Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 3 mei 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Geachte collega' s, zoals u weet heeft het terrorisme van de ETA zelfs tijdens de verkiezingscampagne in Baskenland weer toegeslagen in Spanje, allereerst met de moordaanslag in Zaragoza op 6 mei waarbij de heer Manuel Giménez Abad, voorzitter van de Partido Popular in Aragon, is omgekomen, en vervolgens op 11 mei in Madrid met de explosie van een autobom, waarbij 13 gewonden vielen. Terstond heb ik op persoonlijke titel en namens het Europees Parlement onze onvoorwaardelijke solidariteit en ons oprechte medeleven betuigd aan de familie van de heer Manuel Giménez Abad. Tevens heb ik onze steun toegezegd aan de Spaanse autoriteiten.
Eén ding is zeker: uit de uitslag van de verkiezingen die in Spaans Baskenland hebben plaatsgevonden blijkt duidelijk dat het Baskische volk, dat in groten getale naar de stembus is gegaan, het geweld afwijst. We kunnen alleen maar hopen dat die boodschap begrepen wordt door alle politieke krachten.
Ik verzoek u een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters op haar vergadering van donderdag 10 mei jongstleden is opgesteld, overeenkomstig artikel 110 van het Reglement, is rondgedeeld.
Ten aanzien van de maandag, de dinsdag en de woensdag heb ik geen wijzigingsvoorstellen ontvangen.
Donderdag:
Ten aanzien van het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties heb ik twee wijzigingsvoorstellen ontvangen.
In de eerste plaats met betrekking tot het punt "Mensenrechten" . De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft een verzoek ingediend om de rubriek getiteld "Guatemala" te vervangen door een nieuwe rubriek getiteld "Mensenrechtensituatie in Kameroen" .
(Het Parlement willigt het verzoek in)
We blijven bij de donderdag. Ik heb van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links een verzoek ontvangen het punt "Illegale exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen in de Democratische Republiek Congo" te vervangen door een nieuw punt getiteld "Overstromingen in Frankrijk" .

Van den Berg
Mevrouw de Voorzitter, zoals we net als fractie hebben gestemd bij de kwestie-Kameroen, zijn we ervan uitgegaan dat andere fracties ons zullen helpen om volgende maand Guatemala en de positie van Rios Mont en de zeer ernstige schendingen van de mensenrechten aan de orde te stellen; wij zouden ook willen voorstellen dit onderdeel, zeer belangrijke verslagen en de situatie in Kongo, de volgende maand te behandelen omdat we er zeer rechtstreeks bij betrokken zijn als EU en het schijnt ook volgende maand nog te kunnen. En dan nu de ernstige situatie bij de overstromingen in Frankrijk. Dus we stemmen in met het voorstel ter vervanging.

De Voorzitter
Geachte collega, ik neem goede nota van uw opmerking, maar zoals u weet is het aan de Conferentie van voorzitters om uw voorstel te bekijken. Wanneer ik zo naar de fractievoorzitters kijk, dan denk ik dat er een zekere mate van consensus bestaat ten aanzien van uw voorstel. We kunnen er denk ik wel van uitgaan dat de zaken inderdaad zo zullen gaan.
(Het Parlement willigt het verzoek in)
Ten aanzien van woensdag 30 en donderdag 31 mei 2001 heb ik geen wijzigingsvoorstellen ontvangen.
De agenda is aldus vastgesteld.


Moties van orde

Ford
Ik heb een punt van orde betreffende de doodstraf in de Verenigde Staten. Als u dit nog niet heeft gedaan, zou ik u willen vragen een brief aan de Amerikaanse president, de heer Bush, te sturen om te vragen dat de doodstraf van Tim McVeigh, de extreem-rechtse terrorist achter de bomaanslag in Oklahoma, wordt omgezet in levenslange gevangenisstraf.
Dit vanwege het feit dat wij reeds lang tegen de doodstraf in de Verenigde Staten gekant zijn, maar in dit geval komt er nog bij dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat deze aanslag niet het werk was van één enkele gek, maar dat deze werd gepleegd in het kader van een samenzwering van de extreem-rechtse Aryan Republic Army. Een terechtstelling zou op dit moment de waarheidsvinding en gerechtigheid belemmeren en derhalve de belangen en de ideologie van de medeplichtigen dienen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Ford.
U weet ongetwijfeld dat we hebben besloten onze medewerking te verlenen aan de organisatie van een in juni aanstaande te houden congres van uitzonderlijk groot belang over de algehele afschaffing van de doodstraf. Dit besluit, genomen door het Bureau en de Conferentie van voorzitters, gaat geheel in de richting van wat u te berde brengt. Om onze grote betrokkenheid bij deze kwestie tot uitdrukking te brengen zal de officiële zitting bij wijze van hoge uitzondering zelfs in de vergaderzaal van het Europees Parlement plaatsvinden.



Gorostiaga Atxalandabaso
Mevrouw de Voorzitter, u had het zojuist over de verkiezingen in de Baskische Autonome Regio. De Spaanse Reconquista van de Baskische Autonome Regio is niet geslaagd. Wij, Euskal Herritarok zijn daar het slachtoffer van geworden.
De verkiezingen van gisteren waren een wedstrijd wie onze politieke optie het best kan bestrijden. Het is derhalve niet verbazingwekkend dat wij als verliezers uit de bus komen. Het zijn echter de Spaanse nationalisten, de PP en de Socialistische Partij en de regering van de heer Aznar die echt hebben gefaald. Het is hun niet gelukt de Baskische nationalisten uit de autonome regering te zetten.
De boodschap die uitgaat van de verkiezingsresultaten is duidelijk. Een grote meerderheid van het Baskische volk vraagt de partijen terug te keren naar het akkoord van Lizarra om een doorbraak in de huidige situatie te bewerkstelligen. De Europese Unie kan deze kwestie niet langer afdoen als een intern probleem van het Koninkrijk Spanje.

Obiols i Germà
Mevrouw de Voorzitter, telkens wanneer er in Baskenland of in Spanje een moord is gepleegd en dit Huis op de gebruikelijke waardige wijze daar zijn veroordeling over uitspreekt en een minuut stilte in acht neemt, zijn wij gedwongen te luisteren naar een afgevaardigde - gespecialiseerd in grafredes - die de gelegenheid te baat neemt propaganda te maken voor een politiek programma. Wij zouden respect hebben voor dat programma, als het niet op tragische wijze vergezeld ging van moorddadige misdrijven.
Dat onwaardig optreden is absoluut nutteloos en zal niemand in het Parlement overtuigen. Ik vraag hem zijn energie en redenaarstalent - als hij daar al over beschikt - te gebruiken om zijn vrienden te overtuigen het moorden te stoppen. Dank u wel, mevrouw de Voorzitter.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Obiols i Germà. U kunt zich wel voorstellen dat de woorden van deze collega ook voor mij onacceptabel zijn. Ik geef er de voorkeur aan er verder niet op in te gaan, want ik wil me niet verlagen tot deze volstrekt verwerpelijke discussie.



Tannock
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Berlusconi gelukwensen met zijn schitterende overwinning in de Italiaanse verkiezingen. Ik hoop dat de heer Michel, de huidige minister van Buitenlandse Zaken van België, en de linkse Europese pers met hem hun mond zullen houden, de democratische keuze van het Italiaanse volk zullen respecteren en niet meer zullen oproepen tot sancties of bemoeienis door de EU zoals met Oostenrijk gebeurde.
Ik wil de nieuwe Italiaanse regering wijzen op de toezegging van de vorige regering van de heer Amato om een einde te maken aan de schandelijke ballingschap van onbepaalde duur van het koninklijk huis van Savoye en hun toe te staan terug te keren naar hun land van herkomst door de grondwet zo snel mogelijk in die zin te wijzigen. Deze toezegging werd gesteund door alle leden van dit Parlement van de regerende coalitie.



Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een concreet vraagstuk op grond van artikel 44, lid 5 van het Reglement, waarin sprake is van schriftelijke vragen met voorrang waarop de Commissie binnen drie weken moet antwoorden.
Ik heb op 15 februari 2001 de Commissie een vraag met voorrang gesteld over het nationaal kadaster in Griekenland. Dat is het enige vraagstuk waarover een ernstig meningsverschil bestaat tussen de Commissie en de Griekse regering.
De Commissie had tot uiterlijk 10 maart daarop moeten antwoorden, maar heeft dat nog steeds niet gedaan. De bevoegde dienst van het Parlement heeft vier keer bij de Commissie aangedrongen, op 19 maart, 2 april, 18 april en 2 mei, maar het antwoord van de Commissie laat nog steeds op zich wachten.
Ik wilde u vragen deze kwestie aan de Commissie voor te leggen en niet alleen aan te dringen op een antwoord op deze specifieke vraag, maar meer in het algemeen de Commissie erop te wijzen dat zij zich dient te houden aan de termijn voor de beantwoording van onze vragen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Alavanos. Ik neem aan dat de Commissie u niet op stel en sprong antwoord kan geven - ik zie dat dat inderdaad het geval is, helaas - en dus zullen we opnieuw op een antwoord aandringen. U kunt op mij rekenen.



Sauquillo Pérez del Arco
Mevrouw de Voorzitter, nu de verkiezingen in Italië achter de rug zijn en wij niet meer beschuldigd kunnen worden van electorale bijbedoelingen, zou ik willen weten of u het nieuwe verzoek van het Spaanse Hooggerechtshof in verband met de opheffing van de onschendbaarheid van de heer Berlusconi heeft ontvangen en het onverwijld zult behandelen. Dat document is namelijk bekrachtigd door acht rechterlijke uitspraken, waaronder een uitspraak van het Constitutioneel Hof. Zoals u weet, is dat Hof het hoogste gerechtelijke orgaan en staat het boven de Raad van State. Het Hooggerechtshof is wel degelijk bevoegd zich rechtstreeks tot het Parlement te wenden voor de behandeling van een verzoek tot opheffing van de immuniteit.
Ik zou dus willen weten of u het desbetreffende document heeft ontvangen onder de door mij geschetste omstandigheden en hoe u te werk zult gaan.

De Voorzitter
Mevrouw Sauquillo Pérez del Arco, ik ben u er buitengewoon erkentelijk voor dat u deze kwestie aan de orde stelt en me aldus de gelegenheid biedt onze collega' s een cruciale mededeling over te brengen. Die brandde me op de lippen zogezegd, maar zelf kon ik wat dit betreft geen initiatief nemen.
Ik heb u een wezenlijk nieuw feit te melden. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft me enkele dagen geleden het advies van de Spaanse Raad van State doen toekomen. U herinnert zich nog wel, geachte collega' s, dat we op dat advies zaten te wachten, nadat de Spaanse regering de zaak had voorgelegd aan de Raad van State. Welnu, die heeft nu een advies uitgebracht. Ik kan u zeggen dat dit advies me gelijk geeft wat betreft mijn omzichtig juridisch handelen in deze zaak: de Raad van State is namelijk van mening dat ons het verzoek om opheffing van de immuniteit overgebracht had moeten worden door de Spaanse minister van Justitie en niet rechtstreeks door het Hooggerechtshof. Het is niet anders. Uiteraard ben ik niet in de positie om commentaar te leveren op het standpunt van gerechtelijke instanties van de lidstaten; dat zou mijns inziens ook veel te ver voeren. In ieder geval kan ik u zeggen, mevrouw Sauquillo Pérez del Arco, dat ik thans wacht tot dat verzoek me op enig moment overgebracht zal worden door de bevoegde autoriteit, overeenkomstig ons Reglement. Indien de bevoegde instantie, en dat is volgens de Spaanse Raad van State dus de Spaanse minister van Justitie, me een verzoek tot opheffing van de parlementaire immuniteit van die of ook andere collega' s overbrengt, zal ik dat verzoek kenbaar maken in de plenaire vergadering en vervolgens onverwijld overbrengen aan de Commissie juridische zaken en interne markt.
Mijns inziens is de zaak op dit moment volstrekt duidelijk, en dat is ze overigens voor een groot aantal collega' s ook altijd geweest. Over deze kwestie is een zekere polemiek ontstaan, en persoonlijk betreur ik dat. Maar ik kan u verzekeren dat er wat mij betreft geen sprake is van gevoelens van rancune jegens wie dan ook in deze zaal.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, als ik u goed begrepen heb, dan heeft de Spaanse Raad van State uw standpunt bevestigd en beslist dat ook verzoeken om opheffing van immuniteit van het Spaanse Hooggerechtshof via de Spaanse regering aan u gedaan moeten worden. Er werd namelijk een discussie gevoerd over de vraag of de procedure die u verdedigde wel noodzakelijk was.
Ik wil graag aan de vraag van mevrouw Sauquillo nog een vraag toevoegen. Weet u of de dossiers al op weg zijn hiernaartoe? Heeft men u gezegd dat u de dossiers nogmaals meteen toegestuurd krijgt? Ja of nee?
Heb ik het ook goed begrepen dat u meteen na ontvangst van de dossiers de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken met het onderzoek ervan wilt belasten? Gaat u dat daadwerkelijk meteen doen of brengt u eerst het Parlement verslag uit? Volgens uw eigen uitspraak zou u eigenlijk toch eerst de plenaire vergadering op de hoogte moeten stellen en zou de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken pas daarna aan de slag kunnen. Dat zou betekenen dat we pas na de volgende plenaire vergadering erop kunnen rekenen dat de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken zich hiermee bezig gaat houden. Daarom vraag ik u nu heel concreet: gaat u de dossiers onmiddellijk na ontvangst, zonder tussenkomst van het Parlement, aan de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken overhandigen? Hierbij doel ik dus op het dossier van de heer Berlusconi en het dossier van de heer Dell' Utri die allebei van fraude verdacht worden. Het gaat namelijk om twee gevallen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Schulz. Allereerst wil ik u bedanken voor het feit dat u nota hebt willen nemen van de beslissing van de Spaanse Raad van State en vaststelt dat dit advies bevestigt dat mijn omzichtig juridisch handelen in deze zaak terecht was. Toen ik zojuist aangaf dat er van rancune geen sprake is, dacht ik aan enkele collega' s, en ook aan u, want u hebt destijds ferme taal gebezigd. Maar dat is allemaal vergeten en vergeven.
Ik zal nu proberen in alle openheid en zo duidelijk mogelijk antwoord te geven op uw vragen. In de eerste plaats vraag u of mij via de officiële weg, dat wil zeggen de Spaanse regering, een nieuw verzoek bereikt heeft. Het antwoord is: nee. Vooralsnog heb ik geen verzoek ontvangen. Wat uw tweede vraag betreft kan ik u zeggen dat ik, zodra mij een dergelijk verzoek bereikt, simpelweg artikel 6 van het Reglement zal toepassen. Dat bepaalt dat ieder door de daartoe bevoegde autoriteit van een lidstaat tot de Voorzitter gericht verzoek - het dient dus echt de bevoegde autoriteit te zijn - om opheffing van de immuniteit van een lid ter vergadering wordt medegedeeld - zo luidt het Reglement - en vervolgens verwezen wordt naar de bevoegde commissie.
Ik kan u tegelijkertijd zeggen dat de Commissie constitutionele zaken thans onderzoekt of het niet opportuun is deze procedure aan te passen. Het lijkt inderdaad geen ideale procedure, maar vooralsnog, mijnheer Schulz, kan ik alleen maar het Reglement toepassen zoals dat is aangenomen door onze Vergadering. Duidelijker kan ik niet zijn, dunkt me.

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, ik zou u nog even willen vragen of u ons op korte termijn een kopie kunt doen toekomen van het schrijven dat u heeft ontvangen en waarvan u zojuist gewag heeft gemaakt, zodat we kennis kunnen nemen van de exacte inhoud ervan.

De Voorzitter
U bedoelt de brieven van het Spaanse ministerie van Justitie en van Buitenlandse Zaken? Uiteraard, maar ik was in de veronderstelling dat u die reeds ontvangen had. Hoe dan ook, we zullen daar onmiddellijk werk van maken.



Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, het Parlement heeft tijdens de vorige vergaderperiode in Straatsburg een resolutie aangenomen waarin werd aangedrongen op de vrijlating van de op Cyprus ontvoerde mijnheer Tsiakourmas. Tot mijn grote genoegen kan ik het Parlement nu mededelen dat de heer Tsiakourmas door zijn ontvoerders is vrijgelaten. Ik ben ervan overtuigd dat het vastberaden en bijna unaniem besluit van ons Parlement een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan deze vrijlating.
Ik wil alle collega' s bedanken die ervoor hebben gezorgd dat deze resolutie kon worden aangenomen. Ik zou graag willen dat deze vrijlating het begin werd van een ander gedrag door de voor deze ontvoering verantwoordelijke kant, en de Turks-Cyprioten in het vervolg de mogelijkheid kregen tot contacten met hun Griekse landgenoten. Dan zou namelijk snel een einde komen aan de abnormale toestand op Cyprus.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Katiforis.

Productie, presentatie en verkoop van tabaksproducten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0162/2001) van de heer Maaten, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten (3614/2001 - C5-0086/2001 - 1999/0244(COD)).

Maaten
Mevrouw de Voorzitter, het is nu al weer de derde maal dat wij over deze materie spreken en om het af te ronden hebben de Raad en het Parlement een spannende nacht doorgebracht. Het zal niemand verbazen dat de discussie in ons bemiddelingscomité die avond werd gedomineerd door de uitspraak van het Hof over de tabaksreclamerichtlijn. Daar zitten veel juridische aspecten aan en de vraag is of wij nu zekerheid hebben over al die juridische aspecten die aan de orde zijn geweest. Neen, allicht niet. Immers, het ging over een andere zaak met andere bepalingen bij die uitspraak van het Hof, maar we hebben wel de zekerheid dat we menen in overeenstemming met de geest van de uitspraak van het Hof te hebben gehandeld en meer kon van ons allen niet verwacht worden. Er is overeenstemming bereikt over de exportbepaling, zodat vanaf 2007 dezelfde criteria zullen gelden voor teer, nicotine en koolmonoxide als voor producten die worden verkocht binnen de Europese Unie. In die zin is de zaak in lijn gebracht met de uitspraak van het Hof. Ik ben ook blij te zien dat deze materie nu ook in de Wereldgezondheidsorganisatie aan de orde is gekomen. We hebben overeenstemming bereikt over de openbaarmaking van ingrediënten en over de gemeenschappelijk lijst van ingrediënten. Een buitengewoon belangrijke en baanbrekende bepaling. Uiteindelijk is de interne markt het meest gediend met een gemeenschappelijk regime op het gebied van ingrediënten en testen en de volksgezondheid ook. Het is ook belangrijk vanuit een oogpunt van een wellicht toekomstige beoordeling van minder ongezonde tabaksproducten. Op de regeling voor wat betreft snus bijvoorbeeld; het is geen geheim dat ik persoonlijk tot de minderheid hier behoorde die vond dat dat best in de Europese Unie verkocht had kunnen worden, maar daar komen we in het rapport van de Commissie aan het begin van de volgende parlementsperiode op terug en dan waarschijnlijk evenzeer als het gaat om andere, minder ongezonde tabaksproducten die nog ontwikkeld worden. Deze materie zal bepaald een politieke uitdaging voor ons allen worden. We hebben overeenstemming bereikt over de waarschuwingen. Van een verbod op tabaksproducten kan naar onze smaak geen sprake zijn en of men wel of niet wil roken is een individuele, volwassen beslissing zolang men anderen daarmee niet schaadt, maar dan wel op basis van voldoende informatie. De gevolgen van roken zijn dermate ernstig dat consumenten degelijk gewaarschuwd dienen te worden en we gaan nu meer, hoewel naar mijn smaak nog onvoldoende, in de richting van de Canadese wetgeving die intelligenter is dan wat wij tot nu toe in de Europese Unie tot stand wisten te brengen. Ik ben zeer verheugd dat de lidstaten hebben ingestemd met de mogelijkheid ook plaatjes af te drukken indien zij dat wensen en ik roep de Commissie op om bij de nadere regulering voor eind 2002 goed te kijken naar wat er in het buitenland is ontwikkeld, bijvoorbeeld in Canada.
Dan is er het onderwerp van de misleidende beschrijvingen. Grote sigarettenfabrikanten, zoals Philip Morris stemmen in met wat het Parlement en Raad op dit punt wilden bereiken. Het spreekt vanzelf dat een misleidende beschrijving, of het nu een handelsmerk is of niet, niet op de markt kan komen, maar het is juridisch wel een moeilijke zaak, misschien met name als het gaat om een woord zoals "mild". Uiteindelijk hebben wij in het bemiddelingscomité gekozen voor de formulering die de Raad had voorgesteld en die gebaseerd is op de cosmeticarichtlijn en ik denk dat wij daarmee voor een verstandige weg hebben gekozen die ook juridisch zeker is.
Ik wil graag van deze gelegenheid gebruik maken om mijn waardering uit te spreken voor de Raad. Hoewel het Portugese voorzitterschap er nog in de aanloop en het Zweedse voorzitterschap er in de laatste fase aan heeft gewerkt, gaat mijn waardering naar het Franse voorzitterschap dat op dit punt een cruciale rol gespeeld heeft en ook naar de commissaris. Ik mag misschien het protocol voor een keertje doorbreken en ook John Ryan die bij de Commissie op dit punt al jarenlang zeer actief is en een cruciale rol speelt, hierbij noemen. Ook dank aan de parlementsdelegatie voor haar geduld bij deze merkwaardige bemiddelingsnacht en de ambtelijke ondersteuning van Sabine Magnano en Klaus Beyer, maar ik wil toch met name Renzo Imbeni noemen, onze delegatievoorzitter die avond, die onze belangrijkste punten voor de poorten van de hel of in ieder geval voor de poorten van de Raad heeft weggesleept. Ik denk ook dat de participatie van de niet-gouvernementele organisaties en van de industrie positief is geweest. Ze hebben met hun inbreng veel kunnen doen. Het was een bijzondere conciliatie. Ik heb drie afrondende opmerkingen.
In de eerste plaats, Parlement, Commissie en Raad hebben een gezamenlijke persconferentie gegeven en dat was een novum en een positieve ervaring. Ik wil de snelle besluitvorming noemen. We hebben in amper een jaar deze controversiële en ingewikkelde wetgeving op zorgvuldige wijze erdoor gekregen. Waar zijn nu die langzame Brusselse en Straatsburgse molens waarover altijd wordt gepraat?
Tenslotte, het uiteindelijk resultaat is, denk ik, beter dan zowel het gemeenschappelijk standpunt van de Raad als de eindtekst van het Parlement. Dit toont aan dat de medebeslissingsprocedure met gelijkwaardige betrokkenheid van het Parlement ondanks de omslachtigheid toch echt de beste wijze is om in deze Unie tot besluiten te komen.

Martens
Voorzitter, het is zoals de rapporteur al zei niet de eerste keer dat tabak op de agenda staat. Wij hebben er al vaker over gesproken. Het is een lastig dossier omdat er verschillende tegenstrijdige belangen in het geding zijn, met name die van de gezondheid en die van de industrie, waarbij dan weer voor een groot deel het midden- en kleinbedrijf betrokken is, dat toch het hart van de economie is. Werkgelegenheid is ook in het geding.
Het is goed dat de Commissie met een nieuwe richtlijn is gekomen en het initiatief heeft genomen om op het gebied van de gezondheid het maximale te doen om de kwalijke gevolgen van roken tegen te gaan, bijvoorbeeld door de gehaltes te verlagen, schadelijke stoffen te verbieden, door waarschuwingen en betere etikettering, door te wijzen op het gevaar van passief roken en door productinformatie. Op het gebied van de harmonisering van de interne markt wil zij het maximale doen om ongelijke uitgangsposities tegen te gaan en handelsbelemmeringen uit de weg te ruimen door bijvoorbeeld de gehaltes kenbaar te maken, en het beleid rond de waarschuwing en de productinformatie verder te harmoniseren. Ik hoop dat we werkelijk zullen komen tot een wederzijdse erkenning van testmethodes.
De export naar derde landen is een teer punt. Persoonlijk sta ik achter het standpunt dat wij datgene wat wij ontoelaatbaar schadelijk achten voor de inwoners van de EU ook niet mogen exporteren naar andere landen, ook al hebben zij geen wetgeving op dat gebied. Ik betreur dat dit nadelige gevolgen zal hebben voor de werkgelegenheid in bepaalde landen. Ik wil daarbij echter wel opmerken dat mijns inziens tot nu toe meer werkgelegenheid verloren is gegaan door reorganisatie of sluiting van bedrijven door de industrie zelf dan door regelgeving vanuit de politiek. Vooralsnog ben ik daarom redelijk optimistisch daarover. Ik denk ook dat wij een redelijk compromis hebben bereikt wat de overgangstermijnen betreft.
Ten aanzien van de juridische rechtsgrondslag wijs ik erop dat deze richtlijn voortbouwt op drie bestaande richtlijnen. Ik ga er dan ook van uit dat wij een goede rechtsgrondslag hebben, mede gehoord hebbende de juridische diensten van het Parlement, de Commissie en de Raad.
Dan tot slot nog twee meer algemene opmerkingen. De eerste over jeugd en roken. Ik zou het toejuichen als de lidstaten hun inspanningen zouden versterken om jeugdigen te ontraden met roken te beginnen, bijvoorbeeld via een prijsbeleid, of bijvoorbeeld door de verkooppunten voor de jeugd onaantrekkelijk en moeilijk toegankelijk te maken of door het gratis aanbieden van sigaretten op terrassen of in de buurt van scholen te verbieden. Dat is niet overal het geval.
Een tweede opmerking betreft de subsidies inzake tabak. Wij hebben aan de ene kant deze richtlijn die het roken wil ontraden en wijst op het gevaar voor de gezondheid maar tegelijkertijd geeft Europa nog steeds geweldige subsidies voor de tabaksteelt. Ik ben er voorstander van dat deze langzamerhand worden afgebouwd.
Tot slot wil ik de rapporteur complimenteren met het resultaat en hem bedanken voor de samenwerking.

Sacconi
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn nu met deze belangrijke richtlijn bij het station van bestemming aangekomen. Het in het bemiddelingscomité bereikte akkoord vormt de bekrachtiging van het uitstekende werk van de rapporteur en de samenwerkingsgezindheid in onze Vergadering rond dit voor de Europese burgers zo gevoelige onderwerp. De tekst die wij gaan goedkeuren is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van het voorstel van de Commissie en dat geldt nog in sterkere mate in vergelijking met de daaraan voorafgaande situatie.
Voor een keer houdt de regelgeving voor het harmoniseren van de interne markt meer rekening met de gezondheid van de Europese burgers dan met de belangen van de grote producenten. Deze tekst is gewoonweg een goed voorbeeld van de wijze waarop de Europese Unie antwoord denkt te geven op de steeds dringender vraag van de burgers hun gezondheid te beschermen. Wij hopen echt dat dit voorbeeld elders snel navolging vindt, bijvoorbeeld op het vlak van de voedselveiligheid.
Zonder terug te komen op de inhoud van het akkoord wil ik toch twee belangrijke zaken belichten. Ten eerste de verplichting de maximumgehaltes aan teer, nicotine en koolmonoxide ook toe te passen op de sigaretten die bestemd zijn voor de markt buiten de Europese Unie. Deze maatregel heeft zowel bij het debat in de Milieucommissie als vervolgens in de plenaire vergadering centraal gestaan. Volgens sommigen zou de Unie met zo'n maatregel de mondiale gezondheidssituatie geenszins verbeteren, maar wel de belangen van de exporterende bedrijven beschermen. Anderen daarentegen huldigden bij dat debat het principe dat hetgeen schadelijk is voor de burgers van de Gemeenschap ook schadelijk is voor de burgers van derde landen, maar wezen daarbij tegelijkertijd op de noodzaak van een adequate overgangsperiode voor de omschakeling van de bedrijven in deze sector. Wij hebben in deze tweede mogelijkheid geloofd en de bij de bemiddeling goedgekeurde tekst heeft ons gelijk gegeven.
Het tweede belangrijke punt is de definitieve regeling voor de additieven die aan tabaksproducten worden toegevoegd. Die stoffen worden namelijk niet alleen gebruikt om een bepaald product een uitgesproken smaak of geur te geven, maar ook om de afhankelijkheid van de rokers te vergroten. Op basis van deze richtlijn moeten de producenten en de importeurs naast het vermelden van de exacte samenstelling van het te koop aangeboden product ook een rechtvaardiging geven voor de aanwezigheid van elk afzonderlijk ingrediënt. Bovendien moet de Commissie uiterlijk 2004 een voorstel indienen voor het vaststellen van een gemeenschappelijke positieve lijst van toegelaten ingrediënten. Dat zijn geen maatregelen van secundair belang, want samen met het verbieden van de omschrijvingen en de grotere ruimte voor medische waarschuwingen op de verpakking kunnen zij echt een belangrijke bijdrage leveren aan de strijd tegen de nicotineverslaving.

Maes
Mevrouw de Voorzitter, in dit Huis is het de gewoonte om rapporteurs uitvoerig te feliciteren en ik denk vaak dat dit een beetje tijdverlies is als men al over zo weinig seconden beschikt. Het spreekt immers vanzelf dat rapporteurs hun werk goed doen. Maar ik wil een uitzondering maken voor de heer Maaten. Met dit verslag is namelijk bewezen dat wanneer je als rapporteur een actieve rol speelt en dus ook het overleg met de Raad en de Commissie zeer ernstig neemt en erachter aan gaat om mensen rond de tafel te krijgen, het dan ook nog kan lukken. Dat moet natuurlijk ook afhangen van de Commissie en de Raad. Daarom is het plezierig dat we bij het einde van het Zweedse voorzitterschap hier dit voorbeeld kunnen stellen. Eigenlijk zou je met dit verslag naar de scholen kunnen gaan en zeggen, kijk, dit is nu een voorbeeld van de wijze waarop een Europese richtlijn in samenspraak tussen Commissie, Raad en Parlement tot stand kan komen. Ik wou dat dit voor meer zaken het geval was.
Nu ter zake. Ik loop al een tijdje mee in de politiek en toen ik voor het eerst meewerkte aan wetgeving inzake het beperken van reclame en voor waarschuwingen op pakjes sigaretten, werd dat eigenlijk door vele collega's gezien als iets totaal onzinnigs. Sindsdien is de strijd tegen de tabaksverslaving en tegen het regelmatig gebruik van tabak overal ingeburgerd geraakt. Toch zijn er nog verschillen. Ik herinner mij toen ik voor het eerst ging vergaderen in Zweden - ik rookte toen nog - de rokers in een aparte ruimte bij elkaar gebracht werden waar het uiteraard akelig stonk. Daar moest je dan roken maar het smaakte helemaal niet. In de vergaderruimte zelf mocht je helemaal niet roken. Daar stond namelijk zo'n bordje en dat had ik nog nooit gezien want ik kwam uit een cultuur waar vergaderen en roken als het ware associatief met elkaar verbonden waren. Ik stel nu vast dat de sociale druk op rokers in de meeste landen is toegenomen en dat er grote vooruitgang is geboekt dankzij de campagnes, ondanks het ongeloof dat daar jaren geleden over bestond. Het aantal rookvrije treincoupés moet overal worden uitgebreid. Meer en meer moeten wij in rookvrije ruimten kunnen vertoeven en vergaderen. Toch moet de sociale druk zodanig opgevoerd worden dat met name de jeugd niet met roken begint en dat ook de vrouwen niet met roken beginnen. Het doet pijn aan het hart te moeten vaststellen dat ondanks de campagnes er toch nog zoveel mensen beginnen met roken. Ik heb zelf ervaren dat ophouden met roken heel wat moeilijker is dan ermee te beginnen. Dit gezegd zijnde hoop ik dat de strikte voorschriften die ingaan tegen de geest van de lobbyisten en tegen hun belangen, zullen worden opgevolgd en ik meen dat de door mevrouw Martens voorgestelde maatregelen om de subsidiëring van de teelten stop te zetten misschien een goede stimulans zouden zijn.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, zoals we allemaal weten heeft het roken van tabak bijzonder ernstige en negatieve gevolgen voor de volksgezondheid. Het is belangrijk er nota van te nemen dat deze negatieve gevolgen niet alleen de rokers zelf treffen, maar ook degenen die in een rokerige omgeving verblijven, allergiepatiënten en talloze anderen. Roken leidt in veel landen ook tot een sterke stijging van de kosten voor de gezondheidszorg. In onze hoedanigheid van politici is het onze taak voor de risico' s van roken te waarschuwen, de schadelijkheid van tabaksproducten te verminderen en te proberen onjuiste marketing aan te pakken.
Naar mijn idee is de bemiddeling die we met de Raad van Ministers hebben bereikt op dit terrein een duidelijke stap in de goede richting. In de GUE/NGL-Fractie zijn we bijvoorbeeld met name tevreden over de eisen ten aanzien van een lager teergehalte, de grenswaarden voor nicotine en koolmonoxide, duidelijker waarschuwingen en de eis dat de bedrijven melding maken van additieven. Wij beschouwen de resultaten op deze terreinen als grote stappen voorwaarts.
Op twee terreinen hadden wij sneller maatregelen willen zien, maar naar onze opvatting is men in elk geval op de goede weg. Het gaat daarbij om het verbod op misleidende merknamen, waarvoor geen jaartal voor de uitvoering wordt vastgesteld, hetgeen wij wel graag gezien hadden. Dat blijft een taak voor de toekomst. Er ligt tenminste een toekomstige verplichting in die richting. Ook hadden wij gewild dat men sneller voortgang had gemaakt met een exportverbod voor tabaksartikelen die volgens de regels van de EU niet worden goedgekeurd. Het is een beetje pijnlijk dat de export van producten, die we in onze eigen landen schadelijk voor de gezondheid achten, geen probleem is. Wij hadden voor deze producten bij voorkeur gelijktijdig een verbod in de EU en een exportverbod gezien, maar er is in elk geval voor het jaar 2007 een verbod vastgesteld.
Eerder tijdens deze bemiddeling is er over de Zweedse snuiftabak gesproken en wij vinden dat men ook op dit terrein tot een goede oplossing is gekomen. Deze houdt in dat de uitzonderingspositie van Zweden, met het behoud van de traditionele snuiftabak, blijft bestaan zonder de markt in andere EU-landen open te stellen. Wij vinden dat andere EU-landen het recht hebben voor dit product te bedanken als ze er liever van afzien, hetgeen voor veel van hen ongetwijfeld het geval is.
In zijn totaliteit zijn we bijzonder tevreden met het resultaat van de bemiddeling en wij vinden dat de rapporteur goed werk heeft verricht. Als je al enige kritiek zou willen uiten, zou je kunnen zeggen dat de EU een probleem met haar geloofwaardigheid heeft ten aanzien van het tabaksbeleid in zijn totaliteit. Er wordt nog steeds misschien wel een miljard euro per jaar gespendeerd aan subsidies voor de tabaksteelt. Als we ons op geloofwaardiger wijze willen inzetten voor het verminderen van de schadelijke gevolgen van het roken van tabak, dan is het wellicht tijd een begin te maken met het afbouwen van deze subsidies.

Gallagher
Mijnheer de voorzitter, ik ben blij dat ik de gelegenheid krijg om over dit uiterst belangrijke onderwerp het woord te voeren. Ik wil de rapporteur gelukwensen met de wijze waarop hij dit verslag door drie lezingen en langdurige onderhandelingen met de Raad in de bemiddelingsprocedure heeft geloodst. De definitieve tekst waar wij morgen over zullen stemmen, moeten wij begroeten als de uitkomst van succesvolle onderhandelingen. Wij van dit Parlement hebben van meet af aan duidelijk gemaakt dat wij verwachten dat er strikte regels worden toegepast voor de productie, de verpakking en de verkoop van sigaretten en andere tabaksproducten.
Ik wil erop wijzen dat 80% van de personen die in de EU voor het eerst een sigaret opsteekt jonger is dan 18 jaar. De statistieken geven duidelijk aan dat jaarlijks een half miljoen mensen in de EU sterft aan de gevolgen van roken. Sigarettenrook veroorzaakt dodelijke aandoeningen bij een kwart van alle rokers. 85% van de gevallen van longkanker wordt veroorzaakt door het roken en de helft van alle voortijdig sterfgevallen onder levenslange rokers wordt veroorzaakt door tabaksgebruik.
De voorgestelde nieuwe regelgeving betekent een belangrijke stap vooruit. De lidstaten stonden open voor de bekommernissen van het Parlement en hebben de belangrijkste aspecten van onze aanbevelingen overgenomen. In Ierland komen zes keer zoveel mensen om door de gevolgen van het roken als door verkeersongevallen, ongevallen op het werk, moorden, druggebruik, zelfmoord en aids samen. Jaarlijks sterven in Ierland zevenduizend mensen aan aandoeningen die met tabak in verband worden gebracht, waarbij één op drie jonger is dan 65 jaar. Een kwart van alle hartaandoeningen wordt veroorzaakt door roken. Kortom, dit zijn verontrustende statistieken en ik ben er zeker van dat dit Parlement eraan zal blijven werken dat deze omlaag worden gebracht.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, in de tijd dat ik deze speech houd, sterven er in de Europese Unie naar schatting vier mensen als gevolg van roken. Rokers leven korter en hebben een slechtere gezondheid. Roken is derhalve een serieuze bedreiging voor de volksgezondheid. Reden genoeg dus om het roken te ontmoedigen. Vele mensen roken echter al. In Noord-Europa blijken dit vooral mensen met een lagere opleiding en een lager inkomen te zijn. Door de verslavende werking blijkt het stoppen zeer moeilijk te zijn. Helaas is het nog steeds zo dat veel jongeren beginnen met roken. Tabaksfabrikanten voeren een nadrukkelijk beleid in deze richting door in reclame het roken van sigaretten een sportief en stoer imago te geven. Als de tabaksindustrie een jongere eenmaal overgehaald heeft, is zij in de regel verzekerd van weer een vaste klant. Deze klantenbinding wordt nog versterkt door het verslavende effect te verhogen door toevoeging van stoffen aan sigaretten, zodat de nicotine nog beter wordt opgenomen. Daarnaast probeert de tabaksindustrie met misleidende boodschappen, zoals "mild" en "light" de indruk te wekken dat betreffende tabaksproducten minder schadelijk zijn.
De nu vast te stellen richtlijn pakt de bovengenoemde problemen adequaat aan. Vanaf deze plaats wil ook ik de heer Maaten bedanken voor zijn grote inzet en het behaalde resultaat. Ook het Zweedse voorzitterschap heeft ervoor gezorgd dat dit dossier snel afgehandeld werd, waarvoor mijn lof.
Toen het Parlement in december vorig jaar in tweede lezing 32 amendementen had aangenomen zag het er echter heel anders uit. Vanuit de Raad werden teleurgestelde geluiden gehoord. Blijkbaar had men niet verwacht dat het Parlement nog zoveel aan het gemeenschappelijk standpunt wilde veranderen. De Nederlandse minister van Volksgezondheid was zelfs van mening dat het Europees Parlement de richtlijn afzwakte. Ik ben echter van mening dat de meeste amendementen een verbetering waren van het Gemeenschappelijk Standpunt.
Kwalijk is dat deze minister de zogenaamd "bedenkelijke" rol van het Europees Parlement hekelde omdat het Europees Parlement te veel naar de pijpen van de sigarettenindustrie zou dansen. Inderdaad heeft de lobby van de sigarettenindustrie keihard gewerkt, maar blijkbaar met weinig succes, gelukkig maar. Zelfs de waarschuwende tekst op een pakje sigaretten wilde het Europees Parlement klemmender maken door de algemene waarschuwing "roken is dodelijk" of "roken kan dodelijk zijn" te vervangen door meer confronterende teksten als: In de EU sterven jaarlijks een half miljoen personen aan de gevolgen van roken of roken veroorzaakt kanker en hartziektes of passief roken is schadelijk voor de mensen om u heen, met name voor kinderen. Feitelijk is dat ook juister omdat niemand direct dood gaat van het opsteken van een sigaret. Helaas zijn deze teksten van de Raad echter niet gewijzigd.
Ongezonde gevolgen van roken zijn ook zwart uitgeslagen rokerslongen en rotte tanden. Rokers via afbeeldingen op sigarettenpakjes confronteren met wat ze zichzelf en hun omgeving aandoen, vind ik daarom geen bezwaar. Het is nu juist de bedoeling dat van die confrontatie een preventieve werking uitgaat. Ik ben daarom ook ingenomen met het feit dat de Raad dit idee van het Parlement heeft overgenomen. Een verbod op de misleidende boodschappen, zoals "mild" en "light", heeft eveneens mijn instemming.
Een ander positief punt is dat er in de preambule aandacht wordt gevraagd voor toevoegingen die het verslavende effect versterken. Hoewel een duidelijk verbod op de toevoeging van ammoniak of ammoniakverbindingen beter was geweest.
Tenslotte, Voorzitter, voel ik mij weer gedwongen om te onderstrepen dat het Europees tabaksbeleid niet consequent is. Enerzijds wordt tabaksgebruik ontmoedigd, anderzijds wordt er jaarlijks meer dan 1 miljard euro uitgegeven aan subsidies op tabak. Ik vrees dat er nog heel wat sjekkies gedraaid zullen worden voordat deze subsidies, die nu gewoon in rook opgaan, afgebouwd zullen worden tot niveau nul.

Lund
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag opmerken dat het naar mijn idee een bijzonder belangrijke zaak is die we vandaag behandelen en waarover we morgen een besluit moeten nemen. Ik denk dat je wel kunt zeggen dat er geen grotere moordenaar op grond van een levensstijl bestaat dan juist de sigaret. Het is een goede zaak dat de industrie er niet in geslaagd is het Parlement en anderen in samenhang met de rechtsgrondslag knikkende knieën te bezorgen. Nu krijgen we echt een lager nicotine- en teergehalte in sigaretten en bovendien krijgen we ook enige regelgeving aangaande de additieven die de industrie tot dusverre gebruikt heeft. Dat zijn stoffen die sigaretten mede nog verslavender hebben gemaakt dan ze zonder deze stoffen zouden zijn. In feite is het immers niet te geloven, dat men deze productiemethode tot dusverre geaccepteerd heeft. Prima dat we daar iets aan kunnen doen.
Ik wil tevens wijzen op de nieuwe etiketteringregels, de nieuwe regels voor waarschuwingen op de verpakkingen. Met de regels die we nu krijgen kan het, denk ik, consumenten van sigaretten - en nieuwe potentiële consumenten van sigaretten - nog maar moeilijk ontgaan dat sigaretten echt heel schadelijk voor de gezondheid zijn. Het is ook goed dat we enige regelgeving krijgen voor de specifieke positieve aanduidingen, die men voor sigaretten heeft kunnen gebruiken, zoals "mild" en "light". Dat had al eerder moeten gebeuren, maar gelukkig komen er nu regels. Naar mijn mening is dat soort aanduidingen uiterst misleidend en geven ze een onjuiste indruk. Ze creëren bij de consument een bedrieglijk gevoel van veiligheid.
Tot slot wil ik ook graag iets zeggen over de export. We hebben een discussie gevoerd over dat wat ik in deze zaak exporthypocrisie wil noemen. Het kan toch niet zo zijn dat wij in de EU vanuit onze regio sigaretten gaan verkopen die we zo schadelijk voor de gezondheid achten, dat ze niet door onze eigen burgers geconsumeerd mogen worden. Er komt een overgangsregeling voor de export. Naar mijn mening was deze niet nodig geweest, maar goed, dat was een politiek compromis. We kunnen in elk geval verheugd zijn, dat er sprake is van een tijdelijke hypocrisie, die maximaal drie jaar duurt. Alles wel beschouwd is het een goede dag voor het gezondheidsbeleid van de EU, waarover we bijzonder tevreden kunnen zijn.

Stihler
Mijnheer de Voorzitter, de voltooiing van deze richtlijn heeft anderhalf jaar geduurd en ik wil de rapporteur bedanken voor zijn grote inzet.
Deze wetgeving zal grote gevolgen hebben. De manier waarop sigaretten in Schotland, het Verenigd Koninkrijk en de gehele Europese Unie worden verkocht, zal erdoor veranderen. De richtlijn zal het gehalte van de meest verslavende en gevaarlijke stoffen in sigaretten verminderen, het gebruik van misleidende beschrijvingen zoals "ultra" , "light" en "mild" wordt verboden en er worden grote gezondheidswaarschuwingen ingevoerd.
Parlementsleden hebben gedaan gekregen dat de Commissie heeft beloofd tegen december 2002 nieuwe regels op te stellen voor de gezondheidswaarschuwingen op sigarettenpakjes in de vorm van afbeeldingen. Na decennia van teleurstellingen en misleidende informatie van de kant van de tabaksindustrie begint nu eindelijk door te dringen hoe hoog de kosten zijn die door het roken worden veroorzaakt.
Wij weten allemaal dat roken de belangrijkste oorzaak is van te voorkomen ziektes en aandoeningen in de Europese Unie. Jaarlijks sterft meer dan een half miljoen mensen in de Europese Unie nodeloos aan de gevolgen van het roken. Wanneer bij iemand longkanker wordt vastgesteld, heeft hij gemiddeld nog drie tot tien maanden te leven.
Aan het einde van deze maand wordt de Wereld-niet-rokersdag gehouden. De beste manier om dit kracht bij te zetten, is de inwerkingtreding van deze nieuwe richtlijn volgend jaar. Ik wil mijn collega' s verzoeken om de schriftelijke verklaring voor een niet-rokersdag in de Europese Unie te ondertekenen.
De strijd tegen de grote tabaksondernemingen gaat echter door. Ik kijk uit naar de nieuwe voorstellen voor een verbod op tabaksreclame die de Commissie binnenkort zal voorleggen. Elk leven dat verloren gaat aan de gevolgen van tabaksgebruik is er een te veel.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, geachte parlementsleden, het doet mij groot genoegen hier te reageren op het verslag van het bemiddelingscomité over de richtlijn inzake tabaksproducten. Deze richtlijn is de bekroning van meerdere jaren hard werk door de Commissie op basis van de beste wetenschappelijke adviezen.
De voorstellen die wij hebben uitgewerkt op basis van de rechtsgrondslag voor de voltooiing van de interne markt betekenen een kwalitatieve stap vooruit voor de bescherming van de volksgezondheid. De richtlijn die wij vandaag bespreken betekent een belangrijke verbetering van de huidige wetgeving en zal veel lacunes verhelpen die de geldende regels tandeloos maken.
Door deze richtlijn gaat de Europese Gemeenschap een voortrekkersrol spelen bij het streven om sterfgevallen en ziektes als gevolg van tabaksgebruik onder controle te krijgen. Wij nemen de verslaving van toekomstige generaties jongeren serieus en scheppen een kader om de ernstige schade die dit product veroorzaakt te verminderen.
Zoals het Parlement weet, is de omvang van de door tabaksgebruik veroorzaakte schade aan de gezondheid van onze bevolking veel groter dan de schade die het gevolg is van oorzaken die veel vaker voorwerp van debat zijn. Volgens schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie sterven jaarlijks meer dan een half miljoen mensen aan de gevolgen van tabaksgebruik. De rokers die aan ernstige en verzwakkende aandoeningen lijden, zoals ademhalingsmoeilijkheden en hartproblemen, komen daar nog bovenop. Dit maakt de bestrijding van tabaksgebruik het belangrijkste wapen om sterfgevallen en ziektes in ons midden te reduceren.
Ik wil mijn waardering uitspreken voor het Parlement en met name voor de rapporteur, de heer Maaten, wiens amendementen deze maatregel in belangrijke mate hebben verbeterd en aangevuld. De Commissie heeft veel van de amendementen met genoegen overgenomen. Mevrouw Maes heeft zojuist in haar interventie gezegd dat dit een schoolvoorbeeld is van samenwerking tussen de drie grote wetgevende instellingen van de Europese Unie. Ik wil dit beamen, maar ik wil ook de rol van het Hof van Justitie vermelden en zijn arrest in de zaak van de reclamerichtlijn. En ik wil nog verder gaan dan wat mevrouw Maes zei over een schoolvoorbeeld: ik ben van mening dat de geschiedenis van de wetgeving op het gebied van tabak, van de eerste reclamerichtlijn die ik binnenkort zal voorleggen en van deze richtlijn, nauwkeurig zou moeten worden bestudeerd door alle kenners van de Europese Unie en studenten in de rechten. Het is een uitmuntend voorbeeld hoe alle instellingen goed kunnen samenwerken bij de uitwerking van beleid in de vorm van gedegen wetgeving, en wel binnen de grenzen van hun bevoegdheden zoals omschreven in de verdragen tot wijziging van het Verdrag van Rome. Dit kan de angst ontzenuwen van iedereen die bang is dat de Europese instellingen te veel macht naar zich toetrekken, want de afbakening van de bevoegdheden is zeer duidelijk aangegeven door het Hof van Justitie; de instellingen hebben deze afbakening bij de voorbereiding van deze wetgeving geëerbiedigd.
Kortom, dit is een schoolvoorbeeld, zoals mevrouw Maes zei, dat bestudering verdient door jonge studenten. Deze richtlijn vervangt een aantal richtlijnen uit de late jaren tachtig. Wij hebben dit voorstel aangegrepen om de bestaande instrumenten in het licht van de wetenschappelijke ontwikkelingen te actualiseren en te vervolledigen. Dit omvat voor het eerst een aantal belangrijke harmoniserende maatregelen.
Ik wil wijzen op de vastlegging van een lagere grenswaarde voor teer in sigaretten; er komt ook voor het eerst een grenswaarde voor nicotine en koolmonoxide. Met deze grenswaarden binden wij de strijd aan tegen de kankerverwekkende, verslavende en cardiovasculaire aandoeningen veroorzakende stoffen in sigaretten. Dit alles zal evenwel niet leiden tot een veilige sigaret, want een dergelijk product is onmogelijk. Wij verlagen enkel het gehalte van de gevaarlijkste bestanddelen van het product.
Het is van belang dat deze regels ook van toepassing zullen zijn voor alle ingevoerde en in de Gemeenschap geproduceerde producten. Wij zullen derhalve geen producten uitvoeren die wij ongeschikt achten voor onze eigen burgers. Gezien de omvang van de sigarettensmokkel vermijden wij zo bovendien dat onveilige uitvoer terugkomt in de Gemeenschap.
Ik ben hoogst verontwaardigd door de cynische pogingen van de tabaksindustrie om deze maatregel aan te vallen met het argument dat er arbeidsplaatsen verloren zullen gaan. Deze bedreigingen werden reeds geuit aan het einde van de jaren '80 toen de oorspronkelijke tabaksrichtlijnen werden aangenomen en waren toen even ongegrond als nu. Wanneer het gaat om een verslavend en dodelijk product mogen wij voor onze burgers en anderen niet met twee maten meten.
Een ander vernieuwend element is de eis dat alle additieven van tabaksproducten worden bekendgemaakt. Dit is wellicht de belangrijkste maatregel in deze wetgeving. Vooralsnog weten wij in de Gemeenschap niet welke additieven worden gebruikt of waarom zij aan het product worden toegevoegd. Fabrikanten en invoerders worden in de toekomst verplicht deze bestanddelen bekend te maken.
Wanneer wij over deze gegevens beschikken, zullen wij ontwerpwetgeving voorbereiden. Wij zullen dit doen voor 31 december 2002. Het doet mij genoegen u te kunnen mededelen dat de voorbereiding van de wetgeving op basis van deze gegevens nog tijdens mijn mandaat als commissaris zal plaatsvinden. In de tussentijd staat het de lidstaten vrij hun consumenten te beschermen.
Een ander belangrijk onderdeel van deze wetgeving is de aanzienlijke vergroting van de gezondheidswaarschuwingen op de verpakkingen. Deze worden vergroot om ervoor te zorgen dat de consumenten volledig op de hoogte zijn van de risico' s voor de gezondheid. Er zal ook voor het eerst informatie worden verstrekt over waar men hulp kan vinden om te stoppen met roken. De vorige regels waren te vrijblijvend geformuleerd. De nieuwe richtlijn zal ervoor zorgen dat de waarschuwingen worden afgedrukt in duidelijk leesbare kleuren die niet kunnen worden gecamoufleerd zoals thans het geval is.
Als gevolg van een amendement van het Parlement zullen er voor het eerst ook kleurenfoto' s bij de waarschuwingen worden afgedrukt. Dit zal de impact van de waarschuwingen aanzienlijk vergoten.
Onderzoek van de afgelopen jaren heeft aangetoond dat wij moeten zien te vermijden dat misleidende productomschrijvingen op tabaksproducten de consument misleiden en hem doen geloven dat sommige producten veiliger zijn dan andere. De richtlijn voert een verbod in voor het gebruik van dergelijke misleidende termen voor tabaksproducten. Dit om rokers en niet-rokers te beschermen tegen misleidende voorstellingen van de gevaren die aan deze producten kleven.
Bij wijze van mechanisme om de regels te blijven actualiseren, hebben wij een bepaling ingevoerd voor regelmatige Commissieverslagen alsmede een comitologieprocedure.
Tijdens de eerste lezing heb ik deskundigen op het gebied van tabak geraadpleegd voor de uitwerking van een verslag en van voorstellen op basis hiervan. Ik kan u vandaag mededelen dat er wordt gewerkt aan een hervorming van het Adviescomité voor kankerbestrijding van de Commissie en dat er in dit kader een werkgroep tabak wordt gevormd. Ik moet u er echter op wijzen dat het de Commissie zwaar zal vallen om de termijn van artikel 5, lid 3 van deze tekst na te komen, want er blijft erg weinig tijd over om deze comités te raadplegen en regels aan te nemen voor het gebruik van kleurenfoto' s in de waarschuwingen.
De komende weken hoop ik een nieuw voorstel voor te leggen over tabaksreclame en -sponsoractiviteiten. Dit zal in de plaats komen van de richtlijn die het Hof van justitie in oktober vorig jaar nietig verklaarde.
Ik beschouw de wetgevende werkzaamheden van de Gemeenschap als een aanvulling op wat er wordt ondernomen in het kader van de kaderovereenkomst inzake tabak van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ik juich het feit toe dat bij de vergadering voor de tweede onderhandelingsronde van de overeenkomst eerder deze maand in Genève een waarnemer van het Europees Parlement deel uitmaakte van de delegatie van de Gemeenschap; het feit dat dit de heer Maaten was, is een terechte keuze.
Tot slot wil ik mijn erkentelijkheid uitspreken voor uw steun en vertrouwen, die een snelle aanneming van deze belangrijke richtlijn mogelijk maken en ik wil u bedanken voor de lovende woorden voor de rol van de Commissie. Ik wil met name een eerbetoon brengen aan de heer John Ryan, die de afgelopen jaren veel werk heeft verzet op dit terrein.
Ik hoop dat de komende jaren zullen uitwijzen dat deze richtlijn een belangrijk fundament is voor de vermindering van de door roken veroorzaakte schade aan de gezondheid.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Diervoeding
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0136/2001), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 95/53/EG van de Raad tot vaststelling van de beginselen inzake de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding alsmede van de Richtlijnen 70/524/EEG, 96/25/EG en 1999/29/EG van de Raad inzake diervoeding (13724/1/2000 - C5-0047/2001 - 2000/0068(COD)) (Rapporteur: mevrouw Paulsen).

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, de Raad heeft het merendeel van de voorstellen die door het Parlement in eerste lezing zijn aangenomen geaccepteerd. We hebben de belangrijkste principekwesties erdoor gekregen, bijvoorbeeld dat ook de gebruikers, dat wil zeggen degenen die de dieren voederen, als schakel onder de controle dienen te vallen. Dat is een succes, daar ongeveer tweederde van alle diervoeding in de Unie op boerderijen wordt geproduceerd.
Waar de Raad, en eventueel ook de Commissie, daarentegen geen nota van heeft genomen, is het feit dat wij het woord "verontreinigd" vervangen hebben door "bevat ongewenste stoffen". Het gaat daarbij echt niet om een spel met woorden. Het begrip "verontreinigd" moet zuiver wetenschappelijk gedefinieerd worden als stoffen en/of bacteriën die er van buitenaf zijn ingekomen, "bevat ongewenste stoffen" daarentegen omvat tevens die stoffen die op natuurlijke wijze worden gevormd, bijvoorbeeld bij opslag, wanneer vet oxideert en er mycotoxinen ontstaan. Er zijn talloze stoffen die in voeding absoluut niet thuishoren, maar die niet van buitenaf komen. Deze zijn ontstaan in natuurlijke processen die eigenlijk niet hadden moeten plaatsvinden. Men moet hooi niet laten schimmelen, dan wordt het ronduit gevaarlijk. Ik heb alle amendementen die inhouden dat er niet "verontreinigd", maar "bevat ongewenste stoffen" moet staan, opnieuw ingediend.
We hebben ook amendement 24 van de eerste lezing opnieuw ingediend. Dit amendement betreft de communautaire controle. In dit geval heeft de Raad verwezen naar een bemiddeling die had plaatsgevonden met Bart Staes, nadat wij in eerste lezing aan het verslag waren gaan werken. Ik heb het amendement nu gewijzigd om de formulering van de TSE-verordening, die op de vorige plenaire vergadering in Brussel werd aangenomen, erin te krijgen.
We moeten ernaar streven duidelijke, uniforme en eenvoudig te begrijpen wetgeving te creëren. Daarom heb ik er de voorkeur aan gegeven de formuleringen van de TSE-verordening over de communautaire controle letterlijk over te nemen. Het is makkelijker voor hen die de wetten dienen te hanteren en voor hen die ze moeten naleven als op zijn minst de standaardbepalingen die in richtlijn na richtlijn terugkeren op dezelfde manier zijn geformuleerd. Ik vind dat van groot belang. Bart Staes zal op dit gebied een mondeling amendement indienen, dat een zekere uitbreiding impliceert en waarin ik me kan vinden.
Het is van doorslaggevend belang dat we in de gehele Unie alomvattende controlesystemen krijgen. Het maken van goede wetgeving voor de gehele keten van voedselveiligheid, waarmee we nu bezig zijn, is niet erg lastig, ook al is het hard werken. Het grote probleem bestaat uit het toezicht en de naleving. Goede wetgeving, beste collega' s, is prima, maar het blijven slechts dode letters wanneer het toezicht en de naleving gebrekkig blijven!

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we behandelen nu het gemeenschappelijk standpunt van de Raad houdende wijziging van de Richtlijnen tot vaststelling van de beginselen inzake de organisatie van de officiële controles op het gebied van diervoeding alsmede inzake diervoeding zelf. Mevrouw Paulsen heeft aan het eind van haar betoog opnieuw duidelijk uitgelegd wat hiervoor de reden is.
Door de crisissituaties en schandalen van de afgelopen jaren is een herziening van de regels op het gebied van diervoeding dringend noodzakelijk geworden. Door de wijziging van de Richtlijn moet de uitvoering van officiële controles op het gebied van diervoeding in Europa geharmoniseerd en schriftelijk vastgelegd worden. De lidstaten worden hierdoor gedwongen gepaste noodmaatregelen te nemen om ernstige risico' s met betrekking tot diervoeding te kunnen vermijden.
De Commissie wordt nu gemachtigd voorlopige voorzorgsmaatregelen te nemen wanneer binnen de EU vervaardigde producten voor diervoeding een ernstig risico voor mens, dier of milieu vormen. De lidstaten moeten de Commissie daarom onmiddellijk uitvoerige informatie verstrekken als er een geval van verontreiniging geconstateerd is, zodat zij onmiddellijk kan ingrijpen.
Bovendien moeten de lidstaten een jaarverslag opstellen over alle incidenten en onregelmatigheden met betrekking tot diervoeding en dat aan de Commissie overhandigen. Het Europees Parlement eist dat er uitgebreid toezicht op diervoeders wordt uitgeoefend en de Raad accepteert dat. Deze eis voorziet in het gebruik van een verzamelbegrip waaronder alle producten vallen die deel uitmaken van de gehele keten vanaf vervaardiging van levensmiddelen en diervoeders tot aan de consument. De kerneisen zijn in het gemeenschappelijke standpunt opgenomen. Daarmee is rekening gehouden met de intensieve discussie van het Europees Parlement. Ik wil op deze plaats de rapporteur, mevrouw Paulsen, er hartelijk voor bedanken dat ze zich zo goed van haar zware taak gekweten heeft.
Overigens was er een eis van het Parlement waaraan de Raad niet wilde voldoen. Het Parlement wilde namelijk een uitbreiding van de Richtlijn met regels voor veranderingen in producten die het gevolg zijn van fouten of onvolkomenheden in het productieproces. Daar heeft mevrouw Paulsen zojuist op gewezen. Daarom heeft zij de betreffende amendementen uit de eerste lezing opnieuw in de door haar beschreven noodzakelijke, licht aangepaste vorm ingediend. De Milieucommissie heeft het verslag daarop met algemene stemmen aangenomen.
De voorgenomen aanpassingen waren noodzakelijk om de amendementen beter te laten aansluiten op de desbetreffende artikelen in richtlijn 1999/29/EG inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding. Ook het desbetreffende artikel van de TSE-verordening inzake communautaire controles werd aangepast. Met de goedkeuring zal een uniform, overzichtelijk en transparant controlesysteem gecreëerd worden dat voldoet aan de nieuwe eisen van deze tijd.

Whitehead
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Paulsen gelukwensen met haar grote inzet voor dit verslag en ik kan herhalen wat een eerdere spreker over het verslag van de heer Maaten zei. Ook voor dit verslag geldt namelijk dat het een schoolvoorbeeld van de tweedelezingprocedure genoemd mag worden.
Er bestond in onze commissie een aanzienlijke mate van eensgezindheid. Er is slechts een gering aantal amendementen ingediend en wij zijn vastbesloten ons standpunt te verdedigen. Wil de medebeslissingsprocedure van enige betekenis zijn, dan moeten wij tot het einde toe aan ons standpunt vasthouden.
Ik vertegenwoordig ons fractiestandpunt in de plaats van mevrouw Roth-Behrendt, die - zoals sommigen onder u zullen weten - in Berlijn in het ziekenhuis ligt. Ik heb haar vorige week in Berlijn bezocht en ik kan u verzekeren dat ze snel herstelt. Ik moet aan u overbrengen dat zij met haar hart bij onze procedures over voedselhygiëne en voedselveiligheid is.
Het Parlement moet zich vanavond over slechts zes amendementen buigen: vijf van de commissie als geheel en één namens de Fractie De Groenen. Mijn fractie steunt al deze amendementen, om de eenvoudige reden dat wij nu toch geleerd zouden moeten hebben dat nauwgezetheid en het aanpakken van mogelijke gevaren in diervoeder van cruciaal belang zijn.
De afgelopen twee tot drie jaar hebben wij genoeg gezien van de verschrikkelijke praktijken die in delen van de diervoederindustrie voorkomen. In sommige gevallen gaat het om praktijken die al illegaal waren onder de toen geldende regels. De regels moeten snel strikter worden gemaakt. Nauwgezetheid is de kern van wat mevrouw Paulsen ons vandaag heeft verteld. Daarbij gaat het vooral om nauwkeurig taalgebruik: het woord "verontreiniging" is niet bevredigend wanneer het wordt gebruikt in de voorstellen van de voedselautoriteit, waar wij ons binnenkort over zullen buigen. Dit voldoet niet omdat wij in staat moeten zijn tot inspecties en controles op schadelijke stoffen, want die kunnen in een heel vroeg stadium in het productieproces van diervoeder worden toegevoegd.
Ik ben blij dat in het volgend stadium een belangrijk beginsel in dit verslag is ingevoerd: wij moeten diervoeding, in ons eigen belang, even serieus nemen als voeding voor de mens. Deze zijn nauwelijks van elkaar te onderscheiden, zowel wat de gevolgen voor de mens betreft als voor de dieren met wie wij deze planeet delen.
Binnenkort zijn er in het Verenigd Koninkrijk verkiezingen en gisteren voerde ik campagne in een dorp op het platteland. Er werd mij de vraag gesteld of de veterinaire inspecties veilig zijn en of er tuchtregelingen zouden kunnen komen. Ik ken en vertegenwoordig dit dorp nu al dertig jaar. Tien jaar geleden was een dergelijke vraag ondenkbaar geweest. Het feit dat deze vragen zo belangrijk zijn geworden, geeft aan dat dit verslag van groot gewicht is.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Whitehead.
Ik verzoek u mevrouw Roth-Behrendt onze wensen voor een spoedig herstel over te brengen.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, namens mijn fractie wil ik mijn collega voor het waardevolle werk bedanken. Ik benut deze interventie vooral om mee te delen dat wij de amendementen van de rapporteur steunen. Ze zijn voor de gebruikers van diervoeding, de boeren, zeer gerechtvaardigd.
Het al in de titel van het verslag genoemde begrip 'officiële controles' is zeer juist, omdat er nog geen omvattende officiële controles zijn geweest waardoor de resultaten erg slecht zijn geweest. Ook de omschrijving van de officiële controles, waaronder 'alle voor diervoeding bestemde producten' vallen, is naar mijn mening zeer goed. In de amendementen wordt bovendien benadrukt dat er ook rekening moet worden gehouden met de fouten in het productieproces. Ook dat is terecht. In enkele amendementen wordt de controle eveneens zeer treffend beschreven. Bijvoorbeeld de begrippen 'lidstaat van verzending' en 'lidstaat van bestemming' worden erin omschreven en er wordt geëist dat ze samenwerken. Samenwerking en controle moeten in alle openheid plaatsvinden, evenals de in amendement 5 genoemde controle in de lidstaat. In dat amendement staat ook dat deskundigen "alle nodige hulp" moeten krijgen. Dergelijke definities en bepalingen zijn zeer goed voor deze richtlijn, de tenuitvoerlegging ervan en de controle erop.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, wil ik nog één aspect naar voren brengen. Van de recente geschiedenis herinneren wij ons onder andere de dioxinen en het gebruik van rioolslib in diervoeding. De Europese Unie gaat zich uitbreiden en de toekomstige lidstaten zijn echte landbouwlanden. Voor ons belangrijke kwesties - zoals de officiële controles - moeten voor de uitbreiding in orde zijn.

Hyland
. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur gelukwensen met haar toewijding. Diervoeding of, beter gezegd, de ingrediënten die bij de productie ervan worden gebruikt, spelen natuurlijk een grote rol in de regelgeving inzake voedselveiligheid en consumentenbescherming. Het Parlement en de Commissie hebben tot in de kleine uurtjes gewerkt om controles in te stellen die moeten voorkomen dat de BSE-crisis of het dioxineschandaal zich herhalen, die de boeren en de voedselsector duur zijn komen te staan en de consumenten ernstig hebben verontrust.
We hebben een dure les geleerd, maar deze les betekent een belangrijk keerpunt in de voedselproductie van de EU en kan op lange termijn een gunstige uitwerking hebben. In het nieuwe stelsel is er geen plaats voor dissidenten en overtreders moeten streng worden aangepakt.
Nu is niet de tijd om schuldigen aan te wijzen, maar ik geloof dat de boeren onschuldige slachtoffers zijn geworden van gewetenloze spelers van de diervoedingssector. Sommigen hebben zelfs zuiveringsslib aan diervoeding toegevoegd, terwijl anderen illegaal vlees- en beendermeel hebben gebruikt.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil mevrouw Paulsen en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor hun brede steun voor dit voorstel van de Commissie inzake controle van diervoeding. Ik ben het Parlement dankbaar omdat met de aanneming van dit voorstel een van mijn eerste projecten ter verbetering van de voedselkwaliteit en -veiligheid wordt voltooid.
Zoals u weet, behelst dit voorstel drie belangrijke punten. Het eerste punt betreft de verplichting van de lidstaten om plannen op te stellen voor noodsituaties op het gebied van voeding. Ten tweede komt er een rechtsgrondslag voor de aanneming van vrijwaringsmaatregelen voor producten uit de Gemeenschap. Ten derde komt er een stelsel voor de uitwisseling van informatie op het gebied van diervoeding, waarin een vroegewaarschuwingssysteem een belangrijke rol speelt.
Het gemeenschappelijk standpunt dat de Raad in februari heeft aangenomen en dat de Commissie heeft overgenomen, is een verbetering van het Commissievoorstel. De drie belangrijkste onderdelen van het voorstel werden terdege uitgewerkt in het gemeenschappelijk standpunt, dat veel van de door het Parlement in eerste lezing ingediende voorstellen bevat.
Ik ben blij dat dit verslag in overeenstemming is met de belangrijkste onderdelen van het gemeenschappelijk standpunt. Wat de voor de plenaire vergadering ingediende amendementen betreft, kan de Commissie de amendementen 1, 2, 3 en 4 aanvaarden, die de duidelijkheid van de tekst ten goede komen. De Commissie kan ook amendement 5 aanvaarden omdat dit rekening houdt met de evolutie van andere belangrijke wetgeving op dit gebied, zoals de TSE-verordening die het Europees Parlement in de laatste plenaire vergadering heeft aangenomen. In principe aanvaardt de Commissie de gerechtvaardigde verwachting van het Parlement dat het op de hoogte wordt gehouden van de resultaten van de inspecties. De wijze waarop amendement 6 is geformuleerd, kunnen wij evenwel niet aanvaarden omdat daarin de andere lidstaten niet op de hoogte worden gebracht. Naar ik heb begrepen, zou dit als mondeling amendement worden toegevoegd. Als dit gebeurt, dan kan ik dit amendement eveneens aanvaarden. Als dat mondelinge amendement wordt ingediend, zal het in de plaats komen van amendement 5.
Kortom, het doet mij genoegen te kunnen mededelen dat de Commissie de amendementen 1, 2, 3 en 4 kan aanvaarden. Amendement 5 aanvaarden wij ook, maar amendement 6 niet, tenzij het wordt aangepast in de zin die ik zojuist aangaf. Ik heb begrepen dat het Parlement dit wellicht zal doen.
De vijf amendementen bij het verslag-Paulsen eerbiedigen de beginselen en ik hoop dat de Raad zal oordelen dat zij opneming verdienen in de definitieve richtlijn.
Alle instellingen hebben voor dit dossier hun beste beentje voorgezet en ik hoop dat de richtlijn snel kan worden aangenomen. Ik ben dankbaar voor de constructieve aanpak van het Europees Parlement.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Mobiliteit in onderwijs en opleiding
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0115/2001), namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake de mobiliteit binnen de Gemeenschap van studenten, personen in opleiding, jonge vrijwilligers, leerkrachten en opleiders (13258/1/2000 - C5-0029/2001 - 2000/0021(COD)) (Rapporteur: de heer Evans).

Evans, Robert J
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag behandelt een voorstel van de Commissie van januari 2000 op basis van de artikelen 149 en 150, waarin de lidstaten ertoe worden opgeroepen om de mobiliteit te bevorderen van mensen die in een andere lidstaat studeren of een opleiding volgen, vrijwilligerswerk verrichten of als leraar of opleider werkzaam zijn, ongeacht het feit of dit in het kader van een communautair programma gebeurt. Toen deze aanbeveling van de Commissie aan het Parlement werd voorgelegd bleek al gauw dat het document tekortkomingen vertoonde en de Commissie gaf dit ook toe. Achteraf bekeken was het misschien gemakkelijker geweest als wij het anderhalf jaar geleden hadden verworpen en opnieuw waren begonnen. Dit hebben wij evenwel niet gedaan en ik heb er met een aantal collega' s hard aan gewerkt om iets aan het Parlement te kunnen voorleggen en te redden wat er te redden valt.
Bij de eerste lezing in Straatsburg in oktober vorig jaar heeft het Parlement amendementen aangenomen die de kwaliteit van de tekst mijns inziens ten goede kwamen. Ik heb toen reeds gewezen op een aantal van de onregelmatigheden en tekortkomingen waar ik zo-even naar verwees. Verder hebben wij geprobeerd het toepassingsgebied van het oorspronkelijke voorstel uit te breiden tot onderzoekers, zoals de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken had gevraagd. Ten derde hebben wij de lidstaten en de Commissie gevraagd om exacte doelstellingen vast te leggen en de geboekte vooruitgang bij de verwezenlijking daarvan te meten, dat wil zeggen indicatoren op te stellen en deze te evalueren.
De collega' s herinneren zich wellicht dat het Parlement dit verslag op een voor de Commissie uiterst gevoelig moment behandelde. Ik begrijp dat de Commissie erop wilde toezien dat er voor alle taken ook voldoende middelen waren en dat zij daarom alle amendementen verwierp over follow-up-activiteiten. De Commissie verwierp niet alle amendementen, alleen de amendementen waarin zij werd gevraagd de follow-up waar te nemen, die juist zo belangrijk is. Verder verwierp zij de amendementen die te maken hadden met onderzoekers, hetgeen ik begrijp.
Sindsdien heb ik lange gesprekken en onderhandelingen gevoerd met de diensten van de Commissie, die ik wil bedanken voor de tijd die zij hebben vrijgemaakt, met het Franse voorzitterschap, dat dit verslag een hoge prioriteit gaf en met het Zweedse voorzitterschap, dat ook veel tijd en energie hieraan heeft gewijd.
Wij hebben gekeken naar manieren om de volgende belangrijke gebieden te behandelen: de aard van vrijwilligerswerk en administratieve, financiële, taalkundige en culturele belemmeringen van de mobiliteit. Het bereikte gemeenschappelijk standpunt draagt bij tot de helderheid van de tekst, vooral met betrekking tot de onderdanen van derde landen. Het verwerpt evenwel de meeste amendementen van het Parlement betreffende sociale zekerheid en daarmee samenhangende rechten. Deze zijn volgens ons van cruciaal belang voor belangengroepen, studenten, leraren en anderen. Daarom hebben wij een aantal amendementen op het gemeenschappelijk standpunt moeten indienen.
Bij de tweede lezing heb ik zes amendementen ingediend, met name in verband met het actieplan waartoe werd besloten op de Top van Nice. Het is van belang dat daarnaar wordt verwezen, omdat het veel van onze vragen opheldert. Ik heb gevraagd om enige follow-up-activiteiten van de lidstaten. Ik heb gekeken hoe wij de administratieve kosten van de tenuitvoerlegging van de aanbeveling kunnen beperken. Ik hoop dat ik helderheid heb gebracht in de van de Commissie verwachte follow-up. Verder heb ik een overbodige en mogelijk ongunstige kwalificatie in het gemeenschappelijk standpunt geschrapt.
Al deze amendementen zijn ontvankelijk en ik heb nogmaals gesprekken gevoerd met het Zweedse voorzitterschap om mij ervan te vergewissen dat wij op dezelfde lijn zitten. Er zijn nog een paar kleine technische punten die ik morgen als mondelinge amendementen wil indienen om de tekst te verhelderen en voor de taalkundige consistentie. Ik wil ervoor zorgen dat de tekst ondubbelzinnig is zodat het voor de lidstaten volkomen duidelijk is wat er van hen wordt verwacht. Met dit verslag zetten wij een paar, weliswaar aarzelende, stappen in de richting van reële mobiliteit voor personen in opleiding, leraren, studenten, academici en anderen, zodat zij van de ene lidstaat van de Europese Unie naar de andere kunnen gaan.

Martens
Voorzitter, we hebben hiervoor gesproken over de tabaksrichtlijn, een zeer controversieel thema met veel tegenstrijdige belangen. We spreken nu over een verslag waar naar mijn mening weinig verschil van mening over bestaat. In de Cultuurcommissie is het verslag met unanimiteit aangenomen en mijn complimenten aan de rapporteur, de heer Evans. Ik ben blij met dit verslag. Het scherpt het gemeenschappelijk standpunt verder aan en heeft ook rekening kunnen houden met de conclusies van de Top van Nice. Het mobiliteitsprogramma geeft studenten, docenten, vrijwilligers, stagiaires en anderen de mogelijkheid om in het buitenland ervaring op te doen. Met een steeds beter functionerende interne markt waar mensen steeds meer ook in andere landen gaan werken en met een steeds multicultureler wordende samenleving is dat buitengewoon belangrijk. Die ervaring kan bijdragen aan meer kennis van diverse talen en culturen, ook in de Europese landen.
Misschien nog belangrijker, Voorzitter, het blijkt dat deelnemers meer gevoel krijgen voor Europa, het Europese gedachtegoed en het belang van Europese samenwerking. Daarom is het ook een goed en buitengewoon belangrijk programma. Daarom is het ook jammer dat, zoals bekend, er nogal wat hindernissen zijn te nemen door diegenen die van het mobiliteitsprogramma gebruik willen maken. Belemmeringen, bijvoorbeeld op het gebied van sociale zekerheid, ziektekostenverzekering, verblijfsvergunningen, erkenning van studiepunten, taalproblemen en andere.
In de eerste lezing is een eerste voorzet gegeven voor maatregelen om deze belemmeringen weg te nemen. In het gemeenschappelijk standpunt is er, denk ik, een goed compromis gevonden en in ieder geval is het alweer een stap voorwaarts. De tekst van de aanbeveling is hiermee toch weer verbeterd kunnen worden. Er zijn meer garanties dat de lidstaten de vrijheidsmogelijkheden die het verdrag biedt niet op een zodanige wijze gebruiken dat het vrije verkeer van personen in feite onnodig belemmerd wordt.
Ik wil deze gelegenheid ook aangrijpen om nog eens een probleem voor te leggen dat al jaren bestaat, ook al jaren bekend is, en waarover nagenoeg bij elk bezoek in de kieskring klachten te horen zijn en dat is de enorme bureaucratie waarmee iedereen die van dit programma gebruik wil maken geconfronteerd wordt. Het is een enorme bureaucratische papierwinkel. Ik ben ook daarom blij dat in het verslag waarover deze week gestemd wordt voorzien is in een evaluatie, in een verslag over de uitvoering van het programma en de maatregelen die de lidstaten op dit terrein genomen hebben. Ik hoop, Voorzitter, dat daarbij ook de omslachtige werkwijzen en procedure betrokken zullen kunnen worden.
Tot slot juich ik het voornemen van de Commissie toe om een soortgelijke aanbeveling te maken voor onderzoekers. De rapporteur heeft het al gezegd: zij ervaren dezelfde belemmeringen en ik ben blij dat de Commissie daarover binnenkort een aanbeveling hoopt te kunnen presenteren.

Andreasen
Mijnheer de Voorzitter, dat ik het woord neem, is te wijten aan mijn vreugde over het bereikte resultaat. Het is een grote dag voor het onderwijsbeleid in geheel Europa. De aanneming van deze aanbeveling zal onvermijdelijk tot een grotere mobiliteit voor studenten en andere personen in opleiding leiden, en mobiliteit van studenten is van het grootste belang voor de verdere ontwikkeling van de Europese Unie. Hoe meer personen voor een bepaalde periode naar een ander land verhuizen - hetzij voor een opleiding, hetzij voor een baan - des te meer begrip zal er op menselijk, cultureel en professioneel niveau ontstaan tussen onze bevolkingen onderling. Begrip is de "lijm" die binnen de Europese Unie als bindmiddel moet dienen. Hoe groter de mobiliteit van studenten en anderen is, des te sterker is deze "lijm" om het Europese project bijeen te houden.
Het tweede grote winstpunt is het feit dat de beroepsbevolking beter afgestemd zal zijn op de internationale arbeidsmarkt en op de toekomstige arbeidsmarkt, die gekenmerkt zullen worden door flexibiliteit en het vermogen tot omschakelen. Europa zal gewoonweg aan deze eisen moeten voldoen, willen we enige hoop koesteren dat we de andere grotere economische spelers op het wereldtoneel kunnen bijbenen. De Amerikanen hebben een bijzonder hoog mobiliteitspeil onder studenten en de actieve bevolking. Dit is zonder enige twijfel een terrein waarop we iets van de VS kunnen opsteken.
Ik zou mij daarom met een woord van - grote - dank en met een gelukwens tot de heer Evans willen richten, die op energieke wijze veel en voortreffelijk werk voor dit verslag heeft verricht. Ik ben zo vrij ook mijn vreugde uit te spreken over het feit dat deze aanbeveling zich richt tot personen in de kandidaat-landen in Midden- en Oost-Europa. Het is van het grootste belang dat ook jonge mensen uit de kandidaat-landen deelnemen aan de onderwijsprogramma' s van de EU. In dat verband kun je je afvragen of de onderwijsprogramma' s van de EU toereikend zijn. We moeten bezien of deze effectiever en eventueel verruimd kunnen worden, zodat meer jongeren in de gelegenheid worden gesteld in het buitenland te gaan studeren. Alle jonge mensen zouden vroeger of later in hun opleidingstraject moeten proberen zich in een ander land te scholen, en dienovereenkomstig is het ook voor leerkrachten en vrijwilligers van belang elders inspiratie op te doen. We zijn op de goede weg, ook met dit voorstel van de heer Evans.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega' s, de eensgezindheid binnen de commissie geeft al aan dat we over het geheel genomen tevreden zijn met de vorderingen sinds ons laatste debat op 4 oktober vorig jaar. Door de amendementen wordt het voorstel nog gedetailleerder en wordt ervoor gezorgd dat de huidige bureaucratische rompslomp minder wordt. In de dagelijkse praktijk hebben we ons doel echter nog lang niet bereikt. We moeten er alles aan doen om de overeenkomsten ook in daden om te zetten. We moeten ervoor zorgen dat de vrijheden die wij als grondbeginselen van de Europese Unie beschouwen, voor iedereen in Europa en niet alleen voor de jongeren deel uitmaken van het dagelijkse leven.
Geachte collega' s, sinds de invoering van de binnenmarkt is de mobiliteit van de burgers weliswaar gegroeid, maar die mobiliteit kan nog veel groter worden. We moeten verder gaan met het wegnemen van alle hindernissen die de vrijheid in de weg staan. We moeten ervoor zorgen dat iedereen kan profiteren van alle rechten en voordelen, dat in het buitenland behaalde studiepunten erkend worden, dat de talenkennis en de informatie-uitwisseling bevorderd worden en dat bestuurstechnische en financiële hindernissen uit de weg geruimd worden. We moeten deze maatregelen niet alleen schriftelijk vastleggen in het actieplan, maar ze ook daadwerkelijk uitvoeren. Een van de vorige spreeksters heeft er al op gewezen dat we ons doel nog niet bereikt hebben wat betreft de belastingkwestie of de kwestie van de erkenning van de ziektekostenverzekering. Ook wat betreft het arbeids- en sociaal recht, de sociale verzekeringen en de onderlinge erkenning van diploma' s zijn we er nog lang niet. Daarom wil ik dat met betrekking tot al deze kwesties het EU-grondbeginsel van het discriminatieverbod nog beter in acht wordt genomen. Om de mobiliteit te waarborgen, hebben we namelijk sociale ondersteuning en bepaalde minimale normen nodig, zodat degenen die mobiel zijn niet op de een of andere manier benadeeld worden.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, mobiliteit is een van de thema' s die de Commissie zeer ter harte gaan. We hechten er uitzonderlijk groot belang aan - dat is ook opgemerkt door de collega' s hier in de zaal - zowel met het oog op de persoonlijke ontplooiing van het individu als vanuit het oogpunt van de totstandkoming van de grote Europese familie. Mobiel zijn betekent de ander kennen, beter met anderen kunnen samenwerken, ook na afloop van de studieperiode.
Mijnheer Evans, ik wil u zeer hartelijk bedanken voor het werk dat u heeft verricht, voor uw grote inzet en voor de inspanningen die u zich getroost heeft om oplossingen te vinden voor problemen die niet altijd even eenvoudig op te lossen zijn vanwege institutionele barrières die helaas de snelle vooruitgang in de weg staan die we allen zo graag willen.
Het Europees Parlement heeft zich een uitstekende samenwerkingspartner getoond. Behalve de heer Evans zou ik ook alle leden van de commissie willen bedanken die ertoe hebben bijgedragen dat het Parlement, de Raad en de Commissie gezamenlijk oplossingen hebben weten te vinden aan het einde van een lange procedure.
De tekst van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad waarover het Parlement zich dient uit te spreken is het resultaat van een langdurig debat tussen de drie instellingen, en mijns inziens beantwoordt de definitieve versie aan de verwachtingen van alle actoren op het gebied van de mobiliteit in Europa, al ben ik het met de afgevaardigden eens dat een tekst alleen niet volstaat en gevolgd moet worden door concrete acties.
Toch denk ik dat we door de discussie over deze aanbeveling voort te zetten vorderingen maken op de weg zoals die is uitgezet op de Top van Lissabon en die van Nice. Daar is onderstreept dat het beleid inzake onderwijs en scholing een zeer belangrijke rol speelt bij de economische groei en de sociale vernieuwing in Europa, en derhalve is van de mobiliteit een hoofdthema van dat beleid gemaakt.
Tegen diezelfde achtergrond, mijnheer de Voorzitter, moet ook het actieplan voor mobiliteit gezien worden dat door de Europese Raad van Nice bekrachtigd is. Dat plan vormt een operationele aanvulling op de maatregelen waarin wordt voorzien door de aanbeveling en belichaamt een hernieuwde inzet van de lidstaten ter bevordering van de mobiliteit. En als ik het over inzet heb, dan moet ik zeker ook mijn collega Busquin noemen, die zich actief inzet om de mobiliteit onder onderzoekers in gelijke mate te bevorderen.
Alvorens het standpunt toe te lichten dat de Commissie tijdens deze tweede lezing zal innemen, zou ik graag willen terugkomen op de amendementen die het Parlement in eerste lezing aangenomen heeft, aangezien uw rapporteur ze ter sprake heeft gebracht.
Het doet me deugd dat zowel de Commissie in haar gewijzigde voorstel van 9 november jongstleden als de Raad in zijn voorstel van 19 januari jongstleden een groot deel van die amendementen hetzij geheel hetzij gedeeltelijk hebben overgenomen, vooral de amendementen die tot doel hadden de tekst te verduidelijken met het oog op versterking van de communautaire dimensie. In de tekst van het gemeenschappelijk standpunt zijn uiteindelijk 40 amendementen overgenomen van de 56 die door het Parlement in eerste lezing waren aangenomen.
Nu stelt de heer Evans in tweede lezing zes amendementen voor op het gemeenschappelijk standpunt, en daarover zal ik thans mijn oordeel geven. Sommige van die amendementen, namelijk de amendementen 1 en 3, omvatten de toevoeging van expliciete verwijzingen naar het actieplan voor mobiliteit als nieuw juridisch document op het terrein van de mobiliteit. Met deze amendementen wordt dus beoogd synergie tot stand te brengen tussen die twee initiatieven. En als ik de term synergie gebruik, betekent dat ook: instemming van de Commissie. Wij gaan namelijk akkoord met deze twee amendementen. Wel zou ik in de door amendement 1 gewijzigde overweging graag de verwijzing willen opnemen naar de Europese Raad van Nice, die oorspronkelijk voorzien was voor amendement 3. Maar dat is slechts een minimale wijziging die inhoudelijk gezien geen gevolgen heeft.
Ik kan ook instemmen met de amendementen 2 en 4, die verduidelijking behelzen ten aanzien van de follow-up van de aanbeveling, met name met betrekking tot het tijdpad en de inhoud van de evaluatieverslagen van de lidstaten en de Commissie over de tenuitvoerlegging van de aanbeveling.
Voorts acht ik ook de door het Parlement in amendement 3 voorgestelde verduidelijking met betrekking tot het profiel van de leden van de deskundigengroep zeer relevant. Ten slotte onderschrijf ik het voorstel van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport van het Parlement in amendement 5 en 6 om de tijdsbeperking, en ik citeer, "van in principe niet langer dan één jaar" niet op te nemen in de definitie van mobiliteit en vrijwilligerswerk. Zo ontstaat namelijk een soepeler formulering, waardoor de mobiliteit zoals bedoeld in de aanbeveling overeenkomt met de mobiliteit van beperkte duur zoals bedoeld in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
U ziet dus, geachte rapporteur, dat de Commissie bereid is de zes in tweede lezing voorgestelde amendementen te aanvaarden, behoudens een kleine correctie met betrekking tot amendement 3. De standpunten van het Parlement, de Commissie en naar mijn overtuiging ook de Raad komen dus overeen, en daaruit blijkt mijns inziens dat we allen dezelfde koers voor ogen hebben.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou nogmaals mijn dank willen uitspreken aan het adres van het Parlement, dat zich altijd bewust is geweest van het belang van de mobiliteit en zich altijd nadrukkelijk bereid heeft getoond samen te werken, gedurende de gehele procedure, zelfs op moeilijke momenten - zo is het toch, mijnheer de rapporteur? We hebben geen politieke deal gesloten, maar een akkoord bereikt dat betrekking heeft op de wezenlijke behoeften van onze studenten en docenten.
Ik zou ook nog willen wijzen op de belangrijke rol die het Parlement is toebedeeld bij communautaire initiatieven inzake de mobiliteit, zoals de mededeling over de nieuwe Europese arbeidsmarkten, die voorziet in de oprichting van een task force op hoog niveau inzake de bekwaamheden en de mobiliteit, of de Sociale Agenda, waarin opgeroepen wordt tot modernisering van de regels die gericht zijn op het behoud van de sociale rechten van werknemers met betrekking tot de mobiliteit. Ik zou deze tekst onder de aandacht willen brengen van de afgevaardigden, die er zeer terecht op gewezen hebben dat het vraagstuk van de sociale zekerheid een van de grote problemen is waarvoor nog geen oplossing is gevonden.
Ten slotte zou ik namens de gehele Commissie willen zeggen dat ik ten volste bereid ben op korte termijn het pakket maatregelen ten uitvoer te leggen waarin de aanbeveling voorziet. Dankzij dit mechanisme kunnen we zorgen voor een follow-up in het kader van een gezamenlijke actie van de lidstaten. Hiermee wil ik de volstrekt legitieme zorgen wegnemen die het Parlement gedurende de gehele procedure naar voren heeft gebracht ten aanzien van een werkelijk doeltreffende follow-up.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Nieuwe technologieën in het onderwijs van morgen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over drie verslagen namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport:
A5-0299/2000 van de heer Alavanos over het verslag van de commissie aan de Raad en het Europees Parlement: "Het onderwijs van morgen uitdenken - De innovatie bevorderen met behulp van de nieuwe technologieën" (COM(2000) 23 - C5-0147/2000 - 2000/2090(COS));
A5-0302/2000 van de heer Perry over het verslag van de Commissie inzake de tenuitvoerlegging van het Witboek "Onderwijzen en leren: naar een cognitieve samenleving" (COM(1999) 750 - C5-0145/2000 - 2000/2088(COS));
A5-0152/2001 van de heer Mauro over de mededelingen van de Commissie over het initiatief en het actieplan 2001-2004: "e-Learning - Het onderwijs van morgen uitdenken" (COM(2000) 318 - C5-0741/2000 - COM(2001) 172 - C5-0151/2001 - 2000/2337(COS));
en over de mondelinge vraag
B5-0168/2001 van de heer Gargani, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, aan de Commissie betreffende het verslag over de doelstellingen van de onderwijs- en vormingsstelsels in de toekomst.
Op de eerste plaats geef ik het woord aan de heer Alavanos.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat ik namens de Commissie cultuur mocht opstellen, is gebaseerd op het in januari 2000 door de Commissie gepubliceerde document: "Het onderwijs van morgen uitdenken - De innovatie bevorderen met behulp van de nieuwe technologieën" . Het Parlement is onmiddellijk na de indiening van dit document aan de slag gegaan. Zo konden in de conclusies van de Top van Lissabon van maart 2000 onze standpunten ten aanzien van de overgang naar een concurrentiekrachtigere, dynamischere en op kennis gebaseerde economie hun beslag vinden en werd in hetzelfde jaar tijdens de Europese Raad van Santa Maria de Feira besloten tot de initiatieven e-Europe en e-Learning. Ofschoon men dus enerzijds zou kunnen denken dat dit document van de Commissie achterhaald is, heeft het anderzijds de Commissie cultuur van het Europees Parlement wel de mogelijkheid geboden om een aantal algemene richtsnoeren vast te stellen voor het beleid van de Europese Unie. De Europese Unie is namelijk geen eenvoudige economische en monetaire ruimte meer, maar ook een ruimte van onderwijs. De Europese Unie heeft een belangrijke rol te vervullen bij de ontwikkeling van de kennismaatschappij.
Deze algemene beginselen - als ik die zo mag noemen - en onze algemene standpunten vormen het onderwerp van het onderhavige verslag. Ik zal proberen een kort overzicht te geven van de belangrijkste punten daaruit.
Ten eerste is de Europese Unie op dit gebied geen koploper in de wereld. Zij loopt ver achter bij de Verenigde Staten. Haar onderwijsinstituten op het gebied van de informatie- en onderwijstechnologieën zijn gebrekkig uitgerust. Daarom zal men alle zeilen moeten bijzetten om de eerste plaats te kunnen veroveren. Alle zeilen bijzetten betekent echter niet dat wij de Verenigde Staten moeten na-apen, maar dat wij bij de overname van deze technologieën een model moeten volgen dat is gegrondvest op de culturele beginselen van de Europese Unie.
Ten tweede brengen de technologie-, informatie- en communicatievraagstukken talrijke gevaren met zich mee, gevaren voor discriminatie, ongelijkheden, uitsluiting en voor reproductie op technologisch vlak van de bekende Noord-Zuidkloof in Europa. Er kunnen nieuwe ongelijkheden ontstaan tussen de landen en de regio' s, tussen verschillende groepen in de samenleving, tussen minderjarigen en volwassenen, leerlingen en ouders, en tussen particuliere en openbare scholen. Al deze gevaren moeten voor ogen worden gehouden in het streven naar een op de beginselen van rechtvaardigheid, samenhang en gelijkheid gebaseerde kennissamenleving.
Ten derde zijn wij het ermee eens dat de Europese Unie nadrukkelijk aanwezig moet zijn op dit gebied. Daartoe moeten de lidstaten natuurlijk gecoördineerde inspanningen ondernemen, maar daarnaast moet ook altijd rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van elk land, met de culturele kenmerken van en de verscheidenheid in de Europese Unie, en vooral met de veeltaligheid. Grote en kleine talen zijn niet gelijk. Wij mogen echter geen overheersende taal of talen laten ontstaan en moeten met name rekening houden met de specifieke moeilijkheden van de kleine talen die niet het Latijnse alfabet gebruiken.
Ten vierde moeten wij de instrumenten bevorderen die ons kunnen helpen bij een gemakkelijke verspreiding van deze technologieën. Dat betekent goedkopere toegang en speciale maatregelen zoals voorkeurtarieven, belastingfaciliteiten ter bevordering van de integratie in de onderwijsinstituten, maatregelen ter vermindering van de telecommunicatieprijzen en met name lagere toegangskosten tot Internet.
Ten vijfde mogen wij het gebruik van deze technologieën niet enkel beperken tot de drie onderwijsniveaus en de klassieke onderwijsstructuur. Wij moeten hierbij ook denken aan het volwassenenonderwijs, aan levenslang leren, aan kortom alle personen die buiten het formele onderwijscircuit vallen, wel wetend dat deze technologieën een zeer belangrijke rol kunnen spelen bij de werkloosheidsbestrijding.
Ten zesde moeten wij hiervoor een menselijk model zien te vinden, een model waarmee wordt voorkomen dat de leerlingen overbelast raken met informatie. In dat model moet derhalve ook aandacht worden geschonken aan vrijetijdsbesteding, aan het cultiveren van de fantasie, aan creativiteit op andere gebieden en aan de bevordering via de school van sociaal gedrag. Wij willen geen technologie waarmee van de leerling een individualist wordt gemaakt, waarmee de leerling geïsoleerd en vervreemd raakt.
Ten zevende moet bijzondere aandacht worden besteed aan de opleiding van leerkrachten. De scholen mogen niet ontaarden in computermusea. Daarom moet ook aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van vaardigheden en van een pedagogische en kritische kijk op de technologie.
Ten achtste mag men geen genoegen nemen met van bovenaf opgelegde procedures. Er moet een wisselwerking ontstaan met de samenleving, omdat de situaties soms sterk uiteenlopen en de problemen zeer ingewikkeld kunnen zijn. Het is niet voldoende scholen uit te rusten met computers. Bij het leven op school moeten ook ouderverenigingen, psychologen en leerkrachten worden betrokken.
Ten negende gaan de ontwikkelingen razendsnel. Binnen de kortste keren is een technologie achterhaald, en daarom moet het vraagstuk van de begroting, de technologische infrastructuur en de pedagogische scholing worden onderzocht.
Ten tiende zou de Commissie, en meer in het bijzonder mevrouw Reding die belangrijke initiatieven heeft genomen, misschien meer aandacht moeten besteden aan de evaluatie van de resultaten die met deze technologieën op school worden geboekt, aan de rol van de structuurfondsen, de uitwisseling van ervaringen tussen de landen enzovoort.
Tot slot zou ik, mijnheer de Voorzitter, nog willen zeggen dat enkele collega' s misschien bezwaren hebben tegen bepaalde punten uit het verslag. Ikzelf heb bezwaar tegen paragraaf 23 waarin wordt aangedrongen op algemene aanvaarding van de verklaring van Bologna. Dit verslag werd echter met eenparigheid van stemmen goedgekeurd in de Commissie cultuur, en ik hoop dat in de plenaire vergadering hetzelfde zal geschieden.

Perry
Mijnheer de Voorzitter, ik twijfel er niet aan dat iedereen in deze zaal, de leden van dit Parlement en de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie het erover eens is dat onderwijs belangrijk is. President Kennedy zei over de Verenigde Staten: "Onze vooruitgang als Unie kan niet sneller gaan dan onze vooruitgang in het onderwijs." Dit gold voor de Verenigde Staten van toen en het geldt zeker voor het Europa van nu.
Iedereen zal het erover eens zijn dat de verantwoordelijkheid voor het onderwijs in de eerste plaats berust bij de lidstaten. De grootste verantwoordelijkheid voor het onderwijs berust echter bij de leerlingen en studenten zelf. Wij moeten scholen en universiteiten een zo groot mogelijke autonomie toekennen en ons afvragen welke rol Europa kan spelen. Wat kan Europa aan het onderwijs toevoegen?
Het feit dat wij dit debat hier houden geeft al aan dat het Europees Parlement, de Commissie en de Raad zich sterk hebben gemaakt voor een grotere rol voor Europa op het vlak van het onderwijs. De welvaart van ons continent hangt af van het niveau van het onderwijs dat wij onze burgers aanbieden.
De andere verslagen die wij vanavond behandelen, betreffen het heden en de toekomst. Mijn verslag gaat voornamelijk over het verleden. Sommige gedeelten zijn kritisch, maar die kritiek betreft eerder het verleden dan wat er nu gebeurt. Mijn verslag behandelt het Witboek "Onderwijzen en leren: naar een cognitieve samenleving" . Dat is een indrukwekkende titel, maar ik weet niet of het verslag wel zo positief is.
Na Lissabon en Stockholm kan er geen twijfel meer bestaan aan het belang dat Europa hecht aan de ontwikkeling van de kenniseconomie. Als gevolg van de verhoogde prioriteit voor het onderwijs zullen de toekomstige werkzaamheden van de Commissie onder mevrouw Reding en haar team ongetwijfeld beter verlopen dan wat ik in mijn verslag heb beschreven. Ik moet toegeven dat ik na het lezen van de mededeling van de Commissie nog niet veel wijzer ben geworden over hoe ver Europa nu is gevorderd met die cognitieve samenleving en welke kant het nu op moet. Ik vond het een vaag document, dat kenmerkend is voor het gebrek aan echte acties van de afgelopen jaren, vermeldenswaardige uitzonderingen niet te na gesproken.
De belangrijkste doelstellingen van de Commissie bij de tenuitvoerlegging van het Witboek klinken goed: het bevorderen van de inzetbaarheid en een verhoging van het kennispotentieel. Ik weet niet precies wat er wordt bedoeld met "een Europa van de burgers helpen opbouwen" - kennelijk was dit een paar jaar geleden een modieuze frase.
Helaas gaat het verslag van de Commissie niet echt in op de concrete vooruitgang die de Commissie bij de vijf doelstellingen heeft bereikt. Het is wel enthousiast, maar wat de gevolgen van bepaalde acties betreft, is het verslag nogal vaag. Wat de mensen en wat wij, zeker in onze hoedanigheid als begrotingsautoriteit, willen weten, is hoeveel er is uitgegeven. In hoeverre gaat het om nieuwe middelen (in tegenstelling tot kredieten die onder reeds bestaande programma' s lopen)? Wat is de Europese toegevoegde waarde? Wat zijn de behaalde resultaten? Wat hebben wij geleerd met het oog op de toekomst? Ik vraag de Commissie om ervoor te zorgen dat wij over deze informatie beschikken zodat wij in de toekomst als begrotingsautoriteit kunnen aandringen op meer middelen voor dit uiterst belangrijke werk.
Er worden wel talrijke projecten vermeld die meer aandacht verdienen, zoals een Europees systeem voor de overdraagbaarheid van studiepunten. Zoals het debat eerder vanavond echter aantoont bestaat er, 40 jaar na het begin van de Europese Unie en 15 jaar na de Europese Akte, nog altijd geen wederzijdse erkenning van academische kwalificaties in heel Europa.
Er zijn zaken die op Europees niveau kunnen en moeten worden afgehandeld. De rijkdom van de taalkundige verscheidenheid in Europa geeft problemen, maar biedt ook voordelen. Maar wij moeten wel realistisch blijven. Laten wij niet te idealistisch worden. Kunnen wij vragen dat de lidstaten erop toezien dat niemand naar het hoger onderwijs doorstroomt zonder kwalificatie in een moderne taal die niet zijn eigen taal is? In sommige lidstaten is dit namelijk nog geen vereiste. Verder moeten wij meer doen op het gebied van de informatietechnologie, maar daar wordt in andere verslagen op gewezen. Daar zal ik mij niet mee bezighouden.
De interne markt vereist dat werknemers mobieler worden dan thans het geval is. De mobiliteit in Europa bedraagt minder dan de helft van die van de Verenigde Staten. Wij moeten onze werknemers mobieler maker en dat betekent dat er op Europees niveau meer middelen beschikbaar moeten komen voor loopbaanadvies en voor het opdoen van werkervaring. Ik weet zeker dat de loopbaanadviesdiensten in Europa niet over voldoende middelen beschikken om studenten te wijzen op de kansen van de interne markt van Europa.
Ik wil hier evenwel aan toevoegen dat niet alleen de Commissie actief moet zijn. Ik wil u voorstellen hoe het Parlement kan helpen. Wij steunen uiteraard de uitwisselingen in het onderwijs in het kader van ERASMUS, SOCRATES enzovoort en in de Europese universitaire instelling te Florence, maar nog altijd krijgen te weinig studenten de kans om Europa te ervaren.
De 100 miljoen euro die wij jaarlijks uitgeven om dit gebouw één week per maand te gebruiken, heb ik altijd een verschrikkelijke geldverspilling gevonden. Ik stel voor dat wij er eens over nadenken om van dit gebouw een Europese universiteit te maken. Dat zou goed zijn voor de studenten van Europa, voor de stad Straatsburg, voor Frankrijk, voor dit Parlement en voor Europa.

Mauro
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik ook enkele thema's zal behandelen die collega Alavanos al genoemd heeft, zal ik in mijn bijdrage vooral een aantal aspecten van de huidige situatie beschrijven waarop volgens mij e-Learning invloed zal uitoefenen. Daarbij zal ik twee fundamentele zaken belichten, die overigens de voornaamste verdiensten vormen van de mededeling en het daaropvolgende actieplan van de Commissie.
Het eerste punt betreft een juiste interpretatie van het subsidiariteitsprincipe. Het actieplan e-Learning heeft zich een plaats weten te verwerven in het delicate debat dat de lidstaten voeren over hun onderwijsstelsels. Het heeft duidelijk gemaakt dat de uitdrukking "Europese onderwijsruimte" positief en zinvol is en dat wij er vertrouwen in moeten hebben zonder bang te zijn daarmee de verschillende culturele identiteiten van onze landen te ondermijnen. Het onderwerp nieuwe technologieën is ongetwijfeld één van de thema's waar wij door ons werk deze gemeenschappelijke aspecten het beste uit de verf kunnen doen komen.
Het tweede positieve aspect is volgens mij dat het actieplan e-Learning een positieve, en ik zou zeggen ook een sociale, interpretatie van een aantal kenmerkende verschijnselen van de mondialisering stimuleert. In dat verband kan ik gerust zeggen dat het actieplan in zekere zin antwoord geeft op een aantal zorgen van de heer Alavanos, daar het bij de mogelijkheden voor toegang tot de kennismaatschappij naar evenwicht streeft en ook een nieuwe betekenis geeft aan de samenwerking tussen overheidsinstanties en particuliere organisaties. Het actieplan kent het specifieke karakter van het onderwijs een belangrijke rol toe en maakt het tot thema. Het onderwijsstelsel gaat altijd voor op alle andere sectoren van de maatschappij, ook op de politiek. Het onderwijs moet dan ook kunnen rekenen op de maximale inspanning van allen die betrokken zijn bij het creëren van een welfare community.
Voordat ik mij buig over enkele specifieke elementen, sta ik erop de Commissie, en met name commissaris Reding en haar medewerkers, te danken voor hun bereidwilligheid jegens mij en de collega's van de Cultuur-, de Begrotings- en de Vrouwencommissie voor hun waardevolle inbreng van de afgelopen maanden.
Wat betreft de meer specifieke elementen van mijn verslag heb ik mij vooral beziggehouden met de scholing van de leerkrachten. Aan de hand van een voorbeeld zal ik het belang van dit onderwerp trachten duidelijk maken. Wanneer Dante zijn weg door de hel en het vagevuur gaat, wordt hij vergezeld door een gids, Vergilius. Deze bezit zeer hoogstaande morele gaven, maar heeft op dat moment ook de beschikking over het summum aan technologie van de klassieke cultuur. Vergilius maakt onder andere gebruik van de technologie en techniek van de metafoor, zodat Dante tot een hoger niveau van kennis komt om de betekenis van de hem omringende wereld beter te kunnen begrijpen.
Welnu, als wij op dit moment de Europese leerkrachten niet in staat stellen op nuttige en realistische wijze gebruik te maken van de nieuwe technologieën, dan maken wij hen tot gehalveerde Vergiliussen. Die zijn niet in staat Dante - hun leerlingen - te begeleiden op weg naar kennis en loutering, omdat zij niet over de nieuwe metaforen, de nieuwe structuren, de nieuwe digitale technologieën beschikken. Die nieuwe metaforen kunnen tot een onderwijssysteem leiden dat eindelijk bevrijd is van de knellende banden van een cultuur die vaak fragmentarisch en confuus is.
Daarom behoeft de scholing van leerkrachten absolute prioriteit en de inspanningen op dit vlak, die doorschemeren op een aantal pagina's van het actieplan, moeten zonder meer geprezen en gestimuleerd worden. Het is immers een taak van ons allemaal in te zien dat de actie e-Learning niet slechts een hervorming van een aantal onderdelen van onze onderwijsstelsels inhoudt maar een ware geestelijke revolutie betekent. Wij zouden erin moeten slagen duidelijk te maken dat deze verandering nodig is in de onderwijsstelsels van de Europese Unie. Daarom denk ik dat wij een aanzienlijke hoeveelheid werk zullen verzetten, ook bij het opstellen van de begroting en het nader invullen van onze begrotingsdoeleinden.
Tot slot wens ik nogmaals de collega's dank te zeggen en hun vooral de kern van onze boodschap mee te geven: de nieuwe technologieën zijn een instrument, een middel, en geen doel, maar wel een middel dat op dit moment onmisbaar is.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, vandaag vertegenwoordig ik de heer Gargani die om begrijpelijke redenen in Italië zit. Wij hebben in dit grote debat over onderwijs een vraag ingediend bij de Commissie en de Raad - die vandaag niet aanwezig kan zijn - omdat het Europees Parlement naar onze mening niet zomaar kan toekijken terwijl er buiten hem om, buiten de gekozen vertegenwoordiger van de burgers om, dingen worden gedaan die weliswaar belangrijk zijn, maar die door ons al lang naar voren gebracht zijn. Want iedereen spreekt nu wel van een Europese onderwijsruimte, maar wij hebben het daar altijd over gehad en ons daar altijd voor ingezet, hoewel de Ministerraad ons steeds heeft tegengehouden. Het was naar mijn mening schandalig - dat is misschien wat te veel gezegd - het was niet netjes om het Parlement op 8 februari te vragen een standpunt in te nemen omtrent de doeleinden van de onderwijs- en opleidingssystemen die precies vier weken later al aan de Raad voorgelegd werden. Zo kan het niet doorgaan! Daarom hebben we dit debat aangezwengeld en we verzoeken u ons in de toekomst serieus bij het debat te betrekken.
Wij zijn allemaal van mening dat dit verslag inzake onderwijs en opleiding binnen de Europese Unie een grote stap voorwaarts betekent na de Raad van Lissabon, omdat er concrete doeleinden in zijn vastgelegd en omdat de toekomstige rol van onderwijs en opleiding gedefinieerd wordt. Dit zijn problemen die alle burgers van Europa aangaan. Ik herhaal nogmaals dat wij dat altijd al gezegd hebben. Als rapporteur van SOCRATES heb ik me daar al met mijn collega' s voor ingezet, tot nu toe zonder succes. Als het nu op een later tijdstip toch nog succes oplevert, ben ik daar dankbaar voor.
We moeten ons er steeds van bewust zijn dat het hier niet om een politiek aandachtsgebied gaat dat zonder de steun van de lidstaten doorgevoerd kan worden. Het gaat hier om zaken die we alleen in het kader van subsidiariteit kunnen aanpakken. We kunnen voorbeelden geven of een beeld schetsen over de situatie in een of ander land, zodat de lidstaten daardoor misschien van elkaar kunnen leren. Het wiel hoeft per slot van rekening niet steeds opnieuw uitgevonden te worden. We kunnen op deze gebieden echter niet heel veel meer doen.
Wij willen benadrukken dat de open methode van coördinatie, die door de Europese Raad tijdens de top in Lissabon in het leven is geroepen en in het kader waarvan het verslag werd opgesteld, er niet toe mag leiden dat de rol van de in de verdragen vastgelegde organen niet wordt gegarandeerd. Wij zijn van mening dat in de algemene overwegingen over de toekomstige rol van onderwijs en opleiding in het kader van de open methode van coördinatie niet alleen met de lidstaten, maar met name ook met de bijdrage van het Europees Parlement en de Commissie met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel rekening moet worden gehouden.
Wij bevestigen dat de conclusies die de Europese Raad in Stockholm getrokken heeft en de vastgestelde strategische doelen die geformuleerd werden, de basis kunnen vormen voor een werkprogramma voor het komende decennium, maar zoiets kost geld. Ik wil u eraan herinneren dat we er met woorden en slotverklaringen alleen niet zijn en dat we de Commissie vervolgens niet kunnen dwingen aan de slag te gaan. Uiteindelijk komt het erop neer dat we zeggen dat we die woorden wel horen, maar dat we ze niet geloven, omdat er geen geld is voor alle dingen die we op gang willen brengen. Hopelijk komen de regeringsleiders tot het inzicht dat scholing zeer belangrijk is binnen de Europese Unie, veel belangrijker dan sommigen nog steeds denken, waardoor we meer geld daaraan uit kunnen geven.
Ik wil de Raad en de Commissie erop attent maken dat het Europees Parlement erop staat dat het in het kader van de interinstitutionele samenwerking tussen Raad, Parlement en Commissie betrokken wordt bij de uitwerking van het follow-up-rapport en bij alle daaruit voortvloeiende maatregelen die genomen moeten worden in het kader van het werkprogramma op de lange termijn. Ik ben ervan overtuigd dat de commissaris dit zal doen. Ik hoop alleen dat dit ook aan de Raad wordt doorgegeven en dat hij mevrouw Reding volgt. Verder hoop ik dat we kunnen samenwerken aan wat in het werkprogramma is vastgelegd.

De Clercq
. Mijnheer de Voorzitter, waarde Voorzitter, waarde mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik trap zeker een open deur in als ik zeg dat onderwijs en opleiding in een moderne kenniseconomie steeds belangrijker worden, willen wij in Europa verder de concurrentie met andere geïndustrialiseerde werelddelen aankunnen. Ik beperk mij bij de aanbevelingen die in mijn advies werden opgenomen.
Ten eerste : in het onderwijs moet er ongetwijfeld meer aandacht worden besteed aan de opleiding in informatietechnologie zowel aan die van de leerlingen als aan die van de leraren. Studenten die een dergelijke voorbereiding moeten ontberen lopen het risico om van de ontwikkeling van de nieuwe economie te worden uitgesloten. We hebben nog steeds een grote achterstand ten opzichte van de Verenigde Staten inzake het gebruik van informatiemogelijkheden in het onderwijs en het bedrijfsleven. Aangezien reeds een kwart van de in het afgelopen decennium nieuwgecreëerde arbeidsplaatsen verband houdt met de informatiemaatschappij moet men beseffen dat studenten terdege moeten worden voorbereid. We moeten dus ook streven naar een optimale benutting van de overheidsinvesteringen in het gebruik van technologie.
Ten tweede : er is reeds meermaals gewezen op de noodzaak de studenten dichter bij het bedrijfsleven te brengen ten einde de ondernemers van morgen te vormen.
Ten derde is het opzetten van veel meer tweedekansscholen noodzakelijk geworden aangezien het huidige aantal veel te gering is. Er zijn twee proefprojecten in Spanje, Frankrijk en Duitsland - de grote landen - gepland, maar de Commissie zegt niks over de andere landen. Gezien de omvang van de grote landen zou een aantal van vijf projecten wenselijk zijn terwijl in de kleinere landen ten minste twee projecten zouden moeten worden gepland. Door het aantal proefprojecten te verhogen, zouden de tweedekansscholen een doeltreffender instrument kunnen worden om de economische en sociale samenhang te versterken en de uitsluiting beter te bestrijden.
Tenslotte de talenkennis, een van de belangrijkste Europese doelstellingen. Onze rapporteur, die ik dank voor zijn verslag, meent dat de kennis van twee talen al een succes zou zijn. In mijn advies wil ik een stap verder gaan. Ter bevordering van de sociale integratie en de kansen van de studenten op de arbeidsmarkt moet mijns inziens de kennis van drie talen als een minimum worden beschouwd. Waarom? Omdat er heel wat lidstaten meer dan één officiële taal hebben. België heeft er drie. Het leren van de officiële talen van het land waarvan de studenten onderdaan zijn is vanzelfsprekend van essentieel belang voor de integratie in het arbeidsproces maar een extra taal naast de officiële talen is meer dan wenselijk. Als wij het jongste overzicht inzake talenkennis dat door Eurostat is verricht bekijken, ja, dan stellen we vast dat minder dan de helft, slechts 45% van de burgers uit de Europese Unie, kan meepraten in een gesprek in een andere taal dan hun moedertaal. Er is dus terzake heel wat werk aan de winkel, maar dat is ook waar voor de rest die we in dit leerrijk debat hebben gegeven.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, levenslang leren en het creëren van een cognitieve samenleving zijn van cruciaal belang om de huidige uitdagingen van economische en maatschappelijke veranderingen en duurzame groei aan te gaan. Gezien de recente verliezen van arbeidsplaatsen in Europa, zal het belang van herscholing en onderwijs nog toenemen om de vaardigheden van werknemers aan te passen zodat zij een nieuwe baan kunnen vinden. Maar dan moeten daar wel voldoende middelen voor vrijgemaakt worden.
Levenslang leren heeft echter een bredere betekenis dan dit: het is ook van belang voor de persoonlijke ontplooiing, voor de ontwikkeling van verantwoordelijk burgerschap en om de mensen aan te moedigen volledig deel te nemen in de gemeenschap. Zo kan de spiraal van armoede en werkloosheid worden doorbroken. Onderwijs in een informeel kader kan ook een goede manier zijn om volwassenen en jongeren in de meest achtergestelde gebieden te betrekken bij de gemeenschap. Zij worden namelijk het sterkst bedreigd met sociale uitsluiting en armoede en staan vaak zeer negatief tegenover het formele onderwijs, waardoor zij er vaak de vruchten niet van plukken.
Helaas is het Witboek van de Commissie "Onderwijzen en leren: naar een cognitieve samenleving" een gemiste kans om een uitvoerig verslag op te stellen met voorbeelden van goede praktijken, want dit had voor alle betrokkenen van grote waarde kunnen zijn. Het verslag bevat onvoldoende informatie over hoe doelmatig of kostenefficiënt verschillende acties zijn geweest. Verder bevat het weinig informatie over wat er is gedaan om specifieke doelgroepen te bereiken, zoals vrouwen, oudere werknemers, migranten, gezinnen in achtergestelde gebieden, langdurig werklozen en gehandicapten. Hoewel sommige universiteiten, faculteiten, buurthuizen evenals lokale en regionale autoriteiten in de gehele Europese Unie uitstekend en innoverend werk verrichten, vinden wij hier in het verslag niet veel van terug. Ik ben het derhalve met de rapporteur eens dat dit verslag zelfs als tussentijds verslag over wat toch een ambitieus Witboek was, een teleurstellend overzicht is van de vooruitgang op dit belangrijke gebied. Ik hoop dat toekomstige verslagen constructiever zullen zijn en bruikbare instrumenten kunnen zijn voor alle betrokkenen in het onderwijs.

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Begrotingscommissie heeft aan deze materie zeer veel belang toegekend. Dat geldt met name voor het initiatief "e-Learning" vanwege de bijdrage die het door middel van een toereikende opleiding kan leveren tot betere leef- en werkomstandigheden voor de burgers in de nieuwe informatiemaatschappij. De algemene richtsnoeren voor 2002 - een belangrijk instrument voor het begrotingsbeleid - die 3 april jongstleden zijn goedgekeurd, noemen het initiatief "e-Learning" uitdrukkelijk een belangrijke etappe op weg naar het door de Europese Raad van Lissabon geformuleerde strategisch doel, namelijk het op basis van kennis garanderen van duurzame economische groei met meer en betere banen en grotere sociale samenhang. In dat verband wordt de Commissie gevraagd de mogelijkheid te bestuderen van een passender rechtskader, zodat het EU-beleid op dit vlak het beleid van de lidstaten daadwerkelijk kan aanvullen. Het bij het verslag-Mauro gevoegde advies van de Begrotingscommissie richt zich hier ook op. Wij bevestigen daarin dat zo'n belangrijk initiatief het creëren van een specifiek programma met een eigen rechtsgrond rechtvaardigt. Het gebruik van bestaande programma's, zoals LEONARDO, SOCRATES, CULTUUR 2000, onderzoeksprogramma's en structuurfondsen, voor de financiering van het nieuwe initiatief achten wij niet erg adequaat. Ook op het vlak van de financiering moet het nieuwe initiatief een eigen bestaan leiden. Tegelijkertijd volgen wij met veel aandacht de uitvoering van de voorbereidende actie op dit vlak in de lopende begroting. Tot slot wil ik collega Mauro gelukwensen met zijn uitstekende werk.

Gröner
Mijnheer de Voorzitter, we moeten ons er naar mijn mening van bewust zijn dat we bij e-Learning een hele nieuwe wereld binnenstappen. We onderzoeken nieuwe dingen en daarbij mogen we niet blijven steken in oude methoden. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft opnieuw vastgesteld dat vrouwen nog steeds grotendeels van Internet zijn uitgesloten. Vrouwen hebben gewoon nog niet de mogelijkheid te profiteren van de geweldige toekomstmogelijkheden van de Internetactiviteiten en alles wat met de New Economy te maken heeft. Dit werd laatst ook al vastgesteld op een grote internationale conferentie in Hamburg, waar 18 landen hun ervaringen uitwisselden. Er is een groot verschil tussen het aantal mannen en vrouwen op de digitale snelweg: tegenover vier mannen staat slechts een vrouw. De toegang voor vrouwen wordt weliswaar beter, maar van de eerstejaars studenten zijn er nog altijd slechts 20 procent vrouwen tegenover 80 procent mannen. En bij startende Internetbedrijven is het aantal vrouwen verwaarloosbaar.
Daarom willen wij dat er een nieuwe toegang voor vrouwen gecreëerd wordt en dat er speciale software voor vrouwen ontwikkeld wordt. Vrouwen maken nu eenmaal anders gebruik van Internetsoftware en ze hebben nog steeds een grote kennisachterstand.
Als we de besluiten van de top in Lissabon willen volgen en een kenniseconomie willen creëren, dan moeten we met name aandacht hebben voor vrouwen. We moeten bijvoorbeeld bij heel belangrijke kwesties afzien van coëducatie. We moeten nieuwe wegen gaan bewandelen.
Ik denk dat het zeer belangrijk is dat we met name de ontwikkelingsachterstand ten opzichte van de VS inhalen. Daar blijkt namelijk dat vrouwen al veel meer toegang tot Internet hebben. Ze hebben relatief gezien de mannen zelfs ingehaald. Ons actieplan heeft volgens mij nog een goede kans van slagen. Daarom verzoek ik u om bij de uitwerking van dit plan met name aandacht te hebben voor de ontwikkeling van een grotere en specifiekere deelname van vrouwen.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, als ik het goed begrepen heb, geeft u me het woord om antwoord te geven op de mondelinge vraag. Straks zal ik reageren op de discussie over de verslagen.
Ik zou collega Gargani willen bedanken, die hier vandaag vervangen wordt door mevrouw Doris Pack, voor zijn mondelinge vraag over de concrete doelstellingen van de onderwijs- en vormingsstelsels in de toekomst.
In het verlengde van de vraag wie wat heeft ontvangen en wanneer en welk verslag is opgesteld heeft mevrouw Pack een zeer wezenlijke opmerking gemaakt. Ze heeft gezegd dat het Europees Parlement aan de basis staat van de strijd voor een Europese onderwijsruimte die het regionaal of nationaal belang ontstijgt en er altijd voor geijverd heeft dat de Europese dimensie van het onderwijs niet alleen op de agenda geplaatst wordt, maar ook erkend wordt als een heilzaam element. Daarin zijn we bijna geslaagd, mevrouw Pack, want sinds Lissabon heeft zich een soort stille revolutie voltrokken, een geweldige sprong voorwaarts. We moeten echter niet vergeten dat er ondanks die enorme vooruitgang nog vele structuren zijn, met name op nationaal niveau, die uit vervlogen tijden dateren, al is vervlogen een betrekkelijk begrip in dit verband, want deze structuren dateren van een of twee jaar geleden. We ondervinden dus nog wat problemen bij het vinden van dat evenwicht tussen een wat ouderwetse opvatting van subsidiariteit en het idee dat subsidiariteit zich heel goed verenigen laat met de Europese belangen. Ik ben een soort evenwichtskunstenaar op dit moment, en gesteund door u bewaar ik mijn evenwicht terwijl ik tracht zo ver mogelijk te gaan zonder het vertrouwen te verliezen van diegenen die met wantrouwen en een kritische blik toekijken bij wat ze als mogelijke aantastingen van de subsidiariteit beschouwen.
Niettemin zal ik proberen een helder antwoord te geven op de vraag die is gesteld door de heer Gargani. Het is waar dat de Europese Raad van Lissabon de Onderwijsraad, en niet de Commissie, verzocht heeft zijn licht te laten schijnen over de concrete doelstellingen van de onderwijsstelsels in de toekomst en de Europese Raad in de lente van 2001 een verslag over dit vraagstuk voor te leggen. De Commissie heeft als taak de Raad tot actie aan te zetten, zelfs als ze daartoe geen specifiek verzoek heeft ontvangen. Maar uiteindelijk is het wel de Commissie die het werk van de Raad heeft voorbereid. En wellicht zijn deze aanvangsperikelen er de oorzaak van dat het Parlement de documenten in kwestie te laat heeft ontvangen om nog te kunnen reageren - net te laat helaas. We hebben lering getrokken uit deze gang van zaken, waarvoor niemand de schuld draagt, daar ze inherent is aan bepaalde werkwijzen. Daarom ben ik van mening dat we de zaken in de toekomst anders moeten aanpakken. En we kennen allemaal de beslissende data, geachte afgevaardigden. De staatshoofden en regeringsleiders hebben besluiten genomen op de Europese Top van Stockholm van 23 en 24 maart 2001 op basis van de tekst die op 12 februari was aangenomen door de Onderwijsraad.
Het zal gaan om voortzetting van hetgeen reeds ondernomen wordt, dat wil zeggen: structureel gezien zal er niets nieuws gebeuren. Ik mag hopen dat er wel sprake zal zijn van vernieuwing in de teksten, maar dat geldt niet voor de structuur, omdat het thans gaat om voortzetting van het bestaande. De Onderwijsraad zal iedere keer de topbijeenkomsten voorbereiden. Zo zal de volgende Onderwijsraad, van 29 november 2001, reeds voorbereidingen treffen voor de Top van Barcelona. En onder het Spaans voorzitterschap zal kort daarna, vóór de Top van Barcelona, een nieuwe bijeenkomst van de Onderwijsraad plaatsvinden.
Al met al hoop ik werkelijk van ganser harte, mijnheer de Voorzitter, dat het Parlement die belangrijke data goed voorbereidt. U weet dat ik getracht heb het Parlement te informeren over en te betrekken bij de huidige gedachtewisseling over de follow-up van dit verslag en ik kan u in alle openheid zeggen dat ik uitvoerig zal stilstaan bij hetgeen het Europees Parlement me in de loop van dit jaar in overweging zal geven. Vandaar dat ik blijf aandringen op initiatieven van het Parlement op dit terrein en neemt u van me aan dat ik tijdens elke Raad de ministers zal blijven wijzen op het belang van de mening van de volksvertegenwoordigers in deze kwestie. Ik hoop dat de verdere samenwerking op basis van de verslagen die nu zullen verschijnen zodanig zal zijn dat de bijdrage van het Europees Parlement ten volle meegewogen kan worden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, ik wil graag vier punten aan de orde stellen. Op de eerste plaats wil ik zeggen dat het ambitieuze doel dat al jaren met SOCRATES wordt nagestreefd, namelijk het creëren van een Europese onderwijsruimte, nu bijna is verwezenlijkt. Ik hoop dat dit ook in de teksten tot uitdrukking wordt gebracht. De Raad, de topconferenties van Feira, Lissabon, Stockholm en ook van Nice hebben de rol en de betekenis van onderwijs en opvoeding in de maatschappij en voor de kenniseconomie benadrukt. Ik wil graag benadrukken dat onderwijs en opvoeding vandaag de dag op de eerste plaats de belangrijkste prioriteiten in de Europese Unie zijn. Op de tweede plaats zijn ze een politieke en maatschappelijke uitdaging. We weten namelijk allemaal dat we jongeren zonder onderwijs en opvoeding geen leerlingplaatsen kunnen aanbieden. Op de derde plaats zijn het instrumenten waarmee we het linguïstische en culturele erfgoed van Europa verder kunnen ontwikkelen en een Europese toegevoegde waarde kunnen geven.
Het tweede punt dat ik wil behandelen is het volgende. Commissie en Raad lijken enerzijds maximalisten en anderzijds minimalisten. Ze lijken maximalisten wat betreft de strategieën en politieke ambities die ze ontwikkelen en op papier zetten, maar als deze grote voorstellen ook daadwerkelijk gefinancierd moeten worden is de Europese Unie, en met name de Raad, een echte minimalist. Daar worden altijd de Commissie, het Parlement of wie dan ook op aangesproken, maar nooit de Raad, hoewel die op de grote topconferenties juist altijd vol vuur verkondigt hoe belangrijk onderwijs en opvoeding wel niet zijn! Als hij daar nu ook eens het geld voor zou willen uittrekken zouden wij, en met name de burgers, daar zeer dankbaar voor zijn!
De Europese Unie is eigenlijk nooit bepaald vrijgevig geweest in de financiering van onderwijsprojecten. Denkt u maar aan die vreselijke marathonvergadering van de bemiddelingscommissie. Toen ging het om een klein aanvullend bedrag dat wij voor SOCRATES gevraagd hadden. Ik hoop dat er bij de herziening van het SOCRATES-programma, die waarschijnlijk binnen de komende twee jaar doorgevoerd zal worden, een beetje meer geld zal vrijkomen, ook voor SOCRATES. Ik ben verheugd, en ook het Parlement kan verheugd zijn, dat er nu een initiatief inzake e-Learning is. Het Parlement, vertegenwoordigd door de Begrotingscommissie, eist dat dit niet ten koste gaat van een bestaand programma. Ook de heer Costa Neves heeft dat gezegd, dat hebben we allemaal kunnen horen. De bestaande programma' s hebben allemaal een doel en daarvoor hebben ze ook financiële ondersteuning gekregen, niet voor iets anders! Daarom is het naar mijn mening ook juist dat we zeggen dat e-Learning belangrijk is. En als we dat benadrukken dan moet er ook een programma komen dat goed gefinancierd wordt. Er moet op dat gebied geen dubbel werk verricht worden.
Mijn derde punt is dat ik het jammer vind dat we niet voldoende betrokken worden bij de algemene zaken. Dat heb ik ook al als vertegenwoordiger van de heer Gargani gezegd. Wij moeten verantwoordelijkheid nemen voor de concrete doeleinden van de systemen en die ook helpen te verwezenlijken. Bovendien moet ook de interinstitutionele samenwerking gewaarborgd zijn. Ik neem aan dat ik uw woorden goed weergeef, mevrouw de commissaris, dat u dit zo begrepen heeft en het zo ook in de toekomst zult opnemen.
Mijn vierde punt is het volgende. Met betrekking tot de discussie over de uitbreiding en de volgende intergouvernementele conferentie moeten onze taken binnen de Europese Unie daadwerkelijk zichtbaar worden. Ook de Europese onderwijsruimte moet voor de burgers zichtbaar worden. Daarom moet de burger er zelf ook toegang toe hebben en via de vertegenwoordiging door zijn afgevaardigden ook mede gebruik kunnen maken van de programma' s. We hebben richtlijnen en ambitieuze doelstellingen nodig, we moeten maatregelen nemen en actieprogramma' s opzetten, en daarvoor uiteraard ook de benodigde middelen vrijmaken. Als we dat allemaal bereikt hebben, dan hebben we niet meer zoveel informatiecampagnes nodig van de Commissie en het Parlement. Dan hebben we de Europese Unie al dichter bij de burger gebracht. Ik hoop dat we deze weg gezamenlijk zullen gaan!

O' Toole
Mijnheer de Voorzitter, ik onderschrijf al deze verslagen die wij vandaag bespreken, op basis waarvan wij onze gemeenschappelijke aspiraties uitwerken voor de toekomstige onderwijsstelsels in de Europese Unie. Deze verslagen verwijzen naar een aantal punten waar wij mee te maken krijgen bij de ontwikkeling van dergelijke stelsels. Het eerste punt is de Europese onderwijsruimte, die als een vraagteken boven al deze verslagen zweeft en waarover de meningen uiteenlopen. Het lijdt evenwel geen twijfel dat wij, onverminderd het subsidiariteitsbeginsel, het onderwijsbeleid in de Europese Unie moeten coördineren om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken. Doen wij dit niet, dan zal het niet lukken. Zo simpel is dat. Wij moeten coherente voorstellingen ontwikkelingen van wat goede praktijken zijn en wat slechte. Wij moeten weten welke onderwijs- en leermodellen er zijn, hoe wij deze willen toepassen en welke waarden wij willen overbrengen. Wij moeten inzien dat de onderwijsstelsels die wij vandaag nodig hebben aanzienlijke veranderingen zullen vereisen ten opzichte van de huidige praktijk. Wij moeten leren van de beste praktijken. Daarom moeten wij beschikken over actuele, harde en zachte statistieken, opdat wij de beste benchmarks kunnen opstellen opdat onze stelsels iedere vergelijking kunnen doorstaan.
Verder verwijzen deze verslagen naar de ontwikkeling van inhoud voor het onderwijs. Hoe controversieel dit ook is, ik wil u er toch op wijzen dat Cisco Systems en Microsoft reeds inhoud leveren aan onze scholen. Wij moeten ervoor zorgen dat zij het soort inhoud leveren dat wij op onze scholen willen. Verder hebben wij mobiliteit nodig. Dat is niet alleen de sleutel tot een succesvolle Europese interne markt, maar tevens tot een niet alleen economische, maar ook sociale en politieke Unie. Het verslag over mobiliteit maakt op dit gebied aanzienlijke vooruitgang mogelijk, maar hoe lang hebben wij de verklaring van Bologna nu al, zonder dat deze algemeen wordt toegepast?
Hoe kunnen wij zorgen voor een gelijke toegang tot mobiliteit voor iedereen wanneer de lidstaten niet in dezelfde mate toegang hebben tot taalkundige vaardigheden? Mijns inziens betekent algemene toegang tot mobiliteit dat algemene toegang tot taalonderwijs moet worden verzekerd. Zoals altijd vormen de nieuwe technologieën een van de sleutels hiertoe. Wij kunnen nog zoveel computers en infrastructuur in Europa installeren, maar als wij de onderwijssystemen ontberen om de mensen op school en gedurende hun hele leven vaardigheden te laten ontwikkelen, dan zullen wij het potentieel ervan niet volledig kunnen benutten.

Sanders-ten Holte
Voorzitter, mevrouw Reding, collega's, Europa moet de meest dynamische en competitieve kenniseconomie worden volgens de verklaring van Lissabon en Stockholm. Dat we vandaag hier dit gecombineerde debat over de nieuwe technologieën en de mobiliteit in het onderwijs houden, toont aan dat de Europese Unie daar inderdaad serieus aan wil werken en daarmee onderstrepen we dit belang. De drie verslagen over e-learning van de heren Mauro, Perry en Alavanos zijn uitstekende verslagen. Ik wil hen dan ook hartelijk bedanken voor het werk dat ze geleverd hebben. Mijn fractie, de ELDR, hecht zeer veel waarde aan het project e-learning en betere scholing voor zowel leerling als leraar. Een betere uitrusting in alle onderwijs- en opleidingsinstellingen, inhoud van hoge kwaliteit zijn allemaal onderdelen die bijdragen tot een hogere deelname aan de arbeidsmarkt. Het is duidelijk dat daarbij de uitwisseling van best practices een belangrijke rol kan spelen en daar kunnen wij vanuit Europa stimulerend toe bijdragen. Dat we ons daarbij niet moeten beperken tot de reguliere onderwijsinstellingen spreekt vanzelf. Levenslang leren, ook nadat men zich uit het actieve arbeidscircuit heeft teruggetrokken en opleidingsmogelijkheden in de nieuwe technologieën buiten de reguliere instellingen om, moeten beide gestimuleerd worden. Ik heb dat al vaker opgemerkt. De sociaal en fysiek achtergestelden moeten erbij betrokken worden en iedereen moet de garantie krijgen dat de door hen geleverde inspanningen beloond worden met kwalificaties die overal in Europa erkend worden. Dat is belangrijk voor de interne markt. Het actieplan zelf zal ik goed volgen en ik dring erop aan dat wij regelmatig gedegen rapportages en analyses krijgen.
Een laatste punt dat ik aan de orde wil stellen: in het verslag over de toekomstige doelstellingen van het onderwijs en opleidingsstelsels wordt ook uitgebreid naar het gebruik van ECT verwezen. Het getuigt evenwel van slordigheid dat de Commissie en de Raad verzuimd hebben het verslag aan het Parlement voor te leggen. Hoewel in Stockholm is afgesproken dat onder andere bij onderwijs de methode van open coördinatie zou worden toegepast, getuigt het van een groot gebrek aan democratie en transparantie als dat moet inhouden dat de Raad de verslagen aan de lidstaten doet toekomen zonder inspraak van het Parlement. Het Europees Parlement met zijn direct verkozen leden is toch de meest aangewezen instantie om bij de open coördinatie ingeschakeld te worden. Maar ik begrijp, mevrouw de commissaris, dat u inmiddels het boetekleed heeft aangetrokken. Ik wil echter wel duidelijk stellen dat mijn fractie vindt dat het Europees Parlement betrokken moet worden bij het follow-up-rapport en wij moeten daar zeer nauw bij betrokken worden.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik wil onze rapporteurs graag feliciteren en bedanken voor de vele ideeën die ze bij elkaar hebben geschreven en waarover wij zullen stemmen in concrete verslagen. Wij leven in een tijd van snelle veranderingen maar het mag niet zo zijn dat de ene helft van de mensheid of misschien een minderheid van de mensheid daarin zal meekunnen en anderen niet. Dus de hele democratisering stelt ons voor grote problemen in verband met de technologie die wij bespreken.
Mijn voorgangster sprak net over levenslang leren. Ik las een pleidooi om het anders te noemen: lerend leven. Eigenlijk vind ik dat mooier. Want levenslang leren, dat lijkt een hele opgave terwijl het al lerend leven elke dag opnieuw onze nieuwsgierigheid prikkelt. Voor kinderen zou dat moeten zijn: spelenderwijs kunnen leren. Ook spelenderwijs met de materialen die ter beschikking staan om te zorgen voor de ontwikkeling, de toegang tot de informatie, het leren leren. In dat verband trof mij toch een klacht van een van die merkwaardige figuren van leerkrachten op een school in Vlaanderen die klaagt dat hij zijn school nu heeft uitgerust met 200 computers en er voor heeft gezorgd dat al die klassen bereikbaar zijn maar dat er geen statuut voor de mensen bestaat. Er bestaat niet zoiets als een statuut voor ICT-coördinatoren. Het leek mij een prachtig idee om dat aan u voor te stellen. Want als wij alleen maar op infrastructuur hameren en niet op de goede wijze om die te gebruiken, niet zorgen voor gebruiksvriendelijkheid van het didactisch materieel in het pedagogisch milieu en dat niet daadwerkelijk elke dag opnieuw ter beschikking stellen en up-to-date houden, dan dient het eigenlijk allemaal tot niets. Ik herinner mij de tijd dat de taallabo' s in de scholen werden ingevoerd ; dat was een groot en modieus moment en alle scholen die zichzelf respecteerden hadden zo'n taallabo. U moet eens gaan kijken wat voor puinhopen dat geworden zijn en u moet ook eens vragen hoe lang ze actief in gebruik zijn geweest. Ik denk dus dat we moeten beschikken over de gegevens: waar staan we nu? Men zegt dat er in Vlaanderen per tien leerlingen een computer beschikbaar is. Ik wou dat het waar was, ik hoop dat het waar is, maar wat willen we bereiken, waar willen we staan over vijf jaar en over tien jaar? Ik hoop niet dat er een kloof komt tussen mensen die meekunnen en zij die niet meekunnen.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige verslagen staan bol van bombastische, maar inhoudelijk twijfelachtige uitdrukkingen als onderwijs en scholing op weg naar de kennismaatschappij, burgermaatschappij, Europese toegevoegde waarde, enzovoort. Daarmee probeert men de daadwerkelijke strekking van de reactionaire, onpedagogische hervormingen van de onderwijssystemen, waartoe in het Witboek een voorstel wordt gedaan, te verhullen.
Gelukkig is in talrijke landen van de Europese Unie een golf van verzet tegen dit beleid ontstaan. In Griekenland hebben leerlingen, studenten en leerkrachten enorme manifestaties gehouden tegen dit reactionaire beleid waarmee het onderwijs onderuit wordt gehaald. Door deze manifestaties is een explosieve situatie ontstaan: faculteiten worden bezet of gesloten en rectoren leggen hun ambt neer.
In de jaren ' 60 en ' 80 heeft men geprobeerd het onderwijs open te stellen voor de grote massa. Nu wil men echter in de plaats daarvan een model invoeren dat beantwoordt aan de moderne vereisten van het kapitaal, een model dat dus zorgt voor goedkope, levenslang laaggeschoolde arbeidskrachten en voor een kleine elite van hoogopgeleiden. Men werkt aan een nieuw soort beroepsopleiding, aan een op de onmiddellijke behoeften van de kapitalistische markten afgestemde beroepsopleiding. Tevens wil men het verwerven van wetenschappelijke kennis en specialisaties verplaatsen naar het postuniversitair onderwijs, waartoe wegens het hoge collegegeld slechts weinigen toegang hebben.
Kennis moet het veld ruimen voor vaardigheden, zoals schrijven, lezen, rekenen, eenvoudig computerwerk en, in aanvulling daarop, vaardigheden die de jongeren in staat stellen zich gemakkelijk aan te passen aan de kapitalistische herstructureringen. Tegelijkertijd moeten zij dan leren hoe zij gedisciplineerde werknemers en burgers worden.
De onderwijsinstituten moeten flexibeler worden om zich sneller aan de arbeidsmarkt te kunnen aanpassen. Men maakt korte metten met de algemene onderwijsvakken en de algemene vorming, en vervangt deze door vaardigheden ter bevordering van de inzetbaarheid. Daardoor wordt kinderen uit de brede bevolkingslagen de mogelijkheid ontnomen om de elementaire kennis op te doen die zij als denkende en actieve burgers, als factoren voor sociale vooruitgang nodig hebben. Het grootkapitaal wil een voet tussen de deur krijgen in het onderwijs om op die manier nieuwe, winstgevende ondernemingsactiviteiten te ontplooien. Dat is ook de bedoeling van de bekende koppeling tussen school en onderneming.
Met de onderhavige verslagen, en vooral met het verslag van de heer Perry, wordt geen enkele poging gedaan om verandering te brengen in de oriëntaties van het Witboek. Integendeel, men spitst de kritiek zelfs toe op het feit dat vertraging is ontstaan bij de tenuitvoerlegging daarvan.
Mijnheer de Voorzitter, dit is een beleid dat de belangen van het onderwijs schaadt. Daarom moeten de volkeren van de Europese Unie zich tegen dit beleid verzetten. Zij moeten dit omver werpen. Zij moeten het grondrecht op gratis openbaar onderwijs van hoge kwaliteit voor iedereen opeisen. Zij moeten onderwijs eisen dat niet alleen aan de behoeften van het land beantwoordt, maar ook aan de gaven en talenten van de leerlingen. De afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland zullen hun uiterste best doen om dit recht te waarborgen.

Gutiérrez-Cortines
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats feliciteer ik de Commissie, en in het bijzonder mevrouw Reding, met het werk voor het doorbreken van de grenzen en beperkingen van het subsidiariteitsprincipe teneinde gezamenlijke programma's te creëren die de uiterst concrete wereld waarin het onderwijs zich ontwikkelt overstijgen.
Ik denk dat één van de meest complexe verschijnselen van de Europese geschiedenis - waar zich dezelfde ontwikkeling voordoet - de tendens van convergentie en versnippering is, de tendens zich te verenigen en afstand van elkaar te nemen en in duizend stukken uit elkaar te vallen. Wij leven in een tijdperk waarin wij opnieuw te maken hebben met een nationalistische reactie tegen de mondialisering. Die mondialisering wordt natuurlijk verkeerd begrepen, maar die reactie leidt wel tot het uiteenvallen van staten en regio's. Cultuur en onderwijs zijn de grote slachtoffers, want zij worden teruggedrongen binnen hun eigen grenzen. Maar bepaalde programma's kunnen alleen van bovenaf gerealiseerd worden.
Het subsidiariteitsprincipe wordt verkeerd geïnterpreteerd en volgens mij in grote mate ontaard door de nationale staten en door vele regio's. Zij gebruiken het voor het vergroten van hun eigen macht en, het moet gezegd worden, voor het controleren van het denkproces en het onderwijsstelsel door een gedeelte van het staatsapparaat. Welnu, de staat moet gratis onderwijs voor iedereen verzorgen maar geen absolute controle uitoefenen.
Stelt u zich eens vliegtuigen voor die slechts tot de grens van een provincie, een regio of een land kunnen vliegen. Bij het onderwijs pretenderen wij echter dat onze culturele kennis niet verder dan de grens kan vliegen, maar dat betekent natuurlijk wel een defect en versnipperd onderwijsproject. Het idee van de Commissie - het enige supranationale orgaan dat op dit gebied kan handelen - krijgt dan ook mijn lof en steun. Wij moeten dat idee met artikelen, middelen en andere ideeën steunen. Ik denk dat een van onze eerste debatten over subsidiariteit moet gaan, want over dat thema bestaat veel juridische literatuur en niet alleen de provinciaalse uitleg die er nu aan wordt gegeven.
Anderzijds ben ik van mening dat Europa niet kan bestaan zonder een gemeenschappelijke denkwijze of zonder minimaal de mogelijkheid met elkaar te communiceren. Daarom meen ik dat wij dit actieplan niet kunnen realiseren zonder het particulier initiatief. Ik wil hier dan ook lof toezwaaien aan het forum dat onlangs met het bedrijfsleven is gestart. De nationale staten kunnen vanwege de beperkingen van hun bevoegdheden niet verder dan hun grenzen gaan. In alle regio's zien wij een identieke ontwikkeling: elke regio creëert trots zijn eigen intranet of egonet. Op die manier is het resultaat een product dat de som is van vele dingen, maar nooit de som van de delen. Daarom vraag ik een debat te starten over het subsidiariteitsprincipe om na te gaan hoe ver dat principe veelal gaat bij het benemen van de vrijheid van de burgers. En de bedrijven zijn de enige die met hulp van de Commissie projecten kunnen realiseren die als adelaars over de bergen vliegen en overzicht hebben.
Ik geloof dat wij alleen met de geest van een Europa dat convergeert - en niet een Europa dat uiteenvalt - ervoor kunnen zorgen dat dit programma gerealiseerd wordt en geen bron van veel frustratie vormt. Wij moeten vermijden dat wij het binnen twee jaar hebben over wat wij wilden doen en wat men ons niet heeft laten doen.

Van Brempt
Voorzitter, geachte collega's, beste commissaris, het is niet toevallig dat we hier nu een gemeenschappelijk debat over een aantal heel belangrijke verslagen houden. Het is helemaal niet toevallig omdat het allemaal te maken heeft met de vraag: nemen we een nieuwe aanzet of nemen we die niet. Waar gaat het over? We hebben in Lissabon een aantal belangrijke beslissingen genomen met een aantal concrete doelstellingen. De vraag is nu, gaan we die doelstellingen ook kunnen waarmaken? Daar gaat het debat van vandaag over.
Laat me vooraf twee opmerkingen maken, twee dingen die ik echt spijtig vind. Ten eerste, en dat is nog te begrijpen, mis ik hier het debat rond het levenslang leren. Dat komt later, het Parlement zal ook zijn zeg daarin hebben, maar ik mis het omdat eigenlijk het concept van levenslang leren een heel belangrijk concept is dat een overkoepeling zou moeten zijn van de dingen die we hier vanavond bespreken. Ik mis dat debat. Ik mis ook heel vaak de links naar het concept levenslang leren in een aantal van de verslagen. Begrijpelijk omwille van de timing.
Het tweede punt is helemaal minder begrijpelijk en ik kom er straks nog op terug. Het is toch bizar dat we hier een debat houden over onderwijs en dat wij met geen woord, maar dan ook met geen woord reppen over de Bologna-verklaring aan de vooravond van de top in Praag. We hebben er simpelweg niks over te zeggen, nietwaar?
Laat me even terugkomen op een aantal verslagen die voor ons liggen, zeer kort. De heer Perry heeft terecht gezegd dat zijn verslag een beetje over het verleden gaat en veel minder over de toekomst en het heden. Terecht, maar we kunnen er wel veel van leren. Veel van leren, juist voor die toekomst. De heer Perry heeft absoluut gelijk als hij zegt dat de Commissie haar doelstellingen niet heeft gehaald. De doelstellingen waren niet concreet, ze waren niet meetbaar, er waren geen indicatoren en waar is de Europese toegevoegde waarde van dat Witboek? Laten we daar eens over nadenken. Laten we trachten te definiëren wat een Europese toegevoegde waarde is. We staan opnieuw aan de vooravond van een debat over de toekomst van Europa. Inderdaad spreekt men over het debat rond de Kompetenzabgrenzung. In België zeer actief zeker aan de vooravond van het Congres van Laken. Maar wat is die Kompetenzabgrenzung? Wat is het debat als we het hebben over onderwijs? Dat gaat over subsidiariteit. Maar laten we dat dan goed definiëren en laten we alsjeblieft niet rond de pot draaien, dat doen we al te vaak. In het verslag van de Raad over de toekomst van onderwijs en opleidingsstelsels staan een aantal interessante zaken, er staan een aantal doelstellingen in, ik kan die onderschrijven, maar het zijn weer eens vage doelstellingen, geen indicatoren, geen meetmanieren en dan dreigen we af en toe een beetje te verzanden in oeverloos gepalaver en dat mogen we op dit moment in navolging van Lissabon met dit debat dat we nu voeren absoluut niet doen.
Als we er niet in slagen te gaan naar een Europese open coördinatie met het Europese werkgelegenheidsrichtsnoer als duidelijk voorbeeld, dan denk ik dat we geen stappen vooruit gaan zetten. Ik heb in mijn vorig leven nog gewerkt bij de Vlaamse minister van Werkgelegenheid. Wel, op dat kabinet werd er gezwoegd op de Europese werkgelegenheidsrichtsnoeren. Ik zou graag hebben dat ze op de kabinetten onderwijs in alle lidstaten zwoegen op een aantal concrete doelstellingen om die ook in beleid om te zetten, dan maken we een echte Europese onderwijsruimte.
Ik kom terug op Bologna. Het is ontzettend pijnlijk. Ik word zelden of nooit aangesproken als Europees parlementslid over het Europese onderwijsbeleid, behalve rond Bologna. Ik heb brieven, ik heb e-mails gekregen, massa's. Moet ik dan zeggen, het spijt me, het was een intergouvernementele methode, daar heeft het Europees Parlement niets op te zeggen. Ik vraag met aandrang, mevrouw de commissaris, dat u dat naar u en naar ons toe trekt, want de Bolognaverklaring gaat niet alleen over een aantal concrete doelstellingen, maar ook over de democratisering van het onderwijs en het levenslang leren. Als we die koppeling niet kunnen maken dan denk ik dat we een kans missen.

Wyn
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom het document over het e-learning-initiatief en wil de rapporteur gelukwensen met de inhoud ervan. E-learning wordt steeds belangrijker. Vooralsnog is er in het kader van het onderwijs misschien niet zoveel aandacht aan geschonken. Maar het wordt steeds duidelijker dat de toekomst van onze kinderen digitaal wordt. Daarom wordt het steeds belangrijker dat wij hen voorbereiden op het gebruik van informatie- en communicatietechnologie.
De opleiding van leraren op dit gebied is van het grootste belang. Ik ondersteun dit onvoorwaardelijk. Wat mij evenwel verontrust is dat leraren, wanneer zij naar hun scholen terugkeren, moeten vaststellen dat hun bitter weinig ICT-faciliteiten ter beschikking staan. Maar al te vaak kunnen zij hun in opleidingen verworven kennis niet doorgeven aan hun leerlingen en kunnen zij, bij gebrek aan middelen, geen gebruik maken van ICT in hun lessen. Zonder de noodzakelijke instrumenten om de doelstellingen op het gebied van e-learning te realiseren, zijn de doelstellingen van de Top van Lissabon onhaalbaar. Hoe wil de Commissie - aangezien zij niet bevoegd is voor het onderwijs in de lidstaten - ervoor zorgen dat deze doelstellingen worden gehaald en dat de regeringen van de lidstaten scholen zullen voorzien van de nodige apparatuur?
Een bijkomend probleem is dat de technologie zich zo snel ontwikkelt dat computerapparatuur reeds na enkele jaren is verouderd. Voor scholen met een krap budget blijft dit een groot probleem. Niet minder belangrijk is dat onderwijs en opleiding in de informatiemaatschappij openstaat voor iedereen gedurende het hele leven, ter vergroting van de kansen op de arbeidsmarkt alsmede voor de persoonlijke ontplooiing. Dit is van groot belang en weerspiegelt de tendens waarin de zware industrie aan gewicht inboet ten gunste van de dienstensector die sterk afhankelijk is van personeel dat vertrouwd is met digitale technologie. Laten wij de achterstand van Europa op de Verenigde Staten inlopen. Laten wij een e-Europa opbouwen voor iedereen.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik ben verheugd dat we een gecombineerd debat voeren over zoveel verslagen, omdat daaruit blijkt hoe zeer alle behandelde kwesties inzake het onderwijsbeleid en ons dagelijkse leven met elkaar verband houden. We kunnen de verschillende onderdelen van het onderwijsbeleid niet van elkaar loskoppelen, net zo min als we de onderwerpen in verschillende leerplannen kunnen indelen, waarbij iedereen het meeste voor zijn eigen belangen opkomt. Dat blijkt mijns inziens zeer duidelijk uit dit debat. Het doet me deugd dat mijn land, Oostenrijk, wat betreft Internetaansluitingen op scholen beter scoort dan alle andere lidstaten. Eenenzestig procent van alle scholen in Oostenrijk - dat zijn er 3860 - is op Internet aangesloten. Bovendien zijn alle middelbare scholen, en dat zijn er zo' n 1000, op Internet aangesloten en hebben 1090 scholen een eigen Internetsite. Alle universiteiten zijn via het academische computernetwerk met elkaar verbonden en daarmee ook met het Europese netwerk TEN 155.
Ik ben hierover wel verheugd, maar ik moet eraan toevoegen dat dit nog niet voldoende is. We hebben een goede en belangrijke ontwikkeling in gang gezet, maar we moeten meer stappen ondernemen. Daarom ben ik blij dat de Commissie en het Zweedse voorzitterschap het European School Net, het initiatief e-Schola heeft opgestart. Afgelopen week pas werd duidelijk dat computers en Internet in het onderwijs daadwerkelijk gebruikt worden om de onderwijskwaliteit te verbeteren en om nieuwe leermogelijkheden te ontwikkelen. Het doel hiervan is de gecombineerde leer- en onderwijsmaterialen evenals praktijkvoorbeelden in de toekomst te gebruiken en hun beschikbaarheid te vergroten.
Mevrouw de commissaris, ik wil u bedanken voor uw grote inzet voor deze kwestie. We zijn samen op de goede weg, het doel is bekend, maar we zijn er nog lang niet. Hiermee beland ik bij enkele discussiepunten. Ten eerste het begrip subsidiariteit. Ik ben een hartstochtelijk voorstander van het subsidiariteitsbeginsel, want ik kom uit een land dat uitgesproken federalistisch is. Ik roep evenwel alle lidstaten op het subsidiariteitsbeginsel niet als uitvlucht te gebruiken om geen stappen te nemen ten behoeve van de harmonisatie binnen Europa - wat toch vaak gebeurt. Subsidiariteit betekent voor mij in dit verband maatregelen dichter bij de burger brengen, op regionaal en individueel niveau aan de noodzakelijke eisen voldoen en noodzakelijke gemeenschappelijke Europese maatregelen nemen om op wereldniveau mee te kunnen en om onze verantwoordelijkheid ten opzichte van de jeugd te kunnen nemen.
Ten tweede onderwijs. Zoals ook uit dit voorbeeld blijkt, is het geen op zichzelf staand doel. Onderwijs is echter vanaf de schoolperiode en gedurende het hele verdere leven, tot aan de oude dag, een voorwaarde voor de verwezenlijking van ons doel, namelijk om in Europa ' s werelds sterkste kenniseconomie te vestigen. Onderwijsbeleid is daarom de sleutel tot een succesvol economiebeleid. Onderwijsbeleid is een voorwaarde die het de jeugd van vandaag mogelijk maakt zich op de arbeidsmarkt van morgen te handhaven, en die het ons mogelijk maakt op de wereldmarkt als een verenigd Europa te kunnen concurreren.
Daarom wil ik het volgende zeggen tegen de heer Korakas, die meent dat er links en rechts al protesten opkomen tegen deze doelstellingen. Wij moeten er als politici alles aan doen de burgers duidelijk te maken dat deze ontwikkeling plaatsvindt en dat we ons daarop moeten voorbereiden.
Met betrekking tot dit laatste punt wil ik nog drie punten aan de orde stellen. Op de eerste plaats - en dat wilde mevrouw Martens ook al zeggen - gaat het niet alleen om de uitrusting met computers. Ook de ethische kwestie is belangrijk: hoe ga je om met de beschikbare informatie via de computer? Deze ethische kwestie inzake het gebruik van informatie betreft niet alleen computervaardigheden in technische zin, maar vormt ook een belangrijk aspect van het onderwijsbeleid. We moeten er op de tweede plaats ook voor zorgen dat er geen spanningsveld ontstaat tussen degenen die met de computer om kunnen gaan en degenen die dat niet kunnen. Als we niet verhinderen dat er in het onderwijs onderscheid wordt gemaakt tussen de sociale klassen, zou er namelijk een nieuwe klassenstrijd kunnen ontstaan. Ik eis daarom ook dat industrie en scholen gaan samenwerken, zodat iedereen met computers kan leren omgaan.
Het derde en laatste punt is het levenslang leren. Ik verzoek u om er alles aan te doen de senioren in het onderwijs niet te vergeten. Alleen op die manier kunnen we de Europese doelstellingen verwezenlijken, namelijk de instandhouding van onze wereldwijde concurrentiepositie, een succesvolle uitbreiding en het voorkomen van een nieuw spanningsveld.

Iivari
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, men wil van de Europese Unie in tien jaar tijd de meest concurrerende economie ter wereld maken op een manier waarbij niemand wordt uitgesloten. Wij willen Europa zodanig ontwikkelen dat alle mensen zich erbij betrokken voelen. Het is daarom logisch dat onderwijs een belangrijke rol in de strategie van de Unie gaat spelen. Zelfs een goed sociaal beleid voorkomt geen uitsluiting als men zich niet bekommert om de gelijkwaardigheid en kwaliteit in het onderwijs.
Investeren in het onderwijs en de beschikbaarheid ervan houdt in dat de bestaande menselijke resources doeltreffend worden gebruikt. Het gaat dan niet alleen om het op zich noodzakelijke vinden en stimuleren van talenten, het is net zo noodzakelijk iedereen basiskennis en -vaardigheden bij te brengen. Tegelijkertijd moet het onderwijs jongeren en volwassenen helpen hun sterke punten te vinden en succes te boeken.
De ministers van Onderwijs van de Europese Unie hebben in februari een rapport over de concrete doelen van de onderwijssystemen in de lidstaten aangenomen. Het is de bedoeling het werk voort te zetten. Het follow-up-rapport daarover zal tijdens de Europese Raad in het voorjaar van 2002 worden gepresenteerd.
In de Cultuurcommissie zijn wij blij met die ontwikkeling. De commissie heeft al lang het belang onderstreept van een debat over het onderwijs in Europa. Wij vinden het echter jammer dat het Parlement in de voorbereiding tot nu toe is gepasseerd. Het gaat daarbij niet zozeer om prestige, maar om het niet volledig benutten van de beschikbare middelen. Ik ben ervan overtuigd dat het betrekken van het Parlement bij het stellen van doelen in het onderwijs voor een belangrijk Europees gezichtspunt zorgt.
Hoewel het onderwijs onder het subsidiariteitsbeginsel valt, moet in het onderwijsbeleid van de verschillende landen behalve aan het verbeteren van het concurrentievermogen meer aandacht worden besteed aan de optiek van het individu. Het Europees onderwijsbeleid moet zodanig worden ontwikkeld dat het de mobiliteit van de Europese burgers en hun onderlinge contacten bevordert.

Zorba
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens heeft men open deuren ingetrapt met de procedures voor de verwezenlijking van de toekomstige doelstellingen van het onderwijs. Hetzelfde geldt trouwens voor een ander thema dat eerder werd besproken, namelijk dat van de evaluatie van de kwaliteit van het schoolonderwijs aan de hand van indicatoren.
Als ik zeg "open deuren" bedoel ik daarmee de enorme belangstelling die de Commissie cultuur en onderwijs voor deze vraagstukken koestert. Dit zijn namelijk de vraagstukken die de komende tien jaar een stempel zullen drukken op de toekomst van Europa.
Zoals u weet steunt het Europees Parlement elk initiatief en elke actie van de Commissie en volgt het die op de voet, of het nu gaat om e-Learning, mobiliteit van studenten, het leren van buitenlandse talen of om de kwaliteit van de onderwijssystemen. Ons inziens zal de in Lissabon voorgestelde open coördinatiemethode ons helpen bij het flexibeler bevorderen van talrijke nieuwe ideeën, ideeën die onontbeerlijk zijn om het onderwijs in Europa te verbeteren. Ook zal deze methode ons helpen bij het bevorderen van beste praktijken. Deze methode moet echter absoluut worden onderworpen aan de procedures van het Europees Parlement, opdat optimale consensus en doorzichtigheid worden gegarandeerd en niet degenen gelijk krijgen die bezwaren hebben tegen de open coördinatiemethode en deze zien als een overtreding van de regels.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, nog nooit was het onderwijs in Europa zo belangrijk als vandaag. Met name levenslang leren neemt in het dagelijks leven een steeds belangrijker plaats in, of het nu gaat om kansen op de arbeidsmarkt, het afhalen van geld uit de geldautomaat, of on line bankieren en andere diensten gebruiken omdat lokale openbare diensten in het tijdperk van concurrentie en liberalisering worden gesloten.
Wanneer wij in het Europees Parlement spreken over onderwijs, dan moeten wij ervoor zorgen dat niemand de boot mist. Natuurlijk moeten wij de nodige aandacht schenken aan onze huidige scholieren en studenten en moeten wij de ERASMUS- en e-Schola- en dergelijke programma' s verbeteren. Wij mogen echter het gevaar niet uit het oog verliezen van een nieuwe klasse van technologische analfabeten, die geen toegang zullen hebben tot de nieuwe fantastische informatiesnelweg en -maatschappij die nu ontstaan.
Zoals mijn collega heeft gezegd, moeten wij onze inspanningen de komende tien jaar concentreren op personen van middelbare leeftijd, opdat deze de instrumenten van kennis, informatie en onderwijs in handen krijgen en in de wereld van morgen zullen kunnen functioneren. Ik steun deze verslagen en ik twijfel er niet aan dat de commissaris voor de dag zal komen met vernieuwende ideeën op het gebied van e-learning en het onderwijs.

Reding
Mijnheer de Voorzitter, er is hier veel gezegd, en veel van wat gezegd is was de moeite waard. Het zou mooi geweest zijn als een groot aantal ministers hier had kunnen horen wat het Parlement te zeggen heeft over onderwerpen als het teveel aan Europese inmenging en de eerbiediging van het subsidiariteitsbeginsel zonder daarbij het belang van een Europees beleid uit het oog te verliezen. Mijns inziens is het van groot belang dat de ministers met eigen oren horen wat de volksvertegenwoordigers te zeggen hebben.
Ik zou in de eerste plaats de heer Perry willen bedanken voor zijn verslag over het Witboek. Dat Witboek dateert uit 1995 - dat is lang geleden! Want, geachte rapporteur, de revolutie, voor zover we daarvan kunnen spreken, heeft zich afgelopen jaar voltrokken, de afgelopen twaalf tot vijftien maanden, sinds de Top van Lissabon. Sinds 1995 zijn veel ideeën naar voren gebracht - en ik ben het met u eens, mevrouw Pack, dat het Europees Parlement inderdaad de gangmaker van het beleid op dit terrein is geweest - waarvan in ieder geval een deel is gerealiseerd.
Erkenning van bekwaamheden: ik besef dat er nog veel te doen valt, maar het systeem van studiepunten in de universiteiten begint zijn vruchten af te werpen.
Mobiliteit: ik realiseer me dat we in de praktijk nog een lange weg te gaan hebben, maar in Nice is er in ieder geval een besluit genomen op dit punt. Thans liggen concrete voorstellen op tafel, en die zijn zonder meer te prefereren boven de grootse ideeën waarvan we vijf, zes of zeven jaar geleden de mond nog vol hadden.
Talenkennis: op dit terrein zijn de zaken volop in beweging in onze lidstaten, onder meer dankzij het Europees Jaar van de talen, dat een brede discussie heeft losgemaakt in gemeenteraden, onder ouders van leerlingen en onder de docenten zelf. We kunnen spreken van een ware vloedgolf van ideeën op dit terrein, en we mogen ervan uitgaan dat die ook merkbaar zal zijn in de dagelijkse praktijk in het onderwijs.
Investeringen in het onderwijs: die vallen onder de subsidiariteit en ik deel de teleurstelling van de afgevaardigden die stellen dat alle mooie woorden wel vertaald moeten worden in voldoende financiële middelen. Maar het lijdt geen twijfel dat de meeste ideeën uit 1995 thans reeds in praktijk gebracht worden of op korte termijn in praktijk gebracht zullen worden dankzij de gereedschapskist waarover we thans beschikken. Ik ben dan ook minder pessimistisch dan veel afgevaardigden op dit punt, omdat ik heb gezien en gemerkt dat de situatie aan het veranderen is sinds de Top van Lissabon. Er is zich een wezenlijke verandering aan het voltrekken, en al gaat een en ander natuurlijk nog niet snel genoeg, er zit in ieder geval schot in de zaak. Dat is op zich al een grote stap vooruit.
Levenslang leren: ja, we hebben het jaar 1996 gehad, waarin de eerste stappen zijn gezet op dit terrein. Ik heb mijn memorandum gepresenteerd over wat mevrouw Maes "lerend leven" noemt, en het zou geweldig zijn als dat in praktijk gebracht zou kunnen worden, maar het is niet aan de Commissie om het concept levenslang leren ten uitvoer te leggen in de lidstaten en in onze regio' s. De Commissie kan stimulerend optreden, een duwtje in de rug geven en ideeën naar voren brengen, maar de daadwerkelijke uitvoering ter plaatse valt onder de bevoegdheid van onze ministers van Onderwijs en van de vakbonden en sociale partners. Er dient een geheel nieuw stelsel van niet-formele leerprocessen ontworpen te worden in de meeste lidstaten. Ik kan u verzekeren, geachte collega' s, dat levenslang leren nog zeker tien jaar een discussiepunt zal blijven; we zullen waarschijnlijk kleine stapjes vooruit zetten, maar een definitieve oplossing voor het probleem zullen we niet vinden.
Informatietechnologieën: ik zal daar zo dadelijk nog in detail op terugkomen, maar ook op dit punt is er enorm veel gebeurd, van de erkenning van het probleem tot het besef dat er concrete maatregelen nodig zijn. Kijkt u naar de Netdays Europe, kijkt u naar de e-Scholas. Daarvan zijn er nu nog slechts duizend, dat is waar, en er zijn er vijfduizend, tienduizend, misschien wel honderdduizend van nodig. Maar de duizend scholen die reeds bestaan belichamen wel de ervaringen ter plaatse. Ik zou niet alleen het Europees Parlement willen bedanken voor zijn vruchtbare bijdragen, maar ook al die mensen die in het veld werkzaam zijn en zich vol idealisme, vaak alleen en veelal met zeer weinig middelen voor de volle honderd procent inzetten, omdat ze geloven in de vooruitgang. Deze mensen verrichten uitzonderlijk werk, en een welgemeend woord van dank aan allen die ons helpen om ter plaatse onze ideeën in praktijk te brengen lijkt me zeker op zijn plaats. Ook het actieplan e-Learning draagt ertoe bij dat de zaak in beweging komt. En ten slotte: we zitten midden in het Europees Jaar van de talen. Ik heb reeds gezegd en zeg hier nogmaals dat het van belang is behalve de eigen moedertaal ook de taal van de buurlanden te leren. Degenen die op dit punt in gebreke blijven, beginnen zich al minder op hun gemak te voelen. Dat is in ieder geval een begin! Laten we proberen ze een nog slechter geweten te bezorgen.
Sommige collega' s hebben de subsidiariteit ter sprake gebracht. Wat mijzelf betreft is de betekenis van het beginsel van subsidiariteit volstrekt helder. Ik neem het uiteraard in acht, maar ik wil tevens een Europese meerwaarde creëren door netwerken tot stand te brengen, informatie uit te wisselen en goede praktijken te verspreiden.
Geachte collega' s, ik zou uw aandacht willen vestigen op de kwaliteitsbeoordelingen van het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Hier kunnen we spreken van een ware revolutie! Wie had zich in 1995 kunnen voorstellen dat de ministers ermee akkoord zouden gaan dat een vreemde bij hen komt kijken hoe het staat met de kwaliteit van het onderwijs? Niemand toch! Dat hebben we inmiddels al bereikt. Het systeem is zeker nog niet perfect, maar dankzij de vergelijkende onderzoeken krijgen de ministers inzicht in de sterke en zwakke elementen van hun stelsels en kunnen ze zich richten op het wegwerken van de tekortkomingen.
Financiële maatregelen: het Witboek had daarin niet voorzien. Desondanks hebben we een indrukwekkend aantal proefprojecten uitgewerkt die door ons zijn gefinancierd en die in veel gevallen geleid hebben tot hervormingen in het veld. De Commissie heeft de afgelopen jaren met succes de taak op zich genomen ideeën uit te broeden en zaken in gang te zetten. Denkt u bijvoorbeeld aan de proefprojecten met betrekking tot tweedekansscholen of aan de Europese vrijwilligersdienst.
Ten aanzien van de instellingen voor tweedekansonderwijs had ik mijn twijfels. Maar sinds ik ter plekke de zaak in ogenschouw heb kunnen nemen ben ik helemaal overtuigd. Deze instellingen hebben niet tot doel de reguliere onderwijsinstellingen te vervangen, maar zijn erop gericht sociale problemen op te lossen, en de resultaten zijn wat dat betreft uitstekend. Het personeel is zeer betrokken, de docenten geloven in hun missie en slagen erin jongeren uit het slop te halen. Dat is werkelijk buitengewoon. Onlangs is het project geëvalueerd, mijnheer Perry, en die evaluatie zal het Parlement ter hand gesteld worden. Uit deze beoordeling blijkt dat het proefproject en de dertien scholen een groot succes zijn. Zo geven de metingen aan dat het aantal afvallers beperkt blijft tot 6%, terwijl dit percentage in vergelijkbare instellingen of initiatieven veelal tussen de 30 en de 50% ligt. U ziet dus dat er werkelijk vorderingen worden gemaakt en ik zou van mijn kant in ieder geval graag zien dat dit systeem, dat inmiddels zijn vruchten heeft afgeworpen, in een groter aantal lidstaten ingevoerd zou worden.
De in het Witboek geformuleerde doelstellingen zijn overgenomen in het proces van Luxemburg, het proces van Cardiff en in de Sociale Agenda. U weet dat de ministers van Onderwijs voortaan op voet van gelijkheid zullen deelnemen aan de debatten over sociale kwesties, samen met de ministers van Sociale Zaken en de ECOFIN-Raad. Dat is een geweldige stap vooruit, en al heeft die vooralsnog geen merkbare gevolgen gehad, het feit dat de onderwijsministers aanwezig zijn en een bijdrage kunnen leveren aan de discussie is op zich al winst. Het standpunt van de ministers van Onderwijs in deze kwesties komt tot uitdrukking in de voorstellen die worden voorgelegd aan de Europese Raad.
Het is echter aan ons, geachte collega' s, om de nieuwe prioriteiten vast te stellen, de meerjarenprogramma' s in gang te zetten, nieuwe debatten aan te zwengelen en nieuwe uitdagingen aan te gaan. Mijns inziens zijn we op de goede weg en is er alle reden om positief en optimistisch te zijn.
Dat wil niet zeggen dat we nu alles bereikt hebben, want dat is bepaald niet het geval. Maar er is een proces in gang gezet en er worden vorderingen gemaakt. In 1995 hadden we wel grootse ideeën maar ontbraken concrete maatregelen in het veld. Thans zijn we daarmee op de goede weg.
Ik zou nog een opmerking willen maken over de Bologna-verklaring. Tijdens de eerste Onderwijsraad waaraan ik heb deelgenomen heb ik vastgesteld dat Bologna uitsluitend een intergouvernementele procedure betrof. Ik heb gedaan gekregen dat het proces in het communautair kader opgenomen wordt door de Commissie erbij te betrekken, samen met de ministeriële trojka.
Wat het Zweeds voorzitterschap betreft moet ik erkennen dat het tijd is een nieuwe stap voorwaarts te realiseren, en ik ben ervan overtuigd dat de ministeriële conferentie van Praag ons daartoe de mogelijkheid zal bieden. Ik heb reeds contact opgenomen met het Belgisch voorzitterschap - want ook hier is er sprake van een follow-up - met het oog op voortzetting van de huidige aanpak. We zijn nu in afwachting van de ministeriële conferentie van Praag, en vervolgens zal het Belgisch voorzitterschap de fakkel overnemen.
Geachte collega' s, ik kan me goed voorstellen dat het Europees Parlement een initiatiefverslag zal voorbereiden, bijvoorbeeld na Praag. U hoeft niet altijd te wachten op een verslag van de Commissie alvorens te reageren. Het Parlement heeft zijn eigen recht van initiatief. Maakt u daar gebruik van om uw stem te laten horen!
Wat de verslagen over "e-Learning" betreft van de heren Alavanos en Mauro, zou ik het Parlement, de rapporteurs en de - talrijke - betrokken commissies willen bedanken voor de steun die ik vanaf het begin gekregen heb op dit terrein. De heer Alavanos en de heer Mauro hebben uitzonderlijk goed werk verricht, de eerste vóór, de laatste tijdens de procedure. Dat is van wezenlijk belang, want ook op dit punt is deze werkwijze vruchtbaar gebleken op de beslissende momenten, toen er een definitie moest komen van het concept "e-Learning" , onmiddellijk na Lissabon, en van het actieprogramma met dezelfde naam, onmiddellijk na de laatste Europese Raad.
Ik zou de drie uitgangspunten nog eens willen noemen die door de rapporteurs voorgesteld zijn en waarover ook hier door de afgevaardigden gesproken is.
Het eerste beginsel heeft betrekking op de gelijke toegang voor iedereen tot de informatiemaatschappij. U weet allen dat het actieplan "e-Learning" , dat onmiddellijk na de Top van Lissabon gelanceerd is, in een aantal lidstaten geleid heeft tot verschillende initiatieven gericht op de introductie van computers in leslokalen.
Nu is een computer in de klas is geen doel op zich. Een computer is slechts een apparaat, een stuk gereedschap. Dat een computer aanwezig is, wil nog niet zeggen dat er zinvol gebruikt van gemaakt wordt. Mijns inziens moeten we de computer als hulpmiddel dan ook nooit los zien van de persoon die er gebruik van maakt. Met andere woorden: het is een goede zaak dat scholen met computers uitgerust worden, maar er is meer nodig, zoals de oprichting van telematicacentra in onze gemeentes, daar deelname aan onze informatiemaatschappij niet alleen van belang is voor schoolgaande jongeren, maar ook voor degenen die de school verlaten hebben.
Uitwisseling van wetenschappelijke gegevens, versterking van de dienstverlening door bibliotheken, oprichting van een openbaar Europees onderwijsnetwerk, specifieke diensten - het zijn allemaal wezenlijke actiepunten in de strijd tegen sociale uitsluiting. En die strijd dienen we niet door lukraak computers te plaatsen zonder de docenten op te leiden in het gebruik ervan, enkel en alleen om de statistieken op te krikken. Daarom ben ik ook zeer benieuwd naar het verslag over de positie van vrouwen en hun specifieke opleidingsbehoeften, daar zij volstrekt anders omgaan met de nieuwe technologieën. Ik denk dat we daarmee rekening moeten houden.
Verder dienen we onze docenten goed op te leiden. Daarover hebben we de afgelopen weken veel gediscussieerd. Het welslagen van het e-Learning-project hangt af van de kwaliteit van de docenten. Het merendeel van hen is op dit moment echter niet voldoende thuis in de informatica om die computers, die softwareprogramma' s en die content als didactisch hulpmiddel in te zetten. Het is van wezenlijk belang ze ervan te doordringen dat met de nieuwe technologieën een andere vorm van onderwijs mogelijk is. In dit verband zou ik een uitspraak willen citeren van de heer Rocard, rapporteur van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, die nadrukkelijk het standpunt heeft verkondigd dat een radicale reorganisatie van het onderwijssysteem, de leslokalen, de lesroosters en de lesinhoud noodzakelijk is.
We staan aan het begin van een nieuw tijdperk en er zijn slechts weinig mensen die beseffen wat dat betekent. Ik zou er hier namelijk op willen wijzen dat voor de totstandkoming van deze nieuwe samenleving niet alleen de inzet van de publieke overheid vereist is, maar ook die van het bedrijfsleven, dat op dit terrein ook een grote verantwoordelijkheid draagt. Daarom heb ik afgelopen week de eerste topbijeenkomst over e-Learning georganiseerd in Brussel, waarbij zowel de private sector als de publieke sector vertegenwoordigd waren. Deze top was een groot succes, omdat hij een unieke gelegenheid bood om ideeën en informatie uit te wisselen en tegelijkertijd het besef heeft doen ontstaan dat ook de private sector, het bedrijfsleven, de deskundigen een taak hebben op dit terrein. Het zou natuurlijk het mooiste zijn als er een symbiose zou ontstaan tussen beide, private en publieke sector. De politieke besluiten dienen natuurlijk genomen te worden door degenen die politiek verantwoordelijk zijn, maar de uitwerking ervan in de praktijk zou heel goed kunnen plaatsvinden in het kader van een symbiose tussen de technologische kennis van de private sector en de pedagogische deskundigheid van de publieke sector. Een combinatie van beide vormen van deskundigheid zou zeer vruchtbaar kunnen zijn. Het idee is in ieder geval goed, en ik hoop van ganser harte dat het vertaald zal worden in concrete acties in het veld.
Dit brengt me op een ander onderwerp dat door u ter sprake is gebracht. Europa wijst inderdaad de weg, maar de uitwerking in de praktijk van al deze mooie theorieën vindt niet plaats in een ivoren toren in Brussel. De uitvoering dient te geschieden in onze regio' s, in onze dorpen en steden. Daarvoor zouden we de bottom up-methode moeten volgen: de uitwerking van de politieke besluiten die op enig moment ergens genomen worden dient niet van bovenaf opgelegd te worden, maar overgelaten te worden aan de mensen ter plaatse. Alle initiatieven die bijdragen tot de uitvoering van concrete projecten ter plekke zijn dan ook welkom.
U ziet, geachte collega' s, dat we aan de vooravond staan van een groot avontuur. Er is beweging naar alle kanten, en zeker niet altijd in de goede richting. Maar we kunnen ook lering trekken uit wat er misgaat. Mij is meerdere malen gevraagd om meer concrete maatregelen; welnu, in het veld zelf worden al vele concrete maatregelen uitgevoerd, en echt al veel langer dan een jaar. Denkt u bijvoorbeeld aan de concrete acties die ten uitvoer zijn gelegd in het kader van de programma' s SOCRATES en LEONARDO: zijn daaruit niet tal van elementen voortgekomen die thans deel uitmaken van de onderwijsstelsels? Die verbeteringen komen voort uit de programma' s waarvoor u zich sterk heeft gemaakt, waarvoor u - samen met de Commissie - afdoende financiële middelen gevraagd en gekregen hebt en die ondanks alle administratieve problemen waarover u me regelmatig bericht toch positief genoemd kunnen worden.
We hebben, geachte collega' s, vele jaren geleden dus al de juiste keuzes gemaakt. We gaan tezamen in de goede richting en met de reuzenstappen die we zetten maken we veel sneller vorderingen dan twee of drie jaar geleden voor mogelijk werd gehouden. Er doen zich hier en daar wat probleempjes voor. Die moeten we gezamenlijk aanpakken, maar met een optimistische instelling, want de zaken gaan onmiskenbaar de goede kant op.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw de commissaris.
Ik heb met tevredenheid vastgesteld, mevrouw de commissaris, dat u zich herhaalde malen tot de afgevaardigden gewend heeft met "beste collega's". Dat is een teken van het heimwee dat u koestert naar uw recente verleden als parlementslid. Hoewel ik de vorige zittingsperiode geen deel uitmaakte van het Parlement, komt het mij voor dat dit heimwee wederzijds is en dat ook de afgevaardigden uw prachtige toespraken missen toen u nog in dit halfrond zat.
Dames en heren, het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Het doet mij genoegen u mede te delen dat ik ter afsluiting van dit debat ontwerpresolutie B5-0341/2001, namens de Cultuurcommissie, heb ontvangen. De stemming daarover vindt woensdag om 11.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.43 uur gesloten)

