Piractwo na morzu (debata) 
Przewodnicząca
(EL) Kolejny punkt to oświadczenia Rady i Komisji w sprawie piractwa na morzu.
Dominique Bussereau
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! W sobotę 14 września - a zatem zaledwie kilka dni temu - piraci zaatakowali francuski statek do połowu tuńczyka 420 mil od wybrzeża Somalii. Nie był to przypadek odosobniony. Od początku lipca piraci przechwycili 10 statków i wzięli 250 marynarzy jako zakładników. W związku z tym, statki rybackie kierowane są tam niechętnie - i nietrudno zrozumieć te obawy, a około 50 francuskich i hiszpańskich statków, które dokonywały połowu tuńczyka u wybrzeży Seszeli i Somalii postanowiło wrócić w rejon archipelagu Seszeli.
Oprócz tego, że wspomniane akty piractwa nasilają się, okazuje się, że zdarzają się już nie tylko wzdłuż wybrzeża, ale i coraz dalej, na wodach międzynarodowych, zaburzając nie tylko pracę statków rybackich i tranzyt frachtowców, lecz także - i to jest sprawa bardzo poważna - misję statków w ramach programów pomocy humanitarnej, w szczególności Światowego Programu Żywnościowego, który zapewnia niezbędną pomoc bardzo licznym grupom wysiedlonej ludności w Somalii.
To zjawisko stało się przyczyną niepokoju na szczeblu globalnym. Francuski prezydent, pan Sarkozy, powiedział ostatnio, że nie są to już odosobnione przypadki, lecz przemysł przestępczy podważający jedną z fundamentalnych swobód - swobodę przemieszczania się oraz swobodę prowadzenia handlu międzynarodowego. Francuski prezydent zakończył słowami: "Świat nie może tego akceptować!”.
W związku z tym, w maju i czerwcu Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucje 1814 i 1816. W odpowiedzi na pogłębianie się tego problemu, Rada pracuje obecnie nad nową rezolucją mającą mobilizować społeczność międzynarodową do bardziej efektywnego stosowania instrumentów zwalczania piractwa i zapobiegania mu, dostępnych w ramach Prawa Morza oraz rezolucji Rady Bezpieczeństwa.
Ze swej strony państwa członkowskie UE już do tego przystąpiły i dnia 26 maja wyraziły swą determinację do współdziałania w celu zwalczania piractwa u wybrzeży Somalii. 5 sierpnia Rada zatwierdziła koncepcję zarządzania kryzysowego. Ostatnio, na posiedzeniu 15 września, Rada ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych przyjęła strategiczną opcję wojskową z zamiarem ewentualnego przeprowadzenia morskiej operacji wojskowej zgodnie z europejską polityką bezpieczeństwa i obrony. Chciałbym formalnie przypomnieć, że wyraźnie planuje się rozpoczęcie morskiej operacji wojskowej, jak powiedziała prezydencja francuska w zeszły wtorek parlamentarnej Komisji Spraw Zagranicznych na koniec wspomnianego posiedzenia Rady.
Przed przeprowadzeniem operacji, ze względu na pilną potrzebę działania, Rada podjęła pierwszy krok, powołując marynarską komórkę koordynującą. Na czele komórki stoi hiszpański starszy oficer, a w jej skład wchodzi czterech ekspertów żeglugi morskiej, których rolą jest zarówno regularne, jaki doraźne ułatwianie wymiany informacji pomiędzy flotą handlową a wszelkimi okrętami marynarki wojennej na tym obszarze. Komórka ta, zlokalizowana w Brukseli, będzie odpowiadać za działania wspierające dotyczące nadzoru i ochrony prowadzone przez państwa członkowskie u wybrzeży Somalii. Inicjatywa ta obejmowałaby trzy sekcje: towarzyszenie niektórym narażonym statkom w tranzycie przez Zatokę Adeńską, ochronę konwojów humanitarnych Światowego Programu Żywnościowego kierujących się do Somalii oraz obserwację obszarów połowowych u południowych wybrzeży Somalii. Państwa członkowskie mające jednostki marynarki wojennej u wybrzeży Somalii proszone są o informowanie komórki o tym fakcie, w szczególności w celu poprawy możliwości ochrony najbardziej narażonych statków handlowych.
Pani przewodnicząca! Unia Europejska także będzie kontynuować przygotowania do ewentualnej morskiej operacji wojskowej w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony. We wspomnianym regionie jest obecnie misja zbierająca informacje, składająca się z ekspertów Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej oraz Sekretariatu Generalnego Rady, która udoskonala plan strategiczny. Ma ona przedstawić swe wnioski 29 września.
Przekonają się państwo, że Unia Europejska nie tylko wykazuje determinację do działania, lecz także utwierdza swą pozycję kluczowego gracza na scenie międzynarodowej w walce z piractwem. Musimy zadbać o środki umożliwiające szybkie i skoordynowane działanie dla dobra interesów handlowych oczywiście, ale także dla swobody poruszania się, która jest zasadą globalną, i wreszcie dla dobra naszych celów humanitarnych.
Antonio Tajani
Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie i panowie! Komisja zdecydowanie potępia akty przestępcze regularnie popełniane w pewnych rejonach świata przeciwko interesom państw członkowskich UE - zarówno piractwo, jak i rozbój skierowany przeciwko statkom na wodach podlegających jurysdykcji danego państwa.
Czyny tego rodzaju wpływają nie tylko na transport morski, lecz także na rybołówstwo pełnomorskie i turystykę morską. Poza tym, czyny te sprawiają, że życie marynarzy, którzy i tak muszą wykonywać swą pracę w trudnych warunkach, staje się jeszcze bardziej zagrożone. Ponieważ więc musimy nie tylko potępić takie czyny, ale i podjąć działania, musimy zdawać sobie sprawę, że istnieje ryzyko cofnięcia się o setki lat i znalezienia w sytuacji, w której istnieją zorganizowane sieci przestępcze i pirackie w czterech głównych rejonach: w rejonie Morza Południowochińskiego, Cieśniny Malakka i Singapuru, Zatoki Gwinejskiej i Rogu Afryki. W tych właśnie rejonach ma miejsce większość przestępstw, a ich intensywność i powaga ciągle się zmienia.
Co więcej, wciąż istnieją obawy, że piractwo będzie się rozwijać, a nawet rozpowszechniać w innych rejonach świata, co wskazuje w istocie na to, że nie są to jedynie sporadyczne incydenty, ale w naszym przekonaniu są to działania zorganizowanej sieci przestępców, którzy chcą dokonać fachowych ataków na frachtowce, statki wycieczkowe i pasażerskie.
Zważywszy, że Wspólnota Europejska jest członkiem Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982, Komisja Europejska zawsze promowała swobodę żeglugi we wszystkich jej aspektach oraz rozwój odpowiednich narzędzi zapobiegających bezprawnym czynom skierowanym przeciwko statkom. W tym kontekście Komisja systematycznie popiera próby państw członkowskich oraz społeczności międzynarodowej jako całości, zmierzające do opracowania dobrych instrumentów legislacyjnych w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej wyspecjalizowanego organu w sektorze transportu morskiego, jakim jest Międzynarodowa Organizacja Morska
Po czerwcowych obradach specjalnego forum ekspertów do spraw morskich ONZ, które zajmowało się w szczególności kwestią postępowania z ujętymi piratami, nadal podejmuje się wysiłki obejmujące aktualny przegląd trzech instrumentów prawnych IMO, służących zapobieganiu aktom piractwa i rozboju skierowanego przeciwko statkom. Przegląd ma być zakończony w grudniu 2008 r.
Korzystając ze swego prawodawstwa w zakresie bezpieczeństwa statków i obiektów portowych, które włącza do prawa wspólnotowego Międzynarodowy Kodeks Ochrony Statków i Obiektów Portowych będący instrumentem IMO, Wspólnota Europejska preferuje promowanie tych norm bezpieczeństwa morskiego przez swych międzynarodowych partnerów, w szczególności partnerów eurośródziemnomorskich, poprzez program Safemed II. Specjalistyczna sesja na ten temat przygotowywana jest także w ramach Forum Regionalnego ASEAN pod wspólnym przewodnictwem Unii Europejskiej i Indonezji. Współpraca z krajami spoza Europy nabiera zatem szczególnego znaczenia.
Pozostając w sferze podobnych koncepcji, Komisja bada możliwość wykorzystania instrumentu na rzecz stabilności we wspieraniu istniejących inicjatyw regionalnych lub tych, które są w przygotowaniu, przy wsparciu ze strony Międzynarodowej Organizacji Morskiej, zarówno w rejonie Cieśniny Malakka, jak i Rogu Afryki, w celu promowania bezpieczeństwa żeglugi morskiej w tych rejonach, które mają znaczenie strategiczne dla interesów Europy i dla dobra kierowanych do niej dostaw.
Chcę także podkreślić trwałe wsparcie rozwoju krajów sąsiadujących z tymi zagrożonymi terenami zapewniane przez Wspólnotę Europejską, a służące poprawie ich stopy życiowej, co jest warunkiem niezbędnym dla uzyskania zgodności z przepisami prawa. Jest to więc także istotne w dążeniu do wyciągania siły roboczej z organizacji przestępczych, które mogą się koncentrować na warunkach skrajnej nędzy doświadczanej przez niektóre grupy ludności.
W kwestii dotyczącej zwalczania aktów piractwa i rozboju na morzach, Komisję ogromnie cieszy przyjęcie rezolucji nr 1816 Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie zwalczania aktów piractwa i rozboju u wybrzeży Somalii, oraz, oczywiście, ważny krok podjęty przez Radę Europy, która na swym posiedzeniu 15 września 2008 r. przyjęła szczegółowy plan działania. Pan Bussereau podkreślił, jakie to inicjatywy i jakie zobowiązania przyjmuje na siebie Unia Europejska oraz państwa członkowskie, a my podzielamy i potwierdzamy te zobowiązania.
W odniesieniu do ciągle nasilającego się problemu piractwa podnosi się jeszcze jedną kwestię: czy akty piractwa służą finansowaniu międzynarodowego terroryzmu? To pytanie musimy sobie zadać i próbować znaleźć na nie odpowiedź, nawet jeśli dziś nie ma dowodów na to, że terroryzm jest finansowany z zapłaty okupów; nic nie pozwala nam takiej możliwości wykluczyć a priori. Dlatego mamy wątpliwości co do odrzucenia tej hipotezy, zwłaszcza w świetle oczywistego związku pomiędzy dawaniem schronienia piratom przez pewne kraje a istnieniem ukrytych baz grup terrorystycznych.
Komisja rozpocznie jednak dochodzenie w tej materii w celu lepszego zrozumienia przepływów finansowych związanych ze zjawiskiem piractwa na morzach. Nie możemy tracić czujności w walce z terroryzmem i dlatego każde podejrzenie, nawet jeśli nie możemy osądzać a priori, trzeba poddać dokładnej ocenie. Musimy podjąć wszelkie niezbędne kroki, by zapobiec korzystaniu terrorystów z pomocy oraz organizacyjnego i ekonomicznego wsparcia organizacji przestępczych. Dlatego nadal będziemy pracować w harmonii ze wszystkimi państwami członkowskimi, z Radą, a także z państwami spoza Europy, które szczególnie angażują się w zwalczanie piractwa.
Georg Jarzembowski
Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie wiceprzewodniczący Komisji! W pełni zgadzam się ze stwierdzeniami pana wiceprzewodniczącego. Musimy dokonać rozróżnienia między cieśninami, wokół których położone są państwa odpowiedzialne, z którymi możemy współpracować w zwalczaniu piractwa, a operacjami morskimi na obszarach pozbawionych kontroli ze strony odpowiedzialnego państwa, jak np. w Somalii, gdzie musimy podjąć samodzielne działania.
Panie urzędujący przewodniczący! Myślę, że to, co Pan powiedział, to - z całą szczerością - nawet za mało. Utworzenie i rozmieszczenie jednostki kryzysowej zawsze jest rzeczą dobrą, ale nie pomaga. Jednostka kryzysowa jest tu, w Brukseli, lub gdzie indziej. Tymczasem potrzebujemy wspólnej operacji morskiej prowadzonej lokalnie z udziałem statków z państw członkowskich UE, które już tam są. Musimy zaapelować do państw członkowskich, które jeszcze nie mają tam żadnych statków, aby wzięły udział we wspólnej operacji morskiej.
Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której dwie bazy pirackie żeglują spokojnie po tych wodach, atakując nasze statki rybackie czy handlowe, a my ciągle musimy je ścigać i zastanawiać się, jak można to wziąć pod kontrolę. Czekam na to, co powie mój generał, który wkrótce tam będzie, ale tu potrzeba jasnej strategicznej i taktycznej oceny sytuacji oraz wystarczających zasobów ludzkich mogących opanować piractwo, jako że apele po prostu w niczym nie pomagają. Musimy ścigać piratów, musimy ich złapać, w przeciwnym razie to się nie uda.
Dziewięćdziesiąt procent europejskiego importu, od którego jesteśmy uzależnieni, dociera do nas drogą morską. Jesteśmy wysoce odpowiedzialni za żeglarzy, za rybaków poławiających u obcych wybrzeży zgodnie ze wspólnymi traktatami i musimy chronić tych rybaków i żeglarzy, a także turystów. Niestety, w rejonach, gdzie nie ma władzy rządowej, sprawdza się to tylko wtedy, gdy realizujemy nasze własne europejskie działania na podstawie rezolucji ONZ.
Panie urzędujący przewodniczący! Utorzenie jednostki kryzysowej to dobry pomysł, ale w następnym etapie oczekujemy dobrze zdefiniowanej bazy operacyjnej i dobrze zdefiniowanych operacji.
Rosa Miguélez Ramos
Panie i panowie! Musimy pilnie zmierzyć się z tym problemem. Dane, którymi dysponuję, są jeszcze gorsze od tych, które właśnie przedstawił pan Bussereau: podobno w rękach piratów jest obecnie 13 statków i 300 marynarzy.
Jasne jest, że jeśli to zjawisko nie zostanie zatrzymane, będzie się ono nasilać jak dotąd i oczywiście samo się nie zatrzyma, a sytuacja się nie poprawi.
Upór między innymi rządu francuskiego i hiszpańskiego, a także upór tego Parlamentu przynosi owoce. W krótkim czasie uzyskaliśmy rezolucję ONZ w tej sprawie, która rozszerza prawo ścigania, a także utworzona została komórka koordynująca operacje na szczeblu europejskim.
Należy mieć jednak świadomość, że musimy przede wszystkim postarać się o przedłużenie mandatu ONZ, ponieważ jest on ważny tylko trzy miesiące, a jeśli nie zostanie przedłużony, nasza nowa komórka koordynacyjna będzie musiała zakończyć działalność z początkiem grudnia.
Co do drugiej części decyzji ministrów, tj. strategicznej opcji militarnej, to ta operacja musi zaowocować, a wiele państw członkowskich musi jak najprędzej pokazać, że są gotowe w niej uczestniczyć - popieram to, co powiedział pan Jarzembowski. Panie i panowie! Byłaby to pierwsza europejska wojskowa operacja morska w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony, a także istotny przejaw widoczności Europy.
Wymagają tego okoliczności. Piractwo na Oceanie Indyjskim jest obecnie niezwykle dochodowym biznesem, rozwijającym się z dnia na dzień. Ktoś powiedział mi dziś, że chociaż może się to wydawać niewiarygodne, to zawód pirata zyskuje na znaczeniu w niektórych krajach sąsiadujących z Oceanem Indyjskim.
Musimy zatrzymać tę spiralę, musimy chronić narażone statki - czy to handlowe, czy wycieczkowe - oraz liczne łodzie rybackie, które dokonują połowów w tym rejonie. Musimy też zapewnić ochronę i eskortę statkom Światowego Programu Żywnościowego, ponieważ 27 września Kanada kończy swój mandat, a my wciąż nie mamy kraju, który by go przejął.
Philippe Morillon
Pani przewodnicząca! Czy nasilenie aktów piractwa morskiego nie byłoby dla Unii Europejskiej okazją do wykorzystania środków służących ochronie jej wartości i interesów, jeżeli to konieczne i wszędzie tam, gdzie to konieczne?
W każdym razie nie mówcie naszym rybakom, którzy w zeszłym tygodniu musieli się schronić w porcie Mahé na Seszelach, ani załogom naszych statków handlowych czy wycieczkowych, które są zagrożone coraz dalej na wodach terytorialnych Somalii, że to nie leży w interesie Europy! To oznaczałoby zapomnienie, czego od Europy oczekują jej obywatele: przede wszystkim bezpieczeństwa, a zwłaszcza bezpieczeństwa na morzu.
Panie komisarzu! To dlatego inicjatywy Komisji mające na celu wdrożenie europejskiej polityki morskiej i oceanicznej zostały tak powszechnie docenione. Panie urzędujący przewodniczący! Podejrzewam, że to dlatego duża większość w tym Parlamencie zaaprobuje środki, jakie pan zaproponuje na koniec konsultacji, które, jak rozumiem, ciągle trwają.
Dziś ludzie mówią, że nie jest to takie proste, że może lepiej byłoby najpierw skonsultować się z naszymi sprzymierzeńcami na świecie i pomyśleć o legalności w odniesieniu do prawa międzynarodowego. To, co niedawno zrobiono w celu uwolnienia zakładników Ponant i Carré d'as pokazuje, że mamy środki do skutecznego działania, pod warunkiem, że jest ku temu wola. Panie urzędujący przewodniczący! Gdyby tylko ta wola mogła być przedmiotem szerokiego konsensusu w Radzie!
Raül Romeva i Rueda
(ES) Jak pokazują dane statystyczne, wybrzeże Somalii jest oczywiście jednym z najbardziej niebezpiecznych wybrzeży na świecie, biorąc pod uwagę, że tylko w ubiegłym roku co najmniej 25 statków padło ofiarą różnych aktów piractwa.
Przypadek Playa de Bakio jest być może najbardziej znany, przynajmniej w Hiszpanii, ale oczywiście nie jest jedyny.
Dziś oczywiste jest także to, że tymczasowy rząd federalny Somalii nie ma środków, by zaprowadzić pokój i bezpieczeństwo w kraju, więc jest tym mniej zdolny do zagwarantowania bezpieczeństwa na swych wodach lub w pobliskich rejonach. Do tego potrzebne jest międzynarodowe wsparcie, zgodnie z czerwcowymi postanowieniami Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak powiedzieli przedmówcy.
Osobiście niepokoi mnie jeszcze coś, o czym chciałbym wspomnieć: doniesienia, jakie czasem otrzymujemy o zagranicznych statkach, w tym być może także europejskich, które wykorzystują tę sytuację braku kontroli, aby dokonywać nielegalnych połowów w jednym z najbogatszych łowisk w tym rejonie, lub nawet wykorzystywać je jako wysypisko substancji niebezpiecznych, czego rząd federalny także nie jest w stanie opanować.
Dlatego myślę - i podkreślam to - że priorytetem jest zagwarantowanie bezpieczeństwa statków, które legalnie funkcjonują w tym rejonie zgodnie z międzynarodowym prawodawstwem, ale priorytetem, może nawet ważniejszym, jest także nasze zaangażowanie w rozstrzygnięcie konfliktu, który rujnuje ten kraj, aby ostatecznie odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa w tym rejonie mogły przejąć niezależne, uprawnione i uznane instytucje somalijskie.
Luis de Grandes Pascual
(ES) Nie będę powtarzać faktów, które zostały tu przytoczone. Chcę je opisać: są skandaliczne i powodują niepokój społeczny wśród naszych obywateli, którzy niewątpliwie zauważają pewną bezbronność. Nie wspominając o uczuciach naszych rybaków, którzy w zrozumiały sposób obawiają się o swoją pracę, doświadczając nawet strachu o swe bezpieczeństwo fizyczne, jako że groźby piratów nie są gołosłowne, a przecież od robotników nie wymaga się wykonywania pracy z narażeniem życia.
Ponadto armatorzy odczuwają poważne straty ekonomiczne, które nie zawsze są objęte ubezpieczeniem, ponieważ są to okoliczności nadzwyczajne, których polisy ubezpieczeniowe zwykle nie obejmują.
Co możemy zrobić z piratami? Oczywiście wszystko poza zastosowaniem podejścia amatorskiego, które dominowało w Radzie Ministrów Spraw Zagranicznych 15 września. W walce z piractwem potrzebne są działania rozstrzygające na dwóch poziomach: w sferze dyplomacji wspierającej państwa Afryki nękane obecnością na swym terytorium prawdziwych mafii stosujących wymuszenia i porwania do szantażowania rybaków i handlowców z jednej części świata; w sferze uzasadnionego użycia siły jako narzędzia odstraszającego, które może być jedynym językiem zrozumiałym dla piratów.
Skoro tak, to gdzie i na jakim szczeblu powinniśmy działać? Krajowym, europejskim czy międzynarodowym? Panie i panowie! Myślę, że najpierw musimy działać na szczeblu krajowym, jak to w przykładny sposób zrobiła Francja, korzystając z ochrony prawa międzynarodowego oraz w sposób efektywny, co było działaniem wzorowym.
Żałuję, że Rada nie przyjęła propozycji Hiszpanii i Francji, jako że to, co zostało ostatecznie uzgodnione, okazało się niewystarczające. Myślę, że musimy dać prezydencji francuskiej wotum zaufania, aby mogła zaproponować działania na szczeblu europejskim, które będą w stanie bronić naszych interesów, i mam nadzieję, że kiedy przyjdzie czas, oferta NATO o globalnym i międzynarodowym zasięgu będzie mogła być w tym kontekście realizowana.
Działajmy jednak tak jak zawsze, posuwajmy się do przodu, podejmujmy decyzje, a następnie czekajmy na pomoc innych. Nie pozostawajmy bezbronni, nie sprawiajmy na naszych obywatelach wrażenia, że nie jesteśmy w stanie się obronić.
Gilles Savary
(FR) Pani przewodnicząca! Na wstępie chciałbym podziękować Radzie i Komisji, że przystały na prośbę Parlamentu o debatę w tej sprawie: sprawie bardzo aktualnej, która nas niepokoi. Rozmawialiśmy o tym w szczególności w Komisji Transportu i Turystyki, gdzie odwiedził nas pan De Rossa, który przedstawił nam rozmiary tego problemu. Chciałbym powiedzieć, że powinniśmy sobie pogratulować szybkiej reakcji zainteresowanych państw członkowskich - mówię tu o Francji i Hiszpanii - oraz tego, co już zostało zrobione w ONZ i w Radzie. Uważam, że to całkiem szybka reakcja.
Myślę, że musimy się wystrzegać kilku rzeczy. Po pierwsze, próśb statków cywilnych o broń. Wyobrażam sobie, że takie prośby mogą się pojawić i myślę, że musimy uważać, ponieważ wiemy, iż to spowodowałoby tylko, że sytuacja stałaby się jeszcze bardziej niebezpieczna. Po drugie, musimy dopilnować, by nie zaniedbać sytuacji i nie pozwolić jej zdryfować w kierunku terroryzmu. Chodzi mi o to, że powinniśmy zapobiec zaangażowaniu grup politycznych, ponieważ to zmieniłoby całkiem proporcje problemu. Po trzecie, musimy unikać osobnego działania państw członkowskich.
W związku z tym pomyślałem o pakcie stabilności. Oczywiście wymagamy od niektórych państw członkowskich, by nie miały deficytu, ale są to te same państwa, które zawsze prosi się o ochronę, ponieważ mają one na nią środki. Dlatego uważam, że musimy okazać trochę więcej solidarności na szczeblu UE, aby te państwa, które nie mają środków na ochronę były chronione przez tych, którzy dysponują niezbędnymi środkami militarnymi. W tym przypadku wyciągnijmy dowolne wnioski, jakie możemy wyciągnąć na dowolnym szczeblu.
Chciałbym też powiedzieć, że choć zastosowanie środków odstraszających, jak np. środki podjęte przez rząd francuski oraz na Ponant i Carré d'as, jest sprawą bardzo pilną, to bardzo dobrze wiemy, że przestępstwo leży w ludzkiej naturze, ale jego uzasadnieniem bywa ludzka desperacja. Dlatego bardzo ważne jest podjęcie działań dyplomatycznych w kierunku tych państw i znalezienie sposobu na udzielenie im pomocy zarówno z punktu widzenia bezpieczeństwa, jak i rozwoju. Wówczas nie będą musiały wiecznie cierpieć niedostatku, kiedy obfitość jest na wyciągnięcie ręki.
Josu Ortuondo Larrea
(ES) Pani przewodnicząca, panie ministrze, panie komisarzu! Obywatele Europy nie mogą zrozumieć, dlaczego w erze techniki, telekomunikacji, satelitów itp. doświadczamy aktów piractwa, które wydają się przenosić nas cztery czy pięć stuleci wstecz.
Nie mogę się zgodzić z tym, co mówili inni, jeśli chodzi o zadowolenie z reakcji. Od kilku lat mówię tu, w Parlamencie Europejskim, że sytuacja rybaków z Europy i statków na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Somalii jest niestabilna, i nie było na to wielkiej reakcji. Rzeczywiście cieszy mnie fakt, że w końcu Rada wykonała pierwszy krok, choć moim zdaniem niewystarczający, tworząc w Brukseli komórkę, która ma odpowiadać za towarzyszenie rybakom i ochronę pomocy humanitarnej tak niezbędnej w Somalii, a także zapewnić porozumienia w sprawie połowów.
Uważam, że przy dotychczasowych działaniach i ustaleniach nie będzie możliwe osiągnięcie wszystkich tych ambitnych celów. Morze jest wielkie, podobnie jak długa jest linia brzegowa Oceanu Indyjskiego, i potrzebny nam jest wkład i współpraca wszystkich państw europejskich, ponieważ nie chodzi o to, czy rybacy lub statki są francuskie, baskijskie, hiszpańskie czy holenderskie; chodzi o to, że są europejskie i że wszyscy musimy współdziałać.
Angelika Beer
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Wszyscy jesteśmy głęboko przekonani o potrzebie ochrony żeglarzy, jednak pozwolę sobie zapytać, jak możemy ją najlepiej zapewnić.
Zdecydowanie nie zgadzam się z pochwałą francuskiej prezydencji, jako że politycznie i technicznie spartaczyła sprawę od początku do końca. Chcę wyjaśnić, dlaczego. Prowadzimy tę debatę w ramach Zielonej księgi w sprawie polityki morskiej. Wykazaliśmy, że piractwo jest problemem i że potrzebujemy długoterminowej strategii, by móc z tym zjawiskiem walczyć.
Pozwolę sobie także zwrócić uwagę, że zjawisko to istnieje od szóstego wieku p.n.e. A tu pojawia się pan Sarkozy, obala to wszystko i mówi o rozmieszczeniu okrętów wojennych. Niemiecki Minister Obrony, Franz Josef Jung, już szlifuje broń na okrętach marynarki, tymczasem misja EPBiO nie została nawet jeszcze przedyskutowana we właściwych komisjach - w Komisji Spraw Zagranicznych i Podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony - a tylko w Komisji Transportu i Turystyki. Co to za gra? W ogóle nie o to chodzi!
Odnoszę wrażenie, że próbujemy reagować ad hoc, w sposób gorączkowy, aby usankcjonować prawnie coś, co będzie miało bardzo, bardzo długofalowe międzynarodowe konsekwencje. Jeżeli rozmieścimy okręty marynarki wojennej, by chronić żeglarzy, musimy porozmawiać o konsekwencjach. Czego chcemy? Polityki artyleryjskiej? Czy chcemy strzałów ostrzegawczych? Czy chcemy topić statki? Jeżeli problem jest naprawdę związany z międzynarodowym terroryzmem, to gdzie jest długofalowa strategia? Mówię to tylko jako ostrzeżenie. Będziemy to jeszcze żywo analizować i mam nadzieję, że w drugim tygodniu października dojdziemy do wniosków bardziej rzeczowych, bardziej ukierunkowanych na pomoc ludziom w tym rejonie.
Carmen Fraga Estévez
(ES) Właśnie uczestniczyłam w posiedzeniu Regionalnego Komitetu Doradczego ds. Floty Dalekomorskiej i widziałam ogromną troskę o los 51 statków i około 1 500 członków załogi wspólnotowej floty, która dokonuje połowów tuńczyka na Oceanie Indyjskim.
Od lat flota ta zgłasza przypadki piractwa w rejonie sąsiadującym z Somalią, ale nawet kwietniowe przechwycenie hiszpańskiego statku do połowu tuńczyka Playa de Bakio nie skłoniło niektórych rządów, włącznie z moim własnym niestety, do reakcji w odpowiednim czasie, aż w ostatnich dniach flota ta musiała się wycofać do portu Victoria, i z tego punktu widzenia podjęte kroki okazały się dalece nieadekwatne.
Musimy zrozumieć, że sytuacja rybaków jest szczególnie niebezpieczna, bo choć obawiamy się o wszystkie statki przepływające przez ten rejon, to statki handlowe mają zazwyczaj ustalone szlaki, co daje większą możliwość ich monitorowania.
Natomiast tych 51 statków rybackich jest w rozproszeniu, podążają one za migrującymi ławicami tuńczyka na obszarze ponad 3 200 mil kwadratowych, to jest w odległości pięciu dni żeglugi, i dlatego są znacznie bardziej narażone, zatem morska operacja wojskowa jest niezbędna i pilna.
Oprócz tego, co już powiedziano o Cieśninie Malakka, oprócz doniesień o Somalii, otrzymujemy obecnie raporty floty rybackiej o piractwie w Kanale Mozambickim oraz w rejonach Indii i Karaibów.
Nie możemy zatem pozostawać bezczynni, nasze reakcje muszą iść w parze z reakcjami naszych rządów i Rady. Wszystkie instytucje wspólnotowe są zaangażowane w tworzenie skoordynowanej strategii zwalczania międzynarodowego piractwa.
Dlatego zaproponowałam mojej grupie politycznej, Grupie Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, poprawkę do budżetu mającą na celu przeznaczenie miliona euro na badanie planu wykonalności wdrożenia tej strategii, zatem proszę Parlament o zielone światło, aby wszyscy obywatele Wspólnoty, bez względu na to, gdzie się znajdują, otrzymali sygnał, że Unia Europejska ich wspiera, a przede wszystkim chroni.
Margie Sudre
(FR) Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie komisarzu, panie i panowie! W ciągu ostatnich kilku miesięcy obserwowaliśmy nasilenie aktów piractwa, zwłaszcza u wybrzeży Somalii. W atakach tych stosowane są znacznie bardziej wyrafinowane metody, które wskazują na działanie silnej mafii. Podzielam obawy wszystkich posłów o europejskich rybaków, którzy są niezwykle narażeni.
Unia Europejska ustaliła jednak sposoby reagowania na te ataki. Posiedzenie europejskich Ministrów Spraw Zagranicznych z 15 września przyniosło wyniki, które uważam za dość istotne. Z jednej strony 27 państw członkowskich zatwierdziło powołanie komórki koordynacyjnej, a z drugiej, ministrowie przyjęli strategiczną opcję wojskową umożliwiającą podjęcie ewentualnej morskiej operacji wojskowej UE.
Czasami wspominano o wykorzystaniu prywatnych agencji ochrony. Nie wydaje mi się to właściwym rozwiązaniem. Jedynym długofalowym rozwiązaniem, jak powiedział pan Savary, jest rozwiązanie zarówno dyplomatyczne, jak i polityczne. Piractwo prosperuje dzięki słabości rządów. Pomagając dotkniętym tym problemem krajom w powstrzymaniu nielegalnej działalności, pomagając im w osiągnięciu stabilności politycznej i w wychodzeniu z ubóstwa, położymy kres tej pladze. Tak właśnie kilka lat temu pozbyto się piratów w Cieśninie Malakka.
Oczywiście Unia Europejska nie może działać sama, jak powiedział pan Sarkozy. Trzeba zmobilizować społeczność międzynarodową, w przeciwnym bowiem razie niemożliwe będzie zagwarantowanie ochrony statków, zwłaszcza że piractwo morskie kwitnie nie tylko u wybrzeży Somalii. Unia Europejska podjęła inicjatywę wspólnej reakcji. Teraz czas, by cała społeczność międzynarodowa przyjęła na siebie część odpowiedzialności.
Daniel Varela Suanzes-Carpegna
(ES) Panie urzędujący przewodniczący Rady, panie komisarzu, panie i panowie! Jestem bardzo zadowolony z tej debaty. Od 2005 r. Parlament ostrzega zarówno Komisję, jak i Radę o zagrożeniach związanych z żeglugą po wodach wokół Somalii, nawet na wodach międzynarodowych.
W następstwie różnych porwań statków i rozbojów z udziałem broni Unia Europejska właśnie powołała "komórkę koordynacyjną”. To bardzo dobrze. Przynajmniej w końcu przyznaje się, że istnieje jakiś problem. Jednak boję się, że mimo powołania tej komórki, problem będzie się utrzymywał.
Dopóki nie będzie prawdziwej współpracy i autentycznej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, państwa członkowskie, których interesy są zagrożone, będą nadal zmuszone do ochrony i obrony swych uzasadnionych interesów narodowych. Francja najwyraźniej to zrozumiała i gratuluję jej zdecydowania, odwagi i sprawności.
Hiszpania także zareagowała, planując wysłać samolot zwiadowczy, innymi słowy, samolot nieuzbrojony, aby odwieść uzbrojonych piratów od ich zamiarów. Szkoda, że ten samolot nie wystarczy, by adekwatnie bronić i chronić naszych rybaków w przypadku zbrojnego ataku na nasza flotę.
Musimy prosić zainteresowane państwa członkowskie o lepszą współpracę i musimy o nią zadbać, musimy wykorzystać francuską prezydencję w Radzie i przeznaczyć więcej środków na to, by legalne połowy na wodach międzynarodowych nie były, tak jak tam, działalnością wysoce ryzykowną ze względu na akty piractwa, które są nie do pomyślenia w międzynarodowym społeczeństwie XXI wieku.
Geoffrey Van Orden
Panie przewodniczący! Kieruję moje uwagi szczególnie do prezydencji Rady.
Całkowicie popieram prężną międzynarodową akcję, mającą na celu rozwiązanie kwestii piractwa na pełnym morzu. Gratuluję rządowi francuskiemu akcji podjętej przez francuskich komandorów na początku miesiąca. Przypominają sobie państwo, że w czasach, kiedy Wielka Brytania naprawdę miała etyczną politykę zagraniczną, Królewska Marynarka Wojenna uwolniła oceany od piratów. Wypleniła piractwo wraz z handlem niewolnikami.
Obecnie zdajemy się być bezradni. Nasze floty wojenne są osłabione, a my boimy się działać, abyśmy nie wyłamali się spod jakiegoś aspektu praw człowieka albo nie uwikłali się w przedłużające się procedury sądowe.
Odpowiedzią UE jest próba zaprowadzenia innej operacji militarnej poprzez utworzenie komisji, tzw. komórki koordynacyjnej UE, która ma skoordynować operacje militarne na morzach u wybrzeży Rogu Afryki. A na tych wodach już jest prowadzona operacja militarna. To siły morskie CTF 150, włącznie z piątą flotą USA i okrętami innych marynarek wojennych NATO, obecnie pod przewodnictwem duńskim.
Mam pytanie do prezydencji Rady. Dlaczego UE się angażuje? To jest zadanie NATO. A ściślej, co zamierzają zrobić europejscy członkowie NATO, by sprawić, aby w tym zadaniu mogło uczestniczyć więcej okrętów wojennych? Mają zasady zaangażowania, które sprawiają, że są skuteczni. Jest też prawo międzynarodowe na szczeblu ONZ regulujące zasady postępowania z ujętymi piratami, które nie sprowadza tego problemu na nasze państwa.
Tobias Pflüger
(DE) Panie przewodniczący! Mamy tu komisarza ds. transportu oraz francuskiego urzędującego przewodniczącego Rady odpowiadającego za transport. A jednak mówimy tu o bardzo konkretnym rozmieszczeniu sił zbrojnych. Odpowiednia komisja, tj. Podkomisja Bezpieczeństwa i Obrony, otrzymała informacje bardzo późno, chociaż doniesienia prasowe na temat misji UE dotyczącej zwalczania piractwa krążyły już od sierpnia. To niedopuszczalne. Podstawowe informacje muszą docierać do nas we właściwym czasie, wtedy będziemy mogli podejmować słuszne decyzje.
Według informacji BBC, Francja chciała pełnomocnictwa na skalę ogólnoświatową, nie tylko na Somalię, ale na szczęście nie była w stanie tego przeforsować. Po raz pierwszy mówimy o ograniczeniu suwerenności morskiej, a także o ewidentnym naruszeniu prawa międzynarodowego. Powinniśmy to określić bardzo wyraźnie. Mówimy o bezpośrednim wsparciu dla tak zwanego rządu w Somalii, który jest wspierany przez Etiopię i Stany Zjednoczone. Prowadzona jest bezpośrednia współpraca z operacją "Trwała Wolność”, która jest niedopuszczalna, a finansowanie ma być kierowane przez mechanizm ATHENA. O tym także nie mamy żadnych informacji.
Powinniśmy być informowani bezpośrednio. Chodzi o ochronę dostępu do surowców przez służby wojskowe, a tego nie można robić w taki sposób. Musimy znaleźć inny sposób postępowania niż podejmowanie działań militarnych.
Giorgos Dimitrakopoulos
(EL) Panie przewodniczący! W tej bardzo ważnej dyskusji chciałbym skupić się na dwóch sprawach, które uważam za istotne. Jedna dotyczy aspektu prawnego. Myślę, że czas na aktualizację Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, abyśmy mogli poprawić podstawę prawną wdrażania różnych metod walki z tym problemem.
Druga sprawa to strona operacyjna. Morski aspekt tej kwestii jest ważny, ale niewystarczający. Potrzebny jest plan operacyjny; aby działanie było skuteczne, należy wykorzystać siły morskie i powietrzne.
Na koniec szereg powiązanych kwestii. Komisarz Tajani powiedział, że badany jest obecnie związek między piractwem i terroryzmem, a ja muszę dodać kolejny aspekt: należy zbadać wzajemne powiązanie piractwa i przestępczości zorganizowanej.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Panie przewodniczący! Uważnie słuchałem wszystkich mówców. Wszystko, co powiedzieli, jest słuszne, ale stoimy tu przed problemem, który wymaga natychmiastowego działania. Nie możemy czekać na nowy kodeks morski ani odwracać się od problemu.
Chciałbym podkreślić, że ΝΑΤΟ wkracza i odgrywa rolę międzynarodowego policjanta i intryganta. Czy nie mogłoby więc zainterweniować tu, z naszym poparciem, tworząc ze wszystkich państw członkowskich jednostkę dysponującą siłami morskimi i powietrznymi? Jeśli my, Europejczycy, którzy nie mamy wspólnej polityki obrony, będziemy czekać aż uda nam się utworzyć taką jednostkę, to moim zdaniem będzie za późno.
Skoro NATΟ odgrywa rolę policjanta tam, gdzie to dla nas niewygodne, wezwijmy je, by robiło to zgodnie z naszymi potrzebami.
Dominique Bussereau
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Po pierwsze chcę podziękować Wam za tę bardzo treściwą debatę.
Jestem przekonany, że piractwo jest formą terroryzmu i że przyjmuje niekontrolowane rozmiary. Prawda jest taka, że jeśli nie zrobi się nic, statki mogą zostać zupełnie pozbawione swobody przemieszczania się w Zatoce Adeńskiej i u wybrzeży Somalii, co oczywiście będzie miało poważne konsekwencje. Cieszę się, że Unia Europejska jako pierwsza przyjmuje za to odpowiedzialność. Dodałbym, że, jak państwu wiadomo, są i inne rejony świata, gdzie piractwo także stanowi problem, zwłaszcza Cieśnina Malakka i wody wokół Singapuru. To jest dla Europy równie ważna i trudna kwestia. Powinniśmy podjąć decyzję, czy kontynuować planowanie morskiej operacji wojskowej zgodnie z europejską polityką bezpieczeństwa i obrony z początkiem października.
W kilku wypowiedziach poruszono rolę NATO. Do kompetencji NATO nie należy zajmowanie się problemem piractwa. Mandat NATO dotyczy terroryzmu. Działania te mogą się wydawać podobne, ale nie są tożsame. Do października komórka koordynacyjna będzie nadal wspierać państwa członkowskie, próbując poprawić bezpieczeństwo w tym rejonie. Pan Savary wspomniał o ubóstwie w Somalii i chciałbym podkreślić, że musimy tam doprowadzić frachtowce Światowego Programu Żywnościowego. Somalia i jej ludność naprawdę tego potrzebuje.
Będziemy też musieli podjąć działania mające na celu stworzenie wspólnych ram prawnych dla całej społeczności międzynarodowej, aby bardziej skutecznie rozprawić się z tymi aktami piractwa. Niektórych piratów aresztowano i osadzono w europejskich więzieniach. Oczywiście teraz musimy się zająć aspektem prawnym i ramami prawnymi tego zjawiska.
Chciałbym powiedzieć, że w przeciwieństwie do jednego z posłów zabierających głos wcześniej, cieszę się z konkretnych działań, jakie zostały podjęte przez szereg państw członkowskich. Te konkretne działania są bardzo ważnym sygnałem, który może ratować ludzkie życie, ponieważ mogą wystąpić nie tylko żądania okupu, lecz także zabójstwa. Kilka dni temu ostrzelano kilka statków rybackich. Sytuacja jest więc niebezpieczna, zatem odpowiedź militarna jest stosowna.
Na koniec, posłużę się wspaniałym sformułowaniem, którego użył poseł Morillon: chodzi o ochronę naszych interesów i wartości. Ochrona naszych wartości jest dla Europy działaniem ważnym i stosownym!
Antonio Tajani
Panie przewodniczący, panie i panowie! Wydaje mi się, że ta debata była bardzo potrzebna, ponieważ z całą pewnością pokazała, że Parlament, Komisja i Rada chcą podjąć wspólne działania, by zmierzyć się ze zjawiskiem, które staje się coraz bardziej niepokojące, dając obywatelom Unii Europejskiej odpowiedź w tej kwestii.
Popieram wnioski, które wynikają z tej debaty: nie wystarczy tylko podjąć działania militarne, które są sprawą fundamentalną, ale trzeba je podjąć szybko; i nie uważam, że powinniśmy zbyt długo zajmować się kwestią kompetencji - czy to zadanie należy do Unii Europejskiej czy do NATO. Nie możemy tracić czasu. Uważam, że musimy przyspieszyć koordynację, ale mamy też obowiązek interweniować i zapobiegać wzmocnieniu pozycji organizacji pirackich.
Jednocześnie ważne jest podjęcie działań prewencyjnych i służących wyeliminowaniu możliwych przyczyn nasilania się tego zjawiska oraz rekrutacji piratów. Ktoś powiedział w trakcie debaty, że piractwo staje się bardzo dochodowe i jasne jest, że w rejonach o znacznym ubóstwie organizacjom pirackim łatwo jest rekrutować ludzi, zwłaszcza młodych, którzy są gotowi na wszystko, są gotowi zaciągać się do tych paramilitarnych organizacji.
Dlatego oprócz działań zmierzających do opanowania sytuacji i zastosowania represji, które muszą zostać podjęte przez państwa UE - a cieszę się z tego, co już zostało zrobione - musimy pomóc niektórym rozwijającym się państwom w osiąganiu wzrostu gospodarczego, zapobiegając temu, by ubóstwo stawało się narzędziem sprzyjającym piractwu - i tu istotną rolę odgrywa Komisja.
Oczywiście musimy także starać się zrozumieć - i tu znowu bardzo ważną rolę może odegrać Komisja - co leży u podstaw piractwa, jakie są jego związki z fundamentalizmem i terroryzmem; jakie są jego mocne strony, jakie są jego przyczyny. Komisja może tu bardzo pomóc innym instytucjom europejskim.
Na pewno nie możemy stać z boku, na pewno nie możemy czekać i na pewno Parlament musi zdecydowanie mobilizować Radę i Komisję do działania, aby zagwarantować bezpieczeństwo pracującym na morzu; musimy zagwarantować bezpieczeństwo dostarczanych nam towarów pochodzących spoza Unii Europejskiej. Musimy zagwarantować to nie tylko na morzach najbliższych Unii Europejskiej, gdzie także pracują rybacy - a pani Fraga podzieliła się z nami swym niepokojem związanym ze zdarzeniami mającymi miejsce jeszcze bliżej nas.
Musimy też popatrzeć, co dzieje się w innych częściach świata, ponieważ piraci nękają także statki pod banderami państw UE na bardzo odległych morzach. Dlatego nie możemy tracić więcej czasu, ale wydaje mi się, że dziś jasno wyrażona została intencja Unii Europejskiej, a szczególnie Rady, z poparciem Komisji, by interweniować i nadal prowadzić zdecydowane działania mające zapobiegać nasilaniu się działań terrorystycznych - i uważam, że także poprzez projekty strategiczne -.
Dlatego Rada uzyska od Komisji wsparcie we wszystkich inicjatywach zwalczania terroryzmu i zapobiegania mu; chcemy przeciwdziałać terroryzmowi i zwalczać terroryzm, który jest, powiedzmy to, związany z piractwem. Dlatego uważam, że pod czujnym okiem Parlamentu ta współpraca może nas doprowadzić do pozytywnych rezultatów. W sprawie obrony, popieram także pogląd pana Bussereau co do słów naszego przyjaciela, generała Morillona: chodzi o obronę nie tylko interesów, lecz również wartości Unii Europejskiej.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się dopiero podczas sesji październikowej.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godzinie 17.50 i wznowione o godzinie 18.00.)
