Sytuacja w Kenii (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji dotyczące sytuacji w Kenii.
Janez Lenarčič
przewodniczący Rady. - (SL) Jestem bardzo zadowolony, że w dniu dzisiejszym Parlament Europejski przeprowadzi debatę dotyczącą Kenii i projektu rezolucji w sprawie obecnej sytuacji w tym kraju.
Prosty fakt, że Parlament Europejski wysłał misję obserwatorów wyborczych, której przewodniczył pan Lambsdorff, oraz własną delegację, której przewodniczył pan Mulder, stanowi bardzo istotny sygnał świadczący o tym, że Parlament Europejski jest zainteresowany sytuacją w Kenii.
Jak wiemy, wybory w Kenii odbyły się w dniu 27 grudnia. Wysoka frekwencja wyborców w Kenii dowodzi zaangażowania społeczeństwa kenijskiego w procesy demokratyczne oraz zaufania dla tych procesów.
Misja obserwatorów wyborów Unii Europejskiej była obecna na miejscu, a przewodniczył jej pan Lambsdorff. Wskazała ona na liczne nieprawidłowości w liczeniu i zapisywaniu głosów w trakcie tych wyborów. Te nieprawidłowości wywołują poważne wątpliwości dotyczące faktycznego wyniku wyborów. Jak wiemy, po opublikowaniu wyników wyborów w stolicy, Nairobi, i innych regionach Kenii wybuchły zamieszki.
Zwolennicy lidera opozycji, Odingi, kilkakrotnie starli się z siłami bezpieczeństwa oraz zaatakowali zwolenników prezydenta Kibakiego. Siły bezpieczeństwa oddały strzały w kierunku tłumu. Według Louise Arbor, Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, siły bezpieczeństwa zareagowały "nadmierną przemocą”.
Co najmniej 600 osób zostało pozbawionych życia, a nieomal ćwierć miliona musiało uciekać - i to w Kenii, w kraju, do którego zwykle uciekają uchodźcy z sąsiednich krajów, Somalii i południowego Sudanu.
Miało to negatywny wpływ na gospodarkę nie tylko samej Kenii, ale również sąsiednich krajów, w szczególności tych, które nie dysponują dostępem do morza. To tragedia. Jednocześnie to straszliwy cios dla procesu demokratyzacji oraz cios dla całego kontynentu afrykańskiego, gdzie Kenia była uznawana za wzór.
Unia Europejska potępiła przemoc w Kenii. Zwróciliśmy się do przywódców kenijskich o odniesienie się do wątpliwości dotyczących prawidłowości wyborów, ale przede wszystkim o nawiązanie dialogu i znalezienie rozwiązania politycznego. Oczywiście zareagowaliśmy na potrzeby humanitarne społeczeństwa kenijskiego. Unia Europejska z zadowoleniem przyjęła mediację prezydenta Ghany, pana Kufuora, który przewodniczy Unii Afrykańskiej.
Wyraziliśmy również poparcie dla grupy wybitnych osobistości afrykańskich, której przewodniczy były sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, pan Kofi Annan, i która powinna w najbliższym czasie przybyć do Nairobi. W międzyczasie prezydent Kibaki powołał swój rząd bez konsultacji z liderem opozycji, panem Odingą. Pan Odinga wezwał do zorganizowania za trzy dni w Kenii masowych demonstracji.
Z bardziej optymistycznych wiadomości, parlament kenijski odbył wczoraj pierwsze posiedzenie. Kandydat opozycji został wybrany przewodniczącym parlamentu. To pozytywna wiadomość w tym sensie, że w kraju wciąż widoczne są pewne reguły demokratyczne, a opozycja wciąż może dojść do głosu.
Dla Unii Europejskiej oczywiste jest, że normalne prowadzenie interesów z Kenią nie będzie możliwe do czasu znalezienia kompromisu politycznego. Kompromis musi prowadzić do trwałego rozwiązania, które uwzględni wolę społeczeństwa kenijskiego, uzyska jego poparcie i przywróci stabilną sytuację w Kenii.
W imieniu Unii Europejskiej mogę powiedzieć, że wszystkie wydarzenia, które nastąpiły po wyborach w Kenii, są rozczarowujące, a sytuacja pozostaje niepokojąca. Jednakże nie da się tego porównać z rozczarowaniem samego społeczeństwa Kenii, obywateli, którzy tłumnie wzięli udział w wyborach i mieli nadzieję na lepszą przyszłość.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Nie trzeba mówić, że Komisja Europejska jest głęboko zaniepokojona poważnym kryzysem, jaki dotknął Kenię. Ponadto dzień po wyborach, kiedy widoczne były sygnały ostrzegawcze przed chaosem, będącym następstwem wydarzeń szczególnie z okresu liczenia głosów, udało nam się zmobilizować i nawiązać kontakty z liderami po obu stronach - formującej się większości i opozycji. W tym kontekście powinienem państwu również powiedzieć, że nie mieliśmy problemów z nawiązaniem bezpośredniego, osobistego kontaktu z panem Odingą. Z drugiej strony od tego czasu, mimo wielokrotnie podejmowanych prób, nigdy nie udało mi się nawiązać bezpośredniego, osobistego kontaktu z panem Kibakim, co jest zaskakujące biorąc pod uwagę, jak łatwo było się z nim skontaktować w przeszłości. To dobitnie pokazuję skalę panujących niepokojów.
Akty przemocy, które nastąpiły po wyborach i wyniku których zginęło ponad 600 osób, a ponad 250 tysięcy musiało uciekać, jasno pokazały stopień frustracji i złości odczuwanej przez społeczeństwo kenijskie wobec zasadniczych problemów nierówności społecznej i gospodarczej oraz korupcji osłabiającej społeczeństwo Kenii, powodujących niebezpieczeństwo wybuchu konfliktu etnicznego. Ale te wybory pokazały również demokratyczne aspiracje społeczeństwa Kenii. Aspiracje te zostały podważone przez nieprawidłowości, które wystąpiły w dniu wyborów, wywołujące poważne wątpliwości dotyczące ważności oficjalnych wyników. W pełni zgadzamy się z wnioskami i deklaracjami misji obserwacyjnej Unii Europejskiej, której przewodniczył wasz kolega Alexander Lambsdorff, któremu chciałbym naprawdę pogratulować za wykonaną przez niego tak doskonałą pracę, że międzynarodowe władze spoza UE, których stanowisko było na początku nieco mniej kategoryczne i czasem nieco mniej obiektywne, zdecydowały się w końcu poprzeć i zaaprobować spostrzeżenia i wnioski pana Lambsdorffa.
Stanowisko Komisji w odniesieniu do sytuacji politycznej w Kenii nie mogłoby być bardziej jednoznaczne. Liderzy polityczni Kenii powinni pilnie ocenić swoją odpowiedzialność oraz błyskawicznie i poważnie zobowiązać się do znalezienia porozumienia politycznego. Bez takiego porozumienia Unia Europejska bezsprzecznie nie będzie miała innego wyjścia, niż zrewidować swoje stosunki z Kenią, które, jak należy podkreślić, dotychczas były doskonałe. Wydawało się, że Kenia jest krajem znajdującym się na dobrej drodze w zakresie rządzenia, praw człowieka i demokracji, jak również odgrywania istotnej roli stabilizacyjnej w regionie. Musimy o tym pamiętać.
Odpowiedzialność za znalezienie rozwiązania politycznego spoczywa zatem przede wszystkim na przywódcach kenijskich. Wymaga to natychmiastowego powstrzymania prowokacji i przemocy na ulicach, ale również w mediach i wystąpieniach publicznych. Kluczowe znaczenie ma dojście do kompromisu przez prezydenta Mwai Kibakiego oraz przywódcę opozycji Raila Odingę, polegającego na uznaniu, że wyniki wyborów nie znajdują odpowiedniego odbicia w sprawowaniu władzy i odpowiedzialności, a podział władzy jest konieczny dla zakończenia kryzysu politycznego. Taki podział władzy może być tymczasowym rozwiązaniem, na przykład do czasu rozpisania nowych wyborów.
Wreszcie dla kenijskiej klasy politycznej istotnym elementem jest dostrzeżenie pilnej potrzeby rozwiązania podstawowych problemów leżących u źródeł tego wybuchu przemocy, niezależnie od tego, czy chodzi o konstytucyjny podział władzy, polityczne zarządzanie państwem czy poważną dyskryminację i nierówności społeczne i gospodarcze.
Komisja i Unia Europejska jako całość w pełni popierają mediacje afrykańskie, rozpoczęte przez prezydenta Kufuora i kontynuowane przez Kofiego Annana dzięki Graça Machelowi i Benjaminowi Mkapie. Wzywają oni prezydenta Kibakiego i Raila Odingę do pełnej współpracy w celu osiągnięcia porozumienia politycznego. Na początku kryzysu odbyłem szczegółową rozmowę z Desmondem Tutu w trakcie jego misji mediacyjnej. Odbyłem również bardzo długą rozmowę z Kofi Annanem, który zauważył, że najwłaściwszym rozwiązaniem byłoby powiązanie mediacji afrykańskich z procesem zbliżenia politycznego. Obiecałem udzielenie przez Komisję poparcia dla takich mediacji, zarówno politycznego, jak i finansowego.
W każdym przypadku powinniśmy być zadowoleni ze zgodnego z prawem wybrania w trakcie ostatniej nocy przewodniczącego parlamentu kenijskiego. Powinniśmy uznać to za sygnał świadczący o przestrzeganiu ram konstytucyjnych, przynajmniej z tego punktu widzenia. Jednakże kilka najbliższych dni będzie miało kluczowe znaczenie. Będziemy dokładnie monitorować sytuację i pozostaniemy w ścisłym kontakcie z afrykańskimi mediatorami. Dostosujemy nasze stosunki z Kenią, również w zakresie współpracy, tak aby były one zgodne ze zmianami sytuacji i działaniami podejmowanymi przez obie strony.
Obecnie wszystkie rozwiązania są możliwe. Konieczne jest prowadzenie dialogu europejskiego i międzynarodowego, aby nasze działania miały największy możliwy wpływ. Wydaje się, że obecnie cała wspólnota międzynarodowa zajmuje takie samo stanowisko i nie ma różnic w podejściu, tendencjach politycznych czy nawet strategiach. To ważne. Na początku, bezpośrednio po wyborach, sytuacja była nieco inna. Uważam, że możemy to uznać za nasze osiągnięcie, które jest korzystne.
W odniesieniu do sytuacji humanitarnej Komisja zareagowała bardzo szybko. Zgodnie z oceną ekspertów ECHO i naszych partnerów na miejscu, Komisja udzieliła wstępnej pomocy nadzwyczajnej w wysokości 5,5 miliona euro w celu zapewnienia uchodźcom wody, żywności, schronienia i opieki zdrowotnej.
Maria Martens
w imieniu grupy PPE-DE. - (NL) Panie przewodniczący! Jak już powiedziano, od 2002 r. Kenia była ważnym przykładem demokracji i stabilności w regionie. W ostatnich latach kraj dokonał ogromnego postępu politycznego i gospodarczego. Wybory w Kenii pokazały, że znaczna większość Kenijczyków woli demokrację od dyktatury. Pokazały, że bardziej wierzą wybranym przez siebie reprezentantom niż armii. Niemniej jednak pojawiły się alarmujące wybuchy przemocy, a obecnie wystąpił kryzys humanitarny, którego skutkiem są setki zabitych i ponad 250 tysięcy uchodźców. To nie pozostanie bez wpływu na sytuację gospodarczą kraju.
Co należy uczynić? Istotne jest, aby Unia Europejska zaoferowała pełne wsparcie dla panelu "wybitnych osobistości Afryki” powołanego przez Unię Afrykańską, któremu przewodzi Kofi Annan. Jeżeli możemy wyciągnąć jakąś lekcję z przeszłości, to to, że nam, Europejczykom, nie może się wydawać, że możemy rozwiązać problemy Afryki. Problemy Afryki wymagają afrykańskich rozwiązań i z zadowoleniem przyjmuję wsparcie Komisji Europejskiej dla takiego podejścia.
Panie przewodniczący! Nasza grupa w pełni popiera rezolucję. Chciałbym jednakże wspomnieć o jednej trapiącej mnie kwestii, którą nasza grupa uznaje za w najwyższym stopniu godną pożałowania. Mianowicie dzień po wyborach, czyli w chwili, kiedy wyniki już były znane i, jak powiedział komisarz, już stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości, Komisja Europejska przekazała rządowi ponad 40 milionów euro w formie pomocy budżetowej. Nie czekała nawet na spostrzeżenia własnego zespołu obserwacyjnego - a tak się składa, że zostały one opublikowane już trzy dni później.
Tej decyzji politycznej nie da się uzasadnić techniczną drobnostką, według której płatność była już raz opóźniona do chwili zakończenia wyborów, a ponadto była to trzecia płatność z całej serii. Ta płatność mogła i powinna być odroczona. To była absolutnie niefortunna decyzja, tym bardziej, że same państwa członkowskie już zawiesiły udzielanie pomocy. Taka sytuacja nie może się powtórzyć w przyszłości.
Emilio Menéndez del Valle
w imieniu grupy PSE. - (ES) Panie przewodniczący! Dodatkowym dowodem na brak wsparcia większości społeczeństwa kenijskiego dla prezydenta Kibakiego jest uzyskanie w trakcie wyborów parlamentarnych, odbywających się równolegle z wyborami prezydenckimi, przez opozycyjną partię pana Odingi dwa razy więcej głosów niż przez partię pana Kibakiego.
Jak wiemy, umożliwiło to panu Odindze objęcie wczoraj, w trakcie pierwszego posiedzenia parlamentu, stanowiska przewodniczącego. Jednocześnie 22 ministrów pana Kibakiego, którzy chcieli zostać posłami, zostało pokonanych w wyborach.
Moim zdaniem, prezydent Kibaki ponosi znaczną część odpowiedzialności, nie tylko ze względu na oszustwo wyborcze. Pięć lat jego rządów doprowadziło do frustracji, rozczarowania i oszustwa. To prawda, że wzrost gospodarczy wyniósł 6%, ale ponad połowa społeczeństwa nadal żyje poniżej granicy ubóstwa. Ponadto kilku ministrów gabinetu, których nominacja przez pana Kibakiego miała wyraźnie prowokacyjny charakter, jest wiązanych z przypadkami korupcji.
Ten prezydent, który w nieuczciwy sposób próbuje utrzymać się przy władzy, jest również odpowiedzialny za inny poważny problem: jego działania wskrzesiły wewnętrzny konflikt etniczny, lawinę, którą może być trudno zatrzymać.
Jakby tego było mało, dwa tygodnie temu, jak państwo wiecie, przewodniczący kenijskiej komisji wyborczej stwierdził ni mniej, ni więcej, że nie wie, kto wygrał wybory prezydenckie.
Z tych wszystkich względów moim zdaniem absolutnie uzasadnione jest zawarte w ustępie 11 wspólnego projektu rezolucji Parlamentu wezwanie do rozpisania nowych wyborów, jeżeli niemożliwe jest dokonanie przez niezależną instytucję ponownego przeliczenia głosów oddanych w wyborach, które odbyły się 27 grudnia, w sposób jasny, przejrzysty i wiarygodny.
Alexander Lambsdorff
w imieniu grupy ALDE. - (DE) Panie przewodniczący! Na początku chciałbym wyrazić wdzięczność dla Rady, Komisji i moich kolegów posłów do Parlamentu Europejskiego. Istnieje ogromna zgodność między instytucjami. Osobiście jestem bardzo szczęśliwy z tego powodu i chciałbym wyrazić to w imieniu zespołu ponad 150 obserwatorów, spośród których co najmniej 50 przebywało w Kenii ponad miesiąc. Nasza jedność w tej kwestii jest dobrym sygnałem.
Jak chciałbym podkreślić, niektórzy spośród tych obserwatorów są w tej chwili w drodze lub już dotarli do Pakistanu, gdzie odbędą się kolejne trudne wybory. Obserwowanie wyborów może być czasem trudnym i niebezpiecznym zajęciem. Chciałbym szczerze podziękować tym ludziom za zaangażowanie okazywane w tej sprawie.
Za czymkolwiek się opowiadacie, Europa jest wspólną wartością. Jak już powiedział komisarz, możemy być dumni z tego, że inne misje obserwacyjne poparły naszą ocenę, na przykład delegacja Commonwealth oraz Międzynarodowego Instytutu Republikańskiego ze Stanów Zjednoczonych. Z tego względu uważam, że działania misji obserwacyjnej ustanowiły podstawę wspólnego wysiłku, w ramach którego Unia Europejska, Afryka i Stany Zjednoczone wspólnie działają na rzecz rozwiązania kryzysu w Kenii.
W swojej rezolucji Parlament Europejski wskaże metody, które uznaje za właściwe. Jako główny obserwator nie brałem osobiście udziału w tych konsultacjach. Moim zdaniem do końca naszej misji należy jednoznacznie zachować jej neutralność. Do końca, czyli do chwili złożenia ostatecznej wersji sprawozdania, nad którą obecnie pracujemy.
Wynikająca stąd neutralność, obok profesjonalizmu działań naszych obserwatorów, była naszym najmocniejszym atutem. Neutralność i profesjonalizm oznacza również, że działamy wyłącznie na podstawie dowodów. W naszych konkluzjach ustaliliśmy, że istnieją wątpliwości dotyczące wyników wyborów prezydenckich. Jako misja monitorująca nigdy nie stwierdziliśmy, że konkretny kandydat wygrał wybory. Stwierdziliśmy, że nie można ustalić, kto jest zwycięzcą.
Chciałby zacytować po angielsku jednego z kenijskich obserwatorów, który napisał:
"Naszym zdaniem, biorąc pod uwagę cały proces wyborczy, wybory powszechne w 2007 r. były wiarygodne pod względem głosowania i liczenia głosów. Proces wyborczy stracił wiarygodność pod koniec, jeśli chodzi o podsumowanie i ogłoszenie wyników prezydenckich”'
Niniejsze oświadczenie pochodzi od krajowych obserwatorów kenijskich, którzy byli rozmieszczeni między 16 do 20 tysiącami obywateli. Jest to całkowicie zgodne z naszymi odkryciami.
Chciałbym teraz stwierdzić coś, co odnosi się do mnie osobiście, naszego zespołu i wszystkich naokoło: wszyscy mamy nadzieję, że uda się szybko zażegnać kryzys, powstrzymać przemoc, a uchodźcy będą mogli wrócić do swoich stron ojczystych tak szybko, jak to tylko możliwe.
Konrad Szymański
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Panie Ministrze! Panie Komisarzu! Kenia to nie tylko problem wyborczych nadużyć prezydenta Kibaki. Mamy tam do czynienia z kryzysową sytuacją humanitarną ludności cywilnej.
Najbardziej dramatyczna sytuacja zdaje się mieć miejsce w Eldoret w Parafii pod wezwaniem Ducha Świętego w Langas. Mamy tam do czynienia z licznymi mordami na tle politycznym i etnicznym. Wielu Kenijczyków wypędzono z ich rodzinnych domów, które następnie spalono. W samej parafii w Langas ukrywało się 1 stycznia 2008 r. ponad 3 tysiące osób. Uchodźcy są pozbawieni żywności, czystej wody oraz sanitariatów. Katolicka Misyjna Agencja Informacyjna MISNA 2 stycznia tego roku podała, że w samej katedrze w Langas ukrywa się od 7 do 10 tysięcy osób. Potrzebna jest nie tylko mediacja polityczna, ale także działania gwarancyjne, które nie pozwolą na wybuch nienawiści etnicznej i religijnej.
Marie-Hélène Aubert
w imieniu grupy Verts/ALE. - (FR) Panie przewodniczący, moim zdaniem ze względu na obecną sytuację Unia Europejska powinna dążyć do zapewnienia wiarygodności misjom obserwacyjnym wysyłanym do takich krajów. Bowiem jeżeli w miarę poważnie zauważymy, jak to miało miejsce w tym przypadku, że dokonano oczywistej manipulacji wynikami, a prezydenta nie można uznać za prawidłowo wybranego, to Unia Europejska powinna prezentować spójną politykę i zacząć co najmniej od nieuznania prezydenta, w tym przypadku pana Kibakiego. Po drugie, UE powinna możliwie szybko zaproponować i zapewnić przeprowadzenie nowych wyborów prezydenckich, które umożliwią tym razem wybrać prezydenta we właściwy i uczciwy sposób.
Niestety, istnieją precedensy, szczególnie w przypadku Etiopii, gdzie prezydent użył siły do objęcia urzędu, mimo dowodów oszustwa, po którym nastąpiły represje i akty przemocy. Akceptacja Unii Europejskiej dla tego przypadku osłabia wartość wysyłania misji obserwacyjnych.
Jaki jest sens wysyłania europejskich misji obserwacyjnych, którym towarzyszy poważne zaangażowanie wszystkich naszych kolegów w tej dziedzinie, kończące się przyjęciem wniosków jednomyślnie akceptowanych przez wszystkich, skoro w końcu i tak wszyscy jesteśmy przybici, a kilka miesięcy później akceptujemy wygraną prezydenta, który nawet nie chce nas wysłuchać? Czy pogodzilibyśmy się z taką sytuacją we własnym kraju? Z pewnością nie.
Z tego względu w ramach demokracji i uznawanych przez nas procedur wyborczych nie możemy stosować podwójnych standardów, jednych odnoszących się do Unii Europejskiej, a innych uzależnionych od interesu ludzi w tych regionach.
Uważam, że społeczeństwo kenijskie chce dotrzeć do sedna tej sytuacji i wzywa do przeprowadzenia nowych wyborów, aby wszystko było absolutnie jasne.
Gabriele Zimmer
w imieniu grupy GUE/NGL. - (DE) Panie przewodniczący, szanowni państwo! Z pewnością wszyscy zgadzamy się, że wydarzenia rozgrywające się w Kenii są tragiczne i koniecznie należy położyć kres trwającym do dziś aktom przemocy. Kryzys w Kenii ma podłoże zasadnicze, a nie wyłącznie polityczne. Ze względu na wszystkie zamiary i cele, może on mieć również wpływ na sytuację w sąsiednich krajach afrykańskich.
Prawdą jest, że w Kenii działają prowokatorzy starający się wzniecić nienawiść między grupami etnicznymi w celu dojścia do władzy. Ale jeżeli na przykład czytają państwo obecną wolną prasę kenijską, otuchy dodaje fakt, jak wielu dziennikarzy ciągle stara się wspierać jedność kraju i jedność społeczeństwa kenijskiego, przeciwstawiając się dzieleniu społeczeństwa. Największym problemem jest fakt, że nie udało się zapewnić udziału we wzroście gospodarczym dużym częściom społeczeństwa kenijskiego i że na tej podstawie mogą wybuchać zamieszki. W kontekście naszej współpracy rozwojowej należy raczej podkreślić, że podejmowane są rzeczywiste próby wprowadzenia reform, w szczególności przeprowadzenia praktycznej kampanii zwalczania ubóstwa w Kenii.
Uważam również, że prowadzenie dyskusji dotyczącej wstrzymania wsparcia budżetowego dla Kenii jest problemem, ponieważ podsyca to obawy dotyczące przyszłości Kenii. Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuję fakt, panie komisarzu Michel, że UE jasno opowiada się po stronie Kofiego Annana i innych mediatorów Unii Afrykańskiej, którzy przy wsparciu polityków afrykańskich pomagają rozwiązać problemy w Kenii.
Valdis Dombrovskis
- (LV) Panie przewodniczący, panie komisarzu, szanowni państwo! Chciałbym przede wszystkim pochwalić wysoki poziom aktywności obywateli Kenii w dniu wyborów. Charakterystyczną cechą wyborów była wysoka frekwencja i cierpliwość części obywateli, niezrażonych długimi kolejkami i problemami technicznymi występującymi w niektórych okręgach. Niestety, sytuacja w odniesieniu do publikacji wyników wyborów prezydenckich była diametralnie odmienna. Nie udało się osiągnąć koniecznej przejrzystości. Liczne naruszenia i rozbieżności informacyjne wywołują wątpliwości w odniesieniu do ogłoszonych wyników wyborczych. Niestety powstało wrażenie, że wyniki sfabrykowano zgodnie z zasadą mówiącą, że nieistotne jest, jak głosujesz, lecz to, jak my liczymy głosy. Jeżeli wiarygodna i przejrzysta analiza głosów nie jest możliwa, należy przeprowadzić ponowne wybory prezydenckie w Kenii. Po ogłoszeniu wyników wyborczych już napięta atmosfera stała się niestety gwałtowna. Obecnie najważniejszą kwestią jest powstrzymanie przemocy i zapobieżenie kryzysowi humanitarnemu. Unia Europejska musi wesprzeć misję, której przewodzą Unia Afrykańska i Kofi Annan, której zadaniem jest mediacja między prezydentem i opozycją, aby położyć kres przemocy i znaleźć rozwiązanie kryzysu politycznego. Jeżeli okaże się to konieczne, Unia Europejska powinna być gotowa kontynuować tą mediację. Z pewnością Unia Europejska powinna zapewnić Kenii pomoc humanitarną niezbędną dla poprawy sytuacji wielu tysięcy uchodźców, którzy ze względu na zamieszki byli zmuszeni do opuszczenia swoich domów. Jednakże pomoc humanitarna powinna być zapewniona w sposób gwarantujący jej faktyczne dotarcie do uchodźców oraz odpowiednią kontrolę nad sposobem wydatkowania środków. Z tego punktu widzenia wątpliwości budzi decyzja Komisji Europejskiej o przekazaniu dzień po wyborach 40 milionów euro pomocy budżetowej dla rządu kenijskiego, bez uwzględnienia krytycznej opinii obserwatorów Unii Europejskiej odnoszącej się do przebiegu wyborów. Niestety, wsparcie budżetowe nie zapewnia dokładnej kontroli nad wykorzystaniem funduszy, a zapewnienie takiej pomocy prezydentowi i rządowi, którzy doszli do władzy na podstawie wątpliwych wyborów, powinno być poddane dokładnej ocenie. Wzywam Komisję Europejską do zbadania tej sprawy i przekazania informacji Parlamentowi Europejskiemu dotyczącej działań podjętych dla zapobieżenia powtórzeniu się takich sytuacji w przyszłości.
Glenys Kinnock
Panie przewodniczący! Ewidentnie musimy podkreślić fakt, że Kenia jest krajem, w którym większość ludzi naprawdę żyje za parę dolarów dziennie.
Istnieje olbrzymie niezadowolenie i ubóstwo; jak widzieliśmy, sytuacja w kraju zrodziła całą armię niezadowolonych ludzi, ponieważ uświadomili sobie, że przepaść między tymi, którzy mają i tymi, którzy nie mają, jeszcze się w Kenii pogłębiła - i to w kontekście 6% wzrostu PKB, o którym wspominali inni.
Kenia jest gospodarką o niskich dochodach i niskich zasobach. Jest to także kraj, który na nieszczęście jest pogrążony w rozdawnictwie przywilejów z nominacji politycznych i w korupcji. I widzimy też, że gdy my tu debatujemy, ludzie gromadzą zapasy żywności i znowu wychodzą na ulice w Nairobi i w innych częściach Kenii.
Dlatego też przyłączyłabym się do tych głosów, które mówią, że UE musi wstrzymać wsparcie budżetowe dla Kenii do czasu znalezienia politycznego rozwiązania obecnego kryzysu. Niedopuszczalną rzeczą było wysłanie 40,6 mln euro następnego dnia po skrytykowaniu wyborów.
Bardzo się cieszę, że komisarz Michel napomknął w naszej komisji w poniedziałek, że natychmiast zostanie dokonany przegląd budżetu. Chciałabym usłyszeć więcej szczegółów na ten temat. Zamiast kierować pieniądze za pośrednictwem ministerstw liniowych w Kenii musimy zastanowić się nad sposobami przekazywania ich poprzez wsparcie projektów, co gwarantuje także, że ubodzy Kenijczycy nie zostaną poszkodowani przez takie działanie.
Moim zdaniem musimy wyraźniej mówić o potrzebie uzależnienia udzielania pomocy od dobrego zarządzania, co jest wyraźnie określone w umowach o partnerstwie z Kotonu, a my tego nie robimy. Obawiam się, że przymykamy oczy na wiele poważnych oskarżeń o korupcję w Kenii.
I wreszcie sprawcy tych dziwnych wyników wyborów, które zgłosili nam obserwatorzy, muszą ponieść odpowiedzialność i nie może im to ujść bezkarnie.
Unia Europejska musi także spełnić swoją rolę w monitorowaniu procesu mediacji. Jako jedni z pierwszych żądaliśmy wzięcia tego pod uwagę i chciałabym, by Rada i Unia Europejska były bardziej zdecydowane i spójne w swoim podejściu i by Kofi Annan otrzymał od Europy wszelkie potrzebne poparcie i aby nowa komisja wyborcza mogła zacząć działać jak najszybciej.
Anna Záborská
(SK) Proszę pozwolić mi na kilka pytań i komentarzy.
Co stało się ze środkami finansowymi Unii Europejskiej, które znajdowały się w przedstawicielstwie w Nairobi w okresie od listopada? Dlaczego przelew był opóźniony do wyborów, a pieniądze wypłacono dzień po wyborach? W tym momencie dostępne były tylko wstępne wyniki, a już wtedy ujawniły się pierwsze wątpliwości dotyczące wiarygodności procedury. Kto nadzoruje wykorzystanie środków finansowych podatników wspólnotowych przeznaczonych na pomoc rozwojową? Skoro pojawiły się wątpliwości w trakcie wyborów, powinny istnieć jasne, z góry określone zasady wstrzymujące przekazanie środków do chwili ostatecznego ogłoszenia wyników.
Kiedy przebywałam w Kenii na miesiąc przed wyborami, obywatele zwracali mi uwagę, podobnie jak zaznaczyła to Komisja, że cała sytuacja może skończyć się wybuchem przemocy. Ponieważ pomoc finansowa przeznaczona jest dla ludzi, warunkiem zapewnienia tej pomocy nie może być ustabilizowanie się sytuacji; w przeciwnym razie musielibyśmy zawiesić pomoc finansową dla wielu krajów, nie tylko afrykańskich.
Sprzeciwiam się wykorzystywaniu pomocy rozwojowej jako narzędzia manipulacji. Zawieszenie finansowania jest formą nacisku politycznego, za który cenę zapłacą ci, dla których pomoc była przeznaczona. Podatnicy europejscy wspólnie składają się, a ludzie, którym pomagamy, nie mogą stać się zakładnikami
przywódców politycznych. Pomoc rozwojowa nie powinna być uwarunkowana porozumieniami; często przestrzeganie praw człowieka nie jest warunkiem w takich porozumieniach. Obywatele kenijscy potrzebują naszej pomocy, bez względu na to, czy popierają Kibakiego czy Odingę. Żyją obok siebie w slumsach, w skrajnym ubóstwie.
Wiemy, że wybory w Afryce się odbyły. Zdaniem obywateli kenijskich, nawet jeżeli liczenie głosów prawdopodobnie nie wszędzie było dokładne, wyniki nic by nie zmieniły. Z tego względu nie powinniśmy karać ludzi uzależnionych od naszej pomocy, i mam na myśli zarówno Europejczyków, jak i Słowaków, którzy mimo powagi sytuacji pozostali na miejscu i kontynuują realizację projektów dwustronnych. Mogę zapewnić, że fundusze na te projekty są wykorzystywane efektywnie i w sposób wolny od korupcji.
Josep Borrell Fontelles
(ES) Panie przewodniczący! My, Europejczycy, nie możemy po prostu powiedzieć, że jesteśmy bardzo zaniepokojeni, ale mamy ogromną nadzieję, że sprawy się unormują, ponieważ powrót do normalności za cenę nieuczciwego zwycięstwa pana Kibakiego nie jest dla nas akceptowalnym rozwiązaniem.
W zbyt wielu państwach afrykańskich sfałszowane wybory pozbawiły obywateli całej wiary i nadziei wobec systemu demokratycznego. Kolejny taki przypadek, tym razem w Kenii, byłby zabójczy dla nadziei demokratycznych w Afryce.
Jedynie silna presja z zewnątrz może przynieść rozwiązanie. Bez silnej presji zewnętrznej dwóch przywódców nie osiągnie żadnego porozumienia, więc musimy wyraźnie powiedzieć panu Kibakiemu, że jego rząd jest nielegalny i podjąć odpowiednie działania. W innym przypadku nasza misja obserwacyjna w trakcie wyborów byłaby bezsensowna.
Dyskutowaliśmy o odpowiedzialności Afrykańczyków, ale nie możemy zapomnieć o naszej własnej odpowiedzialności. Zbyt długo przymykaliśmy oczy na to, co się działo w Kenii. Zbyt długo wychwalaliśmy ten kraj jako przykład demokracji, zapominając o nierównościach społecznych i korupcji szerzącej się w kraju: od czasów uzyskania niepodległości kraj otrzymał pomoc w wysokości 16 miliardów dolarów, a jednocześnie miał tylko 4 prezydentów.
Kenia płaci bardzo wysoką cenę za ochronę i wsparcie, którego udzielaliśmy jej słabym rządom, bez krytykowania ich. Tym razem nie możemy przymykać oczu.
Thijs Berman
(NL) Panie przewodniczący! W dzisiejszym dniu policja po raz kolejny użyła nadmiernej siły wobec demonstrantów. Kolejne osoby zginęły w Kenii. Czy możliwe jest złagodzenie napięcia bez powtórnych wyborów prezydenckich? Wątpię. W każdym przypadku konieczne jest niezależne dochodzenie dotyczące tego oszustwa wyborczego, którego wyniki muszą być respektowane przez wszystkie partie, nawet jeżeli oznacza to nowe wybory.
Kenia znajduje się w straszliwym niebezpieczeństwie. W interesie wszystkich Kenijczyków, całego regionu, a nawet samej UE, jest położenie kresu tym niepokojom. Odmowa prowadzenia dialogu byłaby nieodpowiedzialnością. Ponadto oczywista jest jedna sprawa: dalsza pomoc budżetowa dla rządu wybranego w niedemokratyczny sposób jest wykluczona.
Kofi Annan zachorował, a rzadko atak grypy nadchodził w gorszym momencie. Mimo to UE musi niezwłocznie w pełni poprzeć jego misję i zaproponować wszelką niezbędną pomoc techniczną i finansową. Oczywiście w pierwszej kolejności afrykańscy przywódcy powinni podjąć się mediacji, ale jeżeli wystąpi ryzyko dalszej eskalacji napięcia przed przyjazdem pana Annana, UE powinna być przygotowana do niezwłocznego wysłania wspólnie z Unią Afrykańską delegacji wysokiego szczebla do Nairobi. Kenia nie może stać się druga Somalią. Jeszcze nie jest za późno.
David Martin
Panie przewodniczący! Zgadzam się z panem Borrell Fontellesem, że jeśli sytuacja po wyborach w Kenii przyniosła coś dobrego, to to, że ujawniła ona, iż tak zwana opowieść o kenijskim sukcesie ma bardzo chwiejne podstawy. Prawdą jest, że zwykli Kenijczycy łakną demokracji i że Kenia przeżywa wielki boom gospodarczy, ale jasne jest także, iż przez lata rząd nadzorujący ten boom gospodarczy nie zadbał o to, aby całe społeczeństwo skorzystało z tego pod względem gospodarczym i społecznym.
Teraz wiemy, że w Kenii jest głęboko zakorzeniony nieład społeczny i gospodarczy i że przez lata rząd działał w oparciu o korupcję i złe zarządzanie gospodarką. Jak słusznie powiedziała posłanka Kinnock, warunkiem wstępnym pomocy UE jest koncepcja dobrego zarządzania i poszanowania demokracji. Ale w przeciwieństwie do tego, co powiedzieli inni mówcy, to nie oznacza, że powinniśmy porzucić ten kraj. Oznacza to, że powinniśmy zacząć kierować naszą pomoc poprzez agencje i organizacje, które mogą przekazać pieniądze ubogim, najbardziej potrzebującym i najsłabszym w Kenii. Oczywiście, jeśli wyniki wyborów nie będą należycie monitorowane i respektowane, nie możemy kontynuować przekazywania pieniędzy za pośrednictwem kenijskiego rządu. Musimy nadać czytelne przesłanie: dobre zarządzanie stanowi warunek wstępny pomocy ze strony Unii Europejskiej.
Anders Wijkman
Panie przewodniczący! Ta sytuacja, jak powiedzieli wszyscy przedmówcy, jest naprawdę tragiczna; bardzo przypomina to, co wydarzyło się przed kilku laty w Addis Abebie.
Wątpię, czy uda się znaleźć rozwiązanie bez nowych wyborów. W idealnej sytuacji rozwiązanie należałoby znaleźć dzięki dialogowi w Kenii, najlepiej wspieranemu przez Unię Afrykańską. Ale jak dotąd widać bardzo niewielkie postępy. Jest mało czasu: gdy my tu debatujemy, tkanka kraju rozkłada się.
Nie możemy być widzami, jeśli sytuacja nie zostanie rozwiązana. W obecnej sytuacji zawieszenie pomocy jest absolutnie konieczne. Ponadto, jeśli pojednanie się nie uda, UE musi zaproponować swoje usługi w charakterze mediatora. Czy Rada, czy Komisja są na to przygotowane? Proponowałbym, abyśmy w długofalowej perspektywie poważnie rozważyli nie tylko naszą współpracę w dziedzinie rozwoju, ale także w szczególności nasz program dotyczący zarządzania, a zwłaszcza pomogli partiom politycznym stać się prawdziwymi partiami oraz, dodatkowo, umocnili instytucję kenijskiego parlamentu, bo to jest w tej chwili kluczowy problem.
Colm Burke
Panie przewodniczący! Jako ktoś, kto wcześniej był w Kenii, a zwłaszcza w dzielnicach slumsów w Nairobi, wiem o korupcji, która istniała tam jeszcze przed wyborami. Potępiam tragiczną śmierć prawie 600 osób i krytyczną sytuację humanitarną, jaka zaistniała w Kenii po wyborach w dniu 27 grudnia. Wzywam odnośne władze i zainteresowane strony, aby zrobiły wszystko, by doprowadzić do pokoju w Kenii i zagwarantować poszanowanie praw człowieka i rządów prawa.
Ogromna szkoda, że Kenia, będąca jednym z najbardziej stabilnych i rozwiniętych pod względem gospodarczym krajów w Afryce Wschodniej, znalazła się teraz w stanie takiego chaosu, ponieważ niewątpliwie będzie to miało szkodliwy efekt domina na kraje sąsiednie. Unijna misja obserwacji wyborów stwierdziła, że brak przejrzystości i odpowiednich procedur bezpieczeństwa poważnie podważył wiarygodność wyników wyborów prezydenckich.
Dziś opozycyjna partia Raila Odingi raz jeszcze wezwała do ogólnokrajowych protestów w sprawie wyników wyborów prezydenckich, które odbyły się w zeszłym miesiącu. Demonstracje opozycji mają trwać trzy dni, pomimo zakazu wydanego przez rząd. Takie protesty mogą doprowadzić do dalszego rozlewu krwi. Wiele z tych mordów wydaje się być spowodowanych wyłącznie różnicami etnicznymi; najstraszniejszym z nich był brutalny atak na kościół niedaleko miasta Eldoret, w którego wyniku zginęło, jak się przypuszcza, ponad 30 osób z plemienia Kikuyu.
Apeluję do prezydenta Kibaki o poszanowanie demokratycznych zobowiązań zawartych w kenijskiej konstytucji oraz wytycznych Afrykańskiej Karty Praw Człowieka i Ludów. Wzywam prezydencję UE i Komisję Europejską do ścisłego monitorowania misji mediacyjnej pod przewodnictwem Kofiego Annana, która rozpocznie się w tym tygodniu, oraz do zapewnienia, w razie potrzeby, natychmiastowej kontynuacji tych działań mediacyjnych przez delegację UE na wysokim szczeblu, być może w ramach wspólnej inicjatywy UE-UA.
Karin Scheele
- (DE) Panie przewodniczący! Chciałabym kontynuować rozpoczęte przez moją koleżankę Glenys Kinnock stawianie pytań panu komisarzowi Michelowi. Jakie są główne problemy? Jak możemy je sobie wyobrazić? W jaki sposób zmieniono wsparcie budżetowe?
Jedno dodatkowe pytanie: zakładam, że już poczyniono przygotowania w istniejącym systemie wparcia budżetowego służące zawieszeniu wsparcia w takiej sytuacji, jaka wytworzyła się w Kenii po wyborach?
Jan Mulder
(NL) Panie przewodniczący! Wszyscy zgadzamy się, że procedura wyborów prezydenckich jest tym elementem, który zdecydowanie źle zadziałał w Kenii. Jednakże elementem, który był raczej udany, były wybory parlamentarne, wybory posłów do parlamentu krajowego.
Zgadzam się z komisarzem Michelem, że wczorajsze wydarzenia w parlamencie kenijskim napawają otuchą: wybrano przewodniczącego - partie i opozycja okazały się wystarczająco silne do przeforsowania wyboru nowego przewodniczącego. Z tego względu uważam, że Parlament Europejski powinien podjąć wszelkie możliwe działania dla wsparcia demokracji parlamentarnej w Kenii i wzmocnienia jej, o ile to możliwe. Pomoc budżetowa przyznana dokładnie dzień po wyborach spowodowała fale krytyki z wielu stron tego Parlamentu.
Chciałbym zadać komisarzowi następujące pytanie - choć to prawdopodobnie oficjalnie zabronione. Czy byłby pan gotów podejmować w przyszłości decyzje dotyczące przyznawania pomocy budżetowej w oparciu o opinię Parlamentu Europejskiego? Moim zdaniem mała grupa urzędników w Komisji Europejskiego Funduszu Rozwojowego nie powinna podejmować takiej decyzji; zamiast tego komisarz powinien najpierw zwracać się do Parlamentu Europejskiego o wyrażenie opinii. Chciałbym uzyskać jasną odpowiedź na to pytanie.
Filip Kaczmarek
Panie Przewodniczący! Przykład Kenii pokazuje do czego może prowadzić łamanie standardów demokratycznych i jak ważne jest to, aby wybory były wolne, transparentne, uczciwe i sprawiedliwe.
Ci, którzy przegrywają wybory niezależnie od tego, czy przegrali w uczciwej rywalizacji czy zostali oszukani przez tych, którzy organizowali proces wyborczy, nie powinni jednak sięgać po przemoc i gwałt. Krzywdzenie przypadkowych osób, w tym kobiet i dzieci, nie ma nic wspólnego z akceptowalnymi formami walki o swoje prawa. Jedyną nadzieją dla skutecznego rozwiązania tego typu problemów jest przekonanie rządzących i opozycji, że celem nadrzędnym polityki nie jest zdobycie lub utrzymanie władzy, że celem polityki jest dobro ludzi.
Zatem powrót do normalności w Kenii trzeba rozpocząć od powstrzymania przemocy i gwałtu. Rozumiem, że to jest podstawowy cel mediatorów z Unii Afrykańskiej, i Unia Europejska powinna wspierać ten proces. Za taką deklarację chciałem podziękować panu komisarzowi Michelowi.
Michael Gahler
- (DE) Panie przewodniczący! Przecież nie od dziś zasięg korupcji w Kenii stał się widoczny, czego skutkiem wiele państw członkowskich - właściwie wszystkie państwa członkowskie - wstrzymały już kilka lat temu pomoc budżetową, a nawet przestawiły się na pomoc projektową. To właściwie jeden z powodów do wyrażenia krytyki wobec Komisji, ponieważ widocznie Komisja nie podzieliła się z państwami członkowskimi tymi wątpliwościami i nadal udzielała pomocy budżetowej. Ja również opowiadam się za kontynuacją pomocy w odpowiedniej formie, ale nie w formie dającej poprzednim strukturom szansę zarządzania funduszami poprzez wsparcie budżetowe.
Zdecydowanie opowiadam się za wsparciem w przyszłości instytucji, która uzyskała obecnie akceptację, czyli inaczej mówiąc - parlamentu kenijskiego. Nie możemy automatycznie zakładać, że wszyscy posłowie do parlamentu działają we właściwy sposób i nie występuje wszechobecna korupcja. Nie mam złudzeń w tej sprawie. Mimo to powinniśmy kierować dużą część wsparcia dla instytucji politycznych Kenii, dla wspierania jej parlamentu i możliwości działania naszych kolegów. Ponadto powinniśmy mieć szansę umożliwienia tym niedawno wybranym kolegom rządzenia w przyszłości Kenią w bardziej skuteczny sposób, niż robił to poprzedni rząd.
Eoin Ryan
Panie przewodniczący! Sądzę, że jest rzeczą powszechnie wiadomą, że niedawne wybory prezydenckie w Kenii były niedoskonałe. Myślę, że to wielka szkoda, bo Kenia jest krajem, w którym przez wiele dziesięcioleci panowała stabilizacja polityczna. Niestety, to się zmieniło w ciągu ostatnich dwóch tygodni; byliśmy świadkami, że ponad 600 osób zostało zabitych, a 250.000 - wysiedlonych. Ta przemoc ma niestety podłoże etniczne.
Teraz należy zadać sobie pytanie, co społeczność międzynarodowa i my sami możemy zrobić, aby przywrócić stabilność polityczną w Kenii, zanim sytuacja ulegnie pogorszeniu? Po obu stronach priorytetem musi być konstruktywny dialog polityczny i zgadzam się z moimi przedmówcami, że wczorajszy dzień być dobrym dniem w kenijskim parlamencie. Bez politycznego zaangażowania nie będzie jednak porozumienia, a Unia Europejska nawołuje do rozmów politycznych. Bardzo się cieszę, że Kofi Annan oraz prezydenci Tanzanii i Ugandy wkrótce spróbują wynegocjować jakąś umowę.
Wiele osób wysiedlonych udało się do Ugandy, co oznacza już teraz skutki dla regionów otaczających Kenię. Jeśli chodzi o pomoc i o zwiększenie przez Unię Europejską poziomu wsparcia finansowego dla programów humanitarnych w Kenii, byłbym zainteresowany odpowiedzią komisarza Michela na pytanie, w jaki sposób te pieniądze będą wydane, oraz upewnieniem się, że pieniądze te będą odpowiednio zużytkowane, o czym wspominali moi przedmówcy.
Myślę, że wszyscy powinniśmy pamiętać - a w szczególności powinni o tym pamiętać Kenijczycy i politycy - że historia co pewien czas pokazuje, że tam, gdzie występuje próżnia polityczna, mogą ją często wypełnić ekstremiści, a przecież mieszkańcy Kenii zasługują na lepszy los.
Janez Lenarčič
przewodniczący Rady. - (SL) Pan Borrell przestrzegał, że nie powinniśmy ograniczać się jedynie do wyrażania zaniepokojenia. Zgadzam się, i w tym duchu chciałbym odpowiedzieć na pytanie postawione przez pana Wijkmana: czy Unia Europejska jest gotowa do udzielenia wsparcia dla poszukiwania rozwiązania? Zdaniem prezydencji powinna być przygotowana do aktywnego udzielenia pomocy w poszukiwaniu rozwiązania. Ale jakiego rozwiązania?
Pan Martens podkreślił konieczność wypracowania afrykańskiego rozwiązania dla afrykańskich problemów. Również z tym się zgadzam. Inaczej mówiąc, Unia Europejska nie powinna forsować swoich własnych rozwiązań takich problemów - przeciwnie. Jednakże konieczne jest udzielenie aktywnego wsparcia poszukiwaniom odpowiedniego rozwiązania z innymi graczami ze wspólnoty międzynarodowej, szczególnie z tymi, z którymi dzielimy te same wartości i o których wspominał pan Lambsdorff. W tym kontekście prezydencja będzie dążyć do udzielenia silnego poparcia grupie wybitnych osobistości Afryki, którym przewodzi były sekretarz generalny ONZ, pan Annan. W naszej ocenie konieczne będzie kontynuowanie udzielania pomocy humanitarnej, oczywiście we właściwy sposób.
Panie przewodniczący, proszę pozwolić mi podziękować szacownym posłom do Parlamentu Europejskiego za ich wkład. Z pewnością wiernie przekażemy je naszym kolegom z Rady. Jesteśmy bardzo zadowoleni, że ogólne stanowisko instytucji jest bardzo zbieżne. Będziemy bacznie śledzić rozwój sytuacji w Kenii.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, chciałbym od razu odnieść się nie do 30, lecz do 40,6 milionów euro, które kilka miesięcy temu stanowiły drugą transzę środków z programu znanego pod nazwą "Wsparcie budżetowe na rzecz likwidacji ubóstwa (PRBS)", którego budżet wynosi 120 milionów euro.
Decyzja o dokonaniu płatności została opóźniona z powodu oczekiwania na wyniki i zalecenia trzeciego przeglądu programu PRBS, przeprowadzanego przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy.
Wyniki były znane w listopadzie i w tym miesiącu, na podstawie korzystnej opinii MFW, Komisja zasadniczo zatwierdziła w liście do kenijskiego ministra finansów przekazanie kwoty 40,6 milionów euro.
Jednakże uwzględniając sytuację wyborczą i ryzyko wykorzystania tych środków przez rząd w kampanii wyborczej, Komisja po konsultacji z państwami członkowskimi podjęła decyzję, że płatność nie nastąpi przed wyborami, lecz po nich, a przed przypadającą na 31 grudnia graniczną datą dla zobowiązań finansowych, zgodnie z właściwymi procedurami. Z tego względu technicznie płatność nastąpiła 28 grudnia.
Rozumiem spowodowane tym rozczarowanie, ale chciałbym państwu przypomnieć, że nieprawidłowości zaczęły się pojawiać w piątek, 28 grudnia wieczorem oraz w sobotę 29 grudnia, kiedy nastąpiło nadzwyczajne opóźnienie przekazania wyników z ostatnich 49 spośród 210 okręgów wyborczych, a jak państwo wiecie, dopiero w poniedziałek, 1 stycznia, na podstawie wydarzeń weekendowych misja obserwacyjna UE ogłosiła wstępne wyniki swojej analizy mówiące, że wybory nie spełniały standardów międzynarodowych. Z tego względu było już za późno na wstrzymanie płatności kwoty 40,6 milionów euro.
Ponadto, ponieważ ma to znaczenie w kontekście niniejszego sporu, chciałbym podkreślić, że zgadzam się z wieloma wygłoszonymi tu opiniami, lecz z niektórymi całkowicie się nie zgadzam. Całkowicie błędna jest opinia, że technika czy metoda wsparcia budżetowego to taka technika czy metoda, która nie podlega warunkom czy instrumentom kontrolnym. Chciałbym zwrócić uwagę, że przed nagłym wstrzymaniem wsparcia budżetowego powinniśmy najpierw sprawdzić, czy propozycja zgłoszona przez panią Kinnock i innych, aby wsparcie budżetowe przekształcić na wsparcie projektowe, jest wykonalna w krótkim terminie, lub tak szybko, jak pozwala na to wsparcie budżetowe, aby nie narażać ludności na jeszcze bardziej katastrofalną sytuację niedostatku. Faktycznie, łatwo jest zatwierdzać zasady, lecz musimy upewnić się, że rezultaty i skutki ich wdrożenia nie przyczynią się do pogorszenia sytuacji.
To nasuwa mi na myśl dwie kwestie odnoszące się do wsparcia budżetowego. Wsparcie budżetowe podlega kontroli. Wymaga się dostarczenia dokumentacji, która jest tak samo przejrzysta, jak system wsparcia projektowego.
Pani Kinnock, szanowni państwo, oczywiście nie trzeba wspominać, że jeżeli nie uda się szybko osiągnąć porozumienia między partiami, służącego przywróceniu spokoju oraz, mam nadzieję, uzgodnieniu przeprowadzenia nowych wyborów, jak chciałby pan Wittmann, z pewnością nie będzie możliwe dalsze wykorzystywanie wsparcia budżetowego, które w pewnym stopniu potwierdza, że państwa, dla których jest przeznaczone, przestrzegają pewnych standardów, a zatem konieczne będzie znalezienie innych metod udzielania wsparcia. Jednakże nie zgodzę się z opinią, że powinniśmy po prostu zawiesić pomoc rozwojową dla Kenii. Musimy zawsze pamiętać, że w tle udzielania tej pomocy zawsze znajdują się ludzie, którzy z niej korzystają. Chciałbym to wyjaśnić i uważam, że to istotne.
Wreszcie reakcja na dwie inne kwestie. Czy konieczne jest zorganizowanie wyborów w najbliższym czasie? Myślę, że pożądane byłoby osiągnięcie przez partie porozumienia. Możemy wygłaszać jakiekolwiek życzenia, ale opinia, że wybory zostaną zorganizowane natychmiast, bez porozumienia między partiami, jest oderwane od rzeczywistości. Należy również zadbać o to, aby nie przyczynić się do takiego rozwoju sytuacji, który jeszcze zwiększy trudności i nieszczęście odczuwane przez ludność. Nie powinniśmy tracić tego celu z oczu i wydaje mi się, że powinniśmy podejmować działania z najwyższą ostrożnością. Opowiadam się za przeprowadzeniem wyborów, o ile będą one efektem porozumienia.
W pełni popieramy mediacje afrykańskie i oczywiście, jak stwierdziła Rada, Komisja jest gotowa do zorganizowania misji mediacyjnej. Nawiązałem kontakt z Kofi Annanem i przeprowadziłem z nim długą rozmowę. Powiedziałem mu, że wszyscy, łącznie z wysokim przedstawicielem, jesteśmy gotowi do prowadzenia mediacji. Oczywiście mamy nadzieję, że problem rozwiąże przede wszystkim mediacja afrykańska. Wydaje mi się, że nie możemy o tym zapomnieć.
Na koniec, w odpowiedzi na pytanie postawione przez pana Muldera chciałbym powiedzieć, że jeżeli Europejski Fundusz Rozwojowy podlegałby budżetowaniu, wsparcie budżetowe - na przykład kwota, technika, nadzór, weryfikacja i monitorowanie - byłoby zautomatyzowane, co zdecydowanie ułatwiłoby procedurę.
Nie możecie sobie państwo wyobrazić, o ile łatwiejsze i lepsze byłoby moje życie, gdybym w procesie wykorzystywania mojego budżetu w bardziej bezpośredni sposób podlegał decyzjom, opcjom i nadzorowi Parlamentu Europejskiego.
Obawiam się, że w obecnym stanie rzeczy nie będzie to możliwe, ale zdecydowanie jest to problem, który chciałbym poddać pod dyskusję. Zadane przez pana pytanie jeszcze raz potwierdza, że budżetowanie Europejskiego Funduszu Rozwojowego byłoby bardzo korzystne dla skuteczności naszego wsparcia.
Przewodniczący
Otrzymałem sześć projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 103 ust. 2 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 17 stycznia 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Glyn Ford
Z pewnym smutkiem uczestniczę w tej debacie. Pięć lat temu, w grudniu 2002 r., byłem członkiem misji obserwacji wyborów w Kenii z ramienia Parlamentu Europejskiego, pod przewodnictwem Baroness Nicholson. Te wybory zostały przeprowadzone zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi, co zaowocowało rzetelnością, która uprawomocniła wynik dający zwycięstwo opozycji. Podczas spotkania z Mwai Kibakim, nowym prezydentem, wszyscy nie tylko mieliśmy przekonanie, że wybory były uczciwe, ale także, iż przyszłość Kenii rysuje się w jasnych kolorach, ponieważ nadchodzi nowa era większej skuteczności i mniejszej korupcji.
Teraz, tak jak w zakończeniu książki George'a Orwella "Folwark zwierzęcy”, świnie stały się ludźmi, a ludzie świniami. Władza, która złożyła tak wiele obietnic stała się równie skorumpowana i niekompetentna jak jej poprzedniczka, w międzyczasie niszcząc nadzieje i przyszłość milionów Kenijczyków. Wyrażam zadowolenie ze zdecydowanych oświadczeń szefa unijnych obserwatorów. Mam nadzieję, że Komisja będzie zachęcać do pojednania między walczącymi stronami i zagrozi poważnymi sankcjami, jeśli nie wyrażą one zgody.
James Nicholson  
na piśmie. - Jako były obserwator wyborów w Kenii z ramienia Parlamentu Europejskiego jestem poważnie zaniepokojony rozwojem wydarzeń po grudniowych wyborach. Fakt, iż Kenia przez lata była najbardziej stabilnym krajem w tej części kontynentu afrykańskiego, sprawia, że wydarzenia te są podwójnie niepokojące. Kenia, podobnie jak mój kraj, należy do Wspólnoty Narodów. Popieram propozycję przedstawioną przez zespół obserwatorów ze Wspólnoty Narodów, aby niezależni sędziowie ze Wspólnoty Narodów zajęli się przeanalizowaniem wyników wyborów. Nasz własny unijny zespół obserwatorów wyborów zaproponował, aby przeprowadzić niezależną kontrolę wyników. Jestem przekonany, że naród kenijski będzie miał zaufanie do takiej kontroli przeprowadzonej przez sędziów ze Wspólnoty Narodów.
Naszym najbliższym priorytetem powinno być powrót Kenii do stanu normalności, przez co rozumiem pokojowo nastawione społeczeństwo, w którym proces demokratyczny nie jest poddawany w wątpliwość. Dzisiejsza wiadomość, że siły bezpieczeństwa uniemożliwiły politykom opozycji przeprowadzenie demonstracji protestacyjnej, nie rokuje dobrze. Apeluję do UE, aby zrobiła wszystko, co jest w jej mocy w celu współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi, mającej zagwarantować, że do Kenii będzie mogła powrócić normalność i demokracja.
