Egzekwowanie przepisów dotyczących wywozu toksycznych odpadów do krajów rozwijających się (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata w sprawie:
pytania wymagającego odpowiedzi ustnej, skierowanego do Komisji przez panie poseł Bearder, Ek, Klaß i Harms oraz panów posłów Ouzký'ego i Szebera, w imieniu Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy, Europejskich Konserwatystów i Reformatorów, Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) oraz Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego, w sprawie egzekwowania przepisów dotyczących wywozu toksycznych odpadów do krajów rozwijających się - B7-0217/2011); oraz
pytania wymagającego odpowiedzi ustnej, skierowanego do Komisji przez panie poseł Wils, Liotard, de Brún i Matias oraz panów posłów Ferreirę i Chountisa, w imieniu Konfederacyjnej Grupy Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordyckiej Zielonej Lewicy, w sprawie egzekwowania przepisów dotyczących wywozu toksycznych odpadów do krajów rozwijających się - B7-0218/2011).
Catherine Bearder
autorka - Panie Przewodniczący! Chciałabym zapytać Pana Komisarza, czy nie sądzi Pan, że gdyby ktokolwiek z nas obudził się pewnego ranka i stwierdził, że bogaty sąsiad wyrzucił swoje toksyczne odpady na nasze podwórko, to wpadłby we wściekłość? A tak właśnie postępuje UE każdego dnia.
Każdego roku z UE wiele ton toksycznych odpadów wywozi się do krajów rozwijających się, wbrew europejskim przepisom w dziedzinie ochrony środowiska, przemycając je w portach, w których istnieje bardzo słaba kontrola. Nie ma kontroli nad prawie trzema czwartymi odpadów elektrycznych z UE, a jedynie jedną trzecią odpadów elektronicznych przetwarza się zgodnie z prawodawstwem UE. W Wielkiej Brytanii przeciętny Brytyjczyk wyrzuca każdego roku cztery sztuki odpadów elektronicznych. To 500 tysięcy ton popsutych telewizorów, komputerów i telefonów, ale połowa z nich nie trafia do rejestru jako przetworzona - po prostu znika - a tak dzieje się przecież tylko w mojej ojczyźnie.
Na mocy obecnego prawodawstwa zakazuje się eksportu kontrolowanych odpadów z UE w celu usunięcia, ale ocenia się, że mimo to każdego roku nielegalnie wywozi się ich z UE przeciętnie około 22 tysięcy ton. W dyrektywie WEEE stwierdza się, że sprzęty elektroniczne przeznaczone na eksport muszą być sprawne. To jednak zależy od efektywnej polityki kontroli w całej UE, której w oczywisty sposób brakuje. Te odpady zawierają ołów, kadm, bar, rtęć, bromoorganiczne antypireny oraz inne substancje chemiczne i tworzywa sztuczne, które w procesie spalania stają się niebezpieczne. Spalanie jest często najtańszą metodą odzysku tych cennych metali, gdy dorośli i dzieci przekopują się przez zwały śmieci, starając się zarobić kilka centów.
Nie możemy zignorować ekologicznych i zdrowotnych skutków takiego skandalu, którego ofiarami padają najbardziej narażeni. Szczerze mówiąc, jako Europejka jestem zażenowana. Dziękuję Panu Komisarzowi za odpowiedzi i reakcje, ale musimy poznać szczegóły sposobu, w jaki chce zatkać tę lukę w rozporządzeniu dotyczącym wywozu odpadów. Czy Komisja ma jakieś plany poradzenia sobie z wieloma tonami odpadów z UE już wyrzuconych w krajach afrykańskich? Czy konieczna jest zmiana rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów, czy też to wyłącznie kwestia egzekwowania? To pilny problem i trzeba podjąć działania już teraz. Czekam na pańską odpowiedź.
Anna Rosbach
zastępująca autora - (DA) Panie Przewodniczący! Cieszę się, że tak wiele koleżanek i tak wielu kolegów ma świadomość, że nasze odpady nie znikają tak po prostu same z siebie, ale niestety często trafiają do innych regionów świata, gdzie nikt się nimi odpowiednio nie zajmuje. W rzeczywistości, oczywiście, nie jest to nic nowego. Już wiele lat temu liczne kraje europejskie zaczęły wysyłać swoje zużyte promy wypełnione azbestem do Indii, gdzie wprost na brzegu bosi robotnicy oddzielali stare żelazo od niebezpiecznych składników - i obecnie nadal to czynią. Jeszcze gorsza jest sytuacja dzieci w Afryce, które siedząc na ziemi, rozdzielają nasze odpady elektryczne aż do poszczególnych elementów. Czy to dopuszczalne? Nie, oczywiście nie. Jednakże UE brakuje rozsądnych i realistycznych sposobów egzekwowania tych odpowiednich przepisów, które zostały przecież już dawno temu przyjęte, 12 lipca 2006 r.
Jak stwierdza się w art. 50 przedmiotowego aktu prawnego, dyrektywę egzekwują poszczególne państwa członkowskie, ale niektóre z nich przymykają oko przy tym egzekwowaniu. Coś jednak trzeba z tym zrobić, ponieważ 70 milionów ton niebezpiecznych odpadów każdego roku - a ta ilość wzrasta - to nie jest błahy problem. Dlatego oprócz pytań, które Komisja otrzymała już na piśmie, mam też dodatkowe pytanie, które brzmi: czy Komisja rozważała wykorzystanie specjalnych obszarów portowych do rozładunku odpadów niebezpiecznych w wybranych portach? To ogólnie mogłoby zapewnić lepsze możliwości kontroli. Czy Komisja mogłaby uwzględnić przeprowadzenie pewnych działań propagandowych w celu zachęcenia obywateli UE do przekazywania ich odpadów niebezpiecznych do konkretnych miejsc w państwach członkowskich? Uświadomienie naszym obywatelom tego problemu jest niezwykle istotne, ponieważ bez ich pomocy w walce z zarządzaniem odpadami niebezpiecznymi nie uda się nam osiągnąć sukcesu.
Richard Seeber
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu Barnier! Nie tylko w sektorze bankowym mamy przepisy, które nie działają, ale zdarza się to także w dziedzinie ochrony środowiska. Chociaż mamy pochodzące z 2006 roku rozporządzenie dotyczące wywozu odpadów, to nie działa ono prawidłowo, ponieważ istnieje coraz powszechniejsza tendencja do wysyłania odpadów niebezpiecznych poza granice UE, w szczególności do krajów rozwijających się, gdzie nie można zagwarantować prawidłowego usunięcia substancji niebezpiecznych. Takie nonszalanckie podejście do usuwania odpadów prowadzi do problemów ekologicznych i zdrowotnych w tych krajach; w skrajnych przypadkach może to spowodować ofiary śmiertelne.
Ponadto tutaj, w Unii Europejskiej, pozbywamy się cennych zasobów. Częścią strategii Europa 2020 jest strategia dotycząca zasobów, a odpady są jednym z nich. Powinniśmy podjąć wszelkie możliwe wysiłki służące usprawnieniu działań badawczych w tej dziedzinie, co umożliwi oddzielenie cennych materiałów pod koniec cyklu życia produktu.
W wystąpieniu wygłoszonym 7 kwietnia bieżącego roku pański kolega, pan komisarz Potočnik, ogłosił, że choć Komisja pomijała ten problem i przez wiele lat nic z nim nie zrobiła, to ma zamiar przedstawić jesienią bieżącego roku komunikat dotyczący tego problemu, zwłaszcza w zakresie wdrażania obowiązujących przepisów i usprawnionego systemu inspekcji, a także poszerzenia podstawy naukowej. Panie Komisarzu! Chciałbym się dowiedzieć, czy służby Komisji pracują już nad tym komunikatem.
W innych wystąpieniach pan komisarz Potočnik wspominał również o nowej agencji. Chociaż dysponujemy już dużą liczbą oficjalnych instytucji, to najwyraźniej komisarz zastanawia się nad sposobem wzmocnienia nadzoru władz państw członkowskich w tej dziedzinie. Chciałbym się dowiedzieć, jak wygląda sytuacja w tej sprawie, ponieważ obecnie mogłoby się wydawać, że nie jesteśmy w stanie rozwiązać tego problemu. Jakie działania Komisja ma zamiar podjąć w tej dziedzinie?
Satu Hassi
zastępująca autora - (FI) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Już od dłuższego czasu kiepskie wdrażanie rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów stanowi poważny problem. Już od 2003 roku podkreślała to Europejska Sieć Wdrażania i Egzekwowania Prawa Ochrony Środowiska, przedstawiając również wyraźne propozycje poprawy tej sytuacji. Jednakże Komisja nie uczyniła praktycznie nic, o ile nie policzymy wielu zleconych badań i jej wniosku dotyczącego nowej dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii.
Już od ponad 10 lat Parlament nawołuje o ściślejsze środki kontroli, w tym przepisy dotyczące inspekcji europejskiej: o minimalne kryteria inspekcji w sprawozdaniu pana posła Jacksona z 1999 roku, o reformę prawodawstwa dotyczącego wywozu odpadów w sprawozdaniu pana posła Bloklanda z 2003 roku, oraz o minimalne kryteria inspekcji w rezolucji z 2008 roku. Te wszystkie dokumenty Komisja praktycznie zignorowała.
W 2006 roku przeżyliśmy szok w związku ze straszliwym skandalem spowodowanym przez firmę Trafigura, kiedy ogromne ilości odpadów toksycznych wywieziono na Wybrzeże Kości Słoniowej. Ówczesny komisarz ds. środowiska, pan Dimas, obiecał znaleźć sposoby wzmocnienia rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów i jego egzekwowania w państwach członkowskich, ale nie podjęto żadnych konkretnych działań. Dwa lata temu w analizie przeprowadzonej przez Komisję zalecano stworzenie specjalnej agencji zajmującej się wdrażaniem prawodawstwa dotyczącego odpadów. Wykonywałaby ona szereg zadań, na przykład sprawdzała systemy dochodzeniowe funkcjonujące w państwach członkowskich oraz koordynowała kontrole i inspekcje, ale nie przedłożono żadnego wniosku.
W zeszłym roku w analizie przeprowadzonej przez Komisję pojawił się wniosek, iż najlepszym rozwiązaniem byłby instrument prawny określający kryteria kontroli, ale nie przedstawiono żadnego wniosku, chociaż pan komisarz Potočnik stwierdził, że wdrażanie prawodawstwa UE w dziedzinie ochrony środowiska jest dla niego priorytetem.
Teraz chciałabym zapytać Komisję, kiedy faktycznie ma zamiar wdrożyć odpowiednie środki, zamiast przeprowadzać kolejne analizy. Kiedy otrzymamy odpowiedni wniosek legislacyjny, a nie tylko komunikaty i badania? Jak już powiedział mój kolega, pan poseł Seeber, to byłoby również krokiem w kierunku efektywnego korzystania z zasobów w Europie.
Sabine Wils
autorka - (DE) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Nielegalny wywóz odpadów i nielegalne usuwanie odpadów stanowią coraz większe zagrożenie dla zdrowia i środowiska naturalnego milionów mieszkańców krajów rozwijających się.
Ilość odpadów toksycznych w UE stale wzrasta. Z uwagi na wysoki koszt recyklingu i usuwania odpadów istnieje ogromna pokusa wywozu tych odpadów do krajów, w których obowiązują mniej restrykcyjne inspekcje ochrony środowiska i w których koszty usuwania odpadów są niższe. Cieszy mnie świadomość, że wszystkie grupy w tym Parlamencie akceptują ten problem i mam nadzieję, że Parlament przyjmie zgodne podejście w tej kwestii.
Konieczna jest likwidacja luk prawnych umożliwiających wywóz tych niebezpiecznych odpadów. Konieczne jest zacieśnienie i egzekwowanie istniejących przepisów dotyczących wywozu toksycznych odpadów do krajów rozwijających się. Potrzebujemy wniosku legislacyjnego w sprawie inspekcji ochrony środowiska, o który Parlament apelował już w 2008 roku, aby umożliwić władzom skuteczne kontrolowanie statków w portach lokalnych.
Należy to połączyć z możliwością zatrzymania statków w portach w całej UE, w razie gdyby pojawiły się jakiekolwiek przesłanki wskazujące na możliwość naruszenia prawa. Proponujemy, aby wzmocnić to za pomocą wspólnej rezolucji wszystkich grup w Parlamencie.
Trzeba również lepiej kontrolować wwóz odpadów do UE. Przy wybrzeżu Kalabrii, zaledwie kilka mil od portu w Ceretaro, leży zatopiony statek, o którym wiadomo, że przewoził niezwykle toksyczne odpady. Zakłada się, że u wybrzeży Morza Tyrreńskiego zatopiono o wiele więcej statków przewożących toksyczne odpady. Ten przykład ukazuje potrzebę zapewnienia przejrzystości podczas przewozu odpadów oraz rzetelnych, oficjalnych inspekcji.
Michel Barnier
Panie Przewodniczący, Szanowni Posłowie! Na wstępie chciałbym przekazać przeprosiny od mojego kolegi i przyjaciela, pana komisarza Potočnika, który dziś przebywa w Nowym Jorku, gdzie wieczorem weźmie udział w podpisaniu ważnego porozumienia - porozumienia z Nagoi - dotyczącego różnorodności biologicznej.
Niemniej jednak cieszę się, że dano mi szansę wystąpienia w jego imieniu lub przynajmniej podjęcia takiej próby, ponieważ omawiana przez Państwa kwestia zawsze mnie interesowała, Panie i Panowie. W mojej ojczyźnie byłem ministrem środowiska i nie zapomniałem o wysiłkach, jakie podejmowaliśmy w trakcie mojej pierwszej kadencji jako komisarza, około 10 lat temu, by wraz z Parlamentem zacząć rozwiązywać ten niezwykle poważny problem. W rozporządzeniu w sprawie wywozu odpadów zakazuje się wywozu niebezpiecznych odpadów do krajów rozwijających się, a także wywozu odpadów przeznaczonych do usunięcia poza terytorium Unii Europejskiej i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA).
Wiemy jednak - na co Państwo zwracali uwagę - że wysiłki na rzecz egzekwowania tego zakazu znacznie różnią się w poszczególnych państwach członkowskich. Podmioty gospodarcze często próbują wykorzystać nieodpowiednie inspekcje, aby obejść zakaz i przemycić odpady przez inne państwa członkowskie, w których inspekcja jest mniej rygorystyczna, o czym Państwo wspomnieli.
Ponadto do wywozu odpadów jako towarów używanych często wykorzystuje się fałszywe deklaracje, co utrudnia pracę organów odpowiedzialnych za monitorowanie i wdrażanie przepisów. Następnie mamy również ewidentnie niski koszt przetworzenia w krajach trzecich, co jest najważniejszym czynnikiem ekonomicznym zachęcającym do tego nielegalnego wywozu lub będącym jego przyczyną. W bardzo trudnej sytuacji znajdują się kraje, które - jak można by powiedzieć - przyjmują te odpady, te nielegalne transporty, powodujące znaczne zanieczyszczenie powietrza, wody, gleby i domów, a przy tym zagrażające - o czym przed chwilą Pani powiedziała, Pani Poseł Wils, a o czym wspominały wcześniej w tym samym tonie panie poseł Bearder i Rosbach - ludzkiemu zdrowiu, a zwłaszcza zdrowiu dzieci, co jest najbardziej szokujące, oraz zdrowiu pracowników i znacznej części społeczeństwa. Sam tylko toksyczny charakter substancji niebezpiecznych zawartych w odpadach często stanowi dodatkowo zwiększone zagrożenie w przypadku stosowania nieprawidłowych technik zagospodarowania odpadów, co często ma miejsce w tych krajach docelowych.
Co więcej, nielegalny wywóz odpadów do krajów trzecich wiąże się z oczywistym negatywnym wpływem na handel i konkurencję, ponieważ z ekonomicznego punktu widzenia podmioty przestrzegające prawa stoją w obliczu jaskrawej konkurencji i są stawiane w niekorzystnej sytuacji. Istnieje dynamiczny europejski sektor recyklingu i zagospodarowania odpadów, który jest zobowiązany przestrzegać rygorystycznego unijnego prawa ochrony środowiska. Jego obroty wynoszą zdrowe 95 miliardów euro. Zapewnia lub wspiera on 1,2 do 1,5 miliona miejsc pracy i stanowi 1 % PKB, a ów sektor zagospodarowania i recyklingu odpadów, który działa zgodnie z prawem, konkuruje również z tymi nielegalnymi wywozami - i ma mniej konkurencyjną pozycję względem nich.
Uważam, że skuteczne egzekwowanie na szczeblu UE rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów zachęciłoby w przyszłości ten sektor do inwestycji i stworzenia dodatkowych miejsc pracy. Nielegalny wywóz odpadów i recykling o słabej jakości prowadzą również do utraty zasobów, bo przecież surowce wtórne mogą przyczynić się do zaspokojenia zapotrzebowania Europy na surowce, a także poprawić efektywność i wykorzystanie zasobów. Na podstawie tej diagnozy musimy zatem poprawić tę sytuację. Właśnie dlatego Komisja starała się dowiedzieć, czy potrzebne są dodatkowe środki prawodawcze na szczeblu UE, a jeżeli tak - to jakie nowe, konkretne wymogi i kryteria zostałyby w nich zawarte w odniesieniu do inspekcji przewozu odpadów.
Obecnie kończymy ocenę skutków różnych możliwych sposobów podejścia do rozwiązania problemu, o którym przed chwilą wspomniałem; obejmują one inspekcje krajowe i obowiązkowe krajowe plany i programy oceny ryzyka, a także lepiej ukierunkowane szkolenie funkcjonariuszy krajowych odpowiedzialnych z jednej strony za egzekwowanie przepisów, a z drugiej strony - za udowodnienie, że podmioty deklarujące odpady jako towary używane czynią to nieuczciwie.
Panie Przewodniczący! Na zakończenie chciałbym zgłosić następujące uwagi w odpowiedzi na niektóre konkretne pytania. Po pierwsze, można obejść rozporządzenie w sprawie wywozu odpadów poprzez stwierdzenie, że wywożone produkty to towary używane, a nie odpady. Główny problem polega na tym, że państwa członkowskie nieprawidłowo wdrażają przepisy dotyczące inspekcji. Aby naprawić tę sytuację, należy uzupełnić rozporządzenie o bardziej szczegółowe przepisy dotyczące inspekcji krajowych. Jak już wspomniałem, środkom prawodawczym powinny towarzyszyć odpowiednie szkolenia funkcjonariuszy odpowiedzialnych za egzekwowanie przepisów.
Po drugie, niewiążące prawnie wytyczne na szczeblu UE mogłyby wspierać oraz ułatwiać wdrażanie i egzekwowanie rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów, zwłaszcza przez celników, w ten sposób pomagając zwalczać nielegalną działalność. Jednakże same wytyczne nie wystarczą. By przeciwdziałać temu problemowi, potrzebujemy również wiążących przepisów.
Po trzecie, w ostatnich latach doszło do zwiększenia lub ustabilizowania się ilości wytwarzanych odpadów. W całej Unii następuje poprawa gospodarki odpadami, a w okresie ostatnich pięciu lat zwiększył się udział recyklingu. A jednak obecnie uwagę zwracają ogromne różnice pomiędzy państwami członkowskimi we wdrażaniu naszych wymogów w odniesieniu do odpadów. Panie i Panowie! Komisja zdaje sobie sprawę z ekologicznych, ekonomicznych, społecznych, ludzkich i zdrowotnych skutków nielegalnego przewozu odpadów, a sprawa Probo Koala, kiedy to kilka osób zmarło po kontakcie z niebezpiecznymi odpadami nielegalnie wywiezionymi na Wybrzeże Kości Słoniowej, jest jednym z najgorszych przykładów pozostających w pamięci, i również w tym przypadku trzeba wyciągnąć naukę na przyszłość. Komisja zainicjowała szereg badań w tej sprawie, a wyniki tych dochodzeń można sprawdzić na naszej stronie internetowej.
W rozporządzeniu znalazły się środki umożliwiające naprawę sytuacji w razie wykrycia nielegalnego przewozu odpadów. Odpady należy odesłać do ich kraju pochodzenia, zgodnie z prawodawstwem UE i prawem międzynarodowym. Jeżeli nie można znaleźć przedsiębiorstwa odpowiedzialnego w danej sprawie, należący do Unii kraj pochodzenia musi wnieść opłatę za przewóz i przetworzenie odpadów. W niektórych przypadkach państwa członkowskie muszą ponieść koszty przekraczające milion euro. W sprawie Probo Koala, o której przed chwilą wspomniałem, przedsiębiorstwo Trafigura musiało ponieść koszty sprzątania odpowiadające 152 milionom euro oraz 33 miliony euro w formie odszkodowania dla mieszkańców poszkodowanych miast.
Na koniec chciałbym powiedzieć Panu Posłowi Seeberowi, że - o ile mi wiadomo - pan komisarz Potočnik obiecał przedstawić taki komunikat w sprawie wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE i obecnie nad nim pracuje.
Åsa Westlund
Panie Przewodniczący! Wielu z nas jest wzburzonych faktem, że pomimo kompleksowej debaty społecznej na ten temat Europa nadal wyrzuca niebezpieczne odpady w uboższych krajach. Jak już powiedziało wiele obecnych tutaj osób, mamy prawo do tego oburzenia. Nie tylko wykorzystujemy produkty, które wyczerpują i niszczą środowisko naturalne, a następnie nie potrafimy ich we właściwy sposób usunąć, kiedy już nie są nam potrzebne, ale też podrzucamy innym krajom odpady niebezpieczne, które szkodzą zdrowiu niewinnych ludzi, często dzieci, i na wiele kolejnych pokoleń zanieczyszczają glebę i wodę. To całkowicie niedopuszczalne.
Jak możemy pozwalać, by taka sytuacja się utrzymywała? Mamy prawo i obowiązuje zakaz, ale to nie działa. Dlatego Komisja już teraz musi zaproponować zmiany. Oczywiście najlepszym rozwiązaniem - jak zwykle - byłoby niedopuszczenie do powstania odpadów niebezpiecznych. Dlatego również w tym przypadku istotne znaczenie mają szeroko zakrojone działania, które podjęliśmy w celu znalezienia i wyeliminowania niebezpiecznych substancji chemicznych, na przykład za pomocą rozporządzenia REACH. Ponieważ zakaz wywozu niebezpiecznych odpadów nie działa, moim zdaniem powinniśmy szczególnie cieszyć się, że wzmocniliśmy prawodawstwo dotyczące zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) poprzez ustanowienie ambitnych celów zbiórki. Ponieważ jednak, jak wiadomo, rzadko przestrzega się w państwach członkowskich tego zakazu wywozu, istnieją dobre powody, aby Komisja również ściśle monitorowała działania państw członkowskich w zakresie WEEE i innych aktów prawnych określających sposób postępowania z tego typu produktami.
Jak już mówiło wiele osób, w tym przedstawiciele Komisji, potrzebujemy pewnego rodzaju wyjaśnienia i uproszczenia, jakie przepisy faktycznie obowiązują w odniesieniu do wywozu odpadów do krajów rozwijających się, aby funkcjonariuszom policji i służb granicznych łatwiej było podjąć działania przeciwko przestępstwom wobec środowiska naturalnego, z jakimi wiąże się w rzeczywistości wywóz odpadów niebezpiecznych. Jednakże z pewnością również państwa członkowskie powinny potraktować tę sprawę bardziej priorytetowo. Moim zdaniem ciągle powraca problem, że państwa członkowskie nie spełniają obowiązku, który polega na sprawdzeniu zgodności z prawodawstwem UE. Bardzo wyraźnie widać, że państwa członkowskie nie spełniają swoich zobowiązań.
Państwa członkowskie muszą przyjąć na siebie większą odpowiedzialność i oczekujemy, że Komisja zapewni, by tak się stało. To, co Pan dziś tu przedstawił, Panie Komisarzu Barnier, jest - moim zdaniem - zdecydowanym krokiem we właściwym kierunku. Kiedy zobaczymy cały komunikat, będziemy w stanie podjąć decyzję, czy uważamy ten szereg podjętych kroków za wystarczający. Dziękuję.
Zuzana Roithová
- (CS) Panie Przewodniczący! Wykładniczy wzrost ilości odpadów pochodzących z produkcji i konsumpcji w Europie jest niczym bomba z opóźnionym zapłonem, zarówno w UE, jak i w krajach rozwijających się, do których wywozi się odpady niebezpieczne, z czego znaczną część nielegalnie. Panie Komisarzu! Z zadowoleniem przyjęłam pańskie oświadczenia dotyczące określonej woli Komisji, by stosunkowo szybko zlikwidować luki w prawodawstwie. Jednakże przyłączając się do tych osób, które występowały przede mną, ja również uważam, że determinacja państw członkowskich jest niewielka, w szczególności w zakresie inwestowania w środki kontroli i wprowadzania surowych kar za łamanie obowiązujących przepisów. Jako wiceprzewodnicząca Delegacji do Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE uważam, że musimy również opracować wspólną strategię z krajami AKP w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu przywozowi toksycznych odpadów do tych krajów, a w szczególności plany działania na rzecz ustanowienia systemu bezpiecznego gospodarowania odpadami w krajach afrykańskich, w tym wspierania technologii recyklingu.
Csanád Szegedi   -
(HU) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Rzekomo restrykcyjne przepisy UE dotyczące odpadów niebezpiecznych mają w praktyce wiele luk, które mogą być dokładnie wykorzystane przez zorganizowane grupy przestępcze i mafię działającą w sektorze odpadów niebezpiecznych.
Nielegalne usuwanie odpadów toksycznych uznanych za odpady niebezpieczne stało się jednym z najbardziej dochodowych rodzajów działalności. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest niezwykle wysoki koszt legalnego usuwania i recyklingu, a innym - nadmiernie zbiurokratyzowany proces uzyskiwania legalnych zezwoleń.
Rozwiązanie musi iść w obu kierunkach: konieczne jest złagodzenie obciążeń biurokratycznychprzygniatających przedsiębiorstwa zajmujące się legalnym recyklingiem i usuwaniem odpadów niebezpiecznych, a jednocześnie należy oczywiście zachęcać wytwórców niebezpiecznych odpadów do wybierania legalnego działania i zainteresować ich powstrzymaniem mafii w sektorze odpadów niebezpiecznych.
Z drugiej strony, konieczne jest radykalne zaostrzenie sankcji w prawie karnym z tytułu przestępstw przeciwko środowisku, a także jednolite wzmocnienie inspekcji na szczeblu UE.
Miroslav Mikolášik
- (SK) Panie Przewodniczący! Jest kwadrans przed północą, a my omawiamy poważną kwestię: wywóz odpadów toksycznych do krajów rozwijających się.
To skandal, że w obecnej epoce kraje europejskie uczestniczą w tego rodzaju działalności, jaką oglądaliśmy w nagrodzonym Oscarem filmie Erin Brockovich z udziałem Julia Roberts; mogliśmy w nim zobaczyć, że tylko w Kalifornii może dojść do takiej sytuacji, że zakłady przemysłowe wywożą odpady toksyczne, a następnie ludzie zapadają poważnie na zdrowiu, a nawet umierają. To bardzo smutne, że państwa członkowskie UE wywożą swoje odpady toksyczne do krajów afrykańskich, które niemal nie mają szans temu zapobiec, a obejmuje to takie toksyczne składniki, jak ołów, kadm, rtęć, azbest i inne. Moim zdaniem to dobrze, że Komisja chce nadal pracować nad tą sprawą. Chciałbym wezwać Pana Komisarza Barniera, który obiecał nam, że Komisja przyjmie energiczniejsze podejście, do przyjęcia środków służących poprawie tej sytuacji.
Mairead McGuinness
Panie Przewodniczący! W Unii Europejskiej mamy problem, ponieważ nasi obywatele wyrzucają śmieci na własnym progu. Takie działanie w Europie to jedno, ale podejmowanie takich działań w krajach rozwijających się i ubogich jest - jak ujęli to autorzy przedmiotowego pytania - karygodne.
Z uwagą wysłucham odpowiedzi Komisji dotyczącej nowego prawodawstwa. Zawsze mam obawy, kiedy do istniejącego prawodawstwa dokładamy kolejne akty prawne, bez zastanowienia się nad kwestiami egzekwowania, i chciałabym poprosić Komisję o zajęcie się problemem egzekucji. Uważam, że w wielu dziedzinach nie jesteśmy w państwach członkowskich wystarczająco licznie reprezentowani, by we właściwy sposób utrzymać kontrolę i informacje w odniesieniu do przewozu, w tym przypadku odpadów toksycznych. Osoby zajmujące się tymi odpadami w bardzo nieodpowiedni sposób ponoszą niezwykle poważne skutki dla zdrowia i dobrobytu. To kwestia etyczna i moralna. Być może gdyby nasi obywatele zdawali sobie z tego sprawę - a uważam, że nie mają tej świadomości - to dwa razy zastanowiliby się nad swoimi przyzwyczajeniami przy zakupach i wyrzucaniu śmieci.
Michel Barnier
Panie Przewodniczący! Pani poseł McGuinness poruszyła przed chwilą ważną kwestię, czyli moralny i etyczny wymiar tej sprawy, uwzględniając zgłaszane przez nas wszelkie obawy w zakresie zdrowia publicznego, różnorodności biologicznej i gospodarki.
Właśnie dlatego - i kieruję te słowa do Pań Posłanek Westlung i Roithovej, a także do innych mówców - Komisja jest zdeterminowania do działania. Aby wesprzeć oceny skutków, które będą uzasadnieniem dla tej inicjatywy, Komisja zaproponuje zaostrzenie prawodawstwa UE, w szczególności w taki sposób, aby wzmocnić inspekcje i egzekwowanie rozporządzenia w sprawie wywozu odpadów. To powinno w dużym stopniu zmniejszyć znaczną liczbę przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów.
Badane są wszelkie możliwe rozwiązania. Proszę dać panu komisarzowi Potočnikowi kilka tygodni, których potrzebuje na opracowanie tych przepisów. Mogę w jego imieniu stwierdzić, że przed końcem bieżącego, 2011 roku Komisja - uwzględniając niezwykle ważną debatę, którą pomimo późnej pory Państwo przeprowadzili - przedstawi swoje wnioski legislacyjne służące wzmocnieniu walki z tymi nielegalnymi przewozami i ich wszystkimi konsekwencjami.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Daciana Octavia Sârbu
, na piśmie - W ubiegłych miesiącach tego roku zwracałam się do Komisji Europejskiej w odpowiedzi na doniesienia prasowe dotyczące wywozu odpadów toksycznych z Włoch do Rumunii. Chociaż nie znaleziono żadnych dowodów takiego przemieszczania odpadów, to wyniki mojego dochodzenia wyraźnie pokazują, że częstsze kontrole ładunku byłyby dla nas korzystne, ponieważ to odstraszałoby tych, którzy zajmują się nielegalnym przewozem odpadów. Takie działania mogą mieć dodatkowe skutki w przypadku krajów trzecich, którym może brakować potencjału, by we właściwy sposób monitorować przywożone towary, a przez to zapobiegać przywozowi substancji toksycznych na ich terytorium. Powinniśmy poważnie zastanowić się nad korzyściami wynikającymi ze szczegółowych i regularnych inspekcji, skoordynowanych na szczeblu UE, zwłaszcza w przypadku przewozów do krajów rozwijających się.
