Europejski system azylowy w świetle niedawno wydanej decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata w sprawie europejskiego systemu azylowego w świetle niedawno wydanej decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Cecilia Malmström
komisarz - Panie Przewodniczący! Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 21 stycznia w sprawie M.S.S. przeciwko Grecji i Belgii wyraźnie uzmysłowiło nam, że UE musi pilnie stworzyć wspólny system azylowy i że musimy popierać państwa członkowskie, jeżeli chodzi o zapewnienie im możliwości wywiązania się z obowiązku zapewnienia wystarczającej opieki międzynarodowej.
Komisja zawsze twierdziła, że stosując unijny dorobek prawny - a rozporządzenie dublińskie jest ważnym elementem obecnego unijnego dorobku prawnego - państwa członkowskie nie są zwolnione z obowiązku zapewnienia ochrony praw podstawowych. Europejski Trybunał Sprawiedliwości przypomniał tę zasadę w swoim orzeczeniu.
Orzeczenie to nie ma wpływu na wynikające z rozporządzenia zasady funkcjonowania systemu dublińskiego, czyli systemu umożliwiającego decydowanie, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne, regulującego rozpatrywanie wniosków azylowych, gwarantującego skuteczny dostęp do procedur określania statusu uchodźców i zapobiegającego nadużywaniu procedur azylowych poprzez wielokrotne składanie wniosków.
Jednak ocena systemu dublińskiego przeprowadzona przez Komisję pokazała, że jest co poprawiać. Już w 2008 roku Komisja zaproponowała zmianę rozporządzenia dublińskiego, by zlikwidować stwierdzone niedociągnięcia. Zabiegała zarówno o zaostrzenie norm ochrony osób starających się o azyl, jak i o podniesienie poziomu skuteczności systemu dublińskiego na korzyść państw członkowskich.
Popieram zdecydowane poparcie przez Parlament Europejski wniosku Komisji i zachęcam Radę oraz Parlament Europejski do współdziałania na rzecz uzyskania wyważonego kompromisu, który doprowadzi do przyjęcia poprawionego rozporządzenia Dublin 2.
Taki kompromis musi również obejmować mechanizm na wypadek sytuacji wyjątkowych, który umożliwiał będzie zawieszanie przekazywania uchodźców w razie wyjątkowego i szczególnego obciążenia systemu azylowego. Zapewniłby on wspólne, kompleksowe rozwiązanie spraw traktowanych dziś w sposób dyskrecjonalny, by budować więcej zaufania i faktycznego wsparcia między partnerami dublińskimi.
Komisja jest świadoma wad greckiego systemu azylowego, który znajduje się pod wyjątkową presją w związku z wysoką liczbą mieszanych przepływów migracyjnych na terytorium tego kraju i brakiem właściwie funkcjonującego krajowego systemu azylowego. Podjęliśmy już działania, by przeprowadzić analizę sytuacji.
Komisja wszczęła postępowanie przeciwko Grecji w sprawie naruszenia unijnego prawa w listopadzie 2009 roku, wyliczając swoje obawy co do przestrzegania przez ten kraj różnych przepisów unijnego prawa. Grecja zobowiązała się zreformować swój system azylowy w oparciu o plan działań przedłożony Komisji w sierpniu zeszłego roku, w którym określono działania doraźne i długofalowe. Od tego czasu w Grecji uchwalono ważne przepisy.
Jednocześnie Komisja angażuje się w szeroko zakrojone wysiłki, by pomóc Grecji, wspólnie z państwami członkowskimi, UNHCR i agencjami UE. Wsparcie to obejmuje znaczną pomoc finansową i praktyczną na rzecz reformy krajowego systemu azylowego, zarządzania granicami i wydaleniami oraz bardziej efektywnego wykorzystania unijnych środków na potrzeby zarządzania migracją, a także lepszej współpracy z krajami sąsiedzkimi, w szczególności z Turcją.
Zakończę przypominając, że fundamentami naszej Unii są wartości poszanowania godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawa i szacunku dla praw podstawowych. Prawo azylu jest jednym z praw podstawowych, które Unia Europejska zobowiązała się chronić i promować. Komisja jest w pełni zaangażowana w tworzenie sprawiedliwego, skutecznego i zorientowanego na ochronę uchodźców wspólnego europejskiego systemu azylowego. To najlepszy sposób na wspólną obronę praw człowieka jako jednego z najważniejszych filarów przestrzeni wolności, sprawiedliwości i bezpieczeństwa.
Manfred Weber
Panie Przewodniczący, Pani Komisarz! Polityka azylowa jest tematem niezwykle aktualnym, jak niedawno przekonaliśmy się w Lampedusie i w Grecji. To temat, który dotyczy Europejczyków. Powinniśmy być dumni z tego, co udało nam się osiągnąć w Europie, w tym z naszych wspólnych standardów, właściwego rozpatrywania wniosków azylowych i z naszego sposobu traktowania dzieci i rodzin. Powinniśmy być dumni z tego wszystkiego. Europa jest obszarem oferującym pomoc i partnerstwo ludziom cierpiącym prześladowania na całym świecie. Jednak decydującym czynnikiem nie jest to, co przelewamy na papier w komisjach Parlamentu, w Komisji i w Radzie, ale co dzieje się w rzeczywistości. Belgia i Grecja zostały niedawno potępione przez Europejski Trybunał Praw Człowieka za niewdrażanie i nieprzestrzeganie istniejących przepisów. Świadczy to o tym, że proces egzekwowania przepisów nie działa.
Chciałbym prosić Komisję, by czyniła szybsze postępy, oprócz wcielania w życie opracowanych już planów działań. Musimy mieć możliwość szybszego uchwalania i wdrażania ważnych norm. W konkretnym przypadku Grecji chciałbym zauważyć, że mamy granicę, której można strzec z obu stron. Jestem rozczarowany sposobem postępowania w tym względzie naszego partnera, Turcji. Podpisaliśmy umowę o readmisji z Turcją, która wymaga od niej o wiele mniej, niż gdyby była ona członkiem Unii Europejskiej. Dlatego myślę, iż powinniśmy oczekiwać od Turcji, że będzie w tym względzie dokładać większych starań.
Nikt nie kwestionuje naszego poczucia solidarności. Chcemy zapewnić praktyczną pomoc w postaci Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców i Frontexu, zarówno w przypadku Grecji, której została już udzielona pomoc, jak i w przypadku Lampedusy we Włoszech. Nikt nie kwestionuje europejskiej solidarności. Teraz potrzeba jej o wiele bardziej niż kiedykolwiek.
Stavros Lambrinidis
Panie Przewodniczący! Jak pokazał wyrok Trybunału, wszyscy znajdujemy się w pułapce rozporządzenia Dublin II. W wyniku nierównego rozłożenia odpowiedzialności państwa członkowskie toczą spór o to, kto jest odpowiedzialny, w związku z czym od lat zewsząd padają skargi, a uchodźcy jak cierpieli, tak cierpią.
Do niedawna 90 % imigrantów i osób starających się o azyl w Europie trafiało tu przez Grecję. Teraz, ze względu na uchodźców z Algierii, presja przeniosła się na Włochy. Jak długo jeszcze niektóre strony będą kazały nam udawać, że jest to problem grecki, włoski, maltański czy cypryjski? Nasze granice to europejskie granice. Nasza polityka rozwojowa, nasza polityka zagraniczna, czy też raczej jej brak, to kwestie europejskie.
Mój kraj podjął niedawno istotne kroki w kierunku poprawy sytuacji azylowej, dzięki solidnej pomocy Komisji Europejskiej. Niestety jednak, to nie wystarczy. Nowe rozporządzenie dublińskie musi umożliwić powstrzymywanie masowych odesłań uchodźców do pierwszego państwa członkowskiego. Należy stworzyć autentyczną, dogłębną solidarność między państwami członkowskimi. Zaapelował o to ten Parlament. Nadszedł czas, by niektórzy członkowie Rady przestali się bawić w Poncjusza Piłata, umywając ręce.
Cecilia Wikström
Panie Przewodniczący! Z orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jasno wynika, że Belgia i Grecja naruszyły art. 3 i 13 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tym samym oba te kraje są winne nieludzkiego i upokarzającego traktowania jednego z afgańskich azylantów w trakcie jego odsyłania z Belgii do Grecji. Niestety sprawa ta wcale nie jest wyjątkiem. Przedmiotowe orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest jednak precedensowe, a zatem ważne.
Jako sprawozdawca Parlamentu ds. przeglądu rozporządzenia Dublin II z zadowoleniem przyjmuję to orzeczenie. Jasno i wyraźnie wynika z niego, że wszystkie kraje muszą powstrzymać się od odsyłania ludzi do Grecji tak długo, jak sytuacja w tym kraju będzie taka, jak obecnie. Orzeczenie to pokazuje też potrzebę europejskiej solidarności. Jeżeli poważnie traktujemy stworzenie wspólnego systemu azylowego do 2012 roku, musimy współdzielić odpowiedzialność i pomagać sobie wzajemnie.
Chciałabym zapytać Komisję, czy orzeczenie to zmienia jej postrzeganie systemu dublińskiego jako kamienia milowego wspólnego systemu azylowego; chciałbym też wiedzieć, czy Komisja ma dostęp do statystyk wskazujących na podstawy podejmowanych przez państwa członkowskie decyzji dotyczących przekazywania uchodźców. Ważne, byśmy unikali podobnych sytuacji, jak obecna.
Parlament ma jasny pogląd na rozporządzenie dublińskie i z niecierpliwością oczekujemy możliwości rozpoczęcia negocjacji. Do naszych priorytetów zaliczyć należy kwestię zatrzymania w celu wydalenia, mechanizmu solidarności, praw nieletnich i wzmocnienie przepisów dotyczących sądowych środków odwoławczych. Oczekuję Pani odpowiedzi, Pani Komisarz, a także dalszej owocnej współpracy z Panią.
Judith Sargentini
Panie Przewodniczący! Pytanie brzmi: co więc zrobimy teraz, kiedy Europejski Trybunał Praw Człowieka (ECHR) stwierdził, że "nie wolno wam odsyłać azylantów do Grecji”? Rozwiązanie zaproponował minister sprawiedliwości mojego kraju, Holandii. Powiedział: "Podejmiemy natychmiastowe działania, by pomóc Grekom ściślej monitorować ich granice, stworzyć system azylowy, a wówczas będziemy mogli po prostu odsyłać wszystkich starających się o azyl w ramach systemu dublińskiego do Grecji”. Oczywiście, w ostatecznym rozrachunku nie jest to żadne rozwiązanie.
W tym Parlamencie wszystkie partie, reprezentujące całe spektrum polityczne, stwierdziły bowiem, że musimy wprowadzić do systemu dublińskiego klauzulę o solidarności. Jeżeli tego nie uczynimy, kraje południowe będą miały zawsze gorzej niż mój kraj, leżący nad Morzem Północnym, do którego brzegów nie przybija tak wielu uchodźców.
Sądząc po napływie imigrantów do Lampedusy, Pani Komisarz, możemy stwierdzić, że nawet mimo bardzo uważnego monitorowania granic, i tak trzeba być przygotowanym na nieprzewidziane zdarzenia. Czy zgadza się teraz Pani z Grupą Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego, że obecnie system dubliński legł w gruzach - i kiedy można się spodziewać zdecydowanych działań na rzecz jego zmiany? Czy zgadza się Pani z naszą diagnozą, którą można streścić przysłowiem "jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie”, teraz bowiem to kraje północy są zmuszane, by okazywać solidarność?
Chciałabym również dowiedzieć się, co Pani sądzi na temat wydanego w zeszłym tygodniu przez Trybunał w Strasburgu wyroku, z którego treści wynika, że liczba spraw z art. 39, czyli liczba wniosków o zawieszenie deportacji, wzrosła w zeszłym roku o 4 000 %, ponieważ ludzie zorientowali się, że system dubliński po prostu nie działa.
Na koniec pragnę powiedzieć, że w sporze między służbami wsparcia morskiego (MSS) a władzami belgijskimi ustalono ostatecznie, że błąd leżał po stronie belgijskich władz. Musiały wypłacić odszkodowanie z tytułu największego roszczenia finansowego. Dopuściły się zaniedbań. Kiedy możemy oczekiwać zmian systemu dublińskiego, tak by ludzie ci nie byli już dłużej narażani na nieludzkie warunki?
(Mówczyni zgodziła się odpowiedzieć na pytanie w ramach procedury niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Barry Madlener
(NL) Panie Przewodniczący, Pani Poseł Sargentini! Dlaczego nie usłyszałem z Pani ust, że to Turcja zachowuje się niewłaściwie, wpuszczając tych wszystkich ludzi na swoje terytorium? Dlaczego nie usłyszałem od Pani, że te nadmiernie skomplikowane europejskie przepisy azylowe są nadużywane przez tak wiele osób, przez handlarzy ludźmi, poszukiwaczy szczęścia, tylko dlatego, że są one zbyt skomplikowane? Dlaczego tego nie usłyszałem z Pani ust?
Judith Sargentini
(NL) Dziękuję, Panie Przewodniczący, za danie mi sposobności odpowiedzi na to pytanie.
Myślę zatem, że powinniśmy wpierw "dostrzec belkę we własnym oku”. Europa narobiła bałaganu we własnym systemie azylowym. Dopóki nadal będziemy bałaganić, a nie ulżymy Grecji w rozwiązaniu problemu azylantów, raz na zawsze, i nie zapewnimy obowiązywania jednolitej procedury oceny, czy dana osoba jest faktycznym uchodźcą politycznym, dopóty nie będziemy mogli obwiniać innych.
Zgadzam się z Panem, Panie Pośle Madlener, że handlarze ludźmi powinni być aresztowani i że Turcja rzeczywiście powinna stworzyć przyzwoity system azylowy, tzn. system uznający uchodźców politycznych niepochodzących z Unii Europejskiej, ale z innych części świata. W związku z powyższym najpierw poszukałabym "belki we własnym oku” i zrobiła porządek we własnym kraju.
Timothy Kirkhope
w imieniu grupy ECR - Panie Przewodniczący! Pragnę powiedzieć Pani Komisarz, że to oczywiste, iż mamy do czynienia z systemem, który się zepsuł. Jedna rzecz jest jasna, a mianowicie że istnieje sprzeczność między orzecznictwem europejskich sądów a unijnymi przepisami. Nowe akty prawne nie są już wdrażane, ale raczej interpretowane w nowatorski sposób.
Uważam, że Unia Europejska jest najlepiej wyposażona, by poradzić sobie z wyzwaniami imigracji za pomocą wyrafinowanego, niedyktatorskiego systemu; nie za pomocą zharmonizowanych europejskich przepisów, ani moralizatorskich orzeczeń europejskich trybunałów, ale za pomocą solidarności, współpracy i dobrej komunikacji między europejskimi sąsiadami.
Musimy dopilnować, by odciążenie jednego kraju nie powodowało dociążenia innego. Oczywiście mamy obowiązek wobec innych państw członkowskich UE i wobec ludzi poszukujących bezpieczniejszego życia w większej wolności, ale niedawne orzeczenie Trybunału świadczy o większych problemach, do których należą relacje między europejskimi trybunałami, europejskimi ustawodawcami a państwami członkowskimi, a także kontrola ich własnych granic.
Pani Komisarz! Chciałbym się dowiedzieć, w jaki sposób Komisja stara się stawić czoła tym problemom w dłuższej perspektywie czasowej. Czy może Pani zapewnić ten Parlament, że nie ograniczymy się po prostu do stworzenia dodatkowych przepisów, które niewątpliwie zostaną w przyszłości podważone przez jeden z europejskich sądów, i zamiast tego czy może nam Pani powiedzieć, w jaki sposób skutecznie wesprzeć Grecję i inne państwa członkowskie, które muszą się obecnie zmagać z takim ciężarem?
Cornelis de Jong
Panie Przewodniczący! Najpierw słowo podziękowań i poparcia dla pani komisarz Malmström. Słusznie zaapelowała ona w zeszłym tygodniu do państw członkowskich o podjęcie działań w zakresie całego pakietu aktów prawnych w sprawie azylu. Rzeczywiście nie jest to menu à la carte.
Nagły napływ tunezyjskich uchodźców jest tego najświeższym dowodem. Włochy mają największe trudności z zapewnieniem przestrzegania właściwych procedur przyjmowania uchodźców i procedur azylowych. Jeżeli pozostałe państwa członkowskie będą nadal biernie się przyglądały, to tylko kwestia czasu, zanim Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdzi, że należy zawiesić przesyłanie wniosków azylowych do Włoch, tak jak to uczynił w przypadku Grecji.
Dlatego w interesie wszystkich leży, byśmy opracowali procedurę na wypadek sytuacji nagłych w ramach systemu dublińskiego, jak to zaproponowała Komisja, i byśmy szybko wprowadzili w życie wiążące umowy w sprawie przyjmowania azylantów oraz wysokiej jakości procedurę azylową.
Chciałbym usłyszeć od Pani Komisarz, czy nie uważa, że wybrani posłowie do PE mogliby udzielić jej dalszej pomocy w przekonaniu państw członkowskich, by wreszcie podjęły te jakże potrzebne działania. W każdym razie może ona liczyć na moje zaangażowanie.
Barry Madlener
(NL) Panie Przewodniczący! Holandia jest ponownie zmuszona sprzątać bałagan po Grecji. Najpierw holenderscy podatnicy musieli zapłacić miliardy euro, by ratować ten kraj przed bankructwem, a teraz trafia do nas z Grecji dwa tysiące azylantów, których nie wolno nam odesłać.
Holandia nie chce tych azylantów. Holandia już i tak dość się nacierpiała i nadal cierpi w związku z masową imigracją i nieudanym eksperymentem wielokulturowym. Holandia chce zmniejszyć liczbę imigrantów niemających perspektyw, a Europa musi zacząć prowadzić o wiele surowszą politykę imigracyjną. W przeciwnym razie Europa staje się Euarabią.
Grecja jest jednak również ofiarą swojego złego sąsiada, Turcji. Powinna w związku z tym zbudować mur, by powstrzymać emigrantów z Turcji i emigrantów, którym Turcja pozwala na tranzyt przez jej terytorium. Powinniśmy oczywiście ukarać Turcję za zapewnianie nielegalnym imigrantom dostępu do terytorium Grecji.
Wreszcie, europejskie przepisy azylowe powinny być o wiele surowsze. Bądźmy szczerzy: 99 % azylantów to nie są tak naprawdę azylanci, ale imigranci zarobkowi nadużywający przepisów azylowych.
Georgios Papanikolaou
(EL) Panie Przewodniczący! Będę kontynuował debatę, stawiając następującą hipotezę: widzieliśmy niepokoje w krajach Morza Śródziemnego i w krajach arabskich. Wiemy, że wielu obywateli tych krajów ma nadzieję na lepszy los w Europie. To już fakt, a obawiam się, że hipoteza, którą tu za chwilę omówię, stanie się niedługo kolejnym faktem.
Obywatele tych krajów trzecich wyjeżdżają do Europy. Przybywają do Lampedusy - widzieliśmy problemy, które tam powstały - lub starają się dotrzeć do Grecji przez Turcję, wykorzystując ułatwienie, jakim jest ruch bezwizowy odbywający się na podstawie umów, które wiele spośród tych krajów trzecich zawarło z Turcją. Jeszcze inni trafiają na Maltę, niektórzy udają się zapewne do Portugalii i Hiszpanii. Następnie niektórzy z nich wnioskują o azyl. To jasne, że również tu ponownie zastosowane zostaną przepisy rozporządzenia Dublin II. Wiemy, że choć niektórzy azylanci zaskarżają następnie decyzje, to i tak będą zapadały wyroki - tak jak dotychczas - w sądach krajowych, jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez jeden z europejskich trybunałów. Tak więc nie udawajmy, że jest inaczej.
Pozostaje jeszcze jedna sprawa: niektórzy zostają zatrzymani i nie będą mieli prawa do azylu. Jestem pewny, że wiedzą Państwo, że jeśli chodzi o umowę, w sprawie której Komisja właśnie zakończyła negocjacje i która umożliwi odsyłanie do Turcji w ramach readmisji tych, którzy trafili do UE przez Turcję, to będziemy musieli czekać dwa lata, zanim umowa ta wejdzie w życie, plus trzy lata, które stanowią okres przejściowy dla obywateli krajów trzecich, co daje łącznie pięć lat. Innymi słowy, osoby zatrzymane w tym terminie w związku z kryzysem, w którym znajdujemy się obecnie, będą musiały zaczekać do roku 2016-2017, aż Turcja ich odbierze.
Pozwolę sobie powiedzieć, że postępując w ten sposób, Europa nie podoła temu zadaniu.
Sylvie Guillaume
(FR) Panie Przewodniczący! Myślę, że zawsze warto, byśmy sobie przypominali o licznych zobowiązaniach, a szczególnie o zobowiązaniu z października 2008 roku podjętym w ramach europejskiego paktu o imigracji i azylu, mówiącym, że nadszedł czas, by podjąć nowe inicjatywy na rzecz zakończenia prac nad wspólnym europejskim systemem azylowym, a tym samym zagwarantowania wyższego poziomu ochrony w obrębie Unii Europejskiej.
Ponad dwa lata od tego zobowiązania na stół negocjacyjny trafiły wnioski Komisji. Trudno jest jednak nie dostrzec, że ten europejski system azylowy oraz proces harmonizacji nie mogą ujrzeć światła dziennego.
Niedawna decyzja Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest, moim zdaniem, ważnym punktem zwrotnym. Rzecz jasna, podkreśla ona niepowodzenia greckiego systemu azylowego, ale wysyła również mocny sygnał w czasie, gdy Grecja rozpoczyna reformę swojego systemu azylowego, a jednocześnie zaczyna podejmować innego rodzaju inicjatywy.
Jednakże, pomijając tę konkretną sytuację, bardziej ogólnie zakwestionowano cały europejski system azylowy, szczególnie jeden z jego podstawowych komponentów - rozporządzenie dublińskie - i jego główne założenie, czyli równoważność krajowych systemów azylowych w Unii. Z decyzji tej wynika, paradoksalnie, że wspólny system azylowy stworzył swego rodzaju niesprawiedliwość, zarówno z punktu widzenia osób starających się o azyl, jak i państw członkowskich.
W następstwie tej decyzji niezwłocznie potrzebne są wyraźne środki. Do czasu wprowadzenia w Grecji funkcjonującego systemu azylowego, państwa członkowskie muszą zawiesić odsyłanie azylantów do Grecji i stosować klauzulę dotyczącą suwerenności określoną w tym rozporządzeniu, która zezwala im na suwerenne rozpatrywanie wniosków.
Również orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wysyła sygnał do wszystkich zainteresowanych stron. Myślę, że ta decyzja powinna posłużyć jako katalizator w procesie ujednolicania i zmiany przepisów, w szczególności rozporządzenia dublińskiego.
Po pierwsze, chodzi oczywiście o proponowany przez Komisję mechanizm zawieszania przekazywania azylantów, o którym przed chwilą wspomniałam. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka rzuca nowe światło, z jednej strony, na ten mechanizm, a z drugiej, na wewnątrzeuropejską solidarność. Zawieszenie to powinno na nowo wzbudzić dyskusje na temat potrzeby mechanizmu zawieszenia, na warunkach, o których już wcześniej wspomniałam.
Po drugie, pomijając ten mechanizm, zawieszenie musi również pełnić rolę dźwigni - lub przynajmniej mam taką nadzieję - która będzie stanowić wsparcie w trakcie negocjowania pozostałych zmian rozporządzenia proponowanych przez Komisję, a także, między innymi, w sprawie gwarancji w ramach tego instrumentu.
Wreszcie, zawieszenie przekazywania uchodźców na mocy orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka powinno nam umożliwić rozpoczęcie myślenia o wewnętrznie groźnej sytuacji, w jakiej znajdują się azylanci. Powinno ono również wymusić wprowadzenie mechanizmu odwołań, który umożliwi zawieszanie przekazania azylantów podlegających decyzji o odesłaniu na podstawie rozporządzenia dublińskiego.
Dziś wiele świateł ostrzegawczych płonie na czerwono; mówią nam one, że nadszedł czas zreformowania tego rozporządzenia i zbudowania prawdziwie wspólnego systemu azylowego, dla którego fundamentem będzie solidarność i odpowiedzialność.
Nadja Hirsch
(DE) Panie Przewodniczący, Pani Komisarz! Mówimy dziś o wyroku wydanym przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wyrok dotyczy zasadniczo Belgii, ale w ostatecznym rozrachunku ma on wpływ na wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Również Niemcy zdecydowały się nie odsyłać już więcej azylantów do Grecji.
Jak wspomniał jeden z przedmówców, musimy zadać sobie pytanie, czy chcemy budować mury dookoła Europy, czy też chcemy bronić prawa do azylu i wzmocnić je, co jako liberał gorąco popieram. Oznacza to jednak, między innymi, że musimy dać każdemu azylantowi szansę skorzystania z odpowiednio uporządkowanego procesu. Musimy zdawać sobie sprawę, że pozwalanie, by całość ciężaru lądowała na barkach krajów południowych, jest niesprawiedliwe i świadczy o braku solidarności. Z racji położenia geograficznego kraje te są narażone na zwiększony napływ uchodźców. Na Lampedusie wynika on z obecnych wydarzeń w Tunezji. Jednak problem ten występuje na tej wyspie na stałe i miejscowe organy azylowe nie mogą sobie z nim poradzić.
Również niedawna liberalizacja wymogów obowiązujących wobec Kosowa doprowadziła kilka tygodni temu do ogromnego napływu azylantów do Niemiec. Również my mieliśmy początkowo problem z właściwym rozpatrzeniem wszystkich wniosków. Dlatego, jeżeli rzeczywiście chcemy obronić prawo do azylu, musimy przebudować ten system w sposób zapewniający w przyszłości większą solidarność. Dublin II nie może nadal pozostać w swej obecnej formie.
Carmen Romero López
(ES) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Afgańczyk, o którym mowa w orzeczeniu Trybunału Praw Człowieka, nie był imigrantem, nie nadużywał systemu ani nie był ofiarą handlu ludźmi. Ponadto nie obejmowała go konwencja genewska, ponieważ nie był prześladowany. Był azylantem, tak więc otrzymałby ochronę uzupełniającą i ochronę międzynarodową. Orzeczenie to jest zatem ważne w związku z precedensem, który ustanawia.
Jak wiele osób może oczekiwać na rozstrzygnięcie odwołania od decyzji zawierającej odmowę przyjęcia wniosku azylowego? Jak wiele osób może żądać odszkodowania w związku z przewlekłością procedur? Co by się stało, gdyby liczba orzeczeń Trybunału Praw Człowieka przeciwko państwom członkowskim przekroczyła tysiąc? Co stałoby się z reputacją Europy?
Czy nadal możemy się uznawać za czołowych obrońców praw człowieka, skoro traktujemy uciekających przed wojną azylantów gorzej od kryminalistów?
Pani Komisarz! Osoby starające się o azyl mogą oczekiwać w ośrodkach internowania - jeżeli są uchodźcami lub korzystają z ochrony uzupełniającej - do siedmiu miesięcy, bez żadnych praw procesowych. Czy to ludzkie?
Przyjęcie pakietu aktów prawnych dotyczących azylu zbyt długo się przeciąga, a wspólny system azylowy nie istnieje, Panie Pośle Weber. Ponadto nie wszystkie państwa członkowskie stosują te same procedury. Brakuje solidarności, co prowadzi do sytuacji, z którą zmagamy się obecnie.
Afgańczyk, którego dotyczyła sprawa, uzyskał zadośćuczynienie za szkody niemajątkowe nie w oparciu o rozporządzenie dublińskie, ale jak wysokie może być zadośćuczynienie z tytułu szkód niemajątkowych dla tych, którzy uciekają przed wojną, spędzając w różnych obozach całe lata? Jesteśmy zmęczeni rozmawianiem o nadużywaniu systemu azylowego i o handlarzach ludźmi. Czy nie jest aby tak, że wygodniej jest nam odwracać głowę i przeczyć istnieniu sytuacji, której raz po raz staramy się zaprzeczyć? Rzeczywiście można poprawić rozporządzenie dublińskie, ale trzeba uczynić o wiele więcej. To pilne, Pani Komisarz.
Simon Busuttil
(MT) Panie Przewodniczący! Omawiane tu orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest nie tyle potępieniem Belgii czy Grecji, ile potępieniem rozporządzenia dublińskiego, ponieważ to właśnie rozporządzenie dublińskie umożliwiło Belgii odesłanie obywatela Afganistanu do Grecji. To niesprawiedliwe. To niesprawiedliwe, że kraje leżące na pograniczu Unii jako jedyne przyjmują na siebie ciężar, ponieważ - powiedzmy to sobie szczerze - kraje te nie są po to, by pełnić rolę policjantów, czy straży granicznej, za całą resztę unijnych państw.
Dlatego w związku z wydaniem omawianego orzeczenia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, teraz jasne jest, że odsyłanie przez dane europejskie państwo azylantów do innego europejskiego kraju, będącego pod znaczną presją, jest sprzeczne z europejską konwencją praw człowieka.
Takie kraje jak Niemcy i Wielka Brytania zaczęły już to uznawać i zawiesiły przekazywanie uchodźców. W każdym razie musimy niezwłocznie zmienić rozporządzenie dublińskie.
Kyriakos Mavronikolas
(EL) Panie Przewodniczący! Czuję potrzebę zabrania głosu na dzisiejszym posiedzeniu, ponieważ nie poruszono problemu Cypru i imigracji, z którą się zmagamy.
Codziennie na Cypr, czyli do małego państwa zamieszkiwanego przez półmilionową ludność, trafia 30-50 imigrantów, którzy przekraczają zieloną granicę z terenów okupowanych.
Nie mamy ośrodków dla osób ubiegających się o azyl. W związku z tym, w razie odrzucenia ich wniosku nie możemy odesłać ich do kraju, z którego do nas przybyli. Napływają oni do nas ze strefy okupowanej, większość z nich niszczy dokumenty i zasadniczo imigranci ci pozostają na wyspie.
Gesine Meissner
(DE) Panie Przewodniczący, Pani Komisarz! Zdecydowanie nie potrzeba nam murów, by rozwiązać problem azylu. Padła tu propozycja zbudowania muru, dlatego też zdecydowałam się zabrać głos. Każdy, kto mówi coś takiego, zupełnie nie rozumie europejskich wartości.
Dla nas to kwestia ochrony praw podstawowych i praw człowieka. Nie możemy mówić o ludziach, którzy uciekli z kraju i starają się o azyl w Europie, bez względu na powody, i o ludziach, którzy dobrowolnie wsiedli na zatłoczoną łódź i narazili swoje życie na ryzyko: "Chcemy odsyłać tych ludzi, zanim jeszcze do nas trafią”. Potrzebujemy sensownych, dobrze funkcjonujących procedur azylowych dla tych ludzi. Nie możemy pozostawiać europejskich krajów, do których przybywają, by same sobie poradziły z tym problemem. Zgadzam się całkowicie w tym względzie z moim kolegą, panem Hirschem.
Patrząc na ten problem z innej perspektywy, bez sensu jest mówienie, że chcemy powstrzymać napływ tych ludzi do Europy i nie chcemy ich u siebie przyjąć. W Europie odbywają się obecnie zmiany demograficzne i w przyszłości będziemy potrzebowali integracji, i między innymi azylantów, którzy zechcą tu pozostać. To nie jest tylko kwestia ludzkiego zachowania, ale również zdrowego rozsądku. W związku z tym musimy szybko znaleźć rozwiązanie tego problemu.
Andreas Mölzer
(DE) Panie Przewodniczący! Jak stwierdzono w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, system azylowy w Grecji jest nieludzki. Jest tak, ponieważ podjęcie ostatecznej decyzji może zająć nawet pięć lat. Jednak procedury trwają długo w całej Europie, ponieważ osoby starające się o azyl kłamią, palą albo fałszują dokumenty, ignorują decyzje i po prostu wykorzystują system oraz go nadużywają. Dzieje się tak szczególnie w przypadku, gdy nie istnieją zasadniczo powody do udzielenia azylu, a wówczas po zakończeniu ciągnącego się latami postępowania wnioskujący po prostu domaga się pobytu z przyczyn humanitarnych.
Wobec nieskuteczności unijnego systemu azylowego musimy wreszcie zdobyć się na szczerość i przyznać, że UE nie może przyjmować imigrantów zarobkowych z całego świata, szczególnie gdy jednocześnie wydaje miliardy euro na pomoc rozwojową i wspieranie demokracji w krajach, z których pochodzą ci ludzie.
Potrzebujemy wreszcie jasnej definicji prawa do azylu, która byłaby ściśle powiązana z konwencją genewską, by skończyć z imigracją zarobkową. Powinna ona również przewidywać obowiązek ze strony azylantów do współpracy w ramach procedury. Pozwoli to zlikwidować podstawę prawną, umożliwiającą oszukiwanie pod pretekstem humanitarnym.
Salvatore Iacolino
(IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Stopniowe znoszenie wiz, z jednej strony, oraz niedawny dramatyczny wzrost przepływów migracyjnych, z drugiej, oznaczają, że pakiet aktów prawnych w sprawie azylu musi znaleźć się wśród najważniejszych priorytetów Rady. Jeżeli inicjatywa ta zostanie poparta przez Komisję, przyniesie ona pozytywny efekt, jakim będzie uregulowanie złożonej kwestii i określenie wspólnej strategii wykonującej decyzję, którą negocjujemy w dniu dzisiejszym, a także zapewnienie możliwości unikania podobnych przypadków odsyłania azylantów, jak ten, o którym dziś rozmawiamy.
Oczywiście popieramy ochronę praw człowieka, łącząc przy tym ten wymóg z rygorystyczną weryfikacją wymogów. Pani Komisarz! Ponieważ sytuacja wymknęła się spod kontroli, musimy teraz rozpocząć poszukiwanie pozytywnego zestawu zasad i wyraźnych ram regulacyjnych. To ważne działanie, które - jestem o tym przekonany - może z Pani pomocą zostać poddane pod rozwagę Rady w rozsądnym terminie.
Nathalie Griesbeck
(FR) Pani Przewodnicząca! Moje pytanie będzie bardzo krótkie, ponieważ debata ta była bardzo intensywna i mam wrażenie, że oprócz niektórych skrajnych kwestii, zgadzamy się co do obaw.
Pragnę zapytać Panią Komisarz, jak zamierza sprzeciwić się obrazoburczemu pomysłowi zbudowania muru między Turcją a Grecją, nawet jeżeli uzasadnieniem dla tego pomysłu jest bardzo silna presja, jakiej poddawany jest ten kraj i nawet jeśli, jak wspomnieli niektórzy posłowie, warunki są szczególnie trudne dla osób trafiających do ośrodków dla uchodźców.
Chociaż państwa członkowskie mają swobodę planowania swoich przedsięwzięć budowlanych - nawet jeżeli oznacza to zbudowanie muru, który jest zupełnym bezsensem - my Europejczycy jesteśmy żywotnie zainteresowani - zarówno cyklicznie - wydarzeniami na wyspie Lampedusa i orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - jak i strukturalnie - sytuacją krajów Południa.
Dlatego nadeszła pora, by pilnie zmienić rozporządzenie dublińskie, tak byśmy mogli przyjąć na siebie wspólną odpowiedzialność za te sytuacje w całej Europie, okazując solidarność i ludzkie podejście. Będziemy w stanie to uczynić tylko poprzez zbudowanie europejskiego prawa azylowego z prawdziwego zdarzenia, co staje się teraz pilniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
(IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Wartości, na których opiera się Unia Europejska - prawa człowieka i prawa podstawowe - są bezdyskusyjne. Wyrok wydany przez Trybunał wymaga pilnej rozwagi i szybkich, skutecznych działań. Orzeczenie to wymaga opracowania, zdefiniowania i wdrożenia jednolitej strategii i wspólnego zaangażowania. Należy niezwłocznie zająć się procedurami azylowymi, i to w jak najlepszy sposób.
Europa nie może jednak porzucić krajów pogranicza zmuszonych do radzenia sobie z wyjątkowymi napływami imigrantów, które mają negatywny wpływ nie tylko na nie, ale na całą Europę. Kraje pogranicza nie udźwigną wszystkich obowiązków związanych z kosztami i organizacją, jakie wymagane są do rozpatrywania wniosków azylowych, które często wymagają ogromnej ilości czasu i długiej oraz uważnej oceny. Terminy te oraz prześwietlanie migrantów nie mogą prowadzić do naruszania ich godności, którą przecież i tak należy chronić w każdych okolicznościach.
Cecilia Malmström
komisarz - Panie Przewodniczący! Chciałabym podziękować wszystkim przedmówcom. Orzeczenie jest niezwykle interesujące, ale nie oznacza całkowitego podważenia systemu dublińskiego w jego obecnym kształcie. System ten funkcjonuje, lepiej lub gorzej, i niezależnie od orzeczenia zobowiązuje państwa członkowskie do zapewniania poszanowania praw podstawowych. Niemniej w orzeczeniu wskazano na kilka ważnych kwestii, w związku z którymi rzeczywiście musimy zreformować konwencję dublińską i ją poprawić.
Dlatego też Komisja zaproponowała poprawki, i jestem bardzo szczęśliwa, słysząc, że pracują Państwo nad nimi i że również dostrzegają Państwo potrzebę zapewnienia jakiegoś rodzaju mechanizmu na wypadek sytuacji wyjątkowych. Całkowicie się z Państwem zgadzamy w tym względzie.
Musimy również przyspieszyć nasze prace nad stworzeniem wspólnego systemu azylowego. Większość posłów do Parlamentu się z tym zgadza i jestem bardzo wdzięczna za pracę, jaką Parlament wykonuje w tym zakresie. Najlepszym sposobem na sukces jest kontynuowanie pracy, publikowanie sprawozdań i zachęcanie Rady do rozpoczęcia negocjacji.
Istnieje dziś zbyt wiele różnic między państwami członkowskimi, i nie można na to dłużej zezwalać. We wspólnej Unii, kierującej się wspólnymi wartościami i stosującej wspólne normy i umowy międzynarodowe, nie może być takich różnic, jak obecnie. Ludzie muszą być traktowani w przyzwoity sposób. Musimy zapewnić ochronę najsłabszym. Musimy posiadać efektywne systemy, tak by ludzie nie byli przetrzymywani w zamknięciu miesiącami, czasami latami. To bardzo dotkliwe dla oczekujących i bardzo kosztowne dla społeczeństwa. Musimy poprawić sytuację w tym zakresie. Raz jeszcze mogę wyłącznie zachęcić Państwa i Radę do dalszej pracy w tym zakresie.
Jeżeli chodzi o Grecję, Komisja czyni wiele, by pomóc. Rząd grecki pracuje nad własnym planem działań. To bardzo ambitny plan, ale od samego początku jasne było, że problemu tego nie da się rozwiązać w jeden weekend. Jest wiele problemów długofalowych. Jesteśmy po to, by wspierać, a to, że w działaniach Fronteksu uczestniczą wszystkie państwa członkowskie i że zaoferowały one ponadto różne rodzaje pomocy - pomoc gospodarczą lub wiedzę techniczną, tłumaczy, pomoc administracyjną - świadczy o istnieniu prawdziwej europejskiej solidarności.
Musimy pomóc Grecji, ponieważ Grecja znajduje się pod ogromną presją, i jest to również między innymi wyzwanie europejskie. Oczywiście główna odpowiedzialność spoczywa na Grecji. Grecja uczyniła sporo, ale musi zrobić więcej. Nie jestem przekonana, by płot lub mur były dobrym rozwiązaniem, ponieważ są inne, o wiele pilniejsze reformy. Współpracujemy również z EASO, nowym urzędem wsparcia w dziedzinie azylu w Valletcie. Współpracujemy też z UNHCR.
Niedawno Turcja pokazała, że może postępować w sposób konstruktywny i jest zdolna do współpracy. Po ośmiu latach zakończyliśmy negocjacje w sprawie umowy o readmisji. Mam nadzieję, że państwa członkowskie zaakceptują to w trakcie następnego posiedzenia Rady, które odbędzie się w przyszłym tygodniu.
Jeżeli chodzi o liczby, o które poprosiła pani poseł Wikström, z danych liczbowych za lata 2009 i 2010, którymi dysponuję, wynika, że Grecja otrzymała od państw członkowskich 16 328 wniosków o przejęcie odpowiedzialności nad migrantami albo ich odebranie. Spośród tej liczby 12 638 (77 %) rozpatrzono pozytywnie. Mimo to państwa członkowskie odesłały tylko 2 251 osób, czyli nieco mniej niż 14 %.
Raz jeszcze pragnę Państwu podziękować za wsparcie, jakiego udzielacie na rzecz prac, które staramy się wykonać nad pakietem aktów prawnych w sprawie azylu. Akty ustawodawcze trafiły na stół. Kontynuujmy nasze wspólne prace - Komisja, Parlament i Rada - by jak najszybciej wykonać naszą pracę, tak byśmy wreszcie stworzyli wspólny europejski system azylowy.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
