Referendum in Venezuela (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het referendum in Venezuela.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de Nationale Kiesraad heeft aangekondigd dat er op twee december 2007 een referendum zal worden gehouden over het door de president van de Boliviaanse republiek van Venezuela en de Nationale Vergadering gedane voorstel ter wijziging van de grondwet. Op die dag krijgt het volk van Venezuela de gelegenheid om zijn democratische recht uit te oefenen en te beslissen over de voorgestelde wijzigingen die van grote invloed zullen zijn op belangrijke onderdelen van het politieke, institutionele, economische en maatschappelijke leven van het land.
De Commissie volgt het huidige constitutionele hervormingsproces in Venezuela, alsook in andere landen in de regio, op de voet op. Voor de Commissie is het van buitengewoon belang dat elke nieuwe grondwet of grondwettelijke hervorming leidt tot een versterking van de democratie en de rechtsstaat. Tevens is zij van mening dat elke grondwet zal moeten worden gegrondvest op een algemene door het volk gedragen consensus en dat deze een juiste weerspiegeling dient te vormen van de pluraliteit en diversiteit van elke natie. Want een grondwet dient een volk te verenigen en niet te verdelen.
De Commissie volgt met buitengewone belangstelling het intensieve debat over de grondwettelijke hervorming in Venezuela. Ze heeft opgemerkt dat sommige delen van de Venezolaanse maatschappij de voorgestelde wijzigingen steunen, maar ook dat andere delen ervan er juist fel tegen gekant zijn. Deze mensen geven blijk van hun zorgen, met name wat betreft de onderdelen van de hervormingen die naar hun mening, als de hervormingen worden goedgekeurd, zouden leiden tot een verhoogde concentratie van de macht bij de president van het land, een verzwakking van het democratisch toezicht en de huidige instellingen, alsook tot een bedreiging van het democratisch pluralisme. Er gaan ook stemmen op dat de voorstellen meer zijn dan slechts eenvoudige hervormingen, en dat deze een wijziging inhouden van de fundamentele structuren van de staat.
De Commissie is zich volledig bewust van de situatie en besteedt er tevens alle nodige aandacht aan. Zij is van mening dat het aan het volk van Venezuela is om zich uit te spreken over de voorgestelde hervormingen, maar geeft duidelijk blijk van het belang dat zij eraan hecht dat de campagne voor deze hervormingen op een open manier en in een geest van wederzijds respect gehouden wordt. Tevens spreekt zij de hoop uit dat het referendum in een vreedzame atmosfeer en op een transparante manier mag plaatsvinden.
Gezien dit alles is het goed om te wijzen op het feit dat de onlangs door de Europese Unie naar de afgelopen presidentiële verkiezingen gestuurde observatiemissie van mening was dat de verkiezingen over het algemeen overeenkomstig de internationale standaarden en de nationale wetgeving verlopen waren, waarbij deze in het bijzonder aangaf dat het geheel in een vreedzame atmosfeer plaatsvond.
Francisco José Millán Mon
namens de PPE-DE-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, het Amerikaanse werelddeel als geheel komt het dichtst bij Europa wat betreft waarden, idealen, kijk op de wereld en individuen, hun waardigheid en rechten. Wat wij "het Westen” noemen, omvat volgens mij duidelijk Latijns-Amerika.
De laatste jaren hebben er zich in Latijns-Amerika als geheel enkele positieve tendensen voorgedaan, waardoor het steeds dichter bij Europa komt: pluralistische verkiezingen en democratische consolidatie, groei met meer gebalanceerde en open economische beleidsvormen, regionale integratieprocessen en zeer belangrijke overeenkomsten met de Europese Unie.
Er zijn echter uitzonderingen op dit positief panorama: buiten het klassieke geval van Cuba, tekent nu ook Venezuela zich af als uitzonderingsgeval. Dit land bevindt zich momenteel in een proces van toenemend autoritarisme, waarbij vrijheden worden beperkt, de oppositie het leven zuur wordt gemaakt en angst wordt gezaaid onder de bevolking, die nu zelfs vermoedt dat de stemming niet meer geheim is. In dit Huis betreuren we de stopzetting van Radio Caracas Televisión in mei jongstleden.
Op zondag zal er inderhaast een grondwetreferendum worden gehouden met tot doel een autoritair en exclusief regime in te voeren dat het zogenaamde socialisme voor de 21e eeuw wil introduceren. Een tot voor kort zeer nauwe medewerker van president Chávez heeft het proces zelfs een "coup” genoemd. Ik betreur dat er niet officieel een verkiezingswaarnemingsmissie van de Europese Unie is uitgenodigd.
Bovendien wordt dit referendum gehouden in een klimaat van geweld en spanningen, waarbij zelfs studenten, die het plan ook verwerpen, het leven verloren. In de laatste jaren was er ook een toename van de fysieke onveiligheid en rechtsonzekerheid, het aantal ontvoeringen en landbezettingen. Als gevolg hebben bijvoorbeeld veel van mijn Galicische landgenoten het land verlaten, gemiddeld zo'n duizend mensen per jaar, sinds president Chávez aan de macht gekomen is.
Aangemoedigd door hoge olieprijzen zoekt president Chávez aanhangers en bondgenoten in andere landen, hij voert het hoge woord in internationale forums en mengt zich in de soevereine zaken van zijn buren. Met de woorden van president Uribe gezegd: president Chávez wil het continent in vlam zetten. Zijn houding is een probleem voor de democratische stabiliteit van Venezuela en voor de harmonie en integratieprocessen in Latijns-Amerika als geheel. Hij ontwricht ook de relaties die in het laatste decennium werden opgebouwd tussen landen in dat werelddeel en de Europese Unie.
Voor de aanstaande conferentie in Lima vormt de houding van president Chávez een ernstige uitdaging, die zorgvuldig in overweging moet worden genomen door de Europese Unie en haar lidstaten.
Luis Yañez-Barnuevo García
namens de PSE-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, het eerste waar wij in dit Parlement moeten op letten, overeenkomstig onze traditie van eerbied en niet-inmenging, is dat we de situatie in andere werelddelen of derde landen niet erger maken met onze woorden.
De heer Millán Mon heeft gelijk wanneer hij zegt dat Latijns-Amerika zich in de laatste jaren zeer positief heeft ontwikkeld, zowel op politiek gebied - aangezien het overgrote merendeel van de landen democratisch is - als op economisch gebied, alsmede, hoewel in mindere mate, op sociaal gebied.
Europa heeft aanzienlijk bijgedragen aan deze ontwikkeling, door zijn bedrijven, zijn investeringen en in het bijzonder zijn ontwikkelingshulp, die het hoogst is in deze regio.
In deze algemene context zou ik niet zeggen dat er in Venezuela een uitzonderingssituatie heerst, maar eerder een speciale situatie die het gevolg is van de persoonlijkheid van president Chávez, die ook zeer speciaal en individueel is. Nochtans mag niet worden vergeten - zeker niet in een democratische instelling als deze - dat president Chávez drie keer is herkozen met een grote meerderheid van stemmen en zonder enige gegronde verdenking van kiesfraude.
Gezien deze omstandigheden - d.w.z., wij spreken niet over een dictatuur - moeten wij voorzichtig te werk gaan, proberen de dialoog te vergroten door een vriendschappelijke hand te reiken en ook dit land, dat weliswaar gebroken en verdeeld is, aan te moedigen over te gaan tot interne dialoog, consensus en verzoening. Wij moeten dit doen in de overtuiging dat een land niet kan worden hervormd met een meerderheid van slechts zestig procent of veertig procent en dat de regels van het spel niet kunnen worden veranderd zonder een ruime consensus van minstens zeventig of tachtig procent, zoals is gebeurd in andere landen rond ons en op ons oude continent, de Europese Unie.
Toegegeven, de interne situatie is zeer zorgwekkend om de redenen die ik heb uiteengezet: de verschuiving of vermoedelijke verschuiving in de richting van autoritarisme; de concentratie van de macht; de geleidelijke afname van de verdeling van de bevoegdheden en ook de beperking van de vrijheid van meningsuiting door middel van een instrument dat nauwelijks bekend is in Europa en dat "en cadena” wordt genoemd. Dit geeft de president en zijn ministers het recht om op elk ogenblik alle televisiekanalen en alle radiozenders op te eisen zodat de berichten van de president kunnen worden uitgezonden. Deze uitzendingen duren niet slechts één of twee minuten. In uitzonderlijke gevallen kunnen ze zelfs verscheidene uren per dag duren. In een land waar weinig kranten worden gelezen en waar televisie en radio de belangrijkste media zijn, is dit een problematische situatie.
Nochtans dring ik erop aan - en ik zal eindigen met dit punt - dat wij, ten aanzien van dit referendum, voorzichtig moeten zijn, dialoog moeten aanbieden, een vriendschappelijke hand moeten reiken en moeten proberen te bemiddelen tussen de twee tegenover elkaar staande partijen in Venezuela.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, Venezuela is een land gezegend met een adembenemend mooie natuur en een schat aan grondstoffen. Het bezit een van de grootste voorraden olie, kolen, ijzer en goud in de wereld. Ondanks deze natuurlijke rijkdommen is de meerderheid van de Venezolanen nog steeds zeer arm, en leven veel te veel van hen in uitermate schrijnende armoede. Slechts een kleine minderheid die bij de rijke elite behoort, heeft kunnen profiteren van de rijkdommen van het land.
Gezien deze enorme sociale ongelijkheid mag het niet verbazen dat er populistische politici zoals Hugo Chávez opgestaan zijn, die zich opwerpen als de verlossers van de armen. Het is geen wonder dat de meeste Venezolanen blij waren met het nationaliseringsprogramma van de heer Chávez. Zij beschouwden Hugo Chávez als iemand die hen uit de armoede en de ontberingen trekken zou.
Dezelfde logica is van toepassing op het aanstaande grondwettelijke referendum. Ik twijfel er niet aan dat dit referendum de nodige steun van het volk zal opleveren, en het is nu te laat om nog iets aan de publieke opinie te veranderen. Het komt er dus op neer dat er na twee december een nieuwe Fidel Castro opstaat. Het lijkt erop dat juist nu dat in Cuba een totalitair leider op zijn retour is, er een nieuwe opstaat in Venezuela. Maar het stellen van een dergelijke diagnose is denk ik onvoldoende. We dienen ons hier in het Westen eveneens de vraag te stellen of wij niet op een of andere manier mede schuldig zijn aan wat er in Venezuela gaande is.
Dat is niet alleen nodig om zeg maar academisch moreel en politiek correct te zijn, maar ook om puur praktisch gezien in de toekomst dergelijke zaken te kunnen helpen voorkomen. Het lijkt erop dat wij in onze betrekkingen met Venezuela de afgelopen jaren jammerlijk genoeg grove fouten gemaakt hebben. Hugo Chávez heeft mede zover kunnen komen doordat wij hem middels allerlei fouten en nalatigheden in ons buitenlandbeleid een handje geholpen hebben. Laten we nu dus bij het uitstippelen van de strategie hoe we met hem in de toekomst dienen om te gaan allereerst een welgemeend "sorry” zeggen tegen het Venezolaanse volk.
Alain Lipietz
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Ik richt het woord tot u als voorzitter van de Delegatie voor de betrekkingen met de landen van de Andesgemeenschap. In deze hoedanigheid bezoek ik Venezuela één of meerdere keren per jaar.
Sinds ik naar dit land ben beginnen te gaan, met andere woorden sinds de militaire staatsgreep tegen president Chávez, hoor ik de Venezolaanse media tekeergaan tegen de president, tegen de dictatuur. In de hotels waar ik verbleef - ook al hadden ze drie, vier of zelfs vijf sterren - was het niet toegestaan naar de openbare televisie te kijken. Het is hoe dan ook niet altijd mogelijk dit te doen, aangezien de uitzendingen meestal ontvangen worden met sneeuw. De generaals achter de staatsgreep slenteren nog altijd rond op het grootste plein in Caracas en president Chávez, die wettelijk verkozen, herkozen en opnieuw herkozen is, heeft nog nooit iets tegen hen ondernomen.
Venezuela is een van de landen die proberen zo vreedzaam mogelijk om te gaan met de conflicten die heersen in heel Latijns-Amerika. Ik ben zelf ook niet helemaal weg van alle veranderingen die president Chávez wil aanbrengen aan de Boliviaanse grondwet. Maar dit gezegd zijnde, is het zoals de heer Matsakis heeft gezegd: het is de bevolking van Venezuela die moet beslissen.
Wij kunnen ons zeker excuseren voor het feit dat we de indruk gaven de militaire staatsgreep te steunen. Het is waar dat dit heeft bijgedragen aan een radicalisering van het regime in Venezuela. Ik ben echter van mening dat wij, in de eerste plaats en bovenal, de beslissing van het Venezolaanse volk moeten respecteren.
Willy Meyer Pleite
namens de GUE/NGL-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik zou Europees rechts willen vragen op te houden met zich te bemoeien met Venezuela.
Europees rechts houdt niet van Cuba, want, zo zegt het, er zijn daar geen verkiezingen, en toch houdt het niet van Venezuela, omdat er daar wel zijn. In feite behoort Venezuela tot de Latijns-Amerikaanse landen die de meeste verkiezingen hebben gehouden, allemaal onder toezicht van de Organisatie van Amerikaanse Staten, de Europese Unie en prestigieuze stichtingen als het Carter Center.
Dames en heren van rechts, waar u niet van houdt, is het systeem. Stop met u te bemoeien en eerbiedig een soeverein volk dat vrij zijn wil uitoefent en dat zal blijven doen. Wij moeten niet vooruitlopen op de gebeurtenissen. Waren we het er in de Europese Unie niet over eens, zoals commissaris Dimas heeft gezegd, dat de recente presidentiële verkiezingen volstrekt eerlijk gehouden zijn?
Wij moeten afwachten en eerbiedigen wat de inwoners van Venezuela beslissen, zonder enige soort inmenging, dames en heren van rechts.
José Ribeiro e Castro
(PT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, in 1848 kondigde Karl Marx het socialisme voor de 19e eeuw af en dat is uitgedraaid op een ramp. In 1917 kondigde Lenin met de Russische Revolutie het socialisme voor de 20e eeuw af, en dat is uitgedraaid op een ramp. Diverse leden van dit Huis zijn opgestaan uit deze ramp, om zich in vrijheid bij ons aan te sluiten. Het probleem met het socialisme voor de 21e eeuw, zoals het door president Chávez in Venezuela wordt afgekondigd, is dat deze eeuw nog maar pas begint en wij niet weten wat er zal gebeuren. We kunnen ons echter inbeelden dat het, net zoals in de 19e en 20e eeuw, opnieuw zal uitdraaien op een ramp.
Eigenlijk zien wij het uitlopen op geweld. Het zijn niet de verkiezingen die ons verontrusten; het is het brutale geweld waarmee de autoriteiten optreden tegen de studenten die protesteren in Venezuela, omdat hun recht om te betogen niet erkend wordt. Enkele van deze studenten hebben de laatste dagen het leven gelaten op de straten van Caracas en andere steden. Het is de bedreiging van de vrijheid van meningsuiting die onafhankelijke en vrije journalisten over heel Latijns-Amerika en in het bijzonder in Venezuela zorgen baart en die geleid heeft tot de sluiting van Radio Caracas Televisión.
Dit is de strekking die ons verontrust, en wij zijn met recht verontrust, want in de constitutionele hervorming die president Chávez voorstelt, moeten woorden als "decentralisatie”, "privé- initiatief”, "vrije mededinging” en "sociale rechtvaardigheid” plaatsmaken voor woorden als "socialisme”, "socialist”, "verplichting van de socialistische staat”, "afschaffing van de onafhankelijkheid van de centrale bank” en "macht van het volk”. Het is over de hele wereld bekend dat, wanneer iemand de uitdrukking "macht van het volk” gebruikt, de macht van het volk zal worden afgenomen en de democratie zal worden vernietigd. Dit is overal gebeurd waar de uitdrukking "macht van het volk” is gebruikt. "Boliviaanse strijdmacht”, "communes” ... woorden van die strekking moeten ons verontrusten en hebben de laatste maanden en jaren instabiliteit en geweld gezaaid in de straten van Caracas en vormen ook een bedreiging voor de regionale stabiliteit, indien wat onlangs gebeurd is in de betrekkingen tussen Venezuela en Colombia zou verdergaan. Daarom is het van essentieel belang dat wij de gebeurtenissen in Venezuela van dichtbij volgen in solidariteit met de democratische partijen en maatschappelijke organisaties die vechten voor regionale stabiliteit en de democratie hard verdedigen, maar ook met grote samenhang in de diplomatie van de Europese Unie.
Alojz Peterle
(SL) Vandaag ondertekenden wij het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, waarmee we uiting geven aan ons engagement voor de eerbiediging van de menselijke waardigheid, de democratische waarden en de rechtsstaat. Wat aan de basis lag van de succesvolle groei binnen de Europese Unie, is nu ook het uitgangspunt voor het opbouwen van relaties met onze partners over de hele wereld.
De Europese Unie als geheel wil een nauwere en stabiele samenwerking met de landen van Latijns-Amerika en de regionale interconnecties daarvan. Gezien de specifieke aard en de echte belangen van de landen van Latijns-Amerika zijn wij van mening dat het alleen mogelijk is langdurige strategische betrekkingen aan te gaan op deze manier en met landen die dezelfde fundamentele waarden en principes aanhangen als wij.
De politieke ontwikkeling in Venezuela is onlangs van de voornoemde koers afgeweken. Daardoor wordt de dynamiek en het werkingsgebied van toekomstige samenwerking tussen Latijns-Amerika en de Europese Unie en de dynamiek van integratie binnen Latijns-Amerika zelf ondermijnd. Het referendum over de grondwet polariseert Venezuela omdat de nieuwe voorstellen de politieke macht concentreren en niet zullen leiden tot een open, ideologische en democratische maatschappij. Wij geloven in de sociale maatschappij, niet in de socialistische maatschappij, omdat deze laatste geen ruimte laat voor andersdenkenden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Pedro Guerreiro  
schriftelijk. - (PT) Ongelofelijk! Het Europees Parlement heeft een verklaring van de Commissie over de voor 2 december geplande constitutionele hervorming in de Bolivariaanse Republiek Venezuela op de agenda gezet! Wat eigenlijk op de agenda zou moeten staan, is een debat over de actuele poging om alle inwoners van EU-lidstaten te beroven van het recht te worden geraadpleegd door middel van een referendum betreffende het zogenaamde constitutionele, vereenvoudigde, mini-, hervormingsverdrag of nu het Verdrag van Lissabon.
In wezen is het feit dat dit debat op de agenda is gezet, een poging gehoor te geven aan de voorstanders en bepleiters van een onaanvaardbare en uiterst ernstige inmenging in en poging tot destabilisatie van een soevereine staat, vooral omdat dit een proces is waarover enkel de Venezolaanse bevolking kan beslissen, die haar mening mag geven in een referendum (!) over de grondwettelijke hervorming van haar land.
Ongetwijfeld zijn de Venezolaanse regering en bevolking een voorbeeld dat de belangrijkste financiële en economische belangen die in de Europese Unie gevestigd zijn, zorgen baart: een voorbeeld van de verdediging van nationale soevereiniteit en onafhankelijkheid; een voorbeeld van de verwezenlijking van een plan voor patriottische emancipatie en ontwikkeling; een voorbeeld van internationale en anti-imperialistische solidariteit; een voorbeeld dat het de moeite loont te vechten voor de droom van een eerlijker, democratischer en vreedzamer land en wereld en dat deze droom ook werkelijkheid kan worden.
