Programma Cultuur (2007-2013) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing van Vasco Graça Moura, namens de Commissie cultuur en onderwijs, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Cultuur (2007-2013) (06235/3/2006 - C6-0269/2006 -.
Vasco Graça Moura 
rapporteur. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de behandeling van het kaderprogramma Cultuur 2007-2013 - die morgen met de stemming in de tweede lezing haar hoogtepunt bereikt - was een complex en slepend proces. Het was vooral slepend vanwege een aantal tegenslagen in verband met de financiële vooruitzichten die we ons allemaal nog herinneren. Het complexe karakter daarentegen had van doen met de aard van de materie en de belangstelling die zowel de collega's van de commissie ten principale als de collega's van andere adviserende commissies hebben getoond.
Door al die bijdragen is er een zeer rijke dialoog ontstaan over het kaderprogramma Cultuur 2007-2013. Tussen de eerste en de tweede lezing is die dialoog voortgezet met formele en informele bijdragen van zowel de Commissie als de Raad. De gedachtewisseling was vruchtbaar en op een groot aantal punten is er consensus bereikt, wat als zeer positief moet worden gezien.
Het resultaat van dit hele proces is dat in het gemeenschappelijk standpunt de meeste amendementen zijn opgenomen die dit Huis in de eerste lezing had aangenomen. Tot die aangenomen voorstellen behoort een uitdrukkelijke verwijzing naar het belang van het gemeenschappelijk Europees cultureel erfgoed in zowel de overwegingen als in artikel 3 van het dispositief waarin de doelen van het programma staan.
Deze verwijzing houdt in dat bij de uitvoering van de specifieke doelstellingen van het programma er voortdurend rekening wordt gehouden met deze zeer omvangrijke erfenis die in de loop der eeuwen zijn weerslag heeft gevonden op de meest uiteenlopende terreinen van de menselijke activiteit. Daar die erfenis onze beschaving en cultuur betreft, vormt zij tegelijkertijd ook onze identiteit.
Er zijn bevredigende oplossingen gevonden voor de duur van de acties - variërend van één tot vijf jaar - en voor het inschakelen van een variabel aantal culturele actoren per land al naargelang de aard van de acties. Ook is er een goede formulering uit de bus gekomen voor de begrotingsgelden die aan de verschillende sectoren zullen worden toegekend. Met name wil ik het beschikbaar stellen van meer kredieten voor samenwerkingsmaatregelen noemen, dat wil zeggen voor de minder omvangrijke projecten in vergelijking met de grotere of meerdere jaren omvattende samenwerkingsprojecten. Daardoor kunnen ook de activiteiten van kleine actoren - die in de regel dichter bij de burger staan - in aanmerking genomen worden zonder af te zien van het aanmoedigen van grotere, duidelijk zichtbare projecten met een langere looptijd en waarbij meerdere landen betrokken zijn.
Daarnaast wil ik nog wijzen op speciale acties die erop gericht zijn de Europese burgers bewust te maken van de culturele verscheidenheid van de lidstaten. Enkele projecten lopen al, zoals de Europese culturele hoofdsteden en de steun voor Europese instanties die actief zijn op cultureel gebied. Die instanties functioneren in het bijzonder als ambassadeurs van de Europese cultuur en in het verleden heeft het Europees Parlement gezorgd heeft dat meerdere van deze instanties essentiële steun ontvingen.
Indien ten gevolge van de geldende financiële regelgeving de regels veranderen en de desbetreffende organisaties hun subsidieaanvraag in het kader van het programma Cultuur 2007-2013 nog moeten indienen, is het van wezenlijk belang die organisaties niet te vergeten zodat ze hun activiteiten kunnen blijven uitoefenen.
De Commissie en de Raad verwachten dat de openstelling van het programma voor meerdere disciplines zal zorgen voor veel meer flexibiliteit en veel innovatieve voorstellen. In weerwil van een aantal voorbehouden die ik bij het debat in de eerste lezing heb geformuleerd, hoop ik van harte dat zij gelijk hebben.
In dit overzicht voeren interinstitutionele eensgezindheid en samenwerking de boventoon, maar toch springt er één negatieve noot uit. Ik doel op de zeer geringe middelen die aan het programma Cultuur 2007-2013 zijn toegekend. Al bij de eerste lezing heb ik als rapporteur samen met vele andere sprekers tijdens het debat de gelegenheid gehad op dit punt de aandacht te vestigen.
Dit is een programma van de derde generatie dat verder wil gaan en doeltreffender wil zijn dan zijn voorgangers. Er is een breder aanbod van acties en er zijn meer lidstaten bij betrokken. De beheers- en evaluatiekosten zijn hoger, terwijl het in de begroting beschikbaar gestelde bedrag absoluut niet aan al deze ambities beantwoordt. Dat bedrag spoort ook op geen enkele wijze met wat alle verantwoordelijken - de commissarissen, ministers van cultuur, actoren in de culturele sector en parlementsleden - noodzakelijk achten.
Desalniettemin moeten we maar hopen dat het programma Cultuur 2007-2013 met het grootst mogelijke succes wordt bekroond en een belangrijke bijdrage zal leveren aan het Europees project waar we ons allemaal voor inzetten.
Ján Figel'
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd dat ik hier aan het eind van de tweede onderhandelingsronde aanwezig mag zijn. Ik heb de indruk dat er met het oog op de definitieve stemming en besluitvorming een zeer positieve sfeer heerst. Wij buigen ons thans over de programma's waarvoor ik verantwoordelijk ben, waaronder de programma's voor de jeugd, het onderwijs en het burgerschap.
Laat ons met het thema cultuur beginnen. Dat is niet alleen zeer symbolisch, maar ook uiterst belangrijk, omdat wij ervan overtuigd zijn dat cultuur - net als in het verleden - de basis vormt voor veel belangrijke antwoorden in verband met de toekomst van Europa. Sta mij toe om in herinnering te roepen dat voorzitter Barroso in december 2004 heeft gezegd dat culturele waarden belangrijker zijn dan economische waarden omdat de economie ons weliswaar helpt om te leven, maar dat dat leven pas door de cultuur de moeite waard wordt.
Het doet mij genoegen dat ik mag constateren dat onze instellingen tijdens het wetgevingsproces een uitstekende samenwerkingsbereidheid hebben getoond waardoor een zeer bevredigend resultaat tot stand is gebracht. Ik wil met name de rapporteur, de heer Graça Moura, bedanken voor zijn voortreffelijke bijdrage. Dat geldt overigens ook voor de gehele Commissie cultuur en onderwijs onder voorzitterschap van de heer Sifunakis. De steun van de Cultuurcommissie voor dit programma heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de komende besluitvorming.
Het doet mij ook veel plezier dat de algemene lijn zoals die door de Commissie in het oorspronkelijke voorstel is uitgezet, zowel op de steun van het Parlement als van de Raad kan rekenen. In het volgende programma Cultuur zal de nadruk dan ook in de eerste plaats liggen op het bevorderen van de transnationale mobiliteit van mensen die in de cultuursector werken en in de tweede plaats op de transnationale roulatie van kunstwerken en artistieke en culturele producten. Tot slot zal de aandacht ook uitgaan naar het bevorderen van een interculturele dialoog.
Ik ben ervan overtuigd dat dit programma - dankzij het bevorderen van de interacties tussen burgers - een bijdrage zal leveren aan zowel het opbloeien van de multilaterale samenwerking binnen Europa als aan de ontwikkeling van een Europese identiteit. Wij hebben daarvoor 400 miljoen euro tot onze beschikking.
Ik wil ook het Europees Parlement voor zijn steun bedanken. Wellicht dat wij op iets meer steun hadden gehoopt, maar van belang is dat wij ons ten eerste bewust zijn van de beperkingen en ten tweede gelukkig hebben kunnen constateren dat de steun wel toeneemt. Er komen nog meer mogelijkheden om een samenwerking op touw te zetten. Zoals de heer Graça Moura zojuist al zei, moeten wij daarbij wel efficiënt te werk gaan.
Ik kan hierbij bevestigen dat de Commissie de drie amendementen uit het verslag kan overnemen omdat zij in overeenstemming zijn met het compromis dat tussen onze drie instellingen is gesloten. Ik hoop van ganser harte dat de volgende Raad Cultuur hierover in november een definitief besluit zal nemen.
Bogusław Sonik
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik kan me volledig vinden in de algemene doelstelling van het programma, namelijk de bevordering van een gemeenschappelijke Europese culturele ruimte en de versterking van het gevoel van Europees burgerschap. Dit zijn zeer lovenswaardige doelen.
Tot mijn grote verbazing las ik in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad van juni laatstleden echter dat het programma Cultuur (2007-2013) moet bijdragen tot, en ik citeer: "de versterking van de transsectorale doelstellingen van de Europese Gemeenschap, door bij te dragen tot de opheffing van elke vorm van discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid.” Transsectorale doelstellingen van de Europese Gemeenschap? Begrijpt u dit soort nieuwspraak, dames en heren? Is dit een verwijzing naar de wedergeboorte van het socialistisch realisme? Of betekent het dat toekomstige projecten in de eerste plaats beoordeeld zullen worden op basis van hun vermeende discriminerende impact? Misschien kunnen we die beoordeling dan maar beter overlaten aan het Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat in Wenen of aan het onlangs opgerichte Europees Instituut voor Gendergelijkheid. Ik zou willen opmerken dat ik dergelijke bewoordingen niet heb teruggevonden in de vorige versie van het programma, Cultuur 2000.
Meer dan vijftig jaar lang was Europa een verdeeld continent. Dit programma zou dan ook moeten bijdragen tot een beter inzicht in en begrip voor de culturele verscheidenheid van de Europese volkeren. Daarbij moet bijzondere aandacht worden besteed aan de culturen in Centraal- en Oost-Europa die lange tijd onderdrukt zijn door het totalitaire communistische regime. Deze gedachte zou ons leidmotief moeten zijn bij het uitwerken van projecten voor het nieuwe programma Cultuur (2007-2013). Cultuur moet beschouwd worden als een uitstekend middel om de culturele integratie - en niet zozeer de ideologische integratie - van 27 lidstaten van de Europese Unie te bevorderen. Cultuur moet zich in volle vrijheid kunnen ontwikkelen. Enkel dan kan ze de boodschap van vrijheid op een doeltreffende manier uitdragen.
Guy Bono
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Graça Moura, gelukwensen met het werk dat hij heeft verzet ten aanzien van het zeer belangrijke programma Cultuur 2007, en vooral met de overeenstemming die hij heeft bereikt namens het Europees Parlement.
Ik wil de drie punten die ik binnen de Commissie cultuur en onderwijs heb verdedigd voor de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement kort de revue laten passeren. Allereerst moeten we ten aanzien van het transversale aspect van het programma constateren dat de bereikte overeenstemming in de goede richting gaat: niemand kan bezwaar maken tegen de versterking van de coherentie van het programma, waardoor een einde komt aan de versnippering die lange tijd kenmerkend is geweest voor de culturele activiteiten van de Europese Unie. Intenties zijn echter één ding, de voorgestelde middelen zijn iets heel anders.
Ik kom nu bij het tweede punt, het budget, dat zojuist ook is genoemd door de rapporteur en de commissaris. Ik zeg en ik blijf zo lang als nodig zeggen dat de Europese Unie er niet bij gebaat is om ambitieuze doelstellingen vast te stellen, bijvoorbeeld de bevordering van de culturele verscheidenheid en samenwerking, wanneer het beschikbare budget niet voldoende is omdat het niet meer dan vijftien eurocent per burger per jaar bedraagt. Wij hadden gevraagd om een substantiële verhoging van het budget voor dit programma opdat het een bijdrage kan leveren aan de bloei van een Europese cultuur en identiteit, waardoor we het nationale eigenbelang kunnen laten varen en uit de crisis kunnen geraken waarin de Unie zich sinds anderhalf jaar bevindt. Ik wil erop wijzen dat wij met de financiële vooruitzichten voor 2007-2013, die de communautaire uitgaven stabiel houden op 1 procent van het bbp van de Europese Unie, de doelstellingen die wij ons hebben gesteld in dit programma, niet kunnen bereiken of aan de cultuur niet die rol kunnen geven die wij voor haar in gedachten hebben bij de opbouw van een sterker Europa met meer solidariteit. Daarom kunnen wij het ons niet veroorloven dit programma een tweede keer af te keuren en de invoering ervan uit te stellen. Zoals Aristide Briand al zei, moeten wij bij gebrek aan middelen voor ons beleid een beleid voeren dat past bij onze middelen. We moeten derhalve snel handelen en dit programma op korte termijn ten uitvoer leggen, zodat we de culturele organisaties in het veld niet benadelen, die rekenen op deze middelen en die reeds maanden op een beslissing zitten te wachten.
Claire Gibault
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, om te beginnen wil ik de heer Graça Moura gelukwensen met het kwalitatief goede werk dat hij heeft verzet, en ik wil hem bedanken voor het open oor dat hij altijd heeft gehad voor onze voorstellen. Zijn verslag is uitstekend, wat niet verwonderlijk is omdat het is opgesteld door deze Portugese schrijver die een fervent pleitbezorger is voor de Portugese taal.
Als schaduwrapporteur van de Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa wil ik er bij het Parlement op aandringen hem volledig te steunen. Dit programma bevat de volgende doelstellingen: bevorderen van de transnationale mobiliteit van de mensen die in de culturele sector werkzaam zijn, aanmoedigen van het transnationale verkeer van kunstwerken en culturele en artistieke producten en bevorderen van de interculturele dialoog. In dit licht vraag ik me af hoe we met een dermate beperkt budget de taalkundige verscheidenheid kunnen beschermen en bevorderen alsmede het leren van talen, het muziekonderwijs en het onderwijs in uitvoerende kunsten kunnen bevorderen. Ik vraag me tevens af hoe wij met dit programma de externe zichtbaarheid van de Europese Unie kunnen bevorderen en ontwikkelen door bevordering van haar culturele verscheidenheid en van de aspecten die al haar culturen gemeen hebben.
Ik ben derhalve zeer teleurgesteld dat de Commissie niet heeft begrepen hoe belangrijk de cultuur is voor onze Europese identiteit, en ik vind het bijzonder ernstig dat zij op basis van het interinstitutioneel akkoord over de financiële vooruitzichten voor 2007-2013 een dermate karig budget van slechts 354 miljoen euro heeft kunnen goedkeuren, tegenover de 600 miljoen waarom de rapporteur had gevraagd en de 408 miljoen die de Commissie had voorgesteld.
Het budget van het programma Cultuur 2007 voor de periode 2007-2013 maakt slechts 0,04 procent uit van de begroting van de Europese Unie die in de financiële vooruitzichten is vastgelegd.
Alle kunstenaars in Europa zullen zich erover verbazen dat de Europese instellingen cultuur nog steeds beschouwen als een tierelantijntje, als een overbodige luxe. Wanneer bevordering van de cultuur bestaat in verhoging van bewustzijnsniveaus en beteugeling van obscurantisme, geeft Europa met dit uitgeklede budget niet het goede voorbeeld.
Helga Trüpel
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik zou allereerst de heer Graça Moura willen bedanken voor zijn werk in verband met dit belangrijke aspect van ons Europees beleid.
Wanneer we het over het belang van het cultuurbeleid voor Europa hebben komt altijd wel iemand met de spreuk: you do not fall in love with the internal market. Europa is nu eenmaal meer dan een interne markt, al kunnen we er niet buiten. Europa heeft heel veel te maken met onze culturele identiteit en met onze culturele rijkdom, die we willen bewaren en verder ontwikkelen. Cultuur kan de mensen van elkaar verwijderen, vooral wanneer we de nadruk op de verschillen leggen. Ons cultuurbeleid is echter gebaseerd op het feit dat cultuur de Europese burgers met elkaar te verbindt, ze in staat te stelt om met elkaar in contact te komen, dat cultuur een band met de wereld schept, met allerlei verschillende werelden. We mogen niet bang zijn dat de verschillen worden genivelleerd, we moeten die verschillen juist bevorderen. Dat is het hart van ons Europees cultuurbeleid.
Daarom zijn de drie doelstellingen ook juist: het bevorderen van een culturele uitwisseling, van de mobiliteit van kunstenaars en van de interculturele dialoog. Dat is echter niet mogelijk met het bedrag dat tot nu toe op tafel ligt. Wanneer we voor Europa een actiever cultuurbeleid willen voeren, moeten we de moed hebben om daarvoor in de komende jaren in de begroting meer geld ter beschikking te stellen.
Zdzisław Zbigniew Podkański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de levensstandaard van een volk hangt af van zijn materiële bezittingen. Zijn identiteit daarentegen wordt bepaald door zijn cultuur in de ruime zin van het woord. Cultuur vormt niet alleen de rijkdom van een volk, maar is tevens de drijvende kracht achter zijn voortbestaan en ontwikkeling. Daarnaast draagt cultuur bij tot de bevordering van het wederzijdse begrip tussen volkeren en tot hun onderlinge integratie. Cultuur ontwikkelt zich in de loop der geschiedenis. Cultuur houdt niet van ingrijpende veranderingen en wordt evenmin graag in een bepaalde richting gedwongen. Cultuur heeft behoefte aan vrijheid.
Het programma Cultuur (2007-2013) dat we vandaag behandelen, heeft tot doel de doelstellingen te ordenen en in aantal te beperken. Het wil eveneens de transnationale mobiliteit van de culturele actoren, het transnationale verkeer van artistieke werken en producten alsmede de interculturele dialoog bevorderen.
Vanuit het simplistische oogpunt van de Europese integratie zijn de voorgestelde doelstellingen begrijpelijk. Met het oog op de culturele ontplooiing, de betekenis en het multifunctionele karakter van cultuur, is de geplande aanpak echter te beperkt om in die vorm aanvaard te kunnen worden. Het is van essentieel belang om eveneens maatregelen te voorzien ter bescherming en ter ondersteuning van culturele bronnen daar waar hun voortbestaan wordt bedreigd.
Alessandro Battilocchio
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik spreek namens de Nieuwe Italiaanse Socialistische Partij.
Het Europees cultureel erfgoed vormt een belangrijk onderdeel van de rijkdom van de Unie en ik ben de drie instellingen daarom dankbaar voor de inspanningen die zij tot dusver hebben verricht om dit onderdeel te beschermen en te bevorderen.
De grote waarde van het programma Cultuur die, naar ik hoop, ook gedurende de volgende programmeringsperiode behouden blijft, is niet alleen gelegen in de bevordering van de mobiliteit van personen en werken in de sector binnen de Gemeenschap, maar vooral in de grote gelegenheid die dit programma biedt voor de kleine ondernemers en de kleine gemeenschappen binnen de Europese Unie om hun eigen geschiedenis en identiteit levend te houden.
De bevordering van individuele culturen op lokaal niveau is in feite buitengewoon waardevol, zowel voor de Europese Unie in het algemeen, die haar eenheid en kracht baseert op de diversiteit binnen de grenzen, als voor de economie van het sociale netwerk en de regionale realiteit op alle niveaus.
Ik sta daarom volledig achter het voorstel van de Commissie om een evenwicht te zoeken tussen projecten op kleine en grote schaal, om de toegang voor kleine ondernemers tot het programma beter mogelijk te maken en om de helft van de beschikbare fondsen aan dit soort maatregelen toe te wijzen.
Ján Figel'
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de uiterst positieve reacties; wellicht dat het noodzakelijk is om nog meer te ondernemen. Wij willen allemaal meer voor de cultuur doen omdat dit belangrijk is voor de Europese mentaliteit en identiteit en om samen te leven in een steeds groter wordend Europees huis. Volgens mij is "eenheid in verscheidenheid” het beste motto voor Europa. Als de diversiteit toeneemt, is dat een uitnodiging om de eenheid te bevorderen en te intensiveren. Naar mijn idee kan een eenheid die op waarden is gebaseerd, het beste door ons programma Cultuur bevorderd worden.
Ik ben ervan overtuigd dat een aantal opmerkingen - waarvan het merendeel verband houdt met de begroting - een aansporing vormt om in de toekomst meer te ondernemen. Zoals u wellicht weet, hadden wij bij het vorige programma zeven cent per cultuur per jaar per burger beschikbaar. De heer Bono zei zojuist al dat dit straks vijftien cent zal zijn. Er zijn ook voorstellen gedaan om dat bedrag van vorig jaar te vertienvoudigen tot zeventig cent per cultuur. In dat verband wil ik er alleen maar op wijzen dat het Parlement de begrotingsautoriteit van de Unie is. Met uw steun - en wellicht zelfs een nog grotere steun in de toekomst - kunnen wij meer ruimte creëren. Het programma voor een actief Europees burgerschap is ook gebaseerd op de cultuurbepaling van artikel 151 van het Verdrag. Overigens valt dit in de eerste plaats onder de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de lidstaten. Wij steunen de lidstaten bij hun samenwerking, maar wij treden niet in hun plaats.
2008 is het Europees Jaar van de interculturele dialoog. Het feit dat wij erin zijn geslaagd om in het kader van de UNESCO de onderhandelingen af te ronden over een nieuwe overeenkomst voor het beschermen en bevorderen van de culturele diversiteit, is voldoende bewijs voor het succes van onze Unie. Ik kan het Parlement de verzekering geven dat wij door de tenuitvoerlegging van het programma zodra het definitieve besluit is genomen, in staat zullen zijn om via het Cultuurprogramma voor Europa op kwantitatief en kwalitatief niveau meer voor de cultuur te doen. Ik ben ervan overtuigd dat wij nog menige kans krijgen om samen aan die tenuitvoerlegging te werken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.
Bijlage - Verklaring van de Commissie
De Commissie wenst de aandacht van de wetgevende autoriteit erop te vestigen dat het financieel pakket dat genoemd wordt in het basisbesluit waarmee het cultuurprogamma (2007-2013) in het leven wordt geroepen, in de huidige koersen moet worden uitgedrukt en dat dit uiterlijk gebeurt bij de definitieve publicatie in het Publicatieblad. Dit is in overeenstemming met de standaard begrotingspraktijk en zal er, met alle gepaste transparantie, mede toe bijdragen dat het besluit van de wetgevende autoriteit in acht wordt genomen. Voor het programma in kwestie is het bedrag, op basis van de huidige koersen, 400 miljoen euro.
