3. Somalia (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest debata nad sześcioma projektami rezolucji w sprawie Somalii.
John Bowis  
autor. - Pani przewodnicząca! Z pokolenia na pokolenie ludzie pochodzący z Somalilandu i Somalii przybywają do mojego okręgu wyborczego w Londynie. Od wielu lat pracują w Brytyjskiej Marynarce Handlowej i wysyłają zarobione pieniądze do domu. Podczas mojej kadencji w parlamencie brytyjskim pełniłem funkcję międzypartyjnej grupy brytyjsko-somalijskiej. Czasem zajmowaliśmy się problemami, a czasem kwestiami personalnymi itp. Było ich wiele. Somalijczycy byli wspaniałymi ludźmi, ale nie mieli szczególnie wybitnych przywódców, którzy by służyli ich interesom.
Obecnie sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła. Mamy państwo, które upada. Mamy sytuację, w której kraj ten ma jedne z najgorszych statystyk pod względem zdrowia na świecie. Obywatele Somalii na co dzień doznają przemocy, stale wzrasta śmiertelność niemowląt i rodzących matek, które dostają się pod obstrzał w walkach pomiędzy wojskami etiopskimi a oddziałami rządowymi i milicji wojskowej. To właśnie dlatego ta sprawa jest w dzisiejszym porządku obrad. Widzimy, jak strasznie jest żyć dzisiaj w Somalii. Widzimy, że ludzie tam żyjący koniecznie muszą otrzymać pomoc humanitarną, lecz nie możemy jej dostarczyć. Widzimy potrzebę wysłania tam sił pokojowych i z zadowoleniem przyjmujemy obietnice Unii Afrykańskiej, ale to co Unia faktycznie dostarcza, nie budzi naszego zadowolenia. To nie jest to, co zostało obiecane.
W tym momencie mamy tam jedynie oddziały ugandyjskie. Dopóki liczba oddziałów nie osiągnie obiecanego poziomu 8 000, wojska etiopskie nie wycofają się. Musimy zorientować się, jak możemy zaangażować ludzi w dialog - dialog między granicami, dialog mimo naszych pewnych tradycyjnych uprzedzeń, ponieważ jeśli ludzie nie będą ze sobą rozmawiać, nie będzie stabilności, a jeśli nie będzie stabilności, nie będzie przyszłości dla tego kraju. A jeśli nie będzie przyszłości, umrze jeszcze więcej ludzi. Wprawdzie nie poniesiemy za to odpowiedzialności, ale nie odegramy też żadnej roli w zapobieżeniu temu.
Raül Romeva i Rueda  
autor. - (ES) Pani przewodnicząca! Ja również pragnę podkreślić znaczenie tej rezolucji, zwłaszcza w kontekście debaty, jaką mieliśmy dziś rano. Mówimy konkretnie o tym, jak poradzić sobie z sytuacją w państwach niestabilnych. Somalia jest nie tylko państwem niestabilnym, w rzeczywistości jest państwem upadającym.
Niemniej jednak w tym momencie nie możemy zapomnieć o tym, że jak mówił pan poseł Bowis przemoc stosowana obecnie na skalę masową w tym kraju jest podsycana przez stałe dostawy broni, głównie lekkiej i amunicji, które napływają z innych krajów tego regionu, a w wielu przypadkach bezpośrednio z krajów zachodnich, co obejmuje Unię Europejską.
W związku z powyższym reagując na bieżące bezpośrednie skutki tego, co dzieje się w Somalii, nie możemy zapomnieć, że jesteśmy za tę sytuację współodpowiedzialni. Dlatego gdy mówimy o odpowiedzialności i zobowiązaniu do ochrony, co przywykliśmy robić w tego rodzaju debacie, musimy także wziąć na siebie odpowiedzialność za zapobieganie dalszemu szerzeniu się konfliktu, na przykład poprzez kontrolę wywozu broni.
Ana Maria Gomes  
autor. - (PT) W dniu wczorajszym w Mogadiszu podburzano do zaatakowania sił Unii Afrykańskiej - rozmiary tragedii i utrata kontroli na tak wielką skalę doprowadzają Somalię do upadku i zaogniają się sytuację w całym Rogu Afryki. UE musi - i jest to sprawa niecierpiąca zwłoki - wywrzeć nacisk na wszystkie strony konfliktu, aby zobowiązały się one do uruchomienia wspólnego procesu narodowego pojednania i były w stanie zacząć rozwiązywać kwestie polityczne leżące u źródła kryzysu. "Rząd przejściowy” pozostanie fikcją, jeśli nadal nie będzie podejmował żadnych działań w celu ochrony ludności cywilnej i ułatwienia napływu pomocy humanitarnej.
Zgodnie z najświeższym raportem ONZ Somalię jak nigdy dotąd zalewają kolejne dostawy broni. Kraje i dealerzy, którzy złamali embargo na broń nałożone w 1992 r. muszą wstrzymać dostawy i przyznać się do odpowiedzialności. Należy pilnie wzmocnić siły pokojowe Unii Afrykańskiej, a okupujące Somalię oddziały etiopskie muszą opuścić ten kraj. Należy uznać, że interwencja etiopska, podżegana przez administrację prezydenta Busha przy biernym współudziale Unii Europejskiej, nie przyniosła w efekcie pokoju ani rządu, ani nawet nie pomogła w zwalczaniu terroryzmu w Somalii. Przyniosła jedynie więcej cierpienia, ubóstwa i śmierci ludziom z całego regionu.
Marcin Libicki  
autor. - Pani Przewodnicząca! Mówimy tutaj dzisiaj o tragedii, która miała miejsce w Somalii. Na ogół mówi się, że są 3 środki interwencji w takiej sprawie: nacisk dyplomatyczny, embargo gospodarcze i ewentualna interwencja zbrojna. Ale nie mówimy o czwartej sprawie - o tym, że kraje Unii Europejskiej powinny przede wszystkim uniemożliwić własnemu pseudobiznesowi korumpowanie kacyków w różnych krajach postkolonialnych, którzy potem biorą się do wojen domowych, często w niegodziwych interesach prowadzonych właśnie przez pseudobiznes.
I druga rzecz o tym, o czym mówił pan Romeva i Rueda i o czym mówiła pani Gomes, przecież ta broń, w tych krajach używana, również w Somalii, jest produkowana i eksportowana z krajów tzw. demokratycznych, z krajów gospodarczo rozwiniętych. Państwa tej części świata powinny właśnie wpłynąć na swoich producentów broni i na swoich pseudobiznesmenów, żeby nie byli oni inspiratorami i pomocnikami w najgorszych nieszczęściach, które mają dzisiaj miejsce na świecie.
Marios Matsakis  
autor. - Pani przewodnicząca! Somalia w przeszłości była przedmiotem rezolucji Parlamentu Europejskiego i ONZ. Niestety sytuacja w tym kraju nie uległa poprawie, a przedłużająca się destrukcyjna wojna domowa nie słabnie. Rezultatem są straszliwe cierpienia i tragedie ludzkie, setki tysięcy dotkniętych ubóstwem uchodźców, tysiące umierających z niedożywienia dzieci. Potwierdzono w tym regionie przypadki chorób zakaźnych, jak cholera i żółtaczka. Ten kraj jest w tragicznej sytuacji, gdzie przeważa anarchia i "prawo dżungli”.
W przedmiotowym wspólnym projekcie rezolucji, podobnie jak w poprzednim, sugerujemy podjęcie szeregu użytecznych kroków jak Np. zaprzestanie wszelkich interwencji wojskowych w Somalii ze strony obcych państw - głównie Etiopii i Erytrei - oraz pełne przestrzeganie embarga na broń, które choć zostało nałożone 15 lat temu niestety nie jest w pełni przestrzegane.
Ponadto wzywamy do ochrony wolności prasy zdecydowanie systematyczne szykanowanie mediów przez rząd somalijski i - co jest karygodne - nieprzeprowadzenie dochodzenia w sprawie zabójstwa dziennikarzy, których doniesienia uznano za krytykę rządu.
Kierujemy te wezwania świadomi faktu, że szanse na to, by zostały wysłuchane są naprawdę minimalne. Mimo wszystko jednak musimy trwać w nadziei, że być może zdrowy rozsądek i ludzkie podejście w końcu przeważą i naród Somalii wreszcie ujrzy perspektywę życia w pokoju i dobrobycie.
Erik Meijer  
autor. - (NL) Pani przewodnicząca! Od roku 1991 Somalia jako kraj praktycznie już nie istnieje, przynajmniej w sensie byłej kolonii włoskiej. Tylko na północy, w byłej kolonii brytyjskiej Somalilandzie, funkcjonuje coś na kształt państwa, ale państwo to jest nieuznawane przez społeczność międzynarodową.
Miejsce państwa zajęło kilku gubernatorów wojskowych - watażków, którzy na przemian walczą i współpracują ze sobą. Armia sąsiadującej z Somalią Etiopii mianował siebie ich wspólnym obrońcą. Z drugiej strony Unia Trybunałów Islamskich jest ich wspólnym przeciwnikiem i chce ponownego zjednoczenia Somalii w oparciu o tradycyjne wartości islamskie, bez pomocy gubernatorów wojskowych.
Wszelkie dotychczasowe próby ustanowienia jednego rządu krajowego akceptowanego przez wszystkich i pomocy Somalii w ponownym funkcjonowaniu jako państwo zawiodły. Pomoc finansowa Komisji dla przejściowych instytucji federalnych, ustanowiona w 2004 r. swojego czasu wydawała się uzasadniona, lecz doprowadziła do oskarżenia Unii Europejskiej o stronniczość w konflikcie zbrojnym, czyli o współpracę z Etiopią przeciwko siłom, które wolałyby, by w Somalii rządził surowy reżim islamski.
Jednakże taka polityka europejska, nawet jeśli jest sensowna, nie może przynieść sukcesu bez wsparcia ze strony mieszkańców Somalii. Z tego względu dobrze się składa, że projekt rezolucji, nad którym wkrótce będziemy głosować, wzywa do zaprzestania zagranicznych interwencji wojskowych, do dialogu i pojednania na szczeblu krajowym.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
w imieniu grupy PSE. - Pani Przewodnicząca! Somalia od upadku reżimu Siada Barrego w 1991 r. nie ma sprawnie funkcjonującego rządu. Sytuację wewnętrzną charakteryzują chaos i anarchia. Efektem konfliktu pomiędzy powstańcami Unii Trybunałów Islamskich a wojskami rządu tymczasowego było wysiedlenie 850 tysięcy osób oraz wielu zabitych.
Sytuacja w kraju jest dramatyczna. W regionie szerzy się cholera, ponad 1,5 miliona ludzi pilnie potrzebuje pomocy medycznej, dziesiątki tysięcy dzieci cierpią z niedożywienia. Istnieje realne ryzyko, iż konflikt ten może przyczynić się do destabilizacji w całym regionie. Tym bardziej martwi fakt, iż z obiecanych 8 tysięcy żołnierzy Unii Afrykańskiej tylko 1600 zostało jak dotąd włączonych do działań rozjemczych.
W związku z tym Unia Afrykańska, Stany Zjednoczone, Unia Europejska i ONZ powinny zwiększyć pomoc humanitarną i logistyczną dla Somalijczyków, a także zintensyfikować wysiłki dyplomatyczne na rzecz przyspieszenia procesu pokojowego i stworzenia stabilnego rządu w drodze wolnych wyborów w 2009 r.
Leopold Józef Rutowicz
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodnicząca! Somalia leży na Półwyspie Somalijskim, zwanym Rogiem Afryki, i jest państwem etnicznie i religijnie jednolitym. Somalijczycy stanowią tam 97%, a wyznawcy Islamu prawie 100%.
Posiadając zasoby naturalne miała warunki do rozwoju gospodarki i godnego życia obywateli w powstałej w 1960 roku Republice Somalii. Niestety, zamach stanu, wojna domowa, zmiany orientacji politycznej, podziały plemienne, włączenie się powiązanej z talibami Unii Trybunałów Islamskich do walki o władzę, stworzyły piekło na ziemi dla ludności Somalii.
Jak pomóc tym ludziom? Rozwiązanie kwestii Somalii leży w gestii ONZ i Unii Afrykańskiej. W interesie Afryki Unia Afrykańska powinna zwiększyć działania polityczne i militarne w celu ochrony ludzi i stworzenia warunków dla bezwzględnie potrzebnej pomocy humanitarnej świadczonej przez ONZ i Unię Europejską. W sytuacji Somalii debata nad łamaniem praw człowieka, które mają charakter masowy w tym kraju, nic nie zmieni. Potrzebne są czyny, które byłyby wspomagane przez Unię Europejską.
Danuta Hübner
komisarz. - Pani przewodnicząca! Zgadzam się w pełni z panem posłem Bowisem, że dopóki ludzie ze sobą rozmawiają, zawsze jest nadzieja. To wezwanie do przebudzenia się skierowane do Somalii dziś uważamy za bardzo na czasie, gdyż sytuacja w tym kraju obecnie stwarza istotne zagrożenia dla pokoju i bezpieczeństwa nie tylko w regionie, ale i poza nim. Powoduje ona także ogromne cierpienia ludności Somalii.
Jak państwo wiecie, Unia przejęła wiodącą rolę w procesie pokojowym w Somalii i tworzeniu przejściowych instytucji federalnych. Zawsze dążyliśmy do politycznego rozwiązania obejmującego wszystkie partie somalijskie, zaś komisarz Louis Michel przeprowadził tam misję pokojową "ostatniej szansy”, by uratować proces pokojowy zanim wkroczyły tam wojska etiopskie w grudniu 2006 r. Odegrał on także zasadniczą rolę w przekazaniu wsparcia UE misji pokojowej Unii Afrykańskiej w Somalii i zwołaniu Kongresu Pojednania Narodowego.
Katastrofa humanitarna w Somalii pogłębia się na naszych oczach. Coraz mniej tam jest miejsca dla człowieka z jego prawami. Spójrzmy choćby na to, jak rozprawiono się z niezależnymi mediami i dziennikarzami, którzy są celem planowanych z premedytacją zabójstw. Cierpienia ludności w południowej i środkowej Somalii osiągnęły alarmujące rozmiary. Około 1,5 mln ludzi potrzebuje pomocy humanitarnej, w tym ponad 730 000 zostało przesiedlonych wewnątrz kraju, z czego jedna trzecia jest w stanie ekstremalnego zagrożenia. Tylko w ostatnich dwóch tygodniach około 173 000 mieszkańców Mogadiszu uciekło przed przemocą.
Pragnę także poinformować państwa, że w ramach reakcji na obecną klęskę humanitarną Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej Komisji (ECHO) współpracuje z partnerami wdrażającymi pomoc wspierając 1,5 mln ludzi, zapewniając miejscowej ludności, uchodźcom przesiedlonym wewnątrz kraju i przyjmującym ich społecznościom dostęp do wody, kanalizacji, żywności, leków oraz wsparcie w zapewnieniu środków do życia i utrzymaniu żywego inwentarza. W bieżącym roku Komisja przydzieliła środki budżetowe na pomoc dla Somalii w najwyższej jak dotąd wysokości, sięgającej 20 mln euro.
Jesteśmy także bardzo zaniepokojeni rozwojem sytuacji pod względem bezpieczeństwa w Mogadiszu i innych regionach południowo-środkowej Somalii. Operacje wojskowe mające na celu stłumienie rewolty obejmują swoim zasięgiem coraz szersze terytoria a wszystkie strony w ubiegłych tygodniach znacznie zwiększyły swój potencjał zbrojny. UE z zaangażowaniem realizuje wielostronne podejście, które obejmuje wspieranie kompleksowej strategii bezpieczeństwa, włącznie z przerwaniem ognia i wzywa do mianowania reprezentatywnego i skutecznie pełniącego swoją funkcję premiera i rządu jednocześnie wciągając opozycję do działań i dodając jej otuchy, by ułatwić jej zaangażowanie się w czasie, który pozostał do końca okresu przejściowego aż do wyborów w roku 2009. Ponadto UE zamierza wezwać wszystkie strony do respektowania podstawowe prawa człowieka i międzynarodowe prawo humanitarne.
Na koniec wspomnę, że powinniśmy wziąć pod uwagę regionalny wymiar kryzysu i zająć się sprawą Etiopii i Erytrei, które na gruncie somalijskim prowadzą ze sobą pojedynek, co stwarza ryzyko wywołania ich własnego konfliktu granicznego. Komisja mianowała Specjalnego Wysłannika Komisji Europejskiej ds. Somalii i wysuwa propozycje działań UE w Radzie ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych. Utrzymuje bliską współpracę z Parlamentem Europejskim w celu powstrzymania przemocy i znalezienia politycznego rozwiązania kryzysu.
Przewodnicząca
Pan poseł Matsakis zabierze głos w kwestii proceduralnej.
Marios Matsakis
Pani przewodnicząca! W kwestii przestrzegania regulaminu pragnę ponownie zauważyć, że w tej Izbie brakuje przedstawicieli Rady. Staje się to już sytuacją permanentną i być może coś należałoby z tym zrobić.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się po zakończeniu debaty.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Glyn Ford
Sytuacja w Somalii oznacza rozpad państwa i upadek gospodarki. Od obalenia reżimu Saida Barre'a w 1991 r. Somalia nie posiada działającego rządu oraz mając na uwadze, że od tego czasu sytuację polityczną można określić jako anarchię, charakteryzującą się walkami między-klanowymi i bandytyzmem.
Co najmniej 100 000 osób zostało przesiedlonych wewnątrz kraju w wyniku ostatnich walk między Unią Trybunałów Islamskich a zjednoczonymi oddziałami Etiopii i tymczasowego rządu federalnego. Ludziom zagraża głód. Pogarszający się stan bezpieczeństwa w stolicy Somalii, Mogadiszu uniemożliwia międzynarodowym organizacjom pozarządowym zajmowanie się pogłębiającą się katastrofą humanitarną.
Z zadowoleniem przyjmuję wysiłki ze strony Unii Afrykańskiej w celu zgromadzenia sił pokojowych, które wsparłyby proces pojednania narodowego, lecz dotychczas jedynie 20% żołnierzy z liczby 8 000, na których wysłanie Unia Afrykańska przystała, zostało rzeczywiście rozmieszczonych w Somalii. Unia Afrykańska musi przestrzegać swoich zobowiązań. Jednakże Unia Europejska musi jednocześnie zwiększyć swoje starania mające na celu zapewnienie wsparcia politycznego, finansowego i logistycznego.
Społeczność międzynarodowa, włącznie z UE, musi zwiększyć dostawy pomocy humanitarnej dla osób przesiedlonych wewnątrz kraju. Jednakże ostateczne rozwiązanie, które pomoże przywrócić Somalię do stanu funkcjonującego państwa, wymaga od międzynarodowej grupy kontaktowej ds. Somalii, złożonej z Unii Afrykańskiej, ONZ, Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych zaangażowania się razem z podmiotami wewnątrz Somalii na rzecz wdrażania tymczasowej karty federalnej i instytucji.
