Prioriteiten van het EP met het oog op de bijeenkomst van de VN-Raad voor de mensenrechten (Genève, 1-26 maart 2010) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie: Prioriteiten van het EP met het oog op de bijeenkomst van de VN-Raad voor de mensenrechten (Genève, 1-26 maart 2010).
Diego López Garrido
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is in Genève, Brussel en in de hoofdsteden van derde landen bezig met de voorbereidingen voor de eerste bijeenkomst dit jaar van de Raad voor de mensenrechten.
De Raad voor de mensenrechten is een forum om te discussiëren over de mensenrechtensituatie in alle gebieden van de wereld en over de inspanningen van de internationale gemeenschap om deze situatie te verbeteren. Deze betrokkenheid bij de mensenrechtensituatie is uiteindelijk een van de meest essentiële principes, een van de meest essentiële kenmerken van het wezen van de Europese Unie, het element dat de Europese Unie haar werkelijke identiteit in de wereld geeft.
Het voorzitterschap van de Raad heeft de rol die het juist in deze tijd moet spelen heel serieus genomen. Het heeft de uitdagingen waar de Europese Unie een antwoord op moet geven tijdens deze zittingen van de Raad voor de mensenrechten heel serieus genomen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bij deze gelegenheid vertegenwoordigd zal zijn door de eerste vicepremier van de Spaanse regering, María Teresa Fernández de la Vega. Zij zal het deel op hoog niveau bijwonen waarmee de dertiende zittingsperiode van de Raad wordt ingeluid.
Het voorzitterschap zal dus actief deelnemen aan de beraadslagingen van de Raad.
Bij de vraagstukken die speciale gevolgen hebben voor vele lidstaten zullen wij de standpunten van de Europese Unie verdedigen, en naast de nationale initiatieven zal de Europese Unie ook landenresoluties indienen.
Wij zijn nog steeds van mening dat de Raad over instrumenten moet beschikken om de mensenrechten te verdedigen, om te kunnen reageren op ernstige schendingen van de mensenrechten, hetzij door middel van een specifiek landenmandaat, zoals in het geval van Birma of de Democratische Volksrepubliek Korea, hetzij door middel van mandaten voor specifieke onderwerpen binnen een land, hetgeen naar we hopen het geval zal zijn voor de Democratische Republiek Congo.
Als we willen dat de Raad voor de mensenrechten zijn geloofwaardigheid behoudt, zal hij samen met de internationale gemeenschap toezicht moeten houden op deze situaties.
Een van de agendapunten tijdens de aanstaande zittingen van de Raad betreft iets dat we later vandaag zullen bespreken bij een ander onderwerp van deze middag, namelijk de speciale zitting over Gaza en het rapport-Goldstone. De Europese Unie beschouwt - en dat zullen we later deze middag nog eens herhalen - dit rapport als een betrouwbare analyse. Zij onderstreept het belang van deugdelijk en betrouwbaar onderzoek naar mogelijke schendingen van de internationale mensenrechtenwetgeving en het internationaal humanitair recht.
Tenslotte zou ik willen wijzen op het probleem van de hervorming van de Raad.
Dit jaar zal van cruciaal belang zijn voor de onderhandelingen over de hervorming van de werkzaamheden van de Raad, die met name in 2011 zal plaatsvinden.
De Europese Unie heeft nu een begin gemaakt met het formuleren en consolideren van een duidelijk standpunt, van een duidelijke strategie waarmee de Unie een actieve rol kan blijven spelen in en zich kan blijven inzetten voor de bescherming en eerbiediging van de mensenrechten.
Hoe het ook zij, het is duidelijk dat de Europese Unie, zoals zij altijd heeft gedaan, zal blijven pleiten voor de onafhankelijkheid van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de mensenrechten, evenals voor de onafhankelijkheid van speciale procedures, voor de participatie van niet-gouvernementele organisaties in de Raad voor de mensenrechten, voor de mogelijkheid van de Raad om op te treden tegen fundamentele en ernstige schendingen van de mensenrechten, en voor het instellen van landenmandaten.
Spanje en het Spaans voorzitterschap zijn zich ervan bewust dat zij het roulerend voorzitterschap hebben overgenomen op een cruciaal moment voor de Europese Unie en voor de Verenigde Naties als het gaat om het beschermen en verdedigen van de mensenrechten in de wereld.
Het Verdrag van Lissabon heeft ook in dit opzicht, net als in vele andere terreinen, een nieuwe fase ingeluid in het extern optreden van de Unie. Wij hopen daarom dat ons gezamenlijke werk, onder leiding van de hoge vertegenwoordiger, de stem van de Europese Unie duidelijker zal maken als het gaat om de verdediging van de fundamentele principes die ten grondslag liggen aan het werk van de Raad voor de mensenrechten. Ook hopen wij dat deze fase, waarin wij de richting uitgaan van een meer actieve, transparante en efficiënte Raad, profijt zal hebben van het overgangsproces dat de Unie op dit moment doormaakt onder Spaans voorzitterschap. Dit voorzitterschap, dat ik op dit moment vertegenwoordig, zal alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat de weg van de Unie en die van de Raad voortaan naar hetzelfde doel leiden, namelijk de bevordering en de bescherming van de mensenrechten in de wereld.
Kristalina Georgieva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vind het heel gepast dat ik vandaag, nu ik voor het eerst hier ben, het woord mag voeren over de kwestie van de mensenrechten, die zo goed bij de prioriteiten van mijn portefeuille past.
De Commissie onderschrijft de verklaring van het Spaanse voorzitterschap zeer, en ik zou twee opmerkingen willen toevoegen aan wat hier is gezegd over de prioriteiten van de komende bijeenkomst en hoe de EU zich achter die prioriteiten zal scharen.
De eerste opmerking heeft betrekking op thematische kwesties. De EU werkt samen met de groep van Latijns-Amerikaanse landen aan een ontwerpresolutie over de rechten van het kind, waarin specifieke aandacht wordt besteed aan de bestrijding van seksueel geweld tegen kinderen. De Commissie is zeer bezorgd over de toename van seksueel geweld in conflictgebieden en crisissituaties en de weerslag daarvan op de meest kwetsbare mensen en in het bijzonder op kinderen. De EU zal overeenkomstig de Europese consensus over humanitaire hulp ervoor zorgen dat dit in de resolutie op gepaste wijze aan de orde wordt gesteld.
De EU wil ook graag actief deelnemen aan een forum over de rechten van mensen met een handicap. Er is een heel duidelijk verband met onze interne EU-beleidsmaatregelen, aangezien we binnenkort het proces van toetreding tot het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap afronden.
Nog een thematisch gebied van bijzonder belang is het recht op voedsel, dat strookt met het bereiken van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen, evenals de mensenrechten van binnenlands ontheemden die, in tegenstelling tot vluchtelingen, niet voldoende worden beschermd door internationale verdragen. We zullen pressie blijven uitoefenen in verband met dit punt.
De tweede opmerking die ik zou willen maken betreft de steun van de EU voor de aanneming door de plenaire vergadering van de verslagen van de universele periodieke doorlichtingen met betrekking tot de staten die dit proces in december hebben doorlopen. Dit is een zeer belangrijk moment waarop de onder de loep genomen landen hun toezeggingen met betrekking tot de verbetering van de mensenrechtensituatie openbaar kunnen maken. Tegelijkertijd kunnen staten ervoor kiezen om internationale bijstand te vragen bij de tenuitvoerlegging van deze toezeggingen. De Commissie staat er nog steeds heel erg open voor om met de partners de manieren en middelen te bespreken om de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van deze toetsingen te ondersteunen.
Zoals het Spaanse voorzitterschap reeds heeft benadrukt, is het van cruciaal belang dat de impact van dit proces bovenal afhangt van de transparantie en openheid die door de lidstaten van de EU wordt betoond, omdat we alleen effectief kunnen zijn door zelf een voorbeeld te stellen.
Laima Liucija Andrikienė
namens de PPE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik juich het toe dat het Europees Parlement een resolutie gaat aannemen over de komende bijeenkomst van de Raad voor de mensenrechten. Ik juich het ook toe dat het Europees Parlement een delegatie naar de Raad voor de mensenrechten zal sturen, aangezien onze aanbevelingen aan de EU-Raad gewoonlijk gaan over hoe het werk van de Raad voor de mensenrechten verbeterd kan worden en de rol van de Europese Unie erin versterkt kan worden.
Deze dertiende bijeenkomst is de belangrijkste die in 2010 zal plaatsvinden. Er zullen onder andere bijeenkomsten op hoog niveau en discussies met regeringsministers worden gehouden over een aantal belangrijke kwesties die reeds door de commissaris en de minister zijn genoemd, bijvoorbeeld de impact van de wereldwijde financiële crisis op de mensenrechtensituatie wereldwijd.
Wij verwelkomen het feit dat onze Amerikaanse partners zich sterk inzetten voor het werk van de Raad voor de mensenrechten. Wij dienen echter bezorgd te zijn over het feit dat enkele landen proberen het hele proces te kapen en de geloofwaardigheid van de Raad voor de mensenrechten te ondermijnen. Iran heeft te kennen gegeven dat het wellicht meedoet aan de verkiezingen voor een plaats in de Raad. Het zou zeer betreurenswaardig zijn als Iran werd gekozen, omdat hierdoor het aantal landen met een problematische staat van dienst op mensenrechtengebied in de Raad zou toenemen. De Raad voor de mensenrechten zou dan het risico lopen om net zo krachteloos en inefficiënt te worden als zijn voorganger, de Commissie voor de mensenrechten. Met andere woorden, de geloofwaardigheid van de Raad voor de mensenrechten als zodanig staat op het spel, en we zouden daarom alles in het werk moeten stellen om ervoor te zorgen dat het gezag van de Raad voor de mensenrechten wordt gehandhaafd.
Richard Howitt
namens de S&D-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen willen zeggen dat ik de betrokkenheid van dit Parlement bij de initiatieven van de VN toejuich. In de herfst hebben we in New York gelobbyd voor de benoeming van een nieuwe adjunct-secretaris-generaal om zo meer prioriteit te geven aan de mensenrechten in de VN, en volgende maand zullen we opnieuw bij de Raad voor de mensenrechten zelf zijn: niet slechts in dialoog met onze EU-vertegenwoordigers, maar ook aan het werk met derde landen als onderdeel van de gezamenlijke inspanningen van Europa om respect voor de mensenrechten in de rest van de wereld te bevorderen. Tot mijn trots zien we in Genève dat Europa een voorvechter van de mensenrechten is en met het werk dat naar verwachting in juni van dit jaar begint, zegt onze resolutie van vandaag dat wij een voorvechter moeten zijn van verdere hervormingen van de Raad voor de mensenrechten zelf.
De Raad blijft te sterk gepolitiseerd, en in onze tekst van vandaag worden terecht de gedelegeerden bekritiseerd die cynisch genoeg om 6 uur 's ochtends in hun auto in de rij stonden voor het VN-gebouw in Genève om zich als eerste op de sprekerslijst te laten zetten en aldus Sri Lanka met zijn "no action”-motie te helpen om kritiek op schendingen in dat land uit de weg te gaan en de geest waarin de Raad voor de mensenrechten is opgezet te ontduiken: dat hij het hele jaar door dient te werken om schendingen van de mensenrechten aan te pakken, wanneer en waar zij maar voorkomen. In dit Parlement stemmen wij in met vele van de beginselen die het Spaanse voorzitterschap heeft vastgesteld op het gebied van verdere hervormingen, en ik zou me willen aansluiten bij mijn vriendin mevrouw Andrikienen zeggen dat het een verdere doodsklap voor de Raad zal zijn als Iran, met zijn verwoestende staat van dienst op mensenrechtengebied, de volgende keer zonder tegenstand wordt gekozen, zoals sommigen vrezen.
De zwaarste beproeving van de mensenrechten voor elk land is wanneer het van schending van de mensenrechten wordt beschuldigd. Daarom verheugt het mij zeer dat op de organiserende vergadering op 18 februari in Genève, zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten hebben gepleit voor een gezamenlijk onderzoek naar geheime detentie en voor presentatie ervan aan de Raad voor de mensenrechten. Wij zullen het niet altijd eens zijn met de kritiek, maar we moeten er altijd voor openstaan als we van andere landen verwachten dat ze hetzelfde doen.
Kristiina Ojuland
(ET) Hoge vertegenwoordiger, commissaris, wij in de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa willen dat de Europese Unie zichtbaar is op de komende dertiende bijeenkomst van de VN-Raad voor de mensenrechten. Als coauteur van deze resolutie wil ik vooral de aandacht vestigen op de paragrafen 9 en 13 van de resolutie die betrekking hebben op Iran.
Het is voor ons, als ALDE-Fractie, onaanvaardbaar dat de VN-Raad voor de mensenrechten niet in staat is - om maar niet te zeggen: niet bereid is - met de nodige snelheid te reageren op de mensenrechtencrises in Afghanistan, Guinee, Iran, Jemen en Irak. Het is de taak van de Raad voor de mensenrechten, die alle landen ter wereld verenigt, om continu de mensenrechtensituatie in alle lidstaten in de gaten te houden en onmiddellijk te reageren op elke verslechtering van die situatie.
Het tot nu toe slappe optreden is duidelijk een teken van de zwakte en het onvermogen van de organisatie om op adequate wijze te voldoen aan de verplichtingen die zij zichzelf heeft opgelegd. De zwakte van de organisatie blijkt ook uit de kandidatuur van Iran bij de verkiezingen van de VN-Raad voor de mensenrechten in mei 2010, die nogal verwonderlijk is. Alleen al de gedachte hieraan is absurd, gezien de onbeholpen pogingen van het theocratische regime van Iran om de onlusten onder het volk in het hele land met repressieve middelen de kop in te drukken. De enige mogelijkheid is om de hele internationale gemeenschap de schuld te geven.
Wij respecteren de keuzen van het Iraanse volk en het doel van onze kritiek is een betere toekomst voor het Iraanse volk. Wij doen een beroep op de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie om in deze kwestie een krachtig standpunt in te nemen en grote druk op de VN uit te oefenen.
Heidi Hautala
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft op de volgende bijeenkomst van de Raad voor de mensenrechten een geweldige kans zich in te zetten voor de versterking van het internationaal recht.
Wij hebben van de Raad en de Commissie lange opsommingen van belangrijke zaken gehoord, maar hebben wij de garantie dat de Europese Unie er daadwerkelijk op zal hameren dat deze zaken worden aangepakt? Als voorbeeld noem ik het rapport-Goldstone over de schendingen van het internationaal humanitair recht tijdens de oorlog in Gaza, dat een nogal tegenstrijdige ontvangst heeft gehad in de lidstaten. Naar mijn mening hebben wij recht op een verklaring van de vertegenwoordiger van de Raad over de wijze waarop de lidstaten nu tegenover dit belangrijke rapport staan. Dit rapport speelt een sleutelrol in een tijd waarin wij een eind willen maken aan straffeloosheid en willen bereiken dat al degenen die zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal recht worden berecht.
Ten tweede wil ik, net als mijn collega, de heer Howitt, het nieuwe verslag over geheime detentiecentra noemen. De Europese Unie moet hardere maatregelen nemen tegen marteling en alle onmenselijke behandeling in gevangenissen, waarvan een deel uit geheime gevangenissen bestaat. Wij moeten ook het feit onder ogen zien dat de lidstaten van de Europese Unie zelf schuldig zijn aan dergelijke praktijken. Dat kan zo niet doorgaan. Wij moeten deze zaken ook onderzoeken in zoverre zij ons betreffen.
Wij hebben de kans de macht van het Internationaal Strafhof te versterken door een ferm standpunt in te nemen over de wijze waarop het statuut van het Strafhof dit voorjaar moet worden gewijzigd.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Raad voor de mensenrechten heeft ongetwijfeld lovenswaardige doelen maar wordt ernstig in opspraak gebracht door enkele leden ervan. Vele van hen hebben nauwelijks respect voor de mensenrechten en democratie, waaronder Cuba, China, Pakistan, Saoedi-Arabië, Nicaragua en Gabon - en Iran, als potentiële kandidaat - om er maar enkele te noemen. Het is daarom duidelijk dat dit orgaan weinig werkelijk moreel gezag heeft. Toch is dit de enige gesprekspartner voor de EU op VN-niveau en hij doet ook wel goed werk op het gebied van de voedselveiligheid en de rechten van het kind. Ze vallen de staat van dienst van Israël op het gebied van de mensenrechten echter op obsessieve wijze aan, terwijl hun eigen minachting voor de mensenrechten wordt vaak niet opgemerkt.
De resolutie van dit Parlement wijst er terecht op dat op de dertiende bijeenkomst is nagelaten de ernstige problemen op het gebied van de mensenrechten te noemen die regimes als Guinee-Conakry, Afghanistan, Iran en Jemen kennen. Ten tweede wordt er in deze resolutie verwezen naar de CIA en buitengewone uitlevering. We zouden ons twee keer moeten bedenken voordat we onze Amerikaanse bondgenoten aanvallen zolang zij een onevenredig grote verantwoordelijkheid op hun schouders blijven dragen voor onze veiligheid in de Europese Unie.
Nicole Sinclaire
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is er weliswaar zeer op gespitst om onze mensenrechten te verdedigen, maar wij Britten weten al sinds de dertiende eeuw waar we precies staan. Het spijt me te moeten zeggen dat het Verdrag van Lissabon een bleek aftreksel is van onze Magna Carta.
De Commissie ziet zichzelf graag als een mondiale speler op het gebied van de mensenrechten en lijkt erop gespitst om een oordeel over andere landen uit te spreken en hulp en advies te geven. Zij zou echter eens kritisch naar zichzelf moeten kijken. Ik vind het wel heel ironisch dat, terwijl de EU terecht de rechten van de bevolking van Kasjmir steunt die geduldig wacht op een referendum over het recht op zelfbeschikking dat haar in 1947 door de Verenigde Naties werd beloofd, de Commissie door middel van het Verdrag van Lissabon actief probeert bevoegdheden van haar eigen lidstaten weg te nemen op de belangrijke terreinen van de hoge politiek. Dit brengt me in feite op het onderwerp van een referendum dat aan de Britse kiezers werd beloofd maar dat gewoonweg nooit heeft plaatsgevonden. Mijn kiezers wachten daarom op zelfbeschikking, net als de Kasjmiri's.
José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat dit een uitstekende gelegenheid is om het universele, ondeelbare en onafhankelijke karakter van de mensenrechten te benadrukken, en dat is precies wat deze gezamenlijke ontwerpresolutie die morgen aangenomen zal worden doet.
Dit Parlement heeft bij diverse gelegenheden blijk gegeven van zijn mening, gewoonlijk door middel van het jaarverslag over de mensenrechten in de wereld, maar ook door middel van verschillende resoluties, zoals we onlangs nog gedaan hebben in het geval van Iran.
Sommige collega's hebben verwezen naar de paradox, zoals zij het noemden, dat bepaalde landen met een uiterst negatieve staat van dienst inzake de mensenrechten, deel uitmaken van het orgaan dat verantwoordelijk is voor het toezicht op diezelfde mensenrechten. Ik denk dat Iran hier een van de meest in het oog springende voorbeelden van is, maar niet het enige voorbeeld. Ook ben ik van mening dat de Verenigde Naties zichzelf buitenspel zetten als zij zich werkelijk laten voeden door dit soort landen en elke politieke legitimiteit en morele autoriteit verliezen om dergelijke gebeurtenissen nog te veroordelen.
Terwijl ik hierover spreek, mijnheer de Voorzitter, is in een ander orgaan van dit Parlement deze week een discussie gevoerd over de uitzetting uit Cuba van een lid van dit Parlement. Vandaag moeten we eveneens de dood betreuren van Orlando Zapata Tamayo, een 42-jarige metselaar, politiek gevangene, die gestorven is na een hongerstaking en na een willekeurige, onmenselijke en wrede gevangenschap.
De voorzitter van de Cubaanse commissie voor mensenrechten en verzoening, Elizardo Sánchez, iemand die dicht bij de geest van de sociaaldemocratie staat, heeft verklaard dat deze dood volkomen vermijdbaar was en dat hij deze beschouwt als een moord onder de dekmantel van rechtmatigheid. Ik zou u willen vragen, mevrouw de commissaris of volgens u, volgens de Commissie - want het standpunt van het fungerend voorzitterschap kennen we immers al - vanuit een ethisch en democratisch gezichtspunt beschouwt, nu zich zulke betreurenswaardige gebeurtenissen voordoen zoals de dood van de heer Zapata, de betrekkingen tussen de Europese Unie en Cuba op een hoger niveau gebracht moeten worden en prioriteit moeten krijgen?
