1. Situatie op de Fiji-eilanden
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de situatie op de Fiji-eilanden.
Justas Vincas Paleckis 
rapporteur. - (LT) De situatie in Fiji is na deze nieuwe staatsgreep bijzonder gespannen. Ik ben van oordeel dat het Europees Parlement ten aanzien van deze kwestie vastberadenheid aan de dag moet leggen. Vier revoluties in twintig jaar is toch werkelijk te veel. Daarmee zijn de mensen van het land allerminst gebaat. Dergelijke ontwikkelingen schrikken overzeese investeerders af, leiden tot een sterke terugval van het toerisme en betekenen het einde van de financiële steun.
De Europese Unie heeft omvangrijke steun verleend om het onderwijsniveau en de politieke vorming van alle etnische groepen te bevorderen, maar helaas zijn die inspanningen ontoereikend gebleken. Tot dusver heeft de revolutie geen dodelijke slachtoffers gemaakt. De wettige regering roept op tot vreedzaam verzet. Zij wordt daarin gesteund door invloedrijke vertegenwoordigers van de kerk en de grote raad van stamhoofden. Het leger heeft de macht overgenomen en heeft censuur ingevoerd. De aanhouding en ondervraging van vertegenwoordigers van de oppositie doet vrezen dat de situatie nog zal verergeren.
De Europese Unie en haar bondgenoten in de regio moeten duidelijk te kennen geven dat gebruik van geweld niet geduld zal worden en dat het van essentieel belang is om bloedvergieten te voorkomen.
Ik verzoek mijn collega's om het gebruik van geweld in Fiji te veroordelen, geen erkenning te verlenen aan de onrechtmatige bestuurders en zich te scharen achter de oproep van de oppositie, die de bevolking aanzet tot vreedzaam verzet tegen de revolutie. Het is belangrijk dat in Fiji zo spoedig mogelijk democratische verkiezingen worden gehouden die beantwoorden aan de internationale normen en gebaseerd zijn op het beginsel van gelijkheid tussen volkeren ongeacht hun etnische afkomst, en dat wordt gewaarborgd dat de beginselen van wettigheid en democratie opnieuw worden nageleefd.
Nirj Deva 
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn opnieuw geconfronteerd met een staatsgreep op de Fiji-eilanden. Fiji heeft onder vier staatsgrepen moeten lijden tijdens de afgelopen tien jaar en de laatste daarvan wortelde in de meest ongelooflijke logica die je je kunt indenken, namelijk die van commandant Bainimarama, die zei besloten te hebben een staatsgreep te plegen omdat de democratisch gekozen regering van Fiji van plan was de leiders van de vorige staatsgreep te vergeven. De logica hiervan tart elke beschrijving, maar welke interne meningsverschillen er ook mogen zijn onder de leiders van Fiji, er mag geen schade worden berokkend aan de fragiele democratie van deze eilandstaat in de Stille Oceaan.
De Europese Unie heeft samen met Australië en Nieuw-Zeeland een aanzienlijke hoeveelheid geld en middelen uitgegeven om ervoor te zorgen dat in mei 2006 eerlijke en vrije verkiezingen konden plaatsvinden in Fiji. De regering van de eerste minister ging aan de slag met een aanzienlijke meerderheid. Het eiland heeft een unieke grondwet, die recht doet aan het etnische element - ethische Indiërs en inheemse bewoners van Fiji - en deze groepen in staat stelt in de macht te delen. Dat is nu allemaal in de waagschaal gesteld door de legercommandant die het recht in eigen hand heeft genomen. Geen enkele commandant van geen enkel leger heeft het recht om ongeacht welke wet in eigen hand te nemen en te beletten dat de democratie haar beloop heeft.
Daarom vraag ik het Parlement en mijn collega's om een krachtig signaal af te geven en duidelijk te maken dat wij de niet-humanitaire hulp zullen stopzetten. Wij zullen de Europese bevolking die op vakantie wil gaan in een land als Fiji, vertellen dat zij moeten wachten totdat de democratie is hersteld. Wij moeten de inwoners van Fiji het signaal geven dat wij volledig solidair met hen zijn ten aanzien van dit zeer belangrijke vraagstuk van vrijheid, democratie en rechtvaardigheid.
Tobias Pflüger 
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de militaire staatsgreep op de Fiji-eilanden heeft de aandacht van de publieke opinie overal ter wereld op een land gevestigd dat een dramatische ontwikkeling doormaakt. De economische situatie in Fiji is eveneens verslechterd ten gevolge van het EU-beleid ten aanzien van suiker.
Inmiddels zijn geldtransacties uit Irak volgens de Duitse radio niet meer weg te denken voor de economie van de Fiji-eilanden. Deze stellen immers het bestaan van hele families en dorpsgemeenschappen veilig, en ondertussen komt er meer geld vanuit Irak naar Fiji, dan de hele suikerindustrie opbrengt. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? In Irak bevinden zich vele huurlingen van de Fiji-eilanden, die daar hun geld verdienen en vervolgens terugkeren als individuen van wie een deel ernstig getraumatiseerd is. Daarbij speelt het leger een rol, dat in zekere mate zelfstandig is geworden.
Er wordt steeds gezegd dat in Fiji een conflict aan de gang is dat het gevolg is van etnische problemen. Oppervlakkig beschouwd is dit misschien een etnisch conflict, maar in wezen speelt daar een machtskwestie. Welke stamhoofden hebben het voor het zeggen? Deze machtsstrijd tussen verschillende clans speelt zich zelfs nu op dit moment af. Deze coup is in feite slechts een indicatie dat de verhoudingen daar niet stabiel zijn. Dat ligt ook aan het feit dat dit een postkoloniaal conflict is. Even ter herinnering: sinds 1879 heeft het Britse koloniale bestuur Indiërs van het subcontinent als arbeidskrachten - voornamelijk voor de katoen- en suikerbietenindustrie - naar Fiji gebracht. Als gevolg daarvan is dit een van de belangrijkste conflicten tussen de verschillende etnische groepen.
Als de EU nu aangeeft dat deze militaire staatsgreep veroordeeld moet worden - wat ik wil benadrukken - dan moeten wij tegelijkertijd erkennen dat de EU een niet onbelangrijke bijdrage aan de oorzaken van het conflict op de Fiji-eilanden heeft geleverd. Daar moeten wij ons eveneens van bewust zijn.
Raül Romeva i Rueda 
auteur. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben van mening dat deze staatsgreep moet worden veroordeeld. Dit is al de vierde staatsgreep in twintig jaar, in een land, een voormalige Britse kolonie, dat in feite een van de rijkste, meest ontwikkelde en meest toeristische naties van de zuidelijke Stille Oceaan is.
Commodore Frank Bainamarama, commandant van het leger van Fiji, heeft op schreeuwend illegale wijze de gekozen eerste minister afgezet en de macht gegrepen. Hij heeft gezegd dat hij voorlopig de bevoegdheden van president Ratu Josefa Iloilo en eerste minister Laisenia Qarase heeft overgenomen, om deze in de toekomst weer over te dragen, zonder daarbij te zeggen op welk moment hij verkiezingen wil organiseren.
De situatie is zonder meer ingewikkeld, onzeker en zorgwekkend. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft onlangs zelf heel duidelijk gezegd dat hij de militaire staatsgreep veroordeelde. En ik denk dat dat precies is wat wij hier in dit Huis ook moeten doen. En we moeten niet alleen de staatsgreep veroordelen, maar ook een expliciete oproep doen om de gevangenen en gijzelaars vrij te laten en eisen dat de rechtsorde en de rechtsstaat worden hersteld, die het in de eerste plaats mogelijk hebben gemaakt dat de verkiezingen op een normale en aanvaardbare manier en in een democratische context zijn verlopen.
Maar daarnaast moeten we ook de verantwoordelijkheid van de Europese Unie niet vergeten. We beschikken over een krachtig instrument: de Overeenkomst van Cotonou. We kunnen dit kader gebruiken - door het opschorten van de niet-humanitaire hulp aan Fiji - om druk uit te oefenen en een politieke verandering in de regio teweeg te brengen, mits we in het oog houden dat dit niet ten koste mag gaan van de humanitaire hulp en een aantal onderwijsprojecten die al in gang zijn gezet.
Ook wil ik het door collega Pflüger voorgestelde amendement steunen, waarin wordt geëist dat deze maatregelen er ook aan bijdragen dat de indiaanse bevolking van Fiji niet hoeft te vluchten en dat in ieder geval alle gemeenschappen die nu in het land wonen worden betrokken bij de dialoog die in de regio wordt gevoerd.
Adam Jerzy Bielan 
auteur. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de militaire coup in Fiji dient streng afgekeurd te worden door de internationale gemeenschap. De machtsgreep van het leger en het omverwerpen van een democratisch gekozen regering kunnen we niet zonder reactie aan ons voorbij laten gaan. De Europese Unie moet voor zichzelf de vraag beantwoorden, welke middelen ingezet dienen te worden om in dat land democratie en rechtsstaat te doen terugkeren. Dit is al de vierde militaire coup in Fiji in de afgelopen twintig jaar. De machtsovername door het leger, dat de regering en het landsbestuur controleert, en ook het buitenwerkingstellen van verscheidene artikelen van de grondwet zullen de ontwikkeling van dat land afremmen. Gewone burgers worden erdoor getroffen en het imago van Fiji als een van de meest ontwikkelde landen in de regio en een land dat duizenden toeristen uit de hele wereld aantrekt, wordt erdoor geschaad.
Ik wil de Commissie en de Raad verzoeken alles in het werk stellen om de huidige politieke crisis te overwinnen en in Fiji de democratie te laten terugkeren. We dienen het feit dat de democratisch gekozen regering van Fiji door de strijdkrachten uit de macht ontzet is streng te veroordelen en alles te doen om zo snel mogelijk de beginselen van eerbiediging van de mensenrechten en van de rechtsstaat in dat land blijvend te doen terugkeren. Ik roep ook op om te overwegen een reisverbod naar de landen van de Europese Unie in te stellen voor vertegenwoordigers van het leger dat in Fiji de militaire coup heeft gepleegd en tevens om het opschorten van alle hulp, met uitzondering van humanitaire hulp. De internationale gemeenschap moet een duidelijk signaal afgeven dat de voorwaarde voor herstel van politieke en economische relaties met het Westen de terugkeer van een legale, democratisch gekozen regering in Fiji is.
István Szent-Iványi 
In mei werden op de Fiji-eilanden parlementsverkiezingen gehouden. De Europese Unie heeft een waarnemingsmissie afgevaardigd naar deze verkiezingen.
Ik had de grote eer deze verkiezingswaarnemingsmissie te mogen leiden. Ik ben me terdege bewust van mijn verantwoordelijkheid als ik u meedeel dat de verkiezingen eerlijk zijn verlopen, dat ze voldeden aan de internationale standaarden en een getrouwe afspiegeling zijn van de wil van de kiezers in Fiji.
De enige factor die de verkiezingsstrijd toen al overschaduwde, waren de ongrondwettige of antigrondwettelijke uitlatingen van opperbevelhebber Bainimarama. Hij dreigde toen al met een putsch en toen ik zelf met hem sprak, heb ik hem er zeer duidelijk op gewezen dat hij hiermee de geloofwaardigheid van de democratie probeerde te ondermijnen.
Toen ik in september weer in Fiji was, leek het alsof de situatie zich had geconsolideerd. De twee grootste partijen waren een grondwettige of grondwettelijk gevormde coalitie aangegaan onder leiding van premier Qarase en in het algemeen leek het erop dat de gemoederen en de spanningen waren bedaard. Het is dan ook bijzonder spijtig dat het leger op 5 december de democratische regering door middel van een militaire machtsgreep naar huis stuurde en sindsdien persvrijheid tegenhoudt, mensen het land uit heeft gezet en demonstranten in bewaring heeft genomen. In het land tekent zich op dit moment een merkbaar krachtig protest af, een vredig protest zonder bloedvergieten dat in steeds bredere kring weerklank vindt. Het is betreurenswaardig dat de leiding van de op één na grootste oppositiepartij Labour, zich niet eenduidig tegen de putsch keert.
We moeten blijven eisen dat het leger de macht onmiddellijk en onvoorwaardelijk overdraagt aan de democratisch gekozen regering, en we moeten met de beschikbare middelen, dat wil zeggen sancties, tot uitdrukking brengen dat wat er nu op de Fiji-eilanden gebeurt onaanvaardbaar is voor ons.
Bernd Posselt
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, Beieren, de deelstaat waar ik vandaan kom, onderhoudt al decennialang nauwe betrekkingen met Fiji. De Hanns Seidelstichting ondersteunt daar al jarenlang projecten met betrekking tot democratie, en een voormalig lid van het Parlement, de helaas overleden deelstaatminister, de heer Pirkl, heeft zich als geen ander ingezet voor de democratie in Fiji.
Het is daarom werkelijk schokkend om te zien dat nauwelijks zes maanden na de democratische verkiezingen in mei alweer een militaire staatsgreep van een dergelijke bruutheid heeft plaatsgevonden, een staatsgreep die wij niet krachtig genoeg kunnen veroordelen. Eén ding moeten wij echter goed beseffen: de overgrote meerderheid van het in mei gekozen parlement en alle belangrijke democratische krachten, afgezien van de betreurenswaardige uitzonderingen die de heer Szent-Iványi heeft genoemd, steunen de democratie. De kerkgroeperingen, de verschillende religies en de grote raad van stamhoofden, dus de vertegenwoordigers van de traditionele structuren, staan zonder enige twijfel aan de zijde van de democratisch gekozen premier.
De Europese Unie moet al haar autoriteit aanwenden om de vrijheid en de rechtsstaat te herstellen op de Fiji-eilanden. Wij mogen daarom geen enkele clementie ten opzicht van deze tirannen en dictators tonen. Om die reden moeten alle fondsen, afgezien van humanitaire hulp, worden bevroren. Wij moeten echter alle politieke druk waarover wij beschikken, uitoefenen om de democratie en vrijheid op deze prachtige eilandengroep onmiddellijk te herstellen.
Józef Pinior
namens de PSE-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, vandaag veroordeelt het Europees Parlement de militaire coup in Fiji die een militaire junta op 5 december jongstleden pleegde. Deze staatsgreep is een aanslag op de grondwet, de rechtsstaat en de ontwikkeling van het democratische proces in Fiji. Het verloop van de laatste verkiezingen in Fiji in mei dit jaar was immers door waarnemers van de Europese Unie als volledig correct beoordeeld.
De staatsgreep heeft een enorme invloed op de ineenstorting van de economie van Fiji, en dan vooral van de toeristische sector. We moeten nu onmiddellijk in actie komen. Vooral moeten we de niet-humanitaire hulp aan Fiji opschorten op basis van artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou en een verbod uitvaardigen om het grondgebied van de lidstaten van de Europese Unie binnen te reizen voor leden van de junta, hun gezinnen en personeel. We moeten er alles aan doen om de democratie te helpen en de burgermaatschappij te steunen bij de aanpak van de militaire coup en het herstel van de democratie.
Marcin Libicki
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot de staatsgreep in Fiji moet op drie zaken de aandacht worden gevestigd. Ten eerste: de staatsgreep veroordelen, wat we in onze verklaring doen. Ten tweede: nagaan of de omvergeworpen democratische regering rechtvaardig was tegenover etnische minderheden die deze staatsgreep steunden. Hoewel het een feit is dat de regering democratisch was, wil dat nog niet zeggen dat zij competent, eerlijk en rechtvaardig was.
Ten derde: overwegen of het initiatief van de Poolse premier niet gesteund zou moeten worden, die zegt dat de Europese Unie een eigen krijgsmacht dient te vormen, die dus waar nodig zou kunnen interveniëren om de rechtvaardigheid te herstellen, en ingezet kan worden in landen waar net als in Fiji een staatsgreep is gepleegd.
Ik wil erop wijzen dat we de oorzaken van deze staatsgreep nog moeten analyseren voordat we een definitief oordeel kunnen geven. Het is terecht dat we intussen in onze resolutie de staatsgreep veroordelen en dat we herstel van de democratie eisen.
Michael Gahler
(DE) Mijnheer de Voorzitter, toen ik vorig jaar met mevrouw Carlotti en twee collega's van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU in Fiji was, kopte het grootste dagblad op de dag van ons vertrek toevallig: "Army: No more coups" , "geen staatsgrepen meer". Bijna twee jaar later herhalen gebeurtenissen zich helaas echter voor de vierde keer in twintig jaar tijd. Dit land heeft een bijzonder gevoelige samenstelling van de bevolking geërfd van de koloniale tijd: de inheemse Fiji-eilanders vormen slechts een krappe meerderheid van de bevolking ten opzichte van een zeer sterke minderheid van Indiërs, die economisch gezien echter domineren.
Wij van onze kant moeten duidelijk maken dat er alleen een evenwicht tussen de belangen van deze groeperingen gevonden kan worden door middel van een intensieve interetnische dialoog, niet met behulp van het leger. Door de financiële hulp stop te zetten, die niet aan de mensen ten goede zouden komen, maar alleen de regering het werk makkelijker zou maken, door de coupplegers een reisverbod op te leggen en door tegenmaatregelen van het Pacific Forum te ondersteunen, moeten wij het leger duidelijk maken dat het onmiddellijk naar zijn kazernes moet terugkeren.
Ik geloof niet dat de situatie op de suikermarkt in dit specifieke geval, zoals de heer Pflüger heeft opgemerkt, heeft bijgedragen aan deze staatsgreep. Ik bedoel dat de verdeling van eigendommen in dit land, los van de hervorming van de suikermarkt, bijzonder problematisch is, omdat degenen die de suikermarkt in handen hebben, de Indiërs, het land slechts gepacht hebben van de inheemse Fiji-eilanders, zodat er steeds opnieuw problemen ontstaan als de pacht verlengd moet worden. Mijns inziens heeft het EU-beleid met zijn suikermarktregeling niet bijgedragen aan deze staatsgreep. Dat wilde ik hier nog duidelijk maken.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de Commissie deelt het gezichtspunt van het Parlement. De militaire machtsgreep in Fiji baart ons grote zorgen. Commissaris Michel heeft deze coup scherp veroordeeld en op 11 december 2006 heeft het Finse voorzitterschap van de Europese Unie eenzelfde standpunt ingenomen. Daarnaast hebben ook de ACS-partners van Fiji in het gebied van de Stille Oceaan, evenals Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten de machtsovername veroordeeld.
Deze veroordelingen zijn niet louter woorden. Ze leiden tot een internationaal isolement met ernstige gevolgen voor Fiji. De republiek is inmiddels geschorst als lid van het Gemenebest en moet het voorzitterschap van het Pacific Forum neerleggen.
De militaire coup is een flagrante schending van artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonou en de essentiële onderdelen daarvan met betrekking tot mensenrechten, democratie en rechtsstaat. Dit betekent dat er krachtens artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou overleg moet worden geopend, waaruit passende maatregelen kunnen voortvloeien om de situatie recht te zetten waaronder in het uiterste geval opschorting van de ontwikkelingssamenwerking.
De Europese Unie wil doorgaan met de dialoog met de wettige autoriteiten van Fiji om tot overeenstemming te komen en om de terugkeer van Fiji naar democratisch, grondwettelijk bestuur te bevorderen.
De Commissie werkt aan een voorstel voor het openen van het overleg krachtens artikel 96. De militaire machtsgreep is fnuikend voor de economie van Fiji. De belangrijkste economische sector van de eilanden is het toerisme en deze sector zal schade leiden als gevolg van de instabiliteit en de veiligheidssituatie. De rentevoet is verhoogd, de groei zal eronder te lijden hebben en het investeringsklimaat zal achteruitgaan.
Wat in Fiji is gebeurd is zo ernstig dat de voortzetting van onze samenwerking van nu af aan op het spel staat: veel zal afhangen van de wijze waarop de militairen zich de komende dagen en weken zullen gedragen, in het bijzonder van hoe snel ze het herstel van de democratie en de rechtsstaat weer zullen bevorderen.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de geachte afgevaardigden die het woord hebben gevoerd, bedanken: ik denk dat zij op één lijn zitten en dat hierover consensus bestaat binnen de Europese Gemeenschap.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 17.00 uur plaats.
