Aspecten van de organisatie van de arbeidstijd (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de voorzitter van de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité over de organisatie van de arbeidstijd.
Mechtild Rothe
voorzitter van de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, zoals u weet is de bemiddelingsprocedure betreffende de Arbeidstijdrichtlijn stukgelopen. Artikel 65, lid 5 van het Reglement bepaalt in zo'n geval dat de voorzitter van de EP-delegatie in het bemiddelingscomité een verklaring aflegt in de plenaire vergadering. Daarom volgt nu een korte verklaring over het verloop van de onderhandelingen betreffende de Arbeidstijdrichtlijn.
Na meerdere trialogen en drie vergaderingen van het bemiddelingscomité moest in de laatste vergadering kort na middernacht en kort voor het verstrijken van de termijn worden geconstateerd dat het niet mogelijk bleek om tot een akkoord te komen. De EP-delegatie had zich van tevoren met een duidelijke meerderheid van vijftien ja-stemmen, geen nee-stemmen en bij vijf onthoudingen uitgesproken tegen de laatste bemiddelingspoging van de Commissie. Dit voorstel werd niet geaccepteerd als basis voor een goed compromis. Het werd overigens ook afgewezen door het Comité van permanente vertegenwoordigers, dat op hetzelfde moment in de zaal ernaast bijeenkwam. In hun brief van 29 april 2009 hebben de twee covoorzitters van het bemiddelingscomité het Parlement en de Raad van ministers in kennis gesteld van het feit dat het niet mogelijk is gebleken om binnen de door artikel 251, lid 5 van het EG-Verdrag bepaalde termijn tot een akkoord te komen over een gezamenlijke tekst.
Ik betreur het ten zeerste dat de twee instellingen er niet in zijn geslaagd een compromis te vinden. Wanneer we echter naar de drie belangrijkste geschilpunten kijken die aan het eind nog niet waren opgelost - de opt-out wat betreft de wekelijkse arbeidstijd, de voorwaarden voor de aanwezigheidsdienst en meerdere overeenkomsten per werknemer -, lagen de standpunten dusdanig uit elkaar dat er geen kans op een akkoord bestond dat nog enigszins overeen zou stemmen met het besluit van het Europees Parlement van 17 december 2008.
Met name in de opt-outkwestie bleef de Raad onwrikbaar vasthouden aan zijn standpunt. Van de kant van het Parlement werden diverse compromissen aangeboden, die werkgevers een hoge mate van flexibiliteit op het punt van arbeidstijden zou hebben geboden. Met name wat betreft de voorwaarden voor de aanwezigheidsdienst toonde het Parlement zich zeer inschikkelijk jegens de Raad. Uiteindelijk maakte de meerderheid, oftewel negen lidstaten, gebruik van de opt-out voor de aanwezigheidsdienst. Een blokkerende minderheid in de Raad hield een aantasting van de uitzonderingsbepaling tegen. Zelfs een indicatie betreffende de afloop van de opt-out haalde het niet.
Wat de aanwezigheidsdienst betreft: het Hof van Justitie heeft duidelijk gemaakt dat aanwezigheidsdiensten onder de arbeidstijd vallen. Ook het inactieve deel kan niet in zijn geheel of deels als rusttijd worden beschouwd, zoals de Raad dat wilde. Voor de EP-delegatie stond bovendien vast dat aanwezigheidsdienst ook dan noodzakelijk is wanneer voortzetting van het werk dit vereist. Deze beperking wilde de Raad niet accepteren. Wat betekent dit nu echter? Brengt de ober die in een restaurant op gasten zitten te wachten, een inactieve aanwezigheidsdienst door die anders wordt vergoed? Dat is toch te gek! Met alle respect voor de gewenste flexibiliteit, het Parlement maakte zich ook sterk voor een maximale arbeidstijd van 48 uur per werknemer, niet per overeenkomst. Op dit punt kwamen we niet eens tot een akkoord dat dit beginsel wordt vastgelegd in een overweging.
Voor de EP-delegatie stond vast dat geen compromis nog altijd beter is dan een slecht compromis ten koste van de werknemers. Het Parlement heeft de Raad tal van voorstellen voorgelegd, die volgens ons deels tot aan de pijngrens gingen. Maar een groep in de Raad toonde geen enkele compromisbereidheid. Ik geloof ook dat de Commissie hier en daar ook nog voorstellen had kunnen doen die het standpunt van de Raad enerzijds en dat van het Parlement anderzijds evenwichtiger hadden weerspiegeld.
Het Parlement heeft in deze zittingsperiode 389 besluiten genomen volgens de medebeslissingsprocedure, waarvan 24 in derde lezing na succesvolle bemiddeling werden afgesloten. Dit geeft toch duidelijk aan dat er wel degelijk een samenwerkingscultuur bestaat tussen de instellingen. Voor het eerst sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam is het bemiddelingscomité er in het geval van de Arbeidstijdrichtlijn in geslaagd om een akkoord te bereiken. Ik hoop dat de nieuwe Commissie zeer spoedig een nieuw voorstel zal voorleggen, dat dan - hopelijk - zal leiden tot een akkoord.
Tot slot spreek ik mijn dank uit aan het secretariaat van het bemiddelingscomité voor het uitstekende voorwerk.
Michal Sedláĉek
fungerend voorzitter van de Raad. - (CS) Geachte Voorzitter, geachte rapporteur, dames en heren, mijnheer de commissaris. Ik zou u graag namens het Tsjechisch voorzitterschap kennis willen geven van het standpunt van de Raad inzake de reeds afgesloten bemiddelingsprocedure ten aanzien van de herziening van de richtlijn over de organisatie van de arbeidstijd. Zoals u allen ongetwijfeld weet, heeft de Raad er vier jaren lang intensief over onderhandeld alvorens in juni vorig jaar eindelijk, na een uiterst gecompliceerd onderhandelingsproces, te komen tot een gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van de inhoud van de richtlijn in kwestie.
Een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten is het erover eens geworden het belangrijkste knelpunt, namelijk de zogeheten opt-out, te handhaven in de nieuwe richtlijn, zij het voorzien van vastomlijnde voorwaarden, zodat er beduidend minder eenvoudig gebruik kan worden gemaakt. De Raad wilde bijvoorbeeld dat de maximale duur van de arbeidsweek bij toepassing van de opt-out verlaagd zou worden van 78 tot 60 of 65 uur en stelde voor een verbod op vastlegging van het opt-outrecht bij de ondertekening van de arbeidsovereenkomst in te voeren of de periode waarvoor een gegeven werknemer in kan stemmen met uitvoering van werkzaamheden in het opt-outregime te beperken tot een jaar. Het doel van de Raad was enerzijds om het gebruik van de opt-out in de lidstaten te beperken en anderzijds om te komen tot een grotere mate van bescherming van de werknemer die gebruik maakt van de opt-out. De Raad vond zijn voorstel voor een richtlijn evenwichtig, zag er een belangrijke verbetering van de werknemersbescherming in en hoopte dan ook dat het de goedkeuring zou kunnen wegdragen van het Parlement en dat deze het voorstel in tweede lezing zou goedkeuren.
Het Tsjechisch voorzitterschap zag na de stemming vorig jaar december wel in dat de twee instellingen nogal verschillend tegen dit voorstel aankijken. Tegelijkertijd heeft het voorzitterschap de bemiddelingsprocedure niet willen opvatten als een prestigestrijd tussen de beide instellingen, maar heeft het zich ingezet voor een pragmatische, niet-ideologische en realistische aanpak, ten volste rekening houdend met de werkelijkheid op de Europese arbeidsmarkt. Het is een onmiskenbaar feit dat op dit moment 15 van de 27 lidstaten van de EU gebruik maken van de opt-out. We hebben vanaf januari dit jaar, toen de Tsjechische Republiek het voorzitterschap van de Raad op zich nam, op alle mogelijke niveaus intensieve besprekingen gevoerd om een realistische opening te vinden voor een compromis met het Parlement. Reeds op 13 januari vond in Praag de eerste bijeenkomst met de lidstaten over dit onderwerp plaats. Er vonden op zijn minst acht rondes aan formele dialogen plaats, alsook - heel ongebruikelijk - drie rondes van de bemiddelingsprocedure zelf. Ik zou graag op deze plaats de Commissie en dan met name commissaris Špidla willen bedanken voor haar deskundige hulp en constructieve opstelling bij de zoektocht naar een compromis voor deze richtlijn. De Raad was bereid tot een akkoord, om af te dingen op zijn gezamenlijk standpunt, en toch is er geen akkoord tot stand gekomen. De afgelopen maanden heeft het Tsjechisch voorzitterschap zich actief en met een gevoel van urgentie ingezet voor de onderhandelingen met het Parlement en heeft het dit Parlement een groot aantal compromisvoorstellen gedaan met betrekking tot de verschillende onderwerpen van de richtlijn, om zo te komen tot een eindresultaat waar zowel de Raad als het Parlement tevreden mee zou kunnen zijn.
Met de hand op het hart kan ik u verzekeren dat de Raad een groot aantal concessies heeft gedaan om het Parlement tegemoet te komen en toch was het niet tevreden. Zo was de Raad bereid om zijn gezamenlijk standpunt te verlaten en mee te gaan met het standpunt van het Parlement dat alle aanwezigheidsdiensten als daadwerkelijke arbeidstijd aangemerkt dienen te worden. Ook heeft de Raad water bij de wijn gedaan in de discussie over de afstemming van beroep en gezinsleven als het gaat om de termijn voor de verschaffing van vervangende rusttijd overdag, in de kwestie van de definitie van hoger personeel en bij nog een groot aantal andere onderwerpen. De Raad was tevens bereid om een akkoord te sluiten met het Parlement met betrekking tot de cruciale opt-outkwestie, was bereid het Parlement hierin tegemoet te komen en heeft ook andere voorstellen van het Parlement overgenomen, zoals bijvoorbeeld het verbod op het sluiten van een opt-outregeling tijdens de proeftijd. Ook heeft de Raad afgezien van een maximale wekelijkse arbeidstijd voor de opt-out, ook al hadden wij natuurlijk het gevoel daarmee tegen het belang van de werknemers in te druisen. Ook waren we nog bereid om het voorstel tot registratie van daadwerkelijk tijdens de opt-out gewerkte uren over te nemen. Maar het Parlement kwam de Raad geen stap tegemoet.
Namens het Tsjechisch voorzitterschap wil ik blijk geven van mijn oprechte spijt over het feit dat het Parlement niet bereid was tot een compromis en dus niet tot een akkoord heeft willen komen over een herziening van de richtlijn waarop niet alleen de lidstaten, maar ook de burgers van de Europese Unie al vijf lange jaren zitten te wachten. Bij goedkeuring van de herziene richtlijn zouden werknemers een betere bescherming genieten, zouden allerlei problemen met betrekking tot beschikbaarheidsdiensten en rusttijden uit de wereld zijn geholpen en zouden de nodige voorwaarden zijn geschapen voor een geleidelijke vermindering van het gebruik van de opt-outregeling in de lidstaten. De vertegenwoordigers van de onderhandelingscommissie waren echter niet voor deze argumenten vatbaar. Ze weigerden erin mee te gaan en wezen een hele reeks buitengewoon toeschietelijke voorstellen van de Raad alsook compromissen van de Commissie van de hand en bleven verschanst in hun ideologische loopgraven. Aangezien het Parlement niet bereid was om rekening te houden met de krachtenverdeling in de Raad en de huidige stand van zaken, blijft de huidige richtlijn van kracht. Dat betekent dat er nog altijd geen beperkingen worden aangebracht op het gebruik van de opt-out, dat er geen monitoring wordt ingevoerd en dat werknemers nog altijd tot 78 uur per week moeten werken. Bovendien werkt het Parlement met zijn houding een grotere gebruikmaking van de opt-out in de hand. De Europese Commissie heeft nu reeds indicaties dat twee lidstaten die tot op heden geen gebruik maakten van de opt-out dit nu wel overwegen. Daarmee wordt de hoop op toekomstige afschaffing van deze regeling alleen maar kleiner en dat is nu precies wat de Raad wilde voorkomen. Het Parlement heeft echter anders geoordeeld.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren. Het spijt mij zeer dat de Raad en het Parlement in de laatste ronde van het bemiddelingsproces niet tot een akkoord zijn gekomen met betrekking tot de herziening van de richtlijn inzake de organisatie van de arbeidstijd. De Commissie heeft alles in het werk gesteld om een compromis te faciliteren, heeft een hele reeks verschillende voorstellen ingediend met betrekking tot de belangrijkste kwesties om ervoor te zorgen dat beide wetgevers elkaar uiteindelijk zouden weten te vinden. De Raad en het Parlement bleven uiteindelijk bij hun uiteenlopende standpunten inzake de toekomst van de uitzonderingsbepalingen, de zogeheten opt-out, en het was niet mogelijk om beide instellingen nader tot elkaar te brengen.
Ik heb begrip en ook respect voor de wens van het Parlement om eens en voor altijd een einde te maken aan het gebruik van de opt-out. Ook voor mij zou dat de ideale oplossing zijn en het was dan ook als zodanig een belangrijk element van het Commissievoorstel ter wijziging van de richtlijn in 2005. Desalniettemin is na meerdere jaren van onderhandelen duidelijk gebleken dat met een dergelijk standpunt geen overeenstemming bereikt kan worden met de Raad, dat de blokkerende minderheid hiermee niet overwonnen kan worden. De grote meerderheid van lidstaten stond er eenvoudigweg op ook in de toekomst individuele uitzonderingen te mogen toepassen en deze mogelijkheid te handhaven in de richtlijn. Om die reden heeft de Commissie allerlei alternatieve voorstellen ingediend die zouden moeten leiden tot een betere rechtsbescherming van werknemers die van deze uitzonderingsbepaling gebruikmaken en tot een feitelijke vermindering van het gebruik ervan. Ook hadden deze tot doel een doeltreffend monitoringssysteem op poten te zetten voor het gebruik van deze uitzonderingsbepalingen op zowel nationaal als Europees niveau, alsook om beperkingen aan te brengen op het huidige gebruik van de opt-out. Daarmee zou worden bereikt dat het voor de lidstaten steeds minder aantrekkelijk zou worden om uitzonderingen toe te staan. Ik ben ervan overtuigd dat deze benadering in de alledaagse praktijk geleid zou hebben tot een beduidende verbetering van de arbeidsomstandigheden van werknemers en nog belangrijker: tot een grotere kans op de lange termijn dat de lidstaten overgaan tot afschaffing van de uitzonderingsbepalingen. Het Parlement ging ervan uit dat er geen enkele betere optie bestaat dan een nadrukkelijke afschaffing van de opt-outs. Ik heb respect voor de onderliggende redenen voor deze beslissing, maar ben desalniettemin een andere mening toegedaan.
Want zoals ik reeds vele malen gezegd heb, was ik er heilig van overtuigd dat wanneer er geen akkoord bereikt zou worden, dit slecht nieuws zou zijn voor de Europese werknemers en het Europese bedrijfsleven. En ook voor de Europese instellingen en Europa als geheel. Want allereerst wordt het probleem van de uitzonderingsbepalingen niet opgelost. Daarentegen zal er daar gebruik van worden blijven gemaakt overeenkomstig de huidige richtlijn, dus zonder enige einddatum en met slechts een zeer klein aantal beperkingen en überhaupt zonder enige evaluatie. Ik weet dat veel van u hebben tegengeworpen dat werknemers dan 65 uur per week zouden moeten werken. Ik heb daar het grootste begrip voor. Het punt echter is dat er met de huidige richtlijn zelfs 70 uur per week gewerkt kan worden. Mijn tweede argument is dat ondanks het feit dat de vonnissen van het Hof van Justitie inzake beschikbaarheidsdiensten en compenserende rusttijden overeind blijven, dit in de praktijk naar ik vrees niet direct leiden zal tot een betere bescherming van werknemers. In een groot aantal lidstaten hebben sectoren waar veel gewerkt wordt met beschikbaarheidsdiensten nu reeds grote problemen de regels voortvloeiend uit de arresten SIMAP en Jaeger na te leven. Het resultaat tot nog toe is een groeiend aantal lidstaten dat dit probleem oplost met behulp van de uitzonderingsbepalingen. Dat zijn er nu al vijftien en ik vrees dat nu er een akkoord is over beschikbaarheidsdiensten, nog meer lidstaten zullen overgaan tot toepassing van de opt-out om zich op die manier aan te passen aan de besluiten van het Europese Hof van Justitie, domweg omdat ze niet anders kunnen. Hoe meer lidstaten een opt-out hebben, des te moeilijker wordt het om in de toekomst in de Raad een besluit te nemen over de beëindiging ervan. Een derde punt is dat het mislukken van de onderhandelingen betekent dat een hele reeks belangrijke door de Raad goedgekeurde speciale waarborgen voor werknemers in Europa die nu reeds gebruikmaken van de uitzonderingsbepalingen niet gelden zullen, niet in kracht zullen treden. En tot slot ontzeggen wij onszelf de mogelijkheid om te komen tot verbeteringen met betrekking tot maatregelen ten behoeve van een goed evenwicht tussen beroep en gezinsleven en tot duidelijkere definities van uitzonderingen voor zelfstandige ondernemers. Beide wetgevende instanties hebben echter hun besluit reeds genomen, en een onmiddellijk gevolg daarvan is dat er geen buitengewone evaluatie van de opt-outs gemaakt zal worden overeenkomstig de huidige richtlijn inzake de arbeidstijd. Ik respecteer dit besluit. Samen met de overige leden van de Commissie zal ik mij nu buigen over de situatie zoals die nu ontstaan is als gevolg van het uitblijven van een akkoord tussen de twee wetgevende instanties.
Ik wil echter constateren dat na vijf jaar onderhandelingen waarbij een hele reeks deelvoorstellen is ingediend, waarbij een groot aantal pogingen is gedaan om een uitweg te vinden, deze weg niet gevonden is. Dat betekent dat het niet eenvoudig zal zijn om een nieuw voorstel in te dienen dat het probleem als bij toverslag oplossen zou. Daarom acht ik het van groot belang dat de kwestie zorgvuldig besproken wordt met de sociale partners. Pas daarna zal de Commissie weer enig besluit kunnen nemen terzake en bepalen hoe verder te gaan.
Hartmut Nassauer
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, namens de PPE-DE-Fractie wil ik allereerst de constatering uiten dat het mislukken van de bemiddelingsprocedure voor een nieuw arbeidstijdrecht in Europa, en dientengevolge het voortbestaan van het oude arbeidstijdrecht, niet goed is voor de Europese werknemers.
Verder moet ik vaststellen dat het niet klopt dat alleen de Raad hieraan debet is en dat de meerderheid van het Parlement zich zou hebben opgeofferd voor de belangen van de werknemers. Feit is dat beide schuld dragen. Het klopt dat de Raad in de opt-outkwestie onverzettelijk bleef vasthouden aan zijn standpunt, maar ook de meerderheid van het Parlement bleef net zo onverzettelijk vasthouden aan haar opstelling dat pas een oplossing gevonden kan worden wanneer de opt-out van tafel komt. Zo zijn de twee partijen als sneltreinen op elkaar af geraasd en het gevolg daarvan was te voorzien.
Daarmee zijn kansen verloren gegaan. Het zou mogelijk zijn geweest om bijvoorbeeld een Europese aanwezigheidsdienstregeling te vinden waarin voor de gehele EU zou zijn vastgesteld: "Aanwezigheidsdienst is arbeidstijd”, zoals het Hof van Justitie heeft bepaald. Daarvoor zou een iets flexibeler opstelling van de meerderheid van het Parlement in de opt-outkwestie nodig zijn geweest, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag in welk geval een opt-out mogelijk is - en dat zo stringent mogelijk geformuleerd - en wie dit beslist. Verder hadden de sociale partners erbij betrokken moeten worden. Maar dit alles werd verzuimd. De opt-out moest en zou weg, alsof het een heilige koe was. Dat was de andere kant van de onverzoenlijke houding die een oplossing onmogelijk maakte. Dat is uitermate betreurenswaardig. Zoals ik al zei, dit is niet goed voor de werknemers.
Alejandro Cercas
namens de PSE-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, hoewel vruchteloze pogingen tot melancholie leiden, herhaal ik dat de opt-out moet verdwijnen, omdat die was voorzien voor een periode van tien jaar en die is in 2003 afgelopen. Het verstrijken van die periode is van groot belang voor de volksgezondheid, voor de combinatie van gezins- en beroepsleven, voor het voeren van een debat dat aansluit bij het debat we een half uur geleden hebben gevoerd en dat coherent is met het debat dat volgt, voor de naleving van de internationale verdragen van de IAO, voor de implementatie van het Europees sociaal recht, voor de handhaving van werknemersorganisaties en voor de handhaving van het vertrouwen van de burgers in de Europese instellingen.
Zoals de Voorzitster heeft gezegd, is er geen akkoord bereikt omdat het voorstel van de Raad een achteruitgang naar de arbeidsverhoudingen in de achttiende eeuw betekent dat het arbeidsrecht wordt gereduceerd tot een bilaterale verhouding tussen werkgever en werknemer, zonder wetten, zonder regels, zonder aan iets anders gebonden te zijn dan aan het zogenaamde "recht van vrije keuze”, waarbij gemakshalve voorbij wordt gegaan aan de ongelijke machtsverhouding tussen werkgever en werknemer.
Dit is niet waar. Er worden onjuiste verklaringen gegeven. Het Parlement heeft zich geroerd, heeft allerlei alternatieve oplossingen voor reële problemen gegeven. Maar het gaat hier om een ideologisch probleem. De Raad wilde geen einde maken aan de opt-out. De minderheid van de Raad wilde dat de opt-out, die in 1993 slechts als een tijdelijke regeling werd gezien, een permanente status zou krijgen en met de instemming van het Parlement eeuwig zou duren, zodat wij in deze strijd onze hoop en waardigheid zouden behouden.
Ze wilden het niet. Ze wilden de opt-out alleen een facelift geven, maar de regeling dan wel permanent laten gelden, waardoor een van de basisinstrumenten van het Europees sociaal recht zou worden vernietigd. Dat is de waarheid, en niet dat het zou gaan om een arbeidstijdvermindering - met het voorstel van de Commissie en de Raad zou het totale aantal arbeidsuren uitkomen op 78 per week - omdat het aantal arbeidsuren berekend over drie maanden 60 en 65 zou zijn.
Hou dus op met onwaarheden te vertellen. Hou op het publiek te misleiden. Geef toe dat jullie permanent willen maken wat in 1993 als tijdelijk was bedoeld. Geef toe dat jullie van een uitzondering de regel willen maken.
Ze hebben voorgesteld er een derogatie van te maken, zoals in artikel 20. Een derogatie, geen uitzondering, zodat het een normale zaak wordt. Tegelijkertijd was het voorstel een frontale aanval op de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Ze hieven de rechten van artsen op en trokken een streep door hun arbeidsvoorwaarden. Ze zijn zelfs nooit in de buurt gekomen van wat ons of het Hof voor ogen stond over de verplichte rusttijden van artsen. Het was een frontale aanval op werknemers. En dan beschuldigen ze ons er ook nog eens van dat we op electoraal gewin uit zijn. Het is een eer om naar burgers en werknemers te mogen luisteren.
We zitten in een grote maatschappelijke crisis. Er is een enorme afstand tussen de burgers en de Europese instellingen. Gelukkig is het Parlement niet door de knieën gegaan voor de Raad en gelukkig, commissaris, komt er een nieuw Parlement en een nieuwe Commissie en komen er waarschijnlijk ook andere regeringen in de lidstaten. Er is hoop voor de werknemers in Europa: het mandaat van 17 december is gehandhaafd en we zetten onze strijd voort, mijnheer de commissaris.
(Applaus)
Elizabeth Lynne
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk weten wij dat er sprake was van een impasse, maar beter geen overeenkomst dan een slechte overeenkomst, althans zo denk ik erover.
Wij wisten al heel lang dat het onvermijdelijk zou zijn, maar toch duurde het heel lang voordat iedereen het wilde erkennen. Ik denk dat het bovenal te maken heeft met het feit dat sommige Parlementsleden de kiezer hun spierballen wilden laten zien.
Zodra een meerderheid van het Parlement de opt-out had weggestemd, kon er uiteraard geen overeenkomst meer worden bereikt, aangezien vijftien landen deze al gebruiken, zoals wij hebben kunnen horen.
Ik ondersteun de opt-out voor de limiet van 48 uur van de arbeidstijdenrichtlijn zolang alles gaat op vrijwillige basis. Tijdens commissievergaderingen heb ik getracht dit aan te scherpen door te zorgen dat de opt-out clausule niet gelijktijdig met de arbeidsovereenkomst wordt getekend, zodat iedereen achteraf altijd weer van de opt-out kan afzien. Feitelijk is dat ook wat de Raad heeft voorgesteld. Dit is van belang voor de flexibiliteit voor zowel werknemer als werkgever. Waarom zou iemand geen overuren mogen maken als hij of zij daar zelf voor kiest?
Mijn angst was ook dat mensen illegaal werk in gedreven zouden kunnen worden, waarbij ze dan vervolgens niet gedekt worden door de gezondheids- en veiligheidswetgeving, met inbegrip van de richtlijn inzake gevaarlijke machines.
Een veel groter probleem zijn de meervoudige contracten en de omschrijving van autonoom werk. Deze worden veel meer misbruikt dan de opt-out, maar de Raad heeft op dit punt niet echt zijn standpunt gewijzigd en het Parlement heeft er ook niet echt op aangedrongen.
Voor wat betreft de "aanwezigheidsdiensten”, ik ben van mening dat deze moeten worden geclassificeerd als werktijd. Ik was dan ook verheugd dat de Raad op dat punt enige beweging liet zien.
Zoals ik al zei aan het begin van dit debat vijf jaar geleden, zouden wij ons moeten baseren op de uitspraken van Hof in de zaken SIMAP en Jaeger, en niets anders. Misschien doen wij dat in de toekomst en behandelen wij dan alleen de zorgsector.
Tot slot wil ik zeggen dat ik blij ben dat wij hebben vastgehouden aan de opt-out voor de limiet van 48 uur, met name voor brandweerlieden in het Verenigd Koninkrijk, die het wel heel erg moeilijk hadden gekregen om nog een goede dekking te bieden indien de opt-out was gesneuveld. Ik feliciteer hen dan ook van harte met hun campagne.
Elisabeth Schroedter
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte heer Špidla, we hadden gehoopt de burgers van Europa nog voor de Europese verkiezingen een arbeidstijdrichtlijn met minimumnormen voor de gezondheidsbescherming te kunnen presenteren.
Dat had onze bijdrage aan de campagne "Gewoon goed werk” kunnen zijn. Ons besluit zou minimumnormen hebben opgeleverd en tegelijkertijd de nodige flexibiliteit hebben geboden die ziekenhuizen nodig hebben. Maar de Raad heeft dit alles wekenlang geblokkeerd, met als gevolg dat de richtlijn niet tot stand kwam. Helaas is ook de Commissie hier debet aan. Zij heeft nou niet bepaald bijgedragen aan een oplossing. Met haar voorstellen trad zij het arbeidsrecht met voeten en zette vraagtekens bij wat algemeen wordt beschouwd als wettelijke minimumnorm. Wij, en met ons ook een ruime meerderheid van de onderhandelingscommissie, waren echter niet bereid in te stemmen met een bij wet vastgestelde uitbuiting!
Tot de harde kern van de blokkeerders in de Raad - dat is bekend - behoorde ook de Duitse minister van Sociale Zaken en sociaaldemocraat Olaf Scholz. Hij wilde in alle ernst uitzonderingen opnemen, op basis waarvan werkweken van 78 uur toelaatbaar zijn. Terwijl hij zich in Duitsland als advocaat van de werknemers presenteert, maakt hij zich in Brussel tot woordvoerder van de Raadsleden die geen oog hebben voor de belangen van de Europese werknemers. Hij is de sociaaldemocraten in de rug aangevallen.
Ilda Figueiredo
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Voorzitter, we zijn blij met het gebrek aan overeenstemming tussen het Europees Parlement en de Raad over de wijziging van de richtlijn over de organisatie van de arbeidstijd, want dat wat voorgesteld werd is slechter dan de huidige situatie, zowel wat betreft de gemiddelde werkdag als wat betreft aanwezigheidsdiensten.
In feite was dit een poging van de Europese Commissie en de Raad om de weg te openen voor een devaluatie van de arbeid, een aanval op het recht van onderhandeling van de vakbonden en op de collectieve arbeidsovereenkomsten, door eenvoudige administratieve procedures mogelijk te maken voor de organisatie van de arbeidstijd en de uitbetaling daarvan, waarbij de aanwezigheidsdiensten en het recht op pauzes in het geding komen en het arbeidsrecht honderd jaar teruggaat in de tijd.
De verplichting om aanwezigheidsdiensten, inclusief pauzes, volledig uit te betalen, in de gezondheidssector en bij de hulpdiensten, zowel bij de brandweer als in alle andere sectoren, blijft derhalve van kracht, overeenkomstig de bestaande jurisprudentie.
We zullen aandacht blijven vragen voor de strijd van de arbeiders tegen de beruchte opt-out en voor de juiste waardering van arbeid, voor de verkorting van de werkdag, met behoud van salaris, wat in deze tijd van recessie een belangrijke voorwaarde is om arbeidsplaatsen te scheppen en de werkloosheid te bestrijden, en belangrijk is voor de gezondheid en veiligheid van werknemers en voor het evenwicht tussen werk en gezin.
We willen een echt sociaal Europa, dat niet vergeten wordt na de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Derek Roland Clark
namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de Tsjechische president Klaus merkte op 18 februari op dat het EU-stelsel een dogma is, dat in strijd is met de ervaringen uit het verleden.
Lidstaten hebben inderdaad een verleden. Zij regelen dingen op hun eigen manier, en dat betreft onder meer de manier waarop er wordt gewerkt. Toen ik tijdens het eerste overleg hierop wees en opmerkte dat de lidstaten niet in een keurslijf moesten worden geperst, vroeg een van de leden van dit Parlement zowaar of ik wel had moeten worden uitgenodigd voor die bijeenkomst. Dat noem ik nog eens democratie!
De documenten van de commissaris die later die avond werden overhandigd, bevatten onder andere een tekst over de voorkeuren en behoeften van werkers, die het onmogelijk maken een datum te bepalen waarop de opt-outs zouden moeten worden beëindigd - het is altijd prettig om weerklank te vinden!
Zoals President Klaus aangaf, bestaat er een grote kloof tussen de burger en zijn afgevaardigde in de EU, terwijl in de afzonderlijke lidstaten de kloof tussen burger en volksvertegenwoordiger veel kleiner is. Dit maakt de EU ondemocratisch. Ik ben het hier mee eens, en ik ben dan ook vastbesloten in dit opzicht de burger beter te vertegenwoordigen. Uiteindelijk is het aantal lidstaten dat zich uitspreekt voor opt-outs sinds 2004 gegroeid van vier naar vijftien. Zegt dat dan helemaal niets? En dan zijn er nog Parlementsleden die het lef hebben om 15 uit 27 lidstaten een blokkerende minderheid te noemen - dat dit Parlement de feiten zo kan verloochenen!
José Albino Silva Peneda
(PT) Twee thema's vielen op in deze onderhandelingen: de zogeheten aanwezigheidsdienst en de opt-outclausule.
Wat de aanwezigheidsdienst betreft, wil ik zeggen dat we niet ver van een compromis waren, maar de Raad haakte op het laatste moment om onduidelijke redenen af.
Wat de opt-out betreft: het Parlement kan nooit accepteren dat deze algemeen geldig wordt zonder nadere definitie, omdat dit in de praktijk eenvoudigweg een deregulering van de arbeidsmarkt zou impliceren.
De reden dat 15 landen momenteel de opt-out hanteren, is dat de aanwezigheidsdiensten niet voldoende zijn in verhouding tot de werkelijkheid. De regelingen voor aanwezigheidsdiensten zijn niet voldoende in verhouding tot de werkelijkheid, vooral in de gezondheidszorg. Het voorstel van het Parlement biedt daar een oplossing voor en dan zouden niet zoveel landen de mogelijkheid van een opt-out hoeven te gebruiken. Dit is tijdens de onderhandelingen ook door het voorzitterschap erkend.
Duidelijk moge zijn dat opt-out niets te maken heeft met flexibiliteit. Flexibiliteit wordt al voldoende gegarandeerd door een referentieperiode van een jaar in te stellen, zoals het Parlement al in 2005 heeft voorgesteld.
Het Parlement heeft zich er altijd voor ingezet om op zijn minst een datum in de toekomst denkbaar te maken waarop de mogelijkheid van opt-out komt te vervallen, Maar een minderheidsblok in de Raad heeft niet alleen dit niet geaccepteerd, maar heeft ook opt-out tot regel willen maken in plaats van uitzondering. Ik wil erop wijzen dat de mogelijkheid van opt-out in 1993 is geaccepteerd, maar als duidelijke uitzondering op de regel.
Geachte afgevaardigden, een arbeidscontract is niet vergelijkbaar met andere contracten, waarin de partners gelijkwaardig zijn. Arbeidsrecht en arbeidswetenschappen bestaan in Europa omdat sinds lang onderkend wordt dat een van de partijen in een zwakkere positie verkeert en daarom beschermd moet worden.
Het minderheidsblok in de Raad heeft met de rigiditeit die het aan de dag heeft gelegd, een einde willen maken aan deze bescherming, wat ik onacceptabel vind voor iedereen die de fundamentele waarden verdedigt die ten grondslag liggen aan het Europees sociaal model.
Jan Andersson
(SV) Mevrouw de Voorzitter, ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om mijn collega's in het onderhandelingsteam te bedanken voor de goede samenwerking. Ik vind het jammer dat er geen akkoord zal worden bereikt. Dat komt door de situatie die we momenteel hebben, namelijk dat vijftien landen gebruik maken van de opt-out. Er kunnen er ongetwijfeld nog enkele bijkomen, en dat is geen goede situatie.
Ik kan u ook zeggen dat we tijdens de onderhandelingen een zekere vooruitgang hebben geboekt. Wat de inactiviteit tijdens de aanwezigheidsdienst en de compenserende rusttijden betreft, vind ik het een succes dat we allemaal stelden dat aanwezigheidsdienst arbeidstijd was. Ik denk dat we op dat punt een akkoord hadden kunnen bereiken. De reden waarom we geen akkoord hebben bereikt, was de opt-out. Aan de ene kant was er de Raad met een blokkeringsminderheid die de opt-out absoluut niet geschrapt wilde zien, en aan de andere kant - en dat wordt vaak vergeten - was er een grote meerderheid in het Europees Parlement die de opt-out wilde schrappen omdat die niets van doen heeft met gezondheid en veiligheid. Wij in het Parlement probeerden tot een oplossing te komen, wij stelden voor dat de Raad zelf een einddatum voor zou stellen. Uiteindelijk waren we zelfs bereid te zeggen: "We leggen slechts een datum vast voor verdere onderhandelingen en vinden van een einddatum”. Zelfs dat wilde de Raad niet aanvaarden. Toen werd het volkomen onmogelijk. Het was niet zo, mijnheer Sedláĉek, dat de Raad alle voorwaarden aanvaardde die het Parlement in verband met de opt-out stelde. Toen we de laatste dag aan de onderhandelingen begonnen, wees de Raad nagenoeg alle voorstellen af. Ik stel vast dat er eigenlijk een meerderheid bestaat voor het schrappen van de opt-out. Er is een grote meerderheid in het Parlement en een meerderheid in de Raad, maar helaas is het een minderheid in de Raad die mag beslissen dat de opt-out behouden moet blijven. Dat is onbevredigend. Ik hoop dat de Commissie terugkomt, dat men zijn verantwoordelijkheid neemt en dat het uitgangspunt van een nieuw voorstel zal zijn waar de richtlijn om draait, namelijk gezondheid en veiligheid van werknemers en dan moet de opt-out uitgefaseerd worden.
Bernard Lehideux
(FR) Mevrouw de Voorzitter, het Parlement en zijn rapporteur hebben zich gedwongen gezien een slecht compromis af te wijzen; het is terecht dat zij dit hebben gedaan. Onze delegatie is trouw gebleven aan het standpunt dat met een zeer grote meerderheid in de plenaire vergadering is aangenomen en dat ertoe opriep alle uitzonderingen op de wettelijke arbeidstijd op termijn af te schaffen.
De waarheid is echter dat het Parlement alleenstond in zijn wens om vooruitgang te boeken. De vertegenwoordigers van het Europese volk hadden partijpolitieke tegenstellingen overwonnen om een einde te maken aan het anachronisme van de opt-out. Wij waren de enigen die een echte compromistekst hadden voorgesteld, die door de Raad grandioos werd genegeerd, net als door de Commissie overigens. De Raad en de Commissie hebben zich aangesloten bij het standpunt van degenen die zich krachtig verzetten tegen iedere mogelijke vooruitgang in de rechten van werknemers in Europa.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het is duidelijk dat u uw doel hebt bereikt. Het Hof van Justitie dwingt u om alle aanwezigheidsdiensten als arbeidstijd te beschouwen; op dat punt hebt u dus niets verloren. De opt-out waar u voorstander van bent, bestaat nog steeds in de praktijk; de weerstand tegen vooruitgang heeft dus gezegevierd. De nieuwe leden die in juni worden gekozen, zullen meer dan ooit moeten strijden voor een harmonisatie naar boven van de sociale normen.
Dimitrios Papadimoulis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, de Raad draagt samen met de Commissie de volledige verantwoordelijkheid voor het feit dat het zoeken naar een compromisoplossing is mislukt, en daar is een doodeenvoudige reden voor. U wilde namelijk per se dat wij instemden met een compromis waarin de opt-out eeuwig in stand werd gehouden; u wilde ons en miljoenen werknemers bedriegen en vernederen door een tijdelijke uitzondering - die in 1993 werd toegekend aan Groot-Brittannië - om te zetten in een permanente, werknemersvijandige regeling. Gelukkig heeft de overgrote meerderheid van het Europees Parlement 'nee' gezegd. Als iemand nog twijfels heeft over wie de verantwoordelijkheid heeft, hoeft hij alleen maar te luisteren naar de redevoering van de vertegenwoordiger van het Tsjechisch voorzitterschap. Deze redevoering wordt gekenmerkt door dogmatisch neoliberalisme, door dwangvoorstellingen, verwaandheid en pogingen om op een goedkope manier de Europese burgers om de tuin te leiden.
Mijnheer Špidla, u hebt niet het recht om de arresten van het Europese Hof van Justitie "à la carte” toe te passen. U moet de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie toepassen en een inbreukprocedure instellen tegen de lidstaten die nu al jarenlang de arresten van het Hof niet toepassen. U kunt niet zeggen dat u dat niet doet omdat de richtlijn momenteel herzien wordt. Knoopt u het maar goed in uw oren: er is geen sprake van dat het Parlement instemt met een compromis als daarmee de opt-out niet wordt afgeschaft.
Edit Bauer
- (SK) Nadat we eerst nog de hoop hadden dat we overeenstemming zouden bereiken over de herziene richtlijn inzake werktijden, betreur ik ten zeerste dat dit niet is gebeurd. Er zijn ten minste twee redenen waarom dit niet het beste verslag was voor onze stemmers, met de verkiezingen in het vooruitzicht. De eerste heeft betrekking op een interessante en onverwachte ontwikkeling die plaatsvindt in de nieuwe lidstaten.
Sommige investeerders, met name uit landen in Oost-Azië, proberen niet alleen de Oost-Aziatische arbeidsethos in te voeren, waartegen werknemers wettige bescherming verzoeken, maar zij brengen ook een nieuw fenomeen naar de arbeidsmarkt: een poging om autochtone werknemers te vervangen door Oost-Aziatische werknemers die gewend zijn aan een andere arbeidscultuur en onbeperkte werkuren. In de huidige crisis, met toenemende werkloosheid, wordt de asymmetrische verhouding tussen werkgever en werknemer steeds duidelijker. Het beperken van het aantal werkuren is dan ook des te noodzakelijker, rekening houdend met de behoefte aan vrijheden van werknemers.
Het tweede probleem, dat nog steeds niet is opgelost en ernstige gevolgen heeft voor de nieuwe lidstaten, is de berekening van aanwezigheidsdiensten. Onder de huidige omstandigheden zijn wij verplicht een uitzonderingsclausule aan te nemen. We wilden die voorkomen, maar zonder die clausule kunnen wij geen basiszorg waarborgen. Mevrouw de Voorzitter, ik wil niet met de vinger wijzen, maar ik hoop toch dat we in de nieuwe verkiezingsperiode een aanvaardbare oplossing kunnen vinden voor deze urgente problemen.
Roberto Musacchio
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het mislukken van de richtlijn betreffende aspecten van de organisatie van de arbeidstijd was onvermijdelijk. De Raad heeft zijn provocerende standpunt gehandhaafd, zoals we eerder in dit Parlement hebben gehoord, door het negeren van de stemming in het Parlement, die bovendien jaren later in tweede lezing werd herhaald. En met die stemming presenteren we ons aan de kiezer - daar wil ik mevrouw Lynne op wijzen - aangezien we inderdaad het mandaat van de kiezer hebben.
Wat mij verontrust, is de inhoud van dit extremisme . De Raad wil zowel de opt-out als de jaarlijkse berekening van de arbeidstijd behouden. Ik wil de de commissaris en de Raad erop wijzen dat je tot 78 uur komt door uitstel van de rusttijden die in de door de Raad verdedigde tekst staan. Dit is dus een verslechtering ten opzichte van de oude richtlijn. Eerlijk gezegd is het moeilijk te begrijpen wat voor idee de Raad heeft van werk, van arbeidsvoorwaarden, maar ook van vakbonden en contracten.
Als we verder gaan met de logica van de opt-outs, als we de arbeidsvoorwaarden niet gaan harmoniseren, werken we niet voor maar tegen Europa. Dan worden er immers voorwaarden gecreëerd die het sociale weefsel van Europa aantasten en die verhinderen dat Europa de werkelijke oorzaken van de huidige crisis aanpakt.
De verantwoordelijkheden van de mislukking zijn dus duidelijk en allemaal toe te schrijven aan de Raad. Het Parlement heeft zijn plicht vervuld.
Juan Andrés Naranjo Escobar
(ES) Mevrouw de Voorzitter, het erkennen van een mislukking is de eerste stap naar succes. De bemiddeling is inderdaad mislukt, maar dat betekent niet dat de instellingen niet opnieuw met elkaar in dialoog kunnen gaan, en wel vanaf vandaag.
Het probleem zat hem niet zozeer in de praktische moeilijkheden van individuele derogatie van een maximale werkweek van 48 uur, want juist voor het wegnemen van dit probleem had het Parlement lange overgangsperioden voorgesteld. Het werkelijke probleem was het bestaan van zeer uiteenlopende opvattingen als het erom ging een communautaire regel vast te stellen die uiteindelijk tot doel had de volksgezondheid te beschermen en veiligheid op het werk te verzekeren. Een ander probleem dat zich onverwacht voordeed was dat bij het regelen van de wachttijd nieuwe uitspraken van het Hof van Justitie in aanmerking moesten worden genomen.
Wat betreft het hoofdprobleem - de opt-out - was het voorstel van de Raad naar mijn mening juridisch tegenstrijdig en bovenal in strijd met wat volgens mij de wezenlijke elementen zijn van een Europa dat geen afstand kan en ook niet mag doen van zijn sociale dimensie, wil het zijn identiteit niet verliezen. Het was ondenkbaar om in de communautaire wetgeving een algemene, permanente regel toe te laten die strijdig is met de eigen aanbeveling van de Commissie, die de lidstaten in haar sociale agenda met klem verzoekt het verdrag van de IAO na te leven. Het was ook mogelijk geweest om tot een akkoord te komen op basis van de reeks van uitzonderingen en algemene regels, en we hadden ook een beroep kunnen doen op de sociale partners, die vanuit hun onafhankelijke positie tot een rechtvaardig en doeltreffend akkoord hadden kunnen komen.
Kortom, de voorstellen van het Parlement bevatten voldoende oplossingen om tegemoet te komen aan de behoefte van ondernemingen om de arbeidsuren aan de werklast te kunnen aanpassen. Geen twee bedrijfstakken zijn immers hetzelfde en binnen dezelfde bedrijfstak zijn ook geen twee ondernemingen aan elkaar gelijk. Wat we nodig hebben, en wat met name mijn land nodig heeft, dat het hoogste werkloosheidspercentage in de Unie heeft, is dat onze ondernemingen meer mensen in dienst nemen en minder mensen ontslaan.
Dames en heren, ik behoor tot degenen die ervan overtuigd zijn dat onze sociale stelsels dringend aan hervormingen toe zijn en dat het heel goed mogelijk is om economische efficiency te verenigen met sociale verbeteringen, en vrijheid met rechtvaardigheid, en dat is ook precies de reden waarom grenzen moeten worden gesteld, waarom voor alle lidstaten een aantal minimale sociale normen moeten gelden.
Philip Bushill-Matthews
(EN) Mevrouw de Voorzitter, als toekomstige generaties ooit een oordeel moeten vellen over dit Parlement en zijn werk ten aanzien van het arbeidstijdendossier, dan twijfel ik er niet aan dat zij het gedrag van de Parlementsleden tijdens de trialoog met stijgende verbazing zullen betrachten. Zij zullen zien dat er begin jaren negentig, toen de sociaaldemocraten nog de grootste fractie van dit Parlement vormden en de meeste lidstaten nog een linkse regering hadden, een richtlijn in het leven werd geroepen; dat de richtlijn die werd opgesteld, hoezeer ook onbedoeld, een weerslag vormde van het aloude socialistische dogma dat je mensen niet zelf hun eigen keuzen kunt laten maken over de balans tussen werk en privéleven, maar dat politici het altijd beter weten, en dat Europese politici het uiteraard het beste van allemaal weten; kortom, dat er een richtlijn inzake arbeidstijden in het leven werd geroepen, die simpelweg nooit heeft gewerkt.
De opt-out, die oorspronkelijk bedoeld was voor het Verenigd Koninkrijk, groeide uit tot een opt-out waar veertien overige landen zich meer en meer op moesten beroepen, en wij hebben van het Tsjechische voorzitterschap mogen vernemen dat die groep vandaag met minstens twee lidstaten wordt uitgebreid. Ondertussen zijn 21 van 27 lidstaten er nooit in geslaagd de richtlijn te laten werken voor zover het de nationale zorgverlening betreft, zodat de Commissie moest komen met voorstellen om dit probleem op te lossen.
Wij zitten met een richtlijn die duidelijk niet kan worden uitgevoerd, en wat is de reactie van dit Parlement? Dat de mensen het mis hebben; dat de lidstaten het mis hebben; dat de Commissie het mis heeft; en dat iedereen in dit uniforme keurslijf moet worden geperst, al weten wij allemaal dat dit lang niet iedereen past. Begrijpelijkerwijs weigerde de Raad hierin mee te gaan, omdat de regeringen van de lidstaten, evenals de leden van Parlement, gekozen zijn om mogelijkheden voor mensen te creëren, niet om hen in hun vrijheid te beperken. Zij herinnerden zich kennelijk wat sommige Parlementsleden vergeten lijken te zijn.
De opt-out blijft dus voorlopig bestaan, maar dat geldt evenzeer voor de problemen, en de kwestie wordt nu vooruitgeschoven naar de volgende generatie van het Parlement tijdens de volgende zitting. Ik hoop maar dat onze nieuwe collega's, van ongeacht welk pluimage, wat zinniger zullen denken en wat meer zullen laten zien dat zij naar de mensen luisteren in plaats van hen te willen dicteren, kortom dat zij de hele richtlijn zullen afschaffen in plaats van de opt-out uit te bannen, en een frisse start zullen maken.
Jacek Protasiewicz
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het staat vast dat we vandaag, na vijf jaar lang ons uiterste best gedaan te hebben de Richtlijn betreffende de organisatie van de arbeidstijd te wijzigen, moeten concluderen dat we gefaald hebben. Het Parlement is er niet in geslaagd om overeenstemming te bereiken met de Raad en om nieuwe en betere wetgeving aan te nemen teneinde de situatie van werknemers te verbeteren, bijvoorbeeld met betrekking tot het maximaal aantal toegestane uren in een werkweek dat met instemming van de werknemer teruggebracht zou kunnen worden van 78 uur naar 65 uur.
Het spijt mij dat ik moet concluderen, en ik verschil hierover van mening met eerdere sprekers, met name van de linkerzijde, dat de verantwoordelijkheid voor deze afloop door het kiezen van een onrealistische onderhandelingsstrategie voor aanzienlijk deel bij ons Parlement ligt. Veel landen in Europa kennen de uitdrukking "goed is de grootste vijand van beter”. Helaas merkte ik tijdens de onderhandelingsperiode dat deze volkswijsheid volledig in de vergetelheid leek te zijn geraakt bij mijn medeafgevaardigden, met name aan de linkerzijde van het Parlement.
Hoewel het me geen voldoening geeft, zou ik toch graag het volgende willen zeggen. Ik herinner het Parlement eraan dat ik tijdens de eerste bijeenkomst van de bemiddelingscommissie een compromisbenadering heb voorgesteld, en in de wetenschap dat het in de meeste lidstaten al jaren gebruikelijk is om met instemming van de werknemer flexibele afspraken omtrent het organiseren van werktijd te hanteren, is het onterecht om radicale veranderingen te verwachten. Die verwachting kan resulteren in het vastlopen van de onderhandelingen en dat is helaas precies wat er is gebeurd. Ik vrees dat de verkiezingscampagne bij de keuze voor deze strategie voorop stond en geenszins het belang van de Europese werknemer.
Stephen Hughes
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het is tamelijk bizar dat de Raad het Parlement de schuld geeft van het vastlopen van deze besprekingen. Het Parlement heeft steeds het voortouw genomen en elke keer compromisvoorstellen gedaan. Laat op de dag kwam het Parlement met een compromisvoorstel, maar de Raad gaf geen millimeter toe, dus kan hij nu niet het Parlement de schuld geven van het mislukken van deze onderhandelingen.
Nu heeft Philip Bushill-Matthews het vanavond over keuzevrijheid voor werknemers, de vrijheid om zelf te bepalen op welke uren ze willen werken. Nou, Philip, kijk eens naar de situatie in het Verenigd Koninkrijk, de lidstaat die al het langst gebruik maakt van de algemene uitzonderingsbepaling. Volgens de Europese arbeidskrachtenenquête zijn daar 3,5 miljoen werknemers die regelmatig meer dan 48 uur in de week werken. In dezelfde enquête blijkt dat 58 procent van hen (bijna 60 procent) aangeeft dat ze minder dan 48 uur per week zouden willen werken. 2,2 miljoen van deze 3,5 miljoen mensen in het Verenigd Koninkrijk krijgen niets betaald voor het extra werk dat ze elke week doen. Die zijn niet gek, maar worden natuurlijk gedwongen die uren te werken, en zijn in een positie gebracht waarin ze wel meer uren móeten werken. Dát is waarvoor de uitzonderingsbepaling in de praktijk wordt gebruikt.
Ewa Tomaszewska
(PL) De Raad wilde koste wat kost de opt-outregeling - en daarmee de mogelijkheid tot het uitbreiden van de werkweek - behouden. De Raad heeft zich in deze kwestie niet flexibel betoond.
Aanwezigheidsdiensten zijn in eerste instantie een probleem voor werknemers in de publieke sector, met name in de gezondheidszorg, waar het uitbreiden van werktijd niet alleen resulteert in verslechterde omstandigheden voor artsen en verpleegkundigen, maar ook een gevaar oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van patiënten, en bovendien aan de arts een verantwoordingsplicht jegensde maatschappij oplegt in geval van verkeerde behandeling. In dit geval betekende "keuzevrijheid” dat er in een ziekenhuis in de stad Radom in Polen niemand werd aangenomen die niet met de procedure instemde. In de praktijk bestaat keuzevrijheid niet.
Het verdelen van de aanwezigheidsdienst in actieve en niet-actieve perioden is een poging om tijd die in werkelijkheid in dienst van de werkgever wordt doorgebracht, te classificeren als rusttijd. Het gaat om tijd die wordt doorgebracht op de werkplek en die niet op een andere wijze besteed kan worden. In de praktijk komt dit daarom neer op het stelen van tijd van de werknemer. Er is geen enkele reden om maatregelen goed te keuren die wij schadelijk achten.
Jan Cremers
Voorzitter, de sociaal bewogen Engelse ondernemer Robert Owen pleitte er in 1817 al voor om de achturige werkdag in te voeren. In zijn ogen was het met acht uur werk en een goede organisatie van de arbeid mogelijk welvaart voor iedereen te scheppen. En precies 125 jaar geleden werd in de Verenigde Staten de aanzet gegeven tot de invoering van de achturige werkdag. Het is een deel van ons gezamenlijk Europees democratisch gedachtegoed dat de verkorting van de werkweek bijdraagt aan een menswaardig bestaan. Daar is in de laatste decennia gelukkig meer aandacht voor de verdeling van arbeid en zorg aan toegevoegd.
Voorzitter, tegen deze achtergrond is het een grote schande dat we in Europa nog steeds een strijd moeten voeren voor de beperking van de maximale werkweek. Van werknemers eisen dat ze structureel overwerken en lange werkweken maken, is het vernietigen van arbeidsplaatsen. Robert Owen had gelijk: langer werken dan acht uur is contraproductief; dat blijkt ook uit diverse onderzoeken. In deze tijd van groeiende werkloosheid zijn de meerderheid van de Ministerraad en de Commissie een volkomen misplaatste richting ingeslagen.
Michal Sedláček
fungerend voorzitter van de Raad. - (CS) Dames en heren, ik vond dit een uiterst interessante discussie en zou nu willen reageren op een aantal opmerkingen. Allereerst wil ik iets zeggen dat hier niet genoemd is, maar dat wij toch echt eerlijk tegen onszelf zeggen moeten: genieten werknemers in Europa niet de allergrootste bescherming ter wereld? Ik denk van wel. Dus als gezegd wordt dat dit pogingen zijn om deze bescherming te ontmantelen of over een terugkeer naar de 19e eeuw, dan is dat gewoonweg niet waar. Het enige wat wij proberen is deze bescherming aan te passen aan de huidige economie en de economische situatie in de wereld. We leven niet in de 20e eeuw. We leven in de 21e eeuw en we werken ik wil niet zeggen hoelang, maar hoe dan ook ononderbroken. U ziet deze mobiele telefoon, u ziet de computers hier. We krijgen allemaal elke dag e-mails, vaak ook de klok rond en toch rekent niemand uit hoeveel uur iedereen precies werkt. Dus deze poging - en ik heb het over enige mate van flexibiliteit - is een poging om Europa überhaupt stand te laten houden in de wereldwijde concurrentiestrijd.
U had volkomen gelijk, mijnheer Nassauer, toen u ervoor pleitte om echt tot een akkoord te komen, bijvoorbeeld over de beschikbaarheidsdiensten. Wat dit betreft, wil ik erop wijzen dat de Raad het Parlement volledig tegemoet is gekomen door ermee in te stemmen beschikbaarheidsdiensten als arbeidstijd te laten tellen, dit in tegenstelling tot het gemeenschappelijk standpunt, dat beduidend anders klonk. We zijn als Raad zelfs zover gegaan het Parlement voor te stellen deze richtlijn slechts over de beschikbaarheidsdiensten te laten gaan en de hele kwestie van de opt-out voor later te bewaren. Het Parlement zweeg daarop echter in alle talen. Mevrouw Figueredo zei dat met de voorstellen van de Raad de positie van werknemers verslechtert, maar ik zou toch opnieuw willen wijzen op het punt waar het hier daadwerkelijk om draait. De Raad heeft voorgesteld om het aantal arbeidsuren bij toepassing van de opt-out terug te brengen van 78 tot 65 of 60 uur. De heer Cercas wees dit echter van de hand. De Raad heeft beperkingen voorgesteld, beperkingen op het vlak van monitoring, alsook beperkingen bij de toepassing van de opt-out. De Raad ging hier als geheel mee akkoord en toch werd het afgewezen. Ik vrees dat de heer Andersson zich wel eens flink kon vergissen als hij zegt dat de Raad niet bereid was in te gaan op het compromisvoorstel van de Commissie. De Raad heeft het voorstel toch echt in COREPER goedgekeurd. Het door de Commissie voorgestelde compromis is dus wel degelijk goedgekeurd door de Raad. Maar dus niet door het Parlement.
Ik zou nog willen zeggen dat ik eigenlijk niet goed weet wie er hier met de burgers van de Europese Unie spreekt. Wij spreken met de burgers in Europa en die zeggen ons dat ze vrijheid willen, niet nog meer ergens door iemand opgelegde verplichtingen. Ze willen met andere woorden niet dat politici zich telkens weer in hun privéleven mengen. Het is binnenkort 20 jaar geleden dat de fluwelen revolutie plaatsvond, het einde van het communisme in Europa. De mensen willen dat graag vieren door hun vrijheid daadwerkelijk te verdedigen. Ze willen niet overspoeld worden door alsmaar nieuwe regelgeving en verplichtingen.
Mijnheer Hughes, ik meen in mijn eerdere bijdragen duidelijk aangegeven te hebben in welke kwesties de Raad het Parlement tegemoet is gekomen. Het is dan ook buitengewoon onredelijk te beweren dat de Raad geen centimeter opgeschoven zou zijn in de richting van het Parlement. En dan nog de rapporteur die zei te hopen op een regeringswisseling in een aantal lidstaten. Dat is allemaal leuk en aardig, maar ik kan me maar moeilijk indenken dat een nieuwe Britse, conservatieve regering er andere standpunten op zou nahouden dan de regering van premier Brown.
Om het geheel af te sluiten, wil ik nog zeggen dat het ons ongelooflijk spijt dat we niet tot een akkoord zijn gekomen. Ook wilde ik nog kwijt dat wanneer u blijft weigeren de werkelijkheid van alledag onder ogen te zien, namelijk dat 15 van de 27 lidstaten gebruik maken van de opt-out en er in vele beroepen, met name in de nieuwe lidstaten, eenvoudigweg niet genoeg arbeidskrachten zijn om alles geheel volgens de regels te doen, dat de opt-out dan onvermijdelijk overeind blijft. Ik zou willen voorstellen dit onderwerp over tien jaar weer uit de kast te nemen, want dan liggen de kaarten in de lidstaten wellicht geheel anders. Laten we dusdanige voorwaarden creëren dat de lidstaten geen gebruik hoeven te maken van de opt-out. Want dan zou een compromis tot onze stomme verbazing wel eens heel snel binnen handbereik kunnen komen.
Vladimír Špidla
lid van de Commissie. - (CS) Dames en heren, er zijn tijdens het debat argumenten gebezigd die om goede redenen reeds vele malen te berde zijn gebracht. Ik denk dat het ook niet meer dan logisch is, aangezien dit debat al vijf jaar duurt en veel met ons gedaan heeft. Ik zou graag iedereen die dit debat al die tijd met zoveel ernst gevoerd heeft daar hartelijk voor willen danken. Feit is echter dat het resultaat dat nu tot stand is gekomen niet echt positief te noemen valt. Ook is het een niet erg stabiel resultaat; waarschijnlijk moet daar in de toekomst nog het een en ander aan veranderd worden. Ik vond het ook buitengewoon kenmerkend voor dit debat dat het praktisch over niets anders ging dan over de opt-out en dan tussen neus en lippen door nog een beetje over de beschikbaarheidsdiensten. Er werd eigenlijk in het geheel niet gesproken over compenserende rusttijden en ook niet over wijzigingen in verband met nachtarbeid en dergelijke. Echt, al deze wijzigingen, dus veel meer dan alleen die met betrekking tot de beschikbaarheidsdiensten en de opt-out, al deze wijzigingen zijn de gijzelaars van twee basiskwesties geworden. In 1993 is een richtlijn goedgekeurd met ruimte voor uitzonderingen. In deze richtlijn werd uitgegaan van een zekere herziening, echter niet alleen gericht op de opt-outregeling, maar op de richtlijn als geheel. In 2003 kwam het Europees Hof tot de uitspraak dat beschikbaarheidsdiensten op de werkvloer gelijk dienen te worden gesteld aan arbeidstijd. Deze uitspraak heeft zo zijn logica, voor mij staat die volledig buiten kijf. Op dat moment echter begon het aantal lidstaten dat gebruik maakt van de opt-outregeling razendsnel te groeien. De reden is heel eenvoudig. In het leeuwendeel van de lidstaten werden op de werkvloer doorgebrachte beschikbaarheidsdiensten zo goed als nooit aangemerkt als werkelijke arbeidstijd. Zodra ze er echter toe verplicht werden deze tijd als vaste arbeidstijd aan te merken, kozen lidstaten voor de opt-out om überhaupt binnen de kaders van de richtlijn te blijven.
Dames en heren, de situatie is zoals ik al zei uitermate gecompliceerd en heeft zo zijn interne dynamiek. In alle debatten van de afgelopen vijf jaar, uitermate diepgravende debatten, zijn praktisch alle mogelijke oplossingen tegen het licht gehouden. Desalniettemin beschouw ik ons debat hiermee nog niet ten einde. We moeten namelijk op zoek gaan naar nog andere oplossingen, want de huidige situatie is domweg onbevredigend. En dat is ze niet alleen vanwege de beschikbaarheidsdiensten, maar tevens om allerlei andere redenen; niet alleen vanwege de opt-out - uiteraard een zeer relevant vraagstuk - maar tevens om allerlei andere redenen als nachtarbeid, aanvullende vrije dagen en een hele reeks andere kwesties die bijdragen kunnen - en naar mijn mening geleidelijk aan ook moeten - aan de verbetering van de veiligheid en de bescherming van de gezondheid op het werk. Want dit is een richtlijn over veiligheid en bescherming van de gezondheid op het werk. En dat is specifiek waarop de indeling van de werktijd krachtens deze richtlijn gebaseerd is.
Dames en heren, we hebben hier te maken met twee wetgevers die na een intensief, vijf jaar lang durend debat niet tot een akkoord hebben weten te komen. Het is zoals het is en nu moeten we zien van daaruit weer verder te komen. De Commissie staat klaar om daar haar steentje aan bij te dragen.
Mechtild Rothe
Voorzitter van de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik heb verzocht nog een paar korte opmerkingen te mogen maken, want dat is naar mijn mening belangrijk.
Wanneer de voorzitter van de Raad, de heer Sedláček, zegt dat de Raad het voorstel begin vorige week heeft aangenomen, dan moet ik hier heel duidelijk stellen: wij hebben in de trialoog heel andere informatie gekregen. Wij kregen de informatie dat het voorstel van de Commissie niet zou worden geaccepteerd; dat in de proeftijd geen mogelijkheid voor een opt-out zou worden gegeven; en dat ook de duur van zes maanden evenmin werd geaccepteerd. Bovendien werd duidelijk gemaakt dat aanwezigheidsdienst niet wordt beschouwd als noodzakelijke voortzetting van de arbeidstijd. Hier werd ons dus duidelijk gemaakt wat u hier zo-even verwoordde, namelijk dat men bereid is tot aanpassingen. Dat was niet het standpunt van het Parlement. Daarom wil ik toch wel even duidelijk stellen dat dit de informatie is die wij hebben gekregen. Misschien zit het probleem in het feit dat u later bent gearriveerd, namelijk pas na middernacht; maar zoals ik al zei, hebben wij deze informatie gekregen.
Verder wekte collega Bushill-Matthews de indruk dat de onderhandelingen partijdig en eenzijdig waren. Ik wil één ding duidelijk maken: de onderhandelingsdelegatie bestond uit de rapporteur, de heer Cercas, de voorzitter van de commissie, de schaduwrapporteur Silva Peneda van de PPE-DE-Fractie en mij. Wij waren het voortdurend met elkaar eens. De reglementen van dit huis bepalen nu eenmaal dat mijn fractie geen meerderheid heeft in de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité! De uitslag was heel duidelijk: 15 stemmen voor en 0 stemmen tegen, bij 5 onthoudingen. Ook het debat van vandaag toont duidelijk aan dat een ruime meerderheid van het Parlement achter dit standpunt staat. Ik wil niet dat de gewekte indruk blijft bestaan.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Csaba Őry  
schriftelijk. - (HU) Geachte mijnheer de Voorzitter, geachte collega's.
Het is betreurenswaardig dat de wetgevende procedure met als doel de richtlijn inzake de organisatie van arbeidstijd te wijzigen, op een mislukking is uitgelopen. Hieruit blijkt dat de Raad en het Parlement het niet eens kunnen worden over een van de belangrijkste kwesties op het gebied van arbeid. De compromisoplossing die in twee lezingen door het Europees Parlement was bekrachtigd en die door het hele politieke scala, van links tot rechts werd gesteund, is door de Raad verworpen, juist op het moment dat er in heel Europa steeds meer banen verdwijnen, dat grote bedrijven één voor één hun saneringsplannen aankondigen, en dat van het geld van de belastingbetalers steeds grotere bedragen moeten worden aangewend om de banken die in de problemen zijn geraakt te helpen en om de schadelijke effecten van de economische crisis te verlichten.
Het koppige vasthouden van de Raad aan de opt-outclausule ging bovendien gepaard met de nadelige consequentie dat het als gevolg van de falende bemiddelingsprocedure met het Europees Parlement ook niet is gelukt de kwestie van diensttijden van artsen op geruststellende wijze te regelen, terwijl de wetgevers binnen de Europese Unie al zeer dicht bij een akkoord en de aanneming van een compromisoplossing waren. Een akkoord hierover zou voor alle betrokken partijen veel gunstiger zijn geweest dan voortzetting van de rechtsgeschillen. Ofschoon de gefundeerdheid van de uitspraken van het Europees Hof van Justitie door niemand in twijfel wordt getrokken, is het toch een vreemde situatie dat artsen voortdurend moeten procederen tegen de handhavers van de instellingen om hun rechten te kunnen uitoefenen.
Het is bedroevend dat de Raad in een jaar zo vol economische en sociale spanningen als 2009, niet de bereidheid heeft getoond om een van de belangrijkste kwesties, de organisatie van arbeidstijd, op Europees niveau te regelen.
