Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op vrijdag 12 maart 1999 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van 12 maart 1999 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, op 12 maart jongstleden is Yehudi Menuhin overleden in Berlijn. Dat was de stad waar hij aanvankelijk triomfen vierde en waarnaar hij in 1945 terugkeerde om te pleiten voor een dialoog met het Duitse volk - en hij was de eerste jood die dat deed. Hij was Europeaan uit eigen verkiezing, verdedigde degenen die in de Sovjet-Unie voor de vrijheid streden, was de eerste die in de Knesset een Israëlisch-Palestijnse federatie voorstelde, en dirigeerde het Concert voor de Vrede in Sarajevo. Hij streed voor culturele ontwikkeling en om de cultuur een plaats te geven in onze Verdragen. Ook werkte hij met dit Parlement en de Commissie samen om een programma op te zetten - het MUS-E programma - waardoor momenteel meer dan 3.000 kinderen uit arme buurten en achterstandswijken in de Europese Unie tolerantie kan worden bijgebracht via een muziekopleiding, pantomime en lichaamstaal.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij verplicht zijn een moment stil te staan bij deze man, die Brits staatsburger was en ervoor had gekozen Europeaan te zijn. Als ik vandaag niet om een minuut stilte vraag om hem te herdenken, is dat omdat ik denk dat hij het harmonieuze verloop van onze debatten niet zou willen onderbreken. Ik weet dat het moeilijk is vandaag, maar ik denk dat het Parlement verplicht is even terug te denken aan Yehudi Menuhin.
Levendig applaus

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Barón. Ik denk dat de Vergadering zich met dit applaus bij uw woorden aansluit, en zo zullen we dat ook doorgeven aan degenen die het aangaat.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u mededelen dat er een paar dagen geleden iemand in de Wiertzstraat verkracht en daarna vermoord is. Daarom ondersteun ik uw pogingen om daar een politiebureau te krijgen, omdat dat dringend noodzakelijk is en ook door de bevolking en de buurt gewenst wordt.

De Voorzitter
Mijnheer Rübig, ik heb de bevoegde Belgische instanties hierover al 2 of 3 brieven gestuurd, en op uw verzoek zal ik er nogmaals op aandringen.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking over de notulen van de vorige plenaire vergadering in Straatsburg. Op donderdag heb ik om informatie gevraagd in verband met het conflict rond de betaling van de tolken. Naar ik heb begrepen, gaan we het vandaag hebben over het loon van andere medewerkers. Daar ben ik het niet mee eens, ik vind dat we het over de tolken moeten hebben. Mevrouw Fontaine had een circulaire beloofd met een uitleg over de stand van zaken. Kunt u mij zeggen hoe het daarmee staat?

De Voorzitter
Dank u wel dat u mij daaraan herinnert, mijnheer Falconer. Deze aangelegenheid is op de laatste vergadering van het Bureau behandeld, en er is een nota over opgesteld waarin de situatie wordt uitgelegd. Die nota zal zo worden rondgedeeld zodat u van de inhoud kennis kunt nemen. Het Bureau heeft de secretaris-generaal geïnstrueerd om namens het Parlement de nodige druk uit te oefenen om ervoor te zorgen dat deze kwestie zo spoedig mogelijk wordt opgelost.
De notulen worden goedgekeurd

Agenda
De Voorzitter
De ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
Overeenkomstig artikel 97 van het Reglement, en naar aanleiding van de gebeurtenissen van vorige week, stel ik de leden voor om de agenda van onze vergaderingen van vandaag en morgen als volgt te wijzigen. Ik merk op dat deze wijzigingen al in de corrigenda bij de agenda zijn opgenomen, maar wij moeten ze nog formeel goedkeuren.
De Voorzitter leest de voorstellen tot wijziging van de agenda voor

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, als punt op de agenda noemde u zojuist de verklaring van de Raad naar aanleiding van het ontslag van de Europese Commissie, waarbij het aan ons uitgedeelde corrigendum dus wordt overgenomen. Ik denk niet dat deze bewoordingen een juiste weergave zijn van hetgeen zich de afgelopen week heeft afgespeeld. We zijn namelijk getuige geweest van een - weliswaar collectief - ontslag van de leden van de Commissie. Dat staat overigens in de brief van de heer Santer aan de heer Schröder die niet te vergeten door alle commissarissen persoonlijk is ondertekend.
Ik vind dat we de publieke opinie geen verkeerde indruk moeten geven door haar met name te kennen te geven dat de motie van afkeuring is aangenomen. Er zou inderdaad sprake zijn geweest van een collectief ontslag als we de door mijzelf en 69 collega's ingediende motie van afkeuring hadden aangenomen. Dat is niet gebeurd. In de agenda moet dus worden gesproken over "het individuele ontslag van de leden van de Commissie" opdat hierover geen misverstand, geen quidproquo ontstaat in de publieke opinie.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, er is mijns inziens niets op tegen om het in de agenda te hebben over "het ontslag van alle leden van de Europese Commissie" . Het gaat hier niet om het ontslag van een of twee leden van de Commissie, maar om dat van alle leden. Dit ontslag wordt aangekondigd in één enkel document, ook al is dit door alle commissarissen ondertekend. Er kan dus gesproken worden over het ontslag van alle leden van de Europese Commissie. Het kan geen kwaad om dit punt ongewijzigd te laten.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, voor morgen staat het verslag-De Giovanni over vertrouwelijke informatie ter controle van de Commissie op de agenda. De Commissie begrotingscontrole heeft mij verzocht hier in de plenaire vergadering ervoor te pleiten dat dit verslag wordt terugverwezen naar de Commissie institutionele zaken, aangezien de Commissie begrotingscontrole nog dringend behoefte aan advies heeft, ook met het oog op wat er in het rapport van het Comité van Wijzen staat, bijvoorbeeld over de toegang tot en het verstrekken van informatie. Ik verzoek u vriendelijk erover te laten stemmen, of dit punt van de agenda kan worden geschrapt en naar de Commissie institutionele zaken kan worden terugverwezen. Ik heb ook al met de voorzitter gesproken. Wij zijn dezelfde mening toegedaan, namelijk dat vanwege de gebeurtenissen van de afgelopen dagen nader onderzoek nodig is.

De Voorzitter
Een verzoek om terugverwijzing naar een commissie kan alleen worden gedaan door een fractie of door 29 leden. Is er een fractie die uw verzoek steunt?

Müller
Mijnheer de Voorzitter, u herinnert zich ongetwijfeld dat ik reeds tijdens de vorige vergadering gevraagd heb de fracties en commissies nog een keer de gelegenheid te geven dit relatief magere werk te bekijken en vast te stellen of het de beste oplossing is. Daarom spreekt het vanzelf dat mijn fractie het met de terugverwijzing eens is.

De Giovanni
Mijnheer de Voorzitter, ik wil voor dit voorstel spreken. Er is een nieuwe situatie ontstaan en daarom lijkt het mij gerechtvaardigd dat het gevonden akkoord opnieuw bekeken wordt. Dit akkoord was weliswaar niet slecht, maar is met een nieuwe Commissie misschien voor verbetering vatbaar. Ook namens mijn fractie wil ik volledige steun betuigen aan dit voorstel.
Het Parlement willigt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie in

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde een vraag stellen die volgens mij bij veel collega's leeft en waar de Commissie misschien antwoord op kan geven. Naar aanleiding van het collectieve aftreden van de Commissie hebben we herhaaldelijk gelezen dat de Commissie de lopende zaken zal afhandelen. Dat houdt in dat de Commissie geen initiatieven tot wetgeving zal nemen, en dergelijke, wat heel goed te begrijpen is.
Mijn vraag is de volgende. Raadsvoorzitter Schröder en anderen hebben verklaard het uiterst belangrijk te vinden dat in de Europese Raad die overmorgen in Berlijn plaatsvindt over Agenda 2000 wordt beraadslaagd. Valt die behandeling van Agenda 2000 onder het begrip "lopende zaken" ? De Commissie kent dit dossier erg goed, en ik zou daarom willen weten of zij het, ondanks het enorme belang ervan, als een van de lopende zaken beschouwt.

De Voorzitter
Het lijkt me beter om dat onderwerp nu niet aan te snijden. Ik denk dat het praktischer is om de Raad te verzoeken uw vraag te beantwoorden wanneer hij straks aan het woord komt, als de Raad daarmee akkoord gaat. Bovendien is er een juridisch verslag van het Parlement over deze kwestie, dat ik u graag ter beschikking stel.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, ik hoor nu dat de Commissie en het voorzitterschap van de Raad vandaag en morgen hier zullen zijn. Aangezien vandaag of morgen, of uiterlijk overmorgen, een cruciaal besluit zal worden genomen over een mogelijke militaire interventie in Kosovo, die niet te overziene gevolgen zal hebben voor de vrede in het algemeen, maar met name voor de Balkan, wilde ik u vragen een initiatief te nemen. Misschien kunnen de Commissie en de Raad een verklaring afleggen waarin zij het Parlement hun standpunt, het standpunt van de Europese Unie bekend maken. Dan kunnen wij ook als Parlement onze mening laten horen. Mijnheer de Voorzitter, het gaat hierbij om een verantwoordelijkheid met een historische draagwijdte......
Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken

De Voorzitter
Mijnheer Ephremidis, dit is niet het moment om een debat over Kosovo te houden. Daar zijn andere gelegenheden voor, maar nu is dat uitgesloten.
Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan

Verklaring van de Commissie
De Voorzitter
Mijnheer Santer, ik geef u het woord om uw verklaring af te leggen.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, we maken momenteel een van de moeilijkste periodes van de Europese eenwording door. Uit beroepsmatig en uit persoonlijk oogpunt zijn dit zowel voor mij als voor de andere leden van deze Commissie bijzonder moeilijke momenten. We hebben het Comité van onafhankelijke deskundigen bijgestaan in zijn werkzaamheden en we hebben snel en zonder aarzelen gehandeld door collectief ons ontslag in te dienen zodra we kennis hadden genomen van de conclusies van dit comité. Dit was een pijnlijke beslissing, maar zij was noodzakelijk om de Commissie als instelling en de Europese Unie in haar geheel te kunnen behouden.
Wij moeten lessen trekken uit deze crisis die een impuls moet geven aan een grondige en duurzame hervorming van de Europese instellingen. Ik hoop dat deze omstandigheden de aanzet zullen zijn om een transparanter, verantwoordelijker en democratischer Europa tot stand te brengen. Een Europa waarvan de bestuurders blijk zullen geven van de hoogst mogelijke mate van ethiek. De Europese burgers en belastingplichtigen verwachten dit van ons.
Ik heb meegedeeld dat de Commissie haar functies zo snel mogelijk wil neerleggen. In dit opzicht zijn we natuurlijk afhankelijk van de wil van de lidstaten en het Parlement voor wat betreft de voordracht en benoeming van onze opvolgers. Voor het zover is, zullen wij ons best doen om de overgangsperiode zo soepel mogelijk te laten verlopen. We zullen geen nieuwe politieke initiatieven ontplooien, maar we zullen ons wel bezighouden met de lopende en dringende zaken. We zullen onze institutionele en wettelijke verplichtingen nakomen. Het is mijns inziens in het belang van alle instellingen dat de interinstitutionele verhoudingen niet worden verstoord.
Wat het verslag van de onafhankelijke deskundigen betreft, heb ik van meet af aan gezegd dat wij deze werkzaamheden steunden en naar de conclusies van dit verslag zouden handelen. We hebben woord gehouden en ik geef ruiterlijk toe dat zowel mijn collega's als ikzelf hevig ontsteld waren te moeten constateren dat er uit de onderzochte gevallen dergelijke algemene conclusies met zo'n grote impact zijn getrokken.
Mijnheer de Voorzitter, zoals een groot aantal leden van dit Parlement overigens heeft erkend, hebben wij, meer dan wie dan ook van onze voorgangers, getracht de werkmethoden van de Commissie te verbeteren. Toen ik vier jaar geleden in functie trad, heb ik mij onmiddellijk tot taak gesteld de administratieve cultuur van de Commissie te moderniseren. Een groot aantal van deze hervormingen is nu een feit. Ik betreur het dat de reeds door ons doorgevoerde hervormingen enigszins op de achtergrond zijn geraakt als gevolg van de opwinding van de laatste weken. Maar misschien is het een geschiedeniswet dat crises zich niet voordoen wanneer de situatie verslechtert, maar wanneer zij begint te verbeteren.
We moeten nu vooruitkijken en van de gemaakte fouten leren. In het verslag van de deskundigen wordt uitvoerig gesproken over "verantwoordelijkheid" . Een modern ambtenarenkorps dat bovendien verantwoording schuldig is aan zijn mandators moet dit begrip hoog in het vaandel hebben staan. Ik ben ervan overtuigd dat onze hervormingen de zaken beginnen te veranderen. De toekomstige Commissie zal nog verder moeten gaan. Dit concept is in feite op dezelfde manier van toepassing op alle instellingen. Dat wil zeggen dat de aan de Commissie toevertrouwde taken en de haar toegekende middelen met elkaar in overeenstemming moeten zijn. Hoe groot de politieke druk ook mag zijn, de Commissie mag geen nieuwe taken op zich nemen wanneer ze niet over de nodige personele en financiële middelen beschikt om deze taken te kunnen vervullen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wens mijn opvolger - die naar ik hoop snel zal worden benoemd - veel succes met zijn of haar moeilijke opdracht. Ook hoop ik dat het Europees Parlement deze persoon in dit opzicht ten volle zal steunen, in het hogere belang van onze Unie.
Applaus

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Santer. Met haar applaus heeft de Vergadering duidelijk aangegeven hoezeer zij het op prijs heeft gesteld dat u zich in deze hele periode zo waardig heeft gedragen. Dank u.
Tekenen van onrust

Verklaring van de Raad naar aanleiding van het ontslagvan de Europese Commissie
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Raad naar aanleiding van het aftreden van de Europese Commissie, gevolgd door een debat.

Fischer
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, in een tijd waarin Europa moeilijke beslissingen moet nemen over de verdere ontwikkeling is het ontslag van de Europese Commissie enerzijds een zware beproeving, maar anderzijds wellicht ook een heilzame schok.
Allereerst verdient het Europees Parlement dank en erkenning. Het heeft voortvarend gebruik gemaakt van zijn parlementaire controlerecht en dat is goed. Zonder de geëngageerde inzet van vele leden uit alle fracties zou dit heilzame proces, waar wij ons nu in bevinden, niet tot stand gekomen zijn. De burgers in onze lidstaten verwachten terecht dat de instellingen van de Europese Unie op verantwoorde wijze met hun belastinggeld omgaan.
Maar ik wil er zonder omhaal aan toevoegen dat ook de Commissie en haar medewerkers respect en dank verdienen. Respect, omdat zij de politieke verantwoordelijkheid voor de in het rapport van het Comité van Wijzen beschreven feiten op zich hebben genomen. Dank, omdat zij in de afgelopen jaren voor de Europese Unie, haar verdieping en uitbreiding zoveel werk hebben verricht. Tijdens haar ambtstijd zijn er voor het Europese eenwordingsproces strategische beslissingen genomen waartoe de Commissie wezenlijk toe heeft bijgedragen, bijvoorbeeld bij de invoering van de euro en het begin van het lopende uitbreidingsproces, .
Daar hoort, niet op de laatste plaats, ook Agenda 2000 bij. De Commissie is nog in functie en moet als zodanig de reeds aangevangen werkzaamheden op dit terrein voltooien, hopelijk binnen enkele dagen. Europa, het voorzitterschap, wij allen moeten in de komende dagen kunnen rekenen op een goed functionerende Commissie. Het aftreden van de Commissie bewijst dat er zich in Europa langzaam maar zeker een Europese publieke opinie en een versterking van de democratisch-parlementaire component beginnen af te tekenen. De democratische grondbeginselen hebben mijns inziens een vuurproef doorstaan en dat doet mij zeer veel genoegen.
Applaus
Maar de betreurenswaardige fouten die nu aan het licht zijn gekomen mogen niet de gehele instelling in diskrediet brengen. De Commissie is sinds de oprichting van de Europese Gemeenschap meer dan 40 jaar geleden de instelling die de spil vormt van de onverstoorbare voortgang van de Europese integratie. Zij moet het algemeen welzijn van de vijftien lidstaten onpartijdig behartigen en ook in de toekomst de motor en initiator van de verdere ontwikkeling van de Europese politiek blijven. Wij mogen deze instelling, die in de geschiedenis van onze landen geen enkel precedent kent, niet in diskrediet brengen, wanneer wij - en daar twijfelt niemand aan - de doelstellingen van de Unie willen verwezenlijken.
De Europese Unie heeft zo snel mogelijk een sterke, daadkrachtige Commissie nodig. Er moet een totale hervorming komen, daar is voorzitter Santer reeds mee begonnen. Dat moet ook duidelijk erkend worden. De programma's MAP 2000 ter verbetering van de organisatie en het personeelsbeleid en SEM 2000 voor een betere financiële controle zijn stappen in de goede richting.
UCLAF, de fraudebestrijdingseenheid van de Commissie, moet een onafhankelijk controleorgaan worden. Hoe moet het nu verder gaan? Het is van doorslaggevend belang dat de Europese Unie in deze moeilijke fase bewijst dat zij tot handelen in staat is. Voor de buitengewone Europese Raad van Berlijn betekent dit: het Duitse voorzitterschap van de Raad zal al het mogelijke in het werk stellen om in Berlijn op politiek niveau een allesomvattend compromis over Agenda 2000 te bereiken. Het succes in Berlijn is op dit moment harder nodig dan ooit tevoren!
Applaus
Dit wordt - laat ik er dat nog bij zeggen - een van de meest beslissende weken voor Europa, want in deze week hebben wij niet alleen Berlijn, maar helaas is er daarnaast nog de situatie in Kosovo, die steeds slechter wordt. Wij hebben het ontslag van de Commissie. Dat zijn drie crisissituaties bij elkaar. Daaruit blijkt wel hoe groot de uitdaging is waarmee wij in Europa - de landen, de Commissie, de Europese Raad en het Parlement - op dit moment te maken hebben en hoe groot tegelijkertijd ook de op onze schouders rustende verantwoordelijkheid is om deze crises gezamenlijk te boven te komen. De rondreis van bondskanselier Schröder en ook het debat in de Raad Algemene Zaken van gisteren hebben ons ervan overtuigd dat alle lidstaten absoluut succes willen behalen. Het ontslag van de Commissie vormt politiek noch juridisch een belemmering om nu in Berlijn dit door ons allen beoogde succes te boeken. De Commissie zal in overeenstemming met het Verdrag haar ambtelijke taken net zo lang blijven vervullen tot zij door een nieuwe Commissie wordt vervangen. Dit is nodig om een stabiele overgang te waarborgen.
Ik reken erop dat Berlijn een succes wordt en dat Agenda 2000 nog tijdens de zittingsperiode van dit Parlement formeel kan worden afgesloten. De voorwaarden hiervoor zijn vervuld dankzij de regelmatige contacten over de stand van zaken tussen het Europees Parlement, het voorzitterschap en de Commissie. Het spreekt vanzelf dat de Europese Raad in Berlijn zich ook bezig zal moeten houden met de gevolgen van het ontslag van de Commissie.
Zonder vooruit te willen lopen op het overleg van de staatshoofden en regeringsleiders, dat ongetwijfeld niet eenvoudig zal zijn, kan daarover nu al het volgende gezegd worden: de noodzakelijke beslissingen over de samenstelling van de nieuwe Commissie moeten genomen worden in een situatie die gekenmerkt wordt door een moeilijke politieke en juridische constellatie op verschillende fronten: overgang van het Verdrag van Maastricht naar het Verdrag van Amsterdam, de daaruit voortvloeiende constitutionele kwesties en bovendien, meer in het algemeen, het feit dat wij voor de eerste keer met al deze kwesties te maken hebben.
Het voorzitterschap van de Raad heeft veel begrip voor het door alle fracties ondersteunde voorstel van uw Voorzitter om zo snel mogelijk een aanvang te nemen met de procedure voor de benoeming van een kandidaat voor het ambt van voorzitter van de Europese Commissie. Volgens dit voorstel zou het Europees Parlement de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Commissie nog tijdens de zitting van april en die van de nieuwe Commissie nog in mei kunnen goedkeuren, hoewel dit een zeer ambitieuze planning is.
Applaus
Ook hier rijst weer een speciaal probleem, namelijk: voor hoelang wordt de Commissie benoemd? Wij gaan immers tegelijkertijd van dit Europees Parlement over naar het nieuw te kiezen Parlement, dat dan, zo heb ik begrepen, op 20 juli bijeen zal komen. We mogen en kunnen niet vooruitlopen op de volledig soevereine beslissing van dat Parlement.
De te nemen beslissingen hebben een grote politieke draagwijdte. Ik kan u verzekeren dat het voorzitterschap van de Raad ernaar streeft om in nauwe samenwerking met het Europees Parlement, de partners in de Europese Unie en de huidige Commissie een snelle en constructieve oplossing te vinden.
De staatshoofden en regeringsleiders zullen zich in Berlijn uitvoerig bezighouden met de te volgen procedure en - voor zover mogelijk - ook al met eventuele kandidaten. Het voorzitterschap van de Raad zal proberen om nog voor de plenaire vergadering van het Europees Parlement in april op het niveau van de staatshoofden en regeringsleiders een politiek akkoord over een kandidaat te bereiken, zodat zijn naam u ruim voor de zitting van april kan worden medegedeeld.
Gezien de jongste ontwikkelingen moeten niet alleen de brandende kwesties worden opgelost, maar moeten wij tevens - dit ook met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie - meer gaan nadenken over de toekomstige werkwijze en samenstelling van de organen van de Unie. Het protocol bij het Verdrag van Amsterdam over de organen alsmede de desbetreffende conclusies van de Europese Top van Luxemburg, Cardiff en Wenen bieden hiervoor het kader.
Het voorzitterschap van de Raad zal binnenkort voorstellen doen voor de Europese Raad in Keulen en daarin aangeven hoe en wanneer de institutionele kwesties aangepakt moeten worden die in het Verdrag van Amsterdam niet zijn opgelost, maar die voor de uitbreiding geregeld moeten worden. Maar misschien moeten wij nog verder gaan. Per slot van rekening is het van wezenlijk belang dat de democratische controle die dit Parlement zo efficiënt heeft uitgeoefend, verder wordt versterkt. Het vertrouwen in de instelling moet volledig hersteld worden - dat is de kans die de crisis biedt. Dit soort ontwikkelingen mag zich immers niet herhalen, want anders zou de idee van de Europese eenwording forse schade kunnen oplopen.
Bij de hervormingen moeten wij ook rekening houden met het gewicht en de rol van de organen binnen het constitutionele bestel van de Unie. De Commissie is met haar monopolie op het initiatiefrecht inzake wetgeving een belangrijk instrument voor de Europese wetgeving, waar Raad en Parlement samen de eindverantwoording voor dragen. Zij heeft ook uitvoerende taken, waartoe zij op grond van het Verdrag en het afgeleide recht bevoegd is. Bij de komende hervormingen moet er sterker op gelet worden dat de Commissie niet steeds weer nieuwe taken opgedragen krijgt zonder dat zij daarvoor tegelijkertijd het vereiste personeel en de nodige materiële, personele en financiële middelen ter beschikking krijgt.
Applaus
Ik hoop dat wij dit allen, ook met het oog op de Europese verkiezingsstrijd, aan de burgers thuis duidelijk kunnen maken. Het valt mij namelijk op - in ieder geval in Duitsland - dat de bereidwilligheid om meer middelen op Europees niveau ter beschikking te stellen niet strookt met de discussie die daarover aan het thuisfront gevoerd wordt. Die extra middelen zijn toch, gezien de verdere uitbreiding van de taken, noodzakelijk, zeker wanneer die niet door een verstandig beheer verkregen kunnen worden. Als wij het werkelijk serieus menen, is volgens mij de consequentie van deze crisis dat de nieuwe Commissie ook de middelen moet krijgen waarmee zij een behoorlijk bestuur kan garanderen.
Applaus
Elke toekomstige hervorming moet zich concentreren op de versterking van de democratische controle en de legitimatie van de uitvoerende en de wetgevende macht op het niveau van de Unie. Dit is niet slechts een gebod binnen de constitutionele tradities van alle lidstaten. Het is eveneens een absolute voorwaarde, wil de Unie een toekomst hebben. De crisis biedt ook de kans om de nodige hervormingen te versnellen en, naar ik mag hopen, ingrijpender hervormingen teweeg te brengen dan oorspronkelijk bedoeld was. Wij moeten, ja, wij kunnen deze kans in het belang van Europa gezamenlijk benutten!
Applaus

Green
Mijnheer de Voorzitter, de gebeurtenissen van de afgelopen week hebben, misschien wel voor de allereerste keer, een "pan-Europese publieke opinie' te zien gegeven. Helaas heerst er bij de bevolking wantrouwen ten aanzien van de Europese instellingen, en dat is nog nooit zo duidelijk gebleken als na het ontslag van de Commissie. Toen weerklonk in alle lidstaten een zucht van verlichting, en op sommige plaatsen was zelfs feestgedruis te horen.
Allereerst moet ik benadrukken dat het ontslag van de Commissie afgelopen maandag er niet kwam omdat het Comité van Wijzen de twintig Commissieleden collectief schuldig zou hebben bevonden aan persoonlijke fraude. Integendeel, ze zijn juist met zoveel woorden vrijgepleit. Slechts een enkel Commissielid is overduidelijk schuldig bevonden aan vriendjespolitiek, en dan nog wel voor iets dat buiten haar bevoegdheden viel. Verder heeft het Comité van Wijzen twee andere Commissieleden bekritiseerd vanwege hun gebrek aan inzicht, omdat zij vrienden of verwanten in dienst hadden genomen. Niettemin erkenden de wijzen in hun verslag dat de aanwervingsprocedure correct was verlopen en dat het werk van de betrokkenen relevant was voor Europa.
Laat het ook duidelijk zijn dat de andere beschuldigingen die in december en januari in dit Parlement de ronde deden, grotendeels op niets bleken te berusten. Het Parlement moet zo volwassen zijn zich daarbij neer te leggen.
Niettemin is het Comité van Wijzen overtuigend tot de conclusie gekomen dat de Europese Commissie geen greep meer had op de gang van zaken binnen het ambtenarenapparaat. De beslissing van de Commissie om af te treden was dan ook volledig op zijn plaats.
Mijn fractie gaat ervan uit dat het Comité van onafhankelijke deskundigen het tweede deel van zijn verslag over de werking van de Europese Commissie afmaakt. Ik hoor geluiden dat het nu genoeg is geweest en dat het Comité nu stilaan moet worden opgeheven. Dat zint mij helemaal niet, en ik wil er ook tegen waarschuwen. Ik betwijfel of de onderliggende motieven wel zuiver zijn, en ik vraag mij af wie erachter zit. Volgens mij zou het bepaalde figuren heel goed uitkomen als het Comité van onafhankelijke deskundigen de werking van de diverse directoraten-generaal niet naar behoren kon onderzoeken. Daarom vraag ik het Parlement te zorgen dat het de nodige ruimte krijgt en dat de secretaris-generaal van de Europese Commissie het verzoek krijgt zijn ambtenaren op alle niveaus volledige medewerking te laten verlenen.
In de ogen van mijn fractie moet het tweede verslag een ruimere blik werpen op de cultuur, de manier van werken en de procedures van de Commissie. We willen onder andere dat wordt gekeken naar de toekenning van financiële contracten en de aanwervingsprocedure's voor tijdelijk personeel in het kader van bepaalde programma's. We willen dat de beschuldigingen over fraude, wanbeheer en vriendjespolitiek in het personeelsbeleid nader worden onderzocht. Er bestaat geen gevaar dat het Comité van Wijzen zich de bevoegdheden van ons Parlement op een of andere manier toe-eigent, en wie daar toch bang voor is, heeft weinig vertrouwen in onze instelling.
Dit en het volgende verslag hebben een hele andere functie. Het gaat hier om een procedure die in een of andere vorm in elke lidstaat bestaat, en die tot doel heeft de heersende cultuur binnen de regering en het ambtelijk apparaat onder de loep te nemen. Het is tijd om onze blik op de toekomst te richten.
Het gebeurt niet elke dag dat de Europese Commissie aftreedt. Dit is zelfs de eerste keer in onze tweeënveertigjarige geschiedenis. Als we deze kans willen aangrijpen, als we willen laten zien dat het ook anders kan in de Europese Unie, dan moeten we de staatshoofden en regeringsleiders vragen meteen een nieuwe Commissievoorzitter voor te dragen als zij woensdag in Berlijn samenkomen. De Europese Commissie is afgetreden, en het is gewoon ondenkbaar dat zij haar ambtstermijn rustig uitzit alsof er niets aan de hand is.
We willen niet alleen een nieuwe Commissievoorzitter, we willen een hele nieuwe Commissie. Bovendien moet daarbij nu al het Verdrag van Amsterdam worden toegepast, wat inhoudt dat het Parlement zijn vertrouwen aan de nieuwe Commissie moet geven.
Gezien deze omstandigheden moet de Raad een ervaren en competente kandidaat voordragen die doortrokken is van de noodzaak tot diepgaande hervormingen, iemand met een duidelijke visie en bijbehorend progamma, iemand die bovendien van onbesproken gedrag is. Het staat buiten kijf dat de nieuwe voorzitter niet alleen politiek verantwoordelijk wordt voor de Commissie, maar ook politiek leiderschap aan de dag zal moeten leggen.
We moeten als Parlement goed beseffen dat dit een uitzonderlijk moment is. We mogen niet verzeild raken in constitutionele of institutionele debatten over abstracte procedures, want dat zou neerkomen op bureaucratisch verzet tegen de razendsnelle veranderingen. Als de Raad en het Parlement samen voor de dag komen met een nieuwe Commissie, een Commissie die laat zien dat zij ten dienste van de Europese bevolking staat, dan kan de publieke opinie in ons voordeel omslaan. Met die hernieuwde steun kunnen we het project Europa dan nieuw leven inblazen.
Geachte collega's, er zijn drie uitgangspunten die de Raad zou moeten huldigen, en het is aan ons om die kenbaar te maken. Ten eerste moet er onmiddellijk actie worden ondernomen zodat iedereen ziet dat we deze kans niet hebben laten lopen. Het verslag van het Comité van Wijzen is er gekomen dankzij het Parlement, en we hopen dat de Raad de geboden opening ten volle benut. Ten tweede moeten we eisen dat de nieuwe Commissie ter goedkeuring aan het Parlement wordt voorgedragen. Dat zou in overeenstemming zijn met het Verdrag van Amsterdam, al is dat nog niet van kracht. Ten derde moet er een sterke kandidaat worden voorgedragen en moet de nieuwe Commissie aan de slag met een duidelijk hervormingsprogramma en een duidelijk tijdschema. Dit zijn de uitgangspunten die we in onze debatten van de komende twee dagen moeten hanteren. Ik ben er zeker van dat dit ook is wat de burgers van de Europese Unie in deze crisis willen. Als we het daarover eens zijn, en als we hiermee samen aan het werk gaan, laten we denk ik zien dat Europa er in de toekomst en in het volgende millennium anders uit zal zien.

Martens
Voorzitter, waarde collega's, ik richt mij in de eerste plaats tot de voorzitter van de Raad. Het is duidelijk, u hebt het gemerkt, dat het Europees Parlement een uitzonderlijke rol heeft gespeeld in deze crisis. Het Comité van Wijzen heeft het ook erkend. Het Parlement heeft acuut geageerd sedert meer dan een jaar op basis van de verslagen van de Rekenkamer. Dit kan niet gezegd worden van de Raad. Het staat met zoveel woorden in het rapport van de Wijzen dat de Raad verstek heeft laten gaan in deze ganse aangelegenheid.
Het is daarom van belang ook de feiten even in herinnering te brengen. Meer dan een jaar geleden, in maart 1998, heeft de Commissie begrotingscontrole van dit Parlement, op basis van het verslag van de heer Elles, uitstel van de kwijting verleend over de begroting 1996 en aan de Europese Commissie gevraagd de nodige maatregelen te nemen tegen half september. In oktober 1998 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de onafhankelijkheid, de rol en het statuut van de anti-fraudedienst ter opvolging van de UCLAF. In december vorig jaar was de Commissie nog niet in staat genoegdoening te geven aan de eisen van het Europees Parlement. Wij hebben toen als EVP-Fractie een actieprogramma naar voren geschoven, te realiseren over twaalf maanden, om de Europese Commissie te moderniseren tegen 1 januari 2000. Wij pleitten toen voor een onafhankelijke anti-fraudedienst, voor wijziging in het statuut van de ambtenaren, voor een gedragscode van de commissarissen en de hoge ambtenaren, voor de persoonlijke politieke verantwoordelijkheid van de leden van de Commissie en voor een vermogensverklaring van de commissarissen. De socialistische fractie heeft deze vitale vragen niet gesteld. Zij heeft voor de kwijting gestemd. Zij heeft nadien een motie van afkeuring ingediend die in feite een motie van vertrouwen was.
Langdurig applaus ter rechterzijde
Wij hebben in januari 1999 gevraagd dat mevrouw Cresson haar politieke verantwoordelijkheid zou nemen en ontslag zou nemen. Ook dit werd geweigerd en dan werd het Comité van Wijzen gecreëerd. Ik geef toe dat een meerderheid van mijn fractie daarvoor niet heeft gestemd. Maar, en luister goed waarde collega's, het Comité van Wijzen heeft de resultaten van de Commissie begrotingscontrole bekrachtigd en aangevuld en de standpunten bevestigd die wij als EVP-Fractie hadden ingenomen.
Gelukkig kan de commissarissen noch fraude, noch persoonlijke verrijking worden verweten, maar het is de dodelijke passage in het rapport van Wijzen, paragraaf 9.9.2. Het argument van de commissarissen dat zij niet op de hoogte waren van problemen die dikwijls wel degelijk en zelfs op het hoogste officiële niveau in hun diensten bekend waren, komt neer op het toegeven dat de politieke autoriteiten niet langer de controle hebben over de administratie die zij worden geacht te leiden. Voor dit verlies aan controle zijn in eerste instantie zowel de individuele commissarissen als de Commissie als geheel in hoge mate verantwoordelijk. Wat onbewust bij velen sedert jaren aanwezig was, is door dit rapport van het Comité van Wijzen bewust geworden.
De huidige Commissie is ook gestoten op de verantwoordelijkheid die de vorige Commissie heeft genomen. Het rapport van Wijzen heeft de data: 1990: het toerisme; vanaf 1992: de programma's voor het Middellandse-Zeegebied, de humanitaire hulp, de opleiding met de Leonardo da Vinci programma's, de veiligheid. Het Comité van Wijzen zegt dat de controleorganen een kluwen zijn en dat de procedure te lang duurt en dat het personeelsbeleid een machine was die men niet meer beheerst.
Ik wens hier, waarde collega's, openlijk de persoonlijke integriteit van de voorzitter van de Commissie Jacques Santer te huldigen. Ik wens hier te zeggen dat de politieke resultaten van deze Commissie indrukwekkend zijn: de eenheidsmunt, de werkgelegenheid, de voorbereiding van de uitbreiding en de voorbereiding van de Agenda 2000. Ik wens hier te getuigen dat de hervormingen die de heer Santer heeft voorgesteld, onder meer de gedragscodes, indrukwekkende hervormingen waren. Maar wegens de kapitale zin in het rapport van de Wijzen was het niet mogelijk en wij brengen dus ook waardering op voor het feit dat u de politieke consequenties hebt aanvaard uit dit rapport van de Wijzen.
Wat nu? Ik zeg aan mevrouw Green: wij zijn bereid het Comité van Wijzen te laten voortwerken tot in de maand april, maar in die mate dat wij tijdens onze laatste vergaderperiode van mei bekwaam zijn dit werk te beoordelen. Wij zullen dit punt bespreken straks in de Conferentie van voorzitters.
Ten tweede, en ik richt mij opnieuw tot de voorzitter van de Raad, de Commissie zelf heeft gezegd in een statement van 17 maart: we urge the memberstates to appoint a new Commission without delay . Wij vragen dat u in Berlijn de nieuwe voorzitter van de Commissie zal benoemen en dat er in ieder geval een nieuwe Commissie zal komen vóór de Europese verkiezingen. Deze Commissie, welk Verdrag ook wordt toegepast, dit van Maastricht of dit van Amsterdam blijft in functie tot begin januari 2000. Nadien, en ik hoop, na de Europese verkiezingen zal opnieuw een beslissing moeten worden genomen door de conferentie van de regeringen van de Europese Unie.
Wij wensen een onmiddellijke aanpak van de hervormingen. Wij maken ons geen illusies. Deze hervormingen zullen jaren vergen, maar er moet onmiddellijk mee begonnen worden. Wij wensen dat in de nieuwe intergouvernementele conferentie die u aankondigt ook de individuele politieke verantwoordelijkheid van de leden van de Commissie zal worden opgenomen. En dat de maatregelen, die wij sedert de discussies onder voorzitterschap van mevrouw Theato met als rapporteur James Elles vragen sedert de maand 1998, dat dit alles nu in werkelijkheid wordt omgezet. Het zal tijd vergen maar het moment is gekomen om het vertrouwen te herstellen.
Wij hebben een sterke Commissie nodig. Zij is de hoedster van de Verdragen. Wij hebben een Commissie nodig die rekenschap geeft, rekenschap aan het Parlement. Wij hebben een Commissie nodig die meer dan ooit, zoals het Verdrag zegt, onafhankelijk is, transparant en die vooral het algemeen belang van de Unie nastreeft. Velen praten, ook hier in dit Huis, voortdurend dat het goed is voor hun land. Wie praat er over het algemeen belang, over het bien commun van de Europese Unie. De Europese Unie die nu zich in een diepe crisis bevindt. Deze crisis kan ook een uitdaging zijn, is een uitdaging niet alleen voor de nieuwe Commissie, maar voor ons allen ook. Laten wij pogen van deze crisis echt een uitdaging te maken en nieuw leven te blazen in de Europese Unie.
Applaus van de EVP-Fractie

Cox
Mijnheer de Voorzitter, het collectieve ontslag deze week van de Commissie kent zijn weerga niet. Het kwam nadat het Comité van onafhankelijke deskundigen een vernietigend verslag had uitgebracht, waarin te lezen stond dat de Commissie haar greep op het ambtelijk apparaat had verloren en dat binnen dat apparaat te weinig mensen verantwoording aflegden voor de wijze waarop zij hun bestuurlijke taak uitoefenden.
Ik geloof dat Jacques Santer een fatsoenlijk mens is. De Commissie heeft onder zijn leiding een aantal positieve resultaten van strategisch belang geboekt, zoals de creatie van de euro, de voltooiing van het Verdrag van Amsterdam, de voorbereiding van Agenda 2000 en het begin van de uitbreidingsonderhandelingen. Ironisch genoeg is de Commissie-Santer in zekere zin het slachtoffer geworden van haar bereidheid fraude en corruptie in eigen rangen te onderzoeken. Zij is gedeeltelijk het slachtoffer geworden van de wildgroei aan taken onder het bewind van Jacques Delors.
Maar in laatste instantie heeft de Commissie haar eigen ondergang bezegeld. De afgelopen twaalf maanden is Jacques Santer zodanig met ons Parlement omgesprongen, dat hij de crisis van vorige week zonder het te beseffen zelf over de Commissie heeft afgeroepen.
Telkens als de zaken voor de Commissie uit de hand dreigden te lopen, stelde hij het Parlement oplossingen voor die in een vroeger stadium zinvol waren geweest, maar die al ontoereikend waren op het moment zelf. Het was steeds too little too late . Jacques Santer heeft voor zijn beoordelingsfouten de hoogste politieke prijs betaald, en zijn collega's met hem.
Al was het dan een zware week voor de Europese Commissie, het is een goede week geweest voor de Europese democratie. Het Parlement is met deze hele kwestie meerderjarig geworden. Wij zijn tot het besef gekomen dat het in het algemeen belang is onze democratische rechten te laten gelden. Sterker nog, het is onze plicht dat te doen. Er moet meer democratische controle komen op het Europese politieke bestuur, en Europese politici moeten vaker rekenschap afleggen aan onze burgers. Ik denk dat wij een drempel hebben overschreden, en dat er geen weg meer terug is. Het zou trouwens nooit zover gekomen zijn als we in december de slappe en misplaatste raad van sommige collega's gevolgd hadden de zaak vertrouwelijk te behandelen.
Het Europees Parlement zal zich in het Europese beslissingsproces voortaan niet meer in de rol van mindere laten duwen. Niet dat het eerste onder gelijken moet worden, maar wel gelijke onder gelijken.
Waar we nu mee bezig zijn, is het creëren van een nieuwe maatstaf voor de politiek en de ambtenarij van de Europese Unie, en daarin is geen plaats voor cultureel onderscheid. Je tandarts inhuren om werk te doen dat niet of nauwelijks relevant is voor Europa, is gewoon onaanvaardbaar.
Mijnheer de Voorzitter, met uw welnemen druk ik mij als Engelstalig persoon nu uit in het Frans teneinde u voor te stellen de taal van Molière te verrijken met een nieuw en typisch Europees concept, namelijk het "berthelisme" , dat erin bestaat te profiteren van een fictieve, met het geld van de Europese belastingplichtige bekostigde baan. De leden van de Académie française zouden dit woord zo eeuwigheidswaarde kunnen geven via het woordenboek, een woord dat puristen niet zouden kunnen bestempelen als verengelst Frans. Ik zou de leden van de Académie overigens nooit op een dergelijke manier hebben durven provoceren.
De afgelopen week is een Commissie bestraft waarvan een aantal leden de weg van de "berthelisering" was ingeslagen en als een Commissie in de toekomst eveneens aan het syndroom van Berthelot zou lijden, dan zullen wij altijd klaarstaan om haar te berispen.
Het berthelisme beperkt zich natuurlijk niet tot de wandelgangen van de Europese Commissie, mijnheer de Voorzitter. Het Europees Parlement moet van deze gelegenheid gebruik maken om zelf schoon schip te maken.
We zijn kwetsbaar als het gaat om topbenoemingen. Reisvergoedingen voor onze leden blijven een teer punt zolang het stelsel niet van a tot z herzien wordt. Onze onkostenvergoedingen komen uit de zak van de belastingbetaler, of het nu gaat om onkosten van individuele parlementsleden, fracties of het Parlement als geheel, en op dat punt kan het allemaal best wat transparanter. We kunnen moeilijk eisen gaan stellen aan andere instellingen als we niet even streng zijn voor onszelf.
De toekomstige gedragscode voor Europese politici moet evenzeer voor het Parlement gelden als voor de Europese Commissie. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij neemt nota van de impliciete kritiek op de Raad. Als een van de twee takken van de begrotingsautoriteit heeft hij namelijk onvoldoende aandacht geschonken aan de kritische verslagen van de Europese Rekenkamer over het toerismebeleid en de programma's MED en ECHO. Dit verzuim zou aanleiding moeten geven tot enige bescheidenheid in bepaalde hoofdsteden, maar voorlopig schijnt daar de mening te heersen dat de tekortkomingen die de laatste dagen aan het licht zijn gekomen uitsluitend aan de Commissie te wijten zijn. We zijn dan ook bezorgd over het feit dat de Raad zo makkelijk kwijting heeft verleend voor de begroting van 1996. Maar wat wij ten zeerste betreuren is het feit dat de Raad - nogal voorbarig, naar onze mening - kwijting heeft verleend voor 1997, en wel uitgerekend op de dag dat het Comité van Wijzen zijn verslag bekendmaakte. Niet bepaald een voorbeeld van verantwoord bestuur.
Hoe moet het nu verder, is de belangrijkste vraag. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is van mening dat het politieke en morele gezag van de demissionaire Commissie-Santer zodanig is aangetast, dat zij onmiddellijk het veld moet ruimen voor een Commissie ad interim die de resterende ambtsperiode waarneemt. De benoeming van de eerste Commissie van het nieuwe millennium, die in januari aanstaande moet plaatsvinden, is volgens ons een zaak voor het nieuwe Parlement. Dat beschikt namelijk over een nieuw mandaat, een nieuwe zetelverdeling en, dankzij het Verdrag van Amsterdam, over een reeks nieuwe bevoegdheden. Toch kunnen we ook met de huidige Verdragen uit de voeten, en als de Raad bereid is in de geest van Amsterdam te handelen, kunnen we een Commissie ad interim benoemen.
Wel wil ik namens de liberale fractie klaar en duidelijk stellen dat er gezien de recente gebeurtenissen geen sprake kan zijn van herbenoeming voor Jacques Santer, Edith Cresson en nog een aantal anderen. Daarmee zouden we nog diepere crises veroorzaken.
De liberale fractie heeft altijd gepleit voor individuele verantwoordelijkheid binnen een kader van collegialiteit. Daarom scheren we ook niet alle demissionaire Commissieleden over dezelfde kam. Wij zullen elk van hen afzonderlijk beoordelen vanuit de gedachte dat niet elk Commissielid persoonlijk verantwoordelijk is voor de ongeschiktheid en incompetentie van anderen.
Namens mijn fractie wil ik deze gelegenheid te baat nemen om de fungerend voorzitter succes te wensen op de Raad van Berlijn. Wij hopen dat u de doelstellingen van Agenda 2000 bereikt, want dat is nu belangrijker dan ooit. Tot slot wil ik nog zeggen dat mijn fractie met haar kritiek op de Commissie steeds voorop heeft gelopen. Wat wij nu willen, is zeer nadrukkelijk een sterke, onafhankelijke en politieke Commissie. Dat geldt zowel voor de Commissie ad interim als voor de reguliere Commissie die haar opvolgt, en we zullen ons steeds verzetten tegen pogingen om dat streven te dwarsbomen. De Commissie moet hervormd worden. De Unie heeft behoefte aan een sterke, onafhankelijke en politiek hervormde Commissie.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het Comité van Wijzen heeft in zijn verslag geconstateerd dat er op bepaalde werkterreinen van de Commissie sprake is van wanbeheer, en dat heeft dit college ertoe gebracht in de geest van de Verdragen collectief zijn ontslag in te dienen. Dit is een verantwoordelijke en moedige beslissing.
Ook al kan de Commissie-Santer prat gaan op ontegensprekelijke successen zoals de voorbereiding en begeleiding van de invoering - op de geplande datum - van de eenheidsmunt, toch is dit ongeëvenaard collectief ontslag het begin van een diepe institutionele crisis die veel verder gaat dan het feit dat bepaalde personen - commissarissen of Europese ambtenaren - in deze zaak zijn beschadigd.
Het merendeel van de geconstateerde feiten, die hebben geleid tot de door het verslag onder de aandacht gebrachte onverdedigbare misstanden, vindt zijn oorsprong in het beheer van de vorige Commissie die echter niet is bestraft. Waarde collega's, leest u nog maar eens het aan het Beveiligingsbureau gewijde hoofdstuk van het verslag van de deskundigen, een bureau dat in 1990 is opgericht en rechtstreeks ressorteerde onder de toenmalige voorzitter van de Commissie.
Het valt meer in het algemeen te betreuren dat alle instellingen van de Unie aan een zekere vorm van boulimia lijden. Daardoor zijn meer actieterreinen aanzienlijk uitgedijd - regionale structuursteun, buitenlandse interventies, het MED-, PHARE- en TACIS-programma, humanitaire noodhulp, programma's voor de herstructurering van het voormalige Joegoslavië, normalisering van de kerncentrales in Oost-Europa, en zo kan ik nog wel even doorgaan - zonder dat de administratieve structuren en procedures zijn aangepast om deze nieuwe bevoegdheden op te kunnen vangen en zonder dat er een noemenswaardig financieel controlemechanisme in het leven is geroepen.
De verantwoordelijkheid voor deze misstand ligt niet alleen bij de Commissie, maar ook bij het Europees Parlement en de Raad die hebben geaccepteerd dat het actieterrein van de Commissie zich uitbreidde en hier zelfs vaak om hebben verzocht. We moeten ons nu dus wijden aan een algemene hervorming van de institutionele constructie.
Hoe nu uit deze institutionele crisis te geraken? Als eerste moet het proces van de hervorming van de instellingen worden versneld, een probleem dat helaas terzijde is geschoven bij de onderhandelingen over het Verdrag van Amsterdam. Deze hervorming is tevens een voorwaarde voor de uitbreiding. Er moeten onverwijld een dwingend tijdschema en een streefdatum worden vastgesteld, bijvoorbeeld 1 januari 2002.
Vervolgens moet de benoeming van een nieuwe voorzitter en een nieuwe Commissie worden benut om de werkzaamheden van deze instelling opnieuw af te stemmen op haar voornaamste bevoegdheden, zoals die in de Verdragen zijn neergelegd. Daarbij moet het subsidiariteitsbeginsel strikt worden nageleefd. Het lijkt eveneens wenselijk om bij de overdracht van de beleidsbevoegdheden aan de lidstaten en de partnerlanden waarmee de Europese Unie associatieovereenkomsten heeft gesloten niet de directe bestuursbevoegdheden van de communautaire organen, maar hun controlebevoegdheden te versterken.
De nieuwe voorzitter van de Commissie zal zich tot slot moeten inzetten voor een actieprogramma van deze strekking en hij zal dit programma moeten verdedigen ten overstaan van het Europees Parlement wiens goedkeuring hij moet verkrijgen. De nieuwe voorzitter van de Commissie komt aan het hoofd van een vernieuwde ploeg te staan en zal orde op zaken moeten stellen. Hij moet de dode takken wegsnoeien en de disciplinaire en strafrechtelijke procedures vanwege fraude- of corruptiegevallen voltooien. Er zijn momenteel 28 directoraten-generaal en diensten, nog afgezien van de gedecentraliseerde bureaus. Dat zijn er veel te veel, het zouden er veel minder moeten worden, want het gaat hier om evenzovele feodale machtsposities. Het gaat er vandaag niet om nieuwe posten van Europees ambtenaar te creëren, maar eenvoudigweg om de beheersprocedures te hervormen uit het oogpunt van doeltreffendheid.
De door het comité van deskundigen en de Rekenkamer aanbevolen inhoudelijke hervormingen zouden tot slot onmiddellijk moeten worden doorgevoerd. Ten eerste moet er sprake zijn van een doeltreffende en onafhankelijke, van betrouwbare auditmechanismen voorziene financiële controle waarbij het Financieel Reglement strikt wordt toegepast. Ten tweede moet er een interinstitutionele instantie - Parlement, Raad en Commissie - in het leven worden geroepen die erop toeziet dat de aanbevelingen van de Rekenkamer waarin het verkeerd gebruik van de communautaire kredieten aan de kaak is gesteld, worden opgevolgd. Ten derde moet er een procedure voor de plaatsing van overheidsopdrachten worden ingevoerd die volkomen transparant is en een beroep doet op echte vaklui.
Om de over het algemeen frequente verleidingen van corruptie te vermijden, zou dit personeel regelmatig moeten worden gewisseld, hetgeen tot nu toe niet het geval was. Ten vierde moeten de aanwervingsprocedures worden hervormd om te voorkomen dat er sprake is van op maat gesneden vergelijkende onderzoeken, waarbij nepotisme en vriendjespolitiek in de hand worden gewerkt.
Al deze maatregelen moeten zo snel mogelijk worden genomen. Het Verdrag van Amsterdam, dat op 1 mei in werking moet treden, heeft de bekrachtigingsprocedures van het Europees Parlement echter gewijzigd. Het is dus wenselijk om de procedure pas op deze datum in te leiden. Uit politiek oogpunt zou het overigens eveneens wenselijk zijn dat deze nieuwe bevoegdheden worden uitgeoefend door de in juni te kiezen Vergadering, hetgeen ons ertoe zou kunnen brengen de constituerende zitting van juli naar voren te halen. Het is uiteindelijk aan de Raad en het Parlement, dat wil zeggen aan de politieke instellingen van de Unie, om nauw samen te werken opdat uit de huidige crisis een Europese Unie te voorschijn komt waarvan de structuren versterkt zijn en de activiteiten opnieuw gewettigd.
Van de regeringen verwachten wij dat ze zich niet opnieuw zullen onttrekken aan hun reële verantwoordelijkheid om alle Europese instellingen te hervormen teneinde ze democratischer en doeltreffender te maken, opdat de uitdagingen van de uitbreiding en mondialisering kunnen worden aangegaan, want dat zijn op dit moment de drijvende krachten achter de politieke constructie van het grote Europa.
Applaus van de UPE-Fractie

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, dit is ongetwijfeld de ernstigste institutionele crisis die de Europese Unie ooit heeft meegemaakt. De verantwoordelijkheid voor wat is voorgevallen berust in eerste instantie bij de Europese Commissie zelf. De regeringen van de lidstaten delen echter in de verantwoordelijkheid omdat zij sinds eind 1994 de Commissie onvoldoende middelen in handen hebben gegeven. Ook de Raad, die zich in deze crisis geheel afzijdig heeft gehouden, is medeverantwoordelijk
De Commissie heeft gefaald op het punt dat de voorzitter van de Commissie aan het begin van zijn ambtstermijn juist als doelstelling had geformuleerd: minder doen, maar beter. Als deze crisis echter bijdraagt aan het ontstaan van een Europese publieke opinie en de doorzichtigheid helpt te vergroten, dan is er een stap in de goede richting gezet, op weg naar een democratischer Europa.
Het Europees Parlement komt met een versterkt gezag uit deze crisis te voorschijn als de instelling die de burgers vertegenwoordigt. De wetgevende bevoegdheden van het Parlement zijn door de achtereenvolgende Verdragen uitgebreid, en de controlebevoegdheid van het Parlement is door deze gebeurtenis nadrukkelijk bevestigd. Tegelijkertijd heeft het Parlement er echter een nieuwe verantwoordelijkheid bij gekregen waarmee het op een verstandige manier zal moeten omgaan.
Het Comité van Wijzen heeft onregelmatigheden ontdekt waarvoor het enkele commissarissen verantwoordelijk heeft gesteld. De politieke verantwoordelijkheid berust volgens de deskundigen bij de gehele Commissie. Hoewel wordt erkend dat de middelen waarover de Commissie beschikt niet in verhouding staan tot haar doelstellingen, is dat geen excuus voor het gebrek aan politieke leiding en het wanbeheer dat al aan het licht was gekomen door de crisis in verband met de gekkekoeienziekte.
Wij waarderen het dat de Europese Commissie zich consequent heeft betoond door haar ontslag in te dienen. Wij zijn bijzonder kritisch geweest ten opzichte van het beleid van de Commissie, maar moeten ons vandaag verre houden van demagogie en ons respect tonen voor de commissarissen als persoon en voor de beslissing die zij hebben genomen. Maar wij moeten ook vooruitkijken. De publieke opinie zal niet accepteren dat alles op de oude voet verder gaat. Burgers zullen de Europese eenwording niet steunen als zij geen vertrouwen hebben in de instellingen die daarvoor staan. Het probleem kan niet worden teruggebracht tot het vinden van een redder in nood of een super-politicus; personen zijn weliswaar belangrijk, maar de methodes, het werkprogramma en de doelstellingen zijn dat evenzeer.
De Commissie speelt een cruciale rol in het evenwicht tussen de Europese instellingen doordat zij het gemeenschappelijk belang verdedigt, en moet die rol blijven spelen. Wij hebben behoefte aan een Commissie die 100 % capabel en verantwoordelijk is. De nieuwe Commissie zal haar interne besluitvorming moeten verbeteren, want een goede beleidsuitvoering is niet alleen een administratieve opgave, het is in wezen een politieke opgave. De Commissie moet inhoud geven aan waarden als transparantie en verantwoordelijkheid tegenover de burger. Ook moet de Commissie het Parlement alle informatie verstrekken die het nodig heeft om zijn controlefunctie uit te oefenen; dat is een noodzakelijke voorwaarde voor wederzijds vertrouwen en een doeltreffende samenwerking.
Ik wil me richten tot de fungerend voorzitter van de Raad. De Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links wil dat er op zo kort mogelijke termijn een nieuwe Commissie wordt benoemd, zodat die tegemoet kan komen aan de verlangens van de Europese bevolking en de uitdagingen van de komende maanden aan kan gaan. De Commissie moet de werkgelegenheid stimuleren en het opnemen voor het principe van interne solidariteit in het kader van Agenda 2000.
Omdat onze fractie eist dat er onmiddellijk een nieuwe Commissie wordt benoemd, zijn wij het eens met de heer Fischer dat de Europese Raad van Berlijn een duidelijke procedure en een tijdpad voor de benoeming van de nieuwe Commissie moet voorstellen. Ook willen wij de Raad vragen om snel een statuut voor Europese parlementsleden aan te nemen. Dat verschaft meer duidelijkheid voor iedereen, om te beginnen voor onszelf, de leden van het Europees Parlement.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij hopen dat u in uw voorstel spijkers met koppen zult slaan, want wij zullen niet voor de benoeming van een Commissievoorzitter stemmen die geen werkprogramma heeft, noch voor een Commissie zonder doelstellingen.

Aelvoet
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, collega's, al meer dan een jaar vraagt dit Parlement transparantie en vooral financiële transparantie. Al meer dan een jaar heeft dit Parlement slag moeten leveren om de informatie waarop het krachtens het Verdrag recht heeft van de Commissie te krijgen. De ervaring was dat wij de informatie kregen met mondjesmaat, te laat en heel dikwijls onvolledig
Terugblikkend op de afgelopen legislatuur is het duidelijk dat van alle Europese instellingen het het Europees Parlement is geweest die de sterkste inspanning heeft geleverd om reële en fundamentele problemen van wanbeheer, fraude en nepotisme boven water te krijgen. Het Parlement is bereid geweest hierover de confrontatie aan te gaan en terecht. Indien wij in december jongstleden hadden toegegeven aan het dreigement van de Commissie of waren meegegaan met de socialistische fractie door de rekening van 1996 goed te keuren dan stonden wij vandaag niet waar wij nu zijn en waar wij absoluut moesten komen.
Het rapport van onafhankelijke deskundigen bevestigt ten gronde wat de Commissie begrotingscontrole in verschillende rapporten had boven gespit. Het bevestigt kritische rapporten van de Europese Rekenkamer. Het geeft ook ambtenaar Paul van Buitenen gelijk die door de Commissie onmiddellijk werd geschorst en bijzonder hard werd aangepakt.
Applaus van de V-Fractie
Het kernprobleem echter dat in het rapport wordt aangesneden is het ontbreken van een reële en niet een mythische collegiale verantwoordelijkheid voor de werking van het college als geheel. Dat kernprobleem moet nu aangevat worden. Ik betreur in dat opzicht dat de eerste reacties die afgelopen week gegeven werden door de Commissie zeer defensief waren en zeer afwijzend waren. In dat opzicht hadden wij eenzelfde soort ervaring als Parlement in de afgelopen jaren. Wij zijn dus effectief nu in een moeilijke situatie, in een crisismoment, maar dan wel een waar de Europese instellingen sterker kunnen uitkomen. In dat opzicht vind ik dat een eerste resultaat zichtbaar is. Het is de allereerste keer dat ik heb kunnen vaststellen dat in de vijftien landen van de Europese Unie overal een debat opborrelt waaraan burgers deelnemen in verband met hoe zij de Commissie zien, hoe zij het Parlement zien, wat zij van de Raad verwachten en dit is een nieuwe kwaliteit die bijzonder belangrijk is voor de toekomst.
Wij zijn dus van oordeel dat het inderdaad fundamenteel is dat de Raad zo snel mogelijk een nieuwe Commissievoorzitter aanduidt die nog voor de verkiezingen met een nieuwe ploeg bij het Parlement kan verschijnen. De nieuwe voorzitter moet voor ons een sterke Europese figuur zijn met visie en managerskwaliteiten, zodat er een hervorming kan worden doorgevoerd in de resterende tijd van 1999. Voor ons moet die hervorming vooral de volgende elementen omvatten: een duidelijk controle-instrumentarium, een overbrugging van de diepe breuklijn tussen politieke controle en reële uitvoering van programma's, een goed statuut van de Europese ambtenaar waardoor die spreekrecht kan krijgen en de ontwikkeling van een open debatcultuur tussen de instellingen en met het Europees publiek. Tenslotte vinden wij het van cruciaal belang dat de rehabilitatie van de heer Van Buitenen zou kunnen gebeuren. Hij heeft die rol als Europees ambtenaar gespeeld. Uiteraard heeft de heer Cox gelijk als hij zegt dat het Parlement ook zelf verder orde op zaken moet stellen. Toch wil ik zeggen dat wij hier vanuit onze institutionele controleopdracht moeten spreken en dat het in die zin onze opdracht is de executieve, de Commissie, volwaardig te controleren.
Applaus van de V-Fractie

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, bij mijn interventie richt ik mij hoofdzakelijk tot de fungerend voorzitter van de Raad want hij staat van nu af aan alleen aan het roer - of tenminste bijna alleen -, na het ontslag van de leden van de Commissie en het vertrek van de heer Santer, die ik hier hulde breng. Helaas heeft de heer Fischer ons - waarschijnlijk wegens tijdgebrek - verlaten. Er rust een bijzonder zware taak op hem, want hij moet tegelijkertijd vooruitgang boeken met Agenda 2000 door een succes te maken van de Top van Berlijn, en hij moet een nieuwe Commissie installeren.
Wat dat laatste aangaat is er sprake van een flagrante tegenstrijdigheid. Enerzijds is er het verlangen van het Parlement om het zogenaamde machtsvacuüm van de laatste week zoveel mogelijk op te vullen en anderzijds ons streven om bij het kiezen van de nieuwe Commissie de meest nauwgezette procedures te volgen, waarbij bovendien zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de prerogatieven van het Parlement, dat wil zeggen de uit het Verdrag van Amsterdam voortvloeiende, onvermijdelijk lange procedures. Er zit een tegenstrijdigheid tussen enerzijds het verlangen om de hele vertrekkende Commissie te wijzigen en zo de bladzijde om te slaan, en anderzijds het streven om de behandeling van de belangrijkste dossiers in deze bijzonder drukke en moeilijke periode voort te zetten. Dat zou natuurlijk makkelijker gaan als bepaalde commissarissen dezelfde zaken onder hun hoede zouden krijgen.
Bij deze tegenstrijdigheden komen nog al onze tegengestelde gevoelens. Onze fractie vindt het erg belangrijk dat het Parlement zijn politieke rol heeft gespeeld. Niet zonder aarzelen, maar toch. Het resultaat is een versterkt Parlement, wat een vooruitgang is voor de democratie. We hebben tegelijkertijd echter behoefte aan sterke Europese instellingen en met name een sterke Commissie. We moeten dus de goede weg vinden door enerzijds laksheid, nalatigheid en verspillingen en anderzijds systematische en ongezonde zwartmakerij te vermijden.
Hiervoor zijn hervormingen nodig waarvoor alle instellingen zich zullen moeten inspannen: de toekomstige Commissie natuurlijk, het toekomstig Parlement uiteraard en de Raad. De Raad draagt namelijk een grote verantwoordelijkheid voor de aan het licht gebrachte misstanden. Het is hoofdzakelijk de Raad die de taken van de Commissie sterk heeft uitgebreid zonder haar de nodige middelen te geven om deze taken uit te kunnen voeren. De Raad is in hoge mate in gebreke gebleven op het stuk van de materiële voorzieningen. Zoals de voorzitter van de Raad zojuist zelf heeft gezegd, zullen we ook hiervoor een oplossing moeten vinden. Hoe kunnen we nu meer willen doen, als we de administratieve uitgaven in een budgettair keurslijf dwingen?
Ik wens het fungerend voorzitterschap van de Raad veel sterkte want dit zal nu de belangrijkste werkzaamheden moeten verrichten teneinde onze instellingen uit deze eerste politieke crisis van de Europese Unie te halen.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten dankt het Comité van Wijzen, omdat het geen zondebok heeft gezocht, maar heel het systeem heeft aangeklaagd. Het probleem is de gesloten cultuur. De wijzen zijn zeer expliciet in hun besluiten. Zij hebben geen enkele commissaris met een beetje verantwoordelijkheidsgevoel gevonden. Zij hebben een streng oordeel geveld over de leden van de Commissie. Geen enkel lid mag daarom herbenoemd worden. Wij zijn voorstander van een tijdelijke Commissie, bestaande uit onafhankelijke personen, die zelf niet geknoeid hebben. Wij wensen dat de verdenkingen tegen de huidige Commissie en de ambtenaren onderzocht worden. Iedereen die informatie achtergehouden heeft, moet ter verantwoording worden geroepen. Indien uit de protocollen blijkt dat bepaalde leden sterk tegen de goedkeuring van de begroting en andere fatale beslissingen gekant waren, kan men misschien overwegen ze in januari opnieuw te benoemen. Aangezien de Commissie echter besloten heeft de rangen te sluiten en gezamenlijk de verantwoordelijkheid op zich te nemen, kunnen de individuele leden hun deel van de verantwoordelijkheid nu niet van zich afschuiven. De voltallige Commissie moet vertrekken - en wegblijven! De wijzen moeten hun werkzaamheden voortzetten en tevens de overige instellingen onderzoeken, ook het Parlement. Er zijn nu 1.000 comités, 10.000 wetten - en nog meer wijzigingen - en 100.000 projecten. De tijdelijke schoonmaakcommissie moet alle comités, regels en projecten nalopen en kijken wat terug naar de lidstaten kan. Een nieuwe Commissie zal net zo min als de oude in staat zijn de zaken onder controle te houden. In het rapport van de wijzen worden wij allemaal aangeklaagd en vooral degenen die voor de vele nieuwe taken gestemd hebben. Nieuwe Commissieleden benoemen biedt geen oplossing. Er moet eens duchtig schoon schip gemaakt worden. Degenen die fraude hebben gepleegd of fraude hebben verborgen, moeten ter verantwoording worden geroepen en Van Buitenen moet terug in dienst worden genomen en zijn loon uitbetaald krijgen. De oplossing is een afgeslankte samenwerking met volledige transparantie, een slank en open Europa.

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, als de commissarissen die zo schandelijk tekort waren geschoten, tijdig hun ontslag hadden ingediend, waren wij nu geen getuige geweest van louche machtsmanoeuvres. Die commissarissen zijn waarschijnlijk echter niet afgetreden, omdat hun partijen dat niet wilden. Het lijdt inmiddels geen enkele twijfel meer dat de Raad met man en macht heeft geprobeerd heel de Commissie in diskrediet te brengen, om aldus de tekortkomingen van afzonderlijke commissarissen te verdoezelen. De interne vetes zijn bijgelegd om een gemeenschappelijk doel te bewerkstelligen: de benoeming van een nieuwe Commissie met een mandaat van zes jaar en de voordracht van een Commissievoorzitter. Aldus kom men het Parlement buiten spel zetten en het zijn bevoegdheden op grond van het Verdrag van Amsterdam en met name zijn bevoegdheden voor de voordracht van een nieuwe Commissievoorzitter afpakken.
De instellingen zijn met elkander in aanvaring gekomen. De Raad wil de Commissie aan de leiband leggen en het Parlement de rol afpakken die het met zoveel moeite in al die jaren heeft weten te veroveren. Misschien krijgen wij opnieuw, in de praktijk, een democratisch manco. De regeringen varen daar blijkbaar wel bij. Het zijn immers de regeringen die - het zij nogmaals gezegd - de politieke eenmaking tegenwerken. Zij stellen hun partijbelangen boven alles. Wij weten echter maar al te goed dat zonder een politieke unie de economische unie een schim zal blijven: goed voor de grote belangen, maar slecht voor de verwachtingen van de Europese burgers, die zich hoe dan ook ver van de unie verwijderd voelen. Er woedt momenteel een institutionele oorlog. Het doel daarvan is een vruchtbare samenwerking tussen het Parlement en de Commissie tegen te gaan en de toekomst van Europa geheel en al in de schoot te leggen van de Raad. Er woedt echter ook een politieke oorlog. In het toekomstig Parlement, dat de nieuwe Commissievoorzitter zou moeten voordragen, zou er wel eens een andere meerderheid kunnen ontstaan dan in de Raad, waar dertien van de vijftien regeringen in handen zijn van links.
Volgens Alleanza Nazionale had men de crisis kunnen voorkomen. Dat heeft men niet gewild en dat moeten wij hier aan de kaak stellen. Wij willen duidelijk maken dat een weinig doorzichtige en niet correcte voordracht van de nieuwe commissarissen een ongunstige weerslag kan hebben op de verkiezingsopkomst. Als men besluit een nieuwe Commissie te installeren en de huidige Commissie niet te handhaven - waarbij in geval van handhaving enkel de commissarissen zouden worden vervangen die hun mandaat hebben verraden - mag de nieuwe Commissie niet langer aanblijven dan 31 december. Dan is het de politieke taak van het Parlement om een nieuwe voorzitter voor te dragen.
Met elk ander besluit zou men de democratie een kaakslag toebrengen en met de Europese burgers een loopje nemen. Wij willen er echter ook aan herinneren dat, toen enkele maanden geleden de Raad kenbaar maakte de nieuwe Commissie reeds voor de verkiezingen van het Europees Parlement te willen benoemen, al duidelijk was dat de Raad het Parlement van zijn bevoegdheden wilde beroven en de verkiezingen in een duidelijke politieke richting wilde sturen. Dat is schandalig en ondemocratisch.

Verheugen
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, wanneer wij, zoals op dit moment, verschillende crises tegelijkertijd hebben, dan zou de voorzitter van de Raad eigenlijk over de mogelijkheid moeten beschikken om op twee plaatsen tegelijkertijd te zijn. Wij moeten wellicht meteen besluiten in de toekomstige hervormingen hierin te voorzien.
De heer Fischer kan hier vandaag niet meer aanwezig zijn, omdat hij vanwege een buitengewone vergadering van de bondsregering over de crisis in Kosovo naar Bonn terug moest keren. Ik hoop dat u daar begrip voor heeft.
Het voorzitterschap is van mening dat het oplossen van het benoemingsprobleem, waar wij mee geconfronteerd worden, een gemeenschappelijke taak van Parlement, Raad en lidstaten is. Daarom ben ik blij dat in het debat van het Parlement overeenstemming heerst en dat er ook grote overeenstemming zichtbaar geworden is tussen de meningen hier en de opvattingen van de Raad. Wij willen een snelle en overtuigende oplossing, een oplossing die het vertrouwen van de burgers in de Europese instellingen herstelt en versterkt. Daarom willen wij geen tussenoplossing, maar duidelijkheid voor de komende jaren. Wij moeten nu weten waar de reis naar toe gaat en wie aan het roer van ons Europese schip zal staan.
Ik ben het eens met al degenen die gezegd hebben dat wij nu een Commissie nodig hebben die de taak van de interne hervormingen, van ons werk en onze instelling met veel energie en daadkracht op zich neemt. Deze Commissie moet aan zeer hoge eisen voldoen. Daarom moeten wij er goed op letten dat wij in de lidstaten en de Raad voorstellen doen die aan deze strenge voorwaarden voldoen. Wij willen in Berlijn de eerste besluiten nemen. Wat wij volgens mij in ieder geval kunnen bereiken, is dat wij het eens worden over de procedure. Wat willen wij nu eigenlijk besluiten en wanneer willen wij dat doen? Het voorzitterschap overweegt de mogelijkheid om vrij snel na de Top van Berlijn een informele buitengewone top te beleggen, waarop besluiten moeten worden genomen over de belangrijkste benoemingen. Wanneer er in Berlijn al iets meer kan worden bereikt, is dat des te beter. Maar dat kan niemand garanderen, omdat wij hierover met vijftien lidstaten een gemeenschappelijk standpunt moeten bereiken. U weet hoe moeilijk dat is.
Ik hecht er groot belang aan hier vast te leggen dat bij de te nemen beslissingen de rechten van het Parlement in volle omvang gewaarborgd worden. Dat betekent dat los van het tijdstip waarop een nieuwe voorzitter van de Commissie en een nieuwe Commissie zullen worden voorgesteld, de rechten van het Parlement volgens het Verdrag van Amsterdam in acht moeten worden genomen. Een andere oplossing komt voor het Parlement, en overigens ook voor de nieuwe voorzitter van de Commissie, niet in aanmerking, gezien het feit dat er nu een oplossing moet worden gevonden die tot 2005 moet standhouden.
De uitdrukkelijke stelling in paragraaf 9 van uw gezamenlijke resolutie, waar staat dat onze huidige problemen niet een excuus mogen zijn om belangrijke beslissingen terzake op te schorten of niet te nemen, beschouw ik als een zeer belangrijke en waardevolle ondersteuning. De prioriteiten zijn heel duidelijk: wij moeten overmorgen, donderdag, in Berlijn Agenda 2000 afronden en wij moeten ervoor zorgen dat de crisis omtrent de benoeming snel overwonnen wordt.
Wij zijn het er ook over eens dat het hervormingsproces in de Europese Unie alle instellingen moet omvatten. Ik wil trouwens niet uitsluiten dat ook de Raad zich ooit met de vraag zal bezighouden hoe hij zijn werk beter kan organiseren en wat hij eventueel verkeerd heeft gedaan. Ik acht het noodzakelijk dat dat gebeurt.
Ik wil nog op een ander punt ingaan dat hier behandeld werd. Bij de hervormingen die wij moeten aanpakken, hoort ook het statuut van de afgevaardigden. Dat hangt niet rechtstreeks samen met de Commissie, maar onder de noemer "hervormingen van de instellingen" is ook dit heel belangrijk. Ik kan u verzekeren dat het voorzitterschap zich volledig kan scharen achter het streven van het Parlement om het afgevaardigdenstatuut nog tijdens de zittingsperiode van het hier verzamelde Parlement te voltooien.
Dit is de enige zinvolle weg! Ik wil, dames en heren afgevaardigden, een oproep tot u richten om in uw eigen land invloed uit te oefenen op de verantwoordelijke politici, zodat wij hiervoor in de Raad de vereiste brede ondersteuning vinden, die wij nu helaas nog niet hebben, hoewel er beweging in het proces zit!

Görlach
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, wij verheugen ons over wat wij zojuist van de voorzitter van de Raad gehoord hebben. Maar wij moeten vaststellen, mijnheer Verheugen, dat welwillende verklaringen door de Raad voor dit Parlement een zekere traditie hebben! U zult begrijpen dat wij het natuurlijk belangrijk vinden om hierna te controleren of zij echt worden nagekomen. Maar ik geloof dat wat u min of meer impliciet gezegd heeft, juist is en ik ben het wat dat betreft ook helemaal met u eens: men moet het eigenlijk niet hebben over een crisis van de Europese Unie. Als bij ons thuis in de lidstaten een regering de meerderheid en het vertrouwen van het parlement heeft verloren, heeft men om te beginnen een regeringscrisis, maar nog geen staatscrisis. Natuurlijk kan een regeringscrisis uitgroeien tot een staatscrisis, en een crisis in de instellingen - in dit geval hoofdzakelijk in de Commissie - kan uitgroeien tot een crisis van de EU. Maar dat willen wij allen gezamenlijk voorkomen! Wat wij vandaag van het voorzitterschap van de Raad gehoord hebben, stemt ons in zekere zin hoopvol, omdat nu duidelijk geworden is dat de verhouding tussen de instellingen, tussen Parlement en Commissie en tussen Parlement en Raad niet meer zo zullen zijn als vroeger. De verhoudingen worden opnieuw vastgelegd. Wij willen graag - en de twee andere instellingen zullen dat begrijpen - dat dit in het voordeel van het Parlement uitvalt, niet door de sterkte en macht van de anderen af te pakken, maar door het Parlement op eigen kracht sterk te laten worden.
Het was werkelijk niet eenvoudig. Als ik terugdenk aan de afgelopen weken en maanden, bijvoorbeeld aan januari, dan waren er in alle fracties - maar vooral in de grote - in de een of andere kwestie overdwars scheuringen zichtbaar. Dat dit nu niet zo is, vloeit voort uit de minimale consensus van januari, toen het Parlement het eens werd om te streven naar een neutrale Commissie. Ik hoop echt dat wij voor ons toekomstige werk, als dit Comité van vijf deskundigen ook het tweede verslag heeft voltooid, deze tussenstap niet meer nodig hebben. Voortaan moet het Parlement dit op eigen kracht kunnen klaren, als het zichzelf au sérieux neemt!
Kortom, als de zaken er zo voor staan, dan is het volgens mij ook duidelijk dat de hervorming van alle instellingen - die onontbeerlijk is, want vóór de hervorming van de instellingen kan er geen uitbreiding plaatsvinden - vanaf nu werkelijk gezamenlijk wordt aangepakt, zoals wij ook de nieuwe Commissie gezamenlijk moeten benoemen. De volgende conferentie over de herziening en uitbreiding van de Verdragen, met name daar waar het gaat om de hervorming van de instellingen, zal niet meer een gewone regeringsconferentie kunnen zijn. Het zal een conferentie zijn van de Europese instellingen, en op de eerste plaats van Parlement en Raad.

Theato
Mevrouw de Voorzitter, wij bevinden ons inderdaad in een uitzonderlijke situatie, die voor de eerste keer en hopelijk ook voor de laatste keer in de Europese Unie is opgetreden. Na het onomwonden verslag van het Comité van Wijzen was het aftreden van de Commissie onvermijdelijk, maar wij hadden dit al eerder kunnen bereiken. Wij hadden het op een andere manier kunnen bereiken, namelijk als de Commissie gebruik had gemaakt van het uitstel dat wij haar bij de opschorting van de kwijting verleend hebben. Dan zouden wij ons nu niet in deze situatie hebben bevonden. Het had veel vroeger kunnen komen. Als het Parlement in volle omvang gebruik zou hebben gemaakt van zijn bevoegdheden, had deze situatie, die nu als crisis, maar ook als kans wordt beschouwd, door een motie van wantrouwen twee maanden eerder bereikt kunnen worden.
Ten tweede blijkt uit het verslag van het Comité van Wijzen heel duidelijk dat het Europees Parlement en de Commissie begrotingscontrole goed werk hebben verricht. Zij hebben controle uitgeoefend. Zij hebben bepaalde zaken aan het licht gebracht. Nu is het gevolg daarvan dat wij dat moeten gaan doen wat in het verslag-Elles reeds werd aangekondigd: de blik richten op de toekomst en de noodzakelijk hervormingen op gang brengen en voltooien.
Ten derde concludeer ik het volgende uit het verslag: de informatie die door de Commissie aan het Parlement werd verstrekt, was gebrekkig en zelfs misleidend. Dit moet onderzocht worden. Wij hebben recht op informatie. Wij zijn het controleorgaan en wij moeten bepalen wat wij controleren en welke informatie wij daarvoor mondeling of schriftelijk nodig hebben.
Wat moet er nu gebeuren? Wij moeten de blik op de toekomst richten, want voor ons, Europees Parlement, staan de verkiezingen voor de deur. Maar in de ogen van de burgers gaat het ook om het aanzien van Europa. Daarom heeft het ook geen zin terug te kijken en te navelstaren, maar dat neemt niet weg dat wij moeten evalueren. Op de eerste plaats moet er snel een nieuwe Commissie worden benoemd. Ik denk dat het een interim-Commissie moet zijn, die gaat onderzoeken wat wij nodig hebben, zodat wij daarna een functionele en efficiënte Commissie krijgen, die ons vertrouwen heeft en in het jaar 2000 met haar werk begint.
Ten vierde: de institutionele kloof tussen de administratie en de verantwoordelijkheid van de commissarissen moet zo snel mogelijk overbrugd worden. Dat was een van de meest zwaarwegende verwijten aan de Commissie. Ik ben geen voorstander van nog meer verslagen van het Comité van Wijzen. Ik ben daarentegen van mening dat het werkprogramma dat wij hebben opgesteld meteen moet worden uitgevoerd, zodat wij in het jaar 2000 ook echt de wantoestanden kunnen vermijden die zich hier hebben voorgedaan. De blik richten op de toekomst, dat is belangrijk, en de democratie bevorderen! Ik geloof dat de burgers hebben ingezien dat wij als belangenbehartiger van hun belastinggeld en als woordvoerder van de burgers hier in het Europees Parlement het een en ander bereikt hebben. Deze weg moeten wij verder bewandelen!

Brinkhorst
Mevrouw de Voorzitter, de Europese Gemeenschap heeft de laatste paar maanden opmerkelijke vooruitgang geboekt. Wat zelfs nog maar een paar maanden geleden ondenkbaar was, is nu werkelijkheid geworden. De individuele verantwoordelijkheid van Commissieleden is voortaan een feit, en de voorzitter van de Raad verdient een compliment dat hij dit heeft onderkend. Natuurlijk moet ook de collectieve verantwoordelijkheid blijven bestaan, aangezien de Commissie als uitvoerende macht niet onderhevig mag worden aan de druk van afzonderlijke regeringen. Niettemin hebben we behoefte aan een individuele verantwoordelijkheid, zoals vele sprekers voor mij al hebben opgemerkt.
We zijn niet alleen aan het einde van een reis gekomen, we staan ook aan het begin van een nieuwe. Dit vereist visie van de Raad, het Parlement en de Commissie. We moeten een nieuw evenwicht bereiken. Graag zou ik de voorzitter van de Raad in dit verband een vraag willen stellen. Ik heb aandachtig naar hem geluisterd toen hij zei dat we geen behoefte hadden aan een Commissie ad interim. Ik wijs hem op paragraaf 7 van onze resolutie, waarin zowel sprake is van een Commissie die tot 2000 zitting heeft, als van een nieuwe Commissie daarna. De Raad is enigszins dubbelzinnig. Volgens zijn voorzitter moeten we het Verdrag van Amsterdam toepassen, en ik hoop dat hij dit namens alle 15 lidstaten zegt, want dit houdt in dat het Parlement meebeslist over de nieuwe voorzitter van de Commissie. Ik hoop dat iedereen beseft dat het dan ook niet bij één kandidaat kan blijven.
Ten tweede willen we dat er snel wordt gehandeld. Alle sprekers hebben dit benadrukt. Kunnen we een nieuwe Commissie aanstellen in de eerste week van mei, als dit Parlement zijn werkzaamheden beëindigt? Ik hoop van wel. Zo niet, dan schenden we de rechten van het nieuwe Parlement, dat soeverein is en dat voor een periode van vijf jaar zijn goedkeuring moet hechten aan de volgende Commissie. Hoe kunnen we dat laatste vermijden? De voorzitter van de Raad zou hierop moeten antwoorden. Als de nieuwe Commissie niet de volledige goedkeuring van het Parlement geniet, kan zij hoogstens fungeren tot september of oktober. Dat zou haaks staan op wat wij steeds zeggen, en wat ook Commissievoorzitter Santer heeft gezegd, namelijk dat er zo snel mogelijk een nieuwe Commissie moet komen. Het is belangrijk dat we hier aandacht aan besteden, want de huidige dubbelzinnigheid kan tot misverstanden leiden.
Tot besluit vind ik dat we niet moeten uitgaan van de vorm, maar van de inhoud. Inhoud betekent in dit geval dat we het hervormingsprogramma van Commissievoorzitter Santer ten uitvoer brengen, want dat is van het grootste belang, dat is waar deze veranderingen om draaien. Zijn opmerking dat een groot aantal hervormingen al begonnen is, was terecht. Nu komt het op de uitvoering aan. Daarvoor hebben we een aantal ervaren commissarissen nodig, en die hebben we al. Tot het einde van dit jaar moeten we een Commissie hebben die orde op zaken stelt. De gezamenlijke resolutie van een groot aantal fracties dringt erop aan dat er eerst wordt gehandeld en daarna pas aan echte hervormingen wordt gewerkt. Ik hoop dat de voorzitter van de Raad dat ter harte neemt. De dubbelzinnigheid moet worden weggenomen, anders eindigen we met een halfslachtig resultaat.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Brinkhorst. Ik twijfel er geen moment aan dat uw boodschap is overgekomen bij de Raad en dat hij zal gaan nadenken over de vraag die u hem heeft gesteld.

Rosado Fernandes
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik kom uit een land, Portugal, waar men altijd al in sterke mensen geloofde. Ik van mijn kant geloof meer in sterke instellingen, die uiteraard door sterke mensen geleid moeten worden. Het probleem van zwakke landen en ook van een zwak Europa is eigenlijk dat zij niet over sterke instellingen beschikken. De instellingen zijn niet sterk genoeg als gevolg van de Zeitgeist die momenteel heerst: alles is overmatig geconcentreerd in het centrum, waar iedereen gelijk is, waar alle partijen elkaar het gras voor de voeten wegmaaien, waar wij met zijn allen dezelfde taal spreken, waar bijna elke ideologie ontbreekt.
Wij stellen dit bijvoorbeeld vast in de ietwat androgyne motie van wantrouwen van de socialistische fractie, die natuurlijk tot verwarring onder de afgevaardigden geleid heeft. Uiteindelijk werd een ander voorstel gedaan, dat ook al ten tijde van de gekkekoeienziekte gedaan werd en waarvan de afloop onvermijdelijk was. Het was het einde van een slecht toneelstuk volgens de theorie van Aristoteles, aangezien geen deus ex machina gepland was en de intrige moest leiden tot een ramp en tot het einde dat we nu kennen. Het spreekt vanzelf dat ik tevreden ben omdat er temidden van deze crisis een andere crisis is. Alleen dan kunnen sterke mensen op de voorgrond treden die besluiten wat Europa moet doen.

Moreau
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie krijgt de rekening gepresenteerd voor een beheer dat van ondoorzichtigheid en geheimhouding doortrokken was. Uit haar aftreden blijkt dat er sprake is van een crisis en dat de Europese eenwording is mislukt. Die eenwording staat erg ver van de burgers af, zij negeert het sociale aspect en veracht de democratie. Niet alleen de Commissie, maar ook de Raad moet hieruit een les trekken en bepaalde praktijken radicaal wijzigen.
Zo is er het feit dat de Commissie zich lange tijd boven elke controle verheven waande en weigerde de door het Europees Parlement geëiste opheldering te verschaffen over ernstige onregelmatigheden die al sedert een aantal jaren werden geconstateerd. Het gedrag van de Commissie werd vaak gekenmerkt door halsstarrigheid en arrogantie.
Zij was halsstarrig in haar ultraliberale beleidslijnen waar de mensen steeds minder van willen weten, en zij was ook halsstarrig waar het ging om kwesties die zowel in het Europees Parlement als in de Raad zeer omstreden waren, zoals de liberalisering van de postdiensten en niet te vergeten de handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten.
Haar arrogantie vloeide voort uit het feit dat ze deze beleidslijnen en haar ondemocratische werkwijze probeerde te rechtvaardigen, hetgeen natuurlijk niet wegneemt dat de Europese ambtenaren belangrijk werk verrichten en het Europese ambtenarenkorps respect verdient.
De aan het licht gebrachte misstanden mogen zich niet opnieuw voordoen. Dit betekent dat de methoden en de koers moeten worden gewijzigd. Zowel de Commissie als de Raad moeten ophouden de strijd tegen de werkloosheid te beschouwen als een terrein waarop geen actie wordt ondernomen, maar waarover slechts wordt gepraat. De huidige prioriteiten van financiële rentabiliteit en prijsstabiliteit moeten plaats maken voor een op werkgelegenheid en groei gericht beleid met bindende doelstellingen. In dit opzicht moet de taak van de ECB worden herzien. Er moet in Europa een frisse wind van transparantie en democratie gaan waaien. De onderlinge verhoudingen en de respectievelijke verantwoordelijkheden van de Europese instellingen moeten worden opgehelderd. De Raad moet zijn verantwoordelijkheden op zich nemen, iets wat hij niet altijd heeft gedaan.
Ikzelf ben van mening dat een versterking van de Commissie niets zal oplossen, integendeel. De dingen die versterkt moeten worden, zijn het toezicht van het Parlement op de Commissie en de initiatief- en evaluatiemogelijkheden van het Europees Parlement, in samenhang met de nationale parlementen. Ook moet er een impuls worden gegeven aan grote democratische debatten over Europese aangelegenheden die eigenlijk in de hele Unie moeten worden gevoerd. Het wordt namelijk echt tijd dat de burgers van de Europese Unie zich met de Europese eenwording gaan bemoeien om transparantie, democratie, verantwoordelijkheidsbesef en ethiek, kortom, respect af te dwingen.

Müller
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega's, voor mij is het duidelijk dat niet heel Europa, maar de Commissie zich in een diepe crisis bevond, die reeds al te lang duurde. In die zin is het aftreden van de Commissie dan ook logisch. Het is een heilzame schok die de weg vrijmaakt voor het herstel van de geloofwaardigheid. De burgers zijn de ziel van Europa. Zij rekenen erop dat hun vertegenwoordigers het eenmakingsproces naar eer en geweten, op een democratische en doeltreffende manier voortzetten, kortom met zin voor verantwoordelijkheid. De afgetreden Commissie heeft echter het vertrouwen van het Parlement en van de publieke opinie verloren. Het is daarom essentieel dat er zo snel mogelijk een nieuwe Commissie komt met een sterke Europese persoonlijkheid als voorzitter, die van plan is tot het jaar 2004 aan te blijven. De Raad is nu aan zet en moet snel met voorstellen voor de dag komen, liefst nog voor de verkiezingen. Zo kunnen wij de publieke opinie tonen dat wij in staat zijn te handelen.
In dat verband is het voor mij overduidelijk dat, vóór de verkiezingen, de instemming van het Parlement volgens de Maastricht-spelregels verloopt, maar dat ze ons, in de geest van Amsterdam, politiek gezien reeds bindt. Daarom moet de voorzitter van de nieuwe Commissie ook het recht hebben commissarissen die in opspraak zijn geraakt, tot aftreden te dwingen. De nood aan hervormingen geldt evenwel voor alle instellingen. De grondwetskwestie in Europa, het evenwicht tussen de instellingen onderling en een betere rechtspositie voor de EU-burgers, dat alles is aan de orde, en wel sinds de jongste regeringsconferentie in Amsterdam.
Mijnheer Verheugen, daarom wil ik voorstellen dat de volgende regeringsconferentie onder uw leiding één ding doet: het Europees Parlement van meet af aan bij de zaken betrekken. Sta niet toe dat, wanneer de situatie kritiek wordt, wij opnieuw voor voldongen feiten staan! Deze crisis maakt ook duidelijk dat er een nieuwe verhouding moet komen tussen de Raad en het Parlement. Neem deze gelegenheid te baat!

Maes
Mevrouw de Voorzitter, u weet dat ik hier eigenlijk maar recent lid geworden ben. Bij mijn aankomst was ik vol bewondering voor de leden van het Europees Parlement, speciaal voor de Commissie begrotingscontrole die zeer streng en zeer duidelijke analyses gemaakt had van wat er scheef ging in dit Parlement. Ik bewonderde dit Parlement en ik was fier dat ik er deel van uit mocht maken, omdat het aandrong op daadwerkelijke maatregelen.
Wij hadden dus ook al in het najaar met kennis van zaken een oordeel kunnen vellen. Bij het jaareinde waren wij klaar en hadden wij reeds gedacht, hier moet een motie van wantrouwen ingediend worden. Wij hebben dat gedaan en er zijn dus ook bijna de helft van de leden van dit Parlement die er uiteindelijk voor gestemd hebben in het begin van dit jaar. Een deel van onze collega's, de meerderheid, vond dat wij toch via een Comité van onafhankelijke deskundigen nog meer argumenten op tafel moesten krijgen en die zijn er gekomen. Daar heeft de Commissie haar verantwoordelijkheid ook uit getrokken en wij vinden dat dit een goede zaak is.
Bij dit alles echter is de Raad van ministers doof en blind gebleven. Zelfs nadat de Commissie ontslag heeft genomen, hebben zij nauwelijks zich de moeite getroost in verschillende lidstaten om terzake na te gaan wat de verwijten waren en wat de nieuwe Commissie als opdracht zou moeten hebben. Want er was natuurlijk geen sprake van dat de huidige Commissie die net ontslag had genomen ook zou blijven zitten. Dit kan toch niet. In elk geval wensen wij dat de Commissie die er aan komt volledig haar verantwoordelijkheid opneemt om deze augiasstal te reinigen.
Het zal een sterke Commissie moeten zijn. Of zij dan kort of lang zetelt heeft voor mij daarbij geen doorslaggevend belang. Wat van belang is, is dat de rechten van het Europees Parlement, lees de rechten van de burgers, volledig gerespecteerd worden, nu onder het Verdrag van Maastricht, binnenkort onder het Verdrag van Amsterdam en misschien wel vervroegd. Hoofdzaak is dat de Raad inziet dat een sterke Commissie noodzakelijkerwijze een sterk democratisch verkozen Parlement naast zich heeft, waarbij het respect voor het Parlement de uitgangspunten moet leveren aan de Raad om ons een Commissie te leveren waar wij volmondig ja tegen kunnen zeggen en mee kunnen samenwerken opdat nooit meer zou gebeuren wat hier de laatste maanden gebeurd is.

Fabre-Aubrespy
Mevrouw de Voorzitter, het is altijd verleidelijk om de geschiedenis te herschrijven, maar de feiten zijn en blijven de feiten. Het Europees Parlement heeft niet altijd - verre van dat - zijn rol gespeeld bij de gebeurtenissen die elkaar sinds afgelopen augustus hebben opgevolgd en tot het ontslag van de leden van de Commissie hebben geleid.
Mag ik eraan herinneren dat mevrouw Green in december en januari jongstleden namens de socialistische fractie zei dat degenen die tegen het publiek, de Commissie en dit Parlement meenden te kunnen zeggen dat ze absoluut geen vertrouwen hadden in de financiële bevoegdheden van de Europese Commissie eenvoudigweg niet op hun plaats waren in deze Vergadering? De heer Martens, voorzitter van de Fractie van de Europese Volkspartij, zei dat zijn fractie het volste vertrouwen hield in de voorzitter van de Europese Commissie en dat het een echte ramp zou zijn als een meerderheid in het Parlement stelling zou nemen tegen de Commissie. De heer Cox en mevrouw Lalumière zeiden dat zijzelf vóór het verlenen van de kwijting zouden stemmen.
In het overigens goede verslag van het Comité van onafhankelijke deskundigen wordt slechts een aantal zaken overgenomen: de opmerkingen van mevrouw Wemheuer en de heer De Luca in hun verslag over het toerisme, die van de heer Fabra Vallés in zijn verslag over de MED-programma's en in zijn documenten naar aanleiding van de ECHO-kwestie en de opmerkingen van de heer Elles in zijn verslag over de kwijting. Ja, het Comité van onafhankelijke deskundigen heeft nog het een en ander te zeggen. Het heeft dit zelf aangegeven en iedere dag sporen zijn leden ons er in verklaringen toe aan hen deze zo noodzakelijke aanvullende opdracht te geven.
Daarom moet het comité een tweede verslag uitbrengen. Daarom moet dit Comité van onafhankelijke deskundigen zich uitspreken over ons Parlement en de werking ervan, opdat alles duidelijk is en er niet kan worden gezegd dat ook het Parlement bang is voor zijn eigen functioneren. Ja, er moet een tijdelijke commissie komen die op het stuk van de therapie zal moeten doen wat het comité van deskundigen heeft gedaan op het stuk van de diagnose.

Le Pen
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, onze collega Jean-Claude Martinez heeft als eerste - voor het eerst in 1990 - de misstanden, grote fouten en leugens van de Europese Commissie in het gekkekoeienschandaal aan de kaak gesteld. Het heeft negen jaar geduurd voordat de Commissie gedwongen was haar ontslag in te dienen. Het verslag van het Comité van Wijzen van 15 maart was inderdaad bezwarend - hierin werd de Commissie onder andere verweten dat zij geen controle meer heeft over het ambtenarenapparaat dat ze zou moeten beheren.
Deze politieke maffia-achtige misstand bij de Commissie die zijn oorsprong vindt in het tijdperk-Jacques Delors kan gedeeltelijk worden verklaard door het rechtstreekse beheer van aanzienlijke communautaire geldmiddelen en de delegatie van openbare dienstverleningstaken aan externe deskundigen of op grond van dubieuze criteria gekozen tussenpersonen waarbij geen sprake is van enige publiciteit of transparantie. Claude Perry, de directeur van Perry-Lux, heeft toegegeven dat honderden van de 5.000 of 6.000 externe deskundigen van de Commissie een fictieve baan hadden en daarbij dagelijkse onkostenvergoedingen van 2.860 Franse francs opstreken, zoals in het geval van Euro-Conseil.
De Verdragen van Maastricht en Amsterdam hebben de Commissie ertoe gebracht haar werkzaamheden en communautaire programma's uit te breiden waardoor de bewegingsvrijheid van burgers en ondernemingen met de dag wordt beperkt. In deze Orwelliaanse wereld met haar supranationaal karakter en totalitaire inslag werd het volgens het Comité van Wijzen moeilijk om iemand te vinden die ook maar enig verantwoordelijkheidsgevoel had. Dit gebrek aan verantwoordelijkheid heeft de Europese commissarissen - de socialiste Cresson voorop - in staat gesteld fraude, malversaties of nepotisme te tolereren of te verdoezelen.
In plaats van exemplaire straffen op te leggen die de Europese belastingplichtige wiens geld is verkwist, zou mogen verwachten, is de Commissie van plan om de 20 in de fout gegane commissarissen drie jaar lang 60 % van hun salaris uit te betalen, dat wil zeggen ten minste 60.000 Franse francs per maand. De kiezers en belastingplichtigen zullen dit op prijs stellen.
De bevolkingen beginnen dan ook terecht in opstand te komen tegen deze anonieme ambtenaren die ons van onze soevereiniteit, onze identiteit en onze vrijheden willen beroven. Door op 13 juni in Frankrijk op de door mij aangevoerde lijst te stemmen, zal het Franse volk in ieder geval blijk geven van politieke rijpheid en nationale strijdbaarheid.

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, ik vind dat wij moeten proberen het hoofd koel te houden in de situatie waarin we ons bevinden. De Europese Commissie is afgetreden op basis van het rapport van een Comité van onafhankelijke deskundigen. Zowel het Parlement als de Commissie hebben vooraf besloten het oordeel van deze deskundigen te accepteren. Het rapport van het Comité van Wijzen is natuurlijk ook maar mensenwerk, maar dat rapport ligt er en wij moeten ons houden aan de feiten die erin staan. In het rapport wordt niet gezegd dat deze of gene commissaris fraude of andere delicten zou hebben gepleegd; er wordt in het algemeen vastgesteld dat de Commissie slecht heeft gefunctioneerd, dat er enige procedures bestaan die niet juist zijn, en dat de Commissie daarvoor collectief verantwoordelijk is. En op basis van die collectieve verantwoordelijkheid is de Commissie afgetreden.
Wat niet zou mogen gebeuren, is wat hier vanmiddag is gebeurd. Enkele leiders van politieke partijen en fracties in dit Parlement hebben de gelegenheid aangegrepen om zich als aasgieren op andere fracties te storten, met de overduidelijke bedoeling stemmen te winnen. Daar is geen reden voor.
Als ik een bijbelse vergelijking mag gebruiken, zou ik zeggen: wie vrij is van zonden werpe de eerste steen. Op dit moment zijn de feiten dat de Commissie slecht functioneerde, en dat wij op basis daarvan verplicht zijn de Commissie te vernieuwen.
Vanaf nu komt er vanzelfsprekend een constitutioneel proces op gang. De Verdragen voorzien in vervanging van de Commissie, maar dit Parlement bevindt zich in een bijzonder moeilijke situatie omdat ons mandaat in juni dit jaar afloopt. Als de voorstellen van de Raad ons niet op tijd bereiken, zouden wij bijgevolg de nieuwe Commissie niet meer kunnen installeren. Dat zouden we dan moeten overlaten aan het nieuwe Parlement, dat ons opvolgt.
Tegelijkertijd wil ik ook een waarschuwende vinger opsteken: de ijver om de boeken van de Commissie te controleren en te blijven controleren mag niet leiden tot de afbraak van de uitvoerende taken van de Gemeenschap. Als het werk van het Comité van Wijzen voor onbepaalde tijd wordt voortgezet, en de Commissie van alle kanten wordt doorgelicht, dan maakt dat ons misschien een instelling die werkelijke macht bezit en zeer doeltreffend kan controleren, maar het kan ook zijn dat we de Commissie daarmee verhinderen normaal te functioneren.
Ik denk dat we voorzichtig moeten zijn met het vervolg dat wij geven aan de werkzaamheden van het Comité van Wijzen. Ik heb de indruk dat we niet zozeer behoefte hebben aan controle als wel aan nieuwe ideeën om ervoor te zorgen dat de nieuwe Commissie de juiste vorm krijgt. En wij verwachten net als de voorgaande sprekers dat de Raad in ieder geval aangeeft wat er gaat gebeuren, welke kant we opgaan, en wat wij nog kunnen doen in de weinige maanden die ons resten voor ons mandaat afloopt. Op die manier kunnen we zien of wij werkelijk in staat zijn om de grondwettelijke functie uit te oefenen die ons door de Verdragen wordt toegekend.
Ik vind dat wij hier in ieder geval onze erkentelijkheid uit moeten spreken jegens de vorige Commissie, de Commissie die nog steeds is functie is, omwille van de waardigheid van de Commissieleden en vanwege de waardige wijze waarop de Commissie is afgetreden en weigert nog langer haar bevoegdheden uit te oefenen.

Galeote Quecedo
Mevrouw de Voorzitter, om aan te sluiten bij de woorden van de vorige spreker: ik denk dat we binnenkort al de kans krijgen om onze verantwoordelijkheid in deze crisis te onderwerpen aan het onverbiddelijke oordeel van de kiezers. En ik ben vol vertrouwen over de actieve, en op een bepaald moment beslissende rol die mijn fractie heeft gespeeld. Tevens heb ik een duidelijke opvatting over wat voor gevolgen het heeft gehad voor het verloop van zaken dat er een motie van afkeuring is ingediend met de tegenstrijdige bedoeling het vertrouwen in de Commissie te versterken, en dat er later, vlak voor de beslissende vergadering van de Commissie toen eenmaal bekend was wat er in het roemruchte rapport stond, werd gedreigd met een echte motie van afkeuring als de Europese Commissie niet in zijn geheel af zou treden.
Maar vooruit, in deze crisissituatie is het denk ik vooral belangrijk dat er een redelijk snelle oplossing wordt gevonden.
Wat ons betreft, is het absoluut noodzakelijk dat de Europese Raad van Berlijn voor ons een tijdschema en een duidelijke procedure vastlegt. Ik weet zeker dat wij kunnen vertrouwen op de redelijkheid van de Europese Raad van Berlijn.
Tenslotte vind ik dat wij de toepassing van het Verdrag van Amsterdam mogelijk moeten maken, dat erop is gericht de legitimiteit van de Europese Commissie te vergroten. Maar laten we de dingen in perspectief blijven zien. Voor onze medeburgers is het vooral van belang te weten hoe wij de werkloosheid doeltreffender denken te bestrijden, hoe wij voortaan de boeren zullen beschermen, hoe wij zullen bijdragen aan de gezondmaking van de economie, en hoe wij de ontwikkeling van infrastructuur zullen bevorderen. Kortom, hoe wij ervoor zullen zorgen dat solidariteit een van de steunpilaren van de Europese Unie blijft. Die zaken moeten ook voor ons voorop staan, en we mogen daarom onze aandacht niet laten afleiden van het eigenlijke doel van de Europese Raad van Berlijn, waaraan niet mag worden getornd.

Van Bladel
Voorzitter, laat ik eerst zeggen dat ik het betreur dat er niemand meer van de Commissie is. Maar hoe dan ook, het aftreden van de Commissie was na het rapport onvermijdelijk. Toch was het mijns inziens heel wat beter geweest voor de democratische en politieke ontwikkelingen in Europa als dit Parlement de moed had gehad in januari van dit jaar de Commissie naar huis te sturen. Eigenlijk heeft dit Parlement zich achter de rug van de wijzen verscholen en zich daarmee een politieke kans laten ontnemen.
Met betrekking tot het rapport van de Wijzen vind ik de conclusie, dat de Commissie volledig haar verantwoordelijkheid heeft ingeboet toch wel erg ongenuanceerd. Deze Commissie heeft de euro en Agenda 2000 bewonderenswaardig voorbereid. Ook het gemak waarmee beschuldigingen aan individuen en hun familie worden gedaan zonder enige bewijslast vind ik eigenlijk niet kunnen.
Voor de burger is het niet eenvoudig onderscheid te maken tussen mistoestanden in het Parlement en in de Commissie. Daarom zijn heldere maatregelen nodig onder andere hoe het ambtelijk apparaat feitelijk functioneert juist omdat de burger afkeer toont van ambtenaren, technocraten en hun bureaucratie. Er is dus behoefte aan een onafhankelijke financiële controle.
Ik ben het eens met collega Brinkhorst dat er actie nodig is. Maar wij moeten ons niet door de emoties van de crisis laten meesleuren door snelle besluiten te nemen die wij naderhand betreuren. Het gaat om een strategische aanpak voor de democratie in Europa. Mijns inziens kan alleen een nieuw Parlement een nieuwe Commissie installeren.

Miranda
Mevrouw de Voorzitter, het ontslag van de Commissie was ons inziens de enig mogelijke en voorzienbare uitweg, in het bijzonder in het licht van het rapport van de onafhankelijke deskundigen. In dit verslag worden de redenen waarom velen van ons in januari jongstleden voor de motie van wantrouwen - die volgens sommigen een motie van vertrouwen was - stemden, grotendeels verduidelijkt en bevestigd.
Wij kunnen vandaag dan ook stellen dat we eigenlijk bijna drie maanden verloren hebben. Momenteel is evenwel de vervanging van dit college van commissarissen aan de orde. In dat verband achten wij het onontbeerlijk dat de Commissie zo snel mogelijk vervangen wordt, zodat alle politieke en juridische conclusies getrokken kunnen worden uit het ontslag van de Commissie. Deze snelle vervanging van de Commissie mag ons evenwel niet beletten ons ernstig te bezinnen over de rechtstreekse en diepe oorzaken die aan de basis van dit aftreden lagen.
Het volstaat niet andere commissarissen aan te wijzen: bepaalde werkwijzen en ongetwijfeld ook een aantal beleidslijnen moeten worden vervangen. Ons inziens zijn er twee belangrijke redenen voor het ontslag van de Commissie: een gebrek aan doorzichtigheid en het absurde particuliere beheer van openbare instrumenten en middelen. Dat móest wel onregelmatigheden, vriendjespolitiek en fraude in de hand werken. Maar dat niet alleen: door het wanbeleid en in het bijzonder door de gevolgen van dit beleid voor onze samenlevingen is de Commissie bovendien geïsoleerd geraakt en is er een afstand ontstaan tussen de Commissie en de burgers.
Wij moeten derhalve niet alleen de personen vervangen, maar ook de geschikte manieren en voldoende middelen vinden om de werkwijzen en beleidslijnen te wijzigen. Het lijkt ons van essentieel belang dat in de toekomst voor een beter en doeltreffender toezicht op de Commissie gezorgd wordt, des te meer daar deze instelling zowel over wetgevende als over uitvoerende bevoegdheden beschikt. Het gaat hier nu dan ook niet om de vraag of de Commissie al dan niet versterkt moet worden, maar in de eerste plaats om het toezicht op haar optreden. De komende Europese Raad moet absoluut met al deze aspecten rekening houden en moet zo mogelijk en in overleg met het Europees Parlement een precies en realistisch tijdschema opstellen, zodat al deze aspecten onderzocht kunnen worden en snel een nieuwe Commissie benoemd kan worden.
Ik wil ook nog zeggen dat de Europese Raad van Berlijn zich eveneens over de financiële kwesties moet buigen. De Raad moet meer doen dan een antwoord op deze belangrijke vragen geven: hij moet vóór alles zowel inzake de Commissie als inzake Agenda 2000 bevredigende antwoorden geven. Dat moet zijn grootste zorg zijn.

Holm
Mevrouw de Voorzitter, wij die er reeds twee maanden voor ijveren de Commissie te dwingen haar verantwoordelijkheid op zich te nemen, hebben gelijk gekregen. Wij hebben laten zien dat wij als verkozen vertegenwoordigers van het volk geen gekonkel en nonsens aanvaarden. De Commissie is nu eindelijk gedwongen om af te treden. Er moet uiteraard zo snel mogelijk een nieuwe Commissie komen, die onmiddellijk aan het werk gaat. Het richtsnoer hierbij is dat ze moet "opruimen" en de basis leggen voor openheid en openbaarheid, en dat betekent meer dan inkt op papier. Dat is het cruciale punt van alles.
Het onafhankelijke Comité van Wijzen behandelt in zijn rapport een aspect, namelijk het gebrek aan controle door de Commissie op vele politieke projecten. De vraag is echter of de Commissie op zoveel gebieden werkelijk zoveel macht dient te hebben. Is het niet de hoogste tijd om het subsidiariteitsbeginsel toe te passen en een aanzienlijk deel van de macht bij de lidstaten te laten, bijvoorbeeld wat betreft de cofinanciering binnen het landbouwbeleid? De EU kan niet voor alles instaan. De Commissie is niet eens opgewassen tegen de taak die de lidstaten haar opgelegd hebben, wat met deze Commissie duidelijk gebleken is. Ik wil geen sterkere Commissie, maar een sterker parlementarisme, wat betekent dat het Europees Parlement meer invloed moet uitoefenen en de Commissie minder.

Blokland
Mevrouw de Voorzitter, ik wil beginnen om het Raadsvoorzitterschap paragraaf 9.4.12 uit het rapport van het Comité van Wijzen voor te houden. Ik citeer: "De externe controleur (de Rekenkamer) heeft over de meeste lopende zaken duidelijke en relevante verslagen gepubliceerd..., maar slechts een van de exponenten van de begrotingsautoriteit (het Parlement) heeft deze verslagen op doelmatige wijze behandeld."
Dus kennelijk is de tweede exponent van de begrotingsautoriteit (de Raad) op dit punt ernstig tekort geschoten. Het feit dat uitgerekend op de dag van het verschijnen van het rapport van de Wijzen de ECOFIN-Raad de aanbeveling richting Parlement vaststelt om over 1997 kwijting te verlenen, zie ik als een illustratie van de lakse houding van de Raad.
De Raad neemt grote risico's wanneer hij wil overgaan tot het herbenoemen van zittende commissarissen. Wij vinden dat er in de nieuwe interim-Commissie geen leden van de huidige Commissie kunnen zitten, want het werk van het Comité is nog niet afgerond. Er kunnen nog allerlei nieuwe fraudegevallen en andere onregelmatigheden boven tafel komen. Wachten tot de resultaten van het onderzoek van het Comité zijn afgerond duurt te lang.
De nieuwe interim-Commissie moet zo spoedig mogelijk aantreden. Er ligt een zware verantwoordelijkheid op de Raad. Als de Raad er niet tijdig uitkomt, blijft deze Commissie zitten tot eind 1999. Dat is volstrekt onaanvaardbaar. Voor de verkiezingen moet er een interim-Commissie zijn. De burgers moeten kunnen zien dat er wat gebeurt.
Mevrouw Cresson moet per direct opstappen. Ook in dezen dient de Raad z'n verantwoordelijkheid te nemen. Zie artikel 159 van het Verdrag, waar staat dat de Raad of de voorzitter van de Commissie leden van de Commissie kan voordragen bij het Hof voor ontslag.
Ook de heer Santer heeft als voorzitter van de Commissie de laatste paar maanden en weken teveel aan geloofwaardigheid ingeboet om nu te blijven zitten. Zijn functie moet per direct door de vice-voorzitter worden overgenomen. Wat dat betreft kunnen wij instemmen met wat de heer Cox daarover opmerkt.
De heer Van Buitenen moet snel weer terugkeren op zijn positie.

Le Gallou
Mevrouw de Voorzitter, wat het spektakelstuk van het ontslag van de Commissie te Brussel ook mag doen geloven, het gaat hier niet om de zwakte van de mannen en vrouwen die deel uitmaken van de Commissie, maar om de verderfelijkheid van deze instelling. Ja, de Commissie te Brussel is verderfelijk omdat zij een halfslachtige instelling is - deels een gouvernementele uitvoerende instantie en deels een administratieve commissie -, omdat haar werkzaamheden erin bestaan een gouden kooi te bouwen voor de volkeren, een kooi van steeds pietepeuteriger verordeningen en richtlijnen waarvan steunregelingen en vriendjespolitiek het gouden laagje vormen. Corruptie is hierbij geen uit de menselijke zwakheden voortkomende misstand, maar zij staat centraal in het Europese systeem, aangezien de belangrijkste activiteit van zowel de Commissie als het Europees Parlement erin bestaat de wensen van ontelbare lobby's en pressiegroepen te vertalen in juridische voorschriften.
De Commissie dient als dekmantel voor de onverantwoordelijkheid van de Europese Raad en de nationale regeringen. Met Bruno Mégret denken de gekozenen van het Front national-mouvement national dan ook dat een lijmpoging niets oplost en willen zij dat de Europese Commissie gewoonweg wordt opgeheven en wordt vervangen door een eenvoudig secretariaat bij de Raad.

Colajanni
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik ben eerst een antwoord verschuldigd aan de heer Martens, die ik in het algemeen hoog waardeer. Zijn reconstructie van de crisis is echter weinig overtuigend. De vorige keer was fraude de aanleiding tot de crisis. Wij vonden dat geen goed uitgangspunt en hadden bovendien twijfels over de gegrondheid daarvan. De werkzaamheden van de wijzen hebben ons in het gelijk gesteld. Nu gaat het echter om een politieke, structurele crisis en daarvoor moet een oplossing worden gevonden. Deze crisis betreft de structuur van de Commissie. Wij zijn Europeaan in hart en nieren en voor ons kan dit een gezonde crisis zijn, een crisis die kan uitmonden in een daadwerkelijke hervorming van de Commissie. Ik denk dat wij inmiddels mijlenver verwijderd zijn geraakt van het moment waarop het alleen nog om fraude ging.
Mijns inziens is het in het belang van alle Europeanen in hart en nieren - en ik herhaal dit woord - dat wij de verkiezingen ingaan met een nieuwe Commissie. Dan laten wij zien dat de Europese instellingen in staat zijn snel te handelen. Daarom moet volgens ons, nu het Parlement en de Commissie hun deel hebben gedaan, ook de Raad zijn deel doen. Ons deel was het aandringen op een snel besluit, zo nodig in Berlijn. Daarom heb ik grote waardering voor hetgeen de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Fischer, vanmiddag zo duidelijk heeft gezegd. Hij zei dat het Parlement in april een voorstel zou kunnen goedkeuren voor de Commissievoorzitter en in mei voor heel de Commissie. Dat betekent dat de staatshoofden en regeringsleiders het voor de vergaderperiode van april met elkander eens moeten zijn geworden. Dat is voor ons een perfecte timing en wij hopen dat men zich hieraan zal weten te houden. Dan geeft men ook geen aanleiding tot kritiek op de Europese instellingen en zal men de Commissie in staat stellen de aan de orde zijnde politieke vraagstukken snel bij de hoorns te vatten.
Laten wij hopen dat men snel zal handelen en een krachtige politieke oplossing zal bieden. Een krachtige oplossing is een oplossing die langer duurt dan enkele maanden. Hopenlijk zal het ook mogelijk zijn - en volgens ons is dit mogelijk, het is enkel een kwestie van politieke wil - van meet af aan de in het Verdrag van Amsterdam aangegeven weg te volgen. Als de Commissie sterk moet zijn, moet haar een lang leven beschoren zijn en niet een leven tot het einde van dit jaar. Ten tweede moet haar voorzitter meer bevoegdheden krijgen. De Commissievoorzitter moet kunnen beschikken over de bevoegdheden van het Verdrag van Amsterdam. Daarvoor is enkel politieke wil nodig en deze wil moet men kunnen opbrengen. Het voorzitterschap van de Commissie zal het hoofd moeten bieden aan verschillende taken, taken die verband houden met het bestuur van de Commissie van de Europese Unie - hetgeen geen gemakkelijke zaak is, gezien haar ingewikkelde structuur - en met de interne hervorming. Het Parlement heeft daar talrijke suggesties voor gedaan en ik zou de Raad op het hart willen drukken deze voorstellen van het Parlement, in de verschillende instanties, nauwkeurig onder de loep te nemen.
Ons inziens hebben alle Europese instellingen, met het oog op de komende uitbreiding, behoefte aan hervormingen. Ons inziens is het geen toeval dat deze crisis juist in de Commissie tot uitbarsting is gekomen. De Commissie is immers de meest operationele structuur, de structuur die het sterkst de weerslag ondervindt van de uitbreiding en de groeiende taken van de Europese Unie. Ook de andere instellingen, de Raad en het Parlement, zijn echter aan hervorming toe. De hervorming van de Commissie is de eerste aanzet, de eerste stap op de weg naar meer democratie in de Europese Unie. Dit is het begin van een belangrijk proces voor de Unie.

Elles
Mevrouw de Voorzitter, een bekend gezegde luidt: "De overwinning heeft vele vaders, de nederlaag is een wees" . Iedereen wil tegenwoordig hervormingen, de een nog meer dan de ander. Dat was een paar maanden geleden wel anders. De meeste socialisten - enkele uitzonderingen niet te na gesproken - stemden in december tegen de resolutie over wanbeheer en tegen de oproep de Commissie dringend te hervormen. We moeten de geschiedenis niet willen herschrijven. Laten we vooral onthouden dat de veranderingen eigenlijk op gang zijn gebracht door de mensen die tegen de kwijting voor 1996 hebben gestemd, zoals de heer Martens heeft opgemerkt. Zonder deze daad van ongehoorzaamheid zou er niets gebeurd zijn, en waren we op de oude voet verder gegaan.
Ten tweede heeft het Comité van Wijzen de bevindingen van onze Commissie begrotingscontrole volledig bevestigd. Dit betekent dat de heer Van Buitenen in zijn ambt hersteld moet worden. Voorts lijkt het erop dat een aantal parlementsleden, met name mevrouw Green, het oordeel van externe deskundigen hoger acht dan dat van hun collega's. Dat is tenminste de conclusie die je kunt trekken uit hun enthousiaste reacties op een verslag dat waarschijnlijk door dezelfde mensen is voorbereid als het verslag van onze eigen Commissie begrotingscontrole.
Ten derde, hoe de nieuw te benoemen Commissie er ook uit zal zien, zij zal zich vooral moeten toeleggen op haar eigen hervorming. Dat betekent het verder uitwerken van een gedragscode, de hervorming van de statuten en het onderzoeksverslag over de benodigde middelen. Wij zijn op weg naar een dialoog tussen het Parlement en de Raad. Waar het eigenlijk om draait, is of wij willen dat de macht bij een minderheid berust of bij de meerderheid. Zoals Pericles het in zijn grafrede in De Peloponnesische oorlog in de versie van Thucydides verwoordde: "Onze wetten bieden ieder bij een particulier geschil dezelfde gerechtigheid. Sociaal aanzien of een voorname positie hebben geen voorrang op iemands kunnen, klassenverschillen vormen geen hindernis voor verdienste" . Hij zei ook: "Onze grondwet is geen kopie van die van onze buurstaten. We zijn juist een voorbeeld voor de anderen, wij doen niemand na. Onze grondwet beoogt het welzijn van de meerderheid, niet een minderheid. Daarom noemen wij dit een democratie" .

Escolá Hernando
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat wij ons er allemaal van bewust zijn dat wij een situatie meemaken die ongekend is in de geschiedenis van de Unie. Dit soort momenten zijn een krachtproef voor de Europese Unie, die laat zien of de Unie op solide grondvesten is gebouwd of niet meer is dan een kaartenhuis. Wij zijn daarom verplicht deze crisis tot een goed einde te brengen.
Het probleem is niet dat de huidige Commissie eenvoudigweg moet worden vervangen door een andere. Wat nu op tafel ligt moet niet beperkt blijven tot het hervormen van de werkwijze van een instelling, maar zich uitstrekken tot de hervorming van de instellingen zelf: het Parlement, de Commissie en de Raad. Anders laten we een unieke kans liggen.
Het Parlement heeft zich van zijn taak gekweten en heeft bewezen volgroeid te zijn. Daar mag het Parlement trots op zijn. Het aftreden van de Commissie moet dienen als katalysator voor de noodzakelijke institutionele hervorming. Nu moet de Raad tonen tegen de situatie opgewassen te zijn en aan Europa in zijn geheel denken, nationale belangen terzijde schuiven en een manier vinden om deze crisis met een positief saldo af te sluiten, zodat we per slot van rekening kunnen zeggen dat we hebben bereikt dat Europa sterker, transparanter en democratischer is.

Formentini
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mijn ongenoegen tot uiting brengen over het feit dat het Parlement vandaag en morgen bijeenkomt en niet op de vastgestelde data. Op die manier onderwerpt men zich aan de wil van de regering en de nationale overheden. Dat komt nergens in onze democratieën voor, waarbij ik het heb over niet zozeer de nationale, als wel de regionale parlementen waar democratie werkelijk hoog in het vaandel wordt geschreven. Een dergelijke onderdanige houding voorspelt weinig goeds voor de echte controlevoornemens van dit Parlement. In feite geven wij op die manier toe dat een paar leden - met een initiatief dat de meerderheid daarna op onhandige wijze ten beste van zichzelf heeft willen keren - een crisis hebben kunnen ontketenen. Deze crisis laat zien dat van welk hoog niveau de bureaucratie of technocratie ook moge zijn, bepaalde tekortkomingen onvermijdelijk zijn. Die tekortkomingen hebben geleid tot de ontsporingen en het uiteindelijke aftreden van de commissarissen.
Mijns inziens is in de toekomst meer voorzichtigheid geboden. Ik ben er tegen dat nu reeds een beroep wordt gedaan op het Verdrag van Amsterdam en men een oude aangelegenheid op een nieuwe manier wil beheren, voordat men officieel daartoe de middelen heeft. Het laatste dat ik wil is een aantasting van de bevoegdheden van het Parlement en daarom wil ik dat het nieuwe Parlement zich uitspreekt over de nieuwe Commissie. Dan wordt het nieuwe Parlement niet geconfronteerd met een Commissie waaraan het part noch deel had.

Duhamel
Mevrouw de Voorzitter van het Europees Parlement, "Shakespeare in Love" heeft gewonnen, Europa is blij. U kent Hamlet: "though this is madness, yet there is method in it" - ook al is dit waanzin, toch zit er een methode in. De heer Santer moet eens diep nadenken over William Shakespeare. Dit is echter geen waanzin. Het is een revolutie van het heden en een revolutie voor de toekomst.
Het is om drie redenen een revolutie van het heden. Om te beginnen de gebeurtenis: 16 maart 1999 zal de geschiedenis ingaan als de dag waarop de Commissie haar ontslag indiende.
Het betreft hier de feitelijke afkeuring door het Europees Parlement. 1979 bracht ons het algemeen kiesrecht; 1999 brengt ons de verantwoordelijkheid. We zijn weer terug op het uitgangspunt bij de totstandbrenging van de democratie.
Dit is bovendien een revolutie van het heden vanwege de achterliggende reden ervan. Het Europees Parlement heeft het algemene gebrek aan controle bestraft. Er is geen sprake van individuele fraude, laten we daar de nadruk op leggen. Wij weten dat, elders worden er leugens verteld. In Brussel, in het middelpunt van de storm wordt dit begrepen, maar er zijn burgers die zich zorgen maken, burgers die worden misleid door de leugenaars van de Murdoch-pers, de Franse populisten, de nationalisten van alle partijen en de populisten van alle communicatiemiddelen. We hebben hier vandaag een paar van deze personen gehoord. De mensen worden voor de gek gehouden om zo lezers of stemmen te winnen en Europa te gronde te richten. Wij moeten ze de waarheid vertellen.
Het is tot slot een revolutie van het heden door de les die zij ons leert, want Europa heeft een les in democratie gegeven. Een groot aantal parlementen in de lidstaten zou zich hierdoor moeten laten inspireren teneinde volwassener te worden en een groot aantal regeringen op hun beurt ook, teneinde verantwoordelijker te worden.
Mevrouw de Voorzitter, het is echter ook een les voor de toekomst en - door drie aspecten - een revolutie voor morgen. Het eerste aspect is een sterke Commissie, iets wat iedereen verlangt en waarover iedereen het eens is, zelfs de Fractie Unie voor Europa. Jacques Chirac en Lionel Jospin zijn het met elkaar eens. Dat is een goede zaak. Jospin en Schröder zijn het met elkaar eens, hetgeen van essentieel belang is. Schröder, Jospin en Blair zijn het met elkaar eens, een onverhoopt resultaat. In een recent verleden heeft Major alles geblokkeerd. Nu roepen het Groot-Brittannië van Blair, Frankrijk, Duitsland en de andere lidstaten van de Unie om Prodi. Wat een revolutie voor Groot-Brittannië, voor Europa!
Het tweede aspect is nieuwe controles, een nieuwe regel, nieuwe culturen. We hebben de eenheidsmunt tot stand gebracht. We zullen een gemeenschappelijke ethiek van de macht in Europa totstandbrengen. Het derde en laatste aspect: verkiezingen plus verantwoordelijkheid. De burgers kiezen ons en wij benoemen de Commissie. Wij controleren haar. De Europese democratie is geboren, het is nu onze taak om haar tot volle wasdom te laten komen.

Brok
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte collega's, maandenlang hebben wij in vergaderingen en persoonlijke gesprekken de Commissie gewaarschuwd. Men heeft niet willen luisteren en dit is nu het resultaat. Wij moeten inzien dat de tijden veranderd zijn: de Europese Unie heeft thans de mogelijkheid tot democratische zelfreiniging. Ik denk dat het een positieve boodschap is voor de burger, namelijk dat dit in een dergelijk democratisch systeem mogelijk is, dat een apparaat moet opdraaien voor wat het heeft aangericht.
Wij moeten echter ook beseffen dat dit probleem niet zozeer een kwestie van individuen is. Laten wij niet vergeten dat de betrokken Commissie ook veel onbesproken leden telde. Wij moeten evenwel inzien dat het in de eerste plaats een structurele kwestie is, een gebrekkige werking van de Europese instellingen. Enkel wanneer wij de structuren van de Commissie veranderen, zullen wij kunnen verhinderen dat wij over twee jaar weer in dezelfde situatie komen te zitten als nu. De vervanging van mensen aan de top is slechts een deel van de waarheid.
Daarom zijn er welbepaalde procedures nodig bij de installatie van de nieuwe Commissie. Het is aan de ene kant zeker juist dat wij de burgers, vóór de verkiezingen, een signaal moeten geven. Aan de andere kant moet er voldoende tijd zijn om te zorgen dat de procedure voor de aanstelling van de Commissie de mogelijkheid biedt die instelling grondig te reorganiseren. Een nieuwe, degelijke Commissievoorzitter zal die procedure en het Parlement ook benutten om het apparaat het hoofd te bieden. De nieuwe Commissie is voor de komende vijf jaar in functie. Dit Parlement moet dan ook rekening houden met het nieuwe Parlement, dat met die Commissie moet leven, dat die Commissie moet aanvaarden en in de toekomst ook voor de legitimatie ervan moet zorgen.
Ik geloof dat dit tot een helder compromis kan leiden en dat het voorzitterschap van de Raad ons een tijdschema zal kunnen voorstellen dat het mogelijk maakt beide zaken aan elkaar te koppelen, zodat wij de reorganisatie voor elkaar krijgen en tot een beter Europa komen.

Raschhofer
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het rapport van het Comité van Wijzen heeft voor elkaar gekregen wat het Parlement niet is gelukt, namelijk de Commissie dwingen haar politieke verantwoordelijkheid op te pakken. Dit is een beschamende vaststelling. Allen die tegen de motie van wantrouwen hebben gestemd, werden door het rapport van het Comité van Wijzen uit de droom geholpen. In feite bevatten de 140 bladzijden niets nieuws. Toch heeft dat comité een belangrijk inzicht naar voren gebracht: het stelde vast dat de Commissie als geheel de controle over de financiën en over de ambtenaren verloren had en daarmee werd het eigenlijke probleem blootgelegd. De grenzen van de beheersbaarheid zijn duidelijk geworden.
Het aftreden van de Commissie was geen heldendaad, maar een ultiem redmiddel. De alternatieven lagen immers voor de hand. Het vertrouwensverlies waaronder deze Commissie te lijden had, is zo ernstig dat er voor ons maar één oplossing is, namelijk de hele ploeg zo snel mogelijk te vervangen. Ik onderstreep evenwel dat het uitwisselen van personen niet voldoende is, er zijn ingrijpende hervormingen nodig. Enerzijds moeten de structuren van de Commissie grondig worden herzien, anderzijds moeten er dringend controlerechten worden ingevoerd, ook voor dit Huis. Het feit dat wij nu dit debat voeren is de echte verdienste van het Comité van Wijzen, want uiteindelijk gaat het erom dat de burger met zijn aanspraak op meer democratie en controle niet in de kou blijft staan.

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de christen-democraten zich laat bekeerd hebben tot het initiatief een Comité van Wijzen op te richten, en hoewel ze er in januari zelfs nog tegen waren, zijn wij van de socialistische fractie verheugd over hun huidige steun, omdat wij nu in de loop van de komende maanden een tweede verslag tegemoet kunnen zien. Over dat vervolgverslag wilde ik het vanmiddag voornamelijk hebben.
Niettemin wil ik opmerken dat de hervormingen van de Europese instellingen meer behelzen dan de vervanging van twintig commissarissen, zoals de vorige spreker al heeft gezegd. De laatste maanden hebben we onze aandacht weliswaar vooral daarop gericht, maar wat we nu moeten zien te achterhalen, zijn de oorzaken van alle problemen. En bovenal willen we dat het Comité van Wijzen ons oplossingen aanbeveelt. De komende weken gaat het Comité in detail onderzoeken hoe de Commissie heeft gefunctioneerd, en ik hoop dan ook dat het daarbij extra aandacht besteedt aan de structurele problemen.
Dit is geen kwestie van politiek leiderschap. De problemen hebben vooral te maken met de manier waarop het personeel en de financiële middelen beheerd worden. De moeilijkheden hangen samen met de hele beheersstructuur van de Commissie, met andere woorden, de verhouding tussen het personeel en de directeur, tussen de directeur en de directeur-generaal en tenslotte tussen de directeur-generaal enerzijds en de commissaris en diens kabinet anderzijds. Het is dus verschrikkelijk belangrijk dat dit vervolgverslag aanbevelingen bevat over een fundamentele hervorming, en daarop moeten we ons nu vooral toeleggen. Ik hoop dat we morgen een resolutie aannemen waarin klaar en duidelijk staat dat we van het Comité van Wijzen aanbevelingen in die richting verlangen. We willen geen algemeen polemisch stuk dat alleen maar gaat over wat er de afgelopen vier jaar is misgelopen, maar specifieke aanbevelingen over procedures die zoals bekend al jaren gedijen in het Europese ambtenarenapparaat.
Als het vervolgverslag eenmaal verschijnt, moeten we er ook naar handelen. De socialistische fractie wil dat er zo snel mogelijk een nieuwe Commissievoorzitter benoemd wordt. Die moet dan met het verslag van het Comité van Wijzen aan het werk, en niet alleen met betrekking tot de twintig commissarissen, niet alleen met betrekking tot hun eigen interne bedrijfscultuur, maar met betrekking tot alle directeuren-generaal en alle niveaus binnen het apparaat van de Commissie. Gebeurt dat niet, dan zijn we de laatste maanden voor niets bezig geweest en hebben we niets nuttigs gedaan met deze gebeurtenis, die voor de burgers van de Europese Unie van enorm belang is geweest.

Tillich
Mijnheer de Voorzitter, de heer Donnelly, voorzitter van de Raad, zei dat wij gebruik hebben gemaakt van ons democratisch recht en dat wij onze opdracht hebben vervuld. Had de Commissie ons indertijd de kans gegeven alle informatie in te kijken, dan hadden wij ook geen Comité van Wijzen nodig gehad. Als de Commissie ons de nodige gegevens bezorgt, kunnen wij het tweede rapport net zo goed als zij opstellen.
Ik wil de Commissie en de Commissievoorzitter toch even dit zeggen: het is niet waar dat de crisis begonnen is toen de hervormingen effect sorteerden. Integendeel, LEONARDO is pas in 1998 aan het licht gekomen en van de problemen rond mevrouw Cresson hebben wij pas in de laatste maanden weet gekregen. Daarom is dit catastrofaal, evenals het feit dat alle financiële transacties van de Commissie, die thans door het Comité van Wijzen worden gelaakt, groen licht hebben gekregen bij de financiële controle.
Ik wil echter nog iets zeggen over het rapport van de wijzen en over het optreden van dit Parlement. Wie verbaast zich erover dat de socialistische fractie haar collega's die tegen de kwijting van de begroting 1996 waren, het zwijgen oplegde? Wie verbaast zich erover dat diezelfde fractie tegen de rapporteur voor OLAF, haar eigen collega, de heer Bösch, heeft gestemd en dat de coördinatrice van de socialistische fractie in de Commissie begrotingscontrole wegens het beleid van haar fractievoorzitster haar werk heeft neergelegd? Daarom is het wellicht logisch dat de fractievoorzitster eerst een motie van wantrouwen indient en die vervolgens weer intrekt. Had de socialistische fractie zich in januari even consequent gedragen als ze nu voorwendt te doen, dan hadden wij nu wellicht reeds een nieuwe Commissie en hadden wij ons de crisis waar iedereen over spreekt, kunnen besparen!

Vanhecke
Voorzitter, ik vrees dat wij hier naar het woord van Shakespeare eigenlijk much ado about nothing meemaken en ik denk dus niet dat nu de basis gelegd is voor een nieuwe start of een schone lei. Het probleem met de Europese Commissie is immers het probleem van alle communautaire instellingen zonder uitzondering: fraude, vriendjespolitiek, met geld smijten, ondoorzichtige subsidiepolitiek, vorstelijke vergoedingen. Wie in dit Parlement zou durven zeggen dat enkel de Commissie in dat bedje ziek is of was?
Het is zo dat de Europese instellingen zonder uitzondering, inclusief dit Parlement, te ver van de burgers staan om nog een normale democratische controle mogelijk te maken. Het schandaal met de Commissie zou dus vooral moeten leiden tot een scherper respect voor het subsidiariteitsbeginsel, tot een drastische afbouw van de Europese subsidiërings- en sinterklaaspolitiek en vooral tot een grotere controle door de lidstaten en de regeringen van de lidstaten. Zolang dat niet gebeurt vrees ik dat er niets ten gronde zal verbeteren.

Roubatis
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn grote verbazing stel ik vast dat een aantal collega's politieke munt probeert te slaan uit deze zeer ernstige situatie. Dat betreur ik ten zeerste. De instellingen van de Unie zijn in een diepe crisis verzeild geraakt en die crisis moeten wij resoluut bij de hoorns vatten. Met hun ontslagneming hebben de leden van de Europese Commissie blijk gegeven van politieke en persoonlijke gevoeligheid. Tevens is echter gebleken dat de door ons gecreëerde instellingen wel degelijk functioneren en verder ontwikkeld moeten worden.
Het Europees Parlement heeft deze crisis op koelbloedige en volwassen wijze aangepakt. Nu heeft echter het uur geslagen voor onze leiders. Zij moeten met de nodige besluiten de instellingen van de Unie versterken. Misschien wilden enkele tegenstanders van de Europese eenmaking juist deze institutionele crisis aangrijpen om dat te ondermijnen waarvoor wij hier allen zitten: de Europese idee.
De besluiten zijn niet gemakkelijk, maar een vacuüm of een uitzichtloze situatie zou uiterst gevaarlijk kunnen zijn. Daarom moeten onze staatshoofden en regeringsleiders moedige besluiten nemen en een duidelijke oplossing bieden. De fungerend voorzitter van de Raad heeft ons beloofd dat reeds in april de naam van de nieuwe voorzitter bekend zal zijn. Dat is een goede zaak. Dan moeten echter ook onmiddellijk besluiten worden genomen over de andere leden van de Commissie. Eventuele constitutionele problemen kan men oplossen aan de hand van het Verdrag van Amsterdam. De Raad en het Parlement moeten hoe dan ook goed kunnen functioneren om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Dit is voor ons een kans om het broodnodige vertrouwen in de instellingen van de Europese Unie te herstellen. Dat zijn wij mijns inziens de Europese burgers en de idee van de Europese eenmaking verschuldigd.

Castagnetti
Mijnheer de Voorzitter, Europa wordt geteisterd door een ernstige, maar tegelijkertijd ook gezonde crisis. Dit is een ernstige crisis, omdat wij momenteel een ongekend moeilijke tijd doormaken. Dit is echter ook een gezonde crisis. Institutionele hervormingen zijn nu onontkoombaar. Deze moeten voor de uitbreiding rond zijn en uitmonden in een economische regering voor Europa, voor het Europa van de euro. Europa heeft voor het beheer van het monetair beleid de Europese Centrale Bank in het leven heeft geroepen. Datzelfde Europa heeft echter ook een gezaghebbende, politieke regering en gezaghebbende, politieke instellingen nodig. Wij verdedigen de autonomie van de Europese Centrale Bank, mits hiermee autonomie ten opzichte van een politieke macht wordt bedoeld en die politieke macht dus bestaat. Daaraan kunnen wij ons niet meer onttrekken.
Dit is ook een gezonde crisis, omdat transparantie nu eindelijk een onontkoombaar vraagstuk is geworden. Iedereen weet uit eigen ervaring hoe dringend het probleem van openheid en transparantie in het Commissiewerk aan de orde moest worden gesteld. Wie met deze instelling te maken heeft gehad of wie ooit wel eens een aanvraag heeft ingediend voor deelneming aan het een of andere programma, weet hoezeer de informatie en de motivering van de genomen besluiten te wensen overlieten. Dit is een gezonde crisis, ook omdat de wijzen in zekere zin een nieuwe, morele jurisprudentie hebben ingeluid, waarmee politici duidelijk wordt gemaakt dat zij niet alleen moeten nalaten wat ongeoorloofd is, maar ook wat niet opportuun is. Deze morele jurisprudentie moet dan ook als een les worden gezien. De leidinggevende klassen in de lidstaten moeten deze ter harte nemen. Pas dan kunnen wij de burgers verzoenen met de politiek, met de instellingen. Wat niet opportuun is, moet achterwege blijven.
Ook ik hoop dat men snel een oplossing weet te vinden voor deze crisis. Ook ik wil een gezaghebbend voorzitterschap. Ook ik wil een sterk voorzitterschap. Sterk betekent echter wel dat dit voorzitterschap niet van korte duur mag zijn, maar over een voldoende lang mandaat moet kunnen beschikken.

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, deze door niemand gewenste, maar ook door niemand verhinderde crisis moet voor een nieuw elan zorgen en een nieuwe periode in het leven van onze instellingen inluiden; ze moet onze instellingen aanpassen en ze ten dienste stellen van een ambitieuzer, doorzichtiger, democratischer en natuurlijk ook meer politiek Europa. De werking en het toezicht moeten op een meer verantwoordelijke manier verlopen, zonder laksheid of demagogie en zonder dat zondebokken gezocht worden.
We maken een echte groeicrisis door, aangezien de instellingen worden ingekrompen naarmate de taken toenemen. Ik ben dan ook geen voorstander van de onuitwisbare scheidingslijn tussen individuele en collectieve verantwoordelijkheid of tussen communautaire en regeringsverantwoordelijkheid. Wij beschikken momenteel niet eens over duidelijke en klare wetteksten, die ons zekerheid voor het verleden en de toekomst zouden moeten bieden.
Mijnheer de Voorzitter, de instellingen kunnen dan ook enkel op politiek vlak een uitweg, een doel, een richting vinden. Dat wil zeggen dat het aan de politieke verantwoordelijken en met name aan de Raad en het Parlement is om snel te reageren en de crisis op te lossen. Mijnheer de Voorzitter, snel betekent echter niet overhaast; het houdt in dat de Raad binnen een redelijke termijn een kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie voorstelt, die een zo groot mogelijk democratische legitimiteit van dit Parlement moet krijgen, want dat is een noodzakelijke en onontbeerlijke voorwaarde voor een sterke Commissie. Wie een sterke Commissie zegt, zegt ook een blijvende Commissie, een Commissie met een politieke toekomst, mijnheer de Voorzitter. Een interim-Commissie is niet geschikt om de gewenste hervormingen uit te voeren of de instellingen een nieuw elan te geven. Het Parlement is bereid mee te werken aan een snelle oplossing van deze crisis, die, als ze blijft duren, enkel de vijanden van Europa ten goede komt en Europa economisch gezien almaar meer verzwakt. Men dient dan ook rekening te houden met de eisen van dit Parlement, maar wij zijn bereid om tezamen met de Raad een politieke oplossing te zoeken.
Mijnheer de Voorzitter, het epicentrum van deze crisis ligt niet in Brussel, maar in alle hoofdsteden van de vijftien lidstaten. De Raad, en met name het Duitse voorzitterschap, moet nu zijn kaarten op tafel leggen en zijn verantwoordelijkheid op zich nemen. Wij zullen hier in dit Parlement op de voorstellen van de Raad wachten. Naar de fungerend voorzitter van de Raad ons vandaag zei, schijnt de Raad gelukkig op de goede weg te zijn en is hij de weg van het gezond verstand ingeslagen. Hopelijk is dit waar!

Maij-Weggen
Voorzitter, in dit debat over het vertrek van de Commissie en over de aanstaande top in Berlijn wil ik beginnen met de goede commissarissen te danken voor het vele werk dat zij de afgelopen jaren hebben gedaan. Het is jammer dat het zover heeft moeten komen en dat in januari niet positief is gereageerd op een oproep uit dit Parlement, ook van een groot deel van mijn fractie, om de gekritiseerde commissarissen weg te sturen. Als dat in januari was gebeurd dan zou de Commissie én het Parlement versterkt uit deze strijd te voorschijn zijn gekomen. Nu zijn de goede commissarissen meegesleurd door de slechte. Dat is gewoon jammer. Ik kijk daar ook kritisch naar onze socialistische vrienden, want als zij ons in januari hadden geholpen met die resolutie dan was niet gebeurd wat nu is gebeurd.
Wij steunen het heengaan van de hele Commissie als iets wat onontkoombaar is. Wij hopen dat er heel snel een nieuwe Commissie komt om te beginnen met een Commissievoorzitter. Het moet echter naar ons oordeel wel een interim-Commissie zijn. Want een echte definitieve Commissie kan pas ná de verkiezingen worden aangesteld. Dat lijkt mij de normale democratische regel. Ook in onze lidstaten worden niet eerst regeringen samengesteld en dan verkiezingen, maar het gebeurt andersom.
Wat de keus van de voorzitter betreft zou het eigenlijk heel mooi zijn als dit Parlement een voordracht kon doen. Er zijn drie kandidaten heb ik begrepen: de heer Prodi, de heer Solana en de heer Kok. Van mij mogen zij het alle drie worden, maar als u mijn persoonlijke voorkeur vraagt dan zie ik het liefst de verwante, de heer Prodi, hier komen. Wat mij betreft heeft hij mijn steun. Iemand die de Italiaanse bureaucratie en de Italiaanse economie in rechte banen leidt kan Brussel ook wel aan. Dus Prodi is wat mij betreft hartelijk welkom.
Nog een enkele opmerking over Agenda 2000, want dat zal ook in Berlijn aan de orde komen. Ik hoop van harte dat het landbouwbeleid wordt gecorrigeerd, want de wijze waarop het nu uitkomt is niet goed. Ik hoop dat de structuurfondsen worden gecorrigeerd. Ik hoop vooral dat Nederland beter scoort bij Agenda 2000 dan het zich nu laat aanzien. Want de huidige Nederlandse regering kan wel een beetje beter huiswerk maken dan is gebeurd. Op dat vlak wachten wij met spanning af of de uitkomsten beter zijn dan zij nu lijken. Wat dat betreft kijken wij met evenveel belangstelling naar Agenda 2000 als naar de komst van een nieuwe Commissie.

d'Ancona
Mijnheer de Voorzitter, de Nederlandse leden van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten vinden dat de Commissie met haar besluit tot aftreden de enige juiste beslissing heeft genomen die mogelijk was op grond van de conclusies van het rapport van het Comité van Wijzen. Dat is dus iets anders dan wat mevrouw Maij-Weggen net zei dan het wegsturen van twee commissarissen op grond van beschuldigingen van fraude, dat het aftreden moet worden gezien als het voorlopig resultaat van een proces. Daarom is het belangrijker dat het Parlement nu eensgezind verder werkt naar nieuwe positionering ten opzichte van de Raad dan dat zij gaat claimen welke fractie de aanstichter was van dat proces.
Die nieuwe positionering, die nieuwe cultuur zal zich moeten uiten in het implementeren van de gedragscode. De ontwikkeling van de individuele verantwoordelijkheid van commissarissen, de herziening van het ambtenarenstatuut en het statuut van de afgevaardigden. Die andere houding van de Commissie in haar werkwijze en houding ten opzichte van dit Parlement kan je kort samenvatten als het einde van de arrogantie. Dat is ongetwijfeld winst voor het Parlement mits het niet vervangen wordt door de arrogantie van de Raad. Wellicht zal het voor de Raad moeilijk zijn om te werken onder tijdsdruk. Maar toch is het van het grootste belang dat er zo snel mogelijk een nieuwe Commissie komt nog voor de verkiezingen van een nieuw Europees Parlement.
Er moet namelijk een ambitieus werkprogramma worden opgezet dat getoetst moet worden door het Europees Parlement, met name het huidige Parlement is in staat de nieuwe Commissie mee te geven welke hervormingen moeten plaatsvinden. Een nieuwe Commissie moet zich hier aan committeren. Het Parlement kan de nieuwe Commissie vervolgens bij het aandienen van de nieuwe termijn voor de Commissie in 2000 opnieuw toetsen aan dit werkprogramma.
Wij willen dus een nieuwe Commissie voor vijfeneenhalf jaar met een proeftijd van een half jaar. Als een Commissie goed is dan hoeft zij niet bang te zijn voor zo'n herexamen door het Parlement. Want ieder normaal democratisch functionerend nationaal parlement, daarin worden ministers tenslotte continue getoetst.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, als je de gebeurtenissen van het afgelopen jaar onder de loep neemt, stel je vast dat veel van die gebeurtenissen hier onderwerp van gesprek zijn geweest. Het lijdt geen twijfel dat bepaalde mensen onrecht is aangedaan. Veel van degenen die gedwongen werden tot aftreden, treft eigenlijk geen blaam. Het lijdt ook geen twijfel dat van verschillende kanten politieke munt is geslagen uit deze situatie. Gedane zaken nemen echter geen keer en daarom moeten wij nu nagaan welke lessen wij kunnen leren uit deze crisis en hoe wij de ontwikkelingen ten goede kunnen keren voor de Europese Unie en de wereld in het algemeen.
Allereerst moet men erkennen dat het Europees Parlement een veel belangrijkere rol speelt dan de andere instellingen eigenlijk lief is. Dit is een zeer belangrijk feit. Het Europees Parlement heeft echter met de wijze waarop het deze crisis bij de hoorns heeft gevat, verwachtingen gewekt en deze verwachtingen mogen absoluut niet worden teleurgesteld. Ook anderen moeten echter lessen leren uit deze crisis. De Raad heeft bijvoorbeeld hals over kop een besluit genomen over kwijting, zonder na te gaan hoe de vork precies in de steel zat. Als bovendien de Commissie in bepaalde gevallen anders had gehandeld, was het nooit zover gekomen. Het allerbelangrijkste is echter dat wij ons nu op verantwoorde wijze gedragen ten opzichte van degenen die binnenkort voor ons naar de stembus gaan.
Hierbij zijn wij echter ook geconfronteerd met een verantwoordelijkheid van de Raad. Als de Raad nu geen juist besluit neemt en de instellingen van de Europese Unie niet in staat stelt in deze zeer belangrijke tijd naar behoren te werken en samen te werken, als wij, met andere woorden, stuurloos blijven en wel langer dan goed voor ons is, zullen wij, vrees ik, de noodzakelijke lessen uit deze crisis niet hebben geleerd en dan zal alles verloren moeite zijn geweest.

Lööw
Mijnheer de Voorzitter, in deze fase van het debat is het meeste reeds gezegd. De meesten hebben met name vastgesteld dat de gebeurtenissen van de voorbije weken ons niet bevallen, maar deze uitbarsting was misschien noodzakelijk om de lucht te zuiveren, zowel in de verhouding tussen het Parlement en de Commissie als in de verhouding met de burgers om hun vertrouwen in de Unie terug te winnen.
Ik denk dat vandaag duidelijk is geworden dat het goed is dat we van januari tot maart hebben gewacht op dit rapport. Het biedt ons in vergelijking met januari een totaal ander uitgangspunt voor een constructieve verbetering naar de toekomst toe. Ik ben onder de indruk van het snelle en efficiënte werk dat het Comité van Wijzen heeft verricht.
Volgens kritiek uit sommige hoeken was het verkeerd dit door een comité van onafhankelijke personen te laten doen en had het Parlement dit werk zelf moeten opknappen. Ik denk echter dat het in de gepolitiseerde situatie waarin we ons bevonden, voor het Parlement onmogelijk was dit onderzoek zelf te doen. Ik denk overigens dat het in het algemeen beter is een buitenstaander te laten oordelen. Het is noodzakelijk, ook al kan dit moeilijk lijken, omdat het niet evident is oplossingen te vinden wanneer men zich zelf midden in de situatie en de routines bevindt.
Laat ons nu hopen dat dit rapport werkelijk een referentiepunt wordt voor een behoorlijke hervorming van de Commissie. Het allerbelangrijkste is deze week ontelbare keren herhaald: er moet meer openheid en een betere toegang tot de documenten komen, wat het Parlement ook meermaals heeft geëist. In januari nog hebben wij enkele zeer constructieve voorstellen op dit gebied aangenomen.

Bourlanges
Mijnheer de Voorzitter, op deze dag, vanaf deze plek begint een nieuw tijdperk. Ik ben geneigd om de beroemde woorden van Goethe op de avond van Valmy als volgt te parafraseren: voor de Europese instellingen begint een nieuw tijdperk, dringt een andere cultuur zich op. Het betreft hier de cultuur van de democratie.
Zullen we deze cultuur waardig zijn? Ik denk dat we samen een collectieve uitdaging moeten aannemen. De Commissie staat in de eerste plaats voor een uitdaging. Zij is lange tijd een priesterlijke, door een koor van gelovigen gedragen instelling geweest. Ze wordt nu een regeringsinstantie die op een prozaïsche manier wordt onderworpen aan de controle van volksvertegenwoordigers. Dat is irritant, maar het is niet anders.
Ook het Parlement staat voor een uitdaging. Het Parlement is één van de hoofdrolspelers bij de institutionele procedure geworden. Maar, zoals in mijn land wordt gezegd, "adeldom verplicht" . Deze nieuwe verantwoordelijkheid brengt verplichtingen met zich mee. Zullen we ons weten te gedragen als veeleisende partners die in staat zijn de Commissie als instelling te versterken - zonder de Commissie stelt niemand van ons ook maar iets voor - of zullen we ons gedragen als pietluttige en wispelturige usurpators van een macht die we eigenlijk niet bezitten? We moeten verantwoordelijk zijn.
De Raad ziet zich echter ook voor een nieuwe uitdaging gesteld. Hij moet er - daar hij samen met het Parlement de begrotingsautoriteit vormt - om te beginnen op toezien dat de Commissie de voor haar activiteiten vereiste administratieve middelen krijgt. Mijnheer de Voorzitter, wij verwachten dit bij de financiële vooruitzichten, categorie 5. Ook moet de Raad zich helemaal aan de spelregels van de democratie houden.
De lidstaten staan tot slot eveneens voor een uitdaging. De grote lacune in het Verdrag van Amsterdam is de hervorming van de Commissie. Nu moet er een echte Commissie worden gekozen die hetzij gestoeld is op het collegiaal model, hetzij op een meer presidentieel model. Er zal niet worden getornd aan het tijdschema. De uitdagingen zullen tegelijk moeten worden aangenomen anders raken we samen alles kwijt.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het aftreden van de Commissie was op grond van het rapport van het Comité van Wijzen gerechtvaardigd en noodzakelijk. Het verheugt mij dat vele collega's het nu met het rapport en de conclusies ervan eens zijn, hoewel ze gekant waren tegen de instelling van een dergelijk comité. Een mens kan nu eenmaal tot inzicht komen!
Ten tweede, het rapport van het Comité van Wijzen was streng, maar niet unfair. Ik vind immers dat, hoe verder men af staat van de burger wiens geld wordt uitgegeven, hoe strenger de criteria moeten zijn voor het administratieve en financiële beheer. Ten derde, de EU-Commissie moest ontslag nemen omdat ze vaak te zwak was ten aanzien van de Raad. Tegenover het Parlement daarentegen gedroeg ze zich dikwijls stoer. Ten vierde, wij hebben een sterke Commissie met een sterke voorzitter nodig. Alleen zo'n Commissie is een gelijkwaardige en geschikte partner voor het Parlement. Sterk betekent echter ook open, transparant en wars van geheimzinnigdoenerij.
Ten vijfde, er moet een nieuw evenwicht worden gevonden tussen de collegialiteit van de Commissie en de individuele verantwoordelijkheid. De burger moet merken dat niet alleen de Commissie als geheel verantwoordelijk is, maar ook elke commissaris afzonderlijk. Ten zesde, voor sommigen is de crisis binnen de Commissie zonder meer een crisis van de EU. De EU moet en zal zich echter waarmaken, vooral door snel te reageren. Ik hoop dan ook dat het voorzitterschap zich in Berlijn tegenover de Raad zal kunnen handhaven.
Ten zevende, wij hebben niet alleen een nieuwe voorzitter nodig, maar ook een nieuwe ploeg. De Commissie moet zich merkbaar vernieuwen, er moeten nieuwe gezichten komen. Ten achtste, sommigen vinden het nodig het onvermogen, de fouten van de Commissie aan te grijpen om de Commissie, en zelfs de EU te verzwakken. Ik vind dit verkeerd en keur die houding af. Ten negende, wij hebben in deze EU veel bereikt, ook met de Commissie die nu afgetreden is. Toch meen ik dat een gemeenschappelijke markt en een gemeenschappelijke munt niet voldoende zijn. Ten tiende, wij moeten blijven ijveren voor een milieuvriendelijke, sociale en politieke Unie. Wij hebben een Commissie en een Commissievoorzitter nodig die dit willen waarmaken.

McCartin
Mijnheer de Voorzitter, zoals enkele anderen hier al hebben aangegeven, mogen we niet uit het oog verliezen dat deze crisis er een van de Commissie is, niet van de Europese Unie als geheel. Daarom moeten onze burgers gerustgesteld worden, en de enigen die dat momenteel kunnen doen, zijn de Raad, het Parlement en de ambtenaren die gewoon doorgaan met de dingen die gedaan moeten worden, zoals Agenda 2000, de euro en de burgers uitleggen dat er niets aan de hand is dat niet in de Verdragen is geregeld en dat niet kan worden opgelost.
Heel wat collega's zijn trots en voldaan over het optreden van ons Parlement in deze hele crisis. Maar in mijn ogen heeft het Parlement maar wat aangemodderd en geen enkele doordachte strategie gevolgd. Eerst heeft de Commissie begrotingscontrole met een krappe meerderheid besloten kwijting te verlenen. Het Parlement heeft die kwijting daarop geweigerd maar stemde naderhand dan wel weer in met een motie van vertrouwen in de Commissie en haar voorzitter. De fractieleider van de socialisten stemde zowel voor die kwijting als voor die motie van vertrouwen. De heer Cox, fractieleider van de liberalen, heeft ook voor kwijting gestemd. We kunnen dus moeilijk zeggen dat we van het begin af aan wisten waar we mee bezig waren.
Vervolgens kwam de enquêtecommissie met haar bevindingen. Die brachten niets nieuws, maar leidden wel tot het ontslag van de Commissie. De enquêtecommissie heeft haar standpunt veel duidelijker naar buiten gebracht dan het Parlement ooit heeft gekund, en dus heeft de bevolking klaar en duidelijk kunnen lezen waar de problemen zaten. Volgens mij staan de gevolgen niet in verhouding tot de tekortkomingen van de Commissie als college. Die tekortkomingen waren er namelijk al heel lang. Ze waren duidelijk te wijten aan het feit dat we de Commissie te veel taken hebben gegeven zonder de bijbehorende middelen om ze naar behoren uit te voeren. Ik betreur het dat een of twee commissarissen hun verantwoordelijkheid niet op zich hebben genomen en ik vind het erg dat zoveel goede krachten, inclusief voorzitter Santer, die zoveel belangrijke dingen hebben gedaan en die zoveel vooruitgang hebben geboekt, nu in diskrediet zijn gebracht, terwijl het eigenlijk eervolle mensen zijn die goed werk hebben geleverd.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wat het ontslag van de Commissie betreft, is er veel gesproken over een institutionele crisis en een politieke crisis. Ik noem het eerder een groeistuip.
Toen de Commissie werd voorgezeten door Jacques Delors heeft deze namelijk op een voortvarende manier haar intrede gedaan op politiek gebied, op het gebied van de overigens hoofdzakelijk met het Verdrag van Maastricht bevestigde Europese beleidslijnen, op de interne markt, in de Economische en Monetaire Unie en het Europees burgerschap. We hadden het klassieke schema van de Commissie verlaten en we hebben daaruit niet echt een les weten te trekken.
Dit geldt voor de lidstaten, die de gelegenheid van het Verdrag van Amsterdam niet hebben aangegrepen, omdat ze de problemen van de transformatie van de instellingen van de Unie niet hebben weten te poneren. Dit gaat ook op voor het Parlement dat dit Verdrag van Amsterdam soms te omzichtig heeft benaderd en in deze kwestie evenmin de vereiste afstand heeft genomen. Dit geldt tot slot vooral voor de Commissie die zelf het beste kon inschatten dat haar organisatie en werking volstrekt verouderd waren gezien de taken die haar werden toebedeeld, taken die zij aanvaardde en die zij zelf ook wilde.
Het is nu dus duidelijk welke lijn de nieuwe voorzitter en de nieuwe Commissie moeten volgen. Zij zullen zich de facto , nog voordat dit de jure gebeurt, als een echte Europese regering moeten gedragen met de bijbehorende transparantie, alsmede doeltreffendheid op het gebied van de organisatie en het beheer. Zoals de heer Bourlanges heeft gezegd, moet de technocratische cultuur worden vervangen door de democratische cultuur.
Ik denk dat dit de grote verdienste is van de socialistische fractie die er door haar geduldige strategie juist voor heeft gezorgd dat het gezwel dat onze instellingen aantastte, werd doorgeprikt. In plaats van ons over te geven aan gewetenloze politiek, dorpsruzies en afrekeningen hebben wij het Parlement ertoe aangezet een politieke daad te stellen en als de Europese Unie hier morgen profijt van trekt, dan heeft het Parlement dit aan onze fractie te danken.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik er namens een groot aantal leden op wijzen dat de Commissie zich door haar afwezigheid op dit debat bepaald niet van haar hoffelijkste kant laat zien. Het siert de Raad dat hij op zijn minst vertegenwoordigd is door het Comité van permanente vertegenwoordigers, de Coreper.
De bevindingen van het Comité van Wijzen hebben mij misschien nog wel het minst verbaasd van allen, aangezien ik, zoals velen weten, al sinds 1990 bezig ben met een geval van fraude binnen DG XXIII. Het verslag van het Comité van Wijzen heeft dit breder bekendgemaakt, maar het bevat op zich niets nieuws. Naar mijn mening zijn de institutionele kwesties die het Comité van Wijzen moest belichten al aan de orde gesteld in het verslag van mevrouw Wemheuer van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten. Zij heeft vanavond niet het woord gevoerd. Zij heeft zich nog voor Kerstmis teruggetrokken uit de Commissie begrotingscontrole uit protest tegen het standpunt van de socialistische fractie.
Paragraaf 1 van onze resolutie van januari gaf het Comité van Wijzen de opdracht te onderzoeken hoe de Europese Commissie systematisch fraude, wanbeheer en corruptie toedekt. Daarover staat niets in het verslag, laat staan over de saga rond het toerismebeleid. Het enige wat we hebben zien gebeuren, is dat het verslag van de heer Elles drie maanden vertraging opliep doordat het in december werd terugverwezen naar de commissie, in weerwil van de socialisten. In zijn verslag werden meerdere hervormingen voorgesteld die zelfs toen al hadden kunnen worden uitgevoerd. Bovendien circuleerde op 9 december in ons hele Parlement de getuigenis van de heer Van Buitenen, die op zich ook al voldoende was voor een motie van wantrouwen, mogelijk zelfs ten aanzien van individuele commissarissen. De crisis die zich de afgelopen drie maanden heeft ontwikkeld, is overduidelijk te wijten aan mevrouw Green. Ik heb haar omschreven als de meest verwarde vrouw van Europa, en ik vind dat nog altijd.
Dus waar we vanavond over debatteren is het verslag-Van Buitenen II. Er staat erg weinig nieuws in. Tegen de Raad zou ik willen zeggen dat het al een hele verdienste zou zijn als het Comité van Wijzen in zijn verslag aanbeveelt het personeelsreglement ten gronde te herzien en de wijze van functioneren van de Commissie grondig te hervormen.
Graag wil ik het Parlement er nog op wijzen dat geen enkele lidstaat de laatste achttien maanden gevraagd heeft om een hervorming van de instellingen, noch via het Comité van permanente vertegenwoordigers, nog op enige andere manier. Het wordt hoog tijd dat daar verandering in komt.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de besluiten van het Comité van Wijzen zijn duidelijk. De Commissie heeft de politieke controle over haar administratie verloren. Dat is de meest schrikwekkende conclusie van het verslag. Het betekent namelijk dat de ambtenaren van de Commissie zonder leiding en algemene politieke richtlijnen zomaar hun gang kunnen gaan. In een dergelijk klimaat kunnen corruptie, nepotisme en onregelmatigheden gedijen. Gelukkig zal het volgend rapport van de wijzen de ambtenarencultuur in de Commissie onder de loep nemen en op dit vlak is er het meest werk aan de winkel. Een grondige personeelshervorming dringt zich op. Naar mijn mening moeten de arbeidsovereenkomsten van onbepaalde duur gewijzigd worden in overeenkomsten voor een aantal jaren. Uiteraard is het niet de bedoeling een hetze tegen de ambtenaren van de Commissie te ontketenen. Vele ambtenaren werken goed en ijverig, maar het moet mogelijk zijn de rotte appels eruit te gooien. Het wordt een moeilijke strijd. De vakverenigingen zullen zich met hand en tand verzetten tegen de afschaffing van de unieke privileges. Het rapport der wijzen legt de collectieve verantwoordelijkheid bij de commissarissen, die deze verantwoordelijkheid aanvaard hebben en als groep zijn afgetreden. Dat is duidelijk, want ze zijn vanavond niet aanwezig. Het Parlement zou de voltallige Commissie naar huis hebben gestuurd, indien ze niet reeds zelf ontslag had genomen.
De Deense sociaal-democraten zijn tegen een herbenoeming van een Commissie, waarin zo goed als alle commissarissen van de vorige Commissie zouden zetelen. Het is geen personenkwestie, ook al heeft één persoon geprobeerd er een van te maken. Het is een kwestie van principes en wij doen een oproep tot onze collega's om de nationale partijoverwegingen opzij te schuiven. Er is nieuw bloed nodig.
Tenslotte wil ik de Raad berispen. Nu moet het afgelopen zijn met de onnadenkende instemmingspolitiek van de vijftien lidstaten. De nationale regeringen hebben in deze zaak hun verantwoordelijkheid op alle mogelijke manieren ontlopen. Zij hebben de begrotingen elk jaar zonder met de ogen te knipperen goedgekeurd. Wij zouden misschien moeten overwegen of wij de Raad de volgende keer niet moeten ontslaan. Aan mijn vriend, McMillan-Scott, wil ik nog kwijt dat het onbeschoft is Pauline Green in haar afwezigheid aan te vallen, maar dat is nu eenmaal typisch voor de conservatieven in Engeland. Wat zijn het toch een stelletje idioten!

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, de crisis van de Europese Commissie smeult reeds maanden. Met het ontslag van de Commissie wordt nu een duidelijk en lang verwacht signaal gegeven. Brussel heeft zijn Watergate en nu moeten de consequenties worden getrokken om de vertrouwenscrisis tussen het Europees Parlement en de Commissie, tussen de publieke opinie en de Europese Unie op te lossen. De crisis van de Europese Commissie is veeleer een crisis van de Europese Unie. Om die op te lossen zijn kortetermijnmaatregelen en duurzame hervormingen noodzakelijk. Wat de kortetermijnmaatregelen betreft, moeten de EU-lidstaten liefst nog in Berlijn een nieuwe Commissievoorzitter benoemen en mogen de commissarissen die in het verslag van het Comité van Wijzen worden gegispt niet meer in de nieuwe Commissie worden opgenomen.
Wat de duurzame hervormingen betreft, moet de Raad zo snel mogelijk een procedure vaststellen om individuele commissarissen die zich hebben misdragen, de zaken slecht hebben beheerd of fraude hebben gepleegd, ter verantwoording te roepen. De problemen waarmee de Europese Unie thans wordt geconfronteerd, komen reeds lang niet meer overeen met de eisen van de politieke realiteit. In dat verband voorziet het Verdrag van Amsterdam reeds in wezenlijke verbeteringen, maar die alleen zijn nog niet voldoende. Op de eerstvolgende regeringsconferentie moet absoluut een procedure worden vastgesteld om individuele commissarissen ter verantwoording te kunnen roepen. Ook de fraudebestrijding moet duurzaam worden verbeterd. 80 % van de fraude gebeurt in de lidstaten. Om dit probleem te verhelpen moet er niet alleen een onafhankelijk antifraudeorgaan OLAF worden opgericht, maar moet ook de Europese Rekenmaker meer bevoegdheden krijgen. Hij moet samen met regionale en nationale rechterlijke instanties en besturen fraudegevallen ter plekke kunnen onderzoeken.
Het controlerecht van het Europees Parlement mag in geen geval worden afgezwakt. Het rapport van het Comité van Wijzen was waardevol. Het moet echter tegen 20 april worden afgerond en het moet vooral aandacht besteden aan de ambtenaren, want één ding mag voor deze Commissie niet gelden, namelijk dat commissarissen komen en gaan, terwijl ambtenaren aanblijven.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie is afgetreden, omdat het Comité van onafhankelijke deskundigen dat het functioneren van de Commissie heeft onderzocht, tot de conclusie is gekomen dat de Commissie slecht werd geleid. Voorzitter Santer heeft het juiste besluit genomen door de verantwoordelijkheid hiervoor te nemen. Dit proces heeft aangetoond dat het zeer belangrijk is geweest het Comité van onafhankelijke deskundigen in het leven te roepen, omdat we alleen door zijn inzet de werkelijke problemen onder ogen hebben gezien. Zonder deze inzet zouden we de zaken als het ware onder tafel hebben geveegd door twee of drie commissarissen als een soort voorbeeld te ontslaan. Als we nu dit rapport lezen lijkt het erop dat we nauwelijks in staat zouden zijn geweest alle commissarissen op de juiste gronden te ontslaan.
We moeten evenwel beseffen dat we in de toekomst goed met de Raad moeten samenwerken. De nieuwe Commissie moet snel worden benoemd. Het was zeer goed de fungerend voorzitter van de Raad te horen vertellen dat het Verdrag van Amsterdam in dit verband wordt gerespecteerd. Bij het overwegen van deze machtskwesties mogen we echter niet vergeten dat de belangrijkste kwestie op de aanstaande top in Berlijn de goedkeuring van Agenda 2000 is en in de huidige situatie is het zeer belangrijk dat we in Berlijn overeenstemming bereiken.
Men heeft hier ook gesteld dat de huidige commissarissen niet in de nieuwe Commissie mogen worden opgenomen. Naar mijn mening moet dit worden onderzocht en daarbij moeten we uitgaan van de vraag wat we van de Commissie verwachten. De doelstelling moet het verbeteren van het functioneren en besturen van de Commissie zijn en de commissarissen moeten personen zijn die in staat zijn dit te doen. Er moet van de huidige situatie worden geprofiteerd. Men moet tijd en kracht voor de hervormingen krijgen en er moeten personen aan deze hervormingen leidinggeven die hier werkelijk toe in staat zijn.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, Jacques Santer heeft politieke moed getoond. Door met zijn hele Commissie af te treden, heeft hij zijn volledige verantwoordelijkheid op zich genomen, een rechtschapenheid die ik kan waarderen. Tegelijkertijd betreur ik het echter dat een Commissie die gedurende haar hele mandaat uitstekend werk heeft verricht, gedwongen was haar ontslag in te dienen. Als mevrouw Cresson in januari jongstleden, toen iedereen al op de hoogte was van haar kwalijke praktijken, een juiste beslissing had genomen en uit eigen beweging was afgetreden, dan zouden we ons vandaag niet in een politieke crisis op Europees vlak bevinden.
Ik hoop dat nationale escapades - zoals die van mevrouw Cresson - niet langer mogelijk zullen zijn in een nieuwe Commissie. Ik hoop dat de nieuwe Commissie sterk zal zijn en de goedkeuring zal krijgen van het in juni van dit jaar te kiezen Europees Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, ik grijp deze gelegenheid tevens aan om hulde te brengen aan de heer Santer en het merendeel van de leden van zijn Commissie, die een begin heeft gemaakt met projecten van historische betekenis, namelijk de euro, de uitbreiding en Agenda 2000. Deze Commissie heeft bovendien gestreefd naar fundamentele hervormingen teneinde de strijd tegen de corruptie doeltreffender te maken.
De ironie van de geschiedenis is dat de Commissie-Santer het eerste slachtoffer is geworden van haar eigen hervormingen. Laten we hopen dat de nieuwe Commissie dankzij de door de Commissie-Santer genomen initiatieven transparanter, democratischer en doeltreffender zal zijn.

Malone
Geachte Voorzitter, ik ben vol afgrijzen over de opmerking van de Tories en hun leider vanavond, maar niet verbaasd. Het bevestigt gewoon het beeld dat ik altijd al van hen heb gehad.
Dit verslag geeft ons niettemin de kans met een schone lei te beginnen. Met "ons" bedoel ik alle instellingen van de Europese Unie. De hervorming van de Commissie is de eerste stap, maar de Raad en de nationale regeringen moeten ook de hand in eigen boezem steken en zich afvragen of zij altijd in het belang van onze Unie hebben gehandeld.
De Raad zal deze week een aantal uiterst belangrijke beslissingen nemen die verstrekkende gevolgen zullen hebben voor het welslagen en de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Laten we hopen dat hij dat in dezelfde geest van openheid, verantwoordelijkheid en respect voor de democratie doet als hij terecht van de Commissie verlangt.
De Commissie is schuldig bevonden aan wanbeheer. Mijn voorstel is dat we daar een einde aan maken door alle benoemingen en contracten voortaan openbaar te laten maken, te laten beoordelen door een onafhankelijke instantie en te laten goedkeuren door het Parlement. De medewerkers van de Commissie moeten ophouden met het uitbouwen van hun koninkrijkjes en zich voortaan collectief inzetten voor het welzijn van de Unie.
De facto bestaan er nationale quota voor topposities binnen het ambtelijk apparaat van de Commissie, en ook daar moet een einde aan komen. Commissarissen moeten het recht hebben een persoonlijk kabinet te benoemen, maar dit moet wel volledig transparant gebeuren. Elk lid van de Commissie zou aan een onafhankelijke deskundige moeten verklaren op grond van welke kwalificaties elke medewerker is aangenomen. Na afloop van de ambtstermijn van de commissaris zouden alle kabinetsmedewerkers gelijktijdig met hem of haar weer moeten vertrekken. Het moet afgelopen zijn met het parachuteren van mensen op invloedrijke posities binnen het Commissieapparaat.
Er moeten ook dringend hervormingen komen in de rol van de nationale regeringen. We moeten de bevolking duidelijk maken dat de regeringen en de Raad de Commissie maar al te vaak de schuld geven als er iets misloopt. Maar zoals hier al eerder is gezegd, wordt het merendeel van de Europese gelden door nationale regeringen beheerd, en in dat verband zijn er heel wat bewijzen van fraude en wanbeheer. Het is aan de regeringen om daar zelf iets aan te doen.
Tot slot, geachte Voorzitter, wil ik erop wijzen dat de Raad in afzondering vergadert, zoals wij allen weten. Het is een van de weinige overgebleven machtsorganen in Europa waar beslissingen nog altijd achter gesloten deuren worden genomen, en dat moet afgelopen zijn.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, van alle conclusies van het rapport is vooral de duidelijke conclusie van de laatste paragraaf polemisch: hierin wordt gesteld dat, ondanks de tijdens het onderzoek vastgestelde aantasting van de politieke verantwoordelijkheden, deze verantwoordelijkheid bij de commissarissen als college, als collegiale instelling ligt. In het licht van zo'n conclusie kon de Commissie niet anders dan aftreden, hetgeen zij op een heel waardige manier gedaan heeft.
Deze crisis deed zich op het slechtst mogelijke moment voor, aangezien de Unie zich in de eindfase van de onderhandelingen over Agenda 2000 bevindt; onze collectieve toekomst en in het bijzonder die van de cohesielanden, zoals mijn land, van de toekomstige lidstaten uit Midden- en Oost-Europa en van onze landbouwers is sterk afhankelijk van de uitkomst van deze besprekingen. De doldrieste manier waarop bepaalde politieke krachten deze Commissie te gronde wilden richten, doet mij vermoeden dat zij gebaat zijn bij een zwakke Commissie, aangezien een zwakke Commissie het hun in theorie gemakkelijker maakt om hun minimalistische stellingen voor de toekomst van de Unie door te drukken.
Mijns inziens zou het verstandiger zijn deze Commissie de lopende zaken te laten behartigen, aangezien zij de hangende dossiers goed kent en derhalve garanties kan bieden voor snellere, meer doeltreffende en evenwichtige onderhandelingen. Wij staan evenwel open voor andere redelijke oplossingen. Het belangrijkste is dat niet geraakt wordt aan het tempo en het evenwichtig karakter van de onderhandelingen over Agenda 2000 en dat de strategische belangen van de Unie niet in het gedrang komen. Ik wil ook nog zeggen dat ik tegen een tweede rapport van het Comité ben. Wat wij nodig hebben, is een sterke Commissie, waar de politieke verantwoordelijkheid het van de bureaucratie wint. Wij hebben een Parlement nodig dat zich actief van zijn taken op het gebied van begrotingscontrole kwijt, en wij hebben een instantie nodig die fraude doeltreffend bestrijdt. Als de middelen waarover we momenteel beschikken niet volstaan, moeten de nodige hervormingen uitgevoerd worden. Wij mogen echter niet blijven werken met uitzonderlijke oplossingen. De instellingen moeten eindelijk functioneren en hun politieke verantwoordelijkheid op zich nemen.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik hulde willen brengen aan mijn landgenoot Jacques Santer. Hij is weliswaar lid van een andere partij, maar ik heb respect voor zijn belangrijke politieke werk als voorzitter van de Commissie. Ik wijs hier niet alleen op de politieke successen van Jacques Santer, maar ook op het raderwerk dat tot zijn val heeft geleid en ik ben van mening dat zijn eigen fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij, hiervoor grotendeels verantwoordelijk is.
Mijnheer de Voorzitter, iedereen heeft hier gezegd dat er snel een nieuwe, sterke Commissie moet komen die vergaande hervormingen moet kunnen doorvoeren. Ik sluit mij natuurlijk aan bij dit uitgangspunt. Maar laat ik eens beschrijven wat er dan zal gaan gebeuren.
De nieuwe Commissie zal worden goedgekeurd door het Parlement. De nieuwe voorzitter van de Commissie zal door het Parlement op basis van een programma worden gekozen. De betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie zullen veranderen. Voor de zittingsperiode zal het Parlement een Commissie en haar programma goedkeuren. Dit betekent dat het Parlement dat de Commissie goedkeurt, gebonden zal zijn aan een overeenkomst voor de zittingsperiode. Het zal zichzelf discipline moeten bijbrengen, het zal blijk moeten geven van politieke volwassenheid. Er zal een stabiele meerderheid moeten worden gevonden om de voorstellen van de Commissie te verwezenlijken. Het Parlement zal geen genoegen meer kunnen nemen met wisselende meerderheden waarbij het gevaar ontstaat dat het zich aan allerlei vormen van chantage overgeeft, vooral van eurosceptische of anti-Europese groeperingen.
Mijnheer de Voorzitter, deze parlementaire democratie die zich zo in Europa vestigt, vereist tevens een wettiging van het Parlement door de kiezers. Ikzelf ben derhalve van mening dat de nieuwe Commissie haar wettigheid niet mag ontlenen aan het oude Parlement. Dit is de taak van het nieuwe, op basis van de verkiezingen van 13 juni samen te stellen Parlement.

Burenstam Linder
Mijnheer de Voorzitter, de sociaal-democraten zijn grotendeels verantwoordelijk voor de constitutionele crisis die de Unie momenteel doormaakt. Zij stelde de Commissie vorig jaar in december niet verantwoordelijk voor haar daden. Door deze houding en door de stemming was de druk op de Commissie niet groot genoeg om toen reeds hervormingen door te voeren, waardoor de huidige situatie vermeden had kunnen worden. In januari steunden de sociaal-democraten de Commissie alweer door tegen het voorstel voor een motie van wantrouwen te stemmen.
In de huidige situatie is het noodzakelijk dat een nieuwe Commissie vóór de Europese verkiezingen in juni kan aantreden met een mandaat tot het jaar 2000. De kiezers kunnen geen andere oplossing aanvaarden. Het is ook noodzakelijk dat de Commissie haar centrale rol blijft spelen door initiatieven te nemen en de verdragen te doen naleven. Met alle grote kwesties die nu op de agenda staan, moeten de politieke werkzaamheden voortgezet worden.
Wat de verschillende regeringen ook mogen beweren, het mandaat van deze nieuwe Commissie kan maar tot het einde van dit jaar lopen. Het nieuw verkozen Europees Parlement moet bepalen welke voorzitter en welke Commissie de Unie tijdens de periode 2000 tot 2004 moet hebben. Zoals voorzien in de verdragen moet het verkiezingsresultaat gerespecteerd worden. Het proces en de termijn worden ingewikkeld gemaakt doordat er een Commissie in twee fasen moet worden gezocht, de resterende zittingsperiode van het Parlement zo kort is en twee verschillende verdragen moeten worden toegepast. In dit proces is de rol van het Europees Parlement duidelijk. De Raad heeft niet aangedrongen op administratieve hervormingen. Om te zorgen dat het Parlement enig gewicht in de schaal kan leggen, mag er geen aanleiding tot kritiek op de eigen rangen zijn. Het is goed dat het Parlement in verschillende stappen enkele belangrijke wijzigingen in zijn arbeidsvoorwaarden heeft doorgevoerd. Een nieuw voorstel betreffende voorschriften voor de leden van het Europees Parlement is ter goedkeuring aan de Raad voorgelegd. Ook dit probleem moet voor de verkiezingen afgehandeld zijn.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, het aftreden van de Commissie naar aanleiding van het rapport van het Comité van Wijzen was een juist besluit. Sinds maart 1998 heeft de EVP-Fractie consequent de misstanden bij de werkzaamheden van de Commissie naar voren gebracht. De resultaten van het rapport dat tot het ontslag heeft geleid, bekrachtigen nog eens zwart op wit het werk van de Commissie begrotingscontrole. Het zou billijk zijn geweest als de van fraude, wanbeheer en nepotisme beschuldigde commissarissen uit zichzelf al waren afgetreden naar aanleiding van eerdere informatie, vooral daar het Parlement niet over het recht beschikt individuele commissarissen te ontslaan. Het is nu noodzakelijk de redenen van de ontstane situatie tot op de bodem uit te zoeken en ook het functioneren van de ambtenaren binnen de Commissie te onderzoeken. Het is echter geen oplossing het werk van het Comité van Wijzen voort te zetten. Het Parlement beschikt nu al over de middelen om het functioneren van de Commissie te controleren. De taak van het Parlement is ervoor te zorgen dat de positieve hervormingen binnen de Commissie worden verwezenlijkt en dat er kordaat wordt ingegrepen bij problemen.
De huidige situatie is lastig voor de Unie. Er moet daarom snel een interim-Commissie worden benoemd, zodat de Unie slagvaardig is als het nieuwe Parlement na de verkiezingen van juni met zijn werkzaamheden begint. Deze interim-Commissie moet natuurlijk slechts aanblijven tot het eind van het jaar, wanneer het nieuwe Parlement weloverwogen de Commissie voor de volgende vijf jaar kiest. In de Commissie is geen behoefte aan in de nationale politiek mislukte of opzijgeschoven kneusjes. Bij het kiezen van commissarissen moet men rekening houden met het vermogen van de kandidaten de activiteiten van de Commissie te leiden en zowel persoonlijke als collectieve verantwoordelijkheid voor hun besluiten te dragen. Het Parlement heeft een grote politieke verschuiving tot stand gebracht en moet nu bereid zijn verantwoordelijkheid te dragen voor het tot een goed einde brengen van de hervormingen. De koers van de Unie gaat nu in de richting van een opener en democratischer Europa van de burgers.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Matikainen-Kallström.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement acht ontwerpresoluties ontvangen om dit debat af te sluiten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 15.00 uur plaats.
De vergadering wordt om 20.35 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat

Associatieovereenkomst EGA/KEDO, betrekkingenEU/Korea
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag (A4-0104/99) van de heer Tindemans, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de overeenkomst inzake de modaliteiten en voorwaarden voor toetreding van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie tot de Organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland (KEDO) (C4-0483/97) en-de mondelinge vragen van de heer Spencer, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, aan de Raad (B4-0147/99) en de Commissie (B4-0148/99), over de betrekkingen van de Europese Unie met de Democratische Volksrepubliek Korea.Zoals de Voorzitter aan het begin van deze vergadering heeft medegedeeld, kan de Raad wegens de voorbereiding van de Europese Raad van Berlijn niet aanwezig zijn.

Tindemans
Mijnheer de Voorzitter, het gaat om een zeer ernstige zaak, de leden van dit Parlement geven zich daarvan rekenschap, KEDO en de relaties met Noord-Korea, een land dat in de totale eenzaamheid leeft op dit ogenblik en waar hongersnood heerst. Dit is dus een zeer ernstig debat. Ik heb mij voorgenomen bij deze gelegenheid drie punten te ontwikkelen.
Ten eerste KEDO zelf. Wij hebben in dit Parlement al een eerste debat gehad waar wij ons over een eerste tranche van de financiering hebben uitgesproken. KEDO vond zijn oorsprong in een project om proliferatie van kernwapens te bestrijden in Noord-Korea en Noord-Korea meer te betrekken in de internationale gemeenschap. In 1993 bestond de vrees dat Noord-Korea kernmateriaal zou halen uit zijn kerncentrales van het sovjettype, grafite moderate reactors , met de bedoeling er een militaire bestemming voor te zoeken. Dit vermoeden werd nog versterkt door de Noord-Koreaanse bedreiging het niet-proliferatieverdrag voor kernwapens te verlaten. Toen werd een akkoord gesloten met de Verenigde Staten waarin voorkwam dat Noord-Korea zijn kernprogramma zou bevriezen en gebeurlijk zijn kerncentrales zou afbouwen in ruil voor de bouw van twee light water reactors en een tussentijdse levering van zware stookolie.
KEDO was dus een Amerikaans initiatief met medewerking nochtans van Zuid-Korea en Japan om die taak uit te voeren. Het kan vreemd voorkomen een niet-proliferatie na te streven met twee nieuwe kerncentrales te bouwen. Maar deze kerncentrales, light water reactors , zijn niet alleen veiliger om mee te werken, zij kunnen ook moeilijker gebruikt worden om militaire doeleinden na te streven.
De Europese Unie lanceerde dan haar nieuwe Azië-strategie, bedoeld om betere relaties op te bouwen met dat continent met Azië. Lid worden van KEDO lag dus eigenlijk in de lijn van deze politiek en zou bijdragen tot de veiligheid in Noord-Oost-Azië. Zo zou ook solidariteit getoond worden met onze Aziatische bondgenoten en kon ook met de Verenigde Staten economisch voordeel met zich brengen voor de Europese industrie want zij zou in aanmerking komen voor de KEDO-contracten.
De aspecten buitenlands beleid van de beslissing tot KEDO bij te treden zijn dus belangrijk. De commissie buitenlandse zaken van dit Parlement zette er achttien maanden over en vele discussies om u een zo volledig en correct mogelijk verslag voor te leggen. Zij heeft nog samengewerkt met de Begrotingscommissie en commissie onderzoek plus commissie buitenlandse zaken. Die andere commissies die ook direct geïnteresseerd zijn in dit verslag stellen nu voor toe te treden tot de KEDO-organisatie en dat hier het Parlement zijn taak zou vervullen om die toetreding mogelijk te maken, ook financieel.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken vanaf het begin om te zeggen dat de samenwerking met de commissie onderzoek en technologie en de Begrotingscommissie met mijn collega's de heren Ford en Brinkhorst voorbeeldig is geweest. Het was een genoegen en wij kunnen dus vaak waar wij moeten spreken inroepen dat wij met z'n drieën akkoord gingen over de conclusies.
Nu is er een probleem geweest. De Raad heeft beslist dat het toetredingsakkoord door Euratom gesloten zou worden. Het Verdrag waarop Euratom is gebaseerd legt de verplichting niet op het Europees Parlement in te lichten of te raadplegen. De Raad en de Commissie traden dat bij op een vrijwillige basis. Maar aangezien het Europees lidmaatschap van KEDO leidt tot betalingen met geld dat van de begroting komt, dus daarvan waren de commissies buitenlandse zaken, onderzoek en technologie en begroting en het Parlement in plenaire vergadering zich bewust, en daardoor dreigde een niet-goedkeuring tot betaling het resultaat te zijn als er geen overeenkomst kon worden bereikt wat betreft de betrokkenheid van dit Parlement in de internationale akkoorden die in de toekomst in uitvoering van het Euratom-Verdrag zullen worden gesloten.
Welnu, mijnheer de Voorzitter, wij hebben dankzij contacten en een briefwisseling voor de eerste tranche waarover ik gesproken heb al een akkoord bereikt. Maar wat stellen wij nu vast, wij waren, de drie rapporteurs plus een ambtenaar, in Noord-Korea tussen de 5 en 14 december. Welnu de 15de december is een nieuw akkoord getekend door Euratom en dus met medewerking van de Europese instanties, een akkoord met Canada. Ik ben geen scherpslijper. Ik wil niet nutteloos problemen opwerpen, maar dit is volstrekt onaanvaardbaar voor een direct gekozen Parlement dat ook verantwoording draagt en zich tegenover zijn kiezers moet kunnen verantwoorden. Wij kunnen niet aanvaarden dat zoiets werd afgesloten en waarvoor wij dus zullen worden geroepen om te betalen om de toelating tot betaling te geven. Wij kunnen dat niet aanvaarden indien wij ook niet behoorlijk geïnformeerd en geraadpleegd worden.
Daarover is de laatste dagen veel te doen geweest, maar ik zal er niet over uitweiden. In de commissie buitenlandse zaken heeft commissaris Sir Leon Brittan een verklaring afgelegd die ons de indruk gaf dat wij naar een akkoord gingen. Wij hebben nu deze namiddag een brief kunnen lezen gericht aan de Voorzitter van het Parlement, getekend door Sir Leon Brittan, waarin hij dus zegt hoe in de toekomst de Commissie zich denkt te gedragen voor deze aangelegenheden. Ik ben blij bij deze gelegenheid te kunnen zeggen dat die brief ons voldoening schenkt. Ook de verklaringen die door Sir Leon werden in de commissie afgelegd over de interpretatie van sommige van die paragrafen heeft ons voldoening gegeven zodat wij vandaag hier aan dit Parlement kunnen voorstellen tot positieve conclusies te komen wat betreft het gehele KEDO-dossier.
Maar ik heb nog een tweede punt. Wanneer wij in Noord-Korea waren, hebben wij zeer boeiende contacten gehad, de drie rapporteurs plus een medewerker. Welnu, het was onvermijdelijk dat wij vroegen van de hoogste personaliteiten te mogen ontmoeten en dat is gebeurd. Wij hebben gesprekken gehad met de voorzitter van de Volkskamer, met de minister van Buitenlandse Zaken, de adjunct-minister van Buitenlandse Zaken, de minister van Energie, met de generaal-woordvoerder van het leger, enzovoort, die soms vrij lang duurden. Wij zijn onder de indruk gekomen van de situatie. Ik heb al gezegd er heerst daar hongersnood. Dit land is totaal geïsoleerd. Wij zijn tot de overtuiging gekomen dat de humanitaire hulp bewaard moet blijven, dat de samenwerking met de instanties ginder moet verbeteren om beter hulp te kunnen bieden. Wij zijn tot de overtuiging gekomen vanzelfsprekend dat wij alles moeten doen om non-proliferatie te vermijden en om dat land uit het isolement te halen en in het internationaal circuit te brengen en dat KEDO daartoe kan bijdragen. Wij denken dat zij op uitnodiging van dit Parlement bereid zouden zijn hier leden van dit Parlement, van gespecialiseerde commissies te ontmoeten. Wij pleiten daarvoor in de ontwerpresolutie die is ingediend. Wij denken ook dat betere diplomatieke contacten tot goede resultaten kunnen voeren. Alleen Zweden heeft een ambassade van de vijftien lidstaten van de Europese Unie. Alleen Zweden, niet de andere. Kunnen zij nu een liaisonbureau openen hier. Kunnen wij ginder onze diplomatieke aanwezigheid verstevigen en kan daar de Europese Unie een initiatief nemen. Daar pleiten wij voor. Meer ga ik er niet over zeggen.
Het derde punt waren de twee vragen van de heer Spencer. Ik weet niet of ik ze nog mag voorlezen. Het zijn de volgende: kan de Raad naar aanleiding van de recente opening van een politieke samenspraak met de Volksrepubliek Korea zijn standpunt geven inzake de mogelijkheid en wenselijkheid van de verdere ontwikkeling van betrekkingen tussen de Europese Unie en haar lidstaten en de Volksrepubliek Korea? Wat vindt hij van de huidige veiligheidssituatie in Noord-Oost-Azië? Welke beraadslagingen over deze situatie zijn of zullen waarschijnlijk worden gehouden met de Republiek Korea, Japan en de Verenigde Staten?
Zijn tweede vraag was: kan de Commissie naar aanleiding van de recente opening van een politieke samenspraak met de Democratische Volksrepubliek Korea en haar recente mededeling over het beleid van de Europese Unie inzake de Republiek Korea haar standpunt geven inzake de mogelijkheid en wenselijkheid voor de verdere ontwikkeling van betrekkingen tussen de Europese Unie en haar lidstaten en de Democratische Volksrepubliek Korea? Wat vindt zij van de huidige veiligheidssituatie in Noord-Oost-Azië? Welke beraadslagingen over deze situatie zijn of zullen waarschijnlijk worden gehouden met de Republiek Korea, Japan en de Verenigde Staten.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, ik spreek hier zowel namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij als namens de Begrotingscommissie. Het is nogal ironisch dat we over de Organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland, de KEDO, debatteren op dezelfde dag dat we het ontslag van de Commissie behandelen. De Begrotingscommissie heeft in zekere zin een ondersteunende rol gespeeld. Eind februari 1996 heeft de Raad eenzijdig beslist dat de KEDO gesteund zou worden met financiële middelen uit de begroting. De Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid werd hierover niet geraadpleegd, maar voor ons was het een uitgemaakte zaak dat zij haar standpunt moest geven. Deze kwestie sleept ondertussen al een hele tijd aan, en op dit moment staat het betreffende bedrag nog altijd in de reserve van de begroting van de Europese Unie.
De fundamentele reden hiervoor hangt samen met het debat dat we eerder vandaag hebben gevoerd. Het gaat namelijk om democratie en het afleggen van verantwoording. Waar het uiteindelijk om draait is de vraag of het Parlement zich in de toekomst ten gronde met de zaak kan bemoeien, zoals dat in alle normale nationale parlementen gebruikelijk is, of niet. Het Euratom-Verdrag is 40 jaar oud. Het verleent de Commissie en de Raad zeer ruime bevoegdheden, maar het Parlement heeft niets te zeggen. Toen de Commissie zich bij de KEDO wilde aansluiten, verkoos zij dat te doen op grond van artikel 101 van het Euratom-Verdrag, en daarin staat niets over een informatieplicht ten aanzien van het Parlement, laat staan dat het moet worden geraadpleegd.
Om deze reden, en ik zeg dit zonder schroom, besloot de Begrotingscommissie de benodigde gelden in de reserve te plaatsen tot de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie in voldoende mate bij de zaak betrokken werden. Wij zijn namens deze twee commissies opgetreden. Overigens spreekt het voor zich dat de Begrotingscommissie niet ten gronde gaat beslissen of wij al of niet toe moeten treden tot een samenwerkingsovereenkomst met Noord-Korea op het gebied van energie, maar dit terzijde. Gezien dit alles horen wij de Commissie met genoegen erkennen dat de tijden veranderen. Wij kijken uit naar de toespraak die Sir Leon Brittan namens de Commissie zal houden over de uitkomst van onze besprekingen, en ik hoop dat een en ander ertoe leidt dat er meer verantwoording wordt afgelegd over de ontwikkelingen rond Euratom.
Het is ook bijzonder ironisch dat de Raad op een dag als deze geen enkele politieke afvaardiging stuurt. Misschien moeten we hierin een teken zien dat we volgende keer met de Raad in het strijdperk moeten treden om de democratie te verdedigen, en niet met de Commissie.
Namens de liberale fractie ben ik verheugd over de strategische betrokkenheid van de Europese Unie bij Noord-Oost-Azië op het gebied van energie en buitenlands beleid. We zijn eveneens verheugd over de bijzonder actieve betrokkenheid die Sir Leon Brittan namens de Commissie aan de dag legt. Maar tegelijkertijd zijn wij diep teleurgesteld over het feit dat we niet eerder tot een bevredigende institutionele regeling rond deze zaak zijn kunnen komen. De liberale fractie staat volledig achter de zienswijze van de heer Tindemans dat de betrekkingen met zowel Noord- als Zuid-Korea op een nieuwe leest moeten worden geschoeid.
Ik zou Sir Leon Brittan één vraag willen stellen. Vanmorgen stond er in de International Herald Tribune een krachtig pleidooi voor een nieuw beleid ten aanzien van Noord-Korea. Japan is in deze kennelijk terughoudender dan Zuid-Korea. De Zuid-Koreaanse president Kim Dae Jung heeft de laatste veertig jaar meer dan wie ook in zijn land te lijden gehad van de spanningen met Noord-Korea. Zijn toenaderingsbeleid ten aanzien van het Noorden, de zogenaamde sunshine policy , verdient onze krachtige ondersteuning. Daarom staan wij achter de aansluiting van de Europese Unie bij de KEDO en steunen wij een vernieuwing van de betrekkingen tussen West-Europa en Noord-Korea.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, net als de heer Brinkhorst heb ik twee petten op. Ik spreek zowel uit naam van mijn commissie als uit naam van de socialistische fractie. Om te beginnen wil ik mijn twee metgezellen in deze langdurige onderneming, de heren Brinkhorst en Tindemans, feliciteren met hun werk. We zijn begonnen op 21 november 1997. Als ik op voorhand had geweten dat ik zo lang met ze zou samenwerken, had ik wat beter gekeken wat voor vlees ik in de kuip had. Maar uiteindelijk had ik mij geen betere metgezellen kunnen wensen. We zijn een hele week met elkaar op reis geweest in Noord-Korea, waarvan we tienenhalf uur in vergaderingen met de vice-minister van Buitenlandse Zaken hebben doorgebracht. Dit was meer dan genoeg om botsingen te veroorzaken, maar er is niets gebeurd.
Verder ben ik Sir Leon Brittan dankbaar voor de moeite die hij gedaan heeft om een akkoord te bewerkstelligen tussen de Commissie en het Parlement. Dat is bepaald geen sinecure geweest. Ik zal daar nu verder niet op ingaan, omdat de twee vorige sprekers dat al hebben gedaan. We hebben nu een akkoord op basis van de brief die vandaag is verstuurd, en ik geloof dat het Parlement ermee kan instemmen. Ik ben diep teleurgesteld over het feit dat de Raad niemand heeft afgevaardigd, hoewel er kennelijk wel was ingestemd met het mondeling verzoek deel te nemen aan dit debat over onze betrekkingen met de Democratische Volksrepubliek Korea. Ik zou graag van u willen horen of er misschien een oponthoud is, mijnheer de Voorzitter. Het lijkt wel alsof we langs telepathische weg kennis moeten nemen van de standpunten van de Raad.
De Organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland (KEDO) is, zoals u al is uitgelegd, in het leven geroepen om twee lichtwaterreactoren in Noord-Korea te bouwen ter vervanging van enkele Russische reactoren van het type Tsjernobyl. Die Russische reactoren stellen het land in staat plutonium aan te maken voor gebruik in kernwapens, iets wat we hebben willen tegengaan met de kaderovereenkomst tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea van 1995. De Europese Unie is vervolgens gevraagd haar bijdrage te leveren, en zo zijn we uitgekomen bij het onderwerp van dit debat. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie heeft haar steun verleend, zij het vanuit een kritische houding, want we hebben wel degelijk onze reserves. Ten eerste is er nog altijd een gat in de begroting. Japan draagt 1 miljard dollar bij, Zuid-Korea 60 % en de Europese Unie 85 miljoen dollar. Daarmee is het project niet volledig gedekt. Het is niet duidelijk hoe dit gat gedicht gaat worden.
Ten tweede maken wij ons zorgen over de hortende Amerikaanse leveringen van zware stookolie. Die was bedoeld om de periode te overbruggen tussen de afsluiting van het akkoord en de ingebruikname van de nieuwe reactoren. Nu is Noord-Korea een buitengewoon achterdochtig land. Wij in de Europese Unie kunnen begrip opbrengen voor het feit dat president Clinton zijn beloftes niet altijd stipt kan nakomen als gevolg van de democratische controle, maar Noord-Korea voelt die dingen anders aan als de elektriciteitscentrale van Songbon midden in de koudste maand van het jaar, als de energiebehoefte het grootst is, ineens geen stookolie aangeleverd krijgt.
Ten derde zijn wij verontrust over het feit dat de KEDO een spel zonder knikkers is. Er is geen geld beschikbaar gesteld om de twee kerncentrales op het Noord-Koreaanse elektriciteitsnet aan te sluiten. De kosten daarvoor zijn hoogstens 100 tot 200 miljoen dollar, een gering bedrag in vergelijking met de totale kostprijs van de KEDO, maar ja, zonder knikkers is er ook geen spel. Ten vierde zijn wij ongerust over het gebrek aan duidelijkheid rond de aanbesteding van de enorme contracten die met dit project gemoeid zijn. Ook weten wij niet of de Europese industrie een eerlijke kans krijgt om mee te dingen. Ondanks dit voorbehoud heeft de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie het programma goedgekeurd. Naar onze mening zet het onze rol in Oost-Azië kracht bij en dient het in zijn geheel genomen de belangen van ons Parlement en van onze Europese Unie.
Dit debat gaat niet alleen over het verslag van de heer Tindemans. Er zijn ook twee mondelinge vragen gesteld aan de Raad en de Commissie over onze toekomstige betrekkingen met de Democratische Volksrepubliek Korea. We bieden nu al enkele jaren humanitaire hulp, nadat een reeks natuurrampen - overstromingen, droogte en vloedgolven - tot ernstige tekorten hadden geleid in een land dat toch al nauwelijks in zijn eigen voedselbehoefte kon voorzien.
In Noord-Korea heerst ernstige ondervoeding. Volgens een recent verslag van het Wereldvoedselprogramma is 16 % van de kinderen tot 6 jaar zo ernstig ondervoed dat ze onherstelbaar hersenletsel hebben opgelopen. 45 % heeft door ondervoeding een groeiachterstand die niet meer is in te halen. 300.000 tot 400.000 kinderen tot 6 jaar hebben dus onherstelbaar hersenletsel en 1 miljoen kinderen onder de 6 jaar heeft een permanente groeiachterstand. Daarom sta ik achter de nieuwe overeenkomst om bijkomende voedselhulp te bieden ter waarde van ergens boven de 30 miljoen euro, en die hulp specifiek te richten op kinderen onder de 12 en zogende moeders.
Ik ben verheugd over het feit dat Noord-Korea instemt met toezicht op de verdeling van onze hulp. Na wat er vorige week is gebeurd, is het van het grootste belang dat het Parlement zich ervan vergewist dat de Commissie het geld correct besteedt. Ik ben ook blij met de agrarische bijstand, die misschien leidt tot nieuwe technieken en, wie weet, de introductie van nieuwe gewassen. Maar ik ben teleurgesteld dat er niets wordt ondernomen in de niet-nucleaire energiesector. Als lid van de delegatie heb ik in Noord-Korea een kolenmijn en een warmtecentrale bezocht. Doordat er geen stroom beschikbaar was, moesten de mijnwerkers naar elders overgebracht worden. Dat had dan weer tot gevolg dat de betreffende ploeg acht uur lang geen kolen kon winnen, terwijl de centrale maar voor drie dagen reserve had. Zowel de mijn als de centrale waren onvoorstelbaar primitief, en ik weet waar ik het over heb, want mijn familie werkte in de jaren "50 zelf in de Britse mijnen. Slechts 0, 1 % van de begroting van de KEDO zou naar schatting volstaan om de kolenwinning maar liefst 25 % productiever te maken en de kolenstookcentrales althans gedeeltelijk te moderniseren.
Verder ben ik blij met het resultaat van de politieke dialoog die de Raad op beperkt niveau met de Democratische Volksrepubliek Korea heeft gevoerd. Ik sta achter het idee om een vervolgontmoeting te organiseren als de tijd daarvoor rijp is. Ik juich de mededeling van de Commissie over Korea toe waarin wordt opgeroepen tot kritische betrokkenheid. Het enige wat ik vraag, is dat we haast maken. De toestand is kritiek. We mogen geen kansen laten schieten. Ik weet dat Noord-Korea heeft gevraagd een liaisonbureau in Brussel te mogen openen. Als ons dezelfde mogelijkheid wordt geboden in Pyongyang, hoop ik dat we het daarover eens worden. Ook hoop ik dat we onze betrekkingen op een hoger plan kunnen tillen, op voorwaarde dat daarvoor de vereiste overeenkomsten worden gesloten.
Tenslotte sta ik achter de paragraaf in het verslag waarin het parlement van Noord-Korea wordt opgeroepen een delegatie naar Europa af te vaardigen. Niet dat we vlotte besprekingen moeten verwachten, maar we moeten ergens beginnen.

Brittan
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik zeggen hoe tevreden ik ben dat we overeenstemming hebben bereikt over de rol van het Parlement bij de totstandkoming van internationale akkoorden in het kader van het Euratom-Verdrag. Ik kan u verzekeren dat onze ambtenaren de praktische aspecten van onze overeenkomst ten uitvoer zullen brengen. Voordat ik opsom welke aspecten dat zijn, wil ik zeggen dat ik het volkomen met de heer Tindemans eens ben dat de Organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland (KEDO) een belangrijk onderdeel vormt van onze strategie in Azië. We moeten een geïntegreerd, breed en positief beleid voeren in de hele regio. Straks kom ik nog op Noord-Korea terug. Ik dank u voor uw waardering voor mijn rol in het oplossen van onze Euratom-problemen. Ik ben het roerend eens met de heer Brinkhorst dat de tijden zijn veranderd en dat wij daarnaar moeten handelen.
De maatregelen die de Commissie van plan is te nemen zijn uiteengezet in een brief die ik vandaag aan de Voorzitter van het Europees Parlement heb gestuurd. Daarin staat ten eerste dat de Commissie aan het begin van elk jaar een lijst zal voorleggen van alle internationale akkoorden die onder artikel 101, lid 2, van het Euratom-Verdrag vallen en waarover onderhandelingen aan de gang zijn of het komende jaar zullen beginnen. Deze lijst zal regelmatig worden bijgewerkt en aan het Parlement worden overhandigd op voorwaarde dat de nodige vertrouwelijkheid in acht wordt genomen. Ten tweede zal de Commissie de betrokken parlementscommissies op verzoek mondelinge toelichting verschaffen over de voortgang van de onderhandelingen, opnieuw met inachtneming van het vertrouwelijke karakter.
Ten derde gaat de Commissie voorstellen voor beschikkingen van de Raad in verband met af te sluiten akkoorden onder het Euratom-Verdrag voortaan tegelijkertijd aan de Raad en het Parlement overhandigen. Dit is een belangrijke procedurele vernieuwing, aangezien het Parlement voortaan op de hoogte zal zijn voordat de Raad zijn standpunt heeft ingenomen. Zodoende kan het zijn eigen standpunt kenbaar maken voordat er over een verdrag beslist wordt. Dit stemt overeen met wat wij eerder in onze briefwisseling al hadden toegezegd.
Daar kan ik aan toevoegen dat het meestal vrij lang duurt voor de Raad zo'n beslissing neemt. Het Parlement heeft dan ook ruimschoots de tijd een standpunt kenbaar te maken. Als de kans bestaat dat de Raad in een bepaald geval toch uitzonderlijk snel beslist, zal de Commissie het Parlement daarvan op de hoogte brengen. Ten vierde komt er een brief waarin de Commissie meedeelt welke akkoorden, zoals bedoeld in artikel 101, lid 2, van het Euratom-Verdrag, in onderhandeling zijn en welke nog op een beslissing wachten. Het gaat met andere woorden om alle akkoorden en die momenteel in onderhandeling zijn of waarvoor de onderhandelingen in het komende jaar zullen beginnen.
Om alle verdere misverstanden tussen de Commissie en het Parlement uit te sluiten, stelt de Commissie bovendien alle teksten en akkoorden beschikbaar die onder onze overeenkomst hadden moeten vallen en die dateren uit de tweede helft van vorig jaar of uit het begin van dit jaar. Zo staat het ook in onze brief.
Dan wil ik het nu hebben over het verslag over de overeenkomst inzake toetreding tot de KEDO. Het is een goed afgewerkt en interessant document waarin de fundamentele aspecten van de KEDO uiteengezet worden. Het bezoek van de parlementaire afvaardiging aan Noord-Korea is internationaal erg positief ontvangen, en het doet me genoegen dat het Parlement de KEDO zoveel aandacht schenkt. Ik ben het vooral eens met uw conclusie dat de Europese Unie het risico op de verspreiding van kernwapens moet helpen beperken, de nucleaire veiligheid moet helpen verhogen en betere betrekkingen tussen de Democratische Volksrepubliek Korea en haar buren moet helpen bevorderen. Net als u vind ik dat ons lidmaatschap van de KEDO die taken zal vergemakkelijken.
We leggen ons trouwens al volop op die taken toe bij de uitvoering van de toetredingsovereenkomst. We zijn aanwezig op alle bestuursvergaderingen en alle onderhandelingen met Noord-Korea. De Europese Unie heeft medewerkers binnen de KEDO - ook op directeursniveau -, volgt aanbestedingen op de voet en neemt het voorzitterschap van de belangrijke Internationale adviesgroep voor nucleaire veiligheid waar. Wat betreft de aanbestedingen kan ik de heer Ford overigens geruststellen: wij zullen er nauwlettend op toezien dat Europa zijn deel krijgt. Voorts betalen wij onze bijdrage, wat helpt bewerkstelligen dat Noord-Korea zijn belofte nakomt geen kernwapens te verspreiden. Ook stellen wij met genoegen vast dat Noord-Korea toegang gaat verlenen tot de zogenaamde ondergrondse installatie, teneinde internationale ongerustheid weg te nemen. Veiligheid is van fundamenteel belang voor de vrede en de stabiliteit van het Koreaanse schiereiland, en de KEDO levert een bijdrage aan de verzoening tussen de twee Korea's. Het is zelfs een unieke vorm van samenwerking tussen Noord- en Zuid-Korea.
De KEDO zelf is een bijzondere organisatie waarbinnen wij actief samenwerken met onze Amerikaanse, Japanse en Zuid-Koreaanse partners. Ons doel daarbij is de veiligheid in Noord-Oost-Azië te bevorderen. Noord-Korea is zich ook bewust van onze betrokkenheid op andere vlakken. Zo zijn er de politieke dialoog en het voedselprogramma van de Europese Unie. Op de politieke dialoog kom ik straks terug in antwoord op de vraag die mij gesteld is. De onderhandelaren van de Commissie hebben onlangs een overeenkomst ad referendum bereikt met de Democratische Volksrepubliek Korea over de voorwaarden voor een nieuw hulpprogramma voor 1999 ter waarde van 30 miljoen euro. We zijn dus actief bij Noord-Korea betrokken, en we proberen ervoor te helpen zorgen dat het zich verantwoordelijker opstelt in het internationale verkeer.
We moeten realistisch blijven. We hebben de belangrijke maar moeilijke taak om de veiligheid in Noord-Oost-Azië te verzekeren en de wereldwijde afspraken over non-proliferatie in stand te houden. Dit vergt voortdurende inspanningen. De KEDO speelt daarin een centrale rol, en we zullen het Parlement zorgvuldig op de hoogte houden van onze deelname. We zullen ons spoedig moeten voorbereiden op onze toekomst binnen de KEDO, aangezien de huidige overeenkomst eind 2000 afloopt. Op grond van de procedureafspraken waar ik het zojuist over heb gehad, zullen we het Parlement ook daarover zorgvuldig informeren. Het doet me veel genoegen dat het Parlement de toetredingsovereenkomst goedkeurt. Dit betekent dat onze financiële bijdrage voor 1999 kan worden vrijgemaakt. Ik verlies niet uit het oog dat de algemene financiële problemen nog niet uit de weg zijn geruimd, maar nu kunnen we in ieder geval onze partij blijven meeblazen.
Dan ga ik nu in op de vraag van de heer Spencer over onze betrekkingen met Noord-Korea in het algemeen. Ik juich het bezoek van de leden van het Europees Parlement aan Noord-Korea toe, en het doet me genoegen dat er goede contacten zijn ontstaan. De onderhandelingen die ik met de leden van dit Parlement heb gevoerd rond de KEDO hebben ook tussen ons betere contacten tot stand gebracht, en daar ben ik alle betrokkenen dankbaar voor. Het lijdt geen enkele twijfel dat een crisis op het Koreaanse schiereiland ingrijpende gevolgen zou hebben voor Noord-Oost-Azië en andere delen van de wereld. Onze ruimere politieke betrokkenheid brengt een navenante verantwoordelijkheid met zich mee om dat te helpen voorkomen.
Volgens president Kim Dae Jung is een grotere internationale betrokkenheid de beste manier om het probleem aan te pakken. Wij steunen diens toenaderingsbeleid - diens sunshine policy - ten volle, zoals de heer Brinkhorst heeft gevraagd. De Verenigde Staten zijn onder leiding van voormalig minister van Defensie Perry hun beleid volledig aan het herzien. Wij volgen een lijn van beperkte betrokkenheid, onder meer door middel van voedselhulp en andere steun, en door middel van onze toetreding tot de KEDO. We zijn momenteel aan het onderzoeken hoe we ons beleid kunnen uitbreiden. Daarbij is het natuurlijk van belang welke houding de Democratische Volksrepubliek Korea zelf aanneemt op cruciale domeinen als veiligheid, betrekkingen met de buurlanden, mensenrechten enzovoort. We moeten ook zorgen dat we het beleid van onze voornaamste partners ten aanzien van Noord-Korea ondersteunen. De Europese Unie wisselt regelmatig van gedachten met haar partners, waaronder de Verenigde Staten, de Republiek Korea en Japan, over de toestand op het Koreaanse schiereiland. We willen zeker het idee in overweging nemen om de energiesector verder tot ontwikkeling te brengen. We zijn diverse mogelijkheden aan het bestuderen. Zo wordt er een studie uitgevoerd naar het gebruik van alternatieve energiebronnen en/of modernisering van de kolensector.
Politiek gezien moeten we natuurlijk goed op onze tellen passen, maar niet zo erg dat we niet meer vooruit kunnen. Dit is de koers die we zullen volgen, en ik dank het Parlement voor zijn steun.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's. Mijnheer de commissaris, u hebt op uw eigen onnavolgbare manier de problemen uit de doeken gedaan, maar meteen ook oplossingen aangereikt. Wij zijn u zeer dankbaar dat u - weliswaar op het laatste ogenblik - door uw brief de besluitvorming over het KEDO-project mogelijk hebt gemaakt. Dat had wellicht iets vroeger gekund, maar wij zijn tevreden dat u met onze drie musketiers de juiste weg hebt gevonden. Het zijn werkelijk drie geëngageerde musketiers, die zich om de mensen in Noord-Korea en om de situatie aldaar bekommeren. Namens mijn fractie wil ik de heren Tindemans, Brinkhorst en ook Glyn Ford hartelijk danken.
Net zoals bij andere diplomatieke betrekkingen bewandelt u de voorzichtige maar succesvolle weg van de toenadering en de samenwerking. Sta mij toe, als lid van een Parlement dat niet zo diplomatiek hoeft te zijn, erop te wijzen dat ook het KEDO-project uiteindelijk moet worden beoordeeld op wat de regering van de Volksrepubliek Korea op militair en humanitair gebied doet en niet doet. Ik geloof dat de Noord-Koreaanse regering eindelijk eens overtuigend moet aantonen dat haar militaire activiteiten geen bedreiging vormen, inzonderheid voor de buurlanden.
Wij eisen dat onafhankelijke inspecteurs toegang krijgen tot de kerninstallaties, vooral de ondergrondse installaties. Eigenlijk moeten wij van de Noord-Koreaanse regering ook horen dat ze geen onaangekondigde raketproeven meer zal uitvoeren. Immers, de totaal onverwachte raketproef boven Japan moest door dat land wel als een bedreiging worden ervaren. Het moet voor iedereen duidelijk zijn dat een land, dat zoals Noord-Korea door de volkenbond wil worden gesteund, zich tegenover andere staten geen bedreigende of vijandige houding mag aanmeten.
Een woordje nog over het humanitaire aspect. Mijnheer Brittan, wij zijn tevreden dat u vooruitgang hebt geboekt met betrekking tot de voedselvoorziening voor de bevolking. Maar eerlijk gezegd, ik heb grote twijfels bij de informatie van de Noord-Koreaanse regering over de omvang van de hongersnood in Noord-Korea. Wij moeten zeker in contact blijven met de hulporganisaties. Volgens mij is het immers ook met dit project absoluut onmogelijk de vereiste hulp - Glyn Ford heeft een aantal cijfers gegeven - te leveren. Het feit dat Noord-Korea wel geld heeft voor militaire acties maar niet voor voedsel voor zijn bevolking is een tegenspraak die wij in het belang van de bevolking niet kunnen aanvaarden. Daarom vind ik het van essentieel belang dat Noord-Korea ons hier de waarheid vertelt en ons helpt bij de ondersteuning van de bevolking, zeker in de afgelegen gebieden van het land.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het zal u niet verbazen dat ik niet alles zo positief zie als u, met name als Sir Leon Brittan. Wij hebben ons in de Commissie externe economische betrekkingen reeds voldoende leren kennen. Het KEDO-programma bevat enkele positieve punten, namelijk het streven naar een andere energievorm en de wil om dat land te helpen bij het verzoenen van de bevolking en het verbeteren van haar situatie. Die positieve aspecten worden echter overschaduwd door een hele reeks punten, die de heer Tindemans in zijn toelichting uitvoerig heeft uiteengezet. Collega Ford heeft ons ook verteld wat er in feite verkeerd gaat in Noord-Korea. Ik vraag mij af of wij daar voor het ogenblik geen totaal andere problemen moeten oplossen dan mee te werken aan de bouw van twee lichtwaterreactoren. Hoe moet Noord-Korea ooit de desbetreffende schulden terugbetalen?
Men zegt ons dat het noodzakelijk is dat wij daar economisch gezien voet aan de grond krijgen en dat wij van projecten en opdrachten kunnen profiteren. Dat lijkt mij heel erg bekrompen. Wij gaan opnieuw de totaal verkeerde richting uit met ons ontwikkelingsbeleid. Hier wordt, onder de dekmantel van hulpverlening, een nieuwe kernreactor uit de grond gestampt. Dat is toch geen hulp op lange termijn! Er worden midden in een landschap reactoren neergepoot en het is niet eens duidelijk hoe de energie verder moet worden getransporteerd! Wat moet met het kernafval gebeuren? Ook die vraag hebt u nog niet opgelost!
Mijnheer Brittan, u mag dat plezant vinden. Als ontwikkelingswerker die lang genoeg in krottenwijken overal ter wereld heeft gewerkt moet ik u evenwel zeggen dat dit zeker niet het uitgangspunt is dat ik voor ogen heb!
Tot slot nog dit: tijdens de hele duur van de onderhandelingen over het KEDO-project werd het Parlement op een allesbehalve voorbeeldige manier behandeld. Mijnheer Brittan, ik kan alleen maar zeggen dat de brief die u hebt voorgelegd en waarvan ik de inhoud zeker deel, een beetje laat komt, maar goed, beter laat dan nooit. Alleen het inzicht komt inderdaad veel te laat. Ik weet dat u doorgaans het Parlement gaarne informeert en dat ook doet en dat u naar de vergaderingen komt. Inhoudelijk echter - en ik wil dit ook eens zeer duidelijk stellen - komen wij meestal niet veel verder omdat de vragen vaak op een zeer gekunstelde manier beantwoord worden! Wij maken dat vaak mee in de Commissie externe economische betrekkingen. Ik stel mij inzake hulp voor deze landen in elk geval iets anders voor. Daarom zullen wij spijtig genoeg tegen het verslag stemmen, al mag de inhoud ervan dan nog grotendeels correct zijn.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen een suggestie. We kunnen beter vaststellen wanneer de Raad hier wél is vertegenwoordigd dan wanneer niet, want dit wordt de regel. Dit zal de taak van de heer Brinkhorst om de degens te kruisen met de Raad overigens bemoeilijken aangezien deze laatste hier nooit wordt vertegenwoordigd. Het is een beetje laat om zich te realiseren dat het beter was geweest deze energie aan te wenden om de Raad uit zijn schuilplaats te verdrijven dan om de strijd aan te binden met de Commissie. De schade is echter al aangericht.
Iets anders: wat betreft de procedures volgens welke wij morgen zullen stemmen, betreur ik het dat we geen amendementen hebben kunnen indienen in de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en dat we verplicht waren ze rechtstreeks in te dienen in de plenaire vergadering. Dit maakt onze werkdag niet alleen wat zwaarder, maar het betekent ook dat de procedure niet helemaal wordt gevolgd.
Wat de inhoud betreft, ben ik volstrekt verbijsterd. Iemand als Sir Leon Brittan - geen realist, maar een zachtaardige dromer - zal ik niet versteld doen staan. Wanneer ik vanavond hoor spreken over een crisis, over een voedseltekort, vraag ik me eerlijk gezegd af of we de dingen die in Nood-Korea gebeuren wel goed hebben ingeschat. De cijfers zijn echter duidelijk: twee tot drie miljoen doden in de laatste vier jaar. Dat heeft mijns inziens absoluut niets te maken met een voedseltekort. Het betreft hier een echte hongersnood, een echte ramp, en dan geen natuurramp, maar een structurele ramp die is veroorzaakt door een waanzinnig, crimineel en psychopathisch regime waarbij het ergste regime in de voormalige Sovjet-Unie en in het Roemenië van Ceaucescu verbleken.
Wij houden hier verhandelingen over een nucleair programma en onze vrienden de groenen hebben gedeeltelijk gelijk op het volgende punt: moeten we honderden miljoenen euro's uittrekken om daar kerncentrales te gaan bouwen, zelfs indien deze centrales minder geschikt zijn voor militair gebruik, wanneer er best andere oplossingen kunnen worden bedacht? Er worden geen voorwaarden aan verbonden. Er wordt voedselhulp verleend. Er wordt geen enkele hervorming geëist hoewel we heel goed weten dat het landbouwproductiesysteem qua structuur volstrekt ontoereikend is om aan de behoeften van de Noord-Koreanen te voldoen. Ik vind dat echt verbijsterend. Met deze overeenkomst steunen wij een echt waanzinnig, een volkomen krankzinnig regime.
Wij zullen natuurlijk tegen dit verslag stemmen, maar dat volstaat niet. Wanneer Sir Leon Brittan iets minder dromerig en iets realistischer wordt, kan hij misschien overwegen of het niet mogelijk zou zijn om enkele tientallen miljoenen euro's te investeren in een propaganda- en voorlichtingscampagne aan het adres van de inwoners van Noord-Korea in plaats van hen te laten wegkwijnen van honger en ze volledig in het ongewisse te laten over hetgeen zich in de rest van de wereld afspeelt. Ik denk dat er heel erg voor de hand liggende dingen zijn die moet worden ondernomen, in plaats van toe te kijken hoe Pyongyang raketten lanceert en het beetje energie dat dit land nog rest voor ronduit waanzinnige doeleinden gebruikt. Dit is een waanzinnig regime. Het moet omver worden geworpen.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, heb ik goed begrepen dat de Raad niet vertegenwoordigd is?

De Voorzitter
Ik herhaal hetgeen de Voorzitter aan het begin van deze vergadering heeft medegedeeld. Tot zijn grote spijt kan de Raad wegens de voorbereiding van de Europese Raad van Berlijn niet aanwezig zijn.

Brinkhorst
Ik begrijp u, mijnheer de Voorzitter, maar ik doe een beroep op artikel 40 van het Reglement, waarin staat dat vragen voor de Raad die op tijd op de agenda zijn geplaatst, zullen worden beantwoord. Op tijd, dat wil zeggen drie weken op voorhand, en als het gaat over buitenlands beleid, is die termijn niet eens van toepassing. Ik spreek hier in de plaats van de heer Wijsenbeek, een algemeen erkend expert inzake het Reglement.
Wij staan nu voor een dilemma. De mondelinge vraag en het verslag maken deel uit van een totaalpakket. De Raad is afwezig vanavond, maar ik dien een motie in om dit punt op te schorten, zodat we een antwoord van de Raad kunnen krijgen voor we morgen tot de stemming overgaan. Dat lijkt me het meest logische. De Commissie neemt ons Parlement serieus, maar de Raad kennelijk niet. Kunt u hierover een beslissing nemen, mijnheer de Voorzitter?

De Voorzitter
Mijnheer Brinkhorst, wij zijn aan het einde van dit debat. Ik begrijp uw opmerking heel goed. Wij hebben die ook genoteerd, maar het debat is beëindigd.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, u kunt niet zeggen dat het debat is gesloten zolang een van de twee instellingen waar wij een vraag aan gesteld hebben niet eens heeft geantwoord. Het lijkt me dat de Voorzitter de Raad om een antwoord zou moeten vragen. Als u beslist dat we het debat niet tot morgenochtend opschorten - dat doet u impliciet, al heb ik daar mijn bedenkingen bij -, kunt u dan tenminste zeggen dat de Raad schriftelijk zal antwoorden op de vragen van de heer Spencer namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, en dat wij het antwoord morgenochtend, voor de stemming, in ons bezit hebben? Het debat heeft geen zin als niet beide instellingen aanwezig zijn. De heer Brittan heeft uitputtend geantwoord, maar de voorzitter van de Raad is er gewoon niet. Kunt u daar een antwoord op geven? De stellingname van onze fractie zal in grote mate afhankelijk zijn van uw reactie.

De Voorzitter
Mijnheer Brinkhorst, wij zullen de Raad om een schriftelijk antwoord vragen, maar ik kan u niet verzekeren dat wij dat antwoord morgenvroeg al hebben.
Commissaris Brittan, wenst u het woord te voeren?

Brittan
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde nog even ingaan op wat de laatste drie sprekers hebben gezegd. Ik zal het kort houden.
Ik ben het volkomen eens met de heer Jarzembowski dat de militaire activiteiten van Noord-Korea geen bedreiging mogen vormen. Hij is daarover erg duidelijk geweest, en ik ben het volkomen met hem eens. Het veiligheidsaspect is even belangrijk als de rest. Het is specifiek ons doel Noord-Korea uit zijn isolement te halen en van de ergste militaire dreiging te weerhouden die er bestaat, namelijk kernwapens. In die samenhang moet u dit alles zien.
De heer Kreissl-Dörfler is van mening dat we ons met andere problemen moeten bezighouden. De vraag is in hoeverre dat kan met een land als Noord-Korea, en dat zeg ik ook tegen de heer Dupuis. Het is nu eenmaal zo dat Noord-Korea vooral een militaire bedreiging vormt voor zijn buurlanden. Als we die dreiging niet wegnemen of beperken door middel van de Organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland (KEDO), hoeven we zelfs nergens anders aan te denken. De heer Dupuis moet beseffen dat het huiveringwekkende regime dat hij heeft beschreven onze propaganda echt niet zal binnenlaten.
Maar ik zeg hem ook dat er voorwaarden aan ons nieuwe hulpprogramma verbonden zijn. Zo hebben we speciaal geëist dat Noord-Korea toezicht op de hulpverdeling toeliet. Ook moeten er landbouwhervormingen komen met herstelprogramma's, meer beslissingsbevoegdheid voor de lagere bestuurlijke niveaus, doorlopende kredietfaciliteiten, enzovoort. Het Noord-Koreaanse regime werd tot nu toe ongenaakbaar geacht, maar ik geloof dat we het tot hervormingen hebben kunnen aanzetten. Tegelijkertijd denk ik dat we de militaire dreiging voor de buurlanden en de rest van de wereld hebben kunnen verminderen.

De Voorzitter
Ik dank u, commissaris Brittan.
Ik herhaal nogmaals dat wij de Raad, die hier met twee ambtenaren is vertegenwoordigd, zullen vragen om een antwoord.
Wij hebben overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement een ontwerpresolutie over dit thema ontvangen.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 15.00 uur plaats.

Migranten uit Irak en het omliggende gebied
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0079/99) van mevrouw Terrón i Cusí, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over het op 26 januari 1998 door de Raad aangenomen actieplan van de Europese Unie inzake de toevloed van migranten uit Irak en het omliggende gebied (5573/98 - C4-0124/98-00/0683(COS)).

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, zoals u zojuist hebt gezegd zullen wij vanavond een actieplan over de toevloed van migranten uit Irak en het omliggende gebied behandelen, dat op 26 januari 1998 werd aangenomen. Het Europees Parlement is daarover pas enige maanden geleden geraadpleegd, toen het actieplan al bijna een jaar oud was. Wij zouden destijds graag een verslag hebben opgesteld over de maatregelen die in het actieplan worden voorgesteld. Het leek mij en de andere leden van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken echter haast belachelijk dat wij dat nu moesten doen, een jaar nadat het plan in de praktijk is gebracht.
Als rapporteur heb ik echter toch gebruik willen maken van het feit dat wij worden geraadpleegd om een politiek verslag op te stellen over het actieplan en de uitvoering daarvan. Het is immers niet de schuld van het Parlement dat wij op een onmogelijk tijdstip worden geraadpleegd en daardoor niet tijdig onze mening hebben kunnen geven. Om te beginnen hebben we de Raad enkele vragen gesteld die ons essentieel leken. Wij hebben de Raad gevraagd om hoeveel personen het hier gaat, hoe groot de instroom van migranten is. Wij hebben de Raad gevraagd naar de resultaten van de voorgestelde maatregelen, die al bijna een jaar lang in de praktijk worden toegepast, en naar het effect van het actieplan op de illegale immigratie en op de criminele activiteiten van mensensmokkelaars. Ook hebben wij de Raad gevraagd hoeveel asielzoekers zich hebben gemeld en hoeveel asielaanvragen er zijn behandeld sinds het actieplan wordt toegepast.
Mijnheer de Voorzitter, ik weet heus wel dat die informatie moeilijk te krijgen is. Desondanks ga ik ervan uit dat onderhand toch iemand over die gegevens moet beschikken. Maar de commissie openbare vrijheden en het Parlement weten van niets. Wij zijn niets aan de weet gekomen. We hebben geen informatie gekregen, en geen enkel antwoord op onze vragen.
Ik heb hoe dan ook geprobeerd om alle aspecten van het voorstel van de Raad te analyseren, en dat zijn er heel wat. Het spreekt voor de Raad dat dit actieplan een poging is om een probleem in zijn geheel aan te pakken dat door het Parlement al op 15 januari 1998 werd gesignaleerd in een resolutie over dit onderwerp.
Maar er zijn een paar dingen die mij zorgen baren. In de eerste plaatst vind ik het zorgwekkend dat in dit actieplan heel verschillende situaties op één hoop worden gegooid. Wanneer wij het eufemistisch hebben over "migranten uit Irak en het omliggende gebied" , dan doelen we ook op de Koerdische regio die verwikkeld is in een politiek conflict dat gepaard gaat met hevige onderdrukking. Het gaat dus in de eerste plaats om een ontheemde bevolkingsgroep die bescherming zoekt in gebieden die vrij zijn van conflicten. In het actieplan wordt dit maar terloops aan de orde gesteld, en in verband met acties die zijn gericht op andere groepen mensen. Die maken weliswaar deel uit van dezelfde migrantenstroom, maar komen ergens anders vandaan. Deze kwestie wordt ook vermengd met acties tegen mensensmokkel. Wij zijn voorstander van de strijd tegen mensensmokkel, maar wij zijn van mening dat elk probleem moet worden aangepakt met daarbij passende maatregelen. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen asielzoekers of mensen die een conflict ontvluchten, en de activiteiten van mensensmokkelaars. Het is waar dat de migrantenstroom gemengd is, maar wij vinden dat geen reden om tussen deze gevallen geen onderscheid te maken.
Wij maken ons ook zorgen over de rol van Turkije in verband met dit actieplan. Het is logisch dat Turkije door zijn ligging het land van eerste opvang is voor de ontheemden. En die opvang moet met respect voor de menselijke waardigheid plaatsvinden. Turkije zou de UNHCR toestemming moeten geven om de eerste opvang te organiseren, vooral omdat in het geval van de vluchtelingen uit Noord-Irak, en de vluchtelingen uit Koerdistan in het bijzonder, Turkije deel uitmaakt van het probleem. Turkije kan daarom niet worden beschouwd als een veilig derde land voor deze mensen. Wij moeten in dezen de eerbiediging van de mensenrechten en van de minderheden in dat land boven samenwerking en bijstand stellen.
Tenslotte, dames en heren van de Raad - ik hoop maar dat u er bent, want anders is het werkelijk belachelijk wat we hier vandaag aan het doen zijn - kunt u ons alstublieft vertellen wat een actieplan is? Want wij weten het niet. We weten wat een gemeenschappelijk optreden in het kader van het GBVB is en we zijn bekend met andere procedures, maar een actieplan is iets nieuws, en wij zouden graag weten op welke basis dit besluit is genomen. Wij hebben de indruk dat dit besluit niet op een rechtsgrond berust. Daarom willen wij de Commissie vragen om over drie maanden een nieuw voorstel te doen waarover eerst het Parlement moet worden geraadpleegd voordat de Raad een besluit neemt. Ook willen wij graag weten hoeveel begrotingsmiddelen er voor dit alles zijn uitgetrokken. Ik hoop dat die informatie bestaat, en ik hoop dat het Parlement er kennis van mag nemen.

Lambrias
Mijnheer de Voorzitter, weer eens komt de Raad bij het Parlement aanzetten als alles al in kannen en kruiken is. De Raad vraagt ons om advies over een actieplan dat, zoals de rapporteur al zei, reeds in januari 1998 is aangenomen, zonder dat daarover ooit enig overleg heeft plaatsgevonden uit hoofde van artikel K.6 van het Verdrag. Is dit actieplan dan zo onbeduidend dat wij deze nalatigheid door de vingers kunnen zien?
Absoluut niet! Het gaat hierbij om een reusachtig en moeilijk probleem waar heel wat bij komt kijken. Dit probleem stelt zich in een van de meest gevoelige en explosieve gebieden van de wereld. Dit is een gapende wond. De vluchtelingen blijven toestromen en zoeken hun heil in verschillende landen. Door deze toevloed worden onze menselijkheid en onze beschaving zwaar op de proef gesteld. Deze vluchtelingen en daklozen - of dit nu Koerden uit Irak zijn of mensen die om allerlei redenen uit andere landen worden verdreven - vallen in handen van genadeloze handelaren in immigranten. Hun lot is misère en clandestiniteit. Elke dag komen nieuwe huiveringwekkende berichten binnen over gevallen waarbij vrouwen en kleine kinderen het slachtoffer zijn.
Terecht eist de rapporteur met haar uitgebreide en goed gefundeerde verslag dat binnen drie maanden een nieuw voorstel op tafel komt en daarover overleg wordt gepleegd met het Parlement. Alleen op die manier kunnen de lidstaten naar behoren deelnemen aan deze actie. De commissie openbare vrijheden heeft dit verslag met eenparigheid van stemmen aangenomen en de commissie buitenlandse zaken heeft met eenparigheid van stemmen haar advies hierover uitgebracht. Desalniettemin wijst de rapporteur op de zwakheden, nalatigheden en naïviteiten van dit actieplan, dat werkelijk hals over kop werd aangenomen. De rapporteur ontkent niet dat het vraagstuk van clandestiene immigratie vastberaden moet worden aangepakt, maar vastberadenheid betekent niet genadeloosheid. Het is schijnheilig te doen alsof het hier niet om asiel zou gaan, zeer zeker wanneer asielweigering of repatriëring in feite terdoodveroordeling betekent.
In dit actieplan wordt Turkije een hoofdrol toebedeeld. Als het niet waar was, zou men denken dat dit een slechte mop was. Turkije heeft immers zelf een kwalijk verleden met schendingen van mensenrechten, erbarmelijke gevangenistoestanden en ernstige tekortkomingen in de rechtspraak. Het kan toch niet waar zijn dat de Raad uitgesproken Turkije een regulerende taak geeft voor een probleem dat Turkije met militaire middelen van de aardbol wil doen verdwijnen!

Wiebenga
Voorzitter, wie naar dat actieplan van de Europese Unie kijkt van vorig jaar januari die ziet een heleboel goede maatregelen, maar die ziet ook de sporen van paniek. Daar moesten natuurlijk maatregelen genomen worden in verband met de migratie uit het gebied van Koerdistan en dergelijke, maar al die maatregelen hadden al veel eerder genomen moeten zijn. Je kunt zeggen dat de Raad jaren heeft zitten slapen en toen de Raad wakker werd toen waren de Koerdische migranten al in Italië.
Mijn eerste vraag is, wat is er eigenlijk van al die maatregelen uit dat actieplan terechtgekomen? Daar is geen overzicht van. Wij vinden eigenlijk dat dit Parlement daarover behoorlijk moet worden ingelicht. Als ik het heb over inlichten dan is er een ander teken van paniek van de Raad vorig jaar geweest dat dit hele Parlement bij de besluitvorming niet behoorlijk betrokken is. De rapporteur, mevrouw Terrón, heeft dat terecht zo gezegd. Dat is schandelijk. Dat is een hard woord, ik weet het, ik zeg het. Wij hadden hier als Parlement ons oordeel over moeten geven.
Vorige week hebben wij gezien dat de Europese Commissie is afgetreden, maar ik denk dat de Raad in de derde pijler misschien nog wel dit Parlement op een veel minder goede manier behandeld heeft. Het huiswerk moet dus over. Dat betekent inderdaad zoals de resolutie in paragraaf 1 zegt dat binnen drie maanden er een goed overzicht en een behoorlijk plan moet liggen waar het Parlement zijn mening over kan geven. Dat moet door de Europese Commissie gebeuren. Hopelijk is zij daar dan toch nog toe in staat.
Dit gaat ook over de betrekkingen met Turkije. Die zijn natuurlijk voortdurend moeilijk. Wij vinden als ELDR-Fractie dat de dialoog met Turkije onder andere over de opvang van de Koerdische migranten in de regio, de verbetering van de mensenrechten in het algemeen, dat die moet worden voortgezet en ook daarover moet de Europese Commissie alsmede de Raad dit Parlement behoorlijk op de hoogte stellen.

Ceyhun
Mijnheer de Voorzitter, net nu het Koerden-probleem in heel Europa actueel is, zijn de voorstellen van de rapporteur, mevrouw Terrón i Cusí, maatregelen die dringend noodzakelijk zijn. Ook haar kritiek op het actieplan is terecht. Door haar beleid kan de Europese Unie ertoe bijdragen dat de mensen in die regio daar hun vaderland hebben en dat ze kunnen leven waar ze zich als autochtonen thuis voelen. Zolang de Europese Unie er niet in slaagt de oorzaken van de migratiebeweging weg te werken, zolang er in die regio geen vrede is, en zolang politieke onderdrukking van minderheden schering en inslag is, moeten de asielprocedures doelmatig worden aangewend, zoals de rapporteur voorstelt.
Mijn fractie staat ook achter haar voorstellen om vluchtelingen uit Irak in eerste instantie in Turkije op te vangen. Het is voor ons zeer belangrijk dat de organisatie en de uitvoering van die eerste opvang in Turkije aan de UNHCR wordt toevertrouwd. Wij zijn het ook met de rapporteur eens wanneer ze zegt dat de Commissie een nieuw voorstel moet voorleggen, waarover het Europees Parlement moet worden geraadpleegd, vooraleer de Raad een beslissing neemt. Dat zou een voorbeeldige procedure zijn, die in overeenstemming is met de ernst van het probleem.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, dit actieplan toont weer eens aan dat de mechanismen en de procedures van de derde pijler niet succesvol functioneren en het Europees beleid afwachtend is en zonder visie. Het is belangrijk dat een langetermijnbeleid wordt ontwikkeld. Het plan dat gericht is op de grote vluchtelingenstromen is grotendeels achterhaald door het terugvallende aantal vluchtelingen. Dit kan betekenen dat het beleid heeft gewerkt. Maar wij hebben de informatie niet om de effectiviteit te beoordelen.
Er is veel behoefte aan transparantie en inzicht in de toetsingscriteria. Consultatie van het Europees Parlement over het actieplan was een eerste stap geweest. Bovendien moet dit beleid in zijn buitenlandse politieke context worden bezien. In deze regio van het conflict met onderdrukking en gebrek aan respect van mensenrechten moet zeer omzichtig worden omgesprongen met het terugsturen van vluchtelingen. Koerden terugsturen naar Turkije op dit moment is op z'n minst niet op z'n plaats. Irak heeft ook niet de staat van dienst die terugsturen van vluchtelingen rechtvaardigt. Wij moeten oppassen de grenzen dicht te gooien zonder grondige analyses. Het is essentieel dat wij naar de dieper liggende oorzaken kijken en dat wij de problemen daar ter plaatse oplossen. Dat help ik u hopen.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Terrón i Cusí wordt het actieplan van de EU voor migranten uit Irak en het omliggend gebied op de korrel genomen. De kritiek is zowel gericht op de inhoud van het rapport als op het feit dat het actieplan slechts ter kennis van het Parlement is gekomen toen het reeds goedgekeurd was. Wat de vorm betreft, kan ik uw kritiek begrijpen. Het Parlement moet zijn stem kunnen laten horen voordat een dergelijk belangrijk document wordt aangenomen. Anderzijds is de tenuitvoerlegging van het actieplan nu aan een herziening toe.
Zoals u misschien weet, heeft de Raad een speciale werkgroep van hoog niveau opgericht. Deze werkgroep moet actieplannen voor Afghanistan, Pakistan, Sri Lanka, Somalië, Marokko, Albanië en omgeving opstellen. Het werk van de rapporteur is daarom van onschatbare waarde.
Tot de taak van de werkgroep van hoog niveau behoort ook het uitwerken van voorstellen voor maatregelen die de mogelijkheden van de Unie binnen de drie pijlers benutten. De bedoeling is duidelijk: de lokale situatie is in elk land verschillend. Daarom moeten ook onze maatregelen op het gebied van migrantenbeleid afgestemd zijn op de respectievelijke situaties. Hoe meer politieke instrumenten wij kunnen gebruiken, des te groter zal de flexibiliteit zijn. Het is dus belangrijk dat wij het hele arsenaal van mogelijkheden die de Unie biedt, benutten. Daarom zijn de standpunten van het Parlement ook zeer welkom.
Wat betreft de financiering van projecten in Turkije, blijft de Commissie bij haar standpunt dat een financiering slechts mogelijk is indien wij garanties krijgen dat de mensenrechten gerespecteerd zullen worden. Bovendien zijn wij er steevast van overtuigd dat de UNHCR betrokken moet worden bij elke poging om asielprojecten in Turkije te starten.
In het verslag wordt de Commissie verzocht maatregelen voor te stellen om het asielproces te bespoedigen. Het verheugt mij dat ik het Parlement kan meedelen dat de Commissie op mijn verzoek op 3 maart een werkdocument heeft aangenomen met voorstellen op dit gebied. Met de mededeling wil de Commissie een ruim politiek debat op gang brengen met het Parlement, de lidstaten en vrijwilligersorganisaties over de organisatie van de toekomstige asielprocedures in Europa. Het uitgangspunt is dat een sneller asielproces mogelijk is zonder het recht van de mensen op een objectief en grondig onderzoek van hun aanvraag te ondermijnen. Ik heb dit arbeidsdocument nog dezelfde dag waarop het werd aangenomen, naar de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken gestuurd. De Commissie is van plan een formeel voorstel te doen nadat het Verdrag van Amsterdam in werking is getreden. Ik neem aan dat het Parlement zijn standpunt voordien bekend zal maken.
Het verslag-Terrón i Cusí wijst ook op de noodzaak om asielzoekers en vluchtelingen te helpen naar hun land terug te keren. Ik herinner u eraan dat ik in december 1998 een rechtsgrondslag heb voorgesteld voor de begrotingslijn betreffende de opvang en terugkeer van asielzoekers. Ik betreur ten zeerste dat de discussie over ons voorstel betreffende tijdelijke bescherming en een solidaire verdeling van de verantwoordelijkheid in de Raad niet verder gekomen is.
Ik ben en blijf ervan overtuigd dat er krachtige maatregelen nodig zijn om de omvangrijke mensensmokkel overal in Europa aan te pakken. Momenteel wordt over twee protocollen bij de conventie van de Verenigde Naties over internationaal georganiseerde misdaad onderhandeld. Het ene protocol beoogt een sterkere strijd tegen de smokkel van migranten in het algemeen. Het tweede protocol beoogt de preventie en bestraffing van smokkel van vrouwen en kinderen. Deze onderhandelingen bieden de Raad een unieke mogelijkheid om een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Wij moeten zo snel mogelijk Europese richtsnoeren vaststellen om de naar onze mening geschikte strategie te kunnen verdedigen. Deze kwestie wordt momenteel in de Raad behandeld. Om die reden is het debat van vandaag uiterst belangrijk voor de verdere tenuitvoerlegging van het actieplan.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, ik leid hieruit af dat de Raad niet aanwezig is en geen enkele van de vragen die wij hebben gesteld zal beantwoorden. Ik verzoek de Voorzitter om de Raad door te geven dat ik dit als rapporteur een buitengewoon slordige houding vind; ik vind het vernederend. Ik wil mevrouw Gradin bedanken voor haar uitleg. Ik ben het helemaal met haar eens. Zij heeft zich altijd zo opgesteld tegenover het Parlement, en daar wil ik haar oprecht voor bedanken. Haar houding komt nog beter tot zijn recht in vergelijking met die van enkele heren die vandaag, een jaar en drie maanden nadat zij met een actieplan zijn gekomen waarover wij ons vandaag mochten uitspreken, al was het dan te laat, niet eens aanwezig zijn. Ik wil de Voorzitter vragen om aan de Raad de boodschap over te brengen dat ik verontwaardigd ben, en dat ik hoop dat wij van de Raad ooit nog eens antwoord zullen krijgen op onze vragen.

De Voorzitter
Dat zullen wij zeker vragen. Ik heb zojuist al gezegd dat de Voorzitter aan het begin van de vergadering heeft medegedeeld dat de Raad niet aanwezig zou zijn. Inderdaad had de Raad ook hier, evenals bij het vorige debat, uit hoofde van artikel 40 een antwoord moeten geven. Wij bevinden ons in een wat ongebruikelijk situatie en daarom zullen wij als Parlement dit verzoek aan de Raad doorgeven.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 15.00 uur plaats.

Toepassing van het Gemeenschapsrecht
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0092/99) van mevrouw Sierra González, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het vijftiende jaarlijks verslag over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht (1997) (COM(98)0317 - C4-0377/98).

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, de jaarlijkse verslagen van de Commissie over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht vervullen twee belangrijke functies. Ten eerste maken zij duidelijk hoe de Commissie de omzetting van richtlijnen door de lidstaten heeft gecontroleerd. Ten tweede geven zij een overzicht van het gebruik dat de Commissie heeft gemaakt van de discretionaire bevoegdheid die zij als hoedster van de Verdragen heeft om procedures wegens niet-naleving te starten.
Wat het eerste punt betreft, moet worden gezegd dat de Commissie zich sterk heeft gemaakt voor de omzetting van richtlijnen, met name de richtlijnen die verband houden met de interne markt. Daardoor is het percentage richtlijnen dat in de nationale rechtsstelsels is opgenomen in 1997 in alle lidstaten toegenomen; in sommige lidstaten, zoals Finland, Denemarken en Zweden, is dat cijfer zelfs met sprongen gestegen.
Het moet echter ook worden gezegd dat het feit dat de lidstaten omzettingsmaatregelen hebben genomen niet altijd betekent dat de richtlijnen ook correct zijn omgezet in het nationale recht. Bovendien nemen de meeste lidstaten zulke maatregelen pas wanneer de termijn die daarvoor staat is verstreken.
Wat het tweede punt aangaat, de niet-naleving, kan ik het volgende opmerken. Op 1 januari 1997 is er een nieuw instrument in werking getreden, de vrijwillige informatieprocedure. Dat instrument is bedoeld om een snelle en niet-contentieuze behandeling van conflicten mogelijk te maken, gebaseerd op transparantie en wederzijds vertrouwen. Daarnaast heeft de Commissie aan het Hof van Justitie voorgesteld om tevens, als eenmaal is vastgesteld dat er sprake is van niet-naleving, per dag een dwangsom op te leggen totdat er een einde komt aan de niet-naleving. Deze maatregelen hebben voor aanzienlijke vooruitgang gezorgd. Met name de dreiging van een boete is een bijzonder effectieve prikkel.
Er moet echter nog heel wat gebeuren met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de arresten die zijn gewezen. De vertraging in de uitvoering van rechterlijke uitspraken heeft geleid tot een gebrek aan vertrouwen in de rechtbanken. Er liggen nog altijd 87 arresten die het Hof van Justitie heeft gewezen op basis van artikel 169 en die nog niet ten uitvoer zijn gelegd, ondanks het feit dat er minder arresten zijn gewezen dan het voorafgaande jaar. In 1996 waren dat er namelijk nog 98. Er bestaan ook arresten op basis van artikel 171 die nog niet ten uitvoer zijn gelegd, zo'n 34 in totaal. Dit uitstel van de uitvoering van arresten is niet alleen schadelijk voor de geloofwaardigheid van de uitspraken van het Hof van Justitie, maar ook voor de geloofwaardigheid van de instellingen in hun geheel, omdat ze zo een weinig slagvaardige indruk maken.
Er zijn ook nog kwesties van andere aard. De procedurele hervorming die de termijn tussen het aanhangig maken van een klacht of van een ambtshalve vastgestelde inbreuk en de eerste bodemprocedure heeft bekort, heeft ook geleid tot een afname van het aantal openstaande zaken in verband met inbreuken. Verhoudingsgewijs is er echter wel sprake van een toename van procedures die zijn aangespannen vanwege milieukwesties en vanwege discriminatie op basis van nationaliteit.
Ondanks deze vooruitgang - die moet worden erkend - dienen er nog een aantal procedurele elementen te worden verbeterd die bijzonder belangrijk zijn. Zo zou strikt de hand moeten worden gehouden aan de termijnen van aanmaningen en de behandelingstermijn van een klacht of verzoekschrift. Ook zou de eisende partij de mogelijkheid moeten krijgen om kennis te nemen van de juridische argumenten die ten grondslag kunnen liggen aan de definitieve uitspraak over een klacht, zodat die eventueel kunnen worden aangevochten; en zo zijn er meer dingen. Dat zijn punten waarmee in de nabije toekomst rekening moet worden gehouden omwille van de juridische doelmatigheid en de transparantie van de procedures, en om de geloofwaardigheid van de inbreukprocedures te behouden tegenover de burgers.
Om dezelfde reden zou onder beoefenaars van juridische beroepen, en zelfs onder het algemeen publiek, een diepgaandere kennis van communautaire zaken moeten worden bevorderd door gedeeltelijke subsidiëring van opleidingsprogramma's en vereenvoudiging van de wetgeving.
Tot slot wil ik alleen nog opmerken dat het te betreuren valt dat in dit jaarverslag geen rekening is gehouden met de aanbevelingen die in het vorige verslag werden gedaan. Daarin werd gevraagd om in het jaarverslag plaats in te ruimen voor mededelingen over de toepassing van internationale verdragen waarbij de Gemeenschap partij is, de behandeling van verzoekschriften en de omzetting van richtlijnen inzake sociaal beleid.

Anastassopoulos
Mijnheer de Voorzitter, hier worden voorstellen gedaan voor vereenvoudiging van het Gemeenschapsrecht, voor een betere omzetting in het nationaal recht van de lidstaten en voor een verbeterde toegang van de Europese burgers tot het Gemeenschapsrecht. Dit is, kort gezegd, de inhoud van het verslag van mevrouw Sierra González, dat met eenparigheid van stemmen in de commissie juridische zaken werd goedgekeurd. Daaruit blijkt al hoezeer dit verslag in de commissie in goede aarde is gevallen. Mevrouw Sierra González verdient daar onze waardering voor.
Ik ben rapporteur geweest voor de uitvoering van het Gemeenschapsrecht in het jaar 1994 en sedertdien wijs ik constant op de noodzaak van scholing van rechters in het Gemeenschapsrecht. Ik heb daarvoor een amendement ingediend dat in de ontwerpresolutie is opgenomen. Daarin nodig ik de lidstaten nogmaals uit het Gemeenschapsrecht tot een verplicht onderdeel te maken van de universitaire opleiding. Het voor juristen uitgewerkte SCHUMAN-programma speelt hier een belangrijke rol.
Nu een nieuwe uitbreiding op til is, wordt nog duidelijker hoe belangrijk een goede omzetting van het afgeleide recht in de nationale wetgeving van de kandidaat-landen is. Ook daar heb ik een amendement over ingediend en ook dit amendement vindt u terug in de ontwerpresolutie. Daarin wordt de Europese Commissie verzocht elke mogelijk technische steun te verlenen.
Voor de Midden- en Oost-Europese landen hebben wij natuurlijk ook het PHARE-programma, maar Cyprus en Malta - en ik hoop dat met Malta spoedig onderhandelingen zullen worden geopend - vallen hier niet onder. Dit is in deze zittingsperiode het laatste verslag over de toepassing van het Gemeenschapsrecht en daarin hebben wij gewag gemaakt van de verbeteringen die dankzij de druk van het Europees Parlement - dat sedert de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht via de medebeslissing medewetgever is geworden - hierin konden worden aangebracht.
Bij de omzetting van het Gemeenschapsrecht in de nationale wetgeving is, ik zou haast zeggen, opzienbarende vooruitgang geboekt. Zoals mevrouw de rapporteur reeds heeft opgemerkt, heeft de Commissie door toepassing van de artikelen 169 en 171 van het Verdrag de lidstaten gedwongen de arresten van het Hof van Justitie, meer dan in het verleden het geval was, te respecteren.
Over enkele weken wordt het Verdrag van Amsterdam van kracht. Het Europees Parlement krijgt dan ook op andere gebieden medebeslissingsbevoegdheden. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement met deze nieuwe bevoegdheden een belangrijke bijdrage kan leveren aan een goede uitvoering van het Gemeenschapsrecht. Het Gemeenschapsrecht moet immers dicht bij de burger staan en openheid en transparantie in de besluitvorming van de Europese Unie garanderen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, ik stel verheugd vast dat de rapporteur in de paragrafen 9 tot en met 15 van zijn verslag de toepassing van het Gemeenschapsrecht vraagt, zoals wij in het rapport van vorig jaar deden en zoals mevrouw Larive in haar verslag over zakencommunicatie doet. Wij zouden graag zien dat de procedure bespoedigd wordt, onder andere wat betreft de vergaderingen van de Commissie over deze kwestie om de drie maanden, termijnen van zes maanden enzovoort. Ik hoop dat de nieuwe Commissie deze verplichtingen kan nakomen, zodat de toepassing verbeterd kan worden.
Het verheugde mij ook de rapporteur te horen zeggen dat wij sneller toegang moeten krijgen tot de samenvattingen en conclusies van het Hof van Justitie; mijn collega Wijsenbeek heeft bijvoorbeeld geen conclusies gekregen over zijn zaak bij het Hof.
Voorts wordt veel aandacht besteed aan het gebrek aan duidelijkheid in de gebruikte taal. Zoals iedereen weet, hechtte het Parlement zijn goedkeuring aan een voorstel van Palacio Vallelersundi betreffende richtsnoeren voor een beter Gemeenschapsrecht. Helaas is het zo dat het commentaar dat taalkundigen op deze richtsnoeren hebben gegeven, niet bijzonder bemoedigend was. Men heeft het advies van taalkundigen trouwens vooraf niet gevraagd. We weten dat de Engelse vertaalafdeling van de Commissie het werk ten top drijft. De liberale fractie heeft geprobeerd de aandacht hierop te vestigen, maar helaas zijn we er nog niet in geslaagd iedereen te doen inzien dat het Parlement druk zou moeten uitoefenen opdat alle andere vertaalafdelingen dit zouden begrijpen. Wij moeten de schrijftaal aan de gebruiker aanpassen. Niet wij, die de tekst schrijven, moeten hem begrijpen, wel degenen die de tekst moeten toepassen. Het zou de administratie veel geld besparen.
Ik hoop en ben ervan overtuigd dat het Fins voorzitterschap dit in het najaar als een van zijn prioriteiten zal beschouwen. Het is de enige manier om ervoor te zorgen dat het Gemeenschapsrecht beter begrepen wordt.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, het is moeilijk om aan een verslag als dit nog iets nieuws toe te voegen. Het heeft immers zeer brede steun ontvangen: niet alleen is het bij eenparigheid van stemmen goedgekeurd, maar het is ook zonder één enkel amendement doorgestuurd naar de plenaire vergadering. Ik wil de rapporteur dan ook feliciteren en mij aansluiten bij wat de heer Anastassopoulos heeft gezegd.
Dan nog enkele algemene opmerkingen. Het jaarlijks verslag van de Commissie gaat over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht. In de eerste plaats dus: controle, en daarmee uitoefening van de controlebevoegdheden die door het Verdrag aan de Commissie, als hoedster van de Verdragen, zijn toegekend. De uitoefening van deze bevoegdheden - met name op basis van de artikelen 169 en 171 van het EG-Verdrag - is toegenomen en versterkt. Zoals enige sprekers voor mij al hebben gezegd, moet de doorzichtigheid van deze procedure echter wel worden vergroot, en met name van het administratieve gedeelte, dat door de Commissie achter gesloten deuren wordt afgewikkeld. Op dit moment bezinnen wij ons op het functioneren van de Commissie. De Commissie kan die gelegenheid aangrijpen om onder andere een procedure uit te werken die duidelijker en doorzichtiger is, en met termijnen die iedereen bekend zijn.
Het gaat hier echter niet om controle zonder meer: het gaat om controle op de toepassing. Toepassing veronderstelt kennis, kennis veronderstelt begrip, en begrip veronderstelt, in de eerste plaats, duidelijkheid. En het Gemeenschapsrecht is niet duidelijk. De heer Anastassopoulos noemde daarstraks een van onze gesprekspartners uit een Oost-Europees land, en ik herinner me dat die eens tegen mij zei: "mevrouw Palacio, u verplicht ons om het acquis communautaire over te nemen, maar u bent zelf voortdurend bezig dat acquis te veranderen." Onlangs is daarvan een bewijs geleverd in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, toen wij een voorstel tot codificatie ontvingen. Tussen het moment dat de aanzet tot codificatie was gegeven en het moment dat het Parlement aan zijn verslag begon, waren er inmiddels twee richtlijnen gewijzigd die, theoretisch, moesten worden meegenomen in de codificatie. Dat is een typisch voorbeeld van het gebrek aan overzicht, de wirwar van regels waar het Gemeenschapsrecht in het algemeen onder gebukt gaat. Verklaring 19 van het Verdrag van Amsterdam gaat daar - grosso modo - op in.
Ook is er verklaring 39 van het Verdrag van Amsterdam, over de redactionele kwaliteit. Wij werken aan wetgeving in 11 talen, die rekening houdt met rechtsinstellingen uit verschillende juridische tradities. Dat roept om harmonisatie, en daarbij moet alles in het werk worden gesteld om te zorgen voor een eindproduct dat - zoals mevrouw Thors heeft gezegd - voor iedereen begrijpelijk is, in de eerste plaats natuurlijk voor de specialisten. Daarom moeten programma's zoals GROTIUS en SCHUMAN worden gesteund, want als het de bedoeling is dat het Gemeenschapsrecht juist wordt toepast, dan moet het allereerst goed worden toegepast door vakmensen zoals rechters, advocaten, en de rechtbanken in het algemeen.
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat ik hoe dan ook op een positieve noot moet afsluiten. Ik denk dat dit onderzoek van het Gemeenschapsrecht, de toepassing van de verdragsartikelen inzake controle, en de kennis van het Gemeenschapsrecht in het algemeen, er sinds 1994 op vooruit zijn gegaan. Collega Anastassopoulos zei dat ook al. Wij moeten ons daarvoor blijven inspannen, want we zijn er nog lang niet.

Brittan
Mijnheer de Voorzitter, ik moet mevrouw Sierra González mijn complimenten maken voor haar voortreffelijke verslag. Toezicht houden op de toepassing van het Gemeenschapsrecht is een essentieel onderdeel van onze Europese werkzaamheden. De Commissie heeft tot taak de Verdragen te bewaken. We moeten ervoor zorgen dat de burger voordeel haalt uit wat Europa te bieden heeft, en ik ben dankbaar voor de steun van het Parlement bij het vervullen van deze moeilijke en schier eindeloze taak.
Uit het vijftiende jaarlijks verslag voor 1997 blijkt dat de naleving van het Gemeenschapsrecht er op verschillende belangrijke punten op vooruit is gegaan. Mevrouw Sierra González heeft in haar toespraak een aantal voorbeelden genoemd.
We hebben onze werkmethodes aanzienlijk verbeterd. Dat blijkt bijvoorbeeld duidelijk uit het feit dat we inbreuken sneller proberen af te handelen en onze werkzaamheden transparanter proberen te maken. Dit gebeurt allemaal in nauwe samenwerking met de ombudsman.
We hebben geen instrument onbenut gelaten om de naleving van de Gemeenschapswetgeving af te dwingen. Samenwerking en groepsdruk zijn vaak doeltreffende middelen om te zorgen dat het Gemeenschapsrecht beter wordt omgezet en ingevoerd. Dat blijkt wel uit het succes van het actieplan voor de interne markt en de bilaterale ontmoetingen met de lidstaten.
Ik ben het ook eens met mevrouw Sierra González dat eenvoudige en heldere wetgeving de beste remedie is tegen problemen achteraf. Mevrouw Thors had gelijk dat klare taal belangrijk is. Ik ben het ook eens met de heer Anastassopoulos en anderen die wezen op het belang van de rechtenstudie, want juristen moeten begrijpen hoe het Gemeenschapsrecht in elkaar zit.
Niettemin moeten wij soms gebruik maken van de bevoegdheden die artikel 169 van het Verdrag ons verleent om een inbreukprocedure aanhangig te maken. Op dit moment zijn er 3.200 van zulke zaken in behandeling.
Dankzij onze hervormingen verloopt de procedure nu vlotter, en dat is erg belangrijk voor onze burgers. Die dienen immers bijna 50 % van dit soort klachten in. We handelen die klachten veel sneller af dan een paar jaar geleden, en de voornaamste reden daarvoor is dat we nu op een veel regelmatiger basis schriftelijke aanmaningen, met redenen omklede adviezen en doorverwijzingen naar het Hof van Justitie versturen. Er wordt nu om de twee weken over klachten beslist.
In het verleden hadden we een star systeem, dat ons belette een beslissing te nemen zodra een zaak rijp was. Daar is nu verandering in gekomen. Verder brengen we beslissingen nu veel sneller ten uitvoer. Vroeger kon het maanden duren voor er een brief vertrok op basis van artikel 169. Tegenwoordig ligt een aanmaning vaak al een week na de beslissing bij de betreffende lidstaat op tafel. Tenslotte dwingen wij nu ook de termijnen voor beantwoording en naleving af, al moet het recht op verdediging van de lidstaten natuurlijk gerespecteerd worden.
We stellen alles in het werk om inbreuken zo snel mogelijk uit de wereld te helpen. Slechts 10 % van de gevallen komt uiteindelijk voor de rechter, en in dit verband maakt de Commissie nu gebruik van de mogelijkheid een dwangsom van het Hof van Justitie te vragen, zoals #in het verslag is vermeld. De bedragen gaan daarbij van 7.000 tot 260.000 euro per dag. Het is de normaalste zaak van de wereld dat we onze burgers op de hoogte houden van het verloop van een inbreukprocedure, omdat dit alles uiteindelijk in hun belang is. De Europese ombudsman en het Parlement hebben in dit verband een belangrijke educatieve rol gespeeld. We moeten meer informatie over de naleving van het Gemeenschapsrecht beschikbaar stellen, en ik ben blij dat het Parlement ook vindt dat er nog meer transparantie moet komen op dit vlak.
Willen we Europa dichter bij de burger brengen, dan moet het Gemeenschapsrecht worden nageleefd. Binnen onze bevoegdheden stellen we alles in het werk om inbreuken door lidstaten te voorkomen en desnoods te vervolgen. Daar hebben onze burgers recht op, en dat is ook wat er gebeurt.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 15.00 uur plaats.

Gemeenschappelijk BTW-systeem (normaal tarief)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0129/99) van de heer Secchi, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging, wat het normale tarief betreft, van richtlijn 77/388/EEG betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (COM(98)0693 - C4-0711/98-98/0331(CNS)).

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, u hebt zojuist het voorstel voor een richtlijn genoemd waarvoor de Raad om urgente behandeling heeft verzocht. Het gaat hierbij om verlenging van het huidige stelsel en tegelijkertijd vaststelling van een marge van 15 tot 25 % voor het standaardtarief.
De collega's kennen waarschijnlijk wel de ontwikkelingen die zich de laatste tijd op belastinggebied hebben voorgedaan. Deze ontwikkelingen zijn uitgemond in verschillende voorstellen voor coördinatie van de belastingstelsels van de lidstaten. Met die coördinatie wil men enerzijds schadelijke belastingconcurrentie onmogelijk maken en anderzijds weldadige belastingconcurrentie al zijn vruchten doen afwerpen. Daarvoor zijn echter een aantal coördinatieactiviteiten nodig. Enkele daarvan worden, zoals ik reeds opmerkte, momenteel uitgevoerd, andere moeten nog worden opgestart. De nog te beginnen activiteiten betreffen met name de echte harmonisatie en zijn onontbeerlijk voor een betere werking van de interne markt. In het actieplan voor de interne markt - dat de Commissie twee jaar geleden voorlegde aan de Europese Raad van Amsterdam - werd gewezen op de noodzaak van een gemeenschappelijk BTW-stelsel. Daarmee zou een eind moeten worden gemaakt aan het huidige overgangsstelsel en tegelijkertijd moeten worden gezorgd voor modernisatie en vereenvoudiging van het huidige stelsel.
Er zijn drie etappes afgesproken voor de verdere ontwikkelingen: opheffing van de verstoringen in het huidige BTW-stelsel, modernisering van het huidige stelsel wat nieuwe activiteiten betreft, zoals geavanceerde diensten en, tot slot, uitwerking van een definitief BTW-stelsel op grond van het principe: land van oorsprong is de plaats van belasting. Met dergelijke voorstellen zullen de huidige procedures aanzienlijk kunnen worden verbeterd, zal de bureaucratie voor de nationale overheden en de bedrijven worden gestroomlijnd en een bijdrage worden geleverd aan het ernstige probleem van de fraudebestrijding. Ook de consumenten zijn hiermee gebaat, omdat er meer transparantie zal zijn en concurrentie mogelijk zal worden tussen de lidstaten die aldus worden gedwongen meer aanvaardbare belastingniveaus vast te stellen.
Wij zijn echter wel achteropgeraakt. Wij wachten nog steeds op het definitieve stelsel en daarom is ook voor dit jaar 1999 een richtlijn nodig. Deze is vandaag onder uw aandacht gebracht. Met dit voorstel wordt in feite het huidige stelsel met een jaar verlengd en een marge vastgesteld van 15 tot 25 % waarbinnen de standaardtarieven zich moeten bewegen. Mijns inziens kunnen wij niet instemmen met een dergelijk verzoek. Dit komt bovendien rijkelijk aan de late kant, aangezien het al maart is.
De commissie economische zaken van het Europees Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed, maar wil wel van de gelegenheid gebruik maken om nogmaals te wijzen op de urgentie van een definitief BTW-stelsel. Daarom heeft de commissie economische zaken een amendement ingediend waarin duidelijk wordt gesteld dat dit in zekere zin de laatste verlenging zal zijn. Ook dringen wij daarin aan op inwerkingtreding van het definitieve stelsel per 1 januari aanstaande. Ik heb namens mijn fractie nog een tweede amendement ingediend waarin dit concept in een overweging is verwerkt en waaraan is toegevoegd dat het huidige overgangsstelsel aanleiding geeft tot een reeks ongewenste situaties die ik in mijn toelichting nader uit de doeken doe.
Ik hoop dat het Parlement kan instemmen met deze ook door de commissie economische zaken goedgekeurde amendementen. Deze zullen ons in staat stellen eindelijk de richting uit te gaan van het definitieve stelsel waar zoveel over wordt gesproken, maar waar nog niemand een glimp van heeft kunnen opvangen.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik sluit me aan bij veel van de standpunten die rapporteur Secchi in zijn deskundige verslag heeft uitgedragen. Het voorstel van de Commissie dat ten grondslag ligt aan zijn verslag betreft het harmoniseren van het BTW-stelsel in de lidstaten. De Commissie tracht met haar voorstel de vertraging van de hervorming ongedaan te maken. Er is sprake van een belangrijke zaak die echter wordt gehinderd door de passiviteit in de besluitvorming van de Unie. De rapporteur staat zeer terecht kritisch tegenover een verlenging van de looptijd. De hervorming van het BTW-stelsel moet tot een goed einde worden gebracht.
Het voorstel van de Commissie is nogal technisch. De zaak zelf is echter in hoge mate politiek. Het onderlinge verband tussen indirecte en directe belastingen alsmede de producten en diensten waarover indirecte belastingen worden geheven hebben te maken met maatschappelijke rechtvaardigheid. Als het zwaartepunt van de belastingheffing naar indirecte belastingen verschuift, vermindert de progressiviteit van de belastingen en juist die progressiviteit ligt aan de basis van de daling van de inkomensverschillen. Bij de harmonisatie van het communautaire belastingbeleid mag men dit belangrijke maatschappelijke instrument niet vergeten.
Nu is er echter sprake van indirecte belastingen. In ieder geval wat levensmiddelen betreft zou de harmonisatie van de BTW-heffing in de Unie bijvoorbeeld de situatie in Finland verbeteren. Bij ons namelijk is de BTW op levensmiddelen op dit moment ongeveer 10 % hoger dan het gemiddelde tarief in de Europese Unie. In Finland bedraagt de BTW op levensmiddelen 17 %. Een verlaging van de BTW op levensmiddelen zou de werkgelegenheid verbeteren, doordat de economische voorwaarden in de levensmiddelensector worden verbeterd. De consumenten zullen meer hoogwaardige producten kopen. Het gaat ook om sociale rechtvaardigheid. Hoe minder een burger verdient, hoe groter het deel van het inkomen relatief gezien is dat aan indirecte belastingen opgaat. Het verlagen van de belasting op levensmiddelen merkt de burger direct in zijn portemonnee.
Ook het niveau van de BTW in de dienstverlening is een van de wezenlijke vraagstukken in het belastingbeleid. De hoge belasting op diensten en consumptie heeft de groei en zodoende ook de verbetering van de werkgelegenheid belemmerd; er is sprake van een soort verstikkingsverschijnsel. De BTW in de arbeidsintensieve dienstverlening moet dus worden verlaagd. Een harmonisatie van de belastingheffing is tot op zekere hoogte onvermijdelijk. Men kan van de nood een deugd maken door de verlaging van de belasting te koppelen aan het werkgelegenheids- en groeibeleid. Een verlaging van de BTW op levensmiddelen en diensten zal dit beleid ondersteunen.

Mendes Bota
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn hier nog zo laat en op dit ongepaste moment om zo'n ernstige kwestie te bespreken niet alleen aanwezig om onze collega Secchi gezelschap te houden bij de presentatie van zijn verslag over het gemeenschappelijk stelsel voor de belasting over de toegevoegde waarde. Dit komt immers allemaal te laat: uiteraard komt niet alleen deze wijziging van richtlijn 77/388, die eigenlijk al op 1 januari jongstleden had moeten ingaan en tot het einde van dit jaar moet lopen, te laat, maar de Raad heeft bovendien te laat alle nodige besluiten genomen voor de instelling van een definitief BTW-stelsel, dat per 1 januari 2000 in werking moet treden.
Daarom zijn wij hier op dit late uur aanwezig en ook omdat wij tezamen met de rapporteur willen benadrukken dat het principe van het land van oorsprong dringend veralgemeend moet worden, dat de bureaucratie beperkt moet worden, dat wij de handel moeten bevorderen en belastingontduiking moeten bestrijden en dat de indirecte belastingen volledig transparant moeten zijn. De interne markt functioneert, maar is nog onvolledig, en hier en daar stellen we gevallen van concurrentieverstoring vast. De invoering van de eenheidsmunt en het verdwijnen van de concurrentie tussen de lidstaten op het gebied van de wisselkoersen maken van de fiscale concurrentie een factor die de markten kan verstoren. Of dit nu fiscale coördinatie of fiscale harmonisatie genoemd wordt, alle vijftien belastingstelsels van de Unie moeten gezamenlijk een reeks maatregelen nemen.
Wij hebben het hier vandaag enkel over de vaststelling van een bandbreedte van 15 à 25 % tussen het minimum- en het maximumtarief dat de lidstaten voor de BTW moeten toepassen. Het toepassingsgebied van het verlaagde tarief zal evenwel op korte termijn herzien moeten worden omdat het concurrentieverstoringen veroorzaakt tussen bepaalde regio's en tussen bepaalde producten of diensten, hetzij tussen België en Oostenrijk of tussen Portugal en Spanje. De BTW, een belasting die intrinsiek een neutraal karakter heeft, heeft uiteindelijk een invloed op de verplaatsing van bedrijven of handelsstromen. Deze belastingharmonisatie en deze overgang van het tijdelijk naar het definitief stelsel vergen moed en offers van alle lidstaten, aangezien de nationale belastingstelsels meer met elkaar in overeenstemming gebracht moeten worden, ook al zal dit geleidelijk en stapsgewijs gebeuren. Als we geen einde maken aan het fiscale egoïsme, zullen de interne markt en de Economische en Monetaire Unie zelf onvolledig en verlamd blijven.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie die wij vandaag behandelen lijkt op het oog saai en technisch. Waar het evenwel om gaat is de vraag of de Unie in staat is om samen effectief de concurrentievoorwaarden op de interne markt te bespreken of te regelen en een einde te maken aan het feit dat het "land van bestemming" -beginsel in het BTW-stelsel thans mogelijkheden biedt tot belastingontduiking en tot concurrentievervalsing. Dat is inderdaad een essentiële eis. Ik kan mij in dat verband perfect aansluiten bij de vorige sprekers. Dat is eigenlijk het politieke punt dat in het verslag-Secchi aan de orde is. Ik geloof dat wij ons geen illusies moeten maken dat wij de datum van 1 januari 2000 probleemloos zullen kunnen respecteren. Als Parlement willen we echter die eis nogmaals samen ter tafel brengen, dat klopt. Dan bestaat de kans dat het principe waarom het gaat toch nog tijdig kan worden ingevoerd.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag omvat een volstrekt gerechtvaardigde doelstelling, te weten die van fiscale vereenvoudiging teneinde de fiscale verstoringen tussen de lidstaten te verhelpen en de procedures te vereenvoudigen, met name door de invoering van het beginsel van het land van oorsprong. Alles wat in deze lijn ligt, moet absoluut worden toegejuicht.
Achter dit verslag gaat echter een aantal veel verontrustender vooruitzichten schuil. Om te beginnen leidt het streven om de autonomiemarge van de lidstaten steeds meer te reglementeren en te beperken ertoe dat de fiscale soevereiniteit van de verschillende tot de Europese Unie behorende naties wordt verminderd. Dit komt volgens ons neer op een afbrokkeling van de fiscale democratie aangezien de beslissingen op de niveaus die het dichtst bij de burgers staan steeds onbelangrijker worden en de beslissingen op steeds verder weg liggende niveaus steeds belangrijker.
Daarnaast is het na de invoering van de euro absoluut gerechtvaardigd zich enigszins zorgen te maken, in de veronderstelling dat er zich conjuncturele asymmetrische schokken voordoen, waardoor de lidstaten steeds minder middelen hebben om de conjunctuur te regelen. Als alle belastingstelsels worden geharmoniseerd, kan er bijvoorbeeld in geval van inflatie niet langer per land een monetair beleid worden uitgevoerd, kan er geen belastingbeleid meer worden toegepast. Blijft nog over het bijzonder strenge loon- en inkomensbeleid.
Tot slot wordt er bij de gemaakte keuzes vastgehouden aan een bijzonder hoog belastingniveau aangezien er voor het normaal tarief 15 tot 25 % wordt overwogen. Waarom niet minder dan 15 %? De fiscale verschillen tussen Europa, de Verenigde Staten en Japan blijven bijzonder groot, hetgeen waarschijnlijk een van de redenen is voor het feit dat het Europese werkloosheidspercentage veel hoger is dan dat van deze twee andere landen.
Dit verslag kan onze goedkeuring dan ook niet wegdragen, ook al is het een kwaliteitsverslag in het kader van de huidige richtsnoeren, en om principiële redenen moeten we de daarin verwoorde aanbevelingen wel afwijzen.

Brittan
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft met haar amendementen opnieuw zijn steun geuit voor een nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel. De Commissie is het volkomen eens met de doelstellingen. Niettemin lijkt het me niet realistisch te verwachten dat de Raad voor december 1999 een definitief besluit neemt over de invoering. In haar programma heeft de Commissie destijds in grote lijnen weergegeven welk BTW-stelsel haar voor ogen stond, en binnen welke termijnen stap voor stap voorstellen konden worden ingediend. Het programma bevatte drie hoofdthema's: modernisering, vereenvoudiging van het huidige systeem en verandering van de plaats van heffing. Bij de Raad liggen nu diverse voorstellen van de Commissie op tafel met betrekking tot het moderniseren van de regeling die nu geldt. Dit heeft specifiek tot doel de onmiddellijke verwachtingen van de marktspelers in te lossen omtrent de omzetting van de aanbevelingen van SLIM II (Simpler Legislation for the Internal Market) .
Deze voorstellen vormen een essentiële etappe op weg naar het uiteindelijke BTW-stelsel. Als we van een niet-geharmoniseerd naar een volledig geharmoniseerd stelsel willen, kan dat alleen in etappes. In dat licht moet ook het voorstel voor het normale tarief worden gezien. De Raad geeft evenwel geen blijk van enige bereidheid de voorstellen van de Commissie te volgen en houdt liever vast aan de status quo, wat de gewenste verdere harmonisering van de BTW-tarieven natuurlijk niet ten goede komt. Toch is de Commissie van mening dat een algemene vereenvoudiging alleen mogelijk is als de huidige complexe regels radicaal worden herzien, vooral die met betrekking tot de plaats van heffing.
Bijgevolg vormen de verbeteringen op het huidige BTW-stelsel een essentiële stap op weg naar een nieuw systeem met een enkele plaats van heffing. Alleen zo kan het BTW-stelsel radicaal vereenvoudigd worden, zoals het Europese bedrijfsleven van ons verlangt.
De voorstellen die bij de Raad op tafel liggen zijn bedoeld om het stelsel te vereenvoudigen en de heffing van BTW eenvormiger te maken. Helaas zitten die voorstellen in een impasse, al heeft het Europees Parlement ze natuurlijk onvoorwaardelijk gesteund.
Ik dank u daarom voor de steun die u heeft verleend aan dit voorstel en aan het uiteindelijke doel van de Commissie: een definitief BTW-stelsel.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 15.00 uur plaats.
De vergadering wordt om 22.55 uur gesloten

