Hervatting van de zitting
De Voorzitter.
Ik verklaar de vergadering van het Europees Parlement, die op donderdag 24 oktober 2002 is onderbroken, te zijn hervat.

De Voorzitter.
Op 31 oktober 2002 werd de regio Molise in Italië getroffen door een hevige aardbeving die enkele dorpen verwoestte en het leven van een aantal mensen eiste.
Met name het stadje San Giuliano di Puglia is zwaar getroffen; een schoolgebouw stortte in, waarbij 29 mensen omkwamen, waaronder 26 kinderen. De gehele eerste klas, bestaande uit kinderen die in 1996 geboren waren, is in de puinhopen van deze ramp om het leven gekomen. Veel gezinnen zijn thans dakloos, terwijl de winter nadert.
Alle natuurrampen en tragedies wekken gevoelens van medeleven bij ons op voor de getroffenen. In dit geval zijn mensen in heel Europa en daarbuiten diep geraakt door het tragische feit dat zulke jonge kinderen zijn omgekomen.
Namens het Parlement heb ik mijn medeleven en condoleances overgebracht aan de burgemeester van San Giuliano di Puglia, aan de voorzitter van de regio Molise en aan de families van de slachtoffers. Ik verzoek u thans een minuut stilte in acht te nemen ter nagedachtenis aan de slachtoffers.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)

De Voorzitter.
Het is mijn droeve plicht u tevens mede te delen dat hedenochtend een vliegtuig van de luchtvaartmaatschappij Luxair op weg van Berlijn naar Luxemburg tijdens de landing is neergestort in Niederanven, nabij luchthaven Luxemburg. Er waren negentien passagiers en drie bemanningsleden aan boord. Volgens de eerste berichten zijn zeventien personen bij dit tragische ongeluk omgekomen.
Eerder deze morgen is in Frankrijk, in de buurt van Nancy, brand uitgebroken in een trein die onderweg was van Parijs naar Wenen. Daarbij kwamen twaalf personen om het leven. Uit eigen naam en namens het Parlement heb ik via de Franse en Luxemburgse autoriteiten mijn innig medeleven betuigd met de families van allen die bij deze tragische ongevallen betrokken waren.
Voorts wil ik het Parlement mededelen dat ik de voorzitter van de doema een schrijven heb doen toekomen om onze veroordeling uit te spreken over de terroristische daad in het Doubrovka-theater in Moskou, waar meer dan zevenhonderd mensen gegijzeld werden. Ik heb ons medeleven betuigd naar aanleiding van de daarbij gevallen slachtoffers.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben juist teruggekeerd van een reis naar de Mexicaanse staat Jalisco, waar ik met eigen ogen heb kunnen zien welke verwoestingen een orkaan daar heeft aangericht, met name in de plaats Puerto Vallarta. Gelukkig zijn er dankzij het adequate optreden van de plaatselijke autoriteiten geen slachtoffers gevallen, maar de materiële schade is enorm.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het op prijs stellen als u zich namens het Parlement zou richten tot de Mexicaanse autoriteiten, de president van Mexico, die tijdens de plenaire vergadering van ons Parlement in mei hier aanwezig was, en de gouverneur van de staat Jalisco, om uiting te geven aan onze solidariteit in verband met deze gebeurtenissen.
Tevens zou ik de Commissie willen vragen - en ik ben blij dat haar vice-voorzitter hier aanwezig is - zich terdege te bezinnen op de vraag op welke wijze de Europese Unie haar solidariteit kan betuigen in geval van een dergelijke ramp, hetzij via noodhulp hetzij via wederopbouw en herinrichting. Ik verzoek de Commissie daarbij rekening te houden met het gegeven dat Mexico een positief en actief partnerland van de Europese Unie is, een land dat via een associatieovereenkomst met de Unie is verbonden en onze normen en waarden deelt, zoals onlangs nog is gebleken uit de opstelling van Mexico in kwesties als de doodstraf en het Internationaal Strafhof, en tijdens de recente debatten in het kader van de Verenigde Naties.

De Voorzitter.
De Fractie van de Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft overeenkomstig artikel 111 bis van het Reglement een verzoek ingediend om een buitengewoon debat te houden over de gijzeling in Moskou en de droevige afloop hiervan, evenals over de oorlog in Tsjetsjenië. De heer Solana, Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, zal een verklaring afleggen, onder meer over de Top EU-Rusland. Het onderwerp zou in dit kader behandeld kunnen worden.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
In Moskou heeft een vreselijke tragedie plaatsgevonden. In Tsjetsjenië vindt al sinds jaren een vreselijke tragedie plaats. Daarom vinden wij het aan de vooravond van de Top Europese Unie - Rusland noodzakelijk om in het kader van het debat over het buitenlands beleid met de Commissie en de heer Solana te praten over Tsjetsjenië. Wij willen Rusland namelijk enkele vragen stellen over de bloedbaden die plaatsvinden in Tsjetsjenië en over het feit dat de burgers in Rusland verstoken zijn gebleven van informatie na die vreselijke en tragische gijzeling. Daarom verzoeken wij dit punt formeel op de agenda te plaatsen, zodat we er tijdens het debat met de Commissie en de heer Solana over kunnen praten.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, namens de socialistische fractie zou ik willen zeggen dat wij met de heer Cohn-Bendit van mening zijn dat dit onderwerp van het allergrootste belang is. Onze fractie heeft echter wel behoefte aan een wat systematischer voorbereid, grondig debat dat wij in de tweede zitting van november kunnen voeren wanneer wij de betrekkingen tussen Europa en Rusland bespreken, maar er is vanzelfsprekend geen enkel bezwaar tegen dat wij ook in de punten 22 en 23 van de resolutie over de resultaten van de Europese Raad uitdrukkelijk ingaan op de vreselijke gebeurtenissen in Moskou en dat het thema tevens ter sprake wordt gebracht tijdens het debat met de heer Solana. Wij achten het echter noodzakelijk om dit onderwerp tijdens de tweede novemberzitting structureler te bespreken. Maar nogmaals, we hebben er geen enkel bezwaar tegen dat dit punt ook in het debat over de resultaten van de Europese Raad en in het debat met de heer Solana vanmiddag ter sprake wordt gebracht.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik was enigszins verbaasd toen ik vanmiddag om 13.00 uur hoorde van dit amendement van de Groenen. Wij zijn een democratische fractie waarin de voorzitter nooit alleen de beslissing neemt. Ik heb vanmiddag onmiddellijk het presidium en de beide coördinatoren, de heren Morillon en Oostlander, een e-mail gestuurd waarin ik heb geschreven dat wij het amendement ondersteunen, tenminste als niemand daar verder bezwaar tegen aantekent. Mijnheer Cohn-Bendit, ik wil u toch echter dringend verzoeken er in de toekomst voor te zorgen dat wij binnen onze fractie voldoende tijd hebben om op democratische wijze over deze kwestie te praten. Aangezien ik geen bezwaar van het presidium of de coördinatoren heb ontvangen, is onze fractie er voor dat dit thema wordt verbonden aan de verklaring van de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana.
De Voorzitter.
We zijn het er dus over eens dat hierover niet gestemd hoeft te worden. Het onderwerp zal worden meegenomen in het algemene debat over de verklaring van de heer Solana over het buitenlands beleid.
Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, enkele dagen geleden is in Noord-Ierland een jonge Ierse katholiek door protestantse activisten gekruisigd. Het is nauwelijks te geloven dat een universeel symbool als het kruis om politieke redenen wordt veranderd in een afgrijselijk folterinstrument. Dit is een schande voor Europa! Ik vraag het voorzitterschap deze criminele daad ten strengste te veroordelen. Deze druist in tegen de heiligste waarden van onze Europese beschaving, en niet alleen in symbolisch opzicht.

De Voorzitter.
Ik ben het er volstrekt mee eens dat dit een afschuwelijke daad was en ik zal uw verzoek overbrengen aan de Voorzitter.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mededeling van de Commissie betreffende het pakket voorstellen op nucleair niveau: de definitieve sluiting en veiligheid van de kerncentrales in de kandidaat-lidstaten, beheer van afvalstoffen en handel met Rusland in kernmateriaal.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft in haar vergadering van vandaag een pakket maatregelen goedgekeurd die, in het kader van het Euratom-Verdrag, bedoeld zijn om het beheer van radioactief afval en de nucleaire veiligheid naar communautair niveau te tillen. Het pakket bestaat onder meer uit een mededeling, een voorstel voor een richtlijn om de algemene uitgangspunten en verplichtingen inzake de veiligheid van kerninstallaties in Europa vast te leggen, en een voorstel voor een richtlijn inzake het beheer van radioactief afval. Verder omvat het pakket een ontwerpbesluit van de Raad waarmee de Commissie groen licht krijgt om te beginnen met de onderhandelingen over een akkoord tussen Euratom en de Russische Federatie inzake de handel in nucleair materiaal.
Ten aanzien van de achtergrond van het voorstel het volgende. Door het uitgebreide debat dat in gang is gezet door het Groenboek over de continuïteit van de energievoorziening is de aandacht gevestigd op het probleem van de energieafhankelijkheid van Europa en op de rol die kernenergie speelt in samenhang met dat probleem en met onze milieuverplichtingen ten aanzien van de uitstoot van broeikasgassen in het kader van de afspraken en het Protocol van Kyoto.
Bovendien staan we op het gebied van kernenergie momenteel voor twee uitdagingen, twee problemen waarop tijdens dit debat is gewezen: de veiligheid van de installaties en de behandeling van nucleair afval. Hoewel het Euratom-Verdrag enkele belangrijke maatregelen bevat die garant staan voor een hoog veiligheidsniveau, met name ten aanzien van de non-proliferatie, dat wil zeggen: het gepaste gebruik van splijtstof en radioactief materiaal, is de huidige situatie nog niet helemaal zoals we ons die zouden wensen. In de eerste plaats moet ik erop wijzen dat nergens in de diverse landen van de Unie sprake is van een gelijkwaardige toepassing van nucleaire veiligheidsnormen. In de tweede plaats moet gezegd worden dat wij in de onderhandelingen met de kandidaat-landen van hen eisen dat zij zich ten aanzien van nucleaire veiligheid verbinden tot bepaalde zaken en gedragingen waaraan geen van de lidstaten voldoet.
De huidige situatie vertoont op Europees niveau dan ook aanmerkelijke ongelijkheden. Het is frappant dat wij, zoals ik bij gelegenheid al heb opgemerkt, wel een compleet uitgewerkte wetgeving hebben inzake de kwaliteit van zwemwater in de Europese Unie maar geen regeling hebben getroffen voor de veiligheidsniveaus waaraan kerninstallaties in Europees kader dienen te voldoen.
Daarbij komt, zoals gezegd, dat wij met het oog op de uitbreiding en de bezorgdheid onder een deel van de Europese bevolking, snel en doortastend zullen moeten handelen, want wat we nu doen is dat we een asymmetrische situatie creëren - ik kan het niet anders zeggen - tussen de kandidaat-landen en de lidstaten van de Unie.
Wat hebben we nu voor ogen met de voorstellen? In feite niets meer of minder dan een nieuwe communautaire kijk op nucleaire veiligheid en de verwerking van radioactief afval. Het eerste voorstel betreft de verhoging van de veiligheid in kerninstallaties en de kwestie van de ontmanteling daarvan. We hebben het over een voorstel voor een richtlijn dat nog niet is goedgekeurd, aangezien de rechtsgrond ervan wordt gevormd door artikel 31 van het Euratom-Verdrag, wat inhoudt dat de voorgestelde tekst eerst moet worden voorgelegd aan een comité van deskundigen, waarin vertegenwoordigers uit de diverse landen van de Unie zitting hebben. Zodra die behandeling is afgerond, kan de tekst definitief worden goedgekeurd en doorgestuurd naar het Parlement en de Raad.
Welnu, het voorstel van vandaag kent drie hoofdelementen. Het eerste daarvan is een aantal gemeenschappelijke regels voor nucleaire veiligheid; het tweede, een communautair stelsel voor handhaving van die gemeenschappelijke regels; en het derde element moet zorgen voor de beschikbaarheid van de middelen die nodig zijn om kerninstallaties te ontmantelen.
De gemeenschappelijke regels zijn gewoon op de regels van de in Wenen gevestigde Internationale Organisatie voor Atoomenergie gebaseerd, maar ons voorstel komt met iets volkomen nieuws. Het verschil is namelijk dat, terwijl de regels van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie niet meer dan aanbevelingen zijn, de regels van ons voorstel voor een richtlijn, wanneer het eenmaal is aangenomen - wat naar ik hoop ook gebeurt - de status van communautaire normen krijgen en daarmee afdwingbaar en verplicht zullen zijn voor alle landen van de Unie, met de gebruikelijke rechtskracht van het Gemeenschapsrecht.
Daarnaast grijpt het voorstel ook terug op de onderhandelingen van de achterliggende jaren met de kandidaat-landen, want juist die besprekingen hebben de opstelling van deze gemeenschappelijke normen mogelijk gemaakt. Deze normen dienen naar het oordeel van de Commissie niet alleen door de kandidaat-landen te worden nageleefd, maar tevens door alle landen van de Europese Unie, zonder uitzondering.
Het tweede belangrijke element betreft de vraag hoe wij, als die gemeenschappelijke regels er eenmaal zijn, kunnen toezien op de toepassing ervan in de praktijk. Hoe kunnen wij de burgers ervan verzekeren dat de vereiste normen in alle kerninstallaties van de Europese Unie worden nageleefd? Heel eenvoudig, geachte afgevaardigden, op twee manieren. Ten eerste wordt het toezicht bij de landen gelegd. Er zijn nu al onafhankelijke toezichthouders. Het toezicht op de installaties is nog altijd een taak voor de bevoegde instanties van elke afzonderlijke lidstaat van de Unie. Wat nieuw is, is dat wij nu een kruiscontrole instellen die wordt aangestuurd en gecoördineerd vanuit de Commissie, waardoor het mogelijk zal zijn te garanderen dat binnen de diverse lidstaten van de Unie de hand wordt gehouden aan de communautaire normen.
Het voorstel voor een richtlijn kent echter nog een derde element, namelijk het definiëren van communautaire normen voor de beschikbaarstelling, het beheer en het gebruik van de middelen die nodig zijn voor de ontmanteling van kerninstallaties, om ervoor te zorgen dat er voldoende middelen direct beschikbaar zijn. Nogmaals, het lijkt ons van wezenlijk belang te garanderen dat over deze middelen kan worden beschikt wanneer dat nodig is. Daarom stellen wij een aantal maatregelen voor, waarvan de belangrijkste is dat de middelen extern worden ondergebracht of dat op een andere manier wordt gegarandeerd dat van die middelen steeds gebruik kan worden gemaakt, om te voorkomen dat zij, bijvoorbeeld bij faillissement, opgaan in de boedel en daardoor op een bepaald moment niet beschikbaar zijn voor het eigenlijke doel, namelijk de ontmanteling van de installaties.
De tweede richtlijn, geachte afgevaardigden, moet gaan bijdragen tot het ontstaan van nieuwe praktijken in het beheer van bestraalde splijtstof en radioactief afval in de lidstaten van de Unie. We hebben het niet alleen over hoog-radioactief afval, niet alleen over afval afkomstig van reactoren, kerncentrales of reactoren gebruikt bij onderzoek, maar ook over radioactief afval dat afkomstig is van andere soorten toepassingen, zoals medische of industriële toepassingen - laag-radioactief afval dus.
Ons voorstel behelst ten eerste een tijdschema met uiterste data waarop alle landen van de Unie zover moeten zijn dat de installaties geschikt zijn voor de ondergrondse opslag van hoog-radioactief afval, want dat is momenteel de veiligste manier om dat soort afval op te slaan. In het geval van minder sterk radioactief afval zijn er alternatieve opslagmogelijkheden, maar ook voor dit soort afval stellen wij voor te zorgen voor geschikte afvallocaties. In dit verband feliciteer ik Finland, bijvoorbeeld, omdat daar al is besloten tot het opstellen van heel concrete tijdschema's met uiterste data in de zeer nabije toekomst, wat me uiterst belangrijk voorkomt. Ik feliciteer Finland met deze vlotte gang van zaken. Helaas zijn andere landen echter nog niet zo ver, zodat we wel een uiterste datum moeten noemen.
Het voorstel biedt de mogelijkheid tot samenwerking tussen verschillende lidstaten van de Unie bij de ondergrondse opslag van het radioactieve afval. Daarmee is er nu eindelijk een oplossing voor deze netelige kwestie.
Ten tweede menen wij dat deze aanpak op dit moment weliswaar de meest geschikte uitweg biedt maar uiteindelijk niet als afdoende oplossing kan worden gezien, reden waarom in het voorstel wordt gewezen op de noodzaak door te gaan met het onderzoeken van verwerkingsmethoden teneinde de aanwezigheid van radioactief afval terug te dringen of, zo mogelijk, te elimineren.
Het laatste voorstel, mijnheer de Voorzitter, betreft een ontwerpbesluit van de Raad dat tot doel heeft de Commissie in staat te stellen tot een akkoord te komen met Rusland inzake de handel in nucleair materiaal. Deze handel is al geruime tijd om diverse redenen aanleiding voor wrijving met Rusland. Met de uitbreiding komen er vijf nieuwe staten bij, met tweeëntwintig reactoren. In sommige gevallen wordt de reactor naar verwachting vervroegd gesloten, maar we zullen hoe dan ook tijdelijk met een probleem zitten, omdat het volgens de huidige, bij het Verdrag van Corfu vastgestelde limieten niet mogelijk is die reactoren van splijtstof te voorzien. Om daar wat aan te doen moeten we dus met Rusland om de tafel gaan zitten. Daarbij zullen we rekening moeten houden met de bescherming van de Europese bedrijven die zich met verrijking bezighouden, de bescherming van de consumenten, maar ook met de nieuwe problemen die de situatie mogelijk opwerpt vanuit Russisch perspectief. Bovendien kan dit voor ons betekenen dat we de mogelijkheid krijgen, en onze hoop is dat dit gebeuren gaat, om te eisen en te bevorderen dat de oudste kernreactoren in Rusland worden gesloten, want het is duidelijk dat sommige daarvan op een gegeven moment voor problemen kunnen zorgen, en dat op korte afstand van ons verwijderd.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is kortom een heel pakket van voorstellen waarmee wordt beoogd voor heel Europa een verhoogd veiligheidsniveau in de centrales en de kerninstallaties te bewerkstelligen, dat wil zeggen: voor vijftien lidstaten nu en vijfentwintig straks, en, in samenhang daarmee, de middelen beschikbaar te stellen die nodig zijn om de installaties tijdig te kunnen ontmantelen en de sites in de oorspronkelijke staat te kunnen herstellen, met andere woorden: om de gebieden waar nu nog kerninstallaties staan, vrij te maken van alle verontreiniging en vrij van ieder risico.
We moeten werken aan meer openheid, opdat de burgers weten dat er op Europees niveau een reeks gewaarborgde veiligheidsnormen en -niveaus bestaat. We moeten ook het hoofd bieden aan een lastig probleem, het probleem van het afval, vooral het hoog-radioactief afval, maar ook het andere afval, dat afkomstig is van medische of industriële toepassingen. Tot slot moeten we proberen verder te komen met het vinden van oplossingen voor de kwesties, problemen en geschilpunten die er liggen tussen de Unie en Rusland maar die ook relevant zijn voor de toekomstige lidstaten van de Unie.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris. Ik zie dat veel afgevaardigden het woord vragen. Mag ik u eraan herinneren, collega's, dat korte, krachtige vragen de voorkeur verdienen?

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, velen van ons herinneren zich nog dat het Parlement de heer Verheugen vroeg of wij geen dubbele moraal hanteren als het gaat om nucleaire veiligheid. Wij stellen wel bepaalde eisen aan de kandidaat-landen, maar niet aan onszelf. Ik stel de oprechtheid van uw verklaring op prijs. Ik ben ervan overtuigd dat de door u genoemde peer review noodzakelijk is voor de nucleaire veiligheid.
U heeft echter, geachte commissaris, verzuimd te vermelden in hoeverre landen echt in staat zijn om ongewenst afval te weigeren. De mogelijkheid om ook in de toekomst kernafval van andere landen te weigeren is een van de twistpunten geweest.
Wat het sluiten van een overeenkomst met Rusland betreft weten wij dat er een discussie gaande is over het verschil tussen afval en nucleaire brandstof. Euratom en de Commissie zijn ervan overtuigd dat de Russische norm en de Russische administratie op geen enkele wijze aan onze eisen voldoen. Hoe zal de overeenkomst in kwestie er uit komen te zien? Kunt u garanderen dat wij ook geen zogenaamde nucleaire brandstof uitvoeren in onacceptabele omstandigheden?

Adam (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris verdient lof voor de moed waarmee ze dit uiterst gecompliceerde probleem tegemoet is getreden. Ik wil graag twee opmerkingen maken. Om te beginnen is de kwestie van de financiering voor een aantal toetredingslanden erg ingewikkeld. Litouwen en Slowakije zijn in de Raad afgelopen week met name genoemd. Kunt u mij vertellen hoe er met deze kwestie zal worden omgegaan?
Het tweede punt: een jaar geleden heb ik het initiatief genomen om de heer Lacoste, de voorzitter van de West-Europese Associatie van kernregulators, uit te nodigen om naar de Industriecommissie te komen. Sindsdien heb ik met hem contact gehouden en we hebben gesproken over de mogelijkheid dat hij naar het Parlement komt om een jaarverslag te presenteren aangaande al hetgeen er is gebeurd. Kunt u een dergelijk idee in uw voorstellen opnemen?

Rovsing (PPE-DE).
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Voor het uit bedrijf nemen van kerncentrales zouden wij het Zweedse model als voorbeeld kunnen nemen. Tegenwoordig gaat een bedrag van 2 øre of ongeveer 0,3 eurocent per verkocht kilowattuur naar de Zweedse Nationale Bank, waar het op een rekening geplaatst wordt en, ongeacht wat er met de kerncentrales gebeurt, ter beschikking staat voor de financiering van de definitieve sluiting.
Wat radioactief afval betreft, wil ik u een Deens probleem schetsen. Denemarken heeft geen kerncentrales, maar wij zitten wel met 200 à 300 kilogram hoog-radioactief afval, omdat wij destijds dachten dat wij brandstofelementen zouden gaan produceren.
Als wij dit afval in Denemarken kwijt willen, kost het ons met de huidige regelgeving een fortuin. Als wij echter van de nieuwe regels gebruik zouden kunnen maken, die toelaten dat verschillende landen samenwerken, zoals de commissaris uitlegde, dan zou vermoedelijk niemand er bezwaar tegen hebben dat Denemarken ruim 200 kg radioactief afval toevoegt aan de grote hoeveelheid hoog-radioactief afval van de grote lidstaten. Het zou de algemene economie in de EU ten goede komen, maar er is natuurlijk een voorwaarde aan verbonden: de lidstaat die het afval aanneemt, moet vooraf zijn toestemming geven. Deze mogelijkheid hebben wij nu niet, omdat elke lidstaat verplicht is zijn eigen hoog-radioactief afval terug te nemen. Voor kleine landen die slechts een kleine hoeveelheid medisch en ander afval hebben, is dit een slechte regeling.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats blijkt hier dat er niet met twee maten gemeten wordt. Daarmee wil ik zeggen dat we bezig zijn de normen en standaarden die, overeenkomstig de tijdens de onderhandelingen gemaakte afspraken, van de kandidaat-landen worden geëist, om te zetten in Gemeenschapsrecht - althans, daartoe doen we nu een voorstel. Die normen en standaarden hebben we geëist van de landen die kandidaat zijn en wat we nu voorstellen is gewoon dat die eisen ook voor de landen van de Unie gelden.
In dit verband wil ik in herinnering roepen dat de Raad zich in 1999 heeft uitgesproken over de noodzaak in de Europese Unie te komen tot maximale eisen en waarborgen voor kerninstallaties. Meer in het bijzonder wil ik u in herinnering brengen dat de Raad van Laken heeft gevraagd om periodieke verslagen over de status van de nucleaire veiligheidssituatie in de Unie. Deze voorstellen zijn daarop het antwoord.
Ik zal nu ingaan op een eerder gestelde vraag. In artikel 15 staat dat de lidstaten de Commissie ieder jaar moeten laten weten welke maatregelen zij hebben getroffen om aan de eisen te voldoen, en dat de Commissie om de twee jaar aan het Parlement en de Raad verslag dient uit te brengen over de algemene situatie in de Europese Unie. Ieder land dient dus jaarlijks een verslag in bij de Commissie, en op basis van alle ingediende verslagen en de zogenaamde peer reviews, de onderlinge beoordelingen, doet de Commissie tweejaarlijks verslag aan het Parlement en de Raad over de ontwikkelingen en de stand van zaken op het gebied van de veiligheid in kerninstallaties - niet alleen in de kerncentrales - in de Europese Unie.
Een andere kwestie die aan de orde is gesteld is de vraag of landen ongewenst kernafval mogen weigeren. Natuurlijk mag dat, zolang het niet hun eigen afval is. In beginsel is ieder land verantwoordelijk voor zijn eigen kernafval. Dat is momenteel de verplichte norm voor ons allemaal. Die norm blijft als uitgangspunt gehandhaafd, wat niet wegneemt dat twee of drie landen het op vrijwillige basis eens kunnen worden over het gezamenlijk gebruik van installaties of opslagplaatsen. We hebben - met name gelet op de aanzienlijke problemen van geologische aard van sommige landen in Europa met een klein grondgebied, die moeite hebben om zelf voor de nodige infrastructuur te zorgen - de mogelijkheid opengelaten om zo nodig te proberen een overeenkomst te sluiten met een derde land. Lukt dat niet, dan zullen zij hun afval binnen de eigen grenzen moeten houden, dat is duidelijk. Niemand zal worden verplicht afval van derde landen op te nemen, niemand. Ons voorstel houdt in dat verschillende landen afspraken kunnen maken over gezamenlijke opslag, maar steeds op basis van vrijwilligheid.
Wat betreft de overeenkomst met Rusland gaat het er niet om te onderhandelen over de mogelijke uitvoer van materialen door de Europese Unie, integendeel. Heel in het kort, geachte afgevaardigden, is het nu zo dat Rusland negentien centrales in kandidaat-landen voorziet van splijtstof, hetgeen bedrijvigheid in een aantal Russische fabrieken, inkomsten en daarmee samenhangende technologische en industriële ontwikkeling inhoudt. In verband met de technische kenmerken van de installaties in die landen is het niet meer dan logisch dat de materialen worden betrokken van het land waar zij altijd al zijn ingekocht, en dat is Rusland. In grote lijnen is dat de situatie in de kandidaat-landen.
Anderzijds is in de huidige vijftien lidstaten de omvang van de invoer vanuit één enkel land gebonden aan een limiet, die is bedoeld om de continuïteit van de voorziening veilig te stellen. Dat maximum, dat is vastgelegd in het Verdrag van Corfu, is 20 procent van de benodigde splijtstof. Wij zitten zeker in de buurt van dat percentage, maar als de negentien reactoren van de kandidaat-landen erbij komen, gaan we daar duidelijk overheen. Daar zullen we dus een oplossing voor moeten vinden.
Als we het hebben over de overeenkomst met Rusland, zien we dus dat de Russen splijtstof verkopen aan een aantal landen die bij toetreding tot de Europese Unie mogelijk in de problemen komen als de huidige normen niet veranderen. Wat we met de onderhandelingen willen bereiken is dat de Russen ook instemmen met de doelstelling van een hogere nucleaire veiligheid in hun land, met name de sluiting van de Russische kerncentrales van de eerste generatie. Dat is een tweede onderdeel dat we in de loop van deze onderhandelingen willen invoeren in onze betrekkingen met Rusland en in onze gestructureerde dialoog inzake energie.
Wat betreft de financiering, geachte afgevaardigden, heeft de Commissie vandaag tevens ingestemd met een verhoging van de marge voor de Euratom-leningen. Die verhoging houdt in dat twee miljard euro beschikbaar zou komen. Van de huidige begrotingslijn is nog maar heel weinig over. Deze nieuwe marge betekent niet, en laat dat heel duidelijk zijn, dat er veel meer bestaande leningen bijkomen. De meeste leningen zijn al gebruikt en zelfs afgelost door de ontvangers van de leningen. Wat echter nodig is, is dat we, overeenkomstig de regels van de Euratom-leningen, nieuwe leningmogelijkheden creëren, de marge verruimen om te zorgen voor meer fondsen voor de ontmanteling van centrales, bijvoorbeeld in Litouwen en Slovenië, of voor een verhoogde veiligheid in die centrales. Volgens ons zijn de Euratom-leningen daar juist een geschikt instrument voor.
Hoe het ook zij, geachte afgevaardigden, ik heb hier en in de Commissie bij herhaling gezegd dat de Europese Unie zich rekenschap zal moeten geven van de kosten van de ontmanteling van sommige kerncentrales in Oost-Europese landen, in landen die lid worden van de Europese Unie, en dat zij daarover beslissingen zal moeten nemen. Het is ons allen bekend dat de sluiting van de centrales versneld zal plaatsvinden en dat er geen enkel fonds voor ontmanteling is ingesteld, dat de betrokken landen geen geld hebben voor ontmanteling. Dat is een erg ingewikkeld probleem. Er is gesproken over een club van donateurs om de ontmanteling van die centrales te financieren, maar in de praktijk zijn de door die club bijeengebrachte fondsen nogal beperkt, om niet te zeggen nihil. Dat is iets waarop ik heb gewezen, wat mij erg veel zorgen baart en wat vraagt om een oplossing.
Ten aanzien van de kwestie van het Zweedse voorbeeld: ik zal het niet opnieuw hebben over de gezamenlijke opslag. Ik heb al aangegeven wat er in het voorstel staat. Wat Denemarken betreft: dat is nu een land dat problemen heeft, maar Litouwen bijvoorbeeld zit weer met een ernstig probleem vanwege de kleine omvang, de geologische eigenschappen en de situatie in het land.

Ayuso González (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, we hebben twee problemen: de energievoorziening en de uitstoot. Kernenergie, of we dat nu leuk vinden of niet, biedt voor beide problemen uitkomst. Op haar beurt leidt kernenergie echter tot twee nieuwe problemen: de veiligheid en het beheer van radioactief afval. Heel kort samengevat gaat het vooral om de veiligheid in de landen in Oost-Europa. Dit debat kan de publieke opinie dan ook niet onthouden worden. Ik denk dat het heel moedig is geweest deze kwestie ter tafel te brengen.
Wij verwelkomen deze twee initiatieven van de Commissie en ik zou mevrouw de commissaris de volgende vraag willen stellen: hoe zijn deze voorstellen en initiatieven ontvangen door de kandidaat-landen?

Turmes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter. Op deze voor Luxemburg tragische dag - 17 doden bij een vliegtuigongeluk - heb ik enige moeite om over te gaan tot de orde van de dag. Toch wil ik een opmerking plaatsen en een vraag stellen.
Ik heb de teksten bestudeerd die u, mevrouw de commissaris, heeft voorgelegd. Ik moet zeggen dat die teksten, met name over nucleaire veiligheid, inhoudsloos zijn omdat u geen concrete Europese normen voorstelt. U belooft nieuwe richtlijnen. Misschien kunt u me zeggen wanneer we die nieuwe richtlijnen kunnen verwachten.
Een tweede zwakke punt is dat u zich baseert op artikel 31. Dat artikel heeft betrekking op stralingsbescherming. In Luxemburg vergadert vandaag de artikel 31-werkgroep stralingsbescherming. Ik heb met die deskundigen gesproken. Ze vertelden me dat ze zich niet bevoegd voelen om de richtlijnen te beoordelen die u voorstelt omdat het richtlijnen zijn over nucleaire veiligheid. Die mening is trouwens ook Francis Jacob toegedaan, advocaat-generaal in een lopende procedure voor het Hof van Justitie tussen de Raad en de Europese Commissie. Waarom bent u er zo zeker van dat artikel 31 het juiste is? Tot slot, heeft u vanmiddag gesproken met de heer Giscard d'Estaing over dat wat nodig is, namelijk herziening van het Euratom-verdrag tijdens de Conventie?

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, of je nu een voorstander bent van kernenergie, zoals u, of een tegenstander, zoals ik, de voorstellen die u vandaag heeft gepresenteerd zijn hoe dan ook uiterst belangrijk en vormen een doorslaggevende stap. Derhalve wil ik u hiermee feliciteren. Ik heb twee vragen aan u, mevrouw de vice-voorzitter. Ten eerste, bent u bereid het voorlichtingsbeleid inzake kernenergie zodanig vorm te geven dat er volledige informatie verschaft wordt, onder de garantie van maximale transparantie, over storingen en veiligheidsmaatregelen, en kunt u toezeggen dat u dat ook van de andere landen zult eisen? Zult u er ook voor zorgen dat het publiek in kennis wordt gesteld van de controles die worden uitgevoerd en van de verslagen van de controlerende instanties? De burgers hebben dan immers de zekerheid dat alles volgens de regels gebeurt.
Ten tweede, welk tijdschema wilt u aanhouden voor het nemen van besluiten omtrent de door u gepresenteerde voorstellen? Bent u bereid te doen wat in uw macht ligt, om deze besluitvorming te bespoedigen?

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik zal eerst antwoord geven op de vraag van mevrouw Ayuso González over de wijze waarop dit voorstel is ontvangen in de kandidaat-landen. Daar heeft men onder andere de indruk gekregen in ieder geval niet gediscrimineerd te zullen worden. Ik zal u namelijk vertellen wat afgevaardigden van sommige kandidaat-landen tegen ons zeiden: "Wij krijgen eisen opgelegd, en u? Wat wordt er bij u gecontroleerd en hoe kunt u weten of deze normen, waarvan u wilt dat wij eraan voldoen, in alle landen van de Unie worden nageleefd?" Zij maakten zich veel zorgen over de toekomst in verband met de verslagen die zij periodiek zouden moeten gaan indienen. Waarom naleving wel van hen verlangen en niet van de andere landen?
Over het algemeen staan de landen van de huidige Unie er tamelijk positief tegenover. Hier en daar heeft men een probleem met een bepaald onderdeel, maar in het algemeen heb ik de indruk dat er niet negatief tegenaan gekeken wordt, maar dat er juist sprake is van een constructieve, positieve houding. Het besef leeft bovendien dat met de uitbreiding de situatie gaat veranderen, en dat er behoefte is aan meer transparantie en meer voorlichting aan de burgers.
Wat de opmerking van de heer Turmes betreft, moet ik zeggen dat ik met even grote verslagenheid heb kennis genomen van de ramp met het in Luxemburg verongelukte vliegtuig, en van de brand in de treinwagon in Frankrijk. Beide ongevallen houden verband met mijn portefeuille, met het vervoer. Het enige wat ik u kan zeggen is dat de Commissie met uw aller medewerking momenteel werkt aan de versterking en maximale verbetering van de veiligheidssystemen. De oorzaken van beide ongevallen zijn nog niet bekend, maar ons streven is er in ieder geval op gericht zo veel mogelijk te vermijden dat zich dergelijke situaties voordoen door gebruik te maken van alle systemen, zowel beheer- als technologische systemen. Wij zijn allen ontsteld over het gebeurde en leven mee met de familieleden van de slachtoffers.
Wat betreft de toekomstige richtlijnen, geachte afgevaardigde, gaat het in ons voorstel om procedures. U hebt gelijk dat wij niet in detail zijn getreden. U weet echter dat dit alles te vinden is in de teksten van de WENRA (West-Europese Associatie van kernregulators), de groep van veiligheidsinstanties van de diverse landen van de Unie die juist is ingesteld om die normen te kunnen opleggen aan de kandidaat-landen. Daarbij komen dan de aanbevelingen van het Internationaal Atoomenergie Agentschap, en die aanbevelingen, ik zeg het nogmaals, zullen worden omgezet in Gemeenschapsrecht en daarmee afdwingbaar worden binnen de Unie.
De rechtsgrond is artikel 31. Ik zal u iets vertellen met betrekking tot de bescherming tegen straling. De conclusie die ik trek wijkt af van hetgeen de advocaat-generaal, de heer Jacobs, heeft gezegd. Het veiligheidsprobleem ontstaat namelijk doordat zich ionisatie kan voordoen. Eén van de aspecten is dus dat we moeten vermijden - daartoe dienen de veiligheidsmaatregelen - dat situaties ontstaan waarin sprake is van ionisatie. De kwestie van stralingsbescherming is volgens ons daarom zonder meer relevant. Waarom wordt gezocht naar opslagplaatsen en controlesystemen voor radioactief afval? Om ionisatie en radioactieve besmetting te voorkomen - in verband met stralingsbescherming dus. Die kwestie hebben wij diepgaand besproken binnen de Commissie, en de Juridische Dienst van de Commissie is het uiteraard volledig eens met de keuze van artikel 31 als rechtsgrond.
Eerder vandaag hebben wij een werkbespreking gehad met de heer Giscard d'Estaing, maar daarin is de herziening van het Euratom-Verdrag niet aan de orde geweest.
Wat betreft het voorlichtingsbeleid, mijnheer Swoboda, geloof ik dat wij een flinke stap in de goede richting zetten als wij inderdaad om de twee jaar hier in het Parlement en in de Raad een debat voeren om verslag te doen van de actuele situatie in elk land en een overzicht van de gehele Unie te geven - op nationaal niveau wordt immers al gedebatteerd over de situatie van de kerninstallaties in de diverse landen van de Unie. Zo kunnen we ervoor zorgen dat ook die landen die geen kerninstallaties of alleen installaties voor onderzoeks- of universitaire doeleinden hebben, zich bewust kunnen worden van wat er in hun eigen installaties en in die van de buurlanden gebeurt. Deze hele kwestie van nucleaire veiligheid houdt immers niet op bij de landsgrenzen; dat hoef ik niemand van u uit te leggen.
Mijns inziens zal een tweejaarlijks, grondig debat in de Raad en in het Parlement, als dat goed wordt voorbereid en uitgevoerd, bijdragen tot transparante voorlichting aan de burgers, via u allen als afgevaardigden en via de hier gevoerde debatten zelf.
Ten aanzien van het tijdschema kan ik u zeggen dat het voorstel vandaag in de vergadering van het Veiligheidscomité aan de groep deskundigen is gepresenteerd, en dat ernaar wordt gestreefd het verslag over twee maanden af te ronden. Zodra dat verslag klaar is, kunnen de voorstellen na de goedkeuring ervan door de Commissie - die er hopelijk snel komt - voor definitieve goedkeuring naar het EVV, het Parlement en de Raad worden gestuurd.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is goed dat wij over deze energiekwesties spreken en ons erin verdiepen en het is ook goed dat nu voor iedereen dezelfde veiligheidsnormen gaan gelden. Wij moeten echter het hoofd koel houden. Bij het opstellen van regelgeving moet alles gebaseerd zijn op wetenschappelijke en technische feiten en niet op politieke emoties. De Internationale Organisatie voor Atoomenergie is een organisatie van deskundigen die wereldwijd vertrouwen geniet en het is van belang dat er ook in dit verband naar de deskundige adviezen van deze instantie wordt geluisterd. Ik hoop dat de Commissie nu geen tweede superregulator naast de IAEA wordt die deze zaken gaat controleren, omdat de IAEA op wereldwijd niveau zeer belangrijk is. Het is echter van belang dat de veiligheidsnormen op communautair niveau zo hoog zijn dat wij ook hetzelfde van de kandidaat-landen kunnen eisen.
Ik wil de Commissie toch vragen hoe zij bij de voorbereiding van dit pakket richtlijnen rekening gaat houden met de nationale regulatoren. Beslissingen op energiegebied worden op nationaal niveau genomen, wat goed is, en de rol van de nationale regulatoren is ook in de toekomst van het grootste belang.

Clegg (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er bestaat reeds twijfel over de vraag of kernenergie in een geliberaliseerde energiemarkt economisch wel haalbaar is. De problemen met British Energy in het Verenigd Koninkrijk zijn daarvan het bewijs. Ik zou vandaag graag van u, mevrouw de commissaris, de verzekering ontvangen dat dit pakket niet gebruikt zal worden - op welke wijze dan ook - om voor de nucleaire industrie een zodanige positie te creëren dat andere energiebronnen daarvan schade ondervinden. Kernenergie mag op de gemeenschappelijke Europese energiemarkt geen onbillijke preferentiële behandeling krijgen. Het verwerken van kernafval kost veel geld, en die kosten zouden - om maar eens een voorbeeld te geven - verrekend moeten worden in de boekhouding van ondernemingen die kernenergie produceren.
In uw verklaring zei u dat u er nu voor zou zorgen dat de voor ontmanteling bedoelde fondsen onder geen beding gebruikt zullen worden als subsidie voor de commerciële activiteiten van bedrijven die kernenergie produceren. Kunt u bevestigen dat u inderdaad geen enkele uitzondering zult maken en dat u nooit zult toestaan dat voor ontmanteling opzij gezette middelen voor commerciële doeleinden gebruikt zullen worden?
McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat u moet werken met de beperkingen van het ondemocratische en sterk verouderde Euratomverdrag. Bent u desalniettemin bereid te aanvaarden dat het Europees Parlement in de gelegenheid moet worden gesteld een advies te geven met betrekking tot de twee richtlijnen en de mededeling die u ons voorlegt, zeker als het gaat om de vraag of bewezen is dat opslag van hoog-radioactief afval op grote diepte werkelijk functioneert? Dat zou namelijk indruisen tegen de bevindingen van de British Royal Society - die is van mening dat het wetenschappelijk bewijs niet geleverd is.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik kom zelf uit Lorraine en wil de gezinnen condoleren die getroffen zijn door het treinongeluk. Ik wil er wel op wijzen dat ik een fervent voorstander blijf van de trein.
Mevrouw de commissaris, ik wil het eerst hebben over de nucleaire industrie. Ik ben nogal verbaasd dat uw voorstellen in Le Monde zijn verschenen voordat u ze hier aan ons kwam presenteren. Dat is een beetje spijtig. Te meer daar ik persoonlijk - en ik heb de indruk u zelf ook - enkele van uw voorstellen helemaal niet overtuigend vind, met name uw voorstellen betreffende opslag op grote diepte. U weet heel goed dat dit een cruciale kwestie is. U weet dat er momenteel nog geen oplossing is gevonden voor de verwerking van het afval, dat er momenteel geen technieken bestaan waarmee de radioactieve straling van kernafval kan worden verminderd. En toch werd in 1974, toen Frankrijk startte met zijn grote kernenergieprogramma, tegen iedereen die het maar wilde horen gezegd dat de problemen met het afval over dertig jaar opgelost zouden zijn. Nu, dertig jaar later, zijn die problemen nog steeds niet opgelost.
Ik heb het gevoel dat uw voorstellen enigszins misleidend zijn voor het grote publiek. Per slot van rekening wilt u de indruk wekken dat u met deze besluiten de kernenergie in Europa veilig gaat maken. Maar dat is helemaal niet waar.
Hoe rechtvaardigt u het tot slot, mevrouw de commissaris, dat er opnieuw financiële hulp wordt geboden aan de nucleaire industrie - terwijl kernenergie de inwoners van Frankrijk bijvoorbeeld al heel wat heeft gekost, terwijl er nog geen oplossing is gevonden voor de verwerking van het afval en terwijl we heel goed weten hoe moeilijk het is om zelfs maar beperkte middelen te vinden voor hernieuwbare energie?

Mombaur (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, onder de burgers bestaat met zekerheid grote interesse voor de onderwerpen die wij vandaag tijdens het debat behandelen. Bovendien krijgen wij nu de kans om een einde te maken aan een situatie die in zekere zin absurd is. In de onderhandelingen tot dusver hebben wij aan de kandidaat-lidstaten namelijk hogere eisen gesteld dan aan onze eigen lidstaten. Daarom wil ik de Commissie gelukwensen met het feit dat ze het voorstel van de vice-voorzitter navolgt, en tevens wil ik nog een reden aanvoeren voor gemeenschappelijke normen. Hoe eerder wij gemeenschappelijke normen hebben, des te eerder krijgen wij de kans deze normen ook buiten de Unie te laten doorwerken, bijvoorbeeld in Rusland en Oekraïne. Dat is uitermate belangrijk en bovendien in ons eigen belang. Daar komt nog eens bij dat op deze wijze de IAEA het best ondersteund kan worden.
Mevrouw de vice-voorzitter, in verband hiermee wil ik u een vraag stellen. Kunt u kort aangeven op welke punten de voorstellen van de Commissie verder gaan dan de lijn die tot dusver is aangehouden in de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten?

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil u herinneren aan het verslag van uw collega, de heer Rübig, dat niet zo lang geleden in het Parlement is behandeld, waarin werd gewezen op de wenselijkheid om op Europees niveau afdwingbare eisen te stellen aan de nucleaire veiligheid in de gehele Unie, en niet alleen in de kandidaat-landen.
Wat ik bedoel is dat ik me bij dit voorstel in de eerste plaats heb laten leiden door een besluit van dit Parlement, en het verheugt mij zeer, mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dat ik er net zo over denk als het Parlement en gevolg kan geven aan een vrijwel unaniem verzoek van dit Huis. Dat is het eerste wat ik wilde zeggen.

Ten tweede zijn er onder u wellicht personen die de Commissie verdenken van allerhande meer of minder verhulde bijbedoelingen. Het gaat hier evenwel om een objectieve realiteit en onweerlegbare feiten. Worden deze voorstellen de komende maanden goedgekeurd, wat ik hoop, dan betekent dat meer zekerheid dat de nucleaire veiligheid in alle centrales en alle installaties in de Europese Unie op de meest geschikte manier is gewaarborgd en op het hoogst denkbare niveau ligt. Dan betekent dat meer zekerheid dat er binnen een bepaalde termijn een oplossing komt voor het probleem van het nucleaire afval, althans wat betreft een geschikte manier van opslag. Dan betekent dat meer zekerheid dat de middelen die nodig zijn voor de ontmanteling van de installaties die nu in mindere of meerdere mate besmet zijn, er zullen komen en te gelegener tijd beschikbaar zullen zijn.
Daarom zullen wij tegenover de burgers zorgen voor verbeteringen op die gebieden waar dat mijns inziens nodig is: garanties, vertrouwen, voorlichting en openheid. Dat is de objectieve realiteit. De rest is interpretatie. Dat is dus wat ik voor ogen heb.
U hebt hernieuwbare energie genoemd. Ik wil u, geachte afgevaardigden, er slechts aan herinneren dat mijn eerste voorstel bedoeld was om het gebruik van hernieuwbare energie voor de opwekking van elektriciteit te bevorderen - dat was nog niet eerder gebeurd - op basis van gekwantificeerde doelstellingen voor de diverse lidstaten. Daarna heb ik een voorstel voor het gebruik van biobrandstoffen gedaan. Ik heb diverse voorstellen gedaan inzake energie-efficiëntie - waarvan er één zeer verreikend was, dat voor gebouwen. Wat ik bedoel, geachte afgevaardigden, is dat ik in geen van die gevallen de kwestie van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie heb veronachtzaamd. Integendeel, ik heb me daar van meet af aan zeer intensief mee beziggehouden. Dat neemt echter niet weg dat het nodig is in heel Europa de veiligheid in kerninstallaties op een hoger niveau te brengen - niet alleen in centrales maar ook in installaties voor onderzoek en voor universitaire en alle overige doeleinden - en de voorlichting over en veiligheid van het beheer van radioactief afval in de Europese Unie in alle opzichten te verbeteren.
De derde kwestie betreft Le Monde. Beseft u goed, geachte afgevaardigde, dat ik niet verantwoordelijk ben voor het lekken van informatie, dat verzeker ik u. Sterker nog, ik ben daar een enkele keer het slachtoffer van geweest, maar uiteraard laat ik me daar uit principe niet mee in. Dit pakket over nucleaire veiligheid is vanochtend goedgekeurd en nu presenteer ik het aan het Parlement.
Op het gebied van technologie wordt een pakket voorgesteld dat onder meer het onderzoek moet stimuleren. Onderzoek kan bijvoorbeeld via scheiding en transmutatie mogelijk oplossingen aandragen. Dat onderzoek resultaat oplevert is niet zeker, maar wellicht draagt het bij tot de oplossing. In het licht van de onzekere uitkomsten van het onderzoekswerk moeten we intussen een oplossing vinden voor de kwestie van de diepe opslag. Er is echter onderzoek gaande, en de perspectieven zijn zeer goed.
Ik ben van mening, geachte afgevaardigden, dat met het voorliggende voorstel een grotere veiligheid, meer waarborgen en een betere voorlichting van de burgers worden geboden. Het is niet de bedoeling een nieuwe onderzoeksinstantie in het leven te roepen. Eerder het tegenovergestelde: de verantwoordelijkheid voor onderzoek in Europees verband ligt bij de nationale overheden, en bij de toezichthouders.
Met betrekking tot de kwestie van oneerlijke concurrentie op de interne elektriciteitsmarkt is in artikel 11 en de bijbehorende bijlage duidelijk vastgelegd dat de middelen voor ontmanteling uitsluitend mogen worden gebruikt voor de gestelde doelen, dat wil zeggen: om te gelegener tijd de betreffende energie-installaties te ontmantelen. Helaas is dat momenteel in diverse landen van de Unie niet het geval, want daar gaan de gelden op in het geheel, in de algemene boekhouding van de onderneming, met als gevolg dat zij voor ieder bedrijfsdoel kunnen worden gebruikt.
(Applaus)

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie betreffende de resultaten van de op 24 en 25 oktober 2002 in Brussel gehouden Europese Raad.
Ik wil graag mijn persoonlijke dankbaarheid uitspreken jegens minister-president Rasmussen voor de grote betrokkenheid die hij ten opzichte van het Europees Parlement getoond heeft. Hij heeft een voorbeeld gegeven dat toekomstige voorzitterschappen naar ik hoop zullen volgen, door voorafgaand aan het Deense voorzitterschap een vergadering met de Conferentie van voorzitters te beleggen. Vóór de topbijeenkomst in Kopenhagen zal hij opnieuw overleg plegen met de Conferentie van voorzitters. Uitzonderlijk is eveneens dat hij tijdens onze zitting van 19 november 2002 in Straatsburg een bijdrage zal leveren aan ons debat over de uitbreiding, waarbij parlementsleden uit toetredende landen als waarnemer aanwezig zullen zijn. Dit vindt uiteraard plaats naast de normale gedachtewisselingen waarvoor de minister-president hier is. Ik wil hem mijn persoonlijke dank betuigen namens het Europees Parlement.
Fogh Rasmussen
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik het Parlement voor zijn warme verwelkoming. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om mijn waardering uit te spreken voor de goede en nauwe samenwerking tussen het Europees Parlement en het Deens voorzitterschap. Wij hechten veel belang aan deze samenwerking en het verheugt mij dan ook ten zeerste dat ze zo positief verloopt.
Het Europees Parlement en het voorzitterschap hebben een gemeenschappelijk project. Wij hebben dezelfde visie en werken aan hetzelfde doel. De uitbreiding van de Unie is de grootste politieke taak voor onze generatie. Het is een uitdaging en een mogelijkheid die onze levenstijd overstijgt. De uitbreiding is in voor- en tegenspoed verankerd in onze gemeenschappelijke geschiedenis en zal het leven en de mogelijkheden van onze nakomelingen in belangrijke mate beïnvloeden. De uitbreiding van de Europese Unie markeert het einde van de Europese tragedie van de 20e eeuw en opent de deur naar een gemeenschappelijke toekomst voor onze volkeren van vrijheid, vrede en welvaart.
De geschiedenis van Europa is gekleurd door oorlogen, conflicten en menselijk leed. Europa en de Europese cultuur hadden echter de unieke kracht te herrijzen en zichzelf terug te vinden om hun waarden en doelstellingen opnieuw te ontdekken en een nieuwe definitie te geven.
De twintigste eeuw bracht Europa ongeluk. Twee verschrikkelijke wereldoorlogen scheurden ons continent in stukken. De eindstrijd van de Tweede Wereldoorlog werd gevolgd door meer dan veertig jaar communistische dictatuur in Midden- en Oost-Europa. We leefden bijna een halve eeuw met een kunstmatige splitsing van Europa.
Vóór de Eerste Wereldoorlog heersten in ons werelddeel optimisme, zelfvertrouwen en vertrouwen in de toekomst. Deze waarden werden in augustus 1914 door het gebulder van kanonnen overstemd en in de loopgraven van de wereldoorlog doodgetrapt. Wij hebben het optimisme van de eerste jaren van de twintigste eeuw nooit echt teruggevonden.
De uitbreiding van de EU markeert het begin van een nieuw tijdperk in de geschiedenis van Europa. De uitbreiding kan Europa de nodige dynamiek en de kracht voor een nieuw Europees bewustzijn bezorgen. De uitbreiding is de sleutel tot de toekomst van Europa.
Na negentig jaar - van 1914 tot 2004 - kunnen wij eindelijk een van de bloederigste en donkerste hoofdstukken in de geschiedenis van Europa afsluiten. Het is een inspirerende opgave en een verantwoordelijkheid die verplichtingen met zich meebrengt.
Daarom dank ik het Europees Parlement voor zijn blijvende en onvoorwaardelijke steun aan het uitbreidingsproject. Deze steun kwam laatst tot uiting tijdens de plenaire vergadering van 23 oktober en bij monde van de Voorzitter van het Parlement tijdens de Top van de Europese Raad in Brussel. Namens het voorzitterschap dank ik het Parlement voor zijn duidelijke en sterke steunbetuiging.
Het is dan ook een groot genoegen dat ik u vandaag kan meedelen dat de Europese Raad tijdens de bijeenkomst in Brussel bevestigd heeft dat alle lidstaten zich achter de uitbreiding scharen. Er is een aantal cruciale beslissingen genomen. Dit betekent dat de eerste ronde van de toetredingsonderhandelingen in december in Kopenhagen afgesloten kan worden. Toch wil ik onderstrepen dat de uitbreiding zeker nog niet veiliggesteld is. Wij hebben nog een grote klus voor de boeg en ons staat slechts weinig tijd ter beschikking. Wij onderhandelen met 27 landen en wij hebben maar 37 dagen meer over. Niets is zeker.
De lijn van de verdere onderhandelingen is echter duidelijk: het voorzitterschap en de Commissie hebben een vaste basis voor de onderhandelingen die naar de Top in Kopenhagen leiden en dat schept duidelijkheid. Het schept duidelijkheid voor ons in de huidige lidstaten en het schept duidelijkheid voor de kandidaat-landen. Zij worden niet voor een voldongen feit geplaatst. Wij doen een concreet voorstel en vragen ze een laatste belangrijke inspanning te leveren. Er mag geen twijfel over bestaan dat het voorzitterschap deze taak met alle energie en een onvermoeibare inzet zal aanpakken om resultaten te kunnen bereiken.
Het voorzitterschap had voor de Top van Brussel drie doelstellingen vastgesteld.
Ten eerste wilden wij eensgezindheid over de basis voor de laatste onderhandelingen met de kandidaat-landen. Dit wil zeggen dat we beslissingen dienden te nemen over de landenselectie, de hangende financiële problemen en de laatste, onopgeloste institutionele kwesties.
Ten tweede wilden wij een eensgezinde visie op het transitprobleem tussen Kaliningrad en Rusland, opdat wij een duidelijk uitgangspunt zouden hebben voor de onderhandelingen tijdens de Top EU-Rusland van 11 november.
Ten derde vonden wij het belangrijk dat de Top in Brussel gehouden zou worden in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad in Sevilla, waar besloten is dat de Raad kortere, efficiëntere en doelgerichtere bijeenkomsten dient te houden.
Ik stel met voldoening vast dat wij onze drie doelstellingen hebben bereikt.
Wij zijn erin geslaagd de Top zo te organiseren dat de geest en de letter van de conclusies van Sevilla gerespecteerd werden. Een korte bijeenkomst van iets meer dan een etmaal met een geconcentreerde agenda, die grondig en in de grootst mogelijke openheid voorbereid was. De becommentarieerde agenda was reeds weken voor de Top in Brussel op de website van het voorzitterschap te vinden, zodat iedereen de voorbereidingen kon volgen.
Ik persoonlijk vond het belangrijk dat de Top in Brussel zo geconcentreerd en resultaatgericht mogelijk zou zijn en ik ben tevreden met het resultaat. Naar mijn mening zijn wij erin geslaagd procedures te vinden die hopelijk als inspiratie kunnen dienen voor toekomstige voorzitterschappen.
Wat Kaliningrad betreft heeft het voorzitterschap in Brussel ook zijn doel bereikt. De Europese Raad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de gedetailleerde conclusies die de ministers van Buitenlandse Zaken op 22 oktober hadden aangenomen.
Hiermee is de basis voor verdere onderhandelingen met Rusland verzekerd. De visie van de EU is duidelijk. Wij willen een oplossing vinden die tegelijkertijd rekening houdt met de problemen van Rusland, met de soevereiniteit van Litouwen en met de regels van de Schengen-samenwerking.

De uitbreiding vormde uiteraard het hoofdonderwerp tijdens de Top in Brussel. Het voorzitterschap achtte het belangrijk het kader voor de verdere onderhandelingen met de kandidaat-landen vast te stellen. Wij hebben iedereen duidelijk gemaakt dat er nu - en niet in december - beslissingen dienden te worden genomen en wij hebben de belangrijke kwesties centraal op de agenda geplaatst. Onder andere daardoor hebben wij de vereiste beslissingen kunnen nemen. Ik zal nu niet uitgebreid ingaan op de conclusies van de Top. De conclusies zijn kort en bondig en spreken voor zich, maar ik zal de belangrijkste besluiten toelichten.
De Europese Raad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de landenselectie die de Commissie had aanbevolen. Dit wil zeggen dat tien landen - Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovakije, Slovenië en Tjsechië - de onderhandelingen voor het eind van het jaar zullen kunnen afsluiten.
Wat Bulgarije en Roemenië betreft, hebben wij besloten deze landen te steunen in hun inspanningen om in 2007 tot de Unie te kunnen toetreden. Tijdens de Top in Kopenhagen zullen concrete besluiten worden genomen met betrekking tot de vraag hoe wij deze landen zullen helpen met de voorbereidingen van hun lidmaatschap. De boodschap aan Bulgarije en Roemenië is duidelijk. De uitbreiding gaat verder. De EU staat open voor alle Europese landen die lid wensen te worden en die aan de vereisten voor lidmaatschap voldoen.
Wij hebben ook een duidelijke boodschap naar Turkije gestuurd. De Europese Raad is tevreden over de vooruitgang die Turkije heeft geboekt met betrekking tot de naleving van de politieke criteria van Kopenhagen.
(Applaus)
Wij roepen Turkije op om het hervormingsproces voort te zetten, in eerste instantie door de aangenomen hervormingen concreet ten uitvoer te leggen. Tijdens de Top van Kopenhagen zullen nieuwe beslissingen over Turkije worden genomen.
In samenhang met de landenselectie hebben wij het over toezicht en vrijwaringsclausules gehad. Ook op dit gebied heeft de Europese Raad ingestemd met het voorstel van de Commissie, op één aanpassing na. Wij hebben de periode waarin de bijzondere maatregelen geldig zijn van twee tot drie jaar verlengd.
De Europese Raad heeft ook de knoop doorgehakt met betrekking tot de laatste institutionele vraagstukken, met name waar het gaat om de aanpassingen die noodzakelijk zijn om van 15 naar hopelijk 25 lidstaten te kunnen overgaan. De staatshoofden en regeringsleiders hebben hun goedkeuring gehecht aan het compromis dat het voorzitterschap tijdens de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken op 22 oktober had bereikt. Nu beschikt het voorzitterschap op dit gebied dus ook over een duidelijk uitgangspunt voor de onderhandelingen met de kandidaat-landen.
Het grootste knelpunt op de agenda van de Top in Brussel was het onopgeloste financieringsprobleem, maar we hebben een resultaat bereikt. We hebben drie cruciale beslissingen genomen.
Wat de directe landbouwsteun betreft, heeft de Raad ingestemd met het voorstel van de Commissie: de geleidelijke invoering begint in 2004 met 25 procent en wordt in 2013 afgesloten met 100 procent. Dit gebeurt in een kader van financiële stabiliteit. Er wordt een plafond vastgesteld voor de totale jaarlijkse uitgaven voor gemeenschappelijke marktordeningen en rechtstreekse betalingen in een EU met 25 lidstaten. Deze uitgaven mogen het niveau van 2006 jaarlijks met maximaal 1 procent overstijgen. Indien de inflatie meer dan 1 procent bedraagt, betekent dit dus een reële daling van de landbouwuitgaven.
Wij zijn het ook eens geworden over een totaalbedrag voor de structuurfondsen in de nieuwe lidstaten, met name 23 miljard euro in de periode van 2004 tot 2006, wat iets minder is dan de 25 miljard euro die de Commissie had voorgesteld.
Ten derde hebben wij een oplossing gevonden voor de begrotingscompensatie. Naar mijn mening hebben wij een belangrijke beslissing genomen, namelijk dat geen enkele nieuwe lidstaat in de periode van 2004 tot 2006 in een slechtere positie mag komen dan in 2003 het geval is. Dit is een belangrijk en positief signaal naar de kandidaat-landen toe.
Tot zover de belangrijkste beslissingen van de Europese Raad. Tot slot vermeld ik dat de Europese Raad ook een ontmoeting heeft gehad met de voorzitter van de Conventie over de toekomst van de Unie, Valéry Giscard d'Estaing. Hij bracht verslag uit over de werkzaamheden van de Conventie en op de Top van Kopenhagen zien wij hem opnieuw.
"Van Kopenhagen tot Kopenhagen" - dat is het motto van het Deens voorzitterschap. Het is de verwoording van een visie waarmee we willen bijdragen tot een uniek project en een uniek proces, en het geeft ook uiting aan een zeer concrete ambitie, namelijk het streven een stuk werk dat ons in handen is gelegd tot een goed einde te brengen.
De Top in Brussel heeft ons een aanzienlijke stap dichter bij Kopenhagen gebracht en was de laatste halte vóór de Top van Kopenhagen.
Wat ligt er nog op onze weg tussen deze laatste halte in Brussel en Kopenhagen? Wat staat ons de volgende weken te wachten? Het antwoord is: hard werken. Hard werken en langdurig, intensief onderhanden.
Wij zijn er reeds volop mee bezig. Op 28 oktober heb ik de staatshoofden en regeringsleiders van de kandidaat-landen ontmoet om hun persoonlijk verslag uit te brengen over de Top in Brussel. Reeds de volgende dag zijn de besprekingen op ambtenarenniveau van start gegaan.
De besluiten van de Europese Raad in Brussel vormen het uitgangspunt voor de verdere onderhandelingen. Als wij op tijd klaar willen zijn, zullen echter grote inspanningen en een bereidheid tot het sluiten van compromissen bij alle betrokken partijen noodzakelijk zijn, zowel in de lidstaten als in de kandidaat-landen.
Het Europees Parlement en de Commissie zijn steeds de stuwende krachten achter het uitbreidingsproces geweest. Namens het Deens voorzitterschap dank ik het Europees Parlement en de Commissie nogmaals voor de goede samenwerking en verzoek ik beide instellingen de komende weken de krachten te bundelen, zodat we ons gemeenschappelijk doel kunnen bereiken en de eerste ronde van de toetredingsonderhandelingen in december in Kopenhagen kunnen afsluiten. In dit verband kijk ik uit naar het grote uitbreidingsdebat dat wij over twee weken in het Parlement zullen houden, om precies te zijn op 19 november.
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat wij samen een sterk signaal aan de Europese burgers en regeringen kunnen geven waarmee we duidelijk maken dat de tijd is aangebroken om tien jaar werkzaamheden af te sluiten, om de deur open te zetten voor onze gemeenschappelijke toekomst en om de cruciale beslissing over de uitbreiding nu te nemen.
(Applaus)

Prodi
Dames en heren, de resultaten van de Europese Raad van Brussel zijn thans algemeen bekend. Het Deense voorzitterschap heeft deze Raad goed georganiseerd en geleid waardoor het mogelijk werd alle belemmeringen voor de uitbreiding uit de weg te ruimen.
Ik wens dan ook publiekelijk van harte mijn dank te betuigen aan de Deense eerste minister, de heer Anders Fogh Rasmussen, die ervoor gezorgd heeft dat tijdens het Deense voorzitterschap vooral prioriteit werd gegeven aan de uitbreiding.
We hebben nu immers het mandaat gekregen om de toetredingsonderhandelingen met tien landen vóór het eind van het jaar af te ronden. De Raad heeft op die manier blijk gegeven van openheid en vertrouwen en van zijn waardering ten aanzien van de inspanningen die de regeringen, de parlementen en de civiele maatschappij in de kandidaat-landen in de afgelopen jaren hebben geleverd. We zijn dan ook om verschillende redenen uiterst tevreden.
Tijdens deze Raad zijn alle regeringen dichter bij het doel gekomen dat voor mij nog steeds een historisch doel is. Ook wil ik wijzen op de solidariteit die in Brussel werd getoond ten aanzien van de kandidaat-landen die nog steeds op financiële steun zijn aangewezen om het ontwikkelingspeil van de andere landen van ons continent te bereiken.
Brussel is het resultaat van de inspanningen die dag na dag zijn geleverd en waardoor de meest pessimistische voorspellingen konden worden gelogenstraft. Alle belangrijke hindernissen op de weg naar de eenmaking van Europa konden één na één uit de weg worden geruimd.
Na tien jaar zal in Kopenhagen een nieuw en belangrijk hoofdstuk van onze gemeenschappelijke geschiedenis worden geschreven.
De Europese Raad heeft bovendien de aanbevelingen van de Commissie betreffende Bulgarije en Roemenië gesteund en heeft het voorstel van die landen om in 2007 toe te treden goedgekeurd. Wij zullen de nodige maatregelen voorstellen voor een nieuw werkprogramma en voor een verhoging van de financiële steun. De Europese Raad van Kopenhagen zal hierover kunnen beslissen.
Ook ons periodiek verslag over Turkije werd gunstig onthaald: in Kopenhagen zal de Europese Raad op die basis een beslissing nemen over de volgende fase van de kandidatuur van Turkije. Door de verkiezingen die zopas in Turkije hebben plaatsgevonden, is het thans nog belangrijker geworden dat in verband met deze nieuwe fase de nodige aanwijzingen worden gegeven .
Wij mogen echter geen tijd verliezen. Reeds vorige week hebben wij de conclusies van de Europese Raad van Brussel voorgelegd aan de vertegenwoordigers van de kandidaat-landen. Er dient op gewezen te worden dat wij deze landen niet voor de keuze stellen en hun zeggen: "Het is alles of niets". Aanvaardbare compromissen zijn uiteraard mogelijk.
De Europese Raad heeft een onderhandelingsmandaat gegeven voor de nog niet afgehandelde institutionele en financiële hoofdstukken en heeft over het algemeen ingestemd met onze voorstellen.
Wat de financiële middelen uit de structuurfondsen betreft, heeft de Europese Raad een kleiner bedrag - 23 miljard euro - goedgekeurd dan oorspronkelijk door de Commissie was voorgesteld. Niettemin gaat het om een enorm bedrag dat overeenstemt met de economische en sociale doelstellingen van de uitbreiding.
Ten slotte werd, dankzij de reeds genoemde inspanningen van alle partijen, een zeer belangrijk landbouwakkoord bereikt, één van de meest delicate financiële aspecten vanaf 2007.
Na Kopenhagen zullen wij in Athene de volgende stap naar de uitbreiding zetten aangezien daar in april 2003 de toetredingsverdragen worden ondertekend. Op die manier zullen wij tijdig het vastgestelde doel bereiken en zullen de nieuwe lidstaten kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen van 2004.
De uitbreiding wordt dus werkelijkheid. Zoals wij reeds in ons periodiek verslag hebben aangegeven is het duidelijk dat sommige kwesties in de komende twee jaar en ook na de toetreding van de nieuwe landen tot de Unie aandachtig zullen moeten worden onderzocht. Ik herinner u eraan dat wij zes maanden vóór de toetreding bij de Europese Raad verslag zullen uitbrengen over de geboekte vooruitgang. Naast een algemeen economische vrijwaringsmaatregel kan ook gebruik worden gemaakt van specifieke maatregelen wanneer de nieuwe lidstaten zich niet houden aan de verbintenissen die zijn aangegaan tijdens de onderhandelingen in de sectoren Interne markt en Justitie en Binnenlandse zaken. Maar het gaat hier niet om kwesties die het volledige proces kunnen stilleggen.
De vijfde uitbreiding zal volgend jaar dan ook centraal staan bij onze werkzaamheden. Naast de verschillende formele etappes van het toetredingsproces zullen wij ons moeten concentreren op de aanpassing van de financiële vooruitzichten voor de periode 2004-2006 en op de voorbereidingswerkzaamheden binnen de Commissie en de andere instellingen. Wij moeten met name ervoor zorgen dat vanaf de eerste dag van de toetreding het acquis communautaire volledig en doeltreffend wordt toegepast in de gehele juridische ruimte van de Unie. Meer in het algemeen is het van fundamenteel belang dat een grondig debat wordt gevoerd over al onze beleidslijnen zodat rekening kan worden gehouden met de nieuwe kwantitatieve, maar vooral kwalitatieve aspecten van de situatie waarin wij ons na de uitbreiding zullen bevinden.
Wij stappen immers in een nieuwe realiteit, in een Unie van 25 landen. Wij werken aan een nieuw project: een maatschappij voor het gehele Europese continent waarbij de stem van de bevolking van zeer groot belang is.
Het integratieproces dat zich oorspronkelijk beperkte tot een aantal landen in West-Europa zal uiteindelijk het gehele continent bestrijken.
De Unie uitbreiden houdt in dat een nieuwe filosofie voor de internationale betrekkingen wordt voorgesteld. Het betekent ook dat in de kandidaat-landen in alle sectoren van de maatschappij interne hervormingen moeten worden doorgevoerd.
Eenheid en verscheidenheid, gemeenschappelijke waarden en diversiteit zullen nog meer dan vroeger de belangrijkste kenmerken zijn van onze Unie. Europa zelf en zijn recente geschiedenis houden de erkenning in van de eigen identiteit en van de diversiteit; het uitgebreide Europa zal de eerste poging zijn om op het gehele continent een nieuw soort burgerschap tot stand te brengen en het zal de voorvechter zijn voor de rechten van de burgers en de bevoegdheden van de staten.
Op het moment dat wij aan het einde komen van deze grote gemeenschappelijke onderneming en wij samen de eenmaking van het Europese continent tot stand brengen moeten wij ook een duidelijke boodschap geven aan de staten die geen deel uitmaken van dit proces, maar die hoge verwachtingen hebben ten aanzien van Europa. Ik heb het nu over de Balkan. Wij moeten hun zeggen dat de deuren van Europa openstaan en dat wij hopen dat wij hen zo spoedig mogelijk in ons midden zullen kunnen opnemen. Wij mogen niet vaag blijven over deze vooruitzichten. Er is geen plaats voor dubbelzinnigheid en tactische spelletjes. Wij moeten hun ook duidelijk zeggen dat de tijd die hiervoor nodig is, afhangt van hun vastberadenheid om de nodige hervormingen door te voeren en zodoende volwaardige leden van de Unie te worden. Het is onze taak hen hierbij te helpen door een gemeenschappelijk tijdschema op te stellen, hun de nodige instrumenten en middelen te verstrekken en gebruik te maken van de door het stabilisatie- en associatieproces geboden mogelijkheden. Dit is een enorme uitdaging en wij moeten op de juiste manier reageren.
Uitbreiden betekent ook de basis leggen voor een betere omlijning van de betrekkingen tussen het nieuwe grote Europa en zijn buurlanden. Onze uitbreidingsstrategie en ons beleid inzake nabuurschap zijn immers nauw met elkaar verbonden. Wij moeten kunnen aantonen dat uitbreiden niet betekent dat landen die geen deel uitmaken van de uitbreidingsstrategie, worden uitgesloten, en ook niet dat nieuwe muren worden gebouwd en nieuwe belemmeringen worden gecreëerd. Daarom moeten wij beter aangeven wat wij verstaan onder speciale betrekkingen met de aan de uitgebreide Unie grenzende regio's van Rusland tot aan de Middellandse Zee.
De voor Kaliningrad voorgestelde oplossing is bijvoorbeeld een belangrijk element van de betrekkingen met de Russische Federatie, betrekkingen die moeten worden ontwikkeld en geconsolideerd. De uitbreiding is immers een buitengewone gelegenheid om onze rol in de wereld opnieuw te bekijken en om een nieuw soort politiek regionalisme te bedenken door een ruimtelijke herstructurering van ons continent.
Gezien deze nieuwe vooruitzichten moeten wij echter nog sneller en met de nodige vastberadenheid en moed de fundamentele vraagstukken aanpakken waarover de Europese Conventie thans debatteert. De consensus die werd bereikt over de financiële aangelegenheden betekent niet dat wij ons niet meer moeten afvragen of de communautaire begroting al dan niet doorzichtig en begrijpelijk is, en kan beantwoorden aan de nieuwe uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd. Wij moeten derhalve de aard van de middelen die de Unie nodig heeft, nader toelichten en de rol van het Parlement versterken.
De moeilijkheden bij de ratificering van het Verdrag van Nice - die thans gelukkig achter de rug zijn - mogen ons echter niet doen vergeten dat wij nood hebben aan democratische participatie, vereenvoudiging en een grotere legitimering. Dit zijn doelstellingen die wij gedurende de gehele institutionele hervorming moeten nastreven. De door de Conventie verrichte werkzaamheden en in het bijzonder het onlangs door de voorzitter ingediende document is een belangrijke bijdrage en een uitgangspunt voor toekomstige voorstellen. Binnenkort zal ik de gelegenheid hebben om deze thema's met u te bespreken.
Ik dank u.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik eveneens mijn dank uitspreken aan het voorzitterschap en het Parlement. Doordat de drie instellingen gezamenlijk hebben doorgezet, is er een doorbraak in de onderhandelingen bereikt en mogen wij er wel van uitgaan dat dit project, het grootste project van de Europese Unie op dit moment, zoals gepland in december in Kopenhagen wordt afgerond. Het politieke momentum is na Brussel nog sterker geworden dan het al was. En als er iets duidelijk is geworden tijdens deze bijeenkomst van de Raad, dan is het wel dat er een gemeenschappelijke wil bestaat om dit project van de vereniging van Europa tot een goed einde te brengen, en die wil wordt steeds sterker.
Ik zal u nu kort informeren over het verdere verloop. De voorzitter van de Raad heeft u reeds verteld dat wij voortvarend te werk zijn gegaan en vorige week maandag de kandidaat-lidstaten al over de resultaten hebben geïnformeerd. De dag erna al zijn wij met een volgende onderhandelingsronde begonnen, die inmiddels ook is afgerond. In deze onderhandelingsronde wilden wij vaststellen welke kwesties in de kandidaat-lidstaten nog geregeld moeten worden. Wij hebben nu een volledig overzicht van alle punten die tijdens de onderhandelingen nog besproken moeten worden en wat dat betreft heb ik zowel goed als slecht nieuws voor u. Het slechte nieuws is dat ons nog veel meer te doen staat dan wij van tevoren hadden kunnen en moeten verwachten. Het goede nieuws is dat er geen enkele kwestie bij zit die wij niet binnen de vastgestelde termijn kunnen oplossen. Het lijkt dus realistisch om een tweede onderhandelingsronde voor de Algemene Raad op 18 november af te ronden en daarbij een groot aantal van de nog openstaande kwesties op te lossen. Ter afsluiting zou een laatste ronde gehouden moeten worden die eindigt met de toetredingsconferenties die vlak voor de Algemene Raad in Kopenhagen worden gehouden.
Ik wil nog een opmerking van politieke aard maken die naar mijn mening zeer belangrijk is. Het zal absoluut noodzakelijk zijn dat de onderhandelingen in het kleine aantal weken dat nog over is op een uiterst politieke wijze worden gevoerd. Wij kunnen nu niet meer zoals vroeger op een zeer technische wijze onderhandelen - dikwijls met vele vragen en wedervragen. Het gaat er nu om dat wij duidelijke politieke prioriteiten stellen en politieke beslissingen nemen. Ik moet hierbij nadrukkelijk vermelden dat wij in het verleden zeer veel van de kandidaat-lidstaten verwachtten, en bij haar opstelling had de Europese Unie niet altijd voldoende oog voor de problemen van de kandidaat-lidstaten. Dikwijls waren onze standpunten meer gebaseerd op ons eigen belang.
Ik wil u er enkel op wijzen dat wij niet alleen rekening moeten houden met de publieke opinie in de lidstaten wanneer wij voor de slotonderhandelingen een pakket maatregelen opstellen. Wij moeten er eveneens rekening mee houden dat de regeringen en parlementen van de kandidaat-lidstaten hun burgers ervan moeten overtuigen dat de toetreding tot de Europese Unie een juiste stap is. Bovendien moet u niet vergeten dat het transformatieproces in de Midden- en Oost-Europese landen zeer uiteenlopende resultaten heeft opgeleverd. De burgers van de landen in overgang genieten nu vrijheden die ze voorheen niet kenden; ze maken nu kennis met democratie en mensenrechten. We moeten ons er evenwel van bewust zijn dat de voordelen op economisch gebied en de winst in termen van stabiliteit die deze transformatie heeft opgeleverd voornamelijk onszelf ten goede zijn gekomen. Wij hebben tot dusver het meest geprofiteerd van de transformatie van deze landen tot markteconomieën, een transformatie die gepaard ging, en nog steeds gaat, met grote sociale problemen. Het wordt nu tijd dat wij duidelijk laten blijken dat wij de prestaties die de burgers van deze landen de afgelopen tien jaar hebben geleverd op de juiste waarde weten te schatten door in de eindfase van de onderhandelingen eindelijk een zekere mate van vrijgevigheid aan de dag te leggen.
Dat heeft niets te maken met het aantasten van bepaalde fundamentele beginselen van het communautaire beleid of de communautaire methode. Geen enkele wens die de toekomstige lidstaten hebben, is voor ons van fundamenteel belang, maar fundamenteel kunnen die wensen voor hen wel zijn, al was het maar omdat ze daarmee het benodigde draagvlak kunnen creëren. Daarom hoop ik van harte dat wij samen - Raad, Commissie en Parlement - voldoende flexibiliteit opbrengen om van dit project een succes te maken, niet alleen voor ons als politici, maar in het bijzonder voor degenen waar het met name om gaat, de burgers in de lidstaten en de kandidaat-lidstaten.
Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, commissaris, geachte dames en heren, zelden is er sprake geweest van een vraagstuk en een oplossing voor dat vraagstuk waarbij het voorzitterschap van de Raad, de gehele Raad van Ministers, de Commissie en wij als Parlement zo eensgezind en eendrachtig te werk zijn gegaan. De Midden-Europese landen hebben het verdiend lid te worden van de Europese Unie; ze hebben het verdiend dat wij hier vandaag zulk een historische eensgezindheid aan de dag leggen - dat geldt uiteraard ook voor Malta en Cyprus, maar met name voor de Midden-Europese landen, vanwege hun communistische verleden.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik vond het zeer positief dat u uw verklaring in dit historisch perspectief heeft geplaatst. Zo moeten wij mijns inziens de zaken inderdaad zien. Ik wil er evenwel aan toevoegen dat Europa de test pas heeft doorstaan als het resultaat van de Conventie over een Europees constitutioneel verdrag unaniem wordt verwelkomd door de regeringen, de Commissie en het Europees Parlement. Dan kan Europa in de 21e eeuw over stabiele institutionele structuren beschikken. Belangrijkste taak voor de Raad van Ministers zal zijn een communautair model te ondersteunen teneinde de Gemeenschap die wordt uitgebreid tot 25 - en later nog meer - lidstaten een solide basis te geven. Daartoe wil ik u vandaag al oproepen.

Wij zijn uitermate tevreden over het feit dat de weg nu vrijgemaakt is voor de toetreding van tien Midden-Europese landen plus Malta en Cyprus, dat er een mandaat op tafel ligt en dat het vele werk dat de Commissie en de regeringen hebben verricht nu kan worden voortgezet. Dan kunnen wij eindelijk bereiken wat u, mijnheer de fungerend voorzitter, heeft gezegd: 'Van Kopenhagen naar Kopenhagen!? En dan kunt u op 12 en 13 december zeggen dat de verdragen ondertekend kunnen worden. Dat wens ik u en ons allemaal toe voor de toekomst van Europa.
Wij willen Bulgarije en Roemenië aanmoedigen hun inspanningen voort te zetten. Onze fractie onderhoudt met name met deze twee landen nauwe contacten; beide hebben nog een lange weg te gaan. Onze fractie is zeer democratisch - hoe kan het ook anders bij christen-democraten en conservatieven - en met betrekking tot de toetreding van Turkije tot de Europese Unie kan ik in alle openheid zeggen dat er bij ons verschillende opvattingen bestaan. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil in alle duidelijkheid verklaren dat wij het over één ding wel allemaal eens zijn. Wij vinden de tijd nog niet rijp om in december in Kopenhagen reeds een datum te noemen voor het starten van de onderhandelingen.
Wij juichen het uiteraard toe dat de twee partijen die de verkiezingen in Turkije hebben gewonnen een Europees georiënteerd beleid voeren, maar we moeten eveneens vaststellen dat 45 procent van de Turkse kiezers helemaal niet in het parlement is vertegenwoordigd, en dat is een democratisch tekort. Ik wil erop wijzen dat de leider van de Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling, de heer Erdogan, niet eens premier kan worden, omdat er een aanklacht tegen hem loopt, met als gevolg dat het hem verboden is partijvoorzitter te zijn. Dat is toch een absurde situatie.
Ik wil nog een andere kwestie naar voren halen. Neemt u mij niet kwalijk dat ik over mijn eigen land begin, maar dit is een Europese aangelegenheid. Duitse partijorganisaties, niet alleen van onze partij, maar ook van de sociaal-democraten, de groenen en de liberalen, worden in Turkije aangeklaagd wegens spionage. Dat is werkelijk een absurde gang van zaken. Laat dit tot u doordringen, want onder andere hieruit blijkt dat Turkije nog een hele ontwikkeling voor de boeg heeft.
(Applaus)
Mijnheer Schulz, ik ben blij dat de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten het steeds meer eens is met mijn woorden over Turkije...
(Interrupties)
Ik hoop dat dat ook voor andere kwesties geldt. Mijnheer Cohn-Bendit, met betrekking tot het vraagstuk-Tsjetsjenië, waar ik dadelijk nog op terugkom, hebben wij gemeenschappelijke standpunten vertegenwoordigd, en als onze fractie in deze kwesties in feite beschouwd kan worden als de kern van het Parlement, dan zijn wij daar blij mee.
Wij begrijpen niet waarom het in Brussel nodig was de hele landbouwkwestie op tafel te leggen. Gelukkig is het nog enigszins gelukt de zaak op orde te krijgen, maar wij begrepen niet waarom een grote lidstaat van de Europese Unie deze landbouwkwestie centraal heeft gesteld. De heren Daul en Goepel zullen nog terugkomen op deze kwestie, maar soms heb ik de indruk dat men niet eens weet wat er nu precies besloten is. Ik hoop dat dat nog achterhaald wordt, zodat achteraf duidelijk is welke besluiten er nu zijn genomen.
Ik wil er bij het voorzitterschap van de Raad en bij de Raad zelf op aandringen - de Commissie staat in deze kwestie aan onze kant; wij hebben ook regelmatig kritiek op de Commissie, maar daarvan is nu dus geen sprake - het Parlement zodanig te betrekken bij de discussie over de financiële gevolgen voor de huidige financiële voouitzichten - waarvoor de heer Elles onze deskundige is - en voor de toekomstige financiële vooruitzichten, dat ook op dit gebied institutionele voorbereidingen kunnen worden getroffen.
Over Kaliningrad wil ik het volgende zeggen. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik raad u dringend aan met name Litouwen niet de indruk te geven dat wij een groot Europees land dat niet tot de Europese Unie behoort allerlei toezeggingen doen ten koste van deze kleine toekomstige lidstaat. De waardigheid en soevereiniteit van Litouwen zijn eveneens van belang; dat mogen wij nooit uit het oog verliezen.
Tot slot nog even dit. Dadelijk zullen wij met de heer Solana samen ook over Tsjetsjenië debatteren. Het is werkelijk deprimerend om in grote Europese kranten te lezen dat de voormalige vertegenwoordiger voor de mensenrechten van president Jeltsin, de heer Kovaljov, gisteren in een van die kranten heeft gezegd dat het barbaarse optreden van het Russische leger in Tsjetsjenië nog net zo erg is als een aantal jaren geleden. Wij zeggen vastberaden 'nee? tegen iedere vorm van terrorisme, ook in Moskou, maar we mogen de Tsjetsjeense burgers niet vergelijken met terroristen! Wij dringen er bij u op aan tijdens de komende Top EU-Rusland, die nu niet in Kopenhagen maar in Brussel plaatsvindt, omdat Rusland het zo wilde - goed, u bent onder de druk bezweken, maar het gaat nu om de inhoud - daadwerkelijk de moed op te brengen om duidelijk aan te geven dat wij in Tsjetsjenië moeten gaan onderhandelen en dat de mensen daar een toekomst moeten hebben waarbij hun identiteit binnen de Russische Federatie gewaarborgd blijft. Ik hoop dat de staatshoofden en regeringsleiders zich niet zullen beperken tot een diplomatieke benadering, maar zich ook vastberaden zullen opstellen. Wij hebben als democratische Unie immers de plicht de mensenrechten binnen Europa en overal ter wereld te beschermen. Daarbij wens ik u veel succes. Overigens heeft het Deense voorzitterschap zijn werk tot dusver uitstekend gedaan. Daaruit blijkt maar weer dat een land niet groot hoeft te zijn om binnen Europa succesvol te zijn.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de Commissievoorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik de fungerend voorzitter van de Raad dankzeggen voor zijn kernachtige typering van de situatie: wat we nodig hebben is politieke visie en de beëindiging van de al meer dan een eeuw durende tweedeling van Europa. Dat is volgens mij de boodschap die we aan onze kiezers moeten overbrengen.
Staat u mij toe, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u in herinnering te brengen dat u, in het kader van wat ik zojuist heb opgemerkt, tijdens de vergadering waarvoor u ons hebt willen uitnodigen, gesproken hebt over de drie fasen van het Deense voorzitterschap. Op de eerste daarvan had u geen invloed: het Ierse referendum, als laatste onderdeel van de verkiezingsrally van dit jaar. Die fase is inmiddels goed afgesloten. Bovendien hebt u positief gebruik weten te maken van een overeenkomst - de Frans-Duitse overeenkomst inzake de financiering van het landbouwbeleid - om een onderwerp op tafel te krijgen dat belangrijk is voor de uitbreiding, namelijk de financiële aspecten. Ik zal het niet hebben over een zaak die in de plenaire vergadering van het Parlement tijdens de tweede vergaderperiode van november aan de orde moet komen, te weten de status van de onderhandelingen en de voorwaarden voor elk kandidaat-land, maar ik wil wel, met uw permissie, mijnheer de Voorzitter, het belangrijke onderwerp van de financiering aansnijden, en wel met de volgende waarschuwing vooraf: ik sta zonder meer achter de kritiek die Voorzitter Cox heeft geuit op alle regeringen - te beginnen bij het voorzitterschap - ten aanzien van de manier waarop sinds Nice nog altijd wordt omgegaan met de toewijzing van zetels in het Europees Parlement. Zetels zijn geen jokers die te pas en te onpas kunnen worden ingezet bij de onderhandelingen tussen de landen, en er is in dit opzicht nog steeds sprake van duidelijke discriminatie van twee kandidaat-landen: Hongarije en Tsjechië. Ik hoop echt dat u naar ons luistert en probeert dit probleem op te lossen.
Wat betreft de conclusies is positief te noemen dat u hebt goedgekeurd dat geen enkel kandidaat-land bij toetreding meer moet bijdragen dan het ontvangt. Die opmerking lijkt me niet meer dan terecht. Op een ander punt moeten wij mijns inziens opkomen voor de rechten van het Europees Parlement, en die van alle parlementen: het feit dat in alle democratische landen de begrotingen jaarlijks worden opgesteld. Wij hebben ons voorstander verklaard van het idee om financiële vooruitzichten vast te leggen, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat we na de afschaffing van de vijfjarenplannen in Rusland nu zelf kunnen gaan werken met tienjarenplannen. Dat kan gewoon niet.

Wij kunnen ons politieke leven niet voor tien jaar vastleggen. Waarom zijn er dan verkiezingen, en waarom zijn er dan parlementen? Ik geloof dat dit onderwerp - en het is een goede zaak dat het nu besproken wordt - een serieuzer debat verdient. Waarom? Omdat de berekeningen in het kader van Agenda 2000 zijn gemaakt op basis van zes landen. Dat zijn er nu tien, dus dat wordt dan een begrotingswonder, want kennelijk kunnen we meer met minder. Dat zullen we wel moeten uitleggen aan de burgers in de Unie en in de kandidaat-landen.
Sterker nog, ik zou rechtstreeks aan u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, een vraag willen stellen over de vijfde prioriteit waarover u, als ik het goed heb, tijdens de vergadering in Kopenhagen hebt gesproken. U zei toen dat de hervorming van het landbouwbeleid verder moest worden uitgewerkt. In het licht van de tijdens de Top gemaakte afspraken is mijn vraag dan: wat gaat commissaris Fischler doen? Met zijn armen over elkaar zitten? Het voorstel laten varen? Hebben wij nog wel werk? Ik vraag u dat omdat het Parlement morgen een resolutie over de tussentijdse herziening van de hervorming van het GLB in stemming zal brengen, en dat is belangrijk. We moeten ervoor oppassen dat we niet gaan instemmen met iets wat vorige week in Brussel is besproken terwijl dat in strijd is met het GLB.
Ik wil tot slot, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, nog een opmerking maken over de Conventie. De kandidaat-landen zijn volwaardige deelnemers van de Conventie. Het gaat om onze toekomst. U hebt tot dusverre vooruitgang geboekt met betrekking tot een fundamenteel onderwerp, en u hebt geluisterd naar voorzitter Giscard d'Estaing, die het heeft gehad over wat hij - met een naar mijn smaak bepaald ongelukkige woordkeuze - het 'geraamte van de Conventie? heeft genoemd. Ik begrijp best dat er na Halloween en Allerzielen wordt gesproken van een geraamte, maar dan is het nu tijd voor vlees en bloed. We moeten deze kwestie serieus bespreken. Het enige wat ik zeg is dat we moeten voortbouwen op wat er al is, en dat is de communautaire methode en het interinstitutioneel evenwicht. Dat is iets wat we moeten respecteren en verdedigen.
U hebt gezegd dat wij na Kopenhagen terugkomen in Kopenhagen. U weet net zo goed als ik dat wij na Kopenhagen, wat betreft de onderwerpen economie en defensie, voorlopig eerst naar Athene moeten alvorens terug te keren naar Kopenhagen. Ik wil u in dit verband dan ook verzoeken te bewerkstelligen dat er van het Deense voorzitterschap een krachtige impuls uitgaat, ook ten behoeve van de volledige opname van de kandidaat-landen in het acquis communautaire.
(Applaus)

Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, commissarissen, na de stemming over het Verdrag van Nice en de Top in Brussel lijkt niets de uitbreiding meer in de weg te staan. Op de weg naar Kopenhagen moeten er weliswaar wat hindernissen genomen worden, maar die zijn niet onoverkomelijk.
Iets wat lange tijd een ongelukkige liefde tussen Oost en West leek te zijn, werd bijna exact dertien jaar geleden een ontluikende liefde, toen het IJzeren Gordijn viel en de relatie tot volle bloei kon komen. En binnenkort zijn we zover dat we een vaste verbintenis aan kunnen gaan. Als liberaal ben ik buitengewoon trots op het feit dat een liberale regering deze landen bijeen gaat brengen. Hierbij wil ik het Deense voorzitterschap bedanken voor wat het tot dusver heeft bereikt.
Ik zou drie kwesties aan de orde willen stellen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. Ten eerste: Turkije. De resolutie waarover wij morgen gaan stemmen, is nogal vaag over Turkije. Ik vind het belangrijk dat wij, evenals u, de hervormingsgezinde krachten in Turkije onomwonden steunen en de positieve signalen van de nieuwe regering in Ankara toejuichen. Er moet nog veel gebeuren voordat aan de criteria van Kopenhagen voldaan kan worden, maar ik hoop dat de Top van Kopenhagen een stap in de goede richting kan betekenen in de betrekkingen met Turkije. Het is in ons aller belang dat onze nauwe betrekkingen met Turkije gehandhaafd blijven en dat wij elkaar helpen in de strijd voor het versterken van de mensenrechten.
Ten tweede: de vrijwaringsclausules. Hoe meer ik erover hoor, des te verwarrender ik het vind. Hoe moeten zij toegepast worden? Hoe moeten zij geïnterpreteerd en uitgevoerd worden? Zijn ze eigenlijk wel goed doordacht? Wij moeten in de Europese Unie eigenlijk een systeem voor onderzoek hebben dat alle landen - zowel de oude als de nieuwe - van de Europese Unie omvat, waarmee erop toe wordt gezien dat iedereen zich houdt aan de democratische normen en waarden en criteria die de basis van de Unie vormen: respect voor de mensenrechten, geen discriminatie, goed bestuur, respect voor de rechtsstaat, enzovoort. Zoals bekend zijn er lidstaten die momenteel niet voldoen aan de criteria van Kopenhagen
Ten derde, tot slot, was het goed dat er een overeenkomst over het landbouwbeleid is bereikt. Dat vormde een van de grootste obstakels voor het tijdschema van de uitbreiding. Hiermee heeft het voorzitterschap laten zien dat degenen die geen heil zagen in de Top van Brussel het mis hadden. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij had echter graag een duidelijkere hervormingsagenda gezien met een uitgesproken steun aan het voorstel van commissaris Fischler en de verplichtingen die wij in Doha zijn aangegaan. Het landbouwbeleid moet drastisch hervormd worden.
Er moet nog wel wat werk verricht worden in Kopenhagen en wij mogen de bijbehorende problemen niet bagatelliseren. Hierna zullen er in de kandidaat-landen referenda worden gehouden. Ik hoop dat wij allemaal de tijd tot 2004 kunnen gebruiken om de burgers op het hele continent uitleg te geven over, te informeren over en te overtuigen van het feit hoe belangrijk de eenwording van Europa is. Niet voor ons, maar voor hen. Of zoals Jean Monnet zei: "Het zijn geen landen die wij bijeenbrengen, maar burgers en mensen".
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer Prodi, voorzitter van de Commissie. Mijn fractie is groot voorstander van de uitbreiding. Het is namelijk een historische gelegenheid om de volkeren van Europa te verenigen, de vrede op het continent te verstevigen en van een Unie van 25 - en in de toekomst 27 of 30 - lidstaten de nieuwe mondiale speler te maken op wie iedereen die zich verzet tegen het buitensporige liberalisme en unilateralisme van de Amerikaanse leiders ongeduldig zit te wachten.
Volgens mij is het niet verstandig de kop in het zand te steken voor de problemen. Daarom zeg ik ronduit dat wij teleurgesteld zijn over de besluiten van de Europese Raad van Brussel. Wij zijn natuurlijk wel blij dat de lijst met de tien voorgestelde leden is goedgekeurd. Maar volgens ons belooft het akkoord dat de vijftien hebben bereikt over de begrotings- en financiële kwesties voor de periode 2004-2006 niet veel goeds wat betreft het vermogen of de wil van de belangrijkste Europese leiders om een visie te concretiseren van een Europa dat de ambities waarmaakt die ik zojuist heb geschetst.
Eerst werd de rechtstreekse steun aan landbouwers in de kandidaat-landen op oneerlijke wijze toegewezen. Kort geleden heb ik in enkele van die landen het zeer negatieve politieke effect kunnen constateren van die maatregel. Nu zijn ook nog eens de bedragen verminderd die de Commissie had gereserveerd voor structurele maatregelen. Die bedragen waren volgens ons al erg laag, aangezien er heel wat moet worden gedaan aan de ongelijke ontwikkeling binnen de nieuwe uitgebreide Unie. Het is in ons aller belang dat de uitbreiding een blijvend succes wordt. Maar dit heeft onvermijdelijk een prijs. En die kan niet zoals nu gepland 0,08 procent zijn van het bruto binnenlands product van de vijftien lidstaten voor elk van de eerste drie jaren. Het doel voor de middellange termijn moet zeer ambitieus zijn: behoud van werkgelegenheid en onderwijs voor iedereen in het hele uitgebreide Europa, versterking van openbare diensten die die naam waardig zijn, echte duurzame ontwikkeling in de 25 lidstaten, en dus bestrijding van sociale en fiscale dumping. Ook moeten we de taken en bevoegdheden van de Europese Centrale Bank herzien en niet meer dwangmatig bezuinigen op nuttige overheidsuitgaven, waarvoor onvermijdelijk een snelle en aanzienlijke bijstelling van de financiële vooruitzichten nodig is. Al die onderwerpen moeten aan de orde worden gesteld en in het openbaar worden besproken, samen met de nationale parlementen en sociale actoren.
Op dit moment geeft het Europees Sociaal Forum in Florence het goede voorbeeld: burgers, vooral jongeren, van het hele continent praten met elkaar over de sociale en maatschappelijke uitdagingen waarmee wij allemaal worden geconfronteerd. Als we de uitbreiding tot een succesvol einde brengen, voldoen we ook aan hun verwachtingen. Ik vrees dat wij met de Europese Raad van Brussel nog lang niet zover zijn.

Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, wij weten dat voorzitter Rasmussen grote inspanningen heeft ondernomen - en wij danken hem daarvoor - om het debat van de Europese Raad van Brussel een idealistisch tintje te geven en daarvan iets meer te maken dan enkel een droog en hard debat over geld, over de middelen die tot 2006 noodzakelijk zijn. Wij weten echter dat alle besprekingen en besluiten in Brussel draaiden om de vraag wie geld wint en wie geld verliest. Daar ging het om - om de manier waarop de schade voor bepaalde landen kan worden vermeden zonder gezichtsverlies te lijden, en niet om de manier waarop de solidariteit kan worden georganiseerd in een stabiel en stevig institutioneel kader.
Ondanks dit weinig inspirerend kader zijn wij toch blij dat dankzij de besluiten van Brussel de Unie in staat is gesteld de kandidaat-landen te zijner tijd een eigen onderhandelingsstandpunt te presenteren. Wij mogen echter niet uit het oog verliezen dat de akkoorden over het gemeenschappelijk landbouwbeleid in feite neerkomen op nieuw uitstel van de moeilijke beslissingen. Wij zijn het er helemaal niet mee eens dat is nagelaten het besluit over de rechtstreekse betalingen te koppelen aan een nieuwe hervorming van het GLB, en dat er geen akkoord is gesloten over het principe om milieuvoorwaarden en sociale voorwaarden aan die betalingen te verbinden. Op die manier lopen wij het risico in de nieuwe landen dezelfde storingen en onevenwichtigheden teweeg te brengen als die welke wij ook nu al hebben in het GLB. Dit GLB is de meest absurde en duurste beleidsvorm die we thans kennen in Europa, een beleid dat de kleine producenten van kwaliteitsproducten schaadt in plaats van beloont, zoals wij willen.
Wij mogen bovendien niet uit het oog verliezen dat de kandidaat-landen niet geheel voldaan zijn over de in Brussel bereikte akkoorden. De nieuwe landen zijn verplicht om onmiddellijk voor het volle pond bij te dragen aan de communautaire begroting. Op papier heeft de Unie zich er weliswaar toe verplicht ze compensatie te bieden in de vorm van onder meer steun uit de structuurfondsen, maar het is nog maar de vraag of deze landen wel in staat zullen zijn deze middelen ook echt snel te gebruiken voor kwalitatief goede projecten. Zij zullen deze middelen in ieder geval niet kunnen uitgeven in het tempo waarin zij geacht worden bij te dragen aan de begroting van de Unie. Wij zouden de voorkeur hebben gegeven aan een geleidelijke phasing in van deze landen, wat de bijdrage aan de communautaire begroting betreft, net zoals bij Spanje en Portugal indertijd is gebeurd. Het bevreemdt ons eerlijk gezegd enigszins dat deze nieuwe landen geld op tafel moeten leggen voor de korting op de bijdrage van Groot-Brittannië in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en dat op het allerlaatste moment besloten is ze ook nog te laten betalen voor de structuurfondsen voor Spanje. Op de Top van Kopenhagen zal de Unie nog het een en ander moeten bewijzen: zoals voorzitter Rasmussen al zei, is de uitbreiding nog niet in kannen en kruiken.
Nog een laatste opmerking, mijnheer de Voorzitter, over de kwestie-Tsjetsjenië. Wij hadden graag gehad dat de Europese Raad niet alleen enkele algemene, opvallende uitspraken had gedaan over het terrorisme, maar zich ook duidelijk uitgesproken had vóór onderhandelingen over een oplossing van het Tsjetsjeense vraagstuk. In Tsjetsjenië leven de Russische troepen zich continu in geweld uit. Wij hadden graag een veroordeling gehad van de minachting voor het leven van de gijzelaars waarvan de Russische regering blijk heeft gegeven, een veroordeling ook van de KGB-methoden die zij heeft gebruikt om de aanval op dit gebouw van de cultuur en de muziek af te weren. Wij zijn uiterst bezorgd over de arrestatie van Akhmed Zakayev in Kopenhagen en de recentelijk door de doema genomen besluiten waarmee de vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Wij hopen dat al deze vraagstukken op 11 november aanstaande tijdens de Top van de Europese Unie met Rusland in het middelpunt van de discussies zullen staan.
Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, in de loop van deze maand is het uitbreidingsproces - en daarmee dus ook de verwezenlijking van onze politieke visie op dit vlak - in een stroomversnelling geraakt. Er hebben drie gebeurtenissen plaatsgevonden die tot deze versnelling hebben geleid, en daarmee is het uitbreidingsproces onstuitbaar geworden.
Om te beginnen is de Commissie op 9 oktober 2002 tot de slotsom geraakt dat tien kandidaat-landen in een positie verkeren om tot de Europese Unie toe te treden.
Vervolgens heeft het Ierse volk op 19 oktober 2002 de bepalingen van het Verdrag van Nice goedgekeurd, en dat betekent dat de uitbreiding binnen de gestelde termijnen haar beslag kan krijgen.
Tot slot hebben de leiders van de EU op 24 oktober 2002 in Brussel de conclusie van de Europese Commissie aanvaard die inhoudt dat tien landen voldoen aan de nodige economische en politieke criteria om in 2004 lid te worden van de EU.
Ik ben heel tevreden met het besluit van de Top van Brussel om de Europese Unie toe te staan haar onderhandelingspositie met betrekking tot alle nog te regelen kwesties reeds begin november aan de kandidaatlanden kenbaar te maken. Dat betekent namelijk dat de onderhandelingen over de uitbreiding in december 2002 op de Top van Kopenhagen kunnen worden afgesloten. April 2003 is vastgelegd als streefdatum voor de toetredingsverdragen. Die kunnen dan in Athene onder het Grieks voorzitterschap worden ondertekend.
We hebben nu een grote mate van juridische en politieke zekerheid met betrekking tot de onderhandelingen over uitbreiding. We zullen spoedig de laatste obstakels kunnen wegnemen om zo de toetreding van tien nieuwe lidstaten mogelijk te maken.
Het feit dat de uitbreiding nu zo snel dichterbij komt brengt ook een aantal grote uitdagingen met zich mee voor de instellingen van de EU. De interne veranderingen zoals die in het Verdrag van Nice zijn vastgelegd zullen nu immers moeten worden geïmplementeerd. Het gaat hier om een hele reeks onderwerpen, waaronder de uitbreiding van het aantal zaken waarover in de Raad bij gekwalificeerde meerderheid kan worden beslist, de herweging van de stemmen binnen de Raad, de uitbreiding van het toepassingsgebied van de medebeslissingsprocedure van het Europees Parlement en de hervorming van de Europese Commissie.
De wijze waarop de uitbreiding gefinancierd moet worden stond op de Top van Brussel centraal. Uit de conclusies van het voorzitterschap blijkt heel duidelijk dat we ons zullen houden aan de financiële vooruitzichten zoals die in 1999 in Berlijn zijn vastgelegd. De kosten van de uitbreiding zullen dus binnen de begrotingsparameters van het akkoord van Berlijn moeten blijven. Duidelijk is ook dat programma's als de huidige regeling voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode 2000-2006 niet beïnvloed zullen worden door het in Brussel genomen besluit. En dat is terecht: onze landbouwers, hun families en de plattelandsgemeenschappen hebben hun - volstrekt legitieme - verwachtingen gebaseerd op het in 1999 bereikte akkoord over het gemeenschappelijk landbouwbeleid. We hebben ze verteld hoe het gemeenschappelijk landbouwbeleid gedurende zeven jaar - tot 2006, dus - zou functioneren, en zij hebben hun beslissingen genomen op basis van het kader zoals dat in het akkoord van Berlijn is bepaald.
Als gevolg van dit besluit van de leiders van de EU is nu ook besloten dat de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid inderdaad een herziening zal zijn - geen hervorming dus. Dat zullen de voorstanders van een vergaande hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet leuk vinden, maar dat is nu eenmaal wat er in Brussel besloten is.
De uitbreiding stelt ons voor een aantal uitdagingen. Als we de mening van de grote meerderheid van de bevolking van Europa en die van de wetgevers die binnen de verschillende EU-instellingen aan dit project werken in enkele kernbegrippen moeten samenvatten, dan zou ik willen noemen: zekerheid, vastberadenheid en commitment.

Abitbol (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, kanselier Bismarck, die geen groentje was op het gebied van de Europese politiek, heeft ooit gezegd: "In een stelsel met drie machten moet men één van de twee zijn". Volgens mij zou hij de Top van Brussel op zijn juiste waarde hebben geschat. De besluiten die in Brussel zijn genomen, met name het akkoord tussen Frankrijk en Duitsland, trekken namelijk een zware wissel op de toekomst. Het feit dat Frankrijk stabilisering van de Europese landbouwuitgaven na 2006 heeft goedgekeurd, terwijl het aantal landbouwers in Europa meer dan twee keer zo groot zal worden, wijst erop dat de Franse president gekozen heeft voor die ongelofelijke houding van 'Na mij de zondvloed?. Tenzij, en dat is het meest waarschijnlijke, dit een voorteken is van de aangekondigde overgave van de Europese Unie tijdens de nieuwe onderhandelingsronde van de WTO, waartoe in Doha is besloten en die in 2005 wordt afgesloten.
Na het Stabiliteitspact, dat ten onder is gegaan aan zijn eigen domheid, wordt nu het Europese landbouwbeleid opgeofferd aan het Europese handelsbeleid. Wij verwachten dat het mededingingsbeleid, een ander terrein waarop de Commissie naar eigen zeggen uitblinkt, ineen zal storten onder het gewicht van haar overweldigende onfeilbaarheid.
Mijnheer Prodi, wat blijft er over van de beleidsterreinen waarover de Commissie soevereiniteit pretendeert te hebben? Wilt u de grote verliezer worden bij de herverdeling van de bevoegdheden, waar de Conventie aan werkt? Blijkbaar wel, want u gaat door op de ingeslagen weg.
Nog erger is dat de Europese Unie sinds Nice in volle vaart van de ene top naar de andere lijkt te hollen, alsof Europa zijn bezorgdheid probeert te verbergen en zijn kalmte tracht te herwinnen in de ogen van anderen. De uitbreiding komt als geroepen. Wat dat betreft zal de op handen zijnde toetreding van Klein-Azië ongetwijfeld een hele opluchting zijn.

Lang (NI).
Mijnheer de Voorzitter, voortbordurend op een lange traditie van geruststellende en demagogische verklaringen wil de uitgebreide Unie volgens de besluiten van de laatste Top van Brussel, ik citeer: "haar beleid ten gunste van al haar burgers naar behoren ontwikkelen". Het is echter duidelijk dat minstens één categorie burgers niet zal profiteren van dat beleid na 2006, en dat zijn de Franse landbouwers. Jacques Chirac heeft namelijk op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid weer concessies gedaan. In dit stadium komt dat neer op een capitulatie op open terrein. Door ermee akkoord te gaan dat de uitgaven van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de periode 2007-2013 worden bevroren op het niveau van 2006, redt Chirac op korte termijn wat er nog te redden valt, maar offert hij na 2007 de Franse landbouwers op. De landbouwbegroting blijft met 25 lidstaten even groot als nu met 15. Bovendien stijgt de rechtstreekse steun voor de LMOE-landen in de periode 2004-2013 met 25 procent tot 100 procent van dat wat de landbouwers van de Vijftien nu ontvangen. Met name Frankrijk draait dus op voor de kosten van de uitbreiding en het bevriezen van de uitgaven.
Laatste opmerking: in het kader van de WTO gaan de Amerikaanse leden van de Cairns-groep niet alleen eisen dat de exportsubsidies worden afgeschaft, maar ook dat invoerrechten en interne steun, met name rechtstreekse hulp, aanzienlijk worden verminderd. Wie zal zich hier in zo'n Europa tegen verzetten?

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Top van Brussel ging eerst en vooral over de uitbreiding. De Britse conservatieve partij heeft sinds de val van de Berlijnse muur dertien jaar geleden steeds vurig gepleit voor uitbreiding in oostelijke richting. Het verkiezingsmanifest op basis waarvan ik zelf en mijn collega's in 1999 zijn gekozen geeft duidelijk aan waarom wij deze onderneming zo enthousiast steunen. We stelden dat uitbreiding een historische kans is om de beginselen die Europa moeten schragen verder uit te dragen: vrijhandel, vrije markten, deregulering en samenwerking. Uitbreiding zal bovendien leiden tot meer handel, meer stabiliteit en meer welvaart voor de huidige lidstaten van de Europese Unie. Tot slot is het zo dat de Europese Unie zich niet kan onttrekken aan de morele plicht die ze heeft jegens de landen in Midden- en Oost-Europa.
In Brussel zijn flinke vorderingen gemaakt bij het bereiken van een akkoord over de toelating van tien kandidaat-landen, dat tijdens de Raad van Kopenhagen in december ondertekend zal worden. Mijn partij juicht dit toe: Europa zal er met de uitbreiding op vooruitgaan. Ik wil het Deens voorzitterschap daarom gelukwensen met de inzet en de vaardigheid die het bij het stand komen van dit akkoord getoond heeft.
We hebben al dertien jaar op dit moment moeten wachten, en ik herhaal daarom dat we nu niet mogen toelaten dat bedenkingen, uitstel of de weigering gevestigde belangen op te geven dit proces blokkeren. We mogen onder geen beding toestaan dat begrotingsdebatten ontsporen als gevolg van het feit dat kwesties die allang geregeld zijn opnieuw naar boven worden gehaald. Ik doel dan in het bijzonder op voortzetting van de korting op de Britse begrotingsbijdrage, waartoe de regeringsleiders in 1999 in Berlijn unaniem hebben besloten. Deze korting is billijk en gerechtvaardigd, en alle pogingen om deze kwestie te gebruiken als een rookgordijn om te verhullen dat men niet bereid is het gemeenschappelijk landbouwbeleid te herzien moeten worden bestempeld als politiek opportunisme.
Ik vind het jammer dat de lidstaten die het actiefst pleiten voor een hervorming van het landbouwbeleid - waaronder inbegrepen de Britse premier - zich in Brussel op een zijspoor hebben laten zetten. Ik hoop dat hun onderhandelingstechniek in Kopenhagen weer op peil zal zijn.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil het Deense voorzittershap gelukwensen met het feit dat het erin geslaagd is een overzicht te houden op het geheel en dat het niet heeft toegestaan dat deze Top zou verzanden in obscure details en heen en weer gepraat over feitelijk betrekkelijk geringe bedragen. We mogen nooit vergeten dat de baten van de uitbreiding hoger zullen uitvallen dan de kosten. Niet uitbreiden kost veel meer dan wel uitbreiden.
U herinnert zich wellicht dat ik me bij het vorige debat liet inspireren door de grote Elvis Presley zaliger. Die zong: 'It's now or never? - nu of nooit. Vandaag zal ik mij laten inspireren door een persoon van geringer statuur, de heer Iain Duncan Smith, die de conservatieve partij gisteren voor de volgende keus stelde: 'Unite or die? - verenigt u of sterf. Hetzelfde idee is natuurlijk ook op de Europese Unie van toepassing. Ik ben blij dat op de Top van Brussel is aangetoond dat Europa deze boodschap beter begrepen heeft dan de Britse conservatieve partij.
Ik stel vast dat het Deens voorzitterschap erop gebrand is een verbinding te leggen tussen Kopenhagen en Kopenhagen. Ik wil er echter wel op wijzen dat Kopenhagen niet het einde van dit proces is - hopelijk is dit het begin van het einde van dit proces. Er moet door de kandidaat-landen nog heel veel gedaan worden, de ratificatieprocedure moet nog doorlopen worden, en dit Parlement zal zijn bevoegdheid om het gebodene goed of af te keuren heel serieus nemen. We zullen alleen voor stemmen als we ervan overtuigd zijn dat dit een goede deal is.
We moeten bij de kandidaat-landen dus niet de indruk wekken dat dit hele proces nu voorbij is. Ik wil u allen erop wijzen dat de Commissie zes maanden vóór toetreding nog een voortgangsrapport zal uitwerken.
Ik wil het Deens voorzitterschap ook bedanken voor het scheppen van een zodanig indicatief kader voor de landbouwuitgaven dat de toekomstige hervorming op geen enkele wijze schade wordt berokkend. Datzelfde geldt voor de besprekingen over de financiering van de Europese Unie en onze internationale handelsverplichtingen in het kader van de Doha-ronde. We kunnen nu verder, terwijl we deze discussie gewoon kunnen blijven voortzetten om zo tot een zinvolle oplossing van deze kwestie te komen.
Ik ben ook heel tevreden over de formulering van het besluit inzake Bulgarije en Roemenië. Ik ben onlangs als vertegenwoordiger van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten naar Roemenië geweest en ik was buitengewoon onder de indruk van de voortgang die de huidige regering daar geboekt heeft - ze krijgt nu eindelijk vat op een aantal zaken.
Ik verwelkom het besluit van de Raad om de vrijwaringsclausules drie jaar te laten gelden in plaats van twee, al ben ik niet geheel tevreden over de precieze formulering. Gesteld wordt dat deze clausules vanaf de eerste toetredingsdag zullen gelden. Ik neem aan dat dit verband houdt met het verslag dat de Commissie zes maanden voor toetreding zal opstellen. Ik geloof dat het geen goede indruk op de kiezers in zowel de Europese Unie als de kandidaatlanden zelf zal maken als we de vrijwaringsclausules op dag één laten ingaan. Om heel eerlijk te zijn: als die clausules werkelijk nodig zijn, zouden deze landen niet op dat tijdstip tot de Europese Unie moeten toetreden.
Tot slot wil ik, als voormalig voorzitter van de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Litouwsen, de Raad eraan herinneren dat Rusland geen lidstaat van de Europese Unie is. Het is al evenmin een kandidaat-land en het heeft zeker geen vetorecht met betrekking tot Europese aangelegenheden. Als het om Kaliningrad gaat, bestaat onze eerste prioriteit erin de soevereiniteit van de Litouwse staat te garanderen en ervoor te zorgen dat dit land zich bij Schengen kan aansluiten.
Ik wil de Raad graag gelukwensen met het feit dat men erin geslaagd is de problemen rond de financiering van de sluiting van de Ignalia-kerncentrale op te lossen. We zien hier een overtuigend proeve van solidariteit van de bestaande lidstaten met een klein kandidaat-land.

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, het doet me deugd vast te kunnen stellen dat we met de uitbreiding werkelijk vooruit komen en dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid de toetreding van de eerste tien niet in de weg zal staan. Het voortgangsverslag van de Europese Commissie betekent een belangrijke stap voorwaarts voor Roemenië, en ook - naar ik aanneem - voor Bulgarije. Roemenië maakt zich wel zorgen dat zijn eigen toetreding vertraging zal ondervinden als gevolg van het feit dat we zoveel energie en ijver besteden aan de eerste tien.
Vanuit dit Parlement kunnen we een duidelijk signaal aangaande onze bedoelingen naar Roemenië uitzenden door ons aan te sluiten bij de door dit land zelf gekozen streefdatum voor toetreding - 1 januari 2007. En dat is precies wat we gisteren in de Commissie buitenlandse zaken hebben gedaan. Ik hoop dat de plenaire vergadering zich hierbij aansluit. In dit Parlement dachten we tenslotte aanvankelijk aan 2004. Dezelfde datum kan ook voor Bulgarije gelden.
Wat Turkije betreft: de EU is een verzameling seculiere instellingen en religie kan dus geen obstakel voor lidmaatschap zijn. Ik geloof dat het verstandig en billijk is als we de nieuwe Turkse regering een signaal geven dat we in - laten we zeggen - juni 2004 kunnen beginnen met onderhandelen, maar dan wel onder de voorwaarde dat dit land de criteria van Kopenhagen inzake democratische waarden aanvaardt en ook in zijn wetgeving verankert.
Ik wil iedereen die hieraan heeft meegewerkt gelukwensen.

Caudron (GUE/NGL).
Geachte voorzitters, waarde collega's, op dit punt van het debat aangekomen en gezien hetgeen reeds gezegd is, wil ik mijn betoog beginnen met de opmerking dat deze Europese Raad van Brussel geen enkele verrassing heeft opgeleverd, geen goede en geen slechte. Uiteraard werd tijdens de Raad de lijst van de tien nieuwe, toekomstige lidstaten van de Europese Unie bekrachtigd, hetgeen heel goed is! Maar hoe had dit ook anders gekund, zonder een crisis of zelfs een ramp te veroorzaken? Ondertussen heeft deze Raad niet werkelijk de financiële middelen vrijgemaakt die onontbeerlijk zijn om deze uitbreiding succesvol te laten verlopen.
Het Europa van de Vijftien zal dus tien nieuwe lidstaten opnemen, op voorwaarde dat ze braaf zijn en ermee instemmen datgene te doen wat de vijftien lidstaten zelf vaak nalaten. En ik zeg dit omdat ik het meen, hoewel ik wel degelijk oog heb voor de openheid van geest van commissaris Verheugen. Ernstiger is ongetwijfeld het feit dat deze uitbreiding een verrijking had kunnen of zou kunnen betekenen vanwege de grotere diversiteit die deze nieuwe lidstaten zouden toevoegen en dat er - parallel daarmee - beter rekening had kunnen worden gehouden met de diversiteit van de bestaande vijftien lidstaten. We hadden het pluralisme kunnen aanmoedigen. In plaats daarvan hebben we echter de techniek van de stoomwals toegepast door de reële sociale behoeften, de openbare dienstverlening en het burgerschap in de ware zin van het woord te blijven negeren. De enige zaken die er uiteindelijk toe doen zijn de markt en de vrije concurrentie.
Rampen daargelaten zullen wij in 2004 dus 25 EU-lidstaten hebben. Indien de lat echter niet nu al hoger wordt gelegd, zullen wij dan uitsluitend één grote liberale markt hebben die op tweeërlei wijze onder druk staat, namelijk enerzijds onder Amerikaanse politieke druk en anderzijds onder mondiale financiële druk. In plaats van het democratische Europa van de burgers, waarvan de stichters van dit Europa droomden, hebben wij dan een soort meccanobouwwerk dat bij de eerste de beste grote crisis ineen zal storten.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, tijdens de Raad van Brussel heeft de politiek zich eens te meer van haar negatieve kant laten zien: twee lidstaten die beslissen voor de rest, zonder rekening te houden met ieders bijdrage aan het gemeenschappelijk project. Bedroevend, hoe je het ook wendt of keert.
Daar staat tegenover dat wij getuige zijn geweest van een noodzakelijk en verwacht besluit: de uitbreiding naar het oosten. Zoals u zei, mijnheer Prodi, is de uitbreiding de oplossing en niet het probleem. Het is echter niet denkbeeldig dat zij met heel wat hoofdbrekens gepaard zal gaan als wij verzuimen te zorgen voor gepaste financieringsniveaus, want evenals menig burger kan ik niet geloven dat wij, als wij eenmaal een Unie van 25 landen zijn, kunnen rondkomen van het geld dat wij hebben voor vijftien lidstaten. Dat geldt dan vooral voor de landbouw.
Groei, prima, maar dan wel met versterking van de basispijlers: echte cohesie en echte convergentie. Ambitie, prima, maar dan moeten wij wel inzien dat een grotere begrotingsbijdrage nodig is die volledig tegemoetkomt aan de uitdaging van dit enorme politieke project, aangezien niet kan worden volstaan met een maximale benutting van de huidige begroting.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de voorzitter van de Conventie heeft tijdens de Europese Raad van Brussel de voorbereidende tekst gepresenteerd van wat hij een 'constitutioneel verdrag? noemde. Drie dagen daarna heeft hij in de Conventie echter een ontwerpplan gepresenteerd getiteld 'Verdrag tot instelling van een grondwet voor Europa?. Vergelijken we beide concepten, dan is er sprake van een belangrijke verschuiving, en het is jammer dat hierover in de Raad niet is gesproken. De verschuiving is nog groter ten opzichte van het mandaat van Laken, waarin alleen maar sprake was van de vraag of de daaruit voortvloeiende vereenvoudiging van de Verdragen, ik citeer, 'op termijn niet zou moeten leiden tot de goedkeuring van een constitutionele tekst?. Ik benadruk de woorden 'op termijn?. Bovendien ging het mandaat van Laken al verder dan het mandaat van Nice, waarin een mogelijk constitutioneel aspect zelfs niet genoemd werd. Deze achtereenvolgende verschuivingen zijn gemakkelijk te verklaren door de onderonsjes in de wandelgangen van de federalisten en door het ontbreken in de Conventie van een oppositie die zich inzet voor het behoud van de nationale soevereiniteit en die een gewicht heeft dat evenredig is aan de invloed die ze heeft op de publieke opinie. Gebrek aan realiteitszin tiert welig als er niemand is om dit ter discussie te stellen.

Oostlander (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het proces van toetreding van tien nieuwe lidstaten is nu bijna afgerond. Wij zijn daar enthousiast over en feliciteren graag de Commissie en de Raad daarmee. Hier wordt een hartenwens vervuld van de overgrote meerderheid van de Europese burgers. Dat die wens vervuld zou worden was destijds verre van vanzelfsprekend.
Helaas zijn velen dat alweer vergeten. De uitbreiding werd voor hen een centenkwestie en sommige politici speculeerden op angst, zelfzucht en andere negatieve trekken die zij in hun achterban rijk vertegenwoordigd achtten. Zij konden heel goed weten dat juist ook onze veiligheid en welvaart bij de uitbreiding zouden winnen.
Tot mijn spijt is vooral het Nederlandse parlement zelfs tot deze week toe daarvoor het toneel geweest. Nu de Nederlandse regering zo verstandig was om de juiste besluiten te nemen heeft een Kamermeerderheid de regering toch nog op het laatste moment ineens uitgenodigd om de mogelijkheden van een referendum over de toetreding te onderzoeken. De formule daarvan is weliswaar zo gehouden dat de regering de tijd gelaten wordt om een negatief antwoord te geven, maar toch. Binnenlands opportunistische profilering heeft hier de overhand boven duidelijkheid en een verantwoord beleid.
Kunnen Raad en Commissie hunnerzijds iets zeggen over de mogelijkheden en wenselijkheden van referenda over de uitbreiding in de huidige lidstaten? En kunt u aangeven wat het principiële verschil is met de referenda in de kandidaat-lidstaten? Wat zou het gevolg zijn van een negatieve uitslag van een referendum, respectievelijk in een lidstaat en in een of meer kandidaat-lidstaten? Graag zou ik hier het antwoord van de Raad en eventueel van de Commissie over hebben omdat het natuurlijk voor de publiciteit en de inlichtingen die aan ons Nederlandse publiek worden gegeven van groot belang is.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, over Tsjetsjenië. Terecht heeft een fractievoorzitter daar het een en ander over opgemerkt. Hier is een gevecht tegen het terrorisme gaande maar voor de oplossing zouden diplomatieke mogelijkheden gebruikt kunnen worden. Ik vraag ook graag aan de Raad of er een EU-beleid is ten aanzien van Tsjetsjenië.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, de Top van Brussel was met zekerheid een succes en dat hebben we vooral te danken aan het compromis omtrent de landbouwfinanciering. Dit compromis is voor ons acceptabel, maar het is geen vervanging van de hervorming van het Europees landbouwbeleid, zoals al meermaals is gezegd. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil u werkelijk dringend verzoeken de dialoog over de hervorming van het landbouwbeleid met het Parlement voort te zetten, waartoe wij morgen ook zullen besluiten, en de Commissie en de bevoegde commissaris, de heer Fischler, niet in de kou te laten staan als deze voorstellen doet.
Verder is de reeds genoemde vrijwaringsclausule een belangrijke factor om het vertrouwen in onze landen te scheppen dat de hervormingen en het hervormingsproces in de kandidaat-lidstaten worden voortgezet. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil u verzoeken ervoor te zorgen dat in deze vrijwaringsclausule wordt vastgelegd dat de desbetreffende landen en het Europees Parlement geraadpleegd moeten worden, zodat er een procedure wordt gehanteerd waarmee iedereen heeft ingestemd.
Daarnaast is er nog de kwestie-Turkije. U heeft beiden aangegeven dat we bijzondere besluiten omtrent Turkije kunnen verwachten in Kopenhagen. Mijns inziens moeten wij de nieuwe regering behoedzaam tegemoet treden. We moeten ons niet wantrouwig opstellen maar ook niet te vroeg zijn met lovende woorden of alles zonder meer aannemen. Deze regering moet eerst laten zien dat ze in staat is de besluiten van het vorige parlement uit te voeren en de mensenrechten en rechten van minderheden te erkennen. Turkije moet aantonen dat een regeringswisseling mogelijk is zonder militair ingrijpen. Wij mogen en kunnen Turkije alleen toezeggingen doen die wij de komende jaren daadwerkelijk willen nakomen. Als we dat steeds voor ogen houden, kunnen we verstandig te werk gaan.
Uiteraard is het tactisch gezien heel slim om nu nog niet te praten over verdere stappen inzake uitbreiding. Ik wil echter benadrukken wat de voorzitter van de Commissie heeft gezegd. Het is ten opzichte van de Balkanlanden belangrijk om aan te geven - en dat heeft Brussel gedaan - dat deze landen tot de Unie kunnen toetreden als ze economische hervormingen willen doorvoeren, de mensenrechten en rechten van minderheden willen erkennen en de weg naar volledige democratie willen gaan. Dat wil niet zeggen dat ze vandaag of morgen kunnen toetreden, maar wel overmorgen. Dat is een duidelijk signaal, een stimulans om de weg naar democratie en erkenning van de mensenrechten te gaan.
Elles (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Deens voorzitterschap graag gelukwensen met de conclusies van de Top van Brussel. Deze tien landen kunnen nu in 2004 een begin maken met het nakomen van de uit het lidmaatschap voortvloeiende verplichtingen. Ik heb echter wel wat vragen aangaande de beschikbare middelen, over Cyprus en over verdere uitbreiding. Ik zou daar graag opheldering over krijgen.
Ik begin met de middelen: we zijn tevreden over de algemene aanpak die de instellingen hebben beloofd te volgen als het gaat om financiële en budgettaire kwesties. Als Parlement willen we echter wel steeds door de Commissie op de hoogte worden gehouden over het stadium waarin de onderhandelingen zich bevinden. We zouden ook graag een dialoog met de Raad opzetten, zodat we tegen het einde van het jaar onze conclusies kunnen trekken. We willen om te beginnen meer duidelijkheid met betrekking tot mogelijke nieuwe verplichtingen op het gebied van buitenlandse betrekkingen als gevolg van de uitbreiding. We hebben de Commissie om een verslag over dit onderwerp gevraagd, en daar wachten we nu op.
Tweede punt: hervorming van de landbouw. Na zijn terugkeer van de Europese Raad heeft de heer Blair in het Lagerhuis gezegd dat hij het geheel eens is met het eerste punt van het akkoord aangaande extra beperkingen op de uitgaven. Hij is echter niet bereid daarvoor de prijs te betalen - geen hervorming van het GLB. Dat onderwerp heeft het op de Top dus niet gehaald. De vraag aan de voorzitter van de Commissie luidt nu of die hervorming nog wordt voortgezet en wat er bij de tussentijdse herziening zal gebeuren.
Met betrekking tot de toekomst wil ik graag het argument van de heer Barón Crespo verder uitwerken. We zijn het niet vaak eens, maar wel als het gaat om de financiële vooruitzichten van 1999. Ik was daartegen om precies dezelfde redenen als die welke hij aanvoerde - hoe kun je zo ver vooruit plannen? Tot ten minste 2013 moet ook het Parlement betrokken worden bij de onderhandelingen over de financiële vooruitzichten wanneer die eenmaal van start zijn gegaan.
Wat Cyprus betreft: ik wil graag duidelijk bevestigd zien dat noch de Commissie, noch de Raad voornemens is een datum vast te stellen voor het aanvangen van onderhandelingen. De Kopenhagen-criteria moeten volledig worden geïmplementeerd, en dat geldt zowel voor politieke als voor economische kwesties. Uiteindelijk is het aan de lidstaten - en niet aan andere landen - een besluit te nemen aangaande de datum waarop de onderhandelingen met Turkije kunnen beginnen.
Tot slot wil ik met betrekking tot het door de heer Swoboda genoemde punt zeggen dat het uiterst belangrijk is dat we een strategie ontwerpen voor een 'nieuwe buren?-initiatief. Kopenhagen zou ons het mechanisme moeten aanreiken met behulp waarvan we potentiële kandidaat-landen tegemoet kunnen treden. We hebben een strategie nodig om te bepalen hoe we moeten omgaan met de aanvragen die we de eerstvolgende maanden en jaren zullen ontvangen. Het is niet genoeg om te zeggen dat iedereen welkom is. Ik geloof namelijk dat er een grens is aan de wijze waarop we de EU kunnen uitbreiden. Daar moeten we nu over beginnen na te denken.

Berès (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dertien jaar na de val van de Berlijnse muur wil ik u complimenteren met deze voorlaatste stap die ons Europa in staat stelt zijn geschiedenis en zijn geografie met elkaar in overeenstemming te brengen. U heeft deze stap onder dusdanige voorwaarden gezet dat wij bovendien onze burgers kunnen geruststellen, dankzij deze algemene vrijwaringsclausule. Met deze stap heeft u tevens de hindernis van de financiële blokkade weggenomen. Dat is uitstekend! Wij nemen hiervan akte.
Wij willen echter uiting geven aan onze bezorgdheid over de impact die dit akkoord op de noodzakelijke hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal hebben. Deze hervorming kan niet wachten tot 2007, omdat de ongelijkheid dan zou worden vergroot en de nieuwe lidstaten tot maximale productiviteit zouden worden aangezet. De hervorming is des te meer noodzakelijk daar de landbouwbegroting vanaf 2007 zal worden verlaagd.
Om die reden spreken wij nogmaals onze steun uit voor de voorstellen van commissaris Fischler en steunen wij het idee van een tussentijdse herziening, aangezien dit de enige manier is om de toekomstperspectieven voor alle agrariërs, en niet alleen voor de grote graanverbouwers, opnieuw vast te stellen. Het is de enige manier om de markten te hervormen die nu al dringend hervormd moeten worden, of het nu gaat om de markt voor melk, suiker of olijfolie. Het is de enige manier om de zo noodzakelijke ontwikkeling van de landbouwpijler te bevorderen, door middel van verplichte aanpassing. Het is de enige manier om ons gemeenschappelijk landbouwbeleid en onze ambities op het gebied van ontwikkelingssteun met elkaar in overeenstemming te brengen.
Ik wil nog drie punten bespreken. Wat Kaliningrad betreft valt het toe te juichen dat de soevereiniteit van Litouwen wordt geëerbiedigd. Dit heeft echter niets te betekenen als de Unie niet alle middelen die zij tot haar beschikking heeft, gebruikt om een einde te maken aan de rechteloze situatie die in Kaliningrad heerst vanwege de verslechtering van de economische situatie.
Wat Roemenië en Bulgarije betreft valt het toe te juichen dat er een doelstelling is bepaald inzake de tijdschema's. Wat de pretoetredingssteun betreft die deze landen zo hard nodig hebben, moeten wij onze waakzaamheid echter niet laten verslappen.
Laten wij tot slot consistent blijven: wij willen een Unie die opgebouwd is rond het principe van de scheiding van kerk en staat en die een leerschool is op het gebied van democratie en tolerantie. Ten aanzien van Turkije moeten wij dan ook opletten. Wij moeten eisen dat aan alle criteria van Kopenhagen - zowel de politieke als de economische criteria - wordt voldaan. Wij moeten de religieuze kwestie echter niet aangrijpen om Turkije te verbieden tot de Unie toe te treden vanwege het feit dat dit land in meerderheid islamitisch zou zijn. Deze Unie dient een open en tolerante Unie te zijn.

Sturdy (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil onze Deense collega's graag gelukwensen met de wijze waarop ze met de uitbreiding zijn omgegaan. Kennelijk heb ik echter volledig over het hoofd gezien dat we de problemen rond het gemeenschappelijk landbouwbeleid in één keer hebben opgelost. De voorzitter van de Commissie heeft namelijk gezegd dat de problemen rond het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn opgelost. Wat er volgens mij werkelijk gebeurd is, is dat het akkoord tussen president Chirac en kanselier Schröder de door commissaris Fischler voorgestelde hervormingen in zekere zin ondermijnt. Toen hij gisteren de Landbouwcommissie toesprak kreeg ik echter de indruk dat de heer Fischler zich bij de tussentijdse herziening een sterk leider zal tonen, en dat hij erin zal slagen de hervormingen door te voeren.
Ik heb ook vastgesteld dat één van de voorstellen luidt dat we de Landbouwcommissie hervormen en kiezen voor medebeslissingsrecht. Ik hoop dat de Raad en de Commissie dit voorstel zullen steunen, aangezien dat een bijdrage zal leveren tot de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ons landbouwbeleid zou er heel anders uitzien als de Landbouwcommissie medebeslissingsrecht zou hebben.
Ik heb een groot aantal vage ideeën gehoord over de wijze waarop we dit beleid gaan hervormen. Ik zal u daarom één of twee ideeën aanreiken die volgens mij belangrijk zijn. Ik vraag de commissaris: hoe gaat modulatie precies functioneren? Wat moeten we volgens commissaris Fischler doen als we er niet in slagen het gemeenschappelijk landbouwbeleid werkelijk te hervormen en het vervolgens tijd wordt de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie te bespreken? Er wordt veel gesproken over het vastleggen van limieten voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar we hebben het nog niet gehad over de transfer van middelen van de eerste naar de tweede pijler. Hoe gaan we de voorstellen voor de tweede pijler financieren?
Tot slot wil ik iets zeggen over de mensen uit mijn kiesdistrict, East Anglia. Velen van hen hebben niets met het gemeenschappelijk landbouwbeleid te maken, omdat ze gewassen verbouwen die niet door de Unie gesubsidieerd worden. Zij kunnen nu echter in een nadelige positie komen te verkeren, aangezien volgens de nieuwe voorstellen betalingen zullen worden gedaan op basis van historische claims. Ik wil er bij de Commissie op aandringen hier nog eens goed over na te denken en de oude GBCS-formulieren opnieuw te bekijken. We beschikken over alle informatie betreffende omvang - kijkt u daar eerst goed naar, voordat u een beslissing neemt. Laat ons ervoor zorgen dat we een landbouwbeleid ontwerpen dat onze landbouwers ondersteunt, vanuit het oogpunt van de begroting gunstig is en de nieuwe democratieën op weg helpt.
Schulz (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil graag reageren op de aankondiging van de voorzitter van de Raad dat wij nieuwe besluiten omtrent Turkije kunnen verwachten in Kopenhagen. Ik wil daarover vier opmerkingen maken die de voorzitter van de Raad hopelijk ter harte neemt.
Ten eerste heeft de Commissie in haar laatste verslag een veelbetekenend zwijgen aan de dag gelegd over het vaststellen van een termijn voor het beginnen van onderhandelingen - hierbij moet ik me zeer nauwkeurig uitdrukken. Daar zullen dan wel redenen voor zijn. Duidelijker gezegd, de Commissie, en volgens mij ook de overweldigende meerderheid in het Parlement, is van mening dat de vooruitgang die tot dusver is geboekt, nog niet groot genoeg is om met Turkije concrete overeenkomsten te sluiten over het starten van onderhandelingen.
Ten tweede hebben we al eens een situatie meegemaakt waarin een groot aantal afgevaardigden, die ook nu nog in het Parlement zitten, heeft gezegd dat iedereen die Turkije niet tot de douane-unie wil toelaten dit land onvermijdelijk in de armen van de islamitische fundamentalisten drijft! De toenmalige regeringsleider was Tansu Ciller. Zij gebruikte dit argument overal waar zij kwam en riep steeds weer: 'Geef ons in godsnaam uitzicht op toetreding tot de Europese Unie, want anders zullen de islamieten de verkiezingen winnen!? Een half jaar later heeft deze dame een coalitie met de heer Erbakan gevormd. Een zeer geloofwaardige politiek!
Ten derde heeft deze hele groep politici - de heer Yilmaz, mijn collega Cem, die ik zeer respecteer, en met name mevrouw Ciller - dramatisch verloren bij de Turkse verkiezingen. Een andere politieke richting, die tot dusver een totaal andere koers volgde, heeft de macht overgenomen. Nu hebben we plotseling de situatie bereikt dat degenen die steeds voor Europa waren en als hoeders van het pro-Europees perspectief werden beschouwd de verkiezingen hebben verloren en dat hun tegenstanders in de regering zitten, maar die krijgen nu wel onmiddellijk wat wij de anderen jarenlang hebben geweigerd! Dat kan toch niet waar zijn!
Ten vierde wil ik u verzoeken met het volgende rekening te houden. Geen enkele partij heeft zich meer tegen de hervormingen verzet dan de huidige AKP. Die heeft in de verkiezingsstrijd zelfs een groot aantal van de door ons geëiste hervormingsmaatregelen nadrukkelijk afgewezen. Nu zijn wij allemaal politici. Als wij iedere dag op basis van onze uitspraken in de verkiezingsstrijd beoordeeld zouden worden, zou het er slecht voor ons uitzien! Daarvan ben ik mij bewust.

Ja, u met name! Iedere regering heeft echter het recht niet op haar woorden maar op haar daden beoordeeld te worden. Op het moment waarop de Top van Kopenhagen gehouden wordt, zal de huidige Turkse regering net zes weken aan het bewind zijn. Geeft u haar iets meer tijd. Dan kan deze regering tenminste op haar daden worden beoordeeld.
(Applaus)

Brok (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, hierbij zou ik u willen verzoeken de toespraak die de heer Schulz zojuist heeft gehouden, vandaag nog naar de Duitse bondskanselier en de voorzitter van diens partij te sturen!
(Gelach, interrupties)
Volgens mij is dat de juiste manier om te voorkomen dat in het Parlement een bepaald standpunt wordt ingenomen terwijl vervolgens in de Raad van Ministers om welke reden dan ook ineens een ander standpunt wordt ingenomen. Eén ding moet immers duidelijk zijn: in het buitenlands beleid heeft de Duitse politiek tijdens de verkiezingsstrijd een fout gemaakt, waardoor een conflict met de VS is ontstaan over de kwestie-Irak. De schade die is hiermee is aangericht kan niet worden goedgemaakt door een nieuwe fout te maken en vroegtijdig een datum voor het begin van de toetredingsonderhandelingen met Turkije te noemen. Naar mijn mening moet in deze kwestie absoluut duidelijk zijn dat de geloofwaardigheid van het gehele toetredingsproces afhankelijk is van de uniforme toepassing van de criteria op alle landen en van de naleving van het desbetreffende tijdschema.

Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik wil u van harte feliciteren met het werk dat u en uw regering onder andere ter voorbereiding op de uitbreiding van de Europese Unie tot dusver hebben geleverd. U moet samen met de voorzitter van de Commissie de besprekingen voeren met Rusland tijdens de topontmoeting op maandag. Daar staat onder andere de kwestie-Kaliningrad op de agenda. Twee zaken moeten hierbij aan elkaar worden gekoppeld. Enerzijds betekent de uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO dat er bruggen moeten worden geslagen naar Rusland, dat een zeer belangrijk land is. Anderzijds is de Europese Unie het in het licht van de Europese geschiedenis aan zichzelf verplicht te tonen dat ze de kleine landen beschermt. Bij overeenkomsten die in verband met de kwestie-Kaliningrad worden gesloten moet rekening worden gehouden met de waardigheid en de soevereiniteit van de kleine landen, als wij tenminste een geloofwaardige Unie willen worden. Ik wens de beide voorzitters zeer veel succes bij deze ongelooflijk zware opgave!
(Applaus)

Wiersma (PSE).
Voorzitter, het was een opmerkelijke Top met een opmerkelijk resultaat, want de tien door de Commissie genomineerde kandidaat-lidstaten zijn doorgelaten, zodat de onderhandelingen kunnen worden afgerond en we op schema blijven richting 2004. Ik ben ook blij dat de Nederlandse regering geen spaak in het wiel heeft gestoken. Dat is vooral te danken aan de oppositie in het Nederlandse parlement die zich van haar grote verantwoordelijkheid bewust was. Ik hoop een beetje, naar aanleiding van wat de heer Oostlander heeft gezegd, dat er vanuit Nederland niet nog meer onnodige obstakels zullen worden opgeworpen op weg naar de afronding van het uitbreidingsproces.
In Slowakije, het land waarvoor ik verantwoordelijk ben, is met grote opluchting gereageerd op de gebeurtenissen van de afgelopen weken, inclusief natuurlijk het referendum in Ierland. Na een woelige start in de jaren negentig is het land erin geslaagd de koplopers in het onderhandelingsproces in te halen en dat is een groot compliment waard. Maar net als voor de andere kandidaat-lidstaten geldt ook hier dat het nog te vroeg is om achterover te leunen. Tot 2004 moet nog veel werk verzet worden. De regeringsleiders hebben, mijns inziens terecht, de aanbevelingen van de Commissie over het scheppen van garanties met betrekking tot de uitvoering van de EU-regels overgenomen, inclusief de aanscherping met betrekking tot de duur van de vrijwaringsregels.
Wij vragen ook om extra aandacht voor de strijd tegen de corruptie die in veel kandidaat-lidstaten nog steeds te omvangrijk is. Door de uitbreiding krijgen we nieuwe buren, landen die ook aan de poort van de EU staan te kloppen. Hun vraag kunnen we nu niet beantwoorden. We concentreren ons nu op de komende uitbreiding. Maar we verwachten wel dat de Commissie en de Raad na afronding van de onderhandelingen en na de Top van Kopenhagen met concrete voorstellen komen voor de versterking van de betrekkingen met die landen. In dat verband zullen wij ook de vraag moeten beantwoorden welk perspectief wij landen als Oekraïne kunnen bieden. Zoals voorzitter Prodi zostraks heel terecht opmerkte: uitbreiden mag niet leiden tot uitsluiten.

Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het Deens voorzitterschap verdient inderdaad een pluim voor de vaardige wijze waarop het de onderhandelingen tijdens deze succesvolle tweedaagse Top in Brussel heeft geleid. We hebben nu een akkoord over de financiering van de uitbreiding, en daarmee hebben we het laatste obstakel weggenomen dat het afronden van de toetredingsonderhandelingen tijdens de Raad van Kopenhagen in december in de weg stond.
Ik ben blij dat de EU-leiders met betrekking tot dit gevoelige onderwerp - de wijze waarop het gemeenschappelijk landbouwbeleid voortaan gefinancierd moet worden - overeenstemming hebben bereikt, in de zin dat rechtstreekse steun aan de landbouwers in de huidige lidstaten tot 2006 op hetzelfde niveau zal worden doorgezet. Dat zal ertoe leiden dat de landbouwers in die lidstaten positief zullen blijven staan tegenover de uitbreiding. Als we hun steun willen behouden moeten we ervoor zorgen dat er na 2006 geen degressief stelsel wordt ingevoerd.
Met betrekking tot een verwant onderwerp wil ik er graag op wijzen dat hier en daar de vrees is geuit dat de kandidaat-landen voedingsproducten zouden mogen uitvoeren die niet aan de huidige EU-normen voor voedselveiligheid voldoen. Dat wil niet noodzakelijkerwijs zeggen dat men daarom tegen uitbreiding is. Die vrees heeft vooral te maken met het verlangen een herhaling van de BSE- en mond- en klauwzeercrisis te vermijden.
Ik ben daarom heel tevreden dat in één van de belangrijke verklaringen van deze Top bevestigd wordt dat in de toetredingsverdragen een vrijwaringsclausule moet worden opgenomen met betrekking tot voedselveiligheid. Volgens deze clausule kan een kandidaat-land dat niet voldoet aan de EU-veiligheidsnormen geen voedingsproducten op de interne markt verkopen. Dat stelt niet alleen de consumenten gerust; het neemt ook al diegenen die hun bedenkingen hebben over het idee om de uitbreiding zo snel mogelijk door te voeren een wapen uit handen.
Ter afsluiting wil ik het Deens voorzitterschap nogmaals gelukwensen. Ik ben blij dat het Deense zelfvertrouwen gerechtvaardigd was - ik wens dit voorzitterschap daarom eenzelfde succes in Kopenhagen toe.

Baltas (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, met de toetreding van de nieuwe lidstaten is de - getalsmatig - grootste uitbreiding van de Europese Unie een feit geworden. Eveneens een feit is dat Europa - op enkele kleine uitzonderingen na - ook geografisch gezien een grote, compacte mogendheid op economische en politiek gebied wordt, waarvoor een heel interessante toekomst is weggelegd.
Er is beweging in Europa, mijnheer de Voorzitter, er is een dynamiek op gang gebracht, zoals duidelijk blijkt uit de gemeenschappelijke munt, de uitbreiding, de inspanningen in de richting van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en de werkzaamheden van de Conventie. De uitbreiding is zonder meer een positieve ontwikkeling in het eenmakingproces van Europa. Toch roept deze uitbreiding ook twijfels en vraagtekens op. De situatie op landbouwgebied is bijvoorbeeld allesbehalve duidelijk. De landbouw was van meet af aan in de EEG de sector bij uitstek waarop een gemeenschappelijk Europees beleid, en geen nationaal beleid, werd gevoerd, een sector die door grote ervaring en samenhang was gekenmerkt. De uitbreiding moet bijdragen aan de versterking van dit gemeenschappelijk beleid en mag de totstandkoming van evenwichtig compromissen tussen de 15 of 25 lidstaten niet in de weg staan. Ook zijn er problemen in verband met de economische achterstand van een groot aantal toetredingslanden en hun administratief onvermogen om het acquis communautaire efficiënt ten uitvoer te leggen. Ook die problemen moeten wij het hoofd bieden.
Kunnen deze problemen echter afbreuk doen aan de enorme positieve bijdrage die de uitbreiding betekent voor de toekomst van Europa? Nee! De uitbreiding is een uitermate positieve bijdrage aan de toekomst van Europa. Hoe belangrijk deze is, dringt elke dag sterker tot ons door.
Ik wil hier met name wijzen op het belang van de opneming van Cyprus onder de toetredingslanden. Met de toetreding van Cyprus wordt het uiterste puntje van Europa deel van de Europese Unie en wordt haar mediterrane dimensie versterkt. Ik ben er zeker van dat dankzij deze ontwikkeling, dankzij deze toetreding ook het jarenlang aanslepende, politieke probleem van Cyprus wordt opgelost, hetzij vóór hetzij na de toetreding.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad heeft een historische beslissing genomen over de uitbreiding van de Unie, en één die uiterst welkom is. Het is wel jammer dat hij niet van deze gelegenheid gebruik heeft gemaakt om een andere historische beslissing te nemen met het doel het gemeenschappelijk landbouwbeleid radicaal te hervormen. De Europese Unie geeft jaarlijks 40 miljard euro uit aan het gemeenschappelijk landbouwbeleid - wel een erg dure manier om de mededinging te verstoren. Britse burgers, die hoe dan ook onevenredig veel aan de EU-begroting bijdragen, betalen tweemaal voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid: eerst via de belasting en vervolgens in de supermarkt. We hebben nu een gelegenheid voor een spoedige hervorming voorbij laten gaan.
Tijdens de Europese Raad is ook gesproken over het Europees defensiebeleid. Het Verenigd Koninkrijk heeft op dit gebied een bijzonder belang en een specifieke verantwoordelijkheid. Het was immers de Britse premier die in 1998 het groene licht gaf voor dit weinig doordachte beleid. Nu zegt diezelfde premier bereid te zijn belangrijke onderdelen van de al veel te sterk uitgedunde Britse strijdkrachten in te zetten om de lacunes in de capaciteit van Europa's strijdmacht te vullen. En dat terwijl die lacunes het gevolg zijn van de onwil van de meeste andere Europese landen om hun defensie naar behoren te moderniseren.
We zouden onze inspanningen moeten concentreren op de bedreiging van het terrorisme en de mogelijkheid van een conflict met Irak. Op zo'n moment komen de defensiebijlagen bij de conclusies van het voorzitterschap behalve irrelevant ook nodeloos complex over. Er is hoe dan ook al sprake van verwarring en verspilling, en nu hebben de Europese partners het over twee gescheiden structuren ter versterking van onze militaire capaciteiten - één voor de NAVO en één voor de Europese Unie. De middelen zijn beperkt en we hebben dan ook in het geheel geen behoefte aan twee verschillende doelstellingen op dit gebied.
Diplomaten en militairen verspillen nu al een jaar lang hun energie aan onderhandelingen over het mogelijk gebruik van NAVO-middelen door de EU. Dit is een probleem dat we zelf geschapen hebben. Bovendien creëren we zo volstrekt onnodige problemen met belangrijke partners als Turkije.
Ook het feit dat de Europese Conventie zich met defensie is gaan bemoeien is een gevaarlijke ontwikkeling. Eén van de werkgroepen van de Conventie onderzoekt nu hoe collectieve verdediging - de belangrijkste taak van de NAVO - onder de verantwoordelijkheid van de Europese Unie kan worden gebracht. Welke signaal geven we daarmee af aan onze Amerikaanse partners? En - wie weet nog veel belangrijker - welk signaal geven we hiermee af aan onze mogelijke vijanden?
Het is betreurenswaardig dat de Raad en de Commissie weigeren hun inspanningen te concentreren op het op orde brengen van de organisatie van de Europese Unie vóór de uitbreiding. In plaats daarvan verspillen ze hun tijd aan ambitieuze politieke projecten.

Fogh Rasmussen
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Ik dank de leden voor dit interessante debat. Ik kijk ernaar uit dat wij verder van gedachten zullen kunnen wisselen tijdens het grote uitbreidingsdebat in het Parlement op 19 november.
Ik dank het Parlement voor de vele positieve opmerkingen over de inspanningen die het voorzitterschap tot nog toe voor de uitbreiding heeft verricht en over de Top van Brussel. Het voorzitterschap zal zijn uiterste best doen om het vertrouwen dat wij hier vandaag gekregen hebben, niet te beschamen. Ik onderstreep dat dit tijdens de komende weken hard werken betekent. Zoals de heer Verheugen meedeelde, dienen wij nog een groot aantal problemen op te lossen. Er zal veel goede politieke wil nodig zijn, maar de bijeenkomst van de Europese Raad heeft mij gesterkt in mijn overtuiging dat deze politieke wil bestaat. Ook het debat in het Parlement heeft onderstreept dat er in de Europese Unie een sterke politieke wil bestaat om de uitbreiding te doen slagen.
Er is een groot aantal vragen gesteld, die ik niet allemaal kan beantwoorden. Ik zal mij daarom concentreren op een aantal hoofdthema's, die uit verschillende hoeken zijn aangekaart.
Ten eerste de kwestie-Turkije. De heren Poettering en Schulz en mevrouw Malmström hebben de vraag gesteld welk besluit op de Top van Kopenhagen genomen zou kunnen worden wat Turkije betreft. Eerst en vooral wil ik u eraan herinneren dat de beslissende vraag of Turkije als kandidaat-land beschouwd kan worden reeds op de Top van Helsinki in 1999 positief beantwoord werd.
Turkije is dus een kandidaat-land en ik ben van mening dat Turkije dezelfde behandeling moet krijgen als alle andere kandidaat-landen. Dit wil zeggen dat we Turkije een datum moeten geven voor de start van de toetredingsonderhandelingen, zodra Turkije aan de politieke criteria beantwoordt. Het is echter belangrijk te benadrukken dat Turkije geen datum kan krijgen zolang het niet aan de politieke criteria voldoet. Voor Turkije moet dezelfde maatstaf gehanteerd worden als voor alle andere kandidaat-landen. Turkije moet precies dezelfde behandeling krijgen.
De Europese Raad heeft in Brussel zijn waardering geuit voor de vooruitgang die Turkije geboekt heeft. De Commissie heeft in haar voortgangsrapport duidelijk gesteld dat Turkije nog niet aan de politieke criteria voldoet. Nu zullen wij de politieke ontwikkeling in Turkije na de recente verkiezingen uiteraard op de voet volgen om op de Top van Kopenhagen een evenwichtige oplossing te kunnen voorstellen. Naar mijn mening is het vandaag te vroeg om een definitief antwoord te geven op de vraag welke beslissing de Raad op de Top van Kopenhagen zou kunnen nemen. Ik herhaal dat Turkije pas een datum kan krijgen als het, zoals alle andere kandidaat-landen, aan de voorwaarden voldoet.
Een ander thema dat meermaals aan bod is gekomen, betreft landbouw en begroting. De heer Poettering stelde als eerste de vraag waarom de financiële vooruitzichten op lange termijn eigenlijk aan de orde waren op de Top van Brussel. Het antwoord is simpel: dat was de voorwaarde voor het mandaat dat het voorzitterschap en de Commissie hebben gekregen om de onderhandelingen met de kandidaat-landen te kunnen afsluiten. Bepaalde landen hadden immers de eis gesteld dat er een beslissing over de financiële perspectieven op lange termijn zou worden genomen. Mijn opvatting is altijd geweest dat er geen nieuwe voorwaarden aan een besluit over de uitbreiding van de EU mochten worden gesteld, maar wij hebben een compromis bereikt, dat ik aanvaardbaar vind. De heer Barón Crespo en mevrouw Malmström vroegen zich af of het in Brussel genomen besluit betekent dat er nog verder over hervormingen en landbouwbeleid gepraat kan worden. Hier wil ik duidelijk stellen dat de EU-Top van Brussel absoluut geen standpunt heeft ingenomen over de toekomstige hervormingen van het landbouwbeleid. De conclusie is dus dat de tussentijdse herziening van de Commissie van het landbouwbeleid nog steeds op tafel ligt. De Raad moet ze nog behandelen. Overigens weet ik dat er reeds vanavond een debat plaatsvindt, waarin de Deense minister verantwoordelijk voor voedingsmiddelen als fungerend voorzitter van de Raad zal optreden. Dit toont aan dat de tussentijdse herziening nog steeds op tafel ligt. Ik verwijs hiervoor naar een aantal belangrijke formuleringen in de conclusies van de Top van Brussel, met name punt 12, waarin staat dat onverminderd toekomstige beslissingen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de financiering van de Europese Unie na 2006, onverminderd eventuele gevolgen van de uitvoering van punt 22 van de conclusies van de Europese Raad van Berlijn, en onverminderd de internationale verplichtingen die de EU is aangegaan, onder meer bij de start van de ontwikkelingsronde van Doha, een systeem van directe betalingen zal worden ingevoerd, enzovoort. Deze formuleringen zijn erg belangrijk, want ze betekenen dat de Europese Unie haar internationale verplichtingen in het kader van de Doha-onderhandelingen nog steeds kan nakomen en het betekent ook dat de tussentijdse herziening nog niet is afgesloten en dat er nog onderhandelingen mogelijk zijn. Volgens de gangbare procedures zal de Raad hierover een besluit nemen.
Een andere kwestie die aan de orde is gesteld, door mevrouw Malmström en door anderen, betreft de vrijwaringsclausules. Ik wil benadrukken dat er twee soorten zijn. Enerzijds een algemene vrijwaringsclausule, anderzijds twee specifieke vrijwaringsclausules. Deze laatste betreffen de interne markt en justitiële en binnenlandse aangelegenheden. De algemene vrijwaringsclausule is symmetrisch, wat betekent dat zowel oude als nieuwe lidstaten de toepassing ervan kunnen eisen. De specifieke vrijwaringsclausules kunnen alleen voor nieuwe lidstaten worden toegepast, maar deze vrijwaringsclausules hebben nu juist tot doel te voorkomen dat er een beroep op moet worden gedaan. Zij worden alleen toegepast als de nieuwe lidstaten zich niet aan de communautaire wetgeving houden, waartoe ze zich verbonden hebben. Aangezien wij verwachten dat zij dat wel zullen doen, zal het hopelijk niet nodig zijn de vrijwaringsclausules toe te passen.
Met betrekking tot de algemene vrijwaringsclausule herinner ik u eraan dat deze ook bij vorige uitbreidingen van de EU bestond. Eigenlijk zijn er altijd vrijwaringsclausules geweest. Toen mijn eigen land, Denemarken, lid werd van de toenmalige EG, had de vrijwaringsclausule een geldigheidsduur van vijf jaar! Het vertrouwen in Denemarken moet niet zeer groot geweest zijn, als er niet minder dan vijf jaar geëist werd. Toen Spanje en Portugal tot de Unie toetraden was er een vrijwaringsclausule die zeven jaar geldig is gebleven. Toen Zweden, Finland en Oostenrijk lid werden, waren er vrijwaringsclausules die een jaar geldig bleven. Het systeem van de vrijwaringsclausules bestond dus reeds en er kan dus geen sprake zijn van discriminatie van de nieuwe lidstaten.
Dan is het probleem van Kaliningrad aangekaart door de heren Poettering, Titley en Brok. De heer Poettering kan ik meedelen dat de Top EU-Rusland niet op verzoek van Rusland naar Brussel is verplaatst. De Deense regering heeft deze beslissing spontaan genomen zonder dat iemand het ons gevraagd had. Wij laten ons niet onder druk zetten, maar ik ben niet iemand die tijd verspilt aan discussies over de plaats waar een topbijeenkomst plaats dient te vinden. Wanneer de heer Poetin niet naar Kopenhagen wil komen, kunnen wij ergens anders heen gaan. Ik wens daar geen tijd aan te verspillen. Onze prioriteit is de uitbreiding van de EU. Met diplomatieke en protocollaire kwesties over de plaats van de bijeenkomsten laat ik mij niet in. Het belangrijkste is dat de bijeenkomsten plaatsvinden, dat wij bespreken wat er besproken moet worden en dat wij de nodige beslissingen nemen.
Ik hoop bijgevolg dat dit het geval zal zijn op de Top tussen de EU en Rusland en dat wij dus ook voor Kaliningrad een oplossing zullen vinden, een oplossing die beantwoordt aan de principes die verschillende leden van het Parlement onderstreept hebben, in het bijzonder de eis dat de soevereiniteit van Litouwen in alle opzichten gerespecteerd wordt, welke oplossing we ook vinden. Ik onderstreep dat de uitbreiding van de Unie perfect kan plaatsvinden zonder dat voor Kaliningrad een oplossing uit de bus is gekomen. Mocht dit laatste het geval zijn, dan komt er gewoon een visum. Zo simpel is het. Het is natuurlijk in ons aller belang dat we in overleg met Rusland een oplossing vinden, omdat het de bedoeling is een sterk strategisch partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland te ontwikkelen. Rusland kan uiteraard geen veto over de uitbreiding van de EU uitspreken. Wij moeten voor de transit van Rusland naar Kaliningrad een goede oplossing uitdokteren waarbij de soevereiniteit van Litouwen gerespecteerd wordt. Het Deens voorzitterschap ziet daarop toe.
Ik dank het Parlement nogmaals voor het waardevolle debat. Met een debat over de toekomst van Europa, een voorstel voor het kader van een nieuw grondwettelijk verdrag en de mogelijkheid om de toetredingsonderhandelingen met tien nieuwe lidstaten over ruim een maand af te sluiten, staan wij voor belangrijke beslissingen en aan het begin van een nieuw tijdperk in de geschiedenis van Europa. De uitbreiding van de EU is de stuwende kracht achter dit alles, het is de sleutel tot de toekomst van Europa.
Het Europees Parlement, de Commissie en het voorzitterschap hebben samen gestreden voor de uitbreiding. Het doel is nu in zicht en wij hebben vandaag bevestigd dat wij bereid zijn dit grote project tot een goed einde te brengen en de eerste ronde van de toetredingsonderhandelingen in december in Kopenhagen af te sluiten.
Prodi
Mijnheer de Voorzitter, dankzij het antwoord van de Deense premier kan ik uiterst kort zijn. Hij is namelijk al uitvoerig ingegaan op de belangrijkste aspecten van het debat van vandaag, en ik ben het roerend eens met hetgeen hij heeft gezegd.
Ik heb slechts een opmerking van algemene aard over enkele punten die hier naar voren zijn gebracht. Het is interessant te mogen vaststellen dat het gehele Parlement - evenals de gehele Raad trouwens - voor uitbreiding is. De vragen en opmerkingen betroffen dan ook veeleer bijkomstige problemen, of de vooruitgang die daarbij in het vervolg geboekt moet worden. Er is hier dus sprake van eendracht, een eendracht zoals die maar zelden voorkomt.
Ik zal enkele aspecten behandelen die tijdens de voorgaande antwoorden niet aan bod zijn gekomen. Ten eerste de door de heer Swoboda aan de orde gestelde kwestie van de Balkan. Ik ben het volledig met hem eens. Wij hebben geen lang debat gewijd aan de Balkan maar ons associatie- en stabilisatiebeleid, ons beleid van ononderbroken betrekkingen en bijstand heeft nu juist tot doel de Balkan op lange termijn in de Unie op te nemen. Daar is tijd voor nodig, en bovendien zal het proces in elk land anders verlopen. Als wij de Balkanlanden van nabij bekijken zien wij namelijk dat zij zich niet allemaal in hetzelfde tempo ontwikkelen. Hoe dan ook, de Balkan is en wordt steeds meer onze verantwoordelijkheid. Dat beseffen wij maar al te goed, en wij handelen ook dienovereenkomstig.
Ik heb wat Turkije betreft niets toe te voegen. Ik wil slechts één opmerking maken hier, voor dit Parlement. Wij hebben ons verslag opgesteld aan de hand van objectieve criteria. De regeringswisseling brengt ons wat dat betreft niets nieuws. Wij moeten eerst afwachten welke concrete stappen deze regering zal zetten met betrekking tot de uitvoering van de criteria van Kopenhagen. Het verslag van de Commissie is wat dat betreft heel precies en specifiek, en daarom moeten wij consequent zijn en handelen overeenkomstig ons eerder ingenomen standpunt.
Ik heb niets te zeggen over Kaliningrad. Ik kan alleen herhalen dat wij de positie van Litouwen en zijn rechten als nieuwe lidstaat van de Unie zullen respecteren. Juist omdat wij ons aan deze beginselen wilden houden, hadden wij zoveel tijd nodig voor onze werkzaamheden en de - moeilijke - onderhandelingen.
Van verschillende kanten is Tsjetsjenië genoemd. Ofschoon Tsjetsjenië niet in dit debat thuishoort, houdt deze kwestie wel nauw verband met hetgeen we hier bespreken. De Commissie veroordeelt zonder meer elke terreurdaad, om te beginnen de gijzeling in het theater van Moskou. Wij zeggen echter met net zoveel overtuiging dat de strijd tegen het terrorisme niet ten koste mag gaan van de mensenrechten. Dat geldt ook voor Tsjetsjenië, waar onze agentschappen die zich ter plekke bezighouden met de mensenrechten, continu melding maken van gevallen van niet-eerbiediging en schending van deze rechten, waaraan zowel de Russen als de Tsjetsjeense rebellen zich schuldig maken. De beste manier om verdere schendingen van de mensenrechten te voorkomen is mijns inziens: voortzetting van de onderzoeken die zijn ingesteld door de Russische militaire en civiele gerechtelijke autoriteiten. Bovendien hebben de Russische autoriteiten zich ertoe verbonden een aantal maatregelen te treffen om de mensenrechten ter plekke te verbeteren. Daaronder vallen ook de vermindering van de troepenmacht, de stopzetting van de zogenaamde razzia's en, zoals ik al zei, de aanwezigheid van openbare aanklagers tijdens militaire operaties. Daarvan hebben wij in talrijke verklaringen een bevestiging gekregen, en nu moeten wij erop aandringen dat in ieder geval die maatregelen ook daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd.
Een ander probleem waar de Commissie zich rechtstreeks voor inzet is de verlening van humanitaire hulp aan de bevolking in dat gebied. De mensen daar moeten veel ellende doorstaan en leven onder uiterst moeilijke omstandigheden. Nog steeds worden sedert enkele weken twee personeelsleden van een NGO, een Europeaan en een Tsjetsjeen, vastgehouden. Wij oefenen sterke druk uit om te komen tot een oplossing van dit vraagstuk. Tot slot moeten wij er constant op blijven hameren dat er voor Tsjetsjenië maar één uitweg is, namelijk een politieke oplossing. Dat is onze boodschap en wij zullen deze maandag tijdens onze bilaterale ontmoeting overbrengen aan de Russische autoriteiten. Nogmaals, er is geen andere oplossing dan een politieke dialoog. Zonder een politieke dialoog zal dit conflict nooit beëindigd kunnen worden.
Dan nog een laatste opmerking. Meerdere malen is tijdens het debat het landbouwbeleid genoemd. Er zijn opmerkingen gemaakt die niet stroken met de conclusies van Brussel. Ook na Brussel blijft de landbouwhervorming onderwerp van gesprek. Commissaris Fischler zal trouwens deelnemen aan een debat daarover in dit Parlement. Ik zal niet in detail treden maar ik kan u wel verzekeren dat de Commissie zal voortborduren op het voorstel dat zij kortgeleden, na veel werk en langdurig beraad, heeft gepresenteerd.
Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, ik heb een heel specifieke vraag gesteld over het punt van dat referendum dat nog dreigde in Nederland en wat de effecten van een eventueel negatieve uitslag zullen zijn in vergelijking met die in de kandidaat-lidstaten.

Prodi
Aangezien alle lidstaten moeten ratificeren, betekent een referendum dat Nederland niet ratificeert en dus het proces tegenhoudt; dat is duidelijk. Dat geval lijkt sterk op dat van Ierland. Volgens de huidige procedures is de instemming van alle landen vereist. Zo lijkt de zaak op het eerste gezicht juridisch in elkaar te zitten.

De Voorzitter.
Ik heb vijf ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.2

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de heer Solana, Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, over de situatie in het Midden-Oosten, met inbegrip van Irak.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp uit uw inleiding dat het om een debat over het Midden-Oosten en Irak gaat. Ik had de indruk dat de wijziging van de agenda betekende dat Tsjetsjenië eveneens in deze verklaring zou worden opgenomen. Kunt u mij dit bevestigen?

De Voorzitter.
Naar ik begrepen heb zal de heer Solana in zijn inleiding over Tsjetsjenië spreken.

Solana
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen het kort te houden wat de twee onderwerpen betreft die mij door de Voorzitter van het Parlement zijn gesuggereerd, aangezien u al langdurig hebt gedebatteerd over een zo belangrijk onderwerp als de uitbreiding van de Europese Unie, ongetwijfeld het belangrijkste onderwerp dat momenteel op al onze agenda's prijkt.
Mij is voorgesteld vanmiddag over twee fundamentele onderwerpen te spreken: de situatie in het Midden-Oosten en het beleid inzake Irak.
Op deze zeer bijzondere dag, mijnheer de Voorzitter, valt het mij te beurt te spreken over twee onderwerpen die momenteel de voorpagina's van alle nieuwsbladen beheersen. In het Midden-Oosten heeft, zoals u weet, geachte afgevaardigden, een snel - en voor sommigen misschien onverwacht - besluit van premier Sharon geleid tot een regeringswisseling en de uitschrijving van vervroegde verkiezingen in Israël voor eind januari.
Het andere onderwerp betreft de situatie in Irak. Op dit moment begint in New York het debat over de resolutie van de Veiligheidsraad over Irak.
Ik zal me derhalve uitlaten over de twee onderwerpen die mij zijn aangereikt, en daarbij rekening houden met de beperkingen van dit moment.
Ten aanzien van het Midden-Oosten, geachte afgevaardigden, wil ik opmerken dat de Europese Unie sinds de laatste keer dat wij hebben gesproken over dit onderwerp, hoofdzakelijk in het kader van het zogenaamde Kwartet, dus met de Verenigde Staten, Rusland en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, is doorgegaan met haar inspanningen. In september hebben wij tijdens onze laatste bijeenkomst geprobeerd een proces op gang te brengen dat eind 2005 zou moeten uitmonden in de verwezenlijking van een door zovelen van ons - en door zovele Israëlische en Palestijnse burgers - gekoesterde droom: twee staten die vreedzaam naast elkaar bestaan en een gezamenlijke toekomst van harmonie en stabiliteit tegemoet kunnen gaan.
Zoals u weet, geachte afgevaardigden, bestaat dat proces uit drie fasen - en zo is er na de vergadering van september ook bekendheid aan gegeven. De eerste fase beslaat wat er nog rest van dit jaar en het begin van het volgend jaar, en omvat de verkiezingen in Palestina en de oplossing van de kwesties van de interne hervormingen en de humanitaire kwesties, die helaas nog behandeld moeten worden.
In de tweede fase, om het zo te noemen, zou het gaan om de uitroeping van een Palestijnse staat, al is het maar met tijdelijke grenzen, en in de derde fase zou het slotdebat moeten worden gevoerd over de punten die iedereen kent en die nog altijd de lastigste kwesties zijn binnen het Midden-Oostenvraagstuk.
Laten wij hopen, geachte afgevaardigden, dat dit proces niet wordt vertraagd door de vervroegde verkiezingen. Vanuit de Europese Unie leeft de wens dat het proces wordt voortgezet en dat wij deel blijven uitmaken van het proces dat wij in het kader van het Kwartet nog maar enkele maanden geleden in New York zijn gestart .
Met betrekking tot Palestina zijn er echter drie belangrijke zaken gaande. In de eerste plaats is dat het interne, door de Palestijnen zelf gevoerde debat over de strategische betekenis van de intifada. Vanuit Palestijns politiek standpunt bezien, is het mijns inziens van fundamenteel belang dat er een diepgaand, positief en constructief debat is begonnen over de strategische zin van de intifada. Het idee dat de politiek weer centraal komt te staan, en niet het geweld, is werkelijk belangrijk. Dat zal ongetwijfeld meer bijdragen tot de veiligheid dan alle politiemachten of veiligheidsstructuren die in het gebied geïnstalleerd zouden kunnen worden. Als het geweld is verdwenen uit de gedachten van de burgers, dan is dat veel meer waard dan alle veiligheidsstructuren. Wij steunen de partijen bij het voeren van dat debat, en laten we hopen dat het tot het gewenste resultaat zal leiden, want de eerste resultaten zijn er al.
Het tweede belangrijke onderwerp met betrekking tot Palestina is de door president Arafat met steun van de Palestijnse Wetgevende Raad doorgevoerde regeringswisseling van de Palestijnse Autoriteit. Bij die regeringswisseling, en dat is iets wat ik wil onderstrepen, zijn twee dingen met name van belang. Ten eerste is dat de persoon van de minister van Financiën, die sinds de eerste regeringswisseling op zijn post is gebleven. Dat is een man die kan rekenen op de instemming, consensus en steun van de internationale gemeenschap en van de internationale financiële instellingen. Het werk dat hij verricht is van grote waarde, en onze hoop is dat hij dat onverminderd kan voortzetten. Ten tweede gaat het om de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, de minister dus die verantwoordelijk is voor de veiligheid. Ik denk dat die verandering ook van wezenlijk belang zal zijn om op het gebied van veiligheid, nog altijd een van de kernpunten van het hele probleem, op korte termijn tot een oplossing te komen.
Het derde onderwerp dat ik zou willen belichten, geachte afgevaardigden, betreft de humanitaire aspecten. De situatie waarin de Palestijnse burgerbevolking zich bevindt is zonder meer nog altijd dramatisch. Wij hebben alles gedaan wat mogelijk was in het kader van de Europese Unie en het Kwartet om te bewerkstelligen dat de middelen die toekomen aan de Palestijnse Autoriteit maar op dit moment nog in handen zijn van de regering van Israël, onmiddellijk worden teruggegeven aan de Palestijnse Autoriteit, en wel op maandelijkse basis, teneinde het de minister van Financiën mogelijk te maken een fatsoenlijke begroting op te stellen, op grond van concrete gegevens over de middelen die aan het begin van elke begrotingsmaand beschikbaar zijn.
Het laatste onderwerp waarover ik het met betrekking tot de Palestijnse kwestie zou willen hebben, betreft de nederzettingen. Dat is, geachte afgevaardigden, een serieus onderwerp, een ernstig onderwerp, want als er niet snel een einde wordt gemaakt aan de uitbreiding van de nederzettingen, dan is het niet ondenkbaar dat het op de dag waarop de droom van twee staten realiteit kan worden, onmogelijk blijkt een Palestijnse staat te vormen, simpelweg omdat het grondgebied te zeer is afgenomen door het almaar groeiende aantal nederzettingen. Tegen die achtergrond doe ik namens de Europese Unie nogmaals een oproep tot de regering van Israël om zo snel mogelijk de bouw van nieuwe nederzettingen te bevriezen.
In verband met wat zich momenteel afspeelt in Israël heb ik vanmiddag telefonisch gesproken met de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, de heer Netanyahu. Wij zullen zo spoedig mogelijk contact zoeken om te bewerkstelligen dat ter bevordering van de vredespogingen ieder proces dat in gang gehouden kan worden, ook tijdens de verkiezingscampagne, onverminderd wordt voortgezet.
Zoals u weet vinden er de komende weken in de twee grootste partijen, de Likud en de Arbeiderspartij, voorverkiezingen plaats. Binnen de Likud gaat de strijd tussen Netanyahu en Sharon, en in de Arbeiderspartij, halverwege november, tussen drie kandidaten, de ex-minister van Defensie, de burgemeester van Haifa en voormalig vakbondsman - en minister in het kabinet-Rabin - de heer Haim Ramon. We zullen afwachten wat de uitslag is van die voorverkiezingen om te zien wie er als kandidaten uit de bus komen voor de verkiezingen van 28 januari. Ik herhaal echter dat het feit dat nieuwe verkiezingen zijn uitgeschreven voor ons geen aanleiding mag zijn om de pas in te houden: wij moeten onverminderd blijven toewerken naar wat wij voor ogen hebben: vrede en rechtvaardigheid in een gebied dat de Europese burgers zo na aan het hart ligt.
Wat Irak betreft zijn we vandaag in een cruciaal stadium beland. Een uur geleden is het debat over de resolutie van de Veiligheidsraad begonnen. De Europese Unie heeft vanaf de eerste informele bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken tijdens het Deense voorzitterschap steeds een duidelijk standpunt ingenomen. Dat standpunt kent drie kernelementen: het doel van de operatie tegen Irak; de manier waarop die moet worden uitgevoerd; en onze grote bezorgdheid over de consequenties ervan. Ik zal op elk van die drie elementen ingaan.
Om met ons doel te beginnen: dat was, en is nog steeds, de verwijdering van massavernietigingswapens uit Irak. De Europese Unie is nooit uit geweest op wat men wel een 'wisseling van de wacht? noemt. Het doel van de Europese Unie is hoe dan ook dat Irak de resoluties van de VN-Veiligheidsraad naleeft.
Als tweede punt is er de vraag hoe dat doel te bereiken. Wij hebben altijd gezegd, en zullen dat ook blijven doen, dat het debat plaats moet hebben binnen de Verenigde Naties, en gelukkig is dat tot nu toe ook gebeurd. Op 12 september heeft gelukkig ook de president van de Verenigde Staten ermee ingestemd dat het debat over deze uiterst belangrijke kwestie wordt gevoerd binnen de Verenigde Naties, en ik kan u tot mijn genoegen vertellen dat sinds die datum alle leden van de Veiligheidsraad serieus hebben gewerkt aan een resolutie die naar wij hopen en wensen zo spoedig mogelijk unaniem zal worden goedgekeurd. Dat zou meer dan enig ander argument spreken voor het bestaansrecht van de Verenigde Naties, en daarmee voor degenen die geloven in multilateralisme en in de belangrijke rol van de VN-Veiligheidsraad.
Zoals u weet, geachte afgevaardigden, is de resolutie waarop het zojuist gestarte debat betrekking heeft een lange resolutie, maar zij bestrijkt dan ook de volgende vier kernpunten: de erkenning dat Irak de resoluties van de Veiligheidsraad momenteel niet naleeft; de mogelijkheid voor Irak om alsnog te voldoen aan alle resoluties; de afwezigheid, op dit moment, van een mechanisme leidend tot automatisch militair ingrijpen; en, ten slotte, het verzoek aan Irak om binnen dertig dagen een rapport op te stellen over de massavernietigingswapens die het land bezit en om de inspecteurs onder leiding van de heer Blix met onmiddellijke ingang toegang te verschaffen tot de installaties, teneinde de verklaring van president Saddam Hoessein te verifiëren.
Gezien het voorgaande kunnen wij vanuit Europees standpunt met tevredenheid vaststellen dat het multilaterale kader van de Verenigde Naties goed heeft gefunctioneerd of goed functioneert. Dat is wat wij allemaal wilden en wat de landen en burgers van de Europese Unie wilden.
Geachte afgevaardigden, op dit moment kan ik u weinig méér zeggen. Wij moeten de gebeurtenissen die zich met betrekking tot de kwestie-Irak voltrekken eerst afwachten. Het debat over de resolutie wordt mogelijk vandaag al afgerond, waarna de stemming ook vandaag of anders morgen zou plaatsvinden.
Wat betreft het Midden-Oosten wil ik nogmaals opmerken dat het vredesproces en de situatie in het Midden-Oosten voor ons, Europeanen, hoog op de agenda van het buitenlands en veiligheidsbeleid blijven staan.
In zekere zin kunnen wij de vervroeging van de verkiezingen in Israël, van oktober naar januari, in feite ook als een positieve ontwikkeling beschouwen, omdat ons zo de gelegenheid wordt geboden eerder een begin te maken met het hele proces dat ons uiteindelijk moet voeren naar de eindbesprekingen die de door ons allen verlangde coëxistentie van beide staten mogelijk moeten maken.
Dames en heren, dat was ongeveer alles wat ik u op dit moment te zeggen had. Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, nog op te merken dat wij ons onafgebroken blijven inzetten voor deze kwesties, die ongetwijfeld van fundamenteel belang zijn.
Ook wil ik nog enkele woorden wijden aan het vermeende doel van een wisseling van de wacht in de landen in de regio. Voor ons, geachte afgevaardigden, is het essentieel dat het rapport over het Midden-Oosten, over de islamitische en Arabische landen, dat is opgesteld door de Verenigde Naties en waarin duidelijk is aangegeven welke veranderingen nodig zijn in die landen, wordt uitgevoerd. De beste manier om dat te bereiken is via de dialoog, en de Europese Unie gaat dan ook een intensieve dialoog aan met de Arabische Liga en eveneens met de Organisatie van de Islamitische Conferentie. Dit alles moet samen met het proces van Barcelona de motor blijven van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de landen in de regio, landen waarmee wij, op een enkele uitzondering na, via samenwerkingsovereenkomsten contractuele betrekkingen onderhouden.
Geachte afgevaardigden, mijnheer de Voorzitter, hiermee heb ik u mijns inziens ingelicht over de situatie op een, zoals gezegd, zeer bijzonder moment, een moment waarop voor het Midden-Oosten en Irak zoveel ontwikkelingen gaande zijn. Mijn intentie is u zo goed mogelijk te informeren, en ik sta volledig tot uw beschikking om al uw vragen te beantwoorden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte dames en heren, namens de Commissie en als vertegenwoordiger van commissaris Patten, die nu niet aanwezig kan zijn, wil ik een verklaring afleggen over de huidige situatie in het Midden-Oosten en de activiteiten van de Commissie.
De heer Solana heeft reeds uitgebreid gesproken over de vooruitgang in de discussie over de road map die opgesteld wordt door de internatonale gemeenschap, in deze kwestie vertegenwoordigd door het internationale Kwartet. Mijnheer Solana, ik wil u gelukwensen met het werk dat u onder zeer ongunstige omstandigheden en in een race tegen de klok heeft verricht, en u de verdere steun van de Commissie toezeggen. De road map waaraan thans gewerkt wordt moet duidelijke tijdschema's bevatten en gericht zijn op de doelstelling die in de verklaring van de Raad van Sevilla is vastgelegd, namelijk de oprichting van een levensvatbare Palestijnse staat. Ik vertrouw erop dat het EU-voorzitterschap en de Hoge Vertegenwoordiger erin zullen slagen met de andere internationale partners van het Kwartet tot een geschikte oplossing te komen. Zoals het er nu naar uitziet, wordt de road map in december opgesteld, maar nu al kunnen er maatregelen worden genomen om de spanning te verminderen. Er moet een onvoorwaardelijke bevestiging komen dat de tweestatenoplossing die ons voor ogen staat het einddoel is, en met name dienen beide partijen een einde te maken aan het geweld en de provocaties. Dat betekent onder andere dat terreurorganisaties krachtig moeten worden bestreden, dat de bouw van nederzettingen onmiddellijk moet worden stopgezet en dat een halt moet worden toegeroepen aan de invallen van kolonisten op Palestijns grondgebied.
Niet minder belangrijk is dat de Palestijnse hervormingsplannen verder worden uitgevoerd en dat Israël zich houdt aan zijn afspraken en bijvoorbeeld zoals aangekondigd de betalingen hervat. Door een versoepeling van de beperkingen van de bewegingsvrijheid en een verruiming van de toegangsregels voor humanitaire hulporganisaties kan deze positieve trend worden versterkt.
De meest recente regeringswisseling in Israël heeft een duidelijke ruk naar rechts tot gevolg gehad. We moeten evenwel nog maar afwachten of de gevreesde gevolgen voor het vredesproces daadwerkelijk zullen optreden. Hoe het ook zij, een internationaal initiatief blijft de basis voor een uitzicht op een langdurig resultaat in de vorm van een tweestatenoplossing. We moeten hopen dat het nieuwe Palestijnse kabinet de hervormingen waarmee een begin is gemaakt voortzet en deze met hulp van de internationale gemeenschap intensiveert, op zodanige wijze dat ze leiden tot een aanzienlijke verbetering van de positie van de bevolking. Met name op dit punt is de situatie immers problematisch.
Met name op het gebied van het financieel beheer zijn in het begin successen behaald in het hervormingsproces. De EU heeft voorwaarden verbonden aan de middelen die zij ter ondersteuning van het budget ter beschikking heeft gesteld, met als resultaat dat het Palestijnse financieel bestuur is versterkt en dat er sprake is van betere controle en meer transparantie. De Commissie zal nauw blijven samenwerken met de nieuwe Palestijnse minister van Financiën, de heer Fayad, en zal proberen door middel van meer voorwaarden een positieve invloed op het hervormingsproces uit te oefenen.
Helaas is het hervormingsproces op andere gebieden min of meer vastgelopen. Dat geldt met name voor de bestuurlijke en justitiële hervormingen, die beide belangrijke factoren zijn in het kader van de oprichting van een democratische staat. Ook met de voorbereiding van de verkiezingen die voor midden januari zijn aangekondigd, is men nog niet ver gevorderd. Inmiddels is er weliswaar een voorzitter voor de verkiezingsraad benoemd, maar toch zijn vele Palestijnen en vertegenwoordigers van de internationale donorgemeenschap van mening dat de verkiezingen uitgesteld moeten worden. Een van de taken van de internationale Task Force zal zijn belemmeringen in de voorbereiding van de verkiezingen onder de aandacht te brengen van het Kwartet en voorstellen te doen voor oplossingen.
De Commissie is en blijft samen met de lidstaten volledig betrokken bij de voorbereiding van de verkiezingen en wil te zijner tijd de noodzakelijke steun verlenen. Hoe het ook zij, noch de internationale inspanningen gericht op de opstelling van een perspectiefrijke road map, noch de hervormingsinspanningen van de Palestijnse Autoriteit hebben tot dusver geleid tot een verbetering van de situatie daar. Er sterven nog steeds onschuldige mensen aan beide zijden. Het dagelijkse leven wordt beheerst door de angst voor de gruwelijke zelfmoordaanslagen en de vergeldingsacties en men leeft in permanente frustratie en vertwijfeling.
De Israëlische bevolking heeft behoefte aan veiligheid en de Palestijnse bevolking verlangt naar een terugkeer naar het dagelijkse leven zonder vernederingen, naar het einde van de beperkingen van de bewegingsvrijheid en naar een verbetering van de rampzalige levensomstandigheden. Tot dusver is geen enkele van deze wensen vervuld. Met name de humanitaire situatie geeft aanleiding tot grote zorgen. De internationale waarnemers ter plekke zijn het erover eens dat de huidige humanitaire crisis mede veroorzaakt wordt door de beperkte bewegingsvrijheid en de gebrekkige toegang voor hulporganisaties. Het is eenvoudigweg niet aanvaardbaar dat hulpmissies die door de EU worden gefinancierd de toegang wordt geweigerd of dat ze in hun werkzaamheden worden gehinderd.
Alleen al in de afgelopen weken zijn er 23 van dit soort voorvallen geweest. Op 17 oktober bijvoorbeeld werden twee ambtenaren van de Commissie bij hun vertrek uit Israël aangehouden. De documenten en laptops die ze bij zich hadden, werden afgenomen en pas na een hele tijd weer teruggeven. Zoals u wel zult weten, heeft de Commissie verzocht 50 miljoen euro uit de noodreserve ter beschikking te stellen om extra hulp te kunnen verlenen aan steden en dorpen die van de buitenwereld zijn afgesloten.
Er zijn eveneens aanvullende financiële middelen nodig voor de voorbereiding van de verkiezingen. Ik hoop dat de Commissie wat dit betreft op de steun van het Parlement kan rekenen. Dat is uitermate belangrijk voor de ad-hocbijeenkomst die in december plaatsvindt. De internationale donorlanden zullen dan praten over de humanitaire situatie in de Palestijnse gebieden, over de stand van het hervormingsproces en over de noodzakelijke ondersteunende maatregelen en de financiële hulp.
Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de actualiteit van de afgelopen dagen was misschien meer dan ooit een rechtvaardiging voor de heer Solana om hier vanavond aanwezig te zijn. Namens de Fractie van de Europese Volkspartij wil ik u graag bedanken voor het bijwonen van deze vergadering, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger.
De afgelopen tien dagen, die begonnen met de schokkende gijzeling in Moskou, stonden in het teken van de tragische afloop daarvan, maar werden eveneens gemarkeerd door de toegenomen verontrusting over de groeiende politieke instabiliteit in het Midden-Oosten en door het vooruitzicht van een mogelijke oorlog met Irak, waarover men in New York nog steeds debatteert.
Wat Tsjetsjenië en onze betrekkingen met Rusland betreft, hebben wij zojuist de toezegging van voorzitter Prodi gehoord en verzoeken wij u, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, om namens ons en - daar ben ik van overtuigd - namens het voltallige Parlement deze laffe, criminele terroristische daad in Moskou op de meest krachtige wijze te veroordelen. Tegelijkertijd dient u echter ook te waarschuwen tegen de reacties in de Russische publieke opinie en tegen de reacties van sommigen die vooropgaan in de strijd tegen het terrorisme, die geneigd zouden kunnen zijn de gehele Tsjetsjeense bevolking op één lijn te stellen met de extremisten die deze misdaad hebben voorbereid en uitgevoerd.

Dat is precies de val waarin de terroristen het Russische volk en de Russische regering wilden lokken. En als dat zou lukken, dan zou dit achteraf een rechtvaardiging voor hun actie kunnen vormen.
Tegelijkertijd hebben wij de laatste dagen - praktisch van uur tot uur - in het Midden-Oosten een politieke chaos zien ontstaan die de zaak van de vrede uiteraard geen goed kan doen. Wat dit betreft deel ik uw optimisme niet, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger. Om te beginnen werd op 29 oktober de nieuwe regering van de Palestijnse Autoriteit gepresenteerd, die - zoals u al zei - met grote meerderheid door de Palestijnse Wetgevende Raad werd goedgekeurd. Desalniettemin kreeg voorzitter Arafat binnen dezelfde Vergadering ernstige kritiek te verduren vanwege de ineffectieve kabinetswijziging, waarbij de meeste ministers die in september door dezelfde Raad ontslagen waren, in functie zijn gebleven. Het feit dat de minister van Financiën bij deze gelegenheid kon aanblijven - waarover u zich verheugd toonde - terwijl de voormalige minister van Binnenlandse Zaken, die de moed had gehad tot een beëindiging van de gewelddadigheden aan beide zijden op te roepen, terzijde werd geschoven, is in onze ogen daarentegen een zeer zorgwekkend teken dat de haviken in dit nieuwe kabinet wel eens de overhand zouden kunnen hebben boven de voorstanders van de vrede.
Vervolgens ontstond in Israël een regeringscrisis die leidde tot de ontbinding van de Knesset en de aankondiging van vervroegde verkiezingen, die zelfs vóór de datum die thans genoemd wordt, 28 januari, gehouden zouden kunnen worden.
Het verheugt ons dat premier Ariel Sharon tijdens deze crisis niet is gezwicht voor de extreem-rechtse meerderheid, die van plan was de Oslo-akkoorden op te zeggen, Arafat uit te zetten en zich te verzetten tegen de oprichting van een Palestijnse staat. Wij vrezen echter dat deze meerderheid tijdens de gehele komende verkiezingscampagne uiting zal blijven geven aan haar woede, maar we hopen ook dat het Israëlische volk, dat in meerderheid nog steeds voorstander van de vrede is, zich niet zal laten meeslepen door de acties van extreem-rechts.
Ook wat dit betreft rekenen wij erop dat u en uw vertegenwoordiger, ambassadeur Moratinos, zullen proberen de sussende stem van Europa te laten horen te midden van het tumult van de gewelduitbarstingen die men steeds minder onder controle heeft.
Tot slot hopen wij dat dezelfde sussende stem de komende tijd te horen zal zijn in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en dat er na zes weken van moeizame onderhandelingen, zoals u zei, een resolutie kan worden opgesteld die ervoor zorgt dat Irak zijn verantwoordelijkheid neemt, maar die tevens uitzicht biedt op een oplossing die niet noodzakelijkerwijs via militair geweld verloopt.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het op prijs stellen als u de opmerking over de spreektijd aan het begin van het debat ook zou maken voor de Commissie en de Raad, want dan kunnen we de schaarse tijd eerlijk verdelen.

Mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, ik wil beginnen met de situatie in het Midden-Oosten en ik kan enkel zeggen, na de escalatie die wij in de laatste maanden hebben gezien, dat de woorden van de heer Solana weer hoop geven. Als we bedenken wat er het afgelopen jaar is gebeurd, dan moeten we de aankondiging van vervroegde verkiezingen beschouwen als een positieve ontwikkeling, met name omdat het altijd belangrijk is te luisteren naar de stem van het volk, maar ook omdat mijn fractie - vrienden zeggen elkaar nu eenmaal niet altijd aardige dingen - openlijk kritiek heeft geuit op de Israëlische Arbeiderspartij vanwege haar deelname aan de huidige regering, en haar in het voorjaar gevraagd heeft om uit de regering te stappen. Ik zie het als een positieve ontwikkeling dat de Arbeiderspartij uit de regering is gestapt, zeker gezien de reden waarom dat is gebeurd, namelijk omdat zij weigerde in te stemmen met de kredieten voor nieuwe nederzettingen. Dat is een heel belangrijk gegeven, want evenals de Hoge Vertegenwoordiger vind ik het grootste gevaar momenteel dat de bezette gebieden uiteindelijk een soort gatenkaas worden, een soort Bantustan, waardoor een Palestijnse staat onmogelijk zou worden.
Nu de heer Netanyahu de Hoge Vertegenwoordiger heeft uitgenodigd, zou ik hem willen vragen tegen de heer Netanyahu allereerst te zeggen dat wij, ook al hebben wij de rekening opgemaakt van de vernietigingen die hebben plaatsgevonden, bereid zijn om onze steun te verlenen, niet alleen aan de humanitaire actie maar ook aan de wederopbouw van het fundament dat nodig is voor de Palestijnse Autoriteit. Verder kan hij hem zeggen geen graafmachines te sturen maar zo mogelijk stembussen, en zich in te zetten voor het houden van verkiezingen voor de Palestijnse Autoriteit. Ik denk dat daarmee een belangrijke stap zou worden gezet.
Het is moeilijk te geloven dat er werkelijk sprake is van dwanguitoefening en chantage door extreem-rechts tegenover een trio als de heren Sharon, Netanyahu en Mofar. Zij stonden echt aan de rand van de afgrond, maar zagen op tijd in dat er geen alternatief is voor het voorstel van het Kwartet en voor de stichting van twee staten. Aan die lijn moeten wij volgens mij blijven vasthouden.
Wat betreft de situatie in Irak verdient vermelding dat Europa ondanks de interne verschillen heeft weten te bereiken dat de kwestie aan de orde wordt gesteld binnen de Verenigde Naties, in een multilateraal kader, en dat niet alleen eens te meer de rol van de VN-Veiligheidsraad als gezaghebbende instantie is erkend maar ook dat er een opening is gecreëerd waarmee kan worden voorkomen dat er, om het zo te zeggen, vuur op de olie wordt gegooid, waardoor het hele gebied één grote brandhaard zou worden.
Ik zou ook graag van de Hoge Vertegenwoordiger willen vernemen hoe hij denkt te kunnen bewerkstelligen dat de leden van de Veiligheidsraad die tot de EU behoren, en dat zijn er in januari zeker vier, zo veel mogelijk gecoördineerd kunnen optreden.
Ten slotte wil ik nog heel in het kort iets zeggen over de situatie in Tsjetsjenië. Mijn fractie is het volledig eens met het standpunt dat het Parlement in zijn resolutie heeft ingenomen, namelijk: een absolute veroordeling van de terroristische aanslag; uitdrukking van solidariteit met de slachtoffers; kritiek op de opstelling van Rusland, ook ten aanzien van het leven en de veiligheid van zijn eigen burgers; en de noodzaak, zij het niet in deze context, tijdens de volgende top met Rusland duidelijk te maken dat het belangrijk is een oplossing te zoeken via overleg.
Wij moeten, mijnheer de Voorzitter, en daarmee sluit ik af, in elk geval de Hoge Vertegenwoordiger, de vice-voorzitter van de Commissie en onze vertegenwoordigers stimuleren door te gaan met hun pogingen om een bemiddelende rol te vervullen teneinde te komen tot een geleidelijke vermindering van de vijandelijkheden in deze drie conflictgebieden.
(Applaus)
De Voorzitter.
Mijnheer Barón Crespo, ik ben ervan overtuigd dat u als voormalig Voorzitter de regels van dit Parlement kent. De Hoge Vertegenwoordiger en de commissaris mogen het woord voeren zo lang zij wensen. Beiden hebben zij zich echter strikt gehouden aan de tijd die hun was toebedeeld. Ik denk niet dat er reden tot klagen is.

Van der Laan (ELDR).
Voorzitter, mijn fractie veroordeelt alle geweld in het Midden-Oosten onvoorwaardelijk. Burgerslachtoffers zijn altijd onaanvaardbaar, of zij nu vallen door zelfmoordaanslagen of door een leger. Al jaren probeert Europa een rol van betekenis te spelen in het conflict, maar veel van wat we doen is symptoombestrijding in plaats van de oorzaken van de ziekte aan te pakken. Wat er moet gebeuren is dat mensen weer een toekomstperspectief krijgen. Mensen die hoop hebben in de toekomst hebben iets te verliezen en zijn dus bereid te vechten voor vrede in plaats van door te modderen in de status-quo of nog erger, te denken dat geweld een oplossing biedt.
Om een hoopvolle toekomst te krijgen eisen wij van beide partijen serieuze inspanningen. In de eerste plaats moet de Palestijnse Autoriteit veel harder optreden tegen de zelfmoordaanslagen. Terroristen zijn geen helden maar moordenaars en moeten ook zo benaderd worden. Daarnaast moet de Palestijnse Autoriteit hervormen en corruptie uitbannen zodat ook de Palestijnse bevolking vertrouwen krijgt in haar leiders.
Ten tweede vragen wij van Israël een einde te maken aan de politiek van economische wurging en vernedering door sluitingen. Ook moeten de betalingen aan de Palestijnen hervat worden zodat Europees geld zich weer kan richten op ontwikkelingsprojecten in onderwijs en zorg in plaats van betalingssteun. Daarnaast blijft het onaanvaardbaar dat de nederzettingen zich nog steeds mogen uitbreiden. De bezetting en de nederzettingen blijven het grootste obstakel voor echte vrede en veiligheid voor iedereen.
Voorzitter, ik schaam mij voor het gebrek aan Europese daadkracht op het gebied van het Midden-Oosten. Elke dag sterven er onschuldige mensen en toch blijven wij maar bij verklaringen en vergaderingen. We zijn de grootste donor aan Palestina, wij zijn de grootste handelspartner van Israël, we moeten toch iets meer kunnen doen om onze eigen Europese road map tot werkelijkheid te brengen.
Tot slot een opmerking over de komende verkiezingen. Helaas heeft nog geen van de partijen een goed vredesplan op tafel gelegd. Dat moet nu echt gebeuren zodat Israeli's en Palestijnen in januari kunnen kiezen voor vrede voor zichzelf en voor hun buren.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, ik heb goed geluisterd naar de opmerkingen van de heer Solana over Irak. Ik was dan ook zeer verbaasd dat - terwijl president Bush de dreiging van een nieuwe oorlog tegen Irak, met of zonder resolutie van de VN, nog niet heeft weggenomen - de Europese Raad van Brussel hierover niets te melden heeft gehad. Overigens speelt de Unie als zodanig nauwelijks een rol wat deze brandende kwestie betreft. De enige partijen die actie ondernemen zijn sommige staten die lid zijn van de Veiligheidsraad en enkele vredesorganisaties die paraat zijn. De heer Kucinich, lid van het Congres van de Verenigde Staten en voorzitter van de Congressional Progressive Caucus, richt naar aanleiding hiervan de volgende boodschap tot ons: 'Wij kunnen deze oorlog nog voorkomen. Laten wij met elkaar werken aan vrede, samenwerking en aan een nieuw tijdperk voor de menselijke betrekkingen waarin geen plaats is voor oorlog. Ik verwelkom alle mogelijkheden om met u samen te werken om deze nieuwe wereld te creëren.?
Mijnheer de Voorzitter, ik droom van een Europa, van een verenigd Europa dat in staat is de hand die ons wordt gereikt vast te pakken. Dat is op dit moment niet het geval. Dit is een uitdaging van essentieel belang die wij moeten aannemen.
Wat het Midden-Oosten betreft: ruim twintig jaar geleden is de verklaring van de Europese Raad van Venetië opgesteld. Hierin werd aangedrongen op beëindiging van de Israëlische bezetting, werd de onwettigheid van de nederzettingen onderstreept, werd het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen erkend en werd de noodzaak om de PLO in de onderhandelingen te betrekken, benadrukt. Dat is ruim twintig jaar geleden! Van veel recenter datum, namelijk van maart 1999, is de verklaring van de Top van Berlijn, waarin expliciet het recht van de Palestijnen op een eigen staat werd erkend. De situatie verslechtert momenteel van dag tot dag op dramatische wijze, de Oslo-akkoorden zijn vergeten of worden met voeten getreden en het radicalisme van de bezetters roept een radicale opstelling op van een deel van de bezette bevolking; hoe kunnen wij dan de stilte van de EU-lidstaten in Brussel verklaren? Mijn fractie vindt dat dit zo niet langer kan doorgaan en dat er einde moet komen aan deze stilte en deze halfslachtige maatregelen. Er moeten krachtige initiatieven worden ontplooid om de wereld, en vooral de volkeren in de regio, te laten zien dat er een duidelijke politieke wil bestaat om actie te ondernemen, hetgeen de mobilisatie van de voorstanders van de vrede zal bevorderen. Er moet iets drastisch gebeuren.
Ik wil voor dit moment een concreet voorstel doen. Op de dag na de donderdag van onze volgende vergaderingperiode zal het 35 jaar geleden zijn dat de bekende resolutie 242 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd aangenomen, een resolutie die in dit conflict een van de belangrijkste referentiepunten van de internationale gemeenschap vormt. Ik stel voor om ter gelegenheid daarvan in Straatsburg een plechtigheid te organiseren, waaraan het Parlement, de Raad en de Commissie deelnemen. Ik stel voor om daar eveneens jeugdige voorvechters van de vrede bij te betrekken, Europese jongeren, Palestijnse jongeren en Israëlische jongeren, die afgelopen zaterdag massaal bijeenkwamen om de moord op Yitzhak Rabin te herdenken. Elk van onze instellingen kan dan duidelijk verklaren wat voor haar uit hoofde van het internationaal recht en onze gemeenschappelijke waarden onaanvaardbaar is en, omgekeerd, welk rechtvaardig en duurzaam vredesplan wij willen opstellen.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, ik denk dat wij een relatie - niet alleen een filosofische, maar ook een politieke relatie - kunnen leggen tussen de kwestie van het Midden-Oosten, Irak en Tsjetsjenië en de rol van Europa. Ik vind dat het onze taak is om duidelijk te zijn en de waarheid te zeggen. Francis Wurtz zegt terecht: het is twintig jaar geleden dat wij dit en dat veroordeeld hebben. Dat zeggen wij tegen de Israëliërs. Dat is terecht en het klopt. En tegen de Palestijnen moeten wij zeggen: twintig jaar geleden zeiden wij dat jullie de staat Israël niet alleen moeten erkennen, maar dat een massale terugkeer van Palestijnen naar deze Israëlische staat niet mogelijk is. Beide punten zijn juist. Als wij de Israëlische bevolking hoop willen geven, moeten wij ervoor zorgen dat hun angst verdwijnt. Zij zijn bang voor aanslagen, voor de dodelijke zelfmoordaanslagen, die er echter vooral op duiden dat degenen die deze aanslagen plegen de staat Israël niet erkennen. De Palestijnen zijn bang voor de bezetting door het Israëlische leger. Die twee zaken zijn nauw met elkaar verbonden.
Wat Irak betreft is de waarheid simpel. Wij zeggen dat Irak de VN-resoluties moet erkennen. Dit betekent dat alle wapens, voor zover deze aanwezig zijn - ik weet er niets van, ik ben nooit inspecteur geweest, evenmin als ieder ander hier - na controle vernietigd moeten worden. De wijze waarop Saddam Hoessein politiek bedrijft en dit in het verleden heeft gedaan, is een gevaar voor andere landen. Daarom moeten wij eveneens aandringen op de toelating van wapeninspecteurs en niet-gouvernementele organisaties, die moeten onderzoeken of het er in Irak al dan niet democratisch aan toe gaat en hoe de relatie tussen het Iraakse volk en Saddam Hoessein is.
Hetzelfde geldt voor Rusland en Tsjetsjenië. Het is onvoorstelbaar dat men Russische vrouwen en kinderen gegijzeld heeft en wij veroordelen dat. Maar dat Poetin de gegijzelden vervolgens nog langer in gijzeling heeft gehouden, door niet te zeggen hoe het met hen ging of welk gas gebruikt zou worden, en door de informatie waarover hij beschikte niet aan de familieleden door te geven, dat is helemaal onvoorstelbaar. Het is eveneens onvoorstelbaar dat het gehele Tsjetsjeense volk gegijzeld wordt door een voormalig KGB-officier die net zo optreedt als in de tijd van het bolsjewisme en het communisme, oftewel als een KGB-agent.
Europa moet de aanslagen veroordelen, Europa moet meedoen aan antiterroristische acties en Europa moet nee zeggen tegen alle totalitaire neigingen, zelfs als het om een grootmacht als Rusland gaat. Het recht op informatie inperken - waarvoor men in de doema heeft gestemd - betekent een inperking van de democratie. Indien Europa op 11 november zwijgt tegenover Poetin, dan heeft Europa niet het inzicht en de kracht gehad om de democratie te verdedigen.
Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, ik zal het kort houden want ik geloof dat wij in Straatsburg nog de gelegenheid zullen hebben om een diepgaand debat te voeren over het Russisch-Tsetsjeense vraagstuk.
Het is duidelijk dat wij een nieuw Afghanistan, met nieuwe Taliban, aan het creëren zijn. Ik wil echter met nadruk wijzen op een specifiek punt. Enkele dagen geleden is in Kopenhagen Akhmed Zakayev, de vice-premier van de Tsjetsjeense regering, gearresteerd. Hij bevindt zich nog steeds in de gevangenis. Alle initiatieven die de terugkeer van Ilias Akhmadov, de Tsjetsjeense minister van Buitenlandse Zaken, uit de Verenigde Staten naar de Europese Unie mogelijk moeten maken, zijn geblokkeerd. Niet alleen zwijgen wij over hetgeen in Tsjetsjenië gebeurt, maar ook maken wij de paar democratische gesprekspartners die er zijn het werk onmogelijk - door ze gevangen te zetten, of op een andere manier - ofschoon zij de enigen zijn die democratische oplossingen voor het land kunnen bewerkstelligen.
Mijn vraag aan de Hoge Vertegenwoordiger luidt dan ook als volgt: u hebt het initiatief genomen tot de opstelling van zwarte lijsten van personen die misdaden hebben gepleegd tijdens het conflict in het voormalig Joegoslavië. Kunt u, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, nu niet het initiatief nemen tot de opstelling van een witte lijst, dat wil zeggen van een lijst van mensen die wij als zeer belangrijk beschouwen voor de dialoog, opdat deze mensen een visum krijgen zonder dat dat problemen oplevert en zonder dat dit ten koste gaat van een klein land dat, zoals Denemarken of België, onderworpen is aan ondraaglijke druk van de zijde van de Russische Federatie?

Stenzel (PPE-DE.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, in het komende uur of de komende uren zal de Veiligheidsraad - zoals reeds is vermeld - een besluit nemen over de resolutie over Irak. Het lijdt geen twijfel dat Irak onvoorwaardelijk aan alle verplichtingen moet voldoen. Dat is het standpunt van de EU en daar ben ik het inhoudelijk volledig mee eens. Wij maken ons er immers met reden zorgen over dat Irak massavernietigingswapens gaat inzetten en verspreiden. Saddam Hoessein heeft herhaaldelijk aangetoond er niet voor terug te deinzen deze massavernietigingswapens tegen de eigen bevolking in te zetten. De Koerdische slachtoffers van het gifgas in Halabja staan nog steeds in ons geheugen gegrift. Ook de brute vervolging van de sjiieten in het zuiden van het land is niemand vergeten. De meest uiteenlopende regimes en landen zijn in het bezit van massavernietigingswapens, van India of Pakistan tot Noord-Korea. Dat laatste land heeft zelfs toegegeven splijtstoffen te hebben vervaardigd voor kernwapens - een schending van de internationale afspraken die neerkomt op een offensief ter vermindering van de druk op Irak!
Hoe het ook zij, massavernietigingswapens worden pas een onberekenbaar gevaar voor de internationale gemeenschap als de potentaten die erover beschikken onberekenbaar en bedreigend zijn. En dat is Saddam Hoessein ongetwijfeld. Daarom moet in de resolutie van de Veiligheidsraad duidelijk vastgelegd worden dat de VN-wapeninspecteurs ongehinderd hun werk moeten kunnen doen, dat de bevoegdheden van de controleurs uitgebreid moeten worden en dat er niet opnieuw een kat-en-muisspelletje mag worden gespeeld, zoals we dat al eerder hebben gezien. Als er al mensen zijn die een politiek bezoek aan Irak moeten brengen, dan moeten dat de wapeninspecteurs zijn en verder niemand - ik merk dit op in verband met het overbodige en voor Oostenrijk schadelijke bezoek van de gouverneur van Karinthië, Jörg Haider, aan Irak. De heer Haider heeft nu helaas al voor de derde maal een bezoek aan Irak gebracht!
Irak is een veel te gevaarlijk mijnenveld en verdient het ook niet om door neurotische politici te worden gebruikt voor het opvijzelen van hun eigen ego. In deze kwestie moeten de EU-landen gezamenlijk actie ondernemen en moeten individuele acties achterwege blijven. Wij moeten samen met de VS, als partners, optreden, en ook moet het risico van eventuele acties vooraf ingeschat kunnen worden. We moeten voorkomen dat de zaak escaleert of dat er een veiligheidsvacuüm ontstaat waarin het gehele Midden-Oosten wordt meegezogen. Wij moeten blijven werken aan een oplossing van crisissituaties, of dat nu in Tsjetsjenië of het Midden-Oosten is. In dat verband kunt u rekenen op mijn volledige steun!
Van den Berg (PSE).
Voorzitter, de socialistische fractie wil de heren Solana en Patten van harte ondersteunen in hun poging de permanente staat van oorlog in het Midden-Oosten in te perken en de betrokken partijen via de "kwartet-benadering" terug te brengen naar de onderhandelingen. Joshi Belin, een van de bekende architecten van de Oslo-akkoorden, heeft me nog onlangs verzekerd dat ondanks het feit dat de akkoorden door de regering-Sharon aan de ene kant en door de zelfmoordacties van Palestijnse zijde aan de andere kant ernstig zijn ondergraven, de burgers aan beide kanten toch juist op dit moment meer dan ooit behoefte hebben aan structurele politieke voorstellen die uitzicht op vrede bieden. Hij heeft nog eens benadrukt dat wat hem betreft de acties van Europa daarin essentieel zijn.
Ik wil eraan herinneren dat dit Parlement ooit een resolutie heeft aangenomen waarin we hebben gezegd dat de handelsclausules in het associatieverdrag moeten worden aangewend om desnoods af te dwingen dat er een einde wordt gemaakt aan dat nederzettingenbeleid, dat anders een structurele belemmering zal blijven vormen voor de vrede.
Voorzitter, wat betreft Irak wil de socialistische fractie nog eens benadrukken dat noch de VS, noch China, noch welk ander land dan ook het recht heeft om unilateraal waar dan ook in deze wereld een oorlog op grote schaal te beginnen. Onze route is die van de Veiligheidsraad. Dat is de route die we gelukkig nu multilateraal hebben kunnen afdwingen. Dat betekent echter ook dat we geen uitspraken mogen hebben die automatisch oorlog tot gevolg hebben. Ik ben erg blij met de woorden van mevrouw Morillon die dat namens de PPE nog een keer benadrukt heeft. Wat wij nodig hebben is niet een automatisme van oorlog maar een massale druk op Saddam Hoessein via wapeninspecties. Die wapensinspecties moeten effectief zijn en vervolgens kan er, als er iets aan de hand blijkt te zijn, worden opgetreden. Maar wat wij niet nodig hebben, dat is de weg van unilaterale oorlog. Wij moeten in de eerste plaats de coalitie tegen het terrorisme versterken. Die coalitie moet de eerste prioriteit hebben, zowel aan de zijde van de VS als aan de zijde van Europa. Ik denk dat daar onze gemeenschappelijke inzet moet liggen.

De Clercq (ELDR).
De rol van de Europese Unie in het vredesproces in het Midden-Oosten is mijns inziens nog te beperkt. De Verenigde Staten delen de lakens uit en wij zijn slechts tweederangsfiguren. Dit is verkeerd, rekening houdend met onze positie. Wij zijn immers de grootste handelspartner van Israël. Met 14 miljard euro zijn wij ook de grootste financierder van humanitaire hulp en inzake technische en financiële bijstand aan de Palestijnse Autoriteit levert de Europese Unie veruit de grootste bijdrage, geschat op 10 miljoen euro per maand. Het is dus hoog tijd dat Europa niet enkel een payer maar ook een echte player wordt in het vredesproces. Wij zijn dat aan Israël en Palestina, maar ook aan onszelf verplicht om redenen van historische, culturele, geografische, economische en politieke aard.
Vanuit onze Europese traditie moeten we aantonen dat geweld geen oplossing is en dat vrede niet direct van de top moet komen maar veeleer van de basis. Terroristen volgen geen politieke agenda. We moeten er dus voor zorgen dat elke vorm van zinloos geweld wordt afgekeurd door de publieke opinie, zodat terreurdaden niet langer de vredesonderhandelingen doorkruisen. Daarin kan en moet Europa een leidinggevende rol spelen.
We moeten doorgaan met de democratisering en de economische ontwikkeling van de regio. We moeten aan onze uitgebreide humanitaire hulp een meer politieke dimensie geven door het Palestijnse en Israëlische volk te laten inzien dat zij niet eeuwigdurend elkaars vijanden kunnen zijn. Een grotere en meer regelmatige politieke aanwezigheid in de regio is dus meer dan ooit vereist.

Vachetta (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de situatie in het Midden-Oosten blijft een fundamentele zorg en wij moeten alles doen, absoluut alles wat in onze macht ligt, om het ergste, namelijk een oorlog, te voorkomen. De vastberadenheid van de president van de Verenigde Staten, die nog versterkt is door de resultaten van de Republikeinse Partij bij de diverse recente Amerikaanse verkiezingen, wordt er niet minder op. Hij heeft nog geen afstand gedaan van zijn concept van een 'preventieve oorlog?, hetgeen een eufemisme is ter rechtvaardiging van een oorlog - waar of wanneer dan ook - onder het mom van de strijd tegen het terrorisme. Los van het debat dat momenteel in de Veiligheidsraad wordt gevoerd, gaan de voorbereidingen rondom Irak dus gewoon door. De Verenigde Staten hebben de mogelijkheid om hun enorme militaire overwicht in te zetten om hun economische belangen in de regio veilig te stellen, en het risico bestaat dat ze die optie zwaarder laten wegen dan alle andere overwegingen. Indien het tot oorlog komt, zal dit verschrikkelijke gevolgen hebben, hoewel ik eraan herinner dat de oorlog tegen het Iraakse volk nooit gestopt is. Het volk wordt gegijzeld door een embargo dat in de eerste plaats funest is voor kinderen en zwakkeren en dat Saddam Hoessein en zijn familie beschermt.
De oorlogslogica van de Amerikaanse president voedt de oorlogslogica van Ariel Sharon, die indruist tegen de visie van het Palestijnse volk , maar eveneens tegen de veiligheid van zijn eigen volk. De Palestijnse samenleving en de fundamenten voor een Palestijnse staat worden verwoest en het dagelijks leven wordt in toenemende mate onmogelijk gemaakt.
Een oorlog zal het lijden van de volkeren in de regio alleen maar doen toenemen en betekent nog meer uitstel bij het vinden van een politieke oplossing voor een rechtvaardige en duurzame vrede. De gevolgen van deze oorlog zijn op dit moment niet te overzien, maar wij weten dat de arrogante, agressieve houding van het Amerikaanse imperialisme terroristische acties kan oproepen, als een spiegeleffect: een barbaarse reactie op extreme barbarij. Er valt voor ons geen winst aan deze wreedheden te behalen.
In deze situatie moeten de volkeren van Europa en de Verenigde Staten op zichzelf vertrouwen. Indien Bush bij zijn rampzalige plannen blijft, zullen onze regeringen hem - ondanks hun verklaringen - namelijk hulp en steun verlenen zoals zij dat altijd hebben gedaan, omdat ze niet anders durven. Wij moeten ons dus op onszelf verlaten. Hetzelfde geldt voor de Verenigde Staten en voor Groot-Brittannië, waar honderdduizenden mensen tegen deze oorlog demonstreren onder het motto 'niet uit onze naam?.
Morgen gaat in Florence de eerste Europese sociale top van start. Daar zullen duizenden mensen bespreken hoe de wereldorde kan worden veranderd. Dit vereist een volkomen nieuwe aanpak die eerder op behoeften dan op winst inspeelt, omdat dit de enige weg is naar ware gerechtigheid en de enige waarborg voor vrede.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de wereld moet oorlog vermijden. Hoe kan Europa daartoe bijdragen in het Midden-Oosten? Niet zozeer met woorden als wel met daden. Wij moeten het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren als uitgangspunt nemen. Het Palestijnse volk heeft daar recht op, Israël heeft daar recht op, de Tsjetsjenen hebben daar recht op. Wij moeten niet vergeten dat zelfmoordaanslagen nooit zullen worden uitgeroeid met militaire terreur of militaire bezettingen. Mensen en volkeren die niets te verliezen hebben dan hun leven zullen dat leven veil hebben voor een leven met toekomst in waardigheid, een leven in vrijheid.
Laat ons dat ook in de internationale relaties goed onthouden. De dictatuur van Saddam Hoessein is een ramp voor de inwoners van Irak, inzonderheid voor ieder die tegen hem oppositie voert, met name de Koerden en de sjiieten. Hopelijk wordt hij ooit veroordeeld, maar wij moeten geen alibi geven voor een oorlog omwille van olie en Europa moet dat heel duidelijk maken aan de Verenigde Staten. De VN-resoluties zijn voor ons een goede zaak, maar niet als ze automatisch tot oorlog zouden leiden.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, u heeft gezegd dat Irak opgave moet doen van zijn massavernietigingswapens. Er is echter één mogelijkheid die u niet heeft genoemd, en dat is dat er geen massavernietigingswapens meer zijn. Wat gebeurt er als dat het geval blijkt te zijn? Ik zal u vertellen wat er dan gebeurt: we zullen blijven beweren dat Irak massavernietigingswapens verborgen houdt. In de resolutie van de Veiligheidsraad die u hier voor ons heeft beschreven ontbreekt vooral één ding: wat doen we met het embargo als Irak nogmaals, net als het jaren lang gedaan heeft, waarnemers van de VN toelaat? De belofte dit embargo, dat de bevolking uithongert, op te heffen is door de Amerikaanse en Britse regering niet ingelost, en dat is de enige reden waarom Irak genoeg heeft van die waarnemers, die zich dan ook nog eens als spionnen gedragen. Dat wordt door een aantal van deze waarnemers erkend.
Mijnheer de Voorzitter, het is eigenlijk al oorlog. Het luchtoffensief gaat continu door. Op 10 oktober is de luchthaven van Bassora driemaal gebombardeerd. Op deze militaire interventie is met de inzet van veel middelen gereageerd. De oorlog is dus al begonnen. De Amerikanen zijn uit op onderhandelingen met de Iraakse nationale olieraad, en wij zijn kennelijk de enigen die dat niet beseffen.

Menéndez del Valle (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, waar het totale gebrek aan politieke wil van de zojuist afgetreden regering-Sharon en haar gebruik van het veiligheidsargument als excuus voor het door haar gevoerde beleid tot nu toe hebben belet dat het vredesproces opnieuw in gang wordt gezet, bestaat nu het risico dat dit proces volledig stopgzet wordt. Zoals in het redactioneel commentaar van de Ha'aretz van vandaag staat, was de afgetreden regering een verschrikkelijke regering. De machtspolitiek in de bezette gebieden heeft geen einde gemaakt aan het terrorisme en in Israël een bloedvergieten tot gevolg gehad dat qua omvang slechts overtroffen wordt door de oorlog met Libanon. De betrekkingen van Israël met Egypte en met Jordanië bevinden zich op een dieptepunt, en hetzelfde geldt trouwens voor de betrekkingen met Europa. In tijden is het land niet zo beheerst geweest door gevoelens van angst en wanhoop.
De economische situatie in Israël is, zoals we weten, erbarmelijk. De werkloosheid neemt toe. Een en ander wordt mijns inziens hoofdzakelijk, zij het niet uitsluitend, veroorzaakt door de oorlog met Palestina, die welvaart onmogelijk maakt. De voorstanders van het vredesproces moeten een uiterste inspanning doen om de meerderheid van hun medeburgers ervan te overtuigen dat de sociaal-economische situatie in hun land pas kan verbeteren als de politieke besprekingen met de Palestijnen weer op gang komen, en als men het er in het land over eens wordt dat het streven gericht moet zijn op een goede overeenkomst met de Palestijnen.
Op hun beurt moeten de Palestijnen inzien dat de voorstanders van het vredesproces erbij gebaat zijn dat Israël gevrijwaard blijft van terroristische aanslagen. De Palestijnen lijken in die zin bezig te zijn. De Israëlische radio liet gisteren weten dat Al Fatah en Hamas volgende week in Caïro bijeen zullen komen om de beëindiging van de door Hamas uitgevoerde zelfmoordaanslagen in Israël te bespreken. Ik vraag me af of die poging door Israël zal worden gefrustreerd, zoals dat al eerder is gebeurd, met een nieuwe dodelijke aanval op de Gaza-strook of de Westelijke Jordaanoever.
De Europese Unie moet de voorstanders van het vredesproces actief steunen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, wij waren allemaal geschokt door de beelden van het gijzelingsdrama in Moskou en we moeten onvoorwaardelijk vasthouden aan de gedachte dat een gijzeling door niets gerechtvaardigd kan worden. Evenmin kan er discussie zijn over het feit dat iedere staat het recht heeft te weigeren zich te laten chanteren door dergelijke terroristische daden en gemachtigd is de noodzakelijke tegenmaatregelen te nemen. Deze maatregelen moeten evenwel uitsluitend tegen de terroristen zijn gericht en mogen niet een heel volk treffen!
Er valt de nodige kritiek te leveren op het weinig transparante informatiebeleid van de Russische regering na de bevrijding van de gegijzelden. Ik doel hierbij met name op het feit dat er niet onmiddellijk medische hulp is verleend aan de bevrijde gegijzelden en dat familieleden geen toestemming werd verleend om de slachtoffers in de ziekenhuizen te bezoeken. Daarnaast is er de vraag hoe het mogelijk is dat de speciale eenheden die zijn ingezet, anders dan de gegijzelden, geen gevolgen voor hun gezondheid hebben ondervonden, hoewel ze geen gasmaskers droegen. Volgens getuigen waren de gijzelnemers eveneens bewusteloos en zijn ze toch neergeschoten. Als dat waar is, is er sprake van een flagrante schending van ieder denkbaar rechtssysteem, en die moet veroordeeld worden!
Problemen kunnen nooit door middel van geweld worden opgelost. Dat kan alleen met vreedzame middelen. Daarom moet de Russische regering duidelijk worden gemaakt dat ze, als ze een heel volk, en de gekozen vertegenwoordigers van dat volk, de facto kwalificeert als terroristisch, automatisch geen partner meer heeft met wie ze kan onderhandelen om te proberen tot een vreedzame oplossing van het probleem te komen,! Mijns inziens is het de taak van de Europese Unie om Rusland nu steun en hulp te bieden teneinde zo spoedig mogelijk een onderhandelingsproces op gang te brengen.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, mijnheer de commissaris, ik ben het niet eens met de geruststellende opmerkingen over de situatie in Palestina. Ten eerste is in de nieuwe Palestijnse regering het gewicht van degenen die eerlijk en oprecht ijveren voor vrede mijns inziens niet toegenomen, en ten tweede is er een risico dat Europa absoluut moet vermijden. Ik hoor namelijk dat er sprake is van grote bedragen voor nieuwe hulp van de Europese Unie. Ik hoop dat gezorgd wordt voor maximale transparantie bij de verdeling van deze hulp en het beheer daarvan. Zoals uit de ervaringen van het verleden blijkt, is die hulp vaak bestemd voor bepaalde doeleinden - en als dat humanitaire doeleinden zijn, ben ik en zijn wij allen het ermee eens - maar komt het geld vaak ergens anders terecht. De situatie in die landen, en met name de situatie waarin Palestina nog steeds verkeert - een politieke en sociale situatie waarin verschillende groepen tegenover elkaar staan en waarin vetes uitgevochten worden - wekt de indruk dat die hulp wel eens andere wegen zou kunnen nemen, en bijvoorbeeld bij Hamas terecht zou kunnen komen. Middelen bedoeld als humanitaire hulp worden zo uiteindelijk aangewend als steun voor terroristen.
Wat het Europees beleid ten aanzien van Irak betreft ben ik evenwel van mening dat wij ons niet mogen beperken tot zuiver diplomatieke stappen, maar de na 11 september aangegane verplichtingen in ons achterhoofd moeten houden en qua intelligence alles in het werk moeten stellen om het probleem van het terrorisme met wortel en tak - en de wortels bevinden zich in Saoedi-Arabië en de Golfstaten - uit te roeien. Daar moeten wij de ideologische wortels van het wahhabitisch fundamentalisme aanpakken.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Hoge Vertegenwoordiger, beste collega's, ik zal u nog een analyse besparen, omdat ik geloof dat alles wel gezegd is. Meer dan ooit roept de situatie in het Midden-Oosten en het Nabije Oosten ons op tot waakzaamheid. Binnen een aantal maanden zullen twee volkeren daar zich via twee verkiezingen kunnen uitspreken over hun toekomst, maar ik geloof toch dat we onze aandacht reeds nu op dit deel van de wereld moeten richten.
Wat de Palestijnse verkiezingen betreft: we moeten het Palestijnse volk steunen in zijn verlangen door representatieve politici vertegenwoordigd te worden, en deze politici moeten over een grotere democratische legitimiteit beschikken - dat moeten we nu toegeven. We moeten daarom alles doen wat binnen ons vermogen ligt om ervoor te zorgen dat deze verkiezingen correct verlopen.
Mijn vraag is dan ook: welke praktische en technische steun is de Europese Unie van plan voor dit doel te geven? Wat precies, en wanneer?
Wat de Israëlische verkiezingen betreft: die zijn voor mij eerder een bron van zorg dan van hoop. Het is mogelijk dat de Israëlische burgers via deze verkiezingen duidelijk zullen maken dat ze verlangen naar vrede in deze regio waar aan alle kanten gemoord wordt. Maar het is ook mogelijk dat de periode tot de verkiezingen gebruikt wordt door diegenen die het conflict aanwakkeren en het idee van een vreedzame coëxistentie van twee volkeren afwijzen.
De Europese Unie heeft laten zien dat ze in economische en humanitaire zin iets vertegenwoordigt. Kan diezelfde Unie haar aanwezigheid in dit deel van de wereld iets sterker laten gevoelen? Kan de Unie een wat minder behoedzame diplomatie voeren, en zo werkelijk bijdragen tot dialoog en onderhandelingen? Alleen vastberaden internationale, op het recht gebaseerde actie kan deze vicieuze cirkel van geweld doorbreken.

Solana
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen het kort te houden, zodat de spreektijd die het voorzitterschap royaal aan alle sprekers heeft toegewezen niet in het gedrang komt.
Geachte afgevaardigden, wij hebben hier drie onderwerpen ter sprake gebracht. Ik attendeer u er nogmaals op dat wij moeten vermijden om bij elke bijeenkomst hier in het Parlement weer van voren af aan te beginnen. Wij moeten aannemen dat alle aanwezigen van een en hetzelfde uitgangspunt vertrekken: er is een volk dat lijdt, er is een volk dat het sinds vele jaren zwaar te verduren heeft; dat probleem moet verholpen worden en wij moeten daarvoor een oplossing trachten te vinden. Ik denk dat eenieder van ons deze hoofdbeginselen en dit algemene uitgangspunt onderschrijft. Wat willen wij? Wij willen dat er zo spoedig mogelijk twee staten komen die op democratische wijze met elkaar kunnen samenleven, de ene naast de andere, in vrede en voorspoed. Vanuit de Europese Unie moeten wij bijdragen aan de verwezenlijking van dit doel.
Wij hebben reden om optimistisch te zijn. Of pessimistisch. Dat varieert van persoon tot persoon. Zelf ben ik op dit moment, gezien de huidige impasse, geneigd om realistisch te zijn en te zoeken naar specifieke, concrete resultaten. Ik geloof dat de huidige inspanningen van de Europese Unie die richting uitgaan. Grootse verklaringen leiden nergens toe. Dat hebben wij reeds ondervonden. Het komt erop aan de bestaande problemen uit de weg te ruimen.
Wij hebben onder meer onderstreept dat er in Palestijnse kringen een vruchtbaar en open debat aan de gang is dat het einde van het terrorisme kan betekenen, het einde van het terrorisme als rationeel concept. Hopelijk voorgoed. De Europese Unie levert aan dit debat een zeer belangrijke en doeltreffende bijdrage. Daarover zijn alle partijen het eens, niet alleen de Palestijnen maar ook de meest redelijke geledingen van de Israëlische samenleving. Ook zij geven zich rekenschap van het belang van onze rol. Laten wij ons daarom niet beperken tot intentieverklaringen. Het is tijd voor concrete acties die ons een stap dichter bij het eindresultaat brengen.
Onze Palestijnse vrienden moeten hervormingen doorvoeren. Tot dusver hebben zij op dit vlak onvoldoende inspanningen geleverd. Wat dat betreft ben ik het eens met mijn vriend, de heer Morillon. Zij moeten zich blijven inzetten. Ik had een Palestijnse Autoriteit met een premier tot stand willen zien komen. Dat is helaas onmogelijk gebleken, wellicht omdat de ambities van Arafat ten gevolge van zijn langdurige opsluiting in Mukata aan kracht hebben ingeboet, zodat men de stap naar een meer open regering mèt premier uiteindelijk niet heeft kunnen zetten.
Daarom moeten wij de Palestijnen aanmoedigen de strijd tegen het terrorisme voort te zetten en nieuwe hervormingen door te voeren.
Wat Israël betreft moeten wij er vooral op aandringen dat de blokkade van de gebieden wordt opgeheven, zodat de bewoners zich weer vrij kunnen bewegen en de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie geen acht uur nodig heeft voor een traject tussen steden dat normaal gesproken in een half uur kan worden afgelegd. Dat is het probleem op dit moment: de gebieden zijn volledig afgesloten. Alle hulp ten spijt kan de economie onmogelijk blijven draaien als de bewegingsvrijheid van de burgers aan banden wordt gelegd. Dat is een fundamenteel element. Ten tweede moet er betaald worden. Israël moet de geïnde belastingen overmaken aan de Palestijnse Autoriteit, zodat die over de nodige financiële middelen kan beschikken om haar inspanningen tot een goed einde te brengen.
Laten wij daarom de tijd die ons rest tot het einde van het jaar, tot aan de verkiezingen, benutten om de weg vrij te maken voor een debat over en voor de vrede. De verkiezingscampagne biedt daarvoor een passend kader. Laten wij alles doen wat in onze macht ligt om ervoor te zorgen dat het Kwartet, waarin wij een onmisbare en fundamentele rol spelen, zijn werkzaamheden tijdens de eerstvolgende cruciale maanden onvermoeibaar voortzet.
Tot slot nog een woord over Irak: ik denk dat de Europese Unie moeite heeft gedaan om tegemoet te komen aan de verwachtingen van het merendeel van de Europese burgers. Wat wilden wij? Wij wilden dat de inspecteurs zouden terugkeren. Wij wilden dat dit zou gebeuren in overleg met de Verenigde Naties en wij wilden ook dat er niet automatisch een militaire actie zou volgen. Wij wilden drie dingen en wij zijn in onze opzet geslaagd. Dit gehele debat was bedoeld om de terugkeer van de inspecteurs te waarborgen en uiteindelijk zullen zij ook inderdaad terugkeren. Dit alles heeft plaatsgevonden onder auspiciën van de Verenigde Naties en wordt vanmiddag nog besproken. Bovendien is het krachtens de resolutie van de Veiligheidsraad niet geoorloofd automatisch tot oorlogshandelingen over te gaan, aangezien het om een resolutie in twee fases gaat. Zo zijn wij er op de een of andere manier dankzij de inspanningen van talloze landen, ook van buiten de Europese Unie, in geslaagd op deze punten vooruitgang te boeken.
Wij geven echter toe dat de dreiging van massavernietigingswapens reëel is en dat dit probleem niet tot één enkel land beperkt blijft. Niet alleen de Verenigde Staten worden met dit probleem geconfronteerd. Het is iets dat ons allen aangaat. Ook wij moeten de strijd aanbinden met de massavernietigingswapens. Wij hebben daar alle belang bij. Sterker nog, als beschaafde landen zijn wij daartoe verplicht.
Het derde punt betreft Tjsetsjenië. Ik heb deze kwestie om diverse redenen niet te berde gebracht. Ten eerste zijn het voorzitterschap van de Raad en de voorzitter van de Commissie reeds uitvoerig op dit probleem ingegaan. Ik beaam alles wat zij gezegd hebben. Zoals u weet, vindt hier maandag in Brussel een bijeenkomst plaats tijdens welke al deze onderwerpen ongetwijfeld met de heer Poetin zullen worden besproken. Mijnheer de Voorzitter, om te eindigen - ik denk dat ik de mij toegewezen spreektijd niet te buiten ga - spreek ik nogmaals mijn bereidheid uit om opnieuw over deze kwesties in discussie te treden, maar dan wel met de bedoeling om concrete oplossingen te vinden voor de bijzonder ernstige problemen waarmee wij te kampen hebben. Laten wij niet elke keer weer bij het begin beginnen, aangezien eenieder van ons de uitgangspunten kent en onderschrijft.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Solana.
Zoals de Hoge Vertegenwoordiger reeds heeft aangegeven, lopen we achter op het schema, omdat het onmogelijk is de minuut of de anderhalve minuut spreektijd van de afgevaardigden die in het rooster is vastgelegd exact aan te houden. Desalniettemin wil ik alle afgevaardigden verzoeken zich zo precies mogelijk aan de tijd te houden, omdat we anders geen tijd meer hebben voor het debat.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van
de mondelinge vraag (O-0071/02 - B5-0493/02) van de heer Daul, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over de tussenbalans van het gemeenschappelijk landbouwbeleid;
de verklaring van de Raad over de over de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Het woord is aan de heer Daul.

Daul (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik mag u vandaag een ontwerpresolutie voorleggen over de tussentijdse herziening. Deze ontwerpresolutie is op 21 oktober door de Landbouwcommissie goedgekeurd. Ik zal u geen uitgebreid historisch overzicht geven van de verschillende fasen die het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft doorlopen en de achtereenvolgende hervormingen die de Europese Unie heeft doorgevoerd. Ik wil u er wel aan herinneren dat de Europese Raad tijdens de Top van Berlijn de richtsnoeren voor het beleid in de periode 1999-2006 heeft vastgelegd. Bovendien heeft de Raad een aantal wijzigingen doorgevoerd met betrekking tot bepaalde gemeenschappelijke marktordeningen, inzonderheid die voor granen, rundvlees en melk. Ik wijs er verder op dat de Europese Raad de Commissie heeft opgeroepen in 2002 een verslag te presenteren over de ontwikkeling van de landbouwuitgaven en indien nodig voorstellen te doen.
Dit is het kader waarbinnen de Europese Commissie de Raad en het Parlement een voorstel heeft gedaan voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit voorstel is ons op 10 juli jongstleden door commissaris Fischler voorgelegd. Op basis van die mededeling van de Commissie is de Landbouwcommissie met haar werk begonnen, en dat heeft een ontwerpresolutie opgeleverd die ik u vandaag mag presenteren.
De discussies zijn heftig geweest. Dat blijkt uit het feit dat er door de commissieleden 388 amendementen zijn ingediend. Dat betekent dat we allemaal - ongeacht politieke kleur en ongeacht de nationale belangen die op het spel stonden - concessies hebben moeten doen om tot dit compromis te komen. Dat compromis is met een overtuigende meerderheid goedgekeurd, en dat toont aan, wellicht ten overvloede, dat de leden zich een enorme inspanning hebben getroost om politieke en nationale scheidslijnen te overschrijden, teneinde aldus een concept te kunnen afleveren dat de discussie kan beïnvloeden.
Deze resolutie is gericht op drie doelstellingen. Om te beginnen proberen we te verwijzen naar de belangrijkste grondslagen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik doel dan vooral op het beginsel van financiële solidariteit, de noodzaak om landbouwers een billijk inkomen te verschaffen en het handhaven van de bescherming aan de grenzen om te verhinderen dat de mededinging verstoord wordt. Verder hebben we geprobeerd in deze resolutie richtsnoeren te formuleren voor een beleid dat beter rekening houdt met de zorgen van de burgers met betrekking tot het milieu, de bescherming van de gezondheid, de kwaliteit van de voedingsmiddelen, de plattelandsontwikkeling en het welzijn van dieren. Daarnaast moeten we tegemoetkomen aan de verlangens van de producenten, en niet alleen als het om de beloning voor hun werk gaat. Het landbouwbeleid moet namelijk eenvoudiger worden, om ervoor te zorgen dat jonge landbouwers in deze sector willen blijven werken. Tot slot moeten we de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gestalte geven in het kader van een langetermijnperspectief. Dat moet de landbouwers - of meer algemeen: de voedingsindustrie - een beter inzicht geven in de wijze waarop de markt beheerd gaat worden, om ze aldus in staat te stellen hun investeringen op de lange termijn goed te plannen.
De Landbouwcommissie wil niets afdoen aan de bevoegdheden van de andere betrokken commissies, maar ze gelooft wel dat bij elke aanpassing van het gemeenschappelijk landbouwbeleid rekening gehouden moet worden met de begrotingsontwikkelingen op lange termijn - in ieder geval tot ná 2006, het jaar waarin we over nieuwe richtsnoeren gaan onderhandelen.
Ook de Raad denkt er zo over. Het feit dat de Raad en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hetzelfde standpunt innemen toont aan hoe belangrijk het is dat we een gedegen landbouwbeleid blijven voeren, dat door alle burgers als zinvol en billijk wordt ervaren. We moeten dat beleid nu steunen.
Met betrekking tot de voorgestelde resolutie wil ik eerst iets zeggen over de steun die met het oog op marktbeheer wordt verstrekt. De aanpak van de Europese Commissie is gericht op loskoppeling van de aan de producenten uitgekeerde rechtstreekse steun. Dat zal het beheer van deze steun vergemakkelijken, maar er op den duur wel toe leiden dat alle maatregelen voor marktbeheer buiten werking worden gesteld.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling stelt daarom voor een partiële loskoppeling door te voeren. Dat leidt niet noodzakelijkerwijs tot lagere productieprijzen. Daar komt bij dat de voorstellen voor lagere interventieprijzen in de huidige context niet werkelijk noodzakelijk zijn. Als we in de commissie voorstellen tot partiële loskoppeling over te gaan, dan zou dat ertoe leiden dat producenten als basissteun per hectare of per bedrijf een vast bedrag zouden ontvangen, gebaseerd op historische referentiewaarden - tot een maximum van 10.000 euro.
Het tweede element van deze resolutie heeft betrekking op het versterken van de tweede pijler ten behoeve van bepaalde beleidsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling. In de resolutie wordt aangedrongen op flexibiliteit - die is voor de implementatie van welk type plattelandsbeleid dan ook van cruciaal belang, aangezien we zo rekening kunnen houden met de problemen op regionaal niveau.
In het derde richtsnoer wordt benadrukt hoe belangrijk het is dat producenten die uit hoofde van de eerste of tweede pijler communautaire steun ontvangen de in de Europese richtlijnen vastgelegde principes voor milieu en het welzijn van dieren strikt naleven.
Tot slot wil de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling via deze resolutie bereiken dat de Europese Unie in de toekomst over een sterkere onderhandelingspositie kan beschikken. Dat kan door de uit de uitbreiding voortvloeiende dynamiek te benutten, en vooral door erop aan te dringen dat gezorgd wordt voor samenhang tussen de voorstellen voor tussentijdse herziening en het landbouwpakket dat we de kandidaatlanden aanbieden, zodat deze landen gemakkelijker kunnen integreren. Op die wijze kunnen we de manoeuvreerruimte binnen het kader van de onderhandelingen met de Wereldhandelsorganisatie beter benutten.
Tijdens de vergadering van de Landbouwcommissie van 5 oktober heeft u ons op al deze zaken gewezen, mijnheer de commissaris, en nu is het aan de Europese Commissie om spoedig wetgevingsvoorstellen in te dienen die aan al deze voorwaarden voldoen. Wij moeten die voorstellen vervolgens bestuderen en naar de Commissie luisteren wanneer deze ze van uitleg voorziet. En dan moeten we onze verantwoordelijkheid als Parlement aanvaarden. Daarom vraag ik dit Parlement deze resolutie morgen aan te nemen.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben blij dat ik vandaag de gelegenheid heb u mijn oordeel te geven over de besluiten op het gebied van het landbouwbeleid die tijdens de Top van Brussel zijn genomen. Met de bekendmaking van de tussentijdse balans heeft de Commissie in juli al een breed debat over de toekomst van het landbouwbeleid geopend. Nu heeft de Europese Raad aanvullend een aantal begrotingsvragen betreffende het toekomstige gemeenschappelijk landbouwbeleid beantwoord. De besluiten van de Top zijn in de eerste plaats belangrijk omdat daarmee de weg is vrijgemaakt voor de lidstaten om de uitbreidingsonderhandelingen af te ronden en omdat de vijftien staatshoofden en regeringsleiders hebben ingestemd met het Commissievoorstel voor een phasing in van rechtstreekse betalingen in de landbouwsector van de nieuwe lidstaten.
Als de kandidaat-lidstaten zich net zo realistisch tonen, moeten de onderhandelingen over de uitbreiding tijdens de Top van Kopenhagen kunnen worden afgerond. De besluiten van Brussel hebben echter ook ingrijpende gevolgen voor het toekomstig landbouwbeleid. Het belangrijkste is natuurlijk dat wij voor de periode 2007-2013 nu beschikken over een door de vijftien EU-lidstaten vastgesteld begrotingskader voor de uitgaven voor marktordeningen en rechtstreekse betalingen. Dit kader bestaat enerzijds uit de voor 2006 voorziene uitgaven van de vijftien EU-lidstaten en anderzijds uit de financiële voorstellen - in nominale waarden - voor 2006 voor de tien nieuwe lidstaten, die ieder jaar met slechts 1 procent zullen worden verhoogd. Dat betekent dat tweederde van de nog niet gerealiseerde hervormingen in de melksector in het kader van Agenda 2000 in 2007 en 2008 onder de nieuwe bovengrens moeten worden gefinancierd. Daarnaast moet 70 procent van de phasing in van de rechtstreekse betalingen onder deze nieuwe bovengrens worden gefinancierd, en dat geldt ook voor de hervormingen die de Raad reeds heeft aangekondigd - denkt u daarbij aan suiker, olijfolie, tabak, wijn en katoen.
Het oude landbouwrichtsnoer is daarmee definitief non-existent geworden, hoewel het nu eigenlijk al geen werking meer heeft. Op basis van dit nieuwe financiële kader moeten wij het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de komende tien jaar van een duidelijk ontwikkelings- en planningsperspectief voorzien. Wat betekent dat nu voor de tussentijdse herziening? In de conclusies van het voorzitterschap is vastgelegd dat de besluiten van Brussel geen afbreuk doen aan toekomstige beslissingen over het GLB, noch aan de tussentijdse herziening waartoe besloten is in Berlijn, noch aan de internationale verplichtingen die wij in Doha en elders zijn aangegaan.
Daardoor zijn wij nu welhaast verplicht rekening te blijven houden met de besluiten die de staatshoofden en regeringsleiders in Berlijn en Göteborg genomen hebben. Het is in dit verband opmerkelijk dat tijdens de Top van Brussel de middelen voor plattelandsontwikkeling niet zijn begrensd. Integendeel zelfs: de Top heeft ons herinnerd aan de betekenis van met name de achtergestelde gebieden en de multifunctionaliteit van de landbouw - de facto dus aan de uitbreiding van de tweede pijler, waarop het Parlement reeds meermaals heeft aangedrongen.
Ik ga ervan uit dat het Europees Parlement bij het vaststellen van de nieuwe financiële vooruitzichten voor de periode na 2006, waarbij het in tegenstelling tot bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid volledig medebeslissingsrecht heeft, zijn wensen op dit punt nadrukkelijk zal aangeven. In de conclusies worden de verbintenissen die de Europese Unie is aangegaan bij de start van de ontwikkelingsronde van Doha uitdrukkelijk aangehaald. Door sommigen wordt dat geïnterpreteerd als aanwijzing dat het voorstel voor de ontkoppeling van de rechtstreekse betalingen nu definitief van tafel is.
Ik wil u waarschuwen voor een dergelijke interpretatie. De Europese Unie en alle andere WTO-leden hebben zich in Doha in principe bereid verklaard tot een verplichte korting van de blue box, en tijdens de Top over duurzaamheid in Johannesburg heeft ook de Raad aangegeven daarachter te staan. Als deze korting in het kader van de onderhandelingen daadwerkelijk wordt doorgevoerd, betekent dat dat de rechtstreekse betalingen in ieder geval gedeeltelijk moeten worden opgegeven, omdat dan de mogelijkheid van ontkoppeling niet meer aanwezig zou zijn. Er zal op zijn laatst in maart over deze kwestie gediscussieerd moeten worden, als in het kader van de WTO de modaliteiten voor de landbouwsector besproken worden.
Welke gevolgen zal de tussentijdse herziening hebben voor de landbouwsector? In de mededeling getiteld 'Op weg naar duurzame landbouw - Een tussentijds overzicht van het gemeenschappelijk landbouwbeleid? heeft de Commissie deze veelgestelde vraag aan een eerste kwalitatieve beoordeling onderworpen, een beoordeling die op interne analyses is gebaseerd. Deze analyses zijn met name gericht op de vraag wat de voordelen zijn voor de boeren, consumenten, belastingbetalers, burgers, de voedingsmiddelenindustrie en de betrokken autoriteiten, alsmede op de vraag op welke wijze de voorstellen zouden bijdragen aan het uitbreidingsproces en aan versterking van de positie van de EU in internationaal verband.
Bovendien werd deze analyse in de mededeling over de tussentijdse herziening aangevuld met prognoses voor de middellange termijn inzake de landbouwmarkten en met verslagen over de sectoren rijst, noten en melk, die het directoraat-generaal Landbouw in juni heeft gepubliceerd. Verder is in maart een onderzoek gepubliceerd naar de gevolgen van de uitbreiding van de Unie voor de landbouwmarkten en de inkomens in de kandidaat-lidstaten. Op dit moment worden in opdracht van het directoraat-generaal Landbouw uitgebreide analyses opgesteld van de mogelijke gevolgen van de concrete beleidsvoorstellen; de resultaten daarvan zullen aan het einde van het jaar samen met de ontwerpwetgevingstekst worden gepresenteerd. Uiteraard zullen wij daarbij ten volle rekening houden met de besluiten van Brussel.
Dan wil ik nu nog ingaan op de ontwerpresolutie van het Europees Parlement. Net als u ben ik van mening dat wij ons er met het oog op de doelstellingen van ons beleid van moeten verzekeren dat onze beleidsinstrumenten evenwichtig en uniform zijn. Ik ben blij met uw aanbod om samen te werken teneinde te kunnen garanderen dat het Europees landbouwmodel verder wordt ontwikkeld, versterkt en beschermd als Europa is uitgebreid. Ik ben het met u eens dat kwesties die niet op het gebied van de handel liggen beter in de multilaterale overeenkomsten moeten worden geïntegreerd. Dit kunnen wij als onderhandelaars voor de Europese Unie echter alleen bereiken als wij in ruil daarvoor voldoende te bieden hebben.
Verder zien wij in dat meer kwaliteit, certificeringen, audits, enzovoort extra kosten vormen voor de boeren - met name de kleine boeren. Daarom zijn onze voorstellen voor de ontkoppeling en versterking van de tweede pijler van doorslaggevend belang voor het behoud van het Europees landbouwmodel. Daarbij sta ik ook open voor voorstellen van het Parlement om de rol van vrouwen in de landbouw te versterken. Duidelijk gedefinieerde voorwaarden voor bedrijfsbeheer in de landbouw in de vorm van cross compliance vormen volgens mij een fundamenteel element om het gemeenschappelijk landbouwbeleid weer in overeenstemming te brengen met de wensen van de burgers. Ik ondersteun ook ten volle de wens van het Parlement om voor deze audits eenvoudige en efficiënte procedures op te zetten.
Vereenvoudiging zal op zich een hoofddoel blijven, maar de kwaliteit moet aantoonbaar en controleerbaar zijn om geloofwaardig te blijven. Zoals ik reeds heb opgemerkt, verwacht ik dat het Europees Parlement bij de inrichting en invulling van de tweede pijler zijn wensen nadrukkelijk zal aangeven. Omgekeerd steun ik het Parlement in zijn streven ook op het gebied van het landbouwbeleid medebeslissingsrecht te krijgen. Daardoor zou het imago van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de publieke opinie aanmerkelijk verbeterd worden.
Wij moeten nu de gelegenheid aangrijpen om een duurzaam landbouwbeleid op te bouwen en dit in overeenstemming te brengen met de verwachtingen van de samenleving, en om de boeren voor de lange termijn een politiek perspectief te bieden. Ik reken daarbij op uw steun!
Fischer Boel
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen dank ik u omdat ik de gelegenheid krijg aan het Europees Parlement verslag uit te brengen over de werkzaamheden van de Raad wat de tussentijdse herziening betreft.
Zoals gepland in Agenda 2000, heeft de Commissie op 10 juli van dit jaar de tussenbalans van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voorgelegd. Het Deens voorzitterschap beschouwde het als een van de belangrijkste prioriteiten om de besprekingen over de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zo ver mogelijk te doen vorderen. Commissaris Fischler heeft zijn discussienota over de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voorgelegd op een bijeenkomst van de Raad op 15 juli. Bij die gelegenheid hield de Raad een open debat, waarbij de lidstaten de mogelijkheid kregen onmiddellijk hun standpunt over de ideeën van de Commissie mee te delen. Het Deens voorzitterschap heeft het debat over de tussenbalans op de agenda geplaatst van alle Raadsbijeenkomsten in juli, september en oktober, zodat alle centrale thema's van de discussienota van de Commissie nu uitvoerig door de Raad zijn behandeld. Daarnaast is de discussienota ook in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en in een aantal relevante werkgroepen behandeld. Zoals de commissaris in zijn toespraak opmerkte, wordt in de conclusies van de Top van Brussel onderstreept dat we hiermee geen afbreuk doen aan toekomstige beslissingen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid en over de financiering van de EU na 2006, noch aan de eventuele gevolgen van de uitvoering van punt 22 in de conclusies van Berlijn, Agenda 2000 dus, noch aan de internationale verplichtingen die de EU is aangegaan, onder meer bij de start van de ontwikkelingsronde van Doha. De tussentijdse herziening wordt met andere woorden gewoon voortgezet als onderdeel van Agenda 2000.
Net zoals het Europees Parlement en andere instellingen wisten wij van meet af aan dat onze besprekingen over de discussienota het uitgangspunt zouden vormen voor de wetgevingsvoorstellen die de Commissie op een later tijdstip zal doen. Het voorzitterschap heeft daarom een algemeen debat georganiseerd waar de ministers de gelegenheid hadden hun opvattingen over alle aspecten van de mededeling van de Commissie naar voren te brengen.
Vooraleer ik verder commentaar geef, wil ik het Parlement graag danken voor zijn medewerking in deze aangelegenheid. Wij kijken uit naar de definitieve beslissing van morgen, die uiteraard een belangrijke bijdrage tot het debat zal vormen. Ik maak er geen geheim van dat de reacties van de ministers op de tussentijdse herziening vanaf het begin zeer uiteenlopend waren, zowel wat de timing als wat het kader en natuurlijk de inhoud zelf betreft. Als voorzitter van de Raad Landbouw en Visserij heb ik in het algemeen echter kunnen vaststellen dat de meerderheid voorstander is van een krachtiger plattelandsbeleid en van meer aandacht voor voedselveiligheid, milieubescherming en dierenwelzijn.
Geachte afgevaardigden, ik wil nu overgaan tot het becommentariëren van de belangrijkste elementen in de mededeling van de Commissie in het licht van het debat dat we gevoerd hebben in de Raad.
De tussenbalans bevat twee zeer fundamentele horizontale aspecten, namelijk loskoppeling van de rechtstreekse steun en modulatie. De Commissie is met haar ideeën veel verder gegaan dan voorheen. De Raad heeft in juli een eerste algemene discussie over deze aspecten gehad en nu moet hij zich buigen over de meer technische kant van de afzonderlijke elementen.
Wat de loskoppeling van de rechtstreekse steun betreft, kan ik meedelen dat de delegaties grote behoefte hebben aan meer informatie van de Commissie in de vorm van resultaatanalyses, waarin niet alleen gekeken wordt naar de economische en sociale, maar ook naar de regionale effecten van het voorstel, vooraleer zij een definitief standpunt kunnen innemen. Anderzijds waren er ook enkele delegaties die het basisprincipe van ontkoppeling steunen. Zij zijn van mening dat ontkoppeling de landbouwers de mogelijkheid zal bieden zich toe te leggen op producten waarvan de verkoop de meeste winst oplevert, zonder dat ze in het oog moeten houden hoeveel steun ze voor de afzonderlijke producten ontvangen. Het wordt tevens als een efficiënt signaal beschouwd, zowel naar de consumenten als naar de belastingbetalers toe. Tot slot wijzen de landen ook op de voordelen die ontkoppeling zou bieden bij de onderhandelingen in het kader van de WTO. Het kan ook een belangrijk element zijn om begrip te kweken voor de overige doelstellingen van de EU in de onderhandelingen.
Het voorstel inzake modulatie is door een aantal ministers naar het principe met instemming begroet. Zij zijn van mening dat het een goede manier is om te voorzien in de middelen die nodig zijn voor het verwezenlijken van de prioritaire doelstellingen op het gebied van voedselveiligheid, kwaliteit, milieu, dierenwelzijn en een aantal andere belangrijke terreinen.
Andere ministers hebben kritiek geuit op de modulatie, omdat ze in feite een reële, progressieve vermindering van de steun betekent en omdat het model, met uitzondering van franchising en capping, te weinig rekening houdt met de bestaande regionale verschillen. De delegaties houden er ook verschillende opvattingen op na met betrekking tot de vermindering van de steun in de eerste pijler en de verdeling van de gedifferentieerde middelen alsook ten aanzien van de criteria volgens dewelke een en ander zijn beslag moet krijgen.
Nu wil ik dieper ingaan op de meer specifieke marktsectoren. Op zijn bijeenkomst in september heeft de Raad een uitgebreid debat gehouden over de belangrijkste gewassen. Hoewel we de algemene richting van de Commissie tot op zekere hoogte konden volgen, was er een aantal specifieke voorstellen die op hevige weerstand stuitten. Zo brachten verschillende groepen van delegaties sterke argumenten naar voren tegen de vermindering van de interventieprijs voor graan, de afschaffing van de maandelijkse toeslag voor graan, de afschaffing van de interventieregeling voor rogge en de voorgestelde wijzigingen voor de marktordeningen voor durumtarwe alsook tegen de voorgestelde milieuvriendelijke braaklegging van grond en de door de Commissie voorgestelde wijziging van de steun voor energiegewassen.
De mededeling van de Commissie ging vergezeld van gedetailleerde verslagen over rijst, noten en melk. De Raad heeft op zijn bijeenkomst in oktober een volledig debat aan deze sectoren gewijd. Met betrekking tot rijst en noten liepen de standpunten duidelijk uiteen naargelang de landen al dan niet producenten van deze producten zijn. Wat rijst betreft, bestond er aanvankelijk echter grote eensgezindheid over de noodzaak veranderingen door te voeren in de sector - door de aanneming van het "Everything But Arms"initiatief is dit noodzakelijk geworden. Verschillende ministers van producerende landen hebben inmiddels echter hun ontevredenheid geuit over de concrete maatregelen die de Commissie voorstelt, terwijl de niet-producerende landen het voorstel van de Commissie als een stap in de juiste richting beschouwen.
Met betrekking tot melk heeft de Commissie vier opties voor de melksector voorgesteld voor de periode van 2008 tot 2015. Na de besprekingen is men tot de conclusie gekomen dat deze opties - met uitzondering van optie 3, dit wil zeggen met a- en c-quota's - door de onzekerheid over de verenigbaarheid ervan met de WTO-regels waarschijnlijk niet in aanmerking kunnen komen. Daarom vond de Raad het zinvoller de situatie later nader te onderzoeken.
Ook wat noten betreft, hebben de producentenlanden duidelijk laten blijken dat voor deze sector bijzondere steun nodig is.
Geachte afgevaardigden, het initiatief van de Commissie om de plattelandsontwikkeling te bevorderen is door de lidstaten positief onthaald. Zoals ik eerder zei, is men het echter niet eens over de middelen om dit doel te bereiken en in het debat in de Raad zijn verschillende opvattingen naar voren gekomen, onder andere over de keuze van instrumenten en de verdeling van de middelen. Het debat was echter zeer positief in die zin dat iedereen het erover eens was dat er op dit gebied iets dient te gebeuren, dat een vereenvoudiging van de marktordeningen bijvoorbeeld noodzakelijk is. De delegaties hebben een aantal suggesties gedaan voor verbeteringen en voor nieuwe maatregelen op iets langere termijn.
Het door de Commissie geopperde idee van een auditprocedure voor landbouwbedrijven kon bij vele delegaties op bijval rekenen, ook hier weer wat het principe betreft. De meerderheid van de delegaties is in eerste instantie echter voorstander van een vrijwillig systeem dat voor de landbouwers aantrekkelijk is, opdat zo veel mogelijk landbouwers van het systeem gebruikmaken.
De Raad heeft de mededeling van de Commissie over de tussentijdse herziening grondig behandeld. De delegaties hebben de gelegenheid gekregen om vragen te stellen, commentaar te geven, nieuwe ideeën te opperen en steun uit te spreken voor dan wel kritiek te leveren op alle aspecten van de mededeling en de bijgaande verslagen. Op deze manier beschikt de Commissie nu over een stevige basis om de wensen van de lidstaten betreffende de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid in te schatten en de vereiste conclusies te trekken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad.
Geachte afgevaardigden, wilt u er alstublieft aan denken dat het bijna 20.00 uur is. We moeten het debat op een andere manier voeren als wij ook nog de commissaris en de fungerend voorzitter van de Raad willen horen.
Ik wil u het volgende voorstel doen. Alle fractiewoordvoerders krijgen het woord, en zij moeten zich strikt houden aan de toegekende spreektijd. Dat betekent in totaal twintig minuten. Vervolgens antwoorden de commissaris en de fungerend voorzitter van de Raad. Daarna onderbreken we de zitting en hervatten we het debat om 21.00 uur. Iedereen moet wat water bij de wijn doen, omdat de fungerend voorzitter en de commissaris onmogelijk tot de allerlaatste interventie aanwezig kunnen blijven.

Goepel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Fischler, in het licht van alles wat er vandaag in het kader van deze cruciale fase van de uitbreiding is besloten, wil ik u ondersteunen in uw oproep aan het Parlement om te blijven vasthouden aan hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het fijne onderscheid daarbij is evenwel dat het nu gaat om een hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid vanaf 2007. Dat betekent dat het huidige beleid tot 2006 wordt voortgezet en dat wij de landbouw in Europa vanaf 2007 op basis van een hervormd beleid zullen inrichten. Mijnheer Fischler, u moet er mijns inziens nu van uitgaan dat uw voorstellen qua timing en met name qua inhoud niet meer uitvoerbaar zullen zijn, tenminste als we het compromis inzake de rechtstreekse landbouwbetalingen dat de staatshoofden en regeringsleiders in Brussel hebben bereikt juist hebben geïnterpreteerd. Met andere woorden, het staat nu vast dat de besluiten van de Top van Berlijn tot 2006 van kracht blijven en dat de meest recente besluiten voor de boeren in de Europese Unie planningszekerheid tot 2013 betekenen.
Dit betekent dat de kandidaat-lidstaten vanaf 2004 met zekerheid kunnen rekenen op een stijging van de rechtstreekse betalingen. Overigens was dat al opgenomen in de voorstellen van de Commissie van december 2001 inzake de financiering van de rechtstreekse landbouwbetalingen voor de kandidaat-lidstaten. Alleen zullen de 100%-compensatiebetalingen voor alle lidstaten in 2013 niet meer overeenstemmen met de 100% van de financiële prestatie in 2006, maar dat was toen reeds duidelijk. Het zal iedereen wel duidelijk zijn dat dit minder zal zijn. En dat moet ook iedere landbouwer in een uitgebreide Europese Unie weten. Teneinde verkeerde ontwikkelingen te voorkomen dringen wij er als Fractie van de Europese Volkspartij in een ontwerpresolutie van alle fracties in het Europees Parlement op aan dat het Parlement, onder andere om deze reden, onbeperkte begrotingsrechten en volledige medebeslissingsbevoegdheid op het gebied van de landbouw krijgt.

Garot (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, net als zovele collega's hier ben ook ik heel blij dat de Europese Raad van Brussel erin geslaagd is te vermijden dat de landbouwproblematiek een obstakel vormt voor de toetreding van deze tien landen tot de Europese Unie in 2004. Ik geloof dat het nu zinvol zou zijn als we wisten wat er in 2013 beschikbaar is voor de eerste pijler van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Op de Top is wel vastgelegd hoe hoog de begroting zal uitvallen, maar men is in gebreke gebleven aan te geven hoe die begroting precies is samengesteld, dat wil zeggen: hoeveel er tijdens de tweede helft van Agenda 2000 en ná 2006 precies voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid beschikbaar zal zijn. Op deze belangrijke vraag hebben we dus nog geen antwoord. Niemand zal immers ontkennen dat voedselveiligheid, duurzame ontwikkeling en een evenwichtig gebruik van het beschikbare areaal belangrijke zaken zijn, en dat we voor de problemen op dit vlak zo spoedig mogelijk een antwoord zullen moeten formuleren. Deze problemen zijn op zich al voldoende rechtvaardiging om in 2004 reeds te beginnen met het doorvoeren van belangrijke wijzigingen in het gemeenschappelijke landbouwbeleid zoals dat er nu uitziet. Dat is dan ook wat we beogen met het enige amendement dat de socialistische fractie heeft ingediend met betrekking tot de ontwerpresolutie die de heer Daul namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft ingediend. Het Parlement zal hier morgen over stemmen.
Aan de ene kant hebben we te maken met de verwachtingen van de burgers, en het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet daar met snelle, positieve antwoorden aan tegemoetkomen. Aan de andere kant dienen we rekening te houden met onze strategische positie in het kader van de onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie. Onze positie zal des te sterker zijn als het landbouwbeleid binnen de context van de plattelandsontwikkeling meer aandacht schenkt aan het multifunctionele karakter van de Europese landbouw. Bovendien zal de steun voor een deel moeten worden losgekoppeld van de productie. Het is beter als we tijdens de onderhandelingen een agressieve positie innemen, omdat we op die manier de ontwikkelingslanden achter ons zullen krijgen, zeker als we het hebben over het verzet tegen de Amerikaanse Farm Bill. De kans dat die landen zich voor het karretje laten spannen van allerhande belangengroepen binnen de WTO is zo ook geringer. Tot slot, mijnheer de commissaris, wil ik uw aandacht erop vestigen dat we behoefte hebben aan gekwalificeerde externe bescherming en interne marktregulering, opdat de inspanningen van de landbouwers om de kwaliteit van hun producten en hun werk te verbeteren en om het milieu te beschermen op passende wijze beloond worden.

De Voorzitter.
Het woord is aan de heer Cunha voor een motie van orde.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, een punt van orde om uitdrukking te geven aan mijn verontwaardiging met betrekking tot de antidemocratische werkwijze die het voorzitterschap bij dit debat gevolgd heeft. Wij zijn hier reeds vanaf 17.00 uur aanwezig om aan dit debat te beginnen, maar de onderscheidene Voorzitters zijn bij het omgaan met de tijd uiterst onbekwaam gebleken. En nu komt u ons vertellen dat eerst de coördinatoren en vervolgens de heer Fischler het woord zullen voeren, waarna het debat onderbroken zal worden. De andere afgevaardigden op de sprekerslijst zullen dus pas na het diner kunnen spreken. Dat is een buitengewoon antidemocratische en onwaardige manier van doen, mijnheer de Voorzitter. Ik wil dat hier nota van genomen wordt.

De Voorzitter.
Uiteraard. Iets wat ik eveneens graag in de notulen zal laten opnemen...

is mijn verbazing over het feit dat de afgevaardigde naar het bureau komt en een dialoog wil beginnen zonder de microfoon te gebruiken.
Met de grootst mogelijke transparantie moet ik daaraan toevoegen dat wij op zeer democratische wijze hebben gehandeld, omdat u kunt luisteren naar de commissaris en de fungerend voorzitter van de Raad. Anders zou u niet de mogelijkheid hebben naar hen te luisteren en zouden we hier tot na 20.00 uur blijven.
Ik wil hier nog een persoonlijke opmerking aan toevoegen. Ik zal de vergadering van het Bureau van het Parlement moeten missen, omdat ik van 20.00 uur tot 20.30 uur hier de vergadering moet voorzitten, dus na de vastgestelde tijd. Hier is geen regeling getroffen. De verklaringen van de commissaris en de fungerend voorzitter van de Raad zijn gewoon naar voren geschoven, zodat u een fatsoenlijk debat kunt voeren.
Nu ik dit gezegd heb, kunnen we het debat weer voortzetten. Ik moest evenwel duidelijk aangeven wat er nu werkelijk gebeurt.

Olsson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, commissaris, met de huidige besluitvormingsprocedures in de Europese Unie beland je soms in onverwachte en spannende situaties. Om te beginnen wil ik de Europese Raad gelukwensen met het bereikte akkoord, dat buitengewoon goed en belangrijk is. Daarnaast wil ik echter niet onvermeld laten dat dit akkoord de hele discussie over het toekomstige landbouwbeleid op zijn kop zet, iets wat wij niet hadden voorzien.
Ik wil enkele woorden wijden aan de mid-term review. Er bestaat een onmiskenbare behoefte aan hervorming van het landbouwbeleid om begrotingsredenen, justitiële redenen, milieuredenen en andere redenen, waarop ik nu niet in detail zal ingaan, en om redenen die verband houden met de resultaten van Doha: meewerken aan een beter functionerende wereldhandel en de arme landen helpen hun economie te ontwikkelen. Het is zeer belangrijk dat deze hervormingen goed functioneren. Daarom is het van essentieel belang dat de voorstellen van de Commissie voor decoupling en een betere marktaanpassing van het landbouwbeleid uitgevoerd kunnen worden. Het is ook van cruciaal belang dat modulatie, dat wil zeggen meer investeringen in het milieu en het platteland, kan plaatsvinden en dat men wat financiële middelen van de rechtstreekse betalingen wegneemt.
Ook wil ik iets zeggen over de resolutie van het Parlement. Wij hebben een compromis bereikt dat het voorstel van de Commissie in grote lijnen steunt. Ik ben zeer verheugd over het feit dat, ondanks onze meningsverschillen, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dit heeft weten te bereiken. Er zijn echter nog enkele punten waarover apart gestemd moet worden. Ik kan bijvoorbeeld namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zeggen dat wij een wijziging van het interinstitutioneel akkoord om het begrotingsplafond van 1,27 procent van het bbp te gebruiken, niet kunnen steunen. Dat is volstrekt onmogelijk. Wij moeten tegen de punten stemmen die wij niet kunnen steunen en ik hoop dat zij niet worden aangenomen.
Om het debat over een constructieve hervorming van het landbouwbeleid op de lange termijn te kunnen blijven voeren, is het echter van zeer groot belang dat het voorstel van de Commissie in haar mid-term review uitgevoerd kan worden. Ik wil zowel de commissaris als de voorzitter van de Raad vragen wat zij willen doen om dit debat levend te houden, nu het beduidend moeilijker is om modulatie te bespreken, nu wij niet weten waar wij het geld vandaan moeten halen en nu het veel moeilijker wordt om een decoupling van de rechtstreekse betalingen te rechtvaardigen. Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat dit functioneert en hoe brengen wij een constructief debat tot stand over het toekomstige landbouwbeleid?

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag weten of ik uw woorden goed heb begrepen: u gaat eerst het woord geven aan de fractievoorzitters, dan aan de commissaris en de minister opdat zij kunnen antwoorden, en om 21.00 uur wordt dan het debat zonder commissaris en minister voortgezet. Klopt dat?

De Voorzitter.
Ik moet mijn vorige verklaring op grond van nieuwe informatie herzien. Om 21.00 uur wordt het debat hervat waarbij de fungerend voorzitter van de Raad aanwezig zal zijn. Zij zal blijven en alle sprekers antwoorden.

Jové Peres (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ondanks het belang van de beslissingen die de Raad van Brussel heeft genomen, zal ik hier slechts commentaar leveren op de mededeling over de tussentijdse herziening van het GLB van de Commissie. Daarover gaat de resolutie van het Parlement.
Onzes inziens zal de ontkoppeling van de financiële steun ontaarden in een soort van bijstandsuitkering, waardoor de legitimiteit van de steunmaatregelen op de middellange termijn in het gedrang zal komen. Dat is in strijd met de doelstellingen inzake cohesie, aangezien de beoogde ontkoppeling de steun zal beperken tot de historische basis - althans voor zover uit het Commissievoorstel kan worden opgemaakt -, de werkloosheid in regio's met inherente problemen zal opdrijven en de steun zal concentreren in gebieden met een meer intensieve landbouw. Dit zal aanleiding geven tot ontvolking en vermindering van de economische activiteit.
Met de instrumenten voor plattelandsontwikkeling, waarvoor momenteel bijzonder weinig financiële middelen worden uitgetrokken, zullen deze processen maar moeilijk gecompenseerd kunnen worden. De zogenaamde modulatie, overigens een slecht gekozen naam, is niet zozeer bedoeld om bij te dragen aan een rechtvaardige en in de ogen van het publiek legitieme verdeling van de steun als wel om besparingen in de hand te werken.
Het plafond van 300.000 euro zal slechts van toepassing zijn op 1900 van de 4,5 miljoen bedrijven. Volgens onze berekeningen zal de jaarlijkse vermindering van 3 procent echter van invloed zijn op alle landbouwbedrijven, van de allergrootste tot de allerkleinste. Gevolg hiervan is dat 15 procent van de besparingen zal worden doorgevoerd in bedrijven die jaarlijks 5000 à 10.000 euro ontvangen. Anders gezegd, het voorstel getuigt van een weinig sociale benadering.
Met de sectorale hervormingen worden uitsluitend besparingen nagestreefd. Er wordt slechts gedeeltelijke compensatie voorgesteld voor de vermindering van de landbouwinkomsten ten gevolge van de daling van de marktprijzen, de toenemende liberalisering van de handel en de groeiende concurrentie als gevolg van de goedkeuring van de Farm Bill in de Verenigde Staten.
Mijnheer de commissaris, gisteren heb ik echter met plezier gelezen dat de Commissie in navolging van de Raad van Brussel kennelijk nieuwe differentiatieformules voorbereidt. Zo heb ik het althans begrepen. Dat zou uiteraard een goede zaak zijn. Het is immers wenselijk dat de herziening in plaats van een verhulde stap achteruit een echte, billijke modulatie oplevert overeenkomstig een reeks welomlijnde criteria, met speciale aandacht voor de werkgelegenheid.

Auroi (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de fungerend voorzitter, u heeft zelf kunnen vaststellen in welke mate de resolutie van de heer Daul de ideeën van de gehele Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling weergeeft, ongeacht de politieke kleur. Dat zou u toch aan het denken moeten zetten, mevrouw de fungerend voorzitter. Op de Top van Brussel is besloten de uitbreiding doorgang te verlenen, terwijl tegelijkertijd de landbouwuitgaven zijn bevroren, en wel tot 2013. We weigeren te geloven dat al hetgeen besproken is - zeker als het gaat om de tussentijdse herziening - nu opeens geen betekenis meer heeft. Het is nu eenmaal zo dat de vertegenwoordigers van de Raad een heel gevarieerd pakket belangen te behartigen hebben.
Mevrouw de fungerend voorzitter, uw opmerkingen zijn heel geruststellend, maar ze kunnen ons niet in slaap sussen. Als de Raad het heeft over plattelandsontwikkeling of duurzame ontwikkeling, dan zijn dat alleen maar mooie woorden. Als we het platteland werkelijk willen ontwikkelen, dan zult u ons vroeger of later toch moeten vertellen hoe we van een 10%-financiering kunnen overstappen op een 20%-financiering. Dat is immers wat commissaris Fischler heeft voorgesteld, en dat idee is door iedereen in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling aanvaard. Als we echter overal omheen blijven draaien, wat betekent dat dan? Zullen we inderdaad over de middelen kunnen beschikken om ons beleid uit te voeren als de modulatie niet verplicht is? Zullen we in staat blijken zorg te dragen voor het milieu, de ruimtelijke ordening en de sociale aspecten van dit beleid? Dat kan niet als u niet bereid bent de middelen te verschaffen om zo'n beleid te implementeren. Kunnen we een werkelijk zinvolle discussie voeren en binnen de Wereldhandelsorganisatie onze stem laten horen als we niet kunnen aantonen - bijvoorbeeld ten aanzien van de ontwikkelingslanden - dat het model dat we nu in Europa aan het creëren zijn ook echt een multifunctioneel model is dat zowel mensen als milieu respecteert, en niet alleen staat voor verholen commercie?

Berlato (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het voorstel van de Commissie voor de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid baart ons zorgen wat de bescherming en de toekomstige ontwikkeling van de Europese landbouw betreft. Wij zijn vooral bezorgd over de voorgestelde, sterke vermindering van de rechtstreekse betalingen. Als de steun wordt losgekoppeld van de productie zullen de landbouwers geen bescherming meer hebben tegen prijsvariaties en zal hun concurrentiepositie op de internationale markt niet worden versterkt. Daar komt nog bij dat de Commissie heeft voorgesteld de interventiestelsels te veranderen in een soort vangnetten, waarmee geen afdoende, externe bescherming geboden wordt. Dat is niet alleen uiterst gevaarlijk maar betekent ook dat de stabiliteit van een multifunctioneel Europees landbouwmodel niet gegarandeerd is. Met de door de Commissie voorgestelde verplichte steunmodulatie, waarmee middelen moeten vrijkomen voor de plattelandsontwikkeling, zal bovendien opnieuw schade worden toegebracht aan de gemeenschappelijke marktordeningen in de meest kwetsbare en zwakste sectoren.
Wij zijn natuurlijk voor een multifunctionele landbouw en voor de ontwikkeling van de tweede pijler van het GLB, maar dit doel kan volgens ons ook op minder abrupte wijze worden bereikt. De verplichte modulatie mag op lange termijn niet het enige financieringsinstrument zijn voor de plattelandsontwikkeling, en bijgevolg moeten middelen worden vrijgemaakt uit andere begrotingslijnen. De gemeenschappelijke marktordeningen mogen hier hoe dan ook niet onder lijden.
Ongetwijfeld moet als gevolg van de uitbreiding en de nieuwe economische situatie her en der worden gesnoeid, maar de kleine landbouwers en de landbouwsectoren die nu al in grote moeilijkheden verkeren mogen daarvan niet de dupe worden. Anders lopen wij het risico dat ons platteland gevuld wordt met vluchtende stedelingen in plaats van met jonge landbouwers, en dat is niet het soort plattelandsontwikkeling dat wij willen.
Onzes inziens gaat het voorstel van de Commissie in talrijke sectoren te ver bij de vermindering van de producentensteun. Ik denk hier met name aan rijst, dopvruchten, harde tarwe en veeteelt. Daarom zijn wij tegen het voorstel van de Commissie als geheel en kunnen wij alleen maar verheugd zijn over het feit dat de staatshoofden en regeringsleiders op de Top van Brussel van 24 en 25 oktober jongstleden hebben besloten het akkoord van de Top van Berlijn en de begrotingslijnen tot 2006 ongewijzigd te laten.
Tot ons genoegen stellen wij vast dat dankzij de conclusies van de Top de producenten en de nationale markten weer even tot rust zijn gekomen en dat de hypothese van de allesomvattende hervorming weer opzij geschoven is. Dat betekent dat de beginselen van het GLB voorlopig overeind blijven. Wij zijn ook ingenomen met de door de Top vastgestelde ramingen tot 2013, alhoewel niet uit het oog mag worden verloren dat de besluiten over de begroting en het beheer van de GLB-middelen na 2006 genomen zullen worden door 25 landen, dat wil zeggen door de huidige en de nieuwe lidstaten. Wij hopen derhalve dat het desbetreffende nieuwe overleg een goed resultaat zal opleveren. Wij hopen eveneens dat de nieuwe lidstaten van de Unie voor eenzelfde pragmatische opstelling zullen kiezen als de staatshoofden en regeringsleiders in Brussel en het voorstel dat de Europese Raad recentelijk gedaan heeft zullen overnemen.
Wat daarentegen meer specifiek de tekst van de morgen in stemming te brengen resolutie betreft wil ik onderstrepen dat deze weliswaar een verbetering en versoepeling inhoudt van de Commissietekst, maar niettemin talrijke aspecten bevat waar wij het niet mee eens kunnen zijn. Wij zijn vooral tegen deze tekst om de volgende redenen: ten eerste, omdat steun wordt uitgesproken voor de invoering van een nieuw landbouwsteunmodel dat is gebaseerd op een stelsel waarbij de inkomenssteun losgekoppeld is van de productie; ten tweede, omdat ingestemd wordt met een geleidelijke vermindering van de rechtstreekse steun en het beginsel van verplichte modulatie; en ten derde, omdat hele sectoren - zoals rijst, dopvruchten, melk en veelteelt - buiten beschouwing worden gelaten. Dat zijn de voornaamste redenen waarom wij tegen deze tekst zijn.

Mathieu (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, in de akkoorden van Berlijn is tenminste vastgelegd dat er een tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet komen, maar u, mijnheer de commissaris, heeft een vergaande hervorming voorgesteld zonder zelfs maar serieus te kijken naar de gevolgen die deze hervorming zou kunnen hebben voor de landbouw en het inkomen van de landbouwers. U verzekert ons dat aan het financiële kader niet getornd zal worden, maar dat neemt niet weg dat u het landbouwbeleid op geheel andere grondslagen wilt voortzetten. Dat blijkt vooral uit het idee om de steun van de productie los te koppelen. Wij geloven dat landbouwers recht hebben op een inkomen uit arbeid. Het grootste deel van dat inkomen moet dus uit de productie komen.
Als we een duurzame landbouw willen die een rol kan vervullen bij milieubeheer en plattelandsbehoud, dan zullen in alle voorstellen op dit beleidsterrein aandacht besteed moeten worden aan de sociale en economische aspecten. Hoe kunnen we de landbouwers van nu anders een toekomst garanderen en ervoor zorgen dat jonge mensen voor deze sector kiezen? We hebben gekozen voor een gediversifieerde landbouw en een productiemodel dat kwaliteit en de bescherming van het milieu prioriteit verleent. Dat leidt wel tot verhoogde productiekosten, en de markten zullen die niet kunnen compenseren. Daar zullen wij voor moeten zorgen.
U stelt voor de tweede pijler te versterken. Maar u lijkt ook te suggereren dat het toepassingsbereik van de tweede pijler uitgebreid moet worden, zonder overigens te zeggen hoe dat precies zou moeten.
Ik heb deze vraag in juli al gesteld, mijnheer de commissaris, en men is mij tot op heden helaas een antwoord verschuldigd gebleven.
De landbouwers kunnen niet alle lasten op hun schouders nemen. We kunnen niet verlangen dat zij een oplossing aandragen voor alle problemen van het platteland: milieu, infrastructuur, het onderhouden van openbare diensten, ruimtelijke ordening, het welzijn van dieren, de volksgezondheid - kortom, alles wat de samenleving verlangt. Dit zou wel eens de druppel kunnen zijn die de emmer doet overlopen.
We moeten de keuzes die we maken kunnen rechtvaardigen in een steeds sterker gemondialiseerde wereld. De Verdragen reiken ons het hiervoor benodigde instrument aan: communautaire preferentie. Het valt te betreuren dat de Commissie nergens naar dit instrument verwijst. Ik wil u er daarom op wijzen dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling u in haar resolutie aan het bestaan ervan herinnert.
Zoals we allen weten is het de uitbreiding die ons tot deze enorme veranderingen dwingt. We moeten echter waken voor overhaaste acties. En niet van de één nemen om dat aan de ander te geven - dan is aan het eind niemand tevreden.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, na de besluiten van de Top van Brussel zijn nog maar enkele onderdelen van dit debat relevant. En dat is het geval als we het hebben over de richtsnoeren waarop het gemeenschappelijk landbouwbeleid op de lange termijn gebaseerd dient te zijn. Ik geloof dat vier grondbeginselen van bijzonder belang zijn.
Het eerste beginsel is prijsbescherming. Net als andere ondernemers bestaan landbouwers in de eerste plaats van de verkoop van hun producten, en niet van de steun die ze van de belastingbetaler ontvangen - daar kun je niet altijd op rekenen en die steun kan ook weer ingetrokken worden. De prijzen moeten dus een vergoeding inhouden voor hun werk, maar ook de kosten voor het voldoen aan sociale, milieu-, veiligheids- en kwaliteitseisen dekken. Die eisen worden de landbouwers door hun medeburgers opgelegd. Het koppelingssysteem is nu opnieuw relevant geworden, aangezien bij de Top van Brussel een plafond is vastgelegd voor de begroting voor rechtstreekse steun, en wel op een niveau dat niet eens volstaat om de inflatie te compenseren. Alleen via de prijzen kunnen we verhinderen dat het inkomen van de landbouwers drastisch terugloopt - zeker vanaf 2007. Dat is ook de wijze waarop artikel 33 van het Verdrag de landbouwers een aanvaardbaar levenspeil garandeert. En dat moet ons uitgangspunt zijn bij de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie - en niet andersom.
Het tweede beginsel heeft te maken met een herziene definitie van het concept communautaire preferentie, gebaseerd op het feit dat de voorwaarden waaraan Europese landbouwers moeten voldoen niet dezelfde zijn als die welke landbouwers in derde landen worden opgelegd. Dat verschil is de rechtvaardiging voor de bescherming van onze interne markt tegen dumping in sociaal of milieutechnisch opzicht vanuit de wereldmarkt.
Het derde beginsel is stabiliteit. We moeten niet langer elke drie jaar de regels radicaal omgooien. Landbouwers, en zeker jonge landbouwers, moeten net als andere ondernemers over voldoende informatie kunnen beschikken om strategische keuzes te maken en investeringen te doen met een looptijd van ten minste vijftien jaar - soms zelfs voor de duur van hun gehele werkende leven.
Het vierde beginsel ten slotte is voedselveiligheid. We moeten daar niet alleen over praten - we moeten onszelf de middelen verschaffen om er iets aan te doen. Een economische eenheid als de Europese Unie mag niet zo sterk van invoer afhankelijk zijn als vandaag de dag het geval is voor proteïnen voor veevoeder, een heel strategische sector. We moeten de Blair House-akkoorden herzien, die de Verenigde Staten in de gelegenheid hebben gesteld in de sector oliehoudende zaden een dominerende positie te bereiken. Dat zou voor een Commissie die er werkelijk op uit is Europese belangen te verdedigen een prioriteit moeten zijn. En dat is het, mijnheer de commissaris, op dit moment beslist niet.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil slechts het volgende nogmaals duidelijk maken. Het resultaat van de Top van Brussel is dat er duidelijkheid is ontstaan over de financiën. Dat wil zeggen dat er nu in eerste instantie planningszekerheid bestaat voor degenen die de planningen voor de begroting opstellen, maar die zekerheid bestaat nog lang niet voor de boeren. Wij moeten nu dus het beleid tot aan 2013 gaan vastleggen. Dan pas hebben de boeren planningszekerheid. Dit staat ons nu te doen en de Commissie zal haar uiterste best doen. Wij zullen aan het einde van het jaar voorstellen hiertoe uitwerken, zodat wij het debat dan op zinvolle wijze kunnen voortzetten. Neemt u mij niet kwalijk dat ik niet tot het einde van het debat aanwezig kan zijn, maar ik vertrek niet voor mijn plezier. Over een half uur vertrekt het vliegtuig naar Praag, waar dertien ministers op mij wachten. Ik hoop dat u er begrip voor heeft dat ik het debat na 21.00 niet meer kan bijwonen.

De Voorzitter.
Voordat de vergadering wordt onderbroken is de heer Fiori aan het woord voor een motie van orde.

Fiori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het absoluut niet persoonlijk op u gemunt. Ik dank de minister weliswaar voor haar beschikbaarheid, maar ik zie af van mijn bijdrage, en wel om twee redenen. Ten eerste heeft dit Parlement een zekere waardigheid en deze waardigheid tonen wij in de manier waarop wij werken. Ten tweede maakt de landbouw een heel delicate periode door. Wij zijn een politieke instelling en voor mij - ik heb een landbouwachtergrond - is de manier waarop wij met landbouwvraagstukken omgaan onaanvaardbaar. Als fractie zullen wij nagaan hoe wij de situatie die vanavond is ontstaan kunnen voorleggen aan Voorzitter Cox.

De Voorzitter.
Geachte afgevaardigde, ik dank u hartelijk voor de opmerking die u zojuist gemaakt heeft, want ik ben het daar volledig mee eens. De waardigheid van de debatten in het Parlement mag niet uit het oog worden verloren. Ik wil u er evenwel op wijzen dat wij er gaandeweg pas achterkwamen dat de commissaris nog andere verplichtingen had. Daar kan ik verder niets aan doen, net zo min als u. Wij nemen hier terdege nota van, om te voorkomen dat dit nogmaals gebeurt.
Het woord is aan de heer Graefe zu Baringdorf voor een motie van orde.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard valt er niets te doen aan een strak tijdschema en gemaakte afspraken. Als u als Voorzitter echter tegen de afgevaardigden had gezegd dat de heer Fischler om bepaalde redenen op een bepaald tijdstip in het vliegtuig moest zitten, dan hadden we ons dit conflict kunnen besparen, omdat iedereen het dan begrepen zou hebben. Nu deelt u echter eenvoudigweg mee dat hij weggaat, maar daarmee roept u weerstand op bij de afgevaardigden. Overigens terecht, want daarmee beledigt u de afgevaardigden! Wij laten niet zomaar over ons beslissen. Wij willen bij deze beslissing worden betrokken en wij willen weten wat er aan de hand is. Als u daar rekening mee houdt, kunnen we naar mijn mening fatsoenlijk met elkaar omgaan.

De Voorzitter.
Mijnheer Graefe zu Baringdorf, dat is een van de transparantieproblemen. Ik heb u en de afgevaardigden in de zaal in alle openheid uitgelegd dat wij zojuist op de hoogte zijn gebracht van het feit dat de heer Fischler niet tot het einde van het debat kan blijven. Uiteraard wist ik niet wat daar de reden van was. Ik kwam er op hetzelfde moment achter als u. Ik ga nu niet weer een debat beginnen. Wij hebben u op de hoogte gebracht van wat er gebeurd is en wij hebben u de mogelijkheid gegeven naar de heer Fischler te luisteren. Straks kunt u naar de fungerend voorzitter van de Raad luisteren. Wij zijn haar zeer dankbaar dat ze na 21.00 uur terug wil komen.
(De vergadering wordt om 20.30 uur onderbroken en om 21.05 hervat)

De Voorzitter.
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad danken. Wegens omstandigheden moest het debat langer doorgaan dan was voorzien en daarom heeft zij haar vlucht van vanavond afgezegd. Zij vertrekt pas morgen, zodat de Raad gedurende het gehele debat van vandaag vertegenwoordigd zal zijn.
Namens het Parlement dank ik u hartelijk voor uw aanwezigheid.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad - ik dank u bij deze voor uw aanwezigheid - ik moet u zeggen dat ik behoor tot diegenen die vinden dat de Top van Brussel een succes was in die zin dat het financieringsproces voor de uitbreiding weer op gang geholpen is. We kunnen nu vooruit met het vastleggen van regels voor de financiering van de landbouw gedurende de eerstvolgende tien jaar. Dat er enige overeenstemming is bereikt aangaande de financiering betekent echter niet dat er ten aanzien van het gemeenschappelijk landbouwbeleid ook een status quo is bereikt, en wel om de vier volgende redenen:
om te beginnen is het huidige gemeenschappelijk landbouwbeleid onverenigbaar met het idee van een multifunctionele landbouw. Voor dat soort landbouw zal de tweede pijler behoorlijk versterkt moeten worden. En als dat niet kan geschieden via de overdracht van middelen uit de eerste pijler, dan begrijp ik niet waar we dat geld dan wel vandaan moeten halen. We gaan de Unie immers uitbreiden tot een Unie van 25, 27 en wie weet later zelfs wel 28 lidstaten;
de tweede reden heeft te maken met het feit dat het vasthouden aan de status quo met betrekking tot de blue box bij de onderhandelingen in het kader van de WTO ons duur zal komen te staan. De prijs die we daarvoor zullen moeten betalen zou wel eens kunnen bestaan in het doen van concessies op zulke belangrijke gebieden als de toegang tot markten, de bescherming van de benaming van oorsprong en misschien zelfs wel de steun uit de blue box zelf;
de derde reden betreft het feit dat het systeem voor rechtstreekse steun in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid rijkelijk schizofreen is: sommige landbouwers ontvangen steun, terwijl anderen daarvoor niet in aanmerking komen. Dat is op den duur niet vol te houden en het huidige systeem moet dan ook worden vervangen door een systeem dat aan deze onrechtvaardige situatie een einde maakt en niet discrimineert tussen producten en producenten;
ten vierde is het zo dat het huidige systeem voor steun te gecompliceerd is om in een Europa van 25 of 27 lidstaten te kunnen functioneren. Ik geloof dat het beter is het beleid nu - dat wil zeggen vóór 2004 - te hervormen, en wel op een zodanige wijze dat we de marktinstrumenten verstandig kunnen blijven gebruiken voor een goed beheer van de markt. De communautaire preferentie moet behouden blijven, en we moeten de steun aan landbouwers voortzetten. Die hervorming moet nu plaatsvinden en niet pas na de uitbreiding. De eerste jaren na de uitbreiding van de Unie zal er namelijk enige onzekerheid bestaan over het besluitvormingsproces en de wijze waarop precies onderhandeld moet worden.

Adam (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het gemeenschappelijk landbouwbeleid is niet meer van deze tijd. Als we willen dat de uitbreiding een succes wordt en als we bovendien onze markten willen openen voor minder ontwikkelde landen, moeten we dit beleid beslist hervormen. Uit recente ontwikkelingen is gebleken dat de Raad daartoe niet bereid is, en daarom rust op dit Parlement een zware verantwoordelijkheid. We moeten de Commissievoorstellen voor de tussentijdse herziening dan ook alle mogelijke steun geven. Die voorstellen mogen niet volmaakt zijn, ze wijzen wel in de goede richting.
De markt moet beslist verder hervormd worden. De rechtstreekse betalingen moeten losgekoppeld worden van de productie en er moet meer aandacht komen voor plattelandsontwikkeling. Deze voorstellen zullen ons bij de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie een sterkere positie verschaffen. Het is intussen wel zo dat landbouwers en landbouwbelangen in onze Landbouwcommissie de toon aangeven, en dat betekent dat de commissie zich op twee zaken blindstaart. De eerste obsessie heeft te maken met de bescherming tegen de invoer van voedingsproducten, de tweede met de gegarandeerde subsidies zoals die voor de landbouw als geheel jaarlijks beschikbaar worden gesteld. De Landbouwcommissie kan zich gewoon geen voorstelling maken van een concurrerende Europese landbouw die zonder subsidies functioneert. In deze resolutie wordt de hervorming lippendienst gewezen, maar er worden verder zoveel voorwaarden gesteld dat ik me afvraag of we wel tegemoet kunnen komen aan de behoeften van de uitbreiding en onze WTO-verplichtingen kunnen nakomen.
Het landbouwbeleid moet een andere richting krijgen, opdat landbouwers geprikkeld worden ondernemender te worden. Financiële steun - van welke aard dan ook - moet niet als een recht worden beschouwd. Het is iets dat verdiend moet worden en wel op een wijze die de andere burgers aanvaardbaar vinden.
Ik had graag gezien dat de Commissievoorstellen verder waren gegaan. We moeten de betalingen geleidelijk aan terugbrengen om zo op wereldmarktprijzen uit te komen. We moeten de quota's afschaffen en ervoor zorgen dat de jaarlijkse begroting lager uitvalt. Het is absurd dat 50 procent van de communautaire begroting uitgegeven wordt aan een sector die steeds minder bijdraagt tot ons bbp.

Busk (ELDR).
Dank u, mijnheer de Voorzitter. Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, het voorstel dat de Commissie in het kader van de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft gedaan, vormt een goed uitgangspunt voor verdere besprekingen over de toekomstige hervorming van dit landbouwbeleid.
Het besluit van de Top van Brussel over de financiering op lange termijn schept het kader voor de uitbreiding. Dat is positief en het voorzitterschap verdient alle lof hiervoor. Bij een hervorming moeten de landbouwers en de consumenten centraal staan. Een hervorming moet dynamisch zijn en voortborduren op de liberalisering die sinds de Top van Berlijn in 1999 op gang is gebracht. Ze moet aanpassingen aan de markteconomie en aan de prijzen op de wereldmarkt inhouden en dus een afbouw en wijziging van het bestaande steunbeleid zijn.
Tegen 2006 moet een hervorming van het landbouwbeleid uitgewerkt worden, die de Europese landbouwers wapent voor de concurrentie op de toekomstige wereldmarkt.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het hervormingsproces dat is ingezet met de landbouwhervorming van 1992 en dat met Agenda 2000 is voortgezet, moet worden doorgezet en de veranderende randvoorwaarden moeten worden aangepast. De voorstellen van de Commissie vormen de basis voor de discussie die na 2007 moet worden gevoerd, aangezien tal van kwesties en problemen - die in het document overigens correct zijn vastgesteld - nog moeten worden opgelost. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid was echter ook succesvol en de succesvolle elementen moeten nog steeds worden verdedigd. Er zal nog veel gediscussieerd worden, daarvan ben ik overtuigd, over de besluiten van de staatshoofden en regeringsleiders in Brussel inzake de wijze waarop de toekomstige uitgaven in het kader van het Europees landbouwbeleid, met inbegrip van de uitgaven voor de tien kandidaat-lidstaten, gerealiseerd moeten worden binnen het vastgestelde financieel kader. Tegen die achtergrond is de ontwerpresolutie niet meer dan een momentopname en geen hervormingsdocument.
Als de begroting voor de landbouw vanaf 2007 wordt bevroren op het niveau van 2006, betekent dat een jaarlijkse vermindering van de landbouwsubsidies voor de boeren in de huidige lidstaten - en dat is in 2003, het jaar voor de verkiezingen, niet of nauwelijks haalbaar. Er zal geen overeenstemming kunnen worden bereikt over een regeling die inhoudt dat de boeren moeten opdraaien voor de kosten van de uitbreiding. Het ziet er echter verdacht veel naar uit dat dit wel de bedoeling is.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft in haar toespraak opgemerkt dat er voorstellen op tafel liggen voor de melksector. Mevrouw de fungerend voorzitter, wanneer denkt u dat deze voorstellen gerealiseerd zullen worden? Zal dat nog voor 2008 gebeuren of niet?

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de voorzitter van de onze commissie, de heer Daul, gelukwensen met dit voorstel. Dit is echter niet meer alleen de resolutie van de heer Daul, maar van de gehele Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, en ik hoop dat morgen het gehele Europees Parlement deze resolutie steunt. U bent erin geslaagd de verschillende stromingen binnen de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling samen te brengen en uitwerking te geven aan het streven van het Europees Parlement betrokken te worden bij het hervormingsproces. Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil u verzoeken dit aan de Raad door te geven. Het Europees Parlement wil medebeslissingsbevoegdheid krijgen op dit terrein. Het wil kunnen meebeslissen bij de discussies over inhoud en vorm, en het wil kunnen meebeslissen bij de toekenning van de financiële middelen.
Wij willen niet worden geconfronteerd met besluiten die tijdens intergouvernementele conferenties worden genomen zonder dat het Parlement wordt geraadpleegd, en waarin ons wordt medegedeeld hoeveel geld er voor het landbouwbeleid beschikbaar wordt gesteld zonder dat een verband wordt gelegd tussen de noodzakelijke inhoudelijke hervormingen en de financiële gevolgen. Wij willen kunnen meebeslissen over het landbouwbeleid en over de financiële middelen. U bent zo slim geweest de tweede pijler niet in te perken, want daarmee zouden wij het niet eens zijn geweest. Wij moeten er nu echter voor zorgen dat het Europees Parlement in de eerste pijler een beslissende stem krijgt wat betreft de financiële middelen en dat het beslist over de invulling van de fundamentele elementen van het landbouwbeleid. Ik ben blij dat de Commissie ons steunt en dat commissaris Fischler rekening houdt met de wensen van het Parlement bij zijn voorstellen tot hervorming.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben de fungerend voorzitter erkentelijk voor haar aanwezigheid. Daarnaast wil ik de commissaris bedanken voor zijn openheid en bereidheid om deel te nemen aan dit nog lang niet afgesloten debat over de toekomst van de Europese landbouw. De voorstellen van de commissaris zijn aangevuld door een even zinvolle bijdrage van de Landbouwcommissie. Ik sluit me bij de vorige spreker aan en feliciteer de voorzitter van onze commissie.
Dit debat is in zekere mate overbodig geworden door het besluit van de staatshoofden en regeringsleiders om zich te houden aan de in Berlijn genomen beslissingen. Ik heb er in dit Parlement bij een aantal gelegenheden op gewezen dat onzekerheid één van de grootste problemen van de landbouwers is. Ze kunnen de ontwikkeling van hun bedrijven niet plannen - zelfs niet op de korte termijn. De landbouwers hebben Berlijn gezien als een soort landbouwagenda die zonder aanpassingen tot 2006 zou gelden. Ik geloof daarom dat het besluit van de staatshoofden en regeringsleiders juist was, aangezien de toestand met betrekking tot dit onderwerp, dat voor de landbouwers steeds problematischer werd, weer enigszins genormaliseerd wordt.
Ik ben vooral ingenomen met de begrotingsbeloften tot 2013, al geloof ik wel dat de inflatievoorziening van 1 procent tenminste geïndexeerd zou moeten zijn. Ik ben blij dat de EU zich bereid toont de belangen van de landbouwers te beschermen en ik geloof dat commissaris Fischler zich hier als degelijk leider heeft laten gelden.
Ik wil de minister graag vragen het standpunt aangaande ontkoppeling en verplichte modulatie uit te leggen in het licht van de recente beslissingen.

Van Dam (EDD).
Voorzitter, met zijn voorstel de directe inkomenssteun los te koppelen van de productie, ontwikkelde commissaris Fischler afgelopen zomer een goede uitgangspositie voor de WTO-onderhandelingen. Maar losgekoppelde steun kent ook nadelen. Als jonge boeren straks bedrijven niet meer kunnen overnemen vanwege de hoge grondprijzen, zijn we ons doel voorbijgeschoten.
Inmiddels is commissaris Fischler rechts ingehaald door de door Schröder en Chirac voorgekookte besluiten van de Top van Brussel. Wat blijft er over van de plannen van de commissaris om via een verschuiving van de fondsen het plattelandsbeleid meer armslag te geven?
Bevriezing van het budget van het GLB betekent onherroepelijk een daling van de inkomenssteun. Gisteren, in de Landbouwcommissie, merkte Fischler op dat we het de boeren niet aan kunnen doen om meer dan 3 procent per jaar te korten op de inkomenstoeslagen. In dit opzicht hebben de boeren meer te verwachten van de realiteitszin van deze commissaris dan van menig minister die hervormingen van het beleid overbodig noemt maar ondertussen het budget bij een uitbreidende Unie bevriest.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid bevat zeker enkele nieuwe elementen, maar het debat over het GLB moet veel radicaler worden. De vraag is niet - en mag niet zijn - hoe wij de steunstelsels gaan verbeteren; het probleem is de steun zelf. Wij moeten ons afvragen waarom - als er een waarom is - wij een dergelijk gigantisch protectionistisch systeem zouden moeten handhaven. Dit druist in tegen de belangen van de Europese consumenten en schaadt op schandelijke wijze de landbouwproducenten van de armste landen.
Wat voor zin heeft het om - voor en na de uitbreiding - meer dan 40 procent van de Europese begroting te gebruiken voor de ondersteuning van de landbouw, terwijl de landbouw gemiddeld slechts voor 2 procent bijdraagt aan het bbp en werk biedt aan slechts 5 procent van de actieve bevolking in Europa? Bovendien gaat het hier om een systeem dat enkel verspilling, fraude, vervuiling en inefficiëntie veroorzaakt. Enerzijds betalen de Europese burgers jaarlijks niet minder dan 40 miljard euro aan de GLB-begroting, anderzijds geeft elke burger bij de aankoop van landbouwproducten jaarlijks 300 euro meer uit dan hij of zij zou uitgeven als het gemeenschappelijk landbouwbeleid niet zou bestaan.
Tot slot: het Europese protectionistische landbouwsysteem maakt het honderden miljoenen mensen onmogelijk zich van de armoede te bevrijden, daar door de gesubsidieerde export de Europese markten en de markten van de andere landen voor hen gesloten blijven.
Wij moeten luid en duidelijk roepen dat het Europese en het Amerikaanse landbouwprotectionisme een schandaal zijn. De ontwikkelingslanden worden daardoor geschaad voor 100 miljard euro, waar slechts 50 miljard euro aan ontwikkelingshulp van de kant van de rijke landen tegenover staat. Daar moeten wij over spreken, en het debat moet dus niet alleen over de loskoppeling gaan.

Klaß (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, de tussentijdse herziening van het Europees landbouwbeleid heeft tot heftige discussies geleid binnen de agrarische bedrijven in de Europese Unie. Ik ben blij dat de Commissie deze tussenbalans op tijd heeft gepresenteerd en ik wil nadrukkelijk mijn dank uitspreken voor het toekomstgerichte karakter van de tekst. Ik wil evenwel onderstrepen en herhalen wat de commissaris heft gezegd, namelijk dat wij dit document als basis voor een discussie moeten beschouwen, een discussie waartoe wij niet alleen zijn uitgenodigd, maar zelfs worden opgeroepen.
De Commissie doet een voorstel voor breed opgezette hervormingen. Over vele onderwerpen moet nog opheldering worden verschaft en moet nog gediscussieerd worden. Tijdens de Top van Brussel op 24 en 25 oktober is het financiële kader tot 2013 vastgelegd. Nu moeten wij tijdig de richtsnoeren vaststellen voor de wijze waarop het landbouwbeleid in de uitgebreide Gemeenschap moet worden vormgegeven. De ontwerpresolutie van de heer Daul is na langdurige discussies en vele amendementen als compromis goedgekeurd door alle fracties in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Ik wil de heer Daul danken voor zijn uitstekende werk en zijn bereidwilligheid om compromissen te sluiten. Daarom wil ik de afgevaardigden verzoeken deze ontwerpresolutie als zodanig te onderschrijven.
Wij moeten vandaag niet al te zeer op de details ingaan. Daarvoor zullen wij later nog voldoende mogelijkheden hebben. Er zijn er echter een paar belangrijke punten die ik in de korte tijd die ik nog heb, wil aankaarten. Het ontkoppelen van de subsidies en het verminderen van de bureaucratie klinkt aanlokkelijk. Ik kan mij echter van geen van beide ideeën voorstellen dat ze in praktijk kunnen worden gebracht. Het gaat om geld voor boerengezinnen en bij de verdeling daarvan moeten rechtvaardige en meetbare criteria worden gehanteerd. Het lijkt mij niet bepaald toekomstgericht om de toekomst van het landbouwbeleid op historische waarden te baseren, zoals de Commissie voorstelt. Met betrekking tot voorschriften, verplichtingen en audits moet de Commissie een eenvoudige en efficiënte procedure voor dergelijke audits voorstellen. Het mag niet zo zijn dat de bedrijven lastig gevallen worden met onnodige formaliteiten en te maken krijgen met extra kosten. Ik hoop dat wij in december de gelegenheid zullen hebben te discussiëren over de concrete voorstellen van de Commissie omtrent de marktordeningen.
Rodríguez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de resolutie die hier vanochtend aan de plenaire vergadering is voorgelegd is inderdaad het resultaat van de overeenstemming en consensus die de verschillende fracties in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling hebben bereikt. Dat die tekst er ligt, is echter in hoofdzaak te danken aan het uitstekende werk van de voorzitter van de commissie, de heer Daul, die ik dan ook bijzonder erkentelijk ben voor zijn inspanningen.
In deze resolutie spreken alle fracties hun steun uit voor de hervorming van het gmeenschappelijk landbouwbeleid, die wij allen onontbeerlijk achten. Ik kan hieraan toevoegen dat wij ook de beoogde doelstellingen toejuichen en onderschrijven. De versterking van de tweede pijler van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, met name op begrotingsgebied, door overdracht van gelden van de eerste pijler naar de tweede pijler is absoluut noodzakelijk. Ook de consolidatie van deze tweede pijler en de versterkte aandacht voor voedselveiligheid en voedselkwaliteit dragen onze goedkeuring weg. Bovendien behelst de hervorming een herverdeling van de door modulatie vrijgemaakte middelen overeenkomstig de criteria van sociale en territoriale cohesie.
Anderzijds zijn er ook bepaalde elementen die ons ten zeerste verontrusten. De in de hervorming voorgestelde verplichte modulatie is geen echte modulatie maar een algemene inkrimping van de steun. Daarmee kunnen wij onmogelijk akkoord gaan. Het beginsel van ontkoppeling van de steun baart ons ernstige zorgen. Wij mogen ons bij de vaststelling van eenmalige steun en ontkoppeling niet laten leiden door het criterium van de referentieperiodes. Doen wij dat wel, dan zien wij af van de mogelijkheid om met behulp van dit instrument de in het kader van het landbouwbeleid verleende steun beter te verdelen, aangezien het huidige beleid heeft geleid tot enorme ongelijkheden tussen productiezones en landbouwers in de Europese Unie.
Er zij op gewezen dat de hervorming na het door ons besproken akkoord van de Raad des te noodzakelijker is geworden. De gevolgen van de inkrimping van de landbouwbegroting kunnen niet in gelijke mate door alle landbouwers worden gedragen. De 5 procent van de landbouwers die in 2001 50 procent van de rechtstreekse steun in de wacht heeft gesleept, is wellicht tegen de beoogde korting opgewassen, maar de kleine en middelgrote landbouwbedrijven zullen het zwaar te verduren krijgen.

Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ook ik wil allereerst de voorzitter van de commissie hartelijk bedanken, omdat hij in deze zeer bijzondere situatie in staat is geweest een door allen aanvaarde, brede basis voor deze zaak te creëren. Mijn hartelijk dank, mijnheer Daul. Het Europees landbouwbeleid bevindt zich nu in een zeer bijzondere en moeilijke situatie, in feite een chaotische situatie, vanwege de komende uitbreiding en de lopende WTO-onderhandelingen. Het is daarom van groot belang dat wij een zeer stabiel landbouwbeleid kunnen creëren dat vertrouwen en geloof in de toekomst geeft, vooral nu ook de uitbreiding een sleutelkwestie is.
De Commissie moet in haar komende ontwerpverordeningen criteria voorstellen waarin rekening wordt gehouden met de nadelen van moeilijke natuurlijke omstandigheden en met wat nodig is voor de uitvoering van milieuprogramma's. Het uitgangspunt bij met name milieumaatregelen moet het versterken van de bestaande programma's zijn. De programma's moeten flexibeler gemaakt worden, onder andere bij het vaststellen van financieringsniveaus, zodat de lidstaten kunnen bepalen hoeveel middelen zij nodig hebben voor de verschillende maatregelen die in hun eigen specifieke omstandigheden nodig zijn.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de boeren van de EU-lidstaten en met name de mediterrane EU-lidstaten zullen de dupe worden van de hervorming en de uitbreiding. Kennelijk is het niet genoeg dat zij lijden onder lage contingenten en loodzware boetes; nu moeten ook de toch al lage prijzen van de basisproducten nog drastisch worden verminderd, zonder dat enige vorm van compensatie wordt geboden. Dit zal dramatische gevolgen hebben voor het toch al geringe inkomen van de kleine producenten. Door de steun los te koppelen van de productie zal de landbouwproductie sterk dalen en de kwaliteit ervan ondermijnd worden.
Het besluit van de Top van Brussel om de landbouwuitgaven ten laste van de communautaire begroting tot 2013 te bevriezen op een niveau lager dan dat van 2006, met een prijscompensatie van jaarlijks 1 procent, zal tot gevolg hebben dat de beschikbare middelen dalen. Deze moeten immers over 25 landen worden verdeeld. Ook wordt de inflatie bewust op een laag niveau vastgesteld. De werkelijke inflatie is namelijk het dubbele en zal met de toetreding van de tien nieuwe landen waarschijnlijk nog sterker stijgen. De wijze waarop het GLB op de kandidaat-landen wordt toegepast is uiterst discriminerend. In het eerste jaar wordt slechts 25 procent van de rechtstreekse steun uitbetaald, en pas in 2013 ontvangen deze landen het volle pond, maar dan zal die steun nog maar een tiende waard zijn.
Tot slot zijn wij als leden van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links ?
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Ayuso González (PPE-DE).
Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, u bent hier nog steeds aanwezig. Daar ben ik u bijzonder dankbaar voor. Ten eerste wil ik het belang onderstrepen van deze door de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling goedgekeurde ontwerpresolutie. Zij is het resultaat van de inspanningen die de verschillende fracties hebben verricht om overeenstemming te bereiken over een kwestie waarmee zeer uiteenlopende belangen gemoeid zijn.
Daarom verdienen de leden van de Landbouwcommissie en de coördinatoren onze oprechte felicitaties, met name de commissievoorzitter en auteur van dit voorstel, de heer Daul. Ik vertrouw erop dat ook de Raad en de Commissie met deze conclusies rekening zullen houden.
Het voorstel voor de tussentijdse herziening bevat talloze heikele punten, maar wegens tijdgebrek zal ik mij beperken tot een kwestie die mij als Zuid-Europese burger ten zeerste verontrust, namelijk de zogeheten ontkoppeling van de steun. Mijn land heeft te maken met een lage productie en de landbouwers worden met ernstige problemen geconfronteerd. Ten eerste is er geen sprake van een echte ontkoppeling, aangezien de steun afhankelijk wordt gesteld van de tijdens de vorige jaren ontvangen steun, dat wil zeggen, van de productie van de vorige jaren. Het enige nieuwe element is dat landbouwers niet langer hoeven te produceren.
Juist omdat er niet geproduceerd hoeft te worden, bestaat het risico dat de productie in deze weinig rendabele, onaantrekkelijke regio's stilvalt, zodat de gewenste plattelandsontwikkeling uitblijft. Wij mogen niet vergeten dat de productie de drijvende kracht achter de plattelandsontwikkeling is. Steun is welkom, maar ontoereikend.
Daarom wordt in paragraaf 7 van de resolutie aangedrongen op een gedeeltelijke ontkoppeling van de steun.
Tot slot wil ik u erop attenderen dat de landbouwers tot dusver uitgingen van de veronderstelling dat de spelregels tot 2006 van kracht zouden blijven. Ten gevolge van deze hervorming, de zogenaamde tussentijdse herziening, wordt het referentiekader echter voortijdig gewijzigd. Dat schept mijns inziens enorme onzekerheid in een sector die reeds met allerlei andere moeilijkheden geconfronteerd wordt.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, allereerst wil ook ik rapporteur Daul van harte danken. Net als vele vorige sprekers ben ik in principe blij dat het Europees landbouwmodel in de uitgebreide Unie wordt uitgebreid tot een multifunctionele landbouwsector. Daartoe is een gekwalificeerde externe bescherming nodig en blijft binnen de Europese Unie een regulering van de markten noodzakelijk. De Duits-Franse eenheid voor de uitbreiding van de EU beschouw ik in principe als positief, maar ze werpt bij mij wel een aantal vragen op. De belastingbetalers en de boeren weten nu weliswaar hoeveel geld er tot 2013 wordt uitgegeven, maar ze weten niet waaraan. Duitsland levert een nettobijdrage en die zal alleen maar toenemen nu de Duitse bondskanselier heeft meegewerkt aan de totstandkoming van het financiële kader voor het landbouwbeleid in de periode van 2006 tot 2013, in een Unie van 25 lidstaten. Door de noodzakelijke korting van de compensatiebetalingen na 2006 - dat hebben we steeds opnieuw gehoord, ook van de commissaris - zal er in totaal minder geld dan nu naar de boeren terugvloeien, met name in Duitsland. Dat punt van kritiek wil ik toch eens duidelijk naar voren brengen. Overigens staat de Duitse bondskanselier toch al niet als een vriend van de Duitse boeren te boek!
De commissaris voor Landbouw heeft de nettobijdrage van de Europese boeren ter financiering van de uitbreiding becijferd op 500 miljoen euro in 2013. Dat komt overeen met het verschil tussen de extra kosten in verband met de rechtstreekse betalingen voor de nieuwe lidstaten en de groei van de landbouwuitgaven waartoe tijdens de Europese Raad besloten is. Op basis van deze berekening van de Commissie moet ik constateren dat de Europese boeren voor het grootste deel van de lasten van de uitbreiding moeten opdraaien. De commissaris voor Landbouw brengt steeds opnieuw als een positief punt naar voren dat tijdens de Top van Brussel de middelen voor de plattelandsontwikkeling, voor de tweede pijler dus, niet zijn gekort. Kan hij ons echter ook het antwoord...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, ik had ook graag mijn dank betuigd aan de commissaris, maar andere verplichtingen weerhouden hem ervan hier vandaag dit belangrijke debat bij te wonen. In de eerste plaats dank ik de heer Daul voor de bemiddelingspogingen die hij heeft ondernomen om deze resolutie voor iedereen aanvaardbaar te maken. Dat was een allesbehalve gemakkelijke opdracht. De resolutie is het resultaat van de onvermoeibare inzet van alle politieke fracties, en met name van de rapporteur. Het is derhalve wenselijk dat dit Parlement geen wijzigingen aanbrengt, aangezien die de huidige consensus in gevaar kunnen brengen.
De Top van Brussel heeft heel wat twijfels weggenomen, vooral wat het uitgavenplafond betreft. Desalniettemin blijven wij in verband met de inhoudelijke herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid met een reeks vragen zitten waarop wij geen antwoord zullen krijgen zolang de Commissie niet met wetgevingsvoorstellen komt. Daarom is het bijzonder belangrijk dat alle in dit document vertegenwoordigde fracties morgen een krachtige, heldere en openhartige boodschap uitdragen waarin wij onze steun uitspreken aan de Europese landbouwers. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is nu eenmaal aan herziening toe. Daaraan kunnen wij niets veranderen, maar wij kunnen wel onderstrepen dat wij zullen proberen de best mogelijke hervorming te realiseren, met inachtneming van het financiële kader waarover wij tot 2013 beschikken.
De herziening stoelt duidelijk op twee basiselementen. Net zoals sommige vorige sprekers maak ik mij vooral zorgen over de ontkoppeling van de steun. Als dit voorstel, zoals het nu voorligt, wordt doorgezet, betekent dat mijns inziens het einde van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Wij moeten opnieuw diep over deze kwestie nadenken. De gedeeltelijke loskoppeling zoals bedoeld in de voor iedereen aanvaardbare tekst van de heer Daul gaat ongetwijfeld in de goede richting, maar ik geloof dat wij onze werkzaamheden moeten voortzetten en ons verder in deze vraagstukken moeten verdiepen.
Ik zal hier niet in detail treden, maar ik denk dat wij vrouwen en jongeren een toekomst moeten bieden. Als wij dat niet doen, zullen wij immers geen plaatsvervangers vinden voor de huidige generatie landbouwers.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de inzet van de commissaris - en meer in het algemeen van de gehele Commissie - voor de uitbreiding en het plattelandsbeleid is bewonderenswaardig. Deze getuigt van moed. Positief is tevens het feit dat een deel van de middelen voor de marktondersteuning tijdig wordt overgeheveld naar de armste plattelandsgebieden. Zoals altijd zijn anderen hier echter de dupe van. De collega's die voor mij het woord hebben gevoerd hebben reeds gezegd waarom zij niet kunnen instemmen met de loskoppeling van de steun en met bepaalde andere technische vraagstukken. Ik zal daar dan ook niet verder op ingaan. Ik zou veeleer willen wijzen op de positieve kanten van deze vernieuwingen, van het moedige gebaar dat wordt gemaakt, en iets noemen dat helaas veel te weinig aandacht krijgt. Deze opening is namelijk veelbelovend voor al degenen die de ontwikkeling van de meest verafgelegen gebieden en met name de berggebieden ondersteunen. Het hoofdstuk inzake plattelandsontwikkeling is zeer belangrijk maar wordt te zeer veronachtzaamd.
Het woord 'berg? komt niet voor in de tussentijdse herziening van de commissaris, ofschoon hijzelf enkele weken geleden een tweedaags seminar heeft gewijd aan de problemen van de berggebieden. Zoals altijd is er een debat geopend en gesloten zonder dat er iets is veranderd. Het woord 'berg? komt evenmin voor in het onderhavige document, ofschoon de problemen van de berggebieden nauwkeurig zijn omschreven in het document van collega Daul, die ik bij deze van harte gelukwens. Zo wordt in paragraaf 1 van de ontwerpresolutie van de Landbouwcommissie aangedrongen op de ontwikkeling van de multifunctionele landbouw. De berglandbouw is een bij uitstek veelzijdige en multifunctionele landbouw. In paragraaf 3 wordt op concrete wijze aangegeven hoe het milieu, de volksgezondheid en het dierenwelzijn beschermd kunnen worden, en dat is nu juist het kader waarbinnen de berglandbouw zich altijd al, op een ik zou haast zeggen endemische wijze, heeft bewogen. De berggebieden zijn echter geheel op hun plaats in het hoofdstuk inzake plattelandsontwikkeling.
In paragraaf 17 wordt aangedrongen op specifieke, op de verschillende landbouwgebieden afgestemde maatregelen. In paragraaf 18 staat dat het onontbeerlijk is de gezinsbedrijven in de landbouw en de jonge landbouwers vast te houden in de benadeelde en ultraperifere gebieden. De berggebieden zijn vanwege hun ligging helaas altijd ultraperifere regio's en zeer zeker minder bevoordeeld dan laagvlakten. Tot slot wordt in paragraaf 20, in het schema voor de verdeling van de nieuwe middelen, de Commissie gevraagd prioriteit te verlenen aan de noden van de minst bevoorrechte regio's, de meest kwetsbare en hulpbehoevende gebieden, de gebieden die zogezegd niet alleen behoefte hebben aan ontwikkelingsplannen maar ook aan vertrouwen.
Dat is het perspectief waarin wij de Europese berggebieden moeten zien, die 30 procent van het grondgebied en 5 procent van de bevolking vertegenwoordigen. De berggebieden willen geen probleem zijn maar hun enorme potentieel aanwenden om een belangrijke hulpbron te zijn voor iedereen. Daarom moeten wij deze gebieden bij de naam noemen. Wij moeten zonder enige aarzeling hun specifieke kenmerken erkennen en ze in het nieuwe Verdrag met de naam berggebieden opnemen, opdat zij in rechte verankerd zijn en een rechtsgrondslag krijgen die als basis kan dienen voor een ad-hocrichtlijn. Er moet een document worden opgesteld waarin specifiek en exclusief aandacht besteed wordt aan de behoeften van de berggebieden. Dat zou het uitgangspunt kunnen zijn voor een radicale, positieve hervorming ten gunste van de berggebieden en alle minder begunstigde gebieden, die gelijke kansen moeten krijgen en van dezelfde ontwikkeling profijt moeten kunnen trekken als de rest van het communautaire grondgebied.
Ik dank nogmaals onze voorzitter, de heer Daul, die ook tot deze - zeker niet bijkomstige - overwegingen de aanzet heeft gegeven.

Lulling (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, eind september probeerde de commissaris voor Landbouw, de heer Fischler, bij beroepsorganisaties en politici in Luxemburg zijn hervormingsvoorstellen aan de man te brengen. Hij toonde zich destijds zeer begripvol voor het Groothertogdom, dat hij als een bijzonder geval beschouwde. Hij verklaarde toen onder andere, en ik citeer: 'Als men met dergelijke bijzondere gevallen rekening wil houden in de politiek, en dat wil ik, dan moeten er op maat gesneden plannen worden ontworpen die voor dit land geschikt zijn. En dat is op basis van onze voorstellen zonder meer mogelijk.? Commissaris Fischler verzekerde Luxemburg er eveneens van dat het concept van plattelandsontwikkeling naar zijn mening op voorbeeldige wijze was geïmplementeerd en hij merkte daarover zelfs op dat Europese middelen nergens anders zo goed worden benut. Dat is allemaal prachtig.
Als de wetgevingsvoorstellen voor deze hervormingsplannen eenmaal op tafel liggen, zullen wij uiteraard onderzoeken hoe betrouwbaar deze uitspraken zijn. In Luxemburg zou 70 procent van de landbouwbedrijven worden getroffen door de voorgestelde wijziging, dat wil zeggen door de progressieve korting van de compensatiebetalingen met eenvijfde deel, die komt boven op de te verwachten inkomensdervingen als gevolg van de verlaging van de producentenprijzen en de verplichte zogenoemde ecologische braaklegging van 10 procent. Dat is onaanvaardbaar; het zou leiden tot de ondergang van tal van agrarische familiebedrijven, met onaanvaardbare gevolgen op sociaal en ecologisch vlak. Voorstellen die erop gericht zijn de uitbreiding naar het oosten te realiseren door boerenbedrijven weg te vagen horen maar op één plaats thuis: in de prullenbak. Ik kan de compromisresolutie van de heer Daul, waarin hij zoveel werk en begrip heeft geïnvesteerd, wel onderschrijven, zij het met veel pijn in het hart, Joseph! Gelukkig is tijdens de Top op 25 oktober afgesproken het landbouwbeleid voor de periode tot 2006 zoals dat in 2000 in Berlijn is overeengekomen, vóór het verstrijken van die periode niet door radicale wijzigingen te ondermijnen. De Commissie en wij hebben dus nog tijd om te overleggen. In ieder geval moeten de minder begunstigde gebieden worden vrijgesteld van de modulatie en de verplichte ecologische braaklegging. Tot slot wil ik ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Fischer Boel
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat ik de gelegenheid krijg om aan het debat deel te nemen. Ik vond het een interessant en erg constructief debat. Ik dank het Europees Parlement voor zijn behandeling van de mededeling van de Commissie. Naar ik begrepen heb, kan het Parlement morgen een besluit nemen.
Ik weet niet of ik zo vrij mag zijn, maar ik zou me graag willen aansluiten bij de lovende woorden die hier eerder uitgesproken zijn aan het adres van de voorzitter van de Landbouwcommissie van het Europees Parlement. Uit het debat blijkt dat in het Europees Parlement evenveel verschillende visies over het Europees landbouwbeleid bestaan als in de Raad en ik weet dus precies met welke moeilijkheden de heer Daul te maken heeft gehad, maar hij heeft het bijzonder goed aangepakt, zoals tot uiting komt in het verslag waarover gestemd zal worden.
Verschillende sprekers hebben het gehad over de vooruitzichten van de landbouwhervorming na de Top van Brussel. Hoe zal het beleid eruit komen te zien en hoe lang zal het hervormingsproces gaan duren? Er zijn nog veel onbeantwoorde vragen, maar de Raad heeft met de besluiten die op de Top van Brussel genomen zijn, duidelijkheid geschapen over de maximale uitgaven inzake de marktordeningen en de rechtstreekse steun voor de begrotingen tot 2013.
Ik verwijs hiervoor naar paragraaf 12 in de conclusies, waarin drie verschillende zaken gezegd worden.
Ten eerste heeft het plafond dat voor marktgerelateerde uitgaven en voor rechtstreekse betalingen is vastgesteld, geen invloed op toekomstige beslissingen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ten tweede heeft het geen invloed op eventuele gevolgen van de uitvoering van punt 22 van de conclusies van de Europese Raad van Berlijn. Punt 22 in die conclusies diende als uitgangspunt voor de tussentijdse herziening van het landbouwbeleid, die wij in de laatste bijeenkomsten van de Raad behandeld hebben.
Ten derde heeft het plafond - om een antwoord te geven op sommige vragen die hier vanavond gesteld zijn - geen invloed op de internationale verplichtingen die de Europese Unie is aangegaan, onder meer bij de start van de ontwikkelingsronde van Doha, waarvan de voorwaarden vóór eind maart 2003 moeten zijn vastgesteld.
Zoals ik in mijn eerste toespraak reeds zei, gaan de onderhandelingen op de drie genoemde gebieden gewoon door en worden ze niet noodzakelijkerwijs beïnvloed door het besluit van de Europese Raad om een uitgavenplafond tot 2013 vast te stellen. Ik wil de leden van het Parlement nu niet vervelen met een verklaring betreffende de visie van de Raad op de ontwikkeling, maar hoever we komen - en deze vraag is juist spannend en interessant: hoever kunnen we op de afzonderlijke gebieden komen? - hangt volledig af van de wensen van de lidstaten en van de consensus die in de Raad bereikt kan worden. Er wachten ons dus nog boeiende taken en we kijken ernaar uit ze te volbrengen.
Ik dank het Parlement nogmaals voor de goede samenwerking en ik hoop dat die er ook zal zijn tijdens de komende onderhandelingen over de ontwikkeling van een Europees landbouwbeleid, tot vreugde en ten gunste van de producenten en de consumenten.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad. U heeft zich niet alleen de moeite getroost om bij ons aanwezig te zijn, maar u heeft ook iets gedaan wat buitengewoon is voor de Raad. U heeft zich namelijk aan uw spreektijd gehouden. In feite had u vijf minuten spreektijd, maar die heeft u niet gebruikt. Dat is een andere verdienste van u.
Ik heb overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie

Folias (PPE-DE)
Gezien de ontwikkelingen bij de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid met het oog op de uitbreiding van de EU vragen de landbouwers van de EU en met name Griekenland zich terecht met grote bezorgdheid af welk lot ze beschoren zal zijn en of zij het boerenberoep, dat van zulk kapitaal belang is voor de Europese economie en samenleving, zullen kunnen blijven uitoefenen.
Deze bezorgdheid komt voort uit het feit dat de landbouwsubsidies, in de vorm van een minimale prijscompensatie, tussen 2006 en 2013 in totaal met 8 procent zullen worden verhoogd.
Laat mij dit onthutsend stijgingspercentage eens vergelijken met enkele andere stijgingspercentages die het gevolg zullen zijn van de uitbreiding van de EU, opdat wij een duidelijker beeld krijgen van hetgeen ons te wachten staat:
Stijging lidstaten: 65% (van 15 tot 25)
Stijging bevolking: 25% (van 370 tot 470 miljoen)
Stijging landbouwareaal: 43% (van 140 tot 200 miljoen hectare)
Stijging akkerland: 55% (van 77 tot 120 miljoen hectare)
Stijging landbouwers: 165% (van 6 tot 16 miljoen) 
Nogmaals, ondanks deze hoge stijgingspercentages wordt het totaal aan landbouwsubsidies tot het jaar 2013 slechts met 8 procent verhoogd, en daarbij is nog niet eens rekening gehouden met de voor 2007 geplande toetreding van Bulgarije en Roemenië.
Ik vraag mij derhalve af welke verwachtingen onze landbouwers kunnen koesteren?..
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 120 van het Reglement)

Martinez (NI)
Nergens zien we een hoger zelfmoordpercentage dan onder landbouwers - in Frankrijk althans. Dat is het gevolg van de stress die veroorzaakt wordt door het feit dat de toekomst voor deze mensen zo onzeker is. De hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal die onzekerheid alleen maar vergroten.
De vraag luidt dus: kunnen 25 lidstaten na 2006 overleven met een begroting die bedoeld was voor 15 landen en sindsdien niet gewijzigd is? De Wereldhandelsorganisatie zal in september 2003 in Cancún een top houden. Wat zal er dan gebeuren met de interne steun en de exportsubsidies? Dit soort steun is in Doha immers afgewezen.
Voor het landbouwbeleid geldt de medebeslissingsprocedure; dat betekent dat het Europees Parlement het laatste woord heeft over de landbouwbegroting, en daarin wordt gesteld dat uitgaven ten behoeve van de landbouwers niet langer verplichte uitgaven zijn. Het lot van de Europese landbouwers ligt nu dus in handen van een meerderheid van onze medeparlementariërs, die - zoals we allemaal weten - ultraliberaal zijn: voor vrijhandel en tegen de landbouwers.
We mogen niet langer aanvaarden dat de toekomst van de landbouwers in handen gegeven wordt van Angelsaksische liberale fundamentalisten die met hun krankzinnige religie van de handel vergelijkbaar zijn met de fundamentalisten van Al-Qaeda. En dan heb ik het nog niet eens over de onzekerheid die het gevolg zal zijn van de voorstellen voor het nieuwe landbouwbeleid: modulatie, bureaucratische audits en de loskoppeling van steun en productie.
Er zijn zoveel onbeantwoorde vragen. Dat is de reden waarom de landbouwers hun toekomst en hun investeringen niet kunnen plannen. We mogen niet toestaan dat de landbouwers de afgrond ingaan.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de financiering van de nucleaire sector in Noord-Korea in de context van het kernwapenprogramma.
Het woord is aan de commissaris.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, drie weken geleden hebben wij vernomen dat de Democratische Volksrepubliek Korea een geheim programma voor uraniumverrijking met militaire doeleinden ontwikkelt, hetgeen voor ons allen een reden tot ongerustheid en diepe ontgoocheling was. De Volksrepubliek Korea heeft dit bekend tijdens een bezoek van een delegatie uit de Verenigde Staten aan Pyongyang.
Het bedoelde programma vormt een duidelijke inbreuk op de verplichtingen die de Volksrepubliek is aangegaan op grond van vier verschillende internationale overeenkomsten inzake kernenergie, met inbegrip van het zogenaamde kaderakkoord van 1994.
Het voorzitterschap heeft reeds uiting gegeven aan de bezorgdheid van de Europese Unie. In haar verklaring van 18 oktober 2002 heeft de Unie niet alleen haar diepe bezorgdheid uitgesproken, maar heeft zij de Democratische Volksrepubliek Korea bovendien verzocht onmiddellijk te voldoen aan haar internationale verplichtingen inzake de non-proliferatie van kernwapens en haar kernwapenprogramma op controleerbare wijze te bevriezen.
In de verklaring werd gesteld dat de niet-naleving van voornoemde verplichtingen de uitvoering van het KEDO-programma in het gedrang brengt. De Unie sprak tevens de hoop uit dat het vredesproces op het Koreaanse schiereiland hierdoor niet op de helling zou komen te staan.
Tot slot heeft de Europese Unie zich verplicht tot samenwerking met alle belanghebbende partijen teneinde een vreedzame oplossing voor de situatie te zoeken. Ik moet u erop attenderen dat wij soortgelijke boodschappen hebben overgebracht aan de vice-minister van Buitenlandse Zaken, die op de dag na de bekendmaking van het betreurenswaardige nieuws een onderhoud had met ambtenaren van de Commissie.
Ik herinner u eraan dat de Europese Unie tijdens de eerste vijf jaar van het KEDO-programma via Euratom in totaal 75 miljoen euro heeft betaald. Het programma is ontwikkeld en uitgevoerd tussen 1996 en 2000. Bovendien hebben wij ons ertoe verbonden tussen 2001 en 2005 jaarlijkse 20 miljoen euro ter beschikking te stellen.
Om u een idee te geven van de omvang van de bijdragen kan ik hieraan toevoegen dat Zuid-Korea meer dan 3 miljard Amerikaanse dollar ter beschikking heeft gesteld en dat de bijdrage van Japan ongeveer 1 miljard dollar bedraagt. De Verenigde Staten hebben van hun kant tot dusver 400 miljoen dollar betaald.
Ik wil u er tevens op attenderen dat de kaderovereenkomst in bepaalde Amerikaanse kringen en ook in Noord-Korea zelf op heftige kritiek is gestuit. Desalniettemin waren wij erin geslaagd de plutoniumproductie in Pyongyang te bevriezen. Laten wij niet vergeten dat de Volksrepubliek Korea anders op vrij eenvoudige wijze voldoende plutonium had kunnen produceren om dozijnen kernbommen te vervaardigen.
De recente onthullingen die wijzen op het bestaan van een programma voor uraniumverrijking voor militaire doeleinden vormen een nieuwe bedreiging voor de veiligheid in de regio, ofschoon de fabricage van voor militaire doeleinden geschikte materialen via uraniumverrijking wellicht meer tijd en moeite kost dan via de methode waarbij in Pyongyang geproduceerd plutonium werd gebruikt. Beide partijen zijn het erover eens dat een nieuwe overeenkomst slechts via diplomatieke kanalen tot stand kan komen.
In overeenstemming hiermee pleegt de Europese Unie momenteel overleg met haar belangrijkste partners, namelijk met de Verenigde Staten, Zuid-Korea en Japan. Samen trachten wij meer doeltreffende maatregelen uit te werken om ons uiteindelijke doel te halen: verspreiding van kernwapens tegengaan en voorkomen dat Noord-Korea dergelijke wapens in handen krijgt.
Het spreekt vanzelf dat de Europese Unie geen definitief standpunt over de toekomst van het KEDO-programma kan innemen zolang de andere landen, die overigens aanzienlijk meer financiële steun verlenen, geen beslissing hebben genomen.
Daarom zijn wij van oordeel dat wij in overleg met onze vrienden en bondgenoten moeten handelen. Samen met hen moeten wij Noord-Korea ertoe aanzetten zijn verplichtingen inzake non-proliferatie van kernwapens na te komen.
Ik denk dat wij op die manier te werk moeten gaan. Tezelfdertijd moeten wij echter waarborgen dat de inspecteurs van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie hun controletaken in Pyongyang kunnen voortzetten.
Geachte afgevaardigden, het spijt mij dat ik u op dit moment niet meer informatie kan verstrekken. Het komt er echter vooral op aan dat wij de door ons allen nagestreefde doelstelling verwezenlijken en onze acties afstemmen op die van de andere deelnemers aan het KEDO-programma.

Gawronski (PPE-DE).
Het is, denk ik, in de eerste plaats belangrijk dat wij ons afvragen waarom Noord-Korea heeft besloten toe te geven dat het kernwapens produceert. Wat zit er achter die verklaring? Is zij bedoeld om een dialoog op gang te brengen, zoals sommigen schijnen te denken? Of is hier sprake van provocatie, een poging tot chantage met als doel geld te krijgen in ruil voor iets - het opgeven van kernenergie - dat het land sowieso moet doen? Gisteren heeft Noord-Korea er nog een schep bovenop gedaan door een ander dreigement te uiten: het testen van raketten zal hervat worden als de onderhandelingen met Japan naar het oordeel van Noord-Korea onbevredigend verlopen. Dat wil zeggen dat Noord-Korea, als het niet miljoenen dollars in ruil krijgt, zijn beloften niet zal nakomen, zoals het al bij vele gelegenheden heeft laten zien.
Hoe moeten wij ons thans opstellen tegenover Noord-Korea? Mijns inziens hadden we een duidelijk signaal moeten afgeven - de situatie is veranderd en niets zal meer hetzelfde zijn. Daarom was ik ook tegen het besluit Noord-Korea een brief te sturen ter bevestiging van de uitnodiging aan de parlementaire delegatie om deze week naar Brussel te komen. We hadden die bevestiging wellicht niet moeten sturen, want de uitnodiging is afgeslagen.
De EU heeft weinig invloed op Noord-Korea. Zoals wij gehoord hebben van mevrouw de Palacio is onze financiële bijdrage aan KEDO minimaal in vergelijking met die van andere partners. Ik ben het met de commissaris eens dat we moeten streven naar samenwerking tussen de actoren in de regio teneinde Noord-Korea te dwingen zich aan de internationale regels te houden, hoewel ik betwijfel of dat laatste zal gebeuren zolang het huidige regime aan de macht is.
De onderhavige ontwerpresolutie gaat uit van deze vooronderstellingen en is het resultaat van een compromis tussen de grootste politieke fracties in het Parlement. Ik had graag gezien dat er in de ontwerpresolutie meer druk op Noord-Korea werd uitgeoefend, maar desalniettemin is zij een aanvaardbaar compromis tussen de behoefte een open dialoog gaande te houden en de noodzaak Pyongyang onder druk te zetten om zijn nucleaire en raketprogramma's te beëindigen.
Hopelijk is iedereen het ermee eens dat het gezien de ontwikkelingen van gisteren nuttig zou zijn een mondeling amendement in te dienen waarin het nieuwe dreigement inzake de hervatting van het testen van raketten krachtig veroordeeld wordt.

Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten begroet de verklaring van de Commissie met instemming. Er is geen doorslaggevend bewijs dat Noord-Korea voor kernwapens bestemd plutonium tot zijn beschikking heeft en uiteraard steun ik het compromis van een aantal fracties in dit Parlement.
Wij staan voor honderd procent achter de trilaterale verklaring die president Bush, premier Koizumi en president Kim Dae-Jung dit weekend hebben afgelegd tijdens de APEC-topconferentie: zij hebben Noord-Korea opgeroepen het programma voor het verrijken van uranium, waarvan Noord-Korea het bestaan heeft toegegeven, onmiddellijk en verifieerbaar stop te zetten en alle internationale verplichtingen volledig na te komen, in overeenstemming met de beloften die het land onlangs heeft gedaan in de Verklaring van Japan en Noord-Korea te Pyongyang.
Wij kunnen echter niet de ogen sluiten voor het feit dat de Verenigde Staten zich ook niet geheel hebben gehouden aan de kaderovereenkomst van 1994. De eerste reactor van KEDO, de organisatie voor energieontwikkeling op het Koreaanse schiereiland, zou tegen het einde van volgend jaar operationeel moeten zijn, maar loopt momenteel zeven jaar achter op schema. Zware stookolie, de bijdrage van de VS aan KEDO, wordt slechts sporadisch geleverd, dat was althans in het verleden het geval. Het belangrijkste is echter wel dat de VS nog steeds niet gedaan hebben wat zij in 1994 hebben beloofd: de betrekkingen met Noord-Korea normaliseren, het embargo opheffen - dat vijftig jaar van kracht is geweest - en een einde maken aan de nucleaire dreiging.
Wij staan positief tegenover het aanbod van Noord-Korea een dialoog aan te gaan over alle onafgeronde kwesties, waardoor deze situatie wellicht een kans wordt in plaats van een bedreiging. We moeten kijken naar het vraagstuk van het verkopen en testen van raketten en de daarmee samenhangende onvermijdelijke wapenexport. We moeten het hebben over de ondertekening door Noord-Korea van het Verdrag tot uitbanning van chemische en biologische wapens en over de nog niet geheel opgeloste kwestie van de ontvoerde Japanse burgers. Vanzelfsprekend moeten we ook trachten de mensenrechtendialoog voort te zetten.
Ondertussen hoop ik dat de EU, als de enige entiteit die diplomatieke betrekkingen onderhoudt met zowel Zuid-Korea, Japan, de VS als Noord-Korea, een dergelijke dialoog op gang zal helpen brengen, zo mogelijk in samenwerking met de andere belangrijke speler in de regio - China. Wij moeten de humanitaire hulp en de opleiding van Noord-Koreaanse technici in Europa voortzetten, al was het maar om deze kans niet voorbij te laten gaan.
Tot slot nog twee kleine correcties. Ten eerste, de heer Gawronski zei dat de Noord-Koreanen onze uitnodiging hebben afgeslagen. Dat was niet het geval. Ze hebben de uitnodiging slechts vier dagen van tevoren ontvangen en hebben gevraagd of het bezoek kon worden uitgesteld. Ten tweede, de bijeenkomst die voor 11 november 2002 gepland stond zal nu niet doorgaan en ik hoop dat wij een mondeling amendement kunnen indienen om ervoor te pleiten dat de EU meer in het algemeen op alle niveaus in deze discussies betrokken wordt.

Gahrton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat Noord-Korea erkent dat het bezig is kernwapens te ontwikkelen is niet alleen een aantasting van de geloofwaardigheid van internationale akkoorden, maar betekent ook een grote nederlaag voor het KEDO-project. De Europese Unie dacht dat zij een totalitair regime kon omkopen met zogeheten vreedzame civiele kernenergie, zodat het zou afzien van het ontwikkelen van kernwapens. Dit naïeve vertrouwen in nucleaire oplossingen voor serieuze problemen is bij dezen afgestraft en plaatst de Europese Unie in een gênant en lachwekkend daglicht.
De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft van meet af aan gezegd dat het KEDO-project een slecht idee was. Tot onze grote spijt hebben wij gelijk gekregen. Helaas lijkt het er nu op dat noch de Commissie noch de fracties in het Parlement die vóór kernenergie zijn de waarheid onder ogen willen zien en de onvermijdelijke consequentie van het fiasco van KEDO willen aanvaarden, namelijk stopzetting van het project. In de gezamenlijke ontwerpresolutie ontbreekt een duidelijke erkenning van het feit dat KEDO al vanaf het begin slecht in elkaar zat, en dat het een slecht doordacht, gevaarlijk en contraproductief project was. De steun aan de zwaar geteisterde Noord-Koreaanse bevolking moet een heel andere vorm krijgen.
De Europese Unie moet de fatale fout die zij gemaakt heeft door deel te nemen aan KEDO open en eerlijk toegeven en de overige KEDO-leden meedelen dat zij zich terugtrekt uit het project. Degenen die verantwoordelijk zijn voor KEDO moeten zich schamen. Het spreekt voor zich dat men behoedzaam te werk moet gaan om te voorkomen dat de zogeheten Sunshine Policy schade toegebracht wordt en natuurlijk moet men in gesprek gaan met de autoriteiten in Pyongyang, zodat het normalisatieproces in gang gezet wordt. Men hoeft echter niet krampachtig vast te houden aan een volkomen verkeerd en gediscrediteerd project als KEDO.

Santer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, bijna precies twee jaar geleden heeft de parlementaire ad-hocdelegatie voor Noord-Korea, die ik samen met de heer Gawronski en de heer Ford voorzit, deelgenomen aan besprekingen in Pyongyang. Deze stap was bedoeld om steun te verlenen aan de Sunshine Policy van de Zuid-Koreaanse president Kim Dae-Jung. Deze mocht zich verheugen in de steun van de internationale gemeenschap. Vóór ons had de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, reeds besprekingen gevoerd. Al deze stappen waren bedoeld om via een constructieve dialoog te komen tot een normalisering van de situatie in Noord-Korea. Ik moet daaraan toevoegen dat sindsdien bijna alle lidstaten van de Europese Unie diplomatieke betrekkingen hebben aangeknoopt met Noord-Korea.
We zijn nu dan ook teleurgesteld - neen: furieus - vanwege de onthullingen van de Noord-Koreaanse onderminister van Buitenlandse Zaken over het clandestiene nucleaire programma voor militaire doeleinden. Deze man was destijds nota bene onze belangrijkste gesprekspartner. We moeten krachtig reageren op de bedrieglijke tactiek die Noord-Korea hier heeft gevolgd - het optreden van dit land is in flagrante strijd met de akkoorden van 1994.
We willen de Commissie en de Raad daarom vragen het KEDO-programma in het licht van deze ontwikkelingen te herzien. Voor dat doel moeten we ons standpunt coördineren met de belangrijkste partners in de KEDO-raad, dat wil zeggen Zuid-Korea, Japan en de Verenigde Staten. We eisen volledige nakoming van de bereikte akkoorden en permanente controle door inspecteurs van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie.
Ons uiteindelijke doel is dat de Sunshine Policy van president Kim Dae-Jung geïmplementeerd wordt. Voor dat doel moet echter eerst een dialoog worden gevoerd, en die moet open en eerlijk zijn. Noord-Korea moet goed begrijpen dat deze dialoog alleen plaats kan vinden als het land zich bereid verklaart de ontwikkeling van kernwapens voor eens en voor altijd te staken. Het lopende programma moet spoedig ontmanteld worden, en wel zodanig dat we die ontmanteling kunnen controleren. Noord-Korea moet verder toestaan dat er vanaf nu permanente controle wordt uitgeoefend en het moet zijn internationale verplichtingen aanvaarden en nakomen.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Noord-Korea is een wrede, gesloten communistische dictatuur. Het land heeft een geschiedenis van politieke moorden; denkt u maar aan de aanslag op het Zuid-Koreaanse kabinet in Rangoon die een paar jaar geleden plaatsvond. Noord-Korea heeft een Zuid-Koreaans burgervliegtuig opgeblazen. Het heeft onschuldige Japanse burgers ontvoerd, waarvan de meesten onder geheimzinnige omstandigheden zijn overleden. Zeer recentelijk heeft het vele van zijn burgers laten omkomen van de honger als gevolg van zijn desastreuze isolationistische economische beleid. Het blijft een schurkenstaat die het steeds laat afweten, hetgeen betekent dat het Westen, met inbegrip van de Europese Unie, zeer behoedzaam te werk moet gaan bij pogingen Noord-Korea te benaderen en het land uit zijn isolement te halen.
De Democratische Volksrepubliek Korea stemde er in 1994 mee in haar nucleaire programma te bevriezen en te ontmantelen, maar onlangs heeft zij toegegeven in het bezit te zijn van kernwapens. Daarmee heeft Noord-Korea duidelijk het non-proliferatieverdrag geschonden, evenals de kaderovereenkomst betreffende KEDO. Ik huldig het standpunt dat dit regime terecht gerekend wordt tot de as van het kwaad. Anders dan in het geval van Irak, dat nog geen kernwapens heeft, is het in het geval van Noord-Korea te laat om de nucleaire proliferatie met militaire middelen te voorkomen. Alle mogelijke druk moet worden uitgeoefend om ervoor te zorgen dat de inspecteurs van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie weer worden toegelaten. Pakistan, onze bondgenoot in de strijd tegen het terrorisme, dient eveneens op zijn rol in dit wapenprogramma te worden aangesproken. Dat land zou Noord-Korea immers benodigdheden hebben geleverd in ruil voor raketten die het kan gebruiken voor zijn eigen kernbewapeningsprogramma. Ook de rol van China moet onder de loep genomen worden; dit land moet eraan herinnerd worden dat het officieel gekant is tegen de nuclearisering van het Koreaanse schiereiland.
Als de Democratische Volksrepubliek Korea haar beleid niet wijzigt en haar kernwapens niet ontmantelt, dient de volledige bijdrage van de EU aan KEDO te worden stopgezet. Ik ben ervoor als eerste stap de begrotingslijn in de reserve te plaatsen en de betalingen pas weer te hervatten als er diplomatieke vooruitgang wordt geboekt. Er moet echter wel humanitaire hulp verstrekt blijven worden via het Wereldvoedselprogramma en ECHO. De Europese Unie is een van de weinige organen die formele betrekkingen onderhouden met dit land en zij moet gebruik maken van haar invloed en haar contacten met de Noord-Koreaanse regering teneinde deze situatie op bevredigende wijze op te lossen.

De Voorzitter.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement zes ontwerpresolutiesontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0496/02) van de heer Dell'Alba e.a. aan de Raad over de Community of Democracies.

Della Vedova (NI).
Mevrouw de commissaris, zoals u en uw collega's weten zal van 10 tot 12 november aanstaande in Seoul de vergadering van de Community of Democracies plaatsvinden, met de deelname van regeringsdelegaties uit meer dan honderd landen. Deze vergadering volgt op een eerste vergadering van dezelfde groep die twee jaar geleden in Warschau heeft plaatsgevonden. Met dit initiatief wil men de politieke democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten bevorderen.
De Unie, die een belangrijk deel van haar begroting uittrekt voor initiatieven op het gebied van de democratisering en de bevordering van de mensenrechten en de rechtsstaat, tracht of wordt geacht een strategische lijn te volgen bij het uitdragen van de boodschap dat democratie een garantie is voor vrijheid en voor optimale welvaartsvooruitzichten voor de volkeren van deze wereld.
De vergadering van Seoul is, zoals wij weten, een regeringsaangelegenheid, maar de Commissie zal daar als waarneemster zijn vertegenwoordigd. Onze vraag luidt dan ook als volgt, mevrouw de commissaris: wat zal de Europese Unie - de Commissie en de lidstaten - ondernemen om deze vergadering te doen welslagen?
De Transnationale Radicale Partij heeft het afgelopen weekend een heel congres aan dit thema gewijd. Bij die gelegenheid zijn twee mogelijke doelstellingen vastgesteld, die ik bij dezen aan u wil voorleggen. Het eerste doel is de vorming van een secretariaat voor deze Community of Democracies. Dit secretariaat zal belast worden met het in leven houden en uitbouwen van deze Community, en zal ervoor moeten zorgen dat een echte mondiale organisatie voor de democratie ontstaat. Het tweede doel is ervoor te zorgen dat binnen elke instantie van de VN, naast regionale groepen of andere - formele of informele - landengroepen, een aparte groep van de Community of Democracies opgericht wordt die zich inzet voor de verdediging en de bevordering van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten. Een eerste gelegenheid daartoe wordt geboden als in het kader van de inspanningen ten behoeve van de democratisering en de eerbiediging van de mensenrechten een debat op gang wordt gebracht over het komend voorzitterschap van Libië van de Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt de Commissie dat in Seoul de tweede bijeenkomst van de Community of Democracies zal worden georganiseerd. De Commissie zal vertegenwoordigd worden door haar delegatie in Seoul, die daarbij ten volle op de steun van de diensten in Brussel zal kunnen rekenen.
Wij weten nog niet precies op welk niveau de verschillende lidstaten van de Unie vertegenwoordigd zullen worden. De werkgroep Mensenrechten van de Raad heeft beslist dat de Europese Unie tijdens de bijeenkomst geen gemeenschappelijk standpunt zal voorleggen, net zoals bij de openingsbijeenkomst in Warschau.
Dames en heren, zoals u weet, zijn er naar aanleiding van de eerste bijeenkomst van de Community of Democracies, nu alweer twee jaar geleden, twijfels gerezen over een elementaire kwestie: het criterium op grond waarvan landen al dan niet tot deelname moeten worden uitgenodigd. In die zin schenkt het de Commissie voldoening dat Portugal de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de nieuwe criteria voor uitnodiging tot en deelname aan de Community of Democracies op zich heeft genomen. Dit document moet worden aangenomen in Seoul. Het moet ervoor zorgen dat de Community gegrondvest wordt op objectieve criteria en procedures. Gepolitiseerde opties zullen alleen maar tot gevolg hebben dat de kwaliteit en het gezag van de conclusies worden uitgehold, aangetast en afgezwakt.
Wat de bijdragen van de Unie aan dit evenement betreft, heeft elk van de lidstaten van de Unie de mogelijkheid overwogen om de deelname van NGO's te subsidiëren. De Commissie heeft vernomen dat één lidstaat een concrete beslissing in die zin heeft genomen.
De Commissie houdt in elk geval vast aan haar voornemen om overal ter wereld op te komen voor goed bestuur, democratie en mensenrechten. Uit onze laatste algemene oproep tot indiening van voorstellen voor Europese acties ter bevordering van de democratie en de mensenrechten blijkt dat wij deze verbintenis nakomen. Wij hebben voor dit initiatief 42,6 miljoen euro uitgetrokken. Dit bedrag zal verdeeld worden over onderling samenhangende projecten in 29 geselecteerde landen.

Vattimo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Community of Democracies is een in het jaar 2000 opgezet forum waaraan tijdens het laatste congres van de Transnationale Radicale Partij nieuw elan werd gegeven, waarvoor onze lof. Dit is een project waarvoor ook de Europese socialistische fractie grote belangstelling koestert. Daarom is het volgens ons noodzakelijk dat de Commissie en de andere Europese instellingen op actieve wijze deelnemen aan de nieuwe conferentie, die zoals bekend van 9 tot 12 november aanstaande in Seoul zal plaatsvinden.
In de wereld van vandaag gaat het gevaar van het terrorisme steeds vaker gepaard met het risico dat de strijd tegen het terrorisme leidt tot nieuwe gevallen van imperialistische hegemonie. In een dergelijke wereld is het volgens ons van fundamenteel belang dat tegengewicht wordt geboden tegen de alliantie die de VS aan het opbouwen is als antwoord op de zogenaamde as van het kwaad, en dit tegenwicht - dat niet noodzakelijkerwijs van polemische aard is - kan gewaarborgd worden door de Community of Democracies, een internationaal lichaam dat zich inzet voor de vrede en de bescherming van de vrijheden en strijdt tegen elke vorm van eigenmachtig optreden, van welke kant dan ook.
De Community of Democracies is geen tweede VN. De VN heeft een heel andere draagwijdte en geheel andere taken. Ook is de Community geen kopie van de zogenaamde coalitie tegen het terrorisme, waarvan helaas ook landen deel uitmaken die allesbehalve democratisch zijn. Deze Community heeft zich tot taak gesteld de democratie en de vrijheden te bevorderen, en daarom willen wij dat de Europese Unie hierin sterker wordt vertegenwoordigd. Deze Community moet meer worden dan een discussieforum. Zij moet kunnen uitgroeien tot een echte internationale organisatie die gegrondvest is op een juridisch bindend verdrag met duidelijke toetredingscriteria, criteria waarmee duidelijk wordt gemaakt dat ook de 'goede? landen die zich inzetten in de strijd tegen het terrorisme de mensenrechten moeten eerbiedigen en de fundamentele vrijheden in de praktijk moeten respecteren. Dat houdt om te beginnen in dat alle burgers gelijk moeten zijn voor de wet en dat de persvrijheid moet worden gegarandeerd. Dat laatste is namelijk zelfs in een aantal lidstaten van de Unie absoluut niet altijd het geval. Ik denk daarbij vooral aan het Italië van Berlusconi. Het Handvest van de grondrechten dat de Unie tijdens de Top van Nice heeft goedgekeurd moet hierbij een leidraad zijn.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag A5-0339/2002 van de heer Poignant, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende specifieke stabiliteitsvereisten voor ro-ro passagiersschepen (COM(2002) 158 - C5-0144/2002 - 2002/0074(COD))
het verslag A5-0348/2002 van de heer Ripoll y Martínez de Bedoya, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 98/18/EG van de Raad van 17 maart 1998 inzake veiligheidsvoorschriften en -normen voor passagiersschepen (COM(2002) 158 - C5-0145/2002 - 2002/0075(COD)).

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken aan de rapporteurs, de heer Ripoll y Martínez de Bedoya en de heer Poignant. Dat zijn oude bekenden, zoals al degenen die hier in Brussel of in Straatsburg regelmatig laat op de avond aanwezig zijn om deel te nemen aan de laatste debatten. Beide afgevaardigden hebben bijzondere belangstelling voor de problemen die verbonden zijn aan het vervoersbeleid. In dit geval richten zij hun aandacht op de veiligheidsvoorschriften voor passagiersschepen en op de stabiliteitsvereisten voor schepen voor zeegaand passagiersvervoer, die overigens ook van invloed zijn op de veiligheid.
Zij hebben naar goede gewoonte uitstekend werk geleverd. De verslagen die de rapporteurs van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme hebben opgesteld over de initiatieven die ik namens de Commissie in de loop van al deze jaren heb mogen presenteren, verdienen immers steeds een woord van lof.
Uit de ongelukken die zich in het verleden met ro-ro passagiersschepen hebben voorgedaan, is gebleken dat de overlevingskansen in geval van aanvaring in grote mate afhankelijk zijn van de stabiliteit van de schepen. Hoe langer een schip blijft drijven, des te doeltreffender zijn de evacuatie en de reddingsacties, zelfs in de meest dramatische situaties.
Daarom wordt in het Commissievoorstel bijzondere aandacht besteed aan dit cruciale veiligheidsaspect van ro-ro passagiersschepen.
De door de Commissie voorgestelde verbeteringen zijn het antwoord van de onderzoekers op de tragische ongevallen die zich tijdens het laatste decennium met ro-ro passagiersschepen hebben voorgedaan. De nieuwe voorschriften betekenen een aanzienlijke stap voorwaarts ten aanzien van de huidige internationale normen zoals vastgelegd in het SOLAS-verdrag. Zij worden reeds toegepast in de Noord-Europese wateren in het kader van het Verdrag van Stockholm.
In de richtlijnen die wij hier vandaag bespreken, worden de specifieke stabiliteitsvereisten van het Verdrag van Stockholm verplicht gesteld voor alle ro-ro passagiersschepen die gebruikt worden voor reizen van en naar havens in de EU. Anders gezegd, de voorschriften die momenteel van kracht zijn in de Oostzee zullen voortaan ook door de overige Europese havens in acht moeten worden genomen. De genoemde regelgeving beperkt zich niet tot schepen die internationale reizen verzorgen; zij is tevens van toepassing op de voornaamste nationale trajecten.
Verder is er aan het pakket een belangrijke nieuwe voorwaarde toegevoegd: de veilige toegang van personen met een mobiliteitshandicap. De Europese Unie mag op dit vlak niet achterblijven bij de overige ontwikkelde landen. De lidstaten moeten toezien op de strikte naleving van deze regel, ten behoeve van de veiligheid en het welzijn van hun burgers.
Ik kan beide rapporteurs meedelen dat de Commissie alle amendementen van het Europees Parlement aanvaardt, aangezien zij onze originele tekst over het algemeen verbeteren en verduidelijken.
Er zijn twee amendementen die enig commentaar behoeven, namelijk amendement 13 van de heer Poignant en amendement 8 van de heer Ripoll y Martínez de Bedoya. Ofschoon de Commissie op deze twee punten in wezen de voorkeur geeft aan haar oorspronkelijke tekst, heeft zij besloten beide amendementen over te nemen, temeer daar de Raad op dit gebied reeds stappen heeft ondernomen en zich achter het standpunt van het Parlement heeft geschaard. Wij hopen dat op die manier een politiek compromis kan worden bereikt, zodat de onderhavige regelgeving spoedig kan worden goedgekeurd.
Ter afsluiting wil ik onderstrepen dat er ook naar aanleiding van dit vervoersdossier weer een uitstekende samenwerking is ontstaan.
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Mijn dank ook aan beide rapporteurs.

Poignant (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het geheel eens met de commissaris, maar ik zal proberen haar woorden niet te herhalen. Deze richtlijn is bedoeld om de veiligheid te vergroten, en zoals helaas maar al te vaak het geval is, komt dit initiatief na een hele reeks ongelukken.
Het is heel eenvoudig: wanneer schepen averij oplopen, moeten zij zo lang mogelijk toegankelijk zijn voor zoek- en reddingsteams, opdat zo veel mogelijk mensenlevens gered kunnen worden. Zowel onderzoek als ervaring wijst uit dat de hoeveelheid water op het dek zo gering mogelijk moet zijn. De IMO, de Internationale Maritieme Organisatie, is zich uiteraard al geruime tijd geleden met dit soort zaken gaan beziggehouden, en ze heeft in 1990 het zogenaamde SOLAS-verdrag opgesteld. Ik zal niet in technische details treden, maar volgens dat verdrag kan maar een bepaald dekwaterniveau worden aanvaard. De IMO heeft vervolgens gesteld dat alle schepen ten laatste op 1 oktober 2010 aan deze eisen zouden moeten voldoen. U weet echter dat zich in 1994 in Noord-Europa de ramp met de Estonia heeft voorgedaan, waarbij 800 mensen zijn omgekomen. Na deze ramp hebben acht Europese landen - zeven lidstaten van de EU plus Noorwegen - besloten samen te werken om strengere regels op te stellen dan die van het verdrag van 1990, met de bedoeling te verhinderen dat schepen kapseizen. Voor ons en voor de Commissie was de vraag wat we zouden moeten doen zodra deze normen zouden worden geïntroduceerd. Moesten ze voor de gehele Unie gelden, of moest er een onderscheid worden gemaakt tussen het noorden en het zuiden van de Unie? Er is technisch en financieel onderzoek uitgevoerd en de op grond daarvan heeft de Commissie terecht voorgesteld deze normen voor de gehele Unie te laten gelden, onder de voorwaarden die de commissaris zojuist heeft toegelicht. Dat zal daarom gebeuren. Het is mogelijk en redelijk, en de kosten voor ondernemingen worden aanvaardbaar geacht. Er zal dus geen onderscheid worden gemaakt tussen passagiers die in het noorden een scheepsreis maken en passagiers die dat in het zuiden doen.
Uiteraard heeft een aantal schepen onlangs nog moeten voldoen aan de SOLAS-eisen. Als ze nu deze richtlijn moeten volgen, vraag je de scheepseigenaren opnieuw te beginnen. We moeten daarom goed nadenken over de precieze timing en de datum van de uiteindelijke deadline. Tussen de Raad, de Commissie en het Parlement is een compromis bereikt dat eenieder zal begrijpen. De bedoeling is dat de hele zaak afgerond wordt in 2015. Dat is de kern van het belangrijkste amendement dat is ingediend. Er zijn ook enkele andere amendementen ingediend; die kunnen in de eerste lezing worden aangenomen. Ik zou dit Parlement daarom willen verzoeken - en de heer Ripoll y Martínez de Bedoya zal meen ik hetzelfde doen - deze kwestie zo spoedig mogelijk af te handelen. Er is hier immers geen sprake van belangrijke politieke problemen, en alle schepen en ondernemingen die in de onder de EU-wetgeving ressorterende wateren varen moeten zo spoedig mogelijk aan deze normen voldoen. Op die wijze brengen we de kans op ongelukken en het verlies van mensenlevens tot een minimum terug, ook al begrijpen we best dat er in onze samenlevingen altijd een zeker risico zal blijven bestaan.

Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, dames en heren, het is moeilijk om op dit late uur nog iets zinnigs te zeggen. Bovendien behoeft een verslag als dit niet veel commentaar. De tekst is unaniem goedgekeurd in de bevoegde commissie. De vice-voorzitter heeft namens de Commissie onze amendementen overgenomen en de Raad is vastbesloten om het pakket in eerste lezing goed te keuren. Er heerst met andere woorden grote eenstemmigheid. Daarom kan ik moeilijk iets nieuws over dit verslag vertellen, temeer daar zowel de vice-voorzitter als mijn collega, de heer Poignant, de huidige situatie reeds hebben uiteengezet.
Desalniettemin wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de ambtenaren van de Europese Commissie en van het Secretariaat te danken voor hun samenwerking. Mijn dank ook aan de leden van mijn team, die mij hebben geholpen om deze taak tot een goed einde te brengen.
Mevrouw de commissaris, ik wil tevens mijn dank uitspreken aan de Commissie voor het feit zij heeft ingestemd met de amendementen van de parlementaire commissie die betrekking hebben op de voorwaarden voor schepen van de klassen C en D en personen met een mobiliteitshandicap. Ik geloof dat in beide gevallen blijk gegeven is van een bijzondere gevoeligheid en van de bereidheid om ervoor te zorgen dat de dingen lopen zoals het hoort. Strenge en strikte regels zijn hier niet op hun plaats. Doel is dat de regelgeving uitgroeit tot een instrument waarmee zowel de naleving van de voorschriften als de versterking van de band tussen alle mensen wordt gewaarborgd.
Mevrouw de vice-voorzitter, ik zou deze kans willen aangrijpen om een ander vraagstuk te berde te brengen. Wij bespreken hier vandaag mijns inziens twee belangrijke verslagen over veiligheid op zee die morgen zullen worden aangenomen. Zoals de heer Poignant terecht heeft opgemerkt, betekent dit helaas niet dat er een einde aan de ongevallen zal komen. Ik geloof dat duidelijk is gebleken dat de Commissie bereid is op onverschillig welke situatie een snel en doeltreffend antwoord te bieden. Ook het Parlement heeft aangetoond dat het in staat is onmiddellijk te reageren en passende oplossingen aan te dragen.
Het onderwerp dat ik hier wil aansnijden, heeft niets te maken met deze twee verslagen, maar het baart vele burgers van de Europese Unie ernstige zorgen. Ik denk aan de veiligheid van pleziervaartuigen op zee. U herinnert zich wellicht dat wij u reeds eerder op deze kwestie hebben geattendeerd. Gelet op het succes van de twee verslagen die wij hier vandaag behandelen, vertrouw ik erop dat u weldra maatregelen zult voorleggen om dit probleem te verhelpen, aangezien het op de Europese stranden ernstige schade aanricht.
Mevrouw de commissaris, het Parlement heeft vandaag unaniem twee verslagen aangenomen en u hebt alle ingediende amendementen aanvaard. Ik kon deze gelegenheid eenvoudigweg niet laten voorbijgaan. Wellicht is dit niet het meest geschikte moment, maar staat u mij toe dat ik u op een dag als vandaag met deze heroïsche uitdaging confronteer.

Scallon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de vreselijke rampen met passagiersveerboten die zich in het recente verleden hebben voltrokken in de Europese Gemeenschap - ik denk aan de Estonia en de tragedies die hebben plaatsgevonden met veerdiensten van en naar het Verenigd Koninkrijk - vormen deze verslagen een uiterst constructieve en welkome bijdrage.
Ik wil mijn dank betuigen aan mijn collega's de heer Ripoll y Martínez de Bedoya en de heer Poignant. Zij hebben zeer veel werk verzet voor deze zusterverslagen (of broederverslagen, in dit geval) en hebben verstandige aanbevelingen geformuleerd voor het verbeteren van de veiligheidsvoorschriften voor ro-ro passagiersschepen die veerdiensten verrichten tussen Europese havens, alsmede binnenlandse reizen in de lidstaten.
Het is duidelijk dat de tijd rijp is voor deze richtlijnen, stabiliteitsvereisten en technische aanpassingen voor deze schepen. Van essentieel belang is dat de voorschriften in deze richtlijnen strenger zijn dan de SOLAS 90-stabiliteitsnorm, waardoor ongelukken van de omvang die wij in de Europese Gemeenschap hebben meegemaakt veel minder waarschijnlijk worden.
Wij moeten eveneens proberen ervoor te zorgen dat de richtlijnen volledig ten uitvoer worden gelegd. De voorgestelde technische verbeteringen verdienen te worden toegejuicht en ik ben met name verheugd over de maatregelen ter verbetering van de veiligheid van personen met een beperkte mobiliteit. Ik sta achter het voorstel van de heer Ripoll y Martínez de Bedoya voor een engere definitie van 'beperkte mobiliteit'. Ook de voorgestelde verbetering van de begrijpelijkheid van de bewegwijzering aan boord heeft mijn instemming, evenals het installeren van alarmsystemen die niet alleen toegankelijk zijn voor alle passagiers, maar die ook door alle passagiers gezien en gehoord kunnen worden. Voorts ben ik van mening dat wij ervoor dienen te zorgen dat de bemanning van deze schepen goed getraind is en in staat is de veiligheidsprocedures in meer dan één taal aan de passagiers uit te leggen, opdat er niet onnodig levens verloren gaan.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie is gekant tegen de afzwakking van zowel de veiligheidsvoorschriften en -normen voor passagiersschepen als de specifieke stabiliteitsvereisten voor ro-ro passagiersschepen. Wij pleiten daarentegen voor de instandhouding van de normen zoals vastgelegd in de internationale verdragen en overeenkomsten.
Anderzijds willen wij nadrukkelijk onze steun uitspreken voor het voorstel van de Commissie om de definitie van personen met een mobiliteitshandicap te verfijnen. Maatschappelijke discriminatie moet in alle opzichten en onder alle omstandigheden bestreden worden. In die zin moeten wij de nodige aandacht besteden aan de talloze bevolkingsgroepen die hindernissen ondervinden en ten gevolge daarvan het slachtoffer worden van discriminatie. Ik denk met name aan personen met zintuiglijke en geestelijke gebreken, rolstoelgebruikers, mensen met gebreken aan de ledematen, bejaarden in het algemeen, zwangere vrouwen, kleine kinderen en hun begeleiders en mensen met zware bagage.
Wij mogen niet vergeten dat het welslagen van het intermodale vervoersbeleid en de bevordering van het gebruik van het openbaar vervoer vereisen dat de overgang van de ene vervoerswijze naar de andere geen obstakels opwerpt. Als bij het ontwerpen van schepen rekening wordt gehouden met de behoeften van personen met een mobiliteitshandicap, zullen wij daarvan allen de vruchten dragen, aangezien de schepen veiliger en gebruikersvriendelijker zullen zijn voor alle passagiers.

De Voorzitter.
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0338/2002) van de heer Lagendijk, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het verslag van de Commissie - Het stabilisatie- en associatieproces voor Zuidoost-Europa - Eerste jaarverslag (COM(2002) 163 - C5-0256/2002 - 2002/2121(COS)).

Lagendijk (Verts/ALE)
Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, laat ik beginnen met de belangrijkste punten uit mijn verslag nog maar even kort op een rijtje te zetten. Ik zeg er gelijk bij, dat zijn geen nieuwe punten. Veel van die punten zijn hier al eerder bediscussieerd maar het zijn een aantal zaken die het verdienen om extra onderstreept te worden. In de eerste plaats dient hulp aan de landen van de westelijke Balkan verbonden te zijn aan steun. Het is niet voor het eerst dat dit gezegd wordt, maar ik vind dit dat nogmaals onderstreept moet worden. Samenwerking met het Internationaal Oorlogstribunaal in Den Haag is niet iets ten aanzien waarvan alle landen zomaar ja kunnen zeggen en dan nee doen. Dat is en dat zou een echte harde voorwaarde voor de verlening van steun moeten zijn en moeten blijven. Datzelfde geldt voor een ander onderwerp waar iedereen voor zegt te zijn, namelijk de terugkeer van vluchtelingen. Maar ook hier blijkt in de praktijk dat veel landen niet doen wat ze hebben toegezegd of niet doen wat ze zouden moeten doen.
Ten slotte, mevrouw de commissaris, de bestrijding van corruptie en criminaliteit. Ook daar worden veel mooie woorden aan besteed maar in de praktijk blijkt helaas dat tot op regeringsniveau, bijvoorbeeld de afgelopen regering in Macedonië, corruptie voor blijft komen. Het kan niet zo zijn dat de Europese Unie geld blijft steken in deze regio zolang dat voortduurt. 
Ander punt in mijn verslag is de noodzaak om helderheid te verkrijgen over de toekomst van Kosovo. Het kan niet zo zijn dat Kosovo blijft bestaan terwijl de Kosovaren iets anders willen en wij maar vast blijven houden aan de VN-resolutie uit 1999. Ik heb niet de oplossing, ik weet niet of ik voor zelfstandigheid ben of onafhankelijkheid maar ik vind dat het aan de Europese Unie is om een begin te maken met die discussie. 
Ten slotte nog twee punten die het Parlement bij herhaling en in mijn ogen volstrekt terecht eist en waarvoor het aandacht vraagt. In de eerste plaats de noodzaak om het onderwijs op alle niveaus voor te bereiden op een niet-etnische toekomst. Van de schoolboeken word je niet vrolijk: daar worden nog steeds de oude patronen in herhaald. Dat kan niet, dat is het kweken van nieuwe conflicten. En ten tweede blijkt bij alle verkiezingen weer hoe belangrijk onafhankelijke media zijn. De media in bijna al die landen spelen een slechte rol als het gaat om het vestigen van de democratie en daar moet een einde aan komen.
Voorzitter, ik ga zo snel door het rijtje heen omdat het wat mij betreft goede punten zijn, punten die het Parlement al eerder naar voren heeft gebracht. Maar het is helaas niet voldoende. Ik zie een beetje het gevaar - en ik zou daar graag met de collega's en ook met de Commissie een open discussie over voeren - dat wij allemaal, Commissie zowel als Parlement, een beetje de gevangenen dreigen te worden van een stramien, een manier van denken en werken op de Balkan die ontstaan is in de jaren negentig, gebaseerd op de grootste gevaren die er toen waren. Dat waren het extreem nationalisme en etnische haat. Hoewel die problemen nu niet weg zijn, denk ik dat de situatie zodanig veranderd is dat de problemen die nu het grootst zijn in onze beschouwingen en onze manier van denken over de Balkan niet de aandacht krijgen die ze verdienen. Die problemen zijn wat mij betreft de economische en sociale crisissen en stagnatie en een groeiende teleurstelling in de werking van de democratie. Juist op dat moment dreigt de westelijke Balkan aan belangstelling te verliezen. Ik wijs er alleen maar op, collega's, we zitten hier bijna in een lege zaal. Als wij het hebben over de uitbreiding zit de zaal vol, als we het hebben over de westelijke Balkan zijn er een paar, the usual suspects, die daarover praten, en voor de rest gaat Europa verder. Dat kan niet langer, dat kan de Europese Unie zich niet meer permitteren.
Het budget voor de Balkan loopt terug. Van 900 miljoen een paar jaar geleden naar 500 miljoen in 2005. Daarom was ik zo onder de indruk van een rapport dat ik pas onder ogen kreeg, het rapport Western Balkans 2004 van het European Stability Initiative. Daarin wordt haarfijn uitgelegd welke nu de problemen zijn en welke de oplossingen zouden kunnen zijn die de Europese Unie daarvoor moet vinden. Cruciale constatering is dat de periode van reconstructie is afgelopen. Dat is redelijk succesvol geweest, daar heeft de Unie successen bij behaald maar nu is iets anders nodig. De industrie is gedecimeerd of weggeroest. Veel kleine bedrijven zijn er voor in de plaats gekomen maar hebben de werkloosheid niet weg kunnen nemen en er is een totaal gebrek aan perspectief voor grote delen van de bevolking. Wat zou dat volgens dit rapport dat ik in grote lijnen ondersteun, moeten betekenen voor de Europese Unie, voor de Commissie en voor het Parlement? 
Ik denk dat we moeten leren van de successen van de structuur- en cohesiefondsen. Die zijn succesvol geweest in Zuid-Europa en ik denk dat het tijd wordt om de methodiek en de methode van de structuur- en cohesiefondsen ook toe te passen op de landen van de westelijke Balkan.
Dat betekent bijvoorbeeld dat het agentschap voor wederopbouw zals we dat tot nu toe hebben gehad, zou moeten worden omgezet in een agentschap voor ontwikkeling. Dat zal ook moeten betekenen dat na de huidige uitbreiding met tien landen de resterende kandidaat-lidstaten en de landen van de westelijke Balkan worden samengebracht in één DG, omdat de problemen van Bulgarije en Roemenië niet wezenlijk anders zijn dan die van de westelijke Balkan. Het zal ook moeten betekenen dat een deel van de pretoetredingsgelden, die straks alleen maar beschikbaar zijn voor Roemenië en Bulgarije, ook besteed wordt aan de Balkan. 
Collega's, commissaris, meer van hetzelfde is niet meer genoeg. Het heeft geen zin als wij hier nogmaals meedere sessies hebben met dezelfde personen over dezelfde politiek. Er moet echt een koerswijziging plaatsvinden en dat moet snel gebeuren. Ik ben er sterk voor - en ik doe een oproep aan de Commissie en aan onszelf, aan de collega's in het Parlement - om bij elkaar te gaan zitten en te zien wat nu nodig is voor de Balkan. Wat we tot nu toe gedaan hebben is succesvol maar het is voor de toekomst niet genoeg.
de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de heer Lagendijk voor zijn verslag over het eerste jaarverslag van de Commissie over het stabilisatie- en associatieproces voor de Balkan.
De Commissie en de Raad hebben behoefte aan de actieve steun van het Parlement om de langetermijndoelstellingen van dit proces te verwezenlijken. Uit de recente verkiezingen in Zuidoost-Europa is gebleken dat de regio enorme vorderingen heeft gemaakt, ofschoon er nog heel wat werk aan de winkel is. Helaas weerspiegelt de verkiezingsuitslag de ontgoocheling van een groot aantal kiezers ten aanzien van het politieke proces en hun frustratie over het tempo en het effect van de hervormingen.
Het stabilisatie- en associatieproces moet een pragmatische inslag hebben. Het moet gebaseerd zijn op een langetermijnvisie. Het moet flexibel zijn en het moet gericht zijn op onze hoofddoelstelling: de bevordering van de stabiliteit, de democratie en de economische ontwikkeling in Zuidoost-Europa.
Ik neem nota van de opmerkingen van de heer Lagendijk over de voorwaarden waaraan de betrokken landen moeten voldoen. Ik ben het met hem eens dat de rechtsstaat versterkt moet worden. Dat is voor de regio van fundamenteel belang. Er bestaat inderdaad ook behoefte aan sterke en onafhankelijke media. Het komt er echter vooral op aan na te gaan hoe wij de in het kader van het CARDS-programma verleende directe en indirecte steun beter kunnen structureren.
Wat de Kosovaarse kwestie betreft, geachte afgevaardigde, zou ik graag een en ander op een rijtje zetten. De situatie in Kosovo baart ons allen ernstige zorgen, maar dat neemt niet weg dat wij VN-resolutie 1244 als het legitieme referentiepunt voor al onze acties moeten blijven beschouwen. Daarom geniet het reeds door de Verenigde Naties goedgekeurde waardenbeleid de onvoorwaardelijke steun van de Commissie.
Nog een laatste woord over de pretoetredingsfondsen en de aan deze regio toegewezen financiële middelen. Dames en heren, laten wij de zaken niet door elkaar halen. De pretoetredingsfondsen zijn gericht op een zeer specifieke doelgroep: zij zijn uitsluitend ontworpen, bestemd en bedoeld voor steunverlening aan landen waarmee wij momenteel onderhandelen in het kader van een welomlijnd tijdschema. De eerste tien kandidaat-landen zullen wellicht volgend jaar toetreden en de toetreding van de andere twee landen is gepland voor 2007. Laten wij de verschillende financiële instrumenten niet met elkaar verwarren. De toewijzing van middelen aan de Balkan hoort elders thuis.

Sartori (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, enerzijds wordt - ook tot mijn voldoening - in dit verslag nogmaals duidelijk gemaakt dat alle mogelijke en noodzakelijke beleidsinstrumenten moeten worden ingezet om de integratie van de westelijke Balkanlanden in de Europese structuren te bevorderen, en dat dit in het belang is van de gehele Europese Unie. Ook ik ben van mening dat wij het in deze jaren gevoerde beleid moeten voortzetten, daar dit wat de wederopbouw betreft vruchten heeft afgeworpen. Anderzijds vind ik echter dat wij tegelijkertijd moeten nadenken over wat er nu moet gebeuren met betrekking tot het vraagstuk van democratie en wetgeving in deze gebieden.
Deze landen liggen in het hart van mediterraan Europa. Derhalve hebben alle communautaire instellingen er belang bij - en ze hebben ook de plicht - alle mogelijke hulp te verschaffen en alle noodzakelijke besluiten en begeleidende maatregelen te nemen waarmee deze landen in staat kunnen worden gesteld het hoofd te bieden aan wat volgens ons de fundamentele problemen zijn: scholing en onderwijs, bestrijding van de georganiseerde misdaad en, vooral, democratisering.
Deze problemen worden in het verslag uitdrukkelijk genoemd, zeker. En inderdaad wordt gewezen op de rol van de Europese Unie en op de voorzichtige maar reële pogingen die worden gedaan om de wetshandhaving te verbeteren, onder meer wat de situatie van de vrouw betreft. Daar heb ik waardering voor, maar dit volstaat niet. Het is goed dat met dit verslag duidelijk wordt gemaakt dat de Europese Unie aandacht besteedt aan deze kwestie, maar nu moeten daden volgen, maatregelen die concreter zijn dan hetgeen wij tot nu toe hebben gezien.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, elk debat dat wij over de crisis in de Balkan voeren - een crisis die nu inderdaad minder op scherp staat en beter is afgebakend - maakt ons wijzer. Daarom is dit verslag van de heer Lagendijk een goed verslag. Wij zijn daar allen wijzer door geworden. De situatie in dit gebied is inderdaad heel ingewikkeld, zowel in politiek en sociaal als in economisch opzicht.
Daarom doen wij daar ook geen technocratisch maar politiek werk. Er moeten immers nieuwe instellingen worden opgebouwd. Het gehele institutionele bestel in dit gebied is verwoest. Wij moeten er nu voor zorgen dat de volkeren die elkaar naar het leven hebben gestaan weer met elkaar in contact kunnen treden en dat het sociale, politieke en economische klimaat wordt verbeterd. Daartoe moeten wij vastberaden inspanningen blijven ondernemen. Er moet een standvastig beleid worden gevoerd dat geen aanleiding geeft tot discussie, een beleid dat de relevante resoluties van de Verenigde Naties ten volle eerbiedigt. Elke zinspeling op verandering kan leiden tot een nieuwe crisis. Ten tweede moet het contact tussen de volkeren in dit gebied worden hersteld. Dat zal hun economische ontwikkeling ten goede komen. Ook vroeger bestond er immers een sterke wisselwerking tussen hun economieën. Ten derde is het een goede zaak dat binnenkort alle omringende landen lid zullen zijn van de Europese Unie: Roemenië, Bulgarije, Oostenrijk, Griekenland, enzovoort. Zij zullen de ontwikkelingen in deze landen gunstig kunnen beïnvloeden. Vervolgens moeten wij elk politiek middel aangrijpen om deze volkeren, die honderden jaren conflictloos naast elkaar hebben kunnen leven, in staat te stellen de draad van hun historische verbondenheid weer op te pakken, goede leefomstandigheden te creëren, hun politieke en culturele banden te herstellen en vreedzaam met elkaar samen te leven. Dat is de laatste jaren helaas onmogelijk geweest door ongelukkig gekozen operaties en weinig doordachte initiatieven.

Belder (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het solide verslag-Lagendijk heeft mij vooral geprikkeld door zijn passages over Kosovo. Zo vraagt paragraaf 4 bij Raad en Commissie terecht aandacht voor de politieke toekomst van het aloude Merelveld. Somber stemt in dit verband de negatieve inbreng van Belgrado. Kosovo is als een hete aardappel die de Servische machthebbers snel doorgeven, oordeelt de VN-vertegenwoordiger in Kosovo, Michael Steiner. Graag verneem ik van Raad en Commissie wat hun bevindingen en inspanningen zijn.
Weinig bemoedigend qua Servische inbreng zijn intussen de lokale verkiezingen van 26 oktober in Kosovo verlopen. Hier wreekten zich ook tegenstrijdige oproepen vanuit Belgrado: zeer partiële deelname dan wel onvoorwaardelijke stembusgang. In feite sloeg de Servische bevolking van Noord-Mitrovica met haar stembusboycot het zeer genereuze zevenpuntenplan van UNMIK-chef Steiner gladweg af. Een voorstel dat toch wel in verregaande mate wenst tegemoet te komen aan de belangen van de Servische minderheid in het overwegend Albanese Kosovo.
In dat licht heb ik nogal moeite met de hoge ideële toonzetting van het amendement van de rapporteur op paragraaf 40. Heel nuchter dringt de oorspronkelijke tekst van deze paragraaf aan op een snelle beëindiging van de feitelijke situatie waarbij de stad Mitrovica niet valt onder het gezag van UNMIK en de voorlopige regering van Kosovo. Concreet betekent dat het verdwijnen van parallelle, met Servisch geld gefinancierde, Servische veiligheids- en bestuursstructuren. En dat spoort helemaal met de geest van Steiners zevenpuntenplan.
Kortom, de rapporteur had met een beknopte feitelijke aanvulling - onder verwijzing naar het zevenpuntenplan - de paragraaf meer zeggingskracht verleend. Want met duidelijkheid en daadkracht van de internationale gemeenschap zijn alle inwoners van Kosovo ter wille van hun gezamenlijke toekomst gediend! Hoe denken Raad en Commissie daarom binnen het kader van het stabilisatie- en associatieproces voor Zuidoost-Europa steun te kunnen verlenen aan Steiners nobele streven van Mitrovica 'een normale Europese stad? te maken?

Pack (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag-Lagendijk zijn zeer veel punten opgenoemd en het is niet mogelijk al deze punten te behandelen. Om te beginnen wil ik evenwel opmerken dat ik dit verslag volledig onderschrijf en dat kan ik ook namens mijn fractie nogmaals benadrukken. Dit deel van Europa is een gebied met verschillende snelheden. Met een aantal landen hebben we reeds een overeenkomst, zoals Macedonië en Kroatië. Daarmee hebben we een stabilisatie- en associatieovereenkomst, wat uiteraard niet betekent dat ze nu aan alle voorwaarden hebben voldaan. Joost heeft de tekortkomingen al opgenoemd.
Wij kijken echter met enige voldoening naar Albanië, dat erin is geslaagd de frauduleuze verkiezingen van 2001 goed te maken door een president op basis van consensus te kiezen, wat bijna niemand, ook de Commissie niet, had verwacht. Wij hopen nu dat de onderhandelingen voor dit proces spoedig kunnen beginnen. Wij zijn ons er daarbij natuurlijk van bewust dat dit proces niet snel afgerond zal kunnen worden, omdat er nog zeer veel moet gebeuren.
Met betrekking tot Bosnië-Herzegovina moeten we eenvoudigweg constateren dat dit land voor een onmogelijke opgave staat. Ik doel hierbij op het Dayton-akkoord. Ik wil slechts opmerken dat 67 procent van de totale begroting van Bosnië-Herzegovina wordt uitgegeven aan het salaris van de ministers. Dat zijn er meer dan 120, enkel en alleen omdat die functies min of meer zijn vastgelegd in het Dayton-akkoord. Hier moet iets aan gedaan worden; de vorige verkiezingen waren wat dit betreft een waarschuwingsteken.
In Servië en Montenegro maken de president en de premier onderling ruzie in plaats van samen voor het land te vechten. Deze beide landen moeten nu samen een weg naar toetreding tot Europa vinden en het voorstel van de heer Solana, hoe beperkt het ook is, is in dat verband momenteel de beste en enige optie.
Met betrekking tot Kosovo kan ik alleen maar zeggen - vorige week nog ben ik daar weer geweest - dat wij ervoor moeten kunnen zorgen dat de burgers op een bepaalde manier met elkaar kunnen samenleven en dat de Servische enclaves overbodig worden. Er zijn vele gemeenschappelijke problemen. Verschillende landen hebben met etnische spanningen te kampen, er keren niet voldoende vluchtelingen terug, de bestrijding van de mensenhandel schiet tekort en er is sprake van corruptie. Slechts één ding staat als een paal boven water en dat is dat wij ons engagement niet mogen verminderen. Dat is de lakmoestest voor onze geloofwaardigheid! Zoals Joost reeds opmerkte, moeten wij precies voor ogen hebben wat wij de komende tijd in deze regio willen gaan doen.
Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Lagendijk is als altijd uitstekend, uitgebreid en in behoedzame bewoordingen opgesteld. Ik ben inderdaad eveneens van mening dat het stabiliteitspact en het stabilisatie- en associatieproces over het geheel genomen vele successen hebben opgeleverd. Sommige daarvan zijn reeds genoemd, zoals de verkiezingen in Macedonië en de ontwikkelingen in Albanië, ook al moet ik daaraan toevoegen dat ik berichten heb ontvangen dat de consensus die tussen de grote politieke partijen in Albanië is bereikt juist op dit moment in gevaar komt.
Ik wil echter een opmerking maken over de fundamentele uitspraken van de heer Lagendijk, omdat die mijns inziens zeer belangrijk zijn. U heeft de debatten over de uitbreiding en de Balkan aangehaald. Ik was vandaag bij beide debatten en ook bij het debat over de uitbreiding aanwezig. De heer Prodi heeft daarin een uitspraak gedaan die naar mijn mening zeer belangrijk is. Hij heeft erop gewezen dat de uitbreiding met de tien huidige kandidaat-lidstaten en ook met latere kandidaten niet is afgerond, en dat daarmee met name voor de Balkanlanden een belangrijk signaal is afgegeven. Ik ben van mening, en dat heb ik in mijn toespraak ook naar voren gebracht, dat hetgeen wij nu bij de voorbereiding van de uitbreiding hebben gezien een signaal moet zijn, ook voor de landen op de Balkan: landen die zich inzetten voor democratie, de rechtsstaat en de bescherming van minderheden en mensenrechten maken kans op een later tijdstip tot de Europese Unie te kunnen toetreden. Wij moeten er nu reeds over gaan nadenken welke organisatorische maatregelen wij daartoe moeten nemen. Mijns inziens moet het stabiliteitspact - en dat is ook de bedoeling van de heer Bussek in zijn functie als speciale coördinator - een duidelijker omlijnd doel krijgen en een beperktere rol gaan spelen, en er moeten meer taken aan de Commissie worden overgedragen. Dit moet echter niet buiten het uitbreidingsproces om gebeuren; een en ander dient op zijn laatst vanaf 2004 of 2005 te geschieden, als de nieuwe Commissie overeenkomstig het uitbreidingsproces bij elkaar komt. In dit verband ben ik ook van mening dat het Parlement de Balkanlanden een signaal, of liever de hoop dient te geven, dat ook zij een plek binnen Europa hebben, ook ook in het licht van de tweede Top van Zagreb. Het is dan aan hen om te beslissen of zij alles in het werk willen stellen om die plek in Europa daadwerkelijk te veroveren.
Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Zuidoost-Europa, of, zo u wilt, de failliete boedel van het voormalig Joegoslavië, dat door bloedige etnische conflicten uit elkaar is gevallen, met uitzondering van Albanië, is het eigenlijke oefenterrein voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie. Het is tevens de belangrijkste vuurproef. Het is noodzakelijk dat wij ons inspannen om deze landen economische en politieke hulp bieden. Wij mogen ze in het kader van de uitbreiding van de Unie in geen geval links laten liggen. Wij moeten ze juist uitzicht op Europa bieden. En daarvoor is het stabilisatie- en associatieproces voor Zuidoost-Europa bedoeld.
Het voorstel van de rapporteur om prioriteiten te stellen is naar mijn mening uiterst zinvol. De uiteindelijke status van Kosovo moet dringend worden opgehelderd, evenals de constitutionele structuur van Servië en Montenegro. Eerder kunnen onderhandelingen over een associatieovereenkomst eenvoudigweg niet plaatsvinden. De onduidelijke status van Kosovo is een latente bron van onzekerheid. Daardoor heeft het bedrijfsleven absoluut geen vertrouwen in de situatie en investeert het niet voldoende. Dit leidt wederom tot meer corruptie en dientengevolge tot een toename van de emigratiedruk waarmee wij in Oostenrijk met name, maar niet alleen daar, worden geconfronteerd. Een van de belangrijkste voorwaarden waaraan moet worden voldaan, en dit geldt voor de gehele regio, is dat gewerkt wordt aan de totstandkoming van de rechtsstaat en dat de strijd aangebonden wordt met de corruptie en de georganiseerde misdaad.
Hiertoe is een zeer positief initiatief genomen, namelijk het Centrum voor de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit in Boekarest. Dit centrum zal op 25 november in Londen ook vertegenwoordigd zijn bij de conferentie over deze kwestie. Samen met de heer Swoboda hebben wij een bezoek gebracht aan dit centrum in Boekarest, waar overigens ook Oostenrijkse douane- en politieambtenaren werken. Het zou goed zijn als dit centrum een grotere input van Europa zou krijgen, naast die van Amerika.
In het kader van het stabiliteitspact - en dat is mijns inziens ook belangrijk - zijn onder leiding van coördinator Bussek vele politieke initiatieven genomen. Hij moet zijn activiteiten kunnen blijven uitvoeren en binnen Raad en Commissie moet spoedig overeenstemming worden bereikt over het noodzakelijk budget voor en een verlenging van dit stabiliteitspact.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0354/2002) van mevrouw Schroedter, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het eerste voortgangsverslag van de Commissie over de economische en sociale cohesie (COM(2002) 46 - C5-0198/2002 - 2002/2094(COS)).

Schroedter (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de economische en sociale cohesie is het belangrijkste onderdeel van de Europese Unie. Daardoor is een duurzame, harmonieuze en tegelijkertijd polycentrische ontwikkeling van de gehele Unie mogelijk. Het huidige debat gaat over de toekomstige Europese Unie, een Unie van 25 of zelfs 27 lidstaten. De integratiegedachte van deze Unie blijft echter alleen geloofwaardig als men bereid is gezamenlijk, in een geest van solidariteit, de verantwoordelijkheid voor het Europees sociaal model te dragen. Wij moeten ervan uitgaan dat de Europese gedachte voor de burgers losstaat van hun regionale en sociale positie en als een gezamenlijke politieke taak van alle lidstaten moet worden vervuld. Alle burgers moeten dezelfde kansen krijgen en er moet tegelijkertijd voor worden gezorgd dat wij niet op kosten van de volgende generatie leven. Het is evenwel een illusie te geloven dat wij voor deze taak aanzienlijk veel geld meer ter beschikking krijgen dan nu feitelijk het geval is. Daarom moeten wij nu een concept ontwikkelen dat op basis van de genoemde principes functioneert en waarvoor tegelijkertijd relatief gezien dezelfde financiële middelen toereikend zijn.
Tijdens de verschillende fasen waarin mijn verslag in het Parlement is behandeld, heb ik voor deze vragen verschillende antwoorden gehoord. De ene partij vindt dat wij ervoor moeten vechten dat iedereen het met alles eens is en dat later alles wel op zijn pootjes terecht komt. Anderen zijn van mening dat alles prima is zolang hun kiesdistrict zijn privileges maar niet verliest. Zij dringen aan op solidariteit voor kun kiesdistrict, maar ze zijn niet bereid tot gemeenschappelijke solidariteit. Dan zijn er weer anderen die het toch al niet eens zijn met het Europees sociaal model en hun komt deze discussie goed van pas. Een andere groep is bang de waarheid te zeggen en daarvan de gevolgen te dragen. De waarheid is dat wij met dit concept moeten beginnen als wij op 1 januari 2007 de eerste betalingen aan de regio's willen doen. Niemand kan zich daaruit praten, want wij weten dat twee jaar op zich al erg krap is.
Iedereen weet dat de centrale kwestie is hoe wij de armste gebieden van de Europese Unie moeten definiëren. Het belangrijkste beginsel van de economische en sociale cohesie is dat de gebieden die de grootste inhaalslag moeten maken de meeste ondersteuning krijgen. Mijns inziens wordt het idee van gemeenschappelijke solidariteit echter uitgehold als er steeds nieuwe criteria worden bedacht teneinde het eigen kiesdistrict de steun te geven die eigenlijk voor de armste regio's is bedoeld. Bovendien is deze denkwijze alleen op de korte termijn gericht. De versoepeling van het thans geldende en tot dusver erkende criterium - de armste regioo's zijn de regio's die onder 75 procent van het gemiddelde bbp zitten - heeft tot gevolg dat iedereen minder geld krijgt, dat het phasing out-proces tot stilstand komt en dat werklozen of de plattelandsgebieden niet meer kunnen profiteren van de speciale regionale steun. Een ander gevolg is dat de gebieden die werkelijk een achterstand hebben nog langer gesteund moeten worden. Bovendien kan het gebeuren dat kiesdistricten die nu nog ondersteuning nodig hebben, plotseling nettobetalers worden. Volgens het onderzoek van het Duits instituut voor economisch onderzoek zou dat na drie jaar gebeuren. Het ergste gevolg van dit concept en deze op de korte termijn gerichte denkwijze zou zijn dat er een einde komt aan de solidariteit. Dan rest ons helemaal niets meer. Dan hebben we geen concept meer en is het begrip economische en sociale cohesie niet meer dan een lege huls.
Ik kom uit een doelstelling-1-gebied dat zijn status kan verliezen als het criterium van 75 procent strikt wordt aangehouden. Desondanks ben ik ervan overtuigd dat de ontwikkelingsproblemen van dit gebied kunnen worden opgelost door een genereuze phasing out. Als wij in het Parlement met duidelijke definities inzake doelstelling-1-gebieden de basis leggen voor het concept van de structuurfondsen in de toekomstige Unie, verplichten wij de Commissie ons te volgen en dagen wij de Raad uit hetzelfde te doen. Ik zou daarover morgen een hoofdelijke stemming willen houden.
Er zijn twee punten waarover wij het eens kunnen zijn. Ten eerste zijn wij het eens over het concept 'één programma - één fonds'. We hebben nu een doeltreffend concept voor een vereenvoudigde toepassing van de structuurfondsen. Ten tweede zijn wij het erover eens geworden in te stemmen met het voorstel van de Commissie inzake tripartiete contracten met de lidstaten en de regio's voor de implementatie van de structuurfondsen. Daarmee wordt de deelname van de lokale actoren bevorderd. Ik hoop dat dit betekent dat we een efficiënt en succesvol concept ondersteunen en dat de solidariteit in Europa niet op het spel wordt gezet.
de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is bijzonder ingenomen met deze uitermate positieve bijdrage van het Europees Parlement aan het cohesiebeleid, dat van wezenlijk belang is voor de Europese integratie en eenwording.
Namens de Commissie dank ik mevrouw Schroedter voor haar verslag. Zij heeft hiermee een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan het debat over de toekomst van het cohesiebeleid. De eerste aanzet tot dit debat werd gegeven in januari 2001, met de aanneming van het tweede cohesieverslag van de heer Barnier. Zoals de rapporteur ook al zei, moeten wij alles in het werk stellen om de standpunten van de betrokken instellingen nader tot elkaar te brengen, zodat de Commissie voorstellen voor het toekomstige cohesiebeleid kan uitwerken.
De Commissie zal antwoorden op de door de afgevaardigde genoemde kwesties in het kader van het tweede voortgangsverslag over de cohesie, dat begin 2003 zal worden aangenomen. In het derde cohesieverslag, dat naar alle waarschijnlijkheid eind volgend jaar zal worden gepresenteerd, zal zij uitvoeriger en dieper op deze vraagstukken ingaan.
Ik herinner u eraan dat de Commissie reeds eerder heeft beloofd dat zij in het derde cohesieverslag aan het Parlement en aan de Raad de prioriteiten zal voorleggen die de basis moeten vormen voor het beleid tijdens de periode 2007-2013. Zij heeft tevens toegezegd in hetzelfde verslag een nieuw systeem voor de organisatie en het beheer van het cohesiebeleid te zullen uitwerken.
Wij willen een gezamenlijk voorstel op tafel leggen waarmee een doeltreffend antwoord wordt geboden op de fundamentele vraagstukken die dit Parlement hier reeds te berde heeft gebracht. De Unie moet immers een toekomstgerichte oplossing aandragen voor de economische en sociale problemen van zowel de nieuwe landen van de Unie als de huidige lidstaten.
Wat de samenhang tussen de verschillende communautaire beleidsterreinen betreft, heeft de huidige herziening van de Europese governance reeds een aantal mogelijke actielijnen opgeleverd die de Commissie bij de voorbereiding van de toekomstige beleidsmaatregelen uiteraard in aanmerking zal nemen.
De uitdagingen waarvoor de uitbreiding ons stelt, beperken zich uiteraard niet tot de discussie over de besluitvormingsprocedure en de verdeling van de bevoegdheden. Bij de concrete invulling van voornoemde beleidsterreinen moeten wij er bovendien ook rekening mee houden dat de verscheidenheid en de ongelijkheden tussen de verschillende gebieden in de toekomstige Unie zullen toenemen. Verder moet zowel de concrete bijdrage van elk van de lidstaten aan de economische en sociale cohesie van de Europese Unie in haar geheel als het dienovereenkomstige effect worden vastgesteld, zij het in louter statistische termen. Deze punten moeten hoe dan ook in aanmerking worden genomen. Armere regio's worden natuurlijk niet rijker omdat bepaalde nieuwkomers nog armer zijn. Zij zullen eenvoudigweg minder arm zijn dan sommige nieuwe lidstaten van de Europese Unie.

Väyrynen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid richt zich in haar advies op het onderzoeken van het cohesiebeleid voor zover het van invloed is op de betrekkingen met andere landen en op de opstelling van andere landen jegens de Europese Unie. Het belangrijkste is natuurlijk dat de economische en sociale verschillen tussen de nieuwe en oude lidstaten doeltreffend verkleind kunnen worden. De uitbreiding mag er echter niet toe leiden dat het regionaal beleid in de armste regio's van de huidige lidstaten wordt afgezwakt. Naast het bbp moet er ook rekening worden gehouden met andere regionale factoren, zoals het klimaat, de ligging, de bevolkingsdichtheid en het werkloosheidspercentage. Tegelijkertijd moeten ook de verschillen in levensstandaard aan de nieuwe buitengrenzen van de Unie worden verkleind. De Commissie buitenlandse zaken wijst erop dat elk Europees land dat aan de lidmaatschapscriteria voldoet het recht heeft tot de Unie toe te treden en onderstreept de noodzaak hen te helpen bij de voorbereiding op het lidmaatschap.
Als noordelijkste lid van het Europees Parlement weet ik hoe belangrijk deze voorstellen in de praktijk zijn. De uitbreiding van de Europese Unie levert op geen enkele wijze een bijdrage aan de relatieve positie van Lapland en andere perifere regio's in Finland en Zweden. Die positie wordt eerder zwakker, omdat de rijkste regio's van de uitbreiding zullen profiteren. De noordelijke delen van ons buurland Noorwegen maken momenteel een sterke economische ontwikkeling door dankzij investeringen in de energiesector en een adequaat regionaal beleid. In die omstandigheden mag het regionaal beleid van de Europese Unie niet worden afgezwakt, maar moet het overeenkomstig de principes van de Noordse dimensie worden versterkt. Ons andere buurland, Rusland, kent vele problemen die ook onze welvaart en veiligheid bedreigen. De Europese Unie moet dus over zowel de huidige als de toekomstige buitengrens heen doeltreffender te werk gaan, zoals de Commissie buitenlandse zaken voorstelt.

Bautista Ojeda (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter, in artikel 159 van het Verdrag wordt bepaald dat de Gemeenschap bij de ontwikkeling van haar beleidsacties rekening moet houden met de doelstelling van economische en sociale cohesie. Uit het tweede cohesieverslag is gebleken dat vooral de producenten in meer ontwikkelde landbouwgebieden baat hebben bij de steun die momenteel in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt verleend. In de huidige steunregeling prevaleert productiviteit boven andere overwegingen van economische, sociale, ecologische en territoriale aard. Daarom zou het verkeerd zijn geen wijzigingen aan te brengen.
Dames en heren, de recente voorstellen van de Commissie in het voortgangsverslag en de plannen voor de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zullen de ongelijkheden tussen de meer en minder ontwikkelde plattelandsgebieden nog vergroten. Het is derhalve onontbeerlijk dat de nodige effectbeoordelingen worden uitgevoerd voordat de beoogde hervormingen op gang worden gebracht.
Op dit moment vertegenwoordigen de plattelandsgebieden 80 procent van het totale grondgebied van de Unie. Na de uitbreiding zal dit percentage nog toenemen, zodat de negatieve gevolgen van het huidige GLB, dat duidelijk niet aan de oorspronkelijke verwachtingen beantwoordt, nog ernstiger zullen zijn. Aan het functionele model mag niet getornd worden. Het moet de kern van ons landbouwbeleid blijven. Desalniettemin moeten wij nieuwe steunmaatregelen voor kleine landbouwers vaststellen, beleidsacties voor een meer rechtvaardige verdeling van de middelen uitwerken, algemene milieuvoorwaarden opleggen en de beleidsacties inzake landbouw en milieu aan elkaar koppelen en beter op elkaar afstemmen. Het uitblijven van cohesiebevorderende maatregelen zal immers nefaste gevolgen hebben voor het platteland en tot massale ontvolking leiden.
Wij moeten specifieke steun verlenen aan beginnende jonge landbouwers en kleine landbouwers, die garanties bieden voor duurzame plattelandsontwikkeling. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van dit Parlement is tot de conclusie gekomen dat de bestaande verschillen na de uitbreiding nog zullen vergroten. Zij pleit voor specifieke maatregelen en een toename van de structuurfondsen om dit probleem te verhelpen.
Ten gevolge van de uitbreiding en haar nefaste statistische gevolgen zullen talloze regio's die nu nog onder doelstelling 1 vallen van steun worden uitgesloten. Daarom is het van wezenlijk belang dat voor deze regio's een overgangsperiode wordt ingelast. Bovendien moet er een nieuwe typologie voor plattelandsgebieden worden opgesteld waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke problemen van elke regio. Ik denk bijvoorbeeld aan de toenemende ontvolking en de orografische kenmerken.
De uitbreiding houdt niet alleen een uitdaging in voor de plattelandsgebieden van doelstelling 1. Wij mogen niet vergeten dat in het zuiden andere, min of meer verhulde uitbreidingen plaatsvinden in het kader van de associatieovereenkomsten met derde landen. Gelet hierop acht ik het onontbeerlijk dat het beginsel van communautaire preferentie opnieuw wordt gedefinieerd in algemene termen van cohesie.

Musotto (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij voor het verslag over de economische en sociale cohesie wil ik mevrouw Schroedter van harte bedanken voor haar werk. In het verslag staan evenwel enkele punten die ik met instemming van mijn fractie wil wijzigen. Daarom hebben wij een reeks amendementen ingediend die naar ik hoop voor de rapporteur aanvaarbaar zijn.
Met name is het volgens mij voorbarig de Commissie te vragen om nog voor de publicatie van het derde verslag over de economische en sociale cohesie een voorstel te presenteren met betrekking tot de toekomst van de doelstelling 2-gebieden en de communautaire initiatieven. Wij hebben noch de tijd noch de gegevens om voor december 2003, wanneer commissaris Barnier ons zijn verslag zal presenteren, een diepgaand onderzoek te verrichten.
Wij geven er de voorkeur aan de door de Commissie aangegeven tijd te gebruiken om de aandacht toe te spitsen op de hervorming van het cohesiebeleid, want wij willen vermijden dat overhaaste conclusies worden getroffen. Daar zouden noch onze regio's, noch de nieuwe lidstaten baat bij hebben.
Ik wilde verder onderstrepen dat in een uitgebreide Unie enkele doelstelling 1-gebieden ten gevolge van de statististische wijzigingen automatisch boven de drempel van 75 procent van het gemiddeld bbp van de Unie komen te zitten, ofschoon hun ontwikkelingsniveau niet is veranderd. Daarom houd ik mij aan de lijn die is vastgesteld in het tweede verslag over de economische en sociale cohesie, waarvoor ik rapporteur was. Volgens mij mogen wij ons niet beperken tot een enkele indicator, te weten het bbp, maar moeten wij ook andere indicatoren in ogenschouw nemen, met name het werkloosheidspercentage.
Verder zijn wij van mening dat de beleidsvormen van de Unie en de sectorale beleidsvormen van de lidstaten eindelijk afgestemd moet worden op de doelstellingen die met de cohesie en de plannen inzake duurzame ontwikkeling van de regio's worden beoogd. Tot slot zullen wij tegen de paragrafen 16 en 22 stemmen, daar deze een herhaling zijn van passages die reeds door de rapporteur in het verslag opgenomen zijn.

Duin (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijns inziens is dit verslag, waarvoor ik de rapporteur zeer hartelijk wil bedanken, bedoeld als verfijning van het verslag van de heer Musotto, dat wij aan het begin van het jaar hebben aangenomen. Het doel was nog iets duidelijker aan te geven welke richting het Parlement op wil gaan. Ik moet toegeven dat dat uiteindelijk niet helemaal is gelukt, omdat we toch weer te veel in het verslag hebben opgenomen. Desalniettemin is dit naar mijn mening een goed verslag. Ik zie deze hele kwestie dus niet zo somber in als de rapporteur blijkbaar doet.
In dit verslag hebben wij een aantal zaken nogmaals onderstreept die wij al eerder aan de orde hebben gesteld, zoals onze afwijzing van iedere vorm van renationalisering van het structuurbeleid. Wij hebben eveneens opnieuw duidelijk gemaakt dat regio's die nu steun ontvangen kortingen moeten accepteren en dat wij daaromtrent niemand zand in de ogen willen strooien. Het is ons echter ook gelukt een aantal punten in dit verslag op te helderen. Wat dat betreft ben ik het absoluut oneens met de vorige spreker, want het is volgens mij zeer belangrijk dat de Commissie nu met voorstellen komt met betrekking tot de vraag hoe het nu verder moet met doelstelling 2. Ook in deze regio's zitten de mensen op een teken van ons te wachten en wij kunnen ons in de discussies niet alleen op doelstelling 1 richten.
Dat geldt ook voor de communautaire initiatieven. Dit is eveneens een belangrijk terrein waarop wij helderheid moeten verschaffen of in ieder geval kenbaar moeten maken welke richting wij op willen gaan. Hoe moet het nu verder gaan met de communautaire acties voor de grensgebieden, de steden en het platteland? Ik wil nog twee kwesties aansnijden die mijns inziens zeer belangrijk zijn. Om te beginnen moet het programma tijdig in gang worden gezet, zodat de middelen daadwerkelijk beschikbaar zijn op 1 januari 2007. Ander punt, niet minder belangrijk: er moet meer coherentie ontstaan, en in dat verband moeten wij de Commissie duidelijk maken dat ze eindelijk concrete voorstellen moet doen voor het vergroten van de samenhang tussen de afzonderlijke beleidsterreinen.
Tot slot nog een opmerking. Mijns inziens, en mijn fractie heeft daarmee ingestemd, moeten wij met betrekking tot doelstelling 1 nog geen vast criterium opstellen of een bepaald percentage vastleggen. Wij moeten op basis van concrete voorstellen een besluit nemen. En wat dat betreft is de Commissie nu aan zet.

Caveri (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, natuurlijk wil ook ik de rapporteur van harte bedanken voor haar waardevolle bijdrage. De commissie waarvan ik voorzitter ben, heeft een breed, diepgaand en, zoals gebruikelijk, vakkundig debat gehouden over dit onderwerp en geprobeerd oplossingen te vinden voor het heden en de toekomst.
Wat voor ons ligt is het eerste tussentijdse verslag over het tweede cohesieverslag. Over enkele weken krijgen wij het tweede tussentijdse verslag en over enkele maanden het derde cohesieverslag en dat zal, zoals reeds werd gezegd, het beslissende verslag zijn.
In welk klimaat vindt dit debat plaats? Mijn eerste kanttekening betreft de huidige programmerginsperiode. In de afgelopen dagen is herhaaldelijk gesproken over de uitgaven en de noodzaak van vereenvoudiging. Dat zijn vraagstukken die regelmatig opduiken. In zekere zin moet men die opvatten als een waarschuwing voor de toekomst, en de toekomst is de programmeringsperiode 2007-2013, wanneer wij midden in de uitbreiding met eerst tien en dan twaalf landen zitten.
Er zijn talrijke problemen en talrijke zorgen. Ik zal er één noemen, waarvoor ik bijzondere belangstelling heb. Enkele dagen geleden heeft de Commissie in Brussel een zeer interessante bijeenkomst georganiseerd over de berggebieden. De hoop bestaat dat voor de niet onder doelstelling 1 vallende gebieden een specifiek fonds zal worden ingesteld op basis van het in het tweede cohesieverslag gebruikte begrip 'gebieden met een permanente geografische en natuurlijk handicap?. Deze gebieden zijn de berggebieden, de ultraperifere eilanden en de dunbevolkte gebieden. Een dergelijk fonds zal niet alleen bestaan uit financiële middelen maar ook uit regels, regels die redelijker zullen zijn dan de normale mededingingsregels.

Berend (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden, dit is weliswaar slechts een tussentijds verslag dat iedere drie jaar moet worden opgesteld, maar toch moet niet alleen de balans worden opgemaakt; ook moet een overzicht gegeven worden van de komende planningsperiode. Het is goed dat daarbij nog niet op alle details wordt ingegaan en dat niet de precieze getallen worden genoemd, maar de wezenlijke elementen moeten worden aangegeven en de centrale kwesties moeten tijdig worden opgelost. Een van deze centrale kwesties is de 0,45 procent van het bbp van de Europese Unie die voor het cohesiebeleid beschikbaar wordt gesteld en die bij de uitbreiding van de Europese Unie niet overschreden mag worden. Een andere centrale kwestie is het feit dat de regio's, en niet nationale criteria, het referentiekader zijn voor de acties in het kader van het cohesiebeleid. Weer een andere centrale kwestie is de noodzaak de steun te concentreren op regio's met een achterstand in een uitgebreide Unie op basis van duidelijke, transparante, meetbare criteria voor het begrip 'arme? regio's. Dit kan uitsluitend afhangen van het criterium van 75 procent.
Alle andere factoren die als grondslag worden gebruikt zijn niet duidelijk meetbaar en maken de weg vrij voor willekeur. Dat is zelfs al het geval bij een criterium als werkloosheid, dat niet uniform is gedefinieerd binnen de Europese Unie en derhalve tot verkeerde schattingen kan leiden. Bij het stimuleren van achterstandsgebieden moet in de eerste plaats worden gekeken naar de regio's die minder dan 75 procent van het bbp van de Europese Unie halen. Ook voor de gebieden die als gevolg van de uitbreiding over de drempel van 75 procent heen gaan, omdat ze statistisch gezien rijker worden, moet een genereuzere phasing out worden aangehouden. Wij willen dat regio's meer steun ontvangen naarmate ze dichter bij de drempel van 75 procent zitten. In dat opzicht ben ik het eens met de rapporteur, die een hiertoe strekkend amendement heeft ingediend.

Mastorakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, mijns inziens staan er in het verslag van mevrouw Schroedter, zoals dat in onze commissie uiteindelijk is goedgekeurd, interessante meningen en voorstellen. Ik noem met name het uitgebreide partnerschap, dat volgens het verslag gesteund en bevorderd moet worden via tripartiete contracten met de regio's en de lidstaten. Ik ben van mening dat dit voorstel een moedige stap vooruit is en betere omstandigheden zal creëren voor de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel en de vurig gewenste vereenvoudiging van de procedures. Het feit dat de programma's met een ruime participatie het meest succesvol waren, geeft ons reden tot optimisme.
Bij elke innovatie is echter voorzichtigheid geboden. Men moet zekere procedures volgen om storingen te vermijden en de discipline in het kader van de communautaire begroting respecteren. Daarom zou de Europese Commissie volgens mij dit voorstel nader moeten uitwerken. Ten eerste moet zij nagaan hoe dit voorstel ten uitvoer kan worden gelegd en ten tweede moet zij richtsnoeren vaststellen voor deze tenuitvoerlegging. Bovendien moet zij nauwkeurig toezicht uitoefenen op de toepassing van het versterkte partnerschap en daarbij rekening houden met de mogelijkheid van decentralisatie in zowel de oude als de nieuwe lidstaten. Ik wil er tevens op wijzen dat er ondanks de in het kader van Agenda 2000 ingevoerde vereenvoudigingen en veranderingen nog steeds een groot probleem bestaat in verband met de kredietbesteding. Op de vastleggingen volgen geen betalingen.
Welke conclusies moeten wij hieruit trekken? Is er behoefte aan meer vereenvoudiging of is er een structureel probleem waarover de Commissie en de lidstaten zich moeten buigen? Is de communautaire financiering zo ingewikkeld geworden dat elke vorm van flexibiliteit verdewenen is en dat ze voor investeerders in geen enkel opzicht nog interessant is? Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog onderstrepen dat wij serieus over dit vraagstuk moeten nadenken, zeer zeker met het oog op de uitbreiding. Na de uitbreiding zal het bestedingsprobleem waarschijnlijk nog groter worden, onder meer omdat onze nieuwe partners geen ervaring hebben met de toepassing van het acquis communautaire, hetgeen voor hen extra moeilijkheden zal veroorzaken.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, allereerst wil ik mevrouw Schroedter bedanken voor het belangrijke verslag. De maatregelen om economische stabiliteit te bereiken zijn ontoereikend geweest. De verschillen in welvaart tussen regio's zijn gedeeltelijk zelfs groter geworden. Bij het plannen van het regionaal en structuurbeleid moet ook serieus rekening worden gehouden met de verschillen in werkloosheidspercentages. Belangrijke prioriteiten zijn het vergroten van de betrokkenheid van kleine en middelgrote ondernemingen bij projecten en het richten van structuurmaatregelen op de zwakste regio's. De regionale ontwikkeling moet ook worden ondersteund vanuit andere beleidssectoren, zoals het fiscaal beleid en het landbouw- en vervoersbeleid.
Ik ben het met veel andere sprekers eens dat het bbp niet het enige criterium mag zijn bij het aanwijzen van steunregio's. Er moet ook rekening worden gehouden met permanente handicaps die samenhangen met moeilijke natuurlijke omstandigheden. Zo zijn onder andere een uitzonderlijk lage bevolkingsdichtheid, migratie, een vergrijzende bevolking, lange afstanden en een koud of warm klimaat oorzaken van permanente problemen. Er moet in de toekomst speciale aandacht worden geschonken aan de versterking van de vitaliteit en diversiteit van het platteland.
De uitbreiding van de Unie vereist een versterking van het cohesiebeleid. Tegelijkertijd moet men beseffen dat de regionale verschillen niet verdwijnen met de komst van nieuwe arme regio's. De uitbreiding mag niet ten koste gaan van de zwakkere regio's, maar moet door gezamenlijke inspanning worden gerealiseerd. Zoals de heer Caveri zei, blijft ook de vereenvoudiging en verduidelijking van het regionaal en structuurbeleid een voortdurende uitdaging. Zo moet de administratieve rompslomp worden teruggedrongen door over te stappen op het concept van 'één fonds'. Het is belangrijk dat alle communautaire middelen ook in de meest afgelegen regio's doeltreffend worden gebruikt. Wij moeten er samen voor zorgen dat de gehele Unie bij de interne markt wordt betrokken en daarvan profiteert.

Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik breng mijn oprechte felicitaties over aan de rapporteur. Ik heb zelf kunnen vaststellen hoezeer zij zich voor dit ingewikkelde verslag heeft ingezet, ofschoon onze meningen op sommige punten enigszins uiteenlopen.
Om te beginnen wil ik onderstrepen dat ik afkomstig ben van een regio die niet aan de doelstelling 1-criteria voldoet. Mijn regio heeft daaraan nooit voldaan en zal dat ook in de toekomst niet doen. Hij hoort daarentegen thuis onder doelstelling 2. Ik voeg hieraan toe dat wij in dit Parlement in het verleden leiders met een ambitieuze toekomstvisie hebben gekend wier politieke beleidslijnen ten grondslag liggen aan de groei en ontwikkeling van een Europees integratiemodel dat gebaseerd is op sociale cohesie. De huidige ontwikkelingen beantwoorden echter geenszins aan deze benadering.
Het voornemen om paal en perk te stellen aan de groei en ontwikkeling van het sociale cohesiebeleid baart mij ernstige zorgen. Sterker nog, ik vind het ronduit krenterig, temeer daar het streven naar cohesie tot dusver de hoofddoelstelling van het beleid van de Europese Unie was. Het is op z'n minst verbazingwekkend dat deze in wezen onbeduidende bedragen zoveel stof doen opwaaien wanneer het bbp in sommige regio's meer dan 200 bedraagt.
Zoals de vice-voorzitter terecht heeft onderstreept, komt het erop aan de armoede uit te bannen. Wij moeten alle Europese regio's aanmoedigen tot actieve deelname aan het onderlinge cohesieproces. Wij moeten voorkomen dat de ongelijkheden toenemen. Uit het laatste verslag is gebleken dat de relatieve groei van de armere regio's als het ware teniet wordt gedaan door de minstens even sterke groei van de rijkere regio's. Ook die trend moet bestudeerd worden. Dames en heren, ik geloof dat wij dit probleem in de toekomst zullen moeten oplossen, en niet nu, zoals hier wordt voorgesteld.

Pitella (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte rapporteur en collega's, dit verslag wordt gepresenteerd op een moment waarop drie belangrijke processen elkaar kruisen: de herziening van het cohesiebeleid, de herziening van het GLB en de voltooiing van de eenmaking en uitbreiding van de Unie. Enerzijds is de toekomst van Europa in niet onbelangrijke mate afhankelijk van de wisselwerking tussen deze drie grote processen, anderzijds is de betekenis van de medebeslissingsrol van het Europees Parlement afhankelijk van de invloed die wij op deze processen weten uit te oefenen. Onze rol is immers geen formele maar een bij uitstek politieke aangelegenheid.
Het debat daarover is pas net begonnen en daarom zal ik slechts drie concepten noemen. Ten eerste moet het cohesiebeleid een van de pijlers van de Europese Unie blijven. Ten tweede mag men, zoals ook andere collega's reeds zeiden, bij de vaststelling van de cohesiebehoeften niet alleen de onbillijke, onbetrouwbare en misleidende maatstaf van het bruto binnenlands product hanteren. Wij vragen de Europese Commissie dan ook nieuwe parameters vast te stellen - werkloosheidcijfer, infrastructuursituatie, milieukwaliteit - waarmee de situatie van de regio's in de gehele Unie op correcte manier kan worden weergegeven. Wij als Parlement willen haar daarbij helpen. Ten derde moet zorgvuldig toezicht worden uitgeoefend op de uitvoering van Agenda 2000, niet alleen ten aanzien van de kwantiteit, de kredietomvang, maar ook wat betreft de kwaliteit. Als wij onze regio's willen voorbereiden op de uitbreiding, moeten wij er vooral voor zorgen dat deze financiële middelen worden gebruikt om het mededingingsvermogen van ons menselijk en sociaal kapitaal te versterken.

Marques (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, beste collega's, ik zal me bij deze interventie over de toekomst van het cohesiebeleid beperken tot de belangrijkste onderliggende politieke kwestie. Het gaat er natuurlijk om vast te stellen welke financiële middelen er voor de periode 2007-2013 voor deze pilaar, die voor de constructie van Europa van fundamenteel belang is, vrijgemaakt zullen worden. Dat is de belangrijkste politieke kwestie. Europa kan namelijk alleen goed functioneren als de basis van ons handelen bepaald wordt door solidariteit met de meest achtergestelde regio's. De Europese Unie kan niet bestaan als de verschillen tussen de regio's te groot zijn.
Tijdens de laatste Europese Top in Brussel is het Frans-Duitse akkoord over het bevriezen van de uitgaven uit hoofde van het gemeenschappelijk landbouwbeleid goedgekeurd. Die uitgaven zullen tot 2013 op het niveau van 2006 blijven. Nu zou je kunnen denken dat ditzelfde principe op de middelen voor het cohesiebeleid toegepast zou kunnen worden. Het komt er dan op neer dat het Europa van de zevenentwintig moet werken met dezelfde begroting als die voor het Europa van de vijftien. Bovendien weten we nu dat de besparingen die we in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid realiseren niet naar het cohesiebeleid overgeheveld zullen worden. En dat terwijl het toch al zo moeilijk is geworden de pijler plattelandsontwikkeling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid te versterken - en dat beleid is, zoals we allemaal weten, nu juist gebaseerd op het cohesie-idee.
Als we erin zouden slagen 0,45 procent van het bbp van de Gemeenschap vrij te maken voor het cohesiebeleid, dan zou dat al een hele overwinning zijn. Het idee om het cohesiebeleid te renationaliseren - een scenario dat een aantal landen schijnt voor te staan - zou daarmee op losse schroeven gezet worden. Ik wil er toch op wijzen dat de ontoereikendheid van de middelen ertoe kan leiden dat er in de toekomst geen evenwichtig cohesiebeleid kan worden uitgevoerd. Een evenwichtig beleid moet namelijk rekening houden met het feit dat er binnen de huidige Europese Unie met vijftien lidstaten reeds onvoldoende cohesie is, terwijl het bovendien berekend moet zijn op de grootste uitdaging waarmee de Europese integratie tot nu toe te maken heeft gehad. Tot slot wil ik in dit verband wijzen op een contrast met een recent verleden: toen werden er bij gelegenheid van andere uitdagingen tweemaal zoveel middelen vrijgemaakt voor cohesie.

Guy-Quint (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het verslag waarover we morgen zullen stemmen is eerst en vooral een voortgangsverslag over het cohesiebeleid. We kunnen heel tevreden zijn met de positieve resultaten die dit beleid, dat van cruciaal belang is gebleken bij de harmonieuze ontwikkeling van de Unie, heeft opgeleverd. Er blijft intussen nog veel te doen. Ik geloof dat we dit beleid eenvoudiger en intelligenter moeten formuleren - en we moeten er meer middelen voor uittrekken. Als ik zeg 'intelligenter?, dan bedoel ik daarmee 'flexibeler?: het cohesiebeleid moet rekening houden met het feit dat de verschillende Europese regio's elk hun eigen handicap kunnen hebben. We moeten de toewijzingscriteria duidelijker formuleren en haalbare doelstellingen vastleggen, en daarvoor zijn vooral statistieken inzake het bbp heel nuttig. Dat is echter een te simplistische oplossing, en ze is maar voor een deel bruikbaar, aangezien we zo geen rekening houden met alle facetten van de werkelijke situatie. We moeten daarom ook kijken naar andere indicatoren, die net zo relevant en kwantificeerbaar zijn, zoals toegankelijkheid, openbare infrastructuur en werkgelegenheidscijfers. Zo'n benadering zou ons in staat stellen een beleid te ontwerpen dat vooral de achtergestelde regio's ten goede komt - bergachtige streken, dunbevolkte streken en regio's met geografische handicaps.
Het nieuwe beleid moet ook eenvoudiger zijn: het moet voor de begunstigden gemakkelijker zijn er gebruik van te maken. We zijn daar samen met commissaris Barnier en de lidstaten aan begonnen te werken. Voor dit begrotingsjaar gelden echter nog de beperkingen van de bestaande verordeningen. We moeten harder werken aan de vereenvoudiging van het administratieve kader na 2006.
De derde doelstelling is dat we ons genereuzer opstellen bij de uitvoering van het cohesiebeleid. Op dit moment wordt de absorptiecapaciteit vaak aangevoerd als rechtvaardiging voor de beperking van toegekende subsidies. Als we erin slagen eenvoudige en beter op de plaatselijke situatie aangepaste instrumenten te bedenken voor de periode na 2006, kan en moet de begroting voor deze instrumenten omhoog. Het is niet zo dat er maar één koek is die door de regio's gedeeld moet worden - al denken sommigen van wel. De Unie moet bewijzen dat ze solidair is, en daarom moet ze laten zien dat ze ambitieus is, en dat haar ambitie voor alle burgers geldt.

Scallon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur voor dit uiterst belangrijke verslag. De amendementen van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme zijn in overeenstemming met de conclusies in het verslag-Musotto, vooral wat betreft de behoefte aan een cohesiebeleid dat verbetering aanbrengt in de huidige en toekomstige ongelijkheden tussen Europese regio's in het Europa van na de uitbreiding.
Tegen deze achtergrond wil ik de aandacht vestigen op amendement 12, dat mijn steun heeft. Daarin wordt namelijk erkend dat er een genereuze phasing-out nodig is voor die regio's die dan wel buiten doelstelling 1 vallen, maar nog steeds dit subsidieniveau nodig hebben. Mijn eigen perifere regio, bijvoorbeeld, heeft slechts 10 procent ontvangen van alle subsidies die de EU de afgelopen dertig jaar aan Ierland heeft verstrekt en is derhalve qua infrastructuur nog altijd ernstig onderontwikkeld.
Paragraaf 16 kan ik echter niet steunen, evenmin als een gedeelte van paragraaf 17, aangezien deze er mijns inziens toe zouden kunnen leiden dat voorbijgegaan wordt aan de verantwoordelijkheden en taken van de nationale overheden.
In de context van de uitbreiding, ten slotte, moet de EU zorg dragen voor adequate steun aan de familiebedrijven in de landbouw - die immers de ruggengraat van onze agrarische gemeenschappen zijn - en daarnaast voor specifieke steun aan jeugdige landbouwers, opdat onze agrarische gemeenschappen en onze landbouwsector kunnen overleven.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren en rapporteur, mag ik u als laatste spreker bedanken voor het goede verslag en het interessante debat dat is gevoerd. Het regionaal beleid speelt niet alleen een grote rol in de huidige Unie, maar is ook van groot belang voor de solidariteit binnen de toekomstige Europese Unie. Hoe dichter wij bij het jaar 2007 komen, des te intensiever de discussie in onze regio´s wordt over de toekomst. Ik kan bevestigen dat men in de regio´s erg ongerust is over het toekomstige structuurbeleid. Wij hebben nog steeds problemen - wat ook uit het rapport van de Commissie blijkt - met onder meer werkloosheid en de toenemende kloof tussen de grootstedelijke gebieden en regio´s die economisch minder ontwikkeld zijn.
Wij moeten de momenteel beschikbare middelen efficiënt gebruiken, en dat geldt tevens voor de toekomstige budgetten voor de structuurfondsen. Daarom zijn partnerschappen belangrijk waarbij de regio´s veel zeggenschap hebben over de manier waarop de financiële middelen gebruikt worden en waarbij de administratieve methoden worden vereenvoudigd, zodat administratieve rompslomp voor de regio´s geen belemmering vormt om de financiële middelen goed te benutten.
Een ander uitstekend aspect van het verslag is het feit dat erin benadrukt wordt dat regio´s met een geografische handicap in de toekomstige structuurfondsen voorrang krijgen. Zoals bekend liggen veel regio´s ver van de grote economische centra en moeten zij berusten in dit geografisch gegeven. Ook vind ik amendement 10 van mijn eigen fractie, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, erg belangrijk. Daarin wordt gezegd dat ook andere indicatoren dan het bbp het gebruik van de structuurfondsen moeten beïnvloeden.
Tot slot wil ik onderstrepen dat het van belang is dat alle beleidsterreinen de regionale ontwikkeling stimuleren. Als dit achterwege blijft, staat het regionaal beleid machteloos. Het landbouwbeleid, met name het vervoersbeleid, moet een regionale nivellering bevorderen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

