Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 13 juni 1997 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van 13 juni 1997 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, in de Notulen van vrijdag wordt correct vermeld dat ik heb geprotesteerd tegen het feit dat de financiële steun voor Bulgarije en Macedonië niet ter plenaire vergadering werd besproken. De fungerend Voorzitter heeft mij, eveneens correct, aan de hand van de informatie waarover zij beschikte, gezegd dat dit zo was besloten door de Commissie externe economische betrekkingen. Ik zou, ook voor opneming in de Notulen, duidelijk willen zeggen dat de Commissie externe economische betrekkingen bij eenparigheid van stemmen het tegendeel had besloten! Het ging immers om een verzoek om urgentverklaring dat wij dinsdagmorgen hebben aangenomen. De commissie is dinsdagavond in Straatsburg bijeengekomen, heeft met eenparigheid van stemmen besloten nog een mondeling verslag door de voorzitter of een vertegenwoordiger van de commissie te laten opstellen en dan hebben wij vrijdagochtend plotseling vastgesteld dat er geen debat was. Ik heb helemaal niets tegen ingekorte procedures, maar dat zo'n belangrijke politieke kwestie, waarbij het om veel geld gaat, noch in de commissie noch in pleno wordt besproken, heeft absoluut niets te maken met parlementarisme noch met ons Reglement!

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, ik zal onderzoeken wat er precies gebeurd is en u op de hoogte brengen van de resultaten.

Florio
Mijnheer de Voorzitter, ik wens naar het Reglement te verwijzen. In februari heb ik bij het Bureau een vraag ingediend over de nieuwe gebouwen in Straatsburg. Na vier maanden heb ik nog steeds geen antwoord gekregen. Zo kunnen wij hier in h et Parlement niet werken. Ik verzoek u mijn vraag onverwijld te beantwoorden en ook de vragen van de andere afgevaardigden die, in strijd met het Reglement, al te lang moeten wachten.

De Voorzitter
Mijnheer Florio, ik wil u mededelen dat vanochtend een ontwerpantwoord op uw vraag werd voorgelegd aan het Bureau. Het Bureau was van mening dat het antwoord vollediger diende te zijn en daarom zal hem op 10 juli een antwoord ter goedkeuring worden voorgelegd, teneinde u zo volledig mogelijk te kunnen antwoorden.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, aansluitend bij wat de heer Posselt heeft gezegd, zou ik er nog op willen wijzen dat de Commissie midden mei al tot het verlenen van financiële steun aan Bulgarije had besloten, dat de documenten beschikbaar waren en dat de Commissie deze aangelegenheid normaal gezien via de Raad aan ons had kunnen voorleggen. Ook dat is niet gebeurd. Ik heb vrijdag te Straatsburg al gewaarschuwd dat er niet alleen op het niveau van het Parlement nieuwe procedures moeten worden ingevoerd, maar ook tussen Commissie en Raad voor de gevallen waarin die een vraagstuk ter behandeling aan de Commissie externe economische betrekkingen moeten voorleggen. Anders kunnen wij onze belangrijke taken niet vervullen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Schwaiger. Ik geef u hetzelfde antwoord als de heer Posselt gekregen heeft: ik zal onderzoeken wat er precies gebeurd is en u op de hoogte houden.
(Het Parlement keurt de Notulen goed)

Verwelkoming
De Voorzitter
Ik wil u hierbij mededelen dat een delegatie van het Midden-Amerikaanse parlement op de officiële tribune heeft plaatsgenomen en namens het Europees Parlement wil ik deze groeten en welkom heten.

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de economische kwesties die behandeld zijn op de Europese Raad te Amsterdam en de Top te Denver.
Het woord is aan commissaris de Silguy.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de heer Santer heeft mij opgedragen u de economische resultaten voor te stellen van de Europese Raad van Amsterdam en van de bijeenkomst van de G7 van vorig weekend in het Amerikaanse Denver.
Uit die twee internationale bijeenkomsten kunnen drie belangrijke conclusies worden getrokken. Het staat nu vast dat de euro er komt, wat voor Europa en de gehele wereld een goede zaak is. De economische conjunctuur evolueert gunstig en de werkgelegenheid wordt een economische topprioriteit van de regeringen.
Wat in de eerste plaats de euro betreft, heeft de Top van de G7 de resultaten van de Europese Raad van Amsterdam bekrachtigd. Dat de euro er komt staat nu vast. Ten bewijze daarvan wijs ik erop dat de voorbereidende werkzaamheden voor de invoering van de euro zijn afgerond en dat zijn internationale dimensie wordt erkend. De Europese Raad van Amsterdam heeft het juridisch en technisch kader van de euro definitief goedgekeurd. Dat bestaat uit de volgende drie elementen: de resolutie over het Europees monetair systeem bis, de twee verordeningen houdende de rechtspositie van de euro, met andere woorden de monetaire wet van Europa van het jaar 2000, en de twee verordeningen, de ene preventief en de andere ontradend, die samen met de resolutie van Amsterdam het pact voor stabiliteit en groei vormen. Dat voor de goede werking van de economische en monetaire Unie onontbeerlijk kader is in nauwe samenwerking met het Europees Parlement tot stand gekomen. Het zal de groei en de werkgelegenheid bevorderen en buitensporige overheidstekorten beletten of corrigeren.
De Europese Raad van Amsterdam heeft de Commissie, de Raad en het Europees Monetair Instituut ook concreet gezegd wat zij moeten doen om de internationale rol van de euro een duidelijke en solide basis te geven. In Denver is de komst van de euro trouwens internationaal erkend. De G7 heeft in zijn communiqué voor het eerst onderstreept dat de Economische en Monetaire Unie op basis van een gezond macro-economisch beleid en structurele hervormingen tot de stabiliteit van het internationaal monetair systeem zal bijdragen.
Wat in de tweede plaats de economische toestand betreft, is zowel in Amsterdam als in Denver bevestigd dat ondanks de gunstige economische conjunctuur structurele aanpassingen nodig zijn. Wat de economische conjunctuur betreft, is op de Top van Denver een vergelijking gemaakt tussen de toestand in Europa en die in de Verenigde Staten. Over de volgens mij grotendeels kunstmatige tegenstelling tussen het Amerikaanse en het Europese model heen is duidelijk gebleken dat het grote verschil tussen beide is dat de Amerikanen vertrouwen stellen in de kracht van hun economie en dat Europa dat jammer genoeg niet doet.
Toch stellen wij vast dat de Europese economie zich op dit ogenblik herpakt en dat het herstel wordt ondersteund door de convergentie-inspanningen van de lidstaten ter voorbereiding van de Economische en Monetaire Unie. De groei van het communautaire BBP bedroeg in 1996 1, 6 % en zou in 1997 en 1998 tot respectievelijk 2, 4 en 2, 8 % moeten toenemen. De terugkeer naar een hoger groeitempo zou in Europa in de jaren 1997 en 1998 netto twee miljoen banen moeten opleveren.
Naast de terugkeer naar de groei kunnen ook structurele hervormingen, in het bijzonder op de arbeidsmarkt, in het onderwijs en het onderzoek en ter verbetering van de concurrentiepositie van de bedrijven, de werkloosheid in Europa, waarvan het ondraaglijk hoge niveau het vertrouwen ondermijnt, merkbaar doen dalen. Om doeltreffend te zijn moeten die hervormingen evenwel algemeen, ambitieus, sociaal draaglijk en politiek verdedigbaar zijn.
Een interessant nieuw feit is voorts dat de Top van Denver het verband in het licht heeft gesteld tussen demografie, sociale regelingen en begrotingstekorten als gevolg van het onomkeerbare probleem van de vergrijzing van de bevolking, vooral in Europa. Die vergrijzing gaat snel. De verhouding tussen niet-werkenden en werkenden zal tussen 1995 en 2040 van 25 % tot 51 % stijgen. Bij ongewijzigd beleid zal die ontwikkeling de overheidsfinanciën op lange termijn voor zware problemen plaatsen en kunnen de pensioenuitgaven tegen 2030 van 3 tot 4 % van het BBP stijgen.
Daarom moeten de budgettaire inspanningen worden voortgezet. Het budgettaire kader van de Economische en Monetaire Unie, dat erop gericht is de overheidsfinanciën op middellange termijn opnieuw in evenwicht te brengen, zal manoeuvreerruimte vrijmaken. Die zal kunnen worden gebruikt voor de financiering van de sociale zekerheid en de pensioenen. De G7 heeft evenwel gezegd dat ook geleidelijke structurele hervormingen nodig zijn, in het bijzonder in de pensioenregelingen en met betrekking tot de rol van de pensioenfondsen. Dat is in het kort een van de krachtige boodschappen die zowel van de Europese Raad van Amsterdam als van de G7 in Denver zijn uitgegaan.
Een derde punt is de werkgelegenheid en de coördinatie van het economisch beleid. Op initiatief van de heer Santer heeft de Europese Raad van Amsterdam een resolutie over de groei en werkgelegenheid aangenomen waarmee de lidstaten, de Commissie en de Raad er zich uitdrukkelijk toe hebben verbonden de werkgelegenheid tot prioriteit van de Unie en van hun economisch beleid te maken. De Europese Raad herinnert er in dat verband aan dat een gezond macro-economisch en budgettair beleid gepaard gaat met een krachtige en duurzame groei van de productie en de werkgelegenheid.
Op zeer symbolische wijze heeft de Europese Raad in eenzelfde politiek hoofdstuk "Stabiliteit, groei, werkgelegenheid" de resolutie over de tenuitvoerlegging van het pact voor stabiliteit en groei en de resolutie over groei en werkgelegenheid bijeengebracht. De Europese Raad heeft twee richtsnoeren goedgekeurd om de werkgelegenheid beter in het economisch beleid te verankeren.
Een eerste richtsnoer is de ontwikkeling van de economische pijler van de Economische en Monetaire Unie. Overeenkomstig de artikelen 102 A en 103 van het Verdrag zullen de grote richtsnoeren worden uitgebreid tot het concurrentievermogen, de arbeidsmarkt, de technologische innovatie, het onderwijs, de opleiding en de fiscaliteit om het gehele economische beleid in dienst van de werkgelegenheid te kunnen stellen. Concreet zal de Raad, op voorstel van de Commissie, de lidstaten specifieke aanbevelingen op die terreinen kunnen doen. Dit is een belangrijke stap op weg naar de versterking van de coördinatie van het economisch beleid, waarop het Europees Parlement regelmatig aandringt.
Een tweede belangrijk richtsnoer is de tenuitvoerlegging van het hoofdstuk over de werkgelegenheid in het Verdrag van Amsterdam nog voor dat is geratificeerd. De Raad zal aldus aanbevelingen over het werkgelegenheidsbeleid kunnen doen. Ten slotte zal de Raad ook ovr een rechtsgrondslag beschikken om concrete beslissingen ten gunste van de werkgelegenheid te kunnen nemen. Uiteraard zal de Commissie bij de voorbereiding van de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid voor 1998 met die twee richtsnoeren zorgvuldig rekening houden.
Om die aanbevelingen van de Europese Raad zonder verwijl uit te voeren is de Commissie voornemens die nieuwe impuls ten gunste van de werkgelegenheid concrete vorm te geven zodra de buitengewone Europese Raad over dat onderwerp in Luxemburg bijeenkomt. Die Europese Raad moet de in Amsterdam genomen initiatieven ten gunste van de werkgelegenheid concrete gestalte geven. Het gaat onder meer om de uitbreiding van de rol en het werkterrein van de EIB. Voorts is, wat de EGKS betreft, gevraagd een reservefonds op te richten om de inkomsten uit de beschikbare ontvangsten vanaf 2002 te gebruiken om het onderzoek in de met de kolenen staalindustrie verbonden sectoren te versnellen.
Over al die en vele andere vragen, onder meer betreffende het MKB, is gevraagd dat de Commissie en de Raad, in samenwerking met de EIB, voor die bijzondere Europese Raad een verslag opstellen. Het Parlement zal uiteraard bij onze werkzaamheden worden betrokken. Deze door de Europeanen gegeven nieuwe impuls ten gunste van de werkgelegenheid gaat gepaard met soortgelijke initiatieven op wereldniveau. Dat is in Denver beslist. Ik denk daarbij aan de volgende bijeenkomst in Kobe, in november 1997, en aan de bijeenkomst van de G7 "Werkgelegenheid" begin 1998, op initiatief van de Britse premier.
Tot besluit wil ik erop wijzen dat de Europese Raad van Amsterdam en de Top van de G7 in Denver een boodschap van optimisme hebben uitgezonden om Europa opnieuw vertrouwen in zichzelf te geven. De uitgangspositie van de Europese Unie was moeilijker dan die van haar Amerikaanse partners, maar Europa zet zijn inspanningen inzake economische vooruitgang en structurele hervormingen voort. De eerste bemoedigende resultaten daarvan zijn al merkbaar. De groeivooruitzichten in Europa zijn sedert verschillende jaren nooit zo gunstig geweest. Dat zou weldra aan het concurrentievermogen en de werkgelegenheid merkbaar moeten zijn. Tot besluit merk ik nog op dat de aanstaande invoering van de euro, overeenkomstig de voorwaarden en het tijdschema van het Verdrag, het herstel van de economische activiteit in Europa zal versterken.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, u had het over het onomkeerbare probleem van de vergrijzing van de bevolking in Europa, maar anderzijds had u het ook zeer vaak over onontbeerlijke hervormingen.
Ik zou u de volgende vragen willen stellen: meent u niet dat een zeer belangrijke hervorming zou zijn het al te beperkte concept van de tijdens die conferenties geformuleerde economische criteria te herzien? Meent u niet dat het tijd wordt om rekening te houden met het voorstel van de Wereldtop over sociale ontwikkeling van 1995 in Kopenhagen om in de economische berekeningen ook met de opvoeding in het gezin rekening te houden?
Meent u niet dat het, nu men in al onze landen vaststelt dat de koopkracht van de gezinnen daalt, hoog tijd is dat wij onze economische schema's herzien en eindelijk rekening houden met het feit dat de Europese paren en vrouwen meer kinderen willen krijgen maar dat om economische redenen niet kunnen? Zouden wij de economie in Europa niet het best een nieuw elan kunnen geven door de demografische evolutie te herstellen, wat een kwestie is van politieke wil en intellectuele ommekeer?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ikzelf zie geen tegenspraak tussen demografisch herstel, intellectuele ommekeer en erkenning van de economische realiteit. Mevrouw Seillier, op dit ogenblik is de generatie van de babyboom nog aan het werk, maar vanaf 2010 zullen wij in Europa, of wij dat nu graag hebben of niet, met een zwaar demografisch tekort worden geconfronteerd. De vraag rijst dus vandaag voor de regeringen of ze het probleem niet nu al in politieke termen kunnen stellen om te voorkomen dat de generaties die thans aan het werk zijn op de pensioenleeftijd een pensioen ontvangen waarvan zij niet kunnen leven. Mevrouw Seillier, wij moeten onze inspanningen op het gebied van het economisch beleid voortzetten om onze economie een voldoende budgettaire manoeuvreerruimte te geven om de sociale uitgaven, die in de komende jaren zeker zullen stijgen, te kunnen blijven dragen.
Dat belet uiteraard niet dat men, in het kader van het beleid op het gebied van de opvoeding en het gezin, de rol van het gezin ontwikkelt en versterkt. Op dat terrein meen ik evenwel dat persoonlijke overwegingen belangrijker geworden zijn dan economische bezwaren.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, ik ben namens dit Parlement rapporteur geweest over de demografische situatie in Europa. Dat verslag is nog niet zo lang geleden in dit Parlement aangenomen en terecht is daar ook grote aandacht besteed aan de betaalbaarheid van de pensioenen. Ik ben zo vrij om met de commissaris van mening te verschillen in die zin dat de kwestie van de pensioenen onbetaalbaar zou zijn naar de toekomst toe. Het is veeleer een kwestie van op tijd te beginnen en de juiste regie te zetten op deze kwestie. Wat ik indertijd heb gevraagd is om deze zaak van de pensioenen, zowel de aanvullende pensioenen, de private pensioenen als de overheidspensioenen op de agenda van de Europese Commissie te zetten. Tot dan toe was het een kwestie van subsidiariteit. Mijn concrete vraag aan de Commissie is dan ook: kan nu met de werkgelegenheidsstop in het vooruitzicht dit een zaak worden van zowel Commissie als nationale regeringen?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Boogerd-Quaak, ik ben het er met u volkomen over eens dat wij tijdig moeten beginnen en voorzorgen moeten nemen om het probleem op te lossen. Ik merk evenwel op dat de vergrijzing van de bevolking de oplossing van het probleem bemoeilijkt doordat ze de gezondheidsuitgaven doet stijgen. Een toenemend aantal bejaarden heeft ook meer en steeds duurdere verzorging nodig. In financieel opzicht wordt het probleem dus nog ingewikkelder gemaakt door het verband tussen de vergrijzing van de bevolking en de stijging van niet alleen de pensioen- maar ook de gezondheidsuitgaven.
De Commissie heeft uiteraard aandacht voor de kwestie en daarom heb ik in mijn uiteenzetting ook het probleem van de vergrijzing onderstreept. Tijdens onze debatten in Denver heeft men de bijdrage van de Commissie bijzonder gewaardeerd. Mevrouw Boogerd-Quaak, ik kan u ook zeggen dat dit in de eerste plaats de zaak van de lidstaten is. Op basis van het subsidiariteitsbeginsel en het huidige Verdrag kunnen wij ons immers niet in de plaats van de lidstaten stellen. Het probleem heeft echter ongetwijfeld ook een communautaire en Europese dimensie.
Daarom zal de Commissie in het kader van de voorbereiding van de speciale Europese Raad van Luxemburg voor het einde van het jaar in haar voorstellen en aanbevelingen met uw suggestie ruimschoots rekening houden. De Commissie zal ervoor zorgen dat de lidstaten die problemen op gecoördineerde wijze kunnen beoordelen, onder meer door uitwisseling van informatie over de maatregelen die ze zelf hebben genomen. Bovendien zal bijzondere aandacht aan het probleem van de pensioenfondsen worden besteed.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris kort het volgende vragen.
Ten eerste, is de Commissie voornemens op de Top van Luxemburg voorstellen te doen waarin ze aandringt op bijkomende begrotingsmiddelen voor het werkgelegenheidsbeleid? We weten al sedert de Europese Raad van Essen dat woorden alleen niet volstaan om dit beleid te stimuleren en arbeidsplaatsen te scheppen.
Ten tweede, een van de ministers van Financiën die aan de Top van Amsterdam heeft deelgenomen, heeft op een openbare bijeenkomst verklaard dat de invoering van de gemeenschappelijke munt - de euro - wellicht met een jaar wordt uitgesteld. Ik weet dat de commissaris dat zal ontkennen, maar vraag hem dat hier met klem te doen.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de tweede vraag van de heer Katiforis meteen beantwoorden. Ik heb begin deze maand aan de Raad van ministers van financiën in Luxemburg, aan de Europese Raad en aan de Top van Denver deelgenomen en heb nooit iemand over een uitstel van de euro horen spreken. Ik heb integendeel elke keer vastgesteld dat zowel de Europese als de andere deelnemers, met inbegrip van de Amerikanen, aan de eerbiediging van het tijdschema vasthouden. Die vastberadenheid vindt men ook terug in de communiqués, de besluiten en de officiële commentaren.
Wat in de tweede plaats meer bepaald de Europese Raad betreft, zou ik ter aanvulling van wat ik daarstraks heb gezegd willen opmerken dat in Amsterdam in het bijzonder ook het initiatief is genomen om de rol van de EIB op drie manieren uit te breiden. In de eerste plaats komt er een speciale faciliteit voor de financiering van hoogtechnologische MKB-projecten. In de tweede plaats wordt het werkterrein van de EIB uitgebreid tot het onderwijs, de gezondheid, het stadsmilieu en de milieubescherming en wordt de looptijd van de leningen voor de grote netwerken verlicht.
Ik heb daarstraks ook al gezegd dat uit de EGKS-reserves middelen zullen worden vrijgemaakt voor de oprichting van een onderzoeksfonds voor de met de kolen- en staalindustrie verbonden sectoren. Voorts zal de Raad de initiatieven onderzoeken voor het creëren van werkgelegenheid door het MKB op basis van een nieuw verslag van het raadgevend comité voor de mededinging. Ten slotte zal de Raad ook de goede praktijken onderzoeken die de lidstaten in hun werkgelegenheidsbeleid toepassen.
In al die aangelegenheden meen ik dat het mandaat voldoende krachtig is en de Commissie in staat stelt de Europese Raad concrete oplossingen voor te stellen die, althans ten dele, een antwoord op de huidige werkloosheidsproblemen kunnen bieden.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dank u omdat u op het midden- en kleinbedrijf bent ingegaan. Wij hebben de laatste decennia gezien dat de meeste arbeidsplaatsen in kleine bedrijven zijn ontstaan, dat door de oprichting van bedrijven zeer veel arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen en dat met name de SLIMinitiatieven de bedrijven moeten ontlasten en bijgevolg ook meer concurrentiekracht kunnen geven.
Welke kansen ziet u om in Luxemburg vooral op de opleidingsprogramma's in te gaan, en wel door het optrekken van de kredieten voor deze sector? Ik geloof namelijk dat opleiding de enige methode is om werkelijk efficiënt arbeidsplaatsen te kunnen scheppen.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik zal de vraag van de heer Rübig op twee manieren beantwoorden. In de eerste plaats is opleiding voor het MKB uiterst belangrijk. Wij werken daaraan. Opleiding is echter ook essentieel in het kader van het algemene en ambitieuze structuurbeleid dat wij moeten voeren om de structurele oorzaken van de werkloosheid aan te pakken.
In de tweede plaats overstijgt, gelet op de belangrijke rol van het MKB voor de werkgelegenheid, de klemtoon die op die bedrijven wordt gelegd het aspect van de opleiding als dusdanig. De nieuwe opdracht van de EIB, namelijk middelen vrijmaken om de KMO's, vooral in de geavanceerde sectoren, die per definitie werkgelegenheidsmogelijkheden bieden, meer middelen beschikbaar te stellen.
Voorts heeft de Commissie reeds een aantal voorstellen gedaan en een aantal aanbevelingen geformuleerd die het Europees Parlement al heeft onderzocht of nu onderzoekt. Die voorstellen liggen nu bij de Raad, maar sommige ervan zijn tot mijn spijt geblokkeerd. In het kader van de voorbereiding van de speciale Europese Raad van Luxemburg zullen wij evenwel bijzondere aandacht hebben voor het MKB, zijn rol in de aanpak van de structurele oorzaken van de werkloosheid en, in dat kader, speciaal voor het probleem van de opleiding.

Arroni
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, u had het daarstraks over een gunstige economische conjunctuur die de economische toestand in de lidstaten zal verbeteren. Gisteren heeft u daarover bepaalde verklaringen afgelegd, waarin de Italiaanse kranten uw uitspraken over Italië hebben onderstreept. Wij herinneren ons ook allen het beeld dat u een paar maanden geleden hier in het Parlement van Italië hebt geschetst.
Ik wil u de volgende twee vragen stellen. Nu u hier vandaag in ons midden bent, zou ik van uzelf willen vernemen wat u van de situatie in Italië denkt en of u meent dat Italië aan de opgelegde criteria zal kunnen voldoen. In de tweede plaats zou ik willen weten waaraan die wijziging in de Italiaanse situatie vooral is toe te schrijven.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op de tweede vraag van de heer Arroni merk ik op dat de Italiaanse regering beslist de politieke wil heeft om de situatie te veranderen. Wat ik gisteren over Italië heb gezegd is het resultaat van een analyse en van de vaststelling dat Italië op dit ogenblik op het gebied van de economische convergentie ronduit indrukwekkende vorderingen maakt. Als Italië de doelstellingen bereikt die de Italiaanse regering heeft geformuleerd zal het dit jaar het overheidstekort sterker terugschroeven dan enig ander Europees land dat in de jongste vijftien jaar heeft gedaan.
Aangezien de Italiaanse regering haar convergentieprogramma nog niet officieel heeft voorgelegd kon ik niet in het openbaar een concrete beoordeling formuleren. Rekening houdend met de elementen waarvan ik kennis had, heb ik dus gezegd dat de geformuleerde doelstellingen, meer bepaald in het Italiaanse document inzake economische en financiële programmering, prijzenswaardig zijn. Bovendien heeft de Italiaanse regering voor de budgettaire hervormingen terecht gekozen voor het terrein van de pensioenen, de sociale zekerheid, de overheidsdiensten en de verbreding van de belastinggrondslag.
Ik heb ook gezegd - daaraan heeft de pers wellicht minder aandacht besteed - dat het uur van de waarheid in de maand september komt, wanneer de Italiaanse regering de concrete maatregelen zal voorstellen om die doelstellingen te bereiken die ze, naar ik meen, in de begroting voor 1998 zal opnemen. Wij mogen vandaag dus niet op de zaken vooruitlopen en de lidstaten aan een kwalificatieproef onderwerpen. De beoordeling zal in maart 1998 op basis van de in 1997 werkelijk bereikte resultaten gebeuren. Ik kan vandaag wel zeggen dat de situatie in Italië in de goede richting evolueert. Dat is een bemoedigende vaststelling en zet mij er inderdaad toe aan te denken dat landen die de politieke wil hebben om het tijdschema en de voorwaarden van het Verdrag van Maastricht in acht te nemen daarin ook kunnen slagen.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, Europa weer werk bezorgen, dat is de boodschap van Amsterdam die de commissaris ons vandaag heeft gebracht. Wij hebben die boodschap ook gehoord en vinden ze zeker positief. Ik zou echter heel gaarne van de Commissie vernemen welke initiatieven zij nu neemt om ervoor te zorgen dat de krachtlijnen van het economisch beleid van de Gemeenschap en de lidstaten dienovereenkomstig worden hertekend. Als u, de Commissie, samen met de Europese Raad, de aanbevelingen van het Parlement au sérieux zoudt nemen en in uw eigen voorstellen zoudt integreren, dan zou er in het economisch en het werkgelegenheidsbeleid iets anders gebeuren dan wat tot dusver uit hoofde van de aanbeveling kan gebeuren. Deel ons alstublieft mee hoe daar verandering in kan worden gebracht, want wat tot dusver door de ministers van Financiën van de Europese Unie is voorgelegd, is niet voldoende om Europa daadwerkelijk weer aan werk te helpen.
Mijn tweede vraag, mijnheer de commissaris: ik heb heel goed begrepen dat u zich ook met de internationale rol van de euro bezighoudt. Er is echter één zaak die ik van u zou willen vernemen, namelijk of u ook aan de consumenten, aan de consumentenbescherming denkt. Wanneer krijgen wij eindelijk een verordening die waarborgt dat de consumenten in de Europese Unie niet voor de kosten van de omschakeling op de euro zullen moeten opdraaien? Wanneer krijgen wij eindelijk door een verordening ook de zekerheid dat een dubbele prijsaanduiding wordt ingevoerd?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Randzio-Plath, als u de conclusies van de Europese Raad van Amsterdam zorgvuldig leest - ik zal dat nu niet doen maar ben bereid ze met u door te nemen - zult u vaststellen dat met de bezorgdheid van het Parlement, zoals het die onder meer in zijn resoluties over het pact voor stabiliteit en groei tot uiting heeft gebracht, ruimschoots rekening is gehouden. Bovendien heb ik er tijdens de laatste debatten persoonlijk voor gezorgd dat men de Raad zoveel mogelijk van de door u voorgestelde richtsnoeren kan doen overnemen.
U vraagt in de tweede plaats welk initiatief wij zullen nemen. Ik heb daarstraks in mijn uiteenzetting in het algemeen reeds gezegd welke richtsnoeren men voor de coördinatie van het economisch en het werkgelegenheidsbeleid heeft goedgekeurd en wat wij voornemens zijn te doen om daaraan gevolg te geven. Belangrijkst is in de eerste plaats dat wij de artikelen 102 A en 103 een meer op de werkgelegenheid gerichte inhoud geven. Dat is de reden waarom de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid zullen worden uitgebreid - u zult dat volgend jaar kunnen vaststellen - tot het concurrentievermogen, de arbeidsmarkt, de technologische innovatie, het onderwijs, de opleiding en de fiscaliteit.
Dat kan zeer ver gaan. Eventueel zullen wij, op basis van artikel 103, lid 4 van het Verdrag, voorts ook voorstellen voor desbetreffende aanbevelingen van de Raad aan de lidstaten formuleren. De bevoegdheden om aanbevelingen te formuleren die wij tot nu toe op budgettair gebied hebben gebruikt kunnen wij dus tot de economische aangelegenheden uitbreiden.
Wat in de tweede plaats de werkgelegenheid betreft, meen ik uw opmerking al te hebben beantwoord. Ik heb daarstraks gezegd dat wij maximaal voordeel zullen halen uit het feit dat het hoofdstuk in het Verdrag van Amsterdam over de werkgelegenheid nog voor de goedkeuring van dat Verdrag ten uitvoer zal worden gelegd en dus een rechtsgrondslag zal vormen voor concretere maatregelen. Dat alles wordt op dit ogenblik onderzocht en uitgediept. Ik zal met genoegen verslag uitbrengen zodra onze diensten met de werkzaamheden zijn opgeschoten, maar kan u ook verzekeren dat ik u bij de bezinning over deze kwestie nauw zal blijven betrekken.
Wat de consumenten betreft, hebben wij op 15 mei een ronde tafel georganiseerd waar een aantal concrete problemen zijn aangestipt zoals de dubbele etikettering, de datum voor het in omloop brengen van de biljetten en de duur van de periode waarin de euro naast de nationale munten zal bestaan. Naar aanleiding van die ronde tafel hebben wij over de verschillende kwesties met de consumenten, banken en bedrijven een aantal ateliers georganiseerd. Ik zou over die kwesties twee algemene vergaderingen willen houden, respectievelijk in de herfst en in maart, om te zien hoe wij die problemen kunnen oplossen, bij voorkeur, als dat mogelijk is, zonder regelgevend op te treden.
Onze Europese Unie wordt al door buitensporig veel voorschriften verlamd, terwijl ik liever zou hebben dat ze door buitensporig veel dynamisme en eensgezindheid wordt gekenmerkt. Wij zullen in die fase dus naar een consensus streven om bij de bekendmaking van de lijst van landen die de euro invoeren, met andere woorden eind april of begin mei 1998, de consumenten meteen ook concrete antwoorden op hun vragen te kunnen geven. Ik kan u wel al verzekeren dat de Commissie aan die praktische vragen de nodige aandacht besteedt.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft gevraagd om bij de beoordeling van te grote tekorten de economische toestand van de betreffende lidstaat gedurende de gehele conjuncturele cyclus te beschouwen. Dit is verstandig, opdat de lidstaat die zich in moeilijkheden bevindt niet in steeds grotere economische problemen terechtkomt. In de conclusies betreffende het Pact voor stabiliteit en groei van de Top van Amsterdam is echter een rechtstreekse verwijzing te vinden naar de verklaring van de Raad, waarin wordt gekozen voor een zeer strenge automatische beoordeling van te grote tekorten. Een groot tekort leidt dan bijna vanzelf tot boetes. Is dit niet onverstandig? Strookt dit met uw streven naar het bevorderen van de werkgelegenheid, of diende uw verklaring inzake werkgelegenheid alleen om de Fransen met een gerust hart naar huis te laten gaan?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats past het stabiliteitspact volledig in het kader van het Verdrag van Maastricht. Ik verwijs daarbij naar artikel 104 C van het Verdrag, dat bepaalt dat de Raad onder bepaalde voorwaarden sancties kan nemen.
Concreet raakt het pact voor stabiliteit en groei niet aan de autonomie van de Commissie om voorstellen te formuleren of aan de autonomie van de Raad om in het kader van zijn normale, door het Verdrag erkende bevoegdheden besluiten te nemen. Het pact voor stabiliteit en groei is een gedragscode waarin de voorwaarden en het tijdschema worden gepreciseerd om het budgettair evenwicht te herstellen.
Mevrouw Hautala, ik kan u zeggen dat overheidstekorten bij mijn weten geen werkgelegenheid creëren. Ik stel dat zowel in de Verenigde Staten als in Europa - ik heb het niet over Frankrijk - en in de andere Europese landen vast. De jongste jaren hebben de landen die hun overheidstekort het meest hebben teruggeschroefd ook de grootste groei gekend en de meeste werkgelegenheid gecreëerd. Ik denk daarbij in het bijzonder aan het Nederlandse voorzitterschap. Dat belet niet dat men ook structurele hervormingen uitvoert, maar zowel in Denver als in Amsterdam hebben de staatshoofden en regeringsleiders van alle landen beklemtoond dat een gezond economisch beleid, de vermindering van het overheidstekort, de bevordering van de groei en het scheppen van werkgelegenheid onderling verenigbaar zijn en een synergie-effect hebben.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, kunt u iets meer zeggen over het gebruik van de euro door internationale ondernemingen in de Europese Unie? Sommige landen hebben het recht om niet met de euro mee te doen, andere komen misschien niet in aanmerking om van bij de start aan de monetaire unie deel te nemen. Verwacht u dat de grote internationale ondernemingen de euro in de praktijk en in hun boekhouding zullen gebruiken zodat de euro ook in die landen een erkende munt wordt? Zal de Commissie voor de rechtsgrondslag zorgen om dat mogelijk te maken?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Provan geruststellen. De internationale ondernemingen zullen ook buiten de eurolanden de euro kunnen gebruiken. De verordeningen die over de rechtspositie van de euro zijn aangenomen moeten juist voldoende juridische garanties bieden opdat alle ondernemingen in de wereld, als ze dat wensen, de euro kunnen gebruiken.
In de tweede plaats kan ik u zeggen dat de Commissie met de verantwoordelijken van de financiële markten aan een aantal uiterst technische kwesties heeft gewerkt inzake overeenkomsten en benamingen op financieel gebied om, op verzoek van de financiële actoren zelf, de regels te bepalen om de euro op harmonieuze wijze te kunnen gebruiken.
In de derde plaats is het evident dat de euro, als die een stabiele munt is, een alternatief zal zijn voor de dollar. De investeerders wensen dat om hun portefeuille te diversifiëren. De euro zal zich dus waarschijnlijk tot een transactie-, vereffenings- en reservemunt ontwikkelen.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Silguy, ik zou nog even willen terugkomen op de concrete voorstellen voor de werkgelegenheid die de Commissie, overeenkomstig de resolutie van de Europese Raad van Amsterdam, wil formuleren.
Meent de Commissie dat die resolutie, het nieuwe hoofdstuk over de werkgelegenheid en de integratie van het sociaal protocol een voldoende uitdrukkelijke en ambitieuze politieke verbintenis inhouden opdat de Unie, in afwachting van de invoering van de enige munt, het cruciale probleem van de werkloosheid in Europa doeltreffend kan aanpakken en een antwoord kan bieden op de soms wanhopige vragen van de door de werkloosheid getroffen sociale groepen?
Is de Commissie integendeel niet eerder geneigd met droefheid vast te stellen dat de conclusies van de Europese Raad in de resolutie over groei en werkgelegenheid in werkelijkheid slechts een aantal politiek-economische algemeenheden voor eerstejaarsstudenten bevatten en getuigen van de schuchtere en vaak onsamenhangende visie van een minimalistisch Europa dat voor een aantal van zijn grootste problemen, in dit geval het sociale vraagstuk, door de knieën gaat?
Mijnheer de Silguy, ik denk met andere woorden niet dat uw schijnbaar optimisme door onze achttien miljoen werklozen wordt gedeeld.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats creëert men met documenten en verdragen geen werkgelegenheid. Het is evenmin door de moed te laten zakken en zich voortdurend pessimistisch te tonen dat men Europa het nodige vertrouwen zal geven om opnieuw dynamisch te worden en werkgelegenheid te creëren. Nu Europa over de knowhow beschikt en de groei opnieuw op gang komt, kunnen wij de nodige impulsen geven en de wil om te slagen bevorderen door de burgers aan te moedigen in plaats van ze af te schrikken.
In de tweede plaats is de invoering van de euro een integrerend aspect van de oplossing van het probleem van de werkloosheid. De euro zal de groei in Europa immers stimuleren. Hij zal ook een einde maken aan de monetaire schommelingen, die sommige Fransen vroeger concurrerende devaluaties noemden en die Europa in 1995 en 1996 anderhalf miljoen extra werklozen hebben opgeleverd. Ik meen dus dat de euro de groei in Europa zal bevorderen en daardoor tot de bestrijding van de werkloosheid zal bijdragen.
Aangezien de werkloosheid echter vooral structureel moet worden bestreden, moeten wij meer dan ooit structurele hervormingen op stapel zetten. Het gaat hier om de verlaging van de lasten op de lage lonen, de versoepeling van de arbeidsmarkt, het onderwijs, het leerlingenwezen en de opleiding. Op al die terreinen moeten wij vastberaden maatregelen treffen.
Nogmaals, nu ik in de Verenigde Staten de Amerikanen aan het werk heb gezien en met hen heb gesproken, heb ik ingezien dat Europa zeker niet zwakker staat dan de Verenigde Staten. Ons grote gebrek is dat wij niet in onszelf geloven. Ik meen dan ook dat de politici van alle partijen vandaag de opdracht hebben de Europese burgers opnieuw vertrouwen in zichzelf te geven.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de heer de Silguy een ietwat bijzondere en originele vraag willen stellen.
De G8 in Denver, waar voor Europa geen positieve beslissingen zijn genomen, is vergast op een cowboy-avond waar de Amerikaanse wereldorde is bevestigd. Zoals de meeste andere aanwezige prominenten - behalve premier Blair, die heeft geweigerd - heeft de heer Santer bij die gelegenheid een kostbaar gouden horloge als geschenk gekregen.
Mijnheer de Silguy, kunnen de Commissie en het Parlement naar aanleiding van dit cadeau geen museum oprichten waar alle geschenken worden getoond die prominenten van de Europese Unie, zowel van het Parlement, de Raad als de Commissie, in het kader van hun ambt en hun bevoegdheden hebben gekregen? Het streven naar soberheid en transparantie, dat wij met u delen, zou aldus voor de Europese publieke opinie en voor de Europese burgers concrete vorm krijgen.

De Voorzitter
Wenst de commissaris te antwoorden?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik neem nota van het voorstel van de heer Scarbonchi. Persoonlijk heb ik dergelijke geschenken niet ontvangen. Men kan natuurlijk musea oprichten, maar zouden wij Europa dan niet wat al te gemakkelijk in musea begraven?

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, ik kom terug tot het werkgelegenheidsbeleid. Mijnheer de Silguy, tussen de middelen om de werkgelegenheid te bevorderen heeft u de grote economische richtsnoeren, de uitbreiding daarvan en de aanbevelingen van de Raad inzake werkgelegenheid vermeld. U heeft vooral gesproken over de uitbreiding van de rol van de Europese Investeringsbank en het gebruik van de EGKS-fondsen.
Kunt u ons zeggen welk effect op de werkgelegenheid wij van die twee zeer concrete instrumenten mogen verwachten? Zoals de heer Roth, de ondervoorzitter van de Europese Investeringsbank, heeft gezegd, houdt de Europese Investeringsbank nu al rekening met de werkgelegenheid wanneer ze investeringen financiert. Voorts zijn de EGKS-fondsen geen beschikbare fondsen maar middelen die van het bedrijfsleven komen en die men dus niet zomaar in een keynesiaans perspectief kan gebruiken.
Ik zou van de heer de Silguy graag vernemen wat de Europese Raad in het achterhoofd had toen hij die twee zeer concrete instrumenten aanwees.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Fayot voor zijn vraag. Die is technisch zo ingewikkeld dat ik wel twee uur nodig zou hebben om ze volledig te beantwoorden. Om het zo eenvoudig mogelijk te maken zou ik zeggen dat de EIB wordt verzocht de toegang tot de kredieten te vergemakkelijken en te bespoedigen en de kostprijs van die kredieten voor de kleine en middelgrote ondernemingen in de sector van de geavanceerde technologie te verlagen. Door concrete maatregelen kan de EIB met eigen middelen en reserves de toegang tot leningen vergemakkelijken voor bedrijven die kredieten nodig hebben om zich te ontwikkelen. Het gaat om bedrijven uit de zich ontwikkelende sector van de geavanceerde technologie.
Wat de EGKS betreft, weet u dat die over grote reserves beschikt die ze moet aanhouden om de leningen te dekken die ze aan het bedrijfsleven heeft toegestaan. De EGKS houdt op 23 juli 2002 op te bestaan. Een aantal leningen zullen na die datum nog gedurende een aantal jaren doorlopen. Zolang die leningen moeten worden gedekt zullen de reserves dus worden aangehouden. Interessant is dat de Europese Raad heeft gezegd dat wij die reserves, die uit een heffing op de steenkool- en staalbedrijven samengesteld zijn, als wij die kunnen vrijmaken, mogen gebruiken voor een fonds voor de ondersteuning van het onderzoek in de met de steenkoolen staalsector verbonden industriële sectoren.
In plaats van dat dit geld naar de ene of andere gaat, zal het dus met zekerheid optimaal voor de bevordering van het onderzoek worden besteed. Het onderzoek bevordert immers de werkgelegenheid en in Europa wordt te weinig aan onderzoek gedaan.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, ik zou aan de commissaris willen vragen nu het steeds waarschijnlijker lijkt of bijna zeker is dat de euro er komt, wat er gebeurt met het groene koersensysteem in Europa? Komt er straks een groene euro of wanneer denkt de Commissie concrete voorstellen te doen op dit gebied opdat wij ook op landbouwgebied overal in Europa één euro zullen hebben?

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, de heer Mulder stelt hier een buitengewoon interessante vraag. Wij hebben het beraad over die kwestie aangevat. Ik kan u zeggen dat de euro de situatie zal vereenvoudigen, in elk geval voor de landen van de eurozone. De moeilijkheden als gevolg van de monetaire schommelingen met hun agromonetaire weerslag zullen dus verdwijnen. Dat zal de situatie vereenvoudigen.
In de tweede plaats zullen wij met de lidstaten van de Europese Unie die buiten de eurozone blijven nog een probleem moeten regelen. Die kwestie wordt op dit ogenblik op technisch niveau onderzocht. Ik kan u verzekeren dat al het nodige zal worden gedaan om bij de invoering van de euro alle nog overblijvende moeilijkheden op te lossen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris.
Het debat is gesloten.

Overnamebiedingen
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0204/97) van mevrouw Fontaine, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het voorstel voor een dertiende richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (COM(95)0655 - C4-0107/96-95/0341(COD)) inzake het vennootschapsrecht betreffende overnamebiedingen.
Ik heb van de Fractie Unie voor Europa een verzoek ontvangen overeenkomstig artikel 129 van het Reglement om terugverwijzing van het verslag naar de commissie.
Het woord is aan de heer Florio om dit verzoek te verdedigen.

Florio
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben dit verzoek ingediend omdat wij menen dat deze kwestie grondiger moet worden onderzocht. Wij merken op dat dit Commissievoorstel oorspronkelijk een voorstel voor een aanbeveling was en pas later een voorstel voor een richtlijn is geworden. Het overleg gebeurde over het voorstel voor een aanbeveling en niet over het voorstel voor een richtlijn dat het later is geworden. Op basis van die overwegingen meent mijn fractie dat de kwestie in de commissie grondiger moet worden onderzocht en dat parallel daarmee eventueel ook het debat over de richtlijn inzake de Europese vennootschap moet worden aangevat. Namens mijn fractie verzoek ik dan ook om terugverwijzing van dit verslag naar de commissie.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Partij van de Europese SociaalDemocraten wil ik opmerken dat het onderwerp in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger uitvoerig is besproken. Met alle overwegingen is rekening gehouden en alle aspecten zijn bekeken. Ik denk dat het op dit moment geen zin heeft het verslag terug te verwijzen naar de commissie. Ik zou dan ook graag zien dat wij ons aan de agenda houden.

De Voorzitter
Wij gaan stemmen over het verzoek om terugverwijzing van het verslag naar de commissie.
(Het Parlement verwerpt het verzoek om terugverwijzing) Het woord is aan de rapporteur, mevrouw Fontaine.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, het verslag over de overnamebiedingen, dat ik de eer heb hier namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger voor u in te leiden, kan niet los van zijn historische achtergrond worden bekeken. Ik zou die eerst kort willen toelichten.
In 1989 heeft de Commissie, die had vastgesteld dat het aantal vriendschappelijke en vijandige overnames in de privé-sector in Europa voortdurend toenam, voorgesteld dat men een aantal gemeenschappelijke regels op dat gebied zou vaststellen. In werkelijkheid was het Commissievoorstel een echte harmonisatierichtlijn. Het Europees Parlement verrijkte dat voorstel met enkele amendementen en nam het in zijn geheel aan in een verslag dat wij in januari 1990 hebben goedgekeurd. Nadien bleef de zaak evenwel geblokkeerd bij de Raad.
De Commissie stelt ons vandaag een andere aanpak voor. De nieuwe tekst vormt een kaderrichtlijn die de algemene beginselen inzake openbare overnamebiedingen vaststelt, maar de desbetreffende bepalingen in de lidstaten niet in detail tracht te harmoniseren. Sedert 1989 hebben de lidstaten trouwens elk afzonderlijk een bepaalde regeling op dat terrein getroffen.
Het nieuwe initiatief van de Commissie sluit aan bij de verbintenis die in 1992 op de Top van Edinburgh is aangegaan om het subsidiariteitsbeginsel in acht te nemen en het aan de lidstaten over te laten de in de richtlijn opgenomen beginselen overeenkomstig hun eigen traditie en nationale gebruiken toe te passen. Dit nieuwe initiatief wil uiteraard ook de door de Raad veroorzaakte impasse doorbreken. Iedereen weet dat de grootste tegenkanting kwam van de lidstaten die meenden dat de oorspronkelijk voorgestelde harmonisatie verder ging dan wat wenselijk was en wenselijk werd geacht.
In die context heb ik, als rapporteur, gewild - ik hoop dat de heer Florio hoort wat ik zeg - dat de Commissie juridische zaken en rechten van de burger in de eerste plaats de wenselijkheid van deze nieuwe aanpak van de Commissie onderzocht. Het ging in zekere zin om een prejudiciële vraag die ik - voor elk onderzoek van de inhoud van de regeling zelf - aan de Commissie juridische zaken en rechten van de burger stelde. Was wetgeving al dan niet nodig? Zo ja, was dan een richtlijn nodig? Moesten wij, zoals de Commissie voorstelde, op beperkte wijze wetgevend optreden?
Nogmaals, na grondig onderzoek heeft de Commissie juridische zaken en rechten van de burger die twee vragen positief beantwoord. Ze heeft uw rapporteur dan opdracht gegeven haar werkzaamheden in die zin voort te zetten, met andere woorden in de zin van een minimale harmonisatierichtlijn. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger meent immers dat de extreme diversiteit van de nationale wetgevingen belet dat overnamebiedingen worden uitgevoerd in een context van voldoende rechtszekerheid voor zowel de minderheidsaandeelhouders als de werknemers van de betrokken ondernemingen. De commissie meent dat een poging tot harmonisatie, zelfs met beperkte doelstellingen, een zekere loyaliteit tussen de verschillende actoren zou creëren en zuiver speculatieve raids door de sterkste partijen zou ontmoedigen.
Dames en heren, ik zou daaraan willen toevoegen dat het argument dat wij op de vijfde richtlijn inzake de participatie van de werknemers, de tiende richtlijn inzake grensoverschrijdende fusies en het ontwerp betreffende de Europese vennootschappen moeten wachten niet opgaat. In die verschillende plannen, die jammer genoeg al jaren door de Raad worden tegengehouden, is er niets dat met dit voorstel voldoende rechtstreeks verband houdt om te rechtvaardigen dat alles bij het oude blijft. Het signaal dat wij zullen uitzenden kan volgens mij integendeel op dit belangrijke terrein van het communautaire vennootschapsrecht iets in beweging brengen.
Wat de inhoud betreft, hebben wij ons niet laten leiden door het streven om de tekst bindender te maken omdat wij weten dat dezelfde oorzaken ook dezelfde gevolgen hebben en dat de tekst door de Raad opnieuw zou worden verworpen. Uit pragmatisme en zin voor efficiëntie hebben wij ernaar gestreefd de tekst duidelijker en nauwkeuriger maar, in het vooruitzicht van zijn latere toepassing door de lidstaten, ook dynamischer te maken. Door die geest zijn onze amendementen ingegeven inzake de omschrijving van de bieder, de bescherming van de minderheidsaandeelhouders en de verduidelijking van de opdracht van de toezichthoudende autoriteit. Ten slotte hebben wij, zoals in 1990, ook nu de nood aan transparantie ten aanzien van de werknemers onderstreept. Sommige van onze amendementen, overgenomen uit het voortreffelijke verslag van de heer Hughes namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, zullen een betere voorlichting van de werknemers mogelijk maken.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, meteen na de Top van Amsterdam, waar enige vooruitgang is geboekt op de weg naar een sociale dimensie van Europa, die het nu niet heeft, hoop ik dat het Europees Parlement zal laten zien dat het geen blokkeringen of uitvluchten aanvaardt. Ik hoop van harte dat het Parlement zal instemmen met het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken om deze richtlijn en onze de amendementen met het oog op meer transparantie, billijkheid en sociaal evenwicht op de Europese interne markt aan te nemen.

Verde i Aldea
Mijnheer de Voorzitter, allereerst - en niet alleen maar uit hoffelijkheid of omdat het gebruikelijk is - wil ik mevrouw Fontaine gelukwensen met haar werk in verband met een tekst die van een uitzonderlijke lichtheid getuigt. Mevrouw Fontaine verdient onze gelukwensen omdat zij getracht heeft genoemde tekst een wat nauwkeurigere inhoud te geven, hoewel altijd met de beperkingen waarop zij heeft gewezen.
Zoals zij hier zelf heeft gezegd en in haar verslag heeft aangegeven, twijfelde mevrouw Fontaine erover of het al dan niet de moeite waard was om over deze richtlijn verder te spreken en om er flink wat werk in te stoppen.
Ze heeft besloten dat het inderdaad de moeite waard was en ik feliciteer haar met het werk dat zij heeft verricht. Bovendien heeft men met het werk van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en met een aantal amendementen geprobeerd deze richtlijn gestalte te geven. Want inderdaad is de huidige ontwerprichtlijn een oefening waarvan de resultaten mij nogal beperkt lijken te zijn. Dit is het gevolg van het feit dat men het subsidiariteitsbeginsel heeft gebruikt om de weerstand in de Raad om zijn akkoord aan vorige voorstellen te hechten, te omzeilen.
Dit is een van de gevallen waarin ietwat geforceerd gebruik is gemaakt van het subsidiariteitsbeginsel, omdat als deze kwestie onder de bevoegdheid van de lidstaten valt, dan valt het gehele vennootschapsrecht of toch in elk geval het grootste deel ervan onder de bevoegdheid van de lidstaten, en het Britse vennootschapsrecht bijvoorbeeld is anders dan het continentale vennootschapsrecht.
Bij deze ontwerprichtlijn zijn de Britten flink op de rem gaan staan - en ik bedoel hier de toenmalige regering. Men kan inderdaad zeggen dat veel aspecten van het vennootschapsrecht kenmerkend zijn voor het Angelsaksische recht en dat er daarom geen communautaire dimensie aan hoeft te zitten. De rapporteur wijst er evenwel op - en ik denk dat dit belangrijk is - dat in een situatie van globalisering zoals de huidige, het duidelijk is dat de Europese Unie op het vlak van het vennootschapsrecht niet reageert op dat wat men van haar zou verwachten, als vreemd genoeg de handel en alle aspecten ervan een internationaal, een mondiaal karakter beginnen te krijgen en steeds meer op elkaar gaan lijken. Ik herinner me dat toen ik vele jaren geleden vergelijkend recht studeerde, men mij vertelde dat het niet mogelijk was om het hele recht te harmoniseren, en men stelde als voorbeeld het familierecht, scheidingen, bijvoorbeeld. Welnu, dit familierecht is praktisch in de gehele Unie geharmoniseerd en het vennootschapsrecht juist niet. Ik hoop dat deze tekst tenminste goedgekeurd zal worden. Wij zullen - met een aantal amendementen - vóór stemmen omdat het beter is dat we iets hebben dan helemaal niets.

Mosiek-Urbahn
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het voorstel van de Commissie is rekening gehouden met de subsidiariteitsgedachte, en wel op basis van de ervaringen die werden opgedaan met het eerder genoemde voorstel van 1989, dat het niet heeft gehaald. Het voorstel is dus niet meer dan de omschrijving van een doel, een kader waarvan de concrete invulling tot op grote hoogte aan de lidstaten wordt overgelaten. Het doel: ervoor zorgen dat de aandeelhouders van op de beurs genoteerde vennootschappen bij een wisseling van de controle over de vennootschap overal in de interne markt gelijkwaardige beschermende bepalingen aantreffen, wordt aldus slechts in zeer beperkte mate bereikt.
In het licht van de zeer uiteenlopende regelingen die in de lidstaten op het gebied van overnamebiedingen gelden, werd daarom in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en in mijn fractie terecht de vraag gesteld of een aanbeveling niet beter was geweest dan een richtlijn. Ik persoonlijk had de voorkeur gegeven aan een aanbeveling, maar er kunnen ook goede argumenten voor de gekozen kaderrichtlijn naar voren worden geschoven. Wil men concurrentieverstoringen voorkomen, de beursmarkt transparanter maken en ten minste een minimale bescherming van de minderheidsaandeelhouders waarborgen, dan is er ook een minimale rechtszekerheid nodig. Deze rechtszekerheid kan gelet op de verreikende verschillen tussen de nationale voorschriften voor overnamebiedingen alleen door de vaststelling van een - zij het ook minimaal - juridisch handelingskader worden bereikt. Gelijkgericht handelen tussen de verschillende deelnemers aan de beursmarkt moet in de eerste plaats door harmonisatie en niet door gedragscodes op een vrijwillige basis worden gewaarborgd.
Bij het inhoudelijke werk heeft de juridische commissie het karakter van het Commissievoorstel als kadervoorschrift nog versterkt. Zo bevat het verslag enkele amendementen die voor de lidstaten extra speelruimte scheppen om op hun nationale stelsels terug te vallen.
Enkele heel belangrijke punten worden in de richtlijn niet of te summier behandeld, bijvoorbeeld de definitie van minderheidsaandeelhouder, het betrekken van geconcerteerde acties in het toepassingsgebied van de richtlijn, alsook de nadere bepaling van de gevallen waarin de lidstaten hun toezichthoudende autoriteiten kunnen machtigen afwijkingen van de bepalingen van de richtlijn toe te staan. Gelet op de genoemde moeilijkheden verdient het voorstel van de Commissie, in de formulering van de rapporteur, niettemin onze volledige instemming.

Florio
Mijnheer de Voorzitter, ik zou in de eerste plaats een aantal twijfels willen wegnemen. Ik heb het grootste respect voor het voortreffelijk werk dat mevrouw Fontaine heeft verricht. Mijn verzoek namens onze fractie tot terugverwijzing van het verslag naar de Commissie houdt volstrekt geen kritiek op haar werk in.
Dit voorstel voor een kaderrichtlijn inzake openbare overnamebiedingen sluit, zoals al is gezegd, bij vroegere initiatieven aan. De Commissie had al in 1989 een klassieke harmonisatierichtlijn voorgesteld waarmee de Raad evenwel niet heeft ingestemd. Bij de start van de interne markt heeft de Commissie dan eerst een aanbeveling gedaan, zoals ik daarstraks heb gezegd, en vervolgens een kaderrichtlijn met een aantal algemene beginselen voorgesteld om in alle lidstaten soortgelijke voorwaarden te creëren en ze een ruime manoeuvreerruimte te laten. Volgens de commissie is het door de extreem grote verschillen tussen de nationale wetgevingen onmogelijk overnames te realiseren in een context van voldoende rechtszekerheid en zal een lichte harmonisatie - hoewel de Commissie de voorkeur gaf aan een echte en meer bindende richtlijn - een zekere loyaliteit tussen de verschillende actoren op de beurs creëren.
De richtlijn stelt een aantal beginselen vast, waarop ik hier niet zal terugkomen, maar biedt de lidstaten ruime mogelijkheden om op hun eigen manier wetgevend op te treden. Wij menen dat het op dit terrein, dat verband houdt met het vrij verkeer van kapitaal, beter zou zijn meer concrete gemeenschappelijke regels vast te stellen. Dat is echter niet gebeurd. Wij menen daarom dat de Europese Unie ten aanzien van een aantal ernstige kwesties geen echte gemeenschappelijke keuzen kan maken.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag uit naam van de liberale fractie zeggen dat wij dit stadium van de werkzaamheden met grote aarzeling bezien. Wij vinden dat er op dit moment binnen het vennootschapsrecht belangrijker kwesties zijn waaraan wij onze krachten zouden moeten wijden. Ik denk daarbij aan de grote problemen die ondernemingen ondervinden bij werkelijk grensoverschrijdende activiteiten. Er is behoefte aan krachtige maatregelen op basis van het rapport van de Davignon-groep, aan een uniforme belasting voor ondernemingen die in meerdere lidstaten werkzaam zijn, en wij moeten dan bezien wat wij met het tekort moeten doen. Hieraan hadden wij nu onze krachten moeten wijden en ik hoop dat de Commissie dat nu in ernst gaat doen.
Zoals bekend verschilt de situatie met betrekking tot overnamebiedingen van lidstaat tot lidstaat, zoals sommige sprekers hiervoor al hebben vermeld. Sommige landen hebben nauwkeurige juridische regelingen, in andere landen functioneren regelingen op vrijwillige basis. Ik hoop dat de richtlijn ons hier ook na het onderzoek door de Commissie garanties voor geeft.
Ook al hebben wij een kaderrichtlijn, er zijn vraagstukken die in die kaderrichtlijn exact moeten zijn geregeld. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het voorstel inzake de toepasselijke wet. Ik vind noch het Commissievoorstel, noch het voorstel van de parlementaire commissie bevredigend, en daarbij doel ik dan speciaal op artikel 3.2. Daarom hebben wij op dit punt een amendement ingediend. Ik vind het ook van belang dat er een werkelijke bescherming van minderheidsaandeelhouders komt, nu een dergelijke richtlijn wordt aangenomen. Dat staat niet in artikel 10. Daarom hebben wij ons amendement ingediend.
Beste vrienden, ik vind ook dat de commissie juridische zaken een paar wijzigingen voorstelt die niet van deze tijd zijn. Ik doel dan op de jaarlijkse verplichting om gedurende vijf jaar na de overname een rapport te publiceren over de ontwikkeling van de werkgelegenheid. Dat levert wel werkgelegenheid op, maar geen echte concurrerende banen.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, ook ik feliciteer mevrouw Fontaine. Zij moet het gevoel hebben dat zij een ruiker bloemen krijgt. Zij heeft deze kwestie in de commissie zeer goed behandeld. Bij de eindstemming heeft zij de instemming van de gehele commissie gekregen, met uitzondering van twee onthoudingen en de heer Cassidy, die over de gehele lijn heeft tegengestemd. Ik denk dat aartsengel Gabriël een mirakel zou moeten verrichten om de heer Cassidy van ons standpunt te overtuigen.
De oorspronkelijke richtlijn van 1989 is hier in het Parlement al voortreffelijk toegelicht. Deze richtlijn is uiterst beperkt. De tekst is zeer gematigd omdat men rekening heeft gehouden met wat in 1989 en 1990 in de Raad is gebeurd. Nergens in de Europese Unie ligt het aantal overnames en pogingen daartoe hoger dan in het Verenigd Koninkrijk. In de jaren 1995 en 1996 werden er ongeveer 1.500 geteld. Het Verenigd Koninkrijk heeft op dat gebied ook een voortreffelijke reputatie omdat het, dankzij het overnamepanel, deze kwestie goed kent. Wij zijn het daarmee eens en ook in het voorstel komt men ons daarin zeer ver tegemoet. In artikel 6 staat dat de toezichthoudende autoriteit een niet-regelgevende instantie kan zijn. Met dat amendement wordt met de positie van het overnamepanel in Groot-Brittannië rekening gehouden.
Overal in Europa stellen wij nu vijandige overnamepogingen vast. De zaak Krupp-Thyssen zal later, wanneer er massaal vijandige overnamepogingen worden ondernomen, slechts als een interludium worden beschouwd. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten meent dan ook dat het voor het mededingingsbeleid belangrijk is dat wij op dit terrein over enige regelgeving beschikken.
Wat het verzet van de Commissie tegen amendement 11 betreft, wil ik erop wijzen dat in mijn land alleen al in 1995-1996 12.500 banen als gevolg van overnames en fusies zijn verdwenen.
Amendement 12 vraagt dat de steeds talrijker personen, overal in Europa, die via hun pensioenfonds aandelen in de betrokken ondernemingen bezitten, bij de definitieve beslissing worden betrokken. Ik begrijp dat de Commissie zich daarover zorgen maakt. Als de Commissie die kwestie wil regelen in een andere wetgeving, bijvoorbeeld de pensioenrichtlijn, die thans bij de Raad ligt, kunnen wij ons daarover beraden.
Kortom, de uitdaging voor dit Parlement is de vraag of het Anglo-Amerikaans wetgevingsmodel de plaats van het Europees model zal innemen. Ik hoop dat het Parlement dat voorstel zal verwerpen. Het Anglo-Amerikaans wetgevingsmodel heeft in het Verenigd Koninkrijk zware problemen veroorzaakt en ik zou dan ook niet willen dat het ook hier wordt toegepast. Als het tot een bemiddelingsprocedure met de Raad komt, ben ik ervan overtuigd dat mevrouw Fontaine onze amendementen namens het Parlement met kracht zal verdedigen.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, van het betoog dat ik had voorbereid ga ik slechts één aspect verwoorden, en dat is dat ik de rapporteur wil feliciteren met het werk dat zij zo kundig heeft verricht. Ze is er werkelijk in geslaagd om het schip dat dit verslag van het Europees Parlement is, met meesterhand te sturen, en ik ben er zeker van dat het in een veilige haven zal binnenlopen.
Uitgaande van deze veronderstelling breid ik mijn beschouwing uit en zal ik mij richten op het debat tussen diegenen die het vennootschapsrecht wensen te reguleren middels een aanbeveling - reden waarom zij gevraagd hebben om terugverwijzing van dit verslag naar de commissie - en diegenen die dat met een richtlijn of tenminste een kaderrichtlijn willen bewerkstelligen. Wel, nu Amsterdam achter de rug is, is de volgende uitdaging de derde fase van de monetaire unie, en de derde fase van de monetaire unie kan alleen een succes worden - en Europa heeft het nodig dat deze derde fase van de monetaire unie ook inderdaad een succes wordt - als de interne markt wordt voltooid. En op dat punt stellen we vast dat er in de interne markt een sector is die al 20 jaar lang geen stap vooruit komt, en dat is de sector van de vennootschappen. Maar dat is paradoxaal, omdat het vennootschapsrecht vroeger een pioniersrol vervulde bij de Europese integratie. Het was de sector die de eerste impuls gaf aan de interne markt.
Al 20 jaar zit deze sector in het slop en nu komt men ons vertellen dat er geen richtlijn - die een uitermate ingewikkelde geschiedenis van tien jaar achter de rug heeft - moet worden opgesteld, maar een aanbeveling. En dat is vreemd, omdat ik ook heb vernomen en wel uit de mond van dezelfde mensen personen die voor de aanbeveling pleiten, dat deze richtlijn niet ambitieus genoeg is en dat men een grotere integratie zou moeten nastreven, alsook een ander argument, dat met deze zaak niets te maken heeft, volgens welk het te hopen is dat het verslag-Davignon wordt beëindigd, om een goede normenstelsel op te stellen en een richtlijn te hebben over de Europese naamloze vennootschap. En ik vraag me echt af wat dit nu eigenlijk is. Wij noemen dit institutioneel filibusteren, namelijk proberen te verhinderen dat het schip van Europa vooruitkomt, wat zich vertaalt in twee termen: de ene heet subsidiariteit en de andere, paradoxaal genoeg, mondialisering. En tussen Scylla en Charybdis moeten wij een realistisch beleid voeren, zoals de collega van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, de heer Verde i Aldea, zeer goed opmerkte. Mijns inziens is deze richtlijn niet voldoende, maar het is een eerste stap en een absoluut noodzakelijke stap. Hopelijk zullen er andere stappen op volgen, die op het vlak van het vennootschapsrecht eveneens absoluut noodzakelijk zijn.

Cassidy
Mijnheer de Voorzitter, ook ik sluit mij bij de felicitaties voor de rapporteur aan. Ik zou haar echter willen waarschuwen met het Latijnse vers "Timeo Danaos et dona ferentes" . Voor de tolken voeg ik daar de vertaling aan toe: ik vrees de Grieken, ook als zij geschenken brengen. Ik stel mevrouw Fontaine voor dat zij zeer voorzichtig is met de complimenten van de heer Falconer. Die komen immers uit een verdachte hoek.
Ik heb geen enkele kritiek op het werk van mevrouw Fontaine. Binnen bepaalde perken heeft zij voortreffelijk werk verricht. Mijn kritiek is tot de Commissie gericht. Dit is een slecht voorstel. Mevrouw Palacio Vallelersundi en mevrouw Mosiek-Urbahn hebben al opgemerkt dat zij een aanbeveling boven een richtlijn hadden verkozen. Zij hebben daarin volkomen gelijk. Ik weet dat de rapporteur daarop in de commissie ook heeft gewezen. Deze ontwerprichtlijn pakt het fundamentele probleem niet aan, namelijk het feit dat grensoverschrijdende overnames in Europa buitengewoon moeilijk te realiseren zijn en dat alle of toch de meeste landen hinderpalen tegen overnames hebben opgeworpen.
Het grote argument is dat wij de werkgelegenheid moeten beschermen. De werkgelegenheid zal echter nog veel meer in gevaar komen als wij er door grensoverschrijdende overnames niet in slagen ondernemingen op wereldniveau tot stand te brengen waardoor wij met de Amerikaanse, Japanse en andere ondernemingen kunnen concurreren. Het voorstel in amendement 23 van de heer Falconer en anderen dat beheerders van beleggingsfondsen die de portefeuilles van die fondsen beheren van de overnameprocedures zouden worden uitgesloten houdt geen rekening met de werkelijkheid. De meeste van die fondsen zijn immers pensioenfondsen die met de spaartegoeden van werknemers uit geheel Europa werken.
Dit is een slecht voorstel. Ik heb in de Commissie tegengestemd en zal dat ook morgen in plenaire vergadering doen. Ik verzoek de vele anderen, die eveneens twijfels hebben, hetzelfde te doen.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de Commissie feliciteer ik de ondervoorzitter, mevrouw Fontaine, met haar voortreffelijk verslag over deze belangrijke maatregel op het gebied van het vennootschapsrecht. Ik meen dat wij het er allen over eens zijn dat met betrekking tot de openbare overnamebiedingen en de bescherming van de minderheidaandeelhouders als de controle over een beursgenoteerde vennootschap in andere handen overgaat, in de Gemeenschap op dit ogenblik uiteenlopende regels gelden die de markt verbrokkelen. De Commissie vindt dat, in het licht van de geleidelijke integratie van de Europese financiële markten, een echte hinderpaal voor de goede werking van de interne markt.
Zoals u weet en zoals hier ook al is gezegd, heeft de vorige poging om daaraan iets te doen niet veel opgeleverd. Het voorstel voor een richtlijn van het einde van de jaren 1980, dat in 1990 werd gewijzigd om met het advies van het Parlement rekening te houden, is op het krachtige verzet van enkele lidstaten gebotst. Uit de debatten is gebleken hoe moeilijk het is bepaalde fundamentele meningsverschillen te verzoenen in een richtlijn om de openbare overnamebiedingen grondig te harmoniseren, temeer daar de aanpak van de verregaande harmonisatie in het algemeen zijn tijd heeft gehad. Daarom sluit dit voorstel, zoals mevrouw Fontaine heeft gezegd, aan bij de geest van de subsidiariteit.
Sommigen hadden een aanbeveling verkozen, anderen hadden een dwingender en gedetailleerder richtlijn gewild. Wij hebben gekozen voor een kaderrichtlijn die een aantal beginselen en minimumvoorwaarden vastlegt maar het aan de lidstaten overlaat die toe te passen op de wijze die het best overeenkomt met hun eigen tradities en structuren, ook in de vorm van zelfregulering. De basisdoelstellingen van de Commissie bestaan er dus in ervoor te zorgen dat de aandeelhouders van een beursgenoteerde vennootschap gelijkwaardige waarborgen genieten als de controle in andere handen overgaat en minimumvoorschriften uit te vaardigen voor het verloop en de transparantie van de openbare overnamebiedingen. Het belangrijkste is ervoor te zorgen dat overnamebiedingen gebeuren in een context van rechtszekerheid waarin alle betrokken partijen de voorwaarden kennen waarin ze moeten opereren.
De Commissie kan met de meeste amendementen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger instemmen. In de amendementen 1, 4 en 6 wensen wij lichte redactionele wijzigingen aan te brengen. Ik kan op dit ogenblik echter niet instemmen met amendement 17 over de termijn gedurende dewelke het bod kan worden aanvaard. In het licht van de algemene opzet en de doelstellingen van de tekst vinden wij de verantwoording van dat amendement onvoldoende duidelijk. De Commissie behoudt zich het recht voor haar standpunt terzake in een latere fase van de parlementaire behandeling opnieuw te bekijken.
Mijnheer de Voorzitter, wat de sociale aspecten betreft - ik dank ook de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de heer Hughes -, staat de Commissie positief tegenover de vermelding van het algemene principe van de bescherming van de werkgelegenheid in amendement 11. De Commissie kan echter niet instemmen met amendement 13 over het verslag over het personeelsbestand en amendement 21 over de raadpleging van de werknemers door het bestuur van de doelwitvennootschap. Die amendementen zijn volgens ons moeilijk te verzoenen met het concept van de kaderrichtlijn en het subsidiariteitsbeginsel.
Wij aanvaarden amendement 14, zij het in een soepeler formulering, en een deel van amendement 16. Wij kunnen amendement 12 niet aanvaarden omdat het voor ons niet duidelijk is hoe aandeelhouders die dat uitsluitend als gevolg van door beheerders van beleggingsfondsen gemaakte keuzen zijn, bij de procedure van een openbaar overnamebod kunnen worden betrokken. Wij menen veeleer dat die aangelegenheid, die verband houdt met het beheer van de pensioenfondsen, op nationaal niveau moet worden geregeld. De Commissie kan niet instemmen met de amendementen 23, 25, 26, 28 en een deel van 27, die vandaag zijn ingediend. Wij kunnen wel instemmen met amendement 24 en het deel van amendement 27 dat voorziet in de informatie van de werknemers binnen een redelijke termijn na de bekendmaking van het bod.
Ik hoop dat het Europees Parlement ons initiatief zal blijven steunen en ben het eens met de afgevaardigden die erop hebben gewezen dat nog andere belangrijke initiatieven moeten worden genomen met betrekking tot de grensoverschrijdende verrichtingen, de rechtspositie van de Europese vennootschap en de coördinatie van de fiscaliteit. Zoals mevrouw Fontaine zie ook ik evenwel niet in hoe uitstel van dit voorstel tot de oplossing van de andere problemen kan bijdragen. Een behoorlijk en positief onderzoek van dit voorstel kan integendeel een belangrijke bijdrage zijn om het geheel te deblokkeren.
Mijnheer de Voorzitter, bij de opstelling van dit voorstel hebben wij ten slotte in het bijzonder rekening gehouden met de bekommernissen van de Britse leden van het Parlement en van het Verenigd Koninkrijk in het algemeen. Deze richtlijn verandert zo weinig mogelijk aan het overnamesysteem in het Verenigd Koninkrijk. In het Verenigd Koninkrijk kunnen geschillen al voor de rechter worden gebracht, maar dat is niet gebruikelijk omdat de Britse rechtbanken tijdens het bod niet graag tussenbeide komen. Een benadeelde partij kan er ook schadevergoeding vragen. De richtlijn zelf spoort aan tot vrijwillige controle door de toezichthoudende autoriteit om administratieve of gerechtelijke vorderingen te vermijden. Ik wil de betrokken leden van het Parlement dan ook geruststellen. Wij vinden die aspecten even belangrijk als zij. Wij hebben getracht een mechanisme te ontwerpen dat ons wel een kaderrichtlijn oplevert maar het goed werkende Britse systeem zo weinig mogelijk verstoort.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Monti.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Gevaarlijke preparaten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0186/97) van mevrouw Baldi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke preparaten (COM(96)0347 - C4-0426/96-96/0200(COD)).

Baldi
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de gevaarlijke preparaten vallen op dit ogenblik onder richtlijn 88/379, die de indeling, verpakking en etikettering ervan regelt. Het voorstel van de Commissie, dat wij nu in eerste lezing behandelen, betreft de aanpassing van die richtlijn en vat alle bestaande EU-wetgeving inzake gevaarlijke preparaten in een enkel document samen. De voorgestelde richtlijn houdt in vergelijking met die van 1988 een aantal wijzigingen in. Een eerste wijziging is de uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn betreffende de gevaarlijke preparaten met vijf nieuwe punten. Dat zijn: 1) de indeling en etikettering volgens het gevaar voor het milieu, terwijl de oorspronkelijke richtlijn voor de indeling en etikettering alleen de vermelding "gevaarlijk voor de gezondheid" vereiste; 2) bestrijdingsmiddelen en biociden, daar de richtlijn over de indeling, verpakking en etikettering van bestrijdingsmiddelen zal worden ingetrokken; 3) het inlichtingenblad aangaande de veiligheid dat de fabrikanten van de preparaten die momenteel niet als gevaarlijk zijn ingedeeld, zullen moeten verstrekken; 4) explosieven, waarvoor aan professionele gebruikers een inlichtingenblad aangaande de veiligheid zal moeten worden verstrekt; 5) de etikettering van bepaalde sensibiliserende stoffen, waardoor preparaten die sensibiliserende stoffen bevatten, zelfs als de concentratie onder de normaal met het oog op de indeling gehanteerde grenswaarde ligt, moeten worden geëtiketteerd.
De meeste voorgestelde wijzigingen zijn belangrijk omdat ze verband houden met de beoordeling van de preparaten op grond van de gevaren die ze voor het milieu opleveren. Aldus wordt de wetgeving op een lijn gebracht met de zevende aanpassing aan de technische vooruitgang van richtlijn 67/548 betreffende gevaarlijke stoffen, die nauw verband houdt met de richtlijn die wij hier vandaag bespreken.
De opzet is dus een harmonisatie van de bestaande wetgevingen inzake chemicaliën. Voor wie niet aan de werkzaamheden heeft deelgenomen is het voorstel niet eenvoudig te begrijpen. Ik wijs er evenwel op dat het Parlement een politieke richting moet aangeven. Ik wijs erop dat de beoordeling van de gevaren van een preparaat steunt op de determinatie van de stoffen die gevaren opleveren wegens hun fysische en chemische eigenschappen, eigenschappen met effect op de gezondheid en milieueigenschappen.
Ik wijs nogmaals op het belang van de harmonisatie van de bestaande wetgevingen omdat de thans geldende bepalingen in de lidstaten inzake indeling, verpakking en etikettering van gevaarlijke stoffen, zoals de Commissie terecht heeft opgemerkt, de intracommunautaire handel belemmeren, ongelijke concurrentievoorwaarden creëren en de goede werking van de interne markt belemmeren.
Wij stemmen dus in met deze richtlijn om deze sector te regelen en verlenen daarbij, zoals altijd, prioriteit aan de bescherming van de consument. Juist met het oog op de gezondheid, de veiligheid en de bescherming van de Europese burgers willen wij dat de richtlijn in alle lidstaten hoge veiligheidsnormen introduceert: vandaar onder meer het inlichtingenblad aangaande de veiligheid en de etikettering van bepaalde sensibiliserende stoffen.
De burger heeft recht op bescherming van zijn gezondheid. Die kunnen wij garanderen door een duidelijke en transparante informatie, ook door middel van een begrijpelijke en gemakkelijk herkenbare etikettering. Daarom vragen wij ook een bij aanraking waarneembare gevaaraanduiding ten behoeve van de visueel gehandicapten.
Wanneer bij niet-gevaarlijke preparaten die een voor de gezondheid gevaarlijke stof bevatten, de informatie over bepaalde eigenschappen voor de bescherming van de gezondheid van de consumenten geen enkel nut heeft, moeten voor de als niet-gevaarlijke ingedeelde preparaten echter vereenvoudigde inlichtingenbladen aangaande de veiligheid worden ingevoerd. De opstelling en het bijhouden van volledige inlichtingenbladen betekent voor de kleine en middelgrote ondernemingen, die daarvoor vaak niet over de nodige menselijke en technische middelen beschikken, hoge kosten, tijdverlies en een aanzienlijke last.
Ten slotte wil ik erop wijzen dat deze Europese richtlijn met de wens van de grote meerderheid van de lidstaten strookt. Dat blijkt uit de contacten die ik met de nationale autoriteiten in Europa heb genomen. Wij hebben gestreefd naar een evenwichtige wetgeving die met de verschillende wetgevingen in de lidstaten rekening houdt maar die ook tracht te verbeteren en te harmoniseren. Dat is de strekking van de amendementen die ik in de commissie en in openbare vergadering heb ingediend. Ik vind dat de wetgeving over de chemicaliën moet worden geharmoniseerd. Dit voorstel wil een concrete stap in die richting zijn. Het is een poging om de bestaande nationale wetgevingen met elkaar te verzoenen. Nu moeten wij ervoor zorgen dat de richtlijn ten uitvoer kan worden gelegd.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Baldi bedanken voor al het werk dat zij aan deze zeer ingewikkelde en belangrijke kwestie heeft besteed.
De manier waarop wij met chemicaliën omgaan, is een van de belangrijkste kwesties op milieugebied. Wij kunnen elke dag weer vaststellen dat het aantal allergiegevallen toeneemt en dat de mensen en het milieu eronder lijden. Daarom ben ik verheugd over het voorstel van de Commissie om in verband met deze problemen harde maatregelen op Europees niveau te nemen.
De richtlijn is op zichzelf moeilijk en technisch, maar als wij bezien wat de effecten zijn, wordt het voor ons makkelijk onze politieke standpunten te bepalen. Wij moeten nu een beslissing nemen over een wetgeving die vaststelt hoe gevaarlijke preparaten moeten worden ingedeeld, verpakt en gekenmerkt. Dat is vooral van belang voor de duizenden Europese arbeiders die dagelijks met deze chemische producten in aanraking komen. Zij zijn afhankelijk van uitvoerige en juiste inlichtingen over de manier waarop zij met deze preparaten moeten omgaan, willen zij hun gezondheid niet op het spel zetten. In de richtlijn gaat vooral artikel 16 over de arbeidsomstandigheden. In dit artikel wordt onder andere voorgesteld om zogenaamde inlichtingenbladen aangaande de veiligheid, die bijvoorbeeld advies verstrekken over de wijze van hanteren, verplicht te stellen. Dat er dan van de kant van het Parlement wordt geprobeerd om dit soort inlichtingenbladen te ondermijnen, maakt een absurde indruk. Bovendien zou het betekenen dat in ieder geval de drie nieuwe lidstaten worden gedwongen om hun huidige wetgeving op dit gebied af te zwakken. Het gaat onder andere over de persoonlijke veiligheid op het werk. Het gaat niet om ontspanningslectuur die wij enkel wat moeten vereenvoudigen zodat sommige Parlementsleden die makkelijker kunnen lezen, maar om belangrijke zaken die de gezondheid van mensen betreffen.
De richtlijn heeft overigens niet alleen invloed op de arbeidsomstandigheden, maar ook op het milieu in het algemeen en op het leven van alledag van ons, consumenten. Veel producten die wij in de winkels kopen, zijn voorzien van een waarschuwing dat ze gevaarlijk voor de gezondheid zijn of allergieën veroorzaken. In dit licht gezien is het onrealistisch om erop te wijzen dat een afzwakking van de richtlijn in het belang van de consument is. Er spelen andere belangen mee bij een afzwakking van de richtlijn, en ik hoop werkelijk dat het Parlement nee zegt tegen dergelijke richtlijnen en dergelijke voorstellen die ertoe zouden leiden dat wij in de toekomst de informatiebladen aangaande de veiligheid die wij bijvoorbeeld hebben in Zweden, Finland en Oostenrijk, niet zouden kunnen behouden. Dat was onderdeel van de overeenkomsten die wij tijdens de lidmaatschapsonderhandelingen hebben gesloten. Ik hoop daarom dat het Parlement de juistheid ervan inziet dat wij inzake de veiligheid op hoog niveau inzetten, voor ons als werknemers, als consumenten en als burgers van Europa.

Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de EVP-fractie zou ik willen zeggen dat ook dit voorstel voor een richtlijn betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke preparaten een goed voorbeeld is van zinvolle Europese wetgeving. Het probleem van de gevaarlijke preparaten is al sinds 1988 Gemeenschapswijd geregeld. Deze regeling werd echter al herhaaldelijk aangevuld en gewijzigd.
Met het voor ons liggende Commissievoorstel wordt niet alleen tot een herziening en samenvoeging van verschillende wetgevingen overgegaan, maar wordt - door de gevolgen voor het milieu van gevaarlijke preparaten in de richtlijn te betrekken - ook een nog bestaande leemte in de wetgeving aangevuld. De te regelen materie is zo gecompliceerd, omdat het niet alleen om vele - verschillende duizenden - werkzame stoffen, maar ook om nog veel meer preparaten die deze werkzame stoffen bevatten gaat, namelijk om verschillende honderdduizenden.
Nog gecompliceerder wordt het doordat preparaten niet alleen aan eindverbruikers worden verkocht, maar er ook veel preparaten zijn die alleen in de industrie verder worden verwerkt. De producenten van preparaten zijn vele kleine en middelgrote bedrijven. Van hen wordt verwacht dat ze alle vereiste gegevens beschikbaar stellen. Dat betekent dat de bescherming van mens en milieu vanzelfsprekend gewaarborgd moet zijn. Bij gegevens die verder gaan, moet men echter terdege de extra inspanning tegen het extra nut afwegen. In dit opzicht was het Commissievoorstel naar mijn mening al een zeer goede basis. Zelfs voor de meeste niet als gevaarlijk ingedeelde preparaten moet de producent een inlichtingenblad beschikbaar stellen, als de gebruikers dit wensen.
Bij de etikettering doen zich natuurlijk bijzondere problemen voor. Deze moet enerzijds voor de eindverbruiker begrijpelijk zijn, maar anderzijds ook veel informatie bevatten die bijvoorbeeld voor degene die de preparaten verder verwerkt belangrijk, maar voor het gewone publiek volslagen oninteressant zijn. Ik vind het belangrijk dat via de etikettering op werkelijk ernstige gevaren wordt gewezen. Dat kunnen er drie, vijf of zeven zijn. Maar je kan op een etiket geen twintig mogelijke of denkbare gevaren aangeven. Dat is te veel en de consument wordt door zo'n etiket eerder in de war gebracht dan geïnformeerd.
Hetzelfde geldt voor de vermelding van scheikundige formules, die de gewone consument niet begrijpt. In deze gevallen zou het vaak zinvoller zijn een vervangende benaming - bijvoorbeeld formaldehyde - te gebruiken. Dat is juist de reden waarom er problemen met enkele amendementen zijn. Zo'n overvloed aan informatie biedt zeker niet meer bescherming, maar ingevolge onoverzichtelijkheid veeleer het tegendeel. Ook al denkt men door opsomming een algemeen samenvattend begrip te concretiseren, in de praktijk bereikt men juist het tegendeel, want een opsomming beperkt en laat andere mogelijke gezichtspunten, die in het samenvattend begrip vervat zijn, onvermeld. Dat zijn de hoofdredenen waarom mijn fractie enkele amendementen van de commissie verwerpt.
Tot slot zou ik nog op één punt willen wijzen, mijnheer de commissaris, en wel op de slechte vertaling. Ik kan, althans wat de Duitse versie betreft, zeggen dat er een reeks fouten in staan. Zo bestaat er bijvoorbeeld nog altijd een verschil tussen patentering en potentiëring. Er staan meer zulke flaters in de tekst. Ik heb dat al in de commissie aan de orde gesteld, maar de fouten werden helaas niet gecorrigeerd. Ik verzoek de Commissie dringend dat nog eens na te trekken.

De Voorzitter
Mevrouw Schleicher, men heeft mij hoe dan ook meegedeeld dat de bevoegde diensten de fout al hebben verbeterd.

Eisma
Voorzitter, wij zijn eigenlijk best tevreden met de voorgestelde richtlijn die immers de werkingssfeer van de oorspronkelijke richtlijnen wat uitbreidt, want het gaat hier om een richtlijn om de bestaande wetgevingen die op het gebied van gevaarlijke preparaten al lang bestonden, in één document samen te vatten. We vinden het met name een goed voorstel van de Europese Commissie omdat er een toevoeging heeft plaatsgevonden van gevaren voor het milieu naast de al bestaande tekst waarin het gevaar voor de gezondheid staat. Dat is een vooruitgang.
Bovendien vinden we het een goede verbetering dat nu ook stoffen die een allergische reactie kunnen veroorzaken worden geëtiketteerd. Wij, liberalen, zijn sterk voorstander van een hoog beschermingsniveau voor het milieu en een duidelijke etikettering voor de consument. Ik zei het al, het Commissievoorstel lijkt een heel redelijk voorstel, maar ik had graag nog wat aanscherpingen gezien. Het verslag van mevrouw Baldi is in onze ogen nauwelijks een verbetering van het oorspronkelijke Commissievoorstel en wat betreft een aantal amendementen van haar, moet ik helaas constateren dat het hier zelfs om een verzwakking gaat. Mijn fractie kan om die reden de door mevrouw Baldi opnieuw ingediende amendementen die het niet gehaald hebben in de milieucommissie, niet steunen. We staan wel positief tegenover de door de milieucommissie goedgekeurde amendementen die ons inziens een nuttige aanscherping van de Commissietekst geven. Deze amendementen hebben onder andere betrekking op het labelen van gevaarlijke stoffen die weliswaar niet individueel, wel al gezamenlijk, een gevaarlijke concentratie bereiken.
Als we deze amendementen aannemen, dan wordt het samen met het Commissievoorstel een goede richtlijn denken wij. Ik hoop dat de heer Bangemann er net zo over denkt als wij.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, in zijn huidige vorm is het verslag-Baldi een goed verslag. Mijn fractie zal er daarom vóór stemmen. Het verslag was niet bepaald even goed vóór de stemming in de commissie milieubeheer, aangezien in het oorspronkelijke stuk bijvoorbeeld werd voorgesteld om de bepalingen over de inlichtingenbladen af te zwakken. Wij zullen daarom ook stemmen tegen alle voorstellen die hier opnieuw worden gedaan voor dit soort afzwakking van o.a. deze inlichtingenbladen.
Over het geheel genomen zijn het verslag in zijn huidige vorm en het voorstel van de commissie echter zeer goed en betekenen ze op meerdere terreinen een wezenlijke aanscherping. Er zijn diverse soorten voor de gezondheid schadelijke stoffen opgenomen, wat een voordeel is voor bijvoorbeeld allergiepatiënten. Bovendien zijn ook bestrijdingsmiddelen erin opgenomen. Het is erg belangrijk dat de nieuwe lidstaten niet worden gedwongen tot afzwakking van hun regels door het aannemen van te zwakke bepalingen.
Wij zullen vóór het verslag in zijn huidige vorm stemmen en wij zullen tegen de amendementen van de Unie voor Europa stemmen.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik juich dit voorstel van de Commissie toe. Het betreft hier een onontbeerlijke herziening van de wetgeving die al lang had moeten plaatsvinden. Dit voorstel is niet alleen belangrijk voor de veiligheid van het milieu, maar vooral ook voor de gezondheid en veiligheid van de mens.
Met drie punten in het Commissievoorstel ben ik bijzonder ingenomen. In de eerste plaats is er de algemene uitbreiding van de informatie tot de preparaten en stoffen die gevaarlijk zijn voor het milieu, waardoor met het belang daarvan erkent. In de tweede plaats wordt dit voorstel uitgebreid tot biociden en bestrijdingsmiddelen, wat onontbeerlijk is en al lang had moeten gebeuren. In de derde plaats moet nu ook informatie worden verstrekt over stoffen die door hun chemische kenmerken niet noodzakelijk gevaarlijk zijn, maar die bij gebruik bepaalde risico's kunnen inhouden.
Het Commissievoorstel is, zoals al de rest in deze wereld, onvolmaakt. Ik beveel de Commissie dan ook de meeste amendementen van mijn collega's aan. Die breiden de Commissievoorstellen uit, verduidelijken ze en ontwikkelen ze in een richting die de moeite loont. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de amendementen die de informatieverstrekking via inlichtingenbladen aangaande de veiligheid uitbreiden. Dat is een positief voorstel dat in sommige lidstaten, onder meer het Verenigd Koninkrijk en Zweden, nu al wordt toegepast. Het is belangrijk dat leveranciers worden verplicht aan de gebruikers inlichtingenbladen te bezorgen. Dat is werkelijk essentieel.
Bovendien vind ik het belangrijk dat die inlichtingenbladen goed zijn ontworpen, zodat alle gebruikers ze overal in de Unie kunnen begrijpen. In een technische aangelegenheid is dat met onze vele verschillende talen geen gemakkelijke opdracht. Ik hoop dat de Commissie die kwestie grondig zal onderzoeken.
Ik heb enig voorbehoud bij de voorstellen om het gebruik van gebruikelijke namen toe te staan zonder daarbij ook de volledige naam of de bijzonderheden van de stof te moeten vermelden. Ik hoop dat wij in dat geval de door de Commissie voorgestelde garanties zullen aanvaarden. Dat loont de moeite en zal ook tijdwinst opleveren.
Ten slotte dank ik de rapporteur. Met haar charme en enthousiasme heeft zij over deze kwestie een zeer interessant verslag opgesteld. Door haar persoonlijke inspanningen en inzet hebben wij met veel genoegen aan dit verslag gewerkt.

Trakatellis
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige voorstel voor een richtlijn - dat gericht is op de vervanging van richtlijn 88/379/EEG - wil alle bestaande wetgeving van de Europese Unie inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke preparaten die in de handel worden gebracht, in één document samenvatten.
Met de voorgestelde richtlijn wordt het toepassingsgebied van de oorspronkelijke richtlijn met de volgende punten uitgebreid:
a)ze voert een aanduiding "gevaarlijk voor het milieu" in voor de indeling en etikettering van preparaten; b)ze regelt de indeling, de verpakking en het kenmerken van biociden en bestrijdingsmiddelen; c)ze bevat de eis dat de fabrikanten van de meeste preparaten die thans niet als gevaarlijk zijn ingedeeld, op verzoek een inlichtingenblad aangaande de veiligheid verstrekken; d)ze bepaalt dat een inlichtingenblad aangaande de veiligheid moet worden verstrekt aan professionele gebruikers; e)ze behelst het voorschrift dat preparaten die bepaalde sensibiliserende stoffen bevatten en een allergische reactie kunnen veroorzaken, moeten worden geëtiketteerd, zelfs als de concentratie onder de normaal met het oog op de indeling gehanteerde grenswaarde ligt.De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming dringt er - met het oog op duidelijke etikettering en de bescherming van de consument - nog op aan dat bij de indeling van gevaarlijke preparaten gebruik wordt gemaakt van gegevens van vergiftigingsinformatiecentra. Voorts vraagt ze de Commissie om op grond van door de lidstaten en de diverse belanghebbenden voor te leggen informatie binnen twee jaar na inwerkingtreding van deze richtlijn verslag uit te brengen over de ervaringen met publiciteitscampagnes en voorlichtings- en opleidingsprogramma's en op basis van dit verslag zonodig de passende technische wijzigingen voor te stellen.
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de Commissie geluk met het onderhavige voorstel voor een richtlijn en dank mevrouw Baldi die zich ten volle heeft ingezet om haar verslag over dit lastig en ingewikkeld onderwerp tot een goed eind te brengen. Daar de amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming de voorstellen van de Commissie in hoge mate verbeteren, stemmen we voor het wetgevingsvoorstel.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn over de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de indeling, de verpakking en het kenmerken van gevaarlijke preparaten is zeker een belangrijke stap op de weg naar de echte verwezenlijking van de interne markt, want juist op het gebied van chemicaliën is het belangrijk dat wij eenvormig etiketteren, eenvormig op gevaren wijzen en eenvormig met deze gevaarlijke materialen omgaan. Voorts is het zeker belangrijk dat de verschillende rechtsstelsels van de lidstaten onderling worden aangepast. Het ware mooi geweest, mijnheer Bangemann, als men al rekening had gehouden met wat de drie nieuwe lidstaten - Finland, Zweden en Oostenrijk - reeds aan wetten op dit gebied hebben, en niet op het Parlement had gewacht om met amendementen erop te wijzen dat er lidstaten met een strengere wetgeving bestaan, wat ook zeer verstandig is.
Mijn collega's hebben er al herhaaldelijk op gewezen dat het bij gevaarlijke preparaten niet alleen om de gevaarlijkheid van individuele stoffen gaat, maar dat de som van de individuele stoffen vaak een veel groter gevaar inhoudt. Daarop moet worden gewezen, zowel voor de verwerkende bedrijven als voor degenen die de eindproducten kopen. Ik hoop dat dit voorstel van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming ook hier een voldoende meerderheid haalt en door Commissie en Raad welwillend wordt behandeld, omdat dit een zeer belangrijk punt is.
Aan een ander punt dat al door mijn collega's is vermeld, zou ik nog iets willen toevoegen: uit het oogpunt van de consument moeten wij ervoor waken dat deze gevaarlijke preparaten in de reclame niet worden aangeprezen alsof er ecologisch geen bezwaren aan kleven en alsof ze het milieu ontzien en evenmin met dergelijke aanduidingen kunnen worden verkocht, want daardoor worden de mensen om de tuin geleid.
Tot slot zou ik nog heel in het kort iets willen zeggen over de inlichtingenbladen, die naar mijn mening juist voor de kleine en middelgrote bedrijven nodig zijn, ook al veroorzaken zij kosten, want in die bedrijven zijn de bedrijfseigenaren zelf meer bij het werk met de mensen betrokken dan in grote bedrijven. Zij hebben bovendien niet de mogelijkheid om zich te informeren zoals dat in grote bedrijven wellicht mogelijk is, waar er hele afdelingen zijn die zich uitsluitend met chemicaliën bezighouden.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, Oostenrijk heeft sinds 1985 een zeer strenge en zeer geavanceerde wet op chemicaliën. In het kader van de toetredingsonderhandelingen kreeg Oostenrijk heel uitdrukkelijk de verzekering dat de chemicaliënwet tijdens een overgangsperiode gehandhaafd zou blijven en werd bovendien de belofte gedaan dat men heel zorgvuldig zou onderzoeken of de andere EU-landen deze hoge normen niet konden overnemen, zodat Oostenrijk zijn wet niet zou hoeven in te trekken. Dat werd ons toegezegd.
Des te groter was dan ook onze verbazing, mijnheer de commissaris, toen wij zagen wat de Commissie ons nu voorlegt! Volgens ons was het toch maar vanzelfsprekend dat de Commissie ons een tekst zou voorleggen die alle strengere Oostenrijkse bepalingen omvatte. Wat het Parlement of zelfs de Raad daarvan zou hebben gemaakt, was een andere zaak. De Commissie heeft het echter niet eens nodig geoordeeld dat in haar ontwerp op te nemen!
Nog merkwaardiger was haar verklaring in de parlementaire commissie waarom dat niet is gebeurd. Er is tegen ons gezegd: " Wij hebben bij de andere lidstaten navraag gedaan of zij misschien bereid zouden zijn de Oostenrijkse normen over te nemen" . Maar met wie heeft men eigenlijk gesproken? Met een minister, met een ambtenaar of met de een of andere secretaris? En hoe heeft men met elkaar gesproken? Is het schriftelijk gebeurd of heeft men alleen maar enkele telefoontjes gepleegd? Ik vind deze aanpak in geen geval zoals het hoort!
Ik zou nu kunnen zeggen: dit kan mij, als Oostenrijkse, niets schelen, wij moeten na Amsterdam onze wet in geen geval intrekken. Maar dat doe ik niet, want ik ben nu Europese afgevaardigde en het gaat er mij nu om hoe het er in Europa uitziet! Uit Amsterdam horen wij toch voortdurend hoe belangrijk milieubescherming is - de hoogste prioriteit, duurzaamheid ook in de economie! Heel belangrijk, mijnheer de commissaris! De boodschap horen we nog wel, alleen geloven we ze stilletjesaan niet meer, want telkens als het concreet wordt, als het erom gaat iets te implementeren, krabbelt althans de Commissie terug.
Ik hoop zeer dat het Europees Parlement niet terug zal krabbelen en dat wij morgen zullen instemmen met de inhoud van de amendementen die in Oostenrijk ten dele al tien jaar wet zijn.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn is van groot belang voor alle lidstaten van de Europese Unie, maar het valt ook te hopen dat deze kwestie voldoende aandacht krijgt wanneer er bij de toetredingsonderhandelingen met drie nieuwe lidstaten bepaalde zaken worden overeengekomen. Anders bestaat het gevaar dat deze landen begin 1999 met lege handen blijven staan.
De door de Commissie oorspronkelijk als wijzigingsvoorstel ingediende richtlijn heeft gaandeweg een concrete inhoud gekregen. De nieuwe richtlijn betekent zonder meer een verbetering van de heersende situatie, onder ander door de wetgeving van de EU inzake gevaarlijke preparaten samen te voegen en te bundelen. Als verbetering op de eerdere richtlijn wordt in het nieuwe voorstel ook aandacht besteed aan voor het milieu schadelijke mengsels en worden eisen geformuleerd voor het classificeren en merken ervan.
Toch is het goede werk niet afgemaakt. In de richtlijn wordt voorgesteld om producten die niet als gevaarlijke stoffen zijn geclassificeerd, maar die in kleine hoeveelheden gevaarlijke bestanddelen bevatten die bij de behandeling van grote partijen toch gevaar kunnen opleveren, te voorzien van veiligheidsvoorschriften, indien beroepsmatige gebruikers daarom verzoeken. Deze informatie zou echter alleen betrekking hebben op de gezondheid en niet op de schade voor het milieu. Toch wordt de keuze van de manier waarop de mengsels in de productie worden toegepast meestal op de werkplaats gedaan. Daar wordt beslist hoe de stoffen worden verwerkt, opgeslagen en verwijderd. Veel werknemers, en ook de vakbeweging, zijn zeer bewust op het gebied van gezondheid, veiligheid op het werk en het milieu. Het zou dan ook verstandiger zijn om deze mengsels in alle omstandigheden te voorzien van informatie inzake bestanddelen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid en voor het milieu. Amendement 40 is hierop gericht. Bepaalde sensibiliserende stoffen en stoffen die mogelijkerwijs allergische reacties kunnen opwekken moeten reeds worden geëtiketteerd, indien ze bij mensen die daar gevoelig voor zijn een reactie kunnen opwekken.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn waarover wij het vandaag hebben, gaat niet alleen over etiketten op blikken en vaten en over de genormeerde indiening van inlichtingenbladen aangaande de veiligheid. Deze richtlijn zal bepalen of Deense schilders in de toekomst beschermd zijn tegen organische oplossingsmiddelen. In Denemarken hebben vele mensen een eigen mening over dit probleem en helaas is dit voor de meesten een gebied waar Denemarken zijn hoge normen ter wille van de EU moet laten varen. In Denemarken zijn wij immers van mening dat zelfs bij gebrek aan bewijzen dat de schilders door de inademing van dampen van organische oplosmiddelen hersenletsels kunnen oplopen, het vermoeden groot genoeg is om in te grijpen. De schilders moeten dan ook precies weten met welke producten ze werken. Nu worden wij gesteund in onze opvatting door de drie nieuwe lidstaten die ook een betere etikettering wensen. In de drie landen heerste de vrees dat het EU-lidmaatschap tot een verzwakking van de normen op gebied van milieu en arbeidsmilieu zou leiden. De herziening van de oude richtlijn, die ook betrekking heeft op irriterende stoffen als pesticiden, biociden en geneesmiddelen, wordt in deze landen als ultieme test beschouwd om te zien of het EU-lidmaatschap en de hoge Deense milieunormen verzoenbaar zijn.
Het Europees Parlement speelt daarom een beslissende rol in deze zaak. Het is onze taak om druk uit te oefenen op de Commissie en de Raad, zodat we niet eindigen met een richtlijn die voor de consumenten en werknemers slechter is dan voordien. Omdat wij als enige EU-instelling rechtstreeks verkozen zijn in de vijftien lidstaten is het onze plicht op te komen voor de zaak van de gewone mensen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, ik zal niet ingaan op de doelstellingen die wij met ons voorstel nastreven, omdat in het debat zeer duidelijk naar voren is gekomen dat de Commissie samen met het Parlement naar een verbetering van de bestaande voorschriften toe werkt. In het algemeen hebben ook alle leden die aan het debat deel hebben genomen, dat bevestigd. Ik zou echter vooral de rapporteur alsook de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming willen danken, want de door hen voorgelegde amendementen zijn voor ons grotendeels aanvaardbaar en een verbetering van het voorstel, hoewel dat over het geheel genomen - naar mijn mening en die van mevrouw Schleicher, die dat terecht heeft onderstreept - al relatief goed was.
Ik zou mij thans hoofdzakelijk op de amendementen willen concentreren. Wij kunnen 29 van de 39 door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming aanbevolen amendementen hetzij volledig hetzij principieel aannemen. Het gaat om de amendementen 1, 2, 3, 5, 7, 10, 13, 14, 15, 18, 19, 21, 22, 25, 27, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 en 39 volledig en 6, 17, 24, 29 en 30 principieel. Omdat amendement 35 is overgenomen, moet artikel 12 van het voorstel worden geschrapt en dat betekent natuurlijk ook dat de amendementen op dat artikel wegvallen.
Ik kom nu tot de amendementen die wij niet willen aannemen. Naar onze mening zou amendement 4 in overbodige dierproeven resulteren, omdat de traditionele methode niet meer toegepast zou kunnen worden. Daarom willen wij dit amendement niet aannemen. De amendementen 8, 9, 11 en 12, waarover vooral Zweedse, Finse en Oostenrijkse leden het hebben gehad, zijn bedoeld om een bepaalde situatie die met name in Oostenrijk bestaat, in het voorstel op te nemen.
Enkele spreeksters die daarnaar hebben verwezen, denken dat wij bij de uitwerking van dit voorstel helemaal geen rekening hebben gehouden met de Verdragen die wij met de nieuwe lidstaten hebben gesloten. Zij vergissen zich. Zo hebben wij bijvoorbeeld de classificatie en de etiketteringsvoorschriften voor pesticiden ingevoerd, dat wil zeggen wat in Oostenrijk in de wetgeving staat, overgenomen. Hetzelfde geldt voor de stoffen die gevaarlijk kunnen zijn voor het milieu. Ook deze Oostenrijkse bijzonderheid hebben wij in ons voorstel opgenomen. Het klopt dus van geen kanten dat wij daar helemaal geen rekening mee hebben gehouden.
Wat wij niet hebben gedaan, is een voorschrift overnemen uit hoofde waarvan de scheikundige benaming van alle gevaarlijke stoffen die in het preparaat zijn verwerkt op het etiket moet worden vermeld, zelfs als de concentratie beneden de door ons vastgestelde drempel ligt. Dit hebben wij verworpen, omdat wij denken - en dat is geen affront voor Oostenrijk, Zweden of Finland - dat dit de consument inderdaad geen enkel voordeel oplevert. Juist integendeel, als wij alle stoffen aangeven die erin kunnen zitten, ook als de concentratie beneden de drempel ligt, dan krijgen we een ellenlange lijst die de consument niets meer zegt. Daarop heeft mevrouw Schleicher, geloof ik, terecht gewezen.
Wij hebben dit ook niet en passant gedaan. Ik zeg dat omdat hier werd gesuggereerd dat wij hierover slechts enkele telefoontjes hadden gepleegd. Het spreekt vanzelf dat wij onze voorstellen zorgvuldig voorbereiden en wij doen dat door ze met deskundigen uit alle lidstaten te bespreken. Deze deskundigen kunnen dan in werkgroepen elk ook hun standpunt naar voren brengen. Tijdens deze voorbereiding hebben wij samen met deskundigen uit de andere lidstaten Oostenrijk verzocht materiaal of argumenten aan te brengen om de bijzondere situatie in Oostenrijk te rechtvaardigen. Dat is niet gebeurd en daarom hebben alle overige lidstaten het standpunt van de Commissie aanvaard.
Men kan dus echt niet zeggen dat wij in dezen willekeurig en zonder rekening te houden met deze belangen zijn opgetreden. Ik voel dat bijna als een persoonlijke aanval aan, omdat ik van Oostenrijk houd - van Finland en Zweden trouwens ook, dat spreekt vanzelf.
Alle liefdesverhoudingen zijn gevaarlijk, mevrouw Flemming, dat is juist het leuke eraan!
Wij hebben dit voorstel dat dus slechts na rijp beraad gedaan en ik hoop dat wij er de instemming van het Parlement voor zullen krijgen. In verband met de vertaling kan ik zeggen dat wij betreuren dat er iets mis is gelopen. Er staan inderdaad een reeks fouten in de Duitse tekst. Maar het is nu te laat, mevrouw Schleicher, om dat zelf nog te corrigeren. De tekst is al bij de Raad en daar is door de Duitse delegatie al een voorstel ingediend om deze fouten te verbeteren. Ik neem dus aan dat dit wel zal worden geregeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Raming van het EP en van de ombudsman voor 1998
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0178/97) van de heer Tomlinson, namens de Begrotingscommissie, over de raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement en de raming van de ontvangsten en uitgaven van de ombudsman voor het begrotingsjaar 1998.
Het woord is aan de rapporteur, de heer Tomlinson.

Tomlinson
Mijnheer de Voorzitter, namens de Begrotingscommissie beveel ik mijn verslag bij het Parlement aan. In de eerste plaats moet het Parlement weten dat dit debat het begin en niet het einde van onze begrotingsprocedure is. Ik zeg dat met het oog op de commentaar die ik straks bij een aantal amendementen zal geven. Dit is niet het begin maar slechts de start van de procedure. Mijnheer de Voorzitter, zoals uit uw aankondiging van dit debat is gebleken, gaat het om een verslag over de raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement en van de Ombudsman. Daarover gaat het hier vandaag.
Daarom wil ik, voor ik het over het verslag zelf heb, uitdrukkelijk wijzen op amendement 17 van de heer Wynn, dat mijn fractie en ikzelf hem hebben gevraagd in te dienen. Ik kon dat zelf niet doen omdat het in de commissie niet was besproken. Het belang van amendement 17 ligt in het feit dat wij bij de vaststelling van de ramingen uitgestegen zijn boven het plafond van 20 % van de kredieten van categorie 5, het maximum dat het Parlement normaal gesproken uitgeeft. Amendement 17 houdt de verbintenis in beneden het plafond van 20 % van de administratieve kredieten te blijven.
Gisteravond had ik een lang gesprek met de Voorzitter en de voor de begroting bevoegde ondervoorzitter van het Parlement. Wij zijn het eens over de toe te passen mechanismen. Het Bureau van het Parlement zal de Begrotingscommissie een nota van wijziging overzenden. Dat zal omstreeks half september moeten gebeuren om de noodzakelijke wijzigingen teweeg te brengen. Dat betekent dat, bovenop de huidige voorstellen in het ontwerpverslag over de ramingen, het Bureau in de ontwerpramingen nog eens vier miljoen ecu moet bezuinigen en het voorstel voor die vier miljoen ecu bezuinigingen aan de Begrotingscommissie moet voorleggen.
De nota van wijziging zal echter nog andere punten moeten behandelen. Men zal daarin moeten nagaan of het resultaat van de IGC gevolgen heeft voor de vergaderplaatsen. Dat wordt wat ingewikkelder dan men op het eerste gezicht dacht. Ik wil niets negatiefs zeggen, maar het resultaat van de IGC zal voor de begroting van het Parlement beslist gevolgen hebben. De nota van wijziging van het Bureau aan de Begrotingscommissie zal ook die moeten behandelen.
Het derde punt dat in de nota van wijziging zeker moet worden behandeld - ik wil het Parlement daarop uitdrukkelijk wijzen - is het resultaat van de werkgroep van het Bureau over transparantie en controle, die het Parlement in zijn resolutie van december van vorig jaar over de vergoedingen van de leden heeft gevraagd. De Begrotingscommissie en ikzelf zullen ons deze week bij de stemming tegen een aantal amendementen betreffende die vergoedingen verzetten. Wij spreken daarmee geen waardeoordeel over die amendementen uit, maar willen de bevoegdheid van het Bureau respecteren om het mandaat te vervullen dat het heeft gekregen. Het Bureau is verzocht het Parlement tegen april een verslag voor te leggen. Het Bureau is daarin niet geslaagd. Het Parlement en de Begrotingscommissie stellen zich zeer soepel op en aanvaarden dat het Bureau dat pas in september doet. Later dan september mag het echter niet worden. Als wij in september van het Bureau in de nota van wijziging geen voorstellen betreffende de transparantie en de beheersing van de kosten en vergoedingen van de leden krijgen, zal het Parlement zich bij de stemming in eerste lezing terecht zelf over de aanbeveling van de Begrotingscommissie uitspreken. Ik zeg dat zo duidelijk mogelijk omdat ik niet wil dat iemand een verkeerde interpretatie geeft aan het feit dat wij tegen sommige amendementen stemmen. Wij willen daarmee geen waardeoordeel vellen, maar de bevoegdheid van het Bureau respecteren en laten zien dat wij deze kwesties, als wij vinden dat ze tegen dan niet naar behoren zijn geregeld, bij de lezing van de begroting in oktober opnieuw zullen behandelen.
Ik kom nu tot het verslag zelf. Wij zijn uitgegaan van de ramingen die het Bureau op basis van een verslag van de secretaris-generaal heeft opgesteld. De Begrotingscommissie heeft vooral op zes terreinen voorstellen geformuleerd om op basis van het ons voorgelegde verslag voort te werken en dat verslag, naar wij menen, op een aantal punten te verbeteren. Het eerste is dat van de actualisering van de toelichtingen en de nomenclatuur, met name in de Staat van ontvangsten. Het gaat om een vrij technische, maar voor de duidelijkheid en transparantie van onze begroting toch belangrijke ingreep.
Het tweede terrein, waarnaar ik indirect al heb verwezen, is dat van de reiskosten van de leden. Over die reiskosten hebben wij met het Bureau een akkoord bereikt, dat inhoudt dat de vergoedingen niet stijgen en zelfs niet aan de inflatie in 1998 worden aangepast. Wij hebben dat duidelijk vermeld. Dit is niet afhankelijk van toekomstige stemmingen, maar staat in het ontwerpverslag.
Het derde terrein waarop wij ons hebben geconcentreerd is dat van de bevriezing van het organigram van het secretariaat en de goedkeuring van bevorderingen op basis van de vastgestelde parameters voor carrièreontwikkeling.
Er zijn een aantal andere terreinen die wij meer in detail zullen bekijken op basis van de verslagen waarom wij tijdens de begrotingsprocedure verzoeken. Zo wordt gevraagd dat wij om meer informatie over de kosten van dienstreizen en kantines zouden verzoeken. Ik moet zeggen dat ik geen enkele wrok koester over de ietwat negatieve manier waarop ik ben voorgesteld door het personeelscomité, dat het over de prijs van Tomlinson heeft. Ik had voorgesteld de kredieten voor de subsidiëring van de kantines in de reserve te plaatsen tot wij grondiger konden onderzoeken hoe die op dit ogenblik worden gebruikt en hoe ze in de toekomst eventueel nog kunnen worden gerechtvaardigd.
Bij nader toezien vermoed ik evenwel dat het personeel het niet met het personeelscomité eens was. Bij de verkiezingen voor het personeelscomité, waarbij dit een van de hoofdpunten van de verkiezingscampagne was, heeft dat immers moeten vaststellen dat er 350 stemmen te weinig waren om het quorum te bereiken. Dat toont aan dat het personeelscomité orde op zaken moet stellen en zich met de echte problemen bezig moet houden en niet met onbenulligheden zoals de vraag of er subsidies voor de kantines moeten zijn.
Het volgende belangrijke punt waarop wij ons zullen concentreren is het gebouwenbeleid. Een van de problemen met betrekking tot de begroting 1998 is dat wij het Belliardgebouw wel voor het nieuwe gebouw hebben geruild maar dat de huur voor het Belliardgebouw nog tot een eind in het volgende millennium doorloopt. Voor de huur van het Belliardgebouw was geen krediet uitgetrokken. In theorie kwam dat misschien voor iedereen goed uit, maar niet voor de eigenaar, die moest worden betaald. Daarom moesten wij op de begroting 7 miljoen ecu voor de huur van het Belliardgebouw inschrijven tot wij erin slaagden van die huur af te komen. Een belangrijk onderdeel van ons vastgoedbeleid is dan ook dat wij ons niet uitsluitend op de verhuizing naar nieuwe gebouwen toespitsen, maar dat wij er ook voor zorgen van de huur van gebouwen zoals het Van Maerlandt- en het Belliardgebouw af te geraken.
Ten slotte is er de evaluatie en actualisering van de strategie op het gebied van de informatisering, waar de Begrotingscommissie met ondervoorzitter Haarder, die daarvoor bevoegd is, zeer goed samenwerkt. Een aanzienlijk bedrag wordt in de reserve geplaatst tot de strategie op het gebied van de informatisering ietwat duidelijker is.
Ik zou nog heel wat andere punten kunnen bespreken die tijdens de behandeling in de Begrotingscommissie aan bod zijn gekomen. Zo hebben wij de kwestie van de telecommunicatie in een geliberaliseerde telecommunicatiemarkt besproken. Wij vinden het ietwat verrassend dat wij, nu de telecommunicatiemarkt is geliberaliseerd, nog geen aanbesteding voor de telecommunicatiediensten hebben gedaan. De Begrotingscommissie heeft de diensten dan ook gevraagd in een desbetreffend verslag passende bezuinigingen voor te stellen.
Op basis van wat ik heb gezegd zal ik mij dus tegen alle amendementen op het verslag van de Begrotingscommissie verzetten. Ik verzoek de leden die amendementen hebben in te zien dat die amendementen beter bij de lezing van de begroting in oktober dan nu bij de ramingen worden behandeld.
De rest van het verslag kan ik in de mij resterende twintig seconden behandelen. Het gaat om de raming van de ontvangsten en uitgaven van de Ombudsman. Dat daarop geen amendementen zijn ingediend bewijst dat men zijn eisen over het algemeen bescheiden acht. Ik beveel het verslag bij het Parlement aan.

Fabra Vallés
Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik de heer Tomlinson graag gelukwensen met zijn verslag over de raming van het Europees Parlement en van de ombudsman. Dit verslag toont duidelijk aan dat we de lijn moeten vervolgen van budgettaire soberheid die reeds vorig jaar werd ingezet en waardoor de verhoging van deel I met 2, 7 % vergeleken met vorig jaar in orde is, en dit het soberste was dat men kon doen.
Maar de soberheid dient gepaard te gaan met een goed financieel beheer, dat onvermijdelijk een grotere interinstitutionele samenwerking zal vergen en een beter gebruik van de technologische middelen, omdat de snelle elektronische overdracht van informatie - zoals de heer Tomlinson zojuist al zei - de efficiëntie van de verrichte werkzaamheden zal vergroten. En ik ben het volledig met hem eens dat men voor hetzelfde bedrag veel meer zou kunnen krijgen. Anderzijds stellen we vast dat diverse posten van deel I nog steeds op een weinig doorzichtige manier gebruikt worden, met het daaruitvolgende gebrek aan informatie: het Epicentrum, beveiliging, schoonmaak en onderhoud.
Ook betreur ik het dat de situatie inzake de toekomst van de gebouwen Belliard I en Belliard II niet is opgehelderd en de overdracht van het Maerlandt-gebouw. Zal het Maerlandt-gebouw in gebruik worden genomen door het Economisch en Sociaal Comité of door het Comité van de Regio's? Ik ben me ervan bewust dat al deze besluiten problemen met zich mee brengen, omdat we vandaag nog teveel gebouwen hebben, maar die situatie zou er na de uitbreiding wel eens helemaal anders uit kunnen zien. Het is absoluut noodzakelijk dat de verhuizing van het Maerlandt-gebouw gecoördineerd wordt teneinde leegstand te vermijden, hetgeen zou resulteren in bijkomende kosten. Ik vertrouw erop dat de bevoegde administratie al het mogelijke zal doen om de toekomstige situatie inzake de onroerende goederen op te helderen.
Met betrekking tot de laatste opmerking van de heer Tomlinson over begrotingslijn 1840 - subsidie aan restaurants - vind ik dat men met subsidie een onderneming vergoedt die een continue en goede dienst verleent aan mensen die niet de hele week aanwezig zijn en waarvan bovendien een groot deel één week per maand in Straatsburg verblijft. Ik vind dan ook dat de subsidie een zekere compensatie is voor het feit dat gedurende bepaalde dagen minder gebruik wordt gemaakt van de diensten. Als deze subsidie afgeschaft zou worden dan zou dat resulteren in een prijsstijging en uiteindelijk, net als een slang die in haar eigen staart bijt, in een minder frequent gebruik en in de noodzaak om buitenshuis te gaan eten, waardoor de afwezigheid op de kantoren weer toeneemt.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Tomlinson graag danken voor de goede geest van spaarzaamheid die zijn toespraak kenmerkte en ik dank tevens de Begrotingscommissie en het Bureau, waarin ik zelf zetel, voor de bereikte consensus om onder andere de reisvergoedingen voor de leden op het niveau van vorig jaar te bevriezen of beter gezegd de uitgaven voor volgend jaar op hetzelfde niveau te houden als die van dit jaar. Ik dank de heer Tomlinson voor zijn duidelijke verklaring dat de reiskosten in de toekomst alleen bij het voorleggen van bewijzen zullen worden terugbetaald. Dat is het minste wat men kan eisen. De Liberale Fractie heeft in deze kwestie een zeer duidelijk standpunt ingenomen. Geen enkele firma zou de reiskosten van haar werknemers vergoeden zonder bewijs dat de kosten werkelijk zijn gemaakt. Ons Parlement moet de politici geen andere voorwaarden geven dan deze die voor de burgers gelden. Dit is geen kwestie van wantrouwen, maar van orde, zorgvuldigheid en openheid zodat iedereen kan zien dat de dingen er correct aan toe gaan.
Het standpunt van de Liberale Fractie inzake de vergaderingen in Straatsburg, is even duidelijk. Wij aanvaarden, weliswaar met spijt, de regel dat het Parlement elke maand in Straatsburg moet samenkomen. Elke maand betekent echter 11 en niet 12 vergaderingen. Wij vinden dat de Raad van ministers het Parlement verachtelijk behandelt door hiermee geen rekening te houden en bovendien doet dit de kosten enorm stijgen.
Het is belangrijk dat het Parlement op alle vlakken leert te sparen en dat wij onze werkzaamheden efficiënter organiseren. Als we leren sparen, zullen we ons de vereiste investeringen kunnen veroorloven, bijvoorbeeld op gebied van informatica. Wij moeten het doembeeld dat het Parlement in vele lidstaten oproept, doen verdwijnen en vervangen door een voorbeeld. Een voorbeeld van een uniek, doeltreffend en modern internationaal Parlement in nauwe samenwerking met de nationale parlementen en met de burgers. Dat moet het doel van onze activiteit zijn.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, de publieke opinie keert zich steeds meer tegen het feit dat parlementariërs via hoge vergoedingen extra, belastingvrije inkomsten hebben. Dergelijke voorrechten schaden de democratie en scheppen afstand tot de burgers. In het belang van de democratie moeten dergelijke voorrechten worden afgeschaft. De mensen die hier verantwoordelijk voor zijn moeten hier in september aandacht aan schenken.
Het verslag-Tomlinson stelt ook voor dat er gelden worden gereserveerd voor politieke partijen op Europees niveau. Dat is een zeer merkwaardig voorstel. Het is een bekend feit dat partijen uit het volk voortkomen. Hun legitimatie berust op dat burgerlijke fundament. Het scheppen van "superpartijen" met gelden van boven, is democratisch tegennatuurlijk. Het is in strijd met de nationale grondwetten, dat in het buitenland gevestigde partijen in de nationale politiek zouden kunnen ingrijpen en politiek actief zouden kunnen zijn als concurrenten van de nationale, zelfstandige partijen. Dergelijke "superpartijen" , die boven de samenleving en boven de burgers zouden staan, zijn vreemd aan iedere democratische traditie. Democratie wordt niet van bovenaf geconstrueerd. Parlementen worden dat evenmin - en ze zijn ook niet voor geld te koop. Heel dit bespottelijke idee moet worden verworpen!

Müller
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik geloof dat het gebouwenbeleid zeer zwaar op de rug van het Parlement drukt en ik vermoed dan ook dat de eerbiediging van de grens van 20 % het gevoeligst liggende punt is waar wij het vóór de eerste lezing over eens moeten zijn.
Afgezien daarvan denk ik dat wij ons in het Europees Parlement niet meer kunnen onttrekken aan de druk van noodzakelijke hervormingen en de eis tot doorzichtigheid. In dit verband zou ik de rapporteur uitdrukkelijk willen loven en danken omdat hij een eis in zijn verslag heeft opgenomen. die mijn fractie allang in dit Parlement stelt. Ik verwijs naar paragraaf 36. Wij willen ook voor de gebouwen van het Parlement een milieu-audit. Het gaat niet aan dat wij van ondernemingen in de EU eisen dat zij zich aan de milieu-auditrichtlijn houden en dat wij ons zelf op het gebied van onze eigen gebouwen en onze eigen aanpak wat papier en milieu betreft daaraan onttrekken.
De tweede opmerking die ik zou willen maken, heeft betrekking op de overheidsaankopen in dit Parlement. Wij hebben een extra amendement daarover ingediend en ik zou zeer dankbaar zijn als er daar nog rekening mee kon worden gehouden. Er wordt in ons Parlement naar mijn mening veel te slordig omgesprongen met de uitvoering van overheidsaankopen. De Commissie begrotingscontrole buigt zich momenteel over de verschillende gevallen die zich in de loop van de afgelopen twee jaar hebben voorgedaan en ik denk dat een aanmaning tot eerbiediging van deze officiële regels alleen maar goed kan zijn voor ons en natuurlijk ook voor de administratie en het Bureau.
Mijn derde opmerking heeft betrekking op de dringend noodzakelijke doorzichtigheid van de representatievergoedingen voor ons, de leden van dit Parlement. Wij hebben kunnen vaststellen dat de ingestelde werkgroep tot dusver geen resultaat heeft bereikt. Misschien moeten we niet alleen met de dreiging dat we dan in september in eerste lezing zelf een besluit zullen nemen tot desbetreffende hervormingsvoorstellen aansporen, maar moeten we meteen zeggen: het Parlement zelf, en niet een bureau, zal voortaan over de representatievergoedingen beslissen.
Ik zou de rapporteur ter zake uitdrukkelijk willen steunen. Al de eisen die door ons - en in het bijzonder door mijn fractie - op tafel zijn gelegd met betrekking tot de doorzichtigheid van de afrekening van reiskosten, de controle op de presentie van leden via een hoofdelijke stemming, een audit van de secretariaatskosten en de directe overschrijving van het algemene vaste representatiebedrag naar het pensioenfonds, al deze amendementen die door mij, respectievelijk mijn fractie, als minimumnormen voor doorzichtigheid op het gebied van de representatievergoedingen worden beschouwd, zullen het Parlement in september met een roll call vote ter stemming worden voorgelegd. Dan zal blijken hoe ernstig dit Parlement het meent als het van doorzichtigheid spreekt!

Vanhecke
Voorzitter, met slechts twee minuten spreektijd moet ik mij uiteraard tot een paar fundamentele bemerkingen beperken.
In de eerste plaats betreur ik opnieuw dat geen ernstige poging gedaan wordt om als parlementsleden zélf het voorbeeld te geven. Het is een feit dat in alle lidstaten - onder meer als gevolg van de Maastrichtnormen - van onze kiezers zeer grote materiële inspanningen, nieuwe lasten en nieuwe belastingen gevraagd worden. Maar zelf raken wij niet aan onze vorstelijke, zelfs naar parlementaire normen, overdreven onkostenvergoedingen allerhande. Ik weet dat mij nu het verwijt kan te beurt vallen hypocriet te zijn. Ik begrijp deze opmerking. Zeker nu ik moet vaststellen dat de voornaamste indiener van amendementen terzake behoort tot de Vlaamse socialistische partij, de partij die berucht is omwille van smeergeld en andere schandalen waarvan nog geen frank aan de belastingbetaler is terugbetaald. Maar toch, indien wij morgen allen de amendementen steunen die de anomalieën van onze vergoedingen rechttrekken, hoeft niemand meer hypocriet te zijn.
In de tweede plaats wil ik als Vlaming uitdrukkelijk bevestigen dat in geen enkel geval mag bespaard worden op de rug van zogenaamde vertaalkosten. Ik stel vast dat onder meer de leden van de Europese Commissie hoe langer hoe meer de regel van het recht op informatie in de eigen taal met voeten treden. Ik heb dat bijvoorbeeld nog deze maand in Straatsburg moeten ervaren bij een tussenkomst van commissaris Cresson. Wie de begroting van dit Parlement zelfs nog maar oppervlakkig doorneemt, vindt onmiddellijk tientallen miljoenen ecu mogelijke besparingen. Het is niet overdreven te stellen dat in "Europa" geld door deuren en vensters wordt gegooid. Welnu, wie in die omstandigheden wil besparen op vertalingskosten heeft in mijn ogen àndere dan budgettaire motieven.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik onze rapporteur. In zijn typische stijl toont hij zich strijdvaardig en neemt hij geen gijzelaars om bepaalde dingen te verdedigen. Ook ik wil erop wijzen dat het hier om een raming van ontvangsten en uitgaven gaat. Later op het jaar zullen wij onze eerste lezing houden en op dat ogenblik zullen wij belangrijke beslissingen kunnen nemen.
Namens mijn fractie wil ik, als bijdrage tot dit debat en tot de vaststelling van de begroting van het Parlement voor 1998, de volgende punten onderstrepen. In de eerste plaats kiezen wij voor een aanpak waarmee wij de begrotingsuitgaven in de hand kunnen houden. Zoals in 1997 voelen wij mee met de lidstaten die hun uitgaven moeten terugschroeven om aan de criteria van Maastricht voor de enige munt te kunnen voldoen. Daarom willen wij onder het plafond van 20 % blijven. Wij zullen uiteraard moeten beslissen hoe wij dat doen.
In de tweede plaats zal de Fractie van de Europese Volkspartij, meer in het bijzonder betreffende het informatiebeleid, amendementen indienen om ervoor te zorgen dat zowel op de begroting van de Commissie als op die van het Parlement op de juiste manier wordt bezuinigd. Wij hebben dat vroeger gedaan en zullen dat ook nu doen. Zo willen wij tegen het jaar 2000 in onze lidstaten gemeenschappelijke huizen van Europa hebben.
Wij ondersteunen ook het standpunt van de rapporteur met betrekking tot het Epicentre-project. Wij moeten zeer voorzichtig zijn met de oprichting van een nieuw informatiesysteem zonder daadwerkelijke coördinatie met de andere instrumenten om de leden van het Parlement te informeren. Wat het vastgoedbeleid betreft, zullen wij, nu de Raad heeft beslist dat het Parlement zijn zetel in Straatsburg moet hebben, stemmen voor de goedkoopste manier waarop wij onze gebouwen kunnen verwerven. Wij moeten vasthouden aan tien jaar, hoe onpraktisch dat ook mag zijn.
Bij de eerste lezing kijken wij ten slotte uit naar het verslag over de kwestie van de vergoedingen van de leden, waarom het Parlement het Bureau heeft verzocht. Dat is het ogenblik waarop wij daarover een besluit moeten nemen en niet nu, zoals enkele afgevaardigden schijnen te denken, om daaruit op korte termijn politieke munt te slaan. Artikel 138, lid 4 van het Verdrag van Amsterdam verzoekt het Parlement voorstellen voor een gemeenschappelijk statuut te doen. Wij zullen al die elementen bijeenbrengen en redelijke beslissingen nemen over de wijze waarop onze middelen moeten worden uitgegeven.

Florio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik feliciteer de rapporteur met het werk dat hij heeft verricht. Aangezien ik slechts over weinig tijd beschik, zal ik mij tot enkele algemene opmerkingen over de begroting van het Europees Parlement beperken.
Als wij het over de begroting van het Europees Parlement hebben, kunnen wij niet anders dan in herinnering brengen dat het vastgoedbeleid, zowel in Brussel als in Straatsburg, de eerste grote operatie van dit Parlement is die door een gebrek aan transparantie en buitensporige uitgaven wordt gekenmerkt. Bovendien toont het Voorzitterschap zich uiterst terughoudend telkens als het daarover wordt ondervraagd.
In de praktijk zijn wij genoodzaakt op voor het Parlement belangrijke posten te bezuinigen - ik denk daarbij aan de tolkendienst - om de buitensporige kosten van verkeerde, door ernstige onregelmatigheden gekenmerkte en grotendeels overbodige keuzen te kunnen betalen. Dat moeten wij hier duidelijk zeggen.
Ik weet niet of in de ontvangsten van het Parlement op de begroting van 1998 ook de bedragen voor de boetes zijn begrepen die CERS zal moeten betalen voor de vertragingen die het nieuwe gebouw in Straatsburg zeker zal oplopen. Daarover zou ik graag wat meer uitleg hebben.
Als men wil bezuinigen, meen ik enkele suggesties te kunnen doen. In de eerste plaats zou men de politieke fracties de mogelijkheid moeten ontnemen buiten onze eigen gebouwen dure vergaderingen te houden. Wij kunnen ook bezuinigen op de verschillende vestigingen in de lidstaten, die handenvol geld kosten en weinig renderen. Bezuinigen kunnen wij voorts op de kosten van de kantines, zoals ook de heer Tomlinson heeft voorgesteld. Ten slotte mogen wij geen nieuwe bureaucratische structuur creëren die alleen maar de verantwoordingsstukken van de afgevaardigden moet controleren. Er moet transparantie komen, maar laten wij voorkomen dat wij uiteindelijk evenveel uitgeven en bovendien nog meer bureaucratie veroorzaken om controles uit te voeren.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige raming van het Europees Parlement van de uitgaven voor volgend jaar is vakkundig opgesteld. Dank daarvoor aan de heer Tomlinson.
De begroting van het Parlement mag niet hoger zijn dan 20 procent van de middelen in rubriek vijf. In dit document wordt deze grens overschreden met vier miljoen ecu. Dit is een schoonheidsfout, die weggewerkt moet worden. Daarom steun ik amendement zeventien.
Van de andere belangrijke punten wil ik nog even wijzen op paragraaf 6, punt f in deel B, de toelichting, betreffende automatisering van de informatievoorziening. De systemen die het Europees Parlement hiervoor heeft lopen jaren achter bij de systemen waarover de parlementen in de lidstaten, tenminste in Finland, over beschikken. De nadruk die dit punt krijgt is dus zeer op zijn plaats.
Naar mijn mening is het ook juist dat de rapporteur de uitgaven voor de exploitatie van restaurants en kantines verlaagt. De lopende uitgaven voor de exploitatie bedroegen oorspronkelijk twee en een half miljoen ecu, oftewel ongeveer 100 Belgische frank per bezoeker per dag, indien er van wordt uitgegaan dat elke werknemer en parlementslid elke werkdag in een van de kantines eet. Naar mijn mening is het verlenen van steun onnodig. Indien de werkgever de dagelijkse maaltijden van de werknemers wil steunen, moet dat op een andere en open manier gebeuren, bijvoorbeeld door middel van maaltijdbonnen. Het lunchen en ook eventuele winkels voor het Parlement moeten door middel van open mededinging worden geregeld, zoals in veel lidstaten momenteel al gebeurt.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, ik ben vooral verheugd over de besluitvaardigheid van de heer Tomlinson voor wat betreft de privileges en onkostenvergoedingen van de parlementsleden. Hij heeft besloten deze kwestie te regelen, indien de door het Bureau ingestelde werkgroep niet tot een resultaat komt. Als lid van deze werkgroep moet ik echter zeggen dat de heer Tomlinson nog veel te beleefd is. Ik kan alvast vertellen dat er van deze werkgroep niet veel te verwachten valt. De voorzitter van de werkgroep, die het Parlement gaat verlaten voor het verrichten van andere werkzaamheden, heeft kortgeleden de laatste vergadering afgelast, waarop voorstellen moesten worden gedaan. Het was ons dus ten enen male onmogelijk om concrete informatie te krijgen over de wijze waarop de verschillende voorstellen van invloed zouden zijn op de begroting van het Parlement.
Het Parlement moet echter wat deze kwestie betreft snel tot een oplossing komen, omdat bij mijn weten ook de Rekenkamer geïnteresseerd is in het belangwekkende feit dat er vergoedingen worden betaald voor reizen die helemaal niet gemaakt zijn. Het is ook bekend dat burgers deze administratieve misstand bij de ombudsman hebben aangekaart. Daarom moeten er snel voorstellen worden gedaan. Zoals Edith Müller al zei is de Groene fractie van mening dat reizen alleen vergoed mogen worden indien er bewijsstukken overlegd kunnen worden. Dat is de enige manier om iets te doen aan de huidige problemen, die de legitimiteit van het Parlement aantasten. Tevens moet er in de plenaire vergadering een naamafroeping worden ingevoerd, zodat er geen daggeld wordt geïnd voor zittingsdagen waarop men niet aanwezig is voor de elektronische stemmingen.
Verder wil ik de aandacht vestigen op de secretariaatsvergoedingen. Deze vergoedingen komen bij elkaar neer op 7 procent van de gehele parlementaire begroting. Ik heb het idee dat er hierbij zeer veel onregelmatigheden voorkomen. Ook dit moet eens goed worden nagerekend.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Informatiemaatschappij
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0163/97 van de heer Hendrick, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een beschikking van de Raad (COM(96)0592 - C4-0030/97-96/0283(CNS)) tot aanneming van een communautair meerjarenprogramma om de totstandbrenging van de informatiemaatschappij in Europa te stimuleren; -A4-0208/97 van mevrouw Boogerd-Quaak, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededelingen van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over . "De informatiemaatschappij: van Korfoe naar Dublin - De nieuwe prioriteiten" en "De gevolgen van de informatiemaatschappij voor het beleid van de Europese Unie - Voorbereiding van de volgende stappen" (COM(96)0395 - C4-0521/96) en . "Europa in de voorhoede van de Wereldwijde Informatiemaatschappij: een permanent actieprogramma" (COM(96)0607 - C4-0648/96); -A4-0209/97 van de heer Rübig, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie (COM(96)0359 - C4-0523/96) aan de Raad en aan het Europees Parlement inzake "Normalisatie en de wereldwijde informatiemaatschappij: de Europese aanpak" ; -A4-0200/97 van mevrouw Ahlqvist, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media, over de mededeling van de Commissie (COM(96)0471 - C4-0528/96) aan de Raad en aan het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, getiteld: " Leren in de informatiemaatschappij - Actieplan voor een Europees initiatief in het onderwijs" .
Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, mijn verslag betreft de bewustmakingsmaatregelen, de verzameling en de verspreiding van informatie over de informatiemaatschappij. Wij weten allen dat informatie ook macht betekent. Als gekozen afgevaardigden van de bevolking hebben wij de taak die macht aan de bevolking te geven. Wij doen dat door de totstandbrenging van een informatiemaatschappij waarin de informatie via een betrouwbare infrastructuur ruim wordt verspreid.
Informatie ontvoogdt de mensen. Als sociaal-democraten kunnen wij niet instemmen met een informatiemaatschappij waaraan sommigen deelnemen en anderen niet. Om die reden ondersteunt de Commissie, met de hulp van het Europees Parlement, het meerjarenprogramma om de totstandbrenging van de informatiemaatschappij in Europa te stimuleren. De oprichting van een Forum Informatiemaatschappij is een geweldige stap voorwaarts. Het Worldwide Web en het Internet hebben zich tot een fenomenaal medium ontwikkeld. Wij weten allen dat het gebruik van dat medium onze samenleving grondig zal veranderen. De 19e eeuw was het tijdperk van de landbouw, de 20e dat van de industrie. Door het gebruik van computers en de mechanisering zal het grootste deel van ons voedsel, consumentengoederen en diensten door automatische systemen worden geleverd. Bij het begin van de volgende eeuw zal nog slechts ongeveer 8 % van onze bevolking werkzaam zijn in de landbouw of in de productie van goederen of diensten. De menselijke activiteit zal vooral te maken hebben met het gebruik van informatie. De 21e eeuw wordt het tijdperk van de informatie.
Informatie zal de grondstof zijn. Het economisch prestatievermogen en de welvaart zullen afhangen van de bekwaamheid om die ruwe informatie tot kennis te verwerken, om die kennis via informatie-infrastructuren, glasvezelkabels en satellieten naar plaatsen te brengen waar ze kan worden gebruikt om voor onze burgers welvaart te creëren. Telewerk, telewinkelen en teleconferenties zullen de nieuwe technologieën en de nieuwe infrastructuur gebruiken.
Wij hebben ook mensen nodig die daartoe over de nodige vaardigheden beschikken. Het meerjarenprogramma zal er in belangrijke mate toe bijdragen de bevolking van die nieuwe technologieën bewust te maken, de mensen ertoe aan te zetten die te gebruiken en hen te leren wat zij moeten weten om daarmee in de toekomst welvaart te creëren, zodat Europa op het gebied van economische prestaties aan de leiding kan blijven.
Bovendien mogen wij ons niet beperken tot een programma om het gebruik van de nieuwe technologieën te stimuleren, maar moeten wij ook de doeltreffendheid van dat programma controleren. Daarom stel ik in mijn verslag voor de prestaties van het programma te controleren aan de hand van concrete parameters waaraan wij kunnen aflezen hoe doeltreffend het programma is en waardoor wij ervoor kunnen zorgen dat het Gemeenschapsgeld doeltreffend wordt gebruikt.
Belangrijk is ook dat wij hierbij naast de Commissie ook andere partners betrekken. Ik bedoel daarmee het Parlement en de nationale regelgevende autoriteiten. Ik heb dan ook voorgesteld een comité van vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en academici, experts op hun terrein, op te richten om de Commissie, het Parlement en de regelgevende autoriteiten te adviseren, zodat het meerjarenprogramma rekening kan houden met de standpunten van de gehele bevolking van de Gemeenschap. Wij hopen dan ook dat een informatiemaatschappij tot stand komt die al onze burgers ten goede komt en hen de werkgelegenheid en de welvaart brengt die zij op dit ogenblik zo hard nodig hebben.

Boogerd-Quaak
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, reeds het Witboek "Groei, Concurrentievermogen en Werkgelegenheid" bevat een opmerkelijke totaalvisie op wat moet gebeuren om Europa de 21ste eeuw te laten ingaan als een belangrijke speler in de informatiemaatschappij. Na het Witboek kregen wij de Top van Korfoe, Essen en Dublin. Telkenmale namen Raad en Commissie de noodzakelijke maatregelen. Ze worden daarna echter niet of in een veel te traag tempo uitgevoerd. Nu dan de Top van Amsterdam waar wederom voor meer werkgelegenheid is gepleit en is afgesproken hierover een extra top in Luxemburg te houden.
Op papier is alles voorhanden. De Commissievoorstellen die wij vandaag hier behandelen, studies van de high level group , de Club van Brussel, het informatiemaatschappijforum, teveel om op te noemen. Wat nu moet gebeuren is een finale keuze maken en deze uitvoeren met hoge snelheid. Daarom roep ik de Raad en de Commissie op alle voorgestelde maatregelen met betrekking tot de werkgelegenheidsaspecten van de informatiemaatschappij prominent op de agenda van de werkgelegenheid stop te zetten. De ministeriële conferentie in Bonn kan hiertoe de nodige voorzetten doen. De informatie en communicatietechnologieën vormen een voorbeeld van nieuwe bedrijvigheid waar, door zonder veel extra Europese middelen, nieuwe banen kunnen worden geschapen mits de juiste voorwaarden worden gecreëerd. Alleen al in de telecommunicatiesector bijvoorbeeld 150.000 nieuwe banen. Het indirecte effect van ICT's op de gehele Europese economie kan zelfs leiden tot een groei van tussen 0, 5 en bijna 1, 5 miljoen arbeidsplaatsen.
Ten tweede is het noodzakelijk dat in Europa een competitieve omgeving wordt geschapen voor het bedrijfsleven. Een helaas nog steeds gebrekkige interne markt zorgt voor een gebrekkige Europese concurrentiekracht. Het is daarom belangrijk dat strak de hand wordt gehouden aan de tijdschema's die aan de actieplannen zijn verbonden. Zaken als bestrijding van overheidssteun aan nationale bedrijven en toezicht op eerlijke concurrentie moeten worden verbeterd. Ik steun hierbij dan ook de voorstellen van commissaris Monti voor de voltooiing van de interne markt. Overigens ligt hier het grootste probleem bij de lidstaten. Deze zijn vaak te laks met het implementeren van Europese regels.
Voorzitter, commissaris, vooral jonge kleine bedrijfjes spelen in de informatiemaatschappij een innoverende rol door het ontwikkelen van nieuwe producten en zijn daardoor belangrijk in het vergroten van het concurrentievermogen van Europa. Op dit moment heeft echter maar 4 % van het midden- en kleinbedrijf in Europa toegang tot Internet. De EU heeft een taak om de activiteiten van deze bedrijfjes te stimuleren. Daarbij kan gedacht worden aan leningen aan startende en snelgroeiende bedrijfjes door de Europese Investeringsbank zoals tijdens de Eurotop van vorige week is afgesproken.
Verder vind ik dat een substantieel deel van de middelen in het vijfde kaderprogramma besteed moet worden aan de activiteiten met betrekking tot de informatiemaatschappij. Ook de structuurfondsen kunnen benut worden voor de informatiemaatschappij. Op dit moment is het zo dat slechts 2 % van de regionale fondsen daarvoor wordt gebruikt. Hetzelfde geldt voor het Europees Sociaal Fonds. Met hetzelfde geld kunnen wij dus meer en betere dingen doen.
De informatiemaatschappij is niet alleen een zaak van techniek, maar het is ook een zaak van maatschappelijke impact. Ik ben verheugd dat de focus van het permanente actieprogramma zich verschuift naar de maatschappelijke aspecten in de informatiemaatschappij. Hopelijk wordt dit aspect niet een ondergeschoven kindje op de ministerconferentie in Bonn.
Speciale aandacht moet uitgaan naar levenslang leren en naar volwasseneneducatie. Ook zal aandacht moet gegeven worden - en dat is wellicht het moeilijkste aspect van het werk van de Europese Commissie - aan een flexibelere markt en herformulering van rechten en plichten van werknemers en werkgevers. De lidstaten moeten hierbij in gedachte houden dat een Europese bevolking die constant de mogelijkheid heeft bijgeschoold te worden onder arbeidsomstandigheden die rekening houden met de nieuwe werkvormen, een geducht wapen is in de concurrentiestrijd met de VS en Japan.
De vier deelgebieden die in het door mij becommentarieerde verslag naar voren komen zijn goede deelgebieden. Ik ben blij met de stukken zoals ze voorliggen, maar zoals ik gezegd heb, uiteindelijk gaat het erom dat de ICT's er zijn voor mensen en niet andersom. Mijn grootste zorg is dan ook de implementatie van de juiste maatregelen en ik wil daarom zowel de Commissie, onszelf als Parlement en de Raad oproepen om minder nota's te produceren en meer in de uitvoering te gaan doen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de onderhandelaars te Amsterdam willen feliciteren, omdat ze de werkgelegenheidskwestie niet hebben gedegradeerd tot een zuivere convergentiekwestie, maar een topbijeenkomst te Luxemburg hebben belegd die zich intensief met deze aangelegenheid bezig zal houden. Volgens mij is het wezenlijke uitgangspunt voor het scheppen van arbeidsplaatsen het concurrentievermogen van de Europese industrie. Dat betekent dat wij nog harder aan het internemarktconcept moeten werken en daarin staat de informatiemaatschappij centraal.
De heer Hendrick heeft dat al zeer goed duidelijk gemaakt: bij de interne markt moeten we beginnen en moeten we sneller vooruit. Normalisatie maakt daar natuurlijk deel van uit en kan in belangrijke mate bijdragen tot een verbetering van het concurrentievermogen van de Europese economie. Normen zijn namelijk geen technisch of juridisch probleem, maar de voorwaarde voor het scheppen van concurrentievermogen. Op het gebied van de informatie- en communicatietechnologie wordt de ontwikkeling door de markt gestuurd - en dit moet volgens mij ook zo zijn. Ik geloof dat de sturing van de markt voor het uitwerken van normen van doorslaggevend belang is.
Het gaat in dezen om vier grote kwesties. Ten eerste, officiële normen en de opkomst van openbaar beschikbare specificaties. Ik geloof dat er moet worden nagedacht over de technische en juridische uitwerking daarvan. De tweede belangrijke kwestie is de veranderende rol van de normen en van de Europese normalisatie-instituten. Naar mijn mening moet er in de toekomst meer worden samengewerkt zowel met de nationale als met de internationale normalisatie-instituten, moeten dubbel werk en overlap worden vermeden en moet vooral het hele proces worden versneld.
De derde kwestie is de status van de openbaar beschikbare specificaties, ook PAS genoemd, in het Gemeenschapsrecht. Ik geloof dat het bij de juridische status ook zaak is erover na te denken in hoeverre de software -, de hardware - of de manware sector erbij zijn betrokken. Mevrouw Ahlqvist komt daar straks nog op terug. Leren is in de informatiemaatschappij een heel belangrijke basis en wij hebben bij het leren ook normen nodig om te kunnen zien of bepaalde standaards werden bereikt, respectievelijk welke standaards werden geëist. De vierde kwestie is het strategische belang voor de ontwikkeling van het concurrentievermogen met de instrumenten van het normalisatiebeleid.
Aldus kom ik tot de normalisatie zelf, die belangrijke voordelen biedt, namelijk juridische en technische zekerheid voor de gebruiker, voor de bedrijven, voor de consumenten, voor toeleveranciers en ik geloof dat de basis en de eraan ten grondslag liggende overwegingen zeer belangrijk zijn. Maar het gaat uiteindelijk ook om een rechtsgrondslag voor een wereldwijde uitbreiding van deze normen, alsook de directe inachtneming van essentiële vereisten zoals zekerheid, onderlinge koppeling van netwerken en interoperabiliteit van toepassingen en databescherming. Normen bieden ons echter ook het voordeel dat ze worden gepubliceerd, dat ze dus wereldwijd snel toegankelijk zijn, dat termijnen worden gesteld. Zo krijgen we heel eenvoudig gecontroleerde en schriftelijke documenten, standpunten aan de hand waarvan we onze normen ook kunnen verbeteren.
Momenteel duurt het proces te lang: zes tot acht jaar is gezien de levenscyclus van deze technologieën veel te lang. We stellen bijvoorbeeld ook vast dat bepaalde normen gewoon niet meer tot stand zijn gekomen. Een eenvoudig voorbeeld daarvan is de elektrische stekker. Wij hebben in de Europese Gemeenschap veel verschillende systemen, die niet compatibel zijn.
Wij hebben bijvoorbeeld ook normen die er niet snel genoeg zijn gekomen, waarbij het Europese bedrijfsleven niet snel genoeg een beslissing heeft genomen. Denk bijvoorbeeld maar aan Video 2000, een systeem dat daardoor niet is doorgebroken. Anderzijds hebben wij ook normen die internationaal werden erkend, zoals bijvoorbeeld de GSM. GSM breekt wereldwijd door, of je tegenwoordig in Slowakije of Rusland wilt telefoneren, met GSM is dat geen probleem.
De invoering van de euro biedt echter nog nieuwe kansen voor deze normalisatie, met name ook voor de PAS. Zo kan er met het oog op de invoering van bankcodes bijvoorbeeld al worden nagedacht over de manier waarop Europa deze uitdaging internationaal kan aannemen en zodoende zijn concurrentievermogen kan vergroten. Volgens mij maakt het verslag heel goed duidelijk dat zowel de facto -normen als de jure -normen moeten worden toegepast en dat het ook zaak is nieuwe systemen te ontwikkelen. Zoals er bij de octrooirechten octrooien, merken, auteursrechten, bescherming van gebruiksmodellen enzovoort bestaan, zo zou er ook bij de normalisatie een volledig systeem moeten worden ontwikkeld en bij die ontwikkeling zouden met name het midden- en kleinbedrijf en de consumentenorganisaties moeten worden betrokken.

Ahlqvist
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat ik vandaag hier het eerste rapport bespreek dat ik tot mijn genoegen namens de commissie cultuur heb mogen schrijven, wekt speciale gevoelens bij mij op. Het heeft mij erg verheugd dat ik deze opdracht heb gekregen, onder andere omdat mijn land, Zweden, in veel opzichten als een voorbeeld kan worden gezien op het gebied van informatietechnologie en de toepassing daarvan.
De Commissie heeft aan het Zweedse ministerie van onderwijs de opdracht gegeven om een scholennetwerk op dit gebied op te bouwen, dat in heel Europa zal worden gebruikt. Wij zijn hiermee begonnen en ik hoop het resultaat rond de jaarwisseling in de commissie cultuur te kunnen presenteren. Tegelijkertijd kan ik niet nalaten vast te stellen dat het een beetje onzinnig is dat het Parlement nu een standpunt moet innemen inzake een actieplan dat in december van het vorige jaar is gelanceerd. Ik behoor niet tot degenen die het Europees Parlement de bevoegdheid willen geven zich met alles te bemoeien, maar ik vind wel dat wat wij doen serieus moet worden gedaan. Weliswaar heb ik regelmatig contact gehad met de Commissie en ga ik ervan uit dat sommige van mijn standpunten terug te vinden zullen zijn in de toekomstige aanpak van het actieplan. Maar toch wil ik duidelijk benadrukken dat ook niet-wetgevende standpunten van het Parlement serieus moeten worden behandeld. Hoe kunnen de burgers anders vertrouwen hebben in de kreet "Citizens first" als de adviezen van hun vertegenwoordigers als zuivere formaliteiten worden behandeld?
Met betrekking tot het feitelijke actieplan steun ik in het algemeen de voorstellen van de Commissie. Het initiatief heeft drie doelstellingen: het versnellen van de toegang van de scholen tot de informatiemaatschappij, het bevorderen van het gebruik van multimediale onderwijspraktijken en het versterken van de Europese dimensie op het gebied van onderwijs en opleiding met de instrumenten van de informatiemaatschappij, door het exploiteren van de culturele en taalkundige verschillen. Deze drie doelstellingen worden nagestreefd doordat men zich richt op vier actielijnen, die lokale en nationale initiatieven zullen ondersteunen. Dat houdt in het bevorderen van de koppeling van de scholennetwerken, en de stimulering van de ontwikkeling en verspreiding van programma's. Ten slotte zullen de opleiding en de ondersteuning van onderwijsgevenden en opleiders worden bevorderd en zullen alle betrokkenen worden geïnformeerd over de pedagogische mogelijkheden van de multimedia.
Zowel onderzoek als proefprojecten tonen aan dat informatietechnologie het verwerven van nieuwe vaardigheden vergemakkelijkt en de persoonlijke ontwikkeling stimuleert, mits ze aan de behoefte is aangepast en het opleidingsrendement voldoende is.
Door mijn ervaring als rector van een middelbare school, Hertsöns högstadieskole in Luleå, weet ik dat opleiding van de leraren en informatie aan de ouders voorwaarden zijn voor het welslagen van het project. Het is belangrijk dat de leraren tijd wordt gegund om aan de nieuwe onderwijsmethodes te wennen en nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Verder weet ik dat ook de ouders een belangrijke rol spelen, en wel thuis, bij het voortbouwen op het schoolwerk. Deze beide punten worden ook door de Commissie benadrukt.
Daarentegen ontbreekt in het oorspronkelijke actieplan een kwestie die ik in dit verband enorm belangrijk vind, namelijk de situatie van gehandicapten. Dankzij de informatietechnologie nemen de mogelijkheden van gehandicapten toe, zowel wat opleiding als wat werk betreft. Het is echter nodig om software en informatie en opleiding verder te ontwikkelen om dit werkelijkheid te laten worden. Het heerlijke is dat het bijna geen extra kosten met zich meebrengt om de meeste software aan gehandicapten aan te passen, mits dit maar in een vroeg stadium van het ontwikkelingsproces gebeurt. Ik vind dat dit politieke prioriteit moet krijgen. De Commissie heeft zich positief tegenover mijn voorstellen opgesteld en ik hoop dat deze nu ook worden geconcretiseerd.
Hetzelfde geldt voor het toekomstperspectief met betrekking tot de gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Het is ook enorm belangrijk dat wij vechten tegen het rollenpatroon zoals wij dat ook vandaag nog in de computerwereld aantreffen. Daarom heb ik voorgesteld dat er in dit actieplan een speciaal op meisjes gericht proefproject komt.
Ook al kleven er gevaren aan de informatiemaatschappij, wij moeten erkennen dat er geen realistisch alternatief bestaat. Daarom is het belangrijk dat wij politici in een vroegtijdig stadium in het debat worden betrokken, en dat wij de mogelijkheden van de nieuwe informatietechnologie onderkennen. De basisscholen en de middelbare scholen zijn de plaats waar deze nieuwe technologie moet worden geleerd.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger kan ik mevrouw Boogerd-Quaak van ganser harte met haar verslag feliciteren, alsook danken omdat ze de door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger eenstemmig goedgekeurde conclusies volledig in haar verslag heeft geïntegreerd. Alle vandaag in dit gecombineerd debat besproken verslagen bewijzen dat het Europees Parlement het beleid van de Commissie op het gebied van de informatie- en kennismaatschappij heel geëngageerd steunt. Ze bewijzen echter ook dat het nodig is op de gevaren van een eenzijdige ontwikkeling te wijzen. Deze eenzijdigheid wordt met het voortschrijden van de ontwikkeling alsmaar duidelijker en moet via het beleid van de Commissie beter tegen worden gestuurd.
Terwijl de toepassingen op commercieel gebied en in de amusementssector alsmaar talrijker en veelsoortiger worden, blijft de sector van de overheidsadministraties bijvoorbeeld zowel op nationaal als op EU-niveau ten achteren. Verbeteringen voor de burger wat betreft de toegang tot overheidsinformatie, toegang tot het recht, snellere gerechtelijke en bestuursrechtelijke procedures tekenen zich niet in vergelijkbare mate af. Hetzelfde geldt voor niet-commerciële toepassingen in scholen, onderwijs en cultuur.
Deze nuttige toepassingen zouden het ook voor een groter percentage vrouwen aantrekkelijk maken zich van de technieken van de informatiemaatschappij te bedienen. Een ander terrein van mogelijke toepassingen komt in het actieplan niet of slechts zeer indirect aan bod, namelijk de mogelijkheden die de informatiemaatschappij biedt om de democratische rechten van de burgers te versterken. Er zou op alle beleidsniveaus van meer verbeeldingskracht blijk kunnen worden gegeven. Als wij het project Europa dichter bij de burger willen brengen - en dat zal na Amsterdam meer dan ooit nodig zijn - dan moet nu met groots opgezette experimenten van de teledemocratie van start worden gegaan.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, ze zijn nauwelijks tien jaar en surfen al op Internet. Ze laten via voice mail boodschappen achter en wisselen per e-mail gegevens en nieuwtjes uit. Ze gebruiken cd-roms niet alleen om te spelen maar doen er ook ontdekkingen in de virtuele realiteit mee. De Europese jongeren gebruiken volop de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, die voor vele volwassenen nog een raadsel zijn.
Terwijl een deel van de leerlingen al spelend zichzelf, maar ook hun ouders met deze nieuwe technologieën leert omgaan, is een ander deel van de jeugd echter van toegang uitgesloten: gehandicapte jongeren, jongeren met leerproblemen en degenen die niet over de financiële middelen beschikken om zich een basisuitrusting aan te schaffen. De kloof tussen degenen die wel en degenen die niet weten om te gaan met deze technieken moet worden verkleind. Gelijke toegangsvoorwaarden tot deze technieken moeten in een vroeg stadium mogelijk worden gemaakt. Verantwoordelijke omgang ermee moet worden onderwezen en geleerd. Het gebruik ervan in de basisschool en de middelbare school bevorderen, is het doel van een actieplan van de Europese Commissie, waar wij in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken onze steun aan geven. Onafhankelijk van het schooltype, onafhankelijk van het kwalificatieniveau moet er een minimale kennis worden overgedragen om de deelneming van jongeren aan het toekomstige beroeps- en maatschappelijk leven mogelijk te maken. Door deze technologieën wordt Europa meer één.
Leerlingen kunnen over de grenzen heen contact met elkaar opnemen, andere culturen en talen leren kennen en punten van overeenkomst ontwikkelen die door bezoeken ter plaatse van enkele weken, met name in gastgezinnen, nog kunnen worden uitgebreid. De uitrustingskosten voor databanken in scholen zijn beslist nog te hoog en de multimediatoepassingen volslagen ontoereikend. De rapporteur, mevrouw Ahlqvist, heeft dat goed duidelijk gemaakt.
Er moeten dus meer modelprojecten ten uitvoer worden gelegd, zoals bijvoorbeeld bij ons, in Duitsland, het initiatief "Scholen aan het net" . Hierdoor zouden in drie jaar tijd 10.000 scholen op nationale en internationale netwerken en multimediadiensten worden aangesloten. Op Europees niveau wordt er steun, met name uit het programma Socrates, verleend aan bijscholing om leraren beter te leren omgaan met deze toekomsttechnologieën. Ik vestig speciaal de aandacht op de noodzaak dat vrouwelijke leerkrachten extra worden aangemoedigd, want de benadeling van vrouwen in de vaak door mannen gedomineerde wereld van de techniek kan niet langer worden aanvaard.
In scholen bestaat er ook een gebrek aan pedagogische leerinhouden. Daarvoor moet gegevensmateriaal van goede kwaliteit worden ontwikkeld en gebruikt. Om te voorkomen dat de computer voor velen de enige gesprekspartner blijft, moet het onderwijs tot teamgeest en creatief groepswerk motiveren. Het moet er tevens toe bijdragen dat informatie niet alleen wordt opgenomen, maar ook wordt geïnterpreteerd en dat het waarheidsgehalte ervan kritisch wordt bekeken. Zo dragen de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën ook bijdragen tot de ontwikkeling van het oordeels- en besluitvormingsvermogen, de sleutelelementen van waarachtige democratie.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik ben rapporteur voor advies van de commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie inzake het verslag van mevrouw Ahlqvist over "Leren in de informatiemaatschappij" . De commissie heeft mijn ontwerpadvies eenstemmig aangenomen. Mevrouw Ahlqvist heeft de meeste punten die wij in de commissie energie naar voren hebben gebracht, opgenomen. Daarom zal ik maar kort ingaan op drie terreinen waar ik speciaal aandacht voor wil vragen.
Het eerste punt is het grote verschil dat heden ten dage tussen de verschillende scholen in de Europese Unie bestaat op het punt van aansluiting op IT of Internet. Minder dan 5 procent van de Europese scholen had midden vorig jaar toegang tot elektronische netwerken. Dit cijfer verschilt erg van land tot land. In bijvoorbeeld Zweden en Finland zijn tweederde van alle scholen op Internet aangesloten, terwijl dit in Duitsland minder dan twee procent is. Bij de discussie over deze kwesties moet dit in gedachten worden gehouden.
Het tweede punt dat wij uitgebreid hebben besproken, is de houding van de leraren tegenover de technologie. Ik denk persoonlijk dat niet dat de jeugd of de leerlingen het het moeilijkste vinden om de IT-informatie op te pikken. De problemen hangen eerder samen met de houding en de kennis van de leraren. Heel vaak zijn het de leraren die er de meeste problemen mee hebben om zich deze informatie eigen te maken, terwijl het bij de jeugd op een natuurlijker manier gaat.
Men moet ook oppassen voor een te groot vertrouwen in de multimedia. Het staat absoluut niet vast dat multimedia gelijkstaan met betere pedagogiek op school. De multimedia zijn een aanvulling op het normale onderwijs. De school heeft dan ook behoefte aan middelen op niet-materiële terreinen, zoals banen voor leraren. Dit hangt samen met mijn derde punt, namelijk dat wij op dit punt zeer kritisch naar de EMU moeten kijken, aangezien de EMU vereist dat wordt voldaan aan bepaalde convergentiecriteria, wat er bijvoorbeeld in Zweden helaas toe geleid heeft dat er moet worden bespaard op de openbare sector waar de school zoals bekend toe behoort. Ik denk dat het onjuist is om op zoiets belangrijks als de school te bezuinigen. De jeugd moet de toekomst van de EU zijn. Op scholen zou men daarom niet moeten bezuinigen, iets wat vandaag de dag wel gebeurt.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, door het ongelooflijk grote potentieel van de informatietechnologie te ontwikkelen, kunnen we de economie verbeteren, ook voor de zwakken in de maatschappij het dagelijkse leven verlichten en de voorlichting van de burgers alsook de democratie versterken. De toepassingsmogelijkheden die overal opduiken, zijn ontelbaar. Indien de EU ten volle voordeel wil halen uit deze nieuwe markt en deze nieuwe mogelijkheden, moet ze dringend een uniforme en homogene interne markt tot stand brengen. Er is geen rechtszekerheid noch een juridisch referentiekader. Hierdoor staan de Europese bedrijven zwakker dan hun Amerikaanse concurrenten. Een groot aantal richtlijnen wacht nog op uitvoering. De huidige concurrentieregels zijn ontoereikend. Er is nog veel te doen.
Er is één lichtpunt, waarvoor we de Commissie moeten danken, en dat is dat er op de Top van Amsterdam beslist is de Europese Investeringsbank te verzoeken een nieuwe kredietfaciliteit te verstrekken voor hoogtechnologische projecten in kleine en middelgrote ondernemingen. Dit is een zeer belangrijke stap. We moeten de Commissie verzoeken haar inspanningen te verhogen om de werking van de interne markt op gebied van informatica en technologie te garanderen en te verbeteren. De regeringen in de lidstaten moeten ervoor zorgen dat de telecommunicatiesector op een uniforme wijze uiterlijk in 1998 geliberaliseerd is.
Tenslotte hebben ook wij een taak. De Europese instellingen moeten aan hun eigen beleid inzake informatietechnologie denken, zowel de Commissie als het Parlement. Ook de Europese scholen, die op dit vlak helaas achterop hinken, moeten dit doen. Een groot deel van de onderwijssector heeft problemen om de nieuwe mogelijkheden te benutten. Als voormalig minister van onderwijs zou ik hier graag wat dieper op ingaan, maar ik zal mij liever aansluiten bij de vlotte toespraak die we daarnet van de heer Thomas Mann hebben gehoord.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, mij is gevraagd om namens de heer Ripa di Meana het standpunt van de Commissie cultuur uiteen te zetten over de twee documenten inzake de informatiemaatschappij. Het is duidelijk dat de Commissie de plicht heeft om het culturele uitgangspunt bij deze kwesties in acht te nemen, omdat het oprichtingsverdrag van de Europese Unie hiertoe reeds verplicht, preciezer gezegd artikel 128, lid 4. De Commissie cultuur is echter ongerust dat de Commissie in haar schets van de informatiemaatschappij deze verplichting niet serieus genoeg heeft genomen. De Commissie cultuur wijst hierbij met name op het feit dat er nu concrete middelen nodig zijn om de culturele pluriformiteit te bevorderen. Daarover worden wel mooie woorden gebezigd, maar de concrete voorstellen die gedaan zijn, zijn niet overtuigend.
Een belangrijke uiting van de culturele pluriformiteit is het grote aantal talen. Er bestaat een ernstig risico dat de informatiemaatschappij zich ontwikkelt tot een ééntalige maatschappij. Dit is niet echt een doelstelling die het nastreven waard is. Juist om die reden moet de Commissie voortdurend concrete voorstellen doen ter bevordering van de veeltalige informatiemaatschappij.
Er moet ook op gewezen worden dat het niet alleen gaat om apparaten en techniek. Het gaat in zeer hoge mate ook om de vraag welke sociale en maatschappelijke gevolgen de informatietechnologie zal hebben en we kunnen niet genoeg benadrukken dat er naar deze sociale en maatschappelijke gevolgen nog veel minder onderzoek is verricht dan op grond van de ernst van het onderwerp gerechtvaardigd zou zijn. We staan immers aan de vooravond van een revolutie: alleen al de nationale belastingstelsels komen onder zware druk te staan, wanneer de mensen boodschappen gaan doen op Internet.

Glante
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik zou hier vooral willen ingaan op de drie delen van het verslag van mevrouw Boogerd-Quaak. Ik denk dat de overgang naar de informatiemaatschappij een ingrijpende verandering van onze samenleving betekent. Naar mijn mening berust de informatiemaatschappij op twee pijlers: de technologische ontwikkeling enerzijds en de maatschappelijke, sociale ontwikkeling anderzijds. De technologische ontwikkeling heeft tot dusver in het middelpunt van de belangstelling gestaan en is nog altijd van doorslaggevend belang voor de Europese industrie. Deze sector is gekenmerkt door snelle technologische verandering.
Kreten zoals breedbandnetwerken, ISDN, Internet, Intranet, telematica in het verkeer enzovoort zijn aan de orde van de dag. De veelvuldige inspanningen van de Commissie op dit gebied zijn lofwaardig. De door de rapporteur, mevrouw Boogerd-Quaak, gestelde eis tot concentratie van de veelsoortige activiteiten krijgt onze steun. Wij hebben op dit gebied meer overzichtelijkheid nodig. De Commissie moet zich nog meer inspannen om uit de overvloed aan informatie en regelingen een overzichtelijk en begrijpelijk geheel te maken.
De tweede pijler van de informatiemaatschappij is de samenleving met haar sociale aspecten. Aan dit aspect werd aanvankelijk weinig aandacht besteed, maar tegenwoordig wordt er, terecht, meer en meer belang aan gehecht. Daarom juich ik het uitdrukkelijk toe dat de Commissie dit door middel van het Groenboek "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop" duidelijk heeft gemaakt. Hier luiden de slogans: levenslang leren, kennis als centrale kwalificatie enzovoort, maar ook angst voor de techniek, uiteenvallen van de maatschappij in een deel dat met de nieuwe media en technologieën kan omgaan en een deel dat er geen technische en psychologische toegang toe krijgt. De rapporteur heeft gelijk als ze, wat de sociale en maatschappelijke aspecten betreft, van een deficit spreekt. Ik kan het alleen maar eens zijn met haar vaststelling.
Wij willen geen informatiemaatschappij waarin het er alleen maar om gaat dat enkelen hun winst kunnen verhogen. Het Europese concept van de informatiemaatschappij moet de burgers meenemen op de weg naar de toekomst. De maatschappelijke verandering moet ook in ruime mate individuele kansen bieden. Daarmee bedoel ik: meer inspraak, meer toegang tot informatie, meer mogelijkheden om zich te ontwikkelen en meer mogelijkheden tot goedkope communicatie. Voorts moet de EU zich ook op dit gebied nu al op de volgende uitbreidingsronde voorbereiden.
De integratie van de toetredingskandidaten in het regelgevingsproces is van groot belang, als wij in Europa een homogene markt willen. Er zij nogmaals de nadruk gelegd op het belang van een Europese regelgevingsautoriteit op het gebied van de telecommunicatie. Ik denk dat dit de enige manier is waarop de concurrentie in deze sector kan worden gewaarborgd en geschillen tussen Europese exploitanten en regeringen kunnen worden verminderd.
Op het verslag als zodanig zijn zeven amendementen ingediend, die wij als fractie met uitzondering van de amendementen 3 en 4 steunen. Deze amendementen maken duidelijk dat wij de rechten ter bescherming van de werknemers ingevolge de ontwikkeling van de informatiemaatschappij niet in de uitverkoop doen. Een ruimte zonder bescherming van de werknemers wijzen wij af. Met amendement 2 zouden wij kunnen instemmen op voorwaarde dat de uitdrukking "openbare dienst" door "universele dienst" wordt vervangen, maar vermoedelijk gaat het hier slechts om een begripsprobleem.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, dames en heren, tijdens de laatste vergaderperiode hebben wij een initiatiefverslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de informatiemaatschappij besproken. Vorige week hebben wij op Le Bourget de beloften van de ruimtevaartagentschappen en van de Europese industrie op het gebied van de satellietcommunicatie gehoord. In mei hebben wij in Caïro, in aanwezigheid van de heer Bangemann, in het vooruitzicht van een samenleving die de huidige grenzen van de Unie overschrijdt, getracht de eerste elementen te formuleren van een blauwdruk van de toepassingen van de informatiemaatschappij via satelliet. Het aantal initiatieven neemt voortdurend toe. Dat is de verdienste van de Commissie.
Ik heb de indruk dat de werkzaamheden over de regels van de open markt stilaan ten einde lopen en dat een eerste hinderpaal voor de burger in de informatiemaatschappij daardoor geleidelijk verdwijnt. Ik vind het goed dat het actieprogramma van de Commissie dat wij vandaag bespreken eindelijk de inspanningen op het gebied van het onderwijs centraal stelt, omdat dit wellicht de grootste hinderpaal is die de burgers en de ondernemingen moeten overwinnen. De voorstellen om de scholen op het Internet aan te sluiten, een multimediaal breedbandnetwerk voor het onderwijs en de nieuwe toepassingen tot stand te brengen en het initiatief "Burgers van Europa" met andere programma's aan te vullen zijn prijzenswaardig. De Verenigde Staten hebben veel daarvan op hun manier al gedaan.
Mij is nog niet duidelijk wat de Commissie gaat doen op het gebied van de samenwerking met de lidstaten en de plaatselijke besturen, op het gebied van de stimuli en de financiering, de economische inspanningen, de invoering in het basisonderwijs met zijn over het algemeen weinig soepele programma's en regels, dat bovendien over weinig middelen beschikt en vrij afkerig staat tegenover veranderingen, van de nieuwe technieken van het toetsenbord en de muis. De geringe flexibiliteit van onze samenleving zou voor de informatiemaatschappij volgens mij wel eens het grootste probleem kunnen zijn.

Ryynänen
Mijnheer de Voorzitter, in het debat over de informatiemaatschappij is vooral veel nadruk gelegd op de techniek en op de kosten van de inhoud. Het is dan ook hoog tijd om eens te kijken naar de ontwikkeling van de informatiemaatschappij vanuit het oogpunt van de behoeften van de mensen en als brede maatschappelijke ontwikkeling.
Om volwaardig te kunnen deelnemen aan het arbeidsleven en de maatschappij zal het in de toekomst absoluut noodzakelijk zijn dat men gebruik weet te maken van de informatie- en communicatietechnologie. Deze vaardigheid moet daarom aan iedereen worden onderwezen om zo te voorkomen dat er nieuwe klassen ontstaan en bepaalde groepen buitengesloten worden. Alleen een voor iedereen gelijkwaardige informatiemaatschappij kan bijdragen aan een versterking van de concurrentiepositie en de werkgelegenheid.
In het uitstekende verslag van mevrouw Ahlqvist wordt benadrukt dat er reeds in het kleuter- en basisonderwijs aandacht besteed moet worden aan de informatietechnologie, om zoveel mogelijk kinderen dezelfde basis te bieden. Net zo belangrijk is het om ouderen de mogelijkheid te bieden te leren omgaan met nieuwe technieken en informatiestromen. Dit is dan ook een van de belangrijkste uitdagingen voor het levenslange onderwijs, waarvoor zowel goed materiaal als goede procedures ontwikkeld moeten worden.
Het aanbod en de toegankelijkheid van de informatie- en communicatietechnologie zijn van bijzonder groot belang voor de gelijkheid tussen de regio's. Er moet tele-onderwijs worden ontwikkeld en perifere regio's moeten worden betrokken bij de gemeenschappelijke maatschappelijke en sociale ontwikkeling. Zoals hier al is gezegd verschilt de mate waarin scholen op netwerken zijn aangesloten van land tot land enorm. In Finland heeft ruim tweederde van de scholen een netwerkaansluiting, terwijl het gemiddelde cijfer in de Unie lager dan vijf procent is. In dit verband moet behalve op het belang van de onderwijsinstellingen ook worden gewezen op dat van de bibliotheken, die een belangrijke rol kunnen spelen als regionale, voor iedereen toegankelijke centra voor het verkrijgen van informatie. Vakmensen op bibliotheek- en informatiegebied die een moderne opleiding hebben gehad kunnen hulp bieden bij het verkrijgen van toegang tot nieuwe vormen van informatie.
Bij het opleiden van onderwijzers en in het aanvullende onderwijs moet meer aandacht worden besteed aan informatie- en communicatietechnologieën. Naar mijn mening moeten er op korte termijn lesprogramma's en - materiaal ontwikkeld worden om een hoog niveau van onderwijs te kunnen waarborgen. Verder moet de Commissie nog meer aandacht besteden aan de ontwikkeling van een Europese multimedia-industrie, om daarmee de taalkundige en culturele pluriformiteit in Europa te ondersteunen.

Pailler
(zonder microfoon)... legt de klemtoon op het gevaar voor een verscherping van de sociale ongelijkheid bij de totstandbrenging van de informatiemaatschappij en erkent aldus dat de nieuwe technologieën voor de samenleving een nieuwe kans en een stap voorwaarts zijn op voorwaarde dat ze voor iedereen toegankelijk worden gemaakt via het onderwijs en de universele dienstverlening, die er onder meer moet voor zorgen dat de overheidsinstellingen over de nodige apparatuur beschikken.
De Commissie erkent wel het evolutieve en dynamische karakter van de universele dienstverlening, maar weigert nog steeds daartoe ook de levering van geavanceerde telecommunicatiediensten aan de onderwijsinstellingen te rekenen. Wij zijn het volkomen eens met het verslag van mevrouw Ahlqvist, waarin het volkomen gebrek aan nieuwe middelen wordt betreurd om die doelstellingen te bereiken. Wij stemmen in met de analyse van de rapporteur over de oorzaak van dat totale gebrek aan budgettaire middelen, namelijk de budgettaire versobering om de convergentiecriteria voor de enige munt te halen. Daardoor dalen de overheidsuitgaven, wat onder meer gevolgen heeft voor het onderwijs, waar klassen en ambten verdwijnen en waar de leerkrachten niet echt voor de nieuwe technologieën worden opgeleid.
Wij betreuren dat in deze verslagen geen enkele kritiek wordt geleverd op de dominerende visie op het onderwijs zoals die uit de verschillende mededelingen van de Commissie blijkt. Wij kunnen niet aanvaarden dat men, in naam van de vooruitgang, de grondslagen van het onderwijs zelf aantast door, ten nadele van het onderwijs en de opleiding, prioriteit te verlenen aan het leerlingenwezen om aan de eisen van de industrie tegemoet te komen.
Wij verwijzen naar paragraaf 62 van het verslag van de heer Herman, die waarschuwt tegen de illusie dat de informatietechnologie alle problemen van het onderwijs zal oplossen. Wij maken ons daarover grote zorgen en verzetten ons tegen elk te hecht privé- of openbaar partnerschap en vooral tegen de financiering van het onderwijs door de privé-sector.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in plaats van zich in de Unie om een algemeen en gecoördineerd beleid op het gebied van de nieuwe technologieën te bekommeren, legt de Commissie ons haar bedenkingen, mededelingen en boeken van alle mogelijke kleuren liever druppelsgewijs en volgens het zeer objectieve criterium van de bevoegdheid van de parlementaire commissies voor. Die parlementaire commissies kunnen dan eigenlijk niet anders dan op zichzelf werken.
Dames en heren, aan die procedurele klucht moet een einde komen. Als ons, zoals men het voorstelt, met de informatiemaatschappij, die de industriële maatschappij moet vervangen, de beste van alle werelden wacht, moeten wij dan in het Europees Parlement niet onverwijld een samenhangend en door redelijkheid gekenmerkt debat over de komst van de nieuwe technologieën en hun ingrijpende gevolgen voor de 21e eeuw voeren?
Wij kunnen dus niet anders dan ons over dit gecombineerd debat verheugen. De vier verslagen die ons zijn voorgelegd betreffen verschillende terreinen van de informatiemaatschappij: financiering, normalisatie, onderwijs en opleiding, verandering van de waarde "arbeid" en hegemonie van de multinationale ondernemingen op het gebied van de informatica. Dames en heren, is de belangrijkste vraag tenslotte niet waar de informatiesnelwegen ons moeten brengen?
Alleen al voor de aanleg van de infrastructuur raamt het Witboek van de heer Delors dat voor de financiering van de netwerken in de gehele Unie 150 miljard euro nodig is. Voor het communautaire vijfjarenprogramma is echter slechts een budget van 45 miljoen euro uitgetrokken. Dat is een bespottelijk bedrag waarmee wij niets kunnen aanvangen. Als wij met de groten willen meedoen, moeten wij immers zorgen dat wij daarvoor het nodige geld hebben.
Ten aanzien van zulke economische uitdagingen ben ik het er met de heer Bangemann over eens dat de voorzichtigheid moeder van de porseleinkast is. Jammer voor de heer Bangemann, maar de kans is groot dat het Europees model van de informatiemaatschappij als twee druppels water op Microsoftland gaat gelijken. Dames en heren, u hoeft zich er ook niet over te verbazen dat de Europese consumenten het Amerikaanse origineel boven de bleke Europese kopie zullen blijven verkiezen. Het is echter nog niet te laat om voor een echt Europees informatiemodel te ijveren.
Vier maanden geleden heeft het Europees Parlement het voortreffelijke verslag van mevrouw Morgan over de informatiemaatschappij, de cultuur en het onderwijs aangenomen. Daarin werd gepleit voor een Europees model op basis van democratische, sociale, culturele en educatieve overwegingen. De menselijke dimensie is voor ieder van ons een prioriteit. De hypertechnologische informatiemaatschappij zal immers met steeds minder mensen almaar meer rijkdom produceren. Meer dan nu en meer dan men zich kan voorstellen zullen deeltijdarbeid en deeltijdlonen een algemeen verschijnsel worden.
Daarom moeten de politici de waarde "arbeid" als enige vector van sociale cohesie tussen onze samenlevingen opnieuw bekijken. Daarom ook komen er veranderingen in de scholen. De kinderen moeten de nieuwe technologieën gebruiken om te leren en mogen niet alleen maar leren hoe zij de nieuwe technologieën moeten gebruiken. U zult mij wellicht vragen welke rol de politici ten aanzien van de multinationale informaticaondernemingen spelen. Alleen uit op geldgewin storten de groten van de informatica, de telecommunicatie, de glasvezelkabel en de media zich in een geweldig avontuur om de controle op de wereld te verwerven. Is een natie die de productie van haar beelden niet meer beheerst en de nieuwe technologieën niet meer controleert nog wel soeverein?
Dat is de echte uitdaging waarvoor deze onontkoombare revolutie ons plaatst. Mijnheer de Voorzitter, wordt wat wij in onze Westerse democratieën de "vierde macht" noemen niet de eerste of zelfs enige macht? Dat moet ons bij onze verdere werkzaamheden bezighouden.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige verslagen verdienen onze steun. Toch bekruipt je de angst dat er weer eens een hoop geld hoofdzakelijk voor het produceren van een berg papier zal worden uitgegeven. Ik heb niets tegen gedetailleerde onderzoeken en studies, maar we moeten ons toch afvragen of de 45 miljoen ecu die voor het meerjarenprogramma ter bevordering van de informatiemaatschappij beschikbaar zijn, niet zinvoller zouden kunnen worden gebruikt voor de verwezenlijking van concreet bruikbare projecten.
Een concreet voorbeeld: om de Europese toeristische industrie in de komende eeuw haar concurrentievermogen te laten behouden, zal het nodig zijn wereldwijde elektronische informatie- en reservatiesystemen tot stand te brengen. De technische vereisten voor soortgelijke marketingsystemen in de toeristische sector zijn weliswaar al gegeven, maar deze bedrijfstak is zo kleinschalig gestructureerd en zo gefragmenteerd dat hij momenteel niet over de nodige organisatie noch motivatie beschikt om in staat te zijn voldoende inhoud en actualiteit te geven aan wereldwijde informatie- en reservatiesystemen.
Van doorslaggevend belang voor succes in het toerisme worden in de toekomst voor de talrijke kleine en middelgrote bedrijven, die immers de ruggengraat van het Europese toerisme vormen, naast het aanbod de nauwkeurigheid en de snelle beschikbaarheid van de informatie. De gasten, met andere woorden de consumenten van toeristische producten, boeken alsmaar later en worden alsmaar veeleisender. Gedetailleerde informatie door een druk op de knop en boekingen op het laatste moment zijn voor de consument tegenwoordig iets wat hij vanzelfsprekend van de aanbieder verwacht.
De koppeling door een netwerk van de aanbieders onderling en vooral van de aanbieders en de markten, in het bijzonder de reisbureaus maar ook rechtstreeks de consument, bijvoorbeeld via Internet, is daarom een ontwikkeling die Europawijd moet worden aangemoedigd. Juist in het licht van het streven om bestaande arbeidsplaatsen te behouden en nieuwe arbeidsplaatsen te scheppen moet de Europese toeristische branche ervoor zorgen dat ze tot in de meest afgelegen gebieden in wereldwijd opvraagbare informatie- en boekingssystemen wordt opgenomen.
In het kader van het actieprogramma zou in deze sector bijvoorbeeld op het gebied van opleiding, motivatie en overdracht van know-how een belangrijke vooruitgang kunnen worden gemaakt, waardoor een branche die voortdurend wereldmarktaandelen verliest aan meer concurrentievermogen zou kunnen worden geholpen.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, een van de meest algemene claims inzake de informatiemaatschappij luidt dat de informatiemaatschappij afstanden overbrugt en daardoor een effectievere benutting van de geografische ruimte mogelijk maakt. Er is dienstverlening mogelijk, ondernemingen kunnen worden geleid en arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen zonder dat er een concentratie in grote bevolkingscentra hoeft plaats te vinden.
Bij dit optimistische beeld wordt echter geen rekening gehouden met twee belangrijke problemen. Problemen die moeten worden opgelost, om te voorkomen dat de ontwikkeling de verkeerde kant opgaat. Hoewel ik er ook van uitga dat de informatie- en communicatietechnologie de werkgelegenheid stimuleert, zal de maatschappij absoluut niet van deze meerwaarde kunnen profiteren via de traditionele beroepen, maar de arbeidsplaatsen en de koopkracht zullen voor een groot deel ten goede komen aan hoog opgeleide stadsbewoners, terwijl de koopkracht van de bewoners van perifere gebieden niet zal toenemen.
Bij de informatiemaatschappij komt ook het vraagstuk van de democratie kijken. Het gaat dan om democratische controle en democratische mogelijkheden, waarmee moet worden gewaarborgd dat ook de zogeheten perifere groeperingen hun zegje kunnen doen in de elektronische dialoog. Het verslag van mevrouw Boogerd-Quaak verdient waardering. Verder zijn we ook gewezen op een aantal gevaren, zoals opeenhoping van informatienetwerken, mondialisering, discriminatie van ongeschoolden en machtsmisbruik. Ik heb de Commissie gevraagd wat de invloed van de informatiemaatschappij zal zijn op de werkgelegenheid en heb ik verzocht om te benadrukken dat ondanks de moderne informatietechnologie een vakbekwaam onderwijzer nog altijd onvervangbaar is.
De mogelijkheden van zowel de consument als de aanbieder om gebruik te maken van de diensten in de informatiemaatschappij kunnen alleen ten volle benut worden indien de nieuwste apparatuur wordt toegepast en er een goede infrastructuur bestaat. Deze dure, bijna uitsluitend particuliere investeringen zijn gemakkelijk te verwezenlijken in dichtbevolkte gebieden, om zich daar vervolgens te concentreren. Dit leidt ertoe dat gebieden die ook daarvoor al over te weinig communicatiemiddelen beschikten nog verder worden gemarginaliseerd. Het is bijzonder zorgwekkend wanneer algemene dienstverlening met behulp van telecommunicatie vooral betrekking heeft op basisdiensten voor bepaalde groepen klanten die hun rekeningen niet kunnen betalen en in een achterstandspositie verkeren, terwijl het zou moeten gaan om een ambitieuze ontwikkelingsdoelstelling voor de hele maatschappij. Het is namelijk zo dat de gebruiksmogelijkheden van de moderne informatietechnologische hulpmiddelen, met name Internet, in de minder ontwikkelde regio's niet mogen steunen op apparatuur die door particulieren is aangeschaft. Wat nodig is zijn terminals die gemakkelijk toegankelijk zijn en geïnstalleerd zijn op openbare plaatsen, zoals scholen, bibliotheken en ziekenhuizen.
Tot slot zou ik de Commissie erop willen wijzen dat satellietcommunicatie en informatieuitwisseling dankzij de nieuwste technieken in de gehele Unie mogelijk zijn, met name in gebieden waar de telecommunicatieinfrastructuur afwezig of verouderd is. Er moet op korte termijn een breed Europees intelligent netwerk worden opgezet.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zoals vaak schijnen wij het essentiële uit het oog te verliezen en ons te concentreren op weliswaar gerechtvaardigde en democratisch en moreel belangrijke, maar op het niveau van de middelen toch maar bijkomstige overwegingen. Essentieel is op dit ogenblik dat Europa ten aanzien van de Verenigde Staten en Japan een grote achterstand heeft en dat de grote Amerikaanse ondernemingen en producenten op alle terreinen vijf keer sneller groeien dat hun Europese tegenhangers. Zoals de heer Scarbonchi terecht heeft opgemerkt, wordt Europa een "Microsoftland" . Dat is de essentie. Sommigen van ons houden immers vast aan de openbare dienst, anderen aan de openbare sector. Een derde categorie wil toegang voor iedereen en nog anderen willen ongelijkheid voorkomen. Dat is allemaal goed en wel, maar wat gebeurt er ondertussen? Terwijl wij debatteren over wat de informatiemaatschappij allemaal zou moeten doen, brengen de anderen ze tot stand. Uiteindelijk zullen wij nog alleen gebruikers zijn van wat anderen produceren.
Ik stem met de inhoud van de meeste verslagen in. Ik heb meer moeite met de inhoud van de amendementen, die trouwens voor alle verslagen dezelfde zijn. Daarin staat onder meer dat de werknemers, de consumenten en de vertegenwoordigers van alles en nog wat aan de normalisatie enz... moeten deelnemen. Al die voorwaarden hebben tot gevolg dat men geen enkele beslissing meer kan nemen. Ik ben het ermee eens dat men iedereen onbeperkt moet kunnen raadplegen, maar meen dat de beslissing ondeelbaar is omdat er anders niets wordt beslist. Dat is het probleem in Europa. Velen van ons beseffen dat jammer genoeg niet.
Op de verslagen van de heer Rübig, mevrouw Boogerd-Quaak en de heer Hendrick zijn telkens opnieuw dezelfde amendementen ingediend: iedereen moet mee kunnen beslissen en iedereen moet kunnen participeren. Als u wil dat er niets gebeurt en dat wij aan niets participeren, eis dan dat iedereen meedoet. In België hebben wij dat meegemaakt. Men heeft ongeveer alle belanghebbenden aan het beleid inzake ruimtelijke ordening willen doen participeren. Het resultaat is dat het onmogelijk geworden is een beslissing te nemen. Dan legt de markt beslissingen op die iedereen meestal verschrikkelijk vindt. Dat is dan het resultaat.
Ik roep de andere afgevaardigden er dan ook plechtig toe op zichzelf niet in een onmogelijke positie te brengen en de Europese informatiemaatschappij niet te verstikken nu ze juist veel zuurstof nodig heeft.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, ik kan het niet meer dan eens zijn met de spreker die voor mij sprak, de heer Herman. Ik ben het vaak niet met hem eens, maar vandaag helemaal.
Ik wil eerst mevrouw Boogerd-Quaak natuurlijk feliciteren met haar verslag. Ik denk dat het probleem, collega Herman, niet alleen ligt bij de collega's hier in het Parlement, maar ook bij de Europese Commissie. Want, wat doet de Commissie? Die stuurt ons continu documenten over de informatiemaatschappij. Het een al groter dan het ander. Er is een hoop overlap binnen al deze mededelingen. Vandaag liggen er ook weer vier verschillende waar overlap is. Daar zitten wij niet op te wachten. De Commissie zelf moet ook beter coördineren binnen haar geledingen opdat wij gewoon eenduidig materiaal hier krijgen.
Een goed voorbeeld is ook dat vorige keer in de plenaire vergadering mijn verslag over de ICT-industrie is aangenomen. Nu komt de Commissie weer met een eigen mededeling over dat onderwerp. Dus we gaan alles nog eens een keer dunnetjes overdoen. Zo komen de burgers van Europa met de informatiemaatschappij geen stap verder. Dus ik doe ook een beroep op de Commissie om de zaak beter te coördineren.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, in wezen is dat wat men de informatiemaatschappij noemt het resultaat van een concreet proces van de technologische revolutie, vooral op het vlak van de informatie- en communicatietechnieken. Zij is het resultaat van de invoering van nieuwe technologieën, diensten en innovaties in een vrij hallucinerend tempo. Zij is ongetwijfeld het resultaat van de verworvenheden van de mensheid.
Aangezien deze verworvenheden worden bespoedigd door egoïstische belangen en door de aandrijvende kracht van de handel hebben degenen die deze bespoedigen er evenwel beslag op gelegd en is het absoluut niet de bedoeling dat hun aanwending ten goede van de hele mensheid komt. Integendeel zelfs! De rol die dit proces kan spelen bij de benadrukking - zelfs de verergering - van de al zo grote en ernstige sociale verschillen verontrust ons dan ook ten zeerste.
In werkelijkheid lijkt het ons overduidelijk dat de informatiemaatschappij, zoals ze wordt opgebouwd, deze verschillen verergert en benadrukt door middel van de bestaande dualiteit tussen degenen die hiertoe toegang hebben en degenen die hiervan uitgesloten worden. De amendementen die wij onderschrijven in het verslag van mevrouw Boogerd-Quaak trachten deze verontrusting weer te geven en indien zij worden aangenomen zullen wij vóór het verslag stemmen, wat wij ook zullen doen voor de verslagen van onze collega's Hendrick, Rübig en Ahlqvist, die wij allen feliciteren met hun werk.
Tot besluit moet ik wel de alarmbel luiden aangaande de dreigende compatibilisering van verschillende soorten analfabetisme die gepaard gaat met de informatiemaatschappij zoals die wordt opgebouwd:
het analfabetisme van degenen die niet eens kunnen lezen, schrijven en rekenen omdat zij verplicht zijn nog in een heel ver verleden te leven en die een aanzienlijk deel zullen vormen van de vele en groeiende sociale lagen die gescheiden zijn van de toegang tot de nieuwe technologieën; -het analfabetisme van degenen die snel zullen ontleren te lezen, schrijven en rekenen omdat zij alleen nog maar - vast heel goed - " clic" kunnen doen met een elektronische muis en die al in een toekomstige wereld leven, een toekomstige wereld die ik wens, maar waar ik mij voor inzet dat zij er niet zo zal uitzien, omdat zij de mensen nog meer zal verdelen, waarbij een steeds grotere basis van het sociale spectrum gevormd wordt door inframensen met aan het andere uiteinde superinformatiemensen die nog nooit van Rimbaud gehoord hebben en onverschillig staan ten opzichte van de economische gruwelijkheden.
Wibe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de drie rapporteurs bedanken voor hun in mijn ogen meer dan uitstekende verslagen. Ik wil slechts enkele overwegingen naar voren brengen, vooral met betrekking tot het verslag van mevrouw Boogerd-Quaak.
In tegenstelling tot wat vele sprekers hier naar voren hebben gebracht, denk ik dat wij niet zo ongerust hoeven te zijn over het feit dat de VS op dit gebied technologisch de leiding heeft. Eigenlijk is dit hetzelfde argument als hetgeen Servan-Schreiber al vijfendertig jaar geleden naar voren heeft gebracht, toen hij over de Amerikaanse uitdaging schreef, d.w.z. dat Europa op technologisch gebied hopeloos bij de VS ten achter was geraakt. Het staat immers vast dat de groei per hoofd van de bevolking tijdens deze vijfendertig jaar in de VS niet hoger is geweest dan in Europa, en ik ben er volledig van overtuigd dat dat ook in de toekomst zo zal zijn.
De reden dat wij niet zo ongerust hoeven te zijn, is dat handel op relatieve voordelen berust. Europa heeft in plaats daarvan handelsvoordelen op andere terreinen. Het is dus geen ramp als Europa niet op alle terreinen van de informatietechnologie marktleider wordt. Bovendien denk ik dat als wij werkelijk willen dat Europa een leidende rol speelt op het gebied van de speerpunttechnologieën, we dan moeten beginnen met het eenvoudige feit dat acht van de tien Nobelprijswinnaars op het gebied van de natuurwetenschappen uit de VS komen. Wij moeten ons daarom richten op het fundamentele onderzoek als wij in de toekomstige technologieën een leidende rol willen spelen.
Waar ik mij eigenlijk ongeruster over maak in de informatiemaatschappij, zijn de gelijke kansen. Vandaag de dag zijn jonge, hoog opgeleide, en hoog gesalarieerde mannen immers oververtegenwoordigd in de informatietechnologie. Het probleem zoals ik het zie, is hoe wij de kennis gelijkelijk onder de mensen kunnen verspreiden. Ik denk dat mevrouw Boogerd-Quaak volkomen gelijk heeft door op de rol van de scholen te wijzen. In dit verband rust er op ons een grote verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er door de informatietechnologie voor de toekomstige generaties geen klassenmaatschappij ontstaat.
Wij zien immers ook op het ogenblik al hoe welgestelde families die zich dat kunnen veroorloven, via een personal computer op Internet aangesloten zijn en daardoor hun kinderen de kennis van deze technologie zo te zeggen met de moedermelk meegeven. Helaas hebben niet alle kinderen ouders die in computers geïnteresseerd zijn of die het zich kunnen veroorloven een computer te kopen. Ik denk dat wij dit probleem op de een of andere manier moeten aanpakken om ervoor te zorgen dat wij geen verschillende klassen in de informatiemaatschappij creëren.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik er op wijzen dat wij ook in de gaten moeten houden dat de informatietechnologie grote positieve mogelijkheden heeft voor decentralisering van de werkgelegenheid. Dat mensen in het hoge noorden met mensen in het zuiden aan dezelfde projecten kunnen werken, maakt het voor ons mogelijk om het platteland te ontwikkelen en de concentraties in de grote steden tegen te gaan.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik mevrouw Ahlqvist, over wier verslag ik het zal hebben, met haar werk willen feliciteren. De mededeling van de Commissie die aan de basis van haar uitstekende verslag ligt, draagt de titel "Leren in de informatiemaatschappij" en is bedoeld als een Europees initiatief voor het schoolonderwijs. Dit ontlokt mij de principiële opmerking dat men onze onderwijsstelsels misschien tekortdoet door te veronderstellen dat ze pas nu aansluiting bij het computertijdperk vinden. Informatica als onderwijsvak en computerlokalen als klaslokalen zijn toch al overal in Europa te vinden.
Door dit initiatief moet niettemin in herinnering worden gebracht dat de omgang met de informatica en de media een voortdurende uitdaging is, die iedereen die in het onderwijs staat telkens weer het hoofd moet bieden. Wij mogen daarbij evenmin over het hoofd zien dat de verantwoordelijkheid voor de onderwijs- en opleidingssector in de eerste plaats bij de lidstaten ligt. Daarom juich ik het ook toe dat in paragraaf 3 van de ontwerpresolutie uitdrukkelijk wordt verwezen naar de soevereine bevoegdheid van de lidstaten in culturele aangelegenheden en dat ook in andere paragrafen aan de verleiding wordt weerstaan de lidstaten voorschriften op te leggen en in plaats daarvan wordt geprobeerd hun suggesties te doen.
Ik moet toegeven dat ik nog altijd moeite heb met de paragrafen 13, 14 en 15. Ik begin het stilletjesaan beu te worden dat meisjes en vrouwen nog altijd als domme ganzen in de wereld van de techniek worden afgeschilderd!
Alleen al een blik in de kantoren hier rondom ons maakt toch duidelijk dat juist vrouwen heel zelfverzekerd met de nieuwe technieken omgaan. Als hier nog een deficit wordt vastgesteld, dan betekent dit dat veertig jaar coëducatie in feite niets, maar dan ook niets hebben opgeleverd! We mogen bovendien niet te belerend zijn. De verwijzing naar een speelse omgang met deze technieken is als pedagogische tip weliswaar onschadelijk, maar ook volslagen overbodig! Ik ben het volledig eens met de rapporteur dat de veranderingen in de communicatie ook aan een hervorming van de scholen moeten worden gepaard, die blijkbaar allang had moeten plaatsvinden. Alleen valt de lerarenopleiding niet onder de taken van de Gemeenschap en ik heb dan ook problemen met het voorstel ze in het kader van de structuurfondsen te steunen. Daarom zal mijn fractie bij paragraaf 27 om stemming in onderdelen verzoeken en alleen met het eerste deel van die paragraaf instemmen.
Er zijn nog twee aspecten die ik zou willen toejuichen. Ten eerste, de verwijzing naar gehandicapten, die ik zeer belangrijk vind en, ten tweede, het voorstel de onderzoeks- en onderwijsprogramma's met het oog op hun bruikbaarheid voor de koppeling van scholen aan een netwerk te onderzoeken. Daarbij moeten wij echter duidelijk weten waar wij enerzijds de prioriteiten willen leggen en waar wij anderzijds willen bezuinigen. Ondanks de genoemde bezwaren hoop ik dat het verslag voor de rest veel steun zal krijgen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, er is hier vandaag veel gezegd dat voor zichzelf spreekt, maar iets wat noch door de werkgroep noch door de meeste lidstaten voldoende serieus is genomen, is de groeiende behoefte aan door Europa verzorgde normen en infrastructuur voor digitale geografische informatie. Ik doel hiermee op plaatsgebonden informatie.
Ergens in het actieplan wordt gesproken over GI2000, maar er is niets gebeurd, hoewel Franse, Duitse, Spaanse en Nederlandse ministers in 1994 in een brief de Commissie om maatregelen hebben verzocht. Wij kunnen enorm veel bezuinigen wat de follow-up betreft. Wij moeten iets doen binnen het vijfde kaderprogramma voor onderzoek. Er staat niets over geografische informatie in de begroting voor 1998. En als daar niets over in staat, kan de EU ook niet doen wat van ons wordt vereist en wat wij in verband met de G7-informatieconferentie van een paar jaar geleden hebben beloofd. Er is ook een betere coördinatie nodig van de databanken die de Commissie zelf opzet.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij beraadslagen vandaag over vier verslagen inzake telecommunicatie, en wel over deze vier verslagen tezamen. Dat is ook zinvol. De informatiemaatschappij heeft namelijk zoveel aspecten die wij alleen maar geïntegreerd kunnen bekijken. Maar hoe is de situatie in de Europese Unie eigenlijk? Momenteel verliezen wij van jaar tot jaar marktaandelen als producent. Er zijn twee grote firma's - precies 10 % van de markt - die Europees zijn. Wij geven de stoot tot een brede maatschappelijke discussie over de mogelijke gevaren van de informatiemaatschappij, over de mogelijke verliezers.
Wij hebben geen geharmoniseerde markten. Wij verminderen de middelen voor onderzoek en ontwikkeling, ook op het gebied van de informatietechnologieën. Van de Amerikanen moeten wij ons vragen laten welgevallen, zoals: waarom bent u eigenlijk zo tegen e-mail en Internet? Dit is vorige week in Bonn in een gezelschap echt gebeurd! Overigens, bij Internet denken wij veeleer aan gevaren en aan kinderporno dan aan communicatie tussen verafgelegen plaatsen van de wereld. Wat hebben wij eigenlijk nodig? Wij hebben om te beginnen veel meer middelen voor onderzoek en ontwikkeling nodig. Wij hebben daar ook een brede acceptatie voor nodig. Wij kunnen niet alleen maar dat financieren wat wij willen behouden. Wij moeten ook dat financieren wat ons de toekomst zal brengen.
Dit onderzoek moet gecoördineerd zijn en op toepassingen gericht. Ook daar is er weer acceptatie voor nodig - acceptatie om ons veel meer met toepassingen bezig te houden, zelfs als wij daarin zover willen gaan dat wij de industrie waar het nodig is hulp bieden. Wij hebben echter ook een breed opgezet onderzoek op het gebied van normalisatie nodig. Alleen als wij onze normen zelf kunnen doorzetten, zullen wij markten van morgen kunnen veroveren. Juist met het oog hierop hebben wij voor de informatiemaatschappij een veel ruimere en veel betere overdracht van technologie nodig dan we tot dusver nodig hadden. Waarom vinden wij ons te goed om toepassingen te financieren, waarom gaan wij niet verder dan de grondslagen? Satellieten die geld opleveren, toepassingssatellieten, zijn daarom toch niet ordinair. Waarom zouden wij alleen onderzoekssatellieten de ruimte in mogen sturen?
Maar de allereerste voorwaarde om een informatiemaatschappij en netwerken tot stand te kunnen brengen, is dat de burger ze accepteert, dat er vraag naar is. Met andere woorden wij hebben in dit geval een breed opgezette informatiecampagne nodig - ook al ben ik daar op andere gebieden niet altijd een voorstander van - maar wel een positieve informatiecampagne waarin eerst de mogelijkheden en de kansen van de informatiemaatschappij worden opgesomd in plaats van de mogelijke risico's ervan. Voorts hebben wij een groot offensief voor telewerken nodig. Veel telewerk zal ook een bijdrage zijn tot ontwikkeling op het platteland, tot werk voor vrouwen, die gezin en beroep hierdoor beter zullen kunnen combineren. Als wij veel telebanen hebben, wordt het ook tijd dat we telewerk sociaal begeleiden. Maar als wij telewerken van tevoren verbieden en van tevoren negatief zijn ingesteld, dan zullen wij nooit succes kunnen hebben in de informatiemaatschappij.
Ik ben soms bang dat wij deze kans met het oog op de toekomst voorbij zullen laten gaan. Juist op het gebied van de informatiemaatschappij moeten we centraal handelen en dat moeten we nu doen. Daarom is het toe te juichen dat we deze vier verslagen juist nu, samen met de vier voorstellen van de Commissie, behandelen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, als je de verslagen doorneemt en ze met de discussie van vanmiddag vergelijkt, valt er toch wel een heel belangrijk verschil op. De verslagen hebben allemaal betrekking op wat de Commissie tot dusver samen met het Parlement heeft gedaan en gaan vervolgens in op de nieuwe aspecten die hier worden voorgesteld, met andere woorden op het actieprogramma, de bijzondere mogelijkheden waarop wij voor de scholen, het onderwijs in het algemeen enzovoort wijzen.
De discussie heeft daarentegen, zoals helaas vaak bij discussies over de informatiemaatschappij, als een soort klaagmuur gediend voor vele leden van het Parlement die de onrechtvaardigheid van de wereld, het feit dat er armen en rijken zijn in die wereld en wat weet ik nog al meer betreuren. Nu is dat natuurlijk ook in het kader van de informatiemaatschappij een thema. Het probleem is alleen dat als de Commissie een antwoord op deze kritiek probeert te geven, de dames en de heren die deze kritiek hebben geuit altijd al weg zijn.
Ik zeg dat niet uit gekrenkte trots, zo belangrijk is dat niet voor mij. Er zijn echter ook enkele getrouwen, onder wie mevrouw Pailler. Het verheugt mij telkens weer dat zij werkelijk een discussie wil voeren en dat ook doet, ook al verschillen wij soms van mening.
Ik zal nog eens proberen de samenhang te schetsen die enkele deelnemers in de discussie hebben gemist. Wij hebben de informatietechnologie en de ontwikkeling daarvan van meet af aan niet als een technisch of economisch probleem gezien, wat alleen al af te leiden valt uit het feit dat wij voor het woord "informatiemaatschappij" hebben gekozen. Wij hebben integendeel van in het begin, van in ons eerste desbetreffende voorstel, het zogenaamde verslag-Bangemann over de Top te Korfoe, erop gewezen dat de wezenlijke problemen op het gebied van het maatschappijbeleid liggen en dat we voor het gebruik van deze nieuwe technologie in de samenleving bereidheid en openheid moeten scheppen.
Wij hebben echter ook gezegd - en daar werd hier op het laatst ook naar verwezen - dat wij natuurlijk alleen maar over het uit het oogpunt van het maatschappijbeleid verstandig gebruik van deze technologieën kunnen discussiëren, als wij die technologieën zelf hebben, als wij ze zelf ontwikkelen en als wij ze niet uitsluitend als klant bij anderen kopen. Daarom hebben wij van meet af aan ook geprobeerd de bestaande hinderpalen weg te werken en ik kan misschien in herinnering brengen dat ons voorstel om de overheidsmonopolies in de telecommunicatiesector af te schaffen, niet onomstreden was in het Parlement.
De datum waarop er ook in de telecommunicatie mededinging zal heersen, is niet meer veraf: 1 januari van volgend jaar. Ook de mededinging als element van deze nieuwe technologie en het economisch gebruik ervan waren niet onomstreden. Maar dankzij de mededinging is de afstand die tussen ons en de Verenigde Staten op het stuk van de kosten voor de transmissie van informatie bestond, nu al gehalveerd. In het begin waren deze kosten bij ons tienmaal hoger dan in de VS, vandaag zijn ze nog vijfmaal hoger. Wij moeten op hetzelfde niveau als de VS komen, maar de afschaffing van de monopolies, de invoering van mededinging, van een marktsituatie heeft al tot een hele verbetering geleid voor degenen die vroeger door de hoge tarieven van informatie waren uitgesloten.
Dat is het sociale effect dat wij bereiken door nuttig gebruik te maken van wat de markteconomie aan instrumenten beschikbaar stelt. Het is niet mijn bedoeling daardoor iets op te hemelen. Ik ben niet van mening dat de mededinging een doel op zich is. Ik ontken niet dat wij nog bijkomende inspanningen moeten leveren, wat wij hier ook doen, maar ik zeg wel: er bestaat geen betere mogelijkheid om de minder begunstigden te helpen dan de kosten te verlagen die men moet betalen als men zich wil informeren.
Een aantal dingen die hier werden gezegd, kloppen gewoon niet. Zo werd er bijvoorbeeld nog maar eens beweerd dat wij helemaal achter zijn, dat ons marktaandeel daalt. Dat is niet waar. Ik heb er reeds bij vorige gelegenheden op gewezen: als je de drie belangrijkste elementen van deze technologie of deze economische activiteit neemt, namelijk de infrastructuur, de zogenaamde hardware en de software , dan is het duidelijk dat wij op het gebied van de infrastructuur geen achterstand hebben. Niet toevallig hebben de Amerikanen hun eigen inspanning highways of information , informatiesnelwegen, genoemd. Zij hebben namelijk infrastructuurproblemen, wij niet.
Op het gebied van de hardware zijn wij wereldwijd concurrerend, niet alleen dankzij de grote bedrijven waaraan daarbij altijd wordt gedacht - Siemens, Alcatel en Philips - maar ook dankzij kleine bedrijven uit kleinere lidstaten, zoals Ericsson uit Zweden of Nokia uit Finland, die wereldwijd concurrerende ondernemingen zijn. Het klopt evenmin dat wij geen belang aan normalisatie hebben gehecht. Iemand uit de liberale fractie heeft in verwijtende bewoordingen gezegd dat wij ons toch met normalisatie bezig moeten houden. De betrokken dame heeft blijkbaar over het hoofd gezien dat wij ons in dit debat ook bezighouden met het verslag van de heer Rübig, dat uitsluitend aan normalisatie is gewijd! Zeg nu zelf, hoe kunnen wij op die manier nog met elkaar discussiëren?
Wij hebben in de normalisatie met de GSM-standaard een standaard voor de mobiele telefonie in het leven geroepen die wereldwijd is erkend. Ik bedoel maar, voor mijn part mag men af en toe zijn hart gerust eens luchten over wat er allemaal verkeerd gaat in de wereld, als men daarbij de feiten maar niet uit het oog verliest. Zo is ons marktaandeel vergeleken bij dat van de VS, Japan en de zogenaamde vier tijgers de afgelopen drie jaar slechts een heel klein beetje gewijzigd. In 1995 hadden wij 30, 3 %, in 1996 29, 7 % en in 1997 29, 3 %. De VS hadden respectievelijk 34, 5 %, 34, 5 % en 34, 7 %; Japan 15, 1 %, 14, 9 % en 14, 6 % - het aandeel is veel sterker gedaald - en de zogenaamde vier tijgers hadden 3, 9 %, 4 % en 4 %. U ziet dat er bij deze vier grootste concurrenten helemaal niet zoveel is veranderd en wat ze hebben verloren, is zeer vaak naar de ontwikkelingslanden gegaan.
Daarop zou ik ook eens willen wijzen, omdat hier telkens weer van de groeiende kloof tussen ontwikkelings- en industrielanden wordt gesproken. Juist op het gebied van de informatiemaatschappij profiteren zogenaamde ontwikkelingslanden van aanzienlijke concurrentievoordelen, zeker op het gebied van de software , waar wij zeker nog zwakker zijn dan vele anderen, maar waar wij ondertussen toch ook onze achterstand beginnen in te halen. India is bijvoorbeeld een van de beste, meest concurrerende software -landen van de wereld. En zeggen dat wij vroeger hebben geloofd in ontwikkelingslanden concurrerende industrieën te kunnen scheppen door aan deze landen geld beschikbaar te stellen; wij weten nu dat dat niet veel heeft opgeleverd. Deze landen echter met hun kennis in onze markten opnemen, ze als concurrenten accepteren, dat is pas echte ontwikkelingshulp en als je dat doet, dan komen sommigen plotseling tot de ontdekking dat dit in het nadeel van Europa zal uitvallen. Zij spreken dan van delokalisatie, de globalisatie-val en dergelijke meer.
Dezelfde mensen die vroeger altijd op ontwikkelingshulp hebben aangedrongen en altijd maar meer geld hebben geëist, komen vandaag tot de ontdekking dat de aanvaarding van de concurrentievoordelen van ontwikkelingslanden in een mededingingsstelsel een "val" voor ons is. Dat vind ik de grootste huichelarij die ik ooit over ontwikkelingshulp heb gehoord!
Voorts werd er gezegd, ik geloof ook door een lid van de liberale fractie - ik moet daar weer eens langslopen, ik ben de laatste tijd niet meer bij de liberale fractie geweest en dat is nu merkbaar - dat wij alleen maar bergen papier produceren. Alleen al het aantal praktische projecten dat wij op het gebied van de informaticamaatschappij steunen en begeleiden - en wij zijn daar nog maar drie, vier jaar mee bezig - is opgelopen tot 3.000. Wij hebben met de Europese steden een project opgezet, dat ondertussen tot alle steden van de wereld is uitgebreid, namelijk om samen met hen ondernemingen op te starten die voor de burgers van belang zijn, dus niet alleen informatie over het aanbod van de steden, maar bijvoorbeeld ook voor een betere gezondheidszorg. Op het gebied van de telegeneeskunde hebben wij ondertussen een hele reeks uitstekende projecten. Wij hebben samen met deze steden nog andere projecten ontwikkeld, praktisch werk verricht.
Wij hebben ook het forum van de informatiemaatschappij in het leven geroepen. Wij hebben toen tegen het Parlement gezegd dat wij ook gaarne vertegenwoordigers van het Parlement eraan zouden laten deelnemen. Eerst hadden wij aan een vertegenwoordiging van twee leden gedacht. Dit voorstel lokte een storm van verontwaardiging uit, want twee was natuurlijk niet genoeg. Eigenlijk was de bedoeling van het forum dat wij zouden praten met degenen die anders niet aan het woord komen, dus met de maatschappelijke groeperingen. Maar goed, wij hebben het aantal parlementsleden dan maar tot vijf verhoogd. Ik moet u helaas zeggen dat de deelneming van de parlementsleden voor ons en ook voor het forum een teleurstelling is geworden. Het zou goed zijn als het Parlement eens kennis zou nemen van wat in dit forum wordt uitgewerkt. Het forum levert heel puik werk! Ik denk dat het helemaal niet slecht zou zijn als wij af en toe eens debatten zouden houden met degenen tot wie u zich wilt wenden, opdat u eens kunt zien wat er allemaal al gebeurt.
Maar sta mij toe dat ik nu het een en ander over de verschillende verslagen zeg, want het zou echt unfair zijn als ik mij alleen maar met het debat zou bezighouden en niets over de verslagen zou zeggen. Ik dank de heer Hendrick, want hij heeft precies onderstreept wat wij willen doen, wat overigens een antwoord op vele vragen is. Het meerjarenprogramma zal er in de eerste plaats toe dienen de overgang naar de informatiemaatschappij gemakkelijker te maken voor de maatschappelijke groeperingen die deze stap uit eigen beweging niet kunnen doen. Iemand heeft hier geëist dat er meer rekening zou worden gehouden met de minder begunstigden en met de afgelegen regio's. Deze persoon kan het verslag-Hendrick niet hebben gelezen, want dat is precies wat daarin wordt geëist.
Ik dank mevrouw Günther overigens voor haar bijdrage. Wat zij en de heer Herman hebben gezegd, was echt naar mijn hart. Als ik een vrouw was, zou ook ik mij er vastberaden tegen verzetten telkens weer in één adem te worden genoemd met groepen die echt bijzondere steun nodig hebben, want daardoor wordt de schijn gewekt dat vrouwen slechter kunnen omgaan met de informatietechnologie dan mannen. Het omgekeerde is waar! Nu verlaat mevrouw Roth-Behrendt ons, omdat ik haar voor één keer lof heb toegezwaaid!
Als je ziet hoe vrouwen die in bedrijven werken tegenwoordig absoluut geen probleem hebben om met deze moderne informatiesystemen om te gaan...
(Interruptie) ...al goed, ik geef het op!
Wij kunnen samen eens een bezoek brengen aan dergelijke bedrijven. Het probleem is namelijk dat je van de realiteit blijkbaar verschillende opvattingen kan hebben. Ik heb het al eens in het begin gezegd: mij lijkt telewerken een uitstekende oplossing te zijn voor het onoplosbare conflict waarmee veel vrouwen tot dusver waren geconfronteerd. Vrouwen die namelijk in hun gezin hun plichten als moeder en als middelpunt van een huishouden wilden vervullen en tegelijk een beroep wilden uitoefenen, stonden tot dusver voor een vrijwel onoplosbaar dilemma. Veel vrouwen staan daar vandaag nog altijd voor en telewerken zou hun de mogelijkheid geven, via deeltijdwerk, deze beide taken met elkaar te combineren. Toen ik dat zei, hebben enkele leden van het Parlement mij alweer aangevallen en gezegd: dat leidt tot isolement van de vrouw. Ze zal geen koffie meer kunnen drinken met collega's enzovoort.
We kunnen ons natuurlijk een wereld voorstellen die om zo te zeggen ideaal is. Alleen zullen wij die wereld nooit kunnen verwezenlijken. Als we echter een zekere verbetering van de wereld zoals hij vandaag is, kunnen bewerkstelligen, dan vind ik het de moeite dat te proberen in plaats van te wachten totdat de wereld wordt zoals het ideaalbeeld dat we misschien van hem hebben.
Wat wij in het kader van dit programma doen, is precies wat in het debat tot uitdrukking is gekomen. We moeten mevrouw Boogerd-Quaak dan ook danken, omdat ze in haar verslag wijst op wat wij van meet af aan hebben gedaan. Natuurlijk moeten wij nieuwe taken aanpakken. Daarom hebben wij dit rolling action -programma ook voorgelegd. Wat wij nu doen bij electronic commerce , bij de modernisering van onze opleidings- en bijscholingsstelsels, bij de verbetering van de regionale en sociale samenhang en bij de bescherming van de burger, ook tegen schadelijke en illegale inhouden, maakt dus deel uit van een nieuw werkprogramma. Het is iets wat wij niet van meet af aan hebben gedaan, maar het is een antwoord op de problemen waar wij bij de ontwikkeling van de systemen op zijn gestuit.
Zo vindt bijvoorbeeld over veertien dagen in Bonn een conferentie plaats met veel partners -niet alleen uit de Unie maar ook van buiten de Unie - over de vraag: hoe kunnen wij echte bescherming bieden tegen illegale en andere inhouden die een gebruiker niet wil? Dat is namelijk een moeilijk probleem, dat niet kan worden opgelost door Internet te discrimineren, omdat ook op Internet pornografie en andere illegale inhouden voorkomen, maar wel door te bespreken hoe men deze bescherming technisch kan organiseren. Dat zijn wij van plan en dat willen wij ook doen.
Vervolgens dank ik de heer Rübig. Hij heeft er terecht op gewezen dat ook wij op het gebied van de normalisatie een hele reeks dingen zien die hard nodig zijn, en met name een snelle, praktische, dicht bij de praktijk staande opstelling van normen. Maar op dat punt ziet de balans er niet slecht uit. De heer Rübig zal zich herinneren dat mijn voorstel om niet meteen alles zelf - van ons uit - te regelen, maar te proberen samen met het bedrijfsleven tot dicht bij de praktijk staande resultaten te komen, in het Parlement op heftige kritiek werd onthaald, omdat velen nog altijd alleen maar vertrouwen in de overheid hebben en vinden dat je niet op die manier te werk kan gaan.
Toch hebben wij al goede ervaringen met die aanpak opgedaan. Wij hebben voor het uitzenden van digitale signalen, als enigen in de wereld, een sluitende keten van normen, die wij samen met het bedrijfsleven hebben uitgewerkt. Deze normen gelden voor het uitzenden, comprimeren, decomprimeren en ontvangen van signalen. Wij hebben dus absoluut geen achterstand, integendeel. Op dat gebied zijn wij zelfs beter dan vele anderen en wij zien dat dit ook op het vlak van het industriebeleid goede resultaten heeft.
Mevrouw Ahlqvist heeft zich over een kwestie gebogen waar wij ons ook van meet af aan zeer actief mee bezig hebben gehouden. Een van de task forces die door ons op het gebied van onderzoek en ontwikkeling zijn ingesteld, heeft zich namelijk beziggehouden met software op het gebied van onderwijs, beroepsopleiding en bijscholing. Dat is al jaren geleden! Wij hebben de lidstaten uitgenodigd met ons te bespreken hoe scholen het best aan het net kunnen worden gebracht. Ik geef toe dat wij op dat terrein geen rechtstreekse bevoegdheid hebben - en dat is ook een beetje ons probleem - maar alle lidstaten hebben zich over de kwestie gebogen, enkele hebben een zekere achterstand, andere staan dan weer verder. Iedereen weet echter dat dit een van de belangrijkste problemen is.
Aan mevrouw Pailler zou ik willen vragen niet zo kritisch te staan tegenover de deelneming van particuliere bedrijven. Het gaat om bedrijven die er uiteraard in geïnteresseerd zijn dat in de toekomst of gewoon door het gebruik van computers, Internet en andere mogelijkheden in het onderwijs nieuwe klanten ontstaan, maar deze bedrijven zijn bereid eerst voor weinig geld, of zelfs gratis, uitrusting beschikbaar te stellen die de scholen zelf niet hebben en die evenmin door de overheid wordt gefinancierd.
Ook hier bestaat er een verschil tussen de ideale wereld, zoals je je die kan voorstellen, en de praktijk. Natuurlijk zou je je kunnen voorstellen dat iedere lidstaat zoveel geld heeft dat hij in het kader van zijn begroting alles kan financieren. Maar zo ideaal is de wereld niet, overigens ook niet in het communistische systeem, mevrouw Pailler. Ik heb de kandidaatlidstaten bezocht, die stuk voor stuk communistische landen zijn geweest. Welnu, er bestaan daar nauwelijks scholen met een Internet-aansluiting. Je mag dus niet denken dat deze verkeerde houding haar oorsprong in het kapitalisme vindt. Wij willen echter gebruik maken van deze mogelijkheden.
Het actieplan heeft vier actielijnen en wij hopen dat wij zonder extra overheidsmiddelen zullen rondkomen. Wij willen in ieder geval ons best doen om ons niet te zeer bezig te houden met deze budgettaire moeilijkheden. Wij willen in de eerste plaats iets praktisch te doen. Verontschuldig mij, mijnheer de Voorzitter, voor de nogal puntige formulering van mijn antwoord, maar ik heb de indruk dat ons debat zich nog verder moet ontwikkelen, als wij werkelijk iets willen doen aan de praktische problemen waarvoor de burgers van de Unie zich tegenwoordig gesteld zien.

Plooij-van Gorsel
Mijnheer Bangemann, ik zou graag iets willen herhalen wat u blijkbaar niet goed hebt begrepen. Ik zeg het daarom in het Duits. U bent vandaag zeer defensief geweest. Dat was helemaal niet nodig, want ik heb niet gezegd dat u ons alleen maar documenten stuurt. Ik heb alleen maar gezegd dat de verschillende afdelingen in de Commissie ons altijd op verschillende tijdstippen mededelingen en communicaties sturen. Daarom reageren wij daarop. Wij zouden gaarne zien dat dit werd geïntegreerd. Ik heb gevraagd of u het werk in de Commissie misschien beter kunt coördineren. Ik heb niet gezegd dat u niets doet! U weet misschien dat ik soms ook projecten bezoek en op conferenties over telecity's en dergelijke spreek. Ik weet precies wat u op dit gebied allemaal doet, en ik verheug mij daarover.
Vervolgens hebt u gezegd dat wij geen marktaandelen verliezen. Dan moet u mijn verslag van vorige week nog eens doornemen. In 1990 hadden wij een marktaandeel van 35 % en nu nog maar 29 %; dat is een achteruitgang van 6 %. Maar het verheugt mij u weer eens in de liberale fractie...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Invoer van met hormonen behandeld vlees
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de verklaring van de Commissie over de invoer van met hormonen behandeld vlees (WTO).

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn collega Fischler verontschuldigen, die deze verklaring natuurlijk graag persoonlijk had afgelegd, maar die in de onmogelijkheid verkeerde dat te doen en mij daarom heeft verzocht zijn verklaring - en bijgevolg de verklaring van de Commissie - voor te lezen.
De speciale werkgroep voor hormonen van de WTO heeft de partijen op 8 maart 1997 twee vrijwel identieke tussentijdse verslagen, één voor de VS en één voor Canada, voorgelegd. Als voorlopig - nogmaals, voorlopig - resultaat achtte de speciale werkgroep het EG-verbod op de invoer van met hormonen behandeld vlees strijdig met een reeks bepalingen van de WTO-Overeenkomst betreffende de toepassing van sanitaire en fytosanitaire maatregelen. Natuurlijk was dat een teleurstelling voor de Commissie. Op verzoek van de Europese Unie vond op 4 juni 1997, met het oog op een tussentijds onderzoek, een vergadering met de speciale werkgroep plaats. De Commissie heeft daar een hele reeks opmerkingen gemaakt die vooral betrekking hadden op de wijze waarop de speciale werkgroep gebruik maakt van wetenschappelijke gegevens.
Het definitieve verslag wordt tegen het eind van de maand verwacht en daarom wil de Commissie liever geen standpunt innemen voordat de speciale werkgroep zijn werkzaamheden heeft voltooid. Ook al zouden de vooruitzichten om tot een ander resultaat te komen misschien niet erg goed zijn, de Commissie zou in elk geval een procedurefout inbrengen. Ze zal voorts alle haar in het kader van de WTO ter beschikking staande middelen gebruiken om een resultaat te bereiken waarbij het recht van de Europese Gemeenschap om zelf te beslissen welk beschermingsniveau deze voor haar burgers passend acht zonder restrictie wordt erkend.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, de Commissie kan niet altijd zo verheugende standpunten innemen als dit hier. Uit wat u hebt gezegd en uit een brief die de heer Fischler enkele weken geleden aan de voorzitter van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming heeft geschreven, kan ik afleiden dat de Commissie samen met het Europees Parlement bij de talrijke besluiten en beslissingen blijft die tot doel hebben het gebruik van natuurlijke of kunstmatige groeibevorderaars, met andere woorden hormonen, bij het mesten van dieren in de Unie verder te verbieden en daar ook aan vast te houden.
Het gebruik is in de Europese Unie op goede gronden verboden. Er bestaan nog geen langetermijnstudies over de gevolgen voor de mens. Er circuleren in de wetenschap zeer veel verschillende evaluaties over het nut en de nadelen van hormonen in de dierenmesterij. De wetenschap heeft nog absoluut geen inzicht in het effect van hormonencocktails, die juist het meest worden gebruikt, op de dieren, maar vooral ook op de mens. Als je dat allemaal op een rijtje zet, is het voor mij en mijn fractie - en ongetwijfeld ook voor de meerderheid in het Europees Parlement, daar ben ik zeker van - glashelder dat we aan het verbod moeten vasthouden.
Sta mij toe dat ik nu iets zeg over de situatie in de Europese Unie en over wat wij de consumenten aandoen. Hoeveel vertrouwen wij de laatste tijd in de Europese Unie op het gebied van voedingsmiddelen - mede door het BSE-schandaal - hebben verloren, valt gewoon nog niet in te schatten. Voor de boeren is het waarschijnlijk wel in te schatten, net als voor enkele verkoops- en marktorganisaties, maar wat het voor de mensen betekent, valt niet in te schatten. Als het uiteindelijk resultaat zou zijn dat wij door de WTO verplicht worden hormonen toe te laten, voor mijn part uit de VS ingevoerd en geëtiketteerd of niet-geëtiketteerd, dan zou dat opnieuw - en terecht - tot een enorm verlies aan vertrouwen onder de bevolking leiden.
Ik ben er dan ook van overtuigd dat onze strategie erin moet bestaan dat wij bij een hervorming van de marktordening voor rundvlees en melk duidelijk stellen dat ieder gebruik van hormonen verboden blijft. Daarnaast moet echter ook een strategie worden ontwikkeld voor onze omgang met de partners in het kader van de WTO. Ik verzoek u, mijnheer Bangemann, in de Commissie voor de nodige maatregelen te zorgen om ons in de Europese Unie ook in staat te stellen verslag uit te brengen over de wetenschappelijke inzichten die door de WTO worden voorgelegd, maar ook naar het waarom daarvan te vragen. Want ook in dit geval zijn de zogenaamde verklaringen van geen bezwaar /overeenstemming die worden voorgelegd, helemaal niet gecontroleerd en het oude gezegde "zoveel hoofden, zoveel zinnen" geldt zeker voor wetenschappers. Juristen ontsnappen er evenmin aan. Er zijn voor wat van de zijde van de WTO werd voorgelegd, evengoed ook andere wetenschappelijke inzichten te vinden. Als wij zeker willen zijn dat wij bij de bevolking van de Europese Unie telkens weer zoiets als vertrouwen, de zekerheid, het gevoel kunnen wekken dat wij ervoor zorgen dat vlees en voedingsmiddelen onberispelijk zijn, dan moeten wij aan het verbod op hormonen vasthouden.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volkomen met de laatste opmerkingen van mevrouw RothBehrendt eens. Het gaat hier om het consumentenvertrouwen, dat van het grootste belang is. Als Parlement willen wij hier vanavond het standpunt aanscherpen dat wij al verschillende jaren innemen en ervoor zorgen dat de Commissie zich blijft inspannen om het huidige standpunt van de Europese Gemeenschap te verdedigen.
Ik heb de heer Bangemann met verbazing horen verklaren dat het verkeerd zou zijn vooruit te lopen op het besluit dat na de definitieve conclusie van het WTO-panel zou kunnen worden genomen. Wij moeten voorzichtig zijn omdat wij ons in een zeer sterke positie bevinden. De Commissie en het Parlement hebben tijdens het besluitvormingsproces in de Gemeenschap een beslissing genomen. Juist omdat bepaalde bedrijven in de Verenigde Staten grote invloed hebben op het Congres en dus op het besluitvormingsproces in de Verenigde Staten, mogen wij onze vastberadenheid in deze aangelegenheid niet laten verslappen.
Het gaat niet op dat men zegt dat wat goed is voor de Verenigde staten ook goed is voor alle anderen. In zulke aangelegenheden moeten wij hier in de Gemeenschap zelf kunnen beslissen. In de Wereldhandelsorganisatie zullen wij nog met vele beslissingen in botsing komen en zullen nog vele moeilijkheden rijzen als wij geen respect opbrengen voor wat anderen in de wereld geloven. Het WTO-panel zal een beslissing nemen. Ik hoop dat de heer Bangemann beseft hoe sterk de gevoelens in dit Parlement in deze aangelegenheid zijn. Ik hoop dat de Commissie, als de beslissing wordt gehandhaafd waarmee wij geen vrede kunnen nemen, zal opkomen voor wat wij en de Unie geloven en dat wij niet zullen toestaan dat in de Gemeenschap vlees wordt ingevoerd dat wij volgens onze eigen wetgeving niet kunnen aanvaarden.

Rosado Fernandes
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, de woorden van mijn collega Provan steken mij een hart onder de riem: wanneer ik een vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk een maatregel zie steunen tegen de Verenigde Staten en tegen de overmacht die zij momenteel vertegenwoordigen, dan voel ik mij altijd gesterkt. Het Verenigd Koninkrijk is de oudste bondgenoot van Portugal. Voor het eerst voel ik dat er hier echt sprake is van een oud Portugees-Brits bondgenootschap.
Wat de hormonenkwestie betreft, weten wij allemaal dat zij ook in Europa worden gebruikt en de Amerikanen weten dat ook. Zij weten bovendien dat de controle in Europa niet toereikend is. Ook in Portugal worden jammer genoeg hormonen gemaakt en zij brengen momenteel meer op dan cocaïne. Werkelijk waar! Omdat ze verboden zijn. Nog afgezien hiervan baren hormonen mij ook uit filosofisch oogpunt zorgen. Waarom hormonen produceren? Waarom dieren sneller doen groeien terwijl wij een vleesoverschot hebben? Om concurrerend te zijn? Het was het op het concurrentievermogen van de melk gebaseerd beginsel dat ons BSE heeft gebracht...
De waarheid is dat het uit wetenschappelijk oogpunt niet lang meer zal duren of de resultaten van een onderzoek zullen aantonen dat hormonen kankerverwekkend zijn. Uit filosofisch oogpunt heb ik de Amerikanen altijd gezegd dat ik het niet eens was met het feit dat zij de vooruitgang verkeerd hebben geïnterpreteerd om nog meer te produceren van iets waarvan zij al te veel produceren. Op gezondheidsvlak weten wij allemaal dat de hormonenkwestie uit carcinogeen oogpunt de grootste twijfels oproept. Wat de controle betreft, weten wij ook allemaal dat deze in Europa niet toereikend is.
Wat mij hoe dan ook nog meer schokt is te zien hoe het panel van de Wererdhandelsorganisatie optreedt. Hoe worden de rechters gekozen? Wij hebben al het geval van de bananen gehad, waarbij de drie rechters uit Hong Kong, Australië en Zwitserland kwamen. Van bananen wisten zij niets af. Het lijkt nu ook dat in het panel dat de hormonenkwestie heeft beoordeeld mensen met een juridische opleiding zaten die niets van hormonen afweten! Het is dus duidelijk de bedoeling daar een paar niet al te onpartijdige rechters neer te zetten die van het begrip justitie natuurlijk een volkomen verkeerd idee hebben. Ik hoop dat de Commissie de moed heeft dit probleem aan te pakken en de onrechtvaardige eisen van de Verenigde Staten een halt toe te roepen.

Mulder
Mijnheer de Voorzitter, eens te meer bespreken wij in deze vergadering de hormonenkwestie met de Verenigde Staten. Ik kan de Commissie mededelen dat de liberale fractie achter het voornemen van de Commissie staat. Wij zijn tegen het gebruik van kunstmatige hormonen voor de productie van rundvlees. De voornaamste reden is - ook andere fracties hebben het al gezegd - er bestaan nog te veel twijfels onder wetenschappers over de effecten van het gebruik daarvan en zolang er nog een gerede twijfel bestaat, moeten wij het niet toelaten. Ik denk dus dat wij de Europese Commissie moeten ondersteunen om zo lang mogelijk door te gaan als procedureel mogelijk is.
Ik zou echter - dat is ook de opinie van de liberale fractie - niet zo ver willen gaan dat wij het WTO-panel als zodanig veroordelen. Het zal moeilijk zijn om de rechter af te schaffen als er eens een keer een oordeel komt wat verkeerd is. Wij moeten dus gewoon de procedures volgen die ervoor zijn om dit te doen. Maar op een ding, denk ik, moet de Commissie zich voorbereiden. In Europa denken wij anders over de productie van voedsel dan men denkt in bijvoorbeeld de Verenigde Staten of in andere continenten. Wij denken anders over de voeding van de dieren, over de huisvesting van de dieren, over het transport van de dieren, etc. Ik denk dat wij in dit geval zo veel mogelijk de wensen van de consumenten moeten volgen. In verschillende lidstaten van Europa zien wij dat reeds. Wij zien een veelvoud van keurmerken ontstaan. De ene is nog milieubewuster dan de andere, etc. Het is denk ik aan de Europese Commissie om de leiding te nemen om iets te ontwikkelen in deze richting opdat de Europese consument gemakkelijker kan herkennen wat veilig eten is en wat niet. Nog altijd is de klant koning. Die moet kunnen kiezen, die moet de keuze hebben en wij moeten daar in Europees opzicht de leiding aan geven. Ik ben het helemaal eens met wat de heer Provan zei: wij moeten aangeven wat wij willen en het is een wederzijds respect voor elkaar wat wij in de WTO moeten bevorderen.

Querbès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, u wacht het einde van de werkzaamheden van het speciaal comité af. Ik neem daarvan nota, maar u zult moeten toegeven dat de opeenvolgende verdicten van de Wereldhandelsorganisatie op elkaar gelijken.
Na de beslissing over de bananeninvoer heeft het WTO-panel geconcludeerd dat het verbod van de Europese Unie op de invoer van hormonenvlees strijdig was met de regels van de internationale handel. De weigering van de Europeanen om met hormonen behandeld vlees te eten is al evenmin ontvankelijk verklaard als het argument van de ondersteuning van de economie van de overzeese departementen en de ACS-landen. Eens temeer laat de WTO de handelsbelangen en het beginsel van de vrijhandel primeren op alle overwegingen van humane, sanitaire, sociale, culturele en ecologische aard.
Ik herinner eraan dat de Europese Unie de invoer van hormonenvlees sedert 1 januari 1998 niet heeft verboden om de handel kunstmatig en om protectionistische redenen te belemmeren maar om de consumenten te beschermen tegen natuurlijke en kunstmatige hormonen waarvan vele wetenschappelijke experts en het Europees Veterinair Comité erkennen dat ze schadelijk zijn.
De VS-leiders, die zich volstrekt niet om de situatie van de Europese veehouders of om de gezondheid van hun eigen consumenten bekommeren - in de Verenigde Staten sterven jaarlijks duizenden mensen door voedselvergiftiging (4.000 in 1996) - hebben alleen oog voor de handel. Vroeger voerden de Verenigde Staten in, nu voeren ze netto twee miljoen ton uit. Ze willen op die weg voortgaan.
Die commerciële dimensie is voor hen des te belangrijker daar achter de groeihormonen voor de vleesproductie het hormoon voor de melkproductie schuilgaat. Als BST in Europa wordt toegelaten, gaat voor de Amerikaanse bedrijven een reusachtige markt open. Deze uitspraak van het WTO-panel is onaanvaardbaar, alsook het gebruik van de Codex Alimentarius als criterium voor kwesties van gezondheid en kwaliteit.
Wij moeten dus weigeren te kiezen tussen menselijke gezondheid en voedselveiligheid. Die moeten op volkomen andere overwegingen steunen. Daarom verzoekt mijn fractie de Commissie en de Raad niet op de aanmaningen van de WTO in te gaan en vraagt ze het Parlement de resolutie aan te nemen.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie spreekt zich vastberaden uit tegen het gebruik van hormonen en tegen de toelating van met hormonen behandeld vlees uit de Verenigde Staten. Wij willen die rommel hier niet! Wij hebben hem niet nodig! Die mening delen wij met de meerderheid van de boerinnen en de boeren in Europa en met de meerderheid van de consumenten. Tegen commerciële belangen is in beginsel niets in te brengen, maar als commerciële belangen ten koste van de financiële en commerciële belangen van de Europese boerinnen en boeren worden verdedigd, dan hebben wij er wel iets tegen! Als dit bovendien ten koste van de gezondheid van de consument gebeurt, hebben wij er ook iets tegen!
Ik ben van mening dat de Commissie een harde lijn moet volgen. Het is goed mogelijk dat de Commissie momenteel om procedureel-strategische redenen niets meer kan zeggen, het Parlement bevindt zich in een betere positie. Wij kunnen - en zullen - morgen een vastberaden resolutie de wereld insturen en ik ben ervan overtuigd dat ze bijna zonder tegenstemmen in het Parlement zal worden aangenomen. De houding van de Amerikanen - misschien zeg ik beter van de Amerikaanse chemie- en agromultinationals - is arrogant, nationalistisch en brutaal. Zij proberen ons hun ideeën over landbouwproductie en eten op te leggen. Daar moeten wij ons tegen verzetten. There is no culture without agriculture! Als de Amerikanen een andere cultuur hebben, dat zij er dan wel mee varen, maar wij lusten er niet van! Wij behouden ons het recht voor onze eigen eet- en consumptiecultuur te ontwikkelen en verder te ontwikkelen, en daarin is geen plaats voor hormonen.
Mijnheer Bangemann, ik verzoek de Commissie dringend een strategie niet alleen ten aanzien van het panel, maar ook met het oog op de komende WTO-onderhandelingen te ontwikkelen. Deze overwegingen moeten een plaats krijgen in de nieuwe overeenkomst; ter bescherming van de consument en de gezondheid moeten weigeringen mogelijk zijn. De diverse landen of organisaties moeten ook zelf kunnen beslissen, anderen mogen hen niet kunnen verplichten in een richting te gaan waarin zij niet willen gaan. Ik vind het niet nodig dat de puberteit bij onze kinderen door geslachtshormonen vroeger begint dan tot dusver het geval is. Mevrouw Roth -Behrendt heeft daarop gewezen, er bestaan daar geen langetermijnstudies over. Als zij zouden bestaan, zouden ze hoogstwaarschijnlijk in deze richting wijzen. Wij moeten ons dus vastberaden hiertegen verzetten en mogen het ook op lange termijn niet toelaten!

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben gelukkig met het antwoord van de heer Bangemann. Hij stelt dat alle middelen aangewend zullen worden om in elk geval de strijd door te zetten en gelijk te halen voor de Wereldhandelsorganisatie. Ik ben daar gelukkig om en ik hoop dat de Commissie deze strijd verder zal zetten.
Het verslag van het panel van deskundigen is nog altijd een voorlopig verslag. Hierin wordt gewoon geen rekening gehouden met de standpunten van de negen wetenschappers die de Europese Unie had aangeduid. Onze wetenschappers kwamen uit Duitsland, Noorwegen, Hongarije, Puerto Rico en ook uit de Verenigde Staten. Zelf had ik vorige maand drie van hen uitgenodigd op een colloquium in Brussel. Het waren de professoren Metzler uit Karlsruhe, Liehr uit Texas en Epstein uit Illinois. Zij stelden onomwonden dat de zogenaamde Amerikaanse hormonen nooit afzonderlijk worden toegediend, maar steeds in combinatie. En dat juist deze gecombineerde formule op lange termijn bijzonder nefaste gevolgen kan hebben op het menselijk DNA. Zij zouden de vorm kunnen krijgen van genetoxische en kankerverwekkende effecten.
Ook de wetenschappelijke conferentie die de Europese Commissie zelf had bijeengebracht, toen in haar conclusies gesteld dat er een diepgaander onderzoek nodig was naar het gebruik van hormonen in gecombineerde vorm en dat is essentieel. Vooral dus ook onderzoek naar de schadelijkheid op lange termijn. Tegenover het panel van de Wereldhandelsorganisatie stelden onze negen specialisten ook dat de wetenschappelijke gegevens waarop de Verenigde Staten zich toen hebben gesteund en nog altijd steunen hopeloos verouderd zijn. Alles is gebaseerd op het zogenaamde JEFCA-rapport dat dateert uit 1987. En van de 80 referenties waren er toen in 1987 al meer dan de helft verouderd. De Verenigde Staten baseren zich dus nog steeds op wetenschappelijke gegevens die vandaag de dag meer dan 20 jaar oud zijn. Wij weten toch allemaal dat het wetenschappelijk onderzoek, gelukkig maar, steeds in evolutie is. Wat 20 jaar geleden onschadelijk werd geacht, kan vandaag bewezen worden wel schadelijk te zijn.
De hele historie rond het DES-hormoon dat aanvankelijk als volkomen onschadelijk werd beschouwd spreekt boekdelen. Pas 20 jaar later bleek dat DES cancerogeen is. Het is toch evident dat alleen het argument dat hormonentoediening schadelijk kàn zijn, dat het voldoende zou moeten zijn voor de Wereldhandelsorganisatie om het Europees hormonenverbod te aanvaarden. In de internationale besluitvorming geldt immers terecht het voorzorgsprincipe.
Daarom steunen wij ten volle de Europese Commissie die nu reeds bezwaren in Genève heeft ingediend of antwoorden in Genève heeft ingediend op dat voorlopig verslag en wij steunen ook de Commissie in haar, hoop ik, latere pogingen als dat nefast zou uitdraaien, om in beroep te gaan. Beroep wanneer de Wereldhandelsorganisatie op haar oorspronkelijk standpunt zou blijven.
Wij willen meteen ook dat de Europese Commissie reeds een nieuw wetenschappelijk forum zou voorbereiden, een forum van wetenschappers die ongebonden zijn en niet in dienst staan van de industrie. Wetenschappers die niet enkel in diergeneeskunde bevoegd zijn, maar vooral wetenschappers uit de menselijke geneeskunde én ook wetenschappers bekend en befaamd in het kankeronderzoek. Ten slotte wetenschappers die vooral ook de risico's onderzoeken van het gecombineerd gebruik van hormonen. Op die manier kunnen wij de risico-analyse verder stofferen en uiteindelijk zullen wij heel zeker ten volle gelijk moeten halen. Het preventiebeginsel heeft immers voorrang op alle andere overwegingen. Vanzelfsprekend moet het algemene hormonenverbod in stand gehouden worden met inbegrip van het verbod met hormonen behandeld vlees in te voeren. Vanzelfsprekend wil ik de Commissie steunen in de houding die zij nu aanneemt en ik hoop dat onze resolutie unaniem zal worden goedgekeurd.

des Places
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, sedert de jaren 1970 heeft het gebruik van anabole stoffen bij de vleesproductie in de Gemeenschap heftige controverses veroorzaakt. Sedertdien is vrijwel voortdurend een debat gevoerd tussen politici, consumenten, wetenschappelijke experts en de gehele internationale gemeenschap. Dit is dus geen nieuw dossier, maar ik zal geen historisch overzicht geven.
Op 7 maart jongstleden heeft de speciale gemeenschappelijke groep evenwel aan de betrokken partijen zijn interimverslag voorgelegd. Dat had, zoals het memorandum inzake de regeling van geschillen voorschrijft, trouwens vertrouwelijk moeten blijven. De conclusies van het verslag zijn duidelijk. Het panel plaatst puur commerciële overwegingen duidelijk boven alle gewettigde bezorgdheid voor de volksgezondheid en verwerpt het voorzorgsbeginsel dat de consumenten ten goede moet komen.
In haar ontwerpresolutie vraagt onze fractie de Commissie onverwijld een conferentie te houden om de houding van de consument ten aanzien van de aanvaardbaarheid van hormonenvlees in het licht te stellen. Wij kunnen ons alleen maar verzetten tegen de uitspraak van het panel dat een vrijwillige vermelding op het etiket dat het rundvlees hormonenvrij is kan worden overwogen om aan het verlangen van de consument naar informatie tegemoet te komen. Zoals voor de genetisch gemodificeerde organismen moeten wij integendeel bepalen dat op het etiket verplicht moet worden vermeld dat vlees met hormonen is behandeld.
Hoe dan ook is het verbod op het gebruik van hormonen in de vleesproductie uiterst belangrijk en mag daaraan niet worden getornd. De consumenten zouden niet begrijpen dat het verbod wordt opgeheven terwijl de schadeloosheid van die hormonen nooit is bewezen of vastgesteld. Bovendien mogen de beperkingen die de Europese veehouders zijn opgelegd niet worden ondermijnd door de invoer van producten die niet dezelfde waarborgen inzake gezondheid en kwaliteit bieden.
Wij vragen dan ook dat de geschilprocedure tot het einde toe, met andere woorden in beroep, wordt voortgezet. Onze gehele fractie is bereid de Commissie te steunen.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties over dit onderwerp ontvangen.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Happart
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bangemann, er is geen enkele reden waarom vlees zou ontsnappen aan het nieuwe dogma, de aanbidding van het gouden kalf, kennelijk de enige leidraad voor de burgers en onze zogezegd rijke en geciviliseerde beschavingen. Waarom gebruikt men hormonen hoewel er, zoals gezegd, toch al te veel vlees en melk wordt geproduceerd? Men doet dat alleen uit winstbejag. Als de Amerikanen ons hormonenvlees willen doen eten, is dat niet alleen omdat zij ons vlees willen verkopen maar vooral omdat zij ons met het gebruik van hormonen willen doen instemmen. De grote winsten worden immers bij de productie en de commercialisatie van hormonen gemaakt. Ik heb dat al meer dan tien jaar geleden begrepen toen ik het eerste verslag over somatotropine opstelde.
Als men slecht vlees en producten van slechte kwaliteit verkoopt, besteelt men de consument twee keer. In de eerste plaats ontneemt men hem zijn vertrouwen, in de tweede plaats de kwaliteit van zijn voeding. Corticoïden en andere hormonen dienen, alleen of in combinatie met elkaar, om het vlees te doen zwellen. Dat wil zeggen dat het meer vocht opneemt en dat men dus de consument water tegen de prijs van vlees verkoopt. Het menselijk belang en het belang van de burger speelt geen enkele rol: hij is slechts een domme en dus onderworpen consument.
Hormonen zijn gevaarlijk. Niemand zal trouwens zeggen dat het vitaminen zijn. Wij hebben DES bestreden en moeten ook de andere hormonen bestrijden. De menselijke gezondheid is uiteraard in gevaar, maar ook de gezondheid van de dieren. Het is bewezen dat het gebruik van hormonen de beenderen van de moederdieren verzwakt en hun nakomelingen op middellange termijn steriel maakt. Meer nog dan voor BSE zullen wij etikettering, traceerbaarheid en transparantie moeten opleggen.
In Europa hebben wij recht op een andere voedingscultuur. Mijnheer Bangemann, dat recht kunt u namens de burgers en in naam van de mensengemeenschap verdedigen. Dat president Clinton het nodig acht de Europeanen te les te lezen en op de Top van de G8 te zeggen dat ze de moderne maatschappij slecht besturen of niet begrijpen is zijn probleem.
Ik zal altijd weigeren tot de Europese burgers te zeggen dat zij vergiftigd vlees moeten eten omdat de Amerikanen daarbij voordeel hebben. Mijnheer Bangemann, daarom verzoek ik u met klem de strijd voor het verbod op hormonenvlees en hormonen in het algemeen in Europa voort te zetten.

Gillis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Bangemann voor zijn verklaring. De hormonenkwestie werd in de Europese Unie enkele jaren geleden niet op basis van wetenschappelijke gegevens maar op basis van emoties geregeld. Ik wil het Parlement erop wijzen dat alle levensmiddelen hormonen bevatten. Dat is het geval met bijvoorbeeld tarwekiemen en groenten, die veel meer hormonen dan vlees bevatten. Daar gaat het echter om natuurlijke stoffen en niet om gevaarlijke, synthetische cocktails.
De Verenigde Staten en de WTO zullen blijven zeggen dat niet het gevoel maar de wetenschap en vooral wetenschappelijke metingen de maatstaf moeten zijn om de kwaliteit en de veiligheid van levensmiddelen te beoordelen. Nu wij het verbod hebben ingesteld kunnen wij volgens mij niets anders doen dan op ons standpunt blijven, zelfs als wij daarvoor moeten betalen. De jongste tijd is het consumentenvertrouwen al zwaar aangetast. Wij kunnen ons niet meer risico's voor de sector veroorloven.
Ik sluit mij aan bij de oproep van een andere spreker voor de oprichting van een bevoegd, onafhankelijk wetenschappelijk orgaan om als waakhond te fungeren en met de bevolking, vooral via de consumentenorganisaties, in een vroeg stadium contacten te leggen. Dat orgaan moet ervoor zorgen dat de bevolking afdoende wordt beschermd en dat de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de voedselproductie in een vroeg stadium zorgvuldig worden uitgelegd. Alleen op die manier kunnen wij onze beslissingen over de voedselwetgeving en de voedselveiligheid veeleer op feiten dan op fictie baseren.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mijnheer de commissaris, ik denk dat wij ons in een moeilijke situatie bevinden en wij zijn ons daar zeer goed van bewust. Wij weten ongeveer wat de conclusie van het panel zal zijn. Ze zal negatief voor ons uitvallen. Wij kunnen daar min of meer op anticiperen, wij kunnen ons met andere woorden op een strategie voorbereiden, zoals vele leden hier hebben gezegd. Dat is één probleem.
Het tweede probleem waar wij ons voor gesteld zien, is dat wij in dezen niet alleen met de VS en met Canada hebben te maken, maar ook met andere vleesproducerende landen, zoals Argentinië, Zuid-Afrika en Australië, en er komen er nog altijd bij. Dat betekent dat wij in de toekomst moeten nadenken over een veel verder reikende strategie die een heel nieuw landbouwbeleid, een heel nieuw handelsbeleid en een heel nieuw beleid ter bescherming van de consument moet omvatten.
Tijdens de laatste WTO-ronde hebben wij overigens verzuimd dit debat te openen. Wij hebben een nieuw terrein geopend, als ik dat misschien in herinnering mag brengen, wij zijn er namelijk in geslaagd het thema handel en milieu in het kader van de Conferentie te Singapore in te voeren. Wij hadden natuurlijk ook moeten proberen een thematisch debat over handel en gezondheid en handel en consumentenbescherming te openen. Dat zullen wij bij de volgende WTO-ronde absoluut moeten doen. Wij weten niet of wij daarin zullen slagen, maar wij moeten onverwijld de handen aan de ploeg slaan om deze gedachtegang in het kader van de WTO-discussie te implementeren.
Wij zullen bovendien nog verder moeten gaan. Wij zullen kritische vragen moeten stellen. Mevrouw Roth-Behrendt heeft er heel terecht op gewezen dat wij er met onze partners over moeten debatteren, discussiëren hoe wij enerzijds de vrijhandel kunnen waarborgen, waar wij immers niet aan willen raken en die ook ter bescherming van onze eigen producenten bestaat, en hoe wij anderzijds heel verschillende culturele opvattingen over verschillende beschermingsniveaus kunnen handhaven.
Hoe zal dat in de toekomst met elkaar worden verzoend en hoe zullen wij tot zo'n regeling komen? Ik weet dat dit relatief moeilijke vraagstukken zijn, maar ik denk dat wij er onverwijld werk van moeten maken. Ik ga ervan uit dat de Commissie in elk geval naar de beroepsinstantie zal gaan. Wij zullen dan hoe dan ook de kans krijgen aan de hand van nieuwe wetenschappelijke onderzoeken deze strategie ook hard te maken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
(De vergadering wordt te 20.10 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Cohesiefonds - Structuurfondsen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0167/97 van de heer Novo, namens de Commissie regionaal beleid, over het door de Commissie opgestelde Jaarlijks Verslag van het Cohesiefonds 1995 (COM(96)0388 - C4-0509/96); -A4-0210/97 van de heer Novo Belenguer, namens de Commissie regionaal beleid, over het zevende jaarverslag over de structuurfondsen (COM(96)0502 - C4-0020/97).
Novo
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, geachte afgevaardigden, zoals bekend heeft het Verdrag betreffende de Europese Unie een Cohesiefonds opgericht dat een financiële bijdrage levert aan de uitvoering van projecten op het gebied van milieu en vervoerinfrastructuur in het kader van de transeuropese netwerken.
Het is dus een fonds dat in wezen gestalte beoogt te geven aan het beginsel inzake economische en sociale cohesie en als dusdanig is het slechts bestemd voor de vier lidstaten met een Bruto Nationaal Product per hoofd van de bevolking van minder dan 90 % van het communautair gemiddelde, namelijk Spanje, Griekenland, Ierland en Portugal, ook al is de steun in de praktijk op enigszins tegenstrijdige wijze verleend en volgens de voorschriften onderworpen aan de aanvaarding en nakoming van een convergentieprogramma teneinde te voldoen aan de nominale convergentiecriteria voor de Economische en Monetaire Unie.
Aangezien dit verslag betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van het Cohesiefonds in 1995, is het zaak enkele belangrijke aspecten toe te lichten die in deze periode zijn vastgesteld. Dit Parlement is politiek gesproken evenwel verplicht het niet bij vaststellingen alleen te laten. Uitgaande van de feitenanalyse is het de taak van het Parlement nieuwe werkopties, nieuwe oplossingen en aanpassingen te vinden, alsmede politieke voorstellen voor de toekomst te doen. Dat was de bedoeling van dit verslag. Hieruit wil ik graag de volgende aspecten benadrukken.
In de eerste plaats het hoge uitvoeringspercentage, dat neerkomt op het gebruik van 99, 9 % van de vastleggingskredieten en 97, 1 % van de betalingskredieten. Dit feit is des te belangrijker aangezien vaststaat dat elk afzonderlijk project wordt onderworpen aan een minutieuze analyse alvorens men mag overgaan tot vastlegging of betaling en deze percentages stemmen dan ook overeen met de reële uitvoering van de projecten op het terrein.
Terwijl men enerzijds hoge uitvoeringspercentages vaststelt, blijft het anderzijds een feit dat er geen fraude bestaat bij het gebruik van de financiële middelen. Uit dit feit blijkt een volledige rechtmatigheid bij het gebruik van het Cohesiefonds, zoals overigens ook al in de afgelopen jaren het geval was. Dit wordt absoluut niet in gevaar gebracht door de aan het licht gekomen kleine onregelmatigheden van administratieve of procedurele aard.
In tegenstelling tot wat sommigen graag willen doen geloven, blijken uit deze feiten een hoge, regelmatige en doorzichtige absorptiecapaciteit van de financiële middelen ter beschikking van de vier cohesielanden en een aangetoonde bekwaamheid bij de indiening van projecten die overeenstemmen met de doelstellingen van het fonds. Zo wordt de noodzaak bevestigd die deze landen nu en in de toekomst hebben aan milieu- en vervoerinfrastructuur, aangezien er op dit gebied grote verstoringen bestaan in de Europese Unie.
In de tweede plaats noem ik de geboekte vooruitgang bij het bereiken van een algemeen evenwicht tussen de financiering van milieuprojecten en transeuropese vervoersnetwerken, ook al moeten bepaalde nationale onevenwichtigheden gecorrigeerd worden, in Griekenland ten nadele van de vervoersector en in Portugal ten koste van het milieu.
In dit verband is het zaak de steun aan de rechtvaardige verdeling tussen deze investeringssectoren te onderstrepen, hoewel er in het verslag op wordt gewezen dat dit evenwicht op een flexibele manier moet worden bereikt en voor de gehele looptijd van het fonds tot 1999 geldt.
Om de indiening van projecten te verbeteren en ook om de diversificatie van het desbetreffende gebruik in de meest achtergestelde regio's van de begunstigde lidstaten mogelijk te maken, acht men het daarnaast noodzakelijk de investeringen voor spoorwegen, luchthavens en afvalverwerking te verhogen, zoals men er tevens mee akkoord gaat dat projecten van minder dan 10 miljoen ecu worden aanvaard, alsook voor nieuwe gebieden, zoals projecten voor erosiebestrijding, herbebossing, natuurbescherming en bescherming van habitats.
In de derde plaats stelt men vast dat er door de Commissie goedgekeurde regels bestaan voor de toepassing van de conditionaliteitsclausule, waarover levendige controverse blijft bestaan, aangezien deze clausule enerzijds de facto zou moeten worden aangepast aan het hoofddoel van het fonds, het nastreven van cohesie en deze regels anderzijds niet aan het Europees Parlement zijn voorgelegd, in tegenstelling tot wat is gevraagd.
Daarnaast wordt in het verslag in herinnering gebracht dat het Cohesiefonds niet is opgericht noch de uitdrukkelijke taak heeft om banen te creëren en wordt aanbevolen de sociaal-economische gevolgen van de gefinancierde projecten te beoordelen, met name door de openbare verspreiding van gedane studies die, voor zover men weet, de directe voordelen voor de cohesielanden aantonen, maar ook en vooral de hieruit voortvloeiende voordelen voor alle lidstaten.
Als vierde en laatste punt behandelt het verslag de belangrijke kwestie van de toekomst van het Cohesiefonds. Hierover wordt een duidelijk standpunt ingenomen. In de punten 16 en 17 wordt herhaald dat dit fonds nationale kenmerken heeft, die niet mogen worden verward met of verwaterd in de Structuurfondsen. Bovendien wordt voorgesteld maatregelen te treffen om het Cohesiefonds te verlengen na 1999, waarbij wordt uitgegaan van dezelfde criteria als bij de oprichting, dat is dienst doen als een fiancieel instrument voor de bevordering van de economische en sociale cohesie in de landen met een BNP per capita van minder dan 90 % van het communautair gemiddelde en dat het daarnaast deze landen kan helpen bij hun nominale convergentieinspanningen waartoe zij nu en in de toekomst gedwongen zijn. Hetgeen uiteraard zal gebeuren na afloop van de recente bevestiging van het Stabiliteitspact.
Tot slot wens ik mijn collega's te bedanken voor hun medewerking aan dit verslag en natuurlijk ook het secretariaat van de Commissie regionaal beleid.

Novo Belenguer
Mevrouw de Voorzitter, het verslag dat wij u vandaag voorleggen en bespreken, bestudeert het zevende jaarverslag van de Commissie over de structuurfondsen over 1995, dat indertijd werd aangevuld met de amendementen die in de Commissie regionaal beleid werden goedgekeurd en die de ideeën die wij in het onderhavige verslag naar voren brengen, zeker zullen helpen definiëren en concretiseren.
1995 was een belangrijk jaar omdat de interventies van de periode 1994-1999 voor het eerst volledig ten uitvoer werden gelegd en omdat 1995 het jaar was dat de Unie eindelijk werd uitgebreid tot Oostenrijk, Finland en Zweden. We moeten er op wijzen dat de lidstaten in het kader van de communautaire initiatieven meer dan 400 programma's hebben ingediend en dat dit de Commissie ertoe heeft gebracht te erkennen dat dit grote aantal programma's aanleiding heeft gegeven tot een aantal problemen. Op basis van dit alles, wordt dit verslag onderverdeeld in vijf grote hoofdstukken die betrekking hebben op de uitvoering, de complementariteit, de additionaliteit, de evaluatie en het toezicht en het beginsel van samenwerking.
Voor wat de uitvoering betreft, dient gewezen te worden op de alarmerende omvang die de onderbesteding van de kredieten voor de structuurfondsen aanneemt, ook al is deze niet voor alle fondsen, doelstellingen en lidstaten even erg. We moeten er hier echter wel op wijzen dat er een verbetering is opgetreden in de regio's van doelstelling 1 van de vier lidstaten die in aanmerking komen voor bijstand uit het Cohesiefonds, te weten Griekenland, Ierland, Portugal en Spanje. Wegens dit alles verzoek ik de Commissie in mijn verslag om in het volgende jaarverslag een analyse op te nemen van de oorzaken van de vertragingen bij de uitvoering, de situatie in de verschillende lidstaten en de gevolgen van dit probleem voor de uitvoering van het volledige maatregelenpakket 1994-1999.
Ook vragen wij de Commissie om gegevens te verstrekken over de nog niet afgewikkelde betalingsverplichtingen.
Ten tweede en voor wat betreft de complementariteit met de andere communautaire beleidsvormen zijn wij verheugd over de plaats die de Commissie in haar verslag inruimt voor de milieudimensie van de structuurfondsen. Voorts stellen wij vast dat de Commissie bijzondere aandacht heeft besteed aan de compatibiliteit en complementariteit van de structuurfondsen met de andere communautaire beleidsvormen, waardoor in het licht wordt gesteld dat de structuurfondsen de belangrijkste financiële massa vormen waarover de Unie beschikt en dat het cohesiebeleid in het Verdrag een horizontale benadering krijgt, aan te vullen met andere communautaire beleidsvormen.
Wij vestigen er vooral de aandacht op dat de basisdoelstelling van de structuurfondsen ligt in de versterking van de economische en sociale samenhang met als doel de territoriale en sociale ongelijkheden te overwinnen waarin de intracommunautaire solidariteit gestalte krijgt. Wij wijzen er evenwel op dat de regionale verschillen blijven bestaan.
Ten derde stellen wij met betrekking tot de additionaliteit met bezorgdheid vast dat de Commissie zelf niet garant kan staan voor de naleving van het additionaliteitsbeginsel. Ik zeg hier "met bezorgdheid" omdat het aanvullende karakter van de structuurfondsen van essentieel belang is ten opzichte van de nationale en regionale inspanningen om de bijdrage ervan tot de cohesie te verzekeren. De Commissie kan voor zeven lidstaten nog steeds niet aantonen dat het additionaliteitsbeginsel is nageleefd. Ik zal hier niet vertellen welke de zeven lidstaten zijn, maar wél dat er vier landen zijn waarvan de Commissie zegt totaal geen gegevens te hebben, en drie lidstaten waarvan de Commissie te kennen geeft over onvolledige gegevens te beschikken. Om dit probleem te voorkomen, verzoeken wij de Commissie de mogelijkheid te bestuderen om bepalingen op te nemen waarbij de steunverlening afhankelijk wordt gesteld van de naleving van het additionaliteitsbeginsel en het verstrekken door de lidstaten van de nodige gegevens om toezicht te houden op de toepassing ervan.
Ten vierde, wat betreft de evaluatie en het toezicht, betreuren wij dat er nog steeds geen uitgebreid verslag is opgesteld over de eerste programmeringsperiode van de structuurfondsen. We verwelkomen het voorstel van de Commissie om de medewerking in te roepen van - evenwel nog niet aangewezen - onafhankelijke deskundigen, alsmede de inspanningen van de Commissie op het gebied van de follow-up, en wij zijn met name blij met de opstelling van een communautaire handleiding inzake toezicht en evaluatie. Het is echter wel zo dat de al te ingewikkelde criteria en procedures van de structuurfondsen het toezicht in grote mate bemoeilijken en daarom pleiten wij voor een radicale vereenvoudiging van de voorschriften bij de volgende herziening van de verordeningen.
Ten vijfde constateren wij inzake de samenwerking dat de toepassing van het beginsel van samenwerking met de regionale overheden aanzienlijk is verbeterd, hoewel er met betrekking tot de plaatselijke overheden nog wel problemen zijn, ook al zijn er op het gebied van de informatie verbeteringen. Wij benadrukken de goede betrekkingen met het Comité van de Regio's en de noodzaak om het beginsel van samenwerking zodanig te versterken dat zowel de plaatselijke als de regionale overheden een daadwerkelijk beleid ontwikkelen dat dichtbij de burger staat.
Tot slot bevestigen wij ons vertrouwen in de decentralisatie als beheersmethode voor de fondsen, hoewel erop gewezen dient te worden dat het huidige systeem een tegenstrijdigheid inhoudt met zwaarwegende gevolgen, aangezien het beheer nagenoeg volledig in handen is van de lidstaten, maar de verantwoordelijkheid bij de Commissie ligt. Ik rond af met mijn dank uit te spreken aan alle leden van de Commissie regionaal beleid voor alle amendementen die in de commissie zijn voorgelegd en besproken en die morgen in de plenaire vergadering besproken zullen worden, alsmede het secretariaat en natuurlijk al diegenen die hebben meegewerkt aan de opstelling van dit verslag.

Eisma
Voorzitter, de milieucommissie van dit Parlement heeft zich met name beziggehouden met het verslag-Novo Belenguer over het jaarlijks verslag van het Cohesiefonds. Daarin hebben wij geconstateerd dat het begrip milieu in de cohesiefondsen vaak te ruim wordt geïnterpreteerd. Watervoorziening, afvalverwijdering, dat kunnen we ons wel voorstellen, dat zijn echte milieuprojecten. Maar wanneer het een stuwdam betreft die aantoonbaar schadelijk is voor het milieu - dat staat ook in het verslag te lezen - dan denkt de milieucommissie dat het heel moeilijk is in te zien waarom dit, zo'n stuwdam, nu een milieuproject moet zijn. Daarom is het goed dat de milieucommissie zich ook bemoeit met het regionaal beleid, wij noemen dat integratie van milieu en andere sectoren. Daarom ben ik ook zo tevreden dat een groot aantal van onze amendementen zijn overgenomen door de rapporteur en zijn commissie.
We hebben een te ruime interpretatie van het woord milieu. Daardoor zou ik meer willen pleiten voor pure milieuprojecten in de toekomst: erosiebestrijding, herbebossing, natuurbehoud, bescherming van habitats. Dat zijn zaken die ook veel meer aandacht moeten krijgen in het kader van het cohesiebeleid. Daar hebben we ook een amendement, amendement 4, over ingediend en ik hoop dat dit amendement van onze fractie ook voor de Commissie aanvaardbaar is.
Mevrouw Schroedter ondersteun ik als zij een aantal amendementen heeft ingediend waarin ze zegt dat er veel te veel aandacht voor regen en te weinig aandacht voor milieuvriendelijke soorten van infrastructuur naar voren komt, zoals spoorwegen. Ik wil tot slot benadrukken - en dat advies komt ook namens onze commissie en is opgenomen in uw verslag - dat de milieueffectrapportages door onderzoekers dienen te geschieden die niet bij de planning of bij de uitvoering van het project betrokken zijn. Dat moet gescheiden, dat moet objectief. Dit beginsel moet niet alleen voor het Cohesiefonds gelden, maar voor het hele regionaal beleid. Ik ben erg benieuwd hoe de commissaris daarop reageert om een meer objectieve milieueffectrapportage te realiseren.
Ik herhaal, voorzitter, ik ben erg tevreden dat we door die integratiegedachte van milieu in het regionaal beleid zo veel bereidwilligheid hebben gevonden bij de rapporteur en zijn commissie om onze amendementen over te nemen.

Vallvé
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik begin mijn betoog met een opmerking over het kleine aantal mensen dat in deze zaal aanwezig is. Toch hebben we het hier over 34 % van de voor de structuurfondsen en het Cohesiefonds bestemde communautaire begroting, in dit geval over het jaar 1995.
Ik denk dat dit debat moet dienen om perspectieven te openen over wat de structuurfondsen moeten zijn, zowel wat ze in het jaar 1999 moeten zijn - en dat is het laatste jaar van de toepassingsperiode van de huidige fondsen - als de manier waarop de verordeningen veranderd moeten worden om de toepassing van deze fondsen efficiënter te maken. Dit ten behoeve van een grotere economische en sociale samenhang en van een grotere territoriale samenhang van de verschillende gebieden die vandaag de Europese Unie vormen.
Evenmin mogen we het nieuwe vooruitzicht vergeten - dat we misschien in het jaar 2004 moeten situeren - namelijk de uitbreiding van de Europese Unie. Ik denk dat we dit alles goed in het hoofd moeten houden als er geanalyseerd wordt wat de structuurfondsen geweest zijn. In die zin wil ik de rapporteur, de heer Novo Belenguer, graag gelukwensen met zijn verslag en er een aantal punten uitlichten die ik nogal zorgwekkend vind, zoals de lage uitvoeringsgraad van de fondsen. Dit impliceert dat er nog toe te wijzen begrotingsgeld over is en dat kan een zeer flink bedrag zijn. Er moet dus beslist worden op welke manier dit geld gebruikt kan worden, zodat het tenminste ten goede kan komen aan die landen die het meest dynamisch zijn geweest bij de toepassing van de structuurfondsen.
Zoals de heer Novo Belenguer ook al opmerkte, is het thema van de additionaliteit bijzonder zorgwekkend. De Commissie beschikt over onvoldoende informatie voor wat betreft de mate waarin de lidstaten het additionaliteitsbeginsel, dat nodig is voor de toepassing van de fondsen, hebben toegepast. Vooral het onderwerp van de samenwerking vind ik zeer belangrijk, vooral met de regionale en plaatselijke overheden, en in het bijzonder inzake die aspecten waar de regionale overheden belangrijke bevoegdheden hebben met betrekking tot de fondsen.
Voor wat de plattelandsgebieden betreft, vertegenwoordigen de structuurfondsen een zeer belangrijke ondersteuning van het landbouwinkomen en van het inkomen van de plattelandsbevolking, en in die zin moeten we ook benadrukken dat, zoals overeengekomen is op de Conferentie van Cork, de decentralisatie van het beheer van de structuurfondsen moet dienen om het gevaar te omzeilen dat een hernationalisering in de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid met zich mee zou brengen. In die zin moet er meer informatie worden verschaft over de mogelijkheden de structuurfondsen te verspreiden en te gebruiken in de activiteiten van het platteland.
Ik denk dat we ook het Europees observatorium voor plattelandsvernieuwing en ontwikkeling moeten toejuichen en dat we het de nodige mogelijkheden moeten geven. Om al deze redenen vind ik het verslag in die zin positief, maar we moeten waken over de toepassing van de structuurfondsen in de toekomst.

McCartin
Mevrouw de Voorzitter, dit zevende jaarverslag telt 351 bladzijden. Voor een gewoon lid van het Europees Parlement of een lid van een nationaal of regionaal parlement is dit omvangrijke verslag moeilijk leesbaar of verteerbaar. Ik zou graag hebben dat bij het verslag een samenvatting wordt gevoegd zoals de Rekenkamer dat doet, zodat de gewone leden van het Parlement zich snel een idee van de inhoud ervan kunnen vormen.
De rapporteur voor de Commissie regionaal beleid, de heer Novo, heeft zijn bezorgdheid uitgesproken over de bureaucratische rompslomp, zowel op het niveau van de lidstaten als dat van de Commissie, bij de uitvoering van de programma's. Hij noemt dat de oorzaak van het feit dat op de fondsen zo weinig een beroep wordt gedaan. Wij moeten met zijn opmerking ernstig rekening houden en inzien dat vier fondsen, zeven doelstellingen en dertien initiatieven buitensporig veel administratie vergen. Bovendien wordt het daardoor moeilijker om te beoordelen wat is gerealiseerd.
De Begrotingscommissie maakt zich zorgen over de geringe bestedingsgraad waarop de heer Novo Belenguer onze aandacht heeft gevestigd en erkent dat de complexiteit van de verordeningen voor sommige landen een probleem is. De bestedingsgraad bedroeg in 1995 82 % van de beschikbare middelen. Met een eenvoudiger verordening hadden wij tegen geringere administratieve kosten veel meer kunnen doen. Toch stellen wij met voldoening vast dat de bestedingsgraad in de armste lidstaten het hoogst ligt. Dat geeft ons tenminste de voldoening dat de doelstelling van de sociale en economische cohesie wordt gerealiseerd.
In mijn advies beveel ik aan alle middelen - het lijkt duidelijk dat nog meer middelen zullen worden gevraagd - die in het laatste jaar niet zijn gebruikt, opnieuw voor het doel waarvoor ze waren bestemd worden verdeeld tussen de lidstaten die de voor hen beschikbare middelen wel hebben kunnen aanwenden.

Lindqvist
Mevrouw de Voorzitter, de structuurfondsen moeten fundamenteel worden hervormd. Bijna 100 miljard van de 250 miljard kroon die in 1995 voor de fondsen gereserveerd waren, zijn niet benut. Ze worden volstrekt niet gebruikt omdat de beheerders en de bureaucraten er niet in slagen om de aanvragen te behandelen en de gelden te verdelen. Eigenlijk is dat een flink schandaal: het gaat om enorm veel geld dat niet doelmatig wordt gebruikt. Dat is een slecht beheer van belastinggelden. De programmering, het toezicht en de beoordeling vertonen ook grote gebreken.
De meest radicale oplossing zou eigenlijk zijn om ieder land zelf voor zijn eigen regionale beleid verantwoordelijk te laten zijn, met enkel bepaalde doelstellingen vanuit de EU over de manier waarop de fondsen moeten worden aangewend. Zover komen we vandaag niet, maar wij mogen de fondsen stapje voor stapje hervormen.
Er zijn een paar voorstellen van onze parlementaire commissie, die ik graag onder de aandacht wil brengen. Ten eerste moet de bureaucratie, zowel in de EU als in de lidstaten, sterk worden teruggebracht door vermindering van het aantal fondsen, doelstellingen en communautaire initiatieven. Verder moeten de programmering, de besluitvorming en het toezicht worden verbeterd. Bovendien moeten meer besluiten lokaal of regionaal worden genomen. Alle inspanningen op regionaal beleidsterrein dienen volgens ons allereerst gericht te zijn op de oplossing van het grote probleem van de EU, nl. de werkloosheid, en vervolgens op een beter milieu en op grensoverschrijdende regionale samenwerking.
Het voorstel van de heer Novo Belenguer gaat ook in deze richting, en ligt volgens mij in het verlengde van de voorstellen van de commissie werkgelegenheid over een grotere decentralisatie van de besluitvorming, meer lokale beslissingen en een betere coördinatie van het regionale beleid van de lidstaten met het arbeidsmarktbeleid van de EU.
Ik heb daarentegen mijn twijfels over het voorstel in het verslag de lidstaten via maatregelen te bestraffen als zij niet voldoen aan het additionaliteitsbeginsel, dat wil zeggen, bijdragen uit eigen middelen leveren. Ik denk dat dat de verkeerde manier is om het functioneren van de structuurfondsen te veranderen en te verbeteren. In grote lijnen steun ik het verslag van de heer Novo Belenguer.

Langenhagen
Mevrouw de Voorzitter, bij de structuurfondsen in de visserijsector ziet de situatie er als volgt uit. Ten eerste, voor de periode 1994-1999 bedraagt de begroting voor het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij, korter het FIOV, 2, 6 miljard ecu. Ten tweede, voor het communautair initiatief PESCA is voor dezelfde periode 250 miljoen ecu uitgetrokken.
Bij het FIOV werden in 1994-1995 een reeks innovatieve elementen aan het structuurbeleid toegevoegd. Zo werden er, met name op aandringen van de Commissie visserij, nieuwe maatregelen ingevoerd, en wel, ten eerste, een regeling inzake vervroegde pensionering van vissers en, ten tweede, individuele premies voor jonge vissers die hun beroep moeten opgeven omdat vissersvaartuigen worden ontmanteld. De FIOV-percentages voor vastleggingen en voor betalingen in gebieden van doelstelling 5 liggen over het geheel genomen op het gemiddelde van alle doelstellingen van de structurele steun in de EU. Ook voor FIOV-steun in gebieden van doelstelling 1 is het bestedingsniveau bevredigend.
Anders ziet het bij het nieuwe communautair initiatief PESCA uit, zij het dat ook daar de ontwikkeling in het algemeen positief is. Het goedkeuringspercentage voor dit programma van 98 % ligt toch nog boven het gemiddelde van alle communautaire initiatieven. Het betalingspercentage ligt daarentegen aanzienlijk onder het gemiddelde en dat baart ons zorgen. De verklaring daarvoor is: de beheersmechanismen zijn te duur, te complex en te langzaam. In de Commissie blijkt er een gebrek aan coördinatie te bestaan. Ook, en eigenlijk vooral, de lidstaten moeten efficiënter werken, aldus de Europese Rekenkamer.
Hierin is, volgens de inlichtingen waarover ik beschik, ook in 1996 geen significante verbetering gekomen. 1997 lijkt evenwel een ander beeld te zien te geven. Morgen vindt in Brussel de PESCA-Conferentie van de Commissie plaats. Wij hopen dat dit dan wordt bevestigd. Ik doe evenwel een beroep op iedereen om tijdens de komende discussie over de hervorming van het structuurbeleid geen einde te maken aan het PESCA-initiatief, want alle begin is moeilijk en de vissers hebben dit initiatief nodig.

Karamanou
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het door de Commissie opgestelde Jaarlijks Verslag van het Cohesiefonds 1995 is ongetwijfeld een belangrijk document dat niet alleen duidelijke en volledige informatie en cijfermateriaal over de - doeltreffende - werking van het Cohesiefonds bevat maar ook tendensen aangeeft en vooruitzichten schetst.
Het verslag toont aan dat het Cohesiefonds bijdraagt tot de stimulering van de economische en sociale convergentie - een vaststelling die vooral van belang is na de publicatie enkele weken geleden van het algemeen verslag van de Commissie over de samenhang in de Unie, waaruit jammer genoeg blijkt dat er nog wel degelijk verschillen tussen de ontwikkelde en minder ontwikkelde regio's en lidstaten van de Unie bestaan, wat erop wijst dat de totstandbrenging van economische en sociale samenhang duidelijk een - lastig - werk van lange adem is.
De economische en sociale samenhang is geen vaststaande maar een zich voortdurend wijzigende doelstelling. Daar de economische ontwikkeling in de cohesielanden in belangrijke mate afwijkt van die in de andere lidstaten van de Unie - waarvan de economieën trouwens niet stagneren maar gestaag evolueren - kunnen we niet verwachten dat de doelstellingen van het beleid voor economische en sociale samenhang in een periode van vijf tot tien jaar worden verwezenlijkt. Voor Griekenland en de andere zuidelijke lidstaten van de Unie zijn de belangrijkste beleidsprioriteiten evenwel de modernisering van infrastructuren, het aantrekken van productieve investeringen en de stimulering van onderwijs en opleiding, zulks om de werkgelegenheid op lange termijn te verzekeren.
De versterking van de samenhang veronderstelt overigens ook beleidsvormen die de nadelige gevolgen van zowel de vrijmaking en de eenmaking van de Europese markt als de voorwaarden voor deelneming aan de Economische en Monetaire Unie compenseren. Ik wijs er in dit verband op dat de liberalisering van de sectoren vervoer, telecommunicatie en energie vóór de voltooiing van hun basisinfrastructuren in het kader van de transeuropese netwerken - en voordat een minimale dienstverlening ervan aan alle burgers wordt gewaarborgd - niet zal leiden tot convergentie maar tot meer divergentie.
Dat is de reden waarom landen als Griekenland op een langere overgangs- en aanpassingsperiode hebben aangedrongen, wat aantoont dat de Unie bij de planning en tenuitvoerlegging van structurele beleidsvormen meer rekening moet houden met de dimensie van de - economische en sociale - samenhang.

Costa Neves
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, ik ben vast overtuigd van de bekommernis van het Europees Parlement om in de in beraadslaging zijnde resolutie over het Cohesiefonds te onderstrepen dat men, rekening houdend met de toename van de regionale verschillen binnen de begunstigde lidstaten, een analyse moet opnemen van de eventuele gevolgen van de toepassingswijze van het Cohesiefonds voor de genoemde verschillen in het kader van de door de Commissie ontplooide inspanningen om het sociaaleconomisch impact ervan te beoordelen.
Het Cohesiefonds heeft, zoals andere fondsen, tot hoofdtaak bij te dragen aan de economische en sociale cohesie. Deze wordt zowel beoordeeld op grond van de verhouding van het ontwikkelingspeil tussen de lidsaten, als aan de hand van de bestaande sociale en territoriale verschillen in elke lidstaat. In dit verband is de optie niet irrelevant dat de lokalisering van de investering in elk van de vier begunstigde lidstaten van het Cohesiefonds gebeurt bij de indiening van de projecten.
Indien de opties niet weloverwogen zijn, kan het gebeuren dat de bekende toename van sociale en territoriale verschillen in de begunstigde lidstaten uiteindelijk en contradictoir genoeg ook in verband staat met het gebruik van het Cohesiefonds. Daarvoor volstaat het dat de regio's met gefinancierde projecten uitsluitend of vooral die regio's zijn die al het meest ontwikkeld zijn. Ook al is het nog tijd om recht te zetten wat rechtgezet dient te worden, de schaarse aandacht van het Cohesiefonds voor de meest perifere zones is niet coherent en evenmin houdbaar.
Ik stel dan ook met groot genoegen vast dat de Commissie, in overeenstemming met het Europees Parlement, een flexibeler standpunt inneemt bij de goedkeuring van projecten van minder dan 10 miljoen ecu. Dankzij deze houding zal het immers mogelijk zijn de investeringen voor projecten in minder ontwikkelde regio's te verhogen, waardoor men de buitensporige concentratie van steun in welvarender gebieden helpt tegen te gaan.
Maar indien het noodzakelijk is de bijdrage van het Cohesiefonds aan de verwezenlijking van het beginsel inzake economische en sociale cohesie te waarborgen, is het tevens fundamenteel dat dit fonds door de exclusieve financiering van investeringen in de sectoren vervoer en milieu ook gestalte geeft aan het beleid van de Europese Unie op deze gebieden.
De door de Commissie aangekondigde strategie om via het Cohesiefonds de toepassing van de communautaire richtlijnen te versterken, bijvoorbeeld op het gebied van watervoorziening, waterzuivering en afvalverwerking, krijgt onze volledige steun. Het lijkt het mij overduidelijk dat er over het Cohesiefonds een grote overeenstemming van meningen bestaat tussen het Europees Parlement en de Commissie. Dit is uiteraard het resultaat van het vele werk dat wij allemaal samen in deze richting hebben verzet en ik neem deze gelegenheid te baat om onze collega Honório Novo te feliciteren met zijn uitstekend verslag - wat volgens mij terecht en juist is. Nu blijft het wachten op de resultaten.

Collins, Gerard
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Novo met zijn voortreffelijk verslag. Voor het eerst heeft de Commissie een jaarverslag over een volledig werkjaar van het Cohesiefonds voorgelegd. Voor het eerst ook heeft het Parlement kunnen onderzoeken hoe het Cohesiefonds in de begunstigde lidstaten is gebruikt. Het verslag van de heer Novo is dan ook buitengewoon belangrijk.
Uit het verslag van de Commissie maak ik tot mijn voldoening op dat de resultaten in het algemeen positief zijn. De uitvoeringsgraad van de begroting in het referentiejaar bedroeg bijna 100 % voor zowel de vastleggings- als betalingskredieten, wat een uniek en voorbeeldig resultaat is. Ik vind het evenwel uiterst merkwaardig dat ten minste in één lidstaat de investeringen van het Cohesiefonds in een bepaalde regio in een andere regio ernstige problemen hebben veroorzaakt. Dat moet een reden tot grote bezorgdheid zijn omdat zoiets haaks op de bedoeling van het fonds staat. Ik verzoek de Commissie samen met de betrokken lidstaat onverwijld een passende oplossing voor dit probleem te zoeken.
Het is ons ook een hart onder de riem te vernemen dat met betrekking tot de gefinancierde projecten geen fraude is ontdekt. Dat is een voorbeeld voor andere terreinen. Aansluitend bij een vroeger verslag van de heer Hatzidakis uit 1996 over het cohesiebeleid en het milieu is het goed dat de heer Novo bijzondere aandacht aan de milieuaspecten van de werking van het fonds heeft besteed. Op dat terrein zijn duidelijk een aantal verbeteringen merkbaar, in het bijzonder een beter evenwicht tussen vervoer en milieu in de projecten. Ik erken dat op dat gebied nog meer inspanningen nodig zijn.
Hoewel ze niet op dezelfde wijze en in dezelfde mate voor alle begunstigde lidstaten gelden, ben ik het eens met de opmerkingen van de rapporteur over andere milieuaspecten van de werking van het fonds. De heer Novo zegt dat andere milieuprojecten, zoals de bestrijding van de kusterosie, in overweging kunnen worden genomen. Daarover ben ik het met hem volkomen eens. Ik meen nu al geruime tijd dat kusterosie niet langer als een plaatselijk probleem kan worden beschouwd. Kusterosie is zelfs geen nationaal probleem maar dient als een probleem van de Europese Unie te worden beschouwd. Voor problemen van de Europese Unie moeten oplossingen op het niveau van de Europese Unie worden gevonden. Ik merk op dat kusterosie in Ierland een bijzonder groot probleem is. Ik kan instemmen met paragraaf 9 van de ontwerpresolutie omdat ik aanneem dat de rapporteur hier naar regio's zoals de Azoren en Madeira verwijst.
Tot besluit wil ik er nog op wijzen dat het Cohesiefonds voor Ierland van het grootste belang is. Via het Cohesiefonds is in mijn land op de weg naar de economische en sociale cohesie grote vooruitgang geboekt. Wij moeten op die weg voortgaan. Ik ondersteun dan ook onvoorwaardelijk het verzoek van de heer Novo aan de Commissie en de Raad dat het Cohesiefonds na 1999 zijn werkzaamheden voortzet.

Ephremidis
Mevrouw de Voorzitter, de jaarverslagen van de Commissie waarover we ons thans buigen, zijn een onvolledige en opportunistische balans van zowel het beleid van de Unie ter bevordering van de economische en sociale samenhang als het optreden en de doeltreffendheid van de Structuurfondsen.
De leden Novo en Novo Belenguer hebben namens de Commissie regionaal beleid verslagen opgesteld die elkaar aanvullen en waarin de jaarverslagen van de Commissie niet alleen positief worden benaderd maar ook kritisch worden beoordeeld. Hoewel de verslagen van onze collega's eveneens duidelijke tekortkomingen vertonen, lijdt het geen twijfel dat de rapporteurs erin geslaagd zijn de doelstellingen van de beleidsvormen van de Structuurfondsen en het beleid van economische en sociale samenhang te onderkennen, met name de versterking van de ontwikkeling van de regio's en landen van de Unie en de stimulering van hun onderlinge toenadering, convergentie en samenhang.
Een evaluatie van die beleidsterreinen toont evenwel aan dat de resultaten ervan te wensen overlaten, met name om de volgende redenen.
Ten eerste, de middelen die ervoor worden uitgetrokken, volstaan niet en moeten daarom worden verhoogd.
Ten tweede, de prioriteiten en criteria van de - talrijke en veelzijdige - communautaire programma's, initiatieven en acties terzake zijn niet gericht op wat ze verondersteld zijn te ontwikkelen en bevorderen.
Ten derde, daar de Top van Amsterdam er niet in geslaagd is de tekortkomingen van dit beleid uit de wereld te helpen, vrezen we dat de middelen ervoor ook in de toekomst worden verspild aan nutteloze en bureaucratische acties die hun doel missen en niet tot resultaten leiden, waardoor de toestand van onderontwikkeling in bepaalde landen en regio's van de Unie zal aanhouden.
Ik wil er nog op wijzen dat de programma's, acties en initiatieven van de Structuurfondsen geen rekening houden met de specificiteiten in elk van de lidstaten en regio's, zoals die in Griekenland. Hun optreden is als een bulldozer die zich door alle gebieden van de Unie op dezelfde wijze een weg baant zonder aandacht te hebben voor de eigenheid, de ultraperifere ligging, de graad van onderontwikkeling, de hoge bevolkingsdichtheid of de ontvolking van elk van de regio's, zodat het vaak niet aan de echte noden beantwoordt. Op de bewering die ik hier hoor, namelijk dat Griekenland voortdurend om geld van de Structuurfondsen bedelt, antwoord ik dat dit niet het geval is en mijn land alleen maar vraagt waar het recht op heeft. Het lijdt immers geen twijfel dat de middelen van het Cohesiefonds en de Structuurfondsen ongelijk worden verdeeld onder de landen die voor steun ervan in aanmerking komen en voor Griekenland niet volstaan om aan zijn bijzondere behoeften te voldoen.
Als de Unie haar beleidsvormen ter bevordering van de economische en sociale samenhang en de ontwikkeling van haar regio's en lidstaten niet grondig wijzigt en afstemt op de aanpak van de problemen waarnaar ik heb verwezen, zal het Parlement nog veel jaarverslagen over de Structuurfondsen en het Cohesiefonds moeten behandelen waaruit blijkt dat de acties die in de context ervan worden ondernomen, weinig of geen effect sorteren.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, dat er geld voor infrastructuur beschikbaar wordt gesteld, betekent bijlange nog niet dat er ook automatisch vorderingen op het gebied van de cohesie worden gemaakt. Dat blijkt al duidelijk uit het feit dat de ontwikkelingsverschillen tussen arme en rijke regio's ondanks grote sommen gelds tot dusver niet konden worden overwonnen. Het is dus niet de hoeveelheid van het beschikbaar gestelde geld, maar vooral de kwaliteit van de projecten die telt.
Grote wegenbouwwerken in de cohesielanden hebben daar tot dusver al meer vernietigd dan ze echt hebben bereikt. Duurzame ontwikkeling kan alleen maar met succes worden aangezwengeld door steun voor kleinschalige infrastructuur. Dat geldt nog meer voor de milieu-infrastructuur. Een te grote milieu-infrastructuur steekt de burgers en gemeenten in minder begunstigde regio's in de schulden en stort ze dus nog meer in de armoede. Ik verzoek de Commissie dan ook dringend de voorkeur te geven aan over kleinere projecten verdeelde kredieten en dergelijke, waardoor we ook voor de komende generatie nog een leefbaar milieu zullen nalaten.
Toen het Europees Parlement in zijn besluiten over de transeuropese netwerken procentuele criteria voor het aandeel van het gecombineerd vervoer - weg en spoor - in boven- en benedengrenzen vastlegde, heeft het aan de noodrem getrokken. Anders lijkt de bereidheid om modellen van duurzame ontwikkeling, zoals in hoofdstuk 10 van het Witboek wordt gevraagd, ook echt ten uitvoer te leggen, niet te bereiken te zijn.
Deze besluiten waren besluiten van het Parlement en het zou werkelijk rampzalig zijn als wij van dit grondbeginsel zouden afwijken. Een blik in de toekomst: ik betwijfel of de koppeling van de middelen voor structurele interventies aan deze convergentiecriteria werkelijk iets heeft opgeleverd. Ik pleit er dan ook voor dat er in de komende financiële vooruitzichten een einde wordt gemaakt aan deze koppeling en naar wordt gestreefd de behoefte en de armoede van de regio's als belangrijkste criterium voor structurele interventies te hanteren. De bedoeling is immers dat wij echt iets voor de Europese burgers doen.

Moretti
Mevrouw de Voorzitter, de verslagen van de Commissie over 1995 betreffende het Cohesiefonds en de andere structuurfondsen komen op hun tijd. De Commissie is tevreden over de uitvoering van de begroting van het Cohesiefonds en verheugt zich erover dat met betrekking tot de gefinancierde projecten geen fraude is vastgesteld. De Commissie moet zich op dezelfde wijze inspannen om de mogelijkheden van de structuurfondsen beter bekend te maken en het gebruik ervan te vergemakkelijken. Het in 1996 door DG XIX opgestelde werkdocument wijst uitdrukkelijk op de verontrustende onderbesteding van de kredieten van de structuurfondsen en op vele andere onrustwekkende feiten en onderzoeksresultaten.
Tijdens de begrotingsprocedure 1997 wordt voorgesteld de betalingskredieten voor de structuurfondsen terug te schroeven omdat die onvoldoende worden gebruikt. Als wij op het terrein met doelgerichte en doelmatige projecten echt iets willen bereiken, moeten wij in de eerste plaats de initiatieven ondersteunen om de instrumenten voor de verspreiding van informatie met moderne communicatietechnologieën te versterken. Bovendien moeten wij de ingewikkelde verordening herzien, transparanter maken en vereenvoudigen om fraude te ontmoedigen en tot een gedecentraliseerd beheer van de steun uit de fondsen te komen. De ervaring leert ons dat regio's met een gedecentraliseerd beheer beter gebruik maken van de mogelijkheden van de communautaire structurele steun doordat de regionale overheden de situatie beter en directer kunnen beoordelen. Men geeft het voorbeeld van de onrustwekkend lage uitvoeringsgraad van 28 % in het centraal bestuurde Italië, tegenover 66 % in het federale Duitsland. Als die cijfers in Italië worden bekendgemaakt zullen ze de strijd voor de onafhankelijkheid van Padania beslist aanwakkeren.

Bösch
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, 1995 was het eerste jaar waarin de drie nieuwe lidstaten - Oostenrijk, Zweden en Finland - aan het Europese structuurbeleid deel hebben genomen. Wij hebben enige tijd geleden in het Parlement over het uitstekende verslag-Rack beraadslaagd en dat ook aangenomen. Ik geloof dat deze landen, onder meer dankzij de ervaringen die zij met het in eigen land al bestaande regionaal beleid hadden opgedaan, reeds een heel behoorlijke implementatie van het structuurbeleid hebben bereikt.
Sta mij echter toe dat ik, met de onbezorgdheid van een afgevaardigde uit een nieuwe lidstaat, ook zeg dat wij zeer veel moeite hebben gehad met de bureaucratie bij het beheer van dit structuurbeleid. Ondanks deze relatief behoorlijke en goede tenuitvoerlegging in onze landen, is het - en daar moeten wij als afgevaardigden telkens weer op wijzen - soms ontmoedigend aanvragen bij de Europese Commissie of bij de regionale instanties te doen.
Een tweede opmerking: wij moeten vaststellen - en daarop werd ook al door andere sprekers gewezen - dat het bedrag van de niet-gebruikte middelen, zoals in het verslag wordt gezegd, tussen 1993 en 1995 van 15 tot 23, 4 miljard ecu is gestegen. Hierdoor rijzen er toch vragen in verband met het succes van het structuurbeleid. Hoe succesvol kan een structuurbeleid zijn, als het er niet in slaagt geld beschikbaar te stellen dat wij, als Parlement, voor structuurmaatregelen in de begroting opnemen? Ik geloof dat het een uniek verschijnsel in de wereld is dat beschikbaar gesteld geld niet wordt gebruikt.
Als je bedenkt dat enkele dagen geleden een top werd afgerond die schijnbaar bijzonder op de werkgelegenheid was toegespitst en waar nog maar eens werd geconstateerd dat wij, hoewel we in de Unie ongeveer 18 miljoen werklozen hebben, geen gebruik maken van deze structuurmiddelen, dan spreekt dat eigenlijk voor zich. Dit is iets wat wij, afgevaardigden, niet gewoon over onze kant kunnen laten gaan.
Er is een wens van de aanwezige commissaris die ik met het oog op de toekomst onvoorwaardelijk zou willen steunen en onderstrepen. Ook ik geloof inderdaad dat wij in de Europese Unie één regionaal beleid nodig hebben. Wij kunnen geen onderscheid beginnen te maken onder het motto: daar hebben we een beetje plattelandsgebied en daar hebben we stedelijke gebieden enzovoort. Ik herinner mij discussies tijdens welke duidelijk werd dat iedereen het eigenlijk eens is met een concentratie van de middelen, alleen niet bij anderen, maar wel bij zichzelf. Ik denk dat wij op dat punt de benadering van de bevoegde commissaris, ook met het oog op de toekomstige hervorming van het structuurbeleid, moeten steunen. Wij hebben een andere vorm nodig en de heer McCartin heeft in de Begrotingscommissie al gezegd dat wij in staat moeten zijn niet-opgebruikte middelen van de ene lidstaat naar de andere te verschuiven, anders zie ik - mede in het besef van de verschillende renationalisatiepogingen die in het structuurbeleid aan de gang zijn - de toekomst van het gemeenschappelijk structuurbeleid veeleer donker in.

Hatzidakis
Mevrouw de Voorzitter, de heer Costa Neves is zo-even namens de Fractie van de Europese Volkspartij tussenbeide gekomen over het verslag betreffende het Cohesiefonds. Ik wil het dan ook hebben over het uitstekende verslag van de heer Novo Belenguer over de Structuurfondsen, dat de Commissie regionaal beleid met eenparigheid van stemmen heeft goedgekeurd en waarmee we hem gelukwensen.
Daar de in 1994, 1995 en 1996 opgedane ervaring nuttig is voor een eventuele herziening van de reglementen van de Structuurfondsen, wil ik wijzen op de volgende punten en er lering voor de toekomst uit te trekken.
Ten eerste, de onderbesteding of povere tenuitvoerleggingspercentages van de kredieten voor de Structuurfondsen, vooral het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, niet zozeer in de regio's van doelstelling 1 als wel in de rijkere landen van de Unie - waarvoor de hier aanwezige commissaris weliswaar niet bevoegd is, wat niet betekent dat we daar in dit debat niet moeten op wijzen.
Het gaat om een probleem dat de Commissie en de lidstaten met voorrang moeten aanpakken, waarbij ze onder meer aandacht moeten hebben voor de vereenvoudiging van de reglementen van de Structuurfondsen zonder evenwel de doorzichtigheid van de desbetreffende procedure aan te tasten - een onderwerp waarover de Commissie zich trouwens al heeft gebogen.
Ten tweede, de toepassing van en controle op de complementariteit met de andere beleidsvormen, waartoe de Commissie in het verleden niet steeds in staat was en waarvoor ernstige aanwijzingen voorhanden zijn dat ze daar nog altijd niet in slaagt. Het betreft een belangrijk probleem dat de Commissie in nauwe samenwerking met de lidstaten moet oplossen, desnoods met de uitvoering van het in het jaarverslag opgenomen dreigement de steun uit de Structuurfondsen afhankelijk te maken van het al dan niet voldoen aan het beginsel van de compatibiliteit en complementariteit.
Ten derde, de nieuwe evaluatieprocedure met medewerking van onafhankelijke deskundigen, die door de Commissie werd voorgesteld en waarvan we zeker zijn dat ze zal bijdragen tot zowel de voorkoming - en goedmaking - van fouten uit het verleden als de kwaliteitsverbetering van toekomstige programma's. De deskundigen moeten echter met grote omzichtigheid en aan de hand van objectieve criteria worden geselecteerd en aan een zekere vorm van controle worden onderworpen.
Ten vierde, het milieu , waaraan de Commissie groot belang hecht - wat het Parlement verheugt - maar waarover ik van oordeel ben dat nog verdere maatregelen ervoor moeten worden genomen, vooral op het vlak van de milieu-effectbeoordelingen die nog steeds geen echt bindend karakter hebben.
Tenslotte, de deelneming van lokale en regionale overheden aan de programma's teneinde de doorzichtigheid ervan te versterken. Hoewel ik er me van bewust ben dat op dit vlak al stappen in de goede richting werden gezet, ben ik van mening dat nog veel meer kan worden gedaan om de samenwerking met en de participatie van plaatselijke en regionale autoriteiten te stimuleren.

Van Bladel
Voorzitter, een lid van dit Parlement dat zich inzet voor de besteding van cohesie- en structuurfondsen is op slag populair bij de burger want de burger ziet zijn eigen leefomgeving verbeteren en dat is goed en daarmee verbetert het draagvlak voor Europa en met de besteding van die cohesiefondsen is het wel in orde. Maar er ligt een bom onder het draagvlak van de structuurfondsen. Een bom geld die niet wordt besteed. Als die onderbesteding niet drastisch maar uiteraard op verantwoorde wijze wordt ingevuld dan dreigt de steun van die Europese burger weer weg te vallen. Het is helaas op de lange termijn niet uit te leggen aan de Europese burger dat er veel geld is dat niet besteed wordt terwijl de nationale staten meer moeten gaan bijdragen aan Europa. Juist aan de vooravond van de uitbreiding is dat een heel ongemakkelijke en moeilijke afweging. De gezamenlijke lasten die we dragen zijn gegroeid in een gezamenlijk gevoel van solidariteit binnen Europa. Dat moet ook voor en na de uitbreiding blijven. Maar voor het zover is moet toch wel heel duidelijk zijn wat het additionele karakter is waarom projecten uit Europese fondsen worden besteed, anders zijn we bezig het geld van de ene zak in de andere te doen en er in dit geval ook nog op te gaan zitten. Dus een oproep aan alle overheden om goede voorstellen te doen om die te kunnen besteden. Aan de vooravond van de uitbreiding is een onbestede bom geld het verkeerde signaal voor de cohesie van de Europese solidariteit en zeker naar Midden- en OostEuropa toe.

Botz
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou enkele korte opmerkingen over twee punten willen maken. Ten eerste, over de additionaliteit, maar dan veeleer uit het oogpunt van degenen die meer en meer proberen vanuit het gemeentelijk niveau aan middelen uit de structuurfondsen te geraken. Het probleem is dat wij in de EU verschillende beginselen hebben. Een van de recentste - en beslist ook zinvolle - beginselen bestaat erin dat wij proberen nieuwe overheidsschulden te verminderen. Sinds Amsterdam is in het stabiliteitspact vrij vast en strikt vastgelegd dat dat zo blijft. Een gevolg hiervan zal zijn - en tekent zich voor de begrotingen van de gemeenten al af - dat het voor heel kleine gemeenten alsmaar moeilijker wordt hun deel van de additionele middelen voor EU-projecten op te brengen, ook al worden er vanzelfsprekend nationale en regionale middelen bijgedragen. Wij moeten ervoor waken dat dit voor bepaalde regio's geen noodlottige tendens wordt. Ik denk dat wij tijdig tegenstuur moeten geven.
Mijn tweede opmerking heeft betrekking op het partnerschapsbeginsel. De verdere ontwikkeling van dit beginsel bevat in verschillende opzichten nog een groot potentieel aan mogelijkheden. Ik zou de Commissie dan ook uitdrukkelijk willen danken omdat ze op dit gebied aanzienlijke inspanningen heeft gedaan en initiatieven heeft genomen. Als er nog hinderpalen zijn, dan is dat hoofdzakelijk tussen de niveaus van de nationale regeringen, de regionale besturen en vaak ook tussen deze laatste en de plaatselijke autoriteiten. Wij hebben bij ons in Thüringen, als ik zo vrij mag zijn daarop te wijzen, talrijke op democratische wijze ontwikkelde regionale ontwikkelingsconcepten waar nog altijd te weinig rekening mee wordt gehouden bij de opstelling van de programmeringsdocumenten.
Tot slot zou ik nog de volgende opmerking willen maken: wie de beslissende taken die ons in de komende jaren op dit gebied wachten tot een goed einde wil brengen, moet duidelijk meer aandacht schenken aan het partnerschapsbeginsel, omdat onze belangrijkste taak er eigenlijk in bestaat met minder middelen meer te doen.

Rack
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, dit zevende jaarverslag over de structuurfondsen in 1995 heeft voor het eerst ook betrekking op de nieuwe lidstaten, Oostenrijk, Zweden en Finland. Wij hebben onlangs de gelegenheid gehad in een afzonderlijk verslag over de uitvoering van het regionaal beleid in deze drie lidstaten wat dieper in te gaan op de aldaar opgedane ervaringen en ik maak van het debat van vandaag gebruik om een paar vergelijkingen te maken, die ten dele zeer interessant uitvallen.
Ons verslag leek in vele opzichten sterk op dit verslag. Onze kritiek was dat we zowel op het niveau van de Gemeenschap als in de lidstaten veel te veel bureaucratie - wat werkelijk een probleem is - te veel programma's en verhoudingsgewijs bijgevolg ook te weinig geld hadden en hebben. Op een aantal punten gaven de drie nieuwe lidstaten een positiever beeld te zien dan het Europese gemiddelde en zeker dan enkele negatieve uitschieters. Wat met name de volledige besteding van de middelen betreft zijn de drie nieuwe lidstaten er in deze aanloopfase - ondanks het feit dat wij pas zeer korte tijd lid waren - zonder uitzondering in geslaagd zeer veel van deze middelen te gebruiken. Ik herinner er in dit verband aan, want dat is zeer belangrijk, dat middelen die toen nog niet waren opgebruikt nu kunnen en moeten worden gebruikt.
De besteding was over het geheel genomen zeer goed. Wij hebben bij het MKB, de vrouwenprogramma's, de informatiemaatschappij en vooral op het gebied van LEADER en INTERREG uitstekende voorbeelden van een goed gebruik van de middelen. Er waren ook enkele minder positieve punten. Zo is het in de nieuwe lidstaten met name nog niet echt gelukt zichtbaar te maken dat er ook EU-middelen naar desbetreffende projecten zijn gevloeid. Wij moeten daar de nodige consequenties uit trekken. Wij moeten de informatie verbeteren, wij moeten ook van best practices leren, wij moeten de evaluatie au sérieux nemen, wij moeten ook in de toekomst alles zorgvuldig blijven plannen. Het verheugt ons te vernemen dat de Commissie zelf plant de programma's voor de volgende fase drastisch en duidelijk te vereenvoudigen.
Wij zullen daar als Europees Parlement graag aan meewerken, ook al zullen wij daar nog niet over de nieuwe medebeslissingsvormen van het Verdrag van Amsterdam voor beschikken.

Berend
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het zevende jaarverslag is een bijzonder verslag, niet alleen omdat drie nieuwe lidstaten er voor het eerst in zijn opgenomen, maar eigenlijk in de eerste plaats omdat deze verslaglegging plaatsvindt aan het begin van de tweede programmeringsperiode, waarin de discussie over de herziening van de structuurfondsen al volop aan de gang is. Een terugblik op wat achter ons ligt, in dit geval op 1995, is eigenlijk alleen maar zinvol, als we daaruit lering voor de toekomst trekken.
Het is dus niet mijn bedoeling de vele positieve punten waarop in het verslag van de Commissie, ook vergeleken bij de vorige jaren, wordt gewezen nog eens gunstig te beoordelen, maar ik wil integendeel de vinger op enkele zere plekken leggen. Zoals in vorige jaarverslagen moet ook nu weer worden vastgesteld dat de begunstigden in de praktijk problemen hebben met de overdreven bureaucratische rompslomp en de min of meer inflexibele betalingsprocedure. Daarom is de roep om vereenvoudiging van de wettelijke voorschriften en de administratieve procedures in dit geval beslist geen loze kreet, ook al worden we voortdurend met dergelijke begrippen om de oren geslagen, maar integendeel een belangrijke conclusie voor de herziening, als we althans meer doeltreffendheid en doorzichtigheid willen bereiken.
Ook uit het zevende jaarverslag komt naar mijn mening duidelijk naar voren dat in regio's waar een gedecentraliseerde administratie is ingevoerd beter gebruik is gemaakt van de mogelijkheden van de interventies van de structuurfondsen. Door een decentrale administratie kan in sommige lidstaten ook een acuut probleem worden opgelost dat is ontstaan doordat de regio's de betalingen uit Brussel met aanzienlijke vertraging ontvangen.
Een andere conclusie houdt verband met de planning. Hier moet, met het oog op de doelstellingen van het structuurbeleid en de vaststelling van de prioriteiten voor de steunverlening, meer rekening worden gehouden met de directe politieke verantwoordelijkheid van de regionale actoren. En als men voor de structuurfondsen in 2000 en daarna onafhankelijk van de statistische kencijfers meer mogelijkheden wil hebben, dan moet ook een relatieve verandering worden gepland om op onvoorzienbare structurele schommelingen te kunnen reageren. Kortom, de programma's moeten later ook flexibel kunnen worden bijgesteld, een eis die wij in het kader van de herziening zouden moeten stellen.

Wulf-Mathies
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou willen beginnen met een woord van dank aan de beide rapporteurs, de heren Novo en Novo Belenguer, voor hun duidelijke en evenwichtige verslagen, alsmede aan allen die aan de discussie deel hebben genomen, voor hun waardevolle wenken, die inderdaad des te belangrijker zijn omdat het niet alleen om 1995 gaat, maar naar ik hoop ook om het streven alles wat wij vanaf 2000 zullen doen, tezamen beter te doen.
Sta mij toe dat ik eerst in het kort inga op enkele kwesties in verband met het verslag over het Cohesiefonds 1995. Het verheugt mij dat daarin uitdrukkelijk waardering wordt getoond voor de vorderingen die wij op de weg naar een evenwichtigere financiering van milieu- en vervoersprojecten hebben gemaakt. Zoals u weet, streeft de Commissie - niet altijd tot grote tevredenheid van de betrokken lidstaten - voor de hele programmeringsperiode naar een fifty-fifty verdeling van de middelen over investeringen in milieu- en vervoersinfrastructuur en ik kan u zeggen dat de positieve ontwikkeling die u sinds 1995 heb vastgesteld, zich ook heeft gestabiliseerd. In 1996 zijn wij er voor het eerst in geslaagd een bijna perfecte fifty-fifty verdeling, met telkens 1, 2 miljard ecu voor milieu- en vervoersprojecten, te verwezenlijken.
Ik vind het voorstel om milieu- en vervoersprojecten ook meer en meer te combineren interessant. Wij zullen er in het licht van de praktische mogelijkheden die wij op dit gebied hebben, ook zorgvuldig rekening mee houden. Voorts wijzen wij de lidstaten ook meer op de noodzaak spoorwegen, havens, gecombineerd vervoer, stadsvervoer uit te breiden, en zodoende de voorkeur te geven aan milieuvriendelijkere vervoerswijzen in plaats van aan enorme wegenbouwprojecten. Ik denk dat wij op dat gebied ook langzaam en stapsgewijs vooruitkomen, maar ik kan wel niet zeggen dat ik over het geheel genomen tevreden ben met de gemaakte vorderingen.
Wij hopen dat we met de nieuwe richtlijn betreffende milieu-effectrapportages, die de Raad in maart heeft aangenomen, ook een verbetering van de desbetreffende procedures zullen bereiken en de Commissie zal erop toezien dat deze procedures ook correct en strikt worden toegepast. Meer dan dat kunnen wij echter niet doen, want u zult het waarschijnlijk met mij eens zijn dat er nog betere milieu-effectrapportages denkbaar zijn, die beter aan uw en onze wensen tegemoet zouden komen. Wij hebben zopas, mede in verband met de afspraken met het Parlement over de greening van de begroting, onze voor de verschillende gebieden in deze sector bevoegde ambtenaren een opleiding laten volgen om hen beter bekend te maken met de problemen en hen in staat te stellen beter toezicht uit te oefenen.
In het kader van de greening van de begroting zal het Cohesiefonds daarenboven onafhankelijke deskundigen een evaluatie laten verrichten van de bijdrage van het Cohesiefonds tot de bescherming van het milieu en tot een duurzame ontwikkeling in het algemeen. Het is niet zeker dat wij daarbij alleen maar lof zullen oogsten, maar ik denk dat het belangrijk is om daaruit te leren voor de toekomst.
Wat de kleine projecten, vooral op het gebied van de milieubescherming, betreft zou ik er alleen maar op willen wijzen dat de Commissie op dit gebied al uiterst flexibel is om deze fifty-fifty verdeling toch maar te bereiken en dat onze flexibiliteit zich zeer zeker ook aan de rand van de regels beweegt, die eigenlijk meer op grote projecten zijn gericht. Ik deel echter uw mening dat in de milieubescherming juist vele plaatselijke projecten onze steun nodig hebben. Daarom hebben wij ze in veel gevallen ook gebundeld met de bedoeling in de cohesielanden meer ruimte voor de bescherming van het milieu te scheppen.
U dringt in uw verslag nogmaals aan op informatie over de toepassing van de conditionaliteitsclausule. Ik zou er slechts op willen wijzen dat de procedure uitvoerig wordt toegelicht in het verslag over het Cohesiefonds voor 1996 en dat wij aldus ook aan de door u geuite wens tegemoetkomen op het moment waarop wij deze procedure voor het eerst hebben toegepast.
In het verslag over het jaarverslag betreffende de structuurfondsen, waarvoor ik u ook hartelijk dank, uit u terecht kritiek op het geringe gebruik dat met name in de aanloopfase 1994-1995 is gemaakt van de begrotingsmiddelen en de grote - ik denk dat wij kunnen zeggen te grote - bureaucratische rompslomp zowel in de lidstaten als in de Commissie.
Sta mij evenwel toe vast te stellen dat de uitvoering van de begroting ondertussen aanzienlijk kon worden verbeterd. Zo werden in 1996 voor bijna 100 % van de begrotingsmiddelen betalingsverplichtingen aangegaan. Het driejarenpercentage is over het geheel genomen ook tevredenstellend. Dat betekent echter niet dat wij geen uitschieters op bepaalde gebieden hebben. Over de bijdrage van de Italiaanse afgevaardigde moet ik zeggen dat het niet alleen de nationale programma's zijn die in aanzienlijke mate tot de achterstand van Italië hebben bijgedragen, maar dat er in enkele regio's gewoon nog altijd vrijwel niets is gebeurd. Daarom bestaan er geen wondermiddelen, maar komt het er in feite op aan dat op de drie niveaus - Europees, nationaal en regionaal - één lijn wordt getrokken.
Sta mij niettemin toe dat ik ter verduidelijking nog vaststel dat de structuurfondsprogramma's meerjarenprogramma's zijn. Het is nu eenmaal zo dat, als je een investering over verschillende jaren plant, de uitgaven in de regel pas in de latere jaren toenemen, wat niet noodzakelijk betekent dat er slecht wordt gewerkt. Het is veeleer zo dat soms wat meer tijd nodig is vooraleer de projecten gereed en ook in staat zijn om middelen op te nemen en vooraleer tot uitbetaling wordt overgegaan. Ik ben niettemin van mening dat er tussen een normaal verloop van meerjarenprogramma's en de - hier door ons aan de kaak gestelde - ten dele slechte opvraging van middelen zeer zeker een grote grijze zone ligt. Het zou mij verheugen als wij er dankzij gemeenschappelijke inspanningen in zouden slagen bijvoorbeeld voor de volgende structuurfondsperiode iets als een succescriterium in te voeren, maar dan alstublieft niet uitsluitend afgestemd op de opvraging van middelen, maar ook op de kwaliteit van programma's en projecten, want wij worden er evenmin beter van als het geld slecht wordt uitgegeven. We moeten er tegelijkertijd voor proberen te zorgen dat het geld zoals voorgeschreven wordt uitgegeven en dat het voor goede en succesvolle projecten wordt gebruikt, en dat zal beslist geen gemakkelijke opdracht zijn.
Voorts zou ik er nogmaals op willen wijzen dat in de meeste gevallen waarin er kritiek werd geuit op de langzame uitbetaling van de middelen in de regio's, de middelen in de hoofdsteden van de lidstaten zijn blijven liggen, en dit betekent dat er zeer zeker en vóór alles in de lidstaten aanzienlijke vereenvoudigingen, maar ook een betere procedure nodig zijn.
Mijnheer de afgevaardigde, u wijst in uw verslag ook - en daarvoor ben ik u zeer dankbaar - op het belang van de grondbeginselen van het Europese structuurbeleid, zoals de te verwezenlijken economische en sociale samenhang, additionaliteit, uitbreiding en verdieping van het partnerschap. U beklemtoont terecht ook de complementariteit met andere communautaire beleidsvormen en horizontale prioriteiten, zoals werkgelegenheid, milieu, gelijke kansen en aanmoediging van het midden- en kleinbedrijf, die wij de afgelopen jaren bijvoorbeeld in de tussentijdse evaluatie als krachtlijnen hebben voorgesteld voor de nieuwe programma's van doelstelling 2, maar ook als aanpassingsmogelijkheden - om een beter effect op de werkgelegenheid en het economisch herstel te bereiken - voor de programma's van doelstelling 1.
Ik vind het belangrijk dat we ook echt gebruik maken van de huidige tussentijdse evaluatie. We beginnen daar wat laat aan, omdat veel zaken wat zijn uitgelopen, ook bij de begeleidende comités, dus op het niveau dat wij eigenlijk meer verantwoordelijkheid willen geven, maar dat we ook meer bij de uitwerking willen betrekken tot de deskundigen zijn aangesteld. Ik maak mij niettemin sterk dat ik de kans zal hebben om flexibel op veranderingen in de wereld en van de economische omstandigheden te reageren en om er nog meer op toe te zien dat we ook daadwerkelijk duurzame arbeidsplaatsen, een wezenlijk doel van de structuurfondsen, kunnen scheppen.
Voorts zullen wij evaluaties van de thema's werkgelegenheid, milieu, gelijke kansen en aanmoediging van het midden- en kleinbedrijf maken om ook op dat stuk aan uw wensen tegemoet te komen en ik hoop dat de evaluatiecultuur in de lidstaten en de Gemeenschap geleidelijk ook zal verbeteren. In feite zijn wij op dat gebied ongeveer een half jaar geleden voor het eerst een eind vooruitgekomen, ook wat betreft de bereidheid van de lidstaten om dit niet als een bureaucratische oefening, maar als een kans tot een betere uitvoering van het structuurbeleid aan te grijpen en ik hoop dat dit ons ook een stuk vooruithelpt.
U hebt in het verslag en in de bijdragen tot de discussie hervormingsvoorstellen gedaan inzake een vermindering van het aantal fondsen, de begrotingsstructuur, decentralisatie, meer combinaties van kredieten en leningen. Dit zijn allemaal zaken waar ook de Commissie zich mee bezighoudt in haar beraadslagingen over de grondbeginselen van de hervorming van de structuurfondsen met het oog op het pakket-Santer. De Commissie zal dit pakket op 15 juli in Straatsburg aannemen en het op 16 juli aan het Parlement voorleggen. Daarom beschikken wij momenteel nog niet over concrete en officiële voorstellen.
Enkele overwegingen die uit het Cohesieforum naar voren zijn gekomen, waaraan ook veel afgevaardigden van het Parlement deel hebben genomen, heb ik gisteren al met de leden van de Commissie regionaal beleid besproken. Daarom wil ik mij vandaag beperken tot het aangeven van enkele topics. Het gaat bijvoorbeeld om de wel door ieder van ons erkende noodzaak tot vereenvoudiging van de procedures bij tenuitvoerlegging en financiering, meer doorzichtigheid, een kleiner aantal doelstellingen, een drastische beperking van het aantal communautaire initiatieven, concentratie op grensoverschrijdende samenwerking, overbrenging van de meeste communautaire initiatieven naar de mainstream -programma's, decentralisatie, wat echter ook betekent: duidelijkere verantwoordelijkheden. Het gaat niet aan dat de lidstaten voor de uitvoering instaan, maar de Commissie daar de verantwoordelijkheid voor blijft dragen. Daarom zullen wij bij de herziening van de structuurfondsenverordening ook duidelijke regelingen moeten invoeren, die weliswaar een verlichting voor iedereen betekenen en die duidelijk maken waar de verantwoordelijkheden liggen, maar die uiteindelijk ook waarborgen dat er in de toekomst controle en evaluatie plaatsvinden, en ik denk dat dit een heel belangrijk punt is dat ook het Parlement zal interesseren.
Ik denk dat wij het er ook over eens zijn dat we concretere en meer bindende regelingen voor de uitwerking van het partnerschapsbeginsel nodig hebben. Dat die regelingen er nog niet zijn, is en was, zoals u weet, niet in de eerste plaats te wijten aan het ontbreken van voorstellen van de Commissie, maar vooral aan het ontbreken van bereidheid van de lidstaten om deze voorstellen te aanvaarden. Toch kunnen wij uit onze ervaringen maar één conclusie trekken: wij moeten voortgaan op deze weg, en ik ben er zeker van dat wij tijdens het debat over de Agenda 2000 en de herziening van de structuurfondsenverordeningen in de komende maanden nog vaak de gelegenheid zullen krijgen daar uitvoerig over te beraadslagen. Ik dank u voor de voorstellen en de discussie van vandaag!

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw Wulf-Mathies.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Overeenkomst met de Republiek Kirgizië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0032/97) van de heer Chesa, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van de interimovereenkomst betreffende de handel en begeleidende maatregelen tussen de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie enerzijds, en de Republiek Kirgizië anderzijds (COM(95)49-11156/95 - C4-0685/96-95/0063(CNS)).

Chesa
Mevrouw de Voorzitter, de redenen waarom de Commissie externe economische betrekkingen met de interimovereenkomst met Kirgizië heeft ingestemd zijn dezelfde als die waarom ze de economische en handelsaspecten van de partnerschapsovereenkomst heeft goedgekeurd. De overeenkomst berust op de moeilijkheden en vooruitzichten van de Kirgizische economie na het uiteenvallen van de USSR. Die moeilijkheden hebben te maken met de betrekkingen van Kirgizië met de andere Aziatische republieken en de privatisering en modernisering van de economie, waardoor de productie van landbouw en industrie in een eerste fase is gedaald en de voedselproductie is afgenomen.
De partnerschapsovereenkomst van 1994, die overeenkomt met de overeenkomsten die ook met andere landen uit het voormalige Oost-Europa zijn gesloten, heeft betrekking op drie grote punten. Een eerste punt is de handel in goederen op basis van de behandeling als meest begunstigde land voor de douaneverrichtingen, terwijl de handel in textielproducten in een afzonderlijke overeenkomst is opgenomen. Het tweede punt zijn de bepalingen inzake het handelsverkeer en investeringen, onder meer de arbeidsvoorwaarden, de bepalingen inzake de vestiging en de exploitatie van ondernemingen, het betalingsverkeer en de bescherming van de intellectuele eigendom. Het derde punt is de economische samenwerking met het oog op de ondersteuning van het hervormingsproces, het economisch herstel en de duurzame ontwikkeling van de Republiek Kirgizië. Daartoe concentreert de economische samenwerking zich op de economische en sociale ontwikkeling, de ontwikkeling van het menselijk potentieel, steun voor ondernemingen, de landbouw- en levensmiddelenproductie, de civiele nucleaire energie, het vervoer, het toerisme, de milieubescherming, de samenwerking in het algemeen en vele andere terreinen. Dat al die terreinen onder de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst vallen, is veelbelovend voor de toekomst van de economische en handelsbetrekkingen tussen de Republiek Kirgizië en de EU.
Om al die redenen verzoek ik de leden van het Parlement de interimovereenkomst tussen de Europese Unie en Kirgizië goed te keuren, temeer daar ook de Begrotingscommissie daarover een positief advies heeft uitgebracht.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, namens de EVPfractie zou ik mij willen aansluiten bij de positieve beoordeling van de interimovereenkomst door onze rapporteur, de heer Chesa, en u eveneens willen voorstellen met de sluiting van de interimovereenkomst in te stemmen.
Hierdoor wordt een snelle toepassing van de handelsbepalingen van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst mogelijk. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kampt deze Centraal-Aziatische republiek namelijk niet alleen met enorme politieke moeilijkheden, maar ook met zeer ernstige economische problemen, waaraan nog altijd geen einde is gekomen. Het hele handelsstelsel is ingestort, een normale voedselen energievoorziening is lange tijd bijna onmogelijk geweest. Het resultaat daarvan was een vandaag nog altijd voelbaar economisch isolement, dat op zijn beurt tot een blokkering van de verdere economische ontwikkeling heeft geleid.
Paradoxaal genoeg wordt Kirgizië bovendien nog in zijn moeilijke situatie vastgehouden door de onlangs van kracht geworden douane-unie met Kazachstan en Oezbekistan, omdat deze beide partnerlanden handelsbeperkingen ten aanzien van derde landen invoeren en ook doorzetten. Anderzijds blijkt er ook een groot potentieel voor de ontwikkeling van de economische en handelspolitieke betrekkingen tussen Kirgizië en de EU te bestaan. Zo werden de TACIS-programma's voor Kirgizië volledig herzien, wat in een sterker plaatselijk engagement en meer investeringspartners kan resulteren.
Het ambitieuze privatiseringsprogramma van Kirgizië is het belangrijkste deel van de aangevatte economische hervorming. Tot dusver lijkt de bevolking zelf echter nog maar weinig gemotiveerd om de stap naar de particuliere sector te wagen of een bedrijf op te starten, hoewel een geleidelijke daling van de inflatie is vast te stellen. Juist daarom lijken de volgende kwesties bijzonder in aanmerking te komen voor nauwere samenwerking tussen de EU en Kirgizië: ten eerste, de opstelling en de uitvoering van een nieuw plan voor inheemse energiebronnen; ten tweede, de overdracht van technische en administratieve know-how; ten derde, de oprichting van joint ventures in de sectoren dienstverlening, toerisme en infrastructuur.
Maar hoe staat het met de overdracht van ondernemerskwaliteiten aan jonge Kirgiziërs? Hoe organiseert de Commissie deze hulp om de Kirgiziërs te leren voor zichzelf zorgen en aldus de privatisering eindelijk op dreef te helpen komen? Zou er hiervoor niet meer dan tot dusver een beroep moeten worden gedaan op de mogelijkheden van het TACIS-programma?
Het lijkt mij in ieder geval duidelijk dat de interimovereenkomst een goed kader voor de handel en de handelspolitieke ontwikkeling tussen de Europese Unie en Kirgizië biedt en wij zouden deze overeenkomst dan ook moeten steunen.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen enkele fundamentele opmerkingen over de strategie van de Raad en de Commissie die tot doel heeft in plaats van de algemene partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst een louter handelspolitieke samenwerking door te drijven. De groenen kunnen niet achter deze strategie staan en vinden het veel belangrijker dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst relatief spoedig in werking treedt en niet de belangen van de EU op de voorgrond worden gesteld, maar een algemene strategie wordt gevolgd om het veranderingsproces in deze landen te ondersteunen.
Dit heeft namelijk rampzalige gevolgen voor Kirgizië. In feite is slechts 20 tot 30 % geprivatiseerd en is er weinig of geen wetgeving met betrekking tot de privatisering voorhanden, zodat er eigenlijk alleen leasing mogelijk is. De democratisering is stilgevallen; op dit gebied moet er veel meer steun worden gegeven. Anderzijds heeft de EU echter veel belang bij de ontginning van de waardevolle natuurlijke hulpbronnen van Kirgizië, zoals de goud- en uraniummijnen, en ze laat daarbij een spoor van vernieling in de waardevolle natuurreservaten van deze bergrepubliek na. Wat nu nog is bewaard, zal dan zeker worden vernietigd. De verdragen zijn al opgeborgen. Joint ventures zijn ook nu mogelijk, daarvoor is de interimovereenkomst niet in de eerste plaats nodig. De algemene strategie van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zou een betere oplossing zijn.

Wulf-Mathies
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen zou ik de rapporteur willen danken voor zijn uitstekende verslag. De Commissie deelt zijn mening dat dit een belangrijke stap in onze betrekkingen met Kirgizië is. Het doel van de interimovereenkomst is de bepalingen over handel en handelskwesties in werking te laten treden zonder op de ratificatie door de parlementen van alle lidstaten te wachten en ik geloof dat deze eerste stap in het licht van de economische en democratische ontwikkeling aldaar zeer zeker ook positief mag worden genoemd.
De interimovereenkomst omvat ook bepalingen over inachtneming van de democratische grondbeginselen en eerbiediging van de mensenrechten. De inwerkingtreding van deze overeenkomst maakt de uitbreiding van de handelsbetrekkingen, die momenteel nauwelijks ontwikkeld zijn, mogelijk en werkt deze betrekkingen ook in de hand. Er werd al herhaaldelijk op gewezen dat het handelsverkeer met Kirgizië de zwakste vorm van al het bilaterale handelsverkeer tussen de EU en de uit de voormalige USSR ontstane republieken is. Ik denk dat gebruik van de middelen van TACIS voor opleidingsprogramma's, met het oog op de verandering van de economie en het gebruik van de eigen hulpbronnen via eigen activiteiten, zeer zeker daarbij horen. Daarom is ongeveer een derde van de middelen uit TACIS voor dergelijke opleidingsprogramma's uitgetrokken.
Door de inwerkingtreding van de interimovereenkomst kan uit hoofde van de bepalingen over de eerbiediging van de mensenrechten ook druk op de Kirgizische regering worden uitgeoefend, voor zover dit nodig is en voor zover de mensenrechten in de zeer jonge en nog labiele democratie van Kirgizië zouden worden geschonden. Wij hopen dan ook dat dit over het geheel genomen een eerste positieve stap naar een verbetering van de betrekkingen met Kirgizië en naar een verbetering van de mogelijkheden voor Kirgizië is.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, tegen mevrouw Wulf-Mathies zou ik willen zeggen dat ik weet dat zij geen deskundige op dit gebied is, maar het is een feit dat wij deze beloften inzake ondersteuning van de democratie door middel van de democratieclausule ook regelmatig uit de mond van de heer Van den Broek horen. Telkens als het er echter op aankwam ze toe te passen, is er een groot stilte gevallen. Ik verzoek u aan de heer Van den Broek mijn oproep door te geven eindelijk een procedure toe te passen die sinds 1995 in de lade ligt, opdat deze beloften ook werkelijk worden nagekomen. Wat ons altijd wordt beloofd, moet eindelijk ook gebeuren, dat wil zeggen: waar er moeilijkheden zijn, moet de democratieclausule ook worden toegepast. Tot dusver zijn dit niets anders dan loze beloften geweest!

De Voorzitter
Mevrouw Schroedter, dat was geen vraag, maar een voortzetting van het debat.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

PHARE-programma
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0165/97) van de heer Wiersma, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over de jaarverslagen van PHARE 1994 en 1995 van de Commissie (COM(95)0366 - C4-0022/96 en COM(96)0360 - C4-0176/97).

Wiersma
Mevrouw de Voorzitter, ik ben bang dat dit een debat is voor de Notulen. Mijn excuses aan alle collega's die nog hier zijn vanavond. Dat is op zich heel erg jammer omdat het PHAREprogramma het belangrijkste instrument is van de Europese Unie voor steunverlening aan Midden- en OostEuropa en het zal hopelijk ook het belangrijkste instrument zijn bij het mogelijk maken van de uitbreiding van de Europese Unie met die landen. Ik vrees dat de manier waarop het onderwerp geagendeerd is heel veel mensen heeft afgestoten, maar het is duidelijk de bedoeling om deze discussie te gebruiken om over de toekomst van dat PHARE-programma te spreken.
Over zes maanden zal met een aantal landen uit Midden- en Oost-Europa op een eiland in het Middellandse-Zeegebied de discussie beginnen over de uitbreiding. Dat is natuurlijk een heel belangrijke investering in de toekomst van een meer geïntegreerd en een veiliger Europa. Dat maakt een grondige beschouwing over het functioneren van het PHARE-programma als belangrijkste instrument in het uitbreidingsproces ook zo urgent. Zoals ik zei, we hebben de gelegenheid van de jaarverslagen aangegrepen voor een wat meer fundamentele beoordeling van dat PHARE-programma, een toekomstgerichte beoordeling. De constructieve opstelling van het Parlement bij het schrijven van dit rapport en het overleg dat er tussentijds is geweest met de Commissie over tal van aspecten, wordt helaas vanavond afgestraft, weer met respect aan de aanwezige commissaris, door afwezigheid van commissaris Van den Broek. Ik betreur dat zeer, misschien moeten we de volgende keer wat negatiever zijn.
Toch zal ik een aantal punten noemen, alhoewel ik al zei dat dit meer een debat voor de Notulen is, waarvan ik vind dat die de grootst mogelijke aandacht van de Commissie verdienen op korte termijn bij de verdere uitwerking van de heroriëntering van het PHARE-programma. Uit de evaluatie van bijvoorbeeld de situatie van het PHAREprogramma in Roemenië kwam een belangrijk knelpunt van het PHARE-programma naar voren dat ook mijns inziens algemeen geldig is, namelijk slechte evaluaties, of het ontbreken van evaluaties heeft zijn weerslag op de uitvoering van projecten. Hoe kan dit verbeterd worden? We hebben als Parlement te weinig inzicht wat nu de werkelijke effecten zijn van de miljarden die in Oost-Europa worden geïnvesteerd op dit moment door de Europese Unie. Er is grote onduidelijkheid over de doelstellingen van de verschillende PHARE-projecten in de verschillende landen in Midden- en Oost-Europa. Er is ook onduidelijkheid hoe die projecten bijdragen aan het proces van hervorming en straks aan het proces van uitbreiding. Alleen wanneer we beschikken over daadwerkelijke evaluatieinstrumenten, zullen we ook als Parlement, maar ook als Europese Unie in staat zijn te zien hoe onze steunpogingen ook daadwerkelijk bijdragen aan een geslaagde uitbreidingsstrategie.
In de tweede plaats, een belangrijk punt, is er sprake van grote onderuitputting in het PHARE-programma. Van de begrote gelden wordt een groot deel niet of te laat besteed. Dat is een situatie die denk ik zeer te betreuren is. Daar is in dit Parlement al veel over gesproken, maar ik denk dat er in de toekomst vooral gekeken moet worden naar manieren waarop aan die situatie een eind kan worden gemaakt. Het doet afbreuk aan de volwaardigheid van het PHARE-programma, maar het is natuurlijk vooral nadelig voor de landen waarvoor die gelden bedoeld zijn. Ik pleit daarom ook voor de inzet van meer geld voor grote projecten, vooral gericht op bevordering van investeringen, op verbetering van de infrastructuur in de kandidaatlidstaten en op verbetering vooral ook van de, wat ik maar noem, de administratieve cultuur in die landen, een administratieve cultuur die nog niet voldoet aan de normen die binnen de Europese Unie gelden en het is met name van belang dat overheden en administraties in die kandidaat-lidstaten in staat zullen zijn om te gaan met de regelgeving en de afspraken die gelden binnen de Europese Unie.
Een belangrijk ander punt wat ik naar voren zou willen brengen is de kwestie van prioriteiten. Ik ben bang dat alle aandacht zich de komende jaren zich zal gaan richten op de succes-kandidaatlidstaten om het zo maar te zeggen, landen als Hongarije en Polen waarvan iedereen zegt dat die tot de eerste ronde van nieuwe lidstaten en nieuwkomers zullen behoren. Ik zie die ontwikkeling ook wel, er zit een zekere logica in maar daarom pleit ik juist met name voor een extra investering en extra aandacht in het kader van het PHARE-programma voor die landen die in de tweede ronde terecht dreigen te komen. Ik denk dat dat een heel belangrijk uitgangspunt van dit Parlement zou moeten zijn.
Ik wil nog iets zeggen over het management van het PHARE-programma. Daar is in dit Parlement veel over gesproken, over het uitbesteden van projecten, over het uitbesteden van het uitbesteden, om het zo maar uit te drukken. Wij vinden als Parlement als commissie externe betrekkingen dat er meer verantwoordelijkheid moet worden genomen door de Commissie zelf en dat zaken die behoren tot de politieke ambtenaren die onderworpen zijn aan het gezag van de Europese Unie, dat die politieke verantwoordelijkheid meer tot zijn recht moet komen. Dat betekent dus ook in feite een uitbreiding van de bestaffing van bijvoorbeeld het PHARE-programma.
Ik wil nog aandacht vragen voor een ander belangrijk punt ook in het kader van die toetredingsstrategie. Dat is de kwestie van democratie en democratisering. Ik vind dat er meer geld moet worden uitgetrokken voor ontwikkeling en de versterking van de democratie in de landen die zich hebben aangemeld voor de Europese Unie.
Ten slotte - en ik denk dat dat een laatste belangrijk punt is - als we kijken naar de toekomst en de inzet van middelen vanuit de Europese Unie richting de kandidaat-lidstaten, wat heel erg belangrijk is om die landen te laten winnen, dient er veel grotere nadruk op cofinanciering te worden gelegd ook binnen het PHARE-programma zodat landen ook zelf gedwongen worden middelen te comiteren voor gezamenlijke projecten.
Dat waren een aantal opmerkingen die ik in de mij toegestane spreektijd kwijt kon. Ik hoop dat de Commissie deze aanbevelingen ter harte neemt, maar vooral dat de Commissie in de toekomst, maar ook dit Parlement, we moeten het ook aan onszelf richten, de discussie over de uitbreiding en de middelen die wij inzetten wat serieuzer zal nemen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik betreur net als de rapporteur, de heer Wiersma, dat dit verslag, dat ik zeer goed en belangrijk vind, hier slechts aan een beperkt aantal leden van het Parlement wordt voorgelegd.
Sta mij toe dat ik, omdat de belangrijkste, fundamentele punten al ter sprake zijn gekomen, misschien enkele opmerkingen over recente ervaringen met PHARE maak. Ten eerste, vandaag heeft de pan-Europese verkeersconferentie te Helsinki plaatsgevonden. Ik was daar aanwezig en het is mij opgevallen hoe de regeringsvertegenwoordigers uit de Oost-Europese landen de ene na de andere zeer duidelijk hebben beklemtoond hoe belangrijk de PHARE-programma's voor de ontwikkeling van de infrastructuur in deze landen zijn. Als Europa één moet worden - en dat moet het toch - dan is juist de uitbreiding van de infrastructuur, in het bijzonder in de sector van het openbaar vervoer, maar ook daarbuiten, heel belangrijk en daar draagt PHARE toe bij. Als wij aan de overzichtskaarten in de beide jaarverslagen denken, dan wordt duidelijk hoeveel voor het vervoer wordt gedaan.
Volgens mij - en ook volgens mevrouw Wulf-Mathies - zal het in verband met de ontwikkelingen van de komende jaren belangrijk zijn dat de PHARE-programma's in Oost-Europa nog beter in overeenstemming worden gebracht met de regionale programma's en de infrastructuurprogramma's in het westen om aldus een nog groter doel te verwezenlijken. Er is zopas te Helsinki tot de aanleg van corridors besloten en nu daar nog een besluit inzake een tiende corridor bij is gekomen, is het zeer belangrijk dat ervoor wordt gezorgd dat dit ook realiteit wordt.
Ten tweede, ik was vorige week met een parlementaire delegatie te Zagreb in Kroatië. Wij hebben daar onder meer kunnen vaststellen hoe belangrijk PHARE ter plaatse wordt geacht als steun en hulpmiddel voor economische factoren, maar ook voor integratie en democratisering. Ik vind dat wij er, ondanks ons aanvankelijk voorbehoud, nu toch over moeten nadenken in hoeverre er over de aanmoediging van de democratisering, de bevordering van de integratie van groeperingen van verschillende etnische oorsprong enzovoort ook nieuwe gesprekken moeten worden geopend teneinde PHARE nog doelgerichter en doeltreffender op dit gebied te gebruiken.
Albanië is zeker een voorbeeld van hoe veel geld soms weinig doeltreffend kan worden gebruikt. Het is niet mijn bedoeling iemand concreet te bekritiseren, maar ik wil dit wel niet ongezegd laten en ik verzoek de Commissie bij het gebruik van deze middelen nog meer haar best te doen om ze ook doeltreffend te gebruiken. Ik weet dat het moeilijk is een land van het volgende te overtuigen: jullie krijgen geld, maar jullie moeten je overheidsstructuren wijzigen, jullie moeten je gedrag wijzigen, jullie moeten je politieke structuur wijzigen. Dat zal echter belangrijk zijn, want anders zullen de Europese burgers zich afvragen: waarom geven wij eigenlijk geld, als het toch zo slecht wordt gebruikt of gewoon verdwijnt? Het is dus niet alleen voor de betrokken landen, maar ook voor de West-Europese landen belangrijk dat er nauwlettender op wordt toegezien dat dit geld ook optimaal wordt gebruikt.
Wij zullen dan ook zeer gaarne instemmen met het verslag van de heer Wiersma. Wij beschouwen het PHAREprogramma als een zeer belangrijk programma, dat door de uitbreiding van de Europese Unie nog belangrijker zal worden. Wij vinden echter dat de Commissie meer aandacht moet besteden aan een doeltreffendere aanwending van de middelen.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het PHAREprogramma is, naar mijn mening, een wettig kind van het Europees Parlement. Het waren moedige collega's die tegen het eind van de jaren "80 voorhanden begrotingsmiddelen hebben gebundeld om de modernisering van de Hongaarse en Poolse economie te steunen. Het ging om landen die zich toen juist aan de aanspraak tot hegemonie van de Sovjet-Unie wilden onttrekken.
Modernisering van de economie betekent natuurlijk herstructurering van de economie in de richting van de sociale markteconomie. Wij hebben er alle belang bij dat het PHARE-programma een succesvol programma is en dat het zich in de komende jaren geleidelijk in de pre-toetredingsstrategie inpast, die nu mede in Agenda 2000 haar definitieve, gedifferentieerde vorm zal krijgen. Maar het is ons nog niet helemaal duidelijk - en op dit punt ben ik het eens met de heer Wiersma - of de PHARE-middelen nu doeltreffender dan in het begin worden gebruikt, of er sprake is van overdispositie en ontoereikendheid van middelen, of de verkeerde opzet waardoor in de beginfase vooral EU-adviesbureaus werden bevoordeeld, ondertussen is gecorrigeerd.
Als je de goed opgestelde verslagen ziet, dan zou je kunnen denken dat het verslagen van een ondernemersverbond zijn, met dit verschil evenwel dat ze geen cijfers over de prestaties bevatten maar alleen cijfers over de uitgaven, zonder dat ergens wordt aangegeven wat daarmee is bereikt of moet worden bereikt. Hierdoor wordt de controle door het Europees Parlement, dat bijzonder veel waarde aan een gunstige ontwikkeling van het PHARE-programma hecht, natuurlijk bemoeilijkt.
Daarom zijn wij ook van oordeel dat het niet zinvol is verslagen van deze aard te blijven produceren. Wij vinden dat de controlemogelijkheden moeten veranderen, zoals de Hongaarse premier enkele dagen geleden in de gemengde parlementaire commissie heeft voorgesteld. Volgens de heer Horn zou er een algemeen pretoetredingsprogramma moeten worden uitgewerkt waardoor de middelen van INTERREG, van PHARE en van de Europese Investeringsbank transparant worden gemaakt en de Europese Unie en het betrokken land tegelijkertijd de kans krijgen deze middelen te gebruiken op een manier die succes belooft.
Zou dat de juiste weg zijn? Ieder van ons heeft zijn ervaringen. Ik zou mij ook kunnen indenken dat de Commissie misschien eens onderzoekt hoe het in Roemenië bij de human ressources , een onderdeel van het PHAREprogramma, is gegaan. Als je nu de samenstelling van het Roemeense parlement en van de Roemeense regering bekijkt, dan stel je vast dat er een groot aantal jonge politici in zitten die eerst als leden van vakverenigingen of beroepsorganisaties steun hebben gekregen en die nu belangrijke politieke functies vervullen en ook een deel van de politieke elite van hun land uitmaken. Dat is een voorbeeld dat je uitsluitend aan de hand van eigen ervaring kan kennen.
Wij zijn echter van oordeel dat er andere middelen nodig zijn om de successen waar PHARE zonder meer op kan bogen, nu ook beter zichtbaar te maken zowel voor de Commissie, die daarop voort moet bouwen, als voor het Europees Parlement, dat deze uitgaven doeltreffender moet controleren.

Van Bladel
Voorzitter, ik deel de mening van de heren Wiersma en Swoboda om op dit tijdstip zo'n belangrijke onderwerp te behandelen. Dat is toch wel erg jammer.
De Europese leiders van de Top van Amsterdam zijn er niet in geslaagd het Europese Huis dusdanig te verbouwen dat er ook meerdere bewoners in kunnen zonder dat wij door de fundamenten gaan. Daardoor wordt het PHARE-programma alleen maar belangrijker om de stabiliteit in Europa te bewaren. Jammergenoeg, moeten wij nu dezelfde conclusies trekken als eerder op de avond met betrekking tot de structuurfondsen. Het geld is er wel, maar er wordt niet voldoende besteed. In dit geval kan ter verontschuldiging worden aangevoerd dat het programma oorspronkelijk een technisch karakter had en zich in sneltreintempo met een breed scala van allerlei thema's op allerlei niveaus van de samenleving moest gaan bezighouden zonder dat de criteria echt duidelijk waren. Teveel omvattend en te weinig gericht.
De rapporteur, de heer Wiersma, heeft een goede analyse van de situatie op tafel gelegd en bijzonder zinvolle voorstellen gedaan. Allereerst schetst hij de noodzaak om tot een nieuwe strategie te komen. Dat kan mijn instemming hebben. Daarbij liggen prioriteiten bij democratiebevordering, naleving mensenrechten, nucleaire veiligheid en milieubeheer. Ook het stimuleren van grensoverschrijdende samenwerking die de stabiliteit in de regio en de status-quo kan bevorderen, is positief.
Bij de uitvoering van de projecten echter zou ik liever een grotere bestaffing zien van de mensen die het hier moeten uitvoeren dan een vergroting van de leden van de NGO's, liever dan ook meer co-financiering met de overheden in de betrokken landen. Dat is een echte opbouw van onderop.
Om deze landen uiteindelijk bij ons marktsysteem aansluiting te laten vinden, zou PHARE wetgeving voor toezicht op banken en het financiële systeem moeten bevorderen, want, Voorzitter, dat weten wij allemaal, de witwastechniek is ook in Midden- en Oost-Europa een veelvoorkomend verschijnsel geworden.
Ten slotte hebben wij het eigen Huis niet klaar voor de nieuwe bewoners. Laten wij de nieuwe bewoners in ieder geval de juiste handreiking doen, gerichter dan voorheen om de eigen orde op zaken te stellen. Het verslag van de heer Wiersma is hiervoor een solide momentopname en een uitstekende basis om beleid op te voeren. Ik feliciteer hem hiermee en hoop dat het vervolg op dit verslag op een ander tijdstip in het Parlement kunnen bespreken wanneer er meer vertegenwoordigers van Europa aanwezig zijn.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, ook van mij felicitaties voor de heer Wiersma voor zijn uitstekende werk. Dit verslag laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Ik hoop dan ook dat de Commissie - al is deze dan hier niet vertegenwoordigd door de heer Van den Broek - alle kritiek die erin vermeld is ter harte zal nemen. Want hoe kunnen wij beoordelen of Europese middelen efficiënt worden besteed als er geen criteria zijn waaraan deze getoetst kunnen worden. Ik was met een delegatie in Tsjechië enige tijd geleden en daar werd mij gevraagd of het PHARE-programma vooral een werkgelegenheidsproject was voor westerse consultants.
Het PHARE-programma is langzamerhand veranderd en gegroeid van een programma voor technische assistentie naar een programma voor ondersteuning van toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa. Wat betekent dat nu voor PHARE en voor de toekomstige prioriteit? Ten eerste, verbetering van de infrastructuur in de landen op het gebied van transport, telecommunicatie, energie, kennis, maar ook - en dat zei mevrouw Van Bladel ook al - ook de bancaire infrastructuur is van groot belang. Immers, anders kan er niet geïnvesteerd worden. Een tweede punt is versterken van het wettelijke en het institutionele kader en assistentie op gebieden waarop de Unie steeds meer het accent legt zoals vrije mededinging, milieu, veiligheid van kerncentrales en een gunstig klimaat voor kleine en middelgrote ondernemingen. Dit stelt andere eisen aan begeleiding van de projecten zowel bij de Commissie als bij de plaatselijke autoriteiten in Centraal- en Oost-Europa. De Commissie moet haar procedures eenvoudiger en transparenter maken. Maar ook de Oosteuropese autoriteiten dienen hun instituties sneller te hervormen en de bureaucratie terug te dringen zodat er geen onderbesteding meer plaatsvindt. Maar de grote financiële behoeften van Oost-Europa kunnen niet alleen door de westerse overheden worden gefinancierd. Er is ook behoefte aan veel private financiering. De banken zijn daartoe bereid. Er is al een voorstel voor een nieuw Marshallplan en dat moet dan vooral uit de private bancaire sector komen. Die private investeerders moeten worden aangetrokken en dat heeft een stimulerend regelgevend kader nodig in de betreffende landen evenals stabiliteit. De Europese Unie kan door middel van het PHARE-programma daaraan actief bijdragen. Er kunnen voorwaarden worden gesteld aan deze landen waarop financiering ook uit de private sector uitgebreid kan plaatsvinden.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, ook ik moet de rapporteur danken omdat hij zo'n goed verslag heeft opgesteld. Dit verslag is werkelijk van uitstekende kwaliteit - een kwaliteit die we tot dusver in verband met het PHARE-programma in het Parlement niet gewend zijn - omdat de rapporteur de talrijke suggesties van de leden in zijn verslag heeft opgenomen en langdurig overleg in de verschillende commissies heeft gepleegd.
De inspanningen die het overgangsproces in deze landen met zich brengt, moeten vooral daar worden ondersteund waar de problemen het grootst zijn. Ook dit artikel krijgt onze volledige steun. Maar het is wel zo dat PHARE alleen onvoldoende is voor het toenaderingsproces van de Midden- en Oost-Europese landen vóór hun toetreding tot de Europese Unie. Daarom is het heel belangrijk dat wij erover nadenken of er geen nieuwe ideeën nodig zijn voor een steunprogramma dat de toetredingsstrategie waardig is en dat veel meer bij de structuurfondsen aanleunt dan PHARE. PHARE is immers noch wat de beschikbare bedragen, noch wat het steunspectrum, noch wat de aanpak betreft een toetredingsstrategie waardig en daarom kan het de betrokken doelstellingen ook niet bevorderen. We zouden ons bijvoorbeeld kunnen afvragen of we het een of ander structuurfonds niet nu al ten goede moeten laten komen aan de Midden- en Oost-Europese landen die wensen toe te treden.

Van der Waal
Mevrouw de Voorzitter, collega Wiersma heeft een heldere analyse geschreven van de tekortkomingen die verbonden zijn aan de uitvoering van het PHARE-programma, onderbesteding van gelden, de grote rol van dure consultants en externe deskundigen alsmede onvoldoende evaluatie van de resultaten die met PHARE worden geboekt.
Intussen heeft de Commissie in de nieuwe richtlijnen die in maart voor PHARE zijn opgesteld al voor een belangrijk deel met deze kritiek rekening gehouden. De projecten zullen voortaan meer moeten passen in de pretoetredingsstrategie. Dit betekent dat de Commissie een zwaardere stem krijgt bij de bepaling van de doelstellingen van de fondsen. Hierbij zal meer aandacht worden geschonken aan de ontwikkeling van de infrastructuur en de industrie en de aanpassing van de interne wetgeving van de landen van Midden- en OostEuropa aan de regelgeving van de Europese Unie.
In het kader van de pre-toetredingsstrategie zal eveneens prioritaire aandacht moeten worden geschonken aan de opbouw van de zogenaamde "civil society " . Een samenleving met efficiënte en democratische instellingen, die kunnen rekenen op voldoende draagvlak in de maatschappij. Commissaris Van den Broek kent onze zorgen over de positie van religieuze minderheden in diverse Midden- en Oost-Europese landen. Door ondersteuning van de democratisering zou PHARE ook de integratie van deze religieuze minderheden ten goede moeten komen.
Ten slotte, bij een recent bezoek van een delegatie van de Commissie externe economische betrekkingen aan Oost-Duitsland, waarvan ik deel mocht uitmaken, is gebleken dat het van groot belang is dat het PHAREprogramma ook grensoverschrijdend zou kunnen worden toegepast. Door bijvoorbeeld PHARE met het INTERREG-programma te combineren kan worden voorkomen dat projecten bij de grens halt houden en daardoor aan effectiviteit verliezen.

Elchlepp
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, de heer Wiersma wijst in zijn uitstekende verslag de gebreken van het PHARE-programma trefzeker aan en ik ben het met hem eens als hij onder meer zegt dat vooral de kloof tussen vastleggings- en betalingskredieten moet worden gedempt en dat er meer middelen moeten worden besteed aan de landen die in het economisch hervormingsproces achterop zijn geraakt. Ik betreur ook zeer dat de evaluatie tot dusver zo ontoereikend is. Dit is onbegrijpelijk voor mij. Voorts betreur ik dat de commissaris hier vandaag niet aanwezig kan zijn.
Het PHARE-programma zal binnenkort een nieuwe rol toebedeeld krijgen bij de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa tot de EU. Daarbij moet in het programma dringend voor nieuwe accenten en prioriteiten worden gezorgd. Ik hoop dat daardoor ook een einde aan de bekende gebreken van het programma zal kunnen worden gemaakt.
Volgens mij moet de nieuwe oriëntatie van de steunverlening dan ook tot doel hebben de Europese Commissie meer inspraakrecht bij de keuze van de prioriteiten en de projecten te geven, als het er straks om gaat prioriteit te geven aan de opbouw van administratieve structuren en investeringen. De middelen moeten geconcentreerd en doeltreffend worden uitgegeven.
Voorts zou ik nog op een punt uit mijn eigen ervaring willen wijzen. Naar mijn mening moet de kwalificatie van vakkrachten voortaan meer op de voorgrond worden gesteld, meer nog dan in de Commissievoorstellen tot uitdrukking komt. Zoals uit de huidige ervaringen blijkt, zullen de basisberoepsopleiding en de verdere beroepskwalificatie een heel centrale rol in het toetredingsproces moeten spelen en eerst meer vaart aan de structurele hervorming moeten geven. Aan de kwalificatie van de burgers in deze landen moet dus evenveel belang worden gehecht als aan investeringen in kapitaalgoederen. Managementopleidingen zijn natuurlijk in, maar via dit soort opleidingen de bedrijven trachten te hervormen is gewoon niet voldoende. De bedrijven moeten veel meer worden betrokken bij de basisopleiding en de verdere kwalificatie op alle niveaus, en met name die van vakkrachten voor het middenkader. Ik verzoek u daar aandacht aan te schenken.
Om dat te bewerkstelligen zou een netwerk van geëngageerde multiplicators voor partnerschappen met een WestEuropese dragende poot moeten worden opgebouwd. Investeringen op dit gebied scheppen betrouwbare partners voor serieuze projecten en leiden tot multiplicatoreffecten, die soms hoger moeten worden aangeslagen dan alle investeringen in kapitaalgoederen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, de vorige week was de Commissie interparlementaire betrekkingen Europees Parlement-Slowakije actief. Wij hebben er op deze bijeenkomst met het Slowaakse parlement kennis van genomen dat de Commissie ginds zeer goed werk heeft geleverd.
Juist op hetzelfde moment werd de Top te Amsterdam afgerond, waar uiteindelijk werd gezegd dat Slowakije waarschijnlijk niet bij de toetredingskandidaten van de eerste ronde zal horen. Wij hebben vastgesteld dat tijdens onze onderhandelingen met het parlement eigenlijk heel serieuze concessies werden gedaan. Het parlement beloofde namelijk tegen eind november, dus op heel korte termijn, een kieswet in te voeren en rekening te houden met de minderheden, met name de linguïstische minderheden. Ik geloof dat het PHARE-programma hier de nodige grondslagen voor heeft gelegd en dat de toenadering ter voorbereiding van de toetreding eigenlijk zeer goed is gelukt.
Het decentrale tenuitvoerleggingssysteem heeft de proef zeer goed doorstaan en ook de delegaties hebben goed werk geleverd, vooral omdat in de delegaties talrijke deskundigen zitten die met de mensen in de lidstaten zeer goed hebben samengewerkt.
Volgens mij is het echter ook belangrijk dat het midden- en kleinbedrijf in dit proces wordt geïntegreerd, omdat het gewoon zo is dat de dialoog tussen de mensen en de persoonlijke ervaring van zeer groot belang is. Ik zou de Commissie tevens willen verzoeken meer opleidingsmaatregelen op dit gebied te nemen, de uitgaven te controleren en misschien ook meer vaart te zetten achter het doorzichtig plaatsen van opdrachten en de evaluatie.
Ik geloof dat de interparlementaire delegaties dit alles, misschien ook de controle, zeer goed kunnen ondersteunen en op dat gebied zou men in de toekomst de samenwerking misschien moeten intensiveren.

Krehl
Mevrouw de Voorzitter, het PHARE-programma is inderdaad het belangrijkste programma voor de toenadering van de Midden- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie en het heeft tot dusver een groot aantal heel belangrijke successen geboekt, maar het vertoont ook nog altijd wezenlijke tekortkomingen.
Telkenjare weer beraadslagen en discussiëren wij in de Begrotingscommissie over de verschillen tussen vastleggings- en betalingskredieten in het programma en over de gevolgen daarvan. Wij zijn daar nu trouwens weer mee bezig. Dit heeft natuurlijk de meest uiteenlopende oorzaken. Bovendien is het gezien het ontbreken van evaluatiecriteria natuurlijk ook moeilijk een oordeel te geven, maar zelfs als wij criteria hadden, dan konden wij daarmee de oorzaken van de tekortkomingen nog niet wegwerken, maar natuurlijk wel beter beoordelen.
Volgens mijn persoonlijke ervaring is het PHARE-programma nog altijd te afhankelijk van de nationale regeringen, respectievelijk van de ten dele nog altijd uiterst onderontwikkelde administraties van deze regeringen, zodat het volgende scenario zich telkens weer herhaalt: door regionale partners worden fantastische projecten en programma's opgezet en uitgewerkt, die vervolgens door de centrale overheid niet worden aanvaard of op de lange baan geschoven.
Over de prioriteiten van de steunverlening van de Europese Unie hebben de betrokken Oost-Europese landen ook heel uiteenlopende opvattingen. Zo is het in Polen bijvoorbeeld niet erg moeilijk een infrastructuurproject op poten te zetten en goedgekeurd te krijgen. De ontwikkeling van een civiele samenleving is echter helemaal niet gewenst, zodat naar die sector in hetzelfde Polen zo goed als geen middelen vloeien.
De volgende vraag is dan natuurlijk: laat men de vaststelling van prioriteiten aan de betrokken landen over of schept men mogelijkheden om de beslissingen meer te decentraliseren en de regio's veel beter bij de beslissingen over deze programma's te betrekken? De Begrotingscommissie heeft jaar na jaar besloten de middelen in het PHARE-programma niet in te krimpen. Dat mag echter geen aanleiding voor ons zijn om de 3 miljard ecu nog altijd als een berg voor ons uit te schuiven.
Volgens mij moeten wij in het licht van de binnenkort beginnende uitbreidingsonderhandelingen erover nadenken hoe het PHARE-programma efficiënter kan functioneren. In het verslag van de heer Wiersma worden daar een heleboel wenken voor gegeven. Er zijn mogelijkheden waar iets mee aan te vangen is, zoals bijvoorbeeld in het grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma. Wij moeten na jarenlange discussies alleen ook eens daadwerkelijk gebruik maken van die mogelijkheden!

Linser
Mevrouw de Voorzitter, het verslag is in beginsel toe te juichen, en wel omdat het de oppervlakkigheid en de waardeloosheid van het verslag van de Commissie, of liever van de beide verslagen van de Commissie, duidelijk en ondubbelzinnig aantoont. Deze verslagen zijn naar de mening van de rapporteur niet veel meer dan een samenvatting van de projecten die in de afgelopen twee jaar werden uitgevoerd. Inhoudelijk kan ik het daar alleen maar volledig mee eens zijn. Er worden geen concrete doelstellingen geformuleerd. Algemene streefdoelen - zoals bijvoorbeeld overdracht van technologie - zijn voor een efficiënte controle op de doeltreffendheid van het programma onbruikbaar.
We beschikken derhalve niet over controleerbare resultaten en bijgevolg evenmin over de mogelijkheid om de programma's te evalueren. Gewoon de geldstromen aangeven, is absoluut niet hetzelfde als de besteding van de middelen verantwoorden. Zelfs de Rekenkamer stelt al jaren tekortkomingen bij het toezicht op en de uitvoering van de programma's vast. Zij spreekt van een behoefte aan rationalisatie bij de implementatie. Zij spreekt van onduidelijkheden bij het gebruik van de middelen. Zij spreekt van afstemmingsproblemen bij de afwikkeling. Ze spreekt voorts van belangenconflicten tussen de betrokken actoren en tenslotte ook van beperkte aanbestedingen.
Deze door de Rekenkamer aan de kaak gestelde ongerijmdheden moeten onverwijld en volledig worden weggewerkt, voordat er over een eventuele verhoging van de middelen kan worden gediscussieerd. Gelet op het bekende feit dat van de in 1996 beschikbaar gestelde 6, 6 miljard ecu slechts ongeveer de helft nodig was, valt het te betwijfelen of er behoefte is aan een weer verhoogde financiële injectie. Wat er wel onmiddellijk nodig is, is een duidelijke omschrijving van de doelstellingen, doeltreffendheid, doorzichtigheid en een nieuwe, gediversifieerde steunverleningsstrategie. Voorts bestaat er nog behoefte aan meer cofinancieringsprojecten en aan een hogere identificatiegraad met de projecten van de zijde van de Midden- en Oost-Europese landen.

Wulf-Mathies
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen zou ik de heer Wiersma van ganser harte willen danken voor zijn uitvoerige verslag. De heer Van den Broek neemt momenteel aan een Raadsvergadering in Luxemburg deel. Hij heeft mij derhalve verzocht hem te verontschuldigen. Ik vraag u tegelijk om begrip voor het feit dat u met mij genoegen zult moeten nemen. Ik kan u echter verzekeren dat ik niet alleen de discussie aan de heer Van den Broek zal doorgeven, maar dat ik ook zal proberen wat hier over de samenwerking tussen INTERREG en PHARE werd gezegd, onmiddellijk toe te passen op het gebied waar ik verantwoordelijk voor ben.
PHARE is inderdaad het belangrijkste instrument van de Europese Unie voor de samenwerking met de Middenen Oost-Europese landen en tegelijkertijd het grootste internationale hulpproject voor deze landen. Het PHAREprogramma moet nu - daar zijn wij het over eens - op de voorbereiding van de toetreding van de partnerlanden tot de EU worden afgestemd en geconcentreerd. De Commissie kent de zwakke plekken. Op 19 maart heeft ze dan ook nieuwe richtsnoeren voor het PHARE-programma ter voorbereiding van de toetreding aangenomen. Deze algemene richtsnoeren werden aan het Parlement en de Raad overgemaakt en wij verheugen ons over de over het geheel genomen positieve reactie op de heroriëntatie.
De Commissie is het eens met veel van de door de heer Wiersma in zijn verslag gemaakte opmerkingen. Twee nieuwe prioriteiten zijn in de nieuwe richtsnoeren opgenomen. Steun voor de tot aan de overname van het acquis communautaire noodzakelijke administratieve opbouw - en talrijke sprekers hebben vandaag nogmaals op de noodzaak hiervan gewezen - en financiering van de nodige investeringen. Aldus komen wij ook tegemoet aan twee belangrijke aanbevelingen van de rapporteur. Er wordt meer belang gehecht aan investeringen en er wordt een nauwere coördinatie en samenwerking met de internationale financiële instellingen nagestreefd.
Door meer samenwerking met de overheidsinstanties in de partnerlanden moet ook worden geprobeerd de afhankelijkheid van consultants te verminderen. Op de voorgrond staan voor ons, naast deze prioriteiten, de ontwikkeling van de civiele samenleving en de consolidatie van de democratie. De aanmoediging en stabilisatie daarvan zullen wij heel aandachtig blijven volgen en steunen. De nieuwe richtsnoeren voorzien ook in een hervorming van het programmabeheer, met inbegrip van een vereenvoudiging van de programmerings- en uitvoeringsverslagen, alsmede een sterkere decentralisatie en de overdracht van controlefuncties aan EUdelegaties.
De reeks maatregelen omvat een aanzienlijke verlaging van het aantal beheersinstanties voor het programma, een betere integratie van het programma in het werk van de autoriteiten van de partnerlanden, een diepgaande controle van de lopende programma's om de uitvoering te bespoedigen en de financiële achterstand weg te werken, een grondige herziening van het handboek voor een decentrale uitvoering van het PHARE-programma.
Mijnheer Wiersma, u stelt in uw verslag de vraag aan de orde of PHARE in de toekomst meer moet worden geconcentreerd op landen die in het hervormingsproces achterop zijn geraakt. De Commissie zal zich in het kader van het pakket-Santer, dat ze op 16 juli aan het Parlement zal voorleggen, over deze vraag buigen. Voor de evaluatie, waaraan het Parlement terecht veel belang hecht, heeft de Commissie in 1995 een nieuw toezicht- en evaluatiesysteem ingevoerd. Daarnaast heeft de Commissie, overeenkomstig de beginselen voor een zuinig en doeltreffend beheer SEM 2000, een onafhankelijke evaluatiegroep ingesteld. Hierdoor kan de globale werking van het programma beter worden beoordeeld dan met de tot dusver verrichte evaluaties ad hoc mogelijk was.
Een allesomvattende tussentijdse evaluatie van het PHARE-programma wordt binnenkort afgerond en nog vóór het eind van de maand aan het Parlement voorgelegd. Ik hoop dat u daardoor ook over een betere basis voor uw beoordeling zult beschikken, want deze tussentijdse evaluatie steunt toch op ruim 80 evaluaties en beoordelingen die tot dusver zijn verricht. Wij hopen op een kritische en constructieve dialoog met het Parlement over de resultaten van de tussentijdse evaluatie en wij zullen de afgevaardigden regelmatig over de vorderingen op dit gebied informeren.
Tot slot zou ik het nog over het PHARE-programma voor grensoverschrijdende samenwerking willen hebben. Dit moet, zoals de rapporteur heeft gezegd, bij voorrang steun geven aan projecten tot versterking van de democratie, naleving van de mensenrechten, stabiliteit, maar ook sociale en economische integratie.
Ik juich deze voorstellen van de heer Wiersma toe. Bij de implementatie van de nieuwe richtsnoeren voor het PHARE-programma zullen wij veel aandacht schenken aan de aspecten van de grensoverschrijdende samenwerking. Tegelijkertijd zou ik erop willen wijzen dat de grensoverschrijdende samenwerking door de betere koppeling van INTERREG II A en II C enerzijds en PHARE-crossborder anderzijds zowel inhoudelijk als financieel verder wordt versterkt. Ik wijs er uitdrukkelijk op dat het daarbij om infrastructuur- en streekontwikkeling gaat. Ik zou nogmaals duidelijk willen maken dat in het kader van de heroriëntatie van PHARE toch een verhoging van de middelen voor investeringen van 25 % tot 70 % en een verhoging van het TEN-budget zijn gepland, zodat wij ook op dit gebied wel een stuk verder zullen komen, ook al kunnen wij er niet alle gewenste projecten en alle noodzakelijke projecten mee financieren.
Ik dank u voor de discussie en voor uw voorstellen. U kunt ervan uitgaan dat wij er in de praktijk rekening mee zullen houden, omdat er ons net als u veel aan gelegen is dat het PHARE-programma een succes is en de toetredingsstrategie aanzienlijk helpt verlichten.

De Voorzitter
Mevrouw Wulf-Mathies, heb ik u goed begrepen? Hebt u gezegd tegen het eind van de maand, dat wil zeggen maandag, ligt het op tafel?
(Mevrouw Wulf-Mathies bevestigt dit) Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 23.15 uur gesloten)
