Europese ombudsman (2001) Beraadslagingen Commissie verzoekschriften 2001-2002
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0267/2002) van de heer Wyn, namens de Commissie verzoekschriften, over het jaarverslag van de Europese ombudsman voor 2001 (C5-0296/2002 - 2002/086(COS)) en
het verslag (A5-0271/2002) van de heer Koukiadis, namens de Commissie verzoekschriften, over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften tijdens het parlementaire jaar 2001-2002 (2002/2019(INI)).
Het woord is aan de heer Södermann, Europese ombudsman.

Söderman
Mevrouw de Voorzitter, op 1 september 1995 is het bureau van de ombudsman van start gegaan. In de periode sindsdien tot 15 september 2002 zijn er bij het bureau 10535 klachten binnengekomen, waarvan er 10437 zijn onderzocht.
Wij hebben 1385 volledige onderzoeken uitgevoerd, waarvan 19 op eigen initiatief. 1149 daarvan hadden betrekking op de Commissie; 137, op de administratie van het Europees Parlement; 53, op de Raad; en 12, op de Europese Investeringsbank.
Wat de resultaten betreft: in 345 gevallen zijn door de betreffende instelling maatregelen genomen om de klacht bevredigend af te wikkelen na door de ombudsman in kennis te zijn gebracht van de klacht.
In 206 gevallen is een kritische opmerking gemaakt; in 48 gevallen leidde het onderzoek tot een ontwerpaanbeveling of voorstel voor een minnelijke schikking, in de meeste gevallen met een goede uitkomst voor de indiener van de klacht.
In zes gevallen werd een speciaal verslag opgesteld aan het Europees Parlement; in vier daarvan steunde het Parlement de aanbevelingen van de ombudsman, terwijl de andere twee gevallen nog in behandeling zijn.
In 659 gevallen leidde een grondig onderzoek tot de conclusie van de ombudsman dat er geen sprake was van wanbeheer bij het optreden van de betreffende instelling.
Indien een geval niet onder het mandaat van de ombudsman valt, proberen wij altijd de indiener van de klacht voor behandeling van de kwestie te verwijzen naar een andere instantie. Zo hebben wij 2293 keer verwezen naar de nationale of regionale ombudsman dan wel het nationale of regionale parlement, in 884 gevallen geadviseerd een verzoekschrift in te dienen bij het Europees Parlement en in 913 gevallen de indiener medegedeeld zich tot de Commissie te richten.
In de loop der jaren is er kritiek gerezen op het vermeende gebrek aan bekendheid van de ombudsman en aan resultaten voor de burger omdat de instellingen hun medewerking niet zouden verlenen en evenmin hun verplichting tot goed bestuur zouden naleven. Anderen hebben gesteld dat het mandaat te eng zou zijn en dat de Europese ombudsman zich dient bezig te houden met klachten betreffende het Gemeenschapsrecht overal waar dat in de Unie wordt toegepast, of zelfs dat hij als volkstribunaal zou moeten fungeren, altijd paraat om ieder geval van onrecht te veroordelen.
De Europese ombudsman is stellig een van de bekendste ombudsinstellingen ter wereld. Onze voorlichtingscampagne is in 12 talen gesteld en gericht aan 350 miljoen burgers en inwoners van 15 lidstaten. Wij hebben elke lidstaat bezocht, persberichten uit laten gaan, voorlichtingsbrochures gepubliceerd en menige lezing en seminarie gehouden om bekendheid te geven aan ons werk.
Een van de doeltreffendste manieren om met een publiek van een dergelijke omvang te communiceren is via Internet. Ongeveer 2500 websites hebben een actieve link naar de site van de Europese ombudsman en bijna 42 procent van de klachten worden nu elektronisch ingediend, waarbij in veel gevallen gebruik wordt gemaakt van het online-klachtenformulier.
Het beste bewijs voor de toenemende bekendheid van de ombudsman is het gestaag groeiende aantal klachten. Elke maand komen er bijna 200 nieuwe klachten binnen, een toename van bijna 300 procent ten opzichte van het eerste volle jaar van samenwerking in 1996.
De resultaten van het werk van de ombudsman voor Europese burgers zijn eveneens indrukwekkend. Naast het bewerkstelligen van herstel in afzonderlijke gevallen, hebben wij belangrijke verbeteringen doorgevoerd in het functioneren van de instelling in algemene zin. Drie daarvan verdienen bijzondere vermelding.
Ten eerste hebben wij de instellingen en sommige instanties, waaronder de Europese Centrale Bank en Europol, ervan overtuigd de openbare toegankelijkheid van hun documenten te verbeteren.
Ten tweede heeft een op eigen initiatief uitgevoerd onderzoek ertoe geleid dat 17 instellingen en instanties codes van behoorlijk bestuur hebben aangenomen op basis van een door ons voorgesteld concept. Na een speciaal verslag heeft het Europees Parlement vorig jaar een herziene versie van de Code van goed administratief gedrag goedgekeurd. Wij hebben deze verbeterde versie van de Code op grote schaal rondgedeeld onder de instellingen en Europese burgers, wier recht op behoorlijk bestuur is belichaamd in de Code. Overeenkomstig de aanwijzingen van het Europees Parlement baseren wij ons op de Code om te beoordelen of er al dan niet sprake is van wanbeheer.
Ten derde hebben wij een belangrijke bijdrage geleverd aan het Handvest van de grondrechten, dat in december 2000 in Nice is afgekondigd. De ombudsman heeft voorgesteld in het Handvest het recht op behoorlijk bestuur op te nemen. Dat is overgenomen in artikel 41 van het Handvest.
Verder heeft de ombudsman zich sterk gemaakt voor de volledige en juiste toepassing van het Handvest. De instellingen van de Unie verklaren tegenover de burgers plechtig dat in het Handvest hun grondrechten zijn vastgelegd. De ombudsman beschouwt gevallen waarin de instellingen in hun handelen die rechten niet eerbiedigen derhalve als wanbeheer.
In de voorstellen van de ombudsman aan de Europese Conventie wordt onder meer geopperd om het Handvest overal waar het Gemeenschapsrecht van toepassing is juridisch bindend te maken.
In tegenstelling tot de geuite kritiek, verdienen de instellingen en instanties lof voor hun overwegend coöperatieve houding jegens de ombudsman. Zij hebben gewoonlijk correct, volledig en stipt gereageerd op de onderzoeken van de ombudsman en open gestaan voor de voorstellen tot minnelijke schikking en ontwerpaanbevelingen van de ombudsman.
Slechts in een enkel geval hebben zich problemen voorgedaan. In één geval ging het om de toegankelijkheid van informatie, waarbij de Commissie de ontwerpaanbeveling van de ombudsman afwees en niet handelde overeenkomstig een besluit van het Europees Parlement waarin het de ombudsman steunde. Het spijt me dat dit geval kennelijk niet op zichzelf staat en dat de regels voor gegevensbescherming wel vaker als excuus worden aangevoerd om de verplichting tot openheid te omzeilen.
De meeste instellingen en instanties hebben ook een code van goed administratief gedrag aangenomen. Ik begrijp nog altijd niet waarom niets is gedaan met de resolutie van het Parlement van september 2001, die een Europese bestuurswet beoogt.
Volgens mij is het alleen maar bevorderlijk voor de betrekkingen van de Unie met haar burgers als voor alle instellingen eenzelfde stel regels geldt.
Het spijt mij ook dat in het Statuut de verouderde eis van voorafgaande goedkeuring van publicaties door ambtenaren is gehandhaafd.
Ik ben het ermee eens dat het mandaat van de Europese ombudsman beperkt is. Ik ben altijd van mening geweest dat een netwerk van ombudslieden en commissies verzoekschriften nodig is om toe te zien op naleving van het Gemeenschapsrecht door de lidstaten. Wij hebben zulk een netwerk opgezet om informatie uit te wisselen, adviezen te geven en ervoor te zorgen dat klachten bij de meest competente instantie terechtkomen.
De Commissie, als hoeder van de verdragen, zou gebaat zijn bij de verdere ontwikkeling van het netwerk, omdat zij zo haar middelen beter zou kunnen inzetten voor de belangrijkste principekwesties.
De burgers zullen pas echt in de Europese Unie geloven als het Gemeenschapsrecht op alle niveaus van de Unie wordt geëerbiedigd.
De lidstaten zouden in het toekomstige Gemeenschapsrecht het Handvest van de grondrechten kunnen opnemen. Het netwerk van ombudslieden in de lidstaten zou ook een wezenlijke rol kunnen spelen bij het toezicht op de toepassing van het Handvest.
Indien een oplossing via een gewoon onderzoek door de ombudsman niet mogelijk is, zou de Europese ombudsman bereid zijn om de doorverwijzing van fundamentele gevallen naar het Hof van Justitie op te nemen in zijn takenpakket.
Ik hoop echt dat deze voorstellen op de steun kunnen rekenen van vertegenwoordigers van het Parlement in de Europese Conventie.
Tot slot wilde ik alle instellingen en instanties dankzeggen, en dan vooral de Europese Commissie, voor de doelmatige wijze waarop zij samen met de ombudsman de belangen van de Europese burgers heeft gediend.
Ook wilde ik het Europees Parlement en de Commissie verzoekschriften dankzeggen voor de goede adviezen en ondersteuning. Een bijzonder woord van dank is op zijn plaats voor de voorzitter van de Commissie, de heer Gemelli, en de rapporteur die het jaarlijks verslag van de ombudsman dit jaar verzorgt, de heer Wyn. Hartelijk dank. Ik ben blij met hun voorstellen tot nauwere samenwerking met de ombudsman en de Commissie verzoekschriften. Ik hoop dat die nauwere samenwerking zal leiden tot concrete resultaten voor de Europese burgers.

Wyn (Verts/ALE)
Mevrouw de Voorzitter, mij valt het genoegen te beurt in dit verslag het door de ombudsman ingediende jaarlijks verslag over het jaar 2001 goed te keuren. Het verslag gaat uitgebreid en in detail in op de activiteiten die in de loop van het jaar zijn uitgevoerd en met name op alle uiteenlopende zaken die zijn behandeld.
Na zeven jaar is de rol van de Europese ombudsman - het bevorderen van de openheid en democratische informatieplicht in de besluitvorming en het bestuur van de Europese Unie - niet meer weg te denken. De ombudsman heeft met het aanpakken van wanbeheer binnen de instellingen en instanties van de Gemeenschap een wezenlijke bijdrage geleverd tot een Unie waarin besluiten inderdaad zo open mogelijk voor de burger worden genomen. Dat het aantal rechtstreekse klachten ook in 2001 weer is toegenomen, laat duidelijk zien dat de ombudsman in zijn werkzaamheden steeds meer mensen bereikt. In het verslag wordt met genoegen geconstateerd dat deze gestage groei van het aantal klachten wordt gecompenseerd door de kortere behandeltijd van elk geval.
De huidige ombudsman, de heer Söderman, die ons al het een en ander heeft verteld, is inmiddels alom erkend en gerespecteerd in de Europese Unie, wat nog eens onderstreept wordt door de toekenning van prijzen als de Alexis de Tocqueville-prijs. Hij heeft zelfs een bezoek gebracht aan mijn eigen land, Wales. Uit dit bezoek aan een van de belangrijkste plaatsen ter wereld moge blijken hoe serieus hij zijn taak opvat.
Tijdens zijn ambtstermijn heeft hij de rechtsorde benadrukt, fundamentele rechten serieus genomen en grondbeginselen van behoorlijk bestuur toegepast, zoals transparantie, verantwoordelijkheid en respect voor burgers, en dat in niet minder dan 15 lidstaten en via 12 Gemeenschapstalen. Hij heeft zijn pensioen verdiend!
Het verslag stelt met groot genoegen vast in een toenemend aantal gevallen de Europese autoriteiten proberen een klacht op te lossen na van het betreffende probleem in kennis te zijn gesteld, en dat in andere gevallen een minnelijke schikking is getroffen.
De ombudsman verdient ook lof voor zijn pogingen om meer burgers te informeren over hun recht een klacht in te dienen. Dat is iets waarvan de Commissie verzoekschriften zich voortdurend bewust is. Tot het werk van de ombudsman behoort met andere woorden ook dat zijn website voortdurend wordt bijgewerkt om onder een steeds breder publiek bekendheid te geven aan zijn rol en om netwerken met koppelingen naar regionale ombudslieden op te zetten.
In dat opzicht zal de ombudsman enerzijds zoveel mogelijk mensen willen informeren over hun recht een klacht in te dienen en anderzijds niet moeten vergeten dat zijn bureau alleen klachten over de Gemeenschapsinstellingen in behandeling kan nemen. Onze rol als leden van het Parlement houdt in dit verband in dat we ons bewust moeten blijven van de rol van de ombudsman en de burgers over genoemd recht moeten voorlichten.
Het werk van de ombudsman is in de verslagperiode echter niet vrij van hindernissen geweest. Op het gebied van behoorlijk bestuur heeft het Europees Parlement in september 2001 de Code van goed administratief gedrag van de Europese Unie unaniem aangenomen en de Commissie verzocht met een voorstel voor een regeling voor dit onderwerp. Ik juich toe dat de ombudsman heeft besloten de beginselen van deze code in zijn werkzaamheden toe te passen. Ik moet hieraan echter toevoegen dat ik het teleurstellend vind dat de Commissie dit belangrijke verzoek nog niet heeft opgepakt. In het verslag wordt het Parlement gevraagd te overwegen een wetgevend initiatiefverslag op te stellen op basis van deze modelcode overeenkomstig artikel 192, en artikel 59 van het Reglement.
Wat betreft openheid en goed administratief gedrag merkt dit verslag op dat sommige instellingen proberen onlangs aangenomen voorschriften inzake de bescherming van gegevens aan te grijpen om hun werkzaamheden als vertrouwelijk te bestempelen. Het moet duidelijk worden gemaakt dat de voorschriften inzake de gegevensbescherming vooral betrekking hebben op de bescherming van het persoonlijke en gezinsleven en zeker geen beperking mogen betekenen van de voor de burgers beschikbare informatie over de werkzaamheden van de instellingen van de Europese Unie.
Met betrekking tot de inbreukprocedure, de artikel 226-procedure, waarbij de Europese Commissie onderzoek doet naar klachten over inbreuken op het Gemeenschapsrecht door lidstaten, waarover de ombudsman klachten blijft ontvangen - en dat is iets waarmee wij binnen de Commissie verzoekschriften maar al te bekend zijn - stelt het verslag dat, ondanks recente verbeteringen, die procedure zich achter gesloten deuren afspeelt, en dat de indiener van de klacht nog altijd niet wordt erkend als deelnemer. De Europese Commissie moet te veel zaken afhandelen, waardoor vertragingen ontstaan.
De ombudsman wordt genoemd in verband met zijn kritiek op de manier waarop de Europese Commissie onlangs de Griekse milieuklacht heeft behandeld, in dit geval over inbreuken op de communautaire milieuwetgeving door de Griekse overheid; uit onderzoek is gebleken dat een reeks gegevens verborgen werd gehouden, de verkeerde richtlijn werd toegepast, en de onpartijdige behandeling van de zaak niet werd gewaarborgd. Wij hebben waardering voor het harde werk van de Europese Commissie, maar omdat de ombudsman en onze Commissie verzoekschriften afhankelijk zijn van de doelmatigheid van het onderzoek, moeten wij erop kunnen vertrouwen dat dergelijke gevallen juist worden behandeld.
Tot slot ben ik blij met het aanbod van de ombudsman om met de Commissie verzoekschriften samen te werken om de contacten te versterken en ervaringen uit te wisselen met nationale en regionale ombudslieden en commissies verzoekschriften. Een nauwere samenwerking tussen het bureau van de Europese ombudsman en de Commissie verzoekschriften is onmisbaar. Ons werk is zeer nauw verweven en hoe die samenwerking tot stand kan komen, is heel goed te zien geweest toen de ombudsman zich in april tot de Commissie verzoekschriften richtte. I beveel het verslag aan bij het Parlement en wens de ombudsman alle geluk toe nu hij met pensioen gaat.

Koukiadis (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, het verslag over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften tijdens het parlementaire jaar 2001 -2002, waarvoor ik rapporteur mocht zijn, mag evenmin als het gelijksoortig verslag over de activiteiten van de Europese ombudsman, die beide vandaag in een gecombineerd debat worden behandeld, worden gezien als een routinezaak, en wel om heel concrete redenen. Deze verslagen gaan over twee grondrechten, het recht op het indienen van een verzoekschrift en het recht op het indienen van een klacht bij de Europese ombudsman. Beide rechten zijn verbonden met het burgerschap en vormen het belangrijkste instrument waarmee het Europees Parlement de politieke controle op de plaats en de mate van toepassing van het communautair recht door de communautaire instellingen en de lidstaten kan versterken.
Dankzij de verzoekschriften en de klachten krijgen wij een duidelijk beeld van de mate waarin ons Europa aan de verwachtingen van de Europese burgers voldoet. Europa wil dichter bij zijn burgers komen. Men wil de democratische legitimatie van de Europese Unie en met name het Europees Parlement versterken en zorgen voor meer transparantie, ons alom verkondigde doel. Dit kan in belangrijke mate worden verwezenlijkt met de inhoudelijke uitbouw van het verzoekschriften- en klachtenstelsel.
Dit gezegd zijnde wil ik met uw welnemen een beroep doen op de collega's en hen vragen deze verslagen en de daarin vervatte voorstellen zorgvuldig te lezen. Al deze voorstellen hebben tot doel de geloofwaardigheid van de communautaire organen en de efficiëntie van de maatregelen te versterken. Talrijke daarvan kunnen worden verwezenlijkt met de huidige Verdragen. Andere vergen daarentegen Verdragswijziging. In dat opzicht is het verslag dat de heer De Rossa namens de Commissie verzoekschriften opstelt en dat gericht is aan de voorzitter van de Conventie voor de toekomst van Europa zeer belangrijk. Hoe dan ook in beide gevallen gaat het om vraagstukken waaraan de fracties bij hun werkzaamheden prioriteit moeten toekennen.
Dan nu de voorstellen in mijn verslag, dat unaniem is goedgekeurd door de Commissie verzoekschriften. Ik wil eerst de aandacht vestigen op een voorstel dat mijns inziens een niet alleen praktische maar ook symbolische waarde heeft. Het Parlement behandelt elk jaar drie verslagen: ten eerste het verslag van de Commissie verzoekschriften, waarin de verzoekschriften van de Europese burgers over de gebrekkige toepassing van de communautaire wetgeving door de lidstaten worden behandeld, ten tweede het verslag van de Ombudsman waarin de klachten worden behandeld over de niet-naleving van de communautaire wetgeving door de communautaire instellingen en ten derde het verslag van de Commissie juridische zaken en interne markt waarin de toepassing van het communautair recht door de lidstaten aan de orde is. Deze drie verslagen houden rechtstreeks met elkaar verband en hebben gemeenschappelijke doelstellingen. Daarom is het niet gerechtvaardigd deze afzonderlijk te behandelen. Zij moeten in de plenaire vergadering in een gecombineerd debat en met zoveel mogelijk publiciteit worden besproken.
Aangezien alle drie verslagen over vraagstukken gaan waarbij op de een of andere manier de nationale autoriteiten - parlementen, rechtbanken en administratieve diensten - zijn betrokken, van wier samenwerking en controle talrijke van de hierin aan de orde gestelde vraagstukken afhankelijk zijn, moet mijns inziens worden nagedacht over de mogelijkheid deze verslagen in het Europees Parlement te bespreken in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de nationale autoriteiten. Op die manier kan een samenwerking tot stand worden gebracht, waarbij ik met name denk aan de nationale parlementen. Dan zal het debat zoveel mogelijk publiciteit krijgen en ook belangstelling wekken bij de Europese burger.
De bestudering levert nog een belangrijk vraagstuk op: het groeiend aantal verzoekschriften en klachten. Enerzijds is dat natuurlijk een goede ontwikkeling, omdat daaruit blijkt dat de burgers steeds meer deelnemen aan de uitoefening van deze rechten, maar anderzijds worden daardoor op een gegeven ogenblik problemen veroorzaakt voor de goede werking. Het lijdt geen enkele twijfel dat die problemen zich met de toetreding zullen verscherpen en het hoofd moet worden geboden. Daarom moeten wij vroeg of laat de werkzaamheden op een andere leest schoeien. Meer concreet gesproken zullen wij de mogelijkheid moeten onderzoeken om in samenwerking met de nationale ombudsmannen en commissies verzoekschriften, en eventueel met de bureaus van het Europees Parlement in de verschillende hoofdsteden, de diensten te decentraliseren.
Er staan in het verslag nog meer voorstellen die bestudeerd zouden moeten worden, maar ik heb niet voldoende tijd om daar op in te gaan. Ik wil slechts nog enkele opmerkingen maken over de inhoud van mijn verslag. Ook in het beoogde jaar was de sociale sector de meest gevoelige. Het gaat daarbij vooral om problemen bij het vrij verkeer, zoals de schending van het recht op verblijf, dubbele belasting, niet-toekenning van verzekeringsrechten, milieuproblemen en vraagstukken in verband met de erkenning van diploma's en vaardigheden. Bemoedigend is evenwel dat in veel gevallen, na samenwerking met de bevoegde nationale autoriteiten, degenen die het petitierecht hadden uitgeoefend gelijk hebben gekregen. Eveneens bemoedigend is dat er steeds meer collectieve verzoekschriften worden ingediend, dat wil zeggen verzoekschriften met meer dan duizend handtekeningen. Dit is iets waar wij aandacht aan moeten besteden, daar wij hier te maken krijgen met niet-gouvernementele organisaties.
Tot slot wil ik met het oog op het vertrek van de ombudsman, de heer Söderman, niet nalaten hem van harte te bedanken. Ik moet zeggen dat ik hem bewonder voor hetgeen hij tot nu toe heeft gedaan. Hij heeft de ombudsman als instelling prestige gegeven in de ogen van de Europese burgers. Hij laat ons derhalve een enorme erfenis na en wij moeten er nu voor zorgen dat deze instelling in de toekomst wordt gevrijwaard en zelfs wordt versterkt.

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, het jaarlijks debat over de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften en de Europese ombudsman vraagt onze aandacht voor de verhouding tussen burgers en de instellingen. Die verhouding is fundamenteel en vormt de basis voor al het beleid dat wij voeren, aangezien dat in laatste instantie voor de burgers is bedoeld. Het is dan ook belangrijk dat het Parlement, de ombudsman en de Commissie eens per jaar nagaan hoe met die dimensie rekening kan worden gehouden in hun reguliere dagelijkse werk.
Dit jaar is het debat echter anders, en wel om twee redenen.
Ten eerste is de Conventie druk doende met het uitwerken van de toekomst van Europa, en zowel de Commissie verzoekschriften als de ombudsman heeft de kwestie van 'het burgerschap voorgelegd aan die instantie via een aantal voorstellen. Die voorstellen betroffen enerzijds het recht van petitie, en anderzijds, het Handvest van de grondrechten, een bestuursrechtelijke wet en beroepsmiddelen.
Ten tweede heeft de ombudsman, de heer Söderman, het Parlement laten weten dat hij eind maart 2003 wil terugtreden. Dat houdt in dat hij nu voor de laatste keer een jaarlijks verslag presenteert aan deze vergadering. Staat u mij toe van de gelegenheid gebruik te maken om namens de Commissie de heer Söderman dank te zeggen voor het werk dat hij sinds zijn aanstelling in juli 1995 gedaan heeft.
Als eerste Europese ombudsman heeft hij een voortrekkersrol gespeeld en als zodanig een bijdrage geleverd tot een wezenlijke cultuuromslag binnen de Commissie. Ik weet zeker dat hetzelfde geldt voor de andere instellingen en instanties. Daarnaast hebben zijn op eigen initiatief uitgevoerde onderzoeken eveneens direct effect gesorteerd in de vorm van positieve bestuurlijke vernieuwing.
Daarvan wil ik graag enkele voorbeelden geven. Als eerste is dat de Code van goed administratief gedrag, die, het zij nogmaals gezegd, is voortgekomen uit een initiatief van het Parlement ten tijde van de goedkeuring van het verslag-Perry over de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften in 1996. Een tweede voorbeeld betreft de werving. Ten eerste is bereikt dat, in twee fasen, de leeftijdsgrens voor de concours is geschrapt, en ten tweede heeft dankzij de ombudsman nu iedere deelnemer aan een concours het recht op inzage in zijn of haar gecorrigeerde werk. Voor beide vernieuwingen moesten de administratie en traditie van de instellingen aanzienlijk worden gewijzigd. Tot slot hebben zijn inspanningen ons ertoe gebracht de betrekkingen tussen de indieners van een klacht en de Europese Commissie in het kader van inbreukprocedures beter te structuren.
Dat zijn de gebieden waarop de institutionele betrekkingen tussen de ombudsman - veelal, bovendien, met de steun van het Parlement - en de Commissie tot ware vooruitgang hebben geleid.
Ik wilde in het kort nog iets opmerken over de Code van goed administratief gedrag, omdat de verslagen van de heer Wyn en de heer Koukiadis daartoe aanleiding geven.
Er zij op gewezen dat de Commissie van meet af aan open heeft gestaan voor het Parlement en de ombudsman. Zij heeft diverse malen een ontwerp opgesteld, voor het eerst in 1998, en in haar huidige samenstelling heeft de Commissie haar eigen Gedragscode opgesteld en aangenomen. Die code is bedoeld voor de betrekkingen met de burgers, bindend van aard en komt op veel punten overeen met de Gedragscode die de ombudsman zelf heeft opgesteld. Naar aanleiding van dit belangrijke stuk heeft de Commissie in oktober 2000 haar eigen reglement van orde gewijzigd. Dat kan niet van alle instellingen gezegd worden. Er zijn natuurlijk nog bepaalde verschillen met laatstgenoemde code, zoals de ombudsman, de heer Perry, en nu de heer Koukiadis en de heer Wyn duidelijk hebben gemaakt.
Hoe het ook zij, de code van de Commissie is een belangrijke stap vooruit. Van alle codes die zijn aangenomen door de instellingen, is dat de code die het meest overeenkomt met de voorstellen van de ombudsman. De code is in november 2000 van kracht geworden en inmiddels ligt er een eerste evaluatieverslag, dat binnenkort zal worden rondgedeeld. De Commissie is zich er terdege van bewust dat, in weerwil van al haar inspanningen, de Europese ombudsman nog verder zou willen gaan. Hij heeft deze kwestie in feite in een speciaal verslag voorgelegd aan het Parlement, met als resultaat dat het Parlement zich een jaar geleden heeft uitgesproken vóór een gemeenschappelijke geharmoniseerde code voor alle instellingen. Dat is ook vandaag nog het standpunt van uw rapporteurs, de heer Wyn en de heer Koukiadis.
De Commissie realiseert zich dat de huidige situatie niet helemaal tot tevredenheid stemt, aangezien Europese burgers te maken hebben met verschillende normen voor behoorlijk bestuur, al naargelang de instelling die zij benaderen. Het is de Commissie momenteel echter niet mogelijk om met een wetgevend initiatief te komen. In het eerste verslag over de toepassing van de code van de Commissie komen slechts enkele gevallen aan de orde, zoals u ongetwijfeld zult zien, en over hoe de overige instellingen de andere codes toepassen, tasten wij in het duister. Daarnaast zijn, zoals ik net al zei, binnen de Conventie besprekingen gaande over het aannemen van een bestuursrechtelijke wet, en wij doen er ongetwijfeld goed aan de uitkomst daarvan af te wachten. In dit verband merk ik op dat het voorstel van de ombudsman aan de Conventie voorziet in de aanname van een dergelijke wet binnen een jaar nadat het Verdrag van kracht is geworden. Daarmee hebben wij enig respijt, dunkt me.
Tot slot een kanttekening bij het streven om tot een gemeenschappelijke code en een gemeenschappelijke wet te komen voor alle instellingen: dat heeft ongetwijfeld zijn nut, maar het neemt niet weg dat elke instelling haar eigen realiteit kent, zodat enige flexibiliteit op zijn plaats is.
Ik zal niet ingaan op alle punten die in de verslagen van de heer Koukiadis en de heer Wyn aan de orde zijn gesteld. Wel moet ik zeggen dat de betrekkingen tussen de ombudsman en de Commissie weliswaar hartelijk en zeer productief zijn, maar van tijd tot tijd ook aanleiding kunnen zijn tot het ontstaan van meningsverschillen over de institutionele betrekkingen. Waar de Commissie enerzijds het werk van de ombudsman looft, moet anderzijds worden geconstateerd dat de standpunten op bepaalde punten nog altijd afwijken. Het belangrijkste geschilpunt betreft wel de toepassing van de betreffende bepalingen van verordening 1049/2001 op inbreukdossiers en de uitleg van de richtlijn inzake de bescherming van gegevens. Het heeft echter weinig zin het standpunt te herhalen dat de heer Bolkestein met betrekking tot dit laatste punt namens de Commissie naar voren heeft gebracht of het advies van de Commissie inzake het voorstel tot wijziging van de voorschriften die gelden voor de ombudsman: die standpunten zijn zowel het Parlement als de ombudsman genoegzaam bekend.
Toch zou ik nog kort willen terugkomen op het verslag van de heer Koukiadis over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften. De EU-Commissie deelt de belangrijkste zorg van de rapporteur, de omstandigheden waarin de EU-Commissie en de Commissie verzoekschriften al dan niet gezamenlijk hun werk verrichten, efficiënter in te richten. Zoals de Voorzitter en sommige leden bekend is, heb ik in een specifiek geval zelf ondervonden dat de samenwerking met de Commissie verzoekschriften zeer georganiseerd verliep.
Om terug te keren naar de tekst: de naderende uitbreiding zou ons moeten aansporen tot verdere verbetering van onze procedure. In dit verband wil ik nogmaals wijzen op de bereidheid van de Commissie om een herziening van het interinstitutioneel akkoord met de Raad en het Parlement over het onderzoeken van verzoekschriften te bespreken. De Commissie is het tevens met de rapporteur eens over samenwerking met de nationale parlementen en regeringen in het kader van het zoeken van oplossingen voor vraagstukken die door verzoekschriften worden opgeworpen.
Ik wilde graag besluiten met een aantal opmerkingen die in deze periode van institutionele raadplegingen op hun plaats zijn. De Conventie heeft onder meer tot doel de instellingen dichter bij de burger te brengen. In dat verband moeten de mogelijkheden tot uitoefening van het recht op het indienen van een verzoekschrift beslist niet worden beperkt, maar juist worden geconsolideerd of van een gepast kader worden voorzien. Daarnaast is het voor een grotere transparantie van het institutionele stelsel uiteraard heel belangrijk dat burgers bekend zijn met de diverse beroepsmiddelen die hun ter beschikking staan op de diverse institutionele niveaus. De Europese Commissie is daarom blij met de bijdragen van de ombudsman en de Commissie verzoekschriften, en zegt toe deze welwillend te zullen bestuderen. Door de dialoog met opbouwende bedoelingen aan te gaan, zullen de Commissie, de ombudsman en het Europees Parlement bovendien de best mogelijke bijdrage leveren tot de belangenbehartiging van de Europese burger.

Perry (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, onderwerp van ons debat is het laatste jaarlijks verslag dat aan het Parlement zal worden gepresenteerd door Jacob Söderman. Het is nu niet het moment om afscheid te nemen, maar om onze waardering uit te spreken voor het werk dat Jacob Söderman heeft verricht en alles wat hij heeft gedaan in ons belang en niet in de laatste plaats in het belang van Europa.
De instellingen van de Europese Unie vormen nu eenmaal een grote, complexe bureaucratie, en dat er vergissingen en bestuurlijke fouten worden gemaakt, is onvermijdelijk De instellingen streven ernaar die fouten zoveel mogelijk te beperken, en zij zouden een open oor moeten hebben voor adviezen die hun daartoe worden verstrekt. Zoals ons allen bekend, is het de rol van de ombudsman om als arbiter billijk en objectief op te treden. Ik zou tegen de Commissie willen zeggen dat zij zich heel erg goed dient te bedenken alvorens één of meer van de bevindingen van de ombudsman af te wijzen.
Tot mijn ontzetting ben ik gevallen tegengekomen waarin de Commissie er geen enkele moeite mee had de bevindingen van de ombudsman naast zich neer te leggen. Zonder in detail te treden: ik heb hier een brief van de heer Prodi gericht aan één van mijn collega's. De ombudsman was van mening dat er sprake was geweest van wanbeheer en de Commissie weigerde absoluut om de gesignaleerde situatie te corrigeren. De heer Prodi schrijft het volgende: 'Ik ben ervan overtuigd dat de door ons geboden oplossing de meest geschikte is in het licht van de specifieke aard van het geval, en het spijt me dat uw kiezer een andere mening is toegedaan?. Het is dan ook goed te begrijpen dat het betreffende parlementslid mij als lid van de Commissie verzoekschriften heeft geschreven met de opmerking dat de reactie van de voorzitter van de Commissie bespottelijk is. Een dergelijke houding valt niet overeind te houden tegenover de burgers.
Het spijt me in zekere zin dat van de Commissie juist de heer Liikanen hier aanwezig is vanochtend. Ik heb altijd waardering voor zijn woorden en ben mij terdege bewust van de goede betrekkingen tussen zijn afdeling en de Commissie verzoekschriften. Hem vanochtend te horen spreken over de bereidheid van de Commissie om zich te buigen over de herziening van het interinstitutioneel akkoord, was een hart onder de riem. De tijd voor die herziening nadert met rasse schreden.
Ik wil mij krachtiger uitlaten over de Code van goed administratief gedrag. In december vorig jaar zegde commissaris Kinnock het Parlement toe ons een beoordeling te doen toekomen van de vrijwillige Code. Dat is nog altijd niet gebeurd, hoewel wij hebben vernomen dat het nu niet lang meer zal duren. Naar mijn mening heeft het al een jaar te lang geduurd.
Een code moet bindend zijn en niet vrijwillig. Hij moet ook consequent zijn. De burgers van Europa zien geen verschil tussen de instellingen van de Europese Unie. Brussel en Straatsburg zijn niet meer dan plaatsnamen voor hen. Waar zij behoefte aan hebben is een code die voor elke instelling gelijk is. Ik heb de vrijwillige code van de Commissie bestudeerd en vergeleken met het voorstel van de ombudsman. Ruim 70 procent van de artikelen wijkt af. De verschillen zijn soms maar klein maar soms ook heel erg groot. in de code van de Commissie wordt de behoefte aan hoffelijkheid niet expliciet erkend. Er wordt niet voorzien in de mogelijkheid tot verontschuldiging of herstel van vergissingen. De code van de Commissie is erg zwak over de toegang tot documenten en over discriminatie: dat discriminatie mogelijk is op grond van taal, het behoren tot een nationale minderheid of zelfs het voorkomen, wordt niet erkend. Volgens de code van de Commissie moeten medewerkers zich niet laten leiden door persoonlijke belangen. Volgens de code van de ombudsman moet een ambtenaar niet meebeslissen over een zaak waarbij hij of zij of een naast familielid een financieel belang heeft. Ik zou de Commissie nadrukkelijk willen verzoeken de kwestie meer ontspannen te benaderen, te luisteren naar de code die is voorgesteld door de ombudsman en bekrachtigd door dit Parlement, en deze te aanvaarden. De Commissie dient het voorbeeld te geven, en moet niet zeggen: 'Geen enkele andere instelling heeft dat toch gedaan?? Ik weet dat dat zo is. Feit is echter dat de Commissie de richting aangeeft en daarom eerder bereid zou moeten zijn tot aanvaarding van het advies, dat bovendien afkomstig is van vrienden, want daarmee zal de Commissie in staat zijn de burgers van Europa met meer vertrouwen tegemoet te treden.
Het is mij een groot genoegen u te kunnen melden dat de Commissie verzoekschriften onlangs met het Deense voorzitterschap om de tafel heeft gezeten en dat bij die gelegenheid het voorzitterschap zich bereid verklaarde zich te buigen over het nieuwe interinstitutionele akkoord. Voor ons ligt de mededeling van de Commissie over klachten en verzoekschriften en voor ons liggen nu de voorstellen van de heer Liikanen. Het is tijd dat nu ook het nieuwe interinstitutionele akkoord beschikbaar komt.

Bösch (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, dames en heren, namens de socialistische fractie sluit ik me aan bij de woorden van Roy Perry dat we deze gelegenheid niet voorbij mogen laten gaan zonder onze hartelijke dank uit te spreken voor het werk van Jacob Söderman, de eerste ombudsman van de Europese Unie, en voor de successen die hij heeft weten te behalen.
Ik wil ook onszelf feliciteren met het feit dat wij in 1995 de moed hadden om - als ik dat zo mag zeggen - een tamelijk onbekende representant van een nieuwe lidstaat met deze enorme taak te belasten. Ik wil Jacob Söderman complimenteren met het feit dat hij onze aandacht meteen op de kern van de zaak heeft gevestigd, namelijk een algehele hervorming van de Europese instellingen, waarbij geheimzinnige praktijken van welke aard ook moesten wijken voor het beginsel van openheid en transparantie.
Ik spreek vooral ook mijn dank uit voor de zeer stille en rustige, maar vasthoudende wijze waarop onze ombudsman zijn werk gedaan heeft. De voorbeelden zijn bekend - we kozen niet voor de weg van de minste weerstand. We zien echter aan de successen die door de overheidsapparaten in het noorden van de Unie worden geboekt - Finland, Zweden, Denemarken, landen die het beste scoren op de corruptie-index - dat er geen alternatief is. Ik deel de teleurstelling die daarnet werd geuit over de besluiteloosheid die je altijd weer ziet bij de zogeheten Brusselse bureaucratie.
We moeten op dit terrein verdergaan. De vorige Commissie van de Europese Unie is niet in de laatste plaats aan deze ondoorzichtige en ondoorgrondelijke manier van werken ten onder gegaan. De heer Söderman heeft terecht de vinger op de zere plek gelegd. Neem de te late betalingen. De Commissie behoort tot de slechtste betalers in Europa. Hoe kan de Commissie zo zelfverzekerd regels uitvaardigen voor iedereen die deelneemt aan het economisch verkeer, als ze eigenlijk zelf niet in staat is betalingen fatsoenlijk af te handelen? Het gaat er toch heel simpel om dat een bestuursorgaan handelt op een wijze die dicht bij de burgers staat. We hebben allemaal de ervaring dat de mensen thuis steeds weer tegen ons zeggen dat Brussel een grote bureaucratie is. We weten dat het apparaat in Brussel maar heel klein is, maar het gedraagt zich als een heel groot apparaat.
Ik moet zeggen dat ik mij er als rapporteur voor de Begrotingscommissie enigszins voor schaam dat wij blijkbaar niet in staat zijn - ik weet natuurlijk dat dat vooral ligt aan de ministers van Financiën van de vijftien lidstaten - dit belangrijke bureau van de Europese ombudsman met voldoende personeel uit te rusten. Wij doen als Europees Parlement ons best en we zullen wel een oplossing vinden, maar kennelijk denken de ministers van Financiën dat er geen uitbreiding voor de deur staat en dat de ombudsman geen extra personeel nodig heeft. Het spijt mij zeer, ook dat ik dit in het bijzijn van veel burgers moet zeggen.
Er is met nadruk gewezen op de goede samenwerking tussen de Commissie verzoekschriften en de ombudsman. Onder leiding van Jacob Söderman heeft de Europese ombudsman zich tot een moderne instelling ontwikkeld. Misschien ligt het nu ook een beetje op onze weg, vooral van de Commissie verzoekschriften en van het Parlement als geheel, om onze activiteiten op een vergelijkbaar niveau te brengen.

Thors (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ombudsman, het verheugt mij ten zeerste dat ik op dit historische ogenblik de heer Söderman namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij mag bedanken voor de wijze waarop hij waarden uitdraagt die ons dierbaar zijn. Net als iedereen denk ik daarbij met name aan transparantie en goed bestuur.
Gisteren heeft de ombudsman opnieuw gewezen op het misbruik van gegevensbescherming, dat wil zeggen op misbruik van de wetgeving inzake persoonlijke gegevens, waardoor de nagestreefde transparantie belemmerd wordt. Ik wil mijn collega's erop attenderen dat de ombudsman wat dit betreft niet alleen naar de Commissie wijst, maar ook naar dit Parlement. Wij moeten ons eigen functioneren onder de loep nemen. Ik zie dat mevrouw Hautala, een van de rapporteurs op dit gebied, hier in de zaal aanwezig is. Wij spreken vandaag ook in het Parlement met gespleten tong. Het is tevens interessant dat tijdens de lopende raadplegingsprocedure inzake gegevensbescherming ten minste vier lidstaten aanmerkelijke wijzigingen hebben voorgesteld. Ik hoop dat wij als Parlement deze wijzigingen zullen steunen wanneer wij erover moeten stemmen.
Wat de Europese Code voor goed administratief gedrag, moet ik bekennen dat ik de aanpak van commissaris Liikanen - ten gevolge waarvan de Commissie thans niets kan doen - niet helemaal begrijp. Net als veel lidstaten hebben wij gemerkt dat de discussie over goed bestuur nieuwe perspectieven heeft geopend. Wij hebben ons in het Parlement langdurig gebogen over de rechtsgrondslag van het ingediende voorstel en twijfelen er niet aan dat hier juridische mogelijkheden liggen. Waarom wordt er dan tijd verspild terwijl het gaat om iets waar mensen profijt van zullen trekken?
Ook al is de samenwerking verbeterd, ik ben persoonlijk uitermate teleurgesteld over het antwoord van de Commissie op ons initiatief met betrekking tot het statuut van de ombudsman. De amendementen die wij hebben ingediend waren zeer bescheiden, ook qua omvang. Ik hoop dan ook dat het Deense voorzitterschap alsnog enig succes kan boeken op dit gebied. De ombudsman moet volledig kunnen functioneren.
Mevrouw Corbey stelde maandag de manieren aan de orde waarop de Commissie mensen helpt vraagstukken en problemen op te lossen die verband houden met de toepassing van communautaire wetgeving. Mijns inziens is de Commissie hier het spoor volslagen bijster. Enerzijds is het Solvit-systeem ingevoerd, dat binnenkort zal worden gepresenteerd in de Commissie juridische zaken en interne markt. Anderzijds wordt Eurojust, waarnaar mevrouw Corbey verwees, niet gehandhaafd. Citizens Direct wordt gelanceerd, maar zonder enig daadwerkelijk succes. Er valt voor ons op dit gebied veel te doen. Het is hoogst onduidelijk op welke wijze de Commissie gebruik gaat maken van de middelen.
Tot besluit zou ik willen dat het Parlement bij zichzelf te rade gaat over de wijze waarop het binnenkomende klachten afhandelt. Later dit najaar zullen wij de wetgeving inzake de erkenning van examens voorbereiden. Wij hebben op dit terrein zeer veel voorstellen ontvangen. Het lijkt echter alsof veel mensen er de voorkeur aan geven zich niets van deze voorstellen aan te trekken, maar aan nationale wetgeving vast te houden en de signalen van onze burgers te negeren.
Wat ik zeer bevredigend vind in dit debat, is dat de Commissie zichzelf bereid verklaard heeft de interinstitutionele overeenkomst te bestuderen en te onderzoeken op welke wijze wij klachten moeten afhandelen. Zoals de heer Perry al zei, is het Deense voorzitterschap daartoe eveneens bereid. Wij hebben dit najaar een kans om de positie van onze burgers te verbeteren. Die kans moeten we aangrijpen. We moeten niet wachten tot de Commissie het initiatief neemt. Wij moeten tevens de door de ombudsman opgestelde ontwerpovereenkomst bestuderen, aangezien deze betrekking heeft op bijvoorbeeld de beroepsprocedure bij het Europese Hof van Justitie. Er is namelijk een aantal lastige vraagstukken waarover de Commissie enerzijds en de ombudsman en het Parlement anderzijds het nog niet eens zijn.
Tot slot wil ik mijn zeer hartelijke dank uitspreken aan de heer Söderman, die dezelfde prachtige, uiterst gemakkelijk te verstane vorm van Zweeds spreekt als ik.
González Álvarez (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ik geloof dat niemand hier in dit Parlement betwijfelt - of zou mogen betwijfelen - dat de Commissie verzoekschriften en de Europese ombudsman een belangrijke bijdrage leveren aan twee basisbeginselen van de Europese eenwording: de toepassing van het Gemeenschapsrecht en het inzicht van de instellingen in de behoeften en wensen van de burgers. Desalniettemin ben ik van oordeel dat een en ander verbeterd moet worden om te vermijden dat de Commissie verzoekschriften en de Europese ombudsman moeilijkheden ondervinden bij hun dagdagelijkse werkzaamheden.
Ik zou willen beginnen met een uitermate praktische kwestie. Mijns inziens bestaat er duidelijk behoefte aan een versterking van de diensten van de Europese ombudsman, de diensten van ons eigen Secretariaat en de diensten van de Europese Commissie die nauw met ons samenwerken, mijnheer de commissaris, aangezien die vaak de grootste moeite hebben om informatie te verlenen over de verzoekschriften die wij hun toesturen.
Ten tweede is het - althans in bepaalde omstandigheden - onontbeerlijk dat de Raad de vergaderingen van onze Commissie verzoekschriften bijwoont. Helaas is dat nooit het geval. Ik acht het tevens wenselijk dat de termijnen worden ingekort. Anders zullen wij ongetwijfeld een stuk geloofwaardigheid verliezen. Verder moeten wij protest aantekenen tegen de lidstaten die de werkzaamheden van de Commissie verzoekschriften dwarsbomen, want die zijn er wel degelijk. Wij weten overigens allemaal over welke lidstaten ik het heb. Bovendien zouden wij de projecten die een inbreuk op het Gemeenschapsrecht betekenen en de Europese natuur- en cultuurgebieden in gevaar brengen, moeten kunnen opschorten.
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van oordeel dat de methode van het gezamenlijk verslag van de Commissie verzoekschriften en de Europese ombudsman ook moet worden toegepast op het gezamenlijk jaarverslag over de naleving en de toepassing van het Gemeenschapsrecht. Op die manier zou duidelijk worden dat de werkzaamheden van de Europese ombudsman en de Commissie verzoekschriften onmisbaar zijn voor een correcte evaluatie van de toepassing van het Gemeenschapsrecht.
Mevrouw de Voorzitter, tot slot wil ik de Europese ombudsman danken voor zijn inspanningen om de instellingen transparanter en efficiënter te maken, en ook voor de onafhankelijkheid waarvan hij in al deze tijd blijk heeft gegeven.

Lambert (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde beide rapporteurs dankzeggen voor hun nauwgezette werk, en ik dank de ombudsman en zijn team voor het harde werk dat zij hebben verricht om ervoor te zorgen dat de rechten van burgers en ingezetenen worden gerespecteerd en goede werkmethoden worden nagestreefd, ook al is dat met wisselend succes. Wij hebben ook veel waardering voor het werk dat de ombudsman verzet om een netwerk van ombudslieden in heel Europa en in andere landen te ontwikkelen. Daarmee legt hij een zeer gedegen basis voor zijn opvolger, en ook mijn fractie wil hem graag dankzeggen voor zijn werk.
I wilde uw aandacht vestigen op Conclusies 9 en 16 van het verslag van de heer Wyn over het werk van de ombudsman, en het gebrek aan vooruitgang in één bepaald geval. Sommigen hebben daar al eerder naar verwezen en ik was de rapporteur van het Parlement. Dit geval werpt een aantal serieuze vragen op. Eén daarvan is wat er gebeurt wanneer het Parlement de mening van de ombudsman over een kwestie, in dit geval de bescherming van gegevens en toegang tot informatie, wel deelt maar de Commissie niet. Andere vragen die worden opgeworpen betreffen het institutionele evenwicht en de toepassing van de gegevensbescherming zelf. Dat het tot nu toe aan een conclusie heeft ontbroken, betekent in elk geval dat de indiener van de klacht in het ongewisse wordt gelaten, want het zal niet duidelijk zijn wat het betekent wanneer gekozen Parlementsleden enerzijds en de Commissie anderzijds tot verschillende conclusies komen. Hoe lossen we dat op?
Naast deze kwestie zullen we ons ook moeten bezighouden met de vraag hoe de rol van de ombudsman en de Commissie verzoekschriften er in de toekomst uit zal zien, vooral gezien de ontwikkeling van bevoegdheden op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en ook met het oog op de uitbreiding. In het kader van een nader onderzoek van de rol van de instellingen, wilde ik ook enige kracht bijzetten aan Conclusie 11 van het verslag van de heer Koukiadis. Daarin wordt melding gemaakt van het 'gebrek aan enthousiasme? van de Raad - zeer tactvol uitgedrukt, naar mijn gevoel - over de Commissie verzoekschriften.
Mevrouw Thors heeft al enkele kwesties genoemd met betrekking tot de wederzijdse erkenning van kwalificaties. Andere grote problemen waarop wij in bepaalde gevallen stuiten, met name die welke het milieu betreffen, zoals afvalvernietiging en waterkwaliteit, zijn onder andere de vertragingen die zich op nationaal niveau voordoen bij het verstrekken van informatie aan de Europese Commissie. Ondanks de kritiek op de Europese Commissie op sommige onderdelen, is er wat de Commissie verzoekschriften aangaat over het algemeen sprake van een heel goede samenwerking.
Dat brengt ons bij Conclusie 18 van het verslag-Koukiadis, waarover mevrouw González Álvarez het al heeft gehad en waarin gesproken wordt over de mogelijkheid om voorlopige beschermende maatregelen te treffen waarmee een en ander wordt uitgesteld. Wij zeggen dit niet lichtvaardig, maar soms krijgen we de indruk dat lidstaten en overheden gebruik maken van uitsteltactieken om ervoor te zorgen dat projecten zo lang doorlopen dat het stilleggen ervan niet meer mogelijk is. Daar zal in de toekomst heel serieus naar gekeken moeten worden.

Hyland (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie verzoekschriften vormt samen met de Europese ombudsman een belangrijk onderdeel van ons streven naar een Europese Unie dichter bij de burger. Er is veel geschreven over het democratisch tekort en de vervreemding van de kiezers binnen de Europese Unie. Als rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordiger denk ik dat wij de instellingen van de Europese Unie een heel wat menselijker gezicht zouden kunnen geven, als het ons zou lukken het werk van die instellingen onder onze kiezers te promoten.
In het afgelopen jaar is dankzij de nauwe samenwerking tussen de ombudsman en de commissie veel tot stand gebracht. Ik wilde de heer Söderman van harte feliciteren met de uitstekende wijze waarop hij zijn ambtstermijn heeft volbracht. Toen hij naar Straatsburg kwam, beschikte hij al over aanzienlijke ervaring met de belangenbehartiging van de burgers in zijn eigen land. Het idee van een ombudsman is ook ontstaan in Scandinavië. Het lijdt geen twijfel dat de Europese Unie op gebieden als openheid, transparantie en het creëren van een openbare dienstverlening die de burger echt ten dienste staat, zeer nuttig gebruik heeft gemaakt van de Scandinavische aanpak.
De heer Söderman heeft ons enige tijd geleden laten weten dat hij begin volgend jaar zou terugtreden. Hij heeft als eerste bekleder van dit belangrijke ambt buitengewoon waardevol werk geleverd door de rol en functie van de ombudsman vorm te geven. Er is natuurlijk tijd en geld nodig om de burgers te informeren over deze belangrijke functie, en er is natuurlijk nog het een en ander te doen om de Europese ombudsman duidelijker te profileren.
Wie de heer Södermans opvolger ook worden mag - en zoals ons allen bekend, is de selectieprocedure al gestart - de lat is erg hoog gelegd. De heer Söderman heeft zich met grote ijver ingezet voor de Europese burger. Hij heeft niet geaarzeld om de instellingen van de Europese Unie op het hoogste niveau stevig aan te pakken als hij vond dat een op wanbeheer gebaseerde beslissing ongedaan moest worden gemaakt.
Ik wens hem het beste toe met zijn pensionering en wilde hem verzekeren dat, mocht hij daartoe tijdens de lange, koude winters in Finland ooit de behoefte voelen, hij altijd van harte is uitgenodigd om een bezoek te brengen aan zonnig Ierland.

Kronberger (NI).
Mevrouw de Voorzitter, de heer Söderman en ook de beide rapporteurs Wyn en Koukiadis zijn hier al met complimenten overladen. Ik wil dat gewoon uit principe graag nog een keer doen, omdat ik deze dikke pil, die elk jaar verschijnt, heb gelezen en vind dat de ombudsman een geweldige prestatie heeft geleverd. Het is jammer dat de Commissie verzoekschriften met veel te weinig middelen is uitgerust om de rol op zich te kunnen nemen die ze zou moeten vervullen. Ze moet een echt aanspreekpunt voor de burgers zijn, maar ook de Raad zou nog meer rekening met de commissie moeten houden. In het Verdrag van Nice staat dat de Europese Unie dichter bij de burgers moet worden gebracht. Hier doet zich een kans voor om dat op dit niveau te proberen. Het aanbod van de ombudsman om intensiever te gaan samenwerken met lokale en regionale ombudsmannen en commissies verzoekschriften is enorm belangrijk. Het zal voor de Europese Unie altijd een probleem zijn om in de lidstaten erkend te worden als datgene wat ze moet zijn, namelijk een dienares van de bevolking.
Vooral de artikelen 41 en 42 van het Handvest van Grondrechten zouden beter in acht moeten worden genomen. Hiervoor is het heel belangrijk dat dit Handvest bindend wordt en in de Verdragen wordt opgenomen. Wanneer het ons niet lukt om dat af te dwingen, dan zullen we nog hard moeten vechten voor de geloofwaardigheid van de Europese Unie.

Camisón Asensio (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik zal het hier hebben over het verslag-Koukiadis.
Het is nog geen jaar geleden dat wij hier het verslag over de beraadslagingen van de Commissie verzoekschriften tijdens het parlementaire jaar 2001 - waarvoor ik rapporteur was - hebben besproken. Ik stel overigens met voldoening vast dat het petitierecht de politieke controlebevoegdheden waarvan het Europees Parlement gebruik kan maken ingeval van ernstige schendingen van het Gemeenschapsrecht voortdurend versterkt. Deze ontwikkeling stelt ons in de gelegenheid om het toepassingsniveau van dat recht in de Unie vast te stellen en na te gaan in hoeverre de burgers tevreden zijn over de communautaire instellingen. Deze twee aspecten zijn immers van fundamenteel belang in onze bijzonder uitgestrekte en zeer verscheiden Unie, waar deze instellingen vaak veraf lijken.
Al deze overwegingen worden op meesterlijke wijze uiteengezet in het verslag van de heer Koukiadis. Bovendien valt dit debat samen met het historisch moment van de Conventie, die onder geen beding mag voorbijgaan - dat zou een grove vergissing zijn - aan de versterking van het petitierecht en de toepassing van een eenvormige code van goed administratief gedrag. Ik feliciteer de rapporteur, de heer Koukiadis, dan ook van harte.
Desalniettemin betreuren wij het eens te meer - dit aspect komt ook tot uiting in het hier besproken verslag - dat de Raad dit onvervreemdbare en onaantastbare recht van de Europese burgers nog steeds niet serieus neemt. Deze instelling is immers nog steeds niet aanwezig in het proces. Sterker nog, de Raad tracht zijn eigen invloed tracht te vergroten ten koste van het Parlement en de Commissie.
Anderzijds vinden wij het een goede zaak dat men preventieve maatregelen tracht in te voeren om inbreuken op het culturele en milieuerfgoed te voorkomen, temeer daar dit soort kwesties de Europese burgers ernstige zorgen baren.
Tenslotte is het van fundamenteel belang dat wij op zoek gaan naar procedures die eens en voorgoed een eind kunnen maken aan de geringe bereidheid tot samenwerking van de nationale autoriteiten met de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement. Wij moeten deze procedures bestuderen en zo spoedig mogelijk in de praktijk brengen. Wij hebben onze buik vol van de halfslachtige houding van de Raad en de nationale regeringen. Zoals de rapporteur suggereert en ook reeds in verslagen van vorige jaren is voorgesteld, zouden wij in de persconferenties protest moeten aantekenen tegen het obstructionisme en de terughoudendheid waarop de resoluties van de Commissie verzoekschriften van het Parlement in de regeringen worden onthaald.
Ook ik wens Jacob Söderman het allerbeste met zijn pensionering op het Iberisch schiereiland.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Europese Ombudsman toont aan dat er sprake is van een belangrijke en noodzakelijke post. De financiële middelen van het bureau van de Ombudsman moeten gegarandeerd worden. In de Begrotingscommissie van het Parlement wordt dat niet altijd even serieus genomen. Ik gebruik dezelfde beeldspraak als de voormalige minister van Buitenlandse Zaken Andrej Gromyko van de voormalige Sovjet-Unie gebruikte over de huidige voorzitter van de Russische sociaal-democratische partij Michail Gorbatsjov: de Ombudsman moet ijzeren tanden hebben.
In de personeelsadministratie van de Europese Unie functioneren de commissarissen zowel als aanklagers als rechters. Dat wordt door het geval van Martha Andreasen weer eens aangetoond. Het zou goed zijn als de straf van de betrokken persoon ook door de onpartijdige Ombudsman zou worden bekeken. Het huidige systeem biedt geen rechtsbescherming. De Ombudsman zou er goed aan doen op eigen initiatief ook de administratie van de Europese Centrale Bank te bekijken en daar verslag over uit te brengen. De openheid van de bank en de transparantie van haar administratie vertegenwoordigen het laagste niveau in de Europese Unie.
Het is te betreuren dat de Ombudsman in zijn jaarverslag heeft moeten constateren dat de Europese instellingen er niet in zijn geslaagd het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie in praktijk te brengen en het besluit inzake goed administratief gedrag van het Europees Parlement ten uitvoer te brengen. Vooral te betreuren zijn de constateringen over de administratieve uitsluiting op grond van leeftijd of geslacht.
In het jaarverslag staan 21 foto's van de Ombudsman en op de meeste daarvan heeft hij een vriendelijke gelaatsuitdrukking. Als het gaat om het afwijken van goed administratief gedrag, mag een vriendelijke buitenkant niemand misleiden. Onze ombudsman treedt, net als Jaakko Ilkka in de Finse Knuppeloorlog, onverschrokken op tegen de tirannie van administratieve adel.

Hautala (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mijn twee minuten niet gebruiken om de Ombudsman te bedanken - hoewel dat heel goed mogelijk zou zijn - maar ik wil daarentegen de aandacht vestigen op een punt in het verslag van de heer Wynn. De Ombudsman heeft zich tot de Conventie gericht en voorgesteld dat hij in bepaalde gevallen schendingen van de grondrechten voor het Europees Hof van Justitie kan brengen. Dat is een gedachte die zeer serieus genomen moet worden, omdat de Ombudsman de enige Europese instelling lijkt te zijn die daadwerkelijk leunt op de principes van het Handvest van de Grondrechten. Alle andere instellingen lijken daarentegen liever niet aan zijn eisen te willen voldoen, hoewel deze eisen vooral de instellingen zelf moeten verplichten.
Ten tweede wil ik een punt uit het verslag van mijn collega, de heer Koukiadis naar voren brengen. Dat is vooral belangrijk wat betreft hetgeen collega Kronberger zei over het versterken van de bevoegdheden van de Commissie Verzoekschriften, zodat zij als verdediger van de burgerrechten kan optreden. In paragraaf 5 van het verslag-Koukiadis staat de gedachte dat de Verdragen de burgers de mogelijkheid moet bieden herziening van de communautaire wetgeving in gang te zetten door een beroep te doen op het Europees Parlement.
Ik steun deze gedachte van harte en ik denk dat als wij het hebben over de mogelijkheden van de burgers om invloed uit te oefenen, wij de burgers eindelijk moeten betrekken bij de besluitvorming en niet alleen als doel van de besluitvorming moeten beschouwen. Wij kunnen een voorbeeld nemen aan een land als Zwitserland waar de burgers daadwerkelijk een wetgevingsprocedure in gang kunnen zetten. Naar mijn mening hebben wij dergelijke initiatieven nodig als wij willen dat de burgers aanvaarden dat de Europese Unie zeggenschap over hun leven heeft.

Gemelli (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Söderman, commissaris Liikanen en de rapporteurs van harte bedanken voor deze twee belangrijke verslagen van de Commissie verzoekschriften. Mijn dank gaat met name uit naar de Europese ombudsman. Dankzij hem werd ons in de Commissie verzoekschriften de kans geboden om verschillende juridische culturen aan elkaar te toetsen en belangrijke doelstellingen na te streven. Zo hebben wij gewerkt aan procedures voor de concrete uitvoering van het petitierecht. Wij hebben het interinstitutioneel akkoord tegen het licht gehouden en vooral het netwerk van de ombudsman opgezet. Dankzij onze werkzaamheden zijn ook de Europese regio's ervan doordrongen geraakt dat zij via de regionale ombudsman een nauwe band met de burger dienen te onderhouden.
Mijns inziens moet dit werk worden voortgezet. Het recht op het indienen van een verzoekschrift houdt verband met het Europees burgerschap. De burger moet gaan beseffen dat hij een Europees burger is. Hoe meer de burger dit beseft - en dit besef dringt geleidelijk aan door - hoe meer hij zich zal wenden tot de Europese instellingen. Talrijke collega's hebben er nadrukkelijk op gewezen dat via de verzoekschriften controle kan worden uitgeoefend op de Europese instellingen. Ik wil hier de klemtoon leggen op de vertrouwensrelatie die via het petitierecht met de Europese instellingen wordt gecreëerd. Dit vereist evenwel de erkenning dat de Europese instellingen over de gemeentelijke, provinciale, regionale of ook nationale grenzen heen reiken. Als Commissie verzoekschriften proberen wij vorderingen te maken op deze weg en het recht op het indienen van een verzoekschrift effectief en efficiënt te maken. Hiervoor is het verslag-Perry-Kessler zeer belangrijk waarin wij voorstellen doen, voorstellen die wij geleidelijk aan ten uitvoer willen brengen.
Nu proberen wij een band te leggen tussen de commissies van dit Parlement. Zij moeten namelijk weten wat de burgers ertoe aanzet verzoekschriften te schrijven. Dan kunnen zij beslissen of de wetgeving leemtes bevat die moeten worden opgevuld, of een richtlijn misschien wijziging of een nieuwe interpretatie behoeft. Wij hebben derhalve aangedrongen op initiatiefverslagen opdat wij de wantoestanden die de burgers aan de kaak stellen in beeld kunnen brengen.
Tot slot wil ik nog onderstrepen dat momenteel de Conventie voor de toekomt van Europa bezig is met de opstelling van een constitutioneel verdrag. Dit is voor ons een belangrijke gelegenheid om de Europese burgers meer belang toe te kennen.

Krarup (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de functie van ombudsman vereist zowel veel geduld als een flinke portie optimisme, in die zin dat je de instellingen van de EU zover moet krijgen dat ze elementaire eisen inzake rechtszekerheid en democratische informatieplicht naleven. Jacob Söderman heeft zich met eindeloos geduld van zijn taak gekweten, met name naar de Commissie toe, die geen begrip voor elementaire bestuurscultuur heeft getoond. Maar het valt niet mee optimistisch te blijven. Ik wil niet suggereren dat Jacob Söderman de moed heeft opgegeven, maar de omstandigheid dat de bekwame en geduldige ombudsman van de EU ervoor heeft gekozen zijn taak voortijdig neer te leggen is een signaal dat de absolute macht van de Commissie te verpletterend is. Absolute macht uit zich niet alleen in passiviteit, deze blijkt uit de actieve tegenwerking bij de pogingen van de ombudsman om de bestuurscultuur van de Noord-Europese landen te introduceren in de instellingen van de EU. Een paar voorbeelden: vrijheid van meningsuiting wordt in de praktijk gebracht als de vrijheid een paar honderd miljoen euro te gebruiken om propaganda voor de EU te maken, in combinatie met een spijkerharde censuur ten aanzien van kritische stemmen. Je hoeft alleen maar te lezen over het laatste slachtoffer van de arrogantie van de macht. Haar naam is Marta Andreasen. Bescherming van gegevens wordt niet gebruikt om het privé-leven van de burgers te beschermen, maar om het kennismonopolie van de Commissie te waarborgen.
Het recht van de ombudsman om ongecensureerde informatie te verzamelen wordt door de Commissie simpelweg gesaboteerd. Ik ben zo vrij te verwijzen naar het briljante antwoord van de ombudsman op de schandalige verklaring van de Commissie van 6 maart jl., een verklaring waarvan de inhoud door de ombudsman als volgt wordt gekenschetst: negatieve standpunten en onjuiste aannames. Er is nog een lange weg te gaan. Met zijn laatste verslag verdient Jacob Söderman veel dank voor zijn pogingen de weg te bekorten, maar zijn vertrek maakt de vraag actueel of we ooit het eind van de weg zullen bereiken of slechts aan het begin blijven staan. Is het EU-systeem van absolute macht simpelweg resistent voor rechtszekerheid en democratische informatieplicht? Er zijn ongelooflijk veel getuigen van het feit dat het antwoord wel eens bevestigend zou kunnen zijn.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Straatsburg is niet alleen een symbool van de vrede, het is ook een symbool geworden van de mensenrechten, de burgerrechten en de parlementaire democratie. Hier werd 53 jaar geleden de Raad van Europa opgericht, die zich in het bijzonder met de mensenrechten bezighoudt. Het is 52 jaar geleden dat hier het Europees Verdrag voor de rechten van de mens werd aangenomen, waaruit het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is voortgekomen dat nu onze buurman is. Vijftig jaar geleden vergaderde hier voor het eerst een Europees parlement. We hebben de vijftigste verjaardag deze week gevierd. Hier vond ook voor het eerst een gezamenlijke zitting plaats met de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, technisch gezien misschien een lastige opgave, maar door de verantwoordelijken op meesterlijke wijze klaargespeeld, dat moet ook maar eens gezegd worden. Het was ook de kans om de contacten tussen beide instellingen - het Europees Parlement en de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa - eindelijk eens te verstevigen.
Hier in Straatsburg zetelt ook de Europese ombudsman, die uitdrukking geeft aan onze visie van een Europa van de burgers en een Europa van de mensenrechten.
Zo-even werd verschillende keren gezegd dat Brussel als zetel van de Commissie en de Raad steeds meer een synoniem van slecht administratief gedrag is geworden. Ik vind dat niet helemaal terecht. Dat wil ik toch ook eens zeggen, want in Brussel wordt door Raad en Commissie bestuurlijk veel voorbeeldig werk verricht. Juist de huidige Commissie - ik behoor zelf al vele jaren tot de grootste critici van de Commissie - en de heer Liikanen hebben erg veel gedaan om het administratief gedrag van de Commissie structureel te verbeteren.
Toch blijft er nog ongelofelijk veel te doen. Ik geloof niet zoals mevrouw Hautala dat je de burgers voor de Europese integratie kunt winnen door meer directe democratie in te voeren. Wat in het kanton Appenzell - een geografisch kleine democratische structuur - uitstekend functioneert, zal in een gemeenschap met een half miljard inwoners zo niet werken. Dat zou leiden tot een hysterische maatschappij van demagogen die via de televisieomroepen de politiek regeren. Wat we nodig hebben, is decentralisatie en de suprematie van het recht.
Er werd vandaag veelvuldig gerefereerd aan de Noord-Europese cultuur. Dat juich ik toe. De ombudsman is een Noord-Europese uitvinding, maar wij zijn niet de Noord-Europese gemeenschap, wij zijn de Europese Gemeenschap. Het idee van een supranationaal recht is een Romeinse verworvenheid. Daarom was ik erg ingenomen met iets wat door collega Gemelli gezegd werd. Hij zei: 'Doorslaggevend is dat de mensen zich Europees burger voelen.? Je zou het ook in het Latijn kunnen zeggen: 'Civis europaeis sum.? Pas wanneer de mensen dat kunnen zeggen, is de Europese eenwording geslaagd. Behoorlijk bestuur, duidelijke mensenrechtenbeginselen en Europa als rechtsgemeenschap zijn daarvoor onmisbare voorwaarden!

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil mijn grote waardering uitspreken voor het geweldige werk dat Jacob Söderman als Europees ombudsman heeft verricht. Maar daarnaast wil ik benadrukken dat de heren Posselt en Liikanen een belangrijk punt naar voren hebben gebracht. We hebben instellingen nodig die voor de rechten van de burgers in de EU strijden. We hebben collega's nodig die laten zien dat zij pal staan als het gaat om het garanderen van de rechten van burgers, maar dat is op zich niet voldoende. Het is onze taak ervoor te zorgen dat de burgers ook de middelen krijgen om voor hun eigen rechten op te komen. Het is onze taak te garanderen dat het individu niet machteloos staat tegenover de instellingen van de EU. En dat is nu juist de functie van de Europese ombudsman. Derhalve is het ook onze taak in het Europees Parlement ervoor te zorgen dat de ombudsman de mogelijkheden en middelen krijgt die de juiste arbeidsvoorwaarden garanderen, zoals toegang tot documenten en de gelegenheid om met werknemers te spreken en zo heldere antwoorden te krijgen. Ik wil het Deense voorzitterschap dringend verzoeken in dit verband een bijdrage te leveren teneinde te waarborgen dat de Europese ombudsman op de beoogde wijze kan functioneren.

Marinos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ook ik de Europese ombudsman van harte gelukwensen met zijn waardevol werk. Ik wil met name ingaan op het uitstekende verslag van mijn gewaardeerde collega, de heer Koukiadis, en de aandacht van het Parlement toespitsen op twee vraagstukken die mijns inziens opgenomen moeten worden in de Verdragen en derhalve moeten worden voorgelegd aan de Conventie.
Het eerste vraagstuk heeft betrekking op paragraaf 17 waarin staat dat middelen moeten gevonden om de nationale autoriteiten ertoe aan te zetten te antwoorden op de verzoekschriften van de burgers, en op de vragen van de Commissie verzoekschriften en de Europese Commissie. Vaak stuiten wij op onverschilligheid of zelfs tegenwerking. De rapporteur en de Commissie verzoekschriften hebben daarom unaniem hun goedkeuring gehecht aan het voorstel dat ik de eer had in te dienen: 'In geval van onwilligheid of obstructie van de nationale autoriteiten moeten de nationale media op de hoogte worden gebracht van dit onwillig gedrag en van de inhoud van de klachten van de betrokkenen?. Zoals wij weten zijn de nationale en lokale autoriteiten voor niets zo bevreesd als voor openbaarmaking van hun illegaal gedrag, van hun nalatigheden of ook hun onverschilligheid jegens de burgers. Deze publiciteit kan ook de vorm krijgen van persbulletins in de landstaal of persconferenties met eventueel ook de deelneming van de Europese afgevaardigden van het land en met name de leden van de Commissie verzoekschriften.
Ten tweede wil ik er op wijzen dat in heel wat aan onze commissie voorgelegde verzoekschriften geplande of reeds uitgevoerde projecten van de nationale autoriteiten aan de kaak worden gesteld, projecten die inbreuk plegen op de Europese wetgeving en niet zelden onherstelbare schade berokkenen aan het milieu of het Europees cultureel erfgoed. De procedures bij het Europees Hof van Justitie zijn tijdrovend en vaak van generlei waarde omdat de schade al is aangericht en niet kan worden hersteld.
Daarom ben ik van mening dat er, indien een verzoekschrift is doorgestuurd naar het Hof van Justitie en nog gewacht wordt op een uitspraak, middelen moeten worden gevonden om het kwaad te voorkomen. In de nationale rechtstelsels bestaat zoals bekend de mogelijkheid om, in afwachting van een oordeel over de wetmatigheid, voorlopige of conservatoire maatregelen te laten treffen waarmee kan worden voorkomen dat nefaste activiteiten worden begonnen of voortgezet. Iets dergelijks wordt ook in de onderhavige resolutie voorgesteld en wij moeten daar onze volledige steun aan geven. Wat kunnen wij namelijk doen als een biotoop al kapot is gemaakt? Een biotoop kun je niet doen herleven.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, om te beginnen wil ik erop wijzen dat recht en burgerbescherming ten grondslag liggen aan onze democratie. Als wij de burgers beschermen en hun rechten vrijwaren, kunnen wij ook verlangen dat zij hun plichten vervullen. Dat moet mijns inziens onze belangrijkste leidraad zijn. Daarom moeten wij deze rechten versterken, en dat doen wij onder meer ook met het petitierecht, met de mogelijkheid die wij elke burger bieden om zich tot een hogere instantie te richten, tot een instantie die controle kan uitoefenen op de eerbiediging van zijn rechten, of dit nu de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement of de Europese ombudsman is.
Ik ben voldaan. Mijns inziens is de samenwerking tussen beide instanties een goede ontwikkeling gebleken te zijn. Het netwerk functioneert en wordt steeds beter. Daarom moet de toegang daartoe nog gemakkelijker worden gemaakt. Daartoe is al een bijdrage geleverd met het gebruik van de nieuwe technologie, maar de toegang kan nog sterker worden verbeterd als wij ervoor zorgen dat de informatie over de toegankelijkheid elke burger bereikt. Wat de publiciteit betreft, moet ik zeggen dat nog veel werk aan de winkel is. Het zou bijvoorbeeld nuttig zijn als in alle toekomstige publicaties van de Europese Unie die voor het publiek bestemd zijn, een deel werd opgenomen met het opschrift: 'Hoe bereik ik de ombudsman, hoe wend ik mij tot de Commissie verzoekschriften?. Dan krijgt elke burger namelijk de mogelijkheid - en de voldoening - om geholpen te worden op een moment waarop de overheid volgens hem in gebreke blijft en zijn rechten schendt. Op die manier kunnen wij ook onze structuren verbeteren. Als wij namelijk precies weten waar het hapert, kunnen wij ook als Europese afgevaardigden op gepaste wijze handelen.
Tot slot heb ik nog een opmerking van zeer persoonlijke aard. In 1995 heb ik, mijnheer Söderman, niet voor u gestemd maar voor mijn kantoorbuurman, de heer Alber. Daarom kan ik nu met des te meer overtuiging zeggen dat ik u oprecht dankbaar ben voor uw werk en voor de activiteiten die u in het belang van de burgers hebt ondernomen. Hartelijk dank en veel succes bij de rest van uw werk.

Söderman
Mijnheer de Voorzitter, het leek mij een goed idee om in mijn eigen taal af te sluiten. Finland is een tweetalig land waarin de sprekers van de minderheidstaal een hoge graad van bescherming genieten, zoals ik wil laten zien. Het waarborgen van bescherming van minderheden is een verworvenheid die wij zonder meer naar grote delen van de wereld zouden kunnen exporteren. 
In het debat dat vandaag in het Parlement gehouden is, stond vrijwel iedereen voor dezelfde waarden. Dientengevolge valt er over dit debat niet zoveel te zeggen, maar ik wil u mijn dank betuigen voor alle vriendelijke woorden die mij ten deel zijn gevallen. U beseft allen ongetwijfeld dat die woorden in feite ook van toepassing zijn op iedereen die betrokken is geweest bij dit proces, met inbegrip uiteraard van alle leden van het Europees Parlement die zich voor het werk van de ombudsman interesseren en die ons met hun adviezen en commentaren aangemoedigd hebben. De woorden gelden natuurlijk eveneens voor de instellingen die vandaag vertegenwoordigd worden door de heer Liikanen en de functionarissen de heer Massangioli en de heer Godts, die samen met hun collega's veel werk verzet hebben om de ombudsman antwoorden te verschaffen en zaken in orde te brengen.
Bovendien doet de ombudsman niet veel meer dan aan het hoofd staan van de werkzaamheden. Ik wil mijn medewerkers bedanken voor het grondige werk dat zij verricht hebben en voor de sterke motivatie die zij getoond hebben in hun verlangen alle Europese burgers te helpen. Tot besluit wil ik de hoop uitspreken dat mijn opvolger - en er zijn zoals u weet veel uitstekende kandidaten - eenzelfde stimulerende en zakelijke ontvangst krijgen als ik heb gehad. Ik ben ervan overtuigd dat de burgers van Europa daar wel bij zullen varen wanneer ik met pensioen ga. Ik zal zeker ingaan op de uitnodiging het zonnige Ierland te bezoeken.
De Voorzitter.
Ook ik schaar mij achter de dankbetuigingen, mijnheer Söderman. Hartelijk dank voor het werk van deze jaren.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0278/2002) van mevrouw Boudjenah, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, met de aanbevelingen van het Europees Parlement aan de Commissie inzake de sluiting van overeenkomsten inzake economisch partnerschap met ACS-regio's en -landen (2002/2097(INI)).

Boudjenah (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, het voornaamste doel van elke overeenkomst tussen de ACS-landen en de Europese Unie zou moeten zijn duurzame vormen van ontwikkeling te bevorderen die bijdragen aan het terugdringen van de armoede en een basis vormen voor het opnemen van de ACS-landen in de wereldeconomie. Dit uittreksel uit de verklaring van Kaapstad geeft de geest weer waarin de gehele Commissie ontwikkelingssamenwerking het verslag heeft opgesteld dat ik vandaag aan u zal voorleggen.
Ik wil graag allereerst alle collega´s bedanken die hebben bijgedragen door talrijke amendementen in te dienen of door actief deel te nemen aan de hoorzittingen die we hebben georganiseerd, de ene met commissaris Lamy, de tweede met het secretariaat van de ACS-groep en twee vertegenwoordigers van Afrikaanse en Europese NGO´s. Ik wil tevens de vele partners, belangrijke personen, NGO´s en vakbondsleden bedanken met wie ik heb geprobeerd alle te berde gebrachte problemen in het verslag te verwerken.
De onderhandelingen over overeenkomsten inzake economisch partnerschap beginnen dus morgen in Brussel. Het is een belangrijke stap waarmee een fase wordt afgesloten, maar die tevens een nieuwe periode inluidt waarin iedereen zijn stem zal moeten laten horen. Aangezien de overeenkomst van Cotonou een nieuwe participatieve benadering voorstond, is dit het moment om te vernieuwen. Een brede publieke discussie naast open en transparante onderhandelingen zou een eerste stap in de goede richting zijn. Het doel van deze onderhandelingen valt geheel en al samen met de bestaande discussie over de relatie tussen handel en ontwikkeling. De ontwikkelingsdimensie neemt een steeds belangrijkere plaats in ons handelsbeleid in, zei commissaris Lamy, waarvan akte. Niettemin maken we ons zorgen over het feit dat ontwikkeling op deze manier meer en meer teruggebracht wordt tot één dimensie, zoals ook met de liberalisering van de handel, terwijl ontwikkeling behoefte heeft aan specifiek beleid. We moeten onszelf namelijk afvragen wat als zodanig de verdiensten zijn van het openstellen van de markt. Het biedt bijvoorbeeld geen soelaas voor de verslechtering van de handelsvoorwaarden waarmee arme landen te kampen hebben, hoewel dit toch een van de grootste obstakels is die hun ontwikkeling - en belangrijker nog, hun overleven - onmogelijk maakt.
Heeft de wereld echt behoefte aan een extra dosis vrijhandel of aan een nieuwe benadering van ontwikkeling? Kan de armoede in de ACS-landen alleen via handel worden uitgeroeid? Moet deze niet bovenal dienstbaar zijn aan ontwikkeling, aan het bevredigen van de behoeften van de bevolking? Is het niet allereerst zaak om de structurele oorzaken van armoede aan te pakken? Deze zijn naar onze mening grotendeels gelegen in de ontoereikende productie- en marketingstructuren, gericht op directe export van grondstoffen in plaats van de veredeling ter plekke en bevordering van de Zuid-Zuid-handel. Ook de niet-tarifaire belemmeringen vormen belangrijke hinderpaal voor de toegang tot de EU-markt. Wat de systemen voor gegarandeerde prijzen betreft, hebben die wel de benodigde middelen gekregen om te voorkomen dat de inspanningen van de ontwikkelingslanden teniet worden gedaan door ongunstige omstandigheden? Het verbinden van voorwaarden aan de structurele aanpassingen onder auspiciën van het IMF en de Wereldbank en de problemen bij het terugbetalen van de buitenlandse schuld zijn ontegenzeggelijk te wijten aan het mislukte partnerschap EU-ACS. Laten we niettemin luisteren naar de ACS-landen in hun strijd voor het behoud van het beste van Lomé, hetgeen staat of valt met het niet-wederkerigheidsbeginsel.
Het voorstel voor nieuwe handelsrelaties zou dus averechts kunnen blijken indien voordelen zouden worden aangeboden die als zodanig weer obstakels vormen. Hetgeen een Afrikaans deskundige bijvoorbeeld zo samenvat: Wij kunnen computers, sportwagens en apparatuur voor kerncentrales verkopen zonder douanerechten te hoeven betalen, maar het probleem is dat we deze niet produceren. Het is ontroerend te weten dat we sorghum of cassave naar Europa kunnen exporteren, maar jammer genoeg zit de Europese consument daar niet op te wachten. Moet onder deze voorwaarden voorrang worden gegeven aan het sluiten van nieuwe vrijhandelsovereenkomsten, of aan het investeren in productiemiddelen en het versoepelen van de voorwaarden voor verlening van octrooien? Dat is precies de inzet van de parallelle onderhandelingen die binnen het WTO plaatsvinden. De Europese Unie en de ACS-landen hebben samen een groot aandeel in de leden van het WTO, dat wil zeggen een meerderheid, een machtsblok dat de onderhandelingen tot en met 2005 kan en moet beïnvloeden door erkenning van de rechten van ontwikkelingslanden af te dwingen. Deze landen kampen met zwakke economische structuren die een speciale aanpak rechtvaardigen om de oorzaken van de ongelijkheid in de wereld weg te nemen. Wat we nodig hebben, is een speciale en gedifferentieerde aanpak die tegemoetkomt aan nieuwe uitdagingen en tegelijkertijd financiële, technologische en handelsmaatregelen op lange termijn voorstaat om duurzame capaciteit tot stand te brengen op elk terrein waar sprake is van ongelijkheid tussen landen?
Tot slot wilde ik ingaan op enkele specifieke kwesties. Wat is de waarschijnlijke invloed van vrijhandelszones op de sociale, economische en milieusituatie in de ACS-landen. Pascal Lamy heeft een uitgebreide studie over vier jaar aangekondigd om het proces te ondersteunen. Prima. Maar hoe kunnen we een steekhoudend advies geven over de voorgestelde richtlijnen zonder zo snel mogelijk gebruik te maken van deze essentiële informatie? Kan de Commissie ons daarnaast zeggen welke criteria zijn gehanteerd bij deze studie en aangeven welke middelen de ACS-landen zullen krijgen om hun eigen beoordeling uit te voeren? Wat is verder de samenhang tussen alle vrijhandelsovereenkomsten die de Europese Unie op dit moment ondertekent met de verschillende partners? Welk belang hebben de ACS-landen erbij om dergelijke overeenkomsten te ondertekenen?
Laat ik nu ingaan op de organisatie van de onderhandelingen. Zijn de Commissie en de Raad bereid om hun goedkeuring te verlenen aan het voorstel van de ACS-groep voor een eerste fase die lang genoeg is teneinde duidelijkheid te krijgen, zoals de heer Goulongana, secretaris-generaal van de groep heeft benadrukt, over de doelstelling van de EPA´s, de principes, de basisregels, etc.? Wij zijn overtuigd van de noodzaak alles in het werk te stellen om de samenhang binnen de ACS-groep te behouden. Dat geldt ook voor het integratie- en eenwordingsproces dat zich momenteel in Afrika voltrekt.
Wat de dienstensector betreft, zullen we ieder voorstel tot liberalisering aandachtig bestuderen, met uitzondering van onderwijs, volksgezondheid, watervoorziening, energie en vervoer. Daarom ben ik bereid amendement nr. 2, ingediend door de PPE, goed te keuren, zij het als toevoeging. Openbare diensten vormen een onmisbaar bestanddeel van het sociale model?
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie waardeert en verwelkomt de uitgesproken belangstelling van het Europees Parlement voor de onderhandelingen tussen de EU en de ACS over de sluiting van overeenkomsten inzake economisch partnerschap, zoals duidelijk wordt uit het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking van de hand van mevrouw Boudjenah en het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van de hand van de heer Titley. Ik wilde de geachte leden van het Parlement dankzeggen voor hun werk. Het Europees Parlement heeft ook een perfect gevoel voor timing laten zien door dit verslag ter tafel te brengen juist nu morgen de onderhandelingen tussen de EU en de ACS beginnen over de sluiting van overeenkomsten inzake economisch partnerschap.
Vanuit het gezichtspunt van de Commissie bezien, is de grootste kracht van het verslag dat het de ontwikkeling van de ACS-landen tot het middelpunt van de OEP-besprekingen maakt. Dat is precies zoals de Commissie het wil. OEP's moeten een middel worden om ACS-landen soepel en geleidelijk op te nemen in de wereldeconomie, om daarmee duurzame ontwikkeling te bevorderen en bij te dragen tot de uitroeiing van armoede.
Om dat te bereiken hebben de ACS en de EU besloten in een geest van partnerschap te onderhandelen over het geleidelijk uit de weg ruimen van onderlinge handelsbelemmeringen. De daaruit voortvloeiende overeenkomsten zullen betrekking hebben op alle voor de handel relevante gebieden, met name indirecte maatregelen. De OEP's moeten ook in overeenstemming met de WTO zijn en, vanwege het grote belang daarvan, mede gebaseerd zijn op initiatieven die in de ACS-regio zelf worden genomen met het oog op integratie in de wereldeconomie. Dat is in een notendop wat er is vastgelegd in de in juni 2000 in Cotonou ondertekende en door het Europees Parlement gesteunde overeenkomst tussen de ACS en de EU.
In Cotonou zijn de ACS en de EU overeengekomen OEP-onderhandelingen aan te gaan, en hebben doelstellingen, beginselen en modaliteiten voor deze overeenkomsten vastgelegd. Enkele van de in het verslag opgeworpen kwesties waren zodoende met de Overeenkomst van Cotonou al opgelost. Zo verwijst de Commissie naar die delen van het verslag waarin wordt gevraagd om de voortzetting van de niet-wederkerige handelspreferenties voor de ACS-landen. Met niet-wederkerige handelspreferenties is een betere integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie niet bereikt of te bereiken.
Volgens de gezamenlijke conclusie van de ACS-landen en de EU tijdens de onderhandelingen over de Overeenkomst van Cotonou, is een benadering nodig die ook gericht is op de verhoging van het aanbod, de handel en de mogelijkheden van de ACS-landen om investeerders aan te trekken. Om die reden kwamen zij overeen handelsovereenkomsten te sluiten in overeenstemming met de WTO om alle belemmeringen voor de wederzijdse handel geleidelijk uit de weg te ruimen.
Liberalisering van de handel door beide partijen is hierbij onmisbaar, mits flexibel en niet ondoordacht nagestreefd. Kortom, ons gemeenschappelijke doel is de handel in te zetten voor ontwikkeling. De instandhouding, consolidatie en eventuele uitbreiding van de protocollen die betrekking hebben op basisproducten zijn niet in overeenstemming met de Overeenkomst van Cotonou. Daarin staat immers dat wij die protocollen zullen herzien. De Commissie is van mening dat die herziening om een open geest vraagt. Tot slot dienen eventuele beslissingen over alternatieve regelingen voor de OEP's overeenkomstig de Overeenkomst van Cotonou pas in 2004 te worden genomen ingeval uit de OEP-onderhandelingen mocht blijken dat OEP's voor specifieke gevallen in de betreffende landen niet de juiste oplossingen bieden.
De Commissie is het eens met de in het verslag aangegeven behoefte aan bestudering en evaluatie van het duurzaamheidseffect van de OEP's. Dat zal tijdens het gehele onderhandelingsproces een grote inspanning vergen, omdat parallel met de onderhandelingen een evaluatie van het duurzaamheidseffect zal plaatsvinden. Door die evaluatie kunnen de gevolgen van de diverse beleidsopties die in de loop van de OEP-onderhandelingen ter tafel komen systematisch worden bestudeerd, zodat de onderhandelaars een goed-geïnformeerde keuze kunnen maken. De bedoeling van deze doorlopende evaluatie is dat de onderhandelingen niet afwijken van het doel van werkelijke duurzame ontwikkeling.
De Commissie steunt ook ACS-landen en -regio's die hun eigen onderzoeken willen uitvoeren. Wij hebben ervoor gezorgd dat er aanzienlijke geldbedragen beschikbaar zijn in het kader van nationale, regionale en alle overige ACS-programma's, niet alleen voor onderzoeken maar ook voor handelsgerelateerde ondersteuning en vergroting van de mogelijkheden in bredere zin. Ondertussen gaat de Commissie door met het evalueren van het duurzaamheidseffect, en wel in alle transparantie tegenover het Europees Parlement.

Titley (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie is in het algemeen ingenomen met de mededeling van de Commissie, omdat de OPE's tussen de EU en diverse regio's de economische samenwerking tussen ACS-landen zouden kunnen versterken en hun economische ontwikkeling stimuleren. Daarom zijn wij met name verheugd over het voorstel van de Commissie om de behandeling die de EU geniet vooruitlopend op liberalisering van de handel met de EU ook te laten gelden voor alle overige ACS-landen die deelnemen aan een partnerschapsovereenkomst. Dat is met name belangrijk.
Het zal niet eenvoudig zijn, en de redenen daarvan zijn deels al aangegeven. We moeten behoedzaam en flexibel te werk gaan. Wij moeten geen druk uitoefenen op ACS-landen om onderhandelingen aan te gaan die naar hun oordeel niet gepast zijn, en wij moeten de rechten van de minst ontwikkelde landen op niet-wederkerige handelspreferenties waarborgen en eerbiedigen. In het bijzonder moeten wij echter technische bijstand ten behoeve van de opbouw van instituties bevorderen, want daarmee worden evenwichtige resultaten bereikt. Wij zullen rekening moeten houden met de beperkte mogelijkheden van de ACS-landen en trachten die tegelijkertijd te vergroten.
Wij mogen niet vergeten dat het niet denkbeeldig is dat de afschaffing van tarieven tot een verlies van overheidsinkomsten leidt, en daarmee tot begrotingsproblemen. Wij moeten het doel dat wij ons met het Verdrag van Cotonou hebben gesteld niet uit het oog verliezen: duurzame ontwikkeling en de uitroeiing van armoede.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie steunt het standpunt van de Commissie derhalve volledig en is blij met het feit dat de onderhandelingen morgen beginnen. Wel vraagt zij met nadruk om een tactvolle, behoedzame benadering.

Schwaiger (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, door middel van de overeenkomsten inzake economisch partnerschap met ACS-regio's probeert de Europese Unie de ontwikkelingssamenwerking met deze landen in de toekomst een basis te verschaffen die betere perspectieven biedt en meer kans van slagen heeft. Meer economisch verkeer moet de armoede duurzaam bestrijden en uiteindelijk bijdragen aan een verbetering van de inkomenssituatie van de bevolking in de ACS-landen.
De ACS-landen moeten het op hun beurt door regionale samenwerking mogelijk maken, zelfstandig functionerende markten te ontwikkelen, hetgeen een voorwaarde is voor een uitbreiding van het handelsverkeer met ons, zowel in de goederen- als in de dienstensector. Het wederzijds openstellen van de markt, met name van de grote Europese interne markt, moet betere afzetmogelijkheden bieden voor de bestaande en mogelijk nieuw te ontwikkelen kwaliteitsproducten van deze landen. Daarmee wordt de basis gelegd voor de ontwikkeling van hun eigen nationale economieën.
Technische bijstand voor een betere kwalificering van de actoren in het bedrijfsleven en bij de overheid wordt daarbij door de EU in ruime mate in het vooruitzicht gesteld. De nu beginnende onderhandelingen zouden zich er daarom op moeten richten om van de ACS-landen meer krachtdadige economische partners te maken waardoor ook de sociale en culturele ontwikkeling een nieuwe impuls kan krijgen. Het spijt me dat ik het moet zeggen, maar het initiatiefverslag van mevrouw Boudjenah moet door middel van diverse amendementen nog behoorlijk worden verbeterd, als we de onderhandelingspositie van de Europese Unie willen versterken in plaats van verzwakken, zoals op dit moment het geval is.
We moeten proberen om een duurzaam en realistisch evenwicht te vinden waar het gaat om de belangen van de ACS-landen. Het heeft daarbij weinig zin om - zoals in dit verslag herhaaldelijk doorklinkt - te proberen verwijten aan het adres van de Commissie te richten. De Commissie heeft de afgelopen maanden intensief overleg gevoerd met de ACS-landen en
hun voorstellen gedaan voor duurzame ontwikkeling, inclusief technische bijstand. Waar het om gaat is dat de Commissie met onze hulp haast maakt met het tot stand brengen van de nieuwe economische ACS-regio. Het achterhaalde en inefficiënte stelsel van preferenties voor bepaalde invoer moet door een beter systeem worden vervangen.
Zowel de regels van de WTO als van de Overeenkomst van Cotonou moeten worden toegepast, maar wel flexibel. Ze moeten niet het tegenovergestelde bereiken van datgene waarvoor ze bedoeld zijn. Het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie - het verslag-Titley - beantwoordt op dat punt grotendeels aan onze opvattingen. Wij willen echter dat de openstelling van de markt zich - zoals in de WTO-regelgeving en de Overeenkomst van Cotonou is voorzien - moet beperken tot goederen en diensten. We kennen bijvoorbeeld geen Euro-Afrikaanse interne markt en daarom kan er ook geen sprake zijn van een algemeen vrij verkeer van werknemers.
Wij willen dat er flexibel, door middel van overgangstermijnen, met liberalisering wordt omgegaan. Daarbij mogen belangrijke bedrijfstakken echter niet van liberalisering worden uitgesloten. Wij vinden ook dat investeringen goed moeten worden beschermd, anders leidt dit - zoals nu Zimbabwe en andere landen door hun beleid laten zien - tot economische stilstand en achteruitgang. Wij hebben niets tegen technische bijstand van de EU voor de evaluatie van de gevolgen van het instellen van vrijhandelszones en economische regio's in Afrika. Wij zijn er echter fel op tegen dat dit als voorwaarde wordt gesteld voor het openen van de onderhandelingen. Dat zou tot een langdurige blokkade van de herziening van de betrekkingen tussen de EU en de ACS-landen kunnen leiden. Wij willen geen alternatieve regels voor onze betrekkingen met de ACS-landen opstellen. Wij moeten ons houden aan de regels van de WTO en van onze Overeenkomst van Cotonou, die flexibel en met overgangstermijnen moeten worden toegepast.
Wij stellen derhalve amendementen voor waardoor wij, indien ze worden aangenomen, het verslag kunnen aannemen. Zo niet, dan zullen wij tegen stemmen of ons van stemming onthouden.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde mevrouw Boudjenah feliciteren met dit opportune verslag. Wij van de PSE-Fractie sluiten ons zonder meer aan bij haar opmerking dat de handel een middel is om het doel te bereiken, en geen doel op zich. Het doel is het ontwikkelen van de ACS-economieën en het terugdringen van de armoede onder de armsten in die landen.
Eén manier om de Commissie te testen - want ik denk dat de heer Liikanen vanochtend niet helemaal eerlijk was - is door na te gaan of zij werkelijk openstaat voor alternatieven. In het Verdrag van Cotonou heeft nooit gestaan dat het voorstel voor alternatieven voor OPE's zou worden uitgesteld tot 2004 en ik hoop dat hij dat punt zal intrekken bij afsluiting van het debat.
Wij zijn het ook volledig eens met mevrouw Boudjenah als zegt dat voor een echte beoordeling van het effect van deze onderhandelingen de resultaten van de onderzoeken naar het duurzaamheidseffect zo snel mogelijk bekend moeten worden gemaakt. Opnieuw moet gezegd dat de Commissie, met betrekking tot de suikerindustrie en de 'alles-behalve-wapens?-voorstellen van vorig jaar en het jaar daarvoor, zich niet bepaald neutraal heeft getoond in haar benadering van de onderzoeken naar het duurzaamheidseffect en handelskwesties.
Ik ben voorgedragen om de handelscommissie in de Paritaire Parlementaire Vergadering tussen de EU en de ACS voor te zitten. Wij zien erg uit naar de mogelijkheid om een actieve rol te spelen via toezicht op dit handelsoverleg en bevordering van de transparantie ervan. De commissaris zal het met mij eens zijn dat de Verklaring van Kaapstad die eerder dit jaar door de Paritaire Parlementaire Vergadering is aangenomen ons een goede gelegenheid biedt parlementariërs en het maatschappelijk middenveld meer in het algemeen een veel grotere rol te laten spelen in de discussies die dit cruciale overleg met zich meebrengt.
Wij willen dat de hervorming van het GLB op de agenda komt. De Commissie vergist zich op dat punt. Er zijn voor de ACS lastige kwesties waarvan de behandeling er door de Commissie is doorgedrukt. Er zijn ook lastige kwesties voor Europese zijde en welk recht hebben wij om die van de agenda te houden?
Tot slot willen de ACS-landen voor kwesties die hen allemaal betreffen, gezamenlijk enkele beginselen vastleggen. Zij wensen gevrijwaard te blijven van verdeel-en-heerspolitiek en kwesties alleen met hun regionale groeperingen te bespreken. Als wij bij de ontwikkeling geloven in partnerschap, dan zouden wij hun wensen moeten respecteren.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wens ik rapporteur Yasmine Boudjenah te feliciteren met haar nauwgezette verslag, dat overigens bijzonder gelegen komt. Dankzij haar inzet hebben wij vandaag, aan de vooravond van de onderhandelingen over de overeenkomsten inzake economisch partnerschap, een tekst van uitstekende kwaliteit voor ons liggen over een bijzonder belangrijk en bijzonder actueel onderwerp.
Zowel de inhoud van dit verslag als de inleidende woorden van de rapporteur vergemakkelijken mijn betoog. Er zij hier overigens onderstreept dat het verslag met algemene stemmen is goedgekeurd in de Commissie ontwikkelingssamenwerking, in tegenstelling tot wat collega Schwaiger hier heeft geïnsinueerd.
Daarom zal ik mij beperken tot enkele aspecten van dit ingewikkelde vraagstuk. Ten eerste mag dit partnerschap onder geen beding worden uitgehold in naam van een betere afstemming op de WTO. Mijns inziens moet dit reeds enkele decennia oude partnerschap hoe dan ook worden voortgezet. Daarbij dient een centrale doelstelling te worden nagestreefd: de ontwikkeling van de meer dan 70 partnerlanden en de vervulling van de basisbehoeften van hun respectieve bevolking. Het spreekt derhalve vanzelf dat de in de Overeenkomst van Cotonou bedoelde economische partnerschapsovereenkomsten en de handelsdimensie van dit akkoord in het algemeen niet mogen prevaleren en geenszins als substituut mogen dienen voor een geïntegreerde ontwikkelingssamenwerking die diverse andere terreinen beslaat en mijns inziens moet worden versterkt. Het is immers belangrijk dat er op dit vlak betere resultaten worden behaald dan in het verleden.
Ten tweede acht ik het onontbeerlijk dat de - zoals wij weten - niet altijd even eenvoudige en voor de hand liggende methoden, omstandigheden en regionale integratieformules van deze landen ten volle worden gerespecteerd. Bovendien lijkt het mij absoluut noodzakelijk dat er bijzondere aandacht wordt besteed aan de nieuwe realiteit die onlangs met de oprichting van de Afrikaanse Unie tot stand is gekomen. Wij moeten echter bovenal waarborgen dat de gunstige situatie van de huidige ACS-groep niet wordt aangetast.
Ten derde is het, gelet op het sterk uiteenlopende ontwikkelingsniveau van de onderhandelingspartners en met name ook op de ons allen bekende capaciteitsbeperkingen van de ACS-landen, onontbeerlijk dat er studies worden verricht en zo spoedig mogelijk worden voorgelegd over de verwachte gevolgen van de nieuwe overeenkomsten voor de verschillende opties en op verschillende niveaus. Anderzijds verplichten de genoemde beperkingen ons ertoe elk van deze landen een specifieke en gedifferentieerde behandeling te waarborgen waarbij de beschermingsniveaus worden gehanteerd die nodig zijn om de nagestreefde ontwikkeling te bewerkstelligen.
Mijn vierde opmerking heeft betrekking op een meer specifieke maar daarom niet minder belangrijke kwestie die hier reeds door collega Titley aan de orde is gesteld, namelijk het feit dat de derving van inkomsten uit douanerechten in de ACS-landen een enorme, zij het niet exclusieve, bijdrage levert aan hun respectieve begrotingen. Daarom is het noodzakelijk dat bij de vaststelling van de maatregelen ter bevordering van de liberalisering van de handel rekening wordt gehouden met deze uitermate belangrijke factor.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de stemming van vandaag is belangrijk, en past naadloos in het tijdspad van onze werkzaamheden, aangezien morgen de onderhandelingen van start gaan over partnerschapsovereenkomsten met de ACS-landen. Het is dus van belang dat het Parlement een krachtige en duidelijke boodschap afgeeft aan de Commissie wat betreft deze onderhandelingen middels de aanbevelingen die het doet.
Ik wil mijn hartelijke dank en gelukwensen uitspreken aan onze rapporteur, wier verslag in de commissie met unanieme stemmen is aangenomen, hetgeen zeer toe te juichen is. Wij staan geheel achter haar standpunt over dit onderwerp en wij zeggen haar onze steun toe.
Ik betreur in dit verband de uitlatingen van de heer Schwaiger, die op een volstrekt ongelegen moment tweespalt dreigen te zaaien binnen ons parlement over deze kwestie. Maar goed, misschien deelt de PPE-DE het standpunt van de heer Schwaiger niet helemaal.
Wat de amendementen van de PPE-DE betreft, geloof ik niet dat ze het verslag verbeteren, maar dat ze meer tot doel hebben het te verzwakken of verzachten. Het is politiek gezien niet echt interessant om een zwak of verzacht standpunt voor te leggen aan de Commissie.
In principe heeft het woord partnerschap, als we het over partnerschapsovereenkomsten hebben, een bijzonder prettige connotatie, iedereen zal het daarmee eens zijn, aangezien het inhoudt elkaar te behandelen als gelijken, als partners, met de ACS-landen. Maar dat neemt niet weg dat we niet gelijk zijn aan de ACS-landen. Deze hebben een zwakke en kwetsbare economie. Toegeven aan een totale vrijhandelslogica zonder vooraf de gevolgen voor maatschappij, milieu en economie in die landen te hebben ingeschat, staat gelijk aan het binnengaan van een donkere tunnel. Wij denken dus dat eerst een impactrapportage moet worden opgesteld. Twee jaar na Cotonou zou deze goed van pas komen.
Ook moeten we de structurele en handelsbelemmeringen uit de weg ruimen die deze landen ervan weerhouden volledig te profiteren van de huidige niet-wederkerige faciliteiten. Deze in stand houden zou fataal zijn. Wat zijn deze belemmeringen? Hoewel de vraag reeds aan de orde is gesteld door de rapporteur, wil ik ingaan op een aspect dat we herhaaldelijk hebben bekritiseerd, namelijk het probleem van de door de Europese Unie toegekende exportsubsidies, met name in de landbouwsector.
Het ontbreken van mogelijkheden tot verwerking ter plaatse van producten is overigens een grote zwakheid van deze economieën. Daarmee sluit ik af, want ik zie dat ik mijn spreektijd al heb overschreden en dat u hier vandaag streng op toeziet, mijnheer de Voorzitter. Het probleem van de verwerking ter plaatse, die op lokaal niveau toegevoegde waarde creëert, is uiteraard cruciaal en de rapporteur heeft dit punt terecht benadrukt.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem met genoegen deel aan dit debat over de economische partnerschapsovereenkomsten met de landen in Afrika, het Caribische Gebied en de Stille Oceaan. Ik wilde de rapporteur prijzen voor haar voortreffelijke werk.
Het is belangrijk dat deze economische partnershapsovereenkomsten ertoe bijdragen dat de ACS-landen zich zodanig ontwikkelen dat zij geleidelijk in de wereldeconomie kunnen worden opgenomen. Vergroting van de mogelijkheden van de publieke en de particuliere sector, verhoging van de productie en naleving van de WTO-bepalingen zouden een positieve uitwerking moeten hebben op de investeringen in ontwikkelingslanden, met name de buitenlandse, en op de economische groei. Wij hopen allemaal op een goede afloop van het onderhandelingsproces, dat een dezer dagen van start gaat voor alle ACS-landen.
Wat betreft de wezenlijke kwestie van toegang tot de markt, moeten we toe naar betere toegankelijkheid van de EU-markten voor de exporten van ontwikkelingslanden. Op die manier kan in de onderhandelingsvoorstellen namelijk rekening worden gehouden met de economische belangen van alle partijen. Ik zou er bij de Commissie op aan willen dringen een onderzoek naar de gevolgen van alle voorstellen uit te voeren. Ook zou ik er bij de Commissie op aan willen dringen in haar onderhandelingen nadrukkelijk te wijzen op het belang van een grotere bijstand voor uitbreiding van de handelsmogelijkheden.
Ik ben het echter niet eens met de rapporteur waar zij volhoudt dat een hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid noodzakelijkerwijs deel uitmaakt van het proces van integratie van de ontwikkelingslanden in het wereldhandelssysteem. Kwesties die verband houden met de externe effecten van het GLB zullen aan de orde komen in het kader van de in Doha ingeleide ronde van WTO-besprekingen. De Europese boeren hebben mede door de BSE- en de MKZ-crisis bijzonder turbulente jaren achter de rug. In het kader van Agenda 2000 is een aanzienlijke hervorming van het GLB doorgevoerd, en nu liggen er voorstellen voor herziening op tafel die, als zij worden aangenomen, een sterk ontwrichtende uitwerking zullen hebben op onze productie en onze markten. Waar wij behoefte aan hebben is stabiliteit, en beweren dat er weer een hervorming nodig is, zorgt alleen maar voor meer onzekerheid.

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst graag Yasmine Boudjenah gelukwensen met dit bijzonder geslaagde verslag, waarin het feit dat de Commissie een vrijhandelszone tussen de EU en de ACS-landen wil invoeren als positief punt wordt benadrukt. Tariefbelemmeringen vormen echter niet het meest wezenlijke probleem voor de ACS-landen. Dat is daarentegen, zoals ook vele andere collega's hebben aangegeven, de sterk gesubsidieerde landbouwexport van de EU. Slechts een enkel voorbeeld: het kost Europa iets minder dan 700 euro om een ton suiker te produceren, maar in veel Afrikaanse landen kost dat slechts iets minder dan 300 euro. Een eenvoudige economische theorie leert ons derhalve dat de Afrikaanse landen een superieure positie op de suikermarkt hebben en dat de weg naar groei het openen van de markten zou zijn. Vanwege de exportsubsidies van de EU is de conclusie echter wat minder simpel, omdat de EU de Europese export steunt met het lieve sommetje van 1.104 miljoen EUR, zodat Europese boeren hun suiker veel goedkoper kunnen verkopen dan de ontwikkelingslanden. En de situatie verandert natuurlijk ook niet doordat de ACS-landen interne markten opbouwen. Het is al vaker gezegd, maar het kan niet vaak genoeg herhaald worden: de EU is een ongeloofwaardige partner zolang wij de landbouwsubsidies in stand houden. Deze staan elke ontwikkeling en elke bestrijding van armoede in de weg.

Bordes (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag geeft terecht aan dat de resultaten van het zogenaamde partnerschap EU-ACS totaal niet te rijmen zijn met diens pretentie om de economische ontwikkeling te bevorderen en te versnellen. In plaats van een toename van hun export naar de Europese Unie te constateren, zien de ACS-landen deze sinds de ondertekening van de overeenkomst praktisch met de helft afnemen. In plaats van te verbeteren zijn de handelsvoorwaarden tussen de Europese Unie en de ACS-landen verslechterd. In plaats van zich te ontwikkelen zijn deze landen armer geworden. De enige conclusie die we hieruit kunnen trekken is dat de doelstellingen geformuleerd door het Verdrag van Lomé, de overeenkomst van Cotonou, etc. ver van de realiteit verwijderd zijn. Onder het mom van een preferentiesysteem dragen deze overeenkomsten bij aan het leegroven van de arme landen door het grootkapitaal van de rijke Europese landen. In het koloniale verleden vond deze plundering openlijk en schaamteloos plaats. Nu, terwijl de voormalige koloniën onafhankelijk zijn geworden, praat men niet van dictaten maar van onderhandelingen, niet van uitbuiting maar van partnerschap, maar het systeem blijft hetzelfde. De handelsbetrekkingen tussen de imperialistische landen en de arme landen zijn zodanig vormgegeven dat de eerstgenoemden zich blijven verrijken ten koste van de laatstgenoemden.
Evenals de rapporteur zijn wij tegen het voorstel van de Commissie tot het instellen van vrijhandelszones. Dit soort vrijheid zou neerkomen op het loslaten van een vos in een hoenderhok. Het zou echter verspilde moeite zijn om te proberen een systeem te verbeteren dat fundamenteel tekortschiet. De arme landen kunnen alleen heil verwachten van een radicale transformatie van het wereldwijde economische systeem.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben heel blij met dit verslag en feliciteer de rapporteur met haar uitstekende werk, vooral omdat zij zo duidelijk het standpunt van het Parlement onder woorden brengt, namelijk dat de handel slechts een middel is om het doel te bereiken en dat het doel duurzame ontwikkeling is. Binnen deze instellingen is er al te vaak een enorm gebrek aan samenhang tussen het Europese handelsbeleid en het Europese ontwikkelingsbeleid, waarbij de ontwikkelingsdoelstellingen niet zelden worden ondermijnd door handelskwesties.
Met dit verslag geeft het Parlement heel duidelijk te kennen dat ontwikkelingskwesties voor moeten gaan. Er zijn enkele belangrijke punten die ik wil onderstrepen. Allereerst de mogelijkheden: het is niet reëel te verwachten dat sommige van de armste ACS-landen over de financiële en technische middelen zouden beschikken om niet alleen de agenda van de economische partnerschappen van de EU uit te voeren, maar daarnaast ook de WTO-agenda van Doha, de GATT-agenda, de NEPAD- of FTAA-agenda; en dan ook nog, op de een of andere manier, hun eigen regionale integratieprocessen. Toch zijn het juist die regionale integratieprocessen die de Commissie zegt te willen ondersteunen. We moeten af van door anderen opgelegde tijdschema's waarin landen wordt gezegd wanneer bepaalde nieuwe regelingen aan te nemen. In plaats daarvan moeten wij het hun mogelijk maken zich in hun eigen tempo aan te passen, overeenkomstig hun eigen ontwikkelingsbehoeften, net als de geïndustrialiseerde landen dat hebben kunnen doen.
Tot slot kan ik niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is dat wij eerst de uitkomst van de onderzoeken naar de gevolgen van deze voorgestelde economische overeenkomsten afwachten. Bij de uitvoering van die onderzoeken moet de plaatselijke bevolking in alle opzichten betrokken worden, en de resultaten moeten bekend zijn alvorens we met de onderhandelingen beginnen. Zo nodig moeten we de onderhandelingen tot die tijd uitstellen, want alleen dan kunnen we er helemaal zeker van zijn dat het initiatief echt zal bijdragen tot duurzame ontwikkeling en de uitroeiing van armoede.

Farage (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag lijkt op het eerste gezicht goed bedoeld en het erkent dat ACS-landen hun goederen moeten kunnen exporteren. Het bevat veel mooie uitspraken, zoals: 'de mondiale ongelijkheid moet worden gecorrigeerd?. Zoals altijd is het echter allemaal onnozele idealistische prietpraat. Sterker nog, wat mij echt opvalt is de pure hypocrisie die het op veel punten vertoont. Landbouwproducten vormen een belangrijk bestanddeel van ACS-exporten, maar alle mooie woorden ten spijt maakt het tariefstelsel de EU tot een moeilijke markt, met 16% als tamelijk typische invoerprijs voor ACS-goederen. Dat betekent overigens ook dat consumenten hier veel te veel betalen voor hun voedingsmiddelen. Natuurlijk is de oplossing voor dit alles - echte hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid - niets meer dan een luchtspiegeling.
Hoe kunnen we sowieso spreken van partnerschapsovereenkomsten met deze landen als we kijken naar het aanhoudende schandaal van de visserijovereenkomsten van de EU? Dit Parlement steunt nog altijd met overweldigende meerderheid overeenkomsten waarbij enorme sommen belastinggeld rechtstreeks naar corrupte Afrikaanse regimes gaan: alleen al in de afgelopen paar jaar niet minder dan 1,4 miljard euro, en daarvan komt vrijwel niets terecht bij de plaatselijke bevolking die het echt nodig heeft. Als gevolg daarvan sterven er nog altijd honderden inheemse zwarte Afrikaanse vissers. Ik heb dit al eerder aan de orde gesteld, met als resultaat agressie van Spaanse kant en onverschilligheid van commissaris Fischler. Om de hebzucht van grote ondernemingen in Europa te bevredigen, sluiten wij de ogen voor een humanitaire ramp.
Ik verwacht niet dat velen hier het met mij eens zijn over mijn visie op de politieke integratie in de Europese Unie. Op dit ene punt van de visserijovereenkomsten vraag ik u, tegen beter weten in, om een zekere hervorming en een betere kans voor deze nooddruftige Afrikaanse kustgemeenschappen. Sinds 1994 zijn herhaaldelijk bewijzen aangedragen voor alles wat ik hier zeg, en het is de hoogste tijd dat er iets aan wordt gedaan.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Geachte collega´s, het is mij een groot genoegen op de officiële tribune een delegatie van het Moldavische parlement te mogen begroeten. Deze delegatie is naar Straatsburg gekomen om er haar vakgenoten van het Europees Parlement te ontmoeten ter gelegenheid van de vijfde vergadering van de parlementaire samenwerkingscommissie EU-Moldavië.

Ik hoop, samen met al mijn collega´s, dat deze ontmoeting vruchtbaar is geweest en dat het verblijf van de delegatie in Straatsburg zeer prettig zal verlopen.

In het kader van de interparlementaire betrekkingen brengt de delegatie van het Algerijnse parlement, onder leiding van de heer Bouzid Lazhari, voorzitter van de Commissie voor Economische en Financiële Zaken van de Raad van State, haar zesde bezoek aan het Europees Parlement.
(Applaus)
Door u welkom te heten, mijnheer Lazhari, evenals de leden van uw delegatie, wil ik het belang onderstrepen dat wij hechten aan deze ontmoetingen die de mogelijkheid bieden uiting te geven aan onze betrokkenheid bij de democratische waarden en principes en bij het eerbiedigen van fundamentele rechten. Uw bezoek komt precies op het goede moment, aangezien we ons momenteel buigen over het voorstel voor een samenwerkingsovereenkomst tussen uw land en de Europese Unie.
Mijnheer Lazhari, ik hoop dat de gesprekken die u heeft gevoerd met de leden van de delegatie nuttig zijn gebleken en ik heet u nogmaals, namens het Parlement, van harte welkom.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een mondeling amendement op paragraaf 5 indienen. Als laatste zin staat daar: 'considers in consequence that signing such an agreement is incompatible with membership of the European Union?. Ik zou graag willen dat het woord 'signing? vervangen wordt door het woord 'ratification?. Dat is veel duidelijker en het betekent ook dat de landen die ondertekend hebben, nog de mogelijkheid hebben om niet te ratificeren. Daarom geef ik de voorkeur aan het woord 'ratification? in plaats van 'signing?.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals u heel terecht heeft gezegd, heeft mijn fractie vanwege de actuele situatie in het Midden-Oosten de amendementen 10 en 11 ingetrokken. Ze waren gebaseerd op een andere situatie in een periode waarin we meer hoop koesterden. In plaats daarvan willen we een mondeling amendement indienen; na paragraaf 4 zouden we het volgende willen inlassen:

Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik zou op het amendement von Wogau graag een mondelinge aanvulling willen geven, die luidt: 'dit dient te geschieden in de vorm van een protocol bij de grondwet, en het blijft de soevereine bevoegdheid van iedere lidstaat, tot dit protocol toe te treden.?

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien wij ons als Europees Parlement minder tot de intergouvernementele kant aangetrokken voelen, zou ik hier het woord 'Raad? willen vervangen door 'Commissie?. Verder wil ik collega Van Orden graag gelukwensen. Hij heeft met zijn initiatief immers weten te bereiken dat artikel 5 van het EU-Verdrag in zijn geheel in de grondwet dient te worden opgenomen, zonder enige afwijking!
Ribeiro e Castro (UEN)
In de eerste plaats heb ik voor dit verslag gestemd omdat ik van oordeel ben dat de Europese ombudsman een zeer belangrijke functie uitoefent, temeer daar de kloof tussen de instellingen van de EU en de burgers van de lidstaten op het gebied van het besluitvormingsproces steeds groter wordt. Ten tweede wilde ik deze gelegenheid aangrijpen om hulde te brengen aan het uitstekende werk dat de uittredende ombudsman, de heer Jacob Söderman, heeft verricht. Ten derde formuleert de ombudsman enkele zeer markante aanbevelingen die mijn volmondige steun verdienen. Hij dringt onder meer aan op de onvoorwaardelijk naleving van de in de Code van goed administratief gedrag verankerde beginselen en roept de instellingen op om verordening 1049/2001/EG inzake de toegang van het publiek tot documenten van de Europese instellingen nauwgezet toe te passen.
Desalniettemin zie ik mij ertoe genoodzaakt heftig protest aan te tekenen tegen de pogingen die men ook hier weer heeft ondernomen om het zogenaamde Handvest van de grondrechten 'met geweld' rechtskracht te verlenen. In wezen moeten deze praktijken beschouwd worden als een regelrechte aanslag op de rechtsstaat en de Europese democratie. Als de IGC, de enige bevoegde instantie terzake, deze stap niet heeft gezet omdat zij een dergelijke aanpak niet opportuun achtte, loopt ieder communautair orgaan, gerechtelijke instantie of instelling die dat wel doet het risico een ernstige overtreding te begaan.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb besloten dit verslag en de bijbehorende resolutie te steunen met inachtneming van enkele punten die ik hier wil onderstrepen: het verzoek aan de Europese Conventie om het petitierecht te consolideren; de oproep tot invoering van nieuwe instrumenten voor gegevensverwerking zodat de indieners de behandeling van hun eigen en andere verzoekschriften kunnen volgen via Internet; de kritiek op het gebrek aan enthousiasme van de Raad voor wat betreft de samenwerking met de Commissie verzoekschriften; het verzoek om de beoordeling en afwikkeling van de verzoekschriften te bespoedigen. Ik ben van oordeel dat de verzoekschriften kunnen uitgroeien tot een belangrijk instrument voor de uitoefening van het burgerschap en de bescherming van de rechten en legitieme belangen van personen en instellingen. Bovendien formuleert de rapporteur een mijns inziens bijzonder interessante hypothese: dit initiatief moet de burgers in de gelegenheid stellen 'via een verzoekschrift aan het Europees Parlement de aanzet te geven tot hervormingen van het communautair recht?.

Goodwill (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Britse Conservatieven zijn het in grote lijnen eens met deze richtlijn. Voor nieuwe, volgens armmengsel- of common-railtechnologieën gebouwde motoren moeten brandstoftypes met een laag zwavelgehalte worden gebruikt, anders werken de moderne katalysatoren niet goed. Hetzelfde kan echter niet gezegd worden van niet voor de weg bestemde mobiele machines, zoals land- en bosbouwtrekkers en bouwmachines. Die zijn namelijk nog niet uitgerust met katalysatoren en zijn daarom niet afhankelijk van dat brandstoftype. In feite zal er door de extra verwerking in de raffinaderij meer CO2 vrijkomen. De brandstofkosten gaan met ten minste 10 procent omhoog, wat een extra last betekent voor de boeren, en dat op een moment waarop zij dat, gezien de moeilijke situatie waarin zij verkeren, het minst kunnen hebben. Wij vinden het bijzonder teleurstellend dat amendement 10 en 13 door het Parlement zijn aangenomen.

Bernié (EDD)
Het verslag van mevrouw Hautala over de kwaliteit van benzine en dieselbrandstof heeft verregaande economische gevolgen voor de land- en bosbouw.
Allereerst worden de voor alle wegvoertuigen geldende kwaliteitsnormen voor brandstoffen ook van toepassing gemaakt op niet voor de weg bestemde mobiele machines (met name landbouw- en bosbouwtrekkers). Deze maatregel valt naar onze mening onder de toepassing van de NWMM-richtlijn.
Verder zal de verlaging van het zwavelgehalte voor niet voor de weg bestemde mobiele machines leiden tot een toename met 8 à 10 % van de literprijs. Deze maatregel zal de kwaliteiten van gasolie op de markt doen toenemen en belangrijke logistieke problemen met zich meebrengen, zonder een echte toegevoegde waarde voor het milieu op te leveren.
Tot slot houdt de verplichting om in de landbouw een nieuw soort stookolie te gebruiken in dat opslagvaten moeten worden vervangen, hetgeen gemiddeld 5000 euro per exploitatie kost. Voor een sector als de landbouw, die toch al zwaar is getroffen door de gezondheidscrises en in afwachting is van de nieuwe richtlijnen voor het GLB, betekent dit een aanzienlijke extra kostenpost.
Om niet het gevaar te lopen deze bedrijfstak te ruïneren, geven wij er de voorkeur aan de NWMM´s uit te zonderen en vast te houden aan het realistische gemeenschappelijke standpunt van de Raad.

Thomas-Mauro (NI)
Wij willen ons distantieren van bepaalde punten in het verslag Hautala. De doelstelling om het zwavelgehalte van benzine en dieselbrandstof terug te dringen is zeker lovenswaardig, maar de belangrijke logistieke problemen die dit voorstel met zich meebrengt lijken voorzover bekend geen milieuvoordelen op te leveren. Tijdens de behandeling van het verslag in de milieucommissie was noch de rapporteur noch de Commissie zelf in staat een uitspraak te doen over de verschillende kosten-/bateneffecten van een dergelijk initiatief.
Wij zijn tegen het in de richtlijn opnemen van brandstoffen voor niet voor de weg bestemde machines met ingang van 2005. Dit onrealistische voorstel dreigt de landbouwsector nog meer in de problemen te brengen. We zouden de volledige gelijkstelling van voertuigen in 2005 opnieuw moeten bekijken.
Teven zijn wij tegen het schrappen van bestaande uitzonderingen ten aanzien van het zwavelgehalte van benzine en dieselbrandstof, en wel omdat deze uitzonderingen het mogelijk maken ultraperifere gebieden te blijven bevoorraden.
Tot slot betreuren wij het dat de noodzaak niet is onderkend om de maxima voor de vluchtigheid van mengsels van bio-ethanol met benzine te wijzigen. Met deze maatregel kunnen lidstaten met bio-ethanol verrijkte benzine opnemen teneinde de doelstellingen te verwezenlijken die door het voorstel voor een richtlijn inzake biobrandstoffen zijn geformuleerd.
(Stemverklaring ingekort uit hoofde van artikel 137, lid 1, van het reglement)

Piscarreta (PPE-DE)
Voor Portugal, en met name voor de toeristische Algarve, zijn pleziervaartuigen een dagelijkse realiteit. Gelet hierop wil ik dan ook mijn onvoorwaardelijke steun betuigen aan rapporteur Callanan en aan het Commissievoorstel, waarin wordt aangedrongen op een betere afstemming van de pleziervaartuigen op de vigerende milieuwetgeving. Het is vooral belangrijk dat paal en perk wordt gesteld aan de geluids- en uitlaatemissies van de motoren die zowel het milieu van de regio als het welzijn van de badgasten aantasten.
De aanpassing van de bestaande vaartuigen aan de voorgestelde regelgeving vergt aanzienlijke financiële inspanningen die geen buitensporige kosten voor de booteigenaars mogen meebrengen en ook niet onder de exclusieve bevoegdheid van de scheepsbouwindustrie mogen vallen. Daarom vind ik het niet nodig dat er een verplichte jaarlijkse inspectie voor vaartuigen wordt ingevoerd.

Sacrédeus, Wijkman (PPE-DE)
Wij, de Zweedse christen-democraten, hebben vandaag gestemd vóór het verslag waarin wordt gepleit voor striktere uitlaat- en geluidsemissiebepalingen voor pleziervaartuigen.
Dat neemt niet weg dat wij een volledige harmonisatie van de regels verwerpen, aangezien de basiscondities in de diverse lidstaten zo verschillend zijn. In plaats daarvan zouden de voorgestelde grenswaarden minimumgrenswaarden moeten zijn, zodat afzonderlijke lidstaten strengere eisen kunnen stellen omwille van het milieu.
Wij staan evenmin achter stringentere gemeenschappelijke eisen voor uitlaatemissies van pleziervaartuigen die op meren varen. Veel pleziervaartuigen, met name in Zweden en Finland, worden namelijk zowel op zee als op meren gebruikt. Het maken van dit onderscheid zou onder meer tot gevolg kunnen hebben dat oude motoren die meer vervuiling veroorzaken niet vervangen worden door nieuwe, omdat deze niet aan de strengere eisen voldoen.
Vooral in landen waar het drinkwater afkomstig is uit meren veroorzaken emissies grote problemen. Ook in deze gevallen zouden minimumvoorschriften de lidstaten de vrijheid geven de eisen voor uitlaatemissies te verscherpen. De lidstaten zouden tevens op bepaalde meren de pleziervaart kunnen verbieden of beperken.
Tot besluit: wij achten het onjuist om slechts drie jaar nadat de richtlijn in werking is getreden nieuwe, strengere eisen voor uitlaatemissies in te voeren. Het is belangrijk dat de industrie duidelijke basisregels krijgt. Minimumvoorschriften vormen een beter instrument voor het bevorderen van ontwikkeling. Zij bieden scheepsbouwers de gelegenheid hun technologie vrijwillig aan te passen aan en te ontwikkelen op basis van de hoogste geldende normen, zodat zij hun producten in alle lidstaten kunnen afzetten.
Schleicher (PPE-DE)
Als afgevaardigde uit Beieren en Duitsland ben ik diep bedroefd over de uitslag van deze stemming. Namens mijn collega's van de CSU - wij hebben voor strengere grenswaarden gestemd - stel ik met nadruk dat hiermee de kans voor een groot aantal jaren verkeken is om watervervuiling door pleziervaartuigen in te dammen.
Aan de argumentatie van de rapporteur moeten we helaas wel de indruk overhouden dat moderne technieken door fabrikanten van scheepsmotoren voor de recreatiesport bewust worden achtergehouden. We kennen daarvan een voorbeeld uit Zwitserland.
Juist wanneer men de pleziervaart en zeilsport steunt en weet dat steeds meer mensen van deze sport en vrijetijdsbesteding genieten, zou men ernaar moeten streven om deze sport zo milieuvriendelijk mogelijk te beoefenen.
Dit twijfelachtige resultaat in de plenaire vergadering van vandaag is bepaald niet om over naar huis te schrijven.

Berthu (NI)
Wij hebben de ontwerpresolutie over de resultaten van de Wereldtopconferentie over duurzame ontwikkeling in Johannesburg goedgekeurd, omdat deze laat zien, en dat is zeer positief, dat de Europese landen in grote lijnen hetzelfde denken over deze kwesties en dat ze er bijzonder gevoelig voor zijn. Op deze basis kunnen de Europese Unie en haar lidstaten initiatieven nemen en in de toekomst hopelijk het goede voorbeeld geven als het gaat om respect voor het milieu op mondiaal niveau.
Hoewel de feitelijke resultaten van Johannesburg niet opwegen tegen de behoeften (want de enorme omvang van de wereldwijde milieuproblematiek kan ons alleen maar met afschuw vervullen), heeft de Unie er een voortrekkersrol vervult, bijvoorbeeld bij het opzetten van partnerschappen op het gebied van watervoorziening, afvalverwijdering en energie.
Wat mijn specifieke voorbehouden betreft, wil ik er drie noemen:
het belangrijkste voorbehoud heeft betrekking op de buitensporig grote rol die de Unie aan het WTO heeft gelaten bij het verenigen van handelsregels en milieubepalingen;
verder is de geleidelijke afschaffing van de subsidies voor de export van landbouwproducten een wenselijke doelstelling, maar zeker niet het schrappen van alle interne steun;
tot slot zijn de parlementariërs onvoldoende betrokken bij de voorbereidende coördinatiewerkzaamheden.

Boudjenah (GUE/NGL)
'De almaar breder wordende kloof tussen noord en zuid moet onze nieuwe grens, onze nieuwe uitdaging zijn. Wij hebben ons ontdaan van een muur in Europa en het is ondenkbaar dat we een andere zouden dulden die de wereld in tweeën splitst?, meeslepende woorden van Romano Prodi in Johannesburg op 2 september. Hij aarzelde toen niet de noodzaak te onderstrepen van 'concrete maatregelen? en 'bindende tijdspaden?! Helaas kent u het vervolg, net als ik.
Zonder voorbij te gaan aan de waarde van het ratificeren van het Kyoto-proces en van het initiatief om tussen nu en 2015 het aantal mensen dat niet over hoogwaardig drinkwater en afdoende sanitaire voorzieningen beschikt met de helft terug te brengen, is de Wereldtop niet bij machte gebleken, wat de heer Prodi ook moge denken, om de 'allerarmsten weer hoop te geven?!
'Laten we ervoor zorgen dat de 21e eeuw voor de generaties na ons niet de eeuw wordt van een misdaad van de mensheid tegen het leven?? dat was wat de Wereldtop van Johannesburg feitelijk beoogde! Helaas heeft degene die deze woorden sprak, de Franse president, zoals overigens heel wat staatshoofden van andere grote mogendheden, zich weinig rekenschap gegeven van de uitdaging die hij ermee aanging: het voortbestaan van de aarde en van de mens.
(Stemverklaring ingekort uit hoofde van artikel 137, lid 1, van het reglement)

Caudron (GUE/NGL)
Het onderwerp duurzame ontwikkeling is in 1992 op de Top van Rio aan de orde gesteld.
Sindsdien zijn er heel wat conferenties gehouden. Op die van Johannesburg hadden alle goede intenties die in 10 jaar tijd zijn geformuleerd, in een moedig en vrijwillig actieprogramma geconcretiseerd kunnen worden.
Ik ben teleurgesteld over de schamele resultaten. Het is onbegonnen werk om alle gebreken van het aangenomen actieprogramma op te sommen.
Ik wil alleen maar wijzen op het feit dat er tijdens de debatten over duurzame ontwikkeling te weinig aandacht is besteed aan het onderzoeksbeleid.
Geleerden hebben als belangrijkste taak de toestand van het milieu te onderzoeken en hierover verslag uit te brengen aan de politiek en de publieke opinie. Ook wordt van hen verwacht dat zij oplossingen aandragen voor milieuproblemen.
Europa heeft de Europese onderzoekruimte ingesteld, die open staat voor de wereld. Daarom moet Europa in staat zijn wetenschappelijke kennis te delen en de ontwikkelingslanden te laten profiteren van zijn ervaring. Deze landen worden namelijk geconfronteerd met een groot probleem: voldoen aan een behoefte aan sterke en snelle groei, met alle nadelen van dien op sociaal en milieugebied.

Fiebiger (GUE/NGL)
De geleidelijke afschaffing van de subsidies voor de landbouwexport en van de barrières voor de voedselimport uit ontwikkelingslanden maakt het voor de landen van het Zuiden mogelijk om op een eerlijke basis aan de wereldhandel deel te nemen.
Daarbij wordt de relatie tussen handel, milieubescherming en ontwikkeling die uit het landbouwbeleid van de EU voortvloeit, vaak overschat. Verstoringen op de landbouwmarkten hebben slechts op enkele producten betrekking. De effecten daarvan op duurzame ontwikkeling dienen daarom te worden onderzocht.
Het is echter wel noodzakelijk dat bij de WTO-onderhandelingen veel meer vaart wordt gezet achter de doelstellingen die niet op de handel gericht zijn. De WTO mag zaken als consumentenbescherming, milieu en normen voor dierenbescherming niet langer uit de weg gaan. Daarbij hoort ook dat het ontwikkelingswerk van de vijftien EU-lidstaten, zoals dat herhaaldelijk is geformuleerd, in praktijk wordt gebracht.
De besluiten van Doha (handel) en Monterrey (financiën) dienen onmiddellijk grondig te worden heroverwogen.

Fitzsimons (UEN)
Nu de top voorbij is, moet het belangrijke werk van het zorgen voor duurzame ontwikkeling worden voortgezet. Ook al is in Johannesburg niet alles bereikt, toch is er echt vooruitgang geboekt. Ik geloof dat de top een belangrijke stap vooruit zal betekenen op kerngebieden als water en energie.
De enige manier om die kwesties aan te pakken is via gemeenschappelijke actie op mondiaal niveau. De EU weet hoeveel meer mogelijk is als wij onze middelen gezamenlijk inzetten, gemeenschappelijke normen stellen, en milieuproblemen met grensoverschrijdende implicaties samen aanpakken.
Wij mogen er trots op zijn dat de EU in Johannesburg een cruciale rol heeft gespeeld door met een zeer ambitieuze agenda te komen voor duurzame ontwikkeling. Zonder de inzet van de EU zou de top denk ik niet zo veel hebben opgeleverd.
De top heeft geen bevredigend resultaat weten te bereiken wat betreft het beoogde grotere aandeel hernieuwbare energie in de mondiale energieproductie. Dat is van wezenlijk belang als wij allemaal de verplichtingen die wij zijn aangegaan bij het Kyoto-protocol willen nakomen. Ook al laten sommige landen in de ontwikkelde wereld het in dit opzicht afweten, toch geloof ik dat de EU en andere gelijkgestemde landen ernaar zouden moeten streven om op dit gebied meer ambitie aan de dag te leggen.

Krivine (GUE/NGL)
De Top van Johannesburg heeft verzuimd lering te trekken uit de ecologische en sociale crisis waardoor onze planeet wordt verwoest. Integendeel, opnieuw is gebleken hoe onverantwoord staten handelen. De regering Bush is in hoge mate verantwoordelijk voor het stuklopen van de onderhandelingen. Maar de Europese Unie was ook niet bepaald ambitieus omdat ze star vasthield aan de onaanvaardbare besluiten van Doha en Monterrey.
Als de EU werkelijk zou willen helpen bij de ontwikkeling van het Zuiden, zou ze de landbouwexportsubsidies afschaffen. Die zorgen er namelijk voor dat er producten op de markt komen met prijzen waar niet tegen te concurreren valt. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is nog steeds gebaseerd op een op productie gericht principe waardoor de overschotten toenemen. Het is de hoogste tijd de rechtstreekse hulp te herzien om een duurzame landbouw te bevorderen. De arme landen moeten hun landbouw kunnen beschermen tegen het openen van de grenzen, waar de WTO voor pleit. Ze kunnen hun binnenlandse prijzen stabiliseren door hun tarieven te beschermen.
Er is zeer veel geld nodig om de toegang tot drinkwater, energie, gezondheidszorg en vervoer te waarborgen. Er moet een eind komen aan het door het IMF voorgeschreven beleid van structurele aanpassingen, dat leidt tot starre overheidsbegrotingen. Bovendien moet de buitenlandse schuld van de landen in het Zuiden worden kwijtgescholden. Die landen moeten weer zelf prioriteiten kunnen stellen in hun ontwikkeling. In de resolutie die aan het Parlement is voorgelegd, wordt niet voldoende rekening gehouden met deze kwesties. Daarom onthoud ik mijn van stem.

Patakis (GUE/NGL)
In weerwil van de hoogdravende verklaringen van de EU waren de resultaten van Johannesburg bijna nihil. Daaruit blijkt dat voor de landen van de zogenaamde 'ontwikkelde wereld? Johannesburg een prachtgelegenheid was om blijk te geven van hypocrisie en krokodillentranen te plengen over de ellende die hun eigen kapitalistische belangen in de landen van de derde wereld teweeg hebben gebracht. Helaas is ook het EP met zijn resolutie, waarin alleen vrome wensen en zogenaamde 'gevoeligheden? tot uitdrukking komen, een spreekbuis geworden voor dezelfde hypocrisie.
De bewering dat de kapitalistische mondialisering goed is voor de arme landen is ten hemel schreiend. Met de meedogenloze handelsvoorwaarden van het internationaal kapitalisme wordt de levenskwaliteit op deze planeet geen zier beter. Gezwegen wordt eveneens over de buitenlandse schuld die de ontwikkelingslanden op de knie dwingt, en over de verantwoordelijkheden van de multinationals. Wel zijn er allerlei hypocriete leuzen over de noodzaak dat de multinationals blijk geven van ?.?gevoeligheid?!!!
In een hypocriet delirium wordt voetstoots aangenomen dat de subsidiëring van de landbouwproducten de schuld draagt voor de onderontwikkeling van de derde landen en derhalve geleidelijk aan moet worden afgeschaft.
Steeds weer dezelfde vrome wensen, dezelfde vraag naar 'gevoeligheid?, maar geen enkele vooruitgang bij de inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto. De onheilsspellingen vallen bij de kapitalistische landen en met name de VS op provocerende wijze in dovemansoren.
Wij hebben tegen de resolutie gestemd en keren ons tegen degenen die de volkeren nog meer willen uitbuiten en daartoe nieuwe wegen willen openen.

Thomas-Mauro (NI)
Het concept van duurzame ontwikkeling komt voort uit een noodzaak: met een uit bezorgdheid om de toekomst geboren solidariteit reageren op het gevoel van complexiteit en afhankelijkheid, dat kenmerkend is voor globalisering.
Maar wat voor een mondiale gemeenschap moeten we nalaten aan de generaties na ons? Er worden 'terminologische tegengiffen? voorgesteld als wondermiddel; het concept van duurzame ontwikkeling is er één van.
Dit begrip kan zich gemakkelijk zelf in stand houden en een rechtvaardiging voor zichzelf vinden in bespiegelingen over het milieu, waarin het voorzorgsbeginsel tot beleid wordt verheven en good governance tot een mythe. Dit vage beginsel, waarbij gepleit wordt voor doorzichtige besluiten, is soms zeer moeilijk te doorgronden.
De resolutie van vandaag is een schoolvoorbeeld van de teksten die ons worden voorgelegd over dit onderwerp. Ze zijn gebaseerd op intentieverklaringen waar slechts overeenstemming over kan bestaan, en laten daarom ruimte voor technische aspecten, die soms omstreden zijn. In dit geval gaat het om een hervorming van het GLB en het gemeenschappelijke handelsbeleid en impliciet van het visserijbeleid.
Het gaat er niet om afbreuk te doen aan een sterk begrip dat velen aanspreekt, maar op zijn hoede te zijn omdat het geïnstrumentaliseerd dreigt te worden. Daarom stellen wij voor terug te grijpen op het rapport Brundtland, waarin duurzame ontwikkeling werd gedefinieerd in termen van richting geven aan een actie. Hier zijn de staten verantwoordelijk voor, in internationale organisaties of door middel van bilaterale samenwerking.

Berthu (NI)
Wanneer men de resolutie van het Europees Parlement over het Internationale Strafhof (ICC) leest, is het nogal onaangenaam in elke regel een zekere arrogantie te ontdekken bij de Unie. Zij wil staten, leden, kandidaat-leden of derden dwingen het statuut van het Hof goed te keuren of te weigeren bilaterale overeenkomsten af te sluiten met landen die het niet goedkeuren. Alsof de Europese Unie zich als enige kan beroepen op hogere universele grondbeginselen volgens welke het Hof een universele bevoegdheid dient te krijgen. Dat is echter niet het geval.
Het ICC is gebaseerd op een overeenkomst die alleen de betrokken partijen bindt. Daarom hebben de Verenigde Staten het recht te laten vastleggen dat hun onderdanen niet zonder hun toestemming voor het Hof gedaagd kunnen worden wanneer zij niet ondertekenen. De Unie heeft ongelijk en maakt de transatlantische relaties nodeloos ingewikkeld door het tegendeel te beweren of te doen geloven.
Wanneer men ziet hoe arrogant Europa is, kan men alleen maar stellen dat de Verenigde Staten terecht op hun hoede zijn.Waar houdt dit op? Europa dient eraan herinnerd te worden dat het gevaarlijk kan zijn de traditionele regels van de internationale orde te verruilen voor een mondiale rechtspraak die zonder de toestemming van de landen op niets is gebaseerd.

Pasqua (UEN)
Over de schandalige kritiek die geleverd is op de Verenigde Staten, wil ik alleen dit opmerken: het Parlement maakt zich schuldig aan inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een soevereine staat door de - overigens volkomen legale en gerechtvaardigde - weigering te veroordelen om toe te treden tot het Statuut van Rome van het Internationale Strafhof, dat in 1998 is aangenomen.
En op grond waarvan? Van een vermeend internationaal strafrecht dat wordt opgelegd aan de leden van de 'internationale gemeenschap? om redenen en op een wijze die alleen God kent. De moralisten van de kosmopolitische 'weldenkendheid? hebben blijkbaar niets begrepen en niets geleerd.
Het ICC is voor de mensenrechten wat de Volkerenbond was voor handhaving van de vrede: een lege dop.
Een rechtsorde is niet alleen effectief wanneer het aantal rechtszaken voldoet aan de norm, maar ook wanneer het recht opgelegd kan worden dankzij het 'monopolie op legitiem geweld?. De openbare orde vereist een openbare macht en een bestel die dwang kunnen uitoefenen. Een rechter kan niets uitrichten zonder de kracht van het zwaard.
Als het ICC echt iets moet voorstellen, moet er een openbare internationale macht worden ingesteld en dus een mondiale regering. De imperialistische logica beroept zich op het universalistisch humanisme, maar wij wijzen het af.

Patakis (GUE/NGL)
De provocerende houding van de Amerikanen ten aanzien van het Internationaal Strafhof is een rechtstreeks gevolg van hun oorlogszuchtige, imperialistische plannen. Hun houding is zeer consequent gezien hun meer algemene houding ten aanzien van de VN. Als zij er niet in slagen de VN achter hun kar te spannen, negeren zij haar. De Amerikanen hebben zelfs een wet uitgevaardigd op grond waarvan Amerikaans personeelsleden onschendbaarheid genieten ook indien zij zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden en genocide. Nu chanteren zij verschillende landen en dwingen hen bilaterale overeenkomsten te sluiten met onschendbaarheidsclausules.
Wat doet de zogenaamde internationale gemeenschap echter tegen deze afschuwelijke provocatie? De VN voldeed onmiddellijk aan de eisen van de Amerikanen. Enerzijds stemde zij in met onschendbaarheid gedurende tenminste een jaar en anderzijds besloot zij tijdens aanvallen gepleegde misdaden uit te zonderen van de bevoegdheid van het ISH. De EU blijft haar pro-Atlantische houding trouw en weigert een standpunt in te nemen ten aanzien van de in allerijl op touw gezette oorlog tegen Irak. Een van haar lidstaten (Groot-Brittannië) neemt actief deel aan de oorlogsvoorbereidingen en drie andere lidstaten hebben zich openlijk voor oorlog uitgesproken zonder dat de EU daarop reageerde.
Dit gezegd zijnde is volgens de Communistische Partij van Griekenland de belangstelling van de EU voor het ISH, zoals deze tot uiting komt in de onderhavige resolutie, hypocriet. Deze strookt namelijk volledig met de interne strijd om de buit die in het imperialistische kamp wordt gevoerd. Wij hebben hier dan ook tegen gestemd.

Queiró (UEN)
Ik heb uitsluitend tegen de onderhavige resolutie gestemd omdat het Europees Parlement het Statuut van Rome niet heeft ondertekend en derhalve mijns inziens niet bevoegd is om ook maar enige bepaling van dit Statuut te interpreteren, met name de bepaling die de VS in de gelegenheid stelt onderhandelingen te openen en overeenkomsten te sluiten met sommige ondertekenende landen.
Het is tevens bijzonder betreurenswaardig dat dit Parlement impliciet een dreigende houding heeft aangenomen ten aanzien van de kandidaat-landen en andere landen die op grond van een overeenkomst of partnerschap financiële steun van de EU ontvangen. Deze landen worden verzocht in het kader van hun legitiem buitenlands beleid geen standpunten in te nemen die niet in lijn zijn met de unilaterale interpretatie die het EP aan artikel 98 betreffende de oprichting van het Internationaal Strafhof geeft.
Verder wil ik u er in deze stemverklaring op attenderen dat Oost-Timor een van de door deze resolutie geviseerde landen is. Vergeet u niet dat dit land zijn voortbestaan als onafhankelijke staat te danken heeft aan de enorme militaire hulp die het van buitenaf heeft gekregen om de invasiemacht te bestrijden. Het had wellicht geen aanspraak op deze steun kunnen maken als het in deze resolutie vertolkte standpunt toen reeds van kracht was geweest.

Bordes et Cauquil (GUE/NGL)
In deze gemeenschappelijke ontwerpresolutie, waarover de linkse en rechtse fracties van het Parlement het roerend eens zijn, wordt herinnerd aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Mercosur, de gemeenschappelijke markt van vier Latijns Amerikaanse landen, waaronder Brazilië en Argentinië. Er wordt onder andere op gewezen dat 'het probleem van de externe schuld van de vier landen herzien en opgelost dient te worden? nu de Argentijnse crisis zich uitbreidt naar Uruguay en ook Brazilië bedreigt.
De Europese Unie wordt opgeroepen de Mercosur financieel te steunen. In de resolutie zijn vage beloften voor hulp opgenomen ten behoeve van de verschillende 'initiatieven voor een solidaire economie? die de bevolking heeft moeten nemen om te kunnen overleven. De resolutie pleit er met name voor dat de Mercosur een eldorado blijft voor Europese ondernemingen die hun export in vijf jaar hebben zien verdrievoudigen en die de belangrijkste partners van de Mercosur zijn. De Europese ondernemingen willen graag hun bescheiden plaats in de achtertuin van de Verenigde Staten handhaven.
Maar juist door dit uitbuitende beleid, dat de kapitalistische ondernemingen in zowel Amerika als Europa steeds meer in de kaart speelt en waarvan de bezittende klassen in Latijns Amerika hebben geprofiteerd, is de meerderheid van de bevolking werkloos geworden en tot armoede vervallen. Als dit beleid wordt voortgezet, wordt die armoede alleen nog maar groter. Daarom hebben wij tegen deze ontwerpresolutie gestemd.

Krivine (GUE/NGL)
In deze gemeenschappelijke ontwerpresolutie staat dat 'de Europese Unie de voornaamste handelspartner van en de voornaamste investeerder in de Mercosur is?. Wij willen nog eens terugkomen op die investeringen. Zij zijn rechtstreeks verbonden aan het liberale structurele aanpassingsbeleid. Franse ondernemingen zoals EDF, Suez Lyonnaise en France Telecom hebben bijvoorbeeld geprofiteerd van de golf van privatiseringen van overheidsdiensten om op die 'markten? een plaats te veroveren met als enige doel er winsten te behalen. Dit heeft tot gevolg gehad dat werknemers werden ontslagen en consumenten werden geconfronteerd met tariefsverhogingen. Een onderneming als Edenor in Argentinië, grootste dochtermaatschappij van EDF, presteert het zelfs om nu van de regering te eisen dat er opnieuw wordt onderhandeld over haar schulden en vraagt om toestemming voor een tariefsverhoging. Winsten privatiseren en verliezen socialiseren, daar komt 'het strategische en solidaire engagement van de Unie ten aanzien van de Mercosur-landen en hun project voor economische en politieke integratie?, waar de resolutie zo hoog van opgeeft, op neer.
Massaontslagen, schaarste, werkloosheid, armoede, ontmanteling van overheidsdiensten, dat is het beleid van het IMF, dat de Mercosur-landen hebben toegepast.
Wij bevestigen nogmaals onze volledige solidariteit met de volksbewegingen die zich aan het ontwikkelen zijn in deze landen, met name in Argentinië. Europa zou om te beginnen ten minste alle schulden kunnen kwijtschelden aan de Mercosur-landen. Omdat hier in de resolutie geen sprake van is, heb ik tegen gestemd.

van den Bos (ELDR).
Voorzitter, mijn fractie heeft met goede reden voor het hele amendement 3 op het verslag-Brok gestemd, inclusief de passage waarin het Parlement er bij Irak op aandringt alle relevante resoluties van de Veiligheidsraad uit te voeren om te voorkomen dat de uitvoering van deze resoluties wordt afgedwongen.
In de resolutie wordt dit gekoppeld aan een uitspraak van de Veiligheidsraad over het resultaat van de inspecties. Zoals ik in mijn bijdrage aan het debat gisteren heb beklemtoond, vindt ook de ELDR-fractie dat voor militaire actie de expliciete toestemming van de Veiligheidsraad vereist is. Zo moest dus ook het hele amendement van de ELDR worden gelezen.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén en Hans Karlsson (PSE)
Wij vinden het verslag-Brok over het algemeen verstandig. Met bepaalde onderdelen ervan zijn wij het evenwel niet eens.
Paragraaf 11: evenals de rapporteur staan wij welwillend tegenover een bundeling van taken van de Hoge Vertegenwoordiger en het lid van de Commissie voor buitenlandse betrekkingen. Dit zal immers de efficiëntie ten goede komen en de kans dat de EU met één stem spreekt vergroten. Wij zijn aan de andere kant in dit stadium niet bereid te bepalen bij welke instelling dit nieuwe orgaan dient te worden ondergebracht. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is in ieder geval een intergouvernementele aangelegenheid.
Paragraaf 14: wij staan positief tegenover de regel waardoor de lidstaten in staat worden gesteld maatregelen uit te voeren binnen het kader van een grotere samenwerking, maar vinden dat dit niet van toepassing moet kunnen zijn op zaken die het veiligheids- en defensiebeleid betreffen.
Paragraaf 20: het verslag mag geen aanmoediging zijn voor de lidstaten om hun defensiebudget te verhogen.
Paragraaf 23: wij zijn het er niet mee eens dat artikel 28 van het EU-Verdrag gewijzigd dient te worden opdat de kosten van militaire operaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid ten laste van de communautaire begroting kan worden gefinancierd.
Paragraaf 26: wij zijn niet tegen nauwere institutionele betrekkingen tussen de NAVO en de EU waardoor de EU daadwerkelijk militaire operaties kan uitvoeren die verband houden met crisisbeheersing. Wij willen echter benadrukken dat iedere militaire interventie onzes inziens voorafgegaan dient te worden door een toepasselijk VN-mandaat.
Berthu (NI)
Het verslag-Brok is een typisch voorbeeld van een traditioneel standpunt van het Europees Parlement wanneer het gaat om de institutionele organisatie van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB). Het GBVB wordt zoveel mogelijk gecommunautariseerd omdat er wordt gevraagd om een 'gemeenschappelijke, zo niet enkelvoudige Europese diplomatie? (artikel 12), besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid binnen de Raad (artikel 14) en overdracht van de taken van de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB van de Raad aan de Commissie (artikel 11).
Deze voorstellen vloeien voort uit abstracte verwachtingen op Europees niveau ten aanzien van de vorming van een federale staat en niet uit een weloverwogen analyse van de concrete werkelijkheid. Het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid kan niet doelmatig zijn wanneer er kunstmatige gemeenschappelijke procedures aan ten grondslag liggen. Het kan indien nodig alleen doelmatig zijn wanneer de landen het goedkeuren. Daarom moet het steunen op die landen. Dit impliceert dat de Raad een coördinerende rol blijft vervullen, dat besluiten worden genomen met een meerderheid of, als dat niet het geval is, met wisselende meerderheden, en dat de instrumenten worden ondergebracht bij de Raad, niet bij de Commissie.
Als de Conventie onder voorzitterschap van Valéry Giscard d'Estaing haar doel wil bereiken, dient ze op haar hoede te blijven en weerstand te bieden aan aanvallen van federalisten.

Figueiredo (GUE/NGL)
Over het geheel genomen is het verslag over het GBVB in lijn met de aanpak die een progressieve communautarisering en militarisering van de Europese Unie beoogt op grond van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid met het oog op de totstandkoming van een Europese pijler van de NAVO in het kader van ons partnerschap met de VS.
Een van de ernstige gebreken die ik onmogelijk kan negeren is de 'dubbelzinnige? en zogenaamd 'neutrale? benadering van de huidige situatie in het Midden-Oosten. Het aandeel van de Israëlische regering aan de ondraaglijke situatie in Palestina wordt steevast weggewimpeld, het terreurbeleid en de geweldpleging tegen de Palestijnse bevolking en haar vertegenwoordigers, de onrechtmatige bezetting van het Palestijnse grondgebied en de niet-naleving van de VN-resoluties ten spijt.
Ook de houding van het Deense voorzitterschap laat te wensen over. Tijdens het debat in deze plenaire vergadering heeft het de Israëlische regering immers niet veroordeeld voor de onduldbare belegering van de Palestijnse Nationale Autoriteit en de afpersing van president Yasser Arafat. Het heeft evenmin aangedrongen op de stopzetting van de huidige omsingeling en de onmiddellijke terugtrekking van het Israëlische leger.
Ik vind het tevens een vergissing dat de amendementen van mijn fractie over Irak niet zijn aangenomen. Daarin verzetten wij ons tegen een militaire aanval op Irak en dringen wij aan op de opheffing van het bestaande embargo en de opening van onderhandelingen tussen dit land en de Verenigde Naties teneinde een oplossing voor de huidige situatie te vinden.
Daarom heb ik tegengestemd.

Pasqua (UEN)
Dit verslag over de vooruitgang die is geboekt bij de uitvoering van het GBVB verschijnt op het moment dat iedereen kan zien dat Europa helemaal verstek laat gaan op het internationale toneel. Een paradoxale situatie.
Maar Europa blijft hardnekkig de werkelijkheid negeren, nu een staat soeverein gebruik maakt van zijn overweldigende macht om zijn heerschappij op te leggen.
De houding van de Verenigde Staten ten opzichte van Irak bijvoorbeeld valt zonder meer te betreuren.
Maar hierin komt ook het geopolitieke gegeven tot uitdrukking dat internationale betrekkingen in de eerste plaats worden bepaald door staten waarvan het gedrag is gebaseerd op een vrije inschatting van hun fundamentele belangen.
Het probleem van Europa is dat het wordt geconfronteerd met een reeds bijzonder machtig land dat ook nog eens profiteert van het verdwijnen van de grote Europese diplomatieke vaardigheden. De Europese integratie heeft geen meerwaarde, maar nivelleert die diplomatieke vaardigheden in negatieve zin, waardoor het verstoorde evenwicht tussen de machten in stand wordt gehouden.
Wanneer een virtueel GBVB gecommunautariseerd zou worden, zou dat een grote historische vergissing zijn. De lidstaten zouden er meer door gebonden worden, terwijl de vrijheid van onze landen op het gebied van het buitenlands beleid en andere terreinen voorwaarde is voor de onafhankelijkheid van Europa. Dit sluit niet uit dat staten samenwerken en ze vrijelijk spreken en overeenstemming bereiken over coördinatie van hun beleid.

Patakis (GUE/NGL)
Het verslag over de vooruitgang op het gebied van het GBVB is aan de orde op een moment waarop aan de overkant van de Atlantische Oceaan de oorlogstrompet wordt geblazen. De VS zegt vastbesloten te zijn om een aanval op Irak uit te voeren. Zijn doel is de controle te verkrijgen over de aardolie in het gebied en Irak onder zijn bewind te brengen.
In het verslag wordt aangegeven in welke richting de EU moet optreden. Zo is hierin sprake van versterking van de samenwerking met de VS en de transatlantische betrekkingen, voortzetting van militarisering van de EU-instellingen, verhoging van de militaire uitgaven van de lidstaten, en versterking van de militaire acties op het gebied van crisispreventie en -beheer. Het gaat hierbij om een bondgenootschap onder de paraplu van de NAVO waarin de VS bepaalt hoe de volkeren moeten worden aangepakt die de imperialistische belangen in de weg staan.
In Bosnië, Afghanistan en elders hebben wij reeds staaltjes gehad van het imperialistisch beleid van de EU. De tegenstellingen ten aanzien van de vraag of de EU al dan niet moet deelnemen aan een aanval op Irak zijn een rechtstreeks gevolg van de tegenstellingen tussen de imperialistische belangen. Daarom hebben deze tegenstellingen ook enkel en alleen betrekking op het eenzijdig handelen van de VS en niet op de oorlog als dusdanig. Wij vrezen dat de EU bereid is deel te nemen aan deze vuile imperialistische oorlog, mits haar een deel van de buit wordt beloofd.
Wij zeggen nee tegen de oorlog. Wij willen oorlog, ontspanning en ontwapening. Samen met de Europese volkeren strijden wij voor een stopzetting van alle nieuwe imperialistische oorlogen. De Communistische Partij van Griekenland heeft tegen het verslag-Brok gestemd.

Sacrédeus (PPE-DE)
In het vandaag aangenomen verslag over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid maakt het Parlement een aantal standpunten kenbaar over de richting waarin dit beleidsterrein zich in de toekomst zou moeten ontwikkelen. Naar aanleiding van enkele van deze standpunten heb ik mij genoodzaakt gevoeld tegen het verslag te stemmen.
In de huidige EU is een aantal landen neutraal, zoals Zweden en Ierland. In amendement 2 wordt erop aangedrongen de verplichtingen tot het verlenen van wederzijdse bijstand uit het Verdrag inzake de West-Europese Unie in de toekomstige Europese grondwet te verankeren. Door dit amendement aan te nemen heeft, het Parlement duidelijk gemaakt dat het de positie van voornoemde landen niet respecteert en hen wil dwingen hun neutraliteit op te geven. Dit is in strijd met, bijvoorbeeld, de toetredingsverdragen die deze landen ondertekend hebben toen zij tot de EU toetraden.
De meerderheid van het Parlement heeft eveneens de opvatting verkondigd, in overweging 1, dat het buitenlands en veiligheidsbeleid een gemeenschappelijk beleid dient te zijn. Op grond van eerdere standpunten moet dit worden verstaan als een uitdrukking van de wens dat de communautaire methode wordt toegepast en dat het Parlement medebeslissingsrecht krijgt. Mijns inziens is dat een onrealistische en onwenselijke ontwikkeling.
In paragraaf 19 wordt een naar mijn mening onvoldoende onderbouwd pleidooi gehouden voor de instelling van een Europees bewapeningsagentschap.
Theorin (PSE)
Het verslag staat in het teken van de ontwikkelingen na 11 september en hun invloed op het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid. Het verheugt mij uiteraard dat de EU-ministers van Buitenlandse Zaken zich hebben uitgesproken tegen een militaire interventie in Irak en ik sta achter de stelling dat alle middelen moeten worden aangewend om de VN-inspecteurs in staat te stellen onvoorwaardelijk terug te keren.
Ik huldig de opvatting dat het internationaal recht dient te worden gehandhaafd en dat iedere militaire interventie stevig gebaseerd dient te zijn op een besluit van de VN-Veiligheidsraad.
Het verslag bevat evenwel een aantal voorstellen waarmee ik niet kan instemmen. Eén daarvan is het voorstel in paragraaf 11 om de taken van de Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands en veiligheidsbeleid en het lid van de Commissie voor buitenlandse betrekkingen te bundelen en dit nieuwe orgaan bij de Commissie onder te brengen. 
Een ander voorbeeld is paragraaf 23 waarin wordt voorgesteld de gemeenschappelijke kosten voor militaire operaties in het kader van het EVDB ten laste van de communautaire begroting te financieren. Paragraaf 19, waarin een Europees bewapeningsagentschap wordt voorgesteld, steun ik evenmin.
Ook paragraaf 20 over het verhogen van de defensiebegrotingen van bepaalde lidstaten kan ik niet onderschrijven, noch paragraaf 14, waarin wordt voorgesteld bij de besluitvorming op het niveau van de Raad besluiten met gekwalificeerde meerderheid mogelijk te maken, of de regel van een grotere samenwerking in te voeren zodat lidstaten die daartoe bereid en in staat zijn bepaalde maatregelen kunnen uitvoeren zonder dat daarover een gemeenschappelijk besluit is genomen. Ik sta evenmin achter het voorstel in paragraaf 26 over nauwere institutionele betrekkingen tussen de NAVO en de EU, noch achter paragraaf 12 over een Europese diplomatieke dienst.
Bordes et Cauquil (GUE/NGL)
Het spreekt vanzelf dat wij tegen dit verslag hebben gestemd omdat het de belachelijke pretentie heeft wapenhandel goed te praten. Wij zijn tegen de handel in wapens, of het nu officieel, officieus of illegaal gebeurt. Men moet wel van goede huize komen om het onderscheid te kunnen maken tussen deze drie categorieën, wanneer men bedenkt bij hoeveel zaken in verband met wapenhandel al dan niet nog in functie zijnde ministers en zogenaamde publieke personen betrokken zijn.
Het zou beter zijn onze productiecapaciteit te gebruiken voor de fabricage van andere dingen dan wapens. En het is ronduit gezegd crimineel om arme landen die aan het eind van hun Latijn zijn, met nog meer schulden op te zadelen door zelfs legaal wapens aan hun leiders te verkopen, die zij gebruiken tegen hun eigen volk.

Ducarme (ELDR)
De gedragscode van de Europese Unie vormt het omvangrijkste internationale wapenuitvoercontrolesysteem.
De Europese Unie levert een positieve bijdrage aan de beperking van en controle op wapenuitvoer en verheft de wapenhandel tot moraal.
Maar behalve juridische procedures en verdragen zijn er aanvullende stappen nodig om de verspreiding van wapens tegen te gaan. Conflicten kunnen immers niet alleen worden voorkomen door de uitvoer van wapens te beperken. Hiervoor moeten in de betrokken ontwikkelingslanden de democratie en het stelsel van de liberale democratie (bescherming van burgers door de staat, onderwijs in een vredescultuur, oprichting van instellingen die het conflict door onderhandelingen kunnen oplossen enz.) worden ondersteund. Om die reden dient onderstreept te worden dat men een kwetsbaar democratisch bestel in wording niet kan beletten zich te verdedigen tegen rebellen die het omver willen werpen.
Bovendien dienen de geïndustrialiseerde landen in het kader van hun projecten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking de programma's voor micro-ontwapening, het onschadelijk maken van mijnen, de opleiding van veiligheidstroepen en juridische bijstand te ondersteunen.

Meijer (GUE/NGL)
In Nederland steunt mijn partij, de SP, het initiatief van een groot aantal vredes- en ontwikkelingsorganisaties om door middel van een kort geding een wapenembargo tegen Israël in te stellen. Reden is de steeds verdergaande schending van mensenrechten door het Israëlische leger in de bezette Palestijnse gebieden en de daar aangerichte vernielingen. De resolutie van het Europees Parlement over het derde jaarverslag met betrekking tot de gedragscode wapenuitvoer gaat ervan uit dat het externe beleid van de Unie wordt geleid door de waarden van democratie en mensenrechten, en dat wapenuitvoer de instabiliteit in de regio niet mag versterken. Vandaag is er bovendien een meerderheid gevonden voor het amendement waarin militair-industriële betrekkingen met conflictpartijen in het Midden-Oosten worden afgewezen. Ondertussen blijft de Nederlandse luchthaven Schiphol de tussenschakel en het middelpunt van de wapenhandel tussen de VS en Israël. Dit kan alleen maar leiden tot een enorme verbittering bij de slachtoffers, en daarmee tot verdere vergroting van de instabiliteit in de regio. Stelselmatige onderdrukking van de Palestijnen geeft alle aanleiding om in het kader van de Europese gedragscode vergunningen voor de export van wapens te weigeren. Ik roep Raad en Commissie dringend op om de geweldsescalatie te helpen stoppen en acties van burgers tegen Israëlisch geweld in de Palestijnse gebieden te steunen.

Poos (PSE)
Vier jaar na de goedkeuring van de gedragscode van de EU betreffende wapenuitvoer was het de hoogste tijd voor het Europees Parlement om aan de lidstaten duidelijk te maken dat het de gemeenschappelijke criteria betreffende wapenuitvoer bindend wil maken.
Ik ben blij dat de amendementen die in deze richting gaan, zijn goedgekeurd.
Alle lidstaten zouden in navolging van de Belgische regering in hun nationale wetgeving de bepalingen van de gedragscode van de Europese Unie betreffende wapenuitvoer moeten opnemen.

De Voorzitter.
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Zijn er opmerkingen?

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het bevreemdt ons zeer dat de Commissie een voorstel voor versoepeling van de criteria van het Stabiliteitspact heeft voorgelegd zonder hierover van tevoren met de bevoegde commissies van het Europees Parlement te overleggen.
Ik zou willen verzoeken om dit voorstel van de Commissie zo spoedig mogelijk en op een zo efficiënt mogelijke wijze ook in het Parlement te bespreken, aangezien het huidige standpunt, denk ik, niet de goedkeuring van het Parlement wegdraagt.

De Voorzitter.
Uw voorstel moet natuurlijk worden besproken door de Conferentie van voorzitters. Helaas heeft deze echter vanmorgen reeds vergaderd, in plaats van normaliter donderdagmiddag. Als u deze kwestie vanmorgen naar voren had gebracht, hadden wij misschien de Conferentie van voorzitters kunnen vragen deze kwestie vandaag nog te onderzoeken. Hoe dan ook, wij hebben er nota van genomen. Het zal besproken worden en eventueel op de agenda worden geplaatst van een van de komende vergaderperioden van het Europees Parlement.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet het voor collega Rübig opnemen. Hij kon dat vanmorgen nog helemaal niet aan de orde stellen, omdat de notulen altijd pas 's middags worden goedgekeurd. Maar ik wilde iets heel anders zeggen. Uit de notulen van gisteren blijkt dat er geen vragenuur heeft plaatsgevonden en dat de zitting desondanks al om 22.20 uur, dus aanzienlijk eerder dan gepland, was afgelopen. Er was dus tijd genoeg geweest voor het vragenuur.
Ik weet dat u mij waarschijnlijk zult antwoorden dat de Conferentie van voorzitters dat zo besloten heeft, maar het Bureau - en ik zou u willen vragen om dat aan het Bureau over te brengen - is verantwoordelijk voor de naleving van het Reglement. Uit het Reglement valt heel duidelijk op te maken dat tijdens elk van de twaalf gewone plenaire vergaderingen in Straatsburg - zo interpreteer ik dat tenminste - een vragenuur moet worden gehouden. Dat is een parlementair recht en geen facultatieve bepaling. In die zin was het schrappen van het vragenuur aan Raad en Commissie deze week mijns inziens zowel in strijd met fundamentele parlementaire rechten als met het Reglement, hoewel we er tijd genoeg voor hadden.
Vanmiddag staat er nog maar één debat op de agenda. We hadden vanmiddag dus gerust actualiteitendebatten kunnen houden, maar die zijn ook geschrapt. Er vindt op dit moment een staatsgreep plaats in Ivoorkust: dat bespreken we op 9 oktober, wanneer die kwestie allang voorbij is.
Ik verzoek u echt om de regeling van de werkzaamheden anders te organiseren dan deze middag en deze week gebeurd is.
De Voorzitter.
Ik geloof dat ik uw opmerking moet voorleggen aan de Voorzitter. Ik zal deze niet rechtstreeks doorsturen naar de Conferentie van voorzitters maar eerst naar de Voorzitter, opdat daar grondig over na kan worden gedacht. Inderdaad volgen wij normaliter de door u aangegeven praktijk, dat wil zeggen een vergaderperiode per maand. Deze maand hebben wij er twee. Mijns inziens is uw kritiek gerechtvaardigd en moet daarover worden nagedacht, om te beginnen door onze Voorzitter.
(Het Parlement keurt de notulen goed)

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (O-0040/02- B5-0254/02) van de heer Rocard aan de Commissie, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de voortgang van de Europese Commissie met Multimedia Home Platform (MHP).

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Posselt mag dan tijd genoeg hebben, maar ik moet nu weg aangezien mijn vliegtuig om half vier uit Frankfurt vertrekt. Morgen spreek ik over ditzelfde onderwerp op een conferentie in Griekenland. Ik verontschuldig me van tevoren bij de commissaris, en ik zal het veel korter houden dan de voorzitter van onze commissie dat wellicht had gedaan, ware hij hier geweest.
Eigenlijk zou onze collega mevrouw Junker hem hebben vervangen, maar zij voelt zich al enige tijd niet goed en is opgenomen. Het Parlement wil haar ongetwijfeld een spoedig herstel toewensen.

Ik moet mijn belang aangeven als directeur van een televisiebedrijf dat zich zeker ook zal begeven op het gebied van digitale uitzendingen en breedbandcommunicatie - zij het waarschijnlijk pas wanneer ik er al lang niets meer mee van doen heb.
Ik wilde de commissaris verzoeken de vraag van de heer Rocard te herhalen? En reageert de commissaris achteraf op het debat als geheel?

De Voorzitter.
 De commissaris zal onmiddellijk na uw spreekbeurt het woord voeren, mijnheer Whitehead.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou enkele woorden willen wijden aan de achtergrond van deze vraag en de urgentie ervan. Het draait in wezen om de tijd die dreigt te verstrijken alvorens wij een volledig en gepast debat kunnen beginnen over de normen voor een gemeenschappelijk MHP, mocht dat er komen. In zijn antwoord zal de commissaris denk ik vertellen wanneer de nodige normen worden ingevoerd en gepubliceerd.
De vraag is dringend omdat dit onderwerp sterk verweven is met het doorlopende debat over mediaconcentratie en de ontwikkeling op het gebied van breedbandcommunicatie, met name in het licht van wat zich momenteel afspeelt in de televisie- en omroepwereld. Mijn eigen lidstaat heeft verstrekkende plannen gehad om in 2005 over het meest concurrerende breedbandsysteem ter wereld te kunnen beschikken. De weg naar een echte concurrerende markt voor digitale omroep en een zorgvuldige, vervroegde afbouw van de analoge omroep bleek echter niet zonder hindernissen. Laat dat voor velen van ons - zeker degenen van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, die unaniem de hier door mij uiteengezette mening delen - een waarschuwing zijn: consumenten en burgers moeten profiteren van een open, breed debat, waarbij mede rekening wordt gehouden met problemen ondervonden bij eerdere én huidige pogingen tot regulering.
Er zal duidelijk moeten worden aangegeven hoe een stelsel van onderling compatibele systemen en toezicht op de gateways van breedbandomroep- en andere systemen in het algemeen belang kan worden geëxploiteerd. Ik ben mij er pijnlijk van bewust dat een van de eerste pogingen tot normalisering van de toen nog jonge satellietomroep de mist in ging, omdat de machtigste omroepen van dat moment - en dat zijn nog dezelfde, alleen zijn zij nu sterker en machtiger - die normen moedwillig naast zich neerlegden en hun eigen weg volgden. Door een doelmatig gebruik van de markt en met minder geavanceerde technologie wisten zij te bereiken dat er een eind kwam aan die eerste poging tot gemeenschappelijke normalisering. Die vergissing willen we niet nog eens maken, en ik neem aan dat wij nu willen weten hoe te werk te gaan.
Ik wilde de commissaris vragen aan te geven hoe de Europese Unie als geheel een actieve rol kan spelen om overleg tussen de exploitanten van API's te stimuleren en ondersteunen. Hij is natuurlijk bekend met de achterdocht die er in dit verband bestaat en de achtergrond daarvan. Waarschijnlijk zullen de API's dezelfde houding aannemen als tijdens het debat over voorwaardelijke toegang en de gateways voor satellietomroep. Velen, vooral in mijn land, zouden beweren dat een gemeenschappelijke, verplichte norm niet nodig is, en dat het beter zou zijn te proberen de API's rond de tafel te krijgen. De sceptici zijn namelijk van mening dat zoiets rechtstreeks tegen hun belangen indruist, en inderdaad zouden we dan inzetten op een strategie waaraan sommige van de grote exploitanten opnieuw niet zouden willen meewerken.
Hoe denkt de commissaris de behoefte aan mededinging die voor pluraliteit moet zorgen te rijmen met de ontwikkelingen op technologisch gebied waarvoor - volgens degenen die ermee omgaan en er hun voordeel mee doen - de niet-geregelde markt zorgt? Ik denk dat we met deze kwestie pas verder komen nadat we niet alleen de technische aspecten maar ook de huidige ontwikkeling van monopoliën terdege hebben bestudeerd.
De vragen van de heer Rocard brengen ons hopelijk verder met het debat. In de tijd die mij is gegund, kan ik gelukkig naar de commissaris luisteren. Nogmaals mijn excuses voor het feit dat ik eerder weg moet, maar zoals u ziet kwam mijn deelname onverwacht.

De Voorzitter.
Wij scharen ons achter uw wensen aan het adres van mevrouw Juncker, mijnheer Whitehead. Laten wij hopen dat zij spoedig hersteld zal zijn.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter. De vraag van de geachte afgevaardigde gaat over de interoperabiliteit van interactieve televisiediensten en de rol van de MHP-norm. De vraag omvat vijf punten, waar ik apart op zal ingaan.
Wat betreft het eerste punt moet ik zeggen dat de goedkeuring van de kaderrichtlijn op het gebied van de communicatie een sterk signaal vormt, zowel naar de aanbieders van digitale televisie als de consumenten toe. Met de richtlijnen die in dit regelgevingskader vallen, kunnen drie belangrijke doelen worden bereikt. In de eerste plaats krijgen radiozenders toegang tot netwerken en bijbehorende faciliteiten zoals elektronische programmagidsen. In de tweede plaats wordt een buitensporige regelgeving voorkomen doordat proportionele-toegangsoplossingen worden toegepast. In de derde plaats profiteren de consumenten van voordelen in de vorm van een breed dienstengamma.
Wanneer men kijkt naar het juridische kader dat in artikel 18 van de kaderrichtlijn is vastgelegd voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten, moeten de lidstaten het gebruik van een open toepassingsprogrammaverbinding (API) aanmoedigen. Er wordt geen speciale of slechts één enkele API-technologie opgelegd. De MHP-norm voldoet aan de behoefte aan interoperabiliteit en toegankelijkheid op dit gebied. Daarom moedigen wij het aan dat de branche deze norm vrijwillig gebruikt.
Het tweede punt betreft de datum waarop de normen worden gepubliceerd die van toepassing zijn op het MHP. Mijn antwoord luidt dat de lijst met normen gepubliceerd wordt nadat het voor communicatie verantwoordelijke comité op 2 oktober bijeen is geweest.
Derde punt. Wanneer een onderneming een niet genormaliseerde API-technologie gebruikt, kan zij marktmacht krijgen. Deze richtlijn voorziet in specifieke oplossingen die door de nationale regelgevende instanties kunnen worden gebruikt om de marktmacht van bepaalde ondernemingen te beoordelen. Normalisering zal er zeker toe bijdragen dat er geen monopolies ontstaan omdat interoperabiliteit wordt gewaarborgd en de gebruikers veel meer keuzevrijheid krijgen. Maar concurrentie op zich is geen bewijs van eerlijke concurrentie. Er kunnen partijen gaan domineren, zelfs al zijn er open normen.
Vierde punt. Zoals ik al heb aangegeven in mijn antwoord op het eerste punt van de vraag, is de regelgeving gericht op toegankelijkheid en interoperabiliteit. De MHP-norm voldoet aan de behoefte aan interoperabiliteit en toegankelijkheid op dit gebied. Om die reden geven wij politieke steun aan de branche als deze de norm vrijwillig gebruikt. Maar de branche wil ook de dialoog voortzetten over interoperabiliteit, met name migratie. Daarom zij wij begonnen met een discussie en een onderzoek binnen de branche over interoperabiliteit.
Vijfde punt. De Commissie heeft in haar verklaring tegenover de plenaire vergadering van 12 december 2001 de verplichting op zich genomen de relevante MHP-normen te publiceren in de lijst met normen die volgens artikel 17 van de kaderrichtlijn wordt gepubliceerd in het Publicatieblad. Krachtens deze richtlijn moeten de lidstaten het gebruik van de in de lijst vermelde normen aanmoedigen. Bovendien heeft de Commissie de verplichting op zich genomen om een jaar na inwerkingtreding van de richtlijn te onderzoeken of de interoperabiliteit en de keuzevrijheid voor de gebruikers in de lidstaten een acceptabel niveau hebben bereikt. Mocht dit niet het geval zijn, dan kan de Commissie voorstellen om het gebruik van deze normen verplicht te stellen. Zoals beloofd en reeds gezegd, zullen wij de lijst met normen aanbieden na de vergadering van het betreffende comité op 2 oktober. Het onderzoek van de normen loopt tot juli 2004.
Volgens artikel 18 van de kaderrichtlijn moeten de lidstaten het gebruik van een open API aanmoedigen. De Commissie zal via het betreffende comité een dialoog op gang brengen met de lidstaten en de nationale regelgevende instanties. Vanzelfsprekend zal het MHP een van de onderwerpen zijn waarover in het kader van deze dialoog wordt gesproken.
Op dit ogenblik lijkt algemene goedkeuring van het MHP de meest voor de hand liggende manier te zijn om interoperabiliteit te bereiken. De ondernemingen moeten het initiatief nemen en migratiestrategieën uitwerken. Migratie op zich levert namelijk heel wat technische en commerciële problemen op. Wij zijn blij dat de branche zich voortdurend inspant om deze problemen op te oplossen en afspraken te maken, op nationaal en Europees niveau, met het oog op invoering van het MHP.

Hieronymi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, hartelijk dank voor uw uitvoerige beantwoording van de mondelinge vraag van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport. Deze commissie heeft zich beziggehouden met de vraag: hoe kunnen we in het digitale tijdperk een manier vinden waardoor de vrije informatiestroom en de keuzevrijheid voor de kijkers worden gegarandeerd. Hoe kunnen we dat doel bereiken? Daarover hoeven we geen discussie meer te voeren, want dat hebben we bij de besluitvorming over het telecompakket en met name over de kaderrichtlijn al gedaan.
Vandaag - en daarom hebben we deze vraag gesteld - wilden we van de Commissie horen wat zij kan bijdragen aan de omzetting van de besluiten die we toen hebben genomen. Ik wil mijn dank uitspreken voor de verklaring van de Commissie, want ik vind dat daaruit een constructieve aanpak blijkt.
Ik wil echter nog eens memoreren dat er drie belangrijke besluiten zijn. Ten eerste: het gaat niet alleen om open interfaces, zogenaamde API's, maar deze open interfaces moeten ook volledig toegankelijk zijn, dat wil zeggen ze moeten interoperabel zijn. Dat is de doelstelling die we met elkaar in de kaderrichtlijn hebben vastgelegd. In de tweede plaats hebben we besloten dat de lidstaten de invoering van de technologie voor interoperabiliteit moeten bevorderen. Ten derde hebben we besloten dat wij voor dit vrijwillige proces tot juli 2004 de tijd hebben.
Om een vrijwillige, gebruikersvriendelijke oplossing mogelijk te maken die ook echt keuzevrijheid en pluralisme garandeert, dringt het Parlement aan op actie. Daarvoor is het noodzakelijk - dat hebt u, commissaris, vandaag aangekondigd - dat de technologie en de normen die aan deze vereisten voldoen, worden gepubliceerd. Er bestaat een norm waarvoor tot nu toe het Europees Instituut voor telecommunicatienormen, dat met de normering belast is, een licentie verleende, namelijk MHP. Daarom is de resolutie waarover wij vandaag stemmen, heel helder over de aanbeveling van het Parlement. Laten we in ieder geval die technologie bevorderen, die ontegenzeggelijk aan de eisen voldoet. Daarom is in de resolutie ook de aanbeveling en oproep aan de lidstaten opgenomen om zo snel mogelijk - wij zeggen voor het eind van het jaar - met een actieplan te komen hoe dit doel kan worden bereikt, zodat er in juli 2004 daadwerkelijk resultaten zijn.
U ziet dus dat wij ons beroepen op het besluit en op de vrijwillige omzetting van dat besluit, maar dan wel binnen de vastgestelde tijd en gericht op de doelstelling die we hadden bepaald. Ik dank alle collega's van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport en van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie die hieraan hebben meegewerkt.
Wij hopen op de goedkeuring en ondersteuning door de Commissie en de lidstaten, wat uiteindelijk in het belang is van de burgers.
Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, hartelijk dank voor de uiteenzetting die u tot zover hebt gegeven. Uw verklaring is ook voor ons een belangrijke stap in een gemeenschappelijk vrijwillig proces zoals Ruth Hieronymi ook steeds heeft benadrukt: wij hebben bij de telecommunicatierichtlijn niet een volledige interoperabiliteit voorgesteld, maar we weten dat die van enorm belang is voor Europa, dat voor het mediabeleid een factor van betekenis is.
De Commissie en de regulerende instanties zijn in het voortraject, net als het Europees Parlement, misschien niet resoluut genoeg geweest in hun optreden. Dat zijn we nu echter wel, want de tijd staat niet stil. Het is zomer 2004 voordat we het weten. Laten we het een richtsnoer noemen dat we in dit vrijwillige proces nodig hebben; men verwacht en verlangt van onze instellingen en van ons gemeenschappelijk een duidelijk signaal met betrekking tot het mediabeleid.
We hebben het over een uniforme standaard gehad. We hebben het woord simpel steeds vermeden. We wilden niet te vroeg interveniëren. Het gaat echter niet om een voortijdig ingrijpen, het is een kwestie van logica. We hebben immers, zoals collega Hieronymi zei, een norm die deze gemeenschappelijke en uniforme taal spreekt, in het MHP kunnen vastleggen. We hebben meer duidelijke politieke signalen nodig. Zoals we bij de mobiele telefonie gekozen hebben voor een uniform systeem, zo zouden we dat nu hier ook moeten doen. De industrie gaat namelijk door met investeren en ontwikkelen zodat we straks nog meer verschillende API's hebben die dan misschien toch niet op die manier met elkaar kunnen communiceren zoals we dat zouden willen. Hoe groter het aantal economische feiten, cijfers en gegevens waarmee we worden geconfronteerd, des te moeilijker wordt het voor de politiek om nog actief in te grijpen. Dit gemeenschappelijke vrijwillige proces verlangt van ons duidelijke signalen. Onlangs heb ik in een vaktijdschrift weer een citaat van u gelezen waarin u erop wijst dat de Commissie ook relevante Europese normen kan vastleggen die bindend zijn, voor het geval dat de keuzevrijheid van burgers en de interoperabiliteit voor 2004 niet naar behoren zijn gerealiseerd.
Ik vind dat het niet zo ver zou moeten komen. We moeten hiervoor van tevoren een gemeenschappelijke oplossing kunnen vinden. We hebben een stap in elkaars richting gezet. Een grote meerderheid van marktpartijen is voor MHP. We moeten dat ook duidelijk uitspreken. Ik denk dat men die reactie van ons verwacht.
Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer ingenomen met mijn deelname aan dit debat, niet als lid van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, maar als een van de rapporteurs over het pakket elektronische communicatie en als lid van zowel de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie als de Commissie juridische zaken en interne markt.
Ik wilde alleen tegen de aanwezige collega's van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport zeggen dat deze kwestie niet alleen die commissie aangaat. Zij zouden er goed aan doen te streven naar een grotere betrokkenheid van het Parlement bij hun werk. Deze kwestie is volledig binnen hun commissie naar voren gekomen. Ik ben blij dat ik met veel collega's heb kunnen samenwerken en een bijdrage kan leveren.
Het gaat hier echter om veel uiteenlopender kwesties. Ten eerste merk ik dat de indruk bestaat dat dit hele idee van een Multimedia Home Platform (MHP) een panacee zou zijn waarmee in één keer universele toegankelijkheid voor digitale televisie tot stand kan worden gebracht. Mevrouw Echerer zinspeelde daar zojuist op. Dat is echter ver bezijden de waarheid. Het is anders dan mobiele telefonie, het is anders dan de invoering van een GSM-norm, omdat er al digitale televisiesystemen te koop zijn, en die bieden consumenten door hen verlangde diensten volgens een heel hoge norm voor interactieve televisie. In mijn eigen land zijn negen miljoen mensen al in het bezit van een systeem dat werkt volgens andere normen dan MHP. Sterker nog, de definitieve norm - de complete interactieve norm - voor MHP's is nog niet eens gepubliceerd, en toch hebben sommige collega's hier haast met de invoering ervan. Dat is niet realistisch.
Wat ook van weinig realiteitszin getuigt is het idee dat wij op de een of andere manier een bepaald bedrijfsmodel willen opleggen aan de omroep. Die resolutie bevat een nogal onnodige aanval op de verticale organisatie, en mijn fractie, en ik hoop ook het Parlement, zullen dat onderdeel afwijzen.
Zoals de commissaris al heeft gezegd, is dit een kwestie waaraan ik en andere leden van het Parlement hebben gewerkt in verband met het pakket elektronische communicatie. Wij hebben voor mededingingsinstrumenten gezorgd om verticale exploitanten te beletten nog langer misbruik te maken van hun dominante positie op de markt. Er zijn ook verplichtingen die per se moeten worden aangenomen en waaraan de lidstaten naar wij verwachten de hand zullen houden. Het eerste wat we tegen de Commissie moeten zeggen is dat wij willen dat die er in ieder geval komen, gezien het cruciale belang ervan. Het gaat ons echter niet aan een bepaald bedrijfsmodel op te leggen. Dat is niet aan ons.
Wat betreft de kwestie van interfaces voor toepassingen en de technologie, draait alles om interoperabiliteit. Dat is geen gemeenschappelijke norm, en een gemeenschappelijke norm betekent niet automatisch dat het maken van auteurssoftware eenvoudig wordt of interoperabiliteit gegarandeerd is. In het Verenigd Koninkrijk wordt al gebruik gemaakt van drie transmissiewegen: kabel; digitaal ether - een kanaal dat de gebruiker een krachtige toegang tot het digitale systeem biedt; en satelliet. Voor elk daarvan is er een andere interface. De EU-Commissie moet het gebruik aanmoedigen van wat ik een gereedschapskist voor digitale auteurs noem. Daarmee zijn digitale auteurs echt geholpen en komen zij te beschikken over eenzelfde kader voor het ontwikkelen van programma's voor ieder platform. Aan dat soort praktische zaken zou de Commissie moeten werken. Zij moet zeker in de gaten houden hoe MHP zich ontwikkelt en bekijken of die nadere stimulering behoeft. Wij zijn echter al een heel eind op weg naar de digitale revolutie, en met de interferentie veroorzaakt door hetgeen is gesteld door sommige collega's hier - gelukkig niet in de resolutie - komen we niet verder. We moeten realistisch zijn over wat er zich nu op de markt afspeelt en wat er op het ogenblik wordt gekocht door de consument.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als iemand die afkomstig is van een florerende maar ook zeer bedreigde mediastad - namelijk München - ben ik erg blij met de mondelinge vraag van de Commissie cultuur, jeugd, media, onderwijs en sport en ook met het debat van vandaag. Ik wil één ding graag heel duidelijk onderstrepen: het Europees Parlement heeft een zeer lange traditie op het gebied van het mediabeleid, niet in de laatste plaats waar het gaat om vraagstukken van televisie in Europa.
Dat is begin jaren tachtig al begonnen met het zeer profetische verslag over Europese televisie dat destijds is opgesteld door de Heidelbergse europarlementariër en voormalige minister van Onderwijs en Cultuur van Baden-Württemberg, professor Hahn. Hij was zijn tijd toen ver vooruit, ook al zijn sommige voorstellen uit die tijd al lang door de ontwikkelingen ingehaald. Maar in de decennia die sindsdien zijn verstreken, heeft dit Parlement zich heel consequent voor de Europese televisie ingezet, tot de telecommunicatierichtlijn en de richtlijn 'Televisie zonder grenzen? toe.
Wat waren de twee belangrijkste elementen? Aan de ene kant hebben we heel duidelijk gezegd: we willen misbruik van deze noodzakelijke, goede en belangrijke technologie voorkomen door ook heel duidelijke ethische normen te stellen. Aan de andere kant hebben we ook altijd gezegd dat het om concurrentie gaat, niet alleen om concurrentie binnen Europa, maar om het concurrentievermogen van Europa als zodanig. We zien nu dat die Europese markt in steeds grotere mate door niet-Europese aanbieders en niet-Europese monopolies wordt bedreigd.
Daarom ben ik van mening dat we inderdaad de weg moeten inslaan die vandaag is voorgesteld, namelijk de weg van vrijwillige convergentie en harmonisatie, wat echter geen voorwendsel mag zijn om niets te doen. Daarom zou ik graag nadrukkelijk mijn steun willen betuigen aan wat collega Hieronymi gezegd heeft. We hebben inderdaad een tijdslimiet nodig. We weten van de lidstaten - het zijn er nu al vijftien en het zullen er straks vijfentwintig of dertig zijn - dat ze met actieplannen helaas niet al te snel zijn.
Omdat we duidelijk hebben ingezet op vrijwilligheid moeten we de lidstaten echt niet langer dan tot het eind van het jaar de tijd geven om het actieplan in te dienen. Anders moeten we al begin volgend jaar gaan bedenken hoe we het proces kunnen bespoedigen. Ik ben weliswaar evenals collega Echerer van mening dat het hopelijk niet nodig is dat de Commissie met bindende voorstellen en normen ingrijpt, maar ik ben bang dat het zover wel zou kunnen komen!
Om die reden zou ik nog eens nadrukkelijk een beroep willen doen op de lidstaten om het actieplan ook echt voor het eind van het jaar in te dienen. Laten we heel duidelijk stellen: het gaat ons om het concurrentievermogen van Europa als zodanig en om de culturele diversiteit in Europa, die Europa maakt tot wat het is. Daarnaast gaat het - en dat is een belangrijk punt in de voorliggende resolutie - om de mogelijkheden van de middenstand. Juist de middenstand wordt hier op de proef gesteld. Het Europees Parlement ziet zichzelf als de belangenbehartiger van een middenstand die misschien in menig opzicht nog terugschrikt voor de dimensie die op ons afkomt.
Commissaris, ik dank u voor uw heldere en gedetailleerde antwoord, maar ik zou ook heel duidelijk willen zeggen: wanneer de lidstaten het actieplan niet voor het eind van het jaar presenteren, dan moeten we in januari al opnieuw met elkaar bespreken wat de volgende stappen in de Europese Unie moeten zijn.
Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in tegenstelling tot de heer Posselt vertegenwoordig ik niet de bedreigde mediastad München, maar de mediastad Keulen. Ook al kom ik niet uit Keulen zelf, maar ook de heer Posselt komt niet direct uit München, als Rijnlander heb ik toch net als mevrouw Hieronymi eenzelfde soort regionale betrokkenheid als collega Posselt.
Wanneer u mij hier het woord hoort voeren over een onderwerp dat tot het cultuurbeleid behoort, dan komt dat omdat ik moet invallen voor mijn zieke collega Karin Junker, die overigens ernstig ziek is en daarom niet aanwezig kan zijn. Mijnheer de Voorzitter, wanneer u dus een bijdrage van mij hoort waarin ik de christen-democratische collega's nu eens niet stevig aanpak in de gebruikelijke vorm van een ideologisch gevecht tussen socialisme en christen-democratie, dan is dat omdat ik met betrekking tot het eigenlijke onderwerp niet de deskundige ben die ik op andere terreinen wel meen te zijn.
(Tekenen van onrust)
Dank voor de vriendelijke instemming.
Collega Junker heeft mij dus verzocht om u namens haar het volgende te zeggen: de audiovisuele sector is een groeimarkt en een enorme economische factor. De bijdrage van collega Harbour heeft duidelijk laten zien dat het niet alleen gaat om de vraag, hoe deze markt te organiseren, maar ook om de vraag, wie op deze markt welke invloed op welke plekken uitoefent. Ik noem u daarbij een getal: de geschatte omzet in de audiovisuele sector bedraagt alleen al dit jaar 65 miljard euro in termen van bruto binnenlands product. De audiovisuele sector is een branche met veel werkgelegenheid, want er werken 95.000 mensen in deze sector. Het is deze sector die in de toekomst voor het gros van de mensen de toegang tot informatie zal regelen.
De gemiddelde mens, zo heeft Karin Junker mij verteld, kijkt 206 minuten per dag televisie en luistert drie en een half uur naar de radio. Ik behoor niet tot die groep gemiddelde mensen.

Het doel waarnaar we moeten streven en dat hier verschillende malen door collega's is verwoord, is dat van een uniforme Europese API, dus van een Application Programming Interface, zoals dat zo mooi heet. Zoals we een uniform systeem voor mobiele telefonie hebben, het zogeheten GSM, zo hebben we in de Europese Unie ook behoefte aan één API in plaats van vijftien verschillende. Als we een markt willen hebben die in staat is tot concurreren, dan hebben we zo'n uniform systeem nodig. Het verschil tussen ons en de heer Harbour is dan ook gemakkelijk te verklaren, want wat de heer Harbour betoogd heeft, is precies het standpunt van degenen die blijven vasthouden aan isolationisme, van een insulair karakter, waardoor precies het creëren van deze API wordt verhinderd.
MHP is de enige open en interoperabele norm die voldoet aan de eisen die aan dit systeem moeten worden gesteld. De Europese Commissie moet, en dat heeft de commissaris in zijn antwoord op de vijf vragen van collega Rocard haarfijn uitgelegd, snel het initiatief nemen en deze norm invoeren. Ik deel de opvatting van de heer Posselt; als de lidstaten niet tijdig actie ondernemen in deze kwestie, dan moeten we zelf het initiatief nemen.
De opmerking dat de televisie informatiebron nummer één is, slaat niet alleen op kijkers van verkiezingsuitzendingen op verkiezingsavonden in de Bondsrepubliek Duitsland. Voor alle Europese burgers is de toegang tot televisie, de toegang tot een democratisch, pluralistisch informatiesysteem, een grondrecht dat moet worden verankerd in de pluraliteit van de democratie. De toegang moet gegarandeerd zijn, in welke vorm televisie in de toekomst ook wordt aangeboden. Indien de toekomst van de televisie echter digitaal is, dan is ook bij digitale televisie de toegang tot dit systeem in essentie een kwestie van democratische rechten, pluraliteit en keuzevrijheid van burgers op het gebied van informatie.
Alleen zo kunnen we in de toekomst garanderen dat aan de ene kant de aanbieders op de markt zich met een volledig aanbod tot alle consumenten kunnen richten en dat aan de andere kant de consumenten, de burgers, de grootst mogelijke vrijheid hebben om van het aanbod gebruik te kunnen maken. Als sociaal-democraten in dit Parlement willen wij commissaris Liikanen eraan herinneren dat hij beloofd had om in 2004 een uniforme norm te realiseren. Wanneer de mediasector het daarbij niet eens kan worden over een uniforme aanpak, dan willen wij een stap verdergaan. Dat hebben zowel collega Posselt als collega Echerer aangegeven.
Mijnheer de commissaris, de sociaal-democraten in het Parlement verzoeken u dus dringend zo snel mogelijk te handelen, zodat we voortgang maken met betrekking tot een van de centrale vraagstukken van de toekomstige Europese informatiemaatschappij: zo snel mogelijk, maar ook zo pluralistisch en democratisch mogelijk en, mijnheer Harbour, zo uniform mogelijk.
(Applaus)

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, gelet op de grote belangstelling voor deze kwestie kan ik de gelegenheid niet voorbij laten gaan om commentaar te geven op de in stemming te brengen resolutie.
Ik ben het volledig eens met het Europees Parlement dat digitale televisie als zodanig, inclusief interactieve televisie, geweldige mogelijkheden in zich draagt om het bereik van de informatiemaatschappij te vergroten. De Commissie speelt al een actieve rol bij de promotie van digitale televisie en interoperabiliteit. In dit verband wil ik in het bijzonder het actieplan eEurope 2005 noemen. Daarin wordt de rol die digitale televisie speelt bij, bijvoorbeeld, de uitvoering van de agenda van Lissabon als alternatief platform voor de burger om online openbare diensten te ontvangen, volledig erkend. In het plan wordt lidstaten gevraagd vóór het eind van 2003 hun voornemens tot overgang bekend te maken.
De Commissie is tevens van plan volgend jaar een mededeling over de overgang naar digitale televisie aan te nemen. In een andere mededeling, die we aan het voorbereiden zijn en als het goed is tijdens de Europese Raad van Kopenhagen later dit jaar besproken zal worden, wordt ingegaan op de resterende hindernissen voor open platforms voor digitale televisie en driedimensionale mobiele communicatie.
In mijn antwoord van zo-even op diverse parlementaire vragen heb ik alle maatregelen aangegeven die wij momenteel nemen ten behoeve van de interoperabiliteit van digitale televisiesystemen. Het is belangrijk dat de ontwikkeling van interoperabiliteit gelijke tred houdt met de ontwikkelingen op de markt van interactieve televisie.
Aangezien interoperabiliteit op het gebied van interactieve televisie al wordt behandeld in de kaderrichtlijn elektronische communicatie, moeten we overlapping van verordeningen vermijden en deze kwestie niet opnieuw regelen in de televisie-zonder-grenzen-richtlijn. Samen met mijn collega, Viviane Reding, zullen wij ervoor zorgen dat er complementariteit en coherentie blijft bestaan tussen het pakket elektronische communicatie - over transmissie- en toegangskwesties - en de regeling van de inhoud - voor doelstellingen van algemeen belang behandeld in de televisie-zonder-grenzen-richtlijn, die volgend jaar herzien zal worden.
Tot slot wilde ik stellen dat de Commissie is ingenomen met de resolutie en dat zij de ontwikkeling van digitale televisie en de beschikbaarheid ervan voor het grote publiek hoog op de politieke agenda wil.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik wilde zeggen dat ik tegen ging stemmen. Dat wilde ik publiekelijk zeggen.

De Voorzitter.
Het is natuurlijk uw goed recht duidelijk te maken hoe u hebt gestemd, maar dat verandert niets aan de uitslag.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat het aan de uitslag niets meer zal veranderen, maar er zijn een hoop collega's de zaal binnengekomen nadat we gestemd hadden. Mag ik daarom voorstellen dat we ook op donderdagmiddag weer terugkeren naar de vaste, vertrouwde tijdstippen voor de stemmingen, temeer daar ook de bel op veel plekken niet te horen is. Ik doe daarom het dringende verzoek om de agenda weer zo op te stellen dat de collega's zich erop kunnen voorbereiden wanneer er gestemd wordt en wanneer niet.

De Voorzitter.
Mijnheer Posselt, hartelijk dank voor met name het eerste deel van uw opmerkingen. De stemming is gehouden en aan de uitslag kan niet worden getornd.

Sommer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nog verder willen gaan dan collega Posselt. Ik wil protest aantekenen tegen het feit dat er nu gestemd wordt. In de agenda staat de stemming voor 16.30 uur aangekondigd en ik kan u meedelen dat je boven in de werkkamers de bel niet hoort. Ik weet niet waar uw kamer is, of u daar de bel hoort. Wij hebben ons ingesteld op 16.30 uur en het is dus niet juist dat er nu gestemd wordt, terwijl nog niet alle collega's die zich in het gebouw bevinden, in de zaal zijn.

De Voorzitter.
Ten eerste bied ik u mijn verontschuldigingen aan, mevrouw. De diensten hebben mij de naam gegeven van een collega van u, en niet de uwe. Ten tweede staat op de agenda duidelijk: 'om 16.30 of na afloop van het debat?. Mijn kantoor bevindt zich op de 12de verdieping en ik vond het geluid van de bel vandaag zelfs wat irritant omdat deze niet minder dan 15 minuten ononderbroken rinkelde. Dat is mijns inziens wat teveel van het goede!

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, u bent in principe al op mijn opmerking vooruitgelopen. Desondanks heeft collega Posselt gelijk. We moeten het hebben over de agenda van de donderdagmiddag. Ik wil de geachte collega Whitehead niet tegenspreken wanneer hij aan het begin van dit debat zegt dat hij alleen zijn toespraak kan houden en daarna meteen weg moet om zijn vliegtuig te halen. Het lijkt mij echter volstrekt onmogelijk dat een parlement zijn werkzaamheden gaat afstemmen op de vluchten die een paar collega's van plan zijn te nemen.

Wat dat aangaat zullen wij ook als Fractie van de Europese Sociaal-Democraten met onze Reglementdeskundigen moeten overleggen. De andere fracties zouden dat ook moeten doen, zodat de donderdagmiddag weer zoals vroeger kan worden ingevuld. Anders kunnen wij ons die moeite ook besparen.
(Applaus)

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er naar aanleiding van wat onze collega zojuist heeft gezegd meer fundamentele vragen te stellen zijn. Als we kijken naar de totale vergadertijd tijdens de zittingen van september I en II en in aanmerking nemen dat wij het debat nu aan het beëindigen zijn, dan dringt de vraag zich op waarom er überhaupt twee zittingen nodig waren in september. Met de nieuwe regeling is dat gewoon niet nodig.
Ik zou u, mijnheer de Voorzitter, willen vragen aan het Bureau te laten weten dat wij tot ons grote genoegen de gevolgen van het verslag-Corbett op de veranderingen van de regeling al merken. We moeten evalueren hoeveel weken we hier moeten werken, omdat, mijnheer de Voorzitter, commissies in dit Parlement zitten te springen om meer tijd. Tussen nu en kerst is er belachelijk weinig tijd beschikbaar om in commissie ...
(Protest van de heer Posselt)
Dat is waar, mijnheer Posselt, en ik zal u de agenda van mijn commissie laten zien. De tijd die wij als commissie hebben is bespottelijk en we zouden onze tijd hier niet moeten verdoen met afwachten tot er iets gebeurt wanneer wij als commissie serieus politiek werk zouden kunnen doen in Brussel. In tegenstelling tot wat de heer Schulz zegt, zou een echt democratisch Parlement zijn werklast eens goed bekijken en - dank u wel voor uw onderbreking, mijnheer Posselt - ik geloof dat velen het met mij eens zijn. De meesten van hen zijn al vertrokken, omdat zij hun tijd hier niet wensen te verdoen op donderdagmiddag.

Chichester (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat een meer alledaagse aangelegenheid betreft: ik zou in zeker opzicht mijn steun willen betuigen aan degenen die hun beklag doen over het gewijzigde tijdstip van de stemming. Toen de bel ging - en die heb ik in mijn kantoor wel gehoord - keek ik naar het scherm om te zien wat er aan de hand was. En alles wat ik zag was mijn geachte collega, de heer Harbour, die met groot gezag sprak over de onderhavige kwestie, zonder dat op enigerlei manier duidelijk werd dat de stemming daarna zou volgen. Het had voor zover ik wist een brandalarm kunnen zijn, of iets anders. Wellicht had de scherminformatie over wat er komen zou beter gekund?

De Voorzitter.
Het stond allemaal heel duidelijk op het scherm, mijnheer Chichester. Misschien was uw scherm kapot, maar op het scherm stond duidelijk dat zou worden gestemd.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter. Ik kan bevestigen dat de stemmingen zijn aangekondigd op de monitoren. Hierdoor werd ik me ervan bewust dat het ogenblik was aangebroken om terug te keren naar de vergaderzaal voor de stemming.
Ik heb om het woord gevraagd omdat ik alleen maar dit wil zeggen tegen mijn Britse collega's: wanneer zij vinden dat ze hier hun tijd zitten te verdoen en niet voldoende tijd hebben voor de werkzaamheden van de commissies, stel ik hun voor de vergaderingen in Brussel te verkorten. Dan hebben we in Brussel voldoende tijd voor het commissiewerk en kunnen we al onze tijd besteden aan de plenaire vergadering hier in Straatsburg, tot vrijdagochtend. Volgens mij zijn de problemen dan opgelost: wij zitten onze tijd niet te verdoen en kunnen onder uitstekende omstandigheden werken.
De Voorzitter.
Ik zie dat de gemoederen enigszins verhit raken. Als er geen bezwaar is, geef ik het woord nog aan de twee collega's die daarom hebben gevraagd en beëindig dan dit debat.

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hier wordt toch heel naïef gediscussieerd door degenen die altijd weer tegen Straatsburg zijn. Wat is er eigenlijk besloten? Voor de volgende vergaderperiode in Brussel zijn nog meer mini-plenaire vergaderingen uitgeschreven. Dat betekent dat er mensen zijn die iedere gelegenheid aangrijpen om van alles tegen Straatsburg in te brengen. 
Eén ding vind ik echter nog ernstiger: er werd ons gezegd dat we deze donderdag niet over dringende kwesties mochten spreken omdat we dat onderwerp tijdens de eerste vergaderperiode in september al hebben behandeld. Ja, vindt u nu serieus dat vraagstukken van wereldhistorisch belang, dringende aangelegenheden, afhankelijk zijn van de vraag, of wij zo goed zijn om ons over actuele kwesties uit te laten of niet? Ik had het buitengewoon belangrijk gevonden als we de tijd vanmiddag hadden benut om ook andere dringende kwesties te bespreken die er normaalgesproken bij in schieten omdat we er nooit tijd voor hebben. Vanmiddag zou er tijd geweest zijn voor degenen die er plezier in hebben datgene te doen wat ze moeten doen. Parlementariërs moeten toch af en toe kunnen parlementeren, dus over belangrijke onderwerpen kunnen praten. Daartoe bestond vandaag bij uitstek de gelegenheid.
Ik roep er dus toe op om echt de ruimte geven aan dringende aangelegenheden. Die ruimte is belangrijk om ervoor te zorgen dat mensenrechtenkwesties niet worden opgeofferd, alleen omdat sommige mensen graag terug willen naar hun kiesdistrict. Daar kunnen ze toch nog vele uren doorbrengen. Degenen die het woord willen nemen omdat ze dat juist achten, moeten daartoe de kans hebben, in ieder geval donderdags. De donderdag houdt niet op bij enkele vliegtuigen die om 16.00 uur vertrekken, die moet toch zeker tot 18.30 uur doorlopen! 
De Voorzitter.
Hetgeen u zojuist zei, mijnheer Mann, werd reeds - met net zoveel verve als u zojuist deed - naar voren gebracht door de heer Posselt.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag nog even willen inhaken op wat collega Harbour heeft gezegd. In de eerste plaats, collega Harbour, behoort u tot degenen die altijd erg veel waarde hechten aan het Verdrag. Als u het Verdrag leest, dan kunt u vaststellen dat wij jaarlijks twaalf reguliere plenaire vergaderingen houden en als daar behoefte aan is, kunnen we extra plenaire vergaderingen in Brussel houden. Als we deze zes dagen in de herfst zouden schrappen, dan zouden we tijd hebben voor commissies, dan zouden we weken hebben voor onze kiesdistricten en alle mogelijke zaken. In plaats daarvan zouden we onze tijd hier echt efficiënt kunnen besteden!
Ten tweede: vanmiddag zouden er actuele kwesties op de agenda moeten staan, bijvoorbeeld de staatsgreep in Ivoorkust. Vandaag werd meegedeeld dat dit punt op 9 oktober zal worden behandeld. Dat wil zeggen dat de Conferentie van voorzitters besloten heeft deze urgente kwestie op 9 oktober, dus over veertien dagen, te bespreken in plaats van vanmiddag, terwijl dat nu zonder meer had gekund.
Mijn derde punt: deze week is er geen vragenuur geweest, noch het vragenuur aan de Raad noch het vragenuur aan de Commissie. Dat is, zoals ik al eerder zei, een fundamenteel parlementair recht. Dat er geen vragenuur heeft plaatsgevonden is bovendien in strijd met het Reglement. Collega Harbour, ik ben erg trots op het vragenuur, want dat is een verworvenheid die we te danken hebben aan de lange parlementaire traditie van Groot-Brittannië!

De Voorzitter.
Deze dialectiek tussen de verschillende fracties is zeer interessant!

Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om nog even op het onderwerp terug te komen: als ik de collega's Harbour, Mann, Posselt en Grossetête hoor, dan snap ik nu ook waarom fractievoorzitter Poettering altijd zo wit ziet.

De interne discussies binnen de Europese Volkspartij zijn blijkbaar zo levendig dat het een genoegen is om ernaar te luisteren. Misschien kunt u ons een keer bij uw fractie uitnodigen, zodat we kunnen meegenieten.
(Applaus)
We kunnen uit het debat echter iets leren en ik zeg dit nu heel nadrukkelijk namens de sociaal-democratische fractie. Dat de herziening-Corbett ons verder heeft geholpen, dat kunnen we elke middag zien bij de stemmingen. Daarmee hebben we nu tijd gewonnen. Dat die tijd vervolgens niet voor parlementaire werkzaamheden gebruikt wordt, dat is fout.
(Applaus)
Daarom vind ik dat u, mijnheer de ondervoorzitter, de kwestie van de invulling van de agenda opnieuw ter discussie moet stellen in het Bureau van het Parlement en de fracties moeten dat doen in de Conferentie van voorzitters. Wij zullen dat als sociaal-democratische fractie ook doen, want zoals het hier vandaag gaat, zo kan het niet doorgaan.
(Applaus)

De Voorzitter.
Ik wil u, mijnheer Schultz, evenals de heer Harbour en de anderen die naar het Bureau hebben verwezen, het volgende antwoorden. De agenda wordt tijdens de Conferentie van voorzitters vastgesteld door onze fractievoorzitters. Dat doet het Bureau niet. Het Bureau kwijt zich van minder belangrijke taken. Dit debat moet u dus overhevelen naar uw fracties, opdat uw fractievoorzitter op de hoogte is van de vanmiddag ontstane situatie. Men kan hiervan denken wat men wil maar het was voor iedereen een wat vreemde situatie. Natuurlijk heeft de heer Schultz de handschoen toegeworpen, en de heer Elles heeft deze opgenomen.

Elles (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ten eerste hebben wij, zoals de heer Schulz ongetwijfeld weet, aangezien hij getuige is van de levendige debatten binnen onze fractie die in het openbaar en achter gesloten deuren worden voortgezet, al een van zijn leden aangetrokken, namelijk de heer Balfe, die nu lid van onze fractie is. Eenieder die zich bij ons wil voegen, is van harte welkom, want wij zouden in dit Parlement graag over een algehele meerderheid beschikken, net als in de quaestoren!
Ten tweede heeft de heer Schulz groot gelijk dat wij de tijd moeten opvullen. Misschien ziet de heer Poettering daarom wat bleek, misschien komt dat door overwerk. Wat tijd betreft, nu we in Straatsburg zijn, moeten we die ten volle benutten, anders krijgt dat zijn weerslag op de andere vergaderperioden en moeten we dan weer dingen doen die we anders niet zouden doen.

De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, u heeft bereikt wat u om 16.00 uur bereikt wilde hebben - want dat was kennelijk uw doel.

