Rola kultury w rozwoju regionów europejskich (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest debata w sprawie pytania ustnego skierowanego do Komisji przez Doris Pack, w imieniu Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokracji) i Europejskich Demokratów, w sprawie roli kultury w rozwoju regionów europejskich (B6-0226/2009).
Doris Pack
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Spotykamy się w nietypowym czasie, lecz nie zmienia to faktu, że pytanie, które dzisiaj zadajemy, zrodziło się w intergrupie "Dusza Europy”. Uważamy, że odnaleźliśmy tę duszę w najstarszych jednostkach - regionach, gdzie ludzie porozumiewają się ze sobą z osobliwym akcentem, w specyficznym dialekcie lub nawet w języku regionalnym, gdzie lokalna kuchnia ma swój specyficzny smak, gdzie prawdziwie lokalne owoce i warzywa są sprzedawane na targu, gdzie wciąż śpiewa się specyficzne pieśni folklorystyczne, gdzie narodziły się specyficzne opowiadania i mity: krótko mówiąc, tam, gdzie ludzie mają poczucie przynależności, gdzie czują się jak w domu.
Marsz globalizacyjny pociąga za sobą groźbę normalizacji, co może prowadzić do zaniku wielu unikalnych cech. Jedynie wspaniałe regiony Europy mogą chronić tę specyfikę i dlatego powinny móc liczyć na ochronę ze strony Unii Europejskiej. Bogactwo i różnorodność regionów Europy, które często były sobie wrogie, były okupowane, dzielone, niszczone i jednoczone, muszą zostać zachowane. Regiony są jak nasze komórki pierwotne. Unia Europejska zachowała coś, co można określić mianem kultury małości i również w tym obszarze pozostaje związana prawami człowieka.
Nasza dzisiejsza krótka debata i rezolucja powinny stanowić dla Komisji bodziec do znalezienia rozwiązań, dzięki którym kulturalne bogactwo regionów stanie się jeszcze bardzie dostrzegalne, i takich, dzięki którym UE będzie mogła przyczyniać się do ich zachowania i ciągłego rozwoju. Kulturalny potencjał Europy należy wykorzystać strategicznie. W 2009 roku, roku kreatywności i innowacji, należy sensownie wykorzystać możliwość uwzględnienia pomysłów i inicjatyw obywatelskich i sektora służby publicznej na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Chciałabym powiedzieć szanownym członkom Komisji Rozwoju Regionalnego, że w żadnym razie nie mamy zamiaru ograniczać obecną politykę regionalną - zasadniczo chcemy dodać jej kulturalny wymiar. Zwracamy się do Komisji, aby wywiązała się ze swojej części zadania.
Joe Borg
komisarz. - Pani przewodnicząca! Najpierw pragnę podziękować za możliwość zajęcia stanowiska, w imieniu komisarza Figla, w sprawie miejsca kultury w naszej polityce, jej szczególnego wkładu w rozwój europejskich regionów i miast. Znaczenie kultury zostało uwzględnione na szczeblu wspólnotowym w różny sposób.
W kontekście polityki spójności, strategie regionalne i lokalne z powodzeniem uwzględniały kulturę, aby wspierać kreatywność i promować innowacje. W ramach polityki spójności wspieramy na przykład ochronę dziedzictwa kulturowego, rozwój infrastruktury kulturalnej i usług kulturalnych, rozwój atrakcyjności regionalnej i jej powiązania ze zrównoważoną turystyką, lecz również odrodzenie lokalnej gospodarki i rozwój strategii transgranicznych.
W 2007 roku Komisja uruchomiła europejską agendę kultury, która obecnie znajduje się na pierwszym etapie wdrażania. W ramach tego nowego podejścia do kultury wyznaczono wspólne cele i postanowiono dążyć do propagowania gospodarczej, społecznej i politycznej wartości kultury przez wzmacnianie jej przekrojowej roli. W tych ramach Komisja i państwa członkowskie współpracują na podstawie otwartej metody współpracy w celu wzmożenia wspólnych wysiłków w obszarach o bezpośrednim wpływie na lokalne i regionalne strategie rozwoju. Takie rozwiązanie pomoże na przykład zmaksymalizować potencjał przedsiębiorstw w sektorach kreatywnych i sektorach kultury, w szczególności MŚP, promować dostęp do kultury i zachęcać do mobilności osoby działające w sektorze kultury.
Bazując na obecnych rozważaniach, Komisja wkrótce rozpocznie niezależne badanie dotyczące wkładu kultury w lokalny i regionalny rozwój gospodarczy w ramach europejskiej polityki regionalnej. Dzięki wynikom analizy będzie można podkreślić wartość inwestycji w sektory kultury i sektory kreatywne oraz zilustrować powiązania między takimi inwestycjami, specjalnymi celami rozwoju regionalnego i agendą lizbońską na rzecz wzrostu i rozwoju. Badanie będzie również podstawą do przygotowania zielonej księgi w sprawie potencjału przedsiębiorstw z sektora kultury i sektorów kreatywnych, która jest obecnie przygotowywana i powinna być przyjęta przez Komisję na początku 2010 roku.
Komisja regularnie organizuje konferencje z przedstawicielami władz lokalnych i regionalnych. Chciałbym jedynie wspomnieć o dniach otwartych, podczas których licznie gromadzą się w Brukseli zainteresowane strony, aby podjąć debatę o szerokim wachlarzu kwestii związanych z polityką regionalną i polityką spójności. Aspekty dotyczące kultury były regularnie omawiane podczas tych warsztatów.
Ponadto, jeśli chodzi o politykę europejską w innych obszarach, na przykład zintegrowaną politykę morską UE, Komisja zamierza również zaangażować partnerów ze społeczeństwa obywatelskiego w propagowanie europejskiego bogatego dziedzictwa morskiego. Z tego względu w maju, podczas obchodów Europejskiego Dnia Morza w Rzymie, zainteresowane strony będą między innymi mogły przeanalizować powiązania między dziedzictwem morskim a zrównoważoną turystyką regionalną.
Na koniec chciałbym również wspomnieć o Europejskim Forum Kulturalnym, które zostanie zorganizowane przez Komisję po raz pierwszy w kontekście europejskiej agendy kultury, w Brukseli, w dniach 29 i 30 września. W forum będą uczestniczyć przedstawiciele sektora kultury i władze krajowe, w tym władze lokalne i regionalne.
Manolis Mavrommatis
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Najpierw chciałbym wyrazić zadowolenie z inicjatywy dotyczącej tak interesującej sprawy jak rola kultury w rozwoju regionów Unii Europejskiej. Dziedzictwo kulturowe jest ważnym elementem tożsamości i historii rozwoju narodów europejskich. Jego ochrona i zachowanie są zatem szczególnie ważne dla edukacji młodego pokolenia, a jednocześnie dla poszanowania europejskiej tożsamości. Bez względu na jego wymiar europejski, krajowy czy lokalny, dziedzictwo kulturowe jest podstawową wartością obywateli europejskich. Wszyscy wiemy, że działania koncentrują się na dużych miastach, w których znajdują się najsłynniejsze muzea i zabytki.
Natomiast faktem jest, że europejska prowincja zajmująca 90% terytorium europejskiego cieszy się nikłym zainteresowaniem i doświadcza gospodarczej stagnacji. Europejskie programy zawierające komponenty kulturalne są zatem bardzo pomocne w rozwoju działalności gospodarczej w regionach. Nie tylko dostarczają pracę i zatrudnienie, lecz przyczyniają się do powstania parków atrakcji, zachęcających do turystyki kulturalnej i historycznej, zapewniając zrównoważony rozwój tych obszarów.
Uważamy zatem, że kultura bezpośrednio przyczynia się do rozwoju edukacji kulturalnej Europejczyków i ma pośredni wkład w dobrobyt gospodarczy, przede wszystkim w regionach, które najbardziej potrzebują działań i rozwoju.
Mary Honeyball
w imieniu grupy PSE. - Pani przewodnicząca! Bardzo się cieszę, że mam możliwość udziału w dzisiejszej debacie. Jedyną niedogodnością jest to, że odbywa się ona w czwartek po południu, kiedy frekwencja nie jest być może taka, jaka powinna być.
Uważam, że jest to ważna debata w kontekście obecnego klimatu gospodarczego. Dyskutowaliśmy już o kulturze i miejscach pracy, o tym, jak sektory kultury i ludzie w nich pracujący mogą wspierać gospodarkę, a naprawdę mogą tu pomóc. W niestabilnych czasach, w których teraz żyjemy - jak słyszeliśmy już w tym Parlamencie - ważne jest, aby dyskusje w tego rodzaju kwestiach były jak najbardziej pogłębione.
Jestem tu również dlatego, że reprezentuję jedno z tych dużych miast, o których wspomniał mój przedmówca. Londyn, jak państwo wiedzą, jest jednym z ośrodków kulturowych UE posiadających ogromną historię i wiele do zaoferowania. To również centrum sektora kultury - na pewno brytyjskiego. Uważam, że moja rola polega na przemawianiu w imieniu ludzi, których reprezentuję, i walce o te miejsca pracy, które - kiedy sprawy przybierają zły obrót - są likwidowane w pierwszej kolejności. Dlatego też z wielkim zadowoleniem przyjęłam słowa pana komisarza o roli sektora kultury, o woli jego utrzymania i rozwoju oraz o gospodarczej roli kultury. Sądzę, że często ta gospodarcza rola jest pomijana, że nie mówimy o niej, a nawet o niej nie myślimy. W konsekwencji spychamy kulturę do niższej kategorii. To niedopuszczalne, zwłaszcza wtedy, gdy kultura może być tak bardzo ważna dla naszego krajowego i regionalnego rozwoju. Mam nadzieję, że jeden z wniosków dzisiejszej debaty, który przekażemy naszym państwom członkowskim i który uwzględnią Komisja i Rada, będzie taki, że bardzo interesujemy się rozwojem regionalnym, naszym w nim udziałem oraz rolą, jaką może odgrywać w nim kultura.
Jest również kwestia różnorodności kulturowej, o której wspomniała pani poseł Pack. Uważam, że wielką siłą UE i Parlamentu Europejskiego jest to, że jesteśmy razem - obecnie w gronie 27 państw członkowskich - a jednocześnie bardzo się różnimy w wielu aspektach: dzielą nas różnice historyczne i kulturowe, i oczywiście różne języki. To dopiero początek. Chociaż świat jest coraz mniejszy, chociaż ludzie są coraz bliżej siebie, wciąż istnieją znaczne różnice. Powinniśmy się z nich cieszyć, ponieważ stanowią one sedno spraw, o których mówimy. Wszyscy chcemy zachować tożsamość, to, co o sobie myślimy, więc to właśnie musimy zrobić.
W odniesieniu do tych zagadnień musimy jeszcze uwzględnić, że na nasz kontynent napływają ludzie z innych części świata - wielu z nich należy do drugiego lub trzeciego pokolenia w poszczególnych państwach członkowskich - którzy mają jeszcze inne korzenie. Musimy również pamiętać, że te osoby mają własną kulturę, tradycję, język. Chociaż integrują się i uczą się naszych języków, wciąż mają odrębną tożsamość. To kwestia, która nie została poruszona podczas tej debaty, a którą uważam za istotną - i mam nadzieję, że możemy ją włączyć w dyskusję, zwłaszcza kiedy mówimy o sprawach takich jak wielojęzyczność, a prowadziliśmy na ten temat ważne debaty. To jest niezwykle ważna kwestia i myślę, że powinniśmy nadać jej większe znaczenie niż to miało miejsce do tej pory, lecz w kontekście zmieniającej się Europy. Musimy zatem chronić naszą obecną kulturę i naszą różnorodność, a także przyswajać nową różnorodność, która stale napływa na nasz kontynent. Z tych względów z zadowoleniem przyjmuję wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw, które moim zdaniem - w obecnej sytuacji gospodarczej - mogą być ostoją tego, co pragnęlibyśmy ujrzeć. Jeżeli duże korporacje i duże przedsiębiorstwa tracą ludzi, zwalniając i wyrzucając pracowników, to może być to okazja dla mniejszych jednostek - MŚP - do zagospodarowania tej przestrzeni i stworzenia miejsc pracy dla osób, które mogą pracować w tym sektorze.
Mam nadzieję, że wszyscy uświadomimy sobie, jak ważną rolę kultura odgrywa na naszym kontynencie i w naszym społeczeństwie, a ci z nas, którzy biorą udział w niniejszej debacie, przekażą płynące z niej wnioski swoim państwom członkowskim, regionom i ludziom, których reprezentują. Wiem, że będziemy mogli przekazać dobre wiadomości, niech więc się rozpowszechnią.
Grażyna Staniszewska
Pani przewodnicząca! Regiony są niezwykle ważnym miejscem dla rozwoju kultury. To tam właśnie powstaje najwięcej trwających wiele lat programów wymiany i projektów wspólnych dla obszarów o różnych tradycjach, zwyczajach i osiągnięciach. Regiony pobudzają rozwój kultury, a kultura, ważne, atrakcyjne przedsięwzięcia i wydarzenia stają się magnesem przyciągającym inwestycje gospodarcze. Działa tutaj klasyczne sprzężenie zwrotne. Najlepiej ilustrują to efekty znakomitego programu Europejska Stolica Kultury. Po roku wydarzeń kulturalnych zawsze przychodzi gospodarcze ożywienie. Zdają sobie z tego sprawę europejskie miasta, licznie ubiegając się o udział w tym projekcie.
Kultura jest ogromną szansą, szczególnie dla obszarów słabo rozwiniętych, ubogich w zasoby naturalne czy atrakcje turystyczno-rekreacyjne wynikające z położenia geograficznego. Dlatego tak ważne jest dostrzeżenie istotnej roli władz regionalnych oraz stymulowanie ich działań poprzez specjalne programy Unii Europejskiej. Oczekuję, że Komisja Europejska przedstawi w niedługim czasie zieloną księgę prezentującą szeroką koncepcję działań w obszarze kultury z uwzględnieniem kluczowego dla sprawy poziomu regionów.
Szanowni państwo! Pozwólcie, że na zakończenie zwrócę jeszcze uwagę na inicjatywę ustanowienia Europejskiego Roku Nauki Języków Sąsiadów w roku 2013. Dynamiczny rozwój współpracy regionalnej w Europie napotyka częstokroć na przeszkody wynikające właśnie z braku znajomości języka i kultury państw i regionów ze sobą sąsiadujących, z niemożności pełnego porozumienia się. Poznanie języka bezpośredniego sąsiada może stać się milowym krokiem w kierunku wzajemnego zrozumienia i porozumienia, a co za tym idzie ugruntowania współpracy kulturalnej, gospodarczej oraz umocnienia całej Wspólnoty Europejskiej.
Ryszard Czarnecki
Pani przewodnicząca! Myślę, że w tej debacie warto przypomnieć bardzo znamienne słowa Jacques'a Delorsa, przewodniczącego Komisji Europejskiej, który spytany - po tym jak zakończył już swoją pracę dla Europy jako przewodniczący Komisji Europejskiej - czego żałuje, czego było za mało, uznał, że za mało Unia Europejska, Komisja Europejska poświęcała czasu sprawom kultury. I myślę, że ta swoista samokrytyka mogłaby być dla nas pewnym drogowskazem.
Zgadzam się z moją przedmówczynią, która mówiła o dziwnych priorytetach naszego Parlamentu. Oto bowiem mówimy, że kultura jest ważna, a nie tylko ważne są priorytety takie jak instytucje, administracje i regulacje, ale o nich właśnie mówimy w poniedziałek, wtorek, środę i czwartek przed południem. Dopiero debata w czwartek po południu jest o sprawach być może fundamentalnych - o kulturze, bo kultura tak naprawdę jest tym fundamentem jedności europejskiej. Ale nie tylko kultura regionów, także kultura narodowa, ponieważ dziedzictwo Europy, to tak naprawdę dziedzictwo europejskich narodów, może zwłaszcza dziedzictwo kulturalne.
Cieszę się, że ten temat się pojawia. Cieszę się, że - jak sądzę - będzie on miał coraz większe znaczenie w pracach i Parlamentu Europejskiego i także władz wykonawczych Unii, zwłaszcza Komisji Europejskiej i Rady.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Popieram brzmienie pytania sformułowanego przez panią poseł Doris Pack. Uważam, że wielostronne poparcie dla regionów europejskich jest bardzo ważne. W Europie od wieków istniały granice między państwami i narodami, tworząc swego rodzaju psychologiczną ziemię niczyją. Na szczęście udało nam się znieść granice układem z Schengen, lecz regiony wciąż są podzielone, miasta przecięte na pół, a problemy psychologiczne wciąż obecne, kiedy jedna część obszaru przynależy do danego miejsca, a druga do innego. W coraz bardziej zintegrowanej Europie stare rany na mapie i w umysłach ludzi goją się dobrze, lecz powoli. Najszybszym sposobem na zespolenie takich obszarów, o wiele bardziej skutecznym i praktycznym niż wszystkie środki odgórne, jest wspieranie inicjatyw obywatelskich oraz działalności organizacji kulturalnych i instytucji regionalnych. Instytucje regionalne i zwykli ludzie żyjący na danym obszarze wiedzą najlepiej, co należy zrobić, aby ożywić ich region.
Jest wiele projektów, których wdrożenie byłoby zarazem krokiem naprzód i impulsem do dalszego działania. Pochodzę z regionu Północnych Moraw i Śląska, obszaru leżącego na terytorium Czech, Polski i Słowacji. Dokładnie tam, w historycznym regionie cieszyńskim, leży dziś czeskie miasto Těšín i polski Cieszyn, gdzie powstał projekt "Ogród dwóch brzegów”, jako że przez oba miasta, które kiedyś tworzyły jedną aglomerację, przepływa rzeka. Projekt przewiduje połączenie obu brzegów rzeki nie tylko pod względem urbanistycznym, lecz również architektonicznym, a przede wszystkim kulturalnym. Obie rozdzielone części, które kiedyś tworzyły jednolitą całość, mają być połączone w ramach działalności kulturalnej mieszkańców. Rzeka przepływająca przez oba miasta i ich okolice ma stać się miejscem wymiany kulturalnej i kulturalnego zazębiania się. Istotnym aspektem takich projektów jest tworzenie nowych możliwości zatrudnienia nie tylko w czasie realizacji prac, lecz również w późniejszym okresie. Sektor usług zostanie z pewnością rozbudowany, zwiększając atrakcyjność obszaru i wspierając potencjał turystyczny i inne powiązane rodzaje działalności. Autorzy projektu "Ogród dwóch brzegów” inspirowali się przykładem Strasburga we Francji i Kehl w Niemczech, które również były tak bliskimi sąsiadami, że stworzyły naturalną strukturę miejską. Również tam Ren przepływa przez oba miasta. To, co zdarzyło się we Francji i w Niemczech, może również urzeczywistnić się w Czechach i w Polsce lub w każdym innymi miejscu w Europie. Jest wiele takich przykładów w Europie Środkowej. Kiedy mówimy o wspólnocie kulturowej w procesie rozwoju regionów europejskich, myślimy właśnie o takich projektach.
UE, Komisja i Parlament Europejski powinny popierać tego rodzaju projekty kulturalne bardziej, niż to miało miejsce wcześniej. Autorzy inicjatyw obywatelskich często skarżą się, że tego rodzaju działania niepotrzebnie podlegają skomplikowanej biurokracji lub nadmiernie skomplikowanym strukturom w odpowiednich ministerstwach i urzędach.
Christopher Heaton-Harris
Pani przewodnicząca! Chciałbym zadać dwa pytania panu komisarzowi. Po pierwsze, co to jest kultura? A po drugie, co takiego ma to wspólnego z Unią Europejską?
W moim regionie leży historyczne hrabstwo Northamptonshire. Część jego tożsamości kulturowej, historii i struktury wywodzi się z jego historycznych związków z szewstwem. Pierwsze ślady działalności szewskiej w hrabstwie pochodzą z 1202 roku, kiedy szewc Peter był już sławny w tej okolicy. W 1452 roku sąd regulował ceny i wagę towarów różnych kupców, w tym również szewców, a hrabstwo Northampton było wówczas ośrodkiem szewstwa.
W 1841 roku, zgodnie ze spisem ludności, w hrabstwie było 1 821 szewców. Drużyna piłkarska hrabstwa - Northampton Football Club - wciąż jest nazywana "Szewcy” (ang. the Cobblers), a obecnie w Northamptonshire istnieją 34 czynne fabryki obuwia, wszystkie ponad stuletnie. Założyłem dziś parę butów Barker z miejscowości Earls Barton w pięknym okręgu wyborczym Westminster w Daventry. Mamy muzeum, mamy wydarzenia kulturalne związane z branżą obuwniczą, a wszystko to istniało przed Unią Europejską.
Zatem, o ile dobrze rozumiem rolę kultury w regionach, chciałbym wiedzieć, czy i jak Unia Europejska może pomóc nam w tych sprawach. I co to są regiony europejskie? Myślę, że w regionach europejskich należy pozwolić kulturze rozwijać się tak, jak to zawsze miało miejsce - lokalnie, naturalnie i bez centralnego sterowania.
Vittorio Prodi
(IT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Dziękuję za możliwość zabrania głosu. Chciałbym nieco rozszerzyć naszą wizję i spojrzeć w przyszłość, nie tylko w przeszłość. W obecnej sytuacji widzimy, że wzrost nie może ciągle trwać, że podlega wpływowi ograniczonego charakteru zasobów naturalnych i ograniczonej zdolności ziemi do absorbowania i przetwarzania naszych odpadów. Nie możemy dłużej bazować wyłącznie na wzroście materialnym - a taka jest nasza koncepcja rozwoju - lecz musimy postrzegać rozwój w wyraźnym odniesieniu do jakości życia; zasadniczo musimy zdematerializować nasze społeczeństwo.
Z tej perspektywy regiony są równie ważne dla ich kulturalnego dobrostanu - to jest bogactwa jakości życia - co jest niezwykle ważne w takich czasach jak obecne, kiedy nasz styl życia musi całkowicie ulec zmianie. W kontekście dematerializacji dobrostan regionów pod względem jakości życia ma zatem ogromne znaczenie. Powiedziałbym nawet, że jest bezwzględnie konieczny.
Chciałbym zatem zwrócić uwagę Komisji i Parlamentu na znaczenie zmiany stylu życia, która musi nastąpić, na dematerializację naszych społeczeństw i na działania w obszarze kultury, które staną się niezastąpione, ponieważ musimy zastąpić materialne mienie niematerialnym bogactwem. Doświadczenie regionalne jest zatem czymś, co musimy spróbować zrozumieć i chronić, zanim zniknie w wyniku szeregu przeoczeń.
Z tego powodu chciałbym spytać, czy prowadzimy tę debatę właśnie dlatego, że jest ona tak ważna i że po prostu musimy zmienić nasze życie?
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Pani przewodnicząca! Piękno kultury bierze się z jej różnorodności regionalnej, lokalnej, zmieniającej się wraz z rozwojem społeczeństw. Kultury regionalne głęboko osadzone w tradycji dają silne podstawy kulturom narodowym i różnym ich nurtom. One też przyciągają swoją barwnością form i wyrazu, pobudzają artystycznie, niosą przeżycia i emocje, wzmacniają więź społeczności lokalnych.
Kultury regionalne spychane są przez czerpiące z nich inspirację środowiska twórców profesjonalnych. Często uważa się, że kultura regionalna musi być ruchem amatorskim, zaś profesjonalna - mocno wspomaganym finansowo. Stąd chyba bierze się tendencja również w Unii Europejskiej do finansowania dużych i kosztownych projektów, w tym międzynarodowych z udziałem twórców profesjonalnych z różnych krajów. Kultury regionalne i lokalne stopniowo obumierają, zanikają liczne ich przejawy, dyscypliny i umiejętności twórcze.
Dziś o kulturze tradycyjnej i ludowej możemy mówić w regionach zapóźnionych historycznie i tylko w niewielkim stopniu w innych, rozwijających się. Dlatego istnieje pilna potrzeba wypracowania programu badań naukowych, dokumentowania ochrony i rozwoju kultury regionalnej we wszystkich jej przejawach duchowych i artystycznych. Przejawy te bliżej dookreśla moja poprawka do omawianej rezolucji. Mam nadzieję, że uzyska ona poparcie pań i panów posłów.
Pál Schmitt
(HU) Kultura tworzy wartość zarówno w sensie intelektualnym, jak i materialnym. W sektorach kultury i sektorach kreatywnych zatrudnienie znajdują miliony osób w całej Europie. Dotyczy to filmów, wydawania książek, kompozycji i wydawnictw muzycznych - co nazywa się często branżą muzyczną - które należą do najbardziej dynamicznie rozwijających się sektorów.
To nie przypadek, że najbardziej udane i najbardziej popularne inicjatywy UE są ściśle związane z kulturą. W ramach programu wymiany europejskich kolekcji sztuki odbiorcy w Budapeszcie mogą teraz oglądać w ważnym muzeum wystawę dzieł niezrównanych artystów: Gustave'a Moreau i Alfonsa Muchy.
Inną taką inicjatywą jest program stolic Europy, w ramach którego promowane są nie tylko miasta, lecz całe regiony. Za nieco mniej niż rok, w 2010 roku, taki honorowy tytuł przypadnie słabo znanemu, małemu miastu Pécs na południu Węgrzech, gdzie setki tysięcy odwiedzających zapewnią impuls do rozwoju całego regionu.
Jestem przekonany, że za pośrednictwem kultury UE może zbliżać się do swoich obywateli, jak i zbliżać ich do siebie wzajemnie. Kiedy mówimy o tożsamości regionalnej w Unii Europejskiej, nie ma wątpliwości, że mamy na myśli kulturę. Mam nadzieję, że w okresie następującym po strategii lizbońskiej pojawi się jeszcze więcej dostępnych środków i inicjatyw w dziedzinie kultury niż obecnie. Kultura jest kreatywnym i oryginalnym duchem machiny gospodarczej nowoczesnego i opartego na wiedzy społeczeństwa, który można streścić następująco: innowacja i kreatywność.
Bernd Posselt
(DE) Pani przewodnicząca! Trzydzieści lat temu byłem w Strasburgu, kiedy wybrany po raz pierwszy w wyborach powszechnych Parlament Europejskich zebrał się na pierwszym posiedzeniu. Najstarszym posłem była Louise Weiss, której imieniem został nazwany ten wspaniały budynek, sam w sobie okazały element europejskiej kultury. Jej przemówienie było świadectwem intelektualnej podwaliny Parlamentu Europejskiego. Louise Weiss mówiła wówczas o tym, jakich Europejczyków potrzebujemy: zjednoczonych w oparciu o wspólną europejską kulturę.
Kultura europejska nie jest - jak myśli wiele osób - koncepcją nową, lecz ponownym odkryciem tego, co jest dużo starsze niż państwa narodowe, panie pośle Heaton-Harris. Granice, przynajmniej na kontynencie, są w większości przypadków dość sztuczne. Kultura jest głęboko zakorzeniona w regionach, które często są podzielone sztucznymi granicami, a kultura regionalna ma ogromne znaczenie jako łącznik między narodami. Jedną z największych osobowości kultury był poeta Kraju Sudeckiego Adalbert Stifter, który pracował w Bawarii, Górnej Austrii i w Czechach i jednoczył Czechów z Niemcami. Należy zachować tę tradycję - kulturę niszczoną przez nacjonalizm i przesiedlenia, kulturę mniejszości, kulturę regionalną, kulturę regionów europejskich, która wykracza poza granice - a zwłaszcza różnorodność, którą będziemy mogli chronić tylko razem.
Franz Josef Strauß, wielki bawarski Europejczyk, powiedział, że będziemy mogli pozostać Bawarczykami, Baskami, Niemcami lub Brytyjczykami, jeżeli staniemy się Europejczykami - Europa nie jest bowiem czynnikiem centralizującym, lecz wspólnymi korzeniami w dobie globalizacji i normalizacji.
Iosif Matula
(RO) Projekt Unii Europejskiej, pojmowany bardziej jako mechanizm integracji gospodarczej, wiele zawdzięcza "spoiwu”, jakim jest europejska kultura. Zachęcanie do różnorodności jest zarazem jednym z celów europejskiej agendy kultury rozpoczętej podczas obecnej kadencji, wraz z promowaniem kultury jako środka wzrostu gospodarczego i uwzględnieniem jej w stosunkach z krajami trzecimi.
Kultura musi być postrzegana z trochę innej perspektywy, jeżeli weźmiemy pod uwagę, że ten sektor generuje więcej bogactwa niż na przykład europejski sektor chemiczny, zapewniając środki do życia milionom pracowników.
Sektor kultury, poprzez dotowanie projektów współpracy kulturalnej w dziedzinie sztuki i kultury, przyczynia się do rozwoju regionów znajdujących się w niekorzystnym położeniu. Rumunia dowiodła na przykład, że może wdrażać szeroko zakrojone projekty w ramach partnerstwa z regionami europejskimi na podstawie programu "Sibiu Europejską Stolicą Kultury 2007”, który ma istotny wpływ gospodarczy na cały region.
Równocześnie musimy propagować programy promujące mobilność transgraniczną wśród osób pracujących w sektorze kultury oraz organizowanie wydarzeń kulturalnych i artystycznych o charakterze transnarodowym.
Poruszam te kwestie jako członek Komisji Kultury i Edukacji i Komisji Rozwoju Regionalnego, a także jako były przewodniczący europejskiego regionu granicznego.
Zbigniew Zaleski
(PL) Pani przewodnicząca! Człowiek musi jeść, przemieszczać się i schować od zimna czy deszczu. To elementy produkcji i handlu służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Natomiast jakim widelcem je, jak wygląda jego rower czy dach domu, to już nie gospodarka, ale właśnie wyraz kultury. Człowiek ma duchową potrzebę tworzyć, tak po prostu, dla samego tworzenia. A chwała mu gdy inni to doceniają okiem czy dotykiem i czują się przy tym lepiej. Co ważne, to różnorodność kulturowa często związana z regionami. Nie wolno nam unifikować tych regionów i tej kultury, przeciwnie, należy popierać tę różnorodność. Kultura jest wyrazem duszy regionów. Unia byłaby bardzo nieciekawa bez bogactw kulturowych, które teraz ma. Utrzymanie kultury jest kosztowne i naszym zadaniem jest jej wspieranie. Bez niej nie będzie gospodarki ani szczęśliwych ludzi w Unii Europejskiej.
Ewa Tomaszewska
(PL) Pani przewodnicząca! Bogactwo kulturowe Europy wynika z wielkiej różnorodności regionów. To właśnie ta różnorodność wymaga ochrony. Koronki koniakowskie są zupełnie inne niż koronki brabanckie. Mieszanka tworzona poprzez powierzchowne czerpanie z kultury i powielanie jej prowadzi do zubożenia. Musimy zachować tę różnorodność wszelkich form i przejawów kultury, w tym wielojęzyczność i kulturę materialną, bo ona stanowi o naszej tożsamości, jest źródłem rozwoju twórczego, źródłem wzbogacających zapożyczeń. Ona nadaje też sens turystyce kulturalnej. Kultura regionów wymaga wsparcia i ochrony. Zwracam się do Komisji Europejskiej o taki program.
Janusz Onyszkiewicz
(PL) Pani przewodnicząca! Motto Unii Europejskiej to jedność w różnorodności. I ta różnorodność stanowi o niebywałej atrakcyjności całej Unii Europejskiej, a także i o tym, że tak bardzo różnimy się np. od Stanów Zjednoczonych. Różnorodność kulturalna jest w gruncie rzeczy oparta także i o ogromną różnorodność naszych kultur regionalnych, różnorodność, która sprawia, że te regiony i całe kraje są tak niesłychanie atrakcyjne turystycznie. Są atrakcyjne turystycznie dla nas, Europejczyków, a także są niesłychanie atrakcyjne turystycznie dla innych, którzy w tej Europie mogą tak niesłychaną różnorodność zobaczyć, mogą przeżyć ją i docenić.
W związku z tym chociażby z tego względu trzeba kulturę regionalną wspierać. Ale trzeba także pamiętać o tym, że kultura regionalna jest pomostem, który umożliwia także obecność ludzi w regionach zamieszkujących w tzw. kulturze wysokiej. Bez tego trudno by było mówić o ujednolicaniu i upowszechnianiu pewnych wzorców i odbioru kultury.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Pani przewodnicząca! Jedność Europy z zachowaniem jej różnorodności, tożsamości, dziedzictwa kulturowego to wielka wartość naszej Wspólnoty. Poszczególne narody, regiony, różne środowiska lokalne kultywują i rozwijają swoją kulturę, tradycję, wnoszą to dziedzictwo do zjednoczonej Europy, dzielą się tym z innymi regionami, poznając w zamian ich dorobek i osiągnięcia w tym zakresie. A więc czymś się dzielą z innymi, a coś biorą od innych.
Ważne jest także, że na ten cel, na podtrzymywanie dziedzictwa kulturowego tam, w regionach, jeszcze niżej, w małych ojczyznach, przeznacza się środki z budżetu Unii. Ci, którzy bali się, że po integracji utracą swoją kulturę, tożsamość, przekonują się, że jest coś odwrotnego - że Unia wspiera kulturę regionalną, ludową i lokalną.
Christopher Beazley
Pani przewodnicząca! Chciałbym poprzeć posła Zbigniewa Zaleskiego.
Ktoś powiedział kiedyś: "Kiedy słyszę słowo "kultura", sięgam po pistolet”. Uważam, że Parlament Europejski nie docenia dziś, podobnie jak parlamenty narodowe i rządy krajowe, znaczenia edukacji i kultury. Zawsze jesteśmy na szarym końcu.
Mówi się, że "ten kto kołysze dziecko, rządzi światem”. Uważam - jest to moja prywatna opinia - że kolebką cywilizacji europejskiej jest Grecja. Kilku angielskich dżentelmenów - lord Byron i inni - zrobiło to i owo. Być może komisarz Borg z Malty, kraju George'a Crossa, mógłby odpowiedzieć na pytanie, dlaczego nie możemy wydać trochę więcej pieniędzy na wspieranie przyszłości naszej kultury i cywilizacji? Wydajemy nie wiem ile milionów miliardów euro na to czy tamto. Proszę pamiętać o muzyce, poezji, historii, harmonii. Proszę dać nam szansę.
Joe Borg
komisarz. - Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować szanownym posłankom i posłom za przedstawione uwagi. Z pewnością przekażę państwa opinie i uwagi komisarzowi Figlowi. Chciałbym jednak przedstawić kilka ogólnych spostrzeżeń i ustosunkować się do państwa wypowiedzi.
Pani poseł Pack mówiła o harmonizacji uregulowań na szczeblu wspólnotowym i jej ewentualnym wpływie na różnorodność regionalną. Chciałbym podkreślić, że harmonizacja na szczeblu wspólnotowym jest konieczna, aby zapewnić równe szanse w całej Unii Europejskiej, tak aby obywatele mogli w pełni korzystać z jednolitego rynku wewnętrznego. Nie oznacza to jednak, że taka harmonizacja ma prowadzić do mniejszej różnorodności kulturalnej. W istocie taki był również wniosek Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego.
Ponadto Komisja, za pomocą polityki regionalnej, propaguje różnorodność kulturową i inwestuje w kulturę, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, angażując władze regionalne i zainteresowane strony. W wielu obszarach polityki Komisja stara się promować różnorodność i uwzględniać specyfikę regionalną w Unii Europejskiej.
Jeżeli chodzi o uwagę dotyczącą kultury i kryzysu gospodarczego oraz ogólnego wkładu we wzrost i tworzenie miejsc pracy, chciałbym przypomnieć, że Komisja przygotowuje w tym roku analizę uwzględniania wymiaru kulturowego w strategiach rozwoju regionalnego na lata 2007-2013. W wynikach tej analizy zostanie podkreślona wartość inwestycji w sektorze kultury, w tym w sektorach kreatywnych, oraz powiązania między takimi inwestycjami, specjalnymi celami rozwoju i agendą lizbońską.
W kwestii zielonej księgi chciałbym poinformować państwa, tak jak powiedziałem na początku, że spodziewamy się odpowiedniego dokumentu w pierwszym kwartale 2010 roku, a jego celem będzie uruchomienie procesu otwartych konsultacji. Główne cele polityczne są trojakie. Po pierwsze, chodzi o przyjęcie bardziej strategicznego podejścia. Po drugie, chcemy odblokować potencjał europejskich sektorów kultury i sektorów kreatywnych; i po trzecie, zamierzamy przyczyniać się do opracowywania strategii, których celem będzie propagowanie lepszych powiązań między sektorami kultury i sektorami kreatywnymi a innymi sektorami gospodarki, tak aby połączyć kulturę i kreatywność z innowacyjnością i gospodarką w szerszym pojęciu. W tym kontekście wymiar regionalny zostanie oczywiście w pełni uwzględniony.
Na koniec chciałbym odnieść się do wypowiedzi pana posła Posselta, że kulturę często niszczy nacjonalizm. Z pewnością nie można tu mówić o Unii Europejskiej, która jest głęboko przywiązana do jedności i różnorodności i dąży do ich zachowania.
Przewodniczący
Otrzymałem trzy projekty rezolucji zgodnie z art. 108 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się podczas następnego posiedzenia.
