Groenboek inzake schadevorderingen wegens schending van de communautaire antitrustregels (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Antolín Sánchez Presedo, namens de Commissie economische en monetaire zaken, over het Groenboek inzake schadevorderingen wegens schending van de communautaire antitrustregels.
Antolín Sánchez Presedo 
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Kroes, beste collega's, het bestaan van economische vrijheid, het functioneren van de interne markt en een duurzame ontwikkeling van Europa zijn onlosmakelijk verbonden met het mededingingsbeleid. Sinds de ondertekening van het Verdrag van Rome, vijftig jaar geleden, is dit beleid steeds belangrijker geworden. Concurrentie is een indicator voor de vitaliteit en het vermogen van Europa om zich te onderscheiden, en dit beleid is van vitaal belang om de strategie van Lissabon en de doelstellingen van de Unie te verwezenlijken.
Inbreuken op de mededingingsregels vormen een aantasting van de eerlijke concurrentie, ze zijn van invloed op de uitwisselingsstromen tussen de lidstaten, ze verminderen het vertrouwen in de regels en remmen de economische dynamiek en resultaten van de Europese Unie af. Het is belangrijk dat we over afschrikkings- en reactiemechanismen beschikken.
De aanpak van inbreuken heeft zich voornamelijk op publiekrechtelijk terrein afgespeeld. De centralisering van de toepassing van artikel 81, lid 3, - door middel van controle a priori door de Commissie, en sinds de jaren tachtig versoepeld door de vrijstellingsregels - werd slachtoffer van haar eigen succes; de vraag naar meer en betere mededinging toonde aan dat die centralisering ondoelmatig was in economisch opzicht en ontoereikend in juridisch opzicht.
De rol van de privaatrechtelijke vorderingen werd onderstreept door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zijn arrest in de zaak Courage versus Crehan van 2001, waarin erkend werd dat elke burger de mogelijkheid heeft om bij de rechtsorganen van zijn land een vergoeding te eisen voor de schade veroorzaakt door de inbreukpleger.
Met de modernisering van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad werd het monopolie van de Commissie gebroken en een meer open systeem erkend, dat op gedecentraliseerde wijze kan worden toegepast door de bestuurlijke overheden die deel uitmaken van het net van communautaire mededingingsautoriteiten en ook rechtstreeks door de nationale rechtsorganen.
Het instellen van rechtsvorderingen is geen exotische gedachte maar een terugkeer tot de klassieke rechtspraak in die zin dat het gemeenschapsrecht de lidstaten en particulieren verplichtingen oplegt, en het heeft verticale en horizontale effecten die rechtsbescherming noodzakelijk maken. Volgens een studie die op last van de Commissie is uitgevoerd, is het gebruik van rechtsvorderingen in de lidstaten uitermate divers en volslagen onderontwikkeld - in tegenstelling tot de Verenigde Staten, waar negen van de tien toepassingsprocedures van juridische aard zijn. De rapporteur oordeelt positief over de publicatie door de Commissie van een groenboek voor het vaststellen van obstakels die privaatrechtelijke vorderingen in de weg staan en voor het vinden van oplossingen om die obstakels uit de weg te ruimen.
In een geavanceerd mededingingssysteem moet de publiekrechtelijke vordering tegen de straffeloosheid van inbreukplegers worden ondersteund door privaatrechtelijke vorderingen tegen immuniteit en indemniteit op grond van de schade die de slachtoffers van hun gedragingen is toegebracht. Door het instellen van privaatrechtelijke vorderingen te vergemakkelijken, zullen de mededingingsregels doelmatiger worden. De argumenten hiervoor zijn onder andere dat dit zal leiden tot meer doeltreffendheid en meer rechtvaardigheid. Het opleggen van boetes is onvoldoende als dit niet vergezeld gaat van privaatrechtelijke vorderingen die ervoor zorgen dat de inbreukpleger ten opzichte van zijn concurrenten geen profijt heeft van de inbreuk, en dat hij de slachtoffers de toegebrachte schade vergoedt. Het verslag gaat ervan uit dat publiek- en privaatrechtelijke vorderingen twee pijlers vormen die als aanvullend doel hebben de marktdiscipline als sociale institutie en de particuliere belangen van de marktdeelnemers te beschermen.
De toepassing van het communautaire mededingingsrecht door bestuurlijke en gerechtelijke autoriteiten mag er niet toe leiden dat de uniforme toepassing verstoord wordt. Het mag niet zo zijn dat een oordeel afhangt van de autoriteit die het velt. Dat is een essentieel punt. We moeten het communautaire erfgoed en doeltreffende clementieregelingen handhaven, publiekrechtelijke vorderingen coördineren en de samenwerking tussen alle bevoegde autoriteiten versterken.
In het verslag wordt een communautair model voorgesteld dat overeenkomt met de rechtscultuur van de Unie, dat de rechtstradities van de lidstaten in aanmerking neemt. Het verwerpt het afglijden naar het model van de VS want het is er geen voorstander van de specifieke eigenschappen van dat model hier in te voeren, zoals het gebruikmaken van gerechtelijke autoriteiten die uit anderen dan vakmensen bestaan, de class actions, schadevergoedingen die drie keer zo hoog zijn als de geleden schade, strikte vereisten om toegang te krijgen tot documenten, en het systeem van beroepshonoraria of proceskosten.
Asymmetrische situaties moeten gecompenseerd en onverantwoordelijke gedragingen vermeden worden, zonder het beginsel van de gelijke wapens te schenden noch geschillen op kunstmatige wijze te stimuleren. Het gaat erom het rationeel gebruik van wettelijke vorderingen en niet het juridisch activisme aan te moedigen, en waar het vooral om gaat, is dat we het op een vriendschappelijke wijze en in een vroegtijdig stadium oplossen van conflicten bevorderen.
De communautaire mededinging is een exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie. De nationale bestuurlijke of gerechtelijke procedures veranderen daar niets aan, en zij mogen niet beletten dat er gemeenschappelijke richtsnoeren voor straffen bestaan, krachtens de beginselen van de beste wetgeving.
Ten slotte wil ik de rapporteur van de Commissie juridische zaken, de heer Doorn, bedanken voor zijn waardevolle bijdrage, de schaduwrapporteurs voor hun hulp, evenals degenen die amendementen hebben ingediend.
Ik ben blij met de constante en voorbeeldige dialoog met de Commissie tijdens het opstellen van het verslag, en ik roep de commissaris op om in het volgende witboek ook blijk te geven van haar betrokkenheid.
Neelie Kroes
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, we zijn hier vanavond bij elkaar voor een debat over een zaak van fundamenteel belang, namelijk over rechten.
Het Hof is duidelijk geweest: het recht op schadevergoeding is noodzakelijk als waarborg voor de effectiviteit van communautaire mededingingsregels. Consumenten en klanten in het bedrijfsleven maken echter geen gebruik van hun rechten. Schade wordt niet gecompenseerd, terwijl de verliezen worden afgewenteld op de gemeenschap en de economie: dat is niet meer dan de realiteit. Dat is duidelijk onrechtvaardig, niet in overeenstemming met onze rechtsgemeenschap en in strijd met onze gemeenschappelijke doelstellingen voor concurrentie. De Europese Commissie en ook de meeste leden van dit Parlement, denk ik, zullen die situatie niet tolereren.
In ons groenboek worden de problemen uiteengezet. Het vinden van de juiste oplossingen vergt een uiterst zorgvuldige, weloverwogen aanpak, gebaseerd op Europese juridische tradities en ontwikkeld op basis van dialoog met de betrokkenen en in het bijzonder met het Parlement. Daarom zal de Commissie een witboek presenteren, vergezeld van een inschatting van de gevolgen, waarover tegen het nieuwe jaar verder kan worden gediscussieerd.
Het verslag van de heer Presedo biedt een rijkdom aan relevante onderwerpen voor dat proces. Ik feliciteer de rapporteur van harte en dank de schaduwrapporteurs en de Commissie economische en monetaire zaken voor al het werk dat zij hebben gedaan. Ik bedank ook de heer Doorn en de leden van de Commissie juridische zaken voor hun bijdrage. We zullen bij de voorbereiding van het witboek nauwgezet aandacht besteden aan alle aanbevelingen van het Parlement.
Ik ben mij ervan bewust dat sommigen bang zijn dat het omarmen van particuliere schadeclaims zou kunnen leiden tot een cultuur van rechtsvordering zoals die opgeld doet in de Verenigde Staten. We zullen daarbij zeker rekening houden bij het opstellen van het witboek. Op dit moment echter slaat de balans door in het nadeel van de slachtoffers. Gemeenschappelijke regelingen die tegemoetkomen aan de strenge eisen voor proportionaliteit en subsidiariteit zouden alleen moeten worden ontwikkeld als nationale regelgeving geen garantie biedt voor effectieve schadevordering.
Ik heb ook horen zeggen dat meer particuliere actie hogere kosten voor het bedrijfsleven zal betekenen. Jaren geleden hebben we vergelijkbare argumenten gehoord met betrekking tot het principe van "de vervuiler betaalt” bij milieuzaken. Het is een feit dat vandaag de dag kartelvorming en andere overtredingen geweldige, zij het verborgen kosten veroorzaken. Onderzoek heeft aangetoond dat internationale kartels de prijzen met meer dan 20 procent opdrijven. Recente door de Commissie genomen antikartelbeschikkingen betroffen synthetisch rubber, gas-insulated switch gear en acrylglas. Al deze kartels verhoogden de kosten voor inkoop van bedrijven en schaadden de Europese concurrentie. Het is tijd voor het introduceren van een principe "de concurrentievervalser betaalt”. We mogen niet vergeten dat, terwijl sommige bedrijven een zekere vervuiling moeten produceren om zaken te kunnen doen, er op het terrein van de concurrentie geen noodzaak en geen excuus bestaat voor overtredingen. Overtreders vinden het misschien niet prettig dat ze de schade die ze hebben aangericht, moeten vergoeden, maar ze zouden eenvoudigweg om te beginnen de regels niet moeten overtreden. Het is hun keuze.
Ik ben van mening dat het waarborgen dat bedrijven en consumenten niet de dupe worden van illegale praktijken van sommige bedrijven, de moeite waard is om voor te vechten. Ik hoop oprecht dat het Parlement deze week een krachtig signaal afgeeft ter ondersteuning van dit doel. We zullen op een later tijdstip de details verder bespreken, op basis van een afgewogen, uitgebalanceerd witboek dat u voor een krachtige, zeer waardevolle kritische blik zal worden voorgelegd.
Bert Doorn 
Rapporteur voor advies namens de Commissie juridische zaken. - Voorzitter, het is nu denk ik de derde keer dat ik hier sta in dit Parlement en dat we hier rond middernacht over het mededingingsrecht staan te debatteren. Ik weet niet waar het aan ligt, maar het is wel zeer opmerkelijk. Kennelijk wordt dit als een soort nachtonderwerp beschouwd.
Voorzitter, ik wilde als rapporteur van de juridische commissie een paar opmerkingen maken. De principiële vraag is: moeten burgers en bedrijven die schade lijden ten gevolge van overtredingen van het kartelrecht, recht hebben op schadevergoeding? Ja, ook de juridische commissie is het daar volledig mee eens. Wij vinden dat in dat soort gevallen er een recht op schadevergoeding moet zijn in de lidstaten. De lidstaten dienen te voorzien in een dergelijke procedure. Hoe ze die inrichten is aan hen. In sommige lidstaten zal eerst vastgesteld moeten worden dat er inderdaad sprake is van een overtreding, dat wordt dan door de overheid gedaan. In andere lidstaten werkt dat anders, maar alles volgens de procedures van de lidstaten. De vraag is namelijk ook: kun je überhaupt vanuit Brussel dergelijke procedures opleggen aan de lidstaten? Je kunt ze wel overtuigen van het feit dat ze ze moeten invoeren, maar of je ze kunt opleggen, daar hebben wij onze ernstige twijfels over. Het gaat hier immers niet over kartelrecht, het gaat hier over burgerlijk recht. Het burgerlijk recht is net zoals het strafrecht voorbehouden aan de lidstaten. Daar kan de Europese Unie niet in interveniëren. We hebben daarom ook ernstige twijfels over een mogelijke rechtsgrond die ten grondslag zou moeten liggen aan Europese wettelijke maatregelen om dergelijke procedures in te voeren.
Hetzelfde geldt in feite voor al die andere vragen en opmerkingen in het groenboek die betrekking hebben op de bewijsvoering, bijvoorbeeld het inhuren van experts, de groepsacties, dat zijn allemaal dingen die behoren tot het nationale civiele recht en de Europese Unie kan daar in feite geen wetgeving over vaststellen. Dat zijn de belangrijkste kanttekeningen die wij als juridische commissie gemaakt hebben.
Jonathan Evans
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft in haar betoog aangegeven dat zij hoopte dat het Parlement op dit terrein krachtig steun zou verlenen. Ik wil graag, namens mijn fractie, duidelijk maken dat wij blij zijn met de publicatie van het groenboek en dat we uitzien naar de publicatie van het witboek. Wij zijn van mening dat de bevolking op dit terrein geen recht wordt gedaan en wij willen er zeker voor zorgen dat er meer zal worden gedaan dan tot nu toe.
De commissaris heeft echter zelf al aangegeven dat dat een delicaat evenwicht vereist, niet in de minste plaats om de redenen die de heer Doorn heeft uiteengezet, en om de resultaten van de hoorzitting die de heer Presedo heeft georganiseerd, waarbij we een halve dag hebben gewijd aan overwegingen met betrekking tot deze moeilijke zaken.
Ik zelf wil vooruitgang op dit terrein graag zien als een integraal onderdeel van de hele aanpak van de Commissie voor modernisering van concurrentiebeleid. Ik hoop dan ook dat niemand eraan zal twijfelen dat we verdere actie van de Commissie zullen steunen.
Zoals de commissaris echter heeft duidelijk gemaakt, leeft zowel in de lidstaten als in het bedrijfsleven de wens de ervaringen van de Verenigde Staten te voorkomen. Dit kan niet worden afgedaan met woorden als "wij zullen niet doen wat de Verenigde Staten hebben gedaan”, vooral vanwege de manier waarop in het verslag van de heer Presedo na een gedetailleerde beschouwing van de zaak, het moet gezegd, gepoogd wordt de problemen op te lossen. In het verslag wordt beoogd al deze problemen op te lossen door de bewijslast om te draaien, door sanctionele schadeloosstelling in te voeren, in ieder geval met betrekking tot kartels, en gratis rechtsvordering, waarbij bevoegdheden van de EU en lidstaten worden verward, waarbij regels voor openbaarmaking worden aangepast, en waarbij uit de beoordeling van de kosten van deze rechtsvordering elke verwijzing naar de principes van subsidiariteit, proportionaliteit of het bestaan van een rechtsgrond wordt weggesneden.
Als mensen vragen wat er wat ons betreft schort aan dit verslag, dan is het dat het verslag een kerstboom is geworden waarin veel te veel klokjes hangen. Wij zijn ervoor om de deur open te zetten, wij zijn zeker niet voor de introductie van iets wat ons op de weg van de Verenigde Staten zal voeren, tegen de wens van de Commissie en tegen de wens van allen die aan dit verslag hebben gewerkt.
Ieke van den Burg
namens de PSE-Fractie. - Voorzitter, van onze kant, vanuit de PSE-Fractie, willen wij die deur inderdaad wel graag openhouden voor het initiatief dat de commissaris heeft genomen in dit groenboek. Juist daarom bepleiten wij dat op een aantal punten niet nu al gezegd wordt dat de mogelijkheden niet verder onderzocht moeten worden. Wij willen graag dat de Commissie ook alle ruimte krijgt om een aantal dingen op een goede manier te onderzoeken en dat ook te voorzien van een impact assessment om te kijken wat de effecten zijn; ik kan me namelijk voorstellen dat ook wij bij het groenboek tot de conclusie komen dat dat niet zo'n goed begaanbare weg is en dat inderdaad een aantal dingen niet verder uitgewerkt of doorgezet moeten worden; wij willen echter op dit moment nog niet graag daarover besluiten. Daarom doen we ook een beroep op de EVP om een aantal van die punten te heroverwegen of daar wellicht in een formulering te voorzien die wat meer ruimte openlaat voor wat de conclusie zou moeten zijn, teneinde de Commissie in ieder geval de ruimte te geven dat verder te onderzoeken. Wij zullen dan zelf ook kritisch kijken naar onze eigen amendementen. Ik zou u hierbij willen uitnodigen om daar morgen nog eens even wat preciezer naar te kijken.
Wat mijzelf betreft, zou ik ook vanuit de Nederlandse situatie willen ingaan op dit punt, omdat we in Nederland net een heel spannend debat hebben; eindelijk ondervinden mensen nu namelijk eens wat het mededingingsbeleid op Europees niveau betekent en hoe we die kartels bestrijden, omdat in Nederland nu net een zaak geweest is waar de commissaris hoge boetes heeft uitgedeeld aan de bierbrouwers. Dat is natuurlijk een onderwerp waar heel Nederland over denkt mee te kunnen praten. Het was wel een heel illustratief voorbeeld, want bij dat bierkartel ging het om prijsafspraken tussen bierbrouwers, die ook heel veel invloed hebben op de horeca en waardoor mensen, de uiteindelijke gebruikers, natuurlijk veel te veel betaald hebben voor hun bier, iets wat in Nederland toch al een onderwerp van gesprek was, ook op het moment dat de euro werd ingevoerd; dit voorbeeld liet evenwel ook weer zien dat de boetes die dan worden uitgedeeld, eerst naar de Europese Commissie gaan en dan weer worden teruggesluisd naar de lidstaten, en niet rechtstreeks bij die consument terechtkomen. De horecaondernemers zullen wellicht een proces aanspannen tegen die bierbrouwers om te kijken of zij nog wat schade kunnen verhalen, maar de consument, de uiteindelijke gebruiker, heeft daar niks aan. In die zin is het heel interessant als voorbeeld om te kijken hoe je verder kunt komen; de uiteindelijke eindgebruiker wordt namelijk gedupeerd door dit soort kartelvorming. Vanuit mijn situatie is dit dan ook een goede illustratie. Daarom wil ik een beroep doen op dit Parlement om die deur open te houden en te verkennen hoe we ook de consument zelf, de eindgebruiker zelf, meer kunnen laten meeprofiteren van dit kartelbeleid.
Sharon Bowles
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, bij ons eerste debat over het groenboek van de Commissie, voelde ik me een soort eigentijdse Cassandra die allerlei onheil voorspelde. Misschien is het mij beter vergaan dan Cassandra, omdat u, commissaris, en de rapporteur een aantal van mijn zorgen serieus hebben genomen - ik aarzel om het voorspellingen te noemen. Mijn zorgen, die misschien gering van gewicht zijn - misschien wel te gering voor sommige collega's - zijn ingebed in het verslag dat voor ons ligt. Dat betekent dat ik een voornemen kan steunen om u meer ruimte te geven de mogelijkheden van zowel vervolgvorderingen als zelfstandige vorderingen te onderzoeken. Ik kan het eens zijn met een onderlinge erkenning van besluiten, maar wat mij betreft is dat een zaak van de toekomst, niet van dit moment.
De belangrijkste van mijn resterende bedenkingen betreffen de vraag hoeveel wij moeten bieden om het systeem op gang te krijgen, met name voor zelfstandige vorderingen. Daarbij vraag ik uw aandacht voor het rapport dat onlangs over dat onderwerp is verschenen in het Verenigd Koninkrijk. Als we teveel bieden, hetzij aan de consument, hetzij aan juristen of concurrerende bedrijven, ben ik bang dat we, hoe we onze regels ook opstellen, het risico lopen af te glijden naar een situatie met schadevorderingen die wordt gekenmerkt door een aantal van de ergste aspecten die we kennen van de situatie in de Verenigde Staten. Ik zeg "afglijden”, omdat het op die manier zal gebeuren. Niemand zoekt dat vrijwillig op. Om de hele EU als winnaar uit de strijd te voorschijn te laten komen, is het nodig een heel subtiel evenwicht te zoeken.
Het zou ook een van mijn prioriteiten zijn om ervoor te zorgen dat vorderingen degelijk onderbouwd zijn, zodat we het risico vermijden van chantagepraktijken zoals die in de Verenigde Staten plaatsvinden. Ik geef toe dat dat moeilijk te bereiken zal zijn en dat rekening zal moeten worden gehouden met nationale verschillen op juridisch terrein en in de juridische traditie, maar als we erin slagen, zal dat een nuttig hulpmiddel zijn dat we goed kunnen gebruiken. Ik kijk ook uit naar het witboek, maar ik waarschuw u dat ik mijn mantel van Cassandra misschien nog wel niet heb weggeborgen.
Pervenche Berès
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, u hebt een zware kluif aan deze zaak want de meningen daarover lopen sterk uiteen. Enerzijds zult u steun krijgen van een aantal consumentenorganisaties die blij zijn met uw voorstel. Anderzijds krijgt u te maken met belangengroepen die zullen wijzen op de risico's van een dergelijke benadering van het mededingingsrecht.
Aangezien u echter een initiatief in de strijd tegen kartels voorstelt, zult u merken dat het optreden van de Commissie minder omstreden zal zijn dan op andere terreinen. Ik denk dan met name aan de wijze waarop de Commissie een fusievoorstel beoordeelt.
Wat de kartelvorming betreft is er in zekere zin meer draagvlak voor een bredere overeenkomst tussen de lidstaten en de betrokken overheidsinstanties. Het gaat er dus om de openbare handhaving aan te vullen met private handhaving. Wij staan nog maar aan het begin en beseffen heel goed dat de weg met voetangels en klemmen bezaaid is. Sommigen, zoals mijn collega Doorn, vinden dat de Commissie zich niet moet uitspreken over initiatieven op dit gebied, omdat deze onder het burgerlijk recht van de lidstaten zouden vallen. Anderen - en volgens mij hebben alle sprekers zich vanavond in deze zin uitgelaten - maken zich ongerust over een mogelijke ontsporing van een dergelijk initiatief. Daarbij denkt iedereen meteen aan de ontsporing van het Amerikaanse systeem, waar de slachtoffers die de verdediging zegt te ondersteunen, in werkelijkheid de melkkoe van de juridische beroepen vormen. Het is duidelijk dat niemand in dit Parlement wil dat het met het Europese mededingingsrecht dezelfde kant opgaat.
U hebt een witboek en een effectbeoordeling aangekondigd: ook ditmaal zullen wij uw voorstellen welwillend bestuderen en de bereidheid tonen op basis van die voorstellen het mededingingsrecht beter te laten functioneren. Het doel hiervan is om de zorgen van de burgers serieus te nemen en erop toe te zien dat zij kunnen rekenen op een correcte toepassing van het mededingingsrecht.
Maar nogmaals, en ik ben niet de eerste die dit vanavond zegt, alles wat kan leiden tot een ontsporing van de procedures waardoor de kas van bepaalde beroepsbeoefenaars wordt gespekt (die overigens vele andere mogelijkheden hebben om een goede omzet te maken) krijgt niet onze steun. In deze geest van openheid zullen wij uw voorstellen steunen en bestuderen. Uitgangspunt daarbij is de bescherming van de rechten van de consument, zoals vaak in dit Parlement is verwoord.
Diana Wallis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor haar plan, en de rapporteur voor zijn verslag. Ik wil mij concentreren op mogelijke vorderingen door consumenten, de zogenaamde collectieve vorderingen of vorderingen door derden. Die zouden toch niet moeten worden beschouwd als een zwaard van Damocles voor het bedrijfsleven, zoals nu veelal gebeurt. Als wij uit zijn op geïnformeerde burgers met verantwoordelijkheidsgevoel, die niet uitentreuren door de overheid hoeven te worden gepamperd, hoort er bij die manier van naar consumenten kijken als volwassenen ook dat we hen in staat stellen gezamenlijk actie te ondernemen voor schadevergoeding. Immers, waarom zou de staat de enige partij moet zijn die concurrentievervalsing tegengaat? Het is de consument die het verlies draagt van concurrentievervalsend gedrag, maar daarvoor vaak niet wordt schadeloos gesteld of gecompenseerd.
Er is niets verbijsterends aan dit voorstel: het recht op vordering is al erkend door het Europese Hof van Justitie. Wat wij moeten doen is dit mogelijk maken, het recht toegankelijk maken voor hen die verlies lijden, en garanderen dat compensatie op een billijke manier wordt toegekend, niet slechts aan de elite.
Dat moet de benadering zijn die aansluit op geïnformeerde burgers, waarbij ze werkelijk macht krijgen door recht en het recht op schadeloosstelling te versterken. Dat zou een bijdrage vormen voor een beter functioneren van de interne markt. Consumenten kunnen vaak het beste beoordelen wat concurrentievervalsend is. We zouden niet bang moeten zijn om deze kracht aan te wenden voor het algemeen belang.
Iedereen is het er absoluut over eens dat we geen "class actions” van het Amerikaanse soort willen. Dat betekent dat het nu het uitgelezen moment is om een Europees plan te ontwikkelen dat Europese waarden voor onze gemeenschap en rechtspraak respecteert.
Neelie Kroes
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, meer dan 40 jaar geleden gaf het Hof in de zaak van Gend en Loos de spelers op de markt en burgers de rechten die ze nodig hebben om een centrale rol te spelen in ons Europese project. De juridische situatie waarin de slachtoffers van antikartelovertredingen zich nu bevinden is niet acceptabel. Ik heb begrepen dat iedereen het daarover eens is. Ik wil u graag bedanken voor het stimulerende debat van vanavond over de vraag hoe we geleidelijk die omgeving kunnen verbeteren, en ik zie uit naar de stemming over het verslag in het Parlement. Tot zover geruststellende gedachten.
Ik wil nu graag ingaan op een aantal onderwerpen dat vanavond in het debat aan de orde is gesteld. De heer Doorn heeft de kwestie van de rechtsgrondslag ter sprake gebracht. Dat is een belangrijke en vrij duidelijke kwestie. In het stadium van een groenboek en bij ontstentenis van een voorstel van de Commissie is het nogal prematuur om de kwestie van de rechtsgrondslag te bespreken, staat u mij toe dat zo te zeggen. Het Verdrag biedt passende, specifieke en algemene rechtsgrondslagen voor maatregelen op dit terrein en ik neem aan dat we het daarover eens kunnen zijn. Een relevante grondslag, en bijgevolg ook een uitvoerbare procedure, kan pas worden vastgesteld in overeenstemming met de aard, de doelstelling en de reikwijdte van afzonderlijke maatregelen die worden voorgenomen na de publicatie van het witboek. Ik zal echter overwegen in hoeverre het aan de orde is om in het beoogde witboek iets te zeggen over rechtsgrondslagen. We zullen ons daar nog over moeten buigen.
Ik ben me bewust van de noodzaak nauwgezet rekening te houden met nationale procedures. Daar mag geen twijfel over bestaan. Daar is duidelijk voor gewaarschuwd. In hoofdlijnen beschikken we al over één uniforme Europese wet op concurrentie, en overtredingen van antikartelwetgeving hebben per definitie een grensoverstijgend karakter, omdat ze gevolgen hebben voor de interne markt, en die proberen wij te beschermen. Het lijkt mij zeer zinvol om mogelijkheden te scheppen om het recht op schadeloosstelling eveneens in de gehele markt te handhaven.
De Commissie kan slechts streven naar een aanvulling op de procedurele regels van de lidstaten op die punten waar de regels van de lidstaten onvoldoende garantie bieden om de belangrijke rechten die voortvloeien uit het Verdrag, gestand te doen. Elke voorgestelde maatregel zal uiterst nauwkeurig moet worden beoordeeld op naleving van de principes van subsidiariteit, proportionaliteit en noodzaak. Het witboek zal vergezeld gaan van een effectbeoordeling, zoals ik al heb aangegeven.
De heer Evans heeft aan de orde gesteld dat we een rechtsvorderingscultuur en het risico van ongefundeerde aanspraken moeten vermijden. De Commissie moedigt een concurrentiecultuur aan die strookt met de bestaande juridische Europese cultuur. We zullen streven naar een afgewogen, evenwichtige benadering, omdat wij, net als u, vastbesloten zijn de deur gesloten te houden voor excessen zoals die in sommige andere rechtssystemen voorkomen. Angst is echter een slechte raadgever. Geen enkele van de wezenlijke kenmerken van de Amerikaanse antikartelrechtsvordering wordt in het groenboek voorgesteld.
Velen van u die het scheppen van mogelijkheden voor schadeloosstelling steunen, hebben net als mevrouw Bowles de noodzaak benadrukt om te voorkomen dat de balans te ver doorslaat naar de eisers. Zij hebben echter ook erkend dat op dit moment de balans doorslaat in het nadeel van de slachtoffers van kartelvorming en dat er dus iets moet worden gedaan. De Commissie streeft naar een passende, afgewogen benadering die wordt ontwikkeld in overleg met de betrokkenen.
Mevrouw Wallis had het over collectieve vorderingen. Gezien de kosten voor rechtsvordering is het onwaarschijnlijk dat individuele consumenten schadeclaims van geringe waarde zullen indienen tegen de plegers van overtredingen van de antikartelwetgeving. Het is dus de moeite waard om de mogelijkheden van collectieve vorderingen te onderzoeken, zoals zij terecht heeft opgemerkt. In het groenboek worden gedachten gewijd aan vorderingen door derden, ingediend door consumentenorganisaties. Laten we er vooral duidelijk over zijn, ik herhaal dat "opt-out class actions” Amerikaanse stijl geen deel uitmaken van mijn plannen, en ook in de toekomst geen deel zullen uitmaken van mijn plannen.
Bij opt-out class actions handelen advocaten namens een niet geïdentificeerde groep personen en zijn zij vooral uit op eigen gewin. Bij vorderingen door derden hebben zij geen ander belang in de zaak dan dat van de partij die zij vertegenwoordigen. De Commissie is van mening dat op die manier de belangen van consumenten beter gediend zijn met vorderingen door derden dan met opt-out class actions. Ik hoop dat dit ook mevrouw Berès gerust zal stellen.
Uw betrokkenheid toont het belang aan van het debat dat met het groenboek op gang is gebracht, en is hoopgevend, omdat we ons er allemaal van bewust zijn dat er iets moet gebeuren. Er is geen twijfel mogelijk: het venijn schuilt in de details.
Ik wil graag afsluiten met twee belangrijke boodschappen. In de eerste plaats hoop ik dat het Parlement een krachtig signaal zal afgeven dat de huidige situatie onacceptabel is, en u hebt dat in feite al gedaan. Het gaat allemaal om rechten en het Parlement is altijd een voorvechter geweest van rechten op alle beleidsterreinen van de Europese samenwerking. We moeten de Europese burgers en het Europese bedrijfsleven de mogelijkheden bieden hun recht te halen onder bescherming van Europese concurrentiewetgeving. Dat is een terrein waarop de Gemeenschap kan laten zien dat zij van waarde is in het dagelijkse leven van burgers en bedrijfsleven.
In de tweede plaats kunnen we alleen verbeteringen aanbrengen als we in dialoog met elkaar samenwerken en ideeën en opbouwende kritiek uitwisselen, en daarbij tegelijkertijd de bekende valkuilen vermijden. Ik zie ernaar uit om op deze weg verder te gaan met het witboek tegen het einde van het jaar.
Ik dank u voor het boeiende debat en ik dank de rapporteur met name voor het vele werk dat hij voor dit belangrijke dossier heeft verzet.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
