2. Zatrzymanie opozycjonistów na Białorusi (debata)
Przewodniczący
Następnym punktem porządku jest debata dotycząca sześciu projektów rezolucji w sprawie aresztowania więźniów politycznych na Białorusi .
Marcin Libicki
autor. - Dzisiaj po raz kolejny debatujemy na temat łamania podstawowych praw człowieka na Białorusi. Jak zwykle w takich wypadkach, zwracamy uwagę na to, od czego zaczynają dyktatorzy. Dyktatorzy oczywiście walczą zawsze z kościołem zorganizowanym ponieważ ten kościół zorganizowany to jest najczęściej największa siła obywatelska. Oni walczą zawsze ze związkami zawodowymi. Akurat na Białorusi związki zawodowe są dość słabe, więc pod tym względem Łukaszenka może się wydawać pozytywnym bohaterem, bo nie ma z kim walczyć, ponieważ nie udało się tam jeszcze wytworzyć związków zawodowych. I oczywiście dyktatorzy walczą z tymi opozycjonistami, którzy domagają się demokratycznych rozwiązań.
Należy jednak pamiętać też o jednej rzeczy - musimy pamiętać o tym, że Białoruś jest istotnym sąsiadem Unii Europejskiej na Wschodzie i tak ją traktować. Mamy pewną tendencję, żeby za sąsiada Unii na Wschodzie uznawać Rosję i zapominać o tym, że partnerem Unii na Wschodzie powinna być też Białoruś, ponieważ jest to duży kraj, który rokuje wielkie nadzieje.
Věra Flasarová
autorka. - (CS) Panie i panowie! Reżim Aleksandra Łukaszenki na Białorusi zasługuje na krytykę za stosowanie represji, aresztowanie przeciwników politycznych, stosowanie autorytarnych metod rządzenia, cenzurę i izolację kraju. Oprócz tego odmowa udzielania wiz wjazdowych uniemożliwia posłom do Parlamentu Europejskiego i do parlamentów krajowych przyjrzenie się sytuacji w tym kraju. Wszystko to zostało podkreślone we wniosku mojej grupy. Myślę jednak, że naszą krytykę łamania praw człowieka należy mierzyć przy pomocy ostatecznych kryteriów, a nie stosując skalę polityczną tego, kto na świecie gra obecnie pierwsze skrzypce. To nie jest słuszne. Krążymy dookoła; od wieków nie jesteśmy w stanie zrobić kroku w kierunku obiektywizmu. Rzymianie zawsze mieli rację, a jeśli zaatakowany przeciwnik był dostatecznie bezczelny, aby się bronić, ich kronikarze przedstawiali to jako zły uczynek.
Powróćmy jednak do Białorusi. Reżim Łukaszenki to przede wszystkim próba okazania braku szacunku dla kierunku, w którym podążają inicjatywy euroatlantyckie. Aleksander Łukaszenko gra na swoim własnym małym boisku, ignorując fakt, że kraje średniej wielkości nie mogą postępować w ten sposób, ponieważ nie pozwoli na to ponadnarodowy kapitał. Jeśli się nie podporządkujesz, zostaniesz wyizolowany, a społeczność międzynarodowa będzie popierać opozycję w twoim kraju. Tak to działa i wszyscy o tym wiemy. Wcześniej czy później prezydent Łukaszenko i jego aparat partyjny drogo zapłacą za takie postępowanie. Białoruś jest położona na obszarze ważnym strategicznie dla Stanów Zjednoczonych i dla NATO. Obecna administracja USA i rządy niektórych innych krajów bardzo by chciały, aby Białoruś, wraz z Ukrainą i Gruzją przystąpiła do NATO, wyrządzając w ten sposób szkodę Rosji.
Nasza troska o prawa człowieka na Białorusi nie byłaby tak duża, gdyby w istocie prawdziwym problemem nie była Rosja. Pytanie tylko w tym, czy próby osłabienia Rosji pomagają kwestii światowego bezpieczeństwa. Obawiam się jednak, że takie próby mogą wyzwolić siły, których nikt nie będzie w stanie kontrolować. Rosja trzymała je w ryzach przez wieki.
Jacek Protasiewicz
autor. - Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Do posłów w Parlamencie Europejskim, zajmujących się problematyką Białorusi, obserwujących sytuację na Białorusi, docierają sprzeczne sygnały. Z jednej strony widzimy deklarowaną oficjalnie i publicznie wolę normalizacji stosunków z Unią Europejską, czego objawem, jest chociażby otwarcie przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Mińsku.
Z drugiej strony zaś w tym samym miesiącu policja atakuje brutalnie demonstrantów, którzy chcą uczcić dziewiętnastą rocznicę niepodległości tego państwa. Następnego dnia władze wysyłają służby specjalne KGB na niezależnych dziennikarzy. Miesiąc później osadzeni z długoletnimi wyrokami zostają działacze, nawet nie opozycji, ale społeczeństwa obywatelskiego, którzy ośmielili się demonstrować w obronie swobód obywatelskich i praw drobnych przedsiębiorców, tacy jak: Andriej Kim czy Siergiej Parsukiewicz. Jednocześnie niedawno dowiedzieliśmy się, że na karę aresztu i finansowego mandatu został również skazany Aleksander Milinkiewicz za to tylko, że ośmielił spotkać się z obywatelami Białorusi i rozmawiać o sprawach publicznych. Cały czas w więzieniu pozostaje Aleksander Kazulin, najpoważniejszy więzień polityczny, więzień sumienia we współczesnej Europie.
Jako przewodniczący delegacji do spraw Białorusi chciałbym doczekać takiego dnia, kiedy wreszcie zaproponujemy Parlamentowi Europejskiemu rezolucję, która z satysfakcją odnotuje zmiany, jakie mogłyby nastąpić na Białorusi, żeby to państwo stało się częścią cywilizowanej, europejskiej Wspólnoty.
Niestety jednak nie nastąpi to dzisiaj. Bez zagwarantowania podstawowych praw do wolnych i demokratycznych wyborów, do głoszenia poglądów politycznych, do wolnych mediów i do praktyk religijnych, nie ma mowy, by Unia Europejska kiedykolwiek uznała reżim białoruski za państwo, z którym warto współpracować, za państwo, któremu warto pomagać. Nigdy nie będziemy wspierać takiej polityki, jaka jest praktykowana przez Aleksandra Łukaszenkę. Będziemy jednak wspierać niezależne społeczeństwo obywatelskie i obywateli Białorusi w kontaktach z Unią Europejską, mając nadzieję, że kiedyś wreszcie w tym kraju zapanuje normalna sytuacja.
Marios Matsakis
autor. - Pani przewodnicząca! Białoruś jest pięknym i ważnym krajem, mającym wielki potencjał postępu, który może przyczynić się do godnego pozazdroszczenia dobrobytu swoich obywateli. Niestety ważne standardy demokratyczne są obecnie w tym kraju zaprzepaszczane. Jest to głównie spowodowane niezdolnością sił rządzących do pogodzenia się z koniecznością respektowania potrzeby wolności wypowiedzi i innych zasad demokratycznych. Takie poszanowanie stanowi nieodzowny wymóg wobec każdego rządu, który nie jest dyktaturą.
Dochodzące z Białorusi informacje o samowolnych aresztowaniach członków społeczeństwa obywatelskiego i działaczy opozycji, o stosowaniu niepotrzebnej siły wobec pokojowych demonstracji oraz o represjach wobec dziennikarzy niezależnych mediów to dowody praktyk, które powinny i muszą zostać natychmiast ukrócone. Wzywamy białoruski rząd do posłuchania głosu rozsądku, do zmiany taktyki i do wyboru raczej drogi wolności i demokracji, niż drogi ucisku i totalitaryzmu, która może doprowadzić jedynie do pogłębienia konfliktu z własnym narodem i ze społecznością międzynarodową.
Milan Horáček
autor. - (DE) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Użycie siły wobec organizacji pozarządowych, działaczy opozycji i niezależnych dziennikarzy w Mińsku i w innych Białoruskich miastach pod koniec marca oznacza gwałtowne pogorszenie sytuacji politycznej w kraju, który już jest w rękach autorytarnego i dyktatorskiego reżimu.
Jedyna niemiecka fundacja polityczna, której wolno było działać w Mińsku musiała zaprzestać działalności. Robione są naloty na siedziby gazet, aby zastraszyć krytyczne głosy w prasie. Wolne wybory oraz wolność zgromadzeń i słowa są poważnie ograniczane. Opozycyjni politycy są systematycznie podawani do sądu i otrzymują długie wyroki pozbawienia wolności. Władze stosują represje wobec ruchów społeczeństwa obywatelskiego, albo powołując się na zagmatwane przepisy dotyczące organizacji pozarządowych, albo na ustawodawstwo skierowane przeciwko ekstremistom, albo używając siły do rozpędzania pokojowych zgromadzeń.
My także musimy dążyć do promowania kultury politycznego pluralizmu na Białorusi. Dla przyszłości kraju szczególnie ważne jest zetknięcie się z demokratycznymi strukturami, zwłaszcza w przypadku ludzi młodych. Mądrym posunięciem było ponowne otwarcie Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego w Wilnie, białoruskiego uniwersytetu na wygnaniu, który oferuje schronienie studentom będącym ofiarami prześladowań politycznych.
Kolejnym krokiem muszą być ułatwienia wizowe, o które Izba kilkakrotnie apelowała. To nie jest słuszne, że UE jeszcze bardziej ogranicza swobodę poruszania się ludzi narzucając opłatę 60 euro za wydanie wizy. To prawie jedna trzecia miesięcznego dochodu na Białorusi i w związku z tym nieosiągalna suma dla wielu osób. To co udało nam się zrobić dla Ukrainy, Mołdowy i Rosji powinniśmy móc także zrobić dla Białorusi.
(Oklaski)
Eija-Riitta Korhola
w imieniu grupy PPE-DE - (FI) Pani przewodnicząca! Białoruś jest jedynym krajem europejskim, w którym istnieją rządy totalitarne i w którym nadal istnieje kara śmierci. Prezydent Łukaszenko nadal pilnuje społeczeństwa obywatelskiego i nie zamierza wypuścić kraju z twardego uścisku.
Pomimo wszystko rząd tego kraju mówi, że chce nawiązać ściślejsze stosunki z Unią Europejską. Znów jest czas, abyśmy wyraźnie wyjaśnili Białorusi warunki współpracy.
Jak mówi rezolucja podstawowymi warunkami wstępnymi bliskiej współpracy w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa jest zniesienie kary śmierci, wolne media, wolność słowa i zgromadzeń, wolność wyznania, poszanowanie wartości demokratycznych i niezwłoczne uwolnienie więźniów politycznych. Ta rezolucja wzywająca do natychmiastowego zwolnienia członków opozycji, którzy zostali aresztowani jest jednocześnie znakiem poparcia dla tych wszystkich, którzy cierpią pod obecnymi rządami na Białorusi.
W przyszłym tygodniu członkowie opozycji politycznej na Białorusi przybędą do naszego parlamentu, aby prosić UE o poparcie dla odrzuconej przez Łukaszenkę petycji o zmianę ustawy ograniczającej wolność wyznania, która weszła w życie w 2002 r. Mam nadzieję, że ta ważna rezolucja i debata łączna w przyszłym tygodniu przekonają białoruski rząd, że jest to w jego własnym interesie i w interesie obywateli tego kraju.
Marianne Mikko
w imieniu PSE. - (ET) Szanowni koledzy! W dniu praw człowieka, 10 grudnia, w Polsce zaczęła działać stacja telewizyjna Biełsat nadająca na Białoruś niezależne informacje o tym, co dzieje się na Białorusi, w Europie i na świecie. Kanał ten, który nadaje głównie w języku białoruskim dociera obecnie drogą satelitarną do około 10% Białorusinów.
Stacja działa pod stałą presją. W końcu marca białoruskie KGB i policja przeprowadziły obławę na miejscowych reporterów Biełsatu. Ich podstawowe narzędzia pracy tj. laptopy i urządzenia nadawcze zostały skonfiskowane. Niezależni reporterzy żyją w ciągłej obawie przed przesłuchaniem i aresztowaniem. Sytuacja na Białorusi, państwie będącym bezpośrednim sąsiadem Unii Europejskiej, jest równie trudna jak była w czasach żelaznej kurtyny. Jako przewodnicząca delegacji ds. Mołdowy i jako Estonka oświadczam z tego miejsca, że obywatele Białorusi, która była także częścią Związku Radzieckiego, dziś potrzebują niezależnych informacji tak jak tlenu. Biełsat to doskonały początek, ale dobra telewizja nie jest tania.
Dziennikarze pracujący dla białoruskiego Biełsatu walczą o demokrację; odwiedzili nas w Parlamencie Europejskim w marcu i potrzebują naszej wszechstronnej pomocy. Apeluję do Komisji Europejskiej i do wszystkich naszych państw członkowskich o finansowe i moralne wsparcie Biełsatu. Nie zapominajmy, że kamieniem węgielnym demokracji jest wolna prasa.
Janusz Onyszkiewicz
w imieniu grupy ALDE. - Kilka miesięcy temu pan Łukaszenka zwolnił z więzienia wszystkich więźniów politycznych za wyjątkiem pana Kazulina, któremu przedstawiono jedynie propozycję wyjazdu za granicę, przypominającą bardzo praktyki władz komunistycznych wobec polskich oponentów. Wydawało się, że sytuacja może się w związku z tym zacząć zmieniać ku lepszemu, ale tak jak to powiedział bohater znanej powieści Ilii Erenburga: "Jak zwalniają, to znaczy, że będą przyjmować.” Więzienia dzisiaj znów są pełne więźniów, którzy tam znajdują się ze względu na swoje polityczne przekonania, którym dawali wyraz w rozmaitych demonstracjach.
Myślę, że my mamy jedną właściwie odpowiedź, mianowicie: rozszerzyć listę tych osób, które po prostu mają zakaz wjazdu na teren państw Unii Europejskiej. Ta lista istnieje, ale fakt, że akurat pan Łukaszenka nie może wjechać do Unii Europejskiej, jest mało przekonywujący. Należy znacznie rozszerzyć tę listę.
Ewa Tomaszewska
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! Kolejny raz wracamy do sytuacji na Białorusi. Pan Kazulin, konkurujący z Łukaszenką kandydat na fotel prezydencki Białorusi, mimo choroby nadal przebywa w więzieniu. Aresztowani 25 marca 2008 roku uczestnicy demonstracji, pragnący uczcić dziewiętnastą rocznicę krótkotrwałej niepodległości Białorusi, nadal pozostają w aresztach. Wobec opozycji stosuje się represje, a wobec dziennikarzy odbieranie sprzętu, pobicia i wydalenia z kraju.
Ostatnio pan Łukaszenka ogłosił chęć kolejnego kandydowania na prezydenta. Po raz pierwszy też uciekł się do szantażu wobec Unii Europejskiej, przypominając, że 50% ropy naftowej, 50% produktów naftowych i 30% gazu do Unii Europejskiej przechodzi przez Białoruś. Chodzi o gazociąg Jamał-Europa i naftociąg "Przyjaźń”. Mimo to, a nawet szczególnie dlatego, Unia Europejska nie może zaprzestać działań na rzecz ochrony praw człowieka. Powinniśmy wesprzeć, także materialnie i w zakresie dostępu do niezależnej informacji, tworzące się społeczeństwo obywatelskie na Białorusi.
Urszula Krupa
w imieniu grupy IND/DEM. - Pani Przewodnicząca! W siedemnaście lat od przemian, które dokonały się w kontekście rozpadu Związku Sowieckiego oraz wyodrębniania wolnych państw niepodległych, Białoruś pozostaje reliktem i ostatnią dyktaturą Europy Środkowo-Wschodniej. Przestrzeganie praw obywatelskich w tym kraju ciągle wydaje się sprawą odległą. Fałszowanie wyborów, zwalczanie opozycji politycznej, aresztowania, pobicia, ograniczenie wolności słowa, mediów, zgromadzeń, a nade wszystko masowa inwigilacja obywateli przez rozbudowany aparat bezpieczeństwa - to codzienność obywateli Białorusi.
Pragnę zwrócić także uwagę na pogorszenie sytuacji wielu mieszkańców przygranicznych miejscowości, w tym zwłaszcza mieszkających tam przedstawicieli polskiej mniejszości, którzy po włączeniu Polski do Schengen mają bardzo utrudniony kontakt z rodzinami mieszkającymi w Polsce, zwłaszcza przez wysokie opłaty wizowe. Przedłużająca się sytuacja wymaga w związku z tym zdecydowanych działań ze strony krajów europejskich, przemyślenia sposobów realnej pomocy dla najbardziej pokrzywdzonych.
Urszula Gacek
Pani przewodnicząca! Białoruski reżim wciąż lekceważy wszystkie gwarancje instytucjonalne stanowiące ostoję demokracji. Ogranicza wolność zakładania partii politycznych i przystępowania do nich, wolność słowa, prawo do alternatywnych źródeł informacji oraz prawo do wolnych i uczciwych wyborów.
Aresztowanie przeciwników politycznych na Białorusi stanowi pogwałcenie tych podstawowych wolności. Dziewiętnastowieczny brytyjski polityk Benjamin Disraeli powiedział: "Żaden rząd nie może być długo bezpieczny bez budzącej respekt opozycji”. Skoro Łukaszenko tłumi całą opozycję, miejmy nadzieję, że słowa Disraelego okażą się prorocze dla białoruskiego reżimu i że uciskanie opozycji stanie się przyczyną jego ostatecznego upadku.
(Oklaski)
Józef Pinior
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! W Parlamencie Europejskim ciągle wracamy do problemu Białorusi - kraju, który właściwie leży w środku Europy, pojmowanej w sensie geograficznym, na granicach Unii Europejskiej. Jest to kraj wyjątkowy, jak na warunki europejskie ze względu na brak demokracji liberalnej i rządów prawa oraz istnienia cenzury. Dzisiejsza debata toczy się w roku, który jest rocznicą Praskiej Wiosny 1968 - rocznicą, kiedy w Europie ostatecznie powiedziano: "Dosyć!” cenzurze i kontroli nad mediami.
Chciałem dzisiaj poświęcić moje wystąpienie właśnie tej sprawie na Białorusi. Mieliśmy do czynienia z bardzo dziwnym atakiem hakerów na niezależne media internetowe: Kartę-97, Radio Swaboda i Białoruskiego Partyzanta. Co dziwne, ten atak hakerski rozpoczął się w przeddzień demonstracji opozycji, która miała się odbyć w rocznicę katastrofy w Czarnobylu.
Media internetowe na Białorusi są właściwie jedynymi niezależnymi mediami, większość mediów jest w całości kontrolowana przez białoruski reżim. Kartę-97 codziennie odwiedza około dziewięciu tysięcy internautów, a na Białorusi do Internetu podłączonych jest około ponad trzy miliony gospodarstw, ponad 30% ogólnej liczby mieszkańców. To pokazuje dynamizm, energię białoruskiego społeczeństwa.
Panie Komisarzu! Unia Europejska musi na poważnie zastanowić się, jakie kroki podjąć, aby pomóc białoruskiemu społeczeństwu obywatelskiemu.
Eugenijus Gentvilas
(LT) Kiedy Aleksander Łukaszenko zaczął odczuwać naciski ze strony Władimira Putina związane z gazem, oświadczył, że pragnie nawiązać ściślejsze kontakty z UE. Dzisiaj jednak widzimy, że były to tylko puste słowa, z których nie wynikło poszanowanie praw człowieka, wolność prasy ani inne europejskie wartości. Nie było reakcji na nieoficjalny dokument "Co UE może dać Białorusi”. Trwają aresztowania i represje z przyczyn politycznych.
UE powinna niezwłocznie wysłać swoich ekspertów, którzy będą obserwować przygotowania do jesiennych wyborów parlamentarnych, przyjrzą się poprawkom do ordynacji wyborczej i temu, czy opozycja będzie miała możliwość działania. Nie możemy się ograniczyć jedynie do obserwacji wyborów. To byłby kolosalny błąd. Oczywiście przede wszystkim powinniśmy zadbać, by unijni dyplomaci i parlamentarzyści mogli swobodnie wjeżdżać na Białoruś. Komisja Europejska i państwa członkowskie UE powinny zrobić wszystko, co w ich mocy, aby do tego doprowadzić.
Zdzisław Zbigniew Podkański
Pani Przewodnicząca! Białoruś jako kraj sąsiadujący jest nam szczególnie bliska, zwłaszcza że zamieszkuje go dużo Polaków. Nam, Polakom, i obywatelom innych krajów sąsiadujących zależy na stabilnej sytuacji politycznej, ekonomicznej w regionie, gdyż gwarantuje to rozwój i poprawę warunków życia obywateli. Musimy także pamiętać, że Białoruś tak jak Polska została zapomniana i oddana po II wojnie światowej w sowiecki zarząd i nie mogła liczyć na żadną pomoc. Jednak kraj ten potrafił usamodzielnić się i obecnie może pochwalić się wzrostem PKB powyżej 8%, a w latach 2003-2006 nawet 9,9%.
Nie negujemy prawa prezydenta Łukaszenki do wybierania kierunku polityki swojego kraju. Niepokoi nas jednak fakt, że coraz częściej słychać głosy o łamaniu praw człowieka na Białorusi, a więc o naruszaniu demokracji. Dotyczy to nie tylko obywateli Białorusi, ale także innych, w tym Polaków. Dlatego też rezolucja ma sens i poparcie mojej grupy politycznej UEN.
Kathy Sinnott
Pani przewodnicząca! Europa zbliżyła się do niektórych byłych republik radzieckich znajdujących się za naszą wschodnią granicą. Białoruś opiera się jednak wszelkim próbom dialogu.
Ponieważ na Białorusi jest dyktatura, obywatele, którzy pragnęliby bardziej otwartego, a nawet prozachodniego dialogu nie mogą legalnie wyrażać swoich poglądów. Gdy ludzie apelują o demokrację lub mówią o nadużyciach reżimu, grozi im więzienie.
Musimy nadal apelować do białoruskiego reżimu o rozluźnienie żelaznego uścisku, w jakim trzyma swoich obywateli. Jednym ze sposobów, aby to osiągnąć, jest stałe, publiczne zainteresowanie sprawą osób uwięzionych z przyczyn politycznych, społecznych i religijnych. Gdy historia będzie spoglądać w przeszłość, to właśnie ci więźniowie będą bohaterami białoruskiej wolności, gdy wreszcie zostanie ona zdobyta.
Bernd Posselt
(DE) Pani przewodnicząca! Sądzę, że już po raz dziewiąty zajmujemy się sprawą Białorusi i musimy to robić aż do chwili, gdy obok nas w Parlamencie Europejskim w Strasburgu zasiądą posłowie reprezentujący Białoruś.
Pilnie potrzebujemy postępu w trzech ważnych kwestiach. Po pierwsze, zdecydowanie apelujemy do rządu Białorusi o uwolnienie wreszcie więźniów politycznych - nie tylko więźniów politycznych, którzy są zatrzymani już od pewnego czasu, jak Aleksander Kazulin, ale także wielu nowych, którzy ostatnio znaleźli się w więzieniu za korzystanie z tak elementarnych praw podstawowych jak wolność wykonywania zawodu dziennikarza, wolność słowa czy prawo do demonstracji.
Po drugie, apelujemy o poprawkę do ustawy o religii i o całkowitą wolność religijną. Europejscy chrześcijanie są uciskani w sercu Europy i Parlament Europejski nie może tego tolerować. Musimy się temu przeciwstawić z całą mocą.
Po trzecie, musimy pilnie zadbać, aby Białoruś w końcu otworzyła drzwi dla nas jako posłów do Parlamentu Europejskiego i obywateli Europy, żeby mur, którym białoruski reżim systematycznie odgradza swój naród, został obalony, żebyśmy mogli być tam obecni i dyskutować o wielu kwestiach, abyśmy mogli pomóc w zaistnieniu czegoś w rodzaju białoruskiej wiosny, w 40 lat po praskiej wiośnie.
Tunne Kelam
Nasze przesłanie do prezydenta Łukaszenki, a także do społeczności międzynarodowej jest takie, że Parlament Europejski jest i będzie uporczywie zajmował się sytuacją na Białorusi, ostatnim kraju w Europie, w którym panują rządy dyktatury.
Dotyczy to zwłaszcza aresztowań spokojnych obywateli z przyczyn politycznych. Reżim w Mińsku dał niedawno do zrozumienia, że chciałby poprawić stosunki z Unią Europejską. Jednakże udział w poważnym dialogu ma jeden bardzo zwyczajny warunek wstępny: uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, powstrzymanie się od nieuzasadnionych aresztowań, zapewnienie wolności słowa i niezależności sądów oraz umożliwienie opozycji udziału w życiu politycznym.
Na koniec chciałbym przyłączyć się do apelu pani poseł Mikko, aby UE zwiększyła swoje wsparcie polityczne, a zwłaszcza materialne dla działalności niezależnej stacji politycznej, Biełsat. To jest prawdziwa droga do zmiany sytuacji na Białorusi, niekoniecznie są nią nasze rezolucje.
Zita Pleštinská
(SK) Szanowni koledzy! Bardzo smuci mnie to, że sytuacja w dziedzinie demokracji, praw człowieka i państwa prawa na Białorusi nie ulega poprawie. Arogancja władzy Aleksandra Łukaszenki nie zna granic. Deklaracja rządu Białorusi dotycząca jego intencji polepszenia stosunków z Unią Europejską jest jakby całkowitym lekceważeniem demokratycznego świata.
Wierzę, że symboliczna data 25 marca 2008 r., kiedy to prezydent Łukaszenko wysłał policję, aby walczyła ze spokojnymi obywatelami Białorusi, będzie oznaczała początek końca totalitarnego reżimu na Białorusi, podobnie jak historyczna manifestacja ze świecami w dniu 25 marca 1988 r. na Słowacji. Chciałabym wyrazić moją solidarność ze zjednoczoną opozycją demokratyczna na Białorusi i ze wszystkimi obywatelami Białorusi.
Wzywam Radę i Komisję do przeanalizowania możliwości obniżenia opłat za wizę Schengen dla obywateli Białorusi. To jedyny sposób, aby obywatele Białorusi przestali czuć się coraz bardziej wyizolowani.
Czesław Adam Siekierski
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! W celu przeprowadzenia demokratyzacji oraz transformacji gospodarczej władze białoruskie muszą otworzyć się na dialog ze wszystkimi siłami politycznymi, w tym z opozycją i doprowadzić do wolnych wyborów. Kraje Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polska, mogą być przykładem.
W celu zmiany świadomości społeczeństwa białoruskiego, przybliżenia mu zasad demokracji i wolnego rynku, niezbędne jest ułatwienie i zwiększenie kontaktów między społeczeństwami Białorusi i państw Unii. Wymaga to znacznego ułatwienia i liberalizacji procedury wizowej, zmniejszenia opłat wizowych dla obywateli Białorusi.
Kraje Unii Europejskiej powinny otworzyć swoje uniwersytety i inne wyższe uczelnie dla studentów białoruskich, zapewniając im stypendia finansowane ze środków unijnych, krajowych, samorządowych i prywatnych. Unia powinna otworzyć się na Białoruś, nawet jeśli aktualne władze tego nie chcą.
Zbigniew Zaleski
Pani Przewodnicząca! Panie Komisarzu! Do spraw politycznych i gospodarczych chciałbym dodać jedną rzecz. Ponieważ komisarz Louis Michel rozumie wagę edukacji, zarówno w Europie, jak i poza nią, a ja osobiście mam do czynienia z białoruskimi studentami, bo kształcimy ich wielu na Katolickim Uniwersytecie w Lublinie, to chciałem powiedzieć tak: Panie Komisarzu! Na ile jest to możliwe, zwiększałbym pomoc finansową i każdą inną na ten cel, a to dlatego, że inwestowanie w edukację białoruskich studentów pomoże Białorusi per se, a także opłaci się Europie.
Tadeusz Zwiefka
Pani Przewodnicząca! Białoruś, współczesna Białoruś roku 2008, to wyrzut sumienia dla nas wszystkich, to wielki wstyd, że na początku XXI wieku mamy państwo totalitarne w Europie. Na tej sali podczas naszych czwartkowych spotkań w Strasburgu dyskutujemy o łamaniu praw człowieka na całym świecie. Ale Białoruś jest najbliższym sąsiadem Unii Europejskiej.
Odnoszę wrażenie, że do roku 1989 państwa demokracji zachodniej czyniły wszystko, aby wyzwolić spod sowieckiej okupacji wiele zniewolonych krajów. Dzisiaj pozostała Białoruś. Mam wrażenie, że mimo iż nie jest to kilkadziesiąt państw, a tylko jedno, czynimy mniej. Czynimy zdecydowanie za mało. Nie możemy oczywiście wpływać w sposób jednoznaczny politycznie i ekonomicznie na to, co się dzieje na Białorusi, ale możemy wpłynąć na to, aby niezależna informacja, która pobudzi społeczeństwo Białorusi do walki o niezależność, była tam przekazywana.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Pozytywne tempo zdarzeń spowodowane na Białorusi przez uwolnienie pięciu czy sześciu więźniów politycznych wydaje się zwalniać. Niestety dalsze naciski na społeczeństwo obywatelskie oraz wiele surowych i nieproporcjonalnych wyroków zburzyło ten pozytywny nastrój. Nadal potępiamy aresztowania z przyczyn politycznych i sposób, w jaki jest traktowane społeczeństwo obywatelskie i niezależne media.
Jednocześnie musimy sprawić, by Białoruś zrozumiała, że nie żartujemy, gdy proponujemy partnerstwo uzależnione od dokonania postępów, jeśli chodzi o poszanowanie demokracji, praw człowieka i państwa prawa. Aby jednak dokonać takich postępów Białoruś musi podjąć pewną liczbę środków, które uważamy za zasadnicze. Zalicza się do nich bezwarunkowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, w tym Aleksandra Kazulina.
Zalicza się do nich także przeprowadzenie wyborów parlamentarnych, zaplanowanych na wrzesień, w sposób zgodny z zasadami demokracji. W tym względzie prosimy o zapewnienie nieograniczonego dostępu międzynarodowym obserwatorom z OBWE/ODIHR. Władze białoruskie poinformowały nas o swoim zamiarze przyjęcia zarówno krótkoterminowych, jak i długoterminowych obserwatorów; będziemy trzymać je za słowo. Oczywiście obecność obserwatorów z Parlamentu Europejskiego byłaby dodatkowym źródłem cennych doświadczeń. Ważne jest również, aby partie opozycyjne swobodnie uczestniczyły w tych wyborach. Weźmiemy pod uwagę wszystkie sugestie Wysokiej Izby w tym względzie.
Niepodważalnym dowodem postępu będzie jednak obecność opozycji w parlamencie wybranym w tych wyborach, co obecnie nie ma miejsca. W takim przypadku Unia Europejska będzie gotowa pozytywnie zareagować, co potwierdziła w zeszłym miesiącu w oświadczeniu dotyczącym sankcji i postępu, który zachęciłby nas do ich zniesienia.
Zajmę się teraz sprawą, która zajmuje nas najbardziej: kontaktami z mieszkańcami Białorusi. Niezależnie od tego, jak godna ubolewania jest sytuacja na Białorusi, musimy rozszerzać nasze kontakty. Oczywiście ograniczenia na szczeblu ministerialnym z władzami białoruskimi będą nadal utrzymane. Niemniej jednak uważam, że konieczne jest rozróżnienie między szczeblem politycznym i technicznym. W związku z tym Komisja organizuje posiedzenia w celu omówienia spraw technicznych, takich jak energetyka, transport i środowisko naturalne z ekspertami białoruskiej administracji. Te kontakty są ewidentnie sposobem przekazywania różnych przesłań w sprawach, które uważamy za ważne.
Fakt, iż obecnie mamy delegację w Mińsku także umożliwi nam nawiązywanie bliższych więzi z białoruską administracją i ze społeczeństwem obywatelskim, lokalnymi organizacjami pozarządowymi, niezależnymi mediami i studentami; wszystkim im mamy obowiązek pomagać, co zostało słusznie wskazane w sprawozdaniu i o czym mówiło wielu mówców. Oprócz tego udzielana jest pomoc Europejskiemu Uniwersytetowi Humanistycznemu, który znajduje się obecnie na wygraniu w Wilnie i będzie tam kontynuował swoją działalność do czasu, gdy będzie mógł powrócić na Białoruś.
Na koniec chciałbym poruszyć temat, który ciągle się pojawia: wizy. Jak państwu i mnie wiadomo w obecnej sytuacji nie możemy rozpocząć negocjacji w sprawie złagodzenia ograniczeń wizowych dla Białorusi - to określa Rada - ale to nie uniemożliwia nam skorzystania z możliwości, jakie państwa członkowskie mają na mocy przepisów Schengen w ramach swoich uprawnień konsularnych.
Przewodnicząca
Debata została zamknięta.
Głosowanie końcowe odbędzie się na zakończenie debat.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alessandro Battilocchio
, na piśmie. - (IT) Dziękuję pani przewodnicząca. Stykaliśmy sie niestety z tym już wcześniej, z masowymi aresztowaniami wszystkich, którzy sprzeciwiają się rządzącemu reżimowi. Zbyt często Parlament debatował o Białorusi: było zbyt wiele słów i zbyt mało istotnych działań.
Powinniśmy zwrócić uwagę na fakt, iż reżim Łukaszenki jest otwarcie wrogo nastawiony do Unii Europejskiej i że nasze żądania dotyczące praw człowieka i demokratyzacji na Białorusi trafiają w próżnię. Zwiększamy nasze kontakty ze społeczeństwem obywatelskim i ruchami wewnętrznymi dążącymi do zmian: pierwszym konkretnym tego dowodem była nagroda im. Sacharowa.
Potrzebny jest jednak dalszy postęp w tym kierunku. Byłem niedawno na Białorusi i zauważyłem wzrost świadomości wśród obywateli na korzyść zmian, zmian gwarantujących wolność, sprawiedliwość, równość i demokrację. Wzywam Komisję, aby zwróciła szczególną uwagę na Białoruś, kraj mający strategiczną pozycję dla zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa całemu kontynentowi europejskiemu.
