslag-Sturdy over, omdat een terugverwijzing naar de commissie naar mijn idee alleen maar tot vertragingen zal leiden. Dat zou ik mijn boeren, de consumenten en ook de kiezers niet uit kunnen leggen. Waar vragen wij feitelijk om? In de eerste plaats zouden wij erop aan willen dringen dat alstublieft niet tijdens het spel de spelregels worden veranderd. Die spelregels zijn in Berlijn vastgelegd. Wij willen dat het maximum van negentig dieren weer wordt ingevoerd. Ik denk dat wij daaraan op dit moment vanuit allerlei regionen zonder meer vast moeten blijven houden. Ook het voornemen om vanaf 1 januari 2002 de bezettingsdichtheid te verminderen tot 1,8 grootvee-eenheid per hectare kan ik eerlijk gezegd niet aan de boeren in mijn regio uitleggen.
Daarnaast wordt voortdurend op de alternatieve productiemethoden gewezen, maar daar moeten we wel reëel in blijven. Ik vind een biologische bedrijfsvoering weliswaar een goede zaak, maar het is geen wondermiddel. Wij moeten namelijk nu al constateren dat er ook sprake is van een beperkte koopkracht, van een beperkt afzetgebied. Ik ben van mening dat de amendementen letterlijk - ik ga ze nu wegens tijdgebrek niet allemaal herhalen - vanuit mijn optiek, en wellicht ook vanuit de uwe, overgenomen kunnen worden.
En last but not least: wij zouden bij deze hele kwestie gewoon moeten constateren dat wij veiligheid dienen te produceren; veiligheid kan men niet controleren. Alleen op die manier kunnen wij de stabiliteit van de rundvleesmarkt herstellen.

Parish
Ik wil Robert Sturdy graag gelukwensen met het verslag dat hij hier op tafel heeft gelegd. Dit verslag getuigt van gezond verstand. Ik wil ook een beroep doen op de Commissie en haar vragen de aanbevelingen over te nemen. Als zij dat niet doet, dient het verslag te worden terugverwezen naar de commissie. In de Europese rundvleesproductie draait het namelijk om kwaliteit, en kwaliteit is wat we aan de Europese consument kunnen verkopen. Ik denk dat we de kalveren van slechte kwaliteit uit de productieketen moeten halen, zodat we op de lange duur kwaliteitsrundvlees kunnen produceren. De zoogkoeien en het aantal daarvan aanpakken is precies de verkeerde methode, omdat men dan de grasgrazende kwaliteitsrunderen aanpakt waarin de consument veel vertrouwen heeft.
We moeten terug naar een veel positievere aanpak van de rundvleesverkoop. Volgens mij heeft het Verenigd Koninkrijk laten zien hoe dit kan. Wij zitten nu op een consumptieniveau boven dat van 1996, en dus dienen we op deze ingeslagen weg voort te gaan. Het maximum van negentig dieren per bedrijf is verkeerd, en het indienen van individuele claims zal ontaarden in een bureaucratische nachtmerrie. We moeten echt op de ingeslagen weg voortgaan. Vernietiging is eveneens een sleutelwoord. Als we een aankoopregeling willen van vee dat ouder is dan dertig maanden, vernietig ze dan alsjeblieft en breng ze in de toekomst niet alsnog op de markt, omdat de kwaliteit van dit rundvlees minder zal zijn. Als wij dan niet heel voorzichtig zijn, werken we daarmee het toekomstige herstel van de markt tegen.
De heer Busk maakte een zeer terechte opmerking. Als er bij dit vee dat ouder is dan dertig maanden in tests geen BSE wordt aangetroffen, waarom kunnen we ze dan niet achter de hand houden? Waarom moeten ze vernietigd worden? Wat we in ieder geval niet kunnen doen is ze op de Europese markt brengen. De oplossing voor de lange termijn is dan ook volgens mij: het verslag van Robert Sturdy ter harte nemen. Laten we aan het werk gaan en ervoor zorgen dat de consument Europees rundvlees van goede kwaliteit krijgt aangeboden.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, er is één punt - waarop een aantal collega's overigens ook al kritiek heeft geuit - dat mijn bijzondere aandacht heeft en dat is de invoering van de negentigregeling voor grootvee-eenheden.
Ik vind de invoering van deze regeling erg positief en wel om twee redenen: in de eerste plaats omdat daardoor middelen vrijkomen die we, waar mogelijk, aan kleine bedrijven en familiebedrijven ten goede kunnen laten komen en in de tweede plaats met name ook omdat deze regeling een bepaald gelijkheidsprincipe vertegenwoordigt.
In de economie hebben we een steunregeling voor bedrijven met minder dan vijftig werknemers, voor bedrijven met tussen de vijftig en 250 werknemers en voor bedrijven met meer dan 250 werknemers. Ik zie niet in waarom de grote bedrijven in de landbouw hierop een uitzondering zouden vormen. Het lijkt mij dat we alleen maar een beleid met toekomstperspectief kunnen uitvoeren als we ook steun geven aan kleine en gezinsbedrijven, die beschermende activiteiten verrichten en de grond bewerken als een vorm van milieubescherming met name in ecologisch precaire gebieden. Als wij een aanzienlijk deel van onze financiële middelen uitsluitend aan grote bedrijven geven, kan van toekomstperspectief geen sprake zijn.
Volgens mij kan het op den duur ook niet door de beugel dat het grootste deel van deze bijdragen terechtkomt bij bedrijven met duizenden dieren. Dat zal de bevolking op een gegeven moment ook niet langer accepteren. Daarom hoop ik dat het voorstel van de Commissie aangenomen wordt. Ik weet dat mijn standpunt afwijkt van dat van mijn fractie en van de Commissie landbouw, maar ik hoop desondanks dat de negentigregeling zoals deze door de Commissie is voorgesteld, aangenomen zal worden.

Fischler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, ik wil graag beginnen met een goed bericht: het herstel van de rundvleesmarkten is begonnen. Uit schattingen van de lidstaten is gebleken dat de consumptiedaling nu nog maar ongeveer 10% bedraagt. Enkele derde landen hebben inmiddels ook hun invoerverbod gedeeltelijk opgeheven.
Deze positieve signalen mogen echter niet verbloemen dat een consumptiedaling van 10% nog steeds een grote uitdaging betekent. Daarnaast is er nog steeds sprake van een aanzienlijke verhoging van het aantal slachtrunderen vanwege de lagere slachtpercentages. Bovendien moet er een oplossing komen voor de nu en in de toekomst opgeslagen vleeshoeveelheden, om nog maar te zwijgen van het verlies aan inkomsten voor de veetelers. Daarom moeten we ons blijven inspannen om alles te doen om weer een evenwichtige rundvleesmarkt te creëren. Wij kunnen dan ook niet afzien van de cruciale maatregelen die de Commissie heeft voorgesteld.
Ik moet echter nog eens herhalen dat de onderhavige voorstellen gericht zijn op het crisisbeheer en niet vooruitlopen op een landbouwhervorming. Op basis van de door de Commissie genomen spoedmaatregelen, is in de eerste vier maanden van dit jaar al 400.000 ton rundvlees uit de markt gehaald. Iets meer dan de helft daarvan is opgeslagen. Op dit moment zijn de maatregelen voor de komende jaren aan de orde.
Ik wil met name de rapporteur, de heer Sturdy, voor zijn uitstekende werkzaamheden bedanken die hij bovendien onder grote tijdsdruk heeft moeten uitvoeren. U zei: "I tried to be constructive." I would say, you were constructive! De amendementen bevatten voorstellen waar ik het volledig mee eens kan zijn. Daartoe behoren de conclusie in amendement 5 volgens welke het door ons aangekochte vlees als voedselhulp gebruikt mag worden, en de in amendement 9 opgenomen eis van niet-overschrijding van het in Berlijn vastgestelde financiële maximum. Aangezien wij al rekening hebben gehouden met de mogelijkheid van voedselhulp en aangezien het maximum van Berlijn een conditio sine qua non is, is het echter niet nodig om deze punten in de overwegingen van de ontwerpresolutie op te nemen.
Ik betreur het dat u, gezien de amendementen 1, 2 en 10, mijn voorstel voor de invoering van het individuele maximum voor de speciale premie net zo min steunt als de verlaging van de totale hoogte van deze premies. Met grote belangstelling heb ik echter kennis genomen van amendement 12 waarin wordt voorgesteld om bedrijven die het maximum aantal van negentig dieren overschrijden, premies uit te betalen voor maximaal 50% van de gemaakte loonkosten. De technische uitvoering van dit voorstel zou weliswaar zeer ingewikkeld zijn, maar ik zal me in de Raad toch sterk maken om een afwijking van het maximum van negentig dieren te bewerkstelligen, mits er rekening wordt gehouden met het milieu en de werkgelegenheidsaspecten. Ik kan verder ook instemmen met de gedachte achter amendement 11.
In dat amendement wordt voorgesteld om de speciale premie voor runderen tijdelijk ook te laten gelden voor runderen waarvoor reeds een eerste premiebetaling heeft plaatsgehad. Voorwaarde hiervoor is wel dat de totale hoogte van de premies die voor deze dieren worden betaald, het premiebedrag niet overschrijdt dat normaal gesproken in totaal voor een os zou worden betaald.
Ik zie echter geen mogelijkheden om de amendementen 3, 13 en 17 over te nemen. Deze komen erop neer dat de premies verhoogd zouden moeten worden als compensatie voor de verlaging van de factor voor de bezettingsdichtheid. Een dergelijke maatregel zou in strijd zijn met de doelstelling van een productievermindering, omdat de veetelers dan een net zo hoge premie per hectare zouden ontvangen dan tot nu toe het geval is geweest.
De premieverhogingen waarom in de amendementen 14, 15 en 18 wordt verzocht, worden de facto al via de huidige extensiveringspremie gerealiseerd. Het voorstel in amendement 14 om de ossenpremie te verhogen teneinde deze tragere productiemethode te stimuleren, lijkt me interessant. Een dergelijke maatregel zou echter het evenwicht dat met Agenda 2000 werd gecreëerd, fundamenteel veranderen. Dat geldt ook voor amendement 27 dat erop is gericht om de factor voor de bezettingsdichtheid voor de slachtpremie te gebruiken. Dat is de reden waarom ik deze veranderingen liever niet in het pakket voor het crisisbeheer zou willen opnemen. Ik zal er in het kader van de tussentijdse herziening echter wel nog op terugkomen.
Het vastleggen van het minimumaantal vaarzen in de zoogkoeienkudde is bedoeld om de premie ook uit te kunnen keren voor niet-reproducerende dieren. Het betreft dus eigenlijk een soort stopzettingspremie, met andere woorden een betaling die heel duidelijk onafhankelijk van de productie wordt gegarandeerd. Die betaling is echter alleen zinvol wanneer het minimumtarief hoger is dan het normale reproductiepercentage voor koeien. Ik geef er derhalve de voorkeur aan om het door mij voorgestelde vaarzenaantal van minstens 20% te handhaven. Dat betekent dat ik amendement 16 helaas niet kan overnemen.
Het afschaffen van de minimumleeftijd voor de kalverslachtpremie, zoals in amendement 19 wordt voorgesteld, ziet er wellicht aanlokkelijk uit voor degenen die in het verleden de Herodus-premie hebben verdedigd. Met het oog op de diervriendelijke consument kan ik dit punt echter niet rechtvaardigen. Het voorstel in amendement 21 om de slachtpremie voor kalveren te verhogen, lijkt op het eerste gezicht logisch omdat ernaar wordt gestreefd om de productie van kalfsvlees te verhogen en die van rood vlees te verminderen.
Ik heb echter mijn twijfels over de effectiviteit van een dergelijke maatregel, omdat de kalfsvleesproductie doorgaans gelijk is aan de kalfsvleesconsumptie. Naar mijn idee is het niet te verwachten dat de consumptie van kalfsvlees toe zal nemen na een premieverhoging. Daar komt nog eens bij dat dit voorstel zou leiden tot een aanzienlijke druk op de EU-begroting.
Met amendement 28 wordt getracht om de slachtpremie te beperken tot kalveren die met volle melk zijn gevoed en die in de wei zijn opgegroeid. Naar mijn idee is dit voorstel technisch niet uitvoerbaar. Tot slot ben ik blij met het voorstel in de amendementen 6, 7, 8 en 22 om te proberen het vertrouwen van de consumenten terug te winnen en dus de consumptie weer te verhogen met behulp van een voorlichtingscampagne.
In dat verband lijkt het mij van belang om zo snel mogelijk het initiatief tot een geschikt programma te nemen. Ik vind dan ook dat het niet past in de doelstelling van een snelle handelswijze om pas per 1 januari 2002 een nieuwe rechtsgrondslag te creëren. Mijn medewerkers hebben daarom hard gewerkt om op basis van de thans geldende rechtsregels een dergelijk programma op te stellen en zo snel mogelijk uit te voeren.
Zoals u uit mijn reacties kunt opmaken, zijn dit verslag en de gedachtewisseling daarover zeer vruchtbaar geweest. Ik kan weliswaar veel van uw amendementen in hun huidige versie niet overnemen, maar op veel punten is de Commissie het inhoudelijk volledig met u eens. Volgende week zal ik deze suggesties aan de Raad voorleggen, die, naar ik hoop, een politiek besluit over dit pakket zal nemen.
Helemaal tot slot zou ik de vraag van de heer Alavanos willen beantwoorden. Hij vroeg wat ik tegen mijn naamheilige zou zeggen wanneer ik, als God dat wil, ooit in de hemel zou komen. Ik zou hem zeggen dat het klopt dat er in deze crisisfase veel dieren geslacht moesten worden, maar dat het ook klopt dat ik mij binnen de Commissie en met de hulp van het Europees Parlement ervoor heb ingespannen dat de dieren op deze wereld ook in de toekomst waar mogelijk goed behandeld worden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter
Geachte collega' s, voor wij overgaan naar de mededeling van de Commissie, en alvorens voorzitter Prodi welkom te heten, heb ik een pijnlijke mededeling voor u. Gorka Landaburu, een in Baskenland zeer bekend journalist, is vanochtend het slachtoffer geworden van een afschuwelijke aanslag met een kofferbom waardoor hij ernstig gewond is geraakt. Zijn leven is niet in gevaar maar ik wil hem in naam van ons allen een voorspoedige genezing toewensen. Ook wil ik er hier eenvoudigweg op wijzen dat net na de verkiezingen in Baskenland, waarbij een enorme meerderheid van het Baskische volk nee heeft gezegd tegen geweld, deze nieuwe aanslag op de vrijheid van meningsuiting ons alleen maar diep kan schokken en de vraag oproept hoe dit mogelijk is.

Strategieën voor duurzame ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de strategie voor duurzame ontwikkeling.
Ik geef direct het woord aan de heer Prodi.

Prodi
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, groei is duurzaam als hij de behoeften van de huidige generaties bevredigt zonder de mogelijkheid in gevaar te brengen dat toekomstige generaties hun behoeften kunnen bevredigen. Dit concept is door de commissie-Bruntland in 1987 geformuleerd en vormde de basis voor de verklaringen van Rio. De Europese Unie heeft toegezegd dit concept tijdig voor de mondiale top over duurzame groei in 2002 in concrete strategieën om te zetten.
We zijn dus al lange tijd met dit thema bezig en ik ben verheugd u te kunnen zeggen dat de Commissie vandaag, in het kader van onze voorbereidingen van deze mondiale top, een voorstel voor een strategie van de Europese Unie voor duurzame groei heeft goedgekeurd. Duurzame groei is namelijk een fundamentele doelstelling van de Europese Unie en vormt, sinds hij in het nieuwe artikel 2 van het Verdrag van Amsterdam is opgenomen, een van de belangrijkste doelstellingen van de Europese integratie.
De keuze om duurzame groei een dergelijke prioriteit toe te kennen was dus bijzonder op zijn plaats. In het verleden werd duurzame groei niet als noodzakelijk gezien, maar nu wordt men zich steeds meer bewust van een reeks zorgwekkende en ingrijpende tendensen. Daar moeten we ons nu mee bezighouden, voordat het te laat is. Bij enkele van deze tendensen, zoals de opwarming van de aarde of het verlies van biodiversiteit, gaat het om aspecten die absoluut centraal zijn voor de ecologische situatie van de aarde, waarvan het lot van de mens afhangt. Het zou daarom verkeerd zijn het idee van duurzame groei te verbinden met toekomstperspectieven van ellende en troosteloosheid. De werkelijke uitdaging van een duurzaam beleid bestaat erin economische groei, sociale cohesie en de bescherming van het milieu met elkaar te verenigen. Daarvoor zijn meer technologische vooruitgang en de inzet van doeltreffende, en met de economie verenigbare instrumenten onmisbaar. Als we erin slagen ons beleid op een intelligente manier te structureren en onze langetermijndoelstellingen op tijd bekendmaken, zullen onze economieën geen problemen hebben de weg van de duurzame groei in te slaan.
Het strategisch document dat de Commissie vandaag heeft aangenomen, wil de basis leggen van de communautaire strategie die op 15 en 16 juni, tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van Göteborg, zou moeten en ook zal worden aangenomen. Dit document is onze reactie op het verzoek van de Raad een voorstel uit te werken voor een langetermijnstrategie voor een gecoördineerd duurzaamheidsbeleid op economisch, sociaal en ecologisch gebied. Dat werd ons in december 1999 in Helsinki gevraagd. Ik kan me voorstellen dat dit thema niet alleen op de top van Göteborg zal worden behandeld, maar ook tijdens de bilaterale bijeenkomst met president Bush die aan de top vooraf zal gaan.
Welke strategie stellen we voor en hebben we vandaag goedgekeurd? Om te beginnen is deze strategie het eerste deel van een tweefaseplan. In de eerste plaats hebben we toegezegd op internationaal niveau al onze verantwoordelijkheden te nemen, dat wil zeggen op dit terrein absolute solidariteit te betuigen. We willen ervoor zorgen dat heel ons beleid bijdraagt aan de bevordering van duurzame groei op wereldschaal. Als we eenmaal ons eigen huis op orde hebben, zullen we er bij andere landen op aandringen dat ze hun verantwoordelijkheid nemen. We willen bovendien duurzame groei in alle internationale organisaties op de agenda zetten.
In de tweede plaats betekent duurzame groei ervoor zorgen dat de economische, sociale en milieudoelstellingen van onze maatschappij met elkaar in verband worden gebracht en geïntegreerd. Als we ons beleid niet meer samenhang geven, zal de vooruitgang op het vlak van duurzame groei zeer beperkt zijn. Om te zorgen dat deze strategie kan werken, moeten we de abstracte discussies over begrippen en definities van duurzaamheid achter ons laten: we moeten het concept dat de commissie-Bruntland heeft geformuleerd in de praktijk brengen.
Om de weerstand van de sector te overwinnen en langetermijndoelstellingen te definiëren, stellen we een krachtig beleid en ambitieuze besluiten voor. Natuurlijk vragen we de burgers zich individueel en collectief hiervoor in te zetten. De regeringen kunnen het referentiekader vaststellen, maar uiteindelijk is er geen duurzame groei mogelijk als de burgers en het bedrijfsleven niet de juiste beslissingen nemen over consumptie en investeringen.
De Commissie aanvaardt deze uitdaging en stelt horizontale maatregelen voor om de effectiviteit van ons beleid als geheel te verbeteren. Met deze maatregelen willen we vier doelen bereiken. In de eerste plaats moeten bij het opstellen van beleid op alle terreinen de waarschijnlijke neveneffecten in alle andere sectoren, positief of negatief, worden vastgesteld.
In de tweede plaats moet duurzame groei in de politiek het leidende principe worden. Om precies te zijn moeten de concrete criteria voor duurzame groei leidende principes worden bij de toekomstige herzieningen van het gemeenschappelijk beleid, in de sectoren landbouw, visserij en vervoer, maar ook in de andere sectoren.
In de derde plaats moeten de subsidies worden afgeschaft die ondoordacht gebruik van natuurlijke hulpbronnen aanmoedigen. Op dat gebied zullen we moedige beslissingen moeten nemen.
Op de vierde plaats hangt duurzame groei af van dagelijkse beslissingen over investeringen, consumptie en mobiliteit van miljoenen ondernemingen en consumenten. Het is daarom essentieel dat we duidelijk maken wat duurzame groei inhoudt en er dan voor zorgen dat deze actief wordt gesteund. We willen ondernemingen dus aanmoedigen op dit terrein actief mee te werken, bijvoorbeeld door alle aan de beurs genoteerde bedrijven met meer dan 500 werknemers te vragen in het jaarverslag voor de aandeelhouders ook gewag te maken van de situatie met betrekking tot de economische, sociale en milieunormen.
Het derde kenmerk maakt duidelijk welke risico' s we lopen bij ons beleid ten gunste van de duurzame groei. Naast de meer horizontale maatregelen stellen we een reeks duidelijke doelstellingen en maatregelen op Europees niveau voor, om wat we beschouwen als de risico' s voor het doorzetten van duurzame groei op te vangen.
Zoals u zich herinnert, hebben we in maart gezien dat er op zes terreinen een zorgwekkende en onomkeerbare verslechtering gaande was: klimaatverandering, armoede en sociale uitsluiting, vergrijzing van de bevolking, verkeer, uitputting van de natuurlijke hulpbronnen en verlies van biodiversiteit, en ten slotte risico' s voor de volksgezondheid. Deze tendensen gaan ons allemaal aan. Om ze te stoppen, moeten we gerichte en ingrijpende initiatieven nemen, en wel nu meteen, want in veel gevallen is de grens al bereikt.
Tijdens de recente bijeenkomsten van de Raad in Lissabon, Nice en Stockholm zijn al objectieve, ambitieuze maatregelen genomen om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden en om de sociale gevolgen van vergrijzing tegen te gaan. In deze twee sectoren stellen we dus geen nieuwe initiatieven voor. Ik wil echter benadrukken dat deze sociale sectoren een integraal deel uitmaken van de strategie van de Europese Unie voor duurzame groei, samen met het milieu en de volksgezondheid.
In de vier andere sectoren stellen we daarentegen nieuwe, en ik zou zeggen, ambitieuze doelen voor. Natuurlijk zijn de meest ambitieuze doelstellingen ook de meest controversiële. Om de klimaatverandering te bestrijden stellen we bijvoorbeeld voor om, naast de afspraken van Kyoto, de uitstoot van broeikasgassen nog verder te verminderen door het niveau van 1990 tot 2020 elk jaar met een procent te verlagen. We suggereren ambitieuzere doelstellingen voor de energiebelasting en een progressieve afschaffing van alle subsidies voor de winning en het verbruik van fossiele brandstoffen voor 2010.
Dat zijn allemaal voorstellen die tamelijk ingrijpende politieke en economische wijzigingen veronderstellen. Natuurlijk moeten we proberen alternatieve werkgelegenheid te vinden voor ontslagen mijnwerkers, of voor andere sectoren die hierdoor getroffen worden, en moeten we in de context van de toetredingsonderhandelingen de kolensector in enkele kandidaat-landen bestuderen. Ten slotte stellen we ook voor het percentage alternatieve brandstoffen, waaronder biobrandstoffen, op het totaal van alle auto- en vrachtwagenbrandstoffen vóór 2010 naar minstens 7 procent op te trekken.
Om de risico' s voor de volksgezondheid tegen te gaan, willen wij ervoor zorgen dat chemische substanties voor 2020 alleen worden geproduceerd en gebruikt op manieren die geen grote risico' s voor de volksgezondheid en het milieu vormen. Daarnaast willen we de landbouwsubsidies inzetten om veilige producten te garanderen en kwaliteit te bevorderen in plaats van kwantiteit. Dat betekent bijvoorbeeld - het komt overal terug - de progressieve afschaffing van de subsidies aan tabaksproducenten. Ook in dat geval moeten we alternatieve werkgelegenheid zoeken, ook omdat tabak soms in zeer arme gebieden wordt geproduceerd. Al het beleid moet daarom worden gecoördineerd.
Om de vervoerssystemen te verbeteren, stellen we onder andere voor de groei van het vervoer los te koppelen van de groei van het bruto binnenlands product, en te voorkomen dat het aandeel van het wegvervoer op het totaal in 2010 groter is dan in 1998, het laatste jaar waarover we precieze gegevens hebben. Dat is een doelstelling die bescheiden lijkt, maar die enorme omschakelingen en investeringen impliceert.
Dit zijn een paar voorbeelden van onze voorstellen voor Göteborg, maar nog niet alle. Er blijkt duidelijk uit dat er een krachtige politieke leiding nodig zal zijn om deze maatregelen in authentieke wetgevingsakten om te zetten.
Tot slot het vierde en laatste element: de geloofwaardigheid van elke strategie hangt af van doeltreffend toezicht op de uitvoering en van de beschikbaarheid van herzieningsmogelijkheden. Tijdens de Europese Raad van Stockholm is besloten dat alle aspecten van duurzame groei elk jaar bij de voorjaarsbijeenkomst van de Raad opnieuw moeten worden bekeken. Dat betekent dat elk voorjaar zal worden gemeten welke vooruitgang er is gemaakt en dat er een serie indicatoren zal worden toegevoegd aan de lijst die we in Lissabon hebben vastgesteld. Deze indicatoren komen natuurlijk voort uit de doelstellingen en de mijlpalen voor de lange termijn, die de Commissie in haar strategisch document voor Göteborg heeft voorgesteld.
Om te zorgen dat deze strategie werkt, moet naar het oordeel van de Commissie ook de werkwijze van alle instellingen van de Europese Unie worden gewijzigd, te beginnen bij onszelf. In alle fasen van het communautaire wetgevingsproces is een onaangename tendens waar te nemen om beleidsvoorstellen op te stellen en te behandelen zonder voldoende aandacht te besteden aan de verbanden tussen de sectoren. De actuele organisatie van de Commissie en, ik geloof, van de Raad en van het Parlement versterkt deze beperkte en sectorgerichte benadering. Daarom moeten we ons afvragen welke maatregelen we moeten nemen om deze barrières tussen de sectoren af te breken, barrières die ons verhinderen globaal beleid over duurzame groei op te stellen.
De Commissie zal van haar kant een ronde tafel over duurzame groei oprichten, een overlegorgaan van onafhankelijke consulenten die direct aan de voorzitter van de Commissie rapporteren. We zullen rekening houden met hun werk bij de voorbereiding van het jaarlijkse samenvattende verslag in december. Deze consulenten moeten bovendien aanbevelingen formuleren voor methoden om het communautaire beleid als geheel samenhangender te maken. Naar onze mening - maar dit is slechts een voorstel - kan het zinvol zijn dat de Raad en het Parlement gelijksoortige instrumenten aannemen om ons te helpen een doorlopende, constructieve dialoog te voeren.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben ervan overtuigd dat er goede vooruitzichten zijn dat de Europese Unie op de lange termijn een rechtvaardigere samenleving wordt met meer respect voor de mens en het milieu, als we erin slagen de concrete voorstellen die ik vandaag uiteen heb gezet in wetgeving om te zetten. Om onszelf en onze nakomelingen een hogere levenskwaliteit te garanderen, moeten we alle Europeanen, niet alleen de ingewijden, interesseren en enthousiast maken voor duurzame groei. Dat betekent zeker offers brengen op de korte termijn, maar op de lange termijn zal het substantiële voordelen opleveren. Wat we niet kunnen doen is lijdzaam toekijken terwijl de huidige tendensen zich bestendigen. We hebben niet de illusie dat we in Göteborg de wereld kunnen veranderen, maar we zullen zeker een signaal afgeven dat we moeten beginnen onze gewoonten en ons gedrag te veranderen. Europa moet op dit gebied het voorbeeld geven en wij proberen te doen wat we kunnen om goed van start te gaan met deze nieuwe strategie.

Gutiérrez-Cortines
Mevrouw de Voorzitter, het verheugt mij ten zeerste dat de heer Prodi en de Commissie duurzame ontwikkeling als een prioritaire doelstelling beschouwen. In dit kader is er evenwel een aspect dat nooit ter sprake komt, ofschoon het mijns inziens wel degelijk deel uitmaakt van de Europese traditie en derhalve niet uit het oog mag worden verloren, namelijk de mens.
Wij hebben het steeds weer over de biodiversiteit van de natuur, maar houden er geen rekening mee dat onze programma's doorgaans geen aandacht besteden aan acties en werkprojecten die betrekking hebben op het levensmilieu van de mens. Ik bedoel dan niet zozeer de natuurlijke omgeving als wel het stedelijk woonmilieu.
Wij moeten goed beseffen dat er vandaag de dag vanuit het oogpunt van de duurzaamheid geen onderscheid meer kan worden gemaakt tussen kunstmatig en natuurlijk milieu. De kunstmatige omgeving van de steden is even belangrijk als de natuur. Vanuit dit perspectief moeten wij tot elke prijs vermijden dat ons erfgoed, onze steden en het milieu worden vernietigd zonder de gevolgen hiervan voor de mens in te schatten.
Het grootste onrecht vindt men in de steden. Het is derhalve belangrijk dat het stedelijk milieu de nodige aandacht krijgt teneinde sociale uitsluiting te voorkomen. Het stedelijk milieu en het historisch milieu liggen aan onze Europese identiteit ten grondslag. Door deze aspecten over het hoofd te zien zullen wij een groot deel van onze persoonlijkheid achterwege laten.
Salvador de Madariaga zei ooit dat de mens de enige boom is die zijn wortels bij elkaar pakt en begint te lopen. Dat lijkt mij een belangrijk uitgangspunt. Wij leven in een ontwortelde maatschappij. Daarom moeten wij oog hebben voor het woon- en leefmilieu van de mens. Daar doen zich immers de ergste milieuproblemen voor, daar liggen de grootste culturele struikelblokken.
Laten wij zorg dragen voor dit milieu. Laten we niet vergeten dat de Europese Unie zich op dit moment, ondanks het belang van de biodiversiteit inzake levenswijzen en leefmilieus, steeds verder van het duurzaamheidsmodel verwijdert door uitsluitend grootschalige projecten als URBAN te financieren.
Een van de duurzaamheidsbeginsels bestaat erin oog te hebben voor het kleine, voor details. Waarde collega's, dat is nu net wat ik van ons duurzaamheidsmodel verwacht.

Prodi
Mevrouw Gutiérrez, met uw kritiek - die ik niet helemaal deel - heeft u duidelijk een zeer realistisch punt aan de orde gesteld. Ik ben het er natuurlijk niet mee eens dat er vanuit de Europese instellingen geen reactie komt. Wij hebben onze strategie voor regionale groei al sterk gewijzigd. Die is erop gericht regionale groei te bevorderen door de economische verschillen tussen de verschillende regio' s te verkleinen en een evenwicht te bewaren tussen stad en platteland. In dat verband hebben we de eerder geformuleerde aanbevelingen voor de vooruitzichten van de regionale ontwikkeling in Europa in acht genomen. Natuurlijk vertrekken we vanaf het punt dat u beschrijft, maar ik geloof dat we bezig zijn met een koerswijziging in de juiste richting, zij het dan waarschijnlijk minder radicaal dan nodig zou zijn. De top van Göteborg zou ons in elk geval meer energie moeten geven om in de door u aangegeven richting verder te gaan.

De Roo
Voorzitter, commissaris Prodi, U heeft het gehad over duurzame ontwikkeling die wereldwijd moet plaatsvinden. U heeft met name een aantal initiatieven genoemd die voor Europa gelden. Dat is prima. Er is ook een discussie rond de vraag of Europese bedrijven misschien niet alleen zouden moeten berichten over de sociale en milieunormen die ze hanteren binnen Europa maar ook welke sociale en milieunormen ze hanteren als ze in het buitenland investeren. Wat als ze investeren in Azië, Afrika of Latijns-Amerika? Zou het geen goed idee zijn om een discussie aan te gaan met de grote bedrijven over de vraag of ze dan niet de Europese milieunormen moeten handhaven, ook als ze investeren in Taiwan, in Namibië of in Brazilië. Een groot bedrijf als Volkswagen is al bezig met die strategie.Op die manier kunnen wij ook als Europa iets doen voor het milieu buiten Europa en dat is een concreet initiatief. Misschien dat we die strategie na een aantal jaren zouden moeten verplichten, maar in eerste instantie moeten we een dialoog aangaan met het grote bedrijfsleven.

Prodi
Ik ben het met u eens, maar we moeten realistisch zijn en hetgeen u vraagt eerst in eigen huis invoeren. Daarvoor is grote toewijding en inzet nodig. Pas daarna kunnen we ons bezighouden met investeringen buiten Europa. U heeft helemaal gelijk: als de mondialisering een directe consequentie heeft, is het de plicht overal ter wereld dezelfde regels te hanteren. Ik geloof echter dat we ons nu moeten inzetten om deze regels ten minste in Europa te handhaven. Daarvan zijn we nu nog ver verwijderd.

Bowe
Mevrouw de Voorzitter, ik heb met belangstelling naar de woorden van de heer Prodi geluisterd. Hij heeft een aantal zeer goede ideeën. Er kan veel worden bereikt, maar het moet duidelijk stap voor stap gebeuren. De onderwerpen uit de nogal eclectische lijst die hij heeft opgenoemd - waarvan het resultaat nog niet duidelijk is - wijzen alle één bepaalde richting op.
Eén zaak waarvoor, zoals de heer Prodi heeft voorgesteld, echter geen nieuwe wetgeving nodig is en die een belangrijke eerste stap naar duurzaamheid vormt is gewoon de implementatie en naleving van bestaande milieuwetgeving binnen de EU. Als dat binnen de komende vijf jaar plaatsvindt, hebben wij geen nieuwe studies of wetgeving nodig en zal het een lichtend voorbeeld voor de kandidaat-landen zijn van wat er van hen verwacht wordt als zij lid van de Unie willen worden.
Kan de commissaris mij vertellen wat hij daaraan denkt te gaan doen?

Prodi
Wat u zegt, komt overeen met het antwoord dat ik net heb gegeven: we moeten eerst de wetgeving in Europa toepassen en pas daarna daarbuiten. Met uw verwijzing naar de kandidaat-landen heeft u nog iets anders aan de orde gesteld. Ik kan u verzekeren dat het milieudossier één van de vier moeilijkste dossiers is. Wanneer me gevraagd wordt wat de gecompliceerde dossiers van de uitbreiding zijn, zeg ik: landbouw, milieu, structuurfondsen, mobiliteit van werknemers. Dat zijn gecompliceerde thema' s waarvan we de details geval per geval moeten bespreken. We zijn bij het milieudossier zover gegaan om de EBWO bij uitzondering toestemming te geven voor enkele steunprojecten ten behoeve van dramatische situaties ook buiten de Unie en we hebben de EIB toestemming gegeven voor investeringen in Sint-Petersburg en Kaliningrad, juist omdat we proberen milieuproblemen prioriteit te geven. Ik moet zeggen dat we in veel gevallen gedwongen zijn weliswaar geen moratorium, maar wel overgangsperiodes in te lassen vanwege de complexe aard van de investeringen en omdat deze landen een enorme achterstand hebben, waardoor het niet mogelijk is de situatie in zeer korte tijd gelijk te trekken.

Thors
Mijnheer de voorzitter, u had het over Sint-Petersburg en de top in Juni, maar u heeft deze week een andere topontmoeting, namelijk met Rusland.
Hoe zal u de duurzame ontwikkeling in de gesprekken op de top met Putin aan bod laten komen? Zult u het thema energiebesparing aanraken? Zult u het hebben over de gevoelige nieuwe energie-ontginning in de Arctische gebieden? Bent u van plan verslag uit te brengen over de manier waarop Rusland de maatregelen van de vorige top tussen de EU en Rusland heeft opgevolgd? Toen beloofde Rusland onder andere het milieu in de Finse bocht bij de bouw van de haven in Primorsk te beschermen.
Zult u eisen dat Rusland de Esbo-conventie betreffende milieueffecten in grensoverschrijdende samenhang bekrachtigt? Ik noem slechts enkele thema' s die op de vorige top besproken werden.
De situatie in de Finse bocht ligt zeer gevoelig doordat momenteel in Primorsk een haven wordt gebouwd.

Prodi
Ik sta op het punt te vertrekken naar Moskou, waar morgenavond de top begint. Een van de belangrijkste agendapunten is de ecologische situatie in de Finse Golf, en ik moet zeggen, dat dit vooral te danken is aan Finland en de Noord-Europese landen die daarop aanhoudend maar op een constructieve manier hebben aangedrongen. In het kader daarvan heeft de EIB, zoals ik zojuist zei, toestemming gekregen om leningen te verstrekken, maar uitsluitend ten behoeve van milieuprojecten. Er is dus een uitzondering gemaakt omdat we van mening zijn dat de situatie dramatisch is.
Morgen zullen we ook het meer algemene energieprobleem behandelen: energieverlies, spillover, energieverspilling en dergelijke aspecten van het samenwerkingsbeleid op het gebied van energie. In het kader daarvan zijn er de afgelopen maanden al veel technische bijeenkomsten geweest die grote vooruitgang hebben opgeleverd.
Ten slotte het probleem van het kernafval, het dossier dat me de meeste zorgen baart. Daarover hebben we tijdens de laatste bijeenkomst gediscussieerd: afval van kernonderzeeërs, maar ook van fabrieken en van centrales. We zijn hier actief mee bezig, maar de economische dimensie van het probleem is enorm en kan zeker niet onafhankelijk van de financiële situatie van de Europese Unie worden beschouwd. Ik hoop dat we hierover een gemeenschappelijk verslag kunnen opstellen en daarmee een probleem kunnen aanpakken dat niet alleen enorme bedragen vergt, maar ook krachtig optreden.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik u voor uw engagement en uw onmiddellijke reactie op de nieuwe terroristische aanslag die in ons land heeft plaatsgevonden. Het is vreselijk dat er alweer een aanslag is gepleegd op het leven van een persoon die wellicht als een van de meest gerespecteerde inwoners van Baskenland moet worden beschouwd.
Ten tweede, mijnheer Prodi, hebben wij gisteravond in de commissie tot twaalf uur gestemd over het zesde milieuprogramma, waarin de milieustrategie van de Europese Unie voor de komende tien jaar wordt vastgesteld. Als lid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en rapporteur voor advies van de Commissie verzoekschriften ben ik nauw bij deze kwestie betrokken.
Het probleem is niet dat er een gebrek aan milieuwetgeving bestaat; wij beschikken op dit vlak over een magnifieke regelgeving. Het probleem is dat de bestaande regels niet worden nageleefd. Ik weet dat de Europese Commissie een groep landen voor de rechter heeft gedaagd, maar de procedure neemt veel tijd in beslag.
Daarom luidt mijn vraag: welke duidelijke en concrete maatregelen kunnen er worden genomen om de lidstaten ertoe te verplichten het Gemeenschapsrecht te eerbiedigen en hoe kunnen de rechtszaken worden bespoedigd teneinde de naleving van het Gemeenschapsrecht af te dwingen?

Prodi
Dat gaat in veel gevallen de grenzen van onze bevoegdheid te buiten. In de meerderheid van de gevallen die u heeft genoemd, hebben we geen ander middel dan aandringen, de publieke opinie overtuigen, maar het zijn de lidstaten die verantwoordelijk blijven voor de toepassing. In enkele gevallen hebben wij, wanneer dat mogelijk was, bij bepaalde programma' s de voorwaarde gesteld dat de milieunormen in acht werden genomen, maar u begrijpt dat dat alleen bij uitzondering kan. Hetzelfde geldt voor een rechtszaak aanspannen bij het Hof van Justitie, wat op een aantal terreinen is gebeurd. Dit zijn pathologische echter gevallen: de normale situatie is dat de nationale regeringen verantwoordelijk zijn.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, geachte voorzitter Prodi, wat mij interesseert, is of u van mening bent dat het zinvol zou zijn om de begrotingslijnen van de Europese Unie nu eens een keer systematisch onder de loep te nemen om te bezien met welke begrotingslijnen we daadwerkelijk een duurzame ontwikkeling kunnen realiseren? Zouden we met een methode die gebaseerd is op goede praktijken niet eens kunnen toetsen met welke begrotingslijnen we eigenlijk een substantiële, duurzame ontwikkeling kunnen bevorderen? Misschien kunnen we daarop ook een benchmark-methode toepassen, zodat duidelijk wordt hoe de begrotingslijnen zich ontwikkelen. Bent u van mening dat een methode gebaseerd op goede praktijken tot het meest optimale resultaat zou kunnen leiden?

Prodi
Dat proberen we op elk terrein. Vandaag is dat thema bij de discussie in de Commissie voortdurend naar voren gekomen; denkt u bijvoorbeeld aan onze discussie over de tabakssubsidies, mijnheer Rübig. Het is duidelijk dat we bij de discussie over deze subsidies en duurzaamheid rekening moeten houden met het inkomen van de landbouwers, want tabak wordt in veel gevallen verbouwd in de armste gebieden, vooral in de grensgebieden van Griekenland. Het beginsel van duurzaamheid is in strijd met andere beginselen en andere problemen, zoals gezondheid. Wij hebben ons echter voorgenomen inkomenssteun te bieden aan degenen die nu van dit product leven. Dat is nu een typisch voorbeeld van de noodzaak het landbouwbeleid en de eisen van duurzaamheid op andere gebieden, in dit geval de volksgezondheid, tegen elkaar af te wegen. Ik hoop dat dit beginsel overal zal worden toegepast.

Hulthén
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, als rapporteur van een verslag over duurzame ontwikkeling heb ik lang naar deze dag uitgekeken. Ik ben aangenaam verrast dat de voorzitter van de Commissie zowel het politieke niveau, dat ik zeer belangrijk acht, als het lokale niveau vernoemd heeft. Als beide niveaus meewerken, zijn we al een hele stap vooruit.
U had het ook over het mondiaal niveau en het is goed dat we daarover duidelijk zijn. Ik zou echter graag wat meer concrete zaken horen. Wat betekenen deze strategieën voor de acties van de Unie op het gebied van handelen en investeren? Tenslotte, moeten we dit beschouwen als een overkoepelend beleidsinstrument voor alle activiteiten van de Unie? Of hoe moeten wij een strategie voor duurzame ontwikkeling opvatten?

Prodi
Als ik uw vraag goed begrijp, mevrouw Hulthén, wilt u twee antwoorden. Aan de ene kant hebben we gezegd dat we binnen de Europese Unie een serie horizontale maatregelen moeten treffen, zodat duurzaamheid een soort gemeenschappelijk referentiepunt wordt waaraan we al onze beslissingen kunnen afmeten: in de landbouw, de industrie, het vervoer. Dat is een ingewikkeld probleem, want het betekent dat we veel al genomen beslissingen moeten terugdraaien, al geldt dat in elk geval niet voor het duurzaamheidsonderzoek. Aan de andere kant vraagt u mij ook wat deze referentienormen betekenen voor de mondialisering, voor landen buiten Europa. Hier moeten we herhalen dat we ons engageren onder alle omstandigheden in alle internationale organisaties voor duurzaamheid op te komen, maar in veel gevallen rest ons geen andere mogelijkheid dan het goede voorbeeld te geven, want we hebben geen enkel middel om onze beslissingen dwingend op te leggen. Kyoto is in dat opzicht veelzeggend. Wij kunnen onze houding niet aan andere landen opleggen, maar met de kracht die we nu hebben en als we eensgezind optreden, heeft ons voorbeeld ook bij besluiten buiten de Europese Unie een enorm gewicht.

Modrow
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter, wat de duurzaamheid en uw ambitieuze doelstelling betreft, bevinden we ons eigenlijk in een vicieuze cirkel. De spontaniteit van de marktwerking en de effecten van de deregulering staan toch eigenlijk haaks op uw erg ambitieuze doelstellingen.
Ik heb twee vragen: wat bent u in de eerste plaats eigenlijk precies van plan te gaan doen onder deze omstandigheden? Een van uw voorgangers, voorzitter Delors, heeft hele plannen opgesteld over het verplaatsen van het vervoer van de weg naar het spoor. Als u vandaag de situatie zou bekijken, zou u constateren dat er nauwelijks iets veranderd is. Integendeel, de situatie is zelfs verslechterd. Wij praten over alternatieve energiebronnen, terwijl het gebruik van zonne-energie en windenergie nauwelijks wordt gestimuleerd. De grote energiebedrijven willen dergelijke dingen ook niet op hun netwerk toelaten.
Hoe moet in de tweede plaats het debat met de burgers vormgegeven worden? Waar willen we over praten? Over de feiten of ook over de manier waarop de burgers democratisch bij dit proces betrokken kunnen worden en hoe zij daarbij een actieve rol kunnen spelen? Welke informatie wilt u ons, de afgevaardigden, geven?

Prodi
Om uw vraag te beantwoorden: daarnet heb ik gezegd dat ons energiebeleid erop gericht moet zijn het energieverbruik te reguleren: niet alleen door het treinvervoer te brengen op een percentage dat niet lager is dan dat van 1998 en met concrete beslissingen de doelstellingen te halen die volgens u, mijnheer Modrow, niet zijn gehaald, maar ook door voor 2010 het percentage alternatieve brandstoffen, waaronder biobrandstoffen, op ten minste 7 procent te brengen. Misschien lijkt die 7 procent bescheiden, maar volgens onze berekeningen zal het moeilijk genoeg zijn dit doel te halen. De twee doelen die we ons hebben gesteld, zijn beslist en objectief haalbaar, door offers te brengen, ook met fiscale instrumenten, maar zonder de economie te benadelen.
Voor het mobiliseren van de burgers zijn uitgebreide bewustwordingscampagnes nodig. We dachten te beginnen bij de ondernemingen, om concretere resultaten te behalen: vandaar het voorstel voor een soort duurzaamheidsverslag van alle ondernemingen met meer dan 500 werknemers die aan de beurs zijn genoteerd, om ons daarna te richten op het bewustmaken van de publieke opinie. Het lijdt geen twijfel dat de twee dingen samen gaan. Ik kan u verzekeren dat we onze eensgezinde, unanieme mening over Kyoto, die door alle landen met kracht werd gesteund, een paar jaar geleden niet hadden kunnen volhouden als de publieke opinie niet was veranderd. We weten dus dat dit twee verschillende dingen zijn die we samen moeten beschouwen. Als de publieke opinie niet overtuigd is, lukt het de politiek zeker niet om de voorgestelde omwentelingen in de praktijk te brengen.

Wijkman
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de voorzitter van de Commissie voor een welkom voorstel met een toekomstvisie in een politiek landschap dat al te vaak kortzichtig handelt. Ik vind het echter jammer dat dit voorstel slechts enkele weken voor de top van Göteborg komt, waardoor een echte dialoog met alle betrokkenen onmogelijk is.
Mijn eerste vraag aan de heer Prodi is hoe hij ervoor zal zorgen dat de opvolging en de verdere uitbouw van het proces na de top van Göteborg het thema zal zijn van een zo breed mogelijke dialoog tussen de verschillende partijen?
De heer Prodi gaf de buitenwereld een waardevol signaal door te zeggen dat duurzame ontwikkeling gezien moet worden op wereldniveau. Mijn tweede vraag is, hoe dit de strategie op korte termijn beïnvloedt? De activiteiten van de EU op een hele reeks gebieden - handelsbeleid, visserijbeleid, energiebeleid enzovoort - hebben natuurlijk gevolgen voor de situatie in andere landen. Het gaat immers niet dat men eerst intern orde op zaken stelt en zich daarna met de andere landen bezighoudt. Het moet op een geïntegreerde manier gebeuren. Hoe zal dit proces eruit zien?

Prodi
Wat de controle betreft - die ik aan het einde van mijn betoog heb genoemd - stellen we voor in ons jaarlijkse voorjaarsverslag aan het Parlement de duurzaamheid van de genomen besluiten aan de orde te stellen. Dat is onvermijdelijk, anders zullen de besluiten elkaar tegenspreken. Ik heb ook voorgesteld voor de Commissie een ronde tafel bijeen te roepen: een soort toezichthoudende groep van deskundigen, die ons doorlopend zullen adviseren over onze doelstellingen.
Wat de mondialisering betreft, verwijs ik naar mijn vorige antwoord. Het enige middel waarover we beschikken is onze stem te laten horen op de internationale conferenties over dit thema. Meer kunnen we niet doen, maar ik herhaal dat de Europese Unie op dit terrein een grote verantwoordelijkheid heeft, want zij is op dit moment de grootste wereldeconomie, gemeten naar de omvang van haar productieapparaat. We hebben helaas geen formeel gezag, maar toch kunnen we niet ontkennen dat we een grote verantwoordelijkheid hebben en een grote invloed op de landen en de organisaties buiten de EU uitoefenen.

Marinos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij als één van de eersten gemeld om een vraag te stellen aan de heer Prodi. Uw medewerker met het bruine jasje knikte "OK" , maar ik ben niet opgeroepen om een vraag te stellen. Ik begrijp niet waarom dit soort discriminatie plaatsvindt. Meer dan 10 collega' s hebben gesproken, terwijl met mij geen rekening is gehouden. Wat betekent dat? Zijn er twee soorten parlementariërs in het Parlement? Bovendien vind ik dat men op onaanvaardbare wijze noteert wie het woord wil voeren. Dat zou elektronisch moeten gebeuren zodat de voorrang duidelijk is en er zekerheid bestaat voor degenen die het woord vragen.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Mijnheer Marinos, u weet hoe het er in dit soort debatten aan toe gaat. Er heerst een zekere willekeur, maar anderzijds wordt getracht om het evenwicht tussen de verschillende nationaliteiten en fracties te bewaren. Ofschoon ik niet aan het debat heb deelgenomen, ben ik er zeker van dat er geen discriminatie heeft plaatsgevonden en dat u de volgende keer de gelegenheid zult krijgen om uw vragen te formuleren. Ik kan u geen ander antwoord geven.

De Voorzitter
 Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0169/2001).
Eerste deel

De Voorzitter
 Omdat de vragen nrs. 45, 94 en 95 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.

Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
Vraag nr. 45 van (H-0432/2001):
Betreft: Kinderhandel in Afrika Het recente voorval met een Nigeriaans schip dat 250 Afrikaanse kindslaven aan boord had, evenals in de marge hiervan de verbijsterende onthullingen van UNICEF over de enorme toename van de handel in Afrikaanse kinderen en van de kinderslavenarbeid, hebben de publieke opinie in Europa met verstomming geslagen.
Hoe zal de Commissie reageren op dergelijke verschijnselen die een ware schande zijn voor onze beschaving? Hoe beoordeelt de Commissie haar tot op heden gevoerde beleid inzake de bescherming van de kinderrechten in de moderne samenleving?
Is de Commissie van plan meer en essentiëlere informatie over de levensomstandigheden van kinderen te eisen van de Afrikaanse landen waarmee zij samenwerkt en waaraan zij humanitaire en ontwikkelingshulp verleent? Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om de kinderrechten in deze landen doeltreffender te beschermen?

Claude Moraes
Vraag nr. 94 van (H-0393/2001):
Betreft: Kinderslavernij en kinderarbeid Kan de Commissie, gezien de recente ontdekking van kinderslavernij in West-Afrika, vooral in de cacaosector, de verzekering geven dat zij al het mogelijke doet om een einde te maken aan deze wrede praktijk? Hoe staat het met de plannen voor de invoering van vrijwillige keurmerken voor producten die zonder kinderarbeid tot stand zijn gekomen? En welke verdere stappen wil de Commissie ondernemen als deze vrijwillige afspraken niet voldoende zijn om een einde te maken aan kinderarbeid?

Myrsini Zorba
Vraag nr. 95 van (H-0424/2001):
Betreft: Handel in kinderslaven op de cacaoplantages en in de chocolade-industrie Het laatste rapport van UNICEF over de situatie van de kinderen in de wereld geeft huiveringwekkende cijfers over het verhandelen en de uitbuiting van kinderen van 5 tot 14 jaar. In de hele wereld worden 250 miljoen kinderen verkocht en uitgebuit!
Ik zou willen wijzen op een bijzonder punt dat de Europese bedrijven betreft. In Afrika komen de kinderen in prostitutienetwerken terecht, en daarnaast voor het grootste deel in cacaoplantages, die de grondstof produceren voor de chocoladefabrieken in Europa en wereldwijd.
Wat denkt de Commissie te doen in het kader van de internationale verdragen en ook in het kader van de commerciële betrekkingen met de arme landen van de derde wereld, zodat een halt wordt toegeroepen aan het onaanvaardbare verschijnsel van uitbuiting van kinderen en slavenhandel met minderjarigen, een verschijnsel dat officieel in 1880 werd afgeschaft, maar waarvan het voortbestaan in het derde millennium getolereerd wordt door de ontwikkelde westerse landen?

Patten
De Europese Commissie is het uiteraard van harte eens met de druk die door de internationale gemeenschap wordt uitgeoefend om een eind te maken aan kinderhandel en kinderslavernij, met name in de landen in West- en Midden-Afrika, waar deze praktijken helaas diepgeworteld zijn in de traditie en zelfs door de landelijke overheden worden getolereerd.
De Europese Unie heeft een dergelijk beleid bij herhaling veroordeeld en heeft het bevorderen van de rechten van het kind tot prioriteit gemaakt in haar betrekkingen met de betreffende landen. De overeenkomst van Cotonou bevestigt de verplichting van de partijen om zich te houden aan de internationaal erkende basisnormen inzake arbeid, met inbegrip van kinderarbeid, zoals die zijn gedefinieerd door de Internationale Arbeidsorganisatie.
Op het gebied van de handelsovereenkomsten probeert de Europese Unie steun te werven bij de handelspartners voor de betreffende basisnormen inzake arbeid, waaronder kinderarbeid. De Commissie is van mening dat extra tariefpreferenties binnen het stelsel van algemene preferenties dienen te worden overwogen voor landen die deze normen met succes toepassen.
De Commissie financiert ook activiteiten waarin dit vraagstuk rechtstreeks wordt aangepakt. Er is al meer dan 1,2 miljoen euro uitgetrokken voor het bevorderen van de rechten van het kind en de bescherming van kinderen tegen geweld en uitbuiting in Gabon, Benin, Togo en Nigeria. De Commissie financiert eveneens een project in Benin ter versterking van een korps dat zich richt op de bescherming van minderjarigen, om zo een succesvollere implementatie van de wetgeving te bevorderen en het publieke bewustzijn betreffende dit onderwerp te vergroten.
Er worden nog veel meer activiteiten uitgevoerd door de betreffende internationale organisaties, met name UNICEF en de Internationale Arbeidsorganisatie. Een positief signaal dat recentelijk werd afgegeven is de waarschijnlijke ratificatie van het IAO-verdrag inzake het verbod op kinderhandel. Een aantal West-Afrikaanse landen, waaronder Ivoorkust, zouden dit verdrag eind van deze maand ondertekend moeten hebben. De Commissie steunt deze initiatieven van harte.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. We weten dat de Europese Commissie actieprogramma' s uitwerkt met ideeën en financiële middelen voor de bescherming van de rechten van kinderen in de derde wereld.
Ik zou u allereerst willen vragen, hoe u als Europese Commissie dit beleid evalueert? Heeft u een inhoudelijke evaluatie verricht? Bent u van plan over te gaan tot meer inhoudelijke controles en niet te blijven bij oppervlakkige controles, zoals op het ogenblik het geval lijkt te zijn?
Ten tweede, zult u de lijn van het Europees Parlement volgen, dat herhaaldelijk heeft gevraagd om politieke verbintenissen, met overeenkomstige gevolgen voor de begroting van de Europese Unie, waarmee men kan komen tot een geïntegreerd en diepgaand beleid ter bescherming van de rechten van kinderen in de Europese Unie en in rest van de wereld?
Zal de Europese Unie een eigen autonoom voorstel formuleren met het oog op de topconferentie voor de rechten van het kind die in september zal plaatshebben? Door de parlementaire intergroep wordt voor 29 mei met dat doel een evenement voorbereid, en dat zal een gelegenheid zijn om een bindend voorstel te formuleren voor de bescherming van kinderen.

Patten
Natuurlijk zullen wij rekening houden met de standpunten van de geachte afgevaardigde en van het Parlement bij de voorbereiding van de conferentie, die door de geachte afgevaardigde zeer terecht een belangrijke gebeurtenis wordt genoemd voor het mobiliseren van niet alleen het internationale geweten, maar ook de internationale acties om de misbruikpraktijken die wij allen veroordelen te kunnen aanpakken.
Bij het toezicht op wat er in de individuele landen gebeurt kunnen wij uiteraard de ''essential elements'' clausules toepassen in de overeenkomsten die wij in het kader van de overeenkomst van Cotonou sluiten om zo de vinger aan de pols te houden.
Men moet erkennen dat er een veelvoud aan redenen aan het probleem ten grondslag ligt, maar ook inzien hoe gecompliceerd een aantal van de benodigde oplossingen zijn, die volgens mij rechtstreeks de kern raken van waar wij vaak over spreken in verband met de verlichting van de armoede, als centraal onderdeel van onze ontwikkelingshulpprogramma's.
Ik wil bijvoorbeeld wijzen op de UNICEF-strategie die gebaseerd is op het Verdrag inzake de rechten van het kind, die volgens mij de kern van dit debat raakt. De UNICEF-strategie concentreert zich op vier terreinen. Ten eerste wil men mensen bewust maken van het probleem en dat proberen wij ook inderdaad te doen. Ten tweede moet economische steun worden gegeven aan risicogezinnen en gezorgd worden voor passende sociale voorzieningen. Ook dat is weer onderdeel van onze mondiale strategie ter verlichting van de armoede. Vervolgens moet de toegankelijkheid en de kwaliteit van het onderwijs worden verbeterd en ten slotte worden opgekomen voor de rechten van het kind en zorg worden gedragen voor de opleiding van wetshandhavers en rechterlijke autoriteiten. UNICEF biedt een uiterst overtuigende analyse en een zeer overtuigende stap in de goede richting, die ons naar ik hoop samen met de bijdragen van leden van het Parlement een intellectueel kader zal bieden voor onze voorbereidingen van de conferentie die later dit jaar zal plaatsvinden.

Moraes
Ik had een soortgelijke vraag, en die is volgens mij inmiddels afdoende beantwoord.

Zorba
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag het probleem beklemtonen dat zich voordoet in de Europese chocolade-industrie. Het antwoord van de commissaris ging over de hulp aan de Afrikaanse landen. Op 2 mei zijn echter, zoals ik in Le Monde las, de vertegenwoordigers van de Europese chocolade-industrie bij elkaar gekomen om de kwestie van de slavenhandel met kinderen te bespreken. Zij maken zich kennelijk bezorgd over dat probleem. Ik denk dat een debat moet worden gevoerd over de gedragscode en de functioneringswijze van de industrie, en daarmee bedoel ik de industrie die op Europees grondgebied is gevestigd en producten vervaardigt die zijn gebaseerd op deze onaanvaardbare vormen van slavernij. Heeft u, geachte commissaris, deze discussie gevolgd, die is georganiseerd door de International Cocoa Organisation, de European Cocoa Association, de vakbonden van de Britse chocolade-industrie en de Belgische organisatie Caobisco? Wat is hierover uw mening? Wat voor concrete maatregelen moeten er worden genomen?

Patten
Ja, ik heb het artikel waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst gezien. Het moet worden gezegd dat als je het probleem wereldwijd bekijkt, er nog andere industriesectoren naast de cacao- en chocoladesector zijn waar men rekening mee moet houden. Ik ben ervan overtuigd dat de geachte afgevaardigde het met mij eens zal zijn dat het niet verstandig is te proberen producten te boycotten. Een dergelijke boycot van bepaalde artikelen of producten maakt de problemen simpelweg alleen nog maar groter in een aantal ontwikkelingslanden die in zeer sterke mate afhankelijk zijn van de export van primaire producten en brengt schade toe aan heel veel mensen die toch al straatarm zijn.
Waar ik het wel van harte mee eens ben zijn particuliere, vrijwillige etiketteringsinitiatieven. Deze geven producenten uit de ontwikkelingslanden uitstekende mogelijkheden voor toegang tot de markt, op basis van eerbiediging van de internationale verplichtingen van de EG en richten zich op de specifieke bevordering van basisnormen voor arbeid. Etiketteringsstelsels die objectief, transparant en niet discriminatoir zijn kunnen precies het soort hogere arbeidsnormen bevorderen die de geachte afgevaardigde voor ogen heeft en waarin ook ik mij kan vinden.
Dit soort etiketteringsstelsels zijn, samen met de technische hulp door de Europese Unie, een uiterst doeltreffende manier om het vraagstuk van de arbeidsnormen aan te pakken, niet alleen waar het gaat om de artikelen waarover wij het vandaag hebben, maar ook met betrekking tot andere artikelen.

Thors
Zoals gewoonlijk heb ik niets in te brengen tegen het antwoord van commissaris Patten. Wij onderstrepen dat boycot niet de juiste weg is, vooral omdat de meeste gevallen van slavenarbeid door kinderen eigenlijk in de privé-sfeer of in kleine landbouwbedrijfjes voorkomen.
Ik ben ook dankbaar voor zijn steunbetuiging aan de werkzaamheden van UNICEF. Wij zijn echter niet zo opgetogen met het feit dat de VS niet in de Commissie mensenrechten zullen zetelen. Kan de commissaris iets meer onthullen over de mogelijkheid om het werk van UNICEF in deze gebieden te steunen? Wij weten dat het probleem van sancties tegen bepaalde landen in dit gebied, bijvoorbeeld tegen Liberia, brandend actueel is. Kan de commissaris ons garanderen dat dit geen negatieve invloed zal hebben op de steun aan UNICEF en aan hun kindgerichte acties? Intelligente sancties zijn noodzakelijk. Wij moeten investeren in opleiding en kiezen voor een benadering die op rechten gebaseerd is, waarover u het had.

Patten
UNICEF is een zeer belangrijke wereldwijde organisatie, waarmee ik in het verleden het genoegen heb gehad te mogen samenwerken. UNICEF is uiteraard slechts één van de organisaties op dit gebied. Het werk dat UNICEF samen met de IAO heeft verricht om een gezamenlijk actieplatform op dit terrein van de grond te krijgen, is uiterst belangrijk.
Als de geachte afgevaardigde echter stelt dat wij bij de aanpak van deze mondiale problemen een veel belangrijker plaats moeten inruimen voor het multilateralisme en de multinationale instellingen, als zij stelt dat er één boodschap van het Parlement aan de regering van de VS en aan andere regeringen ter wereld moet worden afgegeven, dan zal ik de eerste zijn om haar opmerkingen met een staande ovatie te begroeten, omdat zij volkomen gelijk heeft.
Wat proberen wij te bereiken? Wij proberen iets te doen aan de armoede, de gebrekkige scholing en de opleiding, aan het gebrekkige institutionele vermogen om de nationale wetgeving toe te passen, zelfs als die wetgeving er wel degelijk is. Wij hebben het over samenwerking in de aanpak van de transnationale misdaad, omdat dit een afschuwelijke vorm van criminaliteit is, waarin jonge jongens gedwongen worden deel te nemen aan het arbeidsproces en jonge meisjes de prostitutie in worden gedreven. Om al deze problemen te kunnen aanpakken, moeten wij kunnen beschikken over doeltreffende multilaterale instellingen, en ik hoop dan ook dat de Europese Unie in de internationale gemeenschap waarin men een multilaterale oplossing van de problemen voorstaat het voortouw zal blijven nemen.

De Voorzitter


María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 46 van (H-0360/2001):
Betreft: Associatieovereenkomst met Algerije en de positie van de vrouw In verband met de onderhandelingen over een associatieovereenkomst tussen de EU en Algerije: komt de Commissie op voor het verbeteren van de positie van de vrouw? Wordt er gedacht aan maatregelen om onderwijs en opleiding mogelijk te maken voor jonge vrouwen op het platteland? Hoe wordt geprobeerd de status van de vrouw binnen het gezin te verbeteren?
Tweede deel
Vragen aan de heer Solbes
Patten
In de Associatieovereenkomst met Algerije waarover momenteel wordt onderhandeld, komt een aantal sociale en culturele prioriteiten voor, waaronder de bevordering van de rol van de vrouw in de economische en sociale ontwikkeling en de verbeterde toegang van vrouwen tot onderwijs en opleiding. De genderproblematiek speelt ook een rol binnen de overkoepelende prioriteiten in het nationale indicatieve MEDA-programma voor Algerije. De mogelijke invloed op de positie van de vrouwen wordt onderzocht voordat een beslissing wordt genomen over de financiering van elk programma.
Vrouwen behoren tot de voornaamste doelgroepen van het hulpproject voor de ontwikkeling van NGO's. Zij hebben tot eind 1999 in het kader van MEDA ongeveer 5 miljoen euro ontvangen. Een belangrijk programma van het Sociaal Fonds bevindt zich in de laatste stadia van voorbereiding. Het programma gaat activiteiten financieren voor arme vrouwen in plattelandsgebieden. Dat zal geschieden via scholing en microkredietstelsels. Voor 2001 werken wij aan een wederopbouwproject voor de infrastructuur van het onderwijs en de gezondheidszorg en aan een programma voor de hervorming van de beroepsopleidingen. Deze projecten zullen een rechtstreekse, positieve uitwerking hebben op de leefomstandigheden en werkgelegenheidssituatie van vrouwen.
In het kader van het Europees initiatief inzake democratie en mensenrechten is vanaf 1996 in Algerije een aantal seminars en projecten met betrekking tot de mensenrechten en de economische rechten van vrouwen gefinancierd. In het jaar 2000 is er bijvoorbeeld een regionaal programma van 1,4 miljoen euro in de drie Maghreb-landen gelanceerd. Het doel is het bevorderen van activiteiten om de deelname van vrouwen aan het politieke en economische leven te vergroten.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, uw antwoord is ontoereikend en veel te beknopt. Ik verzoek u derhalve om concretere en nauwkeurige informatie. Bovendien zou ik graag uw standpunt kennen betreffende het onder de Algerijnse Berbers aangerichte bloedbad ten gevolge van de politieaanval van eind april in Algerije. Welke gevolgen zal de moord op de Algerijnse Berbers hebben voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Algerije, voor de betrekkingen tussen de Commissie en Algerije?

Patten
De geachte afgevaardigde beschuldigt mij ervan dat ik te kort van stof ben. Ik probeer een niet te lang antwoord te geven op de vragen, zodat er meer vragen kunnen worden beantwoord. Ik kan uiteraard ook bladzijdenvol met de beste bedoelingen geschreven proza voorlezen, als zij dat liever heeft.
Natuurlijk veroordelen wij elk geweld, en in Algerije hebben maar al te veel daden van geweld plaatsgevonden. Wij zijn ook een sterk voorstander van de bevordering van de rechten van de vrouw en van de persoon in het algemeen in Algerije. Ontwikkelingen op dit gevoelige terrein hebben wij met heel veel aandacht gevolgd. Zo heeft President Bouteflika zelf onlangs kritische kanttekeningen geplaatst bij het bestaande Algerijnse gezinsrecht. De Europese Unie kan zeker binnen bepaalde grenzen proberen als katalysator op te treden bij veranderingen, via het financieren van projecten en positieve acties maar ook via de politieke dialoog die zij regelmatig met de autoriteiten voert. Het sluiten van een associatieovereenkomst zal dit proces vergemakkelijken omdat het zal leiden tot institutionalisering van onze bilaterale politieke dialoog.
Misschien mag ik nog even terugkomen op iets anders. Wij hebben zojuist de jaarlijkse besprekingen in de Mensenrechtencommissie in Genève achter de rug. Het is enigszins spijtig dat wij in onze steun aan de universele geldigheid van de rechten van de mens dikwijls zo lijnrecht tegenover Algerije kwamen te staan. Ik hoop dat de associatieovereenkomst en de daarvoor benodigde dialoog ervoor zullen zorgen dat zich in de toekomst minder van dit soort meningsverschillen zullen voordoen, omdat wij de ontwikkeling van de mensenrechten en de bescherming van de burgerlijke vrijheden van mensen overal ter wereld steunen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Patten.
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 47.

De Voorzitter


Mihail Papayannakis
Vraag nr. 48 van (H-0322/01):
Betreft: Bestrijding van de armoede in Griekenland In de Commissiemededeling (COM(2000) 0594 def.) wordt gesteld dat er in Griekenland een grote kloof gaapt tussen arm en rijk en dat het land op de tweede plaats staat wat blijvende armoede betreft, wat ook wordt bevestigd in een recent rapport van de Commissie over de sociale samenhang. In deel 2.2 "Armoede" wordt opgemerkt dat in Portugal en Griekenland 21-22% van de bevolking een inkomen heeft dat onder de armoedegrens ligt, terwijl in Griekenland 10% van de bevolking door blijvende armoede wordt getroffen. Kan de Commissie, overwegende dat in het vorige Griekse operationeel programma slechts zeer weinig middelen zijn opgenomen, zeggen of de Griekse regering haar concrete programma' s en acties voor de armoedebestrijding heeft voorgelegd en zo ja, wanneer? Griekenland kent ook een zeer hoog werkloosheidscijfer, er zijn bijna geen opleidingsvoorzieningen en het geeft het minste geld uit aan onderwijs, factoren die allemaal in direct verband staan met de armoede. Denkt de Commissie dat de basisoorzaken van de armoede kunnen worden aangepakt door eenvoudigweg sociale bijstand te verlenen aan de armen?

Solbes
In de mededeling van de Commissie over de structurele indicatoren worden de laatste gegevens inzake sociale uitsluiting en armoede bekendgemaakt. Daaruit blijkt dat de indicatoren betreffende het armoedecijfer, met inbegrip van de sociale uitkeringen, de blijvende armoede en de inkomensverhouding tussen de rijkste 20% en de armste 20% van de bevolking in 1995 in Griekenland boven het communautaire gemiddelde lagen. De cijfers tonen aan dat dit land er slechter aan toe is dan de overige lidstaten van de Europese Unie.
Er is evenwel een belangrijk punt dat wij niet over het hoofd mogen zien: de genoemde gegevens hebben uitsluitend betrekking op 1995. De geschetste situatie zal er wellicht anders uitzien zodra wij over andere indicatoren en informatie uit andere periodes beschikken.
Het is wellicht fout om de werkloosheid en de armoede aan één enkele factor toe te schrijven. Ons inziens moet het probleem van de armoede op verschillende fronten worden aangepakt: algemene economie, structurele hervormingen om het groeiniveau en de levenskwaliteit te verbeteren, correct gebruik van de structuurfondsen en tenuitvoerlegging van specifieke acties ter bevordering van de werkgelegenheid. In die zin kunnen werkgelegenheidsstrategieën bijdragen aan de armoedebestrijding. Hetzelfde geldt voor het beleid inzake sociale bijstand of de tenuitvoerlegging van specifieke acties ter bestrijding van de armoede. Dit werd overigens ook op de bijeenkomst van de Europese Raad in Nice onderstreept.
In dit verband heeft de Griekse regering zich ertoe verbonden uiterlijk op 1 juli 2001 een nationaal actieplan ter bestrijding van de armoede en de sociale uitsluiting voor te leggen. Dit plan zal gedurende twee jaar van kracht zijn. Het moet ook informatie over concrete beleidsmaatregelen inzake armoedebestrijding bevatten, met inbegrip van de onlangs door de Griekse regering aangekondigde acties.
Er zij tevens aan herinnerd dat met de structuurfondsen, en met name het Europees Sociaal Fonds, een aantal specifieke maatregelen ter bestrijding van de armoede en de sociale uitsluiting worden gefinancierd. Zo blijkt onder meer dat bepaalde op Griekenland van toepassing zijnde programma's en regionale programma's maatregelen inzake werkgelegenheid, onderwijs, gezondheid en welzijn bevatten. Verwacht wordt dat al deze initiatieven effect sorteren en de hier genoemde situatie, die logischerwijs beantwoordt aan de indicatoren van 1995, in gunstige zin wijzigen.

Papayannakis
Mijnheer de commissaris, dank u voor uw antwoord. Over het geheel genomen kan ik mij in uw woorden vinden, met uitzondering van de opmerking dat bij versnelling van de groei de armoede kan worden beperkt. Ik ben namelijk van mening dat in Griekenland, evenals in andere landen, juist wordt waargenomen dat groei de kloof vergroot tussen de 20% aan de ene en de 20% aan de andere kant, en daar ligt ook net het probleem. Het is misschien goed dat ú daarop ingaat, en niet de commissaris voor sociale zaken, want het gaat echt om een ontwikkelingsprobleem.
Ik denk dat de Commissie daar een meer doordacht standpunt over moet innemen. Wij kunnen uiteraard nog niet ingaan op het plan van de Griekse regering omdat dit nog niet is ingestuurd. Ik wil u er echter aan herinneren, mijnheer de commissaris, dat het vorige plan voor de bestrijding van de werkloosheid maar in zeer geringe mate is benut en zeer weinig heeft opgeleverd. Daarom hoop ik dat we elkaar weer zullen spreken over dat plan, want u heeft daar ook een belangrijke rol in te spelen. Ik neem aan dat los van wat u zei, de belasting en de sociale zekerheid een zeer belangrijke factor zijn bij de versmalling van de kloof tussen armoe en rijkdom, om het zo maar eens te zeggen.
Ik vrees echter ten zeerste - ik weet niet of ik dat goed heb begrepen - dat het standpunt van de Commissie niet erg helder is.

Solbes
Mijns inziens is het verschil tussen mijn uitgangspunt en uw commentaar niet bijster groot. Ik heb onderstreept dat de economische groei een verbetering van de situatie in de hand kan werken en uw conclusie luidt dat de ongelijkheden hierdoor niet noodzakelijkerwijs worden weggewerkt. U hebt daarin volkomen gelijk en ik geloof niet dat dit debat ons veel verder zal brengen. Het is een feit dat de verschillen tussen de rijkste 20% en de armste 20% van de bevolking in Griekenland het gemiddelde ruimschoots overstijgen.
Wat is het standpunt van de Commissie terzake? Ik geloof dat de Commissie bijzonder duidelijk is geweest. Ten eerste ben ik van oordeel dat groei belangrijk is. Binnen deze groei neemt de toename van de werkgelegenheid een prioritaire plaats in. Structurele maatregelen als belastingverlaging en inkrimping van de sociale lasten volstaan niet om nieuwe arbeidsplaatsen te creëren
Met het oog op de armoedebestrijding achten wij het tevens van fundamenteel belang dat de arbeidsmarkten op zodanige wijze worden aangepast dat er meer werkgelegenheid kan worden gecreëerd. Wij zijn evenwel van mening dat de specifieke acties inzake armoedebestrijding, zoals die tijdens de bijeenkomst van de Raad in Nice zijn vastgesteld en die u uiteraard perfect kent, hierin niet zijn inbegrepen. De bedoelde acties hebben betrekking op een reeks welomlijnde gebieden. Dat is mijns inziens het standpunt van zowel de Europese Unie als de Commissie.

De Voorzitter


Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 49 van (H-0361/2001):
Betreft: Waarschuwing van ECOFIN aan het adres van Ierland De Raad ECOFIN heeft begin dit jaar Ierland wegens zijn staatsbegroting bekritiseerd en verklaard dat het economisch beleid van het land tot een veel te hoge inflatie leidt. Hoe denkt de Commissie deze kwestie af te handelen? Overweegt zij verdere maatregelen tegen Ierland, wanneer de waarschuwing van ECOFIN in de wind wordt geslagen?

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mijn eerste antwoord heel beknopt houden. Eerst en vooral wil ik lid 2 van de aanbeveling nader toelichten. Daarin wordt de Commissie uitgenodigd om in de loop van het jaar 2001 informatie te verstrekken over de economische ontwikkeling en de evolutie van de begroting in Ierland. De Raad zal deze ontwikkeling op de voet volgen en nagaan of zij aansluit bij de grote richtsnoeren van het economisch beleid.
Het is mei en er liggen al heel wat economische en budgettaire gegevens ter tafel. Ik waag het evenwel niet nu reeds definitieve conclusies te trekken. De Commissie wacht liever totdat zij niet zozeer over nauwkeurigere als wel over waardevollere informatie beschikt om haar evaluatie van de naleving van de aanbevelingen aan de Raad voor te leggen.
Het lijkt ons geen goede methode om onze beoordeling enkel en alleen te baseren op de eerste maanden van de uitvoering van de begroting aangezien die nog onder invloed van de vorige begroting staan.

Sjöstedt
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Ik denk dat de oververhitting van de Ierse economie ons duidelijk maakt dat één munt en één uniform economisch beleid in landen met een totaal verschillende economische situatie problemen geeft.
Ik heb een aanvullende vraag voor de commissaris. Bent u van oordeel dat de Ierse economie baat zou hebben bij een hogere rente en een sterkere, hoger genoteerde munt. Denkt u dat dit voor de Ierse economie in de huidige situatie gunstiger zou zijn?

Solbes
Om te beginnen zal ik indirect op uw eerste vraag antwoorden. Uiteraard komen de op de Unie toegepaste gemiddelde wisselkoersen niet overeen met die van de specifieke landen die er deel van uitmaken. Bovendien spreekt het volgens de klassieke monetaire theorie vanzelf dat de landen met het hoogste inflatiecijfer en de grootste groei een strikter monetair beleid behoeven om oververhitting te voorkomen. De conclusie kan duidelijk worden afgeleid uit het commentaar dat ik net heb geleverd.
Het wisselkoersprobleem heeft reeds aanleiding gegeven tot talloze debatten en discussies. De wisselkoersen kunnen niet worden gewijzigd omdat zij onherroepelijk vaststaan. Men gaat ervan uit dat in het geval van Ierland een wijziging van de wisselkoers het bestaande probleem zou verhelpen. Het is evenwel niet middels een hogere inflatie of zelfs een herwaardering van de wisselkoers dat het merendeel van de Ierse problemen kan worden opgelost en de lopende rekening van de betalingsbalans in evenwicht kan worden gebracht.
Dit debat heeft ongetwijfeld gevolgen voor de fundamentele vraag of er al dan niet voor een expansief begrotingsbeleid moet worden geopteerd. Ofschoon de door sommige specialisten in theoretische economie aangevoerde argumenten onweerlegbaar zijn, kan niet worden ontkend dat de aanpassing ten gevolge van de reële herwaardering van de wisselkoers in het kader van een expansief begrotingsbeleid veel bruusker moet zijn dan in andere omstandigheden.
Dit gezegd zijnde wil ik alleen nog onderstrepen dat de groei volgens onze gegevens momenteel duidelijk afneemt. De inflatie blijft hoog, ofschoon het cijfer lager ligt dan in november. De begrotingsmaatregelen die ons het beste in de gelegenheid zullen stellen om in de toekomst een oordeel te vellen over de Ierse situatie zijn ongetwijfeld het door de Ierse regering vastgestelde spaarplan, de ernstige gevolgen van het mond- en klauwzeer en uiteraard ook de ontwikkeling van de inkomsten en uitgaven, die tot dusver niet met de begrote waarden overeenstemt.
Maar goed, zoals ik al heb gezegd, lijkt het mij te riskant om in de maand april reeds te anticiperen op de eindejaarscijfers.

Kauppi
Mijnheer de commissaris, het ziet ernaar uit dat de algemene verkiezingen in Italië van afgelopen zondag eindigen in een overwinning van de centrum-rechtse partij Forza Italië en dat Silvio Berlusconi de volgende minister-president van Italië wordt. In zijn verkiezingscampagne beloofde Berlusconi zijn aanhangers omvangrijke belastingverlagingen en investeringen in overheidsopdrachten in de bouw. Wat vindt u van die verkiezingsbeloften? Acht u het mogelijk dat de Commissie gaat overwegen ook Italië een waarschuwing te geven als Italië een expansief economisch beleid gaat voeren in een situatie waarin de eurozone daadwerkelijk met inflatie te kampen heeft of worden dergelijke waarschuwingen alleen gegeven aan de kleine lidstaten van de eurozone zoals Ierland?

De Voorzitter
Als Voorzitter van de vergadering verklaar ik de vraag niet-ontvankelijk omdat het geen aanvullende vraag is. Zij bestrijkt andere thema's en gebieden.
Mevrouw McKenna heeft het woord voor een aanvullende vraag.

McKenna
Is de Commissie niet bang dat de druk die zij uitoefent op Ierland en de minister van Financiën van Ierland het komende referendum over het Verdrag van Nice zal beïnvloeden? Ik denk dat de Commissie zich terughoudend dient op te stellen om geen aanleiding te geven tot slechte publiciteit.
Wat is het nut voor de burgers van Ierland om een regering te kiezen als hun minister van Financiën geen eigen keuze mag maken? Wat heeft een eigen regering überhaupt voor ons voor zin?
Hoe ver zal de EU gaat met het uitoefenen van druk op Ierland wat de overheidsuitgaven betreft, omdat de dienstverlening in Ierland er belabberd bij staat? Als we ons houden aan de EU-richtlijnen, maakt dat de situatie alleen nog maar erger. We moeten ook kijken naar het economische beleid van de EU en de invloed daarvan op de Ierse rentevoet, waarover we geen enkele zeggenschap meer hebben.
Pogingen om te beslissen over het economische beleid van een individuele lidstaat zijn ondemocratisch, aangezien het de burgers van een dergelijke lidstaat zijn die de regering kiezen die daarvoor moet zorgen.

Solbes
De geachte afgevaardigde vraagt of de Commissie zich ongerust maakt over de uitspraken van het Hof van Justitie betreffende de niet-naleving van de communautaire regelgeving.
Wij hebben samen een reeks spelregels vastgesteld. Mijns inziens luidt de basisregel dat de gemaakte afspraken moeten worden nageleefd. De Commissie heeft de niet altijd even aangename taak om de niet-naleving van de afspraken aan de kaak te stellen.
In dit concrete geval heeft de Commissie een feit aangeroerd dat unaniem door de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën wordt beaamd. Ik ben derhalve van oordeel dat er dergelijke interferenties bestaan, maar anderzijds meen ik dat deze situaties ons niet in hun greep mogen houden.
De tweede vraag luidt of de Commissie voornemens is om de beslissingsbevoegdheid van de Ieren aan banden te leggen. Nee, de spelregels worden duidelijk gedefinieerd in het Verdrag. Wij moeten de algemene richtsnoeren eerbiedigen en daarin wordt bepaald welke elementen op het algemeen beleid moeten worden afgestemd.
Ierland is een van de landen die deel uitmaken van de Monetaire Unie. In dit verband is de ontwikkeling van de rentevoeten en de wisselkoersen een probleem dat alle lidstaten aanbelangt. Daarom moeten wij allen streven naar een nationaal economisch beleid dat wordt vastgesteld en gecoördineerd zoals in het Verdrag wordt voorgeschreven.
We hebben hier in de plenaire vergadering in andere omstandigheden al een debat gevoerd over het relatieve gewicht van Ierland. Toen heb ik namens de Commissie onderstreept dat alle lidstaten gelijke rechten en plichten hebben en dat het verschillende economische - economische relevante - gewicht van elk land vanuit juridisch en normatief oogpunt niet zoveel belang heeft.
Dit gezegd zijnde heeft de Ierse regering alle vrijheid om de overheidsinvesteringen naar eigen goeddunken te verhogen en de dienstverlening te verbeteren. Het probleem is dat deze maatregelen de eerbiediging van de grote richtsnoeren van het economisch beleid en het stabiliteitspact niet in het gedrang mogen brengen.
Het is uiteraard aan de Ierse regering om te beslissen welke uitgaven prioritair zijn.

Sacrédeus
Ik zal het zeer kort houden. Mijn vraag luidt als volgt: zou men aan het geval van Ierland zwaarder hebben getild indien het een land van de EMU betrof dat aan de gemeenschappelijke munt deelneemt en een zwaarder economisch gewicht heeft? Bent u van mening dat het Iers geval minder ernstig doorweegt omdat het een land betreft van minder economisch belang?

Solbes
Zoals ik al heb gezegd, is uw bewering vanuit economisch standpunt volkomen juist. Vanuit juridisch oogpunt en gelet op onze wettelijke verplichtingen verkeren alle landen evenwel in dezelfde situatie, ongeacht hun grootte.
Het Verdrag maakt geen gewag van een verschillende behandeling op grond van de grootte van elk land. Hoe zouden wij moeten reageren als een klein land volkomen op eigen houtje handelt en wel de voordelen van de Unie meepikt maar de nadelen ontvlucht? Wat zou er gebeuren als er in plaats van één land twee, drie of vier kleine landen in het spel waren? Hoe groot moet een land zijn om een relevante rol te spelen?
Ofschoon dit vanuit economisch perspectief een aantrekkelijk argument is, acht ik het vanuit politiek en juridisch oogpunt onaanvaardbaar.

De Voorzitter


Astrid Thors
Vraag nr. 50 van (H-0385/2001):
Betreft: Coördinatie van de standpunten van de EU in de IMF en de Wereldbank Uit informele gesprekken met Europeanen die werkzaam zijn bij de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds is gebleken dat de werkzaamheden van de EU in deze organen niet worden gecoördineerd. Heeft de Commissie maatregelen genomen om een einde te maken aan deze tekortkoming, die inhoudt dat de EU zijn invloed niet maximaal kan aanwenden?
Vragen aan de heer Fischler
Solbes
De Commissie heeft verschillende pogingen ondernomen om de coördinatie van de Europese Unie en de Monetaire Unie te verbeteren teneinde het probleem van de externe vertegenwoordiging van het Internationaal Monetair Fonds op te lossen.
Eind 1998 werd er in Wenen een akkoord bereikt op grond van een - weliswaar door de lidstaten verworpen -Commissievoorstel. De Commissie stelde voor overeenkomstig artikel 111, lid 4 van het EG-Verdrag te besluiten dat de Gemeenschap in principe moest worden vertegenwoordigd door het voorzitterschap van de eurozone, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank.
De lidstaten kwamen evenwel tot een ander akkoord dat de reikwijdte van dit voorstel aanzienlijk terugschroefde, met name wat de rol van de Commissie betreft. Onze taak werd op zodanige wijze gereduceerd dat wij enkel nog het voorzitterschap van de eurozone mochten steunen. Maar zelfs deze op zich reeds beperkte voorstellen worden niet in de praktijk gebracht.
Het enige dat men vooralsnog vanuit praktisch oogpunt heeft bereikt, is een verbetering van het coördinatieschema van de economische beleidslijnen. Een ander pluspunt is dat er middels het Economisch en Financieel Comité van gedachten wordt gewisseld over de in het kader van het Internationaal Monetair Fonds ingenomen standpunten.
Deze coördinatie vindt zowel in Brussel als in Washington plaats en naar mijn mening heeft zij in zekere mate bijgedragen aan de verbetering van het coördinatieproces.
Op uw vraag of de Commissie tevreden is over dit proces moet ik helaas antwoorden dat dit proces en het bereikte coördinatieniveau ons inziens sterk te wensen overlaten, ofschoon wij beseffen dat er zich in dit verband twee beperkingen voordoen. In de eerste plaats bestaat het Internationaal Monetair Fonds uit staten. De Unie als zodanig is geen lid van het Fonds, hetgeen ons voor een aantal belangrijke problemen stelt. Ten tweede wordt momenteel gewerkt aan de herziening van de statuten van het Fonds. Ook dit heeft gevolgen voor de ontwikkeling van het proces van externe vertegenwoordiging.

Thors
Ik dank u, mijnheer de commissaris, voor uw eerlijk antwoord. Ik denk dat het ons de mogelijkheid biedt om verder samen te werken. Mijns inziens was het duidelijk dat de kleine landen, die het standpunt van de Commissie meestal verdedigen, dit op de bijeenkomsten in Wenen niet hebben gedaan.
Volgens mij kunnen wij daar in de toekomstige debatten niet omheen in het kader van de ontwikkeling van een European governance. Ik hoop dat de commissaris dit niet vergeet in situaties waar de EU op wereldniveau een rol kan spelen.
Verder hoop ik dat de Commissie onder alle omstandigheden informele contacten zal onderhouden met de personen die de lidstaten vertegenwoordigen, bijvoorbeeld in de directie van het IMF. Ik denk dat zij een bijeenkomst uiterst waardevol zouden vinden om samen de agenda van het IMF te kunnen overlopen en te zien waar coördinatie noodzakelijk is teneinde onze belangen te verdedigen.
De Wereldbank werkt op een andere manier, maar juist de leden van de IMF-directie zouden moeten samenkomen en coördineren.

Solbes
Het is een feit dat deze kanalen bestaan. Momenteel beschikken we ten minste over drie nuttige instrumenten. De Commissie is uiteraard aanwezig op de vergaderingen van het Economisch en Financieel Comité. Daar worden de in te nemen standpunten en in acht te nemen praktische regels voor de opinievorming van de verschillende afdelingen in Washington besproken. We mogen niet vergeten dat het hier gaat om landen die niet tot de Unie behoren. Ook de vergaderingen van de uitvoerende directeurs van de zones van de Europese Unie of de op de Europese Unie betrekking hebbende afdelingen van het Fonds in Washington worden door een vertegenwoordiger van de Commissie bijgewoond.
Ten tweede pleegt de commissaris, telkens wanneer hij de gewoonlijk eens om de zes maanden gehouden vergaderingen van het Internationaal Monetair Fonds bijwoont, bilateraal overleg met de uitvoerend directeur van het Fonds, met wie wij overigens een uitstekende samenwerking hebben ontwikkeld, niet alleen voor de eurozone, maar ook voor de verschillende zones van de Europese Unie.
In de eurozone hebben wij momenteel het licht op groen gezet voor de toepassing van de zogenaamde analyse op basis van artikel 4 van het Fonds die elk jaar samen met het Internationaal Monetair Fonds wordt uitgevoerd. Buiten de eurozone werken wij nauw samen met het Fonds, niet alleen in de kandidaat-landen, maar overal waar wij macro-economische bijstand verlenen. Dit gebeurt steeds in samenwerking met het Fonds.
Tot slot beaam ik dat de voorzitter van de Eurogroep in het Monetair en Financieel Comité en in het voormalige interim-comité optreedt als vertegenwoordiger van de eurozone. De toespraken van de voorzitter van de Eurogroep worden inderdaad in gezamenlijk overleg opgesteld. Zij bevatten de punten waarover alle landen uit de eurozone overeenstemming hebben bereikt en vormen de eerste aanzet tot iets waarvan wij wensen dat het in de toekomst meer inhoud krijgt en duidelijker wordt omschreven. Wij zijn van oordeel dat wij de goede richting uitgaan.

De Voorzitter


Josu Ortuondo Larrea
Vraag nr. 51 van (H-0326/01):
Betreft: Stokvisvangst met het sleepnet Voor de stokvisvangst met het sleepnet in de Golf van Biskaje is een minimum maaswijdte van 70 millimeter de regel. Gezien de aanwezige voorraden en om de uitbating van de bestanden te verbeteren, wordt er voorgesteld om de maaswijdte op 100 mm te brengen. Bij gelijkblijvende activiteit van de vloot wordt de vangst daarmee met 50% verminderd, terwijl de bedrijfskosten omhoog gaan, omdat er meer werk verricht moet worden om dezelfde vangst te verkrijgen, en door de kosten van de nieuwe netten.
Heeft de Europese Commissie de hypothetische rendementen op lange termijn berekend? Heeft ze rekening gehouden met de sterfte onder vissen die uit het net weten te ontsnappen, die veel voorkomt bij andere kabeljauwachtigen en ook bij stokvis? Heeft ze eraan gedacht dat een grotere maaswijdte meer vangstactiviteit veronderstelt om hetzelfde resultaat te bereiken, dat m.a.w. de sterfte na ontsnapping en de bedrijfskosten van de vloot evenredig toenemen? Heeft ze berekend hoe hoog de kosten voor nieuwe netten zouden oplopen en welke maatregelen er getroffen zouden kunnen worden om de vloot de overgang op een andere maaswijdte te vergemakkelijken? Zou het niet beter zijn om eerst te zorgen dat de regeling van vandaag strikt toegepast wordt voordat er ook maar enige verandering in de technische maatregelen aangebracht wordt?

Fischler
 - (DE) Mijnheer Voorzitter, de Commissie zal nog eind mei de spoedmaatregelen uitvaardigen waarop de heer Ortuondo Larrea in zijn mondelinge verzoek heeft gewezen. Er is een aantal wetenschappelijke onderzoeken bekend, met name van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee van afgelopen november, die begin dit jaar door het Wetenschappelijk en Technisch Comité en het Economisch Comité voor de visserij van de Commissie bevestigd zijn. Uit alle onderzoeken blijkt dat het stokvisbestand in de Golf van Biskaje en ten zuidwesten van de Ierse kust vrijwel op instorten staat. Het grootste probleem hierbij is het grote aantal jonge vissen dat gevangen wordt. Het aantal volwassen vissen neemt gestaag af en er moet gevreesd worden dat het stokvisbestand niet genoeg nakomelingen meer produceert om zich te herstellen.
Een van de mogelijkheden om de vangst van jonge vissen te verminderen, is het gebruik van netten met grotere mazen. Bij een maaswijdte van zeventig millimeter worden stokvissen gevangen met een lengte vanaf ongeveer 25 centimeter. Bij een maaswijdte van honderd millimeter belanden daarentegen stokvissen vanaf veertig centimeter in de vangnetten. In de voorgenomen verordening wordt niet vereist dat alle stokvissen met een maaswijdte van minstens honderd millimeter gevangen moeten worden. Wij hebben bewust uitzonderingsbepalingen opgenomen voor duidelijk gedefinieerde gebieden voor vaartuigen in de dagvaart met een lengte van minder dan twaalf meter en ook voor vaartuigen die langoesten vangen. Deze uitzondering heeft betrekking op ongeveer 1500 vaartuigen, dat is ongeveer twee derde van het totale aantal vissersvaartuigen dat stokvissen vangt of bijvangt.
Ik weet dat een vergroting van de maaswijdte tijdelijk tot een verlies aan vangstgewicht zal leiden, maar zonder een dergelijke maatregel zal het stokvisbestand niet tot een zodanige omvang groeien dat een duurzame bevissing weer mogelijk wordt. Uit wetenschappelijke onderzoeken is daarnaast gebleken dat het bestand bij handhaving van de huidige bevissing en door een vergroting van de maaswijdte tot honderd millimeter op de lange termijn met minstens 70% zal toenemen. Uiteraard hebben de vissers een bepaalde periode nodig om hun netten aan te passen en wij zullen ze daartoe tot 1 augustus van dit jaar ook de gelegenheid bieden.
De vissers die vervolgens toch door willen vissen met een maaswijdte van minder dan honderd millimeter - ook dat is mogelijk - mogen dan niet meer dan 20% aan stokvis bijvangen. Op deze manier willen wij de visvangst met grotere, selectievere netten stimuleren.
Dan nu uw vraag of het mogelijk is om voor de aanschaf van nieuwe netten subsidie te krijgen. Wij zijn voornemens om later dit jaar een wederopbouwplan voor de lange termijn aan de Raad en het Europees Parlement voor te leggen. Zodra dit voorstel door de Raad is aangenomen, kunnen de lidstaten hun reders overeenkomstig artikel 16, lid 2 van de structuurverordening met terugwerkende kracht subsidies verstrekken voor de aanschaf van die nieuwe netten. Die mogelijkheid bestaat helaas niet in het kader van de spoedverordening. Dat vind ik zelf ook een grote tekortkoming en ik heb verordend om in dat verband zo snel mogelijk een aanpassing van de structuurverordening uit te voeren.
Dan het argument dat stokvissen erg gevoelig zijn en dat een deel van de jonge vissen die weer uit het net weten te ontsnappen, uiteindelijk toch snel doodgaan. Ik zal heel eerlijk tegen u zijn. Uit onze ervaringen is gebleken dat grotere mazen over een langere periode tot meer volwassen vissen leiden. Dat is waar het in de eerste plaats om draait, namelijk dat het reproductieve bestand weer aangevuld kan worden. Dat is uiteindelijk ook het beste bewijs dat deze maatregel zinvol is.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw uitvoerige antwoord betreffende dit probleem van de stokvisvangst, maar als ik mij niet vergis, hebt u gezegd dat de mogelijkheid wordt overwogen om een uitzondering te maken voor vaartuigen met een lengte van minder dan 12 meter. Daartoe behoren de vaartuigen voor het vissen op langoest en langoustine. Welnu, de door de vissers verstrekte informatie bevestigt dat deze vaartuigen, ondanks hun beperkte lengte, gebruik maken van zeer lange netten. Naar men zegt, komen bij de visserij op langoustine vele jonge stokvissen in de netten terecht aangezien het distributie- en exploitatiegebied van beide vissoorten grotendeels samenvallen.
Mijn vraag luidt derhalve of u bij uw overwegingen rekening hebt gehouden met de ernstige gevolgen die de vaartuigen voor het vissen op langoustine voor de jonge stokvissen hebben.

Fischler
 - (DE) Geachte afgevaardigde, misschien is er een bepaald probleem bij de vertaling geweest. Laat ik het nog eens een keer duidelijk zeggen: Wat ik in de eerste plaats gezegd heb, is dat er op de bepaling voor netten van honderd millimeter een uitzondering van kracht zal zijn voor schepen die minder dan twaalf meter lang zijn, en dus niet meer dan twaalf meter lang. Als extra voorwaarde geldt dat die uitzondering uitsluitend van toepassing is op kleine schepen in de dagvaart. In de tweede plaats zou er een uitzondering gemaakt dienen te worden voor schepen die op langoesten vissen.
Wat uw vraag over de erg lange netten betreft, wil ik graag zeggen dat ik niet van mening ben dat juist die kleinere schepen zeer lange netten gebruiken. Ik geloof dat men met dit compromis - dat moet ik toegeven - dat wij gesloten hebben, kan leven.
Wij zijn van mening dat we enerzijds absolute prioriteit moeten geven aan het weer op peil brengen van het stokvisbestand. Wij kunnen echter anderszins onze ogen niet sluiten voor alle sociale implicaties van de door ons voorgestelde en inderdaad strenge maatregel. Wij zijn echter van mening dat wij die gevolgen door die uitzonderingsmaatregel beter kunnen rechtvaardigen, met name tegenover de eigenaren van hele kleine schepen die direct afhankelijk zijn van deze bedrijfsmatige activiteiten en die ook geen alternatief hebben. Er zijn echter geen mogelijkheden voor verdere uitzonderingen, omdat die ertoe zouden leiden dat de maatregel in feite ineffectief zou worden.

De Voorzitter


Camilo Nogueira Román
Vraag nr. 52 van (H-0331/2001):
Betreft: Herstructurering Directoraat-generaal visserij De Commissie wordt verzocht mede te delen waarom zij tot een herstructurering van het Directoraat-generaal visserij heeft besloten. Hierdoor komt niet alleen het beleid inzake internationale overeenkomsten met derde landen in het Zuiden op losse schroeven te staan. Tevens worden de noordelijke lidstaten in de Europese wateren dermate bevoordeeld dat het lijkt alsof zij deze wateren bezitten. Hiermee worden de standpunten en belangen van de zuidelijke lidstaten geschonden, die het gevoel moeten krijgen dat er voor hen in de communautaire wateren en in het internationale visserijbeleid van de EU geen plaats is.

Fischler
 - (DE) Geachte afgevaardigde, in de eerste plaats wil ik met betrekking tot de tekst van uw vraag duidelijk stellen dat uw bewering dat wij neer zouden kijken op het zuiden van de Gemeenschap eenvoudigweg niet klopt. Ik bestrijd dit net zo zeer als uw insinuatie dat de Commissie de zuidelijke lidstaten als indringers beschouwt, zoals u dat heeft geformuleerd.
Om een optimaal beheer van het Directoraat-generaal visserij te waarborgen, laat de Commissie zich niet door dergelijke motieven leiden, want alles draait om het optimaliseren van de werkzaamheden. Het gaat hier niet om Zuid of Noord, maar om de integratie binnen één afdeling van de bilaterale overeenkomsten waarbij een financiële tegenprestatie is bedongen voor de toegang tot visgronden. Daardoor zorgen wij ervoor dat deze uniform en samenhangend worden beheerd en voldoen we niet alleen aan de slotconclusies van de Raad uit 1997 en aan het standpunt van de Rekenkamer dat in een speciaal verslag is neergelegd, maar ook aan de vereisten van het Groenboek over de toekomst van het communautaire visserijbeleid.
Om de overeenkomsten met derde landen die met name gericht zijn op de uitwisseling van visvangstrechten bij eenzelfde afdeling onder te brengen, die bovendien ook verantwoordelijk is voor de tuc' s en de quota, is zinvol, omdat de vangstrechten uit deze overeenkomsten tot nu toe al deel uitmaakten van de tuc' s en de quota. Juist met betrekking tot Noorwegen is het voordeel van deze nieuwe structuur al duidelijk in de huidige onderhandelingen over de technische maatregelen op lange termijn voor de wederopbouw van het kabeljauwbestand in de Noordzee.
U ziet dat er geen sprake is van een ongelijke behandeling door de Commissie, maar dat het gaat om het vinden van de meest doelmatige oplossing.

Nogueira Román
Commissaris Fischler, volgens mijn gegevens is 44% van de visquota in de communautaire wateren aan Denemarken toegewezen. Het Verenigd Koninkrijk kan aanspraak maken op 16%. Spanje moet genoegen nemen met slechts 6%. Kijken we naar visvangstcapaciteit, dan zien we dat de verhoudingen precies omgekeerd liggen. Het Spaanse - en dat betekent dus vooral het Galicische - aandeel in de totale capaciteit bedraagt namelijk 35%. Deze gegevens tonen aan dat er sprake is van ernstige discriminatie, en dat het principe van betrekkelijke stabiliteit, waar u niet aan wenst te tornen, gebaseerd is op het egoïsme van de lidstaten. Nu wordt diezelfde discriminatie ook toegepast binnen de structuur van het Directoraat-generaal voor de Visserij, waarbij Denemarken en het Verenigd Koninkrijk een voorkeursbehandeling krijgen. Vindt u niet, mijnheer de commissaris, dat het tijd is het in de Europese Unie geldende gelijkheidsbeginsel ook in de visserijsector toe te passen. U bent immers verantwoordelijk voor de visserij. Vindt u niet dat de zuidelijke lidstaten - en dus ook Spanje - in de visserijsector de behandeling behoren te krijgen die ze rechtens toekomt?

Fischler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het moet mij van het hart dat er geen enkele reden is om de structuur van het Directoraat-generaal visserij tot dit niveau terug te brengen en te beweren dat bij ons een tendens bestaat om Denemarken en andere noordelijke landen te bevoordelen. In de tweede plaats is dit een insinuatie die ik gewoonweg niet kan accepteren, geachte afgevaardigde! Als u een beetje informatie had ingewonnen, zou u er nauwkeurig van op de hoogte zijn dat juist het aantal Spaanse medewerkers in het Directoraat-generaal visserij bovenproportioneel is toegenomen sinds ik voor de visserij verantwoordelijk ben. In verhouding tot het aandeel van de Spaanse bevolking in de Gemeenschap, is Spanje oververtegenwoordigd in het Directoraat-generaal visserij. Indien u wenst dat wij uw criteria gaan hanteren, moeten we het aantal Spaanse medewerkers in het Directoraat-generaal visserij verminderen. Ik hoop dat dat niet uw bedoeling is!

Ortuondo Larrea
Mijnheer de commissaris, ik neem het woord omdat hier sprake is van internationale overeenkomsten met derde landen uit het zuiden. Er zijn reders uit Baskenland en Galicië die samen met de Andalusiërs vissen of dat in het kader van de vorige visserijovereenkomst met Marokko hebben gedaan. In dit verband heb ik vernomen dat er gesprekken met de Commissie hebben plaatsgevonden om een reeks maatregelen te bestuderen die de herstructurering van de Spaanse visserijvloot op Marokkaanse visgronden moet bevorderen.
Kunt u ons meedelen of deze verbale overeenkomsten kans van slagen hebben? Zullen zij door de Raad worden goedgekeurd en door de Commissie ten uitvoer worden gelegd?

Fischler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik zou erop willen wijzen dat juist deze vraag met het nummer 57 vandaag tijdens de mondelinge vragen aan de orde wordt gesteld; het betreft de herstructureringsmaatregelen met betrekking tot Marokko en dat heeft eigenlijk niets te maken met de interne structuur van het Directoraat-generaal visserij.

De Voorzitter
U hebt gelijk, mijnheer de commissaris, maar u moet begrijpen dat de afgevaardigden de gelegenheid aangrijpen om hun vragen aan u voor te leggen. Dat neemt uiteraard niet weg dat u het bij het rechte eind hebt.

De Voorzitter


Stavros Xarchakos
Vraag nr. 53 van (H-0336/2001):
Betreft: Bosbranden en herbebossingen in Griekenland Griekenland is een land dat zwaar en herhaaldelijk wordt getroffen door enorme bosbranden die het land van zijn bossen beroven. Er wordt maar weinig herbebost en dit heeft tot gevolg dat het natuurlijk milieu blijvend verandert, er woestijnvorming optreedt en belangrijke groene longen verloren gaan, vooral rond de stedelijke centra in Griekenland. Het illegaal innemen van verbrand bosgebied is een nationale plaag in Griekenland, en deze situatie wordt nog in de hand gewerkt door het feit dat het land geen kadaster heeft. De Europese Unie verleent steun aan een project om een kadaster op te stellen maar de Griekse regering heeft nog geen 25% van de werkzaamheden voltooid ondanks de communautaire middelen die het al jarenlang ontvangt.
Kan de Commissie zeggen hoe snel wordt herbebost in Griekenland en in de andere landen van Europa? Welke landen van de Unie hebben het grootste aantal branden en verbrande bosgebieden? Hoelang duurt het volgens de Commissie voor de verbrande bosgebieden hersteld zijn?
Vragen aan mevrouw Diamantopoulou
Fischler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie is zich zeer goed bewust van de grote schade die de bosbranden aanrichten die elk jaar opnieuw in de bossen van de Europese Unie en met name ook in Griekenland uitbreken. In dit verband zou ik u graag willen meedelen, geachte afgevaardigde, dat de Commissie de komende weken in het kader van verordening nr. 2158/92 een programma ter bescherming tegen bosbranden in Griekenland zal goedkeuren, waarvoor in 2001 een bedrag van 1,7 miljoen euro is begroot.
Dat brengt mij bij uw andere vragen: de gemiddelde herbebossingsoppervlakte in Griekenland bedroeg in de periode tussen 1994 en 1999 2.750 hectaren. Dat komt overeen met 15% van de afgebrande bosoppervlakte in deze lidstaat. Op basis van de informatie die de Commissie ter beschikking heeft, kan er eigenlijk alleen maar een vergelijking met Portugal worden gemaakt. In dat land moesten in dezelfde periode ongeveer 5.000 hectaren per jaar herbebost worden; dat komt overeen met ongeveer 14% van de verbrande bosgebieden.
Ten tweede: de oppervlakte van de bosgebieden die elk jaar in de verschillende lidstaten door brand worden verwoest, bedraagt in Spanje 73.500 hectaren, in Italië ongeveer 50.000 hectaren, in Portugal 36.500 hectaren en in Griekenland 19.000 hectaren.
Ten derde: het is voor de Commissie bijzonder moeilijk om een evaluatie uit te voeren van de maatregelen die nodig zijn om in Griekenland de oorspronkelijke staat van de afgebrande bosgebieden te herstellen, omdat hierbij uiteraard veel factoren een rol spelen. Zoals bekend, is de herbebossing van de betreffende gebieden een integraal onderdeel van het nationale bosbeheerbeleid en het succes van de herstelactiviteiten hangt met name van enkele kernfactoren af, zoals de jaarlijks beschikbare Griekse capaciteit om herbebossingen uit te voeren, de kans op een natuurlijke bosverjonging op de door brand verwoeste oppervlakten en tot slot de bebossing van nieuwe gebieden, bijvoorbeeld van gebieden die voor de landbouw zijn gebruikt. In bepaalde gevallen vindt hierdoor een vervanging plaats van de bosgebieden die door brand verwoest zijn. Tot slot is het succes ook uiteraard met name afhankelijk van de kwaliteit van de preventie tegen bosbranden en de kwaliteit en capaciteit van de brandbestrijdingssystemen. In de komende jaren kan de omvang van de door brand verwoeste bosgebieden hierdoor verkleind worden.

Xarchakos
Mijnheer de Voorzitter, voor het ogenblik zal ik proberen mij tevreden te stellen met uw antwoorden, tot ik hier weer op terugkom. Daarvoor zal ik uiteraard eerst nieuwe gegevens verzamelen, die ik absoluut noodzakelijk acht om met meer kennis van zaken een vollediger en constructiever debat te kunnen voeren.

De Voorzitter
 De vragen nrs. 54 en 58 worden schriftelijk beantwoord.

El Presidente


Glyn Ford
Vraag nr. 59 van (H-0349/01):
Betreft: Discriminatie op grond van godsdienst Kan de Commissie bevestigen dat artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam discriminaties op grond van godsdienst verbiedt?

Diamantopoulou
Overeenkomstig artikel 13 van het Verdrag moet discriminatie duidelijk worden bestreden. Dat is de grondslag voor het beleid ter bestrijding van discriminatie. Op basis van datzelfde artikel 13 is echter een direct resultaat niet mogelijk, en evenmin kunnen aan deze tekst individuele rechten worden ontleend. Om in beroep te kunnen gaan bij het Hof van Justitie, en ook om het beleid tegen discriminatie volledig ten uitvoer te kunnen leggen, moet richtlijn 2000/78 op nationaal vlak worden toegepast; dat is dus de richtlijn tegen discriminatie die door de Raad is aangenomen.
Deze richtlijn geeft een algemeen kader voor elke onrechtstreekse discriminatie, onder andere op grond van godsdienst en overtuigingen. Met name in artikel 4, lid 2 wordt concreet gesproken over kerken, maar ook over openbare en particuliere verenigingen die op godsdienst en overtuigingen gebaseerd zijn. Deze bepaling biedt de mogelijkheid aan godsdienstige werkgevers om zich te rechtvaardigen voor een verschillende behandeling wegens godsdienst of overtuigingen. Een dergelijk verbod wordt echter altijd onderzocht op de aard van de werkzaamheden en de meer algemene omstandigheden. Dit soort uitzonderingen betreft meestal de keuze van werknemers die werk moeten doen dat invloed uitoefent op de gedragscode of de ethiek van de betrokken organisatie. Het mag echter nooit de regel worden.

Ford
Ik ben blij dat de commissaris het beginsel heeft bevestigd dat er niet mag worden gediscrimineerd op grond van godsdienst. Ik maak mij zorgen over de gang van zaken in een aantal lidstaten. Zoals zij wellicht weet is er in het Verenigd Koninkrijk een geestelijke - dominee Raymond Owen - die geen toestemming heeft gekregen om een arbeidsrechtbank in te schakelen voor het oplossen van de problemen die er nog zijn rond zijn ontslag door de kerkelijke autoriteiten. Dit zou niet gebeurd zijn in een aantal andere lidstaten, of indien hij geestelijke zou zijn geweest bij een niet-christelijke organisatie.
Deze zaak lijkt een goed voorbeeld te zijn van de discriminatie tegen christelijke geestelijken in bepaalde lidstaten van de Unie die een geschil hebben met hun kerkelijke autoriteiten. In de wet van het Verenigd Koninkrijk is de richtlijn van de Raad van 14 oktober 1991 niet op de juiste wijze verwerkt, en ik doel hier met name op artikel 8 waarin staat dat lidstaten bepaalde arbeidszaken, zij het beperkt, mogen uitsluiten. In deel 13, hoofdstuk 1 van de Arbeidsrechtwet van het Verenigd Koninkrijk van 1996 worden echter de soorten arbeid die van de wet zijn uitgesloten gespecificeerd en daarin wordt geen melding gemaakt van de geestelijkheid. De wet impliceert daarmee dat de geestelijkheid wel onder de wetgeving valt, wat in werkelijkheid niet het geval is.
Ik hoop dat de commissaris zich over deze zaak wil buigen en dominee Owen en vertegenwoordigers van zijn vakbond wil ontvangen, zodat we een officiële klacht kunnen indienen.

Diamantopoulou
Ik zal de betrokken organisaties graag ontmoeten en met hen de zaak bespreken, maar ik zou duidelijk willen stellen dat de lidstaten deze richtlijn op nationaal vlak moeten omzetten vóór december 2003. Het geval dat u noemt deed zich voor in de jaren ' 90 en valt niet onder de terugwerkende kracht van deze richtlijn. In ieder geval ben ik graag bereid de zaak verder te bestuderen en te onderzoeken of sprake is van discriminatie van de eerwaarde.

De Voorzitter


Alexandros Alavanos
Vraag nr. 60 van (H-0350/2001):
Betreft: Volksverzekeringen in Griekenland De laatste tijd houden de instellingen van de Europese Unie zich bezig met de levensvatbaarheid van de volksverzekeringen. Ook in de lidstaten vinden dergelijke gedachtewisselingen plaats. In Griekenland kwam aan het licht dat de gegevens die worden verstrekt om de levensvatbaarheid van de Griekse volksverzekeringen te onderzoeken aanzienlijk van de werkelijkheid afwijken omdat de verzekeraars hun registers niet goed hebben bijgehouden, waardoor ze het aantal verzekerden niet precies kunnen vaststellen. Wat vindt de Commissie hiervan? Worden de gegevens hierover die zij van Griekenland ontvangt en zelf verwerkt statistisch gecorrigeerd? Waarom heeft het Kleisthenes-programma van het tweede communautaire bestek de automatisering van de volksverzekeringen in Griekenland niet voltooid? Wat staat hierover in het derde communautaire bestek?

Diamantopoulou
De vraag van de heer Alavanos en vooral de kwestie van de statistieken, gaat, naar ik aanneem, over de studie die de Griekse regering heeft besteld en niet over gegevens die voor gebruik ter beschikking worden gesteld door de organen van de Europese Commissie.
Volgens de informatie van de Commissie had deze studie tot doel de financiële perspectieven van de verzekeringsfondsen te verbreden en eventueel de aanpassingen vast te stellen die nodig zijn om hun financiële levensvatbaarheid te garanderen. Grote problemen deden zich voor bij de uitvoering van deze studie door het hoge aantal fondsen in het land en door de problemen van de aanvullende verzekeringsfondsen, maar vooral door het gebrek aan een automatiseringssysteem. Uiteraard ligt de bevoegdheid voor het uitvoeren van deze studie bij de lidstaten. Vandaar dat de Commissie ook geen controle kan uitoefenen over de juistheid van de gegevens die de betrokken instelling heeft gebruikt of over de methodiek die is gevolgd bij het uitvoeren van de studie.
Uw tweede vraag: waar zijn de statistieken met betrekking tot de sociale zekerheidsfondsen? Griekenland is sinds 1994 verplicht deze gegevens aan de Commissie te verstrekken, en uiteraard binnen het kader van de procedures die de Europese Unie volgt. Er zijn problemen bij de verstrekking van deze gegevens door de Griekse autoriteiten, waar het de concrete selectie van de gegevens en hun actualisering betreft. Sinds 1996 valt hierin vooruitgang waar te nemen dankzij wetgeving en rationalisering, en door een betere controle over de primaire gegevens in de openbare sector in brede zin. Het moet echter gezegd worden dat er nog steeds problemen bestaan bij de gegevens die de Europese Unie ontvangt. Dit heeft in hoge mate te maken met een tekort aan concrete gegevens, vooral bij bepaalde fondsen.
Uw derde vraag gaat over de modernisering van het openbaar bestuur, voornamelijk van de verzekeringsfondsen binnen het KLISTHENIS-programma. Op grond van dit programma was men verplicht niet alleen de IKA, de grootste socialezekerheidsinstelling, te automatiseren, maar ook het beleid met betrekking tot het gemeenschappelijke socialezekerheidsnummer voor alle verzekerden in Griekenland. Bepaalde concrete werkzaamheden op deze twee terreinen hadden volgens het tweede communautaire bestek en op grond van KLISTHENIS al afgerond moeten zijn. Bij de IKA is met reorganisatie en modernisering begonnen, maar er zijn vertragingen die vooral te maken hebben met juridische geschillen over het resultaat van de inschrijving. Daarbij gaat het helaas om het belangrijkste actieplan, namelijk het geïntegreerde informatiesysteem. Dit programma had in 2001 klaar moeten zijn en er is uitstel verleend tot het jaar 2002. Ik moet hier vermelden dat de voltooiing van de modernisering zowel van deze socialezekerheidsinstelling alsook van enkele van de overige fondsen moet verlopen via hun reorganisatie in het kader van het derde communautaire bestek en binnen het programma voor de informatiemaatschappij.

Alavanos
Ik dank mevrouw de commissaris voor haar uitgebreid en ook vrij analytisch antwoord. Alleen zou ik graag willen dat ze, als het enigszins mogelijk is, nog concreter inging op de prognoses en de concrete fondsen die vallen onder het derde communautaire bestek. Uit het antwoord van de commissaris en uit de realiteit die we kennen is duidelijk op te maken dat veel onzekerheid bestaat over het aantal gepensioneerden in Griekenland en hun situatie. Daarom kan men hierop moeilijk een beleid, een nationaal of een communautair beleid, baseren voor zaken als verzekeringen, pensioenen etc.

Diamantopoulou
Commissie. (EL) Ik kan duidelijk zijn: overeenkomstig de verbintenissen in het kader van het communautaire bestek moeten de reorganisatie en modernisering van de IKA, en dus de automatisering, gefinancierd en voltooid worden uit hoofde van het programma voor de informatiemaatschappij. Wat de andere specifieke fondsen betreft, kan ik u niets zeggen over verbintenissen in verband met het Europese Ondernemingsprogramma.

De Voorzitter


Richard Howitt
Vraag nr. 61 van (H-0363/2001):
Betreft: Aanstaande Groenboek van de Commissie over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen Steunt de Commissie nog steeds het door Anna Diamantopoulou in haar rede op 30 oktober 2000 voor de EU-Commissie van de Amerikaanse Kamer van Koophandel vertolkte standpunt dat "indien vrijwillige actie mislukt, de noodzaak van regelgeving toeneemt" en dat "er bepaalde gevallen van misbruik van fundamentele rechten zijn waarbij niet kan worden afgewacht tot deze door vrijwillige actie worden aangepakt"? Hoe zal dit standpunt in het Groenboek van de Commissie over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen, dat thans in voorbereiding is bij het DG werkgelegenheid, staande worden gehouden? Welke soort controlesysteem staat de Commissie voor ogen om zowel vrijwillige actie als regelgeving mogelijk te maken?

Diamantopoulou
De Commissie bereidt een mededeling voor over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen. Eigenlijk gaat het hierbij om een Groenboek, en de dialoog zal beginnen in juni. Ik moet wel in alle duidelijkheid zeggen dat het Groenboek is gebaseerd op het principe dat een actie die uitgaat van de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen, de sociale activiteit van ondernemingen, los staat van de naleving door de betrokken onderneming van de bestaande wetgeving, die nu eenmaal een gegeven feit is. Als wij het hebben het over sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen en nieuwe acties, dan bedoelen we daarmee een grotere investering in menselijk potentieel, het milieu, de sociale omgeving en de ruimte waarin de onderneming zich bevindt, en dit alles uiteraard los van de verbintenissen en verplichtingen waaraan ze bij wet zijn gehouden. Ik zou duidelijk willen stellen dat de wetgeving minimummodellen aangeeft waar de ondernemingen zich aan moeten houden. De logica van de sociale verantwoordelijkheid van de ondernemingen is gericht op hogere modellen die een basis moeten leggen voor de verdere ontwikkeling van de ondernemingen.

Howitt
Ik zou willen dat ik er even zeker van was als de commissaris dat naleving van de huidige wetgeving door bedrijven iets vanzelfsprekends is. Jammer genoeg hebben we in de achter ons liggende jaren maar al te vaak gezien dat een aantal - niet alle - bedrijven zich in landen buiten de EU schuldig maakten aan misbruik, waaronder kinderarbeid, een probleem waarover zij zoveel te melden had toen wij met elkaar spraken ten tijde van haar rede voor de EU-Commissie van de Amerikaanse Kamer van Koophandel, waarnaar ik in mijn vraag verwijs.
Ik vraag haar mij te verzekeren dat het verzoek van het Parlement om een rechtsgrondslag voor controle op de activiteiten van Europese bedrijven in landen buiten de EU als een van opties in het Groenboek wordt opgenomen. Ik ben het met haar eens dat vrijwillige actie belangrijk is. Ik wil haar er echter ook op wijzen dat zij de optie van regelgeving dient op te nemen. Als we kijken naar de acties tegen omkoping en sekstoerisme, en als we kijken naar het onlangs gepubliceerde, zeer interessante ontwerpverslag van de Internationale Raad voor de Mensenrechten over de wettelijke verantwoordingsplicht van het bedrijfsleven, zien we dat wereldinstellingen acties en verantwoordelijkheden met een rechtsgrondslag overwegen. Ik wil de verzekering dat dit onderwerp van discussie zal zijn en dus, via haar Groenboek, de basis zal vormen voor overleg.

Diamantopoulou
Ik zou twee hoofdaspecten van het Groenboek willen beklemtonen: enerzijds het Europese beleid en anderzijds de internationale dimensie van de verantwoordelijkheid van ondernemingen. Op Europese schaal is overtreding van de wet uiteraard een zaak voor de lidstaten, en wij hebben de mogelijkheid, via het Europees Parlement en ook via de Commissie, sancties op te leggen aan de lidstaten die de wetgeving niet toepassen. Wat de internationale dimensie aangaat en zaken als kinderarbeid waar u naar verwees, zijn er voorstellen voor een sociaal etiket en voor gedragscodes voor bedrijven. Wij willen deze voorstellen echter combineren met een onafhankelijke evaluatie van de functionering van deze ondernemingen op wereldschaal. De openbare discussie die in juni met het Groenboek zal beginnen stelt onder andere de vraag hoe we internationale evaluerende instanties kunnen mobiliseren, internationale en onafhankelijke instellingen, ook in samenwerking met overheidsinstellingen. Tevens wordt gekeken naar de vraag met welke voorschriften zij moeten werken, zodat we uit kunnen gaan van een internationale, objectieve evaluatie. Alleen dan zal het sociaal etiket werkelijke waarde krijgen, evenals de ethische gedragscodes en de lijsten van ondernemingen met positieve acties op wereldschaal.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, ik zou u willen vragen of er in het Groenboek ook rekening wordt gehouden met het feit dat achttien miljoen bedrijven in de Europese Unie minder dan 250 werknemers hebben. In totaal gaat het om meer dan zestig miljoen werknemers; dat is tweederde van de beroepsbevolking. De meeste van deze bedrijven zijn familiebedrijven. Veel bedrijven hebben ook een levenscyclus. We hebben het altijd over de start-ups, maar we moeten ook aan die bedrijven denken die vanwege de leeftijd of om diverse andere redenen gesloten worden.
Naar mijn mening moet erop gelet worden dat dit niet tot een bedreiging van de bestaanszekerheid leidt, omdat het uiteraard niet alleen voor de werknemers in deze bedrijven, maar ook voor die ondernemers die willen stoppen een enorme belasting betekent. Hoe zal er in het Groenboek met deze kwesties omgegaan worden?

Diamantopoulou
De beste praktijken van ondernemingen op sociaal gebied betreffen inderdaad vooral grote ondernemingen. Het bestaande netwerk voor de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen bestaat ook uit grote ondernemingen. Met moet echter wel weten dat een van de hoofdstukken van het Groenboek over de wisselwerking gaat tussen enerzijds het midden- en kleinbedrijf en anderzijds de beste praktijken, waarbij wordt gewezen op voorbeelden die we al kennen in verschillende landen van Europa. De grote ondernemingen creëren daar netwerken met middelgrote en kleine ondernemingen, om deze te helpen, om werknemers op te leiden, maar ook om hen te informeren over de beste praktijken. Ik geloof, en daarin ben ik het met u eens, dat het Groenboek en de nieuwe rol van de ondernemingen erg positief kunnen zijn, vooral voor de ondersteuning van de kleine ondernemingen.

De Voorzitter


Maj Britt Theorin
Vraag nr. 62 van (H-0365/2001):
Betreft: Gelijke behandeling op het gebied van lonen Voorzover ik heb begrepen zal de Commissie volgend jaar een campagne starten met als onderwerp de gelijke behandeling op het gebied van lonen. Dit verheugt mij, aangezien het de taak van de Commissie is om toe te zien op de tenuitvoerlegging van de richtlijn gelijke lonen.
Ondanks het feit dat de richtlijn reeds in 1975 in werking is getreden schitteren de resultaten in de praktijk door afwezigheid. De loonverschillen zijn nog altijd even groot als in de jaren '80. Binnen de Unie verdienen mannen met een voltijdbaan gemiddeld 27% meer dan vrouwen met een voltijdbaan. In bepaalde landen is dit verschil zelfs 30%. Het is belangrijk om te onderzoeken wat de achterliggende redenen zijn van de moeite die de lidstaten hebben met het bestrijden van de loondiscriminatie en om na te gaan in hoeverre een herziening van de richtlijn nodig is.
Is de Commissie bereid om te onderzoeken hoe de richtlijn en de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie door de lidstaten in praktijk zijn gebracht en na te gaan of een actualisering van de richtlijn noodzakelijk is?

Diamantopoulou
Zoals mevrouw Theorin al aangeeft in haar vraag, blijft de ongelijke behandeling tussen vrouwen en mannen op het gebied van de lonen in de Europese Unie een van de grote problemen, ondanks de jarenlange nationale en communautaire wetgeving en jurisprudentie. Deze gelijke behandeling is een van de eerste principes van het Verdrag van Rome, en komt voor in een van de eerste wetgevingsteksten uit 1975. Een bekrachtiging en versterking daarvan zien we in het Verdrag van Amsterdam. Desondanks is de situatie nog steeds die van begin jaren '80.
Afgezien van wetgeving - bij de tenuitvoerlegging waarvan een ernstig probleem bestaat omdat de regeringen geen systeem hebben opgezet voor een correcte toepassing daarvan - afgezien dus van dit kapitale punt van de wetgeving, heeft de Commissie voorstellen gedaan en in de richtsnoeren voor 2001 wordt dit probleem zeer nauwkeurig onderzocht. Dit is een van de richtsnoeren zelf en bij de evaluatie van de nationale actieplannen zullen wij een completer beeld hebben van niet alleen de situatie in de lidstaten, maar ook de acties en initiatieven die zij hebben ontplooid om deze situatie het hoofd te bieden. Gezegd moet ook worden dat de Commissie dit jaar tijdens de Raad van Stockholm heeft beloofd indicatoren te zullen opstellen teneinde de verschillen tussen mannen en vrouwen door discriminatoire behandeling uit de weg te kunnen ruimen.
Tevens komt er een actie voor in het vijfde actieplan voor vrouwen, waarin wordt gevraagd om voorstellen, initiatieven en innovatieve ideeën vanuit intergouvernementele samenwerkingsverbanden, waarmee kan worden bijgedragen tot een groter begrip van de problematiek. Ook wordt regeringen en ondernemingen gevraagd voorstellen te doen zodat snellere en meer efficiënte resultaten kunnen worden bereikt dan in het vorige decennium. Op basis van die resultaten en de genoemde initiatieven zal de Commissie, uiteraard met de hulp van het Parlement, nagaan of het nodig is in de richtlijn meer informatie te verwerken over de gelijke beloning van mannen en vrouwen.

Theorin
De belangrijkste factor voor verandering is dat het loonverschil zichtbaar wordt gemaakt, niet alleen op nationaal niveau maar ook in elke onderneming en in elke economische tak, met andere woorden op het niveau van de loonsonderhandelingen. Het is op dat niveau dat een analyse van de lonen van mannen en vrouwen noodzakelijk is om maatregelen te kunnen treffen tegen discriminerende lonen.
Zweden en Finland hebben reeds een wetgeving die eist dat werkgevers jaarlijks plannen voor gelijke behandeling opstellen, waaronder plannen om gelijk loon voor gelijk werk te bereiken. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen stemde gisteravond voor een voorstel waarmee dit systeem in heel de Unie ingevoerd wordt. Ik wil de commissaris vragen of zij bereid is dit voorstel te steunen.

Diamantopoulou
Ik denk dat Zweden met het beleid voor gelijke beloning een pioniersrol vervult, en ook dat dit beleid erg efficiënt is. Dit is namelijk het enige land dat erin is geslaagd het verschil in beloning tot een minimum te beperken. Ik zou zeggen dat het als model ideaal is, en ik ben het volkomen met u eens dat het buitengewoon positief zou zijn als dit zou worden toegepast door andere landen. Daarom denk ik dat het in een eerste fase als beste praktijk zou kunnen worden gebruikt door de regeringen. De regeringen zouden deze dan in een eerste fase, op vrijwillige basis en bij wijze van proef kunnen overnemen. Een dergelijke Europese dimensie van het Zweedse model zou later kunnen leiden tot bindende beslissingen.

De Voorzitter
 Mevrouw Diamantopoulou, hartelijk dank voor uw samenwerking hier vanavond met het Parlement.
Aangezien de tijd voor het vragenuur aan de Commissie is verstreken, worden de vragen nrs. 63 tot en met 93 en nrs. 96 tot en met 112 schriftelijk beantwoord.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.30 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Visserijovereenkomst EEG-Denemarken, Groenland
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0129/2001) van mevrouw Langenhagen, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting van het Vierde Protocol tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de visserij als bedoeld in de Visserijovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap, enerzijds, en de Regering van Denemarken en de Plaatselijke Regering van Groenland, anderzijds (COM(2000) 865 - C5-0028/2001 - 2000/0348(CNS)).
De commissaris is niet aanwezig, maar men heeft mij verzekerd dat hij onderweg is. Met het oog op de tijd dienen we nu te beginnen met het debat.

Langenhagen
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de heer Fischler bevindt zich op dit moment in de Commissie visserij, die eigenlijk om 21.00 uur met haar werkzaamheden klaar had moeten zijn. Het was echter erg belangrijk dat hij daar een toelichting gaf op de geplande hervorming. Ik begrijp dan ook heel goed dat hij nu nog niet aanwezig is, en hij kent ons inmiddels ook behoorlijk goed.
Er is sprake van een ingewikkelde kwestie: Groenland ligt niet zo veel kilometers ten oosten van Canada, maar wel op meer dan vier uur vliegen van Denemarken. Desondanks hoort Groenland bij Denemarken dat weer een lidstaat is van de Europese Unie. Groenland is echter na een referendum vijftien jaar geleden uit de EU gestapt.
Maakt u zich geen zorgen, ik ga geen vurig betoog houden voor de terugkeer van Groenland in de EU, hoewel dat absoluut een interessant debat zou opleveren. Ik wil alleen maar duidelijk maken met welke gecompliceerde verhoudingen we te maken hebben. Sinds Groenland in 1985 de EU heeft verlaten, zijn er visserijovereenkomsten met de Gemeenschap van kracht. Deze overeenkomsten waren noodzakelijk om de visvangst in de Groenlandse wateren te regelen en vangstquota voor de Europese schepen vast te stellen.
Het Derde Protocol inzake de visserij is sinds 31 december 2000 niet meer van kracht en is door een nieuw protocol vervangen dat op 1 januari 2001 in werking is getreden. U hoort het goed, het Vierde Protocol is inmiddels al sinds januari 2001 van kracht. Als we dan naar de datum van vandaag kijken, moeten we concluderen dat het Parlement enkele maanden op de ontwikkelingen achterloopt. Naar aanleiding van dit debat moeten we echter nog één keer benadrukken dat deze vertraging niet aan het Parlement te wijten is! Het Vierde Protocol is al in september 2000 ondertekend. De Commissie heeft dat protocol vervolgens pas eind december 2000 ter instemming aan het Parlement voorgelegd, dat wil zeggen vlak voor de officiële inwerkingtreding.
Indien wij onze taak als begrotingsinstantie serieus nemen en zelf ook serieus genomen willen worden, moeten wij een dergelijke handelwijze van de Commissie als onaanvaardbaar aan de kaak stellen. In het belang van de goede verhoudingen tussen de Commissie en het Europees Parlement hebben wij voor de periode tussen de indiening aan het Parlement en de inwerkingtreding een termijn van zes maanden afgesproken om een advies over de voorstellen uit te kunnen brengen. Terzijde zij nog opgemerkt dat men van Groenlandse zijde - waar men vier maanden tevergeefs op betalingen heeft gewacht - op zijn zachtst gezegd ook niet erg blij was met de handelwijze van de Commissie. Daarin heeft het voorschot dat de Commissie medio april op eigen initiatief heeft betaald, weinig verandering gebracht.
Bij toekomstige overeenkomsten zou de Commissie meer rekening moeten houden met de termijnen en afspraken om dergelijke irritaties te voorkomen. Deze veroorzaken wrijvingen tussen de instellingen en zijn tevens nadelig voor het internationale aanzien van de EU.
Waarom hebben we een dergelijk protocol eigenlijk nodig, een protocol dat de EU bovendien 42,8 miljoen euro per jaar kost? Aan de ene kant komt dit geld natuurlijk rechtstreeks ten goede aan de vissers van de EU die in de wateren van Groenland hun netten uitgooien. Er is geen alternatief voor deze vangstmogelijkheden. Aan de andere kant is met name de overeenkomst met Groenland van enorme betekenis voor de visserijovereenkomsten met andere landen, zoals Noorwegen of IJsland. Die overeenkomsten met Noorwegen of IJsland zijn sowieso alleen maar haalbaar dankzij de ruil van exploitatiemogelijkheden.
De quota zijn in het Vierde Protocol nu eindelijk teruggebracht tot een aanvaardbaar niveau. De doorslaggevende factoren bij de vastlegging van de quota zijn de instandhouding van de visbestanden en een duurzame exploitatie. Dat is een goede zaak, omdat wij de zeeën niet leeg willen vissen, maar ook onze kinderen en kleinkinderen nog bestaansmogelijkheden willen bieden in de visserij.
De vraag - en de waarschijnlijk meest cruciale vraag in het geval van Groenland - is of de kabeljauw terug zal komen. Ondanks het feit dat daar wel enige aanwijzingen voor zijn, ontbreekt nog steeds de definitieve positieve bevestiging van de vissers en de wetenschap. Dat heeft uiteraard te maken met de problematiek die wij zo treffend "papieren vis" noemen. Wat hebben de vissers er namelijk aan als ze op papier zo en zo veel ton vis mogen vangen, terwijl die vis er helemaal niet is? Wij hebben in dit verband een realistischer aanpak nodig. Dat betekent net zo goed het exploiteren van experimentele visbestanden, zoals in het nieuwe protocol nadrukkelijk is opgenomen, als een jaarlijkse controle en bevestiging van de quota en ondersteuning van de mogelijkheid om joint ventures op te richten die tot op heden nog steeds ontbraken.
Wij hebben dus behoefte aan een realistisch visserijbeleid ten opzichte van Groenland. Daarom pleit ik voor een kosten-batenanalyse alvorens de overeenkomst wordt verlengd, en voor een tussentijdse evaluatie met de actieve betrokkenheid van het Parlement.
Daarbij zal uiteraard ook meespelen hoe de financiële compensatie, die rechtstreeks verbonden is met de vangstmogelijkheden, uit het totale bedrag gelicht kan worden. Dat bedrag omvat namelijk ook doelstellingen en projecten op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking. U merkt dat we nog veel werk moeten verrichten. Ik hoop dat de onderhavige amendementen op de steun van het Parlement kunnen rekenen. Het doel hier is een relatieve stabiliteit te bewerkstelligen, en daarom verzoek ik u het amendement van mevrouw Figueiredo te verwerpen. Momenteel werken wij echter aan een compromis omdat wij willen laten zien hoe eendrachtig wij ons inspannen voor de visserij.

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, van harte welkom. Wij hebben begrip voor de problemen die u vanavond hebt gehad, maar we vonden het juist - en de rapporteur was het ermee eens - om vast van start te gaan, omdat wij weten dat u van de situatie op de hoogte bent.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, ik ga niet uitweiden over de talloze onregelmatigheden van dit Protocol. Je hoeft de tekst slechts te vergelijken met het mandaat van de Raad om te beseffen hoe willekeurig de Commissie te werk is gegaan. In vergelijking met om het even welk protocol van een zuidelijke overeenkomst kan men alleen maar met verbijstering vaststellen hoe zeker bepaalde hoge ambtenaren van het Directoraat-generaal Visserij zich wel niet van hun straffeloosheid moeten voelen. Daarin ligt de kern van de zaak. Het probleem is niet dat er geen 300 miljoen euro beschikbaar is om de crisis van de door de mislukte onderhandelingen met Marokko getroffen vloot te verhelpen en wel het dubbele kan worden uitgetrokken om vangstmogelijkheden in Groenland te financieren die de kosten van de onderhandelingen of, sterker nog, het gezichtsverlies en het verlies van de op zich reeds geringe geloofwaardigheid van de Commissie niet waard zijn. Het is ook niet zo belangrijk dat het protocol, in tegenstelling tot de zuidelijke overeenkomsten, geen clausule bevat volgens welke nieuwe lidstaten kunnen worden toegelaten of dat de financiering van het buitenlands visserijbeleid volledig voor rekening van de reders van de zuidelijke overeenkomsten komt, en dat niet kan worden gecontroleerd waaraan de aanzienlijke bijdrage van de belastingbetaler wordt besteed.
Belangrijk is, mijnheer de commissaris, dat dit protocol in enkele bladzijden samenvat hoe willekeurig en onrechtvaardig het gemeenschappelijk visserijbeleid kan zijn. Anderzijds zouden de pogingen tot rechtvaardiging die de directeur-generaal visserij voor onze commissie heeft ondernomen pathetisch hebben geklonken, ware het niet dat zij vanwege de ernst van de zaak ronduit als beledigend moeten worden beschouwd. Voor hem is er niets normaler dan een dubbele moraal, al naargelang de overeenkomsten het noorden of het zuiden bevoordelen. En om zich helemaal vrij te pleiten voegde hij er nog aan toe dat de Raad het protocol per slot van rekening heeft goedgekeurd. Natuurlijk heeft de Raad dat gedaan en wij zullen zijn voorbeeld volgen omdat wij maar al te goed weten welke moeilijkheden het uitblijven van een visserijovereenkomst veroorzaakt.
Ook van de herziening op de middellange termijn verwachten wij niet veel goeds. In het protocol wordt immers duidelijk gezegd dat de herziening niet van toepassing is op onderwerpen die een van de partijen niet wenst aan te snijden. Misschien vergissen wij ons en interpreteren wij de tekst niet goed. In dat geval, mijnheer de commissaris, verwacht ik van u een gebaar om de visserijsector toch enigszins gerust te stellen en een einde te maken aan de beweringen dat het gemeenschappelijk visserijbeleid steeds dezelfden bevoordeelt ten nadele van anderen.
Tot slot dank ik mevrouw Langenhagen voor het werk dat zij in de Commissie visserij heeft verricht.

Miguélez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Langenhagen, met de kwaliteit van haar werk en de spoed en de nauwkeurigheid waarmee zij haar verslag heeft opgesteld. Zij is met andere woorden geheel en al tegemoetgekomen aan het dringende verzoek van de Commissie en de Raad.
Ik wil hier evenwel onderstrepen dat dit debat zich toespitst op een om velerlei redenen atypische visserijovereenkomst. Om te beginnen is het de enige visserijovereenkomst van de Gemeenschap die geen internationaal karakter heeft, aangezien de onderhandelingen en de sluiting van de overeenkomst tot één lidstaat en de lokale overheden van Groenland beperkt blijven. Deze internationale overeenkomst heeft niets "internationaals" en ook het visserijaspect is ver zoek. Er wordt immers, ondanks het verzoek van het Parlement en de Raad, geen onderscheid gemaakt tussen het bedrag dat specifiek voor ontwikkelingssamenwerking bestemd is en het bedrag dat de vangstmogelijkheden moet bekostigen.
In wezen gaat het om een in een visserijovereenkomst gehuld akkoord voor ontwikkelingssamenwerking. Daarvoor wordt maar liefst 14 miljoen euro uitgetrokken. De minieme exploitatie van de vangstmogelijkheden doet evenwel vermoeden dat het merendeel van de overige 28 miljoen ook in de schatkist van Groenland zal terechtkomen zonder dat de communautaire visserijsector hiervoor enige compensatie ontvangt.
De overeenkomst vertoont nog een andere bijzonderheid. Het is de enige overeenkomst waarin de reders niet worden verplicht om voor hun activiteit een vergoeding te betalen. Wij betreuren het dat nauwelijks gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om joint ventures op te richten en dat er zo goed als geen verkenningscampagnes op touw zijn gezet. Mijnheer de commissaris, de getroffen sector heeft zijn twijfels ten aanzien van de door de Commissie verstrekte cijfers in verband met de reële exploitatie van de vangstmogelijkheden.
Uit sommige verslagen blijkt dat in het kader van de vorige overeenkomst slechts 12% van de vangstmogelijkheden werd benut. Welnu, het door de Commissie bereikte akkoord dat hier vandaag aan het Parlement wordt gepresenteerd, belet dat deze door de Europese belastingbetaler gefinancierde mogelijkheden worden opgebruikt door andere communautaire vloten die in deze wateren willen vissen. Een regelrechte verspilling.
De Iberische vloten - de Spaanse en de Portugese - die vóór hun toetreding tot de Gemeenschap in deze wateren visten, worden 15 jaar na hun toetreding tot diezelfde Gemeenschap nog steeds uitgesloten van het toepassingsgebied van deze overeenkomst, vanwege een verkeerde interpretatie van het beginsel van relatieve stabiliteit.
Er staat een aanzienlijk bedrag op het spel: het tweede grootste na de overeenkomst met Mauritanië. Daarom is het van fundamenteel belang dat de Gemeenschap een reële en geen fictieve evaluatie uitvoert. Bovendien had men tijdens de onderhandelingen het Parlement moeten raadplegen.
De socialistische fractie zal zowel voor de door de Commissie Visserij goedgekeurde amendementen als voor het door mevrouw Figueiredo ingediende amendement stemmen.

Busk
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Langenhagen danken, omdat zij met dit verslag weer eens puik en grondig werk heeft geleverd. De overeenkomst met Groenland is belangrijk voor de Unie, vooral omdat ze de Gemeenschap de mogelijkheid biedt andere belangrijke visserijovereenkomsten af te sluiten, bijvoorbeeld met Noorwegen en IJsland. Er zijn vier landen die voordeel halen uit de overeenkomst met Groenland, maar er zijn nog meer lidstaten die voordeel halen met Noorwegen en IJsland. De overeenkomsten die de Unie met derde landen in het noorden, westen en zuiden heeft afgesloten, bieden vele voordelen. Uit respect voor het principe van relatieve stabiliteit zijn wij daarom tegen amendement 9 van mevrouw Figueiredo. Ik ben het eens met de opvattingen die mevrouw Langenhagen in haar interventie naar voren heeft gebracht.
Het verheugt mij dat de mogelijkheden om visserijrechten te kopen realistischer zijn dan in de vorige overeenkomst. Net als mevrouw Langenhagen ben ik voorstander van het principe "geld voor vis" , met name van het onderscheid tussen financiële compensatie voor visserijmogelijkheden enerzijds en middelen voor ontwikkeling anderzijds. Ik verzoek de Commissie een oplossing te zoeken die de Groenlandse plaatselijke regering kan aanvaarden en die een onderscheid maakt tussen de visrechten en een financiering die meer op ontwikkeling is gericht, die in de begrotingslijnen en -titels tot uiting komt. Namens de liberale fractie heb ik een amendement ingediend opdat de vissers die voordeel halen uit de overeenkomst ook meehelpen bij de financiering ervan. Dit is een amendement dat wij altijd indienen, omdat wij van oordeel zijn dat de gebruikers van een systeem het mee moeten helpen financieren. Dit principe zou voor alle visserijovereenkomsten moeten gelden.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, voor de Groenen is deze overeenkomst nogal anders dan andere. Zoals we hier al vaak hebben gezegd, zijn wij in beginsel niet tegen visserijovereenkomsten, maar meer tegen de manier waarop erover wordt onderhandeld en waarop de voorwaarden tot stand komen. Maar al te vaak is er een gebrekkig - zo niet geen enkel - wetenschappelijk inzicht in de status van de bestanden. Ook is er vaak een gebrekkige controle op de visserijactiviteiten van de EU. Onderhandelingen vinden niet plaats in een regionale context. Daarom hebben wij tot nu toe over het algemeen tegen dit soort overeenkomsten gestemd.
Met de Groenland-overeenkomst ligt het anders. Deze overeenkomst valt binnen de geografische zone van drie internationale visserijorganisaties: de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee, de Visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan en de Visserijcommissie voor het noordoostelijk deel van de Atlantische oceaan. Deze organisaties behoren tot de meest wetenschappelijke regionale instanties die er zijn. Er is dan ook wetenschappelijke informatie beschikbaar over de status van de bestanden waarop gevist wordt en wij constateren tot ons genoegen dat de totale hoeveelheid vis die mag worden binnengehaald drastisch is verlaagd en meer in overeenstemming is met een verantwoord visserijbeleid. NAFO én NEAFC beschikken ook over de beste en meest uitgebreide programma's voor controle en toezicht. Daarom steunen we dan ook ditmaal de overeenkomst. We steunen ook het amendement van de liberalen waarin wordt gesteld dat de Commissie de kosten voor de overeenkomst moet verhalen op de reders die van deze overeenkomst profiteren. Dit is een heel belangrijk beginsel dat nageleefd dient te worden.

Figueiredo
Het vorige Visserijprotocol tussen de Europese Unie en Groenland kwam vooral Duitsland ten goede. Dat land ontving ongeveer 80% van de quota, terwijl het gemiddeld maar 12% van de visrechten benut heeft. Het nieuwe protocol beperkt de mogelijkheden voor de vissers, en wel op grond van het argument dat we in de buurt komen van de werkelijk aanwezige vangstmogelijkheid. Dan blijven we zitten met de kern van de zaak, en dat is hoe we vangstmogelijkheden kunnen bieden aan vloten van andere lidstaten die de capaciteit hebben om de vastgelegde vangstmogelijkheden ook werkelijk te vangen. Anders staan de economische en sociale voordelen van dit protocol in geen verhouding tot de kosten ervan, terwijl we bovendien handelen in strijd met de conclusies van de Visserijraad van oktober 1997 over visserijovereenkomsten en de onderbenutting van quota. Daarom hebben wij een amendement ingediend om te kunnen garanderen dat alle lidstaten toegang krijgen tot de aangeboden vangstmogelijkheden. De huidige toestand is vooral voor landen als Portugal onrechtvaardig. De Portugese vloot ving in de jaren dertig reeds in dit gebied en deze vloot viel bij de toetreding van Portugal tot de Europese Unie in 1986 buiten het protocol. Als Portugal een klein quotum toegewezen zou krijgen, kan het vangsttekort van 12.000 ton worden teruggebracht. Dat zou bovendien bijdragen tot het rendabel houden van wat er nog rest van de Portugese diepzeevloot. Ik wil iedereen erop wijzen dat er van de 52 fabrieksschepen die in 1990 rondvoeren er nog maar 14 actief zijn.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, de visserijovereenkomst met Groenland is nog steeds een controversiële kwestie, temeer daar de aan de Europese Unie toegekende vangstmogelijkheden niet worden opgebruikt en er geen toestemming wordt gegeven aan andere lidstaten om deze ten volle te benutten.
De Europese Unie betaalt derhalve een hoge prijs. Er zij aan herinnerd dat dit akkoord, nu de overeenkomst met Marokko is verdwenen, tezamen met de overeenkomst met Mauritanië, het meeste geld kost, ofschoon het in wezen slechts om "vis op papier" gaat.
De vaststelling dat alleen de traditioneel begunstigde landen de vangstmogelijkheden mogen benutten, zet kwaad bloed bij andere geïnteresseerde lidstaten. We hebben nog een tweede reden om deze discriminerende overeenkomst te bekritiseren. Terwijl de zogeheten zuidelijke overeenkomsten steeds meer gefinancierd worden door de bijdragen van de ondernemers, worden de reders in het akkoord met Groenland vrijgesteld van enige betaling.
Als voorzitter van de Commissie visserij wil ik tevens onderstrepen dat onze commissie heftige kritiek heeft geuit op het feit dat de Europese Commissie een voorschot heeft betaald zonder op het advies van het Parlement te wachten. Ofschoon dit vanuit wettelijk oogpunt geoorloofd is, gaat het hier onmiskenbaar om een politieke miskleun.
Ik hoop dat de herziening van de overeenkomst - en van het gemeenschappelijk visserijbeleid zelf - er op de middellange termijn toe zal bijdragen dat deze kritiek in overweging wordt genomen en wordt verholpen. Ik wil hier overigens duidelijk te verstaan geven dat wij niets tegen Groenland hebben, dat ons zijn wateren aanbiedt. De overeenkomst moet ons in de gelegenheid stellen om de samenwerking op visserijgebied daadwerkelijk te bevorderen door nieuwe wegen te openen voor nieuwe lidstaten. Het komt er immers op aan om de vangstmogelijkheden van Groenland samen te benutten in ons aller belang, in het belang van Groenland en van de Europese Unie, in het belang van degenen die nu vissen en van de lidstaten die dat niet doen.
Ten gevolge van de mislukking van de onderhandelingen met Marokko maken de zogenaamde zuidelijke overeenkomsten momenteel een moeilijke tijd door. Daarom neem ik eens te meer de gelegenheid te baat, mijnheer de commissaris, om u - voor de tweede maal tijdens dit debat - te herinneren aan de politieke prioriteit en de dringende noodzaak van het Europese solidariteitsbeginsel. De slachtoffers van deze overeenkomst hebben recht op een ruim bemeten specifiek economisch plan, zoals tijdens de Top van Nice werd afgesproken.

Casaca
Mijnheer de commissaris, we hebben hier te maken met de op één na belangrijkste visserijovereenkomst tussen de Europese Unie en een derde partij. Met dit akkoord zijn enorme belangen gemoeid en we moeten ons daarom afvragen hoe het mogelijk is dat deze overeenkomst, die een visserijovereenkomst had moeten zijn, eigenlijk niets anders is dan steun aan een regio die, hoewel deel uitmakend van een lidstaat van de Europese Unie, geen deel heeft willen uitmaken van diezelfde Unie. Dat lijkt me onaanvaardbaar. We hebben niets tegen ontwikkelingshulp - dat is heel goed verdedigbaar - maar we begrijpen niet waarom een ontwikkelingsovereenkomst verkleed moet worden als een visserijovereenkomst, en dan nog wel als een overeenkomst die geacht wordt gebaseerd te zijn op het principe van betrekkelijke stabiliteit. Volgens dat principe zou vooral rekening moeten worden gehouden met de historische vangsten. In werkelijkheid wordt de geschiedenis echter ontkend. In Portugal wordt binnenkort herdacht dat men al 500 jaar in de wateren bij Newfoundland vist. De visserij bij Groenland is minder dan 500 jaar geleden van start gegaan en dus van iets recenter datum. In de wateren rond Groenland kan dus nauwelijks iemand op overtuigender wijze historische rechten doen gelden dan Portugal. Als dan gezegd wordt dat Portugal in deze overeenkomst geen partner kan zijn, dan kunnen wij dat niet accepteren. Het is een ontkenning van de werkelijkheid. We kunnen het dus niet eens zijn met deze interpretatie van het beginsel van betrekkelijke stabiliteit.

Nogueira Román
Beste collega' s, wie gelooft in de Europese Unie en in het bestaan van een gemeenschappelijk grondgebied en gemeenschappelijke wateren, kan niet aanvaarden of goedkeuren dat er discriminatie wordt gepleegd en dat bepaalde partijen privileges krijgen, zoals dat het geval is met dit visserijakkoord met Groenland. Wij begrijpen niet waarom de Duitse, Franse, Britse en Deense vloten een voorkeursbehandeling zouden moeten krijgen, zeker niet als je bedenkt dat zij bij het vorige protocol niet over de capaciteit bleken te beschikken om de uit hoofde daarvan toegestane vangsten ook werkelijk binnen te halen. Ze hebben al evenmin gebruik gemaakt van de mogelijkheid om voor dit doel joint ventures op te zetten, die alle betrokken partijen tot voordeel zouden hebben gestrekt. We aanvaarden niet dat de vloten van andere lidstaten, zoals de Spaanse en de Portugese - of, binnen de Spaanse vloot, de Galicische - gediscrimineerd worden. Deze vloten willen graag in de wateren rond Groenland vissen. Ze beschikken over de nodige capaciteit om met plaatselijke agenten overeenkomsten aan te gaan, zoals dat binnen het kader van het akkoord toegestaan is. We zijn - en we hoeven dat niet steeds te herhalen - voorstanders van een duurzame groei en het behoud van hulpbronnen. Wij willen echter ook dat de Europese Unie op de communautaire wateren gestalte krijgt, op precies dezelfde wijze waarop zij op de markt reeds een realiteit vertegenwoordigt.

Cunha
Mijnheer de commissaris, zoals de rapporteur al aangeeft, is de ervaring met de vorige visserijovereenkomst met Groenland een teleurstelling gebleken. De vangsten vielen veel lager uit dan de aanvankelijk vastgelegde quota. Er is niet gevist, en toch heeft de Europese Unie tijdens de looptijd van de vorige overeenkomst keurig op tijd ieder jaar weer gemiddeld 38 miljoen euro betaald. Wat bij deze derde overeenkomst het meest opvalt is dat gedurende de nu volgende periode minder gevangen mag worden, terwijl daar een hogere vergoeding tegenover staat. We gaan nu 43 miljoen euro per jaar betalen. We betalen dus meer om veel minder te vangen. Wat heeft de Europese Unie bewogen een nieuwe overeenkomst aan te gaan terwijl de ervaring met de laatste overeenkomst teleurstellend was? De rapporteur legt de nadruk op twee motieven. Dit akkoord is van belang voor de totstandkoming van andere overeenkomsten in de regio, vooral met IJsland en Noorwegen. Bovendien is deze overeenkomst voor het overleven van de vloten van de landen die in dat gebied vissen een conditio sine qua non.
Daarom stelt de rapporteur voor dat we dit akkoord goedkeuren, ondanks alle inconsistenties. Ik begrijp deze beweegredenen, en daarom zal ik me ook niet verzetten tegen hetgeen de rapporteur voorstelt, al zal ik wel mijn steun geven aan een aantal van de door mijn collega' s voorgestelde amendementen. We moeten nu echter wel het volgende bedenken. Als we aanvaarden dat de twee redenen die de rapporteur voor goedkeuring van deze overeenkomst aanvoert ook werkelijk geldig zijn, dan moeten wij die twee zelfde redenen ook laten gelden bij andere visserijovereenkomsten, en dat blijkt niet het geval te zijn. We weten immers wat er met Marokko gebeurd is. De overeenkomst met Marokko is voor de twee landen die er vissen van fundamenteel belang, en ook die overeenkomst is een voorwaarde voor het sluiten van andere overeenkomsten in de regio, bijvoorbeeld met Mauretanië en andere landen ten zuiden van Mauretanië. Er wordt hier dus duidelijk met twee maten gemeten. Ik hoop dat de twee lidstaten die hiervan het slachtoffer zijn geworden - Spanje en Portugal - zich herinneren wat er eerder gebeurd is en wat er nu dreigt te gebeuren met betrekking tot Groenland. Dan kunnen zij ervoor zorgen dat in de Raad een beleid gevoerd wordt van gelijke monniken, gelijke kappen.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Langenhagen bedanken voor het werk dat zij met betrekking tot dit onderwerp heeft verricht. Zij heeft zelfs meer dan haar plicht gedaan en zich met veel inzet gebogen over de problemen van Groenland en die van Europa. Dat gezegd zijnde, wil ik graag duidelijk maken dat volgens mij deze overeenkomst gebaseerd dient te zijn op economische criteria. We moeten evalueren wat we kopen, wat de kosten zijn voor het vangen ervan en nagaan of de voordelen wel tegen de nadelen opwegen. Wij dienen ons niet bezig te houden met tegelijkertijd het geven van hulp en het kopen van vis. Het is niet de taak van onze visserijcommissaris om zich bezig te houden met hulp aan Groenland. In de eerste plaats was Groenland ooit lid van deze Unie en koos het er zelf voor om uit de Unie te stappen. Wij zijn het land geen enkele economische hulp verschuldigd. Als het arm is en de bevolking honger heeft, dan moeten onze mensen in de Commissie, die over dergelijke problemen gaan, daar een oplossing voor zoeken. Wij hebben met vis te maken. Dit dient een commerciële activiteit te zijn. Wij moeten de vis kopen en ervoor zorgen dat we goede kwaliteit krijgen.
Wij moeten er ook rekening mee houden dat we te maken hebben met landen die normaal gesproken zwakker zijn dan wij. Wij moeten ervoor zorgen dat we die landen niet uitbuiten en dat onze vloot hun visbestanden geen schade toebrengt of uitbuit. Ik accepteer niet dat we de schepen die specifiek daarheen gaan, geld in rekening brengen. Als we deze vis kopen, dan is deze van de Europese Unie en dient zij verdeeld te worden onder de vissers op dezelfde grondslag als alle andere vis waarover de Unie het voor het zeggen heeft, om evenwicht te creëren. Het is niet per definitie onverstandig dat Portugese vissers niet naar Groenland gaan. Wat de historische rechten betreft: vijfhonderd jaar geleden gingen er Baskische vissers naar Newfoundland. Vissers uit Bristol togen daar ook naartoe en visten eveneens in de wateren rond IJsland. Vandaag de dag zouden ze dat niet doen, omdat de marine van deze landen dat niet zal accepteren. Historische rechten zijn niet per definitie goed. Over het algemeen moeten we de problemen van vandaag met een portie gezond verstand tegemoet treden.

Fischler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik mevrouw Langenhagen hartelijk bedanken voor haar uitstekende verslag over de sluiting van het Vierde Protocol tot vaststelling van de Visserijovereenkomst tussen de Gemeenschap en Groenland. Ik ben ook blij dat zij als rapporteur aanbeveelt om het voorstel aan te nemen.
Het Vierde Protocol, geachte dames en heren, is op 13 september 2000 in Kopenhagen geparafeerd en hierdoor wordt onder andere de basis gecreëerd voor een herziening van de betrekkingen tussen de Gemeenschap en Groenland. De belangrijkste maatregel voor deze herziening wordt beschreven in artikel 14 van het protocol. Een interservice groep van de Commissie zal maatregelen evalueren teneinde meer transparantie en verantwoordelijkheid in de betrekkingen met Groenland te realiseren. Deze herziening dient uiterlijk op 30 juni 2003 plaatsgevonden te hebben.
Doelstelling van deze tussenbalans is het creëren van een nieuwe grondslag voor de toekomstige samenwerking tussen de Gemeenschap en Groenland. In het kader van de geldende bepalingen zal het Parlement uiteraard bij de uitwerking van een dergelijke overeenkomst worden betrokken.
Wat zijn de belangrijkste aspecten van het Vierde Protocol? In de eerste plaats de vangstquota. Deze zijn in vergelijking met het Derde Protocol gereduceerd om exploitatiemogelijkheden vast te stellen die ook daadwerkelijk realiseerbaar zijn. Dat geldt met name voor het kabeljauwquotum dat van 31.000 ton naar 2.000 ton is teruggebracht, voor het roodbaarsquotum dat is verlaagd van 52.000 naar 31.000 ton en voor het grenadiervisquotum dat verminderd is van 8.000 naar 3.350 ton. Er is een nieuw artikel opgenomen om de samenwerking in het kader van de regionale visserijorganisaties te verbeteren, met name bij het uitvoeren van toezichts- en controleregelingen en op onderzoeksgebied. De financiële compensatie is bepaald op 42,8 miljoen euro, waarbij niet alleen rekening is gehouden met de wens van beide partijen om de betrekkingen aan te halen en te stabiliseren, maar ook met de behoeften van Groenland op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en qua inflatie.
Geachte dames en heren, ik wil graag benadrukken dat de Commissie de meeste overwegingen waarop de amendementen gebaseerd zijn, ondersteunt en dat zij in deze kwesties constructief met het Parlement zal samenwerken.
Om formele redenen moet de Commissie zich echter distantiëren van de amendementen in de huidige versie. Wat de amendementen 1 en 2 betreft, steunt de Commissie de wens van het Parlement om vóór de opening van de onderhandelingen op passende wijze over begrotingskwesties en andere aspecten geïnformeerd te worden in samenhang met de toepassing van het protocol. De Commissie stelt de benodigde gegevens echter nu al in overeenstemming met de interinstitutionele afspraken ter beschikking. Daarom kan de Commissie dit voorstel niet overnemen.
Wat amendement 3 betreft, is de Commissie eveneens van mening dat dit voor het grootste deel al is geregeld middels interinstitutionele overeenkomsten, met name door de kaderovereenkomst van 5 juli 2000. De genoemde kosten-batenanalyse maakt deel uit van de informatie die het Parlement ter beschikking wordt gesteld voorafgaand aan de verlenging van een protocol. De Commissie vindt een jaarlijkse kosten-batenanalyse niet erg zinvol. Dat betekent dat de Commissie dit amendement niet kan overnemen. De Commissie kan amendement 4 uit principiële overwegingen niet overnemen, omdat het in strijd is met de gangbare praktijk bij protocollen voor visserijovereenkomsten en tevens de invloed op de onderhandelingsbevoegdheid van de Commissie aantast. Aangezien het protocol een bijlage vormt bij de kaderovereenkomst is voor een nieuw protocol geen nieuw mandaat vereist. Het is uiteraard vanzelfsprekend dat de Commissie als onderhandelende partij ervoor zorgt dat de richtsnoeren die de Raad voor de onderhandelingen heeft vastgelegd, ook in acht worden genomen.
Met betrekking tot het Vierde Protocol met Groenland heeft de Commissie dan ook onderhandelingsrichtsnoeren voorgesteld - die door de Raad zijn aangenomen - omdat zij meerdere belangrijke wijzigingen in vergelijking met het vorige protocol wilde doorvoeren, met name de bepaling over een tussentijdse evaluatie. Wat dat betreft zal de Commissie zich inspannen om het Parlement, en met de name de Commissie visserij, adequaat te informeren. Dat betekent dat de Commissie de amendementen 5, 6 en 7 niet kan overnemen, omdat die zich op het terrein van de bevoegdheid van de Commissie begeven.
De Commissie kan amendement 8 weliswaar inhoudelijk ondersteunen, maar dit zou vooruitlopen op de tussentijdse evaluatie en dat lijkt ons niet zinvol. De Commissie kan de amendementen 9 en 10 niet overnemen, omdat deze niet in overeenstemming zijn met een aantal beginselen van het communautaire visserijbeleid. In amendement 9 wordt geen rekening gehouden met het beginsel van de relatieve stabiliteit, waardoor bepaalde lidstaten ook in Groenlandse wateren aanspraak kunnen maken op bepaalde vangstquota. Ik wil daaraan toevoegen dat de Commissie de lidstaten voortdurend stimuleert om een zo volledig mogelijk gebruik van hun visrechten te maken en dat zij in dat verband ook steeds op de ruil van exploitatiemogelijkheden heeft gewezen.
Amendement 10 zou betekenen dat de kosten van de overeenkomst voor 100% voor rekening van de vissers zouden komen, en dat is tot nu toe nog bij geen enkele overeenkomst het geval geweest. Een dergelijk voorstel zou ook tot aanzienlijke juridische en praktische problemen leiden en daarom vind ik dat dit amendement niet overgenomen kan worden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Uitbreiding douanevrijstelling tot producten van oorsprong uit de minst ontwikkelde landen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0128/2001) van de heer Miranda, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 2820/98 van de Raad houdende toepassing, voor de periode van 1 juli 1999 tot en met 31 december 2001, van een meerjarenschema van algemene tariefpreferenties, teneinde de douanevrijstelling zonder enige kwantitatieve beperking uit te breiden tot producten van oorsprong uit de minst ontwikkelde landen (COM(2000) 561 - C5-0136/2001 -2000/0239(COS)).

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, ik prijs mezelf gelukkig dat dit verslag tijdens de vergadering van vandaag aan de orde komt. Op ditzelfde moment vindt in Brussel namelijk de Derde Conferentie van de Verenigde Naties over de Minst Ontwikkelde Landen plaats, en wel in de gebouwen van het Europees Parlement. Dit is dus een uitstekende gelegenheid om te debatteren over deze maatregel, die immers specifiek betrekking op deze landen heeft. We hebben over dit onderwerp al een voorstel van algemene strekking besproken en goedgekeurd, maar we kunnen nu nog eens nadenken over de problemen waar deze landen mee te kampen hebben, en hoe we daar iets aan kunnen doen.
Ik moet eerst even kwijt dat ik ten zeerste betreur dat de Raad besloten heeft het Europees Parlement niet te betrekken bij het formuleren van deze maatregel. Dat de Raad hier niet vertegenwoordigd is kan ik al evenmin goedkeuren. Wij geloven dat de houding van de Raad in dezen onaanvaardbaar is en we hopen dat de Raad dit niet als een precedent gaat beschouwen. De maatregel waar we het hier over hebben, heeft betrekking op 49 landen. Dat zijn vooral ACS-landen. Het zou zinvol zijn geweest als we onze partners eerst gehoord hadden. De maatregelen waarmee producten uit de minst ontwikkelde landen vrijgesteld worden van douanerechten lijken namelijk vooral gericht te zijn op de landen die geen deel uitmaken van de ACS-groep.
Wat de maatregel zelf betreft, kan ik - heel algemeen - aangeven dat het volgens ons een goede maatregel is, al blijft de reikwijdte ervan beperkt. Dat heeft te maken met het feit dat de uitvoer uit deze landen niet meer dan 0,4% van de wereldhandel en 1% van de invoer naar de Europese Unie vertegenwoordigt. Bovendien is 99% van de handel tussen de Europese Unie en deze landen reeds geheel vrijgesteld van douanerechten. Toch is het een positieve maatregel, omdat we hem graag zien als een eerste - let wel: niet meer dan een eerste - stap in de richting van een meer veelomvattend stelsel. Zo' n stelsel zou rekening moeten houden met de problemen waarmee de armste landen van deze wereld te maken hebben. Dat is niet alleen mogelijk, maar zelfs dringend nodig, niet alleen op het gebied van de handel. Het zou overigens wel droevig zijn geweest als we hadden willen stellen dat de problemen van deze landen opgelost konden worden met maatregelen gericht op "de opname in het mondialiseringsproces" , zoals dat zo simplistisch wordt genoemd. We moeten ons er rekenschap van geven dat het liberalisatieproces niet geleid heeft tot een oplossing van de problemen van deze landen. Integendeel, de liberalisatie is voor hen nu juist het probleem, eenvoudigweg omdat hun economieën uiterst zwak zijn en de kloof die hen scheidt van de geïndustrialiseerde landen zo groot is. Toegang tot de markt is voor de armste landen minder belangrijk dan het voeden van de bevolking. Die bevolking beschikt vaak namelijk niet eens over de meest elementaire voedingsmiddelen. Zelfvoorziening heeft dus de hoogste prioriteit: er moet voedsel zijn en de in familieverband bedreven landbouw moet veilig worden gesteld.
Deze maatregel beoogt de uitvoer gemakkelijker te maken. Binnen het kader van de handel moeten we echter ook rekening houden met een ander aspect. De producten die deze landen uitvoeren brengen steeds minder op. Dat is vooral gevaarlijk als de productie weinig gevarieerd is en er maar een gering aantal verschillende producten wordt uitgevoerd. Daarbij hebben we het nog niet eens over de regels voor de oorsprongbepaling, hetgeen een gevoelig onderwerp is. De maatregel zoals die uiteindelijk door de Raad is aanvaard, moet in algemene termen tegen die achtergrond worden gezien. Dan zijn er nog wat meer specifieke overwegingen. Allereerst hebben we onze bedenkingen bij de uiteindelijk overeengekomen overgangsperioden voor suiker, rijst en bananen. We weten echter hoe gevoelig deze materie ligt, en het lijkt ons beter de zaken niet nog gecompliceerder te maken. Ten tweede ben ik van mening dat er streng toezicht moet worden gehouden op de toepassing van deze maatregel, opdat de voordelen ervan ook werkelijk terechtkomen bij degenen voor wie de maatregel bedoeld is, dat wil zeggen de armste landen en hun inwoners. Bovendien moeten we ervoor zorgen dat de ACS-landen door de toepassing van de maatregel niet benadeeld worden. Volgens mij kunnen we daarvoor het beste een systeem van - ruime - contingenten opzetten, en wel voor alle producten die onder de maatregel vallen. Tot slot wijs ik erop dat het volgens ons van fundamenteel belang is dat de werkelijke impact van de toepassing van deze maatregel nauwlettend in de gaten wordt gehouden.

Kreissl-Dörfler
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, commissaris Lamy, Joaquim Miranda, hartelijk dank voor uw uitstekende verslag! Ondanks alle kritiek ben ik blij met dit initiatief van de Commissie. Ik vind het een eerste stap in de goede richting dat we juist de arme landen meer toegang tot onze markten verschaffen. Uiteraard had ook de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling vanaf het begin bij het besluitvormingsproces betrokken willen worden. Nu moeten we over een voorstel beslissen waarover het besluit uiteindelijk al genomen is. Wij hopen echter dat dat in de toekomst anders geregeld zal zijn.
In beginsel is ook de Commissie landbouw blij met dit initiatief, hoewel zij uiteraard een hele hoop twijfels heeft geformuleerd. Er bestaat bijvoorbeeld de al dan niet terechte vrees dat via driehoektransacties meer producten, zoals suiker, aan de Europese landen geleverd zouden kunnen worden dan deze minst ontwikkelde landen überhaupt kunnen produceren. Dat kan voorkomen worden door in een contingentering van de hoeveelheid te leveren suiker per land te voorzien. Dat is overzichtelijk en met behulp van de huidige methoden ook haalbaar.
Er is ook steeds de vrees geuit dat er nu producten ingevoerd worden die niet aan onze richtlijnen op het gebied van hygiëne en gezondheid voldoen. Ik kan daar alleen maar op zeggen dat we op dit moment al erg duidelijke richtlijnen binnen de Europese Unie hebben over de levensmiddelen die in de EU ingevoerd mogen worden. Naar mijn idee - en dit is een meer persoonlijke opvatting - zou het, ook voor de Commissie landbouw, een goede zaak zijn als dit verslag aangenomen werd. De houding van de Commissie landbouw is naar mijn gevoel op veel onderdelen echter nog te protectionistisch.
Kijk bijvoorbeeld maar eens naar het kleine percentage dat de handel met deze landen voor de Europese Unie vertegenwoordigt! Deze landen zijn voor de uitvoer afhankelijk van slechts enkele producten. Terecht is er in dit verslag sprake van "Alles behalve wapens". Dat is precies datgene dat wij aan deze landen leveren en het allerminst uit deze landen zullen invoeren, omdat ze die sowieso niet in de kwaliteit kunnen produceren die wij noodzakelijk achten.
Ik geloof ook dat we niet bang moeten zijn dat we nu door producten overspoeld zullen worden. Ik had gehoopt dat het voorstel van de Commissie tot handhaving van de overgangstermijnen van drie jaar, door de Raad zou worden aangenomen. Ik vind het echter ook belangrijk dat wij de landen nu steunen bij hun productie ten behoeve van de regionale markt. In dat verband vind ik het volgende voorstel van de Commissie landbouw enigszins cynisch: er moet op gelet worden dat er in deze ontwikkelingslanden geen overmatige teelt van uitvoerproducten gaat plaatsvinden. Daar heeft zich toch tot nu toe vrijwel niemand echt zorgen over gemaakt.
Ik heb in de Commissie landbouw ook voorstellen gezien die tot doel hadden om de zin te schrappen dat we blij moeten zijn met dit initiatief. Dat vind ik zeer betreurenswaardig, zeker wanneer men zich realiseert dat de Europese Unie een solidariteitsgemeenschap vormt met een grote potentiële middelenstroom. Waarom zouden we de armste landen van deze wereld ook niet van die middelenstroom laten meeprofiteren? Zoals gezegd, had ik op een beduidend minder protectionistische houding van de Commissie landbouw gehoopt. Daar wil ik het voorlopig bij laten.

Ferrer, Concepció
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dit debat komt inderdaad bijzonder gelegen aangezien in Brussel momenteel de Derde VN-Conferentie over de minst ontwikkelde landen plaatsvindt. Precies daarom vind ik het nodig om een algemeen kader te schetsen en u eraan te herinneren dat in de 49 minst ontwikkelde landen die voor de onderhavige maatregel in aanmerking komen, de levensverwachting nauwelijks 50 jaar bedraagt, 10% van de kinderen sterft voordat zij 1 jaar oud zijn, 50% van de kinderen jonger dan 5 jaar ondervoed is en de gemiddelde rijkdom per persoon iets meer dan 282 euro per jaar bedraagt. Ofschoon deze gegevens ons niet onbekend zijn, doen ze ons huiveren.
Ten eerste omdat het niet om louter abstracte cijfers gaat, maar om de stem van de stemlozen, omdat wij weten dat elk cijfer een concrete realiteit weerspiegelt die op concrete personen betrekking heeft, op personen die dezelfde rechten en dezelfde waardigheid hebben als wij maar tot armoede en onderontwikkeling gedoemd zijn omdat ze nu eenmaal in het verkeerde land geboren zijn. Wij huiveren ook omdat de cijfers ondanks de steun en het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie en de lidstaten niet dalen. Integendeel, de kloof tussen de rijke en arme landen wordt almaar dieper.
Als wij de onderliggende realiteit willen veranderen, mogen wij niet langer lijdelijk toezien, maar moeten wij de handen uit de mouwen steken en concrete acties ondernemen. Mijnheer de commissaris, daarom feliciteer ik u met uw initiatief "Alles behalve wapens". Deze actie betekent een stap in de goede richting ofschoon er ook op andere gebieden aanvullende maatregelen moeten worden genomen om het resultaat ervan te optimaliseren. Daarom betreur ik het dat de Raad onder druk van sommige lidstaten, waarvan ik de naam liever niet noem, ruimere overgangsperioden heeft ingelast. Het is hier al gezegd: deze maatregel zal er alleen maar toe leiden dat de gunstige gevolgen van dit initiatief voor de economie van de betrokken landen langer op zich laten wachten.
Ik betreur tevens de in de ontwerpresolutie van het onderhavige verslag vervatte punten die de vertegenwoordiger van de Landbouwcommissie, de heer Kreissl-Dörfler, hier heeft benadrukt. Die hebben immers uitsluitend tot doel de belangen van de lidstaten te behartigen of de privileges van de ACS-landen veilig te stellen. Deze belangen en privileges kunnen gerechtvaardigd zijn, maar volgens de sociaal-democraten mogen zij in geen geval prevaleren boven de plicht van de Europese Unie om de duurzame economische en sociale ontwikkeling van de ontwikkelingslanden, en met name van de minst begunstigde landen, te bevorderen, zoals haar in het Verdrag wordt opgedragen.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, het initiatief van commissaris Lamy "Alles behalve wapens" dat de minst ontwikkelde landen in de gelegenheid moet stellen om hun producten zonder enige beperking op de markten van de Europese Unie te verhandelen - zowel vanuit kwantitatief oogpunt als inzake douanerechten - verdient onze goedkeuring. Over het geheel genomen zijn wij het eens met Joaquim Miranda en zijn verslag, zoals dat door de Commissie ontwikkelingssamenwerking is goedgekeurd. Wij kunnen ons tevens vinden in de bezorgdheid en de kritiek die de rapporteur uit op het hier besproken voorstel tot wijziging van de verordening.
Ook wij achten het onnodig, kleingeestig en zelfs pathetisch dat de voorgestelde openstelling tot in 2009 niet volledig van kracht zal worden voor producten als suiker, rijst en bananen. De redenen die aan deze voorzorgsmaatregel ten grondslag liggen, lijken ons ongerechtvaardigd. Men had andere mechanismen kunnen ontwikkelen om de communautaire productie van deze artikelen veilig te stellen, zonder daarom de waarde van het onderhavige initiatief te verminderen.
Ook het voorstel van de heer Miranda om deze kwestie in het kader van de Overeenkomst van Cotonou te behandelen met onze gesprekspartners, de landen in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan, lijkt ons een goede zaak.
Het programma "Alles behalve wapens" is bovenal een politiek gebaar. De fundamentele waarde van deze actie ligt in de solidariteit van de Europese Unie met de minst begunstigde ontwikkelingslanden. Het is een betekenisvol en belangrijk gebaar, maar laten wij de gevolgen ervan niet overdrijven. Laten we niet beweren dat deze actie een bedreiging voor bepaalde sectoren van de Europese Unie inhoudt. Ook de uiterste beperkte gunstige gevolgen voor de economie van de getroffen landen mogen niet worden opgeblazen.
Zelfs als het daarbij blijft, is het toch ten minste een stapje in de goede richting. Het is alleen jammer dat het initiatief binnen de ontwikkelingslanden discriminatie in de hand werkt door een onderscheid te maken tussen meer en minder ontwikkelde landen. Het gaat immers om een arbitraire scheiding die op de middellange termijn moet verdwijnen.
Tot besluit wil ik nog even nader ingaan op iets dat wij bijzonder belangrijk achten en waarvan reeds in de aan dit initiatief ten grondslag liggende verordening gewag wordt gemaakt. Er moeten strenge controlemaatregelen worden genomen om fraude te bestrijden. Wij moeten met name voorkomen dat in Europa via de landen die voor de genoemde acties in aanmerking komen producten uit andere mogelijkerwijs goed ontwikkelde landen worden ingevoerd die uit deze nieuwe voorwaarden voordeel willen halen. Dat kan gevaarlijk zijn. Bovendien komt hiermee de grootmoedigheid van het initiatief op de helling te staan. Als de goede bedoelingen zoek raken, zal de actie zich tegen de belangen van de hulpbehoevenden keren.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft een goed voorstel gedaan, tenminste vanuit een strategisch standpunt. Het is in elk geval een stap in de goede richting. Nadat het in de kneedmachine van de Raad is geweest ziet het er echter onmiskenbaar minder indrukwekkend uit. De industrie heeft goed gelobbyd en is erin geslaagd de lidstaten ervan te overtuigen dat het EU-systeem in elkaar stort indien de ontwikkelingslanden de kans zouden krijgen een beetje meer suiker en rijst uit te voeren dan ze vandaag doen. Over bananen wil ik het zelfs helemaal niet hebben. Toch hebben de EU-landen het graag met grote woorden over de vrije markt, werpen ze zich graag op als beschermer van de ontwikkelingslanden, vinden ze dat ze verantwoordelijk zijn voor de wereld, dat ze hoge sociale idealen hebben, enzovoort. Dergelijke taal horen wij blijkbaar alleen bij feestelijke gelegenheden. Woorden en daden liggen soms ver uit elkaar en als de ontwikkelingslanden iets nodig hebben, dan zijn het toch wel daden.
Zoals andere sprekers al hebben opgemerkt, is het nogal tragikomisch dat gelijktijdig met ons debat hier ook in Brussel een debat aan de gang is over de mogelijkheden van de minst ontwikkelde en armste landen. Ik vrees dat het op beide plaatsen eindigt met mooie woorden en weinig concrete daden. Maar goed, het is toch een stap in de goede richting. Wij wensen de Commissie veel succes met haar nieuw voorstel en de nieuwe mededeling over duurzame ontwikkeling, waar ook de landbouw ter sprake komt. Ik hoop dat de Commissie sterk genoeg is om de landbouworganisaties in de verschillende landen weerwerk te bieden. In elk geval is het noodzakelijk dat wij de problemen van de armste landen aanpakken. Hun aantal is de laatste 30 jaar immers van 25 naar 49 gestegen. Slechts één land is van de lijst verdwenen. Wat de ontwikkelingslanden nodig hebben, is vrije handel, schuldsanering en bijstand, zowel economisch als technisch. Deze drie dingen zijn allemaal even dringend.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, op een aantal beweegredenen voor dit initiatief is uiteraard totaal niets aan te merken, maar toch heeft de Fractie De Groenen/VEA nog een aantal vragen over het initiatief, zowel over de details als over de algemene strekking.
Wat de details betreft, komt 99% van de export uit de MOL, zoals gezegd, al met een douanevrijstelling op de EU-markten terecht. Het probleem is niet zozeer gelegen in de toegankelijkheid maar in de aanbodbeperkingen, in zaken die te maken hebben met infrastructuur, onderwijs en scholing. De landbouw is het voornaamste gebied waartoe de minst ontwikkelde landen momenteel geen toegang hebben, en toch is het precies het gebied waarop we voor de producten suiker, rijst en bananen vertragingen constateren.
Anderen hebben hun terechte zorg geuit over de voedselgarantie in de armere landen. Daar wordt de grond momenteel gebruikt voor een groeiende export van landbouwproducten naar het noorden, terwijl het toch ook niet onbelangrijk is dat de eigen bevolking van voedsel wordt voorzien.
Ik wil het algemene beginsel achter dit initiatief ter discussie stellen. Toen ik eerder dit jaar de ACS-vergadering in Gabon bijwoonde, was commissaris Nielson vol lof over het initiatief, omdat het volgens hem een belangrijk teken van vooruitgang was dat de arme landen nu tot onderlinge concurrentie aangezet worden. Voor mij is het geen teken van vooruitgang, maar van waanzin, als de armere landen zich overgeven aan een onderlinge concurrentie over een klein aantal producten, een concurrentie die de internationale prijzen alleen maar omlaag kan brengen, waarbij de winnaars de landen in het noorden en niet die in het zuiden zijn.
De markten in het noorden zijn jammer genoeg niet oneindig. We zien nu al dat het "Alles behalve wapens" -initiatief de overeenkomst van Cotonou dreigt te ondermijnen en dat de preferentiële toegang die reeds aan de ACS-landen was gegarandeerd onder vuur komt te liggen. In zekere zin wordt de EU ervan beschuldigd van de armen te stelen om de allerarmsten te helpen.
Ten slotte ben ik bang dat open markten en mondiale integratie een surrogaat voor ontwikkelingsbeleid worden. Wij moeten creatiever nadenken over het steunen van de armere landen in hun eigen regionale ontwikkelingsstrategieën.

Boudjenah
Commissaris Lamy, u heeft het initiatief "alles-behalve-wapens" een wereldpremière genoemd. Als dit zich in een nabije toekomst concretiseert met een kwalitatieve en feitelijke verbetering van de levensomstandigheden van de betrokken bevolkingen, ja dan zal het een première zijn. Misschien mag ik echter wel enkele vraagtekens zetten bij het tijdschema van dit initiatief dat wordt ontplooid enkele maanden voordat de onderhandelingen in de WTO opnieuw van start gaan. Het zou jammer zijn als dit voorstel in eerste instantie werd gebruikt om alle ontwikkelingslanden aan de kant van de Europese opstelling binnen de WTO te krijgen.
Mijn substantiële punt is echter dit: Europa importeert zes maal meer landbouwproducten uit de MOL dan de Verenigde Staten. Toch is dat maar 1% van de totale import van de Unie. Zo ziet men meteen hoe weinig inspanning de rijke landen moeten doen om te proberen meer evenwicht te brengen in dit mondiale handelssysteem dat voor hen meer dan gunstig is. Toch vind ik meerdere aspecten van dit initiatief zorgwekkend. Allereerst het gebrek aan overleg met het Parlement en de ACS-landen die tijdens de Paritaire Vergadering hebben onderstreept dat het preferentiestelsel voor suiker bijvoorbeeld en ook alle communautaire protocollen wellicht op de helling zullen komen te staan. Ook is het nodig de impactstudies opnieuw in te delen om de legitieme zorgen over de mogelijke negatieve effecten beter te kunnen afbakenen en daarmee rekening te kunnen houden. Verder zouden de voor de geïndustrialiseerde landen bestemde producten toegang moeten krijgen tegen gegarandeerde minimumprijzen, zonder koersschommelingen. Te vaak zijn de economieën van de MOL afhankelijk van de internationale omgeving en van de export van één of twee basisproducten. Tenslotte moet de diversificatie van producten actief worden gestimuleerd, te meer daar in het afgelopen decennium de productiecapaciteiten zijn verzwakt en er bedrijven door de concurrentie uit de import zijn verdrongen, zoals wordt bevestigd door de deskundigen van de Verenigde Naties.
In Frankrijk dringt de Hoge Raad voor de internationale samenwerking bijvoorbeeld aan op erkenning van het recht van de MOL om hun kwetsbare sector te beschermen en te ondersteunen, vooral als het gaat om de voedselveiligheid. Welnu, om deze soevereiniteit op voedselgebied te kunnen garanderen, flinke vorderingen te maken om aan de prioritaire behoeften van de bevolking te kunnen voldoen, en om toegang te krijgen tot technologie, hebben de MOL eerst en vooral behoefte aan een aanzienlijke externe financiering. Deze is van cruciaal belang en moet in het teken staan van een samenwerking die hun productiecapaciteit ontwikkelt. De openstelling van onze markten voor hun producten kan misschien helpen, maar de liberalisering van de handel kan geen ontwikkelingsbeleid zijn. Hoe kan men immers voorzien in de essentiële behoeften, als door de groeiende schuldenlast steeds weer elke investeringsinspanning in de toekomst van deze landen tot mislukken gedoemd is. De schuld was 10% van het BNP van de ontwikkelingslanden in 1970, en het is nu meer dan 40% terwijl de overheidssteun minder is dan het bedrag van de aflossing van de schuld. Zo had Frankrijk zich tijdens de tweede Conferentie van de MOL ertoe verboden om 0,20% van het BNP uit te trekken, maar het heeft in 1999 in feite maar 0,08% toegekend. Over de ernst van de realiteit achter de cijfers kan men nooit teveel zeggen: één op de twee mensen moet overleven met minder dan twee euro per dag, één op de drie heeft geen toegang tot elektriciteit, één op de drie kinderen leidt aan ondervoeding. Het ogenblik is dus aangebroken om te luisteren.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Belder
Mijnheer de Voorzitter, in het vorig jaar verschenen Commissierapport over het ontwikkelingsbeleid van de Unie werd opgemerkt dat het handelsbeleid van de EU meer invloed heeft op de ontwikkeling van landen dan het hele hulpbeleid bij elkaar. Het "Alles- behalve- wapens" -initiatief van de Commissie is daarom een prijzenswaardig initiatief. Echter, voor de minst ontwikkelde landen, de zogenoemde MOL, is markttoegang alleen niet voldoende. Zij missen de infrastructuur om uit markttoegang te halen wat er in zit. Bovendien zijn de overgangstermijnen voor rijst, suiker en bananen lang en kan daarna bij willekeur gebruik gemaakt worden van een vrijwaringsinstrument. En daarnaast zijn de producteisen van de Europese Unie hoog.
Om het initiatief ook echt tot een succes te maken is het van belang de MOL te helpen de markttoegang te effectueren. Technische assistentie is nodig om te kunnen voldoen aan de eisen die de Europese consument aan zijn voedsel stelt. Alleen dan kan voedselveiligheid uitgangspunt zijn. Anders behoudt de Europese markt haar protectionistische karakter.
Ik ondersteun van harte het pleidooi van de rapporteur voor een onderzoek naar de daadwerkelijke implicaties van het initiatief. In het verleden heeft de autochtone bevolking van MOL te vaak niet geprofiteerd van openstelling van markten. De evaluatie van de Lomé-akkoorden in de jaren ' 90 heeft dat heel duidelijk aangetoond.
In het verslag-Miranda vind ik helaas nogal wat tegenstrijdigheden. De tekst van onze resolutie heeft het karakter van een compromis. De Europese landbouwers, de ACS-groep, de consumenten, zij lijken allemaal aan hun trekken te komen. Hoewel ik begrip heb voor de standpunten van alle partijen in en buiten de Europese Unie, vind ik toch dat we een keus moeten maken. Of we kiezen er voor om de positie van 600 miljoen mensen in de MOL te verbeteren, of we doen dat niet.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, zou ik er bij de Commissie op aan willen dringen op de MOL-conferentie die momenteel in Brussel gehouden wordt, ook de VS en Japan bij het "Everything but Arms" ("Alles-behalve-wapens")- initiatief te betrekken.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, als de socialistische schaduwrapporteur voor ''Alles behalve wapens'' ben ik het van harte eens met deze overeenkomst, die ik zie als belangrijke stap om te komen tot een eerlijkere toegankelijkheid op handelsgebied, zodat de armste landen ter wereld zich kunnen ontwikkelen.
Commissaris Lamy is, door het voorstel dat hij indiende, van een aantal zaken beschuldigd: van een cynische poging om stemmen te kopen in de WTO; van het tot een onbeperkte vrijhandel verleiden van de ontwikkelingslanden; van pogingen de solidariteit van de ACS-landen te breken; van het stelen van de armen om de allerarmsten te betalen. Voor elk van deze punten van kritiek valt wat te zeggen en we moeten er terdege rekening mee houden bij onze verdere inspanningen op dit terrein. De heer Lamy verdient echter gelukwensen voor het feit dat hij ons, na jaren van nietsdoen, een heel eind op weg heeft geholpen naar afschaffing van het protectionisme in de landbouw waardoor - volgens de Verenigde Naties - de ontwikkelingslanden een slordige 100 miljard Amerikaanse dollar per jaar mislopen, meer dan tweemaal het bedrag aan internationale hulp.
In het antwoord van de commissaris zou ik graag een aantal belangrijke zaken aan de orde gesteld zien. Ingo Feustal van het DG-Handel liet onze Commissie ontwikkelingssamenwerking op 6 maart weten dat de overlegprocedures van Cotonou waren nageleefd en dat er gezamenlijke effectevaluaties zouden worden opgesteld, maar de commissaris kan hier vanavond in alle eerlijkheid van mij aannemen dat Verklaring XXIII van de overeenkomst van Cotonou, waarvoor een aanbeveling van een gezamenlijke ministeriële handelscommissie nodig was, niet is nageleefd en dat dergelijke evaluaties nog niet zijn opgesteld. De heer Lamy moet de EU eraan houden de hulp te bieden die de MOL nodig hebben om de nieuwe mogelijkheden te benutten en die andere ACS-landen nodig hebben om de overgang te bewerkstellingen. Hij dient te erkennen dat de EU momenteel ernstig tekortschiet in de naleving van haar belofte aan de rumproducerende landen.
De heer Lamy dient de garantie te geven dat via organisatorische afspraken wordt voorkomen dat gezondheidsregels gebruikt worden als verkapte vorm van protectionisme en tegelijkertijd dient hij oorsprongsregels toe te passen waarmee fraude wordt voorkomen en de MOL hun grondstoffen meer waarde kunnen geven.
Ten slotte wil ik nog dit zeggen: de heer Lamy en ik zijn beiden afkomstig uit suikerproducerende regio's. Net als hij was ik het absoluut oneens met degenen die onze boeren en onze industrie angst aan hebben proberen te jagen door allerlei dingen te beweren over de gevolgen van het voorstel, gevolgen die helemaal niet kloppen. Wij weten allemaal dat deze in werkelijkheid worden overschaduwd door de invloed van het suikerprotocol binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

Van den Bos
Voorzitter, na de Muur in Berlijn moeten ook de muren rondom Europa worden afgebroken. De overbescherming van onze markten gaat ten koste van de arme landen en vooral de allerarmste. Daarom juicht ook mijn fractie het "Alles-behalve-wapens" -initiatief toe. Vrije markttoegang zal echter niet automatisch tot een grotere export vanuit de minst ontwikkelde landen leiden. Daartoe zal vooral het aanbod beter, diverser en concurrerender moeten worden. Ook zal de export niet ten koste mogen gaan van de lokale markt. Het huidige initiatief zal de economische situatie in de minst ontwikkelde landen niet wezenlijk kunnen verbeteren.
Wat betekent vrije toegang immers zonder de middelen en de kennis om de industrie naar westers niveau te tillen? Wat betekent dit mooie initiatief als het vooralsnog niet opgaat voor suiker, bananen en rijst. Juist dé producten waar veel landen wel concurrerend in zijn. Europa moet de minst ontwikkelde landen helpen de mondialisering aan te kunnen. Daartoe moeten álle muren worden afgebroken.

Rod
De Europese Unie opent dus haar grenzen voor producten uit de minst ontwikkelde landen, behalve voor wapens, alsof Mali of Bangladesh trouwens wapens exporteren naar Europa! "Alles behalve wapens" , maar ook bananen, suiker en rijst, de sectoren dus die gevoelig zijn voor de Europese landen maar van primair belang voor de MOL. Bovendien genieten veertig van de achtenveertig MOL al dergelijke preferenties in het kader van het handelssysteem van Lomé. Deze maatregel zal voor hen dus niets veranderen. De situatie zal juist wel veranderen voor de landen die niet tot de MOL behoren, met het verstrijken van de niet-wederkerige handelspreferenties van de Overeenkomst van Cotonou en met de instelling van vrijhandelszones vóór 2008. Deze maatregel zal feitelijk concurrentie opwekken tussen MOL en niet-MOL binnen dezelfde ACS-groep, die niet eens geraadpleegd is. We zitten nog steeds binnen dezelfde logica die zegt dat alleen liberalisering en concurrentie kunnen leiden tot ontwikkeling. Zoals reeds is opgemerkt, verwacht commissaris Lamy als tegenprestatie zonder twijfel steun van de MOL in de onderhandelingen van Qatar en, in ruimere zin, bij de toetreding tot de WTO.
Op het eerste gezicht zijn deze voorstellen sympathiek, maar zij kunnen ertoe leiden dat de MOL worden ingesnoerd in hun rol van grondstoffenexporteurs, ten koste juist van de voedselbehoeften van hun eigen bevolking.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, de heer Miranda, danken voor de kostbare steun die hij verleent aan het initiatief van de Commissie, dat nu het initiatief van de Unie is. De openstelling van onze markten aan de armste landen - een volledige openstelling, dit keer - is in het algemeen goed ontvangen. Het is echter ook waar - en dat is normaal - dat het voorstel enige onrust heeft gezaaid en ook kritiek heeft geoogst, in zowel dit Parlement als de Raad.
Ik zal dus proberen heel kort in te gaan op de verschillende punten die zijn besproken. Ik begin daarbij met de repercussie van dit voorstel. Men heeft ons wel eens gezegd dat dit de deuren zal openen voor een massale toestroom van landbouwproducten uit de MOL op de communautaire markt. In uw verslag zelf worden echter de concessies met betrekking tot de hoeveelheden gerelativeerd.
Het is een feit - zoals ook u hebt gezegd - dat deze landen slechts 0,4% vertegenwoordigen van de wereldhandel en 1% van de import in de Europese Unie. Dit zijn geen cijfers die plotseling en op spectaculaire wijze zullen stijgen, vooral als men de exportcapaciteiten van deze landen in aanmerking neemt. Wij zijn er trouwens aan gehecht deze capaciteiten vooral via de gezondheidsregels te doen stijgen - zoals de heer Kreissl-Dörfler al zei -, maar dit is een zaak die we meer algemeen willen bewerkstelligen via een verbetering van de infrastructuur. Het gaat dus naar onze bedoeling, naar de bedoeling van de Commissie, naar de bedoeling van Poul Nielson of mijzelf, niet om iets dat in de plaats komt van hulp, en dit is een specifiek antwoord op de opmerking van mevrouw Lucas.
Wat de termijnen betreft, is het waar dat de Commissie het oorspronkelijke voorstel opnieuw heeft onderzocht in het licht van de discussies die door ons zijn gevoerd over de repercussie van het voorstel. Het klopt dat wij het tijdschema hebben aangepast om de openstelling geleidelijk te doen verlopen en op termijn te komen tot een volledige opening voor bananen, suiker en rijst. Daarvoor heeft de Commissie definitief gekozen. Er zijn mensen die deze concessies betreuren; zelf had ik het waarschijnlijk ook liever zonder gedaan, maar de gekwalificeerde meerderheid is nu eenmaal de regel en we moesten een dergelijke meerderheid bereiken.
Betreffende de naleving van de Overeenkomst van Cotonou wijs ik erop dat de ACS-ministers dit voorstel in december vorig jaar met tevredenheid hebben ontvangen, en dat zij de noodzaak hebben benadrukt de Overeenkomst na te leven, hetgeen we ook gedaan hebben. De Commissie heeft mevrouw Boudjenah en de heer Rod evenals de ACS-landen over het voorstel geraadpleegd, en is op dit moment in overleg met de ACS-landen over de noodzakelijke bepalingen voor de handhaving van de concurrentiekracht van deze landen.
Dan hebben sommigen onder u de wens geuit om verder te gaan. Het verslag laat wat dit betreft goed zien dat niet iedereen dezelfde mening heeft over het tijdschema en de middelen. Wij doen een stap in de goede richting. Wij proberen onze woorden en daden op elkaar te laten aansluiten. Laten we beginnen met de tenuitvoerlegging van dit voorstel en andere handelspartners aansporen ook deze richting te kiezen, zoals dat is voorgesteld door de heer Belder.
Wat de raadpleging van het Parlement aangaat, deelt de Commissie het standpunt van de rapporteur. Dit is een besluit dat onder de medebeslissingsprocedure was gevallen als de voorstellen van de Commissie en het Parlement over de wijziging van artikel 33 op de Intergouvernementele Conferentie waren aangenomen door de lidstaten. Wij weten dat dit laatste niet is gebeurd en zo zijn we gehouden aan de regels van het Verdrag, dat qua betrokkenheid van het Europees Parlement helaas niet is gewijzigd. Wij hebben dus rechtstreeks samengewerkt met de verschillende bevoegde commissies van uw Parlement, met de Ontwikkelingscommissie in januari, de Landbouwcommissie eind januari en de Industriecommissie in februari. Ik heb dit ook persoonlijk gedaan, conform de verbintenissen die ik bij aanvaarding van mijn ambt ben aangegaan. Ik ben absoluut van plan de samenwerking met het Parlement met betrekking tot alle belangrijke bepalingen van ons handelsbeleid voort te zetten, zij het dan helaas aan de hand van ontoereikende Verdragsteksten.
Dames en heren afgevaardigden, dit verslag is naar mijn mening een kostbare bijdrage aan onze inspanningen om de marginalisatie van de MOL in een steeds mondialer wordend handelssysteem te voorkomen. De discussie van vandaag is - zoals mevrouw Ferrer al zei - gezien de conferentie die op dit moment in Brussel plaatsvindt, juist erg welkom. Dit verslag bevestigt denk ik de sterke consensus in onze beide instellingen over onze belangrijkste doelstellingen bij het beheer van het multilaterale handelssysteem. Het gaat hier - zoals de heer Martínez Martínez al zei - om een kleine en geen grote stap, maar het is een stap die toch politiek belangrijk is, niet meer en niet minder dan dat. Nu moeten we met vastberadenheid proberen om een en ander te concretiseren. Ik dank u voor uw aandacht.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Veiligheid van schepen
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van twee aanbevelingen voor de tweede lezing:
(A5-0140/2001) van de heer Watts, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 95/21/EG van de Raad betreffende de naleving, met betrekking tot de schepen die gebruikmaken van havens in de Gemeenschap en varen in de onder de jurisdictie van de lidstaten vallende wateren, van internationale normen op het gebied van de veiligheid van schepen, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord (havenstaatcontrole) (5179/1/2001 - C5-0074/2001 - 2000/0065(COD));
(A5-0144/2001) van de heer Ortuondo Larrea, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 94/57/EG van de Raad inzake gemeenschappelijke voorschriften en normen voor met de inspectie en controle van schepen belaste organisaties en voor de desbetreffende werkzaamheden van maritieme instanties (5178/1/2001 - C5-0075/2001 - 2000/0066(COD)).

Watts
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met een woord van lof aan de Raad en de Commissie voor de inspanningen die zij beide hebben ondernomen om tot een overeenkomst te komen over een tekst die naar mijn overtuiging de maritieme veiligheid aanzienlijk zal verbeteren. De vraag die echter nog niet afdoende is beantwoord luidt: waarom moest de Erika eerst doormidden breken voordat de flagrante gebreken op het gebied van de maritieme veiligheid aan het licht kwamen? We hoeven inderdaad maar een blik te werpen op de statistische gegevens van de organisatie die uitvoering geeft aan de GVI van Parijs en het wordt onmiddellijk duidelijk in welk een deplorabele toestand te veel schepen op deze wereld zich helaas bevinden. Deze statistische gegevens waren al lang voor het incident met de Erika beschikbaar en blijven aantonen dat de naleving van de normen in feite hard achteruitgaat. Als rapporteur blijf ik bij mijn standpunt dat de Erika-voorstellen de maritieme veiligheid zullen helpen verbeteren, maar naar ik vrees een nieuw Erika-ramp niet zal kunnen voorkomen. Ik zeg dat niet zomaar. Als wijziging van een bestaande richtlijn zal dit pakket alleen doeltreffend zijn als de betrokken lidstaten bereid zijn het op een doeltreffende wijze toe te passen. Wie kijkt naar de bestaande controlemechanismen, ziet dat een aantal lidstaten simpelweg zijn wettelijke verantwoordelijkheden niet nakomt. Het verheugt mij ten zeerste dat de commissaris snel en doortastend actie heeft ondernomen om ervoor te zorgen dat dit niet langer het geval is.
Ik ben blij met het gezamenlijke voornemen van de instellingen om deze maatregelen aan te scherpen. Ik stel voor om de voorstellen te steunen, teneinde onze controles te richten op de staten wier vlaggen op de zwarte lijst staan, en een soort ''driemaal-raak-en-je-ligt-eruit''-regel in te voeren, waarbij een schip dat binnen een bepaalde periode voor de derde maal aan de ketting wordt gelegd, de Europese havens niet meer mag aandoen.
Het spijt mij dat er in de kwestie van de reisgegevensrecorder, de ''zwarte doos'', zo weinig vooruitgang geboekt wordt. Wij zijn als Parlement van mening - en we hebben dat in het verleden vaak gezegd - dat dit van wezenlijk belang is om milieu- en veiligheidsredenen. Wij zijn ingenomen met het feit dat de Commissie in beginsel voorstandster is van uitrusting van alle schepen met een "zwarte doos''. We zijn er blij mee dat de Raad een politieke belofte met die strekking heeft gedaan. Wat wij echter nodig hebben is niet een politieke maar een juridisch bindende belofte zodat de recorder binnen vijf jaar op oude en nieuwe schepen aanwezig is. Er is al heel vaak gepleit voor het aanbrengen van reisgegevensrecorders. De IMO is het er zelfs in beginsel mee eens dat de schepen ermee moeten worden uitgerust. Op schepen die met reisgegevensrecorders zijn uitgerust, is men zich meer van de veiligheid bewust en dit soort schepen heeft wat veiligheid betreft ook een betere reputatie. Met andere woorden, het is niet alleen gewoon nuttig na een ongeluk, maar het draagt volgens mij ook bij tot een verandering in de veiligheidscultuur wanneer elk schip van een reisgegevensrecorder, van een ''zwarte doos'', wordt voorzien.
Volgens de Marine Accident Investigation Branch, de instantie uit het Verenigd Koninkrijk die zich bezighoudt met het onderzoek naar ongelukken op zee, is de onwil om het waardevolle karakter van gegevensrecorders te aanvaarden en positieve maatregelen te nemen voor de aanbrenging daarvan op koopvaardijschepen ''een factor die bijdraagt aan de slechte reputatie op het gebied van veiligheid van een aantal schepen dat momenteel de wateren bevaart.'' Een schip met een "zwarte doos'' is een veiliger schip.
Ik weet dat de commissaris en de Commissie hard hebben gewerkt om tot een compromis te komen op dit zeer moeilijke, complexe terrein. Ik zou graag vanavond horen hoe het gesteld is met het bereiken van een bevredigend compromis over dit specifieke onderwerp van de ''zwarte doos''. De burgers zullen simpelweg niet begrijpen waarom na zoveel tragische gebeurtenissen op zee - met de Herald of Free Enterprise, de Scandinavian Star, de Estonia, de Erika en vele andere schepen - er niet gewoon reisgegevensrecorders, ''zwarte dozen'', kunnen worden aangebracht.
Ten slotte wil ik mijn collega's in het Parlement bedanken voor de hulp die ze mij de afgelopen maanden bij het opstellen van dit verslag hebben gegeven, en daarmee bedoel ik de collega's van alle politieke partijen en uit alle lidstaten. Ik wil hen ook vragen om steun tijdens de medebeslissingsprocedure. Dit zal volgens mij op het gebied van de maritieme veiligheid de eerste maal zijn dat wij als instelling de nieuwe bevoegdheid die wij met het Verdrag van Amsterdam hebben gekregen, daadwerkelijk zullen gebruiken. Laat ons die bevoegdheid gebruiken zodat we de gezinnen die geliefden op zee hebben verloren, recht in de ogen kunnen kijken en tegen hen kunnen zeggen dat we, wat de veiligheid betreft, geen compromissen sluiten.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het is ondertussen alweer anderhalf jaar geleden dat het droevige ongeluk met de Erika heeft plaatsgevonden. Hierdoor werd aan de Franse kust in de buurt van het Nauw van Calais een ware milieuramp veroorzaakt. Gedurende al die tijd heeft het Europees Parlement gewerkt aan een voorstel van de Europese Commissie, het zogenaamde eerste pakket-Erika, dat uitliep op twee of drie belangrijke verslagen. Een ervan werd al aangenomen. Het tweede werd opgesteld door de heer Watts, zoals hijzelf heeft uiteengezet, en het derde had betrekking op de classificatiebureaus, op de met de veiligheidsinspectie van de schepen belaste organisaties. Die zijn in onze ogen van fundamenteel belang. Wij zullen immers nog vele ongelukken als dat met de Erika te verduren krijgen als wij er niet voor zorgen dat de schepen die onder de vlag van de lidstaten van de Unie varen - deden alle schepen dat maar - adequate veiligheidsnormen hanteren.
Helaas is er, zoals ik aan het begin van mijn betoog heb gesignaleerd, reeds anderhalf jaar verstreken sinds dat bewuste incident in december 1999 plaatsvond, en het Commissievoorstel wordt hier nog steeds in tweede lezing besproken. Ik vrees overigens dat het debat in het Parlement zal moeten worden voortgezet.
Mijns inziens geven de Europese instellingen geen afdoend antwoord op de verlangens van de burgers. Die willen snellere en doelmatigere oplossingen voor problemen die niet alleen de mens maar, zoals in dit geval, ook het milieu, de dieren en de planten aanbelangen.
Op 30 november 2000 heeft het Europees Parlement in eerste lezing achttien amendementen op het voorstel van de Commissie aangenomen die de Commissie in haar gewijzigde voorstel van 12 december 2000 slechts gedeeltelijk heeft goedgekeurd. Op grond van het in december 2000 bereikte politiek akkoord heeft de Raad op 28 februari 2001 zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld, waarin veertien van de door het Parlement ingediende amendementen werden goedgekeurd.
Later werd de kwestie opnieuw behandeld in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme van het Europees Parlement. Daarbij werden bepaalde vraagstukken opnieuw ter tafel gelegd. Ik zou in dit verband met name de volgende punten willen citeren, volgens hun graad van belangrijkheid. In de eerste plaats mogen erkende organisaties geen opdracht of toestemming voor inspecties krijgen indien zijzelf of hun personeel banden onderhouden met de eigenaars of reders van de vaartuigen. De commissie acht het tevens wenselijk dat regelmatig onderling overleg wordt gepleegd tussen de erkende organisaties met het oog op de instandhouding van hun technische normen. Bovendien moeten de classificatiebureaus bij de Commissie periodiek verslag uitbrengen en bereid zijn om samen te werken met de instanties van de havenstaatcontrole.
Een ander amendement, dat ik zelf op verzoek van de Commissie en de Raad heb teruggetrokken, had betrekking op de gevallen waarbij de hoofdzetel of voornaamste vestiging van het classificatiebureau niet in de Europese Gemeenschap is gelegen. Dat is mijns inziens ook een belangrijk punt. Wij oefenen immers wel controle uit op de classificatiebureaus die hun hoofdzetel in onze landen hebben, maar niet op de mogelijkerwijs erkende organisaties waarvan de hoofdzetel buiten onze landen is gevestigd.
Het voornaamste vraagstuk - en tevens het grootste geschilpunt - is evenwel de financiële aansprakelijkheid van de classificatiebureaus ingeval van nalatigheid bij de uitoefening van hun inspectiewerkzaamheden. In het Commissievoorstel wordt ervoor gepleit om een maximumbedrag voor de financiële aansprakelijkheid van de erkende organisaties vast te stellen. Het Europees Parlement heeft evenwel getracht om toenadering tot de Raad te zoeken. Wij stellen voor om in plaats van een vast bedrag, een marge in te lassen en de lidstaten de vrijheid te geven om binnen die marge het meest adequate of gepaste maximumbedrag vast te stellen. De Raad gaat daarmee evenwel niet akkoord en wil van geen maximumbedragen weten.
Ik geloof dat wij dit vraagstuk moeten uitdiepen om zo spoedig mogelijk een akkoord te bereiken.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, geachte collega's, ik wil de beide rapporteurs gaarne bedanken. Zowel collega Mark Watts als collega Ortuondo Larrea zijn er na maandenlange werkzaamheden in geslaagd om in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme voor beide verslagen een gemeenschappelijke consensus te bewerkstelligen. Wij hadden een eensgezinde opstelling in de eerste lezing en die zullen we morgen in de tweede lezing ook weer aan de dag leggen.
Daarom zal ik niet veel zeggen over hun opmerkingen over deze kwestie maar meteen ingaan op de procedure. Ik betreur daarbij dat de Raad ons aanbod voor een informele bemiddelingsprocedure, teneinde in de komende dagen het ERIKA-I-pakket met betrekking tot deze beide richtlijnen af te kunnen ronden, weer eens heeft afgewezen. Ons voorstel was om voor de officiële tweede lezing van het Parlement een compromis te bewerkstelligen, zodat het dossier daarna samen met de bekrachtiging van de Raad in de komende dagen afgesloten zou kunnen worden. Ik vind het jammer dat dat niet is gelukt. Daarbij wil ik twee opmerkingen maken. In de eerste plaats heb ik samen met mijn collega' s weliswaar hard met de heer Gayssot, de Franse minister van Transport, over het spoorwegpakket onderhandeld, maar hij stond in ieder geval tot onze beschikking. Het Zweedse voorzitterschap daarentegen was niet aanwezig.
Wij zouden als Europees Parlement moeten besluiten uitsluitend nog met officieuze trilogen te zullen instemmen indien de minister daaraan deelneemt. Wij sturen toch ook niet onze conseillers naar een informele bemiddelingsprocedure. Wij gooien toch gewoon ons eigen persoonlijk gewicht in de schaal.
Mijn tweede opmerking betreft het compromis dat de Raad ons twee keer heeft aangeboden en dat eigenlijk een belediging van onze intelligentie was omdat er helemaal geen sprake was van een compromis. Daarom kan ik alleen maar hopen dat de Raad, en ook het Zweedse voorzitterschap, over een beter voorstel na zullen denken. Wij zijn bereid om na dit besluit en na een besluit van de Raad over deze kwestie tot eind juni verder te onderhandelen om dan via een bemiddelingsprocedure tot een snel resultaat te komen.
Ik heb een nadrukkelijk verzoek aan mevrouw de ondervoorzitter. In deze kwestie behartigen wij als Europees Parlement ook de belangen van de Commissie, omdat ook zij een reisgegevensrecorder voor schepen wil invoeren. Als Parlement zijn wij echter bang, of weten we eigenlijk wel zeker dat de Raad voortdurend dwars zal liggen en deze kwestie, die we niet tot Erika II kunnen opschorten, zal traineren. Als de Commissie voorstander is van die reisgegevensrecorder, zou zij het verslag-Watts moeten steunen.
Dat geldt ook voor het verslag-Ortuondo Larrea. Wij staan aan de kant van de Commissie die een voorstel voor maximumbedragen heeft ingediend. Als wij nu als compromis voor de aansprakelijkheid van de classificatiebureaus minimum- en maximumtarieven voorstellen, dan is dat een redelijk compromis. Ik hoop, mijnheer de Voorzitter, dat de Commissie niet alleen oog heeft voor de Raad, maar ook haar belofte in aanmerking neemt en inlost dat de Commissie en het Parlement van nature bondgenoten zijn!

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, in het Duits hebben we een spreekwoord met de strekking: "voor het gerecht en op volle zee ligt je lot in Gods handen." Voor het gerecht is dat waarschijnlijk altijd zo, maar op volle zee kunnen we de goede God een handje helpen. Naar mijn mening heeft de Commissie dat toentertijd met het voorstel voor het ERIKA I-pakket ook gedaan. Daarbij moeten we wel in gedachten houden dat dat ook betrekking had op de havenstaatcontrole, de classificatiebureaus en de voorstellen voor dubbelwandige tankers.
Ik wil ook de collega's Ortuondo en Watts hartelijk bedanken voor hun werkzaamheden. De heer Ortuondo heeft er eerder al op gewezen dat de zaak nu reeds anderhalf jaar aansleept, en ik geloof dat ook de bevolking op een gegeven moment zal vragen: hoe lang hebben jullie in Europa eigenlijk nodig om iets te regelen wanneer er een ramp gebeurt zoals met de Erika? Het is te hopen dat de Raad nu eindelijk eens vaart maakt, zoals de heer Jarzembowski al opgemerkt heeft. De Commissie en het Parlement zijn er namelijk klaar voor. Alleen de steun van de Raad ontbreekt nog om tot een fatsoenlijke regeling te komen.
Naar mijn idee ligt het, zoals de heer Watts opmerkte, voor de hand dat we alleen nog maar over de kwestie van de reisgegevensrecorder hoeven te discussiëren. Daar moet een oplossing voor gevonden worden. Ik wil niet verbloemen dat ik persoonlijk niet volledig achter de kwestie met de maximumbedragen voor de aansprakelijkheid van classificatiebureaus kan staan. Als wij echter de eenheid binnen het Parlement willen bewaren, dan vind ik dat we ook eendrachtig aan de bemiddelingsprocedure moeten beginnen. Dat betekent dat men de eigen twijfels zo af en toe ook naar de achtergrond moet kunnen verdringen. Een onthouding bij de stemming is echter ook een optie om de eensgezinde vastberadenheid van het Parlement te demonstreren.
Ik heb een klein verzoek aan u, mevrouw de commissaris. Kunt u los van de beide dossiers misschien een evaluatie geven van wat er eind april bij de IMO besloten is over de dubbelwandige tankers en hoe de Commissie daar tegenover staat? Dat zou mooi zijn, omdat we dan over een totaalpakket zouden beschikken. Wij komen blijkbaar niet onder een bemiddelingsprocedure met de Raad uit, maar die hoeft wellicht niet zo lang te duren. De heer Jarzembowski heeft gelijk als hij zegt dat het tijd wordt dat we deze kwestie afronden, zodat we ook de burgers kunnen zeggen dat we politieke maatregelen hebben getroffen. De publieke opinie verwacht dat van ons en daarom moet dat ook gebeuren.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste vrienden, mijn dank aan de rapporteurs voor het opstellen van deze geslaagde verslagen en het goede werk. In de verslagen is aandacht besteed aan essentiële zaken om de veiligheid van schepen te verbeteren.
Er moet echter nog veel worden gedaan om de veiligheid van schepen te verbeteren. Naast het verder aanscherpen van de regels moet er voor worden gezorgd dat de te nemen maatregelen realistisch en uitvoerbaar zijn.
De Raad heeft in zijn gemeenschappelijk standpunt een groot deel van de amendementen opgenomen die het Parlement in eerste lezing had aangenomen. Een probleem met betrekking tot de classificatiebureaus is dat het aansprakelijkheidsartikel zodanig moet worden gewijzigd dat daarin naast een minimumgrens ook een maximumgrens wordt vastgesteld. Verscheidene lidstaten zullen echter geen maximumgrens accepteren.
Een probleem bij de richtlijn betreffende de havenstaatcontrole is dat de zwarte dozen sneller in de schepen moeten worden geïnstalleerd. Alle schepen moeten met een zwarte doos zijn uitgerust. Rekening houdend met de financiële realiteit moet er echter worden gezocht naar oplossingen waarmee de huidige vrachtschepen kunnen worden voorzien van een zwarte doos die in technologisch opzicht eenvoudiger is.
Naar mijn mening moet de acceptatie en controle door classificatiebureaus strenger worden. Vooral risicoschepen moeten uitvoeriger worden gecontroleerd. De criteria voor de toegang tot de haven moeten strenger zijn voor schepen met een hoog risico die op de zwarte lijst voorkomen.
Onze fractie vindt het belangrijk dat er een oplossing voor de problemen wordt gevonden, dat beide voorstellen snel worden aangenomen en dat er in veiligheidskwesties vooruitgang wordt geboekt. Ik wil echter nog de aandacht vestigen op het feit dat maatregelen ter verbetering van de veiligheid van schepen die alleen in de Unie worden genomen, niet voldoende zijn. Kwesties zoals de aansprakelijkheid moeten wereldwijd worden aangepakt.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste dank ik de rapporteurs hartelijk voor het vele werk dat geleverd is. Ten tweede wil ik graag aansluiten bij wat de heer Jarzembowski zegt. Ik denk dat daar heel veel waarheid in steekt. Het gaat om de procedure op dit moment. Ik erger me langzaam maar zeker groen en geel aan de manier waarop wij langzaam maar zeker elke keer in de richting van codecisies gedreven worden. Ik zou het sneller willen en het zou ook sneller moeten kunnen. Iedereen is er eigenlijk van overtuigd dat bijvoorbeeld zo'n reisgegevensrecorder zinvol is of het nu de IMO is of de Commissie. Uiteindelijk hebben wij heel moeizame procedures onder andere met de heer Gayssot achter de rug. Ik vind dat wij er op de een of andere manier sneller moeten uitkomen, niet alleen nu maar ook andere keren. Dat is één. Ten tweede denk ik dat wij terecht de VDR middels een amendement terughalen en ten derde dat het nog belangrijker is om te kijken naar met name de evaluatie van havenstaatcontrole, want dat is wel belangrijk. Ook de kwaliteit van die havenstaatcontrole, niet alleen wat de technische kant van de zaak, maar ook wat de menselijke kant van de zaak betreft. De manier waarop de bemanning in elkaar zit. Ik neig sterk in de richting om, lopende het tweede pakket-Erika, toch nog eens een keer extra aandacht te gaan vragen voor met name de bemanning, de hoeveelheid bemanning, de aard van de bemanning, enzovoort. Ik denk dat wij daar gewoon met een nieuw voorstel moeten komen, want daar zijn wij aan het tekortschieten en ook dat zal het publiek niet begrijpen.

Meijer
Voorzitter, er is een tijd geweest dat grote Europese ondernemingen het transport over de wereldzeeën beheersten. Zij deden dat met eigen schepen die geregistreerd stonden in het land waar de eigenaar gevestigd was en werkten met grotendeels binnenlandse bemanningen. De stoffen die zij vervoerden waren minder schadelijk dan nu en zij hadden nog weinig last van uiterst goedkope concurrenten met name van de zijde van de derde wereld. Bovendien konden zij zich tegenover de publieke opinie in het binnenland geen grote schandalen veroorloven. Juist onder die omstandigheden waren de werkomstandigheden en de veiligheid in de scheepvaart verre van ideaal. Maar de nationale overheden en de vakbonden waren beter dan nu in staat om de gang van zaken te controleren.
Als ondernemers zich willen onttrekken aan overheidsbemoeienis lukt dat het beste in de scheepvaart die zich ten dele afspeelt buiten de territoriale wateren van staten. Daar wordt geprobeerd om te varen met wrakke schepen en onderbetaalde bemanningen. Die schepen registreert men in een ander land dan dat van de eigenaren en dat is bij voorkeur een land met lage belastingen en weinig controle. De bemanning ronselt men daar waar de werkloosheid groot is en de beloning van de arbeid laag. Veel schepen zijn verouderd en verwaarloosd en dan is de kans groot dat afval en lading in zee terechtkomen. De veiligheid voor het personeel is veelal gering en de milieurisico's zijn groot. Eigenlijk ben ik van mening dat het geen particuliere classificatiebureaus zouden moeten zijn die de schepen controleren maar de overheid, in goede samenwerking met vakbeweging en milieubeweging. Zolang dat niet het geval is, blijft het hard nodig ervoor te waken dat classificatiebureaus niet afhankelijk zijn van diegenen die zij moeten controleren, want zonder zo'n garantie wordt elke controle zinloos.
Ik steun graag voorstellen die classificatiebureaus uitsluiten als zij banden hebben met de scheepseigenaar en waarin een betere periodieke controle op deze bureaus wordt verlangd. Dat is een stap vooruit, net als het verbieden van enkelwandige tankers en het weigeren van toegang aan schepen uit staten met een zogenaamde "goedkope vlag".

Musumeci
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, we zien tot ons genoegen dat de Raad besloten heeft de door ons Parlement aangenomen amendementen inhoudelijk over te nemen in het gemeenschappelijk standpunt. Wij van de UEN vinden het vooral belangrijk dat ook de Raad, net als het Europees Parlement, een uitgebreide en jaarlijkse inspectie van bepaalde, potentieel gevaarlijke schepen verplicht wil stellen, in plaats van discretionaire ruimte toe te staan. Wie weet hoeveel milieurampen we onze flora en fauna, onze kusten, onze vissersvloten en de toeristische sector hadden kunnen besparen. Wie weet hoeveel olierampen, hoeveel slachtoffers, hoeveel ernstige vervuiling in Europa we hadden kunnen voorkomen als er afdoende toezicht was gehouden. Het moge duidelijk zijn dat bij dergelijke inspecties niet alleen de technische aspecten van een schip moeten worden gecontroleerd, maar ook de naleving van de sociale normen voor de leef- en werkomstandigheden van de bemanning en hun opleiding. Laten we niet vergeten dat 70-75% van de ongelukken door menselijk falen wordt veroorzaakt.
We zijn tot slot blij dat ook de Raad het belang heeft erkend van reisgegevensrecorders, beter bekend als zwarte dozen. Dat is niet alleen een essentiële voorwaarde om toegang te krijgen tot de havens van de Europese Unie, maar ook een doeltreffende manier om een van de beginselen die aan het communautaire milieubeleid ten grondslag ligt toe te passen, namelijk "de vervuiler betaalt" .

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijkste concrete vaststelling die ik als afgevaardigde van de Atlantische regio' s in dit debat moet maken, is dat 18 maanden na de schipbreuk van de Erika vele slachtoffers van deze verschrikkelijke zwarte vloedgolf te kampen hebben met een zeer traag, zeer complex en zeer onrechtvaardig systeem voor schadeloosstelling. Van de 1200 ingediende aanvragen voor schadeloosstelling, zijn er nog maar 200 door de FIPOL behandeld. De bedragen die worden gevraagd en gerechtvaardigd worden systematisch en op willekeurige wijze verminderd. Door de trage procedures wordt het financieel evenwicht in gevaar gebracht van vele bedrijven in het kustgebied, voornamelijk in de schelpdierenteelt, de visteelt, de visserij en het toerisme. De FIPOL functioneert als een zelfbeperkend systeem voor de aansprakelijkheid van de oliemaatschappijen, die zich op deze manier van een groot gedeelte van de schadevergoeding, waartoe zijzelf aanleiding hebben gegeven, kunnen ontdoen. We begrijpen nu beter waarom de Verenigde Staten zich verre hebben gehouden van deze wetgevingstekst; via dit instrument had men nooit kunnen bewerkstelligen dat Exon alle, door de Exon Valdez veroorzaakte schade had vergoed, dus 50 miljard frank. De schade door de Erika is zeker minder groot. Deze wordt op het ogenblik geraamd op 5 miljard frank, maar de FIPOL zal in de schadeloosstelling gaan tot 1,2 miljard, en geen cent meer, want de schadeloosstelling van de FIPOL gaat uit van het geld dat dit fonds heeft, en niet van de schade die de slachtoffers hebben ondergaan. De staat en de locale overheden moeten dat dus aanvullen, hetgeen erop neerkomt dat de belastingbetaler opdraait voor een deel van de verantwoordelijkheid van de vervuilers. Dit is abnormaal en men moet het absoluut over een andere boeg gooien. Daar beginnen we mee met het pakket Erika I dat we vanavond behandelen in tweede lezing. Van onze kant onderschrijven wij de aanscherping van de bepalingen inzake de aansprakelijkheid van de classificatiebureaus voor schepen, zoals die worden voorgesteld door de rapporteurs. Als ons Parlement later echter het pakket Erika II behandelt, zullen wij ervoor moeten waken dat ook voor het essentiële duo reder/verlader een stelsel wordt opgezet dat rechtvaardig en ontmoedigend is, en dat duidelijke verantwoordelijkheden bevat.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, hoe belangrijk het is dat wij op het gebied van de veiligheid van schepen snel resultaten boeken, blijkt uit hetgeen wij dagelijks te zien krijgen. Deze week heeft wederom een cementvrachtschip in de zogenaamde Kadetgeul tussen Denemarken en de Oostzee averij opgelopen. De lieflijke namen van de schepen, zoals Erika of Ievoli Sun, mogen niet verbloemen dat er in de Europese wateren veel te veel zeeonwaardig schroot ronddobbert. Als inwoonster van het Duitse kustgebied kan ik alleen maar zeggen: het is genoeg geweest!
Het onderhavige voorstel dat wij nu in de tweede lezing behandelen, vormt een onderdeel van het zogenaamde ERIKA I-pakket. Dit pakket is genoemd naar de tanker Erika die schipbreuk geleden heeft voor de Bretonse kust, en bevat de eerste, zeer adequate voorstellen van de Commissie als reactie op die schipbreuk. Na afronding van de eerste lezing waren wij allemaal erg optimistisch omdat we enthousiast waren over het nieuwe elan van de Commissie. Wij hadden het idee dat onze amendementen ook op steun van de Raad zouden kunnen rekenen - zouden moeten kunnen rekenen - omdat een snelle tenuitvoerlegging ook noodzakelijk was. Meestal gaat het echter anders dan verwacht.
Vandaag zijn we helaas nog steeds niet veel verder, ofschoon de aanbevelingen van het Parlement zeker bruikbaar waren en nu gedeeltelijk ook terug te vinden zijn in het gemeenschappelijk standpunt. Helaas was het toen in het kader van de triloog wederom onmogelijk om voortijdig tot een positief resultaat te komen. Hoezo voortijdig? Ik bedoel uiteraard in een logische volgorde! Ik betreur dat ten zeerste, want als we een bemiddelingsprocedure hadden kunnen voorkomen, was dat de inwerkingtreding van de bepalingen bespoedigd. Wie kan de blokkade van de Raad nog begrijpen? Wij hebben ongetwijfeld behoefte aan een praktische, eerlijke en mededingingsbestendige oplossing met betrekking tot de aansprakelijkheid van de classificatiebureaus. Wij hebben maximale en verzekerbare waarden voor die aansprakelijkheid nodig. Ik ben dan ook blij met de relevante voorstellen in dat verband. Wij mogen overigens niet uit het oog verliezen dat de aansprakelijkheid geen kwestie is van een eenzijdig aanwijzen van de schuldigen. Alle betrokkenen zullen het aanwijsbare aandeel van hun verantwoordelijkheid moeten dragen.
Dat brengt natuurlijk voor iedereen, van scheepsbouwer tot reder, een grotere zorgvuldigheidsverplichting dan tot nu toe met zich mee, een verplichting die nu ook in concrete geldbedragen uit te drukken is. Ik zou willen zeggen dat we in het belang van de veiligheid nu eindelijk een stap vooruit moeten zetten. Ik roep de Raad dan ook op om de Commissie en het Parlement te steunen en zijn eigen, noodzakelijke bijdrage aan de veiligheid te leveren.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, ik ben het met de rapporteur eens dat een snelle aanneming van dit pakket maatregelen noodzakelijk is. Tevens besef ik hoe belangrijk het toekomstige Erica II-pakket is om het grootste, op zich zelf staand milieurisico dat de Finse bocht bedreigt, het hoofd te bieden, namelijk de havenbouw in Primorsk.
Beste vrienden, de situatie wordt bijzonder problematisch omdat waarschijnlijk de slechtste tankers gebruikt worden om grote hoeveelheden olie in de kwetsbare Oostzee te vervoeren. Beste commissaris, ik verzoek u om in het kader van dit pakket snel maatregelen te treffen zodat de zwarte doos, waarover de heer Watts het had, er snel komt, evenals een rapporteringssysteem voor de Finse bocht. In dit verband mag ook de ijsclassificatie niet vergeten worden.
Tevens stellen wij vast dat bewuste lozingen helaas nog altijd de grootste bron van vervuiling zijn, hoewel ongelukken de meeste aandacht krijgen. Alles wijst erop dat de aanklagers die in het kader van Eurojust werken, meer moeten samenwerken om dit thema aan te durven pakken. Wij krijgen helaas vele rapporten, maar de aanklagers grijpen zelden in.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, toen de tanker Erica schipbreuk leed, kwam de Commissie met een hele reeks acties. Dat is goed, maar het was veel beter geweest indien men voor het ongeluk had gereageerd, in plaats van daarna.
Twee zaken zijn in dit verband interessant. Ten eerste was de Erica geregistreerd in Malta. Het is niet de eerste keer dat een vaartuig onder Maltese vlag schipbreuk lijdt. Daarom moeten in de komende toetredingsonderhandelingen strenge eisen worden gesteld op het gebied van de veiligheid op zee en het milieu.
Ten tweede werd de Erica geïnspecteerd door een Italiaans classificatiebureau. De controle door dit bureau was onvoldoende. Een bewijs daarvoor is ook dat de Ievoli Sun die ook door dit bureau was geïnspecteerd, minder dan een jaar na de Erica zonk. Daarom zijn strengere eisen ten aanzien van classificatiebureaus een van de belangrijkste elementen in dit voorstel waarover wij een standpunt moeten innemen. Een goede regeling zou een hoop vraagtekens hebben doen rijzen bij dit classificatiebureau, en beslist ook bij andere.
Er zijn ook andere maatregelen nodig. De voorschriften voor een dubbele boeg moeten even streng zijn als in de VS. Regels alleen zijn echter niet voldoende. De Ievoli Sun was slechts elf jaar oud en had een dubbele boeg. Het vaartuig was echter slecht onderhouden, had een slecht opgeleide bemanning en had vóór het ongeluk in een Nederlandse haven drie keer vaarverbod gekregen. Een verscherping van de havenstaatcontrole en een verbetering van de minimumnormen voor vaartuigen en classificatiebureaus zijn dan ook van het grootste belang.
Het voorstel van de Commissie is cruciaal en een belangrijke stap in de goede richting.

Ojeda Sanz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, wij moeten toegeven dat de schipbreuk van de Erika in de Europese publieke opinie een golf van verontwaardiging heeft teweeggebracht. De ernstige tekortkomingen van de bestaande maatregelen en het onvermogen om een dergelijke ramp te vermijden zijn daarvan de oorzaak.
Dit ongeluk heeft de beperkingen aan het licht gebracht van een politieke benadering die de veiligheid op zee uitsluitend in het kader van internationale organisaties zoals de IMO heeft aangepakt. Daarom feliciteer ik de Commissie, en met name mevrouw De Palacio met het uitstekende werk dat zij in al deze maanden heeft verricht. Op een jaar tijd heeft zij maar liefst zes voorstellen ingediend om de veiligheid op zee te verbeteren. Hieruit blijkt dat aan deze kwestie bijzonder veel aandacht wordt besteed. Mijn felicitaties ook aan de rapporteurs, de heren Ortuondo en Watts, met hun magnifieke prestatie.
Desondanks ben ik van oordeel dat deze maatregelen een jaar na de feiten al lang van kracht hadden moeten zijn, ofschoon wij vrij tevreden zijn over de manier waarop de verwachtingen van de burgers zijn ingewilligd. Aangezien zowel het Parlement als de Raad dit maatregelenpakket met spoed hebben behandeld, mag men concluderen dat wij erin geslaagd zijn snel te reageren. Desalniettemin heeft het debat over deze kwestie al lang genoeg aangesleept. Als wij tot de bemiddelingsprocedure overgaan, zullen wij nog verschillende maanden moeten wachten op de definitieve goedkeuring van deze maatregelen, hetgeen de geloofwaardigheid van de door ons vertegenwoordigde instellingen allerminst ten goede zal komen. Ofschoon een jaar, naar communautaire maatstaven gemeten, kort kan lijken, moeten wij toch met de Commissie beamen dat dit debat over bijkomstige kwesties de doeltreffendheid van het pakket-Erika wellicht in gevaar brengt.
De talloze internationale veiligheidsvoorschriften waardoor het zeevervoer momenteel wordt geregeld, hebben voor een drastische beperking van de incidenten en de verontreiniging gezorgd. De maatregelen die wij hier bespreken getuigen van de bereidheid van onze instellingen om de veiligheid van schepen en de bescherming van het mariene milieu te bevorderen.
Tot slot dring ik erop aan dat het huidige werktempo wordt aangehouden en dat wij niet op onze lauweren rusten. Ik vertrouw erop dat het Parlement het tweede Erika-pakket tot stand zal weten te brengen, met inbegrip van de drie nieuwe maatregelen die een aanvulling vormen op wat wij hier vandaag bespreken. Ik ben het er tevens mee eens dat de Raad onverwijld zijn fiat aan het Parlement moet geven.

Lisi
Mijnheer de Voorzitter, eerlijk gezegd vind ik het moeilijk om nog meer argumenten aan dit thema toe te voegen, ook omdat de situatie een beetje paradoxaal is. Zoals andere collega' s al zeiden, zijn we het helemaal eens met de voorstellen van de Commissie. Wij volgen samen dezelfde koers om de echte gesprekspartner zogezegd in de kraag te kunnen grijpen die aan het voorstel in zijn huidige vorm ontsnapt. Het gaat om een heel redelijk voorstel dat het eerste standpunt niet op zijn kop wil zetten. Tenslotte dient dit belangrijke instrument eerder om een veiligheidscultuur te creëren dan om de efficiëntie te verhogen; dat heeft de rapporteur, de heer Watts, goed onder woorden gebracht. Deze zwarte doos kan inderdaad zorgen voor gedragsverandering, kan mensen dwingen na te denken over veiligheidsproblemen en over de noodzaak daar iets aan te doen. Het gaat er dus om op de een of andere manier een nieuwe veiligheidscultuur te creëren en een andere marge voor financiële vergoedingen vast te stellen. Ik vind overigens dat het subsidiariteitsbeginsel in het voorstel van het Parlement veel beter in acht wordt genomen, want het laat alle lidstaten een keuzemogelijkheid.
Wat de inhoud betreft zijn er dus geen grote meningsverschillen, maar het is werkelijk onbegrijpelijk waarom de Raad niet inziet hoe belangrijk het ook in politiek opzicht is dat hierover snel een beslissing wordt genomen. Er is al gezegd dat een initiatief met een zo grote politieke betekenis niet door dergelijke marginale kwesties mag worden opgehouden. Dit initiatief zou niet alleen een einde maken aan een alarmerende situatie, maar ons tevens de mogelijkheid bieden voor één keer te laten zien dat we vooruit kunnen kijken. We willen niet dat de ongelukken met al die kleine "Erika' s" , ongelukken die helaas nog steeds voorkomen in onze wateren, een nieuwe catastrofe veroorzaken nog voordat we erin slagen deze maatregel in te voeren. Dat willen we voorkomen en we hopen dat de Raad zich redelijk opstelt.

Pérez Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier in deze plenaire vergadering al vaak gehad over het vervoer over zee en het belang van deze vervoersvorm.
Met het oog op het milieubehoud is hier tevens gesproken over de noodzaak of wenselijkheid om het zeevervoer over korte afstanden te bevorderen, hetgeen een onderdeel zou kunnen vormen van de communautaire strategie om de verplichtingen van Kyoto na te komen. Er zijn ook andere onderwerpen aan bod gekomen. Zo is uit recente studies gebleken dat het zeevervoer slechts verantwoordelijk is voor 12% van de lozingen in zee. Op energiegebied is het de meest rendabele vervoersvorm en in tegenstelling tot de vervoersmodaliteiten over land, die in de industrielanden en met name in Europa oververzadigd zijn, biedt de zee zich aan als een vrije, kosteloze en verre van verzadigde infrastructuur.
Bij tijd en wijle geven de media ruchtbaarheid aan de tragedies die zich op zee afspelen en waarbij soms ook mensenlevens te betreuren vallen.
Gelukkig hebben de talloze veiligheidsvoorschriften waardoor het vervoer over zee momenteel wordt geregeld, en het toenemende bewustzijn en verantwoordelijkheidsbesef het aantal incidenten en de verontreiniging aanzienlijk beperkt. Uit de maatregelen die wij hier vandaag bespreken, blijkt mijns inziens de bereidheid van onze instellingen om de veiligheid van schepen en de bescherming van het mariene milieu te garanderen en te bevorderen. Mijn felicitaties aan de Commissie en aan haar vice-voorzitter. Zij hebben in minder dan een jaar tijd maar liefst zes wetgevingsvoorstellen ingediend; dat is een lovenswaardige reactie.
Als lid van de Commissie werkgelegenheid beschouw ik een schip niet alleen als een werkplek maar ook als een ruimte waar zeelui leven. Daarom acht ik het noodzakelijk dat niet alleen een inspanning wordt gedaan om de veiligheid van de werknemers te garanderen maar ook de levens- en werkomstandigheden tijdens het verblijf aan boord worden verbeterd.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik de rapporteurs voor het uitstekende werk dat zij in al deze tijd op basis van deze twee belangrijke voorstellen hebben verricht.
Er is hier al gezegd dat het Erika-pakket tot stand is gekomen ten gevolge van een zeer betreurenswaardige ramp die vierhonderd kilometer Europese kust ernstig heeft verontreinigd. Er zij aan herinnerd dat wij in het kader van de voorstellen snel en vastberaden hebben gehandeld. Helaas zijn de drie instellingen het tijdens het informele tripartiete overleg niet eens kunnen worden. Hetgeen de Commissie nog het sterkste betreurt, is dat wij op een gegeven moment op het punt stonden om een akkoord te bereiken. We waren het bijna met elkaar eens. De verschillen die ons uiteengedreven hebben, berusten niet op essentiële kwesties. Ik vrees evenwel dat zij ons zullen verplichten tot de bemiddelingsprocedure over te gaan. In dat geval zal het nog drie of vier maanden duren voordat er een akkoord over de voorstellen wordt bereikt.
Desondanks hebben wij - het Parlement, de Commissie en de Raad - reden om trots te zijn. Dankzij onze vastberadenheid - en nu richt ik mij vooral tot het Parlement en de Commissie - dankzij onze gezamenlijke inzet heeft de Internationale Maritieme Organisatie onze verzoeken in verband met het gebruik van een dubbele wand, teneinde een beter of gelijkwaardig veiligheidssysteem voor olietankers te garanderen, nagenoeg over de gehele lijn ingewilligd. Zij heeft onder meer maximumtermijnen vastgesteld die het binnenlopen en aanmeren van enkelwandige olietankers in onze havens moet regelen.
We moeten de zaken nemen zoals ze zijn, maar u kunt ervan op aan dat de Commissie zich zal blijven inspannen om tijdens de bemiddelingsprocedure zo spoedig mogelijk een akkoord tussen de drie instellingen te bereiken. Het gaat daarbij natuurlijk vooral om het Parlement en de Raad, maar wij zullen ons van onze taak kwijten en bemiddelen.
Tijdens het debat hebben verschillende sprekers het vraagstuk van de bemanning aangekaart. Ik ben het met hen eens dat dit probleem al onze aandacht verdient. Wij hebben een mededeling gepresenteerd over het zeemansberoep, over de bemanning, over de opleiding en training. Bovendien achten wij het belangrijk dat positieve voorstellen worden aangedragen. Momenteel bestuderen wij hoe de voordelen van initiatieven zoals de in Groot-Brittannië toegepaste tonnage tax naar andere landen kunnen worden overgebracht, hoe wij andere lidstaten ertoe kunnen aanzetten om dergelijke maatregelen ten uitvoer te leggen. Het lijdt immers geen twijfel dat vele rampen eenvoudigweg aan menselijk falen zijn toe te schrijven. Uiteraard wordt een deel van de incidenten veroorzaakt door vaartuigen die niet aan de normen voldoen, zoals hier terecht is opgemerkt, maar toch gaat het veel te vaak om menselijk falen, om een gebrek aan training of kleine details, zoals het feit dat men verschillende talen spreekt en elkaar niet begrijpt of dergelijke. Deze kwesties verdienen de nodige aandacht aangezien ook hier de veiligheid op het spel staat.
Laat ik nu naar de voorstellen overgaan. In verband met het eerste amendement op de richtlijn betreffende de havenstaatcontrole kan ik eens te meer beamen dat de Commissie volkomen akkoord gaat met de eis van de rapporteur, de heer Watts, om geleidelijk aan in alle schepen die de havens van de Europese Unie aandoen verplicht een zwarte doos te installeren. Anderzijds herhalen wij dat dit niet het geschikte moment is om deze kwestie te berde te brengen. Wij hebben dit punt behandeld in het kader van het tweede Erika-pakket en het wordt momenteel door het Parlement bestudeerd. Mijns inziens is het in deze richtlijn niet op zijn plaats.
Bovendien lijkt het voorstel om schepen die niet met een zwarte doos zijn uitgerust automatisch te verbieden mij allesbehalve praktisch. Men kan een schip dat niet voorafgaandelijk geïnspecteerd is niet beletten uit te varen, en uit principe mogen wij niet systematisch een verbod instellen om onverschillig welk probleem op het gebied van veiligheid van schepen uit de wereld te helpen. Het systeem voor havenstaatcontrole voorziet in een afdoende oplossing voor dit probleem: inspectie en aanhouding van het vaartuig.
In het amendement is daarenboven sprake van vaartuigen van meer dan 300 brutoregisterton. Dit voorstel reikt veel verder dan de internationale regelgeving en het Commissievoorstel, waarin uitsluitend schepen van meer dan 3.000 brutoregisterton worden opgenomen.
Het is overigens zeer waarschijnlijk dat vaartuigen op internationaal niveau met een vereenvoudigde reisgegevensrecorder zullen worden uitgerust. Aan de installatie van een dergelijk apparaat zijn veel minder kosten verbonden en toch verschaft het de basisgegevens die in het kader van de inspectiewerkzaamheden van de havenautoriteiten onontbeerlijk zijn.
De Commissie is van oordeel dat het voorgestelde amendement niet in artikel 7 mag worden opgenomen, aangezien dat betrekking heeft op sancties wegens langdurige overtreding tegen vaartuigen die de minimumnormen niet respecteren of onder goedkope vlag varen, terwijl het hier gaat om sancties tegen een welbepaald vaartuig wegens een specifieke tekortkoming. Wij zijn van oordeel dat deze kwesties beter op hun plaats zouden zijn in het amendement dat in de toekomst in het voorstel van het tweede Erika-pakket moet worden opgenomen.
Mijnheer Watts, ik herhaal nogmaals dat ik het met u eens ben: er moeten zwarte dozen worden geïnstalleerd. Daarin hebt u volkomen gelijk. De vraag is alleen waar. Ook de mogelijkheid van de reisgegevensrecorder mag niet uit het oog worden verloren. Er moet worden nagegaan of een combinatie van beide systemen mogelijk is, ofwel moet er afhankelijk van het vaartuig en de vervoerde vracht voor een van beide mechanismen worden gekozen.
De Commissie aanvaardt amendement 2 betreffende de herzieningsclausule, op voorwaarde dat het herzieningsproces drie jaar na de uitvoering in plaats van drie jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn plaatsvindt. De balans van de uitvoering van de richtlijn kan immers pas na een langere periode worden opgemaakt. Als deze gedeeltelijke wijziging wordt aangebracht, kunnen wij het amendement zonder problemen aanvaarden.
In verband met het tweede element van het pakket, de richtlijn betreffende de classificatiebureaus, deel ik het standpunt van de rapporteur, de heer Ortuondo Larrea, en de overige leden van het Parlement die van oordeel zijn dat de lidstaten gemakkelijk alle verantwoordelijkheid op de classificatiebureaus kunnen afschuiven. Zodoende kunnen zij zich met betrekking tot de controle-uitoefening door de havenautoriteiten aan hun eigen verantwoordelijkheden onttrekken.
Het amendement over de aansprakelijkheid vormt het grootste twistpunt. In dit verband wil ik onderstrepen dat onbeperkte aansprakelijkheid reeds als beginsel wordt aanvaard bij ernstige nalatigheden. Het is jammer dat wij wegens het probleem van de lichte fouten uiteindelijk geen akkoord over dit initiatief hebben bereikt. Ondanks de belangrijke verbeteringen die de veiligheid op zee in de algemene tekst heeft ondergaan, hebben wij ons op het einde jammer genoeg - zoals ik al zei - vastgebeten in een onderwerp dat in het licht van het geheel van ondergeschikt belang was.
Afin, om terug te komen op de amendementen op de richtlijn betreffende de classificatiebureaus deel ik u mee dat de Commissie kan instemmen met de amendementen 2, 5, 6 en gedeeltelijk ook met amendement 7, op voorwaarde dat de uit resolutie 847/20 van de IMO geciteerde tekst wordt geschrapt. Amendement 1 kunnen wij evenwel onmogelijk aanvaarden. Wij zijn het met het Parlement eens dat er geen zakelijke of verwantschapsrelaties mogen bestaan tussen de reder en het classificatiebureau, maar dat wordt reeds in de tekst weergegeven. Het probleem is dat het voorgestelde amendement een stap verdergaat zodat de toepassing ervan nagenoeg onhaalbaar wordt. Ik hoop dat dit amendement kan worden herzien. Dat zou ongetwijfeld in ons aller belang zijn.
De amendementen 3 en 4 hebben betrekking op het controversiële thema van de aansprakelijkheid. Het Parlement verlangt dat voor de financiële aansprakelijkheid maximumbedragen worden vastgesteld. Ik ga ermee akkoord dat het aansprakelijkheidsbeginsel wordt behouden. Laten we niet vergeten dat de Commissie getracht heeft een maximale harmonisatie te bewerkstelligen aan de hand van maximumbedragen. Desalniettemin zie ik mij ertoe genoodzaakt u erop te attenderen dat wij op de overigen punten een akkoord hebben bereikt.
Dit gezegd zijnde moeten wij alles in het werk stellen om het voorstel zo spoedig mogelijk in praktijk te brengen. We zullen tot een vergelijk moeten zien te komen als er in tweede lezing geen oplossing uit de bus komt. De Commissie is steeds bereid om te bemiddelen en nieuwe formules uit te werken. Ik wens de twee rapporteurs, zowel de heer Watts als de heer Ortuondo, nogmaals te feliciteren met het uitstekende werk dat zij hebben verricht. Mijn dank ook aan het Parlement in zijn geheel. U hebt niet alleen een nuttige bijdrage geleverd aan de standpunten van de Commissie, maar ook aan de kwaliteitsverbetering van de voorstellen.

De Voorzitter
Het gezamenlijk debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Instelling van een uniform bestuurdersattest
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0151/2001) van de heer Van Dam, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging, in verband met een uniform bestuurdersattest, van verordening (EEG) nr. 881/92 van de Raad betreffende de toegang tot de markt van het goederenvervoer over de weg in de Gemeenschap van of naar het grondgebied van een lidstaat of over het grondgebied van een of meer lidstaten (COM(2000) 751 - C5-0638/2000 - 2000/0297(COD)).

Van Dam
. Voorzitter, mevrouw de commissaris, het probleem met goedkope arbeidskrachten van elders versus de duurdere EU-onderdanen staat de laatste weken, in verband met de aanstaande uitbreiding, frequent in de belangstelling. En niet ten onrechte. De loonkosten van niet-EU-ingezetenen liggen fors lager dan die van EU-werknemers. Dat kan, volgens sommige leden van de Raad, tot de nodige spanningen op de arbeidsmarkt leiden.
Geheel ten onrechte is deze angst niet. Tenminste, wanneer we naar de transportsector kijken. Daar maken bepaalde - internationaal opererende - transportondernemingen, bij grensoverschrijdend transport binnen Europa, gebruik van chauffeurs uit derde landen. Deze met name uit Oost-Europa en daarachter afkomstige bestuurders leggen een veel minder zware druk op de arbeidskosten van de onderneming dan hun Europese collegae.
Dat er niet-EU-chauffeurs op de communautaire vervoersmarkt actief kunnen zijn, heeft een aantal oorzaken. In de eerste plaats bestaan er internationale overeenkomsten zoals de CEMT en bilaterale overeenkomsten die Oost-Europese ondernemingen toegang tot de communautaire markt verschaffen. Deze overeenkomsten maken het mogelijk dat ondernemingen van buiten de Europese Unie - al dan niet beperkt - internationaal vervoer binnen de Europese Unie mogen verrichten. In de tweede plaats kunnen niet-EU-chauffeurs op communautaire voertuigen rijden, mits ze over de benodigde vergunningen beschikken.
Met name dit laatste is het onderwerp van discussie in dit verslag. In de praktijk blijkt het ingewikkeld om in de gehele EU te verifiëren of de documenten die een niet-EU- chauffeur bij een controle toont, de correcte zijn. Beter gezegd, of deze persoon op een legale wijze te werk is gesteld en of daarbij aan alle relevante sociale bepalingen is voldaan. Deze moeilijkheid heeft ervoor gezorgd dat allerlei praktijken zijn ontstaan waarin niet-EU-chauffeurs op illegale wijze - en tegen aanzienlijk slechtere sociale voorwaarden dan hun EU collegae - voor communautaire ondernemingen werken. Dit leidt tot concurrentievervalsing tussen EU-ondernemingen en begrijpelijkerwijs tot protesten bij EU-chauffeurs.
Daarom heeft de Commissie het voorstel gedaan om voor alle chauffeurs die op vrachtwagens van communautaire ondernemingen rijden een eenduidig attest in te voeren. Dit attest - equivalent van de communautaire vergunning voor internationaal vervoer binnen de EU - is dan het bewijs dat voor de betreffende chauffeur aan de in het land van vestiging van de onderneming geldende wetgeving en sociale voorwaarden is voldaan. Het attest zegt daarmee niets over de inhoud van die voorwaarden, maar alleen over de toepassing ervan in de arbeidsvoorwaarden.
In het voorstel van de Commissie zou dat attest voor alle chauffeurs die voor communautaire ondernemingen werken moeten worden ingevoerd. Dit betekent dat bepaalde gangbare handelingen, in het bijzonder het tijdens één rit inzetten van meerdere chauffeurs uit verschillende lidstaten op een vrachtwagen, bemoeilijkt zouden worden. Daarnaast zal een algehele EU-invoering een aanzienlijke administratieve last betekenen, omdat in een zeer kort tijdsbestek een omvangrijke hoeveelheid attesten moet worden uitgegeven. Wanneer wordt bedacht dat het voornaamste doel van deze maatregel het verijdelen van de inzet van zogenaamd "illegale" niet-EU-chauffeurs op vrachtwagens van EU-ondernemingen is, lijkt de reikwijdte van dit voorstel wat aan de ruime kant.
Daarom is de meerderheid van de Vervoerscommissie van mening dat de regeling in eerste instantie moet worden beperkt tot chauffeurs uit derde landen. Daardoor wordt het kernprobleem aangepakt en wordt de administratieve last, die de uitvoering van het voorstel zou kunnen vertragen, beperkt.
Daarnaast is diezelfde meerderheid van de Vervoerscommissie van mening dat twee jaar na invoering van het attest voor chauffeurs uit derde landen, dit - zonder evaluatie - voor alle chauffeurs die op vrachtwagens van de EU-ondernemingen rijden moet gaan gelden. Een belangrijk argument hiervoor is de veronderstelde onregelmatigheid die ook in hun arbeidsomstandigheden aanwezig zou zijn.
Wanneer het attest ook voor EU-chauffeurs gaat gelden betekent dit dat er een geheel transparante situatie ontstaat waarin nationale bewijzen van een dienstbetrekking kunnen worden vervangen door het attest. Het is dan wel zaak de stijgende druk op de inhoud van de arbeidsvoorwaarden te weerstaan, om de concurrentiedruk in de sector niet via een omweg alsnog op het bord van de chauffeurs terecht te laten komen.
Mijnheer de Voorzitter, als wij dit voorstel accepteren dan betekent dat niet dat alle problemen met niet-EU-chauffeurs verleden tijd zijn. De bestaande CEMT- en bilaterale overeenkomsten bieden - ook voor EU-ondernemingen - nog aanzienlijk ruimte om chauffeurs uit derde landen in te zetten op internationale transporten binnen de EU. Daarom wil ik deze bijdrage dan ook afsluiten met de oproep aan de lidstaten om in de onderhandelingen rond deze vergunningenstelsels de basisgedachte van dit voorstel niet te vergeten.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou in de eerste plaats niet alleen de rapporteur voor zijn verslag willen bedanken, maar ook de Commissie voor haar voorstel dat zij op relatief korte termijn heeft ingediend. Wij mogen niet uit het oog verliezen dat driekwart van het vrachtvervoer in Europa ook in de toekomst via over de weg zal gaan. De arbeidsomstandigheden zullen daarbij een belangrijk probleem blijven vormen, omdat deze directe gevolgen hebben voor de economie én voor het veiligheidsbeleid.
De markt wordt verstoord door de zogenaamde sociale dumping. Bij een ongereguleerde mededinging - zoals helaas in het wegvervoer geldt - hebben op de middellange termijn vrijwel alleen de grote transportondernemingen nog kans om te overleven. In ieder geval wordt het voor de kleine transportondernemingen steeds moeilijker, omdat de concurrentiestrijd erg hard is en deels niet alleen ten koste gaat van veiligheid en van rij- en rusttijden, maar ook van goede arbeidsverhoudingen. Dat is gedeeltelijk in dit voorstel aan de orde en daar worden ook oplossingen voor aangedragen
De invoering van het bestuurdersattest is weliswaar een eerste antwoord, maar vormt slechts een deeloplossing. Wij moeten niet vergeten dat veel transportondernemers uit aangrenzende derde landen van deze situatie en van bepaalde vergunningen - zoals CEMT- of bilaterale transportvergunningen - zullen profiteren om slechtere sociale en salarisnormen te hanteren.
Wij moeten ons daarom ook na dit verslag met deze kwestie bezighouden als wij het vervoer, de arbeidsomstandigheden en met name ook de veiligheid van het wegverkeer serieus nemen.
De rapporteur heeft voorgesteld om de werking van deze verordening te beperken tot bestuurders uit derde landen. De Commissie was van mening - en dat vind ik erg goed - dat de werking voor álle bestuurders moet gelden. Mogelijk vormen de onderhavige amendementen een gezond compromis, omdat we de verordening in een eerste fase voor derde landen willen laten gelden en in een tweede fase voor alle bestuurders. Wij vinden dit namelijk een algemene en nuttige maatregel voor alle bestuurders.
Hierdoor wordt het ook mogelijk om de formele procedures over twee niveaus te verdelen. Als inwoner van een grensgemeente weet ik uit persoonlijke ervaring dat er ook in de EU zelf op dit gebied nog het een en ander te controleren valt.
Als we de beschikking hebben over de nieuwe tachograaf en de kaart, zouden we vervolgens ook een geïntegreerd controlesysteem in kunnen voeren dat zowel rekening houdt met sociale als met veiligheidsaspecten. Daarom stellen wij voor om in twee fases te werken en we hopen dat de lidstaten - net zoals bij elke andere regelgeving - inzien dat deze verordening alleen maar efficiënt kan zijn, wanneer ook de controles efficiënt zijn.

Piecyk
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur, de heer van Dam, graag willen bedanken. Ik vind dat hij een erg goed verslag heeft opgesteld. Wanneer de toelichting wat nader wordt bekeken, kan geconcludeerd worden dat die een heleboel argumenten en materiaal bevat over wat zich op de Europese wegen afspeelt. Op de Europese wegen gebeuren dingen die als crimineel, of als smeerlapperij, dan wel als beide gekarakteriseerd kunnen worden en veel dingen zijn vaak niet in orde! Dat met dit dossier niet alle problemen opgelost worden, heeft de heer Van Dam al uitvoerig in zijn verslag beschreven. Ik denk echter dat we op zijn minst één belangrijke kwestie aanpakken, namelijk dat er een einde wordt gemaakt aan de sociale dumping door enkele zwarte schapen in de vrachtvervoersector. Wij moeten ons overigens wel blijven realiseren dat de grote meerderheid zich volgens mij gewoon aan de regels houdt. Het gaat hier om een paar uitzonderingen waarvan het gedrag tot rampzalige gevolgen leidt. Eén belangrijk aspect wordt gevormd door de rij- en rusttijden; die moeten in acht worden genomen. Het andere aspect wordt gevormd door de sociale voorwaarden van de bestuurders.
Alle bestuurders moeten aanspraak kunnen maken op een dienstverband op de gebruikelijke voorwaarden die in de lidstaten gelden. Pogingen om met twee bestuurders uit Midden- of Oost-Europa de rij- en rusttijden in acht te nemen, maar tegelijkertijd via loondumping concurrentievoordelen te creëren, moeten verhinderd worden. Wanneer twee bestuurders namelijk minder verdienen dan de bestuurder die in een lidstaat op de gebruikelijke voorwaarden in dienst is genomen, dan klopt dat gewoonweg niet. Dat is de smeerlapperij die ook aan de kaak gesteld moet worden!
Daarom is het goed dat we op basis van dit voorstel in eerste instantie met de derde landen beginnen. Binnen niet al te lange tijd moet uitbreiding naar de Unie, naar de lidstaten, plaatsvinden, zodat deze verordening voor iedereen geldt. Ik hoop dat het niet zo lang duurt als bij het ERIKA-pakket en we heel snel tot regelgeving kunnen komen. De uitbreiding van de EU naar het oosten staat voor de deur en we hebben op onze wegen en voor de vrachtvervoersector niet alleen fatsoenlijke sociale voorwaarden nodig, maar ook eerlijke mededingingsomstandigheden.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, rapporteur, van harte dank voor de werkzaamheden. Ik kan mij herinneren dat het mijn eerste parlementaire vragen waren, want ik kende het mechanisme niet zo goed met betrekking tot dit soort kwesties. Ik las in de kerstvakantie vorig jaar iets over illegale inzet van Oost-Europese chauffeurs, sociale dumping heet het, enzovoort. Daar moeten wij gewoon wat aan doen, dacht ik en met mij waarschijnlijk vele anderen. In ieder geval is er vrij snel op gereageerd en daarvoor dank.
Het zijn niet alleen de vakorganisaties maar het waren ook de werkgevers die alarm sloegen. Het was een gemeenschappelijke activiteit. Ik wil voorop stellen dat wij grote voorstanders zijn van vrij verkeer van arbeid. Er is natuurlijk een hele discussie, met name ook toegespitst in Duitsland en Oostenrijk met betrekking tot grensverkeer, en er zijn allerlei problemen maar als er arbeid verricht wordt in de Europese Unie, of die nu wel of niet is uitgebreid, dan moet die verricht worden tegen de arbeidsvoorwaarden, arbeidstijdenregeling die wij hier kennen. Zo simpel moet dat zijn. Dat betekent dat sommige landen ook moeten nadenken over de vraag of zij niet langzaam maar zeker minimumlonen en minimumstandaarden moeten hebben, want anders wordt dat moeilijk controleerbaar.
Ik vind het jammer dat wij ons niet beperken in de eerste fase tot derde landen. Argumentatie is hier achter aangegeven. Ik wil vooral wijzen op het belang van evaluatie, want het is niet alleen deze constructie, maar het is ook het verhuizen naar Luxemburg en er zijn nog een hele reeks andere maatregelen die er aanleiding toe geven. Wij moeten opletten dat wij daar niet elke keer te laat zijn.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, eerst en vooral dank ik de rapporteur voor zijn werk. Dit is mijns inziens een van die situaties waarin de instellingen terecht hun steun verlenen aan een nieuwe maatregel die tot doel heeft praktijken die de werkomstandigheden van de beroepsbestuurders en de veiligheid op onze wegen in gevaar brengen, een halt toe te roepen.
Het Parlement, de Commissie en de Raad zijn het eens over de absolute noodzaak om een uniform document uit te vaardigen, een uniform bestuurdersattest, dat de bevoegde overheden van de lidstaten in staat stelt om na te gaan of een bepaalde bestuurder op regelmatige wijze is aangenomen in het land van de vervoersonderneming.
Een dergelijke maatregel draagt uiteraard bij aan de eerbiediging van de werkomstandigheden in de EU en derhalve ook aan de door de Europese burger gewenste veiligheid op de weg. Sterker nog, dit soort acties voorkomt oneerlijke concurrentie en waarborgt de goede werking van de interne markt.
De meningen van onze drie instellingen lopen nogal uiteen over het toepassingsgebied van de nieuwe maatregel. De Commissie stelde voor om alle bestuurders die internationale opdrachten uitvoeren ertoe te verplichten dit attest te behalen, ongeacht hun nationaliteit, teneinde gelijke behandeling van alle bestuurders te garanderen en sociale dumping te vermijden.
De Raad maakt zich evenwel zorgen over de administratieve lasten die de afgifte van dit document voor de overheden van de betrokken landen zou meebrengen. Daarom geeft hij er de voorkeur aan om de verordening in een eerste fase tot de burgers van derde landen te beperken en de uitbreiding van het toepassingsgebied van de verordening pas in een latere fase in overweging te nemen. Mijns inziens is hier in de plenaire vergadering in dit verband een bijzonder constructief voorstel geformuleerd. Mijn dank daarvoor aan rapporteur van Dam en aan de rest van de commissie. De genoemde suggestie zal ons wellicht in de gelegenheid stellen om een snelle oplossing voor de bestuurders uit derde landen te vinden en tegelijkertijd de problemen van de lidstaten te verhelpen. De bedoeling is dat deze de administratieve kosten die verbonden zijn met de toepassing van de verordening, met inbegrip van de uit de Unie afkomstige bestuurders, onverwijld op zich kunnen nemen.
De Commissie is van oordeel dat een snelle afhandeling van deze kwestie de intrinsieke waarde van de maatregel aanzienlijk zou verhogen. Daarom heeft de Commissie zich reeds principieel akkoord verklaard met het standpunt van de Raad, ofschoon dit enigszins afwijkt van het oorspronkelijke initiatief van de Commissie. Het voorstel van het Parlement om de verordening na een bepaalde overgangsperiode ook toe te passen op de bestuurders van de lidstaten van de Unie dient ongetwijfeld in overweging te worden genomen. Het belangrijkste is evenwel dat de Raad en het Parlement deze broodnodige regelgeving zo spoedig mogelijk goedkeuren.
Daarom wil ik hier duidelijk te verstaan geven dat het idee van het Parlement om een overgangsfase in te lassen de grondslag voor een compromis in de Raad kan leggen. Ik neem deze aanzet tot een mogelijke oplossing dan ook van harte aan en aanvaard amendement 6. Wellicht kunnen beide problemen op deze manier worden gecombineerd.
Wat de overige, door het Parlement aangedragen suggesties betreft, verklaar ik mij volkomen akkoord met het waardevolle voorstel van het Parlement in amendement 7 om aanvullende gegevens betreffende de bestuurder in het attest op te nemen. Dat zou immers de duidelijkheid en nauwkeurigheid van het attest ten goede komen en de kans op misbruik voorkomen of althans verminderen.
De amendementen 1, 2, 3 en 4 kan ik evenwel niet aanvaarden omdat zij in geen enkel opzicht bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstelling van de onderhavige verordening. Ik kan evenmin mijn goedkeuring hechten aan amendement 5 dat alleen maar verwarring sticht en de tekst van de verordening geenszins verbetert.
Ik dank u allen voor uw vruchtbare samenwerking. Ik hoop dat u kunt instemmen met mijn voorstel om de amendementen 6 en 7 over te nemen en dat wij op deze basis tijdens de volgende bijeenkomst van de Raad van ministers van Vervoer in eerste lezing een gemeenschappelijk standpunt kunnen vaststellen. Voorwaarde hiervoor is uiteraard dat het Parlement het standpunt van de Commissie aanvaardt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.4
(De vergadering wordt om 23.25 uur gesloten)

