Europejska akcja na rzecz ofiar terroryzmu (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku obrad jest oświadczenie Komisji w sprawie europejskiej akcji na rzecz ofiar terroryzmu.
Jacques Barrot
Pani przewodnicząca! Zgadzam się z uwagami wygłoszonymi przez mojego kolegę komisarza Almunię. Ofiary terroryzmu to ofiary ataków dokonanych przeciwko demokratycznym wartościom naszych społeczeństw. W oczywisty sposób ofiary te unaoczniają nam tę ludzką tragedię, jaką jest terroryzm. Mamy obowiązek je wspierać, uznawać i udzielać im pomocy.
Komisja ma w tej dziedzinie podwójną rolę. Po pierwsze, uświadamianie naszym obywatelom, przez co przechodzą ofiary terroryzmu, jak cierpią, oraz zapewnienie większej reprezentacji interesów ofiar na szczeblu europejskim. Po drugie, podejmowanie wysiłków w celu zapewnienia, by nie było już więcej ofiar, by położyć kres terroryzmowi. To jest polityka zapobiegania terroryzmowi.
Od 2004 roku Komisja kieruje pomoc finansową na wiele projektów zmierzających do zagwarantowania ofiarom i ich rodzinom pomocy oraz potrzebnego im wsparcia społecznego czy psychologicznego. Projekty te spełniają cel zwiększania solidarności okazywanej przez europejskich obywateli ofiarom terroryzmu. Na sam rok 2008 na tę inicjatywę przeznaczono środki w wysokości 2,2 miliona euro.
Poza tymi działaniami od roku 2008 Komisja prowadzi europejską sieć stowarzyszeń ofiar terroryzmu. Jej celem jest zachęcanie do współpracy transnarodowej pomiędzy stowarzyszeniami ofiar terroryzmu oraz zapewnienie większej ochrony interesów ofiar na szczeblu UE. Przeznaczyliśmy na ten cel środki w wysokości 200 tysięcy euro.
Sieć ta funkcjonuje w kilku obszarach: dokonuje oceny wsparcia i ochrony proponowanej obecnie tym ofiarom, jak również promuje działania mające na celu upowszechnianie najlepszych praktyk. Działania określone przez tę sieć stanowią bardzo przydatną podstawę prac Komisji.
Wreszcie, w kontekście, w jakim ochrona obywateli musi pozostawać w centrum naszych polityk, Komisja ma nadzieję na zintensyfikowanie działań zmierzających do ochrony ofiar. Zamierza wspierać działania mające na celu zachęcanie ofiar terroryzmu do dzielenia się doświadczeniami. Chodzi w istocie o podniesienie świadomości obywateli Europy na temat rzeczywistości terroryzmu, zapobiegania terroryzmowi. Nie można zapominać, że terroryzm jest często wynikiem zjawiska indoktrynacji i radykalizacji.
Ponadto, działania te powinny umożliwić przekazanie przesłania pokoju propagującego wartości demokratyczne. Komisja zamierza zatem sporządzić projekt karty praw ofiar terroryzmu. Osobiście przyłączam się do wszystkich, którzy wyrazili swój gniew w obliczu wszystkich tych ataków terrorystycznych i wspierają nasze wysiłki zmierzające do okazania solidarności ofiarom terroryzmu.
Pani przewodnicząca! Wysłucham teraz wystąpień posłów do Parlamentu Europejskiego i postaram się jak najpełniej się do nich ustosunkować.
Teresa Jiménez-Becerril Barrio
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Pragnę powiedzieć, że większość rządów i obywateli pamięta o ofiarach terroryzmu jedynie po poważnym ataku, takim jak te w Madrycie, Nowym Jorku czy Londynie. Kiedy opadnie fala emocji, najczęściej zapomina się o zagrożeniu terrorystycznym i prawach ofiar.
Dziś jednak nie ma wątpliwości co do zaangażowania Unii Europejskiej w walkę z terroryzmem. Jak właśnie powiedział nam pan komisarz Barrot, zostało ono również odzwierciedlone w przyjętym ostatnio programie sztokholmskim, w którym uznaje się odwagę i godność ofiar oraz potrzebę ochrony ich praw.
Pomimo tych postępów, walka z terroryzmem zawsze opierała się na zaufaniu i wzajemnej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi. Uwzględniając perspektywę, jaką daje traktat lizboński, zastanawiam się, czy dobrym pomysłem dla Unii Europejskiej byłoby promowanie harmonizacji ustawodawstwa państw członkowskich w zakresie praw ofiar terroryzmu.
Przyjęcie europejskiej karty praw ofiar terroryzmu byłoby dużym krokiem naprzód, który pomógłby walczącym z terroryzmem i mocnym ciosem dla jego obrońców. Największą porażkę terroryzmu, a stąd największy triumf demokracji, stanowi odwaga i godność jego ofiar. Nie powinniśmy nigdy zapominać, że jedyną bronią, jaką mają niewinne ofiary wobec terroryzmu, jest ich słowo i uznanie społeczeństwa.
Dlatego też nie powinni państwo również zapominać, panie i panowie, że nikt z nas nie jest bezpieczny i może stać się ofiarą terroryzmu. Stąd moje pytanie: czy Komisja zgodzi się przyjąć europejską kartę mającą na celu uznanie obrony praw ofiar terroryzmu i promowanie tych praw? Jeśli tak, jakie środki powzięłaby Komisja w nowym składzie, aby forsować tę kartę zgodnie z nowym mandatem?
Juan Fernando López Aguilar
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Dziękuję za serdeczny wyraz zaangażowania, które wreszcie stało się elementem europejskiej polityki od wejścia w życie traktatu lizbońskiego. Podlega ono prawu europejskiemu, w zakresie którego Parlament również będzie odgrywał decydującą rolę, bardziej decydującą niż kiedykolwiek wcześniej.
Potwierdza to przyjęcie programu sztokholmskiego. Stanowiący jego element program wieloletni na lata 2009-2014 zawiera wyraźne, niezbędne odniesienie do godności ofiar terroryzmu, cierpień spowodowanych tą okropną formą przestępstwa, szczególną bezbronnością ofiar, jak również, przede wszystkim, mandatu w zakresie ich ochrony.
Uważam zatem, iż warto zaznaczyć, że ze względu na zbliżającą się w następnym półroczu prezydencję hiszpańską oraz konsekwentną i nieustępliwą determinację hiszpańskiego rządu i hiszpańskiego społeczeństwa w walce z wszelkimi formami terroryzmu, z pewnością zaistnieje możliwość włączenia do planu działań tej harmonizacji, tego programu ramowego ochrony praw ofiar terroryzmu. Jako że jest to wieloletni plan legislacyjny, odpowiedzialny za jego opracowanie będzie rząd hiszpański, który wymagać będzie następnie wsparcia prezydencji belgijskiej i węgierskiej w określeniu przepisów prawa i realizacji celów programu sztokholmskiego.
Sądzę więc, że nadszedł czas, by Parlament potwierdził tę determinację na rzecz ochrony ofiar terroryzmu celem zintensyfikowania walki z wszelkimi formami terroryzmu i zapewnienia godności potrzebnej ofiarom. Czas zobowiązać się, że w programie legislacyjnym programu sztokholmskiego oraz planie działań, za którego określenie odpowiadać będzie hiszpańska prezydencja, ochrona ofiar terroryzmu będzie potraktowana tak, jak na to zasługuje.
Izaskun Bilbao Barandica
Pani przewodnicząca! Chciałabym powiedzieć, że przedmiotowa inicjatywa jest zgodna z poprawką do programu sztokholmskiego złożoną przez Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia oraz przeze mnie, gdyż nie była w nim zawarta. Potrzebowały jej ofiary wszelkiego rodzaju terroryzmu, a co więcej, proszą nas o nią. Od ofiar, z którymi pracowałam w ostatnich latach, dowiedziałam się bardzo wiele o godności, obywatelskiej energii i cierpieniu. Ich świadectwo skłania mnie do orędowania za wprowadzeniem europejskiego standardu pomocy dla ofiar terroryzmu z perspektywy materialnej, emocjonalnej i prawnej.
Wypracowaliśmy wspólny dyskurs oparty na czterech filarach.
Po pierwsze, uznanie ich cierpienia, chronienie ich i przyjęcie, że ofiarami są nie tylko zabici lub ranni, lecz również ich rodziny, ci którzy są zagrożeni i ich wolność, czyli wolność nas wszystkich.
Po drugie, naprawa wyrządzonych szkód materialnych, pielęgnowanie pamięci o ofiarach oraz praca gwarantująca wymierzenie sprawiedliwości.
Po trzecie, humanizacja debaty o ofiarach, które są osobami cierpiącymi i potrzebującymi obrony, ochrony, uznania, pomocy i wsparcia. W polityce musimy nauczyć się postawić się na ich miejscu.
I wreszcie, odpolitycznienie debaty. Musimy być wielkoduszni, byśmy nie uczynili z terroryzmu sprawy wyborczej.
W Europie popełniano morderstwa w imię religii, marksizmu, własności prywatnej, ekologii, niezależności regionu lub jedności państwa, którego jest on częścią. W działania terrorystyczne były zamieszane nawet pewne rządy. Nie jest to jednak kwestia zasad. Zwolennicy totalitaryzmu i fanatycy zabijają, zabija wypaczenie podstawowych wartości ludzkości. Oto co prowadzi do przemocy - a nie prowadzi do niej swobodna wymiana idei demokratycznych. Dedykuję moją wypowiedź wszystkim ofiarom terroryzmu.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Pani przewodnicząca! Program sztokholmski zawiera między innymi następujące odniesienie wyrażające poparcie dla ofiar terroryzmu: ofiary terroryzmu wymagają również szczególnej uwagi, wsparcia i społecznego uznania.
Moim zdaniem Unia musi zapewnić im to wsparcie oraz promować ich pełne uznanie przez społeczeństwo. Osoby, które ucierpiały wskutek barbarzyństwa terroryzmu powinny być dla naszych społeczeństw etycznym punktem odniesienia. Dlatego też obrona ofiar i ich praw musi stanowić jedną z priorytetowych polityk Unii Europejskiej.
Musimy utrzymać i wzmocnić fundusze dla ofiar terroryzmu adekwatnymi środkami, jak w poprawkach złożonych do projektu budżetu Unii Europejskiej na rok 2010 zaproponowała grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci).
Dlatego też pomoc została zwiększona o 1 milion euro, która to kwota będzie wykorzystana na sfinansowanie projektów mających na celu pomoc ofiarom terroryzmu i ich rodzinom w dojściu do siebie dzięki wsparciu społecznemu lub psychologicznemu świadczonemu przez organizacje i ich sieci. Środki te zostaną również użyte na finansowanie projektów zmierzających do mobilizowania opinii publicznej przeciw wszelkim postaciom terroryzmu.
Część tych środków ma być przeznaczona szczególnie na poprawę pomocy i poradnictwa prawnego dla ofiar i ich rodzin.
Gwoli ilustracji przytoczę przykładowe dane: terroryzm równa się ofiary. Ogółem środki przeznaczone na przygotowanie się na ataki terrorystyczne i zapobieganie im wyniosą w przyszłym roku 21 420 000 euro.
Pomysł pani poseł Jiménez-Becerril Barrio, dotyczący zwiększenia widoczności ofiar w Unii, powinien otrzymać bezwarunkowe poparcie Izby. Po pierwsze, musimy zaopatrzyć się w konieczne instrumenty prawne, poczynając od pisemnej deklaracji, a następnie przejść do rezolucji, tak byśmy ostatecznie doszli do politycznej deklaracji poparcia instytucji europejskich dla ofiar terroru. To również zwiększy świadomość wartości tych ofiar wśród obywateli Europy.
Ofiary wywołują w nas uczucia solidarności, współczucia, uznania, godności, trwałego wsparcia i pamięci, jak też poczucie pogardy i żądania sprawiedliwości dla terrorystów, którzy spowodowali tyle bólu i śmierci.
Ramón Jáuregui Atondo
(ES) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! To nie przypadek, że głos zabrała cała grupa hiszpańskich posłów do Parlamentu Europejskiego. W Kraju Basków, oprócz cierpienia spowodowanego atakiem terrorystycznym, ofiary często cierpią wskutek pogardy lub milczenia po takim wydarzeniu. Dlatego też tworzy się ruch mający na celu uznanie ofiar, co moim zdaniem wymaga polityki na rzecz ofiar terroryzmu. Jeśli mi wolno, dodałbym do słów wypowiedzianych przez moich wszystkich kolegów posłów opowiadających się za kartą lub wspólnym podejściem do tej polityki w bardzo zwięzłym skrócie dziesięć aspektów, które uważam za kluczowe w tej kwestii.
Po pierwsze, polityka na rzecz ofiar wymaga poparcia opinii publicznej, uznania i społecznego wsparcia dla ofiar.
Po drugie, wymaga ona szybkiego i skutecznego odszkodowania za poniesione szkody.
Po trzecie, wymaga ona równego traktowania wszystkich ofiar.
Po czwarte, wymaga ona politycznej i społecznej zgody co do działań na rzecz ofiar terroryzmu.
Po piąte, wymaga ona polityki delegitymizacji dyskursu społecznego i politycznego prowadzonego z użyciem przemocy.
Po szóste, wymaga ona przykładnego karania osób winnych terroryzmu, przy zapewnieniu ofiarom szybkiego i skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Po siódme, wymaga ona edukacji i nauczania przeciwko przemocy wśród ludności.
Po ósme, wymaga zagwarantowania ofiarom, że ataki, na skutek których ucierpiały, nie powtórzą się, co przecież może się zdarzyć.
Po dziewiąte, wymaga ona polityki pamięci, aby ofiary nie zostały zapomniane .
I wreszcie, wymaga także polityki społecznego pojednania, aby rany spowodowane przez terroryzm mogły się zagoić.
Oto dziesięć przykazań, które proponuję w zakresie wspólnej polityki na rzecz ofiar terroryzmu.
Georgios Papanikolaou
(EL) Pani przewodnicząca! Ataki w Madrycie i Londynie oraz niedawne ataki w moim kraju, Grecji, pokazują skalę problemu terroryzmu. Terroryzm zagraża naszemu stylowi życia i naszej wolności. Wymierzony jest nie tylko w bezpośrednie ofiary i ich rodziny, które również są bezpośrednio poszkodowane, ale także w społeczeństwo jako całość.
Wspomniane europejskie programy pilotażowe na rzecz ofiar ataków terrorystycznych stanowią pozytywną przykład jako próba zaleczenia ran, wciąż jednak trzeba uczynić bardzo wiele. Pomoc dla ofiar i ich rodzin to nie tylko nakaz moralny. Jest to imperatyw mający na celu skierowanie do terrorystów jasnego przesłania, że nie zapominamy.
Nie zapominamy odrażających czynów, stanowiących plamę na naszej demokracji i zagrożenie spójności. Nie zapominamy, że ofiary terroryzmu są często nic nie podejrzewającymi obywatelami, którzy padają ranni lub zabici podczas wykonywania codziennych czynności. Nie zapominamy, że w Europie uczącej tolerancji i demokracji akty przemocy nie będą nigdy dopuszczalne.
Magdi Cristiano Allam
(IT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Pragnę poprzeć propozycję pani poseł Jiménez-Becerril Barrio w sprawie europejskiej karty praw rodzin będących ofiarami terroryzmu oraz podkreślić, że daje to Europie nadzwyczajną możliwość skierowania jednoznacznego przesłania na temat terroryzmu, pamiętając, iż jego brak doprowadził do załamania procesu barcelońskiego w 2005 roku, kiedy to głowom państw i szefom rządów państw obszaru euro-śródziemnomorskiego nie udało się osiągnąć porozumienia. Podkreśliłbym również, iż dzisiaj stoi przed nami nadzwyczajna możliwość wznowienia, na nowych podstawach, dialogu z przeciwległą stroną basenu Morza Śródziemnego, zaczynającego się od jasnej deklaracji w sprawie pojęcia będącego kamieniem węgielnym naszego człowieczeństwa i naszej cywilizacji, a mianowicie świętości życia.
Diane Dodds
Pani przewodnicząca! Jestem wdzięczna za państwa wsparcie dla ofiar terroryzmu. Jest to zarówno właściwe, jak i słuszne i oczywiście z uznaniem przyjmuję pomoc Unii Europejskiej dla ofiar w Irlandii Północnej poprzez finansowane tam programy PEACE.
Komisja powinna mieć świadomość, że Irlandia Północna staje raz jeszcze w obliczu rosnącego zagrożenia ze strony dysydenckich organizacji republikańskich. Zagrożenie to zostało opisane przez służbę policyjną Irlandii Północnej jako "krytyczne”, a przez Międzynarodową Komisję Monitorującą jako "bardzo poważne”. W ostatnich brutalnych atakach zamordowano dwóch żołnierzy, którzy właśnie mieli wyjechać do Afganistanu, oraz funkcjonariusza policji.
W ramach początkowego finansowania na rzecz ofiar terroryzmu Komisja jako kluczowy cel określiła mobilizację opinii publicznej przeciwko terroryzmowi we wszelkich jego formach. Wydaje mi się jednak, że przy przejściu do szerszego programu CIPS ten cel został zagubiony. Jestem wdzięczna za proponowaną przez państwa pracę nad kartą ofiar i wzywam do rozpoczęcia działań w tym kierunku przez wprowadzenie bardzo jasnego rozróżnienia na ofiary terroryzmu i sprawców terroryzmu.
Karin Kadenbach
(DE) Pani przewodnicząca! Dzięki Bogu w Austrii od wielu lat nie padliśmy ofiarą ataków terrorystycznych. Jednakże Wiedeń nie zawsze uchodził bez szwanku.
Pragnę dodać coś do uwag, które poczynił pan poseł Jáuregui Atondo. Z jednej strony zdecydowanie potrzebujemy karty ofiar oraz wsparcia dla ofiar terroryzmu. Jednocześnie jednak jako środka uzupełniającego potrzeba zmiany środowiska, w jakim występuje przemoc prowadząca do terroryzmu. Moim zdaniem musimy zacząć od edukacji i informacji. Ponadto, Izba musi zdecydowanie odrzucić brutalizację języka. Wciąż wzywamy do tolerancji w wielu dziedzinach. Jednak w jednej dziedzinie nie wolno nam okazywać tolerancji, a mianowicie w odniesieniu do przemocy.
Przewodnicząca
Państwa wystąpienia są pełne godności i emocji, gdyż jak sądzę, zabrali państwo głos w imieniu tych, którzy dziś już mówić nie mogą. Dziękuję państwu w imieniu wszystkich przewodniczących.
Jacques Barrot
Pani przewodnicząca! Słusznie podkreśliła pani bardzo emocjonalny charakter niniejszej debaty i w tej chwili myślimy o wszystkich ofiarach. Terroryzm dotknął je wszystkie w sposób całkowicie ślepy i całkowicie niesprawiedliwy.
Jak powiedział pan poseł López Aguilar, terroryzm jest straszliwym przestępstwem. Przede wszystkim pragnę państwu powiedzieć, że w programie sztokholmskim naprawdę uwzględniono los ofiar. Musimy rzeczywiście zainicjować europejską politykę w o wiele większym wymiarze uwzględniającą ofiary zorganizowanej przestępczości i terroryzmu.
Pani poseł Jiménez-Becerril Barrio pragnę powiedzieć, że zamierzamy podjąć kroki zmierzające do wprowadzenia karty praw ofiar terroryzmu. Istotnie bardzo jasno wyraziła pani swoje pragnienie wprowadzenia takiej karty, i sądzę, że uczyniła to pani w oparciu o wszystkie własne bolesne doświadczenia osobiste, jakie były pani udziałem.
Przeanalizowaliśmy, i nadal będziemy analizować w roku 2010, wszelkie istniejące dziś luki w zakresie ochrony ofiar terroryzmu w różnych państwach członkowskich. Ma pani istotnie rację: w ten czy inny sposób musi się nam udać zharmonizować nasze ustawy dotyczące terroryzmu, ofiar terroryzmu. Europa musi być rzeczywiście zjednoczona w walce z terroryzmem.
W oparciu o przedmiotowe studium zobaczymy, w jaki sposób możemy zharmonizować i połączyć wszystkie środki zmierzające do poprawy sytuacji ofiar terroryzmu w Europie. Będzie to celem planu działania, i niewątpliwie zajmiemy się problemem ochrony ofiar uwzględniając to, co powiedziano podczas niniejszej debaty, to znaczy przede wszystkimi konieczność podjęcia starań, by uświadomić ludziom tragedię i cierpienia ofiar, które często są pomijane milczeniem, a nawet pogardzane.
Musimy następnie zapewnić, by szybko otrzymały one odszkodowanie. Słusznie nalegają państwo na niezwłoczne zadośćuczynienie za te całkowicie niezasłużone i nieuzasadnione cierpienia. Wspomnieli również państwo o delegitymizacji dialogu, gdyż nie możemy tolerować dialogu, który mógłby, w ten czy inny sposób, sprawiać wrażenie, że zabijanie niewinnych ludzi, ranienie niewinnych ludzi, może być sposobem służenia ludzkości.
Musimy być bardzo stanowczy w odniesieniu do takiego języka, gdyż zaprzecza on każdej z wartości Unii Europejskiej. Ponadto - zwracam się do pani przewodniczącej - muszę pogratulować Parlamentowi Europejskiemu zapewnienia 1 miliona euro na wszystkie nasze programy pomocy ofiarom.
Raz jeszcze podkreślam, że bardzo się cieszę z dzisiejszej obecności u mego boku pana komisarza Almunii, gdyż obaj szczerze zachęcamy Komisję do podjęcia działań w tym zakresie. Unia Europejska musi rzeczywiście postarać się o wzorowe prawodawstwo dotyczące ochrony i pomocy ofiarom terroryzmu w ramach przedmiotowego wieloletniego programu sztokholmskiego.
Tyle chciałem powiedzieć w odpowiedzi na państwa wystąpienia. Zapewniam, że nie pozostawiły one obojętnym ani komisarza Almunii, ani mnie.
Przewodnicząca
Aby nie przechodzić natychmiast do następnej debaty, proponuję uczcić ofiary minutą ciszy.
(Członkowie Izby powstali i uczcili ofiary minutą ciszy.)
