Samenwerking met ontwikkelingslanden met het oog op goed bestuur in belastingaangelegenheden (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Eva Joly, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over belastingen en ontwikkeling - samenwerking met ontwikkelingslanden met het oog op goed bestuur in belastingaangelegenheden.
Eva Joly
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, met voldoening presenteer ik u vanavond dit verslag over belastingen en ontwikkeling.
Dit verslag betekent namelijk een grote stap voorwaarts in een strijd die al lang geleden is begonnen en die ik nu voortzet in het Europees Parlement. Ik wil graag mijn collega's van de Commissie ontwikkelingssamenwerking bedanken, met wie ik zeer succesvol heb samengewerkt. Ik hoop dat ons werk morgen tijdens de stemming beloond zal worden.
Ontwikkelingslanden zijn bijzonder zwaar getroffen door de financiële en economische crisis en de stijgende prijzen van landbouwgrondstoffen, waardoor ze nu meer dan ooit behoefte hebben aan nieuwe en substantiële financieringsbronnen. In deze context van de wereldwijde crisis vormen belastinginkomsten, de oudste bron van ontwikkelingsfinanciering, een belangrijk vraagstuk en tegelijkertijd een enorme uitdaging.
Doeltreffende belastingstelsels maken het niet alleen mogelijk om onmisbare overheidsdiensten te financieren. Doordat zij het transparante en verantwoordelijke gebruik van de overheidsinkomsten bevorderen, vormen ze ook de basis van een verantwoordelijke democratie. Het toestaan van doelmatige, progressieve en rechtvaardige belastingheffing zou in geen geval mogen leiden tot de afschaffing of vermindering van de officiële ontwikkelingsbijstand. Het mag geen excuus zijn voor lidstaten die steeds meer geneigd zijn om het aandeel van hun BBP dat bedoeld is voor officiële ontwikkelingsbijstand te verkleinen.
Hoewel officiële ontwikkelingsbijstand niet perfect is en nog vele verbeterpunten heeft, is het toch van essentieel belang voor landen die zwaar getroffen zijn door economische crises en natuurrampen. Het gaat hier niet om het vervangen van hulp, maar om het heroriënteren ervan naar de ontwikkeling van doeltreffende belastingstelsels waaraan de multinationals een bijdrage moeten leveren in verhouding tot hun reële winst. Op die manier worden arme landen in staat gesteld om hun ontwikkeling weer in eigen handen te krijgen, de armoede te verminderen en het verlies aan douane-inkomsten te compenseren dat is ontstaan door de liberalisering van de markten, zodat zij het op de lange termijn zonder de hulp van rijke landen kunnen stellen.
Maar de Zuid-Europese landen zijn niet alleen het slachtoffer geworden van hun inefficiënte belastingstelsels. Ze zijn ook het slachtoffer geworden van de fiscale dumping die is opgelegd door de Bretton Woods-instellingen, van de kosten van illegale kapitaalvlucht en van het bestaan van belastingparadijzen. Ze lopen elk jaar gigantische hoeveelheden belastinginkomsten mis die geschat worden op ruim tien keer het bedrag dat zij van rijke landen aan hulpverlening ontvangen.
Dat wordt in dit verslag benadrukt. De richtsnoeren van de OESO zijn lang niet toereikend en zelfs gevaarlijk. Door het toe te staan dat niet-coöperatieve jurisdicties van de grijze lijsten kunnen worden gehaald door eenvoudigweg samenwerkingsovereenkomsten te ondertekenen zonder verplichting van automatische gegevensuitwisseling, creëren zij de illusie dat belastingparadijzen wettig zijn en een systeem rechtvaardigen dat nadelig is voor de overheidsfinanciën van zowel de landen in het zuiden als het noorden.
Een einde maken aan de belastingsparadijzen is een eerste grote stap voor de ontwikkeling van deze landen en moet een absolute prioriteit van de Europese Unie worden. De Europese Unie moet haar verantwoordelijkheid nemen; net als de Verenigde Staten moet zij een duidelijke en bindende wetgeving opstellen in combinatie met goede sanctieregelingen om belastingparadijzen uit te bannen, die voor de ontwikkeling van arme landen ware massavernietigingswapens zijn. De EU moet een einde maken aan de manipulatie van winsten en verrekenprijzen door Europese bedrijven, die profiteren van en misbruik maken van nadelige belastingstelsels. Zij moet erop toezien dat er een transparante en bindende internationale regeling wordt ingesteld die alle multinationals, met name de winningsindustrieën, ertoe verplicht om hun winsten en betaalde belastingen in de landen waar ze opereren automatisch te rapporteren.
Dit is een zeer belangrijke eerste stap om degenen te stoppen die rijk worden van de ellende in de Zuid-Europese landen. Het is ook een belangrijke stap om de geloofwaardigheid van de Europese Unie weer nieuw leven in te blazen.
Elena Băsescu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, tegen de achtergrond van de huidige economische crisis is het bevorderen van goed bestuur in belastingaangelegenheden een noodzaak, zowel in de EU als daarbuiten. Ik wijs erop dat iedere lidstaat verantwoordelijk is voor zijn eigen fiscale beleid. In deze context moet het opwerpen van obstakels worden vermeden, en samenwerking tussen landen moet worden aangemoedigd.
Het bestrijden van belastingparadijzen is een belangrijke prioriteit. Deze verminderen de kwaliteit van het politieke systeem in ontwikkelingslanden. Ook vormen ze een aanmoediging voor economische criminaliteit door de hogere winstgevendheid. Hierdoor wordt weer de ongelijke verdeling van belastinginkomsten vergroot. Een andere maatregel omvat het intensiveren van de informatie-uitwisseling tussen alle lidstaten. Daarbij moet er een grotere deelname zijn van ontwikkelingslanden op de relevante internationale fora.
Franziska Keller
(EN) Mijnheer de Voorzitter, belasting en belastingheffing zijn buitengewoon belangrijke onderwerpen als we het over ontwikkelingsbeleid hebben. Het zijn essentiële onderwerpen voor de coherentie van het ontwikkelingsbeleid, want zonder een behoorlijk belastingsysteem, zonder een behoorlijk beleid voor belastingparadijzen, zullen we nooit coherent zijn in ons ontwikkelingsbeleid. Op dit moment zijn we dat dan ook niet. Daarom verwelkom ik dit verslag van harte, en ik hoop dat u, de leden van dit Parlement, het morgen niet zult afzwakken.
We moeten de mededeling van de Commissie, die ernstige tekortkomingen vertoont, bijvoorbeeld door niet de problemen binnen de OESO aan te pakken en door niets te doen aan de gevolgen van belastingconcurrentie voor de belastingopbrengsten, aanvullen. Als we aan het Verdrag van Lissabon willen voldoen, als we willen dat ons ontwikkelingsbeleid coherentie vertoont, moeten we nu actie ondernemen, en ik vraag u dan ook dit verslag ten volle te ondersteunen.
João Ferreira
(PT) Mijnheer de Voorzitter, samenwerking op belastinggebied is belangrijk en noodzakelijk. Er mag echter niet voorbijgegaan worden aan het feit dat het belastingbeleid een fundamenteel instrument is van het economische en sociale beleid. Bij het vastleggen van dat beleid spelen voor de hand liggende criteria en politieke oordelen een rol. Zoals de rapporteur heel terecht stelt, is het geen taak van de Commissie het zogenaamde "goed bestuur in belastingaangelegenheden” te exporteren. De soevereiniteit van ontwikkelingslanden en hun keuzen en opties op grond van hun specifieke omstandigheden dienen volledig te worden gerespecteerd.
Ik wil een paar opmerkingen maken over twee hete hangijzers. Op de eerste plaats ben ik van mening dat de zogenaamde "economische partnerschapsovereenkomsten” die nu aan ontwikkelingslanden worden opgelegd, ondanks de weerstand van die landen tegen dergelijke akkoorden, niet alleen ernstige schade aanrichten, maar ook zeer grote beperkingen opleggen aan de belastingstelsels van deze landen. Op de tweede plaats stel ik vast dat belastingparadijzen gewoon hun gang blijven gaan en dat ontwikkelingslanden volgens het verslag door die paradijzen jaarlijks 800 miljard dollar aan belastinginkomsten mislopen. Dat zijn twee duidelijke voorbeelden van het tegenstrijdige beleid van de Europese Unie in verband met de afgekondigde "millenniumontwikkelingsdoelstellingen”.
Maria Damanaki
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie zou ik het Europees Parlement en met name de Commissie ontwikkelingssamenwerking willen bedanken voor dit verslag.
Het doet mij deugd dat het verslag van mevrouw Joly de boodschap in de mededeling van de Commissie inzake belasting en ontwikkeling benadrukt en deze extra kracht verleent. Het stelt daarnaast bijzonder ambitieuze doelen en is een krachtige leidraad voor de Europese Unie bij het mobiliseren van financiële middelen in ontwikkelingslanden. Het mobiliseren van binnenlandse middelen is essentieel voor duurzame groei, armoedevermindering, goed bestuur en de beschikbaarstelling van collectieve voorzieningen, noodzakelijk om de millenniumdoelstellingen te realiseren. We moeten synergieën tussen het belasting- en ontwikkelingsbeleid verbeteren en ontwikkelingslanden helpen betere belastingssystemen en -diensten te ontwikkelen.
We worden geconfronteerd met een serieus probleem. Persoonlijk was ik onder de indruk van uw getallen die aangeven dat de omvang van de illegale uitstroom tien keer zo groot is als het hulpbedrag dat naar ontwikkelingslanden gaat. Dat is echt frappant.
En dus moeten we gelijktijdig werken op twee elkaar aanvullende niveaus. Eerst moeten we effectieve binnenlandse belastingsystemen ondersteunen, en in de tweede plaats moeten we naar een transparant, coöperatief en eerlijk internationaal belastingmilieu om de ontwikkelingslanden te helpen in hun strijd tegen belastingontduiking en schadelijke belastingconcurrentie.
Uw verslag doet in de eerste plaats een beroep op de Commissie zich beter rekenschap te geven van de gevolgen van handelsliberalisering en in de tweede plaats zich in de strijd tegen belastingontduiking en schadelijke belastingconcurrentie niet te beperken tot de OESO-beginselen. Ik zou kort bij deze twee uitdagingen willen stilstaan.
Wat betreft het eerste punt: ik kan u verzekeren dat wij volledig zijn toegewijd aan het steunen van een succesvolle fiscale transitie door middel van meer steun voor capaciteitsopbouw, van vraaggestuurde regionale en internationale initiatieven voor capaciteitsontwikkeling en van een betere donorcoördinatie op EU- en internationaal niveau.
Voor wat betreft het tweede punt: de Commissie ziet belastingontduiking en schadelijke belastingconcurrentie als belangrijkste obstakels voor het mobiliseren van binnenlandse middelen. Daarom helpen we ontwikkelingslanden bij het ontwikkelen van capaciteiten om deze uitdagingen op te kunnen pakken en bevorderen we een betere internationale samenwerking bij fiscale aangelegenheden.
Er is al veel werk verricht sinds onze mededeling is aangenomen. Concrete actie was mogelijk door de financiële steun van het Parlement. Uw toewijzing voor 2010 van 708 000 euro heeft ons in staat gesteld een reeks belangrijke activiteiten te financieren om goed belastingbeheer te bevorderen. Deze activiteiten omvatten technische seminars van het Afrikaanse forum voor belastingbeheer, steun aan de winningsindustrieën, initiatieven op het gebied van transparantie en het financieren van een nevenevenement bij de Verenigde Naties over het mobiliseren van binnenlandse middelen. We zullen eveneens technische assistentie verlenen bij de implementatie van overeenkomsten inzake de uitwisseling van fiscale gegevens.
Bovendien bereidt de Commissie een mededeling voor om te beoordelen of het haalbaar is een eis van rapportage per land in de EU-wetgeving te introduceren. In januari dit jaar hebben we een maatschappelijke raadpleging afgesloten, en we gaan nu verder met een effectbeoordeling van dit belangrijke punt. Dat zou ontwikkelingslanden kunnen helpen om belastingontduiking effectiever te bestrijden.
Ik wil het Parlement hartelijk bedanken voor zijn steun en betrokkenheid bij deze kwesties. Ik ben ervan overtuigd dat er veel vooruitgang valt te boeken bij het versterken van goed belastingbeheer, en ik ben blij dat deze onderwerpen ook zijn opgenomen op de agenda's van de G20 en de G8.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op dinsdag 8 maart 2011 om 12.00 uur plaats.
