Hoorzitting over "volkerenmoorden, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden gepleegd door totalitaire regimes” (8 april 2008) (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over volkerenmoorden, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden gepleegd door totalitaire regimes.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil verslag doen van de hoorzitting over volkerenmoorden, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden gepleegd door totalitaire regimes teneinde in te gaan op gerechtvaardigde zorgen die door het Parlement aan de orde zijn gesteld.
Op 8 april 2008 hebben de Commissie en het Sloveense voorzitterschap een hoorzitting gehouden over misdaden die zijn gepleegd door totalitaire regimes. Om deze hoorzitting was door de Raad verzocht in april 2007 tijdens de onderhandelingen over het kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat. De hoorzitting was bedoeld om een beter inzicht te krijgen in de manier waarop lidstaten de erfenis van totalitaire misdaden hebben verwerkt en in de aard van methoden en praktijken waarmee zij deze uitdaging zijn aangegaan.
De hoorzitting concentreerde zich op twee hoofdthema's: erkenning van de totalitaire misdaden en verzoening. Gegeven de gevoelige aard van het onderwerp en om te voorkomen dat het op enigerlei wijze zou worden misbruikt, was de Commissie erop gebrand het debat allereerst te laten voeren door onafhankelijke deskundigen en wetenschappers met uiteenlopende achtergronden die hechtten aan een benadering op wetenschappelijke basis. De lidstaten waren uitgenodigd aanwezig te zijn, evenals het Europees Parlement, en ik ben blij dat veel europarlementariërs de kans kregen om aan het debat deel te nemen. De sfeer op de hoorzitting bevorderde een constructief en onpartijdig debat. In het algemeen kwamen uit de discussies vier zaken naar voren die van bijzonder belang waren voor de Commissie.
Ten eerste bestaat er het gevoel dat de oude lidstaten meer bewust moeten worden gemaakt van het tragische verleden van de nieuwe lidstaten. Dit gebrek aan erkenning dient zorgvuldig te worden bestudeerd teneinde te voorkomen dat de Unie verdeeld raakt over een zo ernstige zaak, die ons eigenlijk zou moeten verenigen.
Ten tweede bleek uit de debatten dat waarheidsvinding een voorwaarde voor verzoening is. De geest van verzoening die het proces van de Europese integratie inspireert is nu belangrijker dan ooit tevoren. De verschillende verzoeningservaringen die tijdens de hoorzitting ter sprake kwamen, toonden aan hoe complex deze taak is maar ook dat er reden voor optimisme is. Ze bewijzen dat eerbiediging van fundamentele rechten een essentiële voorwaarde voor het bereiken van echte verzoening is.
Ten derde lijken er veel verschillende manieren te zijn om met zaken als erkenning en verzoening om te gaan. Er is niet één standaardmodel en elke lidstaat moet het model vinden dat het best bij zijn omstandigheden past.
Ten slotte brachten de debatten aan het licht dat van de Europese instellingen wordt verwacht dat ze deze kwesties meer omvattend aanpakken. Tijdens de hoorzitting diende een groep deelnemers een document in waarin een groot aantal actievoorstellen werd gepresenteerd. De Commissie heeft notitie genomen van deze oproep tot meer Europese betrokkenheid ter zake; daarbij moet echter benadrukt worden dat het aan elke lidstaat zelf is om zijn eigen manier te vinden om de herinnering aan deze misdaden te verwerken en de problemen aan te pakken. De Europese Unie kan deze taak niet in plaats van de lidstaten vervullen. De Europese Unie heeft erg weinig bevoegdheden om op dit gebied op te treden. Het is haar taak dit proces te faciliteren door de discussie te bevorderen, het uitwisselen van ervaringen en optimale werkwijzen te stimuleren en de verschillende spelers samen te brengen.
Alle bijdragen aan de hoorzitting moeten nu worden geanalyseerd; ik wil echter opnieuw de vastbeslotenheid van de Commissie uitspreken om het proces voort te zetten dat is begonnen met de verklaring van de Raad in april 2007. De Commissie moet aan de Raad verslag uitbrengen twee jaar nadat het kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat in werking is getreden, waarna het mogelijk zal zijn een politiek debat te voeren.
Intussen is het Sloveense voorzitterschap van plan de tijdens de hoorzitting ontvangen bijdragen te publiceren. Van haar kant heeft de Commissie de intentie een studie te initiëren die een feitelijk overzicht moet opleveren van de verschillende methoden, wetgevingen en praktijken die in de lidstaten worden toegepast om de kwestie van de herinnering aan totalitaire misdaden te verwerken.
Ten aanzien van het belang van de onderwijs- en burgerschapsaspecten zal de Commissie ook nagaan hoe bestaande Gemeenschapsprogramma's verder kunnen worden gebruikt om het bewustzijn rond deze kwesties in Europa te vergroten.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat het belangrijk is om een objectieve en kalme discussie over deze onderwerpen te stimuleren en geleidelijk voort te gaan binnen de grenzen van de bevoegdheden van de Unie. De Commissie is vanzelfsprekend bereid volledig aan dat proces deel te nemen.
Vytautas Landsbergis
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, terwijl we praten en debatteren om te komen tot een wezenlijk gemeenschappelijk standpunt over de beoordeling van de misdaden van totalitaire regimes in Europa, is er één obstakel dat overduidelijk een sneller moreel en wetgevend succes in de weg staat.
Dat grote obstakel is de nauwelijks te begrijpen opstelling van de tegenwoordige Russische regering. Wat betreft de misdaden die zijn begaan in het stalinistische verleden van de USSR: in plaats van zich te distantiëren met een gepaste veroordeling van de grove misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en andere misstanden, volgt de heersende Russische elite niet het goede voorbeeld van het gedenazificeerde Duitsland.
Nee, de Sovjet-Führer, Stalin, wordt geprezen, zijn misdaden en die van zijn kliek worden ontkend of gemarginaliseerd en de slachtoffers vernederd en bespot. Dit vreemde politieke gedrag, zo schadelijk voor Rusland zelf, kan de waarheid niet wegnemen over het gebeurde maar blijft onze Europese normen en een redelijk oordeel negatief beïnvloeden.
We dienen ons te realiseren hoe zulke hypocrisie, het meten met twee maten, diverse neonazi's en dergelijke in de kaart speelt. Als iemand zegt: hé, totdat Rusland officieel zijn mening wijzigt, bevriezen wij de onze en volgen wij het Kremlin of stellen we onze oordelen en beslissingen uit, dan is dat een volkomen fout standpunt.
Hoe hard de door de Russische staat ingehuurde politiek historici ook proberen de feitelijke Europese geschiedenis te herschrijven, de twee bloedigste internationale tirannieën van de twintigste eeuw moeten en zullen, samen met de kleinere nationale dictaturen, op gepaste wijze worden beoordeeld. Dit moet de beste manier zijn waarop Europa het Rusland van de toekomst kan helpen.
Jan Marinus Wiersma
namens de PSE-Fractie. - (NL) Voorzitter, onze fractie heeft bijgedragen aan de totstandkoming van dit debat omdat we ongerust zijn over de toenemende partijpolitieke interpretaties van het verleden. Ik spreek hier niet alleen als politicus, als sociaal-democraat, maar ook als historicus. Dergelijke interpretaties bevorderen vaak mythes die een voedingsbodem kunnen zijn voor bijvoorbeeld vreemdelingenhaat vanwege het exclusieve karakter van dergelijke visies. Dat is natuurlijk uitermate gevaarlijk in een Europa dat wordt gekenmerkt door diversiteit, ook etnisch.
Simpele antwoorden op moeilijke historische vragen bestaan niet. Die indruk wordt soms wel gewekt door diegenen die populistisch gebruik maken van geschiedenisinterpretatie. Geschiedsvervalsing wordt ook toegepast om vergetelheid te bevorderen, bijvoorbeeld door het ontkennen van de holocaust of het toedekken van misdaden van andere totalitaire regimes. En er is ook het gevaar van selectiviteit. Historische maatstaven worden soms wel aangelegd bij de ene situatie en bij de andere niet. Soms wordt er helemaal geen onderscheid gemaakt en wordt de ene situatie op dezelfde manier beoordeeld als de andere. Het gevolg daarvan is dat mensen in de war raken en niet weten hoe ze geschiedenis moeten ervaren omdat de politici er met de historische waarheid vandoor zijn gegaan, omdat er te gemakkelijk vergelijkingen worden gemaakt.
Wij vinden dit als fractie van belang dit jaar omdat dit ook het jaar is waarin wij de opstand van Praag herdenken, de Praagse Lente, maar ook bijvoorbeeld de Kristallnacht. We vinden het van belang dat de Commissie en de Raad het voortouw nemen om een debat te bevorderen dat gebaseerd is op feiten, gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek. Niet om een soort gemeenschappelijk standpunt vast te leggen, maar om ervoor te zorgen dat mensen weten dat de discussie die we voeren, gebaseerd is op de juiste informatie. Ook om ervoor te zorgen dat het debat op een goede manier kan worden voortgezet.
Hierbij wil ik nogmaals benadrukken dat het er natuurlijk niet om gaat belangrijke en verschrikkelijke episodes uit onze geschiedenis te vergeten. Natuurlijk niet, het gaat erom daarvan vooral ook te leren. Maar wat we ook moeten voorkomen is dat van de geschiedenis misbruik wordt gemaakt. Het gaat hier om een belangrijke morele kwestie. Ik vind het van belang om nog eens te benadrukken dat wij in onze bijdragen vanmiddag en vanavond ook een aantal collega's aan het woord laten die zelf geconfronteerd zijn geweest met de gevolgen van totalitaire regimes. Voor ons is dit een belangrijk debat, dat wij zeker ook dit jaar zullen voortzetten.
Sarah Ludford
namens de ALDE-Fractie. - Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat al het kwaad dat is aangericht door totalitaire regimes - of ze nu fascistisch, communistisch of stalinistisch waren - grondig aan de kaak moet worden gesteld. Maar ik ben niet voor het op zichzelf criminaliseren van de ontkenning of vergoelijking van zulke misdaden, of het nu gaat om de Holocaust, de Shoah, volkerenmoord, oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid gepleegd door totalitaire of autoritaire regimes, net zo min als ik voor de criminalisering ben van de zogenoemde openbare uitlokking of vergoelijking - of verheerlijking - van terrorisme. In al deze gevallen vind ik dat de vrijheid van meningsuiting het zwaarst moet wegen en dat het strafrecht alleen in stelling moet worden gebracht wanneer er sprake is van duidelijke aanzetting tot haat, geweld of terrorisme. Vrijheid van meningsuiting is wezenlijk voor het vaststellen van de waarheid.
Een van de thema's op de hoorzitting was het herstellen van onrecht en het is niet mogelijk recht te doen zonder waarheid. De beste illustratie daarvan was de Waarheidscommissie in Zuid-Afrika. En ik meen dat een van de grootste prestaties van de Europese Unie en haar lidstaten gedurende de laatste tien jaar de oprichting van het Internationaal Strafhof is geweest. Maar er zijn nog steeds veel mensen op deze planeet die ongestraft rondlopen en ik vind dat we in Europa niet genoeg doen om hen voor het gerecht te brengen. Ik weet niet wat er gebeurde met de geest die de EU ertoe had gebracht het Internationaal Strafhof te steunen, toen het erop aankwam eerlijk te zijn over medewerking aan foltervluchten en geheime gevangenissen. We hebben van de lidstaten geen bevredigende respons gehad op ons verslag van vorig jaar over zulke medewerking.
In de Verenigde Staten blijkt dat marteling in Guantánamo Bay en elders was goedgekeurd op het hoogste niveau van de regering-Bush. Dit heeft geleid tot een tragisch verlies aan moreel gezag en reputatie voor de Verenigde Staten. Ja, we moeten de waarheid over de misdaden naar boven halen - maar niet datgene criminaliseren wat diepgaand bediscussieerd moet worden.
Wojciech Roszkowski
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de twee wreedste totalitaire regimes van de twintigste eeuw, het Duitse nazisme en het communisme in de stijl van de Sovjet-Unie en China, hebben gruwelijke misdaden gepleegd. Het totale aantal slachtoffers overstijgt waarschijnlijk de honderd miljoen doden, martelaren in de Holocaust en door massa-executies en deportaties, kunstmatig opgewekte honger en concentratiekampen.
In het nazisysteem werden mensen vermoord op grond van hun ras, in het communistische systeem vanwege hun sociale klasse. De ideologieën waarop deze systemen gebaseerd waren, sloten hele bevolkingsgroepen uit van de rechtsstaat en verwezen hen naar de dood of fysieke en sociale vernedering teneinde een nieuwe, zogenaamd betere samenleving tot stand te brengen. Een speciaal soort haat werd gekoesterd jegens religies. Binnen deze systemen bestond niet alleen een monopolie van de macht maar ook een van de taal, die werd omgevormd tot instrument van propaganda en terreur.
Vandaag, meer dan zestig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, en meer dan twaalf jaar na de val van het Sovjet-communisme, zijn er verbazingwekkend genoeg nog steeds mensen in de Europese Unie die weigeren te erkennen dat het communisme een misdadig systeem was. Er worden veel trucs gebruikt om het communistische verleden te relativeren. Welk moreel argument kan de stelling rechtvaardigen dat de slachtoffers van het nazisme belangrijker zijn dan die van het communisme? Waarom zijn wij niet in staat daarover een gezamenlijke uitspraak te doen?
Mijnheer de commissaris, dit is niet uitsluitend een zaak voor de afzonderlijke lidstaten. Als de Unie vindt dat zij verantwoordelijk en bevoegd is om te werken aan racisme en vreemdelingenhaat, zou zij ook de moed moeten opbrengen om de misdaden van het communisme te betreuren. Ik zeg dit niet alleen als politicus maar ook als historicus. De overeenkomsten tussen beide systemen leiden niet noodzakelijkerwijs tot argumenten inzake hun verenigbaarheid. Het benadrukken van de uniciteit van de communistische misdaden doet helemaal niets af aan de nazimisdaden, en omgekeerd. Eenvoudig gezegd: normaal fatsoen en de nagedachtenis aan de talloze slachtoffers van deze regimes vereisen de veroordeling van de misdaden van beide systemen. De werkgroep die het Parlement heeft ingesteld, United Europe United History, telt al rond vijftig leden en streeft naar zo'n veroordeling.
Daniel Cohn-Bendit
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik denk dat onze taak in dezen drieledig is. Eerst moeten we komen tot een eenduidige formulering van de Europese interpretatie van het begrip oorlog en de redenen om oorlog te voeren, dat wil zeggen van een gemeenschappelijk Europees geheugen.
Het heeft geen zin om door te gaan met deze eindeloze discussie en stalinistische misdaden te vergelijken met nazistische. Het zijn twee afzonderlijke voorbeelden van totalitarisme, twee afzonderlijke misdadige systemen, al vertonen ze soms structurele gelijkenissen. We kunnen het hele debat over openheid, democratie, enzovoort toch zeker opvatten als uitdrukking van een gemeenschappelijke interpretatie? Voorbeeld van de gemeenschappelijke respons is de Europese Unie of het Handvest van de grondrechten, dat in wezen de lering weerspiegelt die we hebben getrokken uit deze twee totalitaire systemen die ons continent zoveel verwoesting hebben gebracht.
Ten tweede, als we in de wereld om ons heen kijken zien we Rwanda, Bosnië, Darfur, enzovoort. Dat wil zeggen dat de vernietiging van mensen voortduurt. Wat we nodig hebben is - zoals barones Ludford terecht heeft gezegd - het Internationaal Strafhof en gemeenschappelijke regels. We moeten er nu voor zorgen dat alle beschaafde staten het Internationaal Strafhof erkennen zodat dit soort misdaden, die verschillen, die niet allemaal hetzelfde zijn maar die allemaal in enigerlei vorm misdaden zijn, werkelijk kunnen worden berecht.
We zullen zulke misdaden alleen kunnen bestrijden als we de verantwoordelijken kunnen berechten, waar zij zich ook bevinden, in Guantánamo, in Darfur of in Bosnië tussen de Bosnische Serviërs. Het recht zal alleen zegevieren als de verantwoordelijke daders voor de rechter kunnen worden gebracht. Dat zijn de lessen van de geschiedenis en daarom geloof ik dat dit soort initiatieven van de Commissie interessant is als ze ons er uiteindelijk toe brengen een gemeenschappelijk antitotalitair standpunt te formuleren.
Francis Wurtz
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, wij zullen elke stap steunen die is gericht op de uitroeiing van racisme en vreemdelingenhaat, de bevordering van grondrechten en vooral de volmondige veroordeling van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en gevallen van volkerenmoord. Dit doen wij ongeacht de tijd en de plaats. In deze strijd mogen geen taboes gelden, noch ten aanzien van de misdaden van het verleden, noch in verband met de tragedies die zich nu op de wereld afspelen.
In het kader van de Europese geschiedenis geldt dit natuurlijk voor het nazisme. Het geldt ook voor de fascistische regimes van Mussolini, Pétain, Franco, Salazar en voor dat van de Griekse kolonels. We zijn ook graag bereid opnieuw een radicale veroordeling uit te spreken over de gruwelijke misdaden die zijn gepleegd onder Stalin. Wat in de koloniale tijd is gebeurd mag evenmin worden vergeten.
Onze weigering om compromissen te sluiten moet zeker nog sterker gelden voor de racistische, xenofobe en openlijk neofascistische tendenzen die tegenwoordig nog altijd op zeer hoog niveau worden getolereerd in sommige lidstaten, zowel nieuwe als oude, van de Europese Unie. Er is maar één ding dat onaanvaardbaar kan worden geacht, niet speciaal door onze fractie maar door hen die persoonlijke offers hebben gebracht in de strijd tegen de ergste volkerenmoord in de moderne geschiedenis, en dat is de poging om het nazisme heimelijk te trivialiseren door het in een algemene categorie onder te brengen die in het bijzonder ook het stalinisme en zelfs de regimes van Midden- en Oost-Europa voor de val van de Berlijnse Muur omvat.
Ik wil graag drie uitspraken aanhalen die recentelijk onder veel andere over het onderwerp zijn gedaan en die alle voor zich spreken. Eerst deze zin uit een verklaring van de Duitse vereniging van overlevenden van het concentratiekamp Neuengamme. Ik citeer:
(DE) De Vereniging Neuengamme heeft zich altijd verzet tegen de gelijkstelling van nationaalsocialisme en stalinisme.
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Vervolgens dit commentaar van de adviesraad van voormalige gevangenen van Buchenwald. Ik citeer: Zij die willen generaliseren vertekenen het belang van de nazibarbarij in de geschiedenis van Duitsland.
Tot slot deze woorden, uitgesproken door de secretaris-generaal van de Centrale Raad van de Joden in Duitsland, die zich keert tegen hen die een vergelijking willen trekken tussen de voormalige DDR en het naziregime. Ik citeer: Elke poging om tussen hen een parallel te trekken vermindert de omvang van de rechteloosheid, deportatie en massale uitroeiing van miljoenen onschuldige mannen, vrouwen en kinderen tijdens de nazidictatuur.
Ik dank u dat u enige aandacht aan deze uitspraken wilt besteden.
Bernard Wojciechowski
namens de IND/DEM-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, oorlog is één ding, de vernietiging van naties en misdaden tegen de menselijkheid iets heel anders. Niet elke oorlog is gericht op de uitroeiing van de verliezende partij en een natie kan worden verwoest zonder oorlog. Vaak heeft een overweldigende haat jegens de veroveraars en onderdrukkers de ziel vervuld van hen die onrecht was aangedaan - zo keken Hannibal en Mithidrates naar de Romeinen. Maar deze haat is onvergelijkbaar het de gevoelens van vijandschap die zijn ontsproten aan de ziel van de criminelen van de twintigste eeuw.
De geschiedenis van die eeuw is veel meer geworden dan de som van het leed dat door bepaalde naties is geleden. Zij is een addendum bij de geschiedenis van de menselijkheid - en de onmenselijkheid - geworden. De filosoof Kant heeft het volgende gebod geformuleerd: Handel zo dat je de menselijkheid, zowel in je eigen persoon als in die van ieder ander, altijd tevens als doel, nooit alleen maar als middel gebruikt.
Over de oorsprong van het misdrijf volkerenmoord is vaak fel gedebatteerd. We kunnen ons beter afvragen waarom niemand zulke misdrijven op het juiste moment heeft voorkomen. In het totalitaire beleid was alles gepland en uitgerekend. Het eerste gebod was niets voortijdig te onthullen, tot het laatste moment te pretenderen een vriend te zijn. Ik noem dit omdat tegenwoordig in veel landen openlijk parafascistische en paracommunistische groeperingen bestaan. Daarom waren de eerste twee sessies van de Europese hoorzitting, over de geschiedenis van totalitaire misdaden, zo belangrijk. Laten we ons duidelijk uitspreken teneinde helder te definiëren wat onder geen beding mag worden onderworpen aan zogenoemd historisch revisionisme.
Het verschijnsel volkerenmoord kan niet worden bestreden door één natie. Het moet worden bestreden door de samenleving van de hele beschaafde wereld. Dat is een van de redenen waarom de bestrijding een gemeenschappelijke taak is voor de Europese Unie.
Slavi Binev
(BG) In de twintigste eeuw heeft zich naast de totalitaire regimes van het communisme en het nazisme nog iets afgespeeld: de wrede aanslagen op de mensenrechten van de Bulgaren en de Armeniërs door het Ottomaanse Rijk. Bijna vijf eeuwen lang vertoonde het geweld tegen de Bulgaarse bevolking onder de heerschappij van de Ottomaanse staat de kenmerken van volkerenmoord. Een aanzienlijk deel van de Bulgaarse bevolking werd weggevoerd als slaven, uitgeroeid of onder dwang bekeerd tot de islam, wat in wezen neerkomt op doelgerichte etnische zuivering. Een ander onweerlegbaar feit is de gedwongen deportatie en het vermoorden van meer dan anderhalf miljoen Armeniërs door het Turkse gezag tussen 1915 en 1917. Al deze tegen Bulgaren en Armeniërs gerichte daden voldoen op alle onderdelen aan de definities van de VN in hun instrumenten voor de vervolging en bestraffing van volkerenmoord. Erkenning van de volkerenmoord op de Armeniërs en de Bulgaren zou een duidelijk signaal afgeven aan de republiek Turkije om haar verantwoordelijkheid te nemen en zich te verontschuldigen voor de vijf eeuwen onderdrukking van de Bulgaren en voor de gepleegde massamoorden en andere misdaden, en om de erfgenamen van vluchtelingen schadeloos te stellen voor het leed en voor de particuliere bezittingen die van hen gestolen zijn en zich op Turks grondgebied bevinden.
Christopher Beazley
(FR) Mijnheer de commissaris, vergeef mij, maar ik was erg diep geschokt door uw inleiding op dit debat. U zei ons dat de Commissie een kalm debat had gehouden over misdaden tegen de menselijkheid. U sprak over de complexiteit van deze taak en ten slotte vertelde u dat de Europese Unie op dit gebied erg weinig bevoegdheden had.
Toen zij twee maanden oud was, werd de vrouw van uw Estlandse collega Siim Kallas, die u goed kent, samen met haar moeder en grootmoeder gedeporteerd door Stalin. Een andere collega van u, Franco Frattini, die ons binnenkort gaat verlaten, schreef in een brief aan Vytautas Landsbergis, verwijzend naar de geschiedenis van Litouwen: uw geschiedenis is onze geschiedenis.
Commissaris, in uw antwoord kunt u misschien wat dieper ingaan op bepaalde zaken, want het kan zijn dat ik u heb misverstaan. Ik meen dat hier in het Parlement en in de Raad veel is gedaan om de vergeten doden te gedenken. We praten namelijk niet als politici, we spreken het grote publiek aan. Er zijn vandaag de dag in Polen en de Baltische staten nog altijd mensen in leven die hun ouders of grootouders hebben verloren, maar niemand gedenkt hen. Ik geloof niet dat een debat over het leed van zes miljoen joden kalm kan zijn. Daarom zijn de duur van zo'n debat en de manier waarop het wordt gevoerd uiterst belangrijke factoren. Zoals uw collega zou zeggen: de geschiedenis van Midden- en Oost-Europa is onze geschiedenis. Het probleem voor ons als Britten en voor ons als Fransen is dat wij aan het eind van de oorlog Stalins bondgenoten waren. Het heeft dertig jaar geduurd voordat de Britten toegaven dat Katyn een stalinistische misdaad was. De dader heette geen Hitler.
Helmut Kuhne
(DE) Mijnheer de Voorzitter, wij zijn als sociaaldemocraten vervolgd door elk totalitair en autoritair regime van de twintigste eeuw, door de nazi's zowel als de schurken van Stalin, Franco en Mussolini - de lijst is lang. Daarom hebben wij niet alleen geen bezwaar tegen een herwaardering van de misdaden onder het stalinisme, maar verwelkomen we die juist. We kunnen haar slechts toejuichen.
Toch moet deze herwaardering voldoen aan de methodologische eisen van historisch onderzoek, die niet mogen worden verward met de regels voor strafrechtelijke procedures. We moeten ervoor waken deze zaken niet door elkaar te halen. Het is geen kwestie van slachtoffers tellen of het overdoen van de processen van Neurenberg; ditmaal vellen we een oordeel over een ideologie, niet over met naam en toenaam bekende misdadigers.
Er zijn echter ook punten waartegen we heel duidelijk nee moeten zeggen en wij sociaaldemocraten hebben er een paar benoemd. We zeggen nee tegen de poging om een nieuwe kader te scheppen voor de interpretatie van de Europese geschiedenis, zoals die naar voren komt uit de toespraken van sommige leden van dit Huis tijdens een conferentie op 22 januari van dit jaar. We zijn ten sterkste gekant tegen de visie dat de uitroeiing van de Europese joden door de nazi's voortkwam uit een opvatting van de geschiedenis die was ontwikkeld door het Sovjet-regime. Wij verwerpen die visie.
Wij verwerpen haar des te krachtiger omdat we in 2006 hebben ontdekt dat een andere collega uit hetzelfde ideologische spectrum een e-mail heeft rondgestuurd aan alle leden van dit Huis, waarin hij de beide Letse divisies van de Waffen-SS beschreef als onderdeel van de Duitse strijdkrachten en daarmee hun rol minder belangrijk maakte. Wij verwerpen ook die interpretatie, vooral in verband met de eerste zin. Tevens verwerpen we de stelling dat het Westen niets heeft gedaan om verandering teweeg te brengen in wat destijds het door de Sovjet-Unie overheerste deel van Europa was.
Het was de CVSE in Helsinki die de burgerrechtenbeweging in die landen voor het eerst ruimte gaf om van zich te doen horen, met de succesvolle en gelukkige uitkomst die we vandaag kunnen aanschouwen wanneer we vertegenwoordigers van die landen in ons Huis verwelkomen. Dat zijn punten waaraan we vasthouden en zullen blijven vasthouden.
Ģirts Valdis Kristovskis
(LV) Mijnheer de Voorzitter, in het Europees Parlement zijn we gewend te praten over gemeenschappelijke waarden, over een gemeenschappelijke en ware geschiedenis, maar soms ontstaan er misverstanden. Commissaris Barrot, ik denk dat u terecht hebt opgemerkt dat het in Europa nog steeds nodig is om de waarheid vast te stellen. Waar we over praten is verzoening, maar misschien niet in de mate die de heer Cohn-Bendit voorstelt. Wel bedank ik commissaris Frattini voor de hoorzitting die is gehouden. Ik heb daaraan kunnen deelnemen en ook verschillende malen het woord mogen voeren. Ik vond het een pittig debat. Wat helaas ontbrak was een heldere, vastbesloten, gerichte verklaring over verdere actie. Helaas bleven Russische vertegenwoordigers keer op keer de misdaden goedpraten die door het totalitaire communisme zijn gepleegd in de door de USSR bezette gebieden. Deze reactie van Rusland komt niet als een verrassing, maar wat gaat de Europese Unie doen? Blijft zij met twee maten meten? Eist zij de erkenning van de nazimisdaden te midden van de ontkenning of grove trivialisering van de feiten in de lidstaten? Eist zij de oplegging van vrijheidsstraffen van maximaal drie jaar? Sluit zij tegelijkertijd de ogen voor de misdaden van het totalitaire regime van de USSR? Sommige slachtoffers van het totalitaire Sovjet-regime leven nog, maar het standpunt van de Europese Unie biedt hun geen genoegdoening - erger nog, het vernedert hen blijvend. We hebben het over burgers van de EU. Het Europees Parlement zou zich moeten verenigen tegen zulk onrecht. Helaas zien we herhaaldelijk dat de fractievoorzitters besluiten een resolutie over deze kwestie niet ter tafel te brengen. Daarom kunnen we geen schriftelijk bewijs krijgen van de gedachten die we hier vandaag ontvouwen. Commissaris Barrot, ik verzoek u dit belangrijke doel niet uit het oog te verliezen maar te streven naar een eenvormig inzicht en een ware geschiedenis in naam van de verzoening. Dank u.
László Tőkés
(HU) Mijnheer de Voorzitter, de opstand tegen Ceauşescu in Roemenië begon in mijn kerk. Ik heb pijnlijke ervaringen opgedaan met de ware aard van het communisme en daarom merk ik met tevredenheid op dat de Europese Unie opnieuw haar aandacht richt op de misdadige praktijken van totalitaire regimes. In het geval van misdaden tegen de menselijkheid die zijn gepleegd in de tijdperken van het nationaalsocialisme en het communisme meet de wereld nog altijd met twee maten. In tegenstelling tot het fascisme is het communisme nog geen onderwerp van een rechtszaak geweest. Onder beide typen dictatuur werden de vrijheid, de mensenrechten en de kerken onderdrukt. Zij verminkten de levens van hun nationale minderheden. Grootschalige menselijke en sociale tragiek, dat is wat fascisme en communisme gemeen hebben. Het politiek, historisch, menselijk en moreel herstel is nauwelijks begonnen en moet worden voortgezet. Neem het voorbeeld van Roemenië en het verslag van de commissie-Tismăneanu. Ik ben ervan overtuigd dat de in 1989 begonnen regimeverandering pas voltooid is als we de gebeurtenissen van het verleden onder ogen zien. Echte Europese integratie van voormalige communistische landen vereist niet alleen waarheid en verzoening maar ook veroordeling van de dictatuur.
Tunne Kelam
(EN) Mijnheer de Voorzitter, op precies dezelfde manier waarop de Oostzee in 2004 een binnenzee van de EU werd, zijn de historische ervaringen van de tien nieuwe lidstaten die hebben geleden onder de totalitaire heerschappij van het communisme, een pan-Europees probleem geworden.
Ik ben het absoluut eens met de heer Cohn-Bendit: we hebben behoefte aan een eenduidige of gemeenschappelijke interpretatie van onze gemeenschappelijke geschiedenis. Het is dan ook geen kwestie van veroordelen; het is een kwestie van moreel en politiek oordelen over alle misdaden. Wij moeten garanderen dat alle misdaden tegen de menselijkheid, alle gevallen van volkerenmoord en klassenmoord en alle oorlogsmisdaden gelijk behandeld worden. Gerechtigheid komt zonder uitzondering aan alle burgers van Europa toe.
Ik ben een beetje teleurgesteld in de verklaring van de Commissie in die zin dat de belangrijkste strekking is dat de beoordeling van het communistische totalitarisme een interne zaak is voor elk van de betrokken landen. Ik ben bang dat dit het meten met twee maten zal versterken, omdat duidelijk is dat nazisme en fascisme in geen enkele EU-lidstaat als interne kwesties worden beschouwd. Elk geval van neonazisme en racisme wordt als een directe bedreiging voor de gemeenschappelijke waarden van Europa beschouwd.
Wat moeten we nu dus doen? Er zijn nog tientallen miljoenen slachtoffers van communistische regimes en hun nabestaanden in leven. Zoals de zaken er nu voorstaan, zullen zij zich waarschijnlijk tweede- of derderangs burgers voelen. Het befaamde "nooit weer” is voor hen nog altijd niet gewaarborgd.
Dit is, tot slot, geen probleem van het verleden. De afwezigheid van een politiek en moreel oordeel geeft voortdurend vorm aan onze huidige tijd en misvormt onze gemeenschappelijke toekomst. Kunnen wij ons de terugkeer aan de macht van het Sovjet-leiderschap en de KGB in Rusland of een herleving van de communistische politieke krachten in Duitsland voorstellen als er een oordeel was uitgesproken over het communistische systeem aan het eind van de Koude Oorlog?
Józef Pinior
(PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik zou het debat van vandaag willen openen door te herinneren aan de leider van de Poolse Socialistische Partij, Kazimierz Pużak, die als een symbool van dit debat mag worden beschouwd. Pużak, leider van de Poolse Socialistische Partij, leider van de ondergrondse Socialistische Partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog het nazisme bestreed, werd voor het eerst in het begin van de twintigste eeuw, in 1911, gearresteerd en werd in 1945 opnieuw gearresteerd, door de NKVD. Hij stierf een tragische dood in een stalinistische gevangenis in Polen in 1950.
Voor ons socialisten hebben democratie, de strijd voor mensenrechten, de rechtstaat en de beginselen van de liberale democratie altijd het fundament van de politiek gevormd. Dat is ons erfgoed in het huidige Europa. Tezelfdertijd richt ik mij in het bijzonder tot u, commissaris; de geschiedenis staat tegenwoordig helaas bloot aan manipulatie, een soort kruistocht, een kolonisatie, ondernomen door populistisch rechts, door nationalistische bewegingen. Dit schept paradoxale situaties waarin nationalistisch rechts historisch onderzoek en nieuwe tribunalen wil, maar tegelijkertijd het Handvest van de grondrechten als een onderdeel van de Europese wetgeving bestrijdt. Waarlijk een ongelooflijke paradox.
Democratie, de rechtstaat, liberale democratie, dit zijn de grondslagen van het hedendaagse Europa. De eenheid van Europa, het Handvest van de grondrechten, de rechtstaat die voor de hele wereld geldt, het verwerpen van marteling - zij zijn onze reactie op de nalatenschap van de twintigste eeuw: de strijd voor de democratie, de strijd tegen alle vormen van dictatuur en totalitaire regimes.
(Applaus)
Dariusz Maciej Grabowski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, genocide wordt omschreven door het internationaal recht, en die omschrijving is gebaseerd op het Verdrag van de Verenigde Naties. Als Pool - een burger van een land dat door genocide werd getroffen - geloof ik dat deze omschrijving met twee elementen moet worden uitgebreid.
Zo moet worden benadrukt dat genocide meestal tot doel heeft het gevoel van nationale identiteit te vernietigen, door middel van de uitroeiing van intellectuele en culturele elites. Polen is een goed voorbeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoordden de Duitsers en de Russen in de eerste plaats de intelligentsia, de academici en de geestelijkheid. In de tweede plaats moet worden overwogen hoe historische leugens, valse propaganda en de weigering schuld voor genocide te erkennen, krachtens het internationale recht kunnen worden bestraft. Een voorbeeld is de houding van Rusland ten aanzien van stalinistische misdaden en ook ten aanzien van het bloedbad van Katyń.
Polen steunt de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Dit neeemt niet weg dat Oekraïne naar onze overtuiging, opdat de geschiedenis niet verdeelt maar verenigt, de misdaden die zijn begaan tegen de Polen en de Joden tijdens de Tweede Wereldoorloog, toen er meer dan 150 duizend mensen stierven, moet erkennen.
De Europese Unie moet een organisatie zijn die een voorbeeld verschaft aan de hele wereld in de onvoorwaardelijke strijd tegen genocide. Dit is waarom wij, door naties gekozen politici, het communisme moeten veroordelen als een misdadige ideologie en een misdadig systeem.
Miguel Angel Martínez Martínez
(ES) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het is essentieel voor het proces van Europese integratie dat historische gebeurtenissen in de herinnering beklijven. Willen wij dat dit proces een volledig succes wordt, dan is het van vitaal belang dat het staat voor de uitbanning van nationalisme, totalitarisme, intolerantie, autocratie en oorlog, en voor de vestiging van een Europese geest, van vrijheid, respect en democratie als bepalende waarden voor hoe wij in Europa samenleven.
Dit is wat wij de jonge mensen van vandaag moeten bijbrengen: de gebeurtenissen uit het verleden en de huidige vooruitgang, zonder de misdaden te verbergen die moesten worden overwonnen en wijzend op de offers die daarvoor werden gebracht.
Met kennis van onze geschiedenis kunnen wij voorkomen dat wij een tweede keer in dezelfde val lopen.
Alleen door de waarheid, de hele waarheid, te kennen, kunnen wij vooruit komen. Wij moeten de barbarij van het verleden krachtig veroordelen, deze niet bagatelliseren en al helemaal niet vervalsen; zonder te vervallen in de manicheïsche logica van de Koude Oorlog, waarbij het Westen stond voor het goede en Oost-Europa voor het kwaad. Wij zullen uitleggen dat er democraten waren en totalitaire politici, maar zonder te verbergen dat zowel het Westen als Oost-Europa totalitaire politici kende, beiden even verfoeilijk en misdadig.
Als Spaanse democraat sympathiseer ik met democraten die het slachtoffer waren van het stalinisme in hun landen, maar ik vraag hun ook solidariteit te tonen met degenen die in Spanje moesten leven onder de repressie en het lijden dat werd opgelegd door generaal Franco.
Wij hebben begrip voor de tragedie van onze mede-Europeanen die van de ene vorm van totalitarisme in de andere verzeild raakten, maar zij moeten ook begrip hebben voor onze tragedie, die de handhaving van dezelfde misdadige vorm van dictatuur en onderdrukking van ons volk inhield.
Alleen door de waarheid, de hele waarheid te kennen, kunnen wij vooruit komen. Wij herinneren ons, tot slot, dat Stalin niet alleen was in Teheran, Yalta en Potsdam; leiders van de Westerse grootmachten deelden in zijn beslissingen. Bijgevolg was iedereen in meer of mindere mate verantwoordelijk voor de opdeling van Europa en voor de mishandeling en het lijden die miljoenen Europeanen zouden ondergaan door toedoen van het ene of het andere totalitaire bewind.
Centraal- en Oost-Europa dragen zeker een veel grotere verantwoordelijkheid voor het stalinisme, maar het is ook een feit dat voor mijn land de verantwoordelijkheid grotendeels bij westerse landen lag, die accepteerden dat de tirannie van Franco, die door Hitler en Mussolini was bewerkstelligd, deel uitmaakte van hun vrije wereld, en die medeplichtig waren aan zijn wandaden.
Mijnheer de Voorzitter, als een verenigd Europa hebben wij samen veel bereikt, en Europa zal des te sterker zijn en grotere waarborgen voor vrijheid en democratie bieden naarmate haar integratie gebaseerd is op het besef van de vooruitgang die spreekt uit een gedeeld project dat de donkere kanten van ons verleden aan het licht brengt en verwerpt, teneinde aan een toekomst te bouwen waarin de waarden die ons verenigen voorop staan.
Mirosław Mariusz Piotrowski
(PL) Graag wil ik blijk geven van mijn tevredenheid dat het debat van vandaag over kwesties die te maken hebben met bloedige totalitaire systemen, mogelijk is geweest. Het is spijtig dat het debat zo kort en oppervlakkig is. Het feit dat wordt afgezien van de gebruikelijke werkwijze, waarbij een passende resolutie wordt aangenomen, geeft stof tot nadenken.
Het is ook merkwaardig dat op verscheidene niveaus in de unie, het Duitse nationaal-socialisme, gewoonlijk als nazisme aangeduid, vóór alles wordt beschouwd en vermeld. Over het internationale socialisme, ofwel communisme, wordt een angstvallig zwijgen bewaard. Deze systemen waren niet alleen met elkaar verbonden door gemeenschappelijke ideologische wortels, maar ook door praktische samenwerking. Communisme vindt zijn oorsprong bij Rosa Luxemburg, Liebknecht, Marx, Lenin en Stalin, en leidde tot de geplande dood van tientallen miljoenen inwoners van centraal en oost-Europa. Vele bloedige misdaden, bijvoorbeeld het bloedbad van Katyń, zijn tot op heden taboe-onderwerpen, en deze misdaden mogen niet bij hun eigenlijke naam worden genoemd: genocide.
Een democratisch Europa kan alleen worden gebouwd op de fundamenten van de waarheid, met inbegrip van de waarheid over onmenselijk, communistisch totalitarisme. Wij zijn niet alleen de slachtoffers van onmenselijke systemen gedachtenis en rechtvaardigheid verplicht; die verplichting hebben we in de eerste plaats jegens de huidige en toekomstige generaties, opdat deze situatie zich niet nog eens voordoet.
Libor Rouček
(CS) Mijnheer de Voorzitter, de twintigste eeuw was in Europa de eeuw van totalitarisme en autoritaire regimes, van nazisme en fascisme, van communisme en zijn ergste zijtak, het stalinisme, van diverse rechtse dictaturen in Spanje, Portugal, Griekenland en andere landen. De gruwelen en misdaden die de erfenis zijn van deze regimes mogen nooit worden vergeten: ik juich deze discussie over het verleden daarom toe. Niettemin moet deze discussie op grond van strikt onpartijdige, objectieve en wetenschappelijke criteria worden gevoerd. Onder geen omstandigheid mag ze voor politieke doeleinden worden misbruikt; helaas is dat vaak het geval.
Als we bijvoorbeeld kijken naar veel van de nieuwe lidstaten van de Europese Unie, met inbegrip van mijn eigen land - de Tsjechische Republiek - dan nemen we voortdurende aanvallen waar op alles dat links van het midden, links georiënteerd is. Rechtse politici, journalisten en zogenaamde historici van wie er velen deel uitmaakten van het communistische regime en die de titel van arts of ingenieur kregen van het onderwijskundige establishment van het voormalige communistische regime, vallen voortdurend democratische partijen aan, alsof deze een soort communistische of post-communistische partijen zijn, terwijl het in feite sociaal-democraten waren die, zowel in eigen land als in ballingschap, het communisme veertig jaar lang hebben bestreden. Tsjechische sociaal-democraten stierven in communistische gevangenissen; ze organiseerden de eerste anti-communistische opstand in het gehele voormalige Sovjet-blok, in Plzeň op 1 juni 1953; ze lagen in de frontlinie tijdens de Praagse Lente; ze vormden de oppositie in de jaren 70 en 80. Ik moest zelf in ballingschap gaan, waar een van mijn banen hoofdredacteur van de Voice of America was. Ondanks dit alles wordt de Sociaal Democratische Partij voortdurend aangeklaagd als een post-communistische partij.
Commissaris, ik zou daarom willen weten wat de Commissie van plan is te doen om ervoor te zorgen dat de discussie over het verleden niet wordt misbruikt voor actuele politieke en ideologische doeleinden.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Mijnheer de Voorzitter, het is essentieel dat we de misdaden van de totalitaire regimes van Hitler, Stalin en anderen eerlijk en oprecht bespreken - te beginnen met de voormalige Sovjet-Unie en eindigend bij Spanje. De buurlanden, in het bijzonder Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland, zouden eveneens oprecht moeten aanbieden deel te nemen.
De bezetting en annexatie van de Baltische staten in 1940 was niet typerend, aangezien er werd getracht deze te verdoezelen onder het mom van sociale bevrijding. Dit werd gemakkelijker gemaakt door het feit dat - laten we zeggen dat Litouwen veertien jaar lang een autoritair regime had gekend, dat korte metten met de democratie had gemaakt en vrije verkiezingen had afgeschaft.
Een jaar geleden werd in het Europees Parlement een tentoonstelling geopend waarin het Onderzoekscentrum naar Genocide en Verzet van Litouwen gruwelijke gegevens presenteerde. Tijdens de drie jaren van nazi-bezetting werden 240 000 mensen vermoord, van wie 200 000 joden. In 47 jaar Sovjet-bezetting werden bijna 80 000 Litouwse mensen vermoord door de onderdrukkende instanties, in ballingschap of in dwangarbeiderskampen. De onmeetbare pijn en tragedies achter deze getallen moeten aan Europa worden onthuld.
Het optreden en de uitgangspunten van Stalin en andere communistische leiders die de uitroeiing van miljoenen mensen aanmoedigden in naam van de klassenstrijd, waren misdadig. De communistische beweging heeft 160 jaar stand gehouden en heeft verschillende gezichten in verschillende landen; alle communistische regimes waren echter antidemocratisch. Naarmate het Eurocommunisme sterker werd, nam tegelijkertijd ook het verzet tegen het dictaat van Moskou toe. Laten we denken aan namen als Imre Nagy en Alexander Dubček, aan de pogingen van communisten om te ontsnappen aan de vicieuze cirkel van dogma's en misdaden die de andere leden van de communistische partijen meedogenloos trachtten te smoren. Mogen alle leiders van de Communistische partij van de Sovjet-Unie, zoals Stalin, Chroetsjov, Brezjnev en Gorbatsjov, over één kam worden geschoren? Het dictatoriale eenpartijsysteem werd niet alleen vernietigd door de inspanningen van dissidenten, zelfs niet door druk van het Westen, maar hoofdzakelijk door de activiteiten van communistische partijleden die streefden naar verandering, democratie en de instelling van mensenrechten.
Ik betwijfel of de EU ooit een gemeenschappelijke historische politiek zal hebben. Desondanks is het belangrijk meer vertrouwd te raken met het verleden van elk land, zodat we in staat zullen zijn democratie te waarderen en een positievere kijk op de toekomst zullen aannemen.
Zita Pleštinská
(CS) Dit is een belangrijke dag, een dag van morele genoegdoening voor alle slachtoffers van totalitaire regimes. Mijn vader, Štefan Kányai, bracht 9,5 jaar door in een Russische goelag. In zijn boek beschrijft hij de verpletterende realiteit van de wreedheid van het stalinisme, wat iets is dat we ons moeten blijven herinneren! Ik dank u namens hem.
Ik dank u ook namens bisschop Ján Vojtaššák, Monseigneur Viktor Trstenský, Štefan Putanko, Štefan Janík en duizenden andere dappere zonen van de Slowaakse natie die slachtoffers waren van het communisme.
De Slowaakse priester František Dlugoš schrijft het volgende in een van zijn boeken: "Om de gebeurtenissen die plaatsvonden gedurende de veertig jaren van het communistische regime te onderzoeken, om erachter te komen wat de lotsbestemming van mensen is, moet de ziel van een natie worden onthuld.” Na het debat van vandaag, kan ik hieraan toevoegen "de ziel van Europa”.
Ik juich dit debat toe omdat onderzoek naar deze unieke periode en de gebeurtenissen die daarin plaatsvonden, nu en in de toekomst van grote waarde voor ons kunnen zijn.
DanutBudreikait
(LT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, voor het eerst worden in de geschiedenis van de EU pogingen gedaan om aan de hand van debatten waarin totalitaire regimes op EU-niveau worden beoordeeld, mensen ertoe aan te zetten de misdaden van zowel het communisme als het nazisme te beschouwen als terreur van totalitaire regimes die landen en hun bevolkingen schade toebracht. Een publieke veroordeling van de misdaden van het communisme, nadat zij zijn gelijkgesteld aan de misdaden begaan door de nazi's, zou een positief effect hebben op de wetgeving, het onderwijs en de cultuur van de EU.
Met het verbod op nazi-partijen en het strafbaar stellen van nazi-propaganda zijn de misdaden van Europese nazi-regimes in de breedste zin verworpen. Tegelijkertijd is de schade die communistische regimes hebben aangericht nog niet op juiste waarde geschat. Sommige Europese landen hebben nog altijd wettige communistische partijen.
Litouwen roept de lidstaten van de EU op officiële rapporten op te stellen van de schade die is aangericht door de misdaden van totalitaire regimes, in het bijzonder het stalinisme, en om de erfgenaam van de verplichtingen van de Sovjet-Unie - de Russische Federatie - de schade te doen vergoeden. Litouwen heeft de schade als gevolg van een halve eeuw Sovjetbezetting geschat op tachtig biljoen LTL. Europa moet zijn solidariteit tonen door te eisen dat de verantwoordelijken voor de schade de EU-lidstaten compenseren, zoals nazi-misdadigers ook moesten doen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zou alle Europarlementariërs willen bedanken die aan dit debat hebben deelgenomen op wat duidelijk een kritiek tijdstip is. Wij hebben enkele bijzonder aangrijpende getuigenissen van gebeurtenissen uit het verleden gehoord, die sommigen van u aan den lijve hebben ondervonden.
Ik wil heel graag elk misverstand uit de weg ruimen. Vooral wat de heer Beazley betreft, geloof ik dat er sprake is geweest van een misverstand. Ik heb een toespraak gehouden die voor mij was voorbereid, maar het moet me van het hart dat ik waarschijnlijk niet goed ben begrepen. Het moet gezegd dat elke lidstaat verantwoordelijkheden heeft. De Unie is echter zeer zeker van plan aan haar verantwoordelijkheden te voldoen. Wij willen de waarheid, wij willen de hele waarheid, en als de Commissie het debat heeft geopend - het was mijn collega, Franco Frattini, die het debat opende bij de hoorzitting - dan is dat precies omdat we tot de bodem van de waarheid willen gaan. Dit moet geheel duidelijk zijn. Wij willen niet alleen dat elke lidstaat afzonderlijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor de eerbiediging van deze plicht tot herinnering, maar ook dat alle burgers van de EU solidariteit en betrokkenheid voelen bij de tragische gebeurtenissen die in sommige lidstaten hebben plaatsgevonden. Wat dat betreft zou ik graag willen zeggen, en in feite heb ik dat gezegd in mijn openingsverklaring, dat ik mij ervan bewust ben dat met name wij in het Westen niet altijd de volledige reikwijdte hebben erkend van de gruwelijke drama's die tot de ervaringen behoren van onze vrienden uit die lidstaten die onder diverse vormen van bezetting en onder stalinistische bezetting hebben geleefd.
Om die reden ben ik hier vandaag in eigen persoon gekomen, omdat ik u wil geruststellen dat de Commissie deze discussie zal voortzetten en ervoor zorg zal dragen dat ze de basis verschaft voor, in het bijzonder, de studie die wij zullen maken om te kijken hoe de diverse wetten en praktijken die verband houden met de herdenking van totalitaire misdaden, in de lidstaten zijn toegepast.
Vanzelfsprekend verwijst de verklaring van de Commissie niet specifiek naar stalinistische misdaden, maar naar totalitaire regimes in het algemeen, Uit de context waarin deze verklaring is aangenomen, en in het bijzonder uit de lidstaten die aan de basis ervan stonden, blijkt echter duidelijk dat de kwestie van de herdenking van stalinistische misdaden de kern vormt van dit proces. Ik meen dat dit moet worden gezegd en toen ik dit debat opende, benadrukte ik zelf dat elke vorm van totalitarisme, elk totalitair regime dat heeft geleid tot de ontkenning van het menselijk individu en zijn grondrechten, volstrekt onacceptabel is. Wat dat betreft, en sommigen van u hebben dat benadrukt, kan kennis van de ervaring met andere soorten totalitaire regimes helpen bij het vaststellen van de methoden die de misstanden en barbaarse praktijken die u hebt veroordeeld, precies mogelijk hebben gemaakt.
Ik meen daarom dat deze studie breed van opzet moet zijn en beslist geen enkele vorm van totalitarisme mag veronachtzamen. Noch mag dit debat aanleiding geven tot politieke exploitatie. De Commissie is zich vanzelfsprekend bewust van dit risico, maar als de Europese Unie het stilzwijgen had bewaard over het tragische verleden van sommige van onze lidstaten, zou een dergelijk risico daardoor alleen maar toenemen en een diepe kloof tussen de nieuwe en oude lidstaten kunnen graven. Om die reden moeten wij samen vooruit zien te komen.
Daarom zou ik, mijnheer de Voorzitter, enkel willen zeggen: waarom dit alles eigenlijk? Dat wij mogen waken voor elke vorm van revisionisme, elke historische onwaarheid.
Ten tweede moet de herinnering ons ook helpen te voorkomen dat deze totalitaire regimes terugkeren. Tot slot: wij hebben een plicht tot verzoening die uiteraard bij deze benadering hoort. Ik wil er echter ook op aandringen dat we naar de toekomst kijken. Sommigen hebben de noodzaak onderstreept om naar een direct bindende Europese wet toe te werken waarmee een terugkeer van deze totalitaire regimes kan worden vermeden.
Ik zou u graag willen geruststellen, dames en heren, dat ik, deze korte reactie daargelaten, er persoonlijk geheel van overtuigd ben dat wij allen als Europeanen een solidaire plicht hebben om de waarheid aan het licht te brengen, onze waarheid als Europeanen, vanzelfsprekend zonder de misdaden die onder verschillende totalitaire regimes zijn gepleegd, te veronachtzamen of als minder ernstig af te doen dan ze waren. Wat dat betreft meen ik dat het van groot belang is dat onze vrienden uit Oost-Europa begrijpen dat wij de waarheid volledig zijn toegedaan en niet zullen rusten eer deze aan het licht is gebracht.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (Regel 142)
Lasse Lehtinen  
schriftelijk. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, het kostbaarste dat de bestudering van de geschiedenis ons schenkt is kennis van gebeurtenissen - feiten. Hoe meer feiten wij kennen, des te beter. Interpretatie is een proces dat daar los van staat. Iedereen zou in staat moeten zijn de gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden te onderzoeken en te interpreteren; zulks maakt deel uit van de vrijheid van meningsuiting. De politieke geschiedenis kan in inhoudelijk opzicht zelden symmetrisch zijn, maar daarnaar moet wel worden gestreefd. Er zijn nog veel onverkende gebieden in de recente geschiedenis, wat voor een deel te wijten is aan politieke correctheid. Dictaturen en dictators krijgen een hele bijzondere behandeling. De misdaden van de nazi's verdienen geen begrip, maar het communisme mag evenmin bonuspunten vergaren.
Marianne Mikko  
schriftelijk. - (ET) Op 8 April ging de door het Sloveense voorzitterschap en de Commissie gehouden openbare hoorzitting over een buitengewoon belangrijk onderwerp voor de Europese Unie.
In de twintigste eeuw verloor Europa miljoenen intellectuelen en ondernemende burgers vanwege totalitaire regimes. De wonden die onze geschiedenis zijn toegebracht, zijn tot op heden niet geheeld. .
De dictator van de Sovjet-Unie, Jozef Stalin, veegde mijn vaderland en de andere Baltische landen van de kaart. Een halve eeuw lang mochten we geen eigen volkslied of nationale vlag hebben; en onze hoofdstad was Moskou.
Stalinisme en nazisme ontwikkelden zich gelijktijdig en deelden Europa op door middel van een ijzeren gordijn. De bruutheid van Hitler en Stalin kende geen landsgrenzen.
Als sociaal-democraat veroordeel ik dictaturen in welke gedaante ook. Ik wijs er voorts op dat stalinisme en nazisme als direct voorbeeld hebben gediend voor andere totalitaire ideologieën.
Metaxas, Franco, Mussolini, Salazar en een hele reeks kleinere dictators hebben hun eigen misdaden gepleegd in navolging van de bruutheid van Hitler en Stalin. Hun daden bleven beperkt tot hun eigen land en om die reden dragen de betrokken landen de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de ware schade.
Een besef en bestudering van elkaars geschiedenis is van doorslaggevend belang voor de ontwikkeling van het besef bij de burgers van de Europese landen dat zij ook Europese burgers zijn. Op basis van gedeelde waarden moeten wij de misdaden beoordelen die de Communistische Partij van de Sovjet-Unie en de KGB hebben gepleegd.
Binnenkort is het zeventig jaar geleden dat het Molotov-Ribbentrop Pact werd gesloten. De gruwelen van Stalins onderdrukkingsapparaat worden nog altijd niet op één lijn gezien met de oorlogsmachine van Hitler.
Als eerste stap ten behoeve van een eensluidende benadering van de geschiedenis, wil ik er bij de regeringen op aandringen om 23 augustus aan te wijzen als een Europese Herdenkingsdag voor de slachtoffers van het stalinisme en het nazisme.
Katrin Saks  
schriftelijk. - (ET) Het is helaas een feit dat praktisch alle Westerlingen zich bewust zijn van de nazi-concentratiekampen maar dat de meesten nooit van de goelags hebben gehoord. Een onlangs in Zweden uitgevoerde enquête onder 15- tot 20-jarigen toonde aan dat hun basiskennis van het communisme heel beperkt is, praktisch afwezig. Een studie wees uit dat 90 procent van de Zweden nooit heeft gehoord van de goelags, terwijl 95 procent wist wat Auschwitz was.
Helaas heeft mijn vader met beide soorten kampen ervaring gehad en daarom kan ik het idee niet accepteren dat het lijden onder het Sovjet-regime als tweederangs wordt beschouwd, alsof er een angst bestaat dat daarover praten de betekenis van de misdaden van het nazisme vermindert. Deze houding moet veranderen. Dat is niet altijd eenvoudig voor de socialistische fractie in het Europees Parlement, aangezien verscheidene partijen daarin een communistisch verleden hebben. Bewustwording is daarom van nog groter belang in de socialistische fractie.
Ik herinner me de debatten over ditzelfde onderwerp toen de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, waarvan ik lid was, enkele jaren geleden de misdaden van het communisme veroordeelde. Ik behoorde destijds tot degenen die het woord voerden. Uiteraard dankzij het feit dat zo veel landen in deze organisatie het Sovjetbewind hadden meegemaakt, kwam een veroordeling sneller tot stand dan in het Europees Parlement.
Ik ben er volledig van overtuigd dat als de Europese Unie haar eigen verklaarde waarden werkelijk omhelst, zij heel duidelijk deze waarden tot uitdrukking moet laten komen in haar houding jegens het verleden. Dit is niet bedoeld om het verleden te herschrijven, zoals enkele critici in deze kwestie hebben beweerd. Het is bedoeld om de historische waarheid vast te stellen.
Andrzej Tomasz Zapałowski  
schriftelijk. - (PL) Europa heeft in de twintigste eeuw vele gevallen van genocide gekend. Sommige daarvan worden uitvoerig besproken, terwijl over andere een stilzwijgen heerst. In de pers lezen we het vaakst over nazi- en communistische genocides.
Eén geval van genocide waarover een permanent stilzwijgen wordt bewaard, is de moord op duizenden joden, Polen en Oekraïners op Pools grondgebied onder Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog, gepleegd door Oekraïense nationalisten van het zogeheten Oekraïens Rebellenleger. Een aanzienlijk deel van het kader van dit leger had eerder in SS-eenheden gediend. Deze genocide had het karakter van een genocidum atrox, barbaarse moord, gepleegd met extreme wreedheid. De totale bevolking van een bepaald gebied werd uitgeroeid. De slachtoffers werden gedood en delen van hun lichamen werden afgesneden of uitgerukt. Tegenwoordig proberen mensen die aan deze moorden hebben meegedaan de status van oud-strijder te verkrijgen in Oekraïne.
Ik wil benadrukken dat niets genocide rechtvaardigt, zelfs niet het streven naar vrijheid en soevereiniteit voor de eigen natie.
