Nieuw visserijakkoord met Marokko
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0546/2000) van de heer Varela Suanzes-Carpegna, namens de Commissie visserij, aan de Commissie, over de stand van de onderhandelingen over een nieuw visserijakkoord met Marokko.

Varela Suanzes-Carpegna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ten eerste betreur ik het ten zeerste dat visserijcommissaris Fischler hier vandaag niet aanwezig kan zijn. Ik heb deze week persoonlijk met hem gesproken en de reden van zijn afwezigheid is dat op ditzelfde moment in Brussel een visserijevenement plaatsvindt. Wij hadden overigens vanuit onze Commissie visserij ook al kritiek uitgeoefend op het feit dat dit seminar over visserijcontrole, waarop de leden van dit Parlement zijn uitgenodigd, samenvalt met de vergaderweek in Straatsburg, temeer daar het vergaderrooster van het Parlement een jaar op voorhand wordt bekendgemaakt. Dat is ongetwijfeld een verzwarende omstandigheid. Ik heb dit aan de heer Fischler gezegd en ik herhaal mijn woorden hier nu in het openbaar.
Gelet op deze situatie en in de veronderstelling dat de onderhandelingen aanstaande maandag in Brussel zullen worden geopend, vrees ik dat de Commissie ons vandaag niet veel informatie zal verstrekken, omdat zich immers vanaf maandag 30 oktober - naar wij hopen - nieuwe ontwikkelingen zullen voordoen. Wij mogen overigens niet van de Commissie verwachten - zoals de commissaris mij zelf heeft gezegd - dat zij hier zomaar haar strategie voor de komende onderhandelingen onthult.
Desalniettemin wens ik als voorzitter van de Commissie visserij onze mondelinge vraag en dit debat te benutten om de betrokken partijen - onze wetgevingsresolutie is immers aan beide gericht - in alle kalmte op een aantal punten attent te maken.
Ten eerste wil ik hier onderstrepen dat de Commissie visserij zich ernstige zorgen maakt over de enorme vertraging die de onderhandelingen hebben opgelopen: er is bijna een jaar verstreken sinds de vorige overeenkomst is afgelopen. Dat is de reden van onze mondelinge vraag, die wij overigens reeds in de maand september hebben geformuleerd.
In de tweede plaats wil ik u attenderen op de in onze commissie bereikte consensus, maar eerst en vooral wil ik u eraan herinneren dat onze instemming vereist is om een visserijovereenkomst met Marokko te sluiten. Welnu, wij hebben de ontwerpresolutie die hier vandaag ter stemming wordt voorgelegd in onderling overleg met alle fracties opgesteld en ingediend en wij hebben een consensus bereikt over het feit dat de boodschap van onze ontwerpresolutie duidelijk moet overkomen.
De ontwerpresolutie bevat een aantal punten die extra aandacht verdienen: onze onvoorwaardelijke steun aan de Europese Commissie om de onderhandelingen met Marokko voort te zetten, de oproep tot Marokko om de onderhandelingen te openen en een voor beide partijen gunstige en aanvaardbare oplossing te zoeken. Wij zijn ervan overtuigd dat een dergelijke oplossing bestaat en gevonden kan worden. Zoals in ons voorstel wordt gesuggereerd, lijkt het ons onmogelijk dat in het kader van de nauwe betrekkingen allerhande tussen beide partijen (op politiek, economisch, commercieel, financieel en cultureel vlak) en in het licht van het associatieakkoord geen plaats is voor de door de Europese Unie gewenste samenwerking op visserijgebied. Er is heel veel ruimte voor dit soort samenwerking en met een beetje goede wil van beide kanten moet het mogelijk zijn tot een akkoord te komen. Wat het behoud van de visbestanden betreft, mag men niet met twee maten meten. De Europese Unie hanteert in haar gemeenschappelijk visserijbeleid het grondbeginsel van verantwoorde visserijactiviteiten en behoud van de visgronden. Deze voorwaarden gelden voor iedereen, voor de Marokkanen, voor de Europeanen en voor de in Marokkaanse wateren vissende niet-Europeanen.
Dit gezegd zijnde, onderstrepen wij echter ook dat wij niet zomaar de eerste de beste overeenkomst kunnen onderschrijven. Wij pleiten voor een overeenkomst die de samenwerking op visserijgebied bevordert en de Marokkaanse visserijsector versterkt, maar tevens de visserijbelangen van de Europese vloten behartigt. Het zou jammer zijn dat de enorme inspanningen niet het gewenste resultaat zouden opleveren en dat onze betrekkingen met de soevereine staat Marokko zouden verwateren of verstarren op een moment dat de nieuwe, jonge monarch een hoopvolle fase van vooruitgang heeft ingeluid waarin de betrekkingen met de Europese Unie een doorslaggevende rol spelen. Zij moeten de gecreëerde verwachtingen immers helpen waarmaken. Ik herhaal, het zou jammer zijn dat al deze toekomstverwachtingen en al deze mogelijkheden voor wederzijdse verstandhouding in de grond werden geboord.
In paragraaf 8 delen wij aan de Commissie mee wat wij van haar verwachten ingeval zij er niet in slaagt een bevredigende overeenkomst te sluiten.
Vanaf deze plek beroep ik mij op ons gezag als democratisch gekozen Europese volksvertegenwoordigers om beide partijen aan te manen tot gezond verstand en redelijkheid. De twee partijen komen op 30 oktober in Brussel bijeen op het allerhoogste niveau: de Europese visserijcommissaris en de Marokkaanse minister van Visserij - zijn aanwezigheid is aangekondigd en ik hoop dat die bevestigd wordt - en de technische delegaties, met inbegrip van de minister van Buitenlandse Zaken van Marokko - indien zijn aanwezigheid wordt bevestigd - en de directeur-generaal visserij van de Europese Unie. Ik zou hen willen verzoeken in alle ernst overleg te plegen en oplossingen uit te werken.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog zeggen dat wij veel kans van slagen hebben en dat het nog niet te laat is, hoewel de tijd helaas begint te dringen. De volkeren van de Unie die wij hier vertegenwoordigen, verlangen dat er een oplossing komt.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Commissie heeft in haar contacten met Marokko steeds hetzelfde standpunt naar voren gebracht. Dat standpunt weerspiegelt het door de Raad in oktober 1999 goedgekeurde mandaat. Thans is het zaak onze relatie met Marokko een nieuwe impuls te geven, en de concrete voorstellen van de Commissie vormen het beste voorbeeld van de wijze waarop we daarbij te werk dienen te gaan. Onze voorstellen behelzen steunverlening ten behoeve van de groei en de ontwikkeling van de Marokkaanse visserijsector overeenkomstig de prioriteiten die door de Marokkaanse regering in haar vijfjarenplan zijn vastgelegd. Tijdens de vergaderingen van de afgelopen maanden, waarin door de betrokken partijen gesproken is over technische en beleidsmatige kwesties, zijn onze inspanningen volledig gericht geweest op de totstandkoming van een nieuw, evenwichtig partnerschap inzake de visserij dat beide partijen tot voordeel moet strekken.
Tijdens zijn laatste bezoek aan Marokko op 16 oktober jongstleden is de heer Fischler ontvangen door koning Mohammed VI en heeft hij een onderhoud gehad met de Marokkaanse minister-president, de heer Youssoufi, alsmede met de Marokkaanse minister van Visserij. Naar het zich laat aanzien zullen op korte termijn flinke vorderingen gemaakt kunnen worden, omdat we mogen aannemen dat op basis van bovengenoemde gesprekken daadwerkelijk onderhandelingen van start kunnen gaan over de inhoud van een nieuw partnerschap inzake de visserij. We zijn overeengekomen dat in dit nieuwe samenwerkingsverband de belangen van beide partijen in aanmerking genomen dienen te worden. Verder hebben we kennis genomen van het feit dat de eventuele gunstige effecten op de werkgelegenheid door Marokko als een belangrijk onderdeel van een nieuw partnerschap worden beschouwd.
De Commissie heeft namens de Gemeenschap opnieuw haar bereidheid uitgesproken Marokko te ondersteunen bij de ontwikkeling van de visserijsector, maar ze heeft tevens duidelijk gemaakt dat bij het verwezenlijken van dat doel de Europese belangen niet uit het oog mogen worden verloren. Die belangen hangen samen met de mogelijkheid duurzaam te vissen in de Marokkaanse wateren. In onze ogen is het namelijk van het allerhoogste belang dat de vissers afkomstig uit de Gemeenschap hun activiteiten kunnen hervatten op zodanige wijze dat behoud van de visstand gegarandeerd is. We hebben dan ook gezamenlijk besloten toe te werken naar een verantwoord partnerschap. De Marokkaanse regering zal haar standpunt nog toelichten tijdens een vergadering die - u heeft daar al op gewezen - op 30 oktober, dat wil zeggen aanstaande maandag, in Brussel gehouden zal worden.
Staat u me toe ten slotte nog op te merken dat voor een goede samenwerking in de toekomst tussen de Unie en Marokko een flexibele opstelling van beide partijen noodzakelijk is; schroeven beide partijen hun eisen te zeer op, dan zullen we niet veel bereiken. Het moge duidelijk zijn dat al onze inspanningen er momenteel op gericht zijn tot een vergelijk te komen met Marokko, maar de Commissie bereidt in overleg met de direct betrokken lidstaten tevens steunmaatregelen voor ten behoeve van de visserijsector voor het geval een akkoord over een nieuw partnerschap uitblijft. De Commissie heeft echter goede hoop dat het mogelijk zal zijn met Marokko een evenwichtig partnerschap tot stand te brengen en ze benadrukt dat het hoe dan ook nog te vroeg is om de precieze aard en omvang vast te stellen van die maatregelen. Die zullen slechts genomen worden in geval van een negatieve opstelling van onze Marokkaanse partner.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, morgen is het precies een jaar geleden dat wij hier in het Parlement het laatste debat over Marokko hebben gevoerd. Het is haast niet te geloven dat er al een heel jaar voorbij is. Er is inmiddels heel wat water door de Rijn gestroomd, maar toch is het akkoord verlopen, zonder dat het is vernieuwd. Men heeft het over uiterst moeilijke gesprekken en taai overleg. Een jaar later zitten wij hier dus weer, en zouden we praktisch hetzelfde debat kunnen houden. Maar daar komen we niet verder mee. Ik had - tevergeefs - gehoopt dat het verstand zou zegevieren.
Nu is er een persbericht van de Commissie verschenen, en hebben we vanmorgen de mededeling van de heer Busquin gehoord. Een Marokkaanse delegatie zal op 30 oktober haar standpunt in Brussel uiteenzetten, zo heeft ook commissaris Fischler mij bevestigd. Let wel, het gaat om een standpunt van Marokkaanse zijde. Daarmee zijn de onderhandelingen zeker nog niet afgelopen. Ik vraag me zelfs af of daar wel een begin mee is gemaakt. Of praten we maar wat voor het vaderland weg? Wij hebben deze week een buitengewone vergadering van de Commissie visserij gehouden en daar een gezamenlijke resolutie goedgekeurd, waarmee wij onze mondelinge vraag van vanmorgen en onze grote bezorgdheid willen staven. Ik had mijn twijfels over de vergadering van onze commissie en ook over de resolutie, omdat we daarmee misschien in een lopende procedure ingrijpen, terwijl we tot nu toe eigenlijk niets nieuws hebben gehoord. Was uitstel niet beter geweest? Of hebben we daar de tijd niet voor? Ik kan de zorgen van de betrokken vissers uit Spanje en Portugal heel goed begrijpen. Ik vertegenwoordig het Duitse kustgebied, en begrijp daarom hoe het die vissers en hun gezinnen vergaat. Zij zitten immers al maandenlang op het droge, en verdienen dus geen cent.
Ik was een paar weken geleden zelf in Algeciras, een stad aan de Spaanse zuidkust die niet ver van Marokko ligt. De schepen lagen vastgesjord in de haven, en de vissers zijn veroordeeld tot nietsdoen. Ze zijn ontevreden en teleurgesteld in Europa. Het feit dat het akkoord tot nu toe niet is vernieuwd, heeft enorme sociale en economische gevolgen. Daar lijden niet alleen enkele duizenden vissers onder, maar ook de ruim 20.000 werknemers in de visverwerkende industrie. Er is echter ook goed nieuws. De schadeloosstelling wordt tot het eind van het jaar verlengd. Dat is echter maar een druppel op een gloeiende plaat. Het akkoord met Marokko is natuurlijk een politieke kwestie, en uiteraard heeft politiek ook iets met het aanvoelen van situaties en met diplomatieke vaardigheden te maken. Nu er net een zwak licht aan het einde van de tunnel te zien is, moeten we niet met de vuist op tafel gaan slaan. Vorig jaar is men als een olifant door een porseleinkast gestampt; nu moet er behoedzaam worden opgetreden. "Kalm aan, dan breekt het lijntje niet", moet nu ons devies zijn. Maar hebben we daar wel genoeg tijd voor? De gesprekken slepen zich helaas voort.
Ik zou willen dat wij, Commissie en Parlement, samen iets op touw konden zetten. Is het werkelijk zo ongepast, ook in dit geval, dat het Parlement direct aan de onderhandelingen wil deelnemen? Het belang van dit akkoord en de financiële effecten ervan op de communautaire begroting rechtvaardigen onze deelname. Waarom gebeurt dat niet, terwijl het zo voor de hand ligt? Is er achter de gesloten deuren soms iets te verbergen? Het benieuwt mij zeer wat de laatste ontwikkelingen zijn, hoe de komende, beslissende dagen zullen verlopen, en wat er kan, of eigenlijk moet gebeuren om de onderhandelingen succesvol af te ronden. Ik verwacht dat er, ondanks de geboden voorzichtigheid, spoedig een goed resultaat wordt behaald. Ik wens de commissaris veel geluk en voorspoed, en heet de Marokkaanse delegatie van harte welkom.

Miguélez Ramos
Mijnheer de Voorzitter, het is veelbetekenend dat de heer Fischler niet bij dit debat aanwezig is, maar de afwezigheid van de directeur-generaal, de heer Smidt, lijkt mij nog significanter. Ik kan begrip opbrengen voor de argumenten van de commissaris, maar die van de directeur-generaal gaan boven mijn pet.
Mijnheer Busquin, men zegt dat de Commissie een college van commissarissen is, maar als dit werkelijk zo was, had men mijns inziens in het geval van zulk een complex probleem als de visserijovereenkomst met Marokko toch van meet af aan voor een globale aanpak gekozen waarbij alle commissarissen betrokken waren.
Ik betwijfel of u al eerder over deze kwestie hebt horen spreken. Zij zal hier in dit debat onverbloemd uit de doeken worden gedaan. Wanneer u hier vandaag weg gaat, zult u heel wat wijzer zijn geworden, maar wij zullen bij het weggaan niet over meer informatie beschikken, ofschoon dat eigenlijk onze enige doelstelling was.
De compensatievergoeding die de Europese Unie aan de vissers en reders betaalt, is een schrale troost. Zij hebben ons vanaf de eerste dag gezegd dat zij wilden vissen. Bovendien vervalt deze steun op 31 december, de datum waarop de vloot moet worden omgeschakeld.
De Europese Unie maakt bij de aanvang van het derde millennium meteen een goede start: wij schakelen onze vloot om omdat wij niet in staat zijn gebleken een nieuwe visserijovereenkomst met Marokko te sluiten. Elf maanden na het verstrijken van het vorige akkoord biedt niemand ons de garantie dat zich vóór 31 december enige verandering in deze situatie zal voordoen. Het is weinig waarschijnlijk dat wij in enkele dagen tijd een oplossing vinden voor iets dat in elf maanden onopgelost is gebleven.
Mijnheer Busquin, ik had als lid van dit Parlement soms de indruk dat de Europese Commissie, de commissaris en vooral de directeur-generaal visserij zich schaamden voor de sector en ook voor de lidstaten die zij bij deze onderhandelingen vertegenwoordigden. Iedereen wist vanaf het begin dat het overleg moeizaam zou verlopen. De tijd leerde ons dat het niet alleen een moeilijke maar misschien zelfs een onmogelijke opdracht zou zijn. Het heeft immers geen zin besprekingen te openen zonder rekening te houden met de wensen van de sector terwijl de Marokkaanse eisen zonder enige vorm van discussie worden ingewilligd.
De Commissie heeft signalen uitgezonden, niet aan de onderhandelaars van het buurland, maar aan de Europese vissers: te veel vaartuigen voor de vangst van koppotigen, vloot met overcapaciteit, gemengde bedrijven, noodzaak om onderhandelingen per vlootsegment te openen, verbod om toespelingen te maken op andere commerciële uitwisselingen en natuurlijk het verzoek om te zwijgen.
Wij heeft er baat bij dat stilzwijgen? Het Parlement dat zijn verplichtingen ten aanzien van de Europese burgers moet nakomen? De sector die meer ondernemingszin aan de dag legt dan de onderhandelaars zelf en naar Marokko trekt om vast te stellen dat zij wel kunnen wat Brussel niet kan? Zij zijn er immers in geslaagd rechtstreeks overleg te plegen met de Marokkanen, goede contacten te leggen en beginselen voor wederzijdse verstandhouding op commercieel, industrieel en visserijgebied vast te stellen. Het Directoraat-generaal Visserij dat er ondanks de smeekbeden van heel het communautaire apparaat van overtuigd blijft dat onze vissers de slechteriken zijn en vindt dat zij maar wat anders moeten gaan doen?
Mijnheer de commissaris, wij hebben de indruk dat de sector er in z'n eentje in geslaagd zou zijn het akkoord te sluiten dat de Commissie tot dusver nog steeds niet heeft bereikt. Sterker nog, we zijn daar zeker van. Dit inzicht past niet in de onderhandelingen met een land waarmee de Europese Unie een associatieovereenkomst heeft ondertekend en verplichtingen inzake ontwikkeling is aangegaan. Het strookt al helemaal niet met een Europese Unie die zich in staat acht te onderhandelen over de toetreding van 13 nieuwe lidstaten.
De Marokkaanse regering eist een bevoorrechte relatie met de Europese Unie. Zij heeft gelijk en deze houding zou voor ons een reden tot trots moeten zijn. Wij zijn de voornaamste invoerders van Marokkaanse visserij-, landbouw- en industrieproducten. De Marokkaanse landbouw geniet een voorkeursbehandeling wat de uitvoer naar Europa betreft. Bij de onderhandeling over de tijdelijke visserijovereenkomsten werden systematisch definitieve toezeggingen aan Marokko gedaan op landbouwgebied. Anders gezegd, elf maanden na de stopzetting van de visserijactiviteiten betalen wij nog steeds de gevolgen van de vorige overeenkomst en de daarvoor gesloten overeenkomsten.
De Europese Unie wenst met Marokko een nieuwe visserijovereenkomst te sluiten omdat wij ervan overtuigd zijn dat een samenwerkingsformule kan worden gevonden waarbij beide partijen baat hebben. De argumenten zijn steeds dezelfde. De redenen die wij in dit geval aanhalen, liggen immers ook ten grondslag aan het feit dat de Europese Unie in Marokko op de lijst van investeerders de eerste plaats inneemt. De eerste, de tweede en de derde. Dat duizenden Marokkaanse jongeren aan Spaanse of Franse universiteiten studeren. Dat Marokko veel Europese steun ontvangt. Dat Marokko deelgenoot is van ons mediterraan beleid.
Als wij de werkgelegenheid als de absolute prioriteit van de Europese Unie beschouwen, mogen wij een economische sector als de visserij niet aan zijn lot overlaten. Het uitblijven van deze overeenkomst zou een verlies meebrengen van minstens 40.000 rechtstreekse en onrechtstreekse arbeidsplaatsen in regio's die niet voor herstructurering in aanmerking komen. Dit zijn geen holle frasen. De Commissie weet maar al te goed dat de visserijovereenkomsten voor de sterk van de visserijsector afhankelijke gebieden van vitaal belang zijn: het betreft met name Europese regio's in Denemarken, Ierland, Schotland, Andalusië, Portugal en Galicië. Het werkloosheidsniveau in deze streken ligt bijzonder hoog en industrie is er hoegenaamd niet. In plaats van hun concurrentievermogen te ontwikkelen hebben zij gekozen voor een marginale activiteit die de Commissie schijnbaar nog meer wil marginaliseren - het spijt me dat ik zo hard moet zijn. Voor deze gebieden zal het uit de vaart nemen van de vissersschepen een zware klap zijn die zij bij gebrek aan alternatieven moeilijk te boven zullen kunnen komen.
De Europese instellingen moeten ervoor zorgen dat de burgers en de vissers Europa niet als een panacee beschouwen, maar wel als een gepast kader voor de bescherming van hun belangen.

Busk
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de visserijakkoorden spelen een grote rol in de visserijsector. De overeenkomsten met derde landen zijn van grote betekenis voor de Unie en vooral voor regio's met grote visserijhavens. Hier denk ik in het bijzonder aan de werkgelegenheid in de sector. Ik denk ook aan de vele nevenactiviteiten, ook in de dienstensector, die geheel of gedeeltelijk van de visserij afhankelijk zijn. Dankzij de visserijakkoorden kan de Unie visserijactiviteiten uitoefenen en visserijrechten met derde landen uitwisselen. Daarom steunt de liberale fractie de voortzetting van deze akkoorden met derde landen.
De onderhandelingen over een nieuw visserijakkoord met Marokko duren veel te lang. Sinds het vorig akkoord op 30 november 1999 afliep, is er onderhandeld en de Unie heeft de Spaanse en Portugese vissers reeds een compensatie betaald. Commissaris Fischler heeft verklaard dat er een einde moet komen aan deze monoloog. Ik ben het volkomen met hem eens. Vooral de vissers begrijpen deze situatie niet en zijn teleurgesteld dat de onderhandelingen over een nieuw visserijakkoord met Marokko zo lang duren. De liberale fractie wil dat alles nu in het werk wordt gesteld om de lange onderhandelingsprocedure af te sluiten. Wij steunen daarom de resolutie van de Commissie visserij. Alleen de paragraaf over de maatregelen ter verzachting van de gevolgen van het uitblijven van een nieuw akkoord met Marokko willen wij veranderen door eraan toe te voegen: "die in evenredige mate door de EU gecofinancierd worden".

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, een jaar geleden hebben we een soortgelijk debat gevoerd. Het feit dat het een jaar geduurd heeft alvorens de onderhandelingen zelfs maar van start gingen, toont aan hoe moeilijk het wordt om visbestanden te vinden die door onze omvangrijke communautaire vloot kunnen worden geëxploiteerd.
De Europese Unie is in toenemende mate afhankelijk van de welwillendheid van andere landen om te kunnen vissen. Vijf jaar geleden wisten we dat deze situatie zich zou voordoen. Toen Marokko het laatste akkoord tekende, heeft het aangegeven dat het geen zelfde soort overeenkomst meer wilde en het heeft dat standpunt sindsdien gehandhaafd.
Wat heeft de Gemeenschap in die vijf jaar gedaan? De Gemeenschap heeft een meerjarig oriëntatieprogramma aangenomen dat veel zwakker was dan de wetenschappers en de Commissie hadden aanbevolen. De Commissie legde onlangs de nadruk op de implicaties hiervan en nam vervolgens een structuurfonds aan waaruit, zij het met enkele beperkingen, nieuwe schepen en uitbreiding van bestaande schepen zullen worden bekostigd. Maar ook nu zwakte de Raad het moedige voorstel van de Commissie af. Als gevolg hiervan hebben we nu te kampen met overcapaciteit en afnemende visbestanden. Hierdoor zijn rond de Kerst verdere reducties van de totaal toegestane vangsten noodzakelijk. De Commissie wordt genoopt steeds verder weg naar vis te zoeken.
De situatie met Marokko is in die zin speciaal dat veel van de ingezette schepen relatief klein zijn en dicht bij huis vissen. We zijn het erover eens dat het ontbreken van dit akkoord kwalijke gevolgen heeft gehad. Maar terwijl we ruim voldoende schepen hebben die niet kunnen vissen in Europese wateren of zelfs op plaatsen waar ze van oudsher hebben gevist, zijn er in Noord-Europese landen zakenlieden of zelfs concerns die reusachtige nieuwe schepen bouwen die ver buiten Europa zullen moeten vissen.
Gezien de problemen om deze schepen op te nemen binnen de normale akkoorden, sluiten hun eigenaren particuliere overeenkomsten af met de regeringen van derde landen. Aangezien het hier gaat om particuliere overeenkomsten waarin de Gemeenschap niet deelneemt, bestaat er geen doorzichtigheid, geen toegang tot informatie en geen rekenschap naar de burger toe. Dit is een zeer ernstige situatie. Wie moet er toezicht houden op deze schepen?
Ik zou de Commissie willen verzoeken ons een gedetailleerde beschrijving te geven van haar activiteiten en de invloed daarvan. Wij zullen de resolutie steunen, maar willen wel duidelijk maken dat niemand het recht heeft om de hulpbronnen van een ander land te exploiteren als het dat niet wenst. Hiermee dient rekening te worden gehouden. Wij moeten proberen op dit punt onze eigen problemen op te lossen.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, ik zou blij zijn als er een nieuw visserijakkoord met Marokko gesloten zou kunnen worden, maar de voorgestelde resolutietekst bevat mijns inziens te veel zwakke punten. Dat geldt met name voor paragraaf 3 en 4, waarin het vanzelfsprekend wordt geacht - ja, bijna een recht - dat de EU mag vissen in de Marokkaanse wateren. Zo'n vanzelfsprekend recht bestaat niet, het gaat om onderhandelingen met een ander land. Hoe zouden wij reageren als Marokko op dezelfde manier zou eisen en het even vanzelfsprekend zou vinden om in de EU-wateren te vissen? Ik vind het ook niet vanzelfsprekend dat de EU vissers moet compenseren die in wateren buiten de Europese Unie hebben gevist.
Als men het visbeleid van de EU als een eenheid ziet en niet alleen naar dit akkoord kijkt, is een groot deel van de visserij door de Europese vissersvloot buiten de Unie uit ecologisch oogpunt en uit het oogpunt van de natuurlijke hulpbronnen op de lange termijn niet levensvatbaar. Er zijn fundamentele veranderingen nodig, zodat de mondiale visserij vermindert en een kleiner deel van de visserijbegroting gebruikt wordt voor akkoorden met derde landen.
Het zijn immers met name Spaanse en Portugese boten die in de Marokkaanse wateren vissen, maar er wordt ook gevist door boten uit Noord-Europa, waaronder enkele Zweedse boten. Ik las in een Zweeds vaktijdschrift voor visserij hoe een van deze boten zijn vangst binnenhaalt in El-Aaiún, dat een Marokkaanse haven werd genoemd. El-Aaiún ligt echter niet in Marokko, maar in de Westelijke Sahara, dat bezet is door Marokko. Ik vind het merkwaardig dat vissersboten die gebonden zijn aan EU-quota hun vangst kunnen binnenhalen in een bezet land.
Ik zou de Commissie willen vragen of deze kwesties worden besproken tijdens de onderhandelingen met Marokko. Op welke manier wordt het viswater van de Westelijke Sahara besproken? En hoe is het met dit akkoord mogelijk om een vangst binnen te halen in een bezet land?

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, we dienen ons hier te buigen over het derde visserijakkoord met Marokko, dat vooral van belang is voor onze Spaanse en Portugese vrienden - hun vissersvloot is immers de grootste -, maar dat ook een handjevol Franse en Zweedse vissers aangaat. En spreken we over Marokko, of over het iets zuidelijker gelegen Mauritanië of over Senegal, dan hebben we het natuurlijk over uitzonderlijk visrijke gebieden.
Na de totstandkoming van het tweede akkoord leek de situatie volstrekt helder. Onze Marokkaanse vrienden en ik kenden geen enkele twijfel: het zou het laatste akkoord zijn.
Nu echter moeten zij en ik de waarheid onder ogen zien. Dat geldt in de eerste plaats voor Marokko, dat als soevereine staat permanent over zijn eigen natuurlijke hulpbronnen moet kunnen beschikken. Op basis van wat ik zojuist gehoord heb - er is gesproken over vissen in de wateren van een bezet gebied, namelijk de Westelijke Sahara - zullen we tijdens de onderhandelingen echter niet veel vorderingen maken. De Marokkanen hebben recht op een duurzame ontwikkeling van hun visserijsector en op intensieve ambachtelijke bedrijvigheid op dit terrein. Ze hebben tevens het recht op basis van de verwerking van hun vis en visproducten een voedingsmiddelenindustrie van de grond te tillen.
Het is zeer begrijpelijk dat van Spaanse en Portugese zijde verwezen wordt naar bepaalde historische rechten. De Spanjaarden zullen zich zeker beroepen op hun jarenlange aanwezigheid en hun activiteiten in het verleden. Ook zullen ze wijzen op de economische en sociale belangen van de 20.000 mensen die werkzaam zijn in de visserijsector en de visverwerkende industrie. Ik heb daar alle begrip voor.
Van Europese zijde wordt gewezen op het belang van het Euro-mediterrane partnerschap, en ook dat is volstrekt begrijpelijk. Dit alles wordt nu op de proef gesteld, met als gevolg dat naast het akkoord met Marokko feitelijk alle visserijakkoorden op losse schroeven komen te staan. Dat geldt onder meer voor het akkoord met Mauritanië en binnenkort ook voor het akkoord met Guinee.
Van de zijde van onze socialistische collega' s krijgen we weer iets heerlijks opgediend! Immer gul zijn onze collega' s voor de arme landen, en altijd uitgesproken solidair met de derde wereld, maar nu worden ze geconfronteerd met wat voorzitter Mao "het verschil tussen antagonistische tegenstrijdigheden en niet-antagonistische tegenstrijdigheden" heeft genoemd. Ze moeten namelijk een brug zien te slaan tussen hun ideeën over het behoud van werkgelegenheid en hun op universele en mondiale waarden gebaseerde politieke overtuiging - en deze laatste wordt nu danig op de proef gesteld. Het is namelijk heel wat gemakkelijker op te komen voor de belangen van de voorsteden dan voor de belangen van Marokko.
Moet er dan een akkoord van de derde generatie gesloten worden met bedrijven met gemengd kapitaal, waarin voorzien wordt in het op grote schaal terugsluizen van kapitaal naar Marokko alsmede in een voorkeursbehandeling voor dit land? Mijns inziens zou eerst een eerlijke prijs betaald moeten worden voor de natuurlijke hulpbronnen. Door voor een liter olie één franc, of minder dan een euro, te betalen, hebben we ten aanzien van deze hulpbron slechte gewoontes ontwikkeld, en dat geldt ook voor andere natuurlijke hulpbronnen zoals koffie en cacao.
We dienen echter ook in te zien dat niets zonder einde is, zelfs het visbestand niet! Marokko is een land met een groot volk, maar het kent ook grote problemen van demografische en economische aard. Daar komt sinds de dood van Zijne Koninklijke Hoogheid Hassan II nog een ander probleem bij, namelijk dat van een politieke machtswisseling. En ten slotte is er nog het probleem van de Westelijke Sahara, een gebied dat in geografisch en historisch opzicht een provincie van Marokko vormt; dit is een probleem waarvoor nog geen definitieve oplossing gevonden is. Vandaag de dag wordt Marokko geconfronteerd met grote fabrieksschepen die zijn wateren leegvissen en waartegen de kleine Marokkaanse vissers en de kleine ambachtelijke visverwerkers niet opgewassen zijn.
Op zeker moment in het leven moet men van bepaalde rechten afstand kunnen doen. Maar dat mag er niet toe leiden dat we de aandacht verliezen voor de bescherming van onze eigen natuurlijke hulpbronnen. Ik denk hierbij aan de boomkwekerij en de tuinbouw en de wijze waarop die verkwanseld zijn, alsmede aan de belangen van Zuid-Europa.
Geachte Spaanse en Portugese collega' s, aan alles komt een einde in het leven, zelfs aan de visserijakkoorden met de derde wereld.

Fraga Estévez
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens is het momenteel vooral belangrijk dat het einde van de tunnel na bijna een jaar in zicht is en dat wij over drie dagen - aanstaande maandag - zullen weten waar we aan toe zijn. Over drie dagen zal het duidelijk worden of de samenwerking met Marokko op visserijgebied wordt voortgezet en om wat voor soort samenwerking het precies zal gaan.
Dit Parlement heeft terecht kritiek uitgeoefend op de wijze waarop de Commissie het probleem van de visserijovereenkomst heeft aangepakt. Zij heeft immers van meet af aan blijk gegeven van enorme besluiteloosheid en naïviteit. Zij heeft er maar liefst elf maanden over gedaan om dit keerpunt te bereiken: de bijeenkomst van 30 oktober. In dit opzicht spreken wij overigens graag onze waardering uit over de recente maatregelen van commissaris Fischler, de resultaten van zijn bezoek aan Marokko van 16 oktober en het overleg op hoog niveau, ook met de koning.
Uit het bezoek van de visserijcommissaris blijkt dat de bijeenkomst van 30 oktober niet de eerste de beste overeenkomst zal zijn, maar dat in Brussel eindelijk een Marokkaanse delegatie aanwezig zal zijn die bevoegd is om te onderhandelen en besluiten te nemen. Dat is althans op dit moment de hoop die wij ons kunnen veroorloven. Wij vertrouwen er derhalve op dat de samenwerking met Marokko op visserijgebied wordt hervat, en wel zo spoedig mogelijk, in voor beide partijen optimale omstandigheden. Het zou immers volkomen absurd zijn dat de betrekkingen tussen beide oevers op het vlak van de Zuid-Europese visserij verstarren en dat een vloot wordt opgeofferd die een aanzienlijke bijdrage aan de ontwikkeling van de Marokkaanse visserijsector heeft geleverd.
De resolutie die hier ter stemming zal worden voorgelegd, bevat niet veel nieuws. Dat kan ook niet aangezien zij drie dagen voor een belangrijke onderhandelingsdatum wordt aangenomen. Juist vanwege de nabijheid van die belangrijke dag moeten wij mijns inziens bijzonder voorzichtig omspringen met de formulering. Een van de in de resolutie aangehaalde punten heeft aanleiding gegeven tot sterk uiteenlopende interpretaties waarvan sommige ronduit waanzinnig en vals zijn en desalniettemin in bepaalde media zijn gepubliceerd.
Daarom wil ik hier een en ander duidelijk maken. De PPE-DE-fractie heeft de visserijovereenkomsten steeds gesteund, verdedigd en bevorderd. Sterker nog, onze fractie heeft zich vooral onderscheiden door haar resolute streven naar een toename van het aantal overeenkomsten. Let wel, dit betekent geenszins dat de PPE-DE-fractie zich verzet tegen de particuliere visserijovereenkomsten, temeer daar deze houding het voortbestaan van de helft van de communautaire vloot in gevaar zou brengen. Ik vraag mij overigens af of het überhaupt wel mogelijk is zich tegen deze formule te verzetten en hoe men dit verzet ten overstaan van de visserijsector kan rechtvaardigen.
Ik geloof dat het onze taak is nieuwe wegen voor de toekomst van de communautaire visserij te openen, niet te sluiten. De particuliere overeenkomsten - waarvan in vele lidstaten gretig gebruik wordt gemaakt en waarbij diverse derde landen zijn betrokken - hebben uitstekende resultaten opgeleverd, zowel wat het behoud van de communautaire werkgelegenheid als de toevoer van visserijproducten aan de Europese Unie betreft. Dit is onder meer het geval met Namibië, Zuid-Afrika, Argentinië, Chili, Brazilië, Ecuador, IJsland, Mauritanië, Marokko zelf en talloze andere landen.
Wij klagen er voortdurend over dat niet alleen de onderhandelingen over de bestaande overeenkomsten maar ook het overleg over nieuwe akkoorden in de vergetelheid dreigen te raken en dat de Commissie en ook een deel van de Raad voor deze kwestie maar bitter weinig belangstelling tonen. De recente voorbeelden van Angola, de Kaapverdische eilanden en Kiribati spreken in dit opzicht boekdelen. Uitgerekend daarom mogen wij de genoemde weg niet afsluiten. Dat zou je reinste zelfvernietiging zijn. Hij vormt immers nu reeds een stevige basis voor de visserijactiviteiten van de communautaire vloot en zal waarschijnlijk in de toekomst nog belangrijker worden.
Beide formules zijn volkomen gerechtvaardigd op voorwaarde dat zij de fundamentele doelstelling van het behoud van de visbestanden nastreven. Laten wij derhalve de verantwoordelijkheid op ons nemen die ons in het kader van de bilaterale en particuliere overeenkomsten toekomt. In deze context worden de activiteiten van de vloot gereguleerd door regionale visserijorganisaties zoals ICCAT, NAFO en Camelar wier rol in de toekomst zeker nog zal worden versterkt.
En tot slot, mijnheer de Voorzitter, hoop ik uit de grond van mijn hart dat de bijeenkomst van 30 oktober een succes wordt.

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, de afwezigheid van de heer Fischler - die, zoals de voorzitter van de Commissie visserij ook al zei, volledig gerechtvaardigd is - belet mij een aantal punten in detail uiteen te zetten. Desalniettemin zou ik enkele korte boodschappen willen uitdragen naar de hier vandaag eervol door commissaris Busquin vertegenwoordigde Commissie.
Ten eerste wil ik de Commissie attenderen op haar onvermogen om de belangrijkste visserijovereenkomst van de Europese Unie te hernieuwen. Ik geloof dat wij hiervan nota moeten nemen en dit feit niet onder stoelen of banken mogen steken. Wij moeten ons afvragen of de Commissie in staat is internationale overeenkomsten te sluiten, zeker na het verzoek van voorzitter Prodi om de Commissie op dit punt internationale bevoegdheden toe te kennen.
Ten tweede maak ik mij zorgen over de opmerking van de heer Busquin over de steun aan de ontwikkeling van de vangstcapaciteit van Marokko. Het gaat hier om een regio die niet tot Marokko behoort, maar door dit land wordt bestuurd. Als wij Marokko bij de overexploitatie van dit gebied onze hulp verlenen in afwachting van het referendum dat onder toezicht van de Verenigde Naties moet worden gehouden, als wij de Marokkaanse vloot versterken om de visgronden van deze zone te exploiteren, wat zal er dan gebeuren wanneer deze regio zijn recht op zelfbeschikking uitoefent, wat moeten wij dan doen met de Marokkaanse vloot?
Ten derde hebben de niet aan de controle van de Commissie en de lidstaten onderworpen communautaire en niet-communautaire vloten de exploitatie van de visgronden van de Sahara na het verstrijken van de visserijovereenkomst gewoon voortgezet. In dit verband is er met name sprake van een aanzienlijke Nederlandse vloot. Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om te vermijden dat althans de communautaire vloten deze visbestanden blijven exploiteren?
Mijn vierde bedenking sluit aan bij de woorden van mevrouw Miguélez. In het kader van de vorige visserijovereenkomsten heeft de Europese Unie in alle opzichten belangrijke toezeggingen aan Marokko gedaan. Toen Marokko vorig jaar de onderhandelingstafel verliet, heeft het als een speler die een goede slag doet alle winst opgestreken zonder ook maar enige toezegging te verliezen. Is de Europese Unie voornemens concessies te blijven doen zelfs wanneer Marokko niet de minste bereidheid toont om de situatie te verlichten?
Ten vijfde heeft de commissaris gewag gemaakt van de steun van de Commissie aan de rechtstreeks door de huidige situatie getroffen visserijsector. Deze sector vertegenwoordigt evenwel slechts een deel van de aan de visserij verbonden activiteiten. Op dit moment worden diverse Spaanse regio's zoals de Canarische eilanden, Andalusië en Galicië, en sommige Portugese gebieden rechtstreeks door het staken van de visserijactiviteiten getroffen: de havenactiviteiten zijn stilgevallen, er worden geen schepen meer hersteld, de bevoorrading van de schepen is gestaakt en de conserven- en oliefabrieken werken niet meer. Anders gezegd, heel de economische sector ligt stil omdat er niet meer wordt gevist.
Mijn vraag aan de Commissie luidt dan ook als volgt. Wat als er geen overeenkomst of een overeenkomst in de termen van de Commissie wordt bereikt, namelijk een overeenkomst die de Marokkaanse productie bevordert? Is de Commissie in dat geval voornemens structurele maatregelen uit te vaardigen om de achterstand van de getroffen regio's op te vangen?

Nogueiro Román
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord om steun te betuigen aan een resolutie waarmee mijn fractie en ik zelf, als afgevaardigde uit Galicië, het maar al te zeer eens zijn.
Het is intussen wel zo dat we een jaar verloren hebben. En als we nu gaan proberen de in de begroting voor dit akkoord vastgelegde bedragen aan andere lijnen toe te wijzen, dan wil ik toch wel aangeven dat ik de Commissie niet vertrouw als zij zegt dat ze de - gerechtvaardigde - belangen van reders en vissers wil verdedigen. Ik geloof dan ook niet dat de Unie en het merendeel van de lidstaten - waaronder Spanje - werkelijk geïnteresseerd zijn in een akkoord "over de stand van zaken met betrekking tot de politieke en economische betrekkingen tussen Marokko en de Europese Unie" . Dat is wat wij in deze resolutie voorstellen.
Wie weet vergis ik me en zal ik spoedig mogen vaststellen dat dit verdrag ondertekend wordt.

Meijer
Voorzitter, het is vandaag niet de eerste keer dat het recht om opnieuw in de Marokkaanse en Saharaanse wateren te gaan vissen hier op de agenda komt. In Spanje en Portugal werd het als vanzelfsprekend beschouwd dat Marokko Europese vissers in zijn wateren moest toelaten en het is als een schok ervaren dat daaraan vorig jaar een eind kwam. Ik begrijp dat wel, want die visserij was een bron van inkomsten en werkgelegenheid voor een, binnen Europese verhoudingen, arme regio.
In het verleden was het vanzelfsprekend dat de economie belangrijker werd gevonden dan de bescherming van het natuurlijk evenwicht en dat de armsten in Europa probeerden wat graantjes mee te pikken van de overmacht van Europa op de derde wereld. Inmiddels zien we dat delen van zeeën worden leeggevist en dat bepaalde vissoorten zodanig in omvang afnemen dat hun voortbestaan onzeker wordt. Het is het goed recht van Marokko om zijn zeeën duurzaam te beschermen tegen overbevissing. Europa kan niet langer rechten opeisen in andere werelddelen. In de toekomst zullen we moeten leren leven zonder de uit het koloniale verleden geërfde visserijconcessies. De voorgestelde resolutie zal niet leiden tot herstel van de visrechten maar hoogstens tot een hardere claim van Spanje en Portugal op compensatiesubsidies.
Ik vraag aan de Europese Commissie om niet langer druk op Marokko uit te oefenen, en meer begrip te tonen voor de Marokkaanse bezwaren. Met mevrouw McKenna ben ik het overigens eens dat er meer boosdoeners zijn dan de Spaanse en de Portugese vissers. Ook de grote vissers uit het Noorden, waaronder mijn land Nederland, moeten hun vangsten verminderen.

Bastos
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Europese Unie onderhoudt al vanaf 1992 visserijovereenkomsten met Marokko. Het meest recente akkoord is in november van het vorig jaar afgelopen. Volgens die overeenkomst konden 500 schepen - waaronder 50 Portugese vaartuigen - ongehinderd in Marokkaanse wateren vissen, tegen betaling van 125 miljoen euro' s per jaar. Het behoeft geen betoog dat de onderhandelingen met de Marokkaanse autoriteiten niet gemakkelijk zijn geweest. De Marokkanen beseffen maar al te goed welk een waarde hun visgronden vertegenwoordigen, en ze worden dan ook voortdurend aangezocht door grote visnaties, zoals Japan, Zuid-Korea en Rusland, om nog veelvuldiger in hun wateren te mogen vangen. En dan moeten we er op dit punt op wijzen dat het visserijakkoord met Marokko deel uitmaakt van een groter geheel: de Europese Unie verleent Marokko via allerlei samenwerkings- en partnerschapakkoorden niet te onderschatten handelsconcessies. Bovendien helpt de Europese Unie Marokko om zich te ontwikkelen. Ik wil hier vier punten benadrukken.
Allereerst is het zo dat de visserijovereenkomst met Marokko de belangrijkste overeenkomst van de Europese Unie op dit gebied is. Het gaat hier om 30% van de vangsten van de communautaire vloot in derde landen. Er zijn - direct en indirect - 30.000 banen mee gemoeid. Dat mag binnen de Unie een gering aantal lijken, maar het gaat hier wel om banen in kleine, traditionele vissersgemeenschappen, en dan voornamelijk aan de Spaanse en Portugese kust. Die kunnen onmogelijk op een andere productie overschakelen. Het verlies van die banen zou dan ook een ramp betekenen.
Ten tweede wil ik wijzen op de geringe bereidwilligheid van de Marokkaanse autoriteiten. Ik heb daar beslist moeite mee. Ik begrijp hun houding niet. Er zijn intussen een reeks particuliere vergunningen afgegeven aan een aantal reders uit andere landen. En dat is in tegenspraak met het argument als zouden de moeilijkheden die de Europese Unie bij haar onderhandelingen ondervindt het gevolg zijn van de noodzaak om voorzichtig om te gaan met de visbestanden. En dan wijs ik ook op de starheid van de Marokkanen als het gaat om de opening van onze markten voor Marokkaanse producten. Er wordt in het kader van de samenwerkingsovereenkomst met Marokko de nodige steun gegeven.
Ik wil hier ook aangeven dat aan het einde van deze maand de betalingen van de tijdelijke steun aan vissers en reders voor het stilstandjaar zullen worden stopgezet. De toestand is onhoudbaar. De mensen werken liever dan dat ze steun ontvangen. De Commissie en de Raad van Ministers van de Europese Unie moeten hun verantwoordelijkheid aanvaarden. De steun moet worden doorgezet tot de situatie is opgehelderd. En dan moeten de grondslagen voor de samenwerking opnieuw worden doorgelicht.
De Commissie is verantwoordelijk voor de onderhandelingen. De Commissie moet het Parlement dan ook uitleggen wat er precies aan de hand is. Wij staan voor een raadsel. En het is me ook een raadsel waarom de Visserijraad niets onderneemt.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, "Blauw Europa" , zoals het wel heet, maakt moeilijke tijden door. De zee wordt slecht behandeld en de omvang van de visbestanden neemt af. Vissers zitten zonder werk en ze kunnen het maar moeilijk aanvaarden dat een zo traditionele activiteit en leefwijze bedreigd wordt. Afgelopen woensdag hebben we in dit Parlement gesproken over de alarmerende terugloop van de kabeljauwvangsten in de Ierse Zee, diezelfde kabeljauw dus die in de Portugese keuken een zo belangrijke rol speelt. Nu bespreken we de visserijovereenkomst met Marokko. En ook nu weer zal de visserij in de Europese Unie een zware schok te verduren krijgen. Ik zeg: Europese Unie. En niet: twee lidstaten - zoals hier door een aantal afgevaardigden is gesuggereerd. Europese solidariteit mag geen loze kreet blijken als de problemen zich toevallig vooral in Spanje en Portugal voordoen.
De Commissie is er helaas niet in geslaagd een nieuwe overeenkomst met Marokko te sluiten nadat de vorige op 30 november 1999 is afgelopen. We zijn nu een jaar verder en er is geen enkele vooruitgang geboekt. De weinige informatie waarover we beschikken is niet erg duidelijk. Beweerd wordt dat de onderhandelingen worden voortgezet, maar dat er grote problemen zijn. Desalniettemin heeft de commissaris ons verzekerd dat de onderhandelingen volgende week zullen worden hervat en dat er dan iets bereikt zal worden. Dat is wat hij heel voorzichtig heeft aangegeven. Het is mogelijk dat er een eerlijke overeenkomst met Marokko wordt gesloten. Werkelijk? Of is dat een loze belofte? De verwarring is groot. De scepsis ook. Heeft de Europese Unie onvoldoende gewicht om onze Marokkaanse partners ervan te overtuigen dat beide partijen voordeel zullen hebben bij een overeenkomst? Wat is er echt aan de hand? Is het zo dat Marokko een weinig constructieve houding aanneemt? Dat de Marokkanen liever met ondernemingen onderhandelen dan met de Europese Unie, waar ze op een flink aantal gebieden langetermijnbelangen heeft? Heeft de Europese Unie haar politieke en diplomatieke gewicht wel in de schaal willen leggen? Volgens mij niet. Volgens mij heeft de Europese Unie het probleem willen bagatelliseren. En als die overeenkomst niet doorgaat? Wat zal dan de houding van de Raad en de Commissie zijn? Ze zullen toch niet hun handen in onschuld willen wassen? De Raad en de Commissie zijn in dezen toch zeker de bevoegde en verantwoordelijke instellingen?
Mochten de onderhandelingen op niets uitlopen, dan heeft de Unie de morele en politieke plicht om de vissers en de scheepseigenaars middelen te verschaffen op te overleven. Dat is wel het minste. Maar het is niet genoeg. De Unie moet een programma ontwikkelen voor de omscholing van de betrokkenen, opdat zij een toekomst hebben. Als de Unie dit probleem met de structuurfondsen wil oplossen of het eenvoudigweg doorverwijst naar de betrokken lidstaten, dan zal diezelfde Unie gezichtsverlies lijden - niet alleen in de ogen van de betrokkenen, maar ook in die van de burgers.

Bautista Ojeda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het ligt niet in mijn bedoeling te herhalen wat hier vanmorgen reeds in de plenaire vergadering is gezegd en waar iedereen sinds bijna een jaar de mond van vol heeft. Waarde collega's, de realiteit is dat de communautaire vloot in Andalusië, de Canarische eilanden, Galicië en Portugal niet kan uitvaren omdat er geen visserijovereenkomst is. Ik wil de Commissie er ook niet opnieuw van beschuldigen dat zij bij de onderhandelingen in gebreke is gebleven of dat zij Marokko niet snel genoeg onder druk heeft gezet. Dat zijn zaken die wij reeds vroeger hebben aangeklaagd.
Ik, Andalusische afgevaardigde, heb het afgelopen jaar onafgebroken initiatieven besproken en voorgesteld in de gangen, in de bureaus, in de Commissie visserij en in de hoorzittingen met de commissaris om te garanderen dat er rekening wordt gehouden met de eigen kenmerken van de in Marokkaanse wateren vissende Andalusische vloot. Wij hebben behoefte aan een nuttige visserijovereenkomst. Wij willen geen akkoord dat de belangen van deze bijzonder omvangrijke ambachtelijke kustvloot over het hoofd ziet.
Belangrijke visserssteden gelegen aan de Atlantische kust - van Huelva tot Cadiz - en de zuidelijke Middellandse-Zeekust - Malaga, Granada en Almeria - zijn van deze overeenkomst afhankelijk. Daar bestaat geen alternatief voor de visvangst.
Anderzijds heeft het staken van de visserijactiviteiten rampzalige maatschappelijke gevolgen waaraan de drugsteelt en de drughandel door het koninkrijk Marokko zeker niet vreemd zijn.
De Europese Unie zou waarschijnlijk reeds een waardige overeenkomst in handen hebben als zij onderhandelingen had geopend met de rechtmatige eigenaars van de visgronden van de Sahara: het Saharaanse volk. Dan was zij niet het slachtoffer geworden van de chantage van de Alawieten. Eén ding is zeker: als er geen overeenkomst wordt bereikt of als de bereikte overeenkomst waardeloos blijkt, mogen de gevolgen hiervan voor de bijzondere betrekkingen die de Unie met Marokko onderhoudt niet uitblijven.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, iedereen weet dat Jean Monnet een van de oprichters van de Europese Unie was. Hij had de gewoonte een grap over de Noren te vertellen. De grap was dat Noren altijd over vis praten. Dat is een slechte grap. Net zo slecht als de ideeën van Jean Monnet over hoe de Europese Unie ontwikkeld moest worden. Volgens hem zou er in de Europese Unie altijd een kopgroep moeten zijn en daarmee bedoelde hij waarschijnlijk Duitsland en Frankrijk. Volgens die gedachte kan er in de Europese Unie geen democratie van landen zijn.
Maar nu over vis. Ik verdedig Noorwegen dat geen lid van de Europese Unie is, omdat de Europese Unie van de Noorse visstand gemeenschappelijk bezit wil maken zonder daar meer voor in de plaats te stellen dan de politieke kopgroep van Jean Monnet. Ik verdedig ook Marokko tegen de roofvissers uit de Europese Unie. De wereldzeeën worden leeggevist op een manier die aan roof doet denken. Wij moeten de visstanden in de wereld veiligstellen. Er moet een einde komen aan de overcapaciteit van de Europese visindustrie. Laten wij met Europees geld alleen in de wateren van de Europese Unie vissen!

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, de Tsjechische bisschop Koukl, met wie ik me sterk verbonden voel, pleegt een fraaie uitdrukking te gebruiken: "Naastenliefde zou eenvoudig zijn als de naaste niet zo vreselijk dichtbij was." Dat geldt ook voor de betrekkingen tussen veel buurlanden. In de loop van de geschiedenis hebben juist buurlanden veel met elkaar te stellen gehad, en de Europese Unie is bedoeld om dergelijke problemen tussen buurlanden te overwinnen. Ik wil het Spaanse buitenlands beleid hier eens nadrukkelijk prijzen. Spanje heeft de historisch moeilijke verstandhouding tussen Europa en Noord-Afrika en tussen Spanje en Marokko op voortreffelijke wijze verbeterd.
Begin tachtiger jaren had ik, toen nog journalist, de eer aan de viering van het twintigjarig koningschap van de toenmalige koning van Marokko, koning Hassan, deel te nemen. Ik heb het dus van dichtbij meegemaakt, en het was indrukwekkend om te zien hoe de Spaanse koning, die naar Marrakesj was gekomen, samen met de Marokkaanse koning in een open auto door de straten reed, waar zich meer dan een miljoen mensen hadden verzameld. Dat riep bij mij beelden uit onze geschiedenis en uit mijn kindertijd op. Konrad Adenauer en Charles De Gaulle maakten toen net zo'n rondrit door enkele Duitse steden, om duidelijk te maken dat de problemen tussen Duitsland en Frankrijk waren overwonnen en dat zij samen de kern van de Europese eenwording zouden vormen.
Zo kunnen Spanje en Marokko de kern van het integratieproces in het Middellandse-Zeegebied worden. Ik vind dat Spanje en Marokko een grote prestatie hebben geleverd door te vermijden wat menigeen voor onvermijdelijk houdt, namelijk de clash of civilisations, de botsing tussen verschillende culturen. Spanje is gaandeweg een geweldige brugfunctie gaan vervullen, net als Portugal overigens. Het lijkt mij daarom van belang het visserijakkoord ook in dat verband te zien. Wij zijn volledig solidair met de Spaanse en Portugese vissers. Het gaat hier niet om een opzichzelfstaande plaatselijke kwestie, het gaat hier om Europese vissers voor wie wij ons moeten inzetten, ook als deze kwestie ons misschien niet direct raakt.
Wij moeten ook heel duidelijk voor ogen houden dat met name de betrekkingen tussen de Europese Unie en de overgangslanden aan de grenzen van de EU moeten worden bevorderd. Tot die landen reken ik Noord-Afrika, Turkije en Rusland, landen die een brug vormen naar andere werelddelen en culturen aan de grenzen van de Europese Unie. Wij moeten de economische en politieke banden met Marokko daarom zo spoedig mogelijk aanhalen, en tegelijkertijd de Europese belangen in de visserij verdedigen. Ik steun daarom alles wat hier over het afdwingen van het akkoord is gezegd. Ik wil echter duidelijk de anti-Marokkaanse ondertoon afkeuren die ook in dit debat te horen was, omdat die de betrekkingen met onze buren niet ten goede komt en omdat ook het visserijakkoord daar niet bij gebaat is. Wij moeten ons kritisch en open opstellen, maar de Marokkanen tevens duidelijk maken dat wij, naast de behartiging van onze eigen belangen, erg veel belang stellen in een sterk en duurzaam partnerschap met Marokko en in de stabilisatie van Marokko binnen het Middellandse-Zeegebied.
Als het ons lukt Marokko een Europese gerichtheid te geven, dan zal Marokko ook een begin maken met iets dat al eerder had moeten gebeuren. Het zal dan namelijk de kwestie van de natuurlijke hulpbronnen met ons bespreken, die gemeenschappelijke hulpbronnen zijn, en niet langer voorrechten verlenen aan schepen uit derde landen.

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, over drie dagen worden de onderhandelingen geopend en dan zullen wij weten of het overleg nog in de kinderschoenen staat of tot volle wasdom is gekomen, of het met andere woorden voldoende gerijpt is. In dat laatste geval hoeven wij ons geen zorgen meer te maken en kunnen de betrokken partijen, de Europese Unie en Marokko, op zoek gaan naar samenwerkingsformules en overeenkomsten die de communautaire visserijvloot in de gelegenheid moeten stellen hun activiteiten in de betrokken wateren te hervatten. Zij moeten daarbij niet alleen blijk geven van flexibiliteit, mijnheer de commissaris, maar ook van ernst en discipline.
Als Spaanse en Andalusische afgevaardigde kom ik hier op voor het recht van duizenden Andalusische en Spaanse gezinnen om hun inkomstenbron te behouden en te verdedigen en daartoe de steun van dit Parlement in te roepen. Het voortbestaan van hun beroepsactiviteit hangt sinds bijna een jaar aan een zijden draadje.
Ik wil echter ook een beroep doen op het gezond verstand van het koninkrijk Marokko, dat voortdurend bij de Europese Unie en het Parlement aanklopt om begrip en steun te zoeken voor de oplossing van de economische, maatschappelijke en politieke problemen waarmee het te kampen heeft. Ik zou Marokko dan ook willen verzoeken de nodige soepelheid aan de dag te leggen en in alle ernst mee te werken aan de opstelling van een goede overeenkomst waarin beide partijen zich kunnen vinden.
Mijnheer de Voorzitter, de landbouw, de immigratie - op dit gebied hebben wij overigens gisteren nog een nieuwe begrotingslijn voor steun aan Marokko aangenomen -, de industrie en de economie maken deel uit van het geheel van wederzijdse betrekkingen dat Marokko en de Europese Unie met elkaar onderhouden. Het heeft geen zin de visserijsector hiervan uit te sluiten, temeer daar in de associatieovereenkomst met Marokko is vastgesteld dat wij geen enkel aspect van onze belangen buiten beschouwing mogen laten. Dat zou immers nefaste gevolgen hebben voor het elan waarmee de Europese Unie de integrale ontwikkeling van dit land wil en kan bevorderen.
Ook de Marokkanen dienen deze boodschap goed te begrijpen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ter aanvulling zou ik alleen nog willen zeggen dat er vanzelfsprekend afspraken zijn gemaakt tussen de twee partijen over het tijdschema van de onderhandelingen en dat Marokko vele maanden nodig heeft gehad om zijn vijfjarenplan voor te bereiden. Maar sinds de heer Fischler op 18 mei jongstleden een bezoek heeft gebracht aan Rabat zijn de onderhandelingen in een stroomversnelling geraakt: op 25 juli hebben de directeuren-generaal visserij elkaar gesproken in Rabat, op 28 en 29 september is er een vergadering gehouden in Brussel en op 16 oktober heeft de heer Fischler een ontmoeting gehad met de minister-president en met Zijne Koninklijke Hoogheid Mohammed VI van Marokko. Van die gesprekken heeft de heer Fischler overigens verslag gedaan aan de Commissie, en hij heeft daarbij aangegeven dat hij er een positief gevoel aan had overgehouden. Dat zou erop kunnen duiden dat de onderhandelingen, die op 30 oktober van start zullen gaan, in een constructieve sfeer zullen verlopen.
Daarom richt de Commissie zich in haar werkzaamheden op een nieuw partnerschap dat beide partijen tot voordeel kan strekken. Het dient enerzijds gericht te zijn op de integrale ontwikkeling van de visserijsector van Marokko - de vloot, de aquicultuur, de visverwerkende industrie en onderzoek - en anderzijds visvangst door de Europese vissers mogelijk te maken.
Het lijkt me dan ook verstandig de resultaten van de vergadering van 30 oktober af te wachten. Uiteraard zal de heer Fischler het Parlement terstond op de hoogte stellen van die resultaten. Evenals u allen hoop ik dat de onderhandelingen in een constructieve sfeer zullen verlopen en kunnen uitmonden in een succesvol samenwerkingsverband tussen Marokko en de Europese Unie.
Wat de maatregelen betreft die genomen zullen moeten worden indien een akkoord uitblijft, daarover beraadt de Commissie zich nog, maar u heeft wel begrepen dat we goede hoop hebben dat tijdens de onderhandelingen komende maandag een beslissende stap vooruit gezet zal kunnen worden. Het is dan ook voorbarig om over die maatregelen nu in debat te treden.
Tot zover de antwoorden die de heer Fischler in mijn plaats had kunnen geven. Ik zal de heer Fischler zeker op de hoogte stellen van alle door u in het debat gemaakte opmerkingen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Ontwerpresolutie (B5-0823/2000) van de Commissie visserij, over de onderhandelingen over de visserijovereenkomst EU-Marokko
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARING

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank onze vrienden en hoop dat ze aandachtig naar deze stemverklaring zullen luisteren. Ik bedoel die namelijk heel serieus, ook al lijkt dat op het eerste gezicht misschien niet zo. Ik begrijp de problemen van de Spaanse en Portugese vissers heel goed, de Siciliaanse vissers hebben dezelfde problemen. Enkele dagen geleden heb ik echter gehoord dat een Marokkaanse vis in de Middellandse Zee een Spaanse vis is tegengekomen en hem heeft gezegd, in zijn eigen taal natuurlijk: "Ik heb gehoord dat de heer Fatuzzo zich ook voor een vissenpensioen inzet.
Daar ben ik blij mee, maar ik heb nog een andere wens: ik ben een Marokkaanse vis en ik wil graag door een Marokkaanse visser worden gevangen en niet door een Spaanse visser. Daarom heb ik een vakbond opgericht." De andere vis, de Spaanse, zegt daarop: "Ik wil graag door een Marokkaanse visser worden gevangen en niet door een Spaanse...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Mijnheer Fatuzzo, het Reglement voorziet in een minuut spreektijd, en die regel geldt voor alle leden. Desondanks hartelijk dank voor deze bijzonder interessante bijdrage!

Rechten van talendocenten
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0541/2000) van mevrouw Palacio Vallelersundi, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, aan de Commissie, over de rechten van talendocenten: naleving van de wetgeving.
De heer Wieland, die mevrouw Palacio Vallelersundi vervangt, krijgt gedurende vijf minuten het woord.

Wieland
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Commissie juridische zaken en interne markt, mevrouw Palacio Vallelersundi, is helaas plotseling verhinderd en heeft mij gevraagd namens onze commissie stelling te nemen. Ik had dus maar weinig tijd om me hierop voor te bereiden. Waar gaat het om? Eigenlijk gaat het hier niet om talendocenten. Velen zullen misschien ook zeggen dat deze kwestie sowieso veel te gedetailleerd en ingewikkeld is. Het gaat dus eigenlijk niet om talendocenten, maar om een voorbeeld dat duidelijk maakt hoe het concreet met het Europa van de burgers is gesteld. Het draait om een zaak die in 1989 voor het eerst bij het Hof van Justitie aanhangig werd gemaakt. Een geschiedenis die haast twaalf jaar heeft geduurd, en overvloedig getuigt van bureaucratische zoethoudertjes, pappen en nathouden, van hoop en persoonlijke moeilijkheden, van placebo's voor de betrokkenen en de taaie verdediging van oude rechten tegenover burgers die alleen maar hun goed recht wilden halen. Het gaat, om man en paard te noemen, zoals dat zo fraai heet, om de rechtszaak van de Europese burgers Allué en Coonan tegen de Universiteit van Venetië, nog een rechtszaak van dezelfde Allué tegen de Universiteit van Venetië, en de zaak van Europees burger David Petri tegen de Universiteit van Verona.
Het Hof van Justitie heeft een duidelijk standpunt ingenomen. Het heeft deze burgers in drie verschillende arresten gelijk gegeven. Voor de eerste uitspraak waren de betrokkenen als docent aan een Italiaanse universiteit aangesteld, en de strekking van de uitspraken is eenduidig. De rechten van de betrokken personen op vrij verkeer als werknemer en hun recht om niet te worden gediscrimineerd op grond van nationaliteit werden geschonden, doordat Italië heeft nagelaten de docenten dezelfde arbeidsvoorwaarden en dezelfde zekerheid over hun betrekking te bieden als Italiaanse staatsburgers met een vergelijkbare leeropdracht aan een Italiaanse universiteit.
Na het eerste arrest is er helaas niets veranderd. Het bleek dat de wetswijzigingen die ten gevolge van de uitspraak in 1995 werden doorgevoerd, nog altijd niet voldoende waren om de rechten van docenten met een officiële aanstelling volledig te beschermen. Uiteindelijk nam zelfs de Ombudsman het voor deze burgers op. Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn echter twee verschillende dingen. De Commissie juridische zaken en interne markt heeft een duidelijk standpunt over deze zaak geformuleerd, en heeft zich aan de kant van deze in hun rechten beknotte Europese burgers geschaard.
Nu zijn er vandaag enige amendementen ingediend die mij, om het mild uit te drukken, enigszins irriteren. Ik wil twee voorbeelden noemen van amendementen waarmee op de valreep wordt geprobeerd het standpunt van het Parlement te verbeteren of in een enkel geval zelfs geheel te veranderen. De oorspronkelijke, door de Juridische Commissie voorgestelde tekst van overweging H luidt: "Overwegende dat de betrokken burgers van de Unie al deze jaren hebben moeten lijden onder verliezen, stress en bezorgdheid, in langdurige en herhaalde processen gewikkeld zijn, met honderden rechtszaken in een periode van twaalf jaar, en gefrustreerd zijn in hun redelijke verlangens om hun beroep met behoorlijke kansen op carrièreontwikkeling uit te oefenen." Nu is er een amendement ingediend, amendement 8, waarin een paar woorden uit de oorspronkelijke tekst zijn geschrapt en een woordje wordt toegevoegd, waardoor de betekenis niet alleen wordt afgezwakt, maar haast wordt omgekeerd. De tekst zou dan als volgt luiden: "overwegende dat de betrokken burgers van de Unie in langdurige en herhaalde processen gewikkeld zijn, met honderden rechtszaken in een periode van twaalf jaar, en gefrustreerd zijn in hun redelijke verlangens." Dat maakt niet alleen in het Duits een duidelijk verschil.
Wat ik echter veel ernstiger vind, is dat nu in amendement 9 wordt gezegd: "overwegende dat de Italiaanse regering verklaart op grond van haar wet 236/95, waarin de beginselen van het Verdrag volledig worden toegepast, aan haar verplichtingen ten aanzien van de lettori te hebben voldaan." Los van het feit dat de Juridische Commissie dit niet heeft gezegd, zouden wij hier beweren dat de wettelijke grondslag in het Italiaanse recht met de beginselen van het Verdrag overeenkomt, terwijl het Hof precies het tegendeel heeft gezegd! Ik vind dat een bedenkelijke gang van zaken. Als men van mening is dat deze praktijken juridisch door de beugel kunnen en politiek wenselijk zijn, dan moet men als wetgever de grondslag veranderen. Wanneer men echter dit Parlement wil gebruiken om een standpunt te verdoezelen, dan kan ik alleen maar zeggen dat de EVP daar niet aan mee zal doen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie en de meeste andere Europese instellingen zijn goed op de hoogte van het geschil over de rechtspositie van buitenlandse talendocenten die verbonden zijn aan Italiaanse universiteiten. Deze zaak loopt al meer dan tien jaar, en dankzij de tussenkomst van de Europese instellingen, in het bijzonder de Commissie, is er enige verbetering opgetreden in de situatie van deze docenten.
U weet dat dit een uiterst gecompliceerde zaak is die ongeveer 700 medewerkers van meer dan 25 Italiaanse universiteiten betreft. Gedurende de afgelopen tien jaar heeft de Commissie zich actief ingezet om een oplossing te vinden voor deze kwestie, die verband houdt met het door het Verdrag gegarandeerde vrije verkeer van werknemers. Zoals u heeft benadrukt is er door het Europees Hof van Justitie in Luxemburg reeds driemaal een uitspraak gedaan in deze kwestie. Op dit moment is er wederom een zaak aanhangig bij het Hof, en daaruit blijkt wel dat de Commissie actie blijft ondernemen om verandering te brengen in de situatie.
De Commissie heeft in het bijzonder stappen ondernomen naar aanleiding van de uitspraken van het Hof van Justitie in 1989 en 1993 in de zaak-Allué, inhoudende dat de door de Italiaanse wet voorgeschreven beperkte contractduur discriminerend was. De Commissie heeft destijds een procedure wegens schending van het Gemeenschapsrecht aanhangig gemaakt, maar die zaak is in 1995 geseponeerd, nadat in Italië een wet was aangenomen waarmee de rechtsregels in overeenstemming werden gebracht met het arrest van het Hof.
Later hebben de buitenlandse talendocenten een aantal eisen op tafel gelegd inzake hun verworven rechten, en naar aanleiding daarvan heeft de Commissie een nieuwe procedure wegens schending van het Gemeenschapsrecht aanhangig gemaakt, met als argument dat de verworven rechten van de docenten bij een aantal Italiaanse universiteiten niet voldoende gewaarborgd waren. De Commissie heeft alle mogelijke middelen ingezet om deze zaak goed te laten uitzoeken. Zo hebben de diensten van de Commissie honderden documenten verzameld met gegevens over specifieke gevallen bij verschillende universiteiten. We hebben uitvoerig gecorrespondeerd met de betrokken partijen en ons enorm ingespannen om uit de grote stapel relevante en niet-relevante documenten die teksten te lichten die overtuigend bewijzen dat de lettori indertijd daadwerkelijk gediscrimineerd zijn door een aantal Italiaanse universiteiten en dat er onvoldoende rekening gehouden is met verworven financiële rechten als salarissen en pensioenaanspraken.
In juli 1999 is deze zaak op initiatief van de Commissie voorgelegd aan het Hof van Justitie. Thans wacht de Commissie het oordeel van het Hof in deze nieuwe procedure af.
De docenten hebben destijds niet alleen gewezen op het gebrek aan bescherming van verworven rechten, maar ook hun teleurstelling uitgesproken over het nieuwe rechtsstelsel dat in 1995 in de Italiaanse wet is vastgelegd. Ze waren van mening dat de Italiaanse overheid hen had moeten indelen bij de categorie van universitair onderwijzend personeel of desnoods voor hen een speciale subcategorie binnen de categorie van onderwijzend personeel had moeten creëren. Naar de mening van de buitenlandse docenten vloeit dit recht rechtstreeks voort uit het recht van werknemers zich vrij te bewegen binnen de grenzen van de Unie. Op dit punt was de Commissie het echter met de docenten niet eens.
In onze ogen biedt het vrije verkeer de Europese burgers bescherming tegen vormen van discriminatie die voortvloeien uit de nationale rechtsorde van de lidstaten. De burgers kunnen er echter geen recht op een speciale juridische status aan ontlenen. Iedere lidstaat is ten volle bevoegd voorschriften vast te stellen die de rechtspositie van het overheidspersoneel binnen de landsgrenzen regelen. De communautaire wetgeving biedt geen aanknopingspunten om Italië te beletten de bepalingen inzake de rechtspositie van de toenmalige lettori te wijzigen en we kunnen dus ook niet voorkomen dat deze docenten aangeduid worden als taalkundig specialisten met deels andere rechten en plichten. Naar onze mening kan de nationale rechtsorde in iedere lidstaat gewijzigd en hervormd worden - zoals in Italië dus is gebeurd ten aanzien van het universitair personeel - zonder tussenkomst van de Commissie, zolang iedere burger van Europa vrij toegang heeft tot alle beroepsgroepen. En iedere burger kan in Italië een vaste aanstelling verwerven in het onderwijs door deel te nemen aan het daartoe geëigende concorso.

Lisi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de collega' s alleen een overweging voorleggen. Als het om een juridisch probleem gaat, laten we het dan met juridische middelen oplossen, met een arrest van het Hof; wie moet, kan in beroep gaan en wie daarvoor in aanmerking komt, zal recht worden gedaan. Als het om een politiek probleem gaat - en daarom houdt het Parlement zich ermee bezig - spijt het me dat deze thema' s misschien niet zo zorgvuldig worden aangepakt als zou moeten. Ik heb veel waardering voor het standpunt van de Commissie en als Parlement moeten we onze aandacht er zeker goed bijhouden. Ik ben hier niet om mijn regering te verdedigen - het is namelijk niet mijn regering, ik vertegenwoordig een oppositiepartij - maar ik wil proberen de termen van het vraagstuk te verduidelijken.
We hechten er zeer aan dat alle Europese burgers in alle lidstaten dezelfde rechten hebben, maar dat wil zeggen dat ook hun plichten in alle staten dezelfde zijn. De Europese burgers mogen niet, op welke wijze dan ook, in een ander dan het eigen land gemakkelijker toegang krijgen tot een beroep zonder de examens en verplichtingen die voor de burgers van dat land, in dit geval Italië, gelden.
Op de organisatie van het onderwijs in de Europese Unie is het subsidiariteitsbeginsel van toepassing, wat wil zeggen dat er verschillende organisatievormen zijn. In het Italiaanse systeem wordt iemand geen universitair docent ope legis, daar is een vergelijkend examen voor nodig. Tenzij dus de onderwijssystemen worden geharmoniseerd - en we hopen dat dat niet gebeurt - is het in strijd met het subsidiariteitsbeginsel om iets voor discriminatie uit te maken wat waarschijnlijk gewoon neerkomt op vragen om een privilege. Ik herhaal, iedereen moet dezelfde rechten hebben, maar ook dezelfde verplichtingen. Zo niet, dan kan dit probleem, dat een politiek probleem is en geen juridisch probleem, in andere landen van de Europese Unie terugkomen, waar het onderwijs en de universitaire loopbaan anders zijn ingericht. Ik maan u dus tot behoedzaamheid.

Miller
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord om uitdrukking te geven aan mijn bezorgdheid over dit onrecht waarover we hebben gehoord, een onrecht dat, zoals we ook hebben gehoord, al 12 jaar voortduurt. Naar aanleiding hiervan zijn maar liefst twee of drie rechtszaken gevoerd, maar de situatie duurt nog altijd voort. Waarom zijn we dus vandaag weer terug om dit onrecht hier in het Parlement te bespreken? Omdat we er niet in zijn geslaagd de kwestie op te lossen. We moeten ruchtbaarheid aan deze zaak blijven geven totdat ze is opgelost.
Waarin bestaat dit onrecht? De heer Wieland vestigde er de aandacht op toen hij sprak namens de Commissie juridische zaken. Het gaat erom dat twee mensen die beiden hetzelfde werk doen een verschillend salaris krijgen en verschillende voorwaarden genieten. Als we werkelijk geloven in de gemeenschappelijke markt en het vrij verkeer van personen, dan zou dit niet mogen gebeuren.
Ik ben het niet eens met mijn collega, de heer Lisi, die eerder het woord heeft gevoerd. Hij had het erover dat deze mensen naar een 'bevoorrechte' positie zouden streven. Zij vragen niet om een bevoorrechte positie, ze vragen alleen om dezelfde voorwaarden. Zolang ze niet hetzelfde krijgen als hun collega' s in Italië, zal deze kwestie blijven spelen.
Ik heb goed geluisterd naar wat de heer Busquin namens de Commissie heeft gezegd. Volgens sommigen wordt de Commissie gekenmerkt door een vleug van schijnheiligheid. Anderen gaan nog verder en zeggen dat de Commissie naar hypocrisie riekt. Ikzelf wil zover gaan om te stellen dat de Commissie een lichte geur van schijnheiligheid verspreidt. Als het de Commissie werkelijk ernst zou zijn met het oplossen van dit probleem, dan zou het jaren geleden al zijn opgelost. Misschien zijn we het erover eens dat de vorige Commissie onder de heer Santer niet de beste was, en daarom is ze ook opgestapt. Maar we houden deze Commissie in de gaten; de voorzitter van deze Commissie is zich deze kwestie en de feiten ten volle bewust, maar er is nog niets ondernomen om het probleem op te lossen. Het is aan ons om te vragen waarom dit niet het geval is. Dat is de reden waarom dit Parlement vandaag weer over dit onderwerp debatteert en er de aandacht op vestigt, namelijk om het terug te spelen naar de Commissie en te zeggen: zorg dat het wordt opgelost.

Attwooll
Mijnheer de Voorzitter, politici hebben dikwijls de ondankbare taak de kiezers duidelijk te moeten maken dat er voor een bepaald probleem geen rechtsmiddel bestaat, hoe oprecht hun ongenoegen ook is en hoe legitiem een rechtsmiddel ook zou zijn. Soms hebben ze de nog ondankbaarder taak te moeten toegeven dat het vanwege de beperkte verhaalsmogelijkheden of vanwege de belemmeringen die in het recht zelf zijn gelegen voor de burger moeilijk zal zijn om zijn recht te halen. Het ergste vind ik te moeten waarschuwen dat een positieve uitspraak van de rechtbank wellicht uit louter troostende woorden zal bestaan en voor het leven van de persoon in kwestie geen verschil van betekenis zal maken.
Gelukkig komt dit in een democratische maatschappij zelden voor. Dat is waar een rechtsstaat voor zorgt. Niemand kan zichzelf boven de wet stellen om wat hij is of doet. De Amerikaanse jurist Lon Fuller heeft ons erop gewezen dat het falen van een rechtssysteem onder meer te wijten is aan het feit dat wet- en regelgeving enerzijds en tenuitvoerlegging daarvan anderzijds niet op elkaar aansluiten.
De afgelopen elf jaar zijn er drie arresten van het Europese Hof van Justitie ten gunste van de lettori geweest. Op 13 september van dit jaar wees de Europese Ombudsman een eis van hen toe en is in een aantal individuele gevallen een uitspraak bevestigd door Italiaanse rechtbanken.
Ik ben me er zeer wel van bewust dat de omstandigheden voor beide partijen niet gemakkelijk zijn geweest. Maar als wij in dit Parlement belang hechten aan de rechtsstaat, moeten we ervoor zorgen dat deze wordt gehandhaafd. Als wij in dit Parlement oprecht geloven in een Europa van de burger, moeten we streven naar een dergelijke rechtsstaat.
Zoals gezegd is dit de derde keer dat deze kwestie in de vorm van een ontwerpresolutie in het Parlement aan de orde wordt gesteld. Ik hoop en vertrouw dat dit in de toekomst nooit meer nodig zal zijn, of het moet zijn om allen te bedanken die ertoe hebben bijgedragen dat er thans actie is ondernomen.

MacCormick
Aangezien het vrijdagochtend is, zijn er weinig afgevaardigden in het Parlement aanwezig. Er dient echter te worden opgemerkt dat dit een kwestie is die alle partijen en de gehele Unie aangaat. Leden van de Commissie juridische zaken en interne markt uit de gehele Unie en van alle partijen zijn bijeengekomen om erop te wijzen dat het zinloos is te praten over rechten en te pleiten voor een handvest van rechten wanneer in praktijkgevallen waarin mensen hun rechten worden ontzegd, geen doeltreffende maatregelen worden genomen om deze rechten te erkennen en toe te passen. Om dit probleem gaat het hier.
Ik vond het bijvoorbeeld jammer om te zien dat in één van de amendementen niet alleen gemeld werd dat er een zaak aanhangig was gemaakt bij de Ombudsman, maar ook dat deze de eiser in het gelijk had gesteld. Dit is van belang, aangezien de Commissie volgens de Ombudsman onjuist had gehandeld door de lettori niet te informeren over het feit dat er processtukken over een belangrijk artikel werden uitgewisseld. Het artikel waarover de Commissie de stukken uitwisselde, is nu juist waar commissaris Busquin het over had. Waar het om gaat, is dat de lettori aanspraak maken op het recht om werkzaam te blijven als docent en niet als iets anders.
Niemand kan ontkennen dat de Republiek Italië in 1995 of op enig ander tijdstip volledig in haar recht stond toen ze bekend maakte in de toekomst geen personen meer te zullen aanstellen als lettori maar een nieuw soort aanstelling te zullen creëren. Iedereen die in de toekomst solliciteert kan hierover worden geïnformeerd, maar aan rechten die zijn gehandhaafd door het Hof kan achteraf niet worden getornd.
Ik kan de Commissie mededelen dat ik hoop dat zij zal reageren op het volgende punt in de uitspraak van het Hof: 'Hierbij wordt vastgesteld dat het in strijd is met artikel 48, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap wanneer op grond van de wetgeving van een lidstaat de duur van arbeidsovereenkomsten van docenten voor vreemde talen in alle gevallen wordt beperkt tot één jaar met mogelijkheid tot verlenging, indien voor andere docenten deze beperking niet geldt' .
Als dit inderdaad het geval is, dan hebben de personen wier vertegenwoordigers vandaag op de tribune zitten recht op erkenning als docent aan een Italiaanse universiteit met dezelfde beroepsstatus als docenten die voor de duur van tien jaar aan de universiteit zijn aangesteld. Wij zeggen niet dat zij Italiaans ambtenaar zouden moeten worden, maar stellen dat Italië zijn wetgeving in overeenstemming zou moeten brengen met het besluit van het Hof en deze docenten als zodanig zou moeten erkennen.

Meijer
Voorzitter, er is duidelijk iets mis met het aanstellingsbeleid van buitenlandse onderwijskrachten in Italië als zij slechts een tijdelijke aanstelling krijgen als technisch administratief medewerker. Zij beschikken dan voor hetzelfde werk over een slechte rechtspositie en een lagere beloning dan hun collega's met de Italiaanse nationaliteit. Dat is al eerder vastgesteld door het Hof van Justitie en de ombudsman.
Van belang is of het hier gaat om een ongelukkig toeval of om een welbewuste keuze voor duurzame handhaving van dit verschil. Ik neem aan dat de Italiaanse onderwijsautoriteiten reeds volledig op de hoogte zijn van die kritiek, maar ik krijg de indruk dat ze daardoor niet worden overtuigd van de noodzaak om het voortaan anders te doen. Ook als voorstander van nationale autonomie en het recht op verscheidenheid, stem ik in met de ontwerpresolutie omdat nooit mag worden gediscrimineerd op grond van nationaliteit.
Kan aanvaarding van de voorgestelde resolutie iets aan die toestand veranderen of kan de Europese Unie daar uiteindelijk niets tegen doen? Wordt Italië gestraft met een boete? Blijven we machteloos klagen of gaan weer andere lidstaten Italiaanse leerkrachten achterstellen?

Tannock
Toevallig vertrek ik vanmiddag naar Italië, een land waar ik veel van hou, om college te geven over de voordelen van mediterrane voeding, die met zoveel succes naar alle landen van de wereld wordt geëxporteerd. Daarom vind ik het des te vervelender om in deze interventie de Italiaanse regering en haar regelgeving op dit gebied te moeten bekritiseren.
Een aantal van mijn Britse kiezers die in Italië willen verblijven en college geven, zijn echter minder fortuinlijk dan ik vandaag. In 1989 hebben buitenlandse docenten die in Italië werkten een rechtszaak gewonnen voor het Europese Hof van Justitie, dat bepaalde dat de duur van hun contracten niet mocht worden beperkt tot zes jaar. Nadat de Italiaanse universiteiten hadden gereageerd door te stellen dat ze op grond van de uitspraak niet zonder meer verplicht waren om contracten voor onbepaalde duur aan te bieden, werd in een tweede uitspraak van het Hof expliciet bepaald dat de duur van de contracten niet mocht worden vastgelegd. In reactie hierop verlaagden de universiteiten de beroepsstatus van buitenlandse docenten tot die van ondersteunend personeel, waardoor ze niet meer de status van universitair docent hadden.
Deze gedegradeerde lettori, zoals ze worden genoemd, daagden hun werkgever voor de Italiaanse Hoge Raad, die hun eis toewees en opdracht gaf tot onmiddellijk herstel van hun beroepsstatus. De universiteiten legden de uitspraak naast zich neer en ontzegden de betrokkenen de rechten waarover docenten wel beschikten, waaronder het recht op halfjaarlijkse salarisverhogingen, die binnen het Italiaanse wetenschappelijk onderwijs zeer royaal zijn. In hun kafkaëske optreden gingen de universiteiten zelfs zover dat ze de namen van de betrokkenen schrapten van hun interne telefoonlijsten, de deuren en hun websites.
In het Europa van deze tijd is dit onaanvaardbaar. Enkelen van u zullen op de hoogte zijn van mijn steun voor het recht van mannelijke afstammelingen van de in ballingschap levende Italiaanse koninklijke familie om terug te keren naar hun vaderland. Zij vallen onder een middeleeuws artikel van de Italiaanse grondwet, waarin alle mannelijke afstammelingen van de koninklijke familie het recht wordt ontzegd om zich op Italiaans grondgebied te begeven. Mijns inziens is dit in strijd met het Verdrag van Amsterdam. De linkse en liberale fracties in dit Parlement hebben schandelijk genoeg samengespannen om de twee prinsen de toegang tot het Hof van Justitie te ontzeggen, hoewel er op korte termijn een uitspraak van het Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg wordt verwacht.
Regeringen moeten begrijpen dat wanneer ze verdragen ondertekenen, ze ofwel deze als soevereine staat moeten intrekken ofwel zich als rechtsstaat moeten houden aan de bepalingen ervan. De Italiaanse regering, die bestaat uit linkse partijen die bij voortduring de verdiensten van de Europese wetten, rechten en verdragen de hemel in prijzen, moet wat deze twee kwesties betreft snel maatregelen nemen als ze niet wil dat het gepretendeerde streven van Italië om de Europese wetgeving te handhaven leidt tot cynische commentaren in andere lidstaten.
Tot dusver heeft de Europese Commissie zich niet bereid getoond om toe te zien op de naleving van de verdragen zolang het aantal benadeelde personen gering is. Mijn motie over de koninklijke familie is door de liberale rapporteur over mensenrechten van dit Parlement zelfs afgeschilderd als vreemd en onbeduidend.
Ik denk dat deze zaken direct raken aan de grondbeginselen van de vrijheid zoals die voortvloeit uit de Europese wetgeving, in het bijzonder de vrijheid van verkeer. Van deze beginselen kan niet worden afgeweken. Ingezetenen van de Europese Unie mogen niet worden gediscrimineerd, waar ze ook vandaan komen en waar ze ook heen gaan binnen de Unie. Deze kwesties zijn van cruciaal belang voor de handhaving van de vrijheid binnen Europa. Naar mijn mening worden de belangen van Italië op geen enkele wijze geschaad door de koninklijke familie of door buitenlandse docenten.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik vind het debat over deze kwestie, die niet alleen Italië betreft, zeer interessant en belangrijk. In overweging C van de resolutie verwijzen wij naar drie rechterlijke uitspraken, die inhouden dat de rechten van de betrokkenen op het vrij verkeer van werknemers en hun recht om niet te worden gediscrimineerd op grond van hun nationaliteit, door de nalatigheid van Italië worden geschonden. Als dat ook nog eens door de Ombudsman en door talrijke sprekers in dit debat wordt bevestigd, dan houdt het argument van een van de vorige sprekers, die zei dat de geconstateerde schending met het subsidiariteitsbeginsel kan worden gemotiveerd, geen steek.
Als het Europese Hof van Justitie vaststelt dat het Europees recht is geschonden, dan kan daar niet het subsidiariteitsbeginsel tegenin worden gebracht. In de tweede plaats is dit wel degelijk een politiek debat, omdat het een schending van het recht betreft. De juridische status van de Verdragen kan niet tegen de politiek worden uitgespeeld. In dit opzicht hebben wij als Parlement juist de plicht een politiek debat over die schending van het recht te houden. Ik denk dat hier het gezegde opgaat dat wie zichzelf niet serieus neemt, ook door anderen niet serieus wordt genomen. Wanneer het Hof van Justitie zich driemaal over een zaak heeft uitgesproken en het land in kwestie zijn gedrag nog altijd niet verandert, dan moeten wij ingrijpen en daar ruchtbaarheid aan geven. Wij hebben hier nog maar enkele dagen geleden over het Handvest van de grondrechten gedebatteerd. Is de handhaving van geldend recht niet het eerste grondrecht waaraan iedere lidstaat zich dient te houden? Is de bevordering van de rechtsstaat niet de morele basis van de Europese Gemeenschap? Deze twee dingen kunnen niet tegen elkaar worden uitgespeeld.
Natuurlijk valt het onderwijs nog onder het subsidiariteitsbeginsel, maar uit hoofde van de Verdragen gelden het vrij verkeer van werknemers en het discriminatieverbod voor ons allen. Desondanks beschouwen wij - en ik zeker, want ik kom uit een zeer federaal land - het subsidiariteitsbeginsel als maatstaf voor de samenwerking binnen de Europese Unie, en spannen wij ons in om de bevoegdhedenverdeling tussen de verschillende niveaus in Europa zo snel mogelijk overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel te regelen. Het gedrag van Italië in deze kwestie is in strijd met de doelstellingen van de Gemeenschap en met onze wens de mobiliteit en de flexibiliteit van werknemers te bevorderen. De culturele verscheidenheid die wij als een wezenlijk kenmerk van Europa beschouwen, blijkt vooral uit onze veeltaligheid. Wie die culturele verscheidenheid verdedigt, moet er alles aan doen om de grote verscheidenheid aan talen te behouden en ervoor te zorgen dat wij ze overal kunnen leren.
Wij zijn voorstander van een interne markt met een economisch karakter. Mede als lid van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport zeg ik echter: die economische interne markt heeft een interne markt voor onderwijs nodig. Zoals ook het debat van vandaag laat zien, bestaan er op deze interne markt nog talrijke hindernissen, die zich niet tot dit geval beperken. Wij moeten alles in het werk stellen om die hindernissen zo snel mogelijk uit de weg te ruimen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, ik meen dat alle sprekers een zinvolle bijdrage hebben geleverd aan dit debat. Desalniettemin meen ik zojuist al antwoord te hebben gegeven op een aantal vragen die nu gesteld zijn. Ik zou er nogmaals op willen wijzen dat de factor tijd altijd een rol speelt bij dit soort procedures en dat we hier spreken over feiten van tien jaar geleden. Het gaat hier om een zaak met verschillende aspecten die alle in aanmerking genomen dienen te worden.
Naar aanleiding van het feit dat het Italiaanse rechtssysteem niet overeenstemde met de uitspraken van het Europees Hof van Justitie in de zaak-Allué, heeft de Commissie indertijd bij het Hof een procedure wegens schending van het Gemeenschapsrecht aanhangig gemaakt. Deze zaak is in 1995 echter geseponeerd, op het moment dat in Italië een wet van kracht werd die voorzag in afschaffing van de gewraakte bepalingen. Vervolgens is in 1996 in Italië een nieuwe wet aangenomen waarin de discriminerende elementen niet meer voorkwamen. Dat is één aspect van de zaak. Tweede aspect: het probleem van de verworven rechten.
Op dit punt hebben we de zaak tot op de bodem uitgezocht, zoals ik eerder al heb aangegeven, en de Commissie heeft in juli 1999 opnieuw een proces wegens schending van het Gemeenschapsrecht tegen Italië aangespannen. We zijn nu dan ook in afwachting van een nieuwe uitspraak van het Europees Hof van Justitie over dit tweede aspect. Er zijn hier dus feitelijk twee zaken in het geding, die ik niet geheel verschillend wil noemen maar die wel een enigszins verschillend verloop hebben. Het is dan ook goed een onderscheid te maken tussen deze twee zaken. In de eerste plaats gaat het om de vrije toegang van elke Europese burger tot alle beroepsgroepen. Het is duidelijk dat vandaag de dag elke Europese burger in Italië een vaste aanstelling kan verwerven in het onderwijs door deel te nemen aan het daartoe geëigende concours voor onderwijzend personeel.
Op dit punt is er van discriminatie geen sprake meer. We moeten ons dus richten op de situatie zoals die in het verleden was, want daarin was wel degelijk sprake van discriminatie. In dit opzicht heeft de Commissie haar werk gedaan door procedures aanhangig te maken bij het Europees Hof van Justitie, en verder heeft de Italiaanse overheid haar wetten gewijzigd. In de tweede plaats speelt hier de kwestie van de verworven rechten. Die is natuurlijk nog niet opgelost. Op dit moment is er wederom een zaak wegens schending van het Gemeenschapsrecht aanhangig bij het Hof van Justitie en we hopen dat het Hof in deze zaak zo spoedig mogelijk een uitspraak zal doen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Ontwerpresolutie (B5-0824/2000) over de rechten van taaldocenten: handhaving van de rechtsstaat
Na de stemming over overweging H:

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hierbij voorstellen om in dit amendement tussen 'regering' en 'verklaart' de woorden 'op niet overtuigende wijze' in te voegen. Ik heb er geen bezwaar tegen wanneer we erop worden gewezen dat de Italiaanse regering iets verklaart, maar we moeten de woorden 'op niet overtuigende wijze' toevoegen of het amendement verwerpen, vooral daar de commissaris schandelijk genoeg heeft laten blijken dat hij wellicht geloof hecht aan de verklaring.

De Voorzitter
Aangezien er tegen dit mondeling amendement geen bezwaren bestaan, zullen wij erover stemmen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet zachtzinnig voor de Italiaanse regering en ook niet voor de Italiaanse rechtbanken, die veel gepensioneerden tot een onrechtvaardig pensioen hebben veroordeeld. In dit geval heb ik echter tegen gestemd omdat ik het niet eens ben met de arresten van het Hof van Justitie. Het echte probleem is dat we een talendocent, iemand die heel goed Engels kent en in een Italiaanse universiteit geneeskundestudenten uit komt leggen wat de Engelse termen zijn voor hartkwaal, operatie, leveraandoening enzovoort, niet dezelfde rechten en dezelfde status kunnen toekennen als degenen die geneeskunde onderwijzen. Voorzitter, zou u zich laten behandelen door iemand die uitstekend op de hoogte is van chirurgische termen in het Italiaans, Engels, Frans en Duits of door een chirurg?

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik heb persoonlijk veel begrip voor de problemen van de talendocenten in Italië die niet over de Italiaanse nationaliteit beschikken. Als inwoonster van een heel klein landje ben ik een groot aanhangster van het vrije verkeer van werknemers en zelfstandigen, evenals van de vrijheid van vestiging. Als voormalig voorvechtster van het vrouwenkiesrecht sta ik al meer dan 40 jaar op de barricaden om te protesteren tegen alle vormen van discriminatie op grond van geslacht of nationaliteit. Het vrije verkeer van werknemers mag echter niet tot gevolg hebben dat werknemers in hun eigen land gediscrimineerd worden.
Ik ben zelf afkomstig uit een land waarvan de beroepsbevolking voor meer dan 50% uit niet-Luxemburgers bestaat (het betreft hier buitenlandse ingezetenen en grensbewoners), dus ik weet waarover ik spreek. In mijn land moeten de leerkrachten voor het voortgezet onderwijs een zeer streng, zeer zwaar vergelijkend examen afleggen. Het is volstrekt onaanvaardbaar - vanuit principieel oogpunt bedoel ik - dat mensen in hun eigen land gediscrimineerd worden doordat het buitenlanders gemakkelijker wordt gemaakt toegang te verkrijgen tot bepaalde functies.
Desalniettemin hoop ik dat ons debat ertoe zal kunnen bijdragen dat er snel een rechtvaardige oplossing gevonden wordt voor de kwestie van de talendocenten in Italië. Maar ik moet wel zeggen dat we de agenda van de vrijdag aardig zouden kunnen vullen indien we ons hier zouden bezighouden met alle andere vergelijkbare gevallen van discriminatie, vooral de gevallen van discriminatie op grond van geslacht ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat de amendementen van de ELDR-fractie zijn verworpen en dat ik derhalve voor dit verslag kon stemmen. Ik moet echter vraagtekens plaatsen bij een opmerking van de heer Busquin. Hij zei dat iedereen die bij een Italiaanse universiteit werkt moet deelnemen aan dezelfde examens als waaraan Italiaanse docenten worden onderworpen. Ik zie niet in waarom dat het geval zou zijn. We worden geacht diploma' s in heel Europa wederzijds te erkennen, zodat je in je eigen land een diploma kunt behalen en vervolgens naar een ander land kunt gaan. Dit is de gedachte achter het betoog van de heer Busquin die in twijfel moet worden getrokken. Het is jammer dat hij het Parlement inmiddels heeft verlaten.

De Voorzitter
Dat was geen motie van orde, mijnheer Purvis. De heer Busquin is helaas al vertrokken. Ik raad u aan direct contact met hem op te nemen.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken. Ik wens u een prettig weekend.
(De vergadering wordt om 11.00 uur gesloten)

