Vragenuur (vragen aan de Raad) 
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur (B7-0002/2010).
Ik heet de minister welkom bij dit eerste vragenuur met het Spaanse voorzitterschap.
Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad.
Vraag nr. 1 zal niet worden behandeld aangezien het onderwerp van de vraag al op de agenda staat van deze plenaire vergadering.

Betreft: Kredietcrisis/Leningen voor ondernemingen
De Duitse minister van Economische Zaken heeft in december gezegd dat Duitsland in een nieuwe kredietcrisis zal terechtkomen als banken niet meer leningen verstrekken, met name aan kleine en middelgrote ondernemingen. Dat probleem zou in de hele EU kunnen optreden.
Welke specifieke maatregelen neemt de Raad om ervoor te zorgen dat banken leningen ter beschikking stellen van ondernemingen zodat zij kunnen overleven, zorgen voor werkgelegenheid en groei en bijdragen tot het economisch herstel?
Diego López Garrido
Waarborgen dat ondernemingen voldoende toegang hebben tot kapitaal en dat de lidstaten maatregelen nemen om die doelstelling te bereiken is een probleem dat de Raad, zoals u weet, al lange tijd bezighoudt.
In januari vorig jaar nam de Raad nota van de krachtdadige en doortastende maatregelen die de lidstaten hadden genomen om onder meer de kredietmarkten te deblokkeren. En in de lente drong de Europese Raad aan op de voortzetting van de economische herstelmaatregelen en verzocht hij de Commissie en de Raad de doeltreffendheid van de getroffen maatregelen te evalueren en verslag uit te brengen aan de Europese Raad van juni.
Tijdens de Europese Raad van juni vond inderdaad een evaluatie plaats van enerzijds de doeltreffendheid van de maatregelen die de lidstaten ten uitvoer hadden gelegd ter ondersteuning van de financiële sector en anderzijds de stabiliteit en het functioneren van de financiële markten. De resultaten daarvan zijn in de vorm van een verslag overgemaakt aan de Europese Raad zelf. Ze zijn dus overgegaan van de Raad, of liever gezegd de Raad van ministers, naar de Europese Raad. Met dat verslag werd een positieve boodschap uitgedragen. Het beklemtoonde dat de lidstaten hadden voorzien in waarborgen en herkapitalisatieregelingen en dat zij met andere woorden een cruciale rol hadden gespeeld bij het doorbreken van de neerwaartse spiraal. Laten we niet vergeten dat eind 2008 het gehele financiële stelsel dreigde in te storten.
De maatregelen droegen ertoe bij dat banken toegang kregen tot wereldwijde financiering en bevorderden tegelijkertijd de kredietstroom naar de reële economie. De conclusie van de Raad was dan ook dat de maatregelen van de lidstaten een belangrijke functie hadden vervuld bij het handhaven van de kredietfaciliteiten.
De banksector staat op dit vlak nog steeds in zekere mate onder druk. Daarom heeft de Raad de lidstaten verzocht per geval te herkapitaliseren of de balansen in evenwicht te brengen om paal en perk te stellen aan de onzekerheid en de toekenning van kredieten te vergemakkelijken.
In dit verband stelde de Raad al in december vorig jaar vast dat de lidstaten een brede waaier van steunmaatregelen voor het herstel van de financiële stabiliteit ten uitvoer hadden gelegd, hoewel hij toen ook beklemtoonde dat het herstel nog vrij zwak was en het Comité van Europese bankentoezichthouders opriep om regelmatig informatie te verstrekken over het kapitaal dat beschikbaar is voor het toekennen van extra kredieten.
Kortom, de acties en controlemaatregelen van de Raad, aan de ene kant, en de richtsnoeren van de Europese Raad, aan de andere kant, hebben bijgedragen aan een verbetering van de situatie, logischerwijs samen met de inspanningen van de Europese Centrale Bank om in de eerste plaats bankliquiditeit en vervolgens ook toegang tot leningen voor ondernemingen te waarborgen.
Gay Mitchell
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik kan tegen de minister zeggen dat ik heb ervaren dat sommige banken - zeker niet alle banken, maar sommige banken, misschien zelfs wel een groot aantal - zich tijdens de groeiperiode van de financiële markt onverantwoordelijk hebben gedragen en dat sommige banken - opnieuw misschien niet alle banken, maar veel banken - zich onverantwoordelijk blijven gedragen in de weken en maanden van een beginnend herstel.
Ik ken bijvoorbeeld de situatie van een bepaald bedrijf in Dublin, dat zeer goed wordt geleid, waar de eigenaar zijn uiterste best doet om zijn afspraken na te komen en de bank hem hierbij absoluut niet helpt. Die heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om zijn kredietlimiet te verminderen en heeft hem en zijn bedrijf onder druk gezet - een bedrijf dat levensvatbaar is en dat deze recessie zal overleven.
Alstublieft, minister, bemoeit u zich met deze banken en zegt u ze dat wij ze belastinggeld geven en dat wij verwachten dat ze rekening houden met het algemeen belang en niet alleen met het belang van hun aandeelhouders - van wie sommigen heel rijk zijn.
Diego López Garrido
Wat ik u kan zeggen, is dat de Raad en de Europese instellingen volgens mij bijzonder goed werk leveren. Ze hebben goed werk geleverd en ze hebben op beslissende wijze meegeholpen aan de bestrijding van het liquiditeitsprobleem, dat de gehele economie in zijn val had kunnen meesleuren.
De Raad Ecofin heeft toezicht uitgeoefend op de maatregelen die de lidstaten ten uitvoer hebben gelegd en zal dat blijven doen. Hij voert een systematische controle uit. Op dit moment onderzoekt de Raad Ecofin bijvoorbeeld hoe de garanties die aan de banksector zijn verleend, beschikbaar worden gesteld en of al dan niet beperkingen aan ondernemingen uit de financiële sector worden opgelegd. Hij gaat tevens na hoe de kredietfinanciering door de Europese Centrale Bank ten uitvoer wordt gelegd.
Laat ik in dit verband een mijns inziens gezaghebbende bron citeren. Op 7 december 2009 heeft de president van de Europese Centrale Bank, de heer Trichet, verklaard dat de banksector zonder restrictie geld kan lenen van de Europese Centrale Bank. Het aanbod is vrij van beperkingen. Als bepaalde banken er geen gebruik maken, is dat hun probleem, maar de Europese Unie en de Europese Centrale Bank leggen op dit vlak geen enkele beperking op.
Dit neemt niet weg dat de Raad, net als het Europees Parlement, ten volle bereid is de richtlijnen betreffende systemen voor financieel toezicht te bestuderen die klaarliggen om besproken te worden, of om het even welk ander initiatief dat de Commissie in deze zin voorlegt.
Catherine Greze
(FR) Mevrouw de Voorzitter, een van de prioriteiten van het Raadsvoorzitterschap is om de invloed van de EU op het internationale toneel, en meer in het bijzonder in Latijns-Amerika, te vergroten.
Maar over wat voor soort invloed hebben we het dan? De huidige opvatting van internationale betrekkingen laat weinig ruimte voor democratie en mensenrechten. Zou de Raad vrijhandelsovereenkomsten willen gebruiken om regimes te steunen die zich voortdurend schuldig maken aan mensenrechtenschendingen in Latijns-Amerika?
Ik zou graag het voorbeeld van Peru willen aanhalen, waar gewelddaden in Bagua op schrikbarende wijze illustreren hoe de regering onder één hoedje speelt met multinationals door land van de inheemse volken te onteigenen voor financiële doeleinden. Nu al is bijna 70 procent van het land in handen van multinationals en mijnbouwbedrijven.
Een ander notoir voorbeeld is Colombia, het gevaarlijkste land ter wereld voor vakbondsactivisten, getuige de honderden mensen die er vermoord zijn. Mijn vraag luidt als volgt: bent u van plan het mensenrechtenvraagstuk opnieuw centraal te stellen in het EU-buitenlandbeleid ten aanzien van Latijns-Amerika?
De Voorzitter
Het spijt me zeer, maar uw vraag heeft niets te maken met de vraag ervoor. Ik weet niet zeker of u al eens hebt deelgenomen aan het Vragenuur, maar ik wijs erop dat een aanvullende vraag uitsluitend gesteld mag worden als die met de hoofdvraag verband houdt. Het spijt me, maar uw vraag is hier geheel misplaatst. Ik raad u aan het Reglement nog eens na te lezen.
Voor zover ik weet, waren er geen aanvullende vragen toen ik de laatste vraag afsloot. Ik ga daarom verder, tenzij er nog een vraag is die betrekking heeft op de kredietschaarste/leningen voor het bedrijfsleven.
Mijnheer Zemke, als uw vraag hierover gaat, hebt u dertig seconden.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Ja, dat is precies waar mijn vraag over gaat.
We weten maar al te goed dat de situatie heel verschillend is in verschillende lidstaten. In verband daarmee zou ik, als we het hebben over steun aan ondernemingen, een vraag willen stellen over de situatie in Griekenland omdat de crisis in dat land nu erger is dan in enig ander land. Worden er dienaangaande speciale maatregelen voorzien?
Diego López Garrido
Dit punt komt aan de orde in een van de volgende vragen. Daarom verzoek ik de geachte afgevaardigde even te wachten. Ik zal zijn vraag beantwoorden samen met de vraag over dezelfde kwestie die in de agenda is opgenomen.
Volgens mijn lijst gaat het om vraag nummer 9, nummer 8 op de huidige lijst. De vraag is ingediend door mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou en heeft betrekking op de economische situatie in Griekenland.
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Volgens mijn lijst gaat het om vraag nummer 9, nummer 8 op de huidige lijst. De vraag is ingediend door mevrouw Kratsa-Tsagaropoulou en heeft betrekking op de economische situatie in Griekenland.
Betreft: Integratie van Kosovo in de EU
Welke stappen heeft de Raad gepland om gehoor te geven aan de wens van het Europees Parlement om Kosovo te betrekken bij de EU-programma's, pretoetredingsstrategieën en het proces van Thessaloniki, ongeacht het vraagstuk van de status van Kosovo?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) De Raad heeft steeds vastgehouden aan het Europees perspectief van de Westelijke Balkan, ongetwijfeld omdat dit standpunt aansluit bij het buitenlands beleid, inzonderheid bij het nabuurschapsbeleid, en zelfs bij het uitbreidingsbeleid van de Europese Unie.
Zo is onlangs tijdens de bijeenkomst van de Raad van december 2009 opnieuw onderstreept dat het stabilisatie- en associatieproces in de Balkan moet plaatsvinden onder billijke voorwaarden.
Met betrekking tot Kosovo heeft de Raad reeds verklaard dat de lidstaten zich voor hun besluit baseren op de nationale praktijk en het internationaal recht.
Zoals u weet, is de unilaterale onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo thans aanhangig bij het Internationaal Gerechtshof. De Raad heeft hoe dan ook steeds rekening gehouden met Kosovo in het Balkanbeleid van de Unie. Bovendien is op dit vlak een consensus bereikt tussen alle lidstaten en regeringen, bijvoorbeeld over de versoepeling van de visumplicht waarvoor Kosovo in aanmerking moet komen en waarop de Raad steeds heeft aangedrongen. Ook de mededeling van de Commissie over maatregelen om de politieke en sociaaleconomische ontwikkeling van Kosovo te bevorderen is gunstig onthaald.
De Raad heeft de Commissie verzocht de nodige maatregelen te nemen om de toenadering van Kosovo tot de Europese Unie te steunen in overeenstemming met het Europees perspectief van de regio, waaraan ik eerder heb gerefereerd.
De Raad heeft de Commissie unaniem aangespoord Kosovo te betrekken bij de programma's van de Unie door het te integreren in het kader voor economisch en begrotingstoezicht, door de tweede component van het pretoetredingsinstrument te activeren en door de dialoog in het kader van het stabilisatie- en associatieproces te versterken.
Deze conclusies zijn bekrachtigd door de laatste Europese Raad van 10 en 11 december 2009.
Bernd Posselt
(DE) Mijnheer de voorzitter, ik heb nog twee concrete vragen. Ten eerste: denkt u dat het nog onder het Spaanse voorzitterschap zal lukken om iets te bereiken in verband met het visumstelsel voor Kosovo, zodat Kosovo geen gevangenis in een vrije Balkan blijft? En wat gaat u doen om lidstaten die Kosovo nog niet hebben erkend eventueel over te halen om dat vroeger of later toch te doen? Het eerste punt is echter, zoals gezegd, het visumstelsel.
Diego López Garrido
De visumregeling is eerder al ter sprake gekomen.
De Raad heeft steeds de wens uitgesproken dat ook Kosovo in aanmerking zou komen voor de visumregeling en de eventuele versoepeling van de visumplicht voor de gehele regio. Zoals u weet, werkt de Commissie de details hiervan uit. In de eerste plaats met betrekking tot de vereenvoudiging van de afgifte van visa en daarna ook de versoepeling van het visumbeleid. De Commissie zal hierover een voorstel presenteren aan de Raad. Uiteraard moet eerst aan bepaalde eisen worden voldaan. De Commissie werkt daarvoor nauw samen met de betrokken landen, inclusief Kosovo, en brengt regelmatig verslag uit aan de Raad.
Zowel de Raad als het Spaanse voorzitterschap onderschrijven het streven naar een versoepeling van de visumplicht in steeds meer buurregio's van de Europese Unie. Volgens mij hebben we hier duidelijk te maken met een van de beleidslijnen waaraan Europa de komende maanden prioritaire aandacht moet besteden, ten behoeve van de mobiliteit, de communicatiecapaciteit, het verkeer, niet alleen in de Europese Unie, maar in alle naburige regio's. Het lijdt geen twijfel dat een dergelijke regeling voordelen oplevert voor beide partijen, voor de Europese Unie, die deze visa toekent, en voor de betrokken landen, die uiteraard hetzelfde moeten doen overeenkomstig het beginsel van wederkerigheid.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de voorzitter, zal bij alle initiatieven die de Raad neemt in verband met Kosovo voldoende rekening worden gehouden met de informatie en de standpunten van Servië? Los van de territoriale aspecten van de kwestie Kosovo is Servië namelijk een staat die een centrale rol speelt bij de integratie van de westelijke Balkan in de EU, en die bij alle stappen zou moeten worden betrokken.
Nikolaos Chountis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, ik heb waardering voor de houding van uw land. Spanje heeft de onafhankelijkheid van Kosovo niet erkend en onlangs besloten de Spaanse troepen die tot nu toe in Kosovo waren gelegerd, terug te trekken.
Aangezien wij ons in een economische crisis bevinden wil ik een prozaïsche vraag stellen: hoeveel heeft het verblijf van die troepen Spanje gekost? Kunt u commentaar leveren op de houding van mijn eigen land, Griekenland, die dezelfde troepenmacht in Kosovo heeft en zoals bekend te kampen heeft met economische problemen? Is het juist dat deze troepen daar in Kosovo blijven?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Met betrekking tot de eerste vraag, over Servië, is het inderdaad zo dat Servië het sterkste land van de Westelijke Balkan is en dat daarmee bij alle beleidsmaatregelen terdege rekening moet worden gehouden, dus ook in het geval van het beleid inzake het Europees perspectief, dat het beleid van de Europese Unie voor de Westelijke Balkan is.
Er bestaat overigens een recente overeenkomst, die u wellicht bekend is, over de versoepeling van de visumplicht voor Servië. Bovendien heeft Servië onlangs ten gevolge van het weer vlot trekken van de tussentijdse partnerschapsovereenkomst een formeel verzoek om toetreding tot de Europese Unie ingediend.
Wij pleiten er in dergelijke omstandigheden steeds voor dat de communautaire regelgeving wordt toegepast, dat het verzoek ter beoordeling aan de Commissie wordt voorgelegd, dat een deskundigenadvies wordt afgegeven en dat te zijner tijd wordt beslist of het werkelijk mogelijk is toetredingsonderhandelingen te openen en of aan de zogenaamde criteria van Kopenhagen is voldaan. Samengevat: Servië is ongetwijfeld een land dat in de regio een belangrijke rol speelt en dat naar onze mening een Europees perspectief heeft. Een meerderheid van de Raad heeft zich uitgesproken voor het vlot trekken van de tussentijdse partnerschapsovereenkomst met Servië, die inmiddels in werking is getreden. Op dit moment heerst over deze kwestie zelfs consensus.
Met betrekking tot Kosovo, geachte afgevaardigde, stelt u een kwestie aan de orde die te maken heeft met het binnenlands beleid en met interne beslissingen van de Spaanse regering. Zoals u weet, vertegenwoordig ik hier de Raad, geen specifiek land, maar de Raad. Daarom lijkt het mij niet gepast om hier namens een land te spreken, zelfs als ik over concrete gegevens zou beschikken, wat in verband met het cijfer dat u noemt overigens een moeilijke zaak is. Nogmaals, ik voer hier het woord namens de Raad van de Unie, een Europese instelling die 27 landen vertegenwoordigt.
Betreft: Vernietiging van de tropische regenwouden
Is de Raad het er, met het oog op de uitkomst van de wereldwijde besprekingen over klimaatverandering in december in Kopenhagen, mee eens dat de Europese landbouw weliswaar bijdraagt aan de productie van CO2-uitstoot, maar dat de vernietiging van de tropische regenwouden in het Amazonegebied vele malen zwaarder weegt dan de negatieve effecten van de Europese landbouwproductie in termen van CO2-uitstoot?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) De Raad is het volkomen met u eens, mijnheer Higgins, dat landbouw en ontbossing factoren zijn die de CO2-uitstoot in de atmosfeer beïnvloeden.
Het is moeilijk te bepalen welke van de twee factoren het schadelijkst is. We hebben hier te maken met veeleer een wetenschappelijk dan een politiek debat. Hoe het ook zij, het is belangrijk om op beide gebieden tegelijkertijd actie te ondernemen en dat is altijd zo geweest.
Telkens wanneer inspanningen zijn gedaan om duurzame landbouw te bevorderen, is op beide terreinen vooruitgang geboekt. Zozeer zelfs dat een wijziging van het beleid inzake plattelandsontwikkeling van de Europese Unie heeft plaatsgevonden. Bij de herziening van de hervorming van het GLB wordt er rekening mee gehouden om uitdagingen als de beheersing van en de aanpassing aan de klimaatverandering aan te pakken en, zoals u weet, wordt het gemeenschappelijk landbouwbeleid in het kader van de ontwikkeling van het Europees beleid beschouwd als een belangrijk onderdeel van een ruimer beleid ter bestrijding van klimaatverandering.
Al in 2008 heeft de Raad zijn steun verleend voor de aanpak van de Commissie inzake ontbossing. De Commissie stelde toen voor om de voortdurende afname van het bosareaal uiterlijk in 2030 tot stilstand te brengen en de massale ontbossing in de tropen tegen 2020 in vergelijking met het huidige niveau ten minste met de helft te verminderen.
Daarom moet steun worden verleend voor een duurzaam bosbeheer. De strijd tegen ontbossing en aantasting van bossen maakt ongetwijfeld deel uit van de doelstellingen van het Spaanse voorzitterschap. Wij pleiten dan ook voor toepassing van bepaalde instrumenten van de Europese Unie, bijvoorbeeld het niet juridisch bindend instrument, op alle soorten bossen en tenuitvoerlegging van het actieplan van de Europese Unie inzake wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw, dat onder meer voorziet in een rechtskader waarmee de invoer in de Europese Unie van illegaal gekapt hout moet worden voorkomen.
Het standpunt dat de Europese Unie in Kopenhagen heeft ingenomen, ligt in deze lijn. Ondanks de grotere of kleinere teleurstelling over het geringe aantal doelstellingen dat in Kopenhagen is bereikt, is klaarheid gebracht in sommige technische kwesties die verband houden met het nadelige effect van ontbossing in de tropen. Het is gebleken dat de aanpak van dit probleem in de ontwikkelingslanden een belangrijke factor is om CO2-uitstoot te voorkomen.
Er zij tevens op gewezen dat de conferentie van Kopenhagen heeft besloten maatregelen te nemen om ontbossing en aantasting van bossen tegen te gaan, met name door steun te verlenen voor het versterken van de capaciteit van ontwikkelingslanden.
Jim Higgins
(EN) Ik wens het Spaanse voorzitterschap veel succes. Ik denk dat u deze week goed van start gaat. Dus viva España!
Ik wil met betrekking tot de vraag zelf even zeggen dat bomen een opslagplaats voor koolstof vormen doordat ze CO2-emissies absorberen. De tragedie van het Amazonegebied, waarvan 60 procent in Brazilië ligt, is dat het duidelijk is dat het prachtige Amazonewoud op een meedogenloze manier wordt verwoest: er is bijvoorbeeld tot nu toe 4,1 miljoen km2 verwoest. Hierdoor verdwijnt de opslagplaats voor koolstof en met het uitroeien van de indianen uit het Amazonegebied wordt een manier van leven tenietgedaan. Met het oog op de landbouwproductie weten we bovendien dat de productienormen absoluut niet aan de EU-normen voldoen.
Kunnen we uiteindelijk werkelijk iets doen of praten we hier alleen maar over?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mijnheer Higgins, ik kan u zeggen dat wij het helemaal eens zijn met uw beschouwingen. Het is een feit dat het Spaanse voorzitterschap op het gebied van biodiversiteit voornemens is meer werk te maken van behoud en duurzaam gebruik. Het wil met andere woorden een geavanceerde en diepgaande visie op biodiversiteit ontwikkelen. Dit streefdoel zal in ons voorzitterschap een centrale en prioritaire plaats innemen.
Hartelijk dank voor uw opmerking over het geslaagde begin van ons voorzitterschap. Voorts wil ik u erop wijzen dat de Commissie van plan is om begin dit jaar een groenboek over de bescherming van bossen in te dienen. Het gaat hier wellicht om een zeer belangrijk initiatief. Dat is de aanpak die wij voorstaan om paal en perk te stellen aan de factoren die nadelig zijn voor bossen. U hebt er reeds enkele genoemd, maar er zijn er nog meer, bijvoorbeeld de schade die wordt aangericht door bosbranden.
Er zijn een hoop andere elementen in het spel, maar u kunt ervan op aan dat dit een beslissend moment zal zijn in de strijd tegen ontbossing. De voorgestelde benadering past overigens perfect in de strategie inzake biodiversiteit en zal dit jaar ongetwijfeld een van de prioritaire acties van de Europese Unie zijn.
Chris Davies
(EN) Ik heb goed nieuws want een van de positieve resultaten van de conferentie in Kopenhagen was de brede overeenstemming over een mechanisme waarmee ontwikkelde landen een financiële bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen van de verwoesting van tropische regenwouden.
Is de minister het er daarom mee eens dat een van de doelen van het Spaanse voorzitterschap zou moeten zijn dat inhoud wordt gegeven aan deze overeenkomst en dat ervoor wordt gezorgd dat Europa duidelijk aangeeft hoeveel wij willen bijdragen om de verwoesting van de regenwouden te voorkomen?
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de voorzitter, het is bekend dat er certificaten zijn ingevoerd om de emissie van CO2 te verlagen, en daarover gaat mijn vraag. Niet al te lang geleden is bekend geworden dat er flink gerommeld is met de emissiehandel. In hoeverre zijn of worden deze beschuldigingen onderzocht, en in hoeverre zijn er in dit verband veranderingen gepland?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Ik ga akkoord met de eerste spreker. Zijn woorden sluiten aan bij wat hier eerder is gezegd. Het is noodzakelijk om de ontbossing in de tropen een halt toe te roepen. Dat is bovendien een fundamentele factor om de eigen capaciteit van ontwikkelingslanden te versterken, waarbij ook deze landen zelf gebaat zijn. Er zij op gewezen dat dit in samenwerking met de inheemse en de lokale bevolking moet gebeuren en dat het wenselijk is om in dit verband nationale controlesystemen voor bossen in te voeren.
Ik meen dat op dit vlak in Kopenhagen aanzienlijke vooruitgang is geboekt en dat niet kan worden getwijfeld aan de voortrekkersrol die de Europese Unie vervult ten aanzien van deze en andere kwesties die verband houden met de strijd tegen de klimaatverandering. De kritiek die op de Europese Unie kan worden uitgeoefend met betrekking tot Kopenhagen is dat zij veel verder is gegaan dan wat daar is bereikt.
De aanpak die de Europese Unie bepleit, gaat veel dieper en omvat uiteraard ook de vraagstukken die u opwerpt, en die nauw verbonden zijn met het optreden van de Europese Unie in de strijd tegen de klimaatverandering.
Het specifieke geval dat hier is aangekaart, houdt onmiskenbaar verband met de toepassing en tenuitvoerlegging van de maatregelen ter bestrijding van de klimaatverandering. Vanzelfsprekend moet worden voorkomen dat misbruik van de beschikbare instrumenten deze maatregelen ondermijnt. Ofschoon dit soort defecten tot de risico's van om het even welke maatregel behoort - en deze maatregel vormt daarop geen uitzondering -, hebben wij uiteraard allemaal de plicht erop toe te zien dat de spelregels worden geëerbiedigd.
Betreft: Maatregelen op Europees niveau om de ziekte van Alzheimer te bestrijden
Naar schatting lijden in Europa circa 8,6 miljoen mensen aan neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer, en gezien de vergrijzing van de Europese bevolking zal dit aantal in de toekomst verder toenemen.
Kan de Raad nadere details geven over het onlangs aangekondigde gezamenlijke programmeringsinitiatief voor de bestrijding van deze ziekten? Hoe denkt de Raad gecoördineerde Europese maatregelen te nemen om de lasten voor patiënten, hun familie en hun verzorgers te verlichten?
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) De ziekte van Alzheimer en neurodegeneratieve aandoeningen in het algemeen hebben de volle aandacht van de Raad.
De beheersing van deze ziekte moet een essentiële doelstelling van de Europese Unie zijn, temeer daar de incidentie exponentieel toeneemt met de leeftijd en vanaf 75 jaar iedere vijf jaar verdubbelt. Eurostat verwacht dat het aantal door de ziekte getroffen personen van 65 jaar of ouder in de Europese Unie tussen 1995 en 2050 zal verdubbelen.
De vraag die de geachte afgevaardigde, de heer Aylward, hier formuleert, valt uiteen in twee delen. Enerzijds bestaat er behoefte aan een proefinitiatief voor gezamenlijke programmering ter bestrijding van neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer, waarmee de Raad reeds een aanvang heeft gemaakt. Dit is vervat in het u bekende programma van het Spaanse voorzitterschap. Naar aanleiding hiervan heeft de Commissie, zoals u weet, een voorstel ingediend dat in december 2009 in de conclusies van de Raad is aangenomen. De Raad heeft daarbij ook rekening gehouden met de resolutie van het Europees Parlement over dit proefproject. Anderzijds is de Raad ook voor wat de coördinatie van het Europese optreden betreft, absoluut voorstander van Europese samenwerking in de strijd tegen deze en soortgelijke ziekten, vooral omdat de lasten voor de patiënten en hun familie moeten worden verlicht. Naar schatting lijden binnen elke familie met een Alzheimerpatiënt drie personen onder de gevolgen, omdat zij de lasten van de zorg dragen. Daarom is het ook in dit verband belangrijk dat Europese samenwerking gewaarborgd is.
In het gezamenlijk verslag over sociale bescherming en sociale inclusie dat de Raad in 2008 heeft aangenomen, hebben de lidstaten zich ertoe verbonden meer toegang tot hoogwaardige diensten aan te bieden. Daartoe dient een juist evenwicht gevonden te worden tussen de verantwoordelijkheden van de overheid en van particulieren en tussen de reguliere en mantelzorg. De lidstaten zijn tot de conclusie gekomen dat thuis- en gemeenschapszorg beter is dan tehuiszorg en dus de voorkeur geniet, al blijven deze hoogwaardige diensten voor vele lidstaten een uitdaging.
De Raad en de Europese Unie hebben ervoor gezorgd dat deze richtsnoeren voor de bestrijding van de ziekte tot stand zijn gekomen.
Liam Aylward
(EN) Zoals u terecht hebt gezegd, zal in 2050 het aantal mensen met dementie naar verwachting in Europa zijn verdubbeld.
Daarom is het van cruciaal belang dat de regeringen van de lidstaten de specifieke behoeften van mensen met dementie aanpakken en de noodzakelijke steun bieden aan hun verzorgers.
Momenteel bestaan er in veel landen van de Europese Unie echter geen plannen voor de ontwikkeling van een nationale strategie voor dementie. Mijn vraag is daarom hoe de Raad de lidstaten specifiek zal steunen om ervoor te zorgen dat dementie binnen de volksgezondheid prioriteit krijgt.
Diego López Garrido
Het Spaanse voorzitterschap is voornemens de aanzet te geven tot een naar onze mening cruciale richtlijn over geavanceerde therapieën en bijstand in het geval van niet-overdraagbare chronische ziekten. Dit vergt een aanpak op het hoogste niveau en moet dus ook gepaard gaan met een versterking van de initiatieven ter verbetering van de kwaliteit en veiligheid van patiënten en de werkzaamheden van de groep op hoog niveau voor volksgezondheid.
Dit behoeft steun. Aangezien de Europese Unie in vele gevallen niet over de nodige bevoegdheden beschikt om steun te verlenen, moet zij richtsnoeren vaststellen en bijdragen aan de coördinatie, samenwerking en totstandbrenging van synergieën tussen de maatregelen van de lidstaten op het gebied van neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer. Ook onrechtstreekse steun is nuttig.
Hoewel de verantwoordelijkheid voor meer directe steun aan bijvoorbeeld de familie of niet-gouvernementele organisaties bij de lidstaten berust, kunnen niet-gouvernementele organisaties ook in het kader van het Europese volksgezondheidsprogramma financiële steun aanvragen. Dit is een andere, nuttige manier om, al zij het indirect, hulp te verlenen aan patiënten en hun familieleden, die rechtstreeks de lasten dragen en in dit opzicht sterk getroffen worden door de ziekte van Alzheimer en andere neurodegeneratieve aandoeningen.
Jim Higgins
(EN) Ik wil de Raad bedanken voor zijn antwoord. Mag ik de Raad vragen hoe hij staat tegenover het gebruik van sondevoeding voor patiënten met Alzheimer, wat een wijdverbreide praktijk in het Verenigd Koninkrijk en Ierland is? Ik weet niet of dit in de rest van Europa ook het geval is.
We hebben het hier over het toedienen van voedsel via een slang naar de maag. De Raad heeft over richtsnoeren gesproken. Richtsnoeren en normen zijn zeer belangrijk, maar de rechtvaardiging voor deze specifieke procedure is dat hiermee de patiënt voldoende voeding krijgt om ervoor te zorgen dat deze overleeft, ook als hij of zij aan dementie lijdt - en voedsel heeft geweigerd etc. - maar volgens mij ontstaat er dan een heel bizarre situatie. Hoe denkt u hierover en bent u van plan op dit punt normen vast te stellen?
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Het is bekend dat enorm veel mensen aan neurodegeneratieve ziekten lijden en dat sommige landen helaas ontoereikende faciliteiten hebben om deze ziekten te diagnosticeren en te behandelen. Daarom zou ik u willen vragen of u voorstander bent van het opzetten van Europese behandelcentra die, gezien het stijgende aantal patiënten, onderzoek op dit gebied kunnen stimuleren teneinde oplossingen te vinden om deze ziekten te voorkomen en te behandelen.
Diego López Garrido
De twee kwesties die hier door de geachte afgevaardigden te berde zijn gebracht, vereisen om zo te zeggen een wetenschappelijk deskundigenadvies. In de Europese Unie bestaan tal van groepen en initiatieven waarin de suggesties of opmerkingen die u hier hebt uiteengezet, aan de orde kunnen worden gesteld. Dat is bijvoorbeeld het geval met het proefprogramma voor de bestrijding van neurodegeneratieve aandoeningen en met name de ziekte van Alzheimer. De Commissie heeft hierover een voorstel voor een aanbeveling van de Raad ingediend dat thans in behandeling is.
Anderzijds heb ik hier, zoals u weet, al gewag gemaakt van het bestaan van de groep op hoog niveau die zich bezighoudt met een gezamenlijke planning in verband met deze ziekten, in dit geval niet-overdraagbare chronische ziekten. De groep volgt dit proefinitiatief op de voet om bepaalde punten te definiëren en te preciseren en zodoende te waarborgen dat meer specifieke en concrete besluiten worden genomen, zoals die welke u in uw uiteenzettingen hebt genoemd. Volgens mij is dat het meest geschikte kader om deze kwestie te behandelen.
Tot dusver is in de groep op hoog niveau overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijke visie en een strategisch onderzoeksprogramma. Er nemen 24 landen aan deel en op dit moment zijn de beheersstructuur en het actieplan in de maak. De eerstvolgende bijeenkomst van de groep zal dit halfjaar tijdens het Spaanse voorzitterschap plaatsvinden. Ik veronderstel dat vanaf dan onder meer werk zal kunnen worden gemaakt van de vraagstukken die u hier op zeer concrete, directe en nauwkeurige wijze hebt uiteengezet.
Dat lijkt mij het meest geschikte kader. Uiteindelijk is dat de taak van deze groep op hoog niveau, die is opgericht om dit soort kwesties te bestuderen en vervolgens besluiten te formuleren.
De Voorzitter
Ik kan begrijpen dat de heer Higgins hier waarschijnlijk niet gelukkig mee zal zijn, maar ik denk dat we hier te maken hebben met een moeilijk vraagstuk dat op een gegeven moment een eigen antwoord verdient.
Betreft: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Naar aanleiding van de conferentie "Protect, Respect, Remedy" in Stockholm op 10 en 11 november 2009 hebben het fungerend voorzitterschap en het toekomstige Spaanse voorzitterschap de Europese Unie en de lidstaten opgeroepen om een voortrekkersrol te vervullen inzake Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). In maart 2007 heeft het Parlement gevraagd om een mechanisme in te voeren dat slachtoffers van misbruik door ondernemingen in staat stelt gemakkelijker een schadevergoeding bij de Europese rechtbanken te vorderen, om bedrijfsleiders strenger te verplichten de negatieve impact van hun activiteiten op het milieu en de rechten van de mens tot een minimum te beperken en om op internationaal niveau precieze standaarden voor verslaggeving op te stellen. De Raad benadrukt in zijn verklaring de geboekte vooruitgang maar dringt er eveneens op aan om gemeenschappelijke kaders uit te werken die de beschermingsplicht van de staten expliciteren, de eerbiediging van de rechten van de mens door de bedrijfswereld garanderen en sancties in geval van schending voorzien.
Welke rechtsinstrumenten stelt de Raad voor om ondernemingen te verplichten de zorgvuldigheids- en verslaggevingseisen na te leven en welke sancties voorziet hij indien ze binnen hun bevoegdheidsgebied de mensen- en milieurechten schenden?
Diego López Garrido
Ik moet hier verwijzen naar de conferentie over maatschappelijk verantwoord ondernemen die op 10 en 11 november 2009 in Stockholm heeft plaatsgevonden.
Het Zweedse voorzitterschap, dat de conferentie heeft georganiseerd, en het toen toekomstige en nu huidige Spaanse voorzitterschap zijn tot de conclusie gekomen dat de Europese Unie op dit vlak een voortrekkersrol moet spelen en het voorbeeld moet geven in de belangrijke materie die de heer Désir in zijn vraag noemt: de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen op het gebied van marktinrichting, corruptiebestrijding, milieubescherming en bescherming van de menselijke waardigheid en de mensenrechten op de werkplek. Immers, de Europese Unie is de grootste economie ter wereld en de voornaamste donor op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. In Europa zijn bovendien vele multinationals gevestigd. Het is dan ook bijzonder geschikt om het voortouw te nemen.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen omvat drie elementen, namelijk protect, respect, remedy (beschermen, eerbiedigen, verhelpen). De staat moet bescherming bieden, en dat vereist wetten en uitvoeringsbepalingen betreffende de schending van de mensenrechten, met name door ondernemingen. Ondernemingen zijn verantwoordelijk voor het eerbiedigen van de mensenrechten en alle betrokken partijen hebben de verantwoordelijkheid om de toegang tot een passende schadeloosstelling te waarborgen teneinde de mensenrechten te beschermen en te bevorderen.
Ik wil u erop attenderen dat we thans nog een ander instrument tot onze beschikking hebben, namelijk het Handvest van de grondrechten van de Europese burgers. Dit juridisch bindende instrument garandeert dat de bescherming voor het eerst ook geldt, en bovendien op Europees niveau, voor gebieden die onder het begrip "maatschappelijke verantwoordelijkheid” vallen.
Het is noodzakelijk dat alle belanghebbende partijen deelnemen. Het is noodzakelijk dat de dialoog met de niet-lidstaten, met het maatschappelijk middenveld, met de vakverenigingen, met het bedrijfsleven, inclusief de kleine en middelgrote ondernemingen, wordt voortgezet om de eerder genoemde drieledige doelstelling van bescherming, eerbiediging en herstel in de praktijk te brengen. Het Spaanse voorzitterschap zal dit streven blijven bevorderen. Zo zal het op 25 en 26 maart aanstaande in Palma de Mallorca een conferentie organiseren over de institutionalisering van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen vanuit het oogpunt van de band met de sociale dialoog.
De conferentie zal bestuderen of het mogelijk is dit kader op te nemen in de lijst van instrumenten die de Europese Unie en haar lidstaten tot hun beschikking hebben om hun maatregelen ten uitvoer te leggen, ook in een context die hier vanochtend naar aanleiding van de presentatie van het programma van het Spaanse voorzitterschap is genoemd, namelijk de Europa 2020-strategie. Ook hierin moet de doelstelling van maatschappelijke verantwoordelijkheid zijn opgenomen.
Harlem Désir
(FR) Dank u, minister, voor uw antwoord. Ik ben blij met uw initiatief om in maart deze conferentie te organiseren in Palma de Mallorca, aangezien deze zal voortbouwen op de in Stockholm gehouden conferentie.
Het probleem is dat we te maken hebben met multinationals; zoals u al zei moet Europa het voortouw nemen bij maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar het moet ook het voortouw nemen als het gaat om het optreden van Europese bedrijven die buiten Europa zijn gevestigd. Het probleem is dat deze dochtermaatschappijen afzonderlijke rechtspersonen zijn. Bent u bereid een rechtsinstrument in te dienen op grond waarvan moederbedrijven verplicht verantwoording zouden moeten afleggen over het gedrag van hun dochtermaatschappijen in andere delen van de wereld wanneer deze hun verplichtingen inzake het milieu of het eerbiedigen van de mensenrechten of de rechten van werknemers niet nakomen? Als deze verplichting namelijk niet wordt opgelegd, zullen Europese bedrijven zich door het optreden van hun elders in de wereld gevestigde dochtermaatschappijen onttrekken aan het maatschappelijk verantwoorde ondernemerschap dat Europa wil bevorderen.
Diego López Garrido
Ik ben van oordeel dat de Europese Unie moet bijdragen aan de bevordering van beste praktijken in Europa en dat uit die ervaring wetgevingsvoorstellen zullen voortvloeien die tot een verbetering van de situatie kunnen leiden.
Er zij op gewezen dat een deel van de maatschappelijke verantwoordelijkheid, die wij de wettelijk bindende component noemen, hoofdzakelijk verband houdt met de eerbiediging van de mensenrechten. Er zit echter ook een vrijwillige component aan vast die betrekking heeft op vrijwillige praktijken. Daarom is het belangrijk dat op Europees niveau fora worden opgericht waarin deze kwesties kunnen worden behandeld. Er bestaan er al enkele. Zo komt de groep op hoog niveau van de lidstaten bijvoorbeeld om de zes maanden bijeen om ervaringen met betrekking tot maatschappelijke verantwoordelijkheid uit te wisselen.
Bovendien lijkt het mij in de huidige economische crisis des te belangrijker deze kwestie aan te pakken en inspanningen te doen om het concurrentievermogen en de bescherming van het milieu te versterken, vooral ook met het oog op de sociale integratie. 2010 is niet voor niets het Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.
De eerste aanzet is gegeven en het is in dit kader, dat in zekere mate nog steeds als baanbrekend moet worden aangemerkt, dat de voornoemde fora zich moeten ontwikkelen. Het is hier dat alle belanghebbenden moeten deelnemen aan een dialoog die uiteindelijk moet uitmonden in specifieke maatregelen. Mijns inziens moeten we deze absoluut noodzakelijke dialoogfase aanvatten met een gezamenlijke actie die zo goed als nieuw is.
Ádám Kósa
(HU) Ik juich het voorstel van de minister toe om alleen de goede voorbeelden te belichten. We weten allemaal dat de Europese Unie een ernstig vergrijzende bevolking heeft, en dat de bedrijven de verantwoordelijkheid hebben om de gezondheidstoestand van de mensen die arbeidsongeschikt worden op peil te houden. Is de Raad van plan druk uit te oefenen op bedrijven om de expertise van mensen die met pensioen gaan te benutten in de maatschappelijke sector? Dat wil zeggen zodat ze actief kunnen blijven en niet tot stilstand komen na hun pensionering.
Hans-Peter Martin
(DE) Mijnheer de minister, de kwestie die u heeft genoemd houdt ons al heel lang bezig. Veel van wat er is gezegd hadden we tien of vijftien jaar geleden ook kunnen horen. Daarom stel ik concrete vragen. Bent u het met me eens dat er moet worden voorzien in zowel aansporingen als sancties om te bewerkstelligen dat corporate social responsibility naar behoren ten uitvoer wordt gelegd en zichtbaar wordt gemaakt? Kunt u zich voorstellen dat de Europese Unie een stelsel van naming and shaming zou kunnen invoeren? Kunt u zich ook voorstellen dat er op producten duidelijke informatie komt te staan over het wel of niet respecteren van de basisregels van de corporate social responsibility door het bedrijf dat ze maakt? Er staat al zo veel informatie op de etiketten, daar zijn we al aan gewend, dus waarom zouden we het niet ook doen voor maatschappelijke aspecten?
Diego López Garrido
Ik ben het met de eerste spreker eens dat de essentie ligt in wat ik heb genoemd de dialoog van de Europese Unie met de niet-lidstaten, het maatschappelijk middenveld, de vakverenigingen, het bedrijfsleven en alle belanghebbenden. Uiteraard is de deelname van de personen die de geachte afgevaardigde noemt absoluut noodzakelijk.
Volgens mij zijn wij op een punt gekomen dat we moeten nadenken, onder meer over wat u aanstipt. Dat moet echter gebeuren in een omvattend, volledig kader. Waarschijnlijk zal deze kwestie voor het eerst of bijna voor het eerst op beslissende wijze worden behandeld door de eerder genoemde groep op hoog niveau en tijdens de conferentie van maart. Daar moet mijns inziens gedebatteerd worden en dat is de beste manier om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken.
In sommige gevallen is het aangewezen om de weg van de stimuleringsmaatregelen te bewandelen en in andere gevallen zijn sancties de beste oplossing. Sancties genieten niet altijd de voorkeur. Mijns inziens vereist dit vraagstuk een studie waarbij rekening wordt gehouden met alle factoren, want wij hebben behoefte aan een geïntegreerde visie en een echt maatregelenpakket, niet aan een reeks losse, opeenvolgende acties. Het is tijd dat het probleem in al zijn aspecten integraal wordt aangepakt en dat wij deze unieke kans om maatschappelijk verantwoord te ondernemen ten volle aangrijpen.
Betreft: Financieel toezicht door de EU
De president van de Europese Centrale Bank, Jean-Claude Trichet, verklaarde op maandag 7 december 2009 voor de Commissie economische en monetaire zaken van het Europees Parlement met betrekking tot het onderwerp financieel toezicht door de EU en het akkoord van de EU-ministers van Financiën dat dit niet per se de allerbeste oplossing is, omdat er bijvoorbeeld niet is voorzien in rechtstreekse beslissingsbevoegdheden van de geplande EU-instantie.
Hoe denkt de Raad te garanderen dat grensoverschrijdend actieve banken, verzekeringen, financiële dienstverleners, investeringsfondsen en hedgefondsen zich niet door de voortbestaande versnippering van nationale bevoegdheden aan doeltreffend toezicht kunnen onttrekken?
Diego López Garrido
Mijnheer Martin, kennelijk was er eerst een ernstige crisis nodig, maar voor mij is het duidelijk dat de Europese Unie nu een daadwerkelijke herziening van het financieel systeem op Europees niveau nastreeft. Zij doet dat met inachtneming van de twee essentiële dimensies die vervat zijn in de richtlijnen betreffende financieel toezicht, de zes richtlijnen die de Commissie vorig jaar heeft ingediend en waarover nu overeenstemming moet worden bereikt door de Raad en het Europees Parlement. Het Spaanse voorzitterschap wenst dat dit akkoord er komt. Daarom juist beschouwen wij dit Parlement als onze voornaamste gesprekspartner.
Enerzijds hebben we het zogenaamde macroprudentieel toezicht en het zogeheten Europees Comité voor systeemrisico's, dat ernstige crises moet voorkomen, de financiële stabiliteit moet waarborgen en de verstoringen van het financiële systeem moet beperken. Anderzijds is er het zogenaamde microprudentieel toezicht. Als ik het goed heb, is dat het toezicht waarnaar de heer Martin in zijn vraag verwijst.
Dit soort toezicht wordt uitgeoefend door de drie Europese autoriteiten die respectievelijk bevoegd zijn voor banken, verzekeringen en effecten. Het heeft ten doel het toezicht te verdiepen, verstoring van individuele financiële instellingen te beperken en de bescherming van de klanten van die instellingen te waarborgen.
De Raad heeft hierover reeds een gemeenschappelijk standpunt vastgesteld. Eerst heeft hij in oktober vorig jaar zijn politieke fiat en zijn politieke vertrouwen gegeven aan het macroprudentiële toezicht, en in december aan het microprudentiële toezicht en aan het gehele wetgevingspakket. Zoals ik al suggereerde, is hierop de gewone wetgevingsprocedure van toepassing en dient dus overeenstemming te worden bereikt tussen het Parlement en de Raad.
De drie toezichthoudende autoriteiten zouden al aan de slag moeten zijn. Wij zouden willen dat de richtlijnen zo mogelijk nog dit halfjaar tijdens het Spaanse voorzitterschap worden aangenomen. Zij moeten in elk geval eind 2010 van kracht zijn. Dat is het streefdoel van de Raad.
Wij hopen dan ook op een vruchtbare samenwerking met het Parlement om deze belangrijke stap voorwaarts te kunnen zetten. Het is ongetwijfeld een historische stap die bovendien in lijn is met de richtsnoeren die ook buiten Europa zijn vastgesteld, met name door de G-20, en in de Verenigde Staten is een soortgelijke regeling in de maak. Wij zijn van oordeel dat dit een van de uitdagingen is die ons te wachten staan om te voorkomen dat de huidige crisis zich herhaalt. De crisis is immers ontstaan in de financiële sector en is toe te schrijven aan de ontoereikende financiële regelgeving en het onverantwoorde optreden van sommige leidinggevende personen uit de financiële wereld.
Hans-Peter Martin
(DE) Ik dank u voor uw betoog, mijnheer de minister. U bent ingegaan op de macroprudentiële kant en op het Comité voor systeemrisico's. U bent zich er ongetwijfeld van bewust dat daar al heel wat kritiek op is gekomen, vanwege de omvang van dit Comité, en omdat het weer is samengesteld volgens de klassieke Europese regel van de proportionaliteit. Vreest ook u, zoals veel anderen, dat daar niet efficiënt kan worden gewerkt?
Het tweede probleem bij dit Comité voor systeemrisico's is het feit dat het niet onafhankelijk is. Kunt u zich voorstellen dat u onder het Spaanse voorzitterschap van de Raad nog een stukje verder gaat, en probeert om zijn onafhankelijkheid te vergroten, en eventueel ook de omvang van het Comité te reduceren, aangezien er op deze manier nauwelijks zinvol kan worden gewerkt?
Diego López Garrido
De Commissie heeft een voorstel ingediend. Over dat voorstel is uiteindelijk een akkoord, of liever gezegd een consensus, bereikt in de Raad. Dat was allesbehalve gemakkelijk. Het Zweedse voorzitterschap en de Commissie hebben hun uiterste best moeten doen om de goedkeuring te krijgen van de Raad Ecofin. Het akkoord is er. Nu is het Europees Parlement aan zet. Het is aan het Parlement om zich uit te spreken, zoals u en andere sprekers hebben gedaan.
Dit is het kader waarin beide instellingen overeenstemming moeten zien te bereiken. Er bestaat consensus op het niveau van de Raad, maar nu moeten we nagaan hoe we tot een akkoord met het Parlement kunnen komen.
De onderwerpen die u aansnijdt, zijn net zoals tal van andere kwesties bespreekbaar en vatbaar voor discussie. Ik ben ervan overtuigd dat we erin zullen slagen overeenstemming te bereiken tussen de twee wetgevende organen van de Unie, de Raad en het Europees Parlement, want dat is absoluut noodzakelijk.
Seán Kelly
(EN) Zou het Spaanse voorzitterschap kunnen overwegen om als onderdeel van het voorgestelde financieel toezicht aanbevelingen te doen met betrekking tot beste praktijken om salarissen van de CEO's van de belangrijkste banken aan banden te leggen, en ook paal en perk te stellen aan de groteske bonuscultuur die de aanzet was voor veel van de problemen en ons in het moeras heeft gebracht waar we ons nu in bevinden?
Nikolaos Chountis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, ik wil het vraagstuk van het financieel toezicht door de Europese Unie in verband brengen met het speculatief optreden van beleggingsmaatschappijen, die nota bene in de Europese Unie, in de City van Londen, gevestigd zijn. Volgens persberichten willen de directeurs van die maatschappijen de euro en de Griekse en andere overheidsobligaties verzwakken en slaan zij daarbij munt uit de schulden en tekorten, waardoor de voorwaarden voor leningen aanzienlijk verslechteren.
Kunt u mij zeggen welke concrete maatregelen genomen kunnen worden om ervoor te zorgen dat de economieën van de lidstaten van de Europese Unie worden beschermd tegen speculatieve aanvallen van hedgefondsen, die nota bene hun zetel in de Europese Unie hebben?
Diego López Garrido
Ik denk dat het perfect mogelijk is om van gedachten te wisselen over goede praktijken in verband met de financiële instellingen. Wij hebben net een debat over de systemen voor financieel toezicht geopend en dat lijkt mij een passend kader om deze kwestie te behandelen en elementen aan te dragen die eventueel aan de richtlijnen kunnen worden toegevoegd, waaronder het onderwerp dat u hier te berde hebt gebracht, mijnheer Kelly.
Ik ben van oordeel dat ook het voorstel van de tweede spreker past in de richtlijnen die u hier in het Parlement zult kunnen bespreken, bijvoorbeeld met betrekking tot de regeling van de hedgefondsen, een van de elementen die voor toezicht in aanmerking komen. Hetzelfde geldt voor een kwestie die de huidige voorzitter van de Raad van de Unie hier vanochtend heeft genoemd, namelijk de uitbanning van belastingparadijzen.
Al deze voorstellen en suggesties kunnen zonder problemen worden besproken in het debat dat de komende maanden in dit Parlement zal plaatsvinden over een hervorming of, om het met de woorden van de Europese Raad te zeggen, een daadwerkelijke en alomvattende hervorming van het toezicht op het financiële systeem. Kortom, een diepgaande, belangrijke hervorming waarin plaats is voor alle opmerkingen en discussiepunten die hier zijn genoemd.
Betreft: De begrotingssituatie in Griekenland en de rol van de eurozone
Tijdens de recente EU-top werden tegenstrijdige signalen afgegeven over de ernst van de begrotingssituatie in Griekenland en over de steun aan staten die zich in een dergelijke situatie bevinden. Mevrouw Merkel benadrukte de gezamenlijke verantwoordelijkheid die alle landen van de eurozone dragen voor gebeurtenissen in één van de lidstaten, terwijl de heer Reinfeldt stelde dat de problemen in Griekenland "een intern probleem van het land betreffen die middels binnenlandse besluiten moeten worden opgelost".
Wat verstaat het voorzitterschap onder solidariteit tussen lidstaten, met name tussen leden van de eurozone, ingeval een land failliet dreigt te gaan? Acht het voorzitterschap het wenselijk dat de Europese Centrale Bank garanties en leningen verstrekt aan regeringen, om zo speculatie en de negatieve gevolgen van een eventuele verslechtering van de kredietwaardigheid van lidstaten te voorkomen en de vicieuze cirkel van staatsschuld te vermijden?
Is het voorzitterschap van mening dat naast de straf- en sanctiemaatregelen van het Stabiliteit- en groeipact meer substantiële preventieve controles en maatregelen nodig zijn om de werkgelegenheid en groei in landen met een grote schuld te bevorderen en te voorkomen dat deze landen in een zeer ongunstige begrotingssituatie terechtkomen?
Diego López Garrido
De Verdragen van de Europese Unie voorzien in een duidelijke verdeling van de bevoegdheden. Het economisch beleid van de lidstaten is van algemeen belang voor de Unie, maar tegelijkertijd vallen de nationale begrotingen onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten.
Gelet op het feit dat in zestien landen van de Unie een eenheidsmunt circuleert en dat dit aantal naar verwachting zal blijven groeien, aangezien het idee van een monetaire unie in het Verdrag van Maastricht wordt opgevat als een zo breed en volledig mogelijke doelstelling, is het uiteraard noodzakelijk dat de lidstaten bepaalde begrotingsregels in acht nemen, aangezien hun individuele situatie van invloed is op de gehele economie en op het Europees monetair stelsel.
Daarom moeten buitensporige begrotingstekorten worden voorkomen. Dit is essentieel om de economische en monetaire unie naar behoren te laten functioneren, al moeten we toegeven dat er tot dusver meer werk is gemaakt van de monetaire dan van de economische unie.
Vandaar het Stabiliteitspact. Vandaar ook dat destijds krachtens het Verdrag van Maastricht en nu overeenkomstig artikel 123 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie een verbod geldt op het verlenen van voorschotten in rekening-courant of andere kredietfaciliteiten bij de Europese Centrale Bank of de centrale banken van de lidstaten die de euro hanteren. Het Verdrag bepaalt ook dat noch de Unie noch de lidstaten aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van centrale overheden of andere overheden van een andere lidstaat.
Dit betekent dat elke lidstaat aan zijn schuldverplichtingen moet voldoen. De Raad heeft verklaard dat alle lidstaten deze plicht moeten nakomen en vertrouwt erop dat Griekenland en de overige lidstaten de nodige stappen zullen zetten om de economie weer in evenwicht te brengen en te waarborgen dat de soliditeit van het nationale economische en financiële klimaat niet in het gedrang komt.
Er zij aan herinnerd dat de procedure bij buitensporige tekorten voorziet in de mogelijkheid om het economisch beleid in gerechtvaardigde gevallen onder toezicht te stellen. De Raad zal zich - naar wij hopen - in de maand februari over de situatie in Griekenland buigen. Waarschijnlijk zullen op dat moment, afhankelijk van het initiatiefrecht van de Commissie, aanbevelingen worden vastgesteld en dus ook strategieën worden uitgewerkt. Op die manier kan de Europese Unie belangstelling en betrokkenheid tonen wanneer sommige lidstaten het hoofd moeten bieden aan moeilijke situaties of omstandigheden.
Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
(EL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, u hebt ons herinnerd aan de artikelen van het Verdrag die van toepassing zijn op de procedure bij buitensporige tekorten. Het Parlement kent die artikelen. Ik heb echter het gevoel dat u mij meer informatie zou kunnen geven over hetgeen de heer Zapatero bedoelt als hij spreekt over solidariteit in de eurozone, over solidariteit met landen met bijzondere begrotingsproblemen. Zou het mogelijk zijn te spreken over een betere begrotingscoördinatie tussen het centrum en de regio als het gaat om subsidies? Zou het mogelijk zijn te spreken over een betere belastingcoördinatie ter voorkoming van belasting- en sociale dumping, waar de Europese Unie nu al last van ondervindt en waar bepaalde landen enorm onder te lijden hebben? Kunt u nader ingaan op hetgeen u zojuist zei en mij uitleggen wat de heer Zapatero bedoelt met solidariteit?
Diego López Garrido
De Europese Unie is een van 's werelds regio's waar duidelijk sprake is van solidariteit. In het geval van Griekenland bijvoorbeeld, en ook in het geval van mijn eigen land, Spanje, heeft de Europese Unie blijk gegeven van grote solidariteit door Europees geld beschikbaar te stellen, met name door de structuurfondsen in te zetten, die een essentieel onderdeel zijn van het Europese solidariteitsbeleid en dat ook zullen blijven.
Zoiets is nergens anders ter wereld te vinden. Deze aanpak heeft ervoor gezorgd dat in vele landen aanzienlijke vooruitgang is geboekt. Alle landen hebben er baat bij, want op deze manier worden markten geopend. Bovendien wordt ook steun toegekend voor de modernisering van regio's. Dat is een onmiskenbaar voorbeeld van solidariteit. Uiteraard moet de financiële steun op correcte wijze worden gebruikt en moet de Europese Unie de nodige controle uitoefenen. Kortom, er is wel degelijk sprake van solidariteit.
Het Verdrag voorziet bovendien ook nog in een andere vorm van solidariteit. U hebt het Verdrag hier genoemd. Het verplicht de lidstaten ertoe hun economisch beleid, hun sociaal beleid en hun werkgelegenheidsbeleid te coördineren. Artikel 5 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie laat hierover geen twijfel bestaan. Het verwoordt de solidariteit van de Europese Unie, die duidelijk tot uiting komt in de gezamenlijke bespreking en de gezamenlijke aanneming van de doelstellingen van een gecoördineerd economisch beleid.
Veel van de problemen waarmee diverse Europese landen thans ten gevolge van de crisis geconfronteerd worden, zouden minder ernstig zijn geweest indien er al veel eerder een economische unie tot stand was gekomen, want de economische unie is stilgevallen. De monetaire unie heeft zich verder ontwikkeld, maar de economische unie is tot stilstand gekomen en de noodzakelijke synergie en coördinatie van het economisch beleid in de Europese Unie is uitgebleven. Dat is wat wij nodig hebben en dat is uiteindelijk ook waarop het Verdrag aandringt.
Ook de Europa 2020-strategie, de gezamenlijke doelstellingen inzake onderwijsinvesteringen, arbeidsspecialisatie en bestrijding van de klimaatverandering zijn elementen die wij allen nastreven en getuigen van solidariteit. Ook dat is een overduidelijke uiting van solidariteit van een continent, van de Europese Unie, die steeds zo hecht mogelijk verenigd moet zijn. Dit belet evenwel niet dat het Verdrag logischerwijs ook verplichtingen aan de lidstaten oplegt met betrekking tot hun schuldniveau en de leningen die zij aangaan. Deze kwestie valt uiteraard onder de verantwoordelijkheid van elke lidstaat. Desalniettemin zijn er diverse factoren, waaronder de markt, het sociaal beleid, het structuurbeleid, het regionaal beleid en in de toekomst naar ik hoop ook de coördinatie van het economisch beleid, het sociaal beleid en het werkgelegenheidsbeleid, die een klimaat van solidariteit scheppen.
Dat is de meest geschikte, meest diepgaande en meest verreikende formule voor het solidariteitsbeleid van de Unie.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Ik zou toch nog een vraag aan u willen stellen, minister, omdat u zei dat de zeer ernstige situatie in Griekenland aan de orde zou komen tijdens de vergadering van de Commissie in februari van dit jaar. Het is waar dat de crisis in Griekenland zeer ernstig is, maar we weten allemaal dat die crisis zich helaas kan uitbreiden. Ik wil u het volgende vragen: zou u naast het forum van de Commissie ook niet een meer materiële discussie moeten aangaan met de Europese Centrale Bank? Ik denk dat ook die instelling een belangrijk orgaan is dat hier een actievere rol moet spelen met betrekking tot de situatie in Griekenland.
Diego López Garrido
Elk orgaan heeft zijn eigen werkterrein. Dat is een van de voornaamste eigenschappen van de structuur van de Europese economische en monetaire unie, die hieraan overigens haar geloofwaardigheid ontleent.
Het is waar dat de Raad de situatie in Griekenland zal behandelen. Dat is logisch, omdat het een van de lidstaten van de Unie betreft en wij allen uiteraard de gevolgen ondervinden van de ontwikkelingen in een ander Europees land. Als we zelfs al voelen wat er buiten Europa gebeurt, is het niet te verwonderen dat de gevolgen in een regio met een interne markt en een eenheidsmunt voor zestien landen des te intenser zijn.
Het is logisch dat het geval van Griekenland behandeld wordt binnen de grenzen van het Verdrag en dat daarbij wordt uitgegaan van de begrotingsstrategie en de economische strategie die het meest aangewezen zijn in de huidige omstandigheden en die derhalve aan Griekenland moeten worden aanbevolen en waarbij Griekenland ongetwijfeld gebaat zal zijn.
De Europese Centrale Bank krijgt door het Verdrag andere taken opgelegd, met name op het gebied van de financiële stabiliteit en de prijsstabiliteit, waarbij onafhankelijkheid is vereist. De onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank is een essentieel beginsel van de Europese Unie en geeft ons economisch en financieel systeem en onze eenheidsmunt, de euro, een grote geloofwaardigheid. Het onafhankelijkheidscriterium moet dan ook geëerbiedigd worden, aangezien het mede ten grondslag ligt aan de economische en monetaire unie die wij enkele jaren geleden in de Europese Unie hebben aangenomen.
De Voorzitter
Minister, hartelijk dank voor uw deelname aan het eerste vragenuur met uw voorzitterschap.
Vragen die bij gebrek aan tijd niet aan bod gekomen zijn, zullen schriftelijk worden beantwoord (zie bijlage).
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.15 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)
