Sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego nr 10/2008 dotyczące pomocy WE na rzecz rozwoju usług zdrowotnych w Afryce Subsaharyjskiej (debata) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest debata w sprawie pytania ustnego skierowanego do Komisji przez pana Borrella Fontellesa w imieniu Komisji Rozwoju w odniesieniu do specjalnego sprawozdania Trybunału Obrachunkowego nr 10/2008 dotyczącego pomocy WE na rzecz rozwoju usług zdrowotnych w Afryce Subsaharyjskiej - B6-0016/2009).
Anne Van Lancker
autorka. - (NL) Pani przewodnicząca, pani komisarz, panie i panowie! Afryka jest jedynym kontynentem, który nie uczynił żadnego postępu, o którym można by rozmawiać w kontekście osiągania milenijnych celów rozwoju, szczególnie w kwestii zdrowia, to jest w odniesieniu do umieralności matek i noworodków, walki z HIV/AIDS, gruźlicą i malarią. Wynika to w pełni z tamtejszych słabych systemów opieki zdrowotnej oraz kryzysu zasobów ludzkich, który nęka ten sektor. Jest więc zupełnie jasne, że inwestowanie w systemy opieki zdrowotnej jest niezbędne w walce z ubóstwem.
Taki jest także pogląd Komisji, jednak według sprawozdania Trybunału Obrachunkowego, choć Komisja mówi o tym od lat, to zrobiła ona bardzo niewiele w kwestii wprowadzania jakichkolwiek zmian praktycznych. Komisja czyni wysiłki, głównie poprzez fundusze wertykalne w walce z AIDS, i może to być naszym zdaniem konieczne, jednak nie powinno się to odbywać kosztem ogólnego pakietu inwestycji w podstawową opiekę zdrowotną.
Pani komisarz! Od 2000 roku budżet podstawowej opieki zdrowotnej nie wzrósł nawet proporcjonalnie w ramach całego pakietu oficjalnej pomocy rozwojowej. Są więc wystarczające powody, by Parlament, na podstawie sprawozdania Trybunału Obrachunkowego, zadał Komisji kilka pytań i dał kilka zaleceń. Chciałabym poruszyć cztery kwestie.
Po pierwsze, należy zwiększyć budżet opieki zdrowotnej. Ewidentnie potrzebna jest wspólna inicjatywa UE oraz krajów partnerskich. Kraje rozwijające się zobowiązały się w ramach Deklaracji z Abudży zainwestować 15% swego budżetu. Pani komisarz! Nie da się jednak tego zrobić, jeżeli Komisja i Europa są gotowe wydać na ten cel jedynie 5,5% Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Dlatego chciałabym się dowiedzieć, w jaki sposób Komisja zamierza zapewnić zwiększenie inwestycji na opiekę zdrowotną w ramach 10. EFR?
Po drugie, należy lepiej i skuteczniej wykorzystywać wsparcie budżetowe. Choć jest ono jednym z punktów popisowych Komisji, to nie jest wysoko punktowane w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego. Mimo to, wsparcie budżetowe może jak najbardziej uzupełniać niedociągnięcia w południowych systemach opieki zdrowotnej. Choć sektorowe wsparcie budżetowe może naprawdę odpowiedzieć na potrzeby tych systemów, to w Afryce Subsaharyjskiej jest ono wykorzystywane w niewielkim stopniu.
Ogólne wsparcie budżetowe także może być pomocne, jeżeli Komisja zdoła zobowiązać partnerów - i wzbudzić ich entuzjazm - do wyboru opieki zdrowotnej jako sektora głównego, do czego Komisję nakłaniamy. Moje pytanie do Komisji brzmi: w jaki sposób Komisja zagwarantuje podjęcie znacznie lepszych i lepiej ukierunkowanych działań zarówno poprzez wsparcie z budżetu sektorowego, jak i z budżetu ogólnego?
Umowy w ramach milenijnych celów rozwoju są jednym z obiecujących instrumentów Komisji. Popieram je w stu procentach, ale szczerze mówiąc, są one niezbyt wystarczające i zbyt krótkowzroczne, gdyż przeznaczone są tylko dla wybranych, a zatem niezbędne są alternatywne rozwiązania dla innych.
Po trzecie, potrzebna jest większa wiedza specjalistyczna w dziedzinie ochrony zdrowia. Według przedmiotowego sprawozdania Komisja ma zbyt małe doświadczenie, aby praktycznie urzeczywistnić propozycje w ramach swej polityki w sektorze opieki zdrowotnej. Dlatego prosimy Komisję o zapewnienie tej wiedzy specjalistycznej poprzez zaangażowanie większej liczby ekspertów w dziedzinie zdrowia oraz poprzez bardziej skuteczną współpracę ze Światową Organizacją Zdrowia i z państwami członkowskimi.
Po czwarte, sektor opieki zdrowotnej musi być lepiej skoordynowany. Pani komisarz! Niezbędne jest zastosowanie w praktyce Unijnego kodeksu postępowania w sprawie podziału pracy oraz lepsze skoordynowanie inwestycji i programów w zakresie opieki zdrowotnej pomiędzy różnymi państwami członkowskimi. Ponadto musimy zadbać o to, by tak zwane sieroty wśród potrzebujących państw także otrzymały pomoc w dziedzinie zdrowia.
Chcę zakończyć słowem podziękowania skierowanym do pana Staesa, który w imieniu Komisji Kontroli Budżetowej potwierdza obawy wyrażone przez Komisję Rozwoju i zwrócił się do Komisji Europejskiej o wyjaśnienie jej planów dotyczących absolutorium, najlepiej do końca 2009 roku.
Pani komisarz, panie i panowie! Jasne jest, że Parlament nakłania Komisję do ostatecznego urzeczywistnienia priorytetów jej polityki, z większym przekonaniem i lepszymi instrumentami. Jest to bardziej niż niezbędne, jeżeli chcemy mieć szanse na osiągnięcie milenijnych celów rozwoju do 2015 roku, ponieważ, pani komisarz, podstawowa opieka zdrowotna zasługuje na trwałe inwestycje w długiej perspektywie.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Pani przewodnicząca, Komisja z prawdziwym zadowoleniem przyjmuje specjalne sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego dotyczące pomocy WE na rzecz rozwoju usług opieki zdrowotnej w Afryce. Debata na temat tego pytania ustnego daje nam możliwość omówienia wspólnie z Parlamentem Europejskim naszego wsparcia dla sektora opieki zdrowotnej w Afryce.
Nie będę powtarzać oficjalnego stanowiska Komisji w sprawie specjalnego sprawozdania Trybunału Obrachunkowego, które zostało już opublikowane w Internecie.
Niestety, sprawozdanie to nie zostało obszernie opisane w prasie i, kiedy o nim wspominano, dokonywano czasem nadmiernych uproszczeń w postaci sformułowań, jakoby "Europa nie dotrzymała swych obietnic złożonych Afryce”. Proszę więc pozwolić, że wyjaśnię kilka istotnych kwestii, zanim rozpoczniemy debatę.
Komisja nadal w pełni popiera milenijne cele rozwoju, których integralną częścią są cele związane z kwestiami zdrowotnymi 4, 5 i 6, czyli zmniejszenie umieralności dzieci o dwie trzecie, zmniejszenie umieralności matek o trzy czwarte oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się HIV/AIDS. Za tym właśnie opowiada się nasza współpraca rozwojowa, ale naszego zaangażowania nie można mierzyć alokacją środków budżetowych w samym sektorze ochrony zdrowia.
Bez wątpienia umieralność dzieci ograniczą skuteczne interwencje służby zdrowia, w szczególności szczepienia. Dlatego monitorujemy zakres szczepień nie tylko w naszych programach zdrowotnych, ale i w wielu naszych działaniach w ramach wsparcia z budżetu ogólnego. Umieralność dzieci zależy jednak również od innych czynników takich jak odżywianie, warunki mieszkaniowe, dostęp do czystej wody, warunki sanitarne i edukacja. Dlatego nasz wkład często wykracza poza sam sektor opieki zdrowotnej.
Decydując o podziale środków w poszczególnych sektorach oraz o modalności naszej pomocy rozwojowej, uzgodniliśmy w Paryżu i w Akrze, że będziemy w coraz większym stopniu przestrzegać podstawowych zasad skuteczności pomocy. Oto dwa przykłady. Pierwszym jest przywództwo partnerskich rządów. Oznacza to akceptację sektorów zgłoszonych do wsparcia po dogłębnej dyskusji z krajem partnerskim. Być może nie jest to sektor opieki zdrowotnej, ale edukacja, dostęp do wody i warunki sanitarne.
Drugi przykład to dostosowanie systemów krajowych, które oznacza ukierunkowanie naszej pomocy, najlepiej jako wsparcia z budżetu (pod warunkiem spełnienia podstawowych kryteriów). Jeśli dany kraj ma wystarczająco dobrze sformułowaną strategię walki z ubóstwem, najlepiej, aby nasze wsparcie pochodziło z budżetu ogólnego.
Choć wsparcie to nie będzie wówczas wyasygnowane jako wsparcie dla sektora opieki zdrowotnej, będzie ono powiązane z celami dotyczącymi zdrowia takimi jak zasięg szczepień czy odsetek porodów przyjmowanych przez wykwalifikowany personel. Cele takie są zwykle częścią strategii walki z ubóstwem i są monitorowane, a wydatki w ramach wsparcia budżetowego często wiążą się z postępem w tym zakresie.
Oprócz globalnych zobowiązań w zakresie skuteczności pomocy z Akry i Paryża, my, Unia Europejska, uzgodniliśmy wspólnie kodeks postępowania, który przewiduje na przykład zmniejszenie liczby sektorów, w jakich działa każdy donator, w celu zmniejszenia obciążenia związanego z administracją i zarządzaniem w naszych krajach partnerskich ze względu na dużą ilość donatorów. Takie jest znaczenie podejścia związanego z podziałem pracy, jakie uzgodniły państwa członkowskie UE i Komisja Europejska. Wiemy, że nie zawsze łatwo będzie to uzgodnić na szczeblu krajowym, szczególnie że kwestie zdrowotne zajmują wysoką pozycję w opinii publicznej i wszyscy donatorzy chcą być obecni i widoczni. Czasem będziemy musieli oprzeć się takiej tendencji i pozostawić to zadanie innym donatorom.
Dlatego mam nadzieję, że nasza dzisiejsza debata przyczyni się do dalszego wyjaśnienia tych kwestii i pomoże Europie spełnić obietnice złożone Afryce.
John Bowis
w imieniu Grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Dziękuję pani komisarz za tę odpowiedź. Pani komisarz! Jestem pewien, że ma pani rację co do wieloznaczności liczb i konieczności ich ostrożnej analizy. Dziś jednak zajmujemy się sprawozdaniem Trybunału Obrachunkowego, a więc musimy przyjrzeć się liczbom. Czasem chciałbym, abyśmy zwracali uwagę bardziej na ludzi, niż na liczby, ale zgadzam się z powiedzeniem: "nie ma dobrobytu bez zdrowia”. To nie tylko slogan, ale rzeczywistość w wielu krajach o niskim dochodzie.
Zgadzamy się ze stwierdzeniem Trybunału Obrachunkowego, że na opiekę zdrowotną przeznacza się zaledwie 5,5% EFR, podczas gdy polityka Unii Europejskiej - i Parlamentu - przewiduje 35% wydatków na opiekę zdrowotną i edukację. A więc to niewłaściwa liczba i może nie jest tak źle, jak ona sugeruje. Mimo to widać, że musimy działać znacznie lepiej, a to wymaga współpracy - jeśli mogę użyć tego pojęcia - z tymi 15%, do których zobowiązały się same zainteresowane państwa w Deklaracji z Abudży.
Pani komisarz! Chcę jednak wrócić do kwestii ludzi. Wystarczy pojechać do Mali, zobaczyć przebieg niekontrolowanej cukrzycy i ocenić koszt dla rodzin: ponad 30% dochodu rodziny wydaje się na insulinę, jeśli trzeba ją kupić - a trzeba. Wystarczy pojechać do Czadu i spytać o opiekę w zakresie zdrowia psychicznego, a odpowiedzą, że mieli taką opiekę przed wojna domową. Wystarczy pojechać dokądkolwiek w Afryce i zobaczyć nieludzkie traktowanie ludzi z epilepsją, podczas gdy za kilka centów moglibyśmy większość z nich uwolnić od napadów choroby. Wystarczy pojechać dokądkolwiek w Afryce i zobaczyć sieroty, których rodzice zmarli w wyniku AIDS, zobaczyć i spotkać dziadków próbujących wychować wnuki, skoro rodzice nie żyją.
Znamy dane statystyczne. Wiemy, że w obu Amerykach zamieszkuje 14% ludności świata, która boryka się z 10% globalnego obciążenia chorobami, mając do dyspozycji 42% pracowników służby zdrowia. Afrykę Subsaharyjską zamieszkuje 11% ludności świata, nęka ją 25% chorób na świecie, a obszar ten dysponuje 3% pracowników służby zdrowia. To odzwierciedla naszą wcześniejszą debatę. Ale musimy się tym sprawom przyjrzeć, ponieważ nie ma zdrowia bez opieki zdrowotnej, bez pracowników służby zdrowia i bez edukacji prozdrowotnej.
Musimy też przyjrzeć się niektórym rozpoczynanym przez nas projektom. A to nie tylko gruźlica, AIDS i malaria, ale wszystkie inne choroby. To choroby zapomniane, w odniesieniu do których Komisja szczyci się swą współpracą z firmami farmaceutycznymi w inicjatywach niesienia pomocy ludziom potrzebującym odpowiednich leków. Musimy skoncentrować się na przyczynach chorób i temu właśnie służą dzisiejsze debaty.
Dopiero gdy połączymy wszystkie te elementy, otrzymamy pełne dane statystyczne - czyli pełne informacje o ludności. To, co zrobimy lepiej, pomoże ludziom żyć lepiej, a w konsekwencji także ich gospodarkom.
Bart Staes
w imieniu Grupy Verts/ALE. - (NL) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego zostanie oficjalnie przedstawione w Komisji Kontroli Budżetowej dopiero w przyszłym tygodniu. Dlatego chciałbym pogratulować Komisji Rozwoju i pani Van Lancker, która zadbała o to, by dziś mogła się odbyć ta debata, i byśmy jutro mogli przyjąć rezolucję, w której wyjaśnimy szczegółowo to, co się nie powiodło.
Powinniśmy zwrócić uwagę na długą wypowiedź pani Van Lancker i na zawarte w niej zalecenia. Pani komisarz! Powinniśmy też zwrócić uwagę na wypowiedź pana Bowisa, który bardzo trafnie wymienił wszystkie niedociągnięcia.
Nikt, kto czyta sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego, nie może po prostu prześliznąć się po tej kwestii. Liczby mówią same za siebie, a pani Van Lancker miała rację, podkreślając, że milenijne cele rozwoju dla tego sektora będą osiągane z wielkim trudem, jeżeli w ogóle uda się je osiągnąć. Analizując dane przedstawione przez Trybunał Obrachunkowy dla każdego kraju, spadamy twardo na ziemię.
Co do współczynnika zachorowalności na AIDS, to w Suazi choruje 34% ludności, w Lesoto 23%, a w Malawi 14%. Umieralność dzieci w Suazi w 1997 roku wynosiła 78/1000, a obecnie 86/1000. W Lesoto średnia długość życia w połowie lat 90. wynosiła 60, dziś tylko 41. W Kenii więcej niż 1 dziecko na 10 umiera, nie osiągając wieku pięciu lat. Zalecenie, analiza Trybunału Obrachunkowego co do skuteczności polityki UE jest w odniesieniu do ostatnich kilku lat boleśnie niepokojąca.
Dlatego, pani komisarz, mam nadzieję, że Komisja naprawdę odpowie do 10 kwietnia na pytania, które jako sprawozdawca Komisji Kontroli Budżetowej ująłem w tej rezolucji, abyśmy mogli te odpowiedzi uwzględnić w absolutorium pod koniec kwietnia.
José Ribeiro e Castro
(PT) Pani przewodnicząca, pani komisarz! Każdy, kto odwiedzi Afrykę Subsaharyjską, stwierdzi w większości krajów ogromną słabość systemów opieki zdrowotnej i niezwykle negatywny wpływ tego stanu rzeczy na życie i zdrowie ludzi, którym te służby powinny pomagać.
Dane regularnie publikowane na szczeblu międzynarodowym ciągle to potwierdzają. W tym względzie koncepcja, że proste i praktyczne gesty, które nie są szczególnie rozbudowane ani nawet szczególnie drogie, mogą wystarczyć do uratowania wielu żyć ludzkich, jest niezwykle niepokojąca. Wsparcie finansowe ze strony Europy może tu odgrywać kluczową rolę i musimy zawsze pamiętać, że współpraca w dziedzinie ochrony zdrowia jest kwestią strategiczną i dotyczy bezpośrednio nie jednego milenijnego celu rozwoju, ale wielu z nich. Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że - cytuję: "Udział funduszy przeznaczonych przez WE na sektor ochrony zdrowia w łącznej pomocy Wspólnoty na rzecz rozwoju nie zwiększył się od 2000 roku, pomimo zobowiązań Komisji w zakresie MCR oraz kryzysu w tym sektorze w Afryce Subsaharyjskiej”, koniec cytatu. Uznał także, tu znowu cytuję, że "Komisja przekazała znaczne fundusze mające dopomóc w uruchomieniu Światowego Funduszu w celu walki z AIDS, gruźlicą i malarią, lecz nie poświęciła tyle samo uwagi wspieraniu krajowych systemów opieki zdrowotnej jako całości, choć w założeniu miał to być jeden z jej priorytetów”, koniec cytatu.
Zdaniem Trybunału dzieje się tak, ponieważ - i tu znowu cytuję: "Specjalistyczna wiedza w dziedzinie ochrony zdrowia, którą dysponuje Komisja, jest niewystarczająca do zapewnienia możliwie najskuteczniejszego wykorzystania środków finansowych w tym sektorze”, koniec cytatu.
Trybunał Obrachunkowy stawia więc bezpośrednio przed Komisją Europejską wielkie wyzwanie, pod którym się podpisuję. Z naszej strony chcę powtórzyć to wyzwanie w oparciu o obiektywizm przedstawionych danych i przedmiotowej oceny. Usługi w zakresie zdrowia stanowią już część, ale muszą stanowić coraz większą część naszych priorytetów w zakresie pomocy rozwojowej, dlatego zasługują na większe finansowanie. Optymalizacja pomocy z uwzględnieniem pozornie sprzecznych potrzeb koordynacji zarządzania i bliskości korzystającej z niej ludności polega na zapewnieniu opieki, która może uratować życie wielu ludziom.
Komisja Europejska nie może nie odpowiedzieć pozytywnie na to wyzwanie, a ja zachęcam ją do odpowiedzi. Pan Bowis wygłosił właśnie poruszające przemówienie, w którym zimne kontury danych liczbowych przedstawionych przez Trybunał Obrachunkowy zastąpił twarzami, ludzkimi twarzami. Pani komisarz! Wyzwaniem dla nas jest zagwarantowanie, by nasza współpraca zaowocowała uśmiechem i nadzieją na wielu z tych twarzy. Dlatego tak ważna jest zmiana danych liczbowych w naszej współpracy w zakresie zdrowia.
Marie Anne Isler Béguin
(FR) Pani przewodnicząca! Właściwie nie chciałam się wypowiadać w sprawie tego sprawozdania, a tylko dodać kwestię, która jest mi szczególnie bliska, a którą podnosiłam przy kilku okazjach na posiedzeniach AKP. Jest to kwestia warunków zdrowotnych ludu Tuareg w Nigrze. W tym kontekście, i tu zwracam się do pani komisarz, chciałabym poruszyć problem firm europejskich, które eksploatują zasoby naturalne w krajach Afryki, szczególnie firmy francuskiej o nazwie Areva, która ma wydobywać uran w Nigrze, nie informując społeczności lokalnych, wskutek czego mieszkający tam ludzie będą na przykład używać radioaktywnych materiałów lub złomu jako przyborów kuchennych.
Dziś władze Nigru nie pozwalają na prowadzenie poważnych badań w sprawie radioaktywności wśród tej ludności, ale wiemy, że sytuacja jest alarmująca.
W trakcie jednego z posiedzeń AKP wnioskowaliśmy o przeprowadzenie badania epidemiologicznego wśród tej ludności. Dziś ponownie kieruję tę prośbę do Komisji.
Androulla Vassiliou
komisarz. - Panie przewodniczący! Słuchałam uważnie tego, co dziś mówiono i zwróciłam uwagę na to, o czym mówi sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego, ale także - jak już mówiłam - wróciłam właśnie z wizyty na Wybrzeżu Kości Słoniowej i w Liberii, gdzie na własne oczy widziałam, jakie są potrzeby tych krajów w zakresie ochrony zdrowia. Potrzebna jest infrastruktura, wyszkolone służby zdrowia, o których już mówiliśmy, a także leki.
Potrzeby te są ogromne i zgadzam się z tym, że musimy zintensyfikować wysiłki w zakresie oferowanej przez nas pomocy w dziedzinie zdrowia w biednych krajach afrykańskich.
Zapewniam, że przekażę państwa uwagi mojemu współpracownikowi - Louisowi Michelowi, i jestem pewna, że on także rozważy wnikliwie wszystkie państwa sugestie i uwagi.
Przewodniczący
Otrzymałem jeden projekt rezolucji przedstawiony zgodnie z art. 108 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro.
