Wspólne wydalanie nielegalnych imigrantów do Afganistanu i innych krajów trzecich (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie wspólnego wydalania nielegalnych imigrantów do Afganistanu i innych krajów trzecich.
Tobias Billström
Panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie! Pragnę na wstępie podziękować państwu za umożliwienie mi uczestniczenia w dzisiejszej debacie, która toczy się w tak istotnej sprawie. Sądząc po kwestiach podniesionych przez niektórych posłów, jest jasne, że ta sprawa wywołuje pewne zaniepokojenie. Ufam, że uda mi się dzisiaj wyjaśnić pogląd Rady na tą kwestię i odpowiedzieć na państwa pytania.
Praworządność oraz poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności to podstawowe zasady współpracy w ramach Unii Europejskiej. Muszą to być zasady przyświecające współpracy państw członkowskich z Unią. Te zasady są, i nadal muszą być, punktem wyjścia współpracy w obszarze azylu i migracji.
W ostatnich kilku latach współpraca w ramach UE w obszarze migracji rozwija się szybko i obejmuje wiele różnych aktów ustawodawczych i innego rodzaju środków. Jeśli chodzi o prawa ubiegających się o azyl, pragnę zwrócić państwa uwagę na podstawowy cel współpracy w dziedzinie azylu. Celem tych prac jest utworzenie wspólnego europejskiego systemu azylowego, który zapewni ludziom ochronę zgodnie z konwencją genewską dotyczącą statusu uchodźcy i innymi traktatami międzynarodowymi dotyczącymi osób potrzebujących ochrony. W ramach przedmiotowej współpracy istnieją przepisy umożliwiające oferowanie ochrony uzupełniającej i przepisy związane z procedurą azylową, przyjęciem i powrotem. Zapisy te obejmują cały obszar azylu i stanowią podstawę wspólnego europejskiego systemu azylowego.
Kluczowe akty ustawodawcze w obszarze azylu to rozporządzenie Dublin ustanawiające kryteria i mechanizmy określania państwa członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o międzynarodową ochronę, dyrektywa o przyjmowaniu, ustanawiająca minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl, dyrektywa kwalifikacyjna, która dotyczy minimalnych norm w sytuacji, gdy obywatel państwa trzeciego powinien być uznany za potrzebującego międzynarodowej ochrony oraz dyrektywa o procedurze azylowej w sprawie minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania międzynarodowej ochrony w państwach członkowskich.
Wszystkie te akty ustawodawcze są obecnie przedmiotem przeglądu, który ma na celu dalsze zbliżenie ustawodawstwa państw członkowskich w tym zakresie, tak by stało się pełniejsze i wydajniejsze. Decyzja w sprawie proponowanych poprawek zostanie podjęta w drodze procedury współdecyzji, co oznacza, że na potrzeby rozwijania wspólnego europejskiego systemu azylowego będziemy dysponowali szeroką bazą polityczną.
Dobrze zarządzana migracja oznacza zarówno stworzenie ludziom możliwości legalnego wjazdu do Unii Europejskiej, jak i możliwość odsyłania osób, które nie spełniają warunków wjazdu i pobytu na jej terytorium lub takich, w przypadku których nie ma żadnych powodów do udzielenia azylu. W odniesieniu do praw podstawowych osób nieuprawnionych do przebywania na terytorium Unii, chciałbym się odnieść, po pierwsze, do ogólnych zasad prawnych, które muszą stanowić podstawę wszystkich działań UE, a także, po drugie i bardziej konkretnie, do zasad mających zastosowanie względem powrotów obywateli państw trzecich nieuprawnionych do legalnego wjazdu i przebywania w danym państwie członkowskim. Zasady te są określone w dyrektywie powrotowej przyjętej przez Parlament Europejski i Radę w roku 2008. Dyrektywa ta jest pierwszym ważnym krokiem w kierunku ustawodawstwa mającego na celu zapewnienie sprawiedliwości i przejrzystych procedur osiągnięcia skuteczniejszej polityki powrotowej na szczeblu europejskim. Podstawową zasadą, jeśli chodzi o prace w zakresie powrotów, jest to, że muszą się one cechować się pewnością prawną oraz być humanitarne i sprawne.
Prace związane z powrotami obejmują również przepisy dotyczące wspólnych lotów w celu wydalenia. Decyzja Rady w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu wydalenia obywateli krajów trzecich, którym nie udzielono pozwolenia na pobyt lub azyl, została przyjęta w 2002 roku w ramach programu działań w zakresie powrotów. Organizowanie wspólnych lotów jest efektywnym sposobem wykorzystania zasobów i pomaga poprawić współpracę operacyjną między państwami członkowskimi. Pragnę jednak podkreślić, iż nie chodzi tu o wykonywanie decyzji w sprawie zbiorowych deportacji. Dyrektywa jest kompleksowym środkiem opierającym się na współpracy, mającym w zamierzeniu zapewnić bardziej efektywne wykorzystanie potencjału państw członkowskich. We wspólnych wytycznych towarzyszących decyzji Rady stwierdza się, że wspólne loty mogą być organizowane dla osób, które nie spełniają lub przestały spełniać wymogi wjazdu, pobytu lub zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Państwo członkowskie-organizator i każde uczestniczące państwo członkowskie muszą zapewnić, by sytuacja prawna każdej z osób wydalanych, za które odpowiadają, dopuszczała wydalenie.
Rozporządzenie ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej również zezwala temu organowi, a mianowicie Frontexowi, świadczenie na rzecz państw członkowskich wsparcia koniecznego do organizacji wspólnych środków w zakresie wydaleń. W październiku bieżącego roku Rada Europejska również wezwała Frontex do zbadania możliwości finansowania wspólnych lotów w celu wydalenia.
Wszystkie te środki mają na celu zapewnienie, by międzynarodowa ochrona była dostępna dla osób jej potrzebujących oraz by wydalenie obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terytorium UE było przeprowadzane w sposób zapewniający pewność prawną i zgodny z prawem. Używanie wspólnych lotów w celu wydalenia nie oznacza złamania zasady zakazu wydalania czy też omijania wymogu, by każdy przypadek rozpatrywano indywidualnie. Oczekuje się, że państwa członkowskie będą uwzględniać konkretne okoliczności każdej osoby podlegającej wydaleniu, w tym wszelkie wnioski o międzynarodową ochronę. Dotyczy to również osób przybyłych z Afganistanu.
Panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie! Wspólnotowa polityka w zakresie wydaleń jest oczywiście istotna, jednak stanowi tylko jeden aspekt kompleksowej polityki migracyjnej. Europejski pakt o imigracji i azylu przyjęty przez Radę Europejską we wrześniu ubiegłego roku potwierdza zobowiązania Unii w zakresie globalnego podejścia do migracji. Oznacza to, że kwestie migracji powinny stanowić integralną część stosunków zewnętrznych UE, zaś efektywne zarządzanie migracją musi być jednolite. Wymaga to również ścisłego partnerstwa pomiędzy krajami pochodzenia, tranzytowymi i docelowymi.
Program sztokholmski, nad którym debatowaliśmy wcześniej dzisiejszego dnia, oczywiście ugruntuje i dalej będzie rozwijać tą nadrzędną strategię.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Postaram się przypomnieć główne zasady regulujące nasze podejście do omawianych tu problemów związanych z migracją i powrotami.
Ustawodawstwo europejskie nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, by obywatele państw trzecich obecni na ich terytorium mogli zwrócić się z wnioskiem o międzynarodową ochronę, jeżeli tego zapragną. Jeżeli chodzi o możliwość przyznania tym obywatelom, w tym przypadku Afgańczykom, międzynarodowej ochrony w takiej czy innej formie, państwa członkowskie muszą zbadać każdy wniosek azylowy na podstawie kryteriów określonych w prawodawstwie europejskim w odniesieniu do indywidualnych okoliczności każdej osoby ubiegającej się o azyl. Państwa członkowskie muszą zdecydować, czy osoba ubiegająca się o azyl może starać się o status uchodźcy oraz, jeśli nie spełnia kryteriów wymaganych do uznania jej za uchodźcę, muszą sprawdzić, czy osoba ta może otrzymać tak zwaną ochronę uzupełniającą.
Omówię teraz te zasady. Po pierwsze, obywateli państw trzecich nie wolno odsyłać do kraju pochodzenia, jeśli istnieje ryzyko poważnych ataków. W prawodawstwie Unii Europejskiej, a konkretniej w dyrektywie kwalifikacyjnej, stwierdza się, że państwa członkowskie muszą szanować zasadę zakazu wydalenia, zgodnie ze swymi zobowiązaniami międzynarodowymi. Dlatego też państwa członkowskie nie mogą odsyłać do Afganistanu osób będących uciekinierami w rozumieniu konwencji genewskiej lub tych, którym przyznano ochronę uzupełniającą. Ponadto państwa członkowskie muszą zapewnić, by wszelkie czynności w zakresie wydaleń przeprowadzane były zgodnie z art. 3 europejskiej konwencji praw człowieka, w którym nakłada się na państwa członkowskie obowiązek zagwarantowania, by osoba nie została odesłana do kraju, jeśli po powrocie będzie tam najprawdopodobniej narażona na prześladowanie lub poważny atak.
Po drugie nie można jednakowo traktować wszystkich wniosków o azyl z punktu widzenia odpowiedniości operacji wydalenia do Afganistanu. Afganistan to jeden z głównych krajów pochodzenia osób ubiegających się o azyl przebywających w Unii Europejskiej. Powinienem dodać, że Unia przyjmuje jedynie mały odsetek ogólnej liczby uchodźców afgańskich, z których większość rezyduje w krajach ościennych, głównie w Iranie i Pakistanie.
Nie można ogólnie stwierdzić, czy przymusowe wydalenie Afgańczyków do kraju pochodzenia naruszałoby prawo wspólnotowe, europejską konwencję praw człowieka czy Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej. To państwa członkowskie, w których składany jest wniosek, decydują w sprawie każdego wniosku w świetle indywidualnych okoliczności. Badając wnioski, państwa członkowskie muszą przyjrzeć się istotnym szczególnym okolicznościom w każdej sprawie z osobna, tak by określić potrzebę ochrony każdego wnioskodawcy, jeśli takowa istnieje.
Powyższe obejmuje zbadanie politycznych i humanitarnych warunków bezpieczeństwa oraz uwarunkowań pod względem praw człowieka w Afganistanie. Obejmuje również zbadanie konkretnej sytuacji w tej części kraju, z której pochodzi wnioskodawca, jak również indywidualnych okoliczności danej osoby, np. sytuacji rodzinnej, działalności w kraju pochodzenia czy innych konkretnych uwarunkowań, które mogą czynić tę osobę bardziej narażoną.
Nie można wyciągać ogólnych wniosków na temat potrzeby ochrony Afgańczyków ubiegających się o azyl, jednak dane statystyczne pokazują, iż w ciągu ostatnich kilku miesięcy poziom uznawania wniosków u tej grupy wzrósł. W pierwszej połowie 2009 roku niemal 50 % Afgańczyków ubiegających się o azyl otrzymało międzynarodową ochronę w Unii Europejskiej, w stosunku do niecałych 30 % w ostatnim kwartale 2008 roku.
Przechodzę teraz do kolejnej kwestii: jakie warunki muszą zostać spełnione przed podjęciem decyzji o przeprowadzeniu operacji wydalenia? W niedawnym oświadczeniu w sprawie operacji wydalenia Afgańczyków do Kabulu, przeprowadzonej wspólnie przez Zjednoczone Królestwo i Francję, wskazałem, iż państwa członkowskie muszą przedsięwziąć trzy środki ostrożności przed wydaleniem kogokolwiek do kraju trzeciego takiego jak Afganistan.
Muszą one sprawdzić, po pierwsze, czy dany migrant nie chciał ubiegać się o międzynarodową ochronę; po drugie, czy wniosek o międzynarodową ochronę został złożony, czy został poddany szczegółowemu indywidualnemu rozpatrzeniu i czy został odrzucony w wyniku przeprowadzenia właściwej procedury oceny; i po trzecie, czy życie migranta wydalonego do kraju pochodzenia nie będzie w nim zagrożone.
Komisja stara się uzyskać więcej wyjaśnień co do okoliczności wspomnianej operacji wydalenia Afgańczyków przeprowadzonej przez Francję i Zjednoczone Królestwo. Komisja nie dysponuje jednak na chwilę obecną żadnymi informacjami sugerującymi, że te trzy warunki nie były spełnione przez zainteresowane osoby.
A co z operacjami wydalenia obejmującymi kilkoro repatriantów, przeprowadzanymi po zbadaniu akt każdej osoby z osobna?
Protokół 4 do europejskiej konwencji praw człowieka i Karta praw podstawowych Unii Europejskiej zakazują zbiorowych wydaleń, lecz nie znajdziemy w nich ani przeszkody prawnej, ani tym bardziej zasadniczego zastrzeżenia wobec wspólnego wykonania kilku środków powrotowych podjętych indywidualnie, każdy na podstawie osobnej decyzji, na przykład z użyciem tego samego lotu. Nie ma również przeszkody prawnej wobec wspólnej organizacji takich operacji przez kilka państw członkowskich.
Obecny mandat Frontexu przewiduje już współpracę operacyjną w zakresie wspólnych operacji wydaleń. Rada Europejska zwróciła się z wnioskiem o wzmocnienie operacyjnych prerogatyw Frontexu, a w szczególności o uwzględnienie możliwości regularnego czarterowania lotów w celu prowadzenia takich operacji. Takie wspólne operacje powinny uczynić operacje wydaleń bardziej efektywnymi z logistycznego punktu widzenia i mogą również owocować wieloma istotnymi korzyściami z punktu widzenia repatriacji, które zawsze powodują cierpienie.
Należy również odnotować, iż, mimo że dyrektywa powrotowa nie została jeszcze transponowana przez większość państw członkowskich, Komisja zachęca je obecnie do zapewnienia zgodności ich decyzji dotyczących powrotu z zasadami określonymi w tej dyrektywie. Oznacza to w szczególności, że priorytet należy nadać powrotom dobrowolnym, że należy zapewnić prawo do odwołania się od decyzji o powrocie i że należy uwzględnić indywidualne potrzeby osób słabszych. Dyrektywa powrotowa jeszcze nie obowiązuje. Wkrótce jednak będzie obowiązywać i umożliwi zapewnienie zainteresowanym osobom pewnych dodatkowych gwarancji.
Panie przewodniczący, panie i panowie! Oto odpowiedzi, których chciałem udzielić, w świetle europejskiego prawa. Oczywiście pan minister Billström również wyjaśnił, że w odniesieniu do wszystkich tych problemów staramy się znaleźć odpowiednią równowagę pomiędzy pragnieniem wspierania osób prześladowanych ze względów politycznych, które naprawdę zasługują na ochronę, a jednocześnie koniecznością uznania również tego, że nie ma żadnych powodów, by pozytywnie rozpatrywać niektóre wnioski. A więc mamy tu do czynienia z delikatną równowagą, którą Komisja uważnie monitoruje.
To wszystko, co mam dziś do przekazania Parlamentowi i oczywiście wysłucham wystąpień wygłoszonych po moim oświadczeniu.
Véronique Mathieu
Panie przewodniczący! Unia ma obowiązek zapewnić godne warunki przyjęcia ludziom uciekającym przed wojną i prześladowaniem, a także zapewnić im systemy ochrony międzynarodowej zgodne z jej wartościami.
Od kilku jednak lat Unia Europejska musi zmagać się z mieszanymi przepływami migracyjnymi oraz siatkami handlarzy, którzy wykorzystują krajowe systemy azylowe do załatwiania wjazdu osobom niespełniającym warunków wymaganych do skorzystania z tych systemów.
Co zatem możemy zrobić? To pytanie zadawane jest w każdym z naszych państw członkowskich. Fakty są takie, że, zdolność absorpcyjna państw członkowskich ma swoje granice. Systemy ochrony należy oferować osobom spełniającym obiektywne kryteria, a jeśli chcemy zachować naszą tradycję przyjmowania osób ubiegających się o azyl, musimy być stanowczy wobec nadużywania tych procedur azylowych dla celów migracji ekonomicznej.
Należy również podkreślić, że wszystkie kraje, które są obierane za cel przez nielegalne siaki imigracyjne mające swój początek w Afganistanie lub Iraku, wdrażają środki powrotu przymusowego. Są do tego zobowiązane. Wspomnę jedynie, że kilka państw członkowskich UE realizuje takie środki w praktyce, i że czynią one tak niezależnie od swych przekonań politycznych.
W Unii nie ma już żadnej niezgody politycznej w tym zakresie i to właśnie ten konsensus umożliwi w niedalekiej przyszłości przeprowadzenie wspólnych operacji wydaleń finansowanych przez Frontex. Tę inicjatywę, będącą wspólnym narzędziem zarządzania przepływami migracyjnymi, należy przyjąć z zadowoleniem. Pragnę więc wskazać, że operacje wydaleń grupowych są czymś zupełnie innym niż zbiorowe wydalenia w rozumieniu orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Strasburski trybunał zakazuje wszelkich środków zobowiązujących obcokrajowców do opuszczenia kraju w grupach, jednak dopuszcza przypadki, w których środek taki może zostać podjęty po uzasadnionym i obiektywnym zbadaniu sytuacji każdego z tych obcokrajowców z osobna.
Międzynarodowe i europejskie prawo uchodźcze jest dość złożone, co ma na celu zapewnienie, by procedury wydalenia były rygorystycznie kontrolowane i przeprowadzane z poszanowaniem podstawowej zasady ludzkiej godności.
Sylvie Guillaume
Panie przewodniczący! Uważnie słuchałam przedmówców, niemniej chciałabym podzielić się z państwem kilkoma pytaniami i uwagami dotyczącymi omawianej przez nas kwestii i aby to zrobić, posłużę się dwoma niedawnymi przykładami.
Pierwszy dotyczy deportacji 27 Afgańczyków do Kabulu w ramach grupowej deportacji zorganizowanej przez Francję i Zjednoczone Królestwo. Chciałabym wiedzieć, czy Komisja i Rada sądzą, że Afganistan jest państwem, w którym zagwarantowana jest nietykalność cielesna osób deportowanych.
Komisja oświadczyła właśnie, że nie była w stanie zagwarantować, by wspomniane deportacje przeprowadzono po sprawdzeniu, czy zainteresowane osoby nie złożyły wniosku o międzynarodową ochronę, czy też z zachowaniem każdego etapu procedury rozpatrywania ich wniosków, jeśli takowe złożono.
Drugi przykład dotyczy deportacji przez Niemcy, Belgię i Austrię Romów do Kosowa, z którym kraje te zawarły umowy o readmisji, mimo że UNHCR, w swoich wytycznych z 9 listopada, uważa, iż, cytuję, "Przed Romami, niezależnie od miejsca zamieszkania w Kosowie, nadal stoją poważne ograniczenia swobody przemieszczania się i korzystania z podstawowych praw człowieka [...] są doniesienia o groźbach i przemocy fizycznej skierowanych przeciwko tym społecznościom”.
W związku z tym, proszę o wyjaśnienie trzech kwestii. Dlaczego tak słabo ust jest art. 15 lit. c) dyrektywy kwalifikacyjnej z 2004 roku, w której przyznaje się prawo do ochrony uzupełniającej osobom poddawanym, cytuję, "poważnemu i zindywidualizowanemu zagrożeniu [...] wynikającemu z przemocy o charakterze niedyskryminującym, w sytuacjach międzynarodowych lub wewnętrznych konfliktów zbrojnych”?
Pytanie drugie: czy można uznać za wystarczające tłumaczenie, że legalne jest deportowanie osób nielegalnie zamieszkujących terytorium UE w związku z niezłożeniem wniosku o międzynarodową ochronę - nawet jeśli wiadomo, że z powodu rozporządzenia Dublin II wiele osób mających potencjalną możliwość ubiegania się o azyl nie składa tych wniosków w pierwszym państwie, do którego przybyli, gdyż ich szanse na sukces tej procedury są znikome, zaś warunki przyjęcia okropne?
I wreszcie, pytanie trzecie: czy państwa członkowskie powinny potwierdzić decyzję Rady z 29 i 30 października w sprawie zbadania możliwości czarterowania regularnych wspólnych lotów powrotnych finansowanych przez agencję Frontex, czy zamierzają jednocześnie zgodzić się na europejski wykaz krajów bezpiecznych i podjąć szybkie działania w odniesieniu do wspólnego systemu azylowego, który pozwoli na harmonizację warunków rozpatrywania, przyznawania i korzystania ze statusu uchodźcy na wyższym szczeblu?
Marielle De Sarnez
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Po pierwsze pragnę powiadomić państwa, że wielu Europejczyków czuło smutek, kiedy w dniu 20 października dwa państwa członkowskie UE zorganizowały przymusowe wydalenie afgańskich imigrantów: trzech z Francji i 24 ze Zjednoczonego Królestwa. Ci ludzie, którzy opuścili kraj ogarnięty wojną, by przyjechać do Europy, sądząc, że mogą tu ubiegać się o azyl i ochronę, zostali odesłani do kraju w dalszym ciągu ogarniętego wojną, w którym ich bezpieczeństwo nie może być w żadnej mierze zagwarantowane.
To stawia na głowie nasze rozumienie praw człowieka. Proszę wyobrazić sobie moje zdziwienie kilka dni później, gdy zobaczyłam - oczywiście jest tu jakiś związek - jak na szczycie europejskim postanowiono nie tylko o organizowaniu wspólnych lotów czarterowych, ale również o ich finansowaniu - co jest czymś nowym - z europejskiego budżetu!
Panie komisarzu! To nie jest Europa, którą kochamy. Europa nie jest po to, by legitymizować praktyki krajowe naruszające prawa podstawowe. Obwinianie Europy przychodzi zbyt łatwo. Gdy słyszę, na przykład, jak francuski minister ds. imigracji oświadcza, że przymusowe wydalenia powinny być przeprowadzane pod sztandarem Europy, powiem państwu teraz, że ojcowie założyciele nie po to wymyślili Europę.
Prosił pan Paryż i Londyn o zapewnienie, by deportowani Afgańczycy mieli rzeczywistą możliwość ubiegania się o azyl, by wniosek ten został odrzucony i by ich życie w regionie, z którego ich wydalono, nie było zagrożone. Pragnę więc uzyskać od pana wyraźne potwierdzenie, że rzeczywiście każdy z wniosków azylowych został indywidualnie rozpatrzony.
Chciałabym też wiedzieć, czy Komisja uznaje Afganistan za państwo bezpieczne, a jeśli nie, chciałabym dowiedzieć się, czy Komisja zgadza się, że omawiany tu powrót przymusowy przeprowadzono z naruszeniem art. 3 konwencji genewskiej.
Będę bardzo wdzięczna za wszelkie wyjaśnienia, jakich może nam pan udzielić.
Hélène Flautre
Panie przewodniczący! Po pierwsze pragnę wyrazić ogromne zadowolenie, że rozmawiamy dziś na ten temat, gdyż jasne jest, że głowy państw i rządów spodziewały się, że wydalenie nielegalnych migrantów z Unii Europejskiej do Afganistanu zostanie przeprowadzone bez rozgłosu, a stało się inaczej.
Stało się inaczej z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że Komisja Europejska zwróciła się o informacje do rządu Zjednoczonego Królestwa i rządu francuskiego, a to dobrze, i po drugie, ponieważ dzisiaj odbywa się na ten temat debata.
Pytanie już padło. Czy Afganistan jest krajem bezpiecznym? No cóż, powinniśmy o to zapytać prezydenta Obamę, gdyż właśnie postanowił wysłać tam 34 tysięcy żołnierzy. Żadne wojsko nie jest w stanie zagwarantować przeżycia swoim żołnierzom w Afganistanie, więc jak mamy zagwarantować ochronę życia migrantów wydalanych przez nas do tego kraju? Ta sytuacja to kpina i również UNHCR jej nie toleruje, gorąco nakłaniając państwa członkowskie, by nie prowadziły tego rodzaju wydaleń.
Po drugie kwestia zbiorowych wydaleń budzi wątpliwości. Wszyscy - ze mną na czele - z zadowoleniem przyjmujemy wiążący charakter Karty praw podstawowych. W jej art. 19 ust. 1 czytamy: "Wydalenia zbiorowe są zakazane”.
Przekonuje nas pan, że to nie jest przymusowe wydalenie. Pan minister Billström formułuje to w dość uroczy sposób, mówiąc, że mamy tu do czynienia z uzasadnioną mobilizacją zasobów. Niedługo będzie nam się wmawiać, że wspólne loty czarterowe to wspólne korzystanie z samochodu w walce z globalnym ociepleniem. Są pewne granice! Tylko jakie?
No cóż, mogę państwu powiedzieć, jako wybrana przedstawicielka okręgu Pas-de-Calais, w którym przebywa wielu Afgańczyków - którzy na dodatek wywołali te wydalenia zorganizowane przez ministra Bessona we Francji - że gdy francuski rząd podejmuje decyzję, dla celów komunikacyjnych, o zorganizowaniu operacji zbiorowego wydalenia i zamienieniu jej w wydarzenie medialne, w Pas-de-Calais dochodzi do aresztowań: aresztowań zbiorowych, które są w związku z tym nielegalne z racji dyskryminującego charakteru.
Dlatego też zdecydowanie nie możemy potwierdzić pańskich słów, panie komisarzu, mianowicie, że jest to wspólna operacja obejmująca ludzi, którzy zostali uznani za nielegalnych migrantów na podstawie indywidualnej oceny. W rzeczywistości mamy do czynienia ze zbiorowym wydaleniem, gdyż doszło do zbiorowego aresztowania.
Marie-Christine Vergiat
Panie przewodniczący, panie i panowie! Można cieszyć się, że niniejsza debata w ogóle ma miejsce. Jestem jednak przerażona serwowanym nam wodolejstwem. Przestańmy bawić się słowami. Tak, rzeczywiście zorganizowano zbiorowe wydalenia.
Unia Europejska szczyci się obroną praw człowieka. Prawo do azylu stanowi jedno z takich praw podstawowych. Dziś jednak to Afgańczyków deportowano do kraju ogarniętego wojną, wojną, w której uczestniczy wiele europejskich państw.
Przepraszam, panie Barrot, ale omawiane przepisy są w równym stopniu ustawodawstwem europejskim, jak i ustawodawstwem krajowym, i proszę, by nie odsyłał nas pan do sytuacji każdego kraju z osobna. Duża część tych sytuacji wynika z dyrektywy powrotowej, którą ja wolę nazywać dyrektywą wstydu, gdyż powinniśmy się jej wstydzić, mając na uwadze wszystkich obrońców praw człowieka. Wiedzą państwo, że osoby ubiegające się o azyl traktowani są w bardzo różny sposób w każdym z krajów europejskich, i to właśnie z racji tych różnic Afgańczycy nie są w stanie ubiegać się o azyl w dobrych warunkach.
Dlatego przyłączam się do wszystkich tych pytań zadanych przez koleżanki i kolegów posłów i proszę o zapewnienie, by wyniki całej tej polityki zostały w miarę możliwości ocenione indywidualnie.
Christine De Veyrac
(FR) Panie przewodniczący! Pragnę poprzeć wspólną inicjatywę brytyjskiego rządu Partii Pracy i rządu francuskiego w zakresie deportowania nielegalnych imigrantów afgańskich do ich kraju.
W rzeczywistości, w przeciwieństwie do tego, co twierdziło kilka osób, wnioski o udzielenie azylu politycznego złożone przez te osoby zostały odrzucone, a przedmiotowa inicjatywa dwustronna musi zostać teraz rozszerzona na szczebel europejski. Presja migracji stanowi wyzwanie, które musimy podjąć zbiorowo, i taka właśnie logika stoi za Paktem o imigracji i azylu przyjętym kilka miesięcy temu podczas prezydencji francuskiej. Teraz musimy pójść dalej, mobilizując nasze zasoby i organizując wspólne loty powrotne finansowane przez Frontex.
Decyzja dwudziestu siedmiu państw członkowskich, aby zwrócić się do Komisji o analizę tej kwestii to pierwszy krok i ufam, panie komisarzu, że Komisja udzieli wsparcia tej propozycji, gdyż opinia publiczna, a w szczególności społeczność legalnych imigrantów, oczekuje, że będziemy walczyć z nielegalną imigracją.
Sari Essayah
(FI) Panie przewodniczący! W kontekście definicji uchodźcy zawartej w konwencji genewskiej wymogi konieczne do otrzymania azylu muszą być zbadane osobno dla każdej osoby. Jak usłyszeliśmy w poprzednim wystąpieniu wnioski azylowe rozpatrzono właściwie, a zatem połączone operacje wydalenia tych osób były możliwe, pod warunkiem, że te warunki wstępne zostały zbadane dla każdej osoby odrębnie.
Izbę i mnie niepokoi to, że sytuacja pod względem bezpieczeństwa w Afganistanie nie daje pewności, czy można do tego kraju wydalić kogokolwiek. Na przykład w Finlandii sytuacji tej zaradzono poprzez wydanie tymczasowych zezwoleń na pobyt, nawet mimo niespełnienia wymogów uzyskania statusu uchodźcy - a więc nieprzyznania azylu - a to dlatego, że nie chcemy wydalać ludzi do kraju znajdującego się w stanie wojny. Pod względem bezpieczeństwa sytuacja w Afganistanie jest zbyt niebezpieczna, by ktokolwiek mógł być obecnie wydalony do tego kraju, ale później, gdy sytuacja się uspokoi, ci ludzie zostaną wydaleni.
Janusz Władysław Zemke
Panie przewodniczący! Chcę zacząć od następującej kwestii - pracowałem przez kilka lat w ministerstwie obrony narodowej Polski i w związku z tym wielokrotnie byłem w Afganistanie, ponieważ tam służy dwa tysiące żołnierzy z Polski. Dramaturgia sytuacji polega na tym, że mamy tam, z jednej strony, ludzi zrozpaczonych, którzy sobie nie potrafią poradzić w tej ciężkiej sytuacji, bo tam się ciągle toczy wojna. Z drugiej strony, mamy tam ludzi, którzy (nie zawaham się powiedzieć tego) grają na dwie strony - w dzień starają się wspierać tych, którzy tam dzisiaj rządzą, a nocą sprzyjają talibom. W związku z tym moje pytanie podstawowe jest pytaniem następującym - czy mamy instrumenty i możliwości oceny rzeczywistych intencji i sytuacji tych, którzy do Europy przyjeżdżają? Ja sądzę, że część przyjeżdża po prostu nie widząc wyjścia i z rozpaczy, ale też mogą być pojedyncze przypadki gry na kilka stron.
Franziska Keller
Panie przewodniczący! Część tej dyskusji jest moim zdaniem nieco dziwna. Dlaczego ludzie przebywają tutaj nielegalnie? Są tu nielegalnie, ponieważ nie mogą w żaden legalny sposób wydostać się ze swego kraju, który znajduje się w stanie wojny. Ponieważ nie ma sposobu, żeby się tu legalnie dostać, nie można się dziwić, że ludzie trafiają tutaj nielegalnie. Wszyscy wiemy, jak trudno jest ubiegać się o azyl i go otrzymać, gdyż konwencja genewska jest w tym względzie dość rygorystyczna i trzeba udowodnić osobiste prześladowanie, co oczywiście jest trudne, jeśli ucieka się z miejsca ogarniętego wojną. Teraz mówią państwo, że tylko dlatego, iż nie przeszedł ich wniosek azylowy, powinniśmy odesłać ich do Afganistanu, gdzie toczy się wojna i gdzie nie da się mieszkać, nie da się żyć, gdzie nie ma jak zarabiać na życie i gdzie, nawiasem mówiąc, prowadzona jest również bezwzględna wojna przeciwko kobietom. Tak więc, tylko z tego ostatniego powodu wszystkie kobiety uciekające stamtąd powinny otrzymać azyl.
Nalegam na wszystkie państwa członkowskie i Komisję, by walczyły z odsyłaniem tych ludzi do Afganistanu.
Tobias Billström
Panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie! Dziękuję państwu za wiele ciekawych głosów w debacie. Na początek postaram się podsumować kilka najważniejszych zasad w tym względzie. Rozpocznę od tego, co pani poseł Mathieu powiedziała o pierwszej podniesionej przez nią kwestii, a mianowicie od mieszanych przepływów migracyjnych. W istocie mamy do czynienia z mieszanymi przepływami do Unii Europejskiej, i jako że Unia nie ma nieograniczonej zdolności przyjmowania tych ludzi, jak wskazała pani poseł Mathieu, ważne jest przeprowadzanie indywidualnej, pewnej z prawnego punktu widzenia oceny, umożliwiającej stwierdzenie, kto powinien otrzymać ochronę zgodnie z prawodawstwem europejskim oraz konwencjami międzynarodowymi. Komisja monitoruje tę kwestię przy pomocy dyrektyw, które zostały jednogłośnie przyjęte w ramach Unii.
To prowadzi mnie wprost do kwestii wyrażonych wcześniej przez panią poseł Guillaume i panią poseł de Sarnez, a mianowicie tego, czy Afganistan jest krajem, w którym możliwe jest zapewnienie bezpieczeństwa jednostki. No cóż, tak, dokładnie do tego sprowadza się ta cała debata! Właśnie ta kwestia ma być każdorazowo wyjaśniana i gwarantowana w toku rozpatrywania wniosków. Dokładnie taki jest cel ustanowienia wspólnego europejskiego systemu azylowego. Sądzę, iż kilku przedmówców zupełnie przeoczyło ten fakt w swych wystąpieniach, a mianowicie to, że musimy zmierzać do zapewnienia pewnej z prawnego punktu widzenia procedury rozpatrywania wniosków pozwalającej na stwierdzenie, że "tak” oznacza "tak”, zaś "nie” oznacza "nie”. W przypadku decyzji na "nie” dana osoba musi zostać wydalona, niezależnie od tego - i powtórzę to, tak by wszyscy zrozumieli dokładnie intencje prezydencji - o jaki kraj chodzi. Po sprawdzeniu i stwierdzeniu, że dana osoba nie potrzebuje szczególnej ochrony, możemy z czystym sumieniem odesłać ją do kraju pochodzenia. Czy wysyła się te osoby, jak powiedział pan komisarz Barrot, w sposób skoordynowany, samolotem z kilkoma innymi ludźmi, których sprawy zostały rozpatrzone indywidualnie, czy też wysyła się je osobno, ma w istocie znaczenie drugorzędne. W tym kontekście jest to jedynie kwestia logistyki.
Teraz zwrócę się do pani poseł Keller, która do przedmiotowej materii zawsze wnosi ciekawe argumenty. Tak, podzielam pani pogląd, że kwestia dostępu jest skomplikowana. To trudne przy obecnym systemie, w którym by złożyć wniosek azylowy, dana osoba musi przebywać w Unii Europejskiej, a jednocześnie nie zawsze może ona łatwo dostać się do UE w tym celu. Jednakże właśnie dlatego podczas prezydencji szwedzkiej posunęliśmy naprzód prace zmierzające do utworzenia wspólnego europejskiego systemu przesiedleń, który umożliwi zaoferowanie alternatywnej trasy, korytarza, wewnątrz Unii Europejskiej, osobom, które mają być może największą potrzebę ochrony, które są najbardziej narażone oraz które nie dysponują środkami na podróż do Unii Europejskiej.
Pozwolę sobie powiedzieć, że gdyby wszystkie państwa członkowskie UE zapewniły tyle miejsc, ile obecnie zapewnia Szwecja - mamy 1900 miejsc rocznie - w stosunku do liczby ludności, Unia Europejska byłaby w stanie zaoferować UNHCR, wysokiemu komisarzowi Narodów Zjednoczonych ds. uchodźców, 100 tysięcy miejsc rocznie. To byłby ważny strategiczny krok - możliwość zamknięcia najgorszych obozów dla uchodźców na całym świecie, powstanie i okazanie solidarności, jaką zdaniem prezydencji Unia Europejska powinna okazywać krajom spoza naszych granic, w których w istocie przebywa większość uchodźców tego świata.
Jacques Barrot
Panie przewodniczący! Bardzo dziękuję wszystkim, którzy zabrali głos.
Główną trudnością, przed jaką stoimy, jest to, co pani poseł Mathieu nazwała mieszanym przepływem, czyli napływ imigrantów przybywających do UE z przyczyn gospodarczych i środowiskowych jednocześnie z ludźmi prześladowanymi, uprawnionymi do międzynarodowej ochrony lub ochrony uzupełniającej. Na tym polega trudność i to właśnie musimy jasno zrozumieć, jeśli te problemy chcemy rozwiązać. Jest to bardzo, bardzo trudne.
Najpierw chciałbym udzielić odpowiedzi. Przeczytam pewne fragmenty odpowiedzi Francji - nie mogę odnieść się do wszystkiego - gdyż zadali mi państwo pytania w tej sprawie. Zacytuję fragment odpowiedzi Francji:
"Zainteresowane strony, które nie złożyły wniosku azylowego z własnej inicjatywy, przesłuchano w charakterze nielegalnych imigrantów i umieszczono w areszcie administracyjnym pod nadzorem sędziego władnego decydować o areszcie i zwolnieniu.
Każdą osobę powiadomiono w jej języku pochodzenia o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania do prowadzącego sprawę sędziego sądu administracyjnego od decyzji w sprawie deportacji do Afganistanu oraz o prawie ubiegania się o azyl we francuskim urzędzie ds. ochrony uchodźców i bezpaństwowców (OFPRA) lub skorzystania ze środka dobrowolnego powrotu stosowanego w porozumieniu z Międzynarodową Organizacją ds. Migracji.
Spośród tych obcokrajowców tylko jedna osoba nie złożyła wniosku azylowego ani nie wniosła odwołania do sędziego sądu administracyjnego, zaś wnioski dwóch innych osób zostały rozpatrzone przez OFPRA, który przesłuchał je w obecności tłumacza. Osoby te miały możliwość, w trakcie rozprawy przed sądem administracyjnym, z pomocą prawnika i w obecności tłumacza, wyjaśnienia zagrożeń, na jakie ich zdaniem będą narażone w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Mimo że OFPRA przyznał już status uchodźcy lub ochrony uzupełniającej kilku obywatelom afgańskim ubiegającym się o ochronę w podobnych okolicznościach, uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma poważnych lub znanych powodów, by sądzić, że w przypadku deportacji osoby te byłyby narażone na rzeczywiste ryzyko prześladowań lub poważne zagrożenie własnego życia lub osoby”.
Otrzymaliśmy również odpowiedź od rządu brytyjskiego. Naprawdę uczyniłem to, czego wymagało moje sumienie i poczucie obowiązku; staraliśmy się wypytać państwa członkowskie.
Chciałbym również powiedzieć, iż, w kwestii omawianej tu koncepcji bezpiecznego kraju, istnieje orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka mówiące, iż sam fakt pochodzenia z kraju czy regionu ogarniętego niepokojami nie stanowi wystarczającej przyczyny uzasadniającej bezwarunkową ochronę przed deportacją, ani też prawo do ochrony uzupełniającej, poza wyjątkowymi przypadkami, gdzie poziom ogólnej przemocy jest tak wysoki, że każdy jest realnie narażony na zagrożenie życia lub osoby z racji samego tylko przebywania w danym kraju lub regionie. Ponadto prawdą jest, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono tych wyjątkowych okoliczności.
Chciałbym również ustosunkować się do pytań w sprawie przelotów grupowych. Trzeba wspomnieć, że Frontex organizował już grupowe przeloty i częściowo je finansował. Sądzę, że rzeczywiście trzeba to powiedzieć. Takie loty miały miejsce w roku 2008 i 2009, więc nie są one czymś nowym. Frontex stara się - i uważam, że dyrektor Frontexu robi to z powodzeniem - zapewnić, by repatriacje grupowe były przeprowadzane w godnych warunkach, zapewniających poszanowanie ludzi. Dyrektor Frontexu powiedział mi nawet niedawno, że dowiedział się, iż w Austrii istnieje stanowisko rzecznika praw obywatelskich, który monitoruje warunki realizacji takich wydaleń.
Mamy również nadzieję na zdobycie wiedzy, która umożliwi nam zapewnienie, by deportowane osoby - po sprawdzeniu, że nie spełniają definicji osób uprawnionych do międzynarodowej ochrony lub ochrony uzupełniającej - były przyjmowane w kraju pochodzenia w przyzwoitych warunkach. Właśnie ten punkt obecnie badamy na wniosek Rady Europejskiej. Przecież nie wymyśliliśmy właśnie lotów realizujących powroty przymusowe bez zapewnienia gwarancji poszanowania ludzi.
Przede wszystkim pragnę państwu przypomnieć - w tym miejscu dziękuję panu ministrowi Billströmowi oraz prezydencji szwedzkiej, która nam bardzo pomogła - że wiosną zaczęliśmy przedkładać teksty, które maja nam pomóc przejść w kierunku Europy azylu. Mamy tekst dotyczący warunków przyjęcia, poddaliśmy analizie - i pani poseł De Sarnez słusznie podniosła tę kwestię - problem rozporządzenia Dublin; tak naprawdę poruszyliśmy kwestię jego modyfikacji właśnie dlatego, by zapobiegać naruszaniu na jego podstawie interesów ludzi słabszych, a w szczególności dzieci, i poparliśmy zasadę wprowadzenia pewnych derogacji od przepisów rozporządzenia Dublin.
W dniu 21 października Komisja przyjęła dwa inne ważne teksty: jeden w sprawie dyrektywy kwalifikacyjnej, zaś drugi dotyczący dyrektywy w sprawie procedur azylowych. To właśnie w tym nowym projekcie dyrektywy w sprawie procedur azylowych usiłujemy określić prawdziwie obiektywne kryteria, takie same wszędzie. Urząd Wsparcia będzie musiał sprawdzić, czy te praktyki są mniej więcej takie same w całej Europie, tak aby owa Europa azylu mogła się wreszcie ziścić.
Pragnę podziękować prezydencji szwedzkiej. Jak sądzę, dobrze się spisała, przedstawiając poszczególne teksty Radzie, choć do ich przyjęcia jeszcze daleka droga. I mamy pewne problemy. Robię wszystko, co w mojej mocy, starając sie zainicjować funkcjonowanie omawianej Europy azylu, z pomocą szwedzkiej prezydencji, która dała przykład - pan minister Billström wskazał ponadto, jak bardzo jego kraj dał przykład Europie. Również co do tego problemu państwa członkowskie wykazują więcej solidarności w zakresie przyjmowania tych uchodźców i zapewnienia ich ochrony. Wszystkie kraje muszą zacząć tak czynić. Jeszcze nie osiągnęliśmy celu, i wciąż istnieją państwa nieprzyjmujące uchodźców.
To wszystko, co chciałem powiedzieć. Mam pełną świadomość, że nie odpowiedziałem na wszystkie pytania. Mogę państwa zapewnić, że mimo wszystko w Komisji uczyniliśmy wszystko, co w naszej mocy, by wymóc poszanowanie europejskiego prawa, i powiem więcej, by wymóc poszanowanie europejskich wartości.
Przewodniczący
Na tym kończymy ten punkt porządku dziennego.
