Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (Α7-0050/2011) van Cătălin Sorin Ivan, namens de Commissie begrotingscontrole, over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en fraudebestrijding - Jaarverslag 2009.
Cătălin Sorin Ivan
rapporteur. - (RO) Mevrouw de Voorzitter, dit verslag over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie is gebaseerd op het verslag van de Commissie op grond van artikel 325 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. In dit artikel wordt duidelijk gesproken over de strijd tegen fraude, terwijl uit het verslag van de Commissie niet geheel duidelijk wordt welk deel van de onregelmatigheden fraude is en welk gedeelte simpelweg fouten.
Het is van groot belang dat we helder definiëren wat fraude is, omdat het gaat om moedwillig onwettig gedrag, corruptie in de ware zin van het woord, terwijl fouten onopzettelijke vergissingen zijn. Ten opzichte van fouten kunnen we enige tolerantie toestaan, maar ten opzichte van fraude in geen geval. Voor fraude moet de tolerantie nul zijn als het gaat om Europese middelen en de EU-begroting.
Een andere, zeer belangrijke kwestie heeft te maken met het verzamelen van gegevens. We moeten een diepgaand debat voren over de wijze waarop de lidstaten informatie aan de EU aanleveren, in concreto de Europese Commissie, over hoe de Europese middelen zijn gebruikt. Ik ben van mening dat de nationale beheersverklaringen kwalitatief beter worden als er een veel grotere politieke verantwoordelijkheid op nationaal niveau aan wordt verbonden. Ik vraag de Commissie nogmaals dat deze nationale beheersverklaringen ondertekend worden door de vakminister of een andere minister uit de nationale regering.
Overigens, 16,7 miljard euro van de begroting van de Europese Unie bestaat uit eigen inkomsten, met name uit douaneheffingen. 70 procent van de import valt onder de zogenaamde vereenvoudigde procedure. Ik citeer uit Speciaal Verslag 1/2010 van de Rekenkamer, dat het volgende aangeeft: "de over deze vereenvoudigde procedure uitgevoerde controle is van een laag niveau, en het aantal door de Rekenkamer vastgestelde fouten is alarmerend." Het is van groot belang dat de Commissie in dit geval de financiële gevolgen van dergelijke onregelmatigheden beoordeelt.
Ik wil OLAF gelukwensen met de operatie Diabolo II, die niet alleen gericht is op bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie maar zich tegelijkertijd ook richt op de strijd tegen namaakproducten. Afgezien van de schade die deze namaakproducten toebrengen aan het fiscaal en begrotingskader van de Europese Unie gaat het om de veiligheid van de Europese burger, over negatieve effecten op de Europese economie.
Verder wil ik het hebben over de uitgaven: Aan de ene kant over het gebruik van de Europese middelen en aan de andere kant over het terugvorderen van onterecht toegewezen middelen. Als we het hebben over het gebruik van de Europese middelen, gaat het automatisch over het geïntegreerde beheers- en controlesysteem van de Europese middelen, een zeer goed systeem dat echter bij de invoering ervan grote problemen ondervindt. Het baseert zich namelijk op onjuiste gegevens in databanken en heeft daarnaast te lijden vanwege de identificatie van de te gebruiken percelen.
Daarnaast, als het gaat om terugvordering van Europese middelen, kan ik slechts zeggen dat het zorgwekkend is dat 42 procent van de middelen voor landbouw wordt teruggevorderd en slechts 50 procent van de cohesiefondsen. Dit zijn zeer zorgwekkende cijfers. We moeten veel aandacht besteden aan het terugvorderen van middelen.
Algirdas Šemeta
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur, de heer Ivan, bedanken voor zijn constructieve verslag. Ik zal me concentreren op zes belangrijke elementen van het verslag.
In de eerste plaats is dat de informatie die in het jaarverslag wordt verstrekt over de bescherming van de financiële belangen. Het jaarverslag 2009 bevat al nieuwe gedetailleerde informatie over de omvang van fraude en onregelmatigheden en het aantal onregelmatigheden en fraudegevallen per lidstaat bij het gebruik van de cohesieprogramma's tussen 2000 en 2006. Verdere verbeteringen zijn altijd mogelijk, en ik zal goed luisteren naar uw voorstellen.
In de tweede plaats, met betrekking tot de Overeenkomst inzake de bescherming van financiële belangen, bereid ik samen met vicevoorzitter Reding een mededeling voor, die in mei zal worden gepresenteerd. In deze mededeling zal een strategie worden voorgesteld voor de bescherming van publiek EU-geld tegen alle vormen van illegaal handelen, waaronder fraude, en zal worden ingegaan op procedures, het materieel strafrecht en het institutionele kader.
In de derde plaats, met betrekking tot de eigen middelen, is de Commissie in 2010 begonnen met het bezoeken van alle lidstaten om de mogelijkheden voor vereenvoudigde douaneprocedures te onderzoeken. De Commissie zal het Parlement informeren zodra er voldoende informatie is verzameld voor een zinvolle analyse van de tenuitvoerlegging en de resultaten.
In de vierde plaats, met betrekking tot sigarettensmokkel, zijn er inmiddels met vier sigarettenfabrikanten overeenkomsten gesloten. We zullen ons blijven inzetten voor een protocol voor de uitbanning van illegale handel in tabaksproducten bij het Verdrag voor tabakscontrole van de Wereldhandelsorganisatie.
Met betrekking tot het vijfde punt ben ik het volledig eens met de opvatting dat tekortkomingen in de toepassing van openbareaanbestedingsregels een belangrijke bron van fouten en fraude is. De Commissie past strikte financiële correcties toe, met percentages die kunnen oplopen tot 100 procent van de toegekende middelen, afhankelijk van de ernst van de onregelmatigheden. We stellen voor om de aanbestedingsrichtlijnen in 2012 te vereenvoudigen en te verduidelijken, in overeenstemming met het eerder dit jaar gepubliceerde groenboek.
Tot slot deel ik de opvatting dat het terugvorderen van ten onrechte uitbetaalde bedragen een essentieel element van de bescherming van de financiële belangen van de EU vormt. Bij de tenuitvoerlegging van meerjarige cohesieprogramma's maakt de Commissie uitgebreid gebruik van de onderbreking en opschorting van betalingen, waarbij betalingen aan lidstaten met ondoelmatige beheer- en controlesystemen worden vermeden. In 2010 zijn betalingen voor in totaal meer dan 2,4 miljard euro uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds preventief onderbroken. De Commissie zal de lidstaten blijven aansporen om de terugvordering van begunstigden efficiënter te maken.
De situatie is aan het verbeteren. In de landbouwsector bedroeg het terugvorderingspercentage voor nieuwe gevallen uit 2007 eind 2010 53 procent, wat een forse stijging inhoudt ten opzichte van de 10 procent voor gevallen uit 2006. Ik wil echter benadrukken dat het complete beeld voor meerjarige programma's pas duidelijk wordt wanneer de programma's zijn afgesloten, nadat eventuele onregelmatigheden door de lidstaten op bevredigende wijze zijn afgehandeld.
Ter afsluiting wil ik opmerken dat de Commissie er actief naar zal streven om de voorstellen van het Parlement op te volgen. Dank u voor uw aandacht.
Monica Luisa Macovei
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik vind dat we het moeten hebben over zaken die moeten worden gecorrigeerd, dus ik zal me beperken tot de meest essentiële punten. Het eerste punt is dat in het verslag van de Commissie geen informatie wordt verstrekt over de geraamde omvang van de onregelmatigheden en fraude in de afzonderlijke lidstaten. Daarom hebben we geen duidelijk beeld van het probleem op het niveau van de lidstaten. Daarnaast behandelt de Commissie onregelmatigheden en fraude wel in brede zin, maar niet in detail. We verwachten dat dit in het verslag van volgend jaar anders zal zijn.
Het tweede punt betreft de overheidsopdrachten, die, zoals we allemaal weten, het gebied vormen waar het grootste risico op fraude en corruptie bestaat. In dit verslag vragen we aan de Commissie om zich te concentreren op het reguleren van overheidsopdrachten, om duidelijke voorwaarden voor deelneming in overheidsopdrachten vast te stellen en toe te passen, om criteria voor het nemen van besluiten over overheidsopdrachten toe te passen, en om deze besluiten transparanter te maken. Ook vragen we de Commissie om besluiten over overheidsopdrachten te evalueren om voor transparantie en verantwoordingsplicht in de overheidsfinanciën te zorgen. We verwachten dat de Commissie en de Raad de aanneming van de herziening van de regels voor overheidsopdrachten afronden en ons hierover raadplegen.
Het derde punt heeft betrekking op de transparantie van de financiering van begunstigden. De website van de Commissie bevat een pagina waarop we enkele van de begunstigden van Europese middelen in de lidstaten kunnen zien. Dit moet echter sterk worden verbeterd. Er moet één website komen waarop alle begunstigden van EU-middelen worden vermeld, op basis van standaardcategorieën informatie die door de lidstaten in ten minste één werktaal van de Unie moet worden verstrekt. Anders raken we de weg kwijt in allerlei verschillende informatie die geen algemeen overzicht biedt en niet transparant is.
Zoals de commissaris heeft gezegd, is er altijd ruimte voor verbetering, en ik hoop dat we verbeteringen zullen zien op de gebieden die ik heb genoemd.
Jens Geier
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, commissaris Šemeta, we weten dat er bij het beheer van de EU-begroting voor 80 procent sprake is van gedeeld management, hetgeen betekent dat het geld in de lidstaten wordt beheerd en uitgegeven, en dat is precies waar de fouten, onregelmatigheden en fraude plaatsvinden.
Het jaarlijkse verslag over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie lijkt welhaast een zondenlijst van de lidstaten en ik wil de heer Cătălin Sorin, evenals de schaduwrapporteurs van de andere fracties derhalve danken voor hun werk. Het verslag van de Commissie over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen bevat mijns inziens een opmerkelijke zin die als volgt luidt: "Voor de Doelstelling 2-programma's kunnen de zeer hoge onregelmatighedenpercentages van het Verenigd Koninkrijk en Nederland, die met name begunstigden van dit soort programma's zijn, het algehele percentage hebben beïnvloed."
Het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn twee van de landen die hebben voorgesteld om op de Europese begroting te korten. Vanaf deze plek kan ik er slechts bij hen op aandringen te zorgen dat het geld van de Europese belastingbetaler correct wordt uitgegeven en de omvang van de onregelmatigheden in hun land terug te dringen. Ik ben bijzonder benieuwd of u hier nog iets aan toe te voegen heeft, commissaris.
Bart Staes
namens de Verts/ALE-Fractie. - Rapportering over fraude en onregelmatigheden is een zeer belangrijk iets voor de wetgever, want dit geeft ons inzicht in de besteding van de middelen. Het geeft ons inzicht in wat er mogelijk fout loopt. Het geeft ons inzicht in wat er verbeterd kan worden. In die context is het voorliggende verslag van zeer groot belang.
Ik denk dat wij na het debat in de anti-fraudecommissie van ons Parlement de volgende conclusies kunnen handhaven:
Ten eerste, de rapporten moeten preciezer worden. Er moet een daadwerkelijk inzicht worden geboden in de werkelijke omvang van onregelmatigheden en van fraude;
Ten tweede, de lidstaten moeten beter rapporteren. Dat gebeurt nu niet optimaal en dan gebruik ik een mooi woord: niet optimaal. Wij moeten dus op de lidstaten druk uitoefenen, desnoods met sancties.
Ten derde, de onterecht bestede middelen moeten inderdaad teruggevorderd worden en de Commissie moet daartoe de nodige maatregelen nemen. Wij zullen dat ook bespreken tijdens de kwijting volgende maand in Straatsburg. Italië is in dit opzicht een probleemkind.
Ten vierde, wij moeten beter toezien op de verplichte melding door de lidstaten van onregelmatigheden. Het is bijzonder raar dat Spanje en Frankrijk hier in gebreke blijven.
Ik ben permanent rapporteur voor de eigen middelen en ik wil ook een woord van dank en felicitatie richten tot de Commissie en vooral tot OLAF, tot de eenheid anti-sigaretten en anti-tabaksfraude. De resultaten daar zijn verbluffend en zeer goed. De Diabolo II-actie - het is gezegd - was een pracht van een samenwerkingsactie en ook de afspraken die gemaakt zijn met British American Tobacco en met Imperial Tobacco. Het levert ons 500 miljoen euro op.
Alleen, dit geld mag niet zomaar verdwijnen in de schatkisten van de lidstaten. Dit geld moet echt gebruikt worden, zowel door de Commissie, maar vooral door de lidstaten om de anti-fraudemaatregelen in de lidstaten te versterken. Dat is echt een heel belangrijk iets. Het geld dat door deze overeenkomst wordt opgebracht, moet gebruikt worden in de strijd tegen de fraude.
Andrea Češková
namens de ECR-Fractie. - (CS) Mevrouw de Voorzitter, dit verslag waarin wordt gepleit voor grotere transparantie bij de bestrijding van corruptie, doet mij deugd en verdient alle steun. Reeds bij de presentatie van de Europese Rekenkamer herfst vorig jaar hebben we gedebatteerd wat precies de verantwoordelijkheid van de lidstaten is ten aanzien van het algehele toezicht op de uitgaven van de Europese Unie.
Ik acht het niet meer dan vanzelfsprekend dat elke lidstaat de financiële belangen van de Europese Unie beschermt door op nationaal niveau te zorgen voor betrouwbare controles wanneer er onregelmatigheden en fraude zijn geconstateerd. Daarvoor is het tevens noodzakelijk dat de lidstaten en de Commissie samenwerken en elkaar volledige en betrouwbare informatie verstrekken. De verplichte verklaring inzake een verslag op nationaal niveau dient nauwkeurig door het nationale toezichthoudende orgaan te worden gecontroleerd. De Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen is een geschikt flankerend instrument daartoe.
Tsjechië, waarvan in dit verslag gewag wordt gemaakt, heeft deze overeenkomst echter nog niet geratificeerd omdat hiervoor de invoering van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van rechtspersonen vereist is. Het Tsjechisch recht gaat er echter traditioneel van uit dat uitsluitend fysieke personen strafrechtelijk aansprakelijk kunnen zijn. Het parlement van Tsjechië heeft deze kwestie momenteel echter in behandeling.
Marta Andreasen
namens de EFD-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de EU heeft de neiging om wat in veel gevallen fraude en corruptie is te betitelen als fouten. Sterker nog, de Commissie heeft besloten om van nultolerantie over te schakelen op aanvaardbaar risico. Om de zaak nog erger te maken hebben de recente onthullingen over leden van dit Huis die ermee hebben ingestemd om in ruil voor geld wetgeving te wijzigen of op te stellen de geloofwaardigheid van dit Parlement verder ondergraven, vooral met betrekking tot de bestrijding van fraude en corruptie.
Slecht twee van de vier personen van wie de namen bekend zijn gemaakt zijn ook afgetreden. Zal dit Parlement de wetgeving waaraan deze vier leden hebben gewerkt herzien? Eén lid is zelfs zo ver gegaan om de bevoegdheid van OLAF om deze gevallen te onderzoeken in twijfel te trekken, waarbij deze persoon verklaarde - ongelooflijk maar waar - dat dit soort handelingen in sommige landen niet als illegaal zouden worden beschouwd en niet eens zouden worden onderzocht.
Dit verslag zou de Britse regering ertoe moeten aanzetten om alle betalingen aan de EU op te schorten totdat fraude - om het juiste woord te gebruiken - door dit Parlement op een zinvolle manier wordt aangepakt.
Csanád Szegedi
(HU) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou me in de tijd die me ter beschikking staat in eerste instantie met politieke fraude en politieke corruptie willen bezighouden. Ik vind het zeer spijtig dat we ons pas bezighouden met dit verslag op het moment dat drie leden van het Europees Parlement betrapt zijn op verdenking van corruptie. Ik durf er niet eens aan te denken dat de betrapte leden hier in het Europees Parlement slechts het topje van de ijsberg vormen. Ongeveer 50 procent, volgens bepaalde berekeningen, van EU-tenders en openbare aanbestedingen, waarover hier heel veel is gesproken, wordt namelijk ontvreemd en verduisterd, gaat verloren door corruptie, en komt in de zak van bepaalde politici terecht. Dit loopt kortom de spuigaten uit.
Dit is in financieel opzicht erg, maar erger nog is dat de samenleving zich van de politiek afkeert. Als mensen zich van de politiek afkeren treedt er een klimaat van berusting in waarin de sluiting van scholen, stijgingen van de voedselprijzen en de opheffing van arbeidsplaatsen niet worden voorkomen. Daarom moet het Europees Parlement het goede voorbeeld geven, en moeten we afstand doen van het privilege van immuniteit, en verder stelt Jobbik voor om de straffen voor politici te verdubbelen. Mijn hartelijke dank voor uw aandacht.
Ingeborg Gräßle
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Šemeta, dames en heren, het verslag over de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en fraudebestrijding - Jaarverslag 2009, introduceert een aantal belangrijke nieuwe voorzieningen. Ten eerste doet de Commissie een poging om de omvang van de onregelmatigheden en fraude vast te stellen. Helaas worden er in het verslag eveneens duidelijke pogingen gedaan om het peil van de onregelmatigheden en fraude door middel van statistieken te bagatelliseren. Commissaris, ik was allesbehalve blij dat te lezen.
Het verslag biedt nog meer belangrijk nieuws, namelijk de invoering van het beheersysteem voor onregelmatigheden, bekend als IMS. Nu kunnen achthonderd instanties in Europa gegevens invoeren in plaats van vijftig instanties tot dusver. De omvang van de onregelmatigheden op het gebied van landbouw is dientengevolge met 43 procent en op het gebied van de structuurfondsen met 23 procent toegenomen, terwijl het totale cijfer op het gebied van de structuurfondsen zelfs met 109 procent is gestegen.
Dit systeem behoeft verdere verbetering. Het is pijnlijk om te zien dat de Commissie nog altijd behoorlijk veel geduld heeft ten aanzien van de uitvoering in de lidstaten, want dat gaat nog steeds in een slakkengangetje. Dat is ook zeer duidelijk in het verslag terug te vinden. Vandaar onze oproep tot een volledige invoering van het IMS. We zullen pas over betrouwbare gegevens beschikken als het systeem goed loopt, zodat wij dan iets kunnen doen aan de onregelmatigheden ten aanzien van quota en fraude.
We maken ons ernstig zorgen over de situatie in Italië. Dat land steekt met kop en schouders boven de rest uit als het gaat om fraude. De rekeningen van de EU zijn tot 2004 gecontroleerd en 60 procent van de vermoedelijke gevallen van fraude werden aan Italië toegeschreven. Het zou derhalve zinvol zijn om dit land te helpen met een actieplan en een reeks bijzondere maatregelen.
Ik wil OLAF en zijn medewerkers bijzonder hartelijk danken voor het belangrijke werk dat zij hebben verricht. Wij staan achter u en daarom dringen wij aan op meer steun van de Commissie voor het Europees Bureau voor fraudebestrijding. Waarom zijn er problemen bij de toegang tot databanken, als de Commissie beweert dat ze het werk van OLAF ondersteunt en hier evenveel waarde aan hecht als wij? Commissaris, wij zouden graag antwoorden van u willen horen en passende oplossingen willen zien in de wetgeving die de Commissie heeft voorgelegd.
Monika Flašíková Beňová   -
(SK) Geachte Voorzitter, ik zou graag mijn steun willen uitspreken voor de rapporteur en zijn absoluut meer dan terechte kritiek op het jaarverslag van de Europese Commissie waarin zij uitsluitend formalistisch kijkt naar wat zij van de lidstaten aan informatie toegeschoven krijgt.
Maar dat kan toch niet, mijnheer de commissaris, u moet toch met de ondersteuning van gespecialiseerde organen dieper proberen te graven? U moet zich gewoon meer inspannen en uw best doen om de allernieuwste methodes ter opsporing van onregelmatigheden en fraude toe te passen. Als we verdergaan op de met het jaarverslag van de Commissie over 2009 ingeslagen weg, dan blijven we met talloze vraagtekens over talloze verdachte zaken zitten. Zo maakt een aantal grote lidstaten die veel financiële steun ontvangen melding van slechts uiterst weinig onregelmatigheden en fraude. Ziet het er echt allemaal zo rooskleurig uit daar bij hen, of is hun methode ter opsporing van dergelijke overtredingen misschien iets te toeschietelijk?
Ik ben het volstrekt eens met de rapporteur als deze zegt dat de Commissie onevenredig haar best doet om ons in dit Parlement ervan te overtuigen dat het nodig is een bepaald toelaatbaar foutenrisico te accepteren, in plaats van dat ze probeert de lidstaten ervan te overtuigen om verplichte nationale exploitatieverklaringen in te voeren.
Janusz Wojciechowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het met de rapporteur eens dat we bewuste fraude en toevallige fouten niet door elkaar moeten halen, want dan leiden die toevallige fouten de aandacht af van de voornaamste problemen. Ik ben het ook eens met de kritiek op het verslag van de Commissie, dat te algemeen blijft en te weinig informatie bevat over concrete gevallen van fraude en misbruik. Ons debat over dit onderwerp zou to the point zijn als we meer concrete informatie hadden.
Wij voeren een strijd tegen corruptie. In die strijd zouden we bij onszelf moeten beginnen en als we in dit Huis allerlei wetsteksten aannemen, zouden we er op moeten toezien dat deze altijd transparant zijn, dat er heldere criteria voor het nemen van besluiten zijn en dat situaties van belangenverstrengeling worden uitgesloten, om zo te zorgen voor een zo transparant mogelijke besteding van EU-middelen en een systematisch en doorlopend toezicht. Dit zijn de basisinstrumenten in de strijd tegen corruptie en die moeten we gebruiken.
Lucas Hartong
Voorzitter, ik ben blij met het verslag. De reden is echter heel triest, namelijk de constatering dat binnen de Europese Unie veel gefraudeerd wordt.
Ik citeer: De Commissie gaat niet nader in op fraude en onregelmatigheden worden zeer algemeen behandeld. Een groot bedrag aan EU-middelen wordt ten onrechte besteed. De onregelmatigheden in Polen, Roemenië en Bulgarije nemen onevenredig toe. Spanje en Italië zijn verantwoordelijk voor het grootste aantal gevallen van onregelmatigheden. En over de afgelopen jaren is slechts 10 procent van rechtmatige terugvorderingen daadwerkelijk teruggehaald. En tot slot: Bulgarije fraudeert het meest met speciale toetredingssteun op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling.
Zomaar wat feiten uit het verslag. Goed dat het genoteerd staat, maar wat gaat de Europese Unie er eigenlijk aan doen? Hoelang nog wordt fraude getolereerd en hoelang nog moet de burger de rekening betalen?
(De spreker stemt ermee in een "blauwe kaart"vraag te beantwoorden (artikel 149, lid 8, van het Reglement)
Bart Staes
Mijnheer Hartong, ik heb uw speech goed aangehoord, maar ik heb ook naar mijnheer Geier geluisterd en die heeft op een bepaald moment gezegd dat twee nettobetalers, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, ook zwaar in gebreke blijven. Wat gaat u, nadat u de hele groep andere lidstaten heeft veroordeeld, in uw eigen land doen om ervoor te zorgen dat ook Nederland niet in gebreke blijft?
Lucas Hartong
Ik dank mijn collega voor de vraag. Als u het verslag goed gelezen heeft, heeft u ook de feiten kunnen constateren, namelijk dat Nederland - over het Verenigd Koninkrijk kan ik even niet spreken, maar ik spreek nu namens Nederland - behoort tot de landen waar het laagste percentage fraude is, daarbij gelijk genoteerd dat, als er sprake is van fraude, het heel hard aangepakt zal worden. Daar ben ik groot voorstander van. Laat dat duidelijk zijn.
Erminia Mazzoni
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik waardeer het werk van de rapporteur, de heer Ivan. Ik moet zeggen dat in dit verslag helaas sprake is van een zeker gebrek aan aandacht van de Commissie voor het Parlement. Zelfs in zijn verslag van vorig jaar heeft het Parlement de Commissie erop gewezen dat er bepaalde specifieke maatregelen genomen moeten worden om het doel te bereiken dat we onszelf hebben gesteld, namelijk de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en de belangen van de belastingbetalers door fraudebestrijding en de strijd tegen onrechtmatigheden.
Zoals de heer Ivan duidelijk heeft gemaakt, zijn de zorgen over misbruik van de Europese fondsen in feite niet afgenomen, en zijn de percentages inzake onregelmatigheden en het optreden van vermoedelijke fraude nog steeds erg hoog. Als we met onze controles willen bereiken dat deze middelen worden terugbetaald, zit er voor ons niets anders op dan toe te geven dat we gefaald hebben, als we afgaan op de gegevens die ons zijn verstrekt.
Zoals we reeds hebben aangegeven in het verslag dat vorig jaar werd voorgelegd, moet de Commissie het op zich nemen om in te grijpen in zeer verontrustende gevallen, die ik zou willen indelen in drie categorieën, zoals andere Parlementsleden voor mij ook al hebben aangegeven. Ten eerste moeten lidstaten met name hun verantwoordelijkheid nemen door te werken aan detectie- en rapportagemechanismen. Ten tweede: de duidelijkheid van de regelgeving. Het is van essentieel belang dat we komen tot een eenduidige en duidelijke definitie van fraude, onregelmatigheden en fouten. Ten slotte transparantie, wat niet alleen inhoudt dat er betrouwbare onderzoeksgegevens worden bijgehouden op basis waarvan conclusies kunnen worden getrokken, maar ook dat deze gegevens worden gepubliceerd op een website, wat echter enigszins traag verloopt.
Wat het eerste punt betreft, met name als het gaat om het toekennen van meer verantwoordelijkheid aan de lidstaten, wil ik tevens aandacht vragen voor het feit dat het gebrek aan harmonisatie tussen nationale systemen zorgt voor enorme verschillen in de tijd die nodig is om gevallen van fraude en onregelmatigheden vast te stellen.
Met betrekking tot dit onderwerp is Italië vaak ter sprake gekomen. Italië wordt ook genoemd in het verslag van de heer Ivan. Wij hebben inderdaad onacceptabel veel tijd nodig om fraude en onregelmatigheden vast te stellen en we proberen te werken aan de tijd die nodig is voor juridische en strafrechtelijke kwesties. Maar ik moet zeggen dat als er geen eenduidig criterium is voor de definitie van fraude en onregelmatigheden, het duidelijk mag zijn dat het zal lijken alsof terugvorderingen uit landen zoals Italië buitensporig veel tijd in beslag nemen.
Edit Herczog
(HU) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur ook van mijn kant feliciteren. Ik vind het werk dat door het Parlement, de Rekenkamer en de nationale controle-instanties van landen, van de lidstaten, verricht wordt heel belangrijk. Het is van cruciaal belang dat we ons werk op transparante wijze en zo veel mogelijk foutloos verrichten. Uiteraard is het de belangrijkste bijkomstigheid van de geloofwaardigheid van het Parlement dat we zelf allemaal integer zijn. Het Parlement moet zeker ook ten aanzien van zichzelf regels invoeren die beter en doeltreffender zijn dan de huidige. Daarnaast zou ik willen benadrukken dat het heel belangrijk is om een onderscheid te maken tussen onregelmatigheden en fraude, want een onregelmatigheid is niet hetzelfde als fraude. Fraudeurs moeten bestraft worden. Bij onregelmatigheden moet een andere methode worden toegepast. Wat nagestreefd moet worden is dat alle financiële organisaties van alle lidstaten de regels zo nauwkeurig kennen dat ze zo weinig mogelijk fouten maken. Niet toevallig zien we dat in de nieuwe lidstaten, waar de discussie en het gebruik van de gelden nu begonnen is, onervarenheid een van de redenen is die meespeelt.
Mairead McGuinness
(EN) Mevrouw de Voorzitter, mag ik de rapporteur, en ook haar schaduwrapporteur, mijn collega Monica Macovei, feliciteren met hun werk aan dit verslag? Dit is een belangrijk verslag, omdat belastingbetalers willen weten of hun geld goed wordt besteed.
Ik denk dat het belangrijk is om nadrukkelijk te wijzen, zoals de vorige spreker heeft gedaan, op het verschil tussen onregelmatigheden en fraude. Voor het publiek wordt fraude gepleegd met criminele bedoelingen, maar veel mensen maken vergissingen die als fouten kunnen worden betiteld of plegen grote of kleine inbreuken op communautaire wetgeving, en die mogen niet allemaal op één hoop worden gegooid.
Met betrekking tot de landbouw, die door enkele collega's is genoemd, is het belangrijk dat de betalingen in deze sector volledig transparant zijn. Op dit gebied is enorme vooruitgang geboekt. Maar nu we het gemeenschappelijk landbouwbeleid gaan herzien is het belangrijk dat we daarmee doorgaan. Ik verwijs in het bijzonder naar paragraaf 24 over controlesystemen. Ik weet dat in de lidstaat die ik vertegenwoordig boeren nieuwe plattegronden moeten overleggen. Daar wordt veel geduld en aandacht in gestoken, en terecht.
Ik zal afsluiten met de opmerking dat personen soms in een systeem verstrikt raken, terwijl grote spelers en anderen die wellicht minder onschuldig zijn misschien minder snel gepakt worden. Daar moeten we ons van bewust zijn. Laten we het individu niet terroriseren.
Zigmantas Balčytis
(LT) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn collega Cătălin Ivan hartelijk bedanken voor dit belangrijke en uitstekende verslag. Het geld van de Europese belastingbetalers moet goed en efficiënt worden besteed. Daartoe is het noodzakelijk dat de lidstaten beschikken over effectieve controlesystemen en een toereikende fraude-opsporingscapaciteit. Het is van belang dat aan de Commissie en het Europees bureau voor fraudebestrijding (OLAF) hoogstaande, nauwkeurige, betrouwbare en vergelijkbare gegevens worden verstrekt over onregelmatigheden en fraude. Het huidige terugvorderingspercentage is bijzonder laag en onacceptabel. Er moet dan ook actie worden ondernomen om alle verkeerd gebruikte EU-middelen terug te vorderen. Bij deze inspanningen is het van doorslaggevend belang dat de Raad en de lidstaten zich grondig verdiepen in de feiten betreffende belangenbescherming die in het verslag van het Parlement en de jaarverslagen van de Commissie naar voren worden gebracht, en dat OLAF in staat wordt gesteld alle noodzakelijke stappen te ondernemen om de fraudebestrijdingsmaatregelen op dit gebied te versterken.
Iliana Ivanova
(BG) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, helaas bevat dit verslag nog altijd zorgwekkende bevindingen over het hoge percentage middelen dat op onjuiste wijze wordt besteed en over de ontoereikende maatregelen om deze onmiddellijk terug te vorderen. De Europese Commissie beschikt evenwel ook niet over de volledige en juiste gegevens voor het vaststellen van maatregelen om sancties op te leggen aan de lidstaten met het hoogste percentage onregelmatigheden en fraude.
De meeste Parlementsleden hebben reeds gewezen op het onderscheid tussen fraude en onregelmatigheden dat in het verslag niet duidelijk wordt benadrukt, aangezien er niet nader op fraude, ofwel opzettelijk wangedrag, wordt ingegaan, terwijl onregelmatigheden zeer algemeen worden behandeld, wat ons de kans ontneemt om een doeltreffend advies uit te brengen over dit onderwerp.
Ik ben verheugd over de conclusie van de Commissie dat de naleving van de rapporteringsdiscipline in de landbouwsector nu al 95 procent bedraagt. Tegelijkertijd vind ik het echter verdacht dat in sommige lidstaten sprake is van zeer weinig of helemaal geen fraude en onregelmatigheden, wat zou kunnen betekenen dat de controle- en opsporingssystemen van fraude niet adequaat functioneren.
Ik ben van mening dat het toezicht op de besteding van EU-middelen aanzienlijk kan worden verbeterd indien er beschikt kan worden over specifieke gegevens en methoden om de beheers- en controlesystemen te evalueren die worden toegepast in de lidstaten waar vaststaat dat de nationale agentschappen doeltreffend functioneren. Daarom is het zeer goed mogelijk dat landen met een nulpercentage van onregelmatigheden eenvoudigweg beschikken over een gebrekkig controlesysteem dat de problemen niet signaleert, terwijl landen met doeltreffend werkende nationale agentschappen mogelijk meer fraude en onregelmatigheden signaleren, waardoor deze percentages daar aanzienlijk hoger uitvallen.
Volgens de gegevens van de Rekenkamer van de Europese Unie kan minstens 30 procent van de fouten vóór de validering van de uitgaven aan de Commissie door de nationale agentschappen worden gedetecteerd en gecorrigeerd. Ik hoop dat alle lidstaten hun inspanningen zullen opdrijven om hun detectie- en correctiemechanismen te verbeteren.
Ik verzoek de Europese Commissie de benodigde maatregelen te treffen om te zorgen dat er voldoende informatie wordt verschaft over de in de lidstaten toegepaste controle- en beheerssystemen. Daarnaast verzoek ik de Commissie passende maatregelen te treffen om gebreken in de toepassing van controlesystemen die mogelijk worden gesignaleerd onmiddellijk ongedaan te maken.
Inés Ayala Sender
(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de felicitatie aan mijn collega, de heer Ivan, vanwege de strikte manier waarop hij een zo conflictief en moeilijk onderwerp als het opsporen van fraude en de bescherming van de financiële belangen heeft behandeld.
Ik wil hem met name bedanken voor het belang dat hij hechtte aan het vaststellen van de definitie van fraude, want verdenkingen van fraude, onregelmatigheden en fouten worden vaak verward, waardoor cijfers worden genoemd die schandalen veroorzaken zonder dat deze geheel nauwkeurig zijn.
Tevens wil ik wijzen op zijn benadering van het thema van de termijnen. De achterstanden die ontstaan tussen het opsporen en de kennisgeving door de lidstaten leiden ook tot moeilijke situaties.
Dan wil ik er nog aan herinneren dat de definitieve cijfers uiteindelijk verschijnen als een cyclus is afgerond en dat, op dit moment, de laatste volledige cyclus die is afgesloten in 1999 ten einde liep. In de nieuwe cyclus - 2000-2006 - zijn we voorlopig nog maar toe aan de afsluiting van het jaar 2004. Met andere woorden, slechts de definitieve cijfers van dat begrotingsjaar kunnen in aanmerking worden genomen.
Uiteraard wil ik, binnen de ethische code, de middelen voor OLAF ondersteunen en mijn gelukwensen uitspreken voor het opsporen van de fraude in verband met China en de Aziatische landen.
Andrea Cozzolino
(IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ook ik wil de rapporteur, de heer Ivan, bedanken. Het verslag bevat een opsomming van de innovaties die hebben plaatsgevonden bij de wijzigingen in controle- en rapportagemechanismen. Ook deze laten een zeer uiteenlopend beeld zien, met name wat betreft de rapportering door de lidstaten van onregelmatigheden en fraude.
In het verslag wordt meerdere malen aangegeven dat er door diverse landen verdacht weinig fraude en onregelmatigheden worden gerapporteerd op het gebied van landbouwuitgaven, structuurfondsen en pretoetredingsfondsen. Op dat punt is absoluut enige opheldering nodig over de statistieken die zijn ingeleverd. De situatie wordt nog ingewikkelder door de onopgeloste ondoeltreffendheid bij de terugvorderingen.
Desalniettemin komt er één duidelijk gegeven naar voren dat een langetermijntendens aangeeft. In de strijd voor legaliteit en transparantie bij de uitgave van Europese middelen en in het tegengaan van belastingvermijding en -ontduiking, kunnen de Europese instellingen nog niet rekenen op de volledige medewerking van lidstaten en regeringen.
In dat kader ziet het er naar uit dat de roep om hervorming van de EU-regelgeving inzake overheidsopdrachten en de noodzaak van wat ik een openbaar Europees register van begunstigden van EU-fondsen zou willen noemen, opportuun zijn.
Georgios Stavrakakis
(EL) Ook ik wil de rapporteur feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft geleverd met het jaarverslag over bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en de bestrijding van fraude. In het verslag wordt uitvoerig ingegaan op alle sectoren waar de lidstaten de begroting uitvoeren, zoals landbouw, cohesie, pretoetredingsfondsen en het bijeenbrengen van de eigen middelen van Europese Unie door middel van de heffing van invoerrechten.
Ik ben het er absoluut mee eens dat wij het toezicht op pretoetredingsfondsen moeten verbeteren, gegeven de ervaring in 2009, en dat wij het werk van OLAF voortdurend moeten monitoren, niet alleen wanneer er over het jaarverslag gedebatteerd wordt.
Ik wil tot slot benadrukken dat het verslag ons belangrijke bevindingen biedt die wij kunnen gebruiken in de debatten die zijn begonnen, zowel voor de herziening van het Financieel Reglement als voor de planning van het cohesiebeleid na 2013.
Ivailo Kalfin
(BG) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen met zijn uiterst toegewijde werkzaamheden aan dit verslag. We hebben al bij verschillende gelegenheden bewezen dat het Parlement een instelling is die zeer veel aandacht schenkt aan de wijze waarop het geld van Europese belastingbetalers wordt besteed.
Veel collega's in dit Parlement hebben het onderwerp ter sprake gebracht. Ik wil mij aansluiten bij degenen die de Commissie dringend verzoeken veel duidelijkere richtlijnen in te stellen voor de methoden die lidstaten overwegen toe te passen, aangezien het verwarren van de termen "misbruik", "fouten" en zelfs "vermoedelijk misbruik" klaarblijkelijk statistieken oplevert die niet gebruikt kunnen worden om duidelijke besluiten te nemen in het Parlement.
Ook ben ik voorstander van die onderdelen van het verslag die de Commissie aanmoedigen veel duidelijkere richtlijnen in te stellen voor nationale verantwoordingsplicht, bijvoorbeeld dat de lidstaten verplicht worden behoorlijk gecontroleerde nationale declaraties te overleggen. De lidstaten moeten maatregelen treffen waardoor gebreken automatisch ongedaan gemaakt worden.
Elena Băsescu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, de economisch-financiële criminaliteit moet in alle lidstaten worden teruggedrongen. Grote bedragen uit de EU-middelen worden voor andere doeleinden gebruikt, en de gevallen van btw-fraude nemen toe. Ik heb dit al eerder gezegd: een efficiënte manier om corruptie uit te bannen uit het systeem van overheidsopdrachten is een elektronisch systeem voor aanbestedingen.
Als grensstaat van de EU heeft Roemenië een grotere verantwoordelijkheid bij het verkleinen van de gevolgen van illegale activiteiten. Zodoende hebben de autoriteiten in de afgelopen twee maanden uitgebreide acties uitgevoerd om de corruptie bij de douane uit te bannen.
Het is nodig om de samenwerking en de uitwisseling van ervaringen met de westelijke Balkan te intensiveren, voor een efficiëntere bescherming van de financiële belangen van de EU. Ik doel bijvoorbeeld op de sigarettensmokkel, die op directe en aanzienlijke wijze de Europese begroting belast.
Franz Obermayr
(DE) Mevrouw de Voorzitter, fouten worden gemaakt uit onachtzaamheid of onwetendheid. Fraude is echter niet iets dat zomaar gebeurt, maar veronderstelt een hoog niveau van criminele activiteiten. Degenen die financiële voordelen uit de moloch Brussel willen halen door middel van onjuiste informatie, worden dikwijls als een moderne Robin Hood beschouwd en niet als criminelen. Dit is echter niet alleen schadelijk voor de EU, maar betekent eveneens misbruik van belastinggeld dat door onze burgers wordt betaald.
We moeten de zwakke mechanismen ter bestrijding van fraude nieuwe kracht geven. Ik denk daarbij aan hoge financiële sancties, maar ook aan uitsluiting van subsidiëringsregelingen als gevolg daarvan. Wat wij ten slotte nodig hebben, is meer transparantie en een duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden als er een vermoeden tot fraude en nalatigheid bestaat. We mogen niet toestaan dat instellingen, met name het Europees Parlement en OLAF elkaars onderzoeken belemmeren.
Tot slot wil ik nog een opmerking maken over onze grote kopzorgen: cohesiebeleid, pretoetredingshulp en agentschappen. We moeten onze strategie dienaangaande snel herzien en op doortastende wijze maatregelen nemen om orde op zaken te stellen.
Markus Pieper
(DE) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik opmerken dat de problemen van subsidiefraude en misbruik van financiële steun de afgelopen jaren aanmerkelijk zijn afgenomen. Ondanks deze vooruitgang wat betreft transparantie en controle blijft de waarneming door het publiek kritisch. Deze kritische houding is terecht als we kijken naar de wijze waarop enkele lidstaten zijn omgesprongen met ten onrechte verleende financiële middelen. Het feit dat slechts een fractie van dit geld weer terugvloeit naar de Europese begroting is uiteindelijk een strop voor alle belastingbetalers.
De Commissie moet dit geld onmiddellijk terugvorderen. Het zou nog beter zijn om de betreffende lidstaten het volgende financiële jaar dienovereenkomstig een kleiner bedrag aan financiële middelen te verlenen en wel net zo lang tot de ten onrechte verleende middelen weer in Brussel terecht zijn gekomen. Wij maken ons echter evenveel zorgen als er nauwelijks onregelmatigheden worden gemeld volgens het principe: als ik niets meld, hoef ik me ook geen zorgen te maken dat het geld wordt teruggevorderd en dan blijft het in mijn land.
Zoals in het verslag wordt gevraagd, roep ik Spanje, Frankrijk en andere landen op om hun kaarten op tafel te leggen, en ik dring er bij de Commissie op aan om haar controles te intensiveren.
Algirdas Šemeta
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Ivan nogmaals bedanken voor een zeer constructief en goed verslag, en ook alle leden voor hun bijdrage aan dit debat, dat door de Commissie zeker in aanmerking zal worden genomen bij het opstellen van het jaarverslag voor 2010.
De Commissie zal het formaat en de inhoud van het door artikel 325 vereiste jaarverslag over de bescherming van de financiële belangen zeker verder verbeteren en daarbij rekening houden met de suggesties die tijdens dit debat zijn gedaan. Zoals ik al heb gezegd, hebben we de statistieken al verbeterd, maar er is natuurlijk nog ruimte voor verbetering.
We vragen de lidstaten om meer informatie over te leggen en ook om beter onderscheid te maken tussen fraude en onregelmatigheden, zodat we duidelijke informatie over fraude en onregelmatigheden kunnen presenteren.
Ik ben het volledig eens met mevrouw Grässle dat we verbeteringen kunnen aanbrengen in het systeem voor het beheer van onregelmatigheden, en daar werken we zeer serieus aan. Ook is een opmerking over transparantie ten aanzien van de begunstigden gemaakt. We zijn dit aan het verbeteren, en de ideeën die hier naar voren zijn gebracht zullen door de Commissie worden geanalyseerd.
De Commissie deelt ook de opvatting dat de lidstaten weliswaar maatregelen hebben genomen om de controlesystemen voor de bestrijding van fraude en corruptie efficiënter te maken, maar dat er nog ruimte voor verdere verbeteringen bestaat. Met betrekking tot de punten waarop de heer Geier heeft gewezen wil ik opmerken dat fraude geen specifieke nationale grenzen kent. Fraude is niet alleen een probleem van een aantal lidstaten of van de nieuwe lidstaten, maar ook van de lidstaten die u in uw interventie hebt genoemd.
Natuurlijk moeten we dit probleem in de hele Europese Unie aanpakken, en het is mijn bedoeling om de inhoud van het verslag voor 2010 echt te verbeteren. Ik en mijn diensten werken daar serieus aan en ik denk dat het verslag voor 2010 van de hoogst mogelijke kwaliteit zal zijn.
Cătălin Sorin Ivan
rapporteur. - (RO) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag de heer commissaris bedanken en ook alle collega's die aan dit verslag hebben bijgedragen, zij het vandaag in het debat, zij het door middel van amendementen. Daarnaast wil ik de schaduwrapporteurs bedanken, met wie ik zeer goed heb kunnen samenwerken. Dit verslag is een product van een goede samenwerking.
Ik wil graag nogmaals zeggen dat het verschil tussen onregelmatigheden en fraude zeer duidelijk gedefinieerd moet worden. Voor fouten en onregelmatigheden kunnen we enige tolerantie accepteren, maar deze moet nul zijn als het om fraude gaat. Bovendien moeten de nationale beheersverklaringen worden ondertekend door de nationaal politiek verantwoordelijke, bijvoorbeeld de vakminister.
In de derde plaats kijken wij met grote belangstelling uit naar de controle van de Commissie op de vereenvoudigde procedure. Het is namelijk van groot belang dat de eigen middelen van de Europese Unie zo goed mogelijk worden verworven en dat de begroting zo efficiënt mogelijk wordt geconsolideerd.
In de vierde plaats, met betrekking tot de wetgeving voor openbare aanbestedingen en de bureaucratie bij het gebruik van Europese middelen op nationaal niveau: in vele lidstaten hebben we te maken met een excessieve bureaucratie die er enerzijds op gericht is om fraude te bestrijden maar anderzijds mogelijkheden schept voor corruptie en fraude met Europese middelen. Vanwege de sterke politieke kleuring van de nationale overheden komen de middelen bovendien bij de politieke clientèle terecht.
Tot slot wil ik het voorstel van collega Jens Geier verwelkomen met betrekking tot de introductie van een systeem om de uitbetaling van Europese middelen automatisch op te schorten bij vermoedens van fraude. Ik denk dat de lidstaten op deze manier ook veel sneller zullen reageren als wij alarmsignalen afgeven.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming over het verslag van Cătălin Sorin Ivan vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Zuzana Brzobohatá
schriftelijk. - (CS) Ik heb mij reeds in de Commissie begrotingscontrole voor het voorliggend verslag uitgesproken, maar zou graag nog willen wijzen op een aantal belangrijke conclusies erin. Allereerst zou ik de oproep in het verslag aan de lidstaten die de Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen nog niet hebben geratificeerd, graag nog eens willen herhalen. Naast Malta en Estland heeft ook Tsjechië nog niet geratificeerd. Helaas doet de huidige Tsjechische regering niets ter intensivering van de bestrijding van de fraude en de corruptie. Ik wil echter wel mijn waardering uitspreken voor de constatering in het verslag dat er in het geval van Tsjechië - net zoals in het geval van Estland, Letland en Slowakije - geen fraudegevallen zijn geconstateerd bij de gebruikmaking van het pre-toetredingsfonds SAPARD. Ronduit alarmerend echter is de constatering van de Rekenkamer dat meer dan 30 procent van de door haar in een steekproef van 2009 geconstateerde fouten reeds voor de bevestiging van de uitgaven aan de Commissie hadden kunnen worden vastgesteld en rechtgezet door de lidstaten zelf, geheel op basis van de hen op dat moment ter beschikking staande gegevens. Ik zou me graag aan willen sluiten bij de oproep aan OLAF om, zoals reeds in het verslag inzake de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen van vorig jaar gevraagd werd, in haar eerstvolgende jaarverslag een gedetailleerde analyse te geven van de door de individuele lidstaten gehanteerde strategieën en maatregelen ter bestrijding van fraude en voor de preventie en opsporing van onregelmatigheden bij het gebruik van Europese fondsen, met inbegrip van die gevallen waarin sprake is van corruptie.
