Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 6 juni 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

Verklaring van de Voorzitter
De Voorzitter
De leden, met name uit de desbetreffende regio, hebben mij verzocht een korte verklaring af te leggen over het bombardement in Manchester afgelopen zaterdag. De IRA-bom heeft meer dan tweehonderd mensen verwond, waarvan velen ernstig, en heeft grote materiële schade aangericht in het centrum van Manchester. Het is zowat een wonder dat er geen honderden mensen zijn omgekomen. Er is werkelijk geen enkele denkbare rechtvaardiging voor de bom van de IRA.
De doelen waren gewone mannen, vrouwen en kinderen die op zaterdagochtend in een drukke stad aan het winkelen waren. Wat voor een reden zou een dergelijk barbaars gedrag kunnen rechtvaardigen?
Het doel van degenen die de bom geworpen hebben is duidelijk: zij willen de vrede vernietigen en de vredesbesprekingen in de war brengen die net in Belfast zijn begonnen na de moedige inspanningen van de twee regeringen, de democratische politieke partijen en de gemeenschap van Noord-Ierland.
Het Europees Parlement betuigt zijn medeleven met degenen die afgelopen zaterdag door de bom in Manchester gewond zijn geraakt en hoopt van harte dat zij snel en volledig zullen herstellen. Ik schrijf de burgemeester van Manchester een brief om dit bericht door te geven aan de gewonden en hun familieleden. Ik ben er zeker van dat ik namens de gehele Vergadering spreek als ik zeg dat de goede zaak van de vrede niet mag worden opgegeven ten gevolge van de intimidatie van terroristen.
(Applaus) Het terrorisme kan worden verslagen door de moed en vastberadenheid van gemeenschappen en hun leiders, om het vredesproces voortgang te doen vinden.
(Applaus)
Newman
Mijnheer de Voorzitter, ik vertegenwoordig het kiesdistrict waar deze verschrikkelijke aanslag heeft plaatsgevonden en wil u graag danken voor de verklaring die u namens de hele Vergadering heeft afgelegd. Ik weet dat de mensen uit mijn kiesdistrict en alle collega's hier deze standpunten delen.
Ik zou alleen nog graag hulde brengen aan de leden van de hulpdiensten wier snelle en professionele optreden vele levens heeft gered. Zonder hun hulp zou er zeker een verschrikkelijke massamoord hebben plaatsgehad. Dit was de grootste explosie van haar soort op het Britse vasteland sedert de Tweede Wereldoorlog. Wij mogen heel dankbaar zijn dat er ondanks de inspanningen van degenen die de bom geplaatst hebben, tenminste niemand is gestorven. Maar er is verschrikkelijk veel schade aangericht en wij zijn het allemaal eens met uw veroordeling van deze afschuwelijke daad.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag het woord voeren namens de leden van Fianna Fáil van het Europees Parlement, namens alle leden van ons kiesdistrict en namens die 99, 9 % van het Ierse volk die zich graag zouden aansluiten bij uw opmerkingen over de afschuwelijke daad die het Ierse Republikeinse Leger in Manchester heeft begaan. Er is geen enkele rechtvaardiging voor nu er een vredesproces aan de gang is, hoewel er natuurlijk geen enkele omstandigheid is die een dergelijk optreden rechtvaardigt.
Ik ben het eens met uw standpunt dat deze Vergadering het vredesproces moet steunen op elke manier die maar mogelijk is. Ik wil u graag danken voor uw verklaring en ik wil namens de Ierse leden van Fianna Fáil mijn medeleven betuigen aan alle gewonden en aan de bevolking van Manchester en ik wil ze alle goeds toewensen voor de toekomst. Ik doe een beroep op de mensen die hun toevlucht nemen tot het geweld, om de wapens neer te leggen, om hun moordzuchtige daden van geweld in Ierland en elders in de wereld, te stoppen.
Nogmaals, mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor uw verklaring.

Verwelkoming
De Voorzitter
Dames en heren, namens het Europees Parlement verwelkom ik veertig honoraire consuls, die op de officiële tribune hebben plaatsgenomen. Zij zijn leden van de Federatie van consuls in Europa, die in het Europees Parlement haar jaarlijkse bijeenkomst houdt. Ik heet hen van harte welkom.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerp-agenda die door de Conferentie van voorzitters op 13 juni 1996 is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag verslag uitbrengen over een pasgebeurd feit en het voorzitterschap hierover een vraag stellen. Vorige vrijdag is in Brussel een vakbondsbetoging van arbeiders uit de metaalindustrie gehouden. Het traject van deze betoging kwam ook langs de gebouwen van het Europees Parlement in de Belliardstraat. Toen deze optocht op 14 juni omstreeks 13 uur onder de passage tussen de Belliard- en Van Maerlantgebouwen defileerde, hebben meerdere mensen, ambtenaren van het Parlement en/of van de respectieve politieke fracties, vastgesteld dat enkele personen in burgerkleding, die walkie-talkies bij zich hadden, in één van deze passages de betogers aan het filmen waren. Volgens de bode waren dit geen mensen van de interne veiligheidsdienst van het Parlement, en dat had ook niet gekund omdat dit niet tot hun taak behoort. Het waren evenmin bezoekers.
Mijnheer de Voorzitter, wie waren deze personen die aan het filmen waren? Waren het misschien politieagenten? Wie heeft hoe dan ook toestemming verleend om te filmen? Kunt u mij hierover informeren?

De Voorzitter
Mijnheer Novo, ik zou u willen verzoeken uw hoofdtelefoon op te zetten. In de eerste plaats is nu de regeling van de werkzaamheden aan de orde. Ik zie niet in wat uw opmerking daarmee te maken heeft.
In de tweede plaats stel ik voor dat u mij uw opmerkingen schriftelijk meedeelt. Dan kan ik de zaak onderzoeken en uw vragen beantwoorden.
Op de agenda van deze week zijn geen wijzigingen voorgesteld.
Vergaderingen van juli in Brussel:
Met betrekking tot de agenda van 3 juli 1996 verzoekt de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten om uitstel van het verslag van de heer Pelttari over het verdrag inzake bio-ethiek. De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten stelt voor dat verslag tot de vergadering van juli II te verdagen. Wij kunnen wel beslissen het verslag te verdagen, maar het komt de fractievoorzitters toe te bepalen tot wanneer.
Aangezien niemand voor of tegen het verzoek het woord wenst te voeren, breng ik het nu in stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in) De agenda wordt aldus vastgesteld.

Termijn voor de indiening van amendementen en
ontwerp-resoluties
Green
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet is er een debat en een resolutie over de Top in Florence. Een verklaring van deze Vergadering over het beleid van niet-samenwerking van de Britse regering zal daar volgens de meeste fracties, zo stel ik me voor, deel van uitmaken.
Zoals u weet komen de ministers van Buitenlandse Zaken vandaag bijeen om die kwestie te bespreken en ik vraag mij daarom af of wij de termijn voor dat specifieke punt wat zouden kunnen opschuiven, zodat wij in onze resolutie rekening kunnen houden met wat de ministers van Buitenlandse Zaken vanavond al dan niet besluiten. Misschien kunnen we de termijn voor die kwestie tot morgen 11.00 of 12.00 uur uitstellen, zodat onze resolutie helemaal bijgewerkt is een ook zin heeft.

De Voorzitter
Ik neem aan dat het Parlement het erover eens is dat wij de tijd moeten hebben om een dergelijke ontwerp-resolutie in te dienen. Dat wil zeggen dat wij de termijn voor dat punt tot 12.00 uur moeten verlengen. De diensten laten mij weten dat dit technisch mogelijk is. Als daartegen geen bezwaren zijn, zullen wij dat doen.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag een mededeling doen. Vorig jaar juli en in december nogmaals heeft deze Vergadering een resolutie aangenomen over buitenlandse docenten in Italië. Wij maakten ons vooral zorgen over de situatie van 88 docenten in Napels, die ontslagen waren wegens een inbreuk op de communautaire wetgeving. U, mijnheer de Voorzitter, alsmede de voorzitter van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid en mijnheer Newman van de Commissie verzoekschriften hebben die zaak aan de orde gesteld. Het doet mij veel genoegen u te kunnen meedelen dat afgelopen vrijdag alle 88 docenten in Napels hun baan hebben teruggekregen en met terugwerkende kracht betaald zijn. Ik denk dat dit een belangrijke overwinning is voor ons in het Europees Parlement.

De Voorzitter
Mijnheer McMahon, ik dank u. Ook wij verheugen ons over dat goede nieuws.

Kaderprogramma's voor activiteiten op het gebied
van onderzoek en ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0183/96) van de heer Linkohr, namens de Commissie onderzoek, technische ontwikkeling en energie, over
I.het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad (COM(96)0012 - C4-0092/96-96/0034(COD)) tot tweede aanpassing van besluit 1110/94/EG betreffende het vierde kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technische ontwikkeling en demonstratie (19941998); II.het voorstel voor een besluit van de Raad (COM(96)0012 - C4-0157/96-96/0035(CNS)) tot tweede aanpassing van besluit 94/268/Euratom betreffende een kaderprogramma voor communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1994-1998).
Desama
Mijnheer de voorzitter, met uw toestemming zal ik namens mijn collega, Rolf Linkohr, het woord voeren, omdat hij deze zitting wegens ziekte niet kan bijwonen. Ik verzoek u allen hem te willen verontschuldigen. Tevens wil ik u verzoeken enige consideratie met mij te hebben, aangezien ik hem min of meer "onvoorbereid" moet vervangen.
Wij bespreken vandaag een voorstel tot aanvullende financiering van het vierde kaderprogramma van de Commissie, dat het resultaat is van een besluit, en wel in het kader van een medebeslissingsprocedure, dat op 26 april 1994 tot stand is gekomen, toen zowel de grote lijnen van het vierde kaderprogramma als de financiële middelen zijn vastgesteld. Helaas zal dat onze voornaamste gespreksstof zijn, niet alleen vanavond tijdens het debat maar zeker ook morgen tijdens het contact en het onvermijdelijke overleg met de Raad.
Met dit besluit van 26 april 1994 is namelijk aan het vierde kaderprogramma het bedrag van 12 miljard 300 miljoen ecu toegewezen. Het ging daarbij om een compromis dat door de Raad en de Commissie met heel veel moeite was bereikt; als onderdeel van dit compromis was afgesproken dat de Commissie halverwege een voorstel zou doen voor een aanvullende financiering die maximaal 700 miljoen ecu zou mogen bedragen. Het betrof hier een moeizaam compromis, want het Parlement had de grens van 13 miljard ecu reeds in het stadium van de discussie willen overschrijden terwijl de Raad zoals genoegzaam bekend is het probleem niet vanuit dezelfde gezichtshoek benaderde.
Vandaag bevinden wij ons in de uitvoerende fase van een belangrijk onderdeel van de medebeslissingsprocedure. Wij willen de Commissie graag danken omdat zij onmiddellijk een voorstel heeft gedaan voor een bedrag van 700 miljoen ecu; dit bedrag is namelijk precies gelijk aan het voorstel dat het Parlement zou hebben gedaan als het initiatief hiervoor bij het Parlement had gelegen. We gaan dus van start op een goede basis. Voordat ik nu over de financiële kant van de zaak praat, wil ik nog enige onderdelen van het voorstel van de Commissie onder de aandacht brengen, aangezien dit allesbehalve een gewoon voorstel is doordat de Commissie er op aandringen van de Commissarissen Cresson en Bangemann voor gekozen heeft om niet over te gaan tot een "lifting" , maar veeleer tot een diepgaande wijziging van de oriëntatie van het vierde kaderprogramma.
Velen van ons betreurden het indertijd namelijk dat het vierde kaderprogramma zogezegd voortging op de met de eerdere kaderprogramma's reeds ingeslagen weg en dat wij met een aantal specifieke programma's zaten waardoor onze middelen werden versnipperd.
De Commissie heeft een voorstel gedaan dat gebaseerd is op vijf task forces waarvoor de wijze van financiering of in ieder geval van aanvullende financiering in het kaderprogramma is geregeld. In dit verband noem ik u de multimedia programma's, luchtvaart, schone auto's, intermodaliteit in het vervoer en watertechnologie. Het betrof hier zeker krachtige voorstellen, maar ze waren niet helemaal gelijkwaardig en konden het Parlement derhalve niet op dezelfde wijze overtuigen, althans in dit stadium. Ik twijfel er niet aan dat wij bij het vijfde kaderprogramma veel meer op dezelfde golflengte zullen zijn afgestemd.
In het voorstel behorend bij de aanvullende financiering van het vierde kaderprogramma, met name het Euratom-voorstel, zaten een aantal onderdelen die betrekking hadden op de ontwikkeling van - ik wil dit met name noemen - de ontwikkeling van een nauwe samenwerking met de landen in Midden- en Oost-Europa op het gebied van de nucleaire veiligheid.
Naar aanleiding van dit voorstel van de Commissie, dat buitengewoon vernieuwend van aard was en in het Parlement veel verschillende reacties heeft opgeroepen, heeft de rapporteur, de heer Linkohr, zijn stuk overhandigd waarin hij een aantal zaken onder de aandacht brengt. Allereerst wordt daarin uiteraard enige kritiek geuit op de Commissie vanwege het feit dat er in weerwil van de zojuist door mij aangehaalde medebeslissingsprocedure van 26 april 1994 vóóraf geen echt onafhankelijk evaluatieverslag is opgesteld. Sindsdien wordt via contacten met de Commissie getracht hierin te voorzien, maar wij zouden er de voorkeur aan hebben gegeven als deze tekst, dit verslag, in een eerder stadium van de procedure beschikbaar zou zijn geweest. Verder hebben wij een vergissing begaan die mogelijk ten grondslag ligt aan de moeilijkheden die we hebben ondervonden, nl. dat wij in de task forces geen rangorde hebben aangebracht.
Verder heeft de rapporteur alle voorstellen van de Commissie aanvaard met dien verstande dat hij samen met de belangrijkste fracties in het Parlement zou wensen dat de financiële middelen bij de aanvullende financiering worden geconcentreerd op drie task forces t.w. de luchtvaart, de watertechnologie en de educatieve media. Tenslotte zullen tengevolge van de onbegrijpelijke aandrang van onze collega's uit de Commissie vervoer, wij van de PSE en PPE samen waarschijnlijk een compromisvoorstel moeten uitwerken met betrekking tot de intermodaliteit; ik denk dat wij daarmee hebben voldaan aan de wensen van de overgrote meerderheid van de Parlementsleden.
Van de andere voorstellen die de rapporteur, de heer Linkohr, heeft gedaan is er één waarop ik nog in het bijzonder de aandacht wil vestigen. Dit voorstel heeft geen betrekking op een task force , maar op een speciaal project voor onderzoek naar de problemen bij het opsporen van mijnen. Dit is een kwestie die zowel Rolf Linkohr als een groot aantal van ons sterk bezighoudt. Wij weten hoeveel slachtoffers deze mijnen in de wereld veroorzaken; een sterke boodschap is derhalve noodzakelijk. Deze hebben wij in dit verslag kunnen overbrengen.
Blijft nog de financiële kant. In dit verband weten wij zeker dat het succes van de aanvullende financiering van 700 miljoen ecu heel sterk verband houdt met de aanpassing van de financiële vooruitzichten waarover de staatshoofden tijdens de Top in Florence zullen spreken. Ter vereenvoudiging van deze besprekingen van de staatshoofden heb ik namens de Begrotingscommissie een door deze Commissie goedgekeurd voorstel gedaan, waarbij ook de Commissie onderzoek zich heeft aangesloten. Dit voorstel behelst de mogelijkheid om indien nodig de aanvullende financiering van de 700 miljoen ecu over drie boekjaren te spreiden, t.w. de boekjaren 1997, 1998 en 1999, waarbij de financiering van het boekjaar 1999 bestaat uit het laatste deel van de aanvullende financiering en de eerste begrotingstoewijzing van het vijfde kaderprogramma. Hiermee hebben we meteen een compromisvoorstel op tafel gelegd.
Wij willen de Raad duidelijk maken dat we niet bereid zijn concessies te doen met betrekking tot de hoogte van het bedrag van 700 miljoen, maar wél bereid zijn om de voorwaarden te bespreken. Ik hoop dat de Raad naar deze boodschap wil luisteren. Wij zullen hem hoe dan ook luid en duidelijk overbrengen tijdens de toekomstige contacten.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, ik licht hier namens de heer van Velzen het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid toe. De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid stemt in met de oprichting van task forces als een instrument dat het onderzoek dichter bij de markt kan brengen wanneer dit op een experimentele basis gebeurt en aldus de methodologie van het vijfde kaderprogramma kan worden versterkt. Dat mag echter niet betekenen dat men vooraf beslissingen neemt. De commissie verzoekt de Commissie intersectorale en interdisciplinaire task forces op te richten om het Europees bedrijfsleven maximaal bij de formulering van de onderzoeksvragen te betrekken om een top-down-benadering te vermijden.
De criteria en de gegevens met het oog op de selectie van task forces moeten doorzichtig worden gemaakt. In het bijzonder moeten de voordelen van de task forces na enige tijd met elkaar worden vergeleken en moet die vergelijking aan het Parlement worden voorgelegd. De commissie dringt er bij de Commissie op aan bij de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma zowel gebruik te maken van de opgedane ervaringen met de task forces als van de best practice -criteria uit het Groenboek Innovatie.
Voorts verzoekt de commissie de Commissie dat gekeken wordt naar door het bedrijfsleven gewenste samenwerkingsverbanden met andere Europese partners en middelgrote en kleine bedrijven om daarmee de succesfactor van de task forces te vergroten.
Kortom, wij beschouwen de task forces als een positief initiatief, maar vooral als een experiment dat alleen kan slagen als ook de aanvragen sneller worden behandeld, de kleine en middelgrote ondernemingen beter bij de opzet worden betrokken en de keuze van thema's doorzichtig wordt gemaakt.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, dames en heren, aanvankelijk was de Commissie vervoer en toerisme van het Europees Parlement zeer ingenomen met de voorstellen van de Commissie om task forces op te richten. Ze was dat in het bijzonder omdat daarbij grote aandacht ging naar het vervoer: de task force inzake lucht- en ruimtevaart, maatregelen inzake onderzoek en ontwikkeling op het gebied van motorvoertuigen, intermodaliteit en interoperabiliteit in het vervoer, maritieme systemen en treinen en spoorwegsystemen van de toekomst. Volgens het voorstel van de Commissie is 55 % van de 700 miljoen ecu, namelijk 385 miljoen ecu, nog altijd voor de uitgebreide sector van het vervoer bestemd.
Des te meer verbaasd waren wij in de Commissie vervoer en toerisme over de uitslag van de stemmingen in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, waardoor van al die vervoersprojecten uiteindelijk alleen de lucht- en ruimtevaart zijn overgebleven. De leden van de Commissie vervoer en toerisme hebben daarom een eigen amendement 60 ingediend dat tenminste nog in de oprichting van de task force " Intermodaliteit" voorziet en daarvoor ook de nodige middelen beschikbaar stelt. Wij moeten immers erkennen dat juist de interoperabiliteit een bij uitstek Europese aangelegenheid is. Zo bestaan in Europa bij de spoorwegen vijf verschillende stroomsystemen, zodat het ons niet hoeft te verbazen dat wij vele uren verliezen als van locomotief moet worden gewisseld. Vrachtwagens verliezen daardoor geen tijd. Het gaat hier derhalve ook om de verbetering van het concurrentievermogen in de Europese Unie, terwijl het probleem van de auto in het algemeen ook op nationaal niveau kan worden aangepakt.
Voor mij is de interoperabiliteit het Europese thema bij uitstek. De twee grote fracties hebben een compromisamendement ingediend waarin daarvoor wat minder kredieten worden uitgetrokken. De Commissie vervoer en toerisme hoopt dat het Parlement dat compromis-amendement van de twee grote fracties zal aannemen. Ik weet dat wij het nog afzonderlijk over de middelen zullen moeten hebben, maar door het thema zelf in het verslag op te nemen, geven wij duidelijk aan in welke richting het Europees vervoersbeleid moet gaan.

Adam
Mijnheer de Voorzitter, het is bijzonder jammer dat Rolf Linkohr hier vanavond niet aanwezig is voor de presentatie van zijn verslag. Ik wil hem graag gelukwensen met de kwaliteit van het werk dat hij heeft verricht. De toelichting is een bijzonder waardevol document en ik hoop dat de collega's de moeite zullen nemen om deze te bestuderen.
Wij hebben met dit verslag heel wat problemen gehad, over alles wat te maken had met de hoeveelheid geld die we moesten uittrekken, over wat voor een periode en wat de rol zou zijn van de task forces . Toen wij het eens werden over het oorspronkelijke vierde kaderprogramma was het niet ons idee dat het dienst moest doen als een voorloper van het vijfde kaderprogramma, en in zekere zin was dit een van de elementen die in onze discussies naar voren kwamen. Wij hebben in het Parlement een paar lessen te leren met betrekking tot de Commissie. Wanneer men tracht te beslissen hoeveel geld er moet gaan naar onderzoek, hoe we het geld moeten uitgeven en wat de rol moet zijn van task forces , dan moet er onder onszelf heel wat meer werk verricht worden. Namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten wil ik graag opmerken dat dit het pad is dat wij willen volgen.
Voor het verslag geldt de medebeslissingsprocedure en wij moeten een meerderheid hebben in het Parlement. Ik hoop dat wij het zullen steunen, ook al hebben de meesten van ons bedenkingen over het verslag zoals het uit de commissie naar voren kwam. Wij hebben de taak om ervoor te zorgen dat wij de Raad overtuigende argumenten kunnen voorleggen voor verhoogde activiteiten op Europees niveau op het stuk van onderzoek. Misschien is de meest veelzeggende uitspraak in het verslag van mijnheer Linkohr de opmerking dat, zelfs als wij goedkeuring hechten aan de 700 miljoen ecu, het niet voldoende zal zijn om het werk bij te houden dat verricht wordt in de Verenigde Staten en in Japan. We liggen nog steeds achter en ik hoop dat wij ons dit vanavond toch in elk geval ter harte zullen nemen en dat wij ervoor zullen zorgen dat wij deze zaak zeer sterk bepleiten bij de Raad.
Ik wil nog graag enkele zaken noemen. Ten eerste, de verhoogde middelen voor onderzoek op het stuk van BSE. Dit is zeer actueel en toont in elk geval aan hoe belangrijk het is om programma's te hebben die wat flexibeler zijn. Het zou toch werkelijk tragisch zijn als wij drie, vier of vijf jaar zouden moeten wachten voor we de richting van een deel van ons onderzoek kunnen wijzigen, alleen maar omdat we vast zitten aan een strak vijfjarenprogramma. Dat is de eerste les die wij moeten leren.
Ook moeten we de kwestie bekijken van de veiligheid van kernreactoren. Wij zijn het er allemaal over eens dat wij op deze gebieden meer moeten doen: het ontsmetten van getroffen gebieden en het programma voor stralingsbescherming. Ik hoop dat deze zaken morgen in de Vergadering krachtig gesteund zullen worden.

Scapagnini
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar me achter de woorden van dank die de heer Adam heeft gericht tot de heer Linkohr voor diens forse karwei en tot alle collega's die hun best hebben gedaan om punten van overeenstemming te vinden over het onderhavige gespreksthema. Dit debat is niet alleen belangrijk vanwege de herfinanciering van het Vierde Kaderprogramma, maar vooral ook met het oog op wat aan toekomstige acties ondernomen gaat worden. Zoals mevrouw Quisthoudt al heeft gezegd, draait een en ander om het cruciale probleem van de toekomstige ontwikkeling van het Vijfde Kaderprogramma.
Ik wilde graag te kennen geven dat onze fractie achter de aanpak van de rapporteur staat en dus haar steun zal verlenen aan het compromis dat in de wacht is gesleept. Afgezien daarvan wilde ik persoonlijk nog twee aspecten onder uw aller aandacht brengen. Wij hebben bepaalde thema's gekozen uit het pakket voorstellen van de Commissie en die genieten dus zonder meer onze interesse. Maar ik kijk vooral met grote aandacht naar het speciale onderwerp waar de heer Linkohr mee op de proppen is gekomen. Dit is namelijk een heel belangrijk onderwerp in humanitair opzicht, maar voorts ook vanwege de verantwoordelijkheid die wij allen hebben ten aanzien van de ontwikkeling van de wetenschap. Deze laatste mag immers niet losstaan van de problemen die de mensen in het huidige tijdsgewricht het meest ter harte gaan. Juist in dit verband wilde ik nog heel even een ander kwestie aan de orde stellen, waar de heer Adam al melding van heeft gemaakt: de fondsen van Biomed en Biotec moeten verhoogd worden, hoe eenzijdig en bescheiden dat ook kan gaan. Op die manier krijgen we immers de nodige aansporingen tot onderzoek naar wat de gezondheidsproblemen van de volgende eeuw worden: de nieuwe virusziekten en vooral bionische ziekten.
Ter afronding van dit korte betoog van mij nog één opmerking: zodra wij morgen het verslag-Linkohr aannemen, geven wij de Raad het sterke signaal dat ons Parlement vast van plan is de strategie van het toekomstig Europees onderzoek die richting uit te duwen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, mevrouw de commissaris, reeds meerdere malen heb ik gezegd dat de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij geen voorstander is van het door de Commissie ontwikkelde task force -model.
Hoewel het nuttig kan zijn om technologische prioriteiten in sommige industriële sectoren te identificeren, lijkt het task force -model een extra management- en coördinatieniveau toe te voegen aan een structuur die juist meer transparantie en vereenvoudiging nodig heeft. Bovendien interfereert het met de huidige programmastructuur.
Mijn fractie kan zich wel vinden in een beperkt aantal onderwerpen die voor Europa en met name voor haar burgers belangrijk zijn. Informatie- en communicatietechnologieën zijn van groot belang voor de toekomst van Europa. De veranderingen in deze technologieën gaan extreem snel. Toekomstige werknemers dienen telematicatoepassingen in hun curriculum mee te krijgen. De task force educatieve multimedia is daarom een goed initiatief. Het is noodzakelijk dat multimediaprodukten voor de onderwijsomgeving worden ontwikkeld en in deze omgeving worden gebruikt. Britse scholen mogen hierbij dienen als voorbeeld. Ze zijn al veel verder in het gebruik van informatietechnologieën in het onderwijs dan andere EU-landen.
Mijn tweede punt; het midden- en kleinbedrijf dient volwaardig aan het vierde kaderprogramma te kunnen deelnemen. Ik hamer daar voortdurend op, vooral met het oog op werkgelegenheid, maar de Commissie is hierin zeer dubbelzinnig. Enerzijds creëert zij de task forces , gericht op de grote industrie. Anderzijds schrijft zij in ieder programma expliciet "ruim baan voor het midden- en kleinbedrijf" .
Voorzitter, door het kaderprogramma hebben de industriële bedrijven in Europa leren samenwerken. Dat mogen wij niet verloren laten gaan. Immers, samenwerking is de ultieme weg om nieuwe kennis door Europa te verspreiden. Het ware daarom beter deze zaken te scheiden, opdat groot- en kleinbedrijf optimaal en effectief kunnen profiteren van het kaderprogramma.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, in het herpositioneringsproces van de Europese produktie-activiteit door de globalisering van de economie, spelen onderzoek en technologische ontwikkeling een cruciale rol. Tegenover het Commissievoorstel over de aanvullende financiering van 700 miljoen ecu en de oprichting van task forces komt het verslag-Linkohr met een tegenvoorstel dat veel meer inhoud heeft en veel positiever is.
Onze fractie, de Confederale Fractie Europees Unitair Links en Noords Groen Links, gaat niet akkoord met het Commissievoorstel maar wél met het voorstel van de heer Linkohr, hoewel zij toegeeft dat er een aantal tekortkomingen zijn. Zij is het niet eens met de Commissie, ten eerste omdat het vierde kaderprogramma wordt herzien zonder vooraf de horizontale criteria te evalueren waarop dit kaderprogramma gestoeld is en men met verticale voorstellen komt die de activiteiten in een klein aantal landen en een klein aantal bedrijven concentreren.
Ten tweede omdat deze voorstellen zich bepalen tot de belangen van de grote multinationals en van de sectoren kernenergie, auto-industrie, luchtvaart en dergelijke, dat wil zeggen van pressiegroepen, zonder dat rekening wordt gehouden met de sociale belangen van de Europese burgers. Wij zijn de heer Linkohr dan ook erkentelijk voor het feit dat hij amendementen van ons overneemt met betrekking tot de derde leeftijd en de gezondheid, waar de komende jaren de meest nijpende problemen zullen liggen. Ook zou enige aandacht moeten worden besteed aan het model van duurzame ontwikkeling.
En ten derde omdat het voorstel van de Commissie met het oog op het vijfde kaderprogramma een verticale filosofie naar voren brengt die de ongelijkheden die er op het vlak van onderzoek in Europa al bestaan, zal doen toenemen - aangezien er landen zijn die 0, 5 % van hun BBP aan onderzoek besteden, waar dat percentage in andere landen op 2, 7 % ligt.
Om al deze redenen gaan wij niet akkoord met het Commissievoorstel maar wel met dat van de heer Linkohr, die wij danken voor het werk dat hij heeft verricht.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, in tijden van recessie zou men zich eigenlijk over de verhoging met 700 miljoen ecu van de middelen voor het vierde kaderonderzoeksprogramma moeten verheugen. Onderzoek en ontwikkeling moeten financieel worden gestimuleerd, maar dan wel in de goede richting. Volgens ons gaat men echter de verkeerde richting uit. Ik wil dat aan de hand van verschillende voorbeelden aantonen. In de eerste plaats zou alweer 105 miljoen ecu naar Euratom moeten gaan voor het fusie-onderzoek. Wij hebben daarover een amendement ingediend, maar ik vrees dat het niet zal worden aangenomen. Dat geld is bestemd voor onderzoek naar een energievorm waaraan in het vierde kaderprogramma al 895 miljoen ecu is besteed en die misschien in 2030 of 2050, maar zeker niet nu onmiddellijk onze problemen zal oplossen.
Voorts is dat geld bestemd voor de zogenaamd inherent veilige reactor, met andere woorden voor iets wat niet bestaat, niet kan bestaan en door de bevolking ook niet wordt aanvaard. Bovendien gaan de middelen voor onderzoek, zoals de heer Scapagnini terecht heeft opgemerkt, nog altijd naar de grote ondernemingen en niet naar het MKB, dat ze nochtans goed zou kunnen gebruiken. Een ander voorbeeld is het programma SAVE II, waarvoor volgens het Commissievoorstel 150 miljoen ecu beschikbaar moet worden gesteld. De Raad heeft zich vervolgens gepermitteerd de kredieten tot 45 miljoen ecu te beperken. Dat wil zeggen dat in dit vijfjarenprogramma, het enige programma dat wij nog hebben om onze verbintenissen van Rio en Berlijn min of meer na te komen, flink wordt gesnoeid. Voor ruimtevaart, kernfusie en andere dergelijke onzin worden echter massa's geld uitgegeven.
Een tweede voorbeeld is THERMIE. Over THERMIE II wordt niet meer gesproken. Ook dat programma is voor ons inmiddels van levensbelang geworden. Wij horen elke dag dat de CO2 -verontreiniging toeneemt. Sommigen beweren listig dat dit komt doordat wij tegen kernenergie zijn. Dat is natuurlijk onzin. Ik heb de OESOstatistieken bekeken en vastgesteld dat de CO2 -uitstoot in landen met veel kerncentrales niet kleiner is. De CO2 uitstoot komt immers vooral van het verkeer, maar daarmee houdt men geen rekening.
Kortom, wij kunnen met deze verhoging niet instemmen omdat wij menen dat men in de verkeerde richting uitgaat en dat wij hiermee onze dringende problemen niet zullen oplossen, ook al verdienen vele kleinere punten in het voorstel onze steun.

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u voor mij een uitzondering maakt. Namens mijn fractie zou ik drie belangrijke punten willen onderstrepen. Een eerste is de omvang van de verhoging, namelijk 700 miljoen ecu. Ook al moeten alle landen en ook de Unie bezuinigen, toch vinden wij het nodig dat wij in de toekomst investeren. Dat kan alleen door innovaties aan te moedigen en die steunen nu eenmaal op onderzoek en ontwikkeling. Daarom stemmen wij met dit totale bedrag in.
In de tweede plaats zijn wij het er met het Groenboek inzake innovatie over eens dat de verspreiding en toepassing van de resultaten moeten worden verbeterd. In ons amendement over de verdeling van de middelen hebben wij daarmee rekening gehouden. Hoewel daarvoor niet alleen geld nodig is, kan dat toch erg nuttig zijn.
In de derde plaats bevinden wij ons op dit ogenblik in een tussenstadium halverwege het vierde kaderprogramma. Toch verliepen de debatten soms ongewoon heftig. Dat komt doordat men te hard van stapel is gelopen met het voorstellen van nieuwe opties voor de inhoud van de onderzoeksprojecten. Wij gaan ervan uit dat de samenwerking bij de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma soepeler en rustiger verloopt.
Tot besluit wil ik de rapporteur danken voor de open en faire manier waarop wij hebben kunnen samenwerken. Ik dank ook mevrouw Cresson dat zij na een moeilijke aanloop toch tot een dialoog met het Parlement is kunnen komen. Voorts hebben wij, zoals de heer Adam al heeft gezegd, een volstrekte meerderheid nodig. Daarom was de druk in het Parlement groot om tot eensgezindheid te komen. Dat heeft zijn neerslag gevonden in onze compromis-amendementen.

Tannert
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in de voorstellen van de Commissie, in het verslag van de heer Linkohr over de aanpassing van het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap op het gebied van het onderzoek, in Bijlage I, voetnoot 5 van het verslag en in het verslag over de aanpassing van het onderzoek van Euratom, Bijlage II, punten 1 en 2, wordt terecht gewezen op het belang van het onderzoek voor de verhoging van de veiligheid bij het vreedzaam gebruik van kernenergie.
Vooral voor de voormalige Oostbloklanden en China is de verhoging van de veiligheid van de kerncentrales op hun grondgebied zeer belangrijk. Ook voor ons echter kan een nieuw ongeluk zoals dat van Tsjernobyl uiterst gevaarlijk zijn. Niet alleen uit solidariteit maar ook voor onze eigen veiligheid moeten wij die landen daarom laten delen in onze vaardigheden en kennis om incidenten te voorkomen.
Wij kunnen echter niet aanvaarden dat de uitbreiding van het gebruik van kernenergie ons op die manier heimelijk of openlijk wordt opgedrongen. Velen willen immers dat wij van die per definitie oncontroleerbare technologie afstappen. Wij willen overstappen op zonne-energie. Daarom moeten wij duidelijk stellen dat de ondersteuning van het onderzoek in Europa niet mag dienen om nieuwe reactortypes te ontwikkelen maar dat het geld alleen mag worden gebruikt om de veiligheid van de bestaande kerncentrales te verhogen en om een oplossing voor de verwijdering van het radioactief afval te zoeken. Verder kunnen wij niet gaan. Zelfs dat is voor ons echter moeilijk, want ook de verbetering van de veiligheid werkt het in bedrijf houden van gevaarlijke kerncentrales in de hand. In principe moeten die veiligheidstechnische aanpassingen de materiële levensduur van een kerncentrale, die normaal gesproken veertig jaar bedraagt, een stuk langer maken.
Wat Centraal- en Oost-Europa betreft, speelt het volgende pingpongeffect een niet meteen in het oog springende, maar toch zeer belangrijke rol: wegens het chronisch gebrek aan deviezen van die landen moeten de aanpassingswerken daar via zogenaamde reciprociteitstransacties worden gefinancierd. Op die manier wordt bij voorbeeld niet alleen de omschakeling van Sosnovy Bor op de nieuwe nucleaire technologie gefinancierd, maar moet ook worden verhinderd dat de Duitse kerncentrale van Grafenrheinfeld wordt stilgelegd. Dames en heren, ik verzoek u daarom de amendementen 53, 54 en 62, die de steun van de meeste leden van mijn fractie genieten, aan te nemen. Die als het ware juridisch afdwingbare optie van het verder gebruik van kernenergie moet immers worden verhinderd.

Cresson
Mijnheer de voorzitter, dames en heren leden van het Parlement. In de eerste plaats wil ik de heer Linkohr, die helaas niet bij ons kan zijn en die ik van harte beterschap wens, de leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie: de heren Desama, Van Velzen, Ferber, Collins en mevrouw Ahlquist, alsmede de leden van de Begrotingscommissie, van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, van de Commissie vervoer en toerisme, van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming en van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media dank zeggen voor het werk dat zij hebben verricht.
Veel afgevaardigden zijn in het geweer gekomen om het voorstel van de Commissie voor aanvullende financiering van het vierde kaderprogramma op het gebied van onderzoek (1994-1998) te bespreken. Dit heeft geresulteerd in een evenwichtige en opbouwende ontwerp-resolutie die de kwaliteit van het contact tussen de instellingen zal verbeteren en de besluitvorming zal vergemakkelijken.
Ik wil uw aandacht niet langer vragen dan nodig is. Gezien het belang van het onderwerp, wil ik echter graag een aantal kanttekeningen plaatsen bij bepaalde punten. Ik wil daarom in de eerste plaats opnieuw het kader aangeven waarin het voorstel van de Commissie voor aanvullende financiering heeft plaatsgevonden, vervolgens commentaar geven op enkele punten uit het door de heer Linkohr voor de Commissie onderzoek opgestelde verslag en u tenslotte mededelen wat het standpunt van de Commissie is met betrekking tot de verschillende amendementen, waarbij ik u zal aangeven om welke reden wij deze al dan niet goedkeuren.
Ik begin derhalve met het kader. Ik wijs u er nogmaals op dat het principe van een financiële aanvulling op het vierde kaderprogramma deel uitmaakt van het besluit waarbij dit programma is goedgekeurd. De heer Desama heeft dit overigens zojuist uitstekend verwoord. Deze aanvulling is anders van aard dan de technische aanpassing die vorig jaar na de toetreding van drie nieuwe lid-staten heeft plaatsgevonden. Deze aanvulling vloeit voort uit een politieke toezegging van de Raad en het Parlement om het vierde kaderprogramma voorzover nodig aan te passen aan de ontwikkelingen die zich na de start hebben voorgedaan. Dat was een verstandig besluit. Daar het vierde kaderprogramma reeds twee jaar geleden van start is gegaan, voldoet het niet aan alle behoeften die zich nu doen gevoelen.
In afwachting van het vijfde kaderprogramma dat niet vóór 1999 ten uitvoer zal worden gelegd, hebben wij dankzij deze aanvulling een unieke gelegenheid om de wijze waarop het communautaire onderzoek inspeelt op de behoefte van de maatschappij te verbeteren. Op bepaalde gebieden is deze behoefte duidelijker merkbaar. De Commissie heeft er derhalve voor gekozen om de inspanningen op enkele prioritaire thema's te concentreren. De Commissie onderzoek en de andere geraadpleegde Commissies hebben er kennelijk mee ingestemd dat dit selectiviteitsbeginsel wordt toegepast. Hierdoor wordt rekening gehouden met zeer sterke verwachtingen in de samenleving en met het vooruitzicht op het scheppen van banen of in ieder geval het behoud van werkgelegenheid.
Prioriteiten veranderen. De heer Adam heeft het onderzoek naar BSE aangehaald. Ik wil in dit verband graag vermelden dat een team in Edinburg het vermoedelijke verband tussen de ziekte van Creutzfeldt Jakob en de gekke-koeienziekte heeft kunnen aantonen dankzij een communautair onderzoeksprogramma.
In het uitstekende verslag van de heer Linkohr staan twee punten waarop ik met name terug wil komen. Het eerste punt is de aanbeveling om de methoden en technieken voor het beheer van programma's te verbeteren. Ik weet dat deze kwestie een groot aantal van u bezighoudt. Ik deel overigens uw bezorgdheid, die hier in het bijzonder naar voren is gebracht door mevrouw Quisthoudt-Rowohl. Ondanks de vooruitgang die er in de laatste jaren is geboekt, zijn verbeteringen op dit gebied nog steeds mogelijk en noodzakelijk.
Om op dit punt verder te komen, wordt zeer binnenkort een werkbijeenkomst gehouden van vertegenwoordigers van de Commissie en vertegenwoordigers van de wetenschappelijke wereld en het bedrijfsleven. Mag ik degenen onder u gerust stellen die zich bezorgd maken over het feit dat het midden- en kleinbedrijf niet voldoende in deze programma's is vertegenwoordigd; deze werkbijeenkomst heeft eveneens tot doel om hen gemakkelijker toegang te verlenen tot de onderzoeksprogramma's, hetgeen verschillende van u, in het bijzonder mevrouw Plooij-Van Gorsel, hebben gevraagd. Het tweede punt heeft betrekking op de balans die is opgemaakt over de tenuitvoerlegging van het vierde kaderprogramma. Over deze kwestie is een amendement ingediend en de kwestie komt eveneens uitvoerig aan de orde in het verslag van de heer Lange over het jaarverslag 1995 inzake het vervolg van het kaderprogramma waarover u volgende maand zult debatteren.
Zoals ik reeds aan de leden van de Commissie onderzoek heb kunnen mededelen, bereiden de diensten van de Commissie op dit moment een algemeen document voor over de stand van zaken met betrekking tot de tenuitvoerlegging van het vierde kaderprogramma. Dit document zal zeer binnenkort ter beschikking van het Parlement worden gesteld.
Ik kan over het algemeen helemaal instemmen met de wens van het Parlement om nauw betrokken te zijn bij de voorbereiding en tenuitvoerlegging van de initiatieven van de Europese Unie op het gebied van onderzoek. Ik kan u in dit verband meedelen dat de Commissie tegen eind juli een eerste beleidsdocument zal presenteren inzake het vijfde kaderprogramma met daarin de grote lijnen die zij met haar officiële voorstel dat begin 1997 wordt uitgebracht zal willen volgen. Doordat het document op dit moment openbaar wordt gemaakt krijgt het Parlement voldoende gelegenheid om zich in een vroeg stadium uit te spreken over een aanvulling of ombuiging van de voorgestelde richtsnoeren.
Zoals afgesproken zal ik u nu het standpunt van de Commissie meedelen over de verschillende op haar voorstel ingediende ontwerp-amendementen.
Over het algemeen aanvaardt de Commissie alle amendementen die nuttige verduidelijkingen aanbrengen of het voorstel versterken. Het gaat in dit geval om amendement 9 (laatste deel) over de noodzaak om de 700 miljoen ecu indicatief te verdelen; amendementen 15, 16 en 30 over verschillende aspecten van de activiteiten op het gebied van de multimedia en amendementen 1, 2, 3, 6, 11 en 12 waarmee de werkwijze van de task forces anders wordt geformuleerd en over vraagstukken met betrekking tot de presentatie van de aanvulling.
Ten aanzien van amendement 2 in het bijzonder is de Commissie bereid om te verwijzen naar haar voorstel tot herziening van de financiële vooruitzichten, maar zij wil het besluit over de aanvulling echter niet verbinden met de definitieve aanvaarding van deze vooruitzichten.
Zo aanvaardt de Commissie eveneens de amendementen op het Euratom-voorstel 1, 2 en 5, die een nuttige verduidelijking vormen ten opzichte van de tekst zoals deze nu is opgesteld, en het derde deel van amendement 6 op voorwaarde dat het idee van de bescherming tegen straling in de tweede activiteit "Internationale samenwerking" van het vierde kaderprogramma wordt opgenomen.
In amendement 9 wordt voorgesteld om een Descartes-prijs in te stellen die elk jaar wordt toegekend om eminente Europese onderzoeksprestaties te belonen en te eren.
Ik heb de leden van de Commissie onderzoek, technische ontwikkeling en energie al kunnen zeggen dat ik dit een uitstekend idee vindt. De Commissie is overigens al begonnen om de mogelijkheden te bestuderen waarmee dit idee concreet kan worden uitgewerkt. Het is echter niet nodig om een nieuw artikel toe te voegen, omdat in bijlage III van het besluit van het vierde kaderprogramma reeds is voorzien in de mogelijkheid dat wetenschapsprijzen worden toegekend; het volstaat dan ook om de desbetreffende passage dienovereenkomstig te wijzigen.
De Commissie is echter van mening dat het op dit moment de voorkeur verdient om de amendementen die betrekking hebben op de kern van haar voorstel af te wijzen, d.w.z. de amendementen die wijzigingen van het totaalbedrag voorstellen, zoals het eerste deel van amendement 9, amendementen waarmee het evenwicht tussen de prioritaire thema's wordt verstoord zoals de amendementen 4, 7, evenals 17 t/m 21, 23, 24, 29, en 36, amendementen die naast de reeds vastgestelde thema's nieuwe thema's voorstellen zoals de amendementen 8, 10, 40, 41, 22, 25 t/m 28, 31 t/m 38 en tenslotte amendementen die nieuwe onderzoeksthema's aandragen binnen bepaalde reeds vastgestelde prioritaire thema's, zoals de amendementen 12 en 14.
Amendement 5 en het deel van amendement 9 waarin wordt voorgesteld om het EGKS-onderzoek in het vierde kaderprogramma onder te brengen, kunnen ook niet worden aanvaard, daar de op het gebied van de EGKS uitgevoerde activiteiten in feite al deel uitmaken van het programma. Ditzelfde geldt om dezelfde redenen voor de amendementen op het Euratom-voorstel 3, 4, 6 en 7.
Ik wil graag reageren op hetgeen de heer Tannert heeft opgemerkt over de kernindustrie. De Commissie wil, hoewel zij gevoelig is voor de oproep tot voorzichtigheid op het gebied van de kernindustrie die in deze amendementen wordt gedaan, benadrukken dat er op het gebied van de nucleaire veiligheid in de grond der zaak volledige afstemming bestaat tussen enerzijds de tekst van de technische bijlage en anderzijds de teksten van de technische bijlagen van het voorstel voor het Euratom-kaderprogramma en het specifieke programma.
Het Euratom-kaderprogramma maakt namelijk duidelijk melding van werkzaamheden met betrekking tot de nieuwe veiligheidseisen voor nieuw te bouwen reactoren. Het specifieke programma spreekt ten aanzien van de nucleaire veiligheid van verbetering van de exploitatieveiligheid van bestaande installaties en het vergroten van de kennis die wordt toegepast bij nieuw te bouwen reactoren.
Het idee dat hieraan ten grondslag ligt is dat de lid-staten actief proberen om betere reactoren te ontwerpen en dat het aan de Europese Unie is om het noodzakelijke onderzoek ter waarborging van de veiligheid ervan te steunen.
De Commissie geeft er eveneens de voorkeur aan om zich niet uit te spreken over de tijdens de plenaire vergadering voorgestelde amendementen, omdat deze wijzigingen veel verder gaan dan een verduidelijking en omdat het CERT nog niet de gelegenheid heeft gehad om er iets over te zeggen. De Commissie neemt echter met belangstelling kennis van de prioriteit die een aantal van de sprekers, met name de heer Ferber, mevrouw Quisthoudt-Rowohl en eveneens de heer Desama, in hun compromisamendementen wensen te leggen bij de intermodaliteit.
Ik wil in dit verband voorts een belangrijk punt benadrukken. Hoewel de Commissie absoluut vasthoudt aan het principe van een financiële aanvulling van 700 miljoen, staat zij in de grond wel open voor de richting die in verschillende van de voorgestelde amendementen wordt aangegeven.
De Commissie zou bijvoorbeeld niet afwijzend staan tegenover een evenwichtige verdeling van de middelen over de voorgestelde prioritaire thema's in verband met de werkzaamheden van de task forces en bepaalde meer algemene thema's die tot de specifieke programma's behoren. Zij staat eveneens open voor politiek belangrijke thema's zoals het opsporen van mijnen en het idee om de aanvulling over drie jaar te spreiden.
In dit stadium van de procedure geeft de Commissie er echter de voorkeur aan om de desbetreffende amendementen niet op te nemen. We moeten niet uit het oog verliezen dat de financiële aanvulling volgens de medebeslissingsprocedure goedgekeurd moet worden waarbij eenparigheid van stemmen bij de Raad is vereist. Het risico bestaat dat elke formele wijziging op wezenlijke punten van het voorstel van de Commissie volledige overeenstemming tussen de instellingen nog moeilijker haalbaar maakt.
Dit moet onze doelstelling zijn. In de kern en op veel specifieke punten liggen de standpunten van het Parlement en de Commissie zeer dicht bij elkaar, zoals overigens vaak het geval is. Wij moeten de Raad er nu van overtuigen dat hij ons moet volgen. Op 25 juni, de dag vóór de Raad Onderzoek, vindt er een informeel driehoeksgesprek plaats. Wij moeten ervoor zorgen dat dit op dusdanige wijze verloopt dat de Raad snel een politiek akkoord over de financiële aanvulling kan bereiken.
Door het vierde kaderprogramma volgens de medebeslissingsprocedure goed te keuren, hebben het Parlement en de Raad zich verbonden om vóór eind juni 1996 een standpunt in te nemen over de financiële aanvulling. Het zou spijtig zijn als wij ons hieraan niet kunnen houden.
De Europese burgers verwachten concrete actie van de Europese Unie op de gebieden waar onderzoek de kwaliteit van het leven kan verbeteren, de economische dynamiek kan versterken en werkgelegenheid kan scheppen. Wij mogen hen niet teleurstellen.
Met deze opmerking wil ik besluiten en ik dank al degenen die ertoe hebben bijgedragen dat de discussie over de financiële aanvulling van het vierde kaderprogramma een kwalitatief hoogstaand debat is geweest.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Efficiëntie van huishoudelijke elektrische koelkasten
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A4-0194/96) namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad (C4-0203/96-94/0272(COD)) met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de normen voor de energie-efficiëntie van huishoudelijke elektrische koelkasten, diepvriezers en combinaties daarvan (Rapporteur: de heer Macartney).

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, de leden zullen zich realiseren dat wij de algemene aspecten van dit verslag al bij de eerste lezing hebben behandeld. Ik wil hen er echter alleen maar aan herinneren dat de eigenlijke doelstelling was een bijdrage te leveren tot de oplossing van het probleem van het broeikaseffect, om te trachten enige vooruitgang te maken inzake de naleving van de verbintenissen die de Europese staten zijn aangegaan op de Top van Rio en om tegelijkertijd een bijdrage te leveren tot bezuinigingen op de elektriciteitsrekening van de consument.
In de Commissievoorstellen gebeurde dit door nader in te gaan op de kwestie inzake het verbeteren van de efficiëntie van koelkasten. Zowel de Commissie als de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie hebben sterk geleund op de achtergrondstudie die aangaf dat het zeer wel mogelijk was aanzienlijke verbeteringen teweeg te brengen in de efficiëntie in de Europese Unie, parallel met de verbeteringen die men al had bereikt in de Verenigde Staten en Japan. Er zijn bij de eerste lezing dan ook reeds enkele belangrijke verklaringen afgelegd en er zijn ook belangrijke vorderingen gemaakt.
We zijn nu aan de tweede lezing toe nadat ons gemeenschappelijk standpunt door de Raad uiteengezet is.
Ik herinner de leden er nog eens aan dat de eerste reeks normen die de Commissie heeft voorgesteld betrekking had op een verbetering van de energie-efficiëntie met 10 %, waar wij ervan overtuigd zijn dat moet worden gestreefd naar 20 %. Ook was de commissie de overtuiging toegedaan dat er een strakker uitvoeringsschema twee jaar na goedkeuring van de richtlijn moest komen en dat een tweede reeks normen, die verder ging dan de eerste reeks, vijf jaar na aanneming van de richtlijn moest worden uitgevoerd. In de eerste lezing werd een flexibel uitvoeringssysteem voorgesteld, gebaseerd op informatieverstrekking aan de consument, wat een vernieuwende aanpak was.
Sommige van deze voorstellen konden de goedkeuring wegdragen van de Raad en sommige niet. Het eerste punt is dat de Raad zijn goedkeuring hechtte aan een streefcijfer van 15 % voor de energie-efficiëntie, overeenkomstig het herziene voorstel van de Commissie. De Raad stelde de uitvoeringsperiode voor de eerste reeks normen vast op drie jaar na aanneming, terwijl de Commissie en het Parlement twee jaar hadden voorgesteld. De tekst van de Raad bevat een verwijzing naar een mogelijke tweede reeks normen, maar eerlijk gezegd is deze zeer vaag en bijna ontwijkend. Tenzij er een specifiek cijfer genoemd wordt, heeft het geen zin om over verbeteringen te spreken of zelfs, zoals staat in een van de amendementen die ik niet steun, van "aanzienlijke verbeteringen" . Dat is het papier niet waard waarop het geschreven is. Het is dus hoog tijd om een aantal zeer duidelijke doelstellingen te formuleren.
Tegelijkertijd is de commissie zo wijs geweest om over twee kwesties een compromis te sluiten. Ten eerste zeggen we tegen de industrie die een vrijwillige overeenkomst wil of de mogelijkheid van een vrijwillige overeenkomst: Oké. U krijgt wat tijd om na de invoering van de eerste reeks normen met een vrijwillige overeenkomst te komen. Wij beginnen met een schone lei en vergeten dan maar dat er de vier of vijf jaar toen jullie ook een vrijwillige overeenkomst wilden, niets gebeurd is, maar nu zullen we jullie aan je woord houden. Komt deze overeenkomst er niet dan zal de Commissie met een krachtig stuk wetgeving komen en wij zullen dat steunen.
Het andere compromis dat wij hebben gesloten heeft betrekking op deze nogal controversiële en volgens sommige bizarre categorie subtropische en tropische koelapparatuur. Het advies van de deskundigen was dat de hele categorie eigenlijk nogal zinloos was. Maar de deskundige die door de Commissie en de commissie van het parlement geraadpleegd is, concludeerde dat er toch wel argumenten waren om in deze categorie een kleine uitzondering te maken, namelijk voor de koelkasten met een 4-sterren-vriesruimte - als u alle details wilt - met één compressor en twee compartimenten. Er is dus een kleine uitzondering die ons in staat stelt de Raad halverwege tegemoet te komen.
Ik pleit er bij het Parlement voor het vaste voornemen om voor de tweede fase een duidelijke reeks normen te hebben, niet te laten varen. Wij zijn echter wel bereid om hier en daar wat concessies te doen om de Raad halverwege tegemoet te komen. Ik pleit er bij het Parlement voor om de door de commissie voorgestelde amendementen er in toto door te krijgen, anders hebben we alleen maar onze tijd verspild. Ik vertrouw echter volledig op de wijsheid van deze Vergadering en de volharding van de leden en ik heb er alle vertrouwen in dat wanneer zij morgen stemmen wij een algemene meerderheid zullen hebben en dat het Parlement iets verwezenlijkt zal hebben ten behoeve van de energie-efficiëntie welke zowel de planeet als de consument ten goede zullen komen.

Sindal
Mijnheer, namens collega Kirsten Jensen, die helaas niet aanwezig kan zijn, wens ik de volgende opmerkingen naar voren te brengen. In dit voorstel wordt verwezen naar de verplichting die de EU op zich heeft genomen om de CO2 -uitstoot te beperken. Tevens wordt uiteengezet dat koeltoestellen veel elektriciteit verbruiken en dat dit een gebied is waar de EU iets kan doen. Het voorstel wil de allergrootste energieverslinders uit de markt nemen, maar dit zal niet meer effect hebben dan de natuurlijke vernieuwing binnen de sector. De technologie staat ter beschikking en deze branche moet ervan gebruik maken.
Het belangrijkste element in het voorstel is dat de Commissie zich ertoe verplicht een voorstel voor een tweede reeks normen in te dienen, waarin rekening wordt gehouden met de mogelijkheden van de moderne technologie. Met de eerste reeks normen zullen alleen de grootste energieverslinders verdwijnen. De Commissie legt uit dat de consumenten, de samenleving en het milieu baat zullen hebben bij koelapparaten met een zuiniger energieverbruik en dat dit technisch mogelijk is. Terwijl we op de CO2 -heffing wachten, kunnen we de mechanismen van de interne markt op een passende manier gebruiken.
Deze week staat de toekomstige klimaatstrategie van de Unie op de agenda. Het zou merkwaardig zijn mochten we het in deze context niet eens kunnen worden over dit voorstel, dat ondanks alles een stap in de goede richting is. Er gebeurt immers niet veel positiefs op gebied van CO2 . Zoals het er nu uitziet kan de EU haar doelstelling om de CO2 -uitstoot tegen het jaar 2000 op het niveau van 1990 te handhaven niet verwezenlijken. Zoals commissaris Papoutsis terecht heeft opgemerkt, is er een grote afstand tussen het doel en de middelen. De Raad heeft bijvoorbeeld onlangs de middelen voor het SAVE II-programma van 150 miljoen ecu tot 45 miljoen ecu beperkt. Dit wekt het vermoeden dat er in de Raad helemaal geen politieke wil is om iets aan het CO2 -probleem te doen. De GEA heeft wereldwijde vergelijkende analyses gemaakt van de normen voor koelapparaten. In de anders zo liberale Verenigde Staten bijvoorbeeld wordt in 1998 een derde reeks normen ingevoerd, die veel verder gaan dan het voorstel van de Raad. Europa loopt ver achter. Wij zijn allemaal bezorgd over de gevolgen voor het klimaat wanneer het energieverbuik van 1 miljard Chinezen en vele miljoenen Indiërs zal gaan stijgen, maar kunnen wij in het Westen zoveel van hen eisen als we de beperkingen waartoe we ons internationaal hebben verplicht, niet eens kunnen naleven?

Desama
Mijnheer de voorzitter, ik wil graag heel in het kort aangeven wat het standpunt is van de socialistische fractie ten aanzien van de amendementen van de heer Macartney.
In zijn algemeenheid denkt de socialistische fractie de vijf amendementen van de heer Macartney te kunnen steunen. De twee laatste amendementen zijn betrekkelijk formeel van aard. De eerste drie daarentegen zijn belangrijke amendementen, aangezien met name in amendement 1 de efficiëntieverbetering voor zowel de eerste als de tweede fase op 20 % wordt gesteld en in de amendementen 2 en 3 enerzijds de termijnen worden verkort voor het in de handel brengen door het bedrijfsleven ter plaatse en anderzijds een aantal maatregelen wordt genomen met betrekking tot koelkasten/vriezers behorend tot de subtropische en de tropische klimaatklasse.
Ik zou het hierbij kunnen laten, maar ik moet de heer Macartney naar waarheid bekennen dat niet de gehele socialistische fractie hem steunt. Een kleine minderheid van de socialistische fractie is namelijk van plan tegen de drie zojuist door mij genoemde amendementen te stemmen en wel om de volgende reden. Wij zijn in het algemeen van mening dat, daar de Commissie en naar alle waarschijnlijkheid ook de Raad er niet mee zullen instemmen, wij ons waarschijnlijk in een bemiddelingsprocedure moeten begeven en dat lijkt ons onder de huidige omstandigheden een niet geringe luxe. Wij zouden graag hebben gezien dat er zogezegd wat meer wil tot toenadering was tussen de standpunten van de verschillende instellingen. Nu de zaken zo staan, krijgt de heer Macartney onder dit voorbehoud, dat de kern van zijn voorstellen niet raakt, derhalve de steun van slechts een deel, zij het een meerderheid van de socialistische fractie.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, het terugdringen van het broeikaseffect is zonder meer een loffelijk streven, want wij worden op allerlei manieren ervan doordrongen dat de planeet opgewarmd raakt. Maar het zou geen kwaad kunnen als er nog verder onderzoek wordt gepleegd, en wel in situ , om beter te bestuderen hoe infrarode energie wordt vastgehouden. Als mij deze korte uitweiding even wordt toegestaan: voor dergelijke studies zou men satellieten de ruimte in moeten zenden die aan lange kabels hangen. Dergelijke satellieten heb ik wel eens aan het werk gezien tijdens een ruimtemissie in 1992. Met behulp daarvan lukt het de hogere lagen van de atmosfeer te verkennen waar proefballonnen normaliter niet komen en satellieten niet kunnen blijven. Dit is misschien een geschikt onderwerp van bespreking voor het Vijfde Kaderprogramma. Maar ik keer nu terug naar de huidige richtlijn. In dit document worden energiebesparing en energie-efficiëntie over één kam geschoren en op een groot aantal Europese koelkasten wordt alleen maar het criterium van energiedoelmatigheid toegepast. Doordat in de Europese Unie van regio tot regio andere tradities heersen, hetgeen komt door het verschillende klimaat, door andere eetgewoonten en uiteenlopende koopkrachtsituaties, ontstaan er ook verschillende marktvragen. Wat wordt nu het voorspelbare resultaat van deze richtlijn? Dat er weliswaar minder koelkastmodellen op de markt terechtkomen en de markt zelf georiënteerd wordt op produkten die doelmatiger zijn maar met een hoger gamma en tevens een hogere prijs, vooral dan in de zuidelijke landen. Het draait hier helemaal niet om de vraag of je voor energiebesparing bent - dat is onderhand gemeengoed geworden - of dat je iets moet ondernemen voor de toekomstige generaties: het gaat er juist om dat uitgemaakt moet worden of deze maatregel terecht en evenwichtig is, of dat zij daarentegen een bepaalde industrietak voortrekt ten koste van een ander, met het voorwendsel dat energiedoelmatigheid gelijk staat met energiebesparing, dus stopzetting van produktie van kooldioxide, waar wij eigenlijk allemaal wel oren naar hebben.
Om duidelijk te maken dat energiebesparing en energie-efficiëntie niet van één laken een pak zijn, kan ik misschien het beste een vergelijking met een Mercedes maken. In energieopzicht is een Mercedes efficiënter dan een scooter, maar deze laatste verbruikt uiteraard minder energie. Een scooterrijder bespaart energie vergeleken met een Mercedesrijder, maar die scooter is natuurlijk een minder efficiënt voertuig.
Bij nader inzien vinden wij de onderhavige richtlijn niet zo'n evenwichtige maatregel, aangezien er geen sociaaleconomische studie is uitgevoerd naar de lasten die voor rekening van de consument in noord en zuid komen. Met de eerste stap naar energiedoelmatigheid zijn wij het eens, maar wat de tweede stap betreft vraag ik of dit Parlement zijn steun wil verlenen aan een amendement waarin een en ander onbepaald blijft, ook al is er een aanvulling in de vorm van een versterking waar amendement 5 over rept. Het is niet de bedoeling dat wij ons onder die fase uit willen worstelen, maar dat we ervoor willen zorgen dat de Commissie een en ander beter inkleedt en op deze studie kan terugkomen. Zo luidde ook het standpunt van de Commissie binnen de onderzoekscommissie en het standpunt van de Raad gaat eveneens die richting uit. Ik beveel dit Parlement dus aan om amendement 5 te steunen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, huishoudelijke koelkasten en diepvriezers zijn verantwoordelijk voor 7 % van het totale elektriciteitsgebruik in de Europese Unie. Een 15 % lager energiegebruik kan dus tot aanzienlijke besparingen leiden, namelijk 1 % minder elektriciteitsverbruik en tot een lagere CO2 -uitstoot in de Unie. De Raad heeft voor de richtlijn een overgangsperiode voorgesteld van drie jaar in plaats van de door het Europees Parlement voorgestelde twee jaar. Dit is ruim bemeten, te meer daar een koelkast gemakkelijk zo'n 20 à 25 jaar meegaat. Het is daarbij niet aangetoond dat energie-efficiëncy leidt tot een verhoging van de kosten van koelkasten. Integendeel, er bestaan ook koelapparaten die energie- zuiniger zijn en deze zijn niet duurder in aanschaf dan de doorsnee koelkast. Dat betekent dus geen hogere kosten voor de consument en waarschijnlijk ook niet voor de producent.
Voorzitter, de liberale fractie steunt het voorstel van de rapporteur een tweede reeks maatregelen vast te stellen na de evaluatie van de eerste fase. De Commissie heeft vijf jaar lang geprobeerd op Nederlands initiatief tot vrijwillige afspraken te komen met de industrie. Dit bleek onmogelijk, vandaar dit voorstel voor een Europese richtlijn en de amendementen van mijnheer Macartney die door mijn fractie van harte zullen worden ondersteund.

Izquierdo Collado
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in mijn betoog in enkele zinnen het standpunt samenvatten van een belangrijk deel van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten: volledige steun aan het gemeenschappelijke standpunt van de Raad - omdat daarin de essentiële doelstellingen zijn opgenomen die energiebesparing mogelijk zullen maken - en totale tegenkanting tegen de amendementen van de heer Macartney, die niet geluisterd heeft naar een groot deel van de afgevaardigden van deze Vergadering en naar een groot aantal landen dat zich tegen deze amendementen heeft uitgesproken.
Het gaat in deze amendementen niet over energiebesparing en ook niet over het milieu, maar over iets heel anders, namelijk over een latente en gesimuleerde handelsoorlog. Men kan niet anders dan rekening houden met de uiteenlopende omstandigheden in de diverse lid-staten; het is niet mogelijk dat men zegt dat er maar één studie is - terwijl er meerdere zijn - die de noodzaak rechtvaardigen om een onderscheid te maken tussen de verschillende koelapparaten. Concreet gesproken is de termijn die de industrie krijgt om zich aan te passen en de aanvaarding van tropische en subtropische koelkasten vanuit het oogpunt van een belangrijk deel van deze Vergadering van fundamenteel belang opdat er niet alleen rekening wordt gehouden met energiebesparing, maar ook om te vermijden dat misbruik gemaakt wordt van het milieu om zogenaamd bepaalde commerciële belangen te dienen.
Amendement 3 van de heer Macartney, waarin hij spreekt over het aanbod van 4-sterren-koelkasten, is technisch gezien volkomen onjuist. Vandaag de dag hebben koelkasten niet slechts één ruimte. De vier-sterrenruimte is bestemd voor diepvriesprodukten, maar er zijn andere ruimten waarvoor minder sterren nodig zijn die geen coëfficiënt hebben en die, mét coëfficiënten, wel tegemoetkomen aan de voorwaarden in de richtlijn.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, in de eerste plaats zou ik de heer Macartney willen danken voor zijn verslag en zijn bijdrage tijdens de tweede lezing in het Parlement.
Zoals de heer Macartney zelf benadrukte, is het voorstel dat wij onderzoeken inderdaad bijzonder belangrijk omdat het deel uitmaakt van de strategie van de Europese Unie om de CO2 - uitstoot te beperken. In absolute cijfers zal dit voorstel niet de grootste bijdrage vormen om deze uitstoot te beperken. Het is echter een noodzakelijk voorstel als wij dit doel willen bereiken. Als we dit doel effectief hopen te bereiken, moeten we alle economisch doeltreffende maatregelen toepassen. En deze maatregel biedt een gunstige kostenbatenverhouding voor de samenleving in haar geheel.
Bovendien zal het voorstel grote besparingen voor al onze burgers tot gevolg hebben. Ik wil de belangrijke bijdrage van het Parlement tijdens de tweede lezing onderstrepen, en in het bijzonder van de Commissie Energie, tot de verdere verbetering van de tekst om tot een evenwichtige richtlijn te komen. We mogen echter niet vergeten dat de tijd een heel belangrijke factor is bij een geslaagde beperking CO2 -uitstoot. Dit voorstel moet dan ook zo snel mogelijk aangenomen worden om tegen het jaar 2000 enkele resultaten te kunnen behalen.
Onlangs nog hadden we in de Commissie Energie de kans te zeggen dat er in de Unie veel politiek engagement bestaat, maar wanneer de richtlijnen en de concrete voorstellen de eindfase van besluitvorming naderen, duiken er plots talloze vertragingen op. Het is goed dit nu voor ogen te houden en morgen, wanneer we deze richtlijn onderzoeken en erover stemmen, geen verdere vertraging meer te dulden, want het Parlement en de instellingen van de Unie kunnen eigenlijk alleen maar geloofwaardig overkomen als we een richtlijn hebben, als we deze ten uitvoer kunnen leggen en als we tegen het jaar 2000 concrete resultaten kunnen voorleggen.
Zoals u zich nog wel zal herinneren, heeft de Commissie na de eerste lezing met haar geamendeerd voorstel de aansporing van het Parlement gevolgd om het oorspronkelijk voorstel te versterken. Daarom is het gemeenschappelijk standpunt veel krachtiger dan ons oorspronkelijk voorstel. De Commissie is van oordeel dat dit gemeenschappelijk standpunt nu het juiste evenwicht vormt tussen de bescherming van het leefmilieu, de bescherming van de consumenten en, uiteraard, de belangen van de constructeurs. Precies daarom steunen wij het.
Hoe staat het nu met de voorgestelde amendementen? Welnu, amendement 1 is een heel belangrijk amendement omdat het betrekking heeft op de invoering van de tweede fase. De Commissie heeft vanaf het begin gesteld dat er een dynamische aanpak nodig is, met een tweede fase maatregelen die vijf jaar na de aanneming van de richtlijn van kracht zullen worden. De Commissie is tevens verheugd over het feit dat het Parlement positief staat tegenover de zelfbindende overeenkomsten die in de tweede fase van toepassing zullen zijn. En dat beantwoordt aan het gemeenschappelijk standpunt. Volgens de aanbeveling die onze experts in hun uitgebreide studie verwoord hebben, is het momenteel echter nog niet mogelijk te bepalen wat technisch en economisch gezien de beste energie-efficiëntie zal zijn. De Commissie vindt het belangrijk dat de economische en technische voorwaarden geëvalueerd worden op het ogenblik dat het eerste niveau in werking treedt, en dat vervolgens het tweede niveau efficiëntieverbeteringen vastgelegd wordt. Bijgevolg kan de Commissie akkoord gaan met het in amendement 1 verwoorde beginsel, maar niet met de voorgestelde tekst waar sprake is van een kwantitatieve verbetering van de energie-efficiëntie. Wij beschikken immers niet over de vereiste elementen en het is nog veel te vroeg om een dergelijk amendement aan te nemen.
In plaats van te verwijzen naar een concrete hoeveelheid voor de verbetering van de energie-efficiëntie, zou de Commissie de formulering "een belangrijke verbetering" kunnen aanvaarden - wat ook door de Raad aanvaard zou kunnen worden, en wat ons bijgevolg allen in staat zou stellen het voorstel sneller definitief aan te nemen. Ik meen overigens dat dit politiek gesproken precies is wat ieder van ons wil: de aannemingsprocedure voor dit voorstel versnellen.
Amendement 2 dat betrekking heeft op de aanpassingsperiode voor de eerste fase, kan door de Commissie aanvaard worden. En tot mijn genoegen zijn de drie regelgevende instellingen het eens over een verbetering van de energie-efficiëntie met 15 % tijdens de eerste fase, wat een duidelijke versterking vormt van het oorspronkelijk voorstel.
Amendement 3 handelt vervolgens over een uiterst technische kwestie die reeds uitvoerig besproken werd in de Commissie Energie, en vandaag zou ik de discussie hierover niet meer willen overdoen. Zoals de experts evenwel bevestigd hebben, zijn deze factoren technisch gerechtvaardigd, ten minste voor de koelkasten/vriezers met vier sterren. Daarom ben ik verheugd dat het Parlement ze aanvaard heeft en wil ik verklaren dat ook de Commissie dit amendement kan aanvaarden.
Ook amendement 4 betreffende de nieuwe versie van de metingsnorm EN 153 van juli 1995 kan door de Commissie aanvaard worden.
Amendement 5, ingediend door de heer Malerba, op artikel 8 betreffende de invoering van de tweede fase, benadert heel dicht het gemeenschappelijk standpunt. Het enige verschil is de toevoeging van de zin "belangrijke verbetering" . Dit amendement zou door de Raad aanvaard worden, wat betekent dat de gehele overlegprocedure vermeden zou kunnen worden. Om deze reden schaart de Commissie zich dan ook achter dit amendement.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, afsluitend zou ik het Parlement willen vragen de amendementen aan te nemen, waardoor dit voorstel snel ten uitvoer zal kunnen worden gelegd. Het gaat hier immers om de belangrijkste kwestie waarmee we te maken hebben als we daadwerkelijk willen bijdragen tot de vermindering van de CO2 -uitstoot tegen het jaar 2000. Juist daarom moeten we er snel werk van maken.
Ik wil u allen danken, en in het bijzonder ook de rapporteur, de heer Macartney, voor uw positieve bijdrage tot de verbetering en de ondersteuning van dit voorstel.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Kustvaart
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0167/96) van de heer Sindal namens de Commissie vervoer en toerisme over de mededeling van de Commissie (COM(95)0317 - C4-0297/95) betreffende de ontwikkeling van de kustvaart in Europa: vooruitzichten en uitdagingen.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, net zoals mijn collega's begroet ik het initiatief van de Commissie op dit gebied. De afgelopen jaren heeft de Commissie vervoer een groot aantal maritieme zaken behandeld, vooral met betrekking tot de veiligheid. Nu zijn we beland bij het hoofdstuk dat ontwikkeling van de kustvaart heet. Dit verslag verwijst weliswaar alleen maar naar een mededeling, maar het verheugt ons iets te mogen voorstellen dat dit initiatief aanvult.
Wij hebben in de commissie de positieve houding van de Raad inzake maritieme kwesties vastgesteld. Helaas gaat het echter niet zo vlot als de preek van de priester zoals wij in Denemarken zouden zeggen. Er is, om de woorden van Poesjkin te gebruiken, een grote afstand tussen woord en daad. Wij zijn nog ver verwijderd van het doel waarover we zoveel schrijven en praten: short sea shipping als deel van het Europese netwerk. Iedereen weet immers hoe het er in de bemiddelingsprocedure aan toegaat. Precies op dit ogenblik ziijn ze in Luxemburg aan het touwtrekken. Daarom is de zaal helaas ook half leeg, omdat sommigen van mijn collega's die strijd voeren om het Verdrag van Maastricht ook op dit vlak te doen werken, niet aanwezig zijn. De totstandbrenging van een transeuropees vervoersysteem is misschien moeilijker te verwezenlijken dan een gemeenschappelijk Europees defensie- en veiligheidsbeleid. Maar genoeg hierover, laat mij het over het verslag hebben.
Er zijn twee belangrijke punten waarmee we rekening moeten houden als we het zeevervoer in de Europese wateren, of wat we in de dagelijkse taal short sea shipping of kustvaart noemen, willen bevorderen. Ten eerste de havenstructuren en alles wat ermee te maken heeft. Ten tweede de concurrentie tussen de verschillende vormen van transport. Beide aspecten komen voor in alle verklaringen en antwoorden op de hoorzittingen die er in dit verband en met betrekking tot het verslag zijn geweest. Het is zeer belangrijk dat de Raad en de Commissie hiervan op de hoogte zijn.
Punt 1. Wanneer komt er een gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot de havens, waaraan alle lidstaten zich moeten houden? Punt 2. Zullen we erin slagen om het initiatief over fair pricing enzovoort bij de Raad hard te maken? Zullen er meer concrete initiatieven en besluiten op tafel komen?
De amendementen. Ik dank de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid alsook de Commissie regionaal beleid. Het was een zeer positieve ervaring om zowel met interne als externe commissies samen te werken. Het brengt ook met zich mee dat er niet zoveel amendementen zijn ingediend, wat bewijst dat de door ons gebruikte procedure het gewenste resultaat heeft opgeleverd. We zijn in elke uithoek van Europa, in elke haven en op elk schip geweest om dit thema te bespreken.
Vandaag worden er twee concrete amendementen behandeld. Het ene is van mijnheer Myller en collega's. Ik heb het vroeger al nuttig gevonden de Commissie te verzoeken om een evaluatie te maken van het toenemend aantal low-standard rivierschepen die in Europa actief zijn. Deze schepen zijn afkomstig uit de voormalige Oostbloklanden. Daarom is het amendement van mijnheer Myller en collega's aanvaardbaar. Het tweede amendement komt van de heer Wijsenbeek en ik heb het reeds met hem besproken. Helaas hoort het in een ander deel van dit debat thuis.
Tenslotte wil ik het secretariaat en de Commissie danken en hoop ik dat de Raad van ministers die de Europese transportontwikkeling bepaalt, een goed resultaat zal bereiken. Laat mij als persoonlijke opmerking in herinnering van mijn vader en grootvader zeggen dat de zeevaart ooit onze toekomst was. Dit is gedurende vele jaren onderschat. Om het verstandig aan te pakken is het naar mijn mening de taak van het Parlement, de Commissie en de Raad om het zeevervoer weer op het voorplan te brengen. Indien we op dit gebied iets willen bereiken, moeten er besluiten komen. Politiek is willen, de wil hebben. Niet afwachten hoe de markt zich ontwikkelt. We mogen niet denken dat een Europees vervoersbeleid vanzelf verandert zonder beslissingen op Europees niveau.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Partij van de Europese SociaalDemocraten zou ik de rapporteur graag willen bijtreden en de Commissie danken voor deze belangrijke bijdrage aan het debat over de maritieme sector en de toekomst ervan en in het bijzonder over de rol van de kustvaart. Ook wil ik graag het punt benadrukken dat de rapporteur maakte, namelijk dat wij hier vooral behoefte hebben aan politieke wil. Tegelijk wil ik de rapporteur, de heer Sindal, danken voor de politieke wil die hij te zien heeft gegeven gedurende de periode dat het Parlement zich over deze mededeling gebogen heeft. Ik dank hem voor de inspanningen voor dit verslag, die ervoor gezorgd hebben dat alle partijen die zich bezighouden met de toekomst van de maritieme sector, volledig deel hebben gehad aan de totstandkoming van ons antwoord.
Het is duidelijk dat de rol van de kustvaart ontwikkeld moet worden. Zoals velen van ons al beseffen, speelt de kustvaart een sleutelrol in het vervoer van goederen in de gehele Europese Unie en 30 tot 40 % van ons handelsverkeer gebeurt reeds via de kustvaart. Het is duidelijk dat die rol verder ontwikkeld dient te worden en niet alleen om historische of sentimentele redenen. Hoewel ik de historische havenstad Dover vertegenwoordig en overtuigd ben van het belang van onze geschiedenis, realiseer ik me toch heel goed dat de maritieme sector en met name de kustvaart, een sleutelrol kunnen spelen in de ontwikkeling van het vervoerbeleid in de toekomst, teneinde onze doelstellingen te verwezenlijken op economisch vlak maar ook op het stuk van het milieu.
Ik zou het graag kort over beide kwesties hebben. Ten eerste de economische doelstellingen: de ontwikkeling van de havens, de haveninfrastructuur en de kustvaart zou een heel stuk tegemoetkomen aan het bereiken van onze doelstelling om Ierland en de perifere regio's te helpen. Een groot deel van de gebieden in de Europese Unie die er slecht aan toe zijn en waar de werkloosheid hoog is, worden vaak met deze havens en kuststreken geassocieerd. Daarom zouden wij het herstel van in verval rakende perifere regio's bevorderen, als wij de door de rapporteur uiteengezette maatregelen steun verlenen. Ten tweede zullen wij overal binnen de Europese Unie het concurrentievermogen van de industrie vergroten als wij de kustvaart in Europa concurrentiëler maken.
De tweede zaak waar ik zeer mee begaan ben is het milieu. Wij mogen niet over het hoofd zien dat de kustvaartsector een sleutelrol zou kunnen spelen in het waarmaken van onze milieudoelstellingen. U was waarschijnlijk net als vele leden in het Verenigd Koninkrijk geschokt te vernemen dat de verbintenissen die de Europese Unie in Rio is aangegaan om tegen het jaar 2000 de CO2 -emissies te stabiliseren op het niveau van 1990, niet alleen niet gehaald zijn maar een heel eind op weg zijn om die specifieke verbintenissen in hoge mate te overschrijden. Daarom is het zo verschrikkelijk hard nodig dat de kustvaart bevorderd wordt om de Europese Unie in staat te stellen haar internationale verplichtingen na te komen.
Ik wil graag afronden met de rapporteur te bedanken voor zijn inspanningen maar ik pleit er bij de Commissie voor om ons vanavond mede te delen welke acties zij nu zowel binnen de Commissie als de Raad gaat propageren om deze mooie woorden om te zetten in daden.

Koch
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Europese Volkspartij feliciteer ik de heer Sindal met zijn voortreffelijk verslag over de mededeling van de Commissie inzake de ontwikkeling van de kustvaart in Europa. Met enkele wijzigingen zullen de richtsnoeren en het actieprogramma van de Commissie hun effect ten volle kunnen sorteren. Daarbij kan echter, zoals ook de heer Jarzembowski telkens opnieuw onderstreept, het bijna terloops in de bijlage uitgestippelde algemene beleid voor de zeehavens in zijn huidige vorm niet worden aanvaard omdat het veel verder gaat dan de bevordering van de kustvaart.
Een duurzame mobiliteit is aangewezen op een flexibeler, doeltreffender en op zinvolle wijze geïntegreerde vervoersinfrastructuur. Vooral uit dat oogpunt, maar ook op milieu- en regionaalpolitieke gronden, stem ik uitdrukkelijk in met alles waardoor het goederenvervoer van de weg naar de kustwateren kan worden verlegd. Dat kan echter pas als wij eerst de vloot, de havenstructuren en de verbindingen met het achterland van de havens moderniseren, het dienstenaanbod, de haventarieven en de beheersstructuren van de havens doorzichtiger maken, de financiering van openbare en particuliere infrastructuren coördineren en de administratieve procedures vereenvoudigen.
Interessant is dat de kustvaart eindelijk als een complex systeem van dienstverleningen wordt beschouwd dat in verkeerseconomisch opzicht een schakel vormt van de goederenvervoerketen van vertrekpunt tot bestemming. Daardoor komt het in rechtstreekse concurrentie met het vrachtwagenvervoer. De kustvaart moet daarom eenvoudiger, goedkoper en sneller worden.
De Commissie regionaal beleid heeft in een zeer vroeg stadium amendementen ingediend. Sommige voegen inhoudelijk niets aan de oorspronkelijke tekst van de Commissie toe, andere heeft de rapporteur in taalkundige nuances omgezet of in zijn verslag opgenomen. Daarom, en dus niet om inhoudelijke redenen, stelt onze fractie voor de meeste van die amendementen te verwerpen.
Amendement 3 belicht voor het eerst de belangrijke gevolgen die de ontwikkeling van de kustvaart voor het behoud en de uitbreiding van de werkgelegenheid op de scheepswerven in de EU kan hebben. Daarom moeten wij dat amendement aannemen.

Pelttari
Mijnheer de Voorzitter, drie belangrijke factoren pleiten voor het gebruik maken van kustvaart. Het vervoer over land groeit in Midden-Europa met 5 % per jaar, wat leidt tot een steeds grotere verkeersintensiteit. De kustvaart is een milieuvriendelijke alternatieve vorm van vervoer. Bovendien is het Europese vasteland met zijn binnenzeeën, schiereilanden, baaien, bevaarbare rivieren en kanalen zeer geschikt voor deze vorm van vervoer.
De kustvaart is een zeer goede vorm van vervoer om de meer perifeer gelegen gebieden in Europa zoals de gebieden rond de Oostzee, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee te helpen ontwikkelen en te bevoorraden. Bijvoorbeeld in het gebied waar ik woon, de Finse Golf, is voor de exporterende industrie in Kemi en Tornio het vervoer over zee gedurende het hele jaar van levensbelang, waarbij er tijdens strenge winters ijsbrekers worden ingezet. Het zeeverkeer binnen Europa moet in sterke mate worden geliberaliseerd.
Verder draagt een grotere toegankelijkheid van de Russische binnenwateren voor vaartuigen uit de EU bij aan het ontwikkelen van de economische betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland. In het bijzonder zou het uitstekende kansen bieden voor de ontwikkeling van het waterwegennet in Saimaa in Oost-Finland.
Tot slot wil ik collega Sindal feliciteren met zijn uitstekende verslag.

Ewing
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Sindal graag danken voor de nadruk die hij heeft gelegd op deze verwaarloosde sector. Wij zijn altijd zeer begaan met het scheppen van werkgelegenheid en dit is een sector met een enorm potentieel aan banen, waar wij dus heel veel zouden kunnen doen. Momenteel zijn er 600 havens die dichtbij industriecentra liggen. Maar er zijn er nog honderden meer die voor dit doel ontwikkeld zouden kunnen worden.
Sprekers voor mij hebben de aandacht gevestigd op de middelen die uitgetrokken worden om de verkeersopstoppingen op de wegen welke werkelijk verschrikkelijk zijn en duur in ieder opzicht, een halt toe te roepen, en ook dat dit een milieuvriendelijke procedure is. De Europese fondsen zouden goed besteed zijn als wij verdere maatregelen van dit soort zouden bevorderen en dat moet ook gebeuren aangezien onze regeringen die politieke wil blijkbaar niet hebben. Er zijn in mijn kiesdistrict 90 eilanden en veel van die eilanden onderhouden onderling veerdiensten. Maar we hebben geen directe verbindingen meer, zoals vroeger in Schotland wel het geval was, met de Lage Landen, Scandinavië en de Hanzesteden. Het zou zo eenvoudig zijn om die verbindingen wel te hebben en iedereen zou daar baat bij hebben. Als wij naar manieren kijken om het scheppen van werkgelegenheid te bevorderen dan zouden wij toch zeker naar dit domein moeten kijken.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, gezien de verwachte groei van het goederenvervoer en de nu al optredende knelpunten dient de kustvaart een belangrijkere functie te gaan vervullen om het vervoer over land te ontlasten. Een van de voorwaarden daarvoor is dat de kustvaart geïntegreerd wordt in de Transeuropese Netwerken. Alleen als schakel in de totale vervoersketen van deur tot deur kan de kustvaart een sterke concurrentiepositie krijgen ten opzichte van andere wijzen van vervoer. De snelle ontwikkelingen in de telematica dienen daartoe door het bedrijfsleven optimaal benut te worden om een goede aansluiting op het voor- en natransport te verzekeren.
Ten tweede moet de tijd die de schepen in de havens doorbrengen gereduceerd worden. Dat kan voor een deel bereikt worden door moderne los- en laadtechnieken. Op dat gebied is al veel bereikt. Maar onderzoek naar mogelijkheden van verdere tijdwinst is zeker gewenst.
Voorts heeft de kustvaart veel hinder van omslachtige douaneprocedures, met name bij veterinaire controles en van monopolieposities van dienstverleners in sommige havens. Dit probleem blijft in het Commissiedocument onderbelicht. Dat is opmerkelijk omdat juist de bevordering van de goede werking van de interne markt tot de bevoegdheden van de Commissie behoort.
Tenslotte mag niet vergeten worden dat bevordering van de kustvaart niet los gezien kan worden van het totale vervoersbeleid. Er is immers niet alleen concurrentie tussen de kustvaartreders onderling, maar ook tussen de kustvaart en andere vervoerswijzen, met name het spoor.
Wij stemmen in met het verslag-Sindal. In combinatie met het Commissiedocument vormt het een waardevolle ondersteuning en aanvulling op de activiteiten van het Maritime Industries Forum . Laat de Commissie nu zorgen dat de goede intenties die op papier gezet zijn ook daadwerkelijk tot concrete maatregelen leiden.

Belleré
Mijnheer de Voorzitter, de snelle groei van het verkeersvolume, dat gelijke tred houdt met het groeiende handelsverkeer op de ene markt, vraagt uiteraard om nieuwe methoden voor het regelen van al dat verkeer. De aanbeveling die de Commissie in haar Witboek heeft geformuleerd over het vervoerbeleid is dus een duidelijk en natuurlijk gevolg van de evolutie die deze sector doormaakt. Wat blijkt, is dat het hoogst noodzakelijk wordt het vervoer over land over te hevelen naar andere vormen van vervoer, zoals kustvaart en binnenscheepvaart. Daarbij dient dan verwezen te worden naar de kosten/batenanalyse alsook naar het feit dat Europa 35.000 kilometer kustlijn bezit en meer dan 600 havens die veelal bij industriecentra gelegen zijn.
Daarom wordt het tijd dat het zeevervoer meer aandacht krijgt van de betrokken sectoren. Er moet een begin gemaakt te worden voor de nodige infrastructuur, bepaalde kosten moeten teruggedrongen en obstakels verwijderd worden. Met name dienen de havens een fundamentele bijdrage te leveren, in de vorm van douanecontroles van personen en goederen, waaronder veterinaire controles. Bovendien kan de herlancering van de kustvaart een nieuwe impuls vormen voor de economische activiteiten van bepaalde regio's via schepping van nieuwe banen.
Het verslag van de heer Sindal komt na de richtlijnen die Commissie en Raad hebben uitgebracht en vormt een nadere uitwerking hiervan. Het verslag biedt ons een moment van bezinning, het maakt duidelijk dat de weg van de zee bevaarbaar is en dat wij allemaal de taak hebben de toekomst te programmeren.

Laurila
Mijnheer de Voorzitter, het vervoer over zee vereenvoudigt en ontlast het vervoer over land in veel opzichten. Dat geldt ook voor het Oostzeegebied, dat door de heer Sindal in zijn uitstekende verslag ook wordt genoemd.
Hoewel de samenwerking over zee in het Oostzeegebied een lange traditie heeft die zijn oorsprong vindt in de Hanze-tijd en hoewel men over het algemeen inziet dat het vervoer over de Oostzee een milieuvriendelijke en effectieve vorm van vervoer is, is het vervoer langs die weg toch lastiger en langzamer dan over land. Bij het vervoer over de Oostzee moet gebruik gemaakt worden van verschillende vormen van vervoer. De vracht moet af en toe worden gelost en weer geladen ten gevolge van de vele waterwegen en eilanden. Het vervoer over water moet echter beter geïntegreerd kunnen worden in de vervoersketen. Een goed voorbeeld hiervan zijn de trein-boot-verbindingen, waar steeds meer vraag naar is.
In de Baltische landen, mogelijkerwijs toekomstige lid-staten van de EU, moet veel werk verzet worden voor de ontwikkeling van havens en de verkeersinfrastructuur. Het zou voor de EU de moeite lonen om ook te investeren in de ontwikkeling van de kustvaart in dit gebied. Effectieve vervoersverbindingen in Noord-Europa werpen immers vruchten af voor de handel in de hele EU. Het Oostzeegebied moet in het vervoersbeleid van de EU een soortgelijke positie krijgen als het Middellandse-Zeegebied.
Tot slot wil ik nog wijzen op het milieu-aspect. Naar mijn mening moet de Europese Unie op dit gebied een initiatief starten en voorbereidende acties ondernemen. Ik ben namelijk van mening dat er over de wateren van de Europese Unie geen olie vervoerd zou mogen worden, noch in kleine noch in grote vaartuigen, als die niet dubbelwandig zijn. De ramp die onlangs in Wales plaatsvond heeft laten zien dat zowel kleine als grote olietankers absoluut een dubbele wand moeten hebben. Dit moet voor al dit soort vaartuigen verplicht worden.

Blot
Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, het verslag waarover wij debatteren stelt zich tot doel om het goederenvervoer over zee te bevorderen en een einde te maken aan de onevenwichtige situatie die er nu bestaat tussen het vervoer over zee en het vervoer over land. Uitstekend. In dit verband komen er verschillende problemen naar voren met betrekking tot het milieu, sociale aspecten en veiligheidsnormen. Voor het waarborgen van mensenlevens en het beheer van het milieu dienen er namelijk minimale veiligheidsmaatregelen te worden genomen. Er zou hiervan een lijst kunnen worden opgesteld en daarbij moet in het bijzonder gelet worden op de minimale voorwaarden die nodig zijn voor de opleiding van bemanningen. In dit verband zou het instellen van een minimumquotum per nationaliteit een oplossing kunnen bieden voor verhoging van de bekwaamheid, zolang bepaalde zeelui die tegen lage kosten worden ingehuurd en afkomstig zijn uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie, geen vakkennis bezitten.
Verder zouden er normen moeten worden ingesteld voor de bouw en de vernieuwing van schepen, die in deze sector vaak klein en verouderd zijn. Dit zou de gelegenheid kunnen zijn om de Europese industrie voor de reparatie van schepen te bevorderen en zodoende op dit gebied een Europees voorkeursbeleid te bepalen.
Het is tenslotte ook van belang dat er normen komen voor de voorwaarden waarop gevaarlijke goederen worden vervoerd en normen voor het voorkomen van zeevervuiling, maar ook normen waarin de voorwaarden worden vastgelegd voor snelle hulp aan schepen in nood.
Wij merken tenslotte op dat er convergentie is bij deze behoeften en de werkzaamheden van de reparatiewerven die in de Europese landen bestaan en wij denken dat deze convergentie op de beste manier ten nutte gemaakt dient te worden.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, ook om milieuredenen moeten wij ons inspannen om het vervoer van goederen en personen van de weg naar het spoor en het water te verleggen. Nu Europa steeds meer één wordt, moet grotere aandacht naar de binnenwateren gaan. In het vooruitzicht van de uitbreiding van de Europese Gemeenschap in oostelijke richting en de daarbij te verwachten snelle toename van het oostwestverkeer op de Oostenrijkse wegen biedt de scheepvaart op de Donau een interessant alternatief. De doeltreffende organisatie van het personen- en goederenverkeer op de Donau zal, in samenhang met de toetredingsonderhandelingen met de oostelijke Donaulanden, hoe dan ook een regionale dimensie hebben. Die alternatieve verkeersader moet worden gebruikt om de nu al hopeloos drukke wegen te ontlasten.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, namens mijn collega, de heer Neil Kinnock, vraag ik u hem te willen verontschuldigen voor zijn afwezigheid. Hij werd immers verwacht op de Vergadering van de Raad van Vervoer in Luxemburg en daarom kan hij vandaag niet in ons midden zijn.
Allereerst zou ik de heer Sindal en de Commissie Vervoer willen danken voor dit heel positieve en constructieve advies. Ik merk immers dat dit advies het beleid van de Commissie ondersteunt aangaande de maatregelen die in de mededeling voorgesteld worden om de kustvaart te ontwikkelen.
Ik begrijp de ongerustheid die geuit werd, namelijk dat het sociale aspect van het zeevervoer meer benadrukt moet worden. Dit aspect, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar de technische kennis van de Europese zeelui en het onderwijs, de beroepsopleiding en de aanmonstering van zeelui met de geschikte kwalificaties uit de Europese Unie, werd uitvoeriger behandeld in de mededeling van de Commissie inzake een nieuwe maritieme strategie die afgelopen maart gepubliceerd werd.
In de mededeling wordt een gezamenlijke actie van de Unie en de Lid-Staten voorgesteld om maritieme beroepsopleidingsprogramma's te bevorderen, jongeren warm te maken voor het beroep van zeeman, de maritieme specialisaties in de Unie te redden en kwalitatief hoogstaande werkgelegenheid in de Europese Unie te promoten, waardoor voldaan kan worden aan de huidige en toekomstige vraag naar goed opgeleide zeelui. Het Parlement zal te gelegener tijd ongetwijfeld zijn opmerkingen formuleren over de bijzondere maatregelen die in de mededeling voorgesteld worden, en ik ben ervan overtuigd dat u die initiatieven positief zal beoordelen.
In deze context is de Commissie begonnen met een studie over de beroepsopleiding en de werkgelegenheid van zeelui in de Lid-Staten. Deze studie zal drie grote deelgebieden beslaan:
ten eerste, wereldtrends inzake tewerkstelling in de maritieme sector; -ten tweede, maatregelen die de Lid-staten genomen hebben om maritieme beroepsopleidingsprogramma's en loopbaanontwikkeling van zeelui te bevorderen, en-ten derde, eventuele andere maatregelen om dit vak voor jongeren aantrekkelijk te maken. Uiteraard zullen wij de aanbevelingen waartoe de studie gekomen is, ter beschikking stellen van het Parlement en de andere instellingen van de Unie. De studie zal zowel met de reders als met de vakbondsorganisaties besproken worden, in het kader van de Gemengde Commissie Zeevervoer. Om nu een antwoord te geven op de vraag van de heer Watts, namelijk welke onmiddellijke initiatieven wij zullen nemen, zou ik het Huis willen inlichten dat de Commissie zich momenteel buigt over een ontwerpverordening van de Raad om pilotprojecten inzake gecombineerd vervoer uit te breiden. Het vijfjarenproefprogramma in kwestie loopt ten einde in december 1996. De bedoeling van de Commissie is dat in het kader van het nieuwe programma PACT pilotprojecten in de sector van het gecombineerd vervoer waarbij ook de kustvaart betrokken is, in aanmerking kunnen komen voor financiële steun op dezelfde basis als deze voor andere vervoerswijzen.De kustvaart blijft een belangrijke plaats innemen onder de activiteiten die de Commissie ontwikkelt, zoals het vierde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, de integratie van de havens in de transeuropese vervoersnetwerken en de ondersteuning van pilotprojecten.
In verband met de vereenvoudiging van de omslachtige douaneprocedures bij veterinaire controles, zoals de heer Van der Waal aanhaalde, of ook wat de regelgeving betreft, werkt de Commissie nauw samen met de Lidstaten en meen ik dat we ons reeds op de juiste weg bevinden. Bij de toekomstige ontwikkeling van het kustvaartbeleid zal de Commissie rekening houden met de aanbevelingen van het Parlement en zal ze het Huis op de hoogte houden van de geboekte vooruitgang. Bovendien zal de Commissie, zoals trouwens ook vermeld staat in het advies van het Parlement, in contact treden met de groep die zich bezighoudt met de kustvaart in het kader van het Maritime Industries Forum, om het actieprogramma te realiseren dat in de mededeling voorzien is. Deze procedure is reeds van start gegaan en de zevende plenaire vergadering van het Forum die op 4 en 5 juli in Marseille plaatsvindt, zal de eerste officiële beoordeling over de gerealiseerde vooruitgang naar voren brengen.
Afsluitend wens ik nogmaals de rapporteur, de heer Sindal, te danken voor zijn prachtig advies, en ook het Europees Parlement voor de gedetailleerde wijze waarop het de mededeling bestudeerd heeft.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Klimaatverandering
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de huidige en toekomstige strategie op het gebied van klimaatverandering.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat ik de gelegenheid krijg om te spreken over de voorbereidingen van de tweede conferentie voor de partners van de kaderconventie van de VN inzake klimaatverandering en meer in het bijzonder over de rol die de Europese Unie op deze conferentie van plan is te spelen. Ik zal hier vanavond niet herhalen wat ik tijdens de uitstekende hoorzitting in februari heb gezegd, noch het gekende gemeengoed dat er voldoende wetenschappelijke bewijzen zijn voor de klimaatverandering, maar dat de politieke wil ontbreekt. Ik zal mij concentreren op wat er nu gebeurt.
De tweede conferentie zal van 8 tot 18 juli in Genève plaatsvinden. Het is de volgende stap in het proces om de partners van de conventie te overtuigen nog meer verplichtingen aan te gaan. De sleutelkwestie in dit mandaat is eerst en vooral het bereiken van een akkoord met de industrielanden over de beperking van broeikasgassen tegen de jaren 2005, 2010 en eventueel 2020. Ten tweede moeten de industrielanden het eens worden over de gemeenschappelijke maatregelen die ons toelaten de vooropgestelde streefwaarden te bereiken.
Voor de industrielanden gaat dit mandaat veel verder dan de verplichting in de conventie zelf, die voor het jaar 2000 de stabilisatie van de uitstoot van broeikasgassen op het niveau van 1990 vooropstelt. Er wordt verwacht dat deze afspraken in een protocol van de kaderconventie zullen worden vastgelegd. Het is de eerste keer in de internationale onderhandelingen over klimaatverandering dat de industrielanden zich moeten engageren voor concrete streefcijfers voor de komende decennia en het eens moeten worden over de concrete maatregelen om deze streefwaarden te bereiken. Daarom verlopen de onderhandelingen ook zo moeilijk. Met betrekking tot het tijdschema dat in Berlijn is vastgelegd, moet over deze punten een akkoord worden bereikt op de volgende en op de derde conferentie voor de partners die eind 1997 zal plaatsvinden.
De onderhandelingen over het Berlijn-mandaat zijn echter nog nauwelijks van start gegaan. Het proces is ingewikkeld en moeilijk, niet alleen omdat er zoveel moeilijke problemen behandeld moeten worden, maar ook omdat de uitgangssituaties van de industrielanden binnen en buiten de Unie zo verschillend zijn. Nu zijn alle partners aan het uitzoeken welke verplichtingen voor hen haalbaar zijn. Daarom moet de tweede conferentie als een tussenstap worden beschouwd die bedoeld is om wat meer politieke oriëntatie over dit proces te geven. De Europese Unie is van mening dat we ons nog steeds op het voorzichtigheidsprincipe moeten baseren en dat de tweede conferentie voor de partners zich zonder voorbehoud moet aansluiten bij het evaluatierapport van het intergovernmental panel on climate change, waar wij in februari ook grondig op ingegaan zijn.
Het is zeer belangrijk dat de Europese Unie haar leidinggevende rol in deze onderhandelingen behoudt. Zowel de doelstellingen die we vastleggen, de beleidsstrategieën om ze te bereiken als de maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken moeten ambitieus en geloofwaardig zijn. Voor de strategieën en maatregelen die in het toekomstig protocol van de conventie vastgelegd zullen worden, heeft de Unie reeds voorstellen ingediend die een groot aantal gebieden omvatten zoals de economische instrumenten, normen voor de energie-efficiëntie van de produkten, transport en duurzame energiebronnen. Op de tweede conferentie zal dit EU-initiatief aangevuld worden met andere gebieden, waaronder bosbouw, landbouw en industrie.
In dit verband wil de Europese Commissie de stuwende kracht in dit proces blijven. Ik heb daarom besloten om de Raad na de tweede conferentie van de partners een onderhandelingsmandaat op grond van artikel 228 van het Verdrag te vragen. Het voorstel voor dit mandaat, waarvan de voorbereiding volop aan de gang is, zal zowel gericht zijn op het vastleggen van ambitieuze en haalbare streefwaarden voor de beperking van de CO2 uitstoot voor de groep van partners in bijlage 1, met andere woorden de groep van industrielanden, volgens het vastgestelde tijdschema in het Berlijn-mandaat, als op de inhoud van het protocol voor beleidsstrategieën en maatregelen, die op verschillende niveaus genomen moeten worden.
Mijnheer de Voorzitter, een ambitieus en consequent beleid voor klimaatverandering is een van de hoogste prioriteiten van de Europese Unie. Om dit beleid te verwezenlijken moeten wij ons zowel intern als op internationaal niveau actief en geloofwaardig inzetten. De maatregelen die we nemen, moeten van die aard zijn dat ze bewijzen dat we resultaten kunnen bereiken, waardoor onze geloofwaardigheid zal toenemen. De Commissie is zich hiervan bewust en betreurt de recente evolutie op de ECOFIN-Raad betreffende de voorgestelde CO2 -belasting en de beperking van de middelen voor SAVE II in de Raad over Energie. De Commissie is er vast van overtuigd dat een fiscaal instrument in heel de Unie noodzakelijk is om de inspanningen voor de beperking van de CO2 -uitstoot te ondersteunen. De Commissie is dan ook niet van plan om het betreffende voorstel in te trekken.

Collins, Kenneth
Mijnheer de Voorzitter, het is nu vier jaar geleden dat de Commissie met haar oorspronkelijke voorstel kwam voor het invoeren van een CO2 -belasting in de gehele Gemeenschap. Toentertijd werd het beschouwd als een essentieel onderdeel van de inspanningen van de Gemeenschap om de internationale doelstellingen te verwezenlijken waarover men het in Rio per slot van rekening eens was geworden. Ondanks die overeenkomst wordt het voorstel nog steeds geblokkeerd door de Raad zelf, wiens leden deze oorspronkelijke doelstellingen zijn overeengekomen.
Zoals de commissaris al zei, heeft er in februari dit jaar een openbare hoorzitting plaatsgehad van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, waar een reeks vooraanstaande sprekers ons heeft verteld hoe dramatisch de gevolgen kunnen zijn van klimaatverandering. Droogte, stormschade en overstromingen zouden waarschijnlijker worden en de verzekeringskosten op middellange en lange termijn zouden daardoor waarschijnlijk zwaar gaan wegen op de industrie en dus ook op het scheppen van banen.
De Raad heeft blijkbaar vergeten dat duurzame banen afhangen van een duurzaam milieu. Korte-termijndenken in zowel de industrie als de regeringen heeft ertoe geleid dat de Raad nog steeds niet bereid is om actie te ondernemen. Het laatste belachelijke voorbeeld hiervan was het slash van het SAVE II-programma. Hebben deze mensen nog nooit gehoord van het voorzorgsbeginsel? Slaan zij de adviezen van hun eigen wetenschappers in de wind? Beseffen zij dan niet dat zij het welzijn en zelfs de middelen van bestaan van Europese burgers schaden?
Er moet lering worden getrokken uit de lessen van de Conferentie van Rome die vorige week plaatshad, en waaraan de Italiaanse fungerend voorzitter en ikzelf hebben deelgenomen. Ondanks de gestegen werkloosheid is het zo dat de belasting op arbeid de laatste dertig jaar meer dan twee keer zo hoog is geworden, maar die op energie is op hetzelfde peil van slechts 10 % blijven staan. Het wordt tijd dat wij het economisch model in hoofdstuk 10 van het Witboek van Delors eens ter harte gaan nemen en ervoor zorgen dat de balans naar de andere kant doorslaat.
Wij vinden dat de Commissie haar inspanningen moet verdubbelen om de lid-staten ervan te overtuigen dat het scheppen van werkgelegenheid hand in hand gaat met de bescherming van het milieu. Beide vereisen een geloofwaardig en actief beleid ter verlaging van de CO2 -emissies via een combinatie van een stimulerende, regulerende en progressieve belasting. En hoe vroeger zo'n beleid er komt, hoe liever.
Ik hoop dan ook dat wanneer de klimaatconferentie in juli plaatsvindt, deze niet alleen maar aan de vervuiling zal bijdragen met nog meer gebakken lucht. Dat is nu wel mooi geweest. Het is de rol van de Gemeenschap om haar lid-staten ervan te overtuigen om actie te nemen en ik hoop dat de Commissie die taak ernstig zal opnemen en alle lid-staten ervan zal overtuigen om volledig samen te werken om ervoor te zorgen dat die actie er ook inderdaad komt.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over de verklaring van de commissaris en vooral over het feit dat zij namens de Commissie spreekt als zij de meest recente ontwikkelingen in de Raad over de CO2 -belasting betreurt.
Ik ben het eens met de nadruk die zij legt op de politieke aard van dit probleem en ik ben blij dat zij een beroep op ons doet om daar een leidende rol te vervullen. Maar als wij een leidende rol moeten vervullen dan moeten wij politiek gezien geloofwaardig zijn, en als wij geloofwaardig willen zijn dan moeten wij lering trekken uit het verleden en dat is dat er feitelijk maar heel weinig is bereikt. Dit gebrek aan vooruitgang is voor een groot deel te wijten aan de lobby die vastbesloten was om het politieke proces te blokkeren; deze haalde de mogelijke oplossing voor de administratieve problemen door de modder en ontkende de hele wetenschappelijke grondslag.
Samen met de commissaris geloof ik dat de periode tussen nu en de conferentie van Kyoto het relevante tijdschema is. Het mandaat is belangrijk: het is belangrijk dat de Raad de Commissie een mandaat geeft voor uitgebreide onderhandelingen, en dit betekent niet alleen onderhandelingen met Amerika, maar ook met China en met Indië. Dit is een mondiaal probleem dat een totaaloplossing vereist. Er moet een frisse wind door het debat en er dient niet gesproken te worden over het broeikaseffect, maar over de bescherming van het klimaat. Men dient te erkennen dat de basis van het debat verlegd is, dat er mensen zijn in de verzekerings- en landbouwsector die de invloed van de klimaatveranderingen al voelen.
Ik kom vanavond dus met een bescheiden voorstel waarvoor ik haar steun vraag. Het zou de politieke aandacht onderstrepen als wij precies zouden aangeven waarom dit politiek gezien zo moeilijk is. Het is politiek gezien zo moeilijk wegens het feit dat de leveranciers van fossiele brandstoffen vast van plan zijn om het wetgevende proces zowel hier als in Amerika te blokkeren. Ik verzoek haar dan ook om een idee van mij te willen steunen, namelijk dat wij orkanen en tornado's voortaan de naam van oliemaatschappijen moeten geven. Als de orkaan Exxon de kust van Florida treft, zou de aandacht daar wel eens heel veelzeggend op gericht kunnen worden.

Dybkjær
Ik wil mij graag bij de beide vorige sprekers aansluiten en de commissaris bedanken voor haar engagement in deze kwestie, die het best als volgt beschreven kan worden: we weten wat er scheelt, maar de politieke wil ontbreekt. Er zijn echter geen redenen om de Commissie hiervoor de schuld te geven. Daarom vind ook ik het beklagenswaardig dat op de ECOFIN-Raad over energie geen beslissing is genomen inzake de CO2 -belasting en de middelen voor SAVE II, wat bewijst dat de Raad belastingen noch onderzoek wenst wanneer het erop aankomt. Als puntje bij paaltje komt, wil de Raad eigenlijk helemaal niets. De commissaris had het over het leiderschap van de Unie op dit gebied. Men kan inderdaad zeggen dat de Commissie het leiderschap heeft, maar dit is beslist niet het geval voor de Unie. Op dit ogenblik lopen we zelfs het risico dat het klimaatprobleem een van de meest zorgwekkende, men kan bijna zeggen een van de meest onaangename hoofdstukken in de jarenlange geschiedenis van de Unie wordt, terwijl de opwarming van de aarde wereldwijd een feit is.

Lannoye
Mijnheer de voorzitter, ik zou me graag verheugen over de woorden van de Commissaris die zegt dat de Commissie ambitieus en realistisch wil zijn. Dit realisme bestaat op dit moment echter uit het feit dat men erkent dat wij ons enigszins op een dood spoor bevinden, in het bijzonder wat de belasting op energie betreft.
Maar omdat wij het over ambities hebben, denk ik dat wij ons moeten afvragen welke initiatieven de Commissie en de Europese Unie in de komende weken ter gelegenheid van de vergadering in Genève waarschijnlijk zullen gaan ontwikkelen. Ik zou graag van mevrouw de Commissaris willen weten wat zij vindt van het Duitse voorstel dat ter tafel ligt, dat inhoudt dat wij ons als nieuw doel stellen om de concentraties van gassen met broeikaseffect voor het jaar 2005 met 10 % te verminderen en voor 2010 met 15 %. Het is een voorstel dat mijn politieke medestanders en ikzelf te zwak vinden, hoewel het in de goede richting gaat. Wij menen dat het volkomen realistisch is om zich ten doel te stellen dat er in 2005 sprake moet zijn van een vermindering ten opzichte van 1990 met 20 %, in 2010 met 30 % en in 2030 met 50 %. Technisch gezien is dat volkomen haalbaar en economisch gezien is het gunstig. Alle argumenten bewijzen dat. Ik geloof derhalve dat het die richting op moet.
Tweede vraag: het schijnt dat er een voorbereidend document binnen de Commissie de ronde doet waarin een maximale concentratie van gassen met broeikaseffect of liever gezegd een CO2 -concentratie wordt voorgesteld die niet overschreden mag worden en die 550 ppm zou bedragen. Ik benadruk dat vóór het industrietijdperk de concentratie 280 ppm bedroeg en dat wij met 550 ppm, praktisch het dubbele dus, te maken zullen krijgen met een temperatuurverhoging van 2 graden. Kan de Commissaris het bestaan van deze tekst bevestigen of ontkennen en wat vindt zij ervan? Ik denk dat het voor het vervolg van ons debat heel belangrijk is.

Mamère
Mevrouw de Commissaris, ik wil mijn felicitaties voegen bij de andere aan u gerichte felicitaties voor de doelstellingen en ambities waarvan u namens de Commissie blijk geeft, maar ik zou mij met uw welnemen een grapje willen veroorloven, namelijk dat we hier niet naar de Commissie zouden moeten luisteren, maar naar de Raad, aangezien alle door de Commissie gegeven richtsnoeren systematisch door de Raad van Ministers worden vernietigd. Ik denk hierbij in het bijzonder aan de richtlijn van Jacques Delors inzake CO2 -energie die in 1994 door de Raad in Essen in sneltreinvaart onder de grond is gewerkt. Ik denk daarbij eveneens aan enkele voorstellen die de Commissie heeft gedaan en waaraan nooit gevolg is gegeven.
Daarom vertellen wij de Commissie dat haar ambities nobel zijn, maar dat zij een stapje verder moet gaan, in het bijzonder terzake van het vijfde actieprogramma waarbij zij zich tot doel heeft gesteld om het milieu in al haar beleid te integreren. Maar telkens als wij debatteren over met name het vervoer ontdekken wij dat het milieu er geen deel van uitmaakt. Men mag dan kritiek hebben op het Verdrag van Maastricht, maar daarin zijn wel convergentiecriteria, gekwantificeerde convergentiecriteria opgenomen. Wij hebben deze echter noch voor het milieu noch voor de bestrijding van het broeikaseffect.
Waarom, mevrouw de Commissaris, stellen wij in verband met deze zaak geen convergentiecriteria voor het milieu vast waaraan de lid-staten, de Commissie en de regeringen moeten voldoen? Ik heb de indruk dat er op het gebied van het milieu en het broeikaseffect eerst rampen moeten gebeuren, zoals dat gebeurd is met de gekke-koeienziekte, voordat we begrijpen dat wij resoluut een andere richting moeten inslaan.
Nogmaals, het gat dat is ontstaan vanwege een gebrek aan politieke wil, is opgevuld door het bedrijfsleven, het liberalisme en het winstbejag. De heer Spencer heeft dit reeds uitstekend verwoord. Moeten wij het bestuur van Europa aan de zorg van deze multinationals overlaten, die op dit moment zaken doen over de rug van de consument? Ik denk van niet. De laatste VN-conferentie, " Habitat II" over grote steden, heeft tenslotte aangetoond dat de Commissie met grote haast moet zorgen dat de Raad van Ministers naar haar luistert en dat zij eindelijk de macht weer in handen krijgt.

Blokland
Voorzitter, soms heb ik wel de indruk dat die rampen al plaatsvinden, maar dat we ze nog niet willen herkennen en erkennen, dat het rampen zijn tengevolge van de klimaatsverandering. Uit onderzoek wordt steeds duidelijker dat menselijk ingrijpen via de uitstoot van broeikasgassen leidt tot klimaatsverandering, zelfs de meest verstokte aanvechters van een causale relatie beginnen te twijfelen. Hoe evenwel die relatie precies is, schijnen we nog niet te weten. Daarom wil ik graag aan de Commissie de vraag stellen of hun daarop toegespitst onderzoekprogramma sterker gestimuleerd kan worden.
Meer kennis over die causale relatie lijkt mij nodig om een adequate reductiestrategie te ontwerpen. Hoe denkt de Commissie daarover? Welke inzet gaat de Commissie kiezen op de volgende conferentie over het klimaatverdrag ten opzichte van de ontwikkelingslanden? Welke inspanning leveren we in Europa en voor welke inspanning van de ontwikkelingslanden zijn we bereid onze bijdrage te betalen? Is de commissaris het met me eens dat tussen die bijdragen evenwicht moet bestaan om als Unie geloofwaardig te blijven?

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, met de toenemende concentratie van de broeikasgassen worden nadelige gevolgen voor ons klimaat steeds waarschijnlijker. Wij moeten echter weten dat het klimaat een nietlineair systeem is en dat daarin dus zeer snel verrassende veranderingen kunnen optreden die op korte tijd gehele ecosystemen kunnen doen verdwijnen.
Wij weten uit vele wetenschappelijke rapporten hoe de noodzakelijke tegenmaatregelen eruit moeten zien en waar en door wie ze moeten worden genomen. Die maatregelen blijven echter uit omdat de vele ronkende verklaringen jammer genoeg niet in daden worden omgezet.
Ik zou het in het bijzonder willen hebben over de maatregelen die als no regrets worden bestempeld. Dat zijn maatregelen die, door de aanwezigheid van schadelijke stoffen in het milieu te beperken, de milieusituatie nu al aanzienlijk kunnen verbeteren, die de energie-efficiëntie verbeteren en die, zoals de vorige sprekers reeds hebben gezegd, ook werkgelegenheid creëren. Als men weet dat een derde van de CO2 -emissies in de wereld het gevolg is van de produktie en distributie van energie, bestaan hier zeker besparingsmogelijkheden die wij nog niet volledig benutten. Wij moeten op dat gebied eindelijk maatregelen nemen. Een geringer energieverbruik verlicht immers niet alleen de druk op het milieu en de emissies in de atmosfeer, maar kan beslist ook het concurrentievermogen van onze landen positief beïnvloeden.
Mevrouw Bjerregaard, ik hoop dat u, met het mandaat dat u zult krijgen, er de leden van de Raad tijdens de besprekingen op zult wijzen dat beslissingen zoals de verlaging van de kredieten voor het SAVE II-programma volledig in tegenspraak met uw verklaringen zijn.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, als ik het verhaal van de commissaris hoor, dan zegt ze, dat we eigenlijk alles gezet hebben op een vermindering van de CO2 -belasting. We hebben dat ideaal niet bereikt en nu na vier jaar gaan we weer naar een conferentie waar we proberen weer nieuwe afspraken te maken. En waarom hebben we het, volgens de commissaris, niet bereikt: omdat de ECOFIN onze CO2 -belasting niet wil accepteren.
Voorzitter, als je dat weet, en je weet eigenlijk al twee jaar dat men die CO2 -taks niet accepteert, dan vraag ik me af waarom wij als Europese Unie niet gaan kijken of we ook een aantal alternatieven kunnen ontwikkelen. En dan ga je bijvoorbeeld de vraag stellen: wat moet je nu precies doen? Betekent dat dat je moet omschakelen van fossiele brandstoffen naar duurzame bronnen, dat het energieverbruik moet verminderen? Welke afspraken zijn op dat punt door de Europese Commissie gemaakt, of is er alleen maar gejammerd over de CO2 -taks? Welke concrete afspraken zijn er gemaakt?
Voorzitter, wat ik me goed zou kunnen voorstellen is dat je gaat kijken wat er op vrijwillige basis, tesamen, in het kader van de zelfregulering met het bedrijfsleven te realiseren is. Waarom zou dat niet mogelijk zijn in plaats van enkel en alleen te wachten op de resultaten die een CO2 -taks zou kunnen brengen, terwijl we zeker weten dat die op dit moment nog niet doorgaat. Ik vraag dus eigenlijk, Voorzitter, aan de commissaris om ons nu een plan te presenteren dat naast die CO2 -taks gelegd kan worden zodat we met een fatsoenlijk cijfer naar die internationale conferentie kunnen gaan. De heer Blokland heeft groot gelijk wanneer hij zegt dat als wij als industrielanden van de Europese Unie blijkbaar niet in staat zijn iets te doen, wij moeilijk de ontwikkelingslanden kunnen vragen iets te doen.

Van Putten
Voorzitter, mijn vraag sluit aan bij voorgaande spreekster en de andere Nederlandse sprekers. Vanavond hebben wij blijkbaar iets met de ontwikkelingslanden en het Koninkrijk Nederland heeft ook al zo zijn effecten gehad van de klimaatveranderingen in de Antillen.
Waar ik het over wil hebben, ik heb een hele concrete vraag ook aansluitend op die van de collega's. Er bestaat zo iets als AOSIS, The Alliance of Small Island States . Als er één onderwerp is waarbij zij betrokken zijn dan is dat climate change . Het zijn vooral de eilanden in de Pacific en de Caribbean die in het voorfront zitten als het misgaat. Door een ambassadeur in de Pacific werd eens gezegd: we are the canaries of the mines . Dan weet je als de canary doodvalt dan moet je de mijn uitwezen, en dat zijn the small island states .
Mijn vraag aan de Commissie is de volgende: die eilanden zijn zich dat zeer bewust dat zij in het voorfront zitten. Er zijn al atollen in de Pacific die op dit moment ontruimd worden. Dat haalt de Europese pers niet eens. Dat gaat maar om 200 of 300 mensen die verplaatst worden van hun atollen waar ze al generaties leven. Veel van die AOSIS-staten zijn ACS-landen. Eén derde van de ACS-landen, waar Europa een ontwikkelingsverdrag mee heeft, zijn kleine eilandstaten. Mijn vraag is: is de commissaris bereid om met de collega die verantwoordelijk is voor de ACS-landen, de heer Pinheiro, een plan op te bouwen om dat ook in te zetten om samen met hen te zoeken naar hulp voor de AOSIS-landen en om tijdens de hearing die de ACS-Assemblee in september houdt over de climate change in Brussel, daar ook aanwezig te zijn.

Virgin
Mijnheer de Voorzitter, de verslagen die wij hier vanavond hebben besproken, gingen voor een zeer groot deel over klimaatveranderingen. Ze behandelen precies het probleem dat Commissaris Bjerregaard aankaart. Ik vind dat heel goed uit het debat naar voren is gekomen, hoe betrokken het Parlement is bij deze kwestie; er was geen enkele spreker die niet onderstreepte hoe belangrijk het is om op dit gebied maatregelen te nemen.
Ik vind het interessant om terug te gaan naar het rapport "Milieu en Ontwikkeling" van de commissie Brundtland, waarin de klimaatveranderingen - het klimaatvraagstuk - worden aangeduid als het milieuvraagstuk met de hoogste prioriteit. Gezien het intensieve debat dat wij over kernenergie hebben gevoerd, is het ook interessant te zien dat in dit rapport ongeveer hetzelfde standpunt wordt ingenomen als Commissaris Cresson zeer onlangs ventileerde, namelijk dat het erom gaat, op dit gebied meer te doen aan veiligheid, en op die manier kernenergie te gebruiken in de positieve strijd om de uitstoot van kooldioxide te verminderen.
Verder wilde ik de Commissaris vragen of het niet toch, ondanks eerdere mislukkingen, mogelijk is om door te gaan met de belasting op kooldioxide en te proberen de lid-staten ervan te overtuigen dat het verstandig is om deze maatregelen in te voeren. Ik zou haar misschien de raad kunnen geven om de belasting op kooldioxide die in Zweden is ingevoerd, heel goed te bestuderen. Ik wil best erkennen dat wij op sommige gebieden niet in ons doel zijn geslaagd, maar op andere gebieden hebben wij zeer goede resultaten hebben geboekt met deze belasting. Er is alle reden om deze ook in andere landen van de Unie te propageren.

Bjerregaard
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de leden voor de vele goede opmerkingen over een probleem waarvan iedereen klaarblijkelijk de ernst inziet. Ik wil graag enkele dingen die gezegd zijn, becommentariëren. Ik ben het volledig eens met de heer Collins dat men in geval van moeilijkheden geen andere mogelijkheid heeft dan de inspanningen te verdubbelen en naar mijn mening proberen we dit ook. Deze keer met onze poging om een mandaat te krijgen voor de onderhandelingen van eind 1997 en we proberen tevens om over het algemeen meer gebruik te maken van economische middelen, waarnaar ook de heer Collins verwees.
Ik kan ook instemmen met het standpunt van de heer Spencer en anderen, dat we natuurlijk aandacht moeten hebben voor de oplossingen die we binnen de Unie kunnen bedenken, maar dat het belangrijk is tot een dialoog te komen, die bijvoorbeeld in het geval van China en India hoogdringend is om de problemen te kunnen oplossen.
Verschillende leden hadden het over het SAVE II-programma, waaronder mevrouw Dybkjær en de heer Blokland, die meer middelen vraagt voor doelgerichte onderzoekprogramma's. Hierbij moet ik zeggen dat het zeer onredelijk is dat in de ECOFIN-Raad over energie, waar mijn collega de heer Papoutsis hevig geargumenteerd heeft tegen de beperking van de middelen, deze toch zijn goedgekeurd. Het zaait immers ook enige twijfel over de kansen om op gebied van onderzoek iets te bereiken, maar dat mag ons er niet van weerhouden om te proberen hoever we kunnen gaan.
De heer Lannoye vernoemde het Duitse voorstel en de doelstelling ervan. Wij werken op dit ogenblik met verschillende doelstellingen van landen binnen de Unie en wij steunen graag zoveel mogelijk voorstellen, omdat we een aantal ambitieuze doelstellingen nodig hebben om vooruit te geraken, want dat is de bedoeling van onze onderhandelingen. Het is immers een algemene doelstelling waarmee we verder kunnen komen.
De enige toespraak die ik vanavond niet heb begrepen, is die van mevrouw Oomen-Ruyten die vond dat de Commissie had moeten wachten en verder niets ondernemen, omdat ze er toch niet in geslaagd was de CO2 belasting te doen aanvaarden. Ik ben er zeker van dat mevrouw Oomen-Ruyten zich herinnert dat de Commissie, toen bleek dat de CO2 -belasting het niet zou halen, enkele richtsnoeren voorstelde die de lid-staten toelieten verder te gaan, omdat we ons er niet wilden bij neerleggen toen we in de ECOFIN-Raad geblokkeerd zaten en op die manier verder konden werken. Commissaris Monti heeft een nieuw mandaat gekregen en is aan het werk. De internationale conferenties tenslotte, waarover we het vanavond hadden, hebben niets met de belasting te maken, maar met de doelstellingen en de keuze van de middelen die we op dit gebied willen gebruiken.
Mevrouw Van Putten kan ik meedelen dat wij volop bezig zijn iets te doen voor de kleine eilanden en de problemen waarmee zij te kampen hebben. Samen met commissaris Pinheiro ben ik bereid om na te gaan of we meer kunnen doen. Wij zijn ons bewust van deze problemen en er is een goede samenwerking op dit gebied.
Tot de heer Virgin kan ik zeggen dat het juist een van de doelstellingen van de conferentie in Rome over de economische middelen was om te peilen naar de ervaring van de lid-staten, waaronder Zweden maar ook andere, die gepoogd hebben gebruik te maken van economische middelen, welk effect dit had, welke zwakheden eraan verbonden waren en hoe we met dit idee verder kunnen werken. De eigenlijke doorbraak op dit vlak is te verwachten bij de onderhandelingen in het kader van de intergouvernementele conferentie en gaat over meerderheidsbesluiten op verschillende gebieden, maar ik denk dat het Parlement het met mij eens is dat dit een debat is voor een andere keer.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, ik stel vast dat de commissaris zegt dat ze mij niet begrepen heeft. Ik wil dit even helder maken.
Ten eerste zie ik dat we vanwege die klimaatsverandering, een aantal afspraken hebben gemaakt ter reductie van de CO2 , dat we daarover vier jaar met elkaar praten, dat in de tussentijd de Commissie is gekomen met die CO2 -heffing en dat die heffing niet doorgaat. Mijn vraag is: wat heeft Europa concreet bereikt aan vermindering van CO2 ? Niente, nul, zero.
Voorzitter, als ik dat vaststel dan zeg ik: waarom kan je dan niet naast de CO2 -koers, de heffingskoers die wij hebben uitgezet, ook proberen om via het instrument - en ik zeg u dat dat in Nederland goed gewerkt heeft - van de vrijwillige reductie, vrijwillige omschakeling van fossiele op andere, duurzame brandstoffen, iets te bereiken? Waarom kunt u daar niet iets doen? Dat is eigenlijk de vraag die ik stel: in plaats van gelaten afwachten, kijken of je met nieuwe zaken nog wel iets kunt bereiken.

Lannoye
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de Commissaris heeft slechts één van mijn twee vragen beantwoord. Mijn tweede vraag had betrekking op het al dan niet bestaan van een voorstel dat afkomstig zou zijn van de diensten van de Commissie, waarin de aanvaardbare CO2 -concentratie in de atmosfeer voortaan zou worden beperkt tot 550 ppm. Het moet gezegd dat dit zou leiden tot een temperatuurstijging van 2 graden. Bestaat dit voorstel of niet? Kan het als basis voor een discussie dienen?

Bjerregaard
Mijnheer Lannoye, voor zover ik weet is dat niet ons voorstel, maar was het een deel van de onderhandelingen. Ik zal er verder niets over zeggen vooraleer ik mij grondig ingelicht heb, waarna ik u een behoorlijk en grondig antwoord zal geven.
Voor mevrouw Oomen-Ruyten wik ik graag herhalen dat ik haar de eerste keer uitstekend begrepen had en dat haar toespraak anders was dan alle andere toespraken deze avond, omdat zij van oordeel is dat de Commissie helemaal niets ondernomen heeft sinds de mislukking van de CO2 -belasting. Dit is niet juist. Zoals ik heb beklemtoond, zijn wij verder gegaan met het voorstellen van een aantal richtsnoeren om de situatie te verbeteren. Daarnaast hebben wij erop aangedrongen om streefwaarden vast te leggen en in dit verband hebben wij op de conferentie van Berlijn een actieve rol gespeeld. Voor enkele landen is dit op verschillende wijze gelukt. Wij hebben uiteengezet op welke manier dit is gebeurd. Wij zetten zelf de werkzaamheden voort. Ons werkprogramma voorziet een mededeling over vrijwillige overeenkomsten om te zien op welke manier ze baten, niet alleen met betrekking tot de klimaatveranderingen, maar ook op andere gebieden. Ik hoop ten zeerste dat ik morgen op de vergadering van de Commissie het auto-olieprogramma dat alles te maken heeft met uitstoot en met de mogelijkheden om deze te beperken, kan doen goedkeuren. Naast onze overtuiging dat een CO2 -heffing nuttig is en de juiste oplossing biedt, hebben we dus richtsnoeren opgesteld en zijn we uiteraard bezig met een hele reeks andere voorstellen. Bovendien geven we het niet op om op internationale conferenties met de andere landen over redelijke normen te onderhandelen.

De Voorzitter
Hiermee is dit punt van de agenda beëindigd.
(De vergadering wordt te 19.40 uur gesloten)

