Upamiętnienie Hołodomoru, wielkiego głodu na Ukrainie (1932-1933) (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest oświadczenie Komisji w sprawie upamiętnienia Hołodomoru, wielkiego głodu na Ukrainie (1932-1933).
Korzystając z tej okazji, pragnę powitać w Parlamencie Europejskim delegację z Ukrainy z ambasadorem na czele.
(Oklaski)
Antonio Tajani
Pani przewodnicząca, szanowni posłowie i posłanki! Jestem zaszczycony, że mogę wziąć udział w tej debacie w celu upamiętnienia wielkiego głodu w latach 1932 i 1933, który był jedną z największych tragedii XX wieku. Po latach milczenia świadectwo cierpień wzywa naszej uwagi, podobnie jak relacje wielu tych, którzy przeżyli, a którzy znaleźli się w samym centrum tych straszliwych wydarzeń.
Jest sprawą o zasadniczym znaczeniu, żeby doświadczenie Hołodomoru nie zostało zapomniane. Historia wielkiego głodu nie tylko obrazuje tragedię ludności ukraińskiej, ale także przypomina nam raz jeszcze, do czego zdolny jest człowiek. Hołodomor może nas jednak nauczyć czegoś ważnego: ofiara tak wielu istnień nie była na próżno. Ta ofiara przypomina nam, że nigdy nie powinniśmy godzić się na uciemiężenie jednostek przez jakiekolwiek państwo, niezależnie od jego przyczyn i celów. Ta tragedia głodu pokazała wyższość państwa konstytucyjnego w stosunku do państwa, w którym żadna forma protestu nie jest dozwolona. Takie tragedie, jak Hołodomor, zdarzają się tylko w społeczeństwach, gdzie występują naruszenia praw obywateli, rządów prawa i zasad demokracji.
Unia Europejska powstała ze zgliszcz wojennych i na gruzach wielu reżimów totalitarnych - dyktatur, które pozostawiły głębokie blizny w historii Europy i całego świata. Z tych tragedii i katastrof zrodziły się jednak demokracje europejskie, a przez ostatnie pięćdziesięciolecie na tych ruinach zbudowano okres pokoju - pokoju, który mamy obowiązek bronić i nieść dalej poza granice Unii. To pięćdziesiąt lat pokoju, który jest największym osiągnięciem zjednoczonej Europy.
Współczesna Ukraina również się zmieniła. Jako wolne państwo, członek Rady Europy i sygnatariusz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka a także wielu innych dokumentów międzynarodowych mających na celu zabezpieczenie podstawowych praw, Ukraina stoi przed wyjątkową szansą umocnienia się, podniesienia swojej pozycji jako państwa demokratycznego, w którym szanuje się prawa człowieka i praworządność. Jest to z pewnością ambitne i trudne zadanie. Byliśmy świadkami wielu problemów; ostatnie lata historii tego kraju, który umacniał demokrację, naznaczone były wieloma waśniami politycznymi.
W tym czasie historycznym musimy udzielić krajowi politycznego poparcia i zachęcać do wzmacniania niezależnego wymiaru sprawiedliwości. Ważne jest, by Ukraina nadal zwalczała korupcję i uwzględniła wyniki niedawnych wyborów, mając na uwadze przestrzeganie zasad demokratycznych. Nie możemy pomijać zabezpieczenia losu najsłabszych i marginalizowanych, bez względu na rasę, pochodzenie etniczne lub religię, czy też orientację seksualną lub stan zdrowia.
Unia Europejska będzie nadal wspierać Ukrainę w tych istotnych staraniach. Jednocześnie będziemy jak dotąd współpracować z naszymi ukraińskimi partnerami w celu poprawy sytuacji materialnej wszystkich obywateli tego kraju poprzez otwieranie nowych rynków i poszerzanie perspektyw działalności gospodarczej i inwestycji, stanowiące dopełnienie pogłębiania stosunków między naszymi obywatelami.
Jako komisarz ds. transportu chciałbym dodać, że co się tyczy sieci transeuropejskich, powinniśmy pamiętać, że mogą one służyć nie tylko wzmocnieniu naszego rynku wewnętrznego, ale także jako narzędzie umożliwiające rozszerzenie granic Europy, otwarcie jej na nowe horyzonty i umocnienie związków pomiędzy bliskimi i przyjaznymi państwami graniczącymi z Unią Europejską, takimi jak Ukraina.
Nie będzie lepszego hołdu dla ofiar Hołodomoru niż stworzenie zamożnej, stabilnej i demokratycznej Ukrainy, zbudowanej w oparciu o solidne instytucje i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. Jeśli tylko ten cel zostanie osiągnięty, to poświęcenie tak wielu niewinnych ofiar nie pójdzie na marne.
Charles Tannock
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Unia Europejska opiera się na pojednaniu - na wierze, że możemy zbudować lepszą przyszłość poprzez uznanie naszej przeszłości, z całym jej okrucieństwem.
Niemcy mają już za sobą odpowiednie rozrachunki, jeżeli chodzi o niewyobrażalne okrucieństwo epoki nazizmu i Holokaustu, i starały się za nie odpokutować. Nowsze państwa członkowskie Unii odnajdują własną drogę poszukiwania prawdy i pojednania poprzez uczciwą i bezkompromisową analizę swej komunistycznej, totalitarnej przeszłości. Niektóre państwa nadal starają się jednak unikać konfrontacji z własną historią. Przykładowo Turcja nadal - moim zdaniem - wypiera się ludobójstwa popełnionego na Ormianach i Asyryjczykach pod przykrywką pierwszej wojny światowej. Rosja także stara się uporać z okrucieństwem stalinowskiej dyktatury komunistycznej.
Celem przedmiotowej rezolucji jest dziś wyrażenie grozy, jaką napawają nas wydarzenia Hołodomoru, w latach 1932-1933 będącego okresem rozmyślnie zaplanowanego głodu. Rezolucja ta odzwierciedla naszą determinację zachowania w pamięci milionów ofiar tego głodu; niektóre z nich jeszcze żyją i same mogą opowiedzieć swą przerażającą historię. Ich świadectwo ma istotne znaczenie, gdyż już niedługo wszyscy ci ludzie odejdą. Jedynie przypominając sobie te ohydne zbrodnie przeciwko ludzkości, można próbować zapewnić, by nigdy się nie powtórzyły. Rezolucja nie zawiera słowa "ludobójstwo”, ponieważ inne grupy w tej Izbie nie uważają, by ścisła definicja tego terminu miała zastosowanie do Hołodomoru. Poza tym konwencję w sprawie ludobójstwa przyjęto dopiero po drugiej wojnie światowej. Być może jednak również - i moim zdaniem to "być może” jest godne pożałowania - chodzi o obawę, aby nie urazić dzisiejszej Rosji.
Nikt z nas jednak nie chce umniejszać niewyobrażalnych cierpień zadanych Ukrainie. Żadne słowo, żadne słowa nie mogą właściwie opisać potworności Hołodomoru. Ważny jednak jest nie tyle sam tekst, którym się posługujemy, ale uczucia, jakie staramy się wyrazić w naszej rezolucji - solidarność z Ukrainą w siedemdziesiąta piątą rocznicę masakry dokonanej na jej tak długo cierpiącej ludności.
Historia między innymi uczy nas, jakie jest znaczenie silnego prawa międzynarodowego i systemu wymiaru sprawiedliwości, jeżeli sprawcy takich nieszczęść mają kiedykolwiek ponieść karę. Norymberga była początkiem długotrwałego, przeciągającego się w czasie procesu. Trybunał do spraw zbrodni wojennych w byłej Jugosławii, w którym sądzony będzie wkrótce Radovan Karadżić, pokazuje, że te zasady są tak samo istotne zarówno dziś, jak i zawsze. Wczoraj ta Izba wyraziła zdecydowane poparcie dla postawienia przywódcy Bożej Armii Oporu w Ugandzie, Josepha Kony'ego, przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Tyrani, gdziekolwiek są, a w tym przypadku, Józef Stalin, o którym dziś mówimy, odpowiedzialni za masowe mordy i zniszczenia, nie powinni nigdzie znaleźć schronienia.
Ukraina doświadczyła w ciągu swojej historii wielu cierpień i mam szczerą nadzieję, że obecnie, na następnym etapie swej pełnej chwały historii, kraj ten w nieodległej przyszłości zajmie należne miejsce jako pełnoprawny członek Unii Europejskiej. Po kryzysie w Gruzji nie może już być wątpliwości co do tego, że wielu rosyjskich nacjonalistów nieprzychylnie odnosi się, na przykład, do suwerennego władztwa Ukrainy na Krymie. Jestem jednak pewien, że jeśli wszyscy solidarnie poprzemy naród ukraiński, pewnego dnia Ukraina zajmie należne miejsce w europejskiej rodzinie narodów.
Adrian Severin
w imieniu grupy PSE. - Pani przewodnicząca! To bardzo szczególna debata. Zadaniem Parlamentu Europejskiego jako organu politycznego jest stanowienie prawa i udzielanie decydentom wykonawczym wskazówek politycznych, aby mogli właściwie radzić sobie z wyzwaniami, możliwościami i zagrożeniami, jakie niosą obecne czasy. Innymi słowy, my tworzymy historię, ale nie jesteśmy historykami. Nie jest naszym zadaniem osądzanie przeszłości, lecz budowanie teraźniejszości, zaś osądzi nas przyszłość.
Grupa Socjalistyczna niechętnie zgodziła się dołączyć do rezolucji, która - jak się zdaje - ma celu ustalenie prawdy historycznej o wydarzeniach, które w przeszłości miały miejsce na Ukrainie.
Uczyniliśmy to jednak, ponieważ rozumiemy, że solidarność z narodem ukraińskim i jego cierpieniami może umocnić Ukraińców w ich wysiłkach na rzecz zjednoczenia kraju, jego demokratyzacji, modernizacji i wprowadzenia do jego naturalnej rodziny, to jest Unii Europejskiej. Jednocześnie rozumiemy, że zapominanie o tragediach i dawnych zbrodniach może sprowadzić nasilone niebezpieczeństwo ich powtórzenia. Historyczne potępienie zbrodni nie stanowi rekompensaty dla ich ofiar czy potomków, jest jednak moralnym zadośćuczynieniem. To również intelektualna i polityczna gwarancja, że zbrodnie się nie powtórzą, a zło leżące u podstaw się nie odrodzi.
Potępiając zbrodnie totalitaryzmu, nie tylko piętnujemy ich sprawców, ale także tych, którzy mogą pomyśleć o zastosowaniu tych samych zbrodniczych metod w przyszłości. Świadomość, że zbrodnia nie pozostanie bezkarna, może ich od takich czynów powstrzymać.
Musimy dziś ogłosić, że nie ma takiego uzasadnienia względami państwowymi lub społecznymi, ani też nie ma zasad ideologicznych, które mogłyby stanowić wytłumaczenie takich zbrodni, jak sztucznie wywołany głód - Hołodomor. "Wielki głód” spowodował ogrom cierpień wielu niewinnych ludzi wskutek obłędnego planu zniszczenia godności moralnej, dumy narodowej i biologicznej egzystencji wielkiego narodu ukraińskiego.
Jednocześnie piętnując zbrodnie, wyrażając solidarność z ofiarami i potępiając tę próbę unicestwienia całego narodu, nie możemy składać winy za popełnione zbrodnie na inny naród.
Hołodomor był wytworem totalitarnego reżimu politycznego. Wszystkie narody poddane władzy tego reżimu były ofiarami rozmaitych podobnych zbrodni i cierpień. Dzisiejsza dyskusja powinna nie tylko przypominać nam, że musimy być zawsze zjednoczeni w obliczu totalitaryzmu, ale także, że w imię pamięci ofiar Hołodomoru i dla ich upamiętnienia, obecne pokolenie obywateli Ukrainy musi wyeliminować ze swojego kraju i historii wszelkie autorytarne zapędy, skłonności i praktyki. Trzeba umocnić jedność narodową i wspólnie realizować ideały demokracji.
Nasze wyrazy solidarności powinny także stanowić dla Ukrainy inspirację do solidarności i pojednania wewnętrznego i międzynarodowego. Wewnętrznego -pomiędzy mieszkańcami kraju należącymi do różnych grup etnicznych i kulturowych, a zewnętrznego - z naszymi sąsiadami.
Jest to jeden z najlepszych sposobów, aby Ukraina została członkiem Unii Europejskiej, a jeśli wybierze tę drogę, będzie to oznaczać, że nasza dzisiejsza debata nie była daremna. Członkostwo Ukrainy w UE powinno być najlepszym historycznym zadośćuczynieniem, jakie sami Ukraińcy mogą zaofiarować ofiarom Hołodomoru.
Grażyna Staniszewska
Pani przewodnicząca! Hołodomor, wielki głód na Ukrainie, to jedna z najokrutniejszych zbrodni, jakie popełniono w Europie w XX wieku. Chcąc udowodnić skuteczność gospodarki kolektywnej i zniszczyć źródło głównego zagrożenia dla komunistycznego Związku Radzieckiego - niezależnych ukraińskich chłopów - stalinowski reżim wywołał sztuczny głód, który doprowadził do śmierci kilku milionów Ukraińców. Ludziom zabierano całą żywność. Głód spowodował masową migrację ze wsi do miast, którą władze blokowały wprowadzaniem wewnętrznych paszportów i zakazem podróży koleją. Ci, którzy zostawali na wsi, zmuszani więc byli szukać nielegalnie czegoś do zjedzenia na kołchozowych polach, za co trafiali do więzienia albo nawet tracili życie. Nie wolno im było bowiem zebrać ani jednej garści zboża dla siebie. Obowiązywało wtedy prawo pięciu kłosów, na mocy którego za zerwanie więcej niż pięciu kłosów zboża, groziła kara śmierci.
W wielu krajach Europy Zachodniej okres Hołodomoru, okres wielkiego głodu, wciąż niestety pozostaje wydarzeniem praktycznie nieznanym. Do niedawna te historyczne fakty były w ogóle negowane przez ZSRR. Wszelkie wypowiedzi na ten temat, aż do upadku Związku Radzieckiego, kwalifikowano jako przestępstwo tak zwanej propagandy antyradzieckiej. Stosowano aktywne środki dezinformacji wobec dziennikarzy zachodnich. Dopiero niedawno światło dzienne ujrzały dokumenty ze spisów ludności, dające świadectwo liczby ofiar wielkiego głodu.
Głód na Ukrainie uznały za ludobójstwo rządy lub parlamenty 26 państw, w tym mojego kraju, Polski. Jestem głęboko przekonana, że również Parlament Europejski nie pozostanie bezczynny w tej kwestii. Powinniśmy uznać, że Hołodomor był zbrodnią przeciwko narodowi ukraińskiemu oraz zbrodnią przeciwko ludzkości, a także stanowczo potępić działalność władz stalinowskich skierowaną przeciwko ukraińskim rolnikom.
Uważam także, iż już najwyższy czas ujawnić wszystkie informacje na temat wielkiego głodu. Kraje byłego Związku Radzieckiego powinny udostępnić naukowcom archiwa na temat Hołodomoru na Ukrainie w latach 1932-1933 tak, aby umożliwić przeprowadzenie obiektywnych badań.
W tym roku mija 75. rocznica tej wstrząsającej zbrodni. Pragnę z tego miejsca wyrazić głębokie współczucie ukraińskiemu narodowi, ciężko doświadczonemu tą ogromną tragedią.
Rebecca Harms
Pani przewodnicząca! Wybrałam prawie takie samo wprowadzenie do mojego wystąpienia, jak pan poseł Tannock. Nieczęsto się to zdarza. "Przeszłość jest prologiem przyszłości” - tak brzmi maksyma widniejąca nad wejściem do Archiwum Narodowego w Waszyngtonie, i to nie bez przyczyny. Ta sentencja przynosi nadzieję, że z historii można wyciągnąć naukę. Zdarza się to czasem, ale nie zawsze. Możemy przynajmniej próbować.
Co jakiś czas zauważam - a wniosek w sprawie Hołodomoru stwarza sposobność, aby podkreślić to jeszcze raz - że nie wszystkie rozdziały historii Europy Wschodniej i Zachodniej w ubiegłym stuleciu są tak samo znane. Kiedy grupy debatowały nad tym, czy istotnie należy złożyć przedmiotową rezolucję czy też nie, początkowo przeważała opinia sceptyczna; pytani o zdanie posłowie przyznawali, że nie mają pojęcia, co w rzeczywistości znaczy "Hołodomor” i o co tu w ogóle chodzi. Być może jest to początek wspólnej krzywej uczenia się o tym straszliwym epizodzie w historii, jaki zdarzył się w sercu Europy nawet nie sto lat temu, ale zaledwie nieco ponad pół wieku temu, i może stworzy nam to szansę dokładnego spisania historii z pomocą tych, którzy przeżyli.
Dla Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego upamiętnienie ofiar tej tragedii musi stanowić główny punkt deklaracji, którą podejmujemy, podpisując tę rezolucję. Uważamy, że odpowiednie upamiętnienie ofiar zależy od naszej wiedzy o tej tragedii, o tej masowej zbrodni reżimu sowieckiego.
Po drugie, mamy nadzieję, że historia będzie analizowana wspólnie na Ukrainie i w Rosji. Nie chcemy - a mówię to jako Niemka urodzona w latach pięćdziesiątych XX wieku - żeby ta analiza historii i dokładne jej spisanie pogłębiły rozdźwięk pomiędzy narodami. Nie chcemy tego ani w samej Ukrainie, ani też w stosunkach pomiędzy Ukrainą a Rosją.
Uważam zatem, że istotnym warunkiem wstępnym jest otwarcie archiwów. To żądanie musi być spełnione. Aby Moskwa otworzyła te archiwa, sprawę musi również przedyskutować Rada Europy.
Cieszę się niezmiernie, że Parlamentowi Europejskiemu udało się wypracować jednolite stanowisko. Mam szczerą nadzieję, że głównym celem Ukrainy jest spisanie swojej historii i upamiętnienie ofiar, i że ta tragedia nie jest przedmiotem manipulacji w celach politycznych. A wtedy zrobimy wielki krok naprzód i spełni się pragnienie ludzkości, by wyciągnąć naukę z przeszłości.
Adam Bielan
Pani Przewodnicząca! W tym roku obchodzimy 75. rocznicę wielkiego głodu na Ukrainie, który miał miejsce w latach 1932-1933. Głód nie był wynikiem czynników naturalnych, lecz był konsekwencją ludobójczego planu Józefa Stalina, który po rozprawieniu się z ukraińską inteligencją miał na celu wyeliminowanie ludności ukraińskich wsi. Około 10 milionów mężczyzn, kobiet i dzieci zginęło na skutek tego ludobójstwa. Była to celowa i systematyczna eksterminacja wykonana przez władze Związku Sowieckiego. Kryminalne intencje komunistów były jednoznaczne. Kiedy Ukraińcy umierali z głodu, Sowieci eksportowali miliony ton zboża, uszczelniali granicę Ukrainy, aby w poszukiwaniu chleba wycieńczona ludność nie przedostała się do Rosji. Odmawiali zagranicznej pomocy humanitarnej twierdząc, że głód nie istnieje.
Obecnie w Federacji Rosyjskiej zakłamuje się historię zbrodni komunistycznych, a Stalin jest przedstawiany jako skuteczny menadżer. Niektóre państwa zachodnie milczały podczas tej wielkiej tragedii narodu ukraińskiego, ponieważ były w trakcie ustanawiania stosunków dyplomatycznych ze Związkiem Sowieckim i zależało im na współpracy gospodarczej. My dzisiaj nie możemy milczeć i naszym obowiązkiem jest uczczenie pamięci ofiar Hołodomoru.
Helmuth Markov
w imieniu grupy GUE/NGL. - (DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Przemawiam do państwa jako ktoś, kto spędził wiele lat na Ukrainie, kto tam mieszkał, a zatem w oczywisty sposób jest bardzo zaangażowany emocjonalnie.
Nie ma żadnego powodu, żadnego wytłumaczenia, by do tej sprawy podchodzić z zastrzeżeniami lub szukać uzasadnienia tragedii głodu z lat 1932 i 1933. Dotknął on Ukrainy, Rosji, szczególnie obszarów wzdłuż Wołgi, Donu i Kubaniu, Syberii Zachodniej, Południowego Uralu i w północnej części Kazachstanu. Miliony ludzi różnej narodowości - Ukraińców, Rosjan, Kazachów, Żydów, Niemców, Białorusinów, Tatarów i wielu innych - zginęło śmiercią głodową. Musimy upamiętnić te ofiary i jasno stwierdzić, że ten głód stał się wyrazem i skutkiem nieludzkiej polityki - zbrodni, jaką był eksport zboża, podczas gdy pozwalano, by naród umierał z głodu.
Czemu więc nie mogę się zgodzić z treścią tej rezolucji? Po pierwsze dlatego, że w rezolucji wiąże się tę katastrofę i tę zbrodnię jedynie z Ukrainą i ludnością narodowości ukraińskiej. Jak powiedziałem na początku, nie odzwierciedla to prawdy historycznej. Każdy, kto nie uwzględnia ofiar z innych socjalistycznych republik Związku Radzieckiego i różnych innych narodowości, równocześnie jest winien rasizmu i pogardy dla tych wszystkich cierpiących.
Po drugie, rezolucja uznaje Hołodomor za ludobójstwo. Ludobójstwo definiuje się jako eksterminację zgodnie z kryteriami etnicznymi. Ma to w szczególności zastosowanie do Holokaustu. Zrównanie tych zbrodni podważa argument o wyjątkowości zbrodni narodowego socjalizmu, jaką było unicestwienie Żydów w Europie, co dotąd było przedmiotem szerokiego konsensusu demokratycznego.
Konieczność surowego potępienia owych wydarzeń w Związku Radzieckim nie wymaga takiego zrównania. Jestem przekonany, że taki był główny powód oświadczenia ambasador Izraela na Ukrainie, pani Kalay-Kleitman, która w wywiadzie dla Serkalo Nedeli stwierdziła, że Izrael nie może uznać Hołodomoru za akt ludobójstwa ze względów etnicznych.
Po trzecie, 10 grudnia 2008 r. przypada sześćdziesiąta rocznica przyjęcia Deklaracji Praw Człowieka ONZ. Prawa człowieka są powszechne i niepodzielne. Nie można ich traktować w sposób wybiórczy, warunkowy lub doraźny. Wiek XX był świadkiem wielkiej liczby straszliwych zbrodni, które - chociaż nie sposób ich porównywać - spowodowały śmierć milionów niewinnych ludzi. Pierwsza wojna światowa, inwazja faszystowska, napaść Japonii na Chiny i Koreę, zrzucenie bomb atomowych przez USA na Hiroszimę i Nagasaki, polityka Stalina w stosunku do własnego narodu, spustoszenia dokonywane przez różne mocarstw kolonialnych w ich strefach wpływów, terror Czerwonych Khmerów, rzeź Tutsi i Hutu... Ta zatrważająca lista prawie nie ma końca. Parlament Europejski powinien być zainteresowany piętnowaniem takiego bestialstwa we wszystkich jego odmianach.
Po czwarte, głód już nigdy nie powinien mieć miejsca - ani z powodów politycznych, ani gospodarczych. W obliczu wielomiliardowej pomocy udzielonej bankom, Ingeborg Schäuble, ustępująca przewodnicząca Welthungerhilfe, wezwała do stworzenia pakietu ratunkowego przeciwko głodowi na świecie. Na rolnictwo w krajach rozwijających się potrzeba 4 miliardów euro rocznie, co pozwoliłoby na osiągnięcie celów milenijnych i zmniejszenie do roku 2015 o połowę liczby ludzi cierpiących głód. W 2007 roku liczba tych osób wynosiła 923 miliony.
Musimy uczynić wszystko, żeby wyplenić głód jak zarazę.
Bastiaan Belder
w imieniu grupy IND/DEM. - (NL) Pani przewodnicząca! Hołodomor to połączenie ukraińskich słów holod (głód) i moryty (zamorzyć), oznacza zatem "śmierć głodową”. Hołodomor dotyczył śmierci głodowej 6 do 7 milionów ludzi, z czego 3,5 miliona na Ukrainie, 2 miliony w Kazachstanie oraz setki tysięcy na Północnym Kaukazie nad Wołgą i w Zachodniej Syberii w latach 1932 i 1933.
Hołodomor oznacza wymuszone przez Stalina i jego popleczników ograbienie ludności Ukrainy ze zbiorów zbóż, rozmiane jako skuteczna bolszewicka metoda edukowania ludzi w tym kraju w duchu przymusowej kolektywizacji rolnictwa.
Hołodomor oznacza celowe zaprzeczanie przez stalinowców, że na Ukrainie i w innych miejscach Związku Radzieckiego występowała dotkliwa klęska głodu, przez co miliony ofiar zostały odcięte od jakiejkolwiek postaci pomocy wewnętrznej i zagranicznej.
Hołodomor oznacza nieprzerwany eksport zboża przez przywódców sowieckich podczas głodu w latach 1932-1933, chociaż można by tą ilością wyżywić około półtora miliona ludzi przez cały rok.
Hołodomor oznacza ludobójstwo popełnione na ukraińskich wieśniakach tylko i wyłącznie wskutek przyjęcia polityki zagłodzenia poprzez: całkowitą blokadę gospodarczą Ukrainy, stosowanie kar zaboru mienia oraz zamrożenie dostaw i tworzenie czarnych list zgodnie z dekretem z 18 listopada 1932 r., wydanym przez Mołotowa będącego wysłannikiem Stalina w Charkowie.
Hołodomor oznacza paranoiczne podejście Stalina do ukraińskiego nacjonalizmu, który ów wielki przywódca uznawał za główną przyczynę niewystarczających jego zdaniem dostaw zbóż z tego spichlerza Europy.
Hołodomor oznacza cel Stalina - zdławienie na zawsze wszelkich marzeń Ukrainy o autonomii, a nawet niepodległości.
Dziś wiemy, że jego złowieszczy plan się nie powiódł.
Bruno Gollnisch
(FR) Pani przewodnicząca! Od Rosji sowieckiej Lenina po dzisiejszą Koreę Północną Kim Il-Sunga, poprzez Chiny Mao, Etiopię Mengistu i Kambodżę Pol Pota - a ta lista nie jest, niestety, pełna - można powiedzieć, że głód jest nieodłącznie związany z komunizmem.
Jednakże klęska głodu, która pozbawiła życia 10 milionów Ukraińców w latach 1932 i 1933, była nie tylko wynikiem gospodarczego i społecznego absurdu komunizmu, czy też nienawiści żywionej do społeczności rolników, ale także została zaplanowana przez władzę radziecką, która z jednej strony rekwirowała całe zapasy żywności rolników, w tym zboża, a z drugiej strony korzystała z policji, żeby na wszelkie sposoby zapobiec masowym ucieczkom Ukraińców, próbujących wymknąć się śmierci wskutek tych rekwizycji. To samo dzieje się wciąż w Korei Północnej.
Artykuł 6 Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego określa ludobójstwo jako zamiar zniszczenia w całości lub części grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej, a także - cytuję: "rozmyślne stworzenie dla grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie jej całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego”. Eksterminacja poprzez głód, Hołodomor, na skutek decyzji komunistów sowieckich w 1932 roku, spełnia tę definicję, cokolwiek sądzi o tym nasz kolega, pan poseł Markov.
W dniu 28 listopada 2006 r. ukraiński parlament określił Hołodomor jako akt ludobójstwa. Ubolewania godne jest, że na skutek weta Rosji i tchórzostwa rządu fracuskiego i brytyjskiego Organizacja Narodów Zjednoczonych odmówiła przyjęcia tego określenia. Nie oznacza to jednak kwestionowania konieczności oddania czci Rosjanom - ofiarom komunizmu, ale stanowi potępienie potworności totalitaryzmu, na skutek którego zginęło na całym świecie 200 milionów ludzi, co - jak należy stwierdzić - potępiamy teraz z ogromnym opóźnieniem.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
(ES) Pani przewodnicząca! Zamiarem dziejszej debaty jest upamiętnienie (to znaczy zachowanie w żywej pamięci) milionów ludzi, którzy na skutek polityki Stalina padli ofiarą katastrofy demograficznej niespotykanej w czasach pokoju.
Pani przewodnicząca! Uważam, że głód, którzy cierpieli, owi ludzie stanowił formę bezpośredniego ataku wymierzonego przeciwko chłopom ukraińskim stanowczo sprzeciwiającym się kolektywizacji.
Jak już wspominano w tej Izbie, a szczególnie pan poseł Bielan, był to atak rozmyślny, ponieważ zbiory w 1932 roku, jakkolwiek poniżej średniego poziomu, wystarczyłyby na roczne wyżywienie całej ludności, czego dowodzi eksport przez Związek Radziecki od Europy Zachodniej ponad miliona ton zboża.
Jak już podkreślali wszyscy przedmówcy w tej debacie, skutkiem tego była śmierć sześciu do ośmiu milionów mieszkańców w całym Związku Radzieckim, a od pięciu do sześciu milionów na samej Ukrainie. Waga tych wydarzeń wynika nie tylko z faktu śmierci tak wielu ludzi, ale także z milczenia i ukrywania faktów.
Pani przewodnicząca! Dlatego też uważam za istotne, by Parlament Europejski, tak jak uczyniły to inne instytucje - Organizacja Narodów Zjednoczonych czy Zgromadzenie Parlamentarne OBWE - zabrał dziś głos, składając hołd tym wszystkim, którzy padli ofiarą totalitarnej i zbrodniczej ideologii. Zachowajmy ich w żywej pamięci.
Jednakże, pani przewodnicząca, tak jak zostało to wypowiedziane w tej Izbie - najważniejsze jest, by patrzeć w przyszłość, zadbać aby dzieci, które dziś przychodzą na świat w wielkim państwie ukraińskim, miały dostęp do archiwów prasowych i książek historycznych i mogły dowiedzieć się o okropnościach, jakich doświadczyły podczas Hołodomoru poprzednie pokolenia.
Józef Pinior
(PL) Pani Przewodnicząca! Parlament Europejski upamiętnia dzisiaj 75. rocznicę wielkiego głodu na Ukrainie, jednej z największych zbrodni przeciwko ludzkości XX wieku. Głód na Ukrainie, na Powołżu, w Kazachstanie oraz w innych rejonach Związku Sowieckiego w latach 1932-1933 nie był konsekwencją przyczyn naturalnych, lecz stalinowskiego systemu sprawowania władzy. Forsowanie kolektywizacji rolnictwa, walka z prywatną własnością na wsi, niszczenie klas średnich oraz indywidualnej przedsiębiorczości w warunkach totalitarnej dyktatury, przemocy stosowanej przez państwo w stosunku do chłopów, doprowadziło do klęski głodu oraz do śmierci w zastraszających warunkach wielu milionów ludzi. Unia Europejska oddaje hołd ofiarom tej zbrodni oraz składa cześć tym, którzy ocaleli - ostatnim żyjącym świadkom tej tragedii.
Wielki głód dotknął w szczególny sposób naród ukraiński. Polityka stalinowska na Ukrainie oznaczała z jednej strony nieludzkie warunki kolektywizacji, z drugiej dławienie kultury narodowej, kościołów oraz represje w stosunku do inteligencji. W latach 30. rozstrzelano, uwięziono lub zesłano do obozów wielu pisarzy ukraińskich. W 1932 roku dotychczasowe ugrupowania literackie zostały rozwiązane. Zginęli wielcy twórcy kultury narodowej. Rozstrilane Widrodżennia (Rozstrzelane Odrodzenie) to symbol losu Ukrainy w XX wieku.
Wielki głód na Ukrainie oraz na terenie innych rejonów Związku Sowieckiego pozostaje ciągle podstawowym zadaniem badawczym dla historyków, analityków systemów politycznych, badaczy totalitaryzmu. Tematyka wielkiego głodu nie może stać się przedmiotem manipulacji ideologicznych czy polityki nacjonalistycznej. Konieczne jest otwarcie wszystkich archiwów dotyczących systemu stalinowskiego, żmudne badania, które pozwolą na ustalenie liczby ofiar, dokładny, naukowy opis przyczyn, przebiegu i konsekwencji wielkiego głodu. Poznanie prawdy o przeszłości może służyć pojednaniu, kształtowaniu kultury demokratycznej do budowy trwałego fundamentu Europy.
Pragnę przypomnieć przy okazji dzisiejszej debaty wielkie dzieło polskiego emigranta, redaktora Jerzego Giedroycia, którego "Kultura” paryska przyczyniła się do porozumienia pomiędzy Polską a Ukrainą. Wydaną przez paryską "Kulturę” w języku ukraińskim w 1957 roku antologię prześladowań pisarzy ukraińskich pod redakcją Jurija Ławrynenki "Rozstrilane Widrodżennia” oraz kronikę polsko-ukraińską prowadzoną w "Kulturze” od 1952 przez profesora Bohdana Osadczuka, chciałbym przywołać w Parlamencie Europejskim jako przykład pracy europejskiej na rzecz przezwyciężenia fatalizmu historii oraz formowania pojednania pomiędzy narodami na rzecz przyszłej demokratycznej wspólnoty.
Šarūnas Birutis
(LT) Panie i panowie! Wielki głód - Hołodomor, który wystąpił na Ukrainie, jest epizodem w historii Europy, którego nie wolno nam zapomnieć. Jestem przekonany, że ta klęska głodu musi być uznana za akt ludobójstwa przeciwko narodowi ukraińskiemu, dokonanego przez Związek Radziecki. Jest to jedna z najgorszych zbrodni popełnionych w okresie istnienia Związku Radzieckiego. Ta tragedia ludności Ukrainy utrzymywana była w tajemnicy; nawet w Europie niewiele osób wie, że jedna z najbardziej okrutnych zbrodni XX wieku popełniona została nie w jakimś dalekim kraju, ale tu, w Europie, i to w czasach pokoju. Miliony Ukraińców padły ofiarą głodu zaplanowanego przez władzę radziecką. Kwestia zagłady chłopów przez sowiecki reżim totalitarny to także kryzys tożsamości samej Ukrainy. A zatem musimy: po pierwsze, potępić obrońców tego reżimu w byłych republikach radzieckich, którzy zaprzeczają tej i innym zbrodniom okresu komunizmu; po drugie, wspierać cel Ukrainy - naszej przyszłej "koleżanki” - aby ludobójstwo dokonane na narodzie ukraińskim zostało uznane za takie na szczeblu międzynarodowym. Po trzecie, Hołodomor to tylko jedna ze zbrodni komunizmu, które muszą nieuchronnie zostać osądzone w jakiejś drugiej Norymberdze.
Milan Horáček
(DE) Pani przewodnicząca! Unia Europejska wraz z wieloma innymi krajami uznała tragedię zwaną Hołodomorem, która miała miejsce na Ukrainie w latach 1932-1933, za zbrodnię przeciwko narodowi ukraińskiemu. Nawet Organizacja Narodów Zjednoczonych na forum Zgromadzenia Ogólnego uchwaliła w 2007 roku rezolucję upamiętniającą ofiary Hołodomoru i potępiającą reżim.
Reżim stalinowski w Związku Radzieckim sztucznie sprowokował brak żywności, żeby wymusić na Ukrainie - ale nie tylko na Ukrainie - planową gospodarkę rolną. Ten cel był w oczach ówczesnych rządzących ważniejszy niż ochrona życia ludzkiego. Człowiek nic nie znaczył, a miliony poniosły śmierć w męczarniach. Oznacza to, że Hołodomor nie był katastrofą naturalną; był zaplanowany przez ludzi i zrealizowany z zimną krwią.
Z zadowoleniem przyjmuję dzisiejszą debatę. Konsekwentna rehabilitacja i upowszechnianie wiedzy o zbrodniach to jedyny sposób na radzenie sobie z przeszłością. Pierwszym ważnym krokiem we właściwym kierunku jest otwarcie archiwów. Ma to zastosowanie nie tylko do Ukrainy, ale do wszystkich innych krajów, które znajdowały się pod komunistycznymi rządami, w tym oczywiście do samej Rosji.
Jeżeli chodzi o archiwa, to doświadczenie pokazuje, że nie wystarcza ogólny i publiczny dostęp. Przeciwnie, należy udzielić pomocy w poszukiwaniu informacji. Można to osiągnąć, przykładowo, przez otwarcie ośrodków dokumentacyjnych i zatrudnienie historyków.
Dokonanych zbrodni nie da się cofnąć, ale też nie wolno o nich nigdy zapomnieć - co ważniejsze zaś, o ich ofiarach. Ogólnoświatowe uznanie Hołodomoru za masowy mord na ludności Ukrainy i innych krajów ma ogromne znaczenie dla polityki światowej. Mogłoby stanowić precedens dla wielu innych narodów, na których w przeszłości popełniono masowe mordy.
W każdym razie, Unia Europejska wysyła Rosji wyraźny komunikat, poprzez przypomnienie dokonanych zbrodni i ich głębokie potępienie, tym samym dając wyraźnie do zrozumienia, że podczas najbliższych rozmów na temat partnerstwa i stowarzyszenia jeden z podstawowych filarów UE, a mianowicie poszanowanie praw człowieka, nie będzie podlegać negocjacjom.
Wojciech Roszkowski
(PL) Pani Przewodnicząca! W latach 1932-1933 władze ZSRR przeprowadziły rekwizycję produktów rolnych z kołchozów na Ukrainie, przy użyciu siły tak, iż pracownicy ich zostali całkowicie pozbawieni żywności. Wywołany tym głód, zwany na Ukrainie Hołodomor, spowodował śmierć milionów mieszkańców kraju, którego ziemie słyną z urodzajności. Ponieważ przedmiotem tej operacji, za którą odpowiedzialność ponosi Stalin i jego współpracownicy, byli ukraińscy chłopi jako grupa społeczna i narodowa, zbrodnia Hołodomoru wypełnia definicję ludobójstwa zawartą w konwencji ONZ z 1948 r.
Rezolucja, którą wypracowaliśmy w związku z 75. rocznicą Hołodomoru jest kompromisem, który w dużej mierze oddaje istotę tej zbrodni. Brakuje w niej jedynie jasnego nazwania Hołodomoru zbrodnią ludobójstwa. Jest to wynik oporu niektórych grup w tej izbie. Podczas negocjacji kompromisowych dowiedziałem się, iż grupa socjalistów jest w ogóle przeciwna dyskutowaniu o historii. To ciekawa deklaracja, zważywszy, że socjaliści europejscy zawsze chętnie potępiają nazizm i generała Franco, a równie emocjonalnie odmawiają tego w przypadku zbrodni władz ZSRR lub hiszpańskich republikanów.
Podczas tych negocjacji usłyszałem także, iż pamięć ofiar wymaga szacunku, a ten unikania takich słów jak ludobójstwo. Tego rodzaju moralizatorstwo i selektywna pamięć pokazuje, że wśród europejskich socjalistów materializm historyczny zamienia się w relatywizm histeryczny. Mam zresztą nadzieję, że nie dotyczy to wszystkich posłów z lewej strony tej sali.
Usłyszałem także, iż socjaliści są przeciwni głosowaniu prawdy historycznej. Święta prawda! Problem w tym, że my tu nie mówimy o prawdzie o Hołodomorze, tylko będziemy głosować prawdę o nas samych. Rezolucja na temat historii jest zawsze deklaracją wyznawanych wartości, a brak stanowiska jest także stanowiskiem. Oznacza to, że głoszone hasła są puste. Jak można określić swój stosunek do wartości inaczej niż przez ocenę wydarzeń z przeszłości? Ludobójstwo jest ludobójstwem, niezależnie od tego, czy popełnił je Hitler czy Stalin oraz jak oceniają je dzisiejsze władze Rosji. Jeśli dziś ktoś uważa, że ofiary Holocaustu zasługują na mniejszą uwagę niż hitlerowskich komór gazowych stawia pod znakiem zapytania swoją wiarygodność. Wobec prawa i prawdy wszyscy jesteśmy równi!
Georgios Toussas
(EL) Pani przewodnicząca! Wielki głód na Ukrainie to obecnie narzędzie antykomunizmu, wyciągane jak strzała z kołczana. Ma posłużyć kampanii antykomunistycznej i pisaniu historii na nowo, uznaniu ideologii komunistycznej za niezgodną z prawem i zakazowi działalności komunistów. Moglibyśmy tu również przytaczać liczne przykłady państw, gdzie symbole i działalność partii komunistycznych są nadal zakazane - i to państw należących do Unii Europejskiej.
A zatem dokonuje się nieskrywana próba zniekształcania faktów historycznych i ich interpretacji w sposób arbitralny i nienaukowy, ponieważ, całkiem po prostu, podstawowym celem jest uzasadnienie strategii zniesławiania socjalizmu i komunizmu.
Antykomunizm zawsze towarzyszył najostrzejszym i najbardziej brutalnym atakom kierowanym w stronę człowieka. W miarę jak nasila się antyobywatelski atak Unii Europejskiej na podstawowe prawa uzyskane przez klasę robotniczą w toku ciężkiej walki i poświęceń, a wyzysk ze strony kapitału staje się coraz bardziej brutalny i barbarzyński, w miarę jak imperialistyczna polityka Unii Europejskiej przeciwko krajom i narodom staje się coraz bardziej agresywna i zbrodnicza, antykomunizm nasila reakcyjne zniesławianie socjalizmu, jakie obserwowaliśmy w XX wieku, oraz ataki na awangardę klasy robotniczej i uciśnione oddziały partii komunistycznych.
Owa wulgarna propaganda stanowi kontynuację prób posługiwania się grubym kłamstwem i powtarzana jest w celu oczerniania, głównie w oczach młodzieży, ogromnego dorobku systemu socjalistycznego - wkładu w pokonanie faszyzmu i w budowę, po raz pierwszy w historii ludzkości, społeczeństwa wolnego od wyzysku człowieka przez człowieka. Czyni się próby zrównania socjalizmu, to jest wszystkiego, co postępowe zrodziła ludzka myśl, z reakcyjnym i nieludzkim faszyzmem będącym prawdziwym owocem barbarzyńskiego systemu kapitalistycznego.
Jak przyznają wszyscy obiektywni historycy, ten konkretny przypadek głodu na Ukrainie spowodowany był głównie przez masowy sabotaż ze strony bogatych chłopów, którzy w odpowiedzi na nową władzę radziecką i na kolektywizację ziemi najpierw wywołali wojnę domową, a następnie niszczyli maszyny, zabijali zwierzęta, podkładali ogień pod obiekty kołchozów i w ogóle we wszelki możliwy sposób sabotowali siew i zbiory plonów. Był to również rezultat ogromnej suszy i epidemii tyfusu, które w tym czasie miały miejsce na tych terytoriach Ukrainy.
Oczywiście, takiej debaty jak dzisiejsza, zmierzającej do odkrycia prawdy historycznej, nie można prowadzić w ten sposób. Jeśli uważacie, że macie argumenty, to zorganizujcie debatę, w której będą mogły znaleźć wyraz wszystkie fakty historyczne pomocne w odkryciu prawdy.
Zbigniew Zaleski
(PL) Pani Przewodnicząca! Hołodomor to fakt i symbol jednej z najbardziej nieludzkich metod zabijania. Ideologia mająca służyć ludziom prostym, robotnikom, przybrała taką formę, której obecnie nie sposób sobie wyobrazić. A była ona prosta - nie potrzeba broni ani żołnierzy do zabijania, ani pieców gazowych. Wystarczyło tylko zabrać wszystko to, co wydała ziemia, a tzw. niepokorni obywatele znikali ze swoich wiosek, bo nie pasowali do systemu. Naginano ludzi do utopijnej wizji, straszliwej i kosztownej, a mimo to do dziś dla wielu atrakcyjnej i bronionej przez niektórych kolegów z lewej strony tej sali. Bolszewicka ideologia stosowała metody realizacji, których niczym nie daje się usprawiedliwić. Mój doktorant na Ukrainie badał traumę ludzi, którym udało się przeżyć ten socjalistyczny horror, choć to są wyjątki. Otóż z wywiadów wynika, iż dochodziło z głodu do kanibalizmu, np. matka wysłała swojego 6-letniego chłopca na zimę do lasu, bo we wsi nie przeżyłby, zostałby zjedzony.
Z jednej strony mamy XX wiek, lata 30., tzw. ojciec oświecony i przyjaciel narodów zapowiadający światową rewolucję, Józef Stalin, a z drugiej strony miliony ze wzdętymi od głodu brzuchami umierający na ulicach. Straszny musiał to być obraz nawet dla politruków służących władzy. Tak było na wschodniej Ukrainie. Ale 10 lat później doszło do nieco podobnej jakościowo tragedii Polaków na terenie ówczesnej wschodniej Polski, choć o mniejszej skali. Nacjonalistyczna ideologia ukraińskiej UPA, współpracującej z hitlerowskimi nazistami, doprowadziła do czystki etnicznej Polaków. Metody były równie okrutne: palenie żywcem, rozpruwanie brzuchów ciężarnych kobiet, obcinanie dzieciom głów siekierą. Mężczyźni byli wówczas na wojnie. Do dziś ta Golgota wschodu, jak ją nazywają ocaleni, jest przedmiotem tabu i wstydliwego milczenia. Jak na ironię stawiane są pomniki liderów ówczesnych nacjonalistów. Może nadarza się okoliczność - są tu obserwatorzy z Ukrainy - aby oddając dziś hołd ofiarom Hołodmoru, uczcić także pamięć okrutnie zamordowanych Polaków i tych Ukraińców, którzy nie zgadzali się z tą ideologią. Nie jest łatwo przyznać się do takich faktów, ale inaczej trudno o zbliżenia narodów, o przyjęcie Ukrainy w obszar wartości europejskich, o które obecnie w tym miejscu zabiegamy.
Rozumiem protesty Rosji wobec Unii - jeśli mówić o Hołodomorze to, jak sugerują, trzeba powiedzieć o eksterminacji Indian w Nowym Świecie przez kolonistów. Hołodomor zasługuje na szczególne potępienie. Dodajmy jeszcze miliony wywiezionych na Syberię do obozów pracy, czyli obozów śmierci, w czasie II wojny światowej - Ukraińców, Polaków, Tatarów. Przytoczę tylko dla informacji tego zgromadzenia, że z około 100 tysięcy jeńców z armii Paulusa po Stalingradzie wywiezionych na Syberię, tylko 5 tysięcy przeżyło do 1955 roku. Dla dobra Europy jej Parlament nie może zbagatelizować tych tragedii XX wieku.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Największy węgierski poeta XX wieku powiedział: "musimy wyspowiadać się z przeszłości!” Tak, musimy wyspowiadać się z przeszłości, ale nie w celu wywołania nowych napięć pomiędzy narodami i krajami. Każdy naród musi stanąć w obliczu własnych grzechów; przykładem może być sposób, w jaki Niemcy zmierzyli się ze swoją rolą w drugiej wojnie światowej. Pan Zaleski, jako Polak, nawiązał do tego, że wielu ludzi ma grzechy do wyznania, i że Hołodomor nie jest jedynym. Wypowiadam się jako przedstawiciel narodu, którego parlament jako pierwszy potępił Hołodomor w 2003 roku. Jednocześnie bardzo chciałbym, żeby ta debata nie była antyrosyjska, ponieważ obecni i zabierający głos w tej Izbie powinni zaznajomić się z mapą etniczną Ukrainy i powinni wiedzieć, które z okręgów dotknięte zostały tymi okropnościami epoki stalinizmu, poprzez które komunistyczna dyktatura starała się dokonać eksterminacji chłopstwa - w większości ginęli Ukraińcy, ale nie wyłącznie oni. W tych miasteczkach i miastach - w Doniecku, Dniepropietrowsku, Odessie - umierali także Rumuni, Rosjanie, Żydzi i inne grupy ludności. Starano się tam dokonać eksterminacji chłopów.
Musimy uznać, że to było ludobójstwo, ale nie ze względów etnicznych. Kierując się niedopuszczalnymi zasadami skompromitowanej stalinowskiej komunistycznej dyktatury XX wieku, starano się zmieść z powierzchni ziemi całą klasę społeczną - chłopstwo, chłopów-rolników. Ofiarami tej kampanii byli głównie Ukraińcy, ale musimy złożyć hołd wszystkim ofiarom, bez względu na ich narodowość. Nie jest prawdą to, co powiedział pan poseł Roszkowski, a mianowicie, że Grupa Socjaldemokratyczna usiłuje cokolwiek wybielać. Nie, my po prostu szanujemy fakty i nalegamy na odwoływanie się do faktów, ponieważ nie jesteśmy gotowi uczestniczyć w potępieniu Rosji poprzez przyjęcie stronniczej postawy w sprawie Hołodomoru. Chociaż Rosja musi dokonać wielkiego rachunku sumienia w sprawie stalinizmu, masakry w Katyniu, nie możemy jednak zapominać, że Rosjanie także ucierpieli, przynajmniej w tym samym stopniu, ze strony dyktatury stalinowskiej i ponieśli tyle samo ofiar, co inne narody.
A zatem podkreślam, że powinniśmy złożyć hołd, ale spróbujmy również w tych debatach okazać nieco szacunku dla faktów historycznych. Chylimy czoła przed ofiarami Hołodomoru, ale nie możemy służyć ukraińskiemu nacjonalizmowi, musimy natomiast pracować w takiej sprawie, by Rosja, Ukraina i wszystkie inne państwa stanęły w obliczu swojej przeszłości i by budowały pokój.
István Szent-Iványi
(HU) Pani przewodnicząca! Po wielu latach wypierania się i milczenia nikt już nie zaprzecza, że Hołodomor był jednym z najpoważniejszych, rozmyślnie spowodowanych i umotywowanych politycznie masowych mordów XX wieku. Parlament Europejski wypełnia swoje długoletnie zobowiązanie, czcząc pamięć ofiar. Największym sprzymierzeńcem grzechu jest obojętność i niepamięć. Nie wolno nam zapomnieć! Miliony ludzi poniosło śmierć, żeby Stalin mógł spełnić swój dyktatorski plan. Ten plan obejmował nie tylko przymusową kolektywizację rolnictwa - to przecież tylko jeden z jego celów - ale w tym samym stopniu zniszczenie narodowej świadomości ukraińskiej i unicestwienie instytucji tożsamości narodowej. Podczas Hołodomoru, a także przez całe lata trzydzieste XX wieku, zginęło 80% ukraińskiej inteligencji. Zakazano działalności niezależnego kościoła ukraińskiego. Język ukraiński wypierano z życia publicznego. Hołodomor stanowi więc niezatarty element ukraińskiej tożsamości narodowej i zbiorowej pamięci.
Musimy uznać ofiarę, jaką obywatele Ukrainy ponieśli, by być wolnymi i móc decydować o swojej przyszłości. Parlament Europejski uznaje europejskie aspiracje Ukrainy. Poprzez przyjęcie przedmiotowej rezolucji wysyłamy komunikat, że nie tylko przeszłość Ukrainy, ale także jej przyszłość jest nierozdzielnie związana z Europą. Dziękuję za udzielenie mi głosu.
Inese Vaidere
(LV) Panie i panowie! Sztucznie wywołany głód na Ukrainie, ludobójczy głód, jest jedną z największych zbrodni przeciwko ludzkości w historii świata. Zgodnie z wszelkimi kryteriami spełnia on definicję ludobójstwa. Po pierwsze, ma on charakter etniczny, gdyż był wymierzony przeciwko zbuntowanemu narodowi ukraińskiemu, który wielokrotnie sprzeciwiał się rusyfikacji. Po drugie, było to także ludobójstwo z przyczyn społecznych, wymierzone przeciwko bogatym rolnikom ukraińskim, choć głód zabijał wszystkich niezależnie od poziomu dobrobytu. Była to zbrodnia popełniona z pełnym cynizmem. Totalitarny stalinowski reżim komunistyczny znalazł najtańszy sposób unicestwienia wielkiej liczby ludzi. Miliony osób zmarło na Ukrainie na skutek powoli działającego, straszliwego głodu. Obecnie dostępne są dokumenty stanowiące dowód, że nawet naziści przyjeżdżali do Moskwy w latach trzydziestych XX wieku, żeby zdobyć doświadczenie jeżeli chodzi o organizowanie masowych mordów. W tamtych czasach decyzje o rekwizycji żywności zapadały w Moskwie. Decyzje dotyczące wojny gazowej pomiędzy Ukrainą a Rosją w 2006 roku także podjęto w Moskwie. Poprzez swoją koncepcję polityki zagranicznej współczesna Rosja wyraźnie daje do zrozumienia, że odzyskuje pozycję w tej części świata. Nadworni historycy w Moskwie nie wstydzą się mówić, że sztucznie wywołany głód na Ukrainie był wyłącznie dziełem człowieka. Należy mieć nadzieję, że Ukraina nie będzie następnym państwem po Gruzji, przeciwko któremu Rosja wystąpi z brutalną agresją. Musimy powiedzieć wyraźnie, że wydarzenia na Ukrainie były ludobójstwem. Tak jak wiele innych państw mój kraj - Łotwa - już to uczynił, wydając oświadczenia parlamentarne. Chcę jeszcze raz podkreślić, że zbrodnie totalitarnego komunizmu powinny podlegać takiemu samemu potępieniu, jak zbrodnie nazizmu. Potrzeba nam nowej Norymbergi, bo niewinne ofiary są ofiarami niezależnie od tego, kto te zbrodnie popełnił. Chociaż nasze narody mają różne doświadczenia, bezwzględnie konieczna jest jednolita ocena wydarzeń historycznych w Unii Europejskiej. Jest to w istocie fundament naszej wspólnej przyszłości. Dziękuję.
Tunne Kelam
Pani przewodnicząca! Sztuczne klęski głodu wywołane przez człowieka systematycznie wykorzystywano jako narzędzie komunistycznych reżimów totalitarnych. Siedemdziesiąt pięć lat temu Stalin postanowił zniszczyć ukraińską tożsamość narodową i pokonać opór właśnie poprzez spowodowanie klęski głodu w miejscu będącym spichlerzem Europy.
Regionom dotkniętym głodem nie tylko odmawiano pomocy. Co gorsza, setki wsi otoczone były kordonem Armii Czerwonej. Głodującym ludziom odmawiano najbardziej podstawowego prawa człowieka - prawa do ucieczki przed pewną śmiercią. Tych, którzy próbowali ratować się ucieczką, ścigano jak dziką zwierzynę i rozstrzeliwano. Dopiero dzisiaj reagujemy na tę jedną z najpotworniejszych zbrodni dyktatury komunistycznej. Zdecydowana ocena takiej zbrodni jest już od dawna spóźniona.
Wszystkim ofiarom zbrodni przeciwko ludzkości należy się taki sam status. Nie może być ofiar nazizmu "pierwszej klasy” i ofiar komunizmu "drugiej klasy” i to tylko dlatego, że w Europie nadal brakuje zintegrowanego podejścia do wszystkich reżimów totalitarnych i że waha się ona przed podjęciem konkretnego stanowiska wobec zbrodni, które miały miejsce we wschodniej części kontynentu.
Mamy obowiązek wiedzieć, co działo się pod rządami Stalina, tak samo jak wiemy, co się działo pod władzą Hitlera. Musimy nie tylko rozszerzyć naszą solidarność z narodem ukraińskim, jak również z innymi narodami, na wszystkie narody, które ucierpiały na skutek zbrodni totalitaryzmów, ale także wydać osąd moralny. Jedynie w ten sposób możemy osiągnąć cel tych obrad: zagwarantowanie, że zakrojone na ogromną skalę, druzgocące lekceważenie życia ludzkiego i godności człowieka nigdy nie powtórzy się w żadnej części Europy.
Potrzeba nam ogólnoeuropejskiego pojednania, które może powstać jedynie na gruncie prawdy i sprawiedliwości. Naszym obowiązkiem jest zagwarantować, by słynne słowa "nigdy więcej” obejmowały też naród ukraiński.
Janusz Onyszkiewicz
(PL) Mao Tse Tung spytany raz czy warto ryzykować wojnę jądrową, aby obalić kapitalizm powiedział, że warto poświęcić życie choćby stu milionów ludzi, by pozostali mogli żyć szczęśliwie w komunizmie. Józef Stalin rozumował według tej samej straszliwej, zbrodniczej logiki. Kiedy narastał opór przeciwko kolektywizacji na wsi, postanowił fizycznie zlikwidować tych, którzy mieszkali w najbardziej opornych regionach. Były to regiony zamieszkałe przez Ukraińców. Ich likwidacja rozwiązywała także problem narodowościowy, bo jak to Stalin przy innej okazji powiedział, cytuję, "problem narodowościowy to w zasadzie problem chłopstwa”.
I tak w wyniku zbrodniczo zaplanowanej akcji na samej Ukrainie z głodu zginęły miliony ludzi. Wystarczy powiedzieć, że nawet według oficjalnych statystyk ludność Ukrainy wynosiła w 1926 r. sporo ponad 31 milionów, a w roku 1939, mimo silnego przyrostu naturalnego, na Ukrainie było jedynie 28 milionów mieszkańców.
Z głodu ginęli nie tylko mieszkańcy sowieckiej Ukrainy. Administracyjne rekwizycje całej żywności połączone z zakazem jej przywożenia z innych regionów spowodowały śmierć głodową także na Powołżu, Kubaniu czy Północnym Kaukazie. Ziemie te były masowo zamieszkane przez Ukraińców, ale także przez Rosjan. Dziś podejmujemy sprawę głodu na Ukrainie, aby dać także świadectwo naszemu przeświadczeniu, że jest to ciągle jeszcze zbyt mało znany fragment dramatycznych dziejów naszej wspólnej Europy.
(oklaski)
Andrzej Tomasz Zapałowski
(PL) Pani Przewodnicząca! W minionym stuleciu doszło do wielu straszliwych mordów. Jedne dokonywano przez rozstrzelanie, zagazowanie, mordowanie siekierami i widłami, ale były też takie, których dokonywano głodem. Na ówczesnej sowieckiej Ukrainie dokonano tego mordu poprzez zagłodzenie milionów ludzi na obszarze, gdzie znajdują się jedne z najlepszych gleb na świecie. Zrobiono to specjalnie, a nie poprzez warunki klimatyczne czy też kataklizmy.
Oburza, iż przez lata tego ludobójstwa na Ukraińcach, Polakach, Rosjanach nie nazwano po imieniu, tak jak do dzisiaj oburza nienazwanie po imieniu ludobójstwa dokonanego na setkach tysięcy Polaków, Żydów i Ukraińców sprzeciwiających się faszyzmowi przez nacjonalistów ukraińskich na byłym i obecnym terytorium Polski w czasie II wojny światowej. Tym bardziej oburza, iż brak osądzenia usprawiedliwia i legitymuje do działania obecnie organizacje, które powołują się na dziedzictwo morderców. Organizacje te działają dziś legalnie w Europie. Nie ma poprawnego politycznie ludobójstwa. Każde należy nazwać i osądzić.
Ari Vatanen
Pani przewodnicząca! Poruszamy temat wielkiego głodu wywołanego na skutek działań człowieka dzisiaj, 75 lat po tych wydarzeniach. Jeśli teraz nie będziemy o tym mówić, to sprawiedliwość zakryje ciemna noc. Do północy pozostały jeszcze dwie godziny, ale my już budujemy przyszłość. Nie można przecież budować przyszłości na chwiejnych fundamentach. Należy ją opierać na trwałym fundamencie, a trwałym fundamentem jest prawda. Przyszłości nie można opierać na kłamstwach, to tak jak budowa na piasku.
Tak naprawdę nie chodzi o to, ilu ludzi zmarło na Ukrainie. Rzecz w tym, by ofiary wielkiego głodu wywołanego na skutek działań człowieka- czyli ludność Ukrainy - czuły, że jest sprawiedliwość; trzeba przywrócić ludzką wiarę w sprawiedliwość. Inaczej nie można zbudować sprawiedliwego społeczeństwa, a ludzie nie będą mieli wiary w przyszłość. Krzyk wszystkich ofiar musi zostać usłyszany, niezależnie od tego, czy są to ofiary nazizmu, apartheidu, niewolnictwa czy komunizmu.
Ta Izba opowiada się za podstawowymi wartościami ludzkości. Nie wolno nam wysyłać niejednoznacznego komunikatu. Dlatego też musimy być naprawdę bezstronni, niezależnie od tego, jak bolesne skutki polityczne możemy odczuć. Inaczej nie obronimy godności człowieka. Bardzo niepokojące jest, że w dzisiejszej Rosji historię pisze się na nowo, jakże więc możemy budować wspólną przyszłość? Nadeszła odpowiednia dla nas chwila, by dyskutować na temat Ukrainy, bo właśnie teraz, w 2008 roku, Ukraina potrzebuje pomocy. Potrzebuje nadziei na lepszą przyszłość, a to oznacza przystąpienie pewnego dnia do UE.
Jana Hybášková
(CS) Głód był rezultatem precyzyjnie zaplanowanej, systematycznej polityki Józefa Wissarionowicza Stalina, kierującego się wyraźnie określonymi celami, do których należały: dobrowolne zrzeczenie się własności ziemi, ustanowienie kolektywów rolniczych, przekazanie wszystkich zapasów produktów rolnych i ziarna siewnego na wyżywienie armii rosyjskiej i rozmyślne zagłodzenie miast i miasteczek Ukrainy. Głównym celem było osłabienie i zniszczenie Ukrainy jako narodu. To było ludobójstwo. Wiązały się z tym prześladowania ludności cywilnej na wsiach ze względów politycznych i rasowych, a zatem stosuje się prawna definicja zbrodni przeciwko ludzkości. Nie jest to tylko sprawa upamiętnienia głodu. To kwestia symbolicznego zadośćuczynienia ofiarom, dokładnych badań, analiz, wiedzy i przyjęcia wspólnej odpowiedzialności, a wraz z tym zamknięcia rozliczeń na poziomie europejskim. Komunizm to zbrodnia przeciwko ludzkości. Jego skutki są porównywalne ze skutkami nazizmu.
Ustanówmy więc instytut sumienia europejskiego, a dzień 23 sierpnia ogłośmy jako Dzień Pamięci Ofiar Wszystkich Systemów Totalitarnych. Postarajmy się zrozumieć, że komunizm stanowi straszliwy epizod naszej wspólnej europejskiej historii. Jedynie poprzez wspólne uznanie odpowiedzialności za przeszłość możemy odnaleźć drogę ku przyszłości. Im głębsze zniszczenie tkanki społecznej, tym bardziej bolesna, kosztowna i trudna w kategoriach ludzkich jest naprawa - tego uczą nas takie sytuacje, jak te, przed którymi staje dziś społeczeństwo irackie i społeczeństwa w innych częściach świata. Ukraina nadal nosi głębokie blizny. Zaoferujmy jej pomoc.
Urszula Gacek
(PL) Pani Przewodnicząca! Dziś Parlament Europejski przypomina sobie o ofiarach jednych z największych zbrodni stalinowskich - ofiar wielkiego głodu, który został specjalnie wywołany przez rządzący Związkiem Sowieckim despotyczny reżim bolszewicki i miał doprowadzić do osłabienia i wyniszczenia narodu ukraińskiego, a tym samym stłumić jego dążenia do wolności i odbudowania własnego, niepodległego państwa. Na Ukrainie, a także w niektórych regionach południowej Rosji, północnego Kaukazu i Kazachstanu miały miejsce przeraźliwe, wstrząsające akty rozpaczy, cierpień i desperacji umierających z głodu całych rodzin.
Dziś chcemy oddać hołd wszystkim pomordowanym w okresie wielkiego głodu na Ukrainie. Ofiary masowych zbrodni, zbrodni wojennych i czystek etnicznych zasługują na taką samą pamięć i uznanie dla ich krzywd. Niezależnie w czyim imieniu zbrodnie są wykonane i dla jakich celów ideologicznych, cierpienie ofiar jest ich niezmiennym elementem.
Solidaryzujemy się z narodem ukraińskim, lecz prosimy, aby również Ukraina rozliczyła się ze swoimi czarnymi kartami historii. Przypominam, że w latach 1939-1945 nacjonaliści z Ukraińskiej Powstańczej Armii bestialsko zamordowali 150 000 Polaków, głównie kobiet i starców. Mężowie i ojcowie zesłani na Syberię przeżywali tam gehennę, lecz mieli nadzieję, że ich rodziny pozostałe na Kresach są bezpieczne. Niestety to te rodziny stały się ofiarami nacjonalistów, którzy nie widzieli miejsca dla swoich polskich sąsiadów w nowym ukraińskim państwie. Ofiary rzezi na Kresach czekają na dzień, kiedy ich los zostanie zapisany w społecznej świadomości Europy, tak jak dziś został zapisany los ofiar wielkiego głodu.
Colm Burke
Pani przewodnicząca! Jako że pochodzę z Irlandii, kraju, który ponad 150 lat temu również cierpiał tragiczny głód, rozumiem ukraińskie pragnienie upamiętnienia ofiar sztucznie wywołanego głodu z lat 1932-1933.
Przedmiotowa rezolucja Parlamentu następuje po poprzednich rezolucjach upamiętniających, przyjętych przez inne organizacje międzynarodowe, takie jak UNESCO i OBWE. Nasza rezolucja w sprawie upamiętnienia ofiar Hołodomoru na Ukrainie została przyjęta na 34. sesji Konferencji Generalnej UNESCO, a jej przyjęcie poparła, między innymi, Irlandia.
Na spotkaniu ministrów w ramach OBWE, które odbyło się w Madrycie w listopadzie 2007 roku, trzydzieści państw przyłączyło się do oświadczenia Ukrainy w sprawie upamiętnienia 75. rocznicy Hołodomoru.
Integracja europejska nadal musi opierać się na gotowości rozliczenia się z tragiczną historią XX wieku. Obecna rezolucja Parlamentu Europejskiego stanowi ważne wezwanie kierowane do państw powstałych w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego o pełne udostępnienie archiwów dotyczących tej tragedii w celu dokonania wyczerpującej analizy dokumentów, ujawnienia i dokładnego zbadania przyczyn i skutków wielkiego głodu.
Pozostali przy życiu krewni ofiar obecnie niejako starają się zamknąć tę sprawę, mają zatem prawo dostępu do takich informacji aby zrozumieć, co legło u podstaw największej tragedii we współczesnej historii Ukrainy.
Dołączam swój głos do wyrazów współczucia dla milionów Ukraińców, którzy ucierpieli na skutek tej katastrofy, a szczególnie dla rodzin osób zmarłych w wyniku tego sztucznie wywołanego głodu.
Zita Pleštinská
(SK) Mój ojciec, Štefan Kányai, który spędził ponad dziesięć strasznych lat w rosyjskich gułagach na Uralu, w Karagandzie i w Kazachstanie, często powiadał: "Żyją jeszcze świadkowie, którzy widzieli i pamiętają stalinowskie ludobójstwo, masowy mord popełniony bez użycia broni. Reżim stalinowski wydarł wiele stron z annałów historii Europy, a więc naszym obowiązkiem jest otwarcie archiwów byłego Związku Radzieckiego i uzupełnienie brakujących kart. Trzeba działać - pamięć ofiar jest święta!”
Jestem ogromnie wzruszona, że moje nazwisko, wraz z nazwiskami moich kolegów z grupy PPE-DE i kolegów z innych grup politycznych, widnieje w nagłówku rezolucji, w której potwierdzamy, że integracja europejska opiera się na gotowości rozliczenia się z tragiczną historią XX wieku. Niech ta rezolucja, wydana teraz - w 2008 roku, w 75. rocznicę głodu - będzie znakiem naszego współczucia dla ludności Ukrainy, szczególnie dla tych, którzy głód przeżyli, a także dla rodzin i krewnych ofiar.
Niech ta rezolucja stanie się nauką dla nowego pokolenia, które nie doświadczyło prześladowań. Wolność jest cenna i nie wolno zakładać, że jest rzeczą oczywistą. Zło nadal istnieje i musimy się z nim zmierzyć.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani przewodnicząca! Dopiero po upadku bloku wschodniego zaczęliśmy bliżej poznawać przerażającą prawdę o tym, co wydarzyło się na Ukrainie i w innych częściach Związku Radzieckiego w latach stalinowskich. Totalitaryzm nie pozwalał światu poznać tych okrutnych działań przeciwko ludzkości. Wielki głód na Ukrainie w latach 1932-1933 to fakt historyczny, który przez cały okres istnienia Związku Radzieckiego był negowany przez władze komunistyczne. Dowiedzieliśmy się o niezliczonej ilości niewinnych ludzi, na których wydano wyrok powolnej śmierci głodowej. Choć minęło wiele lat od czasów Hołodomoru, w dalszym ciągu nie wiemy ile ofiar pochłonęła stalinowska polityka.
Pragnąłbym podkreślić, że uznanie wielkiego głodu za ludobójstwo czy ujawnianie totalitaryzmu stalinowskiego nie jest w żaden sposób skierowane przeciwko Kremlowi, jak to jest często przedstawiane. Jest to oddanie czci ofiarom totalitarnego systemu. Unia Europejska, jako instytucja międzynarodowa tak oddana prawom człowieka, powinna zająć jasne i jednoznaczne stanowisko. Jeśli chcemy w godny i należyty sposób uczcić pamięć ofiar, powinniśmy przyjąć rezolucję, która jasno pokazuje prawdę historyczną i wyraża solidarność i współczucie Unii Europejskiej.
Mieczysław Edmund Janowski
(PL) Pani przewodnicząca! Dziś, na progu XXI wieku, trudno nam wyobrazić sobie, czym jest masowy głód. Trudno nam też odpowiedzieć na pytanie, jak mogło dojść do tego, że na Ukrainie, która mogłaby wyżywić całą Europę, tyle milionów ludzi zginęło z głodu. Był to efekt totalitaryzmu komunistycznego, ginęły dzieci, kobiety, mężczyźni - Ukraińcy, ale i ludzie innych narodowości mieszkających na terenie ówczesnego Związku Radzieckiego. Jak nazwać tę zbrodnię sprzed 75 lat? Chyba tylko jedno słowo - ludobójstwo! Tam za zerwanie pięciu kłosów z kołchozowego pola groziła kara śmierci lub lata łagru.
Dziś, gdy mówimy o tym wydarzeniu, nie mówimy przeciwko Rosji. Chcemy oddać hołd ofiarom komunizmu i wyraźnie powiedzieć: nigdy więcej takich zbrodni.
Antonio Tajani
Pani przewodnicząca, szanowni posłowie! Nie wiem, co jeszcze można powiedzieć na znak potępienia zbrodni tak potwornej, jak owa zbrodnia popełniona przez stalinowską dyktaturę - jedną z dwóch zbrodniczych dyktatur, które pustoszyły Europę w poprzednim stuleciu. Nie trzeba dalszych słów, ponieważ uczynili to przekonująco i w godny sposób posłowie w swych wystąpieniach.
Pani przewodnicząca! Chciałbym zakończyć tę debatę odczytaniem kilku słów wielkiego pisarza Wasilija Grossmana, który opisał najtragiczniejsze chwile Hołodomoru w powieści Wszystko płynie. Czytam je, jakby to była swego rodzaju świecka modlitwa, wyraz upamiętnienia milionów ofiar, związany z pamięcią wielu innych niewinnych, których poświęcenie - powtarzam jeszcze raz - nie może być dla Europy daremne.
Śmierć milionów ludzi w ubiegłym stuleciu na skutek działań okrutnych dyktatur, musi stanowić zasiew, z którego wciąż odradza się demokracja. To zaś musi przynieść skutek przeciwny w stosunku do zamierzonego przez zbrodniczych dyktatorów. Jak wspomniałem we wprowadzeniu, Unia Europejska powstała w celu budowania pokoju i dla zagwarantowania pokoju. Nie możemy jednak zapomnieć poświęcenia tak wielu niewinnych ofiar.
Przeczytam państwu proste słowa, jakimi Grossman opowiada o tragedii sprzed wielu lat: "Głód pustoszył cały kraj. Najpierw zabierał dzieci, potem ludzi starych, a następnie w średnim wieku. Na początku kopano groby, żeby pochować zmarłych; potem przestano, kiedy brakło już sił. Zmarli leżeli na podwórkach, a na koniec pozostawali w swoich chatach. Wszędzie zapadła cisza, a kraj był zdziesiątkowany. Nie wiem, kto miał umrzeć ostatni”.
Nous n'oublierons jamais. Nigdy nie zapomnimy tych niewinnych ofiar, starając się budować inną przyszłość.
Przewodnicząca
Otrzymałam cztery projekty rezolucji zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam tę wzruszającą debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro, w czwartek, 23 października.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
András Gyürk
, na piśmie. - (HU) Jestem przekonany, że oprócz pogłębiania integracji Parlament Europejski musi także systematycznie dążyć do uporania się z najciemniejszymi okresami w naszej wspólnej historii. Z tego też powodu jestem zadowolony, że dzisiejsze posiedzenie daje możliwość zwrócenia uwagi na głód na Ukrainie - jedno z najsmutniejszych, z niezrozumiałych powodów zapominanych, wspomnień dyktatur komunistycznych XX wieku.
Spory dotyczące głodu, który kosztował życie około 3 milionów ludzkich istnień, są dobrą ilustracją faktu, że do dziś ów okres historii nie został jeszcze w pełni przedyskutowany. Nie podzielam opinii tych, którzy przypisują to nieszczęście wyłącznie gorszym niż zwykle plonom, oporowi ludności Ukrainy, czy też w istocie kilku błędnym posunięciom w dziedzinie polityki gospodarczej.
Musimy wyraźnie stwierdzić, że ta ukraińska tragedia stanowiła bezpośredni skutek polityki terroru podniesionej na szczebel państwowy. Zaprzestając przymusowej kolektywizacji i konfiskat zapasów żywności, przywódcy Związku Radzieckiego mogli byli uratować miliony ludzkich istnień, ale tego nie uczynili. Właśnie z tego powodu wydarzenia na Ukrainie na początku lat trzydziestych XX wieku nie różnią się od najstraszliwszych aktów ludobójstwa w historii.
Moim zdaniem wszystkie dyktatury, czy mówimy o okrucieństwach systemu narodowego socjalizmu, czy też komunizmu, mają te same źródła. Musimy wykorzystać wszelkie dostępne narzędzia w celu wzmocnienia wśród nowych pokoleń świadomości straszliwych czynów popełnionych w imieniu komunizmu. Stworzenie europejskiego instytutu badawczego i służącego upamiętnieniu historii dyktatur mogłoby odegrać istotną rolę w tym procesie.
José Ribeiro e Castro  
na piśmie. - (PT) Właśnie mija 75 lat od czasu, gdy ruszyła stalinowska machina jednej z najgorszych zbrodni, jakich kiedykolwiek zaznała Europa: Hołodomoru, wielkiego głodu, który zabrał życie ponad trzem milionom Ukraińców.
Pozbawieni ważnego elementu określającego ich zbiorową tożsamość, co nadal jest odczuwalne, mieszkańcy Ukrainy zostali rozmyślnie ograbieni z żywności w ramach okrutnej manifestacji "realnego socjalizmu” i w ramach kampanii na rzecz przymusowej kolektywizacji i sowietyzacji, prowadzonych przez jeden z najbardziej ludobójczych reżimów w historii.
Ukraińcy, wraz z innymi Europejczykami, wspominają dziś doświadczane w czasach komunizmu brutalność, tyranię i przemoc, które zgodnie z prawem międzynarodowym stanowią oczywisty przypadek ludobójstwa. Zamiar "rozmyślnego stworzenia dla grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie jej całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego”, używając dokładnych słów konwencji z 1949 roku w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, jest zupełnie jasny.
Rok temu przewodniczący tego Parlamentu opisał Hołodomor jako "straszliwą zbrodnię przeciwko ludzkości”. W pełni zgadzam się z tym poglądem i chylę czoła w hołdzie pamięci ofiar. Pozdrawiam wszystkich obywateli Ukrainy, szczególnie tych, którzy mieszkają i pracują w moim kraju, w Portugalii.
