Realizacja europejskiej inicjatywy obywatelskiej opartej na art. 11 ust. 4 Traktatu UE (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Rady i Komisji Rozwoju na temat realizacji europejskiej inicjatywy obywatelskiej opartej na art. 11 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej.
Pragnę gorąco powitać grupę reporterów z mojego regionu - Kastylii-La Manchy w Hiszpanii, którzy przebywali w loży prasowej, a obecnie odwiedzają instytucje UE.
Diego López Garrido
Panie przewodniczący! Jestem wdzięczny Parlamentowi za inicjatywę dzisiejszej debaty na temat, który wydaje mi się jednym z najważniejszych, najbardziej istotnych z punktu widzenia demokracji, rozwoju Unii Europejskiej i europejskości wśród europejskiego społeczeństwa. Chodzi tu o bardzo istotną kwestię, która otwiera nowy etap w Unii Europejskiej; oczywiście, jak państwu wiadomo chodzi tu o inicjatywę obywatelską. Innymi słowy chodzi o możliwość zgłaszania przez jeden milion europejskich obywateli z różnych państw członkowskich, tak kobiet, jak i mężczyzn, inicjatywy legislacyjnej.
Inicjatywa legislacyjna, będzie następnie, co zrozumiałe, kierowana i prezentowana Komisji, która jest organem Unii Europejskiej posiadającym uprawnienia do wnoszenia inicjatywy legislacyjnej.
Inicjatywa obywatelska stanowi bardzo wyraźny priorytet prezydencji Rady. Podkreślam, bardzo wyraźny. Stanowi ona priorytet, ponieważ naszym zdaniem taki jest priorytet Europy. Kiedy jakieś państwo sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, to naszym zdaniem nie powinno w tym okresie forsować własnych priorytetów, własnych wewnętrznych celów, ale musi wznieść się ponad nie i reprezentować cele europejskie.
Inicjatywa obywatelska ze swoimi możliwościami, uprawnieniami, które daje obywatelom - około pięciuset milionom europejskich obywateli - jest ważnym celem dla Europy, a tym samym jedną z najważniejszych spraw hiszpańskiej prezydencji nie dlatego, że stanowi priorytet dla Hiszpanii, ale dlatego, że stanowi priorytet dla Europy.
Obywatele mają nadzieję, że po ośmiu latach opóźnień spowodowanych wątpliwościami natury instytucjonalnej traktat lizboński zostanie wdrożony najszybciej jak to możliwe.
Musimy nadrobić stracony czas i przede wszystkim spełnić oczekiwania obywateli w kwestii współuczestnictwa. Innymi słowy, powinniśmy stopniowo wyrównywać różnicę pomiędzy Europą zbudowaną w XX wieku raczej odgórnie - aczkolwiek Europą demokratyczną - a Europą budowaną również oddolnie.
Dlatego uważamy, że inicjatywa obywatelska powinna zostać wdrożona tak szybko, jak to możliwe, ponieważ będzie to wyrazem politycznej woli państw członkowskich, Parlamentu i instytucji unijnych udzielenia głosu społeczeństwu i umożliwienia obywatelom współuczestniczenia w życiu Unii.
Pozwoli to również przeciwdziałać temu, co niestety ma również miejsce w Unii Europejskiej, a mianowicie, że debata polityczna wydaje się być po dużej części debatą na poziomie krajowym, debatą wewnętrzną. Tutaj w Brukseli czy w Parlamencie, odbywa się debata europejska, ale w każdym z unijnych krajów dominuje debata krajowa, a nie europejska.
Inicjatywa obywatelska jest wspaniałym sposobem na pomyślne zainspirowanie prawdziwie europejskiej debaty wśród społeczeństwa obywatelskiego. Inicjatywy zaproponowane przez obywateli różnych krajów w każdym z tych krajów wywołają debatę europejską, a nie wyłącznie debatę narodową.
Właśnie dlatego panie przewodniczący, uznaliśmy inicjatywę obywatelską za priorytet. Kiedy tylko Komisja przedłoży wniosek dotyczący rozporządzenia - chcielibyśmy podziękować Komisji, szczególnie panu przewodniczącemu Barroso i wiceprzewodniczącemu Šefčovičowi, za nadanie tej sprawie priorytetu w planie prac Komisji; cieszymy się, że jest to pewne i że nastąpi szybko, o czym za chwilę opowie nam pan przewodniczący Šefčovič - w bardzo krótkim czasie dysponować będziemy tekstem, który umożliwi nam wraz z Radą i Parlamentem uruchomienie przed upływem tej sześciomiesięcznej kadencji inicjatywy, na którą niewątpliwie czekają europejscy obywatele.
Będziemy musieli się zająć różnymi aspektami, czasem technicznymi, innym razem bardziej politycznymi, ale musimy doprowadzić do realizacji tego zamierzenia.
Dlatego od czasu nieoficjalnego spotkania ministrów spraw zagranicznych w La Granja de San Ildefonso, jak zapewnie pamiętają wiceprzewodniczący Šefčovič i pani komisarz Malmström - nadal sprawujący podówczas swoje urzędy, ponieważ nowa Komisja nie przejęła jeszcze wtedy obowiązków - poprzez pierwsze spotkanie z Komisją w Madrycie, kiedy władzę przejęło nowe Kolegium Komisarzy, aż po dzisiejsze popołudnie w Parlamencie, staramy się przeforsować tę inicjatywę. Chciałbym do nich zaapelować - i chciałbym, żeby następnie przekazali ten apel państwu, szanownym posłom Parlamentu - by okazali tej sprawie jak najdalej idące zaangażowanie.
Wiem, że tak uczynią. Ponadto chciałbym poprosić, by zadziałali w tej sprawie najszybciej jak to możliwe, ponieważ jest to sprawa, która pod wieloma względami łatwo uzyska powszechną akceptację dzięki dyskusjom, które miały miejsce w Radzie, Komisji i Parlamencie, czy też na forum komisji, której jestem członkiem, Komisji Spraw Instytucjonalnych. Dlatego myślę, że możemy uruchomić tę inicjatywę, która stanowi dla społeczeństwa jeden z najbardziej emocjonujących przejawów nowego etapu, w który wkracza właśnie Unia Europejska.
Maroš Šefčovič
komisarz. Panie przewodniczący! Chciałbym serdecznie podziękować Parlamentowi za umieszczenie tego niezmiernie ważkiego punktu w porządku obrad. Chciałbym osobiście podziękować mojemu drogiemu przyjacielowi Diego Lópezowi Garrido i prezydencji hiszpańskiej, za uczynienie z tego punktu priorytetu prezydencji hiszpańskiej, ponieważ jestem przekonany, że instrument, który zamierzamy stworzyć prawdziwie odmieni sposób prowadzenia polityki w Unii Europejskiej.
Aż do tej pory europejska koncepcja opierała się na demokracji przedstawicielskiej. Myślę, że zostało to bardzo dobrze oddane w traktacie lizbońskim, który zawiera wyraźne stwierdzenia, że uprawnienia Parlamentu zostały bardzo rozszerzone i który mówi o tym, kiedy zamierzamy w większym stopniu włączyć parlamenty krajowe do europejskiego procesu legislacyjnego. I musieliśmy to uzupełnić o zwiększenie udziału obywateli przy pomocy omawianego tu instrumentu demokracji partycypacyjnej.
Jakiś czas temu odbyła się debata dotycząca tego, czy jedno nie niweluje drugiego i czy nie jest to przypadkiem gra, w której wynikiem jest zawsze zero. Nie sądzę, żeby tak było, ponieważ uważam, że elementy demokracji przedstawicielskiej i partycypacyjnej wspomagają się wzajemnie i wspomagają również tworzenie europejskiej przestrzeni politycznej i społecznej.
Sądzę też, że dzięki temu instrumentowi uda nam się jeszcze lepiej podkreślić, jak ważna dla Europejczyków jest europejska tożsamość. Podobnie jak Diego uważam, że pobudzi on bardziej zaangażowane, bardziej otwarte na Europę międzynarodowe dyskusje, poświęcone w większym stopniu tematom europejskim, a nie tylko krajowym, co ma często miejsce w stolicach państw członkowskich.
Komisja była i jest ogromnie wdzięczna Parlamentowi Europejskiemu za wkład na rzecz europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Przyjęta 7 maja ubiegłego roku rezolucja była dla nas bardzo ważnym politycznym przewodnikiem, a zarazem ważną wskazówką, jak tę inicjatywę powinniśmy przygotować.
Jak państwu wiadomo, przygotowując tak ważne akty legislacyjne Komisja pragnie włączyć europejskie społeczeństwo do możliwie jak najszerszej dyskusji. Dlatego zorganizowaliśmy na ten temat publiczną debatę w oparciu o opublikowaną w grudniu ubiegłego roku zieloną księgę.
Muszę powiedzieć, że byliśmy bardzo pozytywnie zaskoczeni otrzymanymi odpowiedziami. Otrzymaliśmy ponad 300 odpowiedzi pochodzących od różnych respondentów: osób prywatnych, organizacji, organów władzy państwowej i nawet niektórych parlamentów krajowych.
Oceniliśmy otrzymane odpowiedzi i zakończyliśmy proces konsultacji debatą publiczną w Brukseli, przy udziale ponad 150 zainteresowanych, w tym szanownych przedstawicieli Parlamentu.
Gdybym miał podsumować tę debatę, to muszę powiedzieć, że do Komisji wpłynęło wiele nowatorskich, interesujących i pozytywnych propozycji. Jakie są najważniejsze wnioski? Że obywatele chcieliby wdrożenia tej inicjatywy tak szybko, jak to możliwe, że chcą, aby była przyjazna dla użytkownika, prosta, przystępna, zrozumiała, a przede wszystkim dostępna.
Zapewne zgodzą się państwo, że prawodawstwo należy przygotowywać w oparciu o te wyraźne i bardzo istotne parametry, ponieważ jedynie one zagwarantują, że obywatele wykorzystają ten instrument dla lepszej komunikacji z Komisją i instytucjami europejskimi.
Komisja jest obecnie na etapie finalizowania swojego wniosku w oparciu o wyniki konsultacji oraz wnioski Parlamentu Europejskiego. Mam nadzieję, że 31 marca Kolegium przyjmie przygotowywany przez nas wniosek. Mogę państwu również powiedzieć, że byłoby to niemożliwe bez silnego wsparcia ze strony hiszpańskiej prezydencji. To oczywiste, że tak ważny dla prezydencji priorytet musi zostać uwzględniony i wiem, że Hiszpanii ogromnie zależy, by w okresie swojej prezydencji dokonać postępu w tej sprawie.
Mam więc nadzieję, że dzięki konstruktywnemu podejściu prezydencji, Rady i Parlamentu, będziemy dysponować nowym bardzo ważnym instrumentem na długo przed pierwszą rocznicą wejścia w życie traktatu lizbońskiego.
Íñigo Méndez de Vigo
Panie przewodniczący! To w tej Izbie, niemal siedem lat temu, pod koniec prac konwentu konstytucyjnego posłowie Parlamentu Europejskiego i posłowie parlamentów narodowych odnieśli sukces, przedstawiając wniosek, który został przyjęty przez Prezydium. Miałem zaszczyt osobiście zaprezentować ten wniosek Prezydium i został on następnie przyjęty. Ponadto pragnę przypomnieć w tym miejscu nazwiska panów Lamassoure'a i Mayera, ponieważ to oni opracowali projekt inicjatywy obywatelskiej, ogólnospołecznej inicjatywy, która dzisiaj jest włączona do traktatów.
Ogólnospołeczna inicjatywa jest przykładem demokracji partycypacyjnej - pan komisarz Šefčovič doskonale nam to wytłumaczył - i demokracji europejskiej, ponieważ problemy, które ma obejmować, muszą być problemami europejskimi, a nie lokalnymi. Chodzi tu zatem o uczestnictwo obywateli i sprawy rozstrzygane na szczeblu europejskim.
Komisarz Šefčovič, który przygotowuje ten wniosek, nie wyjawił nam szczegółów. Narobił nam apetytu. W imieniu mojej grupy, panie komisarzu Šefčovič, wnoszę, by spełniała ona co najmniej trzy warunki.
Po pierwsze, musi być prosta i przejrzysta. Innymi słowy, nie komplikujmy spraw. Musi być możliwie jak najbardziej dostępna dla ogółu społeczeństwa, by można było z niej korzystać bez konieczności posiadania doktoratu.
Po drugie, powinna zakładać współpracę pomiędzy władzami europejskimi a władzami krajowymi, ponieważ moim zdaniem władze krajowe muszą zaangażować się w stronę organizacyjną zbierania podpisów.
Po trzecie, za pośrednictwem Komisji Europejskiej i Parlamentu powinniśmy edukować społeczeństwo, wyjaśniając, jak należy stosować inicjatywę legislacyjną, by uniknąć rozczarowań. Jako przykład powiem państwu, co zobaczyłem w Internecie. Otóż w Internecie zamieszczono już petycję, za pomocą której obywatele chcą wykorzystać tę inicjatywę do ustanowienia wyłącznie jednej siedziby Parlamentu.
No cóż. Jest to niemożliwe i od razu na wstępie musimy wyraźnie powiedzieć: wymaga zmiany traktatów i nie może zostać załatwione w drodze ogólnospołecznej inicjatywy.
A zatem szanowni państwo komisarze i posłowie, wiele pozostaje do zrobienia w kwestii edukowania na temat tej inicjatywy, którą Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) popiera i co do której mamy nadzieję, że może przyczynić się do promowania poczucia przynależności do Unii i powszechnego uczestniczenia w sprawach Unii.
Ramón Jáuregui Atondo
w imieniu Grupy S&D. - Panie przewodniczący, panie komisarzu! Ucieszyła mnie wiadomość, że Komisja planuje zatwierdzić projekt rozporządzenia w przyszłym tygodniu, do 31 marca. Jest to moim zdaniem bardzo dobra wiadomość i sądzę, że należy pogratulować panu komisarzowi i hiszpańskiej prezydencji tempa, jakie nadali tej inicjatywie i podziękować, że zgodzili się przedstawić Izbie ten ważny wniosek.
Jest to bardzo ważna wiadomość, ponieważ moim zdaniem zostanie w ten sposób wzmocniona legitymacja Parlamentu. Także dlatego, że umożliwi ona społeczeństwu bezpośredni dostęp do Parlamentu z projektem ustawy, nie za pośrednictwem partii, ale wprost do nas.
To właśnie bezpośredni powszechny dostęp do Parlamentu wzmacnia jego legitymację. Wzmacnia poczucie obywatelstwa, które leży u źródeł europejskiego projektu. Od Maastricht aż do tego miejsca, w którym znajdujemy się obecnie, dla europejskiego projektu najważniejszy jest obywatel i to on staje się najważniejszym graczem.
Po trzecie, chcę powiedzieć, że jest to nadzwyczajna zachęta do nawiązywania relacji pomiędzy instytucjami a obywatelami, do czego od dawna dążymy, ale czego dotąd nie osiągnęliśmy. Daje to społeczeństwu możliwość faktycznego zbliżenia się do Parlamentu i zrozumienia płynących z tego korzyści. Skłania mnie to również do wyrażenia kilku zaleceń, pokrywających się w znacznym stopniu z tym, co wcześniej powiedział poseł Mendez de Vigo.
Myślę, że należy opracować projekt, który będzie przede wszystkim rzeczywiście elastyczny. Innymi słowy, powinien on pozwolić na korzystanie z prawa; powinien docierać do wielu ludzi, ponieważ musimy określić liczbę państw, udział procentowy, systemy zbierania podpisów. Apeluję: bądźmy elastyczni! Umożliwmy łatwy dostęp do tej inicjatywy, ale niech będzie ona zrozumiała i nie zawiedzie oczekiwań.
Przede wszystkim Komisja musi zawczasu wypowiedzieć się, czy projekt tej inicjatywy jest dopuszczalny i czy możliwe jest jego przeprowadzenie. Zanim rozpocznie się zbieranie podpisów - aby nie zawieść oczekiwań - musimy powiedzieć "tak” albo "nie”: projekt musi być przejrzysty i elastyczny i oczywiście, szanowni państwo, dobrze przygotowany.
Anneli Jäätteenmäki
Europejska inicjatywa obywatelska jest ważna, ponieważ to jedna z tych niewielu innowacji wprowadzonych traktatem lizbońskim, o której bez wątpienia można powiedzieć, że przyczyni się do zwiększenia wpływu obywateli. Oczywiście to tylko nieznaczny krok naprzód, a zebranie miliona nazwisk wymagać będzie sporego nakładu pracy; nawet wówczas będziemy mogli tylko sugerować Komisji, by coś uczyniła. Wtedy Komisja, opierając się na swoim autorytecie, zadecyduje czy to zrobi, czy też nie.
Jeśli eksperyment związany z tą inicjatywą powiedzie się, na co liczę, bardzo prawdopodobne jest, że będziemy mogli dokonać dalszego postępu na drodze do bezpośredniego uczestnictwa. Dlatego tak ważne jest teraz, kiedy ustalamy ramy funkcjonowania inicjatywy obywatelskiej, żeby zdefiniować je w taki sposób, by łatwiej było wprowadzić inicjatywę i by była ona jasna i zrozumiała. Nie powinniśmy wzbudzać fałszywych nadziei ani wprowadzać nieporozumień.
Omawialiśmy już procedurę określania wstępnej zgodności. Myślę, że należy do niej podejść z dużą ostrożnością. Może ona mieć swoje dobre strony, ale nie wiem czy wskazane jest ograniczanie inicjatywy na tym etapie. Udzielmy głosu obywatelom.
Moim zdaniem ważne jest, by progi dla różnych państw członkowskich - liczba państw członkowskich biorących udział w inicjatywie - nie były zbyt wysokie: dla uznania inicjatywy za ważną i reprezentatywną i możliwą do przeprowadzenia wystarczyłaby jedna czwarta. Musimy zapewnić, by rozporządzenie nie tworzyło zbędnych przeszkód dla wdrożenia inicjatywy obywatelskiej, ale by uczyniło ją jasną i zrozumiałą. Miejmy nadzieję, że będzie wiele inicjatyw i że Komisja udzieli im swojego poparcia.
Gerald Häfner
Panie przewodniczący, panie pośle López Garrido, panie komisarzu Šefčovič, szanowni państwo! Uważam, że Europa stoi dzisiaj przed ogromną szansą, ta wspólna Europa nas wszystkich, która rozpoczęła się od podpisania traktatów - klasycznych instrumentów polityki zagranicznej, w której obywatele na dobrą sprawę byli tylko widzami - a która dzisiaj staje się coraz bardziej Europą obywateli.
To, o czym dziś rozmawiamy, to pierwszy instrument prowadzący wprost do bezpośredniej partycypacji obywateli na szczeblu europejskim. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, jaką szansę on oferuje, zwłaszcza dla tworzenia i stopniowego rozwoju takiego społeczeństwa europejskiego, takiego europejskiego narodu, jakiego potrzebuje Europa, ponieważ Francja, Włochy, Portugalia, Niemcy i inne kraje w gruncie rzeczy nadal rozmawiają na te tematy w mniejszym lub większym stopniu osobno. W zakresie, w jakim dotyczy to obywateli, niewiele jest debat o zasięgu ogólnoeuropejskim. Jednak europejska inicjatywa obywatelska mogłaby wywołać takie debaty i do pewnego stopnia pomóc przezwyciężyć odczucia Europejczyków, którzy uważają, że Bruksela jest daleko od nich i że oni - obywatele - nie mają w Brukseli nic do powiedzenia. Tworzymy tu pierwszy instrument, dzięki któremu głosy obywateli będą słyszane w Brukseli. Jednak decydujące znaczenie ma forma, jaką nadamy temu instrumentowi. Chcę podkreślić bardzo wyraźnie, że nie jest do końca jasne, czy ostatecznie będzie on postrzegany jako sukces czy porażka. Zależy to od formy, jaką mu nadamy.
Panie komisarzu! Rozumiem oczywiście, że nie może nam pan dzisiaj zaprezentować szczegółów, ponieważ z tego co mi wiadomo, nie podjął pan jeszcze ostatecznej decyzji. Istnieje jednak możliwość, byśmy szybko wspólnie ustalili kilka rzeczy. Chodzi mi szczególnie o jedną sprawę.
Według mnie powodzenie lub porażka zależeć będzie od tego, czy wniosek Komisji lub przynajmniej to, co ostatecznie przyjmiemy tutaj jako wniosek legislacyjny, nie będzie składać się wyłącznie z restrykcji i warunków, które muszą spełnić obywatele, ale nakładać będzie również na Komisję obowiązek zajęcia się inicjatywą obywatelską, która do niej wpłynęła, ponieważ moim zdaniem byłoby to ogromnie frustrujące, gdyby milion obywateli podpisało się pod inicjatywą, która w ostatecznym rozrachunku po cichu i bezceremonialnie wyląduje w koszu. Potrzebujemy trzech poziomów sprawdzania dopuszczalności. Po pierwsze, szczebla formalnego: czy zebrano wymagane podpisy? Po drugie, szczebla prawnego: czy sprawa leży w kompetencjach Unii Europejskiej i czy nie narusza obowiązującego prawa? Wreszcie, potrzebujemy sprawdzenia treści i tutaj moim zdaniem zamiast informować obywateli ex cathedra, należałoby ich zaprosić, wysłuchać, docenić i porozmawiać z nimi o tym, co ich niepokoi. Należy stosować system zachęt.
Chciałbym krótko powiedzieć o drugiej zachęcie. Próg jednej trzeciej państw członkowskich, czyli dziewięciu, jest moim zdaniem - i zdaniem obecnych w tej Izbie - zbyt wysoki. Parlament opowiedział się za jedną czwartą i należy postrzegać stanowisko tej Izby w świetle drugiego ograniczenia, a mianowicie ograniczenia w ramach danego państwa członkowskiego. Zaproponowałem, by uzależnić ten wymóg od wielkości państwa członkowskiego. To istotna różnica, czy wypowiada się małe czy duże państwo i dostrzegam otwartość na dyskusję w tej kwestii.
Ze względu na ograniczenia czasowe nie mogę przejść teraz do dalszych punktów. Mam nadzieję, że uda nam się wspólnie wprowadzić w życie ten pierwszy instrument międzynarodowej demokracji.
Syed Kamall
w imieniu Grupy ECR. - Panie przewodniczący! Uważam, że wielu z nas z radością przyjmie każdą inicjatywę, która odbiera władzę Unii Europejskiej i innym władzom politycznym i przekazuje ją obywatelom.
Pragnę jedynie zaapelować o większą elastyczność. Dlaczego nie mielibyśmy najpierw zdefiniować spraw, w których obywatele mogą wnosić inicjatywę? Jeśli chcą się zająć jakimś problemem, bądźmy odpowiedzialni i wyraźmy nasze opinie, cokolwiek byśmy nie myśleli. Jeśli na przykład chodzi o to, gdzie powinna znajdować się siedziba Parlamentu, zareagujmy. Dlaczego mielibyśmy unikać tego problemu? Podnieśmy czoło i zajmijmy się problemami, o rozwiązanie których proszą nas obywatele.
Jest jedna sprawa, którą chciałbym postawić jasno, a mianowicie transparentność. Dla pojedynczej osoby lub grupy obywateli zebranie wymaganej liczby podpisów może być trudne. Dlatego potrzebne są organizacje, które będą się zajmować zbieraniem takich podpisów. Powinny legitymować się przejrzystym finansowaniem, żebyśmy nie mieli do czynienia z organizacjami, które zawłaszczają procedurę, po to tylko, by zwyczajnie zażądać większych środków na inicjatywy, które są po ich myśli. Sprawmy, by były to inicjatywy naprawdę obywatelskie, a nie inicjatywy organizacji społecznych czy pozarządowych.
Søren Bo Søndergaard
Panie przewodniczący! Brak zaufania naszych obywateli do Unii Europejskiej pogłębia się. Bardzo znamienna jest niska frekwencja w wyborach europejskich. Jeśli europejska inicjatywa obywatelska będzie postrzegana jako dostępna tylko dla nielicznych, to zaostrzy to tylko sytuację. Dlatego nasza grupa apeluje, by reguły nie były zbyt ostre. Sprawy mogą na przykład dotyczyć całej Europy, nawet jeśli podpisy pochodzić będą jedynie z kilku państw. Jednak jako Parlament Europejski możemy również uczynić coś, by poważnie podchodzić do inicjatyw obywatelskich. Możemy w tej Izbie zadecydować, że za każdym razem, kiedy inicjatywa obywatelska zostanie zatwierdzona, odbędziemy tu na jej temat debatę - debatę, której wynikiem może być wydanie oświadczenia. Będzie to równocześnie wyrazem naszego poważnego podejścia do woli obywateli i myślę, że grupy polityczne mogą się wspólnie zastanowić nad przyjęciem odpowiednich postanowień, na przykład w formie poprawki do regulaminu.
Frank Vanhecke
(NL) Panie przewodniczący! Przysłuchiwałem się dokładnie wszystkim dotychczasowym wypowiedziom z dużym sceptycyzmem. Przede wszystkim nasze własne doświadczenie - zgromadzone podczas referendów w Holandii, Francji i wreszcie w Irlandii - pokazało nam, w jaki sposób eurokracja reaguje na wolę ludu i sposoby jej wyrażania. Czym w gruncie rzeczy jest europejska inicjatywa obywatelska? W gruncie rzeczy jest to zwykły środek łagodzący, fikcja, której celem jest zasugerowanie garstce obywateli, że uczestniczą w realizacji postanowień traktatu lizbońskiego, przy czym tak naprawdę nie ma faktycznego przełożenia tego zaangażowania na proces decyzyjny. Co więcej jasno wynika to z naszych dotychczasowych doświadczeń: skomplikowane procedury, ograniczenia tematyczne, a jeśli coś w końcu z tego wynika, to i tak rozstrzygnięcia i decyzje są podejmowane przez te same eurokratyczne, niedemokratyczne kliki. Europa potrzebuje wiążących referendów, na przykład w sprawie akcesji Turcji. Są one niezbędne dla przywrócenia demokracji, tymczasem niestety europejska inicjatywa obywatelska jest jedynie czymś w rodzaju ich wykastrowanej karykatury.
Carlo Casini
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Z zadowoleniem wysłuchałem oświadczeń pana Lópeza Garrido i pana Šefčoviča.
Nowy traktat lizboński zachęca nas do szybkiego przystąpienia do wspierania inicjatywy obywatelskiej, która jest świadectwem istnienia europejskiego społeczeństwa. Ponadto doskonale wiadomo, że jednym z najostrzejszych zarzutów stawianych Unii jest to, że nie jest ona strukturą w pełni demokratyczną. Traktat lizboński na różne sposoby poszukuje możliwości zredukowania niedoboru demokracji, między innymi poprzez postanowienia dające możliwość przedkładania wniosków dotyczących inicjatywy legislacyjnej przez co najmniej milion obywateli europejskich.
Aby ten nowy instrument stał się poważnym narzędziem, będzie musiał mieć określonej wagi skutki prawne. Z całą pewnością nie może być zbliżony w swym charakterze do wcześniejszych petycji, podpisywanych przez szerokie rzesze obywateli - należy dokonać jasnego rozróżnienia - i dlatego musi zostać uregulowany w taki sposób, by zapobiegać jego nadużywaniu i by nadal umożliwiał szeroką dyskusję będącą wyrazem świadomego i możliwego do zweryfikowania społecznego konsensusu.
Jednak najważniejszy aspekt inicjatywy ustanowionej na mocy art. 11 traktatu lizbońskiego to jej znaczenie symboliczne: deficyt demokracji rozwiązywany jest nie tylko poprzez uprawnienie przedstawicieli społeczeństwa do uczestniczenia w procesie decyzyjnym, ale również, i to w większym stopniu, poprzez tworzenie prawdziwego europejskiego społeczeństwa, które nie jest jedynie matematyczną sumą obywateli poszczególnych krajów.
Dlatego, jeśli chodzi o zasady, nad którymi się zastanawiamy, są dwa aspekty, które moim zdaniem są szczególnie ważne: pierwszy dotyczy tematyki, która - jak ktoś już powiedział - musi być europejska, a drugi rozdziału minimalnej liczby osób składających podpisy pomiędzy znaczną liczbę państw członkowskich, które to osoby stanowią odpowiedni odsetek w stosunku do elektoratu poszczególnych krajów.
Mam nadzieję, że nowe zasady pomogą obywatelom Francji, Włoch, Niemiec, Hiszpanii i innych państw poczuć się przede wszystkim obywatelami Europy.
Zita Gurmai
Panie przewodniczący! Europejska Inicjatywa Obywatelska jest jedną z najważniejszych nowości wprowadzonych traktatem lizbońskim, której celem jest zwiększenie bezpośredniej demokracji w Unii Europejskiej. Z tego nowego narzędzia należy prawidłowo i w pełni korzystać. Ponadto należy zapewnić jego wiarygodność.
Dlatego powinny zostać spełnione ważne wymogi. Pozwolę sobie krótko powiedzieć o dwóch tylko, mimo że jest ich dużo więcej. Zebrane podpisy muszą być prawidłowo zweryfikowane. Jest to kluczowa sprawa, która może wywołać poważne problemy, ze względu na różnice stosownego prawodawstwa w państwach członkowskich. Musimy znaleźć optymalne rozwiązanie - właściwą równowagę pomiędzy różnymi zasadami i wspólnymi wymogami.
Drugi temat to dopuszczalność inicjatywy. Również tutaj należy przeanalizować dokładnie wszystkie aspekty, by znaleźć najlepsze rozwiązanie. Czy temat dyskusji publicznej powinien ograniczać się do obrony wartości Unii, czy nadrzędną wagę powinna mieć wolność słowa? Czy zasady te wzajemnie się przenikają?
Z radością odbieram i cieszę się z postępu prac pana wiceprzewodniczącego Šefčoviča i prezydencji hiszpańskiej. Cieszę się, że osoby zainteresowane miały w lutym możliwość przedyskutowania większości problemów wymagających rozwiązania po to, by inicjatywa obywatelska weszła w życie.
Chciałabym poznać wyniki tego spotkania. Jak Komisja zamierza załatwić sprawę weryfikacji i dopuszczalności inicjatywy i na jakim etapie? Oczywiście opracowując tutaj w Parlamencie Europejskim sprawozdanie, musimy naprawdę dokładnie wiedzieć, z jakim podejściem będziemy mieli do czynienia. Głęboko wierzę, że jesteśmy tutaj, by reprezentować europejskich obywateli i musimy mieć jasność, że jesteśmy w stanie przekazać silne przesłanie.
Jestem głęboko przekonana, że prezydencja hiszpańska wykonuje wspaniałą pracę w ramach tria prezydencji wraz z Belgią i Węgrami, czyli krajami, z którymi jestem zaprzyjaźniona. A więc jeszcze raz dziękuję, panie wiceprzewodniczący. Wykonał pan fantastyczną pracę. Kontynuujmy ją.
Diana Wallis
Panie przewodniczący! Instrument ten ma ogromny potencjał i mógłby stanowić dla Europy ważny demokratyczny sygnał.
Kiedy myślę o własnym kraju, to jeśli w Wielkiej Brytanii chce się przeforsować inicjatywę ustawodawczą, trzeba znaleźć posła do parlamentu, który będzie miał dużo szczęścia, by wygrać doroczne wybory albo los na loterii i wtedy będzie on miał szansę, żeby przekonać rząd.
A więc sądzę, że jesteśmy o krok od udostępnienia obywatelom europejskim czegoś bardzo ważnego i ekscytującego. Jestem z tego dumna, ale instrument ten musi być przyjazny dla użytkownika, dostępny i wiarygodny, co oznacza, że będziemy musieli bardzo wyraźnie zaznaczyć, że będzie on obejmował sprawy należące do kompetencji UE i od samego początku zadbać o przestrzeganie praw człowieka.
Musimy chcieć i móc wspierać organizatorów w kwestiach technicznych. A co ważniejsze, parlamentarzyści powinni być przygotowani do współdziałania z inicjatorami inicjatywy. Nie zagraża to naszym prawom. W tym zakresie możemy współpracować z obywatelami, ale to oni muszą kierować swoje postulaty do Komisji. Możemy ich wesprzeć i w ten sposób razem zaprowadzać prawdziwą europejską demokrację.
Isabelle Durant
(FR) Panie przewodniczący! Mój kolega, pan poseł Häfner wymienił kilka warunków, które jego zdaniem zapewnią, by inicjatywa ta była wykonalna, wiarygodna i usankcjonowana prawem.
Z mojej strony chciałabym zwrócić uwagę szanownej Izby z jednej strony na opinię Rady Gospodarczej i Społecznej, która jest bardzo interesująca i może również rzucić światło na decyzje, które powinny zostać podjęte, i z drugiej strony podkreślić fakt, że demokracja partycypacyjna jest z korzyścią dla wszystkich - posłowie do Parlamentu Europejskiego, Rada, organizacje społeczne i niezrzeszeni obywatele, dla których inicjatywa obywatelska stwarza szansę - mają tu rolę do odegrania.
W związku z tym, panie komisarzu, zgodnie z art. 11 traktatu, który przewiduje również możliwość ustanowienia strukturalnego i zorganizowanego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, pragnę zapytać, jaki rodzaj inicjatywy ma pan na myśli - w oparciu o model dialogu społecznego zagwarantowany traktatami - i czy oprócz inicjatywy obywatelskiej, która jest sprawą bardzo interesującą i bardzo pożyteczną, zamierza pan zorganizować dialog ze społeczeństwem cywilnym w sposób strukturalny i ponadinstytucjonalny.
Peter van Dalen
(NL) Panie przewodniczący! Teraz, kiedy traktat lizboński wszedł w życie, obywatele mogą składać inicjatywy obywatelskie. Stanowi to postęp, ponieważ obywatele są w dalszym ciągu oderwani od Europy i trudno jest skłonić ich do zaangażowania w tworzenie polityki. Postrzegam europejską inicjatywę obywatelską jako dobrą sposobność zwiększenia poparcia dla Europy wśród obywateli.
Panie przewodniczący! Pragnę zwrócić uwagę właśnie na jedną z inicjatyw obywatelskich, która została zgłoszona w ostatnim czasie. Mówię tu o inicjatywie obecnego dzisiaj posła pana Kastlera, zgodnie z którą niedziele powinny być dniem odpoczynku zarezerwowanym dla rodziny i przeznaczonym na duchowe skupienie. Popieram całkowicie jego wniosek i dokładam wszelkich starań, by zebrać w Holandii jak największą liczbę głosów. Będę apelował do wszystkich o poparcie i upowszechnianie tej inicjatywy. Takie działania mogą być miernikiem tego, co jest najważniejsze dla obywateli. Wzywam Parlament i Komisję, by poważnie potraktowały te sygnały, ponieważ Europa jest dla obywateli i nie może być inaczej.
Lena Kolarska-Bobińska
Panie przewodniczący! Zwiększona dzięki traktatowi lizbońskiemu rola Parlamentu Europejskiego oraz inicjatywa europejska to bardzo ważny krok w kierunku umocnienia demokracji europejskiej. Jednak, aby inicjatywa spełniła swoją rolę, muszą istnieć takie procedury, które nie ograniczałyby już na wstępie jej demokratycznego charakteru.
Parlament Europejski nie odgrywa obecnie w procesie inicjatywy obywatelskiej właściwie żadnej roli. Poprzedni Parlament przegłosował, że to Komisja określa, które zgłoszone inicjatywy będą przyjmowane, a które odrzucane. Uważam, że rola Parlamentu Europejskiego powinna być tu zdecydowanie większa. Powinien on wspólnie z Komisją oceniać i opiniować zgłaszane inicjatywy. W ten sposób decyzje o dopuszczalności proponowanych inicjatyw leżałyby również w rękach przedstawicieli wyborców, a nie tylko egzekutywy. Parlament jest obecnie jedyną instytucją Unii Europejskiej wybraną w wolnych, demokratycznych wyborach, a inicjatywa obywatelska dotyczy właśnie problemów i poglądów ludzi. Jeśli jakaś inicjatywa będzie odrzucona przez Komisję - a więc przez egzekutywę, która ma ją realizować - może to być niezrozumiałe dla obywateli.
Ważne jest też, aby organizator inicjatywy - organizacja społeczna, NGO - jasno i wyraźnie określał, jaki jest temat i cel inicjatywy, choć nie powinien on koniecznie składać projektu legislacyjnego. Uważam też, że w krajach członkowskich powinna nastąpić harmonizacja procedur dotyczących inicjatyw, bo zbytnia ich różnorodność utrudni nam zdobycie szerokiego poparcia dla tych inicjatyw.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Inicjatywa obywatelska, jako jedno z uprawnień obywateli UE, stanowi istotny krok w stronę demokracji oraz bezpośredniego uczestnictwa szerszej rzeszy społeczeństwa w życiu publicznym.
Panie komisarzu! Bardzo cenię pana stanowisko w tej sprawie. Teraz chciałabym nawiązać do pytania, które zadała moja koleżanka, Zita Gurmai, ponieważ podobnie jak ona uważam, że niektóre z tych pytań wymagają odpowiedzi. Jedno z nich dotyczy miejsca i metody formalizacji, innymi słowy gdzie będą zbierane podpisy pod inicjatywą, w urzędzie państwowym czy po prostu na ulicy. I tu nasuwa się kolejne pytanie, czy nie będzie to odbywało się w konflikcie z prawami człowieka, na przykład z prawem do wolności słowa.
Drugie pytanie dotyczy finansowania całego procesu. Kto będzie odpowiadać za finansowanie inicjatyw obywatelskich? Unia Europejska, państwa członkowskie, czy też występujący z inicjatywą obywatele? W najgorszym razie, jeśli warunkiem uczestniczenia w inicjatywie obywatelskiej będzie wypłacalność, może to doprowadzić do pogwałcenia zasad demokracji.
Kończąc już, dla Komisji istotne będzie określenie precyzyjnych ram czasowych na zebranie, czy też, w zależności od przypadku, zebranie ważnych podpisów, nie zapominając o konieczności zachowania m.in. otwartości i transparentności całego mechanizmu, by chronić go przed nadużyciami ze strony grup interesów działających w UE.
Serdecznie panu dziękuję, panie komisarzu i będę trzymać kciuki żeby się panu powiodło.
Marian Harkin
Panie przewodniczący! Jako osoba, która dwukrotnie brała udział w kampanii na rzecz głosowania "za” traktatem lizbońskim i promowała inicjatywę obywatelską jako pozytywny instrument, nie zgadzam się z moim kolegą. Moim zdaniem to coś więcej niż listek figowy. Owszem, są ograniczenia, ale przedsięwzięcie to ma potencjał i stanowi istotny krok w kierunku wsparcia demokracji partycypacyjnej.
Rozmawiałem na ten temat z obywatelami. Ułatwiłem obywatelom udział w konsultacjach Komisji oraz przesłuchaniach Komisji Petycji. Jednak powinniśmy nie tylko konsultować się z obywatelami: musimy wysłuchać, co mają do powiedzenia i zagwarantować, że rozważymy ich opinie przy tworzeniu wszystkich przepisów.
Stwarza to instytucjom UE możliwość wyraźnego pokazania, że inicjatywa obywatelska od początku do końca będzie odzwierciedleniem opinii europejskich obywateli. Ta legislacja musi być przyjazna obywatelom i bardzo wyraźna. Ponadto musi również istnieć łatwo dostępne wsparcie i pomoc dla obywateli, którzy chcą zorganizować petycję. Należy jasno ustalić, w jakich sytuacjach Komisja może działać, albowiem jeśli petycja, pod którą zebranych zostanie milion podpisów, uznana zostanie następnie za wykraczającą poza kompetencje UE, wywoła to kolejne zarzuty o deficyt demokracji i cynizm oraz gniew obywateli
A więc potrzebujemy całkowitej jasności w tej sprawie i musimy być proaktywni. Jeśli mamy wycisnąć z tej legislacji wszystkie możliwości, nie wolno nam obiecywać więcej, niż możemy zrobić. Inicjatywa obywatelska jest jak nowo narodzone dziecko. Ma nieograniczony potencjał, ale trzeba się z nią obchodzić ostrożnie, kiedy zaczyna stawiać pierwsze niepewne kroki.
Eva Lichtenberger
(DE) Panie przewodniczący! Przygotowując ten instrument, przyjmujemy na siebie ogromną odpowiedzialność, ponieważ spełnienie nadziei obywateli, którzy myślą po europejsku i którzy chcą przeforsować i potwierdzić europejskie zainteresowanie na szczeblu europejskim, zależy od nas. Musimy za wszelką cenę uniknąć błędów związanych z petycjami. Musimy uniknąć sytuacji, kiedy europejska inicjatywa obywatelska przekształci się w ścianę płaczu niedającą możliwości rozpatrzenia zgłoszonych skarg. Aktywni obywatele oczekują na efekty; chcą zobaczyć, jaką formę nadamy naszej inicjatywie.
Jeśli zbyt wysoko ustawimy poprzeczki, zaprzepaścimy ogromne możliwości dla Europy. Proszę się nad tym zastanowić. Zebranie miliona podpisów w konkretnym temacie wymagać będzie ogromnego wysiłku ze strony zainteresowanych. Jeśli następnie podpisy te zostaną wyrzucone do kosza i nikt się nimi nie zajmie i nie nada im się odpowiedniego biegu, będzie to oznaczało, że źle się przysłużyliśmy demokracji w Europie. Moim zdaniem, jest to sprawa kluczowa.
Mariya Nedelcheva
(FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu Šefčovič, panie przewodniczący López Garrido, szanowni państwo! Inicjatywa obywatelska stanowi dodatkowy wkład w tworzenie prawdziwego europejskiego obywatelstwa cywilnego. Stwarza europejskim obywatelom nową możliwość większego uczestnictwa w procesie decyzyjnym. Mam nadzieję, że jej wdrożenie pomoże wzmocnić uczucie przynależności do tego samego organizmu, naszej Europy, ponieważ poczucie tożsamości europejskiej jest niestety bardzo słabe, a często wręcz go nie ma.
Wychodząc poza techniczne, administracyjne i praktyczne aspekty związane z samym wdrożeniem inicjatywy uważam, że nasze przesłanie musi mieć nade wszystko wydźwięk polityczny. Nie wolno nam stracić z pola widzenia wiodącej zasady, która przyświeca wdrożeniu tej inicjatywy: przybliżenia obywateli do instytucji poprzez rozbudzanie ich zainteresowania Europą, popieranie zaangażowania i uczynienie ich współudziałowcami polityk europejskich. Zawsze musimy o tym pamiętać.
Niezależnie od tego, czy mówimy o minimalnej liczbie państw członkowskich, z których pochodzą podpisy, gromadzeniu, weryfikowaniu i sprawdzaniu podpisów czy dopuszczalności inicjatyw, naszym obowiązkiem będzie zagwarantowanie, że nic nie stanie na przeszkodzie obywatelom w przedstawieniu inicjatywy.
Chciałabym między innymi podkreślić, że koszty związane z notarialnym uwierzytelnieniem podpisów muszą być rozsądne. Niektóre państwa członkowskie, które wprowadziły już ten rodzaj inicjatywy na poziomie krajowym, stosują czasami zawyżone opłaty. Tego rodzaju przeszkód musimy unikać w przypadku inicjatywy obywatelskiej.
Na koniec pragnę powiedzieć, że nie możemy stracić z pola widzenia zwiększenia roli naszego Parlamentu. Jako stróż demokratycznej woli europejskich obywateli i gwarant transparentności budżetu, Parlament musi bardziej angażować się w proces wdrażania inicjatywy. Jedynie w ten sposób możemy tchnąć w Unię prawdziwie demokratycznego ducha.
Proinsias De Rossa
Panie przewodniczący! To jeden z najważniejszych demokratycznych kroków w Unii Europejskiej. Dwie trzecie ludności irlandzkiej głosowało za traktatem lizbońskim, a jednym z powodów była dostępność inicjatywy obywatelskiej. Po raz pierwszy obywatele w sposób ponadnarodowy mogą zwracać się do Komisji o przedłożenie wniosku legislacyjnego. Jednak proces ten musi być przejrzysty. Musimy wiedzieć, kto jest organizatorem tych inicjatyw i musimy wiedzieć, kto je finansuje. Nie mogą nimi zawładnąć interesy korporacji.
Moim zdaniem Komisja, która będzie musiała zadecydować czy rozpatrzyć wniosek, nie może być organem decydującym o jego dopuszczalności. Uważam, że musimy rozszerzyć rolę rzecznika praw obywatelskich, który na szczeblu europejskim będzie decydował, co jest, a co nie jest dopuszczalne.
Uważam, że minimalna wymagana liczba państw powinna wynosić siedem, a nie dziewięć, jak zaproponowała, czy raczej zasugerowała Komisja, i będę dowodzić i upierać się, że określona w traktacie liczba miliona głosów dla poparcia inicjatywy nie może być przekroczona. Nie można jej podwyższyć. Nie można jej zwiększyć poprzez ustalenie wysokiego procentowego udziału obywateli państw członkowskich i wysoką liczbę państw członkowskich. Ważne, by zachować zgodność z traktatami.
Na zakończenie pragnę powiedzieć, że moim zdaniem powinna istnieć możliwość rejestrowania się obywateli za pośrednictwem Internetu.
Ulrike Lunacek
(ES) Panie przewodniczący! Rozpocznę swoje wystąpienie w języku hiszpańskim, dziękując prezydencji hiszpańskiej, że zdecydowała się zaprezentować inicjatywę wcześniej, niż pierwotnie oczekiwano. Bardzo dziękuję.
(DE) Dalej będę mówił w języku niemieckim. Pragnę podziękować Komisji, że zajęła się inicjatywą prezydencji hiszpańskiej i powiedziała: "W porządku, zareagujemy jeszcze szybciej, przedstawmy wniosek w przyszłym tygodniu”. Mamy nadzieję, że do lata wniosek będzie gotowy. Jest to ważne, jeśli chcemy spełnić oczekiwania obywateli.
Podobnie jak wielu przedmówców uważam, że planowana poprzeczka dziewięciu krajów jest stanowczo zbyt wysoka. Proponuję żebyśmy zaczęli od pięciu, co równa się jednej piątej państw członkowskich. Nie jest łatwo zebrać milion podpisów, nawet jeśli ma się do dyspozycji Internet. Trzeba jednak pokazać obywatelom, że chcemy by uczestniczyli w tej naszej wspólnej Europie i prowadzili prawdziwą europejską debatę. Moim zdaniem analiza prawna formalna i merytoryczna powinna być przeprowadzona już u zarania, a nie w momencie, kiedy rozpocznie się zbieranie podpisów. Ponadto należy wspierać inicjatywy, na przykład tłumacząc je na inne języki. Jeśli pójdziemy w tym kierunku, raz jeszcze będziemy mogli zarazić obywateli entuzjazmem wobec wspólnej Europy - nawet jeszcze bardziej.
Anna Záborská
(SK) Panie komisarzu! Dziękuję za przedstawienie dalszych kroków. Od koncepcji i kilku linijek tekstu w traktacie lizbońskim przeszliśmy do dyrektywy, która obowiązywać będzie w UE.
Inicjatywa obywatelska wskazuje obywatelom UE dalsze możliwości europejskiej integracji. Obywatele państw członkowskich będą mieli możliwość lobbowania w instytucjach europejskich. Należy jednak zaznaczyć, że jakkolwiek prawo do inicjatywy europejskiej może być instrumentem demokratycznym, to otwiera ono również drogę do sfederalizowanej UE. Popieram inicjatywę obywatelską, ale konieczne będzie jak najszersze włączenie do niej kompetentnych władz państw członkowskich. Należy zapewnić pierwszeństwo i zagwarantować ochronę konstytucji krajowych.
Jak powiedział pan komisarz, inicjatywa musi być zrównoważona, a ja ze swojej strony dodałabym, że w żadnym razie nie może zagrozić zasadzie subsydiarności. Ramy zastosowania tego instrumentu muszą być jasno określone, byśmy uniknęli nierealnych oczekiwań ze strony niektórych instytucji, a szczególnie ze strony obywateli UE.
Judith A. Merkies
Panie przewodniczący! Cieszę się z inicjatywy obywatelskiej. Jeśli pan pozwoli, przejdę na język holenderski, by powiedzieć, dlaczego jestem taka szczęśliwa!
(NL) Panie przewodniczący! Jestem zachwycona europejską inicjatywą obywatelską, ponieważ obecnie obywatele mogą wyrazić swoją wolę jedynie raz na pięć lat, a tak będą mogli odgrywać ważną rolę w Unii Europejskiej również w międzyczasie. Powinni również wiedzieć, kiedy mogą zapukać do naszych drzwi. Tak naprawdę nie są to nasze drzwi, ale drzwi Komisji Europejskiej. Czy przeciętny człowiek wie, kiedy może zwrócić się do Komisji? Konieczna jest zakrojona na szeroką skalę kampania informacyjna uświadamiająca obywateli. Muszę powiedzieć, że najważniejsze, byśmy zdawali sobie sprawę, że inicjatywa obywatelska będzie naprawdę dojrzała, o ile wszystkie instytucje europejskie, a wraz z nimi ministrowie i głowy państw czy rządów poważnie potraktują milion obywatelskich głosów. Oczywiście oznacza to, że jeśli milion europejskich obywateli zechce zrezygnować ze Strasburga, to to życzenie również trzeba będzie rozważyć.
Fiorello Provera
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Jestem przekonany, że prawo inicjatywy nadane traktatem obywatelom europejskim lepiej przybliży obywateli do Europy i instytucji europejskich niż kosztowne, finansowane przez Unię kampanie uświadamiające, które jak do tej pory przyniosły bardzo skromne efekty, co potwierdza frekwencja wyborcza.
Inicjatywa ta z pewnością umocni demokrację, ponieważ umożliwi obywatelom bezpośrednie występowanie z inicjatywą ustawodawczą. Innymi słowy jest to forma demokracji bezpośredniej, komplementarna do reprezentacji parlamentarnej.
Nie możemy pozwolić, by ta możliwość przeszła nam obok nosa. Komisja musi sprawić, by prawo inicjatywy było proste, zrozumiałe i dostępne oraz by pomagało obywatelom i wspierało ich od momentu podjęcia inicjatywy do czasu zebrania podpisów, na przykład określając dopuszczalność ich wniosków. Stanowi to praktyczny wkład w demokrację europejską.
Georgios Papanikolaou
(EL) Panie przewodniczący! Często mówimy o potrzebie zwiększenia partycypacji europejskich obywateli, o potrzebie zbliżenia się przez nas do instytucji unijnych, do obywateli wszystkich państw członkowskich. Prowadziliśmy na ten temat intensywne debaty podczas ostatnich wyborów europejskich, widząc, że w wielu państwach członkowskich frekwencja była wyjątkowo niska.
Od tamtej pory zdarzyło się coś, co całkowicie zmieniło strukturę i działanie Unii. Oczywiście mam tu na myśli traktat lizboński, szalenie ważny traktat, w którego epicentrum znajduje się obywatel i dla którego ogromnie ważny jest sposób, w jaki my wszyscy, Parlament, Komisja i Rada możemy przybliżyć się do obywateli. Zasada ta wyrażona jest poprzez inicjatywę obywatelską w art. 11 ust. 4. Jest to ważne i wyjątkowe rozwiązanie, które wspiera demokrację, polityczne równouprawnienie i transparentność.
Oczywiście chcielibyśmy, by to rozwiązanie zostało prawidłowo wdrożone i zastosowane w praktyce. Tu właśnie rodzi się problem. Moi koledzy posłowie mają rację, podkreślając potrzebę wiarygodności tej procedury oraz określenia roli Komisji i Parlamentu, jednak wszyscy musimy dołożyć starań, by ta ważna inicjatywa obywatelska, o ile będą pod nią zbierane podpisy, nie poszła na marne.
Mój wniosek jest następujący: wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za promowanie tej inicjatywy. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za wyjaśnienie naszym europejskim współobywatelom, na czym polega przysługujące im prawo, żeby zrozumieli, że sami mogą wprawiać procedury w ruch, bez udziału unijnych instytucji.
Co najważniejsze, nasze przesłanie musi być jasne i musi zostać wyrażone poprzez prostą, przystępną i zrozumiałą procedurę, która będzie funkcjonować dla wszystkich, dla obywateli, Parlamentu, instytucji unijnych, państw członkowskich i wszystkich jej uczestników.
Carlos Coelho
(PT) Zaledwie kilka miesięcy temu niektórzy mówili, że traktat lizboński nigdy nie wejdzie w życie. I oto jesteśmy tutaj i zastanawiamy się, jak go wcielić w życie i zastosować niektóre z jego postanowień.
Traktat lizboński ma w istotny sposób przyczynić się do zwalczenia deficytu demokracji. Mam tu na myśli umocnienie parlamentów (zarówno Parlamentu Europejskiego jak i parlamentów krajowych). Mam tu na myśli również, co ważniejsze, inwestowanie w Europę dla dobra społeczeństwa, w oparciu o zasady regulujące strefę wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, monitorowanie subsydiarności oraz świadomość, że jest to nowa inicjatywa, która zrodziła się z akcji obywatelskiej.
Zgadzam się z tym, co mówiło wielu posłów, przede wszystkim mój kolega poseł Méndez de Vigo, jednak pragnę podkreślić, że ustanawiając ramy dla tego instrumentu, musimy zapewnić, by funkcjonował on w całej Europie. Oczywiście chodzi tu o uniknięcie sytuacji, że będzie on wyrazem woli społeczeństwa jednego tylko kraju lub pewnej grupy krajów. Musimy jednak poszukać rozwiązania, które wzbudzi i stymulować będzie publiczne zaangażowanie. Jeśli mamy do wyboru być bardzo surowi i zasadniczy albo wspaniałomyślni, byłbym w błędzie opowiadając się za zbytnią wspaniałomyślnością. Jeśli opracujemy rozwiązania, które zniechęcać będą społeczeństwo do udziału, będzie to oznaczało zdradę ducha traktatu lizbońskiego i odrzucenie społeczeństwa europejskiego, ponieważ, panie i panowie, potrzebujemy więcej Europy i to Europy otwartej na obywateli. Potrzebujemy większego zaangażowania europejskich obywateli i korzystania przez nich z przysługujących im praw obywatelskich.
Milan Zver
(SL) Pragnę wyrazić moje zadowolenie i radość z tego, że rozmawiamy dzisiaj o tej inicjatywie, która moim zdaniem zmniejszy lub częściowo wyeliminuje to, co nazywamy deficytem demokracji.
Generalnie rzecz biorąc, faktem jest, że dzisiaj demokracja robi krok wstecz. Jak wykazują niektóre badania, dialog demokratyczny zawęża się, a pojęcie demokracji sprowadza się prawie wyłącznie do demokratycznych wyborów. Wszystko to ma wpływ na nastawienie naszych obywateli, którzy stają się coraz bardziej bierni i przekłada na niską frekwencję wyborczą lub wręcz brak zaufania do instytucji demokratycznych.
Dobrze więc, że przyjęliśmy traktat lizboński, ponieważ rozszerza on rolę parlamentu, zarówno rolę parlamentów krajowych, jak i Parlamentu Europejskiego. Przede wszystkim umożliwia obywatelom podejmowanie inicjatyw, z czego się bardzo cieszę. W efekcie jesteśmy w obecnej chwili świadkami czegoś, co można by nazwać projektem demokracji europejskiej o wymiarze europejskim i sądzę, że uczyniliśmy już ogromy krok w tym kierunku.
Oczywiście tak zwana europejska demokracja musi być dalej poszerzana i objąć inne obszary, na przykład przydzielanie stanowisk w Komisji Europejskiej. Krótko mówiąc, istnieje wiele obszarów, w których stanowiska w europejskich instytucjach mogłyby być przydzielane w sposób demokratyczny. Głęboko wierzę, że ten projekt, tj. ta inicjatywa, mogłaby się w dużym stopniu przyczynić do wzmocnienia demokracji europejskiej.
Salvatore Iacolino
(IT) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Mamy dziś wspaniałą okazję: mamy szansę ocenić wartość instrumentu demokracji partycypacyjnej, który daje obywatelom traktat lizboński. Fakt, że już kilka miesięcy później rozmawiamy o tym instrumencie, sam w sobie stanowi bezcenną wartość, którą należy chronić.
Moim zdaniem najważniejsze będzie jasne i precyzyjne określenie, co rozumiemy przez znaczącą liczbę państw członkowskich. Musimy zastosować kryterium, które łączyć będzie z jednej strony dążenie obywateli do uczestnictwa w instytucjach i z drugiej strony nasze dążenie, by nadać temu demokratycznemu instrumentowi demokratyczną wiarygodność.
Naturalnie procedury powinny być uproszczone, jasne i elastyczne. W ostatnich tygodniach odwiedziłem kilka szkół, w których chętnie mnie wysłuchiwano, ale przede upewniłem się, że dzieci pragną odgrywać większą rolę w Europie - Europie, która szczególnie pod traktatem lizbońskim ewoluuje. Dlatego potrzebujemy transparencji, obiektywności i zmian, by instrument ten służył społeczeństwu, ale równocześnie służył instytucjom. Dlatego wzywamy Parlament oraz Komisję i Radę by podjęły decyzję w sprawie uproszczonych procedur.
Martin Kastler
(DE) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Jestem jedną z osób, które uczestniczyły w przedłożeniu jednej z pierwszych petycji obywatelskich, a konkretnie inicjatywy w sprawie ochrony niedziel. Dzisiaj mamy możliwość rozmawiania - a następnie zadecydowania - o nowym sposobie zaangażowania obywateli w europejskie prace polityczne. Oznacza to, że istnieje potencjalna droga zaprowadzenia większej demokracji i przeciwdziałania zmęczeniu Europą.
Powiedziałem to, nie po to, żeby się chwalić. Chodzi raczej o dwie prośby, które mam do państwa w momencie, kiedy finalizujecie treść rozporządzenia. Po pierwsze Europejczycy są ludźmi technologicznie zaawansowanymi. Pragnę zaapelować, by uznano Internet za właściwe medium i by dopuszczono inicjatywy obywatelskie, pod którymi znajdzie się milion podpisów, również jeśli złożone zostaną drogą elektroniczną - podpisy elektroniczne są prawnie wiążące.
Po drugie, pragnę podkreślić, że to, co robimy tutaj, to ledwie pierwszy krok. Chciałbym, byśmy poszli o krok dalej. Mamy teraz prawo inicjatywy obywatelskiej. Moim życzeniem byłoby jednak, żebyśmy również organizowali w przyszłości na szczeblu europejskim takie referenda, jakie mamy w moim rodzinnym regionie w Bawarii. U nas wygląd to tak, że najpierw jest wiosek o zwołanie referendum, a następnie, jeśli zostanie on podpisany przez odpowiednią liczbę osób, ogłaszane jest referendum. Moim zdaniem powinniśmy dysponować takim rozwiązaniem w Europie.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
Panie przewodniczący! Zakończyły się już konsultacje publiczne dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej i okazuje się, że wzięło w nich udział zaledwie 323 respondentów. Wynik ten pokazuje, że wszystkie instytucje Unii Europejskiej powinny teraz naprawdę zaangażować się w promowanie tego nowego instrumentu, widać bowiem na dzień dzisiejszy, że bardzo niewiele osób ma świadomość jego istnienia. Wyniki konsultacji pokazują jednak kierunek, w jakim powinna iść Komisja, opracowując odpowiednie przepisy wykonawcze.
Po pierwsze, konieczne jest ustanowienie wspólnych dla całej Unii zasad zbierania i sprawdzania autentyczności podpisów, a także zapewnienie, aby obywatele podlegali tym samym wymaganiom na przykład jeśli chodzi o wiek.
Kolejną istotną kwestią jest wprowadzenie pewnej formy sprawdzania dopuszczalności ex ante, przy założeniu, że inicjatywy i inicjatorzy inicjatyw będą mieli świadomość, że formalne uznanie dopuszczalności nie jest równe z tym, że Komisja wystąpi z propozycją legislacyjną w danej sprawie.
Wierzę, że europejska inicjatywa obywatelska może stać się ważnym instrumentem, za pośrednictwem którego w przyszłości będzie toczyła się debata, szeroka debata na tematy ogólnoeuropejskie. Zatem z niecierpliwością czekam na odpowiednie rozporządzenie Komisji.
Andrew Henry William Brons
Panie przewodniczący! Korzystanie z referendum - formy demokracji bezpośredniej - nie jest egzotyczną wersją demokracji. To forma pierwotna - rządy ludu, a nie rządy w imieniu ludu.
A więc może powinniśmy być wdzięczni UE za przyjęte rozwiązanie. Moim zdaniem nie. UE popiera demokrację tylko wtedy, gdy może nią zarządzać i uzyskać oczekiwany efekt. Słyszeliśmy, że uprawnienie do zwoływania takiego referendum będzie ograniczone przewrotnymi unijnymi przepisami, takimi jak te dotyczące kompetencji UE i unijnej wersji praw człowieka, która w rzeczywistości oznacza represje polityczne, ograniczanie swobody i wolności słowa, a nawet swobody myślenia.
Ostatnia sprawa. Demokracja oznacza rządy narodu - identyfikowalnej i spójnej jednostki - a nie rządy arbitralnego zespołu. Masowa migracja sprawiła, że jest to trudne do osiągnięcia. Europa jako całość stała się w mniejszym stopniu pojedynczym narodem, niż mogłoby być w przeciwnym razie. Ale lepszy rydz niż nic, a my moglibyśmy przynajmniej pokazać, że inicjatywa ta to jedynie pusta obietnica.
Elena Băsescu
(RO) Wierzę, że włączenie europejskiej inicjatywy obywatelskiej do postanowień traktatu lizbońskiego oznacza ważny krok w kierunku konsolidacji demokracji w Unii Europejskiej.
Inny ważny sposób wykonywania i umacniania demokracji, to korzystanie z referendów. Chcę zrobić w tym miejscu dygresję. Od 2004 roku w Rumunii odbyły się trzy referenda, z których ostatnie poświęcone było przejściu na jednoizbowy system parlamentarny i zmniejszeniu liczby posłów do parlamentu. Mieliśmy 51-procentową frekwencję i większość osób głosowała za wnioskiem. Z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę Komisji polegającą na rozpoczęciu w Internecie szerokich społecznych konsultacji na temat rozporządzenia. Pomoże to określić liczbę państw, z których trzeba będzie zebrać głosy, minimalną liczbę podpisów dla każdego z krajów i zasady weryfikacji podpisów.
Na zakończenie pragnę zapytać Komisję, kiedy jej zdaniem rozporządzenie zostanie wprowadzone w życie, ponieważ według mnie powinno to nastąpić w najszybszym możliwym terminie.
Olga Sehnalová
(CS) Panie komisarzu, szanowni państwo! W ostatnich kilku latach Unia Europejska przeżywa kryzys zaufania ze strony swoich obywateli. Jedną z oznak tego kryzysu jest bardzo niska frekwencja wyborcza w wyborach do Parlamentu Europejskiego, której powodem jest powszechne odczucie, że poprzez głosowanie obywatele nie mogą w żaden sposób wpływać na to, co dzieje się w UE. Dlatego jestem wdzięczna za umożliwienie wnoszenia inicjatyw obywatelskich, jaką traktat lizboński otwiera przed obywatelami UE i w tym kontekście, również za publiczne konsultacje z Komisją i zieloną księgę zawierającą konkretne wskazówki dotyczące wcielenia inicjatywy obywatelskiej w życie. Co do zasady zgadzam się z większością propozycji zawartych w zielonej księdze.
Jeśli jednak podajemy pomocną dłoń, nie powinniśmy jednocześnie bać się, że obywatele UE chwycą ją. Dlatego jeśli zależy nam na maksymalnym poszerzeniu dialogu z obywatelami, to moim zdaniem niektóre z tych ograniczeń są zbyt ostre. Chodzi tu głównie o minimalną liczbę państw członkowskich, z których pochodzić będą obywatele podpisujący się pod inicjatywą, obecnie dziewięć, co moim zdaniem będzie w praktyce zniechęcające i nierealne dla przyszłych inicjatyw. Zmniejszenie tej liczby do 20 % stanowiłoby moim zdaniem krok w dobrym kierunku dla ogółu społeczeństwa UE, które dzięki temu zauważy, że przykładamy większe znaczenie do roli makroregionów w tworzeniu europejskiej polityki. A dlaczegóż by nie?
Csaba Sógor
(HU) Istnienie europejskiej inicjatywy obywatelskiej może wesprzeć rozwój publicznej debaty na tematy europejskie, prowadząc do prawdziwie europejskiego wymiaru sfery publicznej. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego mogą zadawać pytania w kwestiach społecznych, których grupy polityczne reprezentowane obecnie w Parlamencie Europejskim nie mogą lub nie chcą poruszać. Chciałbym podkreślić szczególnie jedno. Uważam za istotne, że równolegle z ogłoszeniem wniosku dotyczącego rezolucji, bądź jeszcze przed rozpoczęciem zbierania podpisów czy po uzbieraniu pewnej liczby podpisów, Komisja powinna wyrazić swoją opinię, w ramach swoich kompetencji i w oparciu o prawo wspólnotowe, co do dopuszczalności wniosku. Odrzucenie wniosku z powodów formalnych lub z powodu braku podstaw prawnych po zebraniu miliona podpisów mogłoby stawiać nie tylko Komisję, ale całą Unię Europejską w bardzo niekorzystnym świetle.
Vilija Blinkevičiūt
(LT) Traktat lizboński mówi o wzmocnieniu roli społeczeństwa obywatelskiego w instytucjach europejskich oraz możliwości inicjowania przez obywateli europejskich wniosków legislacyjnych. Prawo inicjatywy obywatelskiej umożliwiłoby obywatelom Unii w liczbie nie mniejszej niż milion zwrócenie się do Komisji o przedłożenie wniosku w sprawie inicjatywy ustawodawczej w konkretnej sprawie.
Jednak zebranie takiej liczby podpisów jest naprawdę trudne i dlatego aby stworzyć skuteczny mechanizm demokratycznej partycypacji i zapewnić obywatelom dostęp do tej inicjatywy, należy umożliwić występowanie z wnioskiem w oparciu o jasne instrukcje oraz uproszczoną i odpowiednią procedurę.
Niestety od wejścia w życie traktatu lizbońskiego prawo inicjatywy obywatelskiej nie zostało wprowadzone w życie. Żadna z obywatelskich inicjatyw nie została dotychczas poddana pod dyskusję i brak jest konkretnego planu działania w kwestii zagwarantowania transparentności inicjatyw i demokratycznej odpowiedzialności, by obywatele nie padali ofiarą interesów dużych korporacji.
W związku z tym najważniejszym i fundamentalnym elementem demokratycznego modelu Europy i mojej ojczyzny, Litwy, jest dialog obywatelski, dlatego wzywam Komisję do podjęcia wszelkich środków na rzecz zapewnienia jak najszybszego wdrożenia prawa inicjatywy obywatelskiej.
Seán Kelly
(GA) Panie przewodniczący! Nasi koledzy uczynili wiele ciekawych rzeczy w tej sprawie i zgodzili się przekazać ten wspaniały instrument w ręce naszych obywateli.
Inicjatywa obywatelska była silnym i przekonującym argumentem przeciwko opozycji w trakcie referendum w sprawie traktatu lizbońskiego w Irlandii, szczególnie gdy opozycja twierdziła, że jest to raczej próba zagrabienia przez Unię Europejską władzy, niż prawdziwie demokratyczna próba włączenia obywateli. Ale jest ogromna różnica pomiędzy uwzględnieniem czegoś w traktacie, a wcieleniem tego w życie, i jest to dla nas ogromne wyzwanie.
Z drugiej strony, istnieje niebezpieczeństwo - realne niebezpieczeństwo - że procedura mogłaby zostać przechwycona przez grupy interesów czy silne grupy lobbystyczne, które bez trudu mogłyby zebrać milion podpisów. Dlatego sugestia mojego kolegi, posła De Rossa w sprawie włączenia rzecznika praw obywatelskich zasługuje na rozważenie.
Jednak z drugiej strony stwarza to realne możliwości dla obywateli. Warta uwagi jest inicjatywa zapoczątkowana przez mojego kolegę posła de Castro w sprawie ustanowienia niedzieli dniem wolnym od pracy. Chodzi o podjęcie decyzji, czy chcemy iść śladem naszego Stwórcy i siódmego dnia odpoczywać, czy chcemy traktować niedzielę tak samo, jak pozostałe dni tygodnia. Należy to rozważyć.
Sądzę, że są tu duże możliwości i oczekuję na rozwój wydarzeń.
Diego López Garrido
Panie przewodniczący! Pragnę wyrazić głębokie zadowolenie z toczącej się debaty. Co więcej, jest to debata odbywająca się na wniosek Parlamentu, który domagał się przeprowadzenia debaty na temat inicjatywy obywatelskiej. Wysłuchałem tu szeregu wystąpień, wyrażających pełne poparcie dla tego właśnie priorytetu hiszpańskiej prezydencji w Radzie. Ponadto istnieje poparcie dla jej szybkiego wdrożenia.
Dlatego mam nadzieję, że zapowiedź pana komisarza Šefčoviča dotycząca przedstawienia tekstu rozporządzenia w dniu 31 marca została również przyjęta przez nas wszystkich z wielkim zadowoleniem. Raz jeszcze pragnę podziękować Komisji za tempo, zaangażowanie i entuzjazm, z jakim zajęła się tą sprawą oraz fakt, że dzięki temu możemy od razu rozpocząć procedurę legislacyjną. Mam nadzieję, że zaowocuje ona tak szybko, jak będzie to możliwe, wcieleniem w życie inicjatywy legislacyjnej, którą nieomal wszyscy, którzy zabrali głos, uważają za konieczną, pilną i nieodzowną.
Uważam ponadto, że można to potraktować jako poparcie ze strony wszystkich grup parlamentarnych i szanownych posłów, również takich, jak pan poseł Kamall, który w swoim fantastycznym przemówieniu poparł ogólnospołeczną inicjatywę legislacyjną, ponieważ jego zdaniem osłabi ona Unię Europejską.
Pan poseł Kamall nie jest obecny... Żałuję, że go nie ma i przykro mi, że mam mu do zakomunikowania złą wiadomość i muszę go rozczarować, że ta inicjatywa w żadnym razie nie osłabi Unii Europejskiej, a wręcz przeciwnie, umocni ją. Umocni ją, ponieważ jest to inicjatywa, która najkrócej mówiąc, wzmacnia dwie istotne zasady Unii Europejskiej: demokrację i obywatelstwo; dwa główne filary polityczne Unii Europejskiej: demokrację i obywatelstwo.
Jest to inicjatywa, która w pewnym stopniu niweluje paradoks, z którym mamy do czynienia a którym jest umacnianie się pozycji Unii Europejskiej, czego dowodem jest Parlament, i coraz większy wpływ, jaki wywiera ona na życie społeczeństwa. A mimo to jest to Unia Europejska oderwana od debat prowadzonych w poszczególnych krajach.
Jest to paradoks, który dotyka samej demokracji. Jak powiedział poseł Méndez de Vigo, inicjatywa obywatelska poszerzy istotną dla Europy debatę o tematy o wymiarze europejskim, a nie lokalnym, ponieważ prowadzi ona do kontaktów obywateli z różnych krajów i w efekcie jest czysto europejska. Bez wątpienia jest to właściwa droga do wzmocnienia demokracji, a także obywatelstwa lub europejskich rządów ludu, do których nawiązał poseł Casini, będący również przewodniczącym Komisji Prawnej oraz Komisji Praw Obywatelskich, która to komisja będzie głównie zajmować się tą inicjatywą.
To obywatelstwo, które pan poseł Jáuregui uznał w swoim wystąpieniu za tak istotne, które stanowi korzenie Unii Europejskiej i do którego nawiązali również posłowie Sógor i Häfner. Jak powiedział również poseł Kastler, trzeba wdrożyć tę inicjatywę. Jest to apel do obywateli, ponieważ obywatelska tożsamość europejska rozwija się wtedy, kiedy jest stosowana w praktyce; nie wtedy, kiedy otrzymuje się prawo, ale kiedy prawo to jest stosowane w praktyce i wykonywane. Jest to moim zdaniem ważna sprawa, którą należy się zająć bezzwłocznie po wejściu w życie inicjatywy obywatelskiej.
Raz jeszcze pragnę podziękować Komisji i Parlamentowi, że - mam co do tego pewność - zajmą się tą sprawą drobiazgowo, skrupulatnie i prędko. Pan poseł Iacolino wspomniał o szczególnie szybkiej procedurze, dzięki której możliwe będzie niezwłoczne wcielenie tej inicjatywy w życie, i również pani poseł Băsescu w swoim wystąpieniu mówiła, że pragniemy jak najszybszego uruchomienia tej inicjatywy.
Maroš Šefčovič
komisarz. - Panie przewodniczący! Po pierwsze pragnę podziękować Diego za wspaniałe podsumowanie dzisiejszej debaty. Chciałbym wszystkim państwu podziękować za wasze poparcie i nadzieje związane z inicjatywą obywatelską. Pragnę zapewnić, że będę szczęśliwy, mogąc przedstawić wniosek najszybciej jak będzie to możliwe po jego przyjęciu.
Ze względu na ograniczenia czasowe oraz to, że wniosek nie jest jeszcze do końca przygotowany, nie będziemy zagłębiać się dzisiaj w szczegóły. Jestem państwu ogromnie wdzięczny za wygłoszone zdania i opinie, które doskonale odzwierciedlają intencje i charakter opinii, które zebraliśmy przygotowując europejską inicjatywę obywatelską.
Istnieje wiele elementów, co do których wszyscy jesteśmy zgodni. Pierwszy to oczywiście transparentność. Mogę zapewnić, że szukamy rozwiązania, które dzięki rejestrowaniu inicjatyw przez Komisję sprawi, że będziemy wiedzieli kim są organizatorzy i w jaki sposób są finansowani. Będziemy posiadali wiarygodną wskazówkę czy taka inicjatywa jest autentyczna, czy jest to rzeczywiście inicjatywa obywatelska i europejska. Myślę, że należy uwzględnić wszystkie te elementy, by korzystać z tego nowego instrumentu w sposób prawidłowy i efektywny.
Wszyscy jesteśmy zgodni, że instrument ten powinien być praktyczny. Chcielibyśmy posiadać system przyjazny dla użytkownika. Chcielibyśmy stworzyć system, dzięki któremu obywatele nie będą mieli uczucia, że aby zebrać czy złożyć podpisy, będą musieli przedzierać się przez bardzo uciążliwą procedurę. Badamy takie możliwości i oczywiście szukamy sposobów wykorzystania nowoczesnej technologii informatycznej, tak charakterystycznej dla naszego stulecia.
Wiemy, że w państwach członkowskich obowiązują różne systemy weryfikacji podpisów. Jedna z jednoznacznych opinii, jaką otrzymaliśmy podczas konsultacji publicznych mówi, że obywatele chcieliby jednolitych przepisów dotyczących weryfikacji i zbierania podpisów obywateli. Jednocześnie państwa członkowskie wyraźnie zakomunikowały, że powinniśmy szukać systemu, który nie będzie zbytnio uciążliwy i skomplikowany dla władz krajowych, ponieważ to państwa członkowskie będą miały obowiązek sprawdzania, czy podpisy zebrane pod inicjatywą obywatelską są prawdziwe i autentyczne.
Uważnie przysłuchiwałem się państwa apelom o wprowadzenie wyraźnych procedur obowiązujących już po skorzystaniu z inicjatywy i zebraniu podpisów. Pragnę zapewnić, że z całą pewnością to zrobimy. We wniosku określone zostaną bardzo precyzyjne terminy - kiedy, jak i w jakich ramach czasowych Komisja będzie musiała podjąć działania w przypadku powodzenia inicjatywy obywatelskiej.
Jeśli przysłuchiwali się państwo wygłoszonym tutaj opiniom, zgodzą sie państwo ze mną, że najtrudniej będzie sprostać wymogowi dopuszczalności - jak możemy znaleźć rozwiązanie, dzięki któremu unikniemy frustracji obywateli, jak możemy chronić wartości UE i jak możemy zachować wiarygodność i realność instytucji europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Zapewniam, że nie ma prostej odpowiedzi na te pytania i te nieco sprzeczne żądania.
Komisja szuka rozwiązania, które od samego początku chronić będzie europejskie wartości i prawa człowieka. Jednocześnie chcielibyśmy mieć pewność, że wnioski dotyczące inicjatywy obywatelskiej mają autentyczny potencjał odniesienia sukcesu.
Pragniemy uniknąć ewentualnych nadużyć polegających na tym, że co dwa tygodnie będziemy otrzymywać wnioski dotyczące inicjatyw w sprawach całkowicie niedorzecznych, wobec których będziemy musieli wyrażać opinię na temat dopuszczalności, od której następnie wnioskodawcy będą odwoływać się do sądu - inicjatyw, których jedynym uzasadnieniem będzie promowanie własnych interesów potencjalnych organizatorów negatywnych kampanii politycznych. Również to musimy mieć na uwadze. Mam nadzieję, że potrafimy znaleźć odpowiedni sposób na utrzymanie weryfikacji dopuszczalności we właściwych proporcjach.
Odpowiadając pokrótce na pytanie wiceprzewodniczącego Duranta dotyczące komunikacji ze społeczeństwem obywatelskim, uważam, że najlepszą odpowiedź stanowi europejska inicjatywa obywatelska. Toczymy bardzo dobrze ustrukturyzowany dialog zorganizowany przez Europejską Komisję ds. Gospodarczych i Społecznych, z którą odbyłem długą debatę nie dalej jak dwa tygodnie temu. Moim zdaniem silne i zakrojone na szeroką konsultacje społeczne odbywają się za pośrednictwem tak zwanych inteligentnych wniosków legislacyjnych. Będziemy rozszerzać te inicjatywy i korzystać z nich w jeszcze większym stopniu w przyszłości.
Ponieważ kończy się czas, na koniec pragnę powiedzieć, że mam nadzieję powrócić wkrótce z gotowym wnioskiem. Czekam na dalsze wspólne dyskusje na ten temat i mam nadzieję, że zastosowane zostaną dynamiczne i szybkie procedury, dzięki czemu wkrótce ten ważny instrument zostanie zatwierdzony.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Rareş-Lucian Niculescu  
Nowe ramy prawne dla europejskiej inicjatywy obywatelskiej są niewątpliwie bardzo pożądane. Uzyskanie dostępu do takiego instrumentu zajęło obywatelom dużo czasu. Z drugiej strony zgadzam się z odczuciami osób, które dziś zabrały głos i wezwały do stworzenia uregulowań, dzięki którym wdrażanie inicjatywy obywatelskiej będzie proste, dostępne, łatwe do zrozumienia i mało zbiurokratyzowane. Jest to jedyny sposób, by inicjatywa obywatelska mogła stać się właściwym instrumentem dostępnym dla Europejczyków, którego będą mogli używać dla wyrażenia swojej opinii. Jest to jedyna droga, by UE przybliżyła się do swoich obywateli i stała bardziej demokratyczna.
Joanna Senyszyn  
na piśmie. - Traktat lizboński daje obywatelom Unii prawo do wystąpienia z inicjatywą prawodawczą. To jeden z najważniejszych kroków w budowaniu demokracji obywatelskiej i bezpośredniego włączenia obywateli w unijny proces decyzyjny. Europejska inicjatywa obywatelska może przyczynić się do zmniejszenia luki pomiędzy instytucjami a obywatelami oraz wesprzeć rozwój europejskiego społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego niezbędne jest szybkie przyjęcie rozporządzenia regulującego przebieg, warunki i procedury przedstawienia takiej inicjatywy. Obywatele Unii z niecierpliwością na to czekają.
W europejskiej inicjatywie obywatelskiej chodzi nam przede wszystkim o większe zaangażowanie obywateli w tworzenie prawa europejskiego. Dlatego chciałam poruszyć kwestię elektronicznych podpisów pod inicjatywą obywatelską jako dodatkowego kanału pozyskiwania zainteresowania polityką europejską. Skoro już teraz możemy głosować przez Internet, przeprowadzać operacje bankowe online, to na pewno jesteśmy w stanie wypracować bezpieczny system pozwalający na identyfikację podpisów elektronicznych.
Istotna jest także przejrzystość procedur. Organizatorzy inicjatywy muszą publicznie odpowiadać za przejrzystość finansowania przebiegu kampanii zbierania podpisów. Nawet stworzenie jasnych kryteriów jej przebiegu nie uchroni przed ewentualnymi nadużyciami tego instrumentu przez eurosceptyków, dla których zebranie miliona podpisów przy zaangażowaniu znacznych środków finansowych, jak pokazała ostatnia kampania do Parlamentu Europejskiego, może nie stanowić dużego problemu. Rozwiązaniem mogłoby być zobowiązanie inicjatorów do prowadzenia strony internetowej zawierającej informacje finansowe takie jak źródła pozyskiwania dochodów, wydatki, sprawozdania finansowe.
Jarosław Leszek Wałęsa  
na piśmie. - Dzisiejsza debata to kolejny krok na drodze do ustalenia ostatecznego kształtu Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej. Pomysł stworzenia narzędzia umożliwiającego obywatelom bardziej intensywne uczestniczenie w życiu demokratycznym Unii pojawił się już w 2005 roku, po przegranych referendach konstytucyjnych we Francji i w Holandii. Te głosowania odzwierciedlały zauważalny brak "łączności” między Unią Europejską a jej obywatelami. Nawet ostatnio opublikowane wyniki konsultacji społecznych, zainicjowanych zieloną księgą w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, pokazują niskie zainteresowanie poszczególnych obywateli. Komisja otrzymała zaledwie 159 odpowiedzi od indywidualnych mieszkańców.
Inicjatywa obywatelska daje możliwość zmiany tej sytuacji i większego zaangażowania naszych obywateli, dając im prawo bezpośredniego zwracania się do Komisji z wnioskami w sprawie nowych inicjatyw politycznych. Aby zagwarantować, że inicjatywa nie stanie się instrumentem gry politycznej nie wolno nakładać zbyt surowych wymagań względem obywateli, trzeba dopilnować jednak, aby gwarancje przeciwko nadużyciom zostały spełnione. Istotne jest, aby EIO była prawdziwym ponadnarodowym instrumentem, który będzie przyjazny obywatelom i łatwy w obsłudze. Powinna być prosta, zrozumiała i łatwo dostępna. Jeśli projekt inicjatywy nie spełni wymogów formalnych, jego idea powinna być zachowana i przedstawiona w formie petycji, tym sposobem praca włożona w przygotowania i zainwestowany wysiłek nie pójdą na marne. Spełnienie tych warunków pozwoli Europejczykom, po raz pierwszy w historii zintegrowanej Europy, mieć realny i bezpośredni wpływ na tworzenie polityki europejskiej.
