Onderhandeling bilaterale akkoorden tussen de Verenigde Staten en bepaalde lidstaten inzake visa en PNR-gegevens (Passenger Name Record) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de onderhandeling bilaterale akkoorden tussen de Verenigde Staten en bepaalde lidstaten inzake visa en PNR-gegevens (Passenger Name Record).
Franco Frattini
vicevoorzitter van de Commissie. - Mevrouw de Voorzitter, Ik wil beginnen met de opmerking dat, zoals iedereen weet, het gemeenschappelijk Europees visabeleid ons concrete resultaten met verscheidene derde landen heeft opgeleverd, zoals onlangs Canada en Australië. Dit is jammer genoeg niet het geval geweest met de Verenigde staten.
We hebben er sinds 2004 hard aan gewerkt om het doel te bereiken dat alle lidstaten in het visa waiver programma van de Verenigde Staten worden opgenomen. Samen met de fungerende voorzitters van de Raad heb ik hier voortdurend bij de regering van de Verenigde Staten op aangedrongen om de stem van de lidstaten in Washington te laten horen. Zoals u weet heeft voorzitter Barroso de zaak persoonlijk bij president Bush aangekaart, net zoals bij de leiders van het Congres van de VS tijdens elk van zijn officiële bezoeken aan Washington.
We hebben allen ter sprake gebracht dat de lidstaten van de EU al aan de aanvullende veiligheidsvoorwaarden voldoen van de pas geleden door de Verenigde Staten aangenomen bijgewerkte wetgeving. Wij hebben er volledig begrip voor dat het gebrek aan vooruitgang met de Verenigde Staten voor zeer veel frustratie zorgt bij degenen die nog niet in het visa waiver programma van de VS zijn opgenomen. Onze burgers kunnen terecht geen begrip opbrengen voor dit verschil in behandeling.
We mogen er ons echter niet toe laten brengen om uit elkaar gedreven te worden en ons tot iets te laten dwingen wat uitgaat boven hetgeen we pas geleden zijn overeengekomen, en om iets te accepteren wat volledig buiten vraag staat - bijvoorbeeld het toegang bieden aan anderen tot de migratie- en asielgegevens van Schengen. Over al deze zaken valt niet te onderhandelen.
Er is een uitvoerige discussie, onderhandeling en het overwegen van wederkerigheid nodig. We hebben ten slotte samen behoorlijk wat bereikt. Pas geleden hebben wij de uitbreiding van het gebied van Schengen naar bijna geheel Europa gevierd. Aan de andere kant vereist dit van ons een collectieve verantwoordelijkheid voor de behandeling van zaken die in verband staan met de beveiliging van onze buitengrenzen, en dat wij voor een correcte omgang en doorlichting van de gegevens van diegenen zorgen die ons gemeenschappelijk grondgebied betreden.
Ik betwijfel niet dat de lidstaten van de EU het recht hebben om het met de Verenigde Staten over zaken te hebben die nationale voorrechten zijn, bijvoorbeeld de samenwerking tussen de veiligheidsdiensten of air marshall programma's, maar wij zijn van mening dat hetgeen de VS van ons allen verlangt, in het kader van verschillende zaken die in nauw verband met visa staan, ernstige wettelijke en politieke vragen opwerpt.
Staat u mij toe te onderstrepen, ofschoon het urgentiegevoel begrijpelijk is, dat we allemaal moeten erkennen dat door ondertekenen van het Memorandum van Overeenstemming niemand op de volgende dag in het visa waiver programma wordt opgenomen. De Verenigde staten moeten nog steeds de electronic travel authorisation (systeem voor elektronische reisvergunningen) opzetten en ook het biometrische systeem bij de uitgangen van de luchthavens. Het zal uitvoerige evaluatiebezoeken ter plaatse met zich mee brengen voor de desbetreffende landen. Daarom is er geen reden om met haastige spoed iets te ondernemen dat wettelijk aanvechtbaar is en ieder land bij de onderhandelingen met de Verenigde staten aan zijn eigen lot overlaat.
Aangezien alle Europese lidstaten, zowel degenen die proberen dat de VS van visa afzien alsook degenen die al in het programma opgenomen zijn, hierbij betrokken zijn en door de Verenigde staten worden benaderd, heeft Coreper - de ambassadeurs van de lidstaten van de Europese Unie - op 5 maart een gemeenschappelijke grondlijn aangenomen: een reeks van gemeenschappelijke parameters die als leidraad voor de gesprekken zullen dienen die de lidstaten uiteindelijk apart met de Verenigde Staten zullen voeren. Het zal een goede basis zijn voor ons overleg met de VS-partners tijdens de ministeriële trojka van de EU-VS op 13 maart 2008.
Parallel hieraan zal ik morgen een mandaat voorstellen voor ordentelijke EU-onderhandelingen met de Verenigde Staten over zaken die in verband met het visabeleid optreden. Door het vervolgen van een op gemeenschappelijke parameters baserende gemeenschappelijke aanpak, zullen wij sterker de mogelijkheid hebben om op korte termijn een overeenkomst te bereiken over het door de Commissie voorgestelde mandaat.
We moeten in het achterhoofd houden dat de EU en de Verenigde Staten goede bondgenoten zijn. Dit werd bij talrijke gelegenheden aangetoond. De terrorismebestrijding is een globale uitdaging die ons niet alleen allemaal aangaat, maar waarop we alleen wanneer we samenwerken succesvol kunnen reageren. De Europese Unie is bereid zijn bijdrage te leveren, door het verenigd houden van de lidstaten en door er voor te zorgen dat ze de Europese bevoegdheid en de communautaire wetgeving eerbiedigen.
Tot besluit zullen wij met de Verenigde Staten onderhandelen. Het is gewoonweg onmogelijk dat wij niet alleen afstand doen van onze Europese wetgeving, ja deze zelfs prijsgeven, maar dat wij dit eveneens doen met onze gemeenschappelijke criteria, op basis waarvan we hebben onderhandeld. We zullen verder gaan met onderhandelen. Geen lidstaat heeft het recht of de permissie om af te wijken van de Europese wetgeving in deze of deze wetgeving te overtreden.
Urszula Gacek
namens de PPE-DE-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, het gemeenschappelijk visabeleid valt onder de bevoegdheid van de Gemeenschap. Voorts zijn de lidstaten ertoe verplicht om het solidariteitsbeginsel op dit gebied te respecteren. Wanneer dit beginsel overtreden wordt, moeten wij ons afvragen waarom dat zo is. De Raad zegt dat het Amerikaanse waiver programma eindelijk dezelfde rechten voor alle EU-burgers moet scheppen. Jammer genoeg ontbreekt het ons nog altijd aan een concreet tijdschema dat ons verteld op welke wijze en wanneer dit doel moet worden bereikt.
De Commissie verklaart dat de aansluiting bij het Schengengebied aan het eind van het vorig jaar voor de burgers van de nieuwe lidstaten een groot succes was. Ja, de toetreding tot het Schengengebied was echt van voordeel voor de burgers. Maar dat zorgt ervoor dat de vernederende, tijdvretende en dure procedure voor het verkrijgen van een toeristenvisum des te vervelender is. Kan de Commissie ons nu verzekeren dat zij alle noodzakelijke stappen zal ondernemen om de gelijke behandeling van alle EU-burgers door de Verenigde Staten te bereiken? Kan de Commissie het Parlement verzekeren dat het de coördinerende rol actief op zich zal nemen, en zo bilaterale verdragen overbodig maakt?
Het Parlement moet zelf een deel van de schuld op zich nemen. Vooral degenen aan de linkerkant van dit Huis, wier ongenuanceerde scherpe afkeuring van de Verenigde staten de overtuiging van dit land versterkt dat het gerust en doelmatig met individuele landen kan onderhandelen. Dit legt ook de Commissie aan banden. Landen die van het visa waiver programme zijn uitgesloten, moeten politiek ruggengraat tonen en zich verzetten tegen de druk van de ontevreden burgers in het eigen land. Door het schenden van het solidariteitsbeginsel versterken zij de druk op de regeringen van de overgebleven landen om nationale belangen boven gemeenschapsbeginselen te stellen.
De landen die al deelnemen aan het visa waiver programma moeten ophouden om dit als een probleem op te vatten voor de landen die er nog steeds op wachten om te worden opgenomen in het programma. Namens mijn fractie kan ik de Commissie verzekeren dat zij onze volledige ondersteuning heeft bij haar inspanningen voor het bereiken van gelijkwaardige visavrije toeristenstromen voor alle EU-burgers.
Stavros Lambrinidis
namens de PSE-Fractie. - (EL) Mevrouw de Voorzitter, de recentelijk door de regering van de VS uitgeoefende druk op individuele Europese regeringen in verband met de deelneming aan het visa waiver programma moet volstrekt worden veroordeeld en moet aanmerkelijke straffen tot gevolg hebben. Onder geen omstandigheden, commissaris, mag hier een ander antwoord op volgen. Met andere woorden, de onaanvaardbare eisen van een VS-regering, die al aan het eind van de rit is en waarvan de president twee dagen geleden zijn veto inlegde tegen een wet die het aan de geheime diensten van de VS verbood om folter te gebruiken, mogen door de Commissie niet worden gebruikt om de insluiting van zulke bepalingen in de Europese wetgeving te rechtvaardigen onder het voorwendsel van het handhaven van de solidariteit.
De bilaterale eisen en de druk door de Verenigde Staten zijn een schending van de nationale soevereiniteit van de individuele lidstaten en van de grondrechten van hun burgers. Griekenland en 11 van de 12 nieuwe lidstaten worden onder druk gezet om de veiligheidsdiensten van de VS toegang te verlenen tot een reek van extreem gevoelige persoonsgegevens, wat van de andere Europese landen niet wordt verlangd. Het is alsof de in het vizier genomen landen de arme familieleden van Europa zijn of de proefkonijnen voor de nieuwe veiligheidsmaatregelen van Amerika.
Ten tweede zijn de maatregelen een overtreding van het gemeenschappelijk visabeleid, omdat, zoals wij weten, derde landen verplicht zijn om alle landen van EU gelijk te behandelen. Ze mogen ons niet in goede en slechte Europeanen scheiden. Alle tot nu toe gebruikte uitvluchten, zoals het zogenaamd niet veilig zijn van de paspoorten van sommige Europese landen, zijn nu ongeldig, maar de Verenigde Staten gaan hoe dan ook verder!
Ten derde druisen de maatregelen in tegen de recente internationale PNR-overeenkomst tussen Europa en de Verenigde Staten die duidelijk vastlegt wat de Amerikanen wel en niet kunnen opeisen.
Ten vierde druisen de maatregelen in tegen de Europese wetgeving inzake gegevensverzameling en -verwerking, zoals het Akkoord van Schengen. Hier heeft u terecht gezegd dat de Amerikanen om toegang tot deze gegevens vragen.
Mevrouw de Voorzitter, de regering van de VS bevordert al hetgeen in zijn eigen belang is door middel van haar favoriete methode 'verdeel en heers'. De vraag is wat Europa ter bescherming van zijn bevoegdheid, zijn wetten en de burgers doet? Jammer genoeg is het antwoord tot nu toe ontmoedigend geweest. Sinds jaren is de Europese Commissie niet in staat geweest om de Verenigde Staten ervan te overtuigen dat het visa waiver programma op basis van gelijkheid wordt uitgebreid naar alle landen van de EU, en heeft zo de deur geopend voor bilaterale onderhandelingen met individuele landen. Tsjechië schijnt ondertussen een onfatsoenlijke haast aan de dag te leggen om de nieuwe illegale voorwaarden te accepteren, in overtreding van gemeenschappelijk beleid en van de gemeenschappelijke solidariteit.
Gezien deze menigte aan politieke druk en geheime onderhandelingen is het bemoedigend, commissaris, dat u vandaag hebt geantwoord. In het licht echter van hetgeen ik heb gezegd roepen wij u op om duidelijke antwoorden te leveren op de volgende vragen:
Ten eerste, bent u van plan om stappen te ondernemen tegen lidstaten die bilaterale verdragen afsluiten met de Verenigde Staten? Zult u de zaak tegen Tsjechië bij het Europees Hof van Justitie indienen wanneer de uitvoeringsmaatregelen tegen het gemeenschapsrecht blijken te zijn?
Ten tweede, hebt u de andere Europese regeringen gevraagd die nu in onderhandelingen met de Verenigde Staten staan om niet te bezwijken voor deze druk? Zo ja, met welke regeringen hebt u gesproken en met welke onderhoudt u zich op het moment? Wat vertelt u ze precies in het kader van hetgeen ze wel of niet mogen doen?
Ten derde, wanneer de regering van de VS doorgaat met zijn beleid, wat voor stappen bent u van plan om tegen een derde land te nemen dat het Europees beleid en de communautaire wetgeving overtreedt?
Ten vierde, kunt u ons verzekeren, commissaris, dat u ten opzichte van de huidige PNR-overeenkomst, het gemeenschappelijk visabeleid of ander Europees beleid geen veranderingsvoorstellen zult indienen of veranderingen zult toestaan? Zo'n verandering zal tot de onbeperkte schending van de persoonsgegevens van Europese burgers voeren, een beleid dat jammer genoeg door de Verenigde Staten wordt gestimuleerd?
Sophia in 't Veld
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen beginnen met te zeggen dat ik begrip heb voor de frustratie van de Tsjechische Republiek en andere landen die geen visumvrijstelling kennen. Het zou echter bijzonder destructief zijn als de Tsjechen in hun eentje een overeenkomst sluiten en we moeten dan ook niet toegeven aan de 'verdeel-en-heers'-tactiek van de VS. Ik hoop dat de Commissie en de Raad een belangrijke les hebben geleerd: een goed mandaat en goedkeuring van het Europees Parlement vormen geen belemmering voor onderhandelingen, maar versterken juist de positie van de Europese Unie. De VS moeten handelen als een loyale en betrouwbare bondgenoot en de wetgeving van de EU eerbiedigen.
Wat de PNR betreft, vraag ik me af waarom ze überhaupt in het memorandum van overeenstemming moeten worden opgenomen als ze al gedekt worden door de overeenkomst tussen de EU en de VS. De inkt van de PNR-overeenkomst tussen de EU en de VS is nog niet eens droog en hij is niet door alle lidstaten geratificeerd. Wat willen de Amerikanen dan nog meer?
Heeft de Commissie kunnen vaststellen of de tenuitvoerleggingsmaatregelen van het memorandum van overeenstemming in overeenstemming zijn met de overeenkomst tussen de EU en de VS en zo nee, mogen we dan aannemen dat de overeenkomst nu ongeldig is? Als dat het geval is, bestaat de overeenkomst namelijk niet langer en moeten we nieuwe gesprekken aangaan; ik ga er dan van uit dat het Europees Parlement meebeslist.
Achteraf gezien is het nog betreurenswaardiger dat de Raad en de Commissie op basis van dergelijke vage en open voorwaarden akkoord zijn gegaan met de PNR-overeenkomst tussen de EU en de VS, aangezien de VS veel ruimte krijgen om de werkingssfeer van de PNR-overeenkomst verder te verbreden.
Tot slot denk ik dat we als EU alleen maar een goede positie hebben ten opzichte van de Verenigde Staten als we met één stem spreken. Doen we dat niet - en zijn we verdeeld - dan worden onze regels in Washington bepaald en niet hier of in Brussel.
Eva Lichtenberger
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, de geschiedenis met de gegevensuitwisseling tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie ging van begin af aan met grote problemen gepaard. Het geschil over de overdracht van lijsten met passagiernamen en het meningsverschil bij de PNR-overeenkomst en zijn juridische grondslag zijn voldoende om duidelijk te maken dat er over deze zaken geen evenwichtige onderhandelingen kunnen plaatsvinden. Van de kant van de VS komen almaar hogere eisen en de roep om meer gegevens, terwijl de Europese Unie moeite heeft om met één stem te spreken, en om zich tegen deze onredelijke verzoeken te verzetten.
Over deze zaken maakt de bevolking van Europa zich ernstige zorgen, vooral waar het om de geheimhouding van persoonsgegevens gaat. Ze zijn bang dat hun gegevens zullen worden misbruikt, vandaar dat de door de Europese Unie gekozen aanpak, of het nu om de overdracht van passagiersgegevens gaat of om het visabeleid, in het middelpunt van de grote publieke belangstelling stond. We mogen niet zwichten voor de hier ondernomen pogingen om verschillen tussen de lidstaten teweeg te brengen, omdat wij elkaar daardoor onderling zullen verzwakken. Noch mogen wij toelaten dat sommige lidstaten door de verenigde staten in het vizier worden genomen om ze anders te behandelen door bijzondere eisen en verzoeken.
We eisen in deze kwestie twee dingen van de Commissie: niet alleen een gezamenlijke aanpak, maar vooral ruggengraat, ruggengraat en nog eens ruggengraat. De permanente voetvallen voor de Verenigde Staten leiden slechts tot meer begerigheden.
Sylvia-Yvonne Kaufmann
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, laat mij categorisch zeggen dat we het niet mogen toelaten dat de Verenigde Staten Europa verdelen. De Europese Unie moet gesloten handelen, omdat zij alleen zo het eigen spoor kan volgen en internationaal gewicht heeft. Dit is ook en vooral van toepassing ten opzichte van de Verenigde Staten.
Eén enkele lidstaat heeft natuurlijk minder invloed dan de Europese Unie als gemeenschap. Echter kunnen solistische handelingen van een lidstaat de Unie in zijn geheel verzwakken, en dit zelfs in zeer sterke mate. Zulke handelingen ondergraven in zijn geheel de geloofwaardigheid van Europa. Het geeft als het ware aan de Verenigde Staten een hamer op een presenteerblaadje, waarmee ze een wig door Europa kunnen drijven; hierdoor wordt Washington in staat gesteld om van de individuele staten te krijgen, wat ze van de Unie als geheel niet kan krijgen.
De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en de EU die in juli 2007 hun hoogtepunt bereikten met de overeenkomst inzake de overdracht van de naamgegevens van passagiers toonden aan dat het voor de Unie bijna onmogelijk was om de toestemming van de VS voor een van haar standpunten te verkrijgen. Naar mening van veel Europeanen, en ik deel die mening, geeft deze overeenkomst de Verenigde staten toegang tot teveel informatie over Europese luchtpassagiers. Bovendien weten we niet waarvoor deze gegevens worden gebruikt, en aan wie ze worden doorgegeven. De principiële vraag is of deze berg aan gegevens in het geheel ergens toe dient in de strijd tegen het terrorisme. Ik vind het daarom gewoon grotesk dat individuele lidstaten nu zelfs boven hetgeen het verdrag vereist uitgaan, en zich op een soort koehandel inlaten waarin visa waivers worden verkwanseld voor de overdracht van nog meer gegevens. Dit kan niet in het belang van de burger zijn. Weliswaar zouden de burgers van deze lidstaten in het genot komen van het betreden van de Verenigde Staten zonder visa, maar tegen welke prijs voor ons allen?
Nee, zulke handelingen zorgen ervoor dat Europa chantabel wordt. Wanneer de lidstaten niet eendrachtig handelen en solidariteit tonen, wanneer zij de cohesie van de Unie niet bevorderen, dan moeten we niet verbaasd zijn wanneer de mensen in de Verenigde Staten de Europese Unie niet serieus nemen.
Carlos Coelho
(PT) Mevrouw de Voorzitter, vicevoorzitter van de commissie, dames en heren, ik wil graag vijf korte opmerkingen maken. Ten eerste: verdeel en heers. De strategie van de Amerikaanse regering tot bilateraal onderhandelen met lidstaten van de EU verbaast mij geenszins. verdeel en heers is een oude en begrijpelijke tactiek, maar we kunnen het niet toestaan dat de EU-lidstaten bij deze strategie helpen.
Ten tweede: de verzwakking van het Europese standpunt. De onderhandelingen tussen de Commissie en de Amerikaanse regering zijn opgeschort. Het is spijtig wanneer ook maar één lidstaat het besluit tot het ondertekenen van een bilateraal verdrag neemt, en daarmee de gemeenschappelijke houding van de Europese Unie ten opzichte van de Amerikaanse eisen verzwakt. Vooral aan de vooravond van de ministeriële trojka tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten die op donderdag in Slovenië plaatsvindt.
Ten derde: de ondergang van de solidariteit. Als rapporteur van het Europees Parlement voor Schengen, controleerde ik de oproepen voor de vroegtijdige uitbreiding van het Schengengebied en de afschaffing van interne grenzen. Het vreugdevertoon van twee maanden geleden schijnt voorbij te gaan aan het feit dat we nu te maken hebben met een gemeenschappelijk gebied. Ik veroordeel dit gebrek aan Europese solidariteit ronduit.
Ten vierde: de wettigheid van de overeenkomst. Er hangt een verontrustende sluier van geheimhouding over nog altijd onbekende details van de overeenkomst. Dit is met name ernstig wanneer het poogt om de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten te omgaan over de gegevensuitwisseling volgens de PNR-overeenkomst, en het is met name onacceptabel wanneer zij de Verenigde staten direct of indirect toegang geeft tot Europese gegevensbanken zoals het VIS- of SIS-systeem.
De vijfde en laatste opmerking: Het bevriezen van deze overeenkomsten. Ik roep de Raad op om met spoed een consensus over het bevriezen van deze onwenselijke bilaterale overeenkomsten te bereiken, en ik roep de commissaris en de Europese Commissie als hoedster van de Verdragen op om al beschikbare instrumenten in werking te zetten.
Gérard Deprez
(FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, velen hebben het al gezegd, maar ik moet het nog eens zeggen: ik geloof dat dit een bijzonder ernstige zaak is. Het is ten eerste ernstig, omdat onze Amerikaanse bondgenoten er moedwillig - we moeten in het achterhoofd houden dat ze dit opzettelijk hebben gedaan - voor hebben gekozen om afzonderlijk te onderhandelen met lidstaten van de Europese Unie over zaken waarvan zij weten dat ze in de bevoegdheden van de Europese Unie liggen, en hiervan gebruik maken om onredelijke veiligheidsvereisten te verlangen.
Het is echter ook ernstig vanuit het oogpunt van de Unie. Het is treurig om te zien dat de lidstaten afzonderlijk in de rij staan, zodat ze in staat zijn om hun burgers een reis naar de Verenigde Staten zonder visa aan te bieden. Dit alles in ruil voor veiligheidsmaatregelen die de Amerikanen niet met de Unie op zich konden onderhandelen. Ik geloof dat deze klemsituatie het ongelukkige resultaat is van een tragisch gebrek aan politieke strategie van onze kant.
Tot nu toe hebben de Commissie en de Raad pragmatisch gehandeld met de regering van de Verenigde Staten, van geval tot geval, telkens op verzoek van de Amerikanen, zonder ooit de moed te hebben gehad, om echte wederkerigheid van de Amerikanen te verlangen. Ik richt deze opmerking niet aan de heer Frattini, omdat ik weet dat hij het heeft gepoogd, maar hierbij geen ondersteuning vond. Wanneer ik het goed begrijp, gezien de ernst en de urgentie van de situatie, verzoekt de Commissie nu om een duidelijk onderhandelingsmandaat dat ervoor moet zorgen dat de Amerikanen gehoor geven aan hetgeen waaraan ze van begin af aan gehoor hadden moeten geven: de Wetgeving en de bevoegdheden van de Unie.
Wij zullen de inspanningen van de Commissie op dit punt ondersteunen, maar de Commissie mag niet vergeten dat zij het Parlement nodig heeft, vooral wanneer het Verdrag is geratificeerd, omdat niets wat nu gedaan wordt in kracht kan treden wanneer het Parlement het niet op een bepaald tijdstip goedkeurt. De commissaris moet dit aan zijn opvolger vertellen, of deze nu tijdelijk of blijvend is.
Jan Zahradil
(CS) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, commissaris, zoals we eerder hebben gehoord is de situatie onhoudbaar. Drie jaar na de uitbreiding van de Europese Unie bestaat er ongelijkheid tussen de oude en nieuwe lidstaten en de onderhandelingen tussen de Europese Commissie en de Verenigde Staten hebben niet veel vooruitgang geboekt bij het uit de weg ruimen van deze ongelijkheid.
Er mogen daarom geen bezwaren bestaan tegen bilaterale onderhandelingen tussen de hierbij betrokken landen, vooral wanneer deze onderhandelingen op geen enkele wijze een overtreding van de Europese wetgeving inhouden. In tegendeel, Tsjechië heeft EU-vereisten in zijn memorandum opgenomen, zodat het memorandum volledig in overeenstemming met de EU-wetgeving was. Dit vindt ook zijn weerslag in het advies van de Juridische Dienst van de Raad. De bevoegdheid van de Gemeenschap voor het gemeenschappelijk visabeleid werd ook niet geschonden, omdat het bij het op te richten Electronic Travel Authorisation Systeem niet om een visum gaat.
Het is zeker waar dat de VS alleen op bilaterale basis tot onderhandelen over de toelating van landen tot hun visa waiver programma bereid zijn, omdat zij vanwege hun eigen wetgeving hiertoe verplicht zijn. Alleen landen kunnen tot dit programma worden toegelaten, geen internationale organisaties of gemeenschappen. Dat is de feitelijke situatie.
Er is geen precedent voor alle landen geschapen. Naar mijn mening moeten en kunnen Tsjechië en de andere landen verder bilateraal onderhandelen met de Verenigde Staten. Natuurlijk zullen zij altijd moeten zorgen voor transparantie in hun handelingen, voor het mededelen van informatie en voor het overleg over hun volgende stap met de Europese Commissie en met het voorzitterschap.
Ik zou de commissaris graag voor zijn realistische houding willen bedanken die hij bij zijn presentatie aan de dag heeft gelegd. Ik zou ervoor willen waarschuwen om op EU-niveau druk van buitenaf op sommige individuele lidstaten uit te oefenen aangezien dit politieke risico's met zich mee zou kunnen brengen en het beeld van de Europese Unie in diskrediet zou kunnen brengen, vooral omdat op het moment de ratificatie van het nieuwe Hervormingsverdrag in de lidstaten plaatsvindt.
Jeanine Hennis-Plasschaert
(NL) De verdeel- en heerstechniek van de Amerikanen anno 2008 is het uitgangspunt in de transatlantische betrekkingen. Echter, vóór alles moet duidelijk zijn dat we het uiteindelijk onszelf aandoen. Dit keer zijn de Tsjechen als eerste benaderd en bezweken. Afgelopen donderdag kon de Commissie noch ontkennen, noch bevestigen of er in strijd met de Europese wet en regelgeving wordt gehandeld. Hoe bizar is dat? Wanneer dringt het tot de lidstaten door dat zij ieder voor zich min of meer een roepende in de woestijn zijn.
In de politieke verhoudingen met de rest van de wereld en dus ook met de VS is het echt cruciaal dat lidstaten met één stem spreken. De transatlantische betrekkingen zijn onmiskenbaar van groot belang, maar geen van de EU-lidstaten - hoe loyaal ook - zal ooit de 51ste staat van Amerika worden. Dit moet stoppen. Europa is aan zet. En heel eerlijk gezegd erger ik mij groen en geel aan het feit dat de Raad op dit moment niet vertegenwoordigd is in deze zaal. Dit is een absoluut gebrek aan besef van urgentie.
Sarah Ludford
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals anderen al hebben gezegd is dit memorandum van overeenstemming volgens de wetgeving van de Europese Gemeenschap en de EU illegaal. Deze wetgeving verleent de bevoegdheid voor het visabeleid, voor de kerngebieden van de terrorismebestrijding en voor het veiligheidsbeleid en de overdracht van passagiersgegevens aan de Gemeenschap of de Unie. Het is met zekerheid illegaal wanneer Tsjechië gegevens uit gemeenschappelijke gegevensbanken van de EU aan de VS overdraagt, zoals uit het visuminformatiesysteem (VIS).
Maar bijna nog belangrijker: het is in politiek opzicht rampzalig. Sommigen onder ons hebben begin vorig jaar tijdens een bezoek aan Washington meegemaakt hoeveel schade door bilateraal lobbyen wordt berokkend - overigens niet alleen door de onderhandelingen van Tsjechië - aan de pogingen van de Commissie en het voorzitterschap om een verenigd front te bieden voor de belangen van de gehele EU.
Maar nee, sommige lidstaten schijnen het gewoonweg niet te willen begrijpen. Natuurlijk begrijp ik dat de landen waarvan de soldaten zij aan zij met de Amerikanen strijden en sterven, niet alleen in Afghanistan, maar niet onomstreden ook in Irak, teleurgesteld zijn wanneer hun burgers van terrorisme worden verdacht wanneer ze de VS willen bezoeken. Op een bepaalde manier is dat ironisch. Maar het is oliedom om in deze "verdeel en heers” val te trappen!
Dit is zo ver verwijderd van de EU-ambities om gewicht te hebben in de wereld dat het ons bijna laat vertwijfelen, en het maakt de Raad in zijn geheel belachelijk. Net zoals mevrouw Hennis-Plasschaert valt mij op dat de Raad vanavond niet aanwezig is om op deze aanval te antwoorden.
Zita Pleštinská
(SK) Slowakije heeft net zoals Polen, Litouwen, Estland en sommige andere lidstaten van de EU er lang over nagedacht om evenals Tsjechië op de lijst van landen te komen die geen visa nodig hebben om naar de Verenigde Staten te reizen.
Iedere vooruitgang op de weg naar de afschaffing van visa is zeer belangrijk voor onze burgers, omdat dit het bereiken van gelijkheid voor alle EU-burgers betekent. Ik ga ervan uit dat zowel de Commissie als ook het Sloveense voorzitterschap beseffen dat gerechtelijke stappen tegenover Tsjechië vanwege de ondertekening van het memorandum van overeenstemming met de VS, geen goed sein uit Brussel zullen zijn in een tijd waarin het ratificatieproces van het Verdrag van Lissabon aan de gang is.
Ik ben voor het aannemen van een compromis tussen een alleenstaande aanpak van de EU en regels volgens welke de lidstaten ook bilaterale onderhandelingen met de VS zouden kunnen voeren.
Oldřich Vlasák
(CS) Dames en heren, we moeten ons eraan herinneren dat met uitzondering van Slovenië alle burgers van de nieuwe toetredingslanden die naar Amerika reizen visa moeten aanvragen. In tegenstelling tot andere Europeanen moeten deze burgers voor Amerikaanse ambassades in de rij staan en aanzienlijke sommen betalen, en sinds jaren wachten zij tevergeefs op de ondersteuning van de Unie bij hun inspanningen om deel uit te maken van het visa waiver programma. Van de oude lidstaten zijn alleen de Grieken in dezelfde situatie.
Het is waar dat de Europese Unie al sinds lange tijd met de Verenigde Staten over deze zaak in onderhandeling is, en dat de verantwoordelijken in Brussel, vooral na de uitbreiding van het Schengengebied, de druk op de Amerikanen hebben versterkt om de nieuwe lidstaten in het visa waiver programma op te nemen. Er zijn echter sinds onze toetreding vier jaren door het land gegaan en tot nu toe is er niets gebeurd. Daarom heeft Tsjechië besloten om het alleen aan te pakken om tegemoet te komen aan de wens van zijn burgers.
Het tussen Tsjechië en de VS ondertekende memorandum moet daarom als een bijdrage worden gezien aan de collectieve inspanningen om alle leden van de Unie dezelfde rechten te geven. Ik wil eraan herinneren dat deze stap volledig in overeenstemming met de wetgeving van de EU is en dat niemand dit in twijfel mag trekken.
Alexander Alvaro
(DE) Mevrouw de Voorzitter, we hebben deze zaak ook in de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken besproken en er is niemand in deze commissie die niet sympathiseert met de situatie waarin zich de nieuwe lidstaten bevinden, met name waar het om het visabeleid en de bilaterale handelingen met de Verenigde Staten gaat. Er zijn echter ook oude lidstaten - In dit kader werd Griekenland voren gebracht - die eveneens wachten op een verandering in het visabeleid van de VS. Niemand ontzegt hun het recht om de gelederen te verbreken, maar we moeten ons afvragen of wat wettig is ook noodzakelijkerwijze aanvaardbaar is. In dit geval is het niet aanvaardbaar, omdat het een verenigde aanpak van de kant van de Europese Unie ondergraaft en daardoor het sluiten van een verdrag verhindert dat op het gehele gebied van de Europese Unie van toepassing is.
Wezenlijk is een stap-voor-stap aanpak. Wij hebben net de toetreding van de nieuwe leden tot het Schengengebied bereikt. De volgende stap is het nadenken over de wijze waarop we een algemene regeling over het visavraagstuk kunnen bereiken.
Één slotwoord: ik vind de dreiging met het Verdrag van Lissabon uiterst onkies.
Ivo Strejček
(CS) Staat u mij toe om uit te weiden over het debat dat hier een paar minuten geleden werd gevoerd.
Het werd vele keren gezegd dat wij, waarmee de Europese Unie bedoeld is, één enkele en gemeenschappelijke aanpak ten opzichte van de Verenigde Staten moeten nastreven. Dit is waar het de meeste sprekers bij deze kwestie om gaat. Het gaat niet om individuele voordelen voor individuele leden van individuele lidstaten: het gaat om een gemeenschappelijk anti-Amerikaans beleid.
Ik wil u vertellen dat voor de overgrote meerderheid van de Tsjechische burgers het visa waiver programma het symbolische eindpunt betekent van de historische gebeurtenis van onze terugkeer in de schoot van de democratische landen. Ik verzeker u er ook van dat het ratificatieproces van het visa waiver door het Tsjechische Parlement veel sneller zal gaan dan het ratificatieproces van het Verdrag van Lissabon.
Piia-Noora Kauppi
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals vele collega's denk ik ook dat de eenheid van de Europese Unie erg belangrijk is, niet alleen bij het visabeleid, maar ook bij andere zaken die in samenhang met de Verenigde Staten van Amerika staan.
Ik zou echter de commissaris inzonderheid willen vragen: denkt u dat de VS op het moment van de lidstaten, die pogen om onafhankelijke onderhandelingen over een visa waiver programma te voeren, verschillende vereisten verlangt, om redenen die niets met de veiligheid van doen hebben? Gelooft u dat de VS de lidstaten van de EU tegen elkaar uitspeelt en poogt om hiervoor gebruik te maken van andere zaken die ook met de kwestie van doen hebben? Of zijn het slechts veiligheidsbelangen van de kant van de VS?
Franco Frattini
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, hartelijk dank voor uw bijdragen.
Aangezien bewegingsvrijheid naar mijn mening een grondrecht van onze Europese medeburgers is, waaraan we met de uitbreiding van Schengen tegemoet kwamen, is mijn eerste opmerking dat de Europese Commissie en de Europese instellingen naar een absoluut en niet naar een relatief resultaat heen moeten werken. Het moet voor alle burgers van alle lidstaten mogelijk zijn dat zij zonder persoonlijk visum naar de Verenigde Staten kunnen reizen. Dit is onze duidelijke doelstelling, en als gevolg hiervan begrijp ik de vrees en zorg, alsmede de onbehaaglijkheid van sommige leden van de lidstaten die al sinds vele jaren in de Europese Unie zijn, zoals Griekenland, of sinds vier jaren lid zijn.
Allereerst moet er echter een ding duidelijk worden gemaakt, wanneer we een eerlijk beeld van de zaak willen hebben: het is niet waar dat wij geen resultaten hebben bereikt! Ons werk heeft eerder op Europees dan op nationaal niveau aanzienlijke resultaten opgeleverd, bijvoorbeeld pas geleden ten aanzien van Canada. Ik heb Canada verleden jaar bezocht, toen nog geen van de nieuwe lidstaten in het visa waiver programma met Canada was opgenomen. Twaalf maanden later zijn ze allemaal in het programma ondergebracht.
Wij zijn het met Australië eens geworden over een systeem voor gelijke behandeling waardoor er geen discriminatie meer is tussen de oude en nieuwe - in aanhalingstekens - lidstaten van de Europese Unie.
Het is waar dat we zulke resultaten met de Verenigde Staten nog moeten bereiken, maar ik wil de leden die over vier jaren - dat wil zeggen, de dag waarop ze tot de Europese Unie toetraden - spraken eraan herinneren, dat de Verenigde Staten zijn wet minder dan een jaar geleden heeft veranderd, in augustus 2007. Het is pas sinds deze tijd dat de Verenigde Staten hebben meegedeeld dat ze bereid zijn tot het uitbreiden van het visa waiver programma. Het is daarom niet mogelijk om over vier jaren te spreken, waarbij wij even buiten beschouwing laten dat de onderhandelingen met de Verenigde staten zelfs nog langer aan de gang zijn, maar eerder van minder dan 12 maanden onderhandeling op de grondslag van de nieuwe wet. Waarover we eerder hebben onderhandeld, op de grondslag van een nu veranderde wet, heeft duidelijk geen enkele relevantie meer.
Naar mijn mening moeten we er met de Verenigde Staten aan werken om alle Europese burgers in een regeling onder te brengen waar ze geen persoonlijke visa nodig hebben, zonder dat sommige lidstaten geloven dat ze zo'n resultaat voor de anderen kunnen bereiken. Ik zeg dit in alle duidelijkheid. Waarom? Omdat hierdoor onze gesprekspartner, in dit geval onze Amerikaanse vrienden, de beste kaarten in handen krijgt bij de onderhandelingen. En de Amerikanen mogen dan onze vrienden en bondgenoten zijn, maar ze zijn desondanks onderhandelingen aan het voeren en zullen druk bij de onderhandelingen uitoefenen wanneer ze zwakheden in het Europese Huis gewaarworden. We moeten ervoor zorgen dat wij geen zwakheid tonen: dit is waar het om gaat en hierover mag geen onduidelijkheid heersen.
U zult u eraan herinneren dat toen ik de PNR-overeenkomst aan dit Huis presenteerde, een overeenkomst die sommigen bekritiseerden en anderen toejuichten, ik vertelde dat de overeenkomst Europa in een sterkere positie ten opzichte van de VS zou stellen. Ik zou nu graag willen zeggen dat degenen die voorstanders waren van een Europees PNR gelijk hadden, omdat één van de hoofdzaken van het door ons verzochte mandaat inhoudt dat er geen gegevens- en informatie-uitwisseling plaatsvindt boven en buiten hetgeen in de overeenkomst is bepaald, en wanneer zulke verzoeken zouden worden ingediend, dat de Europese Unie deze zou verwerpen.
Dat is het bewijs ervoor dat zo'n Europese overeenkomst compenseert voor de zwakke houding van lidstaten die om verdere gegevens werden verzocht. - en er bestaat geen twijfel over dat deze verzoeken er zijn geweest - alsmede om toegang tot gegevensbanken die van ons zijn, van Europa. Als gevolg van deze door sommigen bekritiseerde en door anderen ondersteunde overeenkomst kunnen we nu zeer duidelijk aan onze Amerikaanse vrienden vertellen dat het niet mogelijk is om verder dan de Europese PNR-overeenkomst te gaan. Dat is naar mijn mening een teken van sterkte en niet van zwakheid.
We weten al wat we mogen doen en wat niet. Onze regelgevingen, de Europese wetten en de door ons ondertekende en geparafeerde overeenkomsten leggen dit vast. In dit opzicht is het klaarblijkelijk dat Europa met één stem moet spreken bij de aanpak van deze zaken, en het is ook klaarblijkelijk dat de 'verdeel en heers' aanpak vanuit Europees oogpunt de slechtst denkbare aanpak is, en een aanpak is die we moeten weerstaan en waartegen de instellingen zich moeten verzetten.
Waarom bespreken we echter deze zaak vandaag in dit Huis? Omdat zelfs wanneer er duidelijke wetten zijn, zelfs wanneer er gedetailleerde overeenkomsten zijn, er een verleiding bestaat, wanneer ik het zo mag noemen, om naar voren te springen. Een verleiding die in politiek opzicht begrijpelijk is voor de burgers van de desbetreffende landen, maar die institutioneel onacceptabel is. Daarom moesten we reageren, duidelijk in de geest van solidariteit met alle lidstaten, waaronder ook diegenen zijn die de ambitie hebben om in het visa waiver programma te worden opgenomen.
Wat hebben we gedaan? We hebben Coreper gevraagd, dat wil zeggen de ambassadeurs van de lidstaten, om een grondlijndocument overeen te komen. We beschouwen dit document als een rode draad: het herhaalt wat er wel of niet kan worden gedaan. Wij hebben ook de lidstaten gevraagd dat zij ervoor zorgen dat alle politieke onderhandelingen zich aan deze rode draad, aan deze hoofdzaak houden. Verder hebben wij herhaald dat bijvoorbeeld uitwisselingen van informatie die boven de in Europese verdragen opgenomen bepalingen uitgaan niet onze toestemming vinden, en dat kwesties zoals de terugkeer van 'illegale immigranten' op Europees en niet op nationaal niveau moeten worden onderhandeld. Het soort van zaken dat eerlijk gezegd niet had moeten worden herhaald wanneer er een formeel mandaat was geweest. We hebben dit om wille van de duidelijkheid gedaan, om voor eens en altijd te zeggen dat we de belangen van de lidstaten kunnen begrijpen die op het moment niet in het visa waiver programma zijn opgenomen, maar dat de wetten van de Europese Unie voorrang hebben boven deze belangen. Zouden we dit slechts één keer in vraag stellen, dan zou dit een precedent scheppen waarop vele andere zouden volgen, elk gevaarlijker dan het voorafgaande.
Ten slotte, mevrouw de Voorzitter, zijn we deze week aan het werk om aan de VS een onderhandelingsmandaat voor te stellen dat het zeer duidelijk zal maken dat alle lidstaten unaniem, zelfs de afgevaardigden van Tsjechië en Estland, overeen zijn gekomen dat de grondlijn niet mag worden overtreden in individuele onderhandelingen. Bestaan er marges voor individuele onderhandelingen? Ja, zeker voor gebieden waarop Europa geen bevoegdheid heeft, dat is duidelijk. Echter voor alle andere zaken, waarvoor Europa de bevoegdheid heeft, en hierbij gaat het om een overweldigende meerderheid, geven de lidstaten ons een eenstemmig mandaat; dat is, wanneer ik dit mag zeggen, een lijn die het Sloveense voorzitterschap absoluut voornemens is te volgen. Morgen zal ik de Commissie om een formeel mandaat vragen om de Verenigde Staten over onze lijn in te lichten, en met betrekking tot deze lijn mogen er geen tegemoetkomingen of afwijkingen zijn.
Sophia in 't Veld
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals zo vaak tijdens deze debatten kom ik tot de conclusie dat we geen antwoord krijgen op onze vragen. Ik heb de commissaris een zeer precieze vraag gesteld: heeft hij kunnen vaststellen of de tenuitvoerleggingsmaatregelen betreffende het PNR-gedeelte van het memorandum van overeenstemming in overeenstemming zijn met de overeenkomst tussen de EU en de VS en zo nee, betekent dit dan dat de overeenkomst ongeldig is?
De commissaris heeft gezegd dat sommige lidstaten tegen de overeenkomst waren en andere vóór. Ik zou hem eraan willen herinneren dat we vorig jaar juli in dit Huis bijna met eenparigheid van stemmen een resolutie hebben aangenomen waarin de overeenkomst als gebrekkig werd aangemerkt.
Franco Frattini
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik zal het zeer kort houden. Ik dacht dat ik mij duidelijk had uitgedrukt, maar dan herhaal ik het nog eens: er zullen geen uitvoeringsvoorschriften komen, ondanks het door Coreper goedgekeurde document en het mandaat waarom ik zal verzoeken. Er zijn tot op heden nog geen uitvoeringsvoorschriften, omdat Tsjechië ons verzoek heeft ingewilligd om geen uitvoeringsvoorschriften te presenteren totdat er een gemeenschappelijk Europees standpunt is gevonden. Wij hebben dit standpunt gevonden en de regering van Tsjechië zal zich er aan houden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
