Vermiste personen in Cyprus (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over vermiste personen op Cyprus.
Ik verwelkom de leden van het Comité van de Verenigde Naties voor vermiste personen op Cyprus die aanwezig zijn op de officiële tribune om het debat over deze kwestie te volgen, namelijk Christophe Girod, voorzitter van het comité, Elias Georgiadis, een Grieks-Cypriotisch lid van het comité en Gülden Plümer Küçük, een Turks-Cypriotisch lid van het comité.
(Applaus)
Peter Mandelson
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie verwelkomt en steunt de ontwerpresolutie over het Comité voor vermiste personen op Cyprus. Net als de geachte afgevaardigden van dit Parlement zijn wij van mening dat het een grondrecht van familieleden is om te weten wat er met vermiste personen is gebeurd. Sinds de onrust in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw worden er ongeveer 1 500 Grieks-Cyprioten en 500 Turks-Cyprioten vermist. Aangenomen wordt dat zij dood zijn.
De taak van het Comité voor vermiste personen bestaat erin de stoffelijke resten van de vermisten te traceren en identificeren, deze over te dragen aan hun familie en de nabestaanden met raad en daad bij te staan. Het Comité kan op de steun van beide zijden van het eiland rekenen evenals op die van de internationale gemeenschap. Het is op dit moment de meest belangrijke en succesvolle instantie om het wederzijds vertouwen van de beide partijen op het eiland te bevorderen en hen nader tot elkaar te brengen. Uit recente opgravingen en uit de oprichting van een antropologisch laboratorium in de bufferzone blijkt dat er veel bereikt kan worden als bij zowel de Grieks-Cypriotische als de Turks-Cypriotische gemeenschap de politieke wil daartoe aanwezig is.
Het Comité voor vermiste personen kan niet alleen op de politieke steun van de Commissie rekenen, maar ook op de financiële bijstand van de Europese Unie. Uit hoofde van het steunprogramma voor de Turks-Cypriotische gemeenschap is 1,5 miljoen EUR gereserveerd. Afhankelijk van de behoeften van het Comité zal dat geld binnenkort vrijkomen. Ik hoop dat de activiteiten van het Comité een bijdrage zullen leveren tot het creëren van een basis voor een totaaloplossing voor het langdurig slepende conflict op Cyprus.
Sta mij toe om van deze gelegenheid gebruik te maken om er nogmaals op te wijzen dat het toezicht op de tenuitvoerlegging van de uitspraken van het Europees Hof voor de Mensenrechten onder de verantwoordelijkheid van het Comité van ministers van de Raad van Europa valt. De Commissie houdt de follow-up op die uitspraken nauwlettend in de gaten.
Panayiotis Demetriou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de fractievoorzitters bedanken voor het feit dat zij het humanitaire vraagstuk van de vermisten op Cyprus alsnog op de agenda van de plenaire vergadering hebben gezet. Ik dank ook alle fracties die de ontwerpresolutie, die naar verwacht wordt morgen zal worden aangenomen, mede hebben ondertekend. Mijn bijzondere dank gaat echter uit naar mevrouw Rothe, de heer Guardans, de heer Lagendijk en mevrouw Kaufmann, die van meet af aan steun hebben gegeven aan mijn voorstel tot een debat over dit vraagstuk en tot de aanneming van een resolutie.
Geachte collega's, mijnheer de commissaris, wij hebben het vandaag over een zuiver humanitair vraagstuk: over de vermisten. Wij hebben het niet over de kwestie-Cyprus als dusdanig. Wij hebben het niet over de militaire bezetting van Cyprus door Turkije. Wij willen met dit vraagstuk geen politiek bedrijven. Wij spreken over een menselijk drama, over het drama van verdwenen medemensen. Meer dan 2 000 personen staan op de lijst van vermiste Grieks-Cyprioten, Turks-Cyprioten, en anderen. Ongeveer net zoveel gezinnen, alhoewel van bepaalde gezinnen twee of zelfs drie personen vermist zijn, leven nu al tientallen jaren lang met de bezorgdheid over hun verdwenen familieleden en met de pijn van hun gemis. Het is hoog tijd dat zij te weten komen - en zoals de commissaris zei, hebben zij daartoe het onherroepelijke recht - of hun familieleden nog in leven zijn, en als zij niet meer in leven zijn, waar ze begraven zijn. Het is hoog tijd dat alle betrokken partijen het politieke eigenbelang, de fobieën en schuldcomplexen terzijde schuiven en samenwerken met het Comité voor vermiste personen.
Wij doen vooral een beroep op de Turkse regering om de haar beschikbare gegevens en inlichtingen aan het comité te geven en het besluit van het Europese Hof van de rechten van de mens toe te passen. Het is echter ook hoog tijd dat de Europese Unie een actieve rol gaat vervullen. De resolutie die naar verwachting morgen zal worden aangenomen zorgt ervoor dat de Commissie en het Europees Parlement bij deze humanitaire zaak betrokken raken.
Tot slot wil ik mijn grote waardering uiten aan het adres van de leden van het Comité voor vermiste personen, wegens de moeilijke taak waarvan zij zich moeten kwijten. Ik wil hun vanavond welkom heten hier in het Europees Parlement en ik hoop van ganser harte dat het menselijk drama van de familieleden van de vermisten zo spoedig mogelijk zal worden beëindigd.
Panagiotis Beglitis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst moet ik zeggen dat het mij een grote eer is namens collega Rothe te mogen spreken, die vanavond afwezig is. Ik wil graag mijn gelukwensen uitspreken aan het adres van commissaris Mandelson voor zijn toespraak, en van de heer Demetriou natuurlijk voor zijn initiatief, maar ook alle collega's, van alle fracties bedanken, die op beslissende wijze hebben bijgedragen aan het debat dat wij vandaag over een dermate belangrijk humanitair vraagstuk als dat van de vermisten van de Cyprische tragedie voeren.
Ik denk wel, mijnheer de Voorzitter, dat alle afgevaardigden, ongeacht hun fractie, morgen tijdens de stemming op actieve wijze present zullen zijn en voor de ontwerpresolutie zullen stemmen. Op die manier zullen zij bevestigen de humanitaire beginselen te willen verdedigen als het gaat om een bij uitstek humanitair vraagstuk als dat van de vermisten op Cyprus.
Mijnheer de Voorzitter, in 1981 werd onder het beschermheerschap van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties het VN-Comité voor vermiste personen opgericht. In 1995 hebben wij hier in het Europees Parlement de eerste resolutie aangenomen. Dat was een belangrijke stap in de bewustmaking van de Europese en internationale publieke opinie. In mei 2001 heeft het Europees Hof van de rechten van de mens een beslissing genomen over het beroep van de Cyprische Republiek tegen Turkije. In die beslissing - en ik denk, collega's, dat het interessant is deze te bestuderen - wordt bevestigd dat Turkije zich schuldig heeft gemaakt aan schending van de fundamentele mensenrechten en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en met name van artikel 2, inzake het recht van leven, en artikel 3, inzake het recht van vrijheid en veiligheid, en artikel 4, inzake het recht om niet mishandeld te worden. Toch is het nu al 2007 en helaas is er bij het onderzoek naar dit probleem tot nu toe niet veel uit de bus gekomen.
Ik geloof, geachte collega's, dat wij als Europese Unie en vooral als Europees Parlement tenminste de humanitaire verantwoordelijkheid hebben om dat te verdedigen wat de heer Mandelson het fundamentele recht van de gezinnen van de vermisten noemde om te weten te komen welk lot hun bloedverwanten is beschoren. Die verantwoordelijkheid moeten wij morgen op niet mis te verstane wijze tot uitdrukking brengen.
Mijns inziens is het bijzonder belangrijk dat het Europees Parlement eenieder herinnert aan zijn verplichtingen. Het humanitaire vraagstuk van de vermisten gaat namelijk zowel de Grieks-Cyprioten als de Turks-Cyprioten, zowel Grieken als Turken, aan. Dit vraagstuk ontstond gedurende de dramatische ontwikkelingen vanaf de jaren zestig, na de conflicten tussen beide gemeenschappen in 1964 en is natuurlijk het resultaat van de Turkse invasie in 1974
Zoals de heer Mandelson terecht zei, is de activering van het VN-Comité voor vermiste personen een heel belangrijke stap. Heel belangrijk is ook dat de werkzaamheden daarvan worden gefinancierd door de Europese Commissie. Ik wil erop wijzen dat de lidstaten de plicht hebben financieel bij te dragen aan de werkzaamheden van het VN-Comité voor vermiste personen. Het verheugt mij dat de heer Mandelson het eens is met de noodzaak van financiering en bevestigd heeft dat de Europese Commissie bereid is de werkzaamheden te financieren.
Geachte collega's, mijns inziens frissen wij met het debat van vandaag niet alleen het historische geheugen op maar dragen wij vooral bij aan de toenadering tussen de Grieks-Cypriotische en Turks-Cypriotische gemeenschap op Cyprus. Daarom kan dit debat volgens mij een brug zijn voor het treffen van vertrouwenwekkende maatregelen ter bevordering van de verzoening en hereniging van beide gemeenschappen in het kader van een herenigde Cyprische Republiek binnen de Europese Unie. Ik ben tevens van mening dat wij allen, met de voor ons kenmerkende humanitaire gevoeligheid, belangstelling zullen blijven tonen, en zoals ook in de ontwerpresolutie staat is het heel belangrijk dat het Europees Parlement bijdraagt aan de ontwikkelingen en deze - zo u wilt - in het oog houdt via de presentatie door het comité van voortgangsverslagen.
Ignasi Guardans Cambó
namens de ALDE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, het probleem van vermiste personen is een drama dat deel uitmaakt van de geschiedenis van een groot aantal landen wereldwijd. Cyprus is niet het enige maar wel het voor ons meest nabije land waar dat drama nog altijd speelt, tot op de dag van vandaag.
Het is daarom belangrijk dat wij erkenning hebben voor het werk van het Comité voor vermiste personen die binnen de Verenigde Naties in het leven is geroepen en onlangs een nieuwe impuls heeft gekregen van de VN zelf. Deze organisatie doet momenteel echt lovenswaardig werk, dat zonder meer erkenning en ondersteuning verdient. Dat is de werkelijke betekenis van de resolutie waarover morgen wordt gestemd. Werk dat ten goede komt aan de families van de vermiste personen en dat veel verder reikt dan het conflict, veel verder dan de politieke spanningen of het historische drama dat dit eiland heeft verdeeld en nog altijd verdeeld houdt.
Deze resolutie benadert de kwestie daarom strikt vanuit die hoek, vanuit de humanitaire hoek van de families en het lijden van mensen die er recht op hebben om de overblijfselen terug te krijgen van degenen van wie zij hielden, en die vanwege het conflict, zonder tussenkomst van deskundigen en forensische artsen van het Comité voor vermiste personen, niet kunnen weten waar ze zijn noch wie ze zijn, en ze kunnen niet worden geïdentificeerd. Dat is de intentie van deze resolutie: steun van de instellingen eisen, ook de financiële steun die, zoals we weten, het Comité voor vermiste personen nodig heeft; dat is de boodschap die we willen overbrengen.
Hiermee is de wond waaraan Cyprus momenteel lijdt, nog niet genezen, want dat vergt te veel werk. We weten dat het er niet naar uitziet dat die wond op korte termijn zal genezen, ondanks de recente maatregelen. Het is echter belangrijk dat we er samen voor zorgen dat dit debat over de gezamenlijke steun van beide gemeenschappen voor deze instellingen, niet wordt aangetast door de politieke spanning die helaas nog altijd aanhoudt. Die mag in geen geval van invloed zijn op ons aller steun voor het werk van dit comité.
Cem Özdemir
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het probleem van de vermiste personen op Cyprus is al sinds meer dan dertig jaar een open wond. Officieel worden nog steeds 2 000 personen vermist, aan beide kanten van de grens. Beide partijen beschuldigen elkaar ervan dat ze niet echt meewerken aan het ophelderen van de zaken. Ik doe een beroep op u, we moeten deze verwijten tenminste hier achterwege laten. Intussen weten de familieleden van de vermiste personen nog steeds niet wat er met hen is gebeurd. De tranen van de moeders zijn echter altijd dezelfde, of hun zonen nu van Griekse of Turkse komaf zijn, ze waren allemaal Cyprioten, die gestorven zijn vanwege Enossis en Taksim. Ook dat is de waarheid, ook dat moet gezegd worden.
Daarom speelt het Comité voor vermiste personen een belangrijke rol, en we kunnen dit comité nooit dankbaar genoeg zijn. Dit is primair een humanitaire zaak, en we mogen hun werk niet moeilijker maken door het op het politieke niveau te tillen. Het werk van het comité is niet alleen belangrijk voor de familieleden van de vermiste personen, maar ook nuttig voor de toenadering van de twee bevolkingsgroepen. Doordat beide gemeenschappen samen zorgen voor de massagraven ontstaat er een gezamenlijke cultuur van herinnering, en groeit er begrip voor de historische trauma's van de andere partij. Daarom is de financiële steun heel belangrijk, dat ben ik eens met onze collega.
Het is echter ook wenselijk dat we nog meer projecten voor beide gemeenschappen op het eiland ondersteunen. Daarbij denk ik aan projecten van filmregisseurs, van intellectuelen, zoals Panikos Chrysanthou en Niyazi Kizilyürek, maar ook aan het gezamenlijke kunstproject Manifesta 6, en aan allerlei projecten die we zouden moeten steunen, zodat alle vreselijke beelden van Cyprus uit het verleden werkelijk verleden tijd blijven, en ons in de toekomst bespaard blijven.
Het slopen van de brug aan de Ledrastraat is een symbool voor de hoop. Het antwoord was dat de muur door Nicosia is afgebroken. Ook dat is een teken van hoop. We moeten er samen voor zorgen dat nog meer zulke tekenen van hoop zichtbaar worden. We doen een beroep op beide partijen om zich constructief op te stellen, zodat dit conflict in Europa definitief verleden tijd wordt.
We kunnen niemand terughalen uit het rijk der doden, maar we kunnen er wel voor zorgen dat het nationalisme op Cyprus nooit meer een kans krijgt.
Kyriacos Triantaphyllides
Mijnheer de Voorzitter, op Cyprus maken wij nu al jarenlang een tragedie mee: het lot van de ongeveer 2 000 vermisten Turks-Cypriotische en Grieks-Cypriotische landgenoten is nog steeds niet bekend.
Het bevoegde VN-Comité voor vermiste personen, die bestaat uit vertegenwoordigers van de Turks- en Grieks-Cyprioten en van de Verenigde Naties, heeft reeds vooruitgang geboekt bij het vraagstuk van de opgraving en identificatie van stoffelijke overschotten. Het is echter noodzakelijk om de werkzaamheden ervan te bespoedigen en zo spoedig mogelijk een eind te maken aan de beproeving van onze landgenoten.
Dit is een zuiver humanitair vraagstuk dat heel ons volk, Turks-Cyprioten en Grieks-Cyprioten, aangaat, en waar niemand politieke munt uit mag slaan of op een andere manier profijt van mag trekken. Wij zijn van mening dat de lidstaten het werk van het comité moeten ondersteunen door de financiële hulp te verhogen. Wij vragen alle partijen om samen te werken bij de vaststelling van het lot van de vermisten.
Het geval van het Grieks-Cypriotische kind dat volgens getuigen in 1974 naar Turkije werd gebracht, is een gelegenheid om een dergelijke samenwerking op gang te brengen. Wij zijn van mening van als men dit humanitair vraagstuk oplost er een nieuwe stap is gezet in de inspanningen voor de oplossing van de kwestie-Cyprus.
Françoise Grossetête
(FR) Mijnheer de Voorzitter, het vraagstuk van de vermiste personen op Cyprus laat beter dan welk ander menselijk drama dan ook zien wat er zich dertig jaar geleden op dat eiland heeft afgespeeld. Het raakt zowel Grieks-Cyprioten als Turks-Cyprioten en het betreft niet alleen de slachtoffers van deze verdwijningen, maar ook, tot op de dag van vandaag, tal van families van vermisten.
Als coördinatrice van de contactgroep op hoog niveau voor de betrekkingen met de Turks-Cypriotische gemeenschap van het noorden van het eiland, kan ik getuigen hoe gevoelig dit vraagstuk ligt in de gedachten van mensen en wat de duidelijk merkbare effecten ervan zijn ter plaatse. Ik heb overigens ook te kennen gegeven om dit onderwerp, onder andere, op de Conferentie van voorzitters aan de orde te stellen, als wij er morgenochtend ons schriftelijk verslag presenteren.
Het vraagstuk van de vermiste personen op Cyprus maakt deel uit van het gedeelde verleden dat de twee gemeenschappen vandaag proberen te begrijpen en achter zich te laten. Rond dit moeizame en gevoelige vraagstuk is evenwel een gezamenlijk project tot stand gekomen, dat symbool staat voor de wil vanuit beide gemeenschappen om een gemeenschappelijke toekomst op te bouwen.
Dit project is het Comité voor vermiste personen. Het opereert onder het vaandel van de Verenigde Naties en het humanitaire werk dat het doet is van cruciaal belang voor beide gemeenschappen doordat het helpt de ongeveer 2 000 personen die nog altijd als vermist staan opgegeven, op te sporen.
Ik kan niet anders dan ingenomen zijn met het belang dat mijn collega's stellen in het vraagstuik van de vermiste personen op Cyprus. Ik deel de gedachte dat politieke steun op het hoogste niveau een onmisbaar ingrediënt is voor het welslagen van deze onderneming. Het werk aan het vraagstuk van de vermiste personen in de eerste plaats worden opgevat als een humanitair werk - daar heeft het Europees Parlement ook altijd op gewezen. Deze onderneming moet gestoeld zijn op de goede wil van beide gemeenschappen en moet gemeenschappelijk worden uitgevoerd. En natuurlijk moet het voldoende materiële, financiële en menselijke middelen krijgen.
Dit comité heeft sinds de oprichting veel obstakels op zijn pad gevonden, maar vandaag is het een nieuwe fase ingegaan en heeft het concrete en nuttige stappen ondernomen, hetgeen voor mij reden is dat ik de inspanningen wil toejuichen en aanmoedigen die aan weerszijden van de Groene Lijn worden ondernomen om nieuwe overgangen te openen, met name ter hoogte van de Ledrastraat in het historisch centrum van Nicosia.
Het Comité voor vermiste personen is dus niet alleen een symbool, het is een instrument voor dialoog tussen de twee gemeenschappen en daarmee een essentiële bijdrage aan een omvattende oplossing van de kwestie Cyprus.
Marios Matsakis
- (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zal alleen kort het woord voeren over de kinderen die vermist worden sinds de tragedie die zich in 1974 op Cyprus heeft afgespeeld.
Christakis Georgiou, een vijfjarig jongetje, werd licht gewond toen hij in zijn huis beschoten werd door een Turkse soldaat tijdens de invasie van 1974. Hij werd meegenomen naar een Turks militair veldhospitaal en dat was de laatste keer dat zijn moeder hem heeft gezien. Op basis van bewijsmateriaal dat 33 jaar later aan het licht is gekomen - inclusief ooggetuigenverslagen van Turkse soldaten - bestaat het sterke vermoeden dat hij naar Turkije gebracht is waar hij door een Turkse legerofficier is geadopteerd die geen eigen kinderen had. De moeder, die inmiddels bejaard is, zou hem verschrikkelijk graag nog een keer willen zien voordat zij sterft.
Andreas Kyriakou, een vijfjarig jongetje, en zijn drie jaar oude tweelingzusjes Maria en Kika zijn met geweld bij hun moeder weggehaald door Turkse soldaten die hun dorp binnenvielen. Zij zijn samen met een groep andere burgers naar een nabij gelegen veld gebracht dat nu tot het bezette gedeelte van Cyprus behoort. Kort daarna weren er schoten gehoord. Gevreesd wordt dat zij geëxecuteerd zijn in een vlaag van krankzinnige vergelding.
Het Turkse leger heeft nooit enige opheldering verschaft over wat er met hen is gebeurd. Hun moeder hoopt en bidt dat zij nog steeds in leven zijn. Mocht dat niet zo zijn, dan smeekt zij om de stoffelijke resten aan haar over te dragen zodat zij voor een fatsoenlijke begrafenis kan zorgen.
Ik heb maar vier van de dertig kinderen genoemd die onder soortgelijke omstandigheden zijn vermist nadat zij in 1974 zijn opgepakt door het Turkse leger. Daarnaast zijn er nog meer dan 1 500 andere burgers vermist. De Turkse regering geeft geen enkele informatie over hun verblijfplaats of over de omstandigheden van hun verdwijning. Dit ondanks het feit dat het Europees Hof voor de Mensenrechten in zijn uitspraak van 10 mei 2001 Turkije in de meest sterke bewoordingen voor dergelijke gedragingen heeft veroordeeld, gedragingen die volgens de uitspraak van het Hof van een dergelijk ernstig niveau zijn dat zij uitsluitend als een onmenselijke behandeling zijn aan te merken.
Geachte commissaris, bij deze vermiste personen draait het niet om de necrologie. Hun familieleden hopen namelijk nog steeds dat hun dierbaren nog in leven zijn.
Karin Resetarits
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er worden niet alleen Grieks-Cyprioten vermist, maar ook Turks-Cyprioten. De leden van de parlementaire contactgroep op hoog niveau voor de relaties met de Turks-Cypriotische bevolking hebben met eigen ogen kunnen vaststellen hoe voorbeeldig de samenwerking in het Comité voor vermiste personen is. Het is het enige initiatief van beide gemeenschappen op Cyprus dat zonder wrijving functioneert. De Cypriotische bevolking op beide delen van het eiland heeft er alle belang bij om dit werkelijk duistere kapittel van de gezamenlijke geschiedenis te verwerken. Ooggetuigen geven de wetenschappers aanwijzingen over mogelijke vindplaatsen. We hebben met eigen ogen gezien hoe professioneel het internationale team onder leiding van een Argentijn werkt aan de identificatie van stoffelijke overschotten.
Het is een goede zaak dat we dit comité nu enige aandacht geven, en hopelijk ook nog meer geld. We moeten echter oppassen, het zou gevaarlijk zijn om deze kwestie voor politieke doelen te misbruiken. Het gevaar is groot dat we daardoor de moeizame, voorzichtige toenadering tussen de twee gemeenschappen storen, en van alles weer tenietdoen. Het zou niet de eerste keer zijn, want al drie jaar lukt het niet om de dringend nodige technische comités in het leven te roepen, die belangrijk zijn voor de soepele samenwerking tussen de twee gemeenschappen op zulke alledaagse vlakken als de gezondheidszorg, de bestrijding van de misdaad en het bevorderen van de handel, terwijl dat toch dringend nodig is. En waarom lukt dat niet? Zeker niet omdat de burgers van Cyprus daar niet aan willen. Daarachter zit de negatieve geest van het machtsbeleid, van het verhinderingsbeleid, de geest die al sinds tientallen jaren over het hele eiland waait, en die de samenwerking in de weg staat.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat heb ik een ontwerpresolutie ontvangen over vermiste personen op Cyprus.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.
