Komórki macierzyste krwi pępowinowej (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Komisji w sprawie komórek macierzystych krwi pępowinowej.
John Dalli
komisarz - Panie Przewodniczący, Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Osiągnięcia naukowe ostatnich dziesięcioleci przyczyniły się do szerszego stosowania komórek macierzystych krwi pępowinowej w lekach. Wykorzystywanie tych komórek przyniosło pozytywne skutki w leczeniu pacjentów cierpiących na choroby krwi takie jak białaczka.
W przyszłości komórki macierzyste krwi pępowinowej prawdopodobnie można by wykorzystać w leczeniu innych chorób, przede wszystkim chorób genetycznych. Dorosłe komórki macierzyste także wykazują równie obiecujący potencjał. Nadal jednak potrzebne są badania, które potwierdzą tego rodzaju potencjał obu typów komórek macierzystych. Przeszczepianie ludzkich tkanek, w tym komórek, wiąże się z ryzykiem przenoszenia chorób i właśnie dlatego, aby zagwarantować jakość i bezpieczeństwo tkanek ludzkich w całej Unii wprowadzono europejskie ramy prawne.
Chciałbym jednak bardzo jasno stwierdzić, że to wyłącznie państwa członkowskie decydują o tym, czy i jak wykorzystywać komórki macierzyste krwi pępowinowej. UE nie ma uprawnień, by zharmonizować wykorzystywanie komórek. Dyrektywa tkankowa wyraźnie stanowi, że UE nie powinna ingerować w decyzje krajowe dotyczące stosowania lub niestosowania komórek ludzkich określonego typu. Jeżeli jednak państwo członkowskie podejmuje decyzję o wykorzystaniu komórek krwi pępowinowej, wówczas musi spełnić wymogi dyrektywy dotyczące jakości i bezpieczeństwa, chronić zdrowie publiczne i zagwarantować poszanowanie dla praw podstawowych.
Zgadzam się z Państwem, że przekazywanie obywatelom rzetelnych i obiektywnych informacji w sprawie korzyści i ograniczeń związanych z wykorzystaniem komórek macierzystych krwi pępowinowej jest ważne. Przekazywanie takich informacji także należy do kompetencji państw członkowskich. Komisja zachęca państwa członkowskie do podjęcia takich działań i niektóre z tych państw już to zrobiły.
Na koniec mogę Państwa zapewnić, że Komisja systematycznie monitoruje transpozycje i wykonywanie dyrektywy tkankowej. Komisja przyjęła także komunikat w sprawie stosowania dyrektywy, który został przesłany do Parlamentu w styczniu 2010 roku.
Peter Liese
w imieniu grupy PPE - (DE) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! To dobrze, że nawet o tak późnej porze znajduje Pan czas na udział w naszej debacie na tak ważny temat. Koleżanki i Koledzy! Badania nad komórkami macierzystymi dają ogromne możliwości pacjentom, którym w tej chwili nie jesteśmy w stanie zaproponować właściwej pomocy. W tej dziedzinie wiele badań nie wykroczyło jeszcze poza etap podstawowy i wciąż nie ma pewności co do wielu kwestii, ale pacjentom cierpiącym na ponad siedemdziesiąt chorób możemy tak czy inaczej pomóc dzięki dorosłym komórkom macierzystym i komórkom krwi pępowinowej.
Komórki krwi pępowinowej są obecnie wykorzystywane przede wszystkim do przeszczepów alogenicznych, innymi słowy krew pępowinową można wykorzystywać, aby pomóc dzieciom - od, których krwi tej nie pobrano - cierpiącym na takie choroby jak białaczka. Stosuje się również techniki terapii autologicznej, jednak zakres przypadków, w których dziecko, od którego pobrano krew pępowinową może z takiej terapii skorzystać jest dziś niezwykle ograniczony. Dlatego jestem zdania, że politykę należy ukierunkować tak, aby w zakresie naszych kompetencji wspierać przede wszystkim publiczne banki krwi pępowinowej. Możemy do tego zachęcać, ale nie możemy tego nakazać. Mając to na względzie nie powinniśmy też zakazywać leczenia autologicznego i odpowiednich działań. W końcu to sami rodzice powinni o tym decydować, ale polityka państwa powinna informować ich o szansach i ryzyku.
Potrzebujemy przejrzystych standardów jakości i bezpieczeństwa. W związku z tym musimy stale pilnować, czy nie oferuje się komórek nienadających się już do użycia ze względu na nieprzestrzeganie standardów jakości i bezpieczeństwa. Musimy ustalić priorytety badań w tej dziedzinie, ponieważ jest oczywiste, że tego rodzaju badania są niezwykle bliskie pacjentom. Ponadto, musimy zadbać, by rodzice mogli podjąć decyzję, że krwi pępowinowej nie należy tak po prostu wyrzucać, bo w przyszłości może się okazać cenna dla innych dzieci, a nawet dla ich własnego dziecka. Powinniśmy się zorganizować mając to na uwadze, oczywiście w sferze naszych kompetencji, ale wiele już możemy teraz zrobić w tym obszarze.
Frédérique Ries
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Koleżanki i Koledzy! Ja również chcę podziękować moim współautorom, a zwłaszcza panu posłowi Liese, który właśnie się wypowiadał, oraz panu posłowi Peterle, za tę zadowalającą inicjatywę w sprawie oddawania krwi pępowinowej - daru życia - co pozwoliło na wypracowanie w ciągu ostatnich 20 lat wybitnych i ważnych osiągnięć medycznych w dziedzinie przeszczepiania tych drogocennych komórek macierzystych. Dziś wykorzystuje się je w leczeniu ponad 80 schorzeń, głównie nowotworów - nowotworu mózgu, nowotworu krwi, białaczki, chłoniaka - niedokrwistości, chorób autoimmunologicznych, a lista ta wciąż się rozszerza.
Mimo to w Europie zabezpiecza się jedynie 1 % krwi pępowinowej pełnej szans i nadziei, 1 % z ponad 15 milionów urodzeń rocznie. Poza tym mamy do czynienia z ogromnymi rozbieżnościami między państwami: 7 tysięcy zarejestrowanych dawców w Belgii i 7 tysięcy we Francji chociaż liczba jej ludności jest sześciokrotnie wyższa niż jej północnego sąsiada.
Dlatego - jak Pan Komisarz wspomniał - wzywamy Komisję do uruchomienia, oczywiście we współpracy z 27 państwami członkowskimi, kampanii informacyjnej dla rodziców po to, aby oddawanie tych komórek stało się rzeczywistością, jeżeli nie koniecznością. Odpowiednio uświadomione europejskie matki z pewnością zechcą dać życie dwukrotnie.
Dlatego właśnie ja i dlatego właśnie my uważamy, że najważniejsze jest - poza jednolitą transpozycją dyrektywy z 2004 roku w sprawie jakości i bezpieczeństwa tkanek i komórek, o której już wspomniano i która jest przedmiotem naszego drugiego pytania - aby Europa zdecydowanie zachęcała państwa członkowskie do uproszczenia procedur i systemów akredytacji szpitali położniczych. Liczba szpitali położniczych uprawnionych do konserwowania i przechowywania krwi pępowinowej jest nadal zbyt mała, liczby to potwierdzają. Nie możemy już dłużej pozwalać na to, aby pasjonująca debata - której dziś nie zakończymy - oraz kontrowersje towarzyszące celowi i wykorzystywaniu tej krwi - czy to z prywatnych, czy publicznych banków krwi - faktycznie powstrzymały nas przed dyskutowaniem o tej technice, tak też brzmi apel wystosowany przez profesor Eliane Gluckman, która całą swoją karierę zawodową poświęciła temu, by oddawanie krwi pępowinowej było darem życia.
Margrete Auken
Panie Przewodniczący! Ja oczywiście również zgadzam się z tym, co tutaj powiedziano o znaczeniu tworzenia banków komórek krwi pępowinowej dla celów badawczych i leczniczych. Komórki macierzyste łatwo jest zdobyć, o ile ktoś jest do tego przygotowany, a ja osobiście nie sądzę, aby tę kwestię należało traktować jak kwestię przeszczepów. Tak naprawdę uważam, że powinniśmy móc po prostu pobierać te komórki, a rodzice powinni mieć możność wyrażenia sprzeciwu, ale nie powinni być zobowiązani do udzielenia zgody. Uważam, że ten aspekt jest mniej ważny.
Sądzę jednak, że istotne jest - oprócz środków bezpieczeństwa, na które uwagę zwrócił pan poseł Liese oraz inni posłowie - aby pamiętać, że nadal niewiele wiemy o możliwościach rozwoju w tej dziedzinie. Dlatego stworzenie tych banków jest dla nas ważne. Po pierwsze uważam, że banki te oczywiście powinny być bankami publicznymi, ponieważ każdy powinien móc z nich skorzystać. Na razie największym obszarem stosowania będzie leczenie innych ludzi. Ważne jest też jednak, abyśmy zwrócili uwagę na fakt, że jest tu wiele pułapek. Znamy próby zmuszania rodziców do wpłacania pewnego rodzaju gwarancji za "zabezpieczenie komórek” dla dziecka będącego w banku. Płacenie takiej gwarancji jest bezcelowe.
Rzadko ktoś musi leczyć w ten sposób własne dziecko i jestem głęboko przekonana, że banki te należy założyć przede wszystkim dla potrzeb badań ogólnych i ogólnego leczenia. Na początek do tego właśnie powinniśmy dążyć. Myślę, że byłoby to niemal oszukiwaniem rodziców gdyby wzbudzić w nich przekonanie, że mogą wiele zainwestować, aby ochronić swoje dziecko. Powinni zainwestować w krew pępowinową służącą ochronie całego społeczeństwa i mam wielką nadzieję, że uda nam się to bardziej upowszechnić. Wstyd, że tak ważna tkanka, którą dziś dysponujemy marnuje się dlatego, że zbyt mało uwagi się jej poświęca.
Marisa Matias
Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Ja również chciałabym powiedzieć, iż uważam, że temat ten jest dla nas zbyt ważny, abyśmy dalej żyli w kłamstwie, którym żyje Europa. To kłamstwo, czy też fałszywa obietnica, obojętnie jak to nazwiemy, bo ciągle funkcjonujemy głównie w obszarze pobierania komórek macierzystych z pępowiny w oparciu o bałamutne informacje.
Jak wiadomo, i zostało to już powiedziane, w Europie pobieranie komórek macierzystych z pępowiny nie sięga nawet 1 %. Wiemy też jednak, że potencjał tych komórek w leczeniu chorób może być nieograniczony - chorób takich, jak te, które już wymieniono: raka, choroby Alzheimera i rzadkich schorzeń. Możliwości są niezmierzone.
Dopuściliśmy jednak do tego, by powstało szereg prywatnych banków komórek, a rodzicom mówi się, że mogą przechować komórki dziecka pobrane w chwili jego urodzenia, które później, w przyszłości można wykorzystać do jego leczenia, o ile będzie to konieczne.
Uważam, że musimy zachowywać się dużo bardziej odpowiedzialnie niż obecnie, ponieważ jak wiadomo prawdopodobieństwo, że taka sytuacja wystąpi jest bardzo niewielkie. Ta fałszywa obietnica, którą sprzedaje się rodzicom ma wymierną wartość w pieniądzu. W Portugalii na przykład ta fałszywa obietnica kosztuje trzy i pół raza więcej niż minimalna płaca miesięczna.
Dlatego jest jasne, że rozwiązaniem jest stworzenie publicznych banków komórek macierzystych, bo tylko dzięki tym bankom możemy zagwarantować równość wykorzystania, równość dostępu, skuteczne leczenie i więcej badań równych dla wszystkich, zamiast traktowania komórek macierzystych tylko jako pewnego rodzaju towaru czy interesu, który się rozwija, ale jest dostępny tylko dla niewielu uprzywilejowanych.
Dlatego uważam, że solidarność, zdrowy rozsądek i obiektywne informacje zdecydowanie nie są czymś, co można uznać za wygórowane żądanie. Nie mamy prawa nakazywać, ale mamy prawo promować. To mieści się w zakresie naszych możliwości i sądzę, że musimy to uczynić w imię równości.
Alojz Peterle
(SL) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu! Cieszę się, że poświęca Pan uwagę naszemu pytaniu. Moim zdaniem to, co usiłujemy osiągnąć jest to zbliżenie, czy też większe zbliżenie się do obywateli.
Byłem kiedyś sprawozdawcą w kwestii zatwierdzenia pojazdów silnikowych napędzanych wodorem i uważam, że sprawie komórek macierzystych krwi pępowinowej musimy poświęcić przynajmniej tyle samo uwagi. Przecież sam Pan powiedział, że pozytywnie zaskoczył Pana ten fakt, będący powodem do radości nie tylko dla chorych, czy dla rodziców, ale także dla badaczy, którzy odkrywają coraz więcej obszarów zastosowania.
Bardzo ważne są Pańskie słowa o tym, że Komisja zachęca państwa członkowskie do podjęcia działań w tym względzie. Rzeczywiście wydaje się, że to, co dziś traktujemy jako odpady, później może być źródłem naszego lub czyjegoś zdrowia.
W tym kontekście uważam, że potrzebujemy strategii. Musimy wiedzieć, do czego zachęcamy, jakie informacje przekazujemy rodzicom i innym osobom i oczywiście, jakie badania prowadzimy. Jestem przekonany, że mamy teraz doskonałą okazję, aby udowodnić obywatelom, że jesteśmy po ich stronie i że popieramy właściwą drogę na przyszłość.
Antonio Cancian
(IT) Panie Przewodniczący, Panie Komisarzu, Koleżanki i Koledzy! Chociaż zajmujemy się tym tematem o tak późnej godzinie, to jestem przekonany, że mamy tu dziś do czynienia z ważnym argumentem, który należy ogromnie cenić, bo terapeutyczne stosowanie komórek macierzystych z pępowiny należy poprzeć, podobnie jak należy wspierać i promować inicjatywy i kampanie informacyjne ukierunkowane na większe upowszechnienie oddawania komórek macierzystych na każdym szczeblu, przede wszystkim na szczeblu europejskim.
Przed chwilą potwierdził Pan, że zagadnienia te nie wchodzą w zakres kompetencji europejskich. Ale czy transpozycja dyrektywy 2004/23/WE nie powinna zawierać definicji jakości i bezpieczeństwa oddawania, badania, konserwowania i rozprowadzania komórek macierzystych?
Tak czy inaczej należy zadbać, by zróżnicowane ustawodawstwo krajowe było spójnie stosowane w poszczególnych państwach europejskich, co zagwarantuje, że wszyscy europejscy pacjenci i rodzice będą mieć te same prawa i będą podlegać identycznym przepisom.
Szczególnie ważne jest to, by krew pępowinowa była konserwowana w bankach publicznych szczebla krajowego i europejskiego, dzięki czemu będzie można ją skutecznie podawać wszystkim pacjentom, którzy naprawdę jej potrzebują, zapobiegając przez to śmierci i zmierzając do zagwarantowania wszystkim jednolitych praw.
Seán Kelly
Panie Przewodniczący! Badania nad komórkami macierzystymi pozyskiwanymi z embrionów budziły ogromne kontrowersje podczas ostatnich wyborów w Irlandii. Tym razem, przy okazji wyborów mało się mówi o medycynie. Oczywiście na pierwszy plan wysunęły się oszczędności, wiele miejsca poświęcono też naukom medycznym. Mamy ogromne szczęście, że dysponujemy taką, a nie inną jakością badań medycznych prowadzonych przez różne instytucje z całej Unii Europejskiej, a także jakością wykształcenia lekarzy.
Komórki macierzyste krwi pępowinowej są jednym z tych obszarów, w których dokonał się postęp. Mówi się, że badania te mogą potencjalnie pomóc w leczeniu 70-80 chorób. Powinniśmy do tego dążyć i dlatego jest istotne, aby udostępnić tego typu badania i udogodnienia - oczywiście w granicach etyki. Panie Komisarzu! Jak Pan powiedział wiele zależy tu od samych państw członkowskich, zwłaszcza pod względem stosowania, jak i podjęcia w odpowiednim terminie dalszych działań.
Nicole Sinclaire
Panie Przewodniczący! Jak powiedziało już wielu moich kolegów, jest to ogromnie ważna debata i problem, nad którym trzeba debatować nie tylko w tym Parlamencie, w Unii Europejskiej, ale także popularyzować na tyle, na ile to tylko możliwe. Jest to problem, nad którym ja też muszę się jeszcze pochylić i rozstrzygnąć tak, czy inaczej. Waham się między dwoma podejściami: z jednej strony moim katolickim wychowaniem, z drugiej nowoczesną nauką i korzyściami, jakie może ona przynieść.
Mając to na uwadze chyba po raz pierwszy skomentuję słowa Pana Komisarza. To, co Pan Komisarz powiedział jest absolutnie słuszne: zagadnienie to należy pozostawić w rękach państw członkowskich. Należy szanować różnice kulturowe i religijne występujące w Unii Europejskiej i w żadnym razie nie odbierać państwom możliwości podejmowania decyzji w tej sprawie.
Miroslav Mikolášik
(SK) Panie Przewodniczący! Chciałbym opowiedzieć o problemie pobierania i przechowywania krwi pępowinowej, która jest podstawowym źródłem komórek macierzystych. Dzięki pobraniu w chwili urodzenia krwi pępowinowej, którą w przeszłości wyrzucano razem z łożyskiem, możemy pozyskać ważne źródło niezróżnicowanych komórek macierzystych nie powodując dyskomfortu matki ani dziecka, a komórki te można modulować i w przyszłości z powodzeniem wykorzystać w dowolnym momencie do leczenia białaczki i co najmniej 70 innych schorzeń. Chciałbym zapytać, dlaczego jest tak, że w Europie w chwili urodzenia pobieramy mniej niż 1 % komórek macierzystych i, oczywiście, zgadzam się z Panem Komisarzem, gdy mówi, że uregulowanie tej kwestii zależy przede wszystkim od państw członkowskich, mimo że Komisja w współpracy z państwami członkowskimi z pewnością mogłaby pomóc w przekazywaniu rodzicom informacji o korzyściach płynących z komórek macierzystych, w świetle postępu w dziedzinie leczenia za pomocą komórek macierzystych i medycyny regeneracyjnej. Mówię to jako były sprawozdawca w sprawie dyrektywy o terapiach zaawansowanych.
Brian Crowley
Panie Przewodniczący! Ja także chciałbym podziękować Panu Komisarzowi za wkład w tę debatę.
Jednak z uwagi na zgłoszone obawy, może jednym z rozwiązań mogłoby być wykorzystywanie krajowego rejestru banków krwi jako katalogu, źródła przechowywania komórek macierzystych krwi pępowinowej do wykorzystania w przyszłości. To pozwoliłoby na pokonanie pewnych problemów i trudności związanych z kosztami przechowywania, o których kilku moich kolegów już wspomniało.
W ramach istniejących banków krwi dysponujemy już systemem, za pomocą którego można regulować i kontrolować przekazywanie tych komórek. Mógłby to być dobry sposób na pokonanie pewnych problemów. Podobnie jak moje koleżanki i koledzy uważam, że stosowanie komórek macierzystych daje ogromne możliwości leczenia chorób w przyszłości.
Musimy jednak zachować czujność, aby nie dawać złudnej nadziei, bo zbyt często słyszymy, nie tylko w odniesieniu do komórek macierzystych, ale także biotechnologii w innych obszarach, o ludziach, którym dano złudną nadzieję. Potrzebujemy zasadniczych dowodów naukowych i zasadniczych badań naukowych w celu zapewnienia, że ogłoszone wyniki rzeczywiście będą mogły być wykorzystane.
John Dalli
komisarz - Panie Przewodniczący! Powszechne uznanie dla postępu, jaki dokonał się w stosowaniu komórek macierzystych w celach leczniczych jest oczywiste. Zgadzamy się, że trzeba go popierać.
Problemy zgłoszone przez panie posłanki i panów posłów dotyczą po pierwsze informacji, a po drugie przechowywania.
Jeżeli chodzi o informacje, to istotne jest - i wszyscy się z tym zgadzamy - aby rodzicom i opinii publicznej przekazywać rzetelne i obiektywne informacje na temat korzyści i ograniczeń stosowania komórek macierzystych, w tym komórek macierzystych krwi pępowinowej. Przekazywanie takich informacji należy do kompetencji państw członkowskich, które czasem mają odmienne zdanie oraz prowadzą inną politykę dotyczącą korzyści i ograniczeń, a także wykorzystywania komórek macierzystych. Wiele państw członkowskich uruchomiło już kampanie informacyjne i inne działania informacyjne. Komisja zachęca państwa członkowskie do podejmowania takich działań.
Jeżeli chodzi o przechowywanie, to wiemy, że prywatne firmy już oferują rodzicom usługę przechowywania komórek krwi pępowinowej. Ale kilka państw członkowskich ustanowiło publiczne banki krwi pępowinowej działające w oparciu o altruistyczne i dobrowolne oddawanie krwi pępowinowej.
Prawodawstwo UE w sprawie tkanek i komórek reguluje sprawę wszystkich banków tkanek, czy to publicznych, czy prywatnych. Określa zasady dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania, anonimowości, altruizmu dawcy i solidarności między dawcą a biorcą. W 2004 roku Europejska Grupa do spraw Etyki zaleciła stworzenie publicznych banków składowania krwi pępowinowej w celu zagwarantowania solidarnego dostępu wszystkim pacjentom w potrzebie.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Elena Oana Antonescu
W 2010 roku wartość ogólnoświatowego rynku komórek macierzystych krwi pępowinowej oszacowano na około 3,34 miliarda euro. Prognozy na przyszłość oparte na wskaźniku wzrostu rocznego na poziomie niespełna 27 % w najbliższych latach wskazują, że do roku 2015 kwota ta wyniesie 11 miliardów euro. W czasach, gdy komórki macierzyste wydają się być nową "ziemią obiecaną” w badaniach medycznych, wielu badaczy nie spieszy się z przejściem do tego niszowego obszaru bez gwarancji, że osiągną najwyższe standardy jakości i bezpieczeństwa wymagane dla tego rodzaju procedur. Uważam, że Komisja musi przyspieszyć działania w zakresie informowania pacjentów oraz personelu medycznego o korzyściach pozyskiwania komórek macierzystych krwi pępowinowej. Komisja musi też jednak podjąć szczególne działania, aby zagwarantować, że minimalne standardy jakości i bezpieczeństwa oddawania, pozyskiwania, badania, przetwarzania, utrzymywania, przechowywania i przekazywania ludzkich komórek i tkanek są i będą przestrzegane we wszystkich państwach członkowskich.
Anna Záborská
Pan Komisarz Dalli przedstawił bardzo zachowawcze stanowisko Komisji dotyczące badań nad komórkami macierzystymi z krwi pępowinowej. Trudno się temu dziwić. W siódmym programie ramowym Komisja zaproponowała i forsowała ogromny pakiet wsparcia dla kontrowersyjnych badań nad komórkami macierzystymi i boi się przyznać, że badania te nie spełniły pokładanych w nich oczekiwań. Co więcej, jest dziś jasne, że badania nad komórkami macierzystymi pozyskanymi z ciał nienarodzonych dzieci nie dały wyników podobnych do tych uzyskanych w badaniach na komórkami pozyskanymi z krwi pępowinowej. Jak dotąd krew tę uważano za odpad biologiczny. Jak w świetle najnowszych sprawozdań z pomyślnych doświadczeń, a nawet terapii z wykorzystaniem komórek macierzystych krwi pępowinowej, Komisja może bronić moralnie nieakceptowalnego produkowania ludzkich embrionów dla celów badawczych? A ponadto, dlaczego komisarz Dalli nie przedstawił dziś konkretnego planu Komisji dotyczącego zwiększenia odsetka krwi pępowinowej pobieranej w chwili urodzenia zamiast bezsensownej opinii? Mam nadzieję, że to dlatego, że jego personel nadal ciężko pracuje nad tym planem. Zakładam, że Komisja zaproponuje w planie mechanizm, który zwolni rodziców z obowiązku płacenia za pobranie oraz późniejsze przechowywanie krwi pępowinowej. Oczekuję też, że plan będzie uwzględniał ponowną ocenę priorytetów w dziedzinie badań nad komórkami macierzystymi.
