Uitdagingen voor collectieve overeenkomsten in de EU (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Jan Andersson, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de uitdagingen voor collectieve overeenkomsten in de EU.
Jan Andersson
rapporteur. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat de Commissie snel komt. Ze zijn nog niet aangekomen.
Ik wil beginnen met in het algemeen iets over het verslag te zeggen. In het Europees Parlement hebben we meermaals besproken welk beleid we in een geglobaliseerde maatschappij moeten voeren. We mogen niet concurreren met laagbetaalde banen, we moeten goede arbeidsvoorwaarden hebben, we moeten ons toespitsen op het menselijk kapitaal en investeringen en andere elementen om succesvol te zijn. We hebben het ook meermaals gehad over het evenwicht tussen open grenzen en een sterk sociaal Europa en zijn tot de conclusie gekomen dat dit evenwicht belangrijk is.
Verder hebben we gesproken over de kwestie en het belang van gelijke behandeling van mensen, ongeacht hun geslacht, etnische afkomst en nationaliteit, en vastgesteld dat gelijke behandeling en non-discriminatie de regel moeten zijn.
Het verslag gaat over de noodzaak van open grenzen. De commissie pleit voor open grenzen zonder beperkingen of overgangstermijnen, maar tezelfdertijd moeten wij een sociaal Europa hebben waar wij niet met elkaar concurreren door lagere lonen, slechtere arbeidsvoorwaarden enzovoort, af te dwingen.
Het verslag gaat ook over het beginsel van gelijke behandeling, dit wil zeggen, gelijke behandeling en non-discriminatie van werknemers, ongeacht hun nationaliteit. Het mag niet zo zijn dat een Let, Pool, Duitser, Zweed of Deen op een en dezelfde arbeidsmarkt anders worden behandeld. Dat is ook de achtergrond van de voorstellen in het verslag. De belangrijkste voorstellen houden verband met de terbeschikkingstellingsrichtlijn omdat drie van de arresten over ter beschikking gestelde werknemers gaan. Het is uiterst belangrijk dat wij van de terbeschikkingstellingsrichtlijn geen minimumrichtlijn maken.
Het klopt dat er tien minimumvoorwaarden in de richtlijn staan waaraan voldaan moet worden. Die voorwaarden moeten in de richtlijn staan, maar het basisbeginsel is gelijke behandeling. Daarom moeten we duidelijk zijn. Gelijke behandeling, ongeacht nationaliteit, moet een feit zijn. Op een arbeidsmarkt, bijvoorbeeld de arbeidsmarkt van de Duitse deelstaat Nedersaksen, moeten de geldende voorwaarden van toepassing zijn op alle werknemers, ongeacht waar ze vandaan komen. Het is een belangrijk beginsel dat nog duidelijker moet worden na de arresten die zijn geveld.
Een tweede element is dat we verschillende arbeidsmarktmodellen hebben. Al die modellen moeten evenwaardig zijn wat de uitvoering betreft. Een aantal andere elementen van de richtlijn moet ook gewijzigd worden. Bovendien moeten wij volkomen duidelijk maken dat het stakingsrecht een in de grondwet beschermd basisrecht is dat niet ondergeschikt mag worden gemaakt aan het vrij verkeer. Dit geldt voor het nieuwe Verdrag maar, op een andere manier, ook voor het primair recht.
Ten derde mag het EG-recht niet in strijd zijn met het Verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). De zaak Rüffert houdt verband met een ILO-Verdrag betreffende openbare aanbestedingen. In dit geval gelden de arbeidsvoorwaarden die van kracht zijn op de plaats waar het werk uitgevoerd wordt. Dat is de reden achter de voorstellen die zijn ingediend. Ik zal naar het debat luisteren en wil tegelijkertijd van de gelegenheid gebruik maken om alle betrokkenen, bijvoorbeeld de schaduwrapporteur, te bedanken voor de goede samenwerking die we hebben gehad.
(Applaus)
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Geachte Voorzitter, dames en heren, staat u mij toe me allereerst te verontschuldigen voor mijn lichte oponthoud. Helaas had ik niet tijdig voorzien dat het druk zou worden op de weg.
Dames en heren, de uitspraken die het Hof van Justitie kort geleden heeft gedaan in de zaken Viking, Laval en Rüffert hebben op Europees niveau en binnen de lidstaten een breed debat ontketend over de bescherming van werknemers in verband met de toenemende globalisering en arbeidsmobiliteit. Er zijn passende regels nodig om te zorgen dat de Europese arbeidsmarkt goed functioneert. De richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers is een belangrijk instrument om dit doel te bereiken. Ik wil u eraan herinneren dat genoemde richtlijn tot doel heeft een balans te vinden tussen enerzijds een goede bescherming van arbeidskrachten die tijdelijk naar een andere lidstaat worden uitgezonden en anderzijds het vrije verkeer van diensten in de interne markt.
De Commissie wil waarborgen dat de fundamentele vrijheden volgens het Verdrag niet in strijd zijn met de bescherming van grondrechten. De Commissie heeft de wens uitgesproken een open debat te voeren met alle betrokken partijen om gezamenlijk de gevolgen van de uitspraken van het Hof van Justitie te analyseren. Dit debat is van groot belang, want het kan duidelijkheid scheppen over de juridische situatie en de lidstaten er vervolgens toe in staat stellen passende wetswijzigingen door te voeren. De Commissie heeft op 9 oktober 2008 een forum over dit thema georganiseerd, waaraan alle betrokken partijen deelnamen. Dat forum zou het uitgangspunt moeten zijn voor het debat waar zo dringend behoefte aan is.
De Commissie is het ermee eens dat de toegenomen mobiliteit van werknemers in Europa voor nieuwe uitdagingen zorgt wat betreft het functioneren van de arbeidsmarkt en de regulering op het gebied van arbeidsomstandigheden. De Commissie heeft er vertrouwen in dat de sociale partners zich in de beste positie bevinden om deze uitdagingen het hoofd te bieden en mogelijke oplossingen aan te dragen. Daarom heeft de Commissie de Europese sociale partners gevraagd zich te buigen over de gevolgen van de toegenomen mobiliteit in Europa en de uitspraken van het Europees Hof van Justitie. Het doet mij genoegen dat de Europese sociale partners deze uitdaging hebben aanvaard. De Commissie zal hen in hun werk steunen, mocht dat nodig zijn.
De Commissie wijst erop dat de lidstaten waarvoor de uitspraken van het Hof van Justitie de grootste gevolgen hadden momenteel werken aan wetswijzigingen om hun wetten in overeenstemming te brengen met de jurisdictie van het Hof van Justitie. De Commissie kan het niet eens zijn met het voorstel om in de terbeschikkingstellingsrichtlijn een verwijzing naar het vrije verkeer op te nemen. Een dergelijke uitbreiding zou beslist tot onenigheid leiden over de werkingssfeer van de richtlijn, omdat het verschil dan wordt weggevaagd tussen twee categorieën werknemers, namelijk uitgezonden werknemers en migrerende werknemers. Ik wil benadrukken dat er toch duidelijk een verschil is tussen uitgezonden werknemers en migrerende werknemers.
De Commissie is het eens met het Parlement dat de tenuitvoerlegging en de werking van de richtlijn nodig verbeterd moeten worden. In verband daarmee wil ik u er graag aan herinneren dat de Commissie in april 2008 een aanbeveling tot meer bestuurlijke samenwerking heeft goedgekeurd, waarin de lidstaten ertoe worden opgeroepen de bestaande tekortkomingen te verhelpen. De Commissie zal nauwere samenwerking verder steunen door een Comité van deskundigen uit de diverse lidstaten op te richten. Daarnaast is de Commissie ervan overtuigd dat in het kader van het voorgestelde Verdrag van Lissabon de sociale rechten aanmerkelijk versterkt zullen worden, mede door middel van een sociale clausule, op grond waarvan in al het overige beleid van de Europese Unie rekening moet worden gehouden met sociale kwesties, en door de invoering van een juridisch bindende verwijzing naar het EU-Handvest van de grondrechten.
Małgorzata Handzlik
rapporteur voor advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, het verslag waarover we vandaag een debat voeren, heeft tot gevolg dat het een grote uitdaging zal zijn om de huidige Richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers en de collectieve overeenkomsten met elkaar in overeenstemming te brengen. Ik begrijp dat bepaalde lidstaten niet erg ingenomen zijn met de arresten van het Hof van Justitie. Deze uitspraken staan evenwel garant voor een goed evenwicht tussen alle doelstellingen van de richtlijn, met name tussen het vrij verrichten van diensten, de eerbiediging van de werknemersrechten en het behoud van de beginselen van eerlijke mededinging. Ik zou willen onderstrepen dat het in stand houden van dit evenwicht voor ons een absoluut noodzakelijke voorwaarde is.
Het voornaamste probleem in verband met de correcte tenuitvoerlegging van deze richtlijn is de foutieve interpretatie ervan door de EU-lidstaten. We zouden ons bijgevolg eerder moeten concentreren op de interpretatie van de tekst dan op de bepalingen van de richtlijn zelf. Met het oog hierop hebben we in de eerste plaats behoefte aan een diepgaande beoordeling op het niveau van de lidstaten. Op basis van deze analyse kan worden vastgesteld welke problemen naar aanleiding van de arresten van het Hof ontstaan en welke uitdagingen dit mogelijkerwijs met zich meebrengt. Daarom ben ik ook van mening dat we in dit stadium beter niet oproepen om de richtlijn te wijzigen. Het is belangrijk dat we niet vergeten dat de terbeschikkingstelling van werknemers onlosmakelijk verbonden is met de vrijheid om diensten te verrichten. Dit laatste aspect vormt een van de grondbeginselen van de gemeenschappelijke Europese markt en mag in geen geval als een beperking voor collectieve overeenkomsten worden beschouwd.
Tadeusz Zwiefka
rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken. - (PL) Ondanks onze uiteenlopende overtuigingen in dit Parlement vind ik het onaanvaardbaar dat er kritiek wordt geuit op de arresten van het Europees Hof van Justitie. Het gaat immers om een onafhankelijke en onpartijdige instelling die van cruciaal belang is voor de goede werking van de Europese Unie. Wij hebben het recht om het niet eens te zijn met bepaalde wetgeving en zijn natuurlijk ook in staat om deze te wijzigen. Ik vind het echter moeilijk om deze kritiek op het Hof te aanvaarden, aangezien de uitspraken van dit orgaan steeds op de geldende wetgeving zijn gebaseerd.
Ik zou twee belangrijke aspecten willen onderstrepen in verband met de aangelegenheden die we vandaag bespreken. Ten eerste hebben de uitspraken van het Hof geen enkele invloed op de vrijheid om collectieve overeenkomsten te sluiten. Ten tweede mogen de lidstaten volgens de uiteenzettingen van het Hof geen minimumnormen opleggen op andere gebieden dan deze die in Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers zijn vermeld. Daarenboven erkent het Hof het recht op collectieve actie als een fundamenteel recht dat deel uitmaakt van de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht. Tegelijkertijd vormt het beginsel van vrij verkeer van diensten, samen met de andere vrijheden van de interne markt, een even belangrijke basis voor de Europese integratie.
Wat zijn de gevolgen van dit verslag? De rapporteur roept op om de Richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers te herzien omdat hij van mening is dat de interpretatie van het Hof niet strookt met de bedoelingen van de wetgever. Ik ben het volledig oneens met dit standpunt.
Jacek Protasiewicz
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, jaarlijks zijn er op het grondgebied van de Europese Unie ongeveer een miljoen mensen aan het werk als gedetacheerde werknemers in een ander land dan datgene waar de hoofdzetel is gevestigd van de onderneming die hen in dienst heeft.
In de loop van de voorbije jaren hebben zich slechts enkele problemen voorgedaan in verband met de interpretatie van de bepalingen van de richtlijn en van de EU-wetgeving op dit gebied. Het Europees Hof van Justitie heeft deze enkele voorbeelden van naderbij bekeken. Algemeen genomen was het Hof van oordeel dat deze problemen niets te maken hebben met de inhoud van de richtlijn, maar eerder voortkomen uit het feit dat de individuele lidstaten de richtlijn niet naar behoren omzetten. Dit bewijst dat de EU-wetgeving die in het leven is geroepen om de terbeschikkingstelling van werknemers in goede banen te leiden adequaat en goed onderbouwd is. Het enige mogelijke probleem houdt verband met de tenuitvoerlegging van de richtlijn in de verschillende EU-lidstaten.
Dit betekent uiteraard niet dat deze wetgeving ideaal is. Er moet echter in de eerste plaats op gewezen worden dat in de huidige richtlijn de bescherming van de fundamentele rechten van de werknemers wordt gewaarborgd door de vaststelling van minimumgaranties op het gebied van beloning en van gezondheid en veiligheid op het werk. Ten tweede maakt de richtlijn het niet onmogelijk om via collectieve overeenkomsten gunstigere afspraken te maken dan de in de richtlijn vastgelegde minimale arbeidsvoorwaarden. Dat zou ik duidelijk willen benadrukken. Tegelijkertijd wordt in de richtlijn een juist evenwicht bereikt tussen het vrij verrichten van diensten en de bescherming van de rechten van gedetacheerde werknemers die in een ander land diensten leveren. Daarom zijn we er in het verslag van de heer Andersson mee akkoord gegaan om de Commissie te vragen de richtlijn opnieuw te bekijken. We blijven ons krachtig verzetten tegen het standpunt dat dit een slechte richtlijn is en dat er een dringende behoefte bestaat aan radicale veranderingen in de Europese wetgeving op dit gebied.
Stephen Hughes
namens de PSE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de heer Andersson met dit voortreffelijke verslag. Ik wil graag beginnen met een gedeeltelijk citaat van paragraaf 12 van het verslag. Daar staat "is van mening dat de intentie van de wetgever in de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers en de dienstenrichtlijn niet verenigbaar is met de interpretaties van het Hof”. Daar ben ik het mee eens. Ik was een van de wetgevers voor beide richtlijnen en ik had nooit verwacht dat het Hof - wanneer de richtlijnen en het Verdrag naast elkaar werden gelegd - tot de conclusie zou komen dat economische vrijheden vóór de fundamentele rechten van werknemers komen.
Wanneer zoiets gebeurt, moet de wetgever handelen om de juridische zekerheid te herstellen. Wij zijn medewetgever en uit deze resolutie blijkt heel duidelijk wat wij vinden dat moet gebeuren. Maar, commissaris, zolang u uw recht van initiatief niet uitoefent, kunnen wij onze taak als wetgever niet vervullen. Ik ben covoorzitter en medeorganisator van de interfractiegroep vakbonden. Alle grote fracties zijn hierin vertegenwoordigd en via deze interfractiegroep kom ik in contact met diverse vakbondslieden - niet alleen in Brussel en Straatsburg, maar ook in de regio's - en ik kan u zeggen dat de bezorgdheid over de onevenwichtigheid die uit deze uitspraken voortvloeit, zich steeds verder verspreidt. Commissaris, dit is in de aanloop naar de Europese verkiezingen van volgend jaar een ernstige zaak. Als vakbondslieden tot de conclusie komen dat Europa deel uitmaakt van het probleem in plaats van de oplossing, kan dat zeer schadelijk zijn voor alle geledingen van dit Parlement en voor het democratische proces op zich.
Ik ben blij u te horen zeggen dat u van mening bent dat de terbeschikkingstellingsrichtlijn vatbaar is voor verbetering, want een van de dingen die we willen, is een herziening van die richtlijn, zodat in ieder geval duidelijk wordt hoe collectieve overeenkomsten kunnen worden aangewend om minimumvoorwaarden vast te leggen en aan te geven hoe collectieve actie kan worden ingezet ter bescherming van deze rechten.
Commissaris, ik verzoek u derhalve naar deze rechtstreeks gekozen instelling te luisteren. We volgen de zaak op de voet. Gebruik uw initiatiefrecht en laat merken dat u de noodzaak tot handelen inziet.
Luigi Cocilovo
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ook ik wil de heer Andersson graag bedanken voor dit initiatief en de bijdrage van alle fracties en alle rapporteurs aan de definitieve, door de commissie goedgekeurde tekst. Ik denk dat het standpunt van het Europees Parlement zeer belangrijk is. Laat ik duidelijk zijn: het Parlement betwist en bekritiseert de vonnissen van het Hof op zich niet; die zijn altijd legitiem. Het probeert echter oplossingen te vinden voor problemen met de uitleg van de terbeschikkingstellingsrichtlijn die deze vonnissen opwerpen.
Het is onjuist om te veronderstellen dat deze reactie gebaseerd is op twijfels over bepaalde fundamentele vrijheden, zoals het recht op grensoverschrijdende dienstverlening, dat wij juist ten volle willen waarborgen, net zoals wij het beginsel van een gezonde en transparante mededinging willen waarborgen. Wat echter niet aanvaardbaar is, is een vorm van mededinging die gebaseerd is op het profiteren van dumping. Een vorm van concurrentie die uitgaat van de illusie dat bepaalde grondbeginselen, zoals het vrij verkeer van ondernemingen en het non-discriminatiebeginsel, met de voeten kunnen worden getreden. Hoezeer men ook van mening kan verschillen over interpretatie, dit laatste beginsel is slechts op één waarheid gebaseerd: er mag geen verschil in behandeling zijn tussen werknemers, in de zin van het land waar de diensten worden geleverd, of zij nu gedetacheerde of mobiele werknemers zijn, en ongeacht hun nationaliteit. Dezelfde regels, inclusief het recht op staking, dienen te gelden voor bedrijven die in een ander land opereren en bedrijven die gebruik maken van gedetacheerde werknemers.
Wij zijn van mening dat ieder ander model van Europa zou worden afgewezen en met argwaan zou worden bekeken. Vrij verkeer heeft ook betrekking op beginselen en iedere afwijking hiervan is in de eerste plaats schadelijk voor Europa, ongeacht de uitleg van een specifieke richtlijn.
Elisabeth Schroedter
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, gelijke behandeling is een grondbeginsel van de Europese Unie. De lidstaten moeten kunnen garanderen dat deze gelijke behandeling in de praktijk ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Het Hof van Justitie heeft ons hier in een lastig parket gebracht. Ik kan niet verhelen - het is ook algemeen bekend - dat de Commissie in ten minste één geval een handje heeft geholpen. Het recht om te staken en het recht om collectieve overeenkomsten te sluiten kunnen niet zomaar in twijfel worden getrokken. Daar moeten we iets aan doen. De uitspraak van het Hof heeft een dermate negatief beeld van Europa opgeroepen dat veel mensen Europa de rug toekeren. Dan kunnen we toch niet lijdzaam toezien!
Als je de mobiliteit in Europa wilt bevorderen, moet je ervoor zorgen dat gelijke behandeling in de praktijk wordt toegepast. Het Europees Hof van Justitie heeft ons hier werkelijk van de wal in de sloot geholpen, en het heeft schade veroorzaakt aan het proces van het sociale Europa.
Wij als wetgevers moeten in deze puinhoop handelend optreden, aangezien het Hof van Justitie ook een tekortkoming in de terbeschikkingstellingsrichtlijn, ofwel de PWD, aan het licht heeft gebracht. Het Hof heeft er namelijk op gewezen dat er een probleem ontstaat als werknemers dienstverleners zijn. Werknemers moeten weer als werknemers worden behandeld. Daarom moet de richtlijn worden herzien.
Het beginsel van gelijke vergoeding voor gelijk werk op dezelfde arbeidsplaats moet worden gewaarborgd. Het is gebleken dat de PWD dit, volgens de interpretatie van het Hof van Justitie, niet meer waarborgt. We hebben deze herziening nodig om de geloofwaardigheid van Europa te herstellen, want zonder dit project kunnen we geen campagne gaan voeren voor de verkiezingen. Anders worden we met het probleem geconfronteerd van scheve verhoudingen tussen de vrijheid van de interne markt en het beginsel van gelijke behandeling, zoals dat in de praktijk ten uitvoer wordt gebracht.
Zoals de heer Cocilovo heeft gezegd, is het niet acceptabel dat concurrentie niet op kwaliteit is gebaseerd, maar op sociale dumping. We moeten optreden! Ik wil er opnieuw bij dit Parlement voor pleiten dat het dit verslag-Andersson in deze vorm aanneemt. Dit is absoluut noodzakelijk, want het verslag biedt ons ook een zeer concrete strategie aan voor de manier waarop we de herziening van de PWD kunnen uitvoeren. Het beginsel van gelijke behandeling is een beginsel van het sociale Europa. Burgers hebben ons voor dit Parlement gekozen om dit sociale Europa weer tot stand te brengen. Daarom moeten we het verslag aannemen.
Ewa Tomaszewska
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, tot mijn spijt stel ik vast dat de economische rechten maar al te vaak de overhand krijgen op de grondrechten en de fundamentele vrijheden. Dit geldt met name voor de uitspraken van het Europees Hof van Justitie in de zaken Laval, Viking en een aantal andere gevallen.
Het is essentieel dat we voor deze rechten een juiste volgorde van belang bepalen en dat we in overweging nemen dat de mens meer waard is dan geld. Rechten in verband met economische vrijheden mogen in geen geval een belemmering vormen voor het recht van individuen om zich in vakbonden te verenigen en hun rechten collectief te verdedigen. Werknemers hebben met name het recht om organisaties op te richten en collectief over hun arbeidsvoorwaarden te onderhandelen. De systemen van collectieve onderhandelingen en de collectieve overeenkomsten over arbeidsvoorwaarden die als gevolg van deze onderhandelingen ontstaan, verdienen onze erkenning en steun. Tenslotte vormt de instemming van de verantwoordelijke sociale partners een garantie voor sociale vrede en biedt de gesloten overeenkomsten een grotere kans op succes. De ILO-verdragen zijn een goed voorbeeld van een dergelijke aanpak.
De belangrijkste uitdaging die we momenteel op het gebied van collectieve overeenkomsten moeten aangaan, betreft het garanderen van gelijke rechten aan alle werknemers, ongeacht of het om migrerende werknemers gaat, om gedetacheerde werknemers of om werknemers die in hun eigen land aan het werk zijn. Ik zou de rapporteur van harte willen feliciteren met zijn werk.
Mary Lou McDonald
namens de GUE/NGL-Fractie. - (GA) Mevrouw de Voorzitter, door de jaren heen hebben de werknemers en de vakbonden hun vertrouwen in de Europese Unie gesteld als het erom gaat de arbeidsomstandigheden te verbeteren en hun rechten te beschermen.
(EN) Werknemers in heel Europa hebben recht op fatsoenlijk werk en recht op gelijkheid. Ze hebben het recht om zich te organiseren en actie en campagne te voeren om hun werksituatie te verbeteren. Ze moeten erop kunnen vertrouwen dat de wet deze rechten erkent en steunt.
De reeks uitspraken van het Europees Hof van Justitie waarover het verslag-Andersson handelt, vormt een brute aanval op deze fundamentele rechten. Deze gerechtelijke uitspraken hebben het licht op groen gezet voor de grootschalige uitbuiting van werknemers. De uitspraken zijn een weerspiegeling van het juridische status-quo, een weerspiegeling van het feit dat, wanneer de rechten van werknemers samenvallen met de mededingingsregels, het mededingingsrecht prevaleert. De gerechtelijke uitspraken hebben wat we de "race naar de bodem” noemen, gelegitimeerd.
Ik ben zwaar teleurgesteld over dit verslag. Er wordt met opzet van afgezien op te roepen tot wijziging van de EU-Verdragen, terwijl we allemaal weten dat dit nodig is om de werknemers te beschermen. Deze roep om wijziging van de Verdragen is met opzet en op meedogenloze wijze uit de eerste ontwerpversie van dit verslag geschrapt, ondanks de enorme stroom van oproepen van de vakbondbeweging in heel Europa om een sociale vooruitgangsclausule in de Verdragen op te nemen.
De kwetsbaarheid van de rechten van werknemers was een van de voornaamste redenen dat de Ieren tegen het Verdrag van Lissabon stemden, hoewel de EU-leiders dit ongemakkelijke feit om praktische redenen liever negeren. Als we willen dat een nieuw verdrag door de bevolking van Europa wordt aanvaard, moet dit verdrag voldoende bescherming bieden voor werknemers.
Wij hebben als Parlementsleden nu de kans erop aan te dringen dat er een bindende sociale vooruitgangsclausule of protocol in het verdrag wordt opgenomen. Als de hierop gerichte amendementen vandaag niet worden aangenomen, raakt het Europees Parlement nog verder verwijderd van de mensen die we zeggen te vertegenwoordigen. Ik ben ervan overtuigd dat de Ierse werknemers in dat geval mijn teleurstelling over het feit dat het Europees Parlement hen in de steek heeft gelaten, zullen delen.
Hanne Dahl
namens de IND/DEM-Fractie. - (DA) Mevrouw de Voorzitter, de ontwikkelingen die we binnen de arbeidsmarkt hebben gezien in het licht van de zeer vergaande uitspraken van het Europees Hof van Justitie in de zaken Rüffert, Laval en Waxholm staan in schril contrast met de wens om het flexizekerheidsmodel in te voeren als economisch model voor Europa. Men schijnt namelijk helemaal te vergeten dat het flexizekerheidsmodel gebaseerd is op een lange traditie, waarbij de arbeidsmarkt steeds het zelfstandige en op ruime bevoegdheden gebaseerde recht heeft gehad om over collectieve overeenkomsten te onderhandelen. Dit wil zeggen dat er niet een model voor flexibiliteit op de Europese arbeidsmarkt kan worden ingevoerd, terwijl we tegelijkertijd wetgeving invoeren of rechterlijke uitspraken accepteren die het voor de vakbonden moeilijk maken om een systeem in te voeren of te handhaven dat is gebaseerd op collectieve overeenkomsten. Als we tegelijkertijd flexizekerheid invoeren en accepteren dat de EU-regels voor de interne markt voorrang hebben op loononderhandelingen en de veiligheid van de werkomgeving, maken we in feite de resultaten van een eeuw arbeidersstrijd ongedaan en zijn we weer terug bij af. Het verslag-Andersson is slechts een pleister op de wonde die het Hof van Justitie heeft toegebracht aan de resultaten van de jarenlange arbeidersstrijd en is bij lange na niet toereikend.
Roberto Fiore
(IT) Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, dit verslag gaat duidelijk in de juiste richting, in de zin dat het werk boven de economie stelt en sociale rechten boven vrijheid van ondernemerschap. In feite verdedigt het verslag een algemeen idee van sociale beginselen die deel uitmaken van de Europese traditie.
Het moet echter gezegd dat dit verslag geen aandacht besteed aan een fundamenteel probleem van deze tijd, namelijk het zeer hoge aantal gedetacheerde of buitenlandse werknemers die de nationale markten overspoelen. We moeten daarom aandacht besteden aan het fenomeen 'dumping', dat zich in landen als Italië voordoet, waar een groot aantal burgers, waaronder Roemenen, de arbeidsmarkt heeft bestormd. Dit leidt ongetwijfeld tot 'dumping' en is positief voor grote bedrijven, maar negatief voor autochtone arbeiders.
Gunnar Hökmark
(SV) Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen onderstrepen wat wel en wat niet in het verslag staat. Ik wil graag de rapporteur bedanken. Hij stond erg open voor de verschillende opvattingen in de commissie. Dat betekent, mijnheer Špidla, dat het verslag geen eis bevat om de terbeschikkingstellingsrichtlijn teniet te doen en opnieuw te redigeren. Het verslag stond aanvankelijk vol met veroordelingen van en kritiek op het Hof, maar die elementen zijn eruit gehaald. Dat is waar wij het nu over hebben.
Om dat te benadrukken wil ik in het Engels citeren:
(EN) Ik citeer de Engelse tekst van paragraaf 27: "Welcomes the Commission's indication that it is now ready to re-examine the impact of the internal market on labour rights and collective bargaining”; en: "Suggests that this re-examination should not exclude a partial review of the PWD.” Er staat dus: 'niet uitsluiten'.
(SV) Mevrouw de Voorzitter, dat betekent dat een wijziging niet nodig is. Een inspectie door de Commissie van hoe dit in de praktijk werkt, wordt op prijs gesteld. Als die inspectie aanleiding geeft tot veranderingen, mogen deze niet uitgesloten worden.
Dat wou ik zeggen omdat de terbeschikkingstellingsrichtlijn een erg grote rol speelt. Een miljoen mensen hebben de mogelijkheid om in verschillende landen te werken. Het gaat ook om gelijke behandeling, over gelijke rechten om in alle delen van de Unie te kunnen werken, ook als iemand een collectieve arbeidsovereenkomst uit zijn of haar land van herkomst heeft. Dat is waar het om draait. Zolang als men aan de regels van de terbeschikkingstellingsrichtlijn voldoet, heeft men het recht om in de hele EU te werken. Dat was ook de conclusie van het hof in bijvoorbeeld de zaak Laval.
Mijnheer de commissaris, mevrouw de Voorzitter, de kritiek die aan het adres van het Hof werd geuit, is uit het commissieverslag verdwenen en er wordt niet in geëist dat de terbeschikkingstellingsrichtlijn teniet wordt gedaan en opnieuw geredigeerd. Het is belangrijk dat in het achterhoofd te houden voor het vervolg van het debat.
Magda Kósáné Kovács
(HU) Dank u wel, mevrouw de Voorzitter. Het probleem van het debat van vandaag is, zoals het Latijnse spreekwoord luidt: "Als men niet weet naar welke haven men vaart, kan geen enkele wind gunstig zijn.” Helaas is in het debat van vandaag de haven niet in zicht waar iedereen graag zijn anker zou uitwerpen. De regelgeving betreffende het vrije verkeer van naar het buitenland uitgezonden werknemers is verwijderd uit de als compromis aangenomen dienstenrichtlijn van 2006, maar het probleem is blijven bestaan, zoals bleek uit de reacties op de uitspraken van het Hof, en groeit ons nu boven het hoofd. Op vergelijkbare wijze kunnen ook het Verdrag van Maastricht, het ontwerp-Verdrag tot vaststelling van een grondwet en het wankelende Verdrag van Lissabon niet worden gescheiden van de kwesties omtrent het vrije verkeer van diensten, en van de steeds opnieuw oplaaiende discussie welk van de twee grotere bescherming verdient: de vier fundamentele vrijheden of de sociale rechten, desnoods ten koste van elkaar.
Het is waar dat de regels van de Europese Unie een tijdelijk concurrentievoordeel opleveren voor dienstverleners in de nieuwe lidstaten. Het vrije verkeer van goederen en kapitaal heeft echter gunstigere marktvoorwaarden geschapen voor de meer ontwikkelde lidstaten. Ik blijf erbij dat deze verschillen tijdelijk zijn, het is immers nodig dat de kwaliteit en de voorwaarden van de goederen- en geldmarkten en de arbeids- en dienstenmarkten nader tot elkaar komen. Daarom is het niet onze eerste taak om de richtlijnen te herschrijven en bezwaar aan te tekenen tegen rechterlijke uitspraken, maar om de bestaande regels consequent en efficiënt uit te voeren. Vandaag de dag worden oorlogen niet in de eerste plaats met wapens gevoerd en financiële crises zoals de huidige, kunnen evenveel schade aanrichten als een oorlog. Ik hoop dat we in dit Parlement en andere besluitvormende fora van de Europese Unie, met de gedachte van na de Tweede Wereldoorlog over duurzame vrede en samenwerking in het achterhoofd, allen zullen streven naar een evenwichtige oplossing, zodat we leden kunnen zijn van een lange tijd bestaande en florerende, solidaire en hechte Gemeenschap. Het naar binnen gerichte protectionisme moet echter worden losgelaten. Dank u wel, mevrouw de Voorzitter.
Olle Schmidt
(SV) Mevrouw de Voorzitter, dank u wel, mijnheer Andersson, voor een belangrijk verslag. Veel draait rond het arrest in de zaak Laval, waarin de Zweedse vakbond te ver ging. Er staat heel wat in het verslag dat ik niet goed vind. Het heeft een bepaalde toon wanneer het gaat om het interpreteren van het Europees Hof van Justitie en op vele plaatsen zijn er aanwijzingen van wat de heer Andersson oorspronkelijk wilde: de terbeschikkingstellingsrichtlijn tenietdoen. Maar zo staat het niet in het herziene verslag, waar de heer Hökmark terecht op wijst. Nu gaat het erom een gedeeltelijke herziening van de richtlijn niet uit te sluiten, wat meer spoort met het advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming, waar ik verantwoordelijk voor was.
Hopelijk zal ook uit de stemming blijken dat de terbeschikkingstellingsrichtlijn niet versnipperd hoeft te worden. Zie voorstel 14 en 15 van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa fractie.
Mijnheer Andersson, het is verkeerd te denken dat het Zweedse model het beste in stand kan worden gehouden door via Brussel te gaan. Integendeel zelfs. Als wij via Brussel gaan, kan het Zweedse model met zijn verantwoordelijke partijen bedreigd worden en krijgen wij in Zweden wetgeving en minimumlonen. Dat kan redelijkerwijze niet in het belang van de Zweedse vakbonden zijn.
Roberts Zīle
(LV) Dank u, mevrouw de Voorzitter en mijnheer Špidla. Achter ogenschijnlijke pogingen om arbeidsnormen te waarborgen en voor gelijke arbeidsomstandigheden te zorgen, gaat in feite vaak protectionisme en een duidelijke beperking van vrije en eerlijke mededinging schuil. Het individuele loon moet afhankelijk zijn van het succes van de werknemer en van zijn productiviteit, en niet van afspraken tussen de sociale partners. Als gevolg daarvan gaan alle deelnemers op de interne markt van de Europese Unie er momenteel op achteruit, aangezien het concurrentievermogen van de EU op de wereldmarkten afneemt. Het is helemaal niet nodig om de terbeschikkingstellingsrichtlijn te wijzigen zodat deze kan worden toegepast op de socialezekerheidsstelsels van bepaalde lidstaten. De Europese Unie heeft de fundamentele plicht ervoor te zorgen dat ondernemingen uit de oude en de nieuwe lidstaten onder gelijke voorwaarden kunnen opereren op de interne dienstenmarkt. Als de uitspraken van het Europees Hof van Justitie ons niet bevallen, wijzigen we de wet. Ik betwijfel alleen of de Europese Unie door dit soort dingen begrijpelijker wordt voor de burger.
Gabriele Zimmer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik krachtig protesteren tegen het gedachtegoed dat ten grondslag ligt aan de uitspraak van een paar minuten geleden, namelijk dat onze arbeidsmarkt wordt overspoeld door buitenlanders.
Verder had ik van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een duidelijker en ondubbelzinniger verslag willen hebben. Alleen als fundamentele sociale rechten als primair Europees recht worden gedefinieerd, kan er vertrouwen in de sociale cohesie van de Europese Unie ontstaan. We moeten een sterker signaal afgeven aan de Raad, de Commissie, de lidstaten en het Europees Hof van Justitie en niet tevreden zijn met alleen maar de eis van het in evenwicht brengen van de grondrechten en het vrije verkeer op de interne markt, want daarmee brengen we geen veranderingen teweeg. Sociale grondrechten zijn net als de vrijheden mensenrechten die niet mogen worden ingeperkt door het vrije verkeer op de interne markt.
Het is van belang dat we het Europees sociaal model verdedigen en verbeteren, en het is absoluut hoog tijd dat er bij de bestaande EU-Verdragen een sociale vooruitgangsclausule als bindend protocol wordt ingevoerd. Het is tijd dat we de terbeschikkingstellingsrichtlijn wijzigen, zodat we verhinderen dat eisen op het gebied van lonen en minimumnormen tot minimumeisen worden beknot.
Hélène Goudin
(SV) Mevrouw de Voorzitter, een van de belangrijkste conclusies van de heer Andersson is dat de arbeidsmarkt veilig moet worden gesteld door een wijziging van de Europese terbeschikkingstellingsrichtlijn. Wat Zweden betreft, zou de beste oplossing daarentegen zijn als duidelijk in het EU-Verdrag zou worden vastgelegd dat over arbeidsmarktkwesties op nationaal niveau moet worden beslist. Als we iets uit het arrest in de zaak Laval hadden moeten leren, is het dat de arbeidsmarkt niet door de bemoeizuchtige EU-wetgeving mag worden gestuurd.
Wij van de Zweedse partij Junilistan pleiten voor een Zweedse derogatie inzake het communautair arbeidsrecht. Het zou interessant zijn te horen wat de heer Andersson van dat voorstel vindt. Is EU-wetgeving altijd de beste manier van werken? Het arrest in de zaak Laval is het resultaat van de instemming van de sociaaldemocratische en centrumrechtse politici in de EU met wijzigingen van het EU-Verdrag, waardoor zij de EU en het Europees Hof van Justitie nog meer macht over het arbeidsmarktbeleid hebben gegeven. Wij zullen vanzelfsprekend tegen het eerbetoon aan het Verdrag van Lissabon door de heer Andersson stemmen.
Philip Bushill-Matthews
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de PPE-DE-Fractie heeft de oorspronkelijke versie van het verslag van Jan Andersson niet gesteund. Dankzij de inspanningen van onze schaduwrapporteur, die het verslag samen met andere schaduwrapporteurs aanzienlijk heeft herschreven, konden we het verslag in de commissie steunen. Onze fractie zal ook voorstellen het verslag vandaag in zijn huidige vorm te steunen. Daarnaast zijn er nog bepaalde amendementen waarvoor we ook graag steun zouden krijgen. Ik hoop dat de rapporteur dat van zijn kant in zijn overweging meeneemt.
Ik zal één heel belangrijk punt naar voren halen. Stephen Hughes sprak over het feit dat er bij de vakbonden alom bezorgdheid heerst over mogelijke beperkingen van het recht om te staken. Ik weet dat dit zo is - dat spreek ik niet tegen - maar ik hoop dat hij mij niet tegenspreekt als ik zeg dat er onder werknemers alom bezorgdheid heerst over mogelijke beperkingen van het recht om te werken. Over dat belangrijke recht heb ik - zowel in dit debat als in de commissie - te weinig gehoord. Het stakingsrecht is natuurlijk een fundamenteel recht: dat staat buiten kijf. Maar het recht om te werken - de vrijheid om te werken - is ook een heel belangrijk recht en dat is iets wat wij aan deze kant van het Parlement graag benadrukt zouden zien.
Proinsias De Rossa
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de interne markt is geen doel op zich. Het is een instrument ter verbetering van de leef- en arbeidsomstandigheden voor iedereen. Zwakke onderdelen van de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers die kunnen worden benut om een race naar de bodem mogelijk te maken, moeten dus met spoed worden geschrapt.
De sociaaldemocratische fractie is erin geslaagd in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een overweldigende meerderheid vóór dergelijke hervormingen tot stand te brengen. De enige fracties die zich niet bij deze consensus aansluiten, zijn uiterst rechts en uiterst links. Zij bedrijven liever partijpolitiek dan dat ze op zoek gaan naar een politieke oplossing voor de problemen.
Wij moeten als Parlement onomwonden van de Commissie en de regeringen van de lidstaten eisen dat zij fatsoenlijke beloning en arbeidsomstandigheden niet opofferen op het altaar van de interne markt. Europa kan alleen met succes concurreren op basis van kwalitatief hoogwaardige diensten en goederen en niet door het verlagen van de levensstandaard.
Ik verwelkom de signalen van de Commissie vandaag dat ze bereid is om zich opnieuw te buigen over de terbeschikkingstellingsrichtlijn, die hoognodig moet worden herzien, maar, commissaris, de vraag is wanneer. Wanneer komt u naar dit Parlement met een initiatief waarin u duidelijk uiteenzet welke amendementen u voorstelt voor deze richtlijn?
Er is een duidelijke noodzaak om gelijke behandeling en gelijke vergoeding voor gelijk werk op dezelfde arbeidsplaats te waarborgen en te versterken, zoals reeds is bepaald in artikel 39, lid 12, van het EG-Verdrag. De vrijheid om diensten te verlenen of de vrijheid van vestiging en de nationaliteit van de werkgever en de werknemers of ter beschikking gestelde werknemers kan niet als rechtvaardiging dienen voor ongelijkheden op het gebied van werkomstandigheden, loon of de uitoefening van grondrechten zoals het recht om te staken.
Anne E. Jensen
(DA) Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen zeggen: houd op met de kritiek op het Europees Hof van Justitie en de richtlijn aangaande de terbeschikkingstelling van werknemers (de PWD). Het zijn de lidstaten die meer moeite moeten doen. In overeenstemming met de uitspraak in de zaak Laval wordt in Denemarken een wetswijziging doorgevoerd, waarover overeenstemming is bereikt met de sociale partners. Negen regels wettekst garanderen dat vakbonden collectieve acties kunnen organiseren om arbeidsvoorwaarden te beschermen die gangbaar zijn op het betreffende gebied. Ook in Zweden zou men eens moeten onderzoeken hoe de PWD het beste in de praktijk kan worden omzet. We moeten niet de richtlijn wijzigen, maar de beschikking krijgen over betere informatie, zodat werknemers weten wat hun rechten zijn en werkgevers weten wat hun plichten zijn. Daar hebben we behoefte aan, evenals aan een betere uitvoering van de richtlijn in de praktijk.
Jan Tadeusz Masiel
(PL) Mevrouw de Voorzitter, over enkele maanden vragen we de EU-burgers opnieuw om hun vertegenwoordigers voor het Europees Parlement te kiezen. Opnieuw zullen onze burgers niet begrijpen waarom dit van hen wordt verwacht of wat de functie is van het Europees Parlement. Bijgevolg zal de opkomst bij deze verkiezingen ook dit keer erg laag zijn.
Het debat van vandaag in verband met de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers en de uitspraak van het Europees Hof van Justitie maakt duidelijk dat het onder andere de taak is van het Europees Parlement om de burgers te beschermen tegen bepaalde kortzichtige en eenzijdige beleidsmaatregelen die door hun eigen regeringen worden bepleit. In dit geval is dit beleid ook veel te liberaal. Het Europees Parlement en het Europees Hof van Justitie hechten momenteel meer belang aan het verdedigen van de werknemersrechten dan aan de vrijheid van ondernemerschap. We kunnen onmogelijk gekant zijn tegen het beginsel van gelijke behandeling van werknemers in de hele Europese Unie. We betalen in de winkel allemaal evenveel voor onze boodschappen. Daarom ijveren we voor gelijk loon voor gelijk werk in de hele Unie.
Thomas Mann
(DE) Mevrouw de Voorzitter, een van de successen van het Europees Parlement die de meeste aandacht hebben gekregen, is de wijziging van de Bolkestein-richtlijn, waarbij het beginsel van het land van oorsprong werd vervangen door het beginsel van de vrijheid van dienstverlening. Werknemers hebben behoefte aan eerlijke arbeidsvoorwaarden, en ondernemingen, vooral de middenstand, hebben bescherming nodig tegen de concurrentie van goedkoper producerende bedrijven, die een bedreiging vormt voor hun bestaan. We moeten erop letten dat het resultaat op de lange termijn gewaarborgd is.
Het debat heeft zojuist aan het licht gebracht dat dit op grond van de recente gerechtelijke uitspraken in de zaken Viking, Laval en Rüffert wordt betwijfeld. Is het waar dat het Europees Hof van Justitie meer waarde hecht aan de vrijheid van dienstverlening dan aan de bescherming van werknemers? Beschouwt het Hof het recht om te staken als ondergeschikt aan het recht van het vrije verkeer? Het is acceptabel dat er twijfels bestaan over een individueel vonnis, maar het is tegelijkertijd in dezelfde mate onacceptabel dat de onafhankelijkheid of legitimiteit van de instelling in twijfel wordt getrokken.
Voor het verschaffen van opheldering is er geen wijziging van de PWD nodig, maar een coherente tenuitvoerlegging in de lidstaten. Dat is het vereiste evenwicht tussen de waarborging van het vrije verkeer en de bescherming van werknemers. Het beginsel van gelijke vergoeding voor gelijk werk op dezelfde arbeidsplaats mag niet worden afgezwakt.
Arbeidsvoorwaarden die hoger zijn dan het minimumniveau, vormen geen belemmering voor de concurrentie, en collectieve onderhandelingen mogen in geen geval worden ingeperkt. Het is belangrijk dat we duidelijk afstand nemen van elke vorm van sociale dumping en van pogingen om "postbusbedrijven” in het leven te roepen die gericht zijn op de vermijding van minimumnormen voor loon- en arbeidsvoorwaarden. Sociale beginselen mogen niet ondergeschikt zijn aan economische vrijheden.
Pas als er in de Europese Unie sprake is van eerlijke verhoudingen kunnen we rekenen op de broodnodige steun van de ondernemers en de middenstand voor het concept van de sociale markteconomie.
Zuzana Roithová
(CS) Dames en heren, geachte commissaris, een van de waardevolle eigenschappen van dit Parlement is het vermogen om tot consistente standpunten te komen. Ik ben het niet eens met de ondermijning van de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers. Het is juist nodig deze richtlijn consequent na te leven. Ook de uitspraken van het Hof van Justitie geven een duidelijke richting aan. In het verslag over collectieve overeenkomsten worden deze uitspraken aangevochten, evenals het compromis dat werd bereikt tijdens het debat over de dienstenrichtlijn in het Europees Parlement. Daar kan ik niet achter staan. Dat wat dumping veroorzaakt, is het illegaal in dienst nemen van werknemers en de ontduiking van de richtlijn. Daarom vraag ik u, collega's, om te stemmen voor onze wijzigingsvoorstellen, die verwijzen naar de huidige wetgeving. Ondernemers hebben het recht grensoverschrijdend hun diensten aan te bieden onder de voorwaarden van de geldende richtlijn en ik ben het ermee eens dat het nodig is om de mensen, ofwel werknemers, daar bewust van te maken.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Het spook van de Poolse loodgieter is nu vervangen door de dreigende schaduw van de Letse bouwvakker. De onwaardige discussie die opnieuw de kop op heeft gestoken, heeft al enorm veel schade aangericht aan de gehele Europese Unie. Sommige mensen luiden de noodklok vanwege de onbeperkte toestroom van werknemers uit nieuwe lidstaten, oftewel sociale dumping. Dit is echter een verdraaiing van de feiten. Laten we realistisch zijn. Laten we de kiezers niet afschrikken met dit soort uitspraken. De twaalf nieuwe lidstaten hebben nauwelijks een comparatief voordeel. Een van die voordelen is dat arbeidskrachten er relatief goedkoop zijn, maar dit zal slechts enkele jaren duren. Gelukkig gaan de lonen bij ons ook omhoog. Ik vraag u met klem, als u het over gelijke behandeling heeft - dat is ook een van de aspecten van deze kwestie - om dan ook een gelijke behandeling te hanteren bij oude en nieuwe lidstaten. Het zou de hele Europese Unie schade toebrengen als we het concurrentiepotentieel van de interne markt en de vrijheid van ondernemen beperken. Maar het sociale aspect vind ik uiteraard ook uitermate belangrijk. Dank u.
Marian Harkin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, tijdens het recente debat over het Verdrag van Lissabon in Ierland draaide het veelal om de kwesties die door de zaken Laval en Viking onder de aandacht waren komen te staan en dat heeft in sterke mate bijgedragen tot onzekerheid en verontrusting. Ik heb vanochtend diverse collega's dezelfde gevoelens horen uiten en daarom ben ik blij met de inspanningen van het Parlement hier vanochtend.
Ik vind het ook geruststellend om van de commissaris te horen dat de Commissie het met het Parlement eens is dat de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers moet worden verbeterd en naar behoren moet worden omgezet.
Het standpunt van het Parlement is duidelijk. In paragraaf 33 wordt bekrachtigd dat fundamentele sociale rechten in de hiërarchie van de grondrechten niet ondergeschikt zijn aan economische rechten. In het verslag wordt ook benadrukt dat de vrijheid om diensten te leveren niet in strijd is met en niet superieur is aan het fundamentele recht om te staken. Deze verklaringen zijn glashelder en geven aan wat het standpunt van het Parlement is. Het is nu aan de Commissie om het stokje over te nemen en aan de slag te gaan.
Ik begon met Lissabon en daar wil ik ook mee besluiten: ratificatie van het Handvest van de grondrechten en opname van de sociale clausule in het Verdrag van Lissabon zouden hebben geleid tot een betere situatie voor de werknemers in heel de EU.
Bairbre de Brún
(GA) Mevrouw de Voorzitter, de rechten van de vakbonden om op te komen voor betere salariëring en arbeidsvoorwaarden voor hun leden worden beknot. De regeringen worden ervan weerhouden wetgeving in te voeren ter verbetering van de levensomstandigheden van de werknemers.
Ik ben het hier vandaag met mijn collega's eens dat een bindende clausule inzake sociale vooruitgang in de Verdragen moet worden opgenomen, als minimumvoorwaarde om dat te kunnen voorkomen.
Het verslag van de heer Andersson gaat echter niet in op de kern van de zaak. Het verslag zou door een aantal amendementen kunnen worden versterkt. Het Europees Hof van Justitie spreekt recht in overeenstemming met de Verdragen. Zolang de Verdragen beperkingen van de werknemersrechten en lagere lonen en slechtere arbeidsvoorwaarden mogelijk maken, kan het Hof daar in zijn uitspraken niet van afwijken.
Luca Romagnoli
(IT) Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik ben verheugd over het verslag-Andersson, omdat het zich concentreert op de beginselen die leidend zouden moeten zijn binnen de interne markt, voor wat het evenwicht betreft tussen het vrije verkeer van diensten en de onvervreemdbare rechten van werknemers.
In de praktijk worden dergelijke kwesties weliswaar op nationaal niveau behandeld, maar hier in het Parlement moeten wij ervoor zorgen dat de negatieve gevolgen van het vrije verkeer van werknemers op sociaal en politiek niveau beperkt blijven. We moeten daarom de richtlijn inzake de detachering van werknemers herzien, de sociale bepalingen van de Monti-richtlijn en de dienstenrichtlijn samenvatten en de richtlijn inzake tijdelijke werknemers, waarvoor dezelfde regels dienen te gelden als voor vaste werknemers, goedkeuren.
Ik ben het ten slotte eens met het feit dat dringend passende maatregelen moeten worden genomen ter bestrijding van fictieve bedrijven die zijn opgericht om diensten te verlenen buiten hun staat van vestiging, om de regels op het gebied van betaling en arbeidsomstandigheden in het land waarin zij opereren te ontlopen. Enkele uitzonderingen daargelaten, steun ik, kortom, het verslag.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals anderen al zeiden: de uitspraak in de zaak Laval en andere uitspraken hebben tijdens het debat over het Verdrag van Lissabon in Ierland tot enige controverse geleid en zijn in dat opzicht gebruikt en misbruikt.
Dit verslag handelt in de eerste plaats over de beginselen van de interne markt, maar het roept ook op tot gelijke behandeling en gelijke vergoeding voor gelijk werk en dat moet vandaag onze leidraad zijn. Sociale dumping is een punt van grote zorg, maar ik zou erop willen wijzen dat er een vreemde en unieke situatie zal ontstaan in Europa, waar zich weleens een verandering zou kunnen voordoen in de toevloed van arbeidskrachten waarmee landen zoals Ierland te maken hebben gehad. Het is in ons aller belang dat onze werknemers, waar ook in de Europese Unie, fatsoenlijke en gelijke rechten hebben.
Ik wijs er ook op dat Europa voor een veel groter probleem staat: de verplaatsing van complete ondernemingen naar buiten de Europese Unie, waardoor het werk en de economische ontwikkeling van deze bedrijven uiteraard buiten onze grenzen komen te liggen en wij de resultaten gewoon importeren. Deze kwestie vraagt onze aandacht.
Kostas Botopoulos
(EL) Mevrouw de Voorzitter, voor mij is het verslag van de heer Andersson een dappere zet van het Europees Parlement, want het doel dat hiermee wordt beoogd is het bereiken van een evenwicht tussen rechtsbeginselen en politieke opvattingen. Dat evenwicht heeft echter een rechtstreekse weerslag op het leven van niet alleen de werknemers maar ook de andere burgers.
Het is geen toeval dat de zaken waar wij hierover spreken op concrete wijze uiting geven aan de bezwaren van niet alleen juristen - ik ben zelf jurist en ik weet dit dus - maar alle burgers van de Unie die van mening zijn dat de Unie hen niet begrijpt. Dat was, zoals reeds gezegd, een van de belangrijkste redenen waarom het Ierse volk 'nee' tegen het Verdrag van Lissabon zei.
Het is vreemd maar waar: juist het Verdrag van Lissabon zal waarschijnlijk in dit geval een oplossing bieden, omdat daarmee de desbetreffende bepalingen vanuit een andere invalshoek kunnen worden uitgelegd. De sociale clausule en de specifieke clausules in het Handvest van de grondrechten zullen hoogstwaarschijnlijk het Hof ertoe nopen de zaak anders te bekijken.
Søren Bo Søndergaard
(DA) Mevrouw de Voorzitter, mijn Deense collega van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa fractie merkte eerder op dat het probleem dat is ontstaan naar aanleiding van de uitspraak in de zaak Waxholm in Denemarken is opgelost. Dat moet ik echter weerspreken. Men denkt dat het probleem is opgelost, maar of dat werkelijk zo is, moet door het Europees Hof van Justitie worden bepaald en dat is nu precies het probleem. Het probleem is dat over de vraag in hoeverre men het recht heeft om in de verschillende lidstaten te staken vandaag de dag wordt beslist door het Europees Hof van Justitie. Om deze reden hadden we het Verdrag moeten herzien. We hadden het Verdrag moeten herzien om vast te leggen dat deze situatie niet juist kan zijn. Het verslag-Andersson legt dat helaas niet vast. Er zitten goede punten in het verslag, maar dit laatste ontbreekt. Er is bijvoorbeeld geen duidelijke eis opgenomen om de richtlijn aangaande de terbeschikkingstelling van werknemers (de PWD) te wijzigen en daarom wil ik u allen oproepen voor de amendementen te stemmen die deze dingen duidelijk maken, zodat het Parlement een helder standpunt inneemt.
Elmar Brok
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, staat u me toe hier kort nog iets over te zeggen.
Het vrije verkeer is een van de grote verworvenheden van de Europese Unie. We moeten echter ook duidelijk maken dat vrij verkeer niet mag leiden tot een vorm van concurrentie waarbij het gebruikelijk is dat sociale normen die zich hebben ontwikkeld, worden afgeschaft. Sommige landen met lagere normen zullen spoedig begrijpen wat ik bedoel, omdat men daar de normen zal verhogen. Het mag niet zo zijn dat Europa staat voor de afschaffing van zwaarbevochten sociale rechten en rechten van werknemers. Om die reden moeten we duidelijk maken dat dit nooit deel heeft uitgemaakt van ons beleid en dat een dergelijk beleid ook nooit ten uitvoer mag worden gebracht.
Als er in een land een klus wordt uitgevoerd, moet voor dezelfde klus hetzelfde loon worden betaald. Er mag geen sprake zijn van een klassenmaatschappij, waarin buitenlandse werknemers het werk tegen een lagere beloning verrichten. Dit is voor beide partijen niet eerlijk. Daarom moeten we hier duidelijk over zijn.
Yannick Vaugrenard
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik graag onze collega Jan Andersson complimenteren met zijn werk. Maar wat wil de Europese Unie nu precies? Een eenheidsmarkt waar de concurrentie de vrije teugel wordt gelaten, zodat alle collectieve rechten worden vermalen, of een gereguleerde eenheidsmarkt waar burgers fatsoenlijk werk kunnen doen op het gehele grondgebied van de EU?
De boodschap van Europees Hof van Justitie is niet eenduidig, noch altijd consistent, de boodschap van de Commissie vaak ook niet, en die van het voorzitterschap van de Raad soms evenmin. Een samenleving is slechts zoveel waard als, en overleeft slechts door, het contract dat ze voor zichzelf afsluit. Deregulering en 'ieder voor zich' leiden tot nog meer deregulering en uiteindelijk tot uiteenspatting van het systeem.
Dat willen wij niet. Wij zijn absoluut voor de eenheidsmarkt, maar dan wel een markt die als middel dient om de levens- en werkomstandigheden van onze medeburgers te verbeteren. In het Verdrag van Lissabon wordt een aantal beginselen vastgelegd, waaronder het recht op cao-onderhandelingen. Laten we ervoor zorgen dat dit beginsel door de Europese Unie en door alle lidstaten wordt gerespecteerd.
Ilda Figueiredo
(PT) Voorzitter, het volstaat niet dat we de ontoelaatbare uitspraken van het Europees Hof van Justitie bekritiseren, die een zware aantasting betekenen van de meest elementaire rechten van werknemers. We moeten veel verder gaan en de Europese verdragen vergaand wijzigen om herhaling van dat dit soort situaties te voorkomen.
De afwijzing, via de referenda, van de zogenaamde Europese Grondwet en het ontwerp-Verdrag van Lissabon zijn een duidelijk teken van de onvrede die er onder de bevolking leeft over deze Europese Unie, die geen respect heeft voor werknemers. Ik betreur het dat dit verslag niet tot dezelfde conclusie komt, ondanks de kritiek die erin verwoord wordt op de uitspraken van het Europees Hof van Justitie, maar dat is niet voldoende.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Dames en heren, ik wil de rapporteur en u graag bedanken voor het debat dat nu van start is gegaan, omdat het een debat is over een bijzonder gevoelig en diepgaand thema. Ik denk dat er tijdens het debat heel wat meningen naar voren zijn gebracht die een hevige polemiek zouden kunnen uitlokken. Ook waren er heel wat meningen te horen die recht tegenover elkaar stonden. Bovenal toont dit echter aan hoe belangrijk en complex dit debat is. Ik wil een aantal fundamentele overwegingen onder de aandacht brengen. Ten eerste, het Hof van Justitie in Luxemburg heeft met zijn uitspraken geen grondrechten verzwakt of aangevallen. Daar is gewoon niets van waar. Ik wil ook opmerken dat het Hof in Luxemburg bovendien als eerste in zijn jurisprudentie verklaarde dat het stakingsrecht een grondrecht is. Dat was niet eerder in de jurisprudentie of in ons rechtsstelsel geformuleerd.
Voorts wil ik opmerken dat tijdens het debat vaak de voorstelling werd gegeven dat de terbeschikkingstelling van werknemers zich zou afspelen op de grens tussen de oude en nieuwe lidstaten. Ik kan u vertellen dat Bondsrepubliek Duitsland het land is dat de meeste werknemers ter beschikking stelt. Het land dat wat dit betreft de tweede plaats inneemt is Polen, op de derde plaats komt België en op de vierde plaats Portugal. Het idee dat het zou gaan om een beweging van oost naar west, van de nieuwe naar de oude lidstaten, berust dus niet op de feiten. Ook is het niet waar dat de terbeschikkingstelling van werknemers impliciet gelijk staat aan sociale dumping. Ik wil u erop wijzen dat het tot het kernbeleid van de Commissie behoort elke vorm van dumping af te wijzen en daar effectief tegen op te treden. Dat geldt ook voor sociale dumping. Tevens is het beleid van de Commissie erop gericht de bereikte sociale standaarden te waarborgen en geenszins om deze, onder wat voor omstandigheden of op welke wijze dan ook, te ondermijnen.
Daarnaast wil ik erop wijzen dat in het debat dat werd gehouden tijdens de discussiebijeenkomst, de meeste lidstaten waarop de uitspraken in de zaken Laval en Rüffert betrekking hadden niet vonden dat de richtlijn gewijzigd moet worden. De overgrote meerderheid van hen zoekt een oplossing in het kader van de toepassing van de nationale wetgeving en enkelen van hen zijn daarmee al flink op weg. Ik wil Denemarken en Luxemburg noemen en ook het feit dat er, volgens mijn informatie, in Zweden binnen een dag of vijftien een belangrijke beslissing aan zit te komen; de kwestie wordt daar zeer uitvoerig en grondig besproken met de sociale partners en de regering.
Ook wil ik opmerken, al gaat het om een detail, dat zogenoemde postbusbedrijven niet het gevolg zijn van de terbeschikkingstelling van werknemers of van het vrije verkeer. Er zijn honderden van dit soort gevallen te vinden binnen de interne markt van de diverse lidstaten en naar mijn mening is het een open vraag. Een ander belangrijk punt dat ik wil benadrukken is dat de uitspraken die het Hof in Luxemburg heeft gedaan, antwoorden zijn op eerdere kwesties. Het is aan de nationale rechtbanken en justitiële autoriteiten om definitieve beslissingen te nemen.
Dames en heren, ik vind het uitermate belangrijk om te benadrukken dat dit een zeer fundamenteel vraagstuk is. De Commissie volgt deze zaak vanuit de standpunten waarover we het hebben gehad en is bereid tot alle nodige stappen om deze situatie op te lossen en de benodigde overeenstemming te bereiken, want ik wil nogmaals benadrukken dat ook in dit debat niet duidelijk is geworden welke lijn er zal worden gevolgd. We hebben nog veel werk voor de boeg en staat u mij toe op te merken en te benadrukken dat de sociale partners daarbij onmisbaar zullen zijn.
Jan Andersson
rapporteur. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, enkele korte opmerkingen:
Er is een verschil tussen de taken van het Hof en ons als wetgevers. Het Hof heeft zijn zegje gedaan. Nu moeten wij als wetgevers handelen als we vinden dat het Hof de wetgeving niet heeft geïnterpreteerd zoals wij zouden willen. In het verslag zeggen we dat wij en de Commissie moeten handelen. We mogen geen wijzigingen van de terbeschikkingstellingsrichtlijn uitsluiten, wat iets is waar wij ook op wijzen. Er is geen tegenstelling tussen vrij verkeer en goede sociale voorwaarden. Integendeel.
Kort iets over de amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten. Jammer genoeg bevatten ze verschillende contradicties waar ze compromissen proberen te vinden. Enerzijds hebben ze kritiek op eenzijdige standpunten van de Raad en anderzijds zijn ze ingenomen met standpunten. Er zitten veel contradicties in hun amendementen. Ik kant mij tegen derogaties voor enkele speciale landen, omdat het hier om Europese problemen gaat die we samen op moeten lossen. Verschillende arbeidsmarkten moeten zij aan zij werken.
Wij zijn voor het nieuwe Verdrag omdat de problemen met de arresten zich onder het oude Verdrag voordeden. Ik ben niet tegen maatregelen op nationaal niveau. Dergelijke maatregelen zijn nodig in bijvoorbeeld Zweden en Duitsland, maar we hebben ook maatregelen op Europees niveau nodig.
Tot slot wil ik zeggen dat het nu aan de Commissie is om te handelen. Als de Commissie niet luistert naar het Parlement en met name naar wat de mensen in Ierland, Duitsland, Zweden en andere lidstaten zeggen, zal het Europees project daaronder lijden. Dit is een van de belangrijkste aangelegenheden voor de burgers in Europa. Vrij verkeer - ja, maar goede sociale voorwaarden en geen sociale dumping. Daar moeten we aan werken. Luister dus naar het Parlement!
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op woensdag 21 oktober 2008 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Ole Christensen  
schriftelijk. - (DA) De mobiliteit op de Europese arbeidsmarkt moet worden versterkt. Om dat te bereiken moet er meer aandacht komen voor gelijke behandeling en de bestrijding van discriminatie.
Wie van het ene land naar een ander land verhuist om daar te werken, zal uiteraard onder de arbeidsvoorwaarden moeten werken die gelden in het land waar men gaat werken.
De lidstaten moeten hun uitvoering van de richtlijn aangaande de terbeschikkingstelling van werknemers (de PWD) evalueren, zodat er meer duidelijkheid wordt gecreëerd.
Daarnaast zijn er ook Europese oplossingen nodig.
Het recht om te staken mag niet ondergeschikt zijn aan de regels voor de interne markt.
De PWD moet worden aangepast aan de intenties die er oorspronkelijk aan ten grondslag lagen. Het moet voor lidstaten mogelijk zijn om betere voorwaarden te creëren voor gedetacheerde werknemers dan de minimumvereisten voor deze voorwaarden. Op die manier versterken we de mobiliteit, de gelijke behandeling van werknemers en collectieve overeenkomsten, inclusief het recht om collectieve vakbondsacties te organiseren.
Richard Corbett  
schriftelijk. - (EN) Het verslag-Andersson levert een nuttige bijdrage aan dit controversiële en juridisch zeer complexe debat. Ik ben met name ingenomen met de aanbeveling dat EU-lidstaten de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers (de PWD) naar behoren ten uitvoer dienen te leggen en de eis dat de Commissie wetsontwerpen opstelt om iets te doen aan de mazen in de wetgeving die door de uitspraken zijn ontstaan en om een tegenstrijdige interpretatie van de wet te voorkomen. We moeten voorkomen dat de PWD tot sociale dumping leidt en dat collectieve overeenkomsten worden ondermijnd doordat werknemers uit andere EU-lidstaten voor lagere lonen en met slechtere arbeidsvoorwaarden in het gastland werken.
We moeten het Hof, dat slechts duidelijk maakt wat de wet voorschrijft, hiervan niet de schuld geven. Het Hof heeft vanuit sociaal oogpunt tenslotte ook talrijke gunstige uitspraken gedaan. We kunnen ons beter concentreren op het herstellen van de onderliggende juridische situatie. De Commissie verklaarde in april van dit jaar zelf dat het fundamentele recht om te staken en lid van een vakbond te zijn geen voorrang heeft op het recht om diensten te leveren.
We moeten voorkomen dat dit verslag het einde van dit debat inluidt. Indien nodig moeten we onze bevoegdheid aanwenden om een veto over de nieuwe Commissie uit te spreken als zij niet de noodzakelijke wetgevingsvoorstellen in haar eerste werkprogramma opneemt.
Gabriela Creţu  
schriftelijk. - (RO) Ik wil graag iets duidelijk maken. Werknemers uit het oostelijke deel van de Unie zijn niet betrokken bij en wensen ook geen enkele sociale dumping; zij zijn niet degenen die zich goedkoop willen verkopen. Helaas zijn de kosten van het vernieuwen en ontwikkelen van de beroepsbevolking vergelijkbaar in het oosten en in het westen. Sommige kosten zijn zelfs hoger in Roemenië dan in andere gebieden, maar ook hier moeten de rekeningen worden voldaan.
De verantwoordelijkheid voor het ontstaan van deze kwetsbare situatie op de arbeidsmarkt en de verslechtering van de arbeidsomstandigheden in de Europese Unie ligt niet bij de werknemers, maar bij degenen die alle mogelijke vormen van druk uitoefenen teneinde de bestaande garanties binnen het arbeidsrecht af te schaffen met één enkel doel: het hoe dan ook maximaliseren van de winst, onder andere door alle waarden en principes die we beschouwen als gemeenschappelijke verworvenheden van de Europese samenlevingen op te offeren.
Het is onze taak in dit geval om een fundamenteel recht van de werknemers uit Oost-Europa te verdedigen: gelijke vergoeding voor gelijk werk. De sociaaldemocraten en de vakbonden dienen in de eerste plaats te voorkomen dat er een valse, kunstmatige scheiding ontstaat binnen de klasse van diegenen die hun rechten alleen kunnen afdwingen in onderlinge solidariteit. Zij hebben geen enkel ander wapen dan saamhorigheid.
Marianne Mikko  
schriftelijk. - (ET) Het vrij verkeer van werknemers is een van de vier vrijheden van de interne markt. Als we een snellere integratie van Europa willen, is het van essentieel belang dat we de bij de West-Europese werknemers levende angsten voor de Oost-Europese werknemers wegnemen, zonder daarbij de arbeidsmarkten af te grendelen. De wens van sommige West-Europese vakbondsorganisaties om de markten weer af te sluiten voor werknemers uit de nieuwe lidstaten, zal helaas niet tot een verenigd Europa bijdragen. Economisch gezien is dit een dwaalspoor dat verkeerde voorstellingen bij de werknemers wekt, wantrouwen zaait en niet strookt met een geest van internationale solidariteit.
Het vrij verkeer van werknemers is een oplossing voor tekorten op de arbeidsmarkt. In sommige gebieden is er een sterke vraag naar buschauffeurs, in andere bestaat er een tekort aan gekwalificeerde artsen. Het vrij verkeer van werknemers mag in dergelijke gevallen niet worden beperkt.
Aangezien gelijke behandeling een van de grondbeginselen van de Europese Unie is, dient het vrij verkeer van werknemers op gelijke voorwaarden te worden gewaarborgd. De wijdverbreide praktijk dat aan buitenlandse werknemers lagere lonen worden betaald dan aan burgers van het gastland, is niet in overeenstemming met dat beginsel. Ik onderschrijf het beginsel dat in het verslag wordt benadrukt - gelijke behandeling en gelijk loon voor gelijk werk.
Bij het uitzenden van werknemers binnen de Europese Unie moet op zijn minst het minimumloon worden gegarandeerd.
Traditioneel worden er in de verschillende delen van Europa uiteenlopende mechanismen voor de bescherming van werknemers gehanteerd. Het is echter tijd om ook de praktijken op dit gebied te wijzigen. Als de werknemers nu alleen voor hun bijzondere nationale rechten opkomen, hebben ze al gecapituleerd. Het valt mensen uit de nieuwe lidstaten maar moeilijk uit te leggen dat veranderingen niet mogelijk zouden zijn, gezien het feit dat Estland bijvoorbeeld in staat is gebleken het complete acquis communautaire in nog geen zes jaar in te voeren. De bescherming van werknemers is een zeer nobele doelstelling, en we moeten ons best doen om een consensus te bereiken.
Siiri Oviir  
schriftelijk. - (ET) Het onderhavige initiatiefverslag is onevenwichtig en heeft een protectionistische strekking. Niemand trekt het stakingsrecht in twijfel, maar het mag niet zo ver gaan dat het concurrentievermogen van de dienstverleners in gevaar komt.
Vandaag hebben we over een aantal specifieke uitspraken van het Europees Hof van Justitie gediscussieerd, met name over de zaken Laval, Rüffert en Viking Line. Ik zou de aandacht willen vestigen op het feit dat geen van de voornoemde arresten betrekking heeft op collectieve overeenkomsten die in de lidstaten kunnen worden ondertekend, noch op het recht om dergelijke overeenkomsten te sluiten. Het recht om collectieve maatregelen te treffen valt onder het toepassingsgebied van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en moet derhalve door een groot openbaar belang gerechtvaardigd zijn en evenredig zijn.
