Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik wil bij de discussie van gisteren over Slowakije aantekenen dat België en andere landen voor Slowakije de visumplicht hebben ingevoerd. Ik vind dat discriminerend.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, commissievoorzitter Prodi heeft gisteren in zijn principeredevoering gezegd dat wie een instelling van de Europese Unie verzwakt, het geheel verzwakt. Het debat had immers mede betrekking op de verhouding tussen de Commissie en de Raad. Ik wil in dit verband op de verhouding tussen de Raad en het Parlement ingaan. Ik wil erop wijzen dat er inmiddels sprake is van aanzienlijke vertragingen bij de beantwoording van schriftelijke vragen. Ik kan daar twee voorbeelden van geven.
In september 1999 heb ik een vraag over de kwestie Hombach gesteld. Die werd in februari 2000 beantwoord. In februari 2000 heb ik een schriftelijke vraag over de veiligheid van het Europese luchtruim ingediend; die is nog altijd niet beantwoord. Wie een enkel orgaan verzwakt, verzwakt het geheel. Ik heb de indruk dat de Raad inmiddels juist heeft besloten vragen van het Parlement te negeren. Dat mag niet gebeuren! Ik denk ook dat het bij de verhoudingen tussen de instellingen past dat wij daar verandering in brengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank.
Verder geen bezwaren meer tegen de notulen?
Kennelijk niet.
(De notulen worden goedgekeurd)

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, uitgerekend vandaag zullen wij hier vol enthousiasme - en wat mij betreft met grote belangstelling - de verslagen over de uitbreiding met de kandidaat-landen aannemen. De Republiek Tsjechië, waarop het verslag van de heer Jürgen Schröder betrekking heeft, is een van deze toetredingslanden. Het baart mij evenwel ernstige zorgen - en ik verzoek het voorzitterschap dan ook in dit verband de nodige stappen bij de Praagse overheden te ondernemen - dat twee Spaanse jongeren, de tweeëntwintigjarige Gaizka Azcona Cueva en de eenentwintigjarige Mikel Oliva Martínez, sinds afgelopen dinsdag - nu bijna tien dagen - op onrechtmatige wijze worden gevangen gehouden. Het is bijzonder verontrustend dat een dergelijk voorval plaatsvindt in een land dat op het punt staat tot de Europese Unie toe te treden.

De Voorzitter
Mijnheer Marset Campos, wij nemen goede nota van uw verklaring. Ik denk dat de Voorzitter de noodzakelijke stappen zal ondernemen.

Agenda
De Voorzitter
De Commissie juridische zaken en interne markt heeft verzocht het debat over haar mondelinge vraag over de rechten van talendocenten, dat voor vrijdagochtend aanstaande op de agenda staat, uit te stellen tot de volgende vergaderperiode.
Ik geef het woord aan de heer MacCormick. Hij zal het verzoek van de Commissie juridische zaken en interne markt toelichten.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, de mondelinge vraag over taaldocenten die voor vrijdag op de agenda staat, komt van de Commissie juridische zaken en interne markt. Het was de bedoeling van de indieners dat deze vraag gepaard zou gaan met een ontwerpresolutie. Het gaat hier om een belangrijke zaak. Bij tijd en wijle wordt hier in dit Parlement terecht opgemerkt dat het Europa van de burgers een Europa is waarin rechten correct zijn vervat in Europese wetten. Het zou niet goed zijn indien de lidstaten reeds bij wet vastgestelde rechten met voeten zouden treden.
Twaalf jaar geleden heeft het Hof van Justitie een arrest uitgevaardigd tegen Italië met betrekking tot de docenten vreemde talen. Daar zijn nog twee arresten op gevolgd, maar nog altijd zijn de rechten van deze docenten niet gewaarborgd. Naar mijn mening, en ik zeg dit in aanwezigheid van de voormalige procureur-generaal van Ierland, heeft de Commissie in deze niet genoeg daadkracht aan de dag gelegd. Een mondelinge vraag met discussie over dit onderwerp moet worden afgesloten met een resolutie. Ik verzoek u om terugverwijzing naar de commissie voor de nodige voorbereiding.

De Voorzitter
U hebt het voorstel van de heer MacCormick namens de Commissie juridische zaken en interne markt gehoord.
Is er een spreker voor dit verzoek?

Wuermeling
Mijnheer de Voorzitter, het zal u misschien verrassen dat ik werkelijk een opmerking over de notulen wil maken, maar ik maak uit de notulen op dat bij de vermelde ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Het spijt me, mijnheer Wuermeling, maar de notulen zijn reeds goedgekeurd. Ik heb drie keer gevraagd of er nog bezwaren waren. Nu zijn de notulen goedgekeurd. Het spijt me oprecht, maar ik moet u het woord ontnemen.
Is er een spreker voor het verzoek van de commissie?

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik steun het verzoek van de Commissie juridische zaken om uitstel van dit punt tot de volgende vergaderperiode. Dan krijgen wij de kans een resolutie over deze kwestie in te dienen.

De Voorzitter
Prima. Is er een spreker tegen dit verzoek?
Kennelijk niet.
Ik breng het verzoek van de Commissie juridische zaken en interne markt tot uitstel van het debat in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Diervoeding
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerde debat over de volgende twee verslagen:
(A5-0257/2000) van mevrouw Paulsen, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding (COM(1999) 654 - C5-0344/1000 - 1999/0259(COD))
(A5-0256/2000) van mevrouw Paulsen, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van richtlijn 1995/53/EG van de Raad tot vaststelling van de beginselen inzake de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding en van richtlijn 1999/29/EG van de Raad inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding (COM(2000) 162 - C5-0165/2000 - 2000/0068(COD)).

Paulsen
. (SV) Mijnheer de Voorzitter, vandaag houden we een gecombineerd debat en misschien een stemming over drie verslagen met hetzelfde onderwerp. Twee daarvan behandel ik. Zij zijn de eerste stap op de lange, moeizame weg naar gegarandeerd veilige levensmiddelen voor 370 miljoen inwoners in Europa. Wanneer dit hele pakket uiteindelijk rond zal zijn, zal de Unie hopelijk nog veel meer burgers tellen die bij deze regels baat zullen hebben. Dit is de eerste stap en het gaat er nu om enkele zeer belangrijke principes voor de werkzaamheden vast te stellen.
Het eerste verslag gaat over ongewenste stoffen in diervoeding. De belangrijkste verandering die de Commissie heeft voorgesteld en die ik steun, is dat de richtlijn absoluut alle denkbare voederproducten moet omvatten, zelfs de voederproducten voor kleine huisdieren zoals katten, honden, cavia's enzovoort. De regels zijn in eerste instantie bedoeld voor voeding van dieren die we zelf opeten. Na de recente gebeurtenissen op de Europese markt zouden wij allemaal moeten beseffen dat wij, mensen, te eten krijgen wat wij onze dieren geven.
Het tweede belangrijke principe is het zogenaamde verbod op verdunning. Dit houdt in dat een partij grondstoffen waarvan de grenswaarden te hoog zijn, niet vermengd mag worden met zuivere, gezonde partijen om de grenswaarden te omzeilen. In haar voorstel schrapt de Commissie de regels die lokale en nationale autoriteiten het recht geven lokale uitzonderingen toe te staan. Ik steun dit in mijn verslag.
Wij weten dat de ongewenste stoffen waarvan hier sprake is, zelden acuut giftige stoffen zijn. Meestal gaat het om stoffen die op lange termijn invloed hebben, een lange levensduur hebben en accumuleerbaar zijn, zoals dioxine, aflatoxine en zware metalen als cadmium, lood en kwikzilver. Wij weten dat deze stoffen in steeds grotere hoeveelheden in onze voedselketen voorkomen. De gehaltes nemen langzaam maar zeker toe in de aarde, de dierlijke en menselijke voeding. Daarom is het belangrijk dat wij een preventief proces op gang brengen door een deel van deze stoffen uit de voedselketen te halen. De waarden in ons lichaam mogen niet permanent tijdens ons leven stijgen. Wij weten bijvoorbeeld dat cadmium op termijn de nieren blokkeert, zowel bij dieren als bij mensen. Wij weten dat dioxine en aflatoxine kankerverwekkend zijn, enzovoort.
Ik ben het eens met alle voorstellen die de Commissie op dit vlak heeft gedaan. Bovendien - en dat is belangrijk bij de stemming - is de Commissie tegen een zogenaamde actiedrempel. Alle stoffen hebben een natuurlijke achtergrondwaarde, een permanente aanwezigheid. Daar kunnen wij niet omheen en daarom hebben wij een grenswaarde vastgesteld die niet overschreden mag worden. De actiedrempel is een waarschuwingsgrens die de mogelijkheid biedt een onderzoek te starten wanneer in een product of in een omgeving een stof wordt ontdekt die de achtergrondwaarde overstijgt, maar onder de waarde blijft waarbij we moeten ingrijpen. Dit is een cruciaal punt in de preventie. Op lange termijn is het belangrijk dat wij de tijd hebben om een onderzoek te starten en eventueel een bepaalde stof tegenhouden vóór deze de acute actiedrempel bereikt. Dat komt elke schakel in de voedselketen ten goede. Als wij de zaken op hun beloop laten tot de grenswaarde is bereikt, moeten wij veel te drastische maatregelen treffen. Dan moeten er rampmaatregelen worden genomen, zoals het geval was met de dioxinecrisis in België. Het is belangrijk dat wij het voorzorgsbeginsel zodanig hanteren dat dergelijke situatie voorkomen kunnen worden.
In beide herziene ontwerprichtlijnen heb ik gepoogd leesbare taal te gebruiken. Een wetstekst moet nauwkeurig genoeg zijn om ook werkelijk toegepast te kunnen worden. Ik ben van mening dat het Parlement de taak heeft ervoor te zorgen dat alle wetten, regels en verordeningen van de Europese Unie begrijpelijk zijn voor onze burgers. Zij moeten ze immers lezen en toepassen. Daarom heb ik een veel directere taal gebruikt. Ik heb geprobeerd de taal eenvoudig en helder te maken.
Met betrekking tot de grenswaarden - die met het oog op de toekomst niet streng genoeg kunnen zijn om een ongunstige ontwikkeling tegen te gaan - vestig ik de aandacht op de problemen die zullen voortvloeien uit lage grenswaarden, bijvoorbeeld in het geval van dioxine voor de visserij in de Oostzee, delen van de Noordzee en waarschijnlijk bepaalde gebieden rond de Middellandse Zee. Ik vraag ook aandacht voor de landbouwers die akkers verbouwen langs drukbereden wegen of dicht bij industriegebieden die de omgeving besmet hebben. Vele gevallen van vergiftiging of verspreiding van zware metalen dateren uit een tijd toen er nog weinig milieubewustzijn was en de gevolgen onvoldoende bekend waren. Nu kunnen wij niemand meer met de vinger wijzen. Wij moeten dus in de toekomst aandacht besteden aan de individuele ondernemers in deze sectoren die geen schuld dragen, maar met economische moeilijkheden te kampen hebben.
Wat de richtlijn betreffende de officiële controles op het gebied van diervoeding betreft, is het belangrijk dat we een controle tot stand brengen die in heel de Unie uniform is en effectief uitgevoerd wordt. Als de controle niet plaats vindt en als we geen mogelijkheden hebben om inspecteurs te controleren, wordt het principe van veilige levensmiddelen voor onze burgers ondermijnd. De burgers kunnen er toch al niet zeker van zijn dat de controle werkelijk plaatsvindt als de verschillen tussen lidstaten en regio's groot zijn.
Het tweede punt waarop we moeten letten is dat uiteenlopende toepassingen van deze controleregels ernstige verstoringen van de interne markt tot gevolg zullen hebben. Veilige levensmiddelen zullen elke schakel van de voedselketen geld kosten. Dan loopt men het gevaar dat bepaalde landen, gebieden of sectoren zich daaraan zullen onttrekken en met onveilige levensmiddelen prijsconcurrentie veroorzaken. Dat is een situatie die we te allen koste moeten vermijden.

Graefe zu Baringdorf
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, als voorzitter van onze commissie heb ik dit advies overgenomen van mevrouw Auroi. Zij had dit advies namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling aanvankelijk opgesteld. De meerderheid van de commissie heeft echter besloten een aantal amendementen aan het verslag toe te voegen, waardoor het voor mevrouw Auroi niet langer mogelijk was als rapporteur het advies te ondersteunen. Daarom is dit nu mijn taak, en ik wil hier ook duidelijk maken waarom het bij dit conflict gaat.
Het gaat om het probleem van de grenswaarden en maximumgehalten, en om het vermengen van diervoeders. U weet dat het Parlement tijdens de BSE-crisis voortdurend strengere richtlijnen en verordeningen voor diervoeders heeft geëist. Wij hebben tevens geëist dat diervoeders niet worden vermengd met andere stoffen. Als er sprake is van maxima, betekent dat immers dat er iets in het voeder zit. Die stof komt uiteindelijk in dieren of mensen terecht, ook al is het in kleine hoeveelheden. Daarom hebben we destijds gezegd: als we akkoord gaan met maximumwaarden, moet er ook een verbod op vermenging komen.
De rapporteur had voorgesteld om het gebruik van grondstoffen of bestanddelen die niet toegelaten zijn voor menselijke voeding, ook te verbieden voor diervoeders en voor vermenging met andere voedermiddelen om beneden de maximumgehalten te blijven. De rapporteur heeft echter ook de andere kant van de zaak belicht. In sommige gebieden waar deze grondstoffen worden gewonnen, worden de maximumgehalten overschreden. Hoe moet het dan met de producenten van deze grondstoffen? De rapporteur vond dat zij er niets aan kunnen doen. Aan de andere kant kunnen ook degenen die deze voedermiddelen krijgen er niets aan doen dat de producenten er niets aan kunnen doen. Daar draaide het conflict om. Ik kan begrijpen dat de rapporteur het verslag heeft teruggegeven.
Ik wil de Commissie wel een voorstel doen over hoe dit probleem kan worden aangepakt. Als vermenging wordt toegestaan, moet dat tenminste bij de controlerende instanties worden gemeld en moet dat feit openbaar worden gemaakt. Dit probleem moet immers ook in de openbaarheid bekend zijn en worden besproken.

Auroi
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil in herinnering brengen dat het concept "van boerderij tot tafel" een van de nieuwe aspecten van het Witboek over voedselveiligheid is. Volgens dit concept zijn de landbouwers rechtstreeks verantwoordelijk voor de kwaliteit van de dierlijke en plantaardige grondstoffen die ze produceren en die geen schadelijke stoffen mogen bevatten. Bijna een jaar nadat dit Witboek verschenen is en na talrijke voedselcrises, die vaak direct verband hielden met diervoeding, is het verslag van mevrouw Paulsen het eerste document dat het vraagstuk van de diervoeding koppelt aan dat van de voedselveiligheid. Wij zijn hier zeer verheugd over.
Een van de sterke kanten van het voorstel is het beginsel van niet-verdunning. Volgens dit beginsel is het niet toegestaan om dierlijke producten, die bijvoorbeeld met dioxine zijn besmet, in gezond diervoeder te verwerken. Dat is het standpunt van mevrouw Paulsen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Het is ook mijn standpunt als rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Door de amendementen van mijn collega' s van de PPE-Fractie, mevrouw Klaß, mevrouw Jeggle en de heer Sturdy, is het beginsel inzake verdunning opnieuw opgenomen in het door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling goedgekeurde voorstel. Aangezien ik de voedselveiligheid niet ondergeschikt wil maken aan het belang van de op winstbejag beluste lobbies uit de agro-alimentaire industrie, heb ik geweigerd dit verslag onder mijn naam door te laten gaan.
Wat wilt u nu eigenlijk, waarde collega' s? Ik kan niet begrijpen dat de PPE-Fractie na de opeenvolgende crises door wil gaan met het geleidelijk vergiftigen van de Europese consumenten. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de schandalen rondom de Belgische dioxinekip, het slib van de Franse zuiveringsinstallaties dat in de diervoeding terecht was gekomen en de Hollandse aftapolie die met voor consumptie bestemde olie was vermengd. De collega' s van de PPE-Fractie vinden zelfs dat wanneer producten met dioxine besmet zijn, ze niet vernietigd hoeven te worden, maar gemengd kunnen worden met gezonde producten totdat de mate van verontreiniging van de producten een acceptabel niveau heeft bereikt.
Waarde collega' s van de PPE-Fractie, nu we werken aan het Witboek en het voorzorgbeginsel, en het belang van de voedselveiligheid onderkennen, vind ik dat het diervoeder, dat uiteindelijk op ons bord belandt, in geen enkele mate meer besmet mag zijn, zeker gezien het feit dat dioxine een product is dat in het organisme cumuleert. Als vermenging toegestaan blijft, zal de dioxine in het diervoeder zich in eerste instantie in het dier opslaan en in tweede instantie in de consument die dit giftige product langzaam maar zeker in heel zijn organisme zal opbouwen.
Laten we dus het voorstel van mevrouw Paulsen en de Commissie volgen en het beginsel van niet-verdunning aannemen teneinde de veiligheid van het diervoeder te waarborgen en zo daadwerkelijk de Europese consumenten te beschermen.
Het voorstel voor een richtlijn van de Commissie betreffende de controles op het gebied van diervoeding is afkomstig uit het verslag van Bart Staes. Hij benadrukt en verduidelijkt de elementen die van wezenlijk belang zijn om het hoofd te kunnen bieden aan het slechte functioneren dat tijdens de dioxinecrisis in de zomer van 1999 aan het daglicht kwam. In zijn verslag geeft hij aan hoe slechte coördinatie tussen de nationale en Europese instellingen voorkomen kan worden. Als rapporteur voor advies onderschrijf ik de belangrijkste wijzigingen die door de Commissie zijn voorgesteld, namelijk de opstelling van adequate nationale actieplannen, de mogelijkheid voor de Commissie om tijdelijke beschermingsmaatregelen te nemen, de verplichting voor de lidstaten de Commissie op de hoogte te stellen zodra een ernstig besmettingsgevaar of besmetting is opgespoord, en de vaststelling van een rechtsgrondslag.
Ik wil benadrukken dat er op drie niveaus controles moeten worden uitgevoerd om een noodsysteem mogelijk te maken. Het eerste controleniveau moet gewaarborgd worden door de bedrijven die veevoeders produceren, terwijl de landbouwers in eerste instantie dienen te letten op de kwaliteit van de producten die ze gebruiken. Deze producten behoren immers onschadelijk te zijn. Het tweede controleniveau heeft uiteraard betrekking op de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van controles op de voedselveiligheid. Het derde controleniveau - en dit is het doel van deze wijziging - dient te worden gewaarborgd door de Europese Commissie, die zo de ultieme hoedster van de voedselveiligheid moet worden. De Commissie moet in noodgevallen zonder raadpleging van de lidstaten kunnen ingrijpen en in het kader van deze noodgevallen tijdelijke maatregelen kunnen treffen.
Dit is weliswaar een mooi voornemen, maar er dient wel gekeken te worden welke plaats het Parlement in deze structuur moet innemen. Er dient dus in ieder geval aan het einde van het proces een procedure te worden opgesteld volgens welke de Commissie het Parlement kan inlichten over de beslissingen die ze genomen heeft. Ook moet duidelijk worden welke rol is weggelegd voor de Europese voedselautoriteit, die overeenkomstig het voorstel in het Witboek zal worden opgericht. Voorts moet er op worden toegezien dat de lidstaten, bedrijven en producenten door deze procedure niet van hun verantwoordelijkheden worden ontslagen.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij willen de veiligheid van veevoeders en levensmiddelen garanderen en hebben daarvoor toepasbare Europese regels nodig. De crises van de afgelopen jaren hebben ook de bewustwording in het Parlement vergroot. Eén ding moet duidelijk worden gezegd: de dioxinecrisis was het gevolg van misdadige inbreuken op de bestaande regelingen. Nu is er een herziening van de richtlijnen inzake de veiligheid van voedermiddelen aangekondigd. Wij moeten bij onze overwegingen echter alle schakels van de keten in het oog houden. Dat wil zeggen dat wij, zoals de Franse voorzitter van de Raad, de heer Glavany, het uitdrukte, een kwaliteitspact tussen de maatschappij, de industrie en de landbouw nodig hebben.
Wij moeten beseffen dat er bepaalde verbanden bestaan. Die gaan van natuurlijke productie via industriële verwerking tot aan de verkoop. Bij het bepalen van grenswaarden moeten we bedenken dat de natuur haar eigen wetten heeft, dat oogsten verschillend kunnen uitvallen en landbouwers door omgevingsfactoren waarop zij geen invloed kunnen uitoefenen uiteindelijk schade kunnen lijden. Ik doe daarom een beroep op de Commissie en de Raad om voor een aansprakelijkheidsregeling te zorgen waardoor de boer en zijn land worden beschermd. Dat wil zeggen dat er een schadevergoedingsregeling moet worden getroffen die in laatste instantie berust op het beginsel dat de vervuiler betaalt.
De richtlijn uit 1999 was goed doordacht en heeft nu reeds succes, want het is gelukt de mate van verontreiniging aantoonbaar te verminderen. Ik vraag me alleen daarom al af of het nodig is de regelgeving aan te scherpen. Ik denk eerder dat we tegen crimineel gedrag moeten optreden. Ik wil de leden meedelen dat de EVP-Fractie de amendementen 41, 42, 43 en 44 heeft ingetrokken.
Nu wordt voorgesteld de lidstaten de mogelijkheid te geven bepaalde actiedrempels te hanteren, waardoor zij onder de vastgestelde grenswaarden naar eigen inzicht kunnen optreden. Een dergelijke speelruimte binnen een noodzakelijke Europese regeling levert meteen al een risico voor de producenten, de handel en het handelsverkeer op. Daardoor ontstaat onzekerheid die ook op de interne markt doorwerkt. Daarom moet een vooraf opgestelde Europese richtlijn de norm zijn waaraan wij ons allen moeten houden.
Het in de handel brengen of het vermengen van ongewenste stoffen, die uiterst giftig zijn, moet zonder meer worden verboden. De amendementen hebben ook nooit een andere strekking gehad. De boeren hebben recht op voedermiddelen waar niets mis mee is. Een boerenbedrijf kan alleen met gezond vee zakelijk succes behalen. Regelingen halen niets uit als de naleving ervan niet streng en volledig kan worden gecontroleerd. Daarom wil de PPE-DE-Fractie dat deskundigen van de Commissie in nauwe en constructieve samenwerking met de toezichthoudende instanties in de lidstaten bedrijven onaangekondigd kunnen controleren.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de collega's die voor mij hebben gesproken van harte bedanken. Nu ik mevrouw Klaß heb gehoord, ben ik alweer wat milder gestemd. Ik kijk ook even in de richting van de heer Böge, met wie ik heel nauw heb samengewerkt, en van de coördinator, de heer Goepel. Ik wil u ook bedanken omdat u de amendementen 41 t/m 44, die vermenging zouden hebben toegelaten, hebt ingetrokken.
Ik zeg dat ook heel duidelijk in verband met de twee verslagen die we vandaag behandelen. Wij streven naar voedselveiligheid, en daarmee naar een veilige productie, vanaf het begin tot het einde van de voedselketen. Dit Parlement heeft altijd unaniem op dat standpunt gestaan. Tijdens een van de ernstigste voedselcrises, de BSE-crisis, zijn wij er in dit Parlement in geslaagd met alle fracties en in onderling vertrouwen samen te werken. Ik zou het zeer hebben betreurd als op een plek als deze, zogenaamde belangenbehartiging - want het zou geen werkelijke belangenbehartiging geweest zijn - de overhand had gekregen.
Tijdens de BSE-crisis hebben wij steeds gezegd - de heer Böge voorop - dat het ontoelaatbaar is dat met dioxine verontreinigde melk wordt vermengd om de grenswaarden te kunnen respecteren. Op alle andere gebieden waar het verbod op vermenging een rol speelde, hebben wij eender gehandeld. Ik ben de Commissie dan ook erkentelijk voor het feit dat zij dit onderdeel nu ook in haar voorstel heeft opgenomen. Het verheugt mij eveneens dat de rapporteur dit voorstel op enkele plaatsen nog op eigen houtje een beetje heeft aangevuld en verbeterd.
Wat willen wij nu eigenlijk? Wij zijn er immers niet op uit de mengvoeder- of diervoederproducenten op de een of andere manier slecht te behandelen, en ook de arme boeren willen wij niet slecht behandelen. Zeggen dat vermenging dan maar moet worden toegestaan is ook geen oplossing. Waarschijnlijk moet de oplossing inderdaad worden gezocht in een register waarmee kan worden nagegaan welke gebieden verontreinigd zijn. Verontreiniging door vuilverbrandingsinstallaties accepteer ik niet! Vuilverbrandingsinstallaties mogen geen dioxine meer uitstoten. Als zij dat toch doen, is dat niet alleen nadelig voor de boeren, maar ook voor de volksgezondheid.
Mevrouw Klaß, wilt u zo vriendelijk zijn om naar mij te luisteren? Ik heb ook heel geduldig naar u geluisterd, hoe zwaar me dat soms ook valt.
Wij moeten dus een register aanleggen. Wij vragen immers al lang om een Europees dioxineregister waaruit blijkt waar zich gevallen van dioxineverontreiniging voordoen. Wij moeten natuurlijk ook vaststellen waar akkers dichtbij autowegen liggen, aangezien daar zware metalen in het milieu terechtkomen. Ik heb er geen enkele moeite mee dat dit wordt gemeld, dat boeren naar hun regionale autoriteiten of naar de Commissie stappen en zeggen: het land dat wij van onze voorouders hebben geërfd, heeft buiten onze schuld - door de regionalisatie, door het verkeer en vervoer en door andere dingen - schade geleden. Hoe moeten wij die compenseren? De heer Goepel maakt hier het bekende gebaar met duim en wijsvinger: betalen. Ja, inderdaad! Ik vind het ook geen probleem om bij bepaalde producten verdunning of vermenging toe te staan, mits dat geschiedt onder toezicht van de lidstaat en van de Commissie. Onder die voorwaarde kan dat worden overwogen.
Ik herhaal dat wij hier niemand een dienst bewijzen, niemand op de hele wereld - de producenten niet, de boeren niet en ook de consumenten niet - als wij hier doen alsof dit een conflict tussen boeren en levensmiddelenproducenten of consumenten is. Wij willen allemaal hetzelfde, en dat moeten wij hier ook zeggen.
Ik heb nog een opmerking over de controles. Ja, de Commissie moet beschermingsmaatregelen kunnen nemen. Dat mag de Commissie op levensmiddelengebied, en dat zou zij ook ten aanzien van voedermiddelen moeten kunnen doen. Als wij in onze kantine hier beneden allemaal eens voedermiddelen op ons bord kregen, als we een tijd lang diervoeder voorgeschoteld kregen, zouden wij er misschien anders mee omgaan en ons daarvoor misschien net zo hard en streng opstellen als voor levensmiddelen.

Ries
Mijnheer de Voorzitter, de Unie toont zich voorstander van een consumentenbeleid dat kan worden samengevat met de slogan "gezond en gecontroleerd van de hooivork naar de huishoudvork" . Ik denk dat een dergelijk beleid hoognodig is.
De dioxinecrisis in België van meer dan een jaar geleden heeft in heel Europa diepe sporen nagelaten in het bewustzijn van de mensen. Deze crisis kostte niet alleen miljarden euro' s, maar heeft ons ook wantrouwig gemaakt over wat er op ons bord ligt. Meer dan ooit vraagt de consument ons om opheldering en verlangt hij dat er strikte normen worden opgesteld om een gezonde voeding te waarborgen. Deze richtlijn vormt de eerste schakel van een lange reeks beslissingen die ter bescherming van de voedselveiligheid genomen moeten worden.
Wat kan er in één minuut over dit vraagstuk gezegd worden?
Kort gezegd denk ik dat we moeten stilstaan bij amendement 7 betreffende het dioxinevraagstuk. De normen die wij opleggen zijn bijzonder streng. Ik ben evenwel van mening dat we in afwachting van een diepgaand onderzoek geen enkel risico moeten nemen. PCB en dioxine zijn, zelfs bij kleine hoeveelheden, bijzonder giftig.
Onze rapporteur heeft zich voorstander getoond van het verdunningsbeginsel. Ik denk dat we met dit beginsel een afschuwelijk signaal aan de consumenten en producenten zouden afgeven. De consument heeft nu meer dan ooit behoefte aan geruststelling. Deze richtlijn kan hieraan bijdragen en dient ervoor te zorgen dat wij, zoals ik reeds heb aangegeven, van de hooivork tot de huishoudvork beschikken over gezond kwaliteitsvoedsel. Onze burgers eisen dit immers.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, evenals de andere collega' s wil ook ik rapporteur Paulsen feliciteren met de kwaliteit van haar verslag en haar open houding jegens de ingediende amendementen.
Ik wil allereerst in herinnering brengen dat er bij ongewenste stoffen en producten onmiddellijk aan dioxine en PCB wordt gedacht, maar dat zware metalen en, meer algemeen, hardnekkig organisch afval ook onder deze categorie vallen. Zoals bekend gaat het hier met name om stoffen die hormonale verstoringen veroorzaken, dat wil zeggen stoffen die al bij zeer geringe hoeveelheden schadelijk zijn. Wij dienen dus grenswaarden aan te geven die ons weliswaar door de realiteit worden gedicteerd - ons milieu staat immers aan vervuiling door dit soort stoffen bloot - maar die zo laag mogelijk dienen te worden gehouden om risico' s te beperken.
Het bevreemdt mij dat in het voorstel van de Commissie geen grenswaarden worden genoemd voor PCB, en dat in geval van dioxine deze waarden alleen bij citruspulp worden vastgesteld. Deze bizarre gang van zaken is het gevolg van een desastreuze gebeurtenis van twee jaar geleden. Toen werd geconstateerd dat citruspulp uit Brazilië vanwege de gebruikte droogmethode een bijzonder hoog dioxinegehalte bevatte. Wat de zware metalen betreft wordt er geen samenhangend beleid gevoerd. Zo wordt er voor vismeel een andere grenswaarde voorgesteld dan voor niet uit de zee afkomstige dierlijke producten.
Daarom heeft mijn fractie een aantal amendementen ingediend die ondanks de tegenstemmen van de afgevaardigden van de PPE-Fractie goeddeels door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid zijn goedgekeurd. Ik wil deze commissie hiervoor danken. Ik hoop dat de afgevaardigden van de PPE-Fractie hier in de plenaire vergadering van mening zullen veranderen. Ik kan immers geen argumenten vinden die het gebrek aan samenhang in het voorstel van de Commissie rechtvaardigen.
Gezien de overheersende mening in dit Parlement denk ik derhalve dat we de stemming met vertrouwen tegemoet kunnen zien en dat er zich een meerderheid zal aftekenen op basis waarvan we ons standpunt in tweede lezing kunnen laten bekrachtigen.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Paulsen feliciteren met haar verslag.
Met de ontdekking van dioxine in pulp dat in de Gemeenschap is ingevoerd en bestemd is voor diervoeding zijn er gebreken aan het licht gekomen in de huidige controleregelgeving. Er bestaat ongerustheid onder de publieke opinie in de lidstaten en de burgers eisen garanties. Stoffen die een bedreiging zijn voor de gezondheid van dieren, vormen de facto ook een gevaar voor de volksgezondheid. Uiteraard kan het risico niet geheel worden uitgesloten. Er dient echter wel een alarmsysteem te komen. Voorts dienen de lidstaten er nauwlettend op toe te zien dat de voorschriften worden nageleefd. Wat dit punt betreft zijn wij het eens.
Wij kunnen daarentegen niet accepteren dat er van de gelegenheid gebruik wordt gemaakt om de reeds overmatige bevoegdheden van de Europese Commissie nog verder uit te breiden. Alles wordt als voorwendsel gebruikt om de wetgeving nog verder te harmoniseren, alsof virussen, microben en verontreinigende stofdeeltjes deel uitmaken van het vrije verkeer.
Laten we een moment stilstaan bij de achterliggende beweegredenen van deze overdreven harmonisatiezucht. Zijn er microben, laten we dan de gezondheidsdiensten harmoniseren! Zijn er risico' s voor de voedselveiligheid, dan moeten we onze voedingsgewoonten harmoniseren door middel van een gemeenschappelijk voedingsbeleid! Laten we harmoniseren en nogmaals harmoniseren. Maar dan dienen we wel een in uniform gestoken communautair elitekorps op te richten dat toeziet op de verwezenlijking van deze harmonisaties en de juistheid van onze denkwijze! Onze lidstaten zijn immers stoute bengels op wie goed moet worden toegezien!
Wij zullen dit harmonisatiedogma niet accepteren. Aangezien sommigen alles willen standaardiseren en daarbij iedere realiteitszin uit het oog verliezen, verlangen ze nu spontane controles waarbij de door Brussel gewantrouwde lidstaten niet van tevoren gewaarschuwd zullen worden. Dat is ontoelaatbaar, waarde collega' s! Vergeet immers niet dat de legitimiteit van onze communautaire instellingen en onze eigen legitimiteit uitsluitend is gebaseerd op de wil van de volkeren die wij geacht zijn te vertegenwoordigen. Het wordt tijd dat we afstand nemen van de misleidende interpretatie van het subsidiariteitbeginsel dat wordt aangegrepen om de macht van Brussel over onze lidstaten te vergroten.
Een mooie illustratie hiervan vormt het amendement dat ons door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is voorgesteld. Deze commissie beweegt hemel en aarde om een einde te maken aan de soevereiniteit van de lidstaten. Heeft u de politieke waarschuwing van het Deense volk van 28 september soms niet gehoord? Of denkt u dat het Koninkrijk Denemarken in zekere zin "verdorven" is? Misschien houdt u dezelfde opvatting erop na als de revolutionaire Prior van de Marne, die ten tijde van de Terreur op de tribune van de Conventie verklaarde dat het volk het geluk diende te krijgen opgelegd en gedwongen moest worden om in vrijheid te leven.
Onze volkeren willen niet langer gedwongen worden om in vrijheid te leven. Ze zijn het zat om iedere dag in hun activiteiten gehinderd te worden door pietluttige en verstikkende regeltjes. De eenheidsgedachte die u voorstaat is achterhaald en gevaarlijk omdat ze aan de nationale saamhorigheid en de rol van de natiestaat voorbij gaat. Ik verzoek u derhalve Europa te redden door niet langer hersenschimmen na te jagen en harmonisatie als doel te verheffen.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de Parlementsleden in de toekomst hun best zullen doen om steeds meer en steeds grondiger overleg met elkaar te plegen, want naar wat ik ook vanochtend van een paar collega's heb gehoord lijkt het me hoogst waarschijnlijk, zelfs haast zeker, dat het standpunt dat wij als Fractie van de Europese Volkspartij hebben ingenomen, verkeerd is uitgelegd.
Wij tornen niet aan het verslag-Paulsen; we zijn het daar zelfs roerend mee eens. Onze actie, vooral waar het gaat om artikel 5, heeft een diepere grond en houdt verband met het inzicht dat dit verslag weliswaar een consequent en belangrijk instrument is, maar het werk slechts voor de helft afmaakt. Het verslag gaat immers over maatregelen die betrekking hebben op de productie, terwijl men helemaal niet beziet wat er op handelsgebied gebeurt. Het komt er dus allemaal op neer dat wij als Europese consumenten doorgaan met het kopen van vlees, melk en zuivelproducten die voor de wereldmarkten worden geproduceerd met gebruik van veevoeder waarvoor alle drempel- en grenswaarden die wij als Europese Unie hebben vastgesteld, zijn genegeerd. Wij kopen de producten van een veevoerindustrie die grondstoffen inkoopt op de internationale markten welke onbekommerd allerlei chemische stoffen door elkaar mengen voordat zij hun producten het grondgebied van de Unie binnenbrengen.
Wat wij vragen, is dat het probleem van alle kanten wordt bekeken, juist met de bedoeling de boeren optimale bescherming te bieden. Een belangrijke maatregel zoals het verslag-Paulsen behelst, heeft in feite een averechtse uitwerking, omdat hierdoor de markt wordt opengegooid voor producten die kwalitatief gezien niet kunnen tippen aan onze eisen. Dit was dan ook de reden van de confrontatie die wij binnen de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hebben gehad. Wij willen voorkomen dat de boeren zoals altijd het kind van de rekening worden zodra er serieuze maatregelen op de proppen komen. De boeren zijn de enigen die borg staan voor een relatie productie/grond die absoluut verdedigd en beschermd moet worden door dit Parlement.
Ik roep dus alle collega's op om serieus overleg te beginnen. Het gaat er ons absoluut niet om bepaalde groepsbelangen te verdedigen; wij willen louter een productiestelsel tot stand brengen dat de regels in acht neemt, hetgeen echter niet wil zeggen dat wij onszelf uit de markt moeten prijzen met maatregelen van dit soort.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, het is de taak van dit Parlement en deze Commissie om de gezondheid te beschermen van alle burgers van de Europese Unie. Dat is de inzet van dit verslag en ik feliciteer mevrouw Paulsen daarmee. Uit dat wat wij gehoord hebben blijkt wel dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid de aangewezen commissie was om deze voorstellen te presenteren. Het dioxineschandaal heeft ons met de neus op de feiten gedrukt..
De Commissie stelt nu voor de uitzondering voor mengvoeders te schrappen en wil zich het recht voorbehouden om in noodsituaties actiedrempels vast te stellen die lager zijn dan de maximaal toegestane grenswaarden.
Net als de rapporteur geloof ik dat er genoeg aanleiding is voor deze maatregelen. Ook haar verwijzing naar stoffen die op zich niet giftig zijn maar zich in geaggregeerde toestand anders gedragen, onderschrijf ik. Vanwege de gebleken risico' s moeten diervoeders absoluut geweerd worden uit de voedselketen. Dat is niet zomaar een voorzorgsmaatregel, het is een kwestie van gezond verstand.
Ik wil wel een kleine kanttekening plaatsen. Ook aan de gezond-verstandbenadering zitten twee kanten. Als wij bijvoorbeeld zouden voorstellen om de toegestane invoer van ingrediënten voor de erkende Europese voedselfabrikanten met een factor tien te verminderen, dan moeten wij heel zeker weten dat wij dat wetenschappelijk kunnen verantwoorden. De commissaris weet ongetwijfeld dat het Ierse Onafhankelijk Adviesorgaan voor Diervoeders de vrees heeft geuit dat een dergelijk verbod kan leiden tot een verplaatsing van de verwerkende industrie naar landen buiten de Unie hetgeen de controle op latere invoer in de lidstaten alleen maar bemoeilijkt. Het Adviesorgaan stemt wel in met bovengrenzen voor onwenselijke bestanddelen. Bij overschrijding van de grens dient het materiaal te worden vernietigd.
Bij de tweede lezing moet de Commissie ons mededelen hoe de risicoanalyse zal worden uitgevoerd. Dit is een heel eenvoudig verzoek dat geheel losstaat van de bij deze eerste lezing ingediende amendementen. Het antwoord hierop kan echter wel doorslaggevend zijn voor ons stemgedrag bij de tweede lezing. Vermoedelijk zal het ook bepalend zijn voor de wijze waarop wij dit pleidooi van de Commissie voor schoon voedsel binnen Europa hard kunnen maken buiten de Unie. Hierbij denk ik vooral aan de derde landen die vanwege hun export de gevolgen van deze nieuwe grenswaarden aan den lijve zullen ondervinden en aan de WTO, indien bij dat forum bezwaren worden geuit tegen onze nieuwe regelgeving.
Wij horen niet alleen graag van de Commissie hoe zij gaat aantonen dat deze reactie een voorzorgsmaatregel is - dat moge duidelijke zijn - maar ook hoe zij gaat bewijzen dat deze respons in verhouding staat tot het beoogde doel.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de gedachte dat de wetgeving op dit gebied allesomvattend en dekkend moet zijn. Als boer kan ik het echter niet met alles in het verslag eens zijn. Ik kan bijvoorbeeld niet instemmen met de gedachte dat ook op de boerderij geproduceerde veevoeders onder de wetgeving moeten vallen. Naar mijn mening is dat onuitvoerbaar en oncontroleerbaar. Wij moeten ons daarom inzetten voor een wetgeving die zo goed is dat ze zowel controleerbaar als uitvoerbaar is. Een wetgeving die in de praktijk niet gecontroleerd of uitgevoerd kan worden tast natuurlijk de geloofwaardigheid van het Parlement aan en dat gebeurt ook als wij een dergelijke wetgeving voorbereiden. Ik neem als voorbeeld amendement 18. Hoe kunnen wij in de praktijk controleren wat loslopend vee drinkt en waaruit het drinkt?
De basisgedachte is juist. De wetgeving moet allesomvattend en dekkend zijn, maar ze moet ook uitvoerbaar en controleerbaar zijn. Het toepassen van de wetgeving op veevoer dat op de boerderij zelf wordt geproduceerd, is niet uitvoerbaar en controleerbaar. Overigens ben ik het wel in grote mate met de algehele lijn en de basisgedachte eens.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, gezonde en heilzame levensmiddelen kunnen alleen maar bestaan als controle wordt uitgeoefend op heel de voedselketen, als wij met andere woorden gaan controleren hoe het verbouwen van de gewassen geschiedt, in welke aarde en met welk zaad, onder welke omstandigheden onze dieren gevoederd worden, met welk voeder en met welk water. Residuen van giftige stoffen, verontreinigingen, verkeerde fokmethodes en slechte hygiëne leiden vroeg of laat tot zieke dieren met bijgevolg een toenemend aantal ziekten bij de mens.
Helaas is veel van de traditionele kennis, het gezonde boerenverstand, verloren gegaan met de industriële landbouw waar de dieren herleid zijn tot productie-eenheden en handelswaar. Ik ben ervan overtuigd dat een ecologische landbouw ons niet met de huidige problemen zou hebben opgezadeld. De situatie is nu eenmaal wat ze is en de twee voorstellen waarover wij het vandaag hebben, over ongewenste stoffen in diervoeders en de officiële controle daarop, zijn noodzakelijk en welkom. Zij zijn een onderdeel van een totaalpakket maatregelen ter waarborging van de levensmiddelenveiligheid.
Ik feliciteer rapporteur Paulsen voor de consequentie waarmee zij de tekst van de Commissie verbeterd heeft en voor haar oordeelkundige kennis. Ik ben blij dat de PPE-DE-fractie de amendementen betreffende de verdunningsproblematiek heeft ingetrokken. Dat bespaart mij veel spreektijd. Het zou daarentegen jammer zijn indien de amendementen 39 en 40 werden aangenomen. Zij beknotten namelijk de mogelijkheden van de lidstaten om snel te reageren wanneer nieuwe gevaren ontdekt worden. Uit ervaring weten we immers dat dit precies is wat we moeten doen. Wij moeten ongelooflijk snel reageren omdat het over de gezondheid van mensen gaat. Wij moeten ook de hele tijd het voorzichtigheidsbeginsel voor ogen houden.
Ik steun de amendementen van de rapporteur, maar ik stem tegen die van de PPE-DE-fractie.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd dat ik een kleine bijdrage mag leveren aan dit debat waaruit duidelijk blijkt wat voor cruciale rol het Europees Parlement speelt op het zo belangrijke gebied van de voedselveiligheid, de volksgezondheid en het milieu. Een hernieuwd vertrouwen in levensmiddelen is in het belang van zowel de consument als de landbouwer. In dit dieptragische relaas zijn boeren vaak het onschuldige slachtoffer geworden van omstandigheden die buiten hun macht lagen.
Centraal in dit veelomvattende debat staat het Witboek voor de voedselveiligheid waarin voor het eerst een ethisch kader wordt geboden, hetgeen Europa en zijn lidstaten tot koploper maakt op het gebied van de voedselveiligheid in de wereld. Dit is het rechtstreekse gevolg van de niet mis te verstane ongerustheid van 370 miljoen consumenten in de Europese Unie omtrent de veiligheid van de Europese voedselketen.
De lidstaten moeten, bij de toepassing van deze richtlijnen, specifieke inspectieprogramma' s uitvoeren. Zodra een serieus besmettingsgevaar zich voordoet, moeten zij de Commissie hiervan op de hoogte brengen. De Unie moet via richtlijnen een rechtsgrondslag bepalen op basis waarvan de overdracht van gegevens inzake voedselcontrole en voedselveiligheid geharmoniseerd kan worden.
Ik zou nog even kort willen ingaan op de richtlijn over onwenselijke stoffen in producten en diervoeding. De dioxinecrisis onder pluimvee bracht de tekortkomingen aan het licht van de communautaire wetgeving en de diervoeding. De mogelijkheid het gebruik van grondstoffen ook boven de vastgestelde maximumwaarden toe te staan, wordt nu geschrapt.
Deze richtlijnen maken deel uit van de meest radicale aanpassing van de communautaire regelgeving voor voedselveiligheid en -hygiëne van de afgelopen 25 jaar. Dit nieuwe pakket behelst een samenvoeging, een harmonisatie en een vereenvoudiging van de zeer gedetailleerde en complexe hygiëne-eisen die voordien versnipperd waren over talloze richtlijnen.
Wij hebben allen ons lesje wel geleerd van de voedselcrises in de jaren 90. Ik ben ervan overtuigd dat wij met behulp van dit pakket uniforme maatregels de leemtes in de bestaande wetgeving kunnen dichten en dat wij hiermee de voedselveiligheid vergroten in alle schakels van de voedselketen.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de bewustwording van de consumenten is ten gevolge van de talrijke voedselschandalen enorm toegenomen. Wat het consumentenbeleid van de Europese Unie betreft is voor mij "van de stal naar de toonbank" duidelijk de leus van het jaar. Als we een dergelijke transparantie echter consequent willen volhouden, moet ons engagement van de mestvork tot de vork op tafel reiken. Consumentenbescherming begint al bij het diervoeder, bij de stoffen die in de voedermiddelen zitten, bij de vermelding en tenslotte ook bij de officiële controles.
Wij moeten bij deze drie verslagen koorddansen. De bestanddelen van voedermiddelen: hier is voedselveiligheid een uiterst gevoelig punt. Als wetenschappelijk onderzoek ondubbelzinnig tegen het gebruik van bepaalde stoffen pleit, moet het voorzorgsprincipe worden toegepast. Ik betwijfel overigens of het ons zal lukken de limiet tot nul terug te brengen. Dat zou een dubieuze vorm van consumentenbescherming zijn, en bovendien vast niet haalbaar. Naar mijn mening zou de wetgeving daarmee zichzelf ondergraven.
Ook bij de vermelding van voedermiddelen - of dat nu een open of een halfopen vermelding is - moeten wij het evenwicht zien te bewaren tussen consumentenbescherming enerzijds en economisch rendement anderzijds. Met de huidige analysemethoden, mijnheer Byrne, is het sowieso mogelijk de receptuur geheel bloot te leggen. Wie dus precies te weten wil komen wat de concurrent zijn afnemers aanbiedt, kan dat al lang nagaan.
Ik wil nog kort op twee problemen in verband met deze vermelding wijzen. Volgens mijn eigen gegevens vragen relatief weinig mensen naar de precieze samenstelling van de voedermiddelen. Dat brengt mij bij het volgende punt. Een volledige vermelding brengt ongetwijfeld weer kosten met zich mee. Die kosten moeten uiteindelijk door de boer worden gedragen. De officiële controles vormen het sluitstuk van de transparantieketen in de voedermiddelensector. Jammer genoeg kunnen criminele praktijken, ondanks al onze inspanningen, echter ook in de toekomst niet geheel worden uitgesloten. Tot besluit wil ik nog zeggen dat de kwaliteit van onze voeding mij eigenlijk minder zorgen baart dan de voedingsgewoonten van onze burgers.

Jeggle
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het verslag van mevrouw Paulsen over ongewenste stoffen in diervoeding gaat over een belangrijk onderwerp dat zoals alle belangrijke onderwerpen uiterst omstreden is. Los van de vraag of wij het eens zijn over het resultaat, wil ik in de eerste plaats alle collega's die constructief aan de voorbereiding hebben meegewerkt, van harte bedanken. In de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling ben ik voor mijn fractie als schaduwrapporteur opgetreden, en in die hoedanigheid wil ik vandaag bij vijf punten stilstaan.
In de eerste plaats wordt het met de huidige richtlijn uit april 1999 ingevoerde systeem nu al, nog geen jaar later, volledig gewijzigd met het nieuwe Commissievoorstel uit december 1999, waarop het verslag van mevrouw Paulsen is gebaseerd. Het onderscheid tussen voedermiddelen, grondstoffen voor voedermiddelen en additieven verdwijnt. Feitelijk verandert de kwaliteit van de voedermiddelen in het geheel niet door de vandaag aan te nemen nieuwe richtlijn. De grenswaarden voor het eindproduct, de voedermiddelen, zijn immers dezelfde als in de bestaande richtlijn. Dat geldt ook voor dioxine. Wat hier zo kritisch wordt behandeld, verandert dus niet. Ik voeg daaraan toe dat criminele praktijken nu eenmaal crimineel zijn en blijven.
In de tweede plaats verandert er echter wel degelijk iets voor de landbouwers die de grondstoffen voor voedermiddelen immers produceren. Zij zullen voortaan aanzienlijk meer partijen grondstoffen moeten vernietigen. Wij streven echter naar een complete, serieuze en uitvoerbare regeling voor alle betrokkenen. De vraag of hetgeen nu besloten wordt - vooral wat het aspect van de voedselveiligheid en de economische aspecten betreft - wel zinvol is, leent zich uitstekend voor discussie. Ik vind het niet zinvol. Uit de gesprekken die ik heb gevoerd, heb ik echter kunnen opmaken dat ik vandaag daarmee niet namens de meerderheid van het Parlement kan spreken. Juist daarom vind ik het belangrijk hier te benadrukken dat de boeren compensatie moeten ontvangen voor de verliezen ten gevolge van de oorzaken die mevrouw Paulsen terecht heeft behandeld. Wij moeten daarvoor richtlijnen opstellen, en wij moeten erover nadenken hoe we in de WTO-onderhandelingen met deze zaken moeten omgaan en hoe wij tegenover de invoer van dergelijke producten moeten staan.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, deze richtlijn is een onderdeel van het coherente pakket maatregelen dat gepland is om alle stadia in de levensmiddelenketen ook daadwerkelijk veilig te maken. Er moet getracht worden om de veiligheid van het voedsel te verbeteren en ook om alle crises uit te sluiten die niet alleen het vertrouwen van de consument op de proef stellen, maar die uiteindelijk ook de hele landbouwsector in diskrediet brengen.
Voorzitter, de discussie over dit goede verslag van mevrouw Paulsen was op een aantal punten heel emotioneel getint, en ik denk dat we er nu, nadat die discussie gevoerd is, van uit moeten gaan dat de eisen die gesteld worden aan de veevoerindustrie weliswaar streng zijn, maar we kunnen er vervolgens voor zorgen dat door bijmengen de kwaliteit veranderd wordt.
Voorzitter, ik denk dat de consument daar niet op staat te wachten en ik heb ook het gevoel dat, daar waar de mengvoederindustrie op dit moment nog problemen maakt, het uiteindelijk de boeren zelf zijn die opdraaien voor de kosten die het schaden van het vertrouwen van de consument met zich meebrengen.
Dus Voorzitter, ik ben blij met deze regeling, want ik denk dat voedselveiligheid toch een kwestie is van kiezen en dat betekent in dit geval dat de belangen van producent en consument, van de boer en van degene die de producten koopt, hand in hand moeten gaan, en ik heb het gevoel dat de derogaties die gegeven worden in de artikelen 6 en 7, mogelijkheden geven om op bepaalde punten niet alleen soepeler maar ook strenger op te treden.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige richtlijnen houden verband met de pogingen van de Unie om het vertrouwen van de consument in de Europese levensmiddelen te herwinnen. Op die manier wil men ook het vertrouwen van de burger herwinnen in het vermogen van de Unie om maatregelen te nemen in een zaak die het leven van de burger beïnvloedt. Marit Paulsen heeft op verdienstelijke wijze een bijdrage aan dit werk geleverd door een verslag op te stellen over ongewenste stoffen in en controles op diervoeding.
Het is in de praktijk onmogelijk te eisen dat er in diervoeding helemaal geen schadelijke stoffen mogen zitten. Nu stelt men dan ook maximumhoeveelheden vast en als die worden overschreden is de betrokken partij diervoeding niet geschikt voor consumptie. De Commissie stelt tegelijkertijd voor de mogelijkheid weg te nemen om een partij diervoeding die het maximum overschrijdt te vermengen met een partij die de grenswaarde niet overschrijdt. Een dergelijke praktijk is tot nu toe in veel lidstaten gelukkig niet voorgekomen. Het voorstel van de Commissie is in dit verband welkom en duidelijk beter dan het amendement van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid dat vermenging nog steeds zou toestaan. Vermenging zal alleen leiden tot ongezonde verschijnselen bij het gebruik en de verwerking van grondstoffen. Ook de commissie stelt wat deze zaak betreft voor het voorstel van de Commissie te respecteren.
Na de voorstellen van de commissie bleef ik alleen nog verlangen naar een uitgestrekte hand in de richting van de producent. De vernietiging van een door vervuiling onbruikbaar geworden partij diervoeding moet de boer natuurlijk vergoed krijgen, zoals ook de vernietiging van dieren die besmet zijn geraakt met TSE's wordt vergoed. Een compensatie is nodig, hoewel het duidelijk is dat ook de boeren zelf een grote verantwoordelijk voor het welzijn van hun dieren dragen.
De commissie keurde ook het door ons ingediende amendement goed dat doet denken aan een verdeling in normen met aan de ene kant op de boerderij geproduceerde diervoeding en aan de andere kant commerciële diervoeding. De goede kwaliteit van de eerstgenoemde wordt bepaald door de wetgeving inzake hygiëne, terwijl de richtlijn inzake schadelijke stoffen in diervoeding het meest essentieel is voor de laatstgenoemde. Die verdeling moet ook in de toekomst worden aangehouden. Als de wetgeving op het gebied van hygiëne wat dit betreft onvolledig is, moet die worden aangepast.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het Parlement heeft vandaag drie zeer belangrijke verslagen behandeld die gevolgen hebben voor de voedselveiligheid: een verslag over onwenselijke stoffen, een verslag over inspecties op het gebied van diervoeders en tot slot een verslag omtrent het op de markt brengen van mengvoerders. Afzonderlijk en in samenhang spelen deze drie voorstellen in op de ernstige gebreken die de dioxinecrisis aan het licht heeft gebracht.
Ik begin met het verslag over onwenselijke stoffen. Ik wil graag de rapporteur, mevrouw Paulsen, de rapporteur voor advies, mevrouw Auroi, en de betrokken parlementaire commissies bedanken voor dit veelomvattende verslag. Het voorstel behelst een wijziging van de huidige wetgeving inzake onwenselijke stoffen. Het maakt deel uit van het werkprogramma van de Commissie dat door het Parlement en de Raad werd toegejuicht. Het voorstel stoelt op vier hoofdpunten: ten eerste de invoering van het principe van niet-verdunning, ten tweede het schrappen van mogelijke uitzonderingen uit hoofde van locale belangen, ten derde het opnemen van de mogelijkheid actiedrempelwaarden te bepalen die dienst kunnen doen als een vroegtijdig waarschuwingssysteem en tot slot de uitbreiding van het toepassingsgebied van de richtlijn met de vaststelling van maximumwaarden voor onwenselijke stoffen in voedseladditieven.
Dit voorstel komt de veiligheid van diervoeders ongetwijfeld ten goede. Een verbod op verdunning verlaagt de gemiddelde contaminatie van diervoerders. In elke fase van de productieketen zullen handelaren gedwongen worden systemen en praktijken toe te passen die gegarandeerd veilige voedermaterialen en -stoffen opleveren. Het betekent een stimulans om de vervuiling in de voedselketen pro-actief terug te dringen.
Ik ben dan ook bijzonder verheugd dat deze vier hoofdpunten in het verslag van de heer Paulsen onderschreven worden. De Commissie kan instemmen met veel van de op het verslag ingediende amendementen. Maar laat ik eerst ingaan op de amendementen waar de Commissie niet mee akkoord gaat. In amendement 18 wordt expliciet voorgesteld water op te nemen in de definitie van voederstof. Ik ben het er volledig mee eens dat dezelfde regels die van toepassing zijn op de kwaliteit van voederstoffen, moeten gelden voor de kwaliteit van het door dieren genuttigde water. Alhoewel de definitie water niet expliciet uitsluit, blijkt uit de communautaire wetgeving duidelijk dat water niet als voederstof wordt ingedeeld. Zo bevat de richtlijn van de Raad 96/25 van 29 april 1996 over het verkeer van voedermaterialen een niet-uitputtende lijst van de belangrijkste voerdermaterialen waar water niet op voorkomt. De Commissie kan daarom niet instemmen met dit amendement maar zal het wel als toekomstige wijziging op die richtlijn in overweging nemen.
Ten tweede kan de Commissie niet instemmen met amendement 27 waarin het Parlement een streep haalt door de mogelijkheid toelatingscriteria te bepalen voor voedermaterialen die bepaalde decontaminatieprocedures hebben ondergaan. Dit amendement schiet naar mijn mening zijn doel voorbij. In elk geval kan de Commissie niet akkoord gaan met een amendement waarin decontaminatie wordt verboden, wat niet wegneemt dat er op communautair niveau zeer strikte kwaliteitscriteria moeten worden geformuleerd voor dit soort procedures.
Amendement 33 schrapt de mogelijkheid verzendingen die niet conform zijn, uit te voeren naar het land van herkomst. De Commissie kan dit amendement niet aanvaarden. Deze mogelijkheid tot wederuitvoer moet blijven bestaan. De Commissie is echter wel bereid het probleem van het Parlement te ondervangen door een extra bepaling op te nemen die wederuitvoer pas mogelijk maakt nadat de bevoegde instantie van het land van herkomst op de hoogte is gebracht en borg staat voor een veilige afhandeling.
Tot slot kan de Commissie niet akkoord gaan met amendementen 35, 36 en 37, ter wijziging van de maximale grenswaarden voor cadmium, kwik, looddioxine en PCB' s in bepaalde voerderstoffen. Amendementen op de bijlagen moeten nu eenmaal gebaseerd zijn op wetenschappelijke risicoanalyses en kunnen slechts door de Commissie worden doorgevoerd volgens de comitéprocedure. Wat de PCB' s aangaat kan ik zeggen dat het desbetreffende wetenschappelijk comité hier momenteel onderzoek naar doet.
Naar verwachting brengt dit comité in oktober verslag uit, hetgeen betekent dat wij ons dan kunnen beraden over verdere stappen binnen het kader van de comitologie.
De herziening van de huidige bepaling voor cadmium en kwik zijn voor de Commissie een prioriteit. De Commissie zal het wetenschappelijk Comité voor Diervoeding vragen om een wetenschappelijke risicoanalyse voor deze zware metalen. Voor dioxines en PCB' s is dit al gebeurd en zoals gezegd kunnen de resultaten daarvan in oktober verwacht worden.
De Commissie zal op basis van deze wetenschappelijke risicoanalyses voorstellen doen aan de lidstaten om de aanwezigheid van deze zware metalen in voederstoffen aan banden te leggen. Het Europees Parlement zal uiteraard volledig op de hoogte worden gehouden.
Het is sowieso wenselijk de bepalingen van de bijlagen periodiek te toetsen aan de nieuwe wetenschappelijke en technologische inzichten. Amendement 38 is onaanvaardbaar aangezien het buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn valt. De amendementen 39 en 40, waarin de mogelijkheid van een actiedrempel wordt geschrapt, zijn evenmin acceptabel. Deze actiedrempels dienen als een vroegtijdig waarschuwingssysteem dat de bevoegde autoriteiten en de handelaren in staat stelt verdere contaminatie van de voedselketen actief te beletten door de bron te identificeren en zo herhaling in de toekomst te voorkomen.
De Commissie kan evenmin akkoord gaan met de amendementen 41, 42, 43 en 44, waarin verdunning van gecontamineerde voedermaterialen onder bepaalde voorwaarden opnieuw wordt toegestaan. Ik heb uit de woorden van mevrouw Klaß begrepen dat deze amendementen worden ingetrokken. Dat verheugd mij aangezien zij haaks staan op het voornaamste principe van dit Commissievoorstel, namelijk het totale verbod op verdunning van vervuilde voedermaterialen. Ter bescherming van de volksgezondheid is het belangrijk dat de vervuilingsgraad van voeders en van de voedselketen de laagst haalbare is. Verdunning leidt niet tot het gewenste resultaat.
Ik weet echter dat er ook bij de Raad bezwaren bestaan tegen een totaalverbod op verdunning maar ik ben ervan overtuigd dat wij via een redelijk compromis kunnen voorkomen dat voederstoffen als dumpplaatsen voor contaminanten fungeren.
Op de opmerkingen van mijnheer Whitehead met betrekking tot de tweede lezing zullen wij te zijner tijd reageren.
Na deze uitvoerige toelichting op de afwijzing van de Commissie van de amendementen 18, 27, 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43 en 44, verheugt het mij u te kunnen meedelen dat de Commissie instemt met de amendementen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 34 en 45. Deze amendementen betekenen een belangrijke verduidelijking van het Commissievoorstel alhoewel in bepaalde gevallen, en ik denk dan met name aan de amendementen 3, 4, 30, 34 en 45, de tekst nog verbeterd kan worden.
De Commissie gaat wat amendement 20 betreft in principe akkoord met een definitie van verzending maar zij beraadt zich nog over de exacte omschrijving van het begrip en over de noodzaak andere definities op te nemen.
Tot slot wil ik mevrouw Paulsen nogmaals bedanken voor dit uitstekende verslag dat de Commissie grotendeels onderschrijft.
Dan wil ik nu ingaan op het tweede belangrijke voorstel van vandaag dat verstrekkende gevolgen heeft voor de voedselveiligheid. Opnieuw spreek ik mijn dank uit aan het adres van mevrouw Paulsen en mevrouw Auroi voor de in hun verslag verwoorde steun aan het Commissievoorstel over de controle op diervoeding.
Dit voorstel is de follow-up van één van mijn eerste pogingen de voedselveiligheid op een hoger plan te tillen. Het behelst een systeem van informatie-uitwisseling op het gebied van diervoeding, met een specifieke verwijzing naar een vroegtijdig waarschuwingssysteem, en een juridisch kader dat vrijwaringsmaatregelen mogelijk maakt voor binnen de gemeenschap geproduceerde producten en tegelijkertijd de lidstaten verplicht tot het opstellen van rampenplannen voor eventuele voedselcrises.
Met voldoening stel ik vast dat uit de ter goedkeuring van de plenaire vergadering ingediende amendementen blijkt dat er in het Parlement steun bestaat voor het Commissievoorstel.
Namens de Commissie kan ik de amendementen 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 18, 23, 25 en 26 aannemen omdat zij meer duidelijkheid en openheid bieden. De Commissie kan niet instemmen met de amendementen 2, 14, 17 - in het bijzonder de eerste zin - en 19 met betrekking tot het schrappen van het adjectief "ernstig" bij "ernstig risico" . Wij moeten consistent blijven met ons algemene beleid zoals bepaald in de richtlijn Algemene Veiligheid Producten. Niet bij elk risico is, met andere woorden, een communautair ingrijpen noodzakelijk.
De Commissie kan niet akkoord gaan met de huidige formulering van de amendementen 5 en 22 over het vroegtijdig waarschuwingssysteem. De Commissie stemt in met de toevoeging in amendement 5 van een verwijzing naar de veranderingen in het huidige vroegtijdige waarschuwingssysteem. Ik citeer "na bepaalde wijzingen" . Dat moet volstaan, gelet op onze toezegging om in het nieuwe voorstel inzake de voedselautoriteit een vroegtijdig waarschuwingssysteem op te zetten voor de gehele voeder- en voedingsketen.
In principe ben ik niet tegen de amendementen 15, 16 en 20 - laatste lid - met betrekking tot het vervangen van "decontaminatie" door "het product onschadelijk maken" . Wij zullen echter wel de formulering aanpassen.
Wat amendement 17 betreft onderschrijf ik het beginsel dat het gebruik van gevaarlijke producten verboden moet worden en dat deze producten uit de handel moeten worden genomen. Het amendement moet anders geformuleerd worden om duidelijk te maken dat dit valt onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Amendement 21, tweede gedachtestreepje, (a), aanvaarden wij niet aangezien er sprake is van begripsverwarring: "kruis-vervuiling" is de te gebruiken term. Amendement 24, ietwat anders geformuleerd, kunnen wij aanvaarden omdat het duidelijk maakt dat de term "onaangekondigd" in verband met eventuele onaangekondigde inspecties door de Commissie, alleen verwijst naar de handelaren en niet naar de bevoegde autoriteiten.
Tot slot kunnen wij niet akkoord gaan met amendement 27 dat tot doel heeft in de consideransen een verwijzing op te nemen naar de burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid in geval van schade of verlies. Het is overbodig. In de basisrichtlijn 95/53 wordt in artikel 19 al bepaald dat boetes in geval van overtreding passend zullen zijn en als afschrikmiddel zullen werken. Vermeld wordt ook dat indien een rechtbank vonnis wijst, de burgerlijke en/of strafrechtelijke aansprakelijkheid van toepassing is.
Dat betekent dat de Commissie volledig instemt met 15 van de 27 amendementen. Ik ben de rapporteurs en de geachte leden van de betrokken commissies zeer erkentelijk voor hun welwillende houding ten opzichte van dit Commissievoorstel. Ik hoop dat onze samenwerking op dezelfde wijze vrucht zal afwerpen wanneer dit voorstel in de tweede fase wordt behandeld.

Handel in mengvoeders
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0233/2000) van de heer Graefe zu Baringdorf, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 79/373/EEG betreffende de handel in mengvoeders (COM(1999) 744 - C5-0020/2000 - 2000/0015(COD) (COM(1999).
Mijnheer Graefe zu Baringdorf gaat uw gang.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de commissaris, achter deze richtlijn over de handel in mengvoeders gaat in wezen een oud probleem schuil, namelijk de kwestie van de open vermelding. Het geeft mij persoonlijk voldoening dat ik rapporteur mag zijn van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, aangezien dit probleem ons al tientallen jaren bezighoudt. Zoals de heer Böge weet, hebben wij die discussie ook in onze tijd in de Duitse vereniging van plattelandsjongeren gevoerd, omdat die open vermelding al eens eerder was gebruikt. Ze werd in het belang van de voederindustrie echter afgeschaft. Met de computer werd steeds bepaald hoe het goedkoopste mengvoeder kon worden samengesteld, en om ervoor te zorgen dat de consumenten - de boeren en boerinnen, in dit geval - zich niet aan de voortdurend wisselende samenstelling zouden ergeren, beperkte men de vermelding tot de grondstoffen: koolhydraten, eiwit en vet. De chemische samenstelling van het mengvoeder was daarmee zeker gegarandeerd. De computer rekende dat wel uit, maar het was niet langer duidelijk uit welke ingrediënten het product was samengesteld. Wij hebben altijd openheid geëist. Dan kwam men met de gekste argumenten: het zou niet zijn na te gaan, het zou te moeilijk zijn, het zou neerkomen op concurrentievervalsing, alle argumenten die we hier vandaag ook weer hebben gehoord.
Wij hebben toen in de enquêtecommissie over BSE voor de eerste keer geëist, en ik citeer de aanbeveling van de tijdelijke enquêtecommissie van 6 februari 1997, dat "op het etiket van diervoedermiddelen een waarheidsgetrouwe vermelding van de fabrikant moet staan, die duidelijk uitsluitsel over de samenstelling en de herkomst van de ingrediënten en aanwijzingen voor het gebruik geeft". Zo dachten wij erover, maar dit werd door de Commissie niet overgenomen. In de follow-upcommissie BSE hebben wij het nog eens geprobeerd, tot de Commissie in 1998 beweerde dat de open vermelding al bestond. Het BSE-schandaal was niet voldoende om de belangen van de mengvoederindustrie naar het tweede plan te verdringen. Toen kwam daar het dioxineschandaal nog overheen, en het kwam goed uit dat de commissarissen zich toen aan het Parlement moesten voorstellen. U herinnert zich dat nog wel, mijnheer Byrne. Degenen die voor u en de andere commissarissen de concepten over dit onderwerp schreven, waren toen zo verstandig daarin te zetten dat u ook voor de open vermelding was. Daar hebben we direct over doorgevraagd. Wij vroegen: meent u dat echt? Ja, u meende het echt, en nu ligt dit voorstel op tafel, en dat beantwoordt helemaal aan onze verwachtingen. Wij hebben geen amendementen ingediend. Ik wil hier ook de rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, mevrouw Roth-Behrendt, bedanken. Wij hebben in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling de kern van haar amendementen overgenomen, maar in wezen is het voorstel van de Commissie in orde en zullen wij het zo steunen.
De mengvoederindustrie heeft inmiddels alweer geprobeerd via de Raad invloed uit te oefenen om de open vermelding te laten vallen. Ik ga ervan uit dat die poging deze keer geen succes zal hebben. Het staat als een paal boven water dat het samenvatten van ingrediënten in categorieën is afgeschaft. Dat was het kwalijkste element van de tot dusverre geldende regeling. Onder de noemer "vetten" konden bijvoorbeeld allerlei soorten vetten worden samengevat, zodat in het geheel niet duidelijk was waar die vetten vandaar kwamen. Hetzelfde gold voor eiwit. In de enquêtecommissie BSE hadden wij er altijd al kritiek op dat eiwit - dat kennelijk van dierlijke herkomst was, diermeel dus - in mengvoeders werd verwerkt, niet om aan genoeg eiwitten te komen, maar om het product goedkoper te maken en de totale hoeveelheid voedingsstoffen op te vijzelen, en wel liefst zo goedkoop mogelijk. De resultaten daarvan zijn bekend.
Mijnheer de commissaris, wij zijn zeer tevreden! Dit verslag en deze wetgevingsprocedure vinden plaats in het kader van de medebeslissing. Ik hoop dat wij het met de Raad eens kunnen worden en dat het eindresultaat dan ook zijn beslag krijgt in de vorm van het gemeenschappelijk voorstel dat u namens de Commissie en met onze aanvullingen heeft ingediend. Dan kunnen we zeggen: ja, het heeft tientallen jaren geduurd, maar de open vermelding is nu wettelijk vereist in de Europese Unie. Dat schenkt mij bijzonder veel voldoening!

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij bijzonder veel plezier dat ik in dit Parlement altijd weer iets kan leren. Nu heb ik bijvoorbeeld geleerd dat de open vermelding al bestond toen mijn gewaardeerde collega's Graefe zu Baringdorf en Böge nog samen in de Duitse plattelandsjeugd zaten, eergisteren bij wijze van spreken. Dat maakt deze ochtend voor mij al de moeite waard.
De heer Graefe zu Baringdorf heeft als rapporteur van zijn commissie, die tenslotte toch nog de commissie ten principale is geworden, erop gewezen dat wij lang op deze open vermelding hebben aangedrongen en dat wij deze eis na de BSE-crisis nog krachtiger aan de Commissie hebben gesteld. De rapporteur heeft de Commissie ook terecht geprezen omdat zij haar taak tamelijk vlot heeft vervuld. De Commissie heeft een keurig voorstel ingediend, en ik ben ervan overtuigd dat wij het in het Parlement in voldoende mate eens kunnen worden over de weinige amendementen waarmee wij de Raad van repliek kunnen dienen.
Ik begrijp absoluut niet hoe de mengvoederproducenten, die veel parlementsleden hebben benaderd, kunnen geloven dat hun verzet tegen een open vermelding iets uithaalt. Het levert hun niets op. Wij moeten serieus beginnen het verloren vertrouwen van de burgers te herwinnen. Dat zeggen alle leden in hun toespraken, hier of thuis. Daar komt echter heel wat bij kijken: de open vermelding bijvoorbeeld. Deze houdt in dat de ingrediënten niet alleen per categorie of onder een verzamelnaam worden vermeld met het overeenkomstige percentage, maar met naam en toenaam. Er mag geen "zetmeel, vetten of eiwit" staan, er moet worden aangegeven welke eiwitten en vetten erin zitten. Dat heeft de heer Graefe zu Baringdorf duidelijk gezegd.
Er is echter nog meer nodig, en daarom hebben zowel de Landbouwcommissie als de Milieucommissie er nog eens als soort Tibetaanse gebedsmolen op gewezen dat we een positieve lijst nodig hebben. Er moet een positieve lijst van toegestane additieven en ingrediënten van voedermiddelen komen. De Commissie heeft toegezegd daaraan te zullen werken, maar heeft ook aangekondigd dat die lijst niet vandaag of morgen af zal zijn. Dat verwachten wij ook niet. Wij verwachten echter wel dat de Commissie regelmatig tussentijdse verslagen uit zal brengen en een bepaald tijdpad volgt. Het mag namelijk niet gebeuren dat we binnenkort weer in de situatie terechtkomen waarin de Commissie de lidstaten moet aanschrijven om vast te stellen hoe de richtlijn over zuiveringsslib wordt geïnterpreteerd. Dat gaat niet. Wij moeten daarom een duidelijke en ondubbelzinnige positieve lijst hebben. Daar hebben zowel de Landbouwcommissie als de Milieucommissie nog eens op gewezen. Dat brengt natuurlijk een flinke controle-inspanning met zich mee, en daarom hebben onze beide commissies erop gewezen dat op de producenten een zekere bewijslast rust. In geval van controle moeten zij de precieze samenstelling van hun mengvoeders kunnen aantonen. Zo wordt een deel van de bewijslast omgekeerd en wordt de controletaak van de lidstaten zo veel mogelijk verlicht. Het is immers niet de bedoeling dat we nu fanatiek gaan controleren en overal inspecteurs naartoe sturen. Want als wij dit doen, als wij dit snel kunnen omzetten en de medebeslissingsprocedure snel doorlopen, hebben we ongetwijfeld al veel gewonnen. Ik ben er zeker van dat we dan heel sterk en eensgezind tegenover de Raad zullen staan.

Mayer, Xaver
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, een Duits spreekwoord zegt "als iets lang duurt, komt er misschien iets goeds uit de bus". De heer Graefe zu Baringdorf heeft dat duidelijk gemaakt. Wij debatteren, stemmen en beslissen deze week over belangrijke zaken in verband met de uitbreiding en de institutionele hervorming. Er zijn echter nog andere kwesties die de bevolking met belangstelling volgt en ten aanzien waarvan een zekere beweging is waar te nemen onder de bevolking.
De laatste jaren is de aandacht voor voeding aanzienlijk toegenomen. Men is veel gevoeliger geworden met betrekking tot levensmiddelen, en dat geldt natuurlijk ook voor diervoeders. Wie aan BSE of dioxine denkt, weet wat ik bedoel. Dat is ook uit de behandeling van het verslag-Paulsen duidelijk gebleken. Deze gevoeligheid strekt zich mede uit tot de handel in voedermiddelen, en ik denk dat men nog voorzichtiger wordt wanneer voedermiddelen worden gemengd om mengvoeders of speciale voeding, function food, te maken.
Men verwacht dan meer gedetailleerde informatie op het etiket aan te treffen. De controleerbaarheid moet belangrijker worden. De verplichte open vermelding is noodzakelijk, en er moet naar een zo groot mogelijke transparantie van de gehele keten worden gestreefd. Ik denk dat dankzij die transparantie uiteindelijk ook de concurrentie zal toenemen, waardoor de producenten waarschijnlijk beter hun best zullen doen om zo goed mogelijke mengvoeders te maken.
De boeren moeten gewoon preciezer weten wat er allemaal in die mengvoedermiddelen zit, en in welke hoeveelheden. Zeker als zij daarom vragen, moeten hun ook de overeenkomstige percentages worden meegedeeld. Als kopers is dat hun goed recht, en ook de consument heeft daar recht op. De voedselveiligheidsaspecten en de traceerbaarheid zijn natuurlijk net zo belangrijk. Rundvlees staat immers ook in de belangstelling. Dat is in het voorstel in ieder geval goed geregeld. De amendementen maken het voorstel nog beter. De PPE-Fractie gaat akkoord met de amendementen 1 tot en met 5, maar kan amendement 6 niet steunen. De kwestie van het genetisch gemodificeerde graan moet elders worden geregeld.
Wij stemmen zowel in met het gewijzigde verslag van de heer Graefe zu Baringdorf als met de wetgevingsresolutie. Hartelijk dank aan de rapporteur, de heer Graefe zu Baringdorf, en waardering ook voor mevrouw Roth-Behrendt. Standvastig optreden blijft echter noodzakelijk.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het kan ook in de toekomst nog gebeuren dat verontreinigde voedermiddelen in diervoeders terechtkomen. Dat is althans niet uit te sluiten. Het debat van vandaag draait echter niet om de vraag of dat nu doelbewust, dus op criminele wijze, of onopzettelijk gebeurt. Het is echter wel van wezenlijk belang om te weten welke verontreinigde voedermiddelen in het voeder terecht zijn gekomen, en in welke hoeveelheden. Het voldoet naar onze mening niet om de ingrediënten slechts samengevat per categorie en naar afnemend gewichtsaandeel te rangschikken.
Dat rechtvaardigt de eis dat een complete vermelding van al de in mengvoeders verwerkte voedermiddelen en de bijbehorende hoeveelheden wettelijk verplicht moet worden gesteld. De sociaal-democratische fractie deelt de conclusies van de rapporteur over de open vermelding van voedermiddelen. De verplichte open vermelding moet een onderdeel van een veelomvattend veiligheidssysteem voor de productie van voedermiddelen worden.
Veevoeder is nu eenmaal de belangrijkste factor in de vleesproductie. Tekortkomingen in het veiligheids- en controlesysteem vergroten de kans op nog meer voedselschandalen, en leiden er uiteindelijk toe dat consumenten hun vertrouwen in vleesproducten verliezen. In laatste instantie is het altijd de boer die het gelag betaalt. Hij moet dan ook niet uitsluitend van de informatie van de voederindustrie afhankelijk zijn, maar aan de hand van de vermelding kunnen nagaan welke voedermiddelen het voer bevat, en in welke hoeveelheden. Wij denken dat volledige transparantie voor de boer een noodzaak is.
Tot slot wil ik zowel de rapporteur, de heer Graefe zu Baringdorf, als mevrouw Roth-Behrendt van harte voor hun verslagen bedanken. Ik hoop dat de Raad in deze kwestie een constructieve houding zal innemen, zodat wij een transparante regeling voor de vermelding van voedermiddelen kunnen treffen.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik ga er namens mijn fractie vanuit dat het Europees Parlement het verslag over het voorstel voor een richtlijn betreffende de handel in mengvoeders zal aannemen. Ik verwacht echter wel dat de Commissie aan de hand van een strak tijdschema de nodige maatregelen zal nemen om de toepassing in de lidstaten te garanderen. De uitgangssituatie voor een open vermelding, dat wil zeggen, een volledige vermelding van de bestanddelen van de voedermiddelen, is in de lidstaten op sterk uiteenlopende wijze geregeld. De normen zijn nauwelijks vergelijkbaar, laat staan overdraagbaar.
Het is om verschillende redenen van belang dat voedermiddelen in de lange keten van mengvoederproducenten kunnen worden getraceerd. Het BSE-schandaal was daar het kwalijkste en bekendste voorbeeld van. De boeren lijden daar nog altijd onder, omdat de consumentenbescherming op een uitermate misdadige manier is geschonden. Zoals we zien, kost het jaren om dat recht te zetten. Ik ben er uitdrukkelijk voor om bij de toepassing van de talrijke noodzakelijke regels inzake de controle en het toezicht op voedermiddelen de transparantie voor de consument voorop te stellen.
De Commissie kan bij de uitwerking van het verslag bewijzen dat transparantie geen moderne uitdrukking voor bureaucratische procedures is. Dat gevaar doet zich voor, omdat de rechtsregels voor de waarborging van de voedselveiligheid de hele kringloop bodem-planten-dier horen te omvatten. Het is niet voor iedereen gemakkelijk uit het verslag op te maken wat of wie hiermee gediend is. Ik wil tenslotte beklemtonen dat, net als bij de etikettering van rundvlees, het verslag uiteindelijk meer naar de kant van de consument neigt dan naar die van de producenten. Op den duur zal dat vanwege de overschotten die in de Europese Unie worden geproduceerd een veilige keus blijken te zijn, en een die bovendien wat oplevert.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, na het vraagstuk betreffende de samenstelling van diervoeder, dat niet langer kwik, lood, arsenicum en DDT dient te bevatten, buigen we ons nu over het vraagstuk van de commercialisering van deze voeding. Aanleiding hiertoe vormt uiteraard het drama van de BSE-crisis, dat zich voltrok als een verhaal uit een roman met meerdere hoofdstukken. Zo was er het hoofdstuk over de enquêtecommissie van 1997 met de heer Böge als hoofdrolspeler, het hoofdstuk over het embargo op Brits vlees, het hoofdstuk over de etikettering van vlees, en nu dan het hoofdstuk over de etikettering van diervoeder. Uiteraard heeft de boer het recht te weten wat zijn koeien eten en dient hij te weten of hij zijn varkens dioxinerijke aftapolie uit auto' s voert.
Voedermiddelen dienen derhalve te worden voorzien van een etiket waarop de precieze samenstelling staat weergegeven. Dat is op zich eenvoudig, maar er wordt al meer dan tien jaar om de hete brij heen gedraaid. Er bestaan overigens wel etiketten die de halve waarheid verkondigen. Zo staat er bijvoorbeeld wel op wat het vetgehalte is, maar niet of het om visolie, plantaardige olie, talg of vet gaat. Onze rapporteur geeft terecht aan dat we er goed aan doen om door middel van een ingrediëntenlijst op het etiket duidelijk aan te geven wat er in het product zit. Er wordt ons echter gezegd dat het intellectueel eigendom van de formules van de fabrikanten beschermd dient te worden, dat controle moeilijk te realiseren is, dat de voedingswaarden en grondstoffen reeds op het etiket staan aangegeven en dat het product van samenstelling kan wisselen al naargelang de markt waarop het verkocht wordt. Kortom, men heeft getracht tijd te rekken.
Vandaag wordt hier een goede oplossing voorgesteld, ook al wordt het op basis van GGO' s gefabriceerde diervoeder, zoals het meel van sojabonen, hier buiten beschouwing gelaten. Voorts wordt er niets gezegd over de mate waarin de fabrikanten aansprakelijk kunnen worden gesteld. Met name in Groot-Brittannië waren zij immers als eerste verantwoordelijk voor de problemen. We kunnen ons dan wel tevreden tonen, maar laten we niet vergeten dat het tien jaar geduurd heeft en er 80 doden zijn gevallen alvorens er vandaag maatregelen konden worden getroffen. Wellicht zullen we over twee jaar een zoönose ontdekken en zal er zich op het gebied van de volksgezondheid een ramp voltrekken.
Ik weet niet, mijnheer Byrne, of de leden van de Europese Commissie het risico lopen de ziekte van Creutzfeldt-Jacob op te lopen. Ik ben er echter wel van overtuigd dat u, gezien uw trage werktempo, niet aan een hartaanval zal komen te overlijden, en daar ben ik blij om.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen moet ik zeggen dat dit voorstel van de Commissie bijzonder gelegen komt. Bovendien beantwoordt het aan een aloude wens van het Europees Parlement. Wij hebben immers vroeger reeds verzocht de bestaande wetgeving betreffende de handel in mengvoeders te herzien, met name in 1997 en in 1999. Iedereen onderschrijft de noodzaak van een verplichte etikettering die duidelijkheid schept in de verschillende ingrediënten en aard van de mengvoeders.
Het ligt uiteraard niet in onze bedoeling voor onnodige complicaties te zorgen en te eisen dat de etiketten nutteloze details vermelden. Wij pleiten er echter wel voor dat alle onontbeerlijke gegevens aanwezig zijn, onder meer een expliciete, open vermelding met strikte aangifte van het percentage en soort bestanddelen. Zoals u weet, zijn deze maatregelen van fundamenteel belang om het vertrouwen van de consument te winnen. Er heerst momenteel namelijk enorm wantrouwen, vooral ten aanzien van intensieve productieprocessen, niet alleen in de vleessector maar ook in de piscicultuur. De invoering van een duidelijke, transparante en verantwoorde etikettering zal de consument opnieuw vertrouwen inboezemen. Dit vraagstuk werd overigens reeds tijdens het Portugese voorzitterschap van de Europese Unie besproken. Onze conclusie luidt dat de Raad in dit opzicht helaas ernstig tekortschiet en niet de nodige moed weet op te brengen. Het is duidelijk dat de ministers maar bitter weinig lering uit het verleden hebben getrokken.
De Commissie en de Raad moeten ijveren voor toepassing van deze regelgeving op wereldniveau, met name in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, er zijn te veel schandalen geweest die het vertrouwen van burgers en consumenten aan het wankelen hebben gebracht. Wij hebben in het belang van zowel de boeren als de consumenten duidelijke en transparante regels voor diervoeding nodig, maar het zij gezegd dat de boeren altijd als eerste schade lijden wanneer zich op dit gebied misstanden voordoen. Wat de richtlijn inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding betreft, wil ik in de eerste plaats op het volgende wijzen. Wij hebben op dit terrein een oplossing nodig die praktisch beter uitvoerbaar is en die de belangen van producenten en consumenten met elkaar in evenwicht brengt. Wij moeten voor realistische voorwaarden zorgen. Schadelijke stoffen, die de gezondheid van mens en dier benadelen, zijn onaanvaardbaar. U weet dat ik uit een lidstaat kom waar strenge regels gelden, die hun nut bewezen hebben en waar ik volledig achter sta.
Wat de controle van voedermiddelen betreft, wil ik echter opmerken dat het niet zozeer aan Europese voorwaarden schort als wel aan de concrete omzetting daarvan in de lidstaten. Het doordrijven van een pan-Europees informatiesysteem voor crises op levensmiddelengebied en een geharmoniseerde gegevensuitwisseling over de controle en de veiligheid van voedermiddelen zijn zaken die ik ten zeerste verwelkom. Ik sta echter wat kritischer tegenover de beschermingsclausule die de Commissie het recht geeft maatregelen te nemen zonder ruggespraak te houden met de lidstaten.
Tenslotte wil ik op een bevoegdheidsconflict tussen de Landbouwcommissie en de Milieucommissie wijzen. Ik denk dat de vakkennis en het beoordelingsvermogen van de leden van de Landbouwcommissie op landbouwgebied, en daarmee ook op het gebied van de diervoeding, buiten kijf staan. Dat is van belang bij het vinden van een praktijkgerichte en uitvoerbare oplossing die door de betrokken boeren en consumenten dient te worden uitgevoerd en begrepen. Bij de behandeling van onderwerpen als voedermiddelen zou de Landbouwcommissie dan ook echt de commissie ten principale moeten zijn. Waarmee wij boeren ons vee voeren, is voor ons net zo belangrijk als later voor de consument.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik de rapporteur danken voor zijn inzet. Ik wens tevens mijn waardering uit te spreken voor de belangrijke bijdrage van de instellingen aan de bescherming van de diergezondheid en dus indirect ook aan de bescherming van de volksgezondheid. Het onderhavige voorstel maakt deel uit van de wetgeving die de in het Witboek inzake voedselveiligheid aangekondigde regelgeving voor diervoeding moet aanscherpen.
Het Parlement sluit zich derhalve aan bij de eis van de Commissie om een verplichte etikettering in te voeren die de samenstelling - uitgedrukt in gewichtspercentage zoals de heer Cunha zonet heeft gezegd - de aanwezige hoeveelheid en de oorsprong van de in het voeder vervatte ingrediënten aangeeft, in plaats van zich te beperken tot de algemene vermelding van categorieën ingrediënten, bijvoorbeeld proteïnen, oliën en vetten. Deze laatste methode ligt immers mede ten grondslag aan de BSE-crisis en het dioxineschandaal.
Wij moeten voortaan van de producenten eisen dat zij bewijzen voor de samenstelling van de voedermiddelen overleggen. Bovendien moeten wij een uitputtende, actuele lijst van toegelaten ingrediënten opstellen en scherpe controles uitoefenen opdat verdachte stoffen onmiddellijk uit de handel kunnen worden genomen.
Het verheugt mij dat dit hoofdstuk eindelijk wordt afgerond en dat de oplossing nabij is.

Maat
Voorzitter, het voorstel dat voor ons ligt en de reactie daarop van de rapporteur is een stap in de goede richting, maar het verhult tegelijkertijd de zwakke structuur in de Europese controle niet. Maar laten wij met het positieve beginnen.
Wat de Commissie heeft voorgesteld om duidelijker transparantie te geven van wat op het etiket staat, wat in voer zit, zodat iedereen kan weten waar hij over beschikt, is een stap in de goede richting. Het is ook wat wij willen, namelijk vertrouwen tussen de producent en de consument. De aanscherping die de rapporteur heeft gegeven in zijn verslag om onder andere te komen tot een uitputtende lijst van producten, waartoe hij de Commissie oproept, is een interessant voorstel en zal versterking van dit beleid betekenen.
Het beschikbaar hebben van exacte gegevens is een tweede stap daarin en is ook noodzakelijk. Maar het is jammer dat wij eigenlijk nog niet een stap verder gaan om ook ten aanzien van energie en voederwaren bepaalde verplichtingen vast te stellen voor de etikettering. Tot zover het positieve gedeelte.
Blijft over dat degene die knoeit met veevoer ook in de toekomst niet op het etiket zal zetten dat er dioxine in zit of dat er stoffen in zitten die geen goede bewerking hebben ondergaan. Dat betekent dat in Europa het beleid voor de controle, maar ook de strafmaat, en dat betekent dat wie met veevoer of met voedsel knoeit een misdaad pleegt, wel degelijk nog veel verder versterkt kan worden. Je zou kunnen zeggen dat papier geduldig is, maar uiteindelijk zal de kracht ook moeten liggen in de controle en de strafmaat wanneer men niet aan de regels voldoet.
Tenslotte constateer ik dat Europa met deze regelgeving wellicht verder gaat dan vele andere werelddelen. In Europa wordt veel veevoer geïmporteerd, onder andere uit ontwikkelingslanden, en het is de vraag hoe wij onze regelgeving in WTO-verband aan de orde kunnen stellen en hoe wij dit probleem op een adequate manier kunnen oplossen, want het leidt wel degelijk ook tot kostprijsverschil met andere werelddelen, en daar zal ook binnen de Commissie en in de toekomstige discussie met de Raad aandacht aan moeten worden gegeven.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik zie de onderhavige aanpassing van de richtlijn betreffende de handel in mengvoeders als een welkome stap op een lange weg in de goede richting. De doestellingen zijn duidelijk en onomstreden.
Ten eerste willen men volledige traceerbaarheid van de voedingsmiddelen tot aan de oorsprong, met een zo groot mogelijke transparantie; ten tweede wil men het vertrouwen van de consumenten in de Europese levensmiddelen terugwinnen na de BSE-crisis en het dioxineschandaal. De omkering van de bewijslast die in amendement 4 wordt voorgesteld, lijkt mij gelet op de zojuist genoemde doelen absoluut noodzakelijk. De levensmiddelenindustrie heeft de nodige informatie bij de hand. Voor buitenstaanders kan het verkrijgen van die informatie echter een onoverkomelijke barrière zijn.
Dit voorstel is het begin van een reeks initiatieven die op het Witboek over voedselveiligheid berusten. Het begin is daarmee gemaakt. De Unie mag echter beslist niet op haar lauweren rusten. Wij hebben nog een lange weg te gaan.

Byrne
Ik wil de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en hun rapporteurs, mijnheer Graefe zu Baringdorf en mevrouw Roth-Behrendt, bedanken voor het feit dat zij het Commissievoorstel bestudeerd en becommentarieerd hebben. Verder ook mijn dank aan de leden van het Parlement die zich vanochtend gunstig hebben uitgelaten over deze voorstellen. Dat doet mij plezier.
Zoals ook valt te lezen in het verslag van deze twee commissies is dit voorstel geëntameerd door het Europees Parlement met als doel de traceerbaarheid en de informatieverschaffing inzake mengvoederstoffen via etikettering te verbeteren. Niet alle betrokken partijen zijn onverdeeld gelukkig met het Commissievoorstel. In de Raad is een overgrote meerderheid van lidstaten gekant tegen de verplichting om systematisch op etiketten aan te geven wat de exacte samenstelling is van mengvoederstoffen voor productievee.
In een eventueel te bereiken compromis zou de veehouders in ieder geval de mogelijkheid moeten worden geboden elke door hen gewenste informatie te verkrijgen omtrent de door hen gebruikte voederstoffen. Hier bestaat, naar mijn mening, een legitiem recht op informatie waaraan voldaan moet worden.
Dan behandel ik nu de amendementen. De Commissie kan instemmen met de amendementen 1, 3, 4 en 5 aangezien deze een verbetering van het Commissievoorstel betekenen. De Commissie kan echter niet akkoord gaan met amendement 2 waarin de Commissie wordt verzocht onmiddellijk een uitputtende lijst op te stellen van de materialen die in diervoerders gebruikt mogen worden. De Commissie is overtuigd van het nut van een dergelijke lijst. Ik zou in dit verband willen verwijzen naar het Witboek voor Voedselveiligheid waarin het volgende wordt bepaald: "Er dient een duidelijke omschrijving te komen van de ingrediënten die wel of niet gebruikt mogen worden in de diervoederproductie, met inbegrip van de bijproducten van dierlijke oorsprong" . Een positieve lijst van voederingrediënten zou inderdaad de beste uitweg zijn. De tekst vervolgt echter: "Het betreft hier een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Op korte termijn dient de huidige negatieve lijst snel uitgebreid te worden terwijl de Commissie zich op middellange termijn zal toeleggen op de opstelling van een positieve lijst."
Het is in termen van tijd ondenkbaar dat vóór het einde van 2002 een voorstel wordt gedaan voor een positieve ingrediëntenlijst. De huidige niet-uitputtende lijst van voederingrediënten kan op basis van het amendement van 1996/25 worden omgezet in een uitputtende positieve lijst. Artikel 152 bepaalt dat dit kan geschieden aan de hand van de medebeslissingsprocedure. Het actualiseren van die lijst verloopt dan via de comitologie.
Ik hoop dat het Parlement begrijpt dat de Commissie geen beloftes kan doen die zij redelijkerwijs niet kan inlossen. Tot besluit wil ik zeggen dat amendement 6 niet aanvaardbaar is aangezien het buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn valt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 10.55 uur onderbroken en om 11.00 uur hervat)

Varela Suanzes-Carpegna
Mevrouw de Voorzitter, tot mijn spijt moet ik u en de leden van dit Parlement meedelen dat zich op zee een nieuwe tragedie heeft voorgedaan.
Enkele dagen geleden is het uit Bretagne afkomstige Franse schip An Oriant vergaan. Acht bemanningsleden zijn daarbij om het leven gekomen. Gisteren heeft de onder Britse vlag varende vissersboot Arosa schipbreuk geleden. Hij viste net zoals de An Oriant in Ierse wateren. De bemanning bestond voornamelijk uit Spaanse vissers.
De balans is uitermate tragisch, mevrouw de Voorzitter. Van de dertien bemanningsleden is er slechts één overlevende. Er zijn vijf lijken gevonden en de rest is vermist.
Mevrouw de Voorzitter, ik zou u dan ook namens mijn collega's van de Commissie visserij en op persoonlijke titel willen verzoeken de condoléances van het Parlement te betuigen aan de familieleden van de slachtoffers en de lokale overheden van Bretagne en Marín, Galicië, aangezien het merendeel van de slachtoffers uit deze regio's afkomstig is.
Verder wens ik hier te onderstrepen dat de door mij voorgezeten Commissie visserij van het Europees Parlement - dit voorzitterschap betekent voor mij overigens een grote eer en verantwoordelijkheid - deze ongevallen op zee bijzonder ter harte neemt. Bewijs hiervan is dat wij momenteel werken aan een bijzonder belangrijk initiatiefverslag over de oorzaken van ongevallen met vissersschepen in de Europese Unie. Onze ondervoorzitter, mevrouw Miguélez, treedt hierbij op als rapporteur.

De Voorzitter
Mijnheer Varela, ik neem uw opmerkingen wel degelijk zeer ter harte en kan u verzekeren dat ik de door u gewenste boodschap zal overbrengen.

STEMMING
De Voorzitter.
Waarde collega' s, ik wil u erop attent maken dat de quaestoren hebben besloten het gebruik van mobiele telefoons in de vergaderzaal te verbieden. Ik twijfel er geen moment aan dat u de aanwijzingen van onze quaestoren zult opvolgen.
- Na de stemming over overweging A, tweede deel
Swoboda (PSE). (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wilde alleen even vragen of er overeenstemming is over het veranderen van de volgorde van de alinea's - ik heb het over de eerste stemming - zoals de sociaal-democratische fractie had gevraagd. U heeft dat niet in stemming gebracht.

De Voorzitter
Mijnheer Swoboda, wij zijn het geheel met u eens. Op het moment van stemming over deze paragrafen zal ik vragen of men bezwaar heeft tegen invoeging na paragraaf 1.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Schröder, Ilka
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde alleen een korte opmerking maken. Er is hier in verband met de mensenrechten alleen kort naar de Roma verwezen. Tijdens de topconferentie van het IMF zijn mensen met gebroken ribben uit de gevangenis gekomen. Dat wil zeggen dat zij hun democratische recht op vrije meningsuiting en vereniging niet hebben kunnen uitoefenen. Dat wordt in dit verslag niet ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Waarde collega, in dit stadium van de stemming kan ik het debat helaas niet heropenen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0244/2000) van de heer Wiersma, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Slowakije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(1999) 511 - C5-0034/2000 - 1997/2173(COS))
Betreffende amendement 3

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn eigen amendement verbeteren. Het gaat over amendement 3, dat ik ingediend heb. Waar staat dat dit zou moeten leiden tot erkenning van "een zekere mate van politieke autonomie", moet dat worden "een zekere mate van culturele autonomie."

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen het indienen van dit mondeling amendement?

Wiersma
Voorzitter, ik denk dat het een heel verstandig amendement is van collega Maes. Ik was in de war geraakt door het woord "politieke autonomie". Wat is dat eigenlijk? Maar wat zij nu zegt, een zekere mate van culturele autonomie, daarmee kan ik instemmen. Ik heb tegen het amendement geadviseerd, maar ik zou daar nu voor willen adviseren.
(Het Parlement gaat akkoord met het in stemming brengen van het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0248/2000) van de heer Queiró, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Hongarije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen COM(1999) 505 - C5-0028/2000 - 1997/2175(COS))
Voor het begin van de stemmingDe Voorzitter. Als rapporteur wil de heer Queiró een mondeling amendement indienen.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, mijn amendement heeft betrekking op overweging c). Daarin wordt met klem gewezen op het voortbestaan van apart onderwijs en de handhaving van discriminerende praktijken in verschillende segmenten van de Hongaarse samenleving, gaande van de economie tot de overheidssector. De ernst van de in deze overweging geschetste situatie stemt evenwel niet overeen met de indrukken die ik als rapporteur ter plekke heb opgedaan.
Met de formulering die ik hier nu voorstel, wil ik in geen geval verdoezelen, noch ontkennen dat de zigeunergemeenschap wordt benadeeld. Zij is immers helaas nog steeds het slachtoffer van discriminatie. Ik wil enkel het accent verleggen door te onderstrepen dat wij dringend een reeks positieve maatregelen moeten aannemen ter bevordering van een vrije, ongedwongen integratie van de zigeuners in de Hongaarse samenleving. De gewijzigde overweging luidt derhalve als volgt: "C. overwegende dat de situatie van de zigeuners nog steeds aandacht verdient; dat de Hongaarse regering de discriminatie van de zigeuners serieus moet aanpakken door een reeks positieve maatregelen ter bevordering van de vrije integratie van de tot deze gemeenschap behorende leden aan te nemen; dat het mogelijk moet zijn een oplossing te vinden daar een Bureau voor minderheden is opgericht en wetgeving is aangenomen die op de middellange termijn voor gemakkelijker integratie van de Roma-minderheid in de Hongaarse samenleving moet zorgen,"
Ik zeg hierbij ter informatie van het Parlement dat het laatste deel van de overweging nagenoeg letterlijk is overgenomen uit de oorspronkelijke overweging zoals die in het door de bevoegde commissie goedgekeurde verslag is opgenomen.

De Voorzitter
Zijn er collega' s die bezwaar hebben tegen indiening van dit mondeling amendement?

Friedrich
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij tegen dit mondeling amendement uitspreken. In het bevoegde comité binnen de delegatie hebben wij al deze vragen zeer zeker behandeld, en hebben wij na lange discussies een gemeenschappelijk standpunt bepaald. Ik was zelf vier weken geleden in Hongarije, en heb kunnen vaststellen dat de Hongaarse regering zich enorm inspant. Ik ben er daarom op tegen dat wij dit nu mondeling gaan amenderen.

De Voorzitter
Waarde collega' s, ik herinner u eraan dat er geen debat kan plaatsvinden over een mondeling amendement.. Als Voorzitter van de vergadering vraag ik u uitsluitend of u akkoord gaat met het in stemming brengen van dit mondeling amendement.
(Het Parlement heeft bezwaar tegen het in stemming brengen van het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0241/2000) van de heer Van Orden, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Bulgarije om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(1999) 501 - C5-0024/2000 - 1997/2179(CNS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0247/2000) van mevrouw Nicholson of Winterbourne, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verzoek van Roemenië om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen (COM(1999) 510 - C5-0033/2000 - 1997/2172(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)De Voorzitter. Wij onderbreken nu de stemming voor de plechtige vergadering.
(De vergadering wordt om 12.00 uur onderbroken en om 12.35 uur hervat)

Martelli
. (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik de drie amendementen die door de Fractie van de Europese Volkspartij zijn ingediend, kan opnemen in een nieuwe formulering. Overweging A wordt dan in een paragraaf veranderd en ik stel voor dit paragraaf 1 te noemen, waarbij verder alle andere paragrafen opnieuw genummerd moeten worden.
Mijn voorstel voor de nieuwe formulering van overweging A, dat dus paragraaf 1 wordt, klinkt als volgt: "eraan herinnerende dat Slovenië moet blijven voldoen aan de politieke criteria van Kopenhagen, ook wat betreft de kwesties die nog onopgelost zijn en uitdrukkelijk vermeld staan in het verslag van de Commissie van 1999".
Dat is de compromisformulering welke is afgesproken met de leden van de Europese Volkspartij die de drie amendementen hebben ingediend. In deze formulering zijn de betreffende amendementen verwerkt en overweging A wordt zodoende omgezet in een nieuwe paragraaf, dat bijgevolg paragraaf 1 moet worden.

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen de indiening van dit mondeling amendement?

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, alleen ter verduidelijking: overweging A verdwijnt dus en daarvoor komt, zoals afgesproken met de heer Martelli, een nieuwe paragraaf 1 in de plaats.

De Voorzitter
Dat hebt u goed begrepen. Dat was precies hetgeen de rapporteur zojuist zei.
(Het Parlement gaat akkoord met het in stemming brengen van het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verwelkoming
De Voorzitter
Alvorens we overgaan naar het volgende verslag, wil ik een delegatie uit Estland verwelkomen die op de officiële tribune heeft plaatsgenomen. De delegatie staat onder leiding van de heer Kelam en zal vanmiddag, in het kader van de gemengde parlementaire commissie EU-Estland, haar werkzaamheden aanvangen.
Ik heet onze vrienden uit Estland van harte welkom.
(Levendig applaus)

STEMMING (voortzetting)
 over de derde bijeenkomst Azië-Europa (ASEM III) te Seoul op 20 en 21 oktober 2000

(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN - Verslag-Brok (A5-0250/2000)
Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mijnheer de Voorzitter, het is me een waar genoegen u te kunnen mededelen dat ik voor de resolutie over de toetredingsprocedure van deze belangrijke nieuwe landen tot de Europese Unie heb gestemd. Ik maak van de gelegenheid gebruik om de heer Brok te danken voor zijn verslag en om er de nadruk op te leggen dat men in het integratieproces van al deze landen in de Europese Unie te werk moet gaan met de nodige omzichtigheid. De ouderen en gepensioneerden van al deze landen die tot de Unie toetreden, moeten worden beschouwd als een belangrijk deel van de maatschappij, hen moet het recht op leven worden gegarandeerd en het recht op onderhoudsvoorzieningen. Zij hebben immers heel wat moeten ontberen toen het communisme ten val kwam en de koopkracht van hun pensioenen tot een absoluut minimum daalde.

Martin, David W
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijnheer Brok feliciteren met zijn volledige en bijzonder interessante verslag. Uit zijn stuk blijkt duidelijk dat wij het uitbreidingsproces met optimisme tegemoet kunnen zien, mits er aan drie voorwaarden wordt voldaan.
Ten eerste moet de Commissie erin slagen van haar strategie ter voorbereiding van de toetreding een succes te maken. Dat geldt met name voor het regionaal beleid, het landbouwbeleid en het milieubeleid. Ten tweede mogen de kandidaat-landen, vooruitlopend op de toetreding, de teugels niet laten vieren en moeten zij onverminderd doorwerken aan de criteria van Kopenhagen en de totale omzetting van het acquis communautaire. De derde, en wellicht moeilijkste voorwaarde is dat de Raad erin moeten slagen een nieuw institutioneel kader te vinden dat de Gemeenschap ook na uitbreiding een efficiënte, doeltreffende en democratische structuur garandeert. Het verslag Brok stemt tot tevredenheid en maakt tegelijkertijd duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is.

Laguiller
In vrijwel alle verslagen over de twaalf kandidaat-lidstaten wordt op verheugde toon gesproken over de vorderingen van deze landen bij de verwezenlijking van de gestelde voorwaarden. Dat in al deze landen de sociale ongelijkheid toeneemt, de levensstandaard van het merendeel van de bevolking laag en de werkloosheid hoog is, nemen de rapporteurs van deze verslagen voor lief. Ze onderschatten het probleem van de nationale minderheden en reppen met geen woord over de toenemende nationalistische tendensen in deze landen. Zo wordt er gezwegen over het grote aantal Turkssprekenden op de Balkan en de vele Russischsprekenden in de Baltische landen. Men wil zich namelijk liever niet uitspreken over het onwaardige lot van deze minderheden die bijvoorbeeld het recht op staatsburgerschap wordt onthouden.
Bij de opname van deze landen in de Unie zullen de krachtsverhoudingen een belangrijke rol spelen. Ik denk hier in het bijzonder aan de Oost-Europese kandidaat-landen. Ze zullen een ondergeschikte rol spelen ten opzichte van de overige lidstaten. Ik doel hier in het bijzonder op het blok van de drie grootmachten Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. De economie van de kandidaat-landen wordt reeds gedomineerd door de grote Europese ondernemingen. Deze situatie zal niet veranderen wanneer ze in de Unie worden opgenomen.
De Europese Unie is en blijft een creatie die het belang van het grote kapitaal dient, of ze nu 15 lidstaten blijft tellen of wordt uitgebreid tot 27 lidstaten. De werknemers hoeven niet te rekenen op een verbetering van hun situatie. Daarom hebben we ons van stemming over dit verslag onthouden.

Berthu
. (FR) Ik heb tegen het verslag-Brok over de uitbreiding van de Europese Unie gestemd. Hoewel het verslag vanuit technisch oogpunt helder is, bevat het onjuiste politieke opvattingen over de toekomst van Europa.
Dit verslag is zeker verdienstelijk, aangezien het een overzicht biedt van de enorme taak die ons te wachten staat als we de kandidaat-landen in Oost-Europa willen laten samenleven met onze lidstaten, en Oost en West geleidelijk naar elkaar toe willen laten groeien. Daarbij wil ik het nog niet eens hebben over het bewerkstelligen van hetzelfde ontwikkelingsniveau tussen deze kandidaat-laden en onze lidstaten.
De meeste technische voorstellen in dit verslag kan ik volledig onderschrijven, zoals bijvoorbeeld de voorstellen voor voedselveiligheid, de ontmanteling van de eerste generatie kerncentrales, de milieubescherming, de strijd tegen sociale dumping en de gedragscode voor westerse bedrijven die actief willen zijn in Oost-Europa. Er moet hier enorm veel werk worden verzet en dit werk heeft absolute voorrang. De belangrijkste bestaansreden van de huidige Europese Unie is het overbruggen van de kloof die door het communisme tussen beide delen van Europa is ontstaan.
Vanuit institutioneel oogpunt volgt het verslag-Brok helaas volledig de gedachtegang van Brussel. Volgens deze denkwijze kan de uitbreiding worden beschouwd als de toetreding van het grote Europa tot de instellingen van het kleine Europa. Het probleem is echter dat de instellingen hier niet voor geschapen zijn en bovendien teveel beperkingen kennen.
De meest ontoelaatbare beweringen bevinden zich in onze ogen in een aantal paragrafen van de resolutie die door het Europees Parlement is aangenomen. Zo lezen we vanaf paragraaf 27 dat volledige deelname aan de euro, indien nodig in een later stadium, een voorwaarde tot toetreding moet zijn. In paragraaf 19 wordt benadrukt dat "de aanvaarding van de bepalingen met betrekking tot de Economische en Monetaire Unie het onmogelijk maakt niet mee te doen en een keuze inhoudt voor een veelomvattend, onomkeerbaar politiek project" .
Het is ontoelaatbaar dat deelname aan de euro een voorwaarde voor toetreding is, aangezien voor een aantal huidige leden van de Unie reeds afwijkende bepalingen gelden. Het is nog ontoelaatbaarder dat men deze deelname wil omvormen tot een veelomvattend, onomkeerbaar politiek project. Deze paragraaf alleen al rechtvaardigt de bezorgdheid die onze Deense vrienden de afgelopen weken tijdens de campagne ten behoeve van het referendum hebben uitgedrukt en die hen zeer terecht heeft doen besluiten "nee" te zeggen. Als ze deze paragraaf van tevoren hadden kunnen lezen, had ongetwijfeld 80 % "nee" gezegd, in plaats van de huidige 53%.
Enkele andere passages in de resolutie van het Europees Parlement kunnen evenmin door de beugel. In paragraaf 45 staat bijvoorbeeld dat de kandidaat-landen de EU-burgers het recht moeten geven grond te verwerven. Tegen deze bepaling kunnen ernstige bezwaren worden gemaakt, aangezien de koopkracht zeer ongelijk verdeeld is. In protocol 1 bij het Verdrag van Maastricht van 1992 is overigens rekening houden met dit vraagstuk. In een afwijkende bepaling staat dat de Denen de aanschaf van een tweede huis door niet-ingezetenen aan beperkingen mogen blijven onderwerpen. Het is mij daarom niet duidelijk waarom kandidaat-lidstaten geen gebruik mogen maken van reeds bestaande uitzonderingen binnen de Unie, als blijkt dat ze hierbij gebaat kunnen zijn.
In paragraaf 65 wordt nogmaals blijk gegeven van de wens van Brussel om leiderschap uit te oefenen en eenheid te bewerkstelligen. In deze paragraaf wordt opgemerkt dat het in artikel 13 van het EG-Verdrag neergelegde beginsel van gelijke behandeling deel uitmaakt van het acquis communautaire. Voorts wordt er in deze paragraaf op aangedrongen dat "de van deze bepaling afgeleide wetgeving in zowel de EU als de LMOE ten volle wordt toegepast" . Hoewel de beginselen van artikel 13 kunnen worden onderschreven is het duidelijk dat de wetgeving die de Europese Unie van deze bepaling afleidt soms bijzonder ver gaat en dat de kandidaat-landen om geen enkele reden het recht op culturele differentiatie kan worden ontzegd.
Over het geheel genomen schetst het verslag-Brok in onze ogen een compleet verkeerd, ja zelfs gevaarlijk beeld van de uitbreiding, namelijk dat de Oost-Europese landen op unilaterale wijze de ideeën, wetgeving en instellingen van de Unie tot in de kleinste details moet worden opgedrongen. Wij moeten echter streven naar een groot Europa van de instellingen die de ontwikkelingen in Oost-Europa weliswaar stimuleren, maar in eerste instantie de soevereiniteit en verschillen in deze landen respecteren. Dit uitstekende beginsel dient overigens ook binnen de Unie te worden toegepast.

Bonde en Sandbæk
. (DA) Om geen twijfel te laten bestaan over onze gunstige houding ten opzichte van de toetreding van de nieuwe kandidaat-landen, stemmen wij voor het verslag-Brok. Wij vinden echter dat het verslag en de onderhandelingstoetredingen in het algemeen enkele punten bevatten die voor kritiek vatbaar zijn. Wij vinden het hoogst kritisch dat de EU de agenda bepaalt voor nationale aangelegenheden en de deelname aan de Economische en Monetaire Unie koppelt aan een harmonisatie van het sociale beleid. Wij verwijzen hierbij uitdrukkelijk naar paragraaf 19 van de ontwerpresolutie, waarin met name staat dat het Europees Parlement "benadrukt dat de aanvaarding van de bepalingen betreffende de Economische en Monetaire Unie het onmogelijk maakt niet mee te doen en een keuze inhoudt voor een veelomvattend, onomkeerbaar politiek project, dat die niet alleen het lidmaatschap van een valutaruimte inhoudt, maar een grote mate van coördinatie van het economisch en sociaal beleid met zich meebrengt".

Caudron
. (FR) De afgelopen jaren is het Europese integratieproces in een stroomversnelling geraakt. De uitbreiding naar de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE), Cyprus en Malta wordt omschreven als een "historische missie" voor de Europese Unie. Deze kwalificatie geeft een goed beeld van de uitdaging waaraan bij dit proces het hoofd moet worden geboden. De Europese Unie zal in eerste instantie met meer dan honderd miljoen nieuwe burgers worden uitgebreid, hetgeen de ontwikkeling en integratie van de Europese economie als geheel een nieuwe impuls zal geven. Door de toetreding van nieuwe lidstaten zal de Europese Unie in de wereld aan gewicht en invloed winnen.
Tegelijkertijd dienen er veel problemen te worden opgelost, met name op begrotingsgebied. Na de eerste ronde toetredingen zal de Europese bevolking met meer dan 25 % zijn toegenomen en bijna 500 miljoen burgers tellen, terwijl het totale BBP van de Unie slechts met maximaal 5 % zal toenemen. Ondanks de enorme inspanningen die deze landen zich getroosten, zal hun integratie in de bestaande structuren en programma' s een bijzonder moeilijke taak worden.
In het verslag waarover wij hier vandaag gedebatteerd hebben, tracht de rapporteur een overzicht te bieden van de vorderingen die tijdens de toetredingsonderhandelingen met de verschillende kandidaat-landen zijn geboekt.
In het verslag wordt een beroep gedaan op de Commissie en de Raad om het in Helsinki geformuleerde differentiatiebeginsel volledig toe te passen zodat ieder kandidaat-land op zijn eigen merites kan worden beoordeeld. De kandidaat-landen wordt op hun beurt verzocht zich te blijven inspannen om hun administratieve capaciteiten te versterken met het oog op de omzetting van het acquis communautaire. Bovendien wordt hen verzocht voort te gaan met het opzetten van efficiënte financiële controle- en auditprocedures teneinde de besteding van pretoetredingsmiddelen grondig te kunnen controleren. Ze zullen in het kader van de EMU overigens in geen geval aanspraak kunnen maken op een clausule van "opting-out".
Wij stellen een groot aantal eisen aan de kandidaat-landen, maar de Europese Unie heeft ook plichten. Ze dient de voor de uitbreiding noodzakelijke hervormingen uit te voeren. Op de volgende IGC moet het institutioneel kader van de Unie worden versterkt.
Het is mijns inziens onontbeerlijk dat de begrotingsgevolgen van de toetreding van zoveel nieuwe lidstaten nog voor het einde van het huidige financiële kader in 2006 in kaart worden gebracht.
Voorts wil ik benadrukken dat de snelheid waarin het uitbreidingsproces zich voltrekt afhankelijk moet zijn van de vorderingen die de kandidaat-landen bij hun aanpassing maken. Daarom denk ik net als een aantal van mijn collega' s dat het niet verstandig is termijnen vast te stellen.
Ik wil tenslotte in herinnering brengen dat onze samenwerking met de landen rondom de Middellandse zee niet onder dit proces mag lijden!

Darras
Ik wil hier onze collega lof toezwaaien vanwege het voortreffelijke werk dat hij heeft verricht.
In zijn verslag geeft hij duidelijk aan welke politieke en financiële uitdagingen moeten worden aangegaan, en wat de politieke en financiële doelstellingen van de uitbreiding zijn met betrekking tot het regionaal beleid.
Ik zou het verslag willen omschrijven als voortvarend en realistisch.
Met de uitbreiding zal niet alleen het geopolitieke kader, maar ook de structuur van de Unie veranderen aangezien zowel de totale bevolking (+ 28%) als het aantal "minder ontwikkelde" regio' s zal toenemen. We mogen dit aspect niet over het hoofd zien. De rapporteur deelt ons mede dat van de 50 regio' s in de kandidaat-landen er 48 een BBP per hoofd hebben dat lager is dan 75% van het BBP per hoofd in de landen van de Unie, gemeten over de periode 1997-1997. Alleen in de regio Praag (119 %) en de regio Bratislava (96%) liggen de percentages hoger.
Deze cijfers tonen aan dat de ongelijkheden tussen rijke en arme regio' s in de kandidaat-landen nog altijd enorm groot zijn, en dat deze verschillen met de toetreding niet zullen verdwijnen. Wij dienen er derhalve op toe te zien dat de administratieve absorptiecapaciteit met betrekking tot de kredieten van de structuurfondsen doeltreffend is. Hiertoe dienen de kandidaat-landen steun te ontvangen, en wel met name uit het PHARE-programma. Er dient sprake te zijn van een gezond en verantwoordelijk beheer door mannen en vrouwen die zijn opgeleid in de communautaire technieken en de begrotingsregels.
In het verslag wordt ons overigens in herinnering gebracht dat we nieuwe criteria dienen op te stellen voor het regionaal beleid met betrekking tot de periode 2006-2013. Na de uitbreiding van vijftien tot vijfentwintig lidstaten zal het regionaal beleid immers niet meer per definitie onveranderd kunnen blijven. We moeten een nieuwe strategie uitdenken die gebaseerd is op het Ontwikkelingsplan voor de Communautaire Ruimte (OCR). Ik denk dat we noodzakelijkerwijze een allesomvattend beeld van het grondgebied van de Gemeenschap moeten hebben om een betere regionale ontwikkeling te kunnen bewerkstelligen.
Dit verslag toont ons wat onze verantwoordelijkheden zijn en daarom heb ik voor deze tekst gestemd.

Eriksson, Frahm, Herman Schmid en Sjöstedt
Ons standpunt wordt door de volgende overwegingen bepaald:
1. Elk kandidaat-land moet een precieze en bindende datum voor toetreding krijgen. Deze datum moet gebaseerd zijn op onderhandelingen met het desbetreffende land, waarbij rekening dient te worden gehouden met de grote omschakelingsproblemen van de kandidaat-landen. Indien het land een verlenging van de overgangsperiode wenst, moet dit kunnen.
2. De uitbreiding betekent zware kost voor de EU. Dit dient gecompenseerd te worden met besparingen in de landbouw, de structuurfondsen en op militair gebied.
3. Wanneer de kandidaat-landen tot de EU toetreden, moeten zij op gelijke voet met alle andere EU-lidstaten behandeld worden. Wij kunnen in geen geval aanvaarden dat nieuwe lidstaten als tweederangs leden worden behandeld.
4. Het is betreurenswaardig dat de positie en situatie van de vrouw in het omschakelingsproces helemaal niet ter sprake komt in het verslag.
5. In tegenstelling met wat gebruikelijk is, heeft de rapporteur beslist verschillende bijlagen in een afzonderlijk deel 2 van het verslag onder te brengen. Dit deel bevat verschillende neoliberale opvattingen en voorstellen die wij kritisch vinden. In ons standpunt zijn wij alleen uitgegaan van het hoofdgedeelte van het verslag.

Ferrer
 - (ES) Gezien de huidige omstandigheden en de kritiek op de uitbreiding van de Europese Unie die her en der de kop opsteekt, moet het Europees Parlement in dit opzicht een duidelijk politiek signaal geven. Daarom heb ik voor het verslag-Brok gestemd. Dit overigens voortreffelijke verslag reikt veel verder dan de analyse van de vorderingen en moeilijkheden waarmee de zich reeds in de onderhandelingsfase bevindende toetredingslanden worden geconfronteerd. Het herinnert de publieke opinie aan de politieke en morele verbintenis die de Europese Unie, dit Parlement, is aangegaan, niet enkel met de kandidaat-landen die onze Europese geschiedenis willen delen en daartoe uiteraard het volste recht hebben, maar ook in het kader van het Europees politieke integratieproces. Mijns inziens zal de uitbreiding namelijk niet enkel de welvaart en de economische groei van de kandidaat-landen en, bij uitbreiding, van de huidige leden van de Unie bevorderen, maar zal zij bovenal garant staan voor vrede en stabiliteit op het Europese continent. Zo kan de Europese Unie de vredesmissie waarmee zij vijftig jaar geleden een begin heeft gemaakt tot een goed einde brengen. Wie geen oren heeft naar solidariteit en zich zorgen maakt over de economische kosten van de uitbreiding dient eraan herinnerd te worden dat de handhaving van de vrede deze prijs waard is.

Fiebiger
Zoals reeds bij de integratie van West-Europese landen in de Europese Gemeenschap is gebleken, behoren de landbouw en voedingsindustrie tot de gebieden die de meeste moeilijkheden opleveren. Er waren langdurige voorbereidingen, en vaak jarenlange overgangs- en uitzonderingsregelingen voor nodig. De toetredingskandidaten uit Midden- en Oost-Europa worden mijns inziens terecht gemaand om soortgelijk uitzonderings- en overgangsregelingen te treffen. Gelet op het grote economische en maatschappelijke gewicht van de landbouw en de voedingsindustrie zal het voor het succes van het omzettings- en herstructureringsproces in de kandidaat-landen bepalend zijn of deze sectoren concurrerend zijn.
De landbouwsector wordt tegenwoordig goeddeels door een geheel van uniforme en bindende voorwaarden bepaald. Nationale bevoegdheden zijn uiterst beperkt. Daar kan verschillend over gedacht worden, maar het is een feit dat haast 50% van de Europese begroting wordt gebruikt om dit landbouwbeleid in stand te houden.
In de besluiten van Berlijn is vastgelegd dat in de periode 2000-2006 jaarlijks 3,1 miljard euro, ofwel 21,8 miljard euro in totaal, voor de toenadering van de kandidaat-landen zal worden uitgetrokken, en nog eens 58,1 miljard euro voor de uitbreiding vanaf 2002.
Vanuit de huidige situatie bezien, zal dat financiële kader niet afdoende zijn om de ingewikkelde processen van de komende integratieronden op een sociaal aanvaardbare wijze tot een goed einde te brengen. Een verruiming van het financiële kader voor de uitbreiding van de EU kan echter alleen worden bereikt door de bijdragen van de huidige lidstaten te verhogen, en niet door de voor de verschillende beleidsterreinen van de Gemeenschap geplande uitgaven permanent te verlagen. Ook dat is een feit. De tegenovergestelde aanpak zal de boeren onderling verdelen en de sociale ontwikkeling van het platteland in heel Europa in gevaar brengen. "Wanneer het goed gaat met de boeren, gaat het goed met de staat" is een oude spreuk waar veel wijsheid in schuilt en die ook nu nog opgaat.

Fruteau
De Europese Unie stelt zich al sinds haar oprichting tot doel de volkeren samen te brengen. Ook al is het soms moeilijk de gevoeligheden en geschiedenis van, en de eventuele tegenstellingen tussen deze volkeren onder één dak samen te brengen, denk ik dat we moeten streven naar een vreedzame uitbreiding. Wij dienen mee te werken aan het bewerkstelligen van een gemeenschap waarin de oude geografische en ideologische grenzen geen rol meer spelen, dat wil zeggen een gemeenschap die geleid wordt door gemeenschappelijke waarden en regels.
Europa moet echter meer zijn dan alleen een vrijhandelszone en daarom moet de Europese Unie een duidelijke oplossing bieden voor de institutionele, sociale en economische vraagstukken die met de uitbreiding gepaard gaan.
Wij dienen daarom vanaf heden op pragmatische wijze te onderzoeken wat de gevolgen zijn van een Europa dat niet langer vijftien, maar vijfentwintig of zelfs dertig lidstaten omvat. Wij moeten bepalen welke actie ondernomen moet worden om de uitbreiding in goede banen te leiden, een uitbreiding die gepaard zal gaan met een aanzienlijke toename van het aantal minder ontwikkelde regio' s. We moeten samen onze gedachten laten gaan over de risico' s die een toename van de onevenwichtigheden binnen de Europese ruimte met zich meebrengt. Alleen dan kunnen wij voorkomen dat Europa straks niet meer zal zijn dan een samenraapsel van alles en nog wat.
Daarom dienen we onze verbeelding te laten werken en de criteria voor het verlenen van structurele steun te herzien, zodat we zowel de armste regio' s van de kandidaat-landen als die van de huidige lidstaten op gepaste wijze kunnen helpen. Ik hoop dan ook dat de ultraperifere regio' s - zes van de zeven staan op de lijst van de tien armste regio' s van de EU - van de structuurfondsen kunnen profiteren. Hierbij dient niet alleen gekeken te worden naar het BBP, maar ook naar geografische, demografische en vooral sociale variabelen. De uitbreiding dient niet door de allerarmsten gefinancierd te worden.
Deze stelling dient als uitgangspunt genomen te worden bij de institutionele, economische en financiële hervormingen die ons in het kader van het toetredingsproces te wachten staan. Alleen dan zal de uitbreiding immers begrepen en geaccepteerd worden, en kan het solidariteitbeginsel, dat ter versterking van de economische en sociale samenhang binnen de Unie dient, worden bewaarheid.
In zijn verslag houdt de heer Brok rekening met de aandachtspunten die ik zojuist voor u uiteen heb gezet. Daarom heb ik voor zijn verslag gestemd.

Krarup
De echte politieke doelstelling van het uitbreidingsproject van de EU komt neer op een economische en politieke onderwerping van de bevolking in de kandidaat-lidstaten. Het is de formalisering van een systeem dat kapitaalkrachtige EU-firma's de mogelijkheid biedt om onze buren in het oosten en het zuiden te domineren en dat de EU toelaat zich tot een militaire grootmacht te ontwikkelen. De belangrijkste taak van de Deense Volksbeweging tegen de EU is het protest van de bevolking tegen het totale EU-project op een internationaal niveau te tillen.

Krivine en Vachetta
Wij hebben niet tegen dit verslag gestemd omdat we tegen de uitbreiding van de Unie zijn. Integendeel! Wij vinden het een goede zaak dat volkeren die over de democratische middelen beschikken om een dergelijk vraagstuk te bespreken en er een besluit over te nemen, in de Unie worden opgenomen.
De Europese instellingen zijn evenwel geheel niet geïnteresseerd in de mening van volkeren, of het nu om leden van de Unie gaat of om andere volkeren. De arbeiders in Frankrijk hebben evenmin zeggenschap gehad bij het opstellen van het Handvest van de grondrechten als de volkeren van Litouwen met betrekking tot de toetreding van hun land.
In dit verslag wordt ons in feite voorgesteld de economische markt te vergroten. De criteria die tijdens de Raad van Kopenhagen van 1993 zijn opgesteld met betrekking tot de democratisering of de mogelijkheid opgewassen te zijn tegen de concurrentie, domineren deze markt op een wild en vernietigend kapitalistische wijze onder het mom van het "acquis communautaire" . De rapporteur moet overigens erkennen dat de omschakelingsprocessen hebben geleid tot sociale problemen, sociale ongelijkheid en een hoge werkloosheid. Door de verschillende plannen voor structurele aanpassing worden de kandidaat-landen gedwongen op alle strategische terreinen privatiseringen door te voeren, dat wil zeggen in de financiële sector, het verzekeringswezen, de industrie, de opleidingscentra en de overheidsdiensten. Voorts dwingen deze plannen de kandidaat-landen bezuinigingsmaatregelen te treffen.
Verder neemt de onderontwikkeling toe en neemt de armoede grootscheepse vormen aan. Dit geldt ook voor landen waar sprake is van groei, als Polen en Hongarije. Welke baat hebben de volkeren, die nooit geraadpleegd zijn, bij deze situatie?

Lang
Al jarenlang stellen we de verdorvenheid aan de kaak van uw centralistische, bureaucratische en straks ook federalistische Europa. Ik doel hier op het Brusselse Europa dat ondanks alle mooie redevoeringen het bestaan van nationale en culturele identiteiten, de geschiedenis en het verleden van de Europese volkeren ontkent.
Aangezien wij in het belang van de Fransen tegen dit Europa zijn, kunnen we niet naar eer en geweten diens uitbreiding met de landen en volkeren van Oost-Europa goedkeuren. Deze landen en volkeren zijn immers nog maar nauwelijks verlost van de communistische dictatuur en kunnen derhalve nog niet weten welke technocratische en totalitaire fuik ze willen ingaan.
Wij zijn voorstander van een ander Europa en een andere vorm van Europese eenwording. Wij streven naar een groot Europa waarin onafhankelijke en soevereine natiestaten onderling samenwerken; een Europa dat openstaat voor alle Europese volkeren, maar gesloten is voor niet-Europese volkeren.
Wij willen een realistisch Europa en dus niet uw Europa van de papieren rompslomp en de muggenzifterij. Wij willen een Europa van vrijheden en niet uw gecentraliseerde Europa van eurocraten. Wij willen een Europa van vaderlanden en niet uw ongedifferentieerde "europoïde" mengelmoes. Wij willen een Europa van vaderlanden en niet uw Europa van functionarissen en technocraten.

Lienemann
Ik heb mij van stemming over het verslag-Brok onthouden omdat hierin het fundamentele vraagstuk van de instemming van de EMU-volkeren buiten beschouwing wordt gelaten.
In de meeste lidstaten hebben de volkeren en parlementen zich niet kunnen uitspreken over de vraag of de Unie moet worden uitgebreid, en zo ja: onder welke voorwaarden. Het vraagstuk van de termijnen is voor zowel de burgers van de Oost-Europese landen als de EU van doorslaggevend belang. Een aantal kwesties dient eerst te worden opgelost.
Zolang het politieke en sociale Europa nog niet duidelijk vorm heeft gekregen, brengt de uitbreiding meer risico' s met zich mee dan dat ze kansen biedt. Vanuit technisch oogpunt dient immers allereerst de besluitvorming binnen de Unie over uiterlijk 23 maanden goed te functioneren. Voorts dient duidelijk te worden omschreven wat de gemeenschappelijke waarden zijn. Het sociale model moet worden vastgelegd en het vraagstuk van het burgerschap opgelost. De huidige risico' s hebben betrekking op de politieke verwatering binnen de Unie en de sociale dumping. Verder bestaat het risico dat de Europese eenwording beperkt blijft tot een grote markt en een ruimte van vrije concurrentie. Onze volkeren verzetten zich tegen een dergelijke eenwording omdat ze de nodige gevaren met zich meebrengt.
Als we onder deze omstandigheden de uitbreiding tegemoet zullen treden, zullen de populistische en fascistische stromingen, die her en der de kop opsteken, vaste grond onder de voet krijgen.
Het is van buitengewoon belang dat we de nationale parlementen en de burgers om hun mening vragen en het tijdschema herzien. Voorts moet er met spoed een kader voor sociale convergentie worden vastgesteld, waarbij de hoogste sociale normen van dit moment als uitgangspunt voor de harmonisatie moeten dienen. Tenslotte moet de sociale samenhang hoognodig worden versterkt en moet het Handvest van de grondrechten een rechtsgrondslag krijgen.
In dit nieuwe kader dient de uitbreiding plaats te vinden en een overgangsstrategie te worden vastgesteld.

Lulling
Minder zou meer hebben betekend! Ik heb mij van stemming over deze ellenlange resolutie over de uitbreiding onthouden, omdat ik van mening ben dat het Europees Parlement de uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten en het zuiden, die een goede en politiek belangrijke zaak is, met deze ten dele onverteerbare berg papier geen dienst heeft bewezen.
Ik vrees zelfs dat deze verzameling van landenrapporten en analyses juist in de landen die een toetredingsverzoek hebben gedaan, en met name in de kandidaat-landen in Midden- en Oost-Europa, een averechtse uitwerking zal hebben.
Het gevaar bestaat zelfs dat het effect van deze resolutie, een gebed zonder einde van 127 paragrafen, omgekeerd evenredig is aan de lengte ervan. Wij hadden het bij de landenrapporten en hooguit een korte maar pregnante resolutie moeten laten.
Waar het immers om draait, is dat wij van hieruit het goede signaal geven. Dat houdt in dat wij voor de uitbreiding zijn en dat die niet mag worden vertraagd. Tegelijkertijd moet echter duidelijk zijn dat zowel de toetredingskandidaten als de Gemeenschap in staat moeten zijn de uitbreiding economisch, sociaal en financieel te verwerken.
Een realistische beoordeling van wat men nog aankan, is geen vertraging; in tegendeel zelfs!
Om vele goede redenen, en niet in de laatste plaats om een duurzame vrede te garanderen, streven wij de vereniging van heel Europa na. Alleen daardoor worden de oorlogen onmogelijk gemaakt die mijn ouders en ikzelf hebben meegemaakt. Dat had vandaag, in weinig woorden, onze boodschap moeten zijn.
Wij kunnen en willen, wat het acquis communautaire betreft, ook niet meer van de toetredingskandidaten eisen dan wij tot op heden zelf hebben weten te presteren.
Wanneer ik het hoofdstuk "gelijke kansen en uitbreiding" van de resolutie lees, staat daar dat de overname van het acquis ten aanzien van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen een conditio sine qua non is. Daarna worden verschillende eisen aan de kandidaat-landen gesteld. Al die eisen samen kunnen door de toetredingskandidaten als "de" rem op hun toetreding worden opgevat. U moet weten dat de communautaire verworvenheden op dit gebied, dat mij nauw aan het hart ligt, echt nog niet zo veel voorstellen. Op papier is ten aanzien van de gelijke behandeling en gelijke kansen voor mannen en vrouwen al veel bereikt. Maar hoe ziet het er in de praktijk uit? Op de agenda van deze vergadering staat juist een verslag over gelijke kansen voor mannen en vrouwen, dat weer laat zien hoe slecht het, juist op dit gebied, in de praktijk met het acquis communautaire is gesteld.
Het zou bepaald arrogant zijn van de toetredingskandidaten meer te eisen dan wij de afgelopen 25 jaar, sinds de eerste richtlijn inzake gelijke behandeling, op dit gebied hebben weten te bereiken.
Wat ik hebben willen zeggen, en met mijn stemonthouding heb willen uitdrukken, is dat dit Parlement er beter aan had gedaan minder papier en meer inhoud te produceren. Ik heb hiermee ook een signaal willen geven dat in de kandidaat-landen goed wordt begrepen, namelijk dat wij voor de uitbreiding zijn, maar dat ook wij in staat moeten zijn de hiervoor noodzakelijke voorwaarden te scheppen.
Als ik zie wat er tot dusverre op de intergouvernementele conferentie is gepresteerd dienaangaande, dan is dat niets om bijzonder trots op te zijn. Wij zouden eerst zelf eens orde op zaken moeten stellen voordat wij van toetredingskandidaten vooraf prestaties eisen waartoe wij zelf niet in staat zijn.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
De uitbreiding van de EU is eigenlijk een hereniging van het Europa dat lange tijd in tweeën gedeeld was. De EU-lidstaten hebben de historische taak de landen uit Centraal- en Oost-Europa in de Europese samenwerking op te nemen. De uitbreiding mag echter niet als een probleem worden gezien maar als een mogelijkheid om intenser te gaan samenwerken voor grensoverschrijdende problemen die de landen niet alleen kunnen oplossen. De regeringen van de EU-lidstaten en het Europees Parlement dragen een grote verantwoordelijkheid voor een zo snel mogelijke verwezenlijking van de vereiste hervormingen, zodat de uitbreiding werkelijkheid wordt. De voorbereidingen van de uitbreiding verlopen traag. Daarom moeten de Europese leiders tonen dat ze politiek bereid zijn om de uitdaging van de uitbreiding aan te gaan. Er moeten precieze data voor de afronding van de onderhandelingen worden vastgesteld. Het uitbreidingsproces nu stoppen is de klok tien jaar terugdraaien. Dat zou nefast zijn voor de Europese integratie.
Een van de belangrijkste hervormingen is een grondige herstructurering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het huidig systeem met steun, subsidies en quota's moet vervangen worden door vrije handel en marktaanpassing. De hervorming van het landbouwbeleid is niet alleen een economische noodzaak, ze is ook nodig om de Europese landbouw efficiënt en kwalitatief hoogstaand te kunnen maken.
Na de uitbreiding mag de EU niet bestaan uit een A- en een B-groep. Een eengemaakt Europa is alleen mogelijk als alle lidstaten aan alle gebieden van de samenwerking deelnemen. Uiteraard moet het vrije verkeer ook voor de landen in Oost- en Centraal-Europa gelden vanaf de eerste dag van hun lidmaatschap.

Markov
Ik heb voor het hele pakket betreffende de uitbreiding van de EU naar het oosten gestemd, omdat ik:
1. dit proces als politiek noodzakelijk beschouw,
2. de toetredingskandidaten een positief signaal wilde geven, aangezien zij in het kader van de voorgenomen toetreding aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt.
Ondanks de problemen die er ongetwijfeld zijn, zelfs meer dan in de huidige lidstaten van de EU, zijn voor mij de kansen die dit uitbreidingsproces biedt doorslaggevend.

Als lid van de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Slovenië wil ik opmerken dat ik de mate waarin Slovenië het acquis tot dusverre heeft overgenomen, voorbeeldig vind. Dat komt ook in het verslag tot uitdrukking. Over de toestand met betrekking tot de nog openstaande vorderingen tot teruggave van eigendommen en het functioneren van de rechtspraak denk ik echter wat anders dan de rapporteur. Op basis van mijn eigen ervaringen als Oost-Duitser, 10 jaar na de vereniging van de beide Duitse staten, kan ik namelijk bevestigen dat diezelfde moeilijkheden ook in de deelstaat Brandenburg nog altijd bestaan. Voor dit moeilijke proces is objectief gezien een periode nodig die tot 20 jaar kan oplopen.
De amendementen op dit verslag die in Parlement zijn ingediend, deel ik geenszins, aangezien:
reeds herhaaldelijk is geconstateerd dat Slovenië aan de criteria van Kopenhagen voldoet,
de kwestie van de stillegging van kerncentrales geen onderdeel van het acquis is,
men weliswaar ongetwijfeld op verschillende manieren tegen de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog kan aankijken, maar men niet mag verwachten dat die gevolgen in overeenstemming zijn te brengen met politieke opvattingen die vijftig jaar na dato in de criteria van Kopenhagen zijn verwoord.

Martinez
. (FR) De uitbreiding van de Europese Unie met tien Oost-Europese landen plus Malta en Cyprus is een omvangrijk project.
Wie zou de toegang tot het Europese huis willen ontzeggen aan het Polen van Copernicus en Johannes Paulus II, aan Hongarije met zijn in 1956 geteisterde hoofdstad Boedapest of aan de symbolische hoofdstad Praag, waar de volksrepublieken het staatshoofd aan de kant zetten en het volk van de aan de vrijheid opgeofferde Jan Palach verpletterden.
Het is echter juist vanwege dit tragische verleden dat we er uit sympathie moeite mee zouden hebben als onze Oost-Europese broeders, die ternauwernood zijn bevrijd van het bureaucratische en totalitaire Sovjetrijk, onder het juk van een ander totalitair en bureaucratisch bewind kwamen, namelijk dat van de vrijhandelszone met haar primitief ultraliberalisme.
Is het werkelijk in het belang van de Poolse of Hongaarse boeren dat zij zichzelf veroordelen tot uitsterven binnen twee decennia na hun binnenkomst?
Zouden de Cypriotische Grieken, die evenals hun landgenoten uit Thracië al meer dan een eeuw weten waar Turkije voor staat, er werkelijk belang bij hebben om lid te worden van een Europese Unie die hun beulen van eergisteren toestaat zich morgen bij hen vrij te bewegen en te vestigen?
Daarom zouden wij, evenals onze Europese collega-afgevaardigden van het Front National, willen voorkomen dat de Oost-Europese naties de fout maken zich te "desintegreren" in een Amerikaans-Europese Unie.
Een ieder is echter vrij zijn eigen keuze te maken. Als vrienden waarschuwen wij hen, en als vrienden zullen wij hen onthalen. Maar als vrienden twijfelen wij te zeer aan de juistheid van hun keuze om deze te steunen.

Miranda
 - (PT) De omvang en de reikwijdte van de met de uitbreiding samenhangende problemen stroken niet met het dubbelzinnige taalgebruik dat de Europese Unie in dit verband hanteert.
Het is inderdaad volstrekt inacceptabel dat wij ons door gemakzucht hebben laten leiden en in de kandidaat-landen valse verwachtingen hebben gecreëerd. Wij kunnen niet aanvaarden dat de effectieve voortgang van deze landen plots op een onoverkomelijk netwerk van moeilijkheden en voorwaarden stuit en dat nu obstakels worden aangevoerd die wij reeds op voorhand kenden. Er bestaan zelfs al studies over de kosten die het uitblijven van de uitbreiding zou meebrengen.
Wij hebben van onze kant steeds de logica van de waarheid verdedigd, hoe hard die soms ook aankomt. Hoewel wij in principe geen bezwaren tegen de uitbreiding hebben, hebben wij van meet af aan onderstreept dat wij ons definitieve standpunt terzake afhankelijk zouden stellen van de omstandigheden waarin de uitbreiding plaatsvindt.
Onze houding vloeit voort uit het feit dat wij steeds rekening hebben gehouden met het opduiken van mogelijke moeilijkheden bij de uitvoering van het uitbreidingsproces. Deze stap vergt immers onmiskenbaar een sterke politieke wil, nieuwe financiële middelen en bovenal een nauwgezette analyse van de gevolgen op institutioneel, economisch, financieel en maatschappelijk vlak, zowel voor de huidige lidstaten als voor de kandidaat-landen.
Bij wijze van voorbeeld herhalen wij hier nogmaals dat een uitbreiding die ten koste van de minder ontwikkelde lidstaten gaat voor ons onaanvaardbaar is. De weigering om de financiële vooruitzichten te herzien wijst overigens in deze richting. Wij kunnen evenmin instemmen met een institutionele wijziging zoals die door sommigen wordt gepropageerd.

Pittella
Ik sluit me aan bij het gunstige oordeel dat mijn fractie heeft uitgebracht over het verslag van de heer Brok, en tegelijkertijd wilde ik erop wijzen dat het besluit tot uitbreiding van de Europese Unie een politieke prioriteit was, een prioriteit waar alleen maar iets op afgedongen mag worden als men daartoe echte redenen heeft, redenen die verband houden met een rigoureuze beoordeling van de mate waarin de kandidaat-landen voor toetreding voldoen aan de criteria van het acquis communautaire. Afgezien daarvan wilde ik drie factoren onderstrepen.
Ten eerste mag de uitbreiding niet losgekoppeld worden van een consequent beleid waarmee de Europese Unie zich kan openstellen voor het oosten en het zuiden. De behoefte aan samenwerking en vriendschap met de volkeren van de voormalige Sovjetunie en het Middellandse-Zeegebied moet zich binnen het raamwerk van het uitbreidingsproces ontplooien.
Ten tweede komt de uitbreiding onvermijdelijk ook neer op een herziening van de financiële vooruitzichten van de Europese Unie. Deze zijn destijds immers uitgedacht en aangenomen toen de uitbreiding nog niet in het verschiet lag. Een groter Europa met meer taken en plichten heeft nieuwe en forsere financiële middelen nodig. Er is dus een dringende noodzaak om de financiële vooruitzichten te herzien en om nu al de financiële ruimte voor de pretoetredingsacties te vergroten.
Ten derde mogen de gevolgen van de uitbreiding voor het regionaal beleid van de Unie niet weggewuifd worden. Er is en komt een groeiende behoefte aan een cohesiebeleid ten aanzien van een aantal regio's die momenteel nog geclassificeerd staan als gebieden van doelstelling 1, maar die volgens planning na de uitbreiding uit doelstelling 1 gezet zullen worden.
Het is dus nodig om nu al aan nieuwe middelen en nieuwe vormen van optreden te denken ten behoeve van alle gebieden die tekortkomingen signaleren op het gebied van infrastructuur en dienstennetwerken, zoals met Zuid-Italië het geval is.

Sylla
De uitbreiding van de Europese Unie is een omvangrijk project. In een dergelijk groot Europa zou men de vrede kunnen waarborgen en iedere vorm van etnisch nationalisme geen kans meer geven. Het is een inspirerend vooruitzicht om naties samen te brengen in een gemeenschappelijk politiek project dat op een democratische grondslag rust en tot doel heeft de welvaart en het welzijn van de verschillende volkeren te bevorderen. Dit moet de doelstelling zijn van een groot Europa.
Wat zich momenteel aftekent, is helaas veeleer de opbouw van een Europa dat uitsluitend economisch en liberaal georiënteerd is en geen echte politieke bevoegdheden heeft waarmee het op democratische wijze kan beslissen over de grote politieke, economische en liberale beleidslijnen. De problemen en obstakels die zich voordoen bij de verwezenlijking van efficiëntere en meer democratische, gemeenschappelijke instellingen die dichter bij de burger staan, getuigen hier duidelijk van. Onder deze omstandigheden zal een geforceerde uitbreiding van Europa ten koste gaan van de belangen en de sociale rechten van de verschillende volkeren. Derhalve heb ik mij onthouden van stemming over dit verslag.

Turchi
In de loop van de dag is het thema van de uitbreiding voortdurend aan de orde geweest in onze besprekingen. Ieder van ons, ook degenen die niet het woord voeren, hebben tijdens de werkzaamheden vast en zeker de gelegenheid gehad om zich af te vragen wat Europa voor hem of haar, voor de partij, voor de staat die hij of zij vertegenwoordigt, inhoudt.
Voor mij komt het uitbreidingsdebat niet neer op het al dan niet bevestigen dat bepaalde landen tot Europa behoren. Europa en de Europese Unie zijn twee verschillende zaken: de Unie is een politieke entiteit waarvan de grondslag vijftig jaar geleden is gelegd; Europa is een geografische, historische, religieuze, culturele en sociale entiteit waarvan de oorsprong in de nevelen der tijd gehuld is. Om lid te worden van de Unie moet men zich officieel kandidaat stellen, maar deel uitmaken van Europa is een geboorteakte, een verwantschap die alle volkeren van dit prachtige werelddeel met elkaar verbindt.
Laten wij dit dus niet vergeten als wij het hebben over uitbreiding: wij zitten hier om, terecht, de economische, politieke en sociale criteria tegen het licht te houden, maar wij moeten er wel op letten dat wij niet de betekenis van een besluit gaan uithollen dat op zich onvermijdelijk en eigenlijk voorbestemd is. Kunnen wij ontkennen dat landen als Polen, Hongarije en Tsjechië - om maar een paar van die "kandidaten" te noemen - behoren tot onze geschiedenis, onze cultuur, onze herkomst?
Uiteraard betekent een en ander niet dat wij onze verantwoordelijkheid dus maar gewoon van ons af mogen schuiven. Niemand kan iets aan te merken hebben op het feit dat getoetst moet worden of het acquis communautaire wordt overgenomen, zoals anderzijds nodig is dat de Unie de toezeggingen nakomt die zij die landen heeft gedaan in het kader van de pretoetredingsstrategie. Wij verkeren in een netelige overgangsfase en het is zaak dat we ons terdege rekenschap geven van de noodzaak dat er een gezonde zakelijke aanpak wordt gehanteerd, waarbij nutteloze principegevechten bij voorbaat uitgesloten moeten worden. Algemeen gesproken staan wij allemaal achter een uitgebreide Unie, maar die zal pas volledig bereikt kunnen worden als de kandidaat-landen de nodige structurele hervormingen hebben doorgevoerd, als de Europese Unie zichzelf instellingen en besluitvormingsprocedures aanmeet waarmee zij dit soort situaties te lijf kan, en vooral als wij eindelijk gaan beseffen dat Europa niet neerkomt op politieke status, maar dat het naast de politieke en economische aangelegenheden vooral een kwestie is van gemeenschappelijke wortels en geschiedenis, van bloed en tranen, dromen en illusies die ons met elkaar verbinden.
Verslag-Carlsson (A5-0238/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het doet me genoegen u te kennen te geven dat ik voor het verslag aangaande de toetredingsaanvraag van Estland tot de Europese Unie heb gestemd. Ik maak van de gelegenheid gebruik om de ouderen en gepensioneerden van Estland te groeten, en ik hoop van harte dat men zich zal bekommeren om hun levensomstandigheden binnen de Europese Unie. Mevrouw Carlsson stelt in haar verslag dat 99% van het bedrijfsleven van Estland uit kleine en middelgrote ondernemingen bestaat. Dit is een positief gegeven. Met het oog hierop en ook vanwege andere factoren verdient de Republiek Estland al onze lof.

Kauppi
Het openstellen van de Europese Unie voor nieuwe leden zal de stabiliteit en welvaart op ons gemeenschappelijke continent doen toenemen. Het is dus zeer positief dat de toetredingsonderhandelingen met alle kandidaat-landen vooruitgang hebben geboekt. De kandidaat-landen moeten tot de Europese Unie kunnen toetreden overeenkomstig de door hun bereikte ontwikkeling. Bij de onderhandelingen moet dus het differentiatieprincipe worden toegepast. Het verdelen van kandidaat-landen in geografische groepen en het per regio faseren van data van toetreding mag niet worden geaccepteerd.
Ook de huidige lidstaten van de Europese Unie profiteren van de uitbreiding. De politieke en macro-economische voordelen van de uitbreiding zullen groter zijn dan de extra kosten voor de lidstaten. De Europese Unie profiteert nu al van het groeiende overschot in haar handelsbetrekkingen met de kandidaat-landen.
Het is wenselijk dat de regeringen van de kandidaat-landen doorgaan met het versterken van hun bestuurlijke capaciteiten, zodat de communautaire regelgeving in deze landen al voor hun toetreding kan worden toegepast.
De snelle vooruitgang die Estland bij de voorbereidingen op het lidmaatschap boekt, is vooral voor Finland zeer gunstig. Ons buurland heeft zich het laatste decennium doelbewust ingespannen om aan de lidmaatschapscriteria te voldoen. De in juni 2000 uitgevaardigde taalwet, die belangrijk is voor het minderhedenvraagstuk in Estland, voldoet aan alle internationale normen. Ook het proces van economische hervormingen heeft goede vooruitgang geboekt. Het snel oplossen van de resterende vraagstukken is voor alle partijen wenselijk. De regering van Estland moet dan ook meer aandacht schenken aan de bestrijding van corruptie en drugshandel.

Martin, David
Ik juich het verslag Carlsson toe over de aanvraag van Estland om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de conclusies in dit verslag.
Estland voldoet momenteel aan de criteria van Kopenhagen en maakt aanzienlijke vooruitgang op het vlak van het acquis communautaire.
Zodra de Europese Unie institutioneel orde op zaken heeft gesteld, staat mijns inziens niets de toetreding van Estland tot de Europese Unie in de weg.
Ik zie een vroegtijdige toetreding van Estland met genoegen tegemoet.
Verslag-Schroedter (A5-0239/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, in de procedure voor toetreding tot de Europese Unie heeft de Republiek Letland mijn steun gekregen. Persoonlijk en als vertegenwoordiger van de Partij van de gepensioneerden heb ik voor het betreffende verslag gestemd. Ik neem overigens deze kans te baat om de ouderen en gepensioneerden van Letland mijn hulde te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat zij in de Europese Unie bijzondere aandacht voor hun problemen zullen krijgen. Ik heb in het verslag-Schroedter gelezen dat Letland een laag geboortecijfer heeft: 7,5 pro mille. Dat zorgt wel voor een verslechtering van de sociale zekerheid, met name wat het pensioenstelsel betreft. Ik hoop dat deze kwestie door de Republiek Letland beter wordt opgelost dan in een paar landen van de Europese Unie is geschied.

Martin, David W
Ik juich het verslag Schroedter toe over de aanvraag van Letland om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de conclusies in dit verslag.
Letland boekt momenteel vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Letland doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Letland tot de Unie in de weg.
Ik verheug mij op de toetreding van Letland in een niet te verre toekomst.

Montfort
Evenals de rapporteur ben ik verheugd over de aanzienlijke vooruitgang die Letland de afgelopen maanden heeft geboekt bij haar streven om als één van de eersten toe te treden tot de Europese Unie.
Ook al gaat achter deze eervolle vermelding een af en toe ongelijke werkelijkheid schuil - mevrouw Schroedter legt in haar verslag de nadruk op de moeilijke situatie waarin het platteland verkeert en op de traagheid waarmee de noodzakelijke aanpassing van de openbare administratie plaatsvindt - neemt dit niet weg dat Letland zijn beleid heeft aangepast, zodat het zonder meer lid zal kunnen worden van de Europese familie waarvan in dit Parlement gewoonlijk wordt gesproken.
Dit gevoel - of het ontbreken daarvan - moet op het beslissende moment onze keuze ten aanzien van uitbreiding bepalen. Saaie boekhoudkundige interpretaties zijn daar minder belangrijk. Het Europese bouwwerk heeft immers geen betekenis meer als het niet in eerste instantie politiek georiënteerd is.
Spitsvondigheden die tot doel hebben het leesschema te wijzigen van gebeurtenissen die indruisen tegen al te vastgeroeste, technocratische en monetaire dogma' s - de ongelooflijke onverschilligheid van dit Parlement ten aanzien van de uitslag van het Deense referendum vormt hiervan een al even prachtig als verontrustend voorbeeld - lenen zich niet voor een dergelijk belangrijk debat.
Letland heeft wel degelijk een plaats binnen dit geheel, niet alleen omdat het land dankzij zijn vorderingen in het algemeen het recht heeft op een dergelijke "blijk van vertrouwen" , die onontbeerlijk is voor een goed onderhandelingsresultaat, maar eerst en vooral omdat Letland thuis hoort binnen Europa.
Ik deel de bevindingen en opmerkingen van de rapporteur en ben dan ook ingenomen met deze dialoog en de perspectieven die hierdoor worden geopend. Ik hoop dat Letland de gelegenheid zal krijgen de Europese Unie te laten delen in al zijn karakteristieke eigenschappen en dat diezelfde Europese Unie zich dan intussen heeft omgevormd tot een politiek coherent geheel dat naties en hun soevereiniteit respecteert en niet is verworden tot een vage commissie van ongelijkwaardige aandeelhouders die haar voornaamste doelstelling uit het oog heeft verloren, namelijk de vorming van een sterk en onafhankelijk Europa.
Verslag-Hoff (A5-0240/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, nu wij het hebben over het akkoord voor opneming van Litouwen in de Europese Unie, wil ik van deze belangrijke gelegenheid gebruik maken om de ouderen en gepensioneerden van Litouwen de hartelijke groeten te doen. Ik moet zeggen dat het belangrijk is, zoals de rapporteur, Magdalene Hoff, verklaart, dat er vorderingen worden gemaakt met de sluiting van de kerncentrale van Ignalina, welke immers bijzonder gevaarlijk is. De republiek Litouwen is hier al mee akkoord gegaan, en het is te hopen dat men nu echt werk maakt van sluiting van de centrale.

Martin, David W
Ik juich het verslag Hoff toe over de aanvraag van Litouwen om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag verwoorde conclusies.
Litouwen boekt momenteel vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Litouwen doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Litouwen tot de Unie in de weg.
Ik verheug mij op de toetreding van Litouwen in een niet te verre toekomst.
Verslag-Gawronski (A5-0246/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met groot genoegen gestemd voor het verslag waarin de stand van zaken rondom de toetreding van Polen tot de Europese Unie wordt geschetst. Ik neem de gelegenheid te baat om mijn beste wensen over te brengen aan de ouderen en gepensioneerden van Polen. Een aantal van hen heeft zich overigens georganiseerd in een partij van gepensioneerden, volgens het stramien van de Partij van de gepensioneerden die ik in deze Unie vertegenwoordig. Ik vind dat de heer Gawronski met dit verslag belangrijk werk heeft verricht. Ik geloof dat van alle landen die een verzoek tot toetreding hebben ingediend, Polen het meest onze steun en inzet verdient, want zonder de belangrijke acties van dat land zou het communisme destijds niet ten val zijn gebracht en zouden wij hier vandaag niet over deze kwestie delibereren.

Caudron
. (FR) Als lid van de gemengde paritaire commissie Europese Unie/Polen ben ik verheugd mij te kunnen uitspreken over de voortgang van de onderhandelingen met Polen.
Ik wijs u erop dat de overeenkomst tussen Europa en Polen is getekend in december 1991 en in werking is getreden in februari 1994. Op 5 april 1994 diende de Poolse regering haar officiële aanvraag in om toe te treden tot de Europese Unie en op 31 maart 1998 zijn de onderhandelingen officieel geopend.
Vanwege de omvang van zijn grondgebied en zijn bevolking is Polen van alle kandidaat-landen het land met het grootste "soortelijk gewicht" . Polen vormt vanwege zijn geografische ligging een zeer belangrijke stabiliteitsfactor voor de toekomstige geopolitieke structuur van de Unie. Bovendien is Polen een belangrijke economische partner, aangezien het land na de Verenigde Staten, Zwitserland en Japan de grootste exportmarkt van de Europese Unie is.
De toetredingsonderhandelingen met Polen zijn een beslissende fase ingegaan nu alle hoofdstukken, waaronder het uiterst belangrijke landbouwhoofdstuk, zijn geopend. De Europese Commissie heeft een tweede verslag gepubliceerd over de vooruitgang van Polen op de weg naar toetreding. Hierin geeft de Commissie aan dat het land dankzij zijn inspanningen, met name op het gebied van de overname van het acquis communautaire, grote vooruitgang heeft geboekt. Polen eerbiedigt bovendien volledig de mensenrechten en de fundamentele vrijheden. Met de uitvoering van het "Nationale Fonds voor het milieu" en de toepassing van het beginsel dat "de vervuiler betaalt" zijn ook op het gebied van milieubescherming vorderingen gemaakt. Wat betreft de buitenlandse betrekkingen heeft de Poolse regering bijzondere aandacht geschonken aan de kwestie van de grenzen met de regio Kaliningrad, met Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne door de institutionele en administratieve capaciteit van met name de grenspolitie, te versterken.
Er zijn nog steeds problemen. Volgens de Commissie heeft Polen niet genoeg gedaan om het justitieapparaat efficiënter te maken. Bovendien zou het land meer inzet aan de dag moeten leggen bij de bestrijding van corruptie. Het verslag van de Commissie benadrukt dat de grootste prioriteit op economisch gebied voor Polen op dit moment het versnellen van de hervormingen en de privatiseringen is, in het bijzonder in de landbouwsector. Herstructurering van de landbouwsector lijkt noodzakelijk in een land waar de plattelandsbevolking 38% van de totale bevolking vertegenwoordigt en 4,9% van het BNP levert en waar naar schatting 27,4% van de bevolking in de landbouw werkt, terwijl het gemiddelde in de Europese Unie 5% bedraagt.
Ik ben me ervan bewust dat de Poolse autoriteiten verwachten dat Polen op 31 december 2002 gereed zal zijn voor toetreding. Voor de Poolse bevolking, die overwegend eurosceptisch blijft, is dit wellicht niet zo vanzelfsprekend. Het lijkt mij dan ook voorbarig om nu al een exacte datum vast te stellen; vast staat dat deze kandidaat-lidstaat zal behoren tot de eersten die toetreden tot de Europese Unie!
Wij hebben toezeggingen gedaan. Polen levert aanzienlijke inspanningen. De datum en de precieze voorwaarden voor toetreding dienen in overleg en niet in onenigheid te worden vastgesteld.

Martin, David W
Ik juich het verslag Gawronski toe over de aanvraag van Polen om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Polen boekt momenteel enorme vooruitgang wat de criteria van Kopenhagen betreft en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Polen doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Litouwen tot de Unie in de weg.
Ik zie een snelle toetreding van Polen met genoegen tegemoet.

Montfort
Voor sommigen onder ons is de toetreding van Polen tot de Europese Unie als een bevrijding; binnen dit Europa, dat generaal De Gaulle typeerde als "kathedraal" , neemt Polen een aparte maar tegelijkertijd volwaardige plaats in.
Vanwege de historische, culturele en zelfs emotionele banden die mijn land sinds enkele eeuwen met Polen heeft, zijn wij Fransen wellicht méér dan anderen gevoelig voor de wijze waarop een natie, die zelf nagenoeg al het wel en wee van ons continent in zich verenigt, moet worden verwelkomd.
Polen, dat te lang is beschouwd als het slagveld dat was voorbehouden aan vijandige buren voor wie annexatie van het land altijd bovenaan de expansionistische agenda stond, dat ongewild het toneel is geweest van één van de gruwelijkste tragedies uit de geschiedenis en vervolgens tientallen jaren overgeleverd is geweest aan onderdrukking door een totalitair bewind dat, aangemoedigd door ons laakbare stilzwijgen, meende de legendarische Poolse geest van verzet te kunnen breken, dit Polen heeft bij voortduring en vol overtuiging blijk gegeven van zin voor vrijheid, moed en onafhankelijkheid, kortom alle fundamentele gemeenschappelijke waarden waarop onze Europese politieke structuur is gebaseerd.
Wij hebben hiermee de plicht om Polen zo spoedig mogelijk op te nemen en het de behandeling te geven die het verdient, dat wil zeggen zoals de bestaande leden worden behandeld. Laten de weifelende audits en de niet ter zake doende normeisen, waarvan de kortzichtige toepassing de toestand van dit land meer kwaad dan goed zou doen, ons bespaard blijven. Met een bevolking waarvan 25% werkzaam is in de landbouw is Polen nu eenmaal geen Luxemburg. De debatten over de toepassing van het acquis communautaire in de kandidaat-landen nemen af en toe surrealistische proporties aan, tenzij men de schandelijke gedachte zou aanvaarden van een Europa met verschillende snelheden, waarin de enige verschillen tussen de volkeren die tellen economische verschillen zijn.
Nee, Polen verdient beter dan voorwaardelijke toelating. Zijn verleden is zijn beste toegangsbewijs, zijn waardigheid zijn beste pleitbezorger, en bovenal zal dit land, dat altijd tegen elke vorm van overheersing heeft gestreden, ons een visie verschaffen die zowel nieuw als beproefd is en die ons in staat zal stellen elk risico van hernieuwd imperialisme te vermijden, zelfs het - ogenschijnlijk onschuldige, maar toch zeer gevaarlijke - risico van edelmoedige gevoelens en een al te gemakkelijke gewetensrust.
Door Polen op te nemen in het gemeenschappelijke huis kan de Unie haar nieuwkomer recht doen wedervaren, een recht dat haar te lang is onthouden.
Verslag-Jürgen Schröder (A5-0245/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag gestemd dat de stand van zaken rondom de toetreding van Tsjechië tot de Europese Unie behandelt. Ik neem de gelegenheid te baat om de ouderen en gepensioneerden van dat land te groeten. Ik hoop dat zij in de Unie steun en bijstand vinden voor de problemen waarmee alle bejaarden in Tsjechië sedert de val van het communisme te kampen hebben als gevolg van de devaluatie van hun munt en dus het verlies aan koopkracht van hun pensioen. Ik wijs er met klem op, zoals de heer Schröder in zijn verslag ook doet, dat de inflatie in Tsjechië is gedaald van 10,7 naar 2,1% dit jaar. Dit is een duidelijk signaal dat de Tsjechische Republiek ten zeerste bereid is om toe te treden tot de Europese Unie en dat zij zich daar op lovenswaardige wijze voor inzet.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat het Parlement met een meerderheid van ruim 90% het uitstekende verslag van collega Schröder heeft aangenomen. Voor het tweede achtereenvolgende jaar worden daarin de tegen het volkenrecht en de mensenrechten indruisende Benes-decreten aan de orde gesteld, en wordt erop gewezen dat deze decreten zowel in strijd zijn met het acquis communautaire als met de criteria van Kopenhagen. Door de vorm waarin het Parlement dit heeft gedaan, krijgt de Tsjechische Republiek de kans zich op eigen kracht van deze tegen de mensenrechten indruisende decreten te ontdoen. Ik doe een beroep op de regering in Praag om aan dit signaal, deze oproep, deze uitnodiging tot een dialoog gehoor te geven, er gevolg aan te geven en er samen met dit Parlement voor te zorgen dat deze nalatenschap van een nationalistisch tijdperk wordt overwonnen.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik juich het door de Fractie De Groenen ingediende amendement op het verslag over de toetreding van Tsjechië tot de Europese Unie van harte toe. Het gedrag van de Tsjechische regering is onaanvaardbaar. Toen de bezwaren in verband met de veiligheid tegen de inbedrijfstelling van de centrale in Temelin zich ophoopten, verklaarde de Tsjechische regering dat zij voortaan naar het motto "geen woorden maar daden" zou handelen.
De Duitse minister van Milieu sloeg pas geleden in een interview de spijker op de kop. Hij vroeg zich af of de Tsjechen zich bij hun toetreding tot de EU door gemeenschapszin of door koppigheid willen laten leiden. Momenteel lijkt het er alleszins op dat koppigheid en niet het verstand het belangrijkste richtsnoer van de Tsjechische regering is. Als de Tsjechische Republiek in de Unie wordt opgenomen zonder dat de aanzienlijke veiligheidsrisico's van Temelin uit de weg zijn geruimd, zou het in de toekomst wel eens moeilijk kunnen worden om door andere toetredingskandidaten serieus te worden genomen als wij nucleaire veiligheidseisen stellen.
Verder vind ik het absoluut noodzakelijk dat de Benes-decreten en de AVNOJ-bepalingen, die zijn aangegrepen om roof, moord en verdrijving te rechtvaardigen, op hun verenigbaarheid met het recht van de Europese Unie worden getoetst. De intrekking van deze bepalingen zou te verwelkomen zijn omdat daarmee een initiatief wordt genomen om met het verleden af te rekenen en een nieuwe grondslag voor wederzijds begrip tussen de volkeren te leggen.

Kronberger
. (DE) Ik heb tegen het verslag over het verzoek van de Tsjechische Republiek om toetreding tot de Europese Unie en de stand van de onderhandelingen gestemd omdat het Parlement het amendement van Matti Wuori heeft verworpen. Tijdens de voorbereidingen voor de inbedrijfstelling van de kernreactor in Temelin hebben relatief veel storingen plaatsgevonden. Bovendien is er geen afdoende milieueffectrapportage uitgevoerd en is het centrale gedeelte van de reactor niet aan een serieuze inspectie van internationale deskundigen onderworpen.

Martin, David W
Ik juich het verslag Schröder toe over de aanvraag van de Republiek Tsjechië om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
De Republiek Tsjechië boekt momenteel enorme vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Tsjechië doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Tsjechië tot de Unie in de weg.
Ik zie een snelle toetreding van de Republiek Tsjechië met genoegen tegemoet.
Verslag-Wiersma (A5-0244/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gestemd voor het verslag over de stand van zaken rondom de toetreding van Slowakije tot de Europese Unie. Deze gelegenheid neem ik ook te baat om de hoop uit te spreken dat toetreding tot de Europese Unie ervoor zal zorgen dat de situatie van de ouderen en gepensioneerden in Slowakije verbetert. De huidige situatie is namelijk ronduit rampzalig voor alle burgers, met name de ouderen, omdat de pensioenuitkeringen niet hoog genoeg zijn om een fatsoenlijke levensstandaard te garanderen. Zoals de heer Wiersma in zijn verslag al zei, heeft Slowakije vooruitgang geboekt op het vlak van de bescherming van de minderheden. Met name valt te melden dat in 57 gemeenten waar de Roma-bevolking meer dan 20% van de totale bevolking uitmaakt, het gebruik van de moedertaal thans wordt toegestaan.

Martin, David W
Ik juich het verslag Wiersma toe over de aanvraag van Slowakije om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Slowakije boekt momenteel vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Slowakije doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Slowakije tot de Unie in de weg
Ik zie de toetreding van Slowakije met genoegen tegemoet.
Verslag-Queiró (A5-0248/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag van de heer Queiró gestemd dat de stand van zaken rondom de toetreding van Hongarije tot de Europese Unie belicht. Ook de Hongaren moeten erop kunnen rekenen dat de Unie aandacht zal besteden aan de levensstandaard van hun ouderen en gepensioneerden. Deze bevolkingsgroepen verkeren in alle landen van het oosten van Europa in forse moeilijkheden sedert hun pensioenuitkeringen door de val van het communisme volledig gekelderd zijn. Ik twijfel er niet aan dat de Europese Unie zich uiterste inspanningen zal getroosten om dit probleem aan te pakken. Voorts constateer ik dat in Hongarije de productie van machines en apparatuur dankzij de export een forse vlucht heeft genomen. De Hongaarse Republiek verdient daarvoor een pluim.

Martin, David W
Ik juich het verslag Queiró toe over de aanvraag van Hongarije om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Hongarije boekt momenteel vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire. Als Hongarije doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Hongarije tot de Unie in de weg.
Ik zie een snelle toetreding van Hongarije met genoegen tegemoet.

Sylla
Ik heb me tijdens de eindstemming over dit verslag onthouden. Ik deel de bezorgdheid van de Europees afgevaardigde die vóór de stemming de kwestie van de zigeuners en het onrecht dat hun in Hongarije wordt aangedaan, terecht aan de orde heeft gesteld. Deze gemeenschap, die tot de zwaarst getroffen groepen in Europa behoort, wordt zwaar gediscrimineerd. Daarom zou men vraagtekens kunnen plaatsten bij de oprechte wens om te komen tot een Europa van vrede, democratie en welvaart voor alle volkeren die er deel van uitmaken.
Verslag-Van Orden (A5-0241/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de Partij van de gepensioneerden heeft voor het verslag gestemd dat ingaat op de situatie rondom de toetreding van Bulgarije tot de Europese Unie. Met groot genoegen doe ik bij deze gelegenheid de bijzondere groeten aan de ouderen en gepensioneerden van de Bulgaarse Republiek. Ik herinner de bewoners en vooral de regering van dat land eraan dat, zoals in het verslag van de heer Van Orden staat, de kerncentrale van Kozloduy definitief gesloten moet worden. Zoals meermalen is aangetoond, zou dit zelfs zo gauw mogelijk moeten geschieden. Ik hoop dat Bulgarije aan dit verzoek van ons tegemoetkomt.

Alavanos
In het verslag-Van Orden over de toetredingsonderhandelingen met Bulgarije spreekt het Europees Parlement steun uit aan de opneming van Bulgarije in de Europese Unie. Terecht wordt hierin onderstreept dat er schot komt in het toetredingsproces dankzij de verbetering van de situatie van de Roma, de hervormingen van het rechtswezen, de bestrijding van corruptie en de verbetering van het milieubeleid. Zeer belangrijk is paragraaf 13 over het visumbeleid. In de Raad komt men namelijk niet voor of achteruit bij de schrapping van Bulgarije, en ook Roemenië, van de negatieve lijst. Tot slot moet de Europese Unie de moeilijkheden met Bulgarije met open houding tegemoet treden. Deze zijn het gevolg van de politieke en economische destabilisatie van de Balkan, evenals van de als maar stijgende aardolieprijs en het waardeverlies van de euro, waaraan de Bulgaarse munt bij wet is gekoppeld. Tot slot moet men maatregelen treffen voor de grote lagen van de bevolking die gebukt gaan onder het streng bezuinigingsbeleid dat Bulgarije in het kader van zijn toetredingsstrategie voert.

Martin, David W
Ik juich het verslag-Van Orden over de aanvraag van Bulgarije om lid te worden van de Europese Unie toe en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Bulgarije boekt momenteel goede vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Bulgarije doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Bulgarije tot de Unie in de weg.
Ik zie de toetreding van Bulgarije in de niet te verre toekomst, met genoegen tegemoet.
Verslag-Nicholson of Winterbourne (A5-0247/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag gestemd dat de stand van zaken rondom de toetreding van Roemenië tot de Europese Unie illustreert. Dit land verdient het, net zoals de andere landen van Midden- en Oost-Europa, om toegelaten te worden tot onze grote familie. Wel moet gezegd worden, dat er nog de nodige problemen zijn, zoals wij allemaal weten, vooral met betrekking tot de verspreiding van corruptie in veel sectoren van het openbare leven. Helaas is dit een probleem waar niet uitsluitend Roemenië mee behept is, maar ik hoop dat de Roemeense autoriteiten in staat zullen zijn zich te zuiveren van deze smet, die zo evident is gebleven tijdens hun voorbereidingen voor toetreding tot de Europese Unie. Voorts hoop ik dat het land zijn burgerrechten zal beschermen.

Banotti
Ik heb tegen dit verslag gestemd vanwege de totaal onaanvaardbare houding van de Roemeense regering met betrekking tot kinderen en de rechten van gehandicapten.

Martin, David
Ik juich het verslag-Winterbourne over de aanvraag van Roemenië om lid te worden van de Europese Unie toe en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Roemenië boekt momenteel goede vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Als Roemenië doorgaat op de ingeslagen weg en de Europese Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen doorvoert, staat mijns inziens niets de toetreding van Roemenië tot de Unie in de weg.
Ik zie de toetreding van Roemenië in de niet te verre toekomst, met genoegen tegemoet.
Verslag-Martelli (A5-0242/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag van de heer Martelli gestemd dat beschrijft hoe ver Slovenië met de toetreding tot de Europese Unie is. Ik breng een warme groet over aan de ouderen en gepensioneerden van dat land, die in de regering van Slovenië zitten. De Partij van de gepensioneerden van Slovenië heeft namelijk bij de jongste verkiezingen 5% van de stemmen uit het vuur gesleept. In afwachting van een soortgelijk succes in Italië - liefst op de korte termijn - hoop ik dat ook de problemen van de ouderen en gepensioneerden van Slovenië worden opgelost. Voorts mag niet vergeten worden dat het een goed idee zou zijn als Slovenië alle eisen en vijandige verklaringen ten aanzien van Italië laat schieten, want helaas is er de laatste tijd nogal wat aan stemmingmakerij gedaan.

Martin, David
Ik juich het verslag-Martelli toe over de aanvraag van Slovenië om lid te worden van de Europese Unie en onderschrijf het merendeel van de in het verslag opgenomen conclusies.
Slovenië boekt momenteel goede vooruitgang op het vlak van de criteria van Kopenhagen en de omzetting van het acquis communautaire.
Zodra de Unie de voor de uitbreiding noodzakelijke institutionele aanpassingen heeft doorgevoerd, staat mijn inziens niets de toetreding van Slovenië tot de Unie in de weg.
Ik hoop dat Slovenië deel zal uitmaken van de eerste groep nieuwe lidstaten.
Verslag-Poos (A5-0249/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, rekening houdend met het feit dat Cyprus een land van de Middellandse Zee is dat als kandidaat voor de toetreding naast een hele rij landen van Midden- en Oost-Europa staat, en aangezien Italië geprojecteerd is op de Middellandse Zee - zoals president Ciampi zojuist heeft verklaard tijdens de plechtige zitting van het Parlement -verneem ik met bijzonder genoegen uit het verslag dat Cyprus voldoende voorbereid is om toe te treden tot de Europese Unie. Ik geloof dat deze stap en de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie uiterst belangrijk zijn om de vrede op dat verscheurde eiland van onze Middellandse Zee een handje te helpen.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het verslag over Cyprus gestemd uit protest tegen het verslag als zodanig. Ik ben niet gekant tegen de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie. Integendeel, ik zou Cyprus graag als nieuw lid verwelkomen maar dit verslag ontbeert ieder evenwicht, met name in lid 4 waarin zelfs niet gewezen wordt op de wenselijkheid van een politieke oplossing vóór toetreding.
Verder wordt in het verslag verzocht om de repatriëring van de kolonisten waarbij het vermoedelijk ook gaat om hun in Cyprus geboren en getogen kinderen. Evenals de kwestie van de teruggave van land door beide partijen, is het kolonistenvraagstuk een zeer netelig probleem. Maar wat voor oplossing er ook uit de bus moge komen, deze benadering is te grof voor woorden.
Ik vind het zeer betreurenswaardig dat het Europees Parlement er niet in slaagt een neutrale aanpak te vinden, wat toch zijn taak is. De Republiek Cyprus geniet uiteraard internationale erkenning maar wij moeten toch ook stilstaan bij de rechten, en de plichten, van de Turks-Cyprische gemeenschap.

Alavanos
Het verslag-Poos over de toetreding van de Cyprische Republiek tot de Europese Unie behelst enkele belangrijke elementen. Hierin wordt:
het wettelijk gezag in de Cyprische Republiek op onbetwistbare wijze erkend;
duidelijk gemaakt dat het toetredingsproces volkomen los staat van de politieke oplossing van het Cyprisch vraagstuk, waardoor kan worden voorkomen dat Cyprus door Turkije als het ware wordt gegijzeld;
gewezen op de verantwoordelijkheid van Turkije en de Turks-Cyprische kant voor het uitblijven van een oplossing;
kritiek geuit op de aanwezigheid en de provocaties van het Turkse leger op Cyprus, en
het probleem ter sprake gebracht van de terugkeer van de vluchtelingen en de kolonisatie van Cyprus.
Dit is een evenwichtig en rechtvaardig verslag. De Raad moet hier serieus rekening mee houden.

Balfe
Tot mijn spijt kan ik het verslag-Poos over Cyprus niet steunen. De vierde ronde van de Cyprische toenaderingsgesprekken vond plaats van 12 tot 26 september in New York. De partijen hebben afgesproken van 1 tot 10 november opnieuw bijeen te komen in Genève. Deze bemiddelingspoging van de VN is gestart in december 1999 en loopt nog altijd ononderbroken door. Geen van de eerdere inspanningen om tot een oplossing te komen voor het Cyprische probleem, had een dergelijk lange adem.
Alvaro de Soto, de speciale adviseur voor Cyprus van de Secretaris-Generaal van de VN, zei tijdens de persconferentie op 26 september dat deze vierde gespreksronde "een kwalitatieve stap voorwaarts" had betekend. Hij benadrukte dat er weliswaar nog veel werk moest worden verzet, maar dat de twee partijen tijdens de gesprekken verder waren gegaan dan ooit tevoren. Hij merkte op dat er nieuwe paden waren gebaand hetgeen her en der tot nervositeit zou kunnen leiden. Maar hij zag met vertrouwen de komende maanden tegemoet waarin de geboekte vooruitgang verder zou worden uitgebouwd. Verder merkte hij ook op dat de VN reeds contact had opgenomen met de EU om na te gaan of de doelstellingen van het VN-proces tot aanvaringen zouden kunnen leiden.
Zoals de heer de Soto zelf ook aangaf, verwacht niemand dat het gemakkelijk wordt. Succes in het VN-proces is ook bepaald niet verzekerd. Het VK-beleid is erop gericht op alle mogelijke wijzen onze steun kenbaar te maken aan de inspanningen van de secretaris-generaal. Helaas zijn er in het ontwerpverslag van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over de toetreding van Cyprus tot de Europese Unie enkele uitspraken terechtgekomen die fnuikend zijn. Polemisch taalgebruik en een gekleurde beeldvorming betreffende de standpunten in het Parlement kunnen het proces ondermijnen.
Ik hoop dan ook dat de leden van dit Parlement al het mogelijke zullen doen om duidelijk steun te betuigen aan het VN-bemiddelingsproces dat gebaseerd is op de goodwill van alle betrokken partijen. Ik hoop eveneens dat zij ervoor zullen zorgen dat dit Europees Parlement geen verklaringen aflegt of standpunten inneemt die haaks staan op dat proces.

Caudron
Als lid van de gemengde parlementaire commissie EU/Cyprus ben ik verheugd mij te kunnen uitspreken over de vooruitgang van Cyprus bij de onderhandelingen voor toetreding tot de Europese Unie.
De beoordeling van de Europese Commissie is zeer gunstig. Cyprus voldoet aan alle politieke en economische criteria van Kopenhagen. Thans zijn 16 van de 31 hoofdstukken afgesloten. De inspanningen van de Republiek Cyprus om te voldoen aan alle criteria worden voortgezet. Cyprus kan er dan ook op rekenen snel lid van de Europese Unie te worden en elke vorm van verzet tegen deze toetreding op grond van de bijzondere situatie op het eiland is noch op politieke, noch op morele gronden verdedigbaar. Dit vloeit overigens voort uit de besluiten van de Europese Raad van Helsinki, die ten slotte stelt dat de oplossing van de Cyprische kwestie geen voorwaarde vooraf mag zijn voor toetreding. Ik hoop dat de onder auspiciën van de Verenigde Naties gevoerde onderhandelingen ertoe zullen leiden dat zowel de Griekse als Turkse bewoners van Cyprus binnen een herenigde republiek zullen profiteren van de voordelen van toetreding.
Ik dring er tevens op aan dat de Europese Unie zich middels haar hoge vertegenwoordiger voor het GBVB meer zal inzetten om, in toepassing van de resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, via onderhandelingen een oplossing te bereiken waardoor een einde kan komen aan de tweedeling van het eiland. De Unie is namelijk in staat om in het kader van een vredesregeling een wezenlijke bijdrage te leveren aan de veiligheid van de gemeenschappen op Cyprus. De Unie kan bijdragen aan de oplossing van het probleem van de gecontroleerde terugkeer van de vluchtelingen alsmede aan de repatriëring van de kolonisten, en zij kan in sterke mate bijdragen aan de ontwikkeling van het noordelijke deel van Cyprus zodra de hereniging een feit is en het Turkse leger is vertrokken. Er moeten projecten voor beide gemeenschappen worden opgezet en de dialoog tussen beide partijen in een sfeer van hernieuwd vertrouwen moet worden aangemoedigd.
De Unie moet de Turks-Cyprische gemeenschap, waarvan het aantal leden op 89.000 wordt geschat, ervan overtuigen zich onvoorwaardelijk aan te sluiten bij de toetredingsonderhandelingen, aangezien dit in haar eigen belang zou zijn. De toetreding van Cyprus zou namelijk ten goede komen aan beide gemeenschappen en de Turks-Cyprioten in staat stellen hun economische achterstand in te halen: hun inkomen per hoofd van de bevolking bedraagt een derde van dat van de Grieks-Cyprioten. Het is dus van belang dat de Turks-Cyprioten hun standpunt ter zake over de toetredingsonderhandelingen kenbaar maken. Dit zal, gezien het gebrek aan goede wil van Turks-Cypriotische zijde en van de zijde van Turkije, niet gemakkelijk zijn.
Al geven de laatste ontwikkelingen in de regio geen aanleiding tot optimisme, de Europese Unie dient zich met alle middelen te blijven inzetten voor de besprekingen die een algemene regeling van de kwestie- Cyprus beogen.

Frassoni
De Verts/ALE-fractie steunt het verslag van mijnheer Poos over de toetreding van de Republiek Cyprus tot de EU. Het spijt ons echter wel dat ons amendement over de kolonisten niet is goedgekeurd door het Parlement. Het is absoluut onmogelijk om het probleem van de uit Turkije afkomstige kolonisten, die zich lang geleden in Noord-Cyprus vestigden, op te lossen door ze eenvoudigweg terug te sturen, zoals het verslag voorstaat. Het is een slechte zaak dat de EU een dergelijk ongenuanceerd standpunt inneemt over een zo heikel onderwerp.
De toenaderingsgesprekken lopen niet zoals wij hoopten. Wij zijn ervan overtuigd dat op alle niveaus initiatieven moeten worden ontplooid om de impasse in de onderhandelingen te doorbreken.
Wij hopen dat het vooruitzicht van een vroegtijdig lidmaatschap van de EU en de versoepeling van de contacten via de gemeenschappelijke "bottom-up" projecten die de EU naar eigen zeggen gaat promoten en financieren op Cyprus, een positieve uitwerking zal hebben tijdens de zoektocht naar een oplossing voor de "kwestie-Cyprus" .

Martin, David
. (EN) Ik juich het verslag-Poos toe over de aanvraag van Cyprus om lid te worden van de Europese Unie.
Cyprus boekt momenteel goede vooruitgang op het vlak van de omzetting van het acquis communautaire, hetgeen een soepele voortzetting van de toetredingsonderhandelingen mogelijk maakt.
Net als de rapporteur onderschrijf ik de overeenkomst van de Top van Helsinki om van een oplossing voor de tweedeling van het eiland geen voorwaarde voor toetreding te maken.
Toetreding van Cyprus tot de Unie zal ongetwijfeld leiden tot meer Europese invloed in het oostelijk deel van het Middellandse-Zeegebied en het Midden Oosten. Er bestaan geen beletsels van economische aard voor de toetreding van Cyprus: Cyprus bezit een markteconomie en de levensstandaard is er hoog.
Ik hoop dat Cyprus deel zal uitmaken van de eerste groep nieuwe leden.
Verslag-Stenzel (A5-0243/2000)

Martin, David
Ik heb met belangstelling kennis genomen van het verslag van mevrouw Stenzel over de aanvraag van Malta om lid te worden van de Europese Unie.
Malta voldoet aan alle toetredingsvoorwaarden van de Europese Unie en er is slechts één obstakel voor een volwaardig lidmaatschap: de publieke opinie en de politieke partijen zijn verdeeld over de wenselijkheid van toetreding tot de EU. De regering van Malta zou moeten streven naar een constructieve dialoog tussen alle segmenten van de samenleving om een zo groot mogelijke consensus te bewerkstelligen over het lidmaatschap.
Ik ben een groot voorstander van de toetreding van Malta tot de Europese Unie, mits die consensus wordt bereikt.
Verslag-Paulsen (A5-0257/2000)

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, wat is er al niet gezegd over de voedselveiligheid en de maatregelen die genomen moeten worden om nieuwe verontreinigingen of nieuwe voedselcrises te voorkomen. Het verslag van mevrouw Paulsen is dan ook verre van scherp en gaat niet ver genoeg als men bedenkt wat er op het spel staat.
De excessen - van gewone aantastingen of afwijkingen kunnen we zelfs niet meer spreken - van de industrie die binnen een context van liberalisme, concurrentie en winstbejag landbouw- en voedingsmiddelen verwerkt, zijn immers fataal en zelfs misdadig gebleken. De welbewuste overtredingen van de wetgeving op het gebied van de volksgezondheid, strafrecht en zelfs ethiek door het manipuleren van natuurwetten, soorten en dierfysiologie onttrokken zich aan elke vorm van toezicht en regelgeving en aan alle gerechtvaardigde strafmaatregelen.
Wij consumenten bevinden ons echter aan het eind van de voedselketen en zijn derhalve de uiteindelijke vergaarbak van ontspoorde en nagemaakte voedermiddelen. Mag het dan verbazing wekken dat ook wij hiervan het slachtoffer zijn en er helaas zelfs aan bezwijken? Het is onverantwoord en misleidend om zich een onjuiste voorstelling te maken van de complexe en talloze schakels en relaties binnen de landbouw- en voedingsmiddelenindustrie en vervolgens te erkennen dat men niet in staat is toezicht te houden en onderscheid te maken met het oog op strafmaatregelen.
Iedere schakel dient verantwoordelijk te zijn voor zijn productie en zijn nauwkeurig omschreven taak. Welk middel dit strikte principe moet waarborgen hangt af van de wens van de Commissie om de consument een constante kwaliteit te bieden van alle producten die op de markt worden gebracht. Door te weigeren genetisch gemanipuleerde voedermiddelen aan te merken als ongewenste producten heeft het Europees Parlement er echter blijk van gegeven volkomen te zijn vervreemd van de publieke opinie en zijn kiezers, die zich steeds kritischer opstellen tegenover genetisch gemodificeerde organismen en deze zelfs ronduit afwijzen wanneer ze deze in de voeding ontdekken.
Evenmin mag het verbazing wekken wanneer de landbouw- en voedingsmiddelenindustrie in dit gat springt en zich volledig concentreert op diervoeding voor consumptie van haar genetisch gemanipuleerde organismen. Het is nu aan de Commissie om haar nalatigheid te corrigeren door met spoed maatregelen voor te stellen en te treffen om de terechte ongerustheid van de consument weg te nemen.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, de Partij van de gepensioneerden hecht uiteraard ten zeerste aan gezonde etenswaren en een gezonde voeding. Ik heb dus terecht gestemd voor het verslag-Paulsen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik tot gisteren niet zeker wist of ik deze stemverklaring wel zou uitbrengen, maar toen ik gisterenavond het Parlementsgebouw uitliep met mijn collega's Andria en Speroni - laatstgenoemde heet Francesco van voornaam, vandaag is zijn naamdag en dus feliciteer ik hem, evenals overigens alle Francesco's die hier in dit Parlement zitten - voelde ik me draaierig in mijn hoofd, ik kreeg braakneigingen en andere nare symptomen. Ik was dus duidelijk het slachtoffer, zij het in lichte mate, van voedselvergiftiging, nota bene in dit Europees Parlement. Wat hangt er ons dus boven het hoofd als ook dieren, waarmee wij ons voeden, zich onpasselijk of naar voelen, zoals mij persoonlijk is overkomen?
Laten wij dus tot elke prijs vermijden dat er ongewenste stoffen in diervoeding terechtkomen!

Figueiredo
. (PT) In naam van de voedselveiligheid moeten wij de nodige aandacht besteden aan diervoeding daar er een nauw verband bestaat tussen voedsel voor dieren en voedsel voor mensen. Daarom is de wijziging van richtlijn 1999/29/EEG zo belangrijk. Zij zorgt er immers voor dat de richtlijn van toepassing wordt op alle in diervoeding gebruikt producten ongeacht hun vorm, zowel de voor vervaardiging van voedingscomponenten bedoelde producten als die welke voor huisdieren bestemd zijn en derhalve niet voor voedingsdoeleinden worden gebruikt.
Het is tevens een goede zaak dat productpartijen die meer ongewenste substanties bevatten dan de voorgeschreven maximumhoeveelheid niet verdund mogen worden met onschadelijke producten om de toegelaten maximumwaarden te omzeilen.
Bij de vaststelling van de maximumgrens moeten verschillende aspecten in aanmerking worden genomen. Ik denk dan onder meer aan de voortdurende lancering van nieuwe chemische producten en de noodzaak van een regelmatige herziening, gebaseerd op nauwkeurige wetenschappelijke analysen en experimentele bevindingen. In welbepaalde gevallen dient tevens te worden voorzien in een mogelijke schadeloosstelling voor marktdeelnemers en landbouwers die geen verantwoordelijkheid dragen voor de besmetting van in diervoeding gebruikt ingrediënten.

Grossetête
Sinds 1997, toen de gekkekoeienziekte in het nieuws kwam, verlangt ons Parlement nauwlettend toezicht op diervoeders.
We moeten op dit punt waakzaam blijven, aangezien diervoeding de eerste schakel in de voedselketen vormt. Wij hechten vooral aan een concrete waarborging van de voedselveiligheid op Europees niveau, van stal tot keuken en van mestvork tot eetvork.
De drie verslagen die vandaag zijn aangenomen, zijn een stap in de goede richting. Het verbod op ongewenste stoffen in diervoeding is dan ook een basiselement van het beleid voor de voedselveiligheid.
In de eerste plaats is het belangrijk tolerantiegrenzen voor de gezondheid vast te stellen. In de tweede plaats is het noodzakelijk de mogelijkheid om verontreinigde voeding te vermengen met zuivere voeding om haar geschikt te maken voor consumptie, te verbieden. Een voorbeeld hiervan is dat hectoliters door dioxine verontreinigde melk legaal konden worden vermengd met schone melk. Het beginsel achter deze ongeoorloofde praktijk is verwerpelijk. Tot op heden is deze vergiftiging, mits uitgevoerd in homeopathische doses, legaal. Bovendien nodigt deze vermenging uit tot fraude op het hele Europese grondgebied.
De vernietiging van verontreinigde voeders en mengvoeders vormt echter een dubbele waarborg voor beperking van de handel in dergelijke voedermiddelen. Ten eerste is het een veiligheidsgarantie voor de consument, die uiteraard als eerste van deze maatregel zal profiteren en ten tweede is het voor de landbouwers en veehouders een garantie dat op de markt uitsluitend gezonde voedermiddelen beschikbaar zijn.
Om al deze redenen heb ik gestemd voor een verbod op verdunning, zoals voorgesteld door de Europese Commissie.
Het was tevens noodzakelijk de harmonisatie van de voorwaarden voor uitvoering van controles en inspecties op het gebied van diervoeders te intensiveren. Dit is inmiddels gerealiseerd. Ik zou voortaan graag zien dat de Raad snel vorderingen maakt en de door ons aangenomen amendementen steunt.
Verslag-Paulsen (A5-0256/2000)

Figueiredo
Het voorstel om een volledige en uitvoerige vermelding van de ingrediënten van mengvoeders verplicht te stellen betekent een belangrijke stap voorwaarts in het kader van de bescherming van de voedselveiligheid. De invoering van een duidelijke en transparante etikettering zal de veehouders in staat stellen zelf te beslissen welke voedermiddelen zij willen kopen.
Zoals u weet, heeft het Europees Parlement reeds in 1997, in de nasleep van de BSE-crisis, een verzoek ingediend om een dergelijke regelgeving op te stellen. Dit verzoek werd vorig jaar herhaald naar aanleiding van het Belgische schandaal omtrent de dioxineverontreiniging in diervoeding.
Verder moet een exhaustieve lijst van toegelaten ingrediënten worden opgesteld en dienen de diervoederproducenten op verzoek bewijzen over te leggen voor de samenstelling van de voedermiddelen aan de hand van bedrijfsinterne documenten.
RC B5-0768/2000 (ASEM III)

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wij hebben tegen de gezamenlijke resolutie gestemd. Deze is gebaseerd op een overweging die in hypocriete bewoordingen suggereert dat er in de betrekkingen tussen Azië en Europa sprake is van gelijkwaardigheid.
De meeste Aziatische landen dragen nog altijd de littekens van hun vroegere "partnerschap" met de grote mogendheden, met name Europa.
Partnerschap tussen gelijken, eeuwenoude betrekkingen tussen Groot-Brittannië en India? Tussen Frankrijk en zijn koloniën in Indo-China? Tussen China en al die grote mogendheden die, al naargelang hun respectievelijke belangen, getracht hebben China op te delen in zones?
Zeer recentelijk hebben de arme massa' s in verschillende landen van Zuid-Oost-Azië een hoge prijs moeten betalen, namelijk hun "partnerschap" met het speculatieve kapitaal dat hun regio overspoelde.
Gezien het verleden en de huidige economische betrekkingen tussen de grote ontwikkelde mogendheden enerzijds en de arme Aziatische landen anderzijds, is spreken van "gelijkwaardige partners" voor de toekomst op zijn best wishful thinking, maar veeleer een manier om op exploitatie gebaseerde betrekkingen te verhullen met pseudo-democratische en pseudo-menslievende woorden.
Dit is nu juist de reden waarom wij voorstander zijn van de ontwikkeling van een werkelijk vriendschappelijke samenwerking tussen werkelijk gelijkwaardige partners overal ter wereld, en waarom wij ons met onze stem willen uitspreken tegen een schijnvertoning.

Krivine en Vachetta
In de gezamenlijke resolutie over de derde topconferentie Azië-Europa (ASEM 3) wordt melding gemaakt van de volgende vergadering van het Forum van ASEM 2000-volkeren in Seoul. In de resolutie wordt steun gegeven aan de vorming van een sociaal forum en de intensivering van de "dialoog binnen de burgermaatschappij" . De resolutie heeft echter tevens als hoofddoelstelling de aanzet tot internationale onderhandelingen binnen de WTO, die tot doel hebben de liberalisering van de handel geleidelijk te vergroten en een "op de regels van het WTO gebaseerd stelsel" verder te versterken.
De sociale beweging, de vakbonden, de verenigingen en de NGO' s van het forum van volkeren verzetten zich echter juist tegen deze gedwongen en op ongelijkheid gebaseerde liberalisering van de handel en de verruiming van de bevoegdheden van de WTO
Daar er voor de ASEM momenteel voornamelijk een economisch en geen politiek of sociaal proces rest, vormt juist deze aanpassing aan het neoliberale, door de WTO belichaamde handelsstelsel de "harde kern" van de gezamenlijke resolutie. In dit opzicht is de steun die in de resolutie wordt uitgesproken aan "de grote lijnen" van de benadering van de Commissie zeer begrijpelijk. Wij luisteren echter naar de eisen van het volk en zijn van mening dat de "sociale dialoog" juist niet dient plaats te vinden "binnen de context" van de regelgeving van de WTO, zoals de resolutie stelt.
Derhalve kunnen wij alleen maar tegen de gezamenlijke resolutie stemmen.

McCarthy
Ik wil mij scharen achter al diegenen die de geweldpleging hebben veroordeeld tegen James Mawdsley afkomstig uit Ormskirk, Lancashire, mijn eigen kiesdistrict. Het verheugt mij dat dit Parlement zich uitgesproken heeft tegen de grove schending van James' rechten onder internationale VN-wetgeving.
Mark Rowland van Jubilee Campaign zal ronduit opgetogen zijn dat het Europees Parlement nu net als de VN deze handelwijze heeft gelaakt.
Wij moeten de schending van mensenrechten in Birma aan de kaak blijven stellen. Wij, als rechtstreeks verkozen leden, zijn geschokt dat 51 democratisch verkozen leden van de NLD gevangen zijn gezet en net als James het slachtoffer zijn van onmenselijke en wrede mishandeling. James' enige misdaad ligt in het feit dat hij campagne voerde voor de mensenrechten en de democratie in Birma. Hij zou slechts lof moeten oogsten voor zijn houding, een houding die hem en zijn gezin zoveel pijn en leed heeft berokkend.
Wij moeten de ASEAN-landen in deze resolutie oproepen druk uit te oefenen op het militaire bewind in Birma om de democratie te herstellen.

De Voorzitter
Daarmee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.22 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Discriminatie en gelijke behandeling op het werk
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0259/2000 van de heer Cashman, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot opstelling van een communautaire actieprogramma ter bestrijding van discriminatie (2001-2006) (COM(1999) 567 - C5-0046/2000 - 1999/0251(CNS)) en
A5-0264/2000 van de heer Thomas Mann, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in werkgelegenheid en beroep (COM(1999) 565 - C5-0068/2000 - 1999/0225(CNS)).

Cashman
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een genoegen hier in deze vergaderzaal dit verslag te mogen inleiden. Niet alleen omdat het mijn eerste verslag is als lid van het Europees Parlement, maar ook omdat het een onderwerp betreft dat mij na aan het hart ligt. Ik wil mijn co-rapporteur, Elizabeth Lynne, oprecht danken voor haar medewerking en constructieve inbreng alsmede alle leden van de werkgroep van rapporteurs inzake artikel 13.
Als rapporteur voor het actieprogramma ter bestrijding van discriminatie heb ik namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger geprobeerd het Commissievoorstel te verduidelijken. Ik wil u erop wijzen dat de werkgroep van de Raad unaniem heeft besloten de Raad te adviseren het in het kader van het actieprogramma op te richten comité te wijzigen in een gemengd comité. Dit betekent een combinatie van beheers- en adviesprocedures die de afzonderlijke lidstaten meer invloed geeft.
De Raad heeft het Parlement hierover slechts pal vóór de stemming in de commissie geïnformeerd, waardoor ons doelbewust elke mogelijkheid tot een nadere gedachtewisseling werd ontnomen. Als rapporteur ben ik van mening dat het oorspronkelijke Commissievoorstel voor de samenstelling van het comité de beste mogelijkheden biedt om de doelstellingen van het Parlement en van het programma te bereiken.
Voor een politicus is er geen grotere verantwoordelijkheid dan in de gelegenheid te worden gesteld iets te doen aan het onrecht dat minderheden zo vaak wordt aangedaan. Ik aanvaard die verantwoordelijkheid met graagte en in de overtuiging dat dit actieprogramma ter bestrijding van discriminatie, zowel in de EU als in de kandidaat-landen, niet het einde van een nobel proces mag zijn, maar juist het begin daarvan is.
Want wij, die in een dusdanig riante en zekere positie verkeren dat wij ons eigen arbeids- en sociaal klimaat kunnen invullen, kunnen ons eigenlijk nauwelijks een voorstelling maken van de afschuwelijke en soms levensbedreigende vormen van discriminatie die mensen dagelijks aan den lijve ondervinden. Waar komt discriminatie vandaan? Discriminatie is onlogisch, irrationeel en komt voort uit onwetendheid. Discriminatie kan ontstaan doordat deugdzame mannen en vrouwen lijdzaam blijven toekijken of weliswaar enige activiteit ontplooien, maar het karwei niet afmaken. Wij zijn partijdig in onze beleidsopzet en -uitvoering. Bepaalde minderheden en groepen genieten onze aandacht, andere krijgen die niet. Als wij hiervoor dan door de publieke opinie of de media op de vingers worden getikt, scheppen en bevestigen wij die hiërarchie van discriminatie weer.
Toen ik met mijn verslag bezig was, realiseerde ik mij tot mijn verdriet dat sommige NGO's hun voortbestaan belangrijker achten dan die van andere groepen. Slechts één NGO legde een verband tussen de eigen achterstelling en de achterstelling van alle andere, in artikel 13 genoemde groepen, en dat was de Engelse Stonewall Group. Daarom wil ik u als lid van een minderheid deze krachtige waarschuwing geven: als wij niet erkennen dat discriminatie van één bepaalde groep gelijk staat aan discriminatie van alle andere groepen, zal dat alleen maar leiden tot nog meer NGO's en andere organisaties. Geen enkele groep mag worden bevoordeeld boven een andere. Het gaat hier om mensen die gebukt gaan onder groot lijden.
U bent wellicht door NGO's benaderd met vragen over de beschikbaarheid van subsidies, met name voor de financiering van kernactiviteiten. Ik begrijp hun bezorgdheid, maar ik heb van de Commissie de verzekering gekregen dat er voor NGO's subsidiemogelijkheden blijven bestaan, niet alleen voor dit programma, maar ook voor andere programma's en initiatieven waarover de Commissie het beheer voert.
In mijn verslag pleit ik voor een grotere vertegenwoordiging en betrokkenheid van NGO's, een grotere verantwoordingsplicht naar het Parlement toe, de opstelling van een jaarverslag waarover door het Parlement wordt gedebatteerd, een maximale transparantie, de bevordering van de gedachtenis aan het verleden om vooroordelen te bestrijden en de erkenning van meervoudige discriminatie.
Bestrijding van discriminatie is niet het sterkste punt van de EU. Wij moeten daar nu werk van maken en ons vol overgave van deze taak kwijten. Intolerante figuren zullen er altijd wel blijven, maar onder de huidige omstandigheden spelen wij deze lieden alleen maar in de kaart. Stelt u zich eens voor hoe de wereld eruitziet voor een kind dat opgroeit met discriminatie omdat het een meisje is, omdat het tot een etnische minderheid behoort, een handicap heeft of lesbisch is. Er valt nog zoveel te doen voor dit kind en voor anderen. Voor angsthazen is nu geen plaats. Als wij niet de moed hebben om discriminatie een halt toe te roepen, moeten wij op z'n minst de integriteit en het fatsoen hebben te erkennen dat discriminatie bestaat. Wij politici moeten de moed hebben om onze populariteit op de korte termijn ondergeschikt te maken aan de belangen voor de lange termijn. Ik vraag het Parlement met klem mijn verslag te steunen.

Mann, Thomas
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam wordt een slapende reus genoemd. Dit artikel vormt de basis waarop discriminatie in heel Europa kan worden aangepakt. Mij is gevraagd de kaderrichtlijn voor werkgelegenheid en beroep te behandelen, die verstrekkende gevolgen zal hebben voor de dagelijkse praktijk op het werk. De ervaringen met de anti­discrimination act die tien jaar geleden in de VS werd aangenomen, doen vermoeden wat Europa te wachten staat. Het is daarom beslist noodzakelijk dat de in artikel 13 genoemde groepen doeltreffend tegen discriminatie worden beschermd. Tegelijkertijd moet met de legitieme belangen van werknemers rekening worden gehouden. Het is dan ook geen wonder dat het Franse voorzitterschap van de Raad dit onderwerp als een van zijn prioriteiten heeft aangeduid.
Discriminatie moet in de kiem worden gesmoord wanneer mensen worden geïntimideerd, vijandig worden behandeld of beledigd. Alle partijen moeten daarbij worden betrokken. Menselijke hulpbronnen kunnen pas volledig worden benut wanneer de sfeer in een bedrijf goed is. Een goede onderlinge verstandhouding is zowel economische als sociaal een pluspunt. Binnen bedrijven worden mensen soms afgewezen voor bij- of nascholing omdat zij zogenaamd te jong of te oud zijn. Ouderen worden benadeeld doordat ze uit het arbeidsproces worden gewerkt of doordat organisaties een maximumleeftijd hanteren.
Bij sollicitatiegesprekken worden vaak degenen afgewezen die uit families met sociale problemen of uit bepaalde stadsdelen komen, of gehandicapt zijn. Gehandicapten worden afgewezen met de motivering dat hun uiterlijk de klanten of het personeel afschrikt, terwijl men eigenlijk alleen de kosten van de noodzakelijke aanpassingen op de werkplek wil uitsparen. Werkgevers beroepen zich er dan op dat het aannemen van gehandicapten voor hen zogenaamde "onbillijke gevolgen" heeft.
In de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken hebben wij in artikel 2, lid 4 het begrip "redelijke aanpassingen" zeer nauwkeurig omschreven, evenals de omstandigheden waarin niet van bedrijven kan worden gevergd dat zij deze kosten maken. Dat is het geval als het bedrijf niet groot genoeg is of onvoldoende omzet heeft. Ik deel beslist de wens van de gehandicaptenorganisaties om dit in een aparte richtlijn te regelen. Daarin zou namelijk precies op de relevante verschillen kunnen worden ingegaan. Iemand die in zijn mobiliteit gehandicapt is, heeft andere problemen dan iemand met een psychische handicap.
Enkele belangrijke punten uit de regeling zijn, in de eerste plaats, de regeling van de bewijslast. Artikel 9 van de ontwerprichtlijn bepaalt bijvoorbeeld dat degene die zich gediscrimineerd voelt als hij wordt afgewezen bij een sollicitatie of als hij wordt ontslagen, naar de rechter kan stappen. Hij hoeft alleen maar naar de rechtbank of een bevoegde instantie te gaan om aannemelijk te maken dat er sprake is van discriminatie. De gedaagde moet daarentegen bewijzen dat hij niet heeft gediscrimineerd, en moet dat kunnen documenteren. Om de logistieke en financiële belasting voor met name het midden- en kleinbedrijf binnen de perken te houden, pleiten wij voor een verjaringstermijn van zes tot twaalf maanden.
Het tweede belangrijke punt is het recht op een groepsactie. De Commissie stelt voor om organisaties pas het recht te geven als collectief een klacht in te dienen als de benadeelden daarmee hebben ingestemd. Dat voorstel is alleen maar toe te juichen. Verenigingen, organisaties en andere rechtspersonen met klachtrecht dienen uitsluitend als vertegenwoordigers van werknemersbelangen en de door artikel 13 beschermde groepen op te treden.
Het derde belangrijke punt betreft de bemiddeling door een bevoegde instantie. Als zich geschillen voordoen, moeten deze aan een onafhankelijke bemiddelingsinstantie worden voorgelegd, die met de belangen van werkgevers en werknemers in gelijke mate rekening houdt. Veel problemen kunnen heel goed intern worden opgelost voordat het tot juridische schermutselingen komt. De meerderheid van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken vindt dat deze bemiddelingsinstanties in de lidstaten moeten worden ingesteld, en geen centrale instantie op Europees niveau moet worden.
Ten vierde noem ik de deelname van de sociale partners. De sociale partners zijn, als hoofdverantwoordelijken voor de regeling van discriminatievraagstukken op de werkplek, het best in staat om praktische oplossingen uit te werken. De niet-gouvernementele organisaties moeten hierbij natuurlijk ook worden betrokken, maar de autonomie van de sociale partners mag nooit ter discussie staan.
Ten vijfde vormen de religieuze groeperingen beslist een van de gevoeligste punten in onze richtlijn. De vraag is of lidstaten een verschil in behandeling mogen toelaten wanneer het groeperingen met een bepaalde godsdienstige of levensovertuiging betreft. Ik vind van wel. Deze gemeenschappen leveren door middel van instellingen als kleuterscholen, ziekenhuizen en onderwijsinstellingen een onmisbare bijdrage aan de maatschappij. Zij vrezen dat zij misschien mensen moeten aannemen die zich niet met hun waarden en overtuiging kunnen vereenzelvigen. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft met grote meerderheid een compromis goedgekeurd dat inhoudt dat een verschil in behandeling geen discriminatie is als godsdienst of levensovertuiging een wezenlijk element van de beroepskwalificatie vormt.
Gelijke behandeling en non-discriminatie behoren tot de fundamentele beginselen van de EU. Alle rapporteurs over dit artikel hebben voortreffelijk samengewerkt - ik beperk mij hier tot het vermelden van mevrouw Swiebel - en er zijn intensieve discussies met de Commissie en het voorzitterschap van de Raad gevoerd. Of wij erin slagen nu ook bruggen te slaan, zal morgen bij de stemming blijken. Er bestaat een grote kans dat wij de Commissie en de Raad ertoe kunnen bewegen onze aanbevelingen over te nemen.

Lynne
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Cashman prijzen voor zijn voortreffelijk verslag en voor het overnemen van talrijke punten die door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken naar voren zijn gebracht. De nauwe samenwerking die er binnen de Hughes-procedure tussen alle betrokkenen bij artikel 13 was, heb ik als zeer constructief ervaren. Het actieprogramma moet groepen die blootstaan aan discriminatie, in staat stellen zelf actie te ondernemen. Gehandicapten moeten dezelfde toegang tot het programma hebben als alle andere groepen en de beschikbare middelen voor het programma mogen niet lager uitvallen dan de kredieten voor de voorbereidende maatregelen. Wij moeten tevens de weg effenen voor een nadere en allesomvattende antidiscriminatiewetgeving in de toekomst. Hieronder valt ook een gehandicaptenrichtlijn. Van de noodzaak hiervan ben ik zonder meer overtuigd geraakt tijdens de hoorzittingen die wij over artikel 13 hebben gehouden.
Jenny trad daar op mijn verzoek op als coördinator van de groep Access Charter. Om te beginnen kon zij het Parlement alleen maar binnenkomen via de deur die helemaal open kan. Vervolgens boekten wij voor haar een kamer in een voor gehandicapten aangepast hotel om daar tot de ontdekking te komen dat een eenpersoonsbed dwars voor de badkamer was geplaatst. In Brussel probeerde zij een taxi te bemachtigen, maar werd geweigerd. Zij wilde in een restaurant iets gaan eten, maar haar werd de toegang ontzegd, omdat haar aanblik klanten zou kunnen afschrikken. De laatste vernedering die zij moest ondergaan, was op de luchthaven van Brussel waar men haar volledig wilde fouilleren. Toen zij daartegen protesteerde, kreeg zij te horen: een prettige reis verder en ik hoop dat uw vliegtuig neerstort. Daarom is een antidiscriminatiewetgeving nodig.
Nog enkele korte opmerkingen over de richtlijn tegen discriminatie op werkgelegenheidsgebied. Ik wil Thomas Mann feliciteren met het uitstekende verslag van zijn hand. Ook hier is er nauw samengewerkt. Dit is een nog onontgonnen terrein in de wetgeving. Met deze richtlijn zetten wij een geweldige stap vooruit, maar wij moeten nog verder gaan. Ik wil u voorts met klem verzoeken het amendement van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken over leeftijdsdiscriminatie aan te nemen. Discriminatie op wat voor grond ook is een kwalijke zaak, en elke vorm van discriminatie is even kwalijk. Wij moeten morgen instemmen met beide maatregelen en eindelijk eens laten zien dat de uitbanning van discriminatie in al haar verschijningsvormen ons ernst is.

Swiebel
Mijnheer de Voorzitter, de richtlijn en het actieprogramma gelijke behandeling vormen zowel principiële als praktische politiek. Principieel, omdat gelijke behandeling een fundamenteel grondrecht is dat als zodanig aan de basis van de Europese Unie staat. Praktisch, omdat richtlijnen en actieprogramma's stimuleren dat de lidstaten discriminatie bestrijden op basis van dezelfde uitgangspunten en dat de Commissie haar rol als hoedster van de Verdragen maar ook als voortrekker in het maatschappelijk debat kan waarmaken. Hierin ligt ook het verband tussen de beide instrumenten, richtlijn en actieprogramma. De maatschappelijke activiteiten die het maatschappelijke programma ondersteunt vormen niet alleen een aanvulling op het wettelijk kader van de richtlijn, maar dienen ook de extra informatie, de expertise en het draagvlak te genereren om dit wettelijk kader aan te vullen en te verbeteren en dat dit nodig is, hoop ik te illustreren in de rest van mijn betoog.
De twee voorstellen waarover het Europees Parlement zich vandaag beraadt, stoelen beide op het artikel 13 van het EG-Verdrag. Dit artikel 13 neemt inmiddels een centrale plaats in in het gelijkebehandelingskader van de Europese Unie. Het volgt daarmee in het voetspoor van het huidige artikel 141, het oude artikel 119, dat ten grondslag ligt en lag van de Europese wetgeving voor het bestrijden van seksediscriminatie. Er zijn echter belangrijke verschillen. Ten eerste hebben we te doen met een andere besluitvormingsmethode met het Europees Parlement dat ten aanzien van de uitwerking van het artikel 13 nog niet zijn rol van medewetgever kan waarmaken.
Ten tweede is voor wat betreft de gelijke behandeling van mannen en vrouwen inmiddels een heel pakket regelgeving geschapen. Het oudste onderdeel dateert inmiddels van 25 jaar geleden. Modernisering van deze wetgeving is dan ook dringend geboden.
Deze zomer is een richtlijn tegen discriminatie op basis van ras of etnische herkomst door de Raad aangenomen. Deze richtlijn kent een hoger beschermingsniveau en een bredere werkingssfeer zowel in vergelijking met het bestaande pakket aan gelijkebehandelingswetgeving inzake mannen en vrouwen alsook in vergelijking met de ontwerprichtlijn die wij hier vandaag bespreken.
Vanuit de Commissie vrijheden en rechten van de burgers hebben wij steeds betoogd dat deze verbrokkelde aanpak het verkeerde politieke signaal geeft, alsof er een hiërarchie van discriminatie gewonnen zou zijn. Een lappendeken van antidiscrminatieregels is ook nadelig voor de eenheid in de rechtsvorming en bedreigt de verworvenheden van de Europese gelijkebehandelingstheorie.
Ik ben verheugd dat deze visie gehoor heeft kunnen vinden bij de rapporteur. Ik wil dan ook hier de heer Mann hartelijk bedanken voor zijn open houding en voor het constructieve overleg dat wij hebben mogen voeren. Mede als gevolg daarvan liggen nu een groot aantal juridische technische amendementen voor ons die beogen een gelijkbeschermingsniveau tegen discriminatie op grond van ras enerzijds en op grond van godsdienst, handicap, leeftijd en seksuele gerichtheid anderzijds te verzekeren. Het gaat hierbij om thema's als indirecte discriminatie, harassment, positieve actie, bewijslast, enzovoort. Ook de rol van het zogenaamde onafhankelijk orgaan staat ter discussie.
Zoals gezegd ook het beschermingsniveau inzake de bestrijding van seksediscriminatie moet gelijk getrokken worden aan de hoogste norm. Dat is de onlangs aangenomen richtlijn tegen rassendiscriminatie. De Commissie heeft hierin voorzien, gelukkig, met de indiening van haar voorstel tot reparatiewetgeving. Het Europees Parlement zal hier binnenkort, en dan in zijn rol van medewetgever, zijn tanden in kunnen zetten. Ik bied alvast de hiervoor aangewezen rapporteur, mevrouw Hautala, daarvoor mijn diensten aan.
Ook qua werkingssfeer of toepassingsbereik is het huidige beeld verbrokkeld. De richtlijn tegen rassendiscriminatie kent het breedste bereik, en is vooral ook van toepassing op het maatschappelijk leven buiten de arbeidsmarkt. Het bestaande pakket richtlijnen inzake seksediscriminatie heeft betrekking op arbeid, beloning en sociale zekerheid, terwijl de thans voor ons liggende maatregelen tegen discriminatie op de andere in het artikel 13 genoemde gronden ook nog weer op een smaller terrein van toepassing is.
Ik ben verheugd dat de Commissie deze zomer heeft aangekondigd te willen komen tot een ontwerprichtlijn ter bestrijding van seksediscriminatie ook buiten de sfeer van de werkgelegenheid, maar ik kan niet inzien waarom een dergelijke aankondiging voor de andere discriminatiegronden tot nu toe achterwege is gebleven. Dit is de achtergrond van amendementen 19 en 35, waarin een horizonbepaling is opgenomen...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Naranjo Escobar
Mijnheer de Voorzitter, iedere vorm van discriminatie, van welke aard ook, is onverenigbaar met onze manier van samenleven en ondermijnt een van de basisbeginselen van de Unie, namelijk het beginsel van gelijke behandeling dat samen met het verbod op onverschillig welke vorm van discriminatie deel uitmaakt van het ontwerp voor een Handvest van de grondrechten.
Nu zou ik even nader willen ingaan op het programma ter bestrijding van discriminatie dat wij hier vandaag tezamen met het voorstel voor een richtlijn bespreken. Mijns inziens kan het ondanks de beperkte beschikbare middelen een belangrijke rol spelen bij de versterking van de mechanismen ter bestrijding van discriminatie. Ik denk dat wij met dit programma het gewenste effect kunnen bereiken mits wij zowel op communautaire niveau als in de lidstaten een adequate coördinatie met andere soortgelijke programma's en initiatieven garanderen. De verantwoordelijkheid voor de uitbanning van discriminerende praktijken berust voornamelijk bij de lidstaten. Daarom is het van fundamenteel belang dat wij al onze ervaring en verworvenheden op dit gebied samenbrengen en opnemen in dit instrument dat aan de controle van het Parlement moet worden onderworpen.
Onze steun aan de sociale partners, de NGO's en de overige instellingen die de genoemde doelstelling nastreven, is even onontbeerlijk als de discipline die wij bij de selectie van de voor financiële steun in aanmerking komende acties en organisaties aan de dag moeten leggen. Het is voor niemand een geheim, waarde collega's, dat rubriek 3, waarin onder meer dit programma thuishoort, met begrotingsproblemen te kampen heeft. Ofschoon krachtens de onderhavige rechtsgrondslag middelen voor nieuwe voorbereidingsacties worden vrijgemaakt, kan de financiering van het programma uit deze rubriek een inkorting van de voor andere beleidsterreinen bestemde kredieten tot gevolg hebben.
Er zij bovendien op gewezen dat in het programma geen gewag wordt gemaakt van de uitgaven voor technische bijstand die in het financieel memorandum wel worden genoemd, hetgeen niet strookt met de toezegging van de Commissie. Daarom moeten de kredieten volledig gebruikt worden voor beleidsuitgaven. De burgers verwachten van ons concrete maatregelen. Bestrijding van discriminatie is een kwestie die ieder van ons aanbelangt. Ik vind het programma te algemeen. Zonder afbreuk te doen aan de vooropgestelde doelstellingen pleit ik voor steunverlening aan acties die nauwer aansluiten bij reële situaties en vormen van discriminatie.
Wat het voorstel voor een richtlijn betreft, wil ik allereerst onze collega, de heer Thomas Mann, feliciteren met het uitstekende werk dat hij heeft verricht. De uitdaging bestond in het zoeken naar evenwicht, gematigdheid en een degelijke juridische basis. Mijns inziens zijn al deze kwaliteiten in zijn verslag aanwezig. Hoewel de gemeenschappelijke doelstelling om discriminatie op het werk uit te bannen op verschillende fronten kan en moet worden aangepakt, is het duidelijk dat de rol die in dit opzicht voor de Unie is weggelegd ons ertoe verplicht een algemeen juridisch kader te creëren dat aanknoopt bij het pakket met maatregelen ter bestrijding van discriminatie, en met name bij de richtlijn inzake rassendiscriminatie.
De lidstaten beschikken reeds over een juridisch kader, zowel in hun grondwetten als in de gewone wetgevingen. Bovendien hebben zij ervaring met de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bestrijding van discriminatie. Het is dan ook van fundamenteel belang dat wij met hun bevindingen rekening houden. Daarom vormen de termen kaderrichtlijn en minimumeisen de sleutel tot de interpretatie van het onderhavige voorstel voor een richtlijn. Het feit dat wij ons op een feilloze juridische architectuur kunnen beroepen die discriminatie verbiedt en de slachtoffers van discriminerende praktijken beschermt, biedt echter geen garanties voor de uitbanning van deze praktijken en het wegnemen van de oorzaken van discriminatie. Daarom moeten wij onder meer aandringen op een intensivering en versterking van de overlegcultuur.
De in de richtlijn geformuleerde sancties moeten een afschrikkende werking hebben en de uitbanning van discriminerende praktijken bevorderen. Naast sancties speelt echter ook de nietigverklaring van handelingen die een ernstige overtreding van de in de richtlijn bedoelde voorschriften inhouden een belangrijke rol. In uitzonderlijke omstandigheden kan een andere behandeling worden toegekend op grond van overtuiging, godsdienst of leeftijd. In dat geval dient een evenwicht te worden gezocht tussen het recht van bepaalde overheidsinstellingen of privé-organisaties en de strikte eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling.
Waarde collega's, wij hebben hier een weliswaar noodzakelijke maar ontoereikende kaderrichtlijn voor ons liggen. Gelukkig krijgen wij de gelegenheid de voorgestelde mechanismen na verloop van tijd te verbeteren. Er staat ons een lange strijd te wachten en daarom moeten wij nauwlettend toezien op de resultaten van de maatregelen die wij hier vandaag behandelen.

McCarthy
. (EN) Ook ik wil beide rapporteurs, de heer Cashman en de heer Mann, complimenteren met de voortreffelijke verslagen die zij hebben opgesteld. Dit pakket maatregelen betekent een nieuwe en heel belangrijke stap in de ontwikkeling van een EU-beleid ter bescherming van gelijke kansen en ter bestrijding van het hedendaagse kwaad dat discriminatie heet.
Wij zullen als Parlement in ons eindoordeel een duidelijk signaal afgeven naar al onze burgers toe en duidelijk maken dat wij streven naar een betere naleving van het gelijkheidsbeginsel in de lidstaten, ongeacht of het nu gaat om leeftijd, ras, handicap of seksuele geaardheid. Voor sommige inwoners van mijn kiesdistrict had wetgeving op dit punt eerder moeten komen. Ik betreur dan ook het feit dat enkele christen-democratische leden van de Commissie juridische zaken zich hebben uitgesproken tegen de antidiscriminatierichtlijn op werkgelegenheidsgebied. Zij achten een dergelijke richtlijn niet nodig omdat die een aantasting van de persoonlijke keuzevrijheid zou betekenen. Maar ik vraag u: wiens vrijheid? De vrijheid van degenen die mensen nog steeds verschillend behandelen? Daar moet het Parlement niet voor opkomen: dat is geen christelijk, noch democratisch uitgangspunt! Bovendien zijn deze leden van mening dat het aantal gevallen van discriminatie niet dusdanig groot is dat wetgeving geboden is. Misschien moeten zij eens vaker gaan praten met hun lokale kiezers en mensen die discriminatie aan den lijve ondervinden. Hoe belangrijk dit soort wetgeving is, kan het beste aan de hand van lokale voorbeelden worden geïllustreerd. Zo werd in mijn kiesdistrict een zeer ervaren gepensioneerde schooldirectrice van over de 70 uit Manchester door het stadsbestuur van Manchester benoemd in een functie bij de politie. Na een klacht over haar leeftijd kreeg zij te horen dat zij te oud was voor de baan en daarvoor volgens de Britse politiewet ook niet in aanmerking kwam. Deze richtlijn is dan ook een uitkomst voor mensen zoals zij. De arbeidswetgeving in het Verenigd Koninkrijk zal nu moeten worden herzien om te waarborgen dat geschiktheid, en niet leeftijd, de doorslag geeft bij de vraag wie de baan krijgt. De minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, heeft trouwens al opdracht gegeven om dit soort discriminerende onregelmatigheden uit de wetgeving te verwijderen. Ook de Britse werkgeversorganisatie acht discriminatie, in welke vorm en tegen welke groep dan ook, onacceptabel en een verspilling van middelen. Zij wijst erop dat enkele verlichte werkgevers zich al bewust zijn van het potentieel van een personeelsbestand waarin mensen uit alle lagen van de bevolking en van alle leeftijden vertegenwoordigd zijn.
Bij een bedrijf in mijn kiesdistrict, B&Q, is de grijze revolutie inmiddels begonnen. De vestiging in Macclesfield wordt uitsluitend bemand door 50- plussers, van wie de oudste 86 is! Dat lijkt mij een goed voorbeeld om te volgen. De onderhavige richtlijn zal werkgevers stimuleren gebruik te maken van de talenten, de capaciteiten en de ervaring van alle mensen in onze samenleving. Dit is de grootste herijkingsoperatie die ooit op het gebied van de antidiscriminatiewetgeving zowel in Europa als in onze lidstaten heeft plaatsgevonden. Ja, het is waar dat dit niet zonder gevolgen zal blijven voor de arbeidswetgeving, en ja, het is waar dat dit ook veranderingen teweeg zal brengen in de algemene regelgeving en voor de rechtspraak. Ik ben evenwel van mening dat dit Parlement en de Europese Unie niet voor deze veranderingen mogen terugdeinzen, veranderingen die nieuwe perspectieven openen voor mensen die al veel te lang onder discriminatie lijden.

McAvan
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, wij horen vaak dat Europa zo ver van de burgers af staat. De maatregelen die wij hier vandaag behandelen, zullen echter een grote impact hebben op het leven van onze burgers en zullen het besef doen rijzen dat wij hier in Straatsburg en Brussel met heel belangrijke zaken bezig zijn. Ik wil de Commissie een compliment maken voor de snelle presentatie van de voorstellen en ik heb alle lof voor de professionaliteit van de ambtenaren die ons bij de opstelling van deze verslagen behulpzaam zijn geweest. Zij hebben zich geweldig van hun taak gekweten.
Wat dit verslag in meer specifieke zin aangaat, wil ik graag de heer Mann bedanken voor het overnemen van een groot aantal opmerkingen vanuit de Commissie industrie, met name op het punt van meervoudige discriminatie. Vrouwen kunnen hiervan het slachtoffer zijn, wanneer zij met verschillende vormen van discriminatie worden geconfronteerd. Ik hoop dat de Commissie zorgvuldig zal kijken naar het genderperspectief in deze nieuwe richtlijn.
Ook onze opmerkingen over de rol van NGO's zijn in het verslag opgenomen. Het is van groot belang dat organisaties die slachtoffers van discriminatie vertegenwoordigen, worden gehoord. Zij kunnen ons immers helpen onze mooie woorden van vandaag om te zetten in praktische beleidslijnen die effect sorteren in onze lidstaten.
Dan het verslag van de heer Cashman. Hem wil ik gelukwensen met zijn eerste verslag. Als dit een indicatie is van wat er in het verschiet ligt, hoop ik dat hij nog menig verslag zal opstellen. Mijn commissie hecht grote waarde aan het uitgangspunt dat alle projecten voor ouderen en gehandicapten die uit hoofde van het actieplan worden gefinancierd, complementair moeten zijn met projecten die deel uitmaken van het kaderprogramma voor onderzoek. Er is binnen het actieprogramma niet genoeg geld beschikbaar voor financiering van maatregelen die eigenlijk onder het vijfde kaderprogramma vallen en hopelijk in andere kaderprogramma's een vervolg krijgen. Wij moeten ervoor zorgen dat de maatregelen elkaar aanvullen.
Daarnaast ben ik blij dat de Commissie heeft besloten geld te blijven vrijmaken voor de financiering van kernactiviteiten van NGO's op Europees niveau. Subsidiëring van dit soort organisaties is weliswaar niet het hoofddoel van Europese programma's, maar zonder deze organisaties wordt het voor ons wel heel moeilijk om de stem van de doelgroepen te horen. Ik hoop dat er speciale aandacht zal uitgaan naar de behoeften van gehandicapten, die allerlei dingen graag verbeterd zouden zien.
Tenslotte zijn er mensen in dit Parlement - niet alleen in mijn commissie, maar ook elders - die dit soort wetgeving niet nodig achten, het te bureaucratisch vinden en louter zien als voer voor juristen. Gelukkig vertoeven veel van deze mensen deze week ergens aan de Britse kust. Zij hebben andere dingen aan hun hoofd en kunnen daarom niet hier zijn. Wij moeten echter niet opkijken van dit soort opmerkingen en wij moeten er ook geen aandacht aan besteden. Telkens als wij dit soort wetgeving behandelen, klinken deze geluiden. Zij klonken jaren geleden al toen het ging over gelijke beloning voor vrouwen, zij klonken keer op keer toen het ging over gelijke kansen, toen het ging over zwangerschapsverlof, bij de behandeling dit voorjaar van de richtlijn tegen rassendiscriminatie en ga zo maar door. Dit is prima wetgeving. Mevrouw McCarthy zei al dat goede werkgevers om dit soort wetgeving vragen. Burgers vragen er ook om. Mijn complimenten gaan uit naar de Commissie en naar mijn collega's die het verslag hebben opgesteld. Wij hopen dat deze maatregelen snel door het Parlement heen kunnen worden geloodst en dat de ministers er ook vaart achter zullen zetten.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de Commissie graag feliciteren met het initiatief tot het maken van een nadere uitwerking van artikel 13 van het Verdrag. Na zovele jaren praten eindelijk een initiatief om de discriminatie op de verschillende terreinen effectiever aan te pakken.
Ook wil ik de heer Mann complimenteren met het resultaat van zijn werk in het voor ons liggend verslag. Het is een gevoelig thema. Iedereen is het erover eens dat discriminatie bestreden moet worden, maar de meningen verschillen over hoe, in welke mate en met welke middelen. Discriminatie kan voor mannen en vrouwen verschillende gevolgen hebben. Ik ben blij dat hetgeen nu voor ons ligt vrouwen een betere bescherming biedt dan de bestaande richtlijn betreffende het beginsel gelijke behandeling, met name ten aanzien van beroepsopleiding, arbeid en arbeidsvoorwaarden.
Graag wil ik wijzen op het belang van de vertrouwenspersoon in een organisatie en het belang van een onafhankelijk instituut waartoe personen en organisaties zich kunnen wenden bij klachten over discriminatie en intimidatie. Nederland heeft daar goede ervaringen mee.
Ik ben blij dat er ook aandacht is voor het probleem discriminatie tegen ouderen. Het is een groeiend probleem, te meer daar het aantal ouderen groeit in onze samenleving en het is nog wel de meest vitale generatie ouderen ooit.
Tot slot over artikel 4, lid 2 betreffende discriminatie op grond van religie en levensovertuiging. Dat is met name ook in onze fractie een gevoelig punt. Het raakt het thema van pluriformiteit. Het belang daarvan voor een goed functioneren van onze democratie wordt door velen onderkend. Maar in de discussies over pluriformiteit gaat het meestal slechts over het recht doen aan verschillende visies van individuen. Veel minder openheid en aandacht is er voor als de individuen hun visies willen vormgeven in organisaties, want dan is er vaak nauwelijks meer sprake van respect voor pluriformiteit maar is er eerder sprake van onverdraagzaamheid en discriminatie met name ten aanzien van organisaties op religieuze en levensbeschouwelijke grondslag. Ik ben blij met het advies van het verslag-Mann om levensbeschouwelijke organisaties de mogelijkheid te geven om in voorkomende gevallen aan personeel functie-eisen te stellen met betrekking tot die achtergrond. Het is een compromis, maar breed gedragen in het Parlement. Ik doe een dringend appel op de Commissie dit advies over te nemen en recht te doen aan de door de vertegenwoordigers van zoveel staten gewenste tolerantie en pluriformiteit.

Cornillet
Mijnheer de Voorzitter, geen enkel weldenkend mens zal vinden dat het Europees Parlement zich niet met discriminatie hoeft bezig te houden, ook al geven we hier commentaar op een verslag over het voorstel voor een besluit van de Raad, en dan is het maar afwachten geblazen wat de ministers ermee zullen doen.
Dat is misschien ook de reden waarom de PPE-DE-fractie liever een wat bondiger, en soms ook duidelijker tekst had gezien, of in ieder geval een tekst zonder al te veel uitweidingen. Een spreekwoord luidt immers: "Wie veel begeert, veel ontbeert" . Welnu, in dit verslag komen we soms onderwerpen tegen - en ik noem hier met name de gelijkheid tussen man en vrouw - waarvoor een specifiek beleid bestaat, of betrekkelijk nieuwe begrippen zoals "seksespecifieke gezichtspunten" of standpunten die, naar wij vrezen, de reikwijdte van het begrip discriminatie al te zeer uitbreiden.
Dit neemt niet weg dat het door onze collega Cashman gepresenteerde verslag goede dingen bevat, zoals met name de plaats die aan de NGO' s wordt toegekend. Mijns inziens is het belangrijk dat wij op dit partnernetwerk kunnen steunen. Maar dan nog moeten wij selectief en vooral niet exclusief zijn in onze keuzes. In de Commissie had ik de gelegenheid te protesteren tegen het feit dat zelfs deskundigen van buiten de NGO' s een inbreng hadden. Wij willen er hier nogmaals op wijzen dat de belangrijkste rol - en met name onderwijs - in eerste instantie voor de overheid is weggelegd.
Dit communautaire beleid - artikel 13 - betekent niet automatisch dat de oplossing uit meer geld bestaat. Ik denk dat de oplossing ligt in het analyseren van de manier waarop het geld aangewend wordt, en niet in onbeperkte kredietfaciliteiten.
Verder verwachten wij binnen de PPE-DE-fractie veel van het evaluatie- en coördinatiebeleid. Zo hebben wij voorgesteld over de strijd tegen discriminatie een specifiek verslag op te stellen dat aan ons Parlement moet worden voorgelegd. Daarin kan dan rekenschap worden afgelegd van de hoogte van het bedrag en de manier waarop dit gemeenschapsgeld gebruikt is.
Ten slotte - en daar zal ik het bij laten - is de definitie van de oorzaken van discriminatie - die overigens ook opgenomen is in het Handvest waarover wij in november zullen stemmen - een goede definitie. Ik denk dat wij hiermee een groot aantal spanningen binnen de Europese Unie kunnen wegnemen.

Van Lancker
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, indien het voltallige Parlement morgen de bevoegde commissies volgt in zijn standpunt over de richtlijn, dan ben ik ervan overtuigd dat de nieuwe richtlijn over gelijke behandeling op het werk een zeer goede richtlijn zal zijn, met een enorme impact voor ouderen, voor gehandicapten, voor homo's en lesbiennes, in hun strijd tegen de discriminatie op het werk. Mijn fractie steunt dan ook onverkort het verslag en wij willen uitdrukkelijk hier de co-rapporteurs, collega's Thomas Mann en Joke Swiebel danken voor hun excellent werk en ook feliciteren met de schitterende samenwerking die we gehad hebben in de respectieve commissies.
Ik zou trouwens van de gelegenheid gebruik willen maken om ook collega Cashman te feliciteren, want richtlijnen zijn belangrijk, maar actieprogramma's om die te ondersteunen natuurlijk ook essentieel. De snelheid waarmee de instellingen de nieuwe bevoegdheden van Amsterdam hebben gebruikt, mevrouw de commissaris, bewijzen dat de Europese Unie nog altijd pionier is in gelijke kansen, en ik zou de Europese Commissie daarvoor heel uitdrukkelijk willen bedanken. Ik hoop trouwens ook dat het Frans voorzittersschap zijn zin krijgt en deze richtlijn en het actieprogramma nog goedgekeurd worden.
Een paar bedenkingen, die vanwege mijn fractie van bijzonder belang zijn in deze richtlijn. Het Parlement heeft er terecht voor gekozen om de troeven die we al hebben van bestaande richtlijnen gelijke behandeling, die ten opzichte van mannen en vrouwen en die ten opzichte van ras en etnische herkomst, ook hier uit te spelen en ik ben dan ook bijzonder blij met de goede omschrijving van indirecte discriminatie, positieve actie, het principe van gedeelde bewijslast. We hebben er ook terecht voor gekozen om niet de genderdiscriminatie in deze richtlijn te steken omdat hier al een aparte Europese richtlijn voor bestaat, die trouwens verbeterd zal worden door de voorstellen van de Commissie en op een veel sterkere rechtsbasis berust, waarover het Parlement trouwens in co-decisie mag beslissen. Wat wel belangrijk is, is dat het Europees Parlement er voor pleit om dubbele discriminatie, waarvan oudere vrouwen en gehandicapte vrouwen vaak het slachtoffer zijn, hier wel aan te pakken.
Ten derde, mijn fractie is bijzonder ingenomen met de beslissing om de niet-limitatieve lijst van zogenaamde toegelaten discriminaties op basis van leeftijd te schrappen uit de richtlijn. Dit zou maar de deur openzetten voor zogenaamde discriminaties die al van op voorhand gerechtvaardigd zijn. Wij zijn ook heel blij met de bepaling in de richtlijn die specificeert dat gelijke behandeling voor gehandicapten ook betekent dat bedrijven verondersteld worden aanpassingen te doen aan de werkplek.
Tenslotte, mevrouw de commissaris, zou ik willen zeggen, dit is zeer goed werk. Beste collega's, dank u vriendelijk voor de samenwerking, maar het werk is niet af. Laat ons hopen - en ik reken erop, mevrouw de commissaris - dat de Europese Commissie nu ook met voorstellen zal komen om op basis van artikel 13 discriminaties op andere gronden dan die op het werkterrein te bestrijden.

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, het voortreffelijke werk dat beide rapporteurs hebben verricht, completeert een opmerkelijke reeks verslagen van dit Parlement over de uitvoering van artikel 13. In het eerste jaar van de 21ste eeuw laten de EU-instellingen zien dat zij vastbesloten zijn het non-discriminatiebeginsel stevig te verankeren als een elementaire Europese waarde en een fundamenteel recht van de mens.
Ik wil mij vooral concentreren op het verslag-Mann en dan met name op artikel 4. Op grond hiervan blijven verschillen in behandeling toegestaan als zij verband houden met essentiële of legitieme eisen. Het gaat daarbij met name om de mogelijkheid specifieke functie-eisen te stellen op grond van godsdienst of levensovertuiging. Dit is onmiskenbaar een machtig wapen om onder het non-discriminatiebeginsel uit te komen. Deze uitzonderingsregel moet op basis van strikte criteria worden gerechtvaardigd en mag niet worden misbruikt.
Ik ben dan ook blij met de amendementen van de commissie op dit punt, al zou ik liever zien dat de lidstaten de mogelijkheid, en niet de verplichting, krijgen om in deze uitzonderingen voor levensbeschouwelijke organisaties te voorzien. Ik heb hiervoor een stemming in onderdelen aangevraagd.
Het is van cruciaal belang dat ongelijke behandeling op grond van godsdienst of levensovertuiging niet als excuus wordt gebruikt voor discriminatie van werknemers op andere gronden, bijvoorbeeld omdat zij homoseksueel zijn. Ik ben ervan overtuigd dat gematigde en voor rede vatbare religieuze organisaties dit niet als ontsnappingsmogelijkheid zullen gaan gebruiken. Maar wij mogen niet toestaan dat fundamentalisten met vooroordelen tegenover andere godsdiensten hun eigen opvattingen boven de non-discriminatievoorschriften van de seculiere maatschappij stellen.
Ik weet dat er in de politiek steeds sterker wordt gelobbyd om de invloed van het geloof op het maatschappelijk veld te versterken. Er is een passend veld voor het geloof. Het in dit verslag bereikte compromis geeft religieuze organisaties volop de ruimte en daarvan mag geen misbruik worden gemaakt.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, beide rapporteurs hebben uitstekend werk geleverd, waarvoor ik hen vanaf deze plaats namens mijn fractie wil bedanken. Het feit dat in onze samenleving allerlei vormen van discriminatie voorkomen, bevestigt het belang van het actieprogramma waarop het verslag van de heer Cashman betrekking heeft. Dit actieprogramma is voor de Gemeenschap een onmisbaar instrument bij het opstellen van een communautaire strategie voor de bestrijding van discriminatie.
Het is ontoelaatbaar dat op de drempel van de 21ste eeuw in Europa vrouwen en mannen nog altijd geen gelijke rechten hebben, dat gehandicapten maatschappelijk worden gemarginaliseerd en dat mensen vanwege hun seksuele geaardheid van het maatschappelijk leven worden uitgesloten en als andersoortig worden bestempeld. Het recht van alle mensen op gelijkheid voor de wet en op bescherming tegen discriminatie is een grondrecht. Dit grondrecht is voor het functioneren van iedere democratische samenleving van fundamentele betekenis. Rechtsregels kunnen slechts een wezenlijk, maar niet het enige onderdeel van de bestrijding van discriminatie zijn.
In aanvulling op de regels moet de Gemeenschap concepten bedenken die politiek en praktisch omzetbaar zijn. Daarom moeten plaatselijke initiatieven worden ondersteund, de politieke concepten worden versterkt en moet de kennis over discriminatie worden verbeterd. Alleen zo kunnen wij erin slagen discriminatie op alle maatschappelijke gebieden in Europa effectief te bestrijden. Dat kan alleen maar in ons aller belang zijn!
Ik doe daarom een beroep op mijn collega's, en met name op de conservatieve collega's in dit Parlement, om morgen bij de stemming voor de verslagen van de beide rapporteurs te stemmen.

Di Lello Finuoli
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik geloof dat dit actieprogramma een heel belangrijke stap vooruit markeert in de strijd tegen discriminatie, ook omdat in deze zo complexe tijden, in onze zo complexe samenlevingen discriminatie zoveel andere wegen kiest, zoveel andere aspecten aanneemt, aspecten die steeds weer veranderen en steeds meer verontrusting wekken.
Ik wilde slechts op één punt ingaan, een punt van het actieplan dat ik, zoals ik al in commissieverband zei, heel inconsequent vind: het feit dat een land als Turkije er ook in is opgenomen. Het is niet zo dat Turkije niet ingesloten mag worden in dit actieplan, maar wij zijn wel bezig financieringen te verstrekken aan een land - dat ik overigens crimineel mag noemen - zonder dat deze geldstroom ook maar in het minst wordt gekoppeld aan afschaffing van de grootste vorm van discriminatie daarginds: de discriminatie gericht tegen Turken van Koerdische taal. Wij verstrekken met andere woorden geld dat Turkije naar believen kan gebruiken zonder dat het land de allerergste vorm van discriminatie hoeft te elimineren: ik noem dit "de allerergste vorm" omdat alle andere vormen van discriminatie hiermee geïmpliceerd worden, want nu worden de Koerden gediscrimineerd, straks zijn de Koerdische vrouwen aan de beurt, dan de personen van Koerdische afkomst met andere seksuele geaardheid, en dan moeten de gehandicapten van Koerdische afkomst eraan geloven.
Onze bedoeling is het dus eigenlijk Turkije te dwingen, of in ieder geval zo ver te krijgen dat het land een eind maakt aan die echte, grote discriminatie die daar momenteel heerst. Wij staan dus heel gereserveerd ten opzichte van het desbetreffende punt van het actieplan en wij vragen dat de Commissie erop let, zodra getoetst wordt hoe het geld gebruikt wordt, dat Turkije niet doet alsof het land bijkomstige vormen van discriminatie bestrijdt of afschaft, terwijl het zich niet in het minst bekommert om de grootste discriminatie, welke uiteindelijk aan de basis ligt van zoveel ellende in ons Europa.

Turco
Mijnheer de Voorzitter, namens de Lista Bonino wil ik te kennen geven dat de haren ons te berge rijzen als wij zien hoe dit Europa en de lidstaten het thema van discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat aanpakken.
In de vorige vergaderperiode heeft dit Parlement een resolutie over de strijd tegen racisme aangenomen met een discriminerende, gewelddadige en repressieve toonzetting. In deze resolutie wordt beweerd dat racisme een misdrijf is dat niet alleen in de vorm van concrete daden wordt gepleegd maar vooral door middel van verklaringen of verspreiding van berichten. Gevraagd werd om de juridische middelen uit te breiden teneinde politieke partijen, waarvan de programma's de beginselen van non-discriminatie in gevaar brengen, te kunnen vervolgen.
Wij zijn ervan overtuigd - want onze geschiedenis, uw geschiedenis, de geschiedenis van dit Europa toont dat aan - dat de repressieve strategie die u hanteert, een strategie die gebaseerd is op de beperking van de vrijheid van meningsuiting en vereniging, op de versterking van de repressieve instrumenten zoals politiesamenwerking, sociale controle en telecommunicatie, op het verstrekken van financiële middelen en de oprichting van waarnemingsposten, nu juist de voorwaarden creëert om een nog grotere explosie teweeg te brengen van verschijnselen die u wilt, of zegt te willen, bestrijden.
Ik wil u in herinnering brengen dat de leden van de Lista Bonino als eerste maatregel van deze zittingsperiode een ontwerpresolutie hebben opgesteld over de bestrijding van discriminatie op grond van seksuele geaardheid. Wij vroegen geen geld via actieplannen, want dat komt gewoonlijk neer op subsidiëring van NGO's die dikwijls niet meer zijn dan semi-overheidsinstellingen. Wij vroegen ook niet om onliberale en onwettelijke maatregelen, zoals de omkering van de bewijslast. Thans hebben wij een paar amendementen op het verslag-Mann ingediend waarmee wij sommige punten in democratische en liberale zin willen wijzigen: schrapping van de omkering van de bewijslast, schrapping van onderlinge afspraken van ondernemersbonden en beperking tot civiele en administratieve sancties, dus geen strafrechtelijke sancties.
Ik wil er verder nog op wijzen, collega's, dat telkens als er in Europa een prohibitionistische aanpak werd gehanteerd, men achteraf rechtsomkeer heeft moeten maken. Dat is in Duitsland gebeurd, toen jullie de partijen wilden onderdrukken die sympathiseerden met de nazi's. Het is recent in Oostenrijk gebeurd, en ook daar hebt u rechtsomkeer gemaakt. Het is tevens gebeurd met de technische fractie van onafhankelijke leden.
Al met al moeten racisme en discriminatie, zoals de grote Angelsaksische democratieën aantonen, worden bestreden met de methoden van de liberale democratie, en niet door beknotting en geleidelijke aantasting - ook niet in economische zin - van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging.

Blokland
Voorzitter, we spreken vanmiddag over twee van de drie voorstellen van de Commissie waarin anti-discriminatiewetgeving op basis van artikel 13 van het Verdrag voor de Europese Gemeenschap wordt voorgesteld. Nu is mijn fractie nooit een voorstander geweest van de opname van artikel 13 in het Verdrag. Niet omdat we discriminatie goedkeuren, integendeel, maar omdat we het onwenselijk vonden om dit onderwerp naar Europees niveau te tillen. Er is al flink wat geregeld op dit terrein, zowel internationaal als nationaal.
De Europese Commissie is vrij terughoudend in haar voorstellen, maar uit de amendering van het Europees Parlement blijkt wel dat men hier veel verder wil gaan: er moet een overkoepelend Europees anti-discriminatie beleid komen, waarbij het beleid van de nationale staten gecontroleerd wordt door de Commissie. Dit idee spreekt mij helemaal niet aan. Waarom zou het centralistische Europa het beter doen dan de nationale overheid, die veel dichter bij haar burgers staat en een veel grotere mate van democratie en draagkracht kent?
Een gevoelig punt is de botsing met andere grondrechten, zoals de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, en het recht op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Ik heb het idee dat op deze rechten inbreuk gemaakt wordt door artikel 4 van het Commissievoorstel en het daarop ingediende amendement van de Commissie sociale zaken.
Religie en geloofsovertuiging vormen geen individuele aangelegenheid. Het is eigen aan een geloof dat je dit belijdt in een gemeenschap en verdergaand in je levenshouding tot uiting brengt. Daarom zijn identiteitsgebonden organisaties, scholen en verpleeghuizen opgericht door en voor mensen die een geloofsovertuiging delen. Leidinggevend en uitvoerend personeel geven hieraan gezamenlijk vorm. Kan de commissaris uitleggen waarom de Commissie hieraan voorbijgaat?
Het amendement van de Commissie sociale zaken maakt de zaak niet veel duidelijker. Het lijkt de levensovertuiging en levenspraxis verder uit elkaar te trekken en daardoor worden de instellingen nog verder beperkt in het beleven en handhaven van de eigen identiteit.
Een absolute vrijheid van godsdienst kan niet bestaan, evenmin als absolute gelijkheid. Discriminatie in de zin van het als minderwaardig behandelen, beschimpen en achterstellen van mensen is een kwaad dat bestreden moet worden. Maar we moeten wel oppassen dat de wetgever in het streven om de zwakkeren in de samenleving te beschermen andere groepen met opvattingen die in de minderheid zijn in de hoek drukt. Daarmee zouden belangrijke waarborgen in de Verdragen en grondwetten worden aangetast.

Paisley
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mij beperken tot enkele opmerkingen over geloofsovertuiging en homoseksualiteit. Vandaag heeft de Italiaanse president ons toegesproken en wat mij interesseerde was zijn uitspraak dat het niet de bedoeling van deze Unie is om nationale waarden teniet te doen. Een aantal zaken die wij hier vandaag behandelen, is echter fnuikend voor de nationale waarden. Zo ligt er een voorstel waarin homoseksualiteit wordt gelijkgesteld met de heilige band van het huwelijk. Daarbij worden op een hoogst kwalijke en tirannieke wijze grote aantallen mensen gepasseerd die geloven in wat er in de Heilige Schrift geschreven staat.
Hoe zit het nu met al die mensen die het woord van de Heilige Schrift geloven, hoe zit het met hun kerken, scholen, organisaties en zorginstellingen? Misschien bevalt het u niet dat zij in de Bijbel geloven, misschien bevalt het u niet wat daarin geschreven staat, maar het is hun goed recht deze geloofsovertuiging te hebben. In de bijbel staat heel duidelijk geschreven dat zij die zondigen tegen de eerbaarheid, het Koninkrijk Gods niet zullen binnengaan. Sommigen in deze vergaderzaal zullen dit onverdraagzaamheid noemen, maar dit is wat deze mensen belijden op basis van de Heilige Schrift. Bovendien geloven zij in wat de apostel Paulus heeft gezegd, namelijk dat de daad tussen twee mannen ongepast is en niet voortkomt uit liefde, maar uit lust.
Hoe kunnen gelovige mensen nu worden gedwongen personen in dienst te nemen die in woord en daad tegen de wetten van de Bijbel ingaan? Komt deze wetgeving nog tegemoet aan de mensen die geloven dat seks alleen mag worden bedreven tussen man en vrouw die door het huwelijk verbonden zijn? De onderhavige voorstellen ondergraven de heilige band van het huwelijk en de onschendbaarheid van het gezin en moeten dan ook worden verworpen.

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, wij verheugt ons allen dat artikel 13 in het Verdrag van Amsterdam staat, omdat wij hierdoor eindelijk een instrument, maar ook de opdracht hebben gekregen om een uitgebreid programma voor discriminatiebestrijding uit te werken.
De Commissie heeft een actieprogramma voorgesteld dat tot 2006 loopt. Het is zeer ambitieus, er spreekt veel engagement uit, en het is heel concreet met betrekking tot de doelstelling, de acties en de afzonderlijke maatregelen. Dit programma verdient onze volledig steun, en ik ben ervan overtuigd dat wij succes zullen hebben bij de uitvoering.
Ik heb echter moeite met het verslag van de heer Cashman dat met 17 amendementen gelardeerd is en waar ik enige punten uit wil pikken die mij hoofdbrekens bezorgen. In de eerste plaats struikel ik over de definitie in verband met de uitvoering van het programma, die breder gesteld is en verdergaat dan de algemene definitie. Ik denk dat wij daarmee slechts meer onzekerheid veroorzaken, omdat wij niet meer weten wie er nu werkelijk uit hoofde van het programma van de Commissie kan worden gesteund. Dat brengt het risico met zich mee dat de toch al ontoereikende middelen over te veel acties moeten worden uitgesmeerd. Ik ben bang dat de doelmatigheid van het programma daaronder zal lijden.
In de tweede plaats vind ik het een probleem dat men NGO's, hoe belangrijk die ook mogen zijn en ongeacht hun omvang, aard en activiteiten, wil belasten met de uitvoering. Daarenboven wordt ook nog eens van hen verwacht dat zij de controle op zich nemen. Als echter 90% van de financiering via de Unie loopt, kunnen wij alleen maar grote problemen krijgen met de zelfcontrole van de NGO's. Ik denk dat wij van niemand teveel moeten vragen. Het bezielende programma van de Commissie moeten we echter in ieder geval volledig steunen.

Gillig
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, dit is een belangrijke week voor de werkzaamheden van ons Parlement. Gisteren spraken wij over het Handvest van de grondrechten en vandaag behandelen wij aan de hand van communautaire initiatieven de kwestie van de strijd tegen discriminatie. Hiermee verstevigen wij de positie van de Europese Unie als zij moet optreden tegen situaties van discriminatie en gelijke behandeling waarbij haar inwoners betrokken zijn.
Allereerst wil ik benadrukken hoe belangrijk deze twee verslagen zijn: de richtlijn enerzijds, omdat zij een juridische weerslag heeft, en het actieprogramma anderzijds, omdat hiermee daadwerkelijk nieuwe methoden kunnen worden toegepast, methoden die meer en meer ingang moeten vinden. Voor mij is het onaanvaardbaar dat sommigen vraagstukken in verband met gelijkheid, discriminatiebestrijding en andere verboden zaken op één hoop gooien. Volgens mij kun je niet alles door elkaar halen.
De ontwerprichtlijn waarover het verslag-Mann gaat is van essentieel belang en ik wil daar graag even bij stilstaan. De richtlijn wil het beginsel van gelijke behandeling versterken en de mogelijkheden tot afwijkingen - die in onze ogen nog te vaak worden toegekend - beperken.
Ik kom terug op de afwijking in verband met geloofsovertuiging. Ik heb een voorbehoud ten aanzien van deze moeilijke kwestie en wil er nogmaals op wijzen dat wij voorstander zijn van deconfessionalisering, vooral wanneer het gaat om de bestrijding van de verschillende vormen van discriminatie. Voor ons is dit een fundamenteel punt, met name waar het gaat om de beroepsuitoefening in de maatschappelijke sector of de gezondheidszorg. Als iemand ergens wil werken, gaat het om zijn geschiktheid en niet om zijn religieuze overtuiging.
Ten slotte wil ik nog een opmerking maken over de discussie die zou kunnen ontstaan over de noodzaak om statistieken over dit onderwerp bij te houden. Dit is beslist noodzakelijk, maar laten we ervoor waken dat deze statistieken zich niet keren tegen degenen om wie het gaat.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, onze fractie heeft een gunstig oordeel over beide verslagen en wil met name benadrukken dat iedereen zich geconcentreerd heeft op de noodzaak het toepassingsbereik van het programma uit te breiden met behulp van een reeks amendementen. Daardoor is feitelijk een nieuwe casuïstiek van discriminatie ontstaan. Aldus heeft men getracht gelijke behandeling voor alle mensen te garanderen, ongeacht sekse, ras, etnische herkomst, religie, persoonlijke levensovertuiging, leeftijd of seksuele gerichtheid.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft een gunstig oordeel geveld over al deze zaken, maar met name over de manier waarop het Parlement te werk is gegaan. Het Parlement heeft immers vooral gemikt op preventie van het verschijnsel, naast het beginsel van beste praktijken. De verschillende doelstellingen - bevordering van een beter begrip van het probleem qua omvang, dynamiek, nieuwe uitingsvormen en ontwikkelingen, en vooral benadering van de personen en instellingen die bovenvermelde beste praktijken moeten uitvoeren - vonden wij volkomen overtuigend. Nog meer werden wij echter over de streep getrokken door het besluit dat uiteindelijk ook de nodige aandacht moet worden besteed aan de evaluatie van alle acties en programma's. Zo' n evaluatie biedt eveneens een garantie voor gelijke behandeling, onpartijdigheid en transparantie.
Ik wil vooral ingaan op de mogelijkheid tot zelfstandig optreden voor de lidstaten, die zich nu moeten concentreren op kwaliteitsacties. Voor de eerste keer is er dus sprake van een andere vorm van optreden. Er wordt niet zomaar geld rondgedeeld, maar men gaat de kwaliteit van de acties controleren, en daar wordt dus flink op gehamerd. Verder moeten de acties op de voet worden gevolgd, en de resultaten daarvan moeten alom bekend gemaakt worden. Dat lijkt me een heel goede en constructieve werkwijze, ook omdat de uitkomsten daarna ter beschikking van iedereen kunnen worden gesteld, met het oog op verbetering van toekomstige acties.
Ook ik wil nog even ingaan op het vraagstuk van de uitzondering in verband met geloofsovertuiging. Het deed me genoegen dat dit probleem in het Parlement is aangekaart. Ik geloof inderdaad dat dit een verkeerde zet is, en dat dus nog nagedacht en gedebatteerd moet worden over deze uitzondering. Ik wil één voorbeeldje aanhalen. In mijn land, Italië, is een collega, een lerares in katholieke godsdienst aan een openbare school ontslagen omdat zij zwanger was geworden, geen abortus heeft laten plegen en niet getrouwd was.
Dus als dit mogelijk is, vraag ik u: zou dat ook gebeurd zijn zonder de discretionaire macht van de religieuze autoriteiten? Bij wijze van paradox kan ik hieraan toevoegen dat als die lerares abortus had gepleegd, niemand iets in de gaten had gehad en zij haar baan gewoon behouden had. Aangezien zij echter het leven als iets heiligs beschouwt en aangezien zij vindt dat zij recht op moederschap heeft, heeft zij die baan verloren ten gevolge van een discriminerende actie die wat mij betreft niet nader te kwalificeren is. Ik zeg hier nog bij dat als zij een man was geweest, er geen vuiltje aan de lucht was geweest. Dan zou niemand met een woord gerept hebben over haar privé-leven, want tot nu toe krijgen mannen geen zwangere buik.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag de rapporteurs alsmede de rapporteurs voor advies lof toezwaaien voor hun inzet en bereidheid tot samenwerking met eenieder in dit Parlement die de strijd wil aanbinden tegen discriminatie.
Dit is zonder meer een complexe, gevoelige en controversiële kwestie die tenminste drie elementen in zich verenigt waarover je in beschaafd gezelschap - zo is mij altijd voorgehouden - niet hoorde te spreken, namelijk politiek, seks en godsdienst. Daarnaast gaat het om nog twee, maar daarom niet minder belangrijke punten, namelijk discriminatie op grond van leeftijd en handicap. Hoeveel belang er aan deze richtlijn wordt gehecht, blijkt wel uit feit dat er drukker werd gelobbyd dan ik ooit in deze zittingsperiode heb meegemaakt en bovendien was de lobby diverser van aard dan gebruikelijk.
Het doel van deze richtlijn op basis van artikel 13 is om het beginsel van gelijke kansen in praktijk te brengen door die grijns van het gezicht te laten verdwijnen, waarachter zo vaak vooroordelen en onverdraagzaamheid schuilgaan, met name op de werkplek. Dat is een uitdaging waarvoor wij allen staan, want wij beoordelen mensen nu eenmaal op de eerste indrukken die zij achterlaten. Werkgevers worden nu gedwongen een volstrekt helder en transparant personeelsbeleid te voeren en moeten de keuzes die zij maken kunnen rechtvaardigen op basis van legitieme functie-eisen. Ook wordt van hen verwacht dat zij tegemoet komen aan de behoeften van potentiële werknemers, met name op het punt van handicaps.
Mijn fractie is blij met de kaderrichtlijn en ook met het voorgestelde communautaire actieprogramma. Deze maatregelen kunnen bovendien een flinke vooruitgang betekenen in de bestrijding van vooroordelen op andere terreinen dan de werksfeer. Wij steunen derhalve amendement 18 op het verslag-Mann, waarin wij de lidstaten vragen alle voor homoseksuelen discriminerende bepalingen in het strafrecht te schrappen. Wij zijn ons ervan bewust dat dit eigenlijk buiten het kader van de richtlijn valt, maar wij vinden dit een belangrijk signaal, want als er in de beroepssfeer, volkomen terecht, niet mag worden gediscrimineerd op grond van seksuele geaardheid, moeten wij ook af van de potentiële criminalisering van werknemers die in hun privé-leven en uit vrije wil een homoseksuele relatie zijn aangegaan.
Verder ben ik bezorgd over de interpretatie die zou kunnen worden gegeven aan de toelichting bij artikel 1. Het staat er misschien niet zo duidelijk, maar er dient wel degelijk onderscheid gemaakt te worden tussen seksuele geaardheid en gedragingen. Ik zou de Commissie willen vragen hierin meer helderheid te brengen. Want wat wordt er nu bedoeld? Dat iemand, met een homoseksuele relatie in de privé-sfeer, op de werkplek nog steeds aan discriminatie kan worden blootgesteld? Of wordt er bedoeld - en dat hoop ik - dat wij de lessen van de affaire-Clinton moeten leren en op de werkplek geen aanstoot mogen geven, wat onze seksuele geaardheid ook is.
Op het punt van godsdienst en geloofsovertuiging kan mijn fractie van harte instemmen met amendement 37 op het verslag-Mann. Hoewel wij begrip hebben voor de wens van bepaalde religieuze of levensbeschouwelijke organisaties om bij voorkeur gelijkgestemden in dienst te nemen, wordt er terecht gesteld dat dit niet mag worden aangegrepen om mensen te weren die uitstekend gekwalificeerd zijn voor een functie waarbij geen rechtstreeks verband bestaat met de geloofsovertuiging in kwestie, en die op de werkplek geen aanstoot geven. Er bestaan een paar functies waarbij een bepaald geloof een wezenlijke beroepskwalificatie is. Dit geldt onder meer voor de Britse monarchie, maar niet voor het besturen van een schoolbus voor een organisatie op levensbeschouwelijke grondslag. Ik vond het buitengewoon kwetsend dat mijn steun werd gevraagd voor amendementen die levensbeschouwelijke organisaties de mogelijkheid bieden homoseksuelen buiten de deur te houden. Ik wil alle groepen die ijveren voor het recht om andere groepen te mogen discrimineren, oproepen eens stil te staan bij het feit dat deze vrijheid zich ook tegen hen kan keren. Hoe rechtvaardig zouden zij dat dan vinden?
Leeftijdsdiscriminatie is ook een wijdverbreid verschijnsel en deze ongerechtvaardigde vorm van discriminatie is met geen enkele vrijwillige gedragscode echt uit te roeien. Op artikel 5 zoals het nu is geformuleerd, is kritiek gekomen omdat het een rechtvaardiging lijkt van wat de richtlijn juist wil bestrijden. Daarom geven wij steun aan amendement 38 dat zich tot de kern van de zaak beperkt en alleen een strikt gedefinieerd legitiem doel als rechtvaardigingsgrond aanvoert. Hopelijk kunnen wij zo een stokje steken voor praktijken van werkgevers om zich bij voorkeur te omringen met jonge en goed uitziende mensen ten einde het imago van het bedrijf of van henzelf op te krikken.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, wie regels opstelt en strijdt tegen discriminatie, erkent dat dit bestaat en zelfs dat veel soorten discriminatie "wettig" lijken, omdat ze zo alledaags geworden zijn. Daarom ben ik uiteraard blij met de huidige richtlijn die algemeen toegepast moet worden.
Ik zal mij hier dan ook beperken tot de limieten die mijns inziens ondanks alles blijven bestaan. Om te beginnen de limiet met betrekking tot de bewijslast. De richtlijn zet een stap in de goede richting door de bewijslast te verplaatsen, maar gaat nog niet zo ver dat deze ook omgekeerd wordt. Welnu, moet de wet een slachtoffer van discriminatie niet meer kansen bieden om uit het isolement te komen waarin hij nog veel te vaak verkeert? Kan men serieus denken dat een werkzoekende die onder dergelijke omstandigheden afgewezen wordt, over dezelfde middelen beschikt als een onderneming, met name een grote onderneming, om zich te verdedigen en het bewijs te leveren van de discriminatie waarvan hij het slachtoffer is? Trouwens, als ondernemingen verplicht waren aan te tonen dat zij geen discriminatie toepassen, zouden zij zich bij hun personeelswerving wel twee keer bedenken.
Ik denk hierbij vooral aan discriminatie waarmee mensen afkomstig uit derde landen te maken hebben, maar ook kinderen van immigranten. In Frankrijk zijn hiervoor vele voorbeelden te vinden. Een jongere met een Frans klinkende naam heeft - bij een vergelijkbaar CV, een zelfde opleiding en loopbaan - vier tot vijf keer zoveel kans om aangenomen te worden dan een jongere met een naam die Noord-Afrikaans klinkt en twee keer zoveel kans als een jongere met een Portugese of Spaanse naam. Waaruit blijkt dat er ook nog een hiërarchie bestaat in discriminatie. In een Europa dat multicultureel wil zijn en de verschillen wil eerbiedigen, moet de daad in dit opzicht beslist bij het woord gevoegd worden.
Wat tot slot de afwijking voor religieuze organisaties betreft moet ik zeggen dat de in artikel 4, lid 2 genoemde afwijking mij zeer gevaarlijk lijkt te zijn en een wettelijke dekmantel kan vormen voor uiterst reactionaire ideeën. Zojuist hadden we het al over misbruik. Volgens mij kan dit artikel een belangrijk steunpunt vormen voor dergelijke reactionaire ideeën. De haatdragende interventie van de heer Paisley zojuist jegens homoseksuelen is daar het bewijs van.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie en ik zijn vanwege onze overtuigingen dermate slachtoffer van discriminatie - zelfs hier, aangezien het ons onmogelijk werd gemaakt een politieke fractie op te richten, zoals iedereen is toegestaan - dat wij de mogelijkheid van een actieprogramma voor discriminatiebestrijding uit volle borst toejuichen. Daarbij mag het echter niet alleen gaan over discriminatie van vrouwen versus mannen op het werk. In Frankrijk bijvoorbeeld mogen mannen niet lesgeven in het basisonderwijs, hetgeen overduidelijk discriminatie is.
Deze kwestie is echter in filosofisch, juridisch en sociologisch opzicht van groot belang. Er zijn algemene juridische teksten die discriminatie overal veroordelen. Gisteren bleek bijvoorbeeld dat het Handvest van de grondrechten discriminatie veroordeelt, en dan niet alleen discriminatie op grond van ras, maar zelfs discriminatie op grond van geboorte. In grondwetten overal ter wereld wordt het gelijkheidsbeginsel verkondigd. Daardoor wordt haast een grondwettelijk jus cogens principe geschapen, aangezien discriminatie overal verboden is.
Maar omgekeerd bestaan er al veertig jaar teksten die op discriminatie gebaseerd zijn. De eerste, de UNCTAD, de Conferentie van de Verenigde Naties voor handel en ontwikkeling, poneerde in 1963 in Genève het principe van de compenserende ongelijkheid, oftewel discriminatie. Ook onze Overeenkomst van Lomé zelf berust op discriminatie, in het voordeel van de landen in het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan. Trouwens, al onze geschillen met de Verenigde Staten komen voort uit de positieve discriminatie van de bananenproducenten uit ACS-landen die wij steunen, terwijl de Verenigde Staten gelijkheid willen ten gunste van de multinationals.
In Europa zelf berust het SAP-systeem op discriminatie. Met dit systeem van algemene preferenties zien wij eenzijdig af van onze douanerechten ten gunste van een hele reeks staten. Ook in het nationale recht van onze 15 lidstaten wordt discriminatie toegepast, onder andere door het socialistische Frankrijk van Jospin. Zo werd in 1999 bij personeelswerving een voorkeursbeleid ingesteld voor Nieuw-Caledonië op basis van etnische gronden en rassenkenmerken. In Nieuw-Caledonië krijgen mensen voorrang op basis van huidskleur.
In onze Franse buitenwijken bestaan er zones die vrijgesteld zijn van belastingen, ook hier op etnische gronden, aangezien deze buitenwijken een bepaalde etnische samenstelling hebben. En dan heb ik het nog niet eens over de Verenigde Staten, waar de Supreme Court dertig jaar geleden het affirmative action principe invoerde. Op sociologisch vlak bestaat er verder wel degelijk discriminatie op grond van geboorte. Ons parlementslid Ana Palacio Vallelersundi heeft een zus die commissaris in de Europese Commissie is. Als zij een andere naam had, zouden de zusters dan ook allebei in deze functies terecht zijn gekomen? Verder komt bij de Olympische Spelen niet iedereen in de finale. Het is geen recht om naar de Olympische Spelen te mogen.
Dit betekent dat er sociologisch gezien risico' s op ontsporing bestaan. Mijnheer de Voorzitter, het niet-discriminatiebeginsel is een goede zaak, maar het kan ook een volledig averechtse uitwerking hebben. Daarom waarschuw ik - en het ligt niet zo eenvoudig als men denkt - tegen dit principe...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Mantovani
Mijnheer de Voorzitter, ik dank en feliciteer de rapporteurs, de leden Cashman, Lynne en Thomas Mann, voor het werk dat zij hebben verricht in het kader van de verslagen over het programma tegen discriminatie en voor gelijke behandeling op het werk en in het beroep. Als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken kan ik me vinden in het besluit van de Raad om een communautair actieprogramma in het leven te roepen voor bestrijding van discriminatie. Ook vind ik het goed dat er een grote stap vooruit is gezet in de richting van versterking van de nieuwe bevoegdheden die met artikel 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie zijn ingevoerd voor de bestrijding van het verschijnsel discriminatie.
Algemeen gesproken ben ik het ermee eens dat wordt benadrukt hoe belangrijk het is de culturele aspecten die verband houden met discriminatie te ontwikkelen en te doen groeien. Ik geloof zelfs dat discriminatie overwonnen moet worden met de cultuur van niet-discriminatie, door actuele en toegankelijke informatie te bieden die voor alle burgers in alle lidstaten beschikbaar moet zijn. Voorlichting en bewustmaking zijn in dit verband fundamentele strijdmiddelen. Daarmee moet een nieuwe mentaliteit aangekweekt worden, een nieuwe manier van denken en handelen, zodat al die nog steeds sterk verspreide vooroordelen voorgoed uitgeroeid kunnen worden en gelijke rechten van alle burgers gegarandeerd kunnen worden.
Ik vind echter wel dat het geld dat voor dit programma is uitgetrokken, ontoereikend is. Ik hoop dat het betreffende bedrag verhoogd wordt en daarom richt ik mij nu tot mevrouw de commissaris. Het bedrag zou namelijk op zijn minst even hoog moeten zijn als het bedrag voor de acties ter voorbereiding van dit programma, als men tenminste wil zorgen voor een doelmatige uitvoering van het programma. Denkt u bijvoorbeeld eens aan de extra kosten die de kwetsbare groepen met zich meebrengen: ouderen, mensen met verschillende handicaps, oudere werklozen. Deze groepen zijn samen goed voor meer dan 25% van de bevolking van de Unie. Dat is een potentieel dat niet onderschat moet worden. Hun integratie zou bovendien economische voordelen met zich mee kunnen brengen.

Koukiadis
Mijnheer de Voorzitter, met de aanneming van de richtlijn van de Raad betreffende gelijke behandeling op het werk beperkt men zich niet meer tot enkel een verbod op discriminatie op grond van ras en etnische afkomst, maar breidt men dit verbod uit tot andere gronden van discriminatie, waarvan in artikel 13 gewag wordt gemaakt.
Deze richtlijn dekt heel de wereld van het werk, loontrekkers en zelfstandigen. Het verslag van de heer Mann is met bijna eenparigheid van stemmen in de Commissie werkgelegenheid goedgekeurd. Dit is te danken aan zowel de uitstekende voorbereiding als ook aan de bereidheid van de rapporteur om samen te werken bij de opstelling van de noodzakelijke amendementen. Daarom wil ik hem hiermee van harte gelukwensen.
Het eerste pluspunt van de richtlijn is dat discriminatie op een allesomvattende wijze wordt aangepakt. Dit is heel belangrijk voor de juiste toepassing van de richtlijn. Een tweede pluspunt is dat wordt ingehaakt op de ervaringen die zijn opgedaan met bestrijding van discriminatie op grond van ras. Men gebruikt dezelfde instrumenten en dezelfde begrippen, zoals directe en indirecte discriminatie, doeltreffende rechtsbescherming en omkering van de bewijslast. Ook worden hierin positieve acties gestimuleerd waarmee een tegengewicht kan worden geboden voor de nadelen die men soms ondervindt bij opneming in de arbeidsmarkt.
Uit de met deze richtlijn nagestreefde doelstellingen en uit de recente aanneming van richtlijn 2000 blijkt duidelijk dat de Europese Unie vast van plan is een open samenleving te garanderen, een samenleving zonder tussenschotten en vooral zonder racisme, racisme dat diepe wortels heeft in de Europese geschiedenis. Het is geen toeval dat met het actieprogramma de klemtoon wordt gelegd op de noodzaak de oorzaken van willekeurige discriminatie te begrijpen. Alleen op die manier kan men het probleem bij de wortel aanpakken en die wortel is verhuld racisme. Dit racisme komt voor een deel voort uit angst en voor een deel uit vastgeroeste gewoontes. Deze zijn trouwens - waarom zouden wij daarover zwijgen - een van de slechte kanten van de Europese beschaving en een van de belangrijkste oorzaken van conflicten, rassenconflicten en internationale conflicten. Daarom moet deze richtlijn onderdeel worden van onze culturele ontwikkeling.

Krivine
Mijnheer de Voorzitter, als je zo' n tirade hoort, zoals zojuist van de heer Martinez van het Front National, kom je al gauw tot de slotsom dat een richtlijn als deze hier absoluut noodzakelijk is.

Deze teksten zijn een stap voorwaarts. Antiracistische organisaties en vakbonden krijgen hiermee de mogelijkheid meer controle uit te oefenen op discriminatie. Nu moeten we er volgens mij op aandringen dat deze richtlijnen ook worden toegepast en het recht op arbeid wordt geëerbiedigd. Daarvoor moeten wij het aantal controles uitbreiden en oneerlijke werkgevers straffen. De verworvenheden moeten op een positieve manier op elkaar afgestemd worden. Dat wil zeggen dat de zwakste werknemers en degenen die het sterkst op de arbeidsmarkt worden onderdrukt, moeten worden beschermd. Men mag dus bijvoorbeeld niet uit naam van gelijkheid nachtwerk voor vrouwen toestaan. Verder moet de onderdrukking van vakbonden, zoals dit in Europa meer en meer voorkomt - bijvoorbeeld in Frankrijk bij de posterijen - verboden worden.
Ten slotte vind ik dat de lidstaten het goede voorbeeld moeten geven als zij als werkgever optreden. Zij moeten het discriminerende beleid bij de werving van personeel van buiten de Gemeenschap afschaffen. Anders komt er geen einde aan de onzekere situatie van immigranten in overheidsdienst. Voor een echte sociale en economische integratie is echter gelijkheid van rechten nodig, en deze kan alleen maar gerealiseerd worden door een betere politieke vertegenwoordiging. Daarvoor moeten illegale buitenlandse werknemers gelegaliseerd worden en moeten alle immigranten stemrecht krijgen.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige ontwerprichtlijn over gelijke behandeling op het werk en in het beroep geeft duidelijk aan dat de Europese Unie haar sociaal model probeert aan te passen aan de nieuwe economische, sociale en culturele situatie. Daarom heten wij deze van harte welkom.
Met de toepassing van de richtlijn zal ongetwijfeld het levensniveau van de Europese samenleving worden verbeterd. Ook zal daardoor het image verbeterd worden dat Europa in de rest van de wereld heeft, die ons met grote aandacht volgt. Nu kunnen wij immers op tastbare wijze aantonen dat Europa blijft ijveren voor de bescherming van de mensenrechten en de bevordering van de solidariteit en de democratie.
Of wij deze doelstellingen zullen bereiken zal echter afhangen van de manier waarop de lidstaten deze richtlijn zullen toepassen. Zij moeten begrijpen wat de inhoud, de waarde en de betekenis is van deze richtlijn. Daarom moet mijns inziens steun worden gegeven aan de amendementen met betrekking tot het toezicht op de toepassing van de richtlijn, evenals aan de amendementen met betrekking tot de informatie van de burgers op en buiten de werkplek, de voorlichting van de sociale partners en de scholing van werknemers in overheidsdienst en in justitiële en legislatieve instanties.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Diamantopoulou van harte bedanken voor deze belangrijke ontwerprichtlijn. Ook dank ik de heren Cashman en Mann voor hun werk. Zij hebben het toepassingsgebied van het verbod op discriminatie uitgebreid.
Vandaag hebben wij met grote meerderheid de verslagen inzake de uitbreiding van de Unie met de Midden- en Oost-Europese landen, Cyprus en Malta aangenomen. Daarom wil ik tijdens deze spreekbeurt duidelijk maken hoe belangrijk het is dat de inspanningen die deze landen ondernemen voor de bestrijding van discriminatie worden versterkt, hoe belangrijk het ook is dat men het multiculturele karakter van de moderne samenlevingen accepteert en zelfs ziet als een onontbeerlijke voorwaarde voor een vreedzame samenleving.
Wij moeten vooral de toetredingslanden helpen bij hun pogingen volledig aan de criteria van Kopenhagen te voldoen en als volledige en gelijkwaardige leden op genomen te worden in de Europese Unie. Er moet meer aandacht, en meer geld worden besteed aan de Balkanlanden en Turkije. Wij moeten steun geven aan de inspanningen die daar worden ondernomen om de democratische instellingen te versterken en discriminatie af te schaffen, met name discriminatie op grond van ras en etnische afkomst, of ook op grond van godsdienstovertuigingen. Juist deze discriminatie heeft de laatste tijd immers heel wat pijn veroorzaakt. Daardoor is veel bloed gevloeid en hebben talloze mensen het leven verloren.
Ik vraag mij dan ook af hoeveel wij hebben geleerd uit hetgeen het godsdienstfanatisme in de Balkan heeft veroorzaakt. Zijn wij daardoor wijzer geworden? Daarom is het voor mij dringend noodzakelijk dat voldoende middelen ter beschikking worden gesteld voor maatregelen ter bestrijding en voorkoming van discriminatie aan de bron. Deze maatregelen zullen vooral gericht moeten zijn op het onderwijssysteem, de massamedia en de niet-gouvernementele organisaties waarvan de activiteiten aanzienlijk moeten worden versterkt.

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, zoals u weet, is discriminatie ondanks het in artikel 13 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bedoelde verbod in de Unie nog steeds schering en inslag, met name op het werk en in het beroep. Het is derhalve van fundamenteel belang dat de twee initiatieven die momenteel ter tafel liggen, voortgaan. Voorwaarde daarvoor is echter wel dat een aantal wijzigingen wordt aangebracht en dat de voor de financiering van het programma uitgetrokken middelen worden verhoogd. Het politieke belang van de bestrijding van discriminatie gebiedt dit. Wij weten allemaal dat waarborging van gelijkheid bij wet niet volstaat. Het is belangrijk dat wij de discriminerende praktijken bij de wortel aanpakken - ook het belang van preventie mag niet over het hoofd worden gezien - en wel aan de hand van acties op het gebied van voorlichting, onderwijs en scholing. Daarmee kan men gelijkheid bevorderen en bestaande vooroordelen bestrijden. Wij moeten een mentaliteitsverandering op gang brengen door allerlei positieve acties op touw te zetten, en wij moeten de gediscrimineerde groepen helpen, bijvoorbeeld door de hulp van de bevoegde instanties in te roepen wanneer de werkgeversorganisaties volharden in hun discriminerende praktijken. Wat de bewijslast betreft is het een goede zaak dat de werkgeversorganisatie moet aantonen dat er geen schending van het beginsel van gelijke behandeling heeft plaatsgevonden, terwijl de werknemer slechts de discriminatie waarvan hij het slachtoffer is, moet melden.

Smet
Voorzitter, commissaris, een deel van het debat bewijst hier eigenlijk dat we een richtlijn nodig hebben, want als hier gezegd wordt dat Europa zich op een centralistische manier moeit in een domein dat eigenlijk tot het domein van de lidstaten zou moeten behoren, en wetende wat de voorbije periode in veel landen van Europa gebeurd is - zelfs gisteren op televisie waren er weer een hoop verslagen over aanslagen op joodse synagogen, verkrachting van een vrouw van vreemde oorsprong enzovoort - dan moet men toch de culot hebben om te durven komen zeggen dat Europa geen richtlijn nodig heeft over anti-discriminatie. Groepen die daarin geviseerd worden, zijn de groepen, dames en heren, die tijdens de Tweede Wereldoorlog dezelfde waren als degenen die in de kampen zaten, namelijk de mensen van een bepaalde religieuze overtuiging, denk aan de getuigen van Jehova, ze zaten allemaal in concentratiekampen. Ik denk aan de mensen van een bepaald ras: joden, zigeuners enzovoort; ik denk aan gehandicapten, mensen die niet meer meekonden, ouderen; al deze mensen konden het slachtoffer worden van het in een concentratiekamp steken. De homoseksuelen idem. Dus degenen die hier komen zeggen dat Europa de waarden die wij allemaal willen verdedigen niet in een richtlijn moet neerleggen, die vergissen zich. Wij hebben dat nodig en wij moeten dit signaal geven naar buiten.
België heeft zondag gemeenteraadsverkiezingen. Wij hebben met alle democratische partijen afgesproken dat wij een cordon sanitaire vormen ten opzichte van extreem-rechts. Dit wil zeggen dat niemand van deze partijen een coalitie zal vormen met extreem-rechts. Dat is een uiterst belangrijke beslissing en wij voelen ons gesteund, en dat is dus van groot belang, door zulke richtlijnen. Mevrouw de commissaris, doe er mee voort, wij hebben dit mede nodig.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, discriminatie kent geen hiërarchie en ik ben dan ook blij met deze richtlijn. Voor het eerst is er nu EU-wetgeving met een communautaire dimensie die de rechten van onze 37 miljoen gehandicapte burgers vastlegt en een einde maakt aan de praktijk om gehandicaptenrechten via de achterdeur te regelen. De richtlijn is ook een eerbetoon aan de gehandicaptenbeweging die zo voor deze dag heeft geijverd. Vooral de erkenning van het beginsel van redelijke aanpassing, waarmee in Zweden en Ierland al is geëxperimenteerd, moet er straks voor gaan zorgen dat werkgevers in heel Europa op de werkplek bepaalde voorzieningen treffen, speciale apparaten aanschaffen en het werk zodanig aanpassen dat gehandicapten daadwerkelijk een eerlijke kans krijgen. Misschien gaat het alleen maar om een lichtknop dat een metertje verlaagd moet worden, maar voor iemand in een rolstoel kan dat het verschil uitmaken tussen werken en niet werken.
Ik dank de heer Mann voor zijn steun op dit punt. Tevens wil ik mijn collega, de heer Cashman, danken voor het overnemen van mijn amendementen op het actieprogramma. Hierin dring ik aan op Europese subsidies om de extra kosten van handicaps te dekken, om de belofte gestand te doen dat informatie voor eenieder toegankelijk zal zijn en om gehandicapten in staat te stellen voor zichzelf op te komen.
Nog twee opmerkingen. Ten eerste wil ik u allen herinneren aan de krachtige antiracismerichtlijn die wij hebben weten te bereiken en waarvoor ik, tot mijn grote voldoening, co-rapporteur was. Deze richtlijn voorziet in een verbod op het aanzetten tot discriminatie, een betere toegang tot de rechter, een grotere invloed van NGO's en omkering van de bewijslast. Van deze hard bevochten verworvenheden moeten wij afblijven.
Ten tweede begrijp ik, mevrouw de commissaris, heel goed dat het voor u vandaag niet mogelijk is het door mij ingediende amendement 56 over de toekenning van overheidsopdrachten en -subsidies te aanvaarden. Ik wil u echter vragen om in uw antwoord het Parlement toe te zeggen dat u met nieuwe wetgeving zult komen waarbij overheidssubsidies alleen worden toegekend aan bedrijven die de antidiscriminatievoorschriften naleven. Ik vraag u ook toe te geven dat het voorstel van de Commissie om subsidieverlening voor kernactiviteiten te beperken tot slechts één Europese NGO per gediscrimineerde groep, een vergissing was. Bij dit soort wetgeving moet juist diversiteit hoog in het vaandel staan. Keer u niet af van uw eigen woorden door doven, mensen met leermoeilijkheden en organisaties voor en door gehandicapten de mogelijkheid te ontnemen om zelfs maar over de problematiek mee te praten.

Hernández Mollar
Mijnheer de Voorzitter, als er iets is wat de Europese samenleving voorheeft op de rest van de wereld is het wel haar gevoeligheid en engagement voor de eerbiediging van de vrijheden en de mensenrechten.
Ik moet hier evenwel aan toevoegen dat deze strijd niet enkel op naam van links mag worden geschreven. Meer dan eens nemen de linkse partijen hun toevlucht tot simpele demagogie en tot een progressiviteit die zij niet eens naar behoren kunnen definiëren. Hoe vaak brengen zij de publieke opinie niet in verwarring met hun inhoudsloze theorieën of maatschappijvreemde postulaten. Laten we niet vergeten dat het erop aan komt de structuur van onze samenleving te versterken met waarden waaraan onze politieke fractie onder geen beding wil verzaken. Daarop berust het verschil tussen beide politieke strekkingen.
Artikel 13 vormt het vertrekpunt voor een nieuwe doelstelling van de EU: bestrijding van discriminatie en ongelijke behandeling van de burgers op grond van de in het desbetreffende artikel genoemde redenen.
Het actieprogramma lijkt mij bijzonder degelijk. Het kan nagenoeg in de originele versie worden aangenomen aangezien het een fundamenteel streefdoel beoogt, namelijk de bewustmaking van de Europese samenleving van de waarden van iedere mens, ongeacht zijn situatie. Ik geloof dat dit de kern van het programma is.
Daarom acht ik het noodzakelijk de overheidssector en de particuliere sector bij deze opdracht te betrekken. Ik ben overigens van oordeel dat de overheidssector in dit opzicht het goede voorbeeld moet geven. De staatsscholen en de overheidsdiensten moeten de bestrijding van discriminerende praktijken hoog in het vaandel dragen. Uiteraard geldt dit ook in dezelfde mate voor de particuliere sector.
Om af te ronden, waarde collega's, wil ik nog opmerken dat ook voor de media een belangrijke rol is weggelegd. Wij stellen helaas vast dat de media, zoals de televisie of internet, met hun programma's en reclameboodschappen niet bepaald bijdragen aan een waardige en respectabele behandeling van de maatschappelijke sectoren die daar de grootste behoefte aan hebben. Dit is onder meer het geval van vrouwen en jongeren. Daarom lijkt het mij een goede zaak ook de bewustmaking van de media als doelstelling voorop te stellen.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heren Cashman en Mann voor de twee verslagen. Het is ongelooflijk belangrijk dat wij nu werk maken van de tenuitvoerlegging van het eerste en voorlopige pakket maatregelen dat in het kader van artikel 13 is genomen. Hiermee zetten wij een belangrijke stap in de richting van opheffing van de discriminatie van minderheden in de EU en in de kandidaat-landen. Ik wil graag twee belangrijke punten naar voren brengen. Ten eerste denk ik dat het hier voorgestelde actieplan in de praktijk en in het dagelijkse leven slechts kan lukken als de NGO's die de betreffende minderheden vertegenwoordigen, zo nauw mogelijk bij de werkzaamheden betrokken worden. Anders zal van het plan in werkelijkheid niets terechtkomen.
Het tweede punt dat ik wil aankaarten is dat de Commissie met dit eerste pakket helaas een ernstige fout heeft gemaakt. Zij heeft namelijk zelf de vormen van discriminatie volgens prioriteit ingedeeld. Volgens de Commissie moet alleen rassendiscriminatie in alle lagen van de samenleving algemeen verboden worden. Discriminatie op grond van bijvoorbeeld een handicap of seksuele geaardheid wil ze alleen verbieden als het gaat om het werk en het beroep. Alle vormen van discriminatie moeten echter gelijkwaardig zijn. Discriminatie is altijd krenkend, om het even of het gebeurt op grond van ras of seksuele geaardheid. Daarom steun ik het voorstel van mevrouw Swiebel dat de Commissie wil verplichten deze fout binnen de drie jaar recht te zetten. Ik zie dat de commissaris vandaag aanwezig is. Dit is dan ook een goede gelegenheid nu te bevestigen dat zij in zal gaan op dit voorstel.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de woorden van mijn collega, de heer Hernández Mollar, te onderstrepen. De bestrijding van discriminatie is een strijd die ieder van ons aanbelangt en niet door een bepaalde groep van afgevaardigden van dit Parlement mag worden gemonopoliseerd. Artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam stelt de Europese Unie voor een belangrijke uitdaging. Het verleent de Gemeenschap specifieke bevoegdheden om een reeks uiteenlopende acties ter bestrijding van discriminatie ten uitvoer te leggen en ervoor te zorgen dat alle benadeelde groepen eenzelfde beschermingsniveau genieten.
Mijn felicitaties aan de Commissie. Zij heeft immers een belangrijke stap gezet door een maatregelenpakket ter bestrijding van discriminatie voor te stellen en zodoende het toepassingsproces van artikel 13 op gang te brengen. Wij weten overigens uit ervaring dat de bevordering van wetgevende maatregelen in het kader van de bestrijding van discriminatie weliswaar belangrijk maar helaas ontoereikend is. Dit soort maatregelen moet gepaard gaan met preventieprogramma's en acties die bij de burgers een gedrags- en mentaliteitsverandering teweegbrengen. De resultaten van de onlangs gehouden enquête van de Eurobarometer zijn hiervan een duidelijk bewijs. Uit de opiniepeiling blijkt dat één op drie Europeanen, ongeveer 33%, van zichzelf zegt zeer racistisch of vrij racistisch te zijn. Het is derhalve van fundamenteel belang dat wij de burgers respect voor de multiculturele verscheidenheid in Europa bijbrengen en dit respect bevorderen. Tot slot acht ik het belangrijk dat wij de kandidaat-landen in de mate van het mogelijke betrekken bij de tenuitvoerlegging van de communautaire acties ter bestrijding van discriminatie.

Cerdeira Morterero
Mijnheer de Voorzitter, ik juich dit initiatief van de Commissie toe, maar bovenal wil ik de heer Cashman en de heer Mann uitdrukkelijk feliciteren met het voortreffelijke werk dat zij in het kader van de opstelling van de onderhavige verslagen hebben verricht.
Daar discriminerende acties, besluiten en gedragingen in Europa nog steeds schering en inslag zijn, verheugt het mij ten zeerste hier vandaag deze verslagen te kunnen verwelkomen. Zij bevatten enkele punten die mijns inziens enig commentaar verdienen.
Ten eerste moet worden aangedrongen op de noodzaak bij de tenuitvoerlegging van de concrete acties van dit programma rekening te houden met artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam: het referentiepunt bij uitstek voor de bestrijding van discriminatie in de Europese Unie.
In de tweede plaats moet bijzondere aandacht worden besteed aan de specifieke discriminatie van bepaalde maatschappelijke groepen zoals vrouwen, gehandicapten, immigranten, gays, lesbiennes, ouderen en etnische minderheden. In deze context dient met name het belang te worden onderstreept van de tenuitvoerlegging en follow-up van concrete maatregelen ter bestrijding van gevallen van meervoudige of dubbele discriminatie waarvan vooral vrouwen het slachtoffer zijn.
Daarom is het des te belangrijker dat op alle niveaus van discriminatiebestrijding rekening wordt gehouden met de gelijkheid van man en vrouw. Parallel hiermee verzoek ik de Commissie duidelijke inspanningen te leveren en de nodige bereidheid aan de dag te leggen om de richtlijnen, aanbevelingen en programma' s voor discriminatiebestrijding optimaal op elkaar af te stemmen. Ik dring er tevens op aan dat zij de vaststelling van de prioriteiten aan dit Parlement overlaat en zich ertoe verbindt de doeltreffendheid van de vandaag in dit programma voorgestelde acties te evalueren en de in het kader van dit actieprogramma aangenomen maatregelen en besluiten indien nodig te herzien.
De door het Europees Parlement opgestelde verslagen en adviezen dienen in aanmerking te worden genomen en het spreekt vanzelf dat het Parlement van de ontwikkelingen op de hoogte moet worden gehouden. Tot slot acht ik het van fundamenteel belang dat daadwerkelijk rekening wordt gehouden met het oordeel en de deelname van de NGO's en andere organisaties - wij moeten hun overigens de nodige middelen toekennen - daar hun bijdrage met het oog op het welslagen van de voorgestelde acties ongetwijfeld een doorslaggevende rol speelt.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, discriminatie op grond van godsdienst of levensovertuiging is net zo onaanvaardbaar als alle andere vormen van discriminatie. De tragische gevolgen daarvan hebben wij gezien in Noord-Ierland en op de Balkan, maar religieuze onverdraagzaamheid smeult ook in verscheidene andere delen van onze Europese Unie. Niettemin vormt de geestelijke dimensie een essentieel aspect van onze Europese cultuur. De geschiedenis van Europa is onmiskenbaar verweven met een groot aantal religies met elk weer eigen kerken, stromingen en richtingen. Het is belangrijk dat hiervoor ruimte blijft.
Ik ben blij met de erkenning van het nogal voor de hand liggende feit dat priesters en dominees van hun respectieve geloof beperkingen kunnen ondervinden, zonder dat dit beschuldigingen van ongeoorloofde verschillen in behandeling in de hand werkt. Maar dat gaat nog niet ver genoeg. Wij moeten steun geven aan amendement 37 van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken waarin ook ontheffing wordt gevraagd voor het stellen van bepaalde geloofseisen aan mensen die uit hoofde van hun functie in het onderwijs, de sociale dienstverlening of de gezondheidszorg, direct in aanraking komen met mensen van dat geloof. Hierbij valt te denken aan docenten op christelijke scholen, doktoren en verplegend personeel in zorginstellingen, bezoekers van gevangenen alsmede hulpverleners aan kinderen, ouderen, jongeren en echtparen. Het moet hierbij dan wel gaan om sociaal wenselijke dienstverlening door levensbeschouwelijke instellingen.
Een geestelijke dimensie is van essentieel belang voor Europa. Wij moeten een wirwar van absurde bureaucratische regeltjes voorkomen. Dan zal Europa alleen maar verworden tot een puur materialistisch, politiek correct, maar inhoudsloos geheel.

Caudron
Geachte collega' s, tijdens de debatten over het Verdrag van Amsterdam waren wij - en ikzelf in het bijzonder - verheugd over de opname van artikel 13 met betrekking tot discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of filosofische overtuiging - met uitzondering van sekten - handicaps in alle vormen, leeftijd en seksuele geaardheid. Dit was overigens het uitgangspunt voor de maatregelen die werden voorgesteld om discriminatie te bestrijden. Deze voorstellen bestaan uit twee ontwerprichtlijnen en een actieprogramma, die bedoeld zijn als ondersteuning voor het optreden van de lidstaten. Nu is het natuurlijk, voor mij net zozeer als voor mijn collega' s, moeilijk om in twee minuten een duidelijke mening te geven over dermate belangrijke maatregelen.
Wat het verslag-Mann betreft over gelijke behandeling op het werk en in het beroep, waarmee ik de rapporteur wil complimenteren, beperk ik mij tot de opmerking dat ik persoonlijk zeer tevreden ben dat men erin geslaagd is de mogelijkheden om af te wijken tot een minimum te beperken. Toch zijn bepaalde mogelijkheden gehandhaafd en ik moet toegeven dat ook ik hier aanstoot aan neem. Dit betreft onder andere de mogelijkheden voor afwijkingen bij vraagstukken die met godsdienst verband houden. De bepaling dat het begrip "wezenlijke en doorslaggevende beroepskwalificaties" een rechtvaardiging kan vormen voor afwijkingen op religieuze gronden, is voor mij onacceptabel. Als overtuigd voorstander van deconfessionalisering kan ik mij hierbij dus niet aansluiten.
Evenzo is uiterste waakzaamheid geboden bij afwijkingen op grond van leeftijd omdat dit in de praktijk vaak neerkomt op uitsluiting van de oudste werknemers.
Met betrekking tot het actieprogramma ter bestrijding van discriminatie zijn de voorstellen van de Commissie bevredigend. Een aantal zaken moest verder uitgewerkt worden en dat is gebeurd. Mijn complimenten hiervoor aan de rapporteur. Ik zal dan ook voor deze verslagen stemmen, met uitzondering van het punt dat ik zojuist noemde.

Peijs
Voorzitter, recht op gelijke behandeling en bescherming tegen discriminatie is één van de fundamentele rechten van de mens. Het is de kern van alles waarin wij geloven in de Europese Unie. Ik onderschrijf de doelstelling van het nu voor ons liggende voorstel om dat recht ook in de beroepsomgeving te kunnen nastreven. Ik ben me er ook van bewust dat er argumenten zijn om Europese wetgeving voor gelijke behandeling op één markt te kunnen waarborgen. Maar daarna begin ik toch wat af te wijken van de rest van de uitingen in deze zaal.
Ik vind dat dit Parlement een kerstboom heeft gemaakt van de toch terughoudende wetgeving die de Europese Commissie op tafel had willen leggen. Dit voorstel is toch gemaakt om in een economische sfeer van beroep en bedrijf toegepast te worden? Het is eenvoudigweg niet mogelijk als je een klein bedrijf hebt, en iemand komt na twaalf maanden tot de ontdekking dat hij in een sollicitatieprocedure van veertig man gediscrimineerd is, dat een klein bedrijf dan al die tijd alle dossiers moet bewaren, om daarna nog eens een keertje - hij weet waarschijnlijk niet eens meer wie het is - precies aan te gaan geven hoe het precies gegaan is tijdens die sollicitatieprocedure. Dat kan toch eenvoudigweg niet. Waarom denken wij in dit Parlement nooit na over de praktische gevolgen van de wetgeving die wij maken? Ik hoop dat er nog iets kan rechtgetrokken worden in het proces met de Raad en de Commissie dat nog volgt.
Dan heb ik nog een verzoek aan de commissaris. Mevrouw de commissaris, wij hebben een fiche d'impact hangen aan dit onderzoek. Dat fiche d'impact is in mijn ogen - en ik doe heel veel met het midden- en klein bedrijf in dit Parlement - een groot schandaal. Er heeft een ambtenaar één middag achter een bureau gezeten, en die heeft allerlei positieve gevolgen uit zijn duim gezogen die op geen enkele manier overeenkomen met de werkelijkheid. Ik wil een werkelijk onderzoek naar de gevolgen, een echt fiche d'impact voor het midden- en klein bedrijf van deze richtlijn zoals die nu door dit Parlement is vastgesteld, en niet een would-be verhaal van een ambtenaar die nog nooit in een bedrijf geweest is, en ik zou dat graag zien voordat dit echte wetgeving wordt.

Sousa Pinto
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een besluit van de Raad tot opstelling van een communautaire actieprogramma ter bestrijding van discriminatie zet het toepassingsproces van artikel 13 in gang. Wij staan hier voor een bijzonder belangrijke taak die vroeg of laat een directe of indirecte gunstige invloed op de realiteit van de lidstaten zal uitoefenen, hetzij in de vorm van concrete programma's en maatregelen, hetzij in de vorm van wetsherzieningen. Het is immers van fundamenteel belang dat wij onze regelgeving aanpassen aan de eisen van een zich ontwikkelende samenleving waarop het politieke gezag vaak geen afdoend antwoord biedt.
Het uitzonderlijke karakter van onze gemeenschappelijke beschaving is gegrondvest op de eerbiediging van de regels van een open, verdraagzame en liberale samenleving, op integratie en op multicultureel dynamisme. Onze samenleving vertrekt van de edelmoedige gedachte dat aan iedere burger een zo ruim mogelijke vrijheid moet worden toegekend, in de mate waarin deze vrijheidsmarge ook aan anderen wordt gegund. Deze gedachte stuit evenwel nog steeds op moeilijkheden, zowel in de praktijk als in het recht. Door ten strijde te trekken tegen het dogmatisme, de vooroordelen en de onwetendheid die nog zo velen van onze medeburgers tot een status van tweederangsburgerschap veroordelen, knoopt Europa weer aan bij een van zijn meest lovenswaardige kenmerken: de traditie van verlichting en individuele en collectieve emancipatie.
Het gezin fungeert bijvoorbeeld nog steeds als basis en pijler van de samenleving. Hoeveel lidstaten van de Unie blijven echter in hun wetgeving statische en dogmatische concepten van het gezin hanteren en discrimineren nog altijd niet-gehuwde paren, met name homoseksuele partners? Deze vaststelling is uitermate schokkend en niet meer van deze tijd. Vandaag de dag moet het gezin worden opgevat als een gemeenschap van affectie, eerder dan als de burgerlijke manifestatie van een door de godsdienst bezegeld contract. Met de maatregelen ter bestrijding van discriminatie die wij hier vandaag bespreken, willen wij bovenal de maatschappelijke integratie bevorderen. Dit concept van burgerschap overstijgt de op uitsluiting gebaseerde visie uit het verleden die uit historisch oogpunt mede aan de oorsprong van de democratie en het republikeinse gedachtegoed ligt.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris. We zijn bezig met de omzetting van artikel 13 van het Verdrag in praktisch beleid. Wij deden dit reeds met het voorstel betreffende discriminatie op grond van ras en etnische oorsprong en nu gaan wij door met het actieplan ter bestrijding van discriminatie op het werk.
Om te beginnen dank ik de beide rapporteurs, de heren Mann en Cashman, voor hun uitstekende verslagen. Ik zal even stilstaan bij een bijzondere groep, namelijk de gehandicapten. Ik volg dit probleem sinds ik lid ben van het Zweeds parlement. In Zweden hebben wij een grootscheeps onderzoek gedaan dat leidde tot een wetsvoorstel ter bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt.
Wij vergeleken het algemeen werkloosheidscijfer, dat toen algemeen zeer laag was in Zweden, met de werkloosheid onder gehandicapten. In die tijd bedroeg de algemene werkloosheid onder de bevolking 2 procent, terwijl de werkloosheid onder gehandicapten 70 procent bedroeg.
Nog altijd is het zo dat mensen met een zeer zware handicap nauwelijks aan de bak komen op de arbeidsmarkt. Zij worden vandaag effectief gediscrimineerd. Daarom is dit soort wetgeving noodzakelijk en soms zijn kleine maatregelen al voldoende. Wij hebben het vaak over de interne markt en de mogelijkheden voor jongeren om overal in Europa te kunnen reizen en studeren. Hoe zit het echter voor jongeren met een handicap? Welke mogelijkheden hebben zij om zich op de interne markt te begeven, in verschillende landen te studeren en zich te ontwikkelen? Op dit gebied zijn wij het die discrimineren. Daarom is het belangrijk dat wij dit soort discriminatie aanpakken. Dit moet op meerdere beleidsterreinen gebeuren. De gehandicapten worden ook gediscrimineerd bij de toegang tot culturele instellingen en restaurants. Ook daar moet iets aan gedaan worden.
Een laatste punt. De gehandicapten nemen een belangrijke plaats in het verenigingsleven in. Aangezien het verenigingsleven in dit proces zeer belangrijk is, hoop ik dat het door mij ingediende amendement, waaraan de Commissie vrijheden en rechten van de burger haar goedkeuring heeft gehecht en waarin ik pleit voor steun aan meer dan één organisatie, als dusdanig aangenomen wordt.

Diamantopoulou
Zoals u ongetwijfeld weet, heeft de Commissie vorig jaar november een breed pakket maatregelen voorgesteld ter uitvoering van artikel 13. Het ging hierbij om twee richtlijnen en een actieprogramma. Een van die richtlijnen is reeds in recordtijd aangenomen en ik heb goede hoop dat het ons zal lukken de andere in november, dus nog tijdens het Franse voorzitterschap, aangenomen te krijgen.
Het debat in het Parlement was uitermate boeiend en u hebt daarin al nadrukkelijk gewezen op het politieke belang van deze richtlijn. Uit een oogpunt van sociale solidariteit, mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, maar ook voor de voltooiing van de interne markt, is het heel belangrijk dat de noodzaak wordt ingezien van gelijke sociale minimumnormen in alle lidstaten. Ook de kandidaat-landen zullen zich in de toekomst aan die normen moeten conformeren.
Ik wil de beide rapporteurs, de heer Cashman en de heer Mann, bedanken voor het uitstekende werk dat zij hebben verricht. Tevens wil ik de betrokken commissies danken voor hun bijdrage en medewerking. Deze goede samenwerking heeft het mogelijk gemaakt om in heel korte tijd toch tot een samenhangende visie te komen.
Het is van belang dat het communautaire actieprogramma nog dit najaar door de Raad wordt aangenomen zodat wij naadloos kunnen aansluiten op de voorbereidende maatregelen die op dit moment worden uitgevoerd. Ik kan een aantal van uw voorstellen overnemen. Vooral de amendementen op het punt van mainstreaming en meervoudige discriminatie juich ik toe. Ook neem ik de amendementen over waarin u wijst op het belang van zowel bestrijding als voorkoming van discriminatie. Bij een langetermijnstrategie is preventie het sleutelwoord.
Ik onderschrijf ook uw pleidooi om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van mensen voor wie deelname aan het programma bepaalde moeilijkheden oplevert. Dit betekent dan ook dat wij moeten proberen alle bijbehorende informatie en documenten zo eenvoudig mogelijk en zeer laagdrempelig te houden (hierover zijn ook enkele amendementen ingediend). Ik ben mij bewust van deze problemen en van de ingewikkelde formulieren bij dit soort projecten en ik zal proberen ze te vereenvoudigen.
Ik ben het ook met u eens dat het belang van NGO's in de toekomst beter moet worden onderkend, niet alleen als gesprekspartners, maar ook als actoren uit de doelgroepen die zelf aan acties deelnemen. Het is belangrijk dat wij zoveel mogelijk NGO's in alle soorten en maten bij het programma betrekken opdat wij kunnen leren van de ervaring van deze mensen die zich dagelijks met dit soort zaken bezighouden. Ik kan verder instemmen met uw voorstel om de subsidiëring van dergelijke NGO's in het besluit vast te leggen op maximaal 90%. Hier valt iets voor te zeggen gezien de grote diversiteit in deze NGO's.
Om kort te gaan kan ik, letterlijk of inhoudelijk, instemmen met de amendementen 1, 2, 7, 8, 10, 11, 13, 18, 21, 41 tot en met 45, 47, 50, 58, 59, 62, 64, 65, 66 en 67. De amendementen 3, 14, 16, 31, 33, 35, 38, 40, 55 en 57 kan ik gedeeltelijk overnemen. De overige amendementen kan ik om uiteenlopende redenen niet aanvaarden. Sommige zijn niet in overeenstemming met andere wettelijke bepalingen, zoals bijvoorbeeld het amendement over de beginselen en voorwaarden voor het comité.
Andere zijn gewoonweg niet verenigbaar met het doel dat de Commissie voor ogen staat, zoals het voorstel om het jaarverslag toe te spitsen op de tenuitvoerlegging van het programma, in plaats van te kijken naar een specifiek aspect van de strijd tegen discriminatie als zodanig. Weer andere dreigen het evenwicht in de programma's te verstoren door te sterk de nadruk te leggen op een specifiek aspect. Dan zijn er ook nog amendementen die niet echt noodzakelijk zijn om het doel van het Parlement te bereiken, omdat de achterliggende gedachte hetzij impliciet hetzij expliciet al in het besluit opgenomen is. Ik doel hierbij op de amendementen die willen voortbouwen op de ervaring van derde landen.
Wat het verslag van de heer Mann betreft zou ik willen stilstaan bij de belangrijkste amendementen die hier vandaag voorliggen. Daarbij kunnen drie categorieën worden onderscheiden. De eerste categorie amendementen gaat over handicaps, godsdienst en leeftijd. De tweede categorie beoogt verduidelijking van het Commissievoorstel op bepaalde punten en de derde behelst een groot aantal amendementen om te komen tot een betere afstemming op de in juni jongstleden aangenomen antiracismerichtlijn. Wat de eerste categorie amendementen betreft, de amendementen inzake handicaps, godsdienst en leeftijd, wil ik wijzen op het feit dat de specifieke problemen van gehandicapten wel degelijk worden erkend. In de huidige ontwerprichtlijn is immers de specifieke bepaling opgenomen dat op de werkplek redelijke aanpassingen moeten worden aangebracht om tegemoet te komen aan de behoeften van gehandicapten. Dit is een uiterst belangrijke bepaling om een gelijke behandeling van mensen met een handicap te verwezenlijken.
Ik ben blij met uw precisering van het begrip "reasonable accommodation". U vertaalt dit met de woorden "aanpassing" en "onbillijke gevolgen". Uw voorstel is heel nuttig, want discussies in de verschillende instellingen hebben geleerd dat de interpretatie van dit begrip wel eens problemen gaf. U maakt nu duidelijk dat een aantal factoren, zoals de kosten van de aanpassing, de financiële draagkracht van het bedrijf en de beschikbaarheid van overheidssubsidies, beslissend is voor de vraag of aanpassingen voor gehandicapten een aanzienlijke last voor de werkgever betekenen. Ik wil hierbij nog aantekenen dat de afweging van de economische gevolgen van dit voorstel voor het midden- en kleinbedrijf niet zomaar door de een of andere ambtenaar wordt gemaakt. Hieraan ten grondslag liggen statistische gegevens op Europees en nationaal niveau, allerlei studies alsmede vergelijkende onderzoeken met de Verenigde Staten die dit soort richtlijnen al veel langer kennen en onderzoek hebben gedaan naar de effecten ervan.
Een ander zeer belangrijk onderwerp betreft religieuze organisaties en de consequenties van legitieme functie-eisen als voorzien in artikel 4, lid 2. Deze bepaling mag echter geen aanleiding geven tot discriminatie die uitsluitend verband houdt met een bepaalde handicap, leeftijd of seksuele geaardheid. Daarover mogen wij geen enkel misverstand laten bestaan. Ik ben blij dat u daar in amendement 37 specifiek op wijst.
Voorts kan ik instemmen met het voorstel voor een ruimere formulering van artikel 4, lid 2, zodat het ook van toepassing is op dienstverlening door levensbeschouwelijke instellingen. Het Commissievoorstel was inderdaad wel erg strikt. Deze twee toevoegingen scheppen meer duidelijkheid over het toepassingsgebied van het voorstel.
Ik kan daarentegen niet akkoord gaan met amendement 38, waarin wordt voorgesteld de lijst van te billijken verschillen in behandeling op grond van leeftijd uit artikel 5 te schrappen. Dit spoort niet met de strekking van ons voorstel. De Commissie streeft naar werkbare regels voor bedrijven en wil tegelijkertijd discriminatie op willekeurige gronden en zonder objectieve rechtvaardiging uitsluiten. Ik heb echter begrepen dat dit een zeer gevoelig onderwerp is. De Commissie is derhalve bereid de formulering van artikel 5 aan te passen in de hoop dat dit tot een beter begrip van deze bepaling zal leiden.
De tweede categorie amendementen heeft tot doel de tekst van het Commissievoorstel te verduidelijken.
Zo wordt met name in de amendementen 9, 10 en 20 voorgesteld geen verwijzing op te nemen naar discriminatie op grond van ras en etnische afkomst. Al deze drie amendementen kunnen worden aanvaard omwille van de consistentie in de wetgeving.
Ik kan mij ook vinden in de verwijzingen naar de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 2000, de persoonlijke participatie en zelfontplooiing van burgers, de ondermijnende werking van discriminatie op het vrije verkeer van personen, de precisering van de reikwijdte van de richtlijn als zijnde ook van toepassing op derdelanders, de omkering van de bewijslast en de toegankelijkheid van informatie. Deze verwijzingen zijn terug te vinden in de amendementen 7, 8, 9, 12, 34 en 47. De Commissie kan zich vinden in de geest van al deze amendementen.
Dan nu de derde categorie amendementen. Ik kan mij wel verenigen met de gedachte achter al deze amendementen, maar ik heb soms wat moeite met de formulering. Er zitten echter ook enkele amendementen bij die voor mij niet aanvaardbaar zijn, hetzij om technische redenen, hetzij omdat het gedetailleerde karakter ervan indruist tegen de strekking van een kaderrichtlijn.
Ik wil nog graag iets dieper ingaan op de amendementen die ik om politieke of juridische redenen niet kan accepteren. Deze betreffen onder meer een belangrijke kwestie als de naleving van het gelijkheidsbeginsel in arbeidscontracten. Een dergelijke bepaling hoort echter niet thuis in een voorstel voor een kaderrichtlijn. Ik erken dat dit een heel belangrijk punt is en ik zeg u toe dat wij hierop terug zullen komen in de mededeling die wij reeds in het kader van de sociale agenda hebben aangekondigd.
Voorts heb ik al gewezen op het punt van de statistische controle. Wij weten allemaal dat dit heel belangrijk is, maar ik wil hier benadrukken dat het verzamelen van gegevens op dit gebied in bepaalde landen in strijd is met de nationale privacy-wetgeving. Ik kan daarom niet instemmen met amendement 43, maar ik ben het met u eens dat het zonder statistische controle uitermate moeilijk wordt na te gaan in hoeverre er vooruitgang wordt geboekt. In het kader van het actieprogramma zal worden onderzocht hoe wij in de Gemeenschap dit probleem moeten aanpakken.
Ik kan niet akkoord gaan met de amendementen 21 en 45 over natuurlijke en rechtspersonen en niet-geformaliseerde groepsverbanden, aangezien het onderhavige voorstel over werkgelegenheidszaken alleen op individuen van toepassing is. Dit is onmiskenbaar een juridisch vraagstuk.
Evenmin is amendement 52 aanvaardbaar waarin u, naar analogie van de richtlijn over rassendiscriminatie, het voorstel doet om onafhankelijke organisaties te belasten met het toezicht op de naleving van de richtlijn.
Ik heb eveneens moeite met de amendementen 19 en 35, waarin u vraagt de werkingssfeer van de antidiscriminatiewetgeving voor alle in artikel 13 genoemde gronden binnen 3 jaar gelijk te trekken. In een richtlijn kan geen tijdsbestek worden genoemd, maar het actieprogramma zal ons helpen te onderzoeken hoe ver wij met de andere amendementen kunnen komen.
Om kort te gaan kan ik, letterlijk of inhoudelijk, instemmen met de amendementen 2, 4, 5, 8, 10, 12, 14, 23, 24, 26, 30, 34, 40, 49, 50, 51 en 54 en deels ook met de amendementen 7, 9, 13, 20, 25, 29, 36, 37, 41, 42, 46, 47, 48, 58, 59, 60 en 61. Uit het grote aantal aanvaarde amendementen valt wel af te leiden dat de samenwerking tussen Commissie en Parlement uitstekend is.
Tenslotte hebben sommige leden van het Parlement een pleidooi gehouden voor meer samenwerking bij, of de tenuitvoerlegging van, dit soort richtlijnen in de kandidaat-landen. Deze richtlijn moet deel uitmaken van het sociale acquis in de landen die willen toetreden. Binnen het actieprogramma zijn voor het eerst gezamenlijke projecten toegestaan. Kandidaat-landen kunnen samenwerking nastreven met de lidstaten en gezamenlijke projecten of gezamenlijke voorstellen indienen. Dat is niet alleen in hun belang, maar ook in ons belang. Enkele leden hebben gewezen op de problemen in Turkije en de speciale problemen die Turkije heeft met de Koerdische taal. De Gemeenschap kan hier wellicht hulp bieden door in het kader van het actieprogramma een project van de Turkse regering in aanmerking te nemen.
Ik heb meer dan 50 verschillende kwesties en amendementen de revue laten passeren en ik heb goede hoop dat hierover nog tijdens het Franse voorzitterschap overeenstemming zal worden bereikt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Gedragscode wapenexport
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0211/2000) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het jaarverslag 1999 van de Raad betreffende de uitvoering van de EU-gedragscode voor de wapenexport (11384/1999 - C5-0021/2000 - 2000/2012(COS))

Titley
Mijnheer de Voorzitter, het is sommige mensen misschien ontgaan, maar het feit dat ik hier een debat sta in te leiden over het jaarverslag van de Raad over wapenexport is echt heel opzienbarend. Ten eerste omdat het Parlement jarenlang heeft geroepen om een gedragscode voor wapenexport en al die tijd te horen kreeg dat die er niet in zat. Dat de code er dan toch, en voornamelijk dankzij een initiatief van de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, gekomen is, bewijst nog maar eens dat wanneer het Parlement ergens het voortouw neemt, de Raad op den duur zal volgen.
Ten tweede omdat de code, toen zij er eenmaal was, volgens cynici te zwak zou zijn en niets zou uithalen. Uit het jaarverslag blijkt echter onomstotelijk dat de code alle verwachtingen heeft overtroffen, ook de verwachtingen van de lidstaten die er heel sceptisch tegenover stonden. De gedragscode heeft geleid tot groter wederzijds begrip, grotere doorzichtigheid en grotere convergentie van het door de lidstaten gevoerde beleid. Daarnaast staan landen buiten de EU in de rij om zich bij de code aan te sluiten. Het is natuurlijk zo dat hoe meer landen zich aansluiten, hoe doeltreffender de code wordt.
Ten derde omdat de vrees bestond dat de code niet openbaar zou worden gemaakt. Toch hebben wij dankzij het Finse voorzitterschap vandaag de mogelijkheid een jaarverslag te bespreken. In een korte tijd is er veel verbeterd. Dat doet mij deugd en ik wil eenieder prijzen die daaraan heeft meegewerkt.
Een doeltreffend en coherent EU-beleid op het gebied van wapenexport is van wezenlijk belang als de EU wil vasthouden aan haar externe doelstellingen, zeker gezien de instabiele situatie die er in tal van gebieden langs onze grenzen heerst. Je kunt niet zeggen dat je democratie en mensenrechten hoog in het vaandel draagt als je niets doet om te voorkomen dat wapens om te moorden of te onderdrukken, in verkeerde handen vallen. Je kunt niet serieus streven naar conflictpreventie en vredeshandhaving zonder controle op de export van wapens, met name handvuurwapens. Je mag geen publieke steun verwachten voor vredesoperaties als onze soldaten worden gedood door wapens die wijzelf hebben geleverd.
Daarnaast is er de Europese defensie-industrie die zowel in strategisch als economisch opzicht voor de EU nog steeds heel belangrijk is. Om te kunnen overleven moet het proces van consolidering en rationalisering in deze sector worden voortgezet. Een gemeenschappelijk wapenexportbeleid is hierbij van essentieel belang. Om die reden was de kaderovereenkomst die 6 lidstaten in juli hebben ondertekend, ook zo belangrijk.
Ondanks de enorme vooruitgang die wij hebben weten te boeken, zijn er een paar punten waar de gedragscode moet worden aangescherpt. In zijn jaarverslag wees de Raad al op de noodzaak van een gemeenschappelijke lijst van militair materieel. Deze lijst is in juni goedgekeurd en ook zit er schot in de onderhandelingen over een lijst van paramilitair materieel en uitrustingen voor ordehandhaving en binnenlandse veiligheid. Ik juich deze ontwikkelingen van harte toe.
De gedragscode is echter niet meer dan een politieke overeenkomst tussen lidstaten. Zij zou wettelijk bindend moeten worden gemaakt. Op grond van artikel 7 van de code hebben de lidstaten de verplichting te voorkomen dat wapens bij ongewenste eindgebruikers terechtkomen. De wetgeving over het eindgebruik verschilt echter sterk van land tot land. De nationale wetgevingen moeten dan ook worden geharmoniseerd en doeltreffender worden gemaakt. Om te beginnen moet er een communautaire databank komen met informatie over vergunningen en gevoelige eindgebruikers.
Feit is dat veel wapentuig in verkeerde handen terechtkomt door toedoen van wapenhandelaars. In de meeste landen is er maar weinig, of ook helemaal geen controle op deze tussenpersonen. In mijn eigen land zou ik voor het bezit van een vuurwapen een vergunning moeten hebben, maar dat hoeft niet als ik in mijn tuinschuurtje in wapens wil gaan handelen. Dat klopt van geen kant en ik ben dan ook blij met de aankondiging van de Britse regering vorige week dat aan deze praktijk een einde wordt gemaakt. Er moet toezicht komen op wapenhandelaars in de hele EU. Ik was stomverbaasd toen ik kort geleden ontdekte dat er alleen al in Zuid-Oost-Engeland zo'n 300 wapenhandelaars zijn. Een moderne samenleving is terecht verontwaardigd over een dergelijke ongereguleerde handel in de dood. Wij moeten dan ook vaart zetten achter de voorstellen van het Duitse voorzitterschap voor meer controle op wapencommissionairs. Dit moet nu prioriteit krijgen.
Tenslotte wil ik nog opmerken dat transparantie de beste waarborg is tegen illegale wapenexporten. Het jaarverslag is weliswaar een hele verbetering, maar de transparantie ervan hangt af van de transparantie van de nationale verslagen die aan het jaarverslag ten grondslag liggen. Het ene verslag scoort op dit punt beter dan het andere. Mijn eigen regering publiceert sinds 1997 jaarverslagen over de wapenexport die alom lof oogsten voor hun doorzichtigheid. Alle andere regeringen zouden dat ook moeten doen.
Ik beveel mijn verslag bij u aan en ik wil de Raad oproepen mijn aanbevelingen ter harte te nemen opdat de EU nog meer kan gaan betekenen voor het bevorderen van vrede en stabiliteit in de wereld.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, ik moet toegeven dat ik met heimwee terugdenk aan de tijd dat van het Europees Parlement, maar ook van de verschillende pacifistische bewegingen en de vakbonden, aansporingen kwamen om na te denken over en op te treden in de richting van een geleidelijke vermindering van de wapenproductie, en men zich afvroeg hoe de oorlogsindustrie voor civiele doeleinden kon worden ingezet.
Ik blijf denken dat dat de goede richting is. Ik vind dat men er niet van moet uitgaan dat oorlogen en conflicten onvermijdelijk zijn en dat het defensiebeleid via een sterke wapenproductie moet verlopen. Volgens mij moet Europa zich een defensiebeleid aanmeten dat gericht is op interventie, een beleid waarin het niet gaat om wapengekletter maar om het vermogen om vreedzaam tussenbeide te komen en voor een geweldloze conflictoplossing te zorgen.
Dit vooropgezet - en aangezien ik graag droom maar verder wel gewoon met beide benen op de grond blijf staan - geef ik mijn dromen niet op en doe ik mijn best om deze te verwezenlijken. Zoals ook in het advies van de Industriecommissie staat dat in het verslag is opgenomen, is het belangrijk dat er met de gedragscode stappen vooruit zijn gezet in de richting van controle en rationalisering van de wapenexport van de Europese Unie; een en ander valt ook af te leiden uit het jaarverslag dat wij bestudeerd hebben.
Het verslag-Titley is daarom bijzonder efficiënt. Het wijst niet alleen op de pluspunten maar ook op leemten, op beperkingen die zowel verband houden met het ons gepresenteerde verslag als met de uitvoerbaarheid van de gedragscode.
Ik wilde nog een paar punten beklemtonen die volgens mij bijzonder relevant zijn en uitgevoerd zouden moeten worden. Wij moeten zorgen voor een juridisch bindende gedragscode en concreet ijveren voor opstelling van een internationale gedragscode inzake overdracht van wapenen. Tevens moeten wij de uitvoering van de gedragscode transparanter maken, zodat op een correcte manier beoordeeld kan worden of deze code goed functioneert, bijvoorbeeld met behulp van gegevens over aantallen en typen wapens waarvoor vergunningen zijn verstrekt, alsook gegevens over de identiteit van exporterende en ontvangende landen. Verder moeten wij zorgen voor controle op tussenpersonen en brokers en voorkomen dat de wapens van de Europese Unie verkocht worden - zoals wel meer gebeurt - naar landen waar de mensenrechten openlijk geschonden worden of waar oorlog woedt. Een ander belangrijk punt is het verbod op uitvoer, reclame en verkoop van apparatuur en knowhow die voor martelpraktijken gebruikt worden.
Er zijn nog verschillende andere zaken belangrijk, maar ik sluit mijn betoog af door te zeggen dat de transparantie een grotere betrokkenheid van de parlementen bij het besluitvormingsniveau vereist, evenals deelname van de NGO's.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wapenhandel is een uiterst ingewikkelde kwestie en ik wil dan ook de rapporteur graag complimenteren met de wijze waarop hij deze aan ons Parlement uit de doeken heeft gedaan. Hij heeft in zijn opmerkelijke en zeer uitvoerige uiteenzetting duidelijk gemaakt welke motieven ten grondslag liggen aan de ontwerpresolutie waarover wij vandaag debatteren en morgen zullen stemmen.
Centraal in dit verslag staat de door een meerderheid van onze collega' s gedeelde vrees dat allerlei in de Europese Unie geproduceerde wapens, bij gebrek aan een efficiënte exportcontrole, gebruikt worden door landen of gewapende groeperingen die het internationale recht en de waardigheid van de menselijke persoon niet eerbiedigen. We moeten dit risico niet uitvlakken. De rapporteur wijst er terecht nogmaals op dat onze eigen troepen recentelijk nog, tijdens operaties voor vredeshandhaving of -herstel, geconfronteerd werden met door EU-landen geleverde wapens.
Daarnaast benadrukt de heer Titley terecht dat de toekomst van de Europese defensie-industrie, die onmisbaar is om de doelstellingen van de Unie op het gebied van vrede en veiligheid te realiseren, afhankelijk is van een coherent beleid van de lidstaten, en van met name een coherent wapenexportbeleid. Ook wijst hij erop dat de lidstaten haast moeten maken met de opstelling en publicatie van een gedragscode, waarvoor de basis werd gelegd in de bindende "letter of intent" , die afgelopen juli door zes van de lidstaten ondertekend werd.
Dit is de doelstelling van het verslag-Titley en daarom geeft de PPE-DE-Fractie hier steun aan. Dit is ook de reden waarom onze fractie zich verzet tegen de doelstellingen van de door onze collega' s ingediende amendementen. Daarin wordt aangedrongen op algehele, wereldwijde ontwapening waarvoor de Europese Unie het voorbeeld zou moeten geven.
Gezien de toestand die in de wereld en op ons continent is ontstaan na het einde van de Koude Oorlog en na de verstoring van het door wapenterreur en massale vernietiging opgebouwde evenwicht, zou een dergelijk gedrag onverantwoordelijk zijn.
Aangezien deze droom, zoals u terecht heeft opgemerkt mevrouw Morgantini, op dit moment - en naar ik vrees ook in de toekomst - wel een utopie zal blijven, kunnen wij, zoals ons wordt voorgesteld, de aandacht maar het beste vestigen op de goede resultaten die al behaald zijn met de toepassing van de gedragscode. Tevens moeten wij alle wenselijke en toepasbare maatregelen voorstellen die de efficiëntie van de gedragscode nog kunnen verbeteren. Ik denk dat dit verslag, waarmee ik de rapporteur nogmaals feliciteer, aan deze doelstelling zal bijdragen.

Wiersma
Voorzitter, dit Parlement heeft altijd gepleit voor betere EU-wapenexportregels, en mede als gevolg van onze pleidooien hebben wij nu een gedragscode waarover wij vandaag voor het eerst kunnen debatteren. Wij als PSE zien dat als een goed begin, maar een code is geen wet. Wij blijven streven naar regelgeving die meer bindend is en meer bij de tijd, gelet op de ontwikkelingen op de wapenmarkt en in de wapenindustrie. Nadruk dus wat ons betreft op de zinsnede in het verslag van de heer Titley om de code ook legaal bindend te maken.
Dit gezegd hebbende wil ik natuurlijk de rapporteur, collega Titley feliciteren met zijn uitstekende verslag. Hij heeft op een zeer overzichtelijke manier de code onder vuur genomen en voor ons een verslag voorbereid waarover wij goed kunnen discussiëren. Een kernpunt is natuurlijk het feit dat het wapenexportbeleid zich niet in isolement mag ontwikkelen. Het moet integraal deel gaan uitmaken van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Het is immers een instrument van buitenlands beleid dat kan en moet bijdragen aan het externe beleid van de Unie, dat wij met z'n allen willen versterken.
De Europese Unie ontwikkelt momenteel een militaire poot binnen de tweede pijler. Daarbij hoort grotere samenwerking op het terrein van wapenproductie en wapenexport. Ik hoop dat ook de grotere wapenexporteurs dat inzien. De versterkte samenwerking tussen zes lidstaten die onlangs tot stand gekomen is, moge daarbij tot voorbeeld dienen. Ik wil daarbij nog steeds benadrukken dat in dat kader een van de punten van ons het verbeteren van de zogenaamde eindgebruikerregeling is. Wat ons betreft moeten wij doorwerken aan die code en ervoor zorgen dat dat op termijn kan leiden tot een gemeenschappelijke wapenexportpolitiek.
Terecht vraagt de rapporteur ook aandacht voor een aantal hardnekkige problemen op het gebied van wapenexport. De proliferatie van lichte wapens blijft zorgwekkend, ook dicht bij huis, in bijvoorbeeld de Balkan. Deze wapens zijn als het ware het symbool geworden van de anarchie op veel plekken in de wereld.
De EU zou hier nog meer prioriteit aan moeten verlenen. Er is daarbij natuurlijk ook een directe relatie met georganiseerde misdaad, die zich zeer actief met de wapenhandel bezig houdt. Alleen met meer samenwerking kan dat worden aangepakt. Ik steun van harte het pleidooi van de heer Titley om de kandidaat-lidstaten een grotere rol toe te kennen. Ik zou dat ook voor de Balkan willen bepleiten. Veel zogenaamde illegale wapenhandel verloopt via deze regio's.
Zoals de heer Titley terecht opmerkt kan de code transparanter gemaakt worden door meer en betere informatie te verstrekken. Ik wil dat namens mijn fractie mede onderstrepen. Onnodige geheimzinnigheid rond wapentransacties moet verdwijnen. Ook hier zullen wij het gevecht voor meer openbaarheid blijven aangaan. Alleen met de feiten op tafel kunnen wij beoordelen of de EU-lidstaten ook in de praktijk doen wat zij vaak met de mond belijden, namelijk werken aan meer veiligheid binnen en tussen landen.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, ondanks zijn onbetwiste verdiensten is het verslag nogal technisch en houdt men zich daarin aan het kader van de gewapende veiligheid, waardoor ook de gezichtspunten van de defensie-industrie onevenredig veel nadruk krijgen. Gewapende conflicten en menselijk lijden blijven op de achtergrond.
Wij moeten ons enerzijds natuurlijk bezighouden met onze verplichtingen, maar ook met andere instrumenten dan hetgeen direct voor militair gebruik is bedoeld, met ontwapening, conversie en verbetering van de efficiëntie van politie- en douanewerkzaamheden. Anderzijds moeten wij ook kijken naar de zojuist al door de heer Wiersma genoemde kandidaat-landen. De gedragscode als onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid zal immers ook voor de kandidaat-landen bindend worden. Wij willen ook dat de belangrijke NAVO-lidstaat Turkije, dat ook een belangrijk afzetgebied is, in dit verband wordt genoemd. Alleen met dergelijke aanvullingen gaan wij in de richting van een meer duurzame, op ontwapening en stabiliteit gerichte veiligheid in Europa en de wereld.

Schmid, Herman
Mijnheer de Voorzitter, in het algemeen ben ik het eens met de standpunten die mevrouw Morgantini en anderen over het verslag-Titley naar voren hebben gebracht. Ik zal mij hier beperken tot een heel specifiek aspect van de ontwerpresolutie.
In overweging R is sprake van "... de ontwikkeling van een gemeenschappelijk defensiebeleid in het kader van het GBVB en de instelling van een Europese veiligheids- en defensie-identiteit binnen de NAVO en in paragraaf 1, sub e) staat dat het communautair wapenbeleid moet "bijdragen tot de ontwikkeling van een gemeenschappelijk defensiebeleid".
Mijnheer de Voorzitter, deze formuleringen zijn totaal onaanvaardbaar voor neutrale en niet-gebonden lidstaten, die dit ook willen blijven. Dit geldt voor mijn eigen land Zweden en ik neem aan dat dit ook voor de andere niet-gebonden landen in de EU geldt. Zweden is van oordeel dat de activiteiten binnen het GBVB niet als onderdeel van een defensiebeleid beschouwd mogen worden. Zij veronderstellen immers geen gemeenschappelijke verdedigingsplicht, wat wel het geval is bij de NAVO krachtens paragraaf 5. Het GBVB mag zich bezighouden met het bestrijden van crises buiten de EU-grenzen, maar niet met iets dat als gemeenschappelijk defensiebeleid beschreven kan worden.
Zweden neemt actief deel, veel te actief zou ik zelfs zeggen, aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijk wapenbeleid, maar dat is iets anders. De situatie wordt niet verbeterd met wat de heer Titley schrijft over een gemeenschappelijke defensie-identiteit binnen de NAVO. Zweden is zoals bekend geen lid van de NAVO en wenst dit voor zover ik weet ook niet te worden.
Alle Zweedse leden van het Parlement moeten uiteraard tegen deze beide formuleringen stemmen en ik verwacht dat ook het Parlement in het algemeen tegen zal stemmen. Indien dit niet het geval mocht zijn, moet de Zweedse regering protest aantekenen tegen het openlijk desavoueren van de niet-gebonden status van Zweden door dit Parlement.

Belder
Voorzitter, met grote interesse heb ik kennis genomen van het belangwekkende verslag van collega Titley. Staat u mij toe op een tweetal aspecten daarvan nader in te gaan.
In de toelichting somt de rapporteur een viertal "wezenlijke criteria" op waaraan Europees beleid qua wapenexport dient te voldoen. Welnu, criterium 3, de behoeften en uitdagingen van de Europese defensie-industrie, en tot op zekere hoogte criterium 4, de ontwikkeling van het gemeenschappelijk defensiebeleid, zijn potentieel en ook in feite strijdig met criterium 1, dat wil zeggen een coherent extern optreden van de Europese Unie, waarbij haar doelstellingen inzake conflictpreventie en bevordering van mensenrechten vooropstaan.
De Europese wapenindustrie heeft immers behoefte aan exporten en deze gaan vaak naar landen aan wie door succesvolle concurrenten om uiteenlopende politieke en strategische redenen niet wordt geleverd. Dit zijn in de praktijk helaas niet zelden landen aan wie omwille van conflictpreventie niet zou moeten worden geleverd. Denk aan de strijdende partijen in Congo en aan landen in het Midden-Oosten. Op grond van deze overweging pleit ik voor duidelijkheid: welk criterium prevaleert bij een botsing tussen de door de heer Titley opgevoerde criteria?
Een tweede punt, volkomen terecht legt de rapporteur de vinger bij de zere plek van nationale overheidscontrole op het gedrag van de eigen wapenhandelaars. Hen wordt geen strobreed in de weg gelegd als ze alleen maar aan de telefoon zitten om transacties tussen partijen in andere landen mogelijk te maken.
Wellicht een zinvolle aanvulling op Titley´s praktische voorstellen in dezen is de introductie van een vergunningstelsel voor de financiering van de handel in oorlogswapens, alsmede de financiële afwikkeling van wapentransacties. Controle van het geldcircuit maakt ontduiking van de voorschriften voor wapenhandel stellig moeilijker. Tegelijk betekent controle van de financiële stromen dat de overheden niet met twee maten meten, zoals ze nu doen, door de reële stromen te willen controleren én de blik af te wenden van de virtuele, financiële stromen.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, dit is een boeiend en belangrijk debat. Ik wil mij verontschuldigen voor het feit dat ik niet tot het einde aanwezig kan zijn, maar wat mij al wel is opgevallen is het grote aantal zeer deskundige bijdragen aan dit debat, waaronder die van de heer Titley. Ik wil hem hartelijk danken voor zijn voortreffelijk verslag waarin een aantal uiterst gecompliceerde vraagstukken wordt behandeld. Ik kan hem verzekeren dat de Commissie zijn verslag zeer aandachtig heeft gelezen en ik hoop dat dat ook voor de lidstaten geldt, omdat er op dit gebied zoveel van hen afhangt.
Wij zijn zeker bereid tot samenwerking met de lidstaten om ervoor te zorgen dat de aanbevelingen van het verslag op oordeelkundige wijze in praktijk worden gebracht. De heer Titley heeft een wezenlijk onderdeel van het GBVB belicht. Nu een Europees veiligheids- en defensiebeleid operationeel begint te worden, moet een kwestie als wapenexport worden gezien als een integraal deel van een allesomvattende beleidsstrategie. Wij moeten daarbij vooral streven naar coherentie en dat beschouw ik dan ook als een zeer belangrijke onderliggende boodschap van het verslag.
De EU-gedragscode bevat een serie nauwkeurig omschreven beginselen die de uitvoer van conventionele wapens reguleren. Zo moet worden voorkomen dat wapens worden uitgevoerd naar landen waar de mensenrechten worden geschonden, naar conflictgebieden of naar landen die verwikkeld zijn in een wapenwedloop.
Het is duidelijk dat de verantwoordelijkheid voor wapenexporten uiteindelijk bij de nationale regeringen ligt. Tegenwoordig valt de handel in vuurwapens echter onder de werkingssfeer van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid waarbij de Commissie uiteraard nauw betrokken is. De code bestaat nu 1 jaar en de eerste ervaringen van de lidstaten over die periode waren goed, zoals ook in het eerste jaarverslag werd vastgesteld. De code heeft inmiddels geleid tot een groter wederzijds begrip van het door de lidstaten gevoerde beleid, tot totstandbrenging van een doeltreffend overlegmechanisme en een verbeterde dialoog over de tenuitvoerlegging van de code. Desalniettemin is een aanscherping van de code en de praktische uitvoering ervan beslist noodzakelijk, zoals ook de heer Titley al heeft aangegeven.
Het doel van de jaarlijkse evaluatie is om te kijken waar de situatie voor verbetering vatbaar is. Voor iedere aanpassing van de code is echter de steun van alle lidstaten vereist. Wij zijn dan ook blij dat tijdens het Portugese voorzitterschap overeenstemming is bereikt over een gemeenschappelijke lijst van militair materieel dat onder de code valt. Hierom werd in het onderhavige verslag ook verzocht. De diensten van de Commissie onderzoeken momenteel de mogelijkheden om communautaire wetgeving vast te stellen voor niet-militaire goederen waarop de code van toepassing zou moeten zijn. Dit houdt ongetwijfeld een verbod in op werktuigen voor foltering en andere vormen van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling.
Enkele weken na de aanvaarding van de gedragscode hebben de geassocieerde landen uit Midden- en Oost-Europa alsmede Cyprus, IJsland en Noorwegen verklaard zich te willen aansluiten bij de criteria en de beginselen van de code. Veel van deze landen doen sindsdien erg hun best om zich aan de code te conformeren. Wij delen de zorg van de heer Titley dat geassocieerde landen de nodige maatregelen moeten nemen om te voldoen aan de normen van de Europese Unie op het gebied van wapenexport. Op de reguliere bijeenkomsten met de geassocieerde landen blijven de diensten van de Commissie hen aansporen de bepalingen van de code na te leven, alle criteria stipt toe te passen en toe te zien op de naleving ervan. Bovendien stelt de Europese Unie belang in een grootschaliger acceptatie van de belangrijkste beginselen van de code, zodat zij ook gaan gelden voor de grote wapenexporteurs in de wereld.
De Europese Unie wil de destabiliserende accumulatie van handvuurwapens in veel delen van de wereld een halt toeroepen. De Commissie was, in nauwe samenwerking met de lidstaten, actief betrokken bij de opzet van een gemeenschappelijk optreden van de Europese Unie inzake handvuurwapens en lichte wapens. Wij zijn vast van plan het beleid op dit gebied te versterken in het kader van een coherente beleidsstrategie. Wij zijn het met de rapporteur eens dat er gemeenschappelijke regels moeten worden opgesteld voor toezicht op de legale handel in dit soort wapens en uitbanning van illegale transacties en transporten. Wij zijn bereid hiervoor financiële en technische bijstand te verlenen aan landen, internationale organisaties, regionale structuren en NGO's, zoals ook in het gemeenschappelijk optreden is voorzien.
Er is momenteel op dit gebied een aantal projecten in uitvoering of in behandeling. Zo loopt er in Cambodja een project waarbij de regering en een aantal geselecteerde NGO's technische, administratieve en financiële bijstand van de Europese Unie ontvangen om de controle, de inzameling en de vernietiging van vuurwapens te verbeteren.
De Europese Unie bestudeert momenteel de vraag of het project na het verstrijken van de looptijd in november moet worden voortgezet. Een ander project dat door de Unie wordt ondersteund, is operatie-Rachel, een gezamenlijk initiatief van Zuid-Afrika en Mozambique om handvuurwapens in te zamelen en te vernietigen. Voorts is er nog een aantal projecten in onderzoek, onder meer voor Zuid-Ossetië en West-Afrika.
De Commissie hecht grote waarde aan de in 2001 te houden VN-conferentie over de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens. Met het oog hierop moet in de komende maanden worden toegewerkt naar een geloofwaardige en gemeenschappelijke Europese visie. Wij zullen in de aanloop daar naartoe nauw met onze partners blijven samenwerken om te komen tot doeltreffende richtsnoeren voor de conferentie.
Dit zou kunnen resulteren in politiek of juridisch bindende instrumenten en een breed internationaal actieprogramma op het gebied van handvuurwapens. Belangrijk is dat wij onze inspanningen op dit vlak zien als onderdeel van een integrale aanpak van het wapenbeleid in het algemeen en als onderdeel van de pogingen om tot een coherent Europees veiligheids- en defensiebeleid te komen.
Mag ik de rapporteur nogmaals bedanken voor zijn voortreffelijk verslag, dat veel nuttige aanbevelingen bevat voor de verdere ontwikkeling van ons beleid op dit uitermate belangrijke terrein.

De Voorzitter
Dank u, commissaris.
Het debat wordt onderbroken tot 21.00 uur.

Europese onderzoeksruimte
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de Europese onderzoeksruimte.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft vandaag een voor de toekomst van het onderzoek in Europa belangrijke mededeling aangenomen. Dit document bevat oriëntaties voor toekomstige acties van de Unie in de periode 2002-2006 en met name voor het volgende kaderprogramma voor onderzoek. Ons doel is na te gaan welke specifieke bijdrage dit kaderprogramma kan leveren aan de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte.
Met zijn resolutie van 18 mei 2000 heeft uw Parlement overtuigende steun uitgesproken aan dit project. Er is nu een begin gemaakt met de uitvoering ervan. Er is bijvoorbeeld een groep ingesteld van vertegenwoordigers van de lidstaten, die zich bezighoudt met de kwesties in verband met benchmarking en het in kaart brengen van de centres of excellence. Deze groep werkt nauw met de Commissie samen. Eveneens zijn indicatoren en een werkwijze vastgesteld die tijdens de volgende Onderzoekraad zullen worden voorgelegd. De eerste resultaten daarvan zullen aan de Europese Raad tijdens diens bijeenkomst over economische en sociale kwesties in maart volgend jaar worden gepresenteerd.
Daarnaast is er een specifieke rol weggelegd voor het kaderprogramma voor onderzoek van de Unie. Dan moeten de opzet, de uitvoeringsvoorwaarden en in het bijzonder de manier van optreden van dit kaderprogramma echter wel eerst grondig worden herzien. De oriëntaties van de vanmorgen aangenomen mededeling gaan van die gedachte uit en zijn met name gebaseerd op enerzijds de conclusies van het vijfjaarlijkse evaluatierapport van onderzoeksprogramma' s dat opgesteld is door een panel van onafhankelijke deskundigen, en anderzijds het onderzoek dat halverwege het vijfde kaderprogramma door de Commissie is uitgevoerd.
Deze oriëntaties zijn zodanig opgesteld dat het Europees onderzoek met behulp van het onderzoeksprogramma van de Unie beter gestructureerd kan worden. Ze zijn gebaseerd op de volgende uitgangspunten. Ten eerste stapt men over van een op individuele onderzoekprojecten gerichte aanpak naar een bredere aanpak die gebaseerd is op een samenhangend geheel van activiteiten waarvan het optreden van de Unie slechts een onderdeel is. Ten tweede gaat men de inspanningen daadwerkelijk concentreren op onderwerpen waarvoor actie op communautair niveau iets extra' s, een Europese toegevoegde waarde biedt. Men zal dit kunnen bewerkstelligen door de toepasselijke criteria dusdanig aan te wenden dat prioriteiten en uitsluitingen worden vastgesteld. Ten derde gaan wij na welke acties op langere termijn noodzakelijk zijn, acties die het midden houden tussen projectondersteuning en institutionele financiering. Ten vierde gaan wij instrumenten toepassen met een variabele geometrie, waarin het Verdrag voorziet. Dit betekent met name dat de Unie gaat deelnemen aan nationale programma' s zoals omschreven in artikel 169 van het Verdrag.
Men doet daarvoor, concreet gesproken, een aantal formules aan de hand, zoals bijvoorbeeld: netwerkvorming tussen nationale programma' s door ondersteuning van wederzijdse openstelling van programma' s en vooral ook deelneming van de Unie aan gecoördineerd uitgevoerde programma' s; oprichting van Europese expertisenetwerken door bundeling van het in de lidstaten aanwezige potentieel met betrekking tot gemeenschappelijke actieprogramma' s; tenuitvoerlegging van grote projecten voor gericht onderzoek die geleid worden door consortia van ondernemingen, universiteiten en onderzoekcentra, op basis van algemene financieringsplannen; versterking van de steun aan de regionale en nationale inspanningen van het MKB ter bevordering van innovatie en onderzoek; intensivering en diversificatie van de acties ter ondersteuning van onderzoekinfrastructuren van Europees belang; verhoging en diversificatie van de mobiliteitsbeurzen en, in het algemeen, van acties inzake menselijke hulpbronnen.
Deze nieuwe vormen van optreden leiden tot nieuwe vormen van beheer. Hiermee kunnen de resultaten van de maatregelen die in het huidige kaderprogramma ten uitvoer worden gelegd voor de vergroting van de omvang van de projecten en de vereenvoudiging van de procedures, aanzienlijk verbeterd worden. Dit vandaag aangenomen oriëntatiedocument is bedoeld als aanzet voor een discussie die vanaf nu, en in eerste instantie binnen de Europese instellingen, gevoerd moet worden. Aan de hand van de uitkomsten van dit debat zal de Commissie in februari volgend jaar haar formele voorstellen presenteren voor het kaderprogramma voor onderzoek 2002-2006. Naast de specifieke mededelingen zullen deze voorstellen belangrijke bijdragen zijn aan de totstandbrenging van de Europese onderzoekruimte.
Tijdens de vergadering van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie op 12 oktober zal ik deze oriëntaties uitvoerig uit de doeken doen en zullen we er diepgaand over kunnen discussiëren. Ik ben echter zeer benieuwd naar de mening van het Parlement over dit document.

McNally
Dank u wel, commissaris. Ik zie dat u uw taak om het kader voor de periode 2002-2006 te presenteren, zeer efficiënt en vakkundig aanpakt.
U zegt dat u van plan bent zich te concentreren op projecten die een belangrijke toegevoegde waarde hebben voor Europa en dat u daarom bepaalde criteria wilt toepassen. Kunt u ons misschien iets meer vertellen over die criteria? Kunt u ook vertellen hoe u de rol van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek ziet bij de evaluatie van de technologische ontwikkelingsprogramma's voor de toekomst, die ons wellicht een indicatie kunnen geven van het soort terreinen waarop de toegevoegde waarde voor Europa het grootst kan zijn?

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een vraag stellen. Het Europees Parlement heeft in de Begrotingscommissie 10% van de middelen gereserveerd voor kleine en middelgrote ondernemingen die voor een bepaald doel zijn opgericht. Hoe ziet dat er op dit nieuwe gebied uit, met name in verband met de samenwerking tussen onderzoekinstellingen, grootschalige onderzoeksprojecten, grote en kleine bedrijven en individuen? Wordt in het programma specifiek op deze vraag ingegaan?

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter; mijnheer de commissaris, u heeft in uw mededeling over de Europese onderzoeksruimte ook op de gebrekkige mobiliteit van onderzoekers gewezen, en op andere problemen die zich in Europa voordoen. Vandaar mijn vraag: bent u van plan om in aansluiting op deze mededeling over de Europese onderzoeksruimte wetgevingsinitiatieven te ontplooien, bijvoorbeeld om de mobiliteit te bevorderen of de sociale zekerheid bij een verblijf in het buitenland te verbeteren?

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, ik zal kort en bondig antwoorden op de opmerkingen van de verschillende afgevaardigden. Ik moet hierbij echter wel meteen vermelden dat wij hierover komende donderdag hopelijk een diepgaander debat kunnen voeren.
Allereerst de vraag van mevrouw McNally: de kwestie van de Europese toegevoegde waarde kwam al voor in de criteria die in de uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor projecten waren opgenomen. Daarin was een groot aantal factoren omschreven, zoals bijvoorbeeld de multinationale dimensie, het feit dat het om verschillende lidstaten moet gaan en het feit dat de projecten in ieder geval een Europese dimensie moeten hebben. Die factoren waren er dus al. Tot op heden was er echter niet noodzakelijkerwijze sprake van prioriteitstelling, noch van factoren voor uitsluiting. Wij willen het aspect "prioriteitstelling" versterken en dit hangt samen met de wijze van optreden. We moeten een daadwerkelijke prioriteitstelling zien te verzoenen met zo min mogelijk overbodige bureaucratische rompslomp. Wij zullen dit debat over de criteria uiteraard met de lidstaten moeten voeren, maar willen hierover ook met het Parlement van gedachten wisselen.
Wat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek betreft is het de bedoeling dat dit een sleutelrol gaat vervullen als gemeenschappelijk referentiepunt en expertisecentrum. Het moet een belangrijke rol gaan spelen. U weet heel goed dat de activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek toegespitst moeten worden op de gebieden waar dit Centrum Europese toegevoegde waarde kan creëren dankzij zijn onafhankelijke positie ten opzichte van zowel de particuliere sector als ook de lidstaten.
Wat de problemen van het MKB betreft hebben wij er uiteraard voor gezorgd dat het MKB deel heeft aan het kaderprogramma. Dat staat ook in begrotingsbesluit. Ik heb hier vanmiddag nog een mooie demonstratie van gekregen. Ik weet niet of u het nieuwe type brandweerhelmen al heeft gezien dat ontwikkeld werd door een samenwerkingsverband van Duitse, Franse en Nederlandse bedrijven en het onderzoekinstituut TNO. Het gaat hier om een nieuwe generatie brandweerhelmen die door het MKB ontwikkeld is. Dit is een treffend voorbeeld van wat wij op dit gebied bereikt hebben. Wat de door ons voorgestelde activiteiten betreft kunt u op pagina 16 van het oriëntatiedocument kennisnemen van de nieuwe werkwijzen die wij in gedachten hebben en waarbij sprake is van meer decentralisatie in de richting van organisaties en nationale structuren.
Tot slot de kwestie van de mobiliteit. U weet, mijnheer Linkohr, hoezeer dit probleem en alle sociale aspecten ervan ons bezighoudt. In de Commissie en de verschillende lidstaten is een werkgroep "mobiliteit" ingesteld, die op 20 oktober voor het eerst bijeen zal komen. Deze werkgroep wordt gevormd door vertegenwoordigers van de ministers van Onderzoek, maar eveneens van de ministers van hetzij Sociale Zaken, hetzij Binnenlandse Zaken. Het doel daarvan is de belemmeringen voor mobiliteit weg te nemen, zoals problemen met pensioenen en vrij verkeer op het Europese grondgebied.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, ik wil de commissaris danken voor zijn inleiding maar ik heb toch wel nog een paar vragen. U zegt dat u denkt aan een totale shake-up van het kaderprogramma. Nu hebben we dat bij het vijfde kaderprogramma ook al geprobeerd en daar is, zoals het zich nu laat aanzien, weinig van terechtgekomen.
In een resolutie die u noemde, die in dit Parlement op 18 mei is aangenomen en waar ik rapporteur voor was, heb ik aanbevolen dat er multidisciplinaire teams zouden komen voor onderzoek, omdat innovaties vooral plaatsvinden op het snijvlak van disciplines. Daarvan vind ik niets terug in uw verslag dat ik nu heb gelezen en dat u van de week hebt aangenomen. Mijn tweede punt is, mijnheer de commissaris, dat u aanbeveelt dat de Europese Unie zal deelnemen in nationale programma's; ik heb ook geschreven dat we in Europa af moeten van het techno-nationalisme, maar wederom als het gaat om het kaderprogramma dan speelt dit Parlement, en ik herhaal nog maar eens, dit Parlement, daarin een heel belangrijke rol, en hoe zal die rol van het Parlement zijn als er sprake is van geométrie variable?

Papayannakis
Mijnheer de commissaris, ik wil uw aandacht vragen voor een heel oude vraag, een vraag die de mensen in het onderzoek niet met rust laat. Tijdens contacten en besprekingen met de gemeenschap van onderzoekers in met name Griekenland heb ik kunnen vaststellen dat men zich afvraagt of de Commissie misschien van plan is het fundamenteel onderzoek enigszins te verwaarlozen. Dat is tenminste de conclusie die ik meen te mogen trekken uit het begrotingsdebat in Griekenland. Velen verwijzen daarbij naar de mening van de Europese Unie. Is de Commissie dat inderdaad van plan? Naar het schijnt zullen de Verenigde Staten de middelen voor fundamenteel onderzoek verdubbelen. Als dit niet zo is, wil ik u vragen of fundamenteel onderzoek niet overal gesteund zou moeten worden, in alle landen, groot en klein, al naar gelang natuurlijk het niveau van hun onderzoekcentra en hun onderzoekers?

Piétrasanta
Mijnheer de commissaris, ik dank u hartelijk voor uw uiteenzetting. Deze toont aan dat u de oriëntaties uit uw document "Naar een Europese onderzoekruimte" bijzonder snel ten uitvoer brengt.
Mijn vraag luidt als volgt: denkt u dat er in het kader van de voorbereiding van het zesde kaderprogramma al in 2001 proefprojecten van start kunnen gaan, met name voor de oprichting van onderzoeknetwerken waarover u sprak? Daarnaast wilde ik u vragen of u speciaal aandacht zou willen schenken aan de relatie tussen het STOA-programma en kwesties die onder uw bevoegdheid en verantwoordelijkheid vallen? Hier doen zich namelijk problemen voor. Veel onderzoekvraagstukken die onder het STOA-programma vallen, worden nauwelijks opgemerkt door de diensten. Hierover zou dus een discussie met u moeten plaatsvinden. Dit houdt vooral ook verband met het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO).
Tot slot wilde ik u vragen of wij op korte termijn onderzoekactiviteiten zouden kunnen ontplooien in Euro-mediterraan verband, aangezien u onlangs in Capri een bijeenkomst had met de ministers van Onderzoek van de landen ten noorden en ten zuiden van de Middellandse Zee. Het Parlement hecht namelijk veel belang aan dit onderwerp.

Busquin
Mevrouw Plooij-Van Gorsel, ik dank u voor uw opmerkingen. Ik ben mij ervan bewust dat uw verslag een grote steun voor de Europese onderzoekruimte betekent. We moeten volgens mij wel beseffen dat onze doelstelling geen klassiek kaderprogramma is. Vanuit uw ervaring zult u misschien echter zeggen dat u dit al vaker hebt gehoord.
Ik denk dat wij op dit moment behoefte hebben aan iets dat structuur geeft aan de Europese onderzoekruimte, aan iets dat verder gaat dan het kaderprogramma, dat een aanvulling vormt op de nationale programma' s. Wij hebben een structurerend element nodig, hetgeen betekent dat wij moeten instemmen met formules. Ik kom daarom terug op het tweede gedeelte van de variabele geometrie. Jazeker, wanneer de nationale programma' s van verschillende lidstaten over een thema met Europese toegevoegde waarde worden opengesteld, kunnen de Commissie en de Unie optreden. Voor dit optreden moeten echter criteria gelden die een zo groot mogelijke toegankelijkheid voor alle geledingen van de Europese Unie mogelijk maken, dat wil zeggen voor alle lidstaten en zelfs ook voor andere landen.
We moeten pleiten voor nieuwe formules. Wij hebben nog nooit gebruik gemaakt van artikel 169 van het Verdrag. Welnu, met dit artikel zou men de verschillende lidstaten beter en op meer coherente wijze in het geweer kunnen brengen.
Wat het multidisciplinaire aspect betreft, deel ik uw mening. Dit punt is weliswaar onvoldoende uitgewerkt, maar in de criteria wordt er wel de aandacht op gevestigd. Op pagina 9, derde punt, van het document staat in dit opzicht dat: "het noodzakelijk is de in de verschillende landen voorhanden aanvullende capaciteiten te combineren, met name om het hoofd te kunnen bieden aan interdisciplinaire problemen, en een beroep te doen op vergelijkende studies" .
Het is duidelijk dat in de toekomst ontwikkeling - zoals u in uw verslag benadrukt heeft - op het raakvlak van verschillende technologieën en wetenschappen zal plaatsvinden, zoals biologie en informatica. Het is dus ook duidelijk dat wij rekening moeten houden met dit multidisciplinaire aspect dat overigens deel zal uitmaken van de Europese toegevoegde waarde.
Dat de Europese Unie geen interesse zou hebben voor fundamenteel onderzoek is naar mijn mening niet steekhoudend. Ik vind trouwens dat deze tweedeling tussen fundamenteel en toegepast onderzoek niet meer opgaat. We zien op veel terreinen dat aspecten van fundamenteel onderzoek meteen ook opduiken als aspecten van toegepast onderzoek. Vandaar dat kwesties inzake fundamenteel onderzoek en toegepast onderzoek in de huidige kaderprogramma' s door elkaar lopen. Ik geloof niet dat wij hier een scheiding in moeten aanbrengen, tenminste niet wat mij betreft en evenmin voor de wetenschapswereld. Wetenschappers hebben volgens mij niet het gevoel dat het fundamenteel onderzoek door de Europese Unie systematisch opzij geschoven wordt. Wij zullen nog wel de gelegenheid hebben, mijnheer Papayannakis, om dit debat voort te zetten, maar wat ons betreft is er geen sprake van een scheiding. Overigens maakt niemand dit onderscheid meer en de industrie vraagt er niet om.
Ten slotte wil ik de heer Piétrasanta danken voor zijn opmerkingen en zijn constructieve houding. Wat het STOA-programma betreft vind ik dat er gezamenlijk actie moet worden ondernomen, aangezien hierbij zowel het Parlement, het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek als de instellingen voor toekomstwetenschap in de verschillende lidstaten betrokken zijn. Het is in ons eigen belang om beter en op meer diepgaande wijze samen te werken. Ik sta dan ook open voor elke vorm van discussie en debat over dit onderwerp.
Wat de samenwerking in Euro-mediterraan verband betreft, heeft u net als ik kunnen constateren dat de landen ten noorden en ten zuiden van de Middellandse Zee interesse hebben in het gezamenlijk uitvoeren van activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling. Toch wil ik hierover in dit Parlement opmerken dat het belangrijk is om ten aanzien van deze behoefte, die hier ook ter sprake kwam en die overigens een stimulans betekent voor de economische ontwikkeling en voor innovatie in dat gebied, rekening te houden met de MEDA-programma' s en alle andere programma' s voor de externe betrekkingen.
Men is soms geneigd te denken dat onderzoek en technologische ontwikkeling geen prioriteit genieten als het om externe betrekkingen gaat. Volgens mij zijn dit juist cruciale elementen voor een beter begrip en een grotere mobiliteit van de onderzoekers in het Middellandse-Zeegebied. Dat zijn in ieder geval de conclusies waartoe de ministers van Onderzoek en Wetenschap tijdens de bijeenkomst in Capri afgelopen weekeinde zijn gekomen.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben erg blij met de verklaring van de heer Busquin. Veel van de ideeën die in het verslag van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zijn besproken, zijn daarin opgenomen.
Er zijn twee punten waarover ik vanmiddag graag wat nadere uitleg wil van de heer Busquin. Het eerste is dat hij in zijn verklaring specifiek de deelname van de EU aan nationale programma's noemde. Kan hij iets meer vertellen over wat hij zich daarbij voorstelt? Kan hij zeggen of dat ook zal betekenen dat de EU de nationale programma's deels zal financieren en coördineren? Of is men van plan het GCO tot een van de actoren te maken binnen een breder onderzoeksnetwerk, met een vergelijkbare positie als bijvoorbeeld andere nationale onderzoeksteams?
Ik wil de heer Busquin ook nogmaals met nadruk een vraag stellen over een punt dat de heer Piétrasanta naar voren heeft gebracht. Volgens mij heeft hij die vraag namelijk niet beantwoord en ik was het eigenlijk daarmee eens. Kan hij bevestigen dat hij zal overwegen in 2000-2001 enkele proefprogramma's op te zetten, zodat een aantal netwerkconcepten al vóór de volledige uitvoering kan worden ontwikkeld?

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil drie opmerkingen maken. In de eerste plaats heeft u gelukkig gezegd dat het management moet worden verbeterd. Inderdaad, soms rammelt het beheer van de programma's aan alle kanten. Welke concrete stappen heeft u daarbij in gedachten?
In de tweede plaats leiden onderzoek en de gevolgen van onderzoek altijd tot maatschappelijke veranderingen. Wat is de plaats van het sociaal-wetenschappelijk onderzoek in de Europese onderzoeksruimte?
In de derde plaats loopt in 2002 het EGKS-Verdrag af. Er komen dan aanzienlijke bedragen voor onderzoek op het gebied van kolen en staal vrij. Wordt dit onderzoek in het zesde kaderprogramma geïntegreerd? In hoeverre wordt daarover gestemd, in welke mate kan het Parlement erover meebeslissen wat daarmee gebeurt?

Alyssandrakis
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw aanwezigheid en uw mededeling. Naar het schijnt vordert de Commissie snel in de richting van een Europese onderzoekruimte.
Ik heb twee vragen. Ten eerste bezigde u de term "toegevoegde waarde" . Het is weliswaar niet de eerste keer dat deze term wordt gebruikt, maar deze doet wel het vermoeden rijzen dat aan de ontwikkeling van het onderzoek economische criteria ten grondslag liggen, hetgeen eventueel ook tot commercialisering van onderzoek kan leiden. Ik ben er helemaal niet tegen dat men onderzoekresultaten ook commercieel uitbuit, maar ik vrees wel dat het commerciële criterium het enige zal worden. Kunt u mijn zorg misschien uit de wereld helpen?
Mijn tweede vraag houdt verband met de centres of excellence Heeft de Commissie misschien criteria voor de selectie van deze centra?

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, wat om te beginnen de proefprojecten 2000-2001 betreft, zeg ik tegen de heer Harbour en de heer Piétrasanta - aan wie ik mijn verontschuldigingen aanbied omdat ik hem dit antwoord niet heb gegeven - dat wij ons best zullen doen om de haalbaarheid van bepaalde elementen, waaronder netwerken, precies te verifiëren. Zoals u kunt opmaken uit de oriëntatienota wordt er reeds nagedacht over twee à drie punten. Deze punten zullen met ingang van volgend jaar worden uitgevoerd, waarbij natuurlijk rekening zal worden gehouden met de aan de juridische aspecten van het vijfde kaderprogramma verbonden beperkingen. Bij bepaalde aspecten kan echter enige soepelheid worden betracht. De oriëntatienota omvat drie voorbeelden hiervan en ik hoop dat we hier binnenkort opnieuw over kunnen debatteren.
U sprak verder over de deelname aan nationale programma' s. Dat is volgens mij een van de belangrijkste punten. Ik kan u vandaag nog geen antwoord geven omdat ik in deze oriëntatienota de lidstaten er juist toe wilde aansporen een standpunt te bepalen. Deze Europese onderzoeksruimte kan niet slechts met de wil van de Commissie tot stand worden gebracht. De Commissie en het kaderprogramma nemen slechts 5% van de overheidsuitgaven voor onderzoek voor hun rekening. We kunnen dus niet spreken van een Europese onderzoeksruimte als wij slechts verantwoordelijk zijn voor 5% van dit onderzoek.
Daarom is het belangrijk dat de lidstaten op de 16de tijdens de bijeenkomst van de ministers van Wetenschap, zich ertoe verbinden hun nationale programma' s open te stellen. Op dat moment kunnen wij een bijdrage leveren door te zorgen voor een zekere coördinatie. De lidstaten die hun programma' s openstellen, dragen bij tot grotere coördinatie en mobiliteit in het kader van nog vast te stellen betrekkingen, hetgeen natuurlijk per project zal geschieden. Niet alle projecten kunnen worden opengesteld. Sommige kunnen gemakkelijker op Europees niveau worden geïntegreerd dan andere.
De heer Lange wil ik zeggen dat we al een aantal beheersmaatregelen hebben genomen. Wij krijgen ook nog het verslag van de heer Gerold en daar verwacht ik nog het een en ander van. Ik kan u echter al wel zeggen dat de omvang van de projecten volgens deze nota moet worden vergroot. We worden momenteel min of meer bedolven onder een stormvloed van te kleinschalige projecten. Daardoor wordt de administratieve taak loodzwaar, en het aantal hinderpalen en waarschijnlijke fouten groter.
Wat het sociaal economisch onderzoek betreft, kan ik u verzekeren dat dit overduidelijk zijn plaats heeft. Er wordt een heel hoofdstuk gewijd aan het thema: wetenschappen, samenleving en burgers. We zullen een mededeling over dit onderwerp opstellen. Mijns inziens moeten de burgers in Europa namelijk worden betrokken bij onderzoek en ontwikkeling. Men moet daarbij verschillende wegen bewandelen: sociaal-economisch onderzoek, voeding, nieuwe technologie en met name ook biotechnologie.
Wat het EGKS-programma betreft, weet u dat er een akkoord is gesloten en dat het onderzoek wordt voortgezet. Het onderzoek wordt voorlopig niet helemaal geïntegreerd in de kaderprogramma' s. Het behoudt zijn specifieke karakter. Hiermee is overigens tegemoetgekomen aan de verlangens van degenen die met de Commissie hebben onderhandeld over de voortzetting van de EGKS-onderzoeksprogramma' s.
Mijnheer Alyssandrakis, ik vind dat commerciële aspecten niet de boventoon mogen voeren. Hoe het ook zij, het zogenaamde belangeloze onderzoek - dat geen commercieel doel beoogt - levert soms de beste resultaten op uit economisch en fundamenteel oogpunt. Volgens mij ziet iedereen nu wel het nut in van een ruimte van ontwikkelingsvrijheid voor onderzoekers, los van louter commerciële eisen.
Uw vraag snijdt hout, maar moet in de praktijk worden bewaarheid. Wij zijn niet van plan het commerciële aspect op alle onderzoeksgebieden op de voorgrond te stellen. Er is heel wat gericht onderzoek waarbij het commerciële aspect overduidelijk is, maar er is ook fundamenteler onderzoek dat overigens het hele beleid van de Unie dient en tegelijkertijd soms ook commerciële belangen, zij het dan op indirecte wijze.
Wat tot slot de centres of excellence betreft, zijn wij juist doende de toepasselijke criteria vast te stellen. Ik wijs u echter op een zin in de oriëntatienota waaraan ik veel waarde hecht omdat deze kwestie van de centres of excellence veel vragen oproept. Het is niet verstandig om een definitie te geven van wat excellence is en wat niet. Wij zijn dus van mening dat we ons moeten baseren op de hier herhaalde termen: de onderbrenging in netwerken van de capaciteiten van publieke excellence, met name van universitaire en particuliere teams, die gewaarborgd wordt door middel van gemeenschappelijke actieprogramma' s op lange termijn. Het betreft hier dus een bottom-up-benadering, waarbij eerder sprake is van verschillende "netwerkvormende" teams dan van heel grote centra. Gedacht moet worden aan op Europees en wereldniveau concurrerende teams die zich verenigen en netwerken vormen, ongeacht hun locatie. Met de tegenwoordige informatietechnologie is dat niet langer een probleem, hoe groot de teams ook zijn.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, mijnheer Busquin.
Het debat is gesloten.

Vragenuur (Commissie)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0540/2000).
Eerste deel

De Voorzitter


Helena Torres Marques
Vraag nr. 1 van (H-0726/2000):
Betreft: Uitvoering begroting Cohesiefonds De afgelopen jaren is het uitvoeringspercentage van de begroting van het Cohesiefonds zeer hoog geweest.
Hoe verklaart de Commissie dat het uitvoeringspercentage van het eerste semester van 2000 onder de 1% ligt, terwijl de verordening inzake dit fonds slechts in zeer geringe mate is gewijzigd (in tegenstelling tot de verordening inzake de structuurfondsen)?

Barnier
Ik ben erg blij dat mevrouw Torres Marques mij met haar vraag in de gelegenheid stelt tijdens de plenaire vergadering van het Europees Parlement de balans op te maken van de uitvoering van de vastleggingskredieten van het Cohesiefonds. Dit komt niet alleen ten goede aan haar eigen land, maar ook aan andere landen - Ierland, Griekenland en Spanje. Ik ben verontrust over het zeer lage uitvoeringspercentage van de begroting van het Cohesiefonds eind augustus: slechts 16%, mevrouw Torres Marques. Ook al is de situatie sinds eind augustus verbeterd, blijf ik ongerust, zoals ik de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme van uw Vergadering op 11 september jongstleden heb meegedeeld.
Er is contact opgenomen met de Griekse, Ierse en Portugese autoriteiten, waarbij de regeringen van deze landen werd verzocht hun projecten uit hoofde van het Cohesiefonds sneller in te dienen bij de Commissie.
Spanje heeft ons een reeks projecten voorgelegd die mij, wat dit land betreft, doet hopen dat de vastleggingen voor dit jaar in hun geheel zullen worden uitgevoerd, natuurlijk onder voorbehoud van de technische expertise van de projecten.
Mevrouw, wat Portugal en met name Griekenland betreft, geeft het aantal ontvangen projecten mij op dit moment niet hetzelfde vertrouwen dat de begroting op een bevredigende manier zal worden uitgevoerd. Laat ik duidelijk zijn, want ik niet dat er hierover een misverstand bestaat tussen u en de betrokken afgevaardigden enerzijds en mij anderzijds: ik beschuldig niemand, noch geef ik goede of slechte cijfers. Het is mijn taak om de tweede begroting van de Europese Unie - die van het regionaal beleid en het Cohesiefonds - zo strikt en actief mogelijk te beheren. Ik moet niet alleen verantwoording afleggen aan de Rekenkamer, aan de belastingbetalers, maar in de eerste plaats aan het Europees Parlement dat deze begroting moet controleren en eventueel aannemen. Ik vind dat het mijn taak en mijn plicht is om op een door mij gekozen moment de stand van zaken uit de doeken te doen en dit in alle doorzichtigheid, uit respect voor het Europees Parlement als begrotingsautoriteit.
Het feit dat de Commissie tot op heden weinig projecten heeft ontvangen, heeft zijn redenen. Enerzijds hadden de inspanningen om de kredieten aan het eind van 1999 volledig vast te leggen noodzakelijkerwijs tot gevolg dat er aan het begin van dit begrotingsjaar bijzonder weinig verzoeken waren ingediend voor de financiering van nieuwe projecten. Anderzijds hebben de cohesielanden, waaronder het uwe, in dit eerste jaar van de nieuwe programmeringsperiode - en dit is een objectieve constatering - zich voornamelijk toegelegd op de programmering van doelstelling 1. Ik heb overigens publiekelijk gezegd - met name in Lissabon en in aanwezigheid van de premier en mevrouw Lisa Ferreira - dat de Commissie bijzonder tevreden is over de kwaliteit van het werk dat de Portugese autoriteiten samen met de plaatselijke autoriteiten hebben verricht voor de programmering van doelstelling 1.
Deze bijzonder grote inspanningen hebben echter tot gevolg dat er tegelijkertijd geen vergelijkbare inspanningen konden worden geleverd voor het Cohesiefonds. Mijn boodschap aan de betrokken landen luidt dat zij deze inspanningen nu moeten leveren en snel een toereikend aantal solide projecten moeten indienen, anders zouden bepaalde, voor de begroting 2000 van het Cohesiefonds voorziene kredieten wel eens definitief verloren kunnen gaan.
In tegenstelling tot hetgeen denkbaar is, kan overeenkomstig het interinstitutioneel akkoord over de structuurfondsen het Cohesiefonds in de komende begrotingsjaren niet meer opnieuw op de begroting worden opgenomen. De uit hoofde van het Cohesiefonds gesteunde landen moeten zich dus terdege realiseren dat zij niet veel tijd meer hebben als zij nog in dit begrotingsjaar een project willen indienen en uitvoeren. Mevrouw Torres Marques, dat is wat ik u in alle eerlijkheid kan meedelen, waarbij ik u bedank voor deze gelegenheid om mijn zegje te doen.

Torres Marques
Ik dank u, mijnheer de commissaris, dat u zo vriendelijk bent geweest namens de Commissie op deze voor ons bijzonder belangrijke vraag een antwoord te komen formuleren. U moet mij excuseren, mijnheer de commissaris, maar ik geloof dat u niet goed geïnformeerd bent. Aangezien er voor het Cohesiefonds geen specifieke dienst bestaat - hetgeen in de vorige Commissie wel het geval was - is het overigens begrijpelijk dat u niet over concretere gegevens beschikt. Voor zover ik weet en uitgaande op de informatie die de commissaris in de Commissie regionaal beleid heeft verstrekt, heeft Portugal reeds voorstellen ingediend die de middelen van het Cohesiefonds overschrijden, zowel op het gebied van het vervoer als op het vlak van het milieu.
Ik hoef de commissaris niet te vertellen dat de vier desbetreffende landen dit fonds steeds bijzonder goed hebben beheerd. Het beste bewijs hiervan is dat zij altijd een uitvoeringspercentage van 100% hebben behaald. Daarom juist zou de commissaris zich moeten afvragen waarom landen die zich tot dusver bijzonder goed van hun taak hebben gekweten dit nu niet meer doen. Ik geloof dat u aan zet bent: uw diensten beschikken over de gegevens, maar ze moeten natuurlijk ook in staat zijn een afdoend antwoord te bieden. Ik vrees, mijnheer de commissaris, dat de Commissie van de gelegenheid gebruik wil maken om in de begroting van 2001 drastisch in het Cohesiefonds te snoeien. Dat aanvaarden wij niet!

Barnier
Mevrouw Torres Marques, ik heb aandachtig naar u geluisterd, maar uw veronderstelling dat wij zouden snoeien in de begroting begrijp ik niet goed. De vorige programmeringsperiode liep eind 1999 af. We zitten nu in een nieuwe programmeringsperiode en ik moet hoofdzakelijk verantwoording afleggen over déze periode. Dit neemt overigens niet weg dat mevrouw Schreyer en ik onder toezicht van de Commissie begrotingscontrole en de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme bijzonder waakzaam zijn teneinde de vorige programma' s af te sluiten. Ook dit punt baart mij echter enigszins zorgen. Het gaat hierbij immers soms om kredieten die tamelijk ver teruggaan uit hoofde van doelstelling 2, 1 of het Cohesiefonds.
Ik herhaal echter dat Portugal in het vorige begrotingsjaar goed werk heeft geleverd. Ik constateer eenvoudigweg - en ik geef u de cijfers van 26 september - dat wat Portugal betreft de daadwerkelijk vastgelegde kredieten voor de nieuw periode 2,6% bedragen, en ik herinner u eraan dat ik pas een jaar commissaris ben. Ja, inderdaad: 2,6%.
Ik ken de algemene verordening van de structuurfondsen en van het Cohesiefonds en ik weet dat voor deze middelen andere regels gelden. Een waarschuwing is dus op haar plaats. We moeten ons goed realiseren dat er geen mogelijkheid is voor herprogrammering, voor een hernieuwde opneming in de begroting in de volgende begrotingsjaren en dat er wat het Cohesiefonds betreft kredieten verloren dreigen te gaan.
Ik heb mevrouw Ferreira - met wie ik een zeer goede, constructieve band heb - een brief gestuurd waarin ik mijn bezorgdheid onderstreep. Ik weet dat uw land grote inspanningen levert om mij voldoende projecten te kunnen voorleggen. We zullen de technische inhoud ervan zo snel mogelijk valideren, opdat uw land net als de andere cohesielanden geen schade ondervindt en zijn voordeel kan doen met alle kredieten in kwestie.

Papayannakis
Geachte commissaris, ik heb twee vragen. Wat Portugal betreft, heeft u het percentage 2,6% gegeven. Kunt u ons ook de percentages voor Spanje en Griekenland geven?
Nu mijn tweede vraag: naast het Cohesiefonds hebben we onder andere de communautaire bestekken, de structuurfondsen en de regionale programma' s. Van welke landen heeft u de definitieve projecten ontvangen en welke programma' s van welke landen heeft u al goedgekeurd?

Barnier
Op dit moment kan ik niet in bijzonderheden treden met betrekking tot de projecten die uit hoofde van de communautaire bestekken worden uitgevoerd door de landen die in het kader van doelstelling 1 steun ontvangen uit de structuurfondsen. Op 11 september jongstleden heb ik al deze informatie verstrekt aan de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Desgewenst doe ik u vanavond of morgen deze informatie over alle betrokken landen toekomen die ik minder dan een maand geleden, op 11 september, in alle doorzichtigheid aan de bevoegde commissie heb verstrekt.
Wat doelstelling 1 betreft, baart geen enkele van de betrokken landen mij echt zorgen. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor doelstelling 2: er zit schot in de zaak en over het algemeen zijn er onderhandelingen gaande over de eenvoudige programmeringsdocumenten. Zo uit mijn hoofd: ik meen dat er momenteel wordt onderhandeld over 83 van de 102 EPD' s die moeten worden ondertekend.
Waarom leg ik zo de nadruk op het Cohesiefonds? Omdat, nogmaals, de algemene verordening voor de structuurfondsen (doelstelling 1 en 2) anders is dan die voor het Cohesiefonds en ik, zo dit noodzakelijk mocht zijn, niet kan overgaan tot een herprogrammering voor het Cohesiefonds. De middelen dreigen dus verloren te gaan. Daarom trek ik aan de bel. Nogmaals, ik beschuldig hierbij geen enkel land, aangezien het bijzonder grote inspanningen vergt van de regionale en nationale overheden, de regeringen en de ambtenaren van de Commissie om alles voor de komende zeven jaar in één jaar voor te leggen.
U vraagt mij om de percentages voor de andere landen. Op 26 september bedroegen de vastgelegde kredieten voor Spanje 26,2%, voor Griekenland 4,9% en voor Portugal 2,6%. Wat Ierland betreft, waren er op die datum geen kredieten vastgelegd, maar dit land bevindt zich in een uitzonderlijke situatie. Op 26 september hebben wij in totaal 17,6% van de kredieten van het Cohesiefonds vastgelegd.

De Voorzitter


Neil MacCormick
Vraag nr. 2 van (H-0730/2000):
Betreft: Brandstofaccijns De brandstofaccijns ligt momenteel in het Verenigd Koninkrijk zeer aanzienlijk hoger dan in de overige lidstaten. Deze accijns betekent vooral een zware last voor de verafgelegen delen van het land, met name de regio's "Scottish Borders" en "Scottish Highlands and Islands". Hiervan gaat een sterk verstorend effect uit op de concurrentie tussen kleine en middelgrote bedrijven in deze gebieden en multinationals of andere grote ondernemingen die in het gehele Verenigd Koninkrijk actief zijn, tussen toeristische bedrijven in deze gebieden en hotelketens die geconcentreerd zijn in stedelijke centra dichter bij het Europese vasteland, zoals Londen, en tussen boeren en vissers in afgelegen streken en boeren en vissers die op gunstiger plaatsen zijn gevestigd.
Kan de Commissie daarom onderzoeken of het buitensporige niveau van de brandstofaccijns in het Verenigd Koninkrijk een inbreuk op de Verdragsbepalingen inzake de mededinging vormt en daarmee illegaal is? Welke stappen is de Commissie voornemens terzake te ondernemen?

Bolkestein
De vraag gesteld door het geachte lid van uw Vergadering is buitengewoon actueel, maar om die vraag duidelijk te kunnen beantwoorden, moet ik eerst de oorsprong van de communautaire wetgeving inzake de belasting op brandstoffen in herinnering roepen. In 1987 heeft de Commissie verschillende voorstellen inzake indirecte belastingen ingediend teneinde de afschaffing van de fiscale grenzen in verband met de voltooiing van de interne markt te verwezenlijken. Inzake accijnzen beoogde de Commissie een volledige harmonisatie van de belasting op minerale oliën in de Gemeenschap door de invoering van een uniek accijnstarief voor elk type product. De goedkeuring van dergelijke maatregelen zou het zeker mogelijk hebben gemaakt de concurrentievervalsing te vermijden waar het geachte parlementslid vandaag naar verwijst. Dat voorstel is echter op stevig verzet van bepaalde lidstaten gestuit.
In 1989 heeft de Commissie een nieuw voorstel ingediend dat meer soepelheid moest bieden. Dat voorstel, dat naast de minimumtarieven in nauwe tariefmarges en streeftarieven voorzag, werd echter opnieuw door de lidstaten verworpen. Uiteindelijk hebben de lidstaten in 1992 unaniem besloten een communautair systeem van belastingheffing op minerale oliën in te voeren dat slechts in een minimaal belastingtarief voor elke soort minerale olie voorzag in functie van zijn gebruik; dat wil zeggen als brandstof voor voertuigen, voor industrieel en commercieel gebruik of ook voor verwarming. Ik zou dus graag willen benadrukken dat de communautaire minima sinds 1992 niet zijn aangepast en dat vandaag in de praktijk de accijnzen vaak ver boven de communautaire minima liggen en tevens sterk verschillen van land tot land. Zoals door het geachte lid van uw Vergadering wordt opgemerkt zijn de door het Verenigd Koninkrijk toegepaste accijnzen op benzine en diesel gebruikt als motorbrandstof de hoogste van Europa, maar de accijnzen op stookolie en kerosine, althans gebruikt - voor zover gebruikt - voor industriële en commerciële doeleinden of ook voor verwarming, die accijnzen, evenals de accijnzen op de zware stookolie, blijven ver onder de hoogste waarden die in de Unie worden toegepast. Het is dus een geschakeerd beeld en het is dus niet zo dat alle accijnzen op minerale oliën in het Verenigd Koninkrijk hoger zijn dan elders in Europa.
Tenslotte leidt het vaststellen op een hoog niveau van de accijnzen op minerale oliën niet tot een niet-naleving van de communautaire voorschriften inzake concurrentie. Daarentegen zou een overheidssteun wel kunnen bestaan, als vorm van overheidssteun dus, indien slechts bepaalde specifieke sectoren van afwijkingen op de algemene regeling zouden genieten en de verenigbaarheid van een dergelijke steunmaatregel zou dan in het licht van het Verdrag moeten worden onderzocht. Tot zover, mijnheer de voorzitter, mijn antwoord in eerste termijn.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter. Ik dank de heer Bolkestein voor zijn zeer zorgvuldige beantwoording van mijn vraag. Toch heeft hij mijn vraag mijns inziens echter niet volledig beantwoord. Ik zal dit verduidelijken. Zoals de Commissie waarschijnlijk weet, is deze vraag al ingediend voordat de demonstraties begonnen. Hij was ingegeven door klachten van mensen in mijn kiesdistrict. Zo is er bijvoorbeeld een bedrijf op het eiland North Uist dat zich bezighoudt met de exploitatie van een steengroeve en met wegonderhoud. Het is dunkt mij goed dat er op dit soort eilanden kleine en middelgrote bedrijven zijn die in staat zijn de concurrentie het hoofd te bieden en in te schrijven op contracten voor wegonderhoud. Dit is goed voor de werkgelegenheid en voor de sociale samenhang. Als de brandstofkosten van een dergelijk bedrijf meer dan het dubbele zijn van multinationale bedrijven met vestigingen elders in Schotland, die op dezelfde contracten kunnen inschrijven, is het duidelijk dat dit de concurrentieverhouding behoorlijk verstoort. Dit gaat ten koste van de afgelegen gemeenschappen.
Ik begrijp de argumenten van de heer Bolkestein wel. Ik weet ook dat een van de uitgangspunten van de verdragen is dat buitenlanders niet zwaarder mogen worden belast dan binnenlandse bedrijven. De algemene wet van eerlijke concurrentie in Europa moet echter prevaleren. Wanneer belastingtarieven onevenredig hoog zijn, moeten wij kijken naar het effect dat het mededingingsrecht op een bepaalde situatie kan hebben, ondanks de algemene regel dat deze zaken onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegen de heer MacCormick zeggen dat de Commissie geen middelen tot haar beschikking heeft om de hoogte van de accijnzen op minerale oliën in de lidstaten te beïnvloeden. Ik wil daarover heel duidelijk zijn en ik benadruk dit punt dan ook. Zoals ik in mijn antwoord in eerste instantie al heb gezegd, heeft de Commissie immers verschillende pogingen gedaan om de lidstaten met de harmonisatie van de accijnzen te laten instemmen. Zij deed dit juist om de handelsverstoringen die als gevolg van de verschillen daartussen kunnen optreden, te vermijden. De heer MacCormick weet ongetwijfeld dat deze pogingen van de Commissie door de Raad zijn afgewezen. Ik herhaal daarom nogmaals: de Commissie heeft geen instrumenten om de lidstaten te dwingen de hoogte van hun accijnzen te wijzigen. Dit is het eerste punt dat ik met nadruk wil herhalen.
Ten tweede weet ook de heer MacCormick dat, wanneer lidstaten door middel van belastingmaatregelen een bepaalde bedrijfstak bevoordelen, zij daarmee de regels inzake overheidssteun overtreden. In dit geval gaat het dan om fiscale overheidssteun, die heel dicht in de buurt komt van subsidie. De heer MacCormick streeft terecht naar gelijke behandeling en eerlijke concurrentie. Wanneer een bepaalde sector of regio wordt bevoordeeld door middel van fiscale middelen, betekent dit een inbreuk op de wetten van de eerlijke en rechtvaardige concurrentie. De Commissie, in de persoon van mijn collega de heer Monti, zal dan in actie komen.
Ten derde weet de heer MacCormick ook dat er een aantal afwijkingen zijn van het beginsel van vaste accijnstarieven. Deze afwijkingen zijn afkomstig uit artikel 8, lid 4 van richtlijn 92/81 van de Europese Unie. Het gaat om ongeveer 100 gevallen. Zij worden de 8(4)-afwijkingen genoemd.
Momenteel is de Commissie bezig al deze afwijkingen te bekijken en te onderzoeken of ze moeten worden verlengd, en zo ja, voor hoe lang. In de loop van dit onderzoek zal de Commissie ook de vraag beantwoorden of dergelijke afwijkingen in strijd zijn met de Verdragsregels inzake overheidssteun. Een afwijking kan immers uiteraard heel dicht in de buurt komen van fiscale overheidssteun. Indien er sprake is van overlapping, kan dit voor de Commissie reden zijn om in actie te komen.
Ik keer terug naar het onderwerp van deze discussie, een zaak die nog niet onder mijn aandacht was gebracht. Ik neem aan dat de omstandigheden waaronder zowel grote als kleine bedrijven werken, samenhangen met de accijns op de minerale oliën die zij gebruiken. Zolang de accijnzen voor de verschillende bedrijfstakken vergelijkbaar of min of meer gelijk zijn, heeft de Commissie weinig mogelijkheden om in te grijpen. Ik hoop dat ik hiermee heel duidelijk ben. Als ik de heer MacCormick nog niet heb kunnen overtuigen, hoop ik dat mij dit na afloop van deze vergadering wellicht alsnog zal lukken.

Martin, David
Mijnheer de Voorzitter, de reden dat er een verschil is tussen de prijzen op de eilanden en die op het vasteland heeft niets te maken met accijnzen. De accijnzen zijn overal in het Verenigd Koninkrijk exact hetzelfde. Ik wil het volgende vragen: is de Commissie bekend met een recent verschenen, zeer betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek uit Zweden, waarin is aangetoond dat, wanneer je alle kosten meerekent, de vervoerskosten in het Verenigd Koninkrijk in vergelijking met de Europese Unie in haar geheel in feite op een gemiddeld niveau liggen? Wanneer de indirecte arbeidskosten, de kosten van de vergunningen voor en de verzekering van voertuigen en de tolgelden worden meegerekend, is het rijden in het Verenigd Koninkrijk niet duurder dan in andere delen van de Europese Unie. Ervan uitgaande dat de Gemeenschap vast voornemens is haar Kyoto-verplichtingen na te komen, vraag ik mij af of de commissaris het met mij eens is dat de beste manier om hieraan te voldoen de inning van hogere brandstofaccijns is, en niet de verhoging van de andere vervoerskosten. Als je brandstof wilt besparen, doe je dat het beste via de brandstofaccijns, en niet via andere vormen van belasting.

Bolkestein
Ik wil tegen de heer Martin zeggen dat er een duidelijke samenhang bestaat tussen de prijs van welke soort brandstof dan ook voor de consument en de vraag naar die brandstof. Dat is de prijselasticiteit van de vraag. Ik neem aan dat de heer Martin met dit mechanisme bekend is. Over de exacte vorm van de elasticiteitscurve kunnen wij discussiëren. Gezien de olie-intensiteit van de economie en de manier waarop die intensiteit is veranderd, is het feit dat zij bestaat echter een ding dat zeker is
Sinds de oliecrisis in de jaren 70 is die ongeveer gehalveerd. Er is geen twijfel over mogelijk dat de olie-intensiteit op de langere termijn een uiterst belangrijke rol speelt. Als wij de doelstellingen van het Kyoto-akkoord willen bereiken, is een hoge olieprijs voor de consument van groot belang. Als de heer Martin hierop doelt, heeft hij de logica van het economisch denken achter zich. De logica van het economisch denken ondersteunt namelijk zijn verklaring. Uiteraard kun je zijn wens - zoals ik die uit zijn woorden afleid: namelijk dat wij onze in Kyoto aangegane verplichtingen nakomen - verder doortrekken en zeggen dat ook andere vormen van energie tot dat doel bijdragen. Nucleaire energie is daar een heel duidelijk voorbeeld van. Energie zit niet in mijn portefeuille, en zeker nucleaire energie niet, maar nu de heer Martin in de discussie een economische benadering heeft ingebracht, voel ik mij vrij om deze opmerking te maken.
Er zitten nog andere kanten aan dit probleem. Als je de olieprijs verhoogt, beïnvloed je de economische groei in negatieve zin. Zowel in de westerse wereld als voor de ontwikkelingslanden zijn berekeningen gemaakt waaruit blijkt dat een verhoging van de olieprijs - met vijf of tien Amerikaanse dollar per vat - de economische groei met zo'n 0,2% of 0,5% zal doen afnemen. Dit is dus geen eenvoudig probleem. Kyoto is belangrijk. Wij willen allemaal de doelstellingen ervan halen. De hoge olieprijs draagt daar zeker toe bij. Hij heeft echter ook een negatief effect op de economische groei, met al de daarmee samenhangende gevolgen in de vorm van grotere werkloosheid.
Het beeld is niet eenvoudig. Ik wil de leden - voor zover dat nodig is - waarschuwen voor een eenzijdige benadering van dit hele probleem.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer de zeer afgewogen argumenten van de commissaris met betrekking tot Kyoto en de economische gevolgen daarvan. We hebben het hier echter over de specifieke problemen in de perifere en afgelegen gebieden. U zegt dat de Commissie geen instrumenten heeft om de hoogte van de accijns in de lidstaten te beïnvloeden en dat het mededingingsrecht niet toestaat dat bepaalde bedrijfstakken worden bevoordeeld. Wanneer een regio specifieke problemen heeft als gevolg van haar afgelegen en perifere ligging, is het dan niet eerder een kwestie van recht trekken en niet van bevoordelen, wanneer we enige differentiatie aanbrengen in de hoogte van de accijnstarieven die in die speciale en bijzondere omstandigheden mogen worden opgelegd?

Bolkestein
Ik wil tegen de heer Purvis zeggen dat de kwestie van natuurlijke, regionale achterstanden waarschijnlijk een zaak is voor de nationale regeringen. Een deel van hun kiezers woont immers in die afgelegen gebieden en perifere regio's. Misschien valt zij ook wel onder de bevoegdheid van mijn collega, de heer Barnier, die zojuist dit Parlement toesprak.
Vanuit mijn perspectief heb ik de zorg voor de belastingzaken van de Unie, voor zover ik daarvoor van de lidstaten toestemming heb. Het zou niet juist zijn als ik zei dat wij fiscale middelen moeten gebruiken om een ongunstige geografische situatie te verbeteren. In dat opzicht moet ik de heer Purvis dus teleurstellen. Als hij echter met een bepaalde zaak bij mij komt, een bepaalde regio of wat dan ook, zal ik die met alle plezier voor hem onder de aandacht van mijn collega, de heer Barnier, brengen.

De Voorzitter


Michl Ebner
Vraag nr. 3 van (H-0743/2000):
Betreft: Begrotingslijn voor minderheidstalen De sinds 1983 bestaande begrotingsmiddelen van de Europese Unie ten behoeve van minderheidstalen zijn tot 1995 constant gestegen en bereikten dat jaar hun hoogste stand (4 mln. euro). Om onbegrijpelijke redenen is dit bedrag sindsdien verlaagd, zodat er in het lopende jaar nog maar 3,5 miljoen euro beschikbaar is.
Dit wekt vooral verbazing omdat de Europese Unie op de uitbreiding naar het Oosten afstevent en het thema minderheden daarbij steeds belangrijker wordt, vooral met het oog op een goede informatie-uitwisseling. Verder hebben de activiteiten die tot dusverre zijn ontplooid, zoals het opzetten van een on line netwerk voor regionale en minderheidstalen, dat door het Bureau voor minder verspreide talen en de drie Mercator-centra wordt verzorgd, veel positieve weerklank gevonden.
Kan de Commissie daarom meedelen welk bedrag voor het komende jaar op de begroting zal worden opgenomen voor de bevordering van minderheidstalen en of een verhoging ten opzichte van het bedrag voor 2000 gepland is?

Reding
Mijnheer de Voorzitter, op de vraag van de geachte afgevaardigde kan ik antwoorden dat in het op 10 mei jongstleden door de Commissie aangenomen voorontwerp van begroting een bedrag van 1 miljoen euro is uitgetrokken voor begrotingslijn A-3015, en wel voor het Bureau voor minder verspreide talen en de Mercator-centra. De Commissie heeft in de begroting geen specifieke middelen opgenomen voor de financiering van projecten die rechtstreeks ten goede komen aan de regionale en minderheidstalen. Ik zal u zeggen waarom.
In het interinstitutioneel akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure wordt gepreciseerd dat kredieten voor acties zonder rechtsgrondslag - zoals hier het geval is - voor projecten ter bevordering en bescherming van de regionale en minderheidstalen en -culturen ten hoogste voor drie begrotingsjaren in de begroting kunnen worden opgenomen, dit echter op voorwaarde dat er later eventueel een rechtsgrondslag wordt vastgesteld.
Gezien deze beperking en met het oog op de financieringsmogelijkheden voor projecten voor de minderheidstalen, in het kader van het Europees Jaar van de talen 2001, is er besloten dat er in 2001 geen specifieke kredieten worden opgenomen in de begroting. Ik ga momenteel echter na of het mogelijk is deze talen in de toekomst duurzamer te steunen, binnen het kader zoals dat bij het akkoord uit 1999 is vastgesteld. Met andere woorden, ik reken er echt op dat er in het Europees Jaar van de talen iets in gang wordt gezet en dat we aan het eind van dat jaar gezamenlijk een duurzame oplossing kunnen vinden, zodat we niet ieder jaar opnieuw hoeven te vechten voor financiering.
De regionale en minderheidstalen en -culturen komen echter wel in aanmerking voor steun uit hoofde van een aantal andere programma-activiteiten. Bijvoorbeeld de voorbereidende acties ter bevordering van het gebruik van digitale inhoud in wereldwijde netwerken en van de taaldiversiteit in de informatiemaatschappij: Cultuur 2000, MEDIA, mits de voorgestelde projecten een bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van deze acties. In het kader van deze acties is echter niet specifiek een bedrag gereserveerd voor de minderheidstalen, hetgeen niet betekent dat deze programma' s niet voor deze doeleinden mogen worden gebruikt.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter; mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. Ik had natuurlijk gehoopt dat u ons nu net als Sinterklaas zou vertellen hoeveel extra geld wij in de toekomst ten behoeve van de minderheden en de bevordering van de minderheidstalen te besteden hebben. Met het juridische kader ben ik natuurlijk bekend. Ik wilde op de problematiek in z'n geheel ingaan, en in verband daarmee op de vraag of er in de toekomst ook iets via de structuurfondsen kan worden gedaan.
Enkele weken geleden is bij uitgeverij Braunmüller een boek van dr. Christoph Pan verschenen, met de titel "Minderheden in Europa - een handboek". Daarin wordt uiteengezet dat er in de Europese Unie tegen de zestig minderheidsgroepen bestaan, en 300 op het hele Europese continent. Van de totale bevolking van 750 miljoen behoren 100 miljoen mensen tot een minderheid. Als de Midden- en Oost-Europese landen tot de Europese Unie toetreden, zouden wij er nog eens circa 50 minderheden bij krijgen, naast de 60 minderheden die nu al in de Unie van de vijftien bestaan.
Het verdwijnen van de binnengrenzen is beslist een grote vooruitgang, maar wij moeten de kans krijgen deze minderheden voor te bereiden. Zou het mogelijk zijn daarvoor via de pretoetredingsprogramma's of via de structuurfondsen financiële middelen ter beschikking te stellen?

Reding
Mijnheer de Voorzitter, mijn parlementaire collega's weten vast dat er binnen de structuurfondsen - en dat is iets nieuws - zeer veel middelen voor culturele activiteiten zijn bestemd, omdat mijn collega Michel Barnier en ik het belangrijk vinden dat er via de structuurfondsen niet alleen in wegen en vliegvelden wordt geïnvesteerd, maar ook in mensen.
Het is alleen wel zo, dat niet de Commissie of het Europees Parlement een beroep op de structuurfondsen doen, maar de regeringen van de lidstaten. Als de regeringen de structuurfondsen willen gebruiken voor taalontwikkeling en de bevordering van minderheidstalen, dan hebben zij die mogelijkheid. Het is dan natuurlijk erg belangrijk dat de nationale parlementen hun regering ertoe aansporen actie te ondernemen.

De Voorzitter
Daar de indiener van vraag nr. 4 afwezig is, vervalt deze vraag.

Lennart Sacrédeus
Vraag nr. 5 van (H-0762/2000):
Betreft: Bestrijding kindersekstoerisme ECPAT Zweden voert sinds 1998 het project "Gedragscode voor reisorganisaties ter bestrijding van kindersekstoerisme" uit om reisorganisaties zover te krijgen dat zij zich vastleggen de vraag naar dit soort reizen te temperen. Daar het project ook Duitsland en Oostenrijk omvat, wordt het sinds november 1999 voor 60% door de EU gefinancierd. Om de financiële steun na november te kunnen voortzetten is een nieuw besluit van de Commissie vereist. Tot dusverre is nog geen nieuwe procedure voor het aanvragen van steun ingeleid. Daarom bestaat er enige bezorgdheid over eventuele beëindiging van de financiering. Ik begrijp dat de bestrijding van kindersekstoerisme voor de Commissie een prioritair probleem is. Wordt er een nieuwe aanvraagprocedure op gang gebracht om het project van ECPAT te voorzien van nieuwe fondsen?

Liikanen
Ik zal de vragen van de heer Sacrédeus en mevrouw Theorin, die over hetzelfde onderwerp gaan, tegelijk beantwoorden. De Commissie staat unaniem achter het belang van de bestrijding van kindersekstoerisme. De Commissie zal haar acties ter bescherming van de menselijke waardigheid voortzetten door het geweld tegen kinderen, met inbegrip van kindersekstoerisme, te voorkomen en te bestrijden door middel van samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken.
In de eerste zes maanden van dit jaar heeft de Europese Commissie een algemeen onderzoek ingesteld naar haar eigen activiteiten en haar personeelsbezetting. Op 26 juli 2000 concludeerde de Commissie dat zij, om al haar taken te kunnen uitvoeren, meer dan 1200 extra medewerkers nodig heeft.
In het verleden zijn de uitvoerende taken van de Commissie toegenomen, terwijl haar politieke en wetgevende werk relatief is afgenomen. In juli heeft de Commissie besloten dat deze trend moet worden omgebogen. Zij heeft daarom besloten haar uitvoerende taken te beperken om zodoende voldoende personeel te hebben voor haar politieke, wetgevende en beleidsvoorbereidende taken.
Voor een heel scala van sectoren betekent dit dat activiteiten moeten worden beperkt en afgebouwd. Met name zal worden gesneden in activiteiten die worden gefinancierd uit kleine begrotingslijnen, omdat deze relatief veel menskracht kosten.
De voorlichtingscampagnes over kindersekstoerisme hebben een belangrijke rol gespeeld. Met het oog op het gebrek aan financiële middelen en in het verlengde van de algemene trend om in kleine begrotingslijnen te snoeien, zullen deze activiteiten echter geleidelijk worden afgebouwd. Zo zal de Commissie voor het volgend jaar geen nieuwe financiële toezeggingen doen. Niettemin zal de Commissie haar best doen om de reeds toegekende middelen voor deze activiteiten te verwerken in de begroting van dit jaar. Ik heb mijn diensten opdracht gegeven om in de komende paar weken de meest doeltreffende oplossing te zoeken.
Stopzetting van onze steun voor de voorlichtingscampagne betekent echter niet dat de Commissie haar andere activiteiten op het gebied van de bescherming van kinderen tegen geweld en misbruik ook zal beëindigen. Ik denk dan met name aan het STOP-programma. De Commissie bereidt een voorstel voor om dit programma later dit jaar te vernieuwen. Kindersekstoerisme zal daarbij zeker een punt van aandacht zijn.
De Commissie bereidt ook wetgevingsvoorstellen voor inzake seksuele uitbuiting van kinderen en kinderporno, overeenkomstig de conclusies van Europese Raad van Tampere. Met deze voorstellen zullen wij proberen zaken te regelen als het formuleren van definities en misdrijven, het vaststellen van straffen en de extraterritoriale toepassing van strafrechtelijke voorschriften van lidstaten op seksuele uitbuiting van kinderen.
Op dit terrein hebben de lidstaten een belangrijke verantwoordelijkheid. Niettemin zal de Commissie in nauwe samenwerking met de lidstaten een actieve rol blijven spelen bij de ontwikkeling en handhaving van een samenhangend Europees beleid voor bescherming van kinderen tegen geweld.

Sacrédeus
Ik dank commissaris Liikanen voor het antwoord, ook al ben ik om evidente redenen niet helemaal tevreden. Ik vraag mij af of deze aangelegenheid de speelbal is geweest tussen verschillende commissarissen en uiteindelijk niemand de verantwoordelijkheid op zich heeft opgenomen. Er circuleren namelijk dergelijke geruchten. Ten tweede wil ik vragen of u van mening bent dat deze kwestie op aanvaardbare manier wordt behandeld.
Hoe interpreteert u ten derde, met het oog op de uitbreiding naar het oosten, het besluit om de middelen voor een doeltreffende strijd tegen kindersekstoerisme in Zweden, Oostenrijk en Duitsland te schrappen, terwijl iedereen weet dat een groot aantal kandidaat-landen met problemen van vrouwen- en mensenhandel te kampen hebben?
Ten vierde trok de heer Prodi, voorzitter van de Commissie, onlangs van leer tegen de macht van de Raad. Wat zou u ervan vinden als de Zweedse regering deze macht tijdens haar voorzitterschap demonstreert door de economische steun aan ECPAT Zweden te herstellen?

Liikanen
Laat mij eerst benadrukken dat mevrouw Anita Gradin in de vorige Commissie bijzonder actief was op dit gebied. Aangezien zij bevoegd was voor juridische zaken, was dit ook zeer logisch. Het was een belangrijke taak en ik waardeer haar werk. Ik heb het er met haar trouwens over gehad.
Uw concrete vraag over de financiering kan ik niet op stel en sprong beantwoorden, omdat wij de gewone procedure moeten volgen. Zoals ik zei, heb ik mijn medewerkers gevraagd naar een mogelijkheid te zoeken om de begrotingslijn in de huidige begroting te kunnen gebruiken, met andere woorden de middelen die wij in de begroting voor 2000 hadden opgenomen. Ik denk echter dat wij een partner moeten vinden die op internationaal vlak actief is.
Voorts is het duidelijk dat elk voorzitterschap zijn eigen programma moet hebben. Indien de door u beschreven situatie zich zou voordoen, zouden wij daar later nog eens op terug moeten komen.
Ik herhaal echter dat wij onze werkzaamheden op dit terrein moeten concentreren, en meer bepaald op politiek niveau, door middel van het STOP-programma dat hetzelfde gebied betreft.

Theorin
Het is natuurlijk goed dat de Commissie dit probleem zorgvuldig overweegt. Het ware vreselijk indien de Commissie de steun voor de strijd tegen kindersekstoerisme zonder meer zou intrekken. Dat kan geen geloofwaardig EU-beleid zijn. Elk jaar worden meer dan een miljoen kinderen gedwongen zich te prostitueren. Deze kinderen worden in steeds toenemende mate uitgebuit door toeristen en zakenmannen, die opvallend vaak uit Europa afkomstig zijn. Dat het grote pedofilieschandaal in België nu niet langer de krantenkoppen haalt, betekent niet dat kindersekshandel verdwenen is.
De steun aan ECPAT is ongelooflijk belangrijk. Ze ligt op een lijn met het besluit dat de Raad in 1999 heeft genomen betreffende een actieplan ter bestrijding van kindersekstoerisme en met de resolutie die het Parlement pas in maart van dit jaar heeft aangenomen. Een intrekking van de steun aan deze acties strookt niet met de eis van de Raad en het Parlement om de strijd tegen het kindersekstoerisme alle prioriteit te geven. Hoe de Commissie de zaak technisch aanpakt, is haar probleem, maar het belangrijkste is dat de Europese Unie dit belangrijke werk blijft steunen.

Liikanen
Ik heb verschillende mogelijkheden overwogen. Een daarvan is een samenwerking met de World Tourism Organisation, WTO. De afkorting WTO staat hier dus voor een andere organisatie dan die waarover wij het hier gewoonlijk hebben. De World Tourism Organisation is op wereldniveau actief, niet alleen in de industrielanden, maar ook in de ontwikkelingslanden waar deze problemen zich vandaag voordoen.
Wij hebben nog geen beslissing genomen, maar wij hopen samen met de WTO of met een andere organisatie maatregelen te kunnen nemen om dit project nog dit jaar te kunnen financieren. Ik weet dat de door u genoemde Zweedse organisatie reeds eerder met de WTO heeft samengewerkt. Beide organisaties kennen elkaar dus goed. Ik hoop dat wij met de WTO tot een akkoord kunnen komen, opdat wij in de resterende drie maanden van dit jaar deze begrotingslijn kunnen aanwenden.

De Voorzitter


Ioannis Marinos
Vraag nr. 6 van (H-0781/2000):
Betreft: Euro Kan de Commissie meedelen of zij onderzoek heeft gedaan naar de kosten van aanpassing aan de euro voor het Europese bedrijfsleven en, zo ja, wat de resultaten van dit onderzoek zijn, wat de gemiddelde kosten zijn voor elke Europese onderneming en met name voor kleine ondernemingen in verband met de aanpassing aan de veranderingen die de invoering van de euro als enige munt op 1 januari 2002 noodzakelijk maakt, en of er enige financiële steun van de Gemeenschap voor de bedrijven in de Unie (vooral de zwakste onder hen) gepland is ter verlichting van de lasten die de komende veranderingen met zich brengen? Voorts bestaat volgens deskundigen het gevaar dat zij hun computersystemen en hun software niet tijdig kunnen aanpassen, zodat deze dreigen uit te vallen en transacties weer handmatig moeten worden geregistreerd. Aanvaardt de Commissie deze prognose en hoe wil zij voorkomen dat deze uitkomt?
Tweede deel
Vragen aan de heer Byrne
Liikanen
Onderzoek heeft uitgewezen dat de invoering van de gemeenschappelijke munt belangrijke algemene economische voordelen oplevert. Daarom moeten wij de introductie van de euro zien als een investering en niet als een kostenpost voor de betrokken ondernemers.
Onderzoek naar de mogelijke overgangskosten voor individuele ondernemingen zou slechts een eenzijdig beeld opleveren en kan dus misleidend zijn.
Met betrekking tot schadeloosstelling zijn de lidstaten en de Commissie van mening dat de overheden en de particuliere ondernemers elk op hun eigen terrein de kosten voor de overgang naar de euro voor rekening moeten nemen. De Commissie meent dat alle ondernemingen in staat zullen zijn zich op tijd voor te bereiden op de definitieve overgang naar de euro, met inbegrip van de aanpassing van hun computersystemen en software. De huidige stand van zaken met betrekking tot die voorbereiding baart ons echter wel zorgen. Veel kleine en middelgrote bedrijven zijn zich inderdaad nog steeds niet volledig bewust van de gevolgen van de overgang voor hun eigen bedrijf, met name als het gaat om de regelgeving op het gebied van de belastingen en de boekhouding en hun software. Om in deze situatie verbetering te brengen, zijn de Commissie en de lidstaten op dit moment bezig hun voorlichtingscampagnes te intensiveren.

Marinos
Ik dank de commissaris van harte. Zijn antwoord was kort maar bondig. Het probleem is dat men een zware last legt op de schouders van de kleine en middelgrote bedrijven - en natuurlijk ook de grote bedrijven - en wel voordat zij überhaupt de voordelen van de invoering van de euro kunnen bespeuren. De vraag is echter of de kleine en middelgrote bedrijven deze last wel zonder geschikte steun kunnen dragen. Als zij dat namelijk niet kunnen, zullen zij in weerwil van de toekomstige voordelen eventueel gedwongen zijn te sluiten. Dat werd ook gezegd tijdens een seminar dat wij drie maanden geleden in Brussel hebben bijgewoond. Ik denk dat wij hier iets moeten ondernemen, want wij hebben het over miljoenen kleine en middelgrote bedrijven in heel Europa. Ik heb verder vastgesteld dat de commissaris twijfels heeft of er wel voldoende vooruitgang is geboekt op het gebied van de informatie en de voorbereiding. Daarom wil ik hem vragen of hij statistieken heeft over het percentage kleine en middelgrote bedrijven - laten wij daar de klemtoon op leggen - dat zich in de verschillende landen heeft aangepast. Ik zou met name graag gegevens willen met betrekking tot Griekenland.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn van plan dit vraagstuk volgende week in de Commissie te bespreken. De heer Solbes zal een mededeling presenteren over speciale maatregelen om de overgang naar de euro te versnellen. Ik weet zeker dat de heer Solbes, die voor deze zaak verantwoordelijk is, daarbij op de details zal ingaan. Komende woensdag zullen wij ons standpunt over deze zaak bepalen. Ik zal uw boodschap dan aan de Commissie overbrengen.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, mij interesseert vooral de vraag hoe de discussie over de euro zich na het referendum in Denemarken zal ontwikkelen, en welke wijzigingen de Commissie in de voorlichtingsstrategie wil aanbrengen.

De Voorzitter
Ik weet niet met zekerheid of deze bijzonder uitvoerige vraag als een aanvullende vraag op de door de heer Marinos geformuleerde hoofdvraag kan worden beschouwd.
Desalniettemin nodig ik de heer Liikanen uit op de vraag te antwoorden indien hij dat wenst of zich daartoe in staat acht. Ik herhaal echter nog eens dat het een bijzonder uitvoerige vraag betreft.
Mijnheer Liikanen, u kunt mijn woorden als uitgangspunt nemen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, nog even heel kort. Elf landen hebben de euro aanvaard. Voor hen gaat alles gewoon door. Deze landen brengen alles in gereedheid voor de overgang naar de nieuwe bankbiljetten en munten. Deze theoretische politieke discussie is achterhaald. Wij kunnen natuurlijk in het algemeen nog wel eens spreken over de gevaren van een referendum, maar dat kan misschien beter in een andere context.

De Voorzitter
Daar de indiener van vraag nr. 7 afwezig is, vervalt deze vraag.

Jonas Sjöstedt
Vraag nr. 8 van (H-0724/2000):
Betreft: Hygiëne van voedingsmiddelen tijdens de jacht Onlangs heeft de Commissie uitgebreide voorstellen gedaan over de hygiëne van voedingsmiddelen (COM(2000) 438). Het regelgevend kader is uiterst uitgebreid en betreft een aantal regels in verband met de jacht. Heeft de Commissie geëvalueerd welke gevolgen de voorstellen hebben voor de rendierteelt en de elandjacht in Zweden en Finland? Omvatten de eisen die in de regelgeving worden gesteld aan de jacht op bijvoorbeeld elanden eveneens de behandeling van vlees voor eigen gebruik?

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel over de hygiëne van voedingsmiddelen waarop het betrokken parlementslid doelt, is een consolidatie en een vereenvoudiging van de bestaande reeks wettelijke regelingen inzake hygiëne. Deze regels staan momenteel in zeventien verschillende richtlijnen. Daarbij is ook richtlijn 92/45 van 16 juni 1992 inzake de gevaren voor de openbare gezondheid en de gezondheid van dieren in verband met het doden van vrij wild en het op de markt brengen van vlees van vrij wild. Deze richtlijn behelst al een aantal regels voor de hygiëne met betrekking tot vrij wild.
Met dit nieuwe voorstel zijn de bestaande regels voor de hygiëne van voedingsmiddelen vereenvoudigd. Zij worden overzichtelijker gepresenteerd en onnodige details zijn weggelaten. De voorgestelde regels zijn zeker minder uitgebreid dan de bestaande. Binnen het voorstel inzake hygiëne van voedingsmiddelen vormen de regels inzake vlees van gejaagd wild een klein maar belangrijk onderdeel. Eerst wil ik benadrukken dat het voorstel over de jacht op vrij wild niet geldt voor rendieren. Ook is het niet de bedoeling dat het voorstel van toepassing is op vlees dat bestemd is voor consumptie door de jagers zelf. Het voorstel geeft de jagers meer verantwoordelijkheid voor de beoordeling van de geschiktheid voor menselijke consumptie van vlees van vrij wild dat rechtstreeks aan de consument wordt geleverd. Het doel van het voorstel is te zorgen dat de jagers in staat zijn de veiligheid van zulk vlees van vrij wild goed te beoordelen. De Vereniging van Beroepsjagers zal een belangrijke rol spelen door ervoor te zorgen dat de jagers de juiste kwalificaties hebben om een dergelijke beoordeling te kunnen maken.
Dit geldt ook voor elanden. Het effect van dit voorstel is beperkt. Op dit moment is het in Finland al verplicht elanden die zijn geschoten en aan restaurants worden verkocht, door de bevoegde instanties te laten controleren. Sommige andere lidstaten passen de voorgestelde regels al toe. Het voorstel is uitgewerkt in nauw overleg met de Federatie van Jagersverenigingen van de Europese Unie. Wij zijn ervan overtuigd dat met de grotere verantwoordelijkheden voor de jagers het vertrouwen van de consument in de voedselveiligheid wordt vergroot.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn antwoord en wil graag een aanvullende vraag stellen. De jacht op rendieren is in Zweden en Finland zeer uitgebreid. Duizenden personen nemen aan deze jacht deel en het vlees van rendieren vormt een belangrijk onderdeel van het gezinsmenu.
De meeste jagers verbruiken zelf het vlees. Het wordt door hun eigen gezin of door vrienden, familie of kennissen opgegeten. Ik verzoek de Commissie ons te garanderen dat de regels in dit document in geen geval van toepassing zijn op vlees dat in de eigen privé-kring wordt geconsumeerd. Voor dergelijk vlees moet een uitzondering op de regels gelden. Indien men deze regels toepast op vlees voor eigen consumptie, betekent dit een bureaucratische ramp voor de rendierjacht.

Byrne
Ik ben blij dat ik het geachte lid de verzekering kan geven dat deze regels niet zullen gelden voor gebruik in de privé-sfeer.

De Voorzitter


Patricia McKenna, vervangen door mevrouw Lucas
Vraag nr. 9 van (H-0738/2000):
Betreft: Vervoer van levende dieren Blijkens een nieuw rapport van de Commissie over een in november 1999 in Frankrijk uitgevoerd onderzoek alsmede recente naspeuringen van Compassion in World Farming en Animal Angels in Italië voeren diverse lidstaten richtlijn 91/628/EEG van de Raad inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer (als gewijzigd bij richtlijn 95/29/EG) nog steeds niet behoorlijk uit. Uit het rapport kwam naar voren dat sommige vervoerders niet op de in het routeplan aangegeven plaatsen stoppen om de dieren laten rusten.
In het rapport wordt ook melding gemaakt van ernstige overtredingen van de voertuigvoorschriften en de maximale reistijden met betrekking tot dieren die in Frankrijk aankomen en door dit land worden vervoerd. Kan de Commissie aangeven uit welke lidstaat de in punt 5.4.2 van het rapport vermelde dieren en voertuigen afkomstig zijn en uit welke lidstaat de in punt 5.3.1 van het rapport vermelde dieren afkomstig zijn? Welke sancties legt de Commissie Frankrijk en deze lidstaten op?

Byrne
Ik deel de zorg over het feit dat de regels inzake vervoer van dieren in sommige gebieden niet voldoende worden toegepast. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse naleving van de Gemeenschapswetgeving. Het bureau voor voedsel en veterinaire vraagstukken van mijn directoraat-generaal organiseert speciale controle- en inspectiereizen om na te gaan of de lidstaten de Gemeenschapswetgeving wel effectief en uniform toepassen.
Krachtens de Gemeenschapswetgeving moeten vervoerders van levende dieren bij een reis langer dan acht uur vooraf een routeplan indienen bij de bevoegde autoriteit van de plaats van vertrek. Bij terugkomst moeten de vervoerders de ingevulde routeplannen naar dezelfde bevoegde autoriteit terugsturen. De bevoegde autoriteit in de plaats van vertrek moet vooral controleren of de ingevulde routeplannen wel zijn teruggestuurd en verifiëren dat de reizen volgens plan zijn uitgevoerd.
Tijdens de genoemde reis, die plaatsvond in november 1999 in Frankrijk, bleek dat er bij het afstempelen van de routeplannen door de bevoegde autoriteit in de plaats van vertrek fouten waren gemaakt. Ook werden de maximumtijden gedurende welke dieren mogen worden vervoerd vaak overschreden. Het genoemde rapport van het VVB noemt met name vervoerders wier reis begon in Ierland.
Met betrekking tot Frankrijk wacht de Commissie op informatie over de activiteiten die door de bevoegde autoriteit zijn ondernomen naar aanleiding van enkele aanbevelingen van het VVB-rapport. Met name wachten wij op informatie over de actie die is ondernomen om ervoor te zorgen dat de routeplannen op de juiste manier worden gebruikt en getekend. Kortgeleden hebben wij de Franse autoriteiten een aanmaning gestuurd. De Ierse autoriteiten hebben informatie ontvangen over de bevindingen van het VVB met details over de aangetroffen tekortkomingen.
De Commissie houdt de situatie in beide gevallen momenteel nauwkeurig in de gaten. Als blijkt dat een lidstaat bij herhaling de Gemeenschapswetgeving niet goed toepast, zal de Commissie overwegen een inbreukprocedure krachtens artikel 226 te starten. Een dergelijke procedure is al geopend tegen andere lidstaten in verband met de bescherming van dieren tijdens transport.
Ik zal over de uitvoering in de lidstaten van de Gemeenschapswetgeving inzake de bescherming van dieren tijdens transport een verslag presenteren aan de Raad en het Europees Parlement. Het verslag van de Commissie zal de bevindingen bevatten van de inspectierapporten van het VVB. Wanneer dit verslag is afgerond, ben ik van plan voorstellen in te dienen om het vervoer van dieren verbeteren. Ook het probleem van de handhaving van de maximale reistijden zal hierin worden behandeld.
Tot slot verzeker ik u dat het welzijn van dieren heel hoog op de agenda van de Commissie staat. Ik zie uit naar verdere discussie over deze vraagstukken wanneer wij in de komende paar weken het verslag over dierentransport zullen presenteren.

Lucas
- (EN) Hartelijk dank voor uw reactie en voor uw toelichting over wat in theorie de bedoeling is van deze richtlijn. Zoals de commissaris al aangaf is de realiteit vaak heel anders.
Ik wil speciaal een vraag stellen over de grenspost Gorica tussen Slovenië en Italië. In de afgelopen jaren hebben de Italiaanse autoriteiten de voorschriften van de richtlijn aan hun laars gelapt. Zij hebben bijna niets gedaan om het lijden van levende dieren uit Oost-Europa te verlichten.
De jongste klacht werd ingediend in april van dit jaar door de Eurogroep voor Dierenwelzijn. Deze klacht had tot gevolg dat de Commissie ten langen leste heeft ingestemd met een inbreukprocedure tegen Italië. Ik wil graag dat de commissarissen iets meer vertellen over deze specifieke kwestie van de inbreukprocedure tegen Italië. Hoe staat het daarmee? Is deze procedure al gestart, en zo nee, wanneer gaat dat dan wel gebeuren?

Byrne
. (EN) Met betrekking tot de kandidaat-lidstaten kan ik u vertellen dat er bijeenkomsten met hen hebben plaatsgevonden over het vraagstuk van dierentransport. Ik kan u zeggen dat wij op een aantal punten voorlopige overeenkomsten hebben bereikt. Het standpunt van de Commissie is aan hen overgebracht en zij hebben daar nota van genomen.
Met betrekking tot Italië heb ik met de betrokken minister een informeel gesprek over deze kwestie gehad. Hij heeft mij te kennen gegeven dat hij overtuigd is van het belang van verbeteringen op dit gebied. Wij overwegen een inbreukprocedure tegen deze lidstaat, maar tot dusverre is die nog niet gestart.

Paulsen
Mijn vraag heeft met hetzelfde onderwerp te maken, misschien niet direct met de vraag betreffende de lange diertransporten, maar wel met het transport naar slachterijen, en met wat er voordien gebeurt.
Vandaag heeft het Parlement met enkele verslagen de eerste stap gezet op de lange weg naar veilige levensmiddelen in Europa. Wanneer denkt de commissaris een voorstel te doen voor een richtlijn inzake dierfokkerij, met andere woorden inzake het voederen, behandelen en vervoeren van voor menselijke consumptie gefokte dieren? Wanneer mogen wij in de lange reeks richtlijnen een richtlijn over dit thema verwachten?

Byrne
Zoals ik al zei, werkt de Commissie momenteel aan een verslag over een richtlijn inzake dierentransport in de lidstaten. Dit verslag is in een vergevorderd stadium en het zal naar ik hoop leiden tot verdere voorstellen ter verbetering van de bestaande situatie en in het bijzonder van de bestaande richtlijn.
Wij hebben dit vraagstuk eerder besproken tijdens mijn gesprek met de Fractie De Groenen. Het verslag zal te zijner tijd aan het Parlement worden toegezonden.

De Voorzitter


Efstratios Korakas
Vraag nr. 10 van (H-0755/2000):
Betreft: Nadelige gevolgen van de invoer van genetisch gemodificeerde zaden voor de katoenteelt De invoer, met name uit de VS, van katoenzaaizaden die kleine hoeveelheden genetisch gemodificeerd zaad bevatten, heeft ernstige problemen veroorzaakt voor de katoenteelt in Griekenland. Deze problemen zijn ontstaan omdat de EU en de Griekse regering bewust hebben nagelaten het vereiste wettelijk communautaire of nationaal kader te creëren om de invoer uit derde landen van genetisch of voortplantingsmateriaal dat genetisch gemodificeerde organismen bevat, tegen te gaan.
Kan de Commissie, gezien het feit dat ook nu geen initiatieven worden genomen ondanks de nadelige gevolgen die zijn ontstaan, zeggen welke maatregelen de EU zal nemen om te voorkomen dat in de toekomst genetisch of voortplantingsmateriaal dat genetisch gemodificeerde organismen bevat, wordt ingevoerd?

Byrne
. (EN) Krachtens de huidige richtlijn 90/220 van de Raad over de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) in het milieu, mogen producten die GGO's bevatten of daaruit bestaan, niet op de markt worden gebracht, tenzij daar krachtens de voorwaarden van deze richtlijn toestemming voor is gegeven. Hoewel dit nog niet in de betreffende communautaire zaaigoedwetgeving is opgenomen, geldt dit beginsel ook voor die partijen zaad van conventionele plantenrassen van de verschillende geslachten en soorten, waaronder katoen, die door de EU niet-goedgekeurde genetisch gemodificeerde zaad bevatten. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de inspectie en de controle met het oog op de naleving van richtlijn 90/220.
In het Witboek van de Commissie over de voedselveiligheid is al voorzien dat de bijlagen van de bestaande richtlijnen inzake het op de markt brengen van zaden, moeten worden aangepast. Dit is allereerst nodig om de groeiomstandigheden en andere zuiverheidscriteria met betrekking tot onbedoelde aanwezigheid van genetisch gemodificeerde zaden in partijen zaaizaad van traditionele plantenrassen vast te leggen. Een tweede reden is de noodzaak om de etiketteringseisen voor zaad van genetisch gemodificeerde planten gedetailleerd vast te leggen.
De diensten van de Commissie bereiden momenteel een ontwerprichtlijn van de Commissie voor over deze vraagstukken, met inbegrip van katoenzaaizaad. Tijdens het zaaiseizoen afgelopen voorjaar kwamen er bij de Commissie echter berichten binnen over onderschepte partijen geïmporteerd zaad van conventionele variëteiten van verschillende plantensoorten, waaronder katoen, die sporen van genetisch gemodificeerd zaad bevatten. De betrokken lidstaten reageerden verschillend op de onderscheppingen. Met betrekking tot de door de Griekse autoriteiten genomen maatregelen wil ik u ook verwijzen naar het antwoord dat mijn collega, mevrouw Wallström, heeft gegeven op mondelinge vraag H-742/2000.
De permanente commissie voor zaad en voortplantingsmateriaal voor landbouw, tuinbouw en bosbouw heeft een plan besproken voor voorlopige gecoördineerde en geharmoniseerde actie op het gebied van met genetisch gemodificeerd zaad verontreinigd zaaizaad van conventionele plantenrassen. Volgens dit plan moeten de lidstaten onmiddellijk een significant aantal partijen zaaizaad van conventionele plantenrassen testen op de aanwezigheid van genetisch gemodificeerde zaden. Dit testprogramma moet worden voortgezet totdat de relevante maatregelen van de nieuwe gemeenschappelijke wetgeving van kracht worden.
Er is een reeks criteria geformuleerd voor een gemeenschappelijke aanpak van het nemen van steekproeven en het uitvoeren van tests op de aanwezigheid van genetisch gemodificeerd zaad en van passende actie zodra genetisch gemodificeerd zaad wordt aangetroffen. Over deze criteria wordt momenteel beraadslaagd. Dit interim-actieplan moet de periode tot aan de inwerkingtreding van relevante nieuwe wetgeving overbruggen. Het is bedoeld om in de komende zaaiseizoenen ongewenste situaties zoals wij die eerder dit jaar hadden, te voorkomen.

Korakas
Onze vraag was duidelijk: welke maatregelen neemt de Commissie? De commissaris noemde nu enkele algemene maatregelen die genomen zullen worden, enzovoort. Er wordt echter geen enkele substantiële, praktische maatregel getroffen om de import van gemodificeerd zaaigoed tegen te gaan. Hoe moeten wij dit nu interpreteren? Natuurlijk zijn er goede intenties ten overvloede en worden vrome wensen geuit, zoals ook vandaag weer, maar praktische maatregelen om de import van met genetisch gemodificeerde organismen verontreinigd vermeerderingsmateriaal uit de Verenigde Staten en andere derde landen tegen te gaan, zijn in geen velden of wegen te bekennen. U zou volgens ons, mijnheer de commissaris, moeten eisen dat de partijen zaaigoed vergezeld gaan van een door een erkende internationale organisatie of laboratorium afgegeven document waaruit blijkt dat de betrokken partijen geen genetisch gemodificeerde organismen bevatten. Dat is een onontbeerlijk document maar daar vraagt u niet om. Zie hier een praktische maatregel die u onmiddellijk zou kunnen treffen.

Byrne
Tot mijn genoegen kan ik meedelen dat het Permanent Veterinair Comité verantwoordelijk voor zaaizaad, in juni, juli en september een aantal bijeenkomsten over dit speciale vraagstuk heeft gehouden. Het doel van deze bijeenkomsten was een interim-overeenkomst tussen de lidstaten te bereiken over de manier waarop zij, in afwachting van de invoering van de wetgeving die ik net noemde, in dit soort situaties kunnen reageren. Er wordt dus hard aan dit vraagstuk gewerkt. Ons doel is dat de lidstaten overeenstemming bereiken over een gezamenlijke manier om dit probleem aan te pakken. Dit voorziet mijns inziens in het kortetermijnaspect.
Ook aan het langetermijnaspect, en ik doel daarbij op de vraagstukken die u in uw aanvullende vraag naar voren hebt gebracht, wordt op mijn DG momenteel nog steeds hard gewerkt. Hierbij komen ook de vraagstukken die u noemde - zoals etikettering en traceerbaarheid - aan de orde. Dit zijn belangrijke en gecompliceerde vraagstukken die onze volle aandacht verdienen. Het doet mij genoegen u te kunnen vertellen dat zij ook worden behandeld in dat licht.

De Voorzitter


Phillip Whitehead
Vraag nr. 11 van (H-0774/2000):
Betreft: Waarschuwingen voor veiligheids- en gezondheidsrisico's bij particulier computergebruik Is de Commissie bereid, in aansluiting op de hierover door mij met commissaris Byrne gevoerde briefwisseling, expliciet toe te zeggen dat zij nader zal onderzoeken of er behoefte is aan een richtlijn ter verstrekking van gezondheids- en veiligheidsadviezen aan ouders en leraren wier kinderen/leerlingen thuis of op school gebruik maken van computerapparatuur? Kan de Commissie aangeven wanneer zij de resultaten van haar onderzoek dienaangaande zal bekendmaken? Kan zij tenslotte nadere informatie verstrekken over de vorderingen die zijn gemaakt door de lidstaten, die in de resolutie van de Raad van 17 december 1998,werden aangespoord zich te beraden op de mogelijkheden ter bevordering van het aangaan van vrijwillige afspraken tussen fabrikanten en consumentenverenigingen over de verstrekking van informatieve en consumentvriendelijke gebruiksaanwijzingen?

Byrne
Deze zaak valt strikt genomen grotendeels onder de bevoegdheid van mijn collega, de heer Liikanen. Na overleg met zijn diensten kan u echter meedelen dat er voorschriften zijn voor de essentiële veiligheidseisen waaraan het gebruik van computerapparatuur zowel in de privé-sfeer als op de werkplek moet beantwoorden. Deze staan in een richtlijn over elektrische producten, de laagspanningsrichtlijn, alsook in de richtlijn betreffende radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur.
De normalisatieorganisaties hebben voor een aantal van deze veiligheidsaspecten specifieke normen ontwikkeld. Ook staan er in de richtlijn betreffende de veiligheid op de werkplek een aantal veiligheidseisen voor de bescherming van de ogen in de werksituatie. Vergelijkbare regels voor het particulier gebruik van computers zijn er echter nog niet. Bovendien is ook de aanbeveling van de Raad inzake de beperking van de blootstelling van de burgers aan elektromagnetische velden van toepassing op de veiligheidsaspecten van computerapparatuur. Met betrekking tot deze aspecten heeft de Commissie al een mandaat voorbereid voor de normalisatieorganisaties om voor het langdurig gebruik van computers normen te ontwikkelen.
Wij moeten inderdaad zorgen dat ouders en leerkrachten wier kinderen en leerlingen computers gebruiken, degelijk advies krijgen. Krachtens de huidige wetgeving zijn de fabrikanten verplicht om, indien dat nodig wordt geacht, aanwijzingen voor het veilig gebruik van de apparatuur te verstrekken. Ook de algemene regels betreffende productveiligheid verplichten de producenten om de consument informatie te verschaffen over de risico's.
Dit najaar zal de Commissie Cenelec vragen normen te ontwikkelen voor de gevolgen voor de ogen van computer- en andere beeldschermen bij particulier gebruik. Wij zullen hun vragen hierbij ook informatie en waarschuwingen voor ouders en leerkrachten over dit aspect te betrekken. Ook ergonomische aspecten zullen worden beoordeeld, om te bekijken of het nodig is om op Gemeenschapsniveau actie te ondernemen. In dit stadium meent de Commissie dat een richtlijn specifiek over het vraagstuk van waarschuwingen voor ouders, zoals door het geachte parlementslid bedoeld, niet nodig is. Normalisatie kan aan de geuite zorgen tegemoetkomen. Dezelfde aanpak hebben wij bijvoorbeeld ook gevolgd bij onze behandeling van de specifieke behoeften van ouderen en gehandicapten op het gebied van de informatie- en communicatietechnologie.
Voor de meer algemene vraag over de actie die door de lidstaten is ondernomen naar aanleiding van de resolutie van de Raad betreffende gebruiksaanwijzingen voor technische consumentengoederen, is het belangrijk op te merken dat deze resolutie is gericht aan de lidstaten en de ondernemers. Er wordt geen speciale verdere actie gevraagd van de Commissie. De Commissie zal echter de lidstaten vragen informatie te verstrekken over wat zij naar aanleiding van de resolutie hebben ondernomen.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor deze informatie en voor enkele tekenen van vooruitgang bij het onderzoek naar dit vraagstuk. Is hij het echter met mij eens dat een onderscheid tussen de veiligheid op de werkplek enerzijds en de veiligheid in het schoollokaal of veiligheid voor een thuis werkend kind anderzijds bedrieglijk is?
Is het niet zo dat wij op zijn minst evenveel aandacht moeten schenken aan de veiligheid van de mensen in de laatstgenoemde situatie? Dit geldt in het bijzonder nu wij, sinds de inwerkingtreding van de richtlijn van 1999, veel meer te weten zijn gekomen over de mogelijke schadelijke gevolgen van ioniserende en niet-ioniserende straling voor jonge mensen.

Byrne
Vanuit een logisch gezichtspunt bekeken, ben ik het volledig met u eens. De moeilijkheid bij dit vraagstuk is dat de Commissie en de Europese instellingen veel grotere bevoegdheden hebben op het gebied van wetgeving met betrekking tot de werkplek dan op het gebied van wetgeving voor bijvoorbeeld de privé-sfeer. Het antwoord op uw vraag is dan ook dat de bevoegdheden van de Commissie zo ver niet reiken.
Vragen aan de heer Patten

De Voorzitter
Daar de indiener van vraag nr. 12 afwezig is, vervalt deze vraag.

María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 13 van (H-0728/2000):
Betreft: Veroordeling van Maryam Ayubi tot steniging wegens overspel Is de Commissie ervan op de hoogte dat de 30-jarige Maryam Ayubi in juli jl. op grond van het op de islamitische sharia gebaseerde Iraanse wetboek van strafrecht wegens overspel veroordeeld is tot steniging? Zullen de vertegenwoordigers en vertegenwoordigingen van de Europese Unie bij de voorbereiding en goedkeuring van de volgende VN-resoluties, inclusief de momenteel in het kader van de Millenniumtop opgestelde resoluties, rekening houden met de ernstige schendingen van de mensenrechten in Iran?

Patten
De zaak van Maryam Ayubi is uiterst verontrustend. Zoals het geachte parlementslid weet, is het Iraanse wetboek van strafrecht gebaseerd op de islamitische shariawet. De doodstraf wordt veelvuldig toegepast. De Iraanse autoriteiten zijn zich heel goed bewust van onze grote bezwaren tegen de doodstraf. Wij hebben dat standpunt bij talloze gelegenheden herhaald. In februari 2000 heeft de Europese Unie, in reactie op de doodstraffen die waren uitgesproken tegen vier studentenleiders, Iran gevraagd een moratorium op de doodstraf in te stellen.
Wij weten niet of de doodstraf tegen mevrouw Ayubi al is uitgevoerd. Volgens diplomaten van de Europese Unie in Teheran is er de afgelopen drie jaar echter geen enkele doodstraf door middel van steniging uitgevoerd. De Commissie is ernstig bezorgd over de slechte situatie op het gebied van de mensenrechten in Iran in het algemeen. De Iraanse autoriteiten zijn zich heel goed bewust van het belang dat wij aan deze vraagstukken hechten. Wij hopen dat de recente parlementsverkiezingen in Iran het mogelijk zullen maken een productievere dialoog met de Iraanse regering op te bouwen over de mensenrechten. Op die manier zullen wij regelmatig de voortgang van de hervormingen in Iran bekijken, met inbegrip van de situatie op het terrein van de mensenrechten.
In de derde commissie van de 55ste zitting van de Algemene Vergadering van de VN wordt momenteel een resolutie over Iran voorbereid. Het voorzitterschap heeft de lidstaten op de hoogte gebracht van de vergaderingen met de speciale rapporteur van de mensenrechtencommissie. De beraadslagingen over het standpunt van de Europese Unie gaan nog steeds door. Dit standpunt zal uiteraard onze grote zorgen over de situatie in Iran weerspiegelen.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie dat zij op mijn vraag is ingegaan. Ik kan nauwelijks geloven dat vandaag de dag, in het jaar 2000, in het tijdperk van de mondialisering, vrouwen nog wegens overspel ter dood veroordeeld worden. Als Maryam niet in een theocratisch regime woonde, zou zij op vrije voeten zijn. Haar vrijheid zou niet aan banden worden gelegd en zij zou recht op leven hebben. Zij woont echter in Iran en daarom zal zij gestenigd worden. De premier van de Spaanse regering - de heer Aznar - zal in oktober een officieel bezoek aan dat land brengen. Misschien drukt hij president Khatami wel de hand. Mijnheer de Commissaris, geven wij blijk van coherentie door banden aan te halen met regimes die op dergelijke wijze de mensenrechten schenden en hun vrouwen stenigen?
Deze vrouw is de dertiende van de rij sinds Khatami aan de macht is. Is dat niet volstrekt onlogisch? U weet evengoed als ik dat wij op velerlei manieren onze politieke invloed kunnen doen gelden. Welke stappen zal de Commissie in dit geval ondernemen?

Patten
Wat de beschuldigingen die tegen mevrouw Ayubi of tegen wie dan ook zijn ingebracht, ook mogen zijn, naar mijn oordeel kan niets de doodstraf rechtvaardigen, laat staan de doodstraf door lapidatie, wat gewoon een mooi woord is voor steniging. Ik moet echter ook zeggen dat er, als wij alle politieke contacten met regeringen of regimes wier praktijken op het gebied van de mensenrechten wij hartgrondig afkeuren, helemaal mijden, regeringen en regeringsleiders heel wat minder buitenlandse reizen zouden maken. Alleen door met mensen zoals president Khatami te praten, kunnen wij onze ernstige bebzorgdheid over de mensenrechten overbrengen. Ikzelf meen dat wij ons standpunt over de mensenrechten zeer krachtig moeten blijven bepleiten, zowel bilateraal met de Iraanse regering als, waar gepast, in internationale fora. Wij moeten al die meer gematigde elementen in landen als Iran zeker onze krachtige steun geven die, net als het geachte parlementslid en ik, geloven dat mensenrechten universeel gelden en niet een of ander door koloniale overheersers ingevoerd overblijfsel zijn uit vervlogen tijden.

De Voorzitter


Glenys Kinnock
Vraag nr. 14 van (H-0745/2000):
Betreft: Burma Aung San Suu Kyi, de oppositieleidster en Nobelprijswinnares, is onder feitelijk huisarrest geplaatst en alle contacten met de buitenwereld zijn door de militaire leiders van het land verboden. De EU heeft haar behandeling betreurd en zou eventueel kunnen overwegen het geplande bezoek van een delegatie aan Rangoon, later dit jaar, te schrappen. Is de Commissie van mening dat een constructieve dialoog met de Burmese Junta enige waarde heeft? Is de Commissie van oordeel dat de EU beter niet aanwezig kan zijn bij de ministersvergadering van de EU-ASEAN op 12-13 december 2000, met het oog op hetgeen Aung San Suu Kyi nog steeds te verduren heeft?

Patten
Tot mijn grote genoegen kan ik u zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat ik het met u en het geachte lid eens ben.
De reputatie van het Birmese regime is nog steeds abominabel. Net als de leden van dit Parlement en ieder fatsoenlijk en beschaafd mens in de wereld, betreurt de Commissie de voortdurende schending van de mensenrechten door het militaire regime in Birma. Wij zijn vooral bijzonder verontrust over de executies zonder vorm van proces, de wijdverbreide toepassing van dwangarbeid en de gedwongen verhuizing van lokale bevolkingsgroepen. Ook de onderdrukking van politieke tegenstanders en de verhindering van vrij functionerende, legale politieke partijen betreuren wij ten zeerste.
De behandeling door het regime van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi past geheel in het beeld van die van het hele Birmese volk. De waardigheid en de moed waarmee zij daarop reageert, vormt voor ons allen een bron van inspiratie en voor het volk van Birma een symbool van hoop op een betere toekomst.
Net als het geachte lid wil ook ik mijn grote bewondering uitspreken voor Aung San Suu Kyi en haar partijgenoten van de NLD. Aung San Suu Kyi staat op het moment onder feitelijk huisarrest. Wij hopen dat dit huisarrest spoedig zal worden versoepeld, maar ook indien dit gebeurt zal zij nog allesbehalve vrij zijn. Wij zijn tegenwoordig immers tot in detail op de hoogte van de vele volkomen ongerechtvaardigde maatregelen waarmee het regime haar bewegingsvrijheid beperkt. Deze beperkende maatregelen gelden soms op een nog draconischer manier voor de Nationale Liga voor de Democratie. Ondanks het feit dat de NLD een legale politieke partij is, wordt zij constant tegengewerkt en worden haar leden systematisch aan willekeurige arrestaties onderworpen.
Ik ben speciaal bezorgd over berichten dat de partijleden die twee weken geleden samen met Aung San Suu Kyi bij het station van Rangoon stonden te wachten, werden aangevallen en zelfs werden bedwelmd met chloroform alvorens zij van het stationsterrein werden verjaagd.
De Commissie blijft ervan overtuigd dat een permanente oplossing voor de huidige situatie moet worden gebaseerd op overeenstemming tussen het regime, de democratisch verkozen oppositie en de vertegenwoordigers van de etnische minderheden.
Aung San Suu Kyi dringt al heel lang op een dergelijke dialoog aan. Wij blijven onze volledige steun geven aan de wens van de Raad Algemene Zaken om een zinvolle politieke dialoog met Birma te starten. Zo kunnen wij rechtstreeks uiting geven aan de zorgen van de Europese Unie en op verandering aandringen.
De agenda voor de ministerbijeenkomst van de EU-ASEAN-landen in december in Vientiane zal een open discussie over de situatie in Birma met onze ASEAN partners bevatten. Dit biedt ons de mogelijkheid onze zorgen krachtig, rechtstreeks en gedetailleerd uit te spreken tegen de vertegenwoordiger van de SPDC. De houding van de EU ten opzichte van deze ministerbijeenkomst in Vientiane - en overigens ook de vraag of die überhaupt wel moet plaatsvinden, en zo ja op welk niveau de EU moet worden vertegenwoordigd - zal afhangen van de ontwikkelingen in Birma tussen nu en december. Wij zullen de ontwikkelingen nauwkeurig in de gaten houden. Wij moeten echter ook duidelijk zijn over het feit dat de vergadering in december over de politieke betrekkingen van de EU met ASEAN als geheel gaat. Wij zullen niet toestaan dat de generaals in Rangoon deze betrekkingen in gijzeling houden. Wij zijn vastbesloten niet toe te laten dat het gedrag van het regime in Rangoon ons verhindert onze betrekkingen met de andere negen ASEAN-leden verder uit te bouwen.

Kinnock
Ik dank u hartelijk, commissaris, voor uw uitgebreide antwoord. Mag ik uit uw antwoord afleiden dat de Commissie nog steeds vindt dat een constructieve dialoog waardevol is? Na de waslijst van afschuwelijke gebeurtenissen die u zojuist hebt opgenoemd, lijkt het mij dat de tijd van een constructieve dialoog wel voorbij is.
Vindt u ook niet dat wij nu nieuwe manieren moeten gaan onderzoeken om het probleem van onze betrekkingen met Birma aan te pakken? Moeten wij niet onderhand gaan kijken naar zaken als onze investeringen, zoals de Franse regering momenteel doet? Moeten wij het toerisme niet eens aan de kaak stellen, zoals de Britse regering al enige tijd doet? Indien de Europese Unie niet bereid is tot economische sancties op te roepen, waarom dan niet bijvoorbeeld een voorstel om de SPDC op het matje te roepen bij de VN en om de legitimiteit van die partij als regering van Birma aan te vechten in de Algemene Vergadering van de VN? Ziet u dat op dit moment als een reële optie voor de Commissie en de Raad?

Patten
Zoals het geachte lid weet, hebben wij een aantal harde maatregelen tegen het regime genomen op het gebied van zaken als visa en bezit. Er bestaat serieuze twijfel over de vraag of men nog verder moet gaan. Als ik voor mijzelf spreek, zou ik er, hoewel ik altijd graag naar Birma toe heb gewild en met name heel graag Bagan wil zien, niet over piekeren om in de huidige omstandigheden naar Birma te gaan. Ik zou dat anderen ook zeker afraden.
Als we spreken over het algemene handels- en investeringsvraagstuk, zal ik jegens het geachte lid volkomen eerlijk zijn wat mijn mening en mijn bezorgdheid betreft. Mijn mening is dat de belangrijkste reden voor de beperkte investeringen in Birma het beleid van het regime is. Zolang een regime zich op die manier gedraagt, zal waarschijnlijk niemand op het briljante idee komen om daar te investeren.
Wanneer ik denk, of praat over sancties heb ik nog een ander probleem. Ik vraag mij namelijk af of sancties in de praktijk eigenlijk ooit wel verstandig zijn. De levensomstandigheden van de mensen in Birma zijn, dankzij het afschuwelijke bewind waaronder zij momenteel gebukt gaan, op dit moment al slecht genoeg. Ik zou niet iets willen doen waardoor die levensomstandigheden nog slechter worden. Ik ben dan ook erg huiverig om verdere stappen te ondernemen op handelsgebied of om verdergaande actie te adviseren voor handel of investeringen.
Met betrekking tot verdere actie in de sfeer van politieke verklaringen, ben ik altijd bereid de argumenten hiervoor te overwegen. Hierbij moeten wij de vraag of het de moeite waard is om een dialoog aan te gaan, zeer zorgvuldig overwegen. Als wij bijvoorbeeld nog eens een delegatie naar Rangoon zouden sturen, is dat alleen denkbaar indien wij een aantal garanties hebben. Zo zouden wij de garantie moeten hebben dat deze commissie Aung San Suu Kyi, haar collega's en ook de leiders van de etnische minderheden kan ontmoeten. In een dergelijke situatie kan een delegatiereis wellicht heel goed te rechtvaardigen zijn. Bij de bespreking van dergelijke vraagstukken moeten wij de balans van de voor- en nadelen heel goed in de gaten houden. Wij moeten ons heel goed afvragen of het werkelijke enig merkbaar effect zal hebben als wij contact zoeken met mensen die een beleid voeren dat in het grootste deel van de wereld als weerzinwekkend wordt beschouwd.
Nog een laatste punt. Het is mijns inziens heel belangrijk dat de ASEAN-landen zelf druk op Birma uitoefenen. Birma exporteert instabiliteit naar de rest van de regio, het exporteert drugs en het exporteert HIV and AIDS. Ik hoop dat de rest van de regio al het mogelijke zal doen om het beleid in Rangoon te veranderen.

Whitehead
Ik was erg blij dat de commissaris de etnische minderheidsgroepen en ook de noodzaak van een open dialoog met hen noemde. Kan hij ons vertellen wat de Europese Unie in de praktijk kan doen - als zij al iets kan doen - aan een beleid dat zich feitelijk al jarenlang schuldig maakt aan genocide op de Karen, de Shan en andere minderheidsgroepen?

Patten
Mijnheer de Voorzitter, afgezien van de politieke maatregelen die wij al hebben besproken, is verstrekking van humanitaire hulp het meest praktische dat wij kunnen doen. Wij proberen dat al enige tijd te doen via de NGOs. Velen leven in erbarmelijke omstandigheden in vluchtelingenkampen buiten Birma. Anderen leven in erbarmelijke omstandigheden in het land zelf. Ik hoop dat wij onze humanitaire hulp aan hen zullen kunnen voortzetten. Het belangrijkste is echter uiteraard dat er een politieke regeling komt. In zo'n regeling moeten de rechten van de etnische minderheden worden erkend, evenals de rechten van degenen die ruim tien jaar geleden bij democratische verkiezingen werden verkozen en hun rechten vervolgens door de generaals van de tafel geveegd zagen. Dat zou hen ertoe aanzetten uit Bangladesh en andere landen in de regio terug te keren.

De Voorzitter


Bernd Posselt
Vraag nr. 15 van (H-0769/2000):
Betreft: Democratie in Kosovo Hoe beoordeelt de Commissie de gemeenteraadsverkiezingen in Kosovo en de ontwikkeling van de verschillende democratische krachten in afwachting daarvan, en welk politiek perspectief ziet zij op de middellange en lange termijn voor dit gebied?

Patten
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie steunt van harte het besluit van de hoogste afgevaardigde van de secretaris-generaal van de VN in Kosovo, Bernard Kouchner, om in Kosovo op 28 oktober gemeenteraadsverkiezingen te houden. Ook steunen wij de inspanningen van de VN-missie in Kosovo, UNMIK, voor de organisatie van deze verkiezingen.
Binnen de VN-missie heeft de derde OVSE-pijler van UNMIK de belangrijkste verantwoordelijkheid voor deze verkiezingen. De EU-lidstaten leveren het grootste deel van de OVSE-begroting. Ook de Europese Commissie heeft 5 miljoen euro verstrekt voor registratiemateriaal. De Europese Commissie heeft er het volste vertrouwen in dat UNMIK in staat zal zijn de resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen op korte en middellange termijn uit te voeren. Deze verkiezingen zijn een belangrijke stap op weg naar een grotere betrokkenheid van het volk van Kosovo bij het bestuur van hun eigen gemeenten.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats vragen hoe de Commissie bij de voorbereiding van deze verkiezingen te werk gaat. Is er sprake van a) ondersteuning van de partijen, b) scholing van politici op gemeentelijk niveau, en c) steun aan de media met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen? Dat zijn wat de ondersteuning betreft de drie hoofdpunten. Nu de Serviërs naar de stembus zijn gegaan, lijkt het mij echter ook van belang dat Kosovo een democratisch gekozen bestuurslaag boven het gemeentelijk niveau krijgt. Ik wil de commissaris vragen wanneer hij algemene verkiezingen in Kosovo voor mogelijk houdt. Die verkiezingen zijn immers nodig om ervoor te zorgen dat Servië bij een toekomstige regeling van deze regio een onderhandelingspartner heeft.

Patten
Het belangrijkste voor de stabiliteit binnen de regio is dat de door iedereen erkende verkiezingsresultaten van tien dagen geleden in Servië of de Federale Republiek Joegoslavië ook wordt erkend door de heer Milosevic. De heer Milosevic zou, als hij deze verkiezingsresultaten zou erkennen, onmiddellijk het veld moeten ruimen. Dit zou grote gevolgen hebben voor de hele regio.
U sprak over de verkiezingen na de gemeenteraadsverkiezingen. Laten wij één stap tegelijk doen. Wij moeten ervoor zorgen dat de gemeenteraadsverkiezingen goed verlopen en dat het volk van Kosovo meer wordt betrokken bij het regelen van hun eigen zaken. Van één ding kunnen wij allen zeker zijn, namelijk dat het verkiezingsproces in Kosovo eerlijk zal zijn, in tegenstelling tot dat in Servië.
De OVSE is binnen UNMIK verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezingen en voor het soort vraagstukken dat het geachte parlementslid noemde. Het is goed te bedenken dat de EU-lidstaten, als leden van de OVSE, ongeveer 67% van de begroting van de OVSE voor hun rekening nemen. Hierbij zijn niet inbegrepen de eventuele andere bilaterale donaties die sommige landen verstrekken voor speciale projecten. De Commissie heeft 5 miljoen euro bijgedragen voor het materiaal dat nodig is voor registratie en identiteitsbewijzen.
Toen ik laatst in Kosovo was, werd mij van verschillende kanten gezegd - en dat viel mij echt op - dat de eerste fase van de verkiezingscampagne zo professioneel en met zoveel stijl was verlopen. Deze mensen noemden bijvoorbeeld sommige verkiezingsbijeenkomsten waar zij naar toe waren geweest. Zij mogen dan nog geen keurige televisiedebatten met Jim Lehrer hebben, waar iedereen zich onthoudt van grofheden over elkaar, maar zij zijn hun verkiezingscampagne zeker met veel verve gestart. Ik hoop dat dit zo blijft. Ik hoop ook dat het verkiezingsproces zodanige resultaten zal opleveren dat iedereen, uit alle groeperingen in Kosovo, het gevoel kan hebben bij het bestuur van hun eigen gemeenschap betrokken te zijn.

Korakas
Ik wil even inhaken op het antwoord van de heer Patten over de verkiezingen in Servië. Ik heb deze verkiezingen toevallig, samen met 200 andere mensen uit 52 landen, als waarnemer bijgewoond. Wat men ook van het regime kan denken, men moet toegeven dat de verkiezingen daar op onberispelijke wijze hebben plaatsgevonden. Ik kan u verzekeren dat de organisatie van deze verkiezingen democratischer en beter was dan menige verkiezingen in onze landen, waar ik ofwel zelf aan heb deelgenomen ofwel als waarnemer bij aanwezig ben geweest. De vraag is dus niet, mijnheer de commissaris, of president Milosevic de uitslag zal erkennen. De vraag is of de oppositieleider, de heer Kostunica, de uitslag zal erkennen en volgende zondag zal deelnemen aan de tweede verkiezingsronde. Pas dan zullen de verkiezingen afgerond zijn en zal het Servische volk, het Joegoslavische volk, zonder uw inmenging, zonder inmenging in zijn interne aangelegenheden, over zijn toekomst kunnen beslissen. Ook voor Kosovo zou het beter zijn indien Kostunica aan deze verkiezingen deelnam. Dit zijn namelijk tegelijk presidentiële, parlementaire, regionale en gemeenteraadsverkiezingen. Zo zou de Europese Unie werkelijk kunnen bijdragen aan de normalisering van de situatie. Ook zou zij dan tevens een eind kunnen maken aan de nog steeds geldende sanctie die in feite op volkerenmoord neerkomen.

Patten
Ik zal proberen dit heel voorzichtig te zeggen, maar ik denk niet dat er veel mensen in Europa zullen zijn die de beschrijving die het geachte parlementslid ons net van de verkiezingen in Servië heeft gegeven, zullen herkennen. In Servië zelf zullen nog minder mensen de zojuist gegeven beschrijving van het verkiezingsproces herkennen.
Het Servische volk - naar ik vermoed met inbegrip van de heer Milosevic - weet heel goed wie de eerste ronde van de verkiezingen heeft gewonnen. Om deze reden is het niet geheel onredelijk dat de heer Kostunica nu pleit voor erkenning van de verkiezingsuitslag, zodat hij een begin kan maken met de verantwoordelijkheden waarvoor het Servische volk hem klaarblijkelijk heeft verkozen. Hoe eerder dat gebeurt, en hoe eerder Servië zich weer bij de Europese familie kan aansluiten, hoe beter het wat mij betreft is. Of het geachte lid in dat geval met heimwee zal terugkijken naar de tijd van de heer Milosevic, staat nog te bezien. De meesten onder ons zijn van mening dat de heer Milosevic een opmerkelijke en misdadige rol heeft gespeeld bij de instabiliteit die in de afgelopen decennia zo'n verwoestende uitwerking op de regio heeft gehad en talloze slachtoffers en veel ellende en verpaupering heeft veroorzaakt. Hoe eerder hij vertrekt, des te eerder kan het volk in de hele regio een betere toekomst tegemoet zien, met aanzienlijk eerlijkere verkiezingen dan die welke de heer Milosevic erkent.

De Voorzitter
Het vragenuur is gesloten.
b
De vragen nrs. 16 tot en met 44 worden schriftelijk beantwoord.
(De vergadering wordt om 19.45 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Gedragscode wapenexport (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0211/2000) van de heer Titley, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de gedragscode voor de wapenexport.

 Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, net als anderen vandaag vóór mij hebben gedaan, wil ook ik de heer Titley gelukwensen met zijn verslag.
Velen van ons hebben destijds, in 1998, gezegd dat we de gedragscode beschouwden als een belangrijke eerste stap in de richting van een gemeenschappelijk en verantwoordelijk wapenuitvoerbeleid. We zagen die code als de aanzet voor een heel proces, niet als het einddoel. De in dit werelddeel levende bezorgdheid mag op dit moment ietwat abstract en retorisch aandoen, het is toch van belang dat we inzien dat de regeringen van de lidstaten, de Commissie en het Parlement werkelijk kunnen bijdragen tot de beheersing van wapenuitvoer. Op die wijze tonen we aan dat samenwerking positieve resultaten kan opleveren.
Nu is het dus zaak om te bekijken hoe we die gedragscode kunnen aanscherpen. Het is vooral van belang dat de gedragscode bindend wordt. We zien dat wapenhandelaren in Oost-Europa wapens uit de periode van de Koude Oorlog aankopen om ze vervolgens naar Afrika te verschepen, waar ze in de door oorlog geteisterde regio' s onnoemelijk leed aanrichten. Het is daarom belangrijk dat we methoden ontwikkelen om kandidaat-landen voor de EU te laten participeren in de informatie-uitwisseling en de raadplegingsmechanismen. Kandidaat-landen zouden ook moeten deelnemen aan de discussie over de verdere ontwikkeling en aanscherping van de code.
Daarnaast is het van belang dat we het eens worden over de in de code opgenomen criteria en wat deze in de praktijk nu precies inhouden. Als de code ertoe bijdraagt dat men ervan weerhouden wordt steeds maar weer lagere prijzen te vragen, dan weten we dat hij werkt. Er moet dus uitgebreide multilaterale consultatie plaatsvinden voordat een land een vergunning kan verstrekken dat een ander land reeds heeft geweigerd.
In een democratisch Europa hebben we het recht om precies te weten welke landen wapens verkopen en aan wie. Alle lidstaten moeten dus verslagen publiceren over de wapenhandel. We zouden dan ook graag zien dat er een geconsolideerd Europees verslag wordt opgesteld dat vervolgens door dit Parlement kan worden geëvalueerd. Alle door wapenhandelaren geplande transacties zouden ondergeschikt moeten worden gemaakt aan het verstrekken van een vergunning door de nationale regeringen. Ook voor bemiddeling in de wapenhandel zou overal een vergunningensysteem moeten gelden.
Wapens dragen overal ter wereld bij tot het ontstaan en de voortzetting van conflicten. We roepen de Europese regeringen daarom op om de controle op deze dodelijke handel aan strengere regels te onderwerpen.

Van Hecke
Voorzitter, de Europese defensie-industrie is belangrijk, maar minstens even belangrijk is de vrede in de wereld. Het rapport van collega Titley biedt een evenwichtig antwoord op dit steeds terugkerend dilemma. Het pleit voor een betere en meer sluitende controle op de wapenhandel en een grotere transparantie. Zo is het bijvoorbeeld noodzakelijk om tot betere technieken van markering en tracering van wapens te komen naar analogie met de nummering van auto's. Dit moet gebeuren op een geharmoniseerde manier en op internationaal niveau. Alleen zo kunnen obscure en illegale praktijken makkelijker worden opgespoord en bestraft want - en dit lijkt mij het grootste probleem - het onderscheid tussen legale en illegale wapenhandel wordt steeds kleiner. De globalisering van de wereldhandel maakt wapenstromen goedkoper, sneller en moeilijker op te sporen. Oxfam schat dat vijfenvijftig procent van de totale handel in lichte wapens illegaal is. Een strengere gedragscode heeft uiteraard maar zin als ook de lidstaten hun verantwoordelijkheid opnemen. De controle op wapens laat in bepaalde lucht- en zeehavens veel te wensen over. Verder moet de samenwerking met de kandidaat-lidstaten op dit vlak worden versterkt. Zij onderschrijven wel de code maar fungeren in bepaalde gevallen als draaischijf van illegale wapenhandel. Sommigen zullen opperen dat de gedragscode te weinig ambitieus is, maar beter een onvolmaakte gedragscode dan helemaal geen.
In elk geval moeten de volgende jaarverslagen vollediger en transparanter informatie bevatten, en moet de gedragscode op termijn ook wettelijk bindend worden. Deze gedragscode, Voorzitter, is een eerste stap in de richting van een grotere coherentie, maar samen met de rapporteur hoop ik dat het hier niet bij blijft.

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, de enige oplossing voor dit probleem van wapenproductie en -uitvoer is de omschakeling op een ander type productie. Dit is de 21ste eeuw. De beschikbare technologie en ervaring moeten gebruikt worden voor zaken waar de maatschappij iets aan heeft en waar mensen iets aan hebben, en niet voor zaken die mensen kapot maken. In plaats van te kijken hoe we met andere wapenproducerende landen kunnen concurreren, zouden we ons moeten richten op de omschakeling op andere producten. Landen met beperkte hulpbronnen en nauwelijks enig geld worden aangezet en zelfs gedwongen om wapens te kopen, terwijl ze dat geld zouden moeten gebruiken voor het oplossen van sociale en gezondheidsproblemen. Nu dragen ze alleen maar bij tot de onveiligheid in de regio, en de aangeschafte wapens worden niet zelden ingezet tegen de eigen bevolking. We hoeven alleen maar naar het geval van Indonesië te kijken. De Europese Unie stond te popelen om het wapenembargo op te heffen, of het althans niet te verlengen. Dat was schandelijk.
Het is uiterst verontrustend vast te stellen wat er gebeurt in andere landen in Europa die nu beginnen wapens te produceren. Ik kom zelf uit Ierland waar voorheen nooit wapens werden geproduceerd en er geen betrekkingen met die sector bestonden. Nu moet ik vaststellen dat er elk jaar weer meer overeenkomsten worden afgesloten voor wapens en onderdelen voor wapens. In Noord-Ierland is een zogenaamd vredesproces aan de gang. Een van de grote ondernemingen die men daar echter met open armen heeft ontvangen, is Raytheon, één van de grootste wapenproducenten ter wereld nota bene. Hier is dus sprake van een volmaakte tegenstrijdigheid. Daar zouden we iets aan moeten doen. We moeten de wapenindustrie niet toelaten. Dit is niet de sector waar we banen willen scheppen. We zouden banen moeten scheppen in sectoren die iets goeds voor de maatschappij kunnen betekenen.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, het is om te beginnen een goede zaak dat wij een debat voeren over de code. Toch stelt zich een aantal voor de hand liggende vragen. Is het wel mogelijk dat degenen die hun wapens hebben gebruikt om in Joegoslavië burgers te vermoorden, gebouwen en bruggen te verwoesten en onherstelbare milieuschade aan te richten, die kinderen in Irak hebben vermoord en nog vermoorden, zich echt voor wapencontrole interesseren? Hoe kunnen degenen die het economisch en strategisch belang van de Europese defensie-industrie voor in de mond nemen, in aller ernst beweren dat het extern optreden van de Europese Unie in het teken moet staan van het beginsel van de democratie en de eerbiediging van de mensenrechten?
Zoals reeds werd gezegd zijn zij eerder bang dat de wapens in verkeerde handen terechtkomen of hun agressieve acties beantwoord worden met vuur uit door henzelf gefabriceerde wapens. De wapens bevinden zich echter al in verkeerde handen en het zou een illusie zijn te geloven dat met procedures zoals een gedragscode paal en perk kan worden gesteld aan de agressie en de misdaden van de nieuwe orde. Wij weten wel zeker dat de gedragscode niet voortkomt uit de menslievende gevoelens van degenen die daartoe de aanzet hebben gegeven, maar uit het steeds groeiende verzet van de volkeren tegen het barbaars imperialisme. Wij hebben onze hoop gevestigd op de pacifistische beweging in de wereld, en meer in het algemeen op de volksbeweging. Zij is onze enige hoop op een wereld zonder conflicten en zonder wapens.

Poos
Mijnheer de Voorzitter, dit is het eerste verslag over wapenexport dat het Europees Parlement aanneemt sedert de lidstaten in 1998 een gedragscode hebben goedgekeurd. Dit verdient dan ook onze bijzondere aandacht. Het Europees Parlement dringt er voortdurend op aan dat de Europese Unie een coherent buitenlands beleid voert. Op dit voor de publieke opinie uiterst gevoelige terrein moeten de wapenexporterende landen zich dan ook in de eerste plaats toeleggen op de bevordering van de mensenrechten, op conflictpreventie en buitenlandse veiligheid van de Unie.
Onze rapporteur, de heer Titley, legt een moedige ontwerpresolutie aan het Parlement voor. Hij beklemtoont dat de gedragscode, die niet-bindend is, volstrekt ontoereikend is. De gedragscode moet dus wettelijk bindend worden. De controle moet worden versterkt en wij moeten streng op het eindgebruik van de uitgevoerde wapens toezien. Kortom, wij moeten ermee ophouden dood en verderf te verkopen.
Belangrijk is vooral dat het controlemechanisme wordt uitgebreid tot lichte wapens met een klein kaliber die overal in de wereld in vele regionale en etnische conflicten en vaak ook tegen het militair en burgerpersoneel van de landen van de Unie worden gebruikt.
De heer Titley stelt tenslotte voor samen te werken met de Verenigde Staten - waarom ook niet met Rusland en China? - om conventionele wapens op dezelfde manier aan te pakken als chemische wapens. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, die geacht worden onze veiligheid te beschermen, moeten voor die voorstellen oor hebben en zo vlug mogelijk afspraken maken over een regeling die de 21ste eeuw waardig is.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik deel de mening en het idealen van mijn collega' s Morgantini en Brie. Zij geven in hun eerste amendement duidelijk aan dat de doelstellingen van de Unie niet beperkt mogen blijven tot het opzetten van een gedragscode voor de uitvoer van wapens. De Unie moet namelijk actief meewerken aan internationale ontwapening en proberen een einde te maken aan bewapening. Dat zou de onderliggende doelstelling van de Europese Unie behoren te zijn.
Er bestaat hoe dan ook handel in wapens, en daarom is het goed dat er in ieder geval enige voortgang wordt geboekt met deze gedragscode voor wapenexport. Die uitvoer zelf staat vaak op gespannen voet met de principes die eigenlijk de identiteit van de Europese Unie zouden moeten bepalen: het voorkomen van conflicten en het verdedigen van mensenrechten. Daarom moeten we van deze gelegenheid gebruik maken om ervoor te zorgen dat de gedragscode efficiënter gaat functioneren. Dan kunnen wij voorkomen dat onze jonge soldaten tijdens vredesmissies geconfronteerd worden met uit de Europese Unie uitgevoerde wapens.
Er spelen hier problemen die aandacht behoeven. De vijftien lidstaten van de Europese Unie voeren elk een ander beleid met betrekking tot exporttoezicht. We moeten daarom streven naar uitbreiding van de bindende overeenkomst die in juli van dit jaar door zes landen van de Unie ondertekend is. Bovendien moeten we zorgen voor een grotere transparantie om zo het toezicht op de handel te verbeteren. De gedragscode moet juridisch bindend worden. Tot slot, Mijnheer de Voorzitter, moet er een verbod komen op de productie en verkoop van en de reclame voor al die instrumenten en apparaten die gebruikt worden voor martelingen, wrede behandeling of de doodstraf.

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, het vandaag ter discussie staande verslag-Titley en de gedragscode vormen de eerste twee belangrijke stappen in de goede richting. Natuurlijk mogen wij deze slechts als een uitgangspunt beschouwen. Ik wil enkele algemene opmerkingen maken die mijns inziens dit debat kunnen vooruithelpen.
De wapenhandel heeft iets specifieks: wapens worden bij voorbaat door arme landen gekocht, landen die nergens geld voor hebben maar wel voor wapens. Daar zouden wij eens diep over na moeten denken. Het geld komt namelijk ook voort uit smokkelhandel, drugshandel en uit het illegale bankcircuit. Vaak zijn het echter ook de verkopers die allerlei faciliteiten aanbieden.
Mijns inziens volstaat het niet de eindgebruiker op te sporen. Wij moeten ook kijken naar de producent van de wapens. De producent moet met andere woorden rekenschap afleggen van heel zijn productie en zeggen waar deze naar toe gaat. Normaal gesproken begint ook smokkelhandel bij de producent, en niet ergens anders. Laat ik hieraan toevoegen dat wij ons met deze gedragscode niet hebben beperkt tot de landen van de Europese Unie. Wij hebben hier ook alle geassocieerde landen in Midden- en Zuid-Oost-Europa, Cyprus, Canada en nog andere landen bij betrokken.
Omdat echter een amendement 21 is ingediend waar ik het, zoals het geformuleerd is, niet mee eens ben, wil ik erop wijzen dat wat Turkije betreft - en nu denkt u misschien dat ik van het onderwerp afdwaal, maar dat is niet zo, want daar gaat dit amendement over - er een officiële vertegenwoordiger hier naar het Parlement moet komen om ons te vertellen wat de standpunten zijn van dat land. Wij kunnen geen echte besluiten nemen als wij virtuele gegevens hebben, als wij met een virtuele realiteit zijn geconfronteerd. Ik zeg dit omdat een voorstel is gedaan voor Turkije in verband met de houding van dit land ten aanzien van dit specifieke vraagstuk. Daarom wil ik nogmaals het voorstel herhalen dat ik al eens eerder hier heb gedaan: zouden wij niet eindelijk eens een officiële vertegenwoordiger van de Turkse regering moeten uitnodigen om te antwoorden op onze vragen? Hoeveel tijd, hoeveel dagen verliezen wij niet met de bespreking van gegevens waarvan wij niet eens weten of zij wel kloppen? Wij moeten ons in alle bochten wringen om reële besluiten te nemen uitgaande van virtuele inlichtingen en inschattingen.

Cauquil
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet goed of ik dit verslag bespottelijk of verwerpelijk moet vinden. Als het wordt aangenomen, illustreert dit wat het Europees Parlement waard is en waartoe het dient. De productie en handel in wapens is voor de mensheid een enorme verspilling. De afzetmarkt van die wel zeer bijzondere handel zijn de huidige, toekomstige en mogelijke oorlogen die onze aarde teisteren, terwijl de bewapeningsuitgaven en de lokale oorlogen een belangrijke oorzaak zijn van de onderontwikkeling van een groot deel van onze planeet. Inmiddels neemt het Parlement zich voor een belerende vinger op te steken en een regelgeving op te stellen voor een soort handel die van geen moraal of regels wil weten.
In het verslag wordt de wapenexport zelfs voorgesteld als een middel om conflicten te voorkomen, armoede te bestrijden en mensenrechten te bevorderen. Is het wapen dat werd gebruikt om koelbloedig een Palestijns kind dood te schieten misschien het product van een moraliserende en gereglementeerde wapenhandel? Geldt dat ook voor de boven ex-Joegoslavië afgegooide bommen en de in Afrika achtergelaten fragmentatiemijnen? Aangezien wapens het belangrijkste product van de internationale handel en een bron van reusachtige winsten voor tal van zichzelf respectabel noemende grote industriële groepen zijn, dient het Europees Parlement als schaamlapje voor de hypocrisie van de wapenhandel en de schandelijke werkelijkheid waardoor die kan floreren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Scheiding van de functie van interne audit en de functie van financiële controle vooraf
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0260/2000) van de heer van Hulten, namens de Commissie begrotingscontrole, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van het Financieel Reglement van 21 december 1977 betreffende scheiding van de functie interne audit en de functie van financiële controle vooraf (artikel 24, lid 5 van het Financieel Reglement) (COM(2000) 341 - C5-0293/2000 - 2000/0135(CNS)).

van Hulten
Mijnheer de Voorzitter, het doet me deugd dat er vandaag zoveel belangstellenden op de publieke tribune zijn, want zoals iedereen daarboven kan vaststellen zijn er op dit moment van de avond maar weinig afgevaardigden aanwezig.
Het vandaag gevoerde debat is een belangrijke stap in het hervormingsproces dat door de Commissie van de heer Prodi een jaar geleden in gang is gezet. We hebben hier te maken met het eerste wetgevingsvoorstel dat als onderdeel van het hervormingspakket aan dit Parlement wordt voorgelegd. Het voorstel om de interne audit gescheiden te houden van de financiële controle ex ante vloeit voort uit de aanbevelingen die vorig jaar door het comité van onafhankelijke deskundigen zijn geformuleerd. Deze aanbevelingen zijn opgenomen in mijn verslag van 19 januari van dit jaar en toen door dit Parlement aangenomen.
Deze ontwerpwetgeving is voor de toekomst van de Commissie veel belangrijker dan de weinig inspirerende titel doet vermoeden. In het eerste verslag van het comité van onafhankelijke deskundigen werd gesteld dat interne controle en interne audit twee verschillende functies zijn. Sterker nog, ze zouden elkander niet verdragen. Ze zouden dus niet op dezelfde plaats ondergebracht mogen worden. De deskundigen kwamen tot de conclusie dat een a priori controle en een interne audit twee heel verschillende activiteiten vertegenwoordigen, met verschillende methoden en verschillende prioriteiten. Ze zijn echter wel ondergebracht bij hetzelfde DG en overwogen moest worden of er in die situatie geen verandering moest komen. De interne audit moet een belangrijke, ondersteunde rol kunnen spelen, die erop gericht moet zijn de Commissie te helpen zich van haar taken te kwijten. De interne audit zou daarom meer personeel toegewezen moeten krijgen. Bovendien zou de interne audit onafhankelijk moeten plaatsvinden.
De Rekenkamer was dezelfde mening toegedaan toen ze in 1997 aangaf dat er een latent conflict bestond tussen de bevoegdheid goedkeuring te verlenen - waaronder goedkeuring voor het uitgavenbeleid - en de plicht om diezelfde uitgaven later te beoordelen volgens de criteria van gezond financieel beheer.
Het voorstel van de Commissie is erop gericht de aanbeveling van het comité van onafhankelijke deskundigen snel te implementeren door het instellen van een interne auditor die gescheiden en onafhankelijk van de financiële controleur zou kunnen werken. Ik ben er zeker van dat de implementatie van deze maatregel in beslissende mate zal bijdragen tot het slagen van het hervormingspakket zoals dat door de ondervoorzitter van de Commissie, Neil Kinnock, in april is aangekondigd.
Ik ben er trots op dat de Commissie begrotingscontrole binnen zulk een kort tijdsbestek bij unanimiteit een besluit heeft kunnen nemen over een ontwerpadvies. Ik dank daarom de andere leden van deze commissie allerhartelijkst, en wel in het bijzonder de heer Dell' Alba, wiens werk als rapporteur voor de Begrotingscommissie van onschatbare waarde is geweest. Laat ons nu dus hopen dat de Raad ons voorbeeld volgt en dezelfde doortastendheid en vaart aan de dag legt.
Onze commissie staat grosso modo achter het voorstel van de Commissie. In mijn verslag worden echter wel een aantal wijzigingen gesuggereerd teneinde de voorgestelde scheiding van bevoegdheden ook werkelijk te laten functioneren.
Er is nogal wat haast gemaakt om binnen de in het Witboek voor hervorming gestelde termijn een voorstel te formuleren, en ik kan me niet onttrekken aan de indruk dat de Commissie daarom niet genoeg oog voor de details heeft gehad. De door onze commissie voorgestelde wijzigingen zijn bedoeld om de tekst van de Commissie duidelijker te maken, om bepaalde minimumnormen voor rapportage vast te leggen en tenslotte om de tekst beter aan te passen aan de specifieke omstandigheden zoals die voor de verschillende Europese instellingen gelden. Wijziging van het Financieel Reglement heeft namelijk gevolgen voor al die instellingen.
Allereerst dienen de verantwoordelijkheden van de financiële controleur en de nieuwe interne auditor duidelijker te worden vastgelegd. Het volstaat niet op te merken dat er een interne auditor moet worden benoemd. Het Financieel Reglement behoort ook een taakomschrijving te omvatten. De door onze commissie voorgestelde amendementen beogen een duidelijk onderscheid aan te leggen tussen de rol van de financiële controleur - die verantwoordelijk blijft voor de financiële controle vooraf - en de interne auditor die verantwoordelijk zal zijn voor de controle achteraf. De interne auditor zal ook - en dat is minstens even belangrijk - verslag uitbrengen over de kwaliteit van de beheers- en controlesystemen.
Ten tweede zou uit het voorstel van de Commissie volgen dat er voor alle instellingen verplicht een interne auditor moet worden aangesteld. Dat mag zinvol zijn voor een instelling met een ruime operationele begroting of een - relatief gezien - ruime administratieve begroting, zoals het Europees Parlement of de Raad, maar dat betekent nog niet dat zulks ook geldt voor kleinere instellingen met niet meer dan vier personeelsleden voor de financiële controle. Deze instellingen moeten de keuze krijgen of ze een interne auditor willen benoemen of niet, maar eigenlijk volstaat het om de financiële controleur een aantal minimumeisen voor de audit op te leggen. Ik moet er overigens wel op wijzen dat dit onderscheid alleen tijdens de overgangsfase gemaakt mag worden. Zodra de hervorming van het Financieel Reglement is voltooid, wat naar ik hoop binnen één of twee jaar het geval zal zijn, moet het hervormde Reglement onverminderd voor alle instellingen gelden.
Een aantal leden van onze commissie heeft betoogd dat de benoeming van een interne auditor reeds in dit stadium verplicht moet worden gesteld voor alle instellingen. Dat klinkt aantrekkelijk, maar als het leidt tot de benoeming van ten minste twintig extra ambtenaren zonder dat daar enige efficiëntiewinst tegenover komt te staan, moeten we dit idee laten varen. Het is intussen wel van belang dat de instellingen die geen interne auditor benoemen de interne audit serieus nemen. Ik heb met verbazing kennis genomen van het feit dat in ten minste één van de kleinere instellingen geen audit werd uitgevoerd door de financiële controleur, ofschoon het Financieel Reglement dat toch duidelijk voorschrijft.
Het derde amendement dat volgens mijn verslag op de voorstellen van de Commissie moet worden gemaakt behelst dan ook een nauwkeurige omschrijving van de minimumvereisten voor rapportage. Eén van de problemen waar het Parlement de afgelopen jaren mee te maken heeft gehad is het gebrek aan standaardinformatie over de financiële controle door de instellingen. Ik stel daarom voor dat zowel de financiële controleur als de interne auditor jaarlijks verslag doen van hun bezigheden.
Ten slotte wijs ik erop dat instellingen van elkaar moeten leren in plaats van telkens weer het wiel uit te vinden. In mijn verslag stel ik voor dat het jaarlijkse interne auditverslag zoals dat bij één instelling wordt opgesteld, verspreid wordt aan de overige instellingen. Dan hebben deze de gelegenheid om de elders bereikte conclusies toe te passen op hun eigen beheers- en controlesystemen.
Ik heb het Parlement er al op gewezen dat dit voorstel moet worden gezien als een opmaat voor een werkelijke hervorming van het Financieel Reglement. Het Parlement heeft de officiële tekst van het voorstel nog niet ontvangen, maar we hebben een voorlopige versie van de tekst gezien. Ik hoop dat het Parlement de volledige tekst zo spoedig mogelijk zal ontvangen. We moeten echter begrijpen dat de Commissie graag wil dat de tekst in zowel juridisch als taalkundig opzicht aan alle eisen voldoet. Het is geen klein document. Een aantal afgevaardigden heeft het reeds "het monster" genoemd, maar dat neemt niet weg dat het één van de belangrijkste wetgevingvoorstellen is dat we dit parlementaire jaar te behandelen zullen krijgen.
Eén van de belangrijkste veranderingen die door de Commissie worden voorgesteld is de afschaffing van het systeem van financiële controle vooraf. Dat voorstel wordt door dit Parlement niet unaniem aanvaard, en de commissaris weet dat. Veel afgevaardigden zijn bang dat het bestaande systeem van financiële controle wordt afgeschaft om plaats te maken voor een nieuw systeem dat alleen op papier bestaat en waarvan niemand weet of het werkt. We hebben de Commissie daarom verzocht ons de verzekering te geven dat gedurende de overgangsperiode - die nu gaat beginnen - het systeem van een gecentraliseerde controle vooraf gehandhaafd kan blijven, en dat die controle geen hinder zal ondervinden van de introductie van een interne audit.
Ik zou de Commissie willen vragen of zij vandaag diezelfde belofte - die zij reeds ten overstaan van het Parlement heeft gedaan - zou willen herhalen en bevestigen. Ik zou echter ook mijn eigen standpunt duidelijk willen maken. In principe ben ik voorstander van de voorgestelde wijziging. Het comité van onafhankelijke deskundigen heeft vorig jaar aangegeven dat het merendeel van de onregelmatigheden die door het comité zijn vastgesteld te maken heeft met de door de financieel controleur goedgekeurde besluiten, en dat de vooronderstelde kwaliteitsgarantie dus een mythe is. Er zijn daarbij twee sterke argumenten aangevoerd voor wijziging van het systeem. Allereerst zou controle vooraf - of die nu algemeen is dan wel steekproefsgewijs geschiedt - vermoedelijk niet efficiënt zijn afgezet tegen de eraan verbonden kosten: de tijd en energie die er in het nagaan van alle transacties gestoken zou moeten worden staan in geen verhouding tot het te behalen doel. Steekproeven zouden naar alle waarschijnlijkheid niet het gewenste afschrikkende effect hebben. Het tweede en doorslaggevende argument is echter dat handhaving van enige vorm van controle vooraf in feite geen stand houdt tegen het fundamentele bezwaar dat met een dergelijk systeem de verantwoordelijkheid voor financiële onregelmatigheden, de facto dan wel de jure overgeheveld wordt van degene die verantwoordelijk is voor het beheer van de uitgaven op degene die deze zelfde uitgaven goedkeurt.
De Rekenkamer heeft zich nooit expliciet uitgesproken vóór een gecentraliseerde financiële controle vooraf. We moeten dus nog maar afwachten wat haar mening is over het voorstel dat nu voor ons ligt. De Rekenkamer heeft echter wel gewezen op de mogelijkheid dat we zouden kunnen overstappen op een ander systeem. In haar advies van 1997 stelde de Rekenkamer het volgende: "de volledige afschaffing van het voorafgaande visum zou evenmin aanvaardbaar zijn, tenzij dit visum wordt vervangen door andere procedures die tenminste evenveel zekerheid bieden en waarbij ook anderen dan de financieel controleur betrokken kunnen zijn." De uitdaging voor de Commissie bestaat erin het Parlement ervan te overtuigen dat zij deze zekerheid kan verschaffen.

Doorn
Voorzitter, wij praten hier vanavond over de aanscherping van de controle op de uitgaven van de Europese instellingen. Een belangrijk onderwerp - Europa heeft bij de kiezers op dit terrein een slechte reputatie - teveel Europees geld verdwijnt met onbekende bestemming, op Brussels niveau en in de lidstaten. Het voorstel van de Commissie waar wij nu over spreken beoogt scheiding van de interne audit van de controle vooraf.
Het verslag-van Hulten scherpt het door de Commissie bepleite onderscheid terecht verder aan en geeft een goede aanzet tot de uitwisseling best practices tussen de instellingen. Aarzelingen kun je hebben bij de uitzondering die de heer van Hulten maakt in zijn verslag voor de kleinere instellingen waar het gaat over de aanstellingen van auditoren. Ik heb echter begrip voor de pragmatische redenering die daar achter zit. Ik denk ook dat de bezetting van de personele situatie daar te beperkt is om extra mankracht ter beschikking te stellen.
Aan een punt wil ik bijzondere aandacht besteden, namelijk dat de splitsing tussen controle vooraf en de audit geen enkele consequentie mag hebben voor de positie van de controle vooraf. Wij praten immers hier over administratief-ambtelijke instellingen waar de mogelijkheid van controle vooraf absolute noodzaak blijft. Dat betekent niet dat voor de aanschaf van ieder potlood toestemming moet worden gevraagd aan de financieel controleur. Het betekent wel dat volgens moderne methodes op basis van risicoanalyses vastgesteld wordt voor welke uitgaven controle vooraf absoluut noodzakelijk is. Dat betekent ook dat controle vooraf noodzakelijk moet blijven wanneer de diensten daarom vragen. Zou deze mogelijkheid ontbreken, dan kan het leiden tot een situatie waarin men geen beslissingen meer durft te nemen.
Belangrijk is ook dat er sprake blijft van een onafhankelijke controle vooraf, weliswaar wellicht gedecentraliseerd, maar zeker niet ondergeschikt aan de directeur-generaal van het te controleren directoraat-generaal.
Samenvattend, een onafhankelijke audit moet maar kan niet zonder een moderne, efficiënte controle vooraf, streng gescheiden maar samen verantwoordelijk voor een deugdelijk toezicht op de uitgaven van de Europese instellingen.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de fractie van de Europese Sociaal-Democraten in dit Parlement steunt het verslag van onze collega van Hulten. Dat betekent dat wij ook het unanieme besluit en voorstel van de Commissie begrotingscontrole steunen. Er bestaat dus geen enkel bezwaar tegen een onafhankelijke interne auditdienst, waarvoor we vandaag met het verslag van onze collega het licht het op groen zetten.
Een professionele audit vormt in deze tijd een onmisbaar onderdeel van modern management, zowel in de overheids- als in de particuliere sector. Een goede audit alleen is echter geen wondermiddel. Ik zal hier geen namen noemen, maar ik zou veel voorbeelden van bedrijven kunnen aanhalen die in het bezit waren van een attest van een gerenommeerd accountantskantoor en vervolgens, enkele weken of maanden later, in elkaar stortten.
Daarom vind ik het ook zorgwekkend dat de Commissie nog steeds van plan is om de nieuwe auditdienst niet als een zinvolle aanvulling op de traditionele financiële controle te gebruiken, maar slechts als vervanging ervan. Zoals eerdere sprekers ook al duidelijk hebben gemaakt, koerst de Commissie daarmee af op een confrontatie met de meerderheid in dit Parlement, dat uiteindelijk toch de taak heeft om de Commissie te toetsen en te beoordelen.
De onafhankelijkheid van de nieuwe auditdienst is helaas ook nog niet boven elke twijfel verheven. In de zogenaamde fast track, waar wij het vandaag over hebben, wordt die onafhankelijkheid door de Commissie nog wel gegarandeerd. In het ontwerp voor de algemene herziening van het Financieel Reglement, waarvan het concept reeds bij ons bekend is, wordt die garantie echter weer ingetrokken.
Waarom wil, mevrouw de commissaris, de Commissie de interne auditor geen bevoegdheid geven om bij het Europees Gerechtshof een klacht in te dienen wanneer zijn onafhankelijkheid wordt aangetast? Wordt de onafhankelijkheid van de interne auditor al niet aangetast doordat deze, nog voordat hij überhaupt benoemd is, geconfronteerd wordt met voldongen feiten? Men is immers nu al bezig is met de werving van zijn personeel? Waar dat toe kan leiden, hebben wij in een andere situatie kunnen zien. Neemt u het voorbeeld van OLAF maar. Ook hier heeft de Commissie de nieuwe directeur voor het blok gezet door het voltallige personeel van de voormalige task force UCLAF gewoon over te plaatsen naar OLAF, terwijl duidelijk was dat een deel van die ambtenaren helemaal niet voor die taak gekwalificeerd was. Het gevolg daarvan is dat de nieuwe directeur weliswaar extern is geworven, maar meteen daarna al verstrikt raakte in het web van een reeds gevestigd apparaat. Een dergelijke situatie zal zich in dit geval hopelijk toch niet weer voordoen!
Ik begrijp dat de Commissie snel resultaten wil boeken. Uit gesprekken met ambtenaren van de Commissie hebben wij echter de indruk gekregen dat de stemming daar de afgelopen maanden alleen maar slechter is geworden, en niet alleen bij de zogenaamde verliezers die er natuurlijk bij elke hervorming zijn. Voor mij geldt - evenals voor een aantal lidstaten - nog steeds de vraag hoeveel deze hervorming uiteindelijk per saldo zal kosten, of wat de gevolgen ervan zullen zijn. Wij gaan nog steeds van de simpele veronderstelling uit dat een hervorming uiteindelijk tot meer efficiëntie zou moeten leiden. Tot nu toe weten wij eigenlijk nog steeds niet of dat klopt. Zolang wij daar geen zekerheid over hebben, wil ik dit Parlement dan ook aanraden om het hervormingsproces van de Europese Commissie met wat meer scepsis tegemoet te treden. Daar hebben onze kiezers uiteindelijk ook recht op!

Mulder
Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik zou willen beginnen met mijn complimenten aan de rapporteur. Ik heb de indruk dat dit soort onderwerpen en ook dit verslag altijd een kolfje naar zijn hand is en ik zou bijna zeggen: het is niet toevallig dat er zoveel publiek is vanavond.
Het voorstel dat wij nu bespreken is een direct gevolg van het rapport van het Comité van Wijzen. Er moet een interne controledienst worden opgezet. In dit stadium is mijn fractie van mening dat het nog te vroeg is om een definitieve keuze te maken tussen centrale controle vooraf en decentrale controle vooraf in de directoraten-generaal zelf. Daarover moeten wij nog eens goed nadenken, de afwegingen pro en contra moeten goed gemaakt worden. Ik denk ook dat wij wat dat betreft het advies van de Europese Rekenkamer nodig hebben. Wij kunnen daarover slechts beslissen als wij het voorstel hebben voor het nieuwe financieel reglement, en in het kader van de discussie over dit nieuwe reglement zal een en ander definitief moeten worden vastgesteld.
Wij zullen onze steun geven aan alle amendementen die een duidelijker afbakening geven tussen de financiële controle en de interne audit, zoals die nu is voorgesteld. Wij zijn er ook voor dat er een betere informatiestroom is. Er is wat ons betreft een dissonant in het verslag, maar mijn fractie is daar niet eenstemmig over en dat is over de vraag: moet de interne controle alleen worden ingesteld voor Commissie, Raad en Parlement, of ook voor de kleinere instellingen? Mijn mening is dat het ook voor de kleinere instellingen moet gebeuren. Misschien is het onpraktisch, er zijn inderdaad weinig mensen die zich met financiële controle bezighouden in die instellingen, maar het principe dat iemand die vooraf de toestemming geeft zich ook achteraf zelf controleert is een fout principe. Dat moet altijd gescheiden blijven. Dat geldt ook voor de kleinere instellingen ook al zou het zo zijn dat ze maar weinig personeel hebben. Als wij iets vaststellen voor de grote instellingen, dan moet de onafhankelijkheid die het Comité van Wijzen naar voren bracht over de hele linie gelden. Uitzonderingen op die regel zijn wat mij betreft niet goed.
Voor de rest kan mijn fractie alle amendementen van de rapporteur steunen, en vooral ook de amendementen die inhouden dat ieder jaar rapporten worden opgesteld over de vooruitgang. Op dit punt is de publieke opinie zo gevoelig dat ik denk dat het goed is dat dit Parlement zich ieder jaar buigt over dit onderwerp, niet alleen bij de kwijting maar ook over de vraag hoe de zaken wat controle betreft beter kunnen worden, en daar kunnen wij in het licht van de publieke opinie niet genoeg aan doen.

Rühle
Mijnheer de Voorzitter, ook onze fractie steunt de rapporteur en bedankt hem voor zijn goede werk. Naar mijn mening heeft de Commissie begrotingscontrole een belangrijke discussie over dit onderwerp gevoerd. De Commissie zou er ongetwijfeld goed aan doen om in het vervolgtraject van de hervorming een beroep te doen op deze deskundigheid. Ik ben ervan overtuigd dat een constructieve samenwerking daadwerkelijk kan bijdragen aan de verbetering van de hervorming.
Wij vinden een modernisering van de administratie dringend noodzakelijk. Wij steunen de maatregelen van de Commissie in dit verband. Wij staan echter tevens kritisch tegenover de kwestie van de eindcontrole. Ook wij zijn van mening dat er nog een extra controle plaats moet vinden, hetgeen met een onafhankelijke eindcontrole kan gebeuren. Alles moet op een gegeven moment uitmonden in een allesomvattende verantwoordelijkheid van de Commissie. Wij steunen ook de fracties die nu al nadenken over de hervormingen van de kleine instellingen. Ik vind dat in alle Europese instellingen het bestuur moet worden gemoderniseerd. Ook het Parlement kan hier nog iets van opsteken en zijn eigen procedures verbeteren. Wij hopen dat wij met dit proces weer het vertrouwen van de Europese publieke opinie in de Europese instellingen kunnen herstellen.
De bestuursinstanties moeten in de toekomst in staat zijn sneller te reageren. Daar verwachten wij veel van. In het verleden hebben we vaak genoeg meegemaakt dat lange besluitvormingsprocessen niet alleen leidden tot teleurstelling bij de aanvragers, maar ook tot vertrouwensverlies in de Europese instellingen. Modernisering kan hierin veel verbetering brengen, maar ook rekenschap in de vorm van een jaarverslag is belangrijk. Dit proces mag zich niet alleen tot de kwijting beperken, maar moet eigenlijk doorlopend plaatsvinden aan de hand van de jaarverslagen. Daarmee kunnen we duidelijk maken waar nog vooruitgang geboekt kan worden, zodat ook op dit vlak het vertrouwen weer hersteld kan worden.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het verslag van collega van Hulten heeft in de Commissie begrotingscontrole brede steun gekregen. Dat zal zonder twijfel ook het geval zijn bij de stemming in de plenaire vergadering. Ik wil de heer van Hulten daarmee graag complimenteren. Tegelijkertijd wil ik de Commissie echter ook vragen om die instemming op de juiste manier te interpreteren. Wij geven daarmee aan dat wij de door u op gang gebrachte hervormingen blijven steunen. Wij zijn voorstander van die hervormingen. Die zullen tot meer transparantie en efficiëntie moeten leiden bij de besteding van het geld van de belastingbetalers. Bovendien moeten zij betere controlesystemen opleveren. Wij hebben deze hervormingen nodig om veel sneller te kunnen uitbetalen aan degenen die daar recht op hebben. Daarnaast moet het foutenpercentage in de begroting, iets waar de Rekenkamer elk jaar kritiek op heeft, eindelijk een keer naar beneden.
Voor dit doel is de instelling van een onafhankelijke auditdienst een stap in de goede richting. Dit is ook in overeenstemming met de eisen die het Parlement in zijn besluit van januari over de hervorming van de Commissie heeft geformuleerd.
Het is echter niet onze bedoeling dat de audit gaat functioneren als vervanging van de traditionele financiële controle; zij dient als aanvulling daarop te fungeren. Dat heeft het Parlement al in januari besloten en nogmaals bekrachtigd in de kwijting over 1998. In tegenstelling tot de interne audit wordt in het kader van de traditionele financiële controle al onderzoek gedaan naar de begroting vóórdat contracten ondertekend of betalingen gedaan worden. Dergelijke controles vooraf zijn onmisbaar omdat de ambtenaren van de Commissie, in tegenstelling tot hun internationale collega's, bij financiële beslissingen op veel gebieden over een grote beoordelingsruimte beschikken. Een onafhankelijke contra-audit is beslist noodzakelijk om fouten te voorkomen. Indien een dergelijke audit in de toekomst gericht en decentraal op bepaalde risicogebieden wordt uitgevoerd, kan ook de omslachtigheid van dergelijke controles vermeden worden.
Het is essentieel dat de onafhankelijkheid van de financiële controleurs gewaarborgd blijft. Dat betekent dat de financiële controleurs nooit en te nimmer de ondergeschikten mogen zijn van de directeuren-generaal die zij controleren. Kort gezegd: de controleur mag zijn instructies niet ontvangen van degenen die hij moet controleren! Dit heeft het Parlement ook al herhaaldelijk duidelijk gemaakt. Wij wachten echter nog steeds vergeefs op een signaal van de Commissie. Ik verzoek u, mevrouw de commissaris, om samen met het Parlement de benodigde maatregelen te treffen. Dat is ook in het belang van de Commissie.

Pomés Ruiz
- Mijnheer de Voorzitter, ik begin mijn interventie met een pluim voor de heer van Hulten voor dit goed doorwrochte verslag dat de unanieme steun heeft van zijn collega' s in de Commissie begrotingscontrole heeft verworven.
Ik wil de commissaris erop wijzen dat dit verslag slechts een tussenstap vertegenwoordigt, en daarmee bedoel ik dat het niet meer dan een eerste stap is in de constructie van de brug waarmee we de overstap kunnen maken van het huidige controlesysteem naar het systeem dat we met de hervorming willen zien te bereiken.
We beschikken evenwel nog steeds niet over alle taalversies van het ontwerp voor een nieuw Financieel Reglement. Bovendien stelt het Witboek - geheel onnodig - dat de Raad aan het einde van de overgangsperiode kan overwegen het Financieel Reglement al dan niet goed te keuren.
De rechtszekerheid gebiedt dat de duur van deze overgangsperiode teruggebracht wordt. Het Parlement heeft zijn bedenkingen bij die overgang: het lijkt wel alsof we twee onverenigbare zaken willen. We willen voorwaarts, maar zonder de zekerheid van het heden op te geven. Daarom krijgen we te maken met overlappingen, wat dan weer leidt tot vermindering van de verantwoordelijkheden. De kosten nemen toe terwijl er inefficiënt gebruik wordt gemaakt van de menselijke hulpbronnen. Veel mensen doen nu immers hetzelfde. De besluitmakers zelf krijgen geen verantwoordelijkheid; ze worden dus niet gemotiveerd. Bovendien gaat deze overgangsperiode volgens het Witboek van de Commissie voor onbepaalde tijd duren.
Ik verzoek de commissaris dan ook te zorgen voor een zo snel mogelijke afsluiting van deze tussenperiode. We weten wat we willen en het Parlement is vastbesloten, maar de overgangsperiode mag dan niet langer duren dan strikt noodzakelijk. U hebt nagelaten om bij de vaststelling van de agenda van de verschillende voorzitterschappen aan te dringen op een oplossing voor dit onderwerp. Dat het zoveel tijd kost het auditsysteem te veranderen is daarbij geen argument.
Nu lijkt de bereidheid om iets te doen te verslappen. Wilt u daar rekening mee houden, mevrouw de commissaris? We willen deze hervorming namelijk zo snel mogelijk doorvoeren, en we beginnen dan met het verslag-van Hulten.

Schreyer
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het grote hervormingsproject van de Commissie, dat in het Witboek is samengevat, is in de eerste plaats bedoeld om de efficiëntie te verbeteren. Dat wil zeggen dat wij op uitgebreide schaal streven naar een daadwerkelijke verbetering van het financieel beheer op alle onderdelen van de begroting. Het geld moet in de toekomst gerichter en effectiever besteed worden. Uiteraard moet ook beter ervoor worden gezorgd dat de middelen daadwerkelijk voor die doelen worden besteed waarvoor de begrotingsautoriteit ze bestemd heeft.
Dat is de primaire doelstelling. Mijn collega, de heer Kinnock, heeft elke keer weer duidelijk gemaakt met hoeveel verschillende maatregelen wij dat doel proberen te bereiken. Het hervormingsproces is namelijk op veel acties gebaseerd. Ik wil er graag op wijzen dat we al een aantal van die maatregelen getroffen hebben, zoals de nieuwe functiebeschrijvingen en de instelling van een centrale financiële dienst bij het directoraat-generaal Begroting, om maar eens een paar belangrijke voorbeelden te noemen.
Wij zijn nu bezig met de herziening van het Financieel Reglement dat eigenlijk pas in 1998 is ingevoerd. Toen heeft men geconcludeerd dat het erg belangrijk is om niet alleen de beschikking te hebben over een controle vooraf, maar ook over een controle achteraf, dat wil zeggen over een interne auditdienst. Pas sinds de zevende herziening van het oude Financieel Reglement in 1998 is de onafhankelijke financiële controleur voor beide taken verantwoordelijk. Korte tijd later heeft het Comité van Wijzen geoordeeld dat deze constructie vanwege de potentiële conflicten die daarin besloten liggen, nog steeds geen definitieve oplossing oplevert.
Los van het feit of er daadwerkelijk ooit zulke conflicten zijn geweest, is de kans op conflicten wel in principe aanwezig. Alleen dit feit al kan leiden tot de vraag of iemand die toestemming voor een bepaalde uitgave verleend heeft, ook in staat is om die uitgave achteraf nauwgezet, met alle benodigde kritische afstand, te controleren. Het feit dat zelfs maar de geringste verdenking zou kunnen ontstaan dat er misschien van onafhankelijkheid geen sprake meer is, moet voor ons voldoende aanleiding zijn om te overwegen om deze functie weer een aparte status te geven. Dat is ook de kern van het onderhavige voorstel.
Er is ook op gewezen dat dit voorstel uiteraard geïntegreerd moet worden in de algemene herziening van het Financieel Reglement. Omdat die algemene herziening echter meer tijd in beslag zal nemen - alleen al vanwege de complexiteit van de materie - heeft de Commissie verzocht om besluitvorming over dit ene punt via een zogenaamde fast-track.
Over de kwestie van het Financieel Reglement in zijn geheel wil ik graag kort opmerken dat het mij erg spijt dat de herziene versie nog steeds niet in alle talen beschikbaar is. Ik zal zelf nog een keer alles in het werk stellen om dit te bespoedigen zodat het Parlement eindelijk in alle talen over dit document kan beschikken.
Ik wil de beide commissies, de Commissie begrotingscontrole en de Begrotingscommissie, bedanken voor dit intensieve debat. Ik wil met name ook de beide rapporteurs bedanken, de heer van Hulten en de heer Dell'Alba die vandaag verhinderd is. Ik heb echt grote waardering voor het feit dat de heer van Hulten de bewerkstelligen van een heel goede oplossing bij de herziening van het Financieel Reglement als een persoonlijke kwestie beschouwt en aldus dit cruciale element voor de hervorming op de rails heeft gezet.
Over de voorgestelde amendementen wil ik kort het volgende opmerken: de Commissie neemt het voorstel voor een extra overweging over. Evenals de amendementen op artikel 2a geeft deze overweging uiting aan uw bezorgdheid - die ook vandaag naar voren is gekomen - over een eventuele verzwakking van de functie van controle vooraf door de financieel controleur tijdens de overgangstijd. Dat zal niet het geval zijn, want wij hebben immers besloten - en nu praat ik even uitsluitend in termen van personeel - in die overgangstijd tachtig extra posten ter beschikking te stellen voor de controle vooraf. Omdat hier vaak misverstanden over bestaan, wil ik er nogmaals op wijze dat de controle vooraf plaatsvindt op basis van steekproeven. Tot nu toe is 10% van de verrichtingen gecontroleerd, maar die vormen samen wel 89% van de totale begroting. Daarom moet daar ook altijd even de aandacht op worden gevestigd. Op dit moment is dit laatste percentage teruggebracht naar ongeveer 80%, maar de werkwijze is gebaseerd op een risico-inschatting. Dat betekent dat voor een aantal gebieden met een groot risico, de kans op controle zelfs 100% kan zijn.
Ik begrijp dat u zorgen koestert over de mogelijkheid dat er in de periode vóór besteding een tekort kan ontstaan door het wegvallen van een dergelijke controle vooraf. Uiteraard neemt de Commissie nota van die bezorgdheid van het Parlement. Ik kan enkel nog eens benadrukken dat wij een zeer nauwkeurige procedure hebben ontwikkeld om te controleren of de verschillende directoraten-generaal die in de toekomst voor deze controle vooraf verantwoordelijk zullen zijn, daartoe ook daadwerkelijk in staat zijn. Pas als zij daartoe inderdaad in staat zijn, wordt ook de steekproef, de selectie die vaak gecontroleerd wordt, verkleind. Uiteraard is dat een veiligheidsmaatregel die ingebouwd moet zijn.
Ik wil nog kort opmerken dat de Commissie amendement 2 kan overnemen. In dit amendement wordt gevraagd om een - zeer belangrijk overigens - jaarlijks verslag van de financiële controleur om voor een betere transparantie te zorgen. In mijn ogen is ook het verzoek in amendement 3 van groot belang dat er per instelling bekeken wordt welke methode gehanteerd zal worden. Voorgesteld wordt dat de Commissie, de Raad en het Parlement verplicht zijn om de verantwoordelijkheden op te splitsen over financiële controle vooraf en interne audit. De kleine instellingen, die in feite een veel kleinere operationele begroting hebben, zouden echter zelf moeten kunnen kiezen of zij een dergelijke opsplitsing door willen voeren. Dat is natuurlijk een kwestie van ervaring. Misschien dat er ooit geconstateerd wordt dat die opsplitsing voor elke instelling verplicht moet worden. Voorlopig moeten we de kleinere instellingen daar echter maar van vrijstellen. Ik ben van mening dat daardoor ook de tenuitvoerlegging van deze hervorming gemakkelijker zal worden.
Ik vind dit voorstel zelfs zo zinvol dat ik het jammer vind dat ik er niet zelf op gekomen ben. Dat illustreert tegelijkertijd echter ook hoe belangrijk het is dat de Commissie en het Parlement elkaar constructief aanvullen. Ik dank u daarom ook voor uw voorstellen en adviezen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Schreyer.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Studie over de controle van ouders op het gebied van televisie-uitzendingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0258/2000) van mevrouw Angelilli, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Studie over de controle van ouders op het gebied van televisie-uitzendingen (COM(1999) 371 - C5-0324/1999 - 1999/2210(COS)).

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Reding, geachte collega' s, dit verslag over de mogelijkheden van controle door ouders van televisieprogramma' s gericht op jongeren stelt een bijzonder belangrijk en actueel thema aan de orde, vooral gezien het toenemende aanbod van televisieprogramma' s en de steeds verdere, ongecontroleerde uitbreiding van internet.
Daaraan wil ik twee overwegingen toevoegen: aan de ene kant neemt het aantal minderjarigen dat rechtstreeks toegang heeft tot televisie en computer steeds verder toe, en aan de andere kant zijn we getuige van een zorgwekkende toename van de verspreiding van gewelddadige beelden. Het gaat om geweld in alle mogelijke verschijningsvormen, zowel op televisie als op internet. Om een voorbeeld te geven: vorige week is in Italië een netwerk ontdekt dat kinderporno via internet verspreidde. Het nieuws werd via de staatstelevisiekanalen bekendgemaakt, maar daarbij werden helaas beelden van de onderzochte websites getoond. Deze uitzending wekte grote onrust bij het publiek over het ondoordacht gebruik van dergelijke beelden, die zonder meer ongeschikt en schadelijk waren voor minderjarigen.
Om terug te komen op het verslag: zoals u weet werkt de Commissie de komende maanden aan een verslag over de uitvoering van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" . Dat is nu precies het juiste verslag om de richtsnoeren en evaluaties met betrekking tot de bescherming van minderjarigen in op te nemen.
Ik wijs er overigens op dat artikel 22, lid 2 van de richtlijn uitdrukkelijk voorschrijft dat alle lidstaten passende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat in de televisie-uitzendingen van omroeporganisaties geen programma's voorkomen die de lichamelijke, geestelijke of zedelijke ontwikkeling van minderjarigen ernstig zouden kunnen aantasten, met name programma's waarin pornografische scènes of beelden van nodeloos geweld voorkomen.
We beseffen heel goed dat woorden niet genoeg zijn en dat dit geen eenvoudige onderneming is. In het licht van deze overwegingen moeten we haalbare doelen vaststellen, zodat minderjarigen serieus en effectief beschermd worden.
In de eerste plaats moeten we een lijst opstellen van alle technologische systemen waarmee we op een verantwoorde manier de aanzwellende stroom van televisie- en internetuitzendingen kunnen beheersen die als schadelijk voor de psychologische ontwikkeling van minderjarigen kunnen worden beschouwd. Ik denk met name aan filtersystemen en programmakeuzebegeleidingssystemen. Bij dat alles moeten we in gedachte houden dat de introductie van digitale televisie het gebruik en de verspreiding daarvan zal vereenvoudigen.
In de tweede plaats wil ik erop wijzen dat voor al deze technologische controlesystemen twee dingen nodig zijn: ten eerste moeten we op nationaal niveau beleid stimuleren om gezinnen en scholen voor te lichten en bewust te maken; ten tweede moeten we televisieproducenten verantwoordelijk stellen voor de kwaliteit van hun programma' s, en omroeporganisaties voor de manier waarop deze programma' s worden uitgezonden.
Het spreekt voor zich dat harmonisering van de wetgeving ter bescherming van minderjarigen niet haalbaar is. Elke lidstaat is op dit punt soeverein, op grond van het subsidiariteitsbeginsel. Bovendien verschillen de morele en culturele opvattingen en dus de meningen over dit thema sterk per land. De definitie van een minderjarige en de definitie van geweld zijn bijvoorbeeld overal anders.
Niettemin moeten we, om te voorkomen dat het bij de bescherming van kinderen bij holle woorden blijft, duidelijke aanwijzingen geven over de mediabescherming van minderjarigen.
De volgende voorstellen uit het verslag zijn volgens mij het belangrijkst en hebben de meeste kans van slagen: bijeenroepen van een groep deskundigen, bestaande uit vooraanstaande door de lidstaten aangewezen personen die kunnen bijdragen aan de vaststelling van minimumeisen voor de mediabescherming van minderjarigen; opstellen van een zelfreguleringscode door alle omroeporganisaties; aanmoedigen van het gebruik en de verkrijgbaarheid van filtersystemen voor televisie en internet.
Ik kan het tot slot, net als de commissie, niet eens zijn met de amendementen 1 en 4 van de liberale fractie en met de amendementen 5 en 6 van de socialistische fractie. Ik steun daarentegen de amendementen 2 en 3 van de liberale fractie.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wij praten vandaag over een verslag dat in onze commissie een erg controversiële discussie veroorzaakt heeft rondom het thema van de subsidiariteit. Wij leven echter in een tijd waarin er niet alleen sprake is van een te groot aanbod op audiovisueel terrein, maar ook van een overmatige consumptie van dat aanbod. Daarom mogen we ons niet achter de term subsidiariteit verschuilen. Wij hebben als politici simpelweg de verantwoording om op alle terreinen waar wij ons mee bezighouden de jeugd tegen dit te grote aanbod te beschermen. In een tijd waarin we geconfronteerd worden met veel geweld, haat en intolerantie in al onze landen, moeten we ons terdege afvragen waardoor dat veroorzaakt wordt. Het is te simpel om te zeggen: het is allemaal de schuld van de televisie. Een groot deel houdt echter wel verband met die overmatige consumptie van het televisieaanbod. Daardoor worden onder andere ook haatgevoelens en intolerantie aangewakkerd, ook intolerantie ten opzichte van andere nationaliteiten. Daarom moeten wij ons dringend afvragen hoe wij dit kunnen beperken. Dat is onze verantwoordelijkheid ten opzichte van de minderjarigen!
Subsidiariteit is mooi. Dat beginsel moeten we ook in ere houden, maar wij mogen ons er zeker niet achter verschuilen. Het is onze taak om iets te ondernemen. Wij hebben al in de eerste richtlijn "Televisie zonder grenzen" geprobeerd om een dergelijke bescherming van minderjarigen in te voeren. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan mijn collega Hoppenstedt die gestreden heeft voor de introductie van de V-chip. Wat bereiken we echter met een dergelijke technologische barrière? Naar mijn idee niet veel, omdat kinderen daarmee meestal beter om kunnen gaan dan volwassenen. In zoverre moeten wij ons dan ook zeer dringend afvragen hoe wij deze kwestie kunnen oplossen.
Het is niet onze bedoeling om mensen te vervangen die op nationaal gebied goed bezig zijn, maar wij willen op communautaire niveau gemeenschappelijke criteria en minimale normen invoeren. Wij willen een regulering tot stand brengen die mensen in de diverse landen steun geeft bij het daadwerkelijk in de praktijk brengen van de bescherming van minderjarigen.
Ik ben natuurlijk ook van mening dat noch wij, als politici, noch de technici in staat zijn om het probleem alleen aan te pakken. De rol van leraren en ouders en een juiste houding ten opzichte van het medium zijn veel belangrijker. Televisiekijken en internetten moet uiteraard ook geleerd en onderwezen worden. Waar wij vandaag mee bezig zijn, is daarom ook maar een klein stukje van het werk dat door de samenleving in haar geheel moet worden verzet. Ik vind dat wij kinderen zodanig moeten opvoeden dat zij op een goede manier van dit medium genieten. Ook moeten wij ouders zo ver zien te krijgen dat zij hun kinderen stimuleren om naar de goede dingen te kijken en de minder goede dingen te negeren. Daarom moeten we deze kwestie op tweeërlei manieren aanpakken. Wij moeten zelf onze verantwoordelijkheid als politici nemen en we moeten de samenleving oproepen om haar eigen verantwoordelijkheid te nemen. Ik kan de voorstellen van de liberalen helaas niet steunen omdat ze té liberaal zijn en te weinig rekening houden met de belangen van de minderjarigen.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, beste Doris Pack, hoeveel televisiegeweld kan een kind verdragen? Deze vraag is veel minder gemakkelijk te beantwoorden dan veel mensen denken. Dit inzicht is uiteindelijk ook een van de resultaten van de erg verdienstelijke studie naar de controle van ouders op het gebied van televisie-uitzendingen waarop de mededeling van de Commissie betrekking heeft. Ondanks een groot aantal internationale onderzoeken is de directe samenhang tussen geweld en mediaconsumptie niet ondubbelzinnig aangetoond. Concrete gewelddadigheden kunnen zonder meer door een media-uitzending beïnvloed zijn, maar dat betekent niet automatisch dat die uitzending ook de oorzaak ervan is geweest. Deze constatering is heel belangrijk om ervoor te zorgen dat we bij onze gerechtvaardige bezorgdheid over het welzijn van kinderen en jeugdigen ons doel niet voorbij schieten, en daarnaast ook onze aandacht blijven richten op de feitelijke oorzaken van het helaas reële geweld door jongeren.
Geweld door jongeren ontstaat door een opeenstapeling van een aantal factoren die tot frustraties leiden en vervolgens in geweld uitmonden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan ervaringen met geweld in het gezin, aan het gevoel dat men in een aanzienlijke sociale achterstandpositie verkeert en aan slechte toekomstmogelijkheden vanwege een gebrekkige opleiding. Dat komt ook overeen met mijn persoonlijke ervaringen die ik de afgelopen tien jaar heb opgedaan tijdens mijn werk als honorair lekenrechter bij diverse jeugdrechtbanken. Dit probleem is niet op te lossen met technische apparatuur voor controle op het televisieaanbod.
Gelukkig groeit het overgrote merendeel van de kinderen en jongeren in een omgeving op waar zich geen van die probleemfactoren voordoen. Dat is de best denkbare bescherming voor jongeren die er is. Dat komt doordat de betreffende ouders zich vanwege hun eigen normenpatroon en levenservaring verantwoordelijk voelen ten opzichte van hun kinderen. De basis daarvoor is over het algemeen gevormd door een sterke culturele, sociale en maatschappelijke achtergrond. Systemen voor de controle van ouders moeten dus de mogelijkheid bieden voor een individuele, pluralistische aanpak. Dat is ook waar de Commissie onder verwijzing naar de resultaten van de studie naar streeft. Dat streven wordt ook nog eens ondersteund door het verslag dat hier in stemming wordt gebracht. Het feit dat mediapresentaties van invloed kunnen zijn op het normenbesef wordt eigenlijk door niemand betwist.
Er moet echter evenveel nadruk op worden gelegd dat een gedifferentieerde beschikbaarheid van filtersystemen niet in de plaats mag en kan komen van de verantwoordelijkheid van de omroeporganisaties. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport heeft daarom nadrukkelijk gesteld dat de verantwoordelijkheid voor de programma's en het aanbod van mediabedrijven en andere aanbieders wettelijk geregeld dient te worden. Hoewel dat hoofdzakelijk een taak voor de wetgevende instanties in de lidstaten is en blijft, sluit dat absoluut niet uit dat er op Europees niveau via een dialoog met alle betrokkenen overeenstemming bereikt kan worden over bepaalde streefnormen. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport hecht er tenslotte ook waarde aan dat de Europese Commissie uitgebreider aandacht besteedt aan de bescherming van jongeren in het kader van het multimedia-aanbod in welke vorm dan ook. Programma's met een gewelddadige of andere schadelijke inhoud worden al lang niet meer uitsluitend via de traditionele televisie uitgezonden. De kinderen van Europa surfen al tijden en in toenemende mate over internet.
Veel belangrijker dan wettelijke beperkingen en elektronische filters is echter dat kinderen en ouders het vermogen wordt bijgebracht op verantwoorde wijze om te gaan met het multimedia-aanbod. Dat is de taak van organisaties en instellingen op maatschappelijk en onderwijsgebied.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Pack heeft gelijk. Het gaat hier om het subsidiariteitsbeginsel. De EU moet een aantal uitdagingen aangaan: de uitbreiding naar het oosten, de intergouvernementele conferentie, het Verdrag van Nice enzovoort. Deze thema's staan hoog op de agenda genoteerd. De democratische problemen en het probleem de Unie dichter bij de burger te brengen, zijn andere belangrijke thema's. Ze betreffen de politieke legitimiteit van de Unie ten opzichte van de burgers en op dit vlak schiet de Unie op dit ogenblik tekort. Zolang dit niet is opgelost, heeft het Europese project volgens mij geen kans op slagen. Commissievoorzitter Romano Prodi zei gisteren in zijn vlotte toespraak dat het in het kader van de politieke legitimiteit van de EU in de toekomst noodzakelijk zal zijn een catalogus op te stellen van de thema's die onder de bevoegdheid van respectievelijk de EU en de lidstaten dienen te vallen. Ik ben het volkomen met de voorzitter eens dat een dergelijke grondwettelijke catalogus noodzakelijk is, en voor mij staat het als een paal boven water dat het subsidiariteitsbeginsel versterkt dient te worden. De EU moet zich niet bezighouden met het beleid op een groot aantal gebieden waar zich geen grensoverschrijdende problemen voordoen. De EU moet zich tot de politieke kernpunten beperken.
Voor het geval de voorzitter van de Commissie reeds nagedacht heeft over welke gebieden onder welke bevoegdheid thuishoren, hoop ik dat hij het met mij eens is dat de controle van ouders op televisie-uitzendingen een onderwerp is dat niet op de agenda van de EU thuishoort. Namens de liberale fractie heb ik enkele amendementen ingediend met de bedoeling het effect van dit verslag, indien het wordt aangenomen, te beperken. Tot slot wil ik benadrukken dat de liberale fractie bezorgd is over het toenemend aantal tv-programma's waarin geweld en seks voorkomen. Wij zijn ervan overtuigd dat deze programma's de kijkers op geen enkele manier ten goede komen, laat staan de jeugdige kijkers. In elk geval ben ik van oordeel dat het de taak van de ouders is hun kinderen ervan te weerhouden thuis naar dergelijke programma's te kijken.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, onze vergadering wordt niet op de televisie uitgezonden! Het zou interessant zijn te zien hoe uw indrukwekkende gestalte de vergadering voorzit. Ook onze charmante commissaris Reding zou beslist geen gek figuur slaan in een live televisie-uitzending van deze vergadering. Maar de televisie is er niet, niemand maakt hier opnamen.
Helaas worden op de televisie, zoals mijn voorgangers al hebben gezegd, gewelddadige scènes en obscene seks uitgezonden. In sommige gevallen profiteert de staatskas daarvan door middel van de beruchte reclamespots die ons ertoe aanzetten sekslijnen te bellen. En dan houdt de Europese Unie zich bezig met een verbod op de verkoop van speelgoed dat ftalaten bevat - en terecht, want dat is gevaarlijk als kinderen het in hun mond steken. We laten dat niet aan de ouders over, maar we verbieden dergelijk speelgoed! Terecht! Waarom verbieden we dan niet programma' s die voor ons allemaal schadelijk zijn? Maar nee, hier laten we het aan de ouders over om hun kinderen in de gaten te houden. Maar hoe vaak zijn ouders thuis? En hoe vaak niet? Gaan we ook mobiele telefoons verbieden, die veelbesproken WAP-telefoons, waarmee binnenkort alle jongeren op straat televisie-uitzendingen en wat al niet meer uit alle staten van de Europese Unie kunnen bekijken, op het gevaar af dat ze onder een auto terechtkomen?
Ik ben het dus niet eens met de liberale afgevaardigde die voor mij heeft gesproken. Helaas worden we overspoeld door ether- en satellietsignalen uit alle staten. Het is dus belangrijk dat schadelijke uitzendingen door een Europese richtlijn worden verboden.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de omgang met en de toegang tot het televisiemedium en de gedrukte en nieuwe media is voor onze kinderen iets heel normaals en vanzelfsprekends. Informatie uit de hele wereld en op alle kennisgebieden is binnen de kortste keren thuis beschikbaar en onze kinderen vinden het doodgewoon om met mensen aan de andere kant van de wereld te communiceren. Ze kunnen bovendien kiezen uit een gedifferentieerd en ontzettend groot aanbod aan amusement waar ze meestal onbeperkt toegang tot hebben.
Naast alle positieve gevolgen van die ontwikkeling zijn de negatieve bijverschijnselen van die keuzemogelijkheden zeer aanzienlijk. Kinderen worden elke dag met een zodanig toenemende vloedgolf aan agressie en geweld op deze terreinen geconfronteerd dat ze daar niet mee om kunnen gaan. Dat komt omdat het aanbod niet gecontroleerd kan worden. Het is daarom noodzakelijk dat alle betrokkenen - wat de kinderen betreft in eerste instantie de ouders, de opvoeders - de deelstaten, de Europese Unie, maar zeker ook de programma-aanbieders en -producenten deze kwestie proberen op te lossen en dat zij leren om verantwoord om te gaan met dat aanbod en de gevolgen ervan.
Het is noodzakelijk dat de bevolking bewust gemaakt wordt van de gevolgen van die toenemende geweldsgolf. Dat vereist ondersteunende maatregelen. Met name ouders zijn op dit gebied afhankelijk van een adequate ondersteuning. Ondersteuning betekent dat voor het hele grondgebied van de Europese Unie gemeenschappelijke parameters worden vastgesteld voor de bescherming van minderjarigen tegen schadelijke audiovisuele inhouden, dat er een betaalbaar aanbod komt aan filtersystemen, dat wettelijke bepalingen voor de bescherming van minderjarigen worden uitgevaardigd en de media, bedrijven en aanbieders in de particuliere en openbare sector verantwoordelijk worden gemaakt.
Deze maatregelen mogen zich echter niet alleen tot televisie beperken, maar moeten op alle beschikbare media van toepassing zijn. Uiteraard moeten ook de toetredingslanden nu al bij dit proces worden betrokken. Omdat de mediamarkt een kwestie van vraag en aanbod is - en dus bikkelhard is - wordt er geen rekening gehouden met de gevolgen van de diverse mediaprogramma' s. Het enige wat telt, zijn de kijkcijfers. Daarom moeten er beschermingsmaatregelen worden genomen die niet, of in ieder geval heel moeilijk, omzeild kunnen worden.
Daarnaast is het naar mijn mening noodzakelijk ook programma' s aan te bieden die steun kunnen bieden bij de vermindering en de verwerking van geweld. De markt voor dergelijke programma's zal niet zo spectaculair groot zijn en zeker ook lagere kijkcijfers scoren, maar die programma's kunnen wel een bepaalde wezenlijke bijdrage leveren aan de beperking en de bestrijding van de negatieve gevolgen. Wij hebben ten opzichte van onze jeugd de plicht hen de mogelijkheid te bieden om een toekomstige maatschappij op te bouwen waar geweld en agressie niet de als hip en cool beschouwd worden, of als iets dat leuk is om te imiteren, maar juist als zeer afkeurenswaardig gedrag gezien worden. Deze plicht moeten wij met behulp van relevante richtlijnen en ondersteunende maatregelen nakomen.

Ries
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, twee weken geleden, op een zondagavond in Zuid-Frankrijk, hebben Johan en Robert, respectievelijk 17 en 16 jaar, met een vuurwapen en een baseballknuppel hun vriend Romain zonder enige reden of motief, zoals op de televisie, om het leven gebracht. Nadat ze kort daarop waren gearresteerd, verklaarden zij tegenover de politie: 'Het is vreemd, maar in de feuilletons gaat het niet zo gemakkelijk'. Ze zeiden ook dat ze wilden weten hoe het was om iemand echt te doden. Dit is niet ergens ver weg en lang geleden gebeurd. Dit is gebeurd op 17 september, bij ons in Europa.
Ik wil hier, ook al is de spreektijd in het Europees Parlement beperkt, niet veralgemenen of de zaken al te eenvoudig voorstellen, maar zo zijn er vele voorbeelden. Enkele jaren geleden lokte de film Born killers van Oliver Stone dezelfde polemiek uit toen jongeren in de Verenigde Staten en in Frankrijk hetzelfde gingen doen als wat ze in de film hadden gezien. Als ik tijdens de debatten in de commissie sommigen hoor zeggen dat niets bewijst dat het vele geweld op de televisie de kinderen beïnvloedt, ben ik op zijn zachtst gezegd verbaasd.
Wij zijn vaak verbijsterd over de televisieprogramma's die onze kinderen bekijken. Het vele geweld dat wij op het scherm van ons televisietoestel of computer ondergaan, heeft gevolgen op korte, middellange en lange termijn. Met dit verslag willen wij de ouders en ons, grootouders, helpen om de minderjarigen te beschermen, door hun een instrument ter hand te stellen waarmee zij met kennis van zaken beter voor hun kinderen kunnen kiezen. Hoe kan dit in vredesnaam een aantasting van de subsidiariteit zijn? De audiovisuele sector is een exclusieve bevoegdheid van de lidstaten. In het verslag staat nergens iets over een eventuele harmonisering. Hoogstens is daarin sprake van een schuchtere convergentie. De vaststelling van gemeenschappelijke criteria voor de bescherming van minderjarigen tegen de media is wegens de culturele, morele en sociale verschillen tussen de lidstaten volstrekt onontbeerlijk. Minimumvoorschriften vaststellen is het minste wat de Unie voor haar kinderen kan doen.
Ik ben het voorts met de rapporteur ook eens dat alle gezinnen over een betaalbaar filtersysteem moeten kunnen beschikken. Dat mag de media en opvoeders echter niet van hun verantwoordelijkheid ontslaan. De kinderen zullen die filtersystemen zeer snel beter kunnen bedienen dan wij. Mijnheer de Voorzitter, de wetgever hoeft niet alles te regelen, maar moet soms aan de rechten en plichten van iedereen herinneren. Dat doen wij vandaag.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Europees Parlement en de rapporteur voor het belangrijke werk dat zij hebben verricht. Ik herinner mij dat, toen wij het hier over de V-chip hadden, ik tot de afgevaardigden behoorde die eisten dat de ouders een controlemogelijkheid zouden hebben.
De Commissie is het eens met de vaststelling in het verslag dat samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie onontbeerlijk is om de minderjarigen in de komende jaren beter te beschermen. Het gaat niet om een harmonisering van de bescherming. Niemand wenst een harmonisering, niemand heeft daarover gesproken en niemand wil die tot stand brengen. Wij willen wel minimumvoorschriften. Ik ben de laatste om de subsidiariteit op de helling te zetten. Subsidiariteit is nodig en daarom verdedig ik die ook. Subsidiariteit moet echter dienen om iets te doen en mag geen rookgordijn zijn. Ik ben ervan overtuigd dat wij voor de bescherming van de jongeren de grootste verantwoordelijkheid dragen en dat sommige overwegingen uit ethisch oogpunt boven de louter juridische overwegingen staan.
Wat de invoering van een zelfreguleringscode betreft, dient uit technisch oogpunt te worden opgemerkt dat de omroeporganisaties in sommige landen al codes voor televisie-uitzendingen hebben ingevoerd waardoor de ouders de stroom kunnen onderbreken. De Commissie raadpleegt ook de Digital Video Broadcasting Group, DVB, over de technische aspecten van de systemen voor de bescherming van minderjarigen, meer bepaald de digitale filters. De Commissie is het er met het Parlement over eens dat elk gezin over een betaalbaar filtersysteem moet kunnen beschikken. U weet echter dat er voor televisie nog geen efficiënte systemen bestaan. Er bestaan al wel filters voor internet. Dat zou de ontwikkeling van soortgelijke filters voor vooral digitale televisie moeten bespoedigen. Wanneer meer programma's op de markt worden gebracht, zullen de ouders dus hun kinderen met technische middelen kunnen beletten naar sommige uitzendingen te kijken.
Laten wij echter de ethische en juridische aspecten niet vergeten. Wij lossen het probleem immers niet op door alleen maar op een knop te drukken of de stekker uit het stopcontact te trekken. Zoals hier is gezegd, dragen ook journalisten, makers van televisie-uitzendingen en operators een grote verantwoordelijkheid. Ik wijs erop dat de Commissie een actieplan heeft goedgekeurd voor een veiliger gebruik van internet, in het kader waarvan de gebruikers op het probleem zal worden gewezen. Die bewustmakingscampagne heeft betrekking op het internet, maar zal zeker ook gevolgen hebben voor de televisieprogramma's.
Het Parlement merkt terecht op dat in de verschillende lidstaten anders wordt gedacht over wat voor kinderen verboden en toegestaan is.
In het verslag staat dat wij geleidelijk naar convergentie moeten streven, maar het is nog te vroeg om de criteria vast te stellen waarnaar wij moeten convergeren. Hoewel de vaststelling van uniforme criteria nu niet haalbaar lijkt, moeten wij volgens mij komen tot een zekere indeling van de inhoud van televisieprogramma's en de ouders laten beslissen of die programma's door de minderjarigen al dan niet mogen worden bekeken.
Als reactie op de inhoud van een nationale televisiezender die, onder het mom van informatie, schokkende beelden heeft uitgezonden, wil ik nog zeggen dat voor journalisten nog altijd een ethische code bestaat en dat ze zelf op de toepassing van die code moeten toezien. Tot nu toe is dat vrij goed gelukt. Er zijn altijd ontsporingen en afwijkingen, maar dat zijn uitzonderingen. Toch zijn die des te schokkender. Ik denk dat wij de beroepssector voor zijn verantwoordelijkheid moeten plaatsen zodat hijzelf uitmaakt wat wordt getoond en wat niet. Ik heb zelf gedurende twintig jaar het beroep van journalist uitgeoefend. Welnu, een journalist mag niet alles schrijven of tonen wat hij weet. Voor anderen kan dat zeer pijnlijk zijn.
Het Parlement verzoekt de Commissie in zijn verslag ook aan te dringen op de oprichting van een werkgroep voor de opstelling van een memorandum waarin de juridische basisprincipes worden opgenomen die de lidstaten toepassen om minderjarigen ten aanzien van de media te beschermen. De Commissie zal met dat verzoek rekening houden. U weet immers dat wij in 2002 de richtlijn 'Televisie zonder grenzen' opnieuw moeten bekijken en zien hoe het daarmee staat. Ik meen dat het heel belangrijk wordt dat wij in dat kader een breed debat over de verantwoordelijkheid van onze samenleving op het gebied van de media op gang brengen. Als ik het over de maatschappij heb, denk ik niet alleen aan de Europese bestuurders, maar ook aan de politieke verantwoordelijkheid op nationaal niveau en aan de verantwoordelijkheid van de media, de ouders en de samenleving in het algemeen.
Ik hecht ook veel belang aan de opmerkingen die werden gemaakt over opvoeding, over het leren kijken naar beelden, over bewustmaking van jongeren om tot een kritische kijk op de media te komen, en om niet zomaar altijd en overal alles te slikken. Ik wijs er ook op dat de industrie al een zelfreguleringsysteem op internationaal niveau, de Internet Content Rating Association, tot stand heeft gebracht en dat de Commissie daaraan deelneemt. Wij zouden kunnen ijveren voor een soortgelijk initiatief voor audiovisuele inhoud. Ook uw opmerkingen daarover zijn in het kader van het beraad 'Televisie zonder grenzen' zeer welkom.
Wat de bescherming van minderjarigen betreft, wil ik tenslotte herinneren aan de aanbeveling van de Raad van 24 september over de bevordering van nationale kaders teneinde een vergelijkbaar en doeltreffend niveau van bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid te bereiken. De Commissie zal voor het Parlement en de Raad een verslag opstellen over de maatregelen die de lidstaten ter toepassing van die aanbeveling hebben genomen. In die studie zal worden onderzocht of de voorgestelde aanpak op basis van zelfregulering doeltreffend is. Mijn diensten zijn met de werkzaamheden gestart en hebben de lidstaten een vragenlijst toegezonden.
Dames en heren, één ding is duidelijk: wij kunnen het probleem niet uitsluitend met technologische, technische of soortgelijke maatregelen oplossen. De gehele maatschappij moet haar verantwoordelijkheid op zich nemen. Wij doen dat. De anderen moeten hun verantwoordelijkheid nu ook op zich nemen. Ik zal mijn uiterste best doen om iedereen aan te zetten tot meewerking aan een oplossing.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Mobiliteit binnen de Gemeenschap (studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0255/2000) van de heer Robert J.E. Evans, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, over het voorstel voor een aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders (COM(1999) 708 - C5-0052/2000 - 2000/0021(COD)).

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag heeft betrekking op een buitengewoon belangrijk onderwerp. Ik ontvang er al bijna zes jaar uitgebreide correspondentie over. Als we het ernstig menen met ons Europees ideaal, moeten we ervoor zorgen dat dit ideaal duidelijk overkomt, zowel bij degenen die overtuigd zijn van de geldigheid van het concept als bij degenen die dat niet zijn.
Ik ben 16 jaar lang leraar geweest en ook nu breng ik als lid van het Europees Parlement veel tijd door met bezoeken aan scholen, universiteiten en conferenties waar ik altijd een lans breek voor dit type actie. Het sluit namelijk goed aan bij de talloze opbouwende initiatieven van de laatste jaren. We kennen ze allemaal: Socrates, Jeugd voor Europa, Leonardo, enzovoort. In het algemeen zijn jongeren enthousiast over de Europese Unie. Zij hebben niet de bedenkingen die we bij ander leeftijdsgroepen vinden. Ze zijn gewend aan multiculturele en pluriforme gemeenschappen. Als ze echter te maken krijgen met factoren die de Europese idee dwarsbomen - en dat gebeurt vaak genoeg - zijn zij geneigd hun eigen ervaringen in herinnering te roepen. Wij moeten er dus voor zorgen dat jonge mensen - studenten, maar ook andere groepen in het onderwijswezen - dankzij hun ervaringen een positieve instelling kunnen behouden. Hun mening kan negatief beïnvloed worden, zeker indien met een verslag als het onderhavige geen vooruitgang wordt gemaakt, of indien dit er niet in slaagt de mobiliteit te verbeteren of althans een begin te maken met het wegnemen van de obstakels die de mobiliteit binnen het onderwijs in de weg staan.
Terug naar het begin. Toen de Commissie dit verslag voor de eerste maal indiende, gaf zij toe dat de aanbeveling niet geheel bevredigend was. Als ik het goed heb, is zelfs overwogen het verslag in te trekken. Sindsdien is er door mijn medewerkers, door medewerkers van het Parlement en de Commissie zelf, veel werk verzet, waarvoor mijn lof. Tot op de dag van vandaag dacht dat het nu aan ons voorliggende verslag goed was: geen volmaakt, maar wel degelijk een bevredigend verslag dat een bijdrage zou kunnen leveren aan de verwezenlijking van mijn doelstellingen.
Nu heeft de Commissie mij echter te elfder ure, zij het dan op indirecte wijze, in kennis gesteld van een aantal problemen. Allereerst heb ik begrepen dat nu volgens de Commissie de verwijzingen naar onderzoekers niet vallen onder de rechtsgrondslag van de artikelen 149 en 150. Ik zou graag willen weten of die informatie pas met ingang van 4 oktober bekend was. Waarom heeft men ons pas vandaag deze informatie verstrekt? Was dit juridisch advies niet al bekend tijdens al die besprekingen die ik over de opname daarvan met medewerkers van de Commissie heb gevoerd? Men heeft de heer Mantovani, mijzelf en de gehele Commissie sociale zaken aangespoord met dit onderwerp voort te gaan. Waarom is mij toen verteld dat onderzoekers later in een aanbeveling van de Commissie aan de orde zouden komen als daarvoor geen rechtsgrondslag blijkt te bestaan? Waarom heeft de Commissie in 1996 een Groenboek - Onderwijs, Training en Onderzoek - gepubliceerd als daar geen rechtsgrondslag voor bestond? Ik vraag u: was dat geen verspilling van tijd en geld van de Commissie en het Parlement, zowel destijds als nu?
Ik heb het grootste respect voor mevrouw Reding en haar medewerkers. Ik ben er dan ook van overtuigd dat zij vanavond antwoord zal geven op hetgeen ik hier en nu te berde breng, en niet zal volstaan met een van tevoren opgestelde verklaring.
Dan zal ik nu een aantal zaken uit het verslag toelichten. Het gaat hier om details waarover uitvoerig is gediscussieerd met talloze belangengroepen - van studenten tot ministers, van onderwijsvakbonden tot regeringsvertegenwoordigers - uit een groot aantal, zo niet alle landen. Met die discussies in het achterhoofd zijn al deze details geherformuleerd. Via dit verslag beogen wij de juridische, administratieve en zelfs culturele belemmeringen van mobiliteit weg te nemen. Het verslag spoort aan tot een uitgebreider gebruik van een reeks maatregelen voor financiële steun. We willen komen tot een situatie waarin kwalificaties overal op het grondgebied van de Europese Unie gelden. Bovendien willen we meer specifiek de onderwijsmobiliteit voor burgers uit derde landen vergroten. In mijn verslag worden de goed bedoelde internationale generalisaties vervangen door een systeem van terugverwijzing van besluiten naar lidstaten. Ik heb daarbij al het mogelijke gedaan om ervoor te zorgen dat dit verslag uitsluitend betrekking zou hebben op de gebieden waarop het Parlement en de Commissie bevoegd zijn. Ik heb er ook voor gezorgd dat het aantal aanbevelingen met budgettaire implicaties zo laag mogelijk werd gehouden.
Net als voor elk ander verslag van het Parlement geldt ook hier dat er weinig zal veranderen, of althans dat er, als er geen toezicht komt, maar weinig kans bestaat op het bereiken van uniformiteit binnen Europa. De Commissie wil nu, naar verluid, de amendementen 46 tot en met 51 verwerpen. Ik begrijp wel waarom, maar zo wordt het hele verslag ontkracht. De Commissie heeft reeds een persbericht opgesteld waarin ze aangeeft dat ze voornemens is de genoemde amendementen te verwerpen.
Mevrouw de commissaris, ik verzeker u dat als er geen actieplan komt, geen indicatoren komen om na te gaat wie wat doet en hoe goed, en geen voortgangsevaluatie wordt gemaakt, u met zoveel verschillen zult worden geconfronteerd, zoveel klachten en zoveel brieven in uw postvak zult krijgen, zoveel studenten en leraren over de vloer zullen krijgen en uiteraard ook zoveel vragen zult ontvangen van leden van het Europees Parlement, dat u zou wensen - en we weten dat u gewend bent onder druk te werken - dat u de amendementen die ik hier voorstel en die het Parlement hopelijk zal aanvaarden, had goedgekeurd.
Tot slot vermeld ik dat ik bijzonder voldaan en zelfs gevleid ben door het feit dat dit verslag genoemd werd in een toespraak die de President Chirac een aantal weken geleden voor dit Parlement heeft gehouden. Als het Frans voorzitterschap in deze materie duidelijke plannen heeft, dan stel ik voor dat de Raad hard aan de slag gaat om de reputatie van zowel de Raad als de Commissie te redden. Dat is dringend noodzakelijk, want als dit verslag niet in zijn geheel wordt goedgekeurd, zal dat leiden tot verkeerde en hoogst verwarrende signalen aan belangrijke groepen van deze maatschappij.

Mantovani
, rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. (IT) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken voor dit voorstel voor een aanbeveling wil ik mijn tevredenheid uitspreken met het definitieve document dat de leden Evans, Martens en ik samen hebben opgesteld. Ik bedank hen in het bijzonder voor de vruchtbare samenwerking.
In de jaren '90 heeft de Commissie diverse aanbevelingen over dit probleem gepubliceerd, zonder echter concrete oplossingen voor te stellen. Ik hoop daarom dat we nu eindelijk een definitieve oplossing zullen vinden zodat de mobiliteit van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders binnen de Europese Gemeenschap een van de paradepaardjes van de Europese Unie wordt. We moeten voorkomen dat goederen, kapitaal en diensten zich in de Europese Unie gemakkelijker kunnen verplaatsen dan de Europese burgers zelf.
De problemen in de verschillende landen zijn van verschillende aard, bijvoorbeeld afwijkende regels inzake sociale zekerheid, studiebeurzen, verblijfsrecht, belastingen en het ontbreken van een algemene erkenning van kwalificaties en stages. Ook zijn burgers vaak niet op de hoogte van de mogelijkheden voor mobiliteit en wordt die mobiliteit belemmerd door een gebrekkige beheersing van vreemde talen.
Op een van de amendementen wil ik in het bijzonder de aandacht vestigen: de opname in deze aanbeveling van een bijzondere categorie, namelijk onderzoekers. In het oorspronkelijke Groenboek waren zij wel opgenomen. Ik ben er namelijk vast van overtuigd dat ondersteuning en stimulering van het onderzoek in Europa een prioritaire doelstelling moet zijn, ondanks de onvermijdelijke organisatorische en coördinatieproblemen die de reorganisatie van de directoraten-generaal van de Commissie met zich brengt. Onderzoek is namelijk de belangrijkste drager van groei, internationaal concurrentievermogen en ontwikkeling van de landen, waarbij vooral ook onze positie ten opzichte van de Verenigde Staten en de negatieve gevolgen van de mobiliteitsproblemen voor ogen moeten worden gehouden. Dat gaat zelfs zo ver dat het voor jonge onderzoekers gemakkelijker is naar de Verenigde Staten te gaan dan zich te verplaatsen binnen de Europese Unie.
Daarom moeten ook onderzoekers onder deze aanbeveling vallen, mijnheer Evans. Ik verzoek de lidstaten dan ook zich samen met de Commissie concreet in te zetten om de belemmeringen voor mobiliteit weg te nemen, ook de bureaucratische belemmeringen. Ze moeten een tweejarenactieplan en een definitief verslag met precieze doelstellingen opstellen. Dat is een minimumvoorwaarde voor de vrijheid die het grondrecht van elke Europese burger is.

Fourtou
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie verzoekschriften feliciteer ik de heer Evans met zijn voortreffelijke verslag over de mobiliteit van studenten, personen in opleiding en onderzoekers. Ik dank hem dat hij met de zorgen van onze commissie rekening heeft gehouden. Vele van de verzoekschriften die wij krijgen, houden verband met de mobiliteit in de Unie, meer bepaald met de mobiliteit van studenten, personen in opleiding en onderzoekers, en met de erkenning van diploma's. De door de indieners van verzoekschriften ondervonden moeilijkheden zijn toe te schrijven aan enerzijds het ontbreken of het ingewikkelde karakter van wetsteksten, en anderzijds aan nalatigheid van de regeringen bij het aanpakken van de acute problemen.
De Commissie zou een inventaris moeten maken van de problemen waarmee de Europese burgers worden geconfronteerd in de uitoefening van hun recht op vrij verblijf en vrije vestiging, en van met name hun recht om in een andere lidstaat te gaan werken, studeren en hun kwalificatie te doen erkennen. Naast die inventaris moeten er ook concrete maatregelen komen, zoals de vaststelling van door de lidstaten te bereiken doelstellingen en de verplichting voor de lidstaten periodieke verslagen over de gemaakte vorderingen op te stellen.
De mobiliteit van studenten kan worden versterkt als de in elke lidstaat voltooide studieperiodes en de behaalde titels en getuigschriften in de Unie volledig worden erkend. De Commissie zal verregaande initiatieven moeten nemen om op korte termijn tot wederzijdse erkenning van academische titels tussen de lidstaten te kunnen komen. Die aanbeveling van het Parlement en de Raad beantwoordt aan de problemen die onze burgers dagelijks ondervinden en moet het mogelijk maken Europa dichter bij de burgers te brengen, meer bepaald bij de jongeren die aan de totstandkoming van een Europese identiteit zullen moeten bijdragen.

Martens
Voorzitter, in het Groenboek mobiliteit uit 1996 zijn de belemmeringen voor de mobiliteit op een rij gezet. Vier jaar later moeten we constateren dat er nog weinig mee gedaan is. Er zijn nog steeds grote belemmeringen, bijvoorbeeld op het gebied van sociale zekerheid, ziektekostenverzekering, verlenging van verblijfsvergunning, belastingheffing enzovoort.
Voorzitter, ik betreur het dat hierdoor de jongeren weerhouden worden om ervaring, studie-, werk- of andere ervaring op te doen in een andere lidstaat. Het wordt tijd dat Europa weer aandacht besteedt aan de goede uitvoering van programma's zoals Socrates en Jeugd voor Europa. Via deze programma's kunnen jonge mensen in contact komen met het denken, de taal en de cultuur van andere landen. Daarom zijn die programma's, die de mobiliteit van studenten bevorderen, ontzettend belangrijk.
De ervaringen die deze mensen opdoen dragen immers bij tot verbreding van de kennis over Europese culturen, het vergroot de beroepsbagage, talenkennis, stimuleert het vertrouwd raken met het Europese gedachtegoed en verhoogt de kansen op een baan. Daarom moeten voor studenten, vrijwilligers, docenten en onderzoekers drempels worden weggenomen. Inderdaad, ook voor onderzoekers, Voorzitter. Overeenkomstig het Groenboek mobiliteit uit 1996 moet ook deze groep profijt hebben van de aanbevelingen in dit verslag. De Europese Commissie heeft hen denk ik ten onrechte uitgesloten.
Drempels zijn er nog veel, zoals u in het rapport van de cultuurcommissie kunt zien, en tijdens mijn werkbezoeken in mijn land hoor ik elke keer weer veel klachten, niet alleen over de belemmeringen met betrekking tot mobiliteit, maar ook over het uitvoeringsniveau, over de hoeveelheid bureaucratie die met de aanvragen gepaard gaat, het aantal organen dat dezelfde controles uitvoert en de late uitbetalingen. Nog van 1996, Voorzitter, zijn dingen niet uitbetaald.
Het Franse voorzitterschap heeft verbeteren van mobiliteit van deze doelgroep als prioriteit genoemd. Collega Evans heeft geweldig werk verricht en door goede samenwerking heeft de cultuurcommissie afgelopen maand het verslag over mobiliteit unaniem goedgekeurd. U mag het zien als een signaal om snel werk te maken om de voortdurende belemmeringen in de mobiliteit van studenten, vrijwilligers, docenten en onderzoekers weg te werken.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, het bevorderen van de mobiliteit van studenten, opleiders en leerkrachten wordt als een steeds belangrijker onderdeel van de Europese strategie beschouwd. Daaraan werd bijvoorbeeld aandacht besteed op de Top in Lissabon van afgelopen maart, waar men zich concentreerde op kwesties als werkgelegenheid, maatschappelijke deelname en informatiemaatschappij. In de conclusies van Lissabon werd mobiliteit erkend als een essentieel onderdeel van het bevorderen van de informatiemaatschappij en het levenslang leren.
In het verslag van collega Robert J. Evans wordt dus een zeer belangrijke zaak behandeld. De grootste verdienste van de rapporteur is zijn benadering: hij gaat uit van de burgers en de praktische problemen. Mobiliteit wordt niet bevorderd met verheven doelstellingen, maar met het wegwerken van de dagelijkse belemmeringen. Ik hoop dat de belangrijkste door de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport goedgekeurde amendementen kunnen rekenen op het verdiende, gunstige onthaal in de Raad en de wetgeving snel van kracht kan worden.
De ervaringen met mobiliteit van studenten en leerkrachten tonen aan dat de echte mobiliteitsproblemen niet zozeer worden opgeworpen door het onderwijsbestuur, als wel door de sociale, belasting- en immigratiediensten. Problemen in verband met behoud van sociale zekerheid, overheveling van rechten en belastingen maken de mobiliteit binnen de Europese Unie lastiger. Ook zijn kwesties van verantwoordelijkheid aangesproken, vooral in verband met de opleiding op de werkplek.
Natuurlijk doen zich ook problemen in de onderwijssector zelf voor. Het gaat daarbij vooral om moeilijkheden bij de wederzijdse erkenning van kwalificaties. Studenten zijn nog steeds in grote mate afhankelijk van de goede wil van professoren. Als die er niet is, kan het studeren in het buitenland de eigenlijke studietijd behoorlijk verlengen.
Ik ben zeer verheugd over het feit dat de rapporteur in zijn verslag aandacht schenkt aan de mogelijkheden om burgers van kandidaat-landen te betrokken bij de aanbevelingen inzake mobiliteit. De ernstigste problemen die zich op dit moment voordoen, hebben vooral betrekking op burgers uit derde landen. Het verbeteren van hun positie is een doeltreffende manier om een gemeenschappelijk Europa te bouwen.
Belangrijk is dat in het verslag ook aandacht wordt besteed aan de gelijke behandeling van mensen die in een uiterst kwetsbare positie verkeren, zoals bijvoorbeeld invaliden.

Sbarbati
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, in de eerste plaats wil ik de rapporteurs, de heren Evans en Mantovani, bedanken voor hun werk.
Dit is een belangrijk verslag, hoewel belangrijke vragen niet beantwoord worden en nieuwe worden opgeroepen. Dit verslag is een baken, na de resultaten van het zogenoemde Groenboek. Daarin werd duidelijk gemaakt welke belemmeringen zich nu nog voordoen voor mobiliteit: een mobiliteit niet alleen van goederen en kapitaal, zoals de heer Mantovani heeft gezegd, maar ook van personen, met het spirituele, menselijke en culturele kapitaal dat ze mee kunnen brengen naar het buitenland.
Onze fractie - de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij - heeft enkele amendementen ingediend met het oogmerk onderzoekers in de aanbeveling op te nemen: hierover zijn we het dus eens. Bovendien wijzen we erop dat dit voorstel weliswaar een belangrijke stap in de goede richting is, maar dat er toch een aantal lacunes zijn. Wij, of de Commissie, moeten alle overblijvende administratieve, juridische, taalkundige en culturele, maar ook financiële belemmeringen uit de weg ruimen. Daarnaast moeten actieve maatregelen worden getroffen om ervoor te zorgen dat in alle lidstaten ten minste twee van de Gemeenschapstalen worden onderwezen en de culturele en taalkundige vorming van onze jongeren, en ook minder jongeren, krachtig wordt bevorderd en gesteund, onder andere met behulp van nieuwe methoden en technologieën.
We zijn het er ook mee eens dat alle deelnemers aan het mobiliteitsprogramma duidelijke en uitputtende informatie moeten krijgen over hun rechten op het vlak van sociale zekerheid, en dat de directe en indirecte belastingen, zoals bijvoorbeeld de belasting op het verlengen van een verblijfsvergunning, onmiddellijk moeten worden afgeschaft.
Als liberaal-democraten zijn ook wij natuurlijk van mening dat de kandidaat-landen zo snel mogelijk in dit mobiliteitsprogramma moeten worden opgenomen. Het spijt ons dat de wederzijdse erkenning van kwalificaties en diploma' s nog steeds op zich laat wachten. Ik weet dat commissaris Reding zich bewust is van dit probleem en zich inzet voor de oplossing ervan.
Wij verzoeken u, mevrouw de commissaris, binnen de Commissie een actieve, doortastende rol te spelen bij de oplossing van dit probleem, zodat wij, met inachtneming van de nationale bevoegdheden en soevereiniteit, werkelijk kunnen spreken van een Europa van de volkeren, van de burgers, maar ook van de cultuur. Zonder een Europa van de cultuur wordt Europa nooit één!

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil net als mijn collega' s de rapporteur bedanken voor de enorme hoeveelheid werk die hij voor dit verslag heeft verzet. Ik wil bovendien de leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie verzoekschriften gelukwensen met de adviezen die ze hebben opgesteld.
Dit is een zeer delicaat onderwerp. Mijn collega' s hebben de Raad en de Commissie er reeds op gewezen dat de mobiliteit van studenten, docenten, mensen die een stage volgen en vrijwilligers binnen de Gemeenschap, aan een hele reeks belemmeringen wordt onderworpen. Ofschoon het vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal in onze Verdragen is vastgelegd, zijn de mogelijkheden van jonge mensen - die toch de toekomst van de Europese Unie vertegenwoordigen en doorgaans minder vooroordelen koesteren dan volwassenen - kennelijk tocht beperkt vanwege allerhande bureaucratische obstakels.
Het Socrates-programma is hier bij wijze van voorbeeld genoemd. De Commissie heeft in 1998 een onderzoek uitgevoerd naar het ERASMUS-programma. Dat onderzoek had betrekking op 10.000 studenten en daarbij bleek dat minder dan 50% van de beschikbare plaatsen voltijds gevuld waren. Ook bleek dat 60% van de studenten die daadwerkelijk een cursus volgden met financiële problemen te kampen heeft gehad. Uit die gegevens blijkt dus duidelijk dat er stappen moeten worden ondernomen om iets te doen aan de financiering van het ERASMUS-programma en de steun die de studenten uit hoofde van dit programma kunnen ontvangen. Anders ontstaat er ongelijkheid tussen studenten wier ouders over voldoende middelen beschikken om hun kind in het buitenland te laten studeren en studenten wier ouders niet over die middelen beschikken.
Ik heb bij de laatste vergadering in dit Parlement al over dit onderwerp gesproken. Ik wil de ministers van Onderwijs van de EU echter opnieuw aansporen om de nodige initiatieven te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat de financiering in orde wordt gebracht. Ik wil bovendien de commissaris dringend verzoeken er zorg voor te dragen dat bij de volgende begroting voldoende middelen voor ERASMUS worden vrijgemaakt.
Nu we het over mobiliteit hebben wil ik tot slot nog één geval belichten. Het gaat hier om een nog steeds niet opgelost geval in één van de lidstaten van de Europese Unie. Ik houd me nu al vijf jaar persoonlijk met deze zaak bezig. Het gaat om de kwestie van buitenlandse docenten in Italië. De gerechtelijke instanties hebben diverse uitspraken gedaan, er zijn aanbevelingen gedaan door de Commissie en er is op het niveau van de Raad actie ondernomen. Desondanks is er niets ondernomen voor de positie van deze buitenlandse docenten. De Italiaanse minister van Onderwijs heeft onlangs hun status verlaagd. Er moet dus actie worden ondernomen om te vermijden dat dit soort ongelijkheid blijft bestaan. Ik kan het Parlement dit verslag aanbevelen. Ik vraag dan ook om steun voor de door de heer Evans ingediende amendementen.

Gutiérrez Cortines
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil de rapporteur, de heer Evans, en mevrouw Martens oprecht, en niet alleen voor de vorm gelukwensen. Mijn dank gaat ook uit naar de rapporteurs voor advies. Het is lang geleden dat we getuige mochten zijn van zo' n directe, oprechte en authentieke probleembenadering. Dit is nu echte politieke oprechtheid, en die is niet altijd voor ieder even aangenaam.
We hebben vaak over mobiliteit gesproken en over het feit dat we op dit gebied zo vaak tekortschieten. Ik geloof dat we hier in Europa te maken hebben met moreel bedrog, misschien niet met bedrog in juridische zin, maar wel met moreel bedrog, aangezien we studenten van het ene naar het andere land sturen en dan niet erkennen wat ze studeren. Laten wij hen anders voor hun studie geen diploma toekennen. Dat is moreel bedrog, en dat laten wij toe.
Wat kunnen we hieraan doen? Ik geloof dat we heel veel kunnen doen. In de Commissie en het Parlement kunnen we erop aandringen dat de door de Commissie gefinancierde programma' s ook werkelijk toepassing vinden. Het is onaanvaardbaar dat universiteiten elkanders titels niet erkennen. Veel universiteiten in Europa - in Frankrijk, Spanje en talrijke andere landen - zijn autonoom. Ze beslissen dus zelf welke materie bestudeerd moet worden en of ze titels van andere universiteiten al dan niet erkennen. Universiteiten die hier tekort schieten zouden eigenlijk geen geld meer mogen ontvangen. Er zou een degelijk onderzoek moeten worden uitgevoerd; er zou duidelijke controle moeten zijn, al was het maar bij wijze van steekproef. Er moet echter vooral ook een uitlaatklep komen, een website waar de studenten met hun klachten terechtkunnen. Dat hoeft niet veel te kosten.
We hebben het hier niet alleen over de rechten van jongeren, maar ook over het respect dat we onze onderzoekers verschuldigd zijn. We kunnen niet blijven praten over levenslang leren en dan doen alsof onderzoekers niet bestaan.
Mevrouw Reding, de heer Busquin en hun directoraat-generaal houden zich niet bezig met opleiding van onderzoekers, erkenning van postdoctorale studies of doctoraten. Er bestaat in dit opzicht dus een leemte in de Europese unie. Als de Commissie onderwijs en cultuur daar niets aan doet, zal Europa in de toekomst niet kunnen concurreren, noch in perssector, noch op het gebied van film, noch op dat van informaticaonderzoek. Onze menselijke hulpbronnen vertegenwoordigen onze enige hoop voor de toekomst in een wereld waar kennis het hoogste goed is. We kunnen het ons niet veroorloven op dit gebied niets te ondernemen, ook al kan dat voor de verhouding tussen de Commissie en het Parlement wel eens onaangenaam zijn. Ik geloof dat we de heer Prodi moeten vragen al het nodige te doen om te vermijden dat in de toekomst mobiele studenten, net als nu, in praktisch opzicht ouderloos opgroeien. Bovendien moeten wij ervoor zorgen dat er iemand is die de onderzoekers een helpende hand reikt, zodat deze niet zijn overgeleverd aan de genade van de universiteitsautoriteiten.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, wij hebben duidelijk verklaard dat het ons doel is Europa tot de meest concurrentiekrachtige, dynamische en op kennis gebaseerde ruimte van de wereld te maken. Europa moet een economische ruimte worden met duurzame economische groei, met betere arbeidsplaatsen en met een grotere sociale samenhang. Om dat te bereiken, moeten we alles in het werk stellen om de kloof op te vullen die bestaat tussen de goede voornemens op papier en de feitelijke, praktische problemen waar de Europese burgers nog altijd dagelijks mee worden geconfronteerd.
Een Europese dimensie voor het onderwijs speelt in dit verband een grote rol. Wij moeten er daarom voor zorgen dat de in het Verdrag neergelegde vrijheden, zoals het recht van vrij verblijf en vrij verkeer, geen loze woorden blijven. De grensoverschrijdende mobiliteit is niet alleen maar een arbeidspolitieke en economische noodzaak, maar weerspiegelt ook een toekomstgericht, intelligent en fundamenteel uitgangspunt. Juist vanwege dit aspect ben ik nog steeds uitermate verbaasd over het feit dat er nog zoveel hindernissen bestaan voor meer mobiliteit en flexibiliteit in Europa. Wij willen daarom ook dat de Europese onderzoekers als groep onder de werkingssfeer van de aanbeveling komen te vallen. Wij verzoeken eveneens om maatregelen om de bestaande hindernissen uit de weg te ruimen. Deze maatregelen moeten er onder meer voor zorgen dat personen die bezig zijn met een opleiding, gebruik kunnen maken van sociale en andere uitkeringen. Daarmee moet men het risico van dubbele belasting zien te vermijden en het leren van minstens twee communautaire talen stimuleren. Deze maatregelen moeten daarnaast een bijdrage leveren aan de bevordering van verschillende regelingen voor financiële steun. Tot slot verzoeken wij om maatregelen die een grotere transparantie mogelijk maken bij de erkenning van beroepskwalificaties, studies en opleidingsduur. Wij verlangen van de Commissie een actieve rol bij de bevordering van de wederzijdse erkenning van diploma's waardoor mobiliteit en flexibiliteit gestimuleerd kunnen worden, zodat wij de doelstellingen waartoe wij ons hebben verbonden ook kunnen waarmaken.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de rapporteur en ook alle anderen die zich in de bevoegde commissie en hier in plenaire vergadering voor de mobiliteit hebben ingespannen.
Wat u hebt gezegd, is mij bekend. Mij is echter nog veel meer bekend. Wij kunnen de problemen niet oplossen met groen-, wit- of zelfs zwart- of roodboeken, maar alleen door concrete maatregelen te nemen. Welnu, dit is een concrete maatregel. Dit alles is echter niet gemakkelijk. U mag niet denken dat wij, als wij een aanbeveling op papier zetten, daarvoor in alle lidstaten lof zullen krijgen. Wij moeten bepaalde lidstaten ertoe dwingen nog een aantal, soms bespottelijk lijkende hinderpalen op te ruimen. Daartegen is er echter nog altijd heel wat verzet en ik heb nog niet alle lidstaten zover kunnen krijgen. Ik ben echter optimistisch.
Ik ben optimistisch om twee redenen. In de eerste plaats kan ik het mij als lid van de Europese Commissie niet permitteren pessimistisch te zijn als ik vooruitgang wil boeken. In de tweede plaats is er wel nog een aantal problemen, maar zijn honderdduizenden studenten, ouders en grootouders mij, als ik hen ontmoet, dankbaar en zeggen zij dat zij een geweldige ervaring hebben opgedaan. Als u jongeren en minder jongeren op straat vraagt welke Europese programma's zij kennen, zullen zij zeker Socrates en ERASMUS noemen.
Hoewel er nog altijd problemen zijn, zijn die programma's dus positief en brengen ze de bevolking iets bij. De nog steeds bestaande hinderpalen moeten wij opruimen; daarover ben ik het met u eens, en ik dank u dat u daaraan wilt meewerken. Dat is echter gemakkelijker gezegd dan gedaan. De problemen worden trouwens niet door de Commissie, maar door de lidstaten en zelfs door de regio's veroorzaakt.
Hoe staat het met de financiële problemen? Mevrouw Pack, ik neem u tot getuige. De Commissie en het Parlement waren overeengekomen om meer geld te vragen omdat ze zeer goed wisten dat de ERASMUS-beurzen ontoereikend waren en dat alleen jongeren die door hun ouders of grootouders werden geholpen, of die tijdens hun studie ook werkten, het voordeel van de ERASMUS-beurzen konden genieten. Wij moeten echter roeien met de riemen die wij hebben. Daarom heb ik de ministers, die mij niet meer geld hebben gegeven, verzocht ervoor te zorgen dat de lidstaten een supplement bij de ERASMUS-beurzen toekennen. Daarover zijn nu besprekingen aan de gang.
Vorige zaterdag was ik in Parijs voor een Raad van ministers van Onderwijs waar uitsluitend over mobiliteit werd gesproken. Dames en heren, er komt beweging in de zaak. De rapporteur verwees naar president Chirac die over mobiliteit heeft gesproken. Welnu, het Franse voorzitterschap wil en zal van mobiliteit een van zijn prioriteiten maken. In november nemen de ministers van Onderwijs een besluit over deze aanbeveling, die een kleine stap in de goede richting is, maar ook over een actieplan om mobiliteit te bevorderen en in praktijk te brengen. Ook op de Europese Raad van Nice staat mobiliteit op de agenda. Er komt dus schot in de zaak. Er wordt vooruitgang geboekt en dus mogen wij niet alles negatief bekijken. Om vooruitgang te blijven boeken, moeten wij echter druk blijven uitoefenen. Ik verzoek u mij daarbij te helpen. U doet dat nu en zult dat ook morgen doen. Ik dank u daarvoor.
Ik wijs er ook op dat niet alleen het Franse voorzitterschap zich daarvoor inspant. Het Portugese voorzitterschap heeft voortreffelijk voorbereidend werk verricht. Ik breng hulde aan zowel Portugal als Frankrijk voor de wijze waarop ze vooruitgang willen boeken. Dames en heren, de Top van Lissabon was min of meer het startpunt van de lange tocht die wij nu aanvatten. Onze staatshoofden en regeringsleiders en de regionale en nationale regeringen hebben ingezien dat het onderwijs een belangrijke rol heeft te vervullen in de economische en sociale ontwikkeling. De totstandbrenging van een Europese kennisruimte is dus een belangrijke stap in de goede richting. Daarmee zijn wij echter nog niet aan het einde van onze problemen. Onze actie zal geen woordenkramerij zijn, maar zeer concrete maatregelen omvatten. Ze kan echter niet van de ene dag op de andere tot stand komen. Wij moeten hard werken en aan de kar blijven duwen, maar zullen ons doel bereiken.
De Commissie kan de volgende amendementen overnemen: 4, 5, 11, 12, 16 tot en met 18, 25 tot en met 27, 28, 30, 31, 33 tot en met 38, 40, 41, 44, 52, 53, 54 en 55. Ik kan ook de amendementen 7, 9, 13, 20, 23, 29, 32, 42, 52 en 57 uit de Engelse tekst overnemen mits deze anders worden geformuleerd. Tenslotte kan ik ook de amendementen 6, 10, 15, 19, 21, 22, 24 en 42 gedeeltelijk overnemen. Het gaat dus om bijna alle amendementen.
De amendementen die een probleem doen rijzen, hebben betrekking op onderzoekers. Vanaf het begin was het min of meer duidelijk dat de aanbeveling geen betrekking kon hebben op onderzoekers. Het Parlement heeft echter zijn rol gespeeld en pressie uitgeoefend om ook onderzoekers in de tekst op te nemen. De Commissie heeft naar het Parlement geluisterd. In het kader van een op 18 januari goedgekeurde mededeling over de Europese ruimte van onderzoek werd het probleem behandeld. In aansluiting op die mededeling zal de heer Busquin een mededeling over de mobiliteit van onderzoekers voorleggen. Er komt dus een specifieke mededeling over onderzoekers, mede ook omdat het Parlement daarop heeft aangedrongen.
Ik kom nu tot de amendementen 46 tot en met 51, waarin de lidstaten en de Commissie worden verzocht ervoor te zorgen dat de aanbeveling wordt uitgevoerd en een proces op gang te brengen dat vergelijkbaar is met het proces van Luxemburg voor de werkgelegenheid. Ik ben het met die doelstelling eens, maar er is een belangrijke reden waarom de Commissie die amendementen niet in hun huidige vorm kan overnemen. Als die amendementen in hun huidige vorm worden aangenomen, krijgen wij hier hetzelfde probleem als bij de discussie over het actieplan dat de ministers en de Commissie tegen november willen afhebben. Daarvoor is heel wat extra personeel vereist. Ik heb echter niet bij de pakken willen blijven neerzitten en heb daarover vanochtend met de andere leden van de Commissie gesproken. Hun conclusie was duidelijk.
Zoals in de mededeling van 26 juli jongstleden over het personeel en de taken van de Commissie staat, kan de Commissie geen nieuwe taken op zich nemen als de begrotingsautoriteit haar niet de nodige middelen verschaft om die taken uit te voeren. Dat is een algemeen principe, en dat geldt niet alleen geldt voor het onderhavige vraagstuk. Het gaat om een collegiaal standpunt van de Commissie ten aanzien van de te nemen besluiten, de peer group en de personeelsproblemen. De Commissie zal voortaan in verband met alle mogelijke thema's hetzelfde antwoord geven. De begrotingsautoriteit zal er dus voor moeten zorgen dat wij over de nodige materiële middelen beschikken om onze taken uit te voeren.
Toch wil ik erop wijzen dat de Commissie al over een vervolgsysteem beschikt. Dat zal worden opgenomen in het kader van de nieuwe, open coördinatiemethode waarop de Europese Raad van Lissabon heeft aangedrongen. Die open methode van samenwerking behelst immers de vaststelling, op Europees niveau, van richtsnoeren die bij toepassing op regionaal en nationaal niveau aan de daar bestaande verschillen kunnen worden aangepast. Die methode maakt echter ook een periodieke controle mogelijk, zodat de lidstaten geleidelijk hun eigen mobiliteitsbeleid kunnen ontwikkelen.
Mijnheer de rapporteur, ondanks de principekwesties ten aanzien waarvan ik het collegiale besluit van de Commissie moet respecteren, is dat een denkspoor dat wij moeten verkennen. Op die manier kunnen wij misschien andere oplossingen vinden. Ik ben in elk geval bereid om samen met u na te gaan wat wij in dat opzicht kunnen doen.
Tenslotte kan de Commissie de amendementen 8 en 58 niet overnemen. Wat amendement 8 betreft, staat in de conclusies van Lissabon, waarnaar in overweging 11 wordt verwezen, dat de lidstaten worden verzocht de nodige maatregelen te nemen om de mobiliteit te bevorderen. Welnu, de lidstaten zijn op de goede weg. Ze hebben dat vorige zaterdag in Parijs bewezen. Na de middag hebben ze over mobiliteit gesproken en daarvoor inspanningen gedaan. Wij zijn op de goede weg. De Commissie kan amendement 58 niet overnemen om de eenvoudige reden dat amendement 37 van het Parlement hetzelfde onderwerp bespreekt en dit dus een overlapping is.
Ik meen dat wij goed op weg zijn om tot een akkoord over de inhoud te komen en dat daarvoor wellicht geen tweede lezing nodig is. In dat geval kan de Raad Onderwijs op 9 november de tekst aannemen en kan het Franse voorzitterschap de Europese Raad van Nice de maatregelen op het gebied van mobiliteit voorleggen waarom de staatshoofden en regeringsleiders in de conclusies van de Raad van Lissabon hebben gevraagd.
Dames en heren, wij willen allemaal hetzelfde. Wij willen dat in onze regio's en lidstaten in dit dossier concrete vooruitgang wordt geboekt. Ik zou graag ook veel meer willen doen voor de erkenning van diploma's. Op dit ogenblik is dat volgens de Verdragen een nationale bevoegdheid. Dat betekent echter niet dat ik niets doe. Ik spreek daarover voortdurend met de ministers. Ik weet ook dat wij met de autonomie en onafhankelijkheid van de universiteiten rekening moeten houden. Met onze netwerksystemen hebben wij de universiteiten echter nader tot elkaar gebracht. De universiteiten sluiten steeds meer joint ventures en erkennen de studieperiodes die studenten aan andere universiteiten hebben doorgebracht. Er wordt langzaam vooruitgang geboekt, ofschoon dat ook frustrerend is daar wij het doel voor ons zien. Onze doel is goed en wij zouden graag snellere vorderingen willen. In de politiek gaat het echter jammer genoeg niet altijd zo snel als wij wel zouden willen. Als wij echter aan de kar blijven duwen, zullen wij er wel komen. Helpt u mij daarbij.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.12 uur onderbroken)

Toespraak van de heer Ciampi, president van de Italiaanse Republiek
De Voorzitter
Mijnheer de president, ik heb de eer u te mogen verwelkomen in het Europees Parlement. Ik wil heel in het kort zeggen dat ik bijzonder goede herinneringen bewaar aan mijn officiële bezoek aan Italië in maart van dit jaar. Ook herinner ik mij de bijzonder hartelijke ontvangst die u, geachte president, mij toen hebt bereid en uw diepgaande en scherpzinnige Europese visie.
U brengt ons nu een bezoek op een voor de toekomst van het Europese "bouwproject" cruciaal moment. We hebben zeker goede redenen om ons zo te verheugen, en we hebben het er zojuist nog over gehad ter gelegenheid van de goedkeuring afgelopen maandag van het Handvest van de grondrechten door de bij de Conventie betrokken partijen. Geachte president, wij zijn ons ervan bewust dat u dit Handvest van meet af aan hebt gesteund. U bent er zelfs in blijven geloven op een moment dat sommigen een dergelijk project eerder als een utopie dan een reële mogelijkheid beschouwden. U hebt herhaaldelijk uw verlangen onderstreept om het Handvest echte rechtskracht te geven. Ook al beslissen achtereenvolgens de Europese Raad van Biarritz en die van Nice nu over het lot van deze tekst, toch is ons Parlement optimistisch gestemd over de uitkomst van deze onderhandelingen. De vele signalen uit de lidstaten hebben ons de laatste dagen overigens nog gesterkt in ons optimisme.
De intergouvernementele conferentie gaat nu echter ook een beslissende fase in. Op 6 juli jongstleden hebt u te Leipzig gepleit voor een toekomstgerichte visie van Europa, gebaseerd op een ontwerpgrondwet. Wij juichen uw aanpak toe, die het voorbeeld volgt van die van president Chirac en minister Joschka Fischer. Zo is er een echte politieke discussie op gang gekomen over de wording van Europa. Ik twijfel er niet aan dat uw toespraak van vandaag ons in de gelegenheid zal stellen dit debat nog te verdiepen.
Mijnheer de president, dit Parlement staat volledig achter dit grote Europese bouwproject. Wij van onze kant weten dat we kunnen rekenen op de beslissende bijdrage van uw land, waarvan de actie altijd doorslaggevend is geweest in elke belangrijke fase van het Europese bouwproject.

Ciampi
Mevrouw de Voorzitter, geachte Parlementsleden, ik ben mij volledig bewust van de enorme verantwoordelijkheid die op mij rust, nu ik mij tot dit Parlement wend, tot de enige Europese instelling die rechtstreeks en op democratische wijze wordt gekozen. Ik wil in de eerste plaats hulde brengen aan de Europese gezindheid van uw Voorzitter en aan haar ferme wil om het Europese politieke project vooruit te helpen.
Werken voor Europa betekent vandaag de dag dat men niet langer meer wacht met een oplossing voor het belangrijke vraagstuk van het bestuur van de Unie, dat men vorderingen maakt met de uitbreiding en de institutionele hervormingen, en dat men zich terdege bewust is van de wending die de invoering van de euro in het integratieproces teweeg heeft gebracht.
Nu moeten wij opnieuw besluiten nemen over de lotsbestemming van ons continent, evenals onze grote staatslieden in de jaren vijftig doortastende besluiten moesten nemen. Een halve eeuw van vrede, van nijvere coëxistentie tussen volkeren die herhaalde malen door oorlogen werden verscheurd, vormt een welsprekend bewijs van het nut en de zin van de Europese eenwording. Wij weten echter dat het proces nog onvoltooid is en dat die onvoltooidheid een bedreiging kan zijn voor de vitaliteit van dat proces.
Italië is één van de oprichters van de Unie en vast van plan actief lid van de Unie te blijven. Deze politieke wil wordt geschraagd door een volmondige instemming van de bevolking, zoals meerdere malen is gebleken in het Italiaans parlement waar een ruime consensus kon worden bereikt over de ijkpunten van het Europees beleid en de Europese veiligheid.
Onze successen plaatsen ons tevens voor nieuwe taken. De uitbreiding, die ons thans noopt tot ingrijpende institutionele hervormingen, is een rechtstreeks gevolg van de triomf van het democratisch en verenigd Europa in de langdurige confrontatie met het Oostblok.
De inzet is hoog, te beginnen bij de komende Europese Raden van Biarritz en Nice, en de uitkomst moet navenant zijn: een Handvest van de grondrechten waarin degenen die prat gaan op hun Europees burgerschap zich kunnen herkennen; een Unie die vorderingen boekt op de weg van de integratie, en een aanzet tot versterkte samenwerking waarmee de Unie meer kracht en flexibiliteit kan verwerven. Het is de bedoeling dat iedere lidstaat zijn eigen verantwoordelijkheid voor de toekomst van de Unie op zich neemt.
De ervaring van de afgelopen vijftig jaar bevestigt dat er voortdurend behoefte is aan een drijvende kracht, aan een kopgroep waar iedereen zich bij aan kan sluiten. Niemand mag denken hier automatisch recht op te hebben. Deze kopgroep kan alleen bestaan uit landen die doordrongen zijn van de deugdelijkheid van een bepaald project en vastbesloten zijn daar iets van te maken.
Institutionele hervormingen, uitbreiding, economisch bestuur, defensiedimensie, gemeenschappelijke juridische ruimte: dat zijn de nieuwe pijlers van de Unie, van een Unie die dankzij haar interne cohesie in staat is de uitdagingen het hoofd te bieden.
De Commissie dient de gemeenschappelijke belangen van de Unie te behartigen. Zij moet zorgen voor vorderingen in de richting van een economisch bestuur. Ik heb de volste waardering voor de voorzitter van de Commissie en voor zijn aandringen gisteren in dit Parlement op de rol, de collegialiteit en bestuursvaardigheid van de Commissie.

Wij hebben onze route uitgestippeld en onze doelstellingen vastgesteld. Zij zijn onze proefbank. Een tijdige en volledige verwezenlijking daarvan zal aantonen dat wij de standvastigheid bezitten om dat waar te maken wat wij zeggen te willen nastreven.
Reeds in de huidige situatie zijn, gezien de complexiteit van de Europese taken, institutionele hervormingen een primaire vereiste. Dit is overigens allesbehalve een nieuw vraagstuk. Dit kwam al aan de orde bij de eerste uitbreiding tot negen landen in 1973, vervolgens in 1986 bij de uitbreiding tot twaalf leden en tenslotte bij de laatste uitbreiding in 1995. Dit vraagstuk stond tevens in het middelpunt van de Europese Raad van 1997 in Amsterdam. Toen bleek immers al dat het noodzakelijk was de instrumenten en regels - die waren uitgedacht voor zes landen, voor een Gemeenschap met minder taken en minder politieke draagwijdte - aan te passen aan een Unie van vijftien leden. Het probleem werd destijds nog uitgesteld; inmiddels is het uitgegroeid tot een taak die geen uitstel meer duldt.
De afzonderlijke nationale staten kunnen enkel een overtuigende rol in de internationale gemeenschap blijven spelen indien zij als Europa optreden. Als de Europese staten in deze wereld van de mondialisering alleen zouden staan, zou dat slechts leiden tot marginalisering en onrealiseerbare verlangens. De Unie moet met één stem spreken op het vlak van de buitenlandse politiek, zij moet één gemeenschappelijke defensie- en veiligheidscapaciteit uitkristalliseren.
Naast een politieke plicht vormt de uitbreiding ook een morele plicht. Wij moeten de kandidaat-landen dezelfde kansen bieden tot meewerken aan de grote Europese opbouw als onze landen in het verleden hebben gehad, toen zij dankzij hun democratische ontwikkeling en de in West-Europa heersende veiligheid de wind in de zeilen hadden. Uitbreiding betekent uiteindelijk ook versterking, en deze versterking maakt de uitbreiding niet onmogelijk, maar juist mogelijk!
Afgezien van de kandidaat-landen voor toetreding is er nog een groep landen in het oosten en het zuiden die streven naar een solide band met Europa. Het is in ons eigen belang dat de Unie haar stabiliteit en welvaart tot over haar grenzen doet gevoelen, tot over haar huidige en toekomstige grenzen. Het is ons eigen belang dat de Unie ook met een innoverende blik kijkt naar de relatie die opgebouwd moet worden met de landen die geen kandidaat zijn. Er bestaat een grotere Europese ruimte en deze moet van meet af aan verbonden worden met de Unie. Daarbij zal men opnieuw de historische ziel van een grotere geografische ruimte moeten ontdekken.
Over 453 dagen worden de eurobiljetten in omloop gebracht. Binnen luttele jaren zullen de nieuwe generaties slechts een vage herinnering hebben aan de nationale munten. De euro en het beheer van de munt door het Stelsel van Europese Centrale Banken hebben het integratieproces zo ver gevoerd dat er geen terugkeer meer mogelijk is.
De euro is echter niet meer dan een etappe in de totstandbrenging van het economische, sociale, politieke en culturele Europa. Door de euro wordt dit Europa een noodzaak waaraan niemand zich meer kan onttrekken. Toen destijds tot de monetaire unie besloten werd, was men zich ervan bewust dat er een asymmetrische situatie kon ontstaan, doch men vertrouwde erop dat deze met het streven naar een gemeenschappelijk economisch beheer vanzelf weg zou vallen.
Het is begrijpelijk dat de huidige koersontwikkelingen van de euro de nodige zorgen baren, maar men mag niet vergeten dat alle belangrijkste valuta' s wel eens, ten gevolge van koersschommelingen, in het stof hebben gebeten en daarna weer op het altaar zijn verheven.
Het economisch herstel is momenteel een feit. Wij profiteren van de huidige zwakte van de euro - die ons immers meer concurrentiekracht geeft op het vlak van de prijzen - om vaart te zetten achter de productiviteitsverbetering die dankzij innovatie mogelijk wordt, zowel op het vlak van het instrumentarium als op dat van de productiemethoden en de marktorganisatie.
Dames en heren afgevaardigden, het debat over de Europese grondwet laat zien dat er vitaliteit is, dat men vertrouwen heeft in de Europese idealen, dat er een authentieke waardengemeenschap is. Ideeën voeden zich met realisme en idealisme. Men besloot tot de opstelling van het Handvest van de grondrechten omdat men inzag dat Europa in het bewustzijn van de burgermaatschappij verankerd moest worden. Dit Handvest bewijst dat de Europese integratie geen kunstmatig bouwwerk is maar een ziel heeft: de Europese identiteit.
Het Europese handvest dient om de wereld - en nog meer onszelf - te zeggen wie wij zijn en waar wij voor staan. Als wij dat nu niet zeggen, in deze delicate maar ook stormachtige fase van de Europese geschiedenis en de wereldgeschiedenis, wanneer dan wel?
Onze waardengemeenschap is verder gevorderd en haar contouren zijn duidelijker afgetekend dan wij zelf soms willen geloven. Een debat waartoe ieder land een eigen bijdrage levert, vanuit zijn eigen gevoeligheid, traditie en beschaving, is het geijkte middel om de contouren van deze gemeenschap te bevestigen en te verscherpen.
Met het Handvest van de grondrechten zet Europa een belangrijke stap vooruit in een proces dat tot doel heeft de tot nu toe vooral economische ruimte te veranderen in een gemeenschappelijke ruimte van rechten. Daarbij moeten waarden en regels worden afgesproken waarmee wij het begrip "Europees burgerschap" nader kunnen invullen.
Zodra dit Handvest door de Europese Raad wordt aangenomen, zou het onder de burgers moeten worden verspreid, zodat zij in de inhoud daarvan hun Europese identiteit kunnen herkennen.
Er zal voorts een band moeten worden gelegd tussen het Handvest en de hervormde Verdragen. Dat kan op diverse wijzen geschieden: door het Handvest in het beschikkende gedeelte van het nieuwe Verdrag op te nemen of het als preambule te beschouwen. Persoonlijk ben ik van mening dat een handvest het eerste deel van een grondwet moet zijn,
(Applaus)
zodat in het daaropvolgende deel de diverse instellingen, hun bevoegdheden en hun onderlinge relaties kunnen worden omschreven.
Door de vraag of Europa een federale dan wel confederale vorm moet krijgen, dreigen wij van het spoor af te geraken. Dit is het moment bij uitstek om na te gaan wat ons samenbrengt; dit is het moment om een zakelijke aanpak te hanteren en los te komen van vastgeroeste schema's. Een sterke wil tot hervormingen zal de Europeanen in staat stellen oplossingen te vinden waarmee federale instellingen, zoals de Europese Centrale Bank, broederlijk naast andere, op intergouvernementele leest geschoeide instellingen kunnen samenwerken.
Dames en heren afgevaardigden, het imago en de rol van Europa en de verschillende Europese landen in de wereld van de 21ste eeuw zullen afhangen van de resultaten die wij op de komende bijeenkomsten van de Europese Raad zullen weten te bereiken.
Degenen die de regionale integratieprocessen in Noord- en Zuid-Amerika, in de Stille Oceaan, in Azië leiden, zien de Europese Unie als een model en een partner. Laten wij daarom echter niet de illusie koesteren dat de tijd aan onze zijde is. Wij zijn niet de enigen die het tijdschema van het Europese eenmakingsproces dicteren. Wij kunnen pas een zekere dimensie bereiken als wij als Unie fungeren, en zonder die dimensie zullen wij nooit zoveel gewicht in de schaal kunnen leggen als de andere hoofdrolspelers in de internationale politiek.
Er zijn twee, van vitaal belang zijnde regio' s waarbij Europa rechtstreeks betrokken is: de Balkan en het Middellandse-Zeegebied. In de Balkan is de politieke boodschap overduidelijk geweest: geweld en etnische afzondering leveren niets op; voldongen feiten zijn onaanvaardbaar. Laat niemand hier ooit meer aan twijfelen! Men mag niet stil blijven staan: de democratische waarden en de mensenrechten moeten worden versterkt.
(Applaus)
De recente verkiezingen in Joegoslavië hebben aangetoond hoe sterk het Joegoslavische volk hunkert naar vrijheid en hoe ver hun democratische wil tot verandering gaat. Wij moeten ervoor zorgen dat Europa bij de ondersteuning van de economische wederopbouw in de Balkan zijn beloften op rigoureus wijze hard maakt. Tenslotte moeten wij de landen, de volkeren van Zuid-Oost-Europa de hoop geven dat zij deel kunnen gaan uitmaken van het institutioneel bestel van de Unie.
In het Middellandse-Zeegebied is de Europese Unie nog niet echt aanwezig. Haar rol komt daar niet tot uiting. En toch ligt Europa in het Middellandse-Zeegebied.
(Applaus)
Het euromediterrane partnerschap, zoals dat tot nu toe is uitgevoerd, is niet toereikend. Dit moet zich ontwikkelen tot een motor voor samenwerking in onderlinge afhankelijkheid. Juist deze onderlinge afhankelijkheid is door de abrupte stijging van de aardolieprijzen uiterst actueel geworden. Wij hebben een forum nodig waarin wij besluiten kunnen nemen over de voor beide kanten van de Middellandse Zee cruciale vraagstukken, zoals migratiestromen, verplaatsing van productiefactoren en energiebevoorrading. Het belangrijkste is echter dat men gelooft in de mediterrane roeping van Europa.
De geweldexplosie van deze laatste dagen op de Westelijke Jordaanoever, in Jeruzalem en de Gazastrook baart ons ernstige zorgen. Het is een indicatie van de algehele ontreddering waaraan de verschillende partijen ten prooi zijn door het tergend langzame onderhandelingsproces. De gebeurtenissen bevestigen wederom dat er geen alternatief is voor vrede; het enig alternatief is oorlog, een oorlog met qua mensenlevens ondraaglijk hoge kosten. De internationale gemeenschap roept om onverwijlde stopzetting van elke uiting van geweld, om terugkeer tot een normale situatie en hervatting van de onderhandelingen. Europa moet aan dat laatste actief deelnemen.
(Applaus)
Europa bezit een uniek cultureel, sociaal, juridisch en wetenschappelijk erfgoed. Het gedijt dankzij de variëteit en vitaliteit van zijn nationale componenten. De Europese oorspronkelijkheid ducht geen enkele confrontatie, met welke andere cultuur dan ook; zij verbleekt echter zodra de historische en culturele identiteit van Europa verkleurt, zij verbleekt zodra de mensen zich gedragen alsof onze beschaving alleen door economische en handelsrelaties bijeen wordt gehouden.
De Millenniumtop van de Verenigde Naties is beëindigd met een opsomming van de grote thema's waarvoor de wereldgemeenschap actief moet worden in het belang van de gehele mensheid: vrijheid, gelijkheid, solidariteit, verdraagzaamheid, respect voor de natuur, medeverantwoordelijkheid. Het valt moeilijk te ontkennen dat op elk van deze terreinen een speerpuntfunctie voor Europa is weggelegd.
In een tamelijk korte tijd, vergeleken met de vele eeuwen geschiedenis die ons continent rijk is, is "het idee van Europa" uit de wereld van utopie getreden om concrete gestalte te krijgen in de vorm van akkoorden, instellingen, een gemeenschap, en vandaag de dag zelfs een "Unie".
Wie onze tijd heeft meegemaakt en achterom kijkt, ziet vrede in plaats van oorlogen, ziet verspreiding van een ongekende welvaart en de totstandkoming van open, democratische, elkaar versterkende samenlevingen. Als ik vandaag over Europa spreek, spreek ik tevens over het nationaal belang, omdat ik getuige ben van de onschatbare voordelen die Italië, net zoals de andere lidstaten, heeft ontvangen dankzij het welslagen van de Europese integratie.
Als Italiaans burger en als president van de Italiaanse Republiek heb ik nooit doekjes gewonden om mijn Europese overtuigingen, hetgeen natuurlijk niets afdoet aan de liefde voor mijn eigen land, dat ik al zestig jaar dien. Europese overtuigingen zijn niet in contrast met nationale trots, noch met de mijne, noch met de uwe. Het Europa waarin ik geloof is een sublimering, geen verloochening van onze nationale samenlevingen en de waarden welke zij vertegenwoordigen.
(Applaus)
Dit gevoel wilde ik verwoorden met een citaat, komende uit de Cahiers van een groot Europeaan en een groot Fransman, Charles-Louis Secondat de Montesquieu: "[...] Als ik iets nuttigs wist voor mijn gezin maar niet voor mijn vaderland, zou ik trachten het te vergeten. Als ik iets nuttigs wist voor mijn vaderland maar ten nadele van Europa, of iets nuttigs voor Europa maar ten nadele van de mensheid, zou ik dat beschouwen als een misdaad".
Geachte afgevaardigden, onze gemeenschappelijke toekomst begint in dit Parlement. Lid van het Europees Parlement zijn betekent kijken naar de toekomst en naar het erfgoed dat wij de nieuwe generaties van onze landen, van ons hele continent willen nalaten. Lid van het Europees Parlement zijn betekent bijdragen tot de verwezenlijking en consolidering van instellingen die de beste garantie voor stabiliteit, samenleving, welvaart vormen.
In een halve eeuw tijds heeft de Unie het gezicht van Europa veranderd en heeft zij de relaties tussen onze volkeren veranderd. Alleen al het feit dat gewapende conflicten uit het Europees leven zijn gebannen, is een fenomenale verovering. Het is een verovering waarmee wij zo vertrouwd zijn geraakt dat ons besef daarvan verflauwd is. Twee hele generaties kennen inmiddels alleen dit Europa, het Europa dat aan elkaar gesmeed is door onderlinge afhankelijkheid en open grenzen.
Het Europees Parlement is de hoeder en de vertolker van deze verworvenheden. Het neemt actief deel aan het grote veranderingsproces en staat daar tezelfdertijd borg voor. De doelstellingen die wij nog voor de boeg hebben eisen een hechte samenwerking tussen alle instellingen. Het zware werk dat het Europees Parlement, de Raad en de Commissie verrichten moet nauw aansluiten op de initiatieven die de lidstaten in het belang van de Unie ontplooien.
Wij mogen niet ontmoedigd raken door het reusachtige werk dat ons nog te wachten staat. Er is vastberadenheid, fermheid en politieke wil nodig om de reeds uitgestippelde route te volgen. Biarritz en Nice zijn de verplichte etappes voor een niet meer uit te stellen institutionele hervorming, en voor het Handvest van de grondrechten.
Het jaar 2002 wordt het beslissende jaar voor de euro. De euro zal dan geen rekeneenheid meer zijn, maar in de vorm van bankbiljetten tastbaar aanwezig zijn in de portefeuilles van alle Europese burgers. Met de inwerkingtreding daarna van het verdrag ter hervorming van de instellingen is de Unie klaar om de nieuwe, grotere en meer ingrijpende verantwoordelijkheden het hoofd te bieden waarop zij zich nu al aan het voorbereiden is. Dan zal zij de eerste nieuwe leden kunnen ontvangen, het gemeenschappelijk buitenlands beleid kunnen consolideren, een gemeenschappelijke militaire macht kunnen opzetten, definitief gestalte kunnen geven aan de ruimte van vrijheid, veiligheid en justitie en het Handvest van de Europese Unie kunnen aannemen.
Niemand van ons kan momenteel beweren precies te weten wanneer en in welke volgorde wij deze doelstellingen zullen bereiken. Wij weten echter allen dat, als wij standvastig daarin geloven en onverdroten daarnaar streven, het halve werk is gedaan.
De inhoud van ons project, de mondiale context waarin wij werken, dwingen ons snel en efficiënt te vorderen: alle landen en burgers zijn vrij in hun keuzes voor het afleggen van de verschillende etappes, maar de Europese opbouw kan niet wachten en duldt geen vertraging!
Leve het Europees Parlement, leve de Europese Unie!
(Levendig en langdurig applaus)

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de president, dat u ons deelgenoot hebt gemaakt van uw overtuigingen en ambities. Uw toespraak getuigde van idealisme en tegelijkertijd van een resoluut realisme. Wij putten daar - en dat meen ik oprecht - moed en hoop uit.
U heeft op een bewonderenswaardige manier een beeld geschetst van de belangrijkste uitdagingen waar Europa momenteel voor staat: institutionele hervorming, beheer van de economie, defensie en uitbreiding. Ik heb u horen zeggen dat u de uitbreiding niet alleen als een politieke, maar ook als een morele noodzaak beschouwt.
Uw toespraak is ook een getuigenis van uw geloof in Europa, in het Europa dat u in de burgersamenleving wilt verankeren. U hoopt dat het Handvest van de grondrechten het eerste deel zal vormen van een grondwet en u heeft ongetwijfeld gemerkt dat een groot deel van onze Vergadering dit idee steunt.
U heeft herinnerd aan de verantwoordelijkheid van Europa binnen de internationale gemeenschap voor de naleving van de waarden van democratie en mensenrechten. U hebt eveneens gewezen op de dramatische gebeurtenissen in het Nabije Oosten. Ons Parlement volgt de hoopgevende, doch tegelijkertijd uiterst delicate ontwikkelingen in Joegoslavië uiteraard op de voet. We weten natuurlijk dat er veel wordt verwacht van Europa en het Europees Parlement. Mijnheer de president, wij hebben dit met name gemerkt toen we hier vorige maand - in september - de voorzitters van de Knesset en de Palestijnse Wetgevende Raad hebben mogen verwelkomen, die op deze zelfde tribune gezamenlijk een bijzonder krachtige vredelievende en hoopgevende boodschap de wereld in hebben gestuurd.
U heeft, tot slot, blijk gegeven van uw vertrouwen - waarvoor onze dank - in de rol van ons Europees Parlement en de samenwerking tussen onze instellingen, meer in het bijzonder tussen het Parlement en de Commissie. Ons Parlement was gisteren enthousiast over de bijzonder krachtige toespraak van voorzitter Prodi, waaruit niet alleen blijkt dat deze samenwerking harmonieus is, maar ook dat wij gemeenschappelijke ambities hebben voor de toekomst van Europa. U kunt erop rekenen dat onze instellingen al hun gewicht in de schaal zullen leggen opdat het hoofd kan worden geboden aan de uitdagingen.
(Levendig applaus)(De plechtige vergadering wordt om 12.35 uur gesloten)

