Actieprogramma op het gebied van een leven lang leren (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing, namens de Commissie cultuur en onderwijs, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een actieprogramma op het gebied van een leven lang leren (06237/3/2006 C6-0274/2006 (rapporteur: Doris Pack).
Doris Pack 
rapporteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, met het nieuwe actieprogramma op het gebied van een leven lang leren wilden wij in het kader van het proces van Lissabon een adequaat antwoord geven op de uitdagingen van deze tijd. Ieder van ons bevestigt immers voortdurend dat onderwijs het alfa en omega vormt van het gemeenschappelijke streven van onze lidstaten om in de mondiale concurrentie een toppositie te verwerven.
Helaas hebben de bezuinigingen op de totale begroting ook geleid tot bezuinigingen op dit meerjarenprogramma. De commissaris valt niets te verwijten. Hij heeft zich samen met ons ingezet voor meer, maar de lidstaten wilden dat jammer genoeg niet. Wij kwamen uiteindelijk uit op een bedrag van 14,37 miljard euro voor een periode van zeven jaar. Na de onderhandelingen zijn daarvan in de financiële vooruitzichten nog precies 6,97 miljard euro overgebleven. Toch wil ik alle afgevaardigden complimenteren met het feit dat we er met elkaar in geslaagd zijn om het bedrag dat oorspronkelijk in de financiële vooruitzichten voor dit programma was voorzien, met 800 miljoen euro te verhogen.
Tot zover de hooggestemde idealen en de onzachte landing op aarde.
Het programma op het gebied van een leven lang leren is gebaseerd op de twee programma's Socrates en Leonardo. Het geeft deze programma's verder vorm en zorgt voor synergie. We hebben van de afgelopen programma's geleerd. Onze nationale agentschappen hebben hun problemen met de programma's aan ons voorgelegd en we hebben eigenlijk al die problemen in aanmerking genomen. Het programma op het gebied van een leven lang leren omvat de programma's Comenius voor scholen, Erasmus voor hoger onderwijs, Leonardo voor beroepsonderwijs, Grundtvig voor volwassenenonderwijs, en Jean Monnet ter bevordering van de Europese integratie, alsmede transversale maatregelen.
Aangezien het programma Comenius mijns inziens de basis vormt voor alle andere onderwijsprogramma's, heb ik erop aangedrongen hieraan meer middelen toe te wijzen dan oorspronkelijk door de Commissie was beoogd. Bovendien heb ik het belang benadrukt van meer samenwerking in de grensregio's door middel van nieuwe "Comenius-regiopartnerschappen". Het programma onderstreept ook het belang van de mobiliteit van scholieren in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Wie een jaar doorbrengt aan een school in een andere EU-lidstaat, doet een ervaring van onschatbare betekenis op. We hebben in dit programma ook rekening gehouden met de behoeften van kinderen van seizoenarbeiders.
Het programma Leonardo bevordert de mobiliteit van werknemers en partnerschappen op een wijze die tot nu toe alleen bij Erasmus mogelijk was. Bij Erasmus, dat gericht is op het hoger onderwijs, worden de beurzen tot tweehonderd euro per maand verhoogd, omdat de tot nu toe verstrekte financiële steun te weinig is om van te leven en te veel om dood te gaan. Ons oorspronkelijke voorstel van driehonderd euro konden we niet handhaven, omdat dan het aantal deelnemers drastisch had moeten worden teruggebracht. Onder Erasmus vallen ook voorbereidende taalcursussen en reisbeurzen.
Het Grundtvig-programma kreeg betere financiële voorzieningen dan voorheen. Voortaan zijn in het kader van dit programma ook individuele uitwisselingen mogelijk. Het programma is bedoeld als reactie op de huidige situatie op de arbeidsmarkt en op de demografische ontwikkelingen.
Het Parlement wil behalve voor het Europacollege in Brugge, het Europees Universitair Instituut in Florence, het Europees Instituut voor Bestuurskunde in Maastricht en de Academie voor Europees recht in Trier ook speciale steun beschikbaar stellen voor het Europees Agentschap voor de ontwikkeling van onderwijs voor leerlingen met specifieke behoeften in Middelfart en het Centre Internationale de la Formation Européenne in Nice.
Ik ben erg blij dat het voor de lidstaten van de Europese Economische Ruimte en voor Zwitserland en Turkije mogelijk blijft om aan deze programma's deel te nemen en dat daartoe onlangs ook de landen op de westelijke Balkan zijn uitgenodigd. In dit verband wil ik onderstrepen dat het hoog tijd is om nu eindelijk werk te maken van de versoepeling van het visumbeleid voor Zuidoost-Europa.
Samenvattend wil ik zeggen dat het programma op het gebied van een leven lang leren zal bijdragen aan de verbetering van de onderwijs- en opleidingsprogramma's in de EU. Het zal de mobiliteit bevorderen, partnerschappen en interregionale samenwerking steunen, een structuur bieden voor het uitwisselen van beproefde methoden en het leren van vreemde talen stimuleren. Het programma draagt bij aan een beter begrip van de Europese Unie, het maakt het gemakkelijker om met elkaar in de Unie samen te leven en het helpt om de interculturele dialoog en tolerantie in praktijk te brengen. Eigenlijk is het de beste communicatiestrategie in de EU.
Ján Figel'
Mijnheer de Voorzitter, het is zoals onze Duitse vrienden zeggen, Bildung ist mehr - onderwijs biedt meer. Het is een sleutel voor veel antwoorden in het leven, die zonder onderwijs nooit gegeven zouden kunnen worden, en het stelt individuen en samenlevingen in staat te werken aan een betere economische, sociale, culturele en politieke toekomst. Daarom weet ik zeker dat een geïntegreerd programma voor een leven lang leren kwantitatief en kwalitatief talrijke nieuwe mogelijkheden biedt; immers, wanneer wij dit programma bezien in combinatie met alle andere Europese activiteiten, blijkt het veel meer in te houden. We stemmen ermee in dat er aan het eind van dit jaar in de lidstaten strategieën voor een leven lang leren worden opgesteld.
Het programma treedt in januari 2007 in werking en we hebben een toetssteen in onze samenwerking ingebouwd om de deelname van volwassenen aan een leven lang leren in de lidstaten te bevorderen. Mevrouw Pack heeft het reeds gezegd: levenslang leren is geen luxe, maar een noodzaak, en ik weet zeker dat mensen daardoor ervaringen zullen opdoen die hun leven verrijken en hun inzetbaarheid op de arbeidsmarkt vergroten.
Leren helpt instellingen in heel Europa kennis aan elkaar over te dragen, te vernieuwen, verbeteringen aan te brengen en te moderniseren. Het verhoogt de transparantie van de systemen van de lidstaten; bij een open samenwerking zien we immers hoe systemen zich ontwikkelen en steeds beter op elkaar aansluiten. Kortom, het is een waardevol Europees instrument dat rechtstreeks ten dienste staat van onze burgers.
Het nieuwe programma biedt ruimere mogelijkheden en zal ongetwijfeld nog meer voordelen opleveren. Daarom doet het mij genoegen dat het Parlement, de Raad en de Commissie vrijwel onmiddellijk na de voltooiing van het financiële kader eerder dit jaar de tekst van het programmabesluit konden vaststellen. Dat was niet gemakkelijk maar als het Parlement het besluit ongewijzigd aanneemt, zoals uw rapporteur voorstelt, kan het programma nog op tijd, dus per 1 januari 2007 ten uitvoer worden gelegd.
Gezien de complexiteit van het programma is dat een prestatie van formaat. Als we een vergelijking maken tussen het verleden en het huidige ingewikkelde programma, zien we hoe hard er is gewerkt. Ik wil in het bijzonder mevrouw Pack, de rapporteur, bedanken omdat zij het met haar deskundigheid en ervaring op dit gebied mogelijk heeft gemaakt om heel snel in tweede lezing tot overeenstemming te komen.
Wat de tekst zelf betreft, staat de Commissie volledig achter het standpunt dat daarin geen wijzigingen moeten worden aangebracht. In lopende prijzen zal er ongeveer 7 miljard euro voor het programma beschikbaar worden gesteld. We moeten echter verder kijken, omdat er steeds meer mogelijkheden komen. Ik wil niet in details treden, maar ik spoor regelmatig ministers aan om te bezien of de mobiliteit van studenten via de structuurfondsen kan worden bevorderd en hoe met behulp van andere programma's als Erasmus Mundus een aantrekkelijker Europese onderwijsruimte tot stand kan worden gebracht.
Onze diensten hebben op volle kracht gewerkt zodat de uitvoeringsregelingen operationeel kunnen worden en wij de eerste oproep tot het indienen van voorstellen voor het programma voor een leven lang leren vóór het eind van dit jaar kunnen publiceren, en om het programma voor de eindgebruiker toegankelijker en eenvoudiger te maken dan vorig jaar. Dankzij u zijn we al zo vergevorderd. Bedankt daarvoor.
Ivo Belet
namens de PPE-DE-Fractie. - Voorzitter, commissaris, het is natuurlijk een goede zaak dat we het licht op groen kunnen zetten, zodat deze belangrijke onderwijsprogramma's kunnen doorgaan. En Bildung ist mehr, zoals u terecht opmerkt.
Toch sta ik hier tezamen met de rapporteur met gemengde gevoelens. De lidstaten hadden nooit op deze programma's mogen besparen. Toch niet met de botte bijl, zoals dat nu gebeurd is, en ik herhaal eigenlijk wat mevrouw Pack al gezegd heeft. Dit zijn programma's waarmee we jongeren omturnen tot Europese burgers, de Europeanen van de toekomst. Hoe is het mogelijk dat we in die programma's zodanig het mes gezet hebben? Dat is bijzonder kortzichtig en in elk geval een enorme gemiste kans voor de toekomst van de EU. Ik denk dat de lidstaten hier op een perfecte manier geïllustreerd hebben hoe je in eigen vlees kunt snijden.
Elke Erasmus-student, commissaris, elke Comenius-student, u zult het met mij eens zijn - en ik heb er de voorbije jaren heel veel ontmoet - elke jongere maakt een ervaring mee die hem of haar vormt voor de rest van zijn leven. Het verbreedt je horizon, het verhoogt je kansen op werk, het brengt je in contact met anderen, je ervaart diversiteit, je leert ermee omgaan. Op die manier dragen deze programma's ook bij tot tolerantie en uiteraard tot Europees burgerschap.
Eigenlijk had het Parlement dit beperkte budget niet mogen goedkeuren, dat is een andere kwestie natuurlijk. Ook om sociale redenen, want heel wat studenten die uit sociaal zwakkere kringen, families komen, zullen het nu heel moeilijk krijgen om aan Erasmus deel te nemen. Maar het heeft geen zin, zoals gezegd, om aan de klaagmuur te gaan staan. Daarvoor is het nu te laat. Nu moeten we alles op alles zetten om hiervan het beste te maken.
Ik denk dat de scholen wel creatief genoeg zijn om aanvullende andere financieringsbronnen te zoeken en ook wel te vinden. Misschien kan het bedrijfsleven, al dan niet gesteund door de Europese Unie of door de nationale overheid, hierbij helpen. Waarom zouden bedrijven geen uitwisselingsprojecten sponsoren? Een fabriek bij mij in de buurt - Ford - zou bijvoorbeeld laatstejaars leerlingen of studenten uit kunnen nodigen voor een bezoek aan hun andere fabriek in een ander land over de grens. Het is maar een idee, misschien liggen daar mogelijkheden.
Commissaris, Voorzitter, het is van cruciaal belang dat we de uitwisseling tussen studenten en scholen maximaal stimuleren. Ik hoop nu al, en ik ben er vroeg bij, dat de Raad en de lidstaten bij het volgende meerjarenprogramma wel tot het besef komen dat je niet ongestraft bespaart op dergelijke programma's. Commissaris, ik wens u oprecht heel veel succes bij de uitvoering van het volgende programma 2007-2013.
Christa Prets
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben blij dat we vandaag een dag van cultuur kunnen vieren. Vandaag debatteren en stemmen we immers over vijf belangrijke programma's op het gebied van cultuur. Dat komt in het Parlement niet vaak voor, maar het geeft wel aan hoe belangrijk en nodig het is om dergelijke programma's te ontwikkelen.
Voor alle vijf programma's tezamen - onderwijs, jeugd, cultuur, media en actief burgerschap - is krap 1 procent van de Europese begroting voor de periode 2007-2013 beschikbaar. Dat relativeert alles weer enigszins en zet ons ook met beide benen op de grond. Het is duidelijk dat we voor deze ambitieuze programma's beslist meer financiële steun hadden kunnen gebruiken. Het is al gezegd: wij hadden allemaal meer gewild. Het zijn de lidstaten die dit hebben geblokkeerd.
Over het algemeen genomen vind ik echter dat het programma op het gebied van een leven lang leren de juiste benadering kiest: vereenvoudiging, vaste subsidiebedragen en meer decentralisatie. Dat is in lijn met wat wij hebben gevraagd. De administratieve lasten moeten in verhouding staan tot de financiële steun. Het was natuurlijk goed geweest om hier ook de andere EU-subsidieprogramma's horizontaal te integreren. Ik wil er echter bij de Commissie op aandringen om de zaken ook voor de nationale agentschappen en de subsidieaanvragers eenvoudiger te maken. Momenteel worden de nationale agentschappen gereorganiseerd en dat proces zal zeker nog enige tijd in beslag nemen. Daarvoor is echter ook overleg met en ondersteuning door de Commissie nodig. Wij moeten zelf ook meer de dialoog aangaan, want er moet nog een aantal problemen worden opgelost.
Hopelijk zet de trend naar meer mobiliteit door. Het doel dat we ons hebben gesteld is ervoor te zorgen dat er voor 2012 3 miljoen studenten aan het programma hebben deelgenomen. Dat vergt nog enorme inspanningen en vereist een groot aantal verbeteringen. Ook moet de kwaliteit van de onderwijsstelsels worden geanalyseerd. We moeten erop aandringen dat die kwaliteit niet alleen door de EU, maar ook door de lidstaten zelf wordt gewaarborgd.
Jolanta Dičkutė
namens de ALDE-Fractie. - (LT) Ik wil eerst mevrouw Pack bedanken voor haar uitstekende verslag. Een leven lang leren is een integraal onderdeel van elke moderne en zich ontwikkelende samenleving, aangezien het welbevinden van de natie gebaseerd is op het onderwijs dat haar bevolking geniet, de ervaringen die die bevolking opdoet en de vaardigheden die zij verwerft. In veel gevallen zijn de mate van geletterdheid en het onderwijsniveau niet alleen bepalend voor iemands gezondheid en welzijn, maar ook voor diens inkomsten en voor de kansen die hij of zij heeft op deelname aan het sociale, politieke en culturele leven.
Op dit moment worden volwassenenonderwijs, opleidingen en professionele ontwikkeling van werkenden in Litouwen, net zo goed als in de gehele Europese Unie, steeds belangrijker, zij het dat ze bij ons nog geen gemeengoed zijn. Volgens de gegevens over 2004 blijft ons land ver achter bij het EU-gemiddelde voor permanente educatie van mensen in de leeftijdsgroep 24-65 jaar - 28 procent in Litouwen tegen 42 procent in de Europese Unie. Veel inwoners van ons land zijn het erover eens dat de belangrijkste drijfveren voor mensen om te studeren, de alsmaar toenemende eisen op de arbeidsmarkt en betere mogelijkheden tot zelfverbetering en zelfverwerkelijking zijn; toch is de leeftijd voor de helft van onze burgers een drempel geworden, omdat ze denken dat ze te oud zijn om te studeren. In Litouwen wordt nog altijd negatief aangekeken tegen mensen op leeftijd die hun kennis willen vergroten. Soms worden bepaalde sociale groepen in feite gewoon gediscrimineerd.
De opvatting dat alleen een competente werknemer goede resultaten kan boeken, kan bijdragen tot het concurrentievoordeel van de onderneming en - belangrijker nog - een gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen kan ontwikkelen, begint steeds meer terrein te winnen. Het zijn echter vooral overheidsinstellingen, en niet zozeer particuliere werkgevers, die de meeste aandacht schenken aan de opleiding van hun werknemers. Dit is een enorm probleem, omdat bijna 70 procent van alle werkenden in dienst is bij particuliere ondernemingen. De voortdurend in ontwikkeling zijnde technologieën en de uitdagingen in de concurrentiesfeer schreeuwen om werknemers met kwalificaties, en die moeten continu op peil gehouden worden.
De financiering wordt dan ook een uiterst belangrijk thema. Ik denk dat dit programma en de steun uit de structuurfondsen van de Europese Unie de huidige verschillen tussen de diverse lidstaten zullen helpen verkleinen en dat de strategie voor een leven lang leren echt zal worden uitgevoerd.
Helga Trüpel
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ook nu wil ik in de eerste plaats mevrouw Pack bedanken voor de voortreffelijke prestatie die zij met dit verslag heeft geleverd. Er is al gezegd dat zij een van de meest ervaren onderwijsspecialisten van dit Parlement is. Dat blijkt ook uit de prioriteiten en accenten die zij in het verslag heeft verwerkt.
Het is een feit dat Europa een werelddeel is dat arm is aan grondstoffen. Des te belangrijker is het daarom dat we investeren in het menselijk potentieel waarover we beschikken. Landen als China en India nemen een enorme vlucht. Jaarlijks studeren daar grote aantallen mensen af. Wil Europa een kans maken in de geglobaliseerde economie, dan moeten we meer aan onderwijs, onderzoek en ontwikkeling doen. Ik vind eigenlijk niet dat de Europese begroting gericht is op de toekomst. We investeren nog steeds te veel in het traditionele landbouwbeleid en te weinig in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling.
De vorige spreeksters hebben hun ongenoegen al geuit over het totale bedrag dat voor dit beleidsterrein op de begroting wordt uitgetrokken: 1 procent voor de komende zeven jaar is echt te weinig. Ik ben daarover erg teleurgesteld. Ik had werkelijk gehoopt dat het meer zou zijn. We zouden ernaar moeten streven om iedere student in Europa in staat te stellen aan het Erasmus-programma deel te nemen. Dat is de grote kans voor jonge mensen. De ervaring die zij opdoen door in verschillende lidstaten te studeren, maakt hen tot echte Europeanen. Van wat ze daar leren, hebben ze hun hele leven profijt en dat dragen ze natuurlijk ook uit in hun vrienden- en kennissenkring en op het werk. Daarom zijn die ervaringen zo waardevol, niet alleen voor de persoonlijke ontwikkeling, maar ook voor de samenleving. Dat het nu 200 in plaats van 150 euro wordt, is natuurlijk mooi, maar het is niet wat we nodig hebben voor een proactief onderwijsbeleid.
Ik ben het echter wel eens met de woorden van mevrouw Pack: we moeten bij de jongsten beginnen en in die groep meer investeren. Alle onderzoeken bevestigen dat. Daarom is het goed om binnen het programma op het gebied van een leven lang leren meer geld uit te trekken voor Comenius.
Věra Flasarová
namens de GUE/NGL-Fractie. - (CS) Commissaris, dames en heren, ik ben heel blij met de genuanceerde benadering van mevrouw Pack bij de opstelling van dit verslag. Ik wil graag enkele aspecten van dit vraagstuk belichten.
Een van de gevaren van de moderne wereld is dat mensen niet in staat zijn zich dynamisch aan te passen als gevolg van de te sterk gerichte en gespecialiseerde aard van het onderwijs. Daardoor krijgen zij een beperkte kijk op de wereld en kunnen zij hun mogelijkheden op de arbeidsmarkt niet ten volle realiseren. De wereld is zo sterk veranderd dat het traditionele idee dat je eens in je leven onderwijs volgt en daarna niet meer, en dat dat je verzekert van een vaste baan en regelmatige promotie tot aan je pensioen, voorgoed verdwenen is. Mensen moeten sneller kunnen reageren op ontwikkelingen in hun omgeving, en de diverse Europese onderwijsprogramma's moeten hen daartoe in staat stellen.
Een leven lang leren helpt mensen om de ontwikkelingen in de wetenschap en de technologie bij te houden, waardoor zij de wereld om hen heen beter kunnen begrijpen. Naast het ontwikkelen van onderwijsprogramma's moeten wij er vooral ook voor zorgen dat een leven lang leren niet een luxe is voor een kleine groep bevoorrechten, maar dat dit voor alle groepen in de maatschappij toegankelijk is, ongeacht sociale positie en sekse.
Zdzisław Zbigniew Podkański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het doel van dit besluit is de vaststelling door het Europees Parlement en de Raad van een geïntegreerd programma op het gebied van een leven lang leren, waarvan de uitvoering voorzien is voor de periode 2007-2013. Met het programma wordt onder andere beoogd de internationale samenwerking tussen universiteiten en scholen te bevorderen en de mobiliteit van studenten, personeelsleden, leerlingen en leraren te stimuleren. Het programma bestaat uit vier sectorale programma's: Comenius voor het basis- en middelbaar onderwijs, Erasmus voor het hoger onderwijs, Leonardo da Vinci voor het beroepsonderwijs en voor beroepsopleidingen en Grundtvig voor volwasseneneducatie.
De beschikbare financiële middelen zijn aanzienlijk verlaagd in vergelijking met de oorspronkelijke versie van het programma. Ten gevolge daarvan werd het aantal kwantitatieve doelstellingen in de verschillende onderdelen van het programma beperkt, evenals de procentuele verdeling van de middelen. Aangezien we dus minder middelen ter beschikking hebben, zal een groot gedeelte van de eerder geplande doelstellingen niet meer worden gerealiseerd. Het gaat onder meer om het bevorderen van de lerarenmobiliteit op korte en lange termijn in het kader van Erasmus en het aanmoedigen van studiebezoeken en vernieuwende en experimentele projecten in het kader van het transversale programma. Overeenkomstig de bepalingen van de nieuwe financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013 werden de begrotingsmiddelen voor de tenuitvoerlegging van het actieprogramma op het gebied van een leven lang leren met bijna de helft verminderd, van de aanvankelijk voorziene 13,62 miljard euro tot 7,171 miljard euro. Deze verlaging betekent dat er minder beurzen voor projecten beschikbaar zullen zijn en dat armere studenten minder mogelijkheden zullen krijgen om in het buitenland te gaan studeren.
Tot slot zou ik mevrouw Pack van harte willen bedanken voor het verrichte werk.
Andrzej Tomasz Zapałowski
namens de IND/DEM-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het actieprogramma op het gebied van een leven lang leren is een uitstekend project en de vastgelegde programmadoelstellingen zijn stuk voor stuk relevant. Het programma beoogt de concrete tenuitvoerlegging van een van de pijlers van de Europese Unie, het gemeenschappelijk sociaal beleid. Helaas lijdt het programma, net als vele andere uitstekende projecten in het verleden, onder de gevolgen van bezuinigingen op de beschikbare middelen.
Het programma voorziet onder andere in een grotere bijdrage van het leren tot sociale cohesie en bijgevolg tot het ontstaan van hechtere relaties tussen de verschillende samenlevingen in onze Gemeenschap. Ik vraag me echter af, dames en heren, hoe we deze doelstellingen in de praktijk kunnen verwezenlijken wanneer in de nieuwe lidstaten de overgangsperiodes voor de toegang tot de arbeidsmarkt nog steeds van kracht zijn en een gelijke toegang tot kennis en technologie bijgevolg onmogelijk is? Dit gegeven ondermijnt nog een andere belangrijke doelstelling, namelijk de bevordering van het concurrentievermogen, de mobiliteit en de innovatie van de eerder genoemde arbeidsmarkt. Hoe kan er sprake zijn van dergelijke waarden wanneer er bijvoorbeeld geen wederzijdse erkenning van de gelijkwaardigheid van einddiploma's bestaat en sommige personen dus al aan het begin van hun carrière worden benadeeld?
Tot slot zou ik er op willen wijzen dat de bepalingen en doelstellingen van een schitterend en nobel programma - voor de zoveelste keer op rij - voornamelijk ten goede komen aan de lidstaten van de oude Europese Unie.
Erna Hennicot-Schoepges
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Doris Pack is met het geïntegreerd actieprogramma opgetreden als de drijvende kracht achter de ontwikkeling van de programma's die we vandaag bespreken. Zonder haar elan hadden we niet zoveel verder kunnen komen.
Erasmus is absoluut het populairste programma. Ondanks de verhoging van het budget, zal de nieuwe versie van Erasmus nog steeds afhankelijk zijn van de voorwaarden die in het algemeen voor mobiliteit gelden, zoals de overdraagbaarheid van beurzen, de sociale zekerheid en ook de erkenning van diploma's. Als de mobiliteit de inpassing van de studie in het curriculum vitae niet garandeert, dreigt een Erasmus-jaar een extra studiejaar te betekenen. Mijnheer de commissaris, ik wil u vragen hoe het staat met de integratie van een Erasmus-jaar in het proces van Bologna.
Wat het programma Leonardo betreft, is de mobiliteit van werknemers die beroepsonderwijs volgen een belangrijk punt voor de ambachtelijke sector en de kleine en middelgrote ondernemingen, die ook bewust gemaakt dienen te worden van kwesties op het gebied van mobiliteit. Het voorbereiden van arbeidskrachten op mobiliteit: dat zou via het programma Leonardo gerealiseerd kunnen worden. Daartoe zou de Commissie bewustmakingsactiviteiten moeten ontplooien ten aanzien van ondernemingen en er bovendien op moeten toezien dat het beschikbare budget ook daadwerkelijk wordt gebruikt.
Ik zou eraan willen herinneren dat onze voorouders zich maar al te graag verplaatsten. Kunstenaars en ambachtslieden reisden het meest en zij hebben de samenleving vooruitgang gebracht. Grensoverschrijdende uitwisselingen zijn het beste middel om de grenzen uit de hoofden van onze medeburgers te wissen en te bewijzen dat we beter kunnen.
Tot slot blijf ik herhalen, mijnheer de commissaris, dat, gezien het belang dat voorzitter Barroso aan cultuur hecht, we het lef zouden moeten hebben dit tot Europees beleid te maken. Wie meer budget wil, moet met belangrijke politieke projecten komen waarvan het belang ook erkend wordt. De voortzetting van het debat over de beste middelen om de Commissie vooruit te brengen, zou een goede gelegenheid zijn om een dergelijk beleid luid en duidelijk te bepleiten.
Maria Badia i Cutchet
(ES) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik wil me aansluiten bij de felicitaties aan het adres van de rapporteur, mevrouw Pack, voor haar uitstekende werk, evenals aan alle andere leden van de Commissie cultuur en onderwijs, wier bijdragen deze tekst verrijkt hebben.
Ik wil echter ook mijn bezorgdheid uiten over de ontwikkeling van het programma voor een leven lang leren. Ik herinner me dat het in het begin erg stimulerend was om te zien hoe we ons en bloc het vuur uit te sloffen liepen om het systeem voor de bevordering van de studentenmobiliteit in Europa te verbeteren. We stemden allemaal vóór verhoging van de middelen voor de programma's Erasmus, Leonardo, Comenius, enzovoorts, omdat we ervan overtuigd waren dat het op de lange termijn om een zeer productieve investering ging. Het verstrekken van financiële steun aan de deelnemers en het tegelijkertijd vereenvoudigen van de procedure voor het verkrijgen van een beurs brachten de doelstellingen van de Lissabon-strategie dichterbij.
Maar naarmate de tijd verstrijkt, kost het me steeds meer moeite om optimistisch te blijven. Ik zie in de onderzoeken dat Europese scholieren van vijftien jaar slecht kunnen lezen, dat de schooluitval hoog is en dat veel jongeren hun school niet afmaken binnen de vastgestelde tijd. Met deze gegevens in de hand vraag ik me af hoe we de uitdagingen van de globalisering het hoofd kunnen bieden. Als we een kennismaatschappij, duurzame economische groei en meer sociale cohesie willen creëren, zullen we vanaf het begin een stevig fundament moeten leggen, en dat kunnen we alleen bereiken met doeltreffend onderwijs. Dat wil zeggen dat we om de uitdagingen van de globalisering het hoofd te kunnen bieden, niet anders kunnen dan meer investeren in onderwijs.
We kunnen de werking van de bestaande programma's verbeteren en we kunnen nieuwe programma's op te stellen. Als we ons best doen, zullen we zien dat de cijfers ons beetje bij beetje gelijk zullen geven, maar we moeten met zijn allen proberen de lidstaten ervan te overtuigen dat er meer geld naar onderwijs en scholing moet.
Šarūnas Birutis
(LT) Commissaris, dames en heren, ik wil nogmaals benadrukken dat het programma dat we bespreken, burgers betere mogelijkheden biedt voor permanente educatie en deelname aan de kennismaatschappij.
Volgens mij zullen wij met de oorspronkelijke versie van het door de Europese Commissie voorgestelde document, die wij weer opgepakt hebben, kunnen zorgen voor een soepeler uitvoering van een programma dat alle lopende initiatieven op onderwijsgebied integreert. Een gebundeld systeem zal duidelijkheid brengen en, belangrijker nog, de mogelijkheid bieden om redundantie op bepaalde terreinen te voorkomen.
De lidstaten die kunnen deelnemen aan programma's voor een leven lang leren, hebben duidelijk baat gehad bij dit EU-initiatief. De programma's Erasmus, Leonardo da Vinci en Jean Monnet bijvoorbeeld zijn welbekend bij de Litouwse bevolking, waaruit blijkt dat de EU-initiatieven op onderwijsgebied zeer effectief worden uitgevoerd.
Ik hoop dat u mijn opvatting deelt dat het programma voor een leven lang leren van essentieel belang is voor het bevorderen van concurrentie en ondernemerschap, maar ook voor het opbouwen van een gemeenschappelijk gevoel van Europees burgerschap op basis van de waarden van de Europese Unie, zoals wederzijds begrip en eerbiediging van mensenrechten en democratie.
Jerzy Buzek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik sta volledig achter het actieprogramma op het gebied van een leven lang leren in de Europese Unie.
We herhalen voortdurend dat het onontbeerlijk is om het Europese concurrentievermogen te verbeteren. De kennisdriehoek - onderwijs, onderzoek en innovatie - vormt de basis voor die versterkte concurrentiepositie. Binnen deze driehoek neemt onderwijs een sleutelpositie in. De onderwijsstelsels in de Unie vallen uiteraard onder de bevoegdheid van de lidstaten, maar een beter geïntegreerd Europees programma inzake onderwijs is desalniettemin zeer welkom. We zijn inmiddels toe aan het zevende kaderprogramma voor onderzoek en beschikken sinds kort over een nieuw communautair kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie. De hoekpunten van de kennisdriehoek in de Europese Unie zijn dus stevig onderbouwd. Ik vraag me echter af hoe het met de zijden van de driehoek zit. Zijn de programma's sterk genoeg met elkaar verbonden en ondersteunen ze elkaar? We mogen de eerder genoemde elementen niet als drie afzonderlijke programma's beschouwen, als drie aparte kerndoelstellingen voor de Europese Unie. Er moet een gemeenschappelijk doel mee worden nagestreefd, te weten de kennismaatschappij.
Ik kan me vinden in de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot een leven lang leren, zoals de aanpassing van het programma Leonardo da Vinci om de overdracht van innovatieve praktijken te vergemakkelijken en van het programma Grundtvig om de innovatieve mobiliteit van lerende volwassenen te bevorderen. Het programma introduceert echter te vaak vernieuwende onderwijsmethodes in plaats van het onderwijs open te stellen voor die innovatieve praktijken zelf en voor toekomstige onderzoekers. Het ontbreekt ons aan een systeem om talenten op te sporen, in het bijzonder onder de deelnemers aan de programma's Comenius en Erasmus voor jongeren, zodat ze zich vervolgens verder kunnen ontplooien in het kader van het programma Marie Curie. Het actieprogramma voor een leven lang leren zou bovendien afgestemd moeten zijn op de prioriteiten van het zevende kaderprogramma voor onderzoek. We moeten al onze inspanningen bundelen om de continuïteit van de kennisdriehoek veilig te stellen, beginnend op school en eindigend bij het Europees Instituut voor Technologie.
Ik feliciteer de commissaris met dit actieprogramma en verzoek hem om bij de tenuitvoerlegging van het programma rekening te houden met deze opmerkingen.
Ján Figeľ
lid van de Commissie. (SK) Het is voor mij duidelijk dat ik hieraan niet veel hoef toe te voegen; we kunnen ons beter richten op de uitvoering van wat we al meermaals hebben afgesproken. Onderwijs duurt langer dan een bepaalde periode van het leven. We kunnen de thema's werkgelegenheid en groei aanpakken via een veel beter samenhangende aanpak, want daar draait de Lissabon-strategie om. Onderwijs kan niet los worden gezien van onderzoek en innovatie (die gepaard gaan met creativiteit en kennisbevordering). Kennis moet ook in de praktijk en op innovatieve manieren worden toegepast.
Ik denk dat de Commissie die kant opgaat. Dit blijkt onder meer uit het vorige week tijdens de Top van Lahti gepresenteerde voorstel om een Europees Instituut voor Technologie op te richten. Dit komt ook naar voren in het gehele programma, in het beleid om onderwijs centraal te stellen in de Lissabon-strategie, in de doelstelling om Europa vorm te geven en kennis te genereren voor groei en werkgelegenheid.
De vier pijlers van het programma voor een leven lang leren hebben zeer inspirerende namen - Comenius (Jan Amos Comenius), Leonardo da Vinci, Erasmus van Rotterdam en Grundtvig. Dit is naar mijn mening een belangrijk signaal. We zullen niet alle financiële problemen met dit programma kunnen oplossen, maar we kunnen wel veel inspiratie bieden, met name voor maatregelen op nationaal niveau, zodat onderwijs, dat onder de bevoegdheid van de lidstaten valt, het middelpunt wordt van de nationale benaderingen of van de Lissabon-strategie. Er zal dan veel meer geld beschikbaar komen, en meer middelen voor mobiliteit en samenwerking op onderwijsgebied zouden we zeker op prijs stellen.
Ik denk dat naderende twintigste verjaardag van Erasmus, het populairste programma in de Europese Unie, een mooie gelegenheid is om de balans op te maken, maar ook een uitdaging voor ons vormt om met zijn allen meer te doen voor onderwijs, jongeren en de toekomst.
Wat de visa en de samenwerking met andere landen betreft, moeten de lidstaten, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken, per 1 januari 2007 de beschikking over de vereenvoudiging van de visumverlening voor studenten en docenten in het hoger onderwijs en onderzoekers in de gehele Europese Unie ten uitvoer leggen of in nationale wetgeving hebben omgezet.
Als antwoord op de vraag of we harmonisatie of een andere vorm van beleid nodig hebben, zou ik willen zeggen dat we eerder behoefte hebben aan complementariteit en compatibiliteit dan aan de harmonisatie van onze onderwijsstelsels, hetgeen geleidelijk aan wordt bereikt via maatregelen zoals het proces van Bologna.
We roepen niet alleen voortdurend op tot meer, maar ook tot betere investeringen. "Betere investeringen" komt op de eerste plaats, "meer investeringen" op de tweede. "Beter" betekent ook meer publiek-private middelen. Die worden vaak verstrekt in de vorm van mobiliteits- of onderwijsondersteuning vanuit het bedrijfsleven en de industrie.
Tot zover mijn gedachten over enkele van de aangekaarte onderwerpen. Ik wil nogmaals mijn dank overbrengen aan de rapporteur, mevrouw Pack, de gehele commissie en allen die samen hebben gezorgd voor de grote mate van consensus en inzet.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.30 uur plaats.
Schriftelijke verklaring (artikel 142)
Alyn Smith
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil onze rapporteur complimenteren met het wijze waarop zij dit belangrijke verslag door het Parlement heeft geloodst. Volgend jaar viert het programma Erasmus zijn twintigste verjaardag. Dit programma is ontwikkeld door een van mijn voorgangers, Winnie Ewing, toen zij voorzitter van de Commissie cultuur en onderwijs was. We zijn haar veel dank verschuldigd. Sinds 1987 hebben meer dan 1,2 miljoen studenten uitwisselingscursussen gevolgd aan universiteiten buiten hun eigen land. In het academisch jaar 2004/2005 hebben dankzij het Erasmus-programma meer dan 144 000 studenten hun studie in het buitenland voortgezet. Geen enkel programma biedt zo veel voordelen en langs geen enkele andere weg doen studenten zo veel waardevolle ervaring op cultureel en taalkundig gebied op. En ik kan het weten want ik heb vroeger zelf als student deelgenomen aan een uitwisseling in het kader van het programma Erasmus.
Erasmus heeft zijn bestaansrecht duidelijk aangetoond en vormt een van de successen van de EU. Het aantal studenten dat naar Schotland komt, is bemoedigend; in 2004/2005 waren het er 2 163. Het aantal Schotse studenten dat in het buitenland studeert, blijft daarbij ver achter en bedraagt 1 018. Ik wil dat meer Schotten aan dit programma deelnemen en van de mogelijkheid gebruikmaken om in het buitenland te studeren. Erasmus is een van de manieren waarop we onze jongeren kunnen stimuleren een kijkje over de grens te nemen.
Bijlage - Verklaring van de Commissie
De Commissie wil de wetgevingsautoriteit erop wijzen dat het in het basisbesluit genoemde financieel pakket uiterlijk op de datum van de definitieve bekendmaking ervan in het Publicatieblad, in lopende prijzen dient te worden uitgedrukt. Dit sluit aan bij de normale begrotingspraktijk en zal er, mede vanuit het oogpunt van transparantie, toe bijdragen dat het besluit van de wetgevingsautoriteit wordt nageleefd. Voor het actieprogramma op het gebied van een leven lang leren bedraagt de totale som in lopende prijzen 6 970 miljoen euro.
