Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 14 juni 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Samenstelling fracties
De Voorzitter
Ik wil u laten weten dat vanaf heden, 2 juli 2001, de heer Michael Holmes geen lid meer is van de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit, maar voortaan deel uitmaakt van de Niet-ingeschrevenen.
Verder wil ik kwijt dat overeenkomstig artikel 7, lid 2 van het Reglement de Commissie juridische zaken en interne markt de geloofsbrieven van mevrouw Olga Zrihen Zaari en de heer Miguel Mayol i Raynal heeft onderzocht. Ik stel u derhalve voor de mandaten van beiden te bekrachtigen.

McMillan-Scott
De heer Holmes is de leider van de Onafhankelijkheidspartij van het Verenigd Koninkrijk. Betekent dit nu dat die gehele partij of in ieder geval de twee partijleden die hier vandaag aanwezig zijn voortaan tot de andere fractie behoren?

De Voorzitter
Mijn mededeling heeft uitsluitend betrekking op de heer Holmes.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de definitieve ontwerpagenda zoals die door de Conferentie van voorzitters op donderdag 28 juni is vastgesteld.
Woensdag 4 juli

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, het spijt me dat ik telkens weer hetzelfde moet zeggen over de vergadering op woensdag, maar we hebben ook telkens dezelfde wantoestand. Ik zie dat het vragenuur al weer is uitgesteld en ingekort. Telkens protesteer ik, en telkens luidt het antwoord dat dit een uitzondering is. De uitzondering wordt zo langzamerhand de regel, omdat we zo dom zijn geweest de vergadering op vrijdag af te schaffen en te veel op de agenda van woensdag plaatsen. Het probleem van de vrijdagen kunnen we nu niet oplossen, maar ik zou u wel willen vragen om ervoor te zorgen dat we op woensdag weer een normale agenda krijgen. Dat betekent dat we niet minder dan anderhalf uur voor het vragenuur moeten krijgen. Het recht om vragen te stellen is een elementair recht van iedere afgevaardigde.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, ik verzeker u dat dit de laatste keer is ...
... tenzij de Conferentie van voorzitters anders zou besluiten.
(De agenda wordt aldus vastgesteld)

 Moties van orde

Napoletano
Mevrouw de Voorzitter, ik moet u nogmaals wijzen op de strubbelingen waarmee onze reis naar Straatsburg gepaard gaat. Voor vanmorgen was een vlucht gepland vanaf Malpensa met een vliegtuig met 18 plaatsen. Mevrouw Morgantini was een van de collega' s die "overbooked" was en uiteindelijk geen plaats kreeg. Ofschoon zij om 7.30 uur uit Rome was vertrokken, kon zij niet op tijd hier in Straatsburg zijn. Ik moet nogmaals wijzen op dit enorme ongemak. Ik weet wel dat de luchtvaartmaatschappijen geen wonderen kunnen verrichten, maar Air France kan toch wel op de maandag van de Straatsburgweek een vliegtuig inzetten met meer dan 18 plaatsen, mevrouw de Voorzitter! Op die manier wordt het Parlement het werken onmogelijk gemaakt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Napoletano, dat u dit punt aan de orde stelt. Zoals u weet stellen wij alles in werking om verbetering in de situatie aan te brengen. Als ik mij niet vergis is er al sprake van enige verbetering. Ik hoop dat sommige afgevaardigden hier dat reeds geconstateerd hebben, maar ik ben mij er terdege van bewust dat er nog veel werk moet worden verzet. Ik neem dan ook kennis van uw opmerking.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, hedenmorgen is in Amsterdam helemaal geen vliegtuig vertrokken naar Straatsburg. De vlucht was wederom gecanceld. Ik heb hier reeds verschillende malen uw aandacht voor gevraagd. Het aantal vluchten, dat eerst drie per dag was, is teruggebracht naar twee. Toen dachten wij dat die vluchten wel zouden gaan, maar wederom heeft Air France besloten om het vliegtuig helemaal niet te laten vliegen. Daar wil ik graag uw aandacht voor vragen. Nu moesten wij allemaal weer via Parijs of via Brussel of via Frankfurt vliegen en kwamen we heel laat hier aan, ofschoon wij al vóór achten op de luchthaven waren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Plooij-van Gorsel. Ik betreur de door u geschetste situatie. U hebt dit punt al regelmatig in dit Parlement aan de orde gesteld. Ik zal mijn uiterste best doen om verandering in deze situatie aan te brengen.

 

Korakas
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk mag eenieder zijn eigen mening hebben over hetgeen de afgelopen tien jaar in Joegoslavië is gebeurd - eerst bombardementen, daarna omkoping van regeringen en pogingen tot verdoeming en vernedering van een geheel volk en zijn leiders, omdat zij zich durfden te verzetten tegen het NAVO-beleid - en over de manier waarop de meerdere malen democratisch gekozen president Milosevic en zijn medewerkers het land hebben geregeerd. U zult het echter los daarvan met mij eens moeten zijn dat de schandalige manier waarop Milosevic uit zijn land is ontvoerd - het Hoger en Lager Huis van het Joegoslavisch parlement en het Constitutioneel Hof waren daartegen - en is overgeleverd aan een tribunaal dat, zoals is gebleken, is opgericht met politieke doeleinden, in opdracht van de VS, op zijn zachtst gezegd een onaanvaardbare methode is. Daarmee wilde men iedere tegenstander van de nieuwe orde de schrik om het lijf jagen. Sommigen spreken dan ook van gangstermethoden, en deze moeten wij onvoorwaardelijk veroordelen.
Ik verzoek u derhalve iets te ondernemen opdat een eind wordt gemaakt aan deze trieste geschiedenis en president Milosevic en zijn medewerkers kunnen terugkeren naar hun vaderland. De enigen die mogen oordelen zijn het volk en de justitie van dit land. Als wij zwijgen over dergelijke praktijken van internationaal terrorisme, maken wij onszelf medeplichtig, treden wij het internationaal recht en de bepalingen inzake nationale soevereiniteit met voeten en maken wij de weg vrij voor strafrechtelijke vervolging van het internationale politieke leven.
Ik dank de collega' s voor hun bijval, maar als wij willen spreken over internationale rechtsorde en eerbiediging van de institutionele orde, is het de hoogste tijd dat eenieder zijn verantwoordelijkheid neemt.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, drie maanden geleden heb ik u op deze plek laten weten hoe ik over de kwestie-Milosevic denk. Ik ben van mening dat Milosevic de hoofdverantwoordelijke is in een van grootste tragedies die het Servische volk en de andere volkeren van het voormalig Joegoslavië hebben ondergaan. Ik denk dat het overgrote deel van mijn fractie deze mening deelt.
Vroeg of laat zou hij verantwoording voor zijn misdaden moeten afleggen, onder meer voor het Internationaal Straftribunaal. De omstandigheden waarin hij naar dit Internationaal Straftribunaal is overgebracht, werpen evenwel een smet op dit heugelijke historische moment. Ik ben niet zozeer teleurgesteld over het feit dat hier een beslissing van het Constitutioneel Hof van Belgrado met voeten is getreden - er valt immers het nodige op de legitimiteit van dit Hof af te dingen - maar wel vanwege het feit dat de waardigheid van de democratische krachten in Servië en Joegoslavië geschonden is. Er is immers onderlinge verdeeldheid tussen de democratische partijen als gevolg van de financiële druk die door een grootmacht is opgelegd. Deze grootmacht staat overigens afkerig tegenover de gedachte van een Internationaal Straftribunaal.
Wij blijven evenwel geheel vasthouden aan onze eis dat Milosevic verantwoording voor zijn misdaden moet afleggen. Het bedroeft mij dat een lid van mijn fractie Milosevic hier verdedigt en in de pers verklaringen aflegt die in mijn ogen ontoelaatbaar zijn.
(Applaus)Voor mensen zoals Nelson Mandela die in het verleden onterecht gevangen hebben gezeten, dient er gerechtigheid te komen. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld Leïla Zana, die nu nog ten onrechte gevangen zit. De waarden waarvoor deze mensen zich in hebben gezet, zijn van een geheel andere orde dan de doelstellingen die door de voormalige sterke man van Belgrado werden gehanteerd.
(Applaus)

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het heel kort houden. Ik wil de heer Wurtz eraan herinneren dat hij en de heer Milosevic aanvankelijk dezelfde politieke mening waren toegedaan. Ik heb mij derhalve net als de rest van mijn fractie tegen hem verzet gedurende het Servo-Kroatische conflict. Ik voel evenwel een diepe weerzin als ik de aasgieren zie dansen rondom dit politieke lijk. Het gelijk staat immers altijd aan de kant van de overwinnaars, wier daden nooit ter discussie worden gesteld.
Vandaag de dag vindt iedereen echter dat ook de overwinnaars rekenschap moeten afleggen voor hun daden, en als het te zwakke rechtvaardigheidsgevoel waarover de mens beschikt daar geen aanleiding toe geeft, dan doet de geschiedenis dat wel. Nürenberg, Tokyo en Den Haag hebben dit duidelijk gemaakt.

Bigliardo
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil hier niet de advocaat spelen van een collega van de socialistische fractie, maar mijns inziens had hij het in zijn opmerkingen over Milosevic niet zozeer over de misdaden die Milosevic al dan niet heeft begaan, maar over een ander, niet minder serieus probleem: mag men de autonome bevoegdheid van een volk om zelf iemand voor het gerecht te dagen aan banden leggen? Wie heeft de Verenigde Staten het patent gegeven - dat zij nu voor zichzelf opeisen - om al degenen die mogelijk oorlogsmisdaden hebben begaan voor de rechter te slepen? Rust op henzelf ook niet vaak de verdenking van oorlogsmisdaden? Als het Europees Parlement zichzelf respecteert, moet het de beslissing of Milosevic al dan niet een misdadiger is overlaten aan een speciale rechtbank. Onze uitspraak moet daarentegen zijn dat de autonomie van de volkeren onschendbaar en onaantastbaar is.

Korakas
Mevrouw de Voorzitter, nu ook de fractievoorzitter en andere collega' s naar aanleiding van mijn opmerkingen het woord hebben gevoerd, wilde ik verduidelijken dat ik alleen namens mijzelf en namens de andere leden van mijn partij heb gesproken. Ten tweede heb ik duidelijk gezegd dat eenieder zijn eigen mening mag hebben over de manier waarop Milosevic en zijn medewerkers het land hebben geregeerd, maar dat voor ons dergelijke praktijken aanvaardbaar moeten zijn, te meer daar het Hoger en Lager Huis van Joegoslavië geweigerd hebben een dergelijke wet uit te vaardigen en dit land de akte tot oprichting van het Internationaal Straftribunaal voor de misdaden in Joegoslavië niet heeft geratificeerd.
Mijns inziens moeten de institutionele orde en de soevereiniteit van elk land worden gerespecteerd. Wat voor Europees Parlement zijn wij anders?

 

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat we de bekering waarvan de heer Wurtz zojuist in zijn betoog blijk gaf, moeten toejuichen. Voorts dienen we onze Griekse vrienden in herinnering te brengen dat het Macedonische volk momenteel een vernedering moet ondergaan die goeddeels te wijten is aan de houding van Macedonië, dat niet alleen zijn volk maar ook de landen van de Europese Unie verplicht het land aan te duiden met het acroniem FYROM. Dat is pas echt een belediging. Onze Griekse collega's zouden er derhalve goed aan doen zich in hun land in te zetten voor een verandering van deze naam.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik wil alleen even het volgende tegen de heer Dupuis zeggen: over de kwestie van de naam waaraan hij refereerde wordt onderhandeld, daarbij is al resultaat geboekt en ik hoop dat voor deze problematiek spoedig een oplossing zal worden gevonden.
Verder herhaal ik wat ik hier al vaker heb gezegd: ons buurland heeft tot nu toe alleen kunnen overleven dankzij de voortdurende morele en materiële steun van Griekenland. Als Griekenland niet de helpende hand had geboden, hadden Milosevic en zijn handlangers het land allang verwoest. Dit is niet het moment om over minder belangrijke zaken te praten. Wat we nu moeten doen is het land ondersteunen en helpen, zodat het in deze moeilijke situatie het hoofd boven water kan houden.

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het eens met de heer Dupuis dat het geen goed idee is om Macedonië "FYROM" te noemen. Ik zou dan ook willen adviseren dat het gehele Parlement zich houdt aan de Nederlandstalige tekst van de agenda van deze week. In die tekst hebben de verklaringen van de Raad en de Commissie op woensdagochtend betrekking op "Macedonië" en niet op "FYROM" , zoals in de Engelstalige versie van de tekst het geval is. De heer Dupuis heeft gelijk. Hoe kan een land dat wordt aangeduid met een acroniem nu een eigen identiteit hebben? Laten we alstublieft een eind maken aan deze onzin.

Baltas
Mevrouw de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk, maar ik wil de collega' s iets in herinnering brengen. Hier wordt opnieuw de kwestie van de naam "FYROM" ter sprake gebracht. U moet wel weten dat het betrokken land zelf hiermee heeft ingestemd. Geachte afgevaardigden, u kunt niet de plaats innemen van dit land en namens dit land spreken. In de Verenigde Naties heeft het land zelf ingestemd met deze naam. Maakt u zich vooral ook niet ongerust: er komt een oplossing voor dit vraagstuk. Bovendien gaat het nu niet om de naam. FYROM of Macedonië heeft hulp nodig en wij moeten het land in de situatie waarin het zich momenteel bevindt helpen. Dat is de taak van het Parlement.

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het hebben over hulpbehoevende gepensioneerden en ouderen. Op donderdag 28 juni jongstleden heeft het Hof van derde aanleg in Duitsland een particulier Duits bejaardentehuis in het gelijk gesteld - dat lid is van een vereniging van particuliere Europese verzorgingsinstellingen met de naam ECHO - en de Duitse wet illegaal verklaard op grond waarvan openbare bejaardentehuizen wel voor geld en allerlei faciliteiten in aanmerking komen maar particuliere bejaardentehuizen niet. Ik wil dat alle hulpbehoevende ouderen kunnen profiteren van de vrije mededinging tussen openbare en particuliere bejaardentehuizen, en ik hoop dan ook dat u iets in die richting zult ondernemen.

Volgrecht ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0235/2001) van de heer Zimmerling, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en van de Raad betreffende het volgrecht ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk (C5-0220/2001 - 1996/0085(COD)).

Zimmerling
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat deze richtlijn een succes wordt. Dit is een klassiek voorbeeld van goed Europees werk. Eerst heeft het Parlement een visionair voorstel gedaan. Daarna heeft de Raad er vier jaar over gedaan om een gemeenschappelijk standpunt uit te werken van de 15 lidstaten, die alle slechts oog hadden voor hun eigen belang. Vervolgens heeft het Parlement in tweede lezing de Raad de levieten gelezen door voor de kunstenaars en de veilinghuizen optimale voorstellen te doen. Ten slotte is er een moeizame worsteling met de Raad en de Commissie ontstaan, die tot een oplossing heeft geleid die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar en tevredenstellend is.
We hebben de concurrentie op de Europese kunstmarkt weer hersteld door de veilinghuizen en galerieën in Europa gelijke kansen te geven. Daarbij is het zeer belangrijk dat de Commissie regelmatig beoordeelt of en vanaf wanneer er eigenlijk niet zozeer sprake is van een nationale kunstmarkt, maar eerder van een Europese markt. Zo nodig moet de Commissie bijsturen. We hebben de sociale zekerheid voor de kunstenaars en hun erfgenamen verbeterd door te garanderen dat ook zij in alle gevallen financieel delen in de stijging van de waarde van de kunstwerken.
Ik geloof dat dit een belangrijke eerste stap is op weg naar meer concurrentie en meer zekerheid in de kunsthandel in Europa. Ik vraag om uw steun voor het resultaat van de onderhandelingen.

Dehousse
Mevrouw de Voorzitter, twaalf van de vijftien lidstaten hebben een volgrecht ingesteld met betrekking tot de doorverkoop van kunstobjecten. Een van de twaalf landen past dit recht evenwel niet toe, terwijl drie lidstaten tot op heden dit recht nog niet hebben ingesteld.
Aangezien de bestaande regelgeving op dit punt in de lidstaten onderling wezenlijk verschilt, kan er gesteld worden dat de interne markt hier tekortschiet. Dit geldt niet alleen voor het volgrecht zelf, maar ook voor de gehanteerde tarieven en de rechthebbenden. Met het compromis dat het Parlement, de Raad en de Commissie hebben bereikt, dient deze lacune te worden aangevuld en een einde te worden gemaakt aan de huidige praktijken van concurrentievervalsing binnen de Gemeenschap.
Het volgrecht vormt voor de kunstenaars of hun erfgenamen een eerlijke manier om compensatie te krijgen. Volgens de wetten van de kunstmarkt wordt een kunstwerk in veel gevallen pas na verloop van tijd waardevol, terwijl een kunstenaar niet kan wachten tot zijn levensavond is aangebroken. Hij zal immers van zijn kunstwerken moeten leven.
Het volgrecht kan tot slot gezien worden als een vorm van belasting op financiële speculatie op het gebied van de kunst. Deze heffing drukt overigens niet al te zwaar op de kunstmarkt. Richtlijn 94/5 voorziet immers in bijzondere BTW-tarieven voor kunstwerken en de praktijk heeft uitgewezen dat deze richtlijn een toename van de verkopen niet heeft verhinderd, zelfs niet in de lidstaten die voorheen geen BTW-tarieven berekenden.
De rapporteur heeft alles al gezegd over het compromis dat is bereikt en dat ik persoonlijk heb onderschreven. Het Europees Parlement heeft twee zeer belangrijke zaken voor elkaar gekregen:
enerzijds is het erin geslaagd de drempel voor toepassing van het volgrecht te verlagen tot 3000 euro, hetgeen nog altijd veel is, maar dit bedrag kan verder worden verlaagd als de Commissie dat nodig acht. Deze drempel zal voor ons meer acceptabel zijn wanneer de staten de mogelijkheid behouden om hun eigen drempel met betrekking tot het volgrecht onder de Europese drempel te houden;
anderzijds is het erin geslaagd de buitensporig lange termijn van 15 jaar waartoe de Raad van ministers na de eerste lezing had besloten, terug te brengen tot maximaal 6 jaar. Als deze buitensporig lange termijn uiteindelijk was aangenomen, zou dat op een bijzonder slecht moment gekomen zijn, juist nu de Gemeenschap zich voorbereidt op de uitbreiding met nieuwe leden.
Op de externe kunstmarkt heeft men zich overigens niet vergist over het belang van de ontwerptekst die vandaag ter beoordeling aan het Parlement wordt voorgelegd. Er is dus geen goede reden om deze ontwerptekst te weigeren, en daarom zal onze fractie voor deze tekst stemmen.

Sanders-ten Holte
Mevrouw de Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, na te zijn gestart in april 1997 zijn wij nu toe aan de derde lezing van de richtlijn betreffende het volgrecht. Ik wil hier graag de leden van de bemiddelingscommissie en de heer Zimmerling bedanken voor hun inspanningen. Maar helaas, ik moet bij mijn oude standpunt blijven. Mijn fractie is voor het overgrote deel nog steeds niet gelukkig met het voorstel. Het gaat hier om het verschil tussen het Engelse woord copyright en het Nederlandse woord auteursrecht. Het gaat hier namelijk om de verkoop van een kunstwerk.
Moet de erfgenaam van een kunstenaar daar zeventig jaar na dato nog recht op kunnen doen gelden? Ik vind van niet. Verkoop impliceert dat men afstand doet van alle rechten en plichten en men wordt daar financieel voor gecompenseerd.
Een verbetering is dat voorgesteld wordt de minimumprijs op te voeren naar 3.000 euro. Een lager bedrag zou een serieuze handicap zijn voor beginnende kunstenaars.
Dit brengt mij tot het volgende punt van kritiek. Ons grootste bezwaar tegen het voorstel is dat het lijnrecht ingaat tegen het principe van subsidiariteit. De Commissie heeft niet kunnen aantonen dat het feit dat er verschillen in wetgeving in de lidstaten bestaan op den duur een directe negatieve impact heeft op de interne markt. Bovendien is het gevaar niet denkbeeldig dat de Europese moderne en hedendaagse kunstmarkt, die met name zeer belangrijk is voor Londen, naar Zwitserland wordt verplaatst - je zag dat eigenlijk al gebeuren bij de Basel Art Fair, een paar weken geleden -, of zelfs naar buiten Europa vertrekt, waar dit recht niet bestaat. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Uit het voorstel blijkt ook dat dit een probleem is. Er worden allerlei onnodige uitzonderingen gemaakt. Dus niks geen harmonisatie. Is het namelijk niet paradoxaal dat, terwijl men ernaar streeft het volgrecht wereldwijd gelijklopend te maken, de lidstaten via allerlei achterdeurtjes de mogelijkheid wordt gegeven de minimumprijs naar eigen goeddunken te verlaten?
En dan de uitvoering. Naast de administratieve rompslomp die het bijhouden van het verkooptraject van een kunstwerk inhoudt, maken de uitzonderingen het ook nog eens extra ingewikkeld. Kunstenaars zitten daar ook niet op te wachten. Als de verkoop plaatsvindt tussen privépersonen is men vrijgesteld van het volgrecht. Denkt u ook niet dat de handel in kunstwerken tussen privépersonen met sprongen omhoog zal gaan? Zo zijn er nog wel een paar voorbeelden te noemen.
Tenslotte, de richtlijn biedt geen gelijke behandeling voor alle kunstenaars, alleen via verkoop van galeries en veilinghuizen. Zij is onduidelijk en fraudegevoelig. Zij is onnodig want er is helemaal geen verstoring van de interne markt.
Op dit soort wetgeving zit mijn fractie niet te wachten. De burger ervaart dit nu juist als onnodige bemoeizucht vanuit Brussel. Mijn fractie heeft twee keer tegen gestemd en vindt het voorstel niet voldoende veranderd en verbeterd, dus zal zij ook de derde keer tegen stemmen.

Echerer
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, nu we mevrouw Sanders-ten Holte hebben beluisterd is weer eens duidelijk gebleken dat iedere medaille twee kanten heeft. Ik heb de afgelopen jaren gesproken met verenigingen en vertegenwoordigers van beeldende kunstenaars. De meerderheid wíl nu eenmaal een Europees volgrecht. Ook de meeste kunsthandelaars willen een gemeenschappelijk volgrecht. De politici proberen al jaren een compromis te sluiten dat voor iedereen aanvaardbaar is.
Ik geef toe dat de Raad niet werkelijk een harmonisering wilde, maar eerder een gezamenlijk gebouwtje met een paar slim geplaatste achterdeurtjes. Ik geef ook toe dat de Raad niet erg flexibel was en niet altijd is ingegaan op de voorstellen van het Europees Parlement, maar het is toch een aanvaardbaar compromis geworden! Ik kan niet namens de Commissie spreken, maar alles wijst erop dat ook de Commissie het spel heeft meegespeeld, al was het geen echte discussie, meer een zwaaien met veto' s, en al was ze niet met alle voorstellen van de Raad even gelukkig, vooral niet met betrekking tot de overgangstermijnen. De Commissie wilde ook dat dit volgrecht er zou komen. Nu hebben we dit document, en ik zou zeggen: met pijn en moeite moeten we ja zeggen, maar we móeten ermee instemmen, want uiteindelijk is dit een overwinning. Dit document valt te verbeteren, maar dat kunnen we alleen maar omdat we het nu in handen hebben.
De tegenstanders zouden wat voorzichtiger moeten zijn met hun kritiek, want op deze wijze gooien zij alle critici op één hoop. Sommigen hebben nu eenmaal principiële bezwaren tegen het volgrecht, anderen hebben specifieke maar ernstige bezwaren die misschien voor hen of voor anderen van existentieel belang zijn. Daarbij denk ik aan de kleinste kunstgalerieën, die het grote reservoir van talent eigenlijk vullen. Zij dragen het grootste risico. Ze hebben vaak problemen met de verschillende belastingstelsels, met de administratie en met de verzekeringspolissen. Zij kunnen vaak niet namens de beeldende kunstenaars verkopen, maar moeten meestal zelf kopen.
Als deze minigalerieën eerst moeten kopen, en drie jaar lang - zoals voorzien in dit voorstel - niet mogen verkopen, en dan na drie jaar misschien met verlies moeten verkopen, dragen ze een risico en verliezen ze twee keer, bij de prijs en bij het volgrecht. Er valt nog veel te verbeteren aan het volgrecht en alles wat daar bij hoort, maar toch zal mijn fractie voor dit voorstel stemmen.
Ten slotte zou ik één argument willen relativeren, ontkrachten kan ik het niet. Sommige lobbyisten zeggen dat de markt nu elders plaats zal vinden. Dat is niet waar, er is vraag en er is aanbod. Bepaalde objecten worden in Europa gezocht en niet in de Verenigde Staten, of omgekeerd, en dat zal ook zo blijven. Het is belangrijk dat dit Europese besluit, dat we morgen hopelijk zullen nemen, een goed argument zal zijn voor degenen die in Zwitserland en ook in de Verenigde Staten strijden voor het volgrecht. Zij wachten op ons besluit, en ik hoop dat ze het morgen ook krijgen.

Titford
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag heeft betrekking op de gemeenschappelijke ontwerptekst die door het bemiddelingscomité is goedgekeurd. Gezien dat feit is het al veel te laat om nog iets aan de verdere afhandeling van deze richtlijn te veranderen - één of meerdere parlementsleden zouden dat sowieso niet kunnen. Desalniettemin maak ik van deze gelegenheid gebruik om kenbaar te maken dat mijn partij het niet eens is met deze maatregel. Hierbij moet ik dit Parlement tevens confronteren met een aantal waarheden, ook al weet ik dat men daar binnen deze instelling niet al te blij mee zal zijn. Het Parlement sluit zich immers liever op in zijn ivoren toren, volledig afgezonderd van de realiteit.
Ten eerste: deze maatregelen zijn erop gericht verstoringen van de interne markt op te heffen, maar in feite is er geen sprake van een gemeenschappelijke markt voor de wederverkoop van kunstwerken. Het Verenigd Koninkrijk - met name Londen - is een belangrijke afzetmarkt, maar de rest van Europa telt in dit opzicht nauwelijks mee. Het belangrijkste effect van deze maatregelen is daarom niet zozeer een verstoring als wel een ontwrichting van de Britse markt. Uiteindelijk wordt hierdoor de handel naar elders verdreven, namelijk naar Japan, Zwitserland en de VS. Geen van die landen is zo betrokken bij de kunstenaars die in de Europese Unie gevestigd zijn als de Londense markt.
Ten tweede komen de gelden die op deze wijze worden vergaard altijd terecht bij de verkeerde personen. Zo ging in 1996 in Frankrijk 70% van de uit het droit de suite voortvloeiende inkomsten niet naar kunstenaars, maar naar de erfgenamen van zeven kunstenaars, waaronder die van Matisse en Picasso. Dat is niet echt in overeenstemming met het idee om de tegen de armoede strijdende kunstenaar de helpende hand te reiken.
Ten derde is de wetstekst zelf omslachtig en hij zal tot aanzienlijk hogere kosten leiden voor de kunsthandel, doordat een extra laag van bureaucratie en uitgaven wordt toegevoegd. Veel kleine bedrijven zullen worden uitgesloten van de verkoop van minder dure kunstwerken, waardoor de mogelijkheden voor nieuwe kunstenaars om hun werk te verkopen beperkt zullen worden. De kunstenaars worden dus niet geholpen, maar juist belemmerd, en er zullen minder bedrijven zijn die erin slagen het hoofd boven water te houden. Wie zal dan nog het werk van onbekende kunstenaars willen kopen? Alles bij elkaar is dit een slecht, onlogisch en in feite onnodig stuk wetgeving.
Deze wetgeving zelf zal leiden tot verstoringen op een markt die anderszins heel behoorlijk functioneert. Zoals zo vaak het geval is, geldt ook hier: het Parlement en de Europese Unie moeten ophouden zich met dit soort zaken te bemoeien.

Gollnisch
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het akkoord dat rapporteur Zimmerling heeft gesloten betreft een compromis over een bijzonder interessant vraagstuk. Sommige groepen van kunstenaars hebben dit akkoord bekritiseerd en ons laten weten dat de nieuwe richtlijn juist een zeer onrechtvaardige situatie in de hand zou werken, waarbij de in moeilijkheden verkerende kunstenaars op ontoelaatbare wijze zouden worden benadeeld ten opzichte van de beroemde kunstenaars. De richtlijn zou geenszins ten goede komen aan kunstenaars die het meest behoefte aan steun hebben. Er zou sprake zijn van een verstoord evenwicht tussen enerzijds een minderheid van bevoorrechte kunstenaars, wier kunstvoorwerpen verkocht worden in kunstgalerieën en kunsthandels, en anderzijds een meerderheid van onbevoorrechte kunstenaars wie het volgrecht officieel ontzegd wordt omdat hun werken onder particulieren verhandeld worden of door particuliere handelaren aan musea worden verkocht.
Er is lang gedebatteerd over de drempel voor toepassing van het volgrecht, welke tussen de 1000 en 4000 euro zou moeten liggen. Er is een compromis bereikt over het bedrag van 3000 euro, en dat is een redelijk bedrag. Wat mij echter verontrust is dat wordt afgeweken van het beginsel van gelijkheid voor de wet, met als gevolg dat er mogelijkerwijze beroep zal worden aangetekend bij het Hof van Luxemburg. Deze situatie is met name een gevolg van het feit dat de richtlijn pas laat in werking zal treden voor de lidstaten waarin het volgrecht tot op heden een onbekend verschijnsel is. Ik doel hier op de datum 2010.
Hoe het ook zij, zoals de vorige spreker zojuist al aangaf moet gevreesd worden dat het volgrecht, dat ontegenzeggelijk aan een aantal prijzenswaardige doelstellingen beantwoordt, een enorme bureaucratische rompslomp met zich meebrengt die eerder zal leiden tot een verlamming van de kunstmarkt dan tot een tevreden groep kunstenaars.

Karas
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de commissaris, ik vertegenwoordig mijn fractie, omdat de heer Graça Moura hier nu niet aanwezig kan zijn. Wij zullen zonder twijfel met een grote meerderheid instemmen met het resultaat van het bemiddelingscomité. Toch zijn er in mijn fractie en ook in mijn eigen land, in Oostenrijk, veel collega's die nog steeds bezwaren hebben. In mijn land bestaat het volgrecht nog niet, en we hebben er ook nooit behoefte aan gehad. Ik had onze Franse collega mevrouw Fourtou beloofd dat ik een aantal van deze bezwaren vandaag nog eens zou noemen, hoewel ik een overtuigd aanhanger ben van eerlijke concurrentie op de interne markt. Ik pleit voor Europese regelingen voor zover die de interne markt en ons integratiebeleid ten goede komen.
Op 13 december vorig jaar heb ik de plenaire vergadering daarom verteld wat de zorgen zijn van het Künstlerplattform gegen das Folgerecht, van de Kunstsenat, van de galeriehouders, vooral van jonge kunstenaars, van de veilinghuizen in mijn land en van mijn fractie. Ik heb toen ter afsluiting gezegd dat de voorstellen onbevredigend waren. Ik vind dat in het bemiddelingscomité wel degelijk rekening is gehouden met deze twijfels. Daarom wil ik de rapporteur ook feliciteren. Toch zijn er nog twijfels overgebleven. Dat blijkt ook heel duidelijk - al is het maar symbolisch - uit de formuleringen over de overgangsregelingen. Ik citeer uit de tekst: "De termijn voor de omzetting van de richtlijn is vier jaar. De lidstaten die op de datum van inwerkingtreding van de richtlijn het volgrecht niet toepassen behoeven, gedurende een termijn die uiterlijk verstrijkt op 1 januari 2010, het volgrecht niet toe te passen ten behoeve van rechtsopvolgers van een kunstenaar na diens overlijden." Bovendien wordt nog een andere termijn genoemd. Uit deze formulering blijkt wel hoe gevoelig het onderwerp ligt en ze geeft aan dat er allerlei compromissen moesten worden gesloten.
Het volgrecht is natuurlijk bedoeld om beeldende kunstenaars een aandeel te geven in het latere financiële succes van hun werk. De vraag is echter of we dat ook hebben bereikt. Op grond van wetenschappelijk onderzoek en ook op basis van het resultaat van het bemiddelingscomité zijn velen van mening dat het volgrecht een herverdeling is. Het geld gaat van jonge, vaak tamelijk arme kunstenaars naar oudere, gevestigde kunstenaars en vooral naar hun erfgenamen. Ik heb hier een onderzoek voor me liggen waarin de bezwaren in vijf punten heel goed worden samengevat. Ik moet die punten noemen, want niet iedereen staat vandaag te juichen.
Ten eerste: de kunsthandel en de veilinghuizen kunnen slechts een zeer klein deel van het volgrecht betalen. Ze kunnen ook niet alles afwentelen op de koper van de kunstwerken - God zij dank, zou ik zeggen. Daarom zou het volgrecht ertoe kunnen leiden dat de prijzen voor het werk van jonge kunstenaars dalen.
Ten tweede: kunstenaars die laat succes hebben - al zijn dat er maar weinig - zouden door het volgrecht een deel van hun inkomen pas in een latere levensfase krijgen.
Ten derde: dat is ongewenst, want dat beperkt de consumptievrijheid van jongere kunstenaars.
Ten vierde: dit recht zou de concurrentie in de kunsthandel kunnen veranderen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat de kunst elders wordt verhandeld.
Ten vijfde: bij de eerste verkoop is al bekend dat bij een doorverkoop het volgrecht moet worden betaald aan de kunstenaar. Dat zou invloed kunnen hebben op de prijs.
Deze bezwaren leven bij velen in mijn land en in mijn fractie. Dat doet niets af aan het resultaat, maar ik hoop dat u er begrip voor heeft dat niet iedereen vandaag in de wolken is.

Koukiadis
Mevrouw de Voorzitter, gelijkheid was een van de redenen waarom voor onbeperkt vermenigvuldigbare kunstwerken een met auteursrechten en andere intellectuele eigendomsrechten vergelijkbaar recht werd ingevoerd. Dat is het volgrecht op het gebied van de beeldende kunsten. Dit is in feite een vermogensrecht, daar de scheppend kunstenaar hier financieel baat bij heeft. Dit is echter wel een zeer bijzonder soort vermogensrecht. Hiermee worden immers esthetische waarden als prioritair erkend en wordt tegelijkertijd een soort eerbetoon gebracht aan de kunstenaars. Het is een feit dat cultuurproducten niet zonder de medewerking van kunsthandelaren in omloop kunnen worden gebracht. In tegenstelling tot de handel in consumptiegoederen of kapitaalgoederen is de handel in kunstwerken echter geen doel op zich. In de kunsthandel gaat het met name om de verspreiding van esthetische waarden en esthetische boodschappen. Een dergelijke handel kan het dus niet stellen zonder de medewerking van de scheppende kunstenaars. Hoe onontbeerlijk de bijdrage van de kunstenaars echter ook is, de commerciële waarde van de kunstwerken komt slechts geleidelijk tot stand, en daarom is het absoluut onaanvaardbaar dat de kunsthandelaar de gehele waarde van een kunstwerk kan opstrijken, ofschoon hij slechts een bemiddelaar is. Het stimuleren van de productiviteit van kunstenaars komt uiteindelijk ook handelaren ten goede.
Daarom vergissen de scheppend kunstenaars van een aantal landen zich als zij dit recht niet erkennen en daarom moeten wij de fout in het Verdrag van Bern, waarmee het volgrecht facultatief werd gemaakt, herstellen. Bepaalde landen dringen aan op lange overgangsperioden of op uitstel van de inwerkingtreding van dit recht. Dit aandringen strekt de betrokkenen bepaald niet tot eer. Europa is de ruimte bij uitstek van de scheppende krachten en de cultuur, en derhalve moet Europa de derde landen de juiste weg tonen. Niemand zal door deze oplossing worden geschaad.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, wij, de Europese afgevaardigden van de Britse Conservatieve Partij, zijn niet verheugd over dit voorstel. We zijn van mening dat het niet noodzakelijk is voor de voltooiing van de interne markt.
Volgens ons zal dit voorstel in de praktijk geen financiële verbetering opleveren voor degenen die daar het meest behoefte aan hebben. Sterker nog, zoals collega Karas al heeft opgemerkt lijkt het er zelfs sterk op dat zij hierdoor slechter af zijn. Door dit voorstel zal een belangrijk deel van de handel in hedendaagse kunst uit de Europese Unie naar Genève en New York worden verdreven. Hierdoor gaan in de kunsthandel zelf en in de ondersteunende bedrijfstakken banen verloren. Die banen zijn wel onze banen, de banen van de Europese burgers, en die bedrijven zijn ook onze bedrijven. Over het geheel genomen zal dit voorstel volgens ons de Europese economie eerder beschadigen dan versterken, en datzelfde geldt voor de positie van de beeldend kunstenaars. Door deze maatregel wordt het bovendien eerder onwaarschijnlijker dan waarschijnlijker dat een mondiale overeenkomst inzake het droit de suite zal worden gesloten. Voor New York en Genève, de begunstigden van deze overeenkomst, is het immers niet langer aantrekkelijk met de Europese Unie een dergelijke overeenkomst te sluiten. Kortom, dit is een slecht plan dat indruist tegen de belangen van Europa in het algemeen en van de interne markt in het bijzonder.

Bolkestein
Allereerst wil ik de rapporteur, de heer Zimmerling, namens de Commissie bedanken voor zijn verslag. De Commissie is met name verheugd over het feit dat men er uiteindelijk toch in is geslaagd een overeenkomst te bereiken.
Ik zal het kort houden, want over dit onderwerp is al veel gezegd, niet alleen vandaag, maar ook in het verleden. Ik zal mij dus beperken tot het strikt noodzakelijke.
Het recht van wederverkoop wordt onderdeel van het Gemeenschapsrecht, zodat kunstenaars ervan kunnen profiteren ongeacht het land in de Europese Unie waar hun werk wordt verkocht. Door deze maatregel zal geleidelijk een einde komen aan de concurrentieverstoringen op de interne markt op dit gebied. Op basis van deze richtlijn zal de Commissie actie kunnen ondernemen teneinde de erkenning van het recht van wederverkoop op internationaal niveau te bevorderen. De Commissie heeft zich al verbonden tot het nemen van passende maatregelen in die richting. Ze maakt zich echter zorgen over de grote vertragingen bij de toepassing, waardoor de richtlijn eventueel pas na 10 jaar een volledig harmoniserend effect tot gevolg heeft. De Commissie heeft derhalve een verklaring opgesteld die tezamen met de richtlijn in het Publicatieblad zal verschijnen. Daarin staat dat dergelijke vertragingen als uitzondering dienen te worden beschouwd en ook als zodanig beschouwd moeten blijven, zodat de effectiviteit van de communautaire actie op het terrein van de interne markt gehandhaafd blijft.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verbetering van de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0174/2001) van de heer Rothley, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een vijfde richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake motorrijtuigenverzekering ter verbetering van de rechtsbescherming van slachtoffers van ongevallen (2000/2126(INI)).

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de rapporteur, de heer Rothley, kon vandaag helaas niet komen, hij heeft een belangrijke vergadering in Luxemburg. Hij heeft mij gevraagd hem te vertegenwoordigen, hem mijn stem te lenen, en dat doe ik graag.
Dit ontwerp voor een vijfde richtlijn inzake motorrijtuigen is bedoeld om de slachtoffers van verkeersongelukken beter te beschermen en tegelijkertijd rekening te houden met de vereisten van de interne markt. Wat stellen wij voor?
Ten eerste: iedere vorm van schade ten gevolge van een verkeersongeval in de Europese Unie - in een lidstaat of grensoverschrijdend - moet in de toekomst binnen een redelijke termijn worden vergoed. Anders worden er boetes opgelegd.
Ten tweede: de minimale dekking moet voortaan 2 miljoen euro bedragen, los van het aantal slachtoffers en de aard van de schade. Ik heb echter mijn twijfels of dit bedrag wel hoog genoeg is. In december 1998 heeft een Britse rechter een vonnis geveld in de zaak van een Nederlandse student die bij een ongeval zijn nek had gebroken, en die sindsdien van zijn tenen tot zijn nek verlamd is. De rechtbank heeft het slachtoffer een schadevergoeding van ongeveer 9 miljoen Britse pond toegekend, waarvan ongeveer 8 miljoen alleen al voor de inkomstenderving.
Ten derde: het is nog steeds niet duidelijk wie bij een ongeval aansprakelijk is wanneer dat ongeval is veroorzaakt met een voertuig zonder kenteken of met een vervalst of gestolen kenteken. Voor dergelijke gevallen moeten we een duidelijke regeling vinden waar de slachtoffers baat bij hebben. Vanaf nu moet het garantiefonds van het land betalen waar het ongeval heeft plaatsgevonden. Een voorbeeld: een voortvluchtige Nederlandse automobilist veroorzaakt in Italië met een in Polen gestolen voertuig met een vals Duits kenteken een ongeval. Wie is aansprakelijk? Dat behoort vanaf nu alleen maar het Italiaanse garantiefonds zijn, dat de schade natuurlijk zal proberen te verhalen.
Ten vierde: de bescherming van de verzekeringsnemer die tijdelijk in een andere lidstaat werkt moet worden verlengd tot twaalf maanden. Binnen die tijd hoeft hij zijn voertuig niet te laten registeren en ook geen nieuwe verzekeringspolis af te sluiten. Dit is slechts een deel van de voorstellen, het zijn eigenlijk bijzaken. Later moeten we ons buigen over de echte problemen van morgen in de Europese Unie: de hervorming van de vergoeding van immateriële schade. Daarover hebben we tijdens de Europese Rechtsacademie vorig jaar in Trier gediscussieerd. Hoe willen we de zwakkere verkeersdeelnemers beschermen, de voetgangers, de fietsers? Dat was dit jaar het onderwerp van de tweede Europese Dag van het Verkeersrecht, ook in Trier. Dat betekent dat het slachtoffer van een verkeersongeval een direct beroep kan doen op zijn eigen verzekering.
Dat lijkt mij een moderne gedachte. De Commissie moet nodig aan de slag!

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Rothley, heel erg bedanken voor de onverdroten ijver waarmee hij zich voor alle Europese burgers en automobilisten heeft ingezet en blijft inzetten door de gaten in de dekking van hun motorvoertuigenverzekering te dichten. Verzekeringen moeten absoluut waterdicht zijn; dat is immers wat de consument van ons verwacht. Velen onder ons hebben in hun kiesdistrict wel eens te maken gehad met gevallen waarin sprake was van problemen of lacunes in een verzekeringsdekking.
Ik en mijn fractie zijn blij met dit voorstel van de heer Rothley. Ik wil hem met name bedanken omdat hij een aantal van mijn suggesties aangaande deze materie ter harte heeft genomen en ze in het verslag heeft opgenomen. Vanavond wil ik op twee punten in het verslag nader ingaan.
Ten eerste bevat het verslag een belangrijke bepaling die niet alleen ten goede komt aan de burger, maar tevens de ontwikkeling van de interne markt in praktische zin bevordert. Indien Europese burgers in een ander land een auto willen kopen, moeten zij nu nog een speciale verzekering afsluiten voor de periode waarin zij hun auto ophalen bij de verkoper of de fabrikant en deze terugbrengen naar hun eigen land. Hun verzekeraar thuis mag momenteel die dekking niet verlenen. Met de voorstellen van de heer Rothley wordt dat straks echter een stuk eenvoudiger. De dekking kan met 30 dagen worden verlengd, zodat burgers worden aangemoedigd binnen de interne markt hun rechten uit te oefenen en over de grenzen aankopen te doen. Dat is een aspect dat de Commissie, en met name de commissaris verantwoordelijk voor de interne markt, de heer Bolkestein, maar al te graag zal steunen.
Het tweede punt, kort genoemd door mevrouw Gebhardt, heeft te maken met de verzekeringsdekking voor burgers die tijdelijk een functie uitoefenen in een andere lidstaat van de Europese Unie, zoals studenten die in het buitenland gaan studeren en een auto willen meenemen, gedetacheerde werknemers of familieleden die tijdelijk naar een ander land verhuizen. Zij kunnen zonder problemen hun auto meenemen, waarbij de thans bestaande dekking gedurende maximaal 12 maanden geldt. Het is belangrijk dat die mogelijkheid bestaat. In het verleden hebben burgers uit het Verenigd Koninkrijk nogal eens geklaagd - ikzelf heb zeer zeker een aantal klachten ontvangen - dat veel verzekeringsmaatschappijen niet gemakkelijk konden overgaan tot het bieden van een dergelijke dekking. Nogmaals, dit is een praktische maatregel die het gemak van de burgers dient en waarmee deze in staat worden gesteld hun rechten op de interne markt uit te oefenen. Ten slotte wil ik graag tegen commissaris Bolkestein zeggen dat ik hoop dat hij het namens het Parlement ingediende voorstel van de heer Rothley aanvaardt en zo spoedig mogelijk actie onderneemt om invoering van deze wijzigingen via een verdere herziening van de richtlijn inzake motorrijtuigenverzekering mogelijk te maken.

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil heel duidelijk zeggen dat ik alle begrip heb voor hetgeen de rapporteur met dit voorstel wil bereiken. Zoals we maar al te vaak hebben gezien raken helaas veel te veel burgers betrokken bij verkeersongevallen naarmate de mobiliteit in geheel Europa toeneemt. De vierde richtlijn inzake motorrijtuigenverzekering was een grote vooruitgang bij de aanpak van die problematiek. Ik wil het nu echter met name over het volgende hebben: in het voorstel worden de lidstaten "verplicht" de bepalingen inzake een verbeterde schadevergoeding te implementeren in hun nationale wetgeving.
Waar het in feite op neerkomt, is dat we een preferentiële regeling voor Europese schadeclaims bij verkeersongevallen hebben gecreëerd. Het is dan ook logisch dat personen die in een puur nationale context bij een verkeersongeval betrokken zijn dezelfde voordelen genieten. Dat is inderdaad logisch, maar eerbiedigen we met die stap wel het subsidiariteitsbeginsel? Ik ben bang van niet, en dat is iets wat we niet uit het oog mogen verliezen. Ik heb daarom opnieuw een amendement ingediend om de verplichting waarvan in het voorstel sprake is te wijzigen in een aanbeveling voor de lidstaten.
Het punt is dat de kwesties waarom het hier gaat te maken hebben met nationaal privaatrecht. Zo zouden in Engeland en Wales aanzienlijke wijzigingen moeten worden aangebracht in de wetgeving inzake de onrechtmatige daad. We zouden een aparte categorie moeten creëren voor de slachtoffers van verkeersongevallen. Maar wat doen we met de slachtoffers van nalatig medisch handelen en bedrijfsongevallen, of met ieder ander type claim die tegen de verzekeraars wordt ingediend?
Op dit moment kijkt de commissie zorgvuldig naar de harmonisatie van het burgerlijk recht. In dat opzicht is het terecht dat we kanttekeningen hebben geplaatst bij de stapsgewijze aanpak, waarvoor ook onvoldoende onderzoek was verricht. Ik wil vandaag enkel en alleen duidelijk maken dat dit voorstel aanleiding is, en moet zijn, tot een veel breder debat, waarbij ook de enorme implicaties voor onze afzonderlijke rechtssystemen in ogenschouw moeten worden genomen. Dit voorstel verdient een gedegen en transparante behandeling.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, in dit ontwikkelingsstadium van de interne markt is het initiatiefverslag van de heer Rothley inderdaad zeer welkom. Na 15 jaar is het ongetwijfeld de hoogste tijd dat de vierde richtlijn inzake motorrijtuigenverzekering eens wordt gemoderniseerd. In die periode hebben we voldoende gelegenheid gehad om te beoordelen of de richtlijn daadwerkelijk heeft bijgedragen aan de totstandkoming van een interne markt voor motorrijtuigenverzekering. Het is duidelijk dat er nog steeds sprake is van een aantal lacunes en dat de verzekeraar en de eiser nog steeds te maken kunnen krijgen met bepaalde problemen waarvoor een oplossing moet worden gezocht.
Ik zou de heer Rothley willen bedanken voor het onderzoek dat hij op dit gebied heeft verricht. Hij heeft duidelijk vastgesteld op welke terreinen de rechtsbescherming van de slachtoffers van ongevallen kan worden verbeterd. Zolang er op dit gebied ruimte voor verbetering is, is het aan ons, de Europese wetgevers, betere voorwaarden te stellen en die te realiseren. Hoewel er al zekere vooruitgang is geboekt, is het duidelijk dat er vooralsnog geen sprake is van een interne markt voor de motorrijtuigenverzekering. Daardoor is het beste wat bedrijven door geheel Europa te bieden hebben in termen van keuze, flexibiliteit en prijs op dit moment nog niet beschikbaar voor de consument. Het verzekeren van motorrijtuigen is een bedrijfstak waarin vele miljoenen euro' s omgaan. Grotere competitie moet derhalve worden aangemoedigd, zodat de consument hiervan kan profiteren.
Een van de meest opvallende inconsistenties op het terrein van de motorrijtuigenverzekering heeft te maken met tijdelijk verblijf in het buitenland. Op grond van de huidige voorschriften is de consument vaak aan de genade van de verzekeringsmaatschappijen overgeleverd. Daar moet een eind aan komen. Ik ben een groot voorstander van het idee om burgers die tijdelijk in het buitenland woonachtig zijn toestemming te verlenen hun eigen motorrijtuig mee te nemen zonder dat ze daarbij worden geconfronteerd met financiële en administratieve belemmeringen. De vrijheid om in het buitenland te leven, te werken of te studeren moet ook echte vrijheid betekenen en niet neerkomen op verborgen barrières. De verplichting zich opnieuw te verzekeren en aan te melden is een van die obstakels. In het Verenigd Koninkrijk hebben we momenteel de kortste periode voor herinschrijving, namelijk maar één dag. Voor personen die tijdelijk woonachtig zijn in een andere lidstaat is het moeilijk om bij een plaatselijke verzekeringsmaatschappij tegen een billijke prijs een verzekering af te sluiten. Het is volstrekt redelijk de verzekeringsmaatschappij in de eigen lidstaat ertoe te verplichten de dekking gedurende een jaar voort te zetten. Dat is voor burgers die overwegen tijdelijk naar een andere lidstaat te verhuizen alweer een kopzorg minder.
In dit Parlement krijgen we maar al te vaak te horen dat de Europese burgers zich om de een of andere reden niet betrokken voelen bij de besluiten die op Europees niveau worden genomen en dat de onderwerpen die hier ter sprake komen ver van hun bed staan. Het is daarom des te beter dat wij in dit Parlement bij kwesties als deze het initiatief nemen. Op dit soort punten kunnen wij immers een werkelijke en tastbare bijdrage leveren aan de rechten en de rechtsbescherming van onze burgers.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de aantallen ongevallen op de wegen in de Europese Unie zijn onaanvaardbaar hoog. Dat geldt zeker voor de tienduizenden die jaarlijks op het asfalt uit het leven worden weggerukt en de honderdduizenden die bij verkeersongevallen gewond raken.
Zeker in zulke gevallen, maar ook als er alleen materiële schade is, mag de ellende niet verzwaard worden door eindeloos touwtrekken met de verzekeringsinstanties.
Naarmate het grensoverschrijdend vervoer zowel in de vracht- als in de personensector toeneemt, doen zich vaker knelpunten voor bij de verzekering van motorrijtuigen. Collega Rothley heeft die in zijn verslag uiteengezet en daarmee onderstreept dat er iets moet gebeuren.
Terwijl inmiddels de kentekenplaten voorzien zijn van de Europese sterrenkrans met daarin de aanduiding van de lidstaat, zegt het kenteken in veel gevallen niets. Uit een andere lidstaat meegebrachte auto´s houden veel te lang hun oude nummer, terwijl anderzijds het tijdelijk behouden van het kenteken in een andere lidstaat onnodig bemoeilijkt wordt.
Wat de minimale dekking voor de wettelijke aansprakelijkheid betreft, deel ik de opvatting van de rapporteur dat die nodig ophoging behoeft. Twee miljoen euro blijkt in de praktijk helaas nodig om de schade in vrijwel alle gevallen te dekken.
Ik steun dan ook het beroep op de Commissie in de ontwerpresolutie om deze herfst een voorstel naar het Parlement te sturen. De termijn is weliswaar kort, maar de rapporteur heeft in dit verslag de blauwdruk ervoor al gegeven.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik even zeggen dat de Commissie het spijtig vindt dat de heer Rothley hier vanmiddag niet aanwezig is. Dit is niet de eerste keer dat ik met hem en zijn collega' s een gedachtewisseling heb over vraagstukken ten aanzien van de motorrijtuigenverzekering. Ik kan me onze discussies over de vierde richtlijn inzake motorrijtuigenverzekering nog heel goed herinneren. Die richtlijn is inmiddels aangenomen.
Derhalve weet ik dat het Parlement groot belang hecht aan de effectiviteit van de verzekeringsdekking voor de bescherming van miljoenen Europese burgers die bij verkeersongevallen betrokken kunnen raken. De meest recente ontwikkeling in het kader van de EU-richtlijnen inzake de motorrijtuigenverzekering, de vierde richtlijn inzake motorrijtuigenverzekering waarnaar ik zojuist heb verwezen, is zelfs tot stand gekomen op uitdrukkelijk verzoek van het Parlement. Die richtlijn is vorig jaar aangenomen. Vanaf eind 2002 zal ze de situatie van automobilisten uit het buitenland helpen verbeteren, Europese burgers die tijdens hun verblijf in het buitenland helaas het slachtoffer worden van een verkeersongeval. Die richtlijn was ook in een ander opzicht opzienbarend. Het was namelijk de eerste keer dat het Parlement gebruik maakte van zijn nieuwe bevoegdheden krachtens artikel 192 van het Verdrag.
Het Europees Parlement doet nu een beroep op de Commissie, die ik hier vandaag vertegenwoordig, om op dit terrein verdere actie te ondernemen. Deze keer doet het Parlement niet het verzoek om een lacune in de bestaande wet- en regelgeving te dichten, maar om de interne verzekeringsmarkt op dit terrein te moderniseren en te versterken.
Wat dit punt betreft zou ik willen zeggen dat de Commissie terdege beseft dat de richtlijnen inzake motorrijtuigenverzekering moeten worden gemoderniseerd. De eerste van deze richtlijnen werd immers al 30 jaar geleden aangenomen. Om die reden en na overleg met de lidstaten, het bedrijfsleven en instanties voor slachtofferhulp is de Commissie in 1998 begonnen met een brede herziening van de verzekeringsrichtlijnen. Die herziening is nu in een vergevorderd stadium, maar ze is nog niet geheel afgerond.
Ik zou daarom dit Parlement als geheel en de heer Rothley in het bijzonder hartelijk willen bedanken voor dit initiatief, dat in overeenstemming is met het werk dat de Commissie op dit terrein verricht en daaraan zelfs een nieuwe impuls geeft.
Een aantal aspecten van de in de ontwerpresolutie voorgestelde maatregelen, zoals een geharmoniseerde termijn voor de registratie van vanuit andere lidstaten ingevoerde voertuigen, overstijgen mogelijk de reikwijdte van de verzekeringsrichtlijnen. Dat is al eens opgemerkt tijdens de discussie in de Commissie juridische zaken en interne markt. Toen is ook vastgesteld dat we, mochten we die kant opgaan, een andere rechtsgrondslag zullen moeten gebruiken dan de rechtsgrondslag die bij verzekeringskwesties wordt gehanteerd.
Daarnaast mag de implementatie van andere maatregelen, waaronder de verplichting voor de verzekeraar om een opgave van ingediende claims af te geven, niet in strijd zijn met het beginsel van de vrije vaststelling van tarieven, dat de grondslag vormt van de communautaire wetgeving op het gebied van verzekeringen.
Ten slotte zou ik het Parlement het volgende op het hart willen drukken: zelfs al beschikken we niet over de mogelijkheid een voorstel in te dienen binnen de in de ontwerpresolutie voorgestelde termijnen, de Commissie zal zich toch volledig inzetten voor een snelle goedkeuring van een breed voorstel voor de modernisering van het wettelijk kader inzake de motorrijtuigverzekering.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0134/2001) van mevrouw Wallis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het werkdocument van de Commissie over de buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen (aanbeveling 98/257/EG en conclusies van de Europese Raad van Tampere (2000/2209(INI)).

Wallis
Mijnheer de Voorzitter, vandaag las ik in The Wall Street Journal een buitengewoon interessant artikel, dat als ondertitel had: "Waarom zijn Amerika en Europa het niet eens over de betekenis van de consumentenbelangen?" . In het artikel werd, geredeneerd vanuit het standpunt van de VS, het volgende beweerd: "Als het gaat om het centraal stellen van de consument in het economisch model is Europa nog steeds hopeloos ouderwets" . Europa heeft met name een achterstand op het gebied van e-commerce. Zo verwacht men dat rond 2005 in de Amerikaanse detailhandel 11% van de aankopen via internet zal worden gedaan, terwijl dat in West- Europa slechts 6% zal zijn. Hopelijk zal dit initiatief van de Commissie voor een Europees buitengerechtelijk netwerk het vertrouwen van de consument in e-commerce doen vergroten en de cijfers voor Europa omhoog stuwen. De problemen waarmee we bij de totstandkoming van de Europese wetgeving hebben geworsteld waren: hoe kunnen we de Europese consument toegang bieden tot een grensoverschrijdend rechtssysteem zonder daarbij het bedrijfsleven te overbelasten en tegelijkertijd dat bedrijfsleven toch blootstellen aan de noodzakelijke marktwerking?
Het moet duidelijk zijn dat dit een poging is een groot aantal grensoverschrijdende consumentengeschillen waarbij sprake is van geringe economische waarde buiten het gebruikelijke rechtssysteem te behandelen. Hierbij zullen alternatieve middelen worden geïntroduceerd die de onderste laag van onze traditionele rechtssystemen vrijwel volledig zullen vervangen. Het gaat hierbij om een zeer ambitieus project dat serieus moet worden aangepakt en op gedegen wijze moet worden gefinancierd. Een van mijn grootste zorgen met betrekking tot dit initiatief is het kostenaspect, zowel in substantiële zin als in termen van publiciteit. Onze burgers weten hun plaatselijke rechtbank te vinden, maar weten zij ook hoe en waar zij toegang kunnen krijgen tot het EBG-net? Ik ben niet echt optimistisch als ik kijk naar wat ik tot nog toe heb gezien.
Ten tweede vraag ik me af: is het systeem wel coherent en efficiënt? Op dit moment varieert de vooruitgang in de afzonderlijke lidstaten behoorlijk. De Commissie moet zich in dat opzicht harder opstellen, vandaar ons voorstel om met iedere infobalie een dienstverleningsovereenkomst te sluiten. Alleen door middel van dergelijke overeenkomsten kunnen we ervoor zorgen dat onze burgers de dienstverlening krijgen waar zij recht op hebben.
Dat brengt me bij de amendementen. We stemmen maar al te graag in met amendement 2 en 3, maar hebben grote bedenkingen bij amendement 1. Het is niet realistisch om infobalies de mogelijkheid tot het verstrekken van juridisch advies te ontzeggen. Bepaalde centra die al opereren als Euroloketten hebben geschoolde juristen onder hun personeel. Zonder hen kunnen deze centra niet functioneren. We kunnen onze burgers geen tweederangsdienstverlening bieden. Het is essentieel dat aan het begin van een klachtenprocedure goed juridisch advies wordt geboden of dat voldoende juridische kennis aanwezig is, zodat kan worden voorkomen dat het verkeerd loopt met een klacht en dat deze ontaardt in een nog slechtere situatie, teleurstelling en rechtsweigering.
Ten slotte wil ik het met u hebben over de juridische aanpak. De alternatieve geschillenbeslechting en het EBG-net zijn voorbeelden van niet-bindende afspraken of coregulering. Als in de toekomst altijd een dergelijk pad wordt bewandeld, is het belangrijk dat het Parlement hierbij van begin tot eind betrokken wordt. Zo zou een meerderheid onder ons voorstander zijn van het andere sectorale initiatief op dit terrein, te weten het FIN-net, dat te maken heeft met de financiële dienstverlening. Wanneer werd dit initiatief echter naar het Parlement doorverwezen? Als we ons rechtssysteem en de toegang tot het recht vervangen of verbreden, zijn deze onderwerpen van wezenlijk belang voor de burgermaatschappij; ze kunnen en mogen niet worden aangepakt zonder de inbreng van de democratisch gekozen afgevaardigden.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, we zijn blij met dit verslag dat door mevrouw Wallis zo behendig door dit Parlement is geloodst. In de nieuwe, heerlijke wereld van e-commerce lopen immers evenveel oplichters en bedriegers rond als in de niet-digitale wereld daarbuiten. Het is derhalve zeker niet minder belangrijk dat de consument wordt beschermd. Die bescherming is er in twee vormen. Ten eerste is er de juridische bescherming en ten tweede is er het middel om die bescherming af te dwingen. Zoals mevrouw Wallis zojuist heeft opgemerkt, is het duidelijk dat vooral bij kleine, grensoverschrijdende claims - met andere woorden in geval van verschillende rechtssystemen - de traditionele rechtssystemen slechts in beperkte mate daadwerkelijk hulp kunnen bieden.
We zijn dan ook verheugd over dit initiatief voor het opzetten van een gebruiksvriendelijk, buitengerechtelijk netwerk voor geheel Europa. We vinden dat dit netwerk de fysieke grenzen van de Europese Unie moet overschrijden. Internet is immers ook niet gebonden aan nationale grenzen. Zoals zo vaak zijn het de details die roet in het eten gooien. We zien uit naar die details en hopen dat dit alles leidt tot een succesvolle afronding.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Wallis levert een belangrijke bijdrage aan het debat over het werkdocument van de Commissie over de buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen. Ik sta ook achter haar aanbevelingen aan dit Parlement en deel beslist haar verontrusting.
We weten allemaal uit eigen ervaring dat ellenlange en dure rechtszaken steeds minder aanlokkelijk worden als middel om geschillen te beslechten. De gedachte dat de meeste mensen hun geschillen willen bijleggen tegen de achtergrond van rechters, goedgeklede advocaten en fraaie rechtszalen is achterhaald. Net als mensen die pijn lijden, willen mensen met problemen van hun zorgen af en wel zo snel en zo goedkoop mogelijk. Er ontstaat dan ook een culturele verschuiving van traditionele procesvoering naar succesvol gebleken alternatieven.
Onlangs is in het Verenigd Koninkrijk een al elf maanden durende, miljoenen ponden kostende rechtszaak in slechts een paar dagen door bemiddeling opgelost. In heel Europa zien we voorbeelden van dit soort geschillenbeslechting. Maar als we willen dat de interne markt groeit, moeten we ervoor zorgen dat de consument gemakkelijker en met een gerust hart over de grens kan winkelen. Dit lukt alleen als de consument er bij de aankoop van goederen en diensten geheel zeker van kan zijn dat eventuele problemen gemakkelijk kunnen worden opgelost. Dat wil zeggen: in eerste instantie niet in de rechtszaal, waar de gemiddelde kosten voor een grensoverschrijdende rechtszaak 2500 euro bedragen en het tussen de 23 en 29 maanden duurt voordat de zaak is opgelost.
We weten dat de consument in werkelijkheid niet wordt aangemoedigd om op internet te winkelen buiten zijn eigen lidstaat en dat nationale consumentenbonden - ook die in mijn eigen lidstaat - hem dit vanwege de vele obstakels niet aanraden. Mijn persoonlijke ervaring met online-winkelen heeft mijn vertrouwen erin bepaald niet versterkt. Nadat ik cd' s gekocht had bij een bekende winkel, namelijk HMV, ontving ik een onvolledige bestelling met de belofte dat de rest zou volgen. De meeste internetwinkels geven de verzekering dat er geen geld van een rekening wordt afgeschreven voordat de bestelling is afgehandeld. We zijn nu twee maanden verder en ik moet nog altijd een aantal artikelen ontvangen, maar het volledige bedrag is wel van mijn Visa Card-rekening afgeschreven. De waarde van die artikelen is echter gering en het zou duur en onzinnig zijn om hier een rechtszaak van te maken.
In toenemende mate wordt de consument er ook toe verleid om zelfs duurdere producten over de grens te kopen, zoals wasmachines, koelkasten, financiële diensten en auto' s. Alternatieve, niet-gerechtelijke procedures vormen een waardevolle manier om verhaal te halen. Zij verschaffen diensten en oplossingen die in verhouding staan tot de waarde van het artikel. Maar ze zijn geen wondermiddel voor alle consumentengeschillen. De consument moet het recht blijven behouden om, in laatste instantie, naar de rechter te stappen. Als de consument en de handelaar of diens website het niet onderling eens kunnen worden, moet de consument aangemoedigd worden om alternatieve procedures te overwegen. Het is van essentieel belang, zoals mevrouw Wallis al zei, dat de consument goed op de hoogte is van deze mogelijkheid.
In mijn eigen lidstaat fungeren Citizens' Advice Bureaus als infobalies. De consument die schadevergoeding eist, kan dus in zijn eigen omgeving terecht voor advies en informatie. Dit is van wezenlijk belang. Voor de consument in het Verenigd Koninkrijk heeft het bevorderen van het vertrouwen in grensoverschrijdend, online-winkelen zelfs nog een extra voordelig neveneffect. We kunnen winkelen op een grotere markt en artikelen vaak tot eenderde goedkoper kopen. Doordat we op die manier hoge prijzen drukken in onze eigen, veel te dure binnenlandse markt - ook wel "het Engeland van de afzetters" genoemd -, kan dat alleen maar een voordeel zijn.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik ben al jarenlang een groot pleitbezorger van alternatieve en buitengerechtelijke geschillenbeslechting. Niet alleen kan dat een middel zijn om de steeds toenemende druk op de reguliere rechterlijke instanties het hoofd te bieden, maar vooral geeft het voor burgers een lage drempel om op een snelle en goedkope manier bij klachten genoegdoening te krijgen.
Overigens heb ik er in de voorbije jaren bij de behandeling van verschillende consumentendossiers, zoals verkoop op afstand, telkens weer op gehamerd dat er voor het goed functioneren van de interne markt aandacht moet zijn voor alternatieve vormen van geschillenbeslechting. In een aantal richtlijnen is dan ook expliciet de alternatieve geschillenbeslechting opgenomen.
De interne markt heeft ertoe geleid dat de consument zijn blik ontzettend heeft kunnen verruimen en dat hij niet langer meer gebonden is aan het aanbod op de nationale markt. Zeker nu er steeds meer via moderne communicatiemethoden over de grens wordt gekocht en verkocht laten de zegeningen van de Europese markt zich tellen.
Maar de consument kan ook wel eens ontevreden zijn, net als dat in de eigen lidstaat het geval kan zijn. Bij een aankoop over de grens is de weg voor klachtenbehandeling dan een stuk langer, maar vooral ook veel moeizamer. Veel consumenten worden zodanig afgeschrikt door ingewikkelde procedures, bovendien in een vreemde taal, dat ze hun klacht maar laten voor wat het is. Dat is absoluut te betreuren.
In dat licht verwelkom ik het Commissievoorstel dan ook van harte. Complimenten ook aan mevrouw Wallis die in haar verslag de vinger legt op enkele zere plekken, waarmee ik van harte kan instemmen.
Maar laat ik nog wat kernwoorden noemen bij de op te richten infobalies. Er dient eenvoud in procedures te zijn, laagdrempeligheid voor de rechtzoekende consument en een goede regeling voor het gebruiken van de eigen taal. Op het laatste punt dient de Commissie nog eens goed na te denken over de praktische uitwerking die zij denkt te geven aan haar plannen. Ik zou bovendien willen weten wanneer in de diverse lidstaten de infobalies van start gaan. In Nederland is men van plan in 2001 te starten.
De infobalies dienen zich naar mijn mening te concentreren op een functie als wegwijzer voor de consument. In dat opzicht ben ik het dus niet eens met mevrouw Wallis. Het echte juridische advies dient door daartoe gekwalificeerde mensen te worden gegeven. Ik vind ook dat de infobalie niet mag en niet kan optreden als advocaat, want op dat moment is men verantwoordelijk voor het gegeven advies. Ik vind dat de infobalie een faciliteit en een goede wegwijzer moet zijn en moet doorsluizen naar bijvoorbeeld de alternatieve geschillenbeslechting.
Ik denk derhalve dat toch nog eens een keer, ook door de rapporteur, goed gekeken moet worden naar mijn amendement. Wij lopen te veel risico's wanneer wij ze juridische taken gaan geven. Ik spreek uit ervaring als voorzitter van de stichting geschillencommissies.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, het is van groot belang dat er binnen de Europese Unie een kader wordt ontwikkeld waarbinnen de bescherming van consumentenrechten te allen tijde wordt gegarandeerd. Dit houdt in dat er structuren moeten komen waardoor de 370 miljoen consumenten in de EU snel toegang krijgen tot de rechter en schadeloos gesteld kunnen worden als hun rechten worden geschonden. Trage rechtspraak is onrechtvaardige rechtspraak. Daarom ben ik blij met deze mededeling, die erop gericht is procedures in het leven te roepen voor buitengerechtelijke beslechting van consumentengeschillen. Het is aan de 15 lidstaten van de Europese Unie om de bepalingen van deze aanbeveling in te voeren. Dit betekent dat iedere lidstaat dergelijke procedures dient in te stellen.
Uiteindelijk zullen deze nieuwe structuren benadeelde consumenten binnen de Europese Unie kunnen helpen bij het oplossen van grensoverschrijdende geschillen. Iedere regering binnen de Unie zal ook centrale contactpunten moeten instellen, die de consument de vereiste informatie geven over de organen voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting die in hun rechtsgebied bestaan. Dergelijke contactpunten zullen de consument uitleggen waar hij zijn klachten kan indienen en welke procedure in zijn geval geschikt is. De centrale contactpunten zullen informatie en hulp verstrekken met betrekking tot het beslechten van grensoverschrijdende geschillen binnen de Europese Unie.
Ik wil er bij de Europese Commissie sterk op aandringen dat zij substantiële fondsen beschikbaar stelt om ervoor te zorgen dat in de hele Europese Unie veel publiciteit aan dit nieuwe systeem gegeven wordt. Dat is immers noodzakelijk als we van deze nieuwe structuren een succes willen maken. Er zal ook op gestructureerde wijze toezicht moeten worden gehouden op de procedures, zodat tegenstrijdigheden in de praktijk binnen de verschillende lidstaten gladgestreken kunnen worden.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter: dit voorstel is slechts een van de vele door de Europese Unie ingevoerde maatregelen ter bescherming van consumentenbelangen. De consument moet beschermd worden, niet alleen in de offline-wereld, maar ook in de steeds belangrijker wordende online-wereld, waarin consumenten vele goederen en diensten kopen via internet. Er is een nieuw tijdperk van informatietechnologie aangebroken. Wij moeten ervoor zorgen dat de rechten van de consument beschermd worden terwijl deze technologieën voortschrijden. Mijn complimenten aan de rapporteur voor dit prima verslag.

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, we zouden graag eens een goed doorwrocht werkdocument van de Commissie willen zien aangaande de beslechting van consumentengeschillen. We zijn daarbij vooral geïnteresseerd in de beslechting van grensoverschrijdende geschillen. Zoals de rapporteur, mevrouw Wallis, al aangeeft, stellen we ons enthousiasme vaak te lang uit. We zijn dan blind voor het positieve dat reeds tot stand is gebracht. We moeten dus blij zijn met dit initiatief van de Commissie, ook al is het vrij beperkt. De Commissie geeft hiermee een mogelijkheid aan voor een snelle en goedkope beslechting van consumentengeschillen. Het gaat dan om geschillen waarmee vaak geringe bedragen gemoeid zijn. Zoals bekend is het de bedoeling een Europees buitengerechtelijk netwerk op te zetten voor het oplossen van dit soort zaken. Dat netwerk moet transparant, eerlijk en geloofwaardig zijn, en gebaseerd op de ervaring van consumentenorganisaties. Deze moeten toezicht kunnen houden op de bescherming van de consumentenrechten en de kwaliteit van het leven van de Europese burgers.
We doen nu dus een stap in de richting van de bescherming van de rechten van particulieren, maar dan zonder de bureaucratische rompslomp van de traditionele oplossingen via de rechtbank. We gaan daarbij niet uit van een onzichtbare hand. Het gaat hier immers om zelfregulering ten behoeve van de consumenten op de binnenmarkt, en die zelfregulering wordt gesteund en gecoördineerd door de Europese instellingen. Daarmee dragen we bij tot de geloofwaardigheid van de Unie, terwijl we diezelfde Unie zo ook dichter bij de burgers brengen. Er is dus een begin gemaakt, mijnheer de Voorzitter, en mevrouw Wallis heeft aangegeven hoe we nu verder moeten. Daarom zal mijn fractie voor het nu besproken verslag stemmen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet alleen voorstander, maar overtuigd voorstander van arbitrage. Dit komt hoofdzakelijk door mijn ervaring in de rechtspraktijk, zowel op het gebied van binnenlands recht in mijn eigen lidstaat als op het gebied van internationale handelsarbitrage. Ik heb het voorrecht genoten zeven jaar lang lid geweest te zijn van het Internationaal Arbitragehof van de Internationale Kamer van Koophandel, en ik heb het laatste stuk wetgeving inzake Internationale Handelsarbitrage in mijn eigen land voorbereid. Ik ben dus overtuigd van de voordelen van arbitrage, naast gerechtelijke procedures.
Ik ben dan ook van mening dat het ontwikkelen van het EBG-net een belangrijke stap is, waarmee we ervoor zorgen dat de consument praktisch toegang krijgt tot eenvoudige, goedkope en doeltreffende middelen om grensoverschrijdende geschillen te beslechten. Het is het logische vervolg op de Commissiemededeling van 1998 over toegang tot de rechter en op de bekendmaking door de lidstaten van de buitengerechtelijke organen die de in aanbeveling 98/257 omschreven beginselen toepassen. Daarnaast is het een belangrijke stap voorwaarts op weg naar de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Raad van Tampere, omdat het in Europa een betere toegang tot de rechter verschaft.
De zich voortdurend uitbreidende economische activiteit binnen de interne markt betekent dat de activiteiten van de consumenten zich steeds minder beperken tot hun eigen land. Om een daadwerkelijk concurrerende en doeltreffende interne markt te creëren, is het dringend noodzakelijk dat het vertrouwen van de consument actief wordt vergroot. De aanhoudende groei van e- commerce en de invoering van de euro onderstrepen deze noodzaak. Om het EBG-net meer bekendheid te geven, doeltreffend in te voeren en tot een eventueel succes te maken, is de betrokkenheid en steun van alle communautaire instellingen, inclusief het Europees Parlement, van wezenlijk belang. Sinds dit initiatief vorig jaar maart werd voorgesteld, hebben lidstaten, in nauwe samenwerking met de Commissie, al aanzienlijke vooruitgang geboekt.
Alle lidstaten, met uitzondering van Duitsland, hebben de Commissie inmiddels laten weten welk orgaan als hun nationale infobalie zal fungeren, en men is bezig met het oprichten van deze organen. De Commissie biedt financiële ondersteuning voor de aanloopkosten en zal onderzoeken hoe zij het best kan zorgen voor verdere infrastructuur en doelgerichte steun. Daarnaast hebben Noorwegen en IJsland te kennen gegeven dat zij willen meedoen en zij hebben deelgenomen aan bijeenkomsten met deskundigen uit lidstaten en met de Commissie.
We onderzoeken ook hoe de kandidaat-lidstaten het best in het netwerk kunnen worden opgenomen. Met behulp van deskundigen uit lidstaten en belanghebbenden in brede zin is al veel werk verricht om van het netwerk een succes te maken. Een van de resultaten van dit werk is met name het memorandum of understanding, waarin uiteen wordt gezet welke functies de infobalies ten minste moeten vervullen en waarin praktische richtlijnen worden gegeven. Aan dit memorandum wordt momenteel de laatste hand gelegd.
Dit document markeert een belangrijke stap op weg naar een coherente samenwerking in het hele netwerk. Het bevat onder meer voorwaarden voor praktische informatie en adviezen aan de consument, voorwaarden voor een algemeen, op het European Complaint Forum gebaseerd systeem voor klachtenafhandeling, voor de vertaling daarvan en voor het toezicht op het efficiënt functioneren van het netwerk. Daarnaast wordt in het document de eis gesteld dat ofwel de infobalie ofwel de nationale autoriteit praktische afspraken maakt met nationale instanties voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting, zodat hun samenwerking soepel verloopt. Ook moet zo gecontroleerd worden of die afspraken overeenstemmen met de uitgangspunten van de aanbeveling van de Commissie. Samenwerking binnen het netwerk zou moeten plaatsvinden via regelmatige bijeenkomsten, het ontwikkelen van netwerkstrategieën en het voortdurend evalueren van het netwerk, zodat het steeds beter wordt. Het is ook de bedoeling dat er uniforme methoden worden toegepast bij het verzamelen van gegevens over het functioneren van het netwerk, bij het evalueren ervan en bij het bepalen van de specifieke consumentenproblemen.
De groep deskundigen van de lidstaten komt morgen bijeen om deze details af te ronden. Ook is voorlopig afgesproken dat het netwerk op 16 oktober aanstaande in werking treedt. Dit valt samen met de lancering van het Euroloket in België, dat daar als infobalie zal fungeren, en met de jaarlijkse Algemene Vergadering van de Consumentenbonden op 18 en 19 oktober. Wat mij betreft heeft het EBG-net prioriteit. De Commissie ontplooit momenteel een aantal initiatieven die bedoeld zijn om vertrouwen te scheppen bij de consument, zodat hij actief kan deelnemen aan de interne markt en er profijt van kan trekken. Het EBG-netwerk is een wezenlijk onderdeel van deze initiatieven. Doordat het de grensoverschrijdende handel bevordert, zal het netwerk ook belangrijk zijn voor bedrijven, vooral voor het MKB.
Het netwerk verschaft het praktische kader waarbinnen we het potentieel van de instanties voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting ten volle kunnen benutten bij grensoverschrijdende geschillen. Dankzij de organische structuur is dit kader voldoende flexibel en aanpasbaar om nieuwe uitdagingen aan te kunnen en kan er voortdurend toezicht op gehouden worden. Op die manier kunnen we een effectief systeem tot stand brengen voor alle burgers en voor het effectief functioneren van de interne markt.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik zou graag het commentaar van de commissaris op de amendementen willen horen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, dit zijn amendementen op de uitstekende tekst van de rapporteur. Zoals ze in het verslag staan, heb ik er geen enkel bezwaar tegen. Ik kan met name het eerste amendement steunen, dat erop wijst dat toegang tot juridisch personeel noodzakelijk is. Dat is wenselijk en het staat ook in ons voorstel. De andere amendementen lijken me heel redelijk. Amendement 3 verwijst bijvoorbeeld naar de betrokkenheid van de EER-staten. Sommige daarvan zijn al bij het EBG-net betrokken en we willen dat meer EER-staten erbij betrokken worden, inclusief de kandidaat-lidstaten. De Commissie steunt dit dus volledig.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit.
De heer Byrne heeft het woord, namens de Commissie.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wil het Europees Parlement graag bedanken voor de resolutie die het heeft ingediend bij het verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector. Deze resolutie bevat een aantal zeer interessante punten en de Commissie heeft deze zorgvuldig bekeken.
Zoals u weet was dit verslag bedoeld om als platform te fungeren voor een brede discussie tussen de lidstaten, het Europees Parlement en de sector. Sinds januari heeft het verslag op de agenda van de werkgroepen van de Raad en van de SCL-bijeenkomsten gestaan en het is eveneens besproken tijdens de laatste Raad. De Commissie neemt alle adviezen en standpunten mee in haar overwegingen. Op dit ogenblik bestudeert en evalueert zij aspecten die betrekking hebben op het verslag en op de toekomst van de sector en zijn gemeenschappelijke ordening der markten.
In dit verband staat de Commissie achter de punten die in de resolutie van het Parlement naar voren worden gebracht. Zij steunt met name die punten die ten doel hebben de groepering van het aanbod in producentenorganisaties te verhogen, met operationele programma' s samenhangende problemen te verminderen en de marktregulering in het algemeen te verbeteren. De Commissie verzekert het Parlement dat zij zich er volkomen van bewust is dat er nog hard gewerkt moet worden aan verschillende aspecten van dit verslag en van uw resolutie. De Commissie is voornemens met voorstellen te komen om de gemeenschappelijke ordening der markten waar nodig te verbeteren wanneer dit evaluatieproces is afgerond.
Tot slot wil de Commissie het Parlement nogmaals bedanken voor deze resolutie. Zij is bereid alle noodzakelijke contacten tussen haar diensten en het Parlement te onderhouden en verheugt zich op een uitgebreide discussie en samenwerking inzake de toekomst van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector.

Ayuso González
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren. Op de eerste plaats wil ik de Commissie bedanken voor haar korte verklaring. Ik vind het jammer dat de verantwoordelijke commissaris niet aanwezig is, maar ik wil u, mijnheer Byrne, wel hartelijk danken voor uw aanwezigheid vandaag.
Ik vind het echter jammer dat de Commissie zich beperkt heeft tot een verklaring met goede bedoelingen en het bedanken van het Parlement, zonder de problemen te definiëren en voorstellen te doen voor mogelijke oplossingen.
Het is nu een jaar geleden dat de Raad de Commissie heeft gevraagd een gedetailleerde analyse te maken van de situatie in de groenten- en fruitsector - die op dit moment de meeste problemen heeft - in het kader van het verslag over het functioneren van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector. Om te voorkomen dat de steun aan deze sector zou wegvallen, zijn de plannen ter verbetering die in 2000 afliepen verlengd. Op dit moment zitten we met het probleem dat deze verlenging in 2001 afloopt en dat de situatie grote onzekerheid veroorzaakt in de sector. De kans is groot dat de aanplantingen verwaarloosd worden, ondanks de vooruitgang die we geboekt hebben met de plannen ter verbetering.
Voor dit probleem hebben we een oplossing nodig die we direct in kunnen zetten, in de vorm van een aantal ondersteuningsmechanismen die de huidige plannen ter verbetering vervangen wanneer deze aflopen.
De dopvruchtensector is zowel vanuit sociaal oogpunt als wat het milieu betreft zeer belangrijk in de Europese Unie, in de zuidelijke landen (Spanje, Italië, Griekenland, Portugal en Frankrijk). Daar zijn namelijk veel kleine plantages die veel arbeidsplaatsen creëren en die bovendien rechtstreeks van belang zijn voor het milieu.
Het Parlement heeft zich ervoor uitgesproken dat we op zoek gaan naar een definitieve oplossing voor deze sector, in het kader van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector. Mijnheer de commissaris, nu moeten het voorzitterschap en de Commissie haast maken met een definitieve oplossing voor de dopvruchtensector in de Europese Unie in het kader van deze gemeenschappelijke ordening der markten. Tot die tijd moeten de plannen ter verbetering verlengd worden.
Wat betreft de andere problemen inzake de gemeenschappelijke ordening waarop in het verslag ook gewezen wordt, denk ik dat we de producentenorganisaties moeten ondersteunen. Bovendien moeten we de instrumenten die de gemeenschappelijk ordening deze verenigingen in handen geeft stimuleren, met name de actiefondsen.
We moeten ook associaties en fusies van de producentenorganisaties stimuleren. Verder is het raadzaam dat de actiefondsen die door de gefuseerde producentenorganisaties gecreëerd zijn - of de aandelen die door verschillende organisaties gezamenlijk worden uitgegeven - voor 70% gefinancierd worden in plaats van voor 50%, zoals nu het geval is. Zo zouden er dezelfde regels voor gelden als voor de aandelen die worden uitgegeven in de keten van verschillende beroepen of tussen handelsorganisaties.
Het is mijns inziens ook nodig dat we de vastgestelde normen herzien met het oog op aanpassing van de financieringsmogelijkheden aan de actiefondsen of met het oog op de ontwikkeling van het platteland, met als enige beperking dat de juiste controlemechanismen worden ingesteld, zodat er niet dubbel gefinancierd wordt. Dat zou namelijk kunnen leiden tot verstoringen vam de financiering van de sector.
Tot slot zouden naar mijn mening andere aspecten gedetailleerder geanalyseerd moeten worden, zoals de regeling voor citrusvruchten, de maatregelen voor producten die in het bijzonder door de internationale concurrentie getroffen worden en de regulering van het handelsverkeer met derde landen.
Dat zijn in grote lijnen de zorgen die wij, als Fractie van de Europese Volkspartij en als een van de zuidelijke landen, hebben ten aanziuen van de gemeenschappelijke ordening der markten. Hartelijk dank, mijnheer de commissaris, voor uw aanwezigheid hier.

Bautista Ojeda
Mijnheer de commissaris, met het door de Europese Commissie gepresenteerde verslag over het functioneren van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector, een verslag gericht op toekomstige hervormingen, worden we opnieuw voor de gek gehouden. En dat geldt niet alleen voor het Parlement - immers, in het verslag is bijna geen enkele aanbeveling overgenomen van de verzoeken die in de resolutie van 26 oktober 2000 staan -, maar ook voor de gehele productiesector. Er is niets gedaan met het werk en de voorstellen van de Landbouwcommissie en van dit Parlement, ook al heeft commissaris Franz Fischler eens gezegd dat dit wel zou gebeuren. Het verslag is niet volledig: er staan geen concrete voorstellen in en er wordt ook geen goede analyse van de situatie gemaakt. Men heeft er geen tijd voor vrij gemaakt en er geen moeite in gestoken, dus het is weer een teleurstelling.
Er liggen geen oplossingen op tafel voor een sector die in een aantal delen van de Europese Unie 25% van de agrarische eindproducten produceert en die meer werk verschaft dan enige andere sector. Wist u, mijnheer de commissaris, dat van iedere zes euro die een producent van groenten en fruit in het zuiden van Europa ontvangt, slechts 0,012 euro uit de Europese Unie komt? Denkt u dat we dit kunnen bestempelen als een echte gezamenlijke marktordening, als een echt hulpprogramma? Weet de Commissie hoe groot de capaciteit van deze sector is om werknemers te absorberen, met name arbeidskrachten afkomstig uit de Maghreb? En weet u ook dat deze sector aan de andere kant het meest getroffen wordt door de liberalisering van het handelsverkeer met landen waar deze werknemers vandaan komen? In aanmerking genomen dat deze sector zoveel arbeidskrachten absorbeert (in gebieden van doelstelling 1), vindt u niet dat we daar juist rekening mee moeten houden en dat we de sector zeker moeten steunen in plaats van de boeren alle last alleen te laten dragen?
Mijnheer de commissaris, realiseert u de nodige hervormingen waarmee de productenorganisaties van groenten en fruit definitief en ondubbelzinnig van steun verzekerd blijven. Geeft u ze een echte subsidie, zoals tot nu toe nog nooit gegeven is, niet om ze aan te sporen hun productie te verhogen, maar om ze in staat te stellen hun toch al hoge kwaliteit en voedingsbescherming te verbeteren. Daardoor kunnen tevens de milieuproblemen opgelost worden.
Maakt u met het hervormingsvoorstel de groepering mogelijk van het aanbod tegenover de monopoliemaatschappijen van de distributie, operateurs die de markt domineren door prijzen en voorwaarden vast te leggen. Komt u met voorstellen die een einde maken aan de problemen in verband met programma' s en actiefondsen, aan de logge bureaucratie en aan de negatieve gevolgen van de sluiting van handelsovereenkomsten met derde landen. Mijnheer de commissaris, hoe vaak moeten we vanuit het Parlement nog zeggen dat er voor de sector van gedroogde vruchten een definitieve oplossing gevonden moet worden? En hoe vaak moeten we er nog om vragen dat de plannen ter verbetering in de dopvruchtensector worden verlengd totdat de hervorming van de gemeenschappelijke ordening van de markten doorgevoerd wordt in de vorm van subsidies per hectare? Deze plannen zijn van levensbelang voor het behoud van het plattelandsleven in gebieden die er slecht aan toe zijn en die geen werkelijke alternatieven hebben.
Mijnheer de commissaris, laten we de zaken allemaal niet zo makkelijk maken voor de Verenigde Staten, Turkije of China. Laten we onze eigen boeren en hun gedroogde vruchten beschermen, in ieder geval zoals die landen dat ook doen. Al sinds maanden is de onzekerheid toegeslagen in de productiesector. In Andalusië doen slogans de ronde als "We zullen geen vissen verwisselen voor tomaten" , een toespeling op de landbouwconcessies voor de producenten uit de Maghreb tijdens de visserijonderhandelingen. De Commissie heeft al bereikt dat we geen vissen meer hebben en nu is ze hard op weg om ervoor te zorgen dat we ook geen tomaten meer hebben.

Jové Peres
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de persconferentie na de laatste Raad van Ministers van Landbouw verklaarde commissaris Fischler dat hij geen voorstellen zou formuleren voor de sector van gedroogde vruchten. Hij was namelijk aan het wachten op het standpunt van het Parlement over zijn verslag over het functioneren van de gemeenschappelijk ordening der markten in de groenten- en fruitsector.
We kunnen ons beter richten op de antecedenten van de kwestie van groenten en fruit en maar buiten beschouwing laten dat de kwestie van gedroogde vruchten al in drie resoluties van dit Parlement is behandeld gedurende het afgelopen jaar en dat het verslag van de Commissie gericht is tot de Raad en niet tot het Parlement.
Meer dan vijf jaar geleden is er een radicale hervorming doorgevoerd van de gemeenschappelijke ordening van de markten in de groenten- en fruitsector. Helaas is na verloop van tijd gebleken dat het gehoopte niveau van vereniging van het aanbod niet bereikt is en zijn er andere problemen gerezen die de efficiëntie van de maatregelen die in de genoemde hervorming zijn genomen danig belemmeren.
In oktober vorig jaar heeft het Parlement een verslag aangenomen waarin aangegeven werd dat slechts 40% van de productie via producentenorganisaties wordt verkocht. Aangezien de belangrijkste instrumenten van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector gebaseerd zijn op de producentenorganisaties, moeten we concluderen - en dat heeft dit Parlement ook gedaan - dat we te maken hebben met een semi-gemeenschappelijke ordening. Daarom hebben wij toen een aantal verbeteringen voorgesteld ter verhoging van de efficiëntie van de gemeenschappelijke ordening. Daar zitten ook oplossingen bij voor de problemen met de noten en gedroogde vruchten. In het bewuste debat zei commissaris Fischler dat hij graag veel verbeteringen zag, maar dat deze voorstellen het gebied van het Commissievoorstel te buiten gingen. Hij zei ook dat de Commissie daarover voorstellen zou doen, aangezien ze enkele maanden later een verslag moest presenteren.
De Commissie heeft in januari een verslag gepresenteerd over het functioneren van de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector, maar ze heeft daarin helaas geen voorstellen gedaan. Dit verslag is namelijk vooral descriptief. Er staat zeer interessante informatie in, die over het algemeen overeenstemt met wat er in ons verslag van afgelopen oktober staat. Het verschil tussen beide verslagen is dat het verslag van de Commissie vooral descriptief is, terwijl dat van het Europees Parlement waardeoordelen en voorstellen bevatte.
We hebben dus met twee problemen te maken. Het eerste betreft de procedure die we moeten volgen na de presentatie van het verslag van de Commissie. Het tweede betreft de methode waarmee we zo snel mogelijk de problemen van de sector moeten oplossen.
Het probleem met betrekking tot de procedure is dat het verslag van de Commissie geen analyse en waardeoordelen bevat. De Commissie geeft alleen maar aan dat slechts 40% van de productie via de producentenorganisaties wordt verkocht, maar ze geeft niet aan of dat veel of weinig is. Ze analyseert ook de gevolgen hiervan voor de efficiëntie van de gemeenschappelijke ordening niet en ze geeft ook niet aan of het wenselijk is voorstellen te doen. Het heeft geen zin dat het Parlement een verslag presenteert over statistische gegevens die men betrouwbaar acht. Er zou eigenlijk een verslag moeten worden gemaakt voor een discussie over waardeoordelen en voorstellen, maar het verslag van de Commissie laat dat niet toe en bovendien heeft het Europees Parlement dat afgelopen oktober reeds gedaan.
De groenten- en fruitsector heeft al langere tijd te kampen met een aantal problemen die snel opgelost moeten worden. De gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector heeft een veel te klein budget voor de betreffende economische activiteiten, die zeer belangrijk zijn; door de regelgeving kunnen de kredieten voor de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector niet doelmatig gebruikt worden; de producenten ondervinden in hun inkomen de gevolgen van de marktschommelingen die veroorzaakt worden door een gestage teruggang van de communautaire preferentie en door de stijgende toename van de productiekosten.
Daarom moeten we het effect van het sluiten van handelsovereenkomsten met derde landen evalueren en compenseren. We moeten de groepering van het aanbod in de producentenorganisaties stimuleren. Al deze vraagstukken en ook andere - zoals de vraagstukken met betrekking tot de problemen met de fondsen en werkprogramma' s - staan al in het verslag dat het Parlement afgelopen december heeft aangenomen. Het is van het grootste belang dat deze problemen opgelost worden, en daarom moet de Commissie voorstellen doen voor definitieve oplossingen op grond van het verslag dat we hebben aangenomen. We moeten gehoor geven aan de gegronde zorgen van de communautaire producenten van groenten en fruit, en daarom moet het Parlement nu van de Commissie eisen dat ze met voorstellen komt waarover we later een uitspraak zullen doen.
Voordat ik afsluit, wil ik het nog hebben over de gedroogde vruchten. Mijn collega' s hebben namelijk met nadruk op dit probleem gewezen. Als er iets dringend is wat betreft de gemeenschappelijke ordening der markten in de groenten- en fruitsector, dan is dat het oplossen van het probleem van de gedroogde vruchten. Het Parlement heeft in oktober ook definitieve voorstellen gedaan om de problemen op te lossen. Het vind het dan ook onbegrijpelijk dat de commissaris heeft gezegd dat hij niets wist van de voorstellen die het Parlement onlangs heeft gedaan inzake deze kwestie. Er moet hoognodig een definitieve oplossing komen voor deze sector. Maar tot het moment waarop de Commissie voorstellen doet, zoals het Parlement gedaan heeft, moeten de huidige maatregelen verlengd worden.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik zeg de Commissie nogmaals dat we hier te maken hebben met een probleem van de landbouw in het Middellandse-Zeegebied: een landbouwprobleem - groenten en fruit - waarmee met name de productie van het Middellandse-Zeegebied direct te maken heeft. Ik wil de Commissie erop wijzen dat dit te vaak voorkomt. Dit zeg ik tegen de aanwezige commissaris, maar wel met de bedoeling dat hij dit doorgeeft aan de heer Fischler. Steeds weer hebben we te kampen met problemen met de producties in Zuid-Europa, rond de Middellandse Zee, en dat is geen toeval. Daarom moet het Parlement hier meer aandacht aan schenken, want deze problemen zijn in verhouding veel groter dan de problemen in Noord-Europa.
De Commissie moet ook begrijpen dat het voor het Europees Parlement onplezierig is steeds weer te moeten terugkomen op zaken die volgens de Commissie zelf al opgelost hadden moeten zijn. Dat blijkt wel uit de standpunten die verwoord zijn in het eerste deel van de ontwerpresolutie die wij naar aanleiding van deze mondelinge verklaring hebben ingediend. In overweging A wordt met tevredenheid vastgesteld dat het Europees Parlement erkent dat de Commissie en de Raad grotendeels dezelfde mening zijn toegedaan. Wij zijn echter van mening dat de feiten hier niet mee overeenstemmen.
De Commissie had eveneens de verplichting al deze problemen op te lossen die ontstaan zijn door de vorige hervorming van groenten en fruit. Dat is echter ook niet gebeurd. In overweging C bijvoorbeeld staat dat de Commissie telkens weer zegt dat ze zich bewust is van die problemen. De Commissie is echter niet consequent, want ze realiseert haar projecten niet en ze heeft nog steeds geen wetsvoorstel in dit verband gepresenteerd. Daarom wordt in dit voorstel geëist dat de Commissie voorstellen doet om het functioneren van de gemeenschappelijke ordening der markten te verbeteren op dit terrein, de groenten- en fruitsector, en dan vooral wat betreft de reorganisatie van de producentenorganisaties en de regeling voor gedroogde vruchten.
Mijnheer de commissaris, u moet zich realiseren dat de subsidies voor gedroogde vruchten de enige subsidies zijn die in Agenda 2000 niet zijn voortgezet. Mijnheer de Voorzitter, u weet net zo goed als ik dat de wegen in Spanje geblokkeerd zijn geweest, en de Commissie moet dat ook weten. Dit is namelijk een sector die betaalt voor de gevolgen van een schending van het beginsel van communautaire preferentie en van een rampzalig marketingbeleid. Ik verzoek u tegemoet te komen aan de behoeften van deze sector.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren commissarissen, ik heet u hartelijk welkom. Ik moet de door u vertegenwoordigde Commissie er echter ook meteen op wijzen dat het beslist onaanvaardbaar is wat er met de sector groente en fruit gebeurt. Het is alsof we binnen de Europese Unie twee soorten landbouw hebben. Allereerst hebben we de zwaar gesubsidieerde, volledig van het gemeenschappelijk beleid afhankelijke landbouw. En dan is er ook nog een soort landbouw die afhankelijk is van de markt. Die landbouw is dus onderhevig aan de risico' s die men op de markt nu eenmaal loopt. De sector groente en fruit - en dan vooral de deelsector gedroogde vruchten - is helaas van het tweede type. Groente en fruit vallen onder het landbouwbeleid, maar moeten intussen wel op de markt zien te overleven, met alle daaraan verbonden risico' s. En dat terwijl landbouw een zeer onzekere activiteit is. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft geen afdoende oplossing kunnen formuleren voor deze problematiek. U weet, mijnheer de commissaris, dat gedroogde vruchten uit Zuid-Europa komen, uit aride en semi-aride gebieden. Er is daar vaak geen alternatief. Het gaat dan meestal om niet geïrrigeerde gewassen. Niemand kan beweren dat dit intensieve en milieuonvriendelijke landbouw is. Integendeel. We hebben echter moeten vaststellen dat er al deze jaren niets voor deze sector is gedaan. En nu lopen we het risico in een juridisch vacuüm te geraken, aangezien de Commissie om ons onbekende redenen geen voorstellen heeft willen doen. Het is werkelijk betreurenswaardig wat hier gebeurt. Daarom hebben we vandaag deze ontwerpresolutie aan het Parlement voorgelegd. De bedoeling is dat de Commissie zich rekenschap geeft van het feit dat hier sprake is van een lacune, en vervolgens voorstellen doet voor de sector groente en fruit.
Er moet in deze context volgens mij rekening worden gehouden met drie zaken. Allereerst is het van belang dát er iets wordt gedaan. Er moet wetgeving komen met betrekking tot de actiefondsen voor de producentenorganisaties. Het spreekt voor zich - mijn collega Ayuso González en anderen hebben er reeds op gewezen - dat de cofinanciering tot 70% opgetrokken moet worden. De actiefondsen moeten efficiënt kunnen functioneren en daarvoor de nodige steun ontvangen. In de tweede plaats dienen we te bedenken dat het niet volstaat actiefondsen op te zetten en die dan te beschouwen als het belangrijkste beleidsinstrument voor deze sector. Er zijn immers veel regio' s - zoals, bijvoorbeeld, Spanje en Portugal - waar nauwelijks producentenorganisaties bestaan en waar nog geen 10% van de productie via dit soort organisaties op de markt wordt gebracht. Er moeten maatregelen bedacht worden die ook voor de producenten in deze gebieden zinvol zijn. We mogen deze producenten immers niet marginaliseren omdat daar nog geen producentenorganisaties bestaan. Ten derde, mijnheer de commissaris, wordt het nu toch wel tijd dat we permanente steunmaatregelen uitvaardigen ten behoeve van de producenten van gedroogde vruchten. Waarom geven we deze sector geen rechtstreekse steun? Als alle andere sectoren voor dit soort steun in aanmerking komen, waarom zou deze, binnen de Europese context nogal arme en marginale sector dan geen beroep mogen doen op rechtstreekse steun? Ik hoop dat de Commissie spoedig de voorstellen zal doen waar wij om verzoeken.

Baltas
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit en met name gedroogde vruchten en dopvruchten komt werkelijk als geroepen en wij steunen deze dan ook van ganser harte. Het toeval wil dat juist nu het fragiel evenwicht in de mededingingsituatie ernstig wordt verstoord ten nadele van de communautaire producenten. Om te voorkomen dat hierdoor een ramp ontstaat, moet de Commissie onmiddellijk optreden. Eenieder weet hoe belangrijk deze sector is en de collega' s die zojuist het woord hebben gevoerd hebben dit op welsprekende wijze uit de doeken gedaan. De realiteit, de situatie ziet er met name voor onze producten als volgt uit.
Enerzijds is, zoals u weet, de Turkse munt gedevalueerd en anderzijds wordt door de productielanden, zoals de VS, een bijzonder agressief beleid gevoerd, waardoor de communautaire productie in een uiterst moeilijk parket is komen te verkeren. Hoe denken wij nu de Commissie te kunnen helpen? Wij stellen allereerst voor de binnenkort aflopende programma' s en steun te verlengen en de communautaire producenten snel en doelmatig te ondersteunen. Juist omdat de huidige conjuncturele omstandigheden zo moeilijk zijn, moeten er middelen en wegen worden gevonden om de producenten bij te staan.
Ik wil er verder nog op wijzen dat, zoals ook andere collega' s al zeiden, de producenten in deze sector en met name de producenten van gedroogde vruchten en dopvruchten, arme kleine landbouwers zijn in vooral de Middellandse-Zeelanden. Hun organisaties zijn niet in staat te zorgen voor een bevredigende inzameling van de producten en met eigen middelen de concurrentie op deze moeilijke markt het hoofd te bieden. Wij willen dus onder andere dat bijzondere aandacht wordt geschonken aan het vraagstuk van de producentenorganisaties en dat middelen worden gevonden om deze te helpen bij een betere organisatie, opdat zij met eigen middelen het probleem efficiënt het hoofd kunnen bieden.
Ook ik dring daar dus op aan. Wij zullen voor deze ontwerpresolutie stemmen en verlangen van de Commissie dat zij tegemoetkomt aan onze zorgen.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, het is bekend dat de sector groente en fruit een belangrijk economisch, sociaal en strategisch belang vertegenwoordigt, zeker in Zuid-Europa, en dus ook in Portugal. Het is dus van belang dat de Commissie de gemeenschappelijke ordening der markten voor deze sector herziet. De huidige marktordening dateert immers van 1996. De Commissie moet er bij de herziening vooral op letten dat de meest in het oog springende onrechtvaardigheden van de huidige ordening worden rechtgezet. En dat geldt dus ook voor de regeling voor het ondergeschoven kindje, de deelsector gedroogde vruchten. De steun voor de actiefondsen voor de producentenorganisaties moet omhoog. Het kan toch niet juist zijn dat een sector die 16% van de eindproductie voor zijn rekening neemt slechts 4% van de communautaire steun toebedeeld krijgt. Zeker niet als men bedenkt dat deze sector binnen Europa veel werkgelegenheid schept. De Commissie dient daarom rekening te houden met de voorstellen die vorig jaar in het verslag-Jové Peres gedaan zijn en die vervolgens door dit Parlement zijn aangenomen. Ik denk daarbij vooral aan de verhoging van de productiedrempel en de steun voor de verschillende producten. Verder moet ook de cofinanciering voor de actiefondsen voor de producentenorganisaties omhoog. De minimumprijs moet gehandhaafd blijven om zo het voortbestaan van deze belangrijke sector te garanderen. De sector groente en fruit staat onder druk. De uit bilaterale overeenkomsten voortvloeiende invoer is daar verantwoordelijk voor. Bovendien is de sector groente en fruit vaak gebruikt als onderhandelingsmiddel, en daarbij is geen rekening gehouden met de belangen van de zuidelijke landen. De sector groente en fruit is voor de werkgelegenheid en de ontwikkeling van deze landen namelijk van groot belang.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, een aantal leden heeft gevraagd waarom de Commissie geen voorstellen heeft gedaan met betrekking tot het verslag. De Commissie luistert momenteel nog naar adviezen en commentaren. Zoals ik eerder al gezegd heb, zijn de diensten van de Commissie echter al druk bezig met het evalueren van deze adviezen. De opmerkingen van het Parlement worden uiteraard in deze evaluatie meegenomen.
Het is nog te vroeg om te zeggen wanneer eventuele voorstellen en oplossingen gepresenteerd kunnen worden. De Commissie kan niet exact aangeven wanneer bepaalde stappen genomen zullen worden. Er spelen veel factoren mee, zoals begrotingsaspecten en de noodzaak toekomstige beleidsvormen in verschillende marktsectoren te harmoniseren. Ik kan u echter opnieuw verzekeren dat deze kwestie een prioriteit is voor de diensten van de Commissie. We hopen zo snel mogelijk klaar te zijn voor een uitgebreide discussie met alle betrokken partijen in de groenten- en fruitsector.
Op de vraag of de Commissie een langetermijnoplossing voor dopvruchten zal voorstellen wil ik graag het volgende antwoorden. De diensten van de Commissie kennen de situatie in de sector dopvruchten en zijn op de hoogte van de standpunten van alle betrokken partijen. De Commissie beoordeelt in dit verband of er meer subsidie beschikbaar kan worden gesteld en zo ja, hoeveel. Deze beoordeling vindt plaats in de bredere context van het verslag. In elk geval kan eventuele toekomstige subsidie alleen overwogen worden als zij gekoppeld is aan omschakeling. De Commissie meent echter dat het beleid om verbeteringsplannen voor dopvruchten bij wijze van noodoplossing met een jaar te verlengen geen geschikte manier is om deze kwestie aan te pakken.
Toen verordening 2699/2000 in december vorig jaar werd aangenomen, zorgden we daarmee in feite voor de meest noodzakelijke aanpassingen aan de hervorming van 1996. De regelingen voor het financieren van actiefondsen, voor verwerkte tomaten, perziken, peren en citrusvruchten hebben we met deze verordening vereenvoudigd en verbeterd, en ook de exportrestituties hebben we erin aan de orde gesteld.
Tot besluit: een aantal parlementsleden heeft enkele technische vragen gesteld over de verschillende mechanismen van de gemeenschappelijke ordening der markten voor groenten en fruit. Ik hoop dat u van mij wilt aannemen dat dit natuurlijk niet binnen mijn dagelijkse verantwoordelijkheden valt. Ik geef er de voorkeur aan deze vragen over te laten aan mijn collega Franz Fischler. Commissaris Fischler kon vanavond helaas niet aanwezig zijn, maar hij heeft mij gezegd dat hij deze zaken met genoegen zo spoedig mogelijk met u zal bespreken in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement een gezamenlijke ontwerpresolutie ontvangen.
De stemming vindt plaats op donderdag om 12.00 uur.

Internationale burgerluchtvaartorganisatie (ICAO): Luchtvervoer en milieu
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO): luchtvervoer en milieu.
Mevrouw de Palacio heeft het woord, namens de Commissie.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de mededeling van de Commissie van afgelopen december inzake de communautaire doelstellingen voor de 33e Conferentie van de ICAO vormt - en dat kon ook niet anders - het referentiekader voor het voorbereiden en evalueren van de resultaten die in deze Conferentie behaald worden, zowel wat betreft de vermindering van de geluidsoverlast door de geluidsemissie van de vliegtuigen als ten aanzien van de vermindering van de uitstoot van gassen.
Ik wil graag vermelden dat de Raad van Transport van afgelopen april zo goed was de strategie te ondersteunen die de Commissie voorgesteld had. Deze mededeling is zeer duidelijk wat betreft de verwezenlijking van de akkoorden in het kader van de ICAO, zowel ten aanzien van de vermindering van de geluidsoverlast als ten aanzien van de maatregelen ter vermindering van de broeikasgassen. De mededeling is ook zeer duidelijk op het punt van de beperking van het aantal vluchten, waar slechts sprake is van marginale naleving van de geluidsnormen van hoofdstuk 3. De vluchten veroorzaken namelijk de meeste geluidsoverlast op de luchthavens.
Een van onze doelstellingen is het sluiten van een overeenkomst op grond van deze Conferentie. Deze overeenkomst moet een resolutie bevatten die het de deelnemende landen makkelijker en eenvoudiger maakt om aan hun plichten te voldoen wat betreft de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.
Dames en heren, er is één zaak waarvan we nu al weten dat die een goed resultaat zal hebben in de Conferentie van de ICAO. Ik heb het natuurlijk over een akkoord inzake de opstelling van het nieuwe hoofdstuk 4, met een vermindering van 10 decibel van de maximaal toegestane emissie in de vorige hoofdstukken. De Raad van de ICAO heeft daaromtrent ook regels opgesteld die garant staan voor een strikte hercertificering van vliegtuigen, zodat de huidige toestanden met gehercertificeerde of gereclassificeerde vliegtuigen voorkomen kunnen worden. Deze vliegtuigen zijn namelijk van hoofdstuk 2 naar hoofdstuk 3 gegaan en ze zijn de oorzaak van de controverse met de Verenigde Staten.
Bovendien wil de Conferentie van de ICAO bereiken dat de deelnemende landen flexibel genoeg zijn om instrumenten in werking te stellen die - volgens de woorden van de ICAO - een evenwichtig antwoord mogelijk maken met betrekking tot het beheer inzake geluidsoverlast. Dit evenwichtig beheer is gebaseerd op vier factoren. De eerste factor betreft maatregelen die erop gericht zijn de geluidsoverlast bij de bron te verminderen. De tweede factor betreft regels die betrekking hebben op de gebruikmaking van de grond. De derde factor betreft de zogenaamde methodes van de minste geluidsoverlast, met behulp waarvan de piloten op het moment van opstijgen en dalen de geluidsoverlast kunnen beperken. En de laatste factor betreft maatregelen waarmee men de vluchten wil beperken van hoofdstuk 3-vliegtuigen, die de meeste geluidsoverlast veroorzaken.
Met name dit laatste punt veroorzaakt de meeste problemen in de discussie met de Verenigde Staten, zoals u allemaal weet. Om de totstandkoming van een overeenkomst in het kader van de ICAO te vergemakkelijken inzake deze kwestie, zijn we parallelle discussies begonnen met de Verenigde Staten en met de ontwikkelingslanden.
We moeten vaststellen dat de ICAO en uiteraard ook de Verenigde Staten niet kunnen negeren dat voor veel luchthavens in dichtbevolkte gebieden een probleem ontstaat door de geluidsemissie van vliegtuigen.
We moeten in dit verband vaststellen dat dit soort geluidsoverlast op enkele grote luchthavens werkelijk kritieke grenzen bereikt. Het is daarom noodzakelijk dat er maatregelen genomen worden die een einde maken aan deze situatie, zodanig dat deze luchthavens wel kunnen blijven voortbestaan.
Voor andere luchthavens is de geluidsoverlast echter niet zo' n groot probleem. Daarom zouden we een aantal normen in overweging moeten nemen- en daar zijn we nu mee bezig - zodat we een zekere marge hebben bij de waardering van elke luchthaven apart. Dat zou ons ook dichter bij een overeenkomst met de Verenigde Staten brengen.
Er is echter wel een risico verbonden aan het hanteren van verschillende maatstaven voor de vluchten van de hoofdstuk 3-vliegtuigen - de toestellen die de meeste geluidsoverlast veroorzaken -, want zo kunnen verschillen in concurrentie ontstaan tussen verschillende luchthavens. Daarom, en om een explosie van de communautaire situatie te voorkomen, willen we eerst onderhandelen met de Verenigde Staten, uiteraard in het kader van de ICAO, over het plaatsen van deze door iedere luchthaven individueel te nemen beslissing in een algemeen kader dat voorziet in in verschillende niveaus van geluidsbeperking van vluchten, overeenkomstig de speciale gevoeligheden.
Hoe het ook zij, ik zet me nogmaals in, samen met de diensten van de Commissie, voor het voortzetten van een open dialoog tijdens al deze maanden met u, dames en heren. Ik hoop dat we uiteindelijk een overeenkomst zullen hebben in het kader van de ICAO waarmee we dit probleem van de luchthavens en van de vliegtuigen die de meeste geluidsoverlast veroorzaken zeker kunnen oplossen. Tegelijkertijd hoop ik dat we iedere confrontatie met de Verenigde Staten kunnen voorkomen, aangezien niemand daar baat bij heeft.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, allereerst ben ik ingenomen met het initiatief dat vice-voorzitter de Palacio heeft genomen om hier naar het Parlement te komen en ons de strategie van de Commissie uit te doeken te doen. Zij zal ons natuurlijk ook vertellen hoe de situatie is met betrekking tot de 33ste bijeenkomst van de ICAO in september aanstaande, waarover wij ook de vorige week in de Vervoerscommissie hebben gesproken. Het onderhavige vraagstuk houdt het Europees Parlement al geruime tijd bezig en wij waren zelfs van plan als Vervoerscommissie een mondelinge vraag daarover te stellen aan de Europese Commissie. Daarom zijn wij bijzonder blij dat de Commissie zelf het initiatief heeft genomen en in het Parlement de mening van de Commissie uit de doeken komt doen.
Dit is een vraagstuk van vitaal belang voor onze kiezers, voor degenen die ons hier naar toe hebben gestuurd. Wij moeten in het belang van het milieu en onze levenskwaliteit de door vliegtuigen veroorzaakte geluidsoverlast verminderen, zeer zeker nu het luchtverkeer steeds sterker toeneemt en de situatie eigenlijk van jaar tot jaar erger wordt. De commissaris heeft bepaalde ontwikkelingen beschreven en daarop wil ik niet terugkomen. Ik wil alleen zeggen dat ik persoonlijk gematigd optimistisch ben en verwacht dat deze ontwikkelingen goede resultaten zullen opleveren. Wij moeten hier echter wel vastberaden voor blijven ijveren en aantonen dat Europa een gelijkwaardige gesprekspartner is van de Verenigde Staten. Wij zijn vrienden en willen vrienden blijven, maar ook zij moeten inzien dat zij een gelijkwaardige gesprekspartner tegenover zich hebben die het probleem op optimale wijze wil oplossen en regels wil vinden die zo snel mogelijk van kracht kunnen worden. Ik hoop dan ook dat de Verenigde Staten met één stem zullen spreken, en niet met verschillende stemmen zoals tot nu toe het geval was.
Wij moeten echter ook nog iets anders duidelijk stellen. Wij moeten duidelijk maken dat wij een internationale oplossing willen. Dit is een internationaal probleem, en voor internationale problemen zijn internationale oplossing nodig. Daarover willen wij praten, daarvoor zitten wij hier, en ik hoop dat zij deze opvatting delen. Anders zijn wij wel gedwongen om als Europees Parlement de eenzijdige maatregelen waartoe wij reeds hebben besloten ten uitvoer te leggen.
De 33ste bijeenkomst van de ICAO is een goede gelegenheid. Wij moeten deze kans te baat nemen en niet verloren laten gaan. Ik zou willen zeggen dat wij als Europees Parlement - en ik denk hiermee de mening van de overgrote meerderheid tot uitdrukking te brengen - vertrouwen hebben in vice-voorzitter de Palacio als onderhandelaarster namens de Europese Unie. Laten wij hopen dat wij tijdens deze Conferentie in september eindelijk spijkers met koppen kunnen slaan en een definitieve en duurzame oplossing zullen bereiken voor dit probleem.

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de commissaris, in elk geval bedankt voor de uiteenzetting die u houdt in de plenaire, hoewel ik denk dat er in de Vervoerscommissie meer volk was dan in deze plenaire. Maar goed, het symbool telt ook wel natuurlijk.
Ik heb nog een paar vragen . Hoofdstuk 4 is goed, min 10 db: formidabel. Het hercertifiëren of het doorschuiven van vliegtuigen van categorie naar categorie is blijkbaar geregeld. Het is niet mogelijk, als ik u goed begrepen heb, dat wij in de toekomst opnieuw een geval krijgen zoals wij gehad hebben, een verschuiving van categorie 2 naar categorie 3. Dat is nu uitgesloten als ik u goed begrepen heb. Dat is een goede zaak.
Wat in elk geval bereikt moet worden, is dat het op geen enkele plaats slechter wordt. Het mag in geen enkele luchthaven slechter worden dan het nu is. Het moet in een aantal luchthavens - u heeft trouwens zelf gezegd dat men per luchthaven de zaken gaat bekijken op gevoelige plaatsen - dus heel snel beter worden, liefst zo snel mogelijk.
Maar mijn vraag is dan of de afspraken die gemaakt zijn voor het classifiëren van luchthavens wereldwijd gelden. Wie legt dan de normen vast? Hebben wij daar als Europese Unie ook nog iets in te zeggen? Mogen wij strenger zijn? Hoe wordt dat gedaan? Wat gebeurt er met concurrentie tussen luchthavens? Wij hebben destijds gezegd, toen wij het verslag van mevrouw Lucas besproken hebben, dat dat een van de belangrijke punten is. Concurrentie tussen luchthavens over de rug van de omwonenden en het milieu, dat kan niet. Weet u al hoe wij dat in de Unie gaan regelen? Welke rol zullen de lokale autoriteiten spelen? U zei via ruimtelijke ordening, maar dat is typisch een lokale bevoegdheid. Dus hoe gaat u dat regelen? Ik heb dus nog wel een paar vragen.
Dan de fase out. Als ik het goed begrepen heb, zijn wij daar eigenlijk nog niet uit, en moet dus het classifiëren van luchthavens dat probleem een beetje oplossen. Als er geen fase out is, als die hoofdstuk 3-vliegtuigen blijven vliegen totdat ze met pensioen gaan, als ik het zo mag zeggen, is dat dan niet wat te lang? Zouden wij niet iets ambitieuzer moeten zijn en de nieuwe vliegtuigen sneller op de markt moeten brengen?
Hoe ver staan wij met een eenvormige meetmethode voor lawaai? Het is toch dringend nodig dat wij het op dezelfde manier meten, zowel de Amerikanen als wij, dat de footprint overal op dezelfde manier bepaald wordt.
Dan heb ik nog een vraag over luchtvervuiling. Daar heeft u eigenlijk weinig over gezegd. Wat staat er in het akkoord over luchtvervuiling? Een allerlaatste vraag: wat gebeurt er met de richtlijn over de hushkits? Verdwijnt die? Gaat u een voorstel doen om die op te heffen? Houden wij die gewoon? Hebben de Amerikanen daar nog iets over gezegd? Is dat een deel van het pakket of niet? Ik heb nog een paar vragen, maar ik denk dat wij op de goede weg zijn. Ik hoop dat wij in september in elk geval een oplossing kunnen bereiken.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik stel de verklaring van de commissaris bijzonder op prijs. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat de komende Algemene Vergadering van de ICAO cruciaal zal zijn wat luchtvaart en milieu betreft.
Zoals de heer Sterckx al zei, was ik vorig jaar rapporteur namens het Parlement met betrekking tot de Commissievoorstellen over luchtvervoer en milieu. U herinnert zich misschien dat het Parlement zeer sterk benadrukte dat deze ICAO-conferentie een positief resultaat moest hebben. We zeiden - en dat was zeer belangrijk - dat als de ICAO ons niet zou geven wat wij nodig hebben, de Europese Unie ernstig diende te overwegen zelf aanvullende maatregelen te nemen om te zorgen dat milieubelangen beter geïntegreerd zouden worden in de luchtvaartindustrie.
Laten we ons nog eens twee essentiële punten uit de context van die besprekingen voor de geest halen. Ten eerste, luchtvervoer groeit buitengewoon snel: men verwacht dat het aantal passagiers wereldwijd in minder dan twintig jaar zal verdubbelen. Ten tweede, het huidige beleidskader subsidieert de luchtvaart kunstmatig en stimuleert deze groei daardoor nog meer. Vliegtuigbrandstof wordt niet belast, er wordt geen BTW op geheven en zij valt buiten het Kyoto-protocol.
Wat verwacht het Parlement dus van deze ICAO-conferentie? Tijdens de CAPE-werkgroepbijeenkomsten van de afgelopen weken en maanden heeft de Europese Unie met betrekking tot het terugdringen van geluidsoverlast voorgesteld hoofdstuk 3-vliegtuigen te laten uitfaseren en hoofdstuk 4 te verbeteren. Het gaat hier om een minimumeis: men moet in ieder geval proberen de geluidsoverlast bij de bron terug te dringen met maximaal 14 decibel maar minimaal 10 decibel. Als de ICAO daartoe niet in staat is, zullen we moeten kijken naar differentiatie, zoals de commissaris zei, in het beperken van de vluchten van hoofdstuk 3-vliegtuigen op een aantal luchthavens die mogelijk teveel geluidsoverlast veroorzaken. De Europese Unie moet echter misschien ook overwegen een richtlijn in te voeren inzake geluidsbeperking bij vliegtuigen om die vermindering van minimaal 10 decibel te bereiken. Dat zou een erkenning zijn van de specifieke problemen van een dichtbevolkt gebied als de Unie.
Wat emissies betreft moeten er concrete en efficiënte maatregelen komen om de uitstoot van vliegtuigen terug te dringen. Ik denk hierbij niet alleen aan vrijwillige maatregelen, maar ook aan heffingen die aan uitstoot gerelateerd zijn. Vliegtuigen moeten ambitieuze, maar haalbare doelen bereiken op het gebied van uitstootvermindering. Als de ICAO hier niet voor zorgt, dan moet de Europese Unie haar eigen uitstootlimieten ontwikkelen.
Ik vind het bijzonder jammer dat we geen parlementaire ontwerpresolutie over dit onderwerp kunnen indienen. Ik ben van mening dat een krachtig signaal van dit Parlement de onderhandelingspositie van de Raad en de Commissie in de ICAO had kunnen versterken. Ik hoop dat zowel de Raad als de Commissie er goed van doordrongen zullen zijn hoe buitengewoon belangrijk alle fracties in het Europees Parlement dit onderwerp vinden. Ik hoop dat zij in september zullen proberen tot een zo goed mogelijke overeenkomst te komen. Als dat echter niet mogelijk blijkt, moeten ze terugkomen naar het Parlement. Samen kunnen we er dan voor zorgen dat we op luchtvaartgebied datgene in praktijk brengen waartoe we ons onder het EU-Verdrag hebben verplicht: integratie van het milieu in alle beleidsterreinen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben inderdaad een internationale doorbraak nodig in ICAO-verband. Als wij deze doorbraak ook bereiken, dan ben ik de eerste om mevrouw de Palacio daarmee geluk te wensen. Ik denk dat het van buitengewoon groot belang is dat wij, aangezien sinds 1977 de normen inzake geluidscertificering niet meer zijn aangepast en de luchtvaart zo enorm is uitgebreid, nu snel tot een drastische aanpak moeten komen. Moderne, stille vliegtuigen met strengere geluidsnormen en uitfaseren van lawaaiige vliegtuigen. En uiteraard ook een reductie van de uitstoot van broeikasgassen.
In dat licht is er naar mijn overtuiging geen plaats voor supersone vliegtuigen die met een enorme snelheid vliegen maar wel enorm veel meer energie gebruiken dan de huidige vliegtuigen met als gevolg nog meer uitstoot van broeikasgassen.
Ik denk dat het van groot belang is dat wij, in de zin van de resolutie over vliegtuigen met geluiddempingsystemen, zoals wij die hebben aangenomen in maart 2000, nu ook verder gaan. Ik wens commissaris de Palacio veel succes bij de onderhandelingen. Wij blijven het van dichtbij volgen. Want als er geen oplossing komt, zullen wij het helaas op Europese schaal moeten doen en ik acht dat niet wenselijk.

Speroni
Mijnheer de Voorzitter, ik ben bijzonder ingenomen met de opmerkingen van mevrouw de commissaris. Zij heeft aangetoond dat zij weet waarover zij het heeft en blijk gegeven van een zekere voortvarendheid en vastberadenheid bij de behandeling van een dermate delicaat onderwerp.
In mijn drie minuten spreektijd kan ik natuurlijk onmogelijk de gehele kwestie belichten, en daarom zal ik mij beperken tot een klein aantal punten. Ten eerste moeten de vliegtuigen worden verbeterd. Minder lawaaierige vliegtuigen betekent natuurlijk modernere vliegtuigen, comfortabelere vliegtuigen maar vooral ook veiligere vliegtuigen, en dan heb ik het niet alleen over de vliegtuigmotoren. Een belangrijk deel van het lawaai tijdens de landing wordt namelijk veroorzaakt door het landingsgestel en niet de motoren.
Wat het mededingingsvraagstuk betreft is het absoluut noodzakelijk ervoor te zorgen dat de lokale instanties de verantwoordelijkheid op zich nemen. Het behoeft geen betoog dat de luchthavenautoriteiten al gauw geneigd zijn van de regels af te wijken als zij daarmee de omvang van het luchtverkeer kunnen vergroten. Als de lokale instanties echter beslissingsbevoegdheid krijgen, zullen het niet alleen meer de luchthavenbeheerders zijn die de besluiten kunnen nemen over de mate waarin lawaai en geld/handel/winst tegen elkaar worden uitgespeeld, maar de betrokken bevolkingen.
Nu wij het toch over luchthavens hebben, wil ik nog duidelijk maken dat de regels een zekere mate van soepelheid moeten hebben. Het is duidelijk dat een luchthaven als Malpensa, waar ik dichtbij woon en waar zeventig vliegtuigbewegingen per uur plaatsvinden, in een geheel andere positie verkeert dan een luchthaven waar vier of vijf vliegtuigen per dag komen. Als het aantal bewegingen per dag beperkt is, kan men eventueel ook instemmen met een lichte verhoging van het geluidsniveau, juist omdat het aantal vliegtuigen gering is.
Wat de subsidies betreft moet ik zeggen dat het luchtvervoer inderdaad gesubsidieerd wordt, maar wel in veel geringere mate dan het stadsvervoer, de spoorwegen, het zeevervoer en alle andere vormen van vervoer. Daarom is het geklaag over de subsidiëring van de luchtvaartindustrie totaal misplaatst.
Ik hoop ten slotte dat de Europese Unie in de ICAO de door haar beoogde doelstellingen en resultaten zal weten te bereiken, en wel los van de resoluties van dit Parlement.

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mevrouw de commissaris, ik wil beginnen met min of meer het einde. Ik wens u alle geluk van de wereld bij de komende Conferentie van de ICAO. Weet dat u gesteund wordt door het Parlement en dat wij hopen dat de doelen bereikt worden die de Europese Unie bij dit onderwerp nastreeft.
De Europese Unie moet als eerste een aantal maatregelen aannemen die niet alleen verband houden met het onderwerp van deze verklaring over luchtvervoer en milieu, maar ook betrekking hebben op het effect op de levenskwaliteit van de burgers in de Europese Unie. We moeten concrete doelstellingen hebben die we kunnen kwantificeren en we moeten een agenda hebben die reëel en uitvoerbaar is. Anders zullen we nooit een van de doelstellingen halen waarover we al zo vaak hebben gediscussieerd in de commissie, doelstellingen die te maken hebben met het niveau van de geluidsoverlast van de vliegtuigen, met de situatie - zoals mevrouw Lucas treffend heeft gezegd - van de stijgende vraag naar luchtvervoer en met de situatie van bepaalde luchthavens die niet in staat zijn het grote aantal vliegtuigen te verwerken dat ze op dit moment ontvangen. We hebben het ook vaak gehad over de door u - door de Commissie - voorgestelde maatregelen, zoals heffingen voor geluidsoverlast, beperkingen waarmee een aantal typen vliegtuigen kunnen werken binnen de Europese Unie of een duidelijk beleid inzake het gebruik van de grond in relatie tot het luchtvervoer.
Het tweede probleem dat mij zorgen baart is de uitstoot van gassen. Er wordt veel gesproken over het broeikaseffect als gevolg van CO2, in die zin dat het luchtvervoer een twee- à viermaal zo groot broeikaseffect kan veroorzaken. Ik denk dat dat voldoende zegt om ons een duidelijk en krachtig standpunt op dit punt te laten innemen. Tegelijkertijd mogen we echter ook niet vergeten wat het luchtvervoer heeft betekend voor de ontwikkeling van de gemeenschappen, voor de ontwikkeling van de staten evenals voor de levenskwaliteit van de burgers, de snelheid en de mogelijkheid andere plaatsen te leren kennen en te bereiken. We hebben naar mijn mening verstandige, concrete en absoluut doelmatige maatregelen nodig, die daadwerkelijk het milieu en de levenskwaliteit verbeteren.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als lid van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie wil ik u bedanken, omdat u tijdens de onderhandelingen ook heeft gedacht aan de concurrentiepositie van de Europese luchtvaart. De ramp bij Sabena maakt duidelijk dat al zeer snel duizenden banen op de tocht kunnen staan. De kosten van de luchtvaartondernemingen bepalen uiteindelijk heel sterk hoe duur de tickets zijn, en dat is zeer belangrijk, ook om sociale redenen.
De belangrijkste oorzaak van geluidsoverlast vormen de opstoppingen. Wanneer wij in Brussel starten, zien we vaak dat vijf of tien of vijftien vliegtuigen op de startbaan in de rij staan om te mogen starten. In het verkeer in het algemeen, maar vooral in de luchtvaart, moeten we de nadruk leggen op het bestrijden van files. Dat kunnen we doen door efficiëntere systemen te ontwikkelen.
De opleiding en de bijscholing van het personeel zijn echter ook essentieel, en dat niet alleen in de verkeerstoren en in de lucht. We moeten speciale opleidingen bieden voor het vermijden van geluidsoverlast en milieuschade; daar valt heel veel te bereiken. Uiteindelijk is echter ook de infrastructuur belangrijk. We kennen allemaal de problemen met Eurocontrol en met de optimale verdeling van het luchtruim tussen civiele en militaire vliegtuigen. Volgens mij moet de Commissie veel meer druk uitoefenen om sneller oplossingen te zoeken voor het probleem van de vertragingen. Dat komt ook de veiligheid en het comfort van de passagier ten goede.
Een laatste punt: het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling wordt nu uitgewerkt. We moeten er echt op aandringen dat er vooral voor het verkeer een oplossing komt. Daar zijn nieuwe concepten voor nodig. We weten dat de opstoppingen in de komende jaren een enorm probleem zullen worden. We moeten zoeken naar intelligente ideeën om de mobiliteit van de burgers te garanderen en tegelijkertijd de problemen aan te pakken. Daarom moeten we in het zesde kaderprogramma speciale programma' s voorzien voor de luchtvaart. Dan kunnen we de burgers goede oplossingen bieden.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik te laat ben, maar dit debat is ook behoorlijk snel verlopen. Dat neemt niet weg dat ik elders heb geluisterd naar wat de commissaris heeft gezegd. Wat ze heeft gezegd leek mij allesbehalve duidelijk of nauwkeurig, in het licht van de bestaande situatie. Ik vind dat teleurstellend.
We hebben in maart 2000 een oproep tot u gericht. We verwachten dat u gevolg geeft aan die oproep of dat u bij ons terugkomt en ons iets anders vertelt dan u nu doet. We willen weten hoe ver u gevorderd bent met die opdracht. We willen weten wat u doet. We willen weten welke vooruitgang is geboekt met betrekking tot geluidshinder, gasvormige emissies en uiteraard brandstofbesparing.
Om met succes te kunnen onderhandelen moet men zich voorbereiden en hard werken. We willen weten dat dit gebeurt en we willen van u horen dat dit gebeurt. We willen dat u de Amerikanen heel duidelijk vertelt dat geluidshinder en gasvormige emissies van vliegtuigen een groot probleem vormen in Europa, groter dan in de VS, omdat Europa kleiner is en wij een andere infrastructuur hebben.
De voorziene toename van het luchtverkeer vraagt duidelijk om onmiddellijke actie. We willen dat u zich aan uw opdracht houdt. We zullen uw vorderingen op de voet volgen. Maar het belangrijkste is dat we willen dat onze commissaris opkomt voor Europa, opkomt voor Europa en zijn industrie, opkomt voor Europa en zijn milieu en opkomt voor Europa en zijn bevolking. We rekenen erop dat u dat zult doen. Laten we hopen dat u aan het eind van het debat nog iets kunt zeggen dat me geruststelt.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen herhalen wat collega' s van alle partijen en zelfs nationale fracties al gezegd hebben, namelijk dat we nu nog maar gevaarlijk weinig tijd hebben om te praten. Hoewel we respect hebben voor de wijze waarop u uw onderhandelingspositie behouden heeft, verwachten we allemaal dat u ons zult vertellen dat die tijd niet oneindig is - evenmin als uw geduld.
U heeft een mandaat gekregen van alle partijen en fracties in dit Parlement om iets te doen aan de toenemende luchtvervuiling en de schade die als gevolg van de huidige situatie wordt toegebracht aan het leven van mensen die in de buurt van een luchthaven wonen. Er zijn nog steeds mensen die geloven dat eindeloze uitbreiding van vliegverkeer een absoluut goed is en dat iedereen er baat bij heeft. Dat is niet zo. Er zijn maatschappelijke grenzen aan groei en genot, zelfs als het gaat om iets dat zoveel aan het leven kan toevoegen als reizen. De Verenigde Staten hebben vorig jaar vele bedreigingen geuit en enige drukte gemaakt toen het ernaar uitzag dat vliegtuigen met hushkits en hoofdstuk 3-vliegtuigen in 2002 misschien verboden zouden worden in ons luchtruim. Maar Europa in zijn geheel heeft problemen, met name de mensen die in de buurt van een luchthaven wonen. Zij hebben niet alleen last van geluidshinder, maar ook van de door vliegtuigemissies veroorzaakte vervuiling die schadelijk is voor het milieu. We moeten zien dat er iets begint te veranderen.
In de East Midlands in het Verenigd Koninkrijk, waar ik woon, ontstaat momenteel een aantal kleine, nieuwe vliegvelden. Vele daarvan proberen wanhopig te concurreren met nachtverkeer. Dit betekent dat er oudere vliegtuigen gebruikt worden waarmee nog enkele jaren wordt aangemodderd, als dat wordt toegestaan, terwijl er weinig controle is op het functioneren ervan. Daar kunnen de lidstaten duidelijk iets aan doen. We zullen nooit de noodzakelijke mate van toezicht bereiken als er geen kader is waarbinnen oudere vliegtuigen uit bedrijf kunnen worden genomen. Ik sluit me wat dit betreft aan bij collega' s die eerder het woord gevoerd hebben.
Mevrouw Lucas heeft het zeer helder voor ons allen verwoord: als het niet lukt om in september overeenstemming te bereiken, moeten we het daar niet bij laten en ons er niet bij neerleggen dat we het tevergeefs hebben geprobeerd. Dit Parlement wil niet dat de commissaris faalt, we willen dat zij slaagt. We zeggen haar dit misschien wat recht in haar gezicht, maar we bedoelen het vriendelijk.

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, laten we het over een ding eens zijn: de luchthavens zijn een bron van welvaart en ontwikkeling. Als u dat niet met me eens bent, vraag ik u hoe u hier bent gekomen als het niet met het vliegtuig was. Vanaf nu moeten we ervoor zorgen dat de bewoners rond de luchthavens zo weinig mogelijk problemen hebben. We moeten ons echter wel realiseren dat die mensen vaak bij een luchthaven zijn gaan wonen vanwege de activiteiten ervan, vanwege de economische ontwikkeling die daardoor ontstaat en vanwege de infrastructuur die daardoor aangelegd wordt. We moeten alles dus wel in de juiste verhoudingen bekijken.
De tweede kwestie is die van de verantwoordelijkheden van de lokale autoriteiten. En dat, dames en heren, is een kwestie van subsidiariteit. Elk land heeft zijn eigen normen en ik ga de landen niet vertellen wat ze op dat punt moeten doen.
De derde kwestie is de hushkits-norm, die in 1998 geïntroduceerd en unaniem goedgekeurd is door het Parlement en de Raad. Dames en heren, als ik op enig moment een wijziging van deze norm presenteer, dan zal ik dat doen om het voorstel te vervangen door iets dat nog beter is voor de bewoners rond een luchthaven, dus ter verbetering. En dat zal ik bovendien zodanig doen dat er geen controverse en geen internationaal proces komt, zoals nu het geval is. Het is zeker zo dat de Commissie, de Gemeenschap als zodanig, geen deel uitmaakt van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, maar het zijn de lidstaten zelf die daar deel van uitmaken. Wij nemen min of meer de tweede plaats in in een hoekje. Dat is de huidige situatie.
Over de huidige norm is een klacht ingediend door de Verenigde Staten overeenkomstig artikel 84 en, dames en heren, we hebben het nemen van een beslissing in de vorige bijeenkomst van de Raad van de ICAO, een week geleden, kunnen uitstellen. We hoeven nu pas in november, na de Conferentie, een beslissing te nemen over de kern van de zaak betreffende de klacht van de Verenigde Staten over onze hushkits-norm. Ik zou graag willen dat we met de Verenigde Staten, met de ontwikkelingslanden en met de andere landen die deel uitmaken van de ICAO normen zouden afspreken waarmee de capaciteit van vliegtuigen verbeterd kan worden en waarmee zo spoedig mogelijk een modernisering van de luchtvloot van de verschillende landen tot stand gebracht kan worden.
Er is nog een andere kwestie die al door de heer Sterckx, door mevrouw Lucas en ook door onder anderen de heren Blokland en Hatzidakis is aangekaart, namelijk de vernieuwing van de luchtvloten. Het gaat hierbij om twee verschillende aspecten. Het eerste aspect is dat we dankzij onze regulering bereikt hebben dat de zaken veranderen in de ICAO. Daarom zei ik eerder dat we vandaag al positieve resultaten bereikt hebben. Er komt een hoofdstuk 4 met min 10 decibel. Er komt echter geen overeenkomst over de fase out, want zolang hoofdstuk 4 nog niet in werking is getreden is een overeenkomst zoals die eerder tot stand is gekomen met betrekking tot hoofdstuk 2 en 3 niet mogelijk. Dat wil zeggen dat we zeker tijdens de Conferentie van 2004 een aantal data kunnen afspreken voor een verbod op hoofdstuk 3-vliegtuigen. We zijn het erover eens dat de methoden en systemen voor de evaluatie van een herclassificering van vliegtuigen een sleutelrol spelen. We moeten uit de huidige situatie komen met hoofdstuk 2-vliegtuigen die geherclassificeerd zijn als hoofdstuk 3-vliegtuigen en die voldoen aan de criteria van dat laatste hoofdstuk. Daarbij wordt slechts een aantal vluchtnormen gehanteerd, waardoor dit lawaai onder andere omstandigheden ruimschoots de normen van hoofdstuk 3 overschrijdt.
Dat is de aanleiding voor ons geschil aangaande de hushkits. Op dit moment proberen we een aantal overeenkomsten te vinden met de Verenigde Staten en met een aantal andere landen, en het is naar mijn mening het beste dat we een overeenkomst met alle landen afsluiten. Natuurlijk zal ik de standpunten van de vijftien landen van de Europese Unie verdedigen. Ik wil ze echter wel herinneren aan de situatie van een jaar geleden. De druk van de Verenigde Staten is nu niet meer zo groot, onder andere omdat we nu aan het onderhandelen zijn en omdat het ernaar uitziet dat we het op een aantal punten met elkaar eens zijn, maar toen was de druk veel groter en werd er enkele keren gedreigd met represailles tegen een aantal landen. Vanwege deze druk moest ik een aantal landen, landendelegaties en ook verschillende vertegenwoordigers van dit Parlement bezoeken. Dat wil ik niet nog eens meemaken, want ik had het zwaar te verduren en moest voortduren nee verkopen. Wat ik wil is een overeenkomst met de Verenigde Staten die ons in staat stelt ons gezamenlijk doel te bereiken, namelijk een vermindering van de geluidsemissie rond onze luchthavens. Daar ben ik nu hard mee bezig, maar ik wil wel overeenkomsten sluiten met andere landen. In de ICAO zitten namelijk niet alleen de vijftien landen van de Europese Unie, maar ook de Verenigde Staten en een aantal andere landen die andere belangen hebben dan wij en waarmee we overeenkomsten moeten sluiten.
Er zijn twee kwesties aangekaart, namelijk die van de concurrentie tussen luchthavens, de luchthavens die de meeste geluidsoverlast veroorzaken en die de minste overlast veroorzaken. Juist daarom stellen wij voor over elke luchthaven apart te beslissen op basis van een algemeen kader waarin de verschillende niveaus van beperkingen van de activiteiten en geluidsemissies tot maximaal twee, drie of vier worden beperkt, afhankelijk van de specifieke situaties met betrekking tot de gevoeligheid van de omringende bewoners. Er zijn een aantal geografische factoren - ik denk hierbij aan de luchthaven van Salzburg, die omringd is door bergen en waar de echo de geluidsoverlast nog vergroot - en andere aspecten die aanpassingen en speciale beschermende maatregelen voor deze gebieden rechtvaardigen. Wij stellen voor dat de beslissing individueel genomen wordt, zoals de Verenigde Staten willen, of dat er een algemene geografische regionale benadering komt, zoals wij willen. Het compromis waarover we met hen onderhandelen is een geografisch kader met hooguit drie of vier verschillende gevoeligheidsniveaus, een situatie dus zonder speciale beperkingen en met twee of drie niveaus met concrete beperkingen voor de activiteiten.
Ik wil eindigen, mijnheer de Voorzitter, met iedereen te bedanken voor zijn interventies en steun, en daarbij spreek ik de wens uit dat een delegatie van het Parlement zou kunnen deelnemen aan de ICAO en ons zou kunnen vergezellen. Ik denk dat er wel een gezamenlijk belang is als een parlementaire delegatie bij de debatten betrokken wordt. We moeten bekijken hoe we een en ander zouden kunnen formuleren, zoals dat ook bij andere onderhandelingen gebeurt. Een van de sprekers heeft gezegd dat het luchtvervoer een grens heeft, maar, dames en heren, alles heeft een grens. We weten allemaal dat de ruimte in de lucht beperkt is en dat de capaciteiten beperkt zijn, maar we hebben de grens naar mijn mening nog niet bereikt. We moeten ervoor zorgen dat alle middelen zo goed mogelijk worden gebruikt. Er zijn vervoersbeperkingen, niet alleen in de lucht, maar met betrekking tot het vervoer in het algemeen, en er zijn groeimogelijkheden in een duurzame ontwikkeling. In dat verband denk ik dat we, als alles goed gaat en de interne discussies binnen de Commissie zijn afgerond, de komende weken kunnen gaan discussiëren over het Witboek inzake het vervoer. Daarin stellen we onder andere de hogesnelheidstrein voor als alternatief voor het luchtvervoer voor afstanden korter dan 800 of 900 kilometer.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.59 uur gesloten)

