Gospodarka społeczna (krótka prezentacja) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest krótka prezentacja sprawozdania sporządzonego przez panią poseł Toię w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, na temat gospodarki społecznej.
Patrizia Toia
sprawozdawczyni. - (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Czuję się zaszczycona i dumna, że Parlament Europejski kieruje swą uwagę na społeczną gospodarkę rynkową oraz formułuje praktyczne propozycje zapewnienia faktycznego wsparcia w tym sektorze.
W moim sprawozdaniu wskazałam trzy cele. Pierwszy to zwrócenie uwagi i rzucenie światła na sektor silnie oddziałujący na wiele dziedzin, w tym gospodarkę; 10% europejskich podmiotów gospodarczych operuje w tym sektorze; znajduje w nim zatrudnienie 9-10% ogółu pracowników. Sektor ten tworzą różne podmioty - spółdzielnie, towarzystwa wzajemne, fundacje, przedsiębiorstwa społeczne i stowarzyszenia - kierujące się określonymi wartościami i wnoszące spory wkład w PKB. Stąd też liczymy, że uda nam się poprawić jego widoczność ć instytucjonalną.
Drugim celem jest potwierdzenie, że sektor ów nie jest marginalny, ani nie stanowi wyjątku, a wręcz jest mocno osadzony w gospodarce rynkowej, kierują nim odrębne zasady, które rynek wewnętrzny musi uznać i uszanować. Sektor ten reprezentuje alternatywną drogę prowadzenia działalności gospodarczej, produkcji, konsumpcji i dawania zatrudnienia, a mimo to zyskał sobie prawo bycia częścią rynku. To metoda charakteryzująca się szeregiem cech wyróżniających, których nie należy ujednolicać; składa się na nią głównie pragnienie połączenia oraz pogodzenia produkcji i zatrudnienia z wartościami solidaryzmu, odpowiedzialności i godności ludzkiej we wszystkich płaszczyznach dotyczących świata pracy.
Ktoś kiedyś stwierdził, w moim przekonaniu trafnie, że te przedsiębiorstwa operują kapitałem, a nie dla kapitału. Są to pojęcia stanowiące część dziedzictwa ideowego Unii Europejskiej - wystarczy przypomnieć sobie, co postulował Delors - coraz częściej uznajemy gospodarkę społeczną za podwalinę europejskiego modelu społecznego, lecz zrobiliśmy tak niewiele w tej materii.
Jest teraz doskonały czas ku temu, by na nowo odkryć znaczenie tego rodzaju działalności, kiedy to kryzys w wytwórstwie pokazał, jak chwiejnych jest wielu tradycyjnych graczy gospodarczych, jak marna jest ich kondycja i jak bardzo bezwzględni potrafią być. Natomiast świat gospodarki społecznej jest bardziej zakorzeniony lokalnie, pozostaje bliżej prawdziwej gospodarki i ludzi, a przez to - jak się okazuje - jest bezpieczny od spekulacji. Sektor ten obejmuje również szereg różnych podmiotów, którzy wykonują wiele pracy społecznej - stanowi więc uznany ośrodek użyteczności społecznej. Jestem przekonana, że może pomóc podtrzymać nasze systemy społeczne w ciężkich czasach.
Trzeci cel polega na określeniu, jakie praktyczne działania możemy podjąć dla wsparcia tego sektora. Pokrótce przedstawię jedną lub dwie propozycje. Przede wszystkim potrzebujemy jasnej definicji, aby móc dokładnie przyswoić profile i definicje tych bardzo zróżnicowanych podmiotów. Ważne też, by w krajowych statystykach różnych państw odnotowywać wkład wniesiony przez ten sektor. Nie należy on ani do sfery gospodarki kapitalistycznej, ani gospodarki publicznej, zatem wymaga własnej definicji. Komisja poczyniła już pewne kroki w tym kierunku wydając podręcznik, ale należy zacząć go stosować. Liczę także na pomoc ze strony środowisk akademickich, badawczych i uniwersyteckich.
Na koniec, istnieje potrzeba e podjęcia stosownych inicjatyw prawodawczych. Dotąd udało się już pewne rzeczy przygotować, m.in. wzory statutów spółdzielni i fundacji, widzę też, że Komisja wznowiła konsultacje. Musimy zatem rozeznać się, co jest przydatne i czy warto dalej podążać tą drogą. Nie chcemy zahamować sektora, któremu służą pomysłowość, motywacja i wolność od biurokracji, a jednocześnie potrzebne są już lub będą potrzebne w przyszłości wspólnotowe regulacje prawne. Dlatego mądrym posunięciem będzie ich uchwalenie.
Na koniec prośba o włączenie tego sektora do dialogu społecznego. Gdzie i na jakim szczeblu należy prowadzić konsultacje i dialog z Komisją Europejską? I wreszcie, jakie formy bezpośredniego wsparcia powinny przewidywać programy europejskie - czy potrzeba doraźnych programów ukierunkowanych na gospodarkę społeczną, czy może należy poszukać miejsca dla podmiotów z tego sektora w istniejących programach? Ocena tego leży w gestii Komisji.
Zanim zakończę swoje wystąpienie, chcę podziękować stowarzyszeniom krajowym oraz sieciom europejskim, które bardzo mi pomogły w pracy, sprawnie działającej intergrupie parlamentarnej ds. gospodarki społecznej, sprawozdawcom pomocniczym oraz panom komisarzom Verheugenowi i Špidli za szczerą i dogłębną wymianę poglądów.
Przekazujemy to sprawozdanie, do którego powstania bardzo przyczyniły się podmioty i stowarzyszenia społeczne, na ręce Komisji z nadzieją, że mimo krótkiego czasu pozostałego do końca tej kadencji uda się Komisji , a pan komisarzu, reprezentuje pan tu dziś całą Komisję, znaleźć czas na sformułowanie pewnych inicjatyw oraz wysłanie wyraźnego sygnału, aby kolejny skład Parlamentu i nowa Komisja nie musiały znów zaczynać od zera, a miały już jakieś podstawy.
Janez Potočnik
komisarz. - Panie przewodniczący! Komisja z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Parlamentu polegającą na przygotowaniu opinii na temat gospodarki społecznej. Ten ważny sektor zasługuje na szerszą promocję, zwłaszcza w kontekście panującego kryzysu finansowego i gospodarczego.
Przedsiębiorstwa sektora gospodarki społecznej cechuje unikalny sposób prowadzenia działalności, gdyż cel ich działalności łączy w sobie wyniki gospodarcze wzajemnie dystrybuowane między członków oraz nierzadko realizację celów socjalnych i społecznych. Dlatego świetnie nadają się, by wnieść wkład w politykę i cele Wspólnoty, zwłaszcza w dziedzinach zatrudnienia, spójności społecznej i rozwoju regionów i obszarów wiejskich, ochrony środowiska, ochrony konsumenta i zabezpieczenia społecznego. Koncepcja przedsiębiorstw sektora gospodarki społecznej stanowi integralną część polityki Komisji dotyczącej przedsiębiorstw. Przeważnie są to mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwa, które korzystają z programu Small Business Act oraz wszystkich działań na rzecz małych przedsiębiorstw.
Mając na względzie gospodarkę społeczną, naszym celem jest stworzenie otoczenia prawnego i administracyjnego na szczeblu europejskim oraz w każdym państwie członkowskim, w którym przedsiębiorstwa sektora gospodarki społecznej, niezależnie od formy i wielkości, mogą prężnie działać i podejmować wyzwania dyktowane przez globalizację i spowolnienie gospodarcze. W bardziej szczegółowym ujęciu polityka Komisji zmierza do zagwarantowania przedsiębiorstwom sektora gospodarki społecznej warunków rozwoju i prosperowania obok innych form działalności gospodarczej. W tym celu Komisja kładzie szczególny nacisk na zapewnienie, by w innych kierunkach polityki Wspólnoty dotyczących dziedzin takich jak konkurencja, rachunkowość, prawo spółek, zamówienia publiczne, zdrowie, sprawy społeczne, rolnictwo, rybołówstwo, bankowość, ubezpieczenia, partnerstwa publiczno-prywatne i rozwój regionalny, mieć wzgląd na szczególne potrzeby, konkretne cele i metody działania takich przedsiębiorstw.
Podsumowując, służby Komisji obecnie przygotowują dokument inwentaryzujący postęp w zakresie promowania spółdzielczości, poczyniony od 2004 r. Ocenimy również sytuację innych przedsiębiorstw sektora gospodarki społecznej i w miarę potrzeb zaproponujemy nowe działania.
Przewodniczący
Zamykam ten punkt posiedzenia.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 19 lutego 2009 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Iles Braghetto
na piśmie. - (IT) W Europie stale rozwija się działalność niedochodowa i organizacje nienastawione na zysk.
W dobie kryzysu gospodarczego i finansowego, który wywiera poważne skutki społeczne, wzmocnienie gospodarki opartej na korzyściach społecznych, a nie na zysku, jest wyborem strategicznym. Umożliwi nam złagodzenie skutków kryzysu oraz kontynuację strategii lizbońskiej poprzez realizację jej głównych celów, mianowicie koncepcji odpowiedzialności społecznej.
Po drugie, przedsiębiorstwa gospodarki społecznej mogą podejmować działania na szczeblu lokalnym, stając się wiarygodnym partnerami dla organów administracji publicznej, które planują działania wspierające bardziej podatnych na zagrożenia.
Dlatego powinniśmy być radzi z posunięcia Parlamentu Europejskiego, które służy rozpoznaniu na gruncie prawa i statystyki organizacji działających i mocno osadzonych w tkance europejskiej, z uwagi na ich umiejętność osiągania celów społecznych.
Oto oddolna wizja, która zasadniczo wpływa na kształt europejskiego modelu społecznego.
Gabriela Creţu  
Gospodarka społeczna może odegrać ważną rolę w europejskiej gospodarce, tworząc nowy typ gospodarki służącej zrównoważonemu rozwojowi, opartej na demokratycznych wartościach, w której najważniejsi są ludzie.
Gospodarka społeczna jednak napotyka na ogromną przeszkodę: brak widoczności instytucjonalnej, jako że nie uważa się jej za sektor gospodarki rozłączny wobec dwóch podstawowych sektorów: publicznego and prywatnego.
Wzywamy Komisję i państwa członkowskie do opracowania ram prawnych uznających gospodarkę społeczną za trzeci sektor oraz do stosowania przepisów wyraźnie określających, które podmioty mogą działać w tym sektorze, aby inne typy organizacji nie mogły korzystać z finansowania lub środków polityki publicznej przeznaczonych na zachęty dla przedsiębiorstw z sektora gospodarki społecznej.
Wzywamy również Komisję i państwa członkowskie do przygotowania oferty wsparcia finansowego, szkoleń i konsultacji, jak również do uproszczenia procedur zawiązywania przedsiębiorstw w sektorze społecznym.
W ten sposób gospodarka społeczna skutecznie spełni swoje zadanie w ogólnym kontekście gospodarki europejskiej, nie tylko pomagając w walce z ubóstwem, lecz także ułatwiając dostęp do zasobów, praw i usług potrzebnych obywatelom do tego, aby mogli uczestniczyć w życiu społecznym.
Gábor Harangozó  
na piśmie. - Przede wszystkim pragnę pogratulować sprawozdawczyni, poseł Patrizi Toi jakości prezentowanego nam dziś sprawozdania. Niewątpliwie ważne jest, aby nieco rozjaśnić zasady definiowania pojęcia gospodarki społecznej oraz gwarantowania jej statusu prawnego za pomocą szerokiego wachlarza krajowych doświadczeń. Gospodarka społeczna wymaga przejrzystości, aby - poprzez lepszą znajomość danych ogólnounijnych - lepiej realizować cele solidaryzmu, zatrudnienia, przedsiębiorczości, wzrostu, konkurencyjności, spójności społecznej i dialogu społecznego na całym obszarze Unii. Gospodarka społeczna staje się coraz ważniejszym czynnikiem na szczeblu lokalnym i regionalnym i obecnie - z uwagi na następstwa kryzysu finansowego - ma odegrać większą niż kiedykolwiek rolę w rozwoju społeczno-ekonomicznym Europy. Unia musi skupić swoje wysiłki na wspieraniu dynamiki społeczno-ekonomicznej, aby przemóc rozdział sektora publicznego od prywatnego, jeżeli naprawdę chcemy znaleźć nowe i innowacyjne rozwiązania służące zapewnianiu naszym obywatelom trwałych miejsc pracy, lepszych warunków bytowych oraz wysokiej jakości usług użyteczności publicznej w społeczeństwie.
Magda Kósáné Kovács  
Przez kilka miesięcy próbowaliśmy mobilizować wszystkie instytucje UE i zasoby w celu złagodzenia skutków narastającego kryzysu. Ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło - zatem w porządku dziennym sesji plenarnej znalazła się prezentacja sprawozdania poseł Patrizi Toi. Inicjatywy ukierunkowane na solidaryzm, a także spójność regionalną i społeczną nabierają obecnie szczególnej wagi. Na tym skupia się gospodarka społeczna. Stanowi ona konglomerat form organizacyjnych, których celem jest solidaryzm, a zamiast zysku liczy się wspólny interes finansowy. Takich podmiotów nie może zastąpić żadna organizacja zorientowana na rynek. Oferują one możliwość zmniejszenia skutków rozwarstwienia ekonomicznego dotykających zmarginalizowanych członków społeczeństwa, zapewniają godną pracę, a przyjmując różne formy prawne - od samozatrudnienia po spółdzielnie społeczne - potrafią zamienić owoce swojej pracy na korzyści dla społeczności.
Dość powiedzieliśmy i napisaliśmy o gospodarce społecznej, lecz bez europejskiej bazy statystycznej nie będzie ona dostrzegalna w naszym codziennym życiu. Jeśli to pojęcie będzie obce społeczeństwu, to nie pomoże nawet solidaryzm. Z drugiej zaś strony organizacje uczestniczące w gospodarce społecznej są zbyt małe, by stać się rozpoznawalne na szczeblu makroekonomicznym.
Sprawozdanie poseł Patrizi Toi pomoże ustawodawcom i zainteresowanym podmiotom rynkowym wyzbyć się podejrzeń, gospodarka społeczna generująca pieniądz i produkty jest po prostu sposobem na obejście przez organizacje zasad konkurencji.
Tu i teraz dzięki sprawozdaniu może udać się pchnąć gospodarkę społeczną do skutecznej walki z kryzysem oraz, przy stosunkowo niskim nakładzie, do zapobiegania utracie miejsc pracy i ochrony przez utratą środków utrzymania.
Silvia-Adriana Ţicău  
Gospodarka społeczna daje stabilność zatrudnienia i opiera się relokacji. Uważam, że Unia Europejska i państwa członkowskie powinny zachęcać do różnych form gospodarki społecznej, m.in. spółdzielni, wzajemnych towarzystw, stowarzyszeń i fundacji, oraz te formy wspierać za pomocą regulacji prawnych i środków politycznych.
Należy przeznaczyć szereg środków ukierunkowanych na rozwój mikropożyczek i finansowania UE stosownie do potrzeb, skoro wartości gospodarki społecznej pokrywają się z europejskimi celami integracji społecznej i dążenia do równowagi między życiem prywatnym a pracą, jak również poprawy sytuacji w zakresie równości płci oraz podniesienia jakości życia osób starszych lub niepełnosprawnych. Uważam, że należy uwypuklić rolę kobiet w gospodarce społecznej, zważywszy na ich zaangażowanie w działalność stowarzyszeń i wolontariat.
Apeluję do Komisji o włączenie gospodarki społecznej w zakres innych polityk i strategii rozwoju społeczno-gospodarczego, zwłaszcza w kontekście pakietu dla małych firm Small Business Act, jako że struktury gospodarki społecznej są nastawione przede wszystkim na małe i średnie przedsiębiorstwa oraz usługi użyteczności publicznej. Wysiłki te można uzupełnić o utworzenie rejestru statystycznego przedsiębiorstw sektora gospodarki społecznej w każdym z państw członkowskich oraz zamieszczenie tych danych w systemie statystycznym Eurostatu.
