1. Nikaragua
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są trzy projekty rezolucji w sprawie Nikaragui.
Bogusław Sonik
Panie przewodniczący! Polityka obecnego prezydenta Nikaragui Daniela Ortegi jest dowodem na aktualność starego komunistycznego powiedzenia: "Raz zdobytej władzy nigdy nie oddamy”. W latach 80. sandynistom nie udało się jednak utrzymanie zbrojnej dyktatury i, zmuszeni przez opinię międzynarodową, musieli zaakceptować demokratyczne reguły gry.
W 2006 roku Ortega został w wyborach wybrany prezydentem. Sandyniści powrócili do władzy. Od samego początku zaczął wprowadzać sprawdzone metody zastraszania i eliminowania pod różnymi pseudoprawnymi pretekstami jakiejkolwiek politycznej konkurencji. Aparat sandynistów zaczął dublować aparat państwa na wzór kubańskich Komitetów Obrony Rewolucji. Już w 2008 roku w grudniu Parlament Europejski zwracał uwagę na ataki nękania ze strony organów państwa, partii i osób związanych z sandynistami wymierzone w organizacje praw człowieka, w ich członków, w dziennikarzy, w przedstawicieli mediów. Amnesty International pisała o przemocy, która zapanowała po wyborach samorządowych. Mnożyły się napady i pobicia dziennikarzy.
Obecnie drogą manipulacji Sądem Najwyższym Ortega, próbuje doprowadzić do zmiany konstytucji, która pozwoli mu ubiegać się o reelekcję. Możemy z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, iż następnym krokiem będzie ogłoszenie się prezydentem dożywotnim. Wszak to Fidel Castro jest wzorem dla populistów z Managui czy Caracas, a tam nigdy nie było wolnych wyborów.
Zwracam się do Komisji Europejskiej o wyciągnięcie wniosków z tej sytuacji i sprawdzenie, w sytuacji naruszenia międzynarodowych norm w zakresie praw człowieka, czy nie zachodzi konieczność zrewidowania istniejących umów o współpracy z tym krajem, tak aby zapisy o klauzuli praw człowieka nie okazywały się tylko pustosłowiem.
Adam Bielan
Panie przewodniczący! W ostatnią sobotę dziesiątki tysięcy obywateli Nikaragui na apel polityków opozycji demonstrowało przeciwko polityce prezydenta Daniela Ortegi. Polityce, która wiedzie wprost do wprowadzenia w Nikaragui dyktatury.
Przypomnę, że 19 października Sąd Najwyższy zdecydował o zniesieniu zakazu kandydowania na kolejną kadencję przez prezydenta Ortegę i nie fakt zniesienia tego zakazu jest oburzający, bo przecież takiego zakazu nie ma w wielu krajach europejskich, ale to, w jaki sposób do tej decyzji doszło. Jak wiemy pan prezydent Ortega nie dysponuje większością dwóch trzecich głosów w Parlamencie i dlatego musiał się uciec do łamania konstytucji, żeby ten zakaz znieść. Jeżeli dopuścimy do tego, że Daniel Ortega będzie kandydował ponownie w 2011 roku, to możemy obudzić się w sytuacji, w której w Nikaragui zapanuje już prawdziwa dyktatura.
Dlatego zwracam się do Komisji Europejskiej o to, żeby podczas kolejnych negocjacji nad układem stowarzyszeniowym pomiędzy krajami Unii Europejskiej a krajami Centralnej Ameryki zwróciła uwagę na ten problem i wykorzystała wszystkie możliwe środki do tego, aby zawrócić prezydenta Ortegę z tej drogi.
Johannes Cornelis van Baalen
autor. - Panie przewodniczący! Gorąco dziękuję za poparcie tej Izby dla delegacji Międzynarodówki Liberalnej do Managui, której przewodniczyłem. Przybyliśmy tam na zaproszenie większości parlamentarnej, z pokojowym nastawieniem, aby porozmawiać o konstytucji, wyborach, kampanii wyborczej i prawach człowieka oraz swobodach obywatelskich. Obrzucono nas obelgami, wyzwano nas od piratów itp. Zagrożono nam wydaleniem z kraju, uznaniem za persona non grata, i oskarżono nas o przeprowadzanie golpe - zamachu stanu.
Ale co ważniejsze, mój kraj został obrzucony obelgami, a nikaraguańscy obywatele są represjonowani. Myślę, że Unia Europejska powinna monitorować to, co dzieje się w Nikaragui i wysłać na wybory w 2011 roku obserwatorów, a także wspierać demokratyczną opozycję. Mam również nadzieję, że będziemy postępować tak to samo w odniesieniu do Hondurasu i obiektywnie potraktujemy wynik tamtejszych wyborów. Przekonajmy się, czy niedzielne wybory będą wolne i sprawiedliwe, a następnie podejmijmy decyzję. Może się tak zdarzyć, że uznanie przez nas wyniku wyborów położy kres kryzysowi konstytucyjnemu w tym kraju.
Tunne Kelam
w imieniu grupy PPE. - Panie przewodniczący! W dzisiejszej Ameryce Łacińskiej obserwujemy tendencje do umacniania populistycznych reżimów poprzez przedłużanie mandatu urzędujących prezydentów - najlepiej w nieskończoność. Tak wyglądała droga do władzy Hitlera. Droga do władzy Lenina była drogą obojętności, ale wynik był taki sam.
Ci korzystający ze zwiększonej władzy prezydenci nie są zdolni ani skłonni do tego, by poprawiać jakość życia swoich obywateli. Mrocznym i bolesnym przykładem okaleczenia i zniszczenia życia normalnych ludzi na przestrzeni dziesięcioleci jest Kuba. W Nikaragui widzimy niepokojący przykład, że tego rodzaju władcy nie zmieniają się. Powracają oni do władzy po to tylko, żeby jej ponownie nadużywać.
Dlatego teraz musimy zdecydowanie potępić zaistniałe przypadki naruszania nikaraguańskiej konstytucji i wprowadzić w związku z nimi o wiele bardziej skuteczną ochronę wykorzystania funduszy przekazywanych Nikaragui na potrzeby rozwoju. Wielkie rozczarowanie budzi to, że Organizacja Państw Amerykańskich nie zareagowała na te jaskrawe przypadki naruszenia konstytucji przez jeden z jej krajów członkowskich.
Véronique De Keyser
Panie przewodniczący! Cieszę się, że pan van Baalen powrócił do Europy bezpiecznie i że został wydalony z kraju już na pokładzie samolotu.
Ale mówiąc bardziej serio, chciałabym oświadczyć w imieniu mojej grupy, że nie damy się wciągnąć w tę grę. Chodzi mi o to, że chociaż Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) odmówiła nam pilnej debaty w sprawie ugandyjskich ustaw godzących w homoseksualistów, a także innej pilnej debaty w sprawie Iranu i przeprowadzanych tam egzekucji, chce ona teraz wciągnąć nas w grę polegającą na byciu za albo przeciw Ortedze w sytuacji, gdy w kraju tym odbywają się demonstracje.
To nie tak! Sądzę, że pilne debaty toczące się w tej Izbie, których zasadniczym celem jest zapewnienie pomocy ludziom lub wspieranie jakiejś zagrożonej sprawy, nie mogą służyć realizacji osobistych interesów politycznych posłów do PE. Dlatego moja grupa postanowiła nie tylko nie podpisywać się pod tą rezolucją, ale też nie głosować i zaprotestować przeciwko temu, co się tutaj dzieje. To dyskredytuje Parlament Europejski.
Raül Romeva i Rueda
Panie przewodniczący! Myślę, że to nie tylko zasmucające, ale i żenujące, że tak ważnym posiedzeniem, w tak pilnych kwestiach, manipuluje się w taki sposób; dlatego też jestem zdziwiony nie tylko tym, że przedmiotem dzisiejszej debaty jest Nikaragua, ale również tym, że zabrakło debaty przy innych okazjach, kiedy to mieliśmy dyskutować nad znacznie ważniejszymi tematami. Ponadto dziś dochodzi jeszcze to, że wpisując tę kwestię do porządku obrad usunęliśmy z niego inne punkty. To jest zupełnie niestosowne z punktu widzenia przedmiotu debat nad pilnymi sprawami.
Na przykład mogliśmy oraz powinniśmy byli przedyskutować kwestię Sahary Zachodniej. Powinniśmy byli omówić obecną sytuację takich osób jak Aminatou Haidar, która obecnie cierpi w związku z jaskrawym pogwałceniem i pozbawieniem jej podstawowych praw. Powinniśmy również rozpocząć debatę dotyczącą sytuacji ludzi przebywających w obozach dla uchodźców lub na terenach okupowanych w Maroko, która to sytuacja rzeczywiście wymaga jasnego stanowiska.
Wszystkie te kwestie powinny być przedmiotem dzisiejszej debaty, tymczasem tak nie jest, ponieważ Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów) zmusza nas do debaty nad tematem, który moim zdaniem nie zasługuje na uwagę i nie jest na tyle ważny, by być przedmiotem tego rodzaju posiedzenia.
Ilda Figueiredo
Panie przewodniczący! To godna pożałowania debata nad fałszywym stanem wyjątkowym, której wyłącznym celem jest zdyskredytowanie Parlamentu Europejskiego.
Pilną kwestią byłoby przeprowadzenie debaty nad niedawną tragedią spowodowaną przez huragan Ida, który na początku listopada uderzył w Salwador. W wyniku tego huraganu 200 osób straciło życie lub zaginęło, zniszczeniu uległa infrastruktura i podstawowe urządzenia, szczególnie w sektorach zdrowia, edukacji, wody i warunków sanitarnych, co doprowadziło do pogłębienia się ubóstwa w kraju.
Pilną rzeczą byłaby debata nad udostępnieniem nadzwyczajnych środków i przekazanie dostępnych funduszy UE na potrzeby zażegnania tej sytuacji nadzwyczajnej, uruchomienia planu przebudowy i ograniczenia ryzyka, a także wspierania obywateli Salwatora.
Pilną rzeczą byłoby potępienie przez ten Parlament przewrotu wojskowego w Hondurasie i domaganie się powrotu do władzy prezydenta Zelayi, wybranego zgodnie z prawem przez naród honduraski.
Pilną rzeczą byłoby domaganie się poszanowania praw człowieka mieszkańców Sahary Zachodniej.
Niestety nie zajęliśmy się żadną z tych rzeczy wobec sprzeciwu Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów). Dlatego, jak wspomnieli już moi koledzy, nie przyłożymy ręki do tego fałszywego stanu wyjątkowego, który jest hańbą dla Parlamentu Europejskiego.
Jürgen Klute
(DE) Panie przewodniczący! Zgadzam się w stu procentach z moimi przedmówcami. Chciałbym przypomnieć wszystkim, że prezydent Kolumbii również próbował przedłużyć swoją kadencję z pogwałceniem obowiązującego w Kolumbii prawa, a zatem również ta kwestia wymaga rozwiązania.
Co jednak najważniejsze, chciałbym podkreślić, że w przewrót w Hondurasie zamieszana była Fundacja im. Friedricha Naumanna w Niemczech, fundacja posiadająca bliskie związki z niemiecką Wolną Partią Demokratyczną. Toczyła się na ten temat debata, przynajmniej w Niemczech. Stypendyści fundacji odcięli się od tej polityki w otwartym liście. Nie wolno nam zapominać, że pan van Baalen jest prezesem Międzynarodówki Liberalnej i że na stronie Fundacji im. Friedricha Naumanna zamieszczono informację, iż rozmawiał on o możliwości przewrotu z nikaraguańskimi siłami zbrojnymi. Myślę, że w tych okolicznościach nie ma nic niestosownego - i nikt temu nie zaprzecza - w tym, że taki kraj jak Nikaragua ma na tyle odwagi, by wydalić takiego polityka. Musimy szczerze przyznać, że w Europie postąpilibyśmy dokładnie tak samo.
To, co się tutaj dzieje, to nic innego aniżeli jawna próba zdyskredytowania i publicznego ośmieszenia tych krajów, państw i rządów Ameryki Łacińskiej, które starają się rozszerzyć swoją politykę społeczną. W imieniu Zjednoczonej Lewicy Europejskiej - Nordyckiej Zielonej Lewicy chciałbym raz jeszcze wyraźnie powiedzieć, że nie będziemy tego popierać.
Ioannis Kasoulides
Panie przewodniczący! Nie rozumiem reakcji naszych szanownych koleżanek i kolegów z prawej strony sali w stosunku do wyboru tematów na dzisiejszą debatę.
Nie rozumiem, dlaczego dyskutowanie na temat potraktowania jednego z posłów do Parlamentu Europejskiego, odwiedzającego inny kraj w charakterze przewodniczącego Międzynarodówki Liberalnej miałoby nie być pilne. Nie rozumiem, dlaczego mielibyśmy nie zabierać głosu w tej sprawie i nie rozmawiać o tym nowym trendzie w Ameryce Łacińskiej, polegającym na próbach wprowadzania arbitralnych zmian do konstytucji danego kraju i zrywania z wieloletnią tradycją sprawowania rządów przez głowę państwa w trakcie jednej lub dwóch kadencji.
Nasi szanowni przyjaciele posłowie wspomnieli cztery inne tematy, a ja chciałbym wiedzieć, kiedy zajmiemy się pozostałymi do omówienia kwestiami, zważywszy że w porządku obrad widnieją tylko trzy punkty.
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Justas Vincas Paleckis
(LT) W pełni popieram opinię mojej grupy, że punkt ten nie powinien był znaleźć się w porządku obrad, ponieważ na całym świecie mamy do czynienia z o wiele istotniejszymi i pilniejszymi problemami. Skoro mamy mówić o Nikaragui, powinniśmy w pierwszej kolejności pomówić o tym, że kraj ten ma największy na świecie dług i że jest jednym z najbiedniejszych krajów Ameryki Łacińskiej. Nie sprawdził się w nim eksperyment komunistyczny ani też eksperyment neoliberalny. Jest to kraj, w którym było zbyt wiele ingerencji ze strony supermocarstw, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego, w związku z czym kraj ten znajduje się na skraju wojny domowej. To zrozumiałe, że dotykają go tendencje do rządów twardej ręki, i powinny one zostać potępione. Nie zapominajmy jednak, że takie tendencje występują również w Europie. Skupmy się zatem na bardziej istotnych sprawach.
Gesine Meissner
(DE) Panie przewodniczący! W tym temacie powiedziano już różne rzeczy. Jeden z przedmówców wyjaśnił, że jest to niewłaściwy temat do debaty, ponieważ istnieją pilniejsze problemy związane z bardziej drastycznymi przypadkami łamania praw człowieka. Może i tak jest, ale uważam, że my, Europejczycy, którzy troszczymy się o to, by takie wartości jak prawa i wolności człowieka - na przykład wolność prasy - były respektowane wszędzie, musimy bronić tej wolności, kiedy tylko stwierdzamy, że jest ona zagrożona.
Wspomniano również, że w przewrót zamieszana była Fundacja im. Friedricha Naumanna. Jako członkini Wolnej Partii Demokratycznej zdecydowanie odrzucam ten zarzut. Jego źródłem są plotki, całkowicie wyssane z palca.
Po trzecie wspomniano, że pan van Baalen został oskarżony o prowadzenie rozmów dotyczących przewrotu, i dlatego został wydalony z kraju. Jeżeli nie można otwarcie rozmawiać na dowolne tematy - a dla nas to część wolności prasy i wolności słowa, czyli dwóch swobód, które bardzo sobie cenimy - czy to rzeczywiście powód, by wydalić kogoś z kraju, tylko dlatego, że rozmawiał na dany temat? To, że dyskusja toczyła się na forum publicznym, nie stanowi usprawiedliwienia dla wydalenia kogoś z kraju, tylko dlatego, że dyskutowano. To zupełnie niewłaściwe podejście.
Charles Tannock
Panie przewodniczący! Nikaragua pozostaje jednym z najbiedniejszych krajów Ameryki. To, że prezydentowi Danielowi Ortedze nie udało się poprawić sytuacji jego kraju, mimo niezliczonych utopijno-socjalistycznych obietnic składanych przy okazji obejmowania przez niego urzędu, świadczy o tym, że Nikaragua potrzebuje zmiany przywództwa.
Konstytucja tego kraju pozwala głowom państw sprawować urząd tylko przez jedną kadencję, co jest generalnie sensowną polityką w niestabilnym regionie, ale Ortega raz jeszcze okazuje swoją pogardę dla demokracji parlamentarnej i praworządności, nadużywając uprawnień trybunału konstytucyjnego.
Po tym względem nie różni się on od swojego lewicowego kolegi Hugo Cháveza z Wenezueli. Obydwaj wsławili się, odrzucając caudillos, tymczasem sami stają się caudillos lewicy, gdyż stanowią poważne zagrożenie dla stabilności demokracji w regionie, szczególnie zważywszy na chaos w położonym niedaleko Hondurasie. Daniel Ortega zawodził swoich obywateli i swój kraj wielokrotnie. Jeżeli rzeczywiście wierzymy w demokrację i wolność, nie możemy ignorować niedoli obywateli Nikaragui.
Reinhard Bütikofer
(DE) Panie przewodniczący! Z tej dość trudnej debaty wynika jedna rzecz. Pani poseł Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy potwierdziła pośrednio, że przedmiotem tych rozmów była rzeczywiście kwestia przewrotu. Broniła ona tego, co się stało, argumentując, że można rozmawiać o wszystkim, nawet o puczu. To ważny rezultat tej debaty, która pomaga wyjaśnić sytuację, i bardzo się z tego cieszę.
Karel De Gucht
komisarz. - Panie przewodniczący, szanowne koleżanki i koledzy! Jak państwo wiedzą, Unia Europejska uczestniczy w trudnym dialogu z Nikaraguą, który ma na celu utrwalenie demokracji i przywrócenie zaufania obywateli do jego demokratycznych instytucji.
Jednocześnie UE stara się wyważyć ten dialog z naszym długoletnim zaangażowaniem na rzecz wspierania rozwoju i stabilności tego rozwijającego się kraju, a szerzej regionu Ameryki Środkowej.
Od czasu wyborów lokalnych przeprowadzonych w listopadzie 2008 roku, którym towarzyszyły zarzuty o powszechne nadużycia, zaufanie międzynarodowych darczyńców do obecnego rządu spadło do najniższego jak dotąd poziomu. Niezdolność do poszanowania podstawowych zasad demokracji, w tym wolnych i sprawiedliwych wyborów, skłoniła społeczność darczyńców do systematycznego zmniejszania zakresu współpracy, a w niektórych przypadkach - do zmiany kierunku lub zawieszenia działań w ramach współpracy do czasu przywrócenia korzystnych warunków.
Komisarz Ferrero-Waldner podjęła decyzję zawieszenia wypłat pomocy budżetowej dla Nikaragui z dniem 1 stycznia 2009 r. Decyzję tę poprzedzały dyskusje z państwami członkowskimi w Radzie.
W następstwie wielu rozmów z władzami Nikaragui, które złożyły wiarygodne zobowiązania do podjęcia działań naprawczych, na początku października Komisja dokonała jednorazowej wypłaty 10 milionów euro z naszego programu pomocy budżetowej dla sektora edukacji. Kwota ta jest małą częścią zawieszonej płatności, która opiewa na dodatkowe 46 miliony euro.
W zeszłym tygodniu w Radzie ds. Rozwoju słychać było krytykę, że nie omówiono tego uprzednio z państwami członkowskimi. Nie zagłębiając się zbytnio w szczegóły, wyrażę tylko zdanie, że jest sprawą bardzo ważną, abyśmy przy podejmowaniu takiej decyzji stosowali określoną procedurę, w ramach której będziemy się przynajmniej starali upewnić się, że Komisja Europejska i państwa członkowskie kierują się tym samym podejściem do pojedynczych państw. Jeśli przyjęcie wspólnego stanowiska okaże się niemożliwe, wówczas rzecz jasna każdy będzie mógł robić, co uzna za stosowne.
Rząd Nikaragui ogłosił, że następne wybory regionalne w 2010 roku oraz wybory powszechne w 2011 roku będą nadzorowane przez zespoły międzynarodowych obserwatorów. Rząd zaprosił już oficjalnie UE do przeprowadzenia misji obserwacyjnej. Rząd zobowiązał się również, między innymi, do udoskonalenia swojego rejestru ludności i listy wyborców przy wsparciu z unijnego projektu, a także do powołania wiarygodnego i fachowego organu wyborczego w przyszłym roku.
Z drugiej strony niedawny rozwój wydarzeń, w tym orzeczenie sądu konstytucyjnego, kładzie się cieniem na rzeczywistej zdolności nikaraguańskiego rządu do realizacji jego zobowiązań. Unia Europejska, przy wielu okazjach, a niedawno poprzez démarche lokalnej trojki z dnia 21 listopada, wyraziła swoje zaniepokojenie takim obrotem spraw.
W ostatecznym rozrachunku realizacja tych zobowiązań będzie miała zasadnicze znaczenie dla ponownego uruchomienia naszych programów wsparcia budżetowego. Nadal ściśle współpracujemy z państwami członkowskimi, a także z Parlamentem Europejskim, o czym świadczy dzisiejsza debata. Rozstrzygnięcie, czy debata ta toczy się we właściwym czasie, należy oczywiście do samego Parlamentu.
Przewodniczący
Zamykam debatę nad tym punktem porządku dziennego.
Głosowanie odbędzie się na zakończenie debaty.
