Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een opmerking bij de notulen van gisteren. Ik vind mijn naam niet terug tussen de leden die de presentielijst hebben ondertekend. Ik was gisteren de hele dag aanwezig, ook tijdens de stemming die 's middags heeft plaatsgevonden, en toch staat mijn naam niet in de notulen. Ik zou u dan ook willen verzoeken deze vergissing recht te zetten.

De Voorzitter
 We zullen het controleren, mijnheer Valdivielso, en de nodige correcties aanbrengen.

Bethell, the Lord
Mijnheer de Voorzitter, op grond van artikel 111 van het Reglement zou ik het Parlement willen informeren over een inval in de kantoren van de Moss Media Group in Moskou, een mediaconcern dat een onafhankelijk televisiestation en verscheidene kranten en tijdschriften omvat. Deze inval werd uitgevoerd door de zogenaamde fiscale recherche, die gewapend en in uniform optrad. Er werden documenten in beslag genomen, telefoonlijnen afgesneden en er wordt nog steeds gedreigd met gerechtelijke stappen. Mijnheer de Voorzitter, dit is een buitengewoon ernstige zaak. Het gaat om de persvrijheid in Rusland, en men verwacht nog meer aanslagen in de komende twee of drie dagen. Robin Cook is vandaag in Moskou. Hij zal over deze kwestie een gesprek voeren met de heer Ivanov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken. De 15 ministers overwegen een gezamenlijke actie. Maar wat doen wij, het Europees Parlement? Niets. Deze zaak is als het ware te dringend om nu behandeld te worden, want het is afgelopen donderdag gebeurd en we kunnen het nu niet behandelen in het kader van de urgentieprocedure. Zou u de kwestie willen aankaarten bij de Conferentie van voorzitters, zodat we een manier kunnen vinden om bijzonder dringende en belangrijke kwesties als deze op tijd te behandelen?

De Voorzitter
Wij nemen nota van uw opmerking en van uw voorstel, Lord Bethell, en zullen die aan de Voorzitter doorgeven.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u kort iets laten weten waarvan ik denk dat het de plenaire vergadering en de Voorzitter zal interesseren. In Wenen hebben de Oostenrijkse regeringsvertegenwoordiger Schaumayer en de Amerikaanse onderminister van Financiën Stuart Eizenstat gisteren naar aanleiding van de verzoeningsconferentie een akkoord bereikt over de betaling van schadevergoedingen aan dwangarbeiders die onder de nazi's in Oostenrijk hebben gewerkt. In dit verband wil ik ook vermelden dat de advocaten Michael Hausfeld en Martin Mendelson, die een deel van de Oost-Europese regeringen vertegenwoordigen, van mening waren dat Oostenrijk op enkele punten zelfs een ruimere schadevergoeding toekent dan Duitsland, omdat wij ook een schadevergoeding uitkeren aan landarbeiders, kinderen onder de twaalf en vrouwen die een kind ter wereld hebben gebracht toen zij dwangarbeid verrichtten. Ik geloof dat het moeite waard is dit aan de Vergadering mee te delen.

De Voorzitter
Ik dank u voor deze mededeling, mevrouw Stenzel.
(De notulen worden goedgekeurd)

Globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0134/2000) van de heer Katiforis, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en van de Gemeenschap voor het jaar 2000 (opgesteld overeenkomstig artikel 99, lid 2 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap) (COM(2000) 214 - C5-0218/2000 - 2000/2119(COS)).

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, in haar ontwerpresolutie aan de plenaire vergadering van het Europees Parlement geeft de Economische en Monetaire Commissie een door de bank genomen gunstige mening over de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten. De Commissie heeft met de gebruikelijke efficiëntie en zorgvuldigheid aan deze aanbeveling gewerkt en haar voorstellen met een indrukwekkende econometrische analyse geschraagd. Ik zal mijn lof dan ook niet onder stoelen of banken steken.
De situatie ziet er voor de aanbeveling voor het jaar 2000 rooskleurig uit. Men verwacht goede ontwikkelingen voor de Europese economie en is optimistisch gestemd over de vooruitzichten. Men gaat ervan uit dat het nationaal inkomen in Europa in de jaren 2000 en 2001 met 3% zal stijgen. Volgens de laatste ramingen is dat voor 2000 zelfs 3,4%. Dat is veel meer dan de inderdaad teleurstellende gemiddelde groeicijfers uit de jaren '90. Als deze stijging zich doorzet, krijgt de Europese economie nieuwe kansen. Dan zal zij een soort springplank krijgen voor blijvend hoge, en in milieuopzicht duurzame groeipercentages. Het behoeft geen betoog dat blijvend hoge groeipercentages noodzakelijk zijn om de werkgelegenheidssituatie en de mededingingspositie van Europa in de wereldeconomie te verbeteren.
De Economische en Monetaire Commissie is het ermee eens dat de vereiste mate van groei het beste wordt weergegeven met een stijgingspercentage van het BBP van 3% of meer. Dit stijgingspercentage zal echter nooit een blijvend karakter kunnen krijgen als de potentiële output van de Europese economie niet aanzienlijk stijgt. Daarvoor zijn productie-investeringen nodig. De Commissie vermijdt echter voor deze investeringen een in BBP uitgedrukt percentage te noemen. De Economische en Monetaire Commissie is van mening dat de vaststelling van kwantitatieve economische doelstellingen weliswaar nuttig is, maar dat de met het Stabiliteitspact beoogde doelstellingen niet mogen worden ondermijnd. Deze doelstellingen zijn immers een soort kompas voor het economisch beleid in de eurozone. Niettegenstaande dit algemeen voorbehoud is de Economische en Monetaire Commissie voldaan over het feit dat de Commissie in haar aanbeveling het kwantitatieve doel herhaalt dat in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Lissabon is vastgesteld voor de verhoging van het aandeel van de beroepsbevolking van 61% naar 70% tot 2010, en de verhoging van het aandeel van vrouwen daarin van 51% naar meer dan 60% tot het jaar 2010.
De Economische en Monetaire Commissie is verder van mening dat de noodzakelijke economische groei gegrondvest moet zijn op prijsstabiliteit en begrotingsdiscipline, gematigde loonsverhogingen met inachtneming van het criterium van prijsstabiliteit, productiviteitsverhoging en vermindering van de arbeidskosten per eenheid, zelfs bij vermindering van het aantal arbeidsuren. Zij gelooft tevens in meer vrije mededinging, versterking van de nationale mededingingsautoriteiten, ondersteuning van de verenigingen van de kleine en middelgrote bedrijven, en versterking van de interne markt op met name het gebied van de openbare nutsbedrijven en de financiële dienstverlening. Wij hebben, wat meer speciaal de financiële dienstverlening betreft, onderling afgesproken in een gemeenschappelijk amendement aan te dringen op vervroegde toepassing van het actieprogramma voor de financiële diensten. Dit moet niet in 2005 maar reeds in 2003 van start gaan. De meerderheid van de commissie is van mening dat de markt, als deze wordt geactiveerd, ook de investeringen omhoog zal trekken, en wel met zuivere marktinstrumenten. Tegelijkertijd stemt onze commissie echter in met de herstructurering van de overheidsuitgaven ten gunste van de investeringen. Wij zijn voor investeringen mits deze gerechtvaardigd worden aan de hand van een kosten-batenanalyse, en niet uit hoofde van enkel en alleen het beheer van de economische cyclus.
Wat de meer algemene vraagstukken betreft schaart onze commissie zich achter de uitdagingen die tijdens de buitengewone Top van Lissabon aan de orde zijn gesteld: volledige werkgelegenheid, kenniseconomie, modernisering van de socialezekerheidsstelsels en aanpak van het vergrijzingsprobleem. Wij zijn echter verontrust over de enorme kloof tussen de omvang van deze uitdagingen en de vaak als los zand aan elkaar hangende aanbevelingen voor specifieke acties. Daarom nodigen wij de Raad en de Commissie uit eens serieus na te denken over de noodzaak de thinktank die zich met de opstelling van de algemene richtsnoeren bezighoudt, radicaal te vernieuwen.
De commissie dringt verder opnieuw krachtig aan op het oude verzoek van het Parlement om de sluiting van een interinstitutioneel akkoord tussen Raad, Commissie en Parlement over de aanneming van deze resolutie. Wij zijn het Portugees voorzitterschap weliswaar dankbaar voor zijn bereidwilligheid en zijn samenwerking, maar dit is een ad hoc samenwerking; deze stoelt niet op een interinstitutioneel akkoord. Dit is volgens ons een gebrek in onze procedure.
Waarde collega' s, tijdens de werkzaamheden in de Economische en Monetaire Commissie zijn wij erin geslaagd een grote mate van overeenstemming te bereiken. Wij zijn algemeen van mening dat het doel van volledige werkgelegenheid haalbaar is in de komende tien jaar. Natuurlijk zijn er meningsverschillen over de beste methode daartoe. Enkelen onder ons vinden dat met de vaststelling van kwantitatieve doelstellingen - zelfs indien deze niet verplicht worden voorgeschreven met allerlei mechanismen - Europa gemakkelijker concrete en doelgerichte vorm kan geven aan de noodzakelijke inspanningen. Dit geldt met name voor het vaststellen van het investeringspercentage dat noodzakelijk is om het potentieel groeipercentage van de economie op steevast 3% te brengen. Wij kennen dit percentage. De Commissie heeft dit in haar studies herhaaldelijk naar voren gebracht en het had geen kwaad gekund als zij dit ook hier uit de doeken had gedaan. Eveneens had men op meer ondubbelzinnige wijze uiting kunnen geven aan een mijns inziens algemeen gevoelde noodzaak, de noodzaak van een nieuwe start in de Trans-Europese netwerken. Er moet worden nagedacht over nieuwe vormen van financiering van de TEN's, en met name over samenwerking in deze sector tussen particulier kapitaal en overheidsinvesteringen. Wij willen absoluut niet het startsein geven voor verspilling in de overheidsconsumptie, maar men had ons inziens wel een poging kunnen ondernemen om de overheidssector van de economie een meer opbouwende rol te geven dan die van waakhond van de prijsstabiliteit. Daarvoor bestaat trouwens voldoende armslag, vooral als de nieuwe kansen te baat worden genomen. Laten wij niet vergeten dat het grootste gevaar voor onze economie juist voortkomt uit de eventualiteit van een crisis op de Amerikaanse geldmarkten. Een dergelijke crisis zou heel het mechanisme van de particuliere investeringen lamleggen. Stelt u zich eens voor, dames en heren, wat er zou gebeuren als inderdaad een dergelijke crisis zou uitbreken en wij intussen zouden hebben verleerd hoe men als overheid investeert! Er bestaat grote armslag voor de ontwikkeling van de Europese economie. Misschien moet de Europese economie inderdaad productiever worden, maar wij moeten meer durf aan de dag leggen als het optreden geblazen is.

Cocilovo
Mijnheer de Voorzitter, bij het opstellen van dit ontwerpadvies aan de Economische en Monetaire Commissie heeft de commissie sociale zaken het grote belang van deze resolutie in gedachte gehouden, de eerste resolutie van het Parlement over de richtsnoeren voor het economisch beleid na de Top van Lissabon. Daarbij hebben wij willen benadrukken dat de globale richtsnoeren en de verschillende processen die de Raad in de loop der tijden heeft aangenomen, beter op elkaar afgestemd moeten worden. Het gaat hier om de processen van Luxemburg, Cardiff en Keulen. Deze moeten zo goed mogelijk worden gecoördineerd. Wij zijn ervan overtuigd dat de open coördinatiemethode, die in haar experimentele vorm op de Top van Lissabon aan de orde is geweest, duidelijk zal maken dat groei en werkgelegenheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Wij moeten het belang van het subsidiariteitsbeginsel onder de aandacht brengen, niet alleen bij de regeringen maar ook bij de gedecentraliseerde instellingen, zonder uit het oog te verliezen dat een grotere synergie en een betere coördinatie van de globale richtsnoeren van beslissend belang is. Laten we ook de Europese dimensie niet vergeten bij een economisch beleid dat het groeipotentieel in Europa benut en onze doelstelling, volledige werkgelegenheid, op doelmatige wijze verwezenlijkt.
We hebben de hoofdstukken van de globale richtsnoeren bestudeerd, vooral de delen over een grotere flexibiliteit en doelmatigheid van de markt van financiële producten en diensten en van de arbeidsmarkt. Die zouden gecompenseerd worden door de verwerking van de resultaten van het overleg tussen de sociale partners en door de sociale doelstellingen.
Een laatste afweging: wij zijn van mening dat het Parlement in dezen een grotere rol moet spelen. De procedure voor de raadpleging van het Parlement over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid en de controle van de effecten ervan zou formeel moeten worden vastgelegd in een interinstitutioneel akkoord. Voor het overige verwijzen wij naar de tekst van het advies.

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, Jacques Delors heeft vroeger tijdens een debat over het economisch beleid in dit Huis gezegd dat 70% van de wettelijk vastgelegde economische randvoorwaarden op Europese richtlijnen berusten. Ik wil mij hier niet op een percentage vastleggen, maar we kunnen samen vaststellen dat een deel van de economische randvoorwaarden door de Europese Unie bepaald wordt, en een ander deel door de lidstaten. Op de lange termijn kan dat alleen goed blijven gaan als dit op basis van gemeenschappelijke principes gebeurt. Het uitgangspunt dat in het Verdrag is vastgelegd, is de markteconomie - de sociale markteconomie, zou de meerderheid van dit Parlement zeggen. Daar zitten twee belangrijke kanten aan. In de eerst plaats is er de mededinging. De Europese Unie is zeer sterk in het bepalen van de concurrentievoorwaarden. Ik verwelkom het ten zeerste dat de Commissie stappen zet om het mededingingsbeleid gaandeweg te decentraliseren, en dat zij de wil heeft om concurrentie te bevorderen en daarbij ook de lidstaten en de regio's een rol te laten spelen. Dat is een erg belangrijke ontwikkeling.
De tweede belangrijke pijler van de sociale markteconomie is monetaire stabiliteit. Daarvoor hebben wij allereerst de Europese Centrale Bank, een sterke Europese instelling. Dan zijn er de sociale partners, die medeverantwoordelijk zijn voor de monetaire stabiliteit, en tenslotte zijn er de regeringen en parlementen die hun begrotingen opstellen. Ik wil erop wijzen dat monetaire stabiliteit niet alleen een van de pijlers van de sociale markteconomie is, maar van ieder sociaal beleid. Sociaal beleid begint bij een stabiele munt, aangezien niet degenen die over grote vermogens beschikken door de inflatie worden getroffen, maar degenen die van een klein inkomen moeten rondkomen. Daarom is monetaire stabiliteit zo'n belangrijke pijler van ons beleid. In die zin is het Stabiliteits- en Groeipact van fundamenteel belang. Ik juich het toe dat in het voorliggende verslag ook geëist wordt dat het Stabiliteits- en Groeipact consequent wordt uitgevoerd, want wij willen dat de Europese Unie groeit op basis van monetaire stabiliteit.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur met zijn verslag feliciteren. Ik ben blij dat de Economische en Monetaire Commissie, die voor de eerste keer met de trojka van EU-ministers van Financiën gaat onderhandelen over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, aan die onderhandelingen zal beginnen op basis van een verslag dat door een ruime meerderheid wordt gesteund. Wij weten dat de frisse wind van Lissabon een omwenteling belooft, en het zou alleen maar goed zijn als de geest van die Top van Lissabon ook duidelijk uit de globale economische richtsnoeren spreekt. Het belangrijkste thema van de Europese Unie, de bestrijding van de werkloosheid, is nog altijd niet het belangrijkste punt van het economisch beleid. De kosten van de werkloosheid in de Europese Unie bedragen naar schatting echter 12% van het Europees bruto binnenlands product. Het is daarom terecht dat de Europese Unie volledige werkgelegenheid nastreeft.
Uit de globale richtsnoeren voor het economisch beleid spreekt nog altijd geen engagement ten aanzien van het bevorderen van de investeringen. Dat is een element dat ik duidelijk mis. Het is ongetwijfeld juist om structurele hervormingen van de markten voor goederen, diensten, kapitaal en arbeid na te streven. Tot op heden weten wij echter niet wat de werkgelegenheidseffecten van dergelijke structurele hervormingen zijn. Wij weten daarentegen wel wat de effecten zijn van door investeringen gesteunde groei. Wij weten dat ook overheidsinvesteringen groei- en werkgelegenheidsbevorderend kunnen werken. Daarom moet de invoering van kwantitatieve doelstellingen voor groei en werkgelegenheid positief worden gewaardeerd. Het is een goede aanvulling op de kwantitatieve doelstellingen en de benchmarking voor investeringen.
Ik betreur het ook dat de doelstellingen van Lissabon - en daarmee dus ook de globale richtsnoeren voor het economisch beleid - geen kwantitatieve doelstellingen omvatten. Aangezien Europa de meest concurrerende regio ter wereld wil worden, zou dat toch een goed idee zijn. Er wordt ook op geen enkele manier aangegeven welk deel van het bruto binnenlands product uit investeringen moet bestaan om duurzame groei te garanderen, en op welke termijn dat het geval dient te zijn. De opwaartse trend van het ogenblik geeft moed, vooral ook omdat in Duitsland en Italië, die samen goed zijn voor de helft van het BBP van de eurozone, de conjunctuur eindelijk aantrekt. Dat laat heel duidelijk zien hoezeer de Europese economieën van elkaar afhankelijk en met elkaar vervlochten zijn, want ze hebben de conjuncturele groei in Europa als geheel niet bepaald voortgestuwd.
Wij weten dus dat wij in Europa een soort economische regering nodig hebben. Europa moet, wat het economisch beleid betreft, met een stem spreken. We moeten daarom de bestaande coördinatie verbeteren. Ik hoop dan ook dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid worden geconcretiseerd om de besluiten van Lissabon ook in het taalgebruik duidelijker door te laten klinken, en dat er een tijdschema wordt bepaald. De rapporteur vindt dat er een interinstitutioneel akkoord moet worden gesloten tussen de Raad, de Commissie en het Parlement om een einde te maken aan het democratisch tekort in de Economische en Monetaire Unie. Dat is een wens die ook door dit Parlement herhaaldelijk is geuit en die ongetwijfeld onze steun verdient.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de liberale fractie zal het verslag-Katiforis over de globale richtsnoeren voor het economische beleid steunen, temeer daar tijdens het debat in de commissie tot onze grote voldoening een aantal van onze opmerkingen en voorstellen zijn overgenomen.
Nu de zwakheid van de euro, ten opzichte van de dollar althans, onderwerp van discussie is, meen ik er goed aan te doen u te herinneren aan de soliditeit van de Europese economie. Zij biedt een kader van stabiliteit en duurzaamheid en de vooruitzichten inzake groei en werkgelegenheid zijn uitstekend. Voor de komende jaren staat ons met andere woorden een bijzonder gunstige economische ontwikkeling te wachten.
Het feit dat de Noord-Amerikaanse economie de Europese economie in zekere zin de loef afsteekt, althans wat de evolutie van de groeiperspectieven betreft, hoeft echter de bloei van onze economie niet in de schaduw te stellen. Bovendien mogen wij niet vergeten dat de Noord-Amerikaanse ontwikkeling grotendeels door de Europese economie wordt gefinancierd.
Wij mogen echter niet enkel oog hebben voor de positieve aspecten; wij moeten ons er tevens van bewust zijn dat de groei en de soliditeit van de Europese economie bijzonder delicaat zijn en de nodige toewijding vergen. Ons inziens kunnen wij deze fragiliteit slechts overwinnen door de werking van de Europese economie te verbeteren. Zij wordt immers nog te zeer aan banden gelegd door corporatieve belemmeringen, zowel in de openbare als in de particuliere sector en zowel vanwege de economische als de sociale subjecten.
Wij pleiten dan ook voor een verhoogde soepelheid en flexibiliteit van de arbeidsmarkt, de afbouw van alle bestaande obstakels die een goede werking van de Europese interne markt in de weg staan, een diepgaande hervorming van het belastingstelsel, met inbegrip van de goedkeuring van een belastingpakket op Europees niveau, en de bestrijding van de conservatieve aanpak die in bepaalde economische en sociale sectoren van de Europese Unie nog steeds de overhand heeft.

Lipietz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de groene fractie heeft niet gestemd voor het verslag-Katiforis met de amendementen van de Economische en Monetaire Commissie. Waarom niet?
Wij ondersteunen natuurlijk de algemene strekking van het verslag-Katiforis. We ondersteunen met name de doelstelling van volledige werkgelegenheid en van gezonde verhoudingen op sociaal gebied en, vooral, op het gebied van lonen. We zijn daarentegen niet te spreken over een aantal amendementen die ons bijzonder gevaarlijk lijken. Wij verwerpen deze amendementen en we zullen ze stelselmatig blijven verwerpen, en we hopen tijdens deze zittingsperiode onze collega's, inclusief die van de PPE-DE-Fractie, ervan te overtuigen dat ze gevaarlijk zijn.
Ten eerste kunnen we niet blijven oproepen tot een hervorming, een flexibilisering van de loonakkoorden, zonder te preciseren wat we bedoelen. Wie een Europese kennismaatschappij wil die zo goed mogelijk kan concurreren op wereldschaal, moet maximaal investeren in menselijk kapitaal. Welnu, menselijk kapitaal is niet iets dat men zomaar gebruikt en weggooit, maar iets dat men respecteert. Het is de kans en de tijd die men iemand geeft om zich te ontwikkelen, ervaring op te doen en daar de vruchten van te plukken. Dus als er een structurele hervorming van het loonstelsel moet komen, is dat naar meer stabiliteit en niet naar minder stabiliteit van de werkgelegenheid.
Er is een tweede fundamenteel punt waarvan ik mijn collega's in de komende vijf jaar - inmiddels vier - absoluut wil overtuigen, namelijk dat wij niet mogen doen alsof we van plan zijn ons te houden aan de Kyoto-doelstellingen voor 2008. We weten, en in het verslag wordt dit erkend, dat het tegenstrijdig is om enerzijds een groeicijfer van 3% per jaar na te streven en anderzijds zich te onttrekken aan de acute verplichting om te investeren in energiebesparingen, vervoersystemen en betere woningen, terwijl deze investeringen noodzakelijk zijn om de doelstelling van Kyoto en de doelstelling van 3% groei te kunnen verenigen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, in haar aanbeveling over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2000 keert de Commissie weliswaar terug tot volledige werkgelegenheid, maar zij handhaaft tegelijkertijd alle kenmerken van de vorige jaren. Wij hebben waardering voor het werk dat het Parlement en de rapporteur heeft verricht om het begrip "volledige werkgelegenheid" opnieuw ingang te doen vinden, maar ik denk dat de rapporteur zelf - die ik wil bedanken voor zijn inspanningen - het met mij eens zal zijn dat het begrip "werkgelegenheid" en vooral het begrip "volledige werkgelegenheid" wel aan een nieuwe definitie toe is. Welke betekenis heeft het woord "werknemer" nog als men geconfronteerd is met een beleid van deregulering van arbeidsrelaties, flexibilisering van werkgelegenheid, en - als gevolg daarvan - massale verspreiding van armoede? De aanbeveling van de Commissie gaat algemeen gesproken de richting uit van een neoliberaal economisch en sociaal beleid. Dit beleid heeft dankzij de meerderheid van de Economische en Monetaire Commissie ook zijn beslag gevonden in het onderhavig verslag. Volgens ons moet het economisch beleid daarentegen gebaseerd zijn op ondersteuning van de overheidsinvesteringen, op stabiele, vaste en volledige werkgelegenheid, op bescherming en verbetering van het socialezekerheidsstelsel, en op versterking van de actieve vraag via verbetering van de koopkracht van werknemers. Dat zou de richting moeten zijn geweest van de globale richtsnoeren. De door ons in het Europees Parlement ingediende amendementen gaan die kant uit en wij verzoeken dan ook de collega's hiervoor te stemmen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de aanbeveling van de Commissie inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor het jaar 2000 vertoont een eigenaardige leemte, want er wordt met geen woord gerept over de ene munt, tenzij kort en terloops om te wijzen op het belang van de criteria van Maastricht over de sanering van de openbare financiën of de noodzaak om het monetair beleid te richten op het doel van prijsstabiliteit.
Maar niets over de huidige devaluatie van de euro en de gevolgen daarvan voor de economie en het economisch beleid. Het is dan ook des te verbazender dat in het Commissiedocument om de drie bladzijden wordt herhaald dat alleen een globale strategie kan zorgen voor een doeltreffend economisch beleid.
Jammer genoeg geldt dit ook voor het verslag van het Europees Parlement, want van de 35 paragrafen in de resolutie heeft er niet één betrekking op de monetaire unie. Er wordt slechts kort naar verwezen in de overwegingen.
Er is hier duidelijk sprake van een zwijgplicht, die ook naar voren kwam in de verwerping door de grote fracties van het voorstel van de UEN-Fractie om, juist vandaag, een debat te houden over de gevolgen van de koersschommelingen van de euro. Dit debat is dus weer eens uitgesteld. Nochtans is er voldoende stof voor discussie. Jarenlang heeft men ons tot vervelens toe alle economische en financiële voordelen van een sterke euro voorgekauwd. Maar nu hij zwak staat, is het wegvallen van die voordelen blijkbaar geen discussie waard. Ergens klopt er iets niet! Wanneer de euro zwak is, heeft dat positieve gevolgen voor de export - men legt hier graag de nadruk op - maar ook heel nadelige gevolgen waarover niet wordt gesproken, zoals kapitaalvlucht, overname door derden van bedrijven in de eurozone of de zwakkere stimulans om over te gaan tot structurele hervormingen, die nochtans zo noodzakelijk zijn.
Vergeten we tenslotte ook niet de kern van het probleem. Als de euro devalueert, komt dat omdat hij gekunsteld overkomt. Maar zolang niemand dat openlijk durft te zeggen, zullen we ook geen remedie vinden. Ook daarom hopen we dat het Europees Parlement bereid is om binnenkort een debat te organiseren, voordat het te laat is en er niets meer te zeggen valt.

de Gaulle
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, Europa heeft nauwelijks de sombere jaren tachtig achter zich of het wordt geconfronteerd met de kwellingen van internationale speculatie. Men had ons een euro-mark voorspeld die sterker zou zijn dan de dollar en zou dienen om de zwakke economische groei te compenseren door een continue revaluatie van onze activa. Wat we hebben gekregen is een surrogaatmunt die door zijn ongrijpbare aard zorgt voor wisselende koersen.
Vroeger werd op de wisselmarkt gespeculeerd op het Britse pond, nu op de euro. Voor ons, Europese afgevaardigden, komt dat helemaal niet als een verrassing, want wij zien Europa dagelijks functioneren op basis van tegenstellingen en verschillen. Wat zal er gebeuren na de uitbreiding, wanneer de markten zullen reageren op iedere gebeurtenis die voorvalt in een van de 30 landen die zullen behoren tot de Europese technostructuur? Een beetje alsof de VN een munt in omloop zou brengen.
De heer Duisenberg kan niets doen aan deze daling van de euro, want de Europese Centrale Bank - wat men er ook van zegt - is een instrument van de twee grootste landen van de eurozone en de Franse en Duitse regeringen hebben de instructie gegeven om niets te doen. Om de waarde van de euro te handhaven ten opzichte van de dollar zou men de rentevoet van de euro moeten optrekken tot een niveau net boven de dollar, misschien in de orde van grootte van 50 basispunten. Als post-keynesiaan denk ik niet dat dit veel invloed zou hebben op de economische groei, aangezien deze afhankelijk is van andere factoren, waarvan de belangrijkste van psychologische aard zijn.
Het spreekt vanzelf dat we niet kunnen accepteren dat alle Franse activa zouden devalueren ten gevolge van een aanhoudende daling van de euro, dit wil zeggen langer dan op korte termijn. Als dat gebeurt - wat wij natuurlijk niet wensen - zullen we de verantwoordelijken ter verantwoording roepen, en dat zal niet de heer Duisenberg zijn. We zullen de Franse presidentskandidaten beoordelen op de inspanningen die zij hebben geleverd om ons uit deze put te halen.

Bonde
Mijnheer de Voorzitter, het verslag is tegenstrijdig. Paragraaf 14 ondersteunt de eis van het stabiliteitspact dat prijsstabiliteit altijd de overhand moet hebben boven werkgelegenheid. Op andere plaatsen in het verslag wordt gepleit voor meer werkgelegenheid en democratische invloed op het economisch beleid. De inflatie moet echter altijd tussen nul en twee procent liggen. Deze eis wordt gesteund, hoewel de inflatie in het naoorlogse Duitsland en Denemarken slechts gedurende zes jaar dat niveau heeft bereikt. Nu is men er zeker van dat dit niveau het beste is voor alle landen in alle tijden. Volksvertegenwoordigers zijn niet langer nodig om het juiste beleid uit te stippelen. Er is een centrale bank die de rente bepaalt op basis van de inflatie. Zo mag de koers van de euro dalen en de rente stijgen, zo mag de groei stagneren en de werkgelegenheid weer stijgen. Dat is erger dan de heilige koeien in India maar het verslag geeft geen enkel woord van kritiek op dit vlak. In paragraaf G duikt zelfs een nieuwe heilige koe op: de hoge belastingdruk. De socialezekerheidssystemen moeten kritisch bekeken worden en de sociale uitgaven moeten naar beneden, maar wij kunnen ook besparingen doen door de werkgelegenheid de hoogste prioriteit te geven in de economische doelstellingen. Zo kunnen mensen die van bijstand en een werkloosheidsuitkering leven, in plaats daarvan een echt loon krijgen. Dat is een andere optie voor het economisch beleid, die echter niet met het Verdrag strookt. Het begrotingstekort mag in normale tijden maximum één procent van het BNP zijn, ook als de begrotingsmiddelen voor investeringen zijn gebruikt, die het grotere tekort daarna kunnen compenseren. Daaraan kunnen verkiezingen in de lidstaten of in het EU-Parlement niets veranderen. Het is absurd, het druist tegen alle ervaringen in en het is een inbreuk op het democratisch principe dat onze landen verenigt en volgens hetwelk de burgers bij verkiezingen kunnen stemmen voor meer werkgelegenheid, ook al betekent dit dat de inflatie daardoor af en toe boven de twee procent komt.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, Europa komt als economische locomotief maar niet op gang. De werkloosheid in Europa is te hoog, vooral omdat zwakke groepen zoals jongeren, vrouwen en langdurig werklozen erdoor worden getroffen. Naast economische maatregelen van technische aard zoals de aanleg van informatiesnelwegen, de concentratie van onderzoeks- en ontwikkelingsuitgaven, moet met name ook het investeringspeil met zo'n 10% worden verhoogd. Daardoor kan groei worden gegarandeerd en de werkloosheid worden teruggebracht. De oprichting en continuïteit van kleine en middelgrote bedrijven moet ook in de toekomst sterk worden gestimuleerd. Dat houdt in dat de financieringsmogelijkheden moeten worden verbeterd, dat bureaucratische obstakels en de belastingdruk moeten worden verminderd, en dat er gratis economisch advies moet worden gegeven.
Wij moeten echter ook onze bestuurlijke organisatie hervormen. De Unie dient daartoe een richtlijn voor bestuurlijke vereenvoudiging aan te nemen waarin wordt bepaald dat de lidstaten alleen nog maar logistieke voorschriften mogen uitvaardigen, die door de burgers gemakkelijk en snel worden omgezet, eenvoudige regels die voor burgers begrijpelijk zijn.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, ik steun een verdere integratie van harte - veel zaken kunnen namelijk het best op communautair niveau worden geregeld - maar toen ik het verslag van mijn waarde collega Katiforis las, dat overigens voor de markteconomie veel positieve en dus lucratieve richtsnoeren bevat, was ik het met een gedeelte van de voorstellen niet eens. De dynamiek en de gewenste groei van de Europese economie wordt niet versterkt door het creëren van geïntegreerde communautaire programma's, ook al zijn ze goed bedoeld en hebben ze betrekking op het onderwijs of het versterken van het ondernemerschap, of gemeenschappelijke steunregelingen voor MKB-organisaties. Ik vraag mij ook af of de gemeenschappelijke Europese wetenschapsgemeenschap beter wordt als wordt geprobeerd deze door de Commissie en de Raad van boven af te creëren in plaats van haar op natuurlijke wijze te laten ontstaan via netwerken tussen wetenschappelijke instellingen, bedrijven en universiteiten. Hierbij moet de financiering op nationaal of Europees niveau natuurlijk worden gegarandeerd.
Waar ik tegen ben, is het geloof in de betekenis van hogere structuren dat in het verslag naar voren komt. De planning en het programmeren op hoog niveau kan de ontwikkeling vertragen in plaats van haar dynamischer te maken. Op dit moment zal de Europese dynamiek aan kracht toenemen door hogere structuren af te breken. Dat zijn onder andere de belemmeringen in de handel die het ontstaan van een echte interne markt nog steeds bemoeilijken. Dat eist ook onze waarde collega Katiforis, maar hij eist dit van de Commissie, terwijl men dit moet eisen van de landen die in afzonderlijke gevallen voor vertraging zorgen, bijvoorbeeld op het gebied van verkeer, openbare aanbestedingen en energie.
Als wij in verband met het verslag spreken over de richtsnoeren van het economisch beleid, mogen wij ook het mededingingsbeleid niet vergeten. De neutraliteit van het communautair mededingingsbeleid is de laatste tijd terecht in twijfel getrokken, onder andere in het geval Volvo-Scania. De verklaring van regionale monopolies of van machtsconcentratie in naar bevolkingsaantal kleine regio's rammelt. Het is duidelijk een klap voor de industrie en handel van kleine afgelegen landen bij hun streven hun concurrentievermogen binnen de Unie te verbeteren.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer Katiforis en commissaris Solbes te feliciteren. Beiden hebben getoond dat ze een ruime visie hebben op de noodzakelijke bestanddelen van een succesvolle economie.
We moeten profiteren van het feit dat we in de Europese Unie dingen gezamenlijk kunnen doen. Ik zou mij willen concentreren op onderzoek en ontwikkeling. Ik vind het jammer dat de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie geen advies heeft opgesteld over het verslag van de heer Katiforis. Zij had dit moeten doen.
Vergeleken met de VS en Japan laten alle lidstaten het jammerlijk afweten als het gaat om de uitwerking van een behoorlijke strategie op het gebied van onderzoek, met uitzondering van Finland, Zweden en de Republiek Ierland - landen die volgens het Commissiedocument uitzonderlijke resultaten boeken.
Voor onderzoek en ontwikkeling hebben we wetenschappers nodig. We moeten verhinderen dat jonge mensen liever andere dingen doen. Laten we vrouwen aanmoedigen om een wetenschappelijke richting te kiezen. Laten we ervoor zorgen dat de kennis van veelgesproken talen toeneemt. In de eerste plaats moeten we iets doen aan de salarissen van wetenschappers en technologen, want dat is de reden waarom ze voor een andere carrière kiezen.
Natuurlijk is er behoefte aan betere infrastructuur voor wetenschappelijke onderzoeksfaciliteiten en communicatienetwerken. We hebben behoefte aan een strategie. Jacques Delors heeft deze strategie geformuleerd in zijn Witboek. We moeten zijn ideeën nieuw leven inblazen.
Het grote verschil tussen ons en de succesvolle economieën in de wereld - in het bijzonder de VS - is dat zij veel meer geld investeren in wetenschap, en dat loont.
De mededeling van commissaris Busquin over de Europese onderzoekruimte is heel goed. Maar waar het vooral op aankomt, is de fase daarna: de omzetting van kennis in producten en processen die gecommercialiseerd kunnen worden. Laten we innovatief zijn in de Europese Unie. Laten we om te beginnen het Bureau voor innovatie terughalen uit Luxemburg naar Brussel, waar het kan samenwerken met andere departementen van de Commissie. Dat zou geen revolutionaire daad zijn, maar gewoon een kwestie van gezond verstand.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, heel de wereld praat erover: de euro is in zestien maanden tijd bijna 30% in waarde gedaald, maar de Commissie noch de Europese Centrale Bank zijn bereid om daar lessen uit te trekken, want dat zou betekenen dat het huidig monetair beleid, dat slechts ten goede komt aan beurshandelaars en valutaspeculanten, op de helling moet worden gezet.
De doelstellingen van volledige werkgelegenheid en een Europese kenniseconomie, zoals die in Lissabon zijn vastgelegd, zijn beslist prijzenswaardig, maar passen niet in het liberale keurslijf. In haar document over de globale economische richtsnoeren blijft de Commissie trouw aan deze liberale beleidsvisie, en de richtsnoeren vormen vanaf nu het referentiepunt voor de coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten. De Commissie deinst er overigens niet voor terug om uitdrukkelijke bevelen te richten tot bepaalde lidstaten in verband met de uitwerking van hun begroting. Zij legt de nadruk op de voortzetting van de begrotingssanering, en gaat hierin zelfs verder dan de voorwaarden van het Stabiliteitspact. In navolging van de Europese Centrale Bank pleit ze voor loonmatiging, structurele hervormingen van de arbeidsmarkt, met name flexibilisering daarvan.
Het verslag van de Economische en Monetaire Commissie ligt in de lijn van deze benadering en van de besluiten van Lissabon. Het pleit voor een snellere liberalisering, loonmatiging en flexibilisering van de arbeidsmarkt. Om die reden kan ik niet instemmen met de richtsnoeren van het verslag, vooral niet na de invoering van een heleboel rechtse amendementen.
In het licht van de huidige economische situatie, vooral met de ineenstorting van de euro, zouden de Unie en de regeringen van de lidstaten moeten werken aan een heroriëntatie van het Europees beleid, om eindelijk te kunnen voldoen aan de maatschappelijke behoeften. We moeten de dogma's van het Stabiliteitspact omverwerpen. Volgens de huidige benadering is het sociaal beleid niets meer dan een uitvloeisel van het economisch en monetair beleid en dient het enkel om de schadelijke gevolgen van de markt te herstellen door middel van sociale bijstand. Deze benadering moet worden omgedraaid. We hebben een nieuw beleid nodig dat vooral gericht is op de ondersteuning van werkgelegenheidsbevorderende investeringen via een selectief subsidiebeleid, de verbetering van levens- en werkomstandigheden - mét arbeidstijdverkorting en zonder flexibilisering of verarming - en tenslotte, een belasting op inkomsten uit kapitaal en kapitaalbewegingen, om de speculatie in te dijken en nieuwe financiële bronnen aan te boren.

Cappato
Voorzitter, ik zou de rapporteurs willen gelukwensen om precies die redenen waarom de vorige spreekster ontevreden was: de liberale elementen van deze verslagen. Zoals blijkt uit de recente verwikkelingen rond de euro staan de Europese Unie en haar instellingen nu op een tweesprong: aan de ene kant ligt de weg van de welvaart en de groei, waarvoor Europa al haar moed bij elkaar moet rapen en de economie radicaal en structureel moet liberaliseren; aan de andere kant ligt de weg van het behoud en de voortzetting van een corporatieve, door de staat gereguleerde economie, de oorzaak dat de werkloosheidscijfers in veel Europese landen twee of drie keer zo hoog zijn als in de Verenigde Staten en dat die landen veroordeeld zijn tot een bijrol in de innovatieve en dynamische sectoren van de economie.
Ik kan dus niet anders dan tevreden zijn met de voorstellen van de leden Katiforis en Pomés Ruiz. Zij benadrukken dat de liberalisering en flexibilisering van de markten, met name van de arbeidsmarkt, de drastische verlaging van de belastingdruk, een grondige hervorming van de staatspensioenregelingen en de voortschrijdende terugtrekking van de staat uit de economie, in de eerste plaats door de privatisering van staatsbedrijven, zo langzamerhand niet meer uitgesteld kunnen worden als we willen voorkomen dat het verenigde Europa alleen maar wordt verenigd door werkloosheid, marginalisering van de zwakkeren, met name jongeren en vrouwen, en bureaucratisering van sociale thema's. Een Europa dus dat niet in staat is groei of werkgelegenheid te creëren.
Dit is overigens ook het probleem van de euro, een munt die lijdt onder structurele crisis, onder rigide en overgereguleerde markten. Als oplossing voor deze crisis wordt een economisch beleid op Europees niveau voorgesteld. Maar laten we oppassen! Als een dergelijk beleid betekent dat interventiebeleid van de nationale staten naar Brussel wordt overgeheveld, is dat geen goed idee. Ook wij, Italiaanse radicalen, zijn voor een sturend beleid, maar dan een liberaal-federaal beleid met een klein aantal duidelijke wetten, zonder bemoeienis van de overheid met de economie, ook niet van een Europese overheid.

Blokland
Voorzitter, er staat veel goeds in de voorliggende ontwerpresolutie van collega Katiforis. Op een belangrijk punt past echter een principiële nuancering. Zowel in de Commissie-aanbeveling als in de resolutie wordt het doel van een hoge duurzame economische groei boven alles gesteld en op een hijgerige manier nagejaagd. Dat is vreemd gelet op de mondiale verhoudingen waarin het rijke Westen is te zien als een steenrijke villabuurt. Verlangen wij naar nog meer? Hebben wij zoveel groei echt nodig of kunnen wij de werkloosheid ook op een andere wijze tegengaan?
De eenzijdige nadruk op materiële aspecten van het bestaan komt onze maatschappij beslist niet ten goede. Zij stimuleert egoïsme, sociale uitsluiting, normvervaging en zedenverwildering. Ontbinding van de samenleving heeft uiteindelijk een negatief effect op de economische ontwikkeling.
Positief is de aandacht voor de effecten van de vergrijzende bevolking op de duurzaamheid van de overheidsfinanciën. Pas sinds 1999 dalen de overheidsuitgaven en -ontvangsten beide. Een verdere consolidatie, een schuldreductie is in veel lidstaten dringend nodig om in de toekomst middelen beschikbaar te hebben voor gezondheidszorg en oudedagsvoorzieningen. De belasting en premiedruk in de Europese Unie is hoog in vergelijking met de Verenigde Staten. Maar het beeld verandert grondig wanneer wij letten op de soms torenhoge verzekeringspremies die Amerikaanse burgers moeten betalen.
De amendementen voor een verschuiving van de belastingdruk op arbeid naar het verbruik van schaarse grond- en delfstoffen krijgen onze steun. De overeenkomst van Kyoto is het immers meer dan waard om nageleefd te worden.

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mij willen aansluiten bij de sprekers in dit ochtenddebat die de sfeer van zelfgenoegzaamheid over de huidige toestand van de Europese economie willen doorbreken. Ik ben het eens met wat mevrouw MacNally heeft gezegd over de Verenigde Staten en het feit dat daar enorm wordt geïnvesteerd in wetenschap. Dat is een van de redenen waarom de Verenigde Staten het beter doen dan Europa. Maar we moeten ook onderstrepen dat er nog een andere reden is waarom de Verenigde Staten het zoveel beter doen dan Europa: het feit dat Europa het vraagstuk van de structurele hervorming en de marktliberalisatie nog altijd niet grondig heeft aangepakt.
Ik zou nu iets willen zeggen over de opmerkingen die de heer Lipietz eerder maakte namens de Economische en Monetaire Commissie. Ik zou heel graag de komende vier jaar met hem van gedachten wisselen over het vraagstuk van de marktliberalisatie. Het is namelijk zo dat sommige lidstaten, de zijne niet in de laatste plaats, de overeengekomen marktliberalisatie nog altijd niet toepassen. Ik ben even bezorgd als hij over de werkgelegenheid. Ik zou de heer Lipietz met veel plezier meenemen naar het Verenigd Koninkrijk om hem te laten spreken voor Britse werknemers die hun baan dreigen te verliezen door een beslissing van een Franse eigenaar van energiebedrijven in het Verenigd Koninkrijk. Dit terwijl Britse bedrijven geen toegang krijgen tot de Franse markt omdat de Fransen weigeren het Europese beleid en de daarover gemaakte afspraken toe te passen. Op dit punt moeten we structurele hervormingen doordrukken.
Maar niet alleen op dat gebied. We zien dat de rijkste landen in de Europese Unie nog steeds de landen zijn die de meeste overheidssteun geven. Daardoor stelen zij arbeidsplaatsen van sommige van de armste landen die hier vertegenwoordigd zijn. Dat is ook een van de redenen waarom ik het niet eens ben met wat de heer von Wogau heeft gezegd over het mededingingsbeleid. Decentralisatie mag volgens mij niet betekenen dat het mededingingsbeleid opnieuw een nationale aangelegenheid wordt.

Van den Burg
Voorzitter, in de afgelopen dagen is van verschillende zijden opnieuw de discussie aangezwengeld over een Europese economische regering. Het is evident dat er meer economische regie op Europees niveau nodig is maar het is niet evident dat het alleen de euro-11 of de ECOFIN-raad zal moeten zijn die die coördinatie op zich gaat nemen. Op de Top van Lissabon is juist gekozen voor een bredere sociaal-economische aanpak, waarin werkgelegenheid, economische hervormingen en sociale cohesie in hun onderlinge samenhang worden benaderd. Voor mij was de belangrijkste conclusie van die Top dat de Europese Raad zelf een actieve, sturende en coördinerende rol op zich gaat nemen. Onze regeringsleiders zelf zullen ieder voorjaar het sociaal-economische beleid bespreken aan de hand van een geïntegreerd voortgangsverslag van de Europese Commissie.
Jammer genoeg was deze keer het voorjaar al begonnen. De tekst voor de brede economische richtsnoeren 2000 lag al klaar, geheel volgens het oude stramien. Waarom heeft de Commissie niet wat meer tijd genomen en in de lijn van Lissabon op een interdisciplinaire manier, voorbereid vanuit de verschillende DG's, die richtsnoeren opgesteld? Laat de Commissie dat soort samenwerking die ook bij de voorbereiding van Lissabon aan de orde was, op sociaal-economisch terrein voortzetten en verder uitbouwen. Dat lijkt mij een buitengewoon interessante uitdaging voor de nieuwe algemeen secretaris van de Commissie, David O'Sullivan.
Let daarbij op conclusie 29 van het onderhavige rapport, zou ik zeggen. Die pleit voor een drastische vernieuwing van het intellectueel apparaat achter de economische beleidsvorming teneinde die in overeenstemming te brengen met de conclusies van Lissabon. Ik zou u ook willen wijzen op de conclusies van de commissie werkgelegenheid en sociale zaken van dit Parlement, opgesteld door de heer Cocilovo. Jaarlijks één geïntegreerd jaarverslag over de economische en sociale situatie van de Unie en één set richtsnoeren voor duurzame groei, werkgelegenheid en sociale samenhang. Een aanvullende suggestie die ik daarbij dan nog zou willen doen is dat sociaal-economisch forum, dat volgende maand gepland is, eerder in de jaarlijkse cyclus op te nemen, helemaal aan het begin van het jaar. Nu bungelt het er een beetje achteraan.
Tenslotte zou ik mijn collega's van de economische commissie nog willen wijzen op de consensusgerichte samenwerking die wij in de sociale commissie gehad hebben op dit terrein en mee willen geven dat wij in dit Parlement ook de verkokering zouden moeten doorbreken en moeten proberen de stokpaardjes van deze en gene zijde te overstijgen en juist op die basis een inbreng te hebben in bijvoorbeeld dat forum volgende maand.

Brie
Mijnheer de Voorzitter, ik tracht de door de Commissie gedane aanbevelingen voor het economisch beleid en ook het verslag van collega Katiforis zo genuanceerd mogelijk te beoordelen, en ik denk dat er veel in staat dat het overwegen waard is. Het globale concept wijzen wij echter af. In de eerste plaats is het nogal frappant om te zien hoe de andere fracties een tamelijk dogmatisch neoliberalisme omhelzen. In de overwegingen wordt de vermindering van overheidsinvesteringen in de infrastructuur nog met kennelijke bezorgdheid geconstateerd, maar in de conclusies wordt uitdrukkelijk tegen een actief investeringsbeleid van de overheid gewaarschuwd.
Ik denk dat dit beleid berust op eenzijdige concepten als flexibiliteit, liberalisatie en monetarisme. Er wordt nadrukkelijk gezegd dat de doelstellingen van het stabiliteitspact momenteel de richtsnoeren voor het economisch beleid zijn, en de Commissie wil zelfs nog verder gaan. Daar volgt onontkoombaar uit dat sociale, culturele en ecologische behoeften kennelijk principieel aan die doelstellingen worden opgeofferd.
In de tweede plaats eist men - en ik citeer - "een algehele herziening van de arbeidsvoorwaarden, beloning en belasting", uitgaande van ingrijpende technologische veranderingen. Er wordt echter niet bij gezegd dat de sociale en participatieve instellingen die het wezen en het succes van het Europese sociale model hebben bepaald, moeten worden behouden en vernieuwd.
In de derde plaats, en dat is al gezegd, wordt in dit verslag een nieuw groeifetisjisme gepostuleerd. Volledige werkgelegenheid, en zelfs de overgang naar een zogenaamde kennismaatschappij, worden vrijwel uitsluitend afhankelijk gemaakt van een hogere groei. Andere dingen worden daarentegen genegeerd. Een rechtvaardige verdeling van de bestaande betaalde arbeid, bijvoorbeeld; de opbouw van een moderne tertiaire sector van de economie voor sociale, culturele en ecologische diensten; de regionalisatie van economische processen, of economisch beleid dat op de vraag is afgestemd. Zelfs aan de inhoud van een kennismaatschappij, in culturele zin of wat sociaal vormingsbeleid betreft, wordt geen enkele aandacht besteed. In de considerans wordt ten behoeve van de groei klaarblijkelijk zelfs een schending van de wezenlijk belangrijke klimaatafspraken van Kyoto in het vooruitzicht gesteld. Dat zou ik werkelijk een schandaal vinden!
In de vierde plaats wordt een pleidooi gehouden voor de verdere flexibilisering van het geldwezen. In plaats daarvan zou men zich eindelijk eens over het probleem moeten buigen waarover ook in het verslag geklaagd wordt, namelijk dat de structurele zwakte van de investeringen duidelijk verband houdt met het feit dat deviezen- en aandelentransacties door dit beleid worden gestimuleerd, terwijl reële economische investeringen erdoor worden benadeeld. Het is een kwestie van gezond verstand dat bij het bepalen van het economisch beleid nu eindelijk eens serieus naar concepten als de Tobin-belasting wordt gekeken.

Krarup
Men kan de richtsnoeren van de Commissie en het verslag beoordelen in het licht van de fundamentele problemen van het eurosysteem, die onmiskenbaar en overduidelijk zijn. Ik kom uit een land waar de bevolking het zeldzame voorrecht heeft zijn mening te mogen geven over dergelijke verregaande beslissingen als de deelname aan de euro. De Deense bevolking staat zeer sceptisch ten opzichte van de euro en wil niet dat de Deense kroon door de euro verdrongen wordt. Ik ben er zeker van dat dit scepticisme en deze tegenstand ook leeft bij grote delen van de bevolking in de andere lidstaten, die hun mening niet in een referendum kunnen uiten. Wegens tijdgebrek kan ik slechts enkele punten opnoemen. Het eerste punt is ongelooflijk belangrijk in de europroblematiek. Nobelprijswinnaar Franco Modigliani is van mening dat de werkloosheid door de Europese Centrale Bank bewust als instrument in het economisch beleid wordt gebruikt om de inflatie te controleren. Dit is een belangrijk punt. Het andere belangrijke punt dat ik wil noemen heeft rechtstreeks te maken met het thema van de onderhavige ontwerpresolutie: de politieke zwakte van het eurosysteem. Er is geen politiek orgaan dat het economisch beleid controleert. Daarom stelt de Franse regering ook voor het eurosysteem onder het bestuur te plaatsen van een echte economische regering. Deze politieke gevolgen zijn van het grootste belang voor de meningsvorming van de Deense bevolking. Ik voorspel dat de deelname van Denemarken, Zweden en Groot-Brittannië aan de euro op 28 september in het Deens referendum zal worden beslist. Het scepticisme dat ik hier geschetst heb, neemt dagelijks toe.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het debat en het verslag laten zien dat wij dit verslag optimistisch benaderen: optimistisch vanwege de vooruitzichten, optimistisch vanwege de opbloei van de Europese economie sinds de zomer van 1999. Wij pakken dit verslag echter ook realistisch en vastbesloten aan. Realistisch met betrekking tot de voornemens, de tekorten en de wisselkoers van de euro, en vastbesloten het tekort ten opzichte van de Verenigde Staten zo spoedig en zo snel mogelijk weg te werken. Dat tekort wordt veroorzaakt doordat wij minder groeien, een hogere werkloosheid en een lager investeringsniveau hebben, minder aan onderzoek en ontwikkeling doen, een lagere omzetsnelheid en een lager gemiddeld inkomen hebben.
Die feiten hebben tot ons plan geleid, dat talrijke voornemens en noodzakelijke maatregelen omvat: een versnelde groei zonder capaciteitsbeperkingen, zonder inflatiedruk - dat wil zeggen dat prijsstabiliteit wordt gegarandeerd -, een behoedzame loonontwikkeling, een toename van de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten, en een verdere vermindering van de tekorten en de schulden. De structurele hervormingen moeten moedig en vastberaden worden voortgezet, evenals de liberalisatie en de daarmee gepaard gaande vermindering van de overheidsinvloed. Wij moeten ons inzetten voor nieuwe vormen van werk - dat wil zeggen: we moeten de new economy ondersteunen - en we moeten de sprong naar een op kennis gebaseerde economie maken. Dat is mede terug te voeren op het feit dat er concurrentie nodig is bij de introductie van de nieuwe telecommunicatietechnologie in het onderwijs en onderzoek. Als wij dat doen, hebben wij voor het eerst sinds jaren weer de kans om volledige werkgelegenheid in Europa mogelijk te maken, en dat is ons doel.

Bordes
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Katiforis is een ordinaire lofrede op de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten.
Van de 29 paragrafen zijn er 8 die zich uitputten in goedkeuringen, en volgens 4 paragrafen moeten wij ons zelfs gelukkig prijzen met deze richtsnoeren. Voor de werkende bevolking van de EU-lidstaten is er nochtans geen enkele reden om zich gelukkig te prijzen. Waartoe dient economische groei, die in het verslag zo geroemd wordt, als wordt aanbevolen, aan de werknemers wel te verstaan, zich gematigd op te stellen bij de loononderhandelingen, of hen zelfs wordt voorgehouden dat het pensioenstelsel radicaal moet worden herzien om hun financiële situatie veilig te stellen? Hiermee geeft men in feite toe dat er in deze groei geen plaats is voor werknemers noch voor gepensioneerden.
Eens te meer gedragen Raad en Commissie zich als spreekbuis van het grootkapitaal en vragen zij het Parlement hen hierin te steunen.
Wij, van onze kant, zijn niet verkozen om regeringen te prijzen die aan de kant staan van het grootkapitaal en de grote financiële consortia en hen toestaan zich te verrijken ten koste van groeiende sociale ongelijkheid, 18 miljoen werkloze vrouwen en mannen, algemene flexibilisering en onzekerheid en drastische loonverlagingen als waarborg voor een continue groei van het inkomen uit kapitaal, inclusief de meest speculatieve en parasitaire vormen daarvan.
Als het waar is dat de groei is teruggekeerd, zoals het verslag beweert, is het des te weerzinwekkender dat slechts een kleine minderheid daarvan profiteert. Wij stemmen bijgevolg tegen dit verslag.

Musotto
Voorzitter, geachte collega's, de Europese Unie moet het hoofd bieden aan een reeks uitdagingen die voortvloeien uit de mondialisering en de opkomst van een nieuwe economie, gebaseerd op kennis en nieuwe technologieën.
De Unie moet het als een strategische doelstelling voor het nieuwe decennium zien de economische groei en de vrije markt te ondersteunen zonder de sociale zekerheid af te breken, met behulp van richtsnoeren op basis van concurrentievermogen, duurzame groei en de schepping van nieuwe werkgelegenheid. In het verslag-Katiforis wordt in verband met dit laatste punt opgemerkt dat de werkloosheid in Europa licht is teruggelopen, maar het aantal werklozen is nog steeds onaanvaardbaar hoog, vooral onder vrouwen en jongeren. In sommige regio's in Zuid-Europa, in het bijzonder het zuiden van Italië, is de situatie nog ernstiger: maar liefst 21,9% van de beroepsbevolking is daar werkloos en 56,6% in de leeftijdsgroep tussen 14 en 25 jaar. Naar mijn mening moeten de globale richtsnoeren voor economische groei en werkgelegenheid maatregelen bevatten om het concurrentievermogen van de Europese markt en de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te vergroten.
Met het oog op een duurzame groei moet de interne markt worden voltooid en moeten de nog resterende belemmeringen worden verwijderd door liberalisering van de sectoren die nog niet geopend zijn voor vrije concurrentie; dit geldt bijvoorbeeld voor de sectoren vervoer, gas, elektriciteit en posterijen. De lidstaten moeten doorgaan met de hervormingen om de lasten voor ondernemingen te verlagen, arbeid goedkoper te maken en maatregelen ter bevordering van permanente educatie in het kader van de kenniseconomie en onderzoek te steunen, zodat Europa zijn achterstand op de Verenigde Staten en Japan kan inhalen. We moeten structurele hervormingen van het openbaar bestuur aanmoedigen in de landen waar de excessieve bureaucratie een belemmering vormt voor particuliere investeringen, en we moeten de socialebeschermingsstelsels en belastingstelsels aanpassen aan de nieuwe economische omstandigheden en aan de eisen van het Stabiliteits- en groeipact.

Bullmann
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de boodschap van de Top van Lissabon was ondubbelzinnig. De Top heeft de mens als producent van economisch succes weer centraal gesteld. Dat is de hoofdgedachte: een kenniseconomie waarin iedereen zijn vaardigheden ontplooit. Diezelfde hoofdgedachte achter de combinatie van innovatie en sociale participatie waarmee wij het volledige potentieel en de volledige rijkdom van de maatschappij willen mobiliseren, om weer volledige werkgelegenheid te bereiken.
De richtsnoeren voor het economisch beleid zijn bedoeld om dit verheven doel in concreet beleid om te zetten. De aanbevelingen van de Commissie schieten wat dat aangaat echter tekort.
Ze maken te vaak een bangelijke indruk en blijven te vaak steken in oude denkbeelden, terwijl zij eigenlijk een blauwdruk voor een ambitieuze nieuwe policy mix horen te zijn. Daarom moeten deze richtsnoeren worden verbeterd. In het vervolg moeten we met name een gemeenschappelijke voorjaarsnota uitbrengen waarin duurzame groei, werkgelegenheid en sociale cohesie werkelijk met elkaar in verband gebracht worden. Bovendien moet dat in de politieke praktijk merkbare gevolgen hebben.
Dat heeft vooral op twee gebieden consequenties. Wie een duurzame groei van 3% of meer wil, moet zowel in de particuliere als in de openbare sector de investeringen drastisch opvoeren, in het bijzonder waar dat ecologisch zinvol is. De Commissie moet wat dat betreft een keuze maken: zij kan niet de doelstellingen van Lissabon nastreven en tegelijkertijd een ongenuanceerde politiek van belastingverlaging en bezuinigingen verdedigen!

Cossutta
Voorzitter, wij zijn het niet eens met de richtsnoeren van de Commissie. De grondslagen ervan zijn gedateerd en door de gebeurtenissen achterhaald. Ze bevatten geen enkele aanzet tot de oplossing van de buitengewoon ernstige problemen waar de economische groei van de Unie maar ook en vooral de bevolking mee te kampen heeft. De voorstellen herhalen tot mislukken gedoemde methodes: flexibiliteit tot elke prijs, verdere ontmanteling van de verzorgingsstaat door bezuinigingen op de pensioenen, op doctrinaire wijze blokkeren van gerechtvaardigde salariseisen, achterstelling van bepaalde regio's, verlaging van openbare investeringen en obsessief vasthouden aan het Stabiliteitspact en het monetarisme. Deze laatste hebben niet alleen onherstelbare schade veroorzaakt, maar de euro ook niet bepaald gesteund tegenover de oppermachtige dollar. De veelgeroemde macro-economische groei die werkgelegenheid zou moeten scheppen, wordt zo gevangen gehouden in de zelfregulerende vrije markt. Tot nu toe heeft deze vrije markt geen stabiele arbeidsplaatsen geschapen maar juist arbeidsplaatsen vernietigd; de enige groei zit in het aantal laagbetaalde werknemers met instabiele banen. Waarde collega's, op deze manier bestrijden we de werkloosheid niet, maar vergroten we de sociale problemen, het democratisch tekort en het gebrek aan vertrouwen in de democratische instellingen bij de bevolking.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik de rapporteur en de commissie willen danken voor het uitstekende werk dat zij hebben verricht. Mijn dank ook aan al degenen die hier vandaag in het debat het woord hebben gevoerd en nieuwe ideeën hebben aangedragen die de Commissie en het debat in de Raad ongetwijfeld tot nut zullen strekken.
Behalve de globale richtsnoeren voor het economisch beleid zijn hier vandaag ook andere onderwerpen te berde gebracht, met name de situatie van de euro.
Met betrekking tot de euro wil ik graag twee punten aanstippen. Ten eerste zou ik u willen vragen het probleem in zijn geheel te analyseren en u niet tot de wisselkoerskwestie te beperken. In de tweede plaats wens ik te onderstrepen dat de Commissie bij haar standpunt blijft. Zij verdedigt nog steeds dat een duidelijke groei en prijsstabiliteit logischerwijs een verbetering van de situatie van de euro tot gevolg zal hebben. Hoewel dit debat vandaag niet aan de orde is, wilde ik deze opmerkingen toch even kwijt.
Vandaag hebben wij het voornamelijk over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De nieuwe globale richtsnoeren verschillen van de vorige in zoverre dat zij het gedachtegoed van Lissabon gedeeltelijk overnemen. Er is gezegd dat niet heel Lissabon in de richtsnoeren vervat zit. Dat is ook zo en wel omdat Lissabon nagenoeg samenviel met de indiening van de richtsnoeren en het merendeel van de werkzaamheden reeds achter de rug was. Ik ben nochtans van oordeel dat er reeds voor Lissabon bepaalde elementen waren die voorspelden of lieten vermoeden wat zich daar ging afspelen en die zijn opgenomen in de globale richtsnoeren.
Velen onder u hebben erop gewezen dat het concept van volledige werkgelegenheid een fundamenteel element is. Overeenkomstig het oorspronkelijke document van de Commissie - dat aan de conclusies van Lissabon ten grondslag ligt - is de volledige werkgelegenheid een haalbaar streefdoel op voorwaarde dat de voorgestelde beleidslijnen ten uitvoer worden gelegd. Het is ongetwijfeld waar dat het probleem van de volledige werkgelegenheid een van de hoofdproblemen is. Zoals sommigen onder u stellen, kunnen de volledige werkgelegenheid en de doelstellingen inzake werkgelegenheid in kwantitatieve termen worden uitgedrukt. Het hangt er enkel van af wat wij onder doelstellingen verstaan. Het is in dit opzicht dan ook onontbeerlijk te bepalen of het om politieke doelstellingen gaat dan wel om de mogelijkheid om ten gevolge van de ten uitvoer gelegde beleidslijnen welbepaalde economische resultaten te bereiken.
In elk geval kan ik al wie zich over dit thema zorgen maakt verzekeren dat de kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie van de volledige werkgelegenheid efficiënter zal worden naarmate het aantal indicatoren voor de verschillende beleidsterreinen toeneemt.
In het debat hebben sommigen hun bezorgdheid uitgesproken over de voorstellen van de Commissie over de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Ons inziens houdt deze flexibiliteit een betere onderlinge afstemming van vraag en aanbod van arbeiders in. Het gaat dus duidelijk om een verhoging van het aantal arbeidsplaatsen, maar ook - en dat hebben wij altijd verdedigd - om een verbetering van de kwaliteit van de werkgelegenheid. Dit is een punt dat wij steeds benadrukt hebben. De flexibiliteit van de arbeidsmarkt heeft ook nog op allerlei andere dingen betrekking. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de organisatie van de arbeidstijd, maar ook aan alle belemmeringen waartegen de werkgelegenheid momenteel moet opboksen, met inbegrip van de fiscale problemen.
Uit het debat is gebleken dat de ontwikkeling van de investeringen ons allen verontrust. Het is waar dat de globale richtsnoeren voor het economisch beleid hoofdzakelijk tot doel hebben het groeipotentieel van de Europese Unie te vergroten. Als wij daarin niet slagen, zullen de gunstige vooruitzichten die momenteel een groei van meer dan 3% aankondigen uiteraard binnen relatief korte termijn ineenstorten en zullen wij het huidige ritme niet kunnen aanhouden.
Daarom juist spelen de particuliere en overheidsinvesteringen een fundamentele rol. Wij stellen vast dat het aantal investeringen sinds 1997 geleidelijk aan toeneemt. Verwacht wordt dat de particuliere en overheidsinvesteringen in 2001 21% van het bruto binnenlands product zullen uitmaken en 23% in 2004. Zo komen wij in de buurt van de doelstelling van 24% die de Commissie alweer enige jaren geleden in haar Witboek inzake concurrentievermogen, groei en werkgelegenheid heeft opgenomen.
Ik zou hier een mijns inziens fundamentele kwestie willen opwerpen. Ik ben van oordeel dat de begrippen toename van investeringen, toename van overheidsinvesteringen en stabiliteitspact niet met elkaar in tegenspraak zijn. Integendeel, het stabiliteitspact heeft ons in de gelegenheid gesteld de overheidsfinanciën te saneren en het zal ons in de toekomst helpen de overheidsinvesteringen te verhogen. Ik ben het derhalve eens met degenen die beweren dat de kwaliteitsverbetering van de overheidsfinanciën in deze nieuwe omstandigheden tot een toename van de overheidsinvesteringen moet leiden. De Commissie heeft dit aspect in de verschillende stabiliteits- en convergentieprogramma's benadrukt en het is een punt dat wij uiteraard zullen blijven verdedigen.
Sommige sprekers hebben ook het belang van onderzoek en ontwikkeling en van de nieuwe economie onderstreept. Dat is een van de kernelementen van de globale richtsnoeren. Nochtans wil ik u eraan herinneren - zoals ik overigens steeds doe - dat het voornaamste doel van de invoering van de nieuwe economie de bevordering van de productiviteit is. Dit aspect zal ongetwijfeld het sterkst bijdragen aan de toekomstige groei.
Nu zou ik nog even op twee andere kwesties willen ingaan. Ten eerste op het interinstitutionele akkoord, dat de Commissie kopzorgen heeft gebaard, en ten tweede op de problemen die voortvloeien uit de tegenstelling tussen een verregaande coördinatie en een verhoogde subsidiariteit.
Het Parlement heeft inderdaad meermaals aangedrongen op de noodzaak van een interinstitutioneel akkoord. Anderzijds is het een feit dat de toepassing van een dergelijk akkoord juridische problemen schept. Zelfs de omvang van de deelnemende partijen zorgt voor moeilijkheden. Desondanks ben ik van oordeel dat wij tevreden mogen zijn met de in de loop van dit jaar geboekte vooruitgang. Toen dit thema enkele maanden geleden voor de eerste maal in de Economische en Monetaire Commissie werd besproken, heb ik u beloofd dat de Commissie alles in het werk zou stellen om de samenwerking met het Parlement zoveel mogelijk te bevorderen. Ofschoon in dit geval geen gebruik wordt gemaakt van een interinstitutioneel akkoord lijkt de indiening van het document over de resultaten van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid mij een bijzonder positieve stap, aangezien het Parlement bepaalde elementen vooraf in een debat kan behandelen. Ik ben tevens van oordeel dat andere relevantere initiatieven, zoals het voorstel om brede economische debatten te houden waaraan ook het Parlement moet kunnen deelnemen, de befaamde entretiens économiques, in de toekomst nieuwe mogelijkheden en nieuwe ideeën voor onze politieke discussies zullen openen.
Mijns inziens dient het voorstel van het Portugese voorzitterschap - dat overigens onze steun geniet - om ook over deze onderwerpen een debat met het Parlement op gang te brengen eveneens te worden toegejuicht, ook al situeert de voorgestelde gedachtewisseling zich niet op institutioneel niveau, zoals het Parlement wenselijk acht, maar in een andere context. Ik geloof dat dit de juiste weg is en dat wij in de toekomst op deze manier moeten blijven samenwerken.
Tot slot rest mij nog een laatste opmerking. Er doet zich een schijnbare tegenstelling voor: sommigen pleiten voor een verregaande coördinatie van de economische beleidslijnen en anderen staan erop dat het subsidiariteitsbeginsel bij de tenuitvoerlegging van deze beleidslijnen wordt versterkt.
Zoals u weet, vallen de economische beleidslijnen onder de bevoegdheid van de lidstaten. Dit zorgt ervoor dat de subsidiariteit niet wordt aangetast. Persoonlijk ben ik van oordeel dat de coördinatie moet worden vergroot. Ik sluit mij dan ook aan bij de stelling dat de coördinatie van de economische beleidslijnen moet worden voortgezet en dat daarbij zelfs moet worden verwezen naar wat de lidstaten te doen staat. Ik begrijp dat sommigen onder u dit als een inmenging van de Commissie in de verantwoordelijkheden van de lidstaten beschouwen. Nochtans stemt deze houding overeen met de in het Verdrag vervatte bepalingen, met de wetgeving die wij onszelf hebben voorgeschreven. Het mandaat van de Commissie bestaat er immers in specifieke aanbevelingen op te stellen.
Ik heb gezegd dat coördinatie noodzakelijk is, maar dat betekent niet dat dit concept onverenigbaar is met het subsidiariteitsbeginsel. Een versterkte coördinatie en een betere definitie van de algemene beleidslijnen sluiten immers niet uit dat de lidstaten over eigen bewegingsruimte kunnen blijven beschikken.
Nu ik aan het einde van mijn betoog ben gekomen, zou ik u allen willen danken voor uw bijdrage, uw deelname aan het debat en de steun die de meesten onder u aan het onderhavige document hebben verleend.

Stabiliteits- en convergentieprogramma's
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0108/2000) van de heer Pomés Ruiz, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de jaarlijkse evaluatie van de uitvoering van de stabiliteits- en convergentieprogramma's (2000/2041(INI)).

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik neem met genoegen de woorden die u aan het einde van het debat over subsidiariteit en coördinatie hebt uitgesproken weer op. Ik ben het met u eens, mijnheer de commissaris, dat deze termen niet met elkaar in tegenspraak zijn. Integendeel, zij zijn beide perfect uitvoerbaar. Misschien is dit debat over de elf stabiliteitsprogramma's van de aan de euro deelnemende landen en de vier convergentieprogramma's het geschikte moment om even stil te staan bij de harmonisering van de subsidiariteit en de coördinatie die voor de tenuitvoerlegging en de toekomst van de eenheidsmunt onontbeerlijk zijn.
Dit is namelijk de keerzijde van het debat dat wij zonet over het verslag van mijn collega Katiforis hebben gehouden. Het wordt tijd dat wij onze aandacht op het instrument toespitsen. Het is de eerste maal dat deze plenaire vergadering de vijftien programma's van de lidstaten bespreekt. Ik veronderstel dat het verslag in de opeenvolgende versies niet als één onverbrekelijk geheel moet worden beschouwd, maar dat het Parlement een nauwgezette studie van de oplossingen en de plus- en minpunten van de door de lidstaten voorgestelde economische beleidslijnen moet opstellen.
Wij verzoeken dan ook dat de ingediende programma's en de uitgaven- en inkomstenstructuur, met name wat de investeringen betreft, gedetailleerder worden uitgewerkt. Wij vragen tevens dat bij de vooruitzichten op middellange en lange termijn rekening wordt gehouden met verschillende scenario's op het gebied van de ontwikkeling van de rentestand, de demografische ontwikkeling en andere factoren die de stabiliteit van onze rekeningen op lange termijn beïnvloeden.
Verder dringen wij ook aan op een sterker politiek engagement - en hiermee keer ik terug naar het debat over de subsidiariteit - van de vijftien nationale parlementen. Wij gaan ervan uit dat deze taak niet enkel het Europees Parlement toekomt. Iedereen moet zijn steentje bijdragen. Sommige lidstaten hebben interne debatten gehouden waarin de stabiliteits- en convergentieprogramma's ter goedkeuring werden voorgelegd. Zodoende hebben zij bereikt dat het voorstel om samen een economische eenheid op te bouwen op de nodige politieke steun kan rekenen. Wij roepen de lidstaten die hiervan tot dusver hebben afgezien dan ook op de programma's aan hun parlement voor te leggen, ten eerste om ervoor te zorgen dat de parlementen aan deze gemeenschappelijke opdracht deelnemen en ten tweede om de nodige politieke steun in te winnen voor de afspraken betreffende de noodzakelijke coördinatie van de economische beleidslijnen.
Met betrekking tot de concrete voorstellen die het verslag aan het Parlement doet, kan ik alleen maar met voldoening opmerken dat de in de vorige programma's vastgestelde budgettaire doelstellingen alle zijn gerealiseerd en zelfs ruimschoots zijn overtroffen. Deze reden tot voldoening heeft echter een schaduwzijde. Nog afgezien van het feit dat de doelstellingen door sommigen worden afgedaan als weinig kordaat en onvoldoende ambitieus, stellen wij vast dat het bereikte resultaat niet te danken is aan de inzet en de eigen inspanningen van de lidstaten, maar eenvoudigweg is toe te schrijven aan factoren zoals de gunstige ontwikkeling van de rentevoeten en de onverwacht hoge belastingontvangsten.
Ofschoon de begrotingsconsolidatie een hoge prioriteit moet blijven behouden, zijn wij van mening dat het - overigens sterk verbeterde - economische klimaat ons in de gelegenheid moet stellen de consolidatie met toenemende spoed ter hand te nemen en tegelijkertijd op middellange termijn structurele hervormingen aan te brengen. Het zou onaanvaardbaar zijn dat de lidstaten in het licht van deze relatief gunstige economische conjunctuur nalaten - vaak moeilijke - beslissingen betreffende de structurele hervormingen te nemen. Een van deze hervormingen betreft de arbeidsstructuur. Er is hier al eerder naar verwezen. Het is duidelijk dat niet alle staten de arbeidshervormingen hebben uitgevoerd die wij opportuun achten. De gunstige evolutie van de arbeidsmarkt - daarover bestaat geen twijfel - is voornamelijk gebaseerd op de bevredigende economische groei. Niet alle lidstaten hebben de strikte hervormingen aangebracht die zij moeten aanbrengen. Er is behoefte aan radicale hervormingen die het onaanvaardbare probleem van de hoge werkloosheid verhelpen. De hoge werkloosheidscijfers van de Europese landen staan in schril contrast met de percentages van andere landen. Het gaat hier niet zozeer om een economisch probleem als wel om een persoonlijke en familiale misstand die wij ons in het moderne Europa van de 21ste eeuw niet kunnen veroorloven.
Wij moeten ook dringend de telecommunicatie- en energiemarkt liberaliseren. Niet alle landen leveren hiertoe dezelfde inspanningen.
Wat de fiscale hervormingen betreft, moet de terugdringing van de hoge belastingtarieven in Frankrijk, Duitsland, Nederland en Spanje worden toegejuicht. Wij mogen trouwens niet uit het oog verliezen dat het hoge werkloosheidspercentage vaak samengaat met hoge belastingtarieven.
In de hervormingen op lange termijn zou tevens rekening moeten worden gehouden met het ernstige demografische probleem. Wij stellen vast dat in de ingediende programma's speciale aandacht wordt besteed aan de vergrijzing van de bevolking. Het wordt misschien tijd dat wij van hieruit de lidstaten ertoe aanzetten de bijl aan de wortel van het demografische probleem te leggen. Te dien einde dient op het gebied van de belastinginkomsten en de sociale lasten een gepast beleid te worden gevoerd dat gezinnen met kinderen beschermt. Op deze manier kan het probleem bij de wortel worden aangepakt en beperken wij ons niet enkel tot de gevolgen. Alleen zo kunnen wij vermijden dat het oude Europa begint af te takelen.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, voor ons is het duidelijk dat de in het stabiliteitspact vastgelegde doelstellingen maatgevend zijn voor het economisch beleid in de eurozone. Daarom is dit een belangrijk verslag. De rapporteur wijst er in de toelichting op dat het programma van Griekenland in zijn verslag niet uitvoerig behandeld wordt omdat er nog een afzonderlijk verslag over verschijnt. Namens mijn fractie moet ik zeggen dat dit aparte verslag wat ons betreft te laat komt, omdat hierdoor sprake is van ongelijkheid in vergelijking met het in 1998 gevoerde debat over de toetredingskandidaten. Destijds hebben wij ook in april de convergentieverslagen aangenomen en in mei het toetredingsdebat gevoerd. Aangezien bij het volgende agendapunt de toetreding van Griekenland wordt behandeld en daar morgen een beslissing over wordt genomen, heeft onze fractie verscheidene amendementen ingediend om hier een gelijke behandeling mogelijk te maken.
Ik wil daarom ook kort ingaan op het feit dat Griekenland nog niet helemaal aan de criteria ten aanzien van de staatsschuld voldoet. Verder hechten wij veel belang aan de voorgeschreven duurzaamheid. Samen met de ECB en de Commissie maken wij ons daar - althans in verband met het inflatiepercentage - zorgen over. Wij benadrukken daarom dat wij de Griekse deelname aan het EMS per 18 mei 1998 en de door Griekenland geleverde prestaties weliswaar verwelkomen, maar dat de criteria onverkort voor alle toetredingskandidaten moeten gelden.
Wij stellen vast dat Griekenland na de verslagen van de Commissie en de ECB momenteel aan de convergentiecriteria voldoet, als die nader worden geïnterpreteerd zoals dat in 1998 is gebeurd. Twijfel aan de duurzaamheid kan echter in verband met het inflatiecriterium niet volledig worden uitgesloten. Wij eisen daarom dat de schuldenlast verder wordt verminderd aan de hand van een programma, en dat er een concreet actieplan komt om Griekse staatsondernemingen verder te privatiseren en om de interne markt te verwezenlijken.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-democraten steunt de voorstellen van de rapporteur om de volgende redenen. Uit het eerste geactualiseerde verslag over de stabiliteits- en convergentieprogramma's wordt heel duidelijk dat die programma's en het toezicht daarop niet zomaar een oefening zijn. Binnen de Europese Unie, en in de 11 eurolanden in het bijzonder, begrijpt men waarschijnlijk voor het eerst dat de economische ontwikkelingen, de financiële vooruitzichten en ook de aandacht voor het begrotingsbeleid niet slechts een enkele staat, maar alle lidstaten van de Europese Unie aangaan. Daarom is het terecht dat het Europees Parlement deze verslagen serieus neemt en zelf nog eens nagaat of met de monetaire unie niet alleen een interne markt zonder valutaschommelingen en de negatieve gevolgen daarvan voor de groei en de werkgelegenheid is ontstaan, maar of de lidstaten zich ook werkelijk aan hun beloften houden. Dat gaat zowel op voor de 11 eurolanden als voor de landen die een convergentieprogramma moeten indienen.
De monetaire unie is tenslotte al in het Verdrag van Maastricht als een stabiele gemeenschap ontworpen en gepland. Aan de monetaire unie nemen alleen de landen deel die hebben bewezen dat zij zich op prijsstabiliteit en financiële soliditeit concentreren, en die er werkelijk toe kunnen bijdragen dat de monetaire unie een stabiele gemeenschap vormt. Dat geldt evengoed voor Griekenland. Wij zullen daar nog over debatteren. Mijnheer Karas, ik kan alleen maar zeggen dat dezelfde eisen die wij bijvoorbeeld aan Italië of België stellen om hun schuldenlast te verminderen, natuurlijk ook voor Griekenland gelden. Wij houden in de gaten of ook in dit geval geen al te optimistische gegevens worden verstrekt. Alleen harde feiten tellen.
De jaarlijkse oefening in de vorm van stabiliteits- en convergentieprogramma's toont aan dat de lidstaten van de EU volwassen partners zijn, die ook tegen kritiek kunnen. Zij moeten hun economische en begrotingssituatie door hun partners laten beoordelen, en de conclusies van de anderen aanvaarden en verwerken. Daarom zal de tweede ronde veel belangrijker zijn dan deze, omdat er nu pas voor het eerst concrete kritiek is geleverd. We moeten afwachten wat daar in de volgende programma's van terug te vinden is.
Ik denk echter dat een ding moet worden betreurd, en wel dat de ministers van Financiën de werkwijze van het proces van Luxemburg, dat betrekking had op de werkgelegenheidsrichtsnoeren, nog niet als maatstaf hebben genomen. Het is ook jammer dat de kwaliteit van de programma's niet is vergeleken, want dat had aan de vorderingen op het gebied van stabiliteit en convergentie kunnen bijdragen. Als deze ideeën worden overgenomen, kan dat een extra impuls geven aan een harmonieuze ontwikkeling van de interne markt en van de eurozone. Dat geldt ook voor de coördinatie van de stuurprocessen. Er moet eindelijk eens doortastend worden opgetreden om voor doeltreffende bestuurlijke coördinatie te zorgen.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de liberale fractie steunt het ambitieuze en nauwgezette verslag van onze collega, de heer Pomés Ruiz. In dit verslag worden zowel de verworvenheden als de gebreken van de lidstaten bij de toepassing van de stabiliteits- en convergentieprogramma's uiteengezet en onderstreept. Zoals ik reeds in mijn vorige betoog over het verslag-Katiforis heb vermeld, hebben de desbetreffende programma's bevredigende resultaten voor de Europese economie in haar geheel opgeleverd.
Nochtans mag de gunstige situatie waarin wij momenteel verkeren geen aanleiding zijn om de bestaande gebreken te verhullen. Zij moet daarentegen het licht op groen zetten voor een reeks aanbevelingen die de rapporteur, de heer Pomés Ruiz, ons in zijn verslag terecht aanbiedt.
Hij heeft een van deze aanbevelingen in zijn toespraak geciteerd, met name de noodzaak de gunstige omstandigheden, de uitstekende toestand van de overheidsfinanciën - die overigens grotendeels door de stabiliteits- en convergentieprogramma's zijn gesaneerd - te benutten om het begrotingstekort in te krimpen en volledig weg te werken. Ook de schuldenquote moet worden teruggedrongen, indien mogelijk tot onder de in de convergentieprogramma's vastgestelde limieten. Dit alles is nodig om diepgaande fiscale hervormingen te kunnen uitvoeren die een gunstiger klimaat moeten scheppen voor onze economie, het ondernemerschap, de terbeschikkingstelling en uitbesteding van financiële middelen via fiscale weg ten gunste van sectoren waaraan wij een hoge prioriteit hebben toegekend. Wij moeten er met andere woorden voor zorgen dat wij bij de tijd blijven. Wij moeten ons concurrentievermogen op de hoogste niveaus van de informatiemaatschappij en bij de toepassing van de nieuwe technologieën ten top drijven.
Tot besluit, waarde collega's, wil ik nogmaals onderstrepen - dat is overigens mijns inziens een van de conclusies van het verslag van de heer Pomés Ruiz - dat wij bij de tenuitvoerlegging van deze programma's dringend de coördinatie tussen de verschillende lidstaten moeten bevorderen. Dit brengt mij ertoe eens te meer aan te dringen op de noodzaak het economisch en monetair beleid op het niveau van de Europese Unie in een welbepaalde richting te sturen.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik zou kunnen beginnen met een verontschuldiging, omdat de Oostenrijkse minister van Financiën er tijdens de laatste regeringsperiode niet in is geslaagd de doelstelling van de Raad uit maart 1998 te halen. Uit het onderhavige verslag blijkt echter onmiskenbaar dat ook andere lidstaten, en niet alleen Oostenrijk zich niet op alle punten aan de betreffende verordening van de Raad hebben gehouden. Onze huidige minister van Financiën, Grasser, heeft de begroting voor het begrotingsjaar 2000 onder tijdsdruk moeten opstellen. Met deze begroting wordt echter ook aan belangrijke eisen uit de raadsverordening voldaan, bijvoorbeeld door de maatregelen op pensioengebied. De inspanningen die men zich in de Unie getroost om de begroting te saneren, zullen alleen succes hebben als ook de belasting- en premiedruk in de Unie duidelijk wordt verlaagd.
Het is en blijft een zware fout te geloven dat hoge belastingtarieven en een hoge premiedruk ook hoge belastinginkomsten garanderen. Het tegendeel is waar. Japan en de Verenigde Staten laten zien dat je ook met lage belastingtarieven succesvol kunt zijn. In de VS worden burgers belast met een gemiddelde belastingquote van 30%, tegenover 46% in de Unie, terwijl de VS momenteel een begrotingsoverschot van ruim 250 miljard dollar hebben.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in zijn verslag geeft de heer Pomés Ruiz een evaluatie van de stabiliteits- en convergentieprogramma's. Het geluk wilde dat de toepassing daarvan werd vergemakkelijkt door gunstige economische omstandigheden. De rapporteur beklaagt zich echter over het feit dat de beoogde doelstellingen vooral konden worden bereikt dankzij de belastingopbrengsten, die hoger waren dan verwacht, en dankzij de gunstige ontwikkelingen in de rentevoeten, en niet zozeer dankzij de inspanningen van de lidstaten zelf. Deze zienswijze verraadt in feite een bekrompen boekhoudersmentaliteit. Mijns inziens is het allesbehalve laakbaar dat een begroting in evenwicht wordt gebracht met economische groei en niet alleen met een aan de lidstaten opgelegde vasten- of gebedsperiode.
Als wij het begrotingsevenwicht enkel en alleen willen bewerkstelligen met uitgavenbezuinigingen, en als wij tegelijkertijd ook nog de belastingdruk willen verminderen, zijn wij niet meer bezig met uitsluitend economische sanering. Dan gaan wij veel verder dan de geest van het Stabiliteitspact, zoals ik dat tenminste zie. Dan stevent men regelrecht af op een beperking van de overheidsbemoeienis met de economie. Men doet er dus in feite nog eens een schepje bovenop, want dat staat niet in het Stabiliteitspact. Dat dit de tendens is blijkt ook uit de verwijzing van de rapporteur naar de belastingen. Hier staat dat de belastingen en de sociale lasten in Europa ongeveer 46% van het BBP bedragen, en in de VS en Japan slechts 30%. In Europa ligt dit percentage hoger vanwege de verzorgingsstaat. Als de politieke partij van de heer Pomés Ruiz het beleid ten aanzien van de verzorgingsstaat wil wijzigen, moet hij daar rond voor uitkomen en hiervan geen soort bijlage van het Stabiliteitspact maken.
Ik zie niets in het verslag staan dat een speciale referentie naar Griekenland zou rechtvaardigen. De heer Karas verwees naar Griekenland. Nu dit thema toch te berde is gebracht wil ik daar het volgende op zeggen. Het getuigt van weinig serieusheid als men zegt dat de inflatie in Griekenland pas de afgelopen maanden echt is gedaald. Acht jaar hebben wij constant en keihard gewerkt om de inflatie van 18% terug te brengen tot 2%. Ik had gehoopt te mogen rekenen op een wat edelmoediger onthaal van de enorme inspanningen en de grote offers van het Griekse volk.
Men zegt nu dat de eerbiediging van de criteria niet duurzaam zal zijn. Neemt u mij niet kwalijk, maar dat is een proces op grond van veronderstellingen. Hoe weet u dat in Griekenland de convergentie niet duurzaam zal zijn en in de andere landen van de Europese Unie wel? Het Griekse volk zal de criteria toepassen en zich ook in de toekomst vastberaden inzetten voor de eerbiediging daarvan.

Nobilia
Voorzitter, wij staan achter het belangrijkste doel van de onderhavige ontwerpresolutie: aandringen op de noodzakelijke begrotingsdiscipline bij de afzonderlijke lidstaten, in overeenstemming met de doelstellingen van het Stabiliteitspact. Toch denken wij, indachtig die verplichtingen en de huidige situatie, dat de kwaliteit van eventuele interventies ten behoeve van een degelijk begrotingsbeleid van tevoren niet uitputtend kan worden beoordeeld.
In een dergelijk scenario hangt de situatie in de afzonderlijke lidstaten namelijk van te veel variabelen af om te kunnen worden samengevat in algemene aanwijzingen. Ik doel op de herhaalde aansporingen om de uitgaven voor pensioenen te beteugelen, op de structurele hervormingen van de arbeidsmarkt en op de privatisering van de telecommunicatie- en energiesector. Het is daarentegen bekend dat er een krachtiger convergentieproces nodig is, economische cohesie dus, ook vanwege de naderende invoering van de gemeenschappelijke munt als betaalmiddel en de convergentie van prijzen en rentevoeten. We hebben bovendien een harmonischer belasting- en tariefbeleid nodig; een harmonischer investeringsbeleid, zowel voor onderzoek als voor het overbruggen van achterstanden in de infrastructuur, ook binnen de lidstaten; en een grotere uniformiteit in het optreden van het openbaar bestuur. De bepalende variabele is het tijdschema en de inhoud van de hervorming van de verdragen en het constitutonaliseringsproces van de Unie, met andere woorden het gewicht van de Europese politiek.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat het niet steeds gemakkelijk is in een debat als dat van vandaag een duidelijk onderscheid te maken tussen de aspecten van ons beleid die worden besproken in het kader van de globale richtsnoeren van het economische beleid, in de stabiliteits- en groeipacten of in de verwijzingen naar de convergentieverslagen die hier vanochtend het derde onderwerp van debat zijn.
In het zonet gehouden debat hebben wij deze drie elementen een beetje gemengd. Hoewel ik ook commentaar zal leveren op enkele opmerkingen die op andere punten betrekking hebben, zou ik mij nu vooral willen toespitsen op de stabiliteitspacten, aangezien die hier vandaag mijns inziens van fundamenteel belang zijn.
Ten eerste ga ik ten volle akkoord met de analyse van de heer Pomés. Wij hebben inderdaad behoefte aan een versterkte coördinatie en dit streefdoel is perfect verenigbaar met de handhaving van de subsidiariteit. Ook de aanvullende verzoeken om een gedetailleerde beschrijving van uitgaven en inkomsten, de studie van de verschillende mogelijke scenario's en de versterking van het engagement van de nationale politieke organen lijken mij interessant. Ik moet u er nochtans aan herinneren dat de lidstaten in het kader van de subsidiariteit zelf hun stabiliteits- en groeiprogramma's op moeten stellen. Het is aan de Commissie om de programma's evalueren, maar zij mag op dit punt geen aanwijzingen geven. Dit geldt zowel voor de stabiliteitsprogramma's als voor de structurele hervormingen waarnaar u hebt verwezen. De structurele hervormingen horen eigenlijk eerder thuis in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.
Er is echter een punt - het derde waarnaar u hebt verwezen - dat het midden houdt tussen de structurele hervormingen en de fiscale verplichtingen betreffende het begrotingstekort of, beter gezegd, de stabiliteit van de overheidsfinanciën, met name wat de schuldquote betreft. Ik bedoel hiermee het demografische probleem en meer bepaald de vergrijzing van de bevolking. Het gaat hier inderdaad niet om een louter financiële kwestie en wij hebben in Lissabon aangetoond dat dit probleem ons ernstige zorgen baart.
Ik geloof dat zowel deze kwestie als een aantal andere punten, waaronder het verzoek van mevrouw Randzio-Plath om de kwaliteit van de programma's onderling te vergelijken en een grotere harmonisering tot stand te brengen en de verwijzing van de heer Gasòliba i Böhm naar de verdieping van de fiscale hervormingen haalbaar zijn. Mijns inziens bestaat er een redelijke kans dat de doelstellingen van de stabiliteits- en groeiprogramma's zoals die in onze huidige planning zijn vastgesteld daadwerkelijk worden verwezenlijkt. Wij zijn in dit opzicht van oordeel dat meer aandacht moet worden besteed aan de zogeheten duurzaamheid en kwaliteit van de overheidsfinanciën.
In mei zullen wij een verslag over dit concrete punt indienen. Daarin zullen wij niet enkel de aard van de inkomsten maar ook de aard van de uitgaven bestuderen. Wij zullen tevens nagaan hoe men erin is geslaagd het overheidstekort terug te dringen en welke instrumenten daarbij zijn gebruikt. De instrumenten zijn onveranderlijk en zij vertonen identieke kenmerken in elk van de lidstaten. Wij zullen ook de kwestie van onze toekomstige verplichtingen behandelen. In vele gevallen hebben de lidstaten verplichtingen die niet als schuld zijn geklasseerd, maar die uiteindelijk op de een of andere manier toch als zodanig zullen worden bestempeld. Dit alles zal ons in de gelegenheid stellen het debat tot stand te brengen waartoe u de eerste aanzet hebt gegeven. Ik geloof dat wij in die context dieper op deze kwesties moeten ingaan en dit soort vergelijkingen moeten maken.
Dit gezegd zijnde, dank ik u voor de moeite die u hebt genomen om het door ons verrichte werk te evalueren. Ik geloof dat wij wat de stabiliteits- en convergentiecriteria betreft twee conclusies kunnen trekken. Mijnheer Pomés heeft er ook reeds op gewezen. Ten eerste zijn wij erin geslaagd de verwachte doelstellingen te realiseren en ten tweede blijven wij dezelfde koers aanhouden. Deze objectieve verwezenlijking, en met name de terugdringing van de overheidstekorten, is nochtans in het licht van de verbetering van de economische context niet erg ambitieus. Ik zou hieraan willen toevoegen dat het gunstige economische klimaat benut moet worden om vorderingen in de goede richting te maken, niet om een stap terug te zetten.
Ik heb u er reeds op attent gemaakt dat ik twee punten zou willen aansnijden die niet rechtstreeks op dit verslag betrekking hebben, maar in het volgende verslag thuishoren. De heer Karas heeft gewag gemaakt van de Griekse kwestie en van het probleem van de duurzaamheid in het kader van de convergentiecriteria. In het geval van Griekenland is identiek hetzelfde criterium toegepast als in de vorige evaluaties. Ik begrijp dat de continuïteit van het huidige inflatiecijfer u zorgen baart. Die bezorgdheid komt overigens ook in het verslag van de Commissie tot uiting. Juist daarom zou ik u graag wat nadere informatie verstrekken om de situatie toe te lichten.
Overeenkomstig de laatste gegevens betreffende het geharmoniseerde prijsindexcijfer - de publicatie dateert van 15 mei en heeft betrekking op de maand april - is de inflatie in Griekenland in vergelijking met de vorige situatie bijzonder gunstig geëvolueerd: van 2,8% naar 2,1%. Ook de niet geharmoniseerde index toont aan dat de waarden voor april opmerkelijk beter zijn dan die van maart. Ik ben dan ook van oordeel dat men zich doorgaans te veel het hoofd breekt over de inflatie in Griekenland.
Ten tweede is het aan u om de problemen betreffende de amendementen die u in het verslag-Pomés wilt aanbrengen te bespreken. Ik wil hier enkel even ingaan op twee amendementen van uw fractie. In een van de amendementen is een kleine fout geslopen, namelijk de datum waarop Griekenland tot het wisselkoerssysteem van het Europees Monetair Systeem toetreedt. Verder lijkt het mij verstandiger om in amendement 4 betreffende de toekomstige verplichtingen van de Griekse regering een positief standpunt in te nemen in plaats van het vermogen van de regering om haar verplichtingen na te komen in twijfel te trekken.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Aanneming van de ene munt door Griekenland
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0135/2000) van de heer Goebbels, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende de aanvaarding van de ene munt door Griekenland op 1 januari 2001 (artikel 122, lid 2) (8350/2000 - COM(2000) 274 - C5-0226/2000 - 2000/0110(CNS)).

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, Griekenland zal het twaalfde lid worden van de eurozone. Het hoeft daar echt niet om te bedelen. Het voldoet aan alle vereisten om deel uit te maken van de landen die de euro in 2002 zullen invoeren als effectief en definitief betaalmiddel.
Griekenland voldoet nu aan alle convergentiecriteria. Dit is te danken aan het feit dat de Griekse autoriteiten sinds 1996 een zeer coherent stabilisatiebeleid voeren. In het begin van de jaren negentig werd Griekenland nog algemeen beschouwd als in economisch opzicht het meest ongezonde land van de Europese Unie. Het had een inflatiepercentage van meer dan 20%. Het begrotingstekort werd officieel als buitensporig gekwalificeerd door de EU. De overheidssector werd duidelijk slecht beheerd. Bijna de helft van de overheidsschuld was afkomstig van de continue financiële steun van de staat aan openbare bedrijven.
Thans spreken internationale organisaties als het IMF, de OESO, de Commissie of de ECB over het algemeen in lovende bewoordingen over de inspanningen van de Grieken. Ook de privé-sector heeft Griekenland ontdekt. De afgelopen jaren is Griekenland uitgegroeid tot een belangrijke netto-ontvanger van buitenlands kapitaal. De beursmarkt heeft er zich snel ontwikkeld. De internationale beoordelingsbureaus hebben de "ratings" voor de Griekse schuld verbeterd. Dit betekent natuurlijk niet dat de situatie volmaakt is. Er zijn nog altijd een aantal problemen, met name wat betreft de structurele hervormingen van de openbare sector.
De Economische en Monetaire Commissie wil de volgende punten onderstrepen. Griekenland moet doorgaan met zijn inspanningen om de op het gebied van verlaging van de inflatie bereikte vooruitgang een duurzaam karakter te geven. De regering dient de anti-inflationaire aspecten van de economische beleidsinstrumenten waarover zij beschikt te versterken, met name op het gebied van de begroting en het inkomstenbeleid.
Samenwerking tussen alle sociale partners lijkt noodzakelijk om een niet-inflationaire groei te kunnen handhaven. Griekenland dient, ook al is er aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van de uitvoering van structurele hervormingen, het tempo van de nog noodzakelijke hervormingen te versnellen, onder andere de daadwerkelijke omzetting van de Europese wetgeving in nationaal recht. Het Parlement wordt geraadpleegd in het kader van een politiek besluit, dat door de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën wordt genomen na overleg in de komende Europese Raad. Het antwoord van het Parlement kan dus slechts politiek zijn, dat wil zeggen ja of nee, zoals een eindoordeel in de politieke democratie altijd hoort te zijn.
De toetreding van Griekenland tot de eurozone behelst geen enkel politiek risico. Griekenland heeft het recht, in feite de plicht, om toe te treden tot de EMU. Er zijn ongetwijfeld politieke risico's, maar deze zijn voor Griekenland groter dan voor de landen van de eurozone. Door toe te treden tot de eurozone zal Griekenland gedwongen worden de sinds 1996 gevolgde stabiliteitskoers te volgen en door te gaan met een verantwoord economisch beleid. Maar dit beleid heeft reeds een opwaartse cirkel op gang gebracht, die tot een duurzame doch niet inflationaire groei leidt. Dit laat zien dat stabiliteit geen doel op zich is, maar een gezonde groei moet dienen. De Economische en Monetaire Commissie richt dan ook met grote meerderheid het verzoek tot het Parlement om te stemmen voor de toetreding van Griekenland tot de eurozone in 2001.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nog enkele persoonlijke opmerkingen willen maken. Ik feliciteer de Deense en Zweedse regering met hun besluit om hun bevolking te raadplegen over de toetreding tot de gemeenschappelijke munt. Ik hoop op een gunstige uitkomst van deze democratische raadplegingen, zoals ik ook hoop dat het Verenigd Koninkrijk in een niet al te verre toekomst voor de gemeenschappelijke munt zal kiezen.
De gemeenschappelijke wens van de vijftien lidstaten om een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa tot stand te brengen en met name een ruimte zonder binnengrenzen, kan niet volledig worden verwezenlijkt zonder een gemeenschappelijke munt. Het Verenigd Koninkrijk, dat financieel gezien een van de belangrijkste plaatsen ter wereld inneemt, kan niet alle voordelen van een steeds verder geïntegreerde Europese financiële markt verlangen zonder hier volledig deel van uit te maken en zonder alle verantwoordelijkheden en verplichtingen op zich te nemen die verbonden zijn met de Economische en Monetaire Unie.
Sommige collega's zullen morgen tegen mijn verslag stemmen of zich van stemming onthouden. Sommigen omdat zij tegen de euro zijn - wat hun goed recht is - en anderen omdat ze politieke munt proberen te slaan uit de reële bezorgdheid die de verhouding "dollar-euro" bij onze medeburgers oproept.
We moeten onderstrepen dat de euro een stabiele munt is. De koopkracht van de burgers in de eurozone is bijna niet gedaald terwijl de inflatie op een redelijk peil blijft.
Het is waar dat de waarde van de euro ten opzichte van de dollar, en in mindere mate de yen en het Britse pond, gedaald is. In een systeem van zwevende wisselkoersen zijn dergelijke koersschommelingen onvermijdelijk. Maar de euro is daarom nog geen zwakke munt. De laatste twintig jaar heeft de Duitse mark heel wat sterke schommelingen gekend tegenover de dollar. In 1985 was een dollar 3,5 DM waard. Om een dergelijk laag niveau tegenover de dollar te halen zou de koers van de euro moeten dalen onder de 0,6 per dollar. Sommigen beweren dat de euro niet aanslaat op de financiële markten wegens de achterstand van Europa op het gebied van structurele hervormingen. Wat voor structurele hervormingen heeft Duitsland dan na 1985 ondernomen om de DM te laten terugkeren tot een niveau van 1,7 of 1,8 DM per dollar?
Feit is dat de economische situatie van de Europese Unie heel gezond is, veel beter dan in het vorige decennium. De enige schaduwvlek is het werkloosheidscijfer, dat weliswaar daalt, maar nog steeds te hoog is. Welnu, de financiële markten zullen zeker niet degene zijn die zich het meeste verheugen over de terugkeer van volledige werkgelegenheid. Over het algemeen reageren financiële markten nogal koel op goede berichten inzake werkgelegenheid, omdat zij bevreesd zijn voor een opleving van de inflatie. De financiële markten functioneren nu eenmaal volgens een eigen logica. Ze zijn uit op onmiddellijk gewin, en dat is momenteel beter gewaarborgd in de Verenigde Staten, met name door de hogere rentevoeten daar. Deze trend zal aanhouden aangezien de Federal Reserve zijn rentevoeten heeft verhoogd. Maar volgzaam als ze zijn, zullen de financiële markten uiteindelijk inzien dat de euro op termijn een sterkere munt is dan de dollar.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, net als de vorige spreker wil ik er in de eerste plaats op wijzen dat een goed werkende interne markt niet zonder een gemeenschappelijke munt kan. In de tweede plaats moeten wij meteen aan het begin van dit debat het gerucht uit de wereld helpen dat de wisselkoers van de euro iets met de toetreding van Griekenland te maken zou hebben. Het is duidelijk dat de wisselkoers van de euro niets met de toetreding van Griekenland te maken heeft, maar eerder met het gebrek aan daadkracht van enkele lidstaten bij het omzetten van de nodige structurele maatregelen en liberalisatie-initiatieven, en met een aantal verschillen - de rente voorop - tussen Europa en de Verenigde Staten.
Namens mijn fractie wil ik Griekenland dan ook feliciteren, en onze waardering uitspreken voor de Griekse inspanningen en successen op weg naar de toetreding tot de Economische en Monetaire Unie. In aanvulling op wat ik bij het verslag over convergentie al heb gezegd, zeggen wij duidelijk ja tegen de toetreding van Griekenland tot de Economische en Monetaire Unie. Aan dat duidelijke ja wordt niets afgedaan wanneer wij Griekenland aansporen zijn inspanningen voort te zetten en erop wijzen dat in Griekenland nog heel veel moeten worden gedaan voordat er aantoonbaar sprake is van duurzame prijsstabiliteit en een evenwichtige overheidssector met lage schulden. Wij zeggen dit vanuit onze natuurlijke verantwoordelijkheid voor een sterke euro, duurzaamheid, prijsstabiliteit, en een gelijke behandeling van alle lidstaten.
Ik merk dit op omdat wij weten dat de inflatie weliswaar sterk is gedaald, maar dat die daling ten dele op tijdelijke factoren is terug te voeren. Verdere inspanningen om duurzame prijsstabiliteit te bevorderen zijn dan ook onmisbaar. Ik zeg dat ook omdat, gelet op de eisen van het Stabiliteits- en Groeipact, ingrijpende structurele hervormingen en permanente begrotingsoverschotten wenselijk zijn om de schuldenquote op redelijke termijn tot 60% terug te brengen.
Wij zeggen dus ja tegen toetreding, maar sporen Griekenland aan en eisen dat het de noodzakelijke maatregelen neemt om duurzaamheid in de zin van het stabiliteitspact te garanderen.
Tot slot wil ik ook een beroep doen op Zweden om naast het voldoen aan de vele criteria eindelijk ook het politieke huiswerk te doen, want de Zweedse regering talmt momenteel om tot EMS-2 toe te treden en de wet op de centrale bank aan te passen, waarmee de onafhankelijkheid van de ECB na een eventuele toetreding wordt gegarandeerd.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, de PSE-Fractie vindt de inspanningen van Griekenland om de convergentiecriteria te vervullen overtuigend. Wij steunen de aanbeveling en het verslag van de rapporteur. Het is belangrijk dat de Europese interne markt eindelijk echt wordt voltooid. Dat is alleen mogelijk als werkelijk alle lidstaten van de Europese Unie lid worden van de monetaire unie. Voor het economisch verkeer is het dus van belang dat alle EU-landen lid worden, en vooral de landen die aan de convergentiecriteria voldoen. Dat is de enige manier om een nog groter deel van de economische ruimte tegen valutaschommelingen te beschermen.
Een grotere monetaire unie vergroot de kans op coördinatie van het economisch beleid en daarmee op verdieping van de Europese integratie. Net als ieder ander lid van de Europese monetaire unie zal ook Griekenland zich in het vervolg moeten blijven inspannen en zijn huiswerk moeten doen. Dat spreekt vanzelf. Wat Griekenland betreft, geldt dit met name voor de omvang van de schuldenlast. Op dat punt staat Griekenland, zoals gezegd, samen met België en Italië onder controle. Ik wil er echter nogmaals op wijzen dat vorig jaar, bij het laatste onderzoek van de stabiliteitsprogramma's, ook programma's van andere landen op kritiek zijn gestuit. In zoverre staat Griekenland niet alleen, en is er geen reden waarom het zich hier telkens opnieuw zou moeten bewijzen.
Een solidaire gemeenschap waar men niet uit kan stappen - want dat is de monetaire unie - vereist voortdurende en bestendige aanpassingen. Dat hebben de partners in de monetaire unie elkaar beloofd, en daar moeten zij zich ook aan houden! Zowel in het Verdrag als in het Stabiliteits- en Groeipact wordt dat heel duidelijk gemaakt.
Griekenland zal er, net als de overige lidstaten, voor moeten zorgen dat het op een duurzame manier aan de convergentiecriteria voldoet. Ook de noodzakelijke aanpassing van de rente aan de eurozone zal in Griekenland veel van de economie, de maatschappij en de sociale partners vergen. Daarom is het zo belangrijk dat er consensus bestaat tussen de grote politieke partijen en de sociale partners. Dat geeft ons het vertrouwen dat Griekenland een succesvolle partner in de monetaire unie zal zijn.
Niemand hoeft te vrezen dat de monetaire unie door de toetreding van Griekenland wordt verzwakt, omdat het op de interne monetaire stabiliteit aankomt. Wie in de eurozone wil worden opgenomen, moet aan de convergentiecriteria voldoen. Interne stabiliteit is op den duur het enige dat bepalend is voor de externe waarde van een munt. Het feit dat de eurozone een gemiddelde inflatie van 1,9% heeft, is wat dat betreft een duidelijk signaal. Ik wil er in dit verband nog eens aan herinneren dat in het Verdrag van Maastricht staat dat ons monetair beleid de stabiliteit van de munt moet garanderen. Daar is in de eerste maanden na de invoering van de euro met succes voor gezorgd. De wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar kan geen richtsnoer zijn voor het monetair beleid! Wat van belang is, is dat de interne koopkracht van de euro zo stabiel is als die van de Duitse mark vroeger.

Huhne
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zou ik Griekenland willen verwelkomen in de eurozone en zeggen dat we zeker voor het Griekse lidmaatschap zullen stemmen. Voor alle andere landen buiten de eurozone, inclusief mijn eigen land, hoop ik van harte dat ze spoedig zullen toetreden tot de euro. Ik betreur ten zeerste dat er vandaag zo weinig Britse conservatieven in het Parlement zijn. Nu Griekenland het twaalfde lid wordt van de eurozone, blijkt nogmaals hoezeer het Britse euroscepticisme zich vergist over de toekomst van de euro.
De euro heeft gezorgd voor lage inflatie, toenemende groei, dalende werkloosheid en de bescherming van economieën binnen de eurozone tegen koerswijzigingen van buitenlandse valuta. Als de Britten de euro als een mislukking beschouwen door zijn val ten opzichte van de dollar, dan begrijpen ze duidelijk niet waar het om gaat. Het echte criterium voor een succesvolle munt is prijsstabiliteit binnen de eigen economie, niet de waarde ervan tegenover andere valuta's buiten de economie.
Op het gebied van interne stabiliteit, met een inflatie van minder dan 2% en een groei die 3,1% hoger ligt in de eurozone dan in Groot-Brittannië, is de euro duidelijk een succes. Zo heeft de Bank van Tokyo Mitsubishi in een recent onderzoek de waarde van de euro berekend op basis van de hypothese dat hij de voorbije decennia reeds bestond. Het verleden van iedere valuta werd gewogen om als het ware een synthetische euro te creëren. Uit dit onderzoek blijkt dat historisch gezien de euro schommelde tussen een maximum van 1,70 USD in december 1979 en een minimum van slechts 0,69 USD in februari 1985. Met andere woorden, de euro zou nog 23% kunnen dalen of 188% kunnen stijgen en toch binnen zijn historische koerslimieten blijven. Het is waar dat deze synthetische euro bestond uit valuta's als de Italiaanse lire, maar deze redenering gaat ook op voor de sterke Duitse mark.
Als de euro een zwakke munt is, dan was de Duitse mark ronduit slap. Hij daalde eind februari 1985 tot 3,45 DEM ten opzichte van de dollar. Dat is een derde onder zijn huidige koers van 2,16 DEM. Binnen de drie jaar, en na een inzinking van de dollar, stond de mark in december 1987 alweer op 1,57 DEM.
Waar het op neerkomt, is dat de geschiedenis van deviezenkoersen een opeenstapeling is van verkeerde valuta-aanpassingen, overwaarderingen, onderwaarderingen, die stuk voor stuk zorgen voor economische depressies of inflatoire kosten veroorzaken voor de economie. Griekenland heeft dus goed begrepen dat de euro een middel is om opnieuw greep te krijgen op een essentieel bestanddeel van onze economische werkelijkheid.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavig verslag behelst een objectieve evaluatie. Wat hierin staat klopt. Griekenland wordt met dezelfde maat gemeten als de eerste EMU-landen en krijgt daarom de plaats die het verdient. Griekenland had deze plaats echter al veel eerder kunnen innemen, en tegelijkertijd met de anderen kunnen toetreden, als degenen die Griekenland toen regeerden niet zo nalatig waren geweest. Dat neemt niet weg dat dit een historisch moment is voor Griekenland, evenals trouwens - en dat mag ik, mijnheer de Voorzitter, geloof ik wel zeggen - voor Europa. Ik hoop dat wij nog meer van dergelijke momenten mogen meemaken, als ook de andere landen toetreden en vooral als wij overgaan tot de noodzakelijke politieke eenmaking. Met de euro is de politiek in Europa teruggekeerd. Nu is het onze taak de weg af te bakenen en te zorgen dat deze politiek vaste voet krijgt in Europa. Als eengemaakte Unie moeten wij dan een politieke dimensie zien te geven aan de mondialisering die nu in het wilde weg, zonder historische grondslag en zonder plan voor de toekomst plaatsvindt.
Het vraagstuk van de duurzaamheid is van cruciaal belang voor niet alleen Griekenland maar ook de andere leden van de EMU. Of de EMU-landen economisch samen kunnen optrekken is een kwestie van politiek. Zij moeten dan doen alsof er al een politieke eenmaking is. Dit is tevens een kwestie van economische besluiten en veranderingen, en natuurlijk ook van beheer van overheidsfinanciën. In Griekenland is het belastingstelsel aan diepgaande hervorming toe. Een groot deel van de Griekse economie betaalt geen belasting. In Griekenland komen bepaalde fundamentele belastingen die in andere landen wel bestaan, niet eens voor. Ofschoon de gemiddelde Griekse belastingbetaler meer belasting betaalt dan de andere Europeanen, is de belastingopbrengst in Griekenland als percentage van het BBP veel lager dan in de andere landen. Daarom zijn hier structurele veranderingen noodzakelijk. Onze regering beperkt zich echter vooral tot privatisering. Er zijn trouwens ook andere belangrijke structurele veranderingen die op zich laten wachten. Ik denk bijvoorbeeld aan de versterking van de bevoegdheden van de regionale bestuursorganen en hun financiële onafhankelijkheid, aan een grondige reorganisatie van de coöperaties in alle sectoren, aan de vrijmaking en de versterking van de sociale economie en de tertiaire sector. Als men duurzaamheid in de toekomst wil verzekeren, moeten daarvoor onmiddellijk maatregelen worden genomen.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van het Europees Parlement over de aanvaarding van de ene munt door Griekenland op 1 januari 2001 valt meer op door de politieke wil die erin wordt uitgedrukt om de eurozone uit te breiden, dan door technische precisie. Het is nochtans waar dat Griekenland enorme inspanningen heeft geleverd om te voldoen aan de criteria van Maastricht en dat het daar vrij goed in geslaagd is, behalve op sommige punten zoals de overheidsschuld, maar op dat gebied zijn er landen in de eurozone die beslist niet beter doen.
Die paar zwakheden, die weinig impact zouden hebben gehad bij een sterke euro, dreigen in de huidige context van devaluatie, waar de geringste onzekerheid een weerslag heeft op de euro, veel negatievere gevolgen te hebben, en wel om psychologische redenen. Om geen bange indruk te maken, vonden de Europese instellingen het niet nodig om de toetreding van Griekenland uit te stellen. Vanuit hun oogpunt bekeken is dat misschien logisch, maar het is wel enigszins gewaagd.
De Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten is zelfs geneigd deze beslissing te ondersteunen, al is het vanuit een heel andere gedachtegang. Onze eerste impuls zou natuurlijk zijn om niet deel te nemen aan een debat dat, volgens velen onder u, niet het onze is. Maar aan de andere kant geloven wij dat de uitbreiding van de eurozone uiteindelijk de eerste stap zou kunnen zijn naar gunstige hervormingen. Want hoe meer de eurozone zich uitbreidt, des te moeilijker het voor de ene munt zal zijn om landen te vertegenwoordigen die zeer verschillend zijn en des te meer men zal beseffen dat het eenvoudiger is om te kiezen voor een soepeler systeem, met een euro die geleidelijk evolueert naar een gewone gemeenschappelijke munt die de nationale munten overkoepelt, maar met een zekere flexibiliteit en zonder ze uit te schakelen. Via deze oplossing van een gemeenschappelijke munt zouden we ongetwijfeld ook de EU-landen meekrijgen die tot dusver buiten de eurozone zijn gebleven. We zouden een gemeenschappelijk kader creëren waar iedereen mee kan instemmen en een einde maken aan de huidige verdeeldheid die rampzalig is voor de geloofwaardigheid van heel Europa.

Giannakou-Koutsikou
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpbeschikking van de Raad betreffende de invoering van de gemeenschappelijke munt in Griekenland vanaf 1 januari 2001 is positief en beantwoordt aan de doelstellingen die de Europese Unie zich heeft gesteld voor de versteviging van de economische en sociale samenhang via de Economische en Monetaire Unie. De delegatie van de Nea Demokratia in de Fractie van de Europese Volkspartij heeft altijd grote steun gegeven aan alle beleidsvormen die noodzakelijk waren om Griekenland - dat buiten de eerste groep van EMU-landen was blijven staan - in staat te stellen aan de met deelneming aan de eurozone verband houdende verplichtingen te voldoen. Mijn land voldoet momenteel aan alle convergentiecriteria, met uitzondering van het criterium inzake overheidsschuld. Dit laatste criterium wordt echter ook niet geëerbiedigd door België en Italië, en natuurlijk mag Griekenland niet anders worden behandeld dan deze landen.
Zoals zowel de commissaris als ook de vertegenwoordiger van de Europese Centrale Bank tijdens de vergadering van de Economische en Monetaire Commissie opmerkten, gingen de beleidsvormen voor economische ontwikkeling en convergentie van start aan het begin van de jaren '90. Daarbij waren verschillende regeringen, gevormd uit verschillende partijen betrokken, maar het succes komt heel het Griekse volk toe dat enorme inspanningen heeft moeten ondernemen. Nu moet men in Griekenland zijn inspanningen toespitsen op nog meer structurele veranderingen, met behoud van een strikt anti-inflatie beleid. Men moet een echte sociale markteconomie in het kader van gezonde mededinging tot stand zien te brengen. Dan zal mijn land het Stabiliteits- en Groeipact van Dublin met gemak kunnen respecteren.
De EMU zal welslagen als alle lidstaten hieraan deelnemen, vooral lidstaten als Zweden, dat enorme vorderingen maakt bij de convergentie. Wij hopen dat het Zweedse volk spoedig een uitspraak zal doen en zal bijdragen aan de voltooiing van de eurozone. Nu verzoeken wij het Europees Parlement echter zijn goedkeuring te hechten aan de toetreding van Griekenland tot de eurozone. Wij verzekeren u als grootste oppositiepartij dat wij met onze politiek zullen bijdragen aan de inspanningen die noodzakelijk zijn om de voorschriften van het Stabiliteitspact toe te passen en de gemeenschappelijke Europese verplichtingen in een Europese ruimte zonder grenzen na te komen.

Blokland
Voorzitter, Griekenland voldoet aan de convergentiecriteria, zo luidt het oordeel van de Europese Commissie. Dit judicium berust op een zeer nominalistische interpretatie. Elke goede econoom weet dat Griekenland, ondanks de indrukwekkende prestaties in de afgelopen jaren, op het gebied van inflatie en overheidsschuld de zaken nog niet voldoende onder controle of op orde heeft.
De Griekse overheid heeft grote financiële belangen in een omvangrijk aantal staatsbedrijven die voor het merendeel verlieslijdend zijn. In 2001 vervalt de derogatie voor de liberalisering van diverse sectoren. Dan komt de grote verborgen staatsschuld qua omvang de helft van de huidige, openbaar. Waarom heeft de Commissie deze lijken in de kast niet bij de beoordeling betrokken? De Griekse drachme is op 17 januari jongstleden gerevalueerd met 2,5% vooral om inflatoire tendensen te drukken. Thans ligt de korte rente in Griekenland zo'n 600 basispunten boven het peil van de Europese Centrale Bank. Deelname per 1 januari 2001 betekent dat de korte rente uiterlijk eind dit jaar omlaag moet. Daardoor zal de kredietverlening sterk verruimen en kan Griekenland niet voldoen aan het inflatiecriterium. Waarom sluit de Commissie haar ogen hier voor?
In het belang van de Griekse burgers en een soepeler ontwikkeling van de Griekse economie zien wij ons genoodzaakt ons van steun aan dit Commissievoorstel te onthouden.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor zijn serieuze en objectieve beoordeling van de kandidatuur van Griekenland. Ik ben hem vooral ook dankbaar omdat hij ons net zo streng heeft behandeld als de lidstaten die aan ons voorafgingen en gezamenlijk de gemeenschappelijke munt in het leven hebben geroepen. Juist zijn strengheid is het grootste compliment dat hij een land kan maken wiens economie op een gegeven ogenblik de indruk wekte bergafwaarts te gaan en te kelderen. Er zijn in de wereld voorbeelden van landen te over die aantonen wat het gevolg daarvan kan zijn, maar er zijn niet zoveel voorbeelden van landen die de kracht hadden om de ontwikkeling bergafwaarts niet alleen te stoppen, maar zelfs om te keren en aan de strengste stabiliteitscriteria van de moderne wereld te voldoen.
Dit is een groot succes, zeer zeker als men beseft dat het hier niet gaat om een rijke, sterke economie. U hoeft ons niet te komen vertellen dat de Griekse economie zwak is! Dat weten wij zelf ook. Als een volk monetaire stabiliteit wil opbouwen op een dergelijke grondslag moet het zich met al zijn krachten daarvoor inspannen en bereid zijn grote offers te brengen, grotere offers dan wanneer het over een sterke economie zou beschikken. Het feit dat het Griekse volk bereid is geweest deze offers te brengen is het beste bewijs voor zijn vastberadenheid om definitief, op eigen kracht, en met natuurlijk de hulp van de Europese Unie, een eind te maken aan de economische achterstand. Wij zullen onze inspanningen ook in de toekomst voortzetten, niet omdat uw strengheid ons daartoe dwingt, maar omdat dit in ons eigen belang is. Wij zullen onze inspanningen voortzetten omdat wij een beter leven willen. Wij willen als een moderne economie fungeren en samen met de rest van Europa welvaren. Wij zijn hier niet om onze tekortkomingen te verhullen maar om te vechten. Wij hebben onze strijd geleverd, en met succes!
Wij zijn een klein, maar strijdvaardig volk. Met onze toetreding tot de gemeenschappelijke munt spreken wij ons vertrouwen uit in het grote Europese opbouwproces. Deze toetreding is het bewijs voor onze steun daaraan. Daarom hopen wij dat ook andere landen, veel rijkere landen dan ons land, deze visie delen en dezelfde weg zullen volgen.
Laat niemand zich te vroeg verkneukelen over de huidige avonturen van de gemeenschappelijke munt. Wij laten met onze toetreding zien dat wij vertrouwen hebben in Europa, in de monetaire unie, in zijn economische eenmaking. Wij tonen hiermee aan dat wij van de gemeenschappelijke economische lotbestemming een succes willen maken. Daar ligt de betekenis van de toetreding van Griekenland; daar ligt de betekenis van zijn deelneming. Europa is vandaag met de Griekse toetreding niet zwakker, maar sterker geworden.

Olle Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, het convergentieverslag van de Commissie en de ECB bespreekt niet alleen het Griekse convergentieprogramma, maar ook dat van Zweden. Dat gebeurt eveneens in het verslag-Goebbels, al is het deel over Zweden daarin beperkt. Het gaat goed met de Zweedse economie - heel goed. Dat zegt de heer Goebbels ook. Hij wijst er bovendien op, evenals de heer Karas en mevrouw Randzio-Plath, dat de EU een veel sterkere positie zou hebben als alle lidstaten zouden deelnemen aan de EMU. De heer Goebbels wijst terecht op de vanzelfsprekendheid hiervan. Als je lid bent van de EU, moet je dat in alle opzichten zijn.
Hoewel de Britse, Deense en Zweedse economieën floreren, moet onderstreept worden, zoals commissaris Solbes Mira in de Economische en Monetaire Commissie heeft gedaan, dat naar de geest van het Verdrag geen enkele lidstaat op de lange termijn buiten een strategisch samenwerkingsgebied als de gezamenlijke munteenheid kan blijven. Dit had duidelijker naar voren moeten komen in het verslag.
De euro heeft voor meer stabiliteit gezorgd, wat gunstig is geweest voor het bedrijfsleven, met name voor de vele kleine bedrijven. De prijsconcurrentie is groter geworden en de transparantie is vergroot. De euro staat niet zwak, maar de dollar staat extreem sterk. Ik wil de niet-deelnemende landen erop wijzen dat hun invloed wellicht steeds kleiner wordt. Vorige week hoorden we de minister-president van Frankrijk zeggen dat hij wil dat de Euro 11, binnenkort Euro 12, meer invloed en macht krijgt binnen het economische en financiële beleid.
Momenteel is er een opgaande conjunctuur in Europa, maar de situatie in de VS en Europa zal niet altijd zo blijven. Mijnheer de Voorzitter, je koopt niet pas een paraplu als het al regent, maar je koopt er een als de zon schijnt om voorbereid te zijn op de regen. De euro biedt Europa economische stabiliteit en concurrentievermogen.
Er zijn veel goede economische en morele redenen voor deelname van Zweden aan de EMU. Zweden heeft ook de verplichting om bij te dragen aan het vergroten van het economische concurrentievermogen van Europa. Daarom had ik, mijnheer de Voorzitter, graag gezien dat mijn vaderland Zweden Griekenland vandaag had vergezeld.

Koulourianos
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ons voorbehoud ten aanzien van de toetreding van Griekenland tot de EMU is geen kwestie van principes. Wij kijken naar de feiten, naar de toestand van de EMU en naar de toestand van de Griekse economie. Wij zijn voor een echte economische en monetaire unie. Deze EMU is echter slechts een monetaire unie en geen economische unie: het is een MU en geen EMU! Wij weten dat de EMU te vroeg geboren is. Daar waren politieke redenen voor die ontsproten aan de gebeurtenissen van 1989 en 1990. Aldus zitten wij nu met een te vroeg geboren kind, de euro, dat in de couveuse ligt en alsmaar gewicht verliest. Dit is ook de mening van de Nobelprijswinnaars voor economie Friedman, Tobin en Modigliani. De totstandkoming van de EMU werd niet voorafgegaan door een akkoord over het economisch beleid dat de lidstaten moeten volgen. Nu pas doen de Commissie en de Raad een poging om een gemeenschappelijk beleid op poten te zetten voor bepaalde economische problemen, zoals bijvoorbeeld de werkloosheid en het mededingingvermogen. De weg is echter lang en vol avonturen, zoals een dichter zei.
In het verslag-Goebbels staat dat het Parlement slechts politiek advies kan uitbrengen. De rapporteur verzekert ons dat de toetreding van Griekenland tot de eurozone geen enkel politiek gevaar met zich meebrengt. Hij wijst echter wel op de economische gevaren en zegt dat deze voor Griekenland groter zijn dan voor de landen van de eurozone. Daar zijn wij het mee eens. De staatshuishoudingen van de andere veertien landen lopen geen gevaar. Hoe kan men echter zo gemakkelijk een onderscheid maken tussen politieke en economische gevaren? Dat begrijp ik niet! Maar het zij zo.
Onze voorbehouden houden verband met de in het verslag genoemde economische gevaren voor Griekenland. Het economisch beleid dat de afgelopen jaren in Griekenland is gevoerd had maar één doel: de eerbiediging van de convergentiecriteria. Alle inspanningen waren toegespitst op de verbetering van de nominale cijfers en niet op die van de reële economie. Het mededingingsvermogen van de economie kon niet worden verbeterd en de werkloosheid kon niet worden verminderd. Van de noodzakelijke structurele veranderingen was evenmin sprake en de privatiseringen werden gepresenteerd als het tovermiddel voor economische groei en welvaart. De inkomensverschillen zijn alleen maar groter geworden: de cijfers varen wel, maar het volk lijdt.
In zijn verslag zegt de heer Goebbels in alle eerlijkheid dat bij de convergentie elke lidstaat van de Unie de plicht heeft bepaalde resultaten te boeken, maar vrij is in de keuze van de instrumenten. Wij hebben juist bezwaar tegen de instrumenten die de Griekse regering heeft ingezet. Zij heeft niet de economisch juiste en sociaal meest gerechtvaardigde instrumenten gekozen: de rijken zijn rijker en de armen armer geworden. Met de toetreding van het land tot de EMU worden wij in het diepe gegooid. Wie zal het hoofd boven water kunnen houden?

Collins
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Goebbels feliciteren met zijn bijzonder professionele verslag en uitstekende presentatie. Sommige overheidsuitgaven zijn onontbeerlijke voorwaarden voor economische stabiliteit en vooruitgang. Begrotingsdiscipline zorgt voor prijsstabiliteit en schept gunstige voorwaarden voor broodnodige werkgelegenheid binnen de Unie.
Het Stabiliteits- en Groeipact verschaft de 15 lidstaten van de Unie een uitgebreide controleprocedure om toezicht te houden op hun begrotingsbeleid. Het Stabiliteits- en Groeipact spoort lidstaten aan om op middellange termijn te streven naar een begrotingsevenwicht of -overschot. Het moet ook de convergentieprogramma's controleren die werden vastgesteld om het percentage van de overheidsschuld in de verschillende lidstaten terug te brengen.
Commissie en Parlement controleren de door iedere lidstaat voor te leggen economische gegevens om de naleving van het Stabiliteits- en Groeipact te garanderen. Vergeten we ook niet de algemenere voorschriften voor nauwere coördinatie tussen de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de EU-lidstaten. Het Stabiliteits- en Groeipact is ook een logisch verlengstuk van de in Maastricht vastgelegde economische criteria voor deelname aan de Europese Monetaire Unie.
Het enige wat ik over de toestand van de Europese ene munt wil zeggen, is dit: hoe komt het dat zoveel lidstaten erin willen stappen? Het is duidelijk dat Griekenland zich binnenkort zal aansluiten bij de 11 lidstaten die behoren tot de Economische en Monetaire Unie, en ik wil Griekenland feliciteren met zijn economisch herstel en het beste wensen voor de toekomst. Welkom in de eurozone, Griekenland!
Het is ook duidelijk dat Zweden en Denemarken in de komende jaren zullen toetreden tot de Europese monetaire unie. Het is bekend dat de meeste Midden- en Oost-Europese landen zo snel mogelijk willen deelnemen aan het EMU-proces, maar ik ben van mening dat de Europese Centrale Bank in de eerste plaats een duidelijke strategie moet formuleren om de waarde van de nieuwe euro op te krikken.
De 290 miljoen burgers van de 11 EMU-lidstaten hebben het recht te weten hoe de Europese Centrale Bank van plan is de waarde van de euro nu en in de toekomst te versterken.

De Voorzitter
Wij onderbreken het debat over het verslag van de heer Goebbels en zetten het om 15.00 uur voort. De stemming zal om 11.30 uur plaatsvinden en om 12.00 uur worden onderbroken voor een plechtige vergadering. Direct na afloop van deze vergadering zal de stemming worden voortgezet. Ik wil daarom alle collega's verzoeken na afloop van de plechtige vergadering in de vergaderzaal te blijven.

Agenda
De Voorzitter
Met betrekking tot het op de agenda van donderdag 18 mei ingeschreven verslag van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de bestrijding van fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten, heeft de rapporteur, de heer Gerhard Schmid, zojuist vastgesteld dat de tekst die 29 mei aanstaande aan de Raad zal worden voorgelegd, aanzienlijk afwijkt van de aan het Parlement voorgelegde tekst die als basisdocument voor zijn verslag heeft gediend. Een nieuwe raadpleging van het Parlement is daarom noodzakelijk geworden. Om te voorkomen dat een tweede debat over dit onderwerp moet worden georganiseerd, wil de rapporteur wachten totdat de raadpleging van de Raad is verwerkt, zodat er een nieuwe tekst kan worden opgesteld. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten verzoekt daarom om terugverwijzing van dit punt naar de bevoegde commissie en wil het dus van de agenda van aanstaande donderdag schrappen.
(Het Parlement keurt het voorstel goed) Ik wil u er verder op wijzen dat door de late indiening van het verslag van mevrouw Buitenweg, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad houdende tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming, deze tekst tijdens de fractievergaderingen gisteravond niet beschikbaar was in het Frans, Spaans en Zweeds. Ik stel u daarom voor het als eerste punt ingeschreven debat over dit verslag te handhaven op de agenda van 18 mei, doch de stemming hierover tot de volgende vergaderperiode uit te stellen.
Geen bezwaren?

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, indien wij het debat nu openen, zouden wij er ter wille van de coherentie en uit respect voor onze regelgeving beter aan doen de stemming donderdag aan het eind van de dag of vrijdagmorgen te laten plaatsvinden.

De Voorzitter
Mijnheer Barón Crespo, het probleem is dat de tekst nog altijd niet in het Frans, Spaans en Zweeds beschikbaar is. Uw voorstel is dus in strijd met onze regels. Om die reden heeft het Bureau deze oplossing voorgesteld.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik respecteer de mededeling van het Voorzitterschap, maar voor zover ik heb vernomen is de tekst vanochtend reeds in alle versies beschikbaar. Ofschoon ik de verklaring van de Voorzitter accepteer, wil ik u erop attenderen dat hier een duidelijk gebrek aan coherentie heerst.

De Voorzitter
Mijnheer Barón Crespo, ik kan mij uw bezwaar levendig voorstellen. Van de diensten heb ik vernomen dat dit voorstel mede is ingediend omdat de fracties nu over zeer weinig tijd beschikken om amendementen in te dienen. Naar aanleiding van uw verzoek wil ik voorstellen het Parlement te raadplegen over de gegrondheid van het voorstel dat ik u zojuist gedaan heb. Misschien wil de rapporteur ons haar mening geven?

Buitenweg
Voorzitter, ik zou het zeer spijtig vinden als mijn verslag hier van de agenda zou gaan en als de stemming deze week niet doorgaat. Het is overeengekomen met alle politieke fracties in dit Parlement dat wij een versnelde procedure zouden houden voor deze richtlijn. Deze versnelde procedure is nodig om deze richtlijn snel af te handelen en nog binnen het Portugese voorzitterschap dat zich hier buitengewoon heeft voor ingezet.
De Raad vergadert vóór onze volgende plenaire zitting. Dat houdt in dat als wij hier op dit moment geen resolutie aannemen, de Raad ook niet zijn standpunt kan innemen en dat het op langere termijn ook verder uitgesteld wordt. Ik wil erop wijzen dat de fractie die de meeste problemen heeft en die de administratieve problemen aangrijpt om dit uit te stellen, ook de fractie is die in de commissie publieke vrijheden tegen dit verslag heeft gestemd. Dus ik sluit niet uit dat er ook nog andere motieven in het geding zijn.
Het heeft consequenties voor de snelheid waarmee de antidiscriminatie in Europa wetgeving kan worden, waarmee mensen dus beschermd kunnen worden van discriminatie op basis van ras of etnische afstamming en ik stel het niet op prijs dat dit Parlement pleit voor een uitstel van deze bescherming.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, deze aanpak van het verslag-Buitenweg is volledig onaanvaardbaar, niet zozeer vanwege het verslag zelf, als wel vanwege de procedure. Eigenlijk hebben wij in het Europees Parlement afgesproken dat als een verslag pas tijdens een commissievergadering hier in Straatsburg wordt goedgekeurd, het niet in dezelfde vergaderweek op de agenda wordt gezet. Dat is de algemene regel. Nu is vorige week donderdag door de Conferentie van voorzitters - en iemand heeft mij in die vergadering vervangen omdat ik zelf niet aanwezig kon zijn - besloten van deze regel af te wijken. Daarbij werd echter wel de voorwaarde gesteld, zo is mij verteld, dat alle vertalingen beschikbaar moesten zijn. Die vertalingen waren er gisteravond nog niet, en het is onmogelijk in enkele talen amendementen in te dienen als het verslag niet in die talen beschikbaar is.
Ik adviseer daarom dringend deze discussie nu niet voort te zetten, maar de fracties vanmiddag te laten bepalen hoe zij dit verslag verder willen behandelen, zodat wij morgenvroeg een beslissing kunnen nemen. Ik wil echter heel duidelijk zeggen dat het niet aanvaardbaar is dat wij hier voortaan verslagen inhoudelijk behandelen of daar zelfs over stemmen wanneer over die verslagen pas dezelfde week een besluit is genomen door een commissie, en bovendien de vertalingen nog niet beschikbaar zijn. Dat doet afbreuk aan de waardigheid van dit Parlement, en ik teken tegen een dergelijke procedure protest aan.

De Voorzitter
Waarde collega's, ik ben mij terdege bewust van het belang van dit debat. Ik wil u echter voorstellen het debat overeenkomstig de wens van het Bureau op de agenda van morgen in te schrijven.
Ik stel voor het aan de Conferentie van voorzitters over te laten, of in ieder geval aan de fracties, om afspraken te maken over de te volgen procedure inzake de stemming na afloop van het debat. Het Parlement kan dan morgen een besluit nemen over het moment van stemming.
Zijn de fractievoorzitters en overige collega's het eens met deze procedure? Ik ben namelijk bang dat er een inhoudelijk debat over dit vraagstuk zal plaatsvinden als ik nu alle collega's het woord ga geven.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet ben ik, samen met mevrouw Buitenweg en namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, rapporteur van het verslag over deze belangrijke richtlijn. Ik hoop dat u zult beslissen dat de stemming vandaag zal doorgaan, zoals maandag is vastgesteld in de agenda, en ik heb twee opmerkingen aan het adres van onze collega's van de PPE-DE-Fractie.
Ten eerste: sinds de richtlijn voor het eerst werd voorgesteld, heeft de enorme opwinding in de Europese Unie ten gevolge van de gebeurtenissen in Oostenrijk en andere plaatsen waar extreem-rechts op de voorgrond treedt het Parlement doen besluiten, met de grootst mogelijke overeenstemming tussen de fracties, om samen met de Raad en de Commissie ervoor te zorgen dat deze richtlijn er sneller komt dan voorzien. Het is immers belangrijk dat we zo krachtig mogelijk optreden tegen de bedreigingen van racisme en extremisme, die onze gezamenlijke waarden aantasten. Volgens dit akkoord met de Raad en het Portugees voorzitterschap zou het Parlement deze week, voor de bijeenkomst van de Raad in juni, overeenstemming bereiken over deze richtlijn. Als we deze belofte niet nakomen, welk signaal geven we dan aan de racisten?
Ten tweede: we praten over de waardigheid van het Parlement. Wat te denken van de waardigheid van zwarten en etnische minderheden die het slachtoffer worden van racistische pesterijen, aanslagen en discriminatie?

De Voorzitter
Waarde collega's, ik wil nu duidelijkheid over deze kwestie.
Het debat zal overeenkomstig de agenda plaatsvinden. Ik ben mij namelijk net als iedereen hier bewust van het belang van dit vraagstuk. Ik wil u het volgende voorstellen: het debat zal overeenkomstig de agenda plaatsvinden en morgen zal het soevereine Parlement, nadat het de fracties geraadpleegd heeft, een besluit nemen over de vraag of er deze vergaderweek nog over dit verslag gestemd moet worden. Ik geloof niet dat het verstandig is om nu onmiddellijk tot stemming over te gaan.

Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp niet waarom de Conferentie van voorzitters hierover een besluit moet nemen. Alle collega's hier in de plenaire vergadering hebben immers het recht zich uit te spreken over de vraag of de stemming over dit verslag al dan niet tijdens deze vergaderperiode plaats moet vinden.
Wij willen hier vandaag of morgen een besluit nemen over de vraag of er deze week moet worden gestemd over deze richtlijn en dit verslag. Dit besluit willen we niet aan de Conferentie van voorzitters overlaten.

De Voorzitter
Mijnheer Cohn-Bendit, u hebt niet goed naar mij geluisterd. Ik heb zeker niet voorgesteld om het besluit aan de Conferentie van voorzitters over te laten. Ze is hiertoe immers niet bevoegd. Ik heb voorgesteld om de fracties onderling overleg te laten plegen over dit vraagstuk en het Parlement morgen een besluit te laten nemen over de vraag of de stemming al dan niet deze week gehouden moet worden. Uiteraard is alleen de plenaire vergadering bevoegd zich over deze kwestie uit te spreken.
Ik wil nu dat het debat over dit onderwerp wordt stopgezet, want ik ben bang dat we anders straks geen eenduidige beslissing meer kunnen nemen.
Ik geef nu alleen nog het woord aan mevrouw Ludford omdat haar fractie zich nog niet over dit onderwerp heeft uitgesproken.

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, ik wil enkel namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij onderstrepen dat wij vinden dat het debat en de stemming over dit verslag deze week moeten plaatsvinden.
Ondanks het feit dat we weinig tijd hadden om ons over dit vraagstuk te buigen, is het heel uitvoerig behandeld in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, en men had alle gelegenheid om amendementen in te dienen.
Het valt te betreuren dat er administratieve vertragingen zijn opgetreden bij de publicatie van het document in alle talen. Desalniettemin heb ik de indruk dat de bezwaren van de PPE-DE-Fractie tegen een stemming in deze vergaderperiode gedeeltelijk zijn ingegeven door opportunisme. Als het immers technisch onmogelijk was, hadden de diensten nooit voorgesteld om de stemming morgen te houden. Daarom vinden wij dat het debat en de stemming morgen moeten plaatsvinden; anders zou het gevaar bestaan dat één fractie het verslag blokkeert.

De Voorzitter
Waarde collega's, ik stel voor het debat te laten plaatsvinden zoals het op de agenda staat ingeschreven en het Parlement morgen een besluit te laten nemen over de vraag of de stemming op de agenda van deze vergaderperiode gehandhaafd dient te worden, en wel nadat de verschillende fracties onderling overleg hebben gevoerd.

Stemming
De Voorzitter
Mevrouw Muscardini, ik neem aan dat u over het volgende onderwerp het woord wilt voeren. Ik wil u echter verzoeken dit niet te doen. Ik kan u evenwel uw recht op spreektijd niet ontnemen, maar ik doe wel een dringend beroep op uw verantwoordelijkheidsgevoel.

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, het is juist mijn verantwoordelijkheidsgevoel dat mij doet spreken. Ik ben al elf jaar lid van dit Parlement en ik zie het met de dag achteruitgaan. Ik zal niet ingaan op het zojuist afgesloten debat, ook al had ik spreektijd aangevraagd. Het is helaas niet de eerste keer dat het voorzitterschap dit deel van de Hémicycle negeert. Ik wil daarom de organisatie van onze werkzaamheden aan de orde stellen. Ik verzoek het voorzitterschap zijn secretariaat en zichzelf zo te organiseren dat alle afgevaardigden gelijke rechten hebben op spreektijd in de debatten die hun ter harte gaan. We kunnen niet met woorden de democratie en de mensenrechten verdedigen en tegelijkertijd de afgevaardigden het recht ontzeggen de teksten in hun eigen taal te lezen en in de plenaire vergadering te spreken.

Gezamenlijke ontwerpresolutie
over de benoeming van hoge ambtenaren bij de Commissie
(Het Parlement neemt de resolutie aan) 
Vereenvoudigde procedure:
Gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende de beschermingsinrichting aan de voorzijde tegen klemrijden van motorvoertuigen en houdende wijziging van richtlijn 70/156/EEG van de Raad (5378/1/2000 - C5-0179/2000 - 1999/0007(COD)) (Commissie juridische zaken en interne markt)
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt te zijn goedgekeurd)
Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 70/220/EEG betreffende maatregelen tegen luchtverontreiniging door emissies van motorvoertuigen (COM(2000) 42 - C5-0091/2000 - 2000/0040(COD)) (Commissie juridische zaken en interne markt)
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt te zijn goedgekeurd)
Verslag zonder debat (A5-0120/2000) van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting namens de Gemeenschap van het nieuwe Verdrag inzake de bescherming van de Rijn (COM(2000) 61 - C5-0168/2000 - 2000/0037(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0128/2000) van mevrouw González Álvarez, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een systeem ter bewaking van de gemiddelde specifieke uitstoot van kooldioxide door nieuwe personenauto's (C5­0105/2000 - 1998/0202(COD))
(Het Parlement keurt de gemeenschappelijke ontwerptekst goed)
Verslag (A5-0129/2000) van mevrouw Smet, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 93/104/EG van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd om de van deze richtlijn uitgesloten sectoren en activiteiten te bestrijken (C5-0183/2000 - 1998/0318(COD))

(Het Parlement keurt de gemeenschappelijke ontwerptekst goed)(De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken voor de plechtige vergadering en om 12.30 uur hervat)
Verslag (A5-0117/2000) van mevrouw Roth-Behrendt, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie en beheersing en bestrijding van bepaalde overdraagbare spongiforme encefalopathieën (COM(1998) 623 - C4­0025/1999 - 1998/0323(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0113/2000) van de heer Savary, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en van de Raad betreffende de interoperabiliteit van het conventionele trans-Europese spoorwegsysteem (COM(1999) 617 - C5-0301/1999 - 1999/0252(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0112/2000) van de heer Savary, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de tenuitvoerlegging en de effecten van Richtlijn 96/48 EG betreffende de interoperabiliteit van het trans-Europees hogesnelheidsspoorwegsysteem (COM(1999) 414 - C5-0207/1999 - 1999/2165(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Stemverklaringen- Verslag-González Álvarez (A5-0128/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor de maatregel-González Álvarez voor een verordening ter bewaking van de uitstoot van kooldioxide door nieuwe personenauto's gestemd. Waarom ben ik voorstander van een dergelijke maatregel? Ik ben het er natuurlijk mee eens dat nieuwe auto's worden gecontroleerd wanneer zij op de markt worden gebracht, maar ik wil met deze stem het Parlement ook uitnodigen zich krachtiger in te zetten voor de controle van gebruikte auto's. In werkelijkheid zijn er immers helemaal geen nieuwe auto's op de weg, want zodra ze de straat op gaan, zijn ze per definitie niet meer nieuw. Het zijn juist vooral de "bejaarde" auto's, de auto's die al vele jaren op de weg zijn, die luchtvervuiling veroorzaken. Ik zou graag zien dat gecontroleerd werd of deze "bejaarde" auto's nog in goede gezondheid verkeren en de lucht niet vervuilen. Ik ben dus voorstander van het gebruik en het behoud van ook gepensioneerde auto's.

Krivine en Vachetta
In het verslag-González Álvarez lezen we dat de uitstoot van kooldioxide moet worden beperkt teneinde het broeikaseffect tegen te gaan. Om deze essentiële doelstelling te verwezenlijken dient Europa zich de juiste middelen in handen te geven. We kunnen dwingende normen opleggen, zoals bij de andere vormen van milieuvervuiling het geval is, of we kunnen stimulerende maatregelen treffen met de daarbij behorende controles en sancties. De toename van de uitstoot van kooldioxide wordt in grote mate veroorzaakt door de toename van het aantal voertuigen. We moeten ons daarom ook met dit aspect van het vraagstuk bezighouden door het vervoer per spoor of water en het gecombineerde vervoer te stimuleren. Verder dienen we een publieke dienst te ontwikkelen die een doelmatig alternatief kan bieden voor het vervoer met de eigen auto.
In de toelichting lezen we dat de Commissie de neiging heeft toezicht te houden, maar dat toezicht behelst niet veel meer dan het verzamelen van statistieken. Ze zorgt niet voor een effectieve controle. Verder maakt ze kennelijk een uitzondering voor lichte bedrijfsvoertuigen (bestelwagens) en zware bedrijfsvoertuigen (vrachtwagens). Wat ons hier wordt voorgesteld is beter dan niets, maar ook niet meer dan dat! Ondanks de beperkingen hebben we toch voor het verslag-González Álvarez gestemd.
Verslag-Smet (A5-0129/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag over de bemiddeling betreffende de organisatie van de arbeidstijd gestemd, vooral vanwege het artikel over artsen in opleiding. Het is een goede zaak dat zij de gelegenheid krijgen uit te rusten tussen twee operaties, vooral wanneer zij nog in opleiding zijn. In de loop van hun carrière zullen zij immers voornamelijk - niet uitsluitend maar voornamelijk - bejaarden opereren. Ze moeten hun beroep dus goed onder de knie hebben en zich geen zorgen hoeven maken over hun arbeidstijden. Laten we er echter voor zorgen dat niet alleen de duur van een werkdag, maar ook de duur van het arbeidzame leven terug wordt gebracht: beter dertig van de zestig, zeventig jaar werken, dan tachtig van de negentig jaar.

Speroni
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor de wijziging van de richtlijn betreffende de organisatie van de arbeidstijd gestemd, omdat de richtlijn hiermee wordt uitgebreid tot de voorheen uitgesloten sectoren: ik doel met name op de vervoerssector. Ik hoop dat naar aanleiding van deze wijziging eindelijk besloten zal worden de normen voor de vlieg- en werktijden van het vliegend personeel goed te keuren. Het gaat in dit geval niet alleen om een zuiver sociaal vraagstuk, om de bescherming van werknemers - hoewel dat natuurlijk meespeelt - maar ook om de veiligheid van het luchtverkeer.

Alavanos
De mens heeft geen eindeloze krachten en mogelijkheden: dat staat buiten kijf. De arbeidstijd kan schadelijk zijn niet alleen voor de lichamelijke, maar ook voor de geestelijke gezondheid van de mens zelf en zijn gezin. Daarom moet men de arbeidstijd zo organiseren dat geen gevaar ontstaat voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. Zeven miljoen Europese werknemers - in het vervoer, de visserij en artsen in opleiding - zijn uitgesloten van richtlijn 104/93/EG inzake de organisatie van de arbeidstijd. In deze sectoren vindt zoveel misbruik plaats en doen zich dermate onaanvaardbare situaties, in een dermate grote omvang voor, dat regels absoluut noodzakelijk zijn. Er zijn in Groot-Brittannië artsen in opleiding die niet minder dan 72 uur per week moeten werken.
Daarom is uitbreiding van de richtlijn absoluut noodzakelijk, ofschoon dit niet volstaat. De voorgestelde bepalingen bieden geen doeltreffende bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. In de richtlijn staan namelijk talrijke uitzonderingen en lange termijnen voor de tenuitvoerlegging. Laten wij niet vergeten dat in de oorspronkelijke richtlijn geen cijfer wordt vastgesteld voor het aantal uren per dag: men zegt alleen dat de wekelijkse arbeidtijd 48 uur is. Dat wekt de verdenking dat de maatregel zal worden ontdoken.

Blokland
Mijn fractie heeft uiteindelijk ingestemd met het door het bemiddelingscomité bereikte compromis inzake de toepassing van de arbeidstijdenrichtlijn voor de uitgesloten sectoren. Beslissend is dat er nu eindelijk voor deze sectoren een regeling in zicht komt zodat ook zij onder de richtlijn gaan vallen.
Wij hebben wel zeer grote moeite met de lange overgangstermijnen voor de sector van de artsen in opleiding. In totaal hebben de lidstaten na inwerkingtreding negen jaar vooraleer zij verplicht zijn de richtlijn in nationale wetgeving omgezet te hebben. Onder voorwaarden kan deze termijn nog eens met twee of drie jaar verlengd worden.
Uiteraard hebben wij begrip voor de krappe personeelssituatie waarin de gezondheidszorgsector van vele lidstaten verkeert. Anderzijds weten de lidstaten al geruime tijd dat aanpassing aan de richtlijn arbeidstijden op termijn noodzakelijk zal zijn. Het heeft er veel van weg dat dit serieuze probleem op de lange baan geschoven is, waardoor de argumenten waarmee men de lange overgangstermijnen staaft onzes inziens niet zozeer duiden op onmacht alswel op onwil.
Het voorgaande betekent dat bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn en de daaruit voortvloeiende nationale wetgeving nauwlettende controle nodig zal zijn om te bereiken dat de wekelijkse arbeidsduur van artsen in opleiding voldoet aan de wettelijke normen.

Darras
Ik kan slechts aanbevelen dat deze na een langdurige en moeizame bemiddeling tussen de Raad, de Commissie en het Parlement totstandgekomen tekst wordt goedgekeurd. Zo'n positieve uitslag van de stemming is van essentieel belang, aangezien het hier gaat om de veiligheid en gezondheid van circa zeven miljoen werknemers in Europa. Werknemers in de vervoersector, in de offshore-industrie, zeevissers en artsen in opleiding zullen eindelijk onder de Europese regelingen inzake arbeidstijd vallen.
Als Frans lid van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van het Europees Parlement heb ik in tweede lezing het standpunt van het Parlement gesteund. Dit standpunt behelsde met name de invoering van een overgangsperiode voor artsen in opleiding van vier jaar met een maximumaantal van 54 werkuren per week over een referentieperiode van vier maanden.
Het binnen het bemiddelingscomité op dit punt bereikte akkoord houdt in dat de artsen in opleiding na een periode van negen jaar onder de werkingssfeer van de richtlijn zullen vallen (maximaal 48 werkuren per week over een referentieperiode van vier maanden). Deze periode van negen jaar wordt verdeeld in een omzettingsperiode van vier jaar en een overgangsperiode van vijf jaar. Gedurende de eerste drie jaar van de overgangsperiode mag het aantal werkuren per week niet meer dan 58 bedragen en gedurende de laatste twee jaar niet meer dan 56.
Voor bepaalde lidstaten is de periode van negen jaar echter te kort om de nodige aanpassingen te kunnen invoeren. Zo'n lidstaat kan derhalve twee jaar extra de tijd krijgen. De Commissie zal advies uitbrengen over de kennisgeving van de desbetreffende lidstaat na de vertegenwoordigers van de lidstaten en op Europees niveau de sociale partners te hebben geraadpleegd. De kennisgeving, het advies van de Commissie en, indien dit advies niet wordt opgevolgd, de motivering van de lidstaat worden in het Publicatieblad gepubliceerd en aan het Europees Parlement voorgelegd. Ingeval van bijzondere moeilijkheden kan de periode van twee jaar met een jaar worden verlengd, maar in dat geval moet de lidstaat de gehele procedure opnieuw doorlopen. Het maximumaantal werkuren per week mag dan niet meer dan 52 bedragen.

Reis
Ik heb tegengestemd, omdat ik als praktiserend arts de in dit verslag voorgestelde werktijden voor artsen in opleiding buitensporig en daarom onaanvaardbaar vind.

Wurtz
De na jaren van onderhandelingen totstandgekomen onderhavige tekst, die erop gericht is het aantal werkuren per week aan maxima te verbinden, is in meer dan een opzicht symbolisch voor de dubbelzinnigheden en tekortkomingen van het Europees sociaal beleid.
Wat, om te beginnen, het beginsel van een Europees sociaal beleid betreft, beperkt het Verdrag van Maastricht dit tot sociale minimumnormen die bovendien niet gelijk mogen staan met buitensporige verplichtingen voor de kleine en middelgrote ondernemingen. Deze beperkingen zijn tegenwoordig niet langer aanvaardbaar. Dat is al één punt dat dringend moet worden besproken voor de aanstaande herziening van het Verdrag.
De dubbelzinnigheid en de tekortkomingen komen echter ook duidelijk naar voren in de onderhavige ontwerptekst. Het is toch genoegzaam bekend dat de lidstaten het in 1994 eens zijn geworden over een maximumaantal van 48 werkuren per week en dat zij tegelijkertijd een uitzondering hebben gemaakt voor miljoenen werknemers: werknemers in de vervoersector, in de offshore-oliewinningsindustrie en artsen in opleiding?
Mevrouw Smet stelt voor een aantal van hen onder de algemene regeling van 48 uur te doen vallen. De kwestie van de werknemers in de sector van het langeafstandswegvervoer wordt in dit voorstel echter nog steeds niet geregeld. Wat daarnaast de co-assistenten betreft, wordt in deze tekst een overdreven lange uitvoeringstermijn voorgesteld!
De situatie van deze artsen in opleiding is in een groot aantal landen hetzelfde: 70-, 80-urige werkweken en arbeidsomstandigheden die de patiënten soms onwaardig zijn en in gevaar brengen. De recente staking van co-assistenten in Frankrijk toonde aan dat deze situatie onaanvaardbaar is, zowel voor de artsen en de patiënten als uit een oogpunt van openbare dienstverlening op gezondheidszorggebied.
Afgelopen november en met bijna algemene stemmen heeft het Europees Parlement voorgesteld de 48-urige werkweek in dit geval binnen vier jaar in te voeren. Nu wordt ons echter gevraagd radicaal van standpunt te veranderen. We moeten het gezamenlijk voorstel van de ministers en de delegatie van het Parlement goedkeuren en de lidstaten dus ten hoogste twaalf (!) jaar de tijd geven om de richtlijn betreffende de 48-urige werkweek voor artsen in opleiding om te zetten.
Dit betekent dus dat de eerste artsen in opleiding die onder deze regeling vallen, nu nog maar net op de middelbare school zitten! Ik ken geen enkel ander gebied - niet dat van de euro of het vrije verkeer van personen, goederen of kapitaal - waarvoor een dergelijke termijn geldt.
Je kunt onder dergelijke omstandigheden toch nauwelijks stellen dat het sociaal beleid van de Europese Unie serieus wordt genomen?
In het voorstel wordt deze periode van twaalf jaar bovendien verdeeld in verschillende periodes met een bijbehorend maximumaantal werkuren:
tot 2004 verandert er niets, is het aantal werkuren per week niet beperkt;
mvan 2004 tot 2007 is het maximumaantal 58 uur;
van 2007 tot 2009 56 uur en
van 2009 tot 2012 52 uur.
Met de goedkeuring van deze tekst zouden we een verontrustend signaal afgeven.
Dit is namelijk de eerste na de Top van Lissabon over de werkgelegenheid aangenomen sociale richtlijn. Ik hoop dan ook dat de Commissie, het Parlement en de Raad het Europees sociaal beleid eindelijk serieuzer zullen nemen. Met dit soort plannen komt er niets van het sociale Europa terecht en zal het de burgers van onze landen niet kunnen overtuigen.
Verslag-Roth-Berendt (A5-0117/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Roth-Behrendt gestemd. Toch hoop ik ook in dit geval met mijn stem aan te sporen tot een verbetering van de Europese wetgeving op het gebied van de toepassing van het voorzorgsbeginsel. Terecht laten wij, om onze gezondheid te beschermen, alle verdachte dieren doden; terecht voeren wij met deze maatregel regels in voor landbouwers en veehouders. We moeten echter ook met beide benen op de grond blijven staan. Op dit moment zie ik landbouwers die achter hun koe aan rennen - misschien heet ze wel Carolina - en erop toezien dat zij hooi, veevoer, of zelfverbouwde producten eet, maar geen tijd hebben om te controleren of ze wel gezond is. Laten we bij de gewenste verbeteringen de praktijk niet uit het oog verliezen!

Caudron
Ik moet zeggen dat ik tevreden ben over de inhoud van dit verslag. Door ons dit voorstel voor een verordening voor te leggen, geeft de Commissie gevolg aan de door haar in 1997 aan de tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement gedane toezegging om maatregelen voor te stellen voor de efficiënte bewaking van overdraagbare spongiforme encefalopathieën (TSE's). Dit voorstel is erop gericht een uniforme rechtsgrond te creëren voor de controle en de preventie van TSE's bij alle dieren en voor alle producten van dierlijke oorsprong. In het voorstel zijn alle bestaande communautaire voorschriften inzake TSE's verwerkt.
Net als de rapporteur kan ik mij vinden in de algemene strategie van de Europese Commissie, maar ik denk wel dat de ons voorgestelde tekst moet worden versterkt teneinde de consument een maximale bescherming te bieden. Om deze reden heb ik de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ingediende amendementen gesteund.
Deze amendementen zijn erop gericht het systematische gebruik van snellediagnosetests mogelijk te maken en het door het Europees Parlement in het kader van het vervolgrapport over BSE gedane verzoek om gehele veestapels uit de voedselketen te verwijderen, opnieuw in de tekst op te nemen. Ook hebben zij ten doel iedere verplaatsing van "aan risico blootstaande" dieren te verbieden en deze te doden en te vernietigen, met uitzondering van voor wetenschappelijk onderzoek bestemde dieren. Het voorstel moet bovendien worden aangevuld en de Commissie wordt met het oog hierop verzocht voorstellen in te dienen voor de toevoeging aan de tekst van bepaalde cosmetische en farmaceutische producten. Tot slot moet er een procedure worden vastgesteld voor de bepaling van de epidemiologische BSE-statuscategorie van een lidstaat of een regio (dat wil zeggen een classificatie van de lidstaten naar hun besmettingsniveau).
Ter afsluiting benadruk ik dat het Europees Parlement door middel van de medebeslissingsprocedure betrokken moet blijven bij de fundamentele besluiten met betrekking tot de preventie van TSE's.

Figueiredo
Het is belangrijk de nodige maatregelen te treffen voor het controleren, voorkomen en bestrijden van alle vormen van overdraagbare spongiforme encefalopathie. Het gaat hier om maatregelen - waaronder snellediagnosetests - in het kader van de strategie ter bestrijding van deze ziektes als uitvloeisel van de BSE-crisis, die tot doel hebbende volksgezondheid te beschermen en het vertrouwen van de consument te herwinnen.
Het is eveneens van belang dat de Commissie en de lidstaten maatregelen nemen om studies, onderzoek en praktische activiteiten te garanderen die een snelle uitroeiing van deze ziektes mogelijk maken.
Het is echter ook essentieel dat men de rechten van de veetelers niet vergeet; dat geldt met name voor de rechten van de kleine fokkers en van de familiebedrijven. Die fokkers worden geconfronteerd met moeilijke situaties en hebben daarom steun nodig, met name in Portugal waar die steun - vooral als het embargo opnieuw verlengd wordt - bijzonder belangrijk is.

Souchet
Het probleem waar wij ons vanochtend over buigen, is al lange tijd bekend. Het is prijzenswaardig dat we vandaag op communautair vlak de risico's van BSE willen bestrijden. Onze onderzoekers hebben echter al bijna 15 jaar geleden duidelijk vastgesteld dat een van de oorzaken van de gekkekoeienziekte moet worden gezocht in de voedering van vee met voer dat vleesmeel bevat, onder andere van met scrapie besmette schapenkarkassen.
Dat is ook de reden waarom wij, toen we mede hebben gezorgd voor de instelling van de BSE-enquêtecommissie van ons Parlement, erop hebben gehamerd dat een regeling absoluut alle overdraagbare spongiforme encefalopathieën moet omvatten. Waarom hebben de noodzakelijke aanpassingen van de regeling zo lang op zich laten wachten? Waarom zit er zo'n groot tijdsinterval tussen de wetenschappelijke ontdekkingen en de communautaire voorstellen?
Het is met het oog op de bescherming van de bevolking maar goed dat er op nationaal niveau en door een aantal lidstaten heel wat sneller en doeltreffender is gereageerd dan door de ongelooflijk trage en gewoonlijk paradoxale communautaire ambtelijke molens. We mogen namelijk niet vergeten dat diverse lidstaten gedwongen zijn willens en wetens de communautaire wetgeving te overtreden om hun consumenten de garantie te kunnen geven van veilig voedsel.
Het is absoluut een goede zaak om het gebruik van snellediagnosetests te veralgemenen. Zij zullen een belangrijke bijdrage leveren aan de bewaking van BSE op communautair vlak. We moeten er echter geen panacee van maken. Met deze tests kan het veranderde prioneiwit namelijk alleen boven een bepaalde grens worden opgespoord. Met name de verwijdering van gespecificeerd risicomateriaal blijft dus noodzakelijk.
Het zou met name onzinnig zijn als de lidstaten die een screeningsprogramma hebben opgezet dat gebaseerd is op veel strengere tests dan die waarin het communautaire programma voorziet, hiervoor worden gestraft met een hogere notering qua BSE-risico dan de lidstaten die slechts het communautaire minimumprogramma volgen. De communautaire regelgeving mag de lidstaten die hun bevolking met verdergaande maatregelen willen beschermen namelijk in geen geval afremmen of in de weg staan. Sinds het begin van de BSE-crisis blijkt namelijk duidelijk dat het voor onze bevolkingen meest adequate en efficiënte beschermingsniveau rechtstreeks gekoppeld is aan de waakzaamheid van de nationale autoriteiten. Wanneer de communautaire procedures eindelijk vorm zullen hebben gekregen, kunnen zij natuurlijk een nuttige aanvullende rol spelen.
Verslag-Savary (A5-0113/2000)

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen spreek ik hierbij in het kort mijn waardering uit voor het werk van onze collega Savary, die zich eens te meer een fervent verdediger van de spoorwegen en de openbare dienstverlening heeft getoond. Tegen degenen die dit verslag hebben aangenomen, zeg ik vervolgens dat ook ik het natuurlijk onaanvaardbaar vind dat de spoorwegen steeds maar terrein moeten prijsgeven aan de wegen. Het is evenmin aanvaardbaar dat er zoveel uit een ander tijdperk stammende technische, ja zelfs reglementaire belemmeringen zijn voor het noodzakelijke verkeer binnen heel Europa.
Toch benadruk ik vandaag en met het oog op de toekomst dat deze constatering en deze wil om vooruit te komen niet mogen leiden tot ongebreidelde liberalisering en privatisering. Dat gaat namelijk ten koste van onze veiligheid - enkele Europese landen hebben ons hiervan recentelijk een groot aantal bewijzen geleverd - en is funest voor onze openbare dienstverlening. Het onderhavige verslag gaat hier weliswaar niet over, maar onze toekomstige debatten indachtig wilde ik dit toch even publiekelijk zeggen.

Cauquil
Mevrouw de Voorzitter, hoewel wij voorstander zijn van het verwezenlijken van compatibiliteit en van volledige harmonisatie van het Europese spoorwegnet - hetgeen een noodzaak is - evenals van de ontwikkeling van dit type collectief vervoer, zowel wat betreft de belangrijke internationale verbindingen als de regionale en lokale spoorwegnetten, hebben wij ons onthouden van stemming over dit verslag. Hierin wordt namelijk nergens melding gemaakt van de noodzaak om de spoorwegen overal als een vorm van openbare dienstverlening te laten functioneren, dat wil zeggen dat de ontwikkeling en verwezenlijking ervan afgestemd moet zijn op de behoeften van de gebruikers en niet op het genereren van winst voor particuliere ondernemingen.

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor de maatregel in het verslag-Savary over het conventionele Trans-Europese spoorwegnet gestemd. Hoe zou ik ook anders kunnen! Dit is nu een van die gevallen waarin de Europese Unie uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel tussenbeide moet komen. Het langeafstandsvervoer kan alleen maar op Europees niveau worden gereguleerd. Toch kan er aan deze maatregel wel iets worden verbeterd; ik hoop dat ik daaraan in de komende jaren kan bijdragen. Dit zou het begin moeten zijn van een Europees ministerie voor de netwerken, maar vooral zou het bejaarden en gepensioneerden gemakkelijker gemaakt moeten worden van en naar de Europese hoofdsteden te reizen. Zij reizen graag en hebben er recht op met een gratis treinpas van hun hoofdstad of van hun eigen land naar de hoofdsteden van de andere veertien lidstaten te reizen.

Miranda
Wij geven natuurlijk onze steun aan de interoperabiliteit van de Europese spoorwegen als middel om deze sector op internationaal niveau nieuw leven in te blazen en verder te ontwikkelen. Op die manier kan beter ingespeeld worden op de behoeften van de reizigers en tegelijkertijd het milieu beschermd worden. In de behandelde voorstellen vinden wij evenwel onvoldoende garanties terug voor het oplossen van de problemen die hieruit voortvloeien voor de werknemers in deze branche.
Wij weten natuurlijk ook dat de hier besproken voorstellen deel uitmaken van een pakket maatregelen dat gericht is op het liberaliseren van de sector. Wij maken ons daar zorgen over, want het is een feit dat, waar men al is overgegaan tot liberalisering, dit tot geringere veiligheid en verslechtering van de arbeidsvoorwaarden voor de werknemers heeft geleid.
Verslag-Savary (A5-0112/2000)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb voor het tweede verslag-Savary gestemd, dat van het eerste verschilt omdat het de Trans-Europese hogesnelheidstreinen betreft. Bij deze gelegenheid wil ik zeggen dat ook het Europese hogesnelheidsnetwerk verbeterd zou kunnen worden. Het moet ook geschikt zijn voor gewone burgers, niet alleen voor zakenlieden die snel van Madrid naar Kopenhagen of nog verder willen. Voor deze zakenlieden zijn er vliegtuigen. De hogesnelheidslijnen moeten aangelegd worden met het oog op toerisme, ontspanning en vertier voor alle Europese burgers, vooral de bejaarden. Zij zijn een van de bevolkingsgroepen die graag met de trein zouden reizen als deze comfortabeler waren, meer luxetreinen in plaats van doorsnee treinen.

Gorostiaga Atxalandabaso
Ik heb gestemd tegen het verlag over het Trans-Europees hogesnelheidsspoorwegsysteem (A5-0112/2000).
Het is heel verhelderend om de twee verslagen van de heer Savary naast elkaar te leggen, ook al hebben deze documenten verschillende rechtsgrondslagen.
De hogesnelheidstrein en het conventionele spoorwegsysteem beantwoorden aan totaal verschillende visies. Het eerstgenoemde verslag is bijna unaniem goedgekeurd in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Slechts de helft van deze commissie stemde voor het verslag over het conventionele spoorvervoer. Dat zegt denk ik genoeg.
De milieucommissie heeft, verbazend genoeg, geen enkel advies verstrekt betreffende het verslag over het hogesnelheidsspoorwegsysteem, ook al staat daarin niets over milieuaspecten.
De meeste mensen in dit Parlement lijken zich niets aan te trekken van de noodzaak om tussen de verschillende transportsystemen een nieuw evenwicht te bereiken ten gunste van het treinvervoer en in deze sector te zorgen voor een aanzienlijke volumestijging van het personen- en goederenvervoer, dat nu voor het overgrote deel kiest voor de weg.

Caudron
Allereerst mijn felicitaties aan de rapporteur voor zijn uitstekende werk over het verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging en de effecten van richtlijn 96/48/EG betreffende de interoperabiliteit van het Trans-Europese hogesnelheidsspoorwegsysteem. Het scheppen van technische voorwaarden voor de interoperabiliteit van de Europese spoorwegnetten houdt in dat een groot aantal systemen en onderdelen daarvan, die het treinverkeer tussen diverse netten mogelijk maken, worden aangepast. In feite zijn het drie doelstellingen, namelijk allengs de voorwaarden scheppen voor een ononderbroken verkeer van treinstellen op de vijftien nationale netwerken: de doelstelling van een vrij verkeer; de huidige extra kosten en vertragingen opheffen om het concurrentievermogen en de betrouwbaarheid van de spoorwegen ten aanzien van hun concurrenten te verbeteren: de doelstelling van duurzame mobiliteit; en door harmonisatie van verschillende spoorwegonderdelen de voorwaarden voor één enkele markt voor spoorweguitrusting tot stand brengen: de economische en technologische doelstelling.
De richtlijn waar wij vandaag over spreken had als doelstelling technische specificaties inzake de interoperabiliteit (TSI) voor zes subsystemen (onderhoud, infrastructuur, energie, rollend materieel, exploitatie, besturing en seingeving) vast te stellen, een begin te maken met de werkzaamheden voor normalisatie van onderdelen in samenwerking met CEN, Cenelec en ETSI, en voor elke lidstaat een lijst vast te stellen van aangemelde instanties, die zijn belast met de verificatie van de conformiteit van de door de industrieën geproduceerde onderdelen. Dit verslag, dat conform richtlijn 96/48/EG is opgesteld, geeft een eerste evaluatie van de gerealiseerde vorderingen.
Men kan alleen maar vaststellen dat vier jaar na de goedkeuring van de richtlijn nog geen enkele technische specificatie inzake de interoperabiliteit (TSI) is opgesteld, terwijl interoperabiliteit als een fundamentele voorwaarde wordt beschouwd voor de mobiliteit van de reizigers en de efficiency van de Trans-Europese spoorwegsystemen. Tot op heden hebben de meeste lidstaten de bepalingen van de richtlijn niet in nationale wetgeving omgezet. Wij zijn ver verwijderd van onze uitgangspunten om prioriteit te verlenen aan het treinverkeer!
Toch zou het onjuist zijn om te beweren dat er geen enkele vooruitgang is geboekt. Zo is er een driepartijenorganisme opgericht, de Europese Vereniging voor spoorweginteroperabiliteit (AEIF), dat gestart is met werkzaamheden met het oog op de identificatie en specificatie van technologieën, onderdelen en bestaande procédés, die binnenkort twee TSI's zouden moeten opleveren. Bovendien werden de meest recente investeringen in het hogesnelheidsspoorwegnet met Thalys als voorbeeld voor het eerst gericht op convergentie en technische samenhang.
Ondanks alles blijven deze vorderingen achter bij de doelstellingen. De nationale verschillen vormen een belangrijke handicap bij de ontwikkeling van het spoorwegvervoer in weerwil van de talloze voordelen van dit vervoermiddel op het gebied van duurzame ontwikkeling, vervuiling en veiligheid. De cijfers behoeven geen commentaar: in 1970 werd 21% van het goederenverkeer per spoor vervoerd, tegenwoordig nog maar 8,5%.
Dezelfde tendens geldt voor het reizigersverkeer, waarvan het aandeel van 10% in 1970 is gedaald tot 6%. Wat het vrachtverkeer betreft is er een grote kans dat ijzer geheel en al zal verdwijnen uit grote segmenten van de vrachtvervoersmarkt. Het lijdt geen enkele twijfel dat de stillegging van belangrijke trajecten van het Europese netwerk een aanzienlijk verlies van arbeidsplaatsen tot gevolg heeft.
Daarom moeten wij de interoperabiliteit een nieuwe impuls geven.
(De vergadering wordt om 13.20 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Aanneming van de ene munt door Griekenland (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0135/2000) van de heer Goebbels, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende de aanvaarding van de eenheidsmunt door Griekenland op 1 januari 2001, overeenkomstig artikel 122, lid 2, van het Verdrag (8350/2000 - COM(2000) 274 - C5-0226/2000 - 2000/0110(CNS)).

von Wogau
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is natuurlijk altijd bijzonder spannend als je voor zo'n geboeid publiek een toespraak in het Europees Parlement mag houden. Misschien helpt het ook wel om de plankenkoorts te overwinnen. Het is immers niet de kwantiteit, maar de kwaliteit van de toehoorders die de doorslag geeft.
(Gelach, applaus)
Wij gaan verder met de toetreding van Griekenland. Wij moeten natuurlijk begrijpen dat het debat over de toetreding van Griekenland in een sfeer plaatsvindt die wordt bepaald door de lage wisselkoers van de euro en door de uitbreiding. Wij zijn ons ervan bewust dat ieder beslissing die nu wordt genomen, een precedent op kan leveren voor toekomstige toetredingskandidaten. Ik denk dat wij daar bij dit hele debat rekening mee moeten houden.
Tegelijkertijd moeten wij ons echter aan de feiten houden. Het is een feit dat de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank ons verslagen hebben voorgelegd. In beide verslagen staat - in het verslag van de ECB misschien met wat meer voorbehouden - dat Griekenland de criteria uit het Verdrag van Maastricht heeft vervuld. Bij nadere beschouwing van de cijfers en de feiten kunnen we positieve en negatieve dingen opmerken. Aan de positieve kant moet zeker worden opgemerkt dat de inflatie is gedaald van 20,4% in 1990 - toen het consolidatieproces in Griekenland begon - naar 2% in maart 2000. Dat is zonder meer een opmerkelijke prestatie.
Het tweede belangrijke criterium is het begrotingstekort. In 1996 bedroeg dat nog 7,6%. In 1999 is het tot 1,5% gedaald. Ook dat is een resultaat van het Griekse economisch beleid dat positief moet worden gewaardeerd. Daar moeten echter ook enkele kanttekeningen bij worden geplaatst. In de eerste plaats is pas de laatste maanden, op de korte termijn, aan de criteria met betrekking tot de inflatie voldaan. Het feit dat tegelijkertijd de verbruiksbelastingen zijn verlaagd, heeft daar ongetwijfeld ook een rol bij gespeeld. Dan is er de kwestie van de totale schuldenlast, die nog altijd boven de 100% ligt en maar langzaam naar de voorgeschreven 60% toe gaat. Die feiten moeten we tegen elkaar afwegen.
Ik denk dat wij ook in overweging moeten nemen dat de markten er na de verklaring van de Europese Centrale Bank eigenlijk al vanuit gaan dat Griekenland toe zal treden tot de monetaire unie. Als wij dan nu een negatieve uitspraak doen, zal dat de wisselkoers van de euro niets baten, maar wel aanzienlijke schade toebrengen aan de Griekse economie. Ik denk dat wij daar bij een objectieve afweging rekening mee moeten houden. Daarom zeggen wij "ja, maar" tegen de toetreding van Griekenland. De meerderheid van mijn fractie zal voor stemmen. In het verslag van de heer Pomés Ruiz hebben wij een paar amendementen opgenomen waaruit ook onze bedenkingen blijken.
In de eerste plaats wordt heel duidelijk gemaakt dat de criteria van Maastricht ook voor alle toekomstige toetredingskandidaten onverkort moeten gelden, en dat hier geen precedenten worden geschapen.
In de tweede plaats, dat de handhaving van het inflatiepeil moet worden gegarandeerd. Ik denk dat een versterkte toepassing van de richtlijnen aangaande de interne markt, die immers tot meer concurrentie leiden, ertoe kan bijdragen dat dit doel in Griekenland wordt bereikt.
In de derde plaats, dat de opbrengst van privatiseringen wordt gebruikt voor het afbouwen van de schuldenlast. Onder deze voorwaarden zal de meerderheid van mijn fractie voor de toetreding van Griekenland stemmen.

Färm
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik Griekenland feliciteren met de grote economische vooruitgang van het land. De Commissie heeft geoordeeld dat Griekenland aan alle convergentiecriteria voldoet. Ik ben ervan overtuigd dat het Parlement daarmee zal instemmen. Het is een grote prestatie om aan de convergentiecriteria te voldoen en tegelijkertijd - zoals nu in Griekenland gebeurt - de economische groei en de werkgelegenheid te vergroten.
Europa, en niet in de laatste plaats de overgebleven convergentielanden Zweden en Griekenland, laat nu zien dat het heel goed mogelijk is om aan de stabiliteitseisen van het convergentieproces te voldoen en tegelijkertijd een dynamische economie te hebben met groei en een dalende werkloosheid. Met dit in het achterhoofd durf ik gerust te adviseren om Griekenland vanaf 2001 toe te voegen aan de eurolanden.
Ook Zweden voldoet aan de fundamentele economische criteria. De Zweedse economie is op dit moment een van de sterkste van Europa. Er is weinig inflatie, veel groei en een begrotingsoverschot. Daarentegen voldoet Zweden nog niet aan alle formele criteria. Zweden heeft zich niet aangesloten bij het wisselkoersmechanisme WKM, en de Zweedse wetgeving rond de nationale bank van Zweden voldoet nog niet in alle opzichten aan de eisen van het Verdrag. Maar het Zweedse parlement is met een reeks wijzigingen begonnen in de wetgeving omtrent het monetair beleid om deelname van Zweden aan de euro mogelijk te maken. De rest wordt gewijzigd op het moment dat Zweden daadwerkelijk een verzoek om deelname aan de euro indient, onder andere door toetreding tot het WKM aan te vragen.
De inhoud van het Verdrag is mij welbekend. Maar in een land als Zweden dat sceptisch staat tegenover Europa en dat zichzelf nog steeds als een nieuwe lidstaat beschouwt, is het om democratische redenen noodzakelijk dat een grote verandering zoals deelname aan de euro, vooraf wordt gegaan door een democratisch proces.
Bij de hoorzitting van de commissie gaf commissaris Solbes te kennen dat het het enige land is dat toetreding tot het WKM aanvraagt. Met andere woorden: wat betreft de toetreding van Zweden is het mijn oordeel en voor zover ik weet ook dat van de Commissie dat het een politieke stellingname is om toe te treden tot het WKM als men een volwaardige status in de EMU wil hebben. Commissaris Solbes zei in de commissie dat hij de wil van de Zweedse regering respecteert om het volk door middel van een referendum te laten beslissen. Om die reden zijn we ook dankbaar voor de formuleringen in het verslag-Goebbels, waarin hij dit democratische proces toejuicht.
Ik zet me in voor een Zweedse deelname aan de euro en ik ben ervan overtuigd dat we over een aantal jaren hetzelfde besluit voor Zweden nemen dat we nu voor Griekenland nemen. Dat wil zeggen dat we Zweden verwelkomen en goedkeuren als volwaardig lid van de Economische en Monetaire Unie en de gezamenlijke munteenheid. Ik kijk uit naar dat moment!

Peijs
Voorzitter, kort over Zweden. Zweden is toegetreden tot de Europese Unie zonder opting out. Zeker niet voor de monetaire unie. Alleen op punten zoals wetgeving die Zweden zelf in de hand heeft, voldoet het land niet. Men spreekt over een referendum. Daar zou ik graag de datum van weten, maar die bestaat vast niet. Hoe lang duurt het nog voor de Commissie haar plicht doet en de sociaal-democratische regering van Zweden herinnert aan de handtekening onder een zeer belangrijk contract? De Zweedse regering geeft een zeer slecht voorbeeld aan de kandidaat-landen die op dit ogenblik in de wachtkamer zitten.
Dan Griekenland, Voorzitter. Daar heb ik een probleem. De Grieken hebben een ongelofelijke prestatie geleverd. De twijfel die ik voel, zit alleen bij de duurzaamheid van de prestatie. Maar ik ben mij er scherp van bewust dat we door Griekenland te straffen voor een zeer positieve prestatie de ware schuldigen laten gaan. Griekenland voldoet waarschijnlijk niet meer of minder aan de criteria dan andere landen deden. De eurozone zou een betrekkelijk kleine economie als de Griekse gemakkelijk moeten kunnen dragen. Op dit moment is het echter een verkeerd psychologisch signaal naar de markten en de burger toe, die met lede ogen de euro hebben zien afdalen van de Olympus, om maar een beetje in stijl te blijven. Daarom moet dit Parlement in naam van de burger een signaal afgeven naar de grote lidstaten van deze Unie. Maar de Centrale Bank gaat bijvoorbeeld niet over de externe waarde van de euro. De ware schuldigen daar zijn de regeringen van Duitsland, Frankrijk, België en vooral Italië. Die landen maken een potje van hun verantwoordelijkheden tegenover de munt en tegenover de Europese burger. Nog niet eens alleen de burgers van hun eigen land.
Ze brengen niet de gewenste structurele hervormingen aan op hun markten. Regeringen zijn veel te coulant tegen elkaar als men zich niet aan vaste afspraken houdt, onder het motto: jij vandaag, misschien ik morgen wel. Waarom wordt Italië niet aangepakt als ze een rommeltje maken van hun goede voornemens. De grote lidstaten en België spelen met de belangen van alle Europese burgers. Ze merken er niets van zolang ze in Europa blijven, wordt steeds gezegd. Maar dat hoeven wij toch niet uit te maken voor de mensen, Voorzitter? In Nederland emigreren vele boeren naar Noord-Amerika. Een zwakke euro dupeert hen zeer. De bedrijven in de Europese Unie zijn een kwart goedkoper geworden voor de Verenigde Staten om te kopen. Ik denk dat het tijd wordt voor veranderingen. Ik zal mij onthouden bij de stemmingen vandaag, Voorzitter.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, het lijdt geen twijfel dat Griekenland veel moeite heeft gedaan om aan de convergentiecriteria te voldoen. Dat moeten wij zonder meer erkennen. Desondanks is Griekenland niet volledig gekwalificeerd, zoals de rapporteur, de heer Goebbels, heeft gezegd. Duurzaamheid is opnieuw het punt dat vragen oproept. Collega Randzio-Plath heeft hier nog eens de nadruk gelegd op de duurzame inachtneming van de convergentiecriteria. Als wij in Europa om ons heen kijken, kunnen we vaststellen dat overal waar socialistische regeringen in functie zijn of zijn aangetreden, problemen bestaan met die duurzaamheid. Dat gaat ook op voor grote landen als Duitsland, Frankrijk of Italië. De Commissie kan daar als hoedster van de Verdragen niet zomaar overheen stappen en doen alsof er geen vuiltje aan de lucht is. De beslissing die wij vandaag moeten nemen, is van belang omdat er nog meer landen in de rij staan om deel uit te maken van de eurozone. Daarom moeten wij de criteria ook op Griekenland toepassen.
Griekenland is twee jaar geleden tot het EMS toegetreden, en heeft aan het begin van het jaar de drachme opgewaardeerd. Aan die eis is ruimschoots voldaan. In de tweede plaats is kort geleden het voorgeschreven inflatiepeil bereikt. Of dat zo blijft, moet nog blijken. Ik had liever gezien dat de toetreding een jaar was uitgesteld, tot 1 januari 2002. De rentestand - daar is al op gewezen - voldoet helemaal niet aan de criteria uit het Verdrag van Maastricht. De staatsschuld is in acht jaar tijd slechts met zes procent verminderd, in tegenstelling tot Italië en België, waar die vermindering veel groter was. Ik betwijfel werkelijk ten zeerste of hier sprake is van een duurzame ontwikkeling.
De privatisering van staatsbedrijven is niet erg opgeschoten. Nog steeds mag maar 49% van het staatsaandeel worden verkocht, waardoor het niet meer is dan de verwerving van particulier kapitaal. Het is helemaal geen echte privatisering. De toetredingsbeslissing mag geen vriendendienst zijn. Er bestaat in het Europees Parlement een sterke minderheid die voor de toetreding van Griekenland is, maar vindt dat het daarvoor nog te vroeg is. Bovendien bepaalt de opstelling die wij nu kiezen mede of de euro op den duur naar binnen en naar buiten toe een stabiele munt zal zijn of niet.
Ik wil nog een laatste opmerking maken over de vergelijkingen met de Duitse mark in 1985. Dat valt hier absoluut niet mee te vergelijken. In 1985 was de Europese Akte er nog niet eens. Inmiddels hebben wij een interne markt tot stand gebracht. U moet geen appels met peren vergelijken, waarde collega. Dringt u daarom met ons aan op een strikte naleving van de convergentiecriteria!

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik sta beslist en volledig achter de aanneming van de gemeenschappelijke munt, de euro, door Griekenland. De heer Goebbels schrijft in zijn verslag al dat het niet aan ons, het Europees Parlement, is te beslissen of Griekenland aan de criteria van Maastricht voldoet. Dat hebben de Commissie en de bevoegde organen al vastgesteld. Het Europees Parlement wordt een politiek advies gevraagd, het moet zijn hart laten spreken en niet de cijfers, de geest en niet de getallen.
Hoe kan een Europese Unie bestaan waarin een van de vijftien staten niet wordt toegelaten bij de laatste en belangrijkste stap in de Europese eenwording, de gemeenschappelijke munt? Wanneer geconstateerd wordt, zoals in het verslag, dat een lidstaat aan alle criteria van Maastricht voldoet en als het daarbij ook nog om Griekenland gaat, een naam die op zichzelf al een magische klank heeft, moeten we wel enthousiast worden en kunnen we geen nee meer zeggen. Ik denk vooral aan de Griekse gepensioneerden. U zult zich wel afvragen wat ik, van de Italiaanse partij voor pensioengerechtigden, met de pensioengerechtigden in Griekenland te maken heb. Ik zal het u uitleggen, mijnheer de Voorzitter: we vragen Griekenland immers zijn overheidsschuld te verlagen en we weten dat daarvoor vandaag de dag de pensioenen van bejaarden worden verlaagd, in plaats van de uitgaven binnen de perken te houden. Bij socialistisch georiënteerde regeringen gaat het dan om begrotingsoverschrijdingen, zoals de vorige spreker al heeft gezegd. De Griekse bejaarden en gepensioneerden mogen niet de rekening gepresenteerd krijgen voor de deelname van Griekenland aan de euro.

Berend
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, waarde collega's, de vooruitgang die Griekenland bij het vervullen van de convergentiecriteria heeft geboekt, is inderdaad indrukwekkend. Dit bewijst dat de wil van Griekenland om bij de eurolanden te horen sterk genoeg is om grote inspanningen niet uit de weg te gaan. Ik ben ervoor om alle landen bij de beoordeling van de criteria gelijk te behandelen. Dat betekent dat ik in het algemeen ja zeg tegen de toetreding van Griekenland, maar daar na beoordeling van de gepresenteerde resultaten een duidelijk "maar" aan toevoeg.
De inflatie en de schuldenlast geven inderdaad reden tot bezorgdheid. Griekenland heeft het toelaatbare inflatiepeil pas de afgelopen maanden weten te bereiken. Geen middel is geschuwd om dat doel te bereiken. Het is echter de vraag of de nu bereikte monetaire stabiliteit ook op de lange termijn kan worden gegarandeerd. Anders uitgedrukt: hoe is het met de duurzaamheid gesteld? Ook de totale schuldenlast is zorgwekkend, omdat die meer dan 100% van het BBP bedraagt, en daarmee veel te hoog is in vergelijking met de referentiewaarde van 60%. Daar komt nog bij dat een gestage afbouw van de Griekse staatsschuld niet bepaald is gebaat bij de recente vrije val van de euro. Ook de op de middellange termijn te verwachten rentestijging in de eurozone is in dit verband geen gunstig voorteken.
Eén ding moeten we bij het nemen van deze beslissing goed voor ogen houden: de financiële markten zullen hier meteen conclusies uit trekken met betrekking tot de uitbreiding naar het Oosten. Voor alle euroaspiranten onder de landen van Midden- en Oost-Europa kan de lat geen centimeter hoger worden gelegd dan nu bij Griekenland. Daarom moeten we oppassen voor een te gulle interpretatie van de resultaten die voor ons liggen. Die resultaten zijn - ik benadruk het nogmaals - een na hevige inspanningen gemaakte momentopname, die Griekenland de jure het recht geven toe te treden. Kortom, als wij ja zeggen, moet daar een even duidelijk "maar" aan toegevoegd worden.

Carlsson
Mijnheer de Voorzitter, twee jaar geleden kwam de euro er. Voor mij als voorstander van Europa was het een grote dag toen, precies zoals gepland, de monetaire unie met maar liefst 11 lidstaten tot stand kwam. Voor mij als Zweed was het een teleurstelling dat de sociaal-democratie in Zweden toen geen resultaat heeft kunnen leveren. We zijn nu twee jaar verder - zonder mededelingen of vorderingen van de kant van Zweden. We zijn helaas het land zonder EMU-strategie. Het enige wat ik kan doen is Griekenland feliciteren als twaalfde euroland.
Nu de discussie over Griekenland gaat en de economie van het land grondig wordt bekeken, zou dat eigenlijk bij alle EU-landen moeten gebeuren. De val van de euro wordt vaak verklaard door het feit dat de economie van de Verenigde Staten sterker is dan die van Europa. Dat is ontegenzeglijk waar. Daarentegen wekt het verbazing dat er van de kant van Europa niet meer wordt gedaan om dit tij te keren. Voor mij is de oorzaak van de val duidelijk. Er is weinig vertrouwen in de Europese regeringen. Het wordt tijd om de veelbesproken herstructurering, die nog niet is doorgevoerd, door te voeren. Door middel van lagere belastingen en een flexibelere arbeidsmarkt kan Europa de stap naar de nieuwe economie maken. Er moet meer begrotingssanering komen, meer concurrentie, meer deregulering en een snellere afschaffing van monopolies. Als de Europese regeringen aan deze taken prioriteit geven, zal het vertrouwen in de euro onmiddellijk toenemen. Maar veel sociaal-democratische regeringen in de EU zijn niet in staat om verstandige besluiten door te voeren. Het leiderschap ontbreekt. Niet de directeur van de ECB kan de waarde van de munteenheid "omhoog praten", maar het is aan de lidstaten zelf om de EU en de euro een betere concurrentiepositie te geven.

Radwan
Mijnheer de Voorzitter, de discussie maakt duidelijk dat men het zich met name in de EVP-Fractie niet gemakkelijk maakt, dat de beoordelingen elkaar uiteindelijk niet veel ontlopen en dat men daar misschien verschillende conclusies uit trekt.
Om te beginnen wil ik de Griekse regering feliciteren met de uitmuntende resultaten die zij het afgelopen jaar op het vlak van de staatsschuld en de inflatie heeft bereikt. Wij moeten echter de huidige situatie bekijken. Het is zeker waar dat Griekenland alleen, macro-economisch gezien, binnen de eurozone geen drijvende kracht of grote markt zal zijn.
Om op de inflatie in te gaan: ik weet niet of ik u vanmorgen goed heb begrepen, mijnheer Goebbels, maar ik hoop dat de inflatie altijd laag zal blijven, zoals u denkt. Wij zullen daar nog voor moeten vechten. Dit is echter de eerste keer dat een land tot de eurozone toetreedt. In tegenstelling tot het begin, toen wij met België en Italië in een vergelijkbare situatie zaten, moeten wij nu met oog op de uitbreiding naar het Oosten oppassen dat we geen nieuw precedenten scheppen en het een never ending story wordt. Dat lijkt echter juist ons probleem te worden. Het is belangrijk dat er vandaag een besluit wordt genomen dat politiek het vertrouwen in de euro versterkt. Dat betekent dat de markten voortaan geloven dat het hier economische doelstellingen betreft, en geen politieke beslissingen.
De CSU zal vandaag tegen stemmen. Dat betekent niet dat wij nee zeggen tegen Griekenland en tegen de euro. Wij zeggen nee tegen dit tijdstip, in de hoop dat wij Griekenland komend jaar op kunnen nemen. De ECB is zelf ook op het thema "duurzaamheid" ingegaan. Dit standpunt - een jaar langer de tijd nemen om de plaatselijke economie te stabiliseren - kan juist als een teken worden opgevat, zowel naar de eurozone en de lidstaten toe als tegenover de financiële markten.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Goebbels voor zijn verslag bedanken. Mijn dank ook aan de leden die deelnemen aan dit debat. Vandaag bestuderen wij het verslag over de convergentie, dat de Zweedse en de Griekse kwestie analyseert. Wat Zweden betreft, hebben zich sinds 1998 geen noemenswaardige wijzigingen in de situatie voorgedaan. De economische situatie is gunstig, maar de Zweedse centrale bank werd niet aangepast aan de heersende normen en het land maakt geen deel uit van het wisselkoersmechanisme van het Europees Monetair Systeem.
In het geval van Griekenland liggen de zaken helemaal anders. Griekenland voldeed niet aan de convergentiecriteria in 1998 en doet dit nu wel. Hiermee bedoel ik dat Griekenland strikt aan de voorwaarden voldoet en dat in dit geval exact dezelfde criteria worden toegepast als in 1998. Het is duidelijk dat Griekenland enorme inspanningen heeft geleverd en in dit opzicht heb ik niets toe te voegen aan de gunstige resultaten die de heer Goebbels in zijn verslag onderstreept.
Vanwege de bezorgdheid waartoe het Griekse model aanleiding geeft, zou ik echter wel nader willen ingaan op enkele punten die hier vandaag te berde zijn gebracht. Ik begrijp deze bezorgdheid. Griekenland schept immers een precedent, niet enkel ten opzichte van de nieuwe kandidaat-landen voor toetreding, maar ook ten aanzien van de huidige leden van de Unie die mogelijkerwijs in de toekomst tot de eenheidsmunt toetreden. In dit opzicht is het overduidelijk dat wat wij met Griekenland doen bepalend is. Ik herhaal echter nogmaals dat Griekenland precies op dezelfde manier wordt geëvalueerd als de landen die in 1998 werden beoordeeld.
Volgens wat wij hier hebben vernomen, zijn er twee belangrijke redenen tot bezorgdheid: schuld en inflatie. Gaat het hier om duurzame factoren? Is de situatie van de inflatie duurzaam, of blijvend, zoals u het uitdrukt? Het is een feit dat de schuldquote in het geval van Griekenland meer dan 100% van het BBP bedraagt en daarmee de Belgische en Italiaanse situatie benadert. Het lijkt mij echter niet aangewezen de huidige Griekse situatie te vergelijken met de huidige Italiaanse en Belgische situatie. Wij mogen immers niet vergeten dat de daling van de Belgische en Italiaanse schuldquote is toe te schrijven aan de verlaging van de rentevoeten waartoe de afstemming van de rentevoeten van de respectieve nationale centrale banken op de rentestand van de Europese Centrale Bank heeft geleid. De Griekse situatie is vergelijkbaar met de vroegere Italiaanse en Belgische situatie.
Het tweede punt dat aanleiding tot bezorgdheid geeft, is de inflatie. Volgens mij berust deze bezorgdheid op twee argumenten. Ten eerste heeft het land het inflatiecijfer dat nodig is om aan de criteria te voldoen inderdaad pas sinds korte tijd bereikt. Ten tweede zal zich een verlaging van de rentevoeten doorzetten die ongetwijfeld de afbouw van het begrotingstekort en de schuldenlast zal bespoedigen, maar tegelijkertijd spanningen in de markt kan teweegbrengen.
Ik heb een aantal opmerkingen bij de vraag of het door Griekenland bereikte inflatieniveau al dan niet van blijvende aard is. Griekenland voldoet reeds sinds enkele maanden aan het criterium inzake inflatie en de situatie verbetert zienderogen. Vanochtend had ik de gelegenheid te verwijzen naar de cijfers die de Griekse nationale dienst voor statistiek enkele dagen geleden heeft bekendgemaakt. Ook de cijfers van Eurostat zijn vanmorgen gepubliceerd. Momenteel bedraagt het geharmoniseerde prijsindexcijfer in het geval van Griekenland 2,1%, dit is 0,7% minder dan in maart. Dat betekent dat het land in een betere situatie verkeert dan sommige landen van de Monetaire Unie, met name België, Spanje, Ierland, Italië, Luxemburg en Finland. In verhouding is de situatie in Griekenland derhalve ronduit goed te noemen.
Indien wij ons strikt aan de normen houden en de ontwikkelingen tijdens de afgelopen twaalf maanden in ogenschouw nemen, stellen wij vast dat de inflatie momenteel 2% bedraagt. Dit resultaat is opmerkelijk beter dan dat van Spanje en Ierland en de huidige situatie is nagenoeg identiek aan de situatie in Italië, Luxemburg en Nederland. Ik ben dan ook van oordeel dat wij ons over de Griekse inflatie, zoals die in de statistieken tot uiting komt, geen zorgen hoeven te maken.
Nochtans deelt de Commissie de bezorgdheid die hier door een aantal leden is geuit. Daarom hebben wij zowel tijdens het debat over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid als bij de bespreking van het verslag over de convergentie twee punten extra belicht. Er staan Griekenland twee dingen te doen, en de Griekse regering heeft zich ertoe bereid verklaard deze verplichtingen aan te gaan. Ten eerste moet zij voortgang maken met de liberalisering en de structurele hervormingen aangezien deze maatregelen een gunstige uitwerking op de inflatie hebben. Ten tweede moet Griekenland acties blijven ondernemen om het overheidstekort terug te dringen. Hiertoe moet voor een gecombineerde aanpak (policy mix) worden gekozen zodat het fiscale beleid kan worden gecorrigeerd ingeval de toename van de vraag ten gevolge van de verlaging van de rentevoeten spanningen in de inflatie teweegbrengt. Zodoende kan worden vermeden dat het integratieproces in de monetaire unie hiervan negatieve gevolgen ondervindt.
Ik ben ervan overtuigd dat alles uitstekend zal verlopen. De Griekse regering heeft haar woord gegeven. Ik geloof dan ook dat de toetreding van Griekenland tot de euro geen belemmering maar een steun voor de eenheidsmunt zal zijn. Het is duidelijk dat de euro nog steeds een begerenswaardige munt is waartoe bepaalde landen willen toetreden. Ik hoop dat de weg die Griekenland vandaag inslaat de komende jaren ook door andere lidstaten zal worden afgelegd. Dit is het einde van een proces. Ofschoon de definitieve beslissing betreffende de voltooiing van dit proces pas in juni zal worden bekendgemaakt, ben ik ervan overtuigd dat wij door Griekenland in de euro te verwelkomen voldoende vertrouwen in de toekomstige evolutie van de eenheidsmunt zullen wekken om onverschillig welk tegenargument te kunnen pareren.

Peijs
Voorzitter, ik heb de commissaris gevraagd wanneer hij zijn plicht gaat doen ten opzichte van Zweden om de Zweedse sociaal-democratische regering te herinneren aan een handtekening die hier gezet is door Zweden. Wanneer gaat de Commissie het Verdrag handhaven?

Solbes
De Commissie houdt zich steeds aan het Verdrag; het is haar plicht dit na te leven. De geachte afgevaardigde mag niet vergeten dat Zweden niet deelneemt omdat het zijn centrale bank niet aan de Europese vereisten heeft aangepast. Het gaat hier met name om een optie van de Zweedse wetgevende vergadering. Men mag evenmin uit het oog verliezen dat de toetreding tot het wisselkoersmechanisme van het Europees Monetair Fonds van een vrijwillige beslissing afhankelijk is.
De geachte afgevaardigde kan mij uiteraard de vraag stellen of dit niet indruist tegen de geest van het Verdrag van Maastricht, maar dat is een punt dat wij logischerwijs niet nu kunnen bespreken.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0109/2000) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over een ontwerprichtlijn van de Commissie tot wijziging van richtlijn 80/723/EEG betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven (SEC(1999) 404 - C5-0102/2000 - 2000/2065(COS)).

Randzio-Plath
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, deze richtlijn is bedoeld om concurrentieverstorende subsidies op te sporen en te voorkomen. Om dit te bereiken wil de richtlijn de openbare ondernemingen en particuliere ondernemingen die openbare taken vervullen de verplichting opleggen een gescheiden boekhouding te voeren, waarin het bijzondere gedeelte en het commerciële gedeelte van hun activiteiten apart worden bijgehouden. De richtlijn berust op artikel 86, lid 3 van het EG-Verdrag, op grond waarvan de Commissie de bevoegdheid heeft rechtstreeks tot uitvaardiging van de richtlijn over te gaan. Dat stemt eigenlijk niet meer overeen met de tijdgeest en met wat wij ons bij Europese wetgeving voorstellen, en zou daarom moeten worden veranderd. Het debat van vandaag is echter toe te juichen, omdat het een voorbeeld is van de nieuwe doorzichtigheid bij de wetgevingsarbeid van de Commissie op gebieden waarop zij tevens controle uitoefent. Verder illustreert dit debat de belangstelling die commissaris Monti en zijn diensten voor de mening van het Europees Parlement hebben.
De ondernemingen die onder de richtlijn vallen, hebben bijzondere of exclusieve rechten, of leveren een dienst van algemeen economisch belang. Daardoor is het mogelijk dat er kruissubsidies worden verstrekt en dat daarover klachten zullen worden ingediend. Duizenden bedrijven zullen onder de richtlijn vallen. Het valt te betwijfelen of zij vinden dat de last die daarmee gepaard gaat, in een redelijke verhouding tot de doeleinden van de richtlijn staat. De meerderheid van de Economische en Monetaire Commissie onderschrijft deze regeling nadrukkelijk, omdat de interne markt meer transparantie vereist. Zo denkt de hele commissie erover, ook al heeft de rapporteur op bepaalde deelgebieden een minderheidsstandpunt ingenomen. Het is de vraag of deze maatregel werkelijk geschikt is om de verdenking van concurrentieverstorende subsidies gemakkelijker na te trekken, aangezien er geen geharmoniseerde Europese methoden voor het voeren van een bedrijfsboekhouding bestaan.
Ik spreek die twijfel uit zodat de Commissie bij de herziening van de richtlijn zulke twijfels nog op concrete en constructieve wijze kan wegnemen. Ik zei al dat de Commissie klachten over kruissubsidies verwacht, en in het verleden al zulke klachten heeft behandeld. Daaruit is duidelijk geworden dat de Commissie vroeger altijd specifieke regelingen voor bepaalde sectoren trof, die op veel gebieden bestaan. Helaas heeft de Commissie die lijn niet doorgetrokken. Nu kun je natuurlijk zeggen dat het eenvoudiger is om nu voor de resterende gebieden een uniforme regeling te treffen, en dat vond ook de meerderheid van de Economische en Monetaire Commissie. Ik denk echter ook dat iedere richtlijn aan bepaalde beginselen moet worden getoetst: richtlijnen dienen doelmatig, doelgericht en gedifferentieerd te zijn, zodat de Commissie haar controlerende taak optimaal kan vervullen.
Er was nog een probleem bij de behandeling van deze richtlijn. De Commissie heeft namelijk niet duidelijk gemaakt dat op grond van artikel 295 van het EG-Verdrag uitsluitend de lidstaten bevoegd zijn om te bepalen welke diensten van algemeen economisch belang zijn en hoe ze worden geleverd. Aangezien de Commissie dit in de transparantierichtlijn niet duidelijk vermeldt, vraag ik me af of de Commissie die bevoegdheid soms geleidelijk naar zich toe wil trekken om daarmee het subsidiariteitsbeginsel uit te hollen. Het is aan de lidstaten om te beslissen of het programma-aanbod van een bepaalde omroep met zijn publieke taak strookt, en of daarbij wel of niet naar alle programma's wordt gekeken. Daar mag de Europese Unie zich niet mee bemoeien. Daarom moet in de tekst van de richtlijn nog eens naar het Protocol van Amsterdam worden verwezen, waarin is vastgelegd dat het aan de lidstaten is voorbehouden de financiële en organisatorische structuur van de publieke omroepen en hun specifieke activiteiten te regelen. Subsidies voor de vervulling van hun publieke taak zijn uitdrukkelijk toegestaan; dat heeft ook de meerderheid van de Economische en Monetaire Commissie besloten. Daar staat tegenover dat de omroepen voor dingen die buiten hun publieke taak vallen geen overheidssubsidie mogen krijgen.
De Commissie moet dus principieel verklaren dat zij de betekenis van diensten van algemeen economisch belang op zich in geen geval in twijfel trekt. De Commissie moet duidelijk maken dat de ontwerprichtlijn geen nieuwe aanval op het systeem van openbare ondernemingen is. Iedereen moet zich natuurlijk aan de mededingingsregels houden. Het is belangrijk en terecht dat die mededingingsregels doeltreffend en gelijkelijk worden toegepast, en dat tegen de subsidieregels indruisende kruissubsidies worden tegengegaan. Mededingingsregels zijn echter geen doel op zich, maar een middel om ervoor te zorgen dat de werking van een sociale markteconomie binnen de interne markt niet wordt verstoord.

Peijs
Voorzitter, de kern van de resolutie is artikel 86 van het Verdrag. In lid 1 is bepaald dat de lidstaten nemen of handhaven met betrekking tot de openbare bedrijven en de ondernemingen waaraan zij bijzondere of uitsluitende rechten verlenen geen enkele maatregel welke in strijd is met de regels van dit Verdrag. Lid 2 voegt eraan toe kort gezegd dat ondernemingen die met het beheer van diensten van algemeen economisch belang zijn belast onder de regels van het Verdrag vallen. Het is aan de Commissie om te letten op de toepassing van dit artikel en zij richt tot de lidstaten passende richtlijnen of beschikkingen.
De wijziging van de richtlijn waarop deze resolutie betrekking heeft, moet de Commissie in staat stellen deze taak beter uit te voeren, wat zeker noodzakelijk is gezien de steeds verdergaande liberalisering van de laatste jaren. Publieke ondernemingen en voormalige publieke ondernemingen begeven zich steeds meer op commercieel terrein waar zij mede met overheidsgeld de concurrentie aangaan met private ondernemingen, met de eigen burger dus.
Het mag toch duidelijk zijn dat er dan absoluut geen sprake meer is van het zo gewenste level playing field. Het werkt geldverspilling in de hand, verstoort het internationale handelsverkeer en het vormt daarmee een bedreiging van de interne markt. Het is toch niet meer dan logisch en redelijk dat overheidsbedrijven op het moment dat zij de markt opgaan aan dezelfde regels gebonden zijn als particuliere bedrijven. Als middel om een level playing field te garanderen kiest de Commissie ervoor om ondernemingen met een netto-omzet van meer dan 40 miljoen euro te verplichten gescheiden rekeningen aan te houden die inzicht moeten geven in de scheiding tussen de verschillende activiteiten in de met elke activiteit verband houdende kosten en opbrengsten en in de methode voor de toerekening van de kosten en opbrengsten en in het gebruik van een netto-opbrengst van iedere activiteit. Aldus de overwegingen bij het voorstel. Kortom, wat is de herkomst van de investeringen in het commerciële vlak.
In de EMAC en de Commissie bestond aanvankelijk veel weerstand tegen het Commissievoorstel. Eigenlijk waren alleen een aantal leden van de EVP en de liberale fractie voor de beoogde transparantie. Dat heeft mij zorgen gebaard. Wij zijn als parlementsleden gekozen om democratische controle uit te oefenen op het uitvoerende orgaan, in dit geval de Commissie. De Commissie is op haar beurt weer verantwoordelijk voor de naleving van artikel 86. Dus aan de ene kant hebben wij de plicht erop toe te zien dat de Commissie de haar opgedragen taak goed uitoefent, maar tegelijkertijd zouden sommigen van ons haar dat onmogelijk willen maken. Wat voor figuur slaan wij eigenlijk in zo'n geval? Wij roepen waar wij maar kunnen dat wij streven naar eerlijke concurrentie en het benutten van onze interne markt, maar als puntje bij paaltje komt denken wij weer alleen aan onze eigen achtertuin.
In het rapport over de toetreding van Griekenland verwijt ik de regeringen dat zij niet doen wat er gedaan moet worden. De tegenstanders van deze richtlijn helpen de regeringen daarmee. Als Parlement kunnen wij niet anders dan ervoor zorgen dat de markten helder en transparant werken en dat wij het ene bedrijf niet bevoordelen boven het andere.
Deze richtlijn lijkt zo saai, maar is in werkelijkheid de "proof putting".

Berès
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik zou drie punten willen signaleren naar aanleiding van deze richtlijn, deze raadpleging, waarmee ik onze rapporteur wil complimenteren. Ik vind dat zij erin geslaagd is om binnen onze commissie en in een debat dat soms van een haast ideologische allure blijk geeft, een redelijk evenwicht te vinden.
In uw voorstel, mijnheer de commissaris, sluit u geheel terecht een aantal sectoren uit en daar kunnen wij alleen maar blij om zijn. In de tweede plaats wil ik er, evenals onze rapporteur, op wijzen dat de bevoegdheid van de lidstaten op dit gebied niet veronachtzaamd moet worden. Tot op heden bestaat er binnen de Europese Unie geen definitie van diensten van algemeen economisch belang. Wij moeten ons dus beroepen op het subsidiariteitsbeginsel en wij weten heel goed dat in die sectoren de uitkomst dan afhankelijk is van nationale tendensen. Ik kan u dan ook alleen maar verzoeken, mijnheer de commissaris, om op dezelfde voortvarende en vastberaden wijze alle verordeningen van het Verdrag aan te wenden, in het bijzonder die welke u, na het Verdrag van Amsterdam, nieuwe actiemiddelen verschaffen, om tot een definitie te komen van het vermogen om diensten van algemeen economisch belang aan te bieden.
Ik verzoek mevrouw Peijs de laatste versie van het Verdrag nog eens te lezen met het oog op wat zij als de Alfa en de Omega van het mededingingsrecht in de Europese Unie beschouwt.
Mijn derde opmerking, mijnheer de commissaris, geldt de publieke omroepen. Ook hier kan ik niet voorbijgaan aan hetgeen wij in ons Verdrag hebben opgenomen, toen dit in Amsterdam gewijzigd werd. Voor deze sector zijn duidelijk speciale regelingen ingesteld. De lidstaten tonen hiermee hun goede wil om deze sector als een volledig op zichzelf staande sector te beschouwen, die buiten de mededingingsregels staat, zoals die in de andere branches gelden.
Ik ben dan ook van mening dat uw voorstellen ten aanzien van transparantie niet onder dezelfde voorwaarden op deze sector kunnen worden toegepast. Daarnaast lijkt het plan, dat men in de omroepsector met behulp van een gescheiden boekhouding kan aantonen welke activiteiten concurrerend zijn en welke onder openbare dienstverlening vallen, mij in een dergelijke sector lastig te verwezenlijken, ook al - maar dit terzijde - omdat er op Europees niveau geen sprake is van een geharmoniseerde boekhouding.

Maes
Ik wou mij juist beklagen over de kwaliteit van de geluidsversterking. Er is zeer veel galm in de zaal. Wij kunnen diegenen die spreken in hun originele taal bijna niet horen door de galm. Kan men daar iets aan doen?

De Voorzitter
Mevrouw Maes, wij zullen dit probleem proberen op te lossen.

Olle Schmidt
Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie juicht het voorstel van de Commissie toe, dat zal leiden tot een grotere doorzichtigheid in de openbare bedrijven en een vergroting van de concurrentie. We willen mevrouw Randzio-Plath bedanken voor een goede samenwerking.
Overheidssteun werkt concurrentievervalsing in de hand en benadeelt zowel consumenten als bedrijven. In beginsel verbiedt het Verdrag alle vormen van overheidssteun, waaronder de zogeheten kruissubsidies. Het Verdrag verbiedt echter niet het bestaan van openbare bedrijven voor diensten van algemeen belang. Afgezien van wat men hiervan vindt, is het aan de lidstaten zelf om diensten van algemeen belang te definiëren. De lidstaten mogen echter niet zelf bepalen wat voor soort steun ze aan deze bedrijven verlenen.
Het Gerecht van Eerste Aanleg in Luxemburg bepaalde pas vorige week dat overheidssteun aan televisie- en radiomaatschappijen slechts gegeven mag worden nadat de Commissie heeft gezegd dat het in overeenstemming is met het Verdrag. Alle partijen moeten zich aan dezelfde spelregels houden. Steun aan andere diensten dan van algemeen belang is verboden en wordt bestreden. Publieke radio- en televisiemaatschappijen bieden tegenwoordig vaak diensten aan die buiten de diensten van algemeen belang vallen. Een voorbeeld hiervan zijn Internetaansluitingen. De middelen die de staat een bedrijf toekent om de basiswerkzaamheden te financieren, mogen natuurlijk niet gebruikt worden om het aanbieden van Internetaansluitingen te financieren. Dat is concurrentievervalsing, die zowel consumenten als particuliere bedrijven benadeelt.
Het Commissievoorstel vereist van de bedrijven dat ze openlijk aangeven welke middelen openbare bedrijven hebben gekregen en op welke manier ze gebruikt worden. De bedrijven moeten ook aangeven welke kosten ze hebben, waar hun inkomsten vandaan komen en hoe deze voortkomen uit de verschillende werkzaamheden. Dit zijn heel billijke eisen. Deze verplichtingen zijn eenvoudige middelen die de particuliere en openbare bedrijven dwingen zich aan de spelregels te houden. Dit is van belang om echte spelregels op de interne markt in stand te houden.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris Monti, met betrekking tot het ontwerp dat voorligt, zou ik in naam van mijn fractie vier kanttekeningen willen plaatsen, maar niet zonder eerst mijn felicitaties over te brengen aan onze collega mevrouw Randzio-Plath.
Allereerst wil ik commissaris Monti bedanken voor het feit dat hij zo hoffelijk is het Europees Parlement te raadplegen. Wij nemen namelijk een richtlijn van de Commissie in behandeling, waarvoor, naar ik meen, raadpleging van het Parlement juridisch gezien niet verplicht is, terwijl het natuurlijk om een onderwerp van cruciaal belang gaat. Vandaar dat ik nogmaals de wens uitspreek, dat de volgende intergouvernementele conferentie zal voorstellen om een medebeslissingsprocedure voor de integrale wetgeving met betrekking tot het mededingingsbeleid in te stellen. Hierdoor zouden wij, juridisch gesproken, op grotere voet van gelijkheid kunnen werken.
Mijn tweede opmerking betreft het doel zelf van deze ontwerprichtlijn. Er is sprake van een zeer duidelijke doelstelling, namelijk voorkomen, onder toezicht van de Commissie, dat elke mogelijke vorm van wettige overheidssubsidie aan diensten van algemeen belang aangewend wordt ten behoeve van activiteiten met een commercieel oogmerk. Dit gezegd hebbende, stel ik vast dat het probleem niet gemakkelijk op te lossen is, zoals ook de interventie van mijn voorgaande collega duidelijk aantoont. Wanneer deze namelijk beweert - en ik ben benieuwd wat het antwoord van de heer Monti hierop zou zijn - dat een Internetaansluiting bijvoorbeeld niet onder algemene dienstverlening valt, denk ik dat dit volledig in tegenspraak is met de doelstellingen van de Europese Raad van Lissabon en dat er dus juist wel een uitgebreide opvatting moet zijn van wat algemene dienstverlening inhoudt. Wij zouden ons zelfs kunnen voorstellen, ook al valt dit onder de subsidiariteit, dat de Gemeenschap als zodanig op zijn minst de minimumnormen vaststelt ten aanzien van wat algemene dienstverlening zou kunnen inhouden, omdat de situatie anders nogal chaotisch zou worden.
Ten derde zou ik willen weten hoe de Commissie reageert met betrekking tot overweging 4 van ons verslag, waarin de rapporteur en de Economische en Monetaire Commissie de Commissie daadwerkelijk vraagt te preciseren welk belang zij hecht aan de diensten van algemeen belang. Ik verwacht hieromtrent een antwoord van de Commissie.
Mijn vierde en laatste opmerking betreft amendement 3, dat expliciet beoogt de omroepsector uit te sluiten van het toepassingsgebied van de ontwerprichtlijn. Ik vind dit amendement beter dan de huidige tekst, artikel 6, dat wat diplomatiek taalgebruik betreft een hoogstandje is, maar nogal moeilijk te begrijpen valt. Ik zou dan ook graag zien dat de Commissie haar steun uitspreekt voor amendement 3 zoals ingediend in de plenaire vergadering.

Crowley
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Net als mijn collega's bedank ik commissaris Monti dat hij het Parlement raadpleegt over deze kwestie en feliciteer ik onze rapporteur voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht.
Dit verslag gaat vooral over de vraag, welke openbare bedrijven financiële steun mogen krijgen van regeringen van EU-lidstaten. In het Parlement lopen de meningen hierover duidelijk uiteen. Sommigen vinden dat enkel bedrijven die rechtstreeks concurreren met de privé-sector onder deze richtlijn moeten vallen, terwijl anderen voorstellen om ook openbare bedrijven die duidelijk het algemeen belang dienen te laten vallen onder de uitzonderingen van de richtlijn. Over het algemeen kunnen we zeggen dat het recht van lidstaten om zelf te bepalen welke diensten van algemeen belang zijn, werd gevrijwaard, en in dit verband zou ik met name willen ingaan op het thema van de openbare omroep.
Ik zou het Parlement eraan willen herinneren dat in het protocol bij het Verdrag van Amsterdam wordt erkend dat het openbare omroepstelsel in de EU-lidstaten rechtstreeks verband houdt met de democratische, sociale en culturele behoeften van onze samenleving. We moeten absoluut vermijden dat de nieuwe technologieën de grondbeginselen van ons openbare omroepstelsel aantasten. Nu we sterke openbare omroepen hebben, moeten we er volgens mij juist voor zorgen dat die hun democratische, sociale en culturele functie kunnen blijven vervullen.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, vind ik dus dat openbare omroepen hun rol moeten kunnen blijven vervullen, en ofschoon ik het terecht vind dat lidstaten het recht behouden om te bepalen wat ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Langen
Mijnheer de Voorzitter, in het onderhavige voorstel tot wijziging van richtlijn 80/723/EEG wordt een belangrijk probleem in verband met het mededingingsbeleid geregeld. Er wordt namelijk van de overheid geëist dat zij haar betrekkingen met openbare bedrijven blootlegt. Dat onderwerp is niet nieuw. Deze richtlijn is sinds 1980 van kracht en het was zeker niet te vroeg voor een herziening, omdat de richtlijn door het liberalisatieproces op veel punten is achterhaald. Ook als wij met deze fundamentele wijziging akkoord gaan, is het echter de vraag of het voorstel van de Commissie in zijn huidige vorm de goede kant opgaat.
Ik wil verscheidene punten noemen en de commissaris vragen die bij de definitieve redactie van de transparantierichtlijn nog eens na te lopen en er rekening mee te houden. In de eerste plaats gaat het mij om de uitzonderingsregeling voor het midden- en kleinbedrijf, waarvoor sinds 1980 een plafond van 40 miljoen euro geldt. Sindsdien zijn de gemiddelde omzetcijfers verveelvoudigd. Het is daarom zinvol en noodzakelijk die grens naar 100 miljoen euro op te trekken.
In de tweede plaats verbindt het voorstel een maximum van 800 miljoen euro aan het balanstotaal van openbare kredietinstellingen. Zo'n maximum bestond tot nog toe niet. Tot op heden vielen deze kredietinstellingen volledig buiten de regeling. 800 Miljoen euro is een schijntje! Mijn voormalige kiesdistrict voor het regionale parlement telt 70.000 inwoners, en de spaarbank daar - die alleen regionaal actief is - heeft al een balanstotaal van 1,5 miljard euro! Het is niet juist om de Commissie hiermee een nieuwe mogelijkheid tot ingrijpen te geven.
In de derde plaats: de gescheiden boekhouding. Tot dusverre moesten alleen de lidstaten melden hoeveel geld zij verstrekken. Nu moeten bedrijven zelf een gescheiden boekhouding kunnen laten zien. Dat is toch alleen maar bedacht omdat de Commissie er nog een controle-instrument bij wil?
In de vierde plaats: de definitie van diensten van algemeen economisch belang. Deze diensten - luistert u goed - worden alleen van de richtlijn uitgezonderd als de betreffende ondernemingen voor een passende periode bijzondere of exclusieve rechten verkrijgen door middel van een open, transparante, niet-discriminatoire procedure: alleen na een openbare aanbesteding dus. Hoe zit het dan met de sociale diensten? Hoe zit het met traditioneel gegroeide sociale uitkeringen? Mijnheer Monti, ik wil niet dat de Commissie de algemene bevoegdheid krijgt om bij van alles en nog wat in te grijpen. Van u persoonlijk geloven wij dat u niet alles wilt controleren, maar of dat ook altijd voor ambtenaren geldt, daar heb ik zo mijn twijfels over!

Skinner
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Randzio-Plath eveneens willen complimenteren voor het werk dat zij voor dit verslag heeft gedaan. Dat was niet altijd even gemakkelijk.
Het doel van deze richtlijn is het opsporen en voorkomen van concurrentieverstorende subsidies. Te dien einde wordt in de richtlijn voorgesteld om van openbare bedrijven en particuliere ondernemingen die openbare taken vervullen te eisen dat zij een gescheiden boekhouding voeren. Ik ben het natuurlijk eens met de rapporteur dat mededingingsregels strikt moeten worden toegepast om kruissubsidies te verhinderen die niet beantwoorden aan het doel van de steun. Wat echter de openbare omroepen betreft, mogen we in geen geval uit het oog verliezen dat op grond van het protocol van Amsterdam betreffende het openbare omroepstelsel in de lidstaten, iedere lidstaat zelf bepaalt hoe het zijn openbare omroep wil financieren en organiseren.
Zoals ik reeds zei, was dit een moeilijk verslag. Het ging er in de commissie vaak intens en zenuwslopend aan toe, vooral bij de stemmingen. Desondanks geloof ik dat het eindresultaat een werkbare oplossing is, die getuigt van een praktische en concrete benadering.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ondanks deze bespreking in het Parlement over de wijzigingen die de Commissie wil aanbrengen aan de richtlijn financiële transparantie, zullen wij daar niet veel over te zeggen hebben want het zal de Commissie alleen zijn die zal besluiten zonder verdere tussenkomst van het Europees Parlement en de Raad, zeer tot onze spijt. Op basis van haar zelfstandige bevoegdheden inzake het concurrentiebeleid benadert de Commissie naar onze smaak sommige sectoren louter economisch zonder rekening te houden met andere maatschappelijke aspecten. Zo gaat de Commissie in het dossier van de financiering van de openbare omroep volgens ons nog voorbij aan de culturele aspecten en aan het aspect van het mediapluralisme. Er wordt weliswaar een uitzondering gemaakt maar op die uitzondering zijn weer uitzonderingen. Het is voor een openbare omroep bijvoorbeeld bijzonder moeilijk om zich te handhaven in een meer en meer vercommercialiseerde omgeving. Ik ben tegen de vermarkting van cultuur. Ik vind dat cultuur boven en buiten die marktwetten staat.
Zo gaat de Commissie haar boekje te buiten. Want zij poogt met deze richtlijnwijziging een wijziging te brengen aan het Verdrag van Amsterdam, namelijk aan het protocol dat daaraan werd gehecht inzake de openbare omroep. Ik vind dan ook dat de IGC voor de algemene regelgeving inzake het mededingingsbeleid de normale wetgevingsprocedure van medebeslissing door Raad en Parlement zou moeten uitvoeren. Ik geef u al op voorhand mee dat ik hier opnieuw zal staan als u komt met een richtlijn over film.

Monti
Voorzitter, mijn gelukwensen aan het Parlement voor zijn belangrijke werk naar aanleiding van het verslag van mevrouw Randzio-Plath. Ik bedank het Parlement met name voor zijn steun aan het initiatief van de Commissie en ik ben verheugd dat het Parlement met ons de doorzichtigheid van de besteding van openbare middelen wil verbeteren, om zo eerlijke concurrentie te garanderen. U heeft positief gereageerd op het initiatief van de Commissie om het Parlement te raadplegen, hoewel de Commissie daartoe niet verplicht is, zoals de heer Jonckheer en anderen hebben gezegd. Dit debat heeft mij ervan overtuigd dat het een goed idee was voor de Commissie en de afloop van dit initiatief om het Parlement te raadplegen.
De richtlijn betreffende doorzichtigheid kent, in zijn huidige versie, aan de Commissie de macht toe onderzoek te doen naar de financiële betrekkingen tussen lidstaten en openbare bedrijven. De ontwerprichtlijn heeft kort gezegd tot doel een gescheiden boekhouding in te voeren voor bepaalde bedrijven. De ondernemingen die onder de richtlijn vallen, zijn belast met het beheer van een dienst van algemeen economisch belang en ontvangen daarvoor verschillende soorten compensatie, bijvoorbeeld bijzondere rechten of betaling. Afgezien daarvan hebben zij met hun activiteiten ook normale commerciële doelen op het oog en concurreren zij derhalve met andere ondernemingen. Het moge duidelijk zijn dat de opbrengsten van bijzondere activiteiten of de voor diensten van algemeen belang of openbare dienstverlening uitgekeerde middelen niet mogen worden gebruikt om commerciële activiteiten te financieren. Er mag dus geen sprake zijn van kruissubsidies.
De afgelopen jaren heeft de Commissie steeds meer klachten over dergelijke interne subsidies gekregen. In de loop van haar onderzoeken heeft de Commissie, zoals mevrouw Peijs al zei, deze gevallen van interne subsidies moeten doorlichten en vaak is het haar niet gelukt sluitende gegevens over kosten en opbrengsten van de verschillende activiteiten te vergaren. Daarom stelt de Commissie nu voor een verplichte gescheiden boekhouding in te voeren voor dit type ondernemingen, zodat zij haar taken als mededingingsautoriteit naar behoren kan vervullen.
Ik wil er bovendien de nadruk op leggen dat een gescheiden boekhouding ook voor de lidstaten nuttig is. Het levert hun namelijk de benodigde gegevens om te kunnen nagaan of overheidssteun verenigbaar is met het Verdrag en om de geplande steun bij de Commissie aan te melden.
De richtlijn verplicht ondernemingen die diensten van algemeen belang leveren en tegelijkertijd buiten de openbare dienstverlening actief zijn een gescheiden boekhouding te voeren. Deze verplichting geldt zowel voor particuliere als voor openbare ondernemingen. De richtlijn is niet van toepassing, in de eerste plaats, op ondernemingen die uitsluitend diensten van algemeen belang leveren en geen andere activiteiten ontplooien; in de tweede plaats schrijft de richtlijn geen scheiding voor tussen verschillende activiteiten die alle binnen de definitie van diensten van algemeen belang vallen.
Met andere woorden, geachte afgevaardigden, de richtlijn wil helderheid brengen in de grijze zone waar diensten van algemeen belang en andere activiteiten elkaar ontmoeten. Daarbij wil zij zo weinig mogelijk hinder veroorzaken.
Ik wil benadrukken dat de richtlijn geen wijzigingen aanbrengt in de bepalingen van het Verdrag over de toewijzing van diensten van algemeen belang noch in de bepalingen over de toewijzing aan bepaalde ondernemingen van het beheer van dergelijke diensten. De richtlijn legt de uitgangspunten vast voor een grotere doorzichtigheid, maar de lidstaten behouden de vrijheid deze in passende nationale maatregelen om te zetten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel.
U heeft hierover enkele opmerkingen gemaakt. De heer Jonckheer vraagt zich af of Internetserviceproviders ook onder universele dienstverleners vallen. Ik kan slechts zeggen dat hierover tijdens de laatste zitting van de Raad Telecommunicatie beraadslaagd is.
Ik zal de bezwaren van de rapporteur, mevrouw Randzio-Plath, kort behandelen. De leden Berès en Langen kan ik antwoorden dat de huidige bevoegdheden van de lidstaten door de definitie van diensten van algemeen belang in de richtlijn in geen enkel opzicht worden gewijzigd of ingeperkt. Dit geldt ook voor het openbare omroepstelsel, waarvoor het Protocol van Amsterdam heeft bevestigd dat de lidstaten bevoegd zijn te bepalen welke diensten van algemeen belang zijn. De leden Berès, Jonckheer, Crowley, Skinner en Maes hebben opgemerkt dat zij de omroep willen uitsluiten. Ik moet zeggen dat deze sector een van de belangrijkste toepassingsgebieden zou kunnen zijn, een van de sectoren waar de richtlijn van het grootste nut kan zijn, omdat het Protocol van Amsterdam toch aan de Commissie de taak laat te controleren of de compensatie voor de openbare dienstverlening niet te hoog is ten opzichte van de kosten ervan. De Commissie houdt dus haar controlerende taak en de richtlijn zal haar daarbij ondersteunen.
De drempel voor de omvang van de ondernemingen hoeft niet aangepast te worden, mijnheer Langen en anderen: de drempel van 40 miljoen euro zorgt ervoor dat kleine en middelgrote ondernemingen buiten het toepassingsgebied vallen. Als deze drempel verhoogd wordt, zouden ondernemingen erbuiten vallen waarvan we, zeker vanwege de omvang, niet kunnen zeggen dat de steun geen invloed zou hebben op de handel tussen de lidstaten. Om u een idee te geven: slechts 0,2% van alle niet-agrarische ondernemingen in de Gemeenschap heeft een hogere omzet.
Tot slot wil ik opmerken dat het beslist niet de bedoeling van deze richtlijn is openbare bedrijven aan te vallen. Ik heb de indruk dat u dat heel goed begrepen heeft. Integendeel, eerlijk gezegd zie ik de richtlijn als een belangrijke bondgenoot van de openbare dienstverlening. Zij brengt namelijk duidelijkheid en voorkomt aanvallen op de openbare dienstverlening die zich anders ongetwijfeld zouden voordoen. Deze doorzichtigheid is niet alleen essentieel voor een goede toepassing van het mededingingsbeleid, zoals de heer Olle Schmidt heeft onderstreept, maar ook voor correcte betrekkingen tussen de overheid en de belastingbetaler, de burger.
Ik denk daarom dat we met deze ogenschijnlijk saaie richtlijn, in de woorden van mevrouw Peijs, een belangrijk punt bij de kop hebben. Hier is niet alleen het mededingingsbeleid in het geding, maar ook de geciviliseerde samenleving en de economische democratie.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Schuldenlast van de arme landen
De Voorzitter
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende mondelinge vragen:
B5-0221/2000 van de heer Mantovani e.a., namens de PPE-DE-Fractie, aan de Raad, over de schuldenlast van de arme landen;
B5-0222/2000 van de heer Mantovani e.a., namens de PPE-DE-Fractie, aan de Commissie, over de schuldenlast van de arme landen;
B5-0224/2000 van de heer Miranda e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Raad, over de schuldenlast van de arme landen;
B5-0311/2000 van de heer Miranda e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Commissie, over de schuldenlast van de arme landen;
B5-0312/2000 van de heer Coûteaux, namens de UEN-Fractie, aan de Raad, over de schuldenlast van de derde wereld;
B5-0313/2000 van de heer Rod e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Raad, over het kwijtschelden van de schuldenlast van arme landen;
B5-0314/2000 van de heer Rod e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Commissie, over het kwijtschelden van de schuldenlast van arme landen.

Mantovani
Voorzitter, ik bedank de leden Tajani, Van Velzen en Poettering voor hun beslissende, concrete bijdragen aan dit debat. Ik ben ook verheugd dat de Europese Volkspartij mij een mandaat heeft verleend voor de behandeling van een belangrijk thema als de buitenlandse schuldenlast, die de economie van de armste ontwikkelingslanden in een wurggreep houdt.
Het betreft hier een probleem van mondiale omvang waarbij alle beschaafde en democratische landen betrokken zijn. Deze kijken werkeloos toe terwijl de schuldenlast van de arme landen voortdurend groeit. 40% van de jaarlijkse begrotingsmiddelen van deze landen wordt op dit moment uitgegeven voor rente en aflossing van schulden. Hun schuld groeit jaarlijks met circa 12%, van 110 miljard dollar in de jaren tachtig tot 350 miljard dollar nu.
Het Parlement heeft zich al meermalen met dit probleem beziggehouden, zonder ooit met een werkbare oplossing te komen. Nu wordt er van verscheidene kanten, onder andere door de Heilige Stoel ter gelegenheid van het jubeljaar, opgeroepen tot een substantiële verlichting of zelfs kwijtschelding van de buitenlandse schuldenlast. De voorwaarden zouden daarbij zodanig moeten zijn dat de landen met de zwaarste schuldenlast worden geholpen bij het op gang brengen van hun productie en het betreden van de wereldmarkt. Ook het secretariaat-generaal van de VN heeft op 3 april jongstleden ter gelegenheid van het millennium een oproep gericht aan de kredietlanden en aan de internationale financiële instellingen om alle officiële schulden van de arme landen met een zware schuldenlast uit hun boeken te schrappen.
Eenzelfde oproep komt van de Wereldbank en van het Internationale Monetaire Fonds. Oproepen zijn vandaag echter nutteloos: we hebben feiten nodig. Uit een analyse van de situatie blijkt dat aan de ene kant de kredieten vrijwel niet opeisbaar zijn, maar dat we aan de andere kant in ruil voor de kwijtschelding van de schulden zouden kunnen eisen dat de mensenrechten en de democratische beginselen beter in acht worden genomen en er stappen worden genomen ten gunste van de arme bevolkingsgroepen - bijvoorbeeld kinderen, bejaarden en gehandicapten. Bovendien zouden we zo de migratiestromen kunnen indammen, die een probleem voor zowel de landen van herkomst als ook voor de gastlanden opleveren.
Ik vraag me af of de Raad op de hoogte is van alle initiatieven van alle afzonderlijke lidstaten om de schuld van de arme landen met een hoge schuldenlast te verlagen of kwijt te schelden en of het mogelijk is een overzicht te krijgen van de concrete maatregelen die door deze landen getroffen zijn. Op deze manier kunnen we ons ervan overtuigen dat deze initiatieven niet alleen maar politieke manoeuvres of verkiezingsretoriek zijn.
Lijkt het de Commissie niet wenselijk een structuur te creëren om dit probleem samen met de plaatselijke kerk, de NGO's en de burgermaatschappij te analyseren en de passende conclusies te trekken? We hebben tenslotte een gemeenschappelijk buitenlands beleid opgezet dat de indruk moet wekken van een verenigd Europa, dat in staat is om gemeenschappelijke initiatieven te nemen. Dat zou pas een goed begin van het nieuwe millennium zijn, deze keer in het teken van de solidariteit tussen volkeren.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, de oplossing van het probleem van de buitenlandse schuld van de minder ontwikkelde landen is ongetwijfeld essentieel voor de stabiliteit, de veiligheid en de ontwikkeling van die landen en voor de uitroeiing van de armoede en het stoppen van de migratiestromen waardoor die landen leeggezogen worden. De situatie is bekend: de middelen waar deze landen al dan niet over beschikken gaan op aan de schuldendienst en voor sommige landen is 40% van de begroting nodig voor rente en aflossing. Desalniettemin blijft de schuld snel toenemen en daarmee groeit ook de kloof tussen de arme en de geïndustrialiseerde landen, die zich vaak gedragen als gewetenloze geldschieters. Tot die kloof dragen eveneens zowel de inadequate structurele aanpassingsprogramma's die door de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds worden opgelegd, als de ontoereikende ontwikkelingshulp van de geïndustrialiseerde landen bij, die bij lange na niet in de buurt komt van de 0,7% van het BBP die aanbevolen wordt door de Verenigde Naties. Deze toestand is mede in de hand gewerkt door de onjuiste mercantilistische zienswijze waarbij alles herleid zou kunnen worden tot, en opgelost door, de werking van de markt onder auspiciën van de WTO, terwijl het daarentegen zeker is dat de globalisering van de economie de ongelijkheid, onrechtvaardigheid en achterstand enorm vergroot. Wij kunnen alleen uit deze situatie geraken door een globaal plan voor een nieuwe wereldorde goed te keuren, waarin de ontwikkeling van deze landen één van de centrale prioriteiten is. Deze nieuwe wereldorde moet gebaseerd zijn op het idee dat echt iedereen, ook de rijke landen, baat heeft bij een dergelijke ontwikkeling; welnu, zo'n plan kan niet om het schrappen van de schuld heen. Die kwijtschelding mag niet beperkt blijven tot louter intentieverklaringen, zoals die van de G7, waarbij niet meer dan 1% van de schuld van de derde wereld wordt kwijtgescholden, wat op dit moment neerkomt op een gedeeltelijke vermindering van de schuld van slechts drie of vier landen. De Europese Unie en de lidstaten kunnen en moeten hier hun zegje over doen. Daarbij moet er afstand worden gedaan van de voorwaarden en de beperkingen die gekoppeld worden aan sommige beschamende aankondigingen van het schrappen van de schuld. Ook moet het afgelopen zijn met het verminderen van de hulp. Daarentegen moet er voortgang worden gemaakt met een breed opgezet en weldoordacht plan dat een doorslaggevende bijdrage kan leveren aan het tegengaan van deze negatieve ontwikkeling en weer perspectief kan bieden voor de ontwikkeling van grote delen van de wereld.

Coûteaux
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er komen in het jaar 2000 steeds meer initiatieven, die erop gericht zijn de schuld van de derde wereld geheel of gedeeltelijk kwijt te schelden. De ontmoeting in Caïro heeft geen enkele, ook maar enigszins begrijpelijke conclusie opgeleverd over dit onderwerp, evenmin als over de overige onderwerpen trouwens. Welnu, een dergelijke maatregel getuigt gewoonweg van gezond verstand en wij zouden de Raad willen vragen of hij deze ooit nog eens denkt te gaan gebruiken.
Want deze situatie grenst namelijk aan het belachelijke. Het ontbreekt de landen op het zuidelijk halfrond aan de financiële middelen om hun schulden af te betalen. Maar dat niet alleen: de internationale, economische orde, die de wereld met een onzinnige opvatting over het liberalisme heeft opgezadeld, maakt het onze meeste partners in het Zuiden - waarbij ik met name denk aan de landen in Noord-Afrika en Afrika bezuiden de Sahara - onmogelijk om te voldoen aan de voorwaarden voor een ook maar enigszins duurzame ontwikkeling. Deze voorwaarden worden voortdurend aangetast door de blinde toepassing van de vrijhandel, terwijl de exploitatie van de meeste van hun rijkdommen op obsessieve en ideologische wijze wordt geprivatiseerd. Toch wisten de rijke landen, die zich dom genoeg conformeren aan de imperialistische regels van het IMF en de Wereldbank, als eersten dat liberalisering en privatisering funest zijn voor een zich ontwikkelende economie, aangezien zij bij hun eigen ontwikkeling immers ook vaak gebruik maakten van protectionistische regels, waarbij overigens een geprivilegieerde rol was weggelegd voor de staat en allerlei vormen van overheidsinterventie.
Alleen evenwicht kan voor vrede tussen de naties zorgen. Een politiek en economisch evenwicht daarentegen schaadt een wereld die steeds meer unipolair is. Ondanks de struisvogelpolitiek, die de rijke landen bedrijven zonder zich om de toekomst te bekommeren en waardoor de wereld in een bijzonder gevaarlijke positie belandt, weten wij heel goed dat het hoog tijd wordt dat wij, terwijl dit Parlement zich in details en vragen van secundair belang verliest, de wereld in zijn geheel bezien. In plaats van het enige verstandige beleid dat uit de Overeenkomsten van Lomé voortvloeide de rug toe te keren, wordt het tijd dat wij daadwerkelijk een economisch en vooral politiek partnerschap aangaan met de Afrikaanse en Middellandse-Zeelanden. Maar dan zou Europa over een dusdanig wettig en helder gezag moeten beschikken, dat de hinderlaag van een op grote schaal toegepast liberalisme omzeild kan worden en uiteraard bestaat er geen enkele autoriteit die deze naam waardig is.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, als ik naar mijn collega's luister, merk ik dat wij het allemaal eens zijn over de bevindingen. De cijfers waarover wij beschikken zijn dramatisch en onmenselijk. De vijftig armste landen geven twee maal zoveel uit aan hun schuld als zij aan hulp ontvangen. De arme landen besteden gemiddeld 40% van hun budget aan de schulden. Behalve dat dit hun economische ontwikkeling belemmert en hun mogelijkheden om in de sociale basisvoorzieningen, zoals gezondheidszorg en onderwijs, te voorzien ernstig aantast, ontstaat hierdoor een vorm van slavernij ten gunste van de westerse ondernemingen.
In feite bestaat tweederde van de schuld uit rente op vroegere leningen, die afgesloten werden om datgene wat wij hun verkochten, wat multinationale ondernemingen hun verkochten, te betalen. Dat doet sterk denken aan hoe sommige landarbeiders in bepaalde landen worden uitgebuit. Zij doen hun inkopen bij de winkel van hun baas en landeigenaar tegen een hoge prijs en moeten vervolgens hun leven lang voor een hongerloontje werken om hun schulden aan diezelfde winkel terug te betalen. En wat doen wij daartegen?
De G7-landen hadden met veel trompetgeschal een programma voor schuldvermindering aangekondigd, maar de voorwaarden ervan zijn van dien aard, dat het niet toegepast kan worden. Dit initiatief blijft ondergeschikt aan de macro-economische hervormingsprogramma's die onder auspiciën van het IMF of de Wereldbank staan en die strijdig zijn met de doelstellingen ten aanzien van de armoedebestrijding, omdat zij de mogelijkheden om geld te steken in de sociale voorzieningen en het scheppen van banen aan banden leggen. De door sommige grote landen aangekondigde kwijtschelding van de schuld is selectief, hangt samen met bepaalde particuliere belangen en gaat ten koste van het ontwikkelingsbudget. De landen met schulden hadden hooggespannen verwachtingen van de conferentie tussen de Europese Unie en Afrika die onlangs in Caïro werd gehouden. Maar deze leverde slechts mooie woorden en geen enkele concrete daad op.
Welke stappen denken de Commissie en de Raad op Europees of internationaal niveau te gaan nemen voor verdere schuldvermindering of -kwijtschelding om de armste landen te hulp te komen? Hoe denkt de Commissie te bereiken dat de gelden die vrijkomen door kwijtschelding van de schuld op juiste wijze worden geïnvesteerd in armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling? En tenslotte, hoe reageert de Commissie op de eisen, die ingediend werden door bepaalde organisaties die de burgerbevolking van de landen op het zuidelijk halfrond vertegenwoordigen, en die een betere beheersing van het macro-economische hervormingsprogramma beogen door conferenties over nationale ontwikkeling te organiseren, waardoor de publieke opinie van deze landen de kans zou krijgen prioriteiten en nationale projecten vast te stellen?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, op de eerste plaats wil ik onderstrepen dat bij het onderwerp schuldenlast van de arme landen gedeeltelijke of volledige kwijtschelding vooral een zaak van de lidstaten is en dat de Europese Unie in dit verband slechts een rol speelt als marginale schuldeiser. Toch moet opgemerkt worden dat de Europese Unie zich niet onttrokken heeft aan het deelnemen aan alle initiatieven die schuldenverlichting van de arme landen als doel hebben. Ik zou eraan willen herinneren dat in 1996 het interimcomité van het Internationaal Monetair Fonds en het ontwikkelingscomité van de Wereldbank tijdens hun jaarvergaderingen een initiatief hebben goedgekeurd voor de arme landen met een zware schuldenlast. De Gemeenschap en de lidstaten hebben zich er toen toe verplicht aan dit initiatief mee te doen en de ACS-landen buitengewone hulp te geven op grond van de verplichtingen die de internationale financiële gemeenschap was aangegaan om de schuldenlast van de landen tot een draaglijk niveau terug te brengen, op voorwaarde dat de betrokken landen economische hervormingsprogramma's zouden uitvoeren.
In juli 1998 heeft de Raad een besluit goedgekeurd voor buitengewone hulp aan de ACS-landen met een zware schuldenlast, waarbij een startkapitaal werd gereserveerd van 40 miljoen ecu uit renteopbrengsten van het EOF (Europees Ontwikkelingsfonds).
In juni 1999 zijn de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de Top van de G7 overeengekomen het initiatief voor de arme landen met een zware schuldenlast te verruimen door meer en sneller te verlichten. Tijdens de jaarvergaderingen van de instellingen van Bretton Woods in september 1999 is deze aanpak verder versterkt.
Wat de Gemeenschap betreft, heeft de Raad van ministers ACS-EU in december jongstleden besloten dat gelden van het Europees Ontwikkelingsfonds zonder bestemming tot een totaal bedrag van 320 miljoen euro gebruikt zouden kunnen worden als subsidie voor aflossing en rentebetalingen van schulden aan de Gemeenschap van de eerste ACS-landen die daarvoor krachtens het initiatief Arme landen met een zware schuldenlast in aanmerking kwamen. Diezelfde middelen zouden ook kunnen worden gebruikt als bijdrage - tot maximaal 680 miljoen euro - aan het Trust Fund voor de arme landen met een zware schuldenlast, dat beheerd wordt door de Wereldbank, teneinde dat initiatief mondiaal te financieren. Naar verwachting zal de Europese Commissie tijdens de komende vergadering van het EOF-comité in juli voorstellen doen om dat besluit uit te voeren.
De Europese Unie heeft ook een extra bedrag van 250 miljoen euro gegarandeerd voor structurele steun om arme landen gemakkelijker in aanmerking te laten komen voor maatregelen gericht op het kwijtschelden van de schuld. Het is van belang hier nog aan toe te voegen dat, in overeenstemming met de genoemde besluiten en in de lijn van wat onlangs tijdens de Top van Caïro is besloten, verschillende lidstaten zich bereid verklaard hebben eenzijdig meer maatregelen te nemen voor het verminderen, converteren of volledig afschrijven van de enorme bedragen die de ontwikkelingslanden, met name de arme landen met een zware schuldenlast, schuldig zijn.
De Europese Unie is van mening dat de verbetering van dit initiatief gebaseerd moet zijn op geïntegreerde programma's die schuldenverlichting sterker koppelen aan doelstellingen voor duurzame ontwikkeling en vermindering van de armoede. Ondanks deze inspanningen van de Europese Unie vereist het huidige probleem niet zo zeer meer kwijtschelding als wel daadwerkelijke uitvoering door alle donors van dit verbrede initiatief voor de arme landen met een zware schuldenlast. Het is belangrijk dat de lidstaten hun bijdrage leveren tot het verlichten van de multilaterale schuld, want anders valt dit hele initiatief in het water. Wij hopen dan ook dat alle donors zich blijven inspannen om in gezamenlijk overleg de genomen besluiten uit te voeren, waardoor zo veel mogelijk in aanmerking komende landen hier hun voordeel mee kunnen doen. Het Parlement zal regelmatig geïnformeerd worden over deze ontwikkelingen, met name over de besluitvorming wat betreft de deelname aan het initiatief voor de arme landen met een zware schuldenlast.
Wat betreft de vragen over de follow-up van de gelden die door deze initiatieven vrijkomen, denk ik dat wij de ontvangende landen slechts kunnen aanmoedigen zo goed mogelijk gebruik te maken van deze faciliteiten. Wij kunnen immers niet de gevraagde garantie geven dat de gelden die vrijkomen door het kwijtschelden van de schuld in sociale projecten worden gestoken, met name in de gezondheidszorg en het onderwijs. Hoe goed de bedoeling van dat beleid ook moge zijn, ik denk dat, al naar gelang de interpretatie die men eraan geeft, het begrepen kan worden als een poging tot neokoloniale inmenging. Het ligt niet in de bedoeling van de Europese Unie en van de lidstaten - en dat mag in de toekomst ook nooit het geval zijn - zich in de interne beleidsaangelegenheden, met name op begrotingsvlak, van deze landen te mengen.
Wat betreft de volledige kwijtschelding van de schuld, wat ook door u is geopperd, is het de moeite waard eraan te herinneren dat de specialisten op dit vlak een aantal argumenten tegen op een rijtje hebben gezet. Met name is het niet erg waarschijnlijk dat een particuliere bank aan die landen leningen verstrekt, wanneer de verwachting is dat hun schulden volledig worden afgeschreven door openbare crediteuren. Daarenboven moet men voor ogen houden dat politiek gezien het scheppen van verwachtingen aangaande een automatisme waarmee de schulden geregeld kwijtgescholden worden de financiële bereidheid van de kant van kredietinstellingen natuurlijk vermindert.

Nielson
Dat ook de Commissie een bijdrage levert aan de schuldenverlichting, bewijst het HIPC-initiatief. Dit initiatief is gelanceerd in september 1996 om een bijdrage te leveren aan de vermindering van de schuldenlast van de armste landen die op een gestructureerde manier hervormingsinspanningen leveren. Het is een initiatief waarin alle donoren samenwerken, met inbegrip van multilaterale crediteurs. Het was de eerste keer dat het multilaterale aspect rechtstreeks werd aangepakt.
In 1999, ter gelegenheid van de G-7 Top in Keulen, zijn de ministers het eens geworden over een ruimer en flexibeler instrument dat kan zorgen voor een snellere, diepgaandere en uitgebreidere schuldenverlichting. Als gevolg van de voorgestelde wijzigingen, zullen de kosten van dit HIPC II-initiatief aanzienlijk stijgen: 27,4 miljard USD tegenover de naar schatting 13 miljard USD van HIPC I. En niet te vergeten, de kosten van HIPC I waren oorspronkelijk geschat op slechts 8 miljard dollar.
Overigens heeft de Commissie reeds een aanzienlijke bijdrage geleverd aan HIPC I. De Raad nam op 6 juli 1998 een besluit over de deelname van de Gemeenschap aan het HIPC-initiatief in het kader van schuldvorderingen, speciale leningen en risicokapitaal onder beheer van de Europese Investeringsbank, voor ACS-landen die daartoe in aanmerking komen. Zoals reeds is opgemerkt, speelt de Gemeenschap als crediteur geen belangrijke rol in deze discussie. Gelukkig treden we vooral op als verschaffer van directe subsidies, en niet van leningen.
We hebben 40 miljoen euro aan interesten uit EOF-fondsen opzijgelegd, waarmee we de kosten voor de eerste zes landen kunnen dekken. Aan Oeganda en Guyana werd midden 1998 en begin 2000 communautaire steun verstrekt voor een bedrag van respectievelijk 4,59 en 6,44 miljoen euro.
Sindsdien heeft de Gemeenschap besloten om de steun voor HIPC II aanzienlijk op te schroeven. Op de jaarlijkse bijeenkomst in Washington in september 1999 werd bekendgemaakt dat de bijdrage van de Gemeenschap rond de 1 miljard euro zou bedragen. De Commissie heeft vervolgens ontwerpvoorstellen voor besluiten voorgelegd aan de Paritaire Vergadering EU/ACS en de Raad, die werden goedgekeurd door de Raad Algemene Zaken op 6 december en door de Paritaire Vergadering EU/ACS op 8 december.
Het is belangrijk eraan te herinneren dat wij de instemming van de ACS-landen nodig hebben, aangezien het om de herschikking van EOF-middelen gaat. Als wij hierover beslissingen willen nemen, hebben we hun toestemming nodig. Momenteel is de Commissie bezig met de afronding van de gesprekken met de lidstaten, de Europese Investeringsbank, de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank over de belangrijkste aspecten van de tenuitvoerlegging van de communautaire steun aan HIPC II, als donor zowel als crediteur. De Commissie zal de betreffende financiële voorstellen in juni voorleggen.
De totale som die de Gemeenschap als donor zal bijdragen aan het HIPC-fonds zal 680 miljoen euro bedragen. Deze som is bedoeld voor ACS-landen die in aanmerking komen voor steun. We hebben 670 miljoen euro opzijgelegd voor de Afrikaanse Ontwikkelingsbank om deze in staat te stellen zijn financieringstekort in het HIPC-initiatief aan te vullen, en 10 miljoen euro voor het enige niet-Afrikaanse HIPC-land, Guyana.
De 680 miljoen euro die de Gemeenschap via het Europees Ontwikkelingsfonds bijdraagt aan het HIPC-fonds, zal in drie tranches worden uitbetaald, rekening houdend met de effectieve financiële behoeften en de steun van andere donoren. Volgens de informatie waarover wij beschikken zal het benodigde bedrag voor de eerste tranche van dit jaar ongeveer 250 miljoen euro belopen. De eerste EG-tranche zal worden uitbetaald in juli. Naast deze bijdragen, die worden gefinancierd met beschikbare EOF-fondsen, zal er ook een bijdrage van 54 miljoen euro worden gestort in het HIPC-fonds voor niet-ACS landen. Deze bijdrage zal worden gefinancierd met middelen uit de begrotingslijnen voor Latijns Amerika en Azië. We willen met andere woorden zorgen voor een globale EU-bijdrage aan HIPC, in overeenstemming met de HIPC-cijfers.
Tenslotte moet worden benadrukt dat de beslissing van de Paritaire Vergadering ACS/EU om de structurele-aanpassingsfaciliteit van de EU met 250 miljoen euro te verhogen, ten dele bedoeld is om te kunnen voorzien in een tijdelijke schuldenverlichting voor HICP-landen die behoren tot de ACS. Het is belangrijk om te onderstrepen dat de communautaire bijdrage aan schuldenverlichting niet mag worden gezien als een substituut voor de bijdragen van bilaterale donoren. Die bijdragen zijn nog altijd noodzakelijk om het op de G-7 Top in Keulen aangekondigde initiatief volledig te kunnen financieren. De verwachting die vorig jaar is gewekt, was dat de G-7 landen zouden zorgen voor aanvullende financiële steun.
Wat de overige bijdragen aan het HIPC-fonds betreft, is het misschien interessant te vermelden dat in de ontwerpbegroting van de Amerikaanse regering een VS-bijdrage wordt voorgesteld van 600 miljoen dollar, wat in de lijn ligt van eerder gemaakte beloften en overeenstemt met het door de Wereldbank berekende aandeel van de VS in de HIPC. Deze ontwerpbegroting moet eerst langs het Congres, wat niet van een leien dakje zal gaan. Het is zelfs heel twijfelachtig of de VS hun volledige bijdrage zullen leveren.
De fondsen die de Commissie beschikbaar stelt voor het HIPC-initiatief zijn onderworpen aan dezelfde regels als andere kredieten van het Europees Ontwikkelingsfonds, en de Commissie pleegt voortdurend overleg met het EOF-comité, dat wil zeggen met de lidstaten.
In zijn huidige vorm verbindt artikel 366 bis van de Overeenkomst van Lomé strikte voorwaarden aan het gebruik van EOF-kredieten. Politiek gesproken zou het zinloos zijn om enerzijds projecten van het Europees Ontwikkelingsfonds in landen die onder artikel 366 bis vallen stop te zetten, maar ze anderzijds wel een quasi direct blancokrediet uit de EG-begroting te geven, bijvoorbeeld via HIPC-mechanismen voor schuldenverlichting. Het is de taak van de Commissie om erop toe te zien dat EOF-kredieten niet worden gebruikt om een staatsgreep te financieren of dictators nog meer budgettaire ruimte te geven om hun bevolking te onderdrukken. Het doel van het huidige artikel 366 bis is juist om hinderpalen op te werpen voor landen die fundamentele mensenrechten schenden of de beginselen van behoorlijk bestuur met voeten treden. Dit is duidelijk ook het standpunt dat de Europese Rekenkamer hierover heeft ingenomen. Onze handen zijn een beetje gebonden als het erom gaat deze dingen in praktijk te brengen.
Bij de besprekingen die vorig jaar hebben geleid tot het akkoord over de versterking van het HIPC-initiatief was er een ruime consensus onder de donoren dat armoedebestrijding opnieuw een van de centrale doelstellingen moet zijn van ontwikkelingshulp. Er werd besloten om een strategisch document over armoedebestrijding op te stellen dat zou kunnen dienen als kader voor de stroomlijning van het armoedebestrijdingsbeleid van regeringen en andere donoren. Dit vereist een benadering waarbij voor ieder land afzonderlijk de ontwikkelingssituatie, armoedestrategieën en institutionele capaciteiten worden beoordeeld.
De Commissie heeft verklaard deze radicaal nieuwe benadering, die werd ontwikkeld door de Wereldbank en het IMF, nadrukkelijk te ondersteunen. Voor de ontwikkeling van deze ideeën is het van cruciaal belang dat de betrokken landen zeggenschap krijgen in het proces, en de regeringen zullen verantwoordelijk zijn voor zowel de ontwerpfase als het eindproduct. De Commissie hecht bijzonder veel belang aan een open proces waaraan de burgermaatschappij, parlementen en alle betrokken internationale instellingen en donoren deelnemen. Uit het oogpunt van armoedebestrijding en economische groei zijn beleidsmaatregelen op het gebied van sociale vraagstukken en sociale rechtvaardigheid even belangrijk als economische maatregelen. De Gemeenschap handhaaft en intensiveert haar beleidsinspanningen ter ondersteuning van macro-economische hervormingen, sociale sectoren, regionale integratie en behoorlijk economisch beleid.
Al deze dingen zijn noodzakelijk om ervoor te zorgen dat armoedebestrijding de centrale doelstelling blijft wanneer we de situatie in deze arme landen trachten te verbeteren met dit nieuwe, breder aangelegde HIPC-initiatief. Ik vind het een goede zaak dat de Commissie en de EU in het algemeen de grootste bijdrage levert aan het welslagen van dit initiatief.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, wanneer we horen over de verschrikkelijke schuldenberg in veel Afrikaanse landen, is onze eerste reactie er een van diep medeleven. Ik heb vorig jaar echter veel van deze landen kunnen bezoeken, en ik moet zeggen dat dit medeleven vaak omslaat in woede, wanneer je ziet in wat voor bittere armoede de mensen in deze landen leven terwijl hun leiders baden in weelde en rijkdom. Dan begin je vraagtekens te zetten bij dingen als hulpverlening en schuldenverlichting.
Ondanks alle hulp uit Europa van instellingen en individuele lidstaten, groeit de buitenlandse schuld van Afrika met 12% per jaar, en sommige landen betalen meer aan interesten dan ze ontvangen aan steun. Dat kan zo niet doorgaan, mijnheer de Voorzitter, maar dat geldt ook voor de oorzaken van dit probleem. Sommige collega's zullen mij hierom bekritiseren, maar ik vind dat er voorwaarden moeten worden gesteld, niet alleen aan ontwikkelingshulp, maar ook aan schuldenverlichting.
Ik heb altijd het standpunt verdedigd dat behoorlijk bestuur belangrijker is dan pure democratie als het erom gaat corruptiepraktijken uit te roeien, en als we deze praktijken niet kunnen uitroeien, dan blijven we water naar de zee dragen. We moeten dus in staat zijn om de effecten van schuldenverlichting te controleren en ervoor zorgen dat al het geld wordt besteed aan de burgermaatschappij, aan betere toekomstperspectieven op het gebied van gezondheid, onderwijs en werkgelegenheid, voor de mensen die daarvan verstoken zijn.
Slecht bestuur heeft nog een tweede negatief effect en dat is het gebrek aan buitenlandse investeringen in deze landen, waardoor ze geen uitzicht hebben op meer welvaart, meer werkgelegenheid en een hogere levensstandaard. De bestrijding van fraude en corruptie zou een voorwaarde moeten zijn voor de toekenning van schuldenverlichting en ontwikkelingshulp - dat zijn niet mijn woorden, mijnheer de Voorzitter, maar die van president Obasanjo van Nigeria op de opening van de 13de bijeenkomst van de Raadgevende Vergadering ACS/EU in Abuja. Als iedere president in Afrika hier zo over zou denken, zou de weerstand tegen schuldenverlichting afnemen en zouden we eindelijk vooruitgang kunnen boeken in de strijd tegen de armoede en ellende van miljoenen mensen.

Veltroni
Mijnheer de Voorzitter, terwijl wij hier beraadslagen, voltrekt zich in Sierra Leone een tragedie, een burgeroorlog die al tien jaar duurt en waarin 50.000 slachtoffers zijn gevallen, 2 miljoen Sierraleoners uit hun woonplaats zijn verdreven en 40.000 mannen en vrouwen van alle leeftijden ernstig zijn verminkt in een systematische terreurcampagne. Soortgelijke menselijke tragedies doen zich op dit moment in grote delen van Afrika voor; een van die tragedies betreft bijvoorbeeld het volk van de Saharawi, dat we vanmorgen hier voor de deur hebben kunnen zien.
De keerzijde van de mondialisering is armoede, oplopende schulden van de armste ontwikkelingslanden, uitbreiding van de conflicten, waardoor de speelruimte voor ontwikkeling afneemt, nieuwe conflicten ontstaan en de armoede toeneemt. Daarom is de Top EU/Afrika die onlangs in Caïro is gehouden zo belangrijk: er is een globale dialoog met de landen van dit werelddeel op gang gebracht, waarin voor de eerste keer ontwikkelingssamenwerking wordt gekoppeld aan de beginselen van democratie, recht en strijd tegen corruptie. Een langetermijnstrategie is absoluut noodzakelijk en de kwijtschelding van de schulden is het begin van een dergelijke strategie. Daarom moet niet alleen het percentage van de middelen dat de geïndustrialiseerde landen voor ontwikkelingshulp aan de armste landen bestemmen, worden verhoogd, maar ook de kwaliteit van onze inzet. In de resolutie van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wordt daarop gewezen.
De resolutie noemt twee belangrijke opties: nieuwe duurzaamheidscriteria en grotere flexibiliteit voor de landen met de zwaarste schuldenlast en de bilaterale kwijtschelding voor de minst ontwikkelde ACS-landen. Het zijn eerste concrete maatregelen, maar we moeten wel voorkomen dat de spiraal leningen/schulden zich in de toekomst herhaalt, als de effecten van de gemaakte keuzen niet gecontroleerd worden. Het is bekend dat het geen zin heeft de schulden kwijt te schelden als de andere beleidsbepalende mechanismen onveranderd blijven. Voorwaarde voor de kwijtschelding van de schulden moet zijn dat de vrijgekomen middelen worden besteed voor scholen, ziekenhuizen en de ontwikkeling van de bevolking en niet voor steekpenningen, of erger nog, voor de financiering van wapens of verwoestende oorlogen, zoals zo vaak het geval is. Bij een mondiale economie hoort een mondiaal beleid; groei moet samengaan met eerbiediging van de mensenrechten en burgerrechten en met een versterking van de democratie.
Om aan deze vicieuze cirkel van schulden te ontsnappen, moeten de interventiemiddelen worden geïntegreerd: meer samenwerking, meer handel, actiever optreden bij opkomende conflicten en een samenhangender beleid tegenover corrupte regeringen met een zware schuldenlast die de gevolgen van crises en gebrek aan ontwikkeling op de bevolking afwentelen. Kwijtschelding van de schulden is een eerste voorwaarde voor armoedebeleid. De oplossing van het schuldenvraagstuk moet worden geïntegreerd met de bevordering van plaatselijke ontwikkeling. Voor een succesvol beleid moeten de nationale strategieën worden geharmoniseerd en worden gecombineerd met een liberalisering van de markten.
De recente overeenkomsten tussen de Europese Unie en de ACS-landen gaan in deze richting en steunen de 31 minst ontwikkelde landen in de periode tot 2005. Het is essentieel dat de particuliere sector bij deze hulp betrokken wordt, zodat de handel toeneemt. Niet alleen voor financiële middelen, maar ook om de voorwaarden en de prikkels te scheppen voor de ontwikkeling van een markt in de ontwikkelingslanden zelf.

Van den Bos
Voorzitter, wat uit het moeras getrokken moet worden mag niet zwaarder worden belast. Daarom moet de rampzalige vicieuze cirkel van leningen, schulden en weer nieuwe leningen worden doorbroken. De immense afloskosten belemmeren elke vorm van ontwikkeling. Er blijft nauwelijks geld over voor onderwijs, gezondheidszorg of het opbouwen van een goed functionerend overheidsapparaat. Schuldverlichting is daarom bijzonder urgent. Zij moet verwezenlijkt worden door een gezamenlijke inspanning van alle crediteuren, de Unie, de staten, vooral ook de Verenigde Staten, internationale instellingen en banken.
Met een zeer globale strategie komen wij echter niet veel verder. De kwijtscheldingsprogramma's moeten worden toegesneden op de bijzondere omstandigheden van elk land afzonderlijk. Het is daarbij van wezenlijk belang dat niet alleen de sociale problemen worden aangepakt, maar dat er ook een stevige basis wordt gelegd voor een duurzame economische ontwikkeling. Als die uitblijft, zullen ook de buitenlandse investeringen achterwege blijven.
Absolute voorwaarde voor het verlichten van de schulden is een gezonde, financiële huishouding bij de betrokken overheden. Wij moeten in deze zin niet naïef zijn. Wij kunnen geen blanco cheques meer uitschrijven. In het verleden zijn miljarden niet besteed waarvoor zij bestemd waren. Heel veel geld is in handen gekomen van corrupte regimes die de banken in Zwitserland hebben mee laten profiteren van de grootschalige diefstal van ontwikkelingsgeld. Wanneer dringt het nu eindelijk eens tot de beschaafde wereld door dat de landen die een bankgeheim handhaven medeplichtig zijn aan grote misdaden ten koste van de armste bevolkingsgroepen.
Het IMF en de Wereldbank zijn al in 1996 een initiatief gestart om de armste landen van hun schulden af te helpen. Vorige zomer zijn de voorwaarden terecht aangepast. Steun is afhankelijk gesteld van meetbare resultaten. Het zou zeer goed zijn als de Europese Unie en de lidstaten zich zeer ruimhartig opstellen als aan de voorwaarden wordt voldaan. Laten wij er alles aan doen om de armste landen uit het moeras te trekken. Dat kan lukken als het slachtoffer aan zijn eigen redding meewerkt.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we het er allemaal wel over eens zijn dat het volkomen absurd is dat een aantal van de armste landen van de wereld soms meer aan rente en schuld betalen dan dat ze aan steun krijgen. Er zijn twee vragen die in ieder geval beantwoord moeten worden. De eerste is: hoe kunnen de EU- en de G7-landen en alle andere westerse landen hun verplichtingen nakomen, zodat het niet alleen bij loze beloften blijft? Ondanks de uitspraken van de Raad en de Commissie hebben de G7-landen hun prijzenswaardige initiatief nog niet ten uitvoer gebracht in de vorm van maatregelen. Men heeft tot nu toe alleen nog maar de schulden van slechts drie ontwikkelingslanden met 0,25% verminderd. Dat is natuurlijk niet genoeg. Ook de EU-landen die hebben gezegd dat ze de schulden willen verlichten, hebben hiervoor geen geld in hun begroting gereserveerd. In sommige gevallen heeft men dit geld bij de gebieden samenwerking en ontwikkeling weggehaald.
De belangrijkste vraag is: hoe wordt ervoor gezorgd dat de middelen op een goede manier gebruikt worden in de EU-landen? De Raad antwoordde dat men niet voor een dergelijke controle was. Maar de EU, het IMF en de Wereldbank hebben in andere contexten wel criteria opgesteld, dus waarom zouden we nu geen criteria op kunnen stellen om ervoor te zorgen dat de schuldverlichting werkelijk de bevolking...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, er zijn momenteel 800 miljoen Afrikanen - over 25 jaar zal dat aantal verdubbeld zijn -, en zij zijn natuurlijk niet de enigen die in ontwikkelingslanden leven. Ze zakken steeds verder weg in de ellende en immigreren steeds vaker naar Europese landen met een lage bevolkingsaanwas. Deze armoede hangt samen met de slordig uitgevoerde dekolonisatie van de jaren zestig, als gevolg waarvan veel van deze landen in ellendige omstandigheden en ook in etnische oorlogen terecht zijn gekomen. Deze oorlogen werden ook gevoed door het ontstaan van corrupte, en - dat moet erkend worden - meestal socialistische dictaturen.
Wat wij zouden willen zeggen, is dat het ongetwijfeld een loffelijk streven is om de schuld van de arme landen kwijt te schelden, en wij zijn voor spreiding van betaling, maar wij zouden daarnaast graag zien dat de oorzaken van het kwaad serieus aangepakt werden. Zo stellen wij bijvoorbeeld vast dat de Afrikaanse staten die door economische, monetaire en militaire samenwerkingsovereenkomsten met Frankrijk verbonden bleven, tot in de jaren '90 een stabiele en betrekkelijk welvarende haven vormden. Hetzelfde geldt voor de staten die door vergelijkbare economische akkoorden verbonden bleven aan de westerse mogendheden.
Dit lijkt ons een betere oplossing voor de problemen van de derde wereld dan de verbijsterende aanbeveling van de VN op 4 januari, dat Europa binnen 25 jaar 159 miljoen immigranten afkomstig van de Afrikaanse landen zou moeten opnemen om de gevolgen van de vergrijzing te ondervangen. Door de derde wereld naar Europa te halen, zal men er ons inziens niet in slagen een waarachtige graad van economische ontwikkeling voor die derde wereld te bereiken.
De werkelijke oplossing ligt in Afrika in een ontwikkelingsbeleid dat de Afrikanen in staat stelt in hun eigen land te leven en in dat opzicht moeten wij de heilzame werking die toegeschreven wordt aan de vrijhandel kritisch bekijken. Wij zijn van mening dat dit effect niet aanwezig is, of eerder dat dit zich alleen voordoet tussen landen met een vergelijkbaar economisch en sociaal niveau en dat deze landen de geleidelijke overstap van het stadium van handwerksnijverheid naar dat van industrialisatie alleen kunnen maken binnen de bescherming van veilige grenzen en douanerechten.

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, we leven in het jaar A.D. 2000, een jubileumjaar. Een jaar waarin we vanuit de gedachte van het bijbelse jubeljaar ernst moeten maken met de schuldverlichting van de allerarmsten. In het jubeljaar, elk vijftigste jaar, werden in Israël schulden kwijtgescholden, slaven vrijgelaten en bleef het land braak liggen. Zo'n jaar schiep de mogelijkheid de toekomst zonder schulden in te kunnen gaan. Analoog aan dit bijbelse uitgangspunt moet het jaar 2000 een jubeljaar worden voor de allerarmsten in de wereld. Wij steunen dan ook van harte de nationale en internationale initiatieven op het gebied van schuldenvermindering.
Toch kan ik niet nalaten een aantal kritische opmerkingen te plaatsen bij de trotse aankondigingen van een aantal G-7 landen van de laatste jaren. Deze rijke landen gaan er prat op niet langer moeilijk te doen over de gigantische bedragen waarvoor die arme landen bij hen in het krijt staan. Ervaringen met het zogenaamde HIPC-initiatief uit 1996 hebben echter aangetoond dat de schuldenvermindering niet altijd onverdeeld positief heeft uitgewerkt op de ontwikkeling van de armen. In de voordeligste gevallen levert 100% schuldverlichting slechts 40% effectieve vermindering van de schuld op. Oorzaak hiervan is in de eerste plaats dat er zodanige voorwaarden worden verbonden aan de schuldenverlichting dat er maar weinig landen voor in aanmerking kwamen. Bovendien wordt de ruimte voor schuldenverlichting niet zelden gevonden in nationale en internationale budgetten voor ontwikkelingsbeleid. Er is dus dan geen sprake van het vrijmaken van extra financiële middelen, maar veeleer van het verschuiven van de bestedingen. Arme landen hoeven weliswaar minder uit te geven voor het betalen van hun schulden, maar worden tegelijkertijd geconfronteerd met een daling van buitenlandse hulp. Als we daadwerkelijk ernst maken met de bestrijding van de armoede in de wereld moet schuldenvermindering gepaard gaan met een actief beleid op het gebied van armoedebestrijding. Het inzetten van locale overheden en ngo's is daarbij gewenst.
Deze kanttekeningen nemen echter niet weg dat gedane concessies moeten worden nagekomen en nieuwe initiatieven van de grond moeten komen. Een zorgvuldige en ruimhartige houding is daarbij gewenst. De Commissie, de lidstaten en internationale donoren moeten er alles aan doen om het jaar onzes Heren 2000 daadwerkelijk een jubeljaar te laten zijn.

Maij-Weggen
Voorzitter, zowel ter gelegenheid van het millennium, de heer Van Dam spreekt er daarnet over, zowel in de bijeenkomst van de G7, zowel op de Europese Top in Lissabon als in de recente Euro-Afrikaanse top in Caïro zijn hele mooie woorden gesproken over het kwijtschelden van enorme schulden van een groot aantal ontwikkelingslanden. De vraag van vandaag is: wat komt er nu eigenlijk van terecht? We hebben een aantal voorbeelden gehoord over HIPC-I en HIPC-II en ik heb begrepen dat er nu 1 miljard in dat tweede programma zit. De totale schuld van de gezamenlijke ontwikkelingslanden bedraagt 350 miljard. Dat betekent dus dat 1 miljard in vergelijking daarmee eigenlijk een peanut is. Veel van die landen betalen 25 tot 40 procent van hun nationale begroting aan rente en aflossing bij banken in West-Europa, in de Verenigde Staten en in Japan. De bittere werkelijkheid is dat de miljarden die aan aflossing van schulden worden betaald de ontwikkelingsgelden verre overstijgt. Dat is een rampzalige situatie omdat we ons vaak afvragen waarom onze ontwikkelingshulp niet helpt. Welnu, hier ligt één van de belangrijkste oorzaken. Als het geld met de ene hand binnenkomt en vervolgens met drie, vier handen weer terug moet worden terugbetaald, dan komen die landen natuurlijk niet vooruit.
Een vraag die blijft is: moet je ongeclausuleerd schulden vrijstellen? Ik ben het daar niet eens met collega Miranda en ik ben het ook niet eens met andere collega's die dat vinden. Ik vind dat er wel degelijk voorwaarden mogen worden gesteld. Het moet gaan om de armste landen. Laten we daar eens mee beginnen. Er moet sprake zijn van een democratisch bestuur en een pluriform parlement dat de regering ook goed controleert. Het land moet de corruptie actief bestrijden. De betreffende landen moeten ook niet in oorlog zijn of aan oorlogen deelnemen en een afgesproken deel van de begroting moet echt worden besteed aan sociale programma's voor de armste burgers, dus voor onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid. Ik ben het niet eens met de heer Da Costa die zo straks zei dat dat misschien een beetje neokoloniaal is. Men heeft destijds zelfs in Kopenhagen afgesproken, op de sociale Top voor ontwikkelingslanden die daar gehouden is, dat men een gedeelte aan die kosten wil besteden.
Voorzitter, de oproep die we eigenlijk moeten doen, is: doe er iets aan. Besteedt gewoon eens tien procent van het totale ontwikkelingsbudget aan de aflossing van die schulden. Als wij er niets aan doen, blijven de landen in een neerwaartse spiraal.

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met grote belangstelling naar de Raad en de Commissie geluisterd.
De socialistische fractie is van mening dat de schuldenlast die de ontwikkeling van de armste landen van de wereld beknot niet als een losstaand, louter financieel probleem mag worden behandeld. Deze kwestie moet in een ruime en coherente strategie worden ingepast die tot doel heeft de armoede uit te bannen teneinde de ontwikkeling te bevorderen.
Daartoe dient er in de eerste plaats voor te worden gezorgd dat de kwijtschelding van de schulden niet automatisch de opschorting van andere mogelijke financieringsbronnen tot gevolg heeft. De kwijtschelding moet worden beschouwd als een van de vele maatregelen die in een coherent ontwikkelingsbeleid thuishoren. Ten tweede moeten de door de kwijtschelding vrijgekomen middelen worden omgevormd tot fondsen voor menselijke ontwikkeling. Zij moeten vooral worden gebruikt om te investeren in de gezondheids- en de onderwijssector. Ik ben het op dit vlak niet eens met de Raad, die beweert dat dit tot een nieuwe vorm van kolonisatie kan uitgroeien. Dat lijkt mij niet het geval te zijn.
Wil zij gunstige gevolgen voor de ontwikkeling hebben, dan dient de kwijtschelding van de schuldenlast bovendien plaats te vinden in het kader van een mondiale strategie die unaniem in en door de internationale financiële instellingen ten uitvoer moet worden gelegd. Dat is overigens wat wij in de resolutie vragen.
Als belangrijkste donor van ontwikkelingshulp moet de Europese Unie haar acties coördineren en dienen de lidstaten de uitbanning van de armoede als een gemeenschappelijke doelstelling te beschouwen. De kwijtschelding van de schuldenlast van de arme landen is een van de aspecten van dit streefdoel.
Het gaat derhalve in wezen om de coherentie en de coördinatie van de communautaire beleidslijnen. Ook het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waarbij de buitenlandse pijler overigens veel te vaak over het hoofd wordt gezien, moet met dit aspect rekening houden, net zoals het handelsbeleid en het ontwikkelingsbeleid.
De arme landen die onder een grote schuldenlast gebukt gaan en derhalve voor deze door de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds goedgekeurde strategie voor kwijtschelding van schulden in aanmerking komen, moeten een aantal verplichtingen nakomen. Zij moeten de nodige macro-economische maatregelen treffen, doelstellingen voor maatschappelijke ontwikkeling nastreven, het vertrouwen in de staat herstellen teneinde buitenlandse investeringen aan te trekken en de institutionele werking versterken.
Door de krachten van de debiteurs en de crediteurs te bundelen in een globale strategie die de uitbanning van de armoede nastreeft, zullen wij er misschien in slagen doelstelling 15 15 van de Top van Kopenhagen over maatschappelijke ontwikkeling te verwezenlijken. Wij kunnen ons overigens perfect in deze doelstelling vinden.
Wij dringen er dan ook met klem op aan dat alle lidstaten en ook de Commissie het door de internationale financiële instellingen gelanceerde HIPC-initiatief voor de arme landen met een grote schuldenlast volmondig steunen.

Van Hecke, Johan
Voorzitter, het is lovenswaardig dat het de internationale gemeenschap nu blijkbaar toch menens is met de schuldvermindering. Jammer genoeg komt dit geïnspireerd beleid laat, veel te laat. Reeds eind jaren '80 stelde UNICEF terecht dat de rijken in de derde wereld de leningen kregen en de armen met de schulden werden opgezadeld.
Volgens Oxfam zouden er dagelijks in de ontwikkelingslanden 19000 kinderen sterven door de schuldenlast. Als een indirect gevolg weliswaar van de IMF-programma's die bepaalde landen verplichten hun uitgaven voor gezondheidszorg met een derde te verminderen. Is het niet hallucinant dat landen soms tot 40 procent van hun budget moeten besteden aan aflossing van schuld, die vaak opgebouwd is door onverantwoordelijke en hebzuchtige dictators met de stilzwijgende medewerking van de Wereldbank en Westerse privé-banken?
Laat ons daarom lessen trekken uit het verleden. Ik pleit voor schuldvermindering maar niet lineair en onvoorwaardelijk. Het moet kaderen in een geïntegreerde en multilaterale strategie. Het moet gekoppeld worden aan eisen inzake behoorlijk bestuur. Tegenover deze eisen moeten er spijkerharde garanties staan vanwege de betrokken landen. Garanties dat de financiële speelruimte ontstaan door kwijtschelding van schulden wordt aangewend voor armoedebestrijding. Garanties dat ze niet zal worden gebruikt voor financiering van wapenaankopen en andere militaire activiteiten.
Dat, mijnheer Da Costa, is inderdaad geen neokolonialisme. Het is erover waken dat de gelden van de Europese belastingbetaler niet worden misbruikt om oorlogen, waanzinnige oorlogen, in Afrika te financieren. Conditionaliteit vraagt moed en neem me niet kwalijk, meer moed dan de lidstaten en de Commissie tot op heden aan de dag hebben gelegd.

Kinnock, Glenys
Mijnheer de Voorzitter, zoals andere sprekers hebben gezegd, zijn er veel beloften gemaakt over schuldenverlichting, maar werden er maar heel weinig waargemaakt. Na alle mooie beloften die we vorig jaar hebben gehoord in Keulen, is slechts minder dan 13 miljard van de aangekondigde 100 miljard dollar daadwerkelijk kwijtgescholden, en zoals de Commissie en de Raad ons hebben meegedeeld, blijven de bijdragen aan het HIPC-fonds ver onder het streefcijfer. De commissaris heeft terecht gezegd dat de last moet worden verdeeld. Maar ondertussen slaagt president Clinton er niet in, ondanks een begrotingsoverschot van 1 triljoen dollar over tien jaar, 210 miljoen dollar van het Congres los te peuteren voor HIPC. Dat is een ontstellend feit, waar we echter niet omheen kunnen.
Ondertussen wachten we ook nog steeds tot de Wereldbank en het IMF met iets op de proppen komen dat vergelijkbaar is met de bijdrage van de Europese Unie. Alle G7-landen hebben, elk op hun manier, een 100% kwijtschelding beloofd, maar vele zijn niet geneigd om dit snel te doen of op de manier die wij wensen. Bovendien moet ieder land een lang en vaak tegenstrijdig "HIPC"proces ondergaan om in aanmerking te komen voor schuldenverlichting, en tot nu toe hebben slechts 5 landen alle proeven met succes doorstaan.
Tot dusver is het Verenigd Koninkrijk het enige land dat een 100% kwijtschelding heeft voorgesteld. Frankrijk, Duitsland en Japan nemen enkel schulden vóór een bepaalde periode in aanmerking, dit wil zeggen zonder de interesten die zich daarna hebben geaccumuleerd. Dit betekent dat een aanzienlijk deel van de schuld buiten schot blijft. Japan verbindt schuldenverlichting zelfs aan de verplichting om Japanse producten te kopen.
Wat bijvoorbeeld Mozambique betreft, is het veelbetekenend dat het IMF, de Wereldbank en de Club van Parijs alleen uitstel van betaling hebben gegeven en vervolgens zelfs extra geld hebben geleend aan dit land.
Wat ik dus wil zeggen, is dat dit Parlement alle crediteuren moet oproepen om niet meer te treuzelen en eindelijk werk te maken van de schuldenverlichting voor de armste landen. Uiteraard ben ik het eens met al mijn collega's die schuldvermindering eisen voor de armste landen die aan alle criteria voor schuldenverlichting voldoen en voor de landen die investeren in de sociale sector en in menselijke ontwikkeling.

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik meen dat het hier vandaag duidelijk is geworden dat de in de mondelinge vraag genoemde situatie zorgwekkend is en dat de Raad er volop aandacht aan heeft besteed. In de grond van de zaak gaat het om een onderwerp waarover met name in de Europese Unie een vrij brede consensus bestaat. Het Portugees voorzitterschap heeft overigens de moeite genomen dit vraagstuk in zijn werkprogramma op te nemen en ook bij de onderwerpen die besproken zijn tijdens de Euro-Afrikaanse Top in Caïro was de kwestie voortdurend op de achtergrond aanwezig. Hoewel de situatie van de bevolking in de landen met een zware schuldenlast zo ernstig is dat men in zekere zin kan spreken van een drama, moet dit vraagstuk toch op een rustige en weloverwogen wijze beschouwd worden.
Niet het schuldenprobleem is het centrale vraagstuk in de betrokken landen, maar de ontwikkeling. Alles draait daar om die ontwikkeling en wij moeten dan ook beseffen dat de mondiale reflectie over het ontwikkelingsbeleid in zijn algemeenheid, en met name de wijze waarop de Europese Unie en de lidstaten stelling nemen in dat mondiale debat over de definitie van het beleid, in het geding is. Dat is de kern van de zaak: de schuld is een symptoom, de onderontwikkeling is de ziekte. Er is ook sprake van ongelijkheid en van verschillen in verdeling van de rijkdom in die landen, maar die problemen moeten politiek opgelost worden.
Net heb ik gesproken over neokoloniale verleidingen en ontsporingen, maar ik heb daarmee geenszins willen zeggen dat de voorwaarden die aan de hulp gesteld worden - en dit vloeit trouwens ook voort uit de huidige filosofie van de samenwerking ACS-EU - niet volstrekt legitiem en normaal zouden zijn. Wij mogen echter niet vergeten dat er een gedragslijn is voor het interne beheer van de middelen die voor die landen vrijkomen door schuldenverlichting. Wij moeten wel met omzichtigheid te werk gaan en tegelijkertijd in zekere zin het beheer van deze gelden door de bestuurders van die landen respecteren. Wij moeten inzien dat er van onze kant een inspanning moet worden gedaan om politieke voorwaarden en versterking van de democratie tot onderdelen van ons optreden te maken. Het werken aan behoorlijk bestuur, het versterken van de democratische structuren en de politieke participatie zijn essentieel voor het creëren van een vrije maatschappij. In een dergelijke maatschappij is het mogelijk de interne middelen beter te beheren, de rijkdom adequater te verdelen en met name corruptie en fraude tegen te gaan. Wij denken dat dit essentiële zaken zijn die verband houden met de ontwikkeling van die landen. Zoals gezegd, denk ik dat het schuldenvraagstuk een symptoom is van een globaler probleem, de ontwikkeling. Ik meen dat de Europese Unie en de lidstaten op dit vlak er blijk van hebben gegeven attent te zijn en concrete maatregelen in petto te hebben.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst iets zeggen over de noodzaak van voorwaardelijkheid. Ik ben het eens met wat verscheidene sprekers hierover te zeggen hadden. Ik wil er echter ook op wijzen dat de voorwaarden die hier gesteld worden niet strenger zijn dan wat de lidstaten tegenwoordig eisen in het kader van hun bilaterale ontwikkelingssamenwerking. Het is vandaag de dag nu eenmaal noodzakelijk om te garanderen dat de middelen worden gebruikt voor het gestelde doel.
Als we kijken naar de inhoud, zien we dat dit ook een manier is om beter te zorgen voor de sociale aspecten in HIPC-landen - dat is immers onze voornaamste taak. Er zijn ook tekenen die erop wijzen dat de Wereldbank en het IMF zich beginnen te interesseren voor deze aanpak en voortaan prioriteit willen geven aan deze aspecten. In zekere zin zien we een verschuiving van de Washington-consensus naar een Kopenhagen-consensus.
De goede kant van deze ontwikkeling is dat het IMF zich met het strategisch document inzake armoedebestrijding op één lijn stelt met de doelstellingen die de Wereldbank een paar jaar terug heeft geformuleerd. Dit laat nogmaals zien dat armoedebestrijding de centrale doelstelling is van dit initiatief. De combinatie van een doelgerichte aanpak op basis van een - dat is waar - strenge selectie van HIPC-landen met een sociale benadering waarbij we kijken naar de maatschappelijke gevolgen binnen de landen, is dus een goede manier om het schuldenprobleem aan te pakken.
En dan kom ik nu op de vraag of er niet te weinig landen betrokken zijn bij dit initiatief. Het zou een vergissing zijn om te denken dat we zomaar het toepassingsgebied kunnen verbreden en alle ontwikkelingslanden opnemen. Dit zou een aantal nadelige gevolgen hebben. Ten eerste zouden de kosten van het HIPC-initiatief enorm stijgen, want hoe rijker of minder arm deze landen zijn, des te grotere schulden ze hebben. We mogen dus niet uit het oog verliezen dat dit initiatief bedoeld is om de armste landen te helpen bij de regeling van hun schulden in de sectoren waar dat mogelijk is. Het was nooit de bedoeling om alle schulden van derdewereldlanden kwijt te schelden, want dat is niet haalbaar. Met 0,22% of 0,23% blijft het niveau van de officiële ontwikkelingshulp ver onder het doel van 0,7%, waar iedereen in principe mee akkoord gaat maar slechts een beperkt aantal landen zich daadwerkelijk aan houdt.
350 miljard is geen realistisch cijfer, en de waarde van onze steun aan de armste landen zou verwateren als die ook verdeeld zou worden onder de minder arme landen met een gemiddeld inkomen.
Aan het adres van mevrouw Schörling zou ik willen zeggen dat bijna al het geld voor HIPC afkomstig is uit bestaande ontwikkelingsbudgetten. Dat geldt ook voor de 1 miljard van het EOF die we aan het herschikken zijn. Het leuke van de zaak is dat de ACS-landen instemmen met deze herschikking, waarbij geld wordt verschoven van de relatief welvarende naar de armste landen binnen de ACS. We doen dus iets heel concreets door ons op de armste landen te concentreren in deze herschikking, wat ik heel positief vind. We hadden genoeg geld om als enige donor iets te doen dat echt zinvol is, een paar elitedonoren niet te na gesproken, die de rest in de schaduw proberen te stellen door het voortouw te nemen en het goede voorbeeld te geven - de gebruikelijke kliek. Daarbuiten is de Europese Unie de enige die werkelijk nuttige dingen kan doen.
Tot slot, ik ben zeer verheugd over de wijze waarop dit debat is verlopen. De belangstelling van het Parlement is een belangrijke troef voor de Europese Unie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ter afsluiting van deze verklaring heb ik vijf ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Situatie in Zimbabwe
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Zimbabwe.

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de periode die voorafgaat aan de verkiezingscampagne in Zimbabwe wordt nog steeds op soms tragische wijze gekenmerkt door intimidatie van de oppositie en een gebrek aan respect voor de wet en de mensenrechten. De situatie is geleidelijk aan verslechterd, in weerwil van omvangrijke internationale inspanningen, met name van de kant van de Europese Unie, om ervoor te zorgen dat president Robert Mugabe met onmiddellijke ingang een einde maakt aan de bezetting van landerijen van grootgrondbezitters door zogenaamde "oud-strijders", en maatregelen neemt om de veiligheid van alle burgers in Zimbabwe, met name van buitenlandse ingezetenen, te garanderen.
De Europese Unie houdt zich intensief bezig met de situatie in Zimbabwe en de Raad heeft op 13 maart en 7 mei een verklaring van het voorzitterschap gepubliceerd waarin uiting wordt gegeven aan diepgaande bezorgdheid over de situatie. Deze verklaringen hebben zowel van alle kandidaat-landen voor het lidmaatschap van de Europese Unie als van de landen van de Europese Economische Ruimte steun gekregen. Eveneens op initiatief van de Raad zijn er bij de autoriteiten van dat land verschillende stappen ondernomen. Wat betreft de centrale kwestie die ten grondslag ligt aan de huidige crisis, het landvraagstuk, blijft de Europese Unie bereid Zimbabwe te helpen het land te verdelen met inachtneming van de eigendomsrechten, en vooral met inachtneming van de principes en de conclusies van de donorconferentie over de landhervorming in 1998 in Harare. De komende parlementsverkiezingen in Zimbabwe moeten op de geplande data 24 en 25 juni gehouden worden en vrij, rechtvaardig en transparant verlopen. Het ware wenselijk dat er bij die verkiezingen internationale waarnemers aanwezig zijn, die dan het verloop van de verkiezingen kunnen volgen en in kunnen staan voor de definitieve uitslag en de vereiste legitimiteit van de verkiezingen, en de acceptatie daarvan door de internationale gemeenschap.
De Europese Unie is bereid een team waarnemers naar de verkiezingen te sturen, maar wijst de Zimbabwaanse autoriteiten er natuurlijk wel op dat er toereikende garanties voor de veiligheid en onbelemmerde toegang tot alle plaatsen moeten worden gegeven. De trojka van de ambassadeurs van de Europese Unie in Harare zal deze boodschap persoonlijk overhandigen aan de autoriteiten van Zimbabwe. Komende vrijdag, 19 mei, zullen de vertegenwoordigers van de Commissie in Zimbabwe zijn om de komst van de waarnemers voor de verkiezingen voor te bereiden, mochten de noodzakelijke voorwaarden daarvoor vervuld zijn. Maandag aanstaande zal de Raad Algemene Zaken het verslag van het bezoek van de vertegenwoordigers van de Commissie beoordelen.
Ik zou er nog aan willen herinneren, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dat Zimbabwe in het kader van de Overeenkomst van Lomé een partner is van de Europese Unie en gebonden is aan de principes van die overeenkomst. Dat zijn trouwens dezelfde principes die ten grondslag liggen aan het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van de Europese Unie. De Europese Unie zal de ontwikkelingen in dat land in het licht van die principes blijven volgen en steeds weer de noodzakelijke consequenties trekken in het geval die principes niet worden nageleefd.

Nielson
De Commissie is bezorgd over de situatie in Zimbabwe. Decennialang was Zimbabwe een stabiel land, maar nu beleeft het een zware economische en politieke crisis, die bovendien steeds erger wordt. De regering heeft parlementaire verkiezingen aangekondigd voor 24 of 25 juni. Dat is een goed teken.
De illegale bezettingen van boerderijen, het voortdurende geweld en het doden, verwonden en intimideren van de oppositie kunnen worden gezien als een onderdeel van de verkiezingscampagne van de regeringspartij. Tijdens de voorbije weken zijn er verscheidene internationale initiatieven genomen om de organisatie van vrije en eerlijke verkiezingen in Zimbabwe mogelijk te maken. De Raad Algemene Zaken van 10 april heeft de regering van Zimbabwe opgeroepen om te beginnen met de voorbereidselen voor vrije en eerlijke verkiezingen. De Commissie blijft er bij de regering van Zimbabwe op aandringen om vrije verkiezingen te houden, dus zonder intimidatie. Ik had een heel direct gesprek met president Mugabe op de Top EU/Afrika. In aansluiting op dit gesprek heb ik hem deze week een brief gestuurd.
Na het akkoord dat de EU-lidstaten op 6 en 7 mei hebben bereikt op de Azoren, heeft de Commissie deze week een delegatie naar Zimbabwe gestuurd om de noodzakelijke voorbereidselen te treffen voor de aanwezigheid van een EU-waarnemersmissie en deze missie te coördineren met andere waarnemersmissies van de SADC, het Britse Gemenebest en de VS. De Commissie heeft reeds 220.000 euro beschikbaar gesteld voor de opleiding van 1.440 Zimbabwaanse verkiezingswaarnemers en daarbovenop nog 6 miljoen euro voor initiatieven van de burgermaatschappij, die onder andere gericht zijn op behoorlijk bestuur en democratisering. De waarnemersmissie van de Commissie die momenteel in Zimbabwe is, maakt afspraken met de lidstaten over de logistieke en operationele aspecten van deze missie, met name op het gebied van financiële steun, veiligheid en bewegingsvrijheid.
We sturen geen EU-waarnemers om een verkiezingsproces te legitimeren, dat tot dusver werd beheerst door intimidatie en geweld. Desalniettemin kunnen internationale waarnemers een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van geweld en het opbouwen van vertrouwen, vooral in plattelandsgebieden. Op grond van een voorlopig EU-voorstel, dat momenteel wordt uitgewerkt, zouden 150 waarnemers worden ingezet. Daarvan zouden er 100 in de eerste week van juni worden ingezet om de verkiezingscampagne te volgen. De rest volgt later, om een groter aantal EU-waarnemers te hebben bij de stemming en de telling. We zijn in gesprek met de regering en zijn ook druk bezig met het afstemmen van onze eigen activiteiten op die van andere internationale waarnemersmissies, zoals het Britse Gemenebest, de VS en Noorwegen, alsook lokale waarnemingsinitiatieven. Gezien de lange ervaring van het Europees Parlement als internationale waarnemer bij verkiezingen, nodigen wij de leden van het Parlement uit om deel te nemen aan deze missie.
Wat ontwikkelingssamenwerking betreft, handhaaft de Commissie haar steun voor armoedebestrijding uit het Europees Ontwikkelingsfonds. Deze steun wordt verdeeld over sociale sectoren zoals gezondheid, opvoeding, plattelandsontwikkeling en, vooral, de strijd tegen HIV/aids. Via deze armoedebestrijdingsprogramma's bevorderen wij de dialoog met de burgermaatschappij en geven we een duidelijk politiek signaal. De internationale gemeenschap, ofschoon zij bepaalde acties van de regering veroordeelt, blijft de mensen van Zimbabwe steunen. Gezien de slechte macro-economische resultaten van de regering, heeft de EU, net zoals het IMF en de Wereldbank, haar steun voor structurele aanpassingen echter bevroren.
Wat de mogelijke opschorting van Zimbabwe's privileges in het kader van Lomé betreft, kan opschorting worden overwogen als de Commissie van mening is, na intensief overleg met de lidstaten, dat dit niet contraproductief zou zijn in deze fase voor de verkiezingen. Wij zijn bang dat dit door de regering zou worden gebruikt en geïnterpreteerd als een complot van wat zij uitdagend de "vroegere koloniale machten" noemen, tegen Zimbabwe en zijn regering.
In het ergste geval, als de rechtssituatie verder verslechtert of de verkiezingen niet eerlijk verlopen, zal de Commissie moeten overwegen of Zimbabwe zijn privileges in het kader van de Overeenkomst van Lomé wel verdient. De opschorting van deze privileges zou Zimbabwe economisch verlammen en de crisis verergeren. Maar tot dusver denk ik dat we de juiste koers hebben gevolgd.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, ik zou met een optimistische noot kunnen beginnen door te zeggen dat president Mugabe nu een datum voor de verkiezingen heeft vastgesteld, namelijk 24 en 25 juni. Maar het slechte nieuws is dat hij alle ambtenaren en militairen met een loonsverhoging probeert om te kopen. Ik hoop van harte dat de leden van het Parlement de kans zullen hebben om als waarnemer te fungeren en erop toe te zien dat deze verkiezingen vrij, eerlijk en transparant verlopen, ondanks het klimaat van angst dat president Mugabe heeft gecreëerd.
Vorige maand nog heeft dit Parlement een resolutie aangenomen die het geweld in Zimbabwe veroordeelt, de terugkeer naar een volledige democratie eist en de regering oproept om vrije en eerlijke verkiezingen te houden. Sommige van deze eisen zullen nu hopelijk worden uitgevoerd, al moest hier eerst nog een blanke boer voor worden vermoord. We zijn het er allemaal over eens dat er een herverdeling van de beste landbouwgrond moet komen in Zimbabwe, maar dat moet gebeuren via onderhandelingen, en niet met het soort gewelddaden dat we de afgelopen maanden hebben zien gebeuren.
President Mugabe heeft nu een commissie van blanke boeren en Mugabe-aanhangers samengesteld. Hopelijk zal deze commissie een redelijk akkoord over landhervorming bereiken. President Mugabe moet echter goed beseffen dat Zimbabwe enorme economische schade zal lijden als deze landhervorming gewoon een terugkeer betekent naar kleinschalige landbouw voor eigen gebruik. Onder de meute die we de boerderijen hebben zien binnenvallen, zijn maar heel weinig mensen die zich voldoende personeel, machines, zaden en meststoffen kunnen veroorloven om van deze boerderijen potentiële exportbedrijven te maken.
Ik heb sommige van de boerderijen gezien die een paar jaar geleden zijn teruggevorderd door de heer Mugabe: de productieve landbouwgrond is voor het grootste deel overwoekerd geraakt en de gebouwen zijn in ruïnes veranderd. Wat een verspilling voor een land dat afhankelijk is van landbouwexport!
De laatste jaren zijn er stappen ondernomen om politieke leiders in de verschillende Afrikaanse regio's te overtuigen om meer verantwoordelijkheid te nemen op het gebied van conflictpreventie. In dit opzicht was het verheugend om Nelson Mandela te horen zeggen dat hij de politiek van de Zimbabwaanse president veroordeelt en dat die zijn land aan het vernietigen is. Ik vind het jammer dat zijn opvolger, president Mbeki, die waarschijnlijk de machtigste leider in Afrika is, het geweld in Zimbabwe nog altijd niet publiekelijk heeft veroordeeld.
Het Parlement doet terecht een oproep tot de Commissie om haar ontwikkelingssamenwerking met Zimbabwe te herzien als er geen transparante verkiezingen worden gehouden of als de oppositie wint en het geweld gewoon doorgaat. De toepassing van artikel 366 moet worden overwogen. De Wereldbank heeft de geldkraan dichtgedraaid wegens achterstallige schulden en als land is Zimbabwe failliet. We kunnen alleen maar hopen dat er een vreedzame oplossing wordt gevonden in Zimbabwe omdat het vooral de mensen zijn die lijden onder de instabiliteit in het land.

Kinnock, Glenys
Ik wil meteen even onderstrepen dat ik enorm verheugd ben over het feit dat de Commissie zo'n duidelijke strategie heeft uitgewerkt voor deze kritieke fase, enkele weken voor de verkiezingen. Ik verwelkom met name het feit dat we lokale waarnemers gaan opleiden. Ik denk dat dit heel belangrijk is, ook omdat we op die manier de kritiek van Mugabe, dat we ons op een neokoloniale manier komen bemoeien met zijn verkiezingen, kunnen pareren. Ik ben ook verheugd over het feit dat we de komende weken steun zullen geven aan projecten met betrekking tot de burgermaatschappij. Ik hoop van harte, commissaris, dat we deze informatie zullen verspreiden in Zimbabwe, want voor de personen die een oppositiecampagne proberen op te zetten zal de informatie die wij vandaag van u hebben gekregen een hart onder de riem zijn. Daarom vind ik het belangrijk dat wij dit doen.
Een van de dingen waarover ik kort iets zou willen zeggen, is de rol van de openbare media in de aanloop naar de verkiezingen. De commissaris is hier niet op ingegaan. Nochtans zouden we dat moeten doen, omdat televisie, radio en door de staat uitgebate kranten in Zimbabwe zich nu gedragen alsof ze agenten zijn van Zanu-PF. Alle berichten over oppositiepartijen zijn negatief, met de MDC als voornaamste doelwit. Ik zou heel graag willen weten wat we vanuit de Europese Unie kunnen doen om ervoor te zorgen dat de oppositiepartijen - 26 partijen nemen deel aan de verkiezingen - enige toegang krijgen tot de media. Mijnheer de commissaris, de staatsmedia weigeren advertenties op te nemen van oppositiepartijen en zelfs van NGO's die enkel het verkiezingsproces en de democratie in Zimbabwe trachten te ondersteunen. Slechts drie onafhankelijke kranten nemen advertenties op van andere partijen dan Zanu-PF. Dit betekent dat alleen de boodschap van de regering wordt gelezen of gezien door de bevolking en dat is in strijd met ons doel om de democratie te bevorderen.
Het probleem is dat de onafhankelijke pers niet voldoende drukcapaciteit heeft om aan de vraag te kunnen voldoen. De mensen in Zimbabwe zijn bang. De vele doden en gewonden in plattelandsgebieden en in toenemende mate ook in de steden zijn uiterst zorgwekkend. Zanu-PF beschikt over het overheidsgeld en de MDC-aanhangers zijn te bang om geld te schenken. Ik heb zelfs gelezen in de Britse pers dat nu ook Kabila en Khaddafi de campagne van Mugabe steunen, wat een beetje beangstigend is.
Het is bijzonder verontrustend dat de oppositie haar campagne moet voeren op het terrein van Zanu-PF. Ze hebben geen controle over de verkiezingslijsten, noch over de stemlokalen die zullen worden gerund door regeringsfunctionarissen. Dat is gevaarlijk, want bij het laatste referendum hebben de regeringsambtenaren een heel dubieuze rol gespeeld. De bevolking weet dat maar al te goed. Er zijn ook bewijzen dat de zogenaamde vijfde Brigade betrokken was bij pre-electorale intimidatieacties. De vijfde Brigade was verantwoordelijk voor het gewelddadige optreden van Mugabe in Matabeleland in de tachtiger jaren. Ook dat baart mij zorgen, en ik zou willen dat de EU deze zaak onderzoekt.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, laten we er als Europese Unie voor zorgen dat de mensen in Zimbabwe hun stem kunnen uitbrengen bij de verkiezingen in juni en dat ze dat in het geheim en zonder angst kunnen doen.

Van den Bos
Voorzitter, waarom zijn zoveel Afrikaanse vrijheidshelden die wij zo bewonderden uiteindelijk machtspotentaten geworden? Waarom zijn zo weinig ex-koloniën een rechtsstaat geworden? Waar anarchie en wetteloosheid heersen, geldt het recht van de brutaalste. In Zimbabwe is dat de heer Mugabe. Was dit land eerst een voorbeeld voor de derde wereld van hoe het wel moest, nu is het in zijn eigen tegendeel vervallen. Er heerst een dictator die zijn eigen macht en privileges belangrijker vindt dan de destabiliteit van zijn land en het lijden van zijn eigen bevolking. Natuurlijk zijn landhervormingen noodzakelijk. Het landbezit in Zimbabwe weerspiegelt nog steeds de oude koloniale verhoudingen en natuurlijk geeft dat spanningen. Maar Mugabe heeft jarenlang zelf de kans gehad om deze landhervormingen door te voeren, nota bene met buitenlandse hulp. De vraag is dus: welke malafide redenen heeft Mugabe om eerst niets te doen en vlak voor de verkiezingen zijn handlangers huis te laten houden in de boerderijen van de blanken?
Volgens de kiesraad van Zimbabwe maakt het aanhoudende geweld vrije en eerlijke verkiezingen onmogelijk. Zolang dat zo is, moet de gang naar de stembus worden uitgesteld. Het moet absoluut voorkomen worden dat Mugabe door geweld en intimidatie zijn positie legitimeert. Het zou goed zijn als leden van het Parlement als waarnemers optreden bij deze verkiezingen en in hun oordeel ook de pre-electorale machinaties van Mugabe betrekken.
Als de verkiezingen niet eerlijk verlopen, moet de Europese hulp opgeschort worden. Maar ook als Mugabe een gang naar de stembus onmogelijk maakt kan er geen voortzetting zijn van de Lomé-samenwerking.
Een verder verslechterende situatie in Zimbabwe zou vergaande gevolgen kunnen hebben voor de Afrikaanse landen in het algemeen en voor Zuid-Afrika in het bijzonder. De bevolking van Zimbabwe verdient een veel betere regering dan de huidige. Het wordt de hoogste tijd dat de Europese Unie heel duidelijke taal spreekt. Ons geduld met Afrikaanse leiders wier heldendaden alleen nog maar bestaan uit machtsmisbruik, begint op te raken.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eveneens beginnen met mijn tevredenheid te uiten over de pre-electorale strategie van de Commissie, zoals de commissaris die zojuist heeft uiteengezet. Ik ben met name verheugd over het feit dat we Zimbabwaanse waarnemers zullen trainen voor de verkiezingen.
De zwarte bevolking van Zimbabwe lijdt nog steeds onder de erfenis van het kolonialisme. Cecil Rhodes, een van Engelands meest succesvolle koloniale leiders, zei dat het doel van het kolonialisme was "om nieuwe landen te vinden waar we gemakkelijk grondstoffen kunnen vinden en tegelijk de lokale bevolking kunnen uitbuiten als goedkope arbeidskrachten". De erfenis van deze barbaarse successtrategie komt naar voren in de chaos die er op dit moment heerst in Zimbabwe.
4.000 blanke boeren bezitten nog steeds 70% van de landbouwgrond terwijl meer dan zeven miljoen zwarte Zimbabwanen moeten vechten voor hun bestaan in overbevolkte gebieden. Wij veroordelen het geweld maar erkennen ook het gelijk van de Zimbabwaanse bevolking. Dit maakt de weigering van president Mugabe om werk te maken van de legale landhervorming des te betreurenswaardiger.
Het is een verschrikkelijk probleem dat Mugabe niet wil onderhandelen. Maar ik roep de Britse regering op al het mogelijke te doen om Zimbabwe ertoe te bewegen een onafhankelijke arbitragecommissie op te richten die volkomen representatief is voor de landloze bevolking, en, zodra die commissie is opgericht, zo spoedig mogelijk de financiële hulp te hervatten, misschien met de steun van het Britse Gemenebest.
De Britse regering moet haar morele schuld voor de slavernij en het kolonialisme erkennen en al het mogelijk doen om een vreedzame en vooruitstrevende oplossing voor de landproblemen in Zimbabwe te bevorderen.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik wil ermee beginnen te zeggen dat ik het niet eens ben met de vorige spreker: ongetwijfeld waren er in het verleden ernstige problemen, maar door de onafhankelijkheid zijn de met het kolonialisme verbonden problemen opgelost. De collega die voor mij heeft gesproken, heeft een vertekend beeld van de werkelijkheid gegeven. Een dergelijke visie kan alleen maar het despotisch regime van Mugabe bestendigen en het lijden van de Zimbabwanen vergroten; dat zijn de twee zaken die hier in het geding zijn. Tijdens het vorige debat over deze crisis heb ik al gezegd dat het kiezen van de bijnaam Hitler door één van belangrijkste hoofdrolspelers - de leider van de Beweging van Veteranen, de gewapende arm van president Mugabe - al genoeg zegt. Er kunnen geen misverstanden bestaan over wat hier werkelijk op het spel staat, want de feiten spreken immers voor zich.
Hoewel wij de genoemde resolutie van april gesteund hebben, gaf deze mij toch al een beetje het gevoel dat, in weerwil van de juiste richting, de tekst in het licht van de gebleken ernst van de feiten enigszins te zwak was geformuleerd. Het is goed eraan te herinneren dat het Parlement toen heeft aanbevolen de verkiezingen zo snel mogelijk uit te schrijven en deze in ieder geval voor 1 juni te houden. De verkiezingen zijn nu uitgeschreven voor 24 en 25 juni en wij moeten nog maar afwachten wat er in de tussentijd gebeurt.
Ook hebben wij toen de Zimbabwaanse autoriteiten gevraagd de mensenrechten, met inbegrip van de rechten van de minderheden, en de internationale normen voor verkiezingen te respecteren. Wij weten dat daar niets van terecht is gekomen en dat in feite een heel land in gijzeling is genomen. Gezien het dramatisch karakter van de situatie vinden wij het moeilijk een juist standpunt te bepalen. De oproepen die ons vanuit Zimbabwe bereiken van de MDC en van andere democratische organisaties, zeggen aan de ene kant dat het houden van verkiezingen een slechte zaak is omdat die waarschijnlijk niet eerlijk zullen zijn en er sprake is van omvangrijke intimidatie, maar aan de andere kant zeggen zij dat het niet-doorgaan van de verkiezingen nog slechter is. Voor onze ogen en die van de wereld wordt dit land dus gegijzeld, terwijl diezelfde wereld verlamd lijkt en niet in staat krachtiger op te treden.
Wij moeten ook een duidelijk standpunt bepalen. Het gaat niet alleen om de blanken, want er is hier al terecht herinnerd aan de in het verleden begane gruweldaden in Matabeleland .........
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Deva
Mijnheer de Voorzitter, het verhaal van Zimbabwe is een verhaal van hoop die omslaat in wanhoop. Hoop, omdat men geloofde dat in 1980 Zimbabwe zijn potentieel volledig zou hebben ontwikkeld en een leidende rol zou spelen in Afrika. Wanhoop, omdat de stichter van de natie ervoor gezorgd heeft dat van een van de rijkste en best opgeleide Afrikaanse landen nu behoort tot de allerarmste. Dat is echt een buitengewone prestatie en een schoolvoorbeeld van wanbestuur in de hedendaagse geschiedenis. Ik ben ervan overtuigd dat Mugabe's plaats in de geschiedenisboeken verzekerd is, al is het om de verkeerde redenen.
Thans lijdt het land onder een werkloosheid van 50% en een inflatiecijfer van 60%; Mugabe besteedt 1 miljoen USD per dag aan een buitenlands avontuur in Zaïre; de valutareserve is op en de Wereldbank heeft de financiering van projecten stopgezet. Ik heb zojuist met verbijstering geluisterd naar mijn collega van de groenen. Maar uit wanhoop ontstaat ook vastberadenheid, volharding en hoop. Zimbabwe is een van de best opgeleide landen in Afrika, en de Europese Unie mag trots zijn op de rol die zij de afgelopen 20 jaar heeft gespeeld bij de totstandbrenging van deze onderwijsstructuren. Het heeft een goed functionerende burgermaatschappij en een ontwikkelde burgercultuur. Er werden verkiezingen uitgeschreven en de kieslijsten worden klaargemaakt, maar deze lijsten moeten worden gecontroleerd voor de verkiezingen. De oppositiepartijen willen meer transparantie.
Twintig mensen werden vermoord en meer dan 1.200 boerderijen illegaal bezet. De heer Mugabe heeft de controle over het land verloren, hij regeert over een wetteloos en corrupt land. Op 24 juni zullen er verkiezingen worden gehouden. Gisteren heeft de secretaris-generaal van het Britse Gemenebest gezegd dat het nog altijd mogelijk is om vrije verkiezingen te houden. De toekomst van het land ligt in de handen van de jonge mensen van Zimbabwe. Zij eisen verkiezingen. Ze moeten een kans krijgen. Het gaat om hun toekomst. Eén ding moeten we absoluut doen in Afrika, en dat is verandering brengen in de wijdverspreide cultuur van "de winnaar krijgt alles". We moeten een einde maken aan deze cultuur, die in ieder Afrikaans land bestaat, en dan bedoel ik echt in ieder land. We moeten zorgen voor vrije en eerlijke verkiezingen en ook kunnen aantonen dat ze vrij en eerlijk zijn verlopen.

Mulder
Voorzitter, het is al door vrijwel alle sprekers gezegd, het enige hoopgevende op het ogenblik in de situatie van anarchie in Zimbabwe is dat er binnenkort verkiezingen zullen worden gehouden. Ik ben het ook eens met alle sprekers die gezegd hebben dat wij moeten zorgen dat die verkiezingen zo eerlijk mogelijk zullen verlopen. Dat zal niet gemakkelijk zijn. Ik vond het bemoedigend te horen wat commissaris Nielson zei dat reeds begin juli waarnemers zullen worden gezonden naar Zimbabwe. Ik denk dat het uiterst belangrijk is want diegenen die de regering van Mugabe niet goed gezind zijn, die de oppositie voeren, hebben duidelijk bescherming nodig. Ik zou daarom inderdaad de Commissie willen sterken in die opinie. Waarnemers moeten zo snel mogelijk worden gezonden naar Zimbabwe, als het kan vandaag, beter nog dan morgen.
Andere zorgelijke ontwikkeling is de reactie in de buurlanden. We hebben vanuit Europa jarenlang gestreden om in Zuidelijk Afrika gelijkheid van rassen, gelijke kansen, democratie, etcetera te vestigen. Op het ogenblik is er een doodse stilte in de buurlanden. Dat is wat mij betreft een zeer omineuze ontwikkeling.
Ik denk dan ook dat, als het zo zou zijn dat de verkiezingen in Zimbabwe niet eerlijk verlopen, om wat voor redenen ook, dat de Commissie moet vasthouden aan de koers die ze zojuist heeft uitgezet. Als er duidelijke aanwijzingen zijn van grootscheepse fraude en Mugabe blijft op illegale wijze aan het bewind dan moet de hulp volgens de bepalingen in de Lomé-conventie worden stopgezet. Als de Commissie dat niet zou doen, dan zouden de illegale landonteigeningen zich kunnen uitbreiden naar de rest van zuidelijk Afrika en dat zou een catastrofe betekenen, niet alleen voor dat gebied, maar voor de hele rest van Afrika ook. Dat moet ten allen koste voorkomen worden.

Sacrédeus
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij persoonlijk richten tot u, Robert Mugabe, president van het vrije Zimbabwe, uw regering en uw socialistisch georiënteerde partij Zanu-PF: op haat, president Mugabe, kan een samenleving niet berusten. Bedreigingen kunnen nooit vertrouwen schenken en maatschappelijke solidariteit tot stand brengen. Uit wetteloosheid kan nooit veiligheid en medemenselijkheid voortkomen. Geweld en moord zijn niet in overeenstemming met het christelijke mensbeeld waarmee u, president Mugabe, bent opgegroeid en dat u bekend is. De kerken in Zimbabwe, de lutherse wereldfederatie en de Wereldraad der Kerken doen een beroep op uw geweten.
Mijn vaderland Zweden heeft Zimbabwe op een zeer volhardende en concrete manier gesteund in de strijd voor een vrij en democratisch land met als uitgangspunt dat alle mensen gelijk, uniek en onschendbaar zijn ongeacht hun huidskleur, en bij de ontwikkeling van de economie van uw land. In totaal heeft Zweden sinds de onafhankelijkheid in 1980 2 miljard kronen aan steun geschonken, wat gelijk staat aan 220 miljoen USD.
20 jaar geleden heeft de jeugdafdeling van de Zweedse kerk, waar ikzelf actief in was, de actie "Word vrienden met Zimbabwe" gevoerd. Enthousiaste jongeren uit beide landen ontmoetten elkaar. We geloofden in u, president Mugabe, en in de toekomst van uw land, omdat we ervan uitgingen dat u het christelijke mensbeeld in Zimbabwe wilde verdedigen. We willen opnieuw in u geloven, hoewel er veel kwaad is geschied. Stop de haat! Doe het voor uw eigen nagedachtenis en reputatie. Doe het voor de burgers van Zimbabwe en doe het voor Afrika!

Seixa da Costa
 - (PT) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik neem nog heel kort het woord om te wijzen op het belang van dit debat en op het tamelijk relevante feit dat dit Parlement eens te meer zijn ongerustheid heeft geuit over deze zeer brandende kwestie die ons in de Europese Unie zo veel zorgen baart. Wij denken dat de Europese Unie dit probleem met actieve aandacht zal blijven volgen en namens de Raad - maar blijkbaar ook namens de Commissie, die met het oog op de komende verkiezingen al in actie gekomen is - kan ik garanderen dat wij dit onderwerp niet uit het oog zullen verliezen.
Voorts wens ik nog te zeggen dat de Raad nog steeds de mogelijkheid overweegt de overlegprocedures die de Lomé-Overeenkomst biedt in gang te zetten, mochten de ontwikkelingen na de verkiezingen een negatieve wending nemen. Deze mogelijkheid is, zoals u weet, tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken begin mei besproken. In de Raad Algemene Zaken zullen wij deze kwestie blijven observeren en vanzelfsprekend zullen wij met de nodige aandacht het verloop van de verkiezingscampagne en de verkiezingen zelf volgen. Wij hopen dat de Zimbabwaanse autoriteiten beseffen dat de manier waarop de verkiezingen zullen verlopen gevolgen zal hebben voor de geloofwaardigheid van het regime in de ogen van de internationale gemeenschap.
Wij denken dat het zeer belangrijk is, zoals de afgevaardigde Ribeiro e Castro heeft gezegd, de verdere ontwikkelingen vanaf nu tot aan de verkiezingen te volgen. Op dit moment zijn er al meer dan 20 doden gevallen als gevolg van het geweld van de afgelopen weken. Hier zijn opmerkingen gemaakt over de effecten voor Zuidelijk Afrika en wij realiseren ons dan ook dat instabiliteit in Zimbabwe een sneeuwbaleffect kan hebben op andere gebieden in Zuidelijk Afrika. Daarom moet deze kwestie onze voortdurende aandacht hebben.

Nielson
Ten eerste, mijn antwoord op mevrouw Kinnock: we staan inderdaad in nauw contact met de civiele maatschappij. De civiele maatschappij is onze hoop op een geciviliseerde maatschappij. Maar er is nog een lange weg te gaan.
We staan ook in direct contact met de oppositie. We vinden het belangrijk om met alle deelnemers een duidelijk en zichtbaar contact te onderhouden. We roepen de regering van Mugabe op om te aanvaarden dat Zimbabwe een pluralistisch land is en moet blijven, en dat is ook de reden waarom we waarnemers sturen.
Ik hoop dat we de problemen in verband met de financiering van de waarnemersmissie kunnen oplossen. Ik wil het Parlement er echter ook op wijzen dat dit nogmaals laat zien hoe gebrekkig ons systeem is. Het is in ieder geval niet zo dat we alleen maar op een knop hoeven te drukken om aan fondsen te komen. Zo werkt het systeem nu eenmaal niet. Het debat van gisteren over de hervorming van onze buitenlandse betrekkingen is ook vandaag heel relevant. Gelukkig hebben we ter plaatse in Zimbabwe een uitstekende coördinatie met de lidstaten, wat heel goed van pas komt.
Tot slot zou ik willen uitleggen wat we in deze situatie concreet verrichten op het terrein. We nemen momenteel een besluit over een subsidie van 19 miljoen euro voor een heel gericht microproject op het gebied van armoedebestrijding. Een deel daarvan zal worden gebruikt om de vestiging van de allerarmste Zimbabwanen op legaal verkregen land te ondersteunen. Hiermee zullen we in de praktijk laten zien hoe land moet worden herverdeeld - en dat staat haaks op wat er momenteel gebeurt in Zimbabwe.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ter afsluiting van deze verklaring heb ik zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, donderdag, om 12.00 uur plaats.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B5-0220/2000).
Ik wil u erop attenderen dat wij 20 minuten vertraging hebben. De werkzaamheden kunnen niet na 19.00 uur worden voortgezet omdat de vertegenwoordiger van de Raad om 19.05 uur een officieel onderhoud met de contactgroep van het Parlement heeft over het statuut van de leden. Zoals uit de planning blijkt, staan ons belangrijke dingen te doen. Het is dan ook van fundamenteel belang dat het vragenuur vlot verloopt zodat een zo groot mogelijk aantal vragen kan worden behandeld. De resterende vragen zullen schriftelijk worden beantwoord.
Wij gaan nu over tot het vragenuur.

De Voorzitter


Alexandros Alavanos
Vraag nr. 1 van (H-0350/00):
Betreft: "Personae non gratae" in Turkije De Turkse krant Sabah heeft een lijst van 56 personen gepubliceerd die ongewenst zijn in Turkije. Op de lijst staan een groot aantal parlementsleden uit vele landen van de Europese Unie (Denemarken, Italië, Griekenland, Zweden, Spanje) en ook uit derde landen. Verder bevat de lijst ook namen van journalisten, religieuzen, leden van humanitaire organisaties, enz. Ondanks de opschudding die de lijst heeft doen ontstaan heeft de Turkse regering het bestaan ervan niet ontkend.
Met deze lijst van "personae non gratae" stelt Turkije een onaanvaardbare en ondemocratische daad. Is de Raad voornemens deze kwestie te onderzoeken en onverwijld stappen te zetten bij de Turkse regering voor de intrekking van de lijst?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen de gestelde vragen zo bondig mogelijk te beantwoorden, zonder onvolledig te zijn. De Raad hecht er namelijk ten zeerste aan zo volledig mogelijke antwoorden te geven.
Het klopt inderdaad dat er in een Turkse krant berichten hebben gestaan over een lijst van in Turkije ongewenste personen. Deze kwestie is door het voorzitterschap tijdens de Associatieraad Europese Unie-Turkije op 11 april 2000 aan de orde gesteld. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Schem, heeft officieel gezegd dat een dergelijke lijst niet bestaat. Gezien dit officiële antwoord vonden wij het niet nodig hier verder op aan te dringen. Mochten er onverhoopt van de kant van de Turkse autoriteiten signalen komen die loochenstraffen wat ons is medegedeeld door de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, dan zal de Raad zeker dienovereenkomstig handelen.

Alavanos
Ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor het feit dat hij dit vraagstuk aan de orde heeft gesteld, en ik dank hem ook voor zijn antwoord. Ik hoop dat hij gelijk krijgt. Nu ik de gelegenheid heb tot een aanvullende vraag en nu bovendien de echtgenoot en de zoon van Leyla Zana, die de Sacharovprijs van het Europees Parlement heeft gewonnen, aanwezig zijn, wil ik de minister de volgende vraag stellen. Turkije zoekt toenadering tot de Europese Unie en wil lid worden; bent u het derhalve niet met mij eens dat nog voordat het Portugees voorzitterschap ten einde loopt een poging moet worden ondernomen om Leyla Zana vrij te krijgen? Zij is parlementslid en door ons Parlement onderscheiden met de Sacharovprijs voor haar strijd voor de mensenrechten. Vindt u niet dat de Raad en het voorzitterschap een initiatief moeten nemen voor de vrijlating van Leyla Zana?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de besluiten van de Europese Raad van Helsinki hebben ertoe geleid dat Turkije nu als kandidaat wordt beschouwd voor toetreding tot de Europese Unie. Er is bepaald dat op basis van dat besluit een toetredingsstrategie zal worden uitgewerkt. Van die strategie maakt deel uit het op de voet volgen van de hervormingen, met name op het vlak van de mensenrechten, die in het licht van de criteria van Kopenhagen voor de Unie essentieel zijn voor elke toetreding.
De Raad zal deze zaken blijven volgen en telkens wanneer het nodig is zal het Parlement alle informatie ontvangen over het verloop van deze toetredingsstrategie. Maar met name zal het Parlement informatie ontvangen over de beoordeling door de Raad van de wijze waarop Turkije de voorwaarden nakomt om in de toekomst toetredingsonderhandelingen te kunnen starten.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, het gaat om een motie van orde. Ik woon bijna ieder vragenuur bij en het is mij opgevallen dat de eerste vragen altijd afkomstig zijn van de Griekse communisten, met name de heer Alavanos. Zoals u kunt zien, is deze vraag gedateerd op 30 maart 2000, dit wil zeggen twee weken voor de laatste vergaderperiode. Daarom had deze vraag volgens mij niet als nummer 1 op de lijst mogen worden geplaatst, maar op de vragenlijst van de vorige vergaderperiode moeten staan. Het lijkt erop alsof de heer Alavanos en zijn collega's systematisch de eerste twee vragen krijgen toegewezen, en ze vallen ook altijd Turkije aan. Ik zou u willen vragen om te onderzoeken hoe dat komt.

De Voorzitter
Mijnheer Purvis, ik denk dat wij dit soort bedenkingen maar het beste achterwege kunnen laten. Ik deel u mee - ook al bent u hiervan reeds op de hoogte - dat de Voorzitter in eigen persoon, samen met haar kabinet, de volgorde van de vragen bepaalt. Ik betwijfel of de heer Alavanos zoveel invloed op het Voorzitterschap van het Parlement heeft. Wat ik wel weet, is dat hij niet tot de Griekse Communistische Partij maar tot de Synaspismos behoort. Over die informatie beschik ik. Maar laten we tot de agenda terugkeren. Ik neem nota van uw vraag.

De Voorzitter


Marie Anne Isler Béguin
Vraag nr. 2 van (H-0361/00):
Betreft: Conflict Armenië-Turkije Op 11 december 1999 heeft de Raad de kandidatuur van Turkije voor toetreding tot de Europese Unie aanvaard.
Het Europees Parlement had in paragraaf 3 van zijn resolutie van 18 juni 1987 de Raad verzocht "bij de huidige Turkse regering stappen te doen om te bereiken dat deze de op de Armeniërs in 1915­1917 gepleegde volkerenmoord erkent en een politieke dialoog tussen Turkije en de representatieve vertegenwoordigers van de Armeniërs te bevorderen".
Turkije heeft genoemde volkerenmoord niet erkend en legt Armenië nog altijd een economisch embargo op.
Welke maatregelen heeft de Raad getroffen om de politieke betrekkingen tussen Armenië en Turkije te bevorderen?
Acht de Raad de opheffing van het embargo een voorwaarde sine qua non voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie?

Seixa da Costa
Het voor de hand liggende doel van het beleid van de Europese Unie in de Kaukasus is het bevorderen van de stabiliteit, zowel in de landen - met name in Nagorno-Karabach - als tussen de verschillende landen van die regio.
Wij hebben nu te maken met een nieuw kader voor de betrekkingen met Turkije en het moet gezegd worden dat daarmee geen automatische flexibiliteit ontstaat in de richting van de Turkse belangen, maar dat er juist door de Europese Unie meer concrete antwoorden verlangd worden van Turkije. Dat nieuwe kader leidt tot een nieuwe dialoog, die Turkije zal verplichten bepaalde standpunten in te nemen ten aanzien van een aantal traditionele onderdelen van het buitenlands beleid van de Europese Unie voor de landen in dat gebied. In dit verband mag dan ook niet onvermeld blijven dat de samenwerking tussen de Europese Unie en Armenië deel uitmaakt van het acquis dat Turkije over moet nemen voor het starten van het onderhandelingsproces. Het nakomen door Turkije van deze voorwaarden veronderstelt natuurlijk ook dat de spanningen tussen Turkije en Armenië afnemen.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou de fungerend voorzitter willen danken voor zijn antwoord. Ik moet echter tot mijn spijt vaststellen dat dit antwoord uiterst vaag blijft, aangezien ik in mijn vraag naar een resolutie van het Europees Parlement uit 1987 verwijs, waarin wij daadwerkelijk akte namen van de erkenning van, onder andere, de volkerenmoord op de Armeniërs in 1915-1917. Welnu, wij weten op dit moment niet welke maatregelen de opeenvolgende Raden hebben genomen om de betrekkingen tussen deze beide landen te bevorderen, terwijl wij weten dat Turkije Armenië ook nu nog een economisch embargo oplegt.
Ik stel daarom de volgende vraag: is de kwestie met betrekking tot dit embargo, in het kader van de onderhandelingen over de toetreding van Turkije tot de Europese Unie, aan de orde gesteld en zou de opheffing van dit embargo een basisvoorwaarde kunnen zijn voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie?

Seixa da Costa
De geachte afgevaardigde stelt een tweetal vragen: de eerste vraag betreft de resolutie van 1987 over de erkenning van de volkerenmoord in de jaren 1915-1917 en de tweede vraag gaat in feite over de betrekkingen tussen Armenië en Turkije. Over het eerste punt kan ik zeggen dat dit een zeer belangrijke zaak is die van doen heeft met een politieke interpretatie, maar dan wel van bepaalde belangrijke historische gebeurtenissen die wij erkennen. Het gaat hier echter niet om een voorwaarde die vervuld moet zijn voordat de dialoog met Turkije hervat wordt. Wat de betrekkingen tussen Armenië en Turkije aangaat, wensen wij dat die in de toekomst positief zijn. Daarom hebben wij slechts geprobeerd Turkije zich te laten aanpassen aan het normale kader dat de Europese Unie hanteert voor buitenlandse betrekkingen. Van dat kader maken ook goede betrekkingen met Armenië, met name op handelsvlak, deel uit. Die goede betrekkingen en heel dat kader dat eraan ten grondslag ligt zijn onderdelen van het acquis dat Turkije moet aanvaarden. Wij kunnen echter op internationaal vlak goede betrekkingen tussen landen niet opleggen; die worden niet per decreet opgelegd, maar via politieke besluitvorming. Los van het oordeel van Turkije over de historische gebeurtenissen in Armenië moet Turkije, wanneer het de onderhandelingen wil starten voor toetreding tot de Europese Unie, in de praktijk aantonen dat het de goede betrekkingen tussen de Europese Unie en Armenië respecteert. Tot die tijd is het een louter bilaterale kwestie, waar de Europese Unie zich niet in kan mengen.

De Voorzitter


John Purvis
Vraag nr. 3 van (H-0365/00):
Betreft: Associatieovereenkomst EU-Jordanië Kan de Raad mededelen welke lidstaten de associatieovereenkomst EU-Jordanië nog moeten ratificeren en in hoeverre het voor hem een prioriteit is deze staten aan te moedigen dit proces te bespoedigen?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, wat deze vraag betreft, meen ik dat het voor het goed functioneren van de relatie tussen Raad en Parlement nuttig zou kunnen zijn de faciliteiten die de Raad in het kader van een transparant voorlichtingsbeleid ter beschikking stelt van alle burgers, dus ook van de leden van het Europees Parlement, ten volle te gebruiken. Daarom zou ik de afgevaardigden die voor deze zaken belangstelling hebben, willen uitnodigen op de website van de Raad, die dagelijks wordt bijgewerkt, de data van ondertekening en de stand van de ratificatie, goedkeuringsprocedure en inwerkingtreding van alle overeenkomsten te controleren. Hierbij doel ik met name op de Euro-mediterrane associatieovereenkomsten, zoals die met Jordanië, waarnaar de geachte afgevaardigde in zijn vraag heeft verwezen.
Over deze overeenkomst zou ik nog willen zeggen dat op basis van de meest recente informatie op dit moment nog acht landen de associatieovereenkomst Europese Unie-Jordanië moeten ratificeren. Zoals bekend is dit een taak van de nationale parlementen, die bij gemengde overeenkomsten - die een communautair en een bilateraal element kennen - het laatste woord hebben. Het spreekt vanzelf dat wij geen stappen kunnen ondernemen bij de nationale parlementen, maar die stappen kunnen en moeten wij wel zetten bij de regeringen van die landen. Het ligt in de bedoeling van het Portugees voorzitterschap tijdens de komende informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken over het Euro-mediterrane proces een signaal af te geven dat het belangrijk is de parlementen van die landen te doordringen van de noodzaak met name deze overeenkomst te ratificeren, en mogelijk ook nog andere.
Toch zou ik u graag nog willen wijzen op iets waar gewoonlijk geen rekening mee wordt gehouden. Deze overeenkomsten hebben dus ook een communautaire dimensie, onder andere in de vorm van een handelsluik dat normaal gesproken via een besluit van de Commissie eerder in werking treedt. Zoals bij andere Euro-mediterrane overeenkomsten heeft de Commissie al de eenzijdige maatregelen getroffen voor het ontmantelen van de douanerechten, waardoor de Jordaanse producten sneller toegang kunnen hebben tot de markt van de Gemeenschap.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen willen zeggen dat het mij bijzonder verheugt dat het voorzitterschap bereid is om de regeringen onder druk te zetten. Ik hoop dat die op hun beurt de parlementen zullen aansporen om werk te maken van de ratificatie. Het is nogal beschamend dat na meer dan zes maanden acht lidstaten nog altijd niet geratificeerd hebben. Met name de Jordaniërs ergeren zich over deze trage gang van zaken.
Commissaris Patten is vastbesloten om het hele proces van Barcelona en de Euro-mediterrane betrekkingen nieuw leven in te blazen. Ik hoop dat de Raad dit voorbeeld zal volgen en het ook via de regeringen zal overbrengen op de parlementen.
Zou de Raad mij de verzekering kunnen geven dat hij de heer Patten volledig steunt in wat die probeert te doen in het Middellandse-Zeegebied?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft het laatste gedeelte van de vraag van de geachte afgevaardigde, wil ik zeggen dat de belangrijke acties die in het Middellandse-Zeegebied plaatsvinden tot de prioriteiten behoren van het Portugees voorzitterschap. Het ligt ook in de bedoeling van het voorzitterschap intensief verder te werken aan het opstellen van een gemeenschappelijke strategie voor het Middellandse-Zeegebied en daarom zijn er door het voorzitterschap op dit vlak al verscheidene initiatieven ontwikkeld. Om terug te keren naar de overeenkomst met Jordanië: wij betreuren het natuurlijk dat deze nog niet in werking is getreden, maar de ervaring uit het verleden leert dat er zo'n drie jaar overheen gaan eer deze overeenkomsten geratificeerd zijn. De overeenkomst met Tunesië werd het snelst geratificeerd; de overeenkomst werd in juli 1995 ondertekend en trad in maart 1998 in werking, dus in iets minder dan drie jaar. De ervaring met alle andere overeenkomsten duidt op een termijn van ongeveer drie jaar en ik meen dat wij op dit moment voor Jordanië nog op dat gemiddelde schema zitten. Verder hangt het natuurlijk af van de nationale parlementen, maar het Portugees voorzitterschap zal niet nalaten de verschillende regeringen van dit probleem bewust te maken.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 4.

De Voorzitter


Brian Crowley
Vraag nr. 5 van (H-0370/00):
Betreft: Cultuur en de WTO Het Portugese voorzitterschap heeft gewezen op de rol die de cultuur in het Europese project speelt en in dit verband met name een link gelegd met een duidelijker Europese strategie voor de toekomstige WTO-ronde. Kan de Raad hierover thans nadere mededelingen doen?

Seixa da Costa
Mijnheer de Voorzitter, ik meen begrepen te hebben dat deze vraag gaat over de plaats van cultuur in het kader van de WTO. Zoals bekend hebben vele lidstaten tijdens het formuleren van het mandaat van de Raad voor de Top van Seattle de culturele dimensie een speciaal accent gegeven. Met name hebben die lidstaten benadrukt dat de Europese Unie in het kader van de onderhandelingen een standvastige houding moet innemen bij het verdedigen van de culturele specificiteit. Ik zou er daarom aan willen herinneren dat in de conclusies van de Raad van 26 oktober ter voorbereiding van de ministersconferentie van Seattle de volgende zinsnede is opgenomen: tijdens de komende WTO-onderhandelingen zal de Europese Unie proberen te garanderen, net als bij de Uruguay-Ronde, dat teneinde hun culturele verscheidenheid te bewaren de lidstaten de bevoegdheid behouden en verdedigen om de uitvoering van hun cultureel en audiovisueel beleid zelf te definiëren.
De geachte afgevaardigden weten even goed als ik welk lot de start van deze nieuwe onderhandelingsronde van de WTO in Seattle was beschoren. Dat heeft natuurlijk ook geleid tot vertraging bij het behandelen van deze kwestie, maar toch dient gezegd te worden dat in het specifieke kader van de GATT-overeenkomst over handel en diensten al bepaald was dat de onderhandelingen over de zogenaamde built-in agenda op 1 januari dit jaar moesten beginnen. Die onderhandelingen zijn gestart en om de voortgang van de onderhandelingen met een understatement te kwalificeren: tot nu toe zijn er geen echte inhoudelijke stapen vooruit gezet. Deze onderhandelingen zijn blijkbaar afhankelijk van het opstarten van de globale onderhandelingen. Voorts kan ik nog zeggen dat volgens de Raad de omstandigheden er niet naar zijn dat deze onderhandelingen dit jaar op bevredigende wijze gestart kunnen worden.

Crowley
Ik zou de fungerend voorzitter van de Raad willen bedanken voor zijn antwoord. De reden waarom ik dit vraag is dat wij in het kader van de Europese Unie zelf een heleboel ideologische modellen ontwikkelen die uniek zijn voor de Unie als geheel: zo spreken we vaak over een Europees landbouwmodel, een sociaal model, en wat dies meer zij. Met name wat de audiovisuele sector betreft, hadden we vandaag in het Parlement een interessant debat over subsidies en doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen overheid en bedrijven, in het kader van het verslag-Randzio-Plath. De culturele diversiteit binnen de Europese Unie wordt ernstig bedreigd door de invoer van programma's uit Amerika en de mondialisering van allerlei sectoren, zelfs van voedselketens als McDonalds. Dat is een constante bedreiging voor wat uniek is aan Europa als continent, maar ook voor de uniciteit van de afzonderlijke lidstaten. Ik hoop dat u en uw collega's ervoor zullen zorgen dat we deze verscheidenheid kunnen behouden, want het gaat om de essentie van Europa zelf.

Seixa da Costa
Het globale standpunt van de Raad blijft natuurlijk het referentiepunt voor deze onderhandelingen die gedurende de komende ronde namens de Unie door de Commissie gevoerd zullen worden. Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat zowel in het globale standpunt als in de opvatting van Portugal ononderbroken aandacht wordt besteed aan het behoud van de culturele identiteit en de daarvoor benodigde instrumenten, die zonder de mededingingsregels geweld aan te doen het behoud van essentiële waarden van de Europese identiteit op de een of andere manier waarborgen. Ik meen trouwens dat mijn land hierin niet alleen staat.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, binnen de WTO gaat het in eerste instantie om het openstellen van markten. Met betrekking tot China doet zich nu bijvoorbeeld de vraag voor of hun textielmarkt ook voor onze Europese producenten wordt opengesteld. Het betreft hier een miljardenmarkt, die bij ons veel nieuwe arbeidsplaatsen kan opleveren, vooral als je bedenkt dat veel Chinezen slechts een broek bezitten. De culturele vraag die zich aan mij opdringt, is echter: hoe gaan wij in dit verband voortaan met de talen om? Frankrijk voert een zeer zelfstandig beleid ten aanzien van de Franse taal. Voorziet u een soortgelijke tendens ook voor het Duits, het Spaans of het Portugees? Zal er sprake zijn van gelijke behandeling, of wordt er een klassement opgesteld aan de hand van de bevolkingsomvang van ieder land?

Seixa da Costa
Als ik op dit moment iets zou kunnen zeggen over het verloop van die discussie, zou ik de geachte afgevaardigde graag antwoorden. Ik denk desalniettemin dat het de intentie is van de Raad die verschillende nationale dimensies die tot uiting komen in een gemeenschap van verscheidenheid als de Europese Unie te benadrukken. Ik wil u laten weten dat in ieder geval in mijn land het erg belangrijk gevonden wordt dat deze culturele dimensies, met name de taal, bovenaan het prioriteitenlijstje staan bij het overleg van de Europese Unie met haar partners van de WTO.

De Voorzitter
Daar de vraagstellers afwezig zijn, vervallen de vragen nrs. 6 en 7.

De Voorzitter


María Izquierdo Rojo
Vraag nr. 8 van (H-0376/00):
Betreft: Financiering van de VN-missie in Kosovo met gelden van de EU-landbouwbegroting Financiert de Europese Unie de VN-missie in Kosovo met kredieten van de landbouwbegroting?

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof - en ik verwijs daarbij naar een aantal eerder gestelde vragen - dat het optreden van het Portugees voorzitterschap wat de landbouw betreft voldoende duidelijk is geweest, en zodoende reeds een antwoord heeft verschaft op de vraag van de afgevaardigde, ook al is deze hier zelf niet aanwezig.
Wat de financiering van het Kosovobeleid met landbouwgelden betreft: het lijkt mij evident dat het financieren van de VN-missie in Kosovo met middelen uit de landbouwbegroting onmogelijk is, eenvoudigweg omdat er geen rechtsgrond bestaat voor het overhevelen van begrotingsrubrieken. Het nu geldende financieel reglement staat de overdracht van kredieten uit twee verschillende begrotingsrubrieken van de financiële vooruitzichten niet toe. Dat betekent overigens niet dat er geen plannen bestaan om een wijziging van de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006 voor te stellen. De Commissie heeft dat al aangegeven. De desbetreffende voorstellen van de Commissie zouden overigens geen fundamentele gevolgen hebben voor de financiële toewijzingen binnen het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Raad buigt zich op dit moment over deze kwestie. Het gaat hier om een bijzonder controversiële aangelegenheid. We weten dat een meerderheid in dit Parlement zich verzet tegen een herziening van de financiële vooruitzichten, als die herziening een reductie van de voor de landbouw beschikbare gelden zou betekenen. Ik herhaal daarom dat er bij de Commissie geen plannen bestaan om te korten op de rechtstreekse steun aan de landbouwers. Het gaat er bij de Commissie uitsluitend om te werken op basis van een zeker economisch kader, en dat kader wordt in wezen bepaald door de verhouding tussen de euro en de dollar. De verwachting is dat dit de eerstvolgende twee jaar de economisch context zal zijn.
De Commissie is ervan overtuigd dat een herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2002 een nieuwe economische context zou kunnen scheppen. Zoals bekend, lopen de conclusies van de Raad van Berlijn vooruit op zo'n herziening. Ik heb echter al aangegeven dat de Raad op dit moment politiek gezien niet bereid is een herziening van de financiële vooruitzichten te overwegen. De Raad is van mening dat er eerst een concrete evaluatie moet plaatsvinden van de behoeften van de Balkanregio en de precieze omvang van het absorptievermogen van die regio, waarbij dan rekening wordt gehouden met de rol die de Europese Unie in die regio speelt naast andere internationale geldschieters. Een verzoek in die zin is reeds gericht aan zowel de Commissie als de Hoge Vertegenwoordiger van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Daarom vragen wij de Commissie om een overzicht waarin alle toegezegde bijdragen precies worden vermeld, en ook of dit leningen dan wel schenkingen zijn. De Raad kan pas overgaan tot een concrete evaluatie van de voorstellen van de Commissie als hij over dit soort informatie beschikt. Dat is dan ook de reden waarom op dit moment een herziening van de financiële vooruitzichten nog niet aan de orde is.

Izquierdo Rojo
Wat de fungerend voorzitter van de Raad hier zonet heeft uiteengezet, is volkomen in tegenspraak met de verklaringen die de commissaris gisteren, eergisteren en op vroegere tijdstippen in dit Parlement heeft afgelegd. De Raad heeft gelijk: wat hier op het spel staat, is de directe steun aan de landbouwers. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat de steun aan de gedroogde vruchten niet wordt uitbetaald - die wordt eenvoudigweg opgeschort - en dat het verzoek van de landbouwers om de prijs van de dieselolie te verlagen niet wordt ingewilligd. De Commissie is zo vrij om de in het kader van Agenda 2000 en de Top van Berlijn goedgekeurde fondsen die voor de landbouw bestemd zijn naar het buitenlands beleid over te hevelen, alsof de landbouwsector geld te over heeft.
Ofschoon de bijstand aan Kosovo mijn steun geniet, ga ik er absoluut niet mee akkoord en lijkt het mij volkomen absurd dat deze zomaar uit de in Agenda 2000 goedgekeurde landbouwfondsen wordt gehaald en voor het buitenlands beleid wordt gebruikt. Dat is niet meer dan een kunstgreep.
Mijn vraag luidt: wat moeten wij doen wanneer de verklaringen van de Raad lijnrecht tegenover de verklaringen van de Commissie staan? Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wat moeten wij in dat geval doen?

Seixas da Costa
Als het Parlement meent dat er sprake is van een tegenstrijdigheid, dan kan het deze tegenstrijdigheid proberen op te lossen door haar tegen het licht van de werkelijkheid te houden. En die werkelijkheid is dat ik - in tegenstelling tot wat u zojuist gezegd heeft - in mijn interventie niet beweerd heb dat de rechtstreekse steun in het kader van een herziening van de financiële toewijzingen teruggebracht zou worden. Het is zaak dat iedereen weet dat de Commissie alleen gezegd heeft dat ze beschikbare middelen zou gebruiken, en dat er besparingen zouden worden gerealiseerd in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dat is alles. Dat betekent niet dat de Commissie geen voorstellen zal doen voor een herziening van de toewijzingen, maar de Commissie houdt vol dat zulke voorstellen geen gevolgen zullen hebben voor de rechtstreekse steun aan de landbouwers.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, ik ben stomverbaasd over hetgeen de fungerend voorzitter zegt. Enerzijds verzekert hij ons dat geen landbouwkredieten gebruikt zullen worden voor Kosovo, of voor de uitoefening van het buitenlands beleid van de Europese Unie, en anderzijds zegt hij, of zegt de Commissie - terecht - dat zij het niet bestede geld zal uitdelen. Met andere woorden, men gaat GLB-kredieten herschikken. Wij willen derhalve nogmaals vragen of het volgens de Raad werkelijk mogelijk is kredieten weg te halen uit de landbouwbegroting - die toch al pover genoeg is voor het jaar 2000 - en toe te wijzen aan doelstellingen die helemaal niets hebben uit te staan met de oorspronkelijk vastgestelde bestemming van het geld?
Afgezien van het feit dat wij absoluut gekant zijn tegen het beleid van de Europese Unie in Kosovo, zijn wij hier geconfronteerd met een concreet vraagstuk. Wij willen graag van de Raad de verzekering dat geen enkele euro uit de landbouwbegroting zal worden besteed aan iets anders. Onze boeren zijn toch al behoorlijk in het nauw gedreven en hebben, zoals wij dagelijks kunnen zien, behoeften genoeg. Het zou onaanvaardbaar zijn indien kredieten werden weggenomen uit hun toch al magere begroting.

Seixas da Costa
Ik wil u allereerst duidelijk maken dat het merendeel van de toewijzingen die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid worden gedaan afkomstig zijn uit het Europees Ontwikkelingsfonds. Het zijn dus middelen die buiten de communautaire begroting vallen, en wel omdat ze onder de speciale begroting van genoemd ontwikkelingsfonds vallen. En ik vertel u dat het niet goed mogelijk is fondsen van het Europees Ontwikkelingsfonds over te hevelen naar de hulp voor Kosovo, eenvoudigweg omdat de middelen waar we het over hebben niet op de communautaire begroting voorkomen.
Ik wil ook iets anders duidelijk maken, en dat is het volgende: ik heb nu uitgelegd dat de middelen die zijn vrijgemaakt voor de hulp aan Kosovo geen middelen zijn die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gebruikt worden. Ik herhaal: geen middelen die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gebruikt worden.
Met betrekking tot het voorstel van de Commissie wil ik ook nog kwijt dat ik mezelf duidelijk heb gemaakt toen ik bevestigde dat de Raad op dit moment geen voorstander is van een wijziging van de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006. De Raad is van mening dat het evenwicht zoals dat voor de financiële vooruitzichten over deze periode is gevonden op dit moment beter intact kan worden gelaten. Maar we wijzen er wel op dat de conclusies van de Europese Raad van Berlijn duidelijk stellen dat de financiële vooruitzichten halverwege de periode 2000-2006 herzien kunnen worden, en dan met name op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het zou dus wel eens verstandig kunnen zijn als u zich hier eens ging buigen over de vraag of het gemeenschappelijk landbouwbeleid op den duur wel verenigbaar zal zijn met de conclusies van de volgende onderhandelingsronde binnen het kader van de Wereldhandelsorganisatie. In de financiële vooruitzichten voor 2000-2006 wordt overigens ook rekening gehouden met een herziening, en dan wel een herziening die - voor het eerst - met een gekwalificeerde meerderheid moet worden goedgekeurd. Ik zou u willen verzoeken ook met dat aspect rekening te houden.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 9.

Esko Olavi Seppänen
Vraag nr. 10 van (H-0381/00):
Betreft: Financiële steun voor Europese politieke partijen Toen ze op 12 april 2000 in het Parlement antwoordde op mijn mondelinge vraag nr. H-0268/00, was de Commissie de volgende mening toegedaan:
"Het huidige artikel 191 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap vormt geen rechtsgrondslag voor de subsidiëring van Europese politieke partijen. Het artikel gaat over het belang van politieke partijen op Europees niveau. Er worden evenwel aan geen enkele instelling bevoegdheden mee verleend om betalingsverplichtingen aan te gaan tot steun aan Europese politieke partijen en evenmin wordt er een procedure mee vastgesteld voor de goedkeuring van een maatregel die in het aangaan van een dergelijke betalingsverplichting voorziet.
Daarom is de Commissie van mening dat het met het oog op de rechtszekerheid het beste zou zijn in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap een geschikte rechtsgrondslag voor dergelijke uitgaven op te nemen.
Deze aangelegenheid zou in het kader van de Intergouvernementele Conferentie moeten worden behandeld".
Is de Raad over de rechtsgrondslag van deze kwestie dezelfde mening toegedaan? Dient het onderwerp op de agenda van de IGC te worden geplaatst?

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de afgevaardigde, u heeft gelijk: artikel 191 van het Verdrag vormt geen rechtsgrondslag voor de financiering van Europese politieke partijen. Deze kwestie is tijdens de intergouvernementele conferentie die het Verdrag van Amsterdam tot stand heeft gebracht uitvoerig bestudeerd, en men is toen tot de slotsom gekomen - en ik zeg u dit met het gezag van iemand die daar als vertegenwoordiger van de Portugese regering aanwezig is geweest - dat er bij de lidstaten geen meerderheid gevonden kon worden, laat staan unanimiteit, die zou kunnen leiden tot het scheppen van een specifieke rechtsgrondslag voor de onderhavige materie.
Het gaat hier om een kwestie die opnieuw in een intergouvernementele conferentie aan de orde zal komen, waarbij dan in het bijzonder rekening zal worden gehouden met de interventie van de Voorzitter van dit Parlement, mevrouw Nicole Fontaine, tijdens de ministeriële vergadering van de intergouvernementele conferentie van 10 april. Ik zal zelf, als voorzitter van de voorbereidende werkgroep, tot het einde van het Portugees voorzitterschap proberen deze kwestie opnieuw onder de aandacht van de intergouvernementele conferentie te brengen.
Ik denk hoe dan ook dat er op dit moment geen rechtsgrondslag bestaat. Daarom zullen we nogmaals moeten proberen vast te stellen of er bij de staten die op deze conferentie vertegenwoordigd zijn de wil bestaat om te komen tot een systeem voor de financiering van Europese politieke partijen.

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de heer Seppänen eens dat een rechtsgrondslag essentieel is. Er moet een rechtsgrondslag zijn voordat men overgaat tot het betalen van een dergelijke steun. Daarna is het inderdaad een zaak van het Parlement of de Raad hoeveel en welke steun er wordt betaald en in welke vorm. Ik wil dan ook vragen welke plannen de Raad voor deze praktische regelingen heeft. In het verslag over het financieel beheer van het Parlement, waarin alle fracties werden bekritiseerd voor het feit dat de middelen van het Parlement ook naar Europese politieke partijen zijn geleid, wordt geen rekening gehouden met het feit dat het kantoor van de Europese sociaal-democratische partij zich in de gebouwen van het Europees Parlement bevindt en dat mijn eigen Fractie van de Europese Volkspartij en Europese democraten vrij veel kritiek kreeg, terwijl ons partijkantoor zich helemaal niet in de buurt van de diensten van het Europees Parlement bevindt. Ik wil dus horen of er duidelijkheid is over wat er allemaal mogelijk betrokken is bij de steun waarover het Parlement en de Raad gezamenlijk een besluit nemen en waarmee hierbij rekening wordt gehouden.

De Voorzitter
Ik wens de fungerend voorzitter van de Raad en de afgevaardigden erop te attenderen dat deze onderwerpen momenteel hier in het Parlement worden besproken. De vraag heeft betrekking op de rechtsgrondslag en de intergouvernementele conferentie. Deze taak komt het Parlement toe.
Daar de vraagsteller afwezig is, vervaalt de vraag nr. 11.
Daar de vraagsteller ziek is, zal vraag nr. 12 van de heer Bowis schriftelijk worden beantwoord.

Mihail Papayannakis
Vraag nr. 13 van (H-0389/00):
Betreft: Turkse invasie in Irak Wat is de mening van de Raad over de recente grootschalige invasie in Irak van een zwaarbewapend Turks legeronderdeel?

Seixas da Costa
We weten dat de situatie in het noorden van Irak, en dan vooral het feit dat de autoriteiten in Bagdad dat deel van het land niet onder controle hebben, geleid heeft tot een soort machtsvacuüm, zowel in politieke als in militaire zin. En dat heeft dan weer geleid heeft tot concrete acties van de zijde van Turkije. Deze de facto situatie geeft wel aan hoe weinig doorzichtig de toestand is. In dit soort zaken, dat wil zeggen acties waarbij de grenzen van andere staten mogelijk niet gerespecteerd worden, neemt de Europese Unie natuurlijk een afwijzende houding aan. Meer kan ik over deze materie niet zeggen, behalve dan dat we bezorgd zijn met betrekking tot de territoriale integriteit van Irak. Elke actie die op deze integriteit inbreuk maakt is af te wijzen.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor uw antwoord. Dat was een interessant antwoord. U zegt dat de situatie onduidelijk is en er een politiek en militair vacuüm is. U zegt dus dat Irak geen controle heeft op het noordelijk gedeelte van zijn land. Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer de voorzitter, maar Irak heeft geen controle op het noordelijk gedeelte omdat wij hem de uitoefening van die controle niet toestaan, en terecht misschien. Als wij Irak niet toestaan controle uit te oefenen op het noordelijk gedeelte, betekent dat echter niet automatisch dat wij de controle van iemand anders door de vingers moeten zien. Dat wat ik nu hoor, is gewoon absurd. Ik begrijp dat u geen verantwoording kunt afleggen voor degenen die daar de beslissingen nemen, maar onder hen bevinden zich wel landen van de Europese Unie.
Misschien kunnen die landen u zeggen wat er gaande is in dat gebied. Misschien kunnen zij u bijvoorbeeld uitleggen waarom zij het goed vinden dat anderen de controle in handen nemen in het noordelijk gebied van Irak, waar Irak zelf van hen geen controle mag uitoefenen. Ik zeg nu controle, maar laten wij elkaar niet voor de gek houden: dit is gewoon een militaire invasie. Dit is mijns inziens een vanuit internationaal en politiek standpunt bekeken waanzinnige situatie, en ik vraag mij werkelijk af waarom men dit zo maar door de vingers ziet.

Seixas da Costa
Ik wil hier alleen het volgende zeggen: niets van wat ik heb gezegd mag worden uitgelegd als zou het de Europese Unie onverschillig laten wat voor acties Turkse troepen buiten Turks grondgebied ondernemen.

De Voorzitter


Pat Gallagher
Vraag nr. 14 van (H-0390/00):
Betreft: Europees handvest voor kleine ondernemingen In het kader van de totstandbrenging van een bedrijfsklimaat dat ondernemerschap en vernieuwing bevordert, heeft de Europese Raad aangedrongen op opstelling van een Europees Handvest voor kleine ondernemingen. Kan de Raad mededelen of hij in het kader van dit handvest de terechte erkenning zou steunen van de zeer specifieke aard van de visserijsector, waar rekening moet worden gehouden met seizoensgebondenheid?

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de afgevaardigde voor zijn vraag. U geeft mij zo namelijk een gelegenheid om binnen dit Parlement nog eens iets te zeggen over het werk dat er verricht wordt nu de buitengewone Europese Raad die in Lissabon plaatsvond zijn goedkeuring heeft verleend aan een reeks maatregelen. Het gaat hier om maatregelen in de strijd tegen de werkloosheid en maatregelen op het gebied van economische hervorming en innovatie.
Wij geloven dat het Europees Handvest voor kleine en middelgrote ondernemingen, dat in juni van dit jaar goedgekeurd moet worden, een buitengewoon belangrijk instrument is in de strijd tegen de werkloosheid. Dit instrument kan bovendien sociale cohesie bevorderen. Tenslotte kan dit handvest, door de democratisering van de instrumenten voor innovatie, bijdragen tot het versterken van de basis die de nieuwe kennismaatschappij zal moeten schragen.
Ik maakte er reeds melding van dat in de conclusies van de Europese Raad van Lissabon de rol van kleine en middelgrote ondernemingen als motor van de Europese economie benadrukt wordt, aangezien dit soort ondernemingen 80% van de werkgelegenheid in de Europese Unie scheppen. Daarom kunnen kleine en middelgrote ondernemingen niet los worden gezien van de strategische doelstelling zoals die in Lissabon gedefinieerd is. We beogen een op kennis gebaseerde economie te scheppen die tegelijk dynamischer is en over een sterker concurrerend vermogen beschikt. Kleine en middelgrote ondernemingen spelen daarbij een fundamentele rol en daarom verdienen zij extra steun. De Commissie en de Raad zijn dan ook bezig met het opstellen van een Handvest voor kleine en middelgrote ondernemingen, en dat handvest zal, naar wij hopen, in juni op de Europese Raad van Santa Maria da Feira worden goedgekeurd.
De bedoeling van dit handvest bestaat erin de lidstaten te bewegen van deze instrumenten gebruik te maken en een specifiek antwoord te formuleren op de specifieke behoeften van de kleine en middelgrote ondernemingen. Het idee van een Handvest voor kleine en middelgrote ondernemingen is niet nieuw, maar ik wil hier benadrukken dat de Europese Raad het belang van het tot stand komen van zo'n handvest nog nooit zo duidelijk heeft onderstreept. We geloven dat hier een vrij gedetailleerd document tot stand zal komen, dat het mogelijk zal maken communautaire instrumenten in te zetten ten behoeve van de kleine en middelgrote ondernemingen. Bovendien komt dit document de lidstaten tegemoet: ze weten nu dat er een hele reeks vastomlijnde procedures bestaat - waar mogelijk gelijkvormig - die hun in staat moeten stellen op dit gebied actie te ondernemen.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de fungerend voorzitter willen bedanken voor zijn antwoord en het verheugt mij dat de werkzaamheden volop bezig zijn en zelfs in het eindstadium verkeren. Hopelijk duurt het niet al te lang meer voor we de details van de voorstellen kennen. Het verheugt mij ook dat de fungerend voorzitter heeft erkend dat het MKB met 70% van de arbeidsplaatsen de motor is van economische groei. Bijgevolg is het ook volkomen duidelijk dat kleine en middelgrote ondernemingen een belangrijke rol kunnen spelen in de strijd tegen de zeer hoge werkloosheid die we over het algemeen in de Unie hebben, met name in bepaalde regio's van de Unie.
Ik had een specifieke vraag gesteld over visserij. In de kustgebieden van de Unie zorgt de visserij natuurlijk voor broodnodige arbeidsplaatsen. Als geen andere sector is de visserij een seizoensgebonden activiteit en in hoge mate afhankelijk van weersomstandigheden. Zou ik van de fungerend voorzitter de bevestiging kunnen krijgen dat in de studie, zelfs in dit late stadium, visserijactiviteiten per sector en niet globaal worden behandeld?

Seixas da Costa
Geachte afgevaardigde, het spijt mij dat ik in mijn antwoord de visserij niet specifiek heb genoemd. Er is in de Raad en de Commissie gesproken over het niveau waarop deze kwestie moet worden behandeld en het onderwerp zal onder andere morgen op de Industrieraad besproken worden. We erkennen allen dat de visserij een bijzondere sector vertegenwoordigt. We zijn doordrongen van het feit dat ook hier de kleine en middelgrote ondernemingen van groot belang zijn.
Het handvest is echter een document met een algemene politieke boodschap die alle kleine en middelgrote ondernemingen raakt. Het is niet een document dat alle sectoren met name noemt en dan aangeeft waar de prioriteiten liggen en welke middelen er voor de verschillende sectoren genomen moeten worden.
Het handvest stelt zich tot doel een kader te scheppen voor algemene regelingen bestemd voor al die economische bedrijvigheid die op Europees niveau ondergebracht wordt onder de noemer kleine en middelgrote ondernemingen. Daaronder valt ook een schema voor de opeenvolging van de verschillende maatregelen. Het handvest bevat echter geen nauwkeurige beschrijving van de maatregelen die - na goedkeuring van het handvest - in de Unie per sector kunnen worden genomen. Dat kan pas geschieden in een meer specifiek technisch document voortvloeiend uit de toepassing van het handvest.

Martin, David W
Wanneer ik spreek met kleine en middelgrote ondernemingen, dan blijken ze heel erg opgetogen te zijn over de positieve geluiden die uit de Raad komen, maar ze zijn nogal sceptisch over wat het handvest hun concreet kan brengen. Ze denken dat het gewoon het zoveelste stuk papier zal zijn dat zegt hoe fantastisch ze zijn.
Kan de fungerend voorzitter van de Raad ons zeggen of met dit handvest nieuwe communautaire instrumenten zullen worden gecreëerd om kleine en middelgrote bedrijven te helpen. Bijvoorbeeld, fondsen om ze te helpen met scholing, opleiding, verbouwingen of het gebruik van nieuwe technologieën. Zo ja, kan hij mij ook verzekeren dat deze instrumenten zo min mogelijk bureaucratische rompslomp met zich mee zullen brengen, want de andere klacht van kleine en middelgrote ondernemingen is dat de bestaande steunfondsen op Europees niveau zo goed als onbereikbaar zijn, door de talloze hindernissen die ze moeten overwinnen om aan deze fondsen te geraken.

Seixas da Costa
Ik heb er begrip voor dat de kleine en middelgrote ondernemingen waarschijnlijk al geruime tijd geleden hun geduld verloren hebben met betrekking tot specifieke, voor hen bedoelde maatregelen. Ik ben me daarvan bewust maar ik vraag u toch nog drie weken langer geduld te hebben, totdat u het ontwerphandvest kunt zien zoals dat concreet aan de Europese Raad voorgelegd zal worden. Het ontwerphandvest zal overigens morgen al in de Industrieraad worden besproken, en het handvest zelf zal binnen drie weken gepubliceerd worden. Dit handvest volgt het model van de conclusies van de Europese Raad van Lissabon, die, zoals u zult moeten toegeven, verder gaan dan de gebruikelijke retoriek van speculatieve aard. De conclusies houden ditmaal daadwerkelijke maatregelen in, met vastomlijnde doelstellingen en deadlines. Wat de mogelijkheden van dit handvest betreft: laat ons wachten tot het handvest gepubliceerd is. Daarna zijn wij natuurlijk bereid om op- en aanmerkingen van de zijde van de kleine en middelgrote ondernemingen te horen, en uiteraard ook de Europese instellingen die dit type ondernemingen vertegenwoordigen en coördineren. We staan open voor alle suggesties van de zijde van kleine en middelgrote ondernemingen.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 15 en 16 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.

Carmen Cerdeira Morterero
Vraag nr. 15 van (H-0391/00):
Betreft: Specifieke richtlijn tegen de discriminatie van gehandicapten Overeenkomstig artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam heeft de Commissie onlangs een maatregelenpakket voorgelegd dat drie richtlijnen omvat. Ondanks het feit dat genoemd artikel 13 het gehandicapt zijn noemt als reden tot discriminatie, omvat het onderhavige maatregelenpakket echter geen specifieke richtlijn tegen discriminatie op grond van een handicap.
Wat vindt de Raad van de eventuele invoering van een specifieke richtlijn tegen discriminatie op grond van een handicap en in geval van een positief antwoord, wanneer denkt hij een initiatief ter zake te nemen?

Rodi Kratsa-Tsagaropoulou
Vraag nr. 16 van (H-0396/00):
Betreft: Bestrijding discriminatie Aan het begin van de 21ste eeuw, die voor de Europese samenleving een nieuwe aanzet tot meer democratie, samenhang en erkenning van de rol van alle burgers betekent, treden onaanvaardbare uitingen van racisme en maatschappelijke uitsluiting op. In Griekenland ontstaat een maatschappelijk en politiek probleem door de uitsluiting van lichamelijk gehandicapten van twee concoursen, een voor de aanstelling van ambtenaren bij staatsbanken en een voor leraren in het openbaar onderwijs, omdat de nieuwe ambtenarenwet het begrip "gezond van lijf en leden" kent. Deze wet is in 1999 door het Griekse parlement aangenomen, vrijwel tegelijkertijd met het Verdrag van Amsterdam, dat de burgers van de lidstaten tegen alle vormen van discriminatie beschermt (artikel 13). Hoe treedt de Raad in dergelijke gevallen op om de geloofwaardigheid van het beleid van de Europese Unie en het gevoel van eigenwaarde van haar burgers te herstellen?

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, op basis van artikel 13 van het Verdrag tot Oprichting van de Europese Gemeenschap heeft de Commissie drie voorstellen gedaan die op dit moment in de werkgroep voor sociale vraagstukken besproken worden. Het gaat hier om een ontwerprichtlijn voor het scheppen van een algemeen kader voor gelijke behandeling op het werk en in de beroepsuitoefening; een ontwerprichtlijn betreffende het gelijkheidsbeginsel voor personen, ongeacht ras of etnische afkomst; en tot slot een ontwerpbeschikking van de Raad voor het opzetten van een communautair actieprogramma in de strijd tegen discriminatie, en zulks voor de periode van 2000 tot 2006. De drie voorstellen van de Commissie behelzen verschillende wijzen van discriminatiebestrijding. Het eerste voorstel verbiedt discriminatie op het gebied van werk op grond van ras, etnische afkomst, religie of geloofsovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid. De tweede ontwerprichtlijn verbiedt discriminatie op grond van ras of etnische afkomst op een aantal terreinen: werk, onderwijs, toegang tot goederen en diensten, sociale zekerheid. De ontwerpbeschikking voor het opzetten van een actieprogramma ten behoeve van de bestrijding van discriminatie is bedoeld ter ondersteuning en complementering van de toepassing van deze richtlijnen, en wel door het uitwisselen van gegevens en ervaringen. De bedoeling is dat hier goede methodes worden uitgewisseld, of het nu gaat om wetgeving of andere soorten instrumenten.
De bestrijding van discriminatie op grond van mindervaliditeit krijgt gestalte in de eerste ontwerprichtlijn die een garantie beoogt te geven voor de toepassing van het gelijkheidsbeginsel op het gebied van werk en beroepsuitoefening. Het gaat hier om essentiële zaken voor de uitoefening van de rechten van de burgers, aangezien dit het gebied is waar discriminatie het duidelijkst zichtbaar is en waar de negatieve gevolgen van het niet in de maatschappij opnemen van personen zich het sterkst doen gevoelen. Zoals het Europees Parlement overigens bekend is, berust het recht van initiatief in het wetgevend proces bij de Commissie en niet bij de Raad. De door de Raad aangenomen voorstellen zijn dus gebaseerd op wat de Commissie ons heeft voorgesteld.

Cerdeira Morterero
In de eerste plaats zou ik mijn voldoening willen uitspreken over het bestaan van het voornoemde artikel 13 en het actieprogramma waarnaar de fungerend voorzitter van de Raad zonet heeft verwezen, daar dit speciaal met het oog op het onderhavige thema is opgesteld. Er is echter geen reden tot onverdeelde vreugde. Vandaar dat de voorgestelde oplossingen mij ook niet geheel bevredigen. Ik geef toe dat in artikel 13 nagenoeg alle mogelijke bestaande vormen van discriminatie zijn opgenomen. Ik ben echter van oordeel dat de vertaling hiervan in wetgeving en de voorgestelde initiatieven onvolledig en onevenwichtig zijn.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft hier net drie voorbeelden genoemd waar ik iets dieper op zou willen ingaan. Een aantal in artikel 13 genoemde gevallen van discriminatie, waaronder de situatie van de gehandicapten die wij hier vandaag behandelen, wordt mijns inziens niet voldoende uitgewerkt. Uiteraard zijn er situaties die nog minder aandacht krijgen, bijvoorbeeld de discriminatie op grond van geslacht. Maar laat ik het bij de gehandicapten houden. In dit verband ben ik van mening dat de Europese Unie behoefte heeft aan een volledigere wetgeving die werkelijk alle mogelijke soorten van discriminatie omvat, ook de gevallen van een dubbele handicap. Ik zou graag vernemen welk standpunt de Raad - en de Commissie - terzake inneemt en of hij initiatieven denkt te nemen op het gebied van vrouwen en handicaps, discriminatie op grond van geslacht en de door mij bedoelde discriminatie van gehandicapten.

Seixas da Costa
Zoals ik al heb aangegeven, mijnheer de Voorzitter en geachte afgevaardigde, zijn de wetgevingsvoorstellen die voor u liggen tot stand gekomen op initiatief van de Commissie. De Commissie ontvangt informatie via diverse comités en houdt natuurlijk ook rekening met de opinies van de verschillende belangengroepen, en dan vooral van die groepen die op legitieme wijze een standpunt tegen bepaalde vormen van discriminatie vertegenwoordigen. Iedereen heeft het recht op een eigen mening in dit soort zaken, maar ik denk toch, mevrouw, dat er in de Europese Unie gedurende de laatste jaren, vooral na de totstandkoming het Verdrag van Amsterdam, veel concrete en ook correcte maatregelen zijn genomen, waarbij aandacht is besteed aan de belangen van de diverse lagen van de bevolking die door discriminatie worden geplaagd. De Europese Unie heeft op dit gebied de laatste jaren - of beter: de laatste tien jaar - een hele reeks vaak zeer diepgaande beleidsstrategieën ontwikkeld. Die mogen niet allemaal volmaakt zijn, maar er is toch een enorme kwalitatieve stap voorwaarts gedaan. En inderdaad, als we kijken naar de rest van de wereld, dan kunnen we trots zijn op wat we hebben ondernomen. Ik erken wel degelijk dat er nog steeds veel gedaan moet worden, en dat de toenemende discriminatie wel eens de inzet van andere juridische middelen noodzakelijk zou kunnen maken. Het is volgens mij van belang dat we de Commissie blijven aansporen om in dezen iets te ondernemen. De Raad houdt de ogen open en zet zich op dit gebied actief in.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik dank u voor uw antwoord. Ik wil u echter in herinnering brengen dat de Europese Raad van Lissabon vooral heeft aangedrongen op de bevordering van de sociale integratie en de Commissie en de Raad heeft uitgenodigd bij voorkeur acties te ondernemen voor bepaalde groepen van doelstellingen. De gehandicapten vormen zo'n groep. De lidstaten moeten uit de verschillende activiteiten een keuze maken uitgaande van hun eigen specifieke situatie en daarna verslagen indienen over de tenuitvoerlegging daarvan. In mijn vraag stel ik de situatie in Griekenland aan de orde. Wij zijn bezorgd omdat volgens ons deze door de Raad van Lissabon beschreven procedure de nationale wetgevingen en praktijken de mogelijkheid biedt tot indirecte discriminatie.
Misschien moet men een Europese waarnemingspost in het leven roepen voor een beter toezicht op de specifieke situaties in de lidstaten en de toepassing van het communautair beleid. Is de Raad verder van plan met de toetredingslanden samen te werken voor de erkenning van de rechten van gehandicapten? Wij weten immers dat in veel van deze landen deze rechten niet op gepaste wijze worden geëerbiedigd.

Seixas da Costa
Geachte afgevaardigde, ik kan aan hetgeen ik reeds gezegd heb niet veel meer toevoegen. U bent bezorgd dat er bij de toepassing van deze beginselen veel hiaten zullen blijken te bestaan, en ik zeg u dat de gaten in de wetgeving vroeg of laat zullen moeten worden gedicht. Ik ben ervan overtuigd dat het van groot belang is dat alle vormen van discriminatie tegenwoordig onderwerp van politiek beleid zijn, of dat nu geschiedt door het opzetten van een waarnemingscentrum of via de mechanismen die we thans hanteren. In dat laatste geval gaat het meestal om begeleiding en coördinatie van wat er op nationaal niveau gebeurt. Hoe dan ook, ik kan u verzekeren dat er bij de Raad grote belangstelling bestaat voor dit soort aangelegenheden, en ik hoop dat de aandacht die het Europees Parlement aan deze zelfde kwesties besteedt er toe zal leiden dat ze op de communautaire agenda blijven staan. Anders kunnen lidstaten in de verleiding komen om voor hun eigen grondgebied uitzonderingen te stipuleren met betrekking tot hetgeen de Unie als geheel besluit.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de raag nr. 17.

Glenys Kinnock
Vraag nr. 18 van (H-0392/00):
Betreft: Birma Kan de Raad meedelen welke extra maatregelen hij voornemens is te treffen op het moment dat het Gemeenschappelijk Standpunt inzake Birma in oktober a.s. moet worden verlengd, ingeval de bestaande maatregelen ontoereikend blijken en de tweede Troïka-missie van de EU niet meer succes heeft dan de eerste?

Seixas da Costa
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie Myanmar houdt de Europese Unie al enige jaren bezig. Onlangs nog, tijdens de in april gehouden zitting, heeft de Raad drie extra sancties tegen het Birmese regime aangenomen. De bezorgdheid met betrekking tot de toestand in Birma-Myanmar is de afgelopen jaren een constante factor geweest. Er is sprake van een zeer sterke repressie van de burgerrechten en de politieke rechten. De moeilijke omstandigheden maken het de bevolking onmogelijk haar economische, sociale en culturele rechten uit te oefenen.
De Raad heeft de regering van Birma-Myanmar nogmaals opgeroepen om de mensenrechten te respecteren, de democratie te herstellen en een dialoog aan te gaan met de oppositie om zo te komen tot nationale verzoening en een democratische eenheidsstaat. Te dien einde heeft de Raad besloten het gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot dit land met zes maanden te verlengen. Diezelfde verlenging geldt ook het verbod op de uitvoer van materieel dat gebruikt kan worden voor onderdrukking of interne terreur. Bovendien is de visaregeling verscherpt, waarbij precies is aangegeven voor wie deze verscherpte regeling geldt. Alle lidstaten zijn overeengekomen dat aan de Birmese minister van Buitenlandse Zaken geen visum mag worden verstrekt, tenzij zulks in het belang van de Europese Unie mocht zijn. Voorts is besloten tot het bevriezen van de in het buitenland ondergebrachte gelden van de eerder vermelde categorie personen - al diegenen dus die voor de repressie medeverantwoordelijk zijn. Tot slot zal al het mogelijke worden gedaan om het standpunt van de Europese Unie uit te leggen en ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de Unie met betrekking tot Birma verwezenlijkt worden via het opzetten van een daadwerkelijke politieke dialoog. Daarom zal de Europese Unie proberen een tweede trojka naar Rangoon te sturen. De Raad heeft bovendien besloten de Commissie te vragen om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het uitbreiden van de humanitaire hulp aan Birma, om zo de bevolking rechtstreeks te helpen. Daarbij zou een onderscheid gemaakt moeten worden tussen openbare hulp en directe hulp aan de bevolking. Die hulp zou dan eerst en vooral via niet-gouvernementele organisaties moeten worden gerealiseerd.
Ik geloof dat de aandacht die de Europese Unie voor Birma-Myanmar toont duidelijke taal spreekt. En ik geloof ook we daarmee op één lijn zitten met het Europees Parlement.

Kinnock, Glenys
Dank u voor uw antwoord, fungerend voorzitter van de Raad. Ik ben natuurlijk zeer verheugd dat de Raad een nieuw gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld en dit standpunt heeft versterkt ten opzichte van vroeger.
Ik gebruik liever de naam Birma dan Myanmar omdat de bevolking van Birma en San Suu Kyi, de wettige leider in Birma, de benaming Myanmar niet gebruiken. Ik zou liever hebben dat ook het Parlement deze term zou vermijden. Ik moet tegen de fungerend voorzitter van de Raad zeggen dat de werkelijke impact van de maatregelen die de Europese Unie sinds 1996 heeft opgelegd heel gering is: de Birmese regering is nog altijd geen dialoog begonnen met Aung San Suu Kyi en de democratische krachten in Birma worden nog steeds buitenspel gezet.
Ofschoon ik het gemeenschappelijk standpunt ondersteun, heb ik over één ding mijn twijfels. We treffen weliswaar deze maatregelen, maar denken nog altijd niet aan sancties, ondanks het feit dat sommigen van ons in het Parlement de Raad onder druk hebben gezet om sancties op te leggen en ook Aung San Suu Kyi voortdurend pleit voor sancties. Ondertussen blijven we ons wel verzetten tegen de zogenaamde "Massachusetts Federal laws", die heel doeltreffende sancties opleggen aan Birma. We moeten afwachten of de VS tegen deze maatregelen zullen stemmen. De vraag is of dat zal gebeuren. Als de VS toch voor Massachusetts kiezen, zal de Europese Unie zich dan in de Wereldhandelsorganisatie opnieuw verzetten tegen de maatregelen die werden besloten in Massachusetts?

Seixas da Costa
Geachte afgevaardigde, het verheugt mij dat wij het eens kunnen worden over het belang van de verlenging van het gemeenschappelijk standpunt. Ik geef toe dat hetgeen de Europese Unie in dit geval heeft ondernomen niet geleid heeft tot een concrete wijziging van de situatie. Ik wijs er echter op dat gedurende vele jaren mijn eigen land, soms vrijwel geheel geïsoleerd binnen de Unie, geprobeerd heeft de aandacht te vestigen op de toestand in een andere land in die regio, Indonesië. Het succes van die druk kon alleen gemeten worden aan de hand van de reactie in dat land en dan vooral de reactie van het Oost-Timorese volk. Het is natuurlijk duidelijk dat acties van de Europese Unie in een zo ver van ons verwijderde regio niet altijd direct resultaat opleveren, en dus ook niet hoeven te leiden tot een wijziging van de politieke omstandigheden die kenmerkend zijn voor het huidige regime, en zeker niet als het gaat om schending van de mensenrechten en het gebrek aan respect voor de meest elementaire democratische beginselen.
Ik heb dat zojuist vergeten te vermelden, maar ik moet hier ook aangeven dat de resolutie aangaande de mensenrechten in Birma, zoals die door de VN-Commissie voor de Mensenrechten in april dit jaar is aangenomen, van belang is. Een ander belangrijk aspect van de verhouding tussen de Europese Unie en de landen in de regio - en dus ook een element om druk mee uit te oefenen - wordt gevormd door de betrekkingen die de Europese Unie en diezelfde landen in het kader van ASEAN met elkaar onderhouden. Sinds 1998 is er enige frictie vanwege het feit dat Birma tot die organisatie is toegetreden. Vanwege het gemeenschappelijk standpunt was het onmogelijk om de Birmese delegatie in Berlijn te ontvangen voor de ministeriële ontmoeting tussen de EU en ASEAN, reden waarom die ontmoeting moest worden geannuleerd. Wat in de toekomst de houding van de EU met betrekking tot deze situatie zal zijn, is op dit moment nog niet bekend.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 19.

Per Gahrton
Vraag nr. 20 van (H-0395/00):
Betreft: Beslissingsbevoegdheid van de "Euro-11" In de media is vaak sprake van de "Euro-11" alsof dit een officieel beslissingsorgaan binnen de institutionele structuur van de EU zou zijn. Maar in de informatiebrochure Info-euro nr. 13 wordt de "Euro-11" als volgt gedefinieerd: "Dit is geen raad in de juridische zin van het woord maar een informele ontmoeting tussen de ministers van Economische Zaken en Financiën van de elf lidstaten die deel uitmaken van de eurozone. ... Ecofin blijft dus de beslissende instelling." Met het oog hierop wordt de Raad verzocht mede te delen wat er precies op de vergaderingen van de Euro-11 gebeurt en welke consequenties dit eventueel voor de voorgeschreven besluitvorming in de EU kan hebben. Kan de Raad bevestigen dat er geen enkel besluit wordt genomen tijdens de ontmoetingen van de Euro-11? Kan de Raad de berichten in de media ontkennen dat er tijdens Ecofin-vergaderingen op gewezen is dat een bepaald besluit reeds op een Euro-11-vergadering was genomen?

Seixas da Costa
Met betrekking tot vraag 19 moet ik opnieuw opmerken dat ik het betreur dat de vraagsteller niet aanwezig is. Beantwoording van die vraag zou mij een gelegenheid bieden iets over mijn land te vertellen. Hoe dan ook, ik geef graag antwoord op vraag 20, en wel op de volgende wijze. Zoals in de resolutie van de Europese Raad van 13 december 1997 al wordt aangegeven, zijn de vergaderingen van de zogenaamde Euro 11-groep informeel van aard. Het doel van die vergaderingen bestaat erin de lidstaten via discussie in de gelegenheid te stellen om te komen tot een zekere mate van coördinatie van al hetgeen te maken heeft met de verantwoordelijkheden die voortvloeien uit de eenheidsmunt. In het kader van deze vergadering kunnen geen formele besluiten worden genomen. Formele besluiten worden - en voornoemde resolutie benadrukt dat ook - in de Ecofin-Raad genomen, en wel volgens de in het Verdrag voorgeschreven procedure. Ik neem aan dat dit bekend is, en u begrijpt dan ook de logica van dit dubbele kader: een informele ontmoeting gevolgd door de Ecofin-Raad, een formele ontmoeting. Eerstgenoemde, informele ontmoetingen zijn uitsluitend en alleen bedoeld om de landen die deel uitmaken van de Economische en Monetaire Unie in de gelegenheid te stellen hun beleid te coördineren.

Gahrton
Bedankt voor het antwoord. Ik hecht er veel waarde aan. Er is in het debat in de landen die niet deelnemen aan de derde fase van de EMU, en die dus niet in de Euro 11-groep zitten, wel eens beweerd dat ministers uit deze landen minder zeggenschap krijgen, niet alleen over kwesties die rechtstreeks met de euro te maken hebben, maar ook over andere kwesties, die behandeld worden in de Ecofin-Raad. Er zou namelijk een reële machtsverschuiving plaatsvinden van de Ecofin-vergaderingen naar de informele bijeenkomsten van de Euro 11.
Ik zou daarom graag willen dat de vertegenwoordiger van de Raad bevestigt dat er geen reële machtsverschuiving gaat plaatsvinden van de formele, reguliere Ecofin-vergaderingen naar de Euro 11-groep. Ik zou willen dat de vertegenwoordiger van de Raad daadwerkelijk bevestigt dat het niet zo is dat ministers uit bijvoorbeeld Denemarken of Groot-Brittannië hun zeggenschap kwijtraken over andere kwesties die in de Ecofin-Raad worden behandeld omdat ze niet deelnemen aan de Euro 11-groep.

Seixas da Costa
Geachte afgevaardigde, uw ongerustheid zal verdwijnen op het moment dat deze landen deel gaan uitmaken van de Raad. Dan zal er geen sprake meer zijn van een Euro-11; vanaf dat moment bestaat er een Euro-15. Tot dat moment is er binnen de Europese Unie echter niets dat landen verhindert ontmoetingen te organiseren in een kader dat kleiner is dan het gebruikelijke communautaire kader. Iedereen weet, uit kranten of uit gesprekken in de wandelgangen, dat een aantal landen van de Europese Unie, en dan met name de noordelijke landen, op systematische wijze hun standpunten coördineert voordat bepaalde kwesties in het kader van het communautaire besluitvormingsproces aan de orde komen. Dit soort coördinatie kan zonder enige problemen geschieden, zonder overdracht van bevoegdheden naar het kader waar de discussies van dit type worden gevoerd. Het gaat hier heel eenvoudig om het coördineren van de verschillende gemeenschappelijke standpunten, en zo is het ook volledig begrijpelijk dat landen die deel uitmaken van de Economische en Monetaire Unie nu, bij het ingaan van de derde fase van die Unie, de behoefte gevoelen om bijzondere kanalen voor coördinatie te creëren, om zo de relevante kwesties op gecoördineerde wijze voor de Ecofin-Raad te kunnen brengen. Ik geloof dus niet dat de inbreng van andere landen binnen het kader van de Ecofin-Raad verzwakt is vergeleken met de mogelijkheden die deze landen voorheen hadden. Laten we overigens wel duidelijk stellen dat een minderheid precies dat is: een minderheid. En in de Ecofin-Raad is democratische besluitvorming uiteindelijk doorslaggevend. Daar is niets aan te doen: dat is binnen de Unie overal de regel.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, ook ik dank de Portugese voorzitter voor zijn antwoord en ik verzoek hem te willen bevestigen dat het niet kan dat een thema in de Euro 11-Raad is behandeld en daarom van de agenda van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën geschrapt wordt. Indien dit toch gebeurt, kan om het even welke minister er toch op aandringen dat het thema weer op de agenda van de Ecofin-raad komt?

Seixas da Costa
Geachte afgevaardigde, ik wil in dezen heel duidelijk zijn. De Euro 11-groep is een ontmoetingskader ten behoeve van de coördinatie van een aantal landen die reeds een volgend stadium van integratie bereikt hebben. Dat heet tegenwoordig versterkte samenwerking zoals voorzien in het Verdrag. Daarmee worden heel eenvoudig bepaalde coördinatiemechanismen bedoeld. De Euro 11-Raad kan naar hartelust discussiëren over om het even welk onderwerp en zelfs besluiten dat een bepaald onderwerp wat de leden van de groep betreft niet besproken hoeft te worden binnen het kader van de Ecofin-Raad. Dat betekent echter niet dat de landen die geen deel uitmaken van de Euro-11 maar wel van de Ecofin-Raad datzelfde onderwerp in die Raad niet aan de orde mogen brengen. Men kan evenwel niet verlangen dat wie geen deel uitmaakt van een bepaald verband, bepaalt wat er op de agenda moet staan van degenen die wel deel uitmaken van datzelfde verband. Laat ik het zo stellen, mevrouw Sandbæk: de landen die geen deel uitmaken van Euro-11 of Euro-15 doen dat uit eigen vrije wil, en niet omdat iemand hun de toegang ontzegd heeft.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Seixas da Costa. Wij hopen dat uw onderhoud met de contactgroep van het Parlement over het statuut van de leden een succes wordt, temeer daar het een belangrijk thema betreft.
Daar de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Raad is verstreken, zullen de vragen nrs. 21 tot en met 31 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Raad is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Telecommunicatie / Radiospectrumbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A5-0094/2000, van de heer Paasilinna, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over het vijfde verslag over de tenuitvoerlegging van het pakket telecommunicatieregelgeving - (COM(1999) 537 - C5-0112/2000 - 2000/2072(COS)) en
A5-0122/2000 van de heer Alyssandrakis, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: "Verdere stappen in het radiospectrumbeleid - Resultaten van de openbare raadpleging over het Groenboek" (COM(1999) 538 - C5-0113/2000 - 2000/2073(COS)).

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het beperken van de regelgeving op het gebied van telecommunicatie duurt al een decennium en is een succes. Van de gewone telefoon is weinig meer over. Vroeger namen mensen een telefoon om contact met elkaar te hebben, maar nu zijn ze aandeelhouders van een firma die bijvoorbeeld sekslijnen exploiteert. Dat heeft velen waarschijnlijk verrast. Het apparaat zelf is ook zo klein geworden dat je het bijvoorbeeld ongemerkt in plaats van je kunstgebit in je mond kunt stoppen. Ook in dit opzicht heeft er een grote verandering plaatsgevonden.
De afbraak van de regelgeving heeft de angst gewekt dat de universele diensten zouden verzwakken en de telefoonkosten omhoog zouden gaan. Dat is echter niet gebeurd. De diensten zijn juist veelzijdiger geworden en de prijzen zijn gedaald. Het geld hiervoor wordt natuurlijk opgebracht door nieuwe telefoons, netwerken en diensten. Het pakket telecommunicatieregelgeving uit 1988 was goed getimed en dankzij een succesvolle tenuitvoerlegging functioneert het in veel lidstaten goed. In bepaalde landen verloopt de tenuitvoerlegging echter langzaam en is ze zelfs louter formeel. Wij steunen de Commissie bij het verbeteren van grensoverschrijdende diensten en eerlijke concurrentie. Wij zijn er bezorgd over dat het geringe aanbod van abonnementen veel gebruikersgroepen, vooral mensen met weinig geld, ervan weerhoudt bijvoorbeeld voordelige Internetverbindingen te benutten. Er zijn meer alternatieve aansluitingen nodig. Draadloze aansluitingen en bijvoorbeeld ook het gebruik van het televisiekabelnetwerk moeten zonder aparte wetgeving worden ontwikkeld. Het Parlement wijst erop dat het huidige beleid zozeer uiteenloopt dat het in de verschillende lidstaten tot rechtsonzekerheid leidt. De specifieke contractvoorwaarden moeten voldoende transparant zijn en zo onnodig oponthoud bij het verlenen van vergunningen tegengaan.
De belangrijkste hervormingsstrategie van de Europese Unie is het hervormingsprogramma eEurope. Het kader hiervoor werd onlangs in Lissabon vastgelegd. De Commissie verdient lof voor het feit dat de structuur en de strategie van de Europese informatiemaatschappij zich op positieve wijze van andere onderscheiden vanwege het feit dat hierbij behalve met het concurrentievermogen ook rekening wordt gehouden met bijvoorbeeld cohesie, sociale gelijkheid en werkgelegenheid. Het is de bedoeling maatschappelijke uitsluiting te voorkomen en het vertrouwen van de consument en de sociale cohesie te vergroten. De naam van het hele programma luidt dan ook: Informatiemaatschappij voor iedereen.
Radiofrequenties vormen een beperkte natuurlijke hulpbron die men nu is gaan veilen. Uitzonderingen daargelaten staan wij hier negatief tegenover. Wij wisten twee jaar geleden al dat in de Verenigde Staten de veiling van GSM tot chaos en faillissementen leidde. In India heeft men eveneens slechte ervaringen. Naar de mening van de voorstanders van een veiling is ze een goede manier de kosten in de hand te houden. Naar onze mening leidt ze tot een stijging van de gebruikerskosten en een vertraging van de verspreiding en ontwikkeling van communicatiediensten. De veilingprijzen zijn nu tot enorme hoogten gestegen en die kosten moeten door de gebruikers worden betaald. Dat betekent een nieuwe telefoonbelasting die onrechtvaardig is, omdat ze net zo hoog is voor armen als voor rijken. Net nu wij het eEurope-programma met al zijn goede doelstellingen hebben goedgekeurd, wordt er een rem op gezet en ontstaat er door het gretig innen van geld een nieuwe "digital divide". In de praktijk wordt er nu via de belasting een rem gezet op ons topproject, de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Dat is een reden tot zorg die naar mijn mening moet worden opgelost. Ik vraag dan ook of de Commissie onmiddellijk de gevolgen ervan in de verschillende landen wil onderzoeken, dus gaat bekijken wat het veilingprincipe in de praktijk inhoudt, zodat wij met meer kennis een standpunt kunnen innemen. Bovendien bevoorrecht dat principe de grote actoren die de markt gaan verdelen. Uiteindelijk bestaat het gevaar dat als wij de regelgeving gaan beperken, dus dereguleren, zij onderlinge afspraken zullen maken en gaan rereguleren, dus een nieuwe regelgeving gaan opstellen, wat een slechte zaak is.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het gebruik van het radiospectrum voor het uitzenden van signalen heeft een daadwerkelijke revolutie in de telecommunicatie ontketend. In de tientallen jaren die sedertdien zijn verstreken, zijn steeds weer nieuwe toepassingen ontwikkeld waarin gebruik wordt gemaakt van het radiospectrum. Wij zijn begonnen met draadloze telegrafie en nu aanbeland bij digitale overbrenging van geluid en beeld, bij satellietnavigatie en mobiele telefonie van de derde generatie. Telecommunicatie is echter niet de enige sector waarin het radiospectrum wordt gebruikt. Niet alle toepassingen zijn gebaseerd op het zenden en ontvangen van radiosignalen. Er is ook nog het zogenaamde passieve gebruik waarin men zich enkel richt op de ontvangst van door natuurverschijnselen geproduceerde signalen. Het gaat hier met name om de radioastronomie, waarin radiogolven worden gebruikt voor de bestudering van natuurverschijnselen buiten onze planeet, en om de observatie van onze planeet met behulp van het radiospectrum.
Door de steeds groter wordende vraag naar radiofrequenties voor nieuwe toepassingen worden wij gedwongen de principes aan de hand waarvan radiofrequenties worden toegekend, opnieuw onder de loep te nemen. Ook moeten wij nadenken over een mogelijk beleid van de Europese Unie op dit gebied. Daarom heeft de Commissie een Groenboek over het radiospectrumbeleid geschreven en eind 1998 aan een openbare discussie onderworpen. Aan de hand van deze openbare discussie heeft de Commissie toen een mededeling opgesteld, die wij vandaag bespreken. De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie is voldaan over het werk van de Commissie en wil een aantal vraagstukken aan de orde stellen en principes naar voren brengen.
Allereerst moeten wij vaststellen dat het radiospectrum een zeer belangrijke, maar schaarse natuurlijke hulpbron is. De vraag naar radiofrequenties wordt steeds groter. Daarom moet volgens onze commissie het gebruik daarvan efficiënt zijn en het openbaar belang optimaal dienen. Ook moet men daarmee volgens ons de ontwikkeling van nieuwe, kwalitatief hoogstaande diensten bevorderen. Daarom is de industriecommissie van mening dat het spectrumbeleid niet enkel door de markt kan worden geregeld. Niet de winstmogelijkheden, maar een evenwichtige combinatie van handelsbelangen en samenlevingsbelangen moet de economische en sociale waarde van het frequentiegebruik bepalen.
Verder moet volgens de industriecommissie met concrete maatregelen ervoor gezorgd worden dat voldoende frequenties beschikbaar zijn voor openbare en particuliere radio-uitzendingen, voor radioamateurs, satellietnavigatie en passief gebruik, zoals radioastronomie en aardeobservatie. De industriecommissie stemt in met het voorstel van de Commissie voor de instelling van een deskundigengroep voor spectrumbeleid. Deze groep moet een zuiver raadgevende rol spelen, een transparante structuur hebben en transparant werken. Wij zien weliswaar de wenselijkheid in van een grotere harmonisatie van het communautair radiospectrumbeleid, wanneer het gaat om diensten en toepassing op Europese schaal, maar stemmen niet in met het voorstel van de Commissie voor een Europese regelgeving. Een dergelijke regelgeving is ons inziens voorbarig en overhaast.
Ik wil uw aandacht vestigen op een thema waarover in de industriecommissie diepgaand is nagedacht. De heer Paasilinna noemde dit zojuist al. Wij moeten ons afvragen in hoeverre wij kunnen instemmen met het beginsel van spectrumprijsvaststelling, met de invoering van veilingen en de totstandbrenging van een secundaire markt. De rapporteur is van mening dat radiofrequenties geen handelswaar mogen zijn. Dan zou de toekenning van radiofrequenties namelijk worden losgekoppeld van het gebruik waarvoor zij bestemd zijn. Als wij dan nog allerlei andere praktijken in het leven roepen, zoals veilingen en een secundaire markt, kunnen wij er zeker van zijn dat sterke economische belangen de markt zullen monopoliseren. De rapporteur is voor de betaling van een allesomvattend bedrag voor elke commerciële dienst waarin radiofrequenties worden gebruikt. De industriecommissie kon die mening echter niet delen. Ofschoon zij zich niet volmondig uitspreekt voor veilingen, is zij van mening dat deze geschikt kunnen zijn voor het commercieel gebruik van frequenties.
Ik wil de collega's er nog op wijzen dat de resultaten van de radiofrequentieveiling voor mobiele telefoons van de derde generatie, die kortgeleden in het Verenigd Koninkrijk is gehouden, inmiddels een aantal mensen tot andere gedachten hebben gebracht. De enorme bedragen die tijdens de veiling over de toonbank gingen, zullen niet voortkomen uit de ondernemingswinsten, maar uit de zak van de gebruikers. Ik heb gehoord dat als de tijdens de veiling betaalde bedragen terugverdiend moeten worden, elke man, elke vrouw en elk kind in Groot-Brittannië elk jaar voor 400 pond moet telefoneren. Laten wij dus goed nadenken over de gevolgen van dergelijke praktijken voor de eindgebruiker. Ik verzoek derhalve de collega's voor de amendementen 4, 12, 5 en 6 te stemmen. Dan kunnen wij in onze eindbeslissing een duidelijk standpunt tegen veilingen tot uitdrukking brengen.

Harbour
Meneer de Voorzitter, namens de PPE-DE-fractie wil ik graag de heer Paasilinna gelukwensen met zijn verslag. Wij zijn er zeer verheugd over. Het is niet alleen zeer bondig, maar ook zeer gedecideerd. Het is een volkomen adequate reactie op de telecommunicatiemededeling van de Commissie en precies wat wij nodig hebben als uitgangspunt voor onze verdere afwegingen over het hele pakket maatregelen voor de elektronische communicatie waarover wij volgende maand opnieuw zullen debatteren.
Ik wil wat nader ingaan op enkele kernpunten die in het verslag naar voren worden gebracht. Het punt van het radiospectrumbeleid laat ik over aan mijn collega, mevrouw Niebler, die namens onze fractie zal reageren op het verslag van de heer Alyssandrakis.
Om te beginnen enkele kwesties die te maken hebben met het openstellen van de markt. Voorop staat wat ons betreft het zeer bemoedigende feit dat wij nu inzien dat het verstandig was om de telecommunicatiemarkt te openen. Het is inmiddels algemeen aanvaard dat het verstandig is een open, concurrerende markt te hebben. Het is volledig geaccepteerd en daar moeten wij nu zo snel mogelijk mee verder. We moeten stappen ondernemen naar verdere deregulering en een nog snellere opening van markten die nog niet naar behoren functioneren.
Het verslag bevat een enorme hoeveelheid gedetailleerde analyses en laat duidelijk zien dat de consument profiteert van de deregulering in de vorm van lagere prijzen, keuzemogelijkheden en betere service. Het laat echter ook duidelijk zien dat er veel te veel barrières zijn en de Commissie heeft onze volledige steun bij het uit de weg ruimen hiervan.
Om te zorgen dat consumenten daadwerkelijk profiteren van de keuzemogelijkheid, moeten zij worden gestimuleerd om zich te oriënteren, om uitvoerig de soms bijzonder ingewikkelde aanbiedingen op het gebied van tarieven, contractvoorwaarden en servicepakketten te vergelijken. Wij zouden de onafhankelijke regelgevende instanties willen aanmoedigen om samen te werken en een eenvoudige, onpartijdige prijsvergelijking voor consumenten op te stellen en gebruik te maken van alle nieuwe gereedschappen die hun ter beschikking staan, zoals Internet, om consumenten de mogelijkheid te bieden de werkelijke kosten van hun telefoontjes te berekenen. Wij moedigen de regelgevende instanties aan om optimale praktijken met elkaar uit te wisselen om zo een uniform systeem voor de vergelijking van tarieven en contractvoorwaarden uit te werken.
Een ontwikkelde markt is onmogelijk zonder investeringen. De andere kwestie waar wij ons mee bezig moeten houden is dat investeerders voldoende rendement moeten kunnen behalen op hun investeringen. Daarom moeten wij wanneer wij kijken naar de regels voor marktopening ook kijken naar concurrentiemethodes en moet concurrentie tussen de verschillende onderdelen en elementen van de platforms worden gestimuleerd. Hierover zullen wij ons buigen in de volgende mededeling.
Wij zijn blij met dit verslag dat de opening van de markt zal bevorderen ten gunste van de consument en van de Europese economie.

Glante
Commissaris Liikanen, dames en heren, geachte collega's, ik wil namens mijn fractie ons standpunt weergeven over het onderdeel van de mededeling van de Commissie, waarop het verslag-Alyssandrakis inzake het radiospectrumbeleid betrekking heeft. Deze mededeling en het verslag over de mededeling vormen een onderdeel van de door dit Parlement opgestelde verslagen over telecommunicatie die alle nauw met elkaar verbonden zijn. In dit verband is het verslag van mevrouw Thors te noemen, waar binnenkort over wordt gestemd, alsmede het verslag van de heer Velzen en de heer Paasilinna, die net het woord had, en van mijn collega Alyssandrakis.
Ik wil op deze plaats nogmaals de rapporteurs, de schaduwrapporteurs en de verantwoordelijken in de fracties uitdrukkelijk bedanken voor de parlementaire samenwerking op dit gebied. In tegenstelling tot infrastructuur via kabels kunnen frequenties niet eindeloos worden uitgebreid. Daarom moeten ze op een aparte manier worden behandeld. Het radiospectrumbeleid wordt in verband met de nieuwe technologieën - UMTS werd genoemd - en het alom bekende overbruggen van de laatste hindernis, namelijk de discussie over de lokale tarieven, niet alleen in de Europese Unie, maar ook wereldwijd steeds belangrijker.
Het verlenen van licenties - hetzij via veilingen hetzij via een zogenaamde schoonheidswedstrijd - is al geregeld, en de eerste ervaringen in het Verenigd Koninkrijk zijn bekend, aldus de vorige sprekers. De heer Paasilinna en de heer Alyssandrakis hebben hierop gewezen. Veilingen kunnen hoge prijzen in de hand werken. Ook in Duitsland bestaat de indruk dat het bij veilingen om zeer grote bedragen gaat. Sommige collega's uit mijn fractie hebben hun bedenkingen omdat ze denken dat deze grote bedragen, die bij deze veilingen tot stand komen, samen met de voor deze sector noodzakelijke investeringen, ertoe leiden dat de totale kosten uiteindelijk op de consument worden afgewenteld. Dat is best mogelijk. Ik wil echter op één ding wijzen: ook bij de introductie van de GMS waren de eerste toestellen duurder en lagen de begintarieven aanzienlijk hoger. Door de toenemende marktpenetratie zijn de prijzen echter omlaag gegaan.
Ik vind het belangrijk dat er een beroep wordt gedaan op de regeringen om de gelden die de veilingen opleveren, ook te gebruiken om de informatiemaatschappij door te zetten en de basis van de informatiemaatschappij in de lidstaten te verbreden. Als sleutelwoord noem ik het door ons steeds weer naar voren gebrachte programma "Scholen op het netwerk" of "Openbare diensten en bibliotheken op het netwerk". Ik denk dat de gemiddelde EU-burger die het Internet op wil, de pc waarschijnlijk thuis, in de bibliotheek of op kantoor blijft gebruiken. Ik denk niet dat we de consument in eerste instantie moeten zien als de eerste gebruiker van het UMTS-toestel.
Bovendien kunnen de inkomsten uit de veiling de begrotingen van de lidstaten ontlasten, hetgeen ertoe zal leiden dat - misschien een beetje afwijkend van ons speciale technische thema - de politiek weer tot handelen in staat is. Daarom vind ik de inkomsten ook gerechtvaardigd. Ik hoop dat de collega's amendement 8 van mijn fractie ondersteunen. De andere kunnen we helaas niet steunen.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, de vorige spreker heeft gewezen op de brede consensus die over de verdiensten van de liberalisering van de telecomsector bestaat. Dat was nog niet eerder het geval. Tot mijn groot genoegen heb ik kunnen constateren dat de liberalen daarin een voortrekkersrol hebben gespeeld, zoals commissaris Bangemann, en de vroegere minister van vervoer van Finland Norrback, één van de eerste ministers die voor liberalisering van die sector heeft geijverd.
Bij wijze van voorbeeld wil ik vermelden dat vorig jaar de prijzen in Finland voor GSM's met gemiddeld 7% zijn gedaald. Zelfs internationale gesprekken werden 10% goedkoper. Wij boeken dus nog altijd sterke vooruitgang in deze sector.
Ik hoop dat ook in de toekomst onze dialoog met de Commissie over de ontwikkelingen in deze sector even open zal zijn. De Commissie voert tal van onderzoeken en studies uit. Wij hebben behoefte aan onpartijdige gegevens om de ontwikkelingen te kunnen volgen en om als maatschappelijke besluitvormers de nodige beslissingen te kunnen treffen.
In voorliggende verslagen worden belangrijke en minder belangrijke onderwerpen behandeld. Evenals de vorige spreker dank ik voor de goede samenwerking met de rapporteurs. Belangrijke zaken zijn de manier waarop iedereen breedband moet kunnen krijgen en de veilingen die we gekend hebben. Duidelijk is dat elke lidstaat zijn eigen strategie moet bepalen over de vraag hoe iedereen kan worden aangesloten op zeer snel werkende netwerken. Intussen willen wij vandaag onze steun betuigen aan de aanbeveling van de Commissie om exploitanten met een dominante marktpositie te verplichten interconnectie helemaal tot aan de abonnees toe te staan. In bepaalde lidstaten is dat reeds het geval, bijvoorbeeld in mijn vaderland Finland. Zelfs daar zou men kunnen overwegen een stap verder te gaan door exploitanten met een dominante marktpositie te verplichten infrastructuurruimte te verhuren. Ik meen dat wij erop moeten toezien dat de capaciteit goed wordt gebruikt, de service wordt verbeterd en daarmee de prijzen worden verlaagd.
Over de veilingen is veel te doen geweest, ook vandaag nog. Men kan zich afvragen of goedkoop niet duurkoop is. Niet alleen bestaat het gevaar dat veilingen voor de derde generatie GSM's de ontwikkeling afremmen, maar er zijn nog twee andere punten waar ik de nadruk op wil leggen. Het gevaar bestaat dat de roaming voor derde generatie GSM's op de helling komt te staan. Er zouden zelfs belemmeringen tussen lidstaten kunnen ontstaan. Daarom hoop ik dat de Commissie aandacht zal besteden aan die kwestie en dat wij een creatieve discussie hierover kunnen voeren.

Ortuondo Larrea
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, er zijn twintig jaar verstreken sinds de filosoof en essayist Alvin Toffler de nieuwe informatietechnologieën tot de derde grote revolutie van de mensheid uitriep.
Terwijl wij in Europa onze denkers zoals gewoonlijk niet erg serieus hebben genomen, zijn het bruto binnenlands product en het inkomen per hoofd van de bevolking in de Verenigde Staten het afgelopen decennium op zodanige wijze gestegen dat zij de waarden van de Europese Unie overschrijden. De Europese indicatoren behaalden vorig jaar met moeite 75% van de Noord-Amerikaanse waarden. Terwijl de helft van de Internetgebruikers Noord-Amerikanen zijn en 44% van de gezinnen van dat land directe toegang tot het netwerk van netwerken heeft, bedraagt dit percentage in Europa nauwelijks 15%.
Het gevolg hiervan is dat wij gehaast zijn en ons onverwijld op de informatiemaatschappij, de informatica, het Internet, het Galileo-net voor opvolging en intercommunicatie via de satelliet, de liberalisering en harmonisering van de telecommunicatie en de technologische vooruitgang in het algemeen moeten toespitsen.
Ik zou dan ook willen vragen dat alle richtlijnen betreffende radio-omroep en spraaktelefonie, interconnectie en behoud van nummertoewijzing, algemene autorisatie en vergunningen, huurlijnen, aanbod van open netwerken, mobiele telefonie en gegevensbescherming spoedig in alle lidstaten worden omgezet.
Op dit punt zien wij ons genoodzaakt de houding van een aantal lidstaten, waaronder Spanje, Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, te veroordelen en af te keuren. De regelgevende nationale overheden van deze landen oefenen hun bevoegdheden niet naar behoren uit. Dit heeft tot klachten van de nieuwe bedrijven geleid. Zij stellen immers vast dat de bestaande monopolies op het gebied van de telecommunicatie hen moeilijkheden berokkenen en de consolidatie van de vrije concurrentie in de weg staan. Uiteraard is de gebruiker hiervan de dupe.
Anderzijds pleiten wij ook voor de invoering van vaste tarieven voor onbeperkte toegang tot het Internet, het netwerk van netwerken. Wij zijn zelfs van oordeel dat deze toegang gratis zou moeten zijn en net zoals andere fundamentele diensten als gezondheidszorg en onderwijs van overheidswege aan de burgers zou moeten worden aangeboden.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn in Europa - net als elders in de wereld - overgegaan op het elektronisch kapitalisme. Op de beurzen is een goudkoorts ontstaan rondom de IT-fondsen. De IT-fondsen vormen het Klondyke van vandaag. In de verslagen van de heren Paasilinna en Alyssandrakis wordt de noodzaak voor een regelgeving voor deze gouddelving onderstreept: als het algemeen belang niet wordt verdedigd, zullen de rijken, groten en snelsten alles nemen en alle vruchten van de nieuwe technologische ontwikkeling plukken. Er is een snelle concentratie van de informatie-industrie aan de gang die door de consumenten wordt bekostigd. De strijd om marktaandelen bij bijvoorbeeld de mobiele telefoonfrequenties van de volgende generatie drijft de prijzen voor de consumenten tot ongekende hoogten. De winst op aandelen komt uiteindelijk altijd uit de prijzen van telefoongesprekken. Nu moet er voor gezorgd worden dat - net als de heer Alyssandrakis voorstelt - het algemeen belang wordt gewaarborgd en dat wordt gegarandeerd dat publieke omroepen voldoende gebruik kunnen maken van radiofrequentiebanden. Dat lukt niet als beperkte natuurlijke hulpbronnen als radiofrequenties worden geveild en in handen komen van de meest biedende grote ondernemingen, die zo een monopoliepositie vergaren.

Niebler
Mijnheer de Voorzitter, meneer de commissaris, geachte collega's, ook ik wil allereerst de heer Alyssandrakis, de rapporteur voor het radiospectrumbeleid hartelijk voor zijn verslag bedanken. Hoe belangrijk frequenties, met name voor het bedrijfsleven, zijn, laat de ontwikkeling van de veiling zien van mobile radiofrequenties van de derde generatie, de zogenaamde UMTS-frequenties, die tegenwoordig in sommige lidstaten plaatsvindt. Dat onderwerp werd reeds door de heer Paasilinna en anderen ter sprake gebracht. In Groot-Brittannië zagen de exploitanten van mobiele telefoons zich gedwongen in totaal 38,5 miljard euro voor frequenties uit te geven. In Duitsland wordt bij de veilingopbrengsten een bedrag van 50 tot 60 miljard euro verwacht. Met deze ontwikkeling heeft niemand gerekend. De veilingen moesten één tiende van het genoemde bedrag opleveren. Dit zou de markt goed hebben aangekund.
De actuele ontwikkeling bij de veiling geeft naar mijn mening aanleiding tot ernstige ongerustheid. De ondernemers hebben geen financiële basis meer voor investeringen in infrastructuur en innovaties. Bovendien kunnen de exploitanten de klanten geen goedkope mobiele toegang tot het Internet aanbieden. Juist dit werd tot voor kort als de kans gezien om de VS in concurrentie in te halen. Bovendien leiden de verschillende werkwijzen in de lidstaten - dus veilingen of schoonheidswedstrijd - bij deze miljardenbedragen tot concurrentievervalsingen op de interne markt.
Sommige regeringen zijn blijkbaar bereid om de ontwikkeling van de mobiele telefonie, een van de toekomstindustrieën in Europa, op het spel te zetten ten behoeve van de sanering van de rijksbegroting. Commissaris Liikanen, mag ik u over dit onderwerp een heel open vraag stellen? Welk standpunt neemt de Europese Commissie in met betrekking tot deze ontwikkeling? Vindt u het nodig om hier op Europees niveau in te grijpen? Op dit punt wil ik ook zeggen dat ik veilingen in geval van commerciële exploitatie in principe een goede variant vind. Toch vind ik dat juist de ontwikkeling op het gebied van de veiling van UMTS-licenties de aanleiding zou moeten zijn om "de ware leer" nogmaals te overdenken.
Over het verslag zelf wil ik nog kort het volgende zeggen: drie prioriteiten voor een nieuwe invulling van het radiospectrumbeleid zijn naar mijn mening ontstaan in het debat dat we ook hebben gehad in de Commissie industrie, buitenlandse handel, onderzoek en energie. Deze prioriteiten worden ook in het verslag van de heer Alyssandrakis vastgehouden. Ten eerste moeten de Europese instellingen beter vertegenwoordigd zijn op de Wereldradioconferenties. Ten tweede moet de Gemeenschap haar standpunt bij de onderhandelingen binnen de CEPT, de Europese Conferentie voor Post en Telecommunicatie, naar voren durven brengen, zodat er meer rekening wordt gehouden met de communautaire belangen op het gebied van het radiospectrumbeleid. Ten derde: voor de door de Raad en het Parlement besloten pan-Europese diensten en toepassingen moet de Commissie op een tijdige en vlotte manier van de lidstaten kunnen eisen dat zij de daarvoor noodzakelijke frequenties beschikbaar stellen. Daartoe moeten adequate voorschriften worden opgesteld.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, beste collega's, in 1993 heeft de Europese Unie zich ertoe verbonden de telecommunicatiesector vrij te maken.
Sindsdien zijn een aantal richtlijnen aangenomen en herhaaldelijk werd onderstreept dat aan deze regelgeving een politiek doel ten grondslag lag: groei, werkgelegenheid, concurrentievermogen, toegang voor iedereen tot de informatiemaatschappij, met de nodige rechtsbescherming.
In dit verband heeft de Commissie haar controlerende bevoegdheid uitgeoefend en heeft zij een hele reeks verslagen gepubliceerd. De mededeling die wij vanavond bespreken, moet in dat licht worden gezien. Ik wil erop wijzen dat de balans die ons gepresenteerd wordt, op z'n minst genuanceerd is. Ook al worden de telecommunicatiemarkten de laatste twee jaar, sinds de volledige liberalisering, gekenmerkt door groei, nieuwkomers en enkele tariefdalingen, toch is er ook een keerzijde aan de medaille: de zogenaamde digitale kloof tussen regio's en tussen burgers als gevolg van de hoge prijzen voor de toegang tot deze nieuwe diensten, en het feit dat met deze kloof bepaalde burgers of bepaalde regio's van nieuwe technologieën worden uitgesloten. Men dient dus absoluut aan kwalitatief hoogstaande universele diensten als doel vast te houden wil men vermijden dat een nieuwe kloof in onze maatschappij ontstaat.
Vandaag wordt ook veel gesproken over de prijsdaling voor Internettoegang in het kader van de concurrentie op het lokale telefoonnet. Ik denk dat dit een lovenswaardige doelstelling is, maar we moeten bepaalde fouten zien te vermijden. Daarom is het zaak hierover met de nationale autoriteiten serieus van gedachten te wisselen.
Verder zou ik er nog op willen wijzen dat de regels, de consumentenbescherming, de rol van de nationale regelgevende autoriteiten en het stelsel van licentieverlening, waar al uitvoerig over is gesproken, moeten worden vereenvoudigd. Nog een laatste punt: liberalisering is geen doel op zich; we moeten de overgang door en voor iedereen naar de informatiemaatschappij waarborgen door duurzame banen te creëren, wat in deze sector lang niet altijd het geval is.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de heer Reino Paasilinna voor zijn grondige en goede werk bij het opstellen van dit verslag en tegelijkertijd bedank ik ook de Commissie die veel goeds heeft gedaan voor de uitbreiding van Internet en het programma eEurope. Zoals ook de Commissie zegt, is de laatste jaren veel vooruitgang geboekt in de telecommunicatiesector in de Europese Unie, maar moet er vooral op de markt van mobiele telefonie nog veel worden geleerd. Er moet bijvoorbeeld worden nagedacht over de mogelijkheid van carriervoorkeuze bij mobiele telefoons. De mogelijkheid moet worden aangeboden als duidelijk kan worden aangetoond dat de consumenten van deze voorkeuze profiteren. De Commissie moet er voortaan beter voor zorgen dat de zogeheten roaming-betalingen die de carriers in alle EU-landen van de gebruikers innen, omlaag gaan naar een redelijk niveau dat op de werkelijke kosten is gebaseerd. Tegelijkertijd moet de Commissie zeker stellen dat de bedragen die van de carriers worden geïnd in de hand gehouden worden.
De logica van het Europese beleid is dus tweeledig. De carriers mogen de gebruikers niet uitbuiten, maar de carriers mogen ook niet door de overheid worden uitgebuit. De kosten voor de carriers kunnen enorm stijgen als de frequenties van de nieuwe generatie mobiele telefoons worden geveild. Veilingen kunnen ook de concurrentie vervalsen als de carriers van de frequenties zogeheten tactische aanbiedingen maken om de positie van hun concurrenten op de veiling te schaden. Daarom zijn "schoonheidswedstrijden" tussen carriers duidelijk consumentvriendelijker alternatieven. In ieder geval de laatste UMTS-veiling in Groot-Brittannië, waarbij astronomische bedragen in Engelse ponden omgingen, doet de noodklok luiden. Na de veilingen wordt de rekening altijd door de consument betaald en dat willen wij niet. Wij allen zijn die consumenten. Als wij Internet in de toekomst in ruime mate ook ter beschikking van scholen, bibliotheken en iedereen willen geven en als wij willen profiteren van de toekomstige mogelijkheden ervan, ook in de concurrentiestrijd met de Verenigde Staten, dan moet Internet voor iedereen voordelig zijn.

Read
Voorzitter, commissaris, collega's, ook ik wil de Commissie en mijn twee collega's, de rapporteurs, graag feliciteren met de snelheid en grondigheid van hun verslagen. Ik wil van beide verslagen slechts enkele, maar naar ik hoop belangrijke, aspecten bespreken.
Over het verslag van de heer Paasilinna wil ik graag iets zeggen over het evenwicht tussen regelgeving en liberalisering - misschien kan de Commissie hier ook iets over zeggen. De heer Caudron heeft het hier in zijn speech zijdelings over gehad toen hij zei dat de voordelen van liberalisering onevenredig ten goede zijn gekomen aan de zakenwereld en aan mensen die internationaal en nationaal bellen, terwijl de kleine consument veel minder heeft geprofiteerd, met name mensen die heel weinig bellen of die alleen wonen. Ik zou van de commissaris graag iets horen over de snelheid van de regelgeving en het doel ervan. Het was verheugend te zien dat de Commissie zeer voortvarend tot actie overging, bijvoorbeeld op het punt van geleasde lijnen en de kosten van geleasde lijnen waar de bestaande wetgeving niet correct was geïmplementeerd. De verschillen tussen de nationale regelgevende instanties in houding, ethos, middelen en mate van onafhankelijkheid zijn nog altijd een reden tot zorg.
Wat betreft het verslag over het radiospectrum hebben anderen al de vraag gesteld in hoeverre het uitmaakt dat er verschillende stelsels bestaan voor het verlenen van vergunningen voor de derde generatie mobiele telefoons. Dit is wel degelijk belangrijk en ik zou de Commissie hierover graag om commentaar vragen, voor wat betreft de derde generatie mobiele telefoons en digitale televisie, de twee terreinen waarop de Europese Unie voorop loopt. Ook wil ik de commissaris vragen of hij denkt dat het toepassen van het subsidiariteitsprincipe bij de toewijzing van vergunningen van invloed zou kunnen zijn op die koppositie. En zo ja, als hij denkt dat de verschillen in methodes concurrentieverstorend werken, kan hij het Parlement dan vertellen welke stappen hij zal ondernemen om deze kwestie in de gaten te houden en aan te pakken?

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris Liikanen, chèr ami Paasilinna, het doet me genoegen om vandaag over het belangrijke onderwerpen "veilingen ja, belastingen nee" te discussiëren. Iedereen vindt het leuk om veel winst te maken, maar het is frustrerend als je weet dat over de opbrengst per aandeel de facto een vrijwillig verkozen belasting wordt geheven. Wat dit punt betreft moeten we denk ik leren van de veiling zoals die in Groot-Brittannië plaatsvindt. Degenen die een bod op de licenties hebben gedaan, hebben zich de facto met één decimaal verrekend. Meer dan factor 10 moesten zij betalen om de licenties te krijgen. Ik denk dat dit op den duur tot concurrentievervalsing zal leiden, omdat andere firma's die alleen aan een "schoonheidswedstrijd" hoeven mee te doen, nu natuurlijk een veel agressiever prijsbeleid kunnen voeren en uiteindelijk niet-liquide telecommunicatiebedrijven kunnen overnemen. Daarom is het nu nodig om op de korte termijn de kansen en de risico's van de verschillende manieren van toewijzing aan een test te onderwerpen.
Mijns inziens ligt hier een belangrijke taak voor de Commissie om ook de bedragen van de veilingen alsmede de gevolgen ervan te analyseren, en diegenen die de licenties te koop aanbieden duidelijk met de vraag te confronteren of ze in de gaten hebben welke risico's de wetgever, de legislatieve macht, nog in petto heeft. Ze weten niet in hoeverre de wetgevende macht zich in de toekomst voor de universele dienstverlening zal inzetten. Onze fractie is hier in het geval van mobiele telefonie tegen. Desondanks weet men niet wat er allemaal nog bij komt kijken, bijvoorbeeld met betrekking tot nummerportabiliteit of gegevensbescherming. Ik kan hier veel punten opnoemen, waarmee de wetgevende macht nog voor de dag kan komen en die een aanzienlijk risico voor de veiling vormen. Het lijkt me ook raadzaam om de beurskoersen in de gaten te houden. Wanneer een firma uit Spanje ogenschijnlijk alleen maar meedoet aan een "schoonheidswedstrijd" en daar heel weinig voor betaalt, zal op de beurs de koers van deze firma natuurlijk stijgen. Een betere liquiditeit is het gevolg en een ongelijke marktverhouding is geboren. Firma's die daarentegen hiervoor heel veel moeten betalen, en deze kans niet krijgen, kunnen op de beurs met kelderende aandelen te maken krijgen. Dus wanneer een veiling plaatsvindt, dan zijn er kadervoorwaarden noodzakelijk. Men zou er bijvoorbeeld aan kunnen denken om eerder investeringen voor opleidingen en bijscholingen te stimuleren in plaats van deze verkoopopbrengsten. Men zou onderzoeks- en ontwikkelingsinvesteringen kunnen stimuleren met het accent op de oprichters van de bedrijven of de kleine en de familiebedrijven die met name telecommunicatie-, Internet- en multimediaprogramma's ontwikkelen. Tenslotte zou men natuurlijk ook de infrastructuur kunnen versterken om concurrerende leidingen, netwerken en de ontwikkeling van hardware te versnellen. Het lijkt mij echter weinig zoden aan de dijk zetten om het geld alleen maar aan de begroting over te maken!

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, graag wil ik de heer Paasilinna en de heer Alyssandrakis gelukwensen met hun vlotte en uiterst waardevolle werk. Als onderdeel van het permanente toezicht door de Commissie bereidt het vijfde verslag een groot deel van de conclusies en aanbevelingen voor uit de herziening van de mededeling die terzelfder tijd werd gepubliceerd en waar wij momenteel met het Europees Parlement aan werken.
Het verslag van de heer Paasilinna heeft onvermijdelijk soms raakvlakken met de kwesties die ter sprake zullen komen in de definitieve voorstellen waarover wij volgende maand hier zullen debatteren.
De Commissie deelt veel van de zorgen die worden geformuleerd in het verslag van de heer Paasilinna over de huidige stand van zaken in de regelgeving. Zij zijn van vitaal belang voor het van de grond krijgen van de informatiemaatschappij, voor de ontwikkeling van het Internet, e-commerce en m-commerce - mobile commerce. Zij bieden ongebundelde toegang tot het lokale circuit, vergemakkelijken ontwikkelingen op het gebied van vergunningen, co-locatie, carriervoorkeuze en de onafhankelijkheid en de bevoegdheden van nationale regelgevende autoriteiten.
De Commissie houdt zich bezig met veel van de problemen die u momenteel signaleert. Zeer recent heeft zij de aanbevelingen gedaan over het lokale circuit en over bundeling. De Commissie zal haar bevoegdheid op het gebied van concurrentie gebruiken om dominante marktposities in de gaten te houden.
Ook hebben wij een herziene aanbeveling gemaakt over tarifering van interconnectie en wij hebben tegen een aantal lidstaten handhavingsmaatregelen en inbreukprocedures ingesteld onder andere over carriervoorkeuze en lokale tariefstructuren.
In afwachting van de goedkeuring van het nieuwe kader, dat in juni zal worden gepresenteerd, zal de Commissie zich blijven inzetten voor een juiste tenuitvoerlegging van de huidige regels. Zowel de spelers op de markt als de nationale regelgevende instanties en de nationale regeringen vragen hierom, en inmiddels is het ook unaniem opgelegd door de Top van Lissabon.
Momenteel bereidt de Commissie het zesde kaderverslag voor dat in de loop van 2000 moet worden goedgekeurd. Het verslag van het Parlement zal hierin een belangrijke inbreng hebben. Ik ben ervan overtuigd dat het verslag een belangrijke maatstaf zal zijn bij het volgen van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij.
De Commissie zal zich meer gaan bezighouden met kabelsystemen. Wij hebben reeds een beleid dat gericht is op het afsplitsen van kabel tv-netwerken om meer lokale concurrentie te garanderen en investeringen en dienstverlening te stimuleren, waar het Parlement in deze verslagen ook om vraagt.
Wat betreft de kwestie van het radiospectrum en het verslag van de heer Alyssandrakis, ook ik ben van mening dat radiospectrum een steeds schaarsere en kostbaardere hulpbron wordt. Het wordt in vele beleidsgebieden gebruikt die van belang zijn voor de EU, zoals telecom, omroep, transport, onderzoek en ontwikkeling, alle van groot belang voor de Europese economie. De Commissie stelt derhalve een geharmoniseerde aanpak voor.
Mobiele en draadloze communicatie ontwikkelen zich razendsnel en de onverwacht hoge opbrengst van de veiling van spectrumvergunningen in het Verenigd Koninkrijk illustreert het toenemende belang van deze sector. Bovendien maken ook de boodschappen van het Groenboek over het radiospectrumbeleid de noodzaak duidelijk om ons op Gemeenschapsniveau bezig te houden met bepaalde aspecten van het radiospectrum en om een evenwicht te vinden tussen de verschillende gebruikerssectoren. Ten tweede, een communautaire actie op het gebied van het radiospectrum kan nuttig zijn als het wordt ondernomen binnen een duidelijk regelgevend kader. Daarnaast is politieke steun nodig om doelstellingen van de Gemeenschap op internationaal niveau te kunnen bereiken.
We hebben de komende radioconferentie in Istanboel, waar kwesties zoals Galileo en derde generatie spectrum zullen worden besproken. De Commissie is derhalve blij met het verslag van de heer Alyssandrakis. Aangezien dit verslag oproept tot een radiospectrumbeleid dat voldoet aan de communautaire beleidsvormen, is verdere harmonisatie van het radiospectrum noodzakelijk. We moeten de ontwikkeling van informatie- en communicatietechnologieën in de gaten houden en zorgen voor een evenwicht tussen alle spectrumbehoeftes, inclusief particuliere en publieke belangen. De concurrentie van de Europese industrie op wereldniveau moet worden ontwikkeld in het belang van de Europese burger.
Tegelijkertijd wenst de Commissie ook te benadrukken dat het strikt noodzakelijk is en allesbehalve prematuur om op Gemeenschapsniveau een geschikt kader te hebben om opties op het gebied van het spectrumbeleid die zijn overeengekomen in de deskundigengroep voor het spectrumbeleid te implementeren, en te zorgen dat de resultaten van harmonisatie in de Unie ten uitvoer worden gelegd. Wij zouden onmiddellijk harmonisatiemaatregelen moeten kunnen nemen die reageren op ontwikkelingen in de technologie en op de markt. De Commissie zal jaarlijks verslag uitbrengen aan de Unie en aan het Europees Parlement over de goedgekeurde maatregelen.
Wat betreft verdere acties zal de Commissie eind juni - na de discussies en de stemmingen over de radioverslagen in het Parlement - het geschikte kader voor radiospectrumbeleid in de EG presenteren. Hierbij zal ook rekening worden gehouden met de resultaten van de algehele discussie die momenteel plaatsvindt over de herziening van 1999.
Wij hebben alle begrip voor de discussie over veilingprijzen die hier veel belangstelling hebben getrokken. Volgens de huidige nieuwe regels moet de Commissie het gezag van de lidstaten erkennen om naar eigen voorkeur de methode van spectrumvergunningen te kiezen, of dit nu de administratieve of de veilingmethode is. De Commissie zal echter nauwlettend toezien op de ontwikkelingen om concurrentievervalsing te voorkomen en de tenuitvoerlegging van de vergunningenrichtlijn te garanderen. Ook zal zij toezien op de ntwikkelingen op het gebied van technologieën en dienstverlening in het belang van de burgers van de EU.
Mevrouw Read had een vraag over het evenwicht tussen concurrentie en regelgeving. Naar mijn mening hebben wij regelgeving nodig om de concurrentie te stimuleren, daar knelpunten anders een struikelblok kunnen vormen voor de concurrentie die de burgers ten goede komt, daar concurrentie aanzet tot lagere prijzen en betere dienstverlening. Er zijn echter ook terreinen waar overheidsbeleid van groot belang is, met name wat betreft universele dienstverlening en privacy van gegevens. Op deze gebieden zal de Commissie voorstellen doen in het kader van de nieuwe wetgeving over elektronische communicatie die eind juni zal worden gepresenteerd.
Tegelijkertijd is de Commissie ook van plan het evenwicht te definiëren tussen markten en overheidsbeleid in het kader van het Europese Actieplan, dat volgende week gepresenteerd zal worden.
Wat tot besluit de onderlinge samenhang tussen de vergunningenstelsels betreft: wij moeten ervoor zorgen dat er geen concurrentievervalsing ontstaat en dat er een richtlijn voor vergunningen ten uitvoer wordt gelegd. Deze hele discussie is van groot belang voor het definiëren van de inhoud van de nieuwe wetgeving inzake de elektronische communicatie, en ik ben ervan overtuigd dit handjevol enthousiaste, terzake deskundige parlementariërs hier, niet de enigen zijn die zich met deze kwesties zullen bezighouden. Elektronische communicatie zal de komende jaren hoog op de politieke agenda staan.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Liikanen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Versterking van de samenhang in de Europese aanpak van de ruimtevaart
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag A5-0119/2000 van de heer Alyssandrakis, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het werkdocument van de Commissie: "Naar een samenhangende Europese aanpak van de ruimtevaart" (SEC(1999) 789 - C5-0336/1999 - 1999/2213(COS)).

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, toen in 1957 de eerste kunstsatelliet door de Sovjetunie werd gelanceerd, opende zich een nieuw tijdperk voor ruimteonderzoek en voor de mensheid in het algemeen. Door zijn vermogen ruimtevaartuigen te lanceren heeft de mens zijn grenzen ver buiten de dampkring van de aarde kunnen verleggen en omvangrijke nieuwe kennis kunnen vergaren omtrent het zonnestelsel en heel de wereldruimte. Ook zijn talrijke nieuwe mogelijkheden ontstaan voor praktische toepassingen, waardoor het leven van de mens sterk is veranderd. Het gebruik van kunstsatellieten in telecommunicatie, weersvoorspellingen, aardeobservatie en navigatie is zo wijd verspreid dat men zich nauwelijks meer kan voorstellen hoe dergelijke activiteiten zonder de ruimte kunnen geschieden. Bovendien hebben de hoge technische normen voor ruimtevaartuigen de aanzet gegeven tot grote technologische vooruitgang. Geleidelijk aan is de technologie doorgedrongen tot ons dagelijks leven. Tot slot heeft de ruimte ook een strategische betekenis: wie de ruimte beheerst, beheerst de aarde. De ruimte is een sector waarin internationale samenwerking uitermate belangrijk is. In Europa heeft de ESA, het Europees Ruimteagentschap - een onafhankelijke organisatie van 14 Europese landen, waaronder 12 leden van de Europese Unie - een rol van cruciaal belang gespeeld in de samenwerking op het gebied van het ruimteonderzoek, de ruimtetoepassingen en de ontwikkeling van onderzoek vanuit de ruimte.
Zowel de Raad als ook de Europese Commissie en het Europees Parlement hebben zich bij verschillende gelegenheden beziggehouden met de vraagstukken in verband met het ruimtebeleid. Het belangrijkste onderwerp van het debat tot nu toe was de vaststelling van een samenhangende benaderingswijze voor de ruimte en de bevordering van de samenwerking tussen de Europese Unie en de ESA op grond van concrete doelstellingen en een duidelijk kader.
Het onderhavige werkdocument van de Europese Commissie is het antwoord op de resolutie van de Raad van 22 juni 1998. Daarin nodigde de Raad de Commissie uit praktische maatregelen te treffen voor de bevordering van de samenwerking tussen de Europese Unie en de ESA. In deze tekst komen verschillende aspecten van het ruimtebeleid van de Europese Unie aan de orde. Deze houden verband met de praktische toepassingen op het gebied van met name telecommunicatie, navigatie en aardeobservatie. Nergens wordt echter gesproken over ruimteonderzoek of over het gebruik van de ruimte voor wetenschappelijk onderzoek. De draagwijdte van het document is derhalve enigszins beperkt. In een allesomvattend ruimtebeleid mogen immers niet alleen de praktische toepassingen aan bod komen. De Commissie maakt duidelijk dat de Europese Unie behoefte heeft aan een samenhangende aanpak. Daarom heeft zij reeds een raadgevende instantie voor de ruimte en de daarmee verband houdende vraagstukken in het leven geroepen. Aan deze instantie nemen, afgezien van de raadgevende werkgroep, ook andere groepen op hoog niveau deel. Aan het eind van haar document zegt de Europese Commissie nog dat de Europese Unie nieuwe methoden moet vinden voor de tenuitvoerlegging van een ruimtebeleid en zij stelt daarvoor concrete maatregelen voor.
In de resolutie van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie komt krachtig de wens tot uiting dat het gebruik van de ruimte vredelievende doelstellingen dient en heel de mensheid ten goede komt. Wij zijn eveneens van mening dat het ruimtebeleid niet overheerst mag worden door de markt, maar rekening moet houden met overwegingen op lange termijn, met alle voordelen en gevaren van ruimte-exploitatie. Men mag niet alleen de belangen van de industrie voor ogen houden. Het welzijn van heel de mensheid moet hiermee gediend zijn. Verder onderstrepen wij het belang van de internationale samenwerking, de noodzaak van deelneming van alle lidstaten aan de ruimteactiviteiten en de betekenis van de samenwerking met derde landen. Tevens maken wij duidelijk dat de ESA tot nu toe doeltreffend heeft gewerkt en een leidinggevende rol heeft weten te vervullen in het ruimteonderzoek en de ruimtetoepassingen op zowel Europees als mondiaal vlak.
De industriecommissie verheugt zich over het voornemen van de Commissie om een beleidskader uit te werken voor toekomstige programma's en wijst erop dat dit plan moet worden uitgewerkt in uitgebreid en grondig overleg tussen alle betrokken partijen. Zij is voor verdere ontwikkeling van de lanceerbases, voor ontwikkeling van nieuwe telecommunicatiesystemen, voor ontwikkeling van de Europese deelname aan het Alpha-Station-programma en wijst nogmaals op de steun van het Europees Parlement aan de ontwikkeling van het welbekende, wereldomspannende Galileo-satellietnavigatiesysteem. Wij nodigen de Commissie uit in samenwerking met de lidstaten alle noodzakelijke maatregelen te treffen om een doeltreffend gebruik van ruimtesystemen voor milieuobservatie en voor de veiligheid te bevorderen. Wij kunnen op die manier het leven van de burgers en de natuurlijke hulpbronnen beschermen, in een vroegtijdig stadium natuurrampen of kunstmatig veroorzaakte rampen voorspellen, of zelfs voorkomen, en bijdragen aan de bestrijding van fraude. Ik heb de indruk, waarde collega's, dat het huidig debat een belangrijke bijdrage zal zijn aan de verdere ontwikkeling van het ruimtebeleid.

Radwan
Mijnheer de Voorzitter, allereerst een dankzegging aan de Commissie en de rapporteur voor het geleverde werk en de goede samenwerking! Bij de ruimtevaart gaat het om geavanceerde technologie waar in veel sectoren aan langetermijnplanning wordt gedaan en waar vandaag toepassingen worden uitgevoerd waar het grote publiek pas over tien, vijftien jaar profijt van heeft. Europa heeft hier te maken met concurrentie van landen zoals de VS, die uiteraard op de eerste plaats staat, maar ook van Aziatische landen en Rusland. We moeten ervoor zorgen dat Europa op dit strategisch gebied een sterkere positie inneemt en zelfs een leidende rol krijgt. Een positief voorbeeld op dit gebied is natuurlijk de ons alle bekende Airbus, die door de jarenlange samenwerking tussen lidstaten en bedrijfsleven ervoor heeft gezorgd dat we tegenwoordig een leidende rol hebben in de burgervliegtuigbouw en in sommige segmenten al over een marktaandeel van 50% beschikken.
Het gaat hier dus niet alleen om de ruimtevaart zelf, maar ook om de toekomstige concurrentiepositie van Europa. Er werden reeds enkele voorbeelden genoemd: aardobservatie, telecommunicatie, milieubescherming, veiligheid. Hier gaat het niet alleen om de toepassing in de praktijk, maar ook, zoals u reeds zei, om onderzoek.
Ik wil graag drie punten aanstippen die mij belangrijk lijken. Allereerst de toekomstige samenwerking tussen de ESA, de Europese Unie en ook de lidstaten. Met inachtneming van de subsidiariteit dienen vooral de lidstaten ruimte te krijgen. Maar omdat het werken hier nogal kapitaalintensief is, moeten we op dit gebied ook proberen een betere coördinatie tussen de lidstaten van de ESA en de EU tot stand te brengen. Ook moeten we een pendant voor het bedrijfleven creëren. Het bedrijfleven wordt sterker. Er ontstaan op dit gebied steeds meer public private partnerships en dus is het absoluut nodig dat het bedrijfsleven een contactpersoon heeft, een persoon met wie het bedrijfsleven contact onderhoudt en met wie het bureaucratisch gezien niet op een dood spoor belandt.
Het tweede punt is de commercialisatie. We moeten ervoor zorgen dat de producten, de toepassingen uit de ruimtevaart, ook in de toekomst door de consumenten in de praktijk worden toegepast. Op dit gebied moeten we nieuwe kansen creëren, met name voor de kleine en middelgrote ondernemingen, start-up companies, die de mogelijkheid moeten krijgen om innovaties uit te voeren. GALILEO is in dit geval het trefwoord. We hebben hier natuurlijk te maken met concurrentie van het Amerikaanse GSSP-systeem. Ik denk echter dat wanneer we iets meer aan commercialisatie doen, we ook hier meer innovatie uit het hele systeem halen.
Het derde belangrijke punt betreft het deel van de WEU, de buitenlandse veiligheid. We hebben in het Kosovo-conflict kunnen zien wat het betekent om geen eigen informatiesysteem te hebben. Daarom moeten we deze optie openhouden, wanneer de WEU opgaat in de EU. Een eigen buitenlands en veiligheidsbeleid betekent ook dat we over eigen informatiemogelijkheden moeten beschikken. Deze weg moeten we niet van meet af aan versperren, maar altijd in het oog houden.

Caudron
Mijnheer de rapporteur, beste collega's, iedereen is het erover eens dat de rechtstreekse of onrechtstreekse toegang van de mens tot de ruimte in de eerste plaats een droom is, een geweldig avontuur en een bron van kennisvoortgang, meer nog, de sleutel tot radicale veranderingen in ons dagelijks leven. Er is al sprake geweest van satellieten en telecommunicatie; weersvoorspellingen zouden eraan kunnen worden toegevoegd. Verder staat het ook buiten kijf dat de ruimte strategisch van belang is. Men heeft al gememoreerd aan die vreselijke oorlog die destijds tussen de Verenigde Staten en de USSR gewoed heeft.
Ook al domineren de Verenigde Staten en Rusland nog altijd deze sector, toch spelen de Europese landen hier vandaag een steeds grotere rol. Wil onze Unie meer gewicht in de schaal leggen, dan is het zaak een strategie voor heel Europa uit te werken. Waar het op aan komt, is met die strategie een goed evenwicht tussen de verschillende functies van de ruimte te vinden.
Het Europees Ruimteagentschap heeft een cruciale rol gespeeld voor de samenwerking tussen de Europese landen bij de exploitatie van de ruimte en de ontwikkeling van het onderzoek. Maar, zoals onze rapporteur suggereert, het ziet ernaar uit dat de activiteiten van dit agentschap met in EU-verband opgezette projecten moeten worden uitgebreid.
In Europa moet ook een oplossing gevonden worden voor het ontbreken van een echt beleid en van een strategie om te komen tot een doeltreffend gebruik van ruimtevaartsystemen voor milieumonitoring en veiligheid, om natuurlijke rijkdommen te beschermen, door de mens veroorzaakte of natuurrampen op het spoor te komen of grote schade te voorkomen, en om fraude te bestrijden. Een belangrijk gedeelte van de praktische toepassingen van de ruimte wordt reeds door de markt gecontroleerd; dat lijkt me gevaarlijk. De Commissie moet maatregelen voorstellen om dergelijke ontsporingen een halt toe te roepen.
Tenslotte verheug ik mij, net als veel van mijn collega's, over de gunstige reactie op het GALILEO-project waarmee een sterke Europese participatie aan de totstandkoming van een internationaal satellietnavigatiesysteem mogelijk wordt. Afrondend: de nieuwe aanpak inzake het ruimtebeleid moet gebaseerd zijn op nauw partnerschap tussen lidstaten, Europese Unie en het Europees Ruimteagentschap. Dat is de enige manier om de consensus te bereiken die voor zo'n beleid vereist is.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, de Europese markt voor ruimtevaarttoepassingen is versplinterd. Er zijn veel kleinere bedrijven actief en zij werken niet genoeg samen. Restructurering van de ruimtevaartindustrie, dat wil zeggen integratie van meerdere bedrijven in een bedrijf of groep van bedrijven daarvan is noodzakelijk om te kunnen concurreren op de wereldmarkt. Er is dan ook werk genoeg voor de space advise group. Communautaire en internationale samenwerking bij ruimteactiviteiten is absoluut een vereiste.
Mijn tweede punt betreft de positie van de Europese satellietindustrie. Het strategisch belang van een eigen satellietindustrie is sinds het einde van de koude oorlog van commercieel belang. De sector groeit met 10% per jaar en draagt daarmee bij aan het creëren van werkgelegenheid. Als de Europese Unie de boot niet wil missen dienen Commissie en lidstaten de ontwikkeling van de industrie te bevorderen. Satellietsystemen zijn de manier voor de verdere ontwikkeling van informatie en communicatietechnologie. Helaas, wordt de Europese satellietindustrie sterk gedomineerd door overheden.
Daarom werkt zij te geïsoleerd zonder veel interactie met de industrie voor computers, netwerken, software en randapparatuur, met als gevolg dat de industrie steeds meer marktaandeel verliest aan de VS. Meer samenwerking en fusering van bedrijven en meer ondersteuning bij de technologie-ontwikkeling, onder andere via het kaderprogramma, is noodzakelijk.
Mijn fractie wacht met spanning op het toegezegde document van de Commissie over een Europese ruimtevaartsatelliet waarin uiteraard ook de inbreng van de European Space Agency zeer belangrijk is.
Het is echt moeilijk werken met al dat lawaai: er is hier verschrikkelijk veel galm. De technici zouden daar toch iets aan kunnen doen!

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Plooij-Van Gorsel. Het Bureau had reeds opgemerkt dat er een probleem met het geluid is. Dat probleem kan natuurlijk alleen worden opgelost als we onze werkzaamheden onderbreken. Laten we hopen dat de kwaliteit van het geluid morgen beter is.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, alhoewel ik Konstantinos Alyssandrakis van harte gelukwens met zijn volledige verslag moet ik toch bij deze gelegenheid naar voren brengen dat de Commissie, zoals ook uit haar mededeling blijkt, niet de stoute schoenen heeft durven aantrekken om een Europees initiatief voor ruimteonderzoek te lanceren. Er is, zoals reeds werd gezegd, geen concurrentie meer tussen het blok van de Verenigde Staten en dat van de Sovjetunie. Desalniettemin lukt het Europa met al zijn wetenschappers en technische knowhow maar niet om van de grond te komen en omhoog te gaan, de ruimte en het ruimteonderzoek in.
Wij moeten de kredieten voor ruimteonderzoek verhogen en een begrotingslijn daarvoor invoeren. De Europese Unie moet het beheer van de nationale begrotingsmiddelen voor ruimteonderzoek onder haar hoede nemen. Ruimteonderzoek is immers een terrein dat bij uitstek onder de bevoegdheid van de Europese Unie thuis hoort. Als men dit op nationaal vlak houdt, kan het nooit vruchten afwerpen. Wij moeten eveneens een ruimteorganisatie van de Europese Unie oprichten, geen organisatie als de ESA, want de ESA is iets anders. Men moet ervoor zorgen dat de Europese satellieten die voor gebruik door de industrie bestemd zijn, met geringe kosten in een baan om de aarde kunnen worden gebracht.
Ik wil er verder nog aan herinneren dat op de een of andere manier ook de gepensioneerden bij het ruimteonderzoek moeten worden betrokken. Hoe moet dat echter gebeuren? Wel, in de Verenigde Staten is er een beroemde gepensioneerde astronaut, John Glenn. Hij is de ruimte in gegaan toen hij 69 was. Ik ben 55, over vijftien jaar ben ik ook 69. Politicus ben ik al; astronaut kan ik nog worden, de eerste gepensioneerde astronaut van de Europese Unie! Ik ga mij onmiddellijk inschrijven!

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zou in de eerste plaats rapporteur Alyssandrakis en alle leden die aan deze resolutie meegewerkt hebben, willen danken.
Namens de Commissie kan ik u verzekeren dat wij zeer blij zijn met deze resolutie van het Parlement. Ten eerste wordt daarin gewezen op de noodzaak meer politiek gewicht toe te kennen aan de analyse van de Commissie over onder meer de strategische en economische rol van de ruimte. Verder wordt erin opgeroepen meer belang aan Europese investeringen en aan de plaats van de Europese ruimtevaartindustrie te hechten. Tenslotte wordt erop aangedrongen nieuwe wegen voor een ruimtebeleid te zoeken.
Zoals u weet, heeft de Raad van ministers van Onderzoek op 2 december een resolutie aangenomen waarin de Commissie wordt opgeroepen om samen met het Europees Ruimteagentschap een Europese strategie voor de ruimte uit te werken. Verwacht wordt dat die strategie voor het einde van dit jaar voor evaluatie aan de Raad zal worden voorgelegd.
Gisteren heb ik een nota aan de Commissie gezonden, waarin de stand van zaken van de werkzaamheden is weergegeven. Ik herinner u eraan dat deze activiteiten worden uitgevoerd door een groep bestaande uit vertegenwoordigers van het Ruimteagentschap, van de verschillende betrokken directoraten van de Commissie, maar ook van de industrie en de WEU. Die groep heeft reeds een aantal vergaderingen gehouden. In juli komt ze opnieuw bijeen. In de informatieve nota, die u nog zult ontvangen, is een overzicht van de voortgang van deze werkzaamheden gegeven. Het uitwerken van een Europese strategie voor de ruimte is een exercitie die iedereen aangaat. Deze strategie zou moeten fungeren als fundament voor de besluiten die eind 2000 met name over het GALILEO-project verwacht worden en voor de besprekingen die reeds over milieu en veiligheid zijn aangevangen. Die laatste moeten uitmonden in concrete initiatieven waarvan het belang in de ontwerpresolutie van het Parlement is onderstreept.
Ik denk dat de dialoog die met het Europees Ruimteagentschap is gestart, volledig inspeelt op de gewenste dynamiek, door meer uitstraling te geven aan de dynamiek van een Europese onderzoekruimte. In een volgend verslag zullen wij daarop terugkomen. Ik denk dat hierbij dezelfde aanpak moet worden gevolgd: in Europa moeten de krachten worden gebundeld, zodat Europa ten volle zijn plaats in de wereld van morgen kan innemen.
Ik verheug me dus over de discussie die hier heeft plaatsgevonden en die, zoals ik al zei, een politieke steunbetuiging is. Aangezien wij parallel wensen te werken, zullen wij in de komende maanden, met de steun van het Parlement, de Raad van de Europese Unie en de ESA-Raad, kunnen beschikken over een toetsingskader voor toekomstige ruimteactiviteiten die, zoals in het verslag onderstreept is, van essentieel belang zijn.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Busquin.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag om 12.00 uur plaats.

Naar een Europese onderzoekruimte
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0131/2000), van mevrouw Plooij-Van Gorsel, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's: "Naar een Europese onderzoekruimte" (COM(2000) 6 - C5-0115/2000 - 2000/2075(COS)).

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, geachte collega's, commissaris, allereerst wil ik graag commissaris Busquin danken dat hij een breed debat op gang heeft gebracht over een Europese onderzoeksruimte. Het komt precies op het juiste moment, tussen twee kaderprogramma's in. Momenteel kan niet gesteld worden dat er een Europees onderzoeksbeleid bestaat. Het onderzoeksbeleid van de lidstaten en van de Unie worden naast elkaar gevoerd zonder dat zij een samenhangend geheel vormen. Daarnaast investeren wij belangrijk minder in onderzoek dan de Verenigde Staten en Japan.
Deze twee factoren maken dat de achterstand op de Verenigde Staten de afgelopen jaren alleen maar groter is geworden. Wil de Europese Unie investeren in meer concurrentiekracht en dus meer werkgelegenheid, dan is een bredere en innovatievere aanpak nodig dan tot nu toe het geval is.
De aanstaande uitbreiding van de Unie maakt dit des te noodzakelijker. De Europese lidstaten dienen hun techno-nationalisme achterwege te laten en meer te streven naar een Europese Unie ook op onderzoeks- en technologisch vlak. Dat betekent dat Europese onderzoekers toegang moeten krijgen tot elkaars nationale programma's. Het Europese kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling is een nuttig instrument voor het stimuleren van internationale samenwerking, maar dit programma alleen is onvoldoende om de gemeenschappelijke Europese onderzoeksinspanningen te verbeteren.
Het kaderprogramma vervult, hoewel het slechts 6% van de totale Europese onderzoeksuitgaven uitmaakt, een belangrijke multiplierfunctie, een soort vliegwielfunctie. Het bedrijfsleven betaalt 60% van de totale investeringen in onderzoek in Europa. Daarvan wordt echter 90% besteed aan onderzoek om bestaande productieprocessen te verbeteren en zo het concurrentievermogen te behouden. Slechts 10% wordt besteed aan nieuw innovatief onderzoek. Bij deze 10% levert het kaderprogramma dus zeker een wezenlijke bijdrage.
Europa heeft geen probleem om euro's om te zetten in onderzoek. Wel is het zeer lastig om onderzoek om te zetten in euro's. Commercialisering ofwel het toevoegen van kennis aan een product lijkt veel beter te lukken in de Verenigde Staten dan in Europa. Een betere aansluiting tussen ontwikkeling van nieuwe technologie en toepassing in de markt is nodig. Daarbij is het vermeerderen van kennis geen doel op zich. Wel het omzetten van kennis naar innovatie en industrieel succes. Dat schept werkgelegenheid en welvaart. Universiteiten en bedrijven dienen daarom nauwer samen te werken. Wetenschappers zouden, net als in de Verenigde Staten, afwisselend moeten werken in academische functies en commerciële functies in bedrijven.
Nu heeft commissaris Busquin aangegeven hoe een Europese onderzoeksruimte gerealiseerd zou kunnen worden. Hij richt zich echter vooral op het optimaliseren van de infrastructuur onder meer door de aaneensluiting van centers of excellence in een netwerk en door het tot stand brengen van virtuele centra. Maar ik denk dat voor een Europese onderzoeksruimte meer nodig is dan maatregelen op het infrastructurele vlak. Infrastructuren innoveren niet evenmin als elektronische netwerken, hoewel zij er wel dienen te zijn. Maar een Europese onderzoeksruimte kan alleen ontstaan als er behalve een geavanceerde infrastructuur tegelijkertijd sprake is van een Europese identiteit en van een Europese creativiteit. Mij dunkt dat het potentieel van vrouwen daarbij te lang genegeerd is.
Mijn laatste punt betreft het ontbreken van een communautair octrooi. Het bestaande Europese octrooisysteem veroorzaakt fragmentatie en leidt tot aanzienlijke extra kosten. Een octrooiaanvraag in Europa is tien maal zo duur als in de VS en veel omslachtiger. Naast een communautair octrooi kennen wij geen mechanismen om kleine bedrijven te helpen hun octrooien te beschermen. Gaat de commissaris ook in overleg met zijn collega Bolkestein om hier iets aan te doen? Het midden- en kleinbedrijf heeft immers geen middelen voor het voeren van dure juridische procedures.
Afsluitend zou ik willen stellen dat Europa behoefte heeft aan een gemeenschappelijk onderzoeksbeleid waarin zowel ruimte is voor toegepast als fundamenteel onderzoek op diverse technische vakgebieden en dat rekening houdt met het feit dat innovaties vaak ontstaan op het grensvlak van verschillende wetenschappelijke disciplines. In de toekomst kan nieuwe werkgelegenheid vooral ontstaan binnen de vakgebieden biotechnologie en ICT, maar ook onderzoek op het gebied van de mens en de sociale wetenschappen blijft in de Europese Unie met haar grote verscheidenheid aan culturen nodig. Ik wil mijn collega's danken voor de prettige samenwerking.

MacCormick
Mijnheer de Voorzitter, ik moet helaas zeggen dat ik het op een punt oneens ben met mijn collega, mevrouw Plooij-Van Gorsel, en wel het volgende: als er één doel is dat het waard is nagestreefd te worden in een mensenleven, dan is het wel kennis omwille van de kennis. Als er iets is dat kan bijdragen tot goed onderzoek, dan is het wel pure nieuwsgierigheid. Altijd weer blijkt dat werk dat uit pure nieuwsgierigheid ondernomen werd, puur omwille van de kennis als doel op zich, dat dit uiteindelijk leidt tot de grote doorbraken die er echt toe doen.
Wel ben ik met haar eens dat je de uitgave van overheidsmiddelen niet louter kan rechtvaardigen met de acute nieuwsgierigheid waaraan iemand ten prooi is gevallen. Het is de belofte van toepassing op de lange termijn en van economische bijdrage op de lange termijn die de uitgave van overheidsmiddelen rechtvaardigen. Wij mogen echter niet vergeten dat het een verspilling van gemeenschapsgeld is als het niet worden gegeven aan mensen die gedreven worden door nieuwsgierigheid en die zich inzetten voor kennis omwille van de kennis. Dat is iets dat wij in Europa helaas al te vaak vergeten. In de overwegingen "N" en "O" van de preambule wordt dit genoemd. Dat stemt mij erg dankbaar.
Dankbaar ben ik ook voor de manier waarop mevrouw Plooij-Van Gorsel in het verslag van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie bijna alle punten heeft opgenomen uit het ontwerpadvies van de Commissie juridische zaken en interne markt waarvoor ik verantwoordelijk was, reden waarom ik vanavond tot u spreek. Het totaal is beter dan de som van de twee delen. Het is knap hoe zij beide op uitermate effectieve wijze met elkaar heeft weten te vervlechten.
De amendementen van de heer Piétrasanta en mevrouw Maes, die punten over duurzaamheid, milieuaspecten en gezondheid toevoegen aan de overige economische punten die naar voren zijn gebracht, zijn belangrijk en zouden moeten worden overgenomen.
Er is inderdaad sprake van een crisis in de Europese onderzoekssteun. Wij moeten deze verhogen, en wel van de huidige schamele 1,8% tot 3% - ongeveer de helft van wat onze vrienden en concurrenten in Japan en Amerika erin steken.
Wettelijke instrumenten zijn belangrijk. Het Europese octrooi moet worden verbeterd. Subsidiariteit is van het grootste belang, subsidiariteit, zoals de commissaris heeft gezegd, in de ruimste betekenis - regio's die bijdragen tot onderzoek en ook lidstaten en de Commissie, tot en met het onderzoeksteam. Zij zijn degenen die er middenin zitten. Wij moeten vermijden dat onze stelsels van onderzoekssubsidie onder een topzware bureaucratie gaan lijden, waarin toepassingsmechanismen zo moeilijk te doorgronden zijn dat wij middelen moeten aanwenden voor het aanvragen van onderzoeksfondsen die eigenlijk voor het onderzoek zelf gebruikt moeten worden. Eenvoud is waar het om draait, en subsidiariteit betekent in dit verband eenvoud en een gepaste periode om het onderzoek te evalueren.
Maar dat is nog niet alles. Er moeten eindelijk eens adequate maatregelen worden getroffen op het gebied van mobiliteit en alles wat daarmee te maken heeft, goede onderzoekscarrières in heel Europa, de mogelijkheid voor mensen om een baan in het onderzoek te vinden en om zich vrij te kunnen vestigen. De voortekenen zien er hier niet erg gunstig uit. In het geval van de docenten vreemde talen in Italië hebben wij gezien dat er twaalf jaar voorbij zijn gegaan zonder dat we een stap verder zijn gekomen, vastgeketend aan de Europese wetgeving, omdat het recht van vrije vestiging onafhankelijk van nationaliteit niet werd toegekend en tot op heden heeft de Commissie dit niet effectief kunnen afdwingen. Wij moeten er echt op aandringen dat hier verbeteringen worden aangebracht die gelden voor de gehele lerarengemeenschap en de nauw hiermee verbonden onderzoekersgemeenschap.
Kortom, wij moeten op zowel communautair als op Unieniveau al die dingen doen die uitsluitend op deze niveaus kunnen worden gedaan en de rest aan anderen overlaten. Dit staat allemaal in paragraaf 40 van het verslag. Ook moeten wij de kennis die wij verwerven beter ontwikkelen en toepassen. Mijn collega in Edinburgh, professor Salter, heeft een instrument ontwikkeld waarmee landmijnen veilig kunnen worden vernietigd. Het is nooit door de industrie opgepikt. Veel goede ideeën die zijn ontwikkeld worden niet opgepikt. Ook dat is van vitaal belang.

Harbour
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer te mogen reageren namens de PPE-DE-fractie en namens mijn collega, mevrouw Quisthoudt-Rowohl, die de schaduwrapporteur was in de industriecommissie, maar die hier vanavond helaas niet aanwezig kon zijn. Ikzelf heb het genoegen de schaduw te zijn van de heer MacCormick in de commissie juridische zaken. Anderen hebben al opgemerkt dat er hier sprake is van een indrukwekkende combinatie en dat het verslag van mevrouw Plooij-Van Gorsel bijzonder uitvoerig en grondig is, maar de heer MacCormick heeft zijn eigen onmiskenbare toets aan het verslag toegevoegd, waarvan u de essentie zo-even hebt kunnen horen.
De denkrichting van de Commissie, die in dit verslag terug te vinden is en zeker ook in onze reactie, spitst zich toe op twee aspecten: concurrentievermogen en coördinatie, want uiteindelijk zal de kwaliteit van het onderzoek in combinatie met het vermogen om dit onderzoek te vertalen in producten en diensten van werkelijk commerciële waarde tot ver in deze nieuwe eeuw de sleutel zijn tot het concurrentievermogen van de Europese Unie en van de uitgebreide Unie.
Het is echt hoog tijd dat wij beter gebruik gaan maken van alle intellectuele kwaliteiten die in heel Europa voorhanden zijn door betere manieren van samenwerking, vooral door onze inspanningen beter te definiëren, door hier geen dubbel werk te doen, door de oorspronkelijke denkers waar de heer MacCormick het over had bijeen te brengen. Iedereen die ooit in het onderzoek heeft gewerkt, weet dat wanneer je mensen bij elkaar zet, dat er dan voortdurend nieuwe en creatieve ideeën omhoog komen. Een dergelijke activiteit kan niet echt worden gerealiseerd door veel centralisatie. De Commissie wacht nog een hele taak om als katalysator voor dit proces te fungeren. Zoals de heer MacCormick zegt, we moeten mensen vanuit de hele Unie met elkaar in contact brengen, van regio tot regio, van universiteit tot universiteit. We hebben betere informatienetwerken nodig en een horizontale uitwisseling van informatie, niet een waarbij alle informatie naar het centrum komt en van daaruit weer naar buiten.
Er staan ons nu fantastische nieuwe instrumenten ter beschikking waarmee dit allemaal gerealiseerd kan worden. Per slot van rekening was het Internet oorspronkelijk een instrument dat netwerken op het gebied van onderzoek gemakkelijker moest maken. Daarvoor was het oorspronkelijk opgezet en wij hebben nu de mogelijkheid het te gebruiken en erover na te denken hoe wij de mogelijkheden van de telecommunicatie gaan ontwikkelen, de manieren waarop we het gebruiken, de structuur waarover we het al hebben gehad tijdens het debat eerder vandaag over telecommunicatie, het idee van virtuele centres of excellence. Dat is naar mijn mening een uiterst belangrijke factor om deze definitie en deze synthese van ideeën te bereiken. Als er één ding is dat nu met prioriteit in een testfase moet worden gebracht door de heer Busquin en zijn team, dan is het dit idee van het opzetten van centres of excellence en van het vooruitgang boeken op enkele cruciale terreinen.
Het tweede punt dat ik naar voren wil brengen heeft te maken met ons concurrentievermogen. Ik kan hier alleen maar de afsluitende woorden die van mevrouw Plooij-Van Gorsel zo-even tot ons richtte van ganser harte herhalen: wij moeten onderzoek stimuleren en ook het ontwikkelen van de vaardigheid om producten op de markt te brengen. Daarvoor moeten we betere manieren vinden. Een oorspronkelijk ontwerp ondergaat het proces van prototype, testen en productie. Wij moeten de termijn voor het op de markt komt zien terug te brengen, de ideeën op te pikken en ze zo snel mogelijk naar de consument te brengen, producten moeten snel, eenvoudig, effectiever en flexibeler worden gemaakt. Het betreft hier zeer belangrijke vaardigheden die wij moeten ontwikkelen en onderzoek speelt daarbij een heel belangrijke rol. Wij zijn blij met het verslag van mevrouw Plooij-Van Gorsel, in de verwachting dat de volgende fase, mijnheer Busquin, tegemoetkomt aan de uitdagingen die wij hier hebben neergelegd. Wij verwachten van u dat u deze voorstellen in tastbare ideeën omzet teneinde de doelstellingen die wij allen onderschrijven te verwezenlijken.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, in de eerste plaats zou ik de Commissie en de met onderzoek belaste commissaris willen complimenteren omdat zij met een degelijk document in zekere zin de kloof hebben gedicht die altijd al in onze activiteiten heeft bestaan tussen het lopende en het volgende kaderprogramma. Daartussen liggen soms periodes van twee jaar, door de enen rustpauzes, door de anderen denkpauzes genoemd. Maar ditmaal laat u ons, volledig terecht trouwens, niet met rust door op het gepaste ogenblik een mededeling "Naar een Europese onderzoekruimte" te presenteren.
Ik zou zeggen dat deze bijdrage zeer welkom is, temeer daar zij in zekere zin in braakliggend terrein investeert om het vruchtbaarder te maken, namelijk de samenwerking op het gebied van onderzoek tussen de Europese Gemeenschap en de lidstaten. Deze reeds als versterkt te kenschetsen samenwerking waarin in de artikelen 165, 168 en 169 van het Verdrag is voorzien, heeft tot dusver een papieren bestaan geleid. Uw mededeling geeft daaraan nu concrete invulling. Wij hopen dat deze samenwerking niet alleen vorm krijgt, maar ook zal worden geïntensiveerd, maar daar kom ik later nog op terug.
In dit verband zou ik natuurlijk ook - en dat niet gewoon uit vriendschap of collegialiteit - mevrouw Plooij-Van Gorsel met haar verslag willen feliciteren. Hoewel zij dit op korte termijn en niet altijd in optimale omstandigheden heeft moeten opstellen, mag het resultaat er zijn. Hoe dan ook, wij zullen dit steunen, temeer daar het gaandeweg is verbeterd door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie.
Maar ik zou ook niet willen dat bij de lezing van het verslag van mevrouw Plooij-Van Gorsel en de presentatie ervan hier tijdens de zitting, de indruk wordt gewekt dat het alfa en omega van onderzoek en ontwikkeling zich ertoe beperkt een oplossing te vinden voor de zogenaamde Europese paradox van het onderzoek: een onderzoek op hoog niveau dat de nodige innoverende kracht mist om het niveau van de Verenigde Staten te halen. De verleiding is dan ook groot - en u heeft deze niet kunnen weerstaan, beste collega's - te beweren dat de stap van het laboratoriumonderzoek naar de marktrealiteit cruciaal is. U heeft met veel dynamisme, zou ik zeggen, alle elementen onderstreept die zo'n overgang begunstigen, benchmarking, steun aan particuliere investeringen, belastingvrijstelling en een aantal steunmaatregelen voor startende bedrijven en KMO' s met grote toegevoegde waarde op technologisch gebied. Dat is allemaal belangrijk en noodzakelijk. Wij moeten onderzoek omzetten in groei en groei in werk.
Maar hoe kan een Europese Gemeenschap die de helft minder middelen inzet voor onderzoek en ontwikkeling dan de Verenigde Staten of Japan zo'n fundament voor kennis en knowhow van een voldoende hoog niveau behouden? Willen wij morgen de stap zetten naar innovatie, dan moet zo'n fundament voor kennis voldoende stevig zijn. Wat deze belangrijke mededeling volgens mij als stap in die richting voorstelt, is het oprichten van centres of excellence, netwerken tussen deze centra, infrastructuur, belangrijke voorzieningen die samen gebruikt worden en een beter gestructureerde mobiliteit. Kortom, alles wat ertoe zal bijdragen het fundament van onze kennis te verstevigen.
Zoals mijn voorganger, de heer Harbour, al zei, kunt u, mijnheer de commissaris, rekenen op een zeer grote steun van het Europees Parlement. Ik weet dat u reeds de steun heeft van de Europese wetenschappelijke gemeenschap, wat uiterst belangrijk is. Het is zaak dit experiment in voorstellen te gieten, maar er dringen zich ook radicalere veranderingen op. Er komt een tussentijdse evaluatie van het vijfde kaderprogramma en zonder het zesde af te wachten, zal dat misschien de gelegenheid zijn om wat u vandaag aankondigt en uiterst veelbelovend is, in daden en nieuwe prioriteiten om te zetten.

Pohjamo
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de onderhavige mededeling is een belangrijke start van het debat over nauwere samenwerking op het gebied van onderzoek. In de huidige situatie gaat er geld verloren door overlapping en het gebrek aan coördinatie. Namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij bedank ik rapporteur Plooij-Van Gorsel voor het goede verslag en het werk dat zij op ronduit hartstochtelijke wijze voor deze zaak heeft verricht: onze fractie steunt uw standpunten.
De statistieken in de mededeling over de geringe investeringen van de EU-landen in onderzoek vormen zorgwekkende informatie. Het is nog erger dat het verschil ten opzichte van de Verenigde Staten groeit. Sommige landen hebben echter wel flink in onderzoek geïnvesteerd en dit lijkt vooral op het gebied van informatietechnologie goede resultaten op te leveren.
Ik wil in deze interventie nog enkele gezichtspunten naar voren brengen. Ik spreek niet graag over onderzoeksbeleid, maar liever over samenwerking of strategie op het gebied van onderzoek. Aan het woord "beleid" kleeft te veel het idee dat de werkzaamheden strak vanuit Brussel worden geleid. Bij onderzoek moeten de doelen van de werkzaamheden echter niet te nauwkeurig worden vastgelegd. In elk onderzoekscentrum kent men het beste de behoeften aan investeringen en ontwikkeling en die moeten niet te strak met beleid geregeld worden. In de Europese Unie nemen vrouwen nog steeds in te geringe mate deel aan onderzoek. Om dit te verbeteren moeten er binnen de programma's meer concrete maatregelen worden genomen. De uitwisseling van onderzoekers en de wisselwerking tussen onderzoeksgroepen zijn zeer de moeite waard. Hierdoor zullen kennis en vaardigheid zich verspreiden en ontstaat er daadwerkelijke Europese samenwerking via netwerken die ook later vruchtbaar zullen zijn. Het secretariaat van COST heeft nu al waardevol werk verricht. Zijn positie als coördinator van onderzoek moet nog meer verstevigd worden.

Piétrasanta
Mijnheer de Voorzitter, het is inderdaad van belang dat er een gemeenschappelijke Europese onderzoekruimte wordt gecreëerd, maar deze ruimte moet niet alleen betrekking hebben op het onderzoek dat niet in de afzonderlijke lidstaten wordt uitgevoerd. De Europese onderzoekruimte moet een open ruimte zijn die de beste competenties en middelen samenbrengt. Er moet immers sprake zijn van een optimale synergie. Ik wil mevrouw Plooij-Van Gorsel danken voor haar energieke optreden in het kader van dit verslag.
Onze collega Desama heeft er terecht op gewezen dat er met de economische situatie rekening moet worden gehouden en er banen moeten worden gecreëerd. De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie is echter van mening dat de vrije concurrentie in, en het concurrentievermogen van de Europese onderzoekruimte niet tegen iedere prijs moeten worden verzekerd. Wij hechten geen prioriteit aan het commercialiseren van het onderzoek. Zowel het fundamentele als het toegepaste onderzoek moet in eerste instantie de samenleving ten goede komen en zijn openbare karakter behouden.
Wij verzetten ons tegen de biotechnologie die gebaseerd is op genetische manipulatie of het patenteren van levende wezens. Wij zijn daarentegen voorstander van onderzoek dat gebaseerd is op zogenaamde verdedigbare technologieën, met name op het gebied van het milieu of de volksgezondheid.
Overeenkomstig de aanbevelingen die het Comité van de regio's in het verslag van mevrouw Blandin heeft gedaan, verlenen wij met name onze steun aan gedecentraliseerd onderzoek, aan de aanleg van netwerken en aan samenwerking met de regio's, bijvoorbeeld op het terrein van natuurbescherming en ecologische technologieën, waarbij rekening wordt gehouden met duurzame en plaatselijke ontwikkeling, hetgeen ten goede komt aan het MKB. Europa kan op dat gebied een belangrijke motor zijn.
Ik wil verder benadrukken dat we de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën kunnen steunen door virtuele laboratoria te ontwikkelen voor de verzameling van gegevens, de analyse van diagnoses en de preventie met betrekking tot zeer grote risicio's. Dit potentieel kan zich alleen op Europees niveau volop ontwikkelen, in samenwerking met de universiteiten, de centres of excellence en de nationale overheden.
Ik wil tenslotte benadrukken dat wij veel belang hechten aan een gemeenschappelijk onderzoekscentrum. Wij denken dat hierover een uitgebreid debat moet plaatsvinden. We moeten de nucleaire oriëntatie van het centrum ten tijde van de oprichting van Euratom herzien. We moeten bestaande voorzieningen in ieder geval niet kopiëren of hetzelfde onderzoek verrichten dat in sommige lidstaten van de Unie wordt uitgevoerd. We moeten daarentegen, zoals mevrouw McNally suggereert, een gemeenschappelijk wetenschappelijk en technisch referentiesysteem ontwikkelen voor politieke toepassingen. In deze context is het ook van belang dat we onze gedachten laten gaan over het STOA-programma.
Tenslotte wil ik commissaris Philippe Busquin bedanken voor het feit dat hij dit debat over de door ons gewenste gemeenschappelijke ruimte al bij zijn aantreden heeft aangezwengeld. Hij heeft zich ingespannen voor de jeugd en voor de deelname van vrouwen aan het onderzoek en heeft hierbij constant overleg gevoerd met de lidstaten en het Parlement. Hij streeft voortdurend naar de ontwikkeling van een Europa van de kennis voor alle van belang zijnde gebieden, zonder het sociale en menselijke aspect uit het oog te verliezen.

Montfort
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er is veel onderzoek voor nodig om wegwijs te kunnen worden uit de 27 overwegingen en 60 paragrafen die van de tekst van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie zo'n lijvig verslag hebben gemaakt. In dit verslag kan men alles vinden, hoewel de formuleringen soms vaag en onduidelijk zijn.
De tekst draagt bij tot een betere integratie van de Europese wetenschappelijke gemeenschap. Het doet me genoegen dat de rapporteur probeert het evenwicht te behouden tussen fundamenteel en toegepast onderzoek om zo de beste wetenschappers in Europa te houden. Verder benadrukt ze dat er binnen de Europese politiek aandacht moet worden besteed aan het probleem van de werkloosheid onder jonge wetenschappers en dat ondernemingen een voortrekkersrol dienen te spelen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling.
Men zou in navolging van de rapporteur kunnen benadrukken dat de concentratie van onderzoeksfaciliteiten ten behoeve van de voor de kostenbeheersing vereiste rationele kritische massa, nadelig kan zijn voor de perifere gebieden die in het algemeen steeds meer buiten de Europese programma's vallen.
De rapporteur benadrukt verder dat het subsidiariteitbeginsel strikt dient te worden nageleefd. De lidstaten en hun regio's vormen immers de drijvende kracht achter de onderzoekscentra, die in nauw contact staan met het bedrijfsleven en de universiteiten. Deze lidstaten en regio's dienen hun eigen prioriteiten en programma's te kunnen samenstellen.
De rapporteur pleit tenslotte voor actie ten behoeve van vertalingen en communicatie om de taalkundige belemmeringen voor de gewenste synergie van de onderzoekswerkzaamheden uit de weg te ruimen. Dit pleidooi is lovenswaardig, maar kan niet verhullen dat de rapporteur haar best doet één specifieke taal van de Unie te bevorderen ten koste van de andere talen. Ik denk dat het hier om een imperialistische wens gaat die verre van neutraal is.
Mevrouw de rapporteur, de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten zal voor uw verslag stemmen. Heel concreet vraag ik me wel af of de tekst goed genoeg is om ons gezamenlijk doel te verwezenlijken, namelijk het bewerkstelligen van hoogwaardige wetenschappelijke kennis, om zo op alle denkbare gebieden beter te kunnen presteren.

Novelli
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, mevrouw Plooij-Van Gorsel heeft ons een goed verslag voorgelegd over de mededeling van de Commissie "Naar een Europese onderzoekruimte". Dit verslag kon binnen ons Parlement op een brede belangstelling rekenen, gezien de 150 amendementen die zijn ingediend.
Het behoeft geen betoog dat de ontwikkeling van het onderzoek van buitengewoon belang is voor de Europese Unie. De 21ste eeuw zal een eeuw van kennis en grijze cellen zijn. Dankzij de vorderingen die op het gebied van communicatie worden geboekt, kan de verspreiding van kennis, en daarmee de economische groei, worden versneld. Kijk maar naar de ontwikkeling van Internet. Onderzoek in de brede zin des woords is dus meer dan ooit van doorslaggevend belang voor de toekomst.
Als we de cijfers van de Commissie raadplegen blijkt dat Europa een achterstand heeft op de Verenigde Staten. Enkele voorbeelden: de gemiddelde investering in onderzoek binnen de Unie bedraagt slechts 1,8% van het BNP, tegen 2,8% in de Verenigde Staten. Het aantal Europese postdoctorale studenten in de Verenigde Staten is twee keer zo groot als het aantal Amerikaanse postdoctorale studenten in Europa.
Wat dit punt betreft heb ik een aantal opmerkingen over de voorstellen van zowel de Commissie als die van de rapporteur, mevrouw Plooij-Van Gorsel. Mijn eerste opmerking is dat het Europees onderzoeksbeleid zeker zo belangrijk is als de Europese onderzoeksruimte. In de Verenigde Staten houdt men zich wat minder bezig met semantiek en wat meer met concrete daden. Mijn tweede opmerking is dat bijna twee derde van het onderzoek door particuliere ondernemingen wordt uitgevoerd en dat de Europese Unie haar inspanningen moet concentreren, daarbij rekening houdend met deze realiteit. In de derde plaats wil ik opmerken dat we geenszins moeten streven naar een Europees onderzoeksplan. Onderzoek vereist in eerste instantie vrijheid en kan dus niet aan de beperkingen van een plan worden onderworpen.
In de mededeling van de Commissie en het verslag van onze collega zijn alle aspecten van de Europese onderzoekruimte behandeld. Er ontbreekt bij de voorstellen echter een rangorde van prioriteiten. Laat mij u deze rangorde schetsen. In de eerste plaats moeten de levensomstandigheden van de onderzoekers in Europa worden verbeterd. Verder moeten de bedrijven worden gestimuleerd meer onderzoek te doen.
Mijn conclusie is de volgende: laten we eerst investeren in de mensen, vervolgens in de bedrijven en er tenslotte op toezien dat de Europese Unie niet de actie en de ontwikkeling van deze mensen en bedrijven belemmert. Dit is de benaderingswijze die we moeten volgen. De ruimte...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mevrouw Plooij-Van Gorsel bedanken voor haar zoals altijd uitstekende verslag. Ik dank de commissaris voor zijn prima timing en zijn al even prima idee om dit debat te initiëren. Inderdaad leidt het gebrek aan coördinatie op het gebied van wetenschap en onderzoek in Europa steeds meer tot gevoelens van onbehagen. De reacties waren positief, zoals de commissaris weet van zijn contacten in heel Europa, inclusief een recent bezoek aan Cambridge. Wij kijken uit naar zijn analyse van de resultaten van de raadpleging.
Men begint zich in Europa steeds meer te realiseren dat de Verenigde Staten van Amerika met hun uitstekende middelen en doelgerichtheid een bedreiging van formaat vormen. Het moet gezegd worden dat de EU weinig slagvaardig is op het gebied van onderzoek, al zijn er lidstaten die het wel goed doen. Ik noem hier Finland, Zweden en landen als de Republiek Ierland die goede vooruitgang hebben geboekt. Afgezien van de industriële concurrentie hebben wij natuurlijk ook, zoals de heer Desama zei, te kampen met ernstige milieuproblemen en sociale problemen die met behulp van onderzoek moeten worden opgelost.
Een doelstelling van 3% van het BBP voor onderzoek is realistisch en noodzakelijk, hetzelfde geldt voor het rekruteren van meer wetenschappers, inclusief vrouwen. Onderschat alstublieft niet het potentieel van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, dat zelf een wetenschappelijk centrum voor beleid is - een referentiecentrum voor beleid - en dat bij uitstek geschikt is om het netwerk te vormen voor de centres of excellence. Het is zelf op velerlei gebied een centre of excellence.
Ik steun nadrukkelijk paragraaf 16 en 17 waarin wordt opgeroepen om het Europese publiek te informeren over wetenschappelijke verworvenheden en om naar ethische vraagstukken te kijken. Wij verheugen ons op regelmatige verslagen van de commissaris over de implementatie en realisatie van dit uitermate opwindende en noodzakelijke project.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, het concurrerende onderzoeksbeleid dat we tegenwoordig voeren, is het beste sociale en werkgelegenheidsbeleid voor morgen. Wat dat betreft heeft de heer Busquin een zeer grote verantwoordelijkheid in de Europese Gemeenschap. Voor ons is het belangrijk om het persoonlijk contact tussen onderzoekers te bevorderen, want wetenschappelijke studies hebben uitgewezen dat persoonlijke gesprekken tussen onderzoekers het meeste resultaat opleveren. Voor ons is het van belang dat onderzoekers uit de hele wereld, maar vooral ook uit de toetredingskandidaten, naar ons, Europa, komen. In deze landen zijn namelijk uitstekende onderzoeksresultaten behaald die aandacht verdienen, op de markt moeten worden gebracht en intensieve steun nodig kunnen hebben.
Dat brengt mij op het onderwerp 'jeugd' . Ik vind dat we ook deze ondernemersgeest, dit plezier in innovatie en onderzoek aan de jeugd moeten overbrengen. Het is toch mooi om te zien dat jongeren aan onderzoeksprojecten deelnemen. Misschien is het ook zinvol een LEONARDO voor onderzoekers in het leven te roepen, een uitwisselingsprogramma tussen universiteiten, scholen, bedrijven en onderzoeksplaatsen. Ik denk dat ieder afzonderlijk veel kennis kan overbrengen, en dat de communicatie tussen specialisten uiteindelijk de beste manier van overbrengen van deze kennis is.
Het is ook belangrijk dat niet alleen kleine en familiebedrijven, maar ook de toeleveringsbedrijven toegang krijgen tot de grote onderzoeksinstellingen, dat wil zeggen, toegang tot het toponderzoek. Wij van de Commissie onderzoek hebben de Begrotingscommissie een extra earmark voorgelegd. We hebben gezegd dat minstens 10% van de onderzoeksuitgaven ten behoeve van de kleine en middelgrote bedrijven moeten worden gebruikt. Ik zou zeggen dat nog een deel - 20 of 30% - automatisch moet worden gekoppeld aan de samenwerking tussen kleine bedrijven, toeleveranciers en grote onderzoeksinstellingen, opdat de communicatie op dit gebied en de netwerken aanzienlijk worden verbeterd en er geheel nieuwe kansen worden gecreëerd. Een actief en passief licentie- en octrooibeleid - hierover heb ik mijn dissertatie geschreven - is de basis voor succesvol onderzoek. Dit is een belangrijk aspect waar de Europese Unie zich mee bezig moet houden, hetgeen wij vandaag al hebben gehoord.
Welke obstakels bestaan er? Ik ben van mening dat we een verschil moeten maken tussen klein- en grootschalige onderzoeksprojecten, vooral met betrekking tot de kosten die moeten worden opgebracht. Met name bij kleine bedrijven en kleinschalige projecten dienen de administratieve kosten te worden beperkt. De Commissie dient haar aandacht vooral te richten op grootschalige projecten, echter met de voorwaarde dat deze op te zetten projecten in kleine eenheden worden opgedeeld; ook hier moet deelname verplicht worden gesteld. Tot slot wil nog het volgende mededelen, mijnheer de commissaris: ik verheug me er nu al op, wanneer ik de volgende benchmarking-projecten ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken.)

De Voorzitter
Ik moet de leden toch vragen, ik vind het niet fijn om u te onderbreken maar het is laat, enige zelfdiscipline te betrachten, anders wordt het hier na middernacht en dat is ook niet de bedoeling. Dat kunnen wij de commissaris ook niet aandoen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik wil de rapporteur, mevrouw Plooij-Van Gorsel hartelijk bedanken voor dit verslag, overigens ook de Commissie voor het document dat zij ons heeft voorgelegd. Even in het kort twee opmerkingen: ik haak in op datgene wat de heer Rübig over de jeugd heeft gezegd. We klagen tegenwoordig alom over het feit dat we te weinig ingenieurs hebben. De jongeren gaan niet meer naar de universiteit en studeren geen natuurwetenschappen meer. Bij ons in Duitsland heeft men een enquête gehouden over wat daar de reden van is. Het resultaat was verrassend. We hebben altijd gemeend dat de jeugd niet meer naar de universiteit gaan om natuurwetenschappen en bouwkunde te studeren omdat de kans op een baan klein is. Dat klopt niet. Ze studeren geen natuur- en scheikunde omdat ze er geen zin in hebben. In een pretmaatschappij is het blijkbaar erg belangrijk dat je ergens plezier in hebt. Blijkbaar bieden we de te leren stof zo aan dat deze niet meer interessant genoeg is voor mensen en de levensgewoontes die ze nu eenmaal hebben. Ze zijn van een andere generatie dan ik. Ik verzoek u hiermee rekening te houden, wanneer we altijd zo wetenschappelijk over de volgende generaties spreken.
De tweede opmerking die ik eventjes wil maken, is de volgende: we hebben het over de Europese onderzoekruimte. We breiden de Europese Unie uit, prachtig! Alle staten nemen tegenwoordig toch al deel aan het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en zullen ook aan het zesde deelnemen. Daarom stel ik voor om bij de voorbereiding van het zesde kaderprogramma voor onderzoek ook de parlementariërs van deze landen en de ministers van Onderzoek erbij te betrekken. Ik zou me zo kunnen voorstellen - in het Frans spreekt men dan van assises de recherche ­- om dat hier in het Europees Parlement te doen, zodat we samen overleg kunnen plegen over de hoofdlijnen van het zesde kaderprogramma voor onderzoek.

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, als wetenschapper - die, zoals ik dat zelf zeg, aan de politiek werd uitgeleend - heb ik in de meest vooraanstaande laboratoria in Italië en het buitenland gewerkt. Ik heb samengewerkt met wetenschappers uit ver gevorderde landen zoals de Verenigde Staten en Japan, met wie ik altijd nog goede betrekkingen onderhoud. Daarom wil ik de rapporteur gelukwensen met haar interesse, competentie en hartstocht, en alle collega's van de commissie bedanken, ongeacht hun politieke herkomst. Ik wil echter namens alle academici vooral ook commissaris Busquin bedanken voor zijn enorme inspanningen op het gebied van de gemeenschappelijke onderzoekruimte. Het was hoog tijd dat deze ruimte er kwam.
Met de totstandkoming van een gemeenschappelijke onderzoekruimte in Europa kunnen wij eindelijk munt slaan uit de netwerken van centres of excellence en de noodzakelijke kritische massa bereiken om enerzijds de kennis als dusdanig vooruit te helpen en anderzijds de gewone burger praktische oplossingen te bieden. Wij kunnen hun oplossingen bieden voor onder andere de beheersing van verschrikkelijke ziekten zoals AIDS en kanker, van zenuwziekten en van door milieuomstandigheden veroorzaakt letsel. Daarom zullen wij de commissaris een hart onder de riem steken. Mijnheer de commissaris, het zal geen geringe uitdaging zijn! Wij zullen u op de hielen zitten, ook omdat er nog heel wat bureaucratie weggewerkt moet worden. Bureaucratie is immers soms nog een echt struikelblok bij de verwezenlijking van deze doelstellingen.
Met de aanneming van de door mij ingediende amendementen zullen de voor de gemeenschappelijke onderzoekruimte te treffen maatregelen meer inhoud krijgen en efficiënter worden. In het eerste amendement stel ik voor de kredieten voor onderzoek in alle landen van de Europese Unie op tenminste 3% van het BBP vast te stellen. Dat zou een enorme verworvenheid zijn en ons in staat stellen de concurrentie van de Verenigde Staten en Japan het hoofd te bieden.
Mijn tweede amendement gaat over de zwakke, kwetsbare, achtergelaten, zuidelijke regio's van doelstelling 1. Daarin stel ik voor tenminste 5% van de niet bestede regionale kredieten, die normaal gesproken geannuleerd zouden worden, aan deze regio's toe te wijzen. Dan kan men daar eindelijk het uitstekend menselijke potentieel benutten en de infrastructurele en technologische kloof verminderen tussen deze regio's en de andere regio's van Europa.
Mijn derde amendement heb ik in samenwerking met collega Novelli opgesteld, die ik bij deze bedank. Met de daarin voorgestelde belastingvermindering kan men het onderzoekniveau in alle sectoren verhogen.
Daarom wil ik tot slot, mijnheer de commissaris, hulde betuigen aan de door u voorgestane nieuwe aanpak voor het wetenschappelijk onderzoek. Op 20 juni zullen ook twee Nobelprijswinnaars, Rita Levi Montalcini, Nobelprijswinnaar op het gebied van de neurologische wetenschappen, en Renato Dulbecco u hulde komen betuigen. Zij willen daarmee duidelijk maken dat u met de gemeenschappelijke ruimte voor onderzoek alle onderzoekers nieuwe waardigheid hebt verleend.

Corbey
Voorzitter, commissaris, beste collega's, samenwerking op het terrein van onderzoek is moeilijk in Europa. Veel moeilijker dan in de Verenigde Staten en juist daarom is de mededeling van commissaris Busquin zo belangrijk. Investering in onderzoek en in samenwerking moeten leiden tot meer economische groei en meer werkgelegenheid. Deze inzet verdient alle ondersteuning van het Parlement en daarom kan ik van harte instemmen met het verslag van mevrouw Plooij. Bij deze ook mijn welgemeende complimenten aan haar.
Maar ik wou graag dat wij in ons debat iets preciezer zijn. Wij moeten vaststellen dat niet elk onderzoek leidt tot meer economische groei of tot meer werkgelegenheid. Er is een grote vraag naar onderzoek ter ondersteuning van beleidskeuzes, risicoanalyses, milieueffectrapportages, monitoren, vergelijkend onderzoek. Het is allemaal ter voorbereiding of evaluatie van politieke besluiten in de milieusector op het terrein van voedsel of in de volksgezondheid. Juist op deze terreinen is Europese samenwerking zinvol. De Gemeenschappelijke Centra voor Onderzoek, de GCO, hebben veel voorbeelden van goede samenwerkingsprojecten.
Op veel van de onderzoeksterreinen vinden de GCO-onderzoekers zich als een spin het web. Dus in beleidsondersteunend onderzoek zijn initiatieven van de Commissie van groot belang om te voorkomen dat dubbel werk gedaan wordt, om versnippering en fragmentatie tegen te gaan en om te bevorderen dat de beste meetmethodes en de beste technieken maatgevend worden. Maar bij dit type onderzoek is geen grote spin-off of in termen van werkgelegenheid te verwachten buiten de onderzoekscentra zelf.
Verder is er een grote vraag naar toegepast onderzoek. Hier is er een veel groter effect voor de werkgelegenheid te verwachten. Maar het Europese beleid zou zich hier kunnen beperken tot het scheppen van goede voorwaarden en praktische belemmeringen zouden uit de weg geruimd moeten worden.
Tenslotte, het fundamenteel onderzoek. Het onderzoek tussen toegepast en fundamenteel onderzoek vervaagt maar blijft van belang. Veel fundamentele vragen op het terrein van aard, natuur en levenswetenschappen zijn nog onbeantwoord. Juist hier is de coördinatie van nationale onderzoeksinspanningen van groot belang.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de rapporteur voor het waardevolle werk. Het verslag werd door de amendementen in de commissie uitvoeriger, bij kwesties over onderzoeksgebieden mag men zich immers niet alleen op wetenschapscentra concentreren. Ook de belangrijke rol van het MKB als motor van innovatie en onderzoek mag niet worden vergeten.
De mededeling van de Commissie geeft een te eenzijdig beeld van de uitdagingen voor het Europese onderzoek. Aan de mededeling valt af te zien dat er bij de voorbereiding ervan niet gelijktijdig gebruik is gemaakt van de deskundigheid van de verschillende directoraten-generaal. Aangezien het debat over onderzoeksgebieden raakvlakken heeft met bijvoorbeeld het uitbreidingsproces van de Europese Unie en de levensvatbaarheid van het MKB, had ik gehoopt dat de mededeling van de Commissie meer visies en concreetheid had bevat. Het is niet genoeg dat wij uitgebreid over het concurrentievermogen van de Europese Unie spreken. De sleutelwoorden in het onderzoeksbeleid zijn flexibiliteit, mondiaal denken en een doeltreffender gebruik van de middelen. Er moet genoeg ruimte worden overgelaten aan de zelfregulering van de wetenschap en het eigen onderzoeksbeleid van de lidstaten. Daarom moet er goed worden nagedacht over wat men in de toekomst verwacht van de gemeenschappelijke onderzoekscentra die in de mededeling van de Commissie worden genoemd. Het is in geen geval de bedoeling de rol van de Europese onderzoekscentra zo uit te breiden dat het functioneren van de nationale onderzoekscentra onder de herverdeling van de middelen zal lijden.
Een interne markt voor onderzoek krijgt juist de meeste meerwaarde door onderzoek gefinancierd met particuliere middelen en een gelijkmatiger verdeling van de knowhow. De praktijk heeft uitgewezen dat men met kaderprogramma's niet flexibel genoeg kan reageren op problemen die een snel ingrijpen vereisen, zoals de BSE-crisis. Bijvoorbeeld het vergroten van de aan behoeften gebonden mobiliteit van onderzoekers en het doeltreffender maken van de samenwerking tussen wetenschapscentra in de Europese Unie en in Oost-Europa creëren een geloofwaardige basis voor onderzoeksprojecten.
In dit debat moet ook speciale aandacht worden geschonken aan de positie van vrouwen in het Europese onderzoeksbeleid. In het bijzonder de groep deskundigen in de technologiesector bestaat grotendeels uit mannen, terwijl in deze sector juist een tekort aan arbeidskrachten bestaat. De Europese Unie moet het wekken van belangstelling bij vrouwen in deze sector zien als een belangrijke uitdaging in het onderwijs- en onderzoeksbeleid.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, waarde collega's, het doet mij persoonlijk enorm veel genoegen dat ik mij over de mededeling van de commissaris kan uitspreken. Ik wil hem laten weten dat ik het een kwalitatief zeer goed document vind op basis waarvan we, zoals vanavond duidelijk werd, een steekhoudend debat hebben kunnen voeren om het onderzoek in Europa nieuw leven in te blazen.
Wij bevinden ons nu in een kennismaatschappij die ons dwingt het onderzoek opnieuw in het hart van onze samenleving te plaatsen. Veel collega's hebben reeds gewezen op de cijfers die aantonen dat het onderzoek in Europa in een zorgelijke situatie verkeert. Het is daarom van groot belang dat we snel een globale strategie op Europees niveau ontwikkelen op basis waarvan we onze achterstand kunnen inlopen. De doelmatigheid van de kaderprogramma's voor onderzoek en ontwikkeling hoeven niet ter discussie worden gesteld. We hebben immers kunnen constateren welke vruchten deze programma's hebben afgeworpen. Het blijkt echter dat er nieuwe initiatieven ontwikkeld moeten worden om de nationale onderzoeksstelsels van de lidstaten te ontzuilen. Op dit moment is er immers nog geen sprake van synergie tussen deze stelsels.
Er moet een groot aantal maatregelen worden genomen. Ik wil vanavond, refererend aan een debat met de commissaris en onderzoekers uit mijn regio, het belang benadrukken van de opleiding en de mobiliteit van de onderzoekers. Ik verwoord hier dus hun zorgen. Wij leiden immers niet genoeg wetenschappelijke onderzoekers op, en nog minder Europese onderzoekers. We moeten de opleiding van de onderzoekers daarom van een Europese dimensie voorzien, wat betekent dat hun mobiliteit vanzelfsprekend wordt vergroot. Er wordt op dit gebied actie ondernomen, maar in de praktijk zijn er veel administratieve obstakels, bijvoorbeeld op het gebied van de sociale zekerheid, die deze mobiliteit in de weg staan. Veel onderzoekers raken hierdoor ontmoedigd.
Ik wil tenslotte benadrukken dat we ons ook moeten inspannen voor de burgers die in de wetenschappelijke vooruitgang niet alleen kansen zien, maar ook bedreigingen. Ik hoop dat onze ministers in juni van dit jaar instemmen met een groot aantal projecten die snel in Europa moeten worden uitgevoerd, overeenkomstig de voorstellen van de commissaris.

Gutiérrez Cortines
Mijnheer de Voorzitter, ik wil commissaris Busquin feliciteren. Wij hebben het aan zijn vastberadenheid en moed te danken dat een Europese onderzoekruimte tot stand is gekomen, temeer daar het subsidiariteitsbeginsel op het gebied van de kennis steeds een heilig huisje is geweest.
Ik ben lid van de Commissie cultuur en ik zou u erop attent willen maken dat het Parlement het advies van deze commissie niet heeft ingewonnen. Ik ben de enige vertegenwoordiger van deze commissie die hier in dit debat het woord voert. Ik betreur het ten zeerste dat men heeft afgezien van de verrijking die de bijdrage van de Commissie cultuur wellicht had betekend. In verband hiermee zou ik enige constructieve kritiek willen uiten.
Hier is lovenswaardig en moedig werk verricht, vooral omdat de subsidiariteit nog steeds een blok aan het been van de Europeanen is, ondanks hun briljante ideeën en hun knappe redeneringen. Nochtans mis ik een parallel project voor de personele middelen. Er is voortdurend sprake van geld en bedrijven, maar op geen enkel moment - tenzij impliciet en in kleine lettertjes - wordt duidelijk gemaakt dat het om menselijke hulpbronnen gaat en dat er derhalve een enorme behoefte aan opleiding, opleiding en nogmaals opleiding bestaat.
In Europa bestaan geen opleidingsprogramma's voor onderzoekers. Het EFRO en de EFRO-projecten voorzien niet in beursstudenten. Sterker nog, het vijfde onderzoeksprogramma telt slechts één persoon per project, hoewel een omvangrijk project onmogelijk uitsluitend door beursstudenten kan worden verwezenlijkt.
De beschikbare bevolkingspiramiden tellen bitter weinig postdocs en wij beschikken over onvoldoende personeel. Wat voor zin heeft het over mobiliteit te praten wanneer wij geen onderzoekers hebben? Dat is de grote uitdaging die ons te wachten staat en daarom sluit ik mij aan bij de heer Rübig en de andere leden die voorstellen voor specifieke opleidingsprogramma's hebben geformuleerd.
Wij moeten de universiteiten en de onderzoekers steunen, daar een onderzoekscarrière in Europa veel opoffering vraagt, talloze risico's inhoudt, bijzonder weinig compensaties biedt en vanuit economisch standpunt zelfs totaal onaantrekkelijk is.
Ik dring nogmaals aan op de noodzaak de professoren bij te scholen. Om op dit vlak enige vooruitgang te boeken dient een Europese strategie voor personele middelen te worden opgesteld.
Tot slot zou ik uiting willen geven aan mijn vrees dat enkel de centres of excellence erkenning zullen genieten.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkel ingaan op drie door commissaris Busquin behandelde vraagstukken, waar ook in het onderhavig verslag op wordt ingegaan. Ten eerste bestaat er een nauwe band tussen onderzoek, economische groei en werkgelegenheid. Om de uit de Verenigde Staten komende uitdaging het hoofd te bieden moet de Unie in het algemeen, maar bepaalde landen in het bijzonder, een veel groter percentage kredieten voor onderzoek beschikbaar stellen en investeringen door particuliere bedrijven bevorderen. Ik ben het eens met degenen die aandringen op Europees geharmoniseerde belastingfaciliteiten. Deze kunnen een baken zijn voor de lidstaten.
Ten tweede groeien onderzoek en ontwikkeling geleidelijk aan samen in één enkel, sterk geïntegreerd stelsel. Op bepaalde gebieden is het zelfs heel moeilijk om een onderscheid te maken tussen fundamenteel onderzoek en toegepast onderzoek. Toch moeten de overheidsmiddelen en ook de Europese programma's vooral op doelstellingen op middellange en lange termijn - en niet alleen economische doelstellingen - zijn afgestemd, en moet het marktgericht onderzoek vooral worden overgelaten aan het bedrijfsleven.
Ten derde krijgen de beleidsvormen voor onderzoek en de versterking van de rol van de regio's steeds meer een territoriaal karakter. De territoriale dimensie van het onderzoekbeleid is belangrijk voor met name de verspreiding van de wetenschappelijke en technologische kennis aan het midden- en kleinbedrijf. Veel industriegebieden worden gekenmerkt door het bestaan van talloze kleine en middelgrote bedrijven. Het MKB is, vooral in bepaalde landen, juist een troef van de Europese industrie, maar het speelt in het onderzoek nog steeds een marginale rol.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil allereerst net als de andere sprekers een aantal mensen bedanken. Mijn dank gaat uit naar mevrouw Plooij-Van Gorsel, die in zeer korte tijd een uitstekend verslag heeft opgesteld. Verder wil ik de heer MacCormick van de Commissie juridische zaken en interne markt bedanken voor zijn verslag. Tenslotte wil ik u allen danken voor de bijdrage die u vanavond nog geleverd hebt aan het debat.
Zoals ik u allen heb laten weten denk ik dat we naar aanleiding van dit debat gezamenlijk actie moeten ondernemen. U als lid van dit Parlement kunt een doorslaggevende rol spelen in de betrekkingen met wetenschappers en ondernemingen. Ik kan u verzekeren dat ik net als de andere leden van de Commissie deze dialoog en dit debat graag voortzet.
Ik denk dat deze resolutie van het Parlement een sterke democratische impuls biedt aan het project inzake de Europese onderzoeksruimte, dat op de Raad van Lissabon bekrachtigd is. Tijdens deze Raad zijn overigens concrete doelstellingen geformuleerd met de daarbij horende termijnen. Dankzij de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders in Lissabon kan nu worden benadrukt - en ik denk dat dit zeer belangrijk is - dat het onderzoeksbeleid een sleutelrol binnen de Unie speelt. Dit is overigens vanavond nog eens in herinnering gebracht. We erkennen nu de rol van het onderzoek binnen een op kennis gebaseerde economie en samenleving. We mogen nu dan ook rekenen op grotere vorderingen op dit gebied, die van doorslaggevend belang zullen blijken te zijn.
Ik wil verder benadrukken hoe belangrijk het is dat de wetenschapswereld en het bedrijfsleven geraadpleegd worden. De wetenschapswereld is immers zeer oplettend en het bedrijfsleven is zich goed bewust van hetgeen er op het spel staat.
Ik wil nu snel ingaan op een aantal punten van de resolutie. Het is hierbij niet zozeer mijn bedoeling opnieuw het debat te openen, mijnheer de Voorzitter, want hiervoor is het al te laat. Ik zal mij beperken tot een korte toelichting.
Ik denk dat het idee van de centres of excellence wellicht moet worden uitgediept. Een hoog wetenschappelijk niveau is mijns inziens onontbeerlijk om op wetenschappelijk en technologisch gebied vooruitgang te kunnen boeken. Dit hoge wetenschappelijke niveau bestaat overigens reeds in alle lidstaten van de Unie, maar de kritische massa is nog niet bereikt en op dat punt valt er dus nog werk te verzetten. Dit geldt voor alle op te zetten netwerken van centres of excellence, zonder dat er overigens sprake hoeft te zijn van een onderzoeksinfrastructuur. Het menselijk potentieel speelt hier een belangrijke rol, want zonder mankracht kan het niveau niet worden verhoogd. De heer Harbour benadrukte zojuist terecht dat het hoge wetenschappelijke niveau ook op virtuele wijze kan worden bewerkstelligd, dat wil zeggen met behulp van de huidige technologie en de hogesnelheidsnetwerken waarvan wij willen dat ze worden ingevoerd.
We moeten zoeken naar een evenwicht tussen fundamenteel en toegepast onderzoek. Er bestaat een nauw verband tussen beide vormen van onderzoek. Zowel in het bedrijfsleven als binnen de wetenschapswereld zal iedereen dit beamen. Het multidisciplinaire karakter van het onderzoek is immers een van de gevolgen van de ontwikkeling van de wetenschap. Benchmark-studies moeten verricht worden om de benodigde dynamiek te creëren. Ik denk dat benchmarking op Europees niveau aan deze dynamiek kan bijdragen, maar er moet ook sprake zijn van coördinatie en openheid, zij het op vrijwillige basis. Ik denk verder dat een octrooiregeling noodzakelijk is. Daar hebben anderen overigens al afdoende op gewezen. De met de interne markt belaste heer Bolkestein is zich hiervan terdege bewust.
Ik wil overigens van de gelegenheid gebruik maken om het Parlement ervoor te danken dat het, met het oog op de aankomende IGC, een debat over een Europese juridische instantie heeft aangezwengeld. Een dergelijke instantie is immers onontbeerlijk voor de verwezenlijking van deze communautaire octrooiregeling. Voor het MKB is de octrooiregeling, naast een aantal meer specifieke zaken, van buitengewoon groot belang.
Er is gesproken over de regionale dimensie. Persoonlijk hecht ik veel waarde aan deze dimensie, aangezien er succesvolle experimenten zijn uitgevoerd in sommige regio's die als voorbeeld voor geheel Europa zouden moeten gelden. Ik hecht ook veel waarde aan de relatie tussen onderzoek en de structuurfondsen, waarbij ik de rol van de Europese Investeringsbank niet onbelicht mag laten. Er hebben gesprekken met deze bank plaatsgevonden en er lopen projecten om de EIB een nog dynamischere rol te laten vervullen bij alles wat met innovatie en omzetting van het recht te maken heeft. Dit geldt bijvoorbeeld, zoals gezegd, voor de kandidaat-lidstaten.
Het GCO en diens expertiserol zijn benadrukt. De doelstelling van 3% van het BBP is mijns inziens weliswaar ambitieus, maar niet minder noodzakelijk voor alle lidstaten.
Ik wil het Parlement kort de volgende fases toelichten. De eerste fase is duidelijk. Allereerst wil ik benadrukken hoe belangrijk het is dat het Parlement zich vandaag over dit vraagstuk uitspreekt. Om die reden heb ik mevrouw Plooij-Van Gorsel bedankt voor de snelheid waarmee ze haar verslag heeft opgesteld. Om dezelfde reden heb ik ook alle afgevaardigden bedankt. Ze hebben immers in kort tijdsbestek dit vraagstuk gedetailleerd besproken. De volgende fase is dus de Raad van ministers van Onderzoek, die op 15 juni aanstaande zal plaatsvinden. Dankzij dit verslag kunnen we ons vastberaden tonen en concrete voorbeelden aandragen. Ik ben mij er namelijk terdege van bewust dat concrete daden nodig zijn.
Ik zal in het kort een van deze daden, de benchmark-studies, toelichten. Onderwerp van deze studies is het nationale onderzoeksbeleid in de lidstaten. Ik denk dat de lidstaten deze studies zullen accepteren en zullen instemmen met de benoeming van een groep van hoge vertegenwoordigers die zich met deze studies zal bezighouden. De eerste resultaten zullen nog voor het einde van het jaar beschikbaar komen. De centres of excellence in Europa worden momenteel in samenwerking met nationale gespecialiseerde instellingen in kaart gebracht. Ik denk dat we niemand moeten choqueren. Ik hoop dat het eerste overzicht van deze centres of excellence nog voor het einde van het jaar wordt opgesteld.
De mobiliteit van onderzoekers hangt samen met de mobiliteit van de werknemer in het algemeen. We willen samen met mevrouw Diamantopoulou een groep van vertegenwoordigers in iedere lidstaat oprichten die aangeeft welke hindernissen deze mobiliteit in de weg staan. Er is een belangrijke groep van vijf vrouwen opgericht die zich gaat bezighouden met het thema "vrouw en wetenschap". Dit Parlement heeft hiertoe overigens het initiatief genomen. Zoals u weet heeft deze groep een interessant verslag opgesteld waarin voor ieder van de lidstaten een procedure is ontwikkeld die aan een evaluatie wordt onderworpen. Ik zal u hiervan binnenkort de resultaten geven. Verder willen wij net als de heer Liikanen de elektronische netwerken snel met enkele gigabytes opwaarderen.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dit is wat ik in het kort wilde zeggen. Het is nu al laat, dus ik wil mijn betoog afronden. Ik wil u allen hartelijk danken voor het belang dat u aan dit debat hecht. Ik denk dat we een bepaalde dynamiek moeten ontwikkelen. Ik zal u persoonlijk regelmatig op de hoogte houden van de ontwikkelingen. Ik hoop dat we met ons allen een Europese onderzoekruimte kunnen bewerkstelligen. Persoonlijk heb ik hier veel vertrouwen in.

De Voorzitter
Ik dank u zeer, mijnheer de commissaris voor uw bijdrage. Gezien de tijd mogen wij niet al te lang discussiëren. Ik ben geen woordvoerder bij dit debat maar ik wens toch mevrouw Plooij-Van Gorsel nu reeds geluk te wensen met dit belangrijke verslag.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Actieplatform Beijing
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0125/2000) van mevrouw Smet en mevrouw Gröner, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over de follow-up van het actieplatform van Beijing (2000/2020(INI)).

Smet
Voorzitter, dit initiatiefverslag is de bijdrage van het Europees Parlement aan de buitengewone zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties die plaatsheeft binnen een drietal weken te New York en waar een evaluatie gemaakt wordt van de acties in de voorbije vijf jaar als vervolg op de Wereldconferentie voor de vrouwen te Peking en waar tegelijkertijd een verklaring zal worden uitgevaardigd om het engagement opnieuw vast te leggen en te kijken wat de volgende vijf jaar moet gebeuren. Dus het is een belangrijk verslag, omdat het het enige verslag zal zijn van het Europees Parlement. Ik hoop dat wij nog de gelegenheid krijgen, en ik vraag dat ook meteen aan de Commissie, om tussen Commissie en Europees Parlement een stuk voorbereiding te doen voor wij naar New York vertrekken zodanig dat wij op dezelfde lijn zitten van de beide kanten.
Ik denk dat het nuttig is op dezelfde lijn te zitten omdat voor wat betreft de emancipatie van de vrouw van Europa toch verwacht wordt dat wij een stuk voortrekkersrol spelen. Europa heeft dit gedaan in het verleden en moet dit kunnen blijven doen. Maar vooraleer tot die voortrekkersrol te komen, wil ik eerst een paar woorden zeggen over de evaluatie zelf.
Mevrouw de commissaris, het is een bijzonder moeilijke zaak om een evaluatie te maken als er geen gegevens zijn om precies na te gaan in hoever de verschillende Europese landen de voorbije jaren vooruitgang geboekt hebben. Er zijn geen cijfergegevens. Er zijn rapporten over de twaalf thema's waarover wij moeten spreken in New York per land, die precies weergeven hoe ver de evaluatie gevorderd is. Ik ben dan ook heel blij dat u in de discussie over het vijfde actieprogramma aangekondigd hebt een soort observatorium te willen oprichten waar een inspanning zal worden gedaan om alle mogelijke gendergegevens te verzamelen. Want er is een enorme lacune in deze zaak.
Een tweede punt en daar richt ik mij tot het Parlement zelf. De manier waarop wij moeten werken hebben om dit verslag tot stand te brengen wijst erop dat het secretariaat van de Vrouwencommissie bijzonder onderbezet is. De medewerking was zeer moeilijk te krijgen en indien mevrouw Gröner en ik zelf geen goede medewerksters gehad hadden, was er waarschijnlijk nooit een verslag op tafel gekomen. Ik vind het een schande voor het Parlement dat andere commissies blijkbaar een zeer goed secretariaat kunnen krijgen en een goed uitgerust secretariaat met vele mensen, maar dat dit niet kan voor de Vrouwencommissie. Het is misschien nuttig dat wij met de vrouwen terzake toch een initiatief zouden nemen.
Dit voor wat de evaluatie betreft. Ik ga daar niet dieper op in. Dan voor de volgende vijf jaar denk ik dat het actieprogramma, het vijfjarenprogramma dat de Commissie op dit ogenblik ter discussie voorlegt, van groot belang is. Daar zitten uiteraard de klassieke thema's in en dat is ook normaal want de wereld gaat vooruit, maar de diverse thema's blijven toch altijd op de agenda staan, weliswaar telkens met nieuwe accenten, maar uiteindelijk zijn het altijd thema's die terugkomen.
Het thema van de arbeidswereld. Wat zijn volgens mij de nieuwe accenten die moeten gelegd worden. Daar zijn de nieuwe technologieën en het ontbreken of te weinig aanwezig zijn van vrouwen daarin. Dat is daar juist ook gezegd. De deling tussen arbeid en gezin, zoals in de richtsnoeren voor arbeid voorzien is. Gelijk loon voor gelijkwaardig werk. Iets waarvan ik vind dat de Commissie te weinig werk maakt. Ik vind dat men daar heel weinig aandacht aan besteedt. Er blijft een kloof voor wat de vrouwen betreft tussen man en vrouw voor wat de lonen betreft.
Besluitvorming. De Commissie heeft inspanningen gedaan. Europa heeft inspanningen gedaan, vooral voor de politiek. Ik vind dat het ontbreekt naar de sociale partners toe. Er moet veel meer aandacht besteed worden, omdat zij een groot deel van het maatschappelijk leven beheren en beheersen.
Geweld. Te weinig aandacht, vind ik, voor gezinsgeweld. Wel voor arbeidsgeweld, enzovoort, iets te weinig voor gezinsgeweld.
Media, vind ik ook dat er meer aandacht naar toe zou moeten gaan. Zij zijn zo bepalend voor het maatschappelijk leven. De vrouwen zijn er zo weinig in aanwezig.
Dan voor wat de vrouwenrechten betreft en de mensenrechten hoop ik dat op de Intergouvernementele Conferentie daar ook een stuk vooruitgang geboekt kan worden.
Tot slot, ik heb al gezegd dat van Europa verwacht wordt dat er een voortrekkersrol gespeeld wordt. Ik vermeld dan specifiek twee domeinen. Ten eerste, als wij ontwikkelingshulp geven of als wij contacten hebben met derde landen, laat ons dan niet alleen voorwaarden stellen ten opzichte van de economische positie van de vrouw. Dat kennen wij nu intussen. Wij weten dat in vele ontwikkelingslanden de economie gedragen wordt door de vrouwen en wij steunen dat. Dat weten wij intussen.
Waar wij te weinig de nadruk op leggen in onze contacten met derde landen is dat ook de mensenrechten ten opzichte van vrouwen geëerbiedigd moeten worden. Het is onverantwoord wat er in Afghanistan gebeurt. Het is onverantwoord dat in een aantal landen de vrouwenbesnijdenis verder gaat en dat wij op een vanzelfsprekende manier met die landen de beste contacten onderhouden.
Een tweede punt dan. Bij de uitbreiding naar de vroegere Oostbloklanden zal het van enorm belang zijn dat het screeningrapport dat door de Commissie gemaakt moet worden een heel goede opvolging geeft van wat daar gebeurt, want daar is een achteruitgang te merken in plaats van een vooruitgang.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, vijf jaar na Peking wordt de omzetting van het Actieplatform aan een grondige analyse onderworpen. We hebben in de commissie een kritische evaluatie uitgevoerd over de rechten van de vrouw en de gelijke behandeling met betrekking tot de twaalf belangrijkste probleemgebieden - armoede, onderwijs en opleiding, gezondheid, geweld, gewapende conflicten, economie, macht en besluitvorming, institutionele mechanismen, rechten van de mens, media, milieu en meisjes. Het is nu belangrijk hoe de politieke wil wordt omgezet zodat deze gebieden ook kunnen worden verbeterd.
Ik zou graag wil benadrukken dat de twee rapporteurs constructief hebben samengewerkt, en dat we ons in het onderhavige verslag geconcentreerd hebben op de maatregelen van de EU en haar lidstaten. We proberen gebreken aan het licht te brengen, en er worden een reeks van aanbevelingen gedaan voor een versnelde omzetting van het Actieplatform. Ik zie dit verslag ook als een gebruiksaanwijzing voor de EU-delegatie die in juni in New York belangrijke onderhandelingen moet aangaan en in nauw overleg met de regeringen en de niet-gouvernementele vertegenwoordigers de rechten van de vrouwen moet versterken.
Op deze plaats wil ik ook de voorzitter van de Raad, mevrouw Belém, en de commissaris heel hartelijk bedanken voor het feit dat we heel goed betrokken zijn bij het voorbereidingsproces, ook van de conferentie die afgelopen februari in Brussel werd gehouden, en ik hoop dat dit in het verdere verloop van het voorbereidingsproces op dezelfde manier zal gebeuren.
We kunnen met een hele reeks successen naar New York afreizen. Het begrip gelijke kansen, dat in alle beleidsgebieden verankerd is, de gender mainstreaming dus, is toch intussen als selectieprincipe op veel EU-gebieden doorgedrongen. Het parallelle uitgangspunt van positieve maatregelen zal met het vierde actieprogramma en waarschijnlijk ook met het vijfde actieprogramma een vervolg krijgen.
Ondanks de aanzienlijke vorderingen zal een van de hoofdtaken zijn, de rechten eindelijk in de praktijk te brengen. Hierbij schieten de artikelen 2 en 3 van het Verdrag van Amsterdam ons te hulp, waarin de gelijkheid als doel en taak van de Gemeenschap is gedefinieerd, of artikel 141, waar we op het gebied van het werkgelegenheidsbeleid meer kunnen doen. Desondanks hebben we een uiterst betrouwbare rechtsgrondslag nodig. In het Verdrag behoeven we niet alleen een uniforme, samenhangende rechtsgrondslag voor de gelijkheid van mannen en vrouwen op alle beleidsgebieden, maar ook weer een richtlijn voor de omzetting van de positieve maatregelen in artikel 141. Het vijfde actieprogramma is belangrijker en moet er uiteindelijk ook voor zorgen dat er een ministerraad voor vrouwen en gelijkheid komt die als volwaardige ministerraad wordt beschouwd.
Zoals mijn co-rapporteur heeft het al heeft benadrukt, denk ik dat er bij het uitbreidingsproces en bij de samenwerking met ontwikkelingslanden op het gebied van de buitenlandse betrekkingen van de Europese Unie nog intensiever moet worden samengewerkt en dat er meer perspectieven voor mannen en vrouwen moeten komen. Wanneer we zien dat op de vierde Wereldvrouwenconferentie het empowerment van vrouwen een grote rol heeft gespeeld, dan zal het bij de verdere ontwikkeling van de informatiemaatschappij ook hier in eerste instantie om gaan. Het gaat hier om banen - we hebben het heel goed opgesomd -, om toekomstige taken zodat vrouwen de globaliseringwedstrijd niet verliezen.
We hebben ook een indrukwekkend spectrum van maatregelen ontwikkeldwaarmee de werkgelegenheid kan worden gestimuleerd. Toch blijft er wat betreft de gelijke beloning nog veel te wensen over. Bij de combinatie van gezin en werk moet er zowel met de vader als de moeder rekening worden gehouden. Bovendien moet het beeld van de nieuwe man die de taken in het gezin overneemt, worden versterkt.
Bij de politieke gelijkheid is er een trend ten gunste van de vrouw te zien. We hebben in de parlementen van de Europese Unie gemiddeld 20% vrouwelijke afgevaardigden. Hier in dit Parlement is dat 30%. Op dit gebied moet echter nog veel worden verbeterd om bij wijze van spreken de kritische massa te kunnen bereiken. Ik denk - en hierbij staat de gehele fractie achter mij - dat je niet om quota heen kunt. We moeten quota vaststellen, als we willen voorkomen dat het nog eeuwen duurt voordat vrouwen dezelfde rechten krijgen als mannen, en wel op alle maatschappelijke vlakken, in het bedrijfsleven, bij de sociale partners, op de universiteiten, in de wetenschap. We moeten het ook in de media doorzetten.
Het bestrijden van geweld tegen vrouwen is een ander groot terrein. We hebben hier in het Europees Parlement met steun van 350 afgevaardigden verzocht om een Europees Jaar tegen geweld. Er staat ons nog veel te doen. Belangrijk in New York is het tot stand brengen van een richtlijn - Peking plus 10, nog een wereldvrouwenconferentie voor de 21ste
eeuw.

Avilés Perea
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de buitengewone zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties die begin juni 2000 zal worden gehouden onder het motto: "Vrouwen 2000: Gelijkheid van mannen en vrouwen, ontwikkeling en vrede voor de 21ste eeuw" zal verregaande gevolgen voor de situatie van de vrouw hebben.
Uit de follow-up van de tenuitvoerlegging van het actieplatform van Beijing blijkt dat onderwijs en opleiding, macht en besluitvorming, gezondheid, armoede en geweld met het oog op de voorgestelde doelstellingen nog steeds de probleemsectoren zijn. De maatschappelijke veranderingen die zich de afgelopen jaren hebben voorgedaan, oefenen een specifieke invloed op de situatie van de vrouw uit. De aanwas van de oudere bevolkingsgroep heeft verregaande gevolgen voor het leven van vrouwen aangezien zij niet alleen voor hun kinderen maar daarna ook voor hun ouders moeten zorgen.
Ofschoon de situatie van de vrouw opmerkelijk verbeterd is, blijven er belangrijke verschillen bestaan, met name discriminatie in het werk en de ongelijke beloning voor gelijk werk. Het merendeel van de verantwoordelijkheden op huishoudelijk gebied berust bij de vrouw. In vele gevallen neemt zij zelfs alle huishoudelijke taken voor haar rekening.
De situatie van de vrouwen die voor hun gezin moeten instaan en daarenboven vaak moeilijkheden ondervinden op de arbeidsmarkt heeft voor een nieuwe, veelzeggende maar onrechtvaardige uitdrukking gezorgd: de vervrouwelijking van de armoede. Wij hebben nog steeds een enorme behoefte aan initiatieven die de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt bevorderen en hun in de gelegenheid stellen een volwaardige beroepscarrière uit te bouwen. Daartoe moeten de andere taken van de vrouw worden verlicht door in meer kinderopvangfaciliteiten en meer financiële hulp te voorzien. De mannen zullen meer huishoudelijke verantwoordelijkheden op zich moeten nemen en zij zullen zich moeten aanpassen aan een voortdurend veranderende maatschappij die de traditionele rollen heeft laten varen.
In de informatiemaatschappij groeit de vraag naar mensen met een technologische vorming. De vrouwen moeten deze kans waarnemen, temeer daar deze sector hun bijzonder goed ligt. Indien het aantal vrouwen in het besluitvormingsproces zou toenemen, zouden de problemen van de vrouw gemakkelijker kunnen worden opgelost. Er is reeds een aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar in bepaalde politieke en economische sectoren is de vrouw nog steeds ondervertegenwoordigd.
Helaas kunnen wij niet nalaten te vermelden dat het geweld tegen vrouwen momenteel bijzonder actueel is: geweld in de huiselijke sfeer, in gewapende conflicten en handel in vrouwen, een fenomeen dat de laatste jaren sterk is toegenomen. Kortom, geweld dat indruist tegen de grondrechten van de mens, tegen de menselijke waardigheid en de fysieke integriteit.
Het Verdrag van Amsterdam, met name artikel 141 over de positieve acties op het gebied van de werkgelegenheid, zorgt ervoor dat het gelijkheidsbeginsel gemakkelijker in de communautaire beleidslijnen kan worden opgenomen. Werkgelegenheid biedt doorgaans ook een uitkomst voor andere problemen zoals uitsluiting, economische afhankelijkheid, gebrek aan persoonlijke vrijheid, enzovoort. Het vijfde communautaire actieprogramma zal de nog bestaande problemen moeten verhelpen. Te dien einde moeten voldoende middelen worden uitgetrokken zodat in de probleemsectoren de nodige programma's ten uitvoer kunnen worden gelegd. Wij rekenen hiervoor op de samenwerking van de media, want zonder hun hulp kunnen deze doelstellingen niet worden verwezenlijkt.

Theorin
 kansen. (SV) Mijnheer de Voorzitter, "de helft van de hemel wordt gedragen door vrouwen", zei ooit een succesrijk man. Maar de hemel volstaat niet. Vrouwen maken meer dan de helft van de wereldbevolking uit en blijven zonder stem en ondervertegenwoordigd op de meeste politieke, economische en sociale gebieden. Dat is onaanvaardbaar!
In de loop van deze eeuw hebben vrouwen ervoor geijverd als volwaardige medeburgers te worden beschouwd. Van activisten voor het vrouwenstemrecht in het noorden tot de anti-besnijdenisgroepen in het zuiden. Tijdens de conferentie van Beijing in 1995 is tot een gemeenschappelijk Actieplatform voor die verschillende vrouwenbewegingen besloten, een mijlpaal in de erkenning van de vrouwenrechten als deel van de mensenrechten. Zo goed als alle regeringen ter wereld hebben het Actieplatform van Beijing ondertekend.
In de Verklaring van Beijing zijn twaalf kritieke probleemsectoren genoemd en worden langetermijndoelstellingen en standpunten vastgelegd die in acht genomen moeten worden door regeringen, Verenigde Naties, verenigingen en het bedrijfsleven, om het lot van vrouwen te verbeteren. Vijf jaar later is de discriminatie van vrouwen nog steeds wijd verspreid en het geweld tegen vrouwen komt nog altijd overal ter wereld voor. Een glazen plafond scheidt vrouwen van elke promotie in het bedrijfsleven, administratie en politiek. Van het miljard mensen die met uiterste armoede en analfabetisme te maken hebben, zijn de meesten vrouwen en besluiten over vrouwen worden nog altijd door mannen genomen.
Het is hoog tijd dat tijdens de conferentie over Beijing +5 in juni besluiten worden genomen om de doelstellingen van het Actieplatform van Beijing concrete invulling te geven. Het verslag waar wij morgen over stemmen, onderstreept dat voortgang op alle twaalf gebieden noodzakelijk is om vrouwen ten volle in de mensenrechten mee te nemen. Wil de conferentie meer zijn dan andermaal een oefening in retoriek, dan is een strategie nodig die op drie pijlers berust.
Ten eerste moeten alle regeringen ter wereld een concreet actieplatform aannemen en zich opnieuw ertoe verbinden de doelstellingen van Beijing te verwezenlijken. Ten tweede moeten zij toezeggen economische middelen voor de concrete invulling van de besluiten ter beschikking te stellen en ten derde moet er een controle-instrument voor de voortgangsbewaking in het leven worden geroepen. Die drie middelen hebben tot nog toe ontbroken in de tenuitvoerlegging van het Actieplatform van Beijing. Dat regeringen weigeren te erkennen dat jonge meisjes en vrouwen van de wieg tot het graf worden uitgebuit en onderdrukt, is 's werelds meest flagrante en grootste schending van de mensenrechten aller tijden. Daar wil de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen verandering in brengen. Vrouwen zouden niet alleen de helft van de hemel moeten dragen, maar zij zouden ook het recht moeten hebben verantwoordelijkheid te dragen voor besluiten die de hele wereld aangaan. Of niet soms, mevrouw de commissaris?

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, wij gaan vooral naar New York om te praten over de positie van vrouwen in de hele wereld. Natuurlijk moeten ook wij in de Europese Unie de positie van vrouwen in alle sectoren van het leven verbeteren, maar er is nu vooral sprake van een wereldwijde conferentie. Ik ben van mening dat wij daar naartoe de gedachte mee moeten nemen dat het verbeteren van de positie van vrouwen gezien kan worden als een strategie voor de ontwikkeling van de maatschappij. Als wij in vrouwen investeren dan helpen wij tegelijkertijd hele gemeenschappen en maatschappijen op weg naar hun ontwikkeling. Hiervan bestaan zeer overtuigende bewijzen: bijvoorbeeld door te investeren in de basisgezondheidszorg voor vrouwen kunnen veel moeilijke problemen worden overwonnen. Bij de armoedebestrijding is gebleken dat het steunen van vrouwen met bijvoorbeeld in onze ogen zeer nietige leningen een zeer goede strategie is om de economische bedrijvigheid te bevorderen. Onderwijs aan vrouwen biedt vrouwen natuurlijk de mogelijkheden volledig aan de maatschappij deel te nemen.
Ik ben van mening dat als wij in de Europese Unie iets mee kunnen nemen naar deze conferentie, dat dit verband houdt met het feit dat wij een gender mainstreaming-proces op gang hebben gebracht, waarin wij proberen het gendervraagstuk bij alle besluitvorming te betrekken. Zoals wij allen hier weten, is dat niet gemakkelijk en moeten wij er zelf nog enorm veel aan doen, maar wij kunnen naar voren brengen dat bijvoorbeeld bij oorlogs- en vredesvraagstukken de positie van vrouwen opnieuw bepaald moet worden. Vrouwen zijn in zeer grote mate slachtoffer en getroffene in moderne oorlogen. Waarom vragen wij ons niet af wat vrouwen kunnen doen om deze moderne conflicten te voorkomen en op te lossen?
Op de conferentie in Peking vijf jaar geleden werd gezegd dat vrouwenrechten mensenrechten zijn. Net zoals rapporteur Smet zei, kunnen wij niet accepteren wat er met vrouwen in Afghanistan gebeurt en moeten wij op de conferentie in New York de mensenrechten van vrouwen bevorderen.

Eriksson
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen constateren dat er over dit verslag nagenoeg honderd procent eensgezindheid in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heerst. Toch zou ik een en ander willen onderstrepen.
Wij constateren dat kinder- en vrouwenrechten een onmiskenbaar en onlosmakelijk deel uitmaken van de universele mensenrechten. Wil men echte gelijkheid tussen man en vrouw, dan moeten vrouwen economisch onafhankelijk zijn. Vrouwen in en buiten de Europese Unie staan immers in het bijzonder bloot aan armoede.
In het Actieplatform van 1995 wordt uitdrukkelijk verwezen naar het zelfbeschikkingsrecht en de eigen verantwoordelijkheid op seksueel gebied, volledige eerbiediging van de persoonlijke integriteit zowel als gelijkheid in de relatie tussen mannen en vrouwen op seksueel en voortplantingsgebied.
Allerlei religieuze fundamentalisten weigeren die punten te aanvaarden. De Pro-life-beweging en groeperingen voor de bescherming van het gezin, het Vaticaan en islamisten waren op zeer georganiseerde wijze actief tijdens de conferenties die de laatste maanden onder meer in New York werden gehouden. Zij saboteren dus een constructieve dialoog tussen regeringen en vrijwilligersorganisaties. Ik zou de grote christen-democratische groep van dit Parlement willen vragen afstand te nemen van deze sabotage van de VN-Opvolgingsconferentie.
Ik zou ook de regeringen van de lidstaten en de delegatie van het Europees Parlement die binnen een paar weken naar New York reist, ertoe willen oproepen er alles aan te doen om het slotdocument van de conferentie Beijing + 5 dat door deze groepen metterdaad bedreigd wordt, aangenomen te krijgen. Het gaat erom een slotdocument goed te keuren waarin de twaalf punten van het Actieplatform overeind blijven, zodat wij vooruit kunnen gaan inzake vrouwenrechten en gelijke kansen, en niet achteruit.

Turco
Mijnheer de Voorzitter, wij stemmen in met de fundamentele werkzaamheden van de twee rapporteurs en met hun aanpak. Zij hebben erop gewezen dat voortdurend goede voorstellen worden geproduceerd, maar dat als puntje bij paaltje komt, als wij de tijdens de afgelopen vijf jaar geboekte resultaten moeten evalueren, er plotseling geen gegevens blijken te zijn, en dan heb ik het nog niet eens over objectieve gegevens, maar over indicaties. Toch zijn gegevens noodzakelijk voor de uitwerking van nieuwe acties en voor het bijsturen van de mislukte acties. De Europese Commissie komt weer eens met grote plannen, maar met weinig concrete acties op de proppen.
Ons inziens zou het goed zijn indien men als Unie bij deze gelegenheid een initiatief ontplooide. Dat moet dan wel een concreet initiatief zijn, een initiatief met vaste termijnen en een prioritair doel. Er zijn zoveel mogelijke thema's, maar volgens ons verdient het vraagstuk van de verminking van vrouwelijke geslachtsdelen bijzondere aandacht. Wij zouden graag van u, commissaris Diamantopoulou, willen weten, of u aandacht heeft geschonken aan de clausule met derde landen in verband met de verminking van vrouwelijke geslachtsdelen. Wij willen graag dat deze snel zijn beslag krijgt en dat er een eind wordt gemaakt aan de hulp van de Unie aan de landen waar verminking van vrouwelijke geslachtsdelen wordt toegestaan of geduld.
Ook in Europa is deze wijd verbreide praktijk inmiddels namelijk aan de orde van de dag, en dat stelt ons voor grote problemen.

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, nu wij spreken over het in 1995 te Beijing besloten actieplatform voor de gelijkheid zou ik van de gelegenheid gebruik willen maken om mijn waardering uit te spreken voor de rol en de inspanningen van de VN op dit gebied. Ik wil echter tevens wijzen op de belangrijke rol en de bijdrage van de Unie aan de totstandkoming van een algemeen aanvaard, mondiaal actieplatform. Nu de VN-conferentie in New York op til is, is het goed dat wij ons sterk maken voor een actiever en doeltreffender Europees en mondiaal beleid in alle sectoren, voor een beleid dat strekt van Afghanistan tot de landen van het Golfgebied, waar de vrouwen ook nu nog in een uitzichtloze situatie verkeren en van de meest fundamentele mensenrechten zijn beroofd.
Dit betekent geenszins dat wij geen oog hebben voor de geboekte vooruitgang en voor de bijdrage van de Europese Unie aan de dynamische aanwezigheid van vrouwen in alle sectoren van het beroepsleven en de wetenschap, voor de prestaties van vrouwen op alle niveaus van het onderwijs, voor hun successen overal daar waar een gelijkekansenbeleid en een op verdiensten gebaseerd systeem worden toegepast. Ondanks de onbetwistbare vooruitgang doen zich echter nog steeds ernstige ongelijkheids- en discriminatieproblemen voor, met alle gevolgen van dien voor de werking van de democratie. Bovendien brengt het niet volledig benutten van het kostbare menselijk potentieel, dat door vrouwen wordt gevormd, grote economische en sociale kosten met zich mee.
Daarom moeten wij onze weg voortzetten met concrete doelstellingen en concrete plannen. Wij hebben strategieën, mechanismen, nauwkeurige tijdschema's en indexen nodig om in 2005, tijdens de nieuwe VN-conferentie, het verstreken decennium te kunnen evalueren en de geboekte vooruitgang nauwkeurig te kunnen toetsen. Nu moeten wij extra inspanningen ondernemen ter bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt, ter bevordering van de deelname van vrouwen aan de sociale dialoog en ter bestrijding van geweld tegen vrouwen. Wij moeten nu de verantwoordelijkheden en de taken opnieuw verdelen over de twee geslachten, zowel in het openbare als het privé-leven. Wij moeten kortom een nieuw institutioneel en sociaal kader creëren waarin de plaatsgevonden veranderingen hun beslag kunnen vinden en waarmee men het hoofd kan bieden aan de problemen en tegenstrijdigheden die het gevolg zijn van een achterhaald contract tussen de twee geslachten. De Europese Unie en de lidstaten moeten het voortouw nemen in deze strijd.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst mevrouw Gröner en mevrouw Smet van harte bedanken voor hun uitstekende verslag. Hierin komen 28 concrete aanbevelingen voor die heel nuttig zijn voor niet alleen Beijing maar ook het vijfde actieprogramma, en ik kan u verzekeren dat daar volledig rekening mee zal worden gehouden. Deze aanbevelingen gaan echter ook vergezeld van een zeer interessante politieke analyse met concrete gegevens en standpunten. Dit is een goed instrument en mijns inziens moeten de lidstaten dit reproduceren.
Wij moeten nu, vijf jaar later, in Beijing een evaluatie maken van de afgelopen vijf jaar. Zoals de spreeksters in dit debat reeds zeiden, is weliswaar veel, maar nog niet alles volbracht. Natuurlijk kan men niet zwijgen over Afghanistan. Daarover moet worden gesproken en een resolutie worden opgesteld. Wat daar gebeurt is een van de grootste schandvlekken van deze eeuw, een van de grootste schandvlekken van de mensheid van het jaar 2000.
In 1995 hebben wij verplichtingen op ons genomen. Gedeeltelijk hebben wij hieraan voldaan. In Beijing zullen wij deze in hun geheel onder de loep moeten nemen. De vraag is echter of wij in de Europese Unie over de noodzakelijke gegevens beschikken. Ik wilde u hierbij mededelen dat de Commissie zich al jarenlang met al haar krachten inspant om gegevens uit alle lidstaten te verzamelen. Zij bestudeert de antwoorden op de vragenlijsten die zij heeft verstuurd, en zelfs een tweede keer heeft verstuurd. Zij probeert antwoorden te krijgen op alle vraagstukken die verband houden met de wetgeving, de infrastructuur, de acties en de statistieken. Ik moet toegeven dat het ons grote moeite heeft gekost om een concreet geheel van gegevens te verzamelen, maar nu zal dit zeer binnenkort, hopelijk over twee weken, worden gepubliceerd. Daarin komen ook de gegevens van 1999 voor en dat is dan ook de reden voor de vertraging.
Ik wil drie punten uit het verslag aanstippen die, overeenkomstig de door de lidstaten verstrekte antwoorden, de voorrang hebben in de lidstaten. Het eerste punt betreft de door de informatiemaatschappij veroorzaakte veranderingen. Het gaat hierbij om veranderingen in de economie, de samenleving en het arbeidsmodel. Hierdoor ontstaan voor de vrouwen grote uitdagingen, maar ook grote problemen. Vrouwen zijn veel minder dan mannen betrokken bij deze nieuwe wereld van de technologie en zij worden dan ook gemakkelijker werkloos. Hier moeten wij dus wijzen op het nieuwe doel van het onderwijs, op het belang van levenslang leren, van herscholing, van de speciale programma's voor deelneming van vrouwen aan de nieuwe informatiemaatschappij, en dus aan de arbeidsmarkt.
Het tweede punt betreft de democratie. Ook dit punt houdt verband met de informatiemaatschappij. Er opent zich een nieuwe communicatieweg tussen de burgers en de politici. Alleen moet je deze weg kennen en het geschikte voertuig daarvoor hebben. Ook hier stelt zich het klassieke probleem van de vrouwenvertegenwoordiging, waar ook andere spreeksters het al over hadden.
Het derde punt waaraan de lidstaten klaarblijkelijk grote betekenis hechten is dat van het geweld tegen vrouwen. Het grootste probleem hier is de vrouwenhandel, de moderne mensenhandel. Helaas moet ik hier vaststellen dat het nieuwe tijdperk niet alleen gepaard gaat met een bloei van de elektronische, economische handel maar ook een bloei van de elektronische vrouwen- en kinderhandel. Dat zijn vraagstukken waarvoor innoverende oplossingen nodig zijn, waarvoor een nieuwe aanpak nodig is. Wij kunnen deze niet eenvoudigweg beschouwen als de prijs die wij voor het nieuwe tijdperk moeten betalen. Dit zijn mijns inziens tevens de belangrijkste onderwerpen waarop wij in onze evaluatie de aandacht moeten toespitsen en waarvoor wij nieuwe verplichtingen op ons moeten nemen.
Ik wil hier wel duidelijk maken dat er in Beijing ongetwijfeld onderhandelingsproblemen zullen zijn. Ook ik weet dat er georganiseerde krachten zijn die de geboekte vooruitgang het liefst zouden willen terugschroeven en opnieuw een poging willen doen om het probleem van de agenda aan de orde te stellen, waarover wij een besluit hebben genomen. Heel belangrijk zal zijn hoe wij ons op de verschillende niveaus gaan organiseren, hoe onze lobbies te werk zullen gaan op de verschillende niveaus. Daarvan zal afhangen of wij erin zullen slagen een herziening van de agenda te voorkomen, de weg af te sluiten voor terugkeer naar het verleden, onze inspanningen te hernieuwen en een locomotief te worden voor de verwezenlijking van onze doelstellingen voor het nieuwe tijdperk.
Aangezien alle onderhandelingen in grote mate afhangen van de manier van voorbereiden, van het niveau van kennis, van onze gegevens en de gegevens van onze gesprekspartners, moeten wij nauw samenwerken met het Portugees voorzitterschap. Dit geldt zowel voor het Parlement als voor de Commissie. Het is mijns inziens overbodig u te verzekeren dat de Commissie en ik persoonlijk ter beschikking staan van het Portugees voorzitterschap. Wij willen graag samen deze onderhandelingen zo goed mogelijk voorbereiden.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Ik complimenteer overigens alle nog aanwezige leden met hun volharding en ik wil de nog aanwezige medewerkers hartelijk danken voor de langdurige inspanningen die zij hebben verricht.
(De vergadering wordt om 23.53 uur gesloten)

Toespraak van de heer Kuçan, president van de Republiek Slovenië
De Voorzitter
In mijn hoedanigheid van Voorzitter van het Europees Parlement heb ik de eer en het bijzondere genoegen de heer Milan Kuçan, president van de Republiek Slovenië, welkom te heten. Het is de eerste keer, mijnheer de president, dat wij u in ons midden mogen ontvangen en uw komst verheugt mij zeer.
Precies tien jaar geleden, op 8 april 1990, werden de eerste vrije, democratische verkiezingen gehouden, als hoogtepunt van de Sloveense lente. In deze lente lag reeds de kiem besloten van de confrontaties en spanningen van de zomer van 1991, waarin Slovenië zijn onafhankelijkheid verwierf.
Uiteraard zien wij allen de beelden van die tien dramatische dagen van de zomer van 1991 nog voor ons. De moed, vrijheidsliefde en vastberadenheid van het Sloveense volk en zijn president zegevierden toen over de dreigende gewelddadigheden. En zo ontstond een vrij en democratisch Slovenië. Gelijktijdig met deze gebeurtenis keerde men terug naar de gemeenschappelijke, Europese waarden, namelijk vrijheid en vrede, democratie en eerbiediging van de mensenrechten.
Deze essentiële verworvenheden van onze Europese beschaving vormen de onvervreemdbare basis voor onze huidige en toekomstige gemeenschappelijke handelingen. Vóór alles is de Europese Unie een gemeenschap van waarden.
Tot mijn vreugde kan ik vaststellen dat Slovenië, na decennia lang een communistische dictatuur te zijn geweest, deze waarden tot grondslag van de staat heeft verheven. En tegenwoordig maakt Slovenië deel uit van de grote Europese familie, die wij op korte termijn willen verenigen.
Dankzij de associatieovereenkomst konden wij in 1996 een gemengde parlementaire commissie oprichten met leden van het Europees en het Sloveense parlement. Op 10 juni 1996 diende uw land zijn officiële verzoek voor toetreding tot de Europese Unie in. De onderhandelingen zijn in maart 1998 begonnen en ik weet dat deze actief voortgezet worden onder leiding van de voorzitter van de Commissie, de heer Romano Prodi, en de commissaris, de heer Verheugen.
Wij weten dat u de afgelopen tien jaar als president van Slovenië een beslissende rol hebt gespeeld in de positieve ontwikkeling van uw land.
Om die reden ben ik bijzonder blij u vandaag in ons midden te mogen ontvangen. Hartelijk welkom, mijnheer de president, en zonder nog langer te dralen, geef ik u het woord.

Kuçan
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben zeer vereerd, voor deze doorluchtige Vergadering te mogen spreken.
Wat mij vooral plezier doet, is dat ik dit kan doen op de 50ste verjaardag van Robert Schumans oproep tot Frankrijk, Duitsland en andere landen om deel te nemen aan een gemeenschappelijk economisch beleid op het gebied van kolen en staal. Op die dag begon het Europese integratieproces. Het is onze gemeenschappelijke Europese gedenkdag, en ik bied u mijn oprechte felicitaties aan.
Ik feliciteer u vanuit mijn geloof en vertrouwen in de Europese gedachte van samenwerking en associatie. Dit vertrouwen werd bevestigd tijdens het recente en bijzonder geslaagde bezoek van de Voorzitter van het Europees Parlement, mevrouw Fontaine, aan Slovenië. In haar toespraak tot het Sloveense parlement gaf ze uiting van haar vaste wil om het project van de Europese eenmaking te blijven ondersteunen, door te zeggen: "Het is belangrijk dat we de typische kenmerken van elk van onze landen helpen versterken. Daarvoor moeten we de grondslagen van de Europese Unie verdiepen en de Unie klaarmaken voor de uitbreiding, op zo'n manier dat zij in de toekomst in staat zal blijven om te reageren op interne en externe uitdagingen. Dit zal alleen mogelijk zijn als we het bestaande evenwicht tussen de kleine en de grote landen bewaren en de weg naar een Europa van de burgers blijven bewandelen."
Dit idee lijkt me bijzonder belangrijk, want het legt de nadruk op coëxistentie.
Coëxistentie is de enige optie voor de toekomst van de mensheid, met inbegrip van Europa. De vraag is echter: waarop zal deze coëxistentie steunen? Het is mijn vaste overtuiging dat zij in de allereerste plaats moet steunen op de historische ervaringen die we meedragen en waaruit de waarden zijn voortgekomen die de essentie vormen van de Europese democratie en die we als grondslagen van het nieuwe Europese bouwwerk hebben vastgelegd.
De ervaring die we meedragen in het derde millennium is de opkomst en ondergang van de koloniale mogendheden en van het ideologische, politieke en sociale totalitarisme. De tegenhanger daarvan, maar ook een integraal deel van onze ervaring, is de uiteindelijke triomf van de rechtsstaat en de mensenrechten, de vrijheid van individuen en naties, de democratie als criterium voor politieke macht, sociale rechtvaardigheid en stabiliteit als de doelen waar we voortdurend naar moeten streven.
Naast ervaring, moet coëxistentie steunen op een reeks wetten die in het begin van dit derde millennium het leven op aarde zullen regelen en waarin de bovenvermelde waarden worden bekrachtigd en in praktijk gebracht. Dit zijn de wetten van de wereldgemeenschap. Vooralsnog lijkt de wereldgemeenschap zich te beperken tot markten, economieën, informatie- en communicatietechnologieën. De politiek kan deze trend niet bijhouden. Maar om de mondiale coëxistentie te kunnen grondvesten op stevige fundamenten is er ook behoefte aan een mondiale politiek, die in staat is om een sociale samenhang tot stand te brengen die als tegenwicht kan dienen voor de gevolgen van het mondiale kapitalisme.
Mondiale politiek houdt in dat nationale politiek en nationale belangen, die berusten op de soevereiniteit van de natie, verbonden moeten worden aan de mondiale politiek van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dit zou een soort van "mondiale binnenlandse politiek" zijn, waaraan alle landen deelnemen. Het zou gedeeltelijk steunen op de volgende elementen: mondiale verspreiding van de politieke en economische democratie; bindende normen op het gebied van individuele en collectieve mensenrechten; dialoog tussen de verschillende culturen, godsdiensten en beschavingen; bestrijding van nationalisme en vreemdelingenhaat; een nieuw evenwicht tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden; mondialisering van onderwijs, kennis, onderzoek en informatie; bevordering van internationale en interregionale samenwerking; de totstandbrenging van een sociale orde op basis van sociale rechtvaardigheid en solidariteit; een gezamenlijk veiligheids- en defensiebeleid en de strijd tegen georganiseerde misdaad. Met een mondiale politiek die berust op deze uitgangspunten zouden we kunnen voorkomen dat de oude ideologische, politieke en militaire tegenstellingen van de Koude Oorlog worden vervangen door gewelddadige botsingen van culturen, godsdiensten en beschavingen.
Als we willen evolueren naar een wereldwijde politieke verantwoordelijkheid, zouden we des te sneller in de richting moeten gaan van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid in Europa; het Europa dat momenteel bezig is de fundamenten voor toekomstige coëxistentie te verstevigen. Deze toekomst kondigt zich reeds aan in gemeenschappelijke Europese beleidsvormen - niet alleen monetair beleid, maar ook buitenlands, defensie- en veiligheidsbeleid - het Europees Handvest van grondrechten en misschien een toekomstige Europese grondwet. We zien de kiemen van dit toekomstig beleid ook reeds in de pogingen om een crisisbeheersingsbeleid uit te stippelen, waarmee externe of interne crises kunnen worden vermeden van landen in de regio die aansturen op een gewapend conflict of zich schuldig maken aan agressie en daardoor de gemeenschappelijke vrede, veiligheid en welvaart bedreigen. Een mondiaal beleid van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid vereist niet alleen dat we anderen beletten om acties uit te voeren die schadelijk zijn voor de gemeenschap, maar ook en vooral, dat we zelf afzien van deze acties.
In onze open, multipolaire wereld waar het eurocentrisme heeft afgedaan, kan Europa enkel nog als vaandeldrager van beschaafde ontwikkeling fungeren als het intern de principes van mondiaal beleid heeft verwezenlijkt, als het al zijn onderdelen heeft geïntegreerd, en als niemand wordt gemarginaliseerd of uitgesloten van de gemeenschappelijke toekomst.
Op de ruïnes van de Berlijnse muur tekenen zich echter nieuwe splitsingen af in Europa. In de praktijk bestaan er verschillende Europa's. Enerzijds zijn er de landen van de Europese Unie en de leden van de NAVO, die zich verder ontwikkelen op basis van een lange Europese democratische traditie, de eerbiediging van de mensenrechten en vooruitzichten op een economische heropleving, compleet met een gemeenschappelijke Europese munt. Deze groep omvat ook enkele kleine landen die een aanzienlijke ontwikkeling hebben doorgemaakt binnen de EU en tezelfdertijd hun specifieke kenmerken hebben behouden.
Het tweede Europa wordt gevormd door de landen die momenteel onderhandelen met de Europese Unie: landen dus die in de eersteklas of tweedeklas wachtkamers zitten te wachten op de Europese trein.
Het derde Europa bestaat uit de landen van Oost- en Zuidoost-Europa (Oekraïne, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Albanië, Macedonië en Moldavië) die nog niet zijn aangekomen op het station, al zouden ze dat graag willen.
Er is ook een groep van landen die vooralsnog geen lid willen worden van de EU. Ze spelen liever met de idee van een nieuwe ideologische tegenstelling in Europa. We kunnen deze groep het vierde Europa noemen. Servië, dat klaarstaat om de broze stabiliteit in Zuidoost-Europa op te blazen, is in het vierde Europa gedwongen door zijn agressieve politieke elite, die op sommige momenten de steun heeft gekregen van de politieke elites van andere Balkanlanden met hun eigen nationalistische ambities. Aangezien het gaat om de totstandbrenging van een duurzame vrede en om de toekomst van Kosovo en Montenegro na de oorlogsgruwelen in de Balkan, zal de Europese eenheid opnieuw zwaar op de proef worden gesteld. De mogelijkheid van bloedige militaire conflicten is nog steeds reëel.
Deze eenheid zal des te noodzakelijker zijn wanneer we Servië zullen moeten bijstaan in het proces van democratische verandering, wanneer het zal worden geconfronteerd met de waarheid en met zijn eigen verantwoordelijkheid. Deze verandering zal het pad effenen voor democratische en pluralistische politieke verhoudingen en ons in staat stellen het Europese waardesysteem opnieuw over te brengen op het bewustzijn van de Servische burgers. Vervolgens zal het noodzakelijk zijn om Servië - en andere Balkanlanden - het uitdagende maar realistische perspectief van deelname aan de Europese integratie in het vooruitzicht te stellen. Daarbij moeten voor ieder land dezelfde voorwaarden gelden, zonder dat er speciale gunsten worden verleend, maar - daarom juist - des te meer bijstand.
Geen enkele van deze "Europa's" is immuun voor politieke of culturele aberraties die hun democratische imago aantasten, zelfs het eerste Europa niet. Ik denk aan elementaire vormen van vreemdelingenhaat, antisemitisme en verzet tegen vrij verkeer van werknemers, allemaal ingrediënten van het hedendaagse politieke populisme. Hierdoor komen de fundamentele waarden onder druk te staan, en het bedreigt de coëxistentie en onze gemeenschappelijke toekomst. Onverschilligheid voor deze fenomenen zou nieuwe barrières opwerpen tussen ons. Dat weten we uit ervaring. Ik denk dat de bezwaren van sommige Europese landen tegen de houding van de Oostenrijkse Vrijheidspartij zijn ingegeven door deze ervaring, en ik geloof ook dat men in de toekomst consequent zal blijven reageren tegen dit soort tendensen, ongeacht welk land erdoor getroffen is.
Naast de oude tegenstellingen zien we nieuwe verschillen ontstaan, die nog dieper ingrijpen in de Europese samenleving, want in de hedendaagse informatiemaatschappij komt ieder facet van ons leven voor uitdagingen te staan. Er zijn steeds meer signalen die wijzen op een tweedeling in onze maatschappij. De wereld is zich opnieuw aan het verdelen, maar op een andere manier. Aan de ene kant, de werklozen en degenen die wegens een gebrek aan kennis geen toegang hebben tot de moderne informatietechnologie. Ze worden bedreigd met sociale uitsluiting, stagnatie en marginalisatie. Aan de andere kant, de personen die een goede opleiding hebben gekregen en een zekere toekomst tegemoet gaan. Dit is een nieuw fenomeen, zoals onlangs werd erkend op de EU-Conferentie in Lissabon over sociale samenhang.
Het is duidelijk dat iedereen in Europa momenteel te maken heeft met dezelfde problemen, en we proberen er ook allemaal iets aan te doen. Natuurlijk doen we dat niet altijd op dezelfde manier. Maar hoe we de problemen ook aanpakken, het is van essentieel belang dat we allemaal vertrekken van hetzelfde waardesysteem. De gemeenschappelijke pijlers en waarden voor coëxistentie zijn vastgesteld. Nu moet iedereen de kans krijgen om te leven in overeenstemming met deze waarden.
Van doorslaggevend belang hierbij is het nieuwe gevoel van verbondenheid met Europa, dat volgens mij tot uiting komt in een pan-Europees systeem van menselijke betrekkingen, samenwerking, solidariteit, respect en contact met andere waarden. Het gaat daarbij niet alleen om het vrije verkeer van ideeën, werknemers, goederen en kapitaal, maar ook om waarden zoals tolerantie, respect voor verscheidenheid, gelijkheid voor de wet van de "burgers van Europa", ongeacht hun nationaliteit, etnische en culturele achtergrond of levensopvatting. Hierdoor zullen in de toekomst mensen over heel Europa zich in hoge mate kunnen identificeren met dezelfde waarden en daarom is dit misschien wel het belangrijkste bindmiddel van Europa.
Deze nieuwe mentaliteit zou de beste garantie zijn om ervoor te zorgen dat intolerantie en haat een marginaal verschijnsel blijven. Het zou ook betekenen dat in geen enkel Europees land de machthebbers zouden durven, in naam van de nationale soevereiniteit of het beginsel van non-interventie in binnenlandse aangelegenheden, individuele of collectieve mensenrechten systematisch te beperken of onderdrukken. In dat geval moet er gemeenschappelijk worden opgetreden, zonder aarzeling of compromis.
De NAVO-interventie in Kosovo was misschien een eerste stap in die richting. De waarde "fundamentele mensenrechten" werd geplaatst boven de klassieke waarde "nationale soevereiniteit". De systematische en grootschalige schending van mensenrechten mag dus niet gewoon worden gezien als een binnenlandse aangelegenheid van één land afzonderlijk. Het wordt in toenemende mate een verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap. Of dit het begin is van een nieuw tijdperk op het gebied van internationale betrekkingen en internationaal recht, zal de toekomst moeten uitwijzen. In Europa, en met name de EU, mag hierover geen twijfel of onenigheid bestaan.
Voor Europa is de uitbreiding van de Europese Unie tot alle landen van Europa de enige echte weg naar globalisering. Dit is een enorme uitdaging, want de uitbreiding van de Europese Unie is in een nieuwe fase gekomen, met landen die een andere politieke "stamboom" hebben dan de huidige leden. Nu zijn die landen aan de beurt die na de grote scheiding van de wereld behoorden tot het ideologische blok van Oost-Europa en daardoor achterop zijn geraakt in hun economische ontwikkeling. Maar alleen de uitbreiding kan zorgen voor een werkelijke integratie en globalisering van Europa, en voor Oost- en West-Europa is dit de enige manier om het verleden te begraven en te beginnen aan een "mondiale" Europese toekomst.
Voor deze landen, zoals Slovenië, die noodgedwongen de overgang moesten maken van een blok-systeem naar een andere cultuur, zou opname in de Europese integratie ook het bewijs zijn dat ze eindelijk zijn teruggekeerd naar de westerse beschaving. We mogen in ieder geval niet vergeten dat deze landen, inclusief Slovenië, bewezen hebben dat ze in relatief korte tijd in staat zijn geweest om voorschriften over te nemen die in de EU en West-Europa over een relatief lange periode zijn ingevoerd. De enorme hervormingsinspanningen kunnen als garantie dienen dat de uitbreiding van de EU voordelig zal zijn voor zowel de huidige leden als de kandidaat-landen. Deze uitbreiding tegenhouden zou een teken zijn dat Europa het verleden nog altijd niet heeft begraven, dat het niet voldoende geleerd heeft van de geschiedenis en dat het intern nog niet klaar is voor de globalisering. Het zou ook betekenen dat Europa zijn invloed en aanwezigheid in de wereld prijsgeeft.
Deze kwalitatieve stap voorwaarts zorgt echter ook voor nieuwe twijfels onder de leden van de EU. Ze stappen van het volkomen bekende in het relatief onbekende. De beslissing over de uitbreiding brengt geheel nieuwe risico's met zich mee, en daarom moeten wij ook enig begrip tonen voor het dilemma waarvoor de EU staat.
Ik denk in de eerste plaats aan de implementatie van ingrijpende interne, institutionele en inhoudelijke hervormingen in de EU, haar bereidheid om nieuwe leden op te nemen en de opschorting van de uitbreiding. Zou het kunnen dat de particuliere belangen van individuele lidstaten opnieuw komen bovendrijven? Betekent de wijziging van de toetredingsstrategie, van een successieve acceptatie van nieuwe landen zodra ze klaar zijn om toe te treden, naar een groepsgewijze acceptatie van kandidaten in een eerste en tweede ronde, niet een hernieuwde opschorting van de uitbreiding tot het einde van dit eerste decennium?
Ook de kandidaat-landen hebben hun twijfels, dilemma's en onzekerheden. Zij krijgen steeds meer de indruk dat het uitbreidingsproces een "bewegend doel" is dat constant verschuift, wat demotiverend werkt op de beter voorbereide kandidaten, die het gevoel hebben dat ze moeten wachten op de kandidaten die minder ver staan in hun voorbereiding. Duidelijkheid en transparantie over de toetredingsprocedures zou een bemoedigend effect hebben, en het zou vooral een goede zaak zijn als iedereen ophield met elkaar excuses voor te schotelen. De EU zou de problemen van kandidaat-landen niet mogen gebruiken als een excuus voor de opschorting van zijn eigen hervormingen, terwijl de kandidaat-landen niet de problemen van de interne EU-hervormingen zouden mogen aanwenden als excuus voor het opschuiven van hervormingen die een voorwaarde zijn voor EU-lidmaatschap.
Dergelijke excuses vertragen het vooruitzicht op de constructie van het toekomstige Europa, en door bilaterale eisen en belangen van individuele lidstaten als voorwaarden te stellen voor de uitbreiding bereikt men hetzelfde effect. Hieronder vallen ook voorwaarden, die ver teruggaan in de geschiedenis om die te wijzigen, met name de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Dergelijke eisen worden nu op tafel gelegd vanuit de machtspositie van landen die in de Europese Unie zitten, tegen landen die in een machteloze positie verkeren omdat ze nog maar pas het recht op acceptatie in de Europese Unie uitoefenen.
In dit verband zou ik mijn toespraak van november 1995 tot de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid van het vorige Parlement in herinnering willen brengen. Destijds uitte ik bezwaren tegen de discriminerende behandeling van Slovenië, omdat de toenmalige Italiaanse regering ons via haar vetorecht verhinderde de associatieovereenkomst te ondertekenen en als voorwaarde stelde dat eerst een aantal - volgens Italië - omstreden kwesties in verband met grensverdragen tussen Italië en ex-Joegoslavië moesten worden opgelost. Met de rug tegen de muur heeft Slovenië toen het zogenaamde "Spaanse compromis" ondertekend. Ik vermeld deze episode niet om oude koeien uit de sloot te halen, maar wel omdat in de huidige onderhandelingen er opnieuw sprake is van zogenaamd gerechtvaardigde aanspraken met betrekking tot Slovenië, die op het niveau van de EU worden aangekaart. Ik denk met name aan de eis tot teruggave van eigendommen die na de Tweede Wereldoorlog in beslag zijn genomen als onderdeel van de bestraffing van collaboratie met de nazistische en fascistische bezettingsmacht. In het toenmalige Joegoslavië heeft Slovenië niets gedaan dat in strijd was met de besluiten die in Potsdam zijn genomen door de geallieerden, met wie de Slovenen samen hebben gevochten tegen fascisme en nazisme. Deze keer zal Slovenië zich niet neerleggen bij dit soort oplegging van voorwaarden, en wij rekenen op het begrip en de steun van de Europese Unie.
Volgens mij mogen onder geen beding individuele bilaterale kwesties worden aangegrepen om voorwaarden op te leggen voor de acceptatie van landen als volwaardig lid van de EU; noch zou dit de opportunistische steun mogen krijgen van EU-leden, want de integratie en toekomst van Europa moeten berusten op duidelijke en open grondslagen.
Slovenië is een kleine natie. Gedurende eeuwen leefden we in een multinationale politieke gemeenschap, in het Oostenrijks-Hongaarse Rijk en in twee Joegoslaviës. We hebben alle angsten gekend die een volk voelt wanneer zijn nationale identiteit wordt miskend of met uitroeiing wordt bedreigd en we hebben de fatale gevolgen ervaren van maatschappelijke en wettelijke ongelijkheid. Het ergste van al was de agressie tijdens de nazistische en fascistische occupatie. In die periode hadden wij als natie geen bestaansrecht meer. Om die reden appreciëren wij enorm de inspanningen van degenen die het project van een gemeenschappelijk Europees huis verder ontwikkelen volgens het beginsel van de open autonomie van nationale en andere entiteiten in onze maatschappij. Leven in verscheidenheid is de succesformule voor het Europees associatieproces, en Slovenië heeft zijn toekomst aan dit proces verbonden. In het licht van onze historische ervaringen en de toekomst van onze burgers kunnen wij ons niet verzoenen met de gedachte dat we vrijwillig of gedwongen buiten de Euro-Atlantische instellingen zouden blijven. Slovenië wil lid worden van deze instellingen en is bereid om al het mogelijke bij te dragen aan de gemeenschap van Europese naties, maar niet als we daar een onredelijke prijs voor moeten betalen.
Slovenië zal klaar zijn voor toetreding tegen het einde van 2002, en wij vertrouwen erop dat we dan welkom zullen zijn in de club van EU-lidstaten. We zijn ook verheugd dat in Helsinki de lidstaten zich ertoe hebben verbonden op deze datum de best voorbereide kandidaat-landen te accepteren. Om de huidige doelstellingen te bereiken, moeten de onderhandelingen volgend jaar worden afgerond. We zijn ervan overtuigd dat op de manier waarop de onderhandelingen thans vooruitgaan dit doel binnen handbereik ligt.
Ik zou tenslotte willen benadrukken dat globalisering en Europese integratie voor mij niet hetzelfde zijn als unificatie. Het succes van deze processen is namelijk onderling afhankelijk van de vrijheid van mensen en groepen om zich te individualiseren en fragmenteren. Het gaat niet alleen om de vrijheid en autonomie van het individu, maar ook om de vrijheid van sociale groepen om hun etnische, culturele, religieuze, politieke en spirituele eigenheid en overtuiging uit te drukken. Deze vrijheden spelen een bijzondere rol in het leven van mensen en geven ze de gelegenheid om hun verbondenheid met specifieke waarden uit te drukken. Europese coëxistentie is slechts mogelijk als deze vrijheden worden geëerbiedigd. Dit vereist de algemene toepassing van het principe "eenheid in verscheidenheid".
Het alternatief is duidelijk. Als we er niet in slagen in dit nieuwe millennium de grondslagen te leggen voor coëxistentie, zal het lot van Europa niet gericht zijn op de toekomst, maar op het verleden. Werken aan coëxistentie in Europa betekent dat we niet gewoon het verleden ontkennen maar ons ook actief inzetten voor de toekomst, met inbegrip van de formulering van een universeel Europees beleid van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid in een open Europese Unie. In het eerste decennium van de nieuwe eeuw en het nieuwe millennium staat het democratische Europa ook voor nieuwe uitdagingen. Het is mijn vaste overtuiging dat als de Europeanen eendrachtig samenwerken, zij deze uitdagingen zeker aankunnen.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de president, dat u ons zo krachtig, overtuigend en openhartig hebt toegesproken. U noemde de 50ste verjaardag van de verklaring van Robert Schuman, die door het Parlement inderdaad op bijzonder plechtige wijze gevierd is. Het viel mij op, mijnheer de president, dat u sprak over "onze gemeenschappelijke verjaardag". Ik wil u graag zeggen dat wij bijzonder ontvankelijk waren voor deze suggestie.
Tevens dank ik u dat u herinnerde aan het bezoek dat ik een paar weken geleden aan Ljubljana heb gebracht. Dit bezoek paste in het kader van de negende ontmoeting tussen de voorzitters van het Europees Parlement en de leiders van de kandidaat-lidstaten, waarvoor het initiatief een aantal jaar geleden genomen werd door mijn voorgangers Enrique Barón Crespo, Klaus Hänsch en José Maria Gil Robles.
Ik was zeer vereerd, dat u mij tijdens dit bezoek de gelegenheid gaf een toespraak te houden in de vergaderzaal van het Sloveense parlement en ik moet zeggen dat onze delegatie, onder wie de heer Podestà, vice-voorzitter belast met de uitbreiding, de heer Brok, voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken en de heer Ebner, delegatievoorzitter, bijzonder onder de indruk was van de aanzienlijke vooruitgang die uw land geboekt heeft op weg naar toetreding tot Europa.
Staat u mij verder toe te zeggen dat ons Parlement zich naar mijn mening heel goed heeft kunnen vinden in uw woorden. Bij het noemen van de doelstellingen sprak u de wens uit in een gemeenschappelijk huis binnen te treden, dat stevig, sterk en eensgezind is, en ik meen te kunnen zeggen dat dit ook de wens van de meerderheid van onze Vergadering is. Daarnaast sprak u over eenheid in verscheidenheid. In dit opzicht wil ik nog eens wijzen op een concours van een paar weken geleden, waarin 80.000 jeugdige deelnemers uit de landen van de Europese Unie een slogan voor Europa zouden bedenken. De slogan die uiteindelijk door een grote jury werd uitgekozen was "Eenheid in verscheidenheid". Ik geef toe dat dit misschien niet briljant is, maar het is interessanter dan het lijkt, omdat het volgens mij aan de diepste gevoelens van veel burgers uit onze landen appelleert.
Ten slotte, mijnheer de president, herinnerde u aan de waarden waaraan u hechtte en die het uitgangspunt vormen voor de Europese integratie. Ook sprak u de wens uit dat, in het kader van de globalisering, de sociale solidariteit niet uit het oog verloren wordt. Ook hier meen ik dat uw woorden perfect aansluiten bij de doelstellingen van ons Europees Parlement.
Ik wens u, evenals alle Sloveense autoriteiten die aan de onderhandelingen deelnemen, veel succes. Wij hopen van harte dat deze onderhandelingen binnen de gestelde termijn resultaten opleveren. Veel geluk, mijnheer de president, en wij danken u nogmaals voor uw aanwezigheid en uw toespraak.
(De plechtige vergadering wordt om 12.30 uur gesloten)

