Korzystanie z wizowego systemu informacyjnego (VIS) na mocy kodeksu granicznego Schengen (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie posła Brejca w imieniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 562/2006 w odniesieniu do korzystania z wizowego systemu informacyjnego (VIS) na mocy kodeksu granicznego Schengen - C6-0086/2008 -.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Panie przewodniczący! Na początku chciałbym podziękować sprawozdawcy, posłowi Brejcowi, za pracę nad tym wnioskiem. Podjęty został ważny krok, który umożliwi nam w pełni korzystać z narzędzi technicznych, dostępnych w celu ochrony naszych zewnętrznych granic.
Niezwykle ważne jest wykorzystanie wizowego systemu informacyjnego (VIS) w celu zagwarantowania skuteczności kontroli przeprowadzanych na zewnętrznych granicach. System VIS tworzy wiarygodny związek pomiędzy posiadaczem wizy, wizą i paszportem, co zapobiega legitymowaniu się fałszywymi danymi w celu ustalenia tożsamości.
Pełne korzyści tego systemu będzie można osiągnąć tylko poprzez wprowadzenie biometrii. Oficjalnie przyjęty instrument legislacyjny będzie określał wspólne zasady dotyczące zagwarantowania skutecznego i zharmonizowanego wykorzystania wizowego systemu informacyjnego na naszych zewnętrznych granicach.
W przypadku braku wspólnych zasad te przejścia graniczne, gdzie VIS nie jest systematycznie stosowany, mogłyby być wykorzystywane przez nielegalnych imigrantów i przestępców. Te wspólne zasady zostaną określone poprzez wprowadzenie zmian do kodeksu granicznego Schengen.
W związku z tym mogę w pełni poprzeć osiągnięty kompromis i pogratulować Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie osiągnięcia porozumienia po pierwszym czytaniu.
Mihael Brejc
sprawozdawca. - (SL) Chciałbym podziękować panu komisarzowi za jego miłe słowa. Parlament Europejski jest zaangażowany w proces współtworzenia zmian do rozporządzenia określającego zastosowane wizowego systemu informacyjnego. Zmiany systemu wizowego, zaproponowane przez Komisję, początkowo zakładały bardzo dokładną kontrolę obywateli pochodzących z państw trzecich, którzy muszą posiadać wizę. Obejmowałoby to nie tylko zwyczajną procedurę sprawdzenia tożsamości danej osoby na podstawie przedkładanego dokumentu, ale też pobieranie odcisków palców. Rozporządzenie uwzględnia wszelkie środki w zakresie poszukiwań oraz warunki, jakimi powinny dysponować właściwe władze, odpowiedzialne za kontrole na przejściach granicznych zlokalizowanych na granicach zewnętrznych, w celu posiadania dostępu do danych niezbędnych do sprawdzenia tożsamości itd. Powstrzymam się od wymieniania wszystkich tych kontroli.
Zgodnie z tym rozporządzeniem funkcjonariusz straży granicznej ma dostęp do wizowego systemu informacyjnego, gdzie może sprawdzić wszelkie dane dotyczące pasażera przekraczającego granicę, łącznie z odciskami palców. Zaproponowane rozporządzenie, to znaczy systematyczne sprawdzanie za każdym razem (podkreślam - za każdym razem) odcisków palców obywateli pochodzących z państw trzecich, którzy wjeżdżają do strefy Schengen, z pewnością wydłużyłoby czas oczekiwania na przejściach granicznych, zwłaszcza w sezonie turystycznym i na początku oraz pod koniec okresów dni wolnych od pracy.
Z uwagi na fakt, że Europa jest potęgą gospodarczą w skali globalnej, jak również interesującym celem podróży turystów pochodzących z państw trzecich, którzy oczywiście potrzebują wiz wjazdowych, moim zdaniem istnieje, bądź też istniała, potrzeba odpowiedniego złagodzenia rozporządzenia. Dlatego też zaproponowałem system losowych kontroli i pobierania odcisków palców na przejściach granicznych. W ten sposób chciałem zwrócić uwagę na fakt, że posiadaczowi wizy pobiera się odciski palców najpierw w trakcie ubiegania się o wizę, a następnie ponownie przy wjeździe do strefy Schengen w celu porównania i weryfikacji tożsamości.
Uważam, że tego typu działania lub tak sztywny przepis to przesada, ponieważ tak naprawdę nie dysponujemy danymi lub wartościami szacunkowymi odnośnie do ilości podrobionych wiz. Na dodatek pobieranie odcisków palców osób, które nie są podejrzane, jest bezsensowne i czasochłonne. Pomimo oddzielnych pasów dla obywateli Unii Europejskiej na przejściach granicznych tworzyłyby się bardzo długie kolejki, gdzie wszyscy, a mianowicie obywatele Unii Europejskiej i osoby z wizami, czekaliby w kolejkach w sezonach wakacyjnych i okresach dni wolnych od pracy.
Podczas tej sesji Parlamentu udało nam się stosunkowo szybko osiągnąć konsensus w sprawie pewnych odstępstw od tych sztywnych przepisów, jak również po dwóch spotkaniach trójstronnych udało się osiągnąć kompromis z Radą i Komisją. Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych zatwierdziła wniosek większością głosów - przy braku głosów sprzeciwu oraz tylko dwóch głosach wstrzymujących się.
Krótko mówiąc, uważam, że obecne rozporządzenie jest dobre, ponieważ gwarantuje płynne przekraczanie granicy. Nawet w przypadku długich kolejek funkcjonariusze straży granicznej przeprowadzają własną ocenę zgodnie z rozporządzeniem i jeżeli warunki tego wymagają, przeprowadzają też kontrolę losową. Decyzja dotycząca kontroli losowych nie leży w gestii samego funkcjonariusza, ale głównie jego przełożonego. Uważam, że zapewniliśmy odpowiednie standardy bezpieczeństwa i jednocześnie umożliwiliśmy pasażerom przekraczanie granicy w możliwie krótkim czasie.
Chciałbym też skorzystać z okazji i podziękować Radzie oraz Komisji za ich znakomitą współpracę, ale też chciałbym podziękować przede wszystkim sprawozdawcom pomocniczym, a szczególnie posłowi Cashmanowi, za szereg dobrych pomysłów i ich aktywne poszukiwanie kompromisu.
Urszula Gacek
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Rozszerzenie strefy Schengen spowodowało zniesienie kontroli granicznych w większości państw UE i umożliwiło naszym obywatelom szybsze i łatwiejsze podróżowanie no co dzień w ramach tych granic. Oznacza to również jednak, że obywatele nienależący do UE, który wjeżdżają do strefy Schengen, są w rzeczywistości tylko raz kontrolowani na granicy zewnętrznej.
Podczas gdy nasi obywatele często utożsamiają nielegalną imigrację z dramatycznymi scenami, gdzie niezdatne do żeglugi i przepełnione statki nielegalnie przekraczają nasze granice morskie lub gdzie całe kontenery nieszczęśników - ofiar handlu ludźmi - przekraczają granice lądowe, rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana. Około 50% nielegalnych imigrantów trafia do UE legalnie, ale nie opuszcza terenu UE w momencie wygaśnięcia ich wiz. Po drugie przypadki legitymowania się sfałszowanymi dokumentami są rozpowszechnione głównie na lotniskach.
Aby zmniejszyć ilość obcokrajowców z nieważną wizą, jak również zmniejszyć ryzyko przyznawania dostępu osobom legitymującym się sfałszowanymi dokumentami, w strefie Schengen będzie obowiązywał zharmonizowany i bezpieczny system sprawdzania ważności wiz i pobierania odcisków palców. Niemniej jednak zwiększone bezpieczeństwo prowadzi do zwiększenia niedogodności i czasów oczekiwania na granicach dla osób podróżujących w dobrej wierze, o czym wszyscy nasi podróżujący obywatele dobrze wiedzą. W związku z tym konieczny jest również pewien stopień pragmatyzmu. Jeżeli uznaje się, że nie ma żadnego zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego ani nie ma miejsca nielegalna imigracja, zaś ruch na granicy jest tak duży, że czas oczekiwania staje się zbyt długi, wówczas można zrezygnować z konieczności pobrania odcisków palców.
Ten bardziej elastyczny system może funkcjonować do maksymalnie trzech lat, po czym nastąpi ocena jego skuteczności. W naszym dążeniu do bezpiecznej Europy musimy jednocześnie kierować się taką samą serdecznością w stosunku do osób podróżujących w celach biznesowych jak i turystów. Sądzę, że zaproponowany wizowy system informacyjny tworzy właściwą równowagę pomiędzy tymi dwoma celami.
Michael Cashman
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować sprawozdawcy za znakomitą pracę. Kompromisy, jakie udało nam się osiągnąć z Radą, są rozsądne i skuteczne, i mówię to jako pierwszy sprawozdawca, który pracował nad sprawozdaniem dotyczącym kodeksu granicznego Schengen.
Zwięzłość jest istotą dowcipu, tak więc nie będę wstrzymywał pracy Izby. Chciałbym jedynie podziękować, co powinien zresztą uczynić każdy poseł do PE, dwóm wspaniałym asystentom, Renaud i Maris, z którymi współpracowałem i którzy sprawili, że moja praca była nie tylko przyjemna, ale też efektywna.
Sarah Ludford
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Jako sprawozdawczyni, która przygotowała sprawozdanie na temat wizowego systemu informacyjnego (VIS) oraz nadal pracuje nad poprawką wspólnych instrukcji konsularnych, które określają faktyczny zbiór danych biometrycznych, interesuję się wszystkim tym, co dotyczy wizowego systemu informacyjnego.
Decydując się na VIS, uwzględniliśmy ten trzymiesięczny okres, podczas którego istniałaby możliwość prowadzenia poszukiwań przy wykorzystaniu tylko naklejek wizowych, bez odcisków palców w systemie VIS. Co do kompromisu mam jednak nieco mieszane uczucia. Popieram go, ponieważ była to rzecz, którą można było uzgodnić. Natomiast z drugiej strony Komisja słusznie zauważyła, że tylko kontrola biometryczna może potwierdzić z całą pewnością, że osoba, która chce przekroczyć granicę, jest tą samą osobą, która otrzymała wizę, i w związku z tym systematyczna konsultacja systemu VIS, łącznie z kontrolą biometryczną, przeprowadzaną przez służbę graniczną, powinna dotyczyć wszystkich posiadaczy wiz. Stąd też jestem trochę zaniepokojona propozycją zmniejszenia wymogów oraz możliwością przeprowadzania kontroli losowych.
Kiedy będę oceniać przedmiotowe sprawozdanie po trzech latach, chciałabym móc zapewnić państwa, że elastyczność ta nie stała się pewną luką; ponieważ oczywiście jeżeli chcemy korzystać z wizowego systemu informacyjnego, powinniśmy stosować go właściwie.
Tatjana Ždanoka
w imieniu grupy Verts/ALE. - Panie przewodniczący! Chciałabym pogratulować posłowi Brejcowi znakomitego sprawozdania. Doceniamy jego punkt widzenia, że konsultowanie wizowego systemu informacyjnego za pośrednictwem numeru naklejki wizowej w połączeniu z weryfikacją odcisków palców będzie przyczyną wielu problemów. W związku z tym z zadowoleniem przyjmujemy wprowadzenie w wyjątkowych przypadkach możliwości konsultowania systemu VIS bez weryfikacji odcisków palców.
Uważam jednak, że przedmiotowe sprawozdanie nie jest tak ambitne, jak być powinno. Zamiast tego złagodzenie wymogów powinno być ogólną zasadą. Sugerujemy, żeby VIS był konsultowany tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy istnieją wątpliwości co do tożsamości danej osoby. Dobrze wiadomo, że grupa Verts/ALE zdecydowanie sprzeciwia się wprowadzeniu na szeroką skalę biometryki, dopóki taka konieczność nie zostanie udowodniona ponad wszelką wątpliwość. Uważamy, że ma to istotny wpływ na bezpieczeństwo danych osobowych i prawa podstawowe. Dlatego też tym razem nie możemy poprzeć w głosowaniu przedmiotowego rozporządzenia.
Philip Claeys
(NL) Panie przewodniczący! Przedmiotowe rozporządzenie słusznie stanowi, że wizowy system informacyjny (VIS) powinien być systematycznie konsultowany na potrzeby kontroli biometrycznych w odniesieniu do wszystkich posiadaczy wiz. Jest to najlepszy i najbezpieczniejszy sposób na sprawdzenie autentyczności wizy. W związku z tym szkoda, że Parlament czuje potrzebę osłabienia tej zasady, przedstawiając listę sytuacji, gdzie powinniśmy zadowolić się sprawdzeniem naklejki identyfikacyjnej i nie przystępować nawet do sprawdzenia danych biometrycznych. Istnieje więc niebezpieczeństwo, że wraz z wprowadzeniem tej listy kontrole biometryczne staną się bardziej wyjątkiem niż zasadą. Oczywiście wiem, że niemożliwe jest przeprowadzanie kontroli biometrycznych rutynowo we wszystkich okolicznościach, ale z pewnością powinno stanowić to zasadę. W kontekście walki z nielegalną imigracją oraz walki z terroryzmem i przestępczością transgraniczną nie możemy pozwolić sobie tutaj na zbyt pobłażliwe i nieoficjalne stanowisko.
Gyula Hegyi
(HU) Panie przewodniczący! Węgry oczywiście również są bardzo zadowolone z przystąpienia do strefy Schengen. Chciałbym dodać jeszcze parę zdań odnośnie do tego tematu, a mianowicie zwrócić uwagę na niefortunną sytuację, do jakiej doszło na granicy Węgier i Austrii. Władze austriackie pod wieloma względami nie biorą pod uwagę systemu Schengen: mimo iż Węgry należą do strefy Schengen już od prawie roku, Węgrzy przyjeżdżający z zagranicy byli proszeni o pokazanie paszportu, a na tych, którzy nie mieli paszportu, nakładano kary. Oczywiście nie jest to częste zjawisko, ale jeżeli coś takiego ma miejsce, w zrozumiały i uzasadniony sposób wzbudza to znaczną antypatię węgierskiej opinii publicznej. Niestety dodatkowo praktykuje się również zamykanie na granicach dotychczas funkcjonujących dróg, tak aby nie dopuścić do tego, aby Węgrzy korzystali z nich w celu przekroczenia granicy bez paszportu, co gwarantuje układ z Schengen. Mam nadzieję, że znajdzie się sposób na to, aby zaprzestać tego typu nadużyć ze strony Austriaków. Dziękuję.
Manfred Weber
(DE) Panie przewodniczący! Również uważam, że sprawozdawca przygotował znakomite sprawozdanie, które z jednej strony zwraca uwagę na bezpieczeństwo, zaś z drugiej na zastosowanie praktyczne. Jednakże słyszeliśmy też, że jednym z głównych problemów będzie w przyszłości kwestia obcokrajowców z nieważną wizą, innymi słowy ludzi, którzy wjechali do UE legalnie, ale nie opuścili naszego terytorium i nie zniknęli z widoku wraz z wygaśnięciem ich wiz.
Chciałbym dodać do debaty następujący aspekt: jeżeli chcemy, aby system wjazdowo-wyjazdowy działał na dłuższą metę, będziemy musieli przeprowadzać systematyczne kontrole. Nie będziemy mogli tego ominąć i musimy przyjrzeć się tej kwestii na zewnętrznych granicach Europy.
Jacques Barrot
wiceprzewodniczący Komisji. - (FR) Panie przewodniczący! Jeszcze raz chciałbym podziękować sprawozdawcy, posłowi Brejcowi, ponieważ udało mu się uchwycić główny cel przedmiotowego wniosku, jakim jest zabezpieczenie granic, nie zapominając przy tym, że granice te muszą też być wystarczająco elastyczne. Wierzę, że te dwa aspekty można ze sobą pogodzić i uważam, że udało się dokonać tego w przedmiotowym tekście, który jest wynikiem wspaniałego kompromisu. Zgadzam się z opinią posłanki Weber, że rzeczywiście mamy problem w związku z otwieraniem Europy dla każdego, kto chciałby regularnie tu przyjeżdżać i stąd wyjeżdżać, jednocześnie zwracając uwagę na tych, którzy, i należy to powiedzieć, próbują oszukiwać i nadużywają zasad. Należy w związku tym uwzględnić ten podwójny wymóg otwartości i jednocześnie regularności oraz poszanowania prawa.
Chciałbym podziękować Izbie za umożliwienie nam zrobienia kroku naprzód w kwestii bezpieczeństwa naszych granic przy jednoczesnym zachowaniu koniecznej elastyczności.
Mihael Brejc
sprawozdawca. - (SL) Chciałbym skomentować dwie sprzeczne opinie: odstępstwo jako zasadę ogólną oraz ścisłe przestrzeganie przepisów określonych w kodeksie granicznym Schengen.
To właśnie dzięki kompromisowi, jaki udało nam się osiągnąć, możliwe jest rozsądne przekraczanie granic nawet wtedy, gdy kolejki są naprawdę długie. Wyobraźcie sobie tylko państwo przekraczanie granicy pomiędzy powiedzmy Słowenią a Chorwacją w okresie wolnym od pracy, kiedy to przybywa pięćdziesiąt do sześćdziesięciu tysięcy ludzi, z czego dziesięć tysięcy z nich posiada wizy. Jeżeli chciałoby się pobrać tym dziesięciu tysiącom ludzi odciski palców, pozostali, którzy są obywatelami Unii Europejskiej i mogą przekraczać granicę bez załatwiania jakichkolwiek formalności, musieliby czekać dzień lub dwa. Tak więc bądźmy realistami i opracujmy taki system ścisłej kontroli, który będzie obejmował rozsądne środki, umożliwiające płynne przekraczanie granic.
Nie zapominajmy, że rozporządzenie wyraźnie traktuje o tym, że, i tutaj zacytuję "...wyłącznie w celu sprawdzenia tożsamości posiadacza wizy lub autentyczności wizy ..., organy właściwe do przeprowadzenia odpraw w przejściach granicznych na granicach zewnętrznych ... mają dostęp do wyszukiwania informacji za pomocą numeru naklejki wizowej łącznie z weryfikacją odcisków palców posiadacza wizy”. Tak więc we wszystkich przypadkach, gdzie istnieje chociażby najdrobniejsza wątpliwość, funkcjonariusz służby granicznej przeprowadzi kontrolę; we wszystkich innych przypadkach, kiedy na granicy czeka bardzo dużo ludzi, funkcjonariusz postąpi zgodnie z rozporządzeniem, które dopuszcza pewne odstępstwa.
Nie możemy budować nowego "muru berlińskiego”, składającego się z urzędników i informacji. Unia Europejska jest i w dalszym ciągu powinna być globalną potęgą, która liczy się z własnymi obywatelami, jak również przyjezdnymi.
Chciałbym podziękować między innymi posłowi Cashmanowi oraz oczywiście panu komisarzowi za cierpliwość, jaką wykazali się w trakcie prac nad danym kompromisem.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Kinga Gál  
na piśmie. - (HU) Panie przewodniczący, panie i panowie! Wszyscy zgadzamy się co do konieczności zmiany kodeksu granicznego Schengen, tak aby odnośne postanowienia były zgodne z warunkami wizowego systemu informacyjnego.
Jednakże pierwotny wniosek Komisji jest problematyczny, ponieważ zakłada on, że w przypadku przekraczania granicy przez obywateli państw trzecich powinna być nie tylko sprawdzana ważność wiz, ale też powinny zostać pobrane od tych osób odciski palców. Może to jednak spowodować ogromny tłok na zewnętrznych granicach UE, głównie na wewnętrznych przejściach granicznych w sezonie wakacyjnym lub w okresach dni wolnych od pracy.
W związku z tym z zadowoleniem przyjmuję poprawki zaproponowane przez sprawozdawcę, które przewidują, że tego typu kontrole nie powinny być przeprowadzane systematycznie, ale wyłącznie losowo, z uwzględnieniem dokładnie określonych warunków i ograniczeń czasowych.
Apeluję o poparcie podczas jutrzejszego głosowania opinii Komisji, zgodnie z którą przekraczanie naszych zewnętrznych granic powinno przebiegać stosunkowo płynnie, i to nie tylko z samej zasady, ale też w praktyce.
Ramona Nicole Mănescu  
Przedmiotowe rozporządzenie jest odpowiedzią na potrzebę zabezpieczenia i wzmocnienia granic Unii Europejskiej poprzez zwiększenie skuteczności kontroli na przejściach granicznych. Niemniej jednak najważniejszy aspekt dotyczy ustanowienia wspólnych zasad harmonizacji wizowego systemu informacyjnego.
Mimo iż niektóre państwa członkowskie uznały, że wprowadzenie obowiązku stosowania wizowego systemu informacyjnego możliwe jest tylko wtedy, gdy rozwój technologiczny umożliwi realne wykorzystywanie urządzeń przenośnych, obejmujące szybki transfer i pewne kontrole, uważam, że propozycja sprawozdawcy, zgodnie z którą funkcjonariusze policji granicznej mogą decydować o tym, czy mają skorzystać z wizowego systemu informacyjnego czy też nie, będzie pewnym rozwiązaniem do momentu, aż system technologiczny umożliwi szybki transfer danych oraz jego systematyczne użytkowanie.
Nie powinniśmy też zapomnieć o tym, że odpowiednie kontrole na granicach UE zwiększyłyby wewnętrzne bezpieczeństwo państw członkowskich i w rezultacie zwalczałyby też oszustwa, jak na przykład przestępczość zorganizowaną i nawet akty terroryzmu. Ponadto oprócz znacznego zwiększenia skuteczności kontroli granicznych systematyczne konsultowanie się z wizowym systemem informacyjnym stanowiłoby również warunek wstępny dla zwiększenia elastyczności systemu składania wniosków wizowych.
