De toekomst van Kosovo en de rol van de EU (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Joost Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, over de toekomst van Kosovo en de rol van de EU.
Joost Lagendijk 
rapporteur. - Voorzitter, collega's, terugkijkend op de opstelling van het Europees Parlement over Kosovo sinds 1999, is er volgens mij slechts één conclusie mogelijk. Het verslag dat er nu ligt, is de logische uitkomst van een lang proces van afwegingen in het Parlement, waarbij het Europees Parlement - wij dus - de afgelopen jaren eigenlijk tot twee conclusies is gekomen.
Ten eerste dat het handhaven van de huidige status-quo in Kosovo geen optie is. Dat is onwenselijk, uiterst onwenselijk. De tweede conclusie is dat een bepaalde vorm van onafhankelijkheid - hoe precies gedefinieerd is open voor debat - voor Kosovo onontkoombaar is, of wij dat nu leuk vinden of niet.
Ik heb in mijn verslag geprobeerd op een rijtje te zetten wat die algemene stellingname, die algemene conclusie, nu in de praktijk precies betekent. Met andere woorden, wat vinden wij, wat vindt het Europees Parlement dat de meest wenselijke uitkomst zou moeten zijn van de beraadslagingen in de Veiligheidsraad over de status van Kosovo?
Een paar hoofdpunten. Kosovo moet toegang krijgen tot instellingen als de Wereldbank en het IMF om op die manier eindelijk de economische problemen aan te kunnen pakken, om de economie van Kosovo uit het slop te kunnen halen.
Ten tweede moet het multi-etnische karakter van Kosovo behouden blijven. Dat kan voorlopig het best door de aanwezigheid van een internationale aanwezigheid, zowel militair als civiel. Lees: de Europese Unie. Dat leidt tot de conclusie dat voor de Europese Unie een sleutelrol is weggelegd na het vaststellen van die status. Het is de Europese Unie - wij dus - die erop toe zal moeten zien dat de Kosovaarse autoriteiten hun land verder voeren op weg naar een democratische multi-etnische staat die uiteindelijk lid kan worden van de Europese Unie. Het Europees Parlement is bereid voor die rol, voor die taak het noodzakelijke budget beschikbaar te stellen als we op tijd en voldoende geïnformeerd worden.
Tenslotte is Kosovo een uniek geval vanwege de NAVO-interventie in 1990, maar met name vanwege het feit dat sinds bijna acht jaar dat deel van Servië onder bestuur staat van de VN. Dat betekent ook dat oplossingen voor de huidige situatie, waar nu naar gezocht wordt, uniek zijn en niet gebruikt kunnen worden ter oplossing van conflicten op andere plekken ter wereld.
Tot zover is waarschijnlijk het overgrote deel van het Huis het met mij eens. Wat nu de afgelopen week gebeurd is, is dat de discussie over dit verslag zich niet toespitst op de inhoud die ik zojuist geschetst heb, maar op de vraag welk etiket, welk label op die gewenste situatie geplakt moet worden. Met andere woorden, welk woord willen wij gebruiken om die gewenste situatie na onafhankelijkheid te beschrijven. Is dat onafhankelijkheid onder toezicht, is het soevereiniteit onder toezicht of moeten we er misschien überhaupt van afzien om een helder etiket, een helder label op die situatie te plakken?
Tegen degenen die nu op dit moment geen uitspraak daarover willen doen, die geen uitspraak willen doen over hoe die situatie te omschrijven moet zijn, zou ik het volgende willen zeggen. Het is volgens mij van heel groot belang dat de Europese Unie met één stem spreekt, gesloten optrekt! Hier in Brussel, maar ook in de Veiligheidsraad in New York en ook, ja collega's, ook in het Europees Parlement. Als we het eens zijn over het einddoel, waarom zeggen we dat dan niet. Dat zal een positieve invloed hebben op de moeilijke beraadslagingen in Brussel en New York en het maakt het moeilijker voor Rusland - de grote tegenstander van uiteindelijke onafhankelijkheid - om de Europese Unie uit elkaar te spelen.
Een ander argument tegen het nu geven van helderheid is de vraag waarom wij als Europees Parlement nu voorop moeten lopen? Waarom moeten wij nu als eerste Europese instelling zo duidelijk zijn over de eindfase? Daar wil ik het volgende tegen inbrengen. Sinds afgelopen maandag loopt iemand anders voorop. Dat is Martti Ahtisaari, de speciaal afgezant van de secretaris-generaal, die in zijn aanbeveling aan de Veiligheidsraad het volgende zei: "De status van Kosovo zou moeten zijn: onafhankelijkheid onder toezicht van de internationale gemeenschap".
Die conclusie wordt volledig onderschreven door Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Met andere woorden, anderen lopen voorop, en ik denk dat het het Europees Parlement zou sieren als ook wij helderheid geven over wat wij willen. Dat wil zeggen de aanbeveling van Ahtisaari ondersteunen door duidelijk op te nemen dat wat ons betreft de beste uitkomst van het proces soevereiniteit onder toezicht is.
Collega's, wij zijn parlementariërs, wij zijn politici, wij zijn geen diplomaten. Ik ben heel blij als ik morgen voor mijn verslag van u in deze plenaire steun krijg. Ik ben pas tevreden als ook het Parlement zich helder uitspreekt over wat volgens ons het einddoel zou moeten zijn. Dat is wat mij betreft soevereiniteit onder toezicht van de EU. Dat is een helderheid waar de Kosovaren recht op hebben, waar de Serviërs recht op hebben en waar ook de Europese burgers recht op hebben.
Günter Gloser
fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Lagendijk, dames en heren, voor het proces ter bepaling van de toekomstige status van Kosovo - op dit moment het meest urgente politieke probleem op de westelijke Balkan - breekt de laatste en beslissende fase aan. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft op 26 maart het algemene voorstel voor een regeling van de status van Kosovo van zijn speciale gezant, de heer Ahtisaari, naar de Veiligheidsraad in New York gestuurd. Naar verwachting zal de speciale gezant zijn voorstel op 3 april persoonlijk voor de leden van de Veiligheidsraad toelichten.
Tijdens de Raad van 12 februari hebben de ministers van Buitenlandse Zaken het voorstel uitvoerig besproken. Ze hebben de heer Ahtisaari hun volledige steun betuigd. Ze stelden vast dat de voorgestelde regeling is gericht op de bevordering van de opbouw van een multi-etnische en democratische samenleving in Kosovo, die berust op het beginsel van de rechtsstaat. Ze spraken ook als hun overtuiging uit dat de voorstellen van de speciale gezant de basis zullen leggen voor een duurzame economische en politieke ontwikkeling en zullen bijdragen aan de stabilisering van de regio.
In februari en maart vonden er over de voorstellen opnieuw gespreksronden plaats tussen Belgrado en Pristina, eerst op het niveau van experts en op 10 maart ook op het hoogste politieke niveau.
Naar aanleiding van de besprekingen besloot de heer Ahtisaari enkele al zeer verstrekkende bepalingen ter bescherming van de Servische gemeenschap in Kosovo en de Servisch-orthodoxe kerk nog verder uit te breiden.
Over het geheel genomen bleek echter uit de gesprekken dat de verschillen tussen beide partijen onoverbrugbaar zijn. Pristina stemde uiteindelijk in met het pakket voorstellen, terwijl Belgrado het afwees. Daarop verklaarde president Ahtisaari op 10 maart de gesprekken voor beëindigd en kondigde hij aan zijn voorstel voor de status van Kosovo per omgaande naar de VN-Veiligheidsraad te zullen sturen. Dat was naar de mening van het voorzitterschap volkomen terecht. Het zou geen zin hebben gehad om de onderhandelingen nog weken of maanden te laten voortduren. Een jaar van directe onderhandelingen tussen Belgrado en Pristina heeft een door beide partijen gesteunde compromisoplossing immers niet dichterbij gebracht. Integendeel: in de laatste onderhandelingsronde stelden beide partijen zich zelfs weer harder op.
Met de aanbieding van het voorstel aan de VN-Veiligheidsraad afgelopen maandag is het proces ter bepaling van de status van Kosovo zijn laatste, beslissende fase ingegaan.
Als opmaat voor deze fase is het van doorslaggevend belang - de heer Lagendijk wees daar zojuist op - dat de Europese Unie naar buiten eensgezind optreedt en met één stem spreekt. Hoe zichtbaarder de eenheid van de EU is, des te kleiner is het risico van een permanente blokkade in de Veiligheidsraad. Het voorzitterschap van de Europese Unie gaat ervan uit dat de Veiligheidsraad zijn verantwoordelijkheid neemt en hoopt dat de Veiligheidsraad tijdig zijn goedkeuring aan het voorstel zal geven.
Ik wil een paar opmerkingen maken over de toekomstige rol van de Europese Unie in Kosovo.
De Europese Unie is bereid een belangrijke rol op zich te nemen bij de tenuitvoerlegging van de statusregeling. De Europese Unie maakt goede vorderingen met de voorbereidingen voor haar bijdrage aan een internationale aanwezigheid in Kosovo na de regeling van de statuskwestie.
De voorbereidingen concentreren zich op de volgende drie gebieden: ten eerste op het ondersteunen van de voorgestelde internationale civiele aanwezigheid. Het desbetreffende voorbereidingsteam van de EU is ter plaatse bezig met de specifieke voorbereidingen voor de oprichting en installatie van het International Civilian Office (ICO). Dat gebeurt overigens in nauwe samenwerking met KFOR, UNMIK en het bestuur van Kosovo.
Ten tweede houden we ons bezig met de voorbereiding van de EVDB-missie voor de versterking van de rechtsstaat. De plannen daarvoor zijn al in een vergevorderd stadium. We gaan ervan uit dat de Europese Unie een mandaat krijgt dat de monitoring, begeleiding en advisering van de plaatselijke autoriteiten op het bredere terrein van de rechtsstaat omvat. We houden er bovendien rekening mee dat ook enkele uitvoerende bevoegdheden op politieel gebied onder het mandaat zullen vallen, waaronder handhaving van de openbare orde bij samenscholingen en rellen, alsmede taken op het gebied van justitie en douane. Onze planning is flexibel en zal indien nodig aan de ontwikkelingen worden aangepast.
In de derde plaats richt het voorbereidende werk zich op het concretiseren van het Europees perspectief voor Kosovo en op de steun voor de economische en sociale ontwikkeling van Kosovo.
Tegen deze achtergrond juichen wij de belangstelling van het Europees Parlement voor Kosovo toe. Die belangstelling komt ook in het onderhavige ontwerpverslag tot uiting. Het verslag van de heer Lagendijk over de toekomst van Kosovo en de rol van de EU levert een waardevolle bijdrage aan de internationale inspanningen die gericht zijn op een duurzame oplossing voor de kwestie-Kosovo.
Tot slot wil ik er nogmaals op wijzen dat het proces ter bepaling van de status van Kosovo een beslissende fase ingaat. Daarbij staat de Europese Unie voor een dubbele uitdaging. In de eerste plaats moet de Unie de eenheid bewaren wanneer wij samen met onze internationale partners zoeken naar een duurzame oplossing voor Kosovo, Servië en de regio als geheel. In de tweede plaats moet de Unie de voorbereidingen intensiveren die gericht zijn op de ondersteuning van de internationale inspanningen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de statusregeling.
De oplossing van de statuskwestie van Kosovo markeert het einde van het uiteenvallen van voormalig Joegoslavië. De situatie in Kosovo is uniek en kan daarom geen precedent vormen voor andere zogenoemde frozen conflicts. Oplossing van de statuskwestie is een basisvoorwaarde voor de stabilisering van Kosovo, Servië en de regio als geheel. Duurzame stabiliteit op de westelijke Balkan - de conflicten van de jaren negentig hebben dat bewezen - is van cruciaal en vitaal belang voor de Europese veiligheid. Evenals op veel andere terreinen vormt daarbij onze eensgezindheid de voornaamste sleutel om tot een duurzame oplossing te komen.
Olli Rehn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen dank en feliciteer ik de rapporteur, de heer Lagendijk, en de Parlementsleden voor hun substantiële en intensieve inspanningen ten aanzien van dit verslag.
Zoals ik hier al eerder heb gezegd: het verslag en het voorstel van de speciaal gezant, de heer Ahtisaari, zijn maandag aan de Veiligheidsraad overhandigd. Ik sluit me aan bij de secretaris-generaal, Ban Ki-moon, en het EU-voorzitterschap en steun het verslag en het voorstel die de heer Ahtisaari heeft ingediend.
Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat de twee partijen in een ideale wereld een aanvaardbaar compromis zouden hebben gesloten. Tijdens de afgelopen veertien maanden van onderhandelingen is er ten aanzien van verschillende praktische aspecten van de regeling overeenstemming bereikt. Helaas bleven Belgrado en Pristina ten aanzien van de kernvraag inzake de status lijnrecht tegenover elkaar staan.
Het voorstel van de heer Ahtisaari beoogt de vorming van een democratische, multi-etnische samenleving op basis van de rechtsstaat in Kosovo te stimuleren. Het voorstel bevat uiteenlopende bepalingen bedoeld om de toekomst van alle gemeenschappen in Kosovo veilig te stellen en de religieuze plaatsen en het cultureel erfgoed te beschermen.
Zoals de heer Lagendijk terecht benadrukt: het draait bij een besluit over Kosovo om Europese eenheid, hier en ook in New York. We moeten de heer Ahtisaari en zijn voorstel in de VN-Veiligheidsraad consequent en vastberaden steunen. Uitstel van het besluit levert niets op. De VN bestuurt Kosovo nu acht jaar en het is duidelijk dat de status-quo niet houdbaar is. Ik verwacht dan ook van de Veiligheidsraad dat hij zijn verantwoordelijkheden in een geest van verantwoord multilateralisme nakomt en het proces tot een tijdig en succesvol einde brengt.
Als de kwestie van de status eenmaal is geregeld, begint de tenuitvoerlegging, die natuurlijk ook niet zonder slag of stoot tot stand zal komen. Ook hier moet de EU eensgezind te werk gaan. De EU zal een leidende rol moeten vervullen bij het organiseren van internationale civiele missies en ter ondersteuning van de Europese aspiraties van Kosovo. Hiervoor zullen we al onze instrumenten en omvangrijke middelen moeten inzetten. We hebben in de westelijke Balkan en in Kosovo geen eindstrategie, allen een beginstrategie.
Ik wijs er nadrukkelijk op dat eigen inbreng ter plaatse en partnerschap met de internationale gemeenschap de sleutel zijn tot een succesvolle tenuitvoerlegging van de regeling met betrekking tot de status. De EU en haar internationale partners kunnen het werk niet van Kosovo overnemen, qua politieke wil noch qua middelen, maar we kunnen wel helpen en de regeling met betrekking tot de status komt er niet zonder kosten.
Het is nog niet mogelijk om een volledig beeld te hebben van de financiële behoeften van Kosovo na het toekennen van de status, maar uit eerste schattingen komt naar voren dat gedurende de eerste drie jaar na de regeling met betrekking tot de status misschien wel 1,3 tot 1,5 miljard euro aan internationale steun nodig is.
We kunnen vier hoofdterreinen onderscheiden: het aandeel van Kosovo in de schuld van Joegoslavië, de kosten van de tenuitvoerlegging van de regeling met betrekking tot de status, behoeften op het gebied van economische ontwikkeling en de kosten in verband met de internationale aanwezigheid, waaronder de geplande EVDB-missie, die vermoedelijk de grootste civiele crisisbeheersmissie wordt die de Europese Unie ooit heeft ondernomen. De totale aanwezigheid van de EU in Kosovo zal waarschijnlijk zo'n 1500 tot 2000 internationale personeelsleden omvatten.
We weten allemaal dat de EU momenteel voor belangrijke uitdagingen staat op het gebied van buitenlands beleid in andere crisisgebieden, waaronder het Midden-Oosten, Afghanistan en Darfur. Kosovo is niet onze enige prioriteit, maar Europa heeft een speciale verantwoordelijkheid in Kosovo, dat aan de EU grenst en in de toekomst tot ons eigen territorium gaat behoren. Tijdens de vergadering van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken, de Gymnich-bijeenkomst vrijdag in Bremen, zal ik benadrukken dat de middelen niet alleen van de EU-begroting mogen komen. De EU-lidstaten en onze partners in de internationale gemeenschap moeten de verantwoordelijkheid delen. De Commissie zal een financieringspakket samenstellen dat een neerslag is van de omvang van onze verantwoordelijkheid. Ik reken op uw steun hiervoor, omdat krachtige steun van de begrotingsautoriteit nodig is om een overtuigend financieringspakket te kunnen samenstellen.
Een laatste opmerking over Servië: ik verzeker u dat de EU nog steeds volledig achter de Europese aspiraties van Servië staat. We zijn bereid om met een nieuwe regering aan deze doelstelling te werken. Het is nu aan de nieuwe regering van Servië om te voldoen aan de voorwaarden voor hervatting van de onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst binnen de Europese Unie.
Een sterke betrokkenheid bij Servië is essentieel als we het proces met betrekking tot de status tot een succesvol einde willen brengen. Een Servië dat vertrouwen heeft in zijn Europese toekomst, is beter in staat om de erfenis van het verleden te boven te komen.
Erika Mann 
rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik wil slechts ingaan op een paar punten die we in de Commissie internationale handel hebben besproken. Ik ben zelf verschillende keren in Kosovo geweest, in beide delen, zowel in Pristina als in Mitrovica. Ik kan de situatie relatief goed beoordelen. Wij hechten er vooral aan dat de situatie op het gebied van economie en handel grondig wordt geanalyseerd, omdat naar onze mening alleen door economische stabiliteit de veiligheid in de hele regio op de lange termijn kan worden gegarandeerd.
De situatie is buitengewoon problematisch. De infrastructuur is zeer zwak, de basisindustrie moet geheel worden gemoderniseerd en gerenoveerd. Er zijn kleine en middelgrote bedrijven die weliswaar zeer innovatief zijn, maar die veel meer financiële steun moeten krijgen. Daarnaast is er een zeer jonge bevolking die moet worden geïntegreerd en die banen nodig heeft. Dat alles kan alleen worden gerealiseerd in het kader van integratie in de Europese Unie. Met integratie bedoel ik niet dat wij direct voor toetreding tot de EU pleiten, maar vooral dat we het concept van vrijhandelszonen vervolmaken, zodat het concept ook echt werkt. Met veel landen van de Balkan zijn immers al overeenkomsten gesloten; die moeten echter wel effect sorteren.
We pleiten er ook voor dat het voortreffelijke werk dat de Europese Unie tot nu toe vooral in het kader van de vierde pijler heeft verricht, wordt ondergebracht bij de nieuwe structuren, zodat de systemen niet volledig hoeven te worden herzien.
Bernd Posselt
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, in 1912 werd Kosovo, waarvan de bevolking voor 90 procent uit Albanezen bestond, zonder volksraadpleging aan Servië toegewezen. Kosovo kende een bewogen geschiedenis, totdat de oorlogsmisdadiger Milosevic eind jaren tachtig - geheel in strijd met de Joegoslavische grondwet - de autonomie van Kosovo ophief. Er werd een meedogenloos apartheidsregime gevestigd: Albanezen mochten niet naar de kleuterschool, niet naar school en niet naar de universiteit; ze mochten geen beroep uitoefenen en zelfs geen openbare zwembaden bezoeken. Het was een onvoorstelbaar wreed systeem, dat ik uit eigen ervaring ken.
Daarna volgde de massale verdrijving van 1998, die slechts door een interventie van de NAVO kon worden gestopt, toen de meerderheid van de bevolking al over de grens was gejaagd. De Verenigde Naties installeerden een bestuur en nu staan we dan voor een nieuw begin. Hoe kan de toekomst eruitzien? Wanneer wij onze plicht doen, wanneer we de statuskwestie snel, in goed overleg en eensgezind oplossen en wanneer de EU de verantwoordelijkheid op zich neemt voor een internationale aanwezigheid in Kosovo, kan het land in korte tijd uitgroeien tot een multi-etnische democratie met de meest verstrekkende rechten van minderheden ter wereld. Wat in het verslag-Ahtisaari staat, is namelijk de meest verstrekkende regeling voor minderheden die de wereld kent. Daarnaast biedt het Kosovo ook nog een EU-perspectief en in ieder geval een economisch perspectief.
Op dit punt steun ik mevrouw Mann. Het land is decennialang verwaarloosd. Het heeft investeringen nodig voor een jonge, werkloze bevolking. Investeringen zullen er alleen komen wanneer de statuskwestie is opgelost, wanneer de rechtszekerheid gegarandeerd is - reden waarom wij ons moeten concentreren op justitie en binnenlandse zaken -, wanneer er vrede is en wanneer er goede betrekkingen bestaan met buurland Servië.
Ik kan alleen maar een oproep doen tot de Servische politici: generaal De Gaulle sprak ooit over de paix des braves, de vrede der dapperen. De Serviërs en Albanezen gaan alleen een goede gemeenschappelijke Europese toekomst tegemoet als Europese buurvolken ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Csaba Sándor Tabajdi
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil de rapporteur, de heer Lagendijk, graag feliciteren met zijn uitstekende verslag Een stabiele, duurzame en levensvatbare regeling voor Kosovo is van cruciaal belang voor de stabiliteit van de hele westelijke Balkan. Een dergelijke regeling zou ongekend zijn sinds de Tweede Wereldoorlog, en sinds het vredesverdrag van Parijs, als het gaat om de mogelijke grenswijzigingen.
De Europese Unie heeft en zal een cruciale en specifieke verantwoordelijkheid hebben door haar internationale aanwezigheid in Kosovo, ter vervanging van de Verenigde Naties. Dit is de grootste test voor het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de Unie, dat momenteel wordt uitgerold.
De oplossing moet eerlijk en evenwichtig zijn. De internationale gemeenschap kan niet één van de partijen voortrekken - de Kosovaarse Albanezen - en de andere bestraffen, de Serviërs. Een rechtvaardige oplossing moet worden gevonden. Wanneer de Veiligheidsraad de definitieve status van Kosovo bepaalt, moet rekening worden gehouden met de invloed die de status van Kosovo heeft op de gehele regio, op de stabiliteit van heel Midden-Europa, op de situatie in Servië, en op het installeren van een nieuwe Servische regering.
De sociaaldemocraten steunen het verslag van de heer Lagendijk en wij scharen ons achter het plan-Ahtisaari, dat een uitstekende basis vormt, maar het is niet de Europese Unie die beslist over de definitieve status van Kosovo; dat is een zaak van de Veiligheidsraad. Wij sociaaldemocraten zijn van mening dat de definitieve status moet worden opgenomen in documenten van het Europees Parlement nadat de Veiligheidsraad zijn beslissing heeft genomen. Dames en heren, wij sociaaldemocraten feliciteren de heer Lagendijk en vragen het Parlement om ons voorstel te steunen dat het regelen van de definitieve status moet worden opgeschort.
Lapo Pistelli
namens de ALDE-Fractie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ook al beschikt de Europese Unie niet over de bevoegdheden op het gebied van buitenlands beleid die we graag zouden zien, ons debat over Kosovo vandaag is van grotere politieke waarde dan onder andere omstandigheden, met name omdat het debat en de goedkeuring van het verslag-Lagendijk plaatsvinden op een moment dat binnen de politiek zaken nog altijd onbeslist zijn, gebeurtenissen zich week na week ontvouwen en de individuele deelnemers de gebeurtenissen nog altijd kunnen beïnvloeden. Ik denk daarom dat het erg zinvol is voor het Parlement om morgen een duidelijk standpunt in te nemen, en de Europese Unie overmorgen bij wijze van spreken. Indien mogelijk met een grote meerderheid in het Parlement morgen en mogelijkerwijs met eenparigheid van stemmen in de Raad over enkele weken.
Ik vind het interessant dat de beoordelingen die we tot op heden gehoord hebben van de heer Lagendijk, de Raad en de Commissie, grotendeels op hetzelfde neerkomen. Dit is mijns inziens een belangrijke voorwaarde. Ik wil graag kort op vijf punten ingaan. Allereerst: de toekomst van de Balkan en Kosovo is een toekomst binnen Europa. De eerste duidelijke stap die we kunnen zetten om enigszins rust in die gebieden te brengen, is het bieden van een positief vooruitzicht voor iedereen, voor Servië en voor Kosovo, namelijk het lidmaatschap van de Europese Unie. Deze doelstelling komt niet alleen hun, maar ook ons heel goed uit, vooral omdat op deze manier een anders instabiel gebied omgevormd kan worden in een gebied met permanente vrede, economische groei en multi-etnische democratie.
Ten tweede: wij moeten uit het institutionele niemandsland zien te geraken dat is ontstaan na 1999, en daarom moeten we het verslag van Martti Ahtisaari en het standpunt, dat hopelijk unaniem zal zijn, steunen in de hoop dat het door de Europeanen binnen de Veiligheidsraad wordt aangenomen.
Ten derde: onafhankelijkheid is het eindresultaat waar de gehele bevolking van Kosovo naar streeft en waar ook het verslag-Lagendijk naar verwijst, deels ook als gevolg van de amendementen die we hebben ingediend. Historici zouden ons wellicht zeggen dat het een misstap was om geen alternatieven op te nemen. Dit is vandaag echter de realiteit en dat weten de leiders van Servië ook maar al te goed. Zij moeten in politiek opzicht gerustgesteld worden en niet vernederd. We moeten ons realiseren dat Servië, symbolisch gezien, Kosovo nooit heeft laten vallen, maar dat, tegelijkertijd, Kosovo feitelijk gezien al jarenlang buiten de Servische invloedssfeer valt.
Tot slot moet het Europees Parlement - en ik herhaal: unaniem - het plan-Ahtisaari steunen, in de hoop dat binnen de Raad hetzelfde gebeurt in de komende weken.
Mevrouw de Voorzitter, een laatste opmerking: het debat over de begroting van het Europees Parlement, waar we over enkele weken aandacht aan zullen besteden, moet zorgen voor samenhang tussen hetgeen we op politiek niveau beloven en de financiële middelen waarin we voorzien om Kosovo naar zijn einddoel te begeleiden.
Brian Crowley
namens de UEN-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik sluit me bij mijn collega's aan door de rapporteur te danken voor het werk dat hij heeft verricht. Als we het hebben over Kosovo, zijn we vaak geneigd om dat op een abstracte manier te doen, terwijl het de laatste spil is in de zeer verdeelde Europese regio die de westelijke Balkan is. Ik denk dat het ons aller verantwoordelijkheid is om zo duidelijk mogelijk aan te geven dat de democratische wil van de bevolking van Kosovo wordt gerespecteerd en uitgevoerd en te laten zien dat de Europese Unie met één stem spreekt over de verdere voortgang in de toekomst.
De routekaart is al voor ons uitgestippeld in het plan- Ahtisaari. Het is een zeer duidelijk en bondig plan met betrekking tot het soort bescherming en de mechanismen die tot uitvoering kunnen worden gebracht om te garanderen dat de rechten van de Kosovaren worden vertegenwoordigd en gerespecteerd. Het belangrijkste is echter dat het plan ervoor kan zorgen dat de minderheden in Kosovo ook worden beschermd en vertegenwoordigd en dat ze geen deel gaan uitmaken van een enkele staat waarin ze geen invloed hebben of geen rol spelen.
Als de geschiedenis ons - door het voorbeeld van de oprichting van de Europese Unie of de oplossing van conflicten in andere regio's op het Europese continent - iets heeft geleerd, is het dat we alleen door middel van betere en nauwere betrekkingen met onze buurlanden werkelijk tot een, wat we noemen, rechtvaardige en duurzame vrede kunnen komen. Om die reden mogen we Servië niet negeren. Velen van ons hebben kritiek gehad op het optreden van Servië in het verleden, en misschien ook wel op zijn onverzoenlijkheid op dit moment, maar het land heeft gerechtvaardigde punten van zorg waarop we moeten inspelen. Ook de Servische minderheid in Kosovo heeft reden tot bezorgdheid, waar niet aan voorbijgegaan mag worden.
We moeten optreden als de beschermer van deze rechten. We moeten laten zien dat de vrede en stabiliteit in die regio in Europa waar we allemaal zo naar verlangen, het beste kan worden bewerkstelligd door vooruit te kijken. Momenteel bevinden zich onder de in Kosovo gestationeerde KFOR-vredesmacht 213 Ierse militairen. Zij spelen een waardevolle rol bij het creëren van vrede en stabiliteit. Zoals de vorige spreker al zei: als we in de toekomst over de begroting van de Europese Unie stemmen, mogen we het aspect van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid niet vergeten, omdat we juist op dit terrein succesvol zijn.
Gisela Kallenbach
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, er bestaat geen eenvoudige oplossing voor de toekomst van het resterende deel van voormalig Joegoslavië, inclusief Kosovo. De oplossing wordt er echter niet eenvoudiger op wanneer we de problemen gewoon voor ons uit schuiven. Integendeel. Daarom ben ik blij dat er na acht jaar van internationaal bestuur een concreet voorstel bij de VN-Veiligheidsraad op tafel ligt. Ik roep u op om met dit voorstel in te stemmen, omdat het grotendeels samenvalt met het verslag van de heer Lagendijk. Er moet een einde komen aan de situatie van onzekerheid waarin de Kosovaren, van welke etnische afkomst ook, en de Serviërs zich bevinden. Alleen dan is ook de hoognodige economische ontwikkeling mogelijk als een stap op weg naar Europese integratie. Ieder uitstel van de besluitvorming hierover en van de daaropvolgende Europese integratie zal zowel de regio als de Europese Unie duur komen te staan.
Tobias Pflüger
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, onze fractie zal in grote meerderheid tegen dit verslag stemmen. De reden daarvoor is vooral dat er zeer nonchalant met het internationale recht wordt omgegaan, zoals dat ook in het verslag-Ahtisaari zelf het geval is. De heer Ahtisaari heeft voorgesteld dat de EU een project moet opzetten als een soort opvolger van UNMIK. Dit betekent dat UNMIK met andere middelen zou worden voortgezet, inclusief het zogenoemde Kosovo Trust Agency, dat in Kosovo vooral privatiseringen heeft doorgevoerd. Dat heeft ter plaatse tot zeer problematische verhoudingen geleid.
Naar onze mening stelt het Europees Parlement zich eenzijdig op en verscherpt het dit conflict. Wij wijzen nog eens op paragraaf 3 van het door de Commissie buitenlandse zaken goedgekeurde verslag. Ik citeer: "is van mening dat de regeling betreffende de toekomstige status van Kosovo moet stroken met het internationale recht". Ik hoop dat deze zin in het verslag blijft staan. Ik heb gehoord dat er al amendementen worden voorbereid om die zin te schrappen. Het is bekend dat de huidige situatie in Kosovo verband houdt met de toenmalige aanvalsoorlog van de NAVO tegen Joegoslavië. Mijn vraag, die ik ook al eens aan de commissaris heb gesteld, is deze: wat gaat de Europese Unie doen wanneer Servië en met name Rusland blijven bij hun afwijzing? Daarop heb ik tot op heden geen antwoord gekregen. Dat betekent dat men daadwerkelijk van plan is te handelen tegen de wil van deze twee landen. Daaraan wil de grote meerderheid van mijn fractie niet meewerken. Daarom zullen wij tegen dit verslag stemmen.
Bastiaan Belder
namens de IND/DEM-Fractie. - Voorzitter, rapporteur Lagendijk doet evenwichtig verslag van de complexe situatie in Kosovo. Een essentieel aspect als burgerschap op basis van Kosovo's meertalige en multi-etnische karakter passeert de revue. Opmerkelijk genoeg zegt het voorliggende verslag niets over de expliciete status van Kosovo (zie daarvoor amendement 13 dat wij zullen steunen).
Zo niet VN-bemiddelaar Ahtisaari. Hij droeg eergisteren zijn eindverslag over aan de Veiligheidsraad met een heldere aanbeveling. Onafhankelijkheid onder internationale supervisie voor Kosovo. Premier Kostunica meldde echter vorige week dat onafhankelijkheid voor Kosovo nooit een optie voor Servië zal zijn. Hij hoopt zelfs op een Russisch veto in de Veiligheidsraad. Deze wens staat lijnrecht tegenover de eis van de Albanese beweging, zelfbeschikking. Leider Kurti wil namelijk niets anders dan onvoorwaardelijke onafhankelijkheid. Het gevaar van etnische desintegratie en regionale instabiliteit ligt hoe dan ook op de loer.
De grote uitdaging, Voorzitter, voor de internationale gemeenschap is derhalve evident. Regionale stabiliteit in combinatie met een multi-etnisch burgerschap in een soeverein Kosovo. Eurocommissaris Rehn sprak vorige week in het Parlement in dezen over een belangrijke lakmoesproef voor de EU. Ik wens Commissie en Raad daarbij alle wijsheid, steun en succes toe.
Alojz Peterle
(SL) Ik ben de rapporteur, mijn collega Lagendijk, erkentelijk voor zijn uiterst verantwoorde poging om voor zoveel mogelijk politieke overeenstemming te zorgen in het verslag, waarmee het Europees Parlement zijn deel van de verantwoordelijkheid op zich neemt bij de besluitvorming over de definitieve status van Kosovo, dat reeds sinds 1999 onder de hoede van de Verenigde Naties valt. Aangezien onderhandelingen spijtig genoeg niet tot een oplossing geleid hebben, is de verantwoordelijkheid van de Europese Unie nog toegenomen.
Kosovo, Servië, Zuidoost-Europa en Europa in zijn geheel hebben behoefte aan vrede en stabiliteit. Dat is ook het recht van de mensen in dat gebied, ongeacht hun nationaliteit. Gezien de opeenstapeling van problemen en spanningen in Kosovo moet het proces, dat het land naar zijn definitieve status voert, zich voltrekken op een manier die een chaotische ontwikkeling geen kans laat. Dat zou namelijk de waardigheid van om het even welke nationale identiteit aantasten, bijdragen tot destabilisatie of het Europese perspectief van de landen in die regio in het gedrang brengen.
De rapporteur en wij allen zijn verbonden door gemeenschappelijke waarden en beginselen, met name de perspectieven van Thessaloniki voor de landen van Zuidoost-Europa. Daarin kwam de wens tot uiting om de bron van conflicten in dat deel van Europa voorgoed uit de weg te ruimen. We werken samen aan een oplossing die het mogelijk moet maken dat in Kosovo verschillende nationaliteiten samenleven. Eveneens moeten zo snel mogelijk de omstandigheden gecreëerd worden waarin Kosovo, dat worstelt met uiterst ingewikkelde economische en sociale problemen, de weg van verzoening, vooruitgang en welvaart kan inslaan.
Hannes Swoboda
(DE) Mevrouw de Voorzitter, morgen zal waarschijnlijk een zeer grote meerderheid van het Parlement voor het verslag van de heer Lagendijk stemmen. Daarmee betuigen wij in de eerste plaats onze steun aan het werk van de heer Ahtisaari en zijn medewerkers. Ik denk dat de oplossing die de heer Ahtisaari voorstelt, in principe de weg is die we moeten bewandelen.
De steeds terugkerende vraag is: wel of geen onafhankelijkheid? Die beslissing wordt genomen door de Verenigde Naties en ik hoop dat zij na alle noodzakelijke overwegingen de juiste beslissing zullen nemen. Wij zullen die beslissing van harte steunen. De belangrijkste vraag is echter hoe het verdergaat nadat de statuskwestie is geregeld. De statuskwestie is voor Servië geen gemakkelijk vraagstuk. Niemand raakt graag een substantieel deel van zijn grondgebied kwijt. Stelt u zich maar eens voor hoe dat voor uw eigen land zou zijn.
De regeling van de statuskwestie zal echter ook niet de problemen oplossen die zich voor Kosovo zelf aandienen. Nu staat het immers voor de zware opgave om een eigen, onafhankelijk economisch en sociaal systeem op te bouwen. De mensen in Kosovo zullen vragen stellen als: hoe zit het nu met mijn baan, hoe moet ik mijn geld verdienen, hoe kom ik aan een huis, enzovoort. De problemen in eigen land zullen nog zwaar genoeg zijn.
Zoals het verslag waarover wij morgen stemmen ook onderschrijft en benadrukt, moet Europa beide partijen helpen om dit moeilijke proces op verstandige en waardige wijze, met wederzijds respect en in onderlinge samenwerking te bevorderen. Dat is voor ons - ook met het oog op de beslissing van morgen - het belangrijkst. Wij spreken ons uit voor een duidelijke beslissing inzake de statuskwestie, maar ook voor het feit dat Europa - en in het bijzonder het Parlement - beide partijen moet steunen, zodat zowel Kosovo als Servië een goede toekomst tegemoet kunnen zien.
Jelko Kacin
(SL) Dit weekend hebben we in Rome en Berlijn feestelijk de vijftigste verjaardag van het Verdrag van Rome gevierd en hebben we verheugd teruggekeken op een lange periode van vrede. In de westelijke Balkan echter was er in deze tijdspanne niet enkel vrede, maar woedden er ook uiterst wrede en vernietigende oorlogen.
Uit de genocide in Srebrenica hebben we allemaal de les getrokken dat we het risico van nog een dergelijke menselijke catastrofe in Kosovo niet mogen en kunnen lopen. Dat mogen en kunnen we niet goedkeuren. Daarom hebben we acht jaar geleden op tijd en preventief militair ingegrepen. Ook toen bestond het gevaar dat er een veto gebruikt zou worden in de Verenigde Naties, maar het is ons toch gelukt. Kosovo bevindt zich vandaag de dag nog steeds ergens halverwege, zonder status, zonder toegang tot internationale financiële middelen, zonder efficiënt werkende rechtsstaat. Maar enkel een staat kan en moet een basis en kader verschaffen voor economisch herstel, voor binnen- en buitenlandse investeringen, voor het scheppen van absoluut noodzakelijke werkgelegenheid. Enkel een staat kan lid worden van de Europese Unie.
Een stagnatie van die processen die leiden tot een bepaalde status, zou de wankele situatie in gevaar brengen en zou een vertraging betekenen voor de positieve processen. Die laatste stabiliseren de regio, stimuleren de economische en politieke samenwerking tussen buurlanden en verbinden hen in hun intentie om vooruitgang te boeken in de samenwerking met andere landen van de Europese Unie en om hun eigen omgeving naar ons voorbeeld vorm te geven. De inspanningen van Martti Ahtisaari voor het vastleggen van een status, brengen een dynamiek teweeg. Ook wij brengen meer hoop in het leven van alle inwoners van dat gebied en brengen hun eveneens de geest en methoden van de Europese Unie.
Het gaat om hun toekomst, samenleven en welvaart. Daarom ben ik ervan overtuigd dat de politici in het naburige Servië, Montenegro, Albanië en Macedonië, maar ook in Kroatië en Bosnië, nog meer motivatie zullen vinden voor de toenadering tot de Europese Unie.
Hanna Foltyn-Kubicka
(PL) Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter. In het verslag dat we vandaag behandelen heeft het Europees Parlement een standpunt ingenomen over de netelige kwestie van de toekomst van Kosovo. Deze provincie ligt in het hart van Europa. Om die reden moet Europa een actieve rol spelen bij het vormgeven van haar toekomst. Zoals in het verslag wordt onderstreept, is dat echter onmogelijk zonder de toestemming van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. En zonder het akkoord van Rusland zullen we die toestemming niet krijgen.
Voor de Russen is Kosovo een handige troef in hun contacten met het Westen, die ze kunnen uitspelen in de onderhandelingen over het kernprogramma van Iran.
We mogen evenmin uit het oog verliezen dat het toekennen van onafhankelijkheid aan Kosovo een precedent zal scheppen waarop Rusland zich zal proberen te beroepen tijdens onderhandelingen over andere regio's als Abchazië, Transnistrië en Zuid-Ossetië. We dienen er bijgevolg nadrukkelijk op te wijzen dat Kosovo een uitzonderlijk geval is en dat Rusland de provincie in geen geval mag gebruiken als een middel om zijn positie van supermacht te herstellen.
Erik Meijer
Voorzitter, Kosovo was de splijtzwam in voormalig Joegoslavië. Nog voordat Slovenië en Kroatië onafhankelijk werden, hebben de inwoners van Kosovo mentaal afscheid genomen van Servië. Toen al hebben zij hun eigen bestuur en onderwijs opgebouwd en alle staatsinstellingen geboycot. Ze vroegen internationale erkenning van hun onafhankelijkheid, maar ze kregen oorlog en een nieuwe bezetting.
Sinds 1999 zijn de Servische militairen en ambtenaren vervangen door andere kolonialen. De inwoners van Kosovo willen niets anders dan zelfbeschikking - Vetevendosje - wat overal op de muren geschilderd staat. Voortzetting van de huidige schemertoestand bevordert stagnatie en criminaliteit. Gedwongen terugkeer naar Servië is onmogelijk zonder burgeroorlog of twee miljoen vluchtelingen. Dat vooruitzicht is erger dan opnieuw een schending van het volkerenrecht dat zonder overeenstemming geen afscheiding toestaat.
Ook voor de toekomst van Servië zelf zou het beter zijn als het eindelijk wordt bevrijd van de nationalistische prestigestrijd om Kosovo. Eenieder weet dat er uiteindelijk geen andere oplossing bestaat dan een onafhankelijk Kosovo. Maar bijna niemand durft als eerste daarvoor de verantwoordelijkheid te nemen. Zo wordt uitvoering van het afgezwakte voorstel van Ahtisaari helaas ernstig vertraagd.
Doris Pack
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik wil de heer Lagendijk van harte feliciteren. Ik zou eigenlijk helemaal niet hoeven te spreken en mij gewoon bij u kunnen aansluiten, zoals de heer Swoboda en mevrouw Kallenbach hebben gedaan. Ik wil echter toch een paar opmerkingen maken.
Allereerst een waarschuwing vooraf: buitenstaanders en vooral mensen in de regio zullen ons na een debat als dit al heel snel verdenken van anti-Servische of pro-Albanese sympathieën. Ik zou dergelijke verwijten van de hand willen wijzen. Wij spannen ons echt al vele jaren in voor een vreedzame en voorspoedige toekomst voor de mensen in Servië en Kosovo. Het is moeilijk om de voorwaarden daarvoor te scheppen. Het voorstel van de heer Ahtisaari stelt de mensen eindelijk in staat om het vergiftigde verleden van Milosevic achter zich te laten. Of dat op een rechtvaardige manier kan, mijnheer Tabajdi, weet ik niet. Het is erg moeilijk om tot rechtvaardige oplossingen te komen, maar ik zie geen andere mogelijkheid dan de oplossing die nu is voorgesteld.
Tussen Serviërs en Albanezen zijn natuurlijk geen echte onderhandelingen gevoerd. De opvattingen lagen zo ver uit elkaar dat daarover nooit is onderhandeld. Bij een verlenging van het onderhandelingsproces zou daarom niemand zijn gebaat. Ik begrijp ook dat geen enkele Servische regering ooit zal tekenen voor het verlies van Kosovo. Als de Servische politici echter eerlijk zijn - en diverse politici zijn dat, wanneer men met hen praat -, dan weten zij ook dat er geen vreedzame toekomst mogelijk zal zijn zolang Kosovo deel uitmaakt van Servisch grondgebied. Het is nu juist die vreedzame toekomst die de mensen in Servië en Kosovo verdienen en dat geldt vooral voor jonge mensen. De politici zouden zich eens moeten afvragen wie in Servië daadwerkelijk de gevolgen zou willen dragen wanneer Kosovo bij Servië blijft - zowel de financiële als alle politieke gevolgen. De Albanezen moeten de Serviërs die dat willen, in staat stellen om in hun geboortestreek in Kosovo te blijven wonen of daarnaar terug te keren.
Het plan-Ahtisaari is voor mij de enige basis voor een vreedzame co-existentie. In de discussies hierover verdwijnt de periode van het apartheidsregime tussen 1989 en 1998 helaas nogal eens naar de achtergrond. Dat gebeurde ook vandaag weer, zoals ik merkte aan de bijdrage van de heer Pflüger. Volgens mij begonnen de problemen niet met de aanval van de NAVO, maar met de opheffing van de autonome status van Kosovo. De Veiligheidsraad zou er goed aan doen de knoop nu eindelijk snel door te hakken, zodat we ons werk kunnen voortzetten en zowel Serviërs als Albanezen kunnen helpen op hun vreedzame weg naar de Europese Unie.
Jan Marinus Wiersma
Voorzitter, ik wil natuurlijk ook de complimenten aan mijn collega en vriend Joost Lagendijk overbrengen voor zijn verslag, ook al zijn we het niet over alle details eens.
We verwelkomen als fractie natuurlijk wel de voorstellen die onderhandelaar Ahtisaari afgelopen maandag in New York heeft gepresenteerd. Dat is ook helder geformuleerd in het verslag waarover wij morgen stemmen. In dat opzicht heeft het verslag zoals het nu voorligt ook de steun van onze fractie. Die voorstellen hebben - zoals we hier gehoord hebben - ook de steun van de Raad en de Commissie.
Maar nu is het volgens ons vooral van belang dat de Veiligheidsraad een besluit neemt over de status van Kosovo. Dat zou zonder onnodige vertraging moeten, zodat er spoedig een einde komt aan de onzekerheid in Kosovo en zowel Kosovaren als Serviërs zich kunnen richten op hun toekomst in Europa.
Maar het is op dit moment niet aan de Europese Unie om hierover een beslissing te nemen. Het is dan ook volgens ons niet de rol van de EU om vooruit te lopen op de definitieve formulering van de status in de Veiligheidsraad. De interimstatus van Kosovo is gebaseerd op een resolutie van de Veiligheidsraad en de definitieve status van Kosovo zal ook op een resolutie van de Veiligheidsraad gebaseerd moeten zijn. Dat is van uitermate groot belang voor de internationale legitimiteit van die beslissing. Daarom wijzen wij de amendementen van de heer Posselt af.
Het is ook essentieel voor de interne legitimiteit van de beslissing over de status. Voor de EU begint inderdaad pas het echte werk na de beslissing in New York. De EU zal voor een belangrijk deel verantwoordelijk zijn voor het begeleiden van de implementatie van die status. De Unie zal zich daar terdege op moeten voorbereiden, maar vooral ook moeten voorkomen dat zij al op voorhand tussen de twee partijen komt te staan; dat is ook de reden waarom mijn fractie morgen tegen het amendement zal stemmen dat de status al kwalificeert zonder dat daarover in New York een debat heeft plaatsgevonden.
En we volgen daarin de lijn zoals uitgedrukt wordt door het voorzitterschap, maar ook door de Commissie, die beide de kwalificatie vanmiddag niet in de mond genomen hebben.
Andrzej Tomasz Zapałowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, tijdens het debat over Kosovo is een kwestie aan de orde gesteld die van cruciaal belang is voor de internationale betrekkingen. Voor de eerste keer in vele jaren schendt de internationale gemeenschap de territoriale soevereiniteit van een Europees land. Er zijn inderdaad geen voorstellen om deze nieuwe politieke entiteit onafhankelijkheid toe te kennen, maar het is wel de bedoeling dat de nieuwe quasistaat een eigen volkslied, vlag en minileger krijgt. Bovendien blijft Kosovo nog voor onbepaalde tijd onder internationaal toezicht.
Deze nieuwe vorm van internationale interventie in de interne aangelegenheden van een soevereine staat zal een precedent scheppen dat in de toekomst kan leiden tot pogingen van de internationale gemeenschap om zich ongevraagd te mengen in interne kwesties van andere landen met veel minder grote problemen.
De enige redelijke oplossing is dat Kosovo formeel een onderdeel van Servië blijft en aanzienlijk meer autonomie krijgt. Daarnaast moeten er dringend maatregelen worden genomen om de regio zo snel mogelijk in de Europese Unie op te nemen. In een onafhankelijk Kosovo zal er immers nog altijd plaats zijn voor een belangrijke Servische minderheid, die een bedreiging zal vormen voor de stabiliteit van het land.
Adamos Adamou
(EL) Mevrouw de Voorzitter, de situatie in Kosovo is het gevolg en de voortzetting van het interventionistisch beleid, en is een van de zoveelste problemen die moeten worden opgelost in het kader van de Verenigde Naties. Het voorstel van de heer Ahtisaari, dat in feite met het onderhavig verslag wordt goedgekeurd, staat haaks op de grondbeginselen van het volkenrecht, en zelfs op het Handvest van de Verenigde Naties. Daarmee wil men de grenzen opnieuw trekken en de geschiedenis vervalsen, ten nadele van de Servische gemeenschap.
Het alomvattende voorstel van de heer Ahtisaari beoogt de totstandkoming van een onafhankelijke staat, als van onafhankelijkheid sprake kan zijn met een dergelijke militaire aanwezigheid van de NAVO en de toepassing van het Europees veiligheidsbeleid. Ik vrees dan ook dat dit eerder een protectoraat dan een onafhankelijke staat zal zijn.
Wij zijn en blijven voor zelfbeschikking van de volkeren, maar wij zijn ertegen dat deze op willekeurige wijze wordt gebruikt en dat er met twee maten wordt gemeten. Wij herinneren er slechts aan dat na de dekolonisering en vóór de opsplitsing van Joegoslavië slechts in één geval een afscheiding werd erkend door de internationale gemeenschap en wel om heel specifieke redenen, namelijk de afsplitsing van Bangladesh van Pakistan. Wij willen iedereen waarschuwen dat met een onafhankelijk Kosovo het hek van de dam zal zijn en allerlei andere afscheidingsactiviteiten de kop op zullen steken.
Francisco José Millán Mon
(ES) Mevrouw de Voorzitter, de kwestie Kosovo is een ingewikkelde kwestie met een groot aantal implicaties op verschillende terreinen; zij raakt aan grondbeginselen die het functioneren van de internationale gemeenschap reguleren. Daarom is het in deze zaak noodzakelijk om behoedzaam te handelen, een zo breed mogelijke consensus te bereiken en rekening te houden met het internationaal recht.
Kosovo is bovendien een uitzonderlijk geval, zoals wordt erkend door de speciale afgezant van de Verenigde Naties en de grote meerderheid van de internationale gemeenschap. Gezien dit unieke karakter zal de oplossing geen precedent vormen voor andere gevallen die zich in Europa zouden kunnen voordoen: dat staat in de tekst van de resolutie die we morgen zullen aannemen.
Zoals de contactgroep stelde in zijn conclusies van januari 2006, wordt de specifieke aard van de kwestie Kosovo onder andere bepaald door het uiteenvallen van Joegoslavië en de daaropvolgende conflicten, de etnische zuiveringen en de gebeurtenissen in 1999, waarvan het militaire ingrijpen door de NAVO in dat jaar een van de belangrijkste was. Een ander element dat de kwestie Kosovo tot een uitzonderlijk geval maakt, is de lange periode dat Kosovo onder internationaal bestuur staat, in overeenstemming met resolutie 1244.
Ik had graag gezien, mevrouw de Voorzitter, dat de heer Ahtisaari een oplossing had gevonden die de goedkeuring kan wegdragen van de twee meest betrokken partijen: Servië en Kosovo. Bij zulke delicate kwesties, die aan grondbeginselen raken en zich afspelen in een regio die een lange periode van conflicten en instabiliteit achter de rug heeft, was een onderhandelde en voor beide partijen aanvaardbare oplossing het beste geweest. Maar helaas hebben de onderhandelingen van 2006 en het begin van 2007 niet geleid tot een toenadering van de standpunten.
Het is nu aan de Veiligheidsraad om het voorstel van de heer Ahtisaari te bespreken en op basis daarvan de juiste besluiten te nemen. Het is duidelijk dat noch het Europees Parlement, noch andere instellingen bevoegd zijn om besluiten te nemen over de definitieve status van het gebied; dat moet de Veiligheidsraad doen, die resolutie 1244 heeft aangenomen. Ik zou graag zien dat de Veiligheidsraad nog een mogelijkheid ziet om binnen een redelijke termijn een akkoord tussen de partijen te bereiken.
In ieder geval hoop ik dat de leden van de Veiligheidsraad, en vooral de permanente leden, op dit beslissende moment een constructieve rol zullen spelen, waartoe we ze oproepen in de resolutie waarover we morgen zullen stemmen.
Adrian Severin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, als we een rechtvaardige, haalbare en duurzame oplossing vinden om een crisis te boven te komen, willen we dat het een precedent wordt. Alleen al uit het feit dat we deze keer niet willen dat onze oplossing voor Kosovo een precedent wordt, blijkt dat dit een betreurenswaardige of op zijn minst ondoordachte oplossing is. Bovendien is het ijdele hoop om te denken dat niemand deze oplossing als precedent zal gebruiken. We moeten dus manieren zien te vinden om de hieruit voortvloeiende risico's te verkleinen.
We zouden in dit verband vier voorstellen kunnen overwegen. Ten eerste: aanvaarden en stellen dat de oplossing voor Kosovo gebaseerd is op en overeenkomt met het beginsel van regionale veiligheid. Ten tweede: erkennen dat Kosovo binnen de Europese Unie alleen onafhankelijk kan worden als aan de criteria voor het lidmaatschap is voldaan. Ten derde: Servië onmiddellijk een duidelijk actieplan voor toetreding tot de Europese Unie bieden, zonder voorwaarden vooraf. En ten vierde: een internationale conferentie over de westelijke Balkan beleggen om ervoor te zorgen dat de oplossing voor Kosovo kan worden opgenomen in een regionaal pakket.
Als we in onze benadering niet verder kijken dan de grenzen van Kosovo en niet verder denken dan dit moment, bestaat het gevaar dat er niets van dit plan terecht komt.
Ioannis Kasoulides
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de rapporteur de heer Lagendijk en onze schaduwrapporteur de heer Posselt hebben zonder meer voortreffelijk werk verricht. Omwille van een algemeen principe zal ik echter niet vóór zijn verslag stemmen. Ik ben van mening dat een dergelijk geschil moet worden opgelost door middel van door de betrokken partijen wederzijds overeengekomen regelingen en niet via een eenzijdig optreden of opgelegde druk van buitenaf. Een duurzame regeling vereist de wil van degenen die de regeling ten uitvoer moeten leggen.
Ik sta niet achter het idee van een onafhankelijke staat met beperkte soevereiniteit. Een onafhankelijk land is volledig soeverein, tenzij er bezwaren zijn tegen de onafhankelijkheid ervan.
Ik ben me ervan bewust dat de terugkeer naar Servische soevereiniteit, splitsing of samenvoeging met een ander land geen realistische uitkomsten voor Kosovo zijn. Het onderhandelingsproces heeft misschien erg lang geduurd, maar het verslag-Ahtisaari is pas een paar weken geleden gepubliceerd. Waarom komen we zo snel tot de conclusie dat de standpunten van de partijen onverenigbaar zijn? We moeten ze ervan zien te overtuigen dat op redelijke termijn onderhandelen op basis van dat verslag de enige weg is.
De commissaris zei dat een toezegging aan Servië als een diplomatiek instrument kan dienen als we Belgrado willen stimuleren om zijn standpunt ten aanzien van de voorstellen van Ahtisaari te matigen. Ik denk dat geduld een deugd is die zeer van pas komt bij internationale diplomatie.
Józef Pinior
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de zoektocht naar een oplossing voor de status van Kosovo is een goede test voor het nog prille buitenlandse beleid van de Europese Unie.
Eerst en vooral dienen we onze waardering uit te spreken voor de inspanningen van de heer Ahtisaari, speciaal gezant van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor het proces met betrekking tot de status van Kosovo, evenals voor het door hem uitgewerkte plan.
Ten tweede onderstreept het Europees Parlement dat elke regeling betreffende de toekomstige status van Kosovo niet alleen de democratisch tot uiting gebrachte wil van de inwoners van Kosovo in aanmerking moet nemen, maar ook de mensenrechten en het internationale recht moet eerbiedigen.
Ten derde moet de kwestie Kosovo in de bredere context van de situatie op de Balkan worden bekeken.
Nu we de vijftigste verjaardag van de ondertekening van de Verdragen van Rome vieren, zou ik in het bijzonder willen wijzen op de politieke verantwoordelijkheid van de Europese Unie bij het vastleggen van de toetredingsvoorwaarden en het effenen van de weg naar toekomstig EU-lidmaatschap voor Servië. De Europese Unie moet een historische rol spelen bij het bevorderen van democratie en welvaart voor alle volkeren op de westelijke Balkan.
Peter Šťastný
(EN) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, hoewel ik van mening ben dat er nog meer gedaan kan worden om de goedkeuring van de Serviërs voor de definitieve overeenkomst te verkrijgen, steun ik het verslag-Lagendijk omdat hierin de nadruk ligt op het verwerven van de instemming van beide betrokken partijen.
De mensen in Kosovo mogen niet langer in het ongewisse blijven. Zij moeten dagelijks bloeden voor elke extra onderhandelingsdag. De geschiedenisboeken leren ons echter wat er gebeurt wanneer derden de uiteindelijke uitkomst van een conflict tussen twee landen bepalen zonder expliciete instemming van de primair betrokkenen. En dat is precies de teneur van het verslag van de heer Ahtisaari, waarvoor helaas onvoldoende Servisch draagvlak is.
Het lijkt er nu op dat alle beslissingen genomen zijn en dat Kosovo nu snel een onafhankelijke status krijgt. Maar als we daadwerkelijk bestendige vrede en welvaart op de westelijke Balkan willen, moeten we Belgrado aanmoedigen om een handtekening te zetten. Wij beschikken over de benodigde EU-middelen en wereldwijd opererende instellingen om een dergelijk doel te realiseren. Ik blijf er het beste van hopen en daarom zal ik het verslag-Lagendijk steunen, terwijl ik tegelijkertijd erken dat het werk van alle betrokken partijen nog niet af is op het moment dat de uiteindelijke status van Kosovo bekend wordt gemaakt. Hoe sneller we Servië kunnen overtuigen om de overeenkomst te accepteren, hoe beter het is voor de Balkan en voor Europa als geheel.
Monika Beňová
(SK) Net als de vorige sprekers wil ik een compliment maken over het werk van de rapporteur en van onze schaduwrapporteur, de heer Tabajdi. Wij hebben ons in de Commissie buitenlandse zaken uitgebreid beziggehouden met de onderwerpen Priština en Belgrado. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties moet nu een besluit nemen over de status en vooral de toekomst van de mensen die nu in Kosovo leven. Dit besluit zal in gelijke mate van invloed zijn op Serviërs en Albanezen in Kosovo. Het zal ook in gelijke mate van invloed zijn op christenen en moslims. En het zal van invloed zijn op de ontwikkeling in de levenskwaliteit.
Als lid van het Europees Parlement betreur ik ten zeerste dat wij Servië in een hoek hebben gedreven waarin het land zijn toevlucht moet nemen tot Rusland. Het speelt de Russische kaart uit bij de verdediging van de Servische belangen in de Veiligheidsraad van de VN. Eerlijk gezegd geloof ik niet dat de leden morgen bij de stemming over het verslag amendementen zullen steunen die de legitimiteit van een van beide partijen uithollen. Ik denk dat dit Huis slechts voorstellen zal steunen die de beide betrokken partijen op een gelijkwaardige en rechtvaardige manier behandelen.
Olli Rehn
lid van de Commissie. (EN) Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik wil u allen danken voor een zeer wezenlijk en grondig debat. Ik reken op uw stemmen morgen, en ik denk dat het verslag de Europese eensgezindheid zal vergroten om het statusproces voor Kosovo tot een goed einde te brengen.
Met het indienen van het voorstel van president Ahtisaari bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, heeft het proces nu de beslissende fase bereikt. Ik vertrouw erop dat de Veiligheidsraad zijn verantwoordelijkheid zal nemen en ik hoop dat het voorstel binnen afzienbare tijd wordt goedgekeurd.
En dan komt voor ons de moeilijkste fase, die van de implementatie van de status, zoals dat vandaag al is gezegd, een echte lakmoestest voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU. Daarom waardeer ik ten zeerste dat het Parlement en de rapporteur over Kosovo, de heer Lagendijk, deze gezamenlijke uitdaging ondersteunen.
Tot slot ben ik blij dat de drie instellingen het erover eens zijn dat Europese eenheid en leiderschap van de EU noodzakelijk blijven voor het realiseren van een duurzaam akkoord voor een democratisch en multi-etnisch Kosovo en blijvende regionale stabiliteit. Tegelijkertijd geven we Servië een tastbaar EU-perspectief, wat een stimulans zou kunnen zijn om het nationalistische verleden achter zich te laten en zich op een Europese toekomst te richten.
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Marianne Mikko 
In de afgelopen acht jaar is de internationale gemeenschap ervan overtuigd geraakt dat onafhankelijkheid voor Kosovo de beste manier is om stabiliteit in de regio te waarborgen. De speciale afgezant van de Verenigde Naties, Martti Ahtisaari, heeft een verslag gepresenteerd waarin wordt aanbevolen Kosovo onafhankelijkheid te verlenen in al haar facetten, zonder het woord onafhankelijkheid expliciet te noemen.
In het verslag van de heer Lagendijk worden alle bekende feiten herhaald en wordt steun gegeven aan het verslag van de heer Ahtisaari als basis voor het bepalen van de status van Kosovo. Ik wil echter vragen of systematisering en parafrasering de enige meerwaarde is die het Europees Parlement kan bieden.
Het ontwerpamendement, waarvan de heer Lagendijk zelf een van de auteurs is, is een aanbeveling om het verslag aan te vullen met het concept van soevereiniteit onder toezicht, hetgeen dan ook de kern van het verslag is. Dit is de duidelijkheid die van ons wordt verwacht.
Het meest gehoorde argument tegen het ontwerpamendement is de angst voor Russisch ongenoegen. Al maandenlang waarschuwt Moskou dat onafhankelijkheid van Kosovo een precedent schept op basis waarvan Transnistrië, Abchazië en Ossetië ook onafhankelijk kunnen worden.
Het Kremlin is zich er echter terdege van bewust dat er geen juridisch precedent kan ontstaan. Kosovo is het enige gebied waar de Verenigde Naties een toereikend mandaat hebben om onafhankelijkheid aan te bevelen. Als lid van de VN-Veiligheidsraad heeft Rusland op 10 juni 1999 zijn goedkeuring gehecht aan onafhankelijkheid voor Kosovo.
Rusland wil alleen voorkomen dat zijn invloedssfeer in Europa kleiner wordt. Ik betwijfel of Rusland verantwoordelijkheid wil nemen voor een nieuw bloedbad in Kosovo, dat kan ontstaan als er geen onafhankelijkheid wordt verleend.
Ons uiteindelijke doel is het voorkomen van leed en het waarborgen van democratie en economische ontwikkeling. Hiervoor is soms moed vereist.
Athanasios Pafilis
(EL) Met de aanvaarding van het verslag-Ahtisaari over de totstandbrenging van een 'onafhankelijk' protectoraat Kosovo, onder EU/NAVO-bezetting, veroorzaken de EU en het Europees Parlement een afscheiding en creëren zij een nieuwe staat op een nog niet eerder in de wereld vertoonde wijze. Daarmee worden alle tot nu bestaande overeenkomsten en alle beginselen van de VN en van het volkenrecht, zoals dit na de Tweede Wereldoorlog tot stand is gekomen, terzijde geschoven en geschonden. Met het verslag - waar de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten, de liberalen en de sociaaldemocraten voor hebben gestemd - beoogt men nieuwe grenzen te trekken in de Balkan, de aanwezigheid van de militaire bezettingstroepen van de EU/NAVO te bestendigen en Servië ruwweg te chanteren. Tegelijkertijd worden de Servische bevolking van Kosovo en Servië zelf met provocerende schaamteloosheid op het beklaagdenbankje gezet en veroordeeld. Daarmee wordt de doos van Pandora geopend. Men blaast op het vuur van de tegenstellingen tussen de etnische groepen en van de conflicten in de gehele Balkan. Men moedigt afscheidingsbewegingen aan, legt de aanwezigheid van EU/NAVO-bezettingstroepen in het gebied op en legaliseert deze aanwezigheid.
Nu wordt geleidelijk aan duidelijk wat de ware doelstellingen waren van de criminele oorlog van de NAVO tegen Joegoslavië, die werd gevoerd met de deelneming van de EU en van de centrumlinkse en centrumrechtse regeringen van de EU-lidstaten. Onder die regeringen bevond zich ook de toenmalige PASOK-regering van Griekenland, wiens beleid nu met dezelfde coherentie wordt voortgezet door de ND-regering. Daaruit blijkt eens te meer dat beide partijen, dat beide onderdelen van het tweepartijensysteem, betrokken willen zijn bij en steun willen geven aan de criminele, imperialistische plannen van de EU, de NAVO en de VS in dit gebied en in de hele wereld.
