Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Kellett-Bowman
Mijnheer de Voorzitter, gisteren heeft de heer Tomlinson het in een van zijn zeldzame betogen gehad over de soevereiniteit van het Parlement bij beslissingen.
Toen dit Parlement eerder dit jaar het verslag van de Enquêtecommissie communautair douanevervoer goedkeurde, heeft het besloten dat de Commissie Begrotingscontrole diende toe te zien op de uitvoering ervan. Volgens de Notulen van de vergadering van gisteren hebben wij een verslag over telematica in het wegvervoer - dat deel uitmaakt van het communautair douanevervoer - verwezen naar de Commissie vervoer en toerisme. Maar in het document "Werkzaamheden" dat gisteren door de Distributie werd gecirculeerd staat dat het actieprogramma van de Commissie voor een nieuw douanebeleid voor het douanevervoer in Europa naar de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid dient te gaan. Is het Parlement daadwerkelijk soeverein in zijn beslissingen?

De Voorzitter
Wij zullen dat onderzoeken en de nodige maatregelen treffen.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag het woord voor een persoonlijk feit. Afgelopen maandag heeft de heer Ford bij de opening van de vergaderweek het woord gevraagd om een zeer ernstige gebeurtenis aan de kaak te stellen; hij had namelijk een affiche over het verzet van het Duitse volk tegen Hitler op de deur van zijn kantoor geplakt, en die is daar tijdens de vorige vergaderweek hier in Straatsburg afgescheurd. De heer Ford heeft daarop echter naar mijn smaak een aantal zeer misplaatste opmerkingen gemaakt: zo zei hij het niet verbazingwekkend te vinden dat dit soort politiek vandalisme in het Parlement voorkomt, aangezien personen als Roberta Angelilli - ik dus - in het Parlement zitting hebben; ik zou in Italië pro-nazistische activiteiten, organisaties en initiatieven op mijn geweten hebben.
Ik zou echt niet weten waar hij deze beschuldigingen, insinuaties en ideeën vandaan haalt. Waarschijnlijk wilde de heer Ford - toch al een zeer bekend afgevaardigde - een wit voetje halen bij de Vergadering, en daarvoor heeft hij gebruik gemaakt van de ergste en meest infame politieke demagogie, het resultaat van onverdraagzaamheid van de ergste soort.
Ik wil slechts één ding zeggen: in Italië is het in ieder geval zo dat je voor insinuaties die kant noch wal raken strafrechtelijk vervolgd kunt worden, dat heet namelijk laster. Ik raad de heer Ford dan ook aan zich eerst eens beter op de hoogte te stellen alvorens ongegronde insinuaties te doen, en ik verzoek de Voorzitter of degene die verantwoordelijk is nader onderzoek naar dit incident te verrichten. Zelf zal ik alles in het werk stellen - mogelijk zal ik ook gerechtelijke stappen nemen - om deze kwestie op te lossen.

De Voorzitter
Mevrouw Angelilli, ik wil u herinneren aan twee punten:
Eerst en vooral dat opmerkingen inzake een persoonlijk feit dezelfde dag of de dag daarna gemaakt moeten worden.
Ten tweede wil ik u erop wijzen dat elk lid zich vrijelijk in de plenaire vergadering mag uiten en dat noch de Voorzitter, noch enige andere autoriteit hierop censuur kan uitoefenen. Dit wordt, zoals u wel weet, onaansprakelijkheid genoemd. Niemand kan een ander lid censureren en het is ook niet mogelijk om hem of haar strafrechtelijk te vervolgen in Italië of een andere lidstaat omwille van uitspraken in deze plenaire vergadering. Daarom ook kan een lid het woord vragen voor een persoonlijk feit maar dit moet wel onmiddellijk gebeuren. Op die manier kan een lid elke feitelijke vergissing rechtzetten, protesteren of een aantal omstandigheden verduidelijken, zoals u hier vandaag wenst te doen.
Ik verleen het woord aan de heer Ford aangezien u hem vermeld heeft, toen u het woord voerde voor een persoonlijk feit. Het is echter niet opportuun het debat over deze kwestie voort te zetten.
Ik kan niet anders dan de heer Ford het woord geven maar ik wil hem vragen dat wij deze kwestie snel afronden aangezien er heel wat belangrijke kwesties op de agenda voor vandaag staan ingeschreven.

Ford
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Angelilli heeft commentaar geleverd op wat ik maandag heb gezegd, wat gebaseerd was op een verslag in de Britse pers. Ik zal haar een kopie bezorgen van dat persverslag waarin staat wat zij gedaan zou hebben. Uiteraard verwacht ik dat zij juridische stappen onderneemt en als zij dat niet doet dan kunnen we daar alleen maar de juiste conclusies uit trekken.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag het woord voeren voor een persoonlijk feit. Ik was er maandag niet maar ik kan zomaar niet voorbijgaan aan de woorden van de heer Ford, die naar zijn provocerende gewoonte een reeks schandalige opmerkingen heeft gemaakt aan mijn adres en mij voor de zoveelste keer van racisme heeft beschuldigd.
Ik wil de heer Ford graag mededelen dat ik Frankrijk ken alsook het racisme waarvan mijn medewerker, de heer Stéphane Durbeck, het slachtoffer is geworden. Hij is een Antilliaan en hij is zwart, en men heeft hem afgetuigd en behandeld alsof hij een genetische afwijking is, omdat hij mij de eer bewijst en zo vriendelijk is mij te vergezellen in al mijn activiteiten. De Vietnamese peetkinderen die ik grootbreng zijn aangevallen en bedreigd omdat het mijn peetkinderen zijn die net zo behandeld worden als mijn andere kinderen. Wat de kleine Libanese weeskinderen betreft, zo'n drieduizend in aantal, die ik jarenlang in leven heb gehouden, ook zij worden nagewezen, aangevallen, beschuldigd, omdat het christenen zijn.
Als er al racisme is dan is het wel het racisme van mijnheer Ford en degenen die zijn gedachtengoed hebben uitgevonden en in de hele wereld meer dan 200 miljoen mensen hebben vermoord omdat het boeren, burgers of christenen waren. De Stalinistische beschuldigingen van de heer Ford maken dan ook geen indruk!
Mijnheer Ford, u is een oproerstoker.
(Tekenen van onrust)

De Voorzitter
Mijnheer Antony, ik ben zo vrij u te herinneren aan wat het Reglement zegt in verband met persoonlijke feiten.
De spreker mag niet over het behandelde onderwerp spreken, doch slechts uitlatingen die bij de beraadslaging op zijn persoon betrekking hadden of hem ten onrechte toegeschreven meningen, tegenspreken of rechtzetten, dan wel eigen uiteenzettingen verduidelijken.
U heeft de woorden die op u betrekking hadden rechtgezet, maar dit is niet het moment om een debat te gaan voeren dat geheel misplaatst is of om een aanval op iemand anders te lanceren.
Ik wilde u hier even aan herinneren omdat ik dergelijke betogen niet meer zal toestaan.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag van onderwerp veranderen. Zoals u weet heb ik er maandag toen de agenda werd vastgelegd sterk voor gepleit om de termijn voor de indiening van de amendementen voor de Intergouvernementele Conferentie te verlengen. Ik heb begrepen dat uw diensten een bovenmenselijke inspanning hebben geleverd en ik vind het niet meer dan normaal om daar toch even op te wijzen. Deze mensen hebben de hele nacht doorgewerkt om ervoor te zorgen dat wij vandaag konden stemmen. Natuurlijk realiseren wij ons dat er daarbij frustaties en irritaties kunnen optreden en wij zullen ons flexibel opstellen tegenover mogelijke fouten. We willen de diensten echter wel hulde brengen en ze hartelijk danken voor hun werk.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Green. U heeft volkomen gelijk. De mensen hebben vannacht inderdaad zeer hard gewerkt en zijn vanochtend om 8 uur weer begonnen om ons in staat te stellen te stemmen. Ik denk dat iedereen wel begrip zal hebben voor eventuele fouten en ik vraag ieders medewerking zodat de stemming over deze cruciale kwestie vlot kan verlopen. Wij weten dat dit een absolute uitzondering is en dat wij dit niet iedere vergadering kunnen doen. Dit is slechts voor één enkele gelegenheid en niet meer.

Voorbereidende werkzaamheden voor de bijeenkomst
van de Europese Raad van 16 en 17 juni 1997
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereidende werkzaamheden voor de bijeenkomst van de Europese Raad van 16 en 17 juni 1997 in Amsterdam en het actieplan van de Commissie voor de interne markt.
De fungerend voorzitter van de Raad, de heer van Mierlo, heeft het woord.

Van Mierlo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik vind het een voorrecht - het is ook een plicht, maar soms is het vervullen van een plicht een voorrecht - om u te mogen inlichten over de agenda en de punten die op de Europese top begin volgende week in Amsterdam aan de orde zijn. Deze top speelt zich zoals u allen weet af onder de invloed van min of meer verwarrende omstandigheden rond de euro, veroorzaakt door nieuwe verkiezingen. Dat zal de top zeker beïnvloeden, maar - ik zal daar straks in antwoord op door u gestelde vragen waarschijnlijk wat meer over zeggen - ik heb sterk de indruk dat er grote kansen zijn om ook in deze omstandigheden de top tot een goed en productief einde te brengen. Daarover straks meer.
De Europese Raad zal natuurlijk in het teken staan van de afronding van de IGC-onderhandelingen. Daarnaast staan er zeer belangrijke onderwerpen op de agenda, zoals de werkgelegenheid, de EMU, het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en het actieplan voor de interne markt. De discussie over externe aangelegenheden, waaronder actuele buitenlandse politieke onderwerpen, zal door de aard van de agenda beperkt blijven tot hoofdzaken. Ik denk hier dan met name aan het Midden-Oosten-vredesproces, de situatie in de Democratische Republiek Congo en het vredesproces in voormalig Joegoslavië. Formeel staan deze punten op de agenda. Het is mogelijk dat het verloop van de top ons noodzaakt om zelfs daar nog uiterst gelimiteerd mee om te springen.
Ik zal nu eerst kort stilstaan bij de onderwerpen werkgelegenheid en de EMU en dan vervolgens meer uitgebreid ingaan op de afronding van de IGC-onderhandelingen.
Bevordering van de werkgelegenheid is en blijft van eminent belang. In de eerste plaats wordt in het kader van de IGC ruimschoots aandacht besteed aan dit thema. Daarop kom ik dadelijk nog terug. Tijdens de Europese Raad zal het gebruikelijke halfjaarlijkse rapport van de Raad Sociale Zaken, de ECOFIN-Raad en de Commissie over de werkgelegenheidssituatie in de Unie worden besproken. Tevens zal de Commissie verslag doen van de voortgang van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid. Onder Nederlands voorzitterschap is het Comité werkgelegenheid- en arbeidsmarkt voortvarend van start gegaan. Onder meer ontwikkelt dit comité in samenwerking met het Comité economisch beleid de werkgelegenheidsindicatoren ten einde de voortgang ten aanzien van de prioriteiten van Essen te meten.
Ten behoeve van een tijdige start van de EMU was afgesproken dat de Europese Raad een aantal besluiten zou nemen, waarbij het op het ogenblik de vraag is of de besluiten die niet per se nodig zijn voor het straks in werking doen komen van de EMU ook inderdaad genomen zullen kunnen worden. Ik kom daar waarschijnlijk wat uitvoeriger op terug in mijn tweede beantwoording. De bedoeling was dat het Stabiliteitspact zou worden geaccordeerd. In de tweede plaats is in een resolutie het wisselkoersmechanisme vastgelegd tussen de kopgroeplanden en de lidstaten die niet meteen in 1999 zullen deelnemen. Ten derde is het de bedoeling dat de Europese Raad het akkoord dat in de ECOFIN-Raad is bereikt over de juridische status van de euro zal willen verwelkomen.
In Amsterdam zal tot slot het ontwerp van de euromunt bekend worden gemaakt. Er is een redelijke kans dat wij al deze kwesties, die op zichzelf weinig tijd zouden hebben gevraagd omdat de politieke akkoorden over deze zaken al waren bereikt, kunnen afhandelen, maar het is niet zeker. Overigens zijn wij gisteren in Frankrijk bij het bezoek aan president Chirac en de nieuwe premier Jospin op dit punt in die zin gerustgesteld dat daar echt geprobeerd wordt om een oplossing te vinden voor het feit dat aan de ene kant het Stabiliteitspact niet mag worden opengebroken - dat wil ook de nieuwe regering niet; aan de andere kant stelt de nieuwe regering vast dat er een onvolledigheid is, dat het werkgelegenheidsaspect te weinig aandacht heeft gekregen; daar zal via een soort addendum in voorzien moeten worden. Dat is niet alleen een wens van de nieuwe Franse regering - er zijn veel lidstaten die zich hierin kunnen vinden en daar wordt op het ogenblik aan gewerkt. Het hangt een beetje van het resultaat van dat werk af of het mogelijk is dit pakket volledig af te ronden, waarbij het niet onwaarschijnlijk is dat het standpunt zal worden ingenomen: wij doen of het hele pakket of wij doen het niet, maar wij doen niet een stukje daarvan. Dat is voorlopig de stand van zaken.
Ik ga nu over op het hoofdonderwerp: de herziening van het Verdrag van Maastricht. Sinds de Europese Raad van Dublin heeft het voorzitterschap alles in het werk gesteld om de ontwerpverdragsteksten te vervolmaken. Dat is een flinke klus gebleken. Het Ierse voorzitterschapsvoorstel had buitengewoon veel kwaliteiten, vooral door het scheppen van een kader - het is heel erg belangrijk daarover te kunnen beschikken - maar bij de grote politieke problemen zaten toch veel witte plekken en daar hebben zich alle discussies de laatste tijd op toegespitst en dat is nog steeds het geval.
Ik wil nu graag reeds dankzeggen voor de constructieve bijdrage die het Europees Parlement aan dit proces heeft geleverd. Het perspectief dat zich nu aandient is dat van een Europese Unie die toch veel meer tot uitdrukking brengt dat zij er is voor de burger. Het draait om zijn veiligheid, zijn welvaart, gezondheid en mobiliteit. Daarnaast moet de Europese Unie in institutioneel opzicht klaar zijn voor de toetreding van de nieuwe lidstaten. Ik zal nu een aantal specifieke IGC-thema's de revue laten passeren.
Om te beginnen een ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. De onderhandelingen wijzen erop dat deze IGC zal resulteren in een versterking van de beginselen van de democratische rechtsstaat en de grondrechten in de Unie. De rechterlijke toetsing van Europese-Uniebeleid aan de grondrechten zoals bepaald in het EVRM zal worden versterkt. Voorts is de IGC vastberaden om een bepaling van non-discriminatie in brede zin in het Verdrag op te nemen. Van groot belang is het voornemen om het vrij verkeer van personen een duw in de goede richting te geven. In dit verband ligt het voorstel op tafel om het acquis van Schengen te integreren in de Europese Unie. Bovendien kan op deze manier de democratische en juridische legitimiteit van de Schengensamenwerking worden verbeterd door gebruik te maken van het institutionele kader van de Europese Unie, dat wil zeggen inclusief het Europees Parlement, de Commissie en het Hof.
Ik kom dan op de Europese Unie en de burger. Ik noem hier als eerste het sociale aspect, dat in deze IGC veel aandacht heeft gekregen. Er bestaat nu unanieme steun voor de opname van het Sociaal Handvest in het Verdrag. Ik noem ook de opname van een nieuw hoofdstuk inzake werkgelegenheid. Werkgelegenheidsbeleid blijft een eerste verantwoordelijkheid van lidstaten zelf, maar de Unie kan hierbij een stimulerende rol spelen door bijvoorbeeld de coördinatie en uitwisseling van ervaringen tussen de lidstaten te versterken.
Aan de verbetering van de kwaliteit en de openheid van het bestuur binnen de Europese Unie wordt hard gewerkt. Het verheugt me dat er een breed draagvlak lijkt te bestaan voor een bepaling die burgers het recht geeft op toegang tot documenten van de Raad, de Commissie en het Europees Parlement.
Een belangrijk doel van de IGC is voorts het bewerkstelligen van een effectief gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Mogelijke middelen daartoe zijn besluitvorming met meerderheid en het begrip constructieve onthouding. Over de exacte modaliteiten daarvan kan ik nu geen uitsluitsel geven, zoals met een paar andere punten ook het geval is, maar in de ontwerpstukken hebt u kunnen zien dat er een mogelijkheid is gecreëerd om een oplossing te vinden voor de wens van eigenlijk alle lidstaten om het mogelijk te maken ons te bevrijden van de knellende band van het absolute vetorecht dat in de tweede pijler tot nu toe zo vaak dominant is geweest. De constructie die daarbij is gevonden is de mogelijkheid tot een basisbesluit om te komen, dat met consensus door de Europese Raad wordt vastgesteld, waarin een strategie voor een land of een regio of een bepaald vraagstuk wordt aangegeven. Dat basisbesluit wordt in de Algemene Raad gemaakt, zodat het anders dan nogal eens het geval is bij Europese Raden, een echt goed uitgewerkt en doordacht basisbesluit is, dat wordt aangereikt aan de Europese Raad; vervolgens kunnen in de Algemene Raad met gekwalificeerde meerderheid de besluiten binnen dat basisbesluit worden genomen, waarbij weer de mogelijkheid bestaat dat een lidstaat, wanneer een belangrijk nationaal belang door dat besluit zou worden geschaad, daar een beroep op doet; om te voorkomen dat dat al te gemakkelijk gebeurt, is een procedure gemaakt dat tweederde van de Raad, wanneer hij vindt dat het beroep ten onrechte is gedaan, bij de Europese Raad beroep kan aantekenen om daar een laatste oordeel te laten vellen. U zult zeggen, dat is toch behoorlijk gecompliceerd, ja dat is zo, maar de hele Unie is natuurlijk gecompliceerd en wij hebben nu eenmaal geen consensus op dit soort dingen, en hiermee worden in ieder geval twee dingen bereikt. Aan de ene kant kan een lidstaat niet door andere lidstaten overruled worden wanneer het echt om een door die lidstaat gevoeld nationaal belang van betekenis gaat, en aan de andere kant is het voordeel van de ingewikkeldheid de procedure dat men toch wel een goed verhaal moet hebben, wil men niet te kijk staan. Men moet als het ware twee tot drie keer aan zijn collega's waarmaken dat het begrip nationaal belang hier eerlijk wordt gehanteerd.
Wij kennen allen de zwakheden van procedures, maar het is meer dan we nu hebben. Wij hebben zo iets tot nu toe helemaal niet gehad. Laten wij op dit punt nu toch eens laten zien dat de Unie inderdaad stap voor stap verder gaat, en velen van u en ook vele lidstaten hopen dat wij zo op weg zijn naar een wat effectievere vorm van een gekwalificeerde meerderheid. Ik vind het een grote winst als ik bedenk hoe het toen we twee jaar geleden begonnen uitgesloten werd geacht dat zo'n regeling een plaats zou kunnen krijgen. Dan hebben wij toch wel degelijk iets bereikt, althans als we daartoe kunnen besluiten. Maar de vooruitzichten zijn goed.
Wat betreft de financiering van de GBVB-activiteiten bent u ongetwijfeld reeds op de hoogte van het voornemen om hierover een interinstitutioneel akkoord te sluiten tussen Europees Parlement, Raad en Commissie. Zodoende blijven de bestaande begrotingsbevoegdheden van het Europees Parlement op dit punt in ieder geval in essentie gewaarborgd. Ik zie een aantal hoofden - terecht - schudden, maar - ik zeg het meteen maar, ik kan ook wel wachten tot hierover een stortvloed van opmerkingen uit uw midden komt - de situatie was eigenlijk dat er in de Raad het gevoel bestond dat men zo niet verder kon, dat er door de procedures veel te veel vertragingen ontstonden. Er was eigenlijk het voornemen - u herinnert dat van de eerste concepten - om het geheel aan banden te leggen en om er verplichte uitgaven van te maken; wij hebben door zeer goed samen te werken met uw Voorzitter, die alle lof toekomt, toch gedaan gekregen dat een interinstitutioneel akkoord u een greep geeft op het geheel van de buitenlanduitgaven. Het is minder dan wat u had, maar het is veel meer dan de Raad aanvankelijk van plan was u te geven.
Het laat zich op het ogenblik moeilijk voorspellen hoe de integratie van de West-Europese Unie in de Europese Unie afloopt. Wij zijn een heel eind gevorderd. U kent de situatie. Er is een kleine groep landen die alleen maar samenwerking tussen die twee willen, en er is een veel grotere groep, een stuk of acht lidstaten, die wil een volledig samengaan willen. Die twee standpunten zijn absoluut niet te verzoenen, in die zin dat de ene groep in staat zou zijn om de andere te overtuigen om zijn standpunt over te nemen. Het voorzitterschapsvoorstel zit daar dus tussen in en wij hopen dat het mogelijk is om elkaar in de buurt van dat voorzitterschapsvoorstel te vinden. Daar is passen en meten voor nodig en iedereen zal iets moeten prijsgeven van het grote gelijk dat hij in pacht heeft, maar er ligt een mogelijkheid; hierover zal op de top zelf beslist moeten worden, want dit behoort tot wat men noemt de grote vraagstukken.
Tot slot, wat betreft het extern economisch beleid van de Unie, maak ik u graag deelgenoot van onze inzet om de Unie ook ten aanzien van de sectoren diensten en intellectueel eigendom met één stem te doen spreken. Ook hierover gaan de onderhandelingen nog steeds door, en kan ik u op dit moment niet zeggen waar wij zijn, maar er wordt nog gewerkt om dit op een of andere manier te waarborgen.
Dan kom ik op een ander kernpunt: de institutionele vraagstukken. Vooral sedert de informele Europese Raad in Noordwijk is het debat hierover geïntensiveerd. Het is politiek gezien het moeilijkste punt. De kwestie is in ieder land namelijk gepolitiseerd in een debat tussen regering en parlement. En dat betekent dat het bijna onmogelijk is om daar een voor iedereen bevredigende oplossing voor te vinden. Toch zullen we daar iets aan moeten doen. De uitbreiding laat niet toe dat wij ons op dit punt niet beter inrichten.
De samenstelling en het functioneren van de Commissie is uitvoerig besproken. Er bestaat een toenemende steun voor de versterking van de positie van de voorzitter van de Commissie. De aanpassing van het aantal commissarissen blijft evenwel punt van discussie. Maar wat het punt van de versterking van de voorzitter van de Commissie betreft, dit betekent tegelijkertijd, als erdoor komt wat er nu ligt, dat dit ook een versterking zal inhouden van de positie van het Europees Parlement, dat tot tweemaal toe aan het proces van de Commissievorming te pas komt. De eerste keer als de door de Raad aangewezen voorzitter aan u hier wordt gepresenteerd, en u een debat met hem heeft en daaraan uw instemming moet verlenen, en de tweede keer wanneer hij in overleg met de lidstaten zijn commissarissen heeft aangetrokken, en hij dan weer met de hele ploeg voor u komt en u daar uw akkoord aan moet geven. Dus dat is een aanzienlijke versterking, ook van de positie van het Europees Parlement, als het doorgaat.
De aanpassing van het aantal commissarissen is natuurlijk het grote punt van discussie. De IGC is zich er terdege van bewust dat bij een grote uitbreiding van de Unie niet meer kan worden volstaan met een eenvoudige extrapolatie van een systeem dat wij begonnen zijn toen wij met z'n zessen waren. Wij moeten ons goed voorstellen hoe anders de krachtsverhoudingen wel liggen. In wezen doen wij bij iedere uitbreiding een extrapolatie alsof wij alleen maar met een gradueel verschil te maken hebben in plaats van wat het in werkelijkheid is, een structureel verschil. Vandaar dat op het ogenblik gewerkt wordt langs de basisgedachte dat de lidstaten een commissaris per lidstaat houden, maar dat op een gegeven moment bij een bepaalde uitbreiding grote lidstaten hun tweede commissaris zouden prijsgeven. Daartegenover moet dan een herweging van de stemmen plaatsvinden, en wanneer wij meer dan twintig lidstaten krijgen, zijn wij toe aan een structurele herziening van ons hele systeem. Dan moeten wij zien hoe wij de Gemeenschap die wij nu aan het maken zijn nu het best kunnen besturen. Daar hebben wij veel tijd voor, want voordat wij meer dan twintig lidstaten hebben is toch een behoorlijke tijd verstreken. Die tijd moeten wij goed gebruiken. Wij moeten er een langere tijd voor nemen om een studiegroep aan het werk te zetten, en dan moeten wij komen tot een nieuwe inrichting van het bestuur van de Gemeenschap. Op deze grondgedachte, die op dit moment ter bespreking ligt, wordt positief gereageerd. Maar ik weet ook wel dat the devil is in the detail , want dan gaat het erover: hoe gaat het dan die herweging en zo. Wij zijn er nog niet, maar wij zijn wel op de goede weg. Overal merken wij dat er sympathie is voor de grondslagen van deze redenering, waarbij aan de ene kant een structurele hervorming in het vooruitzicht ligt, en aan de andere kant niet gewacht wordt tot de uitbreiding om nu alvast een paar wellicht pijnlijke beslissingen te nemen, zodat wij echt ook ons huiswerk doen, hetgeen wij ook vragen van de toetredende landen.
Het laatste onderwerp waarvoor ik uw aandacht vraag, is de flexibiliteit. In het licht van de uitbreiding van de Unie en de daaruit voortvloeiende heterogeniteit lijken velen ervan overtuigd dat de mogelijkheid voor versterkte samenwerking moet worden vergroot. Voorwaarde daarbij is wel dat de eenheid van de Unie afdoende blijft gewaarborgd. Flexibiliteit lijkt vooral mogelijkheden te bieden in de JBZ-pijler, met behoud van het intergouvernementele karakter ervan. In de EG-pijler is grote behoedzaamheid geboden, en die wordt in de voor ons liggende teksten ook onder woorden gebracht. Op het ogenblik moet het afrondend gesprek nog plaatsvinden over welk systeem we dan precies kiezen, of we werken met een negatieve lijst, wat het meest waarschijnlijk is, dan wel dat we met algemene omschrijvingen komen van waaraan iedere flexibiliteit in de eerste pijler zal moeten voldoen. Hoe dan ook, er zijn grote waarborgen nodig en die worden in die eerste pijler aangebracht. De discussie gaat nog een beetje over de vraag hoe precies.
De positie van het Europees Parlement. Ik ben mij bij voorbaat ervan bewust, geachte afgevaardigden, dat ik hierbij altijd tekortschiet ten opzichte van uw verlangens. Niettemin kan ik zelf hier zeggen dat ik vind dat er op een aantal punten vooruitgang wordt geboekt in de door het voorzitterschap nagestreefde versterking van de positie van het Europees Parlement. Ik noem de vereenvoudiging van de medebeslissingsprocedure, die zowel de doelmatigheid alsook het democratisch karakter van de besluitvorming ten goede komt. Daarnaast de invoering van de medebeslissingsprocedure waar nu nog de samenwerkingsprocedure geldt. Dat betekent naar mijn gevoel een wezenlijke versterking van het Europees Parlement en ik heb uw invloed op de vorming van de Commissie, die veel groter wordt, al genoemd.
Na deze zeer globale beschouwing over de IGC zal u duidelijk zijn dat het voorzitterschap vast van plan is om de onderhandelingen in Amsterdam tot een goed einde te brengen. Het voorzitterschap heeft er alles aan gedaan om dit mogelijk te maken en doet dit nog steeds. Niet omdat de naam van onze hoofdstad zo nodig aan het Verdrag moet worden verbonden - hoewel dat natuurlijk wel leuk is als je er zelf woont, maar dat is toch niet de reden - maar wel omdat dit het moment is
(Geroezemoes en gelach) om de Unie slagvaardiger en effectiever te maken, toegerust voor de eerstvolgende uitbreiding en meer zichtbaar voor de burger.
Ik wil over dit laatste punt nog wel iets zeggen. Die zichtbaarheid voor de burger is van onzettend groot gewicht. Daar gaat het eigenlijk allemaal om. Maar we moeten de dingen niet door elkaar halen. Ik heb dat de laatste dagen ook naar buiten toe onder woorden gebracht. Wij zijn bezig met de verbouwing van de keuken. De burger is in de eerste plaats geïnteresseerd in de gerechten. Het is leuk als we de nieuwe keuken gebruiken, maar het is belangrijker dat er goede gerechten uitkomen,
werkgelegenheid, milieu, dat soort zaken. Het is een idioot idee om te denken dat de burger zich van begin af aan betrokken zou moeten voelen bij hoe wij die keuken precies verbouwen en wat de techniek is en het materiaal. Dat is zo ingewikkeld. Als ik in een garage kom, dan begrijp ik er niets van, maar ik wil wel dat mijn auto goed gerepareerd wordt en dat ik hem kan rijden en ik moet dan vertrouwen op de garagist in de garage.
(Applaus en gelach) Ik vraag u dus om het zo met mij te willen zien, dat we het iets relativeren. Niet ieder detail van ons werk kan en hoeft begrijpelijk te zijn. Als het product maar deugt. Daar gaat het om.
Voorzitter, de publieke aanvaarding van het nieuwe verdrag ligt mede in uw handen. Daarnaast hoopt het voorzitterschap uiteraard ook op de andere belangrijke onderwerpen. Ik noemde in het begin al de EMU, de werkgelegenheid, de interne markt en de criminaliteitsbestrijding. Ik hoop dat we in Amsterdam een duidelijke stap voorwaarts kunnen zetten. Het voorzitterschap vertrouwt erop u eind deze maand over Amsterdam concrete positieve resultaten te kunnen melden.
(Applaus)
De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad.
Dan heeft nu de voorzitter van de Commissie, de heer Santer, het woord.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, over minder dan een week zal de Europese Raad van Amsterdam de laatste hindernissen moeten overwinnen op de weg naar de herziening van het Verdrag. Dan zullen we zien of het de Europese Unie gelukt is de drievoudige weddenschap te winnen: de discrepantie wegnemen tussen het project van Europa en de burgers, zich de middelen verschaffen om een rol te spelen op internationaal vlak en de hervorming van haar instellingen om de uitbreiding in goede omstandigheden te laten verlopen.
Vier opeenvolgende voorzitterschappen hebben zich erop toegelegd om dit project te doen vooruitgaan. Het moment van de afronding is gekomen. Als we nog langer zouden wachten dan zou dat in het beste geval niets veranderen en in het slechtste geval tot een achteruitgang leiden. De huidige door het Nederlandse Voorzitterschap opgestelde tekst vormt een punt van evenwicht en naar ik hoop ook een ontmoetingspunt. Het is zeker zo dat ik op bepaalde punten liever wat meer durf had gezien, maar ik weet ook wel hoe moeilijk het is om ambitie aan realisme te paren en ik denk dat het team van het Nederlandse Voorzitterschap uitermate goed is uitgerust om deze uitdaging aan te gaan.
Als ik mij vandaag zorgen maak dan is dat omdat er teveel pogingen worden ondernomen om datgene wat met zoveel geduld bereikt is, af te breken. Ik zou tegen diegenen die ongerust zijn over de kloof tussen de politiek en de burgers die geneigd zijn zich met duizenden voorzorgen te omringen, willen zeggen: " Durf nu toch eindelijk eens, vooruit, want er zijn in Europa meer mensen die ontevreden zijn over onze traagheid dan mensen die vijandig staan tegenover het integratieproces" . En ik doe daarvoor eveneens een beroep op de staats- en regeringshoofden opdat zij weerstand bieden aan de verleiding om te profiteren van de eindsprint naar het doel toe, om via de diverse protocollen en amendementen de problemen te regelen die zich helemaal niet lenen voor constitutionele improvisatie. Ik verwacht eigenlijk eerder van ze dat ze profiteren van de eindonderhandelingen om een coherent en institutioneel pakket samen te stellen.
Op dit vlak blijven de omtrekken van een eindoplossing nog vaag, hoewel een goed resultaat een absolute noodzaak is. En ik herhaal nog eens wat ik al vaak heb gezegd: een slecht voorbereide uitbreiding komt overeen met een situatie waarin datgene wat ik in werkelijkheid beschouw als een historische kans voor Europa, verandert in een nachtmerrie.
Ik zou nu willen overgaan tot een aantal korte opmerkingen over de essentiële aspecten van de onderhandelingen en allereerst over de Unie voor de burgers. Het nieuwe Verdrag biedt ons de mogelijkheid een daadwerkelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en gerechtigheid te creëren. Op dat vlak zijn er opmerkelijke zaken verricht en is de tekst van het voorzitterschap ambitieus. De burgers verwachten ook niet minder, en ze hebben er genoeg van om te moeten vaststellen dat het huidige systeem tekortschiet en dat tot op heden geen enkel, en ik zeg geen enkel, verdrag in werking is getreden.
We kunnen alleen maar blij zijn met de brede communautarisering van de derde pijler. Na een overgangsperiode van drie jaar, is het inderdaad tijd om over te gaan tot de gekwalificeerde meerderheid en het exclusieve initiatiefrecht van de Commissie. Maar men moet ook tot het einde van de communautaire logica gaan, dat wil zeggen de medebeslissingsprocedure invoeren.
(Applaus) Wat betreft de samenwerking op strafrechtelijk en politieel vlak is het terecht om het op dit moment bij het intergouvernementele te houden, op voorwaarde dat de efficiëntie en het democratische karakter groter worden. En het is een goede zaak om het acquis van Schengen in het Verdrag op te nemen. De verdeling tussen de pijlers moet duidelijk zijn om een grotere coherentie te garanderen in het optreden van de Unie op de gebieden die te maken hebben met het vrij verkeer van personen. Bepaalde lidstaten hebben in dat opzicht specifieke moeilijkheden, dat weet ik. Laten we voor hen naar specifieke oplossingen zoeken maar niet ten koste van een daadwerkelijke vooruitgang.
Het is nu wel zeker dat het Verdrag een hoofdstuk over de werkgelegenheid zal bevatten. Uiteraard kunnen wij van zo'n maatregel niet verwachten dat de werkloosheid daarmee in één klap uit de wereld zal zijn - en ik kom zo meteen nog uitgebreider terug op deze kwestie - maar dit hoofdstuk is om minstens twee redenen absoluut noodzakelijk. Ten eerste omdat het het endemische karakter van de werkloosheid aantoont en ook omdat het een deel van de zorgen en ook van de hoop van de Europeanen naar het hart van het project van Europa heeft gebracht. Voorts omdat de in dit hoofdstuk opgenomen bepalingen nuttig zijn. Vanaf het ogenblik dat onze lidstaten ervoor kiezen om hun economische beleidsmaatregelen in ruime mate op elkaar af te stemmen, hebben zij ook een coherente en gecoördineerde strategie voor de werkgelegenheid nodig. Daarvoor moet een instrument voor overleg in het leven worden geroepen en de mogelijkheid tot stimulerende maatregelen. Dat wordt in het ontwerp van het Nederlandse Voorzitterschap voorgesteld.
Als het sociaal protocol in het Verdrag wordt opgenomen, kan daardoor de eenheid en samenhang van het sociaal beleid worden hersteld. Maar we moeten de kans aangrijpen die ons wordt geboden om de bepalingen ervan te verbeteren en te versterken. Anders immers lopen we het risico dat wij de acties die al moeilijk uit te voeren zijn met zijn veertienen, vervangen door een vaststelling van onvermogen met vijftien.
Bovendien dient de bescherming van de gezondheid van de consument verbeterd te worden als antwoord op de ongerustheid van de burgers. In tegenstelling tot 1992 betwist vandaag niemand de voorstellen van de Commissie. Deze maken het namelijk van nu af aan mogelijk - terecht - om het Europees Parlement volledig te betrekken bij de goedkeuring van maatregelen krachtens artikel 129 dat uitgebreid werd tot de veterinaire en fytosanitaire domeinen.
(Applaus) Wij, dat wil zeggen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, moeten vervolgens aantonen dat wij in staat zijn om te handelen in het belang van de consument, op basis van de instrumenten die men ons heeft aangereikt.
Mijnheer de Voorzitter, de tweede grote doelstelling van de Intergouvernementele Conferentie kan in vijf woorden worden samengevat: aanwezigheid op het internationaal toneel. Er is inderdaad een tijd om ons te beklagen over ons collectieve onvermogen, maar er is ook een tijd om te reageren, en ik hoop dat men in Amsterdam een opstoot van politieke wil te zien zal geven, in de eerste plaats voor wat het eigenlijke gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid betreft.
Het instrument dat het voorzitterschap heeft voorgesteld vormt een belangrijke stap vooruit. Het wil dat de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid plaats kan vinden om de strategische beslissingen die op het niveau van de Europese Raad genomen worden, ten uitvoer te leggen. De beperkte mogelijkheid om - in uitzonderlijke gevallen - het nationaal belang in te roepen, en ik noem het liever het belang van de veiligheid - is een prijs die voor deze vooruitgang betaald moet worden. De nieuwe trojka, bestaande uit het voorzitterschap, de Commissie en de secretaris-generaal van de Raad die belast is met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, is een veelbelovend instrument in de mate waarin deze trojka alle luiken van een buitenlands beleid verenigt en periodieke vernieuwing koppelt aan continuïteit. Naar mijn mening moet deze trojka een coördinerende rol spelen en de samenhang gedurende het gehele proces bevorderen waarbij deze zich baseert op het nieuwe studiecentrum. Ik ben ook verheugd over het akkoord inzake de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Maar afgezien van de instrumenten is het van essentieel belang dat er sprake is van een daadwerkelijke politieke wil en dat men daar effectief gebruik van maakt voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk beleid.
Een laatste woord over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik zie niet hoe Europa van plan kan zijn een belangrijke speler te worden zonder zichzelf een militaire rol toe te kennen. Dat wil zeggen dat er een termijn moet komen voor de integratie van de West-Europese Unie in de Europese Unie, zoals zes van onze lidstaten in een gemeenschappelijk standpunt voorstellen.
(Applaus) In het moderne leven spelen economische, financiële en monetaire aspecten een steeds grotere rol in de buitenlandse betrekkingen. Het is duidelijk dat de komst van de euro de situatie zal veranderen en zal leiden tot een hersteld evenwicht in de internationale financiële en monetaire betrekkingen. Op commercieel vlak vraagt de Commissie om aanpassing van het Verdrag aan de realiteit van vandaag. Dat is gewoon een zaak van gezond verstand en dat gezonde verstand is soms ver te zoeken in de diplomatieke debatten en de bureaucratische reacties. Ik zeg het in alle duidelijkheid: door te weigeren de weg vooruit te nemen op het vlak van de dienstverlening en de intellectuele eigendom, loopt de verdediging van de belangen van de Unie, van de lidstaten en van de ondernemingen het gevaar achteruit te gaan.
(Applaus) Iedereen moet zijn verantwoordelijkheden op zich nemen. De door het Nederlandse Voorzitterschap voorgestelde tekst is een stap vooruit omdat deze een - zij het beperkte - uitbreiding voorziet van artikel 113 tot de dienstverlening. Maar er zijn delegaties die de tekst willen afzwakken of aanvullen met bijkomende voorwaarden, met het risico dat deze vooruitgang van elke inhoud wordt ontdaan en zelfs zal uitlopen op een achteruitgang ten opzichte van de huidige situatie. Ik zal mij daartegen verzetten.
Nu zou ik graag enkele woorden zeggen over de institutionele vraagstukken. Deze zijn van essentieel belang omdat ze zowel bepalend zijn voor de steun van de Europeanen, als voor de toekomst van de Unie aan de vooravond van de uitbreiding. Zoals de Commissie altijd heeft gevraagd bevat de tekst van het voorzitterschap een versterking van de rol van het Europees Parlement als medewetgever. Dat is een teken van vertrouwen dat overeenkomt met de evolutie van uw instelling. Alleen het Europees Parlement kan zorgen voor de democratische controle waaraan de Unie in het huidige ontwikkelingsstadium behoefte heeft. Het is overigens al voldoende te herinneren aan de aanbevelingen van het Grondwettelijk Hof van Karlsruhe om zich daarvan rekenschap te geven en de benadering van het voorzitterschap is een daadwerkelijke vooruitgang, omdat het een groot deel van de domeinen die voornamelijk een wetgevend karakter hebben naar zich toe wil trekken. Bovendien plaatst de vereenvoudiging van de medebeslissingsprocedure middels het elimineren van de derde lezing de twee wetgevende takken op gelijke voet. We moeten weerstand bieden aan de verleiding die op het allerlaatste moment de kop op zou kunnen steken om op dat punt terug te komen.
(Applaus) In die context denk ik dat ook het moment gekomen is om een kiesstelsel vast te leggen dat de verkozenen dichter bij de kiezers brengt, en een statuut van Europees parlementariër. Ik denk zelfs dat dit een essentiële factor is voor de versterking van de legitimiteit van het communautaire institutionele stelsel.
(Applaus) Voor wat betreft het functioneren van de Raad is het essentiële punt de uitbreiding van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid. Het voorzitterschap heeft deze kwestie met de nodige openheid aan de orde gesteld, die opgemaakt kan worden uit de doorbraak van de tweede pijler en de huidige derde pijler en door een consolidering op het communautaire domein. Er zou een bijkomende inspanning geleverd kunnen worden om te komen tot goedkeuring met gekwalificeerde meerderheid van de sociale beschikkingen alsmede van een deel van de maatregelen op fiscaal vlak, maar eerlijk gezegd geeft de houding van de lidstaten op dit punt weinig reden tot hoop. Dat is jammer want unanimiteit in een Unie van meer dan vijftien lidstaten zal een bron zijn van impasses en zelfs van verlamming.
Voor wat betreft het herwegen van de stemmen staat de Commissie open voor alternatieve voorstellen van het voorzitterschap, op voorwaarde dat een eventuele oplossing de besluitvorming niet moeilijker maakt en dat deze vaker de weg opent naar de gekwalificeerde meerderheid.
Dan kom ik nu tot de samenstelling van de Commissie. De oplossing die er uiteindelijk zal komen zal waarschijnlijk niet erg ver af liggen van wat wij hadden voorgesteld om onze instelling voor te bereiden op de uitbreiding. De voorzitter zal door het Parlement moeten worden goedgekeurd. Bovendien zal zijn rol naar ik hoop versterkt worden, met name voor wat betreft de benoeming van de andere commissarissen. Wat het aantal commissarissen betreft is de teerling nog niet geworpen dunkt me. De Commissie is nog steeds de mening toegedaan dat het een goede zaak is een maximum aantal commissarissen vast te stellen. Voor wat ons betreft gaan wij op het stuk van de interne hervormingen, waaronder de herverdeling van de taken, doen wat wij hadden aangekondigd.
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe dat ik afrond met de Intergouvernementele Conferentie. Ik heb het aan het begin al gezegd, het ontwerpverdrag dat wij vandaag bespreken zal op vele punten tegemoetkomen aan de verwachtingen die de Commissie in haar advies in februari 1996 geformuleerd heeft. Iedereen zal het eindresultaat beoordelen op grond van de verwachtingen die hij heeft. Het is het resultaat van langdurige arbeid. Als we het kunnen verbeteren, laten we dat dan doen, maar we moeten ons ervoor behoeden om het niveau van het ontwerp ter discussie te stellen door op het laatste nippertje eisen te gaan stellen die het bereikte evenwicht kunnen verstoren. Het is niet eenvoudig om met zijn vijftienen een kwalitatief hoogwaardig verdrag af te sluiten en na de uitbreiding zal het zelfs nog moeilijker zijn.
Mijnheer de Voorzitter, als er één zaak is waarover alle Europeanen zich zorgen maken, dan is het wel de werkloosheid. De burgers verwachten van de Europese Unie dat zij met een oplossing komt voor hun allergrootste bezorgdheid. De inschrijving van een hoofdstuk werkgelegenheid zal daartoe bijdragen. Maar het is wel dringend. Waarom zouden we de tenuitvoerlegging van het instrument al vast niet vervroegen. We mogen niet tot morgen wachten om van elkaar te leren of om een gecoördineerde strategie voor de werkgelegenheid op te stellen. Vandáág moeten wij de beste praktijken in aanbevelingen vertalen.
In minder dan een jaar zullen wij het besluit nemen over de overgang naar de derde fase van de EMU. De opstelling van een stabiel macro-economisch kader is de laatste tijd flink gevorderd. De inflatie en rentevoeten zijn zeer laag en de overheidstekorten zijn duidelijk gedaald. In Amsterdam zullen de laatste voorbereidingen worden getroffen voor de Euro, het nieuwe wisselkoersmechanisme, het juridisch statuut van de euro en het groeien stabiliteitspact. Dat laatste is belangrijk voor het garanderen van duurzame groei. Die groei moet dan nog wel flink veel banen genereren.
Ik stel met genoegen vast dat de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën twee dagen geleden heeft erkend dat de EMU op beide benen moet kunnen staan, monetair én economisch. Als het monetaire luik duidelijk is gedefinieerd, dan moet er nog een inspanning worden gedaan om volledig gebruik te maken van alle mogelijkheden van de in artikel 103 van het Verdrag voorziene procedures en die de coördinatie van de economische beleidsmaatregelen betreffen. Een ambitieus monetair beleid heeft alleen maar zin als het gepaard gaat met een beleid voor een sterke en volledige werkgelegenheid voor allemaal.
(Applaus) Dan wil ik nog eens benadrukken dat het stabiliteitspact, zoals de naam ook al zegt, ook een groeipact is, een pact dus dat banen creëert. Alle lidstaten hebben dat zo gewild. En zonder het stabiliteitspact ter discussie te stellen, noch qua essentie noch qua modaliteiten, is het dus zeer wel mogelijk om de werkgelegenheid nog meer op de voorgrond te stellen om op die manier een bezorgdheid uit de wereld te helpen die een van de lidstaten tot uiting heeft gebracht op de jongste Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Wij maken ons daar ook zorgen over en hebben dat altijd gedaan. Ik hoop vurig dat de lopende contacten in Amsterdam een groot succes mogelijk zullen maken, waaronder ook een akkoord over het groei- en stabiliteitspact.
Voorts hoop ik dat de Europese Raad een krachtig signaal zal uitzenden voor de voltooiing van de interne markt voor het einde van de twintigste eeuw. Het potentieel van de interne markt voor het concurrentievermogen, de groei en de werkgelegenheid is enorm. Het door de Commissie voorgestelde actieplan definieert vier assen om dit potentieel maximaal te benutten: de efficiëntie van de regels versterken, fiscale en concurrentieverstoringen uit de wereld helpen, sectoriële hindernissen elimineren en de interne markt ten dienste stellen van alle burgers. Er dienen concrete verbintenissen te worden aangegaan en dit met een duidelijk tijdschema.
Het hervormen en moderniseren van de arbeidsmarkten vormt de derde as van een coherente en geïntegreerde strategie voor de werkgelegenheid. De rol van de sociale partners is hier bijzonder belangrijk. Ik ben dan ook blij met het akkoord dat is ondertekend op de derde top over de sociale dialoog, afgelopen vrijdag in Den Haag, over deeltijdse arbeid. Dat is een bemoedigend signaal dat aantoont dat flexibiliteit en de verdediging van de legitieme ambities van werknemers helemaal geen tegenpolen zijn van elkaar.
Tot slot vormt de zeer positieve reactie van de lidstaten, van alle lidstaten, op de idee van territoriale pacten voor de werkgelegenheid nog een reden tot tevredenheid. Er is een nieuwe vorm van partnerschap aan het ontstaan, en deze zal concrete vorm krijgen door de lancering van zo'n 90 pacten voor het creëren van arbeidsplaatsen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de Europese Raad van Amsterdam zal de toekomst van de Europese Unie bepalen. Naar ik hoop wordt het een historische gebeurtenis die getuigt van de wil van onze vijftien lidstaten om vooruit te komen op de weg van de eenmaking, met respect voor de diverse identiteiten. Een goed akkoord over de Intergouvernementele Conferentie zal Europa een nieuwe impuls geven en Europa in staat stellen om het nieuwe hoofdstuk van de EMU en van de uitbreiding goed voorbereid te beginnen. We mogen op die afspraak geen verstek laten gaan.
(Applaus)
De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de voorzitter van de Commissie.
Mevrouw Green heeft het woord.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag beginnen met de fungerend voorzitter en de voorzitter van de Commissie te danken voor hun oprechte betogen hier vanochtend. Wij zijn nu al meer dan twee jaar met dit proces bezig en toen wij begonnen, was het essentiële voor mijn fractie dat wij in dit hele proces om een nieuw Verdrag op te stellen, zouden proberen de Europese Unie aan de burgers te koppelen en ten tweede dat wij de Unie zouden voorbereiden op uitbreiding. Dat waren de twee fundamentele voorwaarden voor deze ronde van de Intergouvernementele Conferentie.
Mijn fractie is van mening dat de Verdragswijzigingen gebaseerd dienen te zijn op vier concepten: openheid, democratie, duidelijkheid en efficiëntie. Dat waren ook de doelstellingen die wij voor deze Verdragsronde voor ons zelf geformuleerd hadden en die wij moesten bereiken. Veel van mijn collega's zullen in detail rapporteren over bepaalde kwesties die de heer van Mierlo en de heer Santer aan de orde hebben gesteld. Met de Top van Amsterdam voor de deur wilde ik een korte politieke boodschap geven - en mijn fractie heeft mij daartoe gemandateerd - zodat het standpunt van mijn fractie volkomen duidelijk is. Ik heb deze boodschap zeer duidelijk overgebracht op het congres van mijn fractie, de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, tijdens de bijeenkomst vorige week in Malmö en met name aan de negen premiers in de Raad die van onze politieke familie zijn en die allemaal aanwezig waren in Malmö.
De boodschap is dat wij alle ingewikkelde aspecten van het Verdrag kennen, maar nu met Amsterdam voor de deur zijn er drie belangrijke terreinen waarop volgens mijn fractie meer vooruitgang gemaakt moet worden. Daarbij erkennen we, en we hebben dat ook duidelijk gezegd, dat er vooruitgang is gemaakt in het Verdrag. Wij zijn niet al te cynisch en stellen vast dat er sommige veranderingen zijn aangebracht die positief zijn en die aan onze eisen tegemoetkomen. Maar wij willen meer en we zullen bekijken wat er zelfs in de laatste paar uur van Amsterdam nog kan worden bereikt.
Wij hebben de volgende drie prioriteiten: ten eerste willen wij een krachtigere werkgelegenheidstitel in het Verdrag betreffende de Europese Unie. Het is niet goed genoeg, niet meer dan zielige retoriek. De coördinatie van de beleidsmaatregelen voor de economie en de werkgelegenheid moet in de titel tot uiting komen. Ten tweede willen wij dat in het Verdrag de fundamentele sociale rechten worden opgenomen en de versterking van het sociale hoofdstuk en niet alleen dat het sociaal beleid in het Verdrag wordt opgenomen. Ten derde vinden wij een grotere democratie in Europa van cruciaal belang en daarom willen wij graag uitbreiding van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid en van de medebeslissing op het hele wetgevende gebied van de eerste pijler.
Mijnheer van Mierlo heeft over de anti-discriminatieclausule gesproken. Wij zijn daar blij mee maar het is niet goed dat deze is gebaseerd op unanimiteit. De clausule moet gebaseerd zijn op een gekwalificeerde meerderheid en de medebeslissing van deze Vergadering. Tot slot is onze fractie het erover eens dat die kwesties die overgebracht moeten worden van de derde naar de eerste pijler - en wij hopen dat dit gebeurt - ook het voorwerp moeten zijn van de gekwalificeerde meerderheid en medebeslissing zoals de heer Santer al duidelijk heeft gemaakt voor de Commissie. Het mag niet zo zijn dat die kwesties worden overgebracht zonder een nauwkeurig parlementair onderzoek. Pas als er vooruitgang is op die gebieden is de Unie klaar voor verdere uitbreiding en heeft zij haar burgers iets serieus te vertellen.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, u hebt allebei zeer opmerkelijke en gedegen inleidingen gegeven en ik dank u daarvoor van harte, ook voor het werk dat u gepresteerd hebt.
Deze Intergouvernementele Conferentie wordt sedert méér dan 18 maanden voorbereid. De Europese Akte werd gedurende vijf maanden voorbereid; het Verdrag van Maastricht gedurende één jaar.
We hebben altijd een positieve houding aangenomen. U hebt gesproken, mijnheer de minister, over verwarrende omstandigheden en laten we het niet verhelen, wij bevinden ons voor een politiek probleem in Amsterdam, waar ik eerst en vooral op in wil gaan, ook na de vergadering van de zes regeringsleiders van de Europese Volkspartij hier gisteren in Straatsburg. Er wordt door de Franse regering aangedrongen op een periode van evaluatie van het Stabiliteitspact en ze stelt het tijdsschema voor de ondertekening in Amsterdam ter discussie. Wat is ons standpunt? Ons standpunt is: " Pacta sunt servanda" , het engagement van Dublin over het Stabiliteitspact moet gehandhaafd worden. Wij aanvaarden geen wijziging van het Stabiliteitspact dat ook een pact is voor economische groei. De criteria en het tijdsschema voor de Monetaire Unie moeten ook worden gehandhaafd en toegepast en wij willen dat de IGC in Amsterdam een succes wordt. Maar, we zijn het er over eens dat dit Stabiliteitspact moet aangevuld worden. Gisteren heeft de heer Lamfalussy gezegd welke fundamentele revolutie de Monetaire Unie in Europa reeds heeft tot stand gebracht. Het terugbrengen van de inflatie tot minder dan 2 %, het verlagen van het begrotingstekort. Het is een essentiële basis, ook voor het creëren van economische voorspoed en werkgelegenheid. Maar we hebben tien jaar tijd verloren. Ik mag misschien zeggen dat ik als voorzitter van de Europese Raad in 1987 samen met Jacques Delors geprobeerd heb een gemeenschappelijke sociale sokkel, de dialoog tussen de Europese sociale partners tot stand te brengen en Europese collectieve arbeidsovereenkomsten tot stand te brengen. Dat is niet gebeurd. Wij hebben 10 jaar tijd verloren en op de Top van Maastricht zijn we er niet in geslaagd het sociale hoofdstuk in het Verdrag te krijgen. Dat zal vandaag wél gebeuren, dit moet ook versterkt worden, daar zijn we het over eens. Maar het is ook van zeer groot belang dat de tewerkstelling een doelstelling wordt van de Europese Gemeenschap en we zijn het dus eens met het Nederlandse voorstel om een nieuwe Titel met zes punten - het aantal is niet zo belangrijk - op te nemen over de samenwerking tussen de lidstaten, die wordt aangemoedigd, ondersteund en indien nodig aangevuld.
Het Nederlandse voorzitterschap signaleert ons dat de oprichting van een Comité voor werkgelegenheid nu blijkbaar wordt aanvaard en daar zijn we zeer verheugd over. Zoals we er ook nog steeds op rekenen dat het vertrouwenspact van Jacques Santer eindelijk zal worden uitgevoerd. Het Stabiliteitspact kan voor ons niet worden opengebroken, maar het moet worden aangevuld. Het kán worden aangevuld en Jacques Delors heeft er dezer dagen op gewezen dat artikel 103 van het Verdrag dat toelaat. Wij dringen daar dus op aan en wij hopen dat in die omstandigheden, zoals de regeringsleiders van de EVP gisteren hebben beslist, ook in Amsterdam het Stabiliteitspact kan worden ondertekend. Het is in ieder geval ons standpunt.
En nu kom ik tot de IGC. De voorstellen van het Nederlandse voorzitterschap zijn voor ons een opmerkelijk document. Ik zou het zo willen noemen: een valabel minimum, mijnheer de voorzitter van de Raad. Maar wij aanvaarden niet, en men zegt ons, en de voorzitter van de Europese Commissie heeft er op gewezen, dat er door grote landen allerlei initiatieven worden ondernomen, ook diplomatieke initiatieven, om het te ondergraven. Het blijft voor ons slechts een valabel minimum als het niet wordt verminderd. U hebt de punten aangeduid: communautarisering van belangrijke elementen van de derde pijler naar de communautaire pijler. Het opnemen van het acquis van Schengen in het Verdrag, het operationeel maken van Europol zijn voor wat ons betreft voor de ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid essentiële elementen. Voor de tweede pijler zijn wij voorstander van de integratie van de West-Europese Unie, zoals zes lidstaten dat hebben voorgesteld en wij gaan akkoord met uw poging een systeem van meerderheidsbeslissingen voor de tweede pijler tot stand te brengen voor gemeenschappelijke acties en standpunten en op basis, zoals u hebt gezegd, van een gemeenschappelijke strategie.
Derde belangrijk punt: de integratie van een Titel "werkgelegenheid" in het Verdrag. Vierde belangrijk punt: wijziging van artikel 113 van het Verdrag over de diensten en de intellectuele eigendom, en dan de Instellingen.
Ik ben het eens met wat de voorzitter van de Commissie daar over heeft gezegd; ik begrijp de enorme moeilijkheden waarvoor u staat, maar ik stel vast dat er een grote politieke wil is van het Nederlandse voorzitterschap om de Europese Unie die voor de uitdaging staat, een historische uitdaging, van een uitbreiding van 15 naar mogelijk 25 lidstaten, niet te laten verwateren. Daarom is het zo belangrijk dat die Instellingen worden hervormd. Om een goede wagen te hebben, mijnheer Van Mierlo, heb je een goede garage nodig. Mij interesseert niet hoe de garage geschilderd is, mij interesseert dat het een goede garage is. En dat we dus een goede wagen krijgen en dat de wagen op een degelijke manier kan worden gerepareerd, want vandaag loopt hij mank. En voor ons zijn dus de meerderheidsbeslissingen in de Raad en op die domeinen de medebeslissingen van het Parlement van essentieel belang. We zijn ook van oordeel dat de nauwere samenwerking niet bij unanimiteit maar bij meerderheid moet worden beslist.
Waarde collega's, ik wil besluiten: we kunnen het niet eens zijn, we zijn het nooit eens geweest met de opvatting van mevrouw Thatcher die van Europa een grote, een pure vrijhandelszone wou maken, alleen maar intergouvernementele samenwerking. Ik heb me daar 12 jaar lang in de Europese Raad, samen met vele anderen, tegen verzet. Wij kunnen niet akkoord gaan met een opportunistische beslissing van de Zweedse regering, die geen opting out had gevraagd voor de Monetaire Unie en die om opportunistische reden en, omdat de eenheidsmunt niet populair is in Zweden, beslist heeft niet toe te treden. Dit is een opportunistische beslissing. Dit brengt ons geen stap verder. En ik hoop dat de grote staatslieden, Mitterrand en Delors en mevrouw Guigou en de vele anderen met wie we samen tien jaar hebben gevochten voor dit Europa, ook vandaag Europa op koers zullen houden. En dat zij met hun grote invloed in de Franse regering zullen mogelijk maken dat de top van Amsterdam een succes wordt, dat het Stabiliteitspact wordt ondertekend en vooral dat Europa een stem geeft aan de burger. Dat het een sociaal en menselijk Europa wordt. Ik hoop dat door samenvoeging van krachten dit kan worden bewerkt.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de aanstaande Top van Amsterdam zal de eerste zijn van een reeks bijeenkomsten die het Europa van de XXIste eeuw vorm zullen geven.
Naar wij hopen zal deze Top op de geplande datum worden gevolgd door de Economische en Monetaire Unie, door de uitbreiding naar het oosten en zuiden toe - welke de omtrek te zien zal geven van een eindelijk herenigd Europa - en door de bevestiging van de Europese identiteit op het internationale toneel. Dit is het enige perspectief dat de Europese burgers in staat stelt het hoofd te bieden aan de uitdaging van de mondialisering waarover zij zich terecht zorgen maken. De Top moet dus worden gezien als een etappe op een lange weg en niet als een eindpunt. In het licht van die inzet moeten de resultaten worden beoordeeld.
Europa heeft in de eerste plaats efficiënte instellingen nodig, dat wil zeggen instellingen die de besluiten die zich aandienen kunnen nemen en zulks op het juiste moment. En Europa heeft democratische en doorzichtige procedures nodig, die de nationale parlementen en het Europees Parlement - allebei houder van de democratische legitimiteit - met elkaar verbinden.
Diegenen die terecht "neen" zeggen tegen het bureaucratische en democratische Europa, moeten Europa de middelen verschaffen voor zijn politieke legitimiteit. Het communautair acquis dient te worden versterkt, of het nu gaat om de interne markt, het buitenlands handelsbeleid - zoals de heer Santer voorstelde - dat offensiever dient te worden of om de gemeenschappelijke beleidsmaatregelen op het stuk van landbouw en visserij die efficiënter maar ook billijker moeten worden.
Ook de sociale samenhang moet flink worden versterkt, en wel door in het Verdrag een verbeterd sociaal protocol op te nemen, waar de Franse regering in een memorandum over het Europese sociaal model in maart 1996 om gevraagd heeft, en door een hoofdstuk of een nieuwe titel op te nemen die van werkgelegenheid voor iedereen een van de belangrijkste doelstellingen van de opbouw van Europa maakt, evenals de garantie voor onze binnenlandse en buitenlandse veiligheid. Zonder die elementen kan er geen sprake zijn van een daadwerkelijke democratie.
Europa krijgt vaak kritiek en niet eens zozeer voor hetgeen het doet - wat de mensen vaak niet eens weten -, dan voor hetgeen het niet doet maar wel zou moeten doen. Het zou toch wel bijzonder inconsequent zijn als we de inertie aan zouden klagen die het gevolg is van de handhaving van de unanimiteitsregel die bepaalde lidstaten willen kunnen inroepen als zij van mening zijn dat er bijzonder belangrijke nationale belangen op het spel staan, en tegelijkertijd de mogelijkheid om een grotere samenwerking te ontwikkelen tussen de landen die vooruit willen, zouden weigeren.
Laat ons vermijden dat we deze flexibiliteit of grotere samenwerking aan dermate dwingende regeltjes onderwerpen, dat ze zo goed als onwerkzaam zouden worden. Als wij willen dat er schot blijft zitten in de opbouw van Europa, dan moeten we ervoor zorgen dat het pragmatisme en de flexibiliteit waardoor die opbouw zich kon ontwikkelen, behouden blijven en die in een groter Europa meer dan ooit nodig zullen zijn.
Wat wij verwachten van de staats- en regeringshoofden is de politieke wil om resoluut vooruitgang te boeken, opdat de Europese Unie eindelijk de politieke identiteit krijgt die past bij haar economische belang en culturele invloed. Als Europa vandaag de dag bij steeds meer medeburgers vrees doet ontstaan, dan komt dat omdat de instellingen van Europa tot op heden onvoldoende rekening hebben gehouden met hun bezorgdheid over een toekomst die zij als onzeker en bedreigend ervaren.
Amsterdam mag niet alleen de mooie titel blijven van een liedje van Jacques Brel. Amsterdam moet een succes worden. De resultaten van Amsterdam moeten de Europeanen nieuwe moed geven. Zij wachten op een concreet antwoord op hun zorgen die hoofdzakelijk te maken hebben met een baan en met veiligheid. Dat is het signaal waar wij op wachten en laat ons hopen dat wij niet teleurgesteld worden.
Voorzitter van de Raad, ter afronding wil ik opmerken dat ik uw toespraak vol pragmatisme en realiteitszin zeer gewaardeerd heb. Ik denk dat u uw best zult doen om voor een goed gevuld bord te zorgen - u had het al over de keuken - laat ons hopen dat onze collega's in de Raad niet al te dol zijn op de nouvelle cuisine en ik zeg u dank u voor de reeds geboekte resultaten. Goede moed en veel succes!

Spaak
Mijnheer de Voorzitter, in plaats van nogmaals de nogal alledaagse vergelijking te maken van de garage en de garagehouder, zou ik willen herinneren aan de definitie die Robert Schumann in 1950 gaf van de communautaire regels: Europa komt niet in één klap tot stand, niet als een afgewerkt geheel, maar via concrete verwezenlijkingen waardoor een feitelijke solidariteit ontstaat.
In die geest konden sterke instellingen worden gecreëerd alsmede rechtsregels die het de landen mogelijk maken om samen te leven, om een gemeenschappelijke geest te verwerven en om efficiëntie te garanderen. Dat is wat men iets prozaïscher de methode van de stapsgewijze verankering noemt.
Aan de hand van deze beginselen die voor de vooruitgang van de Unie van fundamenteel belang blijven, zou ik het ontwerpverdrag op drie vlakken willen evalueren. Voor wat de werkgelegenheid en het sociale hoofdstuk betreft, houdt de tekst van het Nederlandse Voorzitterschap rekening met de eis van de Europese burgers door opname in het Verdrag van de bestrijding van de werkloosheid, het scheppen van nieuwe banen, de handhaving van een systeem van sociale zekerheid dat aansluit op het Europese model. Ook al vinden sommigen dat de verbintenissen niet groot genoeg zijn, de deur naar andere ontwikkelingen staat open: dat is de methode van de stapsgewijze verankering.
Iets heel anders is het resultaat voor wat betreft het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat ook door de burgers wordt ervaren als een uiting van het bestaan van Europa. Daar is noch sprake van een verankering, noch van kleine stapjes, en de instrumenten die men gecreëerd heeft - het spijt me minister - zijn van intergouvernementele aard. Unanimiteit, dat wil zeggen het vetorecht, steekt bij alle besluiten de kop op. De autoriteit van de Raad wordt groter ten koste van die van de Commissie. Een constructieve onthouding wordt zwakker door het vetorecht van een van de vijftien lidstaten, en ik heb het nu nog maar over vijftien lidstaten.
Wat de grotere samenwerking betreft is het duidelijk dat de voorwaarden voor de verwezenlijking daarvan essentieel zijn voor de eindevaluatie van de resultaten van de Conferentie, met andere woorden voor de toekomst van de opbouw van Europa. De vereiste voor unanimiteit in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is je reinste onzin die door geen enkel argument te rechtvaardigen is.
Ten overstaan van de wellicht bescheiden resultaten van de Intergouvernementele Conferentie is de eerbiediging van de geplande datum voor de Economische en Monetaire Unie en het stabiliteitspact een absolute noodzaak. Elke vertraging en iedere keer dat de voorwaarden of het tijdschema ter discussie worden gesteld, voeren ons terug naar de somberste momenten van de geschiedenis van de Unie. Wij bevinden ons nu dus in een periode van grote uitdaging en van groot gevaar. Wij wensen het Nederlandse Voorzitterschap veel moed.

Herzog
Mevrouw de Voorzitter, de Intergouvernementele Conferentie moest leiden tot een nieuwe adhesie van de burgers wegens drie essentiële punten: het weer richting geven aan de opbouw van Europa, de instellingen democratischer maken, de verantwoordelijkheden duidelijk verdelen. Aan de vooravond van de Top van Amsterdam zijn wij een heel eind van deze doelstellingen verwijderd.
Ik ben pragmatisch en wil niet het onmogelijke vragen, maar ik denk wel dat het beter kan en dat we moeten proberen om het beter te doen voordat de gemeenschappelijke munt er komt en voordat de Unie wordt uitgebreid, hetgeen naar mijn mening allebei noodzakelijk is. We kunnen ons niet tevreden stellen met een institutioneel kader dat zo zwak is. Als we in die ene week niet genoeg vorderingen maken, laten we deze zomer dan een maand of twee, drie doorwerken om een betere oplossing te vinden voor die drie of vier essentiële punten zodat we aan het einde van die termijn onze handtekening onder een serieuzer Verdrag kunnen zetten. Met mijn fractie vraag ik om de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie uit te stellen naar de herfst als het niet mogelijk is om in Amsterdam een aantal absoluut noodzakelijke verbeteringen aan te brengen.
Wat moet er verbeterd worden? Ten eerste moet de opdracht worden verduidelijkt die de landen en de Unie inzake de doelstelling "werkgelegenheid" moeten vervullen. Er zijn te veel onduidelijkheden die een doortastend optreden in de weg staan. Het Franse initiatief in de richting van nieuwe voorwaarden ten behoeve van groei en werkgelegenheid, uiteraard zonder zich daarom af te keren van de uitdagingen op het gebied van concurrentievermogen en stabiliteit, is zeer opportuun en moedig. Maar hoe kunnen we het concreet vorm geven? Een bijkomende intentieverklaring bij het stabiliteitspact zou niet volstaan. Het is het Verdrag dat de duidelijke verbintenissen en operationele instrumenten moet bevatten zodat in de coördinatie van de economische beleidsmaatregelen daadwerkelijk de vereiste tot samenwerking ten behoeve van de werkgelegenheid geïntegreerd wordt. Met dat doel voor ogen mag het besluit inzake bepaalde fiscale, financiële of industriële kwesties niet langer worden gehinderd door de regel van de unanimiteit. Immers, als elke lidstaat zijn veto kan uitspreken dan komt er nooit een gemeenschappelijk beleid ten behoeve van groei en werkgelegenheid. We mogen ons dus niet tevreden stellen met een kosmetisch akkoord op basis van een impasse.
Ten tweede vraagt de democratisering van de instellingen een grotere inspanning en op dat punt ga ik akkoord met de voorstellen van het Parlement in de richting van de medebeslissing, van de controle van de uitvoerende macht en in het bijzonder van de doorzichtigheid.
Ten derde geeft het ontwerpverdrag voor wat betreft de eerlijke verdeling van de verantwoordelijkheden en de versterking van de Unie aan de vooravond van de uitbreiding, blijk van ernstige tekortkomingen. Iedere staat houdt krampachtig vast aan zijn prerogatieven. Het intergouvernementele Europa boekt vooruitgang, de Gemeenschap niet. De legitimiteit en de efficiëntie van de gemeenschappelijke besluitvorming zullen niet groter worden. De landen beschikken over de nodige middelen maar weigeren zich voor de doelstellingen te engageren en zij weigeren democratische controle.
We mogen niet verwachten dat deze Intergouvernementele Conferentie alle hindernissen uit de weg zal ruimen. De wijsheid vraagt dus om een nieuwe bijeenkomst voor de institutionele hervormingen voor het jaar 2000 en dat is toch minimaal. Er moet dan ook een grondwetgevende procedure komen.
Waarde collega's, ik wil graag hulde brengen aan de Commissie institutionele zaken onder leiding van Biagio de Giovanni voor het werk dat men heeft verricht. Er wordt nog wat geaarzeld voor wat betreft de politieke conclusie. Laten we die aarzelingen overwinnen en de regeringen aansporen om hun inspanningen te vergroten.

Roth
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, van de geschiedenis kunnen we, zoals iedereen weet, veel leren en daarom vertel ik u vandaag een verhaal. Vorst Gregor Potjomkin, gunsteling van tsarina Katharina, had de Krim veroverd. Toen de tsarina door het nieuw verkregen gebied reisde, misleidde Potjomkin haar door aan de hand van snel opgebouwde dorpen, gevels en militaire schouwspelen de ware staat waarin het land verkeerde te verbergen. Dat was in 1787. Vandaag, 210 jaar later, bestaan vorst Potjomkin en het tsarenrijk allang niet meer, maar Potemkinse dorpen worden nog steeds gebouwd. Het grootste dat ooit werd gebouwd, moet komende week in Amsterdam met het Verdrag van Maastricht-II in gebruik worden genomen!
Zijn façade ziet er vriendelijk en uitnodigend uit - vrijheid, veiligheid, recht, de Unie en de burgers -, de heer Van Mierlo schildert ze in de mooiste kleuren, waarbij ik me echt afvraag of hij zelf gelooft wat hij zegt! Want wat gaat er achter deze façade schuil? Een meesterwerk van kapstokartikelen zoals bij de non-discriminatieclausule, van achterdeurtjes zoals bij de transparantie, van lippendiensten zoals bij het zogenaamde werkgelegenheidshoofdstuk, veel geblaat, maar weinig wol. Maastricht-II moet de noodzakelijke correcties uitvoeren om de Europese Unie op het gebied van een algehele Europese zienswijze, voor democratie en sociale ecologie klaar te maken voor de toekomst. Wat nu voor ons ligt is niet alleen te weinig, maar het spreekt ook datgene tegen wat wij aan hoop, aan eisen en aan terechte verwachtingen hebben geformuleerd!
Met Maastricht-II wordt een begin gemaakt met de ontdemocratisering ten gunste van de uitbreiding van executieve bevoegdheden. Niets anders is de schijnvergemeenschappelijking van delen van de derde pijler, van het begin van de erosie van grondrechten en principes van de rechtsstaat evenals van het individuele recht op asiel of de bescherming van gegevens! In plaats dat de Unie eindelijk een burgerrechtelijk fundament krijgt, waar veiligheid rechtszekerheid betekent en niet law and order ! Er is in de preambule sprake van duurzaamheid, om vervolgens in de gehele tekst te blijven steken in de heersende logica van de economische groei die zoals bekend het tegendeel is van de verantwoordelijke koppeling van ecologie en economie.
Er wordt een begin gemaakt met de militarisering van de EU in plaats van een civilisatie van het buitenlands beleid te stimuleren. Het moet onze taak zijn om deze façade af te breken. We praten toch zo graag over transparantie en geloofwaardigheid. Nu, dan mogen we ons niet laten misbruiken en iets een succes en een vooruitgang noemen als het dat niet is! We zijn niet de kroongetuigen van de moderne vorsten Potjomkin die Helmut Kohl of Jacques of Hans van Mierlo of hoe dan ook heten.
Onze taak is het de regeringen duidelijk te maken dat democratie de voorwaarde voor de Europese integratie is en niet een lastig struikelblok! We moeten duidelijk maken dat er nieuwe verwachtingen zijn voor een verandering van richting op het gebied van het economische, het sociale, het milieu- en het ecologiebeleid. Mijnheer Van Mierlo, de burgers willen niet alleen maar brood en spelen, ze willen weten wie hoe en waarmee kookt in de keuken en wat er wordt gekookt. Ze willen zelf meehelpen koken. Dat is deelname en dat is democratie, ook in Europa!

Lalumière
Mevrouw de Voorzitter, voorzitter van de Raad - en ik ben blij met uw directe taal - voorzitter van de Commissie, de vele politieke veranderingen in Europa en de kleine tijdspanne die ons scheidt van de Top van Amsterdam maken de kans op slagen bijzonder klein. Voor onze fractie is het duidelijk dat niets het proces van de Europese integratie in de weg mag staan en dat het feit dat rekening moet worden gehouden met de vereisten op sociaal vlak en op het gebied van de tewerkstelling deze integratie niet mag belemmeren maar juist een extra argument vormt voor de versterking van de Unie.
Voor wat betreft de kwesties die op de agenda van de Top staan en behalve de eigenlijke hervorming van de instellingen, steunt onze fractie de compromisresolutie waarover zo direct gestemd zal worden, zowel in verband met de economische en monetaire unie, het sociale luik, dat van de werkgelegenheid en van de interne markt, als het door de Commissie voorgestelde actieplan en andere kwesties.
Nu enkele woorden over het stabiliteitspact dat sedert enige dagen het voorwerp van discussie is. Wij zijn van mening dat dit pact het uitvloeisel is van de totstandkoming van de gemeenschappelijke munt en dat de goedkeuring ervan niet mag worden uitgesteld, omdat men anders het risico loopt dat de invoering van de gemeenschappelijke munt vertraging oploopt, hetgeen een ernstige politieke vergissing zou zijn. Inmiddels begrijpen wij best dat dit pact aangevuld moet worden met economische en sociale bepalingen die tot doel hebben werkgelegenheid te creëren. Wij hopen dat er tussen nu en Amsterdam een compromis zal worden gevonden opdat niets de invoering van de euro in de weg staat. Daartoe is het wellicht niet absoluut noodzakelijk dat de economische en sociale doelstellingen in het pact worden opgenomen. Deze zouden in een ander aanvullend document kunnen komen te staan.
Voor wat de instellingen zelf betreft stellen wij met spijt vast dat er op enkele dagen van de top verwijderd toch nog wel een aantal onzekerheden is over belangrijke punten. De voorzitter van de Raad heeft dat bevestigd. Wij zijn dus met weinigen die zich uitspreken over een voorstel dat is neergelegd door onze institutionele commissie. De eerste versie van dit voorstel dat is opgesteld door de heer de Giovanni, was veeleisend en vrij streng. De tweede door de Commissie zelf opgestelde versie is optimistischer en minder veeleisend.
Wij van onze zijde betreuren deze evolutie omdat wij wensen dat de Top zover mogelijk gaat in de hervorming van de instellingen en op de weg van de integratie, of het nu gaat om de wijze van stemmen binnen de Raad, de samenstelling, de rol en de versterking van de Commissie, de prerogatieven van het Europees Parlement, met name de veralgemening van de medebeslissingsprocedure, dan wel om het sturen van een daadwerkelijk gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid of het uitwerken van een economisch en sociaal beleid van de Unie, wat sommigen het economisch bestuur noemen van de Unie, naast de toekomstige centrale bank.
Op dit alles wordt door ons Parlement al twee jaar lang gehamerd. Als de wensen van ons Parlement niet worden ingewilligd dan is er een nieuwe Intergouvernementele Conferentie nodig zoals onze Raadsvoorzitter heeft gezegd.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, de voorbereidingen van de Top van Amsterdam worden gedomineerd door een artificiële polemiek over het stabiliteitspact, die de ware inzet van deze bijeenkomst uiteindelijk zal verbloemen.
Een artificiële polemiek omdat wij heel goed weten dat het luik "werkgelegenheid" , opgeëist door de Franse socialisten om het pact weer in evenwicht te brengen, reeds in het ontwerpverdrag aanwezig is dat door de Intergouvernementele Conferentie is opgesteld en dat men het niet veel beter kan doen. Een artificiële polemiek ook omdat de gemeenschappelijke munt, vanaf het moment dat er in Europa geen optimale monetaire zone is, de werkgelegenheid alleen maar kan schaden en naast deze grote realiteit is al de rest niets meer dan geklets of politiek gekonkel. En een artificiële polemiek tenslotte omdat het eerste en echte werkgelegenheidsbeleid op Europees niveau het gemeenschappelijk handelsbeleid was, dat Europa heeft begraven door zich in volle vaart in het vrije verkeer te storten.
Maar deze artificiële polemiek over het stabiliteitspact leidt de aandacht af van wat er echt op het spel staat in Amsterdam. Allereerst de zeer sterke vooruitgang van het federalisme in het ontwerpverdrag dat de landen nog meer ondergeschikt zal maken en het democratisch tekort zal vergroten.
Vervolgens het ontwijken van het onmiddellijke debat over de gemeenschappelijke munt, het debat over de radicale constitutionele veranderingen waarover een besluit genomen moet worden wil de gemeenschappelijke munt echt functioneren maar dat niemand openlijk durft op te zetten uit vrees dat er zich onoverkomelijke problemen opwerpen.
Als je de behoedzaamheid en de voorzichtigheid ziet - eerlijk gezegd nogal ridicuul - van het ontwerpverdrag om deze essentiële kwestie van de haalbaarheid van de gemeenschappelijke munt te omzeilen, dan komt automatisch die zin van Jean-Jacques Rousseau naar boven: je moet het mes in de wond laten zitten om te vermijden dat de gewonde sterft als het eruit gehaald wordt.

Muscardini
Mevrouw de Voorzitter, we zullen in Amsterdam helaas niet de definitieve structuur van de Europese Unie kunnen inluiden. De IGC heeft namelijk nog niet tot consolidering van de politieke unie geleid, en hoe kan dat ook anders; de Unie heeft immers nog niet de institutionele, democratische en functionele structuur om een uitgebreid Europa aan te kunnen. Hoe kun je nu spreken van een politieke Unie, een gemeenschappelijk buitenlands beleid, een gemeenschappelijk defensiebeleid dat vrede kan garanderen, een beleid dat binnen de Unie en buiten de Unie met haar partnerlanden zorgt voor eerbiediging en bescherming van de mensenrechten, hoe kun je daar nu van spreken als er geen solide en functionele institutionele structuur bestaat? Welke instantie moet dat wel niet zijn die een deel van de soevereiniteit van de lidstaten overneemt om de bovengenoemde problemen op te lossen?
Het ontbreken van een politieke unie plaatst onze landen wat de economische en monetaire unie betreft voor allerlei immense problemen. Bij een nieuw huis begin je met de fundamenten, en zo zou ook de economische en monetaire unie direct op de politieke unie gebouwd moeten worden, en niet andersom.
Daarom vindt Nationale Alliantie het belangrijk dat de IGC niet in Amsterdam wordt afgesloten, maar met haar werkzaamheden doorgaat totdat er een politieke mijlpaal bereikt is die stevig verankerd is en institutioneel gezien goed in elkaar zit. Ook de uitbreidingsproblematiek moet derhalve vanuit deze optiek bezien worden. De ongelijkheden tussen de kandidaat-landen en de 15 landen van de Unie zijn ontzettend groot en lijken op sommige terreinen zelfs onoverbrugbaar. Afgezien van de terechte bezorgdheid omtrent de functionaliteit en de efficiëntie van de toekomstige Unie lijkt een overgangsperiode dan ook zonder meer noodzakelijk; daarover moet bij de onderhandelingen serieus worden gesproken. Zo bezien is het duidelijk dat als de besluiten van de IGC een paar maanden worden uitgesteld dit voor de toekomst van het uitgebreide Europa geen groot gevaar oplevert, maar integendeel de enige mogelijkheid is om een uitbreiding te bereiken die nuttige resultaten oplevert, zodat uiteindelijk dan het politieke Europa kan worden opgericht.

David
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met de vooruitgang bij de opstelling van het nieuwe Verdrag en met de overeenstemming die men heeft bereikt en die zo ongeveer in de lijn ligt welke men had voorgesteld. Dat zal voor de Europese Unie een bescheiden maar belangrijke stap voorwaarts zijn. Zelfs in dit relatief late stadium echter, wil ik het Nederlandse Voorzitterschap dringend verzoeken al het mogelijke te doen om de tekst te versterken, met name met betrekking tot het werkgelegenheidshoofdstuk en de selectieve gebieden van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid.
Momenteel is de tekst vrij vaag: wij hebben een grotere precisie en meer nadruk nodig. Maar de Top van Amsterdam zal zich ook over andere kwesties buigen, met name over de stappen op weg naar de Economische en Monetaire Unie, het stabiliteitspact en het programma voor de interne markt van de Commissie.
Waar het bij mij vanochtend om draait is dat het scheppen van banen de centrale prioriteit dient te zijn. Europa telt vandaag 18 miljoen werklozen, waaronder 21 % jongeren. Dat is een schande en wij hebben gecoördineerde actie nodig om het probleem aan te pakken. Wij hebben een groei- en stabiliteitspact nodig. Als wij het hebben over steun voor de industrie dan moeten we alles doen wat we kunnen om de kleine en middelgrote ondernemingen te ondersteunen. Wij moeten de voorstellen van Essen ten uitvoer brengen, de interne markt voltooien en Europa daadwerkelijk competitief maken.
Dit zijn allemaal belangrijke punten die op de Top van Amsterdam bekeken dienen te worden naast de institutionele veranderingen. Als dat gebeurt denk ik dat de Top van Amsterdam beschouwd zal worden als een historische mijlpaal in de ontwikkeling van Europa, niet alleen vanwege het nieuwe Europese Verdrag, maar ook omdat het de werkgelegenheid bovenaan de agenda van Europa plaatst.

Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, hartelijk dank voor jullie verklaringen. Mijns inziens zijn ze een goed voorteken van wat de Europese Raad van Amsterdam kan opleveren als hij uiteindelijk slaagt. Naar mijn mening bestaat de taak van dit Parlement er momenteel in ervoor te zorgen dat jullie slagen, dat de regeringen slagen.
Dankzij de schitterende bijdrage van de voorzitter van de Fractie van de Europese Volkspartij, de heer Martens, kan ik mij op een aantal meer concrete onderwerpen concentreren. Het eerste onderwerp, dat wij ook hebben opgenomen in de ontwerpresolutie die vanmorgen ter stemming aan dit Parlement zal worden voorgelegd, betreft een punt dat mij van fundamenteel belang lijkt: het behoud van de communautaire methode. Zoals de heer van Mierlo ook al gezegd heeft, wordt deze zo zeldzame en ingewikkelde "zaak" die de Gemeenschap of de Europese Unie is, gekenmerkt door de communautaire methode, het feit dat wij dingen gezamenlijk doen en dit via een supranationaal orgaan dat op elk ogenblik zegt welk het communautaire belang is. Het lijkt mij dan ook uiterst belangrijk dat het werk van de Commissie volledig behouden blijft want zonder de Commissie zou hetgeen wij gecreëerd hebben een organisatie voor intergouvernementele samenwerking zijn en deze factor, die haar kenmerkt, missen. Het lijkt mij eveneens belangrijk dat wij de juridische bevoegdheden van het Hof van Justitie behouden, dat belangrijk werk verricht heeft en een doeltreffende democratische waarborg is. Ik ben in dit verband ook van oordeel dat wij moeten zoeken naar de rol die het Parlement moet toekomen.
Mijnheer van Mierlo, mijns inziens zal u, wanneer u de ontwerpresolutie bestudeert die wij vanmorgen zullen aannemen, zien dat ze een wijziging van het karakter van dit Parlement bevat. Dit Parlement is jarenlang een stuwende kracht geweest en heeft, aangezien het zelf niet over bevoegdheden beschikte, de Gemeenschap vooruit geduwd en naar voor gestuwd. Dit Parlement beschikt sinds het Verdrag betreffende de Europese Unie echter over beslissingsrecht inzake een aantal materies. Mijns inziens toont deze ontwerpresolutie die we vandaag zullen aannemen, dit nieuwe karakter van het Europees Parlement aan: een Parlement dat beslist, een Parlement dat voortdurend nagaat welke richting de Gemeenschap moet uitgaan. Wanneer u terugblikt, zal u merken dat deze ontwerpresolutie grote verschillen vertoont in vergelijking met andere resoluties van het afgelopen decennium. Dit Parlement heeft in deze ontwerpresolutie duidelijk de volgens ons talrijke positieve punten in het Nederlandse voorstel beklemtoond. Wij willen u steunen inzake die punten waar wij menen dat het Nederlandse voorzitterschap net als de vorige voorzitterschappen in de goede richting gaat.
Wij willen ook de kwesties aanstippen waar ons inziens een ultieme inspanning moet worden geleverd. Ik ben immers van oordeel dat wij een goed resultaat kunnen behalen als wij nog een inspanning leveren. Mijns inziens moeten deze inspanningen vooral op twee punten gericht zijn:
Eerst en vooral de derde pijler. Er zijn in deze Vergadering zeker collega's die verder willen gaan maar ik ben van mening dat het voorstel van het Nederlandse voorzitterschap om de derde pijler voor bepaalde materies in de eerste pijler te integreren in de goede richting gaat, ook al gaat het met termijnen. Wij zullen dit voorstel dan ook steunen.
Ik ben van oordeel dat wij ook een inspanning moeten leveren inzake het sociale hoofdstuk. Het beste sociaal beleid, het beste werkgelegenheidsbeleid is zonder enige twijfel een goed nationaal economisch beleid. Ik verheug mij er ten zeerste over dit te kunnen zeggen aangezien de regering in mijn land zich momenteel in een schitterende situatie bevindt. Ik geloof echter ook dat wij een duidelijk signaal aan onze burgers moeten geven dat ook de Unie oog heeft voor deze kwesties. En dit duidelijke signaal, mijnheer de Voorzitter, moet worden overwogen in het Verdrag.
Tenslotte wil ik er in deze laatste rechte lijn voor de Europese Raad van Amsterdam ook op wijzen dat wij, als wij erin slagen deze uitdagingen aan te gaan, als wij ook blijk geven van durf -mijns inziens is durf nodig- en ambitie, naar mijn mening een goed Verdrag zullen bekomen dat bruikbaar is voor de uitbreiding. Wij mogen niet vergeten dat de uitbreiding niet kan plaats vinden als wij geen Verdrag bereiken dat correct functioneert.

Collins, Gerard
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter en de voorzitter van de Commissie graag danken voor hun bijdrage aan het debat hier vanochtend.
De huidige onderhandelingen over een herziening van de Europese Verdragen lopen parallel met de voorbereidingen voor de totstandkoming van een gemeenschappelijke munt. Het is misschien wel begrijpelijk dat de voorbereidingen voor de gemeenschappelijke munt veel meer aandacht van het publiek hebben gekregen dan de Intergouvernementele Conferentie, gezien de directe en grote invloed die de euro op ons dagelijkse leven zal hebben.
En toch zullen de Intergouvernementele Conferentie en het nieuwe Verdrag dat uit deze onderhandelingen zal resulteren een nog veel groter effect hebben op het leven van onze burgers, als de regeringen van de lidstaten die onderhandelingen tenminste echt blijven concentreren op de aanpak van de kwesties die het grote publiek het meeste bezighouden. De verkiezingen die onlangs gehouden zijn in een aantal lidstaten zullen er hopelijk voor zorgen dat dit ook het geval is.
Waar overal de grootste verontrusting over heerst is de werkloosheid. En die betreft zowel het verschaffen van werkgelegenheidskansen voor diegenen die geen baan hebben, als een grotere werkzekerheid voor diegenen die momenteel wel aan het werk zijn. Het werkloosheidspercentage in de Europese Unie is tweemaal zo hoog als dat in de Verenigde Staten en drie maal zo hoog als in Japan. Dit is onaanvaardbaar en de regeringen moeten hun aandacht concentreren op maatregelen om banen te scheppen, met name voor onze jonge mensen. Even belangrijk is werkzekerheid in de toekomst voor diegenen die zo gelukkig zijn momenteel een baan te hebben.
De Unie moet ervoor zorgen dat Europese bedrijven op de internationale markt concurrentieel blijven en dat onze landen een aantrekkelijke bestemming blijven vormen voor mobiele investeringen en werkgelegenheidscheppende projecten door buitenlandse bedrijven.
De best beschikbare methode om werknemers zekerheid te verschaffen over hun baan is door de concurrentievoordelen van in Europa gevestigde bedrijven te handhaven en vaak door deze te verbeteren. Wij moeten oppassen voor de tendens om nieuwe wetgeving in te voeren, met name op Europees niveau, waardoor de totale productiekosten in onze industrie stijgen en de werk zekerheid wordt bedreigd van een ieder die in de industrie werkt.
De Unie moet trachten de bureaucratische en administratieve lasten te verkleinen die op onze industrie rusten, met name door Unierichtlijnen en -verordeningen. Zij moet helpen het concurrentievermogen te verbeteren via investeringen en het verbeteren van vaardigheden voor onze werknemers en tijdelijk werklozen.
Tot slot moeten wij onze belangen op de internationale markt agressief verdedigen door ons handelsbeleid te baseren op de premisse dat overzeese bedrijven alleen toegang hebben tot onze markt als zij hun binnenlandse markt in dezelfde mate openstellen voor ons. Het heeft immers weinig of geen zin dat de Europese Unie een handelsbeleid ontwikkelt dat gebaseerd is op liberale vrije-marktprincipes als onze concurrenten restrictieve praktijken op hun binnenlandse markt aan de dag blijven leggen.
Op de Intergouvernementele Conferentie moeten de kwesties in verband met het scheppen van banen en werkzekerheid worden aangepakt door ervoor te zorgen dat de voorstellen tot herziening van het Verdrag specifieke verbintenissen behelzen die een grotere prioriteit geven aan maatregelen tot verbetering van de concurrentiepositie van de industrie van de Europese Unie op de internationale markt.

Sjöstedt
Mevrouw de Voorzitter, de nu op haar eind lopende Intergouvernementele Conferentie is van extra belang voor de nieuwe lidstaten. Nu zullen wij kunnen zien of het EU-lidmaatschap werkelijk inhoudt wat men zei dat het zou inhouden en wat de voorstanders van het lidmaatschap hebben beloofd. Ik durf te stellen dat er zeer grote verschillen bestaan tussen de huidige voorstellen en dat wat bijvoorbeeld het Zweedse volk vóór het volksreferendum is voorgespiegeld.
Vóór het volksreferendum was een belangrijk argument dat wij de Unie zouden kunnen beïnvloeden. Nu zien wij dat wij waarschijnlijk minder stemmen in de Raad krijgen en dat het vetorecht in een aantal kwesties waarschijnlijk verdwijnt. Een ander argument was dat de Zweedse grenscontrole zou blijven bestaan. In het nieuwe ontwerpverdrag wordt deze in de praktijk verboden. Bovendien moeten bepaalde juridische kwesties en het vluchtelingenbeleid ingrijpend worden geharmoniseerd. Verder was een argument dat de Zweedse militaire ongebondenheid zou blijven bestaan. Nu worden er echter verschillende stappen ondernomen in de richting van een gemeenschappelijke defensie. Op grond van de nu voorgestelde ingrijpende wijzigingen zal mijn partij enerzijds tegen de verdragswijzigingen stemmen en anderzijds voorstellen hierover in Zweden een volksreferendum te houden.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, na de toelichtingen van de Commissie en de Raad komt men niet bepaald in de verleiding om de visie van één Europa aan te hangen. Deze toespraken, het blinde, bekrompen pragmatisme, de kleinhartigheid, het technocratische denken zijn te ver verwijderd van de historische taak van de eenwording van Europa. Toch denk ik dat deze IGC zich zal moeten laten meten aan deze historische maatstaf. Ik denk ook dat wij, het Parlement, ons daaraan moeten laten meten.
Als we het erover eens zijn dat we het huis Europa willen bouwen en dat zijn fundament bestaat uit democratie en burgerrechten, dan moeten we vaststellen dat deze IGC de fundamenten van het huis Europa niet heeft versterkt, maar dat dit fundament wankeler wordt, te beginnen bij de rechten voor Europol, de gebrekkige medebeslissingsprocedure, de ontbrekende grondrechten tot aan de ontbrekende democratische structuur van deze technocratische constructie. Als we het erover eens zijn dat de constructie ervan de sociale cohesie van de samenleving is, de rechtvaardige deelname van alle mensen aan de welvaart, dan versterkt deze IGC deze constructie niet. Met het oog op de massale werkloosheid, de groeiende armoede, het groter worden van de kloof tussen arm en rijk zijn de instrumenten die op deze IGC worden aangeboden niet geschikt om deze constructie te versterken. Als we het erover eens zijn dat de pijler veiligheid van dit Europese huis een Europese vredesorde is en niet een militair pact, dan is de manier van denken die de Commissie hier aan de dag heeft gelegd, verkeerd. U kunt zich, mijnheer de voorzitter, gezien de manier waarop u zich hier hebt uitgedrukt misschien niet voorstellen dat Europa zonder leger een leidende rol kan spelen in de wereld. Dit Europa is echter al bij kolen en staal juist uitgegaan van het idee om het zonder leger met elkaar eens te worden en een vredesorde te vormen. En als wij het erover eens zijn dat de bouwheer van dit huis Europa niet een politieke elite is, maar de burgers van dit Europa, dan vraag ik u: waardoor moeten de burgers warmlopen voor dit Europa, gezien de resultaten van deze IGC?
Als het Parlement de advocaat van de bouwheer van het huis Europa, de advocaat van de burgers is, dan moet het zich vandaag energiek verzetten tegen de kleinhartigheid en tegen het pragmatisme van deze conferentie.

Saint-Pierre
Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe dat ik een punt aan de orde stel dat ik van essentieel belang vind voor het Europees model waaraan wij bouwen aan deze vooravond van de XXIste eeuw. Ik wil het graag hebben over de parlementaire en democratische controle van de instellingen.
Ik denk niet dat ik mij vergis als ik zeg dat de bevoegdheden van de Unie sterker uit de Intergouvernementele Conferentie zullen komen, in elk geval voor wat betreft de bestrijding van de georganiseerde misdaad en het terrorisme, de mogelijkheden tot commerciële onderhandelingen met onze partners, de strijd tegen alle vormen van discriminatie, de volksgezondheid en de bescherming van de consument.
Wat we echter moeten vaststellen is dat deze evolutie, die a priori positief is, plaatsvindt ten koste van de noodzakelijke democratische controle, of dit nu is op het niveau van het Europees Parlement of op dat van de parlementen van de lidstaten.
Bepaalde voorstellen in het ontwerpverdrag van 30 mei zijn in dit opzicht zeer veelzeggend. Het gaat hier om een gevaarlijke afwijking, die het risico loopt niet alleen een zeer groot onevenwicht te veroorzaken binnen de Unie ten gunste van de Raad en de Europese Raad, maar ook de burger afleidt van een Europese opbouw die hem zal toeschijnen als zijnde iets vaags, iets ver wegs en ongrijpbaars, iets oncontroleerbaars zelfs. Voegen wij daar de steeds reëler wordende bedreigingen aan toe van een beperking van de prerogatieven van het Hof op het domein van justitie en binnenlandse zaken, dan is dat een beperking die de rechten aan zou kunnen tasten van alle Europese burgers.
Fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik doe een beroep op uw verantwoordelijkheidsgevoel. Omdat wij geloven in Europa, omdat wij ervan overtuigd zijn dat onze toekomst afhangt van de toekomst van deze Unie die wij aan het bouwen zijn, vragen wij u om aan de tegenstanders van Europa geen zilveren blaadje aan te bieden met daarop een Verdrag dat op het vlak van de democratie en de gerechtelijke controle beschouwd kan worden als een stap achteruit.

Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, ik heb vanochtend met grote belangstelling geluisterd, in de hoop dat ik een realistisch antwoord te horen zou krijgen op de bezorgdheden van de Europese burgers. Jammer genoeg was dat niet het geval. Zowel de Raad als de Commissie lijken vastbesloten te zijn de weg vooruit te nemen in de overtuiging dat alleen zij weten hoe het moet.
Er zijn duidelijk vele zaken waarover miljoenen van onze burgers zich in verband met de toekomst van de EMU zorgen maken. Zij maken zich zorgen over het tempo en de snelheid waarmee we vooruit gaan en ze slaan het gemanipuleer en het geknoei met de nationale reserves gade terwijl druk wordt uitgeoefend om de criteria van Maastricht te creëren en daaraan tegemoet te komen. Uiteindelijk betalen de burgers van Europa de prijs in termen van een hoge werkloosheid en zeer weinig hoop op verbetering in de nabije toekomst. Als wij dezelfde energie zouden stoppen in het creëren van nieuwe banen, van een nieuwe zekerheid, dan denk ik dat onze burgers meer vertrouwen zouden hebben. Het domein van het nationaal belang en meerderheidsstemming moet op een duidelijke manier worden opgelost. Ik vrees dat wij op weg zijn naar het creëren van een nieuw soort onzin omdat we nog meer grijze gebieden krijgen. De rol van de nationale parlementen moet groter en niet kleiner worden.
Ik geloof niet dat we verder kunnen gaan met het uitbreiden van de Unie zolang we niet duidelijk zijn over wat wij precies voor ons zelf willen. Als er geen duidelijke structuren worden opgezet voor de uitbreiding, die goed zijn getest en die wel zijn bevonden, dan is er geen enkele kans op slagen voor de uitbreiding. U moet voorzichtig zijn in Amsterdam dat u niet stuk maakt wat wij al hebben bereikt en wat tot op heden gecreëerd is.

Schäfer
Mevrouw de Voorzitter, de beoordeling van het ontwerp van een gewijzigd Verdrag moet gemeten kunnen worden aan de standpunten van het Europees Parlement.
Ten eerste, voorrang voor actieve werkgelegenheidsmaatregelen en de sociale rechtvaardigheid; ten tweede, een goed werkend buitenlands en veiligheidsbeleid; ten derde, gemeenschappelijke maatregelen op het gebied van binnenlandse zaken en justitie; ten vierde, democratisering van onze structuren met een nieuw institutioneel evenwicht en ten vijfde, al het mogelijke doen om de Europese Unie daadwerkelijk uit te breiden. De voorstellen van het Nederlandse Raadsvoorzitterschap vormen in hun geheel een belangrijke stap in de door het Europees Parlement gewenste richting. Maar op deze weg moet in Amsterdam nog verder worden gegaan, want we willen dat deze IGC een succes wordt en dat hebben we nodig. Het Europees Parlement speelt daarbij een heel bijzondere rol.
Ik herinner u eraan dat het wetsontwerp-Spinelli de grondslag vormde van de Uniforme Europese Akte van 1986, dat het Verdrag van Maastricht al in 1992 door belangrijke voorstellen van dit Huis werd beïnvloed en dat we nu door twee afgevaardigden geëngageerd worden vertegenwoordigd bij de beraadslagingen. Nu al is het onweerlegbaar dat veel voorstellen die op de onderhandelingstafel liggen in het Europees Parlement werden geboren. We waren een motor voor deze conferentie en bij alle verdere hervormingsfasen die in de volgende eeuw zullen plaatsvinden moet het Europees Parlement gelijkgerechtigd aan de onderhandelingen en aan de ratificering kunnen deelnemen. Nu ligt de verantwoordelijkheid bij de staatshoofden en de regeringsleiders. Zij zijn elke zondag in hun toespraken voor een verdere ontwikkeling van de EU. Ze moeten nu op maandag door concrete besluiten ertoe bijdragen dat de werkelijkheid van alledag wordt verbeterd voor onze burgers!

Brok
Mevrouw de Voorzitter, het vermogen tot handelen van de Europese Unie en daardoor haar vermogen tot uitbreiding was een van de belangrijkste taken van deze IGC en het Nederlandse Raadsvoorzitterschap heeft - evenals zijn voorgangers - geprobeerd om al het mogelijke te doen om op deze gebieden vooruitgang te boeken! Maar helaas is het wantrouwen tussen de regeringen van onze lidstaten op velerlei gebied zo groot dat daar slechts een beperkte vooruitgang mogelijk is en ik wil voorzitter Santer bedanken voor zijn verwijzing naar artikel 113.
Als we op het gebied van de dienstverlening - dat is slechts een voorbeeld voor vele andere gebieden - bij het copyright en de directe investeringen drie bladzijden uitzonderingen in een protocol opnemen, draaien we de herziening van het artikel uiteindelijk om in het tegendeel. Ik kan het Nederlandse Raadsvoorzitterschap slechts aanmoedigen om aan de hand van dit voorbeeld duidelijk te maken dat men in Amsterdam toch een doorbraak nodig heeft, opdat we niet de status quo minus bereiken waarbij namelijk de regeringen standpunten verdedigen die bij logisch nadenken in hun eigen nadeel zijn, bijvoorbeeld wanneer het gaat om onderhandelingen in de WTO-ronde.
Hetzelfde geldt voor het juridisch en binnenlands beleid. Ik vind het dringend noodzakelijk dat de door het Nederlandse Raadsvoorzitterschap voorgestelde sectoren die van de derde naar de eerste pijler moeten worden overgeheveld daar ook daadwerkelijk terechtkomen om handelend optreden mogelijk te maken. Dit vermogen tot handelen moet worden benadrukt doordat er een automatische overgang van unanimiteit naar meerderheid van stemmen komt om daadwerkelijk vooruitgang te boeken. Ik heb genoeg van staatslieden die zeggen dat Europa wil optreden tegen de internationale criminaliteit en die vervolgens Europa de instrumenten daartoe ontzeggen, zoals nu is gebeurd! Het gaat alleen maar over dit automatisme dat in de eerste pijler moet worden ingebouwd. Dat daaraan ook de rechten van het Parlement zijn gekoppeld, hoef ik hier slechts terzijde te vermelden.
Hetzelfde geldt voor het buitenlands en veiligheidsbeleid. Daar heeft men prachtige constructies gevonden - ik weet niet zeker of ze ook in de praktijk zullen leiden tot een beter vermogen tot handelen, maar ik weet zeker dat dit wordt onderzocht.
Bij het tweede punt ging het om meer democratie en om Europa dichter bij de burgers te brengen. Ik denk, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat u met de steun van dit Parlement kunt volhouden en op het gebied van de medebeslissing vooruitgang zult boeken. Ik hoop dat we u aanstaande woensdag kunnen bedanken, dat het zo zal gaan.
Er is sprake van enkele verbeteringen achteraf, bijvoorbeeld bij de non-discriminatieclausule en op enkele andere gebieden. Misschien komt er een moment van gulheid op maandag of dinsdag zodat men het een of ander bij deze kwesties misschien achteraf nog kan verbeteren. Daarbij zou ook het recht van het Parlement op het aanbrengen van wetswijzigingen, wat mijn collega Schäfer zojuist noemde, kunnen worden betrokken.
Volgens mij heeft het Europees Parlement bij het derde punt de afgelopen jaren door veel druk uit te oefenen iets bereikt, namelijk dat we een beter sociaal evenwicht krijgen. Het werkgelegenheids- en sociaal protocol wordt geïntegreerd. Ik hoop dat er ook op dat gebied betere besluitvormingsmechanismen komen en dat er meer samenwerking ontstaat dan tot nu toe het geval is, bijvoorbeeld bij medebeslissingsprocedures als de huidige strategie gehandhaafd kan blijven.
Ik ben ook van mening dat we een werkgelegenheidshoofdstuk nodig hebben waarin echte coördinatie van het nationale werkgelegenheidsbeleid mogelijk wordt. We hebben geen Europese bevoegdheden nodig maar coördinatie, omdat een onderling verschillend of zelfs tegenstrijdig werkgelegenheidsbeleid zich op basis van onze onderlinge afhankelijkheid op de Gemeenschappelijke Markt opheft. Dat is in ieders belang. Daarbij komt het niet op de nieuwe financiële programma's aan, die zijn daarbij helemaal niet van belang, we kunnen evengoed de structuurfondsen gebruiken. Het is van belang, de mechanismen en de werkgelegenheid op weg te helpen. Dat is het uitgangspunt. Werkgelegenheid is een macro-economisch doel, naast andere. Zo kunnen we ook de problemen aanpakken die verband houden met de...
(Onderbreking door de Voorzitter)

Van Bladel
Voorzitter, Nederland heeft zich consequent, pragmatisch, realistisch en met een vleugje idealisme opgesteld. De heer Van Mierlo spreekt van een slagvaardiger en effectieve Unie die zichtbaar is voor de burger met een keuken waarin betere gerechten worden bereid. Maar wat is het genot van een goed geoutilleerde keuken met lekkere hapjes, als de ruimte waarin die geserveerd wordt een bouwval is. Achter de deuren van dit onaangepaste huis blijft de Raad zijn geheime vergaderingen houden. Geen open deuren, geen democratische openheid, in zijn bedompte kamers struikelt het aantal commissarissen over elkaar terwijl de voorzitter juist in de keuken bezig is lekkere hapjes klaar te maken. De burger wil daden, werk en veiligheid. De werkgelegenheid, zo zei de voorzitter, kan niet door het Verdrag worden gegarandeerd. Opnieuw kan dat leiden tot anti-europese gevoelens als die droom van de werkgelegenheid, die u in het Verdrag zet, niet waargemaakt wordt.
Veiligheid, de acties om dat te bevorderen zijn mij nog niet duidelijk. Nederland zelf neemt juist maatregelen die hiermee in strijd zijn, zoals het op non-actief stellen van de openbare aanklager Van Der Voort, die alle bewijzen over de cocaïnehandel vanuit Suriname via Nederland rond had. Dat is geen goed teken, Voorzitter. Een ander voorbeeld: dronken chauffeurs en snelheidsovertreders ontlopen strafvervolging omdat vergeten is de technische voorschriften daarbij in Brussel aan te melden. Waar blijft de beloofde veiligheid voor de burger?
De Nederlandse vertegenwoordigers in de Unie voor Europa wensen geen brood en spelen, geen window dressing maar daden. Niettemin, noch is Amsterdam niet verloren en hoop ik op een goed Verdrag.

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, wie het heeft over de Intergouvernementele Conferentie, denkt automatisch ook aan de Economische en Monetaire Unie.
Het lijdt geen twijfel dat de Intergouvernementele Conferentie tot taak heeft de evenwichten in verband met zowel de EMU - die er uiteraard moet komen - als de rol van de zogeheten economische regering te herstellen. Alleen dan zullen we in staat zijn de politieke democratie nieuw leven in te blazen.
Het spreekt ook vanzelf dat we niet bereid zijn belangrijke bevoegdheden over te dragen aan andere besluitvormingsorganen, als we er niet zeker van zijn dat de Unie bevoegd wordt voor milieu, werkgelegenheid en het sociaal beleid. Hoewel we er ons van bewust zijn dat dit in hoge mate zal afhangen van de politieke kleur van onze toekomstige leiders, is het niet meer dan normaal dat onze politici en burgers opnieuw de rol - en het zeggenschap - krijgen dat hen toekomt. We kunnen niet alle beleidsvormen overlaten aan organen die hun taken slechts oppervlakkig vervullen en zich beperken tot weinig diepgaande experimenten, zoals de Europese Centrale Bank.

Schörling
Mevrouw de Voorzitter, de plechtige toespraken die zijn gehouden voordat de ontwerptekst werd geschreven, die inhielden dat het nieuwe verdrag een hervormingsprogramma zou inhouden dat de basis zou vormen voor het nieuwe Europa en voor de toekomst, en dat de burgers hun scepsis tegenover de EU erdoor zouden laten varen, hebben volgens mij de plank volkomen misgeslagen. Uit het concept wordt duidelijk dat de nadruk absoluut niet ligt waar men aankondigde dat die zou liggen, namelijk op democratie, openheid, sociale zekerheid en een duurzame ontwikkeling. Bovendien - en dat is het belangrijkste - zijn de voorbereidingen om de nieuwe leden op te nemen, op de lange baan geschoven. Ik denk dat het concept de uitbreiding zelfs moeilijker maakt en daardoor de tweedeling van Europa bestendigt, wat een grote teleurstelling is.
Wij hebben de heer Van Mierlo de IGC ook horen prijzen als zou die democratie en transparantie hebben opgeleverd, en als zou zij tegemoetkomen aan de eisen van de burgers met betrekking tot de werkgelegenheid, maar helaas betreft het hier cosmetische ingrepen. Ook de burgers zullen ontdekken dat de soep die hun vanuit de gaarkeuken van de EU wordt opgediend, heel, heel dun is.
Ik wil graag een paar voorbeelden geven. Wat de eis van transparantie, controle en het openbaarheidsbeginsel betreft, is het bereikte resultaat volstrekt onaanvaardbaar. Eerst wordt gezegd dat de burgers toegang moeten krijgen tot alle documenten, maar later neemt men dit terug door de Raad toe te staan dit recht te beperken. Bovendien mag elke instelling zelf bepalen welke regels voor transparantie zullen gelden. Wat betekent dat? Als men de Europese archiefverordening ernaast legt, wordt duidelijk dat er niets van deze transparantie overblijft. Wat overblijft zijn niets dan mooie formuleringen en vrome wensen. Hetzelfde geldt helaas voor de milieugarantie, die door bepaalde specificaties sterker lijkt te zijn geworden. Maar een lidstaat die strengere milieu-eisen wil handhaven of invoeren, moet zijn redenen hiervoor bij de Commissie aanmelden, die deze dan kan weigeren met een verwijzing naar handelsbelemmeringen. De duurzame ontwikkeling en het milieu zitten daardoor helaas in het verdomhoekje.

Dankert
Op de allereerste plaats ben ik de voorzitter van de Raad erkentelijk dat hij in deze roerige dagen toch nog tijd gevonden heeft om hier verantwoording af te leggen, want ik denk dat dat de enige plaats is waar een voorzitter van de Raad dat kan doen.
Een paar punten. Over de IGC, die keuken en het Europa van de burger. Misschien is de burger inderdaad niet geïnteresseerd in de bouw van de keuken, maar hij wil toch wel weten of er meer Europa van de burger komt. En dan is toch de vraag hoe die keuken in elkaar geknutseld wordt en of er een kans is dat er koks zijn die er kunnen koken, buitengewoon relevant. Dus de aanzet is er wel maar het vervolg laat op zich wachten. Dat zal dus ook niet onmiddellijk duidelijk zijn.
Een tweede punt. Ik denk dat wij het erover eens zijn dat de IGC de uitbreiding mogelijk moet maken. We moeten situaties à la Ioanina voorkomen - en dat was dan nog betrekkelijk simpel - en we moeten voorkomen dat we in feite meer achteruitgaan na uitbreiding dan dat we vooruitgaan. Ik denk dat we het nog steeds eens kunnen zijn met de Duitse staatssecretaris Hoyer die hier gezegd heeft in de institutionele commissie dat het Ontwerpverdrag op dit ogenblik onvoldoende is om uitbreiding mogelijk te maken. En dat wij ook niet moeten verwachten dat dat zodra de uitbreidingsonderhandelingen aan de gang zijn, makkelijker zal worden. Dus er ligt een enorm probleem dat in Amsterdam niet opgelost zal kunnen worden en dan blijft mijn vraag ondanks datgene wat door Van Mierlo gezegd is, hoe we daar tegenaan kunnen kijken.
Een derde punt: democratisering. Ik geef toe, voor het Europees Parlement is er zeker op een aantal punten vooruitgang in de tekst. Maar ook dreigt hier en daar achteruitgang. Maar wat mij het meest interesseert, is de totale situatie van de parlementaire democratie met betrekking tot dat Ontwerpverdrag. En dan dreigt er toch voor de nationale parlementen een niet onaanzienlijke achteruitgang naar mijn gevoel, die niet gecompenseerd wordt door datgene wat we op het Europese vlak terugverdienen.
Tot slot, het IGC-systeem zelf. Ik denk dat deze zeer langdurige onderhandeling heeft aangetoond dat dit systeem in deze grote Gemeenschap eigenlijk zo niet meer kan werken. Dat het steeds meer lijkt op een soort Von Münchhausen-strategie om dan aan het eigen haar weer boven het moeras uit te komen. Is het niet mogelijk om naar een nieuw systeem uit te kijken?

Maij-Weggen
Voorzitter, bij het Ontwerpverdrag van Amsterdam dat voor ons ligt, krijgen velen van ons het gevoel te leven tussen hoop en vrees. Hoop, omdat de beperkte vooruitgang die intussen is bereikt, wel zal leiden tot beperkte verbeteringen in het oude Verdrag. Vrees, omdat er ook een aantal dingen niet zal lukken en we toch waarschijnlijk te maken krijgen met een gemankeerd Verdrag en dat vlak voor de uitbreiding met nieuwe lidstaten uit Centraal- en Oost-Europa.
Over die beperkte vooruitgang kan ik kort zijn. Het is niet niks, maar het is ook niet veel. Toch zijn we blij dat werkgelegenheid en milieu beter uit de verf komen; dat op het gebied van de strijd tegen de internationale criminaliteit stappen vooruit worden gedaan; dat de beslissingsprocedures zullen worden vereenvoudigd; dat het Parlement iets meer te zeggen krijgt over wetgeving. Maar grote zorg hebben we over datgene wat nog niet is bereikt. Ik kijk bijvoorbeeld naar de openbaarheid van bestuur, het democratisch gehalte van de Unie, de buitenlandse politiek en ook de stemmenweging.
Wat die openbaarheid van bestuur betreft, is het goed dat de documenten over Uniewetgeving in het vervolg eerder beschikbaar komen. Dat is belangrijk voor de burgers, voor de nationale parlementen en voor ons. Maar wat jammer is, is dat er geen doorbraak lijkt te komen met betrekking tot de openbaarheid in de Raad. En dat betekent ook dat de Raad als hij als wetgever optreedt, achter gesloten deuren wetten blijft maken. Dat is eigenlijk een aanslag op de parlementaire democratie. Ik vind dat dat eigenlijk niet kan en dat de Raad daarmee op moet houden.
Helaas moeten we vaststellen dat ook op andere vlakken, collega Dankert heeft daarjuist enkele punten genoemd, het juist met die parlementaire democratie niet goed gesteld is. Als ik kijk hoe, zowel in het dossier interne veiligheid als in het dossier buitenlandse politiek, nationale parlementen bevoegdheden kwijt dreigen te raken die niet overgaan op het Europees Parlement, dan vraag ik mij af of we niet een stapje achteruit gaan. En als ook de begrotingsproblematiek of de hele begroting niet onder ons beheer komt, nu is dat nog voor 50 miljard niet het geval, dan kun je toch eigenlijk niet spreken van het dichten van een democratisch gat. Daar ligt eigenlijk een van mijn grootste zorgen en ik weet dat de heer Van Mierlo op dit vlak zelf een goede intentie heeft. Mijn verzoek is: vecht daarvoor. Want de parlementaire democratie op Europees niveau ondermijnen, dat kan toch eigenlijk niet.
Dan wil ik ook nog aandacht vragen voor de stemmenweging. Ik heb gezien dat in de voorstellen de optelsom van de grote landen in punten groter uitvalt dan die van de kleine landen. Ook al is het zo dat Nederland er niet zo slecht vanaf komt. Maar ik vraag me af of dat niet bij de referenda en in de nationale parlementen een breekpunt zal zijn. Ik vind eigenlijk dat het compromis dat destijds in Ioannina is ontwikkeld, heel goed was en zou het niet verstandig zijn om die verhoudingen te handhaven, ook bij de nieuwe stemmenweging?
In feite zijn er een aantal zaken waarmee we er op vooruit gaan maar met een aantal andere zaken weer niet. Ik wens het Nederlandse voorzitterschap heel veel sterkte en veel wijsheid en ook een flinke dosis geluk.

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, het nieuwe ontwerpverdrag bevat ondanks zijn tekortkomingen, een groot aantal nieuwe wegen. Ik denk dat men bij de onderhandelingen rekening heeft gehouden met nieuwe eisen.
Wat kunnen wij nu doen in deze fase van het debat? Wij kunnen misschien nog een paar extra zetjes in de rug geven in de laatste dagen van de onderhandelingen, omdat deze de aanvaarding van nieuwe bepalingen door de publieke opinie gemakkelijker zullen maken.
Ik geef daar drie voorbeelden van. Allereerst het hoofdstuk van de werkgelegenheid. Dat is het onderwerp waarover iedereen zich zorgen maakt. De mensen zijn bereid de straat op te komen. Het is dus goed dat het werkgelegenheidsbeleid in het verdrag genoemd wordt. Als men echter niet preciseert welke concrete middelen inzake het economisch beleid Europa zal hanteren om bij te dragen tot een werkgelegenheidsbeleid, zal dit hoofdstuk meer mensen teleurstellen dan gelukkig maken. We moeten dus blij zijn met het feit dat de Commissie, dat voorzitter Santer, dat de Franse regering en ook andere regeringen zoveel nadruk leggen op het feit dat het groei- en stabiliteitspact op dit punt nog nader gepreciseerd dient te worden.
Tweede voorbeeld: de openbare dienstverlening. Het nieuwe artikel 7D is vrij vaag. Ook daar is de verwachting van niet alleen werknemers in de openbare sector maar ook van de gebruikers ervan groot. We moeten ophouden de openbare dienstverlening maar te blijven ontmantelen en tegelijkertijd hoog op te lopen met het sociaal belang ervan. Het is dus beter precieze taal te hanteren zoals het Europees Parlement dat ook vraagt.
Derde voorbeeld: de ernstige crisis die ons naar aanleiding van de gekke-koeienziekte zorgen blijft baren. Ik kom net uit een vergadering - en daarom kon ik niet aanwezig zijn, waarvoor mijn excuses - met commissaris Oreja, over de institutionele bepalingen op diergeneeskundig vlak en dat van de volksgezondheid. Als de Commissie en de Raad niet zeer krachtdadig optreden kan deze kwestie tot een grote institutionele crisis leiden. Ook daar dient men dus concreter en preciezer te zijn.

Anastassopoulos
Mevrouw de Voorzitter, de heer van Mierlo heeft ons vijf dagen vóór de Top van Amsterdam een beeld geschetst van de wijze waarop de Intergouvernementele Conferentie zal worden afgerond, en heeft tevens gewezen op de inspanningen van het Nederlands voorzitterschap - die we erkennen.
We doen evenwel niet aan sport maar politiek, zodat inspanningen niet volstaan en vooral resultaten van tel zijn. Welnu, Amsterdam lijkt ons in het beste geval een Verdrag te zullen bieden dat neerkomt op een kleine gemene deler, tenminste als men erin slaagt de Franse socialisten over de streep te trekken, die vóór de verkiezingen veel hebben beloofd maar nu inzien dat ze hun beloften niet kunnen waarmaken - wat een reden te meer is om onze woorden voorzichtig af te wegen.
We staan voor historische uitdagingen, vooral op het vlak van vrede, veiligheid en werkgelegenheid - thema's die onze burgers nauw aan het hart liggen en waarvoor ze bereid zijn te vechten. De politieke wil om de uitdagingen aan te gaan en de problemen op te lossen, is evenwel beperkt, zodat Europa het ook bij het begin van het volgend millennium met halve compromissen zal moeten stellen. Ik geef toe dat de opneming in het Verdrag van een hoofdstuk voor werkgelegenheid - waarop hier vandaag werd aangedrongen - zinvol is. Daar we de burgers echter niets willen wijsmaken, mogen we niet de illusie wekken dat zo'n hoofdstuk volstaat om de gesel van de werkloosheid uit de wereld te helpen. Voor de aanpak van het probleem zijn namelijk tal van - belangrijke - beleidsvormen nodig, waarover we het duidelijk niet eens worden.
We moeten er ook voor zorgen dat de kleine lidstaten niet het slachtoffer worden van de problemen die zijn gerezen in verband met het institutioneel evenwicht. Daar de Unie een gemeenschap is waar alle lidstaten gelijk moeten worden behandeld, mag ze haar volken niet teleurstellen en moet ze in Amsterdam alles in het werk stellen om de deelneming eraan op voet van gelijkheid te waarborgen. Ik wijs er nog op dat de IGC de Economische en Monetaire Unie, die een revolutionaire stap voorwaarts betekent, niet de pas mag afsnijden. Ik ben het dan ook eens met de heer Martens die zo-even heeft benadrukt dat we al 10 jaar hebben verloren - zodat verdere tijdverspilling onverantwoord is.

De Giovanni
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, het ontwerpverdrag van 30 mei laat wat de institutionele kwesties betreft zeer zeker nog een enorme lacune zien. De Europese evenwichten die zich aftekenen - ook het reeds ter berde gebrachte vraagstuk van een hernieuwd evenwicht tussen monetaire unie en economische en sociale unie - zullen geen van alle werkelijk kunnen worden gerealiseerd als niet de vereiste ingrijpende institutionele wijzigingen worden doorgevoerd, die overigens ook onder het mandaat van de intergouvernementele conferentie vielen.
Ik wil twee dingen benadrukken. Het eerste is reeds door andere collega's naar voren gebracht: de uitbreiding moet centraal staan in het mandaat van de intergouvernementele conferentie. Commissievoorzitter Santer zegt: " Als we de uitbreiding niet goed voorbereiden zou het wel eens heel slecht kunnen aflopen" . Dan vraag ik de fungerend voorzitter van de Raad: wat is op dit vlak concreet gedaan, hoeveel hoop is er nog dat er iets gedaan kan worden?
Ik heb gemerkt dat de fungerend voorzitter van de Raad in zijn betoog de kwestie van de gekwalificeerde meerderheid niet eens heeft aangeroerd, behalve dan bij het GBVB, waar het in feite een illusie is. Wat de Commissie aangaat weten wij allen dat de besluiten zijn opgeschort, maar toch is het ten behoeve van de uitbreiding uiteraard noodzakelijk dat er vooruitgang bij deze kwesties wordt geboekt.
Mijn tweede opmerking betreft de democratie, waarover de heer Dankert reeds heeft gesproken. Wij vinden het goed dat er enkele codecisies bij komen, maar zien ook graag dat dit codecisies over nieuwe beleidsvormen zijn. De kwestie van de derde pijler en van de overgang van de derde naar de eerste pijler mag zich absoluut niet vertalen in een verzwakking van de communautaire pijler, want dat zou eerder achteruitgang dan vooruitgang betekenen.
Met uw welnemen, mevrouw de Voorzitter, wil ik nog een laatste opmerking aan artikel 113 wijden. Het is waar dat artikel 113 de bevoegdheden van de Gemeenschap heeft vergroot, maar tegelijkertijd heeft het de bevoegdheden van het Parlement verkleind, en verzwakking van de bevoegdheden van het Parlement op dit punt lijkt ons bijzonder gevaarlijk.

Rack
Mevrouw de Voorzitter, vandaag bijna drie jaar geleden, op 12 juni 1994, hebben we in Oostenrijk een referendum gehouden over de toetreding van ons land tot de Europese Unie. Niet alle burgers waren toen tevreden met alle details en niet alle burgers waren toen eigenlijk op de hoogte van alle details van deze toetreding. Maar de burgers hebben toch principieel "ja" gezegd tegen het project Europa en wel in het bewustzijn dat er nog geen afgewerkt, gemeenschappelijk Europa is, dat we dat echter allemaal nog verder moeten uitwerken, dat het proces van verdieping en uitbreiding in Europa doorgaat.
Op het moment wordt er een nieuwe, belangrijke koers uitgestippeld. We moeten ons daar allemaal voor inzetten. Sinds geruime tijd en nog gedurende enige tijd moet ons hele politieke systeem, moeten de burgers en de politiek zich inzetten om met de invoering van de gemeenschappelijke Europese munt een volgende belangrijke stap in de richting van Europa te zetten. Laten we daarom ook in het kader van het economisch beleid aan dit Stabiliteitspact voldoen!
Vandaag wordt het Europees Parlement opgeroepen om zijn bijdrage aan de IGC te leveren. Na het weekend worden de staatshoofden en regeringsleiders opgeroepen om de tot nu toe uitgevoerde werkzaamheden succesvol af te ronden. Datgene wat wij tot nu toe aan resultaten hebben bereikt is niet oninteressant. Bepaalde zaken zijn al bereikt. Andere dingen moeten we nog doen. Laten we deze uitdaging allemaal aangaan! Laten we Europa verdiepen en uitbreiden, opdat we deze verwachtingen van de burgers kunnen waarmaken!
De vraag die Elmar Brok nog aan de voorzitter van de Raad wilde stellen, luidt: als Amsterdam niet echt afdoende is voor een volledige uitbreiding met elf landen zal er dan tenminste een nieuw artikel N komen in het kader van deze IGC?

Van Velzen, Wim
Ik vermoed dat de voorzitter van de Raad op dit moment vooral met zijn gedachten is bij het compromis dat hij moet sluiten tussen de heren Kohl en Jospin en ik denk dat dat ook terecht is, want dat is eigenlijk zo'n beetje de kern waar het hele debat over gaat. Niet omdat er in de eerste plaats een politiek probleem is, maar voor mij omdat beiden eigenlijk twee belangrijke verantwoordelijkheden van de Europese Unie vertegenwoordigen. De een, Kohl, die vooral staat voor de zuiverheid van de EMU, een hard Stabiliteitspact waarmee dan werkgelegenheid en groei zouden moeten worden gestimuleerd, en de ander, Jospin, die zegt: het is allemaal wel mooi, maar ik zou toch ook wel een daadwerkelijk beleid willen voor de 18, 3 miljoen werklozen en de 57 miljoen armen. En ik denk dat het precies die standpunten zijn die niet aan de verschillende uiteinden van de stok liggen, maar die allebei in het hart liggen van de politieke verantwoordelijkheid van de Unie, en dat een van onze grote problemen is, dat we ons de afgelopen jaren te veel hebben gefocust op het ene eind van die stok, op het ene punt van de discussie, verpersoonlijkt in het beleid van Kohl en Waigel.
Ik roep de Voorzitter dan ook op om vooral te zoeken naar een substantieel compromis, niet uitsluitend een gebaar, niet naar window dressing maar naar iets waar het eenzijdig beleid daadwerkelijk mee gecorrigeerd kan worden. Dat lijkt mij een hoofddoel en ook het enige middel om het vertrouwen van de burger te herwinnen. Want naar mijn opvatting is dat eigenlijk het voornaamste doel van deze IGC. Niet de uitbreiding voorbereiden, niet de EMU nog eens keer vastspijkeren, maar het vertrouwen herwinnen van de burger, dat aanzienlijk op het spel is komen te staan de afgelopen jaren. Het is een signaal dat zeer serieus genomen moet worden, dat voor het eerst vakbewegingen in staat zijn geweest om duizenden arbeidsnemers op straat te krijgen.

Lucas Pires
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, ik juich de opbouwende inspanning van het Nederlandse voorzitterschap toe. Ik stel evenwel vast dat de Intergouvernementele Conferenties telkens langer duren om telkens minder te besluiten, waaruit blijkt dat het al bij al niet met veel gekook is dat men een goed gerecht maakt. Misschien is dit een van de redenen waarom op de weg van deze IGC al drie regeringen zijn gevallen die evenwel zelfs goede resultaten boekten op economisch vlak.
Het is symptomatisch ook de eerste keer dat Europa en de eenheidsmunt het hoofdthema zijn bij de nationale verkiezingen. Zulke feiten tonen aan dat de topverantwoordelijkheid van de huidige leiders momenteel het vinden van een uitweg is voor het nieuwe Europese probleem dat voor nieuwe historische uitdagingen staat die niet kunnen worden opgelost met de methoden uit het verleden. Met name, de uitbreiding mogelijk maken, de eenheidsmunt legitimeren en in evenwicht brengen, onderhandelen over de globalisering op voet van gelijkheid met de grote mogendheden, zoals Amerika. De al geboekte vooruitgang in de Intergouvernementele Conferentie beantwoordt aan deze doelstellingen. Misschien gaat men de goede kant op. Maar men blijft beneden de historische betekenis voor een politieke unie en een paneuropese unie aan de vooravond van de eeuwwisseling. Men vreest zelfs dat het al door het Nederlandse voorzitterschap ingediende ontwerpverdrag eerder de oude ingewikkeldheid verergert dan een nieuwe coherentie versterkt. Ten slotte, wij kunnen geen Europa hebben dat eengemaakt is op monetair en economisch vlak, maar verdeeld blijft op alle andere gebieden, met name het gebied van de interne en externe veiligheid, waarvan het eigenlijke economische vertrouwen in eerste instantie afhangt.
Men dient in te zien dat hoe meer men hamert op unanimiteit, hoe meer men de deur openzet voor feitelijke of rechtelijke flexibiliteit. Hoe meer men de democratisering van de instellingen afwijst, hoe meer de sociale en politieke cohesie wordt bedreigd. Ook hier maakt veel gekook geen goed eten. Van Maastricht naar Amsterdam lijkt niet erg ver. Ik hoop dat men evenwel inziet dat langs deze weg een nieuwe eeuw en een nieuwe geschiedenis liggen.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, ik wil de Raad en de Commissie voor Amsterdam twee verzoeken meegeven. Het huidige ontwerpverdrag doet op het gebied van het vrije verkeer een stap terug. Er is geen sprake meer van vrij verkeer, maar alleen nog maar van vrij verkeer van personen voor burgers van de Unie en voor burgers uit derde landen, dus voor diegenen die hier voor langere tijd wonen maar geen staatsburger zijn.
Als datgene wat wij vrezen wordt gerealiseerd, namelijk dat er onderscheid wordt gemaakt tussen burgers van de Unie voor wie vrij verkeer geldt en legaal hier verblijvende burgers uit derde landen voor wie een beperkt vrij verkeer geldt, dan bestaat het gevaar dat we op deze manier weer een nieuwe twee-klassenstructuur binnen de Europese Unie creëren op het gebied van de rechten van de burgers en dat is gevaarlijk. Ik verzoek u daarom om wat dat betreft de weg van het Verdrag tot nu toe in het oog te houden en om het vrije verkeer dat eigenlijk al in het vorige Verdrag van 1-1-1993 werd gegarandeerd, eindelijk ook te implementeren.
Tweede punt: het visabeleid, het douanebeleid, de douanesamenwerking, het asielbeleid, de immigratie moeten zonder de volledige competentie van het Europees Parlement worden gecommunautiseerd, maar bij het onttrekken van bevoegdheden aan de nationale parlementen ontstaat op de belangrijkste burgerrechtelijke gebieden binnen de Europese Unie een democratieloze zone. Steekt u daar alstublieft een stokje voor, dames en heren, want dat zou waarlijk een ramp zijn!
Mevrouw de Voorzitter, ik zou het me nooit aanmatigen om kritiek op uw manier van voorzitten te uiten, maar staat u mij toe een opmerking te maken. Ook dit Parlement moet zich in verband met de herziening van het Verdrag van Maastricht en het herzieningsdebat gaan hervormen. Als we, naar ik hoop, als Parlement echt meer bevoegdheden krijgen, dan moet dit Parlement zijn werk anders gaan doen. Het kan niet zo zijn dat iemand als de heer Brok die dit Parlement meer dan twee jaar lang heeft vertegenwoordigd bij de IGC, of de heer Dankert als voormalig Voorzitter van het Parlement niet mogen uitspreken en worden onderbroken met de opmerking dat om 12.00 uur onze dagelijkse rond het middaguur te houden stemorgie begint. Dat kan ik gewoonweg niet billijken. We zouden in staat moeten zijn om een dergelijk debat flexibel te voeren!

De Voorzitter
Waarde collega, ik dank u voor dit betoog omdat dit mij in de gelegenheid stelt mij nader te verklaren.
Ik vind dat ik werkelijk niet in een positie ben om bepaalde collega's een gunst te doen. Er waren 42 sprekers. Als elke spreker zijn spreektijd overschreden zou hebben, al was het maar met dertig seconden, dan zou het debat pas tegen half een afgelopen zijn. Het voorzitterschap kan deze verantwoordelijkheid niet nemen.
Iedereen die mij gadeslaat weet heel goed dat als de tijd het toelaat ik alle collega's dan werkelijk zoveel mogelijk spreektijd geef. Hier had ik gewoon geen keus en ik vond het eerlijk gezegd niet terecht om een uitzondering te maken voor de heer Blok.
Wij hadden allemaal veel liever meer tijd voor dit debat gehad, ik in de eerste plaats.
Ik geef nu het woord aan de heer Bourlanges, die naar ik aanneem de boodschap goed begrepen heeft. Hij heeft twee minuten, meer niet.

Bourlanges
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wij zijn ongerust. Ik denk dat de oefening die in Amsterdam zal plaatsvinden vol gevaren zit; het doet denken aan het beroemde sprookje van Andersen van de koning die naakt is, maar waarvan niemand durft toe te geven dat hij ook inderdaad naakt rondloopt.
Wij hebben het gehad over de werkgelegenheid maar bij gebrek aan een degelijk werkgelegenheidsbeleid hebben wij besloten een hoofdstuk over de werkgelegenheid in het Verdrag op te nemen. Dat is prima maar daarmee hebben we nog geen beleid. Het is de voorkeur voor het nominale, zoals de economen zeggen. Er is gesproken over fundamentele rechten, maar de sancties om die fundamentele rechten af te dwingen bestaan niet. Er is gesproken over het buitenlands beleid, maar de muggezifterij van de procedures is zodanig dat zelfs de voorzitter van de Raad vanochtend vond dat de procedures te ingewikkeld waren om begrijpelijk te kunnen zijn voor een toch gespecialiseerd auditorium als het onze. Er is gesproken over het defensiebeleid, maar het is toch wel tegenstrijdig te zeggen dat wij met zijn vijftienen een defensiebeleid willen voeren, dat wij mensen bij ons hebben die wél en mensen die niet in de NAVO zitten, maar dat dit beleid met zijn vijftienen uitgestippeld zal worden binnen de NAVO. Wie begrijpt nu zoiets! Men heeft het over een economisch bestuur maar de meesten van degenen die dat voorstaan zijn hoegenaamd niet bereid om de desbetreffende bevoegdheden over te dragen. En tenslotte heeft men het tegen ons over de uitbreiding, maar de maatregelen die daarmee gepaard gaan en de nodige institutionele hervormingen komen niet met de nodige krachtdadigheid tot stand en met name het probleem van de Commissie blijft bestaan.
De Commissie is de grote haard van coherentie van de Unie. Maar niemand, behalve zij zelf en dan nog heel voorzichtig, heeft haar tijdens de voorbereidingen voor de Intergouvernementele Conferentie verdedigd. Ik vrees dat de Commissie, die verdeeld, uiteengevallen en log geworden is en die haar tweede commissaris verliest, niets anders dan de grote verliezer van het systeem zal zijn. Ik kan mij daar niet bij neerleggen. Waarde collega's, ik slaak een noodkreet!

Titley
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het graag hebben over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Het zal het voorzitterschap verbazen mij te horen zeggen dat ik de moeilijkheden inzie die de Raad op dit zeer gevoelige vlak van de nationale soevereiniteit heeft. De Raad zit gevangen tussen diegenen zoals ik, die vinden dat we eerst moeten leren lopen voordat we proberen te rennen, en diegenen die juist vinden dat wij in het diepe gegooid moeten worden en dan ofwel moeten zwemmen ofwel verdrinken.
Laat me maar direct tot mijn belangrijkste punt komen: mijn fractie hecht groot belang aan de interinstitutionele overeenkomst over de financiering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. We willen dat dat in het Verdrag van Amsterdam ingebetonneerd wordt. Als dat niet gebeurt dan vrees ik dat mijn fractie het er zeer moeilijk mee zal hebben om de conclusies van de Top van Amsterdam te steunen. Ik hoop dat het voorzitterschap die boodschap zal doorgeven aan de lidstaten die twijfels hebben op dat gebied.
Inzake de andere aspecten heeft het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid vele positieve kanten: de Petersberg-taken, de nieuwe afspraken voor de trojka, de beleids- en planningsunit - al deze zaken geven ons kans op meer coherentie. Door een positieve stemonthouding en waar mogelijk stemmen bij gekwalificeerde meerderheid zal de weg worden geplaveid voor de ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, hoewel het natuurlijk zo is dat het gedeelte over het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid eigenlijk niets meer is dan een iets ambitieuzere versie van hetgeen reeds in het Verdrag van Maastricht staat en uiteindelijk zal afhangen van de politieke wil om op de tenuitvoerlegging toe te zien.
De bedenkingen zijn natuurlijk dat het Parlement zo goed als geen rol speelt in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Er is niet bepaald dat de Raad formeel moet reageren op onze aanbevelingen en terwijl de Commissie aanbevelingen kan formuleren voor de beleids- en planningsunit, kan het Parlement dat niet. Ik zou graag willen dat het Parlement beter in staat was zijn rol te spelen.
Voor wat betreft de WEU moet er duidelijk nog aan die relatie gewerkt worden. Ik zou de Raad willen vragen of artikel 7, lid 3 betekent dat landen die geen lid zijn van de Europese Unie kunnen deelnemen aan de activiteiten en de besluitvorming van de Europese Unie.
We hebben helemaal geen Verdrag en maken er gewoon een potje van. Laten we maar hopen dat we later toch nog goede resultaten bereiken.

D'Andrea
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, ik denk dat je samenvattend wel kunt stellen dat in deze fase van de Europese Unie de institutionele kwestie de moeder aller kwesties is. Het mag dan misschien zo zijn dat dit de publieke opinie temidden van alle ingewikkelde dingen en details ontgaat, maar de regeringen, die hun volkeren naar een steeds hogere en beter georganiseerde ontwikkeling moeten begeleiden, weten dit donders goed, net zoals wij, die gekozen worden om die volkeren te vertegenwoordigen, het weten en niet net kunnen doen alsof we het niet weten.
Beste fungerend voorzitter van de Raad, natuurlijk gaat het om het product en uiteraard kan het "hoe" de burgers niets schelen; zij willen dat met de ontwikkeling van de Europese Unie ook hun eigen leven verbetert als het gaat om welvaart, persoonlijke en collectieve veiligheid, werkgelegenheid, sociale bescherming, vergroting van de ruimten voor vrijheid van meningsuiting, verkeer, initiatief enzovoorts. Wat dat betreft lijkt het ook mij positief dat er unanimiteit heerst over opneming in het Verdrag van het sociaal protocol en van nieuwe bepalingen over de werkgelegenheid.
Op die manier kan misschien het vertrouwenspact dat Commissievoorzitter Santer in Florence heeft voorgelegd zonder daar echter de gehoopte consensus te bereiken, in een andere institutionele context en met andere vooruitzichten een nieuwe impuls krijgen. Dat is in ieder geval een belangrijke ommekeer in een Europa dat over het algemeen langzamer groeit dan voorzien en gehoopt werd, en dat zelfs op nationaal niveau nog geen afdoend antwoord op de werkloosheid kan vinden. Maar zoals bekend zal het door ons gewenste Europa er niet komen als er geen echte Europese democratie is, als er geen doorzichtige en vereenvoudigde besluitvormingsprocedures zijn, als de procedures en werkwijze van de communautaire instellingen niet op een dusdanige manier worden benut dat de zogenoemde renationalisatie van de mentaliteit kan worden tenietgedaan.

Berger
Mevrouw de Voorzitter, twee voor de burgers van Europa centrale en uiterst gevoelige gebieden worden in het voor ons liggende ontwerpverdrag op volstrekt ontoereikende wijze geregeld, en wel enerzijds het nieuwe zogenaamde non-discriminatie-artikel en anderzijds de toekomstige procedure op het gebied van het asiel-, vreemdelingen- en immigratierecht.
Het non-discriminatie-artikel is zo opgesteld dat het pas in werking treedt als de Raad daar unaniem voorzorgsmaatregelen voor treft. Het Europees Parlement heeft slechts het recht van hearing. Daardoor wordt dit artikel zo goed als ineffectief. Er lijkt daardoor ook bij andere zaken een ontdemocratisering plaats te vinden, namelijk bij die zaken die nu van de derde pijler naar de eerste pijler worden overgeheveld. De nationale parlementen worden uitgeschakeld, maar het Europees Parlement neemt hun plaats niet in. Dat is een ontdemocratisering waarop we ook onze collega's in de nationale parlementen zullen wijzen. Er moeten echter niet alleen democratische minimumnormen worden gegarandeerd, maar ook minimumnormen met betrekking tot de rechtsstaat en daar hoort bij dat het Europese Hof van Justitie een volledige bevoegdheid krijgt op de genoemde terreinen.
Ik wil echter ook iets positiefs benadrukken. De nieuwe bepalingen, met name artikel 119 over gelijke behandeling van vrouwen, zijn in het nu voor ons liggende ontwerpverdrag een stuk beter geregeld dan in het eerste ontwerp van het Nederlandse Voorzitterschap.

von Wogau
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, staat u mij toe dat ik me uitspreek over twee essentiële punten, ten eerste over het Stabiliteitspact en ten tweede over het actieprogramma van professor Monti.
Allereerst het Stabiliteitspact. U herinnert zich dat er over het Stabiliteitspact heel intensieve onderhandelingen zijn gevoerd tussen het Europees Parlement, de Commissie en de Raad. Ik moet zeggen, mijne heren Voorzitters, dat we een uitermate vruchtbare dialoog over deze kwestie hebben gevoerd. Het Parlement heeft enkele amendementen voorgesteld en ik wil de belangrijkste punten die het Parlement heeft geuit nog eens in herinnering roepen.
Allereerst het punt dat wij van mening zijn dat er bij het opstellen van het Stabiliteitspact rekening zou moeten worden gehouden met de zogenaamde gulden regel volgens welke de investeringen hoger moeten zijn dan het nettobedrag van de nieuwe schulden. Deze regel is reeds verankerd in de wetgeving van enkele lidstaten, bij andere is dat nog niet het geval. De lidstaten die deze regel in hun wetgeving hebben opgenomen, hebben er momenteel nogal wat problemen mee en dat maakt duidelijk dat het een strenge regel is. Ik denk dat het goed zou zijn als deze regel in het Stabiliteitspact werd verankerd. Ik zou het ook toejuichen als deze regel stap voor stap in de wetgeving van de lidstaten zou worden gerealiseerd, want dit zou aan de ene kant overeenstemmen met het principe van de subsidiariteit, maar anderzijds ook een extra garantie bieden voor de stabiliteitsoriëntering van alle lidstaten.
Dat is het eerste punt, dus een eis van het Parlement, en ik moet zeggen dat de waarnemende Raadsvoorzitter, de heer Zalm, daar in principe heel positief op in is gegaan. Ik zou het erg fijn vinden als het mogelijk zou zijn om op dit punt resultaat te boeken.
Het tweede punt waarover we debatteren is dat we van mening zijn dat gelden, boetes die worden betaald, moeten worden behandeld volgens de algemene grondbeginselen van de begrotingswet, d.w.z. ze moeten de begroting van de Europese Gemeenschap ten goede komen. Ik weet dat de ministers van financiën zoeken naar een regeling buiten de begroting. Maar, mijne heren Voorzitters, ik krijg de indruk dat men hier nog op zoek is naar een rechtsgrondslag. Ik weet niet of men van de kant van de Raad er inmiddels in is geslaagd een rechtsgrondslag te vinden voor een oplossing buiten de Europese begroting.
Wij als parlementariërs zijn van mening dat er een oplossing moet komen binnen de Europese begroting. De Begrotingscommissie van het Europees Parlement heeft dat nog eens nadrukkelijk bevestigd. Hoe deze gelden dan worden verdeeld, dat is een cura posterior . Over deze vraag kunnen we het met elkaar hebben. Hier is het Europees Parlement ook bereid tot creatief meedenken. Aan de onderhandelingen hebben mensen deelgenomen als onze collega Christodoulou die al eens bekend is geworden als uitvinder van de negatieve reserve. Hier is creatief denken vereist. Ik zou het erg fijn vinden als we een resultaat kunnen boeken.

Paasilinna
Mevrouw de Voorzitter, in het IGC-document wordt de werkgelegenheid nog altijd omgeven door een hoop retoriek, ontbreekt het de sociale sector aan methodiek en wordt de democratie voor de voeten gelopen door de bureaucratie. Onder deze omstandigheden kan de Unie het vertrouwen van de burgers niet winnen. Zo kan er geen uitbreiding plaatsvinden. De Euro wordt geen stabiele valuta, indien hij gestoeld is op massale werkloosheid en ongelijkheid. Het is absoluut noodzakelijk dat er een sociaal-economische controle komt op de ECB, die een gesloten structuur zal hebben. De Europese instellingen spelen een belangrijke rol, indien alle groeperingen binnen de Gemeenschap het gevoel hebben dat ze vertegenwoordigd worden. Het Parlement, dat helaas weinig macht heeft, is het enige lichaam dat de burgers vertegenwoordigt, waarvan de werkzaamheden openlijk te volgen zijn en waarmee men zich kan identificeren. Zo moet het ook zijn met de door de Commissie uitgevaardigde regelgeving. Als kleine landen geen eigen commissaris meer mogen hebben, zal de geloofwaardigheid van de EU in de ogen van de burgers afnemen. De Euroicoon zal verdwijnen.
Het versterken van de samenwerking tussen de WEU en EU is van belang voor de verbetering van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De snelle integratie van de WEU in de NAVO is echter voor de Finse sociaal-democraten onaanvaardbaar. Militaire ongebondenheid en een geloofwaardige defensie hebben een langere en vanuit Fins oogpunt even succesvolle geschiedenis achter de rug als militaire verbonden. Nu wordt gepoogd om een dergelijk verbond ook te laten aansluiten op de noordse geopolitieke situatie, hetgeen echter onder de huidige omstandigheden alleen maar onzekerheid zou scheppen.

Dury
Mevrouw de Voorzitter, uit principe en in naam van de gelijkheid tussen man en vrouw zal ik geen enkele toespeling maken op noch de keuken, de keukenapparatuur of de maaltijden. Dat laat ik aan de heren over.
In de ruim dertig betogen waarnaar wij hebben geluisterd heeft u in feite steeds min of meer hetzelfde gehoord. Aangezien wij geen bevoegdheid hebben tot ratificatie kunt u zeggen dat u er eigenlijk geen rekening mee houdt. Ik zou zeggen dat er twee redenen zijn om er wel rekening mee te houden. De eerste is dat wij zeer vaak in contact zijn met de burgers en ik denk dat datgene wat hier gezegd is zeer goed weergeeft wat zij willen. Zij hebben meer dan genoeg van een Europa dat hun de indruk geeft dat met hun problemen van alledag totaal geen rekening wordt gehouden.
De tweede reden is dat als wij geen bevoegdheid tot ratificatie hebben voor de Intergouvernementele Conferentie, wij wel onze instemming moeten betuigen met de uitbreiding. Bovendien moeten ook de nationale parlementen de uitbreiding ratificeren. Als ik heel eerlijk mag zijn denk ik dat als de uitbreidingen niet in optimale omstandigheden worden voorbereid, ik er dan niet zo zeker van ben dat onze publieke opinie zich ermee zal kunnen verenigen.
Om deze twee redenen denk ik dat dit laatste debat in het Europees Parlement van groot nut voor u moet zijn. Ik rond af met te zeggen dat wij het allergrootste belang hechten aan de democratie en aan de bevoegdheden van het Europees Parlement. Als er door 42 leden betoogd wordt dan is daar een reden voor en ik wil hier opmerken dat wij niet voldoende legitimiteit hebben. Wanneer ik mij verkiesbaar stel en de burgers de indruk zouden hebben dat ik daadwerkelijk wetgevende macht heb en een daadwerkelijke invloed heb op de Europese besluitvorming, dan zou ik eerlijk gezegd niet gevraagd hebben om hier vandaag persoonlijk te mogen betogen. Ik ben de mening toegedaan dat het Parlement op zich iets belangrijks vertegenwoordigt voor de burgers.

Izquierdo Rojo
Mevrouw de Voorzitter, deze voorstellen zijn nog altijd onvoldoende en voldoen niet aan de gestelde minimumvoorwaarden. De niet-discriminatie van de Europese vrouw mag niet veroordeeld worden tot de eeuwige blokkering van het eenparigheidsbeginsel. En inzake het asielrecht tussen de lidstaten werd in Spanje gezegd dat de heer Aznar alles bekomen had: deze opschepperij stort vandaag in elkaar wanneer we de voorstellen en teksten zien.
Waarom voegen we niet enkele ingrediënten van de nieuwe socialistische regering in Frankrijk -van de lekkere Franse keuken- aan dit "mannengerecht" toe. Want dit is nog altijd een "mannengerecht" , mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. Hoe hypocriet om daarna te zeggen dat men de Europese vrouw verdedigt! Dit is ontoelaatbaar: uw teksten veroordelen al deze kwesties tot eenparigheid en dus tot blokkering.
Dit is teleurstellend en het is te hopen dat deze tekst volgende week nog verbeterd wordt want anders zouden de Europese burgers fel ontgoocheld zijn.

Caudron
Mevrouw en heren voorzitters, waarde collega's, ik wil aan het einde van dit debat namens de Franse socialisten duidelijk zeggen dat wij veel belang hechten aan de opbouw van Europa, dat wij hopen dat Amsterdam hier een nieuwe impuls aan zal geven en dat de inspanningen van een ieder ons in staat zullen stellen de geplande data te respecteren.
Het is absoluut noodzakelijk dat wij de Europese burgers een krachtig en duidelijk signaal geven, dat het sociaal luik in het Verdrag wordt opgenomen en dat van onze prioriteit vóór de werkgelegenheid en tegen de werkloosheid onmiddellijk een feit wordt gemaakt. En tot slot moeten wij absoluut zorgen voor monetaire stabiliteit middels economische groei.
Het Nederlandse Voorzitterschap - en ik dank het daarvoor - doet de allergrootste inspanningen en ik hoop dat wij tussen nu en 16 en 17 juni de laatste moeilijkheden zullen kunnen overwinnen om beter tegemoet te kunnen komen aan de verwachtingen van de burgers. Ik weet en zeg ook dat de Franse regering daar alles voor zal doen.
Nog een laatste woord, mevrouw de Voorzitter. Ik wil graag opmerken dat ik verheugd ben over het feit dat de openbare dienstverlening in het Verdrag wordt opgenomen, hoewel ik het tegelijk ook betreur dat dit momenteel nog onder het hoofdstuk mededingingsbeleid valt. Ik hoop dat Amsterdam een succes zal worden en dat het in het hart en in de geest van de Europeanen de plaats in mag nemen van het verbleekte beeld van Maastricht.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, staat u me toe het nieuwe economisch beleid dat de Unie wil voeren, te karakteriseren met de historische zinsnede "een geest dwaalt over Europa" .
Onze fractie is van oordeel dat het economisch beleid in Europa - na de verkiezingsoverwinningen van de socialisten in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk - de volgende kenmerken moet vertonen. Ten eerste, het moet de positieve verwezenlijkingen uit het - recente - verleden handhaven, waarbij ik denk aan de intoming van de inflatie en het herstel van het concurrentievermogen van de Europese industrie. Ten tweede, het moet kappen met de eenzijdige benadering die heeft geleid tot de huidige werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting. Daarom moet er een eind komen aan de verafgoding van de omnipotentie van de markt en moet het evenwicht worden hersteld tussen markteconomie en overheidsinterventie, wat evenwel niet mag resulteren in de schepping van overbodige arbeidsplaatsen in de openbare sector en de aanwakkering van consumptieverspilling om een toestand van volledige werkgelegenheid te bewerkstelligen. Benadrukt zij in dit verband dat het programma van de socialisten niet gericht is op de totstandbrenging van een ambtenarenmaatschappij maar op de stimulering van de productiviteit, wat echter respect voor de werknemers en belangstelling voor een rechtvaardiger verdeling van de producten veronderstelt.

Moretti
Mevrouw de Voorzitter, binnen vijf jaar zal naar verwachting over een andere tekst moet worden onderhandeld. De tekst die wij hier voor ons hebben liggen doet namelijk niet meer dan de tegenstrijdigheden en zwakke punten van het Verdrag van Maastricht zorgvuldig afdekken. De grote problemen blijven onopgelost. Er is nog geen politieke structuur die de macht van de toekomstige centrale bank kan controleren en richten. Zeggen dat de Europese Raad die taak op zich zal nemen is volgens mij het foute antwoord; het economisch beleid en het monetair beleid van de Gemeenschap vullen elkaar niet echt aan: met een verklaring en een protocol extra wordt de huidige constructie niet minder wankel.
Alle verklaringen ten spijt hebben we nog steeds geen echt gemeenschappelijk buitenlands beleid. Het idee om de secretaris-generaal van de Raad bevoegdheden op dit terrein te geven is niet alleen een antidemocratische oplossing - de secretaris-generaal van de Verenigde Naties legt tenminste verantwoording aan de Assemblée af -, ook het effect ervan is twijfelachtig. Er bestaat geen enkel werkelijk voornemen om de bevoegdheden van de Unie te herzien.
Het protocol inzake de subsidiariteit lijkt een mooie lijst van beginselen, maar ondanks de aangegane verplichtingen hebben de lidstaten de voorschriften op het gebied van de comitologie niet herzien, wat betekent dat wij nog steeds elke jaar duizenden kleinschalige en gedetailleerde besluiten over ons uitgestort zullen krijgen.
Had er een oplossing voor deze problemen gevonden kunnen worden? In theorie wel, maar in de praktijk hebben de nationale diplomatieke diensten, en zelfs dit Parlement, er nooit in geloofd.
Tot besluit nog een optimistische noot: te oordelen naar de manifestaties die dezer dagen plaatsvinden gaat het goed met het sociale Europa. Ik zou willen voorstellen, Voorzitter, om de directeur van Renault in Amsterdam uit te nodigen, omdat hij, in tegenstelling tot dit Parlement, erin geslaagd is de bepalingen van het sociaal akkoord in het Verdrag te laten opnemen.

Donnelly, Alan
Mevrouw de Voorzitter, het zou helpen als de voorzitter van de Commissie luistert naar hetgeen ik te zeggen heb. Dit is voor de Europese Unie een uitermate belangrijke periode. In de laatste paar jaar hebben de burgers van de Europese Unie...

De Voorzitter
Waarde collega's, ik zou graag willen dat wij luisteren naar onze laatste spreker, de heer Alan John Donnelly, op een wijze die onze Vergadering waardig is, en daarna naar de antwoorden van de Raad en de Commissie.
Als u mij toestaat zou ik de Conferentie van voorzitters willen voorstellen om zich te buigen over de noodzaak om in de toekomst meer tijd uit te trekken voor debatten die zo belangrijk zijn. Het was voor u absoluut geen pretje om steeds onderbroken te worden omdat uw tijd verstreken was. En voor de voorzitter was het ook echt niet plezierig om u het woord te moeten ontnemen.
(Applaus) Ik denk echt dat u daar rekening mee moet houden en nu zou ik graag hebben dat iedereen rustig zijn plaats inneemt en dat wij eerst naar de heer Donnelly luisteren en vervolgens naar de Raad en de Commissie.

Donnelly, Alan
Mevrouw de Voorzitter, we zijn allemaal blij met die verklaring en hopelijk zal de Conferentie van voorzitters iets aan deze kwestie doen.
De burgers van de Europese Unie hebben duidelijk het gevoel dat de Europese Unie de jongste jaren verder van hen af is komen te staan. En daarom is de Intergouvernementele Conferentie van Amsterdam zo verschrikkelijk belangrijk, zodat we kunnen terugkeren naar het soort agenda dat de mensen begrijpen. Daarom zeg ik tegen de Raad dat het hoofdstuk in het Verdrag over het werkgelegenheidsbeleid er niet alleen maar voor de schone schijn in mag staan. Het moet duidelijk aangeven welke instrumenten de Commissie en de Raad moeten hanteren om de onaanvaardbaar hoge werkloosheidsniveaus in de Europese Unie aan te pakken. Daaraan gekoppeld moeten we zorgen dat als er een groei- en stabiliteitspact komt, zoals de heer Caudron gezegd heeft, het dan een evenwichtig pact moet zijn dat elementen voor stabiliteit bevat, maar, en dat is belangrijker, ook elementen voor groei.
En als de Top van Amsterdam achter de rug is, dan moet de Raad de Commissie instrueren om de beleidsmaatregelen die er zijn om het werkloosheidspeil omlaag te brengen, te activeren. Deze Vergadering is geweldig teleurgesteld dat er sinds de Top van Essen niets gebeurd is om de werkloosheidsproblemen aan te pakken en hoewel mijnheer Santer zegt dat we minder moeten doen maar dan wel beter, kunnen wij absoluut niet om de maatregelen heen die het werkloosheidspeil omlaag kunnen brengen.
Als wij eenmaal een hoofdstuk over de werkgelegenheid hebben en als we eenmaal een pact hebben dat stabiliteit koppelt aan groei, wil ik er bij de Raad op aandringen dat hij de Commissie in Amsterdam instrueert om met een nieuw ontwikkelingsmodel te komen dat ervoor zorgt dat wij het werkloosheidsprobleem en de sociale uitsluiting aan kunnen pakken en om te proberen van dit Europa iets te maken dat zijn burgers waardig is.

Van Mierlo
Mevrouw de Voorzitter, dank u wel voor de generositeit waarmee u deze vergadering leidt, en mij daarin ook mijn plaats wilt geven. Ik ben mij echter bewust dat ook van mijn kant na dit debat bescheidenheid op zijn plaats is. Ik ken ook uw agenda. Ik ben zeer dankbaar voor de inbreng van het Europees Parlement, en wel om twee redenen. In de eerste plaats omdat het waar is wat een van u, mevrouw Dury geloof ik, gezegd heeft, dat het Europees Parlement bij de burgers staat. Het kan natuurlijk als instituut nog veel dichter bij de burgers komen dan het nu doet, maar de mensen zelf die erin zitten, staan vaak veel dichter bij de burgers dan de leden van de Raad. Vandaar dat ik heel goed heb geluisterd naar wat hier is gezegd. Het is mij helaas onmogelijk om iedereen te antwoorden en zeker niet in de tijdsdruk waarin we verkeren. Maar het is ook niet zo nodig. Ik heb aan u gezegd wat ik te zeggen had en u hebt gezegd wat u op het hart ligt.
Nu kom ik aan de tweede reden waarom ik dankbaar ben, en dat is omdat het voorzitterschap moet constateren dat wij ons op heel essentiële punten door het Europees Parlement gesterkt weten, zoals de uitbreiding van de medebeslissing, de uitbreiding van de meerderheidsbesluitvorming, de verhuizing van de derde naar de eerste pijler, de versterking van de rol van het Hof, de aandacht voor de grondrechten, werk en milieu, ik noem er een paar; ze zijn eigenlijk alle door u naar voren gebracht. Natuurlijk wil het Europees Parlement meer. Ik ben zelf 30 jaar lang parlementariër geweest, maar juist u als Europees Parlement hebt in het proces van Europa in wording de opdracht om een soort professionele ontevredenheid aan de dag te leggen waar het de vooruitgang betreft. God zij dank hebt u ook de grootmoedigheid om te zeggen dat er vooruitgang is, maar u moet daarbij ook ontevreden zijn, want we zijn inderdaad in een proces naar een integratie en we hebben de druk van het Europees Parlement nodig om de moeilijke grenzen te overwinnen die tussen de lidstaten liggen, waarvan ik nu het voorrecht heb de voorzitter te zijn, maar soms gekweld word toch door de grenzen die er nu eenmaal liggen. Het communautaire moet worden bevochten op de geschiedenis van onze staten zelf, en dat is een karwei waarin het Europees Parlement een heel belangrijke rol speelt, niet alleen vandaag. Ik moet hier toch eens met name de rol van uw Voorzitter en van uw twee afgevaardigden noemen die vrijwel permanent bij het proces aanwezig zijn geweest en die ons zeer geholpen hebben bij de discussies.
Ik zal me dus beperken tot een paar algemene opmerkingen. Als we in Amsterdam tot een akkoord komen - en nogmaals, de sterren staan niet slecht aan de hemel -dan kan het zijn dat het zoals een van u zegt minder is dan gehoopt. Maar laat ik er onmiddellijk aan toevoegen: het is méér dan verwacht. Minder dan gehoopt, meer dan verwacht. Toen we een half jaar geleden tegenover elkaar stonden, was de toon van het Parlement wat zijn verwachtingen betreft aanzienlijk negatiever; ik heb toen naar u geluisterd met de deemoed die een tijdelijk bestuurder past, maar het was niettemin een vrij negatief beeld. Als ik u dan vandaag beluister, voel ik mij zeer getroost dat er zoveel stimulansen van u uitgaan en dat u de voorstellen die er liggen op zoveel punten kunt ondersteunen.
U bent allen op een paar punten ingegaan. Ik noem nu eventjes de situatie rond de EMU. Ik mag misschien nog eens herhalen dat het waar is dat het accent van de EMU heel sterk op het monetaire heeft gelegen, maar dat is vanzelfsprekend, en ik mag er nog eens aan herinneren dat toen we twee jaar geleden het werkgelegenheidsdebat begonnen, meer dan de helft van de lidstaten vond dat het belachelijk was als Europa een echt werkgelegenheidsbeleid zouden gaan voeren. Zo zijn we begonnen en nu zijn we toch een stuk verder, al is consensus nog teveel gezegd; dat komt natuurlijk ook door de schrikbarende cijfers van de werkloosheid in Europa, die ons helpen in te zien dat het niet anders kan dat we ons daar aan gaan zetten.
De vraag is natuurlijk welke graad van realiseerbaarheid het Europees beleid heeft ten aanzien van de resultaten op het punt van de werkgelegenheid. Het zou een grote fout zijn te denken dat het de schuld is van de Europese Gemeenschap dat er thans zo'n hoge werkloosheid is in Europa. Laten we toch vooral bedenken dat het in de allereerste plaats de opdracht is van de nationale staat om het werkgelegenheidsprobleem te attaqueren, maar dat de Gemeenschap daarbij kan helpen. Ik wil hier nog eens zeggen dat het als we teleurgesteld zijn over Europa, goed is te bedenken dat de crisis in Europa in menig opzicht de optelsom is van de crises in de lidstaten. Met "crisis" bedoel ik de macht om eigen problemen op te lossen en dan heb ik het nu niet over al die problemen die over de grenzen heen gaan. Want de democratieën van West-Europa hebben een autoriteitsprobleem. In het proces van het tot stand brengen van Europa voor "geven en nemen" is een grote autoriteit nodig in de naties, en in al onze landen staat juist de autoriteit van de nationale overheid ter discussie en wordt die niet meer zo vanzelfsprekend genomen; die moet daar bevochten worden op de burgers. Dát is het probleem waarmee wij zitten nu wij op weg zijn naar de Top en we proberen een paar stapjes verder te komen.
Door de Franse verkiezingen is nu het EMU-pakket aan de orde. Ik herhaal nog eens dat niet alleen de Fransen vinden dat er iets gedaan moet worden aan de werkgelegenheid, maar ik beluister dat ook vandaag aan alle mogelijke kanten. Ook de afgelopen dagen toen premier Kok en ik onze toer maakten door Europa, merkte ik dat vele andere lidstaten vinden dat het goed is dat we meer accent leggen op de werkgelegenheidcomponenten. Vandaar dat we gisteren nog heel duidelijk met de Franse regering en met de president hebben afgesproken dat het pakket voor de EMU, en met name het Stabiliteitspact, niet moet worden opengebroken want als we dat gaan openbreken komt er een gegraai en een gedoe. Zelfs als Frankrijk dat niet doet, dan gaan andere landen dat doen. Wel moet er aan het pakket een tegenwicht ten aanzien van de werkgelegenheid worden toegevoegd, en dat moet niet gezien worden als iets losstaands, maar als verbonden met het Stabiliteitspact. Daar is althans wat de intentie betreft overeenstemming over, en zo hoop ik dat het mogelijk is om het hele pakket van verordeningen die ik net genoemd heb, al hoeven ze niet in Amsterdam te worden vastgesteld - we hebben daar nog de tijd van zes maanden voor - af te ronden. Als dat lukt gaat daar een grote psychologische kracht van uit. Als het niet lukt, dan kun je niet zeggen dat de top een ramp is geworden, want we hebben de speelruimte van zes maanden nog. Het is de moeite waard om ervoor te vechten en tot nu toe merk ik dat iedereen daartoe bereid is.
Dan nog een enkele opmerking over de transparantie die door vrijwel iedereen is genoemd als het belangrijke punt. De toegang tot de documenten komt er voor iedere burger, volgens regels die door de Raad samen met het Europees Parlement worden vastgesteld. In de toepassing van de transparantie speelt het Europees Parlement een belangrijke rol. Men had graag gezien dat de Raadsvergaderingen méér open zouden zijn; welnu daar is geen consensus op te bereiken, maar in ieder geval zal het toch zo zijn dat de uitslag van de stemmingen, de stemverklaringen en andere verklaringen wel openbaar worden en dat gevoegd bij het vorige zie ik toch dat er een duidelijke stap is gemaakt wat de transparantie betreft.
Af en toe kreeg het debat een beetje een culinair aspect omdat ik het beeld van de keuken heb gebruikt. Men moet altijd oppassen met gebruiken van beelden, want men gaat ermee vandoor en je wordt ter verantwoording voor geroepen op een manier dat je denkt: had ik dat beeld maar niet gebruikt. Mevrouw Roth heeft gezegd: alle burgers willen ook meekoken. Het kan zijn dat dat een diep verlangen is, maar het eten zou er niet beter van worden, denk ik. Maar ik begrijp wat mevrouw Roth bedoelt en ik ben met haar als zij zegt: de burgers willen begrijpen hoe de Gemeenschap waarin zij zitten functioneert. Ik hoop dat wij daaraan een bijdrage leveren die haar misschien niet helemaal in alle wensen tegemoetkomt; maar wij gaan op al die terreinen toch vooruit.
Nog een laatste opmerking over de democratie, door velen naar voren gebracht. Ik heb al gezegd dat naar mijn gevoel stappen vooruit worden gemaakt; dat wordt ook met zoveel woorden erkend. Dit is een proces waar men alleen stapsgewijs verder komt. Kortom is het zo dat waar de bevoegdheden van de Unie versterkt worden de algemene lijn is dat wij de richting van de medebeslissing opgaan. Dat is meer democratie. Waar de bevoegdheden van het Europees Parlement dan niet echt toenemen daar zit toch een relatie naar de nationale parlementen - ik zeg dat ook tegen de heer Dankert. Dan is er een mevrouw geweest die gezegd heeft: de tweede pijler met die meerderheidsbesluitvorming, die komt niet voor het Europees Parlement. Maar in de tweede pijler blijft de mogelijkheid om van het vetorecht gebruik te maken gehandhaafd, zowel in de Europese Raad als in de Algemene Raad, en ieder niet-gebruikmaken van een veto kan onderwerp zijn van parlementaire kritiek en discussie. Er is daar dus wel degelijk een parlementaire controle. Daar waar geschoven wordt van de derde naar de eerste pijler, met de punten asiel, migratie en visum, daar is een overgangssituatie met in de eertse periode het nationale parlement via de consensus en dan een verschuiving naar het Europees Parlement waar wij in de tweede periode komen wanneer met meerderheidsbesluitvorming daarover wordt beslist. Dat is volgens mij een verschuiving van controle, maar geen vermindering van controle.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog aantekeningen genoeg voor een half uur als u dat op prijs zou stellen, maar ik weet dat dat niet parallel loopt met uw eigen belangen. Ik stel voor dat ik hierbij eindig.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer van Mierlo. U heeft onze belangen uitstekend geïnterpreteerd.
Dan heeft nu de heer Santer het woord.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, na het betoog en de antwoorden van de fungerend voorzitter kan ik zeer kort zijn. Allereerst wil ik alle sprekers danken. Zij hebben duidelijk aangetoond dat de Commissie en het Europees Parlement aan hetzelfde touw trekken in deze kwestie over de Intergouvernementele Conferentie. Ik heb in de betogen en in de resoluties van het Europees Parlement overigens vastgesteld dat de meeste elementen van het standpunt van het Europees Parlement gelijklopen met het standpunt dat de Commissie heeft ingenomen in haar advies van februari 1996.
Anderzijds wil ik graag hulde brengen aan u, mijnheer de Voorzitter, en aan uw voorganger, mijnheer Hänsch, alsmede aan uw afgevaardigden Elmar Brok en mevrouw Guigou, die het debat in belangrijke mate beïnvloed hebben en naar ik hoop ook de conclusies van de Intergouvernementele Conferentie, eerst op ministerieel niveau maar vooral op het niveau van de vertegenwoordigers zelf. Als wij vandaag over een tamelijk evenwichtig pakket beschikken, dan is dat zeker dankzij de volharding en de medewerking van uw afgevaardigden op de verschillende niveaus.
Nu zou ik me graag concentreren op twee essentiële aspecten, die naar mijn gevoel ook het voorwerp waren van uw betogen.
Allereerst de zaken die te maken hebben met de Economische en Monetaire Unie en met de werkgelegenheid. Ik heb vanochtend in mijn inleiding gezegd dat de EMU, de Economische en Monetaire Unie, zoals de benaming zelf ook zegt uit twee luiken bestaat: een monetair luik en een economisch luik. Het is belangrijk dat de EMU op beide benen staat. Het monetaire luik, en dat weten wij heel goed, is zeer goed ontwikkeld en zulks om evidente redenen. Het is ook gecentraliseerd en het groei- en stabiliteitspact vult het op een nuttige manier aan met als doel de discipline op het gebied van begroting op duurzame wijze te garanderen.
Terecht hebben voorzitter Wilfried Martens en zojuist nog de fungerend voorzitter van de Raad gezegd: pacta sunt servanda . Het groei- en stabiliteitspact is in essentie en in substantie goedgekeurd door de Europese Raad van Dublin. U weet dat de onderhandelingen daarover niet gemakkelijk waren en aanleiding hebben gegeven tot compromissen. De modaliteiten, niet alleen de doelstellingen, maar de modaliteiten en de substantie van het stabiliteitspact zijn dus goedgekeurd. Er is dan ook helemaal geen sprake van om dit pact te wijzigen. Overigens zou daardoor een geloofwaardigheids- en vertrouwensprobleem ontstaan wat dan weer ernstige gevolgen zou hebben voor het vertrouwen tussen de lidstaten en ongetwijfeld ook voor de internationale geldmarkten. Het zou ook contraproductief zijn omdat een stringent beleid en begrotingsdiscipline borg staan voor duurzame groei.
Het economische luik daarentegen moet gedecentraliseerd worden. Natuurlijk blijft het beheer van de economische beleidsmaatregelen tot het domein van de lidstaten behoren, maar deze hebben er zich toe verbonden de economische maatregelen te coördineren binnen de Raad, op basis van artikel 102A en 103 van het Verdrag en het valt zeer zeker te betreuren dat dit nog niet is gebeurd met de coördinatie van de economische beleidsmaatregelen zoals met het monetaire luik wel het geval is. Het is dus zaak om het instrument van artikel 103 ten volle te benutten, zoals de Commissie overigens heeft aangetoond in haar verslag over Europa als economische entiteit naar aanleiding van het initiatief-Rasmussen. We moeten samen het groeipotentieel van de Europese markt en zijn uitgebreide binnenlandse markt beter exploiteren.
De Raad moet ten volle gebruikmaken van de mogelijkheid om specifieke aanbevelingen aan de lidstaten te richten. Het is niet voldoende dat er groei is, die groei moet ook nog eens voor banen zorgen. De economische beleidsmaatregelen moeten van nu af aan gericht worden op onze eerste prioriteit en u heeft dat vanochtend allemaal, zonder uitzondering, onderstreept als zijnde de centrale doelstelling van uw gehele beleid. De allereerste prioriteit is het scheppen van arbeidsplaatsen. Als men erin slaagt om het groei- en stabiliteitspact met een nieuwe dimensie aan te vullen zonder de essentie ervan te wijzigen, maar parallel aan hetgeen er gedaan is op basis van de artikelen 102A en 103 van het Verdrag, dan zullen wij inderdaad een geheel hebben en kan de Economische en Monetaire Unie naar behoren functioneren.
Het belang van het inschrijven van het werkgelegenheidshoofdstuk in het Verdrag mag niet worden onderschat, op voorwaarde natuurlijk dat daarbij de nodige instrumenten worden voorzien om een gemeenschappelijke strategie ten behoeve van de werkgelegenheid te definiëren en ten uitvoer te leggen. Natuurlijk, en ik heb het u al vaak gezegd, het sociaal beleid blijft de eigen bevoegdheid van onze lidstaten. Maar anderzijds kan niemand zich vandaag voorstellen dat het Europa van de vijftien lidstaten, met 370 miljoen inwoners, de eerste handelsmogendheid ter wereld, onverschillig kan blijven voor de allergrootste zorg van onze burgers, namelijk de werkloosheid.
In die geest en op basis van en als aanvulling op het witboek van 1993 van Jacques Delors heb ik het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid gelanceerd en ik stel met genoegen vast dat alle lidstaten, zonder een enkele uitzondering, zich vandaag op deze lijn bevinden die ik heb aangereikt. Een jaar geleden al, op 31 januari 1996 toen ik mij hier aan u voorstelde, had ik heel duidelijk de indruk dat er op twee fronten gestreden moest worden: op het front van de Economische en Monetaire Unie, dat geen doel op zich is - de gemeenschappelijke munt is slechts een instrument voor de ontwikkeling van een economisch en sociaal beleid - en anderzijds op het front van de werkgelegenheid, dus tegen de werkloosheid. Dat zijn de twee assen van onze acties, van onze strategie en ik hoop dat deze strategie concrete vorm zal krijgen op de Europese Raad van Amsterdam, middels de ondertekening van het pact in de geest die ik heb aangegeven.
Tweede opmerking: wij moeten aan het werk om de uitbreiding voor te bereiden. Er zijn te weinig betogen geweest die in het teken van de uitbreiding stonden. Wij moeten beseffen dat de uitbreiding naar de landen van Middenen Oost-Europa een unieke kans is, en ik heb het vanmorgen ook al gezegd, een historische kans om voor het eerst sinds meer dan 500 jaar ons continent met zichzelf in vrijheid en vrede te verzoenen. Deze historische kans mogen wij niet laten schieten. Daarom moet de uitbreiding een succes worden, maar dat kan alleen als wij ons er goed op voorbereiden, als we overgaan tot een hervorming van onze instellingen om aan de uitbreiding te kunnen beginnen.
Daarom denk ik dat wij na Amsterdam over het signaal zullen beschikken dat de Commissie nodig heeft om te kunnen doorwerken aan de uitbreiding, overeenkomstig de strategie die wij hebben goedgekeurd op de laatste Europese Raad. Als dat het geval is en als deze evaluatie uw goedkeuring wegdraagt, dan zal de Commissie op dat moment klaar zijn. Ik zeg u vandaag dat de Commissie u op 15 of 16 juli aanstaande alle vereiste documenten zal kunnen voorleggen, de adviezen in verband met de verschillende lidstaten, de financiële vooruitzichten na 1999, de noodzakelijke hervorming van de beleidsmaatregelen: gemeenschappelijk landbouwbeleid, structuurfondsen, cohesiefonds, met de invloed ervan op de toekomstige uitbreiding. Wij zijn klaar maar wel op voorwaarde dat Amsterdam een succes wordt. Dat is de inzet van Amsterdam en ik denk dat wij waakzaam moeten zijn opdat deze inzet ook beantwoordt aan onze verwachtingen en aan onze verlangens.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Santer.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement negen ontwerpresoluties ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt onmiddellijk plaats.

Stemming
Thors
Amendement nr. 47 wordt zowel in onze stemlijst als in de Zweedse vertaling aangeduid als een amendement bij paragraaf 4 c en niet als een amendement bij paragraaf 1, waar wij het net over hadden. Ik zou de Voorzitter willen verzoeken om de stemming in dezen te herhalen of te controleren waar volgens de PPE-fractie het amendement moet staan.

De Voorzitter
Mevrouw Thors, er is vastgesteld dat, ondanks een foute aanduiding inzake het amendement, toch over de desbetreffende tekst gestemd is. Overigens kan het resultaat na afloop van de stemming niet meer gewijzigd worden.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, neemt u mij niet kwalijk dat ik het woord neem maar ik denk dat het voor de goede gang van zaken belangrijk is dat wij de volgorde van de amendementen volgen. Amendement 47 waarover u zojuist liet stemmen heeft geen betrekking op overweging C maar op paragraaf 4, alinea C, als ik de teksten goed gezien heb. Aangezien niemand lijkt te volgen zouden we misschien de resolutie kunnen volgen, ook al heeft deze duidelijk geen enkel belang voor onze collega's. En omdat de stemming heeft plaatsgehad, maar duidelijk op een moment waarop dat niet moest, kunt u het zonder enig probleem over doen.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, het spijt me, maar men heeft terdege gecontroleerd dat dit amendement geen betrekking had op de paragraaf die eerst was aangeduid, maar dat het een ander amendement was. Daarom is men overgegaan tot stemming over de tekst waarnaar het amendement verwees.

Méndez de Vigo
Mijnheer de Voorzitter, als auteur van dit amendement, samen met de heren Anastassopoulos en Lucas Pires, ben ik van oordeel dat inderdaad enige verwarring ontstaan is in de vergadering omdat de diensten aanvankelijk hadden gesteld dat dit amendement paragraaf 4c betrof.
De parlementaire diensten hebben dit naderhand rechtgezet maar naar mijn mening zijn verscheidene fracties niet op de hoogte gebracht, mijnheer de Voorzitter. Ik ben dan ook van oordeel dat wij de stemming hierover moeten overdoen, mijnheer de Voorzitter. Dit lijkt mij slechts redelijk en logisch.

Green
Mijnheer de Voorzitter, er was inderdaad enige verwarring. Het stond in mijn stemlijst namelijk niet in de juiste volgorde, maar wij hebben het gevonden en we hebben gestemd zoals mijn fractie wilde stemmen. Ik denk niet dat er nog een stemming hoeft te komen. We hebben het op tijd gevonden dankzij het feit dat u ons daarvoor enkele seconden had gegeven.

De Voorzitter
Zoals mevrouw Green zopas verklaard heeft, bestond hierover geen verwarring. De auteurs hebben niet het minste protest aangetekend op het ogenblik dat wij over dit amendement gestemd hebben. Nadat gestemd is, kan het resultaat van een stemming niet meer gewijzigd worden.
Betreffende amendement 50:

De Vries
Mijnheer de Voorzitter, we zijn nu bij paragraaf 8. Deze bevat een belangrijke eis van het Europees Parlement, namelijk om vóór de Europese verkiezingen een algemeen kiesstelsel te hebben.
Amendement 50 van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten tracht onze oproep voor een algemeen kiesstelsel af te zwakken. Ik wil de Vergadering erop wijzen dat gisteren in het Lagerhuis de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, de heer Cook, zei: " Wij willen en wij zijn van plan om voor de volgende Europese verkiezingen een nieuw kiesstelsel in te voeren dat gebaseerd is op kieslijsten en op evenredige vertegenwoordiging" .
Stemt de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten met het oog op deze belangrijke wijziging van de Britse regering ermee in om amendement 50 in te trekken zodat wij paragraaf 8 onvervalst kunnen goedkeuren?
(Luid applaus)
Green
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de heer de Vries heel goed moet begrijpen waarom de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten dit amendement heeft ingediend. Elk lid van de Britse Labourpartij in deze Vergadering kent het beleid van de Labourpartij. Dat is voor ons geen probleem. Het is misschien een probleem voor de Britse Conservatieven maar voor ons niet. Wij zijn heel ingenomen met die situatie. Ik moet u mededelen dat de reden waarom we dit voorstel hebben ingediend is omdat het woord "essentieel" naar de mening van de gehele fractie betekent dat als deze aspecten in het Verdrag niet aan bod komen, wij het Verdrag dan niet moeten steunen. Wij willen daar iets dubbelzinniger over zijn en dat is het standpunt dat de heer de Vries altijd aanvaard heeft.

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, de dag daarvoor heeft de heer Jack Straw, minister van Binnenlandse Zaken, en dus verantwoordelijk voor de verkiezingsprocedure, in het Lagerhuis gezegd dat er geen duidelijke verbintenis was om een evenredige vertegenwoordiging in te voeren of het regionale lijstsysteem voor de Europese verkiezingen van 1999. Dus met Labour kun je kiezen.

De Voorzitter
Jullie weten nu allemaal wat er in het Britse Lagerhuis gebeurt maar wij bevinden ons hier in het Europees Parlement en moeten de stemming voortzetten.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik vrees dat de fractieleider van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij geprobeerd heeft om in deze Vergadering het standpunt van de Britse regering tijdens dat debat verkeerd uit te leggen. De minister van Buitenlandse Zaken heeft niet gezegd dat wij voor de verkiezingen van 1999 een evenredige vertegenwoordiging zullen hebben, maar "Wij willen en wij zijn van plan om voor de volgende Europese verkiezingen een nieuw kiesstelsel in te voeren dat gebaseerd is op kieslijsten en op evenredige vertegenwoordiging" . Hij zei echter ook: " Ik heb indertijd gezegd dat het tijdschema zeer krap is en wij zullen onderzoeken of dit mogelijk is. Wij hebben het zeer zeker niet uitgesloten." U moet dus duidelijk aangeven wat de minister van Buitenlandse Zaken precies gezegd heeft.

De Voorzitter
Mijnheer Titley, dat is geen punt van orde. Het is een punt van orde binnen uw fractie maar niet voor deze Vergadering.

Bernardini
Onze Vergadering dient zich vandaag in de tweede lezing uit te spreken over het gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van de achtste zomertijdrichtlijn. Het gaat om een belangrijke rechtshandeling voor onze burgers, bewijs van de concrete opbouw van het Europa van de burger.
Wat mij betreft dienen er twee punten te worden aangesneden: de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel en de consequenties van deze uursverandering. Het doel van deze achtste richtlijn is natuurlijk dat de toepassingsperiode van de zomertijd wordt geharmoniseerd, waar ik achter sta, maar daar komt bij dat de tijdsverschillen tussen de lidstaten in kaart worden gebracht. En in dat opzicht wordt het subsidiariteitsbeginsel absoluut relevant. De Raad en de Commissie dienen zich daarnaar te voegen en de lidstaten te laten beslissen over het nut van de uursveranderingen.
Ik kom bij het tweede punt: de implicaties van de uurswijziging. Als verkozenen en vertegenwoordigers van de Europese burgers ontvangen wij allerhande verzoekschriften, opmerkingen, commentaren en suggesties over de gepastheid van deze uurswijziging. Als wij willen nagaan in hoeverre deze wel gepast is, met name met het vooruitzicht op een uitbreiding van de Europese Unie naar het oosten, die gepaard zal moeten gaan met een uitbreiding van de tijdzones, dienen wij dringend een uitvoerig verslag op te stellen in ruggespraak met alle geïnteresseerde partijen. Alle aspecten dienen tot in de puntjes te worden geanalyseerd in het licht van de ervaring.
Ik ben van mening dat voordat we welke verplichtingen dan ook opleggen, wij eerst dienen te luisteren, ons dienen te buigen over de verhouding tussen de voordelen en de nadelen. Laten wij in afwachting daarvan gunstig gestemd blijven ten aanzien van een harmonisatie van de data van begin en einde van de zomertijd.

Caudron
Wij behandelen in tweede lezing het verslag van onze collega Belleré over de zomertijd.
Ik wil hier enkele wezenlijke elementen in herinnering brengen: tot nog toe heeft de Commissie de toepassing van de zomertijd altijd voorgesteld als de vrije keuze van iedere lidstaat, de perfecte concretisering van het subsidiariteitsbeginsel.
Welnu, de jongste ontwikkelingen in het debat over de zomertijd, dat onlangs werd heropend door de vorige Franse regering, lijken erop te wijzen dat de Commissie zich niet enkel meer tevreden stelt met het aangeven van de data en uren van overgang naar de zomertijd, maar de opportuniteit van de toepassing daarvan voor de hele Unie goed en juist acht.
De Commissie haalt als argument de moeilijkheid aan van het voor ogen hebben van een interne markt waar de uren van staat tot staat verschillen. Dit argument is evenwel niet aanvaardbaar voor Groot-Brittannië, Ierland en Portugal!
En aangezien de Commissie ons vandaag zegt dat er één tijd moet komen voor de Europese Unie en dat talloze expertises hebben uitgewezen dat de voordelen van de overgang naar de zomertijd miniem waren en de nadelen behoorlijk, nodig ik de Commissie en de Raad uit om erover na te denken om het beginsel van de overgang naar de zomertijd simpelweg af te schaffen in de hele Europese Unie.
Verslag-Read (A4-0171/97)
Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten stemmen vandaag voor het verslag-Read. Wij vinden het uitermate belangrijk dat de toegang tot telecommunicatiediensten van goede kwaliteit aan redelijke prijzen voor alle burgers gewaarborgd wordt.
Wij zijn echter niet gerust over de interpretatie van artikel 7, lid 2 van de ontwerprichtlijn, omdat dit artikel dubbelzinnig is geformuleerd.
Indien de gevestigde exploitatiemaatschappijen een zogenaamde "sterke marktpositie" hebben, zie artikel 7, lid 2, wordt hen een aantal beperkingen en verplichtingen opgelegd, waardoor de toegang tot de markt voor potentiële operatoren vergemakkelijkt wordt.
In Denemarken kan men zeggen dat een aantal gevestigde telecommunicatiemaatschappijen een zogenaamde "sterke positie" hebben indien men het vaste netwerk en het mobiele netwerk als afzonderlijke markten beschouwt. Indien men beide netten echter als één markt beschouwt, kan niet beweerd worden dat deze maatschappijen een sterke positie hebben en kan men hen bijgevolg geen beperkingen noch verplichtingen opleggen om de monopolietoestanden op de telecommunicatiemarkt te helpen doorbreken.
Daarom is het belangrijk dat artikel 7, lid 2, zo geïnterpreteerd wordt dat het vaste en het mobiele netwerk als afzonderlijke markten worden aangezien.

Titley
Met genoegen steun ik de oproep van mijn Labour-collega Mel Read om goedkeuring te hechten aan deze via de bemiddelingsprocedure tot stand gekomen overeenkomst met de Raad. Hoewel we zeker allemaal verlangend uitzien naar de persoonlijke en zakelijke voordelen die een meer liberale telecommarkt met zich mee zal brengen, moeten we er tegelijk toch ook voor zorgen dat we instaan voor de belangen van de consument.
Het waarborgen van een universele dienst voor al onze burgers en ze de mogelijkheid geven om hun eigen nummer mee te nemen naar een nieuw adres, zijn voor het publiek praktische voordelen. De potentieel grote winsten die op de telecombedrijven liggen te wachten, zullen per slot van rekening gefinancierd worden door de consumenten die hun rekeningen betalen.
Zo ook is de idee dat grote telecombedrijven niet de kans mogen krijgen om misbruik te maken van een monopoliepositie, van essentieel belang. De bedrijven worden in staat gesteld te concurreren op de nieuwe markt en daar moet tegenover staan dat zij de verantwoordelijkheden op zich nemen die zij ten overstaan van hun betalende klanten hebben. Het is plezierig vast te stellen dat de manier waarop de nieuwe Britse Labourregering de markt en de consument benadert in de hele Europese Unie bijval vindt, wat nog een verder bewijs is van de mogelijkheden die een constructieve Britse betrokkenheid bij de Europese Unie met zich meebrengt.
Europese Raad
Cederschiöld
Paragraaf 4 C van de resolutie van Amsterdam is met een krappe meerderheid aangenomen. Het was een geluk dat deze is aangenomen, maar het is zaak dat meer mensen gaan inzien waar het hier om gaat, zowel hier in het Parlement als op andere plaatsen. Het belangrijkste wat de Unie kan doen om een solide en bestendig beleid voor meer nieuwe banen op poten te zetten, is maatregelen nemen om het concurrentievermogen te vergroten. Het gaat daarbij om dereguleringen en grotere flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Maatregelen die het investeringsklimaat in de lidstaten schaden, zouden desastreus zijn. Europa moet op mondiaal niveau sterk worden en ophouden met zijn achtergebleven en verouderde beleid.
In Groot-Brittannië zijn er onlangs naar aanleiding van deze kwestie, verkiezingen geweest. Daar is gediscussieerd over flexibele regels op de arbeidsmarkt. Het gaat er nu om, hieraan op Europees niveau te voldoen. Daarvoor zijn krachtige gemeenschappelijke maatregelen nodig, een groter concurrentievermogen en meer deregulering, maar ook nationale maatregelen, om de flexibiliteit op de arbeidsmarkt te vergroten.

Berthu
De twee voornaamste dossiers van de Top van Amsterdam, namelijk het financiële stabiliteitspact ten behoeve van de invoering van een gemeenschappelijke munt en het ontwerpverdrag van de Intergouvernementele Conferentie, hebben betrekking op verschillende vlakken, maar sluiten perfect op elkaar aan waar het gaat om één en dezelfde doelstelling: de naties ondergeschikt te maken, hun parlementen te muilkorven, de status van de staten te herleiden tot simpele plaatselijke overheden. Zo blijft het federalistische orkest onophoudelijk verder spelen, terwijl het schip zinkende is.
Het federalistische orkest gaat door met spelen: men vindt in dit ontwerpverdrag een nieuwe verhoging van het aantal stemmen voor een meerderheid in de Raad, een versterking van de medebeslissing met het Europees Parlement, een overdracht naar centraal niveau van talloze nationale bevoegdheden die tot op heden als wezenlijk werden beschouwd - met name op het vlak van immigratie en veiligheid - de afschaffing van alle personencontroles aan de binnengrenzen, de ruimere interpretatiebevoegdheid van het Hof zonder enig toezicht.
Bij deze afgrendeling van bovenaf komen nog de bekrompen pesterijen die vervat zijn in het stabiliteitspact, dat een militair-dictatoriaal denkbeeld van Europa oplegt dat door oudere en verantwoordelijke nationale staten zonder morren wordt aanvaard. Het is niet te geloven.
Maar tegelijkertijd is het schip zinkende, omdat onze samenlevingen dit Europa de rug toekeren. Waarom? Alle federalistische maatregelen die zojuist zijn opgesomd vloeien voort uit een logica van coherentie, waarop voorzitter Santer vanochtend overigens ten zeerste heeft aangedrongen: alsmaar meer coherentie, alsmaar meer convergentie, alsmaar meer eenheid, opdat Europa sterker wordt. Dit beroep op de coherentie is wel enigszins logisch, doch het is een hoogst onvolkomen logica, aangezien zij geen rekening houdt met de realiteit van onze landen, hun diversiteit, waarin hun kracht juist besloten ligt, zonder dat zij enige behoefte hebben aan al de bureaucratische aanpassingsmechanismen die men hen wil opleggen.
Erger nog, men merkt dat deze mechanismen op zich Europa verwijderen van de werkelijke zorgen van de burgers. En over het geheel genomen verliest Europa aan binding met de burgers wat het schijnbaar aan artificiële coherentie wint.

Gahrton, Holm en Schörling
De Intergouvernementele Conferentie heeft duidelijk gemaakt dat de meerderheid van de EU geen belang stelt in de concrete dagelijkse problemen - voor de ideologen van de EU gaat het erom, de EU om te vormen tot een machtspolitiek instrument. Er worden wel enige mooie woorden geuit over gelijkheid, werkgelegenheid, duurzame ontwikkeling en openheid, maar het blijft enkel bij mooie woorden.
Er komt geen juridische, gerichte werkgelegenheidsdoelstelling als tegenwicht tegen de financiële bezuinigingseisen van de EMU.
De milieugarantie is niet zó duidelijk geformuleerd dat deze werkelijk de garantie geeft dat een lidstaat strengere milieubepalingen mag hebben dan de EU. Ook in de toekomst kan de Commissie tegenhouden dat landen strengere milieu-eisen stellen.
Europol wordt een "operationele samenwerking tussen politiediensten " - dus niet alleen een administratieve samenwerking tussen politiële autoriteiten . De Europol-politie zal ook op "het grondgebied van een andere lidstaat" kunnen optreden (en dan diplomatieke onschendbaarheid kunnen genieten). Een grote stap derhalve in de richting van een federale EU-politie, een "EU-FBI" .
Het Akkoord van Schengen wordt in de EU opgenomen, en de hele desbetreffende juridische samenwerking wordt van het internationale vlak overgebracht naar het supranationale vlak. Het is dus de EU die zal beslissen over alles wat te maken heeft met immigratie, asiel, grenzen, paspoorten en visa.
Op verzoek van Spanje wordt een protocol opgenomen waarin staat dat er geen asiel kan worden verleend aan burgers van een ander EU-land. Maar kan een democratie dan niet bepaalde groepen onderdrukken? Is het redelijk, en in overeenstemming met het Verdrag van Genève uit 1951, dat alle EU-landen zich ertoe verplichten om nooit asiel te verlenen aan Baskische, Ierse of Corsicaanse onafhankelijkheidsbewegingen? Houdt zo'n bepaling niet hetzelfde in als dat men zegt dat de EU één staat vormt?
De EU zal haar "wederkerige politieke solidariteit versterken en tot ontwikkeling brengen" , d.w.z. ten aanzien van het buitenlands beleid eenstemmigheid betrachten. De EU krijgt een minister van buitenlandse zaken, die Secretaris-Generaal wordt genoemd, en een ministerie van buitenlandse zaken, met als naam "Eenheid voor beleidsplanning en vroegtijdige waarschuwing" . Dat brengt dus het definitieve einde mee van de mogelijkheid voor de kleine landen om in de wereldpolitiek luid en duidelijk op te komen voor de mensenrechten in plaats van de door het handelsbeleid ingegeven zwijgzaamheid van de grootmachten.
De doelstelling van de EU inzake "een geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid dat tot een gemeenschappelijke defensie zou kunnen leiden" wordt aangescherpt. De militaire alliantie, de WEU, moet "een integrerend deel van de ontwikkeling van de EU uit gaan maken" , en de EU-landen "moeten via samenwerking op het bewapeningsvlak de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid ondersteunen" . Hoe kan een land dat een geloofwaardig neutraliteitsbeleid wil voeren, hierin meegaan? Voor een Zweed is dit onaanvaardbaar.
De openheid zou door dit nieuwe verdrag toenemen, aangezien alle burgers recht hebben op alle documenten. Maar dit recht wordt hen vervolgens weer ontnomen, aangezien alle EU-instellingen zelf mogen bepalen welke documenten zullen worden afgegeven en aan wie. Aangezien er ook geen registratie van de inkomende post plaatsvindt, is het onmogelijk om naar documenten te vragen - men weet immers niet wat er is.
Onder verwijzing naar het bovenstaande vragen wij ons af waar het subsidiariteitsbeginsel en de zorg voor de burgers van de EU gebleven zijn. Wij stemmen daarom tegen de hele resolutie en zullen het Zweedse volk aansporen om de resultaten van de Intergouvernementele Conferentie niet te ratificeren.

Lindqvist
De resolutie bevat een groot aantal voorstellen die de macht van de EU vergroten ten koste van de nationale parlementen. Dat geldt voor de EMU, die het economisch beleid sterk zou centraliseren bij de Europese Centrale Bank in Frankfurt, onder zwakke democratische controle. Dat geldt voor de versterking van het gemeenschappelijke buitenlandse en veiligheidsbeleid met meerderheidsbesluiten en integratie van de WEU in het Unieverdrag. Dat geldt voor de integratie van het Akkoord van Schengen in het Unieverdrag en het overbrengen van de besluitvorming over asiel-, vluchtelingen- en visumkwesties etc. van de derde naar de eerste pijler.
In plaats daarvan had er grotere nadruk moeten worden gelegd op de uitbreiding en op het democratische proces op weg naar de pan-Europese samenwerking, en op de werkgelegenheid, het milieu en de duurzame, langetermijnontwikkeling. Het zou ook de verhouding met de burgers makkelijker hebben gemaakt, als de wijzigingen meer op deze terreinen gericht waren geweest.
Op grond van dit alles heb ik tegen de resolutie gestemd.

Mann, Thomas
Is het vijf voor twaalf of al vijf over twaalf om de Europese Raad ertoe te bewegen sensibel in te gaan op de behoeften van de burgers? In een tijd met 18, 5 miljoen werklozen in de Europese Unie moeten de lidstaten hun gemeenschappelijke Europese verantwoording op zich nemen om meer werkgelegenheid te creëren. Juist wij Christen-Democraten zullen als voorstanders van de sociale markteconomie niet toestaan dat sociale vooruitgang, evenals duurzame sociale vooruitgang, wordt tegengehouden.
Een van de belangrijkste elementen van het Verdrag van Maastricht-II zal daarom het werkgelegenheidshoofdstuk zijn. Het verdient pas zijn naam als het noch uit vrijblijvende verklaringen bestaat, noch tot peperdure werkverschaffingsprogramma's leidt die toch niet te financieren zijn. Het moet manieren bieden om de werkgelegenheidscrisis die in de hele Gemeenschap heerst tegen te gaan, zonder de grondslag te veranderen dat de lidstaten de hoofdverantwoordelijken blijven voor de bestrijding van de werkloosheid en de verandering van structuren in de regio's.
De Europese Unie levert een meerwaarde doordat ze maatregelen van de lidstaten coördineert, een regelmatige en intensieve uitwisseling van ervaringen mogelijk maakt en de uitvoering van modelprojecten steunt. Voorwaarde voor een succesvolle procedure is dat de lidstaten het eens worden over het garanderen van een hoog werkgelegenheidsniveau en bereid zijn om dit gemeenschappelijke doel regelmatig te evalueren. Jaarlijks moet een voortgangsrapport een openlijk debat - ook in het Parlement - mogelijk maken over datgene wat is bereikt en datgene wat nog niet is bereikt.
De Europese Raad heeft zelf de basis gelegd voor de gemeenschappelijke bestrijding van de werkloosheid. Op de Top in Essen keurde hij een omvangrijke strategie goed tot samenwerking van de lidstaten bij het arbeidsmarktbeleid. De concentratie van de maatregelen op werkgelegenheidsintensieve sectoren - van de investering in de opleiding tot het bevorderen van de arbeidsintensiteit - moet doorgaan.
Het concrete beleid biedt de burgers van de Europese Unie een perspectief. Het behelst de politieke verplichting van de lidstaten om duurzaam te investeren in het belangrijkste kapitaal van Europa, het menselijk kapitaal.

Miranda
Dit kan de top van de noodzakelijke ommekeer zijn, die de gang van de Europese Unie in overeenstemming brengt met de wil van de bevolking en de werkelijke behoeften van ons tijdsgewricht.
Naar onze mening dient de werkloosheidsbestrijding ondubbelzinnig te worden behandeld als de topprioriteit bij uitstek. Door de dieper liggende oorzaken ervan te bestrijden en niet alleen maar het spuien van enkele vage voornemens, ook al zijn die ingeschreven in het Verdrag.
Derhalve is het onontbeerlijk de huidige monetaristische en neoliberale richtsnoeren voorgoed te laten varen - met name de nominale convergentiecriteria - en deze te vervangen door richtsnoeren die gericht zijn op de economische groei, het scheppen van arbeidsplaatsen en de sociale dialoog; op de concretisering van de cohesie; op de bestrijding van speculatieve kapitaalstromen; op de verdediging van de overheidsdiensten; op de instandhouding van het milieu.
Wij houden evenwel het ondubbelzinnige belang van de uitbreiding en de op dit gebied aangegane verbintenissen voor ogen, met name wat de aanvang van de onderhandelingen betreft.
Maar deze mag niet alleen niet de eerder genoemde onontbeerlijke ommekeer op de helling zetten, maar vereist op zich de grootste overweging.
Wij wijzen bij voorbaat en allereerst af dat onder het voorwendsel van de uitbreiding in het Verdrag wijzigingen op institutioneel gebied worden ingevoerd die de belangen van de kleinere landen schaden; wij eisen tevens dat naar behoren rekening wordt gehouden met de economische gevolgen die hieruit kunnen voortvloeien voor deze landen.
De verkiezingen die de jongste tijd hebben plaatsgevonden in bepaalde landen, en met name de recente verkiezingen in Frankrijk, tonen zonder enige twijfel aan dat de verschillende volkeren in Europa werkelijk een verandering wensen.
Dit is het moment om tegemoet te komen aan deze wens.
Aangezien de door bepaalde fracties van het Europees Parlement aangenomen compromisresolutie niet deze richting uitgaat, sluiten wij ons hier niet bij aan.

Wolf
De Top van Amsterdam zal een dieptepunt van de recente Europese integratiegeschiedenis vormen. Geen van de grote kwesties waarvoor de EU zich gesteld ziet, zal ook maar in beginsel worden opgelost: nakoming van de verplichtingen van Rio, bestrijding van de massale werkloosheid, voorbereiding van de beloofde uitbreidingen naar het Oosten en het Zuiden toe, democratisering van de EU, sociaal-ecologische regeling van de interne markt - niets van dit alles kan met de huidige stand van voorbereiding worden bereikt. In deze situatie verbloemt ons Parlement de steeds kritieker wordende situatie waarin de EU onder de neoliberale hegemonie terecht is gekomen - in plaats van de historische kans op verbetering te grijpen die na de verkiezingen in Groot-Brittannië en Frankrijk is ontstaan. Daardoor zet dit Huis zichzelf weer eens buiten spel!
Ontwerpverdrag
Bonde
Mijnheer de Voorzitter, het tweede Verdrag van Maastricht zoals het hier de zeventiende werd aangenomen, is in zijn opzet geen grondwet voor een nieuwe staat, maar het lijkt erop. Maastricht II is geen overkoepeling van zelfstandige staten, het is een zelfstandige constructie. Een zelfstandige constructie met een democratisch fundament, dat de landen die niet democratisch zijn, straft. In het verdrag is er sprake van vrijheidsen mensenrechten en discriminatie op grond van het geslacht, leeftijd of seksuele geaardheid is verboden. Dit zijn dingen die in elke grondwet staan. Er is een algemene volmacht voorzien waarmee de Unie zichzelf nieuwe bevoegdheden kan toe-eigenen. De lidstaten krijgen zeggenschap over de loonovereenkomsten, cultuur, onderwijs en de ziekenhuissector - en zoals in elke federale wetgeving - de media, openbare dienstverlening en de vrije meningsuiting. In een protocol wordt het subsidiariteitsbeginsel vastgelegd. Wat het buitenlands beleid betreft, zijn er meerderheidsbesluiten voorzien alsook de oprichting van een soort gemeenschappelijk ministerie voor buitenlandse zaken waaronder ook defensie thuishoort, een beleid inzake justitie en politie, waardoor de lidstaten hun bevoegdheid over het territorium kwijt zijn. Er zijn meer machtsmiddelen, de munt, het leger en de politie. Het enige dat ontbreekt, is democratie en dat is de reden waarom ik vandaag tegen het Verdrag heb gestemd.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen de resolutie gestemd, omdat de tekst van het Nederlands voorzitterschap waarover de Top van Amsterdam uiteindelijk een besluit zal nemen een brouwsel is dat niets met de volken van Europa te maken heeft. Uit opinie-onderzoeken in het kader van Eurostat blijkt trouwens dat slechts 2 % van de Europeanen enigszins is voorgelicht over wat in Amsterdam staat te gebeuren.
De tekst van het voorzitterschap is een ratjetoe van woorden en nog eens woorden die erop gericht zijn te verhullen dat hij verdere ontberingen in petto heeft en - bijvoorbeeld - geen echte voorstellen voor de bestrijding van de werkloosheid behelst. De vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie die hier de mond vol hebben over de aanpak van de werkloosheid, zijn er met moeite in geslaagd een protocol inzake werkgelegenheid voor te bereiden dat ze voornemens zijn aan het Verdrag te hechten, waarbij zij opgemerkt dat de 20 miljoen werklozen in de Unie het gevolg zijn van het sociaal-politiek stelsel dat aan de Gemeenschap en haar lidstaten ten grondslag ligt en niet van het ontbreken van Verdragsbepalingen over werkgelegenheid. Daar de tekst van het Nederlands voorzitterschap de tafel van de multinationale monopolies rijkelijk dekt en de resolutie van het Parlement erop is afgestemd ze het tafelen gezelliger te maken, heb ik tegen de resolutie gestemd.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen deze tekst gestemd omdat hij geen democratisch Europa belooft of opbouwt, maar een autoritaire gecentraliseerde staat. In de verdragstekst van Maastricht komt steeds weer het begrip "gebied van vrijheid, van veiligheid en van recht" voor. Er worden ons echter geen mogelijkheden voor transparantie van de openbaarheid geboden. Er worden geen verdere democratische controlemechanismen ingevoerd, integendeel, ze worden afgezwakt. Het taalgebruik is hier heel interessant. Wat vroeger in het Europese beleid altijd het begrip "vrijheid" was, is het begrip "veiligheid" geworden, van de binnenlandse veiligheid en van het buitenlands veiligheidsbeleid.
Veiligheid wordt echter niet gerealiseerd door meer democratie, door werkgelegenheidsbeleid of door sociale zekerheid, maar wordt binnen de grenzen door Schengen en Europol gegarandeerd en naar het buitenland toe door een nieuw buitenlands en defensiebeleid. De Mister X wordt niet door het Parlement gecontroleerd, maar heeft een intergouvernementele opzet en de mensen resp. de parlementariërs worden hier niet bij betrokken.
De supermachtdromen van deze integratie vinden hun hoogtepunt in de WEU-integratie en ook die wordt niet democratisch gecontroleerd. Daarom kan men als democraat een dergelijke tekst niet goedkeuren.

Berthu
Ten aanzien van het ontwerpverdrag dat aan de Top van Amsterdam wordt voorgelegd doet het Europees Parlement alsof het bedroefd is omwille van het feit dat het deze tekst aan federalistisch streven zou ontbreken. In werkelijkheid hanteert het Parlement echter wederom zijn oude tactiek door het maximum te vragen en vervolgens, al protesterend, genoegen te nemen met compromissen die toch aanzienlijke federalistische ontwikkelingen inhouden en die het heimelijk tevreden stellen.
De nationale regeringen van hun kant lopen gewoonlijk met een dergelijk ongelooflijk gemak in de val dat daar wel een moedwillige overgave achter moet zitten.
En nu krijgen we hier te maken met precies zo'n geval. Laten we bijvoorbeeld de voorstellen van het ontwerpverdrag op het vlak van veiligheid, rechtspraak en migratie nemen. De resolutie van het Europees Parlement verklaart dat het ontwerpverdrag tekort zou schieten omdat individuele burgers niet de kans krijgen om zaken aanhangig te maken bij het Hof. Maar dit protest dient vooral om de aandacht af te leiden van de federalistische realiteit van deze tekst; als hij was aangenomen, zouden vraagstukken in verband met verkeer van personen, asiel en immigratie voortaan worden onttrokken aan de nationale bevoegdheden en in de communautaire schoot vallen, met een alleenrecht op initiatief van de Commissie, interpretatiebevoegdheid van het Hof, meerderheidsbesluitvorming in de Raad (behalve in het geval van unanimiteit met medebeslissing van het Europees Parlement).
Deze voorstellen zouden een buitengewone federalistische sprong teweegbrengen aangezien immigratievraagstukken bijvoorbeeld voortaan in Brussel zouden worden opgelost. Het Franse volk zou niet langer alleen zijn eigen beleid op dit vlak kunnen bepalen, en de partijen zouden gewoonweg het hoofdstuk "immigratie" uit hun programma's kunnen schrappen met het oog op de nationale parlementsverkiezingen. Men kan zich zelfs afvragen tot op welke hoogte dit alles zou stroken met de Franse grondwet.
Om deze enorme bittere pil wat verteerbaarder te maken, hanteert het Nederlands voorzitterschap een uiterst hypocriete strategie, die in het verleden evenwel vaak lonend is gebleken: er wordt in het Verdrag een beginsel opgenomen, maar de toepassing daarvan wordt enkele jaren uitgesteld om de burgers te laten geloven dat zij eventueel, in de tussentijd, het recht zouden krijgen om daarop terug te komen, wat in werkelijkheid absoluut niet het geval is.
Zo voorziet het huidige ontwerp ook dat de Raad, voor wat betreft de onderwerpen vrij verkeer, asiel en immigratie die gecommunautariseerd zouden worden, zou doorgaan met het unaniem nemen van beslissingen gedurende drie jaar na de invoegetreding van het Verdrag; de personencontroles aan de grenzen zouden worden gehandhaafd, doch maximaal vijf jaar; Europol zou operationele bevoegdheden krijgen op het grondgebied van de lidstaten, maar enkel op een termijn van vijf jaar.
Zo komen bovenop de klaagzang van het Europees Parlement die bedoeld is om de aandacht van de wezenlijke punten af te leiden, nog eens manipulaties van het voorzitterschap die bedoeld zijn om gevaarlijke beginselen goedgekeurd te krijgen door ons wijs te maken dat de gevolgen daarvan ver in het verschiet zouden liggen of hypothetisch zouden zijn. De grote federalistische strategie is in beweging, om de volkeren te beduvelen!

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
Wij hebben bepaalde bezwaren tegen de resolutie. Uit punt C, 1, sub c, en punt 12 zou men kunnen afleiden dat sommigen de uitbreiding wensen uit te stellen. Wij zijn er echter voor om het vastgelegde tijdschema aan te houden. De reële moeilijkheden zijn begroting en landbouw, niet zozeer het institutionele aspect.
In punt 1 is sub a niet helemaal correct, sub b is tendentieus en sub c is zoals gezegd een mogelijke bedreiging voor de uitbreiding.
Voor punt 3 kunnen wij niet stemmen omdat het een van de Deense uitzonderingen is. Wij stemmen tegen punt 5 om dezelfde reden. Voor punt 6 kunnen we evenmin stemmen wegens de verwijzing naar de derde pijler en de zinspeling op de samenstelling van de Commissie.
Ondanks deze bezwaren stemmen wij voor de resolutie, omdat ze een lans breekt voor de gebieden die wij belangrijk vinden, namelijk openheid, democratie, mensenrechten, milieu, consumentenbescherming en werkgelegenheid en omdat wij geen onwrikbaar standpunt wensen te handhaven betreffende verandering van de EU, die hier en daar duidelijk aan herziening toe is.

Lulling
Ik heb niet vóór de resolutie gestemd, want ik ben van mening dat er geen reden toe is om de unanimiteitsregel af te schaffen en het Parlement te betrekken bij het bepalen van de zetel, gelet op de stand van zaken op dit vlak.

Thors
Aangezien de voorzitter van de vergadering is afgeweken van de stemlijst zoals die tot mijn beschikking stond, wist ik, en met mij nogal wat anderen in de zaal, niet waar wij eigenlijk over stemden toen amendement nr. 47 plotseling werd behandeld. Daarom blijkt uit de stemming niet dat ik mijn steun geeft aan amendement nr. 47, waarin wordt benadrukt dat het belangrijk is het evenwicht tussen kleine en grote landen te bewaren, terwijl ik die steun wel had willen geven. Ik wil ook benadrukken dat de nu aangenomen resolutie er volgens mij toe zou moeten leiden dat het Parlement zich positief opstelt tegenover de komende uitbreidingsonderhandelingen.

Voggenhuber
Het Verdrag van Amsterdam betekent geen stap in de richting van een Europese democratie. Integendeel, de herziening van het Verdrag van Maastricht beoogt een toename van de communautaire procedures zonder adequate parlementaire en juridische controle. Het beginsel van de trias politica wordt daardoor belachelijk gemaakt. Zonder medebeslissing wordt de anders wenselijke uitbreiding van de beslissing met meerderheid van stemmen in de Raad levensgevaarlijk.
Het Verdrag voert noch de openbaarheid van wetgeving in, noch krijgt het EP medebeslissings- en controleverslagen op kerngebieden van de integratie zoals de monetaire unie.
Het nieuwe verdrag schept geen evenwicht tussen de politieke en economische integratie van de Unie. Ondanks de plechtige verzekeringen dat ze een duurzame ontwikkeling nastreeft, blijft de EU gebonden aan de logica van de onbegrensde concurrentie. Maastricht-II garandeert niet dat landen hogere milieunormen kunnen aanhouden of invoeren. De invoering van een milieubelasting wordt in het ontwerpverdrag niet genoemd.
Het werkgelegenheidshoofdstuk is veel geblaat, maar weinig wol. Van de doelstelling van volledige werkgelegenheid is geen sprake. Het Verdrag van Amsterdam voorziet niet in financiële en institutionele instrumenten om op EU-niveau een actief werkgelegenheidsbeleid in te voeren. Er is sprake van het coördineren van het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten, maar deze zijn, doordat ze zo stevig zijn ingesnoerd in het keurslijf van de convergentiecriteria, hun budgettaire speelruimte voor werkgelegenheidsinitiatieven allang kwijt.
Zoals het verdrag er op het moment uitziet, ondermijnt het de democratie en de rechten van de burgers, de eigenlijke fundamenten van de Europese eenwording.
Nu is het aan het EP en aan de nationale parlementen om een bondgenootschap te sluiten voor een Europese democratie en zich in te zetten voor het uitstellen van de IGC. Want zoals het verdrag er nu uitziet is het onacceptabel. Het resultaat zou belangrijker moeten zijn dan het opvolgen van een tijdschema.

Willockx
Europa staat op een kruispunt. De afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie is een eerste en belangrijke vervaldag. Om de Europese Unie verder te verdiepen en voor te bereiden op de volgende eeuw moeten de Verdragen, moeten de spelregels en de instellingen worden aangepast.
De beoordeling van de resultaten van de regeringsconferentie zal gebeuren aan de hand van drie criteria:
1.De verlammende eenparigheidsregel moet zo ver mogelijk worden teruggedrongen. Een efficiënt optreden van de Europese Unie blijft onmogelijk zolang één enkele lidstaat zijn nationale belangen kan doen blijven primeren op het algemeen belang van alle inwoners van de Unie. 2. Het sociale luik moet versterkt worden . De Europese Unie moet luisteren naar haar inwoners en móet een antwoord aanreiken op de roep naar werk en een menswaardig leven voor iedereen. Daarom moet het sociaal hoofdstuk verbeterd worden. Daarom pleiten wij eveneens voor de opname van een efficiënt werkgelegenheidshoofdstuk in het Verdrag. Het evenwicht tussen het monetaire beleid enerzijds en het sociaal-economisch beleid moet hersteld worden. 3. De democratische betrokkenheid van het Europees Parlement in de tweede en derde pijler moet verbeterd worden . De Europese Unie moet in staat gesteld worden om op te treden voor de handhaving van de vrede en de veiligheid zowel binnen de Unie als daarbuiten. Het Europees Parlement moet beter bij dit beleid betrokken worden en moet voor een aantal essentiële domeinen de democratische prerogatieven, die de nationale parlementen verliezen, kunnen overnemen.De voorstellen van het Nederlandse voorzitterschap - voor zover wij die kennen - bieden op het vlak van deze drie criteria nog te weinig perspectieven. In naam van de SP-delegatie vraag ik met aandrang dat er in Amsterdam belangrijke inspanningen geleverd worden om deze teksten te verbeteren en stappen te zetten in de richting van de standpunten die het Europees Parlement herhaaldelijk heeft ingenomen. Ook in de resolutie die wij daarnet hebben goedgekeurd.
Indien zou blijken dat de tijd of de politieke ruimte ontbreekt om een betekenisvolle vooruitgang te boeken, geniet een kort uitstel nog altijd de voorkeur op een lege doos.
(De vergadering wordt te 13.35 uur onderbroken en te 15.00 uur hervat)

Vorderingen van het gemeenschappelijk buitenlands en
veiligheidsbeleid 1996
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0193/97) van de heer Spencer, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (januari tot december 1996).
We zijn blij dat minister Van Mierlo nog aanwezig is en we grijpen deze kans graag aan om nu te luisteren naar uw bijdrage namens de Raad over dit verslag van de heer Spencer.

Van Mierlo
Mevrouw de Voorzitter, ik ben de heer Spencer zeer erkentelijk dat hij zo vriendelijk is de volgorde voor mij te willen omdraaien. Het zou logisch zijn als hij eerst het woord voerde, maar vooral tegen de laatste dagen voor een top als deze wijkt de logica voortdurend voor de evenementen, en ik moet met spoed naar Bonn voor een heel belangrijke ontmoeting met een van de sleutelfiguren in het probleem waarmee we op het ogenblik zitten, dus ik maak dankbaar gebruik van het genereuze aanbod.
Op de weg naar de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie waarin gestreefd wordt de Unie voor te bereiden op de uitdagingen van de toekomst is het van groot belang niet uit het oog te verliezen waar wij thans staan en wat we in de afgelopen periode hebben bereikt. Dit niet alleen ten aanzien van de Europese integratie in het algemeen, maar ook op het terrein van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. In het verslag dat de geachte afgevaardigde Spencer heeft opgesteld over het jaar 1996 en de daaraan gehechte ontwerpresolutie wordt op dit terrein een gemengd beeld geschetst. Ook wordt geconstateerd dat het van belang is dat het GBVB doeltreffender en coherenter wordt. De Raad oordeelt op dezelfde wijze en mede daarom vormt het streven naar structurele verbetering van het functioneren van het GBVB onderdeel van de IGC.
Maar laten we niet uit het oog verliezen dat de Unie hier in feite nog aan het begin staat van een lange weg, een weg waarop in de afgelopen jaren toch niet te verwaarlozen vooruitgang is gemaakt. Tegen die achtergrond moeten wij onze verwachtingen formuleren en ons oordeel vormen.
Zoals u weet is in het Verdrag van Maastricht de basis gelegd voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie. Dit beleidsterrein ligt uiteraard op het snijvlak van de traditionele historisch gegroeide bevoegdheid van de nationale staten enerzijds en van de realiteit van de Europese integratie anderzijds. De wijze van vormgeving van het GBVB brengt dit tot uitdrukking. Een sterk GBVB ontleent hierdoor zijn kracht aan de gelijkgezindheid van de lidstaten van de Unie. De vormgeving van dat gemeenschappelijk beleid op dit terrein betekent in feite het komen tot een besef van gedeelde gemeenschappelijke belangen waaraan uitdrukking moet worden gegeven. Op sommige terreinen is dit besef verder ontwikkeld dan op andere, maar het is in ieder geval duidelijk dat zich een proces van geleidelijke ontwikkeling voordoet.
Die ontwikkeling wordt op institutioneel niveau weerspiegeld in de groei van de Europese politieke samenwerking van 25 jaar geleden tot de praktijk van het GBVB sinds Maastricht. De institutionele hervormingen op het terrein van het GBVB die nu worden overwogen in het kader van de Intergouvernementele Conferentie vormen een verdere stap in dit proces en dienen ook als zodanig te worden beschouwd. Nog maar tien jaar geleden was het vrijwel vanzelfsprekend dat de economische reus Europese Gemeenschap op het terrein van het buitenlands en veiligheidsbeleid een reus op lemen voeten was en dat dit terrein geen factor van betekenis was.
Die door de geopolitieke situatie opgelegde situatie was in feite onnatuurlijk. Maar de val van de Berlijnse muur en de golf van democratisering in Midden- en Oost-Europa plaatste de Gemeenschap toch nog onverwacht en razendsnel voor nieuwe uitdagingen. Europa zou veel meer dan in het verleden zijn eigen politieke identiteit en gewicht tot uitdrukking moeten brengen. En de wijze waarop dat zal gebeuren begint zich zo langzamerhand af te tekenen, ook al is het ook duidelijk dat dit proces nog de nodige tijd zal vergen.
In de IGC houden wij als het ware de bepalingen in het Verdrag van Maastricht over het GBVB tegen het licht van de ervaringen die wij in de afgelopen jaren hebben opgedaan en van de behoeften die wij met het oog op de toekomst geïdentificeerd hebben. Het is waar dat de ervaringen met het instrumentarium van het GBVB nog maar beperkt zijn en ook is het waar dat er in de publieke opinie vaak de indruk bestaat dat de Unie nog steeds niet slagvaardig kan optreden. Maar laten wij realistisch zijn. Ligt dat aan het instrumentarium of aan de bereidheid van de lidstaten om daarmee te werken? Een effectief en slagvaardig gemeenschappelijk beleid op dit terrein veronderstelt immers de wens en de bereidheid tot samenwerking, gebaseerd op het besef dat onze gemeenschappelijke belangen in het geding zijn.
De Unie is in ontwikkeling en bereidt zich voor op haar toekomst ook waar het het GBVB betreft. Onze betrekkingen met de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa en in de Middellandse Zee worden steeds hechter. Daarnaast werken wij aan de duurzame vormgeving van onze betrekkingen met de ons omringende landen in Oost-Europa en in de mediterrane regio. Waar het de problemen op ons eigen continent betreft, zoals in Wit-Rusland, voormalig Joegoslavië en Albanië begint de Unie in toenemende mate de haar toekomende en toegekende rol te vervullen. Ze tracht die rol in goede samenwerking met organisaties als de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de OVSE te vervullen met inzet van alle beschikbare middelen. Dat wil niet zeggen dat de Unie oplossingen op korte termijn kan aandragen of opleggen, maar wel oefent de Unie op het terrein van het buitenlands beleid invloed uit die past bij haar belangen, zulks mede in het licht van de omvang van haar economische betrekkingen met de landen in kwestie. Het is duidelijk dat herstel en bevordering van politieke en economische stabiliteit hierbij hand in hand gaan en ook voor de Unie en haar lidstaten van groot belang zijn. Instrumenten als de pre-adhesiestrategie, PHARE en TACIS zijn hierbij van groot belang.
Ook in de betrekkingen met de overige buurlanden is de Europese Unie in de afgelopen periode zeer actief geweest. De verdere ontwikkeling van de Euro-mediterrane dialoog is daarvan een belangrijk voorbeeld. Het proces dat begon met de Conferentie van Barcelona heeft zich ontwikkeld tot een stelsel van nauwere economische banden en een meer intensieve politieke dialoog die van strategisch belang is voor de Unie, haar lidstaten en onze zuidelijke buren.
Met de buren in Oost-Europa zijn de banden ook aangehaald. De Unie tracht door de ontwikkelingen van breedgeformuleerde actieplannen bijvoorbeeld de betrekkingen met de Russische Federatie en de Oekraïne om te vormen tot een duurzaam en betekenisvol partnerschap. Op die wijze levert de Unie haar bijdrage aan de vormgeving van een stabiele, Europese veiligheidstructuur.
Ten aanzien van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en in de regio van de Grote Meren in Afrika heeft de Unie ook haar inspanningen opgevoerd. Voor beide regio's zijn speciale vertegenwoordigers benoemd, respectievelijk de heren Moratinos en Ajello, ten einde de betrokkenheid van de Unie tot uitdrukking te brengen en het beleid van de Unie effectiever uit te voeren. Het zal u echter duidelijk zijn dat er in deze regio's slechts een ondersteunende rol voor de Unie is weggelegd. De problemen die ten grondslag liggen aan de conflicten zullen in eerste instantie door de betrokkenen zelf moeten worden aangepakt. Maar de Unie kan wel degelijk een ondersteunende rol vervullen. Bemiddeling en preventieve diplomatie vullen zo de inzet van humanitaire steun en andere steun aan. Ik heb persoonlijk kunnen waarnemen hoe zeer het van betekenis is geweest dat wij de heer Moratinos hebben benoemd in het Midden-Oosten, want vanaf dat moment, ook doordat het voorzitterschap daar heel gericht op gewerkt heeft, is eigenlijk voor het eerst de erkende situatie ontstaan dat Europa een volwaardige, politieke en niet alleen economische rol speelt in het vredesproces in het Midden-Oosten. Het is van het grootste gewicht dat wij doorgaan met te proberen om dat complementair te laten zijn met de Amerikaanse inspanningen. Teveel en te lang heeft die kinderachtige houding ten aanzien van competentie - wie mag wat doen in het MiddenOosten - een rol gespeeld. Het Midden-Oosten is voor Europa van vitale betekenis. Ik heb zelf de indruk dat ook de Amerikaanse diplomatie vastloopt als de Europese daar niet een aanvulling op vormt. Dat punt hebben wij tot nu toe, naar mijn gevoel, zorgvuldig en harmonieus uitgebuit. Het is mogelijk om van nu af aan in een veel grotere congruentie daar actief te zijn.
De betrekkingen tussen de Unie en onze transatlantische partners zijn überhaupt in de afgelopen periode verder ontwikkeld. Waar wij soms van mening verschillen over het gebruik van middelen - wij hebben bijvoorbeeld andere opvattingen over het nut en de effectiviteit van isolatie of boycot - delen wij toch in hoge mate dezelfde doelstellingen, normen en waarden. Die overeenstemming komt tot uitdrukking in de reikwijdte van de samenwerking in het kader van de transatlantische dialoog. Recent hebben wij hier op de Top tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten nog goede resultaten geboekt. Net zoals ik het daarnet zei van het Midden-Oosten, hebben wij nu een behoefte om samen te werken. Dat was ook van belang bij de overigens ongelukkig verlopen geschiedenis van een gezamenlijke resolutie ten aanzien van het mensenrechtenbeleid in China, maar dat was in ieder geval wat Europa en de Verenigde Staten betreft een hele goede samenwerking. Hier was de samenwerking binnen Europa wat minder vanzelfsprekend.
Een nauwere samenwerking op het terrein van de politieke dialoog complementeert ook onze economische betrekkingen met de Latijns-Amerikaanse landen alsmede met onze belangrijkste partners in Azië. De Europese Unie/ASEAN-Top is een voorbeeld van een overlegvorm waar op openhartige en constructieve wijze van gedachten kan worden gewisseld. Niemand had gedacht dat het mogelijk zou zijn om op de ASEAN-Top, zoals wij gedaan hebben, tweeënhalf uur lang zeer open te discussiëren over de situatie in Birma. Dat is door ons afgedwongen, maar op zo'n manier dat het niet verstorend werkte. Zo kun je volgens mij bij een beetje uitgekiende diplomatie veel verder komen dan wij vaak gedacht hebben.
De Unie is op deze wijze niet langer primair een handelspartner, maar ook en in toenemende mate een belangrijke partner in de buitenlandse politieke dialoog. Dat het daarbij van groot belang is dat binnen de Unie overeenstemming bestaat over het te voeren beleid is vanzelfsprekend. Slechts wanneer wij met één stem spreken, zal er naar ons worden geluisterd. Die eensgezindheid, gebaseerd op het besef van gedeelde, gemeenschappelijke belangen laat zich niet domweg afdwingen door institutionele structuren. Het is daarom van des te meer belang dat wij in het kader van de Raad, maar ook in de dialoog met u als vertegenwoordigers van de volkeren van de Unie van gedachten wisselen en proberen tot overeenstemming te komen over de buitenlandse politieke uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd. Daarbij helpt het natuurlijk wel als de structuur ons een beetje helpt. Wij hebben tot nu toe de meest vrijblijvende structuren gevonden, de intergouvernementele en de consensus. Iedereen kan dus op het laatste moment doen wat hij wil en iets blokkeren. Wij moeten dat moeilijker maken en dat doen wij ook in het Verdrag.
Ik geef toe, de structuren zijn niet beslissend. Maar waar het vlees zo zwak is, kan een structuur helpen om het wat sterker te maken. Dat is waar wij mee bezig zijn. Daar zijn onze inspanningen op gericht en daarmee wil ik eindigen. Ik dank u wel dat u mij de gelegenheid hebt gegeven op deze wijze het Parlement toe te spreken.

De Voorzitter
Ik wil het Raadsvoorzitterschap hartelijk bedanken voor de uiteenzetting over het buitenlands en veiligheidsbeleid.

Spencer
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn opmerkingen. Het doet mij altijd genoegen het voorzitterschap te complimenteren, in de hoop dat wij zowel het Nederlandse Voorzitterschap alsook andere voorzitterschappen misschien wat vaker te zien krijgen voor de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid.
Zoals u al aangaf is dit het jaarverslag over de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat in het Verdrag gespecificeerd wordt. Aangezien dit het derde debat van zijn soort is geef ik dit jaar vergelijkende tabellen die de tendensen te zien geven - en in sommige gevallen het ontbreken daarvan - in de beleidsinstrumenten. Ik ben ons uitstekende secretariaat dankbaar voor de accuratesse waarmee het deze complexe gegevens heeft verwerkt. Het derde deel van mijn verslag vertegenwoordigt deze gegevens - en dat is voor het eerst - op geografische basis, het vertrekt spiraalsgewijs vanuit landen in de rest van Europa en in de buurt van Europa naar elke andere regio van de wereld.
Ik verheug me op het moment dat we onze ogen van de institutionele ontwikkeling van het GBVB kunnen opslaan naar een geconcentreerd debat over de essentie van Europa's betrekkingen met de wereld; een debat over de toestand in de wereld dat van dezelfde kwaliteit is als ons succesvolle debat over de toestand binnen de Unie. De verwijzing die de fungerend voorzitter in het debat van vanochtend maakte over keukens en gerechten sprak mij zeer aan. Hij had helemaal gelijk. Inzake het buitenlands beleid wordt het tijd dat we eten op ons bord krijgen en moeten we ophouden ons zorgen te maken over de loodgieterij.
Jammer genoeg bevinden we ons nog niet in die gelukkige situatie, dus wordt in het tweede deel van mijn verslag eens te meer een lijst gegeven van kritiek op hoe het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid niet geleid heeft tot de ontwikkeling die Maastricht voor ogen had. Het is een verhaal van institutionele bedeesdheid en incidenteel falen van Europese solidariteit onder commerciële druk.
Ik wil me evenwel niet uitsluitend concentreren op de tekortkomingen en gebreken van het beleid omdat we wel vorderingen maken. Twintig jaar geleden werd ons onvermogen om gezamenlijk op te treden inzake het buitenlandse beleid niet beschouwd als verwonderlijk, noch afkeurenswaardig. Tien jaar geleden voelden we ons schuldig over ons falen. Vijf jaar geleden hadden we onze ambities en retorica ontwikkeld, maar beschikten we noch over instellingen, noch over basisregels. Na Maastricht hadden we dan wel een aantal mechanismen maar we waren er nog niet zo goed in om ze te gebruiken. We hebben ermee aan de zijlinie gespeeld maar we hebben ze niet gebruikt als een leidraad op onze weg vooruit met betrekking tot de belangrijke kwesties waaraan de Unie het hoofd moet bieden.
De meeste zorgen maak ik me over de gevolgen die dit falen op ons publiek heeft en in het bijzonder over de politieke en technische gevolgen van dit falen in de oorlogen in voormalig Joegoslavië, waar ons publiek van ons verwachtte dat we levens zouden redden en we dat niet hebben gedaan. Ik vind dat de les van Bosnië is dat de Unie in laatste instantie militair moet kunnen optreden. Als we ons verlegen afkeren van die verantwoordelijkheid dan zijn we gedoemd om niet meer dan de rentmeester te zijn voor de vredesinspanningen van niet-Europese mogendheden. In deze context moeten wij overgaan tot een proces om de Europese Unie en de West-Europese Unie dichter bij elkaar te brengen.
Mijn verslag bevat, wederom voor het eerst, een gedeelte over de rol van dit Parlement, van zijn Voorzitter, zijn commissies en delegaties. Ik ben een onbevangen enthousiast voor parlementaire betrokkenheid in het GBVB, zowel nationaal als Europees. Ik ga niet akkoord met de doctrine dat buitenlandse zaken het prerogatief zijn van de uitvoerende macht. Ik ben van mening dat die in Europa al veel te veel te zeggen hebben en de parlementariërs te weinig. Deze benadering lijkt te zijn gebaseerd op theorieën over de heerschappij van de kroon in buitenlandse zaken, een argument dat de Amerikaanse senaat van de hand wees vanaf de allereerste jaren van het bestaan van die grootse republiek. Ik vind het op zijn plaats om naar een dergelijke invloed te streven, maar het vraagt wel van ons om zelf kritisch te zijn ten aanzien van ons eigen optreden als instelling, niet in de laatste plaats ten overstaan van onze neiging om impulsief te reageren bij spoedresoluties in deze plenaire vergadering.
Ik verwoord de bezorgdheden van voorzitter Santer vanochtend over pogingen om de coherentie te beperken van de rol van de Commissie om namens de Unie krachtens de artikelen 113 en 128 te onderhandelen. Er is in de eerste pijler belangrijk buitenlands beleid en we mogen het nut ervan niet ontkennen. Voor mij is buitenlands beleid, zoals het wordt begrepen door de kiezers van Europa, niet beperkt tot de klassieke diplomatie van het soort dat de aandacht opvraagt van diegenen die dagelijks met het GBVB bezig zijn. Voor iedere mogendheid, maar vooral voor een voornamelijk burgerlijke supermogendheid zoals deze Unie, moet het buitenlands beleid een mengeling zijn van handel en economie, van milieu en ontwikkeling, van veiligheid en mensenrechten. Het moet groeien en geworteld zijn in de echte angsten en waarnemingen van onze burgers. Het gaat niet alleen om de voltooiing van het technische proces van de herziening van het Verdrag. Het is niet alleen een spelletje voor diplomaten. Het gaat over handel, banen, droogte, orkanen. Het gaat op zijn minst evenveel over Kyoto en Genève, als wat er gebeurt in Moskou en Washington.
Wij hebben hoop op vooruitgang in Amsterdam. Onze adem zullen we niet inhouden, maar we zullen wel klaar staan om ons deel te doen bij het bewerkstelligen van een politieke realiteit die leeft bij de burgers van Europa, ongeacht waar de lidstaten na het Verdrag van Amsterdam mee voor de dag zullen komen in de vorm van een hervormd en verbeterd GBVB.

Wiersma
Mevrouw de Voorzitter, in naam van mijn fractie wil ik de rapporteur, de heer Spencer, danken voor zijn verslag. Ik denk dat hij in dat verslag en in de bijbehorende resolutie de juiste punten naar voren heeft gehaald. Dank ook aan minister Van Mierlo voor zijn uitgebreide apologie van het GBVB in het jaar 1996. Dat vond ik allemaal heel goed. Tegelijk heb ik ook vastgesteld dat het hier in dit Huis vandaag gaat om een plichtmatig debat achteraf waarvan de conclusie helaas al vast staat. Het gaat niet goed met het GBVB en het Europees Parlement zou meer gediend zijn met invloed tijdens de ontwikkelingen op het gebied van het GBVB dan bij dit soort debatten achteraf. Aan het belang van het gezamenlijke buitenlandse beleid wordt in dit Huis niet getwijfeld. Vandaag mogen we alleen evalueren. Leden van mijn fractie zullen op verschillende onderdelen van het beleid ingaan.
Het moet gezegd worden dat de Unie in 1996 op het gebied van het buitenlands beleid niet voldeed aan de verwachtingen. Op een aantal terreinen is weliswaar vooruitgang geboekt en dat betrof dan ook meestal terreinen die inderdaad onder eerste pijler vallen, ik denk aan humanitaire hulp en aan de intensivering van de betrekkingen met het Midden- en Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie. In vele andere situaties ontbrak de EU of was de EU niet in staat een beslissende bijdrage te leveren aan de oplossing van conflicten en gespannen situaties. Van een gemeenschappelijk mensenrechtenbeleid was in veel situaties geen sprake en met name de grote lidstaten hielden in een aantal belangrijke in situaties vast aan hun eigen optreden, aan hun eigen oriëntaties. En ook, het is al gezegd, de VS sprongen een aantal malen in situaties die we eigenlijk zelf hadden moeten oplossen. En dat is jammer, want de Europese Unie is een belangrijke factor, is ook een belangrijke sponsor van veel internationale activiteiten en dat komt te weinig terug, is te weinig zichtbaar ook voor de burgers. Ik denk bijvoorbeeld aan de rol van de Europese Unie in de VN. Op veiligheidsgebied moeten we afwachten wat Amsterdam zal opleveren, ook daar vind ik het beeld wat betreft de Europese Unie niet optimistisch, wat we zien is eigenlijk vooral dat de NAVO de laatste jaren het heel goed lijkt te doen ten koste van de ontwikkeling van de rol van de Europese Unie.
Het verslag-Spencer spreekt zich duidelijk uit over wat er moet veranderen. Wij steunen dat. Er moeten betere institutionele voorwaarden geschapen worden voor het buitenlands beleid van de Unie, met name in de sfeer van conflictpreventie. Maar dat heeft alleen zin en zal alleen werken als ook de lidstaten zelf wat ambitieuzer worden als het gaat om de samenwerking op het buitenlands gebied.

Cushnahan
Fungerend voorzitter, ik ben bijzonder blij met de publicatie van dit verslag. Het benadrukt de ondoeltreffendheid van het beleid van de Europese Unie op dit specifieke gebied. Ik vind het wat ironisch dat wij het over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid hebben. Over heel wat kwesties hebben wij helemaal geen beleid en als dat wel zo is dan is het zelden gemeenschappelijk. Dit verslag haalt een aantal kritische gebieden naar voren waar wij tekortgeschoten zijn. Het betreft ons falen om te reageren op de aanhoudende problemen in Bosnië-Hercegovina of om een initiatief te nemen in verband met Kosovo; het betreft het ontbreken van een afdoende antwoord op de aanhoudende problematiek rond Cyprus en over onze betrekkingen met Turkije en over het ontbreken van een lange-termijnbeleid voor het Midden-Oosten of voor Afrika.
Ook moeten we met enige schaamte en verlegenheid toegeven dat ons antwoord op de recente Albanese crisis tekortschoot. Er worden daarvoor meerdere redenen aangevoerd. Vaak verschuilen we ons achter structurele tekortkomingen en ik geef direct toe dat er structurele tekortkomingen zijn en niet in de laatste plaats achter de unanimiteitsregel. Echter zegt dat niet alles. Kijk bijvoorbeeld hoe de Europese Unie gefaald heeft om als één man te reageren met betrekking tot de voortdurende schendingen van de mensenrechten op het vasteland van China - een kwestie waarover later nog gedebatteerd zal worden. Daar hebben de economische belangen het gehaald op de politieke principes en als wij er niet in slagen om eensgezind op te treden, met name als het over principes gaat, dan zal er voor ons op het geopolitieke toneel geen belangrijke rol zijn weggelegd. Laat ons dus zeer zeker het probleem van de structurele tekortkomingen aanpakken, maar laat ons ook erkennen dat de manieren waarop wij vorm geven aan ons beleid soms een gebrek aan principes te zien geven.
Ik hoop dat deze Intergouvernementele Conferentie iets doet aan de structurele tekortkomingen, dat we een einde maken aan de unanimiteitsregel en deze vervangen door stemmen met gekwalificeerde meerderheid, dat we de betrekkingen met de Commissie en het Parlement op dit hele gebied versterken en het intergouvernementalisme de rug toekeren. We moeten beloven dat we een waarachtig debat op zullen zetten over het ontwerpen van een defensiebeleid, waarin de WEU en de EU-pijler hopelijk worden opgenomen.
Ik wil nogmaals hulde brengen aan de rapporteur. Het toont aan op welke punten wij zwak zijn en laat ons hopen dat we zullen beginnen met dat recht te zetten, vooral in het nog resterende gedeelte van deze week en in Amsterdam.

Daskalaki
Mevrouw de Voorzitter, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is een van de beleidsterreinen van de Unie die in het oog springt, niet omwille van zijn verwezenlijkingen maar wegens het totaal gebrek eraan. We hebben trouwens al vaak benadrukt dat de Unie niet in staat is echte acties in het kader van het GBVB te ondernemen, wat tot gevolg heeft dat ze geen noemenswaarde rol op het wereldtoneel vervult en alleen maar de rekeningen gepresenteerd krijgt van wat zich daar afspeelt.
De heer Spencer wijst in zijn oprecht, zorgvuldig en scherpzinnig verslag op tal van facetten van die realiteit. Tegelijk geeft hij de Unie de nodige richtsnoeren om haar desbetreffende rol te spelen. Zo dringt hij aan op de versterking van de bevoegdheden van het Parlement bij de vaststelling van gemeenschappelijke standpunten en acties op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, alsmede op zijn deelneming aan internationale onderhandelingen. Voorts wijst hij op het belang van een GBVB dat is afgestemd op de stimulering van economische en sociale stabiliteit, het wegnemen van etnische spanningen en de bevordering van permanente integratie - een beleid dat ons duidelijk op een 21ste eeuw zonder gewapende conflicten en tegenstellingen voorbereidt.
De rapporteur pleit ook voor parlementaire controle op de financiering van het GBVB. Hoewel niet alle lidstaten het daarmee eens zijn, gaat het om een belangrijk voorstel dat we in de toekomst in geen geval uit het oog mogen verliezen.

André-Léonard
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de heer Spencer willen feliciteren met zijn uitstekende werk. Jammer genoeg is de balans van het GBVB behoorlijk teleurstellend en de actualiteit loochent deze feitelijke situatie niet. De heer Spencer trekt lering uit de Europese onmacht oftewel de verdwijning van Europa van het internationale diplomatieke toneel. De crisis in voormalig Joegoslavië heeft aangetoond dat Europa niet bij machte is om op te treden. Vandaag kunnen we helaas hetzelfde constateren ten aanzien van de situatie in Albanië.
Bij gebrek aan een waarachtig gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid kan Europa de rol die de zijne zou moeten zijn niet spelen, de rol van, onder andere, hersteller van de vrede. Hoe zou dat ook mogelijk kunnen zijn zolang het GBVB de intergouvernementele spreekbuis van de lidstaten blijft? De Intergouvernementele Conferentie moet dat kunnen verhelpen door het beginsel van politieke solidariteit te versterken, terwijl de lidstaten de mogelijkheid krijgen om af te zien van actieve deelname aan bepaalde gemeenschappelijke optredens. De Raad heeft tot nog toe te zelden een beroep gedaan op gemeenschappelijke acties en standpunten en blijk gegeven van een opvallende traagheid. Ik betreur de zwakheid van het gemeenschappelijk diplomatiek optreden in het geval van Cyprus en Turkije, bijvoorbeeld. Ik betreur onze onmacht met betrekking tot Algerije. Het ontbreken van een gemeenschappelijk beleid ten aanzien van Afrika is rampzalig, en ik vrees werkelijk voor wat zich aftekent aan de horizon van Midden-Afrika. Sinds de mislukking van de Europese Defensiegemeenschap in 1954 lijken de basisvoorwaarden voor het aan de dag treden van een Europees veiligheidsbeleid vandaag voor de allereerste keer aanwezig. Laten we deze kans niet missen.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, de balans van het GBVB van dit jaar toont net als bij eerdere gelegenheden aan dat het internationale optreden van de Europese Unie gekenmerkt wordt door een gebrek aan politieke wil, het ontbreken van gemeenschappelijke doelstellingen en het ontoereikende karakter van de institutionele mechanismen.
Wat in het verleden in Bosnië en onlangs in Albanië gebeurd is, leidt tot ontevredenheid bij het grootste deel van de publieke opinie en dit ondanks een aantal positieve inspanningen die bijvoorbeeld de speciale gezant voor het Midden-Oosten, de heer Moratinos, levert. Het ziet er niet naar uit dat de situatie in de nabije toekomst zal verbeteren.
Wij hebben gezien hoe de NAVO en Rusland een akkoord gesloten hebben terwijl Europa zich beperkte tot applaus en enkel toekeek. Begin juli wordt de NAVO, een instelling afkomstig uit de periode van de Koude Oorlog, in Madrid uitgebreid en dit gaat met name ten koste van de bevoegdheden van de Europese Unie op het gebied van veiligheid. Ook wat voorgesteld wordt voor de Intergouvernementele Conferentie is, ondanks een aantal positieve aspecten, duidelijk onvoldoende.
Wij moeten snel een bocht maken. Er is een autonoom buitenlands beleid met voldoende middelen nodig, een eigen en onafhankelijke entiteit voor onze veiligheid en verdediging, het vermogen om conflicten te voorkomen en een vastberaden optreden om de bestaande kloof tussen Noord en Zuid te dichten. Zoniet zullen wij ons andermaal genoodzaakt zien tot onbetamelijke en irreële woorden. Soms kunnen die zelfs als grappig bestempeld worden, zoals de woorden van de heer van Mierlo, die stelde dat de Noord-Amerikaanse diplomatie soms geblokkeerd raakt als Europa niet optreedt. Dit is niet waar.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik zou een aspect willen benadrukken dat enigszins in de vergetelheid lijkt te zijn geraakt. Wij zijn hier inderdaad bezig met een uitstekend verslag van de heer Spencer over het GBVB, maar nog geen twee uur geleden hebben wij goedkeuring gehecht aan een werkelijk abominabel document, dat bevestigt dat wij alle hoop kunnen laten varen op enige vooruitgang op dit vlak tijdens de Top van Amsterdam.
Wij weten inmiddels allemaal, en ik ben het op dit punt niet eens met mijn collega en vriendin Anne AndréLéonard, dat er in Amsterdam op het vlak van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid niets zal gebeuren. Wij weten allemaal dat het ontwerpverdrag, zoals het ons is voorgesteld, zal worden goedgekeurd en dat het geen noemenswaardige vooruitgang van ons gemeenschappelijk buitenlands beleid inhoudt. Dat is wat we moeten aantonen.
Wij zijn een Parlement geworden dat prevelt, dat op professionele wijze prevelt, dat zeker, zoals de heer van Mierlo zou zeggen, maar dat totaal geen effect meer heeft op de twee andere instellingen, en met name ten aanzien van de Raad. Wij mompelen onze misnoegens, wij prevelen onze wensen, maar wij zijn zelfs niet overtuigd van wat wij zouden willen. Dat is volgens mij bijzonder ernstig.
Ergens is de teleurstelling vandaag erg groot. Wij hebben dit verslag dat de zaken zeer helder voorstelt. Het stelt politieke richtsnoeren voor een reeks regio's van de wereld voor; het kondigt een aantal gerichte hervormingen aan van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid; het stelt voor om gebruik te maken van de delegaties van de Commissie om daar diplomatieke vertegenwoordigingen van te maken voor de lidstaten die geen diplomatieke vertegenwoordiging hebben in meer dan de helft van de staten van de wereld. Dit zijn concrete benaderingen. Daar zouden wij iets mee kunnen doen.
Bovendien hebben we vorige maand voor een voorstel uit het verslag-Tindemans gestemd, waarin wordt verzocht om de oprichting van een Europees corps voor de Petersbergmissies. En we blijven maar jammeren over Bosnië, Rwanda en Albanië. Wij zouden spijkers met koppen moeten gaan slaan en niet langer moeten huilen omdat we er niet in slagen de WEU te integreren. Laten we beginnen met datgene waarover wij het wel eens zijn. Wij weten dat er binnen ons Parlement een zeer sterke meerderheid bestaat als het hier om gaat. Het wordt tijd dat die meerderheid ophoudt met het geprevel en eens positieve voorstellen doet!

Souchet
Mevrouw de Voorzitter, het jaarlijks verslag over de vooruitgang van het GBVB is, tot droefenis van mijn fractie, jammer genoeg veeleer aanleiding tot een rituele viering van een fundamentalistische hang naar eenwording dan een diepgaande bezinning over hoe de doelstellingen en feiten zich tot elkaar verhouden.
Niettegenstaande het feit dat het onderhavige verslag ontegenzeggelijk documentaire kwaliteiten heeft en boordevol becijferde vermeldingen zit, vormt het geen uitzondering op de regel. Er is hier sprake van dezelfde ideologische aanpak als vorig jaar, waarbij een opvatting van het GBVB wordt ontwikkeld als zou het tot taak zou hebben om alle middelen voor buitenlandse actie van onze naties op te slorpen, iets wat dus in de hele opzet indruist tegen de nationale diplomatieën, alsof een geslaagd initiatief van een of meerdere lidstaten op zich niet geheel Europa ten goede zou kunnen komen. Integendeel, de bevoegde en doelmatige nationale diplomatieke diensten waarop dergelijke acties steunen worden voorgesteld als een obstakel in de ontwikkeling van het GBVB en tijdens de debatten heeft men serieus overwogen om ze te recyclen, om niet te zeggen ze te herscholen.
Het huidige gebrek aan standvastigheid van het GBVB wordt toegeschreven, en ik citeer, aan "het voortbestaan van een intergouvernementele dynamiek die de vrees van de lidstaten weerspiegelt om de hersenschim van het nationale gezag af te zweren" . Na de lege dop van de heer Lamers, hebben we hier dus de hersenschim van de heer Spencer. De nationale staat krijgt dus in de nieuwe overheersende ideologie de rol toebedeeld die vroeger was voorbehouden aan de klassevijand van de ideologie die er rechtstreeks aan voorafging.
Door het GBVB zo tegenover de nationale buitenlandse beleidsvormen te plaatsen, wordt het tot steriliteit veroordeeld. Het GBVB zal slechts doeltreffend zijn wanneer het een aanvullende rol speelt en niet die van vervanger van de nationale diplomatieën. Als we echt gemeenschappelijke belangen hebben, die goed zijn geïnventariseerd, levert een gezamenlijk optreden om ze te doen gelden ontegenzeggelijk een toegevoegde waarde op.
Op andere terreinen verschillen onze standpunten. De ontwikkeling van het GBVB kan er dus via gemeenschappelijk overleg voor zorgen dat onze uiteenlopende benaderingen zo goed mogelijk met elkaar worden verzoend. Maar we moeten ook het bestaan van afwijkende beleidsvormen erkennen die, op bepaalde belangrijke gebieden, verband houden met de bescherming van vitale nationale belangen die volkomen legitiem zijn en aan de wens van de burgers beantwoorden.
Wanneer wij deze feiten in naam van het GBVB willen ontkennen kan dit niet anders dan de doelstelling benadelen die wij zogenaamd nastreven: de positie van Europa op het nieuwe internationale toneel bevestigen. Ik betreur het feit dat het verslag-Spencer deze realistische benadering van het GBVB niet in overweging heeft genomen die een noodzakelijke voorwaarde is voor het slagen ervan. Vandaar dat onze fractie niet vóór de goedkeuring ervan zal kunnen stemmen.

Antony
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, elk jaar, sinds het in werking treden van het Verdrag van Maastricht op 1 november 1993, maakt ons Parlement de balans op van de geboekte vooruitgang bij de uitwerking van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, zoals bepaald in artikel J.7 van het Verdrag. En ieder jaar weer betreurt het Parlement een teleurstellende balans en het ontbreken van een gemeenschappelijk beleid in internationale crises.
Het verslag van de heer Spencer vormt geen uitzondering op die regel. Volgens de auteur daarvan blijft het debuut van het GBVB weinig overtuigend in de ogen van de Europese burger. Het verslag laat de crises van 1996 de revue passeren en betreurt daarbij met name het ontbreken van gemeenschappelijke standpunten en initiatieven van de Unie ten aanzien van voormalig Joegoslavië, de uitbreiding van de NAVO en de betrekkingen met Rusland, haar inefficiëntie in Albanië, haar diplomatieke zwakheid met betrekking tot Cyprus en Turkije en haar verdeeldheid over China.
Merkwaardig genoeg brengt het verslag een positief oordeel uit over de actie van de speciaal gezant van de Unie in het Nabije Oosten, en is het van mening dat er mogelijkheden te benutten blijven in Midden-Afrika, Zaïre of het gebied van de Grote Meren. Je moet het maar durven opschrijven, en ik heb daar verder geen commentaar op.
De voorgestelde maatregelen om deze lacunes te verhelpen zijn zoals gewoonlijk de volgende: integratie van de West-Europese Unie, van de WEU in de Unie, het opnemen van de administratieve uitgaven van het GBVB in de communautaire begroting als niet-verplichte uitgaven, waardoor een controle van het Parlement mogelijk wordt, en tot slot de systematische raadpleging door de Raad van het Europees Parlement alvorens er gemeenschappelijke standpunten worden bepaald.
De Commissie buitenlandse zaken rekent op de Intergouvernementele Conferentie voor de tenuitvoerlegging van deze hervormingen. Indien deze de soevereiniteit van de lidstaten op het gebied van het buitenlands beleid steeds verder ontmantelt, zal zij helaas nauwelijks meer harmonie noch meer vrede tussen de naties teweegbrengen en vandaar dat wij niet vóór dit verslag zullen stemmen.

Paasio
Mevrouw de Voorzitter, toen in het begin van 1995 drie nieuwe lidstaten tot de Europese Unie toetraden, werd daarmee in de Unie sterker dan voorheen de traditie van militaire ongebondenheid vertegenwoordigd. Het gaat hierbij namelijk om een traditie, niet om een handicap op het gebied van het veiligheidsbeleid, zoals nog verrassend vaak gedacht lijkt te worden. In het Europa van na de Tweede Wereldoorlog bestaat er een minstens even lange geschiedenis van militaire ongebondenheid als van militaire verbonden. Het is goed om dat in gedachten te houden.
Ik wil hier graag benadrukken dat Finland niet politiek ongebonden wil zijn. We willen het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie steunen en versterken. Op dit gebied is Finland onder andere samen met Zweden de laatste tijd zeer actief geweest. We willen echter militair ongebonden blijven omdat deze bewuste keuze naar onze opvatting en ervaring de beste garantie biedt voor een evenwichtige en veilige ontwikkeling in het noorden van Europa. Indien Finland en Zweden nu zouden aankondigen hun militaire ongebondenheid op te zullen geven, zou dit met zeer grote waarschijnlijkheid een toename betekenen van de militaire spanningen in onze regio en langs de 1300 kilometer lange grens tussen de Europese Unie en Rusland. Waarom zouden we een beleid voeren dat de spanningen doet toenemen? Een van de gevolgen zou zijn dat de samenwerking tussen de grensgebieden aanzienlijk bemoeilijkt zou worden.
Tegen deze achtergrond hebben we met enige zorg de voorwaarden voor het samengaan van de EU en de WEU gevolgd. Het zou betekenen dat wij onze militaire ongebondenheid zouden moeten opgeven. We begrijpen wel dat de meerderheid van de lidstaten van de EU de oplossing voor de problemen op veiligheidsgebied heeft gezocht in de aansluiting bij een militair verbond. We respecteren deze beslissing. We verlangen echter hetzelfde respect voor onze eigen beslissing. De weg van een in tweeën verdeeld Europa naar een vredevollere ontwikkeling is afgelegd met behulp van goede samenwerking tussen militair gebonden en ongebonden landen.

de Melo
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het verschil aan geloofwaardigheid tussen het prestige en de kracht van de economie van de Europese Unie en de onbeduidendheid en het onvermogen op het gebied van het buitenlands defensie- en veiligheidsbeleid wordt steeds meer algemeen bekend.
Dit verschil bestaat omdat het Unieverdrag niet wordt nageleefd. De kleine vorderingen inzake de uitvoering van het buitenlands defensie- en veiligheidsbeleid zijn teleurstellend, zoals wordt gezegd in het uitstekende verslag van onze collega Spencer, dat wij moeten steunen en aannemen.
Mevrouw de Voorzitter, wij beschikken in de Europese Unie niet over de strategische inlichtingendiensten die prognoses kunnen doen over de politieke ontwikkelingen in de wereld. Wij hebben in Europa geen snel besluitvormingsvermogen inzake het buitenlands beleid. In het kader van Europa is het operationele onvermogen en het gebrek aan middelen in het kader van veiligheid en defensie welbekend.
De dringende tenuitvoerlegging van deze maatregelen vereist dat een solide en coherent institutioneel kader wordt gevormd, waarvoor dit Parlement heeft gepleit en blijft pleiten in dit verslag, maar waaraan de Raad heel weinig aandacht heeft besteed. Wij kijken met angst uit naar de schuchtere vooruitgang ter zake, ik herhaal de schuchtere vooruitgang ter zake die de Intergouvernementele Conferentie voorstelt.
Mevrouw de Voorzitter, wij weten allemaal dat voorspellen met gegrondheid en kennis, besluiten met spoed en doeltreffend handelen de trilogie is die geloofwaardigheid kan verlenen aan een buitenlands beleid met ondersteuning en omlijsting in een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de Europese Unie.
Zonder deze structurele voorwaarden blijft het standpunt van de Europese Unie inzake het buitenlands beleid verwerpelijk - dat klinkt hard, maar het is de waarheid - en zal het op de middellange termijn niet de geschikte ondersteuning verlenen aan de ontwikkeling van het economisch en financieel beleid of aan de overeenkomende sociale vooruitgang.
Ik hoop evenwel dat een op volle toeren draaiende Economische en Monetaire Unie, een functionerende Europese Centrale Bank en de eenheidsmunt als positieve factor voor meer cohesie zullen zorgen bij het lanceren van een Europese Unie waarin de doelstellingen, tezamen met levensgemak, een beetje meer levenstrots van de Europese burger zijn (maar dit zal zeker stof zijn voor een nieuwe generatie politieke leiders in Europa - de huidige is uitgeblust - en mogelijk een nieuw institutioneel kader).

Caccavale
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de heer Spencer feliciteren met zijn voortreffelijke verslag, maar ook wil ik mijn teleurstelling uitspreken over het feit dat dit Parlement zich weer eens tot een gezellig theekransje laat verleiden: we zullen wel weer zeggen dat er een gemeenschappelijk buitenlands beleid moet komen, maar in de praktijk zullen we niets concreets ondernemen om dit doel te bereiken.
Ik vraag me af - en ik vraag u - of iemand nog de illusie koestert dat de inmiddels stokoude nationale staten een hoofdrol kunnen spelen op een internationaal toneel dat zich duidelijk en krachtig ontwikkelt; dat heeft de heer Spencer ook terecht in zijn verslag gesteld. Ik vraag me af of Europa, dat op commercieel en economisch vlak in de wereld toch een zeer vooraanstaande rol speelt, in feite niet liever de rol van de vijftien politieke dwergjes blijft spelen, van de vijftien politieke kabouters die met elkaar blijven bakkeleien over elke belangrijke buitenlandsbeleidkwestie die zich op het internationaal toneel voordoet. Het voormalig Joegoslavië is een zeer in het oog springend geval, maar zo kunnen we er zoveel noemen, bijvoorbeeld het beleid ten aanzien van Rusland, ten aanzien van China, waarover we het straks gaan hebben, en ook het Middellandse-Zeebeleid. Gemeenschappelijke acties en standpunten kun je op de vingers van één hand tellen. Wij dienen derhalve na dit debat een correct en krachtig standpunt in te nemen op grond van duidelijke maatregelen van het Parlement.

Frischenschlager
Mevrouw de Voorzitter, we moeten onze collega Spencer bedanken voor zijn werk omdat zijn verslag laat zien dat een verslag over de praktijk van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU nu gewoonweg moet leiden tot een opsomming van de gemiste kansen en de tekortkomingen. En ik ben bang dat doordat de IGC geen echte vooruitgang op dit gebied boekt, de verslagen er ook in de toekomst dienovereenkomstig uit zullen zien.
Om praktische voorbeelden voor het falen te vinden hoeven we het dus niet al te ver van huis te zoeken, maar zelfs door de lidstaten van de Europese Unie resp. door landen die willen toetreden, wordt openlijk met militair geweld gedreigd. Ik vind het een onvergeeflijk falen van de Europese Unie dat het niet lukt om een oplossing te vinden die een eind maakt aan het crisisgebied Griekenland-Turkije-Cyprus. Integendeel, we kijken toe hoe economisch zwakke landen economische hulpbronnen, die ze dringend elders nodig hebben, stoppen in een totaal buiten proporties geraakte bewapening.
Volgens mij moet hier duidelijk het zwaartepunt van alle Europese instanties liggen, opdat we dit echte Europese schandaal onder controle krijgen.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, ik neem geen genoegen met de weliswaar rake opmerkingen in het verslag van de heer Spencer. Ik ben het met hem eens dat het institutioneel kader van de Europese Unie een hinderpaal vormt voor de ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, maar dit beleid heeft nog met andere - belangrijke - tekorten te kampen, waarbij ik denk aan het volgende. Ten eerste, het gebrek aan solidariteit, wat werd aangetoond door de neutrale houding van de Unie bij de incidenten op het rotseiland Imia, waarbij een lidstaat van de Unie betrokken partij was. Ten tweede, de inadequate tenuitvoerlegging van het beginsel van de gelijke behandeling, wat blijkt uit de aanpak van zowel het probleem in Tsjetsjenië als de Koerdische kwestie, alsmede uit de inertie van de Unie op het ogenblik dat het Turkse leger andere landen binnenviel. Ten derde, het gebrek aan zelfvertrouwen en het chronisch minderwaardigheidscomplex van de Unie, die zich heeft verzoend met het denkbeeld dat ze het vijfde wiel is aan de wagen van de Verenigde Staten. Kenmerkend hiervoor is dat ze de werkzaamheden van haar bijzondere gezant op Cyprus ondergeschikt heeft gemaakt aan die van de heer Holbrooke, die door de Verenigde Staten naar het eiland werd gezonden. Tenslotte herinner ik eraan dat het onvermogen van het GBVB ook werd bewezen door de tragische gebeurtenissen van vorig jaar in Albanië.

Sichrovsky
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, we juichen dit verslag toe omdat we ons inzetten voor een snelle realisatie van het GBVB met het oog op een toetreding van Oostenrijk tot de WEU en de NAVO. Als uiterst belangrijk beschouwen wij de verbetering van de arbeidsvoorwaarden tussen WEU en EU en de ontwikkeling van een van de VS onafhankelijk Europees veiligheidssysteem. Belangrijkste doel van een Europees veiligheidssysteem moet echter het voorkomen van militaire conflicten zijn, pas in tweede instantie het oplossen van conflicten, echter, indien nodig, ook met militaire middelen.
Europa heeft gezien het verleden een bijzondere verantwoordelijkheid met het oog op een actief veiligheidsbeleid. Dit mag niet door een naïeve vorm van pacifisme in gevaar worden gebracht, want een ding mogen wij allemaal niet vergeten: volgens de beginselen van een eenzijdig pacifisme, antimilitarisme en militair neutralisme zou ook Auschwitz nooit zijn bevrijd.

Theorin
Mevrouw de Voorzitter, net als alle anderen hier, wil ik graag opmerken dat dit een zeer goed verslag is. Het geeft een uitgebreide en goede opvatting weer van het veiligheidsbeleid en beperkt zich niet bekrompen tot militaire terreinen en kwesties. Ik juich ook toe wat de heer Spencer zelf heeft gezegd, nl. dat er een beleid voor de lange termijn nodig is om de grote wereldproblemen aan te pakken, zoals armoede, milieu, etnische en sociale conflicten. Ik denk dat dit buitengewoon juist is.
Ik zie vooral in de toelichting bij het verslag een goede formulering van de manier waarop een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid zou kunnen worden ontwikkeld; er is een analyse van de gebreken opgenomen, maar ook een formulering van wat er zou kunnen worden gedaan. Het is een goed naslagwerk voor belangstellenden.
Maar niets is nu eenmaal volmaakt. Zelfs dit verslag niet. Ik wil graag verwijzen naar wat collega Paasio heeft gezegd over de situatie van de ongebonden en neutrale landen. In de paragrafen 15 en 19 vinden we dit soort onvolmaaktheden terug. Ik hoop dat die bij de stemming verdwijnen, als de amendementen nr. 1 en 2 worden aangenomen. Tot slot spreek ik mijn gelukwensen uit met dit goede verslag.

Lambrias
Mevrouw de Voorzitter, ik wens de heer Spencer geluk met zijn verslag. Het lijdt geen twijfel dat het zogeheten gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, dat de Europese Unie na de historische gebeurtenissen van 1989 had moeten stimuleren, nog steeds een grote afwezige en onbekende is en als de voornaamste schuldige voor het falen van het externe optreden van de Unie moet worden aangewezen. We betreuren dan ook dat dit beleid op de vooravond van de herziening van het Verdrag een verre - en voor sommigen ongewenste - droom blijft.
De pijnlijke ervaringen uit het verleden - met name in de Golfoorlog, de conflicten in ex-Joegoslavië en BosniëHerzegovina en de tragedies in Afrika, alsmede bij de aanpak van de problemen met Turkije - tonen aan dat het buitenlands beleid van de Unie en haar lidstaten steeds meer op de nationale en steeds minder op de communautaire toer gaat.
De Unie, die zichzelf trots de grootste economische macht ter wereld noemt, is niets meer dan een dove diplomaat, een blinde generaal en een kreupele soldaat, zoals soms ironisch naar haar wordt verwezen. Daar de - unanieme - politieke wil ontbreekt om een doeltreffend gemeenschappelijk buitenlands beleid voor de Unie te bepalen, staat nu al vast dat men in Amsterdam - als in Maastricht - alleen maar mooie woorden voor het GBVB zal overhebben.
Hoewel men op zoek lijkt naar technische oplossingen voor de regeling van deze kwestie, is het duidelijk dat de politieke en militaire afwezigheid van de Unie op het wereldtoneel zal worden bestendigd en met financiële middelen zal worden goedgemaakt. Commissaris van den Broek heeft hier gisteren - terecht - gezegd dat de Europeanen betalen voor alle crisishaarden van Sarajevo tot Palestina, terwijl anderen acties ervoor ondernemen. Als we wensen dat dit onvermogen van de Unie aan de wortel wordt uitgeroeid, is het hoog tijd dat we teruggrijpen naar een gedachte die we de afgelopen jaren zorgvuldig hebben doodgezwegen, met name die van het federale Europa.

Truscott
Mevrouw de Voorzitter, ook ik wil de heer Spencer gelukwensen met zijn verslag. Ik ben het met hem eens dat de vooruitgang inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid teleurstellend is geweest. Het klopt dat de Europese Unie niet is staat is gebleken om de mensenrechten- en democratieclausules in haar akkoorden ten uitvoer te leggen. Zoals de heer Spencer aangaf, heeft de Commissie nagelaten voorstellen te formuleren wat zij krachtens artikel J, lid 8 wel had kunnen doen. Ik ben in het bijzonder ingenomen met zijn verwijzing naar een studiecentrum dat de Europese Unie zou kunnen helpen bij de opstelling van een efficiënter gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en dat conflicten kan helpen voorkomen.
Het klopt dat er een nauwere band moet komen tussen de WEU en de Europese Unie. Maar net als mevrouw Theorin echter ben ik het niet eens met de paragrafen 15 en 19, over de integratie van de WEU in de Europese Unie en meer meerderheidsbesluiten in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Zoals de heer Lambrias gezegd heeft, is het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op sommige gebieden zeer zeker in gebreke gebleven, zoals in het voormalige Joegoslavië, Albanië en andere gebieden in de wereld.
Tot slot wil ik de heer Spencer graag gelukwensen voor het opnemen van een verwijzing naar antipersoneelmijnen, waarbij we al onze krachten moeten bundelen om ze van het aardoppervlak weg te vagen, omdat ze zoveel schade veroorzaken en zoveel leed berokkenen aan mensen overal ter wereld.

Stenzel
Mevrouw de Voorzitter, wat het resultaat van de IGC ook moge zijn, een ding staat vast: het applaus voor deze conferentie zal niet al te luid zijn. Van hoe groot belang het ook is dat we de burgers het gevoel geven dat ze in een gebied van vrijheid en innerlijke veiligheid leven, waartoe ook sociale zekerheid en recht op werk behoren, toch hebben we ook veiligheid naar buiten toe nodig. Juist voor landen als Oostenrijk die in een grensgebied van de EU liggen is het belangrijk dat de Europese Unie op buitenlands en veiligheidspolitiek gebied invloed kan gaan uitoefenen en daardoor kan uitgroeien tot een stabiliserende factor binnen Europa. Tot nu toe werden vooral de tekortkomingen van het GBVB duidelijk, in Bosnië evenals in Albanië en in het Nabije Oosten. Het verslag-Spencer maakt dit op pijnlijke wijze duidelijk.
Laten we onszelf niet voor de gek houden: zonder de inzet van de VS in deze crisisgebieden zou niets mogelijk zijn. Zij geven de Europese Unie hiermee een brevet van onvermogen. Daarom is het voor ons dus des te belangrijker dat ook op het gebied van het GBVB meerderheidsbesluiten de mogelijkheid tot optreden van de Europese Unie eenvoudiger maken. Dat de EU de Petersberg-taken op zich neemt, dus de vredebewarende en vredestichtende missies, is positief. Dat er tot nu toe nog geen datum voor de toetreding van de WEU is, dat dus de militaire ruggegraat ontbreekt, is negatief. Een duidelijke lijn van het GBVB zou ook het nationale debat in neutrale landen als Oostenrijk gemakkelijker maken. Zolang er bij het GBVB onduidelijkheden zijn, is het gemakkelijk om zich te verschuilen achter de neutraliteit die vanwege het veranderde politieke landschap in Europa haar zin heeft verloren en van een solidariteit voor een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid zou moeten worden losgekoppeld.

Titley
Mevrouw de Voorzitter, het is bij dit soort gelegenheden gebruikelijk de rapporteur geluk te wensen. Wat minder gebruikelijk is misschien wel dat ik de heer Spencer mijn welgemeende gelukwensen aanbied. Vorige voorzitters van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid hebben het jaarverslag namelijk steeds opgesteld op een zeer absolutistische basis: ze hebben het gehad over de wereld zoals zij die graag zouden zien en niet over de wereld zoals deze in werkelijkheid is.
Het verslag van de heer Spencer is echter zeer praktisch en concreet, en dat is nu precies de basis waarop we dit onderwerp moeten benaderen. Per slot van rekening hebben wij geen gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid omdat we het een of andere statussymbool willen om de rest van de wereld te bewijzen dat wij als organisatie volwassen zijn geworden, maar omdat wij geloven dat onze economische en politieke sterkte via het GBVB vruchten kan afwerpen voor niet alleen de Europese burgers, maar voor de burgers van een ruimer Europa en zelfs voor de burgers van de wereld. En dat is de basis waarop men ons moet beoordelen, op het verschaffen van die positieve voordelen.
Momenteel is het GBVB zeer gefragmenteerd, het heeft meer te danken aan de inspiratie van Heath Robinson, dan aan het moderne, computergestuurd technologische tijdperk. Wat wij nodig hebben is een duidelijkere definitie van wat wij willen. Wat is een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en wat willen we met zo'n beleid bereiken? Wij hebben geen oordeel over onze definitie van een gemeenschappelijk probleem, een gemeenschappelijke uitdaging, en we hebben geen idee van een gemeenschappelijke benadering. Hoe kon in 's hemelsnaam iemand een beslissing nemen over een strategie voor Albanië, als de Raad van ministers 15 verschillende documenten met instructies had. Je kunt het probleem nog niet eens gaan benaderen. Zolang nationale regeringen hun ambtenaren blijven instrueren, kan er bij ons geen sprake zijn van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Daarom hebben we een studiecentrum nodig dat we naar ik hoop in Amsterdam te zien zullen krijgen. Dat is ook de reden dat er meer samenhang nodig is bij de financiering van het GBVB. Met de hoed rondgaan en proberen de dingen van het kastje naar de muur te krijgen is niet de ideale manier om de dingen te doen. Ik hoop dat de interinstitutionele overeenkomst over de financiering van het GBVB een vaste plaats krijgt in het Verdrag van Amsterdam.
We hebben een besluitvormingsstructuur nodig die de gevoeligheden van de nationale soevereiniteit en de gevoeligheden van sommige van deze kwesties voor onze lidstaten respecteert, maar waarbij het nog steeds mogelijk is om vooruit te komen. Het idee van constructieve onthouding en meer meerderheidsbesluiten binnen gezamenlijk overeengekomen strategieën is een nieuwe manier om vooruit te komen.
De Intergouvernementele Conferentie zal een aantal van deze kwesties behandelen. Wat de Intergouvernementele Conferentie echter niet kan behandelen is het gebrek aan politieke wil. De grootste schande van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is wat in Mostar is gebeurd, en wat met mijnheer Koschnick is gebeurd, onze EU-gezant in Mostar. De Raad heeft hem verraden en de reden daarvan was een gebrek aan politieke wil. Waar wij aan moeten werken is aan politieke wil. We moeten de rol van het Parlement in een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid verbeteren.
Dat gezegd zijnde doet het mij zeer veel genoegen dat de heer Spencer zich kritisch heeft opgesteld ten overstaan van het Parlement. Hoe kan de Raad ons vertrouwen en ons ernstig nemen als wij niet in staat zijn om samenhangende aanbevelingen te formuleren, maar wel met spoedeisende kwesties naar voren komen die niet accuraat en tegenstrijdig zijn? We moeten naar onszelf kijken als wij echt een belangrijke rol willen spelen in het zich ontwikkelende buitenlands en veiligheidsbeleid.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat wanneer ik ook mijn complimenten toevoeg aan die van vele sprekers voor het verslag van de heer Spencer, dat dat ook welgemeend overkomt na de inleidende woorden van de heer Titley. Ik geloof namelijk dat de heer Spencer in zijn zeer gedegen verslag een vrij feilloze analyse heeft gegeven van de tekortkomingen in het buitenlands beleid van de Europese Unie en ook analyses heeft gemaakt op welke wijze dat zou kunnen worden verbeterd. In die zin, en ook na het debat van vanochtend over de Intergouvernementele Conferentie, zou men kunnen zeggen dat er duidelijk een consensus groeiende is en op welke wijze in ieder geval ten aanzien van het instrumentarium voor het gemeenschappelijk buitenlands beleid verbeteringen zouden kunnen worden aangebracht. Wat dat betreft zijn wij in even gespannen afwachting, denk ik, als dit Huis van de resultaten van de top in Amsterdam waarvan dan achteraf zal moeten blijken in hoeverre het Verdrag ons een aantal instrumenten en verbeteringen in procedures en structuren heeft aangereikt die enige kans bieden op een daadwerkelijk meer effectief, meer succesvol, meer slagvaardig gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid waarop door zovelen hier hedenmiddag is aangedrongen.
Zonder op enigerlei wijze afbreuk te willen doen aan de kritiek die terecht te uiten is op het gemeenschappelijk buitenlands beleid zou ik van de andere kant ook willen waarschuwen tegen de neiging die wellicht bestaat om alle internationale conflicten die thans nog woeden en alle ellende die thans nog aanwezig is in de wereld min of meer toe te schrijven aan de hulpeloosheid van de Europese Unie of het gebrek aan mogelijkheden om daar op afzienbare termijn een eind aan te maken.
Helaas zijn er ook nog tal van voorbeelden te noemen waar grote landen, wereldmachten met een zeer grote diplomatieke, militaire en economische capaciteit, niet op stel en sprong een eind aan kunnen maken, of dat nu is het conflict in het Midden-Oosten of de conflicten in Centraal-Afrika. Daaraan zou ik nog willen toevoegen dat ten aanzien van het buitenlands beleid van de Unie, gelukkig zou ik zeggen, ook veel positieve elementen te noemen zijn. Niet alleen dat wij de grootste internationale donor zijn en niet alleen dat Europa zich wel degelijk internationaal solidair verklaart met ellendige situaties van landen en van mensen in de wereld; niet uitsluitend en alleen dat wij ook bereid zijn wat dat betreft aan onze burgers te verklaren waarom het nodig is om een enorme internationale inspanning te blijven plegen voor het herstel en de wederopbouw in voormalig Joegoslavië waar wij destijds dan politiek en diplomatiek zijn achtergebleven, maar wij thans in ieder geval vooraan staan om te trachten de gemaakte vrede van Dayton ook daadwerkelijk te consolideren. Wij hebben ten aanzien van onze hele strategische omgeving, Oost-Europa, voormalige Sovjet-Unie, Middellandse Zee, het Midden-Oosten onze betrekkingen met elk van die landen individueel herzien en de banden versterkt.
Hetzelfde geldt ten aanzien van het in dit Huis veel besproken land Turkije, waarmee wie wij twee jaar geleden een douane-unie hebben gesloten en waarmee wij nu nog steeds trachten om de betrekkingen nauwer aan te halen maar waarvoor dan ook hele duidelijke en concrete stappen van een land als Turkije nodig zijn en geen veroordelingen met 21 jaar van een politiek activist die een vlag van een gebouw neerhaalt.
Kortom, er zijn ook positieve geluiden te uiten over het buitenlands beleid van de Unie. Maar ik kom terug op het uitgangspunt en in feite de kern van het verslag van de heer Spencer, en dat is - en dat is door de heer Titley laatst ook nog eens een keer onderstreept - dat wat voor structuren of procedures straks in Amsterdam ook zullen worden overeengekomen, dat nooit als een vervanging kan gelden voor de daadwerkelijke politieke wil om de gemeenschappelijke belangen ook daadwerkelijk gemeenschappelijk te verdedigen. Op dat punt is men duidelijk achtergebleven.
Ik zou hier dan ten slotte, mevrouw de Voorzitter, ook deze noodkreet willen slaken. Ik denk dat het goed zou zijn als al onze lidstaten ook de bestaande Unieverdragen op het punt van gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid nog eens op de letter willen doorlezen en zich dan ook nog eens de uitspraak van Commissievoorzitter Santer vanochtend eigen zou willen maken dat pacta sunt servanda , en dat er in Maastricht in 1991 met volledige instemming van alle lidstaten heel uitdrukkelijk is afgesproken dat niet alleen gestreefd zou worden naar gemeenschappelijk buitenlands beleid, maar ook naar een veiligheidsbeleid met op termijn een gemeenschappelijk defensiebeleid en alle instrumentarium dat daar dan ook bijhoort, en de opmerkingen die in dit opzicht zijn gemaakt over de versterking van de West-Europese Unie en het zich verschaffen van een instrumentarium dat ook gebruikt kan worden en druk kan uitoefenen waar de diplomatie anders dreigt te falen, ook die verdienen, denk ik, alle en volle aandacht.
Voorzitter, ik sluit af met nogmaals mijn grote waardering uit te spreken aan het adres van de heer Spencer en de hoop uit te spreken dat het ons ook in de komende jaren nog meermalen gegeven is om in de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en ook in de plenaire van gedachten te wisselen over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Betrekkingen tussen het Europees Parlement
en de nationale parlementen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0179797) van mevrouw Neyts-Uyttebroeck, namens de Commissie institutionele zaken, over de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen.

Neyts-Uyttebroeck
Sinds het verdrag van Maastricht is de Europese Unie een echte politieke weg ingeslagen. De ratificatieprocedures die volgden, toonden daarna hoe sterk de roep om adequate verantwoordingsplicht wel is. Die roep is nooit meer weggegaan en de voorliggende verdragswijzigingen zullen hem alleen nog maar versterken. Omdat ze de verkozen vertegenwoordigers zijn van de volkeren van de Unie vervullen de nationale parlementen en het Europees Parlement een sleutelrol in het uitoefenen van de democratische controle op de wetgevende en andere activiteiten van de Unie. De kwaliteit van de betrekkingen tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen is dan ook van cruciaal belang voor het democratisch gehalte van de Unie. Worden zij elkaars rivalen, dan zal de democratie daaronder lijden. Erkennen ze echter dat ze een gemeenschappelijke taak hebben, dan kan de democratie zegevieren.
Deze overtuiging, collega's, is mijn leidraad geweest tijdens het jaar dat is verstreken tussen mijn aanduiding tot rapporteur over de betrekkingen tussen ons Parlement en de nationale parlementen en de dag van vandaag. U overtuigen was niet zo moeilijk. Bijval vinden bij de nationale parlementen was en blijft minder evident. Immers, zoals het Finse parlement het heeft gesteld, onze relaties zijn tegelijk onderling concurrerend en onderling aanvullend. De aanvulling bestaat hierin dat wij, Europees Parlement, toezien op de acties van Commissie en Raad en dat de nationale parlementen toezien op hun nationale regeringen en hen controleren wanneer deze in EU-hoedanigheid optreden. Het lijkt de evidentie zelf, maar het is het bijlange niet, want hele stukken EU-wetgevingen, bijna de helft van de begroting komen tot stand zonder adequate parlementaire controle om dan nog te zwijgen over de tweede en derde pijler waar tot op heden nauwelijks parlementair, dus democratisch toezicht mogelijk is.
In de laatste rechte lijn naar de afsluiting van de IGC formuleert mijn resolutie daarom enkele fundamentele eisen, ten eerste: het opnemen van openheid en transparantie in het Verdrag als algemeen beginsel voor alle instellingen van de Unie. Dát alleen al, collega's, zou het wantrouwen van de publieke opinies kunnen milderen, zo niet geleidelijk aan helpen wegnemen. Ten tweede: de versterking van de bevoegdheden van het Europees Parlement en zeker het instellen van codecisie voor alle Raadsbeslissingen die met gekwalificeerde meerderheid worden getroffen. Ten derde: de verdragsrechtelijke verplichting om alle prelegislatieve en legislatieve teksten tijdig mee te delen aan de nationale parlementen, zodat deze over minstens vier weken beschikken om hun opinie te geven vooraleer de Raad beslist. Ten vierde: de versterking van de samenwerking tussen de parlementen van de Unie door het beter stroomlijnen van de cosac door tijdige mededeling aan de parlementen van het wetgevingsprogramma van de Commissie, door het toekennen van wederzijdse faciliteiten en door het organiseren en op punt stellen van elektronische multilaterale communicatie.
De voorliggende IGC-voorstellen komen ten dele tegemoet aan deze vraag. Ik hoop dat in de laatste rechte lijn die voorstellen niet zullen worden afgezwakt, maar integendeel, dat ze nog zullen worden versterkt. Ik besef ook, Voorzitter, collega's, dat mijn verslag en resolutie slechts een etappe vormen in de relaties tussen ons Parlement en de nationale parlementen, want die zullen altijd wel op zijn minst een beetje moeizaam blijven. Daarom hoop ik dat we ze niet zullen verwaarlozen, maar koesteren.
Tot slot Voorzitter, collega's, zou ik mijn laatste dertig seconden willen gebruiken om al diegenen te danken die me hebben geholpen en bijgestaan bij het tot stand komen van dit verslag, want ik heb het natuurlijk niet alleen gedaan. Ik prijs me erg gelukkig dat ik heb kunnen rekenen op steun van de ambtenaren van de Commissie institutionele zaken, van mijn eigen medewerkers én van een heel aantal collega's.

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, namens de Fractie van de Partij van de Europese SociaalDemocraten feliciteer ik de rapporteur. Er was een uitstekende samenwerking in de commissie en de Socialistische Fractie zal haar voorstel voor een resolutie steunen wanneer er over gestemd wordt.
De rol van de nationale parlementen en van het Europees Parlement is complementair en dat moet ook. Pogingen van eurosceptici en een assortiment extreem rechtse nationalisten om de nationale parlementen en het Europees Parlement tegen elkaar op te zetten, moeten wij van de hand wijzen. De rol is complementair omdat nationale parlementen een rol hebben in hun nationale hoofdsteden bij het controleren en onderzoeken van de activiteiten van de ministers die hun land op Raadsvergaderingen in Brussel vertegenwoordigen.
Ze hebben allemaal een andere manier om het te doen en die hebben ze ontwikkeld overeenkomstig hun eigen constitutionele tradities. Ik heb er geen enkele twijfel over dat sommige van deze manieren verbeterd zouden kunnen worden. Dat moeten ze zelf beslissen. Maar hoe goed de manier ook is - of het nu het Scandinavische model is waarbij de minister voor de desbetreffende parlementaire commissie verschijnt op weg naar de luchthaven om een Raadsvergadering bij te wonen, en op zijn weg van de luchthaven naar huis als hij van een vergadering terugkomt, een zeer intensieve controle dus - of een van de andere methodes die men heeft ontwikkeld; feit blijft dat hoe goed dat parlementaire onderzoek ook is, het blijft een apart onderzoek door vijftien verschillende nationale parlementen, elk over één lid van de Raad.
En daar komt de rol van het Europees Parlement kijken. Men moet de Raad benaderen als een collectief lichaam, als een instelling die beslissingen neemt op Europees niveau als een Europese instelling. En daar schuilt het belang van de medebeslissingsprocedure - om op Europees niveau een rechtstreeks verkozen parlementair lichaam te hebben voor interactie met de Raad. Daarom zijn beide rollen complementair en men moet in het Verdrag goed oppassen dat deze rollen gescheiden worden gehouden. We kunnen de compromissen steunen die op de Intergouvernementele Conferentie blijkbaar tot uiting komen om, via betere deadlines en een betere verspreiding van documenten, zodat men zich over de zaken kan informeren, maatregelen te treffen die de nationale controle welke de nationale parlementen moeten uitvoeren, vergemakkelijken.
Belangrijker dan dat in de Intergouvernementele Conferentie is een zaak die daarmee verband houdt, namelijk de uitbreiding van het stemmen met gekwalificeerde meerderheid. Als je unanimiteit hebt in een uitgebreide Unie van zo'n twintig leden, dan kan niemand de besluiten onderzoeken of controleren. De nationale parlementen noch het Europees Parlement zullen iets te doen hebben omdat de zaken lam komen te liggen. Tenzij we het stemmen met gekwalificeerde meerderheid in het nieuwe Verdrag uitbreiden tot op zijn allerminst het hele domein van de communautaire wetgeving, heeft het totaal geen zin om te bespreken wat de beste manieren zijn om het nationale of Europese parlementaire onderzoek uit te voeren. Die kwestie moet door deze Intergouvernementele Conferentie worden aangepakt.

Méndez de Vigo
Mevrouw de Voorzitter, mijns inziens is het succes van het verslag van mevrouw Neyts-Uyttebroeck, dat in de commissie met een grote meerderheid is goedgekeurd, te danken aan zijn adequate benadering. Waarom? Omdat het uitgaat van de vaststelling dat wij als Europees Parlement en de nationale parlementen de Europese burgers vertegenwoordigen. En zoals de heer Corbett zonet ook stelde, hoeven wij elkaar helemaal niet te bestrijden maar moeten wij in dezelfde richting werken op het gebied van het toezicht en de wetgevende activiteit. Dit verslag gaat dan ook in de goede richting en het vermeldt de steun van de nationale parlementen opdat het medebeslissingsrecht van het Europees Parlement tot juridische daden van wetgevende aard zou worden uitgebreid -zoals de COSAC tijdens zijn bijeenkomst in Dublin gesteld heeft.
Wat kunnen wij dus doen om vooruitgang te boeken in deze goede richting? Welnu, naar mijn mening bevat het verslag van mevrouw Neyts-Uyttebroeck een aantal concrete voorstellen die het politieke toezicht verbeteren dat de nationale parlementen in het kader van hun bevoegdheden op de communautaire wetgeving uitoefenen en die ook de controle verbeteren die de nationale parlementen op hun regeringen uitoefenen die, zoals wij weten, deel uitmaken van de Raad van ministers.
Mevrouw Neyts-Uyttebroeck doet ook een aantal heel concrete voorstellen over de wijze waarop de controle door het Europees Parlement verbeterd kan worden en tenslotte ook over de samenwerking tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen.
Mevrouw de Voorzitter, de rapporteur erkent in haar verslag zelf dat de voorstellen niet spectaculair zijn. Ze zijn dat inderdaad niet maar ze gaan uit van het gezond verstand, ze gaan in de goede richting en wijzen op wat de nationale parlementen en de vertegenwoordiging van het Europees Parlement overeengekomen zijn in de COSAC. Ik wil hier overigens hulde brengen aan onze ondervoorzitters, mevrouw Fontaine en de heer Imbeni, die ons in dit forum vertegenwoordigen. De voorstellen van de rapporteur gaan dan ook in de richting die ik eerder als de goede richting heb bestempeld.
Ik wil de rapporteur dan ook feliciteren met haar uitstekende werk en haar concrete voorstellen, waarin zij de standpunten van de nationale parlementen heeft opgenomen, zoals die aan bod gekomen zijn tijdens de hoorzitting die enkele weken geleden in Brussel gehouden is. Met teksten als deze, die misschien niet spectaculair zijn, wordt toch daadwerkelijk en stap voor stap vooruitgang geboekt bij de bouw van Europa.

Garosci
Mevrouw de Voorzitter, wat wij hier vandaag aan het bespreken zijn is zeker geen voorstel om de nationale parlementen bevoegdheden af te pakken ten gunste van het Europees Parlement, integendeel! Het sluit naadloos aan bij het plan betere betrekkingen en meer samenwerking tussen deze twee in het leven te roepen, waarbij een duidelijk doel geldt: zorgen dat de burgers, die zich steeds minder nationale burgers en steeds meer Europese burgers moeten voelen, beter worden vertegenwoordigd. De weg naar de besluiten zal onherroepelijk steeds vaker langs Straatsburg en Brussel voeren, maar daarnaast zullen de afzonderlijke lidstaten hun besluiten ook gewoon blijven nemen. Wij willen met andere woorden de beide instellingen, de communautaire en de nationale, bij elkaar brengen in de oordelen, de analyses, de doelstellingen en vooral de dringende zaken.
In dit verband moeten de regio's, dat wil zeggen het gebied, een cruciale rol spelen, en dat kan onder andere door de daarvoor bedoelde instelling, het Comité van de regio's, beter in te zetten.
Het Europees Parlement is bereid direct met de nationale parlementen samen te werken. Hopelijk is dat wederzijds. Om te zorgen dat dit op een redelijke termijn gebeurt, zou het heel zinvol zijn - zoals ook door het verslag en de rapporteur wordt gevraagd, waarvoor bij dezen onze dank aan haar - elektronische verbindingen tot stand te brengen tussen de Europese en de nationale vestigingsplaatsen van elke fractie en elke afgevaardigde met de respectieve commissies. Laten we gezamenlijk werken aan de vereenvoudiging van de wetgevingsprocedures, laten we gezamenlijk werken aan de gemeenschappelijke spoedeisende maatregelen, en laten we vooral gezamenlijk werken opdat de burgers gaan inzien waarom de twee grootste instellingen waarin zij vertegenwoordigd zijn bestaan en hoe zij functioneren.

Goerens
Mevrouw de Voorzitter, ik heb zojuist een amendement ingediend met de belangrijke suggestie uit mijn verslag over dezelfde problematiek aan het adres van de Luxemburgse premier, namelijk de toekenning van een recht op beroep en nietigverklaring aan de nationale parlementen tegen communautaire handelingen in geval van machtsmisbruik of een andere ernstige reden, overeenkomstig de bepalingen van artikel 173, paragraaf 2 van het Verdrag.
Want we kunnen er niet omheen dat de nationale parlementen in hoge mate buiten alles worden gehouden wat er in Europees wetgevend verband wordt bekokstoofd, met inbegrip van de gebieden die onder de oorspronkelijke bevoegdheden van de grondwetgevende machten vallen, en dat moet wel zware problemen opwerpen in het klimaat van wantrouwen tegenover de zaak van de Europese integratie die zich in het leeuwendeel der lidstaten doet gelden. Ik ben dus van plan om wat men in het Duits ein Vorschlag zur Güte noemt voor te stellen, een idee dus waarmee de scherpe kantjes kunnen worden afgerond, om iets te doen aan het gevoel van frustratie en onmacht dat de nationale parlementen vaak ervaren ten aanzien van de Europese opbouw.
In de mate waarin wij ons in een systeem van delegatie van bevoegdheid bevinden, is het niet meer dan billijk dat degenen die delegeren ook over middelen beschikken om te controleren of de bevoegdheden die zo zijn overgedragen aan de communautaire instanties ook werkelijk met goede bedoelingen en in het kader van de toegekende bevoegdheden zijn gebruikt. Het is dus voornamelijk om de onzalige inflatie van een blanco cheque te vermijden dat ik voorstel dat de nationale parlementen deelnemende partij worden van het rechtssysteem van de Europese Unie, net zoals de nationale regeringen en de instellingen van de Unie.

Miranda
Mevrouw de Voorzitter, ook wij stellen het werk op prijs dat is verzet voor de opstelling van dit verslag en zijn het eens met veel van wat tot nog toe is gezegd.
Ik wil hoe dan ook graag het volgende onderstrepen: ik vind dat men in dit verslag niet ver genoeg is gegaan, met name aangaande twee aspecten die ik levensbelangrijk vind en die wij ooit eens moeten oplossen. Eerste aspect: met de overdracht van bevoegdheden van het nationale naar het communautaire kader heeft men de situatie van de traditionele afhankelijkheid van de uitvoerende macht van de wetgevende macht omgekeerd. De wetgevende macht werd geconcentreerd in de uitvoerende organen. Deze kwestie moet worden opgelost. De tweede kwestie, die heel reëel is, betreft de effectieve afstand tussen de burgers en de plaatsen waar de besluiten worden genomen.
Welnu, deze twee kwesties, die in nauw verband staan met wat wij gewoonlijk het "democratisch deficit" noemen, dienen kordaat te worden aangepakt en naar mijn mening dienen zij verwezenlijkt te worden door een grotere rol van de nationale parlementen. Dit complementair met het Europees Parlement, zoals hier is gezegd en wat vanzelfsprekend is. Dit moet gebeuren via een versterking van de nationale parlementen, met name in kaders die niet uitsluitend de controle op de wetgevende macht zijn, maar ook op wetgevend niveau. Volgens mij is de kwestie van de verbinding van de nationale parlementen met het communautaire besluitvormingsproces een bijzonder belangrijke kwestie waarover wij moeten nadenken.

Van der Waal
De waarde van het verslag van mevrouw Neyts is vooral gelegen in de aandacht die wordt gevestigd op de belangrijke functie die de nationale parlementen vervullen in de Europese Unie. Als europarlementariërs zullen we moeten erkennen dat de burgers zich nog altijd het meest verbonden voelen met hun nationale parlement omdat het dicht bij hen staat en geworteld is in de historie en traditie van het eigen land. Versterking van de democratie in de Unie zal daarom in de eerste plaats gezocht moeten worden in de opwaardering van de rol van de nationale parlementen binnen het Europese bestel.
Hoewel de versterking van de nationale parlementaire controle op de Europese wetgeving een zaak is van de parlementen zelf, kunnen op Europees niveau wel een aantal maatregelen worden genomen om hun betrokkenheid te vergroten. Het verslag-Neyts bevat daartoe een groot aantal waardevolle ideeën. Het is verheugend dat voorstellen, zoals het beter informeren van de nationale parlementen over Europese aangelegenheden, terug zijn te vinden in het protocol over de rol van de nationale parlementen dat door het Nederlandse voorzitterschap is voorgesteld met het oog op de top van Amsterdam.
Tegelijkertijd constateren we dat het verslag te weinig oog heeft voor de gebrekkige democratische legitimiteit van het Europees Parlement. Teveel wordt verwacht van versterking van de bevoegdheden van het EP. Het Europees Parlement wordt weliswaar rechtstreeks door de burgers gekozen, maar een grotere rol van het Parlement maakt de afstand tussen de Unie en de burgers niet kleiner. De burger kan zich immers moeilijk herkennen in een parlement, waarin de nationaal-politieke pluriformiteit moeilijk doordringt en waarin alleen al de taalbarrière een echt politiek debat onmogelijk maakt. Een goed functionerende democratische vertegenwoordiging van zo'n groot aantal burgers, talen en culturen door het Europees Parlement in Brussel en Straatsburg zal daarom per definitie problematisch blijven.
Daarom dient de politieke agenda van de Europese Unie beperkt te blijven tot die taken die ten opzichte van een nationale aanpak een duidelijk toegevoegde waarde hebben. Dat zal de beste bijdrage zijn aan de vermindering van de afstand tussen de burger en de Europese politiek en de verkleining van het democratisch tekort.

Vanhecke
Mevrouw de Voorzitter, de verslaggeefster, onze gewaardeerde collega mevrouw Neyts, die ik bij deze vanuit de andere kant van de barricade toch hartelijk feliciteer met een verslag waarmee ik het zelf niet eens ben, heeft naar mijn mening ongelijk wat de idee betreft dat het zogenaamde democratisch deficit kan tegengegaan worden ondermeer door deze instelling, het Europees Parlement, meer macht te geven.
Naar mijn mening is de Europese volkerenverscheidenheid, de talenverscheidenheid, de culturenverscheidenheid, de politieke verscheidenheid zo groot - en ik beschouw deze verscheidenheid als een rijkdom die moet verdedigd worden - dat een grotere macht voor deze of om het even welke andere federale instelling telkens een stap vooruit voor de eenheidsworst zou betekenen. Ik stel bijvoorbeeld in mijn eigen land Vlaanderen vast dat in het Vlaams parlement alle politieke partijen tegen het zomaar invoeren van het Europees stemrecht zijn.
Welnu, dat protest van een heel volk wordt in dit Europees Parlement niet eens gehoord, laat staan gerespecteerd. Indien men van een democratisch deficit wil spreken heeft men daarmee wel een voorbeeld dat kan tellen, meen ik.
Vandaar mijn pleidooi onder meer voor het belang voor het behoud van het vetorecht van alle lidstaten met de hoop dat mijn eigen land, Vlaanderen, zo vlug mogelijk een lidstaat van de Europese Unie kan worden.

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, wij weten dat er een soort malaise bestaat tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement. De eerstgenoemden klagen erover dat zij zijn gereduceerd tot registratiekamers van beslissingen die elders worden genomen, onder andere en met name in het Europees Parlement. En laatstgenoemde wil zijn democratische bevoegdheden behouden, zo niet vergroten, wat de nationale parlementen zo nu en dan met lede ogen aanzien, in de vrees dat hen nog meer ontnomen zal worden.
Tegenover deze malaise denk ik dat het verslag van mevrouw Neyts het probleem op uitstekende wijze verheldert en aantoont dat het Europees Parlement en de nationale parlementen een en dezelfde strijd te voeren hebben: namelijk de democratisering van Europa. Dit verslag laat bovenal zien dat wij in plaats van rivaliteit, van complementariteit moeten spreken. De nationale parlementen beschikken over een enorm stuk braakliggend terrein dat ontgonnen moet worden. Dit omvat de gehele wetgevende activiteit van de Raad, de nationale bewindslieden evenals het gehele terrein van de intergouvernementele samenwerking.
Omdat ik zelf het nationale parlement heb gekend voordat ik in het Europees Parlement kwam, kan ik getuigen van de moeite die de nationale parlementen hebben om zich op het terrein van de Europese politiek te begeven. Want afgezien van een handjevol afgevaardigden die ten zeerste betrokken zijn bij de Europese politiek, heeft het leeuwendeel van de nationale volksvertegenwoordigers er vrij weinig belangstelling voor, niet door een gebrek aan politieke wil, maar omwille van een hele reeks praktische redenen. Ook hebben de nationale parlementen vaak niet de tijd noch de middelen om het verloop van Europese dossiers te volgen. Veel dingen zijn ingewikkeld en bureaucratisch in Europa en de vereenvoudiging van het Verdrag, dat kunnen we voorzien, is niet voor morgen. Transparantie is nimmer het sleutelwoord van de Europese opbouw geweest.
Alles wat het werk van de nationale parlementen kan vergemakkelijken dient dus te worden ondernomen, maar ik zou toch willen waarschuwen voor een tendens die in bepaalde landen, in bepaalde nationale parlementen, de kop heeft opgestoken, en die erin bestaat dat men een nieuwe instelling wil creëren vanuit de nationale parlementen. De vermeerdering van volksvertegenwoordigingen is altijd eerder een stap terug dan een democratische vooruitgang geweest, daar iedere volksvertegenwoordiging de neiging heeft een eigen leven te gaan leiden en zich ten koste van anderen bevestigd wil zien.
Laten wij dus proberen om elkaar te begrijpen, om samen te werken, om elkaars bevoegdheden te respecteren en ons respectieve werk te vergemakkelijken. Nogmaals, het uitstekende verslag van mevrouw Neyts levert daaraan een enorme bijdrage.

Kristoffersen
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik nog steeds de indruk krijg dat er twee soorten Europa bestaan. Enerzijds het Europa van de instellingen met de Commissie, de Raad van ministers en het Parlement en anderzijds het Europa der volkeren. Nu vlak vóór de afronding van de intergouvernementele conferentie in Amsterdam heb ik hetzelfde gevoel. De algemene publieke opinie heeft dus nog altijd problemen om de Unie te begrijpen. Ook de zogenaamde EU-taal vormt een barrière voor de bevolking. Het EU-taalgebruik is niet zeer boeiend en staat bol van de afkortingen. Soms krijgt men de indruk dat de instellingen zich in een ruimtestation boven de aarde bevinden en in een soort codetaal met elkaar communiceren. Deze taal is wel op aarde te ontvangen, maar niemand begrijpt waarover het gaat. Het wemelt van woorden als subsidiariteit, variabele geometrie, comitologie en dergelijke. Het resultaat is dan ook dat de burger de Unie oninteressant en vaak saai vindt. Dat is zelfs ook het geval bij de vele redacties. In dit verband is het belangrijk te wijzen op de rol van de nationale parlementen en ervoor te zorgen dat zij Europa ontdekken. De nationale parlementen staan ondanks alles dichter bij de bevolking dan het Europees Parlement. We moeten dus een beroep doen op de nationale parlementen om Europa dichter bij de burgers te brengen. Zoals hier vandaag werd onderstreept is dit een noodzaak. Ik zeg dit alles ook omdat de nationale binnenlandse zaken in aanzienlijke mate Europese binnenlandse zaken zijn geworden en het bijgevolg belangrijk is de nationale parlementen bij het Europese gebeuren te betrekken, zodat ze meer zijn dan satellietstations. Daarom steun ik het onderhavige verslag omdat het de rol van de nationale parlementen op een goede en praktische manier helpt versterken, ook ten opzichte van het Europees Parlement.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, van een verslag dat opgenomen wenst te worden in het grandioze oeuvre van de Europese opbouw, zou men een ode aan de vreugde verwachten. Maar wij hebben slechts recht op een keukenmeidensmartlap, met een trendy deuntje, tot vijftien keer toe herkauwd, over het democratisch tekort!
De oude partijen hebben de zomerhit van 1997 ontdekt, zoals ze vorig jaar in België, na de de doodstraf te hebben begraven, meemaakten hoe de lichamen van vier meisjes werden opgegraven, en vervolgens de hit van het jaar 1996 ontdekten, het dysfunctioneren van justitie en de instellingen.
Beste liberale collega en landgenote, u weet heel goed dat het nogal belachelijk is om hier vandaag te spreken over het democratisch tekort. Wanneer bijvoorbeeld de meerderheid van de Europese parlementariërs en de federale parlementariërs van België tolereren dat de verkiezingen in ons land, of ze nu nationaal of Europees zijn, systematisch schijnvertoningen zijn vanwege het geld van de belastingbetalers dat alle partijen ontvangen, behalve de mijne, het Front National, vanwege de media in een België waar de pers vrij is maar gesubsidieerd wordt, vanwege justitie die zonder reden de lijst van het Front National in de senaat schorst en wie weet morgen zelfs in het Europees Parlement, vanwege de heersende macht die militanten van mijn partij regelmatig in de gevangenis doet belanden omdat zij het streven hebben om een gecorrumpeerde politieke klasse uit de weg te ruimen en eindelijk het woord aan het volk te geven.
Maar misschien stem ik toch wel voor het verslag van mevrouw Neyts omdat het juist mooi is dat het nutteloos is.

Hager
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijn ceterum censio laat Carthago volledig ongemoeid. Het is veeleer gericht tegen een ontbrekende transparantie, tegen een ontbrekende oriëntering van de Unie naar de burgers toe en tegen het bestaande tekort aan democratie. Ik wil daarom de rapporteur oprecht feliciteren. Hoewel ik het niet op alle punten met haar eens ben, heb ik haar toch ook in de Commissie al bewonderd voor de manier waarop ze het voor u liggende verslag met veel omzichtigheid, met een scherpe blik voor het wezenlijke en ook wel met een groot uithoudingsvermogen heeft opgesteld.
Van de oplossing van de in het verslag opgesomde problemen zal in de toekomst mijns inziens de acceptatie van de Europese idee, over wier uitwerking men zeker van mening kan verschillen, principieel afhangen. Slechts een grotere democratische controle, met name een goed functionerende deelname van de nationale parlementen, kan de overbrenging van deze idee naar de burgers van de afzonderlijke lidstaten toe veilig stellen. Zonder deze voorgestelde verbeteringen zal de bestaande Euroscepsis echter verder toenemen, en wel zonder toedoen van de door de heer Corbett misschien uit gewoonte genoemde rechten.

Van den Broek
Voorzitter, de Europese Commissie is van oordeel en heeft dat ook meermalen tot uitdrukking gebracht, dat de nationale parlementen een belangrijke rol te spelen hebben bij de democratisering, ook van de Gemeenschap. Daarom is het verslag van mevrouw Neyts van essentieel belang. De rol van de nationale parlementen is belangrijk, in de eerste plaats omdat zij de wijzigingen van het Verdrag moeten ratificeren en later essentiële door de Raad genomen besluiten, moeten goedkeuren. In de tweede plaats kunnen de nationale parlementen ertoe bijdragen het democratisch tekort te verminderen door het democratisch toezicht dat ze op hun eigen regeringen uitoefenen. Dat is belangrijk op die gebieden waarop de besluitvorming in hoofdzaak een intergouvernementele aangelegenheid blijft, zoals bijvoorbeeld op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en ook op het terrein van justitie en binnenlandse zaken waar de rol van het Europees Parlement, ook naar het oordeel van de Europese Commissie, te beperkt blijft.
Goed geïnformeerde nationale parlementen kunnen een belangrijke en nuttige rol spelen tijdens het huidige beslissende debat over de Europese integratie. Er kan niet voldoende nadruk op gelegd worden dat het belangrijk is de nationale parlementen daarbij ten nauwste te betrekken en deze zeker niet uit te sluiten en er waardevolle en gewaardeerde bondgenoten van te maken die belang hebben bij dit proces. Dat betekent niet dat we de besluitvorming nog ingewikkelder moeten maken, verder moeten vertragen door nieuwe instellingen en structuren te creëren.
Om al deze redenen kan ik graag instemmen met de politieke boodschap die in het verslag van mevrouw Neyts is opgenomen en die duidelijk blijkt uit overweging waarin ondermeer wordt gesteld dat thans op de Intergouvernementele Conferentie en elders een aantal maatregelen moet worden aangenomen om de rol van de parlementen van de lidstaten van de Unie te versterken en om hun collectieve invloed, met eerbiediging van het unieke institutionele kader, te maximaliseren zonder nieuwe formele structuren te creëren of nationale grondwetbepalingen of parlementaire tradities uit te hollen. Ik ben het daar volkomen mee eens.
Staat u mij tot besluit toe een paar woorden te zeggen over de Intergouvernementele Conferentie.
Het ziet er naar uit dat de rol van de nationale parlementen zal worden uitgebreid door een protocol waarin twee aspecten centraal zullen staan. In de eerste plaats moeten de nationale parlementen beter worden geïnformeerd over de werkzaamheden van de Unie door toezegging - mevrouw Neyts heeft er ook naar verwezen - binnen een termijn van vier weken van groen- en witboeken van de Commissie en ook van wetgevingsvoorstellen. Het tweede van deze aspecten betreft de adviserende rol, waar ook eerder naar is verwezen, van de COSAC. Die moet worden versterkt, in het bijzonder op het gebied van de subsidiariteit en op het terrein van justitie en binnenlandse zaken.
We zijn van mening dat maatregelen om het toezicht van de nationale parlementen te versterken in hoofdzaak een aangelegenheid van die nationale parlementen zelf moet blijven en dat deze hen kunnen helpen hun rol in de Unie doeltreffender te vervullen.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, commissaris Van den Broek.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Juridische en justitiële ruimte ter bescherming van de financiële belangen tegen de criminaliteit
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelingen vragen B4-0168/97 - O-0056/97, aan de Raad, en B4-0169/97 - O-0057/97, aan de Commissie, van mevrouw Theato, namens de Commissie begrotingscontrole, en van de heer Bontempi, namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, over de vorming van een juridische en justitiële ruimte ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie tegen de internationale criminaliteit.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, mevrouw de Commissaris, met de twee mondelinge vragen haken wij in op de kennis die werd verkregen tijdens de hearing in april over de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de EU en daarmee van de belastinggelden. Tegelijkertijd vormen ze een dringende oproep aan de IGC om effectieve oplossingen ter bestrijding van de fraude goed te keuren. De hearing heeft een tweeslachtig resultaat opgeleverd. Enerzijds biedt ze reeds een reeks instrumenten tegen fraude, corruptie en de internationale criminaliteit. Ik breng u de Overeenkomst aangaande de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap in herinnering, het eerste daarbijbehorende Protocol over de corruptie onder ambtenaren van de EU en het tweede over het witwassen van geld.
Verdere voorstellen liggen op tafel, zoals dat van de in hoog aanzien staande groep deskundigen over de internationale criminaliteit en de geplande gemeenschappelijke actie van de Commissie tegen de georganiseerde misdaad en tegen de corruptie in het algemeen. Ik breng u de verslagen van de lidstaten in herinnering over de nationale wettelijke bepalingen aangaande fraudebestrijding en tot slot de opmerkelijke studie van een corpus juris over het strafrecht en strafrechtelijke procedures die op initiatief van het Parlement is ontstaan. Hierin wordt duidelijk dat de via regia naar effectieve bescherming van de financiële belangen van de EU een soort Europees openbaar ministerie zou zijn dat de obstakels bij de samenwerking van de nationale juridische instanties uit de weg zou kunnen ruimen zonder daarbij hun soevereiniteit te schenden.
Al deze teksten, voorstellen en studies laten zien hoe gevoelig het onderwerp van misbruik van gemeenschapsgelden en internationale fraude bij de burgers ligt. Maar nu komt de realiteit. Ze is teleurstellend en tegenstrijdig. We hebben weliswaar bij het administratief recht door de verordening over administratieve sancties en controles ter plaatse een bepaald beschermingsniveau bereikt. Maar op strafrechtelijk gebied lopen we ver achter.
De aan het begin genoemde, al in 1995 ondertekende Overeenkomst en de twee daarbijbehorende Protocollen zijn nog steeds niet geratificeerd. Ja, ik vrees dat de ratificering door alle lidstaten steeds onwaarschijnlijker wordt. Daardoor blijven de teksten dode letters. Maar zelfs als alle lidstaten ze ratificeren, leidt dat nog niet automatisch tot een evenwichtige bescherming van de financiële belangen van de EU. Want enkele lidstaten hebben laten weten dat hun wettelijke bepalingen al in overeenstemming met de Overeenkomst zijn. Dat dit niet het geval is, blijkt uit hun eigen nationale verslagen. Maar laten we ervan uitgaan dat een correctie ratificering van de Overeenkomst zou plaatsvinden, dan nog zou de harmonisatie een zwakke basis hebben. Want een reeks aspecten wordt niet vastgelegd, zoals bijvoorbeeld de procedures voor surséance van betaling, voor verjaring, voor de informatiestroom van de uitvoerende naar de rechterlijke macht.
Het is duidelijk dat we niet kunnen wachten op een eventuele ratificering van de toch al zwakke teksten. Initiatieven moeten over het huidige kader heen reiken. Daarom stellen we de volgende eisen. Ten eerste moeten de lidstaten hun verantwoordelijkheid nakomen en de Overeenkomst en de twee Protocollen voor volgend jaar ratificeren; ten tweede moet de Commissie wanneer deze ratificering niet wordt gehaald ertoe worden opgeroepen om effectievere initiatieven voor te stellen. Ten derde moet de IGC, zoals reeds in Dublin werd afgesproken, artikel 209a van het EG-Verdrag in zoverre versterken dat het Parlement het medebeslissingsrecht krijgt. Ten vierde moet de tekst van het corpus juris de Commissie ertoe in staat stellen om op het gebied van het strafrecht en het strafprocesrecht stap voor stap voorstellen te doen waarbij rekening moet worden gehouden met de constitutionele aspecten in de lidstaten.
Tot slot richt ik een appèl tot de Commissie en de lidstaten als dringende oproep om werkelijk alles uit de reeds bestaande regelingen ter fraudebestrijding te halen wat erin zit zodat het publiek en ook wij als parlementariërs niet steeds opnieuw worden opgeschrikt door echte of vermeende subsidieschandalen.

Bontempi
Mevrouw de minister, mevrouw de commissaris, wij hebben twee vragen gesteld om dit debat van de grond te krijgen, maar eigenlijk willen we het aangrijpen om vanuit het Europees Parlement nog eens de noodklok te luiden voor een prioriteit waar iedereen de mond van vol heeft maar waar niets, of alleen maar nutteloze dingen tegen gedaan worden: de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Het lijkt me inmiddels wel duidelijk waarom er zo'n schril contrast bestaat tussen woorden en daden. Kort gezegd hebben we nu te maken met een criminaliteit, vooral internationaal, die het wetgevende, administratieve en institutionele kader dat ter bestrijding van deze criminaliteit was opgezet, heeft achterhaald. De situatie zit muurvast en is alarmerend: er zijn vijftien nationale systemen die op het vlak van het materieel recht en het procesrecht van elkaar verschillen, die niet op een functionele, snelle manier met elkaar kunnen communiceren. En dan kun je wel een heleboel verdragen voor administratieve en justitiële samenwerking hebben gesloten, dat helpt je allemaal niets als deze middelen een dode letter blijven, zoals mevrouw Theato al zei.
Enerzijds dus snelheid en doortastendheid - helaas van de zijde van de criminaliteit - en anderzijds traagheid, gebrek aan samenhang en inefficiëntie. We hebben een hoorzitting gehad, de zeven Europese rechters die nog maar een jaar geleden de oproep van Genève hadden gedaan hebben de alarmklok geluid: dan is er maar één conclusie, namelijk dat er wat betreft de bescherming tegen de georganiseerde misdaad nieuwe instrumenten voor een Europa van de gerechtigheid moeten worden ontwikkeld; nieuwe instrumenten voor de Europese belastingbetaler - in het geval van fraude -, maar tout court voor de Europese burger.
We hebben suggesties, aanwijzingen gekregen. We zullen ons sommige daarvan zeker ter harte moeten nemen en moeten bekijken hoe we ze in daden, in concrete maatregelen kunnen vertalen: ik denk daarbij aan het afschaffen van het bankgeheim als er om internationale hulp wordt gevraagd; ik denk aan de invoering van voorschriften die het de Europese rechter mogelijk maken zich rechtstreeks tot zijn collega's te wenden zonder allerlei omslachtige, slepende en uitputtende procedures te moeten doorlopen; ik denk ook aan het belang van de vaststelling van nieuwe gemeenschappelijke soorten misdaden, met name op het gebied van de economische criminaliteit.
We hebben de afgelopen tijd echt wel middelen ingevoerd. Los van de financiële belangen heeft zich een interessante ontwikkeling voorgedaan: op het vlak van de corruptie is een verdrag goedgekeurd, de Commissie heeft een mededeling gedaan over het anticorruptiebeleid in het algemeen, en daarnaast heeft de Raad deze aanzienlijke inspanning op het terrein van de georganiseerde misdaad geleverd; bovendien wordt ook beraadslaagd over een verdrag inzake wederzijdse justitiële bijstand.
Wij onderschatten de inhoud noch het politieke belang van deze maatregelen, maar er moet een revolutie komen, ook een culturele revolutie, we moeten de traditionele middelen van het internationale recht loslaten en ook de historische nationalistische dadenloosheid waarvan de rechtsstelsels doordrenkt zijn laten varen, want anders zullen de maatregelen - ook de goede - ternauwernood bevredigende resultaten kunnen opleveren. Het geval van de verdragen is een verontrustende waarschuwing: we hebben er heel wat, maar ze liggen daar maar te wachten op ratificatie en ondertussen gebeurt er niets mee. Met deze vraag, met dit debat, maar vooral met de gebeurtenissen die ons nog te wachten staan - de ratificatie van de verdragen, maar bovenal de intergouvernementele conferentie en ook de gelegenheid die ons door het corpus juris wordt geboden - is het moment aangebroken om een grote kwaliteitsverbetering aan te brengen, om de verklaringen en mededelingen om te zetten in daden.
Naast de belastingbetaler, de burger als zodanig, is de wettigheid en de bescherming voor ons een leidraad bij de weg die we moeten gaan. We hebben vier werkterreinen, die in de ontwerpresolutie duidelijk zijn omschreven. Het eerste is hervorming van de derde pijler: deze is weinig democratisch en ook weinig functioneel; we verwachten dat Amsterdam op dit punt belangrijke resultaten zal behalen, ook al kan de tekst die we gezien hebben zeker niet onze goedkeuring wegdragen. Het tweede is een buitengewoon initiatief dat dit Parlement bereid is te nemen om te zorgen dat de nog hangende verdragen worden geratificeerd. Het derde werkterrein behelst experimenten - althans op het gebied van de communautaire financiële belangen - met het ontwerp voor een communautaire wetgeving en met de strafrechtprocedure die in het corpus juris vervat is; ook hier moeten we met alle democratische garanties te werk gaan - zo moeten aanklacht en aangeklaagde gelijkwaardig zijn -, maar er moet natuurlijk wel iets gedaan worden in de richting van een gemeenschappelijke wetgeving. Het vierde werkterrein houdt in dat de UCLAF een coördinerende taak moet krijgen en de nationale justitiële instanties technisch moet ondersteunen.
Dat zijn vier werkterreinen die het Europees Parlement heeft uitgezet. Dit Parlement kan nog wel meer dan alleen maar klagen; wat dit onderwerp aangaat hebben wij ook wel een aantal uitvoerbare voorstellen. Wij verzoeken u, mevrouw de minister en mevrouw de commissaris, de uitslag van dit debat en de stemming ter harte te nemen.

Sorgdrager
Voorzitter, dames en heren, in de Commissie begrotingscontrole en de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken hebben discussies plaatsgevonden over het instellen van een zogenoemde justitiële ruimte om de financiële belangen van de Europese Unie te kunnen beschermen tegen internationale criminaliteit.
De leden mevrouw Theato en de heer Bontempi hebben hierover vragen gesteld. U geeft hiermee, denk ik, terecht aan hoe belangrijk het is dat de fraude binnen de Unie wordt tegengegaan. Ik ben het met u eens. Fraude die de lidstaten en de burgers van de Unie jaarlijks vele miljoen ecu kost. De Raad en het Europees Parlement staan dus naast elkaar met bestrijding van fraude en criminaliteit. De Raad acht het dan ook belangrijk dat er voortdurend een gedachtewisseling is tussen de Raad en het Europees Parlement. Dat stimuleert elkaar toch in elk geval.
Gedurende het Nederlandse voorzitterschap is die gedachtewisseling ook al vruchtbaar gebleken. Ik heb bij verschillende gelegenheden het voorrecht gehad om met de verantwoordelijke commissies uit uw Parlement te spreken over de voortgang van de besprekingen in de derde pijler en juist ook op het terrein van het tegengaan van de fraude. Daarbij heb ik gelukkig toch mogen constateren dat uw Parlement deze informatie en gedachtewisselingen ook zeer op prijs heeft gesteld. Ik ben dan ook blij dat ik ook vandaag met u plenair hier over deze kwestie kan debatteren.
De vragen die de leden Theato en Bontempi concreet hebben gesteld zal ik graag beantwoorden. Daarnaast zal ik ook bij de beantwoording ingaan op de besluiten die onder het Nederlandse voorzitterschap door de Raad zijn genomen op het gebied van fraudebestrijding en op het gebied van bestrijding van georganiseerde criminaliteit in het algemeen.
Georganiseerde criminaliteit vormt werkelijk in toenemende mate een bedreiging voor onze samenleving. Het wordt steeds moeilijker een waarde te handhaven die wij allemaal zo belangrijk vinden. Die handhaving wordt bemoeilijkt omdat criminaliteit zich - en dat weten wij ook allemaal - steeds minder gelegen laat liggen aan de grenzen van de rechtsmacht van de lidstaten. Criminelen worden daarbij geholpen door nieuwe technologieën. Het vrij verkeer van personen, diensten en goederen maakt het noodzakelijk dat de lidstaten betere methoden ontwikkelen om de toenemende criminaliteit die net zo grensoverschrijdend is tegen te gaan. Toch hebben wij allemaal het gevoel, u, ik ook, dat wij steeds een stap achterlopen. Om Europa een gebied te laten zijn van vrijheid, veiligheid en gerechtigheid zullen wij allen preventie en bestrijding van georganiseerde criminaliteit moeten verbeteren. Zowel de Raad als het Europees Parlement moeten zich volledig aan dat doel committeren.
Het is ook in dit licht dat op verzoek van de Europese Raad van Dublin onder Nederlands voorzitterschap een actieplan is ontwikkeld voor een Europese aanpak van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Dat actieplan zal aan de Europese Raad van Amsterdam ter goedkeuring worden voorgelegd. Op 28 april heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken in een bijzondere zitting gesproken over het actieplan. Die bespreking heeft geleid tot een unanieme ondersteuning van de inhoud van dat plan door de verantwoordelijke ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken van de Unie. Tijdens de bijeenkomst van deze Raad heb ik mijn collega's gewezen op het belang van een goede parlementaire en rechterlijke controle bij de uitwerking van de maatregelen om georganiseerde misdaad te bestrijden. Ik heb u de tekst van het actieplan doen toekomen en ik heb met de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken - u zult zich dat herinneren - een vruchtbare discussie gevoerd over de voorgestelde maatregelen in dat actieplan. Het is voor de Raad een aansporing om die actiepunten uit te werken in goede samenwerking met het Europees Parlement.
Zoals u weet, geeft het actieplan een groot aantal maatregelen aan die tezamen in effectieve bestrijding van georganiseerde misdaad in Europa mogelijk moeten maken. Dat die Europese aanpak nodig is, staat buiten kijf. U hebt hier bij herhaling op aangedrongen evenals op een spoedig operationeel worden van Europol. Ik ben het met u eens.
Ik zal niet langer stilstaan bij de inhoud van het actieplan. Het is u allemaal, denk ik, voldoende bekend. Maar ik wil nog wel even het belang van dat plan onderstrepen. Immers, het biedt een raamwerk waarbinnen ook de fraude met de financiële middelen van de Unie moet worden aangepakt en als zodanig geef ik de bouwstenen aan van de Europese juridische ruimte waarbinnen de lidstaten optimaal kunnen samenwerken bij hun gemeenschappelijke aanpak van georganiseerde criminaliteit.
Natuurlijk zullen de lidstaten daarbij moeten worden bijgestaan door een effectief Europol. Naar mijn mening is dit het raamwerk met de daarbij horende maatregelen waarover beide vraagstellers spreken. En dan moet ik daar wel bij zeggen dat dat natuurlijk zijn beperkingen kent door de structuur van de derde pijler op dit moment. Het betekent ook dat Raad en Europees Parlement toch nog vaak zullen spreken over de afzonderlijke maatregelen die de Raad zal uitwerken en ik vertrouw eigenlijk op een blijvende constructieve samenwerking tussen Raad en Parlement.
Ik wil hier ook nog wel aan toevoegen, in aansluiting op datgene wat mevrouw Theato en de heer Bontempi hebben gezegd over de praktische implementatie van die maatregelen, dat ik bij herhaling heb gezegd: mooie teksten, natuurlijk, maar uiteindelijk moeten die teksten geïmplementeerd worden. Verdragen moeten worden geratificeerd en maatregelen moeten worden geïmplementeerd. De staten moeten dus met die instrumenten doen wat ze ermee kunnen doen.
De vragen die aan de Raad zijn gesteld, hebben specifiek betrekking op het tegengaan van fraude met Gemeenschapsgelden. De Raad hecht al enkele jaren een groot belang aan de totstandkoming van effectieve instrumenten. Dat belang is bijvoorbeeld tot uitdrukking gekomen in het meerjarig werkprogramma voor de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Het blijkt dus dat het de Raad werkelijk ernst is. En dat blijkt ook uit het feit dat binnen de huidige structuur van het Unieverdrag is gekozen voor de totstandkoming van verdragen als het meest bindende instrument. Dat is voor de rechtspraktijk en voor de bevoegde diensten in de lidstaten een groot voordeel. De duidelijkheid die dat schept over de wederzijdse verplichtingen komt een effectieve samenwerking immers alleen maar ten goede.
Toch is er natuurlijk ook een belangrijk nadeel waarop de vragenstellers terecht hebben gewezen. Nog eens zeg ik hier: inwerkingtreding is afhankelijk van de voltooiing van de nationale ratificatieprocedures. Natuurlijk is het zo dat die constitutionele procedures de ruggengraat vormen van onze parlementaire democratieën. Dat is een gegeven. Maar dat er spoed betracht moet worden, laat dat duidelijk zijn.
Op dat punt is dan ook gevraagd de lidstaten aan te sporen de ratificatie van het Verdrag inzake de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap met het eerste protocol te bespoedigen. De Raad heeft aan dat verzoek voldaan door middel van het volledig onderschrijven van de aanbevelingen uit dat actieplan. En daarin wordt concreet aangegeven dat die instrumenten uiterlijk midden 1998 in werking moeten treden.
Het tweede protocol bij het Verdrag is behandeld tijdens de bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 26 en 27 mei jl. Daar hebben wij toen een politiek akkoord bereikt ten aanzien van alle uitstaande vraagpunten. Dat tweede protocol waar ik het over heb, kent regelingen ten aanzien van de aansprakelijkheid van rechtspersonen, strafrechtelijke of administratieve sancties wegens corruptie of fraude, bestraffing van witwassen, beslag op en confiscatie van wederrechtelijk verkregen voordeel uit fraude en corruptie en ten slotte het stimuleren van samenwerking tussen Commissie en Raad op dit werkterrein. Ik hecht eraan het belang te onderstrepen van de aansprakelijkheid van rechtspersonen, hetgeen een novum is in de regelingen van de Europese Unie. Dat heeft ertoe geleid dat de tekst nu gereed wordt gemaakt voor ondertekening en ik verwacht dat die ondertekening ook nog wel onder het Nederlandse voorzitterschap kan plaatsvinden.
De justitiële ruimte zal niet alleen met deze Verdragen tot stand worden gebracht. En dat geven de vraagstellers eveneens aan. De Raad vindt dat ook en dat blijkt ook uit het actieplan.
Ik zou u niet optimaal informeren wanneer ik u niet op de hoogte zou brengen van andere resultaten die wij onder het Nederlands voorzitterschap hebben geboekt. Tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken is de Overeenkomst ter bestrijding van corruptie door ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en ambtenaren van de lidstaten van de Europese Unie ondertekend. Ook aan dit instrument moeten wij grote waarde toekennen bij de bestrijding van fraude en corruptie. De werkzaamheden over de ontwerpovereenkomst inzake de wederzijdse rechtshulp in strafzaken - ook een zeer belangrijk onderwerp - konden nog niet helemaal worden afgerond, maar zijn wel substantieel gevorderd.
Daarnaast zijn een aantal toelichtende verslagen gereed gekomen, bijvoorbeeld ten aanzien van het Verdrag inzake de bescherming van financiële belangen van de Gemeenschap en de Overeenkomst inzake uitlevering, waardoor de nationale ratificatieprocedures in elk geval versneld kunnen worden.
Alle instrumenten die ik heb kunnen bespreken, vormen tezamen met het raamwerk dat ons door het actieplan wordt geboden de beste weg om tot een effectieve bescherming van de financiële belangen van de Unie te komen. Daarbij gaan maatregelen tegen corruptie en fraude hand in hand met andere maatregelen ter bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Er is nog een hoop werk te doen, dat zal het voorlopig ook nog wel blijven en het Europees Parlement zal daar mijns inziens een blijvende rol in moeten spelen.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, Mevrouw de Minister, geachte leden, de laatste jaren is er heel wat werk verzet om de financiële belangen van de Europese Unie beter te beschermen. Dat de fraudebestrijding in de EU op het ogenblik als een vanzelfsprekende en zeer belangrijke taak wordt beschouwd, geeft aan dat er resultaat is geboekt. Er bestaat geen uniform juridisch kader in Europa om alle kwesties die met fraude te maken hebben, te regelen. Dat is op zich begrijpelijk. Het gaat vaak om terreinen waar vroeger niet bijzonder veel samenwerking bestond. Ik ben het eens met degenen die zeggen dat er er veel aan gedaan kan worden om de samenwerking tussen de bestaande rechtsstelsels te verbeteren, maar ik ben er ook van overtuigd dat wij open moeten staan voor veranderingen als dat noodzakelijk is.
De verdragen die de laatste jaren op dit terrein gesloten zijn, kunnen worden beschouwd als een belangrijke stap voorwaarts. Ik denk daarbij vooral aan de Overeenkomst aangaande strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Het heeft zeer grote moeite gekost om hier overeenstemming over te bereiken. Ik ben net zo bezorgd als mevrouw Theato en de heer Bontempi over het feit dat deze overeenkomst nog steeds niet is geratificeerd. Er is tenslotte al twee jaar verstreken sinds de ondertekening. Ik kan de vergadering verzekeren dat ik iedere gelegenheid aangrijp om de lidstaten er aan te herinneren hoe belangrijk dit is. Dat doe ik niet alleen tijdens vergaderingen van de Raad, maar bijna elke keer dat ik een interview geef, een artikel schrijf of een voordracht houd bij een bezoek aan een lidstaat. Het zou vanzelfsprekend een grote hulp zijn als ook u, geachte leden van het Parlement, zo veel mogelijk druk zou willen uitoefenen tijdens uw contacten met de nationale regeringen en parlementen.
De langzame ratificatieprocedure is zoals bekend ook op andere terreinen een probleem. Tot nu toe hebben bijvoorbeeld enkel Groot-Brittannië en Denemarken de Europolconventie geratificeerd, en enkel Groot-Brittannië heeft de overeenkomst inzake uitlevering geratificeerd. Het is iedereen duidelijk dat voor de toekomst deze beide instrumenten bij de bestrijding van de internationale criminaliteit in Europa een belangrijke rol zullen spelen. Het is de mensen daarom heel moeilijk uit te leggen waarom het zo lang moet duren voordat deze verdragen van kracht worden. Mijn conclusie is dat wij niet beschikken over voldoende doelmatige werkmethoden. Dat is ook de achtergrond van het Commissievoorstel tijdens de huidige regeringsonderhandelingen, om de hele politiële samenwerking en het strafrecht van de derde pijler naar de eerste pijler over te hevelen. Daarnaast moet de samenwerking op de gebieden die onder de derde pijler blijven vallen aanzienlijk doelmatiger worden. Ik heb ook gezien, precies zoals mevrouw Theato zei, dat er een voorstel is aan de Intergouvernementele Conferentie om artikel 209 A te versterken. Ik verwacht en ik hoop, net zoals u in dit Parlement, dat de Top in Amsterdam volgende week ons werkelijk de nodige instrumenten verschaft.
Ik juich ook toe dat de highlevel group in haar actieplan inzake de internationale criminaliteit, duidelijk vaststelt hoe belangrijk het is om de ratificatieprocedures zo snel mogelijk af te ronden, en daar ook een tijdschema voor vaststelt. Daarbij gaat het vooral om de drie protocollen bij de overeenkomst over fraude, waar nu overeenstemming over bereikt is en die gaan over corruptie, voorkennis en rechtshulp. Het laatstgenoemde protocol werd, zoals Minister Sorgdrager net heeft gezegd, vastgesteld tijdens de bijeenkomst van de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op 26 en 27 mei. Het gaat o.a. over witwassen, rechtshulp en de mogelijkheid om rechtspersonen aansprakelijk te stellen. Dat betekent dat de Commissie voor het eerst een rol te spelen zou krijgen bij strafrechtelijke procedures. Hoewel het maar om een bescheiden rol gaat, is dit volgens mij een zeer grote stap voorwaarts.
De Commissie zal vanzelfsprekend doorgaan met de ontwikkeling van de noodzakelijke instrumenten om de financiële belangen van de EU zo goed mogelijk te beschermen. Wij hebben al regels voorgesteld inzake de wederzijdse erkenning van bewijsmiddelen, een rechtstreekse samenwerking tussen de justitiële autoriteiten, centralisatie van het justitieel onderzoek naar fraude en de invoering van een register van gepleegde fraudemisdrijven. Al deze voorstellen zullen in de herfst besproken worden.
Het rapport over fraude uit 1996 aan de Raad en het Europees Parlement toont duidelijk aan hoe moeilijk het is om grensoverschrijdende fraude juridisch te onderzoeken. Er bestaat een duidelijk gevaar dat het gebrek aan een behoorlijke coördinatie, zowel op nationaal niveau als tussen de lidstaten, leidt tot zo'n versnippering dat een justitieel onderzoek in feite onmogelijk wordt of in ieder geval niet tot resultaten leidt. Het is nodig dat juist met betrekking tot grensoverschrijdende fraude, de strafrechtelijke competentie van de UCLAF versterkt wordt door de oprichting van een justitiële coördinatieunit, wat wij een judicial interface noemen, die zal bestaan uit rechters, officieren van justitie en andere juridische deskundigen, wil de UCLAF afgezien van haar huidige goed functionerende, coördinerende rol ook een ondersteunende en raadgevende functie ten opzichte van de lidstaten kunnen hebben.
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie zal vanzelfsprekend een nauwkeurig onderzoek verrichten naar de thema's die aan de orde komen in het corpus juris , d.w.z. in de op verzoek van het Parlement verrichte studie, waaraan de Commissie actief heeft meegewerkt. De oprichting van een Europees Openbaar Ministerie met het recht om strafrechtelijke procedures te voeren die de bescherming van de financiële belangen van de Unie betreffen, is een uitdagend idee. Het spreekt vanzelf dat er meer gedaan kan worden om de voorwaarden voor rechtshulp en de informatie-uitwisseling in strafzaken te verbeteren.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u hartelijk dat u mij nogmaals het woord geeft. Ik wil allereerst mevrouw de Commissaris Gradin nogmaals van harte bedanken! Zij weet dat we altijd veel waarde hechten aan haar steun en ook aan haar moedige manier van handelen. De doelstellingen worden niet altijd meteen al gehaald.
Ik heb nu echter een concrete vraag voor mevrouw de minister. Hartelijk dank voor uw toelichtingen. Misschien heb ik u niet helemaal goed begrepen. Kunt u ons garanderen dat de ratificering van de Protocollen en ook van de Overeenkomst volgens u tegen medio 1998 zal zijn afgerond of had u het alleen maar over de Protocollen? Dit zou immers enigszins onevenwichtig zijn, want op zich vormt de Overeenkomst in de eerste plaats de grondslag en zijn de Protocollen vervolgens een aanvulling daarop. Misschien kan ik nog een antwoord krijgen op deze vraag.

Sorgdrager
Voorzitter, het is zo dat wij in het actieplan gezamenlijk hebben afgesproken dat wij ervoor zullen zorgen dat zowel de Verdragen alsook de protocollen medio 1998 geratificeerd zullen zijn. Of ik u een garantie daarvan kan geven? Dan moet ik zeggen: nee, want ik heb de procedures in andere lidstaten natuurlijk niet helemaal in de hand, maar wij hebben dit gezamenlijk zo afgesproken, dus ik neem aan dat iedereen zich daar ook aan houdt.

Bösch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben mevrouw de minister erg dankbaar voor haar eerlijke antwoord, namelijk dat ze geen garantie kan geven voor de ratificering van haar eigen programma's. Dat bevestigt slechts wat de vorige sprekers, de voorzitster van onze Commissie begrotingscontrole en onze collega Bontempi, al hebben gezegd over de hele problematiek.
Beste mevrouw de Commissaris, u hoeft niet bang te zijn. We zullen over dit onderwerp bij elke gelegenheid praten, want wij beschouwen onszelf juist als afgevaardigden hier daadwerkelijk ook als vertegenwoordigers van de Europese belastingbetaler en het bevreemdt ons zeer dat de Europese instanties zich op het gebied van een Europees rechtskader zo aarzelend en weifelend opstellen.
Het fraudebestrijdingsprogramma van 1997/98 van de Europese Commissie zegt uiterst voorzichtig over het door het Europees Parlement gewenste onderzoek naar een Europees rechtskader, een corpus juris , dat ze zal toetsen welke concrete conclusies er kunnen worden getrokken uit dit initiatief voor samenwerking met de rechterlijke macht.
Uiterlijk sinds de verhoren van de enquêtecommissie voor de gemeenschappelijke verzendingsprocedure weten wij in het Europees Parlement welke conclusies we willen bereiken, namelijk een rechtssysteem dat eindelijk voldoet aan de eisen van de Europese interne markt. Ik heb hier al veel gehoord over Europol en de verdragen die er hier moeten komen en hopelijk zullen komen, en de overeenkomsten tussen de Europese lidstaten. Ik wil hier een misschien ietwat primitief voorbeeld citeren uit het verslag van de enquêtecommissie dat uit mei van het afgelopen jaar is, dus tamelijk actueel. Het mag niet zo zijn dat zoals in dit verslag wordt beschreven, grootfraudeurs - het ging in dit geval om 8 miljoen Engelse ponden - niet ter verantwoording kunnen worden geroepen, omdat de wederzijdse erkenning van bewijzen niet is geregeld.
Omdat hier misschien ook geïnteresseerde toeschouwers en Europese burgers op de tribune zitten en dit corpus juris misschien in wat duidelijkere woorden moet worden weergeven, wil ik heel kort iets uit het verslag citeren: " De eerste twee punten van de aanklacht werden van de hand gewezen omdat de rechter de beëdigde vertaling van de Spaanse wet niet als bewijsmateriaal toeliet, waarmee moest worden aangetoond dat de verdachten een grote overtreding van de Spaanse wet hadden begaan, maar dat vond de rechter niet voldoende duidelijk." Dit speelt zich allemaal af op een niveau dat zich veel van onze medeburgers vandaag de dag helemaal niet meer kunnen voorstellen. Ze kunnen zich waarschijnlijk ook niet voorstellen dat binnen een gemeenschappelijke interne markt aan het eind van de twintigste eeuw wordt geprobeerd om de belangen van de marktdeelnemers en ook van de belastingbetaler te beschermen door verzoeken om rechtsbijstand bij in beschuldiging stelling via diplomatieke weg net als 100 jaar geleden heen en weer te laten circuleren.
De lidstaten van de Europese Unie hebben in het verleden volgens mij nonchalant toegekeken hoe de Europese interne markt gedeeltelijk ook een interne markt voor fraude werd. Dezelfde lidstaten verbazen zich er nu, wanneer het gaat om een bekroning van deze interne markt in de vorm van de invoering van een gemeenschappelijke munt, over dat onze medeburgers deze Europese instanties steeds minder in staat achten tot het oplossen van problemen.
Als vertegenwoordigers van de Europese belastingbetaler zullen we het zeker niet nalaten om de tekortkomingen van de verschillende instanties en de lidstaten steeds opnieuw en in toenemende mate aan de kaak te stellen. Daarbij zullen we geen genoegen nemen met vage, vrijblijvende intentieverklaringen. Wie A heeft gezegd tegen de interne markt, moet ook B zeggen tegen de bescherming daarvan!

Nassauer
Mijnheer de Voorzitter, de bestrijding van de georganiseerde subsidiefraude binnen de Europese Gemeenschap is ongeveer even doeltreffend georganiseerd als een poging van Michael Schumacher om een formule-1-race met een postkoets te winnen. Dat is zeker niet de schuld van het Europees Parlement. Hier doen bedreven afgevaardigden, met name onze collega's Theato en Bontempi, al sinds geruime tijd met veel kennis en onverzettelijk hun best om ervoor te zorgen dat hier wat gebeurt. Het is dus eerder de schuld van de Raad. Het is wel buitengewoon sympathiek dat mevrouw de minister Sorgdrager de onderlinge gedachtenwisseling tussen Parlement en Raad noemt, maar ik ben bang dat dit babbeltje de georganiseerde misdaad nogal koud laat en in ieder geval geenszins van invloed is op hun daden. En het is ook gemakkelijk om Europol bij iedere gelegenheid aan te halen, vooral wanneer de Overeenkomst op basis waarvan Europol moet werken nog niet eens is geratificeerd. Dat dat bij ons zo miserabel is georganiseerd en de reputatie van de Europese Unie schaadt, ligt aan het feit dat er hier sprake is van een fout in het systeem.
We hebben de Europese Unie de bevoegdheid gegeven om over geld te beschikken. We hebben haar echter niet de bevoegdheid gegeven om deze beslissingsbevoegdheid desnoods ook strafrechtelijk te beschermen tegen misbruik. Dat is in alle lidstaten anders. Wie daar over geld beschikt, kan iemand die met dat geld fraudeert voor de rechter slepen en laten veroordelen. De Europese Gemeenschap kan dat niet; ze is erop aangewezen dat de Raad resp. de afzonderlijke lidstaten dat doen. En precies hier schiet het systeem tekort.
Het is kennelijk in strijd met de nationale soevereiniteit dat de Gemeenschap op strafrechtelijk gebied in actie komt. Aangezien een wezenlijk deel van de verantwoordelijkheid van de staat, de verdeling van het geld, al op de Gemeenschap is overgedragen zou het alleen maar logisch zijn als men de Gemeenschap in aansluiting daarop ook de bevoegdheid zou geven om voor strafrechtelijke bescherming ervoor te zorgen. Want al het andere werkt niet. Dat leert ons de ervaring en het onthutsend komische voorbeeld dat mijn collega Bösch zo-even heeft voorgelezen.
Als we er dus niet toe bereid zijn om de Gemeenschap op de afzonderlijke gebieden daar waar ze verantwoordelijkheden bezit ook strafrechtelijke competentie te geven, dan zullen we op den duur achter de dieven aanlopen. En dat kan eigenlijk niemand verantwoorden.

Giansily
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wederom behandelen wij het vraagstuk of liever de plaag van de fraude. En telkens weer zetten wij alles op alles maar, dat moeten we toegeven, met wel heel weinig resultaten vergeleken met de omvang van het probleem. Ik zou zelfs niet zonder enige ironie zeggen dat het probleem zo aanzienlijk is dat zelfs de omvang ervan niet precies valt in te schatten.
Wat vertegenwoordigt fraude? Zo'n 5 tot 10 % van de begroting van de Europese Unie, schat men, of zelfs meer. Miljarden ecu in elk geval, die elk jaar van de begroting van de Europese Unie worden afgehouden. We weten dat fraude zo'n beetje overal plaatsvindt, dat dit het communautaire beleid verziekt, en natuurlijk het EOGFL, maar ook de structurele beleidsvormen, het interne beleid van de Unie, zoals het toerisme. De tijdelijke onderzoekscommissie van het Europees Parlement over de communautaire doorvoer, die een opmerkelijk stuk werk heeft geleverd, heeft aan het licht gebracht dat de interne markt van de Europese Unie met de manier waarop zij functioneert het uitverkoren gebied van de internationale criminaliteit is geworden.
Nu, zult u zeggen, wie is daar debet aan? Het is vaak lastig om vast te stellen waar de verantwoordelijkheid ligt, zeker als ze zo gespreid is, maar één zaak lijkt mij veelzeggend. De Europese conventie inzake de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, ondertekend in juli 1995, is nog altijd niet geratificeerd door de parlementen van de lidstaten. Deze conventie is dus inefficiënt oftewel nutteloos. En in het meest gunstige geval verwacht men dat de ratificatie er volgend jaar van komt. Is dat wel serieus te noemen? Het ambitieuze plan voor fraudebestrijding waar het Europees Parlement onophoudelijk op heeft aangedrongen en dat de Commissie goed in elkaar heeft gezet, blijft steken omdat de door en door inerte Raad iedere vorm van vooruitgang blokkeert. Als het gaat om fraude zijn de Raad en de lidstaten er eerder op uit om zich in te dekken tegen de rechten van de Commissie dan dat ze iets doen aan de streken van fraudeurs. Zij vergissen zich in hun tegenstanders en dat is een dure vergissing voor de kas van de Europese Unie.
De ware ellende is het ontbreken van enige politieke wil in de Raad. De lidstaten dragen op eigen grondgebied zorg voor zo'n 80 % van de communautaire uitgaven en het wordt tijd dat zij de instellingen van de Unie, in essentie de Commissie, een reëel en onmiskenbaar recht van toezicht en interventie toekennen ten aanzien van het beheer van de eigen middelen van de Unie, zodra er gemeenschapsgeld wordt verduisterd.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega, s, met uw welnemen spreek ik vandaag de hoop uit, en één zwaluw maakt nog geen zomer, dat de Raad zich ondubbelzinnig en dapper moge inzetten. Het gaat om de geloofwaardigheid van Europa in de ogen van de burger. Wil men echt dat er een beeld ontstaat van een Europa als een zeef?

Kjer Hansen
Mijnheer de Voorzitter, intussen begint dit debat vermoeiend te worden, omdat er niets nieuws is. Ik vind het deprimerend om telkens weer te moeten horen wat we allemaal hopen, misschien denken en verwachten. Vandaag luidt het antwoord van de minister dat we misschien midden 1998, met andere woorden drie jaar na de goedkeuring van de conventie voor fraudebestrijding, de bekrachtiging ervan mogen verwachten. Neem mij niet kwalijk, mevrouw de minister, maar voor mij zijn dit alweer een hoop slechte excuses van alle leden van de Raad, zowel van uw lidstaat als van de mijne die ook niets heeft gedaan om de conventies te bekrachtigen. Het is immers zo dat de regeringen treuzelen met ratificaties. Dit getuigt van een gebrek aan respect voor de beslissingen die ze zelf hebben genomen. Het is niet moeilijk rond de tafel te gaan zitten en het over iets eens te worden, als men de tekst daarna toch niet in de eigen wetgeving omzet. Ik vind dat de houding van de lidstaten een bespotting is voor de problemen waarmee we te kampen hebben. Voor mij is het een teleurstelling. Op dit ogenblik is het zo dat men zelfs tijdens de huidige intergouvernementele conferentie geen ernstige stappen onderneemt om op dit gebied iets te doen.
De procedures zouden veranderd moeten worden. Zoals u zei, mevrouw de minister, kan het best zijn dat het Parlement een belangrijke rol speelt, maar het probleem is dat wij geen beslissingsbevoegdheid hebben. Indien dat wel zo was, zouden wij er wel voor zorgen dat er ernstige inspanningen worden gedaan om de fraude te bestrijden. Deze situatie is echter pijnlijk. Om af te ronden, mijnheer de Voorzitter, doe ik een oproep tot de collega's in de nationale parlementen om wat meer belangstelling te tonen voor dit onderwerp en wat meer druk uit te oefenen op hun eigen regering.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega's hebben de meest noodzakelijke vragen al gesteld. Ik zal mij daarom beperken tot een klein detail.
Het hoofdprobleem is, zoals bekend, de fraude. Waardoor wordt deze veroorzaakt? Volgens mij is een belangrijke oorzaak dat er geen betrokkenheid bestaat bij de EU en haar gelden. Als je met mensen in EU-landen praat, krijg je de indruk dat het er vooral omgaat om de EU "uit te melken" , en welke EU-subsidies verkregen kunnen worden. Dat geeft het idee dat alle middelen om EU-subsidie te krijgen toegestaan zijn. Heel snel worden dan ook achterdeurtjes ontdekt. Dat mag natuurlijk niet zo doorgaan.
Maar is het dan de oplossing om de EU veel meer macht op dit punt te geven, terwijl de geloofwaardigheid van de EU, Europol, de verdragen etc. al zo klein is? Ik denk integendeel dat het beter is om een heleboel subsidierotzooi "op te ruimen" , duidelijke regels te stellen voor de toekenning van EU-subsidies en er op toe te zien dat er niet voor zoveel zaken subsidie toegekend wordt. Ik denk dat er in dit verband streng moet worden opgetreden.
Ik wil Anita Gradin graag succes wensen - aan haar is immers binnen de EU de taak om te streven naar de oplossing van dit probleem, ook al gaat dat langzaam.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige voorstellen zullen er uiteindelijk toe leiden dat in het verdrag een rechtsgrondslag wordt opgenomen die een regeling voor de fraudebestrijding mogelijk maakt. Daarmee wordt vorm gegeven aan de politieke wil om de fraude te bestrijden, die voor de communautaire begroting een enorme schadepost betekent. Bij de harmonisatie van de huidige voorschriften en de communautaire samenwerking moeten we echter met beide benen op de grond blijven staan; we willen derhalve graag weten of de Commissie zelf werkelijk gelooft in ratificatie van het verdrag van 1995, aangezien het niet alleen problematisch is de politieke wil van de vijftien lidstaten te coördineren, maar ratificatie ook nog eens gekoppeld is aan de twee aangehechte protocollen, die niet alleen betrekking hebben op de verantwoordelijkheden van de ambtenaren, maar ook regeringen, afgevaardigden en instellingen erbij betrekken.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer te spreken over het initiatief van de leden Theato en Bontempi en wil bij dezen de betekenis van enkele belangrijke punten onderstrepen. Ten eerste het feit dat onze binnengrenzen inmiddels door communautaire fraude en grote en kleine criminaliteit volledig achterhaald zijn; deze beschikken over de technische en financiële middelen om de grenzen zonder probleem te overschrijden. Vanuit deze optiek is dit initiatief dus van heel groot belang. Ten tweede is de justitiële samenwerking en de communautarisering zelf inmiddels wellicht achterhaald gezien de huidige problemen, gezien de wezenlijke verschillen tussen de juridische en justitiële stelsels van de lidstaten; daarom is een Europees corpus juris , een Europese juridische ruimte noodzakelijk.
Wat ik graag wil is dat er in ieder geval duidelijk omschreven criteria en verantwoordelijkheden worden vastgesteld voor de uitvoering van de strafvordering en dat in ieder geval altijd het beginsel geldt dat de bevoegdheden van beschuldiging en verdediging elkaar in balans moeten houden. Als dat zo is zullen wij een Magna Charta van rechten en vrijheden opstellen en natuurlijk ook van veiligheid voor de burgers.

Sorgdrager
Voorzitter, mevrouw Kjer Hansen zegt: wij voeren hier in feite al een paar keer dezelfde soort discussies en het begint langzamerhand een deprimerende discussie te worden. Ik heb een beetje de aanvechting om het met haar eens te zijn, omdat ik hier voel dat de manier waarop men discussieert over misdaadbestrijding in dit Huis volstrekt anders is dan de manier waarop wij discussiëren in de Europese Raad, waarmee ik niet wil zeggen dat beide manieren allebei verkeerd zijn, maar ook niet dat ze allebei goed zijn. Wij moeten dus trachten een manier te vinden om instrumenten te ontwikkelen voor de bestrijding van georganiseerde criminaliteit die adequaat zijn. Adequaat wil niet voor mij per definitie zeggen dat alles naar het Europees niveau getild moet worden, maar wel dat wij datgene wat wij afspreken - en daar kan nog best wat aan verbeteren, daar kom ik zo dadelijk nog even op terug - dat wij dat ook gaan doen. In die zin zeg ik ook tegen mijzelf en tegen iedereen die nadenkt over deze problematiek: laten wij proberen met de benen op de grond te blijven staan.
Voor mij is in de eerste plaats belangrijk - en dan redeneer ik vanuit de structuur zoals de derde pijler die nu heeft - dat wij die overeenkomsten, die gemeenschappelijke optredens die wij afspreken, dat wij die ook uitvoeren, dat iedereen ratificeert, als hier gezegd wordt dat gaat te langzaam, dan zeg ik: daar ben ik het mee eens. Ik probeer, en dat is wat in mijn vermogen ligt, dat in mijn eigen land zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen. Ik weet ook dat wij niet de eersten zijn die de zaak voor elkaar krijgen. Maar ik zie er op toe en ik hoop dus dat de andere lidstaten dat ook doen. Maar vervolgens hebben wij alleen nog maar een tekst. Wij hebben dan een conventie. Wij hebben een verdrag, maar dan moet er wat gebeuren. Dat moet geïmplementeerd worden en dan vervolgens moet er ook in de praktijk - en dat is gewoon het werk van de politie - iets gebeuren, samen op basis van de wettelijke mogelijkheden die daarvoor zijn gecreëerd. Dat is het systeem zoals ik dat voor ogen heb. Ik heb toch hoop dat dat gaat werken. Wij moeten ook realistisch zijn. Het werk in de derde pijler is nog niet zo oud. Wij hebben toch vanaf het begin van de derde pijler tot nu, en dat is nog maar een drie à vier jaar, een behoorlijke voortgang gemaakt. Niet voldoende, daar ben ik het ook mee eens. Maar toch moeten wij ons realiseren dat er ook wel een en ander tot stand is gekomen.
Wat mij ergert, is dat wij meer dan 200 besluiten hebben genomen en dat een groot deel ervan nog niet is geïmplementeerd. Ik wil graag een monitoring system voor hebben om vanuit een onafhankelijk punt te kijken of de lidstaten ook inderdaad doen wat zij hebben afgesproken. Dat is voor mij op het ogenblik het allerbelangrijkste.
Als het hier gaat over fraudebestrijding, hebben wij een heel moeilijk punt te pakken. Fraude met EU-gelden is, en dan moet ik ook wijzen op de kwaliteit van regelgeving, betrekkelijk gemakkelijk. Maar dan heb ik het niet alleen over echte fraude, dan heb ik het ook over misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies, van geld van de belastingbetaler van Europa dat voor doelen wordt ingezet waarvoor het niet is bedoeld. En dat zijn ook dingen waar wij controle op moeten zetten om te kijken of dat plaatsvindt volgens de afspraken is die wij hebben gemaakt.
De heer Bösch heeft natuurlijk gelijk als hij zegt: bij de fraudebestrijding heb je een probleem, heel simpel als het gaat om het erkennen van elkaars bewijsmiddelen. Dat is natuurlijk een probleem dat in Europa niet mag bestaan. Daar ben ik het mee eens. Dat zijn problemen die wij uit de wereld moeten helpen. Hetzelfde geldt - dat is hier nu niet genoemd maar ik heb het in mijn inleiding even genoemd - voor de wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Het is toch onmogelijk dat je in Europa zit en dat er zoveel procedurele problemen zijn om elkaar bij te staan in strafzaken. Daar heb ik hard aan gewerkt. Helaas, ik had gehoopt dat wij echt tot een definitieve afsluiting konden komen; dat is niet gelukt, maar wij zijn wel zo ver gekomen dat ik u kan voorspellen, laat ik zo zeggen, dat wij medio volgend jaar ook daar een overeenkomst over krijgen.
De heer Giansily zegt: hoe groot is de fraude? Dat weten wij niet eens. Dat is een beetje een kenmerk van iets wat zich in de illegaliteit afspeelt. Helemaal weet je dat natuurlijk nooit. Maar het gaat er wel om dat wij goed kijken naar wat er gebeurt en hoe het gebeurt.

Bontempi
Mijnheer de Voorzitter, ik stel een aanvullende vraag aan de minister omdat ik zelf ook een realist ben en dus wel begrijp dat zij graag realistisch wil zijn, maar ik wijs dat af wanneer die zorg voor realisme wordt aangegrepen om de status quo te handhaven. Op andere terreinen moesten er schandalen aan te pas komen waarvoor de hele bevolking de straat opging, bijvoorbeeld het geval-Dutroux in België, om te zorgen dat er op Europees niveau sneller overeenstemming werd bereikt over de bestrijding van pedofilie en mensenhandel. We hoeven niet te wachten tot er nog zo'n schandaal ontdekt wordt, omdat we immers het fraudeschandaal al hebben. Ik vraag me echt af of we niet een kwaliteitsverbetering moeten aanbrengen. Dat hebben alle collega's gezegd. Ik wil de minister vragen of het in dit stelsel dat onze hulpbronnen wil beschermen niet realistisch is het probleem aan te pakken zoals het is, en niet zoals men denkt dat het is, dat wil dus zeggen op een manier die geen enkel effect sorteert.

Sorgdrager
Voorzitter, ik geloof niet dat ik heb gepleit voor handhaving van de status quo. Ik heb alleen gezegd dat wij een flink aantal afspraken hebben gemaakt, verdragen gesloten, besluiten hebben genomen die niet zijn geïmplementeerd. Ik heb gezegd dat ik er niet tevreden over ben. Dat is wat ik bedoel. Wij hebben een akkoord over pedofilie. Wij hebben akkoorden over fraude. Het gaat er nu om dat ze in de praktijk worden gebruikt.

De Voorzitter
Hartelijk bedankt, mevrouw Sorgdrager.
Ik deel mee dat ik een ontwerpresolutie heb ontvangen, ingediend overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het Vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0170/97).
Aangezien vragen 1 en 2 over een soortgelijk onderwerp gaan, zullen ze samen beantwoord worden.
Vraag nr. 1 van Jan Bertens (H-0379/97):
Betreft: Beleid van de EU ten overstaan van China
De situatie van de mensenrechten in China is er het laatste jaar duidelijk op achteruitgegaan. Dit neemt niet weg dat de EU op de 53ste bijeenkomst van de VN-mensenrechtencommissie te Genève niet haar goedkeuring heeft gehecht aan een ontwerpresolutie over de situatie van de mensenrechten in China, hetgeen betekent dat de EU voor het eerst sinds het bloedbad van 1989 op het Tienanmen-plein niet kan terugvallen op een gemeenschappelijk beleid ten aanzien van China.
Hoe denkt de Raad te reageren op de strafmaatregelen van de Chinese regering ten aanzien van Nederland en Denemarken?
Wat denkt de Raad te ondernemen om ervoor te zorgen dat de Unie in de toekomst een krachtdadig en coherent beleid voert en dat hetgeen zich in Genève heeft voorgedaan geen tweede keer voorvalt?
Is de Raad het ermee eens dat weerwerk moet worden geboden tegen de pogingen van China om te bereiken dat het wapenembargo wordt opgeheven? Vraag nr. 2 van Per Gahrton (H-0380/97):
Betreft: EU: China-beleid
De EU slaagde er onlangs op de bijeenkomst van de VN-commissie voor de mensenrechten in Genève niet in unanieme steun te verkrijgen voor een gezamenlijke ontwerpresolutie over schending van de mensenrechten in China. Vier van de grote EU-landen kozen ervoor hun optreden door commerciële overwegingen te laten bepalen. Samen beschikken deze landen over een blokkerende minderheid in de Raad. Als de EU een beter doortimmerd buitenlands beleid zou hebben gehad, zouden deze vier landen een ontwerpresolutie dus hebben kunnen verhinderen. Nu legde Denemarken met de steun van Nederland, dat het voorzitterschap bekleedt, toch een ontwerpresolutie voor, waarvoor deze landen door China werden bestraft.
Welke conclusies trekt de Raad uit het gebeurde? Als de EU in sterkere mate met "één stem" moet spreken, hoe moet dan worden voorkomen dat grote EU-landen het de kleine in de toekomst geheel onmogelijk maken om ten behoeve van de mensenrechten op te treden? Hoe moet worden vermeden dat grote EUlanden alleen hun commerciële belangen in het oog houden, terwijl kleine EU-landen die democratische idealen serieus nemen blootgesteld worden aan diplomatieke en economische represailles?
Van Dok-Van Weele
Met betrekking tot deze twee vragen het volgende antwoord. Naar aanleiding van de zitting van de VN-mensenrechtencommissie in Genève zal de Europese Unie haar bestaande informatiebronnen omtrent de mensenrechtensituatie in China aan een grondig onderzoek onderwerpen met als doel te komen tot een coherente benadering voor toekomstig beleid met inachtneming van de uiteenlopende opvattingen van de lidstaten. Dit proces van beleidsevaluatie zal plaatsvinden in de komende weken, wellicht maanden, in de daarvoor geëigende fora van de Raad van ministers van de Unie, bijvoorbeeld de regionale Raadswerkgroep, de Raadswerkgroep voor mensenrechten, het Politiek Comité, enzovoort.
De kwesties die door de geachte afgevaardigden naar voren zijn gebracht, zullen tijdens de te voeren discussies nadrukkelijk onder de aandacht worden gebracht. Het Europees Parlement zal op een daartoe geschikt moment worden ingelicht omtrent de uitkomst van deze discussies in Raadskader met betrekking tot de evaluatie en ontwikkeling van een coherent Europees beleid ten aanzien van China op het terrein der mensenrechten.

Bertens
Mevrouw de minister, hartelijk welkom in dit gremium, hartelijk dank ook voor uw ambtelijk antwoord. Ik wou een andere, aanvullende vraag stellen: welke echte instrumenten wil de Raad inzetten om in het kader van de zogenaamde dialoog met China meer "weerwoord" te geven tegen de Chinese economische druk, de daadwerkelijke druk? Heeft u dan nog andere instrumenten dan het inzetten van een aantal commissies, werkgroepen, studiegroepen, want ik denk dat daar genoeg gestudeerd is op de situatie die in China bestaat.

Van Dok-Van Weele
Ik denk dat ik de heer Bertens moet antwoorden dat je als je praat over een beleidsevaluatie, je over het geheel praat. Ik zou bepaald in deze omstandigheden niet willen vooruitlopen op de conclusies van de evaluatie waarover ik juist sprak.

Gahrton
Dat was werkelijk een heel mager antwoord van de zijde van de Raad. Ten eerste zou men toch wel op deze vraag een behoorlijk antwoord kunnen geven, nl. wat men eraan denkt te doen dat verscheidene EU-landen, waaronder het land van de fungerend voorzitter, blootgesteld zijn aan strafmaatregelen van de kant van China. Wat heeft de zogenaamde solidariteit anders te betekenen, als men hier niet op kan antwoorden?
Ten tweede zou ik graag een antwoord willen op mijn eigenlijke vraag, wat er zal gebeuren als ons buitenlands beleid meer gemeenschappelijk zou worden. Hoe staat het dan met de mogelijkheden van kleine landen om zo te handelen als Denemarken en Nederland in verband met de VN-commissie voor de mensenrechten, met betrekking tot China hebben gedaan? De grote landen hadden in dat geval immers de kleine landen kunnen overstemmen. Heeft u een beleid hiervoor? U moet hier toch over hebben nagedacht. Te oordelen naar het buitengewoon magere en inhoudsloze antwoord dat wij hier hebben gekregen, moet ik opmerken dat de vertegenwoordiger van de Raad hier volgens mij niet over heeft nagedacht.

Van Dok-Van Weele
Ik denk dat in het eerste deel van mijn antwoord in feite al de clou lag. Ik heb namelijk gezegd "met inachtneming van de uiteenlopende opvattingen der lidstaten" . Dus het is in eerste instantie van belang dat er intern in Europa op de door mij aangegeven wijze antwoord wordt gegeven op de verschillende opvattingen die er op dit moment zijn. Het is natuurlijk niet juist om nu al over een dergelijke consensus te spreken inzake allerlei mogelijke acties en beleidsstandpunten waar men het nog niet over eens is.

von Habsburg
Ik wil graag de mevrouw van de Raad iets vragen. Is het plan dat u ons hebt voorgelegd, d.w.z. een serieuze studie over de mensenrechtensituatie, iets waarbij u algemene principes opstelt die op iedereen in gelijke mate van toepassing zijn? Want ik heb maar al te vaak het gevoel dat er bepaalde landen zijn, zoals bijvoorbeeld China, die hier impopulair zijn en tegen die men iets inbrengt wat men tegen anderen niet inbrengt. Wat wij nodig hebben is een gemeenschappelijk Europees beleid. Bent u ertoe bereid om een dergelijk Europees beleid uit te werken dat dan ook geldt voor iedereen en niet alleen maar voor een specifiek land?

Van Dok-Van Weele
Om te kunnen komen tot een gemeenschappelijk beleid, een gemeenschappelijk standpunt moet je inderdaad die ingrediënten, die argumenten hebben waarop je consensus kunt bereiken en dat is precies de reden waarom ik antwoordde zoals ik deed. Het heeft geen enkele zin om vooruit te lopen op een dergelijk onderzoek en een dergelijke discussie omdat je daarmee bepaald niet een oplossing vindt voor wat u noemt een gemeenschappelijk beleid.

Colom i Naval
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, de betrekkingen van de Europese Unie met de Chinese Volksrepubliek zijn ingewikkeld.
De nakende teruggave van de soevereiniteit over Hongkong aan de Chinese Volksrepubliek is momenteel heel actueel. Dit is een heel paradoxale situatie aangezien de Chinese autoriteiten de Chinees-Britse akkoorden van 1984 respecteren terwijl de Britse autoriteiten die niet hebben nageleefd. Zij hebben immers de democratie, die niet bestond voor 1984, ontwikkeld.
De nieuwe beslissingen van de Chinese autoriteiten kunnen dan ook tot een achteruitgang van de democratie en het respect voor de mensenrechten in Hongkong leiden na 1 juli, indien de eerder afgesloten akkoorden naar de letter worden toegepast.
Welke houding denkt de Raad terzake aan te nemen? Heeft hij al initiatieven genomen in het licht van de beslissingen die de Nationale Vergadering van de Chinese Volksrepubliek genomen heeft over de van kracht zijnde wetgeving in Hongkong?

Van Dok-Van Weele
Dat zou ik graag willen, Voorzitter, maar ik heb dat antwoord op dit moment niet paraat. Het is een interessante vraag. Sta mij toe dat ik daar op later tijdstip nog antwoord op geef, hetzij als dat kan binnen het kader van dit uur en anders later, schriftelijk.

De Voorzitter
Vraag nr. 3 van María Izquierdo Rojo (H-0384/97):
Betreft: Bescherming van de werkgelegenheid in het voorstel voor een verordening betreffende de GMO voor ruwe tabak
Geeft de Raad in de nieuwe verordening betreffende de GMO voor ruwe tabak prioriteit aan bescherming van de werkgelegenheid? Welke concrete verbeteringen worden overwogen voor de telers in Granada, Extremadura en andere probleemgebieden die onder doelstelling 1 vallen?
Wordt, afgezien van alle aandacht van sommige Europese instellingen voor de tabaksteelt in Oostenrijk, ook naar behoren rekening gehouden met de landen rond de Middellandse Zee?

Van Dok-Van Weele
In antwoord op de vraag van de geachte afgevaardigde over de gemeenschappelijke marktordening in de sector ruwe tabak, herinner ik eraan dat de Raad begin dit jaar het verslag van de Commissie over de gemeenschappelijke marktordening in de sector ruwe tabak heeft besproken. Dat verslag bevat een analyse van ten eerste de sociaal-economische toestand op de betrokken markt en ten tweede het resultaat van de in 1992 doorgevoerde herziening van deze GMO.
Tegelijkertijd wordt een aantal mogelijke scenario's voor een nieuwe communautaire beleidskoers voor deze sector geschetst. In het licht van de beraadslagingen van de Raad meen ik in hoofdzaak het volgende te kunnen constateren. Ten eerste toonden alle delegaties grote waardering voor het verslag van de Commissie en de daarin vervatte analyse van de situatie op de tabaksmarkt. Wat betreft de te volgen koers en de doelstellingen en de hoofdelementen van een hervorming van de GMO voor tabak, bleek vrij grote eensgezindheid te bestaan, ook al werden er vanzelfsprekend verschillende standpunten naar voren gebracht met betrekking tot de omvang van de hervorming en de aard van de te nemen specifieke maatregelen.
Ten slotte, Voorzitter, sprak de Commissie haar waardering uit voor het inhoudelijk commentaar van de delegaties. Zij verklaarde deze opmerkingen met alle vereiste aandacht te zullen bestuderen in het kader van de voorbereiding van haar formele voorstellen. Concluderend heeft de Raad de Commissie verzocht die voorstellen zo spoedig mogelijk in te dienen, zodra zij over alle nodige informatie en inbreng beschikt, waaronder ook het standpunt van het Parlement ten aanzien van het verslag. Wanneer deze voorstellen zijn ingediend, zal de Raad uiteraard naar behoren rekening houden met het advies dat het Parlement daarover dient uit te brengen.

Izquierdo Rojo
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, uw antwoord was heel ongepast. Het is ongepast dat de Raad op deze bureaucratische en beschrijvende manier antwoordt op een vraag die niet over het verslag van de Commissie maar over de werkgelegenheid gaat.
Ik vraag de Raad wat we gaan doen met de landbouwers in het zuiden als ze geen tabak of olijfolie kunnen produceren. Daarover gaat mijn vraag, over de werkgelegenheid. De werkgelegenheid, die jullie in jullie toespraken als "de belangrijkste prioriteit van ons beleid" bestempelen. Wanneer men echter in het licht van een enorme hervorming als die voor de tabak de vraag stelt welke weerslag deze hervorming op de werkgelegenheid zal hebben, is het antwoord "bla, bla, bla..." .
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, bent u van oordeel dat het behoud van de werkgelegenheid de basisvoorwaarde en het uitgangspunt moet zijn van alle acties die de verordening, die de Raad moet goedkeuren, voorziet? Geeft u mij een antwoord, mevrouw de voorzitter. Engageert u zich voor werk. Welke weerslag zal dit alles hebben? Beschikken jullie over studies? Hebben jullie onderzoek verricht? Welke socio-economische gevolgen zullen deze maatregelen hebben?
Ik kan u zeggen dat in Granada meer dan 2000 gezinnen van de tabak leven. Ze kennen zeker geen luxe en beschikken over het hoogstnodige om in leven te blijven. Hoe kan de Raad het dan in zijn antwoord over het verslag van de Commissie hebben en mijn vraag met "bla, bla, bla" beantwoorden? Engageren jullie zich, die de leiders van de Europese Unie zijn en die zeker niet dulden dat het Europees Parlement meer bevoegdheden krijgt.

Van Dok-Van Weele
Ik waardeer het hartstochtelijke pleidooi van de afgevaardigde voor het onderwerp, dat inderdaad grote aandacht verdient van de Unie, en ik hoop dat ze die aandacht ook straks in de discussie als het gaat om de IGC zal herkennen. Maar ik beperk mij nu tot het onderwerp waarover zij sprak. Uiteraard is bij alles wat we doen werkgelegenheid aan de orde. Ik vind dat je wergelegenheidsbeleid niet steeds per item moet benaderen, maar dat je dat moet zien in het licht van het gehele beleid, anders zijn er elke keer argumenten als het gaat om landbouwbeleid, de beschikbare middelen, maar ook de mogelijkheden in de markt en de daarmee gepaarde werkgelegenheid alleen maar te benaderen in het enge kader van wat op dat moment, op die plek de oorzaken zijn van een sterke concurrentiepositie en de daarmee gepaard gaande moeilijke positie van anderen in de markt als het gaat om prijzen.
Dus ik ben het met u eens in de hartstochtelijke vraag ten aanzien van de werkgelegenheid, maar ik ben het niet met u eens als u zegt dat er hier in een blabla-sfeer wordt gesproken. Dat doet geen recht aan de zorgvuldigheid waarmee dit onderwerp wordt aangepakt en doet ook geen recht aan de informatie die ik u heb gegeven in mijn antwoord.

Camisón Asensio
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, hoewel het belang van de werkgelegenheid in het kader van de toekomst van de tabaksteelt in de lidstaten rond de Middellandse Zee herhaaldelijk aan bod komt in deze Vergadering, wil ik deze kwestie vandaag toch opnieuw beklemtonen, nu we het in deze Vergadering over de gemeenschappelijke marktordening voor ruwe tabak hebben. Ik heb deze kwestie zelf overigens ook al voorgelegd aan de Commissie en de Raad.
De toestand baart vele bescheiden gezinnen zorgen, bijvoorbeeld in de Spaanse provincies Granada en Caceres. Zij wachten op de beslissingen die de Europese instellingen zullen nemen.
Volgens ons bestaat de oplossing erin de maatregelen om de teelt stop te zetten te verwerpen, omwille van de eenvoudige reden dat die niet tot een daling van de consumptie maar tot een toename van de invoer van tabak zullen leiden. Dit zal nefaste gevolgen hebben en een verhoging van de werkloosheid in de Europese productiegebieden meebrengen.
Ons inziens zijn het voorstel om de premie te wijzigen en andere soortgelijke maatregelen dan ook ontoelaatbaar. Het zou daarentegen wel nuttig zijn de middelen voor onderzoek met 1 à 2 % te verhogen.
Mevrouw de fungerend voorzitter, u had het over een aantal hangende maatregelen van de Raad. Wat kan u ons over deze maatregelen vertellen?

Van Dok-Van Weele
Ik wil geen inbreuk doen op de procedure die ik straks heb geschetst van wat er gaat gebeuren. Ik heb al aangegeven dat de Raad de Commissie heeft verzocht zo spoedig mogelijk met voorstellen te komen zodat zij inzicht heeft in de benodigde informatie en dat vervolgens, wanneer deze voorstellen zijn ingediend, de Raad naar behoren rekening zal houden met het advies dat het Parlement daarover nog dient uit te brengen. Dus het lijkt mij niet een goede zaak om in extenso hier al datgene te doen wat ik in mijn antwoord heb aangegeven als de gebruikelijke en zorgvuldige procedure.

Frutos Gama
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, tabak is in mijn autonome regio Extremadura al meer dan 50 jaar van groot economisch en sociaal belang. Dit is een gebied van doelstelling 1, met een BIP per capita van 7.322 ecu en de tabaksteelt zorgt voor heel wat werkgelegenheid. Tabak vraagt veel werk tijdens het grootste deel van het jaar, zowel bij de teelt, het drogen en de verwerking. Om jullie een idee te geven, alleen al de fase van het kweken en drogen van de tabak levert zo'n 1.600.000 directe werkdagen op, naast de vele onrechtstreekse banen die de bijkomende activiteiten opleveren.
De Raad heeft al geantwoord en het antwoord zal mijns inziens hetzelfde zijn maar ik wil mijn vraag toch stellen: mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, bent u ook niet van oordeel dat de vermindering van de premies, zoals die in het document van de Commissie wordt voorgesteld, ertoe zal leiden dat vele kleine bedrijfjes in de gebieden in het zuiden van de Unie hun activiteiten zullen stopzetten, dat dit de invoer van tabak zal bevorderen en heel negatieve gevolgen zou hebben voor deze landbouwers, die geen andere teelten of een andere economische activiteit hebben?

Van Dok-Van Weele
Het gaat hier om een Commissie die zich bezig houdt met marktordening, die dus kijkt naar de plaats die een bepaald product heeft en hoe de productie van dat product past in de algehele markt en op welke manier de premies functioneren als je kijkt naar de verschillen. Daarbij, ik heb het al gezegd, wordt ook gekeken naar het werkgelegenheidsaspect. Ik zou er toch erg voor willen pleiten om een discussie die nog moet plaatsvinden aan de hand van goede analyses en voorstellen niet op basis van onvolledigheid hier te voeren. Ik heb u heel duidelijk aangegeven waar het staat, en ik kan me voorstellen dat u zorgen heeft over de bepaalde aspecten van mogelijke uitkomsten, maar ik wilde u toch verzoeken om genoegen te nemen met mijn antwoord op dit moment ten aanzien van de procedure.

De Voorzitter
Aangezien vragen 4 en 5 over soortgelijke onderwerpen gaan, worden ze samen beantwoord.
Vraag nr. 4 van Hans Lindqvist (H-0386/97):
Betreft: De sluiting van de Ericsson-fabriek in Norrköping
In Zweden wordt momenteel net als in België een debat gevoerd over de sociale plichten van grote ondernemingen. Het bedrijft Ericsson, dat onder andere draagbare telefoons produceert, is van plan om de productie in Norrköping stop te zetten en de productie van printkaarten te verplaatsen naar twee multinationale ondernemingen in Schotland: SCI System en Solectron. Het gaat hierbij om 1400 arbeidsplaatsen waarvan er 700 rechtstreeks door deze verplaatsing worden bedreigd. Volgens sommige krantenberichten, onder andere afkomstig van het Zweedse persbureau TT, zijn de bedrijven in Schotland opgezet met behulp van regionale steun van de EU.
In verband hiermee zou ik de Raad het volgende willen vragen: hebben genoemde ondernemingen in Schotland economische of andere steun ontvangen van de EU? Zo ja, waarom en in welke vorm werd deze steun dan verleend en om welk bedrag ging het? Vraag nr. 5 van Jan Andersson (H-0400/97):
Betreft: Steun uit hoofde van het regionaal beleid als aanleiding voor het verplaatsen van bedrijven
De werknemers van Ericsson maken zich terecht zorgen over hun baan, sinds de onderneming van plan is de productie van gedrukte schakelingen te verplaatsen naar Schotland. Vakbondsvertegenwoordigers hebben zich tot ons in de Zweedse sociaaldemocratische delegatie gewend met het verzoek hen te helpen duidelijkheid te verschaffen over de vraag of EU-steun uit hoofde van het regionaal beleid ertoe heeft bijbedragen dat de activiteit van Norrköping wordt verplaatst naar Schotland.
Kan steun uit hoofde van het regionaal beleid of een andere vorm van Gemeenschapssteun ertoe hebben bijgedragen dat Ericsson in Schotland een bedrijf opzet, en zo ja, welke lering trekt de Raad hieruit voor de wijze waarop de steun voortaan wordt toegekend?
Van Dok-Van Weele
De vragen van de heren Andersson en Lindqvist hebben betrekking op de eventuele gevolgen van communautaire steun uit hoofde van het regionaal beleid voor het sluiten van bedrijven in het algemeen en van de Ericsson-fabriek in het bijzonder om productiefaciliteiten te verplaatsen naar elders. Zoals de geachte afgevaardigde bekend is, worden de structuurfondsen geregeld bij verordeningen die de Raad daartoe in juli 1993 heeft aangenomen. Krachtens deze regeling heeft de Raad het beheer van de structuurfondsen toevertrouwd aan de Commissie. Derhalve ligt het veeleer op de weg van de Commissie om deze vragen te beantwoorden. Maar, meer in het algemeen wil ik u wel meedelen dat de Deense delegatie de Raad middels een nota heeft verzocht om meer aandacht te schenken aan de effecten van het structuurbeleid en de regionale overheidssteun en dat op de concurrentie te verhalen in de Gemeenschap. Zodoende zou vastgesteld moeten worden hoe de gebieden in de Gemeenschap met een ontwikkelingsachterstand het best met het structuurbeleid kunnen worden geholpen zonder dat dat in andere delen van de Gemeenschap negatieve gevolgen heeft. Bijvoorbeeld doordat bedrijven moeten worden gesloten. Deze kwestie is dan ook ter sprake gekomen in de Raad industrie van 24 april 1997. De Raad heeft de Commissie toen verzocht spoedig verslag uit te brengen en ik denk dat daarmee het debat is geopend en dat het in de tweede helft van dit jaar kan worden voortgezet, met andere woorden, uw vraag staat op de agenda.

Lindqvist
Ik dank u zeer voor uw antwoord, al ben ik er niet erg veel wijzer van geworden. Ik heb er begrip voor dat er een werkverdeling bestaat tussen de Commissie en de Raad, maar ik kan niet begrijpen waarom de Raad niet probeert uit te zoeken tot welke conclusies de Commissie wellicht is gekomen tijdens de periode van ruim een maand, sinds de vraag is gesteld. Ik zou graag willen weten waarom wij geen concreet antwoord kunnen krijgen op de vraag of de ondernemingen in Schotland inderdaad regionale steun of andere subsidie van de EU hebben ontvangen. Het is van enorme betekenis voor het Zweedse bedrijfsleven en voor duizenden werknemers van Ericsson.
Als het zo is dat er regionale steun wordt verleend aan een onderneming in Europa die daardoor mensen kan aannemen, terwijl dat tegelijkertijd betekent dat er op een andere plek werkloosheid onstaat, zou ik graag een algemeen antwoord willen op een algemene vraag: vindt de Raad dit verkeerd, en zo ja, op welke wijze wil de Raad voorkomen dat zoiets in de toekomst nogmaals gebeurt?
Ik wil ook graag een concreter antwoord op de eerste vraag, aangezien deze voor ons van beslissend belang is.

Van Dok-Van Weele
Ik beantwoord hier de vragen in mijn hoedanigheid als voorzitter van de Raad en in die zin moet ik gewoon het antwoord geven dat dit onderwerp aan de orde is geweest in de Raad industrie en dat vervolgens - en dat is de normale procedure - de Commissie wordt gevraagd om een analyse en een verslag op basis waarvan uitgemaakt kan worden welke oplossing er wordt gekozen. Dat is niet iets wat de Raad zelfstandig gaat doen, het behoort tot de normale procedure dat we een dergelijk verzoek voorleggen aan de Commissie, en dat het vervolgens door de Raad kan worden gezien als een hoge urgentie. Ik denk dat dat vooral ook mede door de inbreng van Denemarken goed naar voren kan worden gebracht, maar in feite is de vraag die Denemarken heeft gesteld onderkend en nogmaals op de agenda geplaatst via de gebruikelijke weg.

Andersson
Ook ik wil u graag danken voor uw antwoord. Het is zeker goed dat de kwestie nu op de agenda staat, maar dat is nauwelijks enige hulp voor de werknemers in Norrköping - een stad die een grote structuurverandering heeft doorgemaakt en een hoge werkloosheid kent - als zij geen antwoord kunnen krijgen op de vraag die zij ons gesteld hebben en waar wij antwoord op proberen te krijgen, namelijk of er in casu regionale steun is verleend.
Ik weet toevallig dat de onderneming in Schotland eerder regionale steun heeft ontvangen van de RSA, de Regional Selective Assistance, en wel 10 miljoen in 1994. Mijn vraag is: is er de laatste tijd weer steun verleend, en zo ja, heeft deze dan een rol gespeeld bij de verplaatsing? Als dat zo is, zou dat heel erg zijn. Op deze vraag wil ik, en met mij, de werknemers in Norrköping, een antwoord krijgen.

Van Dok-Van Weele
Er rijst hier een groot misverstand niet alleen over de procedure en over de competentie, maar ook over de analyses. Wij kennen in Europa inderdaad ondersteuning, structuurbeleid voor regio's die ten opzichte van andere regio's zwakker zijn. Maar dat wil niet zeggen dat een rechtstreekse relatie moet worden gelegd tussen de reden waarom een bedrijf zich verplaatst en het feit dat er subsidies worden gegeven. Want die subsidies zijn bedoeld om andere zwakke factoren in een bepaalde regio te compenseren en dat is nou precies de reden waarom je niet elke keer, bij elk incident kan zeggen: doe iets aan het verhuizen van bedrijven door een subsidiebedrag, maar dat je moet kijken in welke mate er inderdaad sprake is van een overmatige concurrentie door subsidies, ongeacht het feit dat de regio die subsidie krijgt vanwege haar achterstand. Dus je mag niet automatisch een relatie leggen tussen een subsidie en het verdwijnen van een bedrijf. Ik weet dat het vervelend is. Wij hebben er uiteraard in Nederland ook wel eens mee te maken, dus daarom beantwoord ik ook niet de vraag of er onlangs nog subsidie is toegekend. De competentie, u weet waar die ligt. Veel interessanter is de vraag in welke mate de analyses ertoe leiden dat je kunt concluderen dát er inderdaad sprake is van concurrentieverstoring op dit terrein en wáar daar sprake van is.

McMahon
Ik heb met veel belangstelling naar dit antwoord van de Raad geluisterd. Voor mijnheer Smith en voor mij is dit van belang, vooral voor het kiesdistrict van mijnheer Smith. Er is hier helemaal niets nieuws aan. Waar ik mij zorgen om maak is dat terwijl commissaris Flynn en commissaris Wulf-Mathies met de regels schipperen, de rijen werklozen in Zweden en elders alsmaar langer worden. De wetenschap dat de commissarissen het probleem bestuderen is voor de werklozen in Zweden maar een schrale troost. Ik denk niet dat dit goed genoeg is.
Zal het Nederlandse Voorzitterschap zich buigen over de veranderingen in het structuurfondsenbeleid als men de regels gaat hervormen, of zal het Luxemburg of Groot-Brittannië helpen door een of andere vorm van garantie op te nemen in de structuurfondsen om een groot deel van deze ontwikkeling te ondervangen en zal het zorgen voor een degelijk overleg met de werknemers en voor betrokkenheid bij het werk? Er moeten elementaire minimumnormen zijn voor de lonen en de arbeidsvoorwaarden. Een van de firma's, ICI, heeft in dit opzicht een zeer slechte staat van dienst.

Van Dok-Van Weele
In de eerste plaats wil ik nogmaals herhalen dat het altijd heel naar is wanneer een bedrijf dat werkgelegenheid biedt in je regio, verdwijnt. De neiging is over het algemeen om dan inderdaad te kijken naar de voor de hand liggende redenen waarom een andere regio de investering heeft gekregen. Alleen, ik heb al aangegeven in mijn eerste antwoord dat dat een te rappe conclusie is om daarmee het structuurbeleid te veroordelen. Ik vind de benadering van de Raad industrie veel evenwichtiger, namelijk om op basis van een signaal dat u heeft afgegeven een goed onderzoek te verrichten naar de vraag of er concurrentieverstorende elementen zijn en waardoor die tot stand komen, met inbegrip van de subsidie. Ik denk dat, wanneer we een goed verslag hebben, de mogelijkheid aanwezig is, wanneer we die concurrentieverstoringen zien, dat er dan aanpassing plaatsvindt. Dus u vraagt mij in feite vooruit te lopen op een discussie die moet plaatsvinden, terwijl de discussie heel onlangs juist heeft plaatsgevonden en tot resultaat heeft geleid voor wat betreft het werk van de Commissie en de Raad Industrie.

Crowley
Naar aanleiding van hetgeen de minister al gezegd heeft wil ik graag de volgende twee voorstellen formuleren.
Ten eerste, de belangrijkste reden waarom bedrijven binnen de Europese Unie verhuizen is niet alleen maar vanwege de structuurfondsen of andere stimulansen, maar misschien omdat de mensen in die regio de neiging hebben harder en efficiënter te werken en misschien wel omdat de belastingen in die lidstaat lager liggen.
Ten tweede, wat betreft de kwestie om de structuurfondsen te gebruiken op de manier die werd voorgesteld, heeft de Commissie gisteren gesproken over het afschaffen van belastingvrije verkopen, en heeft zij gezegd dat zij overheidssubsidie mogelijk zou maken voor bepaalde regionale transportsectoren om ervoor te zorgen dat deze geen nadeel ondervinden. Maar wij weten in dit Parlement allemaal dat elke vorm van subsidie, of het nu gaat om structuurfondsen of overheidssubsidie, in de nabije toekomst niet onbeperkt mag blijven duren. Misschien moet de Raad nu nog eens kijken naar zijn eigen besluiten, met name inzake kwesties zoals belastingvrije verkopen en andere besluiten om die gebieden vrij te stellen van dat soort aanslagen.

Van Dok-Van Weele
Ik denk dat de geachte afgevaardigde inderdaad een heel goed punt maakt dat ook mijn antwoord in eerste instantie ondersteunt en dat aangeeft dat je inderdaad veel analytischer te werk moet gaan als je deze kwesties aan de orde stelt. Ik ben het ook met hem eens dat de ondersteuning die gegeven wordt aan achterstandsgebieden moet worden gezien als een katalysator om te komen naar een Europa waarin er geen sprake meer is van grote structurele achterstanden. In die zin heeft hij gelijk dat je niet moet verwachten dat dit beleid een eeuwig beleid zal zijn. Ik hoop het niet. Ik hoop dat wij in omstandigheden terecht komen dat er sprake zal zijn van concurrentie op een level playing field .

Smith
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar antwoord.
Er heerst hier enige verwarring. Regionale selectieve steun - en misschien kan de Raad dit bevestigen - komt uit geen enkel fonds van de Europese Unie. Het is in eerste instantie geld van de regering van het Verenigd Koninkrijk. Dat gaat niet over de kwestie. Is het niet zo dat je niet kunt voorkomen dat dit soort dingen gebeurt? De reden waarom we het niet kunnen voorkomen is te vinden in het economische systeem dat wij hebben. Wij weten waarom het gebeurt. We weten dat mijn gebied verondersteld wordt te profiteren van het besluit van Ericsson. Maar we zijn er vrij zeker van dat Ericsson niet naar Schotland komt omdat het bedrijf denkt dat dit voor ons zoveel voordelen heeft. Het komt omdat de winstmotieven van Ericsson dat eisen.
In het algemeen zou je je kunnen afvragen hoe iemand er in de Europese Gemeenschap baat bij kan hebben als we in een specifiek gebied de werkloosheid terugbrengen door elders werkloosheid te creëren? Dat is toch zeker niet het antwoord!

Van Dok-Van Weele
Zijn vraag was eigenlijk: hoe kun je voorkomen dat je werkloosheid oplost in de ene plaats door het werk op de andere plaats weg te nemen. Hij gaf terecht aan dat er geen sprake is van subsidiebeleid vanuit Europa; excuses als ik die indruk mocht hebben gewekt, ik weet wel beter, er is sprake van steun vanuit de staten zelf tot een limiet die is toegestaan onder het regime van Brussel. Als men verder gaat, is er sprake van onrechtmatige overheidssteun. Waar wij het over hebben is de legitieme steun die in een aantal regio's mag worden gegeven. Elke keer wordt een evaluatie gepleegd of er nog reden is om die ondersteuning aan die regio's te laten voortduren. Dat gebeurt met vrij grote regelmaat aan de hand van strenge criteria met name op het gebied van de werkgelegenheid en de achtergronden die een rol spelen in de achterstand. Ik denk dat ook zonder het systeem van steun het altijd zo zal blijven dat werkgelegenheid zich verplaatst. Dat zien wij binnen Europa, maar dat zien wij in veel sterkere mate nog globaal. Sommigen kijken naar het onmiddellijke resultaat na afloop van een verplaatsing en dat is bedroevend in een regio. Aan de andere kant zien wij in Nederland dat de globalisering van onze bedrijven ertoe heeft geleid dat wij ook heel veel aan welvaart en heel veel werkgelegenheid terug hebben gekregen. Kortom, je moet de verplaatsing van werkgelegenheid niet onmiddellijk relateren aan steunbeleid. Ten tweede, je moet de effecten van zo'n verplaatsing niet alleen zien in Europees kader, maar ook in het licht van de globalisering.

Carlsson
Ik ben het met de vertegenwoordiger van de Raad eens dat er de hele tijd verplaatsingen plaatsvinden; ondernemingen verhuizen en snel verandert er iets. Er bestaat vanzelfsprekend geen automatische relatie, maar het vestigen van ondernemingen berust op het algemene bedrijfsklimaat.
Ik vraag me af hoe men erachter moet komen in hoeverre er werkelijk steun is uitbetaald aan de betrokken onderneming. Een van de allerbelangrijkste taken van de EU is immers om te zorgen voor eerlijke mededinging. Als nu uit het toekomstige onderzoek blijkt dat het huidige structuurbeleid van de EU leidt tot concurrentievervalsing, en als blijkt dat in dit geval concurrentievervalsing heeft plaatsgevonden, is men dan bereid om op het structuurbeleid te bezuinigen en minder geld uit te geven en zich met minder terreinen te bemoeien, ter beperking van schadelijke concurrentievervalsing en ter voorkoming van een bestendiging van oude structuurproblemen in Europa?

Van Dok-Van Weele
Ik ben het volstrekt met mevrouw Carlsson eens als zij zegt dat je heel goed de vinger aan de pols moet houden als het erom gaat wat het effect is van de ondersteuning die je geeft aan regio's die een belangrijke achterstand hebben waardoor zij niet in voldoende mate kunnen meedoen in wat ik straks noemde concurrentie met een level playing field . Wat je natuurlijk erg goed in de gaten moet houden is op welk moment steun verantwoord, geëigend en toegestaan is, en op welk moment in feite je de balans in evenwicht hebt en je moet zeggen: maar nu gaat het een verstorend effect vertonen. Dat is precies de reden, en dan spreek ik een beetje ook vanuit het beleid van de Commissie, waarom er heel vaak een evaluatie plaatsvindt van de keuze van gebieden en dat gaat zeer strikt aan de hand van de criteria waaronder uiteraard het criterium werkloosheid en ijle economische structuur.

De Voorzitter
Aangezien vragen 6, 7, 8 en 9 over soortgelijke onderwerpen gaan, worden ze samen beantwoord.
Vraag nr. 6 van Tony Cunningham (H-0388/97):
Betreft: Gemeenschappelijke actie inzake anti-personeelmijnen, door de Raad goedgekeurd op 1 oktober 1996 op basis van artikel J.3 van het VEU
Welke stappen onderneemt de Raad om de gemeenschappelijke actie van 1 oktober 1996 ten uitvoer te leggen?
Welke stappen onderneemt de Raad als er afspraken in het kader van de gemeenschappelijke actie zouden worden geschonden? Vraag nr. 7 van Wilfried Telkämper (H-0399/97):
Betreft: Mijnen
Wat is het standpunt van de Raad met betrekking tot de onderhandelingen in Brussel in het kader van het Ottawa-proces?
Is de Raad voornemens de verklaring van Brussel te ondertekenen?Vraag nr. 8 van Joan Colom i Naval (H-0432/97):
Betreft: Verbod van anti-persoonsmijnen in de EU
Aan het zogeheten proces van Ottawa nemen 50 landen deel, met het doel een verdrag tot stand te brengen dat een verbod op anti-persoonsmijnen garandeert.
Heeft de Raad initiatieven ontplooid om aan dit proces deel te nemen? Heeft de Raad maatregelen op het niveau van de Unie genomen, of denkt hij dit te doen, om een verbod op vervaardiging, uitvoer, invoer of doorvoer van anti-persoonsmijnen te bewerkstelligen?Vraag nr. 9 van John Iversen (H-0433/97):
Betreft: Landmijnen
Wat doet de Raad, nu de Engelse regering tot een verbod op landmijnen besloten heeft, om naar een totaal verbod in Europa te streven?
Wat doet de Raad daarnaast om tot een gemeenschappelijk standpunt over een wereldomspannend verbod voor Ottawa in december a.s. te komen?
Van Dok-Van Weele
Zoals de geachte parlementsleden wellicht weten, bestaat er een gemeenschappelijk optreden ten aanzien van de anti-personeelsmijnen, dat op 1 oktober 1996 door de Raad is aangenomen. Het bestaat uit drie delen en ik zal op alle drie de delen ingaan.
Het eerste deel is gericht op het totaal uitbannen van alle anti-personeelsmijnen en het actief werken aan het zo spoedig mogelijk tot stand brengen van een internationale overeenkomst. Die overeenkomst zal er ook toe moeten leiden dat er niet alleen sprake is van uitbannen, maar ook van verbieden.
Het tweede onderdeel van de strategie is het idee om een bestaand mortuarium van de Europese Unie op de uitvoer van anti-personeelsmijnen uit te breiden tot de uitvoer naar alle bestemmingen.
In het laatste deel, en dat is ook een heel moeilijk deel, richten we ons op het verwijderen van reeds bestaande anti-personeelsmijnen; we willen dat in internationaal verband gaan doen en daar is 7 miljoen ecu beschikbaar voor gesteld. De bedoeling is dat dat eind 1997 zal worden betaald.
Sinds de aanneming van het gemeenschappelijk optreden heeft de Europese Unie energiek gewerkt aan de tenuitvoerlegging daarvan, en onmiddellijk na de aanneming daarvan namen alle lidstaten in een conferentie in Ottawa het besluit waar 50 landen zich toe verbonden hebben, om samen te werken aan een zo spoedig mogelijke sluiting van een bindende internationale overeenkomst om anti-personeelsmijnen te gaan verbieden. Sindsdien zijn als onderdeel van het Ottawa-proces andere conferenties georganiseerd door Oostenrijk en Duitsland. De conferentie van Brussel die voor eind juni op het programma staat, is de belangrijkste bijeenkomst in de follow up van de conferentie van Ottawa tot dusver. De Europese Unie vindt het dan ook belangrijk om aanwezig te zijn op de conferentie in Brussel, die een belangrijke mijlpaal vormt in de ontwikkeling van de werkzaamheden naar aanleiding van de verklaring van de conferentie van Ottawa, die de Europese Unie van harte toejuicht.
Parallel aan deze inspanningen tracht de Europese Unie ook te bewerkstelligen dat de ontwapeningsconferentie een mandaat aanneemt om in eigen kader te onderhandelen over een zo spoedig mogelijk te sluiten bindende internationale overeenkomst om wereldwijd het gebruik, de opslag, de productie en de overbrenging van antipersoneelsmijnen te verbieden; dan heb je een sluitend pakket aan maatregelen.
Nog even wat betreft de eigen bijdrage aan het opruimen van mijnen in internationaal verband. Hiertoe heeft de Unie onlangs een besluit genomen over de toewijzing van 3, 5 miljoen ecu in het gemeenschappelijk optreden voor bijdragen aan het vrijwillig mijnopruimingsfonds van de Verenigde Naties. Dit bedrag zal worden gebruikt voor de financiering van projecten in Angola, Mozambique, Bosnië, Kroatië, Somalië, Tadzjikistan en ook voorziet het gemeenschappelijk optreden in de toewijzing van nogmaals 3, 5 miljoen ecu om gehoor te kunnen geven aan het verzoek van een regionale organisatie of de autoriteit van een derde land.
Overeengekomen is van dit bedrag 2, 07 miljoen ecu te bestemmen voor een regionaal initiatief betreffende mijnen van de ontwikkelingsgemeenschap van zuidelijk Afrika. De toewijzing van het saldo van 1, 3 miljoen ecu wordt op dit moment bestudeerd.
Wat ten slotte de verplichtingen van de lidstaten ten aanzien van de uitvoering van een gemeenschappelijk optreden betreft, weten de geachte parlementsleden dat in artikel J. 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie onder andere wordt bepaald dat het gemeenschappelijk optreden de lidstaten bindt bij het innemen van standpunten en verder optreden. In artikel J. 3 wordt voorts het volgende bepaald: in geval van ernstige moeilijkheden bij de uitvoering van een gemeenschappelijk optreden legt een lidstaat deze voor aan de Raad, die daarover beraadslaagt en passende oplossingen zoekt.

Cunningham
Het Vragenuur is nu ongeveer een uur bezig en in die tijd zijn er al vier mensen gedood of verminkt door een landmijn ergens in de wereld. Zo verschrikkelijk ernstig is deze kwestie.
Wij hebben het over het opruimen van landmijnen, hetgeen uitermate belangrijk is. Ik weet hoeveel werk de Europese Unie verzet in dit verband. Vorig jaar zijn er echter 100.00 mijnen opgeruimd en 2 miljoen nieuwe geplaatst. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om vast te stellen dat het probleem nooit zal worden opgelost tenzij er een algemeen verbod komt. De belangrijkste conferenties in Brussel en Ottawa staan voor de deur. Dit is een unieke kans om iets aan dit afschuwelijke probleem te doen.
Wat zal de Raad doen om ervoor te zorgen dat alle 15 lidstaten van de Europese Unie in Ottawa zullen tekenen voor een algemeen verbod, en wat zal hij doen om de idee niet alleen in Europa maar ook in de rest van de wereld te promoten?

Van Dok-Van Weele
Ik ben blij dat de geachte afgevaardigde het inderdaad nog eens heel duidelijk neerzet hoe ongelooflijk schrijnend dit probleem is en wat de consequenties daarvan zijn. Dat is de reden waarom ik zeer uitvoerig heb geantwoord over alle onderdelen van de strategie die de Europese Unie inneemt. Maar aanvullend daarop: de Europese Unie zal parallel met de inspanningen in het kader van het Ottawa-proces ernaar blijven streven dat de ontwapeningsconferentie een onderhandelingsmandaat voor een totaal verbod op antipersoneelsmijnen aanneemt, en de Europese Unie blijft achter de spoedige oprichting staan van een ad hoccomité van de OC met een onderhandelingsmandaat dat verenigbaar is met het gemeenschappelijk optreden van de Unie. De Unie is van oordeel dat de internationale inspanningen die in het licht van de Ottawa-verklaring en binnen de ontwapeningsconferentie geleverd worden complementair zijn. De Unie zal blijven zoeken naar alle mogelijke wegen om nog meer vooruitgang te boeken in de richting van een zo spoedig mogelijk totstandkoming van een echt afdoende overeenkomst.

Telkämper
Ik heb een aanvullende vraag over de begroting met verschillende facetten: we weten dat het volgens verklaringen van de VN 4.000 jaar zal duren om alleen al in Afghanistan de mijnen op te ruimen. Dan is datgene wat wij aan financiële middelen hebben, een druppel op de gloeiende plaat. Worden deze middelen door de Raad verhoogd? U hebt zich uitgesproken voor een concreet verbod, een algeheel, wereldwijd verbod. Wanneer zal de EU het voortouw nemen resp. zijn er middelen voor bedrijven die nu nog produceren, zodat ze de productie meteen kunnen stopzetten?
Zo las ik laatst dat Dasa Dornier, een dochteronderneming van de mijnenproducerende wapengigant, zich op het moment samen met de Franse wapensmederij Thomson CSF erover verheugt dat het van de Commissie van de Europese Unie een subsidie van 100 miljoen krijgt voor het onderzoek naar nieuwe militaire opsporings- en radarsystemen. Argument: geschikt voor het opsporen van mijnen.
We hebben hier besloten dat wie mijnen produceert, en dat doet Daimler Benz, niet ook nog eens extra geld krijgt voor het opruimen van mijnen. Hoe kan de Raad dat verklaren? Zal hij hier gaan optreden opdat deze middelen hier niet voor over de balk worden gegooid?

Van Dok-Van Weele
Ik vind het altijd heel moeilijk om bij onderwerpen waarbij zoveel persoonlijk leed aan de orde is te antwoorden met antwoorden die gaan over verdragen. En toch is dat de enige manier om paal en perk te stellen. Waarom is datgene wat de Europese Unie aan strategie heeft gekozen een zo goed totaal? Ik denk omdat je eigenlijk een aantal mogelijkheden afbreekt. In de eerste plaats kun je zeggen: je moet de antipersoneelsmijnen uitbannen. Je moet ervoor zorgen dat niet meer gelegd en gebruikt worden. Maar een heel goed aanvullend deel, en dat is het tweede wat ik zei, is dat - en dat is controleerbaar - je je richt op het handelsverkeer in deze mijnen. Dat betekent dat je toelegt niet alleen op de invoer maar vooral ook op de uitvoer van dit soort producten.
Inderdaad, er zal heel wat inspanning nodig zijn om de mijnen weg te halen. Wat dat betreft, denk ik dat niet alleen geld maar ook technologie en goede organisatie hier van grote betekenis zijn. Ik ken niet de situatie die de geachte afgevaardigde schetste. Ik weet wel dat het van ongelooflijk groot belang is dat wij alle expertise die wij op dit terrein in Europa en misschien ook daar buiten in huis hebben inzetten om zo snel mogelijk die mijnen op te ruimen en niet te lang stil te staan bij procedures op dat terrein. Wij moeten daar echt de handen aan de ploeg slaan.

Colom i Naval
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, het zou positief zijn als de Raad zich tot China zou wenden in verband met de productie van en de internationale handel in mijnen.
U heeft heel fier gezegd dat de Europese Unie beslist heeft 3 miljoen ecu uit te trekken voor deze campagne. Ik had u liever niet herinnerd aan de houding die de Raad terzake heeft ingenomen voor de begroting 1997 en u er niet op gewezen welke tak van de begrotingsautoriteit van de Unie deze drie miljoen ecu heeft uitgetrokken. Ik hoop dat de Raad, en alvast uw collega van Financiën, zich dit jaar gevoeliger toont bij de bespreking van de begroting 1998.
Aangezien wij toch de Europese legers inkrimpen, zou ik willen vragen of de Raad niet het besluit kan nemen om ontmijners als instructeurs naar vele van deze landen te zenden om mijnen te ruimen. Dit is één van de vragen die voortdurend terugkomen, bijvoorbeeld in Angola, waar deskundig personeel ontbreekt om de ontmijningsdiensten op te leiden. Kan de Raad geen gemeenschappelijk besluit nemen om dergelijke instructeurs te zenden?

Van Dok-Van Weele
Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet zo thuis ben in de details van de systematiek van het opruimen van anti-personeelsmijnen. Ik heb mij in mijn antwoord beperkt tot datgene wat wij vanuit bestuurlijk oogpunt kunnen doen, namelijk het ondersteunen van organisaties die dat wel kunnen via geld en aanvullende maatregelen. Ik hoop dat u het mij niet kwalijk neemt dat ik u in detail hier niet op kan antwoorden.
Overigens uw vraag over China het is natuurlijk buitengewoon van belang dat wij zoveel mogelijk landen in zo'n overeenkomst krijgen, net zoals wij dat hebben gedaan met de chemische wapens en ook nog een aantal andere punten.

Iversen
Om te beginnen wil ik de Nederlandse minister danken. Het verheugt mij dat er ook in de Raad eensgezindheid bestaat over het belang van de onderhandelingen op de conferentie van Ottawa. Met betrekking tot de dingen die hier gezegd zijn, wil ik graag vragen hoe de stand van zaken is in de Raad. Voor zover ik begrepen heb, bent u het met ons eens dat deze dingen geregeld moeten worden. Hoe ver staan de onderhandelingen met het oog op een coördinatie van de standpunten om op de conferentie van Ottawa tot een gemeenschappelijk standpunt te komen? Bent u van mening, mevrouw de minister, dat wij de facto geëvolueerd zijn naar een gemeenschappelijk standpunt inzake een verbod op de zeer belangrijke bijeenkomst van Ottawa?

Van Dok-Van Weele
Kort en met veel instemming en genoegen mijnerzijds: alle EU-lidstaten zullen aanwezig zijn op de volgende conferentie in Brussel, waarvan twee lidstaten, Griekenland en Finland waarschijnlijk als waarnemer. Alle partners zijn akkoord gegaan met de EU-coördinatie ten aanzien van het Ottawa-proces.

Bertens
Mag ik de minister hartelijk danken voor haar enthousiaste antwoord. De heer Cunningham en ikzelf, wij zijn rapporteurs, niet voor, maar tegen anti-persoons mijnen in plaats van anti-personeelsmijnen. U heeft terecht gesproken over het Ottawa-initiatief, dat krijgt in Brussel volgende week een vervolg en dan hopelijk eind van dit jaar de ondertekening van een, ik zou zeggen, enthousiaste conventie. Is het bedoeling van de Raad om duidelijk te laten blijken dat het echte theater waarin het had moeten gebeuren, de anti-nucleaire conferentie van de Verenigde Naties, dat daar nog steeds gesteggeld wordt tussen India en de Verenigde Staten over nucleaire wapens? Ik hoop niet dat dat straks de bottleneck zal zijn waardoor de Conventie van Ottawa eind van dit jaar zal worden getorpedeerd.

Van Dok-Van Weele
Ik zal voor de vertolking kort zijn. Ik ben het van harte met de conclusie van de geachte afgevaardigde eens. Ik hoop het ook niet.

De Voorzitter
Vraag nr. 10 van Arthur Newens (H-0392/97):
Betreft: Bananenordening van de EU
Kan de Raad, de laatste ontwikkelingen in overweging nemende, een verklaring afleggen inzake de toekomst van de bananenordening?

Van Dok-Van Weele
Zoals de heer Newens weet, heeft het panel van de de WTO onlangs een voor de Gemeenschap negatieve uitspraak gedaan in het geschil over het Europees beleid inzake de invoer van bananen, ofwel de gemeenschappelijke marktordening terzake.
Conform de vigerende procedures beschikt de Gemeenschap vanaf de datum van verspreiding van het verslag van het panel onder alle WTO-leden over een termijn van zestig dagen om haar standpunt te bepalen.
U weet dat het nu in de eerste plaats aan de Commissie is om na te gaan welk gevolg moet worden gegeven aan het panelverslag en met name om de vraag te beantwoorden of het wenselijk is om in beroep te gaan. De Commissie heeft al aangekondigd dat zij voornemens is inderdaad beroep aan te tekenen tegen de conclusies van het WTO-panel. Zodra binnen de WTO een definitief besluit is genomen - voor de goede orde, dat is dus nog niet echt gebeurd - zal de Raad ongetwijfeld volgens de geëigende procedures een debat houden over de consequenties die uit dat definitieve besluit moet worden getrokken. Dan gaat het uiteraard over de hoofdelementen van beleid ten aanzien van de invoer van bananen, vastgelegd in de GMO, waarbij rekening wordt gehouden met specifieke verplichtingen van de Europese Unie ten aanzien van de landen die de overeenkomst van Lomé hebben ondertekend en ten aanzien van uiteraard aan de andere kant de lidstaten van de WTO.
In dit verband zij gememoreerd dat de Commissie eerder reeds twee voorstellen heeft ingediend bij de Raad. Ten eerste, een voorstel van 8 maart 1996 tot wijziging van de gemeenschappelijke marktordening in de sector bananen. In de tweede plaats een voorstel van 6 april 1995 dat onder andere de bananenproducerende ACSstaten de mogelijkheid biedt om tijdelijke overdrachten te verrichten van hoeveelheden bananen van zowel de traditionele als de niet traditionele categorie tussen ACS-staten van eenzelfde geografische regio. Dat betekent - en nu richt ik me vooral even tot degenen die niet zo thuis zijn in deze taal - dat je mag schuiven met de quota. De bespreking van die voorstellen in de Raadsinstanties is nog steeds aan de gang en met name in afwachting van de resultaten van de WTO-procedure.

Newens
Terwijl ik de fungerend voorzitter dank voor haar antwoord en het besluit om in beroep te gaan tegen de uitspraak van de WHO over bananen ten volle steun, gezien het vernietigende effect dat deze uitspraak kan hebben op de kwetsbare economieën van de landen van het Caraïbisch gebied en van andere landen, waarvan sommige voor meer dan 50 % van bananen afhankelijk zijn voor hun inkomsten in deviezen, wil ik de fungerend voorzitter vragen of hij alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat er tot de laatste snik voor deze kwestie wordt gevochten? Is het niet zo dat de uiteindelijke begunstigden van het besluit van de Wereldhandelsorganisatie, als het ten uitvoer wordt gelegd, de in Amerika gevestigde multinationals zijn die al meer dan 90 % van de wereldhandel in bananen in handen hebben, en hebben wij daarom niet de plicht om een vastbesloten standpunt in te nemen inzake de overeenkomst die wij met de bananenproducerende landen afsluiten, als wij tenminste de armoede in de wereld willen bestrijden?

Van Dok-Van Weele
In de eerste plaats, natuurlijk zal Europa datgene doen wat nodig is om zijn beleid te verdedigen als er sprake is van een klacht en een verschil van mening en een daarop volgend dispute voor het WTO-panel. Als u zegt tot het uiterste doorgaan, dan wil ik toch wel een kanttekening plaatsen ten opzichte van de weging van belangen die in een WTO-panel wordt gedaan. Wij hebben het WTO-panel ingesteld om nu juist in situaties waar sprake is van uiteenlopende belangen en dan spreek ik niet alleen over de belangen van de grote, maar vooral over de belangen van de kleine landen - Honduras, Guatemala, Mexico en Equador in dit geval - om die een goed handvat te geven om bij een marktverstoring die hun raakt, bijvoorbeeld ook tegen die grote landen te kunnen optreden. Wat dat betreft, hecht ik buitengewoon veel waarde aan het feit dat we nu zo'n WTO-panel hebben. Maar dat wil niet zeggen dat je, omdat je zo tevreden bent met het bestaan van het panel, er geen gebruik van mag maken om ook je eigen zaak te verdedigen. Dat is ongeveer de lijn volgens welke ik mij voorstel dat wij hiermee omgaan.

Medina Ortega
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik heb naar uw bijdrage geluisterd en ik heb gehoord dat u het over de ACS-landen -landen in Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan- had. Noch in uw bijdrage, noch in die van de heer Newens heb ik echter iets gehoord over de communautaire productie van bananen, die nochtans vrij belangrijk is: op de Canarische Eilanden, Madeira, Kreta enz. worden 720.000 ton bananen geproduceerd.
Ik zeg dit omdat het verdwijnen van de bananenteelt voor deze gebieden, die heel weinig verdedigingsmiddelen hebben, zowat hetzelfde zou zijn als het verdwijnen van de melkkoeien voor Nederland. Ik denk niet dat Nederland de koeien graag zou zien verdwijnen en deze regio's zouden dan ook de bananenteelt niet graag zien verdwijnen. Ik zeg dit omdat deze teelt van groot economisch en sociaal belang is.
Bovendien weet de fungerend voorzitter dat het systeem voor de vreedzame oplossing van conflicten van de Wereldhandelsorganisatie geen gerechtshof is in de strikte zin van het woord maar dat de procedure voor de oplossing van geschillen gekoppeld lijkt aan handelsonderhandelingen. Ik hoop dat de Raad rekening houdt met dit aspect van onderhandelingen of compensaties wanneer hij deze kwestie oplost.

Van Dok-Van Weele
Ik bied mijn excuus aan dat ik inderdaad de vanzelfsprekende belanghebbenden in Europa vergat en dat terwijl ik nog zo heel onlangs in Spanje ben geweest om met mijn collega heel uitvoerig over dit onderwerp te spreken. Ik denk dat wij spreken over twee dingen. Dat is de status van het WTO-panel en het inachtnemen van uitspraken van de WTO als het gaat om marktverstoringen en de positie die wij innemen vanuit de Europese Unie, waar dus nog een finaal besluit moet worden genomen, om onze eigen belangen via dit WTOpanel te kunnen verdedigen. Ik vind het dus niet zo verstandig om te zeggen: de waarde van zo'n WTO-panel stellen we ter discussie. Dat is niet mijn mening. Mijn mening is dat je gebruik makend van zo'n goed instrument je belangen zo goed mogelijk moet verdedigen. Overigens zal dat niet alleen een rol gaan spelen bij de bananen, maar het zal in toenemende mate ook in de wereld een rol gaan spelen voor alle mogelijke producten die op dit moment nog beschermd worden in het licht van de afspraken die gemaakt zijn in Marrakesj over het terugdraaien van subsidies, quota en andere beperkingen en de op handen zijnde nieuwe onderhandelingen over mogelijke nieuwe tariefverlagingen op allerlei terreinen. Dus we moeten ons ervan bewust zijn dat juist door de Wereldhandelsorganisatie verschuivingen zullen plaatsvinden in de wereldhandel waar tegenover staat dat er weer andere kansen ontstaan op diezelfde markt. Specifiek op deze situatie toegespitst geef ik u nog een keer het formele antwoord: wij hebben de mogelijkheid om in beroep te gaan, dat wordt op dit moment onderzocht; wij verdedigen ons belang in het WTO-panel, maar het WTO-panel is een waardevol instituut, ook voor deze zaak, niet alleen in de handen van de mensen die ons nu inderdaad aanklagen, maar ook in de handen van de Europese Unie zelf.

Kinnock
Ik ben wat in de war door het antwoord over de klachten en het beroep door de juridische dienst van de Commissie omdat ik zo juist een interview heb gehad met BBC World Service dat zegt dat het beroep vandaag is aangetekend. Ofwel heeft de BBC het bij het verkeerde eind, ofwel zijn de informatiebronnen van de Raad hier wat beperkt. Ik stel zeer veel belang in wat u zegt. Ik wil graag weten of u van mening bent dat het in de Raad een meerderheidsstandpunt is, en ook het standpunt van uw eigen land, Nederland, dat wij door moeten gaan met een marktordening voor bananen en de steun daarvoor moeten continueren.
Ik zou ook willen vragen of u het terecht vindt dat een land dat niet rechtstreeks is betrokken bij de bananenindustrie in staat moet zijn op deze manier een klacht in te dienen en om een uitspraak te krijgen van de Verenigde Staten nadat zij hun klachten hebben neergelegd.
Tot slot zou ik graag weten of u het gepast vind, nu het beroep blijkbaar is aangetekend, dat de ACS-landen parallel een klacht indienen en dat de Europese Unie fondsen, middelen en steun verstrekt zodat zij dat beroep zo efficiënt mogelijk kunnen laten verlopen.

Van Dok-Van Weele
Ik heb in mijn beantwoording aangegeven dat de Commissie al heeft aangekondigd dat zij voornemens is om inderdaad beroep aan te tekenen. Ik kan mij voorstellen dat daaruit de conclusie wordt getrokken dat het dus een beslissing is. Ik heb nog geen andere bericht dan dit. Maar ik vind het al vrij gaan. Dus ik denk dat er niet zoveel verschil is tussen datgene wat mevrouw Kinnock concludeert over de beslissing en datgene wat ik heb geanalyseerd.
Dan de beslissing zelf. Op dit moment - ik heb het al aangegeven - is de hele afhandeling van de klachtenprocedure een zaak van de Commissie. Dat wil niet zeggen dat er op enig moment geen beslissingen zijn te nemen, geen voorstellen zijn te bespreken via de Raad. U vraagt naar het standpunt van Nederland als lidstaat. Sta mij toe dat ik daar niet op inga, want ik sta niet in de rol hier van mijn eigen land. Ik probeer hier de belangen van Europa over het voetlicht te brengen en dat te doen vanuit een zekere neutraliteit.
De wijze waarop een klacht wordt ingediend en de wijze waarop een ander land een klacht terug kan indienen zijn zorgvuldig geregeld binnen de Wereldhandelsorganisatie en zullen dus medebepalen in welke mate er een nieuwe uitspraak komt in deze kwestie. Iets anders is als u spreekt over fondsen, compensatie en dergelijke. Dat is uiteraard een kwestie waar wij apart binnen de Europese Unie naar moeten kijken. Dat is niet iets wat op dit moment een onderdeel uitmaakt van de review -procedure van het panel van de WTO.

De Voorzitter
Vraag nr. 11 van Felipe Camisón Asensio (H-0393/97):
Betreft: De overeenkomst over "open skies" in het luchtvervoer tussen de EU en de VS
Kan de Raad naar aanleiding van de recente werkzaamheden van de ministers van Vervoer met betrekking tot dit onderwerp mededelen of er binnenkort een overeenkomst over "open skies" in het commerciële luchtvervoer tussen de EU en de VS te verwachten valt?

Van Dok-Van Weele
De vraag van de heer Camisón Asensio gaat over de onderhandelingen over een open skies -overeenkomst tussen de Europese Unie en de VS. Daarover het volgende antwoord. Op 17 juni 1996 heeft de Raad onderhandelingsrichtsnoeren aangenomen waarbij de Commissie wordt gemachtigd namens de EG onderhandelingen inzake luchtvervoer aan te vangen met de Verenigde Staten. Een basisgedachte daarbij is het concept van een gemeenschappelijke luchtvervoerszone tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten en die overeenkomst moet dan uiteindelijk in de plaats komen van het huidige systeem van bilaterale betrekkingen tussen de afzonderlijke EU-staten en de VS. Sinds 1995 zijn de Verenigde Staten met verschillende lidstaten in contact getreden met het oog op het sluiten van zogenaamde open skies -overeenkomsten en sommige lidstaten hebben inderdaad met de Verenigde Staten een dergelijke overeenkomst gesloten en andere voeren nog onderhandelingen.
De nieuwe aanpak van de Gemeenschap houdt echter in dat met de VS gestructureerde onderhandelingen plaats vinden die te zijner tijd moeten uitmonden in een overeenkomst tot instelling van een gemeenschappelijke luchtvervoerszone. Ik wil u er overigens wel op wijzen dat die onderhandelingen in verschillende fasen verlopen. In een eerste fase zou samen met de Verenigde Staten worden nagegaan of het mogelijk is een geheel van voorschriften te creëren die van toepassing zouden zijn op de luchtvaartmaatschappijen van de Gemeenschap en de Verenigde Staten zodat deze onder vergelijkbare regelgevingsvoorwaarden zouden kunnen concurreren, de zogenaamde soft rights . Indien dat substantiële resultaten zou opleveren, dan zou in een tweede fase worden onderhandeld over de gemeenschappelijke luchtvervoerszoneregeling in haar geheel en dat duiden wij aan met de verkeersrechten of de zogenoemde hard rights . Binnen het door mij zojuist geschetste kader hebben de Gemeenschap, in casu de Commissie en de VS, op 30 en 31 oktober in Washington en op 3 april jl. in Brussel voorafgaande besprekingen gevoerd. Tijdens de Raad Vervoer van 17 juni zal de Commissie verslag uitbrengen over de resultaten van de tot heden gevoerde besprekingen.

Camisón Asensio
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, nadat wij naar uw antwoord geluisterd hebben, vrezen wij dat men voor deze kwestie teveel via omwegen werkt in de onderhandelingen. Er wordt een aantal secundaire aspecten behandeld terwijl de echte doelstelling naar de achtergrond verschoven wordt. Die moet erin bestaan de verkeersrechten vast te leggen, waarbij eens en voor altijd werk gemaakt wordt van de onderlinge toegang tot elkaars markten ten voordele van de burger en van elkaar.
Ook hier blijkt andermaal de dringende nood aan unie van onze Europese Gemeenschap -zoals u die ook al geschetst heeft en ik dring erop aan dat u hiernaar streeft. Het spreekt immers vanzelf dat, als de 15 lidstaten hun inspanningen bundelen, het beoogde akkoord beter zal zijn en een perfect evenwicht zal vastleggen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, zonder winnaars of verliezers.
Dit is nogmaals een schitterende gelegenheid opdat de Europese instellingen -en uiteraard ook de Raad- blijk geven van handigheid en efficiëntie. Dit akkoord, dat dringend is, wordt nu immers nog dringender in het licht van de mogelijke overeenkomst tussen American Airlines en British Airways, die voor binnenkort lijkt. Ook Iberia zou zich blijkbaar bij deze groep aansluiten. Dit besluit is gezien de omstandigheden heel redelijk en begrijpelijk. Kan u ons enige inlichtingen geven over deze dringende kwestie?

Van Dok-Van Weele
In de eerste plaats: het vraagt om een zekere slagvaardigheid om op basis van een winwinsituatie een goed resultaat te bereiken. Ik heb u aangegeven dat het belang van die twee fases is om in eerste instantie ervoor te zorgen dat er gelijke concurrentiemogelijkheden zijn, dat zijn die zogenaamde soft rights , en dan vervolgens pas te kijken naar een veel verdergaande regeling waarbij in feite tot een zo'n open skies overeenkomst komt. Maar daar spelen - en dat heeft u terecht gesignaleerd - nogal wat dingen omheen. Een van die zaken is inderdaad de hele kwestie van de fusie van de luchtvaartmaatschappijen. Dat is nu precies een van die zaken die heel goed past in bijvoorbeeld dat eerste item als het gaat om gelijke concurrentiemogelijkheden. Dat is dus ook een aspect wat zeker aan de orde zal komen in de eerste tranche.
Over de slagvaardigheid gesproken: 17 juni 1996 hebben wij de onderhandelingsrichtlijnen aangenomen en ik heb net al aangegeven dat wij in de Raad Vervoer van 17 juni al verslag uitbrengen over de eerste resultaten.

De Voorzitter
Aangezien de vraagstellers afwezig zijn komen vragen 12, 13 en 14 te vervallen.
Vraag nr. 15 van Sören Wibe (H-0406/97):
Betreft: Follow-up van de komende verkiezingen in Albanië
Bij de vorige parlementsverkiezingen in mei 1996 in Albanië was sprake van georganiseerde verkiezingsfraude die heel duidelijk in het voordeel van de regerende democratische partij uitviel. Internationale verkiezingswaarnemers tekenden protest aan, maar de overige Europese landen namen geen enkele diplomatieke follow-up maatregel tegen de regering in Albanië. Thans worden wij geconfronteerd met wat dat heeft opgeleverd: een autoritaire regering die niet voor slinkse machinaties terugschrok om de macht in handen te blijven houden was ook stelselmatig betrokken bij corruptie en klinkklare fraude in het land. Het gevolg daarvan was een gewapende opstand. Nu wordt er tussen de politieke partijen en de rebellen onderhandeld. Men is het niet eens over het verkiezingssysteem en aan het tijdschema voor de ontwapening van de rebellen is niet de hand gehouden. Ook het toekomstige mandaat van president Berisha zorgt voor hevige emoties.
Zullen de zaken zich herhalen? Zullen de EU-lidstaten reageren en nieuwe verkiezingen eisen als er bij de komende parlementsverkiezingen in juni onregelmatigheden voorkomen? Hoe groot zal de tolerantie voor verkiezingsfraude in Albanië in de toekomst zijn?

Van Dok-Van Weele
Bij de vraag van de heer Wibe het volgende antwoord. De Raad heeft er meermaals op gewezen er veel belang aan te hechten dat in Albanië vrije en eerlijke verkiezingen zullen worden gehouden. Recentelijk heeft de Raad Algemene Zaken van juni zich ingenomen getoond met een besluit van Albanië om op 29 juni verkiezingen te organiseren en een beroep gedaan op alle partijen om ten volle aan die verkiezingen deel te nemen en de verkiezingsuitslag te respecteren. Tegelijkertijd beklemtoonde de Raad dat de verantwoordelijkheid voor de toekomst van dat land uiteraard in eerste instantie ligt bij het Albanese volk. Niettemin is wat ons thans te doen staat de regering van nationale verzoening bij te staan bij de voorbereiding van redelijk vrij en eerlijk verlopende verkiezingen waarin alle partijen deelnemen zo mogelijk op de afgesproken datum. De Europese Unie steunt ten volle de inspanningen van de OVSE op dat vlak en niet in de laatste plaats in het kader van het gemeenschappelijk standpunt dat door de Raad op 2 juni werd aangenomen op basis van artikel J 2 van het VEU. Daarin riep de Raad de internationale gemeenschap op om het verkiezingsproces te steunen met name door het nodige aantal waarnemers beschikbaar te stellen.
De Europese Unie beklemtoonde ook haar steun voor de multilaterale beschermingsmacht die binnen zijn mandaat zorg zal dragen voor een veilig verloop van de verkiezingen. Indien het verkiezingsproces door interne Albanese machtspolitiek in gevaar zou komen dan zullen de Europese Unie en de internationale gemeenschap hun houding ten opzichte van Albanië ongetwijfeld moeten herzien.

Wibe
Ik wil de Raad er uitdrukkelijk op wijzen dat het belangrijk is om in deze kwestie een zeer duidelijk standpunt in te nemen. Precies een jaar geleden, direct nadat er in Albanië verkiezingen waren gehouden, heb ik dezelfde vraag gesteld aan het toenmalige Italiaanse Voorzitterschap. Aangezien er duidelijke aanwijzingen waren dat er verkiezingsfraude had plaatsgevonden, vroeg ik of wij sancties zouden moeten opleggen. Ik kreeg toen als antwoord dat "dat nog niet nodig was, dat de Albanese staat immers op weg was naar een democratisch bestuur" enz.
Nu weten we wat er daarna is gebeurd. Er is bijna een burgeroorlog ontstaan. Wij hebben nu al bepaalde aanwijzingen dat men al op kleine schaal aan het knoeien is. Ik denk bijvoorbeeld dat het zogenaamde "autoongeluk" dat President Berisha zou hebben gehad, door zijn eigen mensen is veroorzaakt om de aandacht op zijn persoon te vestigen.
Ik wil de Raad enkel vragen: kunt u garanderen dat wij direct sancties tegen de regering zullen instellen, als wij dit keer maar de minste aanwijzing voor verkiezingsfraude hebben?

Van Dok-Van Weele
Ik denk dat de heer Wibe ons waarschuwt voor een te groot optimisme en een gemakkelijk optimisme als het gaat om het proces. Aan de andere kant is het natuurlijk een heel goede zaak dat er verkiezingen zijn en dat op die manier er in ieder geval weer een balans is op basis waarvan je iets kan opbouwen. Ik heb dan ook in mijn antwoord voorzichtig positief geluid laten horen met in de laatste zin - ik zou haast zeggen het vangnet voor mijn pessimisme - wat u in ieder geval onder onze aandacht brengt als iets waar je nog rekening mee moet houden. Ik wou het voorlopig even laten bij de feitelijke antwoorden die ik heb gegeven ten aanzien van de steun die wel kan worden gegeven.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, de schriftelijke vraag is mijns inziens geen vraag maar een griezelverhaal. Maar ik wil de Raad heel duidelijk het volgende vragen. Ten eerste: is de Raad niet ook van mening dat voor de stabilisatie van de situatie in Albanië een evenwicht moet ontstaan tussen de herkozen president Berisha en de voormalige oppositie die nu bij de regeringscoalitie hoort, waar ik erg blij om ben?
Ten tweede: hoe moeten er verkiezingen worden gehouden als de bendes die er in het zuiden zijn niet worden ontwapend? Ten derde: hoe kunnen daar de democratische plaatselijke autoriteiten opnieuw worden geïnstalleerd? Het gevaar bestaat dat daar de massieve economische belangen die deze bendes steunen gewoon vanaf de straat de macht overnemen. Daarom is het toch van belang om de democratische plaatselijke autoriteiten opnieuw te installeren.

Van Dok-Van Weele
Je zou het kunnen lezen als een vraag, maar wat u in feite schetst is de zorg die u heeft rond het correct verlopen van het hele proces van verkiezingen en alles wat er om heen geldt. Nogmaals, die zorg wil ik ook uitspreken alleen wat ik heb gedaan is aangeven op welke manier je vanuit de positie van de Europese Unie in relatie ook tot andere instanties kunt komen tot een aantal voorwaarden, een aantal randvoorwaarden waarop het in ieder geval zo goed mogelijk kan verlopen, daarbij aangevend dat er heel veel verantwoordelijkheid ligt ook in dit opzicht bij het volk in Albanië zelf. Dus nogmaals wat u signaleert neem ik graag ter harte, maar ik wou toch maar proberen om te beginnen met de lijn die ik zojuist heb geschetst.

De Voorzitter
Aangezien de tijd voor de vragen aan de Raad is opgebruikt, zullen vragen 16 tot en met 31 schriftelijk beantwoord worden.
(De vergadering wordt te 19.19 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Betrekkingen tussen China en Europa
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0198/97) van de heer Mc Millan-Scott namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid over de mededeling van de Commissie over een beleid op lange termijn voor de betrekkingen tussen China en Europa (COM(95)0279 - C4-0288/95).

McMillan-Scott
Mijnheer de Voorzitter, vanavond bespreken wij hier een document dat door de Commissie is opgesteld, namelijk een mededeling inzake een beleid op lange termijn voor de betrekkingen tussen China en Europa.
Het Europees Parlement is zich sterk gaan interesseren voor China en heeft in de loop van een aantal jaren heel wat resoluties aangenomen die bijna allemaal uitermate kritisch zijn ten overstaan van China. In de periode dat wij dit verslag hebben opgesteld, hebben wij naar een nieuwe manier gezocht om met China te werken, in het bijzonder met het Nationale Volkscongres, en dit tegen de achtergrond van een handel met de Volksrepubliek die van een enorme expansie getuigt, waar al onze lidstaten nauw betrokken zijn bij de economische ontwikkeling die in China sedert 1978 plaatsvindt. Maar wij zijn er ons ook van bewust dat China een land blijft met één partij - in sommige opzichten een tiranniek regime - en terecht bekritiseerd is, zowel hier als elders, voor de problemen in verband met de mensenrechten.
Echter, het thema dat we voor dit verslag hebben gekozen is "not just business as usual, but also politics as usual " , waarbij wij trachten te benadrukken dat hoewel wij de ontwikkeling van de handel toejuichen, we tegelijkertijd een soort politieke dialoog met de politieke elite van China in het leven trachten te roepen. De delegatie van het Nationale Volkscongres die in april een bezoek heeft gebracht aan Brussel, hebben wij dan ook voor het eerst in de gelegenheid gesteld om het ontwerpverslag uitgebreid te bespreken. Ik was blij dat dat kon. We hebben ze van te voren een exemplaar gestuurd dat zij grondig hebben bekeken en waarvan bepaalde delen natuurlijk veel kritiek kregen. Het is belangrijk om te proberen de Chinezen in een of andere vorm van dialoog te betrekken en dus hebben we het verslag gebaseerd op de criteria van Maastricht, zijnde de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en we hopen dat al deze vier zaken te zijner tijd een vaste plaats zullen vinden in het leven in China.
De Commissie wil de democratie in China bevorderen via het dorpsdemocratieprogramma. Net als de lidstaten wil de Commissie de ontwikkeling van de rechtsstaat bevorderen omdat zonder die rechtsstaat het met de mensenrechten nergens goed kan gaan.
Voor wat de fundamentele vrijheden betreft - het meest essentiële aspect van het politieke leven - is daarvan in bepaalde delen van het land zoals Tibet nog steeds geen sprake en dat thema komt in het verslag vrij uitgebreid aan bod.
Ook streven wij een meer coöperatieve benadering met China na. Bijvoorbeeld een topconferentie tussen de Europese Unie en China, waarbij de betrekkingen op een nieuw peil komen te staan, en niet alleen via het ASEMproces. We zouden graag zien dat er een nieuwe handels- en samenwerkingsovereenkomst komt ter vervanging van de overeenkomst van 1985, waarin de standaard mensenrechtenclausule opgenomen wordt. Wij willen graag dat de Europese Unie meer programma's in China ten uitvoer legt. Momenteel betekenen die programma's niet veel, noch qua geld, noch in reële termen, en ze zouden veel beter afgestemd moeten worden op de grootte van China en op het potentieel dat het land heeft in de wereldeconomie en in de wereldpolitiek. We zouden graag hebben dat er een kantoor geopend wordt in China voor Europese bedrijven die zaken doen in China.
Maar ik heb in mijn verslag vooral proberen aan te geven dat er een groot deficit is in China en dat is dat de zogenaamde interne markt niet werkt en ook nooit gewerkt heeft. De Commissie heeft China heel wat te bieden dankzij de ervaring die de Europese Unie heeft opgedaan bij het creëren van de interne markt in Europa en bij het omschakelen van de economische stelsels in de voormalige Sovjetunie tot markteconomieën.
We kijken naar de ervaring die we hebben opgedaan bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, het falen bijvoorbeeld dit jaar april van de Europese Unie in Genève. We kijken naar het hervatten van de besprekingen van de EU-trojka over de mensenrechten met China. We zouden graag zien dat daar elke zes maanden een verslag bijkomt over niet alleen de mensenrechten, maar ook over de economische aspecten van onze betrekkingen, vooral om te bekijken hoe China tegenover het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie en de OESO staat.
Al deze aspecten komen in het verslag aan bod. Ook de overgang van Hongkong naar de Chinese soevereiniteit hoort daar natuurlijk bij. We zeggen hier zeer nadrukkelijk dat we de legitimiteit van de Voorlopige Wetgevende Raad niet erkennen en hopen dat de Chinezen de beloftes nakomen die zij aan ons en aan de internationale gemeenschap hebben gedaan met betrekking tot de burgerlijke en politieke rechten van Hongkong.
Ik ben dankbaar voor alle hulp die ik bij de opstelling van dit verslag heb gekregen van academici, zakenmensen, collega's in het Europees Parlement, de Commissie en het personeel van het Parlement.

Colajanni
Mijnheer de Voorzitter, dit debat hier in het Parlement vindt plaats tegelijk met het debat in het Amerikaanse congres. Deze samenloop van omstandigheden heeft een symbolische betekenis: misschien heeft de Conferentie van voorzitters van dit Parlement niet begrepen hoe belangrijk het is de betrekkingen tussen de Europese Unie en China strategisch vast te leggen; dat is misschien op dit moment wel de belangrijkste politieke en economische kwestie voor de ontwikkeling en de stabiliteit in de wereld. Dat heeft zij niet goed begrepen, want op haar gezag voeren wij hier nu onder deze omstandigheden een debat, terwijl dit onderwerp in het Amerikaanse congres hele volksstammen schijnt te trekken.
Dit betekent dat wij nog een lange weg te gaan hebben voordat onze partijen, in het Parlement en ook in de Europese Unie, inzien hoe belangrijk het is een langdurige relatie met China aan te knopen op een dusdanig manier dat de vrede, de stabiliteit, de samenwerking en de ontwikkeling erbij gebaat zijn. Dit verslag biedt het Parlement nu de gelegenheid een organisch, algemeen beleid voor de lange termijn uit te stippelen, en niet te vervallen in een gelegenheidsbeleid dat vaak weliswaar op de juiste verklaringen berust, maar waarbij geen rekening wordt gehouden met de talloze aspecten die aan de betrekkingen met zo'n groot land kleven.
China is onmisbaar voor de vrede, de stabiliteit en de economische groei. De juiste koers is niet China te isoleren; overigens zou dat toch in de praktijk onuitvoerbaar zijn, gezien de afmetingen van het land en de internationale betrekkingen die het inmiddels onderhoudt. De juiste koers is op een eerlijke en ondubbelzinnige manier met elkaar te praten en te samenwerken, en dit land geleidelijk aan te laten inzien welk voordeel samenwerking heeft voor zijn ontwikkeling, groei en welvaart, en hoe het dit alles kan bereiken door de internationale regels na te leven. Die regels hebben betrekking op akkoorden en verdragen, op de mensenrechten, op de oplossing van een aantal grote knelpunten die nog steeds bestaan, zoals Hong Kong, Tibet en Taiwan.
De enige oplossing is je om China te bekommeren. Ik zie dat mevrouw Albright in het Amerikaanse Congres dit standpunt heeft ingenomen, dat door ons wordt gedeeld, en ook vier gebieden heeft genoemd - ik heb geen tijd om ze allemaal op te noemen - waarop China langzaam maar zeker tot de problematiek van de internationale politiek begint door te dringen. Zo heeft het op de eerste plaats bijgedragen tot de goedkeuring van het verdrag inzake een verbod op kernproeven, en dat is niet niks; op de tweede plaats heeft het deelgenomen aan de inspanningen om de onevenwichtige situatie op het Koreaanse schiereiland onder controle te krijgen, heeft het peace keeping -operaties in Cambodja en elders ondersteund, heeft het een begin gemaakt met een correcte controle op de export van belangrijke of gevaarlijke technologieën en zijn er volgens de Amerikanen positieve voorbesprekingen gevoerd over de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie. En zo kan ik nog wel een poosje doorgaan.
Natuurlijk hebben we ook te maken met de mensenrechten. Het lijkt mij goed om te proberen een duidelijk, open en eerlijk beleid ten aanzien van China uit te stippelen, waarin we ons tot samenwerking bereid verklaren. Daar moeten dan daden op volgen; de verschillen moeten niet verzwegen worden; de problemen moeten niet binnenskamers gehouden worden, want verdieping van de betrekkingen en ontwikkeling van de economische samenwerking zal er mijns inziens toe bijdragen dat ook de heersende klasse in China van mening gaat veranderen en er politieke veranderingen worden aangebracht die voor een deel nu al aan de gang zijn.
Dit is een belangrijk verslag: het betekent niet dat we klaar zijn - wij zijn als Parlement nog maar net begonnen met het uitstippelen van een juist beleid -, maar het is in ieder geval een goed begin.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, Heine heeft eens over Duitsland gezegd: " Denk ik aan" - ik wil het variëren - " China in de nacht, dan wordt ik om mijn slaap gebracht" . Dat geldt hier in dubbel opzicht. We verliezen allemaal onze avond door dit uiterst belangrijke onderwerp. Maar het belangrijke onderwerp zelf baart ons ook veel zorgen. En bij de onderwerpen van het buitenlands beleid en het buitenlandse handelsbeleid die in het Europees Parlement echt veel discussies oproepen, horen ook onderwerpen met betrekking tot China, tot China's rol in de wereld en vooral ook met betrekking tot de regio's die in politiek en/of cultureel opzicht met China zijn verbonden.
De heer McMillan-Scott heeft ons een omvangrijk verslag voorgelegd dat veel aspecten bespreekt. Ik wil me hier beperken tot het aspect van de mensenrechten dat voor ons immers ook het meest kritieke aspect is.
De houding van de Europese Unie wordt daarbij een test-case, niet alleen voor een gemeenschappelijk beleid met betrekking tot China maar ook voor haar houding bij toekomstige onderhandelingen met andere landen. Veel landen reageren kritisch als ze worden aangesproken op de kwestie van de mensenrechten. Zij zullen onze houding ten opzicht van China tot maatstaf nemen. Het verslag-McMillan-Scott stelt op het gebied van de mensenrechten eisen die onze principes verduidelijken. We moeten ons juist op dit gevoelige gebied niet laten verwikkelen in tegenstrijdigheden en daardoor de eisen die we aan andere landen stellen afzwakken. Economische betrekkingen zijn ook politieke betrekkingen. Wie zijn hoop erop richt dat ze bijdragen aan de democratisering van een land steunt juist deze stelling, maar bij democratie horen nu eenmaal mensenrechten.
Het hebben van goede betrekkingen met China is een wens van ons, met name ook een opening naar de mensen in China toe. Van China wordt op zijn beurt ook inzet verwacht. Bij de overgave van Hongkong zal blijken in hoeverre het zijn verplichtingen uit de overdrachtsovereenkomst nakomt en daardoor zal dit richtinggevend zijn voor de internationale samenwerking. Niemand twijfelt eraan dat de herstructurering van een reusachtig groot rijk tot een moderne staat veel problemen met zich meebrengt, evenals een multinationale staat. Maar de regering van China zou de moed moeten opbrengen om ook op het gebied van de rechtsstaat, de mensenrechten en de democratie vooruitgang te boeken. De eeuwenoude cultuur kan haar de kracht daartoe geven. Dat geldt ook voor haar houding ten opzichte van Tibet en het respect voor een eveneens zeer oude cultuur. Dat geldt ook voor een vreedzame regeling van de betrekkingen met Taiwan en hier moet de wandel ook echt volgen op de handel.

Caccavale
Mijnheer de Voorzitter, ik heb veel waardering voor het verslag van de heer McMillanScott, maar net als de heer Colajanni vind ik dat dit Parlement niet serieus overkomt door zo'n belangrijk onderwerp in een halflege zaal te behandelen terwijl er tegelijkertijd voetbalwedstrijden en weet ik wat zijn.
Ik ben het met de heer McMillan-Scott eens dat er een handels- en samenwerkingsovereenkomst gesloten moet worden, want ook ik ben overtuigd dat de mensenrechten beter begrepen en beschermd worden in samenlevingen die open staan voor vrije handel en vrij verkeer van investeringen, personen en ideeën. Maar ik vind ook dat het belang van deze kwestie - de mensenrechten - niet onderschat mag worden, gezien de dagelijkse gebeurtenissen: illegale praktijken, systematische schendingen van de mensenrechten, het feit dat de doodstraf - ook voor kleine vergrijpen - steeds vaker wordt uitgevoerd; veel mensen worden alleen maar gevangen gezet omdat ze hun politieke of religieuze opvattingen op vreedzame wijze hebben geuit. Dit kunnen we allemaal niet verzwijgen, want anders doen we onszelf onrecht, net zoals we niet kunnen verhullen dat we met Hong Kong een concreet bewijs van de goede bedoelingen van de Chinese regering in handen hebben. We moeten echter wel waakzaam blijven als het gaat om de naleving van de geldende bepalingen op het vlak van de vrijheid van meningsuiting, van drukpers, van vereniging en vergadering, en het recht manifestaties te houden. Alleen een toekomstige kaderovereenkomst met China die daarop gebaseerd is kan serieus genomen worden.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, de liberale fractie is over het algemeen tevreden over het door collega McMillan-Scott opgestelde verslag. Wij feliciteren hem ermee. De betrekkingen tussen de EU en China krijgen in het verslag veel aandacht en worden op veelzijdige wijze behandeld. We vinden het een goede zaak dat de mensenrechtenproblematiek in het verslag een centrale plaats inneemt. In dit verband zou ik willen benadrukken dat we ook op dit gebied consequent moeten zijn. Wat we van China eisen, moeten we ook van anderen verlangen.
Namens de liberale fractie heb ik op dit verslag twee amendementen ingediend, die betrekking hebben op de milieuproblematiek. De commissie heeft na stemming haar goedkeuring gehecht aan een door de Groenen voorgestelde overweging, waarin wordt gesteld dat de westerse landen en ook Europa het verbruik van de natuurlijke hulpbronnen en de vervuiling moeten verminderen. Het is naar mijn mening van belang dat de milieuproblematiek ook aan bod komt in het dictum, dus het operationele gedeelte van het verslag. Mijn eerste voorstel is hierop gericht. De feitelijke inhoud van het voorstel is gelijk aan het reeds goedgekeurde gedeelte in de considerans. Verder stel ik een nieuwe bewoording voor van paragraaf 9. De door mij voorgestelde bewoording kent aan de EU en China een gelijkwaardige positie toe en is diplomatischer dan de oorspronkelijke versie. Ik hoop dat mijn wijzigingsvoorstellen op brede steun binnen het Parlement kunnen rekenen.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste paragraaf van de resolutie betreffende het beleid op lange termijn voor de betrekkingen tussen China en Europa staat terecht dat deze betrekkingen niet in het teken moeten staan van confrontatie maar eerder van samenwerking.
Helaas is de gehele resolutie verder tegen deze doelstelling gericht waarbij men zich op lompe wijze inmengt met het binnenlands en buitenlands beleid van China. Het uitgangspunt van iedere samenwerking is dat men het partnerland beschouwt als een soevereine natie. Dit is in de resolutie absoluut niet het geval want daarin worden maatschappelijke keuzen geëist van China die alleen China maar aangaan, met name bij kwesties inzake de territoriale integriteit van het land.
Zonder toegevingen te doen aan de opvatting van de rechten van de mens die het Europees Parlement aanhangt, zou het mogelijk en volgens mij ook veel nuttiger geweest zijn om deze kwestie zo aan te snijden dat er bijgedragen werd aan een positieve evolutie van China op dat vlak, in plaats van eisen te formuleren die bovendien niet altijd door de lidstaten of bondgenoten van de Europese Unie worden nageleefd.
Terwijl er met de overdracht van Hongkong een belangrijke etappe wordt afgelegd en er een positieve regeling tot stand is gekomen na onderhandelingen over dit zwaarwegende geschil, wordt er in de resolutie met geen woord gerept over de positieve kant van deze zachte overgang die helaas zeer zeldzaam is in de wereld van vandaag.
De van de Commissie geëiste druk ten gunste van de toetreding van Taiwan tot de internationale organisatie en het project tot opening van een voorlichtingsbureau in Taipei, wijst eerder op provocatie en onverantwoordelijkheid dan op normale en evenwichtige betrekkingen met China.
Mijns inziens is deze opstelling niet redelijk en komt dit ook absoluut niet overeen met de wil om betrekkingen te onderhouden op basis van samenwerking en wederzijds respect. Alleen die twee elementen zouden positieve uitwerkingen kunnen hebben op economisch en sociaal gebied, alsmede op het gebied van mensenrechten, vrede en veiligheid.
Terwijl er sinds 1995 veel zaken geëvolueerd zijn, ook al blijven er nog talrijke problemen aan de orde, is het uiterst betreurenswaardig dat de bijgewerkte versie van de mededeling van de Commissie, die van 1995 dateert, zo negatief is.
Ik wil nog graag de wens tot uitdrukking brengen dat de betrekkingen tussen Europa en China, die een bijzonder grote inzet voor de 21ste eeuw vertegenwoordigen, binnenkort vanuit een volledig ander standpunt worden bezien.

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer McMillan-Scott geluk met zijn uitstekende verslag, dat nog beter is geworden doordat men in de Commissie buitenlandse zaken bijna alle amendementen van de Fractie De Groenen heeft aanvaard. Als voorzitter van de delegatie voor de betrekkingen met China krijg ik in mijn contacten met vertegenwoordigers van de regering in Beijing vaak te horen dat wij een eenzijdige en onzakelijke campagne tegen China voeren. Ik geloof dat dit verslag aantoont dat het erom gaat, de grondslag te leggen voor een constructieve samenwerking, om nota te nemen van de kleine maar merkbare verbeteringen die in China hebben plaatsgehad, maar om tegelijkertijd openhartig en zonder reserves de zeer gerechtvaardigde kritiek naar voren te brengen op de uitermate ernstige gebreken van het Chinese systeem op het punt van democratie en mensenrechten.
Wij moeten op deze manier doorgaan. Daarom is het des te betreurenswaardiger dat men er in onze landen op regeringsniveau niet in is geslaagd om zich rond een gemeenschappelijke kritiek te verenigen. Het is zeer te betreuren dat bepaalde landen, Frankrijk voorop, vrijhandel belangrijker vonden dan de verdediging van de mensenrechten. Dit dient scherp te worden veroordeeld door het Parlement.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn niet in groten getale aanwezig maar wij hebben het genoegen dat de commissaris in ons midden is en persoonlijk vind ik dat zeer belangrijk.
Ik zeg dit niet voor mevrouw Moreau, maar ik ben van mening dat als wij over de mensenrechten spreken, wij het dan ook hebben over democratie. Onze doelstelling is ook om zo te handelen dat er in de wereld geen ontwikkelingsmodel zonder democratie zal overheersen of een groot Singapore. Als Parlement hebben wij de taak om een beleid te bepalen waarmee de democratie zo spoedig mogelijk in China tot stand kan komen.
Dit verslag is volgens mij een eerste belangrijke stap in die richting. Het stelt ons ook in staat om commissaris Brittan te bestoken, maar dat lost maar een klein gedeelte van het probleem op. Ik denk dat niemand van ons de ernstige gebeurtenissen heeft vergeten die zich bij de vaststelling van een Europees gemeenschappelijk beleid hebben voorgedaan, zowel op het vlak van het buitenlandse beleid als op dat van de eerbiediging van de mensenrechten in China. Genève en het fiasco van het beleid van de Unie liggen nog vers in het geheugen. Dan is de president van de Franse Republiek, de heer Chirac, naar China gereisd die ons veranderingen heeft beloofd waarop wij nog altijd wachten en afgelopen week is de Italiaanse voorzitter van de Raad, de heer Prodi, naar China gereisd die ons herhaaldelijk gezegd heeft dat hij zeer streng zou optreden en van China welomschreven verbintenissen zou eisen inzake de eerbiediging van de mensenrechten. Wij hebben geen enkel concreet resultaat van deze reis kunnen optekenen.
Ik wil dus zeggen dat hetgeen wij hier doen belangrijk is, maar ik ben van mening dat wij ons in de komende maanden zeer hard moeten opstellen tegenover de Raad, die daarstraks heeft aangekondigd dat hij zijn beleid ten opzichte van China herziet. Als dit beleid herzien wordt op basis van het verslag van de heer McMillan-Scott betekent dit mijns inziens een eerste stap in de goede richting. Als dit herziene beleid echter een bevestiging is van het door de heer Chirac en de heer Prodi gekozen beleid, ben ik van mening dat wij regelrecht op een ramp afgaan.

De Luca
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn complimenten aan de heer McMillan-Scott voor zijn verslag, dat een realistische kijk op de zaken geeft en niet in de fout vervalt die men ten aanzien van China gewoonlijk maakt, namelijk de zaken meer vanuit een ideologische invalshoek dan vanuit een politieke invalshoek benaderen. Over het algemeen zijn er twee uitersten: enerzijds de handelsmentaliteit, anderzijds een radicale mentaliteit. Wat je echter moet hebben is een pragmatische aanpak, zoals onze rapporteur heeft gekozen; hij verliest niet uit het oog dat dit land met zijn inwonertal van een miljard tweehonderd miljoen mensen een andere geschiedenis heeft, andere objectieve omstandigheden kent, dat de tradities in dit land heel zwaar wegen en dat het door enorme tegenstellingen gekenmerkt wordt.
We moeten dus begrip proberen op te brengen en de mogelijke overgang proberen te steunen door te vertrouwen op de cultuur van de ontwikkeling en de vrijheid: daarmee kies je de moeilijke weg, maar die is wel veiliger en hoe dan ook onontkoombaar. De komende twintig jaar zullen we de zaken met China op een rijtje moeten zetten, en dat zal de grootste factor van verandering, maar ook van onzekerheid zijn; dus: ofwel een in hoge mate autarkische en nationalistische groei, die voor de omliggende regio en de hele wereld een gevaar zal zijn, ofwel het land gaat steeds meer in de richting van markt en vrijheid. Het zal voor een groot deel van ons afhangen.
Een frontale botsing is daarom uit den boze, want volgens de Chinese tradities kruipt het land dan in zijn schulp; ook uit den boze is het slechtste van onze tradities te willen exporteren, zoals de consumptiecultuur, de corruptie, het recht van de sterkste. We moeten juist mikken op de economische, technische, wetenschappelijke en culturele samenwerking om China in zijn inspanningen te helpen: we moeten de cultuur van de vrijheid exporteren, we moeten hen leren wat een rijkdom verscheidenheid is, we moeten hen kennis laten maken met de cultuur van de verdraagzaamheid, het pluralisme, de mensenrechten, de vreedzame coëxistentie, en de eerbied voor de minderheden.
Als we alles zetten op de samenwerking en de aantrekkingskracht van onze normen en waarden zal er op een gegeven moment ongetwijfeld een politieke terugval komen. Het beleid van de Chinese regering, van een land met twee stelsels, zal de superioriteit van de markt aantonen, maar tegelijkertijd zal de culturele invloed van de normen en waarden van de westerse beschaving het Chinese volk ervan overtuigen dat de weg van de vrijheid de juiste is.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer McMillan-Scott bevat positieve voorstellen, waarbij ik denk aan de ongeveer 30 à 40 paragrafen waarin gewezen wordt op het gigantisch belang van China voor de stabiliteit in de regio en op de economische en andere gevolgen daarvan. De ontwerpresolutie behelst evenwel ook een 20-tal punten die de positieve aspecten van het verslag volledig in de schaduw stellen en waarin de rapporteur het heeft over de problemen die China moet aanpakken om te komen tot een opbouwende samenwerking met de Unie. Het gaat om paragrafen die aantonen dat de heer McMillan-Scott kennelijk van oordeel is dat China een oorlog heeft verloren, zodat we het kunnen verplichten bepaalde voorwaarden te aanvaarden. Een voorbeeld ervan is zijn gedetailleerde beschrijving in paragraaf 18 van het soort grondwet dat het huidige China moet invoeren. Ik vraag me dan ook af of het Chinese volk in de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid in grondwettelijke vergadering is bijeengekomen. Of misschien haalt hij wel zijn inspiratie bij de goddelijke Dalai Lama!
De rapporteur verzoekt ook om autonomie voor het Tibetaanse volk, waarbij hij vergeet dat Tibet al eeuwen een integrerend deel van China uitmaakt - zodat wat in Tibet gebeurt een louter binnenlandse aangelegenheid van China is, zoals de hereniging van Oost- en West-Duitsland een zuivere Duitse kwestie was en is.
Voorts blijkt uit de verwijzing in het verslag naar de toekomst van Hongkong dat de heer McMillan-Scott er niet van op de hoogte is dat twee soevereine staten een overeenkomst hebben gesloten die bepaalt dat Hongkong aan China wordt overgedragen en in het land wordt geïntegreerd...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Brittan, Sir Leon
Ik wil de heer McMillan-Scott graag gelukwensen met zijn uitermate nuttige en evenwichtige verslag over de betrekkingen met China. Ik ben het volkomen eens met de heer De Luca dat het bij het ontwikkelen van ons beleid inzake China belangrijk is dat we realistisch en pragmatisch zijn.
Ik vind eigenlijk niet dat er sprake is van tegenstrijdige belangen, zoals sommige mensen gesuggereerd hebben. Mijnheer Gahrton was blijkbaar van mening dat wij de vrijhandel lieten prevaleren op de mensenrechten. Ik vind niet dat er daar tegenstrijdigheid is omdat wij het hier over een immens groot en belangrijk land hebben, zoals vele sprekers in het debat hebben opgemerkt. We moeten onszelf een praktische vraag stellen: wat zijn onze belangen voor wat China betreft. Die liggen op economisch vlak natuurlijk, maar ook dat China een vreedzame deelnemer in de wereld moet zijn en een belangrijke economische partij die werkt aan de ontwikkeling van een vrije samenleving, aan de versterking van de rechtsstaat en aan de eerbiediging van de mensenrechten.
Dat is onze doelstelling. De vraag is hoe wij die doelstelling kunnen verwezenlijken. Men heeft het over consequent zijn. Ik denk niet dat we helemaal consequent kunnen zijn, want de manier waarop je resultaat kunt boeken in China is totaal anders dan dat zulks gebeurt in andere landen die kleiner zijn en zich wellicht in een andere fase van de ontwikkeling bevinden. Ik heb er geen enkele twijfel over dat de beste manier om deze gemeenschappelijke doelstellingen te bereiken loopt via het ontwikkelen van zo nauw mogelijke banden met China op economisch en politiek vlak, dat we de ontwikkeling moeten steunen, vooral op gebieden die van bijzonder belang zijn, maar ook dat we openhartig moeten zijn voor wat betreft onze standpunten over de mensenrechten. Ik vind niet dat er daar sprake is van tegenstrijdige doelstellingen.
Op lange termijn kan de mensenrechtensituatie waarschijnlijk het best beter worden als China er op economisch vlak op vooruitgaat en als wij het land bij die ontwikkeling aanmoedigen, niet alleen intern, maar ook naar de buitenwereld toe via bijvoorbeeld het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie. Dat moet dan niet zijn in de vorm van een nutteloze deelname alsof het een club is die we alleen maar de prijs van het lidmaatschap willen geven, maar in de vorm van een deelname op basis van een volledige aanvaarding van de regels van de Wereldhandelsorganisatie, waarbij men enerzijds wil dat China zijn land openstelt en dat het een meer liberale economie wordt met erkenning van de moeilijkheden en de fase van ontwikkeling waarin het land zich bevindt, terwijl men China anderzijds toegang geeft tot de rest van de wereld.
Als dat gebeurt dan zal economische vrijheid in China automatisch volgen. Op lange termijn kunnen economische en politieke vrijheid niet los van elkaar worden gezien. Als de economische vrijheid in China toeneemt dan is dat de zekerste manier om op lange termijn ook politieke vrijheid tot stand te brengen. Maar hier volgt niet uit dat je dan maar gewoon kunt zeggen: laat ons handel drijven met China, laat ons onderhandelen over China's lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie, dan zullen we maar hopen dat zulks te zijner tijd leidt tot een vrijere Chinese samenleving. Dat is nu ook weer niet genoeg. Daar moeten we ons actief voor inzetten. We moeten de juiste tekenen en signalen geven. Maar we moeten ook de juiste hulp verstrekken. Ik was blij dat mijnheer McMillan-Scott gezegd heeft dat wij het samenwerkingsprogramma moeten uitbreiden. Het Parlement speelt een belangrijke rol om dit mogelijk te maken en het moet zo worden opgezet dat het de ontwikkeling van een civiele maatschappij steunt en de democratie aanmoedigt. Zoals reeds gezegd is hebben wij een steunprogramma op het niveau van de dorpen om de hervorming de goede kant op te sturen.
De heer Väyrynen heeft gesproken over kwesties in verband met het milieu. Ook op dat gebied hebben wij China veel te bieden en China is erin geïnteresseerd om datgene over te nemen wat wij hebben op het stuk van milieuprogramma's, de opleiding van belangrijke milieuplanologen, het ondersteunen van proefprojecten waarbij overdracht van technologie plaatsvindt en assistentie bij milieuplanning en milieubeheer in China.
Naast de handel en samenwerking is er de kwestie van de mensenrechten. In ons beleid naar China toe dat allesomvattend en coherent is, staat die kwestie ook in de meest directe zin centraal en niet alleen in de indirecte manier die ik u heb beschreven. Noch in het openbaar noch privé heeft de Commissie ooit geaarzeld om kritiek te laten horen over China's misstappen op het stuk van de mensenrechten. Ikzelf heb dat gedaan op het hoogste niveau en heb daarbij specifieke gevallen aangehaald. Ik ben het eens met diegenen die gezegd of gesuggereerd hebben dat het onvermogen van de Europese Unie om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen, om dat standpunt in Genève ten overstaan van de Commissie voor de rechten van de mens te verdedigen, een grote mislukking is en een grote zwakheid. Door ons vermogen te versterken een buitenlands beleid te creëren hoop ik toch werkelijk dat de Intergouvernementele Conferentie ons in de toekomst inzake dit en ook andere thema's in staat zal stellen om op een wat indrukwekkendere manier naar buiten te treden en om onze belangen efficiënter naar voren te brengen.
We moeten niet aarzelen om dat te doen. Hongkong is belangrijk. Wij zijn getuige van een belangrijk experiment, een experiment om een land te creëren met de twee systemen van Hongkong en China zelf. De verbintenis van de Chinese regering om dat te doen is uniek en we moeten er met zorg, belangstelling en betrokkenheid op toezien dat het land ook inderdaad aan die verbintenissen tegemoetkomt. Er is een gemeenschappelijk Europees belang, niet alleen wegens de economische belangen die wij in Hongkong hebben, maar ook omdat Hongkong zelf een voorbeeld kan stellen, niet als een basis voor ontwrichting, maar als een voorbeeld dat de mensen elders in China en in de hele regio ervan kan overtuigen dat de weg van economische en politieke vrijheid de goede weg vooruit is, niet alleen in West-Europa of in landen met een gemeenschappelijke traditie, maar ook in andere delen van de wereld waar de achtergrond verschillend is maar waar de menselijke waarden uiteindelijk moeten prevaleren.
Ik beveel het verslag aan en geloof dat het beleid dat wij naar China toe nastreven allesomvattend en pragmatisch is, waarbij het belang van handel en economische ontwikkeling op zichzelf erkend wordt, maar ook als zijnde een beginpunt op weg naar het creëren van een meer liberale samenleving in China die wij onderschragen met samenwerkingsprogramma's die in dezelfde richting gaan en waar wij onze standpunten duidelijk laten horen als de mensenrechten in China, of waar ook ter wereld, geschonden worden.

De Voorzitter
Dank u, Sir Leon.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Initiatief voor het Oostzeegebied
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0196/97) van de heer Burenstam Linder namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheid- en defensiebeleid over de mededeling van de Commissie over het initiatief voor het Oostzeegebied (SEC(96)0608 - C4-0362/96).

Burenstam Linder
Mijnheer de Voorzitter, het Oostzeegebied, the Baltic Sea region , kende vóór de communistische revolutie de snelste economische groei van Europa. Nu het planeconomiesysteem op de schroothoop is beland, kunnen de voormalige communistische landen, samen met de andere landen in het Oostzeegebied, deze regio opnieuw ontwikkelen tot economisch bloeiende democratieën. Daardoor kan ook de politieke veiligheid worden versterkt. Deze veiligheid wordt verbeterd door het fijnmazige net van samenwerking op alle niveaus, dat thans is ontstaan en dat zich permanent verder ontwikkelt, bijv. op het gebied van overheid en particulier inititiatief, in het bedrijfsleven, bij overheidsinstanties, organisaties en bij individuen. Wat de interstatelijke samenwerking betreft, deze omvat ook een niet-bindende steun op het gebied van defensievraagstukken en gemeenschappelijke initiatieven voor internationale vredeshandhavingstaken.
Voor de samenwerking op al deze gebieden zijn de werkzaamheden binnen de Council of Baltic Sea States met de EU als volwaardig lid, van bijzondere betekenis. De Europese Unie heeft in dit verband belangrijke taken. Er zijn nog omvangrijke hervormingen nodig in de voormalige communistische landen, en dat kan op korte termijn moeilijk zijn, omdat aanpassingen vaak als bezwaarlijk worden gezien. De landen die het EU-lidmaatschap hebben aangevraagd, zijn echter meer gemotiveerd om dit politieke korte-termijndenken te overwinnen. Ze weten dat verdere hervormingen nodig zijn voor het lidmaatschap. De hervormingseisen worden daardoor veel eerder aanvaard. Het is dan ook extra belangrijk dat de Commissie vóór de lidmaatschapsonderhandelingen het beginsel aanvaardt dat nieuwe leden worden aangenomen volgens een order by merit , dat wil zeggen dat de objectieve kwalificaties beslissend moeten zijn.
Als een groep landen zich al vanaf het begin uitverkoren voelt, neemt de hervormingsijver daar af. Als andere landen voelen dat ze, ook al spannen ze zich meer in dan andere landen en slagen ze daar heel goed in, toch aan de kant worden gezet, dan vermindert de lust om hervormingen door te voeren, ook al zouden ze ter wille van zichzelf die hervormingen moeten doorzetten. De verschillende politieke leiders die zich voor het uitvoeren van deze hervormingeisen hebben ingespannen, worden gecompromitteerd als succesvolle hervormingen geen weerklank vinden in de lidmaatschapsonderhandelingen.
Dit standpunt wil ik speciaal benadrukken met betrekking tot de drie Baltische landen, Estland, Letland en Litauen. Deze hebben het lidmaatschap van zowel de EU als de NAVO aangevraagd. Ik vind niet dat ze lid moeten worden van de EU om daarna misschien geen lid van de NAVO te worden. Ze moeten voldoen an de eisen voor het EUlidmaatschap, zowel met het oog op de Unie als op hen zelf. Maar het land of die landen die succesvol zijn, moeten ook behoren tot de eerste nieuwe EU-leden en niet bij een van tevoren uitverkoren groep ten achter worden gesteld.
De EU heeft zelf groot belang bij het bevorderen van de stabiliteit in dit gebied, waarover in de Russische binnenlandse politiek af en toe dreigende uitspraken worden gedaan. Dit is een reden voor de Commissie om zich nog meer in te spannen om de vier EU-staten die de Europa-overeenkomsten met Estland, Letland en Litauen nog niet hebben geratificeerd, ertoe aan te zetten dit nu te doen; het is nu twee jaar geleden dat deze overeenkomsten zijn ondertekend.
Verder moet de Commissie er actief aan meewerken dat de grensakkoorden met Rusland kunnen worden gesloten en goedgekeurd op alle niveaus, en dat deze onveiligheidsfactor daarmee wordt geëlimineerd. Rusland moet niet de gelegenheid krijgen om een onveilige situatie te scheppen vanwege onduidelijke grensvraagstukken.
Een speciale kwestie in Estland en Letland is de positie van de Russische minderheid en de velen die tijdens de Sovjet-periode uit Rusland zijn geïmmigreerd. Naar mijn mening dient men de kritiek die af en toe van Russische zijde komt, niet al te zwaar op te nemen. De Baltische landen zijn er in deze moeilijke kwesties in geslaagd om een onderlinge verhouding van burgers en immigranten te scheppen die zich in belangrijke opzichten gunstig onderscheiden van de situatie in verscheidene EU-landen, en dat terwijl de minderheidsgroep veel groter is dan in enig ander land. Er zijn zeker nog verdere verbeteringen mogelijk. Het scheppen van harmonische interne verhoudingen is ook in het belang van de Letten en Esten zelf.
De samenwerking binnen het Oostzeegebied als geheel kan belangrijke resultaten opleveren op een aantal speciale gebieden. Het milieu in de Oostzee is in de Sovjetperiode ernstig vervuild. Hier moeten met vereende krachten omvangrijke herstelwerkzaamheden worden verricht. Ook kan een gezamenlijke strijd tegen de georganiseerde misdaad worden genoemd als een terrein waar gemeenschappelijke inspanningen zijn verricht, die juist door internationale samenwerking meer kans op succes hebben.
Rusland neemt als actieve en geïnteresseerde partner deel aan de regionale samenwerking in het Oostzeegebied en in the Council of Baltic Sea States. Dit geeft de regio en de samenwerking daar een speciaal gewicht en belang. Een succesvolle samenwerking tussen gelijkwaardige partners, met de EU als drijvende kracht, kan voor iedereen bijzonder grote voordelen opleveren. Een democratisering van Rusland en economische hervormingen daar zouden van het hele Oostzeegebied een nieuw vreedzaam krachtenveld in Europa maken, en dat moet ons streven zijn.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, de toetreding van Finland en Zweden en de associatie van Polen en de Baltische staten hebben van de Oostzee bijna een binnenzee van de Europese Unie gemaakt. De Europese Unie draagt daarom een directe verantwoordelijkheid om haar beleid sterker te richten op het gehele Oostzeegebied en niet slechts op de afzonderlijke oeverstaten. Daarbij moet ze de regionale structuren die nu ontstaan zoals de Oostzeeraad - de heer Linder heeft dat zojuist gezegd -, HELCOM op het gebied van het milieubeleid en ook andere initiatieven met een regionaal karakter uitdrukkelijk steunen.
Het door de Commissie geplande kader voor de steun moet hulp bij de zelfhulp mogelijk maken die nu al in het Oostzeegebied hoog in het vaandel staat en ook een effectieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de particuliere economie, dus van de kleine en middelgrote ondernemingen.
De Commissie externe economische betrekkingen steunt daarom uitdrukkelijk de conclusies van het uitstekende verslag van de heer Burenstam Linder dat in deze richting gaat. We zijn er uitermate verheugd over dat onze aanbevelingen inhoudelijk in hun geheel werden overgenomen. We vinden daarbij drie punten uitermate belangrijk.
Ten eerste, de grensoverschrijdende uitbreiding van de infrastructuren, de wegen, de spoorlijnen en ook van de havens. Ten tweede eisen we echter dat dit gebeurt op een milieuvriendelijke manier die het milieu niet belast. In geval van twijfel geldt dat de uitbreiding van bestaande voorzieningen en trajecten voor nieuwbouw en het aanleggen van nieuwe tracés gaat. Ten derde moet de samenwerking tussen regeringen in het Oostzeegebied worden aangevuld door een voortdurende parlementaire dialoog tussen de Europese Unie en de parlementen van de Oostzeelanden. Wij zijn van mening dat de Voorzitter van het Europees Parlement en de presidenten van de oeverstaten in het Oostzeegebied daarvoor het noodzakelijke initiatief moeten nemen.

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, het initiatief voor het Oostzeegebied dat de Commissie heeft genomen vóór de top van de Oostzeeraad in Visby was belangrijk. Wij moeten ons inspannen om een nauwere band te scheppen tussen de EU en de Midden- en Oost-Europese staten in het Oostzeegebied.
Dit gebied vormt vandaag de dag een uniek platform voor een politieke dialoog en voor de coördinatie van maatregelen die de democratie in Europa bevorderen. Het gebied is ook belangrijk vanuit een oogpunt van veiligheidsbeleid. De Baltische staten zijn om historische en geografische redenen, de bezetting door de SovjetUnie en de grens met Rusland, een gebied waar eventuele conflicten dreigen, die op hun beurt gevolgen zouden hebben voor heel Europa. Dit risico moet worden geëlimineerd. Dat zou het liefst moeten gebeuren doordat de landen definitief worden geïntegreerd in de internationale samenwerking.
Ook de rol van Rusland is belangrijk. Rusland moet nauw worden betrokken bij de samenwerking rond de Oostzee. De huidige samenwerkingsinstrumenten moeten optimaal worden benut voor het versterken van de democratie, de politieke stabiliteit en de economische ontwikkeling in dit gebied.
Een belangrijke organisatie voor samenwerking is feitelijk de EU. De op handen zijnde uitbreiding is van grote betekenis voor het hele Oostzeegebied en zelfs voor heel Europa. Deze unieke gelegenheid om Europa sociaal, cultureel en economisch te verenigen moeten wij ons niet laten ontgaan. Alle kandidaatlanden moeten dezelfde kans hebben om zich te kwalificeren. Geen land mag bij voorbaat van de discussie worden uitgesloten, maar allen moeten mogen starten aan één en dezelfde startlijn. In dit verband is het ook van belang om de Baltische landen als drie aparte staten te zien en ze als zodanig te behandelen.
Ten slotte: de uitbreiding van de EU in de richting van een vreedzaam, verenigd Europa moet gescheiden worden gehouden van de uitbreiding van de NAVO als militair defensieverbond. Internationale samenwerking moet gebaseerd zijn op vreedzame voortekenen en mag niet overschaduwd blijven door de Koude Oorlog.

Piha
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de rapporteur. In het verslag wordt aandacht besteed aan een groot aantal facetten van de samenwerking in het Oostzeegebied. Bij de samenwerking op economisch en veiligheidsgebied in het Oostzeegebied moet de nadruk worden gelegd op de regionale veiligheid, die in veel sectoren van belang is. De politieke, economische en maatschappelijke situatie in de landen in het gebied loopt uiteen, in het gebied bevinden zich immers lidstaten en toekomstige lidstaten van de EU, maar tevens is het gebied een grensregio van de EU. De stabiliteit en de veiligheid kunnen alleen worden versterkt door middel van een samenwerkingsnetwerk, waarin de burgers ook een aandeel moeten hebben. Het uitbreidingsproces van de EU heeft slechts dan een werkelijk democratisch fundament, als de gewone burgers, en niet alleen de staten, het gevoel hebben dat hun situatie gelijkwaardig is aan die van de andere Europeanen.
De samenwerking in het Oostzeegebied heeft zowel betrekking op het integratieproces en de algemene behoeften die in de regio leven, als op de typisch noordse dimensie. De noordse politiek zal ook deel moeten uitmaken van de Oostzee-strategie, aangezien het Oostzeebeleid een groter versterkend effect heeft en meer solidariteit bevorderende elementen bevat dan alleen het zogeheten noordse beleid. Hiervoor is het echter wel noodzakelijk dat het Oostzeegebied wordt gezien als een regio die alle landen in deze regio omvat met hun bijzondere eigenschappen, ook voor wat betreft de noordse dimensie. De door afgevaardigde Väyrynen ingediende amendementen zijn op zich op de juiste doelstelling gericht, maar benaderen de kwestie vanuit de tegenovergestelde richting.
De uitgangspunten van het actieprogramma van Kalmar verdienen goedkeuring, zoals participatie van de burgers, duurzame ontwikkeling en samenwerking op milieugebied in de regio. Grotere verbindendheid wordt verlangd. Op het grondgebied van de landen in het Oostzeegebied doen zich kansen en bedreigingen voor, onder andere op het gebied van milieubescherming en nucleaire veiligheid. Het is belangrijk dat er tijdens de vergadering van de Oostzeeraad deze maand een aantal conclusies getrokken worden die betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van het programma. Het is van het grootste belang dat er binnen het gebied zelf samenwerking plaatsvindt en dat het gebied een eigen taak te verrichten heeft. De Unie is hierbij slechts een van de vele factoren.
Voor wat betreft de ratificatie van de Europa-overeenkomst door de lidstaten zijn er twee landen die hierbij met een slakkengang te werk gaan, namelijk België en Frankrijk. Bij het beoordelen van de kandidaatlanden is het goed als de Commissie zich realiseert dat bij het grensconflict tussen Estland en Rusland de bal nu op de Russische helft ligt. De Commissie zou ook snel moeten besluiten of zij ingaat op de eis van het Parlement dat de onderhandelingen met alle kandidaatlanden tegelijk moeten worden gestart, want juli nadert met rasse schreden.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, net zoals het lidmaatschap van de Europese Unie meer veiligheid betekent voor Zweden en Finland, zal de veiligheid ook toenemen voor onze buurlanden langs de Oostzee: Estland, Letland, Litauen en polen, op het moment dat deze lid worden van de Europese Unie. Daardoor neemt niet alleen hun eigen veiligheid toe, maar ook de Europese veiligheid, en dat maakt het voor ons allen uiterst belangrijk om deze landen zo snel mogelijk als lid toe te laten. Daarom is het ook belangrijk dat men nu geen andere regels voor kandidaatlanden vaststelt dan dat ze moeten voldoen aan de eisen, de voorwaarden voor het lidmaatschap. Dat alleen moet voldoende zijn. Het is voor de veiligheid in Europa van belang dat wij deze landen met open armen opnemen.
Europa-overeenkomsten spelen hierbij een belangrijke rol, en vormen een belangrijke stap op weg naar het lidmaatschap. Daarom is het onbegrijpelijk dat een aantal landen de bestaande Europa-overeenkomsten met de Baltische landen nog niet hebben geratificeerd - uit pure sloomheid, voor zover ik begrijp. Ik wil er ook nog op wijzen dat het voor ons een absolute eis moet zijn dat de kandidaatlanden - ook de landen rond de Oostzee - voldoen aan onze eisen inzake mensenrechten. Wij zullen ze hierbij helpen, maar het is ook belangrijk dat wij werkelijk eisen stellen, o.a. alle eisen van de Europese Commissie, inclusief de eis tot afschaffing van de doodstraf.
Ten slotte wil ik een woord van dank richten tot de heer Burenstam Linder voor zijn uitstekende verslag. Het is een verslag van dezelfde hoge kwaliteit als het rapport dat de vertegenwoordiger van zijn partij, Moderata samlingspartiet, Margaretha af Ugglas, ons parlement over hetzelfde onderwerp heeft verschaft.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, het is van belang dat de Unie de regionale ontwikkeling in het Oostzeegebied met de grootst mogelijke inzet steunt, omdat dit de welvaart en de stabiliteit in het gehele continent ten goede komt. Zo wordt bijvoorbeeld geschat dat de handel tussen de EU-landen en de zogeheten overgangseconomieën in het Oostzeegebied de komende jaren zal verviervoudigen.
De rol van de Commissie bij de samenwerking met het Oostzeegebied is momenteel te bescheiden. De controle en de coördinatie moeten worden omgezet in een volledige deelname aan dit proces. In het Oostzeegebied wordt het programma Agenda 21 voorbereid, gericht op een duurzame ontwikkeling, hetgeen ook in het verslag wordt genoemd. Ook de Commissie neemt deel aan de activiteiten in het kader van dit programma, maar slechts op heel kleine schaal. Naar mijn mening moet het Parlement de Commissie verplichten om haar activiteiten in het kader van het programma Agenda 21 uit te breiden.
De traditionele opvatting inzake militaire veiligheid heeft ook in het Oostzeegebied haar betekenis verloren. Daarentegen zijn de milieuproblematiek, de totstandkoming van een stabiele democratische en sociaal rechtvaardige ontwikkeling in de zogeheten landen met een overgangseconomie, het minderhedenvraagstuk en de bestrijding van criminaliteit en terrorisme van steeds groter belang. De ontwikkeling van de samenwerking in het Oostzeegebied omvat ook de ontwikkeling van samenwerking met Rusland. Mijnheer de Voorzitter, het Parlement moet de totstandkoming van een grensovereenkomst tussen Estland en Rusland bevorderen, omdat dit een voorwaarde is voor de ontwikkeling van samenwerking tussen de staten in het Oostzeegebied.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, gezien de uitdaging voor de EU om een doeltreffende bijdrage te leveren aan de ontwikkeling en stabiliteit in het Oostzeegebied en eindelijk grensbetrekkingen op het Europese continent te boven te komen is het Commissiedocument een bewijs van onvermogen en de benaming initiatief eerder een pijnlijke misser.
In een gebied waarin al eeuwenlang regionale en lokale betrekkingen bestaan moet na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn nu ook het zilveren gordijn naar beneden worden gehaald door het intensiveren van de pogingen om de verschillen in levensstandaard op te heffen en de democratische hervormingen te versterken in plaats van het creëren van nieuwe grenzen aan de hand van de Overeenkomst van Schengen.
Daartoe moet op het in 1993 goedgekeurde Stabiliteitspact een tweede volgen dat het Oostzeegebied aan de hand van een programma dat is aangepast aan de nieuwe situatie, ontwikkelt tot een model voor stabiliteit, democratie en ontwapening en daardoor een doeltreffend antwoord geeft op de behoefte aan veiligheid van de Midden- en Oost-Europese landen, met name van kleine landen als de Baltische landen.

Sindal
Laat ons de klok terugzetten tot december 1995. De Europese Raad is bijeen in Madrid en besluit dat alle kandidaatlanden tijdens de voorbereiding van de uitbreiding van de EU op gelijke voet behandeld moeten worden. Ik onderschrijf dit standpunt en doe dit nog steeds. Het is van groot belang voor de stabiliteit in de kandidaatlanden dat we nu geen onderscheid gaan maken tussen landen die beter geschikt zijn dan anderen en het eerder verdienen om tot de EU toe te treden. In het oorspronkelijke ontwerpverslag stelde de rapporteur deze weinig aanvaardbare noch weloverwogen toetredingsstrategie voor. Gelukkig is mijn Zweedse collega, mevrouw Theorin, erin geslaagd in het definitieve verslag de voorwaarde te stellen dat alle kandidaatlanden klaar moeten zijn en de toetredingsonderhandelingen begonnen zijn alvorens beslist kan worden welke landen het beste aan de voorwaarden voor toetreding voldoen.
De samenwerking met het Oostzeegebied zou met een welomlijnd Oostzeeprogramma versterkt kunnen worden. De Raad van Oostzeelanden zou de draaispil van deze samenwerking kunnen zijn en zou als volwaardige partner aan het politiek proces kunnen deelnemen. Het zou beter zijn de vele goede initiatieven die nu reeds in de bestaande begrotingslijnen voorzien zijn, in een apart Oostzeeprogramma samen te brengen. De gemeenschappelijke politieke economische taken die nog volbracht moeten worden, zijn duidelijk: energie, vervoer en milieu. Een ander belangrijk punt is de ontwikkeling van een handelspatroon.
Tenslotte wens ik nog te zeggen dat ik groot belang hecht aan het volgende. Indien na de start van de onderhandelingen door een of meerdere Baltische staten aan de voorwaarden voor toetreding is voldaan en ze bijgevolg daadwerkelijk voor toetreding in aanmerking komen, mogen historische redenen of strategisch egoïsme in de huidige lidstaten van de EU geen hinderpaal vormen voor de toetreding.

Gomolka
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil me aansluiten bij de felicitatie aan de heer Burenstam Linder. Het is hem gelukt om een synthese op te stellen uit duidelijke analyses en vergaande visies, visies die bewaarheid kunnen worden als de kansen consequent worden benut en de risico's tot een minimum worden beperkt. Daarbij worden ook de noodzakelijke volgende stappen niet veronachtzaamd en ik wil u dan ook uitdrukkelijk wijzen op een van deze noodzakelijke volgende stappen.
Onder punt 1 eist de rapporteur dat de volledige ratificering van de Europa-akkoorden met Estland, Letland en Litouwen wordt bevorderd. Als we morgen stemmen over dit verslag, zijn deze akkoorden precies twee jaar oud. De ondertekening vond al op 12 juni 1995 plaats. De eis van de rapporteur is daarom meer dan gerechtigd en hij is ook in het belang van het Europees Parlement. Want na de ratificering door alle lidstaten en de Raad kunnen de huidige delegaties zich constitueren tot gemeenschappelijke parlementaire commissies en dat is niet slechts een formele handeling, maar stelt de bindende deelname aan de gestructureerde dialoog veilig. Het garandeert de medewerking van het Europees Parlement en de betreffende nationale parlementen bij het opstellen van verdragen, bij het zetten van politieke accenten en het stellen van prioriteiten en bij de controle. We stellen daarmee onze invloed veilig op de gecompliceerde aanpassingsprodures die in de landen die willen toetreden evenals in de Unie moeten worden doorgevoerd. Juist in het Oostzeegebied is zowel een nauwere samenwerking als de snelle toetreding van nieuwe lidstaten noodzakelijk. Want juist hier hebben we de kans om in de toekomst ook Rusland in versterkte mate te betrekken bij een regionale samenwerking en daardoor wezenlijk bij te dragen aan de stabiliteit.

Väyrynen
Mijnheer de Voorzitter, collega Burenstam Linder heeft een prima verslag opgesteld over de samenwerking in het Oostzeegebied. Daarmee wil ik hem feliciteren. Namens de liberale fractie heb ik twee aanvullende amendementen ingediend, die betrekking hebben op de samenwerking met de regio rond de Barentszzee. Ze zijn gebaseerd op het in mei aangenomen verslag-Tindemans.
Zoals in het verslag-Tindemans wordt gesteld, vallen de samenwerkingsregio's rond de Oostzee en rond de Barentszzee voor een deel samen. Bovendien zijn twee lidstaten van de Barentszraad ook lid van de Oostzeeraad, en is de Commissie bij beide raden betrokken.
Volgens het verslag-Tindemans zou de Unie een breed beleid voor de noordelijke gebieden moeten voeren, met als onderdeel daarvan de samenwerking met de Barentszregio, die voor dit doel ontwikkeld zou moeten worden. Mijn voorstellen zijn erop gericht om binnen de Unie vast te stellen welke positie de samenwerking met de Barentszregio in het communautaire beleid voor de noordelijke regio's moet innemen en hoe deze samenwerking zich verhoudt tot de samenwerking in het Oostzeegebied. Ik hoop dat mijn voorstellen worden aangenomen.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, ik voeg mij bij de vele leden van het Europees Parlement die de heer Burenstam Linder gelukgewenst hebben met zijn bewonderenswaardige verslag. Ik ben hem daarvoor bijzonder dankbaar; het is zeer goed en uitgebreid.
Ik wil beginnen met mijn volledige instemming te betuigen met hetgeen de heer Burenstam Linder en onder anderen de heer Gomolka ook gezegd hebben over het belang van de ratificatie van de Europa-overeenkomsten met de drie Baltische staten. Ik hoop dat die er zo spoedig mogelijk zal komen en ik kan u verzekeren dat de Commissie daartoe druk zal blijven uitoefenen. Intussen gaan wij natuurlijk gewoon verder op basis van de vrijhandelsakkoorden, maar het zou een heel stuk beter zijn om verder te gaan op basis van de ruimere Europaovereenkomsten die al zo lang op ratificatie wachten.
Ten tweede heeft een aantal sprekers het gehad over het belang van nauwe betrekkingen met Rusland ten behoeve van een coherente ontwikkeling van het Oostzeegebied. Ik ben het daarmee eens. De aanmoediging van het hervormingsproces in de Russische federatie en de ontwikkeling van nauwe betrekkingen met Rusland is een must. Ik ga zondag zelf naar Moskou om met de Russische autoriteiten te spreken over de vorderingen in de onderhandelingen voor Ruslands deelneming aan de Wereldhandelsorganisatie. Die deelneming alleen al zal verdere belangrijke hervormingen in Rusland teweegbrengen en die hervormingen heeft Rusland nodig om in een meer volledige zin te kunnen deelnemen aan de wereldeconomie en om te kunnen profiteren van de voordelen daarvan, wat op zijn beurt dan weer voordelen zal opleveren voor het Oostzeegebied en elders.
Ten derde koester ik grote sympathie voor veel van de opmerkingen die gemaakt zijn over de toe te passen criteria bij het in overweging nemen van de aanvragen voor het lidmaatschap van de Europese Unie die de Baltische staten - net als andere landen - geformuleerd hebben. Zoals enkele sprekers reeds hebben opgemerkt moet het volkomen duidelijk zijn dat elk land op zijn eigen verdiensten beoordeeld dient te worden, dat geen enkel land opgenomen moet worden in of uitgesloten moet worden van het onderhandelingsproces in verband met het lidmaatschap omdat het in een bepaald deel van Europa ligt. We zijn dat aan alle kandidaatlanden verplicht. Ook had mijnheer Burenstam Linder helemaal gelijk toen hij stelde dat het zeer belangrijk is om de landen die zich kandidaat hebben gesteld niet te ontmoedigen. Het moet voor iedereen duidelijk zijn dat die landen die een aanvraag hebben ingediend toegelaten zullen worden als lid van de Europese Unie als ze voor het lidmaatschap in aanmerking komen, en dat dit net zo goed geldt voor een land dat helemaal aan het begin van het onderhandelingsproces misschien niet in aanmerking komt, als voor een land dat wel in aanmerking komt. Ik hoop dus dat het mogelijk zal zijn om op die manier een geruststelling te geven.
Maar natuurlijk betreft het belangrijkste van het verslag en het debat de regionale samenwerking in het Oostzeegebied. Op dat vlak ben ik zo vrij daar anders over te denken dan mevrouw Ojala, die de mate van betrokkenheid bij dat proces van de Europese Unie in het algemeen en van de Commissie in het bijzonder enigszins heeft afgezwakt. Mijnheer Burenstam Linder wijst er terecht op dat het belangrijkste dat de Commissie en de Europese Unie kunnen doen om de samenwerking in het Oostzeegebied te bevorderen, het lidmaatschap is als volledig lid van de Raad van Oostzeestaten.
Als zodanig kan de Europese Unie een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van de stabiliteit en de welvaart in het Oostzeegebied via politieke en economische samenwerking en dat doet zij ook. Uiteraard is de vastberadenheid van de betrokken landen om samen op te treden voor het succes van doorslaggevend belang, maar desalniettemin heeft de Commissie via haar deelname aan de diverse bijeenkomsten die hebben plaatsgehad die samenwerking gestimuleerd en zich bereid getoond om praktische assistentie te verlenen via het gebruik van de programma's PHARE en TACIS, alsmede van andere communautaire programma's, door aan die samenwerking leningen van de Europese Investeringsbank te koppelen en door op die manier een groot aantal programma's en projecten aan te moedigen op de gebieden die in het initiatief genoemd worden: democratie en burgerlijke veiligheid, economische samenwerking, regionale samenwerking en samenwerking op milieugebied. Dat betekent dat er administraties, instellingen en mensen bij betrokken worden voor technische steun, de bevoorrading van apparatuur of medefinanciering.
De rol van de plaatselijke overheden van alle landen die aan de Oostzee liggen is ook zeer belangrijk in het multilaterale Baltische grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma. Samen met hun nationale collega's streven wij in de Commissie een actieve deelname van die landen na om de contacten tussen de regio's en de mensen te bevorderen. Op deze diverse manieren spelen de Commissie en de Europese Unie een volledige, actieve en waardevolle rol in het uitgebreide proces om de regionale samenwerking in het Oostzeegebied te stimuleren, zowel economisch als politiek.

De Voorzitter
Dank u, sir Leon.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Gelijke beloning voor mannen en vrouwen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0143/97) van mevrouw González Alvarez namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken over de mededeling van de Commissie "Een gedragscode voor de toepassing van gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde voor mannen en vrouwen op het werk" (COM(96)0336-C40460/96). Rapporteur voor advies (): De heer Colombo Svevo namens de Commissie rechten van de vrouw ( procedure Hughes)

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat wij eerst en vooral de rapporteur voor advies, mevrouw Colombo Svevo, moeten danken voor het werk dat zij terzake geleverd heeft en dat het werk aanvult dat wij in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken verricht hebben. Ik wil tevens de leden Waddington, Wolf en Schörling danken, die in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een aantal amendementen hebben ingediend. Deze amendementen hebben dit verslag enkel verrijkt en lijken mij eenvoudigweg heel belangrijk. Eén amendement betrof de weerslag van de besparingen in de overheidsuitgaven op aspecten als de gezondheidszorg, het onderwijs en andere sectoren waar heel veel vrouwen tewerkgesteld zijn en de wijze waarop deze bezuinigingen op de overheidsuitgaven ten koste van het werk van de vrouw kunnen gaan.
In een aantal amendementen wordt gesteld dat de bepalingen van de gedragscode niet op één groep mogen gericht zijn maar op alle werknemers en met name op de vrouwelijke werknemers gericht moeten zijn, die vaak minderwaardige contracten krijgen, deeltijds werken enz. Ook belangrijk is het voorstel van mevrouw Waddington om binnen drie jaar de weerslag van de gedragscode te onderzoeken en na te gaan of het niet veel doeltreffender zou zijn deze gedragscode om te vormen tot een juridisch bindend instrument.
De gedragscode bepaalt kort samengevat dat ze bestemd is voor de sociale partners, de regeringen en de vakbonden. Ze voorziet eveneens in de analyse van de loonstructuur en een functiebeoordelingssysteem, nadat ook voldoende informatie verzameld is over de beloningssystemen -die verschillen van land tot land- en de processen voor het sluiten van collectieve arbeidsovereenkomsten bestudeerd zijn, zodat kan worden vastgesteld waar moet worden opgetreden om loondiscriminatie te vermijden.
Hoewel de richtlijn uit 1975 al 20 jaar van kracht is, kunnen we vaststellen -zoals de rapporteur voor advies, mevrouw Colombo Svevo, dat doet maar ook de statistieken van de Europese Unie zelf- dat er nog altijd een verschil in beloning van 20 à 30 % bestaat tussen mannen en vrouwen voor arbeid van gelijke waarde. Volgens een andere statistiek worden slechts in zo'n 20 % van de CAO's de kwesties behandeld die betrekking hebben op de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Wij hebben dan ook nog een lange weg te gaan. Ik moet zeggen dat ik vrij sceptisch sta tegenover vrijwillige akkoorden: als we al niet in staat zijn de wetgeving na te leven die bindend is, weet ik niet of we in staat zullen zijn vrijwillige akkoorden na te leven zoals deze gedragscode tussen de werkgevers en de verschillende sociale partners.
Aangezien het verschil in beloning blijft bestaan en de wetgeving er niet in geslaagd is dit verschil weg te werken, ben ik toch van oordeel dat elke maatregel die wij kunnen treffen, nuttig kan zijn. Mijns inziens moeten we eerst en vooral de opleiding en de voorlichting van de vrouwen bevorderen opdat zij kunnen deelnemen aan de collectieve onderhandelingen. Ten tweede moeten we de aanwezigheid van de vrouw in de ondernemingsraden bevorderen. Een aantal mannen bespreekt en verdedigt wel de rechten van de vrouw maar in het algemeen zijn het toch de vrouwen zelf die voor hun rechten moeten opkomen.
Het huidige gebrek aan werk -zoals in één van de amendementen gesteld wordt- en de besparingen in de overheidsuitgaven zijn ook niet bevorderlijk voor de situatie. Wij zijn van mening dat de overheidssector waarschijnlijk een goed voorbeeld aan het privé-initiatief zou geven als hij maatregelen zou treffen om de loonverschillen te verminderen. Wij zijn ook van oordeel dat transparantie nodig is, niet alleen bij de functiebeoordeling maar ook in de collectieve onderhandelingen. Verder moeten wij de sociale gesprekspartners bewust maken en voorlichten, de gedragscode niet alleen onder de grote ondernemingen, niet alleen onder de sociale partners, niet alleen onder de regeringen maar ook en vooral onder de kleine en middelgrote ondernemingen verspreiden want zij scheppen meer dan 85 % van het werk in de Europese Unie. Ik zou hier ook nog aan toevoegen dat de gedragscode ook moet worden verspreid onder vrouwenorganisaties. Wij zullen er als rapporteur proberen voor te zorgen dat deze gedragscode alle vrouwenorganisaties bereikt en zij deze gebruiken om hun rechten te verdedigen. Ook moet worden overwogen om artikel 119 te verruimen, nu we midden in de Intergouvernementele Conferentie zitten. Wanneer dit artikel verruimd zou worden, zou de gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde verankerd worden in het nieuwe Verdrag.

Colombo Svevo
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie rechten van de vrouw heeft dit verslag uiteraard met belangstelling gelezen en ze bedankt de rapporteur voor het overnemen van een groot deel van de ingediende amendementen. Dat wij hier belangstelling voor hebben spreekt voor zich, want zoals u weet is deze gelijkheid eigenlijk de oorsprong van alle andere gelijkheden, en op deze gelijkheid hebben wij alle andere ook gebaseerd. Het valt dan ook niet te rijmen dat aan de ene kant dit artikel diende om op andere gebieden en voor andere rechten - zowel sociale als politieke - meer gelijkheid te bewerkstelligen, terwijl aan de andere kant deze gelijkheid in onze landen niet op de juiste manier wordt doorgevoerd. Onlangs nog is op een door de vakbonden georganiseerde conferentie gezegd dat vrouwen in Europa gemiddeld 20 % minder verdienen, en achter zulke gemiddelden gaan zoals bekend heel discreet ongelijkheden schuil die in werkelijkheid nog veel ernstiger zijn. Vooral momenteel worden vanwege het atypische werk ook in die landen die eerst geen grote verschuivingen lieten zien de verschillen in beloning steeds groter.
Deze ongelijkheid blijft dus bestaan terwijl er wetten zijn waarin de gelijkheid formeel is vastgelegd; gezien deze situatie realiseert de Commissie rechten van de vrouw zich dat de code natuurlijk een zwak instrument is, maar in ieder geval een instrument dat wel zijn kracht kan bewijzen om mechanismen aan de oppervlakte te brengen waarin de ongelijkheden zich verbergen, en dus om methoden te helpen ontwikkelen die in de toekomst meer bindend kunnen zijn. Op dit moment zijn het vooral die verborgen mechanismen die boven water moeten worden gehaald: hoe werk wordt beoordeeld, hoe beoordelingsmethoden ontstaan en worden toegepast, hoe een loonstructuur wordt opgezet, waarom deze ongelijkheid bijvoorbeeld ook in collectieve arbeidsovereenkomsten insluipt.
Een tweede punt: de code moet vanuit de optiek van het memorandum bezien worden. Ze is een onderdeel daarvan, ze is niet allesomvattend en is ook niet als vervanging bedoeld, maar deze code, die onzes inziens nog wel voor verbetering vatbaar is, is niet oppervlakkig, ze sorteert wel degelijk effect, omdat ze leidt tot een analyse van de loonstructuur. Bij deze analyse wordt eerst de nodige informatie verzameld en dan wordt deze informatie beoordeeld, waarbij ook de indicatoren voor mogelijke discriminatie worden omschreven. Na de analyse worden ook maatregelen genomen om discriminatie in beloning op te heffen; ten slotte wordt ook de uitvoering van deze maatregelen geëvalueerd.
Het derde punt dat de commissie naar voren heeft gebracht is dat achter deze code een bepaalde logica schuilt en dat ze dus vanuit deze logica moet worden bezien. De commissie is van mening dat dit mechanisme pas dan effect kan sorteren als aan een essentiële voorwaarde voldaan is, namelijk doorzichtigheid; zonder doorzichtigheid kun je niets uitrichten. Op de tweede plaats, als er een fijnmazige informatievoorziening is: bewustmakingscampagnes waarbij deskundigen op dit terrein worden aangewezen en waarbij vooral goede praktijken worden uitgewisseld. Daarna moet een evaluatie volgen om te kijken hoe het is afgelopen, om ook de vrouwen onder ons die nogal sceptisch zijn ervan te verzekeren dat dit initiatief weliswaar niet doorslaggevend is, maar wel zinvol: als tenminste niemand de boel bedriegt!

Waddington
Ook ik wil graag allereerst de rapporteur en de rapporteur van de Commissie rechten van de vrouw bedanken, alsook de Commissie, voor het werk dat zij hebben gedaan met betrekking tot deze belangrijke zaak. Er is zeer zeker nog heel wat werk aan de winkel omdat ondanks het feit dat de wetgeving in de Europese Unie inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de tewerkstelling al meer dan twintig jaar van kracht is, vrouwen toch nog steeds minder verdienen dan mannen.
Zo verdienden vrouwen die in het Verenigd Koninkrijk in 1996 full-time gewerkt hebben, 72 % van het gemiddeld weekloon voor mannen. De loonkloof tussen mannelijke en vrouwelijke full-time werknemers is in de laatste twintig jaar kleiner geworden maar wel uiterst langzaam. Sedert 1992 is die kloof met ongeveer 1 procent kleiner geworden. Voor deeltijd werknemers zijn de verschillen enorm en die zijn sedert halverwege de jaren zeventig onveranderd gebleven, waarbij vrouwen slechts 58 % verdienen van het gemiddeld uurloon voor mannen.
Hoe komt dat toch? De voornaamste reden is dat mannen en vrouwen vaak tewerkgesteld zijn in verschillende beroepen en een mannenbaan doorgaans beter betaald is. Ook krijgen mannen vaak een bonus en werken zij minder vaak in deeltijd waar de lonen het laagst zijn. Kan de gedragscode iets aan deze situatie veranderen? Met de code worden eigenlijk twee essentiële zaken voorgesteld: ten eerste dat werkgevers en vakbonden de beloningsstelsels analyseren die op de werkplaats gelden en dat ze de resultaten evalueren om discriminatie op basis van geslacht in betalingsstructuren op te sporen, zodat er oplossingen gevonden kunnen worden. Ten tweede, dat er een actieplan wordt opgesteld om discriminatie in betalingsstructuren uit de wereld te helpen.
Het standpunt van de Commissie is dat als een vrouw arbeid verricht die even veeleisend is als die van een man, ook al is het ander werk, zij dezelfde beloning en uitkeringen moet ontvangen. Dit is zeer eerlijk en inderdaad juichen de sociale partners en de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid de code toe. Maar die commissie heeft zich gebogen over nog een aantal amendementen en wij vragen om verdere actie in de resolutie.
Enkele van de voorstellen waarvan we graag zouden zien dat de Commissie deze in overweging neemt wil ik hier even noemen. Ten eerste doen wij een beroep op de Commissie om onderzoek te verrichten naar een nietgeslachtsgebonden functiewaarderingsstelsel en om een modelleidraad op te stellen voor functiewaardering die de sociale partners als een maatstaf kunnen gebruiken.
Ten tweede willen wij graag dat de tenuitvoerlegging of niet-tenuitvoerlegging van de gedragscode door werkgevers beschouwd wordt als een deel van de bewijslast bij discriminatie op basis van geslacht: we willen dat met de tenuitvoerlegging van deze code in de rechtbank rekening wordt gehouden.
Ten derde willen wij graag dat de Commissie en de lidstaten het verzamelen en beschikbaar stellen van statistische gegevens over loonniveaus verbeteren, zodat vooruitgang - of het gebrek aan vooruitgang - doorzichtiger wordt.
En aangezien deze gedragscode een vrijwillige code is willen we dat de Commissie controle uitoefent over de tenuitvoerlegging ervan. Als er na drie jaar geen sprake is van kleinere loonverschillen tussen mannen en vrouwen, moet worden overwogen om de code wettelijk bindend te maken. Denk aan de voorbeelden die ik u heb gegeven. De loonkloof voor full-time werknemers is de laatste vijf jaar slechts één procent kleiner geworden en voor deeltijd werknemers is er sinds de zeventiger jaren niets veranderd. Dat is een patroon dat overal in de Europese Unie bestaat en is dus iets dat absoluut verandering behoeft.

Glase
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het voor ons liggende verslag gaat over het voorstel van de Commissie voor een gedragscode voor de toepassing van gelijke beloning voor gelijkwaardige arbeid voor mannen en vrouwen. Het is een goed verslag. Ik deel met veel collega's de mening over verslag en gedragscode.
Wetten over gelijke behandeling van man en vrouw op het gebied van loonkwesties hebben ons in de afgelopen jaren geen stap verder gebracht. De enige verwijzing naar de gelijke behandeling is artikel 119 dat zich echter alleen maar op loonkwesties richt. De in alle lidstaten aantoonbaar onderbetaalde vrouwen heeft dit artikel behalve een beetje hoop niets opgeleverd. De vrouwen willen niet bevoordeeld worden. Ze willen gewoonweg alleen bij gelijkwaardig werk ook hetzelfde loon ontvangen als hun mannelijke collega's. Dat is toch zeker niet teveel gevraagd! Paragrafen en zondagspraatjes hebben niets geholpen, eisen bij het Hof van Justitie ook niet. Dus moet er iets komen waaraan werkgevers en werkneemsters zich kunnen houden, geen neppakketje, geen nieuwe plechtige verklaringen maar een echte richtlijn.
De gedragscode kan nu precies in deze gaten springen en bijdragen aan een wezenlijke verbetering van de beloningsstelsels. Het zal een praktisch instrument zijn voor de sociale partners waarin de niet-geslachtsgebonden werkclassificatie- en functiewaarderingsstelsels centraal moeten staan, gevrijwaard van foute interpretaties voor wat betreft de inhoud van de werkzaamheden en de te leveren prestatie.
We zijn van begin af aan in hoge mate aangewezen op een goede samenwerking tussen de sociale partners, want zonder hun actieve medewerking is ook de gedragscode voor gelijke beloning gedoemd te mislukken. Daardoor krijg ik bij enkele punten van het verslag een onbehaaglijk gevoel. Als men eist dat er wordt ingegrepen in de loononderhandelingen en de resultaten daarvan en met sancties dreigt als er niet wordt voldaan aan de noodzakelijke wettelijke voorschriften, dan moet worden vastgesteld dat controle weliswaar nodig is maar dat we op een respectvolle vorm van communicatie moeten letten.
Een ander punt vind ik welhaast onzinnig. Recentelijke vergelijkingen over het loonniveau zijn noodzakelijk. Dit kan echter alleen maar binnen een sector gebeuren. Collectieve loononderhandelingen - zoals het verslag eist - zijn volstrekt onrealistisch. Je kunt een arbeidsplaats in een steenkolenmijn niet vergelijken met een arbeidsplaats op een secretariaat of met een verzorgende taak. Dan speelt het ook geen rol of dat binnen hetzelfde bedrijf is of in verschillende bedrijven. Van doorslaggevend belang is slechts de arbeidsplaats op zich, zoals ook in de tekst staat. Je kunt een kokkin alleen maar met een kok vergelijken en geen bont mengelmoesje van vergelijkingen maken. Ik hoop dat in dit geval voor de vrouwen hoop verandert in gelijke behandeling, al is het alleen maar op het gebied van het loon.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, het beleid inzake gelijke kansen moet op alle politieke niveaus worden gevoerd, in de nationale parlementen en op Europees niveau. Een van de belangrijkste vragen op dit gebied is dat van de gelijke beloning voor gelijkwaardige arbeid. Dat zou een vanzelfsprekendheid moeten zijn nu wij het jaar 2000 naderen, maar dat is het niet. De gedragscode die de Commissie voorstelt en het verslag dat is opgesteld door mevrouw González Álvarez brengen de doelstelling van gelijke beloning belangrijk dichterbij.
De werkloosheid treft vrouwen harder dan mannen. De mogelijkheden voor vrouwen om te gaan werken moeten daarom worden vergroot. De arbeidsmarkt voor vrouwen moet worden verbreed. Hier komen enige voorstellen die een dergelijke ontwikkeling volgens mij vergemakkelijken. Verlengd ouderschapsverlof, gelijke mogelijkheden voor betaald werk en ouderschap voor vrouwen en mannen, en dezelfde sociale regelgeving voor deeltijdbanen als voor volledige banen zijn heel belangrijk. Mogelijkheden voor kinderopvang en ouderenzorg zouden de gelijke kansen vergroten, en actieve voorlichting op het werk en op school is een absolute noodzaak.
In Zweden en in vele andere landen speelt de overheidssector een heel belangrijke rol in de werkverschaffing, de gelijke kansen en de gelijke beloning van vrouwen en mannen, maar speciaal van vrouwen. Bezuinigingen in deze sector kunnen een negatief effect hebben op de ontwikkeling, en dat mag niet gebeuren. Mijnheer de Voorzitter, mijn steun voor dit goede verslag!

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik ben het eens met het verslag van mevrouw González, die ik hierbij feliciteer, maar het voorstel van de Commissie voor een gedragscode lijkt mij onvoldoende. Volgens het jaarverslag voor 1996 van de Commissie voor gelijke kansen "slagen alleen de landen die systemen toepassen, die de ongelijkheid stelselmatig en strikt corrigeren, erin de verschillen weg te werken" . Dat is het geval in Zweden. De gedragscode tracht de lonen voor mannen en vrouwen in evenwicht te brengen maar enkel wanneer regeringen, werkgevers en vertegenwoordigers van de werknemers hier vrijwillig rekening mee houden. Ik herhaal nogmaals dat radicaler acties nodig zijn om de lonen in evenwicht te brengen.
Ik geef een recent voorbeeld: de gegevens die het directoraat-generaal voor het personeelsbeleid en zijn eenheid voor gelijke behandeling, die alle Europese instellingen bestrijken, verstrekt hebben. In het verslag voor 1996 wordt gesteld dat de vrouwen 18, 91 % en de mannen 81, 09 % van het personeel vormen in categorie A; in categorie C daarentegen zien we net het tegenovergestelde: 71, 6 % vrouwen en 20, 84 % mannen. Mijnheer de commissaris, ik vraag u dan ook dat u er zich overeenkomstig punt 16 van de ontwerpresolutie toe verbindt dat, als de gedragscode over drie jaar niet het gewenste resultaat oplevert, ze wordt omgezet in een wettelijk bindend instrument.

González Triviño
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw González Alvarez en mevrouw Colombo danken en feliciteren met dit schitterende verslag. Maar ik moet zeggen dat ik niet optimistisch ben opdat deze gedragscode het effect zal sorteren dat de meerderheid van deze Vergadering, om niet te zeggen heel deze Vergadering, wenst. En ik ben niet optimistisch omdat, als een richtlijn, die al meer dan 20 jaar van kracht is, niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd, zodat we vandaag dit verslag niet hoefden op te stellen, deze gedragscode met een vrijwillig karakter zeker niet dit resultaat zal opleveren.
Dit is hoe dan ook een goed verslag. Wij moeten bovendien in het bijzonder de Raad, die de regeringen vertegenwoordigt, sensibiliseren en erop aandringen dat hij er, op initiatief van de regeringen en via de nationale, regionale en lokale overheidsadministraties, de overheidsbedrijven en de gemengde bedrijven, voor zorgt dat dit instrument in de praktijk wordt toegepast. Naar mijn mening is de toepassing van dit instrument buitengewoon rechtvaardig. Het is inderdaad ook positief dat we de sociale partners sensibiliseren: vakbonden, werkgevers, vrouwenorganisaties en andere verenigingen die dagelijks en heel bewust strijden en ijveren voor gelijke rechten.
Ik reken erop dat de Commissie dit zal steunen en op de voet zal volgen. Ik zou zelfs durven zeggen dat ik erop reken dat, als de gedragscode in deze proefperiode van drie jaar geen resultaten oplevert, de Commissie deze code een bindend en uitvoerend karakter zal trachten te geven. Ik vertrouw in iets mindere mate op de Raad, zoals ik al gezegd heb.
Weinig zaken vormen zo'n aanslag en inbreuk op de menselijke waardigheid en in dit geval op de waardigheid van de vrouw als het verrichten van arbeid van gelijke waarde en intensiteit als een mannelijke collega en niet 20 of 25 % maar soms tot 40 % minder te verdienen. Vanuit de politieke wil van dit Parlement om altijd deze volledige gelijkheid te eisen, ben ik dan ook van oordeel dat dit een interessant onderwerp is dat wij op de voet willen volgen en waarop wij nauwlettend willen toezien.

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, met steeds meer bezorgdheid wordt er tegenwoordig gesproken over de nieuwe armoede, vooral onder vrouwen, en daarom ben ik het er zonder meer mee eens dat er een gedragscode moet worden ingevoerd om gelijkheid in beloning tussen beide seksen te bewerkstelligen. Ik ben het er vooral mee eens als die code zich niet beperkt tot algemene principiële verzoeken, maar ook kan garanderen dat de nationale wetgevingen op het gebied van beloning concreet worden toegepast, met inbegrip dus van echte procedures en sancties.
Voorts lijkt het mij van belang dat de bewustmakings- en voorlichtingscampagnes voor deze code zich niet beperken tot de sociale partners en de grote ondernemingen, maar hun inspanningen voor het grootste deel richten op die vrouwen die - en dat is de meerderheid - hun werk in kleine of heel kleine arbeidskring verrichten. Dat zijn dus de vrouwen die niet in een vakbond verenigd zijn en die vaak onder atypische arbeidsomstandigheden en contractvoorwaarden moeten werken, omstandigheden die zeer onzeker zijn en aan uitbuiting grenzen. De regeringen van de lidstaten van de Unie zouden de hoofdverantwoordelijken voor deze code moeten zijn en moeten instaan voor een goed resultaat; maar al te vaak doen ze net alsof ze niet van het bestaan van deze discriminatie op de hoogte zijn, en in ieder geval lukt het hun niet daar iets tegen te doen. Het mag niet zo zijn dat bestuurders hun geweten kunnen sussen enkel en alleen omdat ze wetten, codes of verordeningen hebben uitgevaardigd, terwijl vervolgens de politieke wil ontbreekt om voortdurend toezicht uit te oefenen op de daadwerkelijke toepassing van deze wetten enz. Zoals mevrouw Svevo, die ik bij dezen feliciteer, al zei, heeft deze code net zoals elk ander instrument of procedure wel degelijk zin, maar ze kan alleen maar functioneren als niemand de zaak bedriegt.

Ghilardotti
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de beide rapporteurs, mevrouw González en mevrouw Colombo Svevo graag feliciteren. Het doet me bovendien goed dat ook mannelijke collega's vanavond over deze problematiek praten. Toch kan ik een bepaald gevoel van verbittering niet onderdrukken, en ik wil u daar deelgenoot van maken. Natuurlijk kunnen we zonder meer stellen dat er in de Europese Unie een aanzienlijk juridisch corpus bestaat over gelijke kansen en gelijke behandeling: artikel 119 van het Verdrag, dat hopelijk in het komende verdrag zal worden verbeterd, artikel 6 van het sociaal protocol, talloze richtlijnen, arresten van het Hof van Justitie. We hopen ook dat de Raad op basis van de aanwijzingen van het Parlement de richtlijn inzake de bewijslast snel zal goedkeuren; daarin wordt voor het eerst een nauwkeurige definitie van het begrip indirecte discriminatie gegeven. En ten slotte is er nog een hele reeks goed opgestelde programma's, die uit de communautaire begroting gefinancierd worden, en die ervoor gezorgd hebben dat in de lidstaten het verwerven van het recht op gelijke beloning en gelijke kansen inmiddels een algemeen gegeven is.
Mijn verbittering vloeit echter voort uit het feit dat wij vanavond ondanks dit alles praten over een belangrijke gedragscode, omdat in de praktijk vrouwen in Europa gemiddeld ongeveer 30 % minder verdienen dan mannen. In bepaalde beroepsgroepen verdienen vrouwen niet alleen minder voor werk van dezelfde waarde, maar ook voor precies hetzelfde werk; zowel horizontaal als verticaal is sprake van beroepssegregatie en de discriminatie neemt toe - zoals de collega's al gezegd hebben - omdat ook het tijdelijk en onzeker werk toeneemt; deze discriminatie speelt ook in de pensioenstelsels. Als dit allemaal waar is, komt deze gedragscode wel heel erg gelegen, als ze tenminste de kenmerken bezit die de twee rapporteurs in hun verslagen hebben omschreven en als ze inderdaad binnen drie jaar, mochten de resultaten pover zijn, een voor iedereen bindend instrument wordt.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het principe van gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde voor vrouwen en mannen bestaat slechts op papier. De realiteit is volstrekt anders. Nu nog verdienen vrouwen gemiddeld 30 % minder dan mannen en dat nog steeds meer dan 20 jaar na ratificering van een richtlijn over de gelijke beloning van werk.
In de lage-lonensector werken relatief gezien heel veel vrouwen en door de recessie van de afgelopen jaren werd de kloof tussen de lonen van vrouwen en mannen groter. De benadeling van vrouwen is ook duidelijk te zien op het gebied van scholing en opleiding aan de verdringing in zogenaamde typische vrouwenberoepen, vaak met sociaal slecht afgeschermde deeltijdbanen, en aan het verhinderen van een carrière en het bereiken van leidinggevende functies.
Maar klagen alleen helpt niet. Om veranderingen en effectieve maatregelen te bereiken, zijn nauwkeurige analyses nodig. De Commissie heeft de voorstellen van het Europees Parlement opgevolgd om een gedragscode te ontwikkelen als grondslag voor het opheffen van geslachtsgebonden achterstelling op de arbeidsmarkt.
Er moet worden onderzocht in welke vorm ongelijkheden in het beroep zich voordoen, of discriminatie wordt verbloemd doordat mannen extra premies krijgen of dat werkclassificaties gewoonweg eenzijdig zijn. Bereikte vooruitgang moet worden vastgelegd evenals succesvolle modelprojecten.
Het beleidsplan moet stapsgewijs in samenwerking met de sociale partners worden opgesteld. Ze moeten worden geschoold, geïnformeerd en zo gesensibiliseerd dat bij toekomstige loononderhandelingen het beginsel van de non-discriminatie wordt nageleefd.
Tot slot moeten vrouwen veel meer dan tot nu toe worden betrokken bij loononderhandelingen als geëngageerde vertegenwoordigsters van hun belangen. Het initiatief van de Europese Commissie vormt, mijnheer de Commissaris Flynn, als u rekening houdt met de voorstellen van de Commissie rechten van de vrouw, van de Commissie werkgelegenheid en met dit interessante verslag een belangrijke stap naar meer gerechtigheid.

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, het doet ons genoegen dat wij dit zeer voortreffelijk verslag kunnen bespreken aan de vooravond van wat hopelijk de afronding zal zijn van de definitieve tekst voor een nieuw Europees Verdrag te Amsterdam. De gedragscode inzake gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde zal zeker aan belang winnen door de herformulering van artikel 119 die nu eindelijk rekening houdt met de jurisprudentie van het Hof en waarbij het recht op gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde wordt vastgelegd. Ik ben het met de rapporteur volledig eens dat vrouwen bij de uitwerking van functiewaarderingssystemen en bij collectieve onderhandelingen moeten worden betrokken. Zolang loononderhandelingen een mannenzaak zijn, kan de loondiscriminatie niet worden weggewerkt.
Zoals de collega's reeds hebben onderlijnd, moet een wettelijk bindend instrument worden overwogen, mocht de vrijblijvende gedragscode niet leiden tot het gepast resultaat. In mijn land is de bevoegde minister voornemens de functiewaardering verplicht aan het arbeidsreglement toe te voegen. Ik denk dat het goed zou zijn, mocht dit voorbeeld inmiddels in andere lidstaten navolging vinden.

Andersson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de beide rapporteurs bedanken voor hun meer dan uitstekende verslag, maar tegelijkertijd wil ik de Commissie danken voor haar gedegen mededeling inzake de gedragscode.
Wij allen die hier hebben gesproken, kunnen constateren dat de bestaande wetgeving niet voldoende is geweest. Wetgeving is belangrijk, maar niet voldoende! Er is daarnaast nog veel meer nodig. Mijn land, Zweden, laat zich weliswaar voorstaan op het feit dat het verder is dan andere landen wat betreft deelname van vrouwen aan het arbeidsproces, en op het feit dat de loonverschillen er kleiner zijn, maar ook daar bestaan nog steeds verschillen tussen mannen en vrouwen. Deze verschillen vertoonden een stijging tijdens de laagconjunctuur die wij de laatste jaren hebben gehad.
Er zijn vele veranderingen nodig. Er is een verandering van de arbeidsmarkt nodig. Vandaag de dag zijn het de vrouwen die de laagbetaalde banen hebben, de banen binnen de overheidssector, de deeltijdbanen en de atypische banen. Wij moeten ervoor zorgen dat er voor deze banen ook sociale zekerheid komt, net als bij andere banen. Wij moeten ervoor zorgen dat de vrouwen die in deeltijd werken de mogelijkheid krijgen om over te stappen naar een volledige baan, en wij moeten de mogelijkheid van positieve discriminatie scheppen, zodat mannen in vrouwenberoepen terecht kunnen komen, maar ook zodat vrouwen in door mannen gedomineerde beroepen terecht kunnen komen.
Verder moet er een sekseneutrale functiewaardering komen. Op dit punt ben ik het niet eens met collega Glase. Men kan banen binnen verschillende sectoren vergelijken. Het moet mogelijk zijn om het werk van een vrouw in de ouderenzorg te vergelijken met het werk van een bouwvakker. Dat is een minstens even harde en veeleisende baan.
Hoewel de wetgeving belangrijk is, is dit een zaak voor de sociale partners. Wij moeten zorgen dat zij deze vraagstukken ernstig nemen. Pas als wij de sociale partners zover krijgen, kunnen we naar mijn mening ook voortgang maken met het werk op dit gebied.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, de mededeling is goed, omdat ze een beschrijving geeft van de kwalificaties die vrouwen op de arbeidsmarkt te bieden hebben. Het heeft echter vele jaren geduurd vooraleer de concrete waarde van deze veeleer onzichtbare of informele kwalificaties werden gedefinieerd. Indien nu duidelijk vastgelegd wordt dat deze kwalificaties onontbeerlijk en hun geld waard zijn, komen we misschien een stap verder en kunnen we de vrouwen bevrijden uit de ingesloten loonstructuur. Het is positief dat de rol van de sociale partners in de mededeling wordt onderstreept. Het is belangrijk dat de vakverenigingen een centrale rol krijgen toebedeeld in het streven naar een gelijke beloning alsook dat de vrouwen zelf bij het sociaal overleg worden betrokken, zoals in de mededeling onderstreept wordt. De grootste vijand van een gelijke beloning is een gedecentraliseerde, opgedeelde en geïndividualiseerde arbeidsmarkt. Uit onze ervaringen in Denemarken blijkt dat het loonverschil nog toeneemt bij decentralisatie van het sociale overleg. In Denemarken bedraagt het loonverschil 60.000 kronen per jaar. Alleen een grote macho of een slechte arbeidsgever kan het daar mee eens zijn. De vakverenigingen zijn de enigen die het voortouw kunnen nemen en de basis kunnen leggen voor een meer bijdetijdse beoordeling van de arbeid van mannen en vrouwen.
Wij hopen dat de mededeling van de Commissie kan bijdragen tot een ontwikkeling in die richting. In deze zaak moeten de mannen solidair zijn met de vrouwen. Al de rest is onbetamelijk. Vindt u ook niet, commissaris Flynn?

Flynn
Ik ben zeer blij met de grote steun hier die vanavond tot uiting is gebracht voor de gedragscode. Ik wil graag van de gelegenheid gebruikmaken om de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid en vooral de rapporteur, mevrouw González-Alvarez, te danken voor het zeer belangrijke werk dat zij hebben verricht bij de opstelling van het verslag over de gedragscode op het gebied van gelijke beloning tussen mannen en vrouwen. Ook wil ik de Commissie rechten van de vrouw danken voor het door mevrouw Colombo Svevo ingediende advies.
Het onderhavige verslag toont duidelijk het belang aan dat de leden van de Vergadering aan gelijke beloning voor mannen en vrouwen hechten. Dit is een beginsel dat vanaf het begin in de Gemeenschapswetgeving is opgenomen. Maar het is u allen bekend dat ondanks het feit dat alle lidstaten het beginsel in nationale wetgeving hebben omgezet, de statistieken nog steeds aantonen dat vrouwen die handenarbeid verrichten tussen de 69 en 90 % verdienen van het gemiddelde loon voor mannen. Voor niet-manuele arbeid is dat verschil in betaling tussen mannen en vrouwen zelfs nog groter. Thomas Mann vatte het als volgt samen: we hebben de wetgeving wel maar in veel gevallen bestaat die alleen op papier. Ik ben me goed bewust van het probleem en om de verschillen te helpen verkleinen heeft de Commissie besloten om de huidige gedragscode goed te keuren, die het vervolg is van het memorandum betreffende gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde dat in 1994 gepubliceerd werd.
Mag ik u eraan herinneren dat deze code een reactie is op uw eigen verzoek dat in het verslag van mevrouw Colombo Svevo over het memorandum geformuleerd is. Het is van het allergrootste belang dat wij een heel duidelijk en eenvoudig antwoord geven op die ene hamvraag: wat betekent het concept gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde nu precies? Mevrouw Waddington heeft een duidelijk antwoord op deze vraag gegeven en eenvoudiger kan niet. Als een vrouw een baan heeft die net zo veeleisend is als de baan van een man, dan moet zij dezelfde beloning en uitkeringen kunnen verlangen, zelfs als het ander soort werk is, tenzij het verschil in betaling kan worden verklaard uit hoofde van niet-discriminerende redenen.
Zoals we echter allemaal weten is dit niet de realiteit van alledag. Daarom ook hebben we goedkeuring gehecht aan de code die een praktische leidraad wil verschaffen over hoe je kunt zorgen voor de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke betaling in alle aspecten van het loonpakket. De code is wettelijk niet bindend maar er staat wel in waar elke werkgever echt aan moet denken om ervoor te zorgen dat de betalingsstructuur in de organisatie niet discriminerend is op basis van geslacht. En we willen die doelstelling niet alleen maar waarmaken omdat we eerlijk willen zijn. Er wordt ook rekening gehouden met het feit dat er een duidelijke erkenning moet zijn van de bijdrage van ieders vaardigheden aan een economie die met allerlei veranderingen te kampen heeft. Dat is het punt dat mijnheer Blak maakte.
Daarom verschaft de code ook een leidraad voor het uit de wereld helpen van alle vormen van indirecte discriminatie daar waar werkclassificatie- en functiewaarderingsstelsels gebruikt worden op basis van loonstructuren.
De code komt met een tweeledige benadering voor de gelijke betaling voor arbeid van gelijke waarde. De eerste stap is het verzamelen van alle relevante informatie. Deze informatie kan worden gehaald uit collectieve overeenkomsten, uit handboeken van werknemers en uit afschriften van de bepalingen die voor de organisatie gelden. De informatie omvat elementen zoals aantal werkuren, de berekeningsbasis voor overuren, loonstructuren, enzovoort. Maar nadat de informatie over het loon en de arbeidsvoorwaarden is verzameld bestaat de tweede stap uit het evalueren van al die informatie.
Die evaluatie gebeurt allereerst aan de hand van een algemene tabel die het verband aangeeft tussen het geslacht en het loonpeil en ten tweede door die met het salaris verband houdende elementen te analyseren waarvan is vastgesteld dat zij mogelijkheden tot discriminatie inhouden.
Ik wil hier graag de belangrijke rol benadrukken van zowel de werkgever als de werknemer bij het negotiëren van een gelijke beloning. Dit heeft ertoe geleid dat wij vóór de uiteindelijke goedkeuring van de gedragscode, met de sociale partners uitvoerig overleg hebben gepleegd over deze code, aangezien wij ervoor wilden zorgen dat de toepassing en de praktijk tegemoetkwam aan alle behoeften van de gebruiker.
De code is ambitieus en wil een praktisch instrument zijn. Aangezien gelijke beloning een hoeksteen is voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen, zal een goede tenuitvoerlegging van de gedragscode een testcase zijn voor het grote engagement van de Europese Unie ten aanzien van een volledige en eerlijke integratie van de vrouw op de arbeidsmarkt.
Er zijn enkele punten ter sprake gebracht die de moeite van het vermelden waard zijn. Tegen mevrouw González Alvarez wil ik zeggen dat wij die praktische hulpmiddelen nu nodig hebben om de tenuitvoerlegging van gelijke beloning te helpen steunen. Daarom mogen we niet vergeten dat deze doelstellingen reeds vervat zijn in artikel 119, dat de rechtsgrondslag vormde voor actie inzake kwesties betreffende gelijke kansen op de arbeidsmarkt. Hopelijk wordt hier bij de herziening van het Verdrag nog dieper op ingegaan.
In antwoord op de opmerkingen van mevrouw Colombo Svevo; de Commissie heeft projecten opgezet die tot doel hebben de problemen op te sporen op het gebied van de gelijke beloning in de lidstaten en de beste praktijk te vinden die in de lidstaten bestaat, zodat we die over het gehele grondgebied van de Europese Unie kunnen gaan toepassen. Een paar lidstaten hebben dit reeds gedaan door hier ambtenaren voor aan te stellen. Ik hoop te kunnen bewerkstelligen dat dit in de niet te verre toekomst in de hele Unie zal gebeuren.
In antwoord op de opmerkingen van mevrouw Waddington wil ik zeggen dat er al onderzoek wordt verricht via speciale projecten die gefinancierd worden. Als de Richtlijn Bewijslast - die u specifiek vermeld heeft - wordt goedgekeurd, dan dekt deze de richtlijn van 1975 over gelijke beloning, wat de basis is voor het goedkeuren van deze code. We mogen niet vergeten dat het Hof van Justitie eveneens uitspraken heeft gedaan over gelijke beloning en mevrouw Ghilardotti refereerde daaraan.
Mevrouw Martinez wil ik zeggen dat gelijkschakeling het basisprincipe is dat ten grondslag ligt aan het Vierde Programma voor Gelijke Kansen. Zoals u weet is er de groep commissarissen die in het leven is geroepen voor alle kwesties die met gelijke kansen te maken hebben, terwijl een interservice groep actief is en zich buigt over alle aspecten die met gelijke kansen te maken hebben bij alle activiteiten van de Unie. We hebben het hier eigenlijk over iets heel belangrijks, namelijk de Europese burger beter bewust maken van de rechten die hij reeds heeft. We zullen van de gelegenheid gebruik maken om de code over een zo groot mogelijk gebied te verspreiden. Er zijn regelingen getroffen om de code in iedere lidstaat te verspreiden, via alle kanalen die ons ter beschikking staan.
In antwoord op de heer Andersson merk ik op dat het probleem van deeltijdse arbeid benaderd dient te worden binnen het kader van de communautaire wetgeving die de overeenkomst van de sociale partners over atypische arbeid bekrachtigt. Ik ben er bijzonder verheugd over dat die collectieve overeenkomst nu is goedgekeurd en in de zeer nabije toekomst in een wettekst zal worden omgezet.
Ik dank iedereen die zo intensief aan dit debat heeft deelgenomen.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Ik kan u meedelen dat acht vrouwen en zes mannen aan de onderhandelingen deelnamen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Nieuwe informatietechnologieën
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0153/97) van mevrouw Plooij-Van Gorsel namens de Commissie Onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de ontwikkeling en toepassing van nieuwe informatietechnologieën (ICT) in het volgende decennium.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, mevrouw de commissaris, mijn verslag en de resolutie die vanavond voor ons liggen, zijn een eigen initiatief van de Commissie onderzoek en technologische ontwikkeling. Deze commissie hecht grote waarde aan de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologiesector in Europa. Want ondanks de grote hoeveelheid documenten die de Europese Commissie het Parlement toestuurt over de informatiemaatschappij miste mijn commissie een heldere analyse van de sector informatie- en communicatietechnologie. En vanwege het belang van ICT voor de Europese werkgelegenheidsgroei bevat mijn verslag aanbevelingen voor een stimulerend klimaat voor de ontwikkeling van nieuwe ICT-producten en diensten en dit alles uiteraard met het oog op een adequate invulling van het vijfde kaderprogramma op dit gebied dat zal lopen van 1999 tot het jaar 2004.
De economische sectoren met de grootste toekomstverwachtingen voor de komende jaren behoren alle tot de elektronica-industrie, de informatietechnologie en de diensten die met deze sector zijn verbonden. Met het oog op de werkgelegenheid is het van groot belang dat groei van deze sectoren wordt waargemaakt. Europa verliest in sneltreinvaart marktaandeel op de ICT-wereldmarkt. Bedroeg in 1990 het Europese aandeel nog 35 %, in 1996 was dit al gedaald tot 28 %. Europe is stuck in the middle , dat is de conclusie van een benchmark -studie die onder het Nederlands voorzitterschap is uitgevoerd naar het concurrentievermogen van de Europese ICT-industrie. De daling in marktaandeel is opmerkelijk, omdat Europa kan beschikken over een uitmuntende wetenschappelijke infrastructuur. Heel wat nieuwe technologieën zijn de afgelopen jaren binnen Europa ontwikkeld en vervolgens op de plank blijven liggen. Denk bijvoorbeeld aan de HDTV. De les die hieruit geleerd kan worden, is dat ontwikkelingen niet alleen een technische invalshoek dienen te hebben. Veel meer technologieën worden niet met succes op de markt geïntroduceerd. Marketing is en blijft de sleutel tot succes op de markt.
Maar collega's, men kan niet alles aan de markt overlaten. Dit klinkt wellicht niet erg liberaal, maar om te beginnen dient de overheid een goede gebruiker van elektronische diensten en producten te worden. Overheden op nationaal en Europees niveau dienen sturend op te treden en het goede voorbeeld te geven. Kortom, leading by example . Hoe kunnen wij onze Europese burgers overtuigen dat zij ICT-producten dienen te gebruiken als de overheid het zelf niet doet. Door op te treden als leading consumer of launching customer van digitale producten en diensten kunnen overheden lokaal, regionaal, nationaal en Europees een sterke invloed op marktsegmenten uitoefenen zoals gezondheidszorg, ouderenbeleid, transport, onderwijs en op deze manier de aanwending van ICT bevorderen.
Waar ligt nu een belangrijke taak voor Europa en de lidstaten? In de eerste plaats een sterker wetgevend kader hebben wij nodig. Zowel Europees als nationaal. En dat is nodig om de positie van Europa op de informatie- en communicatietechnologiewereldmarkt zeker te stellen, met name dienen er wettelijke oplossingen gevonden te worden voor problemen rond het illegaal gebruik van software. Standaardisering, octrooiwetgeving en handelsmerken dienen beter geregeld te worden. En daarnaast moet in Europese wetgeving tot uitdrukking worden gebracht dat telecommunicatie- en informatietechnologie naar elkaar toegroeien. Deze ontwikkeling mag niet belemmerd worden door ontbrekende wetgeving op dit terrein. Kortom, de lidstaten dienen hun nationale ICT-beleid beter op elkaar af te stemmen. Alleen dan kan een Europese markt tot stand komen. De huidige O&O-programma's van het vierde kaderprogramma zijn kennelijk niet voldoende om de Europese ICT-positie te verstevigen. Met het oog op de invulling van het vijfde kaderprogramma is het belangrijk dat deze programma's geanalyseerd worden op hun bijdrage aan de economische welvaart in Europa. Uit deze analyses kunnen onder meer best practices worden gedestilleerd die kunnen helpen om de effectiviteit van toekomstige programma's te verbeteren.
Last but not least: terugkomend op het belang van de ICT-sector voor werkgelegenheid dient het ICT-beleid zich niet alleen te richten op grote bedrijven, maar eveneens op het midden- en kleinbedrijf. Meer aandacht is noodzakelijk voor het innovatief vermogen van het MKB. Ik hoop dan ook, en ik zal daar persoonlijk op toezien, dat bij invulling van het vijfde kaderprogramma het MKB niet tussen wal en schip raakt.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, mijn gelukwensen voor mevrouw Plooy-van Gorsel. Ze spreekt goed, maar - en dat is zeker zo belangrijk - ze kan ook goed luisteren. Het is duidelijk dat ze in de commissie goed geluisterd heeft naar de debatten over haar verslag en een groot aantal van de ideeën die naar voren zijn gekomen overgenomen.
We hebben eigen initiatiefverslagen omdat wij de nadruk willen vestigen op kwesties die vaak te maken hebben met te verschijnen wetgeving. Dat is hier het geval, dit maakt deel uit van het denkproces van onze commissie voor het vijfde kaderprogramma. Moeten we de nadruk blijven leggen op de informatie- en communicatietechnologieën waarvan ook in het vierde kaderprogramma sprake was? Kijk eens naar de titel van het eigen-initiatiefverslag, het is zowel de ontwikkeling als de toepassing van informatie- en communicatietechnologieën in het volgende decennium en het is belangrijk dat we niet alleen naar de technologie zelf kijken, maar ook naar de toepassing ervan.
Dit is een duidelijk gedefinieerd verslag met concrete suggesties. Ten eerste het concurrentievermogen van de Europese Unie. We zijn doodziek van dat syndroom "uitgevonden in de Europese Unie maar in Japan gemaakt" en we moeten die mentaliteit veranderen. Mevrouw Plooy waarschuwt er ons terdege voor dat ons concurrentievermogen daalt. Van onderzoekers uit mijn eigen kiesdistrict die een bezoek hebben gebracht aan het zuidoosten van Azië, heb ik onlangs de waarschuwing gekregen dat we onszelf voor de gek houden als wij ons inbeelden dat zij niet op het punt staan ons over te nemen. Ze sturen studenten onze kant uit die moeten bekijken wat wij precies doen, om daarna terug te keren en het thuis beter te doen. Wij kijken intussen alleen maar toe; wij bezoeken die landen niet om te zien wat daar precies gebeurt.
De Verenigde Staten als zijnde een kapitalistische maatschappij met een vrije markt is zeer gespitst op interventie om zijn industrieën te helpen. Ook dat zouden wij moeten overnemen. Bepaalde factoren die met het concurrentievermogen te maken hebben, omvatten - zoals mevrouw Plooij al zei - de interne markt en coördinatie en compatibiliteit tussen de lidstaten. Maar de interne markt alleen is niet genoeg. Er moet regelgeving zijn. We moeten kijken naar zaken als verplichtingen op het gebied van openbare dienstverlening, wat belangrijk is op dit vlak, naar ons cohesiebeleid en naar de steun voor kleine en middelgrote ondernemingen. Ik breng voortdurend bezoeken aan kleine werkplaatsen waar mensen die vroeger voor grote ICT-bedrijven zoals Alcatel werkten, voor zichzelf zijn begonnen en besloten hebben hun eigen ideeën te gebruiken - een domein met geweldige groeimogelijkheden. We moeten kijken naar de gevolgen voor de samenleving van ICT, de voordelen op milieuvlak die daarvan het gevolg kunnen zijn, zoals minder woon/werkverkeer. En de gevolgen voor de samenleving omvatten misbruik, pornografie, enz, toepassingen, gezondheid, opleiding. Wat een groot voordeel hebben wij met onze taalvariëteit, waaronder twee wereldtalen, het Engels en het Spaans - en ik moet natuurlijk ook het Frans noemen, met mevrouw Cresson die hier aanwezig is.
Mevrouw Plooij-van Gorsel zegt terecht dat het niet alleen om de kwantiteit maar vooral om de kwaliteit gaat en niet zozeer om de groei. Het gaat hier om het leven van onze burgers. Knap gedaan, mevrouw Plooij-van Gorsel!

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, mag ik beginnen met de rapporteur geluk te wensen met haar verslag.
Het hele gebied van de informatie- en communicatietechnologie is voor onze manier van leven en voor onze economie van essentieel belang. Ik heb dat deze week opeens aan den lijve ondervonden: toen ik aankwam werkte de monitor op mijn kantoor niet. Overigens werkte deze tijdens de vorige vergaderperiode in Straatsburg ook niet, ondanks de moeite die de diensten zich hier getroost hebben. Gisterenavond ten slotte werden het beeld en het geluid hersteld en kon ik eindelijk zien waar de bijeenkomsten plaatsvonden die ik geacht was bij te wonen en kon ik zelfs het nieuws zien op BBC World , met alle bijzonderheden van die bijzonder belangrijke verkiezingen - het leiderschap van de Conservatieve Partij. Maar toen de apparatuur niet werkte voelde ik me toch wel verschrikkelijk onthand. Ik bedacht dat de apparatuur verstrekt werd door een genationaliseerde onderneming in een land dat nog steeds iets moet doen aan het gebrek aan evenwicht in een economie waar teveel in handen is van de openbare sector en waar teveel beschermd wordt tegen de druk van de concurrentie.
Men is het erover eens dat deze sector - de informatie- en telecommunicatietechnologieën - een van de meest dynamische groeiindustrieën is ter wereld. Het openstellen van de telecommarkt voor de concurrentie is een grote stimulans geweest voor groei en innovatie in het Verenigd Koninkrijk en zal vanaf volgend jaar voor Europa als geheel hetzelfde doen.
In dit verslag worden de lidstaten ertoe opgeroepen om hun beleid beter te coördineren, en wordt de Commissie verzocht om een nieuw ICT-beleid te ontwikkelen. Waarom? Ik zeg: speel in op de kracht van concurrentie en innovatie, probeer niet de markt een tweede keer af te romen of de winnaars te pluimen want dat werkt niet. Het is misschien beter om de openbare hulpmiddelen te concentreren op duidelijke uitdagingen, zoals een planning voor de enorme veranderingen en de enorme kosten om de gemeenschappelijke munt te introduceren, of, wat nog belangrijker is, een oplossing te vinden voor de zogenaamde millennium-tijdbom van computers die het jaar 2000 niet herkennen en dan crashen.
Bij nader inzien konden de markten toch een oplossing vinden voor de kwestie van de interne markt, zoals we in september 1992 ontdekten. Ik heb gehoord van ondernemingen in het Verenigd Koninkrijk die al oplossingen bieden voor het probleem van het jaar 2000. We leven in een interessante tijd.
Dat was mijn betoog. Ik begin nu aan een oefening van Nederlands-Engelse samenwerking. Mijn collega, de heer Van Velzen, laat zich verontschuldigen voor zijn afwezigheid en ik spreek op basis van zijn aantekeningen, u gelieve mij dus mijn Nederlands Engels niet al te kwalijk te nemen.
De PPE-fractie steunt de hoofdlijnen van dit verslag. Wij in de Europese Unie kunnen van de Verenigde Staten heel wat leren. Dat betekent niet dat mevrouw Cresson een boek moet schrijven over ICT, maar wel dat de Europese Unie een actieve rol moet spelen bij de ontwikkeling van ICT. De vraag is hoe die rol eruit moet zien. Mevrouw Plooij-van Gorsel geeft een aantal antwoorden: betere interne-marktregels, prioriteit voor ICT in het vijfde kaderprogramma, prioriteit voor ICT in het cohesiebeleid en betere voorwaarden, een grotere prioriteit voor investeringen in ICT.
Maar mijnheer Van Velzen mist één ding in het verslag van mevrouw Plooij-van Gorsel en dat is coördinatie. Er is een risico dat er in de lidstaten en in de Europese Unie onsamenhangende beleidsmaatregelen komen. Dit verslag dekt bijna elk beleidsaspect. Mijnheer Van Velzen wil één suggestie doen en die heeft betrekking op de scheiding van de bevoegdheden binnen de Commissie. Waarom zouden we niet één commissaris benoemen voor het ICT-beleid in het algemeen maar vooral voor de algemene coördinatie tussen de diverse directoratengeneraal? Als we onze ICT-beleidsmaatregelen goed kunnen organiseren, dan kan dit ons een belangrijk concurrentievoordeel opleveren omdat we dan geïntegreerde Europese informatie- en communicatietechnologieën zullen hebben.
De heer Van Velzen ziet het antwoord van de commissaris met belangstelling tegemoet. Hiermee is mijn tweede betoog beëindigd.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in haar verslag behandelt mevrouw Plooij opnieuw de informatiemaatschappij, de toepassingen en de ontwikkeling van de markt. Het is een evenwichtig stuk dat overloopt van ideeën en bijna alle suggesties heeft overgenomen die wij vanuit de commissie onderzoek hadden gedaan. Ik wil slechts op twee dingen nader ingaan.
Ik denk - en daarin word ik ook gevoed door mijn ervaring met de groei van de informatiemaatschappij - dat de belangrijkste beperkende factoren waaraan iets gedaan moet worden de kosten van toegang tot de teleinformatica en de culturele factor zijn. Ik zal dit proberen uit te leggen. Wat de kosten betreft - apparatuur en diensten - zullen deze als gevolg van de liberalisering van de telecommunicatie hopelijk dalen; anderzijds: computers schijnen steeds goedkoper te worden, maar ik heb daar op de telecommunicatierekeningen nog niets van gezien. Wat de kosten van de dienstverlening betreft moeten wij vergeleken met de Verenigde Staten nog een heel grote kloof zien te dichten.
Wat de culturele barrière betreft zie ik op Internet toepassingen komen om software rechtstreeks aan te schaffen, om elektronische handel te drijven, maar deze toepassingen zijn nog hoofdzakelijk Amerikaans. Deze kloof groeit vanwege het taalprobleem; surfen op Internet is bijna onmogelijk als je geen Engels kent. In Europa wordt op de scholen nog veel te weinig gedaan aan het vreemdetalenonderwijs, en er wordt niet genoeg gedaan om de taalbarrières te slechten door onder andere de technologieën van de informatiemaatschappij te gebruiken. Er wordt ook veel te weinig gedaan om de kinderen op school met computers te leren omgaan. Mijn zoon is zijn schoolcarrière in de Verenigde Staten begonnen, en toen we naar Europa terugkeerden kreeg hij brieven van zijn negenjarige Amerikaanse schoolvriendjes, die op de computer getikt waren. Deze kinderen hebben minder moeite met de toetsen van een toetsenbord dan met een pen. De Europese scholen bieden onze jongeren niet de beste kansen in deze opkomende wereld van de telematica, en ik ben bang dat dit een groot strategisch nadeel zal zijn. De Europese regeringen moeten hier doortastend en zonder uitstel op reageren.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van het uitstekende verslag van mevrouw Plooij-van Gorsel wil ik alleen snel zeven punten aan de orde stellen in mijn korte minuut.
Ten eerste moet de informatietechnologie meer worden aangewend in de perifere gebieden van de EU. Dat is van het grootste belang, en de inwoners van deze gebieden zijn ook degenen die er het meeste aan hebben.
Ten tweede moet de informatietechnologie ook de oudere bevolking tot steun zijn. De jeugd beheerst de informatie-en communicatietechnologie al heel goed. Maar ook de ouderen kunnen zeer veel profijt hebben van deze technologieën, bijv. wanneer ze geen energie meer hebben om boodschappen te doen, en hun eten via hun computer thuis kunnen bestellen.
Ten derde moet het beleid gericht zijn op de kleine ondernemingen. De grote ondernemingen hebben al voldoende computers.
Ten vierde moet de informatietechnologie gebruikersvriendelijk zijn, wil het grote publiek er gebruik van kunnen maken.
Ten vijfde moeten wij, zoals collega Chichester aanroerde, uitzoeken wat er in het jaar 2000 gebeurt. Wat zal er dan gebeuren?
Ten zesde moeten de EU-programma's minder bureaucratisch worden.
Ten zevende en laatste moet het Europees Parlement een voortrekkersrol vervullen en het goede voorbeeld geven. Het is een schande dat wij de informatie- en communicatietechnologie in dit huis niet beter gebruiken. Slechter dan het op dit moment is, kan het niet worden; het kan alleen maar beter worden. Ik hoop dat het in de toekomst veel beter wordt.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag behandelt een uitermate interessante en fascinerende materie. Er blijkt duidelijk uit dat de Europese ICT-sector ten opzichte van de niet-Europese concurrentie, maar met name ten opzichte van de VS achterop raakt.
Ik hoop dat het de Commissie wakker schudt, want het zal een belangrijke taak van de EU zijn om juist op dit gebied concrete maatregelen te nemen en middelen gericht in te zetten om de Europese concurrentiepositie te behouden. Om enkele belangrijke punten eruit te pikken: concentratie op nieuwe producten en verticale marktsegmenten, zoals bijvoorbeeld telegeneeskunde, taalverwerking of tele-onderwijs, speciaal rekening houden met het MKB, met name ook in het toerisme waar extra marktvoorwaarden en boekingsmogelijkheden kunnen worden gecreëerd en waar met behulp van moderne communicatietechnieken arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen. De noodzakelijke positieve motivatie en het bewustzijn worden het duidelijkst bereikt door een grotere inzet van de informatietechnologie in de scholings- en opleidingssector.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, dit initiatiefverslag van het Europees Parlement komt op een zeer geschikt tijdstip om te wijzen op de snelle ontwikkeling van de informatietechnologieën, in het bijzonder wat de economische en sociale dimensie van hun impact betreft. De Commissie is zich hier harerzijds ten volle van bewust en ik wil in dit opzicht drie voorbeelden geven om mijn beweringen te staven.
Allereerst de mededelingen die onlangs zijn opgesteld over de informatiemaatschappij en in het bijzonder het actieplan dat al aan zijn tweede editie is. Vervolgens de acties die ik op onderwijsgebied heb gelanceerd en die tijdens verscheidene Raden van de ministers van Onderwijs zijn behandeld, met name het programma "Leren in de informatiemaatschappij" dat ten doel heeft de noodzakelijke multimedia-middelen ter beschikkingen te stellen van de leerlingen van scholen. Wij volgen de bestaande voorbeelden in bepaalde landen, met name in de Scandinavische landen, maar deze initiatieven komen nu overal vaker voor en wij leggen hier veel nadruk op. De meeste lidstaten hebben vandaag de dag programma's ten uitvoer gelegd voor de hardware en nu stelt zich natuurlijk het probleem van de educatieve software. Ik heb een task force in het leven geroepen betreffende de educatieve software waarin zowel producenten, gebruikers, overheden en een bepaald aantal specialisten verenigd zijn. In de afgelopen twee jaar hebben wij op dat vlak veel vooruitgang geboekt.
De instrumenten van de informatietechnologieën, zoals bijvoorbeeld de multimedia en het Internet, zullen een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven. In al onze programma's en in het bijzonder in de plaatselijke ontwikkelingsprogramma's verlenen wij enorm veel hulp aan de plaatselijke gemeenschappen die deze instrumenten gebruiken om bijvoorbeeld eenvoudiger toegang te hebben tot arbeidsplaatsen, en om informatie te verspreiden die onze medeburgers nodig hebben.
Het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling is eind april 1997 voorgelegd. Ik verwacht overigens dat het Europees Parlement op korte termijn haar standpunt in eerste lezing kenbaar maakt en dat het met name aan de "Onderzoeksraad" spoedig kenbaar maakt welk belang aan onderzoek moet worden gehecht. Derhalve dient het tijdschema voor de medebeslissing over het vijfde kaderprogramma te worden nageleefd en dient de "Onderzoeksraad" uiterlijk tijdens zijn vergadering van november een gemeenschappelijk standpunt in te nemen. Onderzoek is in feite de stuwende kracht op het gebied van de geavanceerde technologie en het industriële concurrentievermogen. En dat geldt in het bijzonder voor de ICT-industrie.
Een van de drie thema's van het vijfde kaderprogramma betreft de informatietechnologieën en de twee andere thema's doen in ruime mate een beroep op de informatietechnologieën. Ik beperk mij hier tot het opnoemen van de belangrijkste acties die wij hebben gevoerd zoals producten, procédés, organisaties of andere belangrijke acties zoals "Nieuwe vooruitzichten voor de luchtvaart" , of "De stad van morgen" .
In al deze sectoren doen wij een beroep op de geavanceerde technologieën op communicatiegebied. Bovendien sluit de sturing van de programma's en de acties, afhankelijk van hun economische en sociale impact, aan op de structuur zelf van het voorstel betreffende het vijfde kaderprogramma.
De boodschap die het Parlement in zijn initiatiefverslag uitdraagt is duidelijk. De aanpak op het gebied van de informatietechnologieën moet globaal zijn en de doeltreffendheid ervan moet beantwoorden aan de inzet. De Commissie neemt dit standpunt over. Bovendien moet de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, verre van het creëren van een maatschappij van twee snelheden, juist middelen verschaffen om de kloof te overbruggen tussen de verschillende sociale groepen en tussen de ontwikkelde en minder begunstigde regio's. Uit de eerste ervaringen blijkt al duidelijk dat de afstand eenvoudig wordt overbrugd, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en zelfs gezondheid in plattelandsgebieden, en dat men hiermee over instrumenten beschikt waarmee de minst begunstigde bevolkingsgroepen of regio's toegang krijgen tot een bepaald aantal diensten.
De Commissie steunt in het bijzonder de slotaanbeveling van het verslag, namelijk de noodzaak om enerzijds de duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling en de sociale welvaart na te streven, en anderzijds de economische groei. Men zou het niet beter kunnen zeggen, want dat zijn precies onze twee doelstellingen.
Tot slot wil ik u zeggen dat de Commissie positief staat tegenover alle aanbevelingen, met name die aanbevelingen die aan haar gericht zijn, en dat zij bijzondere aandacht zal schenken aan de tenuitvoerlegging van de acties waar zij verantwoordelijk voor is.

De Voorzitter
Dank u mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Beleid inzake onderzoek en duurzame ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0170/97) van de heer Marset Campos namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over het communautair beleid inzake onderzoek en duurzame ontwikkeling.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag gaat uit van drie punten:
Eerst en vooral is er de vastberaden wil die zowel in het Verdrag betreffende de Europese Unie als in de huidige voorstellen voor de herziening van het Verdrag voor duurzame ontwikkeling wordt uitgesproken. De Europese Unie verklaart dat zij zich ondubbelzinnig tot een model van duurzame ontwikkeling verbindt en bijgevolg ook tot respect voor het milieu, dat op zijn beurt een uiting is van de solidariteit tussen de generaties.
Ten tweede gaat het uit van de vaststelling dat, ondanks alle verklaringen en goede voornemens, de ontwikkeling in Europa en de wereld nog altijd in de richting van een toenemend verbruik van energiebronnen en grondstoffen gaat en bijgevolg van een eveneens toenemende vervuiling en uitputting van de natuurlijke hulpbronnen.
Ten derde gaat het uit van de evidente vaststelling dat de krachten van de markt, wanneer die aan het vrije spel tussen vraag en aanbod worden overgelaten, op zich niet de invoering van een model voor duurzame ontwikkeling waarborgen. Wij verduidelijken dat hiervoor een bewuste maatschappelijke tussenkomst nodig is, waartoe vrijwillig en democratisch besloten wordt. Wij kunnen niet beweren dat het probleem zal worden opgelost door een wonderbaarlijke technische uitvinding of een welbepaalde fiscale maatregel. Hiervoor moeten de publieke opinie en de bevolking het geheel aan waarden, dat het model voor duurzame ontwikkeling impliceert, echt wensen. Om al deze redenen wordt in het verslag eerst en vooral de bezorgdheid van de Commissie over de gevolgen van het huidige model voor economische groei geanalyseerd en op grond hiervan worden 13 concrete voorstellen en 3 grote delen voorgesteld:
Eerst en vooral zijn wij, in verband met de noodzaak om de overgang van het huidige socio-economische model van niet-duurzame ontwikkeling naar het model van duurzame ontwikkeling te concipiëren, van oordeel dat deze overgang enkel mogelijk zal zijn via een ruime maatschappelijke consensus, zoals die welke indertijd de creatie van de welvaartsstaat mogelijk maakte. Het onderzoek kan hiertoe bijdragen door de onderlinge verbanden tussen de sociale en economische processen te onderzoeken evenals nieuwe vormen om grondstoffen, energiebronnen enz. te gebruiken.
Ten tweede dienen in het kader van de herziening van het Verdrag betreffende de Europese Unie de doelstellingen van duurzame ontwikkeling klaar en duidelijk opgenomen te worden in alle belangrijke kaders: de convergentiecriteria, de werking van de Europese instellingen en de desbetreffende hoofdstukken en artikels (VI, XV en XVI).
Ten derde moet in het kader van het beleid voor onderzoek en ontwikkeling en met name in het vijfde kaderprogramma aandacht besteed worden aan de volgende punten:
Eerst en vooral zijn voorstellen nodig om de oprichting van teams voor het onderzoek naar milieu-efficiënte productie, distributie en consumptie in verschillende landen te stimuleren.
Ten tweede moet onderzoek verricht worden inzake wetenschappelijke en sociale thema's met betrekking tot het model van duurzame ontwikkeling zoals duurzame en biologisch afbreekbare materialen, klimaatverandering, de vervuiling en verloedering van de zeeën, de ontbossing, de sociaal-economische analyse, milieubelastingen, geldstromen enz.
Ten derde moet onderzoek verricht worden naar de rol van de burgers, de gemeenten en de lokale besturen en de belangrijke rol die zij kunnen spelen in het model voor duurzame ontwikkeling, de energie-efficiëntie, de doeltreffende winning van grondstoffen, het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, het optimaliseren van de distributiesystemen, niet-intensieve landbouw enz.
Ten vierde moeten de mogelijkheden van de globale modellen voor het gebruik van energie bestudeerd worden. Er moet dan ook meer belang gehecht worden aan de energiebronnen die ruim en gelijkmatig verspreid zijn, zodat rationeel en verantwoordelijk gebruik door mensen overal ter wereld mogelijk wordt op grond van democratische criteria en de nieuwe waarden.
Dit zijn de grote lijnen van het verslag dat de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie aan de plenaire vergadering voorlegt. Wanneer de vergadering dit verslag kan goedkeuren, zullen deze grote lijnen een zo precies mogelijk richtsnoer vormen voor de Commissie, de Raad en onszelf bij het streven naar een meer solidaire, rechtvaardige, economisch duurzame en vooral betere samenleving voor de toekomstige Europese burgers -onze kinderen en kleinkinderen- die de uiteindelijke bestemmelingen van onze zorgen en bezorgdheid zijn.

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, het is de verdienste van de rapporteur Marset Campos dat hij met zijn initiatief-verslag onder ons een discussie over het begrip duurzame ontwikkeling op gang heeft gebracht, een discussie die evenwel nog aan het begin staat en die nog veel tijd in beslag zal nemen. Dit ligt echter aan het uitgangspunt van de gedachtengang op zich die aan het begrip duurzame ontwikkeling ten grondslag ligt, aangezien hij het voor ons noodzakelijk maakt om al onze handelingen en politieke beslissingen vanuit hun toekomstige complexe uitwerkingen en neveneffecten te thematiseren. Een reflectieproces, een reflectieprestatie ad infinitum!
De rapporteur levert een deel van deze prestatie als hij het voorhanden zijnde economische model terecht als nadelig voor een duurzame ontwikkeling bestempelt. Maar van daaruit lopen onze interpretaties uiteen als bijvoorbeeld geavanceerde technologieën worden beoordeeld op hun verdere effecten. Onze discussie zal doorgaan en zal door moeten gaan. Als positief gevolg moet echter worden genoemd dat duurzame ontwikkeling tot onderwerp van een van de thematische programma's in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek is bevorderd. Wij parlementariërs willen en zullen nu met argusogen volgen of onder deze naam echt zuivere en intelligente producten en procedures worden gesteund, of het intermodale verkeer en de hernieuwbare energie werkelijk de kansen krijgen die hun toekomen en of de dichtbevolkte gebieden in de steden met hun evidente problemen even intensief worden gethematiseerd als de dramatische verslechtering van de toestand van de hulpbronnen uit de zee en het zo vaak bezworen broeikaseffect.
We hebben in bijna elke plenaire zitting de kans om de "aanwezigheid" van het besproken onderwerp bij onze concrete besluiten aan te tonen. Bovendien zijn wij politici verantwoordelijk voor de publieke discussie over hetgeen we politiek moeten willen. Ik dank de rapporteur omdat hij deze verantwoordelijkheid op zich heeft genomen.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, een ontwikkeling die de sociale en ecologische behoeften duurzaam veilig wil stellen, moet worden toegejuicht. Het verslag gaat echter veel verder dan O&O-kwesties en vormt een wereldvreemde poging om de sociale markteconomie van het Westen te vervangen door een groene planeconomie, waarbij het Europees Parlement de noodzakelijke beslissingsratificering en controlefunctie zou uitoefenen. Een duurzame ontwikkeling zoals wij die ons voorstellen moet echter niet zijn gebaseerd zijn op utopische modellen, maar moet rekening houden met de mondiale realiteit.
En kan daarom slechts worden bereikt door een hervorming van de huidige toestanden. Een revolutionaire verandering van het economische model, zoals die in het verslag wordt geëist, brengt onberekenbare risico's met zich mee en is daarom niet te verantwoorden.
In het verslag wordt een scheiding aangebracht tussen de technologische vooruitgang en een duurzame ontwikkeling. Daarbij is het een niet mogelijk zonder het ander. Duurzame ontwikkeling betekent derhalve niet "Terug naar de natuur" ; dat zou slechts een romantische fantasie zonder relatie met de werkelijkheid zijn.
Bovendien moet de rapporteur erkennen dat de in het verslag geëiste verandering van model al plaatsvindt, echter niet door radicale maatregelen maar door hervormingen.
Bovendien wordt er in het verslag geen rekening gehouden met het feit dat mileubeschermingsmaatregelen alleen door een goedlopende economie kunnen worden gefinancierd. Milieubescherming vergt veel economische moeite. Een verder punt dat voor mij van belang is, is dat voor de landen van de EU en andere industrielanden het concept van duurzame ontwikkeling naast ecologische ook economische en sociale aspecten heeft. Het op het moment meest dringende probleem, de grote werkloosheid, moet daarom speciale aandacht krijgen. Arbeidsplaatsen kunnen echter alleen worden gecreëerd als een beleid van duurzaamheid niet ten koste gaat van de rentabiliteit. Het verslag miskent de kansen van onderzoek en ontwikkeling voor de arbeidsmarkt en de verzorgingsstaat.
Ook strookt het niet met de realiteit om wetenschap en techniek verantwoordelijk te maken voor verkeerde ontwikkelingen in economie en maatschappij. Deze zienswijze is allang achterhaald en als zijnde onjuist erkend. Het is veeleer zo dat wetenschap en techniek kansen bieden die pas door beslissingen in politiek, maatschappij en economie worden gerealiseerd.
Ik zou nog meer kunnen noemen. In het hele verslag staan talloze fouten en tegenstrijdigheden. Bovendien zijn veel passages zeer algemeen geformuleerd en beperkt het verslag zich tot utopische eisen die in tegenspraak zijn met de politieke en maatschappelijke werkelijkheid. Met het globale karakter van wetenschap, technologie, economie en milieubescherming wordt onvoldoende rekening gehouden en veel voorstellen zouden bij hun verwezenlijking zelfs tot aanzienlijke nadelen voor de EU kunnen leiden, zonder de duurzame ontwikkeling waar we allemaal naar streven te bereiken. Daarom kan onze fractie het verslag in deze vorm niet goedkeuren.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Marset Campos gaat over iets dat echt noodzakelijk is, namelijk het invoeren van de beginselen van duurzame ontwikkeling in de discussie over onderzoek en energiebeleid. Dit inzicht wordt volop gedeeld door de publieke opinie en het Europees Parlement. Sommige stukken uit het verslag zijn evenwichtig en kunnen op onze steun rekenen, maar wij zullen ons bij de stemming tegen een bepaald aantal fragmenten keren, en alleen als deze komen te vervallen kunnen wij onze goedkeuring aan het verslag hechten.
Ik ben het eens met de rapporteur wat betreft het onderlinge verband tussen samenleving en milieu, waardoor het nauwelijks mogelijk is met de een iets te doen zonder de ander te beïnvloeden. Als ik even mag uitweiden: van de ervaring met een ruimtevlucht is mij het beeld bijgebleven van de aarde als een schip, als een ark van Noach op reis door de ruimte, waar alle boordapparatuur, zoals de apparaten die zuurstof produceren en de apparaten die kooldioxide produceren, in balans moeten blijven.
Maar om op het verslag terug te komen, ik denk niet dat het onze taak is de technologie met argwaan te bezien, maar veeleer regels op te stellen, universele toegang tot de nieuwe kansen te waarborgen, en overheidsmonopolies en bevoorrechte posities van de hand te wijzen. Ik kan me dan ook niet vinden in bepaalde ideologische uitspraken van de rapporteur, die de neiging heeft de wetenschap en soms ook de technologie af te schilderen als verslinders van hulpbronnen, als de oorzaak van ontwrichtingen in de maatschappij en als risicofactor voor het voortbestaan van de mens, terwijl de technologie juist een voortrekkersrol blijft spelen in de communicatie, de ontwikkeling en de productie van materiële en immateriële goederen die de duur en de kwaliteit van het leven verbeteren.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, de rapporteur schetst terecht het belang van een Europees beleid op het gebied van onderzoek en duurzame ontwikkeling. Een Europees O & O-beleid dient niet alleen gebaseerd te zijn op economische groei, maar ook en vooral op wat ecologisch en maatschappelijk wenselijk is. Een eigen initiatiefverslag over dit onderwerp juicht de liberale fractie dan ook toe. Echter, de bewoordingen van de nu voor ons liggende resolutie zijn voor mijn fractie onaanvaardbaar. Het geheel ademt de sfeer van de klassieke strijd tussen arbeid en kapitaal en vroegere klassenoorlogen. Zo wordt gesproken over de markteconomie als model van zelfvoldaan individualisme en worden theorieën van Keynes als onjuist afgedaan. Maar, collega's, laten wij daar duidelijk over zijn, onze welvaart in de Unie hebben wij eerst en vooral te danken aan de markteconomie.
Mijn fractie kan dan ook uitsluitend de overwegingen A, D en F steunen. Indien bovendien de amendementen van de liberale fractie op de paragrafen niet goedgekeurd worden, zien wij ons genoodzaakt tegen het verslag te stemmen. Als de liberale fractie tegen stemt in dit Huis zal het verslag niet worden aangenomen zoals de verhoudingen nu liggen.
Mijn fractie hecht dan ook veel waarde aan de totstandkoming van dit verslag. Daarvan heb ik in de onderzoekscommissie gezien mijn constructieve houding wel blijk gegeven. Ik hoop dan ook dat er conform gestemd wordt.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Marset Campos snijdt een uiterst belangrijk thema aan. Nu het ernaar uitziet dat het begrip duurzame ontwikkeling een prominente plaats vóór in het nieuwe Verdrag krijgt, zal er een rechtsgrond voor het onderwerp van dit verslag ontstaan: onderzoek in dienst van duurzaamheid. Nuttig om daar op vooruit te lopen dus.
Ik sta positief tegenover de intentie van het verslag. De praktische aanbevelingen ondersteunen wij. Meer onderzoek naar zaken als recycling, klimaatverandering en vervuiling van de zee is inderdaad nodig.
Toch heb ik met dit verslag nog een probleem. Bij het begrip "duurzame ontwikkeling" denkt iedereen aan iets anders. De rapporteur geeft er een redelijk concreet beeld van, dat is wel duidelijk. Hij wil toe naar een nieuw model samenleving. Maar dit is slechts één van de vele visies. Een radicale trouwens. Echt concreet wordt de rapporteur trouwens niet of het zou moeten zijn in de niet vertaalde Spaanse voetnoten.
Over een aantal belangrijke vragen is nog groot verschil van mening. Mijns inziens vooral over de volgende drie. Ten eerste, met welk tempo moeten de veranderingen plaatsvinden? Ten tweede, wie heeft daarbij de leiding? Ten derde, hoe moeten ze worden afgedwongen?
Ik laat de persoonlijke opvattingen van de rapporteur, die in de toelichting staan, graag voor zijn rekening. Hij gaat mijns inziens uit van een te positief beeld van de mens en van de samenleving en verwacht teveel van de overheid. Ik vrees dat de benodigde verandering in consumptiepatronen stuit op de onweerstaanbare neiging van mensen tot vermeerdering van bezit en genot.
Wat de ontwerpresolutie betreft sta ik kritisch tegenover een aantal overwegingen en de paragrafen 8 t/m 10. Volgens mij worden het "sociaal pact" en de rol van het Parlement in deze paragrafen sterk overdreven. Ik zal daar dan ook tegen stemmen. De amendementen van mevrouw Plooy zal ik steunen.
Wat mij betreft dus: van harte eens met een aantal concrete aanbevelingen van het verslag, maar de optimistische kijk deel ik niet.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties aan het adres van de heer Marset Campos en niet in de laatste plaats voor het geduld en de volharding waarmee hij aan dit verslag gewerkt heeft. Net als het voorgaande verslag is dit voor ons een zeer geschikt geheugensteuntje nu we ons buigen over het vijfde kaderprogramma betreffende de basisprincipes voor het verrichten van onderzoek in de Europese Unie.
Soms wordt vergeten dat hoewel de belangrijkste rechtvaardiging voor onderzoek een betere internationale concurrentiepositie is, men ons zelfs in het huidige Verdrag zegt dat we alle activiteiten op het stuk van onderzoek moeten bevorderen die in de andere hoofdstukken noodzakelijk worden geacht. Deze omvatten het hoofdstuk over de sociale en economische samenhang en het hoofdstuk over het milieu. Hoewel de term "duurzame ontwikkeling" nu pas in het Verdrag wordt opgenomen - en daar zijn we blij mee - rust er uit hoofde van het Verdrag duidelijk een verplichting op ons om met die andere zaken rekening te houden. Mijnheer Marset Campos doet dat. Ze zijn er niet in opgenomen als een soort nabeschouwing maar er opzettelijk ingezet.
Het zou uitermate gevaarlijk zijn om ons gewoon maar te concentreren op groei en concurrentievermogen. Als er een scenario zou zijn waar meer wetenschap gelijk staat aan meer groei, een groter verbruik van natuurlijke hulpbronnen, meer werkloosheid om technologische redenen en een stijgend verschil tussen arme en rijke mensen, arme en rijke regio's en een arm en een rijk halfrond, dan zou het volledig onaanvaardbaar zijn en zeer gevaarlijk.
De analyse van de heer Marset Campos is zeer duidelijk en bevat tal van waarschuwingen maar getuigt niet van doemdenkerij. De analyse is optimistisch en toont ons op welke manier we ervoor kunnen zorgen dat ons werk in de onderzoeksector tegemoetkomt aan de vereisten van duurzame ontwikkeling. Hij vestigt de aandacht op tal van maatregelen, waarvan een groot deel reeds aanwezig is in het vierde kaderprogramma. Een groot deel van het milieuwerk is al verricht. Wel is er minder gedaan aan de sociaal-economische aspecten van de duurzame ontwikkeling. Dat is misschien wel een les voor het vijfde kaderprogramma.
Het vijfde kaderprogramma ziet er veelbelovend uit. Het lijkt alsof de Commissie zich met haar suggesties bewust is van de noodzaak om de dimensie duurzame ontwikkeling op te nemen.
Technische oplossingen alleen volstaan niet. Het is niet voldoende om de technologie te ontwikkelen, je moet ook aan de samenleving knutselen. Jacques Delors besefte dit terdege toen hij in zijn witboek schreef dat milieutechnologieën banen kunnen creëren en op die manier een veel eerlijkere samenleving tot stand brengen.
De Socialistische Fractie heeft wat bedenkingen bij de formulering van bepaalde paragrafen en wij zullen dan ook dienovereenkomstig stemmen. Ik moet benadrukken dat wij zeker de teneur van dit verslag ondersteunen en het van uitermate groot belang achten in de opinievorming die nodig is voor het vijfde kaderprogramma.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, door vorig jaar te besluiten een initiatiefverslag te wijden aan onderzoek en duurzame ontwikkeling droeg de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie aan de Europese instellingen en aan de wetenschappelijke gemeenschap een belangrijke politieke boodschap uit. De uitdrukking "duurzame ontwikkeling" verwijst in feite naar een van de belangrijkste uitdagingen waar de Unie, evenals de rest van de ontwikkelde wereld, vandaag de dag mee wordt geconfronteerd.
De heer Marset Campos heeft een verslag opgesteld over dit thema en ik wil hier drie opmerkingen over maken. De eerste opmerking is om de instemming te betuigen van de Commissie met het idee dat het noodzakelijk is om de eisen van de duurzame ontwikkeling in ruime mate in aanmerking te nemen bij de bepaling van het onderzoeksbeleid van de Unie.
Onderzoek en technologische ontwikkeling kunnen en moeten in dit opzicht een bepalende rol spelen. Met behulp hiervan krijgen wij de middelen om een economische ontwikkeling uit te denken en ten uitvoer te leggen die noch in het heden noch in de toekomst ten koste gaat van de kwaliteit van het milieu en van het bestaan.
Mijn tweede opmerking nuanceert eigenlijk de eerste opmerking. Het zou volgens mij een vergissing zijn om het onderzoeksbeleid van de Europese Unie alleen in het teken van de duurzame ontwikkeling te plaatsen, zoals de heer Marset Campos praktisch aanbeveelt, en ook, zoals hij voorstelt, om dit idee zo sterk ons onderzoeksprogramma te laten domineren.
De Europese Unie moet het hoofd bieden aan veel andere uitdagingen. Om te voldoen aan de verwachtingen van haar burgers, met name op het gebied van de werkgelegenheid, moeten wij ons tegelijkertijd op andere doelstellingen richten. Meer in het bijzonder moeten wij onderzoek resoluut in dienst stellen van de economie en de ondernemingen en door middel hiervan moeten wij de Europese industrie helpen haar concurrentievermogen te versterken, want dat is de belangrijkste factor van de groei en de werkgelegenheid.
Verre van tegenover elkaar te staan, versterken deze twee doelstellingen elkaar wederzijds. Op de markten van morgen zullen de meest concurrerende producten niet alleen meer de minst dure en meest werkzame producten zijn; het zullen ook de "schoonste" producten zijn die minder energie verbruiken, die minder schadelijke gevolgen hebben voor het milieu en die het eenvoudigst gerecycled kunnen worden.
Europa moet tonen dat het in staat is om dergelijke producten te ontwikkelen en in de handel te brengen. Ook moet Europa zich een plaats verwerven op de snelgroeiende markt van de milieutechnologieën.
Tot slot mijn derde en laatste opmerking. Het verslag van de heer Marset Campos houdt eigenlijk slechts heel weinig rekening met de nochtans bepalende rol van de duurzame ontwikkeling in het voorstel van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling van de Commissie. Als men de tekst goed leest is deze gedachtegang echter aanwezig, ik zou zelfs zeggen alomtegenwoordig, in de tekst die de Commissie heeft ingediend. Rond deze gedachtegang komt het eerste thematische programma tot stand met als titel "Ontdekking van de hulpbronnen van de levende omgeving en van het ecosysteem" - duidelijker kan niet - en het derde programma "Bevordering van een concurrerende en duurzame groei" .
In het tweede geval kunnen de eisen van de duurzame ontwikkeling uitstekend gecombineerd worden met de eisen van groei en concurrentievermogen.
Er wordt u allen een zeer concrete mogelijkheid geboden om de duurzame ontwikkeling in Europa te bevorderen. Zij bestaat erin de aanpak te steunen die in het voorstel van het vijfde kaderprogramma is ontwikkeld en om zo te handelen dat dit kaderprogramma snel tijdens het eerste kwartaal van volgend jaar kan worden aangenomen en te gelegener tijd, dat wil zeggen uiterlijk voor eind 1998 ten uitvoer kan worden gelegd.
Ik dank u bij voorbaat voor hetgeen u in deze richting zult ondernemen en bedank de heer Marset Campos dat hij ons met zijn verslag geholpen heeft te beseffen dat het beleid inzake onderzoek en technologische ontwikkeling allereerst en voor alles in dienst moet staan van de Europese burgers, van de burgers van vandaag en ook van morgen.

De Voorzitter
Wij danken u, mevrouw de commissaris. Dank u voor uw uitstekend antwoord en neem ons niet kwalijk dat het zo laat is geworden.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Internationale overeenkomst tussen de EG, 
Canada en de Russische Federatie betreffende
normen voor humane vangmethoden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0187/97) van de heer Pimenta namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming over de ondertekening en de sluiting van een internationale overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap, Canada en de Russische Federatie betreffende normen voor humane vangmethoden met behulp van vallen.

Pimenta
Voorzitter, collega's, wij bestuderen vandaag een zoveelste hoofdstuk uit de saga van de vangtuigen. Ik wil drie aspecten toelichten: de kwestie van het welzijn van de dieren, de institutionele kwestie van de besluitvorming binnen de Gemeenschap, de betrekkingen met de WereldhandelsorganisatieWHO. Tot slot zal ik het hebben over de kwestie van de inheemse bevolking en het gedrag van commissaris Sir Leon Brittan.
Wat betreft het dossier over wreedheid tegen dieren, staat het buiten kijf dat deze klemmen wreed zijn en onmenselijke pijn veroorzaken. Daarom heeft het Parlement herhaaldelijk geëist dat deze worden afgeschaft, daarom is in de Europese Unie sedert 1991 een verordening van kracht die beoogt deze klemmen te verbieden.
Vorige eeuw al heeft Charles Darwin beweerd dat het gebruik van dit soort vang- en dodingstuig onverenigbaar was met geciviliseerde samenlevingen. Er zijn honderddertig jaar verstreken! De vraag is of een overeenkomst over normen voor humane vangstmethoden een goede strategie is om de wreedheid tegen dieren in de wereld te verminderen. Het antwoord zou ja zijn indien wij te maken hadden met een goede overeenkomst. Jammer genoeg is deze tekst slecht en ontoereikend. Zeker niet door de schuld van de ambtenaren die hierover onderhandeld hebben, maar omdat zij tijdens de onderhandelingen zoals men zegt "aan handen en voeten gebonden" waren, omdat hun baas, Sir Leon Brittan, te allen prijze tot een overeenkomst wilde komen.
Voorbeelden hiervan ontbreken niet in de tekst. Voor letale vallen hebben de Europese deskundigen namens de Commissie een tijdspanne van 30 seconden voorgesteld. In de overeenkomst zijn vijf minuten bepaald. Dat is lang, heel lang zelfs om lijdend te sterven en het is tien keer langer dan wat de Commissie had voorgesteld.
Maar het grote probleem van deze overeenkomst is de niet-selectiviteit van de manier waarop de klemmen worden geclassificeerd met betrekking tot de vastgestelde normen. Ik wil hier niet discussiëren over het soort normen, dat ik in bepaalde gevallen vrij laag vind. Het vaststellen van een goedkeuringscriterium voor elk soort klem - zoals in deze overeenkomst gebeurt - op grond van de resultaten, niet voor 80 % van alle gevangen dieren, maar slechts voor 80 % van de dieren van de diersoort waarvoor elke afzonderlijke klem is bedoeld, namelijk de doelsoorten, dat is een beleding voor onze intelligentie.
Deze klemmen zijn per definitie niet selectief. Zij vangen elk soort dier, dat op dezelfde manier lijdt, ook al waren deze klemmen niet voor dit dier bestemd, of omdat het zo stoutmoedig was te gaan waar het niet moest komen of water te drinken waar het dat beter niet had gedaan. Maar waar de slechte wil van de Commissie het meest zichtbaar is, is in de subtiele wijziging die zij heeft aangebracht in artikel 4, lid 2 van Bijlage I, waar tussen de versie uit januari en de huidige versie van de overeenkomst een groot verschil zit. Immers, in de originele Engelse versie van januari stond te lezen: conventional steel jaw leghold retaining traps to be prohibited within four years of the entering into force of this agreement.
Geachte afgevaardigden, dit is verdwenen uit de momenteel in beraadslaging zijnde versie, waar het vervangen is door unilaterale verklaringen van de landen die tot deze overeenkomst willen toetreden. Dit is een duidelijke tegemoetkoming aan de Verenigde Staten! Welke bevoegdheden heeft de Europese Unie om toe te zien op unilaterale verklaringen van de landen die deze overeenkomst willen onderschrijven? Ik kan veel meer zeggen over de rest. In een unilaterale verklaring vraagt Rusland bijvoorbeeld om geld. In de wandelgangen wordt gesproken over 30 miljoen ecu. Wij gaan de Russen kopen voor 30 miljoen ecu. Ik kan nog veel meer zeggen. Een vraag: indien de Verenigde Staten deze overeenkomst niet ondertekenen en Europa voor de WHO brengen, wat zullen wij dan doen? Wij blijven in dezelfde situatie als vandaag de dag.
Nu wil ik het hebben over het institutioneel pact. De Commissie heeft in 1995 onder impuls van Sir Leon Brittan belet dat de verordeningen tot inwerkingtreding van verordening 91 werden goedgekeurd. In januari 1996 heeft zij de lidstaten in een brief van twee ambtenaren aangeraden om de geldende wetgeving niet toe te passen. Kan een eenvoudige brief de toepassing van door de Commissie en door de Raad aangenomen regelgeving beletten? Where is the rule of the law, Sir Leon Brittan?
In 1996 heeft men een nieuwe versie ingediend die het Parlement in de eerste lezing niet heeft aangenomen. De Raad heeft deze nooit teruggestuurd. In januari 1997 heeft men getracht een lijst van landen, met inbegrip van Canada en Rusland, door het comité van de Raad te loodsen, terwijl er geen internationale overeenkomst bestond en deze landen geen verbod op wildklemmen hadden uitgevaardigd, wat een duidelijke schending van de Europese regelgeving was. De Raad heeft dit soort handelwijze terecht afgewezen.
Ik zou het nu over de WHO kunnen hebben. Ik wil evenwel zeggen dat de commissaris ten tijde van de ratificatie heeft gezegd dat de toetreding tot de WHO geen andere Europese wetgeving op de helling zou zetten. Geen andere dan die welke hij destijds heeft ingediend en die ik heb gesteund. Vandaag zijn het de wildklemmen die op het spel staan of de hormonen in rundvlees. Wat zal het morgen zijn, beste commissaris?
Ik wil nog een woordje kwijt over de inheemse gemeenschappen. Ik heb vanaf het begin getracht een regeling te arrangeren voor de inheemse bevolking. Zij kunnen rekenen op het begrip van dit Parlement om een oplossing te vinden die ons legitiem recht om minder wreedheid in de wereld na te streven verzoent met de levenswijze van deze gemeenschappen, die hierop recht hebben. Jammer genoeg heb ik geen onderhandelingspartners gevonden, niet in Europa en niet in Canada. Ik blijf daar echter wel toe bereid.
Voorzitter, ik bedank u voor uw tolerantie en verzoek mijn collega's hun wil kenbaar te maken en deze slechte overeenkomst te verwerpen.

Pollack
Mijnheer de Voorzitter, de sage van de wildklem is een droevig en jammerlijk verhaal. Eerlijk gezegd is het Europees Parlement toch echt wel woedend over de belachelijke fase waarin we ons nu na al die jaren bevinden.
Laat mij allereerst eens opmerken dat ik de geldigheid van deze zogenaamde overeenkomst die men ons voorlegt niet accepteer. Er is door de Commissie over onderhandeld zonder dat zij daar een mandaat voor had. Ik vestig de aandacht van de Commissie op een debat dat in deze Vergadering op 21 februari dit jaar heeft plaatsgehad waar toen heel wat ergernis aan te pas kwam. Ik stel voor dat Sir Leon Brittan dat debat nog eens naleest omdat alles wat wij toen gezegd hebben nog steeds geldt.
Mijn fractie steunt het uitstekende verslag van de heer Pimenta eens te meer volledig. Het heeft ook de steun gekregen van de grote meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Door de klungelige manier waarop de overeenkomst in elkaar is gezet zit deze zo boordevol gaten dat een stel ijsberen er doorheen zou kunnen denderen. De overeenkomst maakt geen einde aan de wreedheden ten overstaan van dieren via het gebruik van wildklemmen, integendeel, volgens het nu voorliggende ontwerp kunnen wildklemmen nog ten minste vier jaar lang gebruikt worden. Voorts weerspiegelt het niet eens het standpunt van de wetenschappelijke experts van de Europese Unie zelf.
Er zijn nu zogenaamde "beklede" wildklemmen die geacht worden humaan te zijn. Ik veronderstel dat het niet zo erg pijn doet om je eigen poot eraf te kauwen als je in zo'n val klem komt te zitten. We hebben hier goedgekeurde vallen waarbij het vijf minuten duurt voordat de dood intreedt en natuurlijk worden in dit soort vallen nog steeds 20 % niet-doelsoorten gevangen. Maar ja, dat is dan gewoon jammer voor die dieren aangezien het niet eens de bedoeling was om ze te vangen. We hebben wildklemmen die onder water gebruikt kunnen worden en die zijn naar verluidt ook niet wreed meer.
Er is heel wat gezegd over de rechten van inheemse gemeenschappen, vooral door de Canadese regering, maar deze overeenkomst is zelf behoorlijk ondeugdelijk als het erom gaat deze mensen bij de onderhandelingen te betrekken. De afspraak met Rusland is niet eens het papier waard waarop hij is geschreven en zal alleen ten uitvoer worden gelegd als we hopen geld uitdelen. De deadline is in rook opgegaan en er zijn geen maatregelen om de naleving af te dwingen en ook geen sancties wegens niet-naleving. Er is geen overeenkomst met de Verenigde Staten, zoals de rapporteur al zei, omdat ze hebben toegegeven niets te kunnen doen via hun federaal systeem, dus kunnen hun jagers die wildklemmen gewoon blijven gebruiken.
We zouden verder kunnen gaan met het leveren van kritiek op de diverse onderdelen van de overeenkomst, maar het is gewoon allemaal te ontmoedigend. Het enige verstandige wat je kunt doen is de overeenkomst verwerpen en weer terugkeren naar de wetgeving waarover we het in dit Parlement al eens zijn geworden. Deze is absoluut verdedigbaar indien Canada deze zaak zou aanvechten in de Wereldhandelsorganisatie. Er kan bijvoorbeeld niet worden aangetoond dat de binnenlandse handel van de Europese Unie oneerlijke voordelen zou genieten, en, aangezien de drijfveer achter de wetgeving het welzijn van dieren is, kunnen we heel goed aanvoeren dat deze wetgeving de openbare moraal verdedigt.
Dit is een hopeloos slechte wetgeving die wij niet kunnen accepteren. Ik doe een beroep op de Commissie om te zorgen voor een overeenkomst die wat strenger is en om binnen de Europese Unie de verkoop te verbieden van bont dat afkomstig is van dieren die gevangen zijn in vallen die niet voldoen aan de normen van een nieuwe, veel strengere internationale overeenkomst.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, het Parlement is er al herhaalde malen toe opgeroepen om een standpunt in te nemen over de problematiek van de voetklemmen. Voor ons ligt het ontwerp voor een overeenkomst die op internationaal niveau humane vangmethoden moet vastleggen.
Het ontwerpverdrag heeft echter zijn tekortkomingen, ook al beschouwen we het feit dat er na jaren van onderhandelen en van stilstand nu toch een ontwerp ligt, graag als vooruitgang. Maar het is moeilijk om dit ontwerp goed te keuren. Een eventueel noodzakelijke afwijzing van de overeenkomst en de invoering van het Europees importverbod voor huiden schaadt de Europese bonthandel en met name de inheemse volken in Canada die nu eenmaal met de handel in huiden in hun levensonderhoud voorzien.
Wie mij kent, weet dat ik deze argumenten altijd uitermate serieus heb genomen. Dierenbescherming en de duurzame levens- en handelswijze van veel inheemse volken sluiten elkaar - volgens mij - niet uit, ze vullen elkaar veeleer aan. Het moet ons gemeenschappelijke doel zijn om de belangen van de dierenbescherming en de gerechtvaardigde wensen van inheemse volken met elkaar in overeenstemming te brengen.
Om dit doel te bereiken, waren er volgens mij tot nu toe twee manieren, enerzijds het sluiten van een overeenkomst over humane vangmethoden die deze naam verdient - de huidige verdient hem bepaald niet -, hoge dierenbeschermingsnormen vastlegt en tegelijkertijd tegemoetkomt aan de gerechtvaardigde wensen van inheemse volken, of als dat niet kan, het opzetten van een eigen verkoopsysteem voor de huiden van dieren die door inheemse vallenzetters werden gevangen. Als men de vertegenwoordigers van de inheemse volken had laten deelnemen aan de onderhandelingen, dan zou men op dit punt volgens mij snel tot een resultaat zijn gekomen.
Mocht het ontwerp van de overeenkomst worden afgekeurd dan moet vanuit dit oogpunt verder worden onderhandeld. Door mijn contacten met vertegenwoordigers van inheemse volken in Canada - en ik had die, mijnheer Pimenta - weet ik dat het noodzakelijk is om af te zien van voetklemmen; het wordt daar zelfs gepraktizeerd. Bovendien zijn voorwaarden voor eigen verkoopwegen voorhanden.
Op de lange termijn moeten inheemse vallenzetters en organisaties voor dierenbescherming bij het zoeken naar nieuwe, humane vangmethoden nauw samenwerken en samen erbij worden betrokken. Het vervangen van voetklemmen is de belangrijkste taak waarvoor we ons de komende jaren gesteld zullen zien, ook zonder kaderovereenkomst. Een oplossing van het probleem ligt ook in de verbetering van de selectiviteit van de vallen, d.w.z. dat er vallen moeten worden ontwikkeld waarmee slechts bepaalde dieren kunnen worden gevangen. Daarvoor is natuurlijk een betere opleiding van de vallenzetters nodig. Ook hier kan ik alleen maar weer dringend aanbevelen om gebruik te maken van de ervaring van de inheemse vallenzetters. Nu tot slot nog een vraag aan de Commissie. Hoe staat het met het verbod op voetklemmen in de Europese Unie? Volgens mijn informatie worden ze enkele kilometers verderop uitgezet, waarom weet ik niet. Was dit feit van invloed op de basis voor de onderhandelingen van de Commissie met de betrokken landen?

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik even zeggen dat ik namens mevrouw Baldi het woord voer, omdat zij hier vanavond niet aanwezig kon zijn; zij heeft dit dossier bijgehouden en mij haar aantekeningen gegeven. Zelf wil ik alleen even zeggen dat ik collega Pimenta zeer waardeer omdat hij zich met zoveel overgave voor deze zaken inzet.
Na veel hindernissen en onzekerheden is december vorig jaar een internationale overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap, Canada en de Russische Federatie bereikt over voorschriften voor humane vangmethoden met behulp van vallen. Van Canadese en Russische zijde is een aanzienlijke inspanning voor deze overeenkomst verricht, maar de Raad kon zich toch niet in de overeenkomst vinden en heeft om een aantal verbeteringen gevraagd. De Commissie heeft derhalve de onderhandelingen hervat en een nieuw voorstel voor een overeenkomst uitgewerkt, dat aan de Milieuraad van 19 en 20 juni aanstaande zal worden voorgelegd. Omdat de heer Pimenta vindt dat de tekst te wensen overlaat, hebben we hier te maken met een verslag dat op de zaken vooruitloopt, dat een overeenkomst in twijfel trekt die nog niet echt door de Raad is goedgekeurd. Het is waar dat de Verenigde Staten de overeenkomst nog niet hebben geparafeerd, en dat het dus een gedeeltelijke overeenkomst, een compromis is, maar het is een compromis dat volgens collega Baldi toch een vooruitgang betekent. Daarom staat onze fractie op het standpunt dat we de bereikte overeenkomst niet van de hand moeten wijzen.

Eisma
Voorzitter, er lijkt geen eind te komen aan dit debat over de wildklemaffaire. Ik kan het verhaal dat ik hier een jaar geleden en twee jaar geleden deed makkelijk herhalen. Maar een ding is zeker: de handelsbelangen hebben voor de Europese Commissie zwaarder gewogen dan het dierenwelzijn en democratische principes. Ik en met mij een overgrote meerderheid van de ELDR-Fractie vindt het buitengewoon betreurenswaardig dat de Commissie zich niet aan haar afspraken heeft gehouden en ons nu opzadelt met een vrijblijvende overeenkomst over die vangstmethoden. Het is een uitholling van de Europese democratie, want er was toch een verordening van de Raad van 1991, en daar wilden wij ons aan houden. Toen besloot de Commissie om het importverbod op bont uit die landen die de wildklem gebruiken met een jaar uit te stellen, toen werd het weer met een jaar uitgesteld, en ik moet u zeggen, ik vind het heel vervelend voor commissaris Bjerregaard dat hier commissaris Brittan zit. U heeft gewonnen. Uw handelsbelangen hebben gewonnen van het dierenwelzijn van mevrouw Bjerregaard. Ik feliciteer u daarmee, maar ik betreur het wel. Ik vind een overeenkomst waarin niet op korte termijn een eind wordt gemaakt aan de wildklemmen onaanvaardbaar, en ik ben het volledig eens met collega Pimenta, die zegt dat deze overeenkomst volkomen inadequaat en ondoeltreffend is en daarom verworpen moet worden, en dat een invoerverbod zonder uitstel moet worden toegepast.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, ik vind deze hele geschiedenis om twee redenen ongelooflijk. Ten eerste, omdat we een verordening uit 1991 hebben die op 1-1-1995 in werking had moeten treden. Deze datum werd een jaar uitgesteld naar 1-1-1996 en toen nog eens tot 1-1-1997 en ineens hebben we helemaal niets. Wat u ons voor durft te leggen als overeenkomst is gewoonweg onbeschoft. Want ten eerste bestaan er helemaal geen humane vallen. Je moet maar eens met je vingers tussen het autoportier komen, of daar nu een rubber strip zit of niet, het doet evenveel pijn en of een dier zijn doodstrijd voert en op een afschuwelijke manier moet verrekken in een val die wij humaan noemen, maakt voor het dier ook geen enkel verschil. Bovendien kan een dier echt niet lezen of de val voor deze of gene diersoort geschikt is of dat het gaat om een beschermde soort.
Het meest ongelooflijke vind ik echter de zin - en ik citeer nu letterlijk uit het publicatieblad: " Het welbevinden van dieren zal in de dodelijke val tijdelijk tot een zeer laag peil dalen." Gelooft u in reïncarnatie? Men moet zich eens voorstellen dat het welbevinden in een dodelijke val zogenaamd tijdelijk tot een zeer laag peil daalt! Wilt u ons eigenlijk voor de gek houden met dergelijke stukken in het publicatieblad? Hier wordt de gehele dierenbescherming gewoonweg belachelijk gemaakt. We zullen het verslag van de heer Pimenta steunen en zijn niet gediend van dergelijke cynische zaken. Ik vind dat ongehoord. Eerst legt u verordeningen, wensen van het Parlement gewoonweg naast zich neer, dat is een bespotting van het Parlement, en dan durft u ook nog met dergelijke stukken te komen.

Elliott
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie van de Partij van de Europese SociaalDemocraten en als voorzitter van de interfractiewerkgroep van het Parlement voor het welzijn en de bescherming van dieren, wil ik opmerken dat ik het verslag van de heer Pimenta ten volle ondersteun en hoop ik dat het Parlement er zijn goedkeuring aan zal hechten.
Ik weet nog goed dat ik hier zes, zeven en acht jaar geleden ook al zat om deze zaken te bespreken. We dachten iets bereikt te hebben met de verordening van de Raad in 1991, ook al waren we teleurgesteld dat het nog vijf jaar zou duren voor deze ten uitvoer zou worden gelegd. Nu ligt die datum al twee jaar achter ons en is er nog steeds niets gebeurd. Vandaag, juni 1997, vraagt de Commissie de Raad om zijn goedkeuring te hechten aan een zeer inadequate en onbevredigende overeenkomst met Canada en Rusland en helemaal niets met de Verenigde Staten. De aanzienlijke derogaties die men geaccepteerd heeft, het ontbreken van overtuigende maatregelen om naleving van de overeenkomst af te dwingen, het ontbreken van sancties wegens niet-naleving, dit alles maakt het toch wel erg twijfelachtig of de kleine verbintenissen die Canada en Rusland hebben gedaan in werkelijkheid wel iets zullen uithalen.
Dit betekent dat de maatregelen volledig falen om ook maar iets te doen aan het lijden van dieren en dus moeten wij die maatregelen zoals ze er nu uitzien van de hand wijzen. Blijkbaar is de Commissie bang dat iemand in naam van de vrijheid van handel deze zaak zal aanvechten bij de GATT en dat de Wereldhandelsorganisatie een ongunstig besluit zou treffen. Dat hoeft niet zo te zijn. Toen de GATT-overeenkomst door het Parlement werd gesteund heeft men ons per slot van rekening beloofd dat er gezorgd zou worden voor een deugdelijke bescherming van het milieu en voor het welzijn van dieren. Persoonlijk heb ik nooit erg in die beloftes geloofd, reden waarom ik niet voor de GATT-overeenkomst gestemd heb. Ik vond niet dat die beloftes toereikend waren, ook al zei men ons dat dit wel het geval was. Als dat zo is, laat ons dan de Wereldhandelsorganisatie wraken als er een negatief besluit getroffen wordt. Laat ons dat vol overtuiging doen. Als we niet kunnen winnen dan moeten we de GATT zien te hervormen om ervoor te zorgen dat de handel, hoe belangrijk ook, niet geplaatst wordt boven iedere andere overweging, zoals het welzijn van dieren, de bescherming van het milieu en het welzijn van onze volkeren.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, de discussie over het verbod op voetklemmen is het oneindige verhaal van dierenleed, dierennood, menselijke wreedheid en politiek falen.
We hebben weer eens een verordening van de EU die sinds 1 januari 1996 van kracht is en hij wordt gewoonweg niet ten uitvoer gebracht! Nu schotelt men ons een overeenkomst voor die er helemaal geen is. Voetklemmen moeten nog enkele jaren toegestaan blijven. De dood van de dieren mag pas na 300 seconden inzetten, d.w.z. 5 minuten lang doodsangst, doodstrijd, afschuwelijke pijn! In de overeenkomst staat ook geen regeling voor de wijze waarop gevangen dieren mogen worden gedood. Veel dieren, mijnheer de Commissaris, worden doodgeschopt doordat de vallenzetter gewoon op het dier gaat staan en het dier zo lang schopt tot het dood is! Wij Europeanen willen geen voetklemmen en dat is ook goed. Maar behalve voetklemmen zijn in Europa alle andere klemmen toegestaan, ongeacht het feit welke verwondingen ze toebrengen of hoe langzaam ze doden. Er is nog veel te doen, niet alleen in Canada maar ook in Europa.
Ik hoop dat het Parlement morgen Carlos Pimenta zal steunen en het voorstel van de Commissie zal afkeuren. Mocht de Raad van milieuministers dat op 19 en 20 juni ook doen, dan hebben we gewonnen. Doet hij dat niet, dan is het niet het Parlement dat tekortschiet maar de milieuministers!

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben allemaal begrip voor de intense gevoelens over deze kwestie die al zoveel jaar aansleept. Wat we onszelf echter moeten afvragen is of de jongste overeenkomst geen ongekende vooruitgang betekent van de internationale normen voor vallen, die, indien goedgekeurd, het welzijn van dieren zal verbeteren en de spanningen in de betrekkingen met onze Canadese en Russische partners zal verlichten. Ik beweer met klem dat het welzijn van dieren aanzienlijk verbeterd zal worden als deze overeenkomst ten uitvoer wordt gelegd. Als die goedkeuring er niet komt en als er een verbod wordt opgelegd zoals de leden die zich daarvoor hebben uitgesproken dat willen, dan zal er niets gebeuren ter verbetering van het welzijn van dieren. Het zou namelijk een grote vergissing zijn te geloven dat als er een verbod zou komen, de desbetreffende landen hun wetten dan direct zouden aanpassen en de zaken zouden veranderen precies op de manier die de leden van het Parlement voorstaan. Dat is absoluut volkomen onrealistisch.
Daarom ben ik het met mijnheer Malerba eens dat deze overeenkomst een aanzienlijke vooruitgang is. Ik verneem met genoegen dat de Commissie externe economische betrekkingen gisteren een standpunt heeft goedgekeurd waarin goedkeuring van deze overeenkomst duidelijk wordt aanbevolen.
Er zijn dingen gezegd over het mandaat, de doelstellingen en de resultaten. Laat ons duidelijk stellen dat de verordening over wildklemmen twee verschillende opties behelsde voor landen die de invoerbeperking van bont wilden vermijden. Ofwel konden ze het gebruik van wildklemmen verbieden, ofwel moesten ze methoden gebruiken voor het vangen van dieren die voldoen aan internationaal overeengekomen normen voor humane vangmethoden. Toepassing van beide alternatieven was nooit de bedoeling. Wegens het ontbreken van enige overeenkomst over normen voor vallen kwam men natuurlijk met de tenuitvoerlegging van het bontembargo naar voren. De verordening zelf maakte het evenwel volkomen duidelijk dat een optie - en ik zou zeggen een te prefereren optie - bestond in een overeenkomst over normen voor vallen. De reden waarom die optie erin gezet werd was omdat een dergelijke overeenkomst een verbetering van het welzijn van dieren teweeg zou brengen, terwijl een verbod dat absoluut niet zou doen. Daarom verontschuldigen wij ons niet voor het feit dat we onderhandeld hebben met Canada, de Russische federatie en de Verenigde Staten. Er is gerefereerd aan de Verenigde Staten. Wij hebben geen overeenkomst met de Verenigde Staten en daarom hebben wij het nu over de overeenkomst met Canada en met Rusland. Er werden onderhandelingsrichtlijnen uitgegeven en de overeenkomst die bereikt werd lag in de lijn van die onderhandelingsrichtlijnen. Hoewel dat totaal niet uit de verf komt in het verslag-Pimenta, dat totaal geen erkenning geeft aan het feit dat, nadat de Raad van ministers ons daarom gevraagd had, wij de onderhandelingen hebben voortgezet en aanzienlijke vooruitgang bewerkstelligd hebben in de overeenkomst met Canada en de Russische Federatie. De Commissie heeft over de herziene overeenkomst verslag uitgebracht aan de Raad Algemene Zaken van 2 juni, die blij was met de gemaakte vooruitgang. De herziene overeenkomst is nu formeel naar de Raad voor goedkeuring, samen met een lijst derde landen die bont naar de Europese Gemeenschap kunnen exporteren en waaronder Canada en de Russische Federatie vallen maar niet de Verenigde Staten. Overeenkomstig de procedures zal het Europees Parlement formeel over deze overeenkomst worden geraadpleegd, voordat deze definitief bekrachtigd wordt.
De verbeteringen die men heeft bereikt in de laatste ronde van de onderhandelingen zijn aanzienlijk en ik betreur het dat ze niet uitgebreid aan bod komen in de resolutie die de heer Pimenta voorstelt. In het verslag komen de belangrijke verbeteringen die men bij de onderhandelingen heeft weten te bewerkstelligen niet uit de verf. De overeenkomst zal nu gelden voor alle levendvallen en letale vallen die worden gebruikt voor de vangst van 19 diersoorten voor elk doel. Vallen die niet aan de normen voldoen zullen door de partijen binnen een duidelijk vastgelegd tijdschema geleidelijk afgeschaft moeten worden. Het is dus veel uitgebreider dan de verordening die slechts één type val behandelt en voor de externe aspecten slechts 13 diersoorten dekt. Zowel in als buiten de Europese Unie zullen de dieren veel minder pijn lijden dan het geval zou zijn als er een verbod wordt opgelegd. De normen voor de bescherming van dieren zijn op een hoog niveau gebracht waarbij rekening wordt gehouden met het wetenschappelijk en empirische bewijs dat momenteel voorhanden is. Verdergaan dan dat zou kunnen leiden tot een situatie waar de meeste vangstmethoden, ook die welke momenteel in de Europese Unie gebruikt worden, niet aan de normen zouden voldoen.
Er is gerefereerd aan het feit dat de maximale tijd die mag verstrijken voor de dood intreedt 300 seconden is. Natuurlijk was het beter geweest als we meer dan dit hadden bereikt. Maar desalniettemin is het een aanzienlijke stap voorwaarts om de methoden voor letale vallen te verbeteren, ook die welke momenteel in de Gemeenschap gebruikt worden. Bovendien voorziet de overeenkomst dat deze limiet van 300 seconden binnen drie jaar herzien wordt en naar 180 seconden teruggebracht zal worden. Er moet rekening worden gehouden met overwegingen van technische en veiligheidsaard. Om een dier snel te doden moet een val heel krachtig zijn en dat kan gevaarlijk zijn voor de jagers zelf of voor andere mensen of huisdieren die de val per ongeluk zouden kunnen activeren.
De overeenkomst voorziet in een gefaseerde tenuitvoerlegging waarbij de voorschriften steeds strenger worden. Een eerste herziening van de normen is gepland voor drie jaar na de vankrachtwording van de overeenkomst, waarbij rekening wordt gehouden met door de partijen verricht onderzoek. Daarom is dit een eerste en ambitieuze stap op weg naar de vastlegging van internationale, op wetenschappelijke gronden gebaseerde normen die momenteel niet bestaan. De internationale normeringsorganisatie heeft bijna tien jaar aan de vastlegging van die normen gewerkt, zonder succes. Als deze al normen bereikt zou hebben, zouden het vrijwillige normen zijn geweest. Deze overeenkomst is bindend krachtens internationale wet. De bindende aard van de overeenkomst is versterkt in de herziene tekst aangezien nu specifiek bepaald is dat de arresten van het Arbitragehof voor de partijen bindend zijn. Vrijstellingen voor inheemse bevolkingsgroepen zijn ook verduidelijkt en de draagwijdte ervan is verder beperkt.
Ten slotte is een van de belangrijkste successen van de nieuwe onderhandelingsronde de aanzienlijke intensivering van de verbintenissen van Canada en Rusland betreffende een vroegere datum voor het afschaffen van bepaalde soorten wildklemmen. Je kunt er nu wel zo woedend over zijn dat ze niet meteen worden afgeschaft, maar ik moet u zeggen dat als er geen overeenkomst zou zijn en zelfs als er een verbod zou worden opgelegd, er dan totaal geen sprake van afschaffing zou zijn. Voor Canada zou er een verbod zijn op het gebruik van alle beugel-wildklemmen voor 7 van de 12 betreffende Canadese diersoorten zodra de overeenkomst van kracht wordt. Voor de overige 5 Canadese soorten zal het gebruik van conventionele staalbeugel-wildklemmen verboden worden aan het einde van het derde seizoen na afronding van de overeenkomst door de Gemeenschap, met andere woorden tegen 31 maart 2000, als de Raad de overeenkomst voor 1 oktober 1997 goedkeurt.
Natuurlijk zullen de andere soorten wildklemmen, en inderdaad ook iedere andere levendval, ook worden verboden overeenkomstig het tijdschema dat in de overeenkomst uiteengezet is als blijkt dat deze niet in overeenstemming zijn met de normen. Hoewel ik begrip heb voor de nadruk op wildklemmen, mogen we toch niet vergeten dat er andere soorten vallen zijn. En deze overeenkomst verschaft een methode om die vallen te testen en ze te verbieden als ze niet aan de overeenkomst voldoen.
Voor de Russische Federatie zullen conventionele staalbeugel-wildklemmen, de enige soort wildklem die in Rusland gebruikt wordt, voor Russische diersoorten verboden worden vanaf 31 december 1999 indien er adequate financiële steun gegeven wordt om de bestaande vallen te vervangen. Ik hoop dat het Parlement, dat zo begaan is met deze zaken, zijn invloed zal gebruiken om ons aan de financiën te helpen om dat te doen. Het is gewoon niet waar, zoals is opgemerkt tijdens het debat, dat als er geen financiële steun wordt gegeven de vallen dan niet vervangen zullen worden omdat de overeenkomst een bepaling bevat dat als er geen financiële steun wordt verleend, de vallen dan in elk geval geleidelijk zullen verdwijnen en wel uiterlijk vier jaar na de vankrachtwording van de overeenkomst.
De hamvraag bij het evalueren van deze overeenkomst dient te zijn: wat is de beste keuze als het erom gaat het welzijn van met behulp van vallen gevangen dieren in Canada en Rusland te verbeteren? Voor ons lijdt het geen twijfel dat goedkeuring van de overeenkomst de optie is die het welzijn van dieren aanzienlijk zal verbeteren en de ruimere belangen van de Europese Unie in stand zal houden. De handel en het welzijn van dieren vechten niet met elkaar. Dit is een overeenkomst die het welzijn van de dieren verhoogt terwijl de legitieme handel tegelijkertijd beschermd wordt. Het is de allereerste keer dat een internationale overeenkomst met bindende regels komt voor het aan banden leggen van de handel omdat het welzijn van dieren prevaleert. Iedereen die eerlijk is en die bereid is te luisteren naar de argumenten moet toch toegeven dat dit een aanzienlijke stap vooruit is. Het belang van een dergelijk precedent mag niet worden onderschat. Dit is letterlijk de eerste keer dat een internationale overeenkomst bindende regels uitvaardigt op grond van het welzijn van dieren. Met een bontembargo zouden we niets bereiken en in ieder geval wel zeker kunnen zijn van negatieve economische, sociale en politieke gevolgen, zowel binnen de derde landen als in de Europese Unie en het zou ook inheemse bevolkingsgroepen treffen en hen niet alleen.
Zoals ik gezegd heb ligt de situatie met de Verenigde Staten anders. Met hen hebben we nog geen akkoord. Er is geen alternatief voor de voorgenomen volledige tenuitvoerlegging van verordening 3254/91 inzake pelzen van de Verenigde Staten. Maar ik hoop toch dat er met de Verenigde Staten nog wel een meer bevredigende oplossing gevonden kan worden. Ik heb er geen enkele twijfel over dat de beste manier daarvoor, en daarmee voor het welzijn van de dieren in de Verenigde Staten, bestaat in het krijgen van goedkeuring voor deze overeenkomst met Canada en Rusland.
Het is wel redelijk om deze kwestie in de ruimere context te plaatsen van ons beleid inzake de internationale handel, het milieu en het welzijn van dieren. Ik geloof niet dat het multilaterale handelssysteem de belangen van het milieu aan zijn laars lapt. Dat is helemaal niet waar en gaat voorbij aan de enorme inspanningen die de Europese Unie heeft gedaan en aan de voortrekkersrol die de Unie binnen de Wereldhandelsorganisatie speelt in het ontwikkelen van activiteiten die met het milieu te maken hebben. Ik had graag gewild dat de WHOcommissie inzake handel en milieu verder had kunnen gaan, maar dat is niet gelukt, hetgeen niet te wijten is aan de onwil van de Europese Unie en zeker niet van de Commissie om druk uit te oefenen in de richting van het milieu. Het kwam omdat de rest van de wereld naliet in onze voetsporen te treden. Wij hoeven ons nergens voor te schamen. En in deze optiek gaat iedere poging om deze kwestie te gebruiken voor het creëren van een controverse binnen de WHO voorbij aan onze eerzame pogingen en brengt dit de vooruitgang in de internationale handel en het milieu waarop wij allemaal hopen, in gevaar. Als wij een andere weg kiezen dan zal dat bijna zeker leiden tot een zelf teweeggebrachte nederlaag en tot het verlies aan geloofwaardigheid van de Europese Unie binnen de multilaterale procedures voor het regelen van geschillen.
Dat zijn de redenen waarom ik net als de Commissie ten sterkste aanbeveel - en pogingen om verdeeldheid in de Commissie te zaaien zullen niet slagen - om een positieve houding aan te nemen ten aanzien van de overeenkomst met Canada en de Russische Federatie. Ik verzoek het Parlement met klem om met de nieuwste tekst rekening te houden als het zijn standpunt over deze delicate en belangrijke kwestie naar voren brengt.

Pimenta
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het woord rechtstreeks tot Sir Leon Brittan richten omdat het voor het eerst is, in elk geval in de laatste twee jaar, dat hij naar een debat over dit onderwerp komt.
U heeft uw geschreven toespraak voorgelezen. Jammer genoeg heeft u geen antwoord gegeven op de vragen van mijzelf, van mevrouw Pollack, mijnheer Eisma, mijnheer Flemming, mijnheer Schnellhardt. Wij hebben belangrijke zaken aan de orde gesteld over selectiviteit, het ontbreken van sancties, over wat er gebeurt als de VS de zaak aanhangig maakt bij de Wereldhandelsorganisatie, enzovoort.
Het is nu te laat om nog al te zeer in detail te treden. Maar toen voorzitter Santer naar de Vergadering kwam om goedkeuring te vragen voor zijn team en zijn programma, heeft hij beloofd ernstig rekening te zullen houden met het democratisch tot stand gekomen standpunt van deze Vergadering, zelfs buiten de wettige medebeslissingsprocedure om.
Toen de Vergadering in februari dit jaar over deze kwestie heeft gestemd, was de uitslag 85 tegen 3. Als we dit morgen goedkeuren met meer dan 75 % van de aanwezigen, bent u het er dan mee eens dat wij het legitieme democratische recht hebben om met u van mening te verschillen? En zelfs al zou u elk woord geloven van wat u zegt, zou u dan, als wij - de vertegenwoordigers van 15 landen van Europa en van alle politieke partijen - uw mening met een overgrote meerderheid verwerpen, de nederigheid hebben om te accepteren dat u niet de enige ziel bent hier op aarde en dat u het wel eens bij het verkeerde eind zou kunnen hebben?

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, dank u wel dat u mij de kans geeft om kort een mededeling te doen. Ik ben spreker voor de EVP-fractie in de Commissie externe economische betrekkingen. We hebben gisteravond inderdaad met grote meerderheid het voorstel van de Commissie goedgekeurd om redenen die zojuist door Sir Leon Brittan werden genoemd en die ook door de heer Malerba, namens mevrouw Baldi, hier als argumenten werden opgesomd.
We weten dat de discussie over het zetten van vallen steeds een moeilijk probleem is. We zijn echter van mening dat in een geleidelijke ontwikkeling naar humanere vangmethoden toe de beslissing van de Commissie juist was. We hebben met grote meerderheid, maar wel tegen de stem van de rapporteur van de Commissie milieubeheer, maar met de stemmen van Ilaskivi en collega's uit andere fracties het voorstel van de Commissie goedgekeurd. Ik weet dat dit standpunt misschien een minderheidsstandpunt is, ook binnen mijn fractie, maar ik wil u erop wijzen dat we de Commissie gisteren naar eer en geweten onze steun hebben toegezegd.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 00.25 uur gesloten)

