Pomoc finansowa Wspólnoty na likwidację bloków I-IV elektrowni jądrowej Kozłoduj w Bułgarii "Program Kozłoduj” (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie przygotowane przez panią poseł Harms w imieniu Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie pomocy finansowej Wspólnoty na likwidację bloków I - IV elektrowni jądrowej Kozłoduj w Bułgarii "Program Kozłoduj” - - C7-0289/2009 - 2009/0172(NLE)).
Rebecca Harms
Panie przewodniczący! Po pierwsze, chciałabym podziękować Komisji oraz moim koleżankom i kolegom z Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii za fascynujące i interesujące debaty w sprawie gospodarowania odpadami promieniotwórczymi. Chociaż nie we wszystkich kwestiach byliśmy zgodni, to jednak zgodziliśmy się, że powinniśmy udzielić Bułgarii wspólnego, europejskiego wsparcia w zakresie kosztów likwidacji czterech reaktorów w Kozłoduju.
W tym miejscu chciałabym jeszcze raz zdecydowanie podkreślić, że w 2006 roku Bułgaria otrzymała 340 milionów euro, w latach 2007-2008 otrzymała 253 miliony euro, a w 2009 roku 89,5 miliona euro. W jutrzejszym głosowaniu zdecydujemy o dalszej solidarnej pomocy w wysokości około 300 milionów euro.
Pomoc przyznano, ponieważ w czasie negocjacji akcesyjnych do Unii Europejskiej rząd Bułgarii wyraził zgodę na likwidację tych reaktorów z powodu niewystarczającego zabezpieczenia instalacji w Kozłoduju. Poprzez przygotowane sprawozdanie chciałam doprowadzić do zmiany ostatniej wypłacanej transzy, o której będziemy dzisiaj decydować (zakładam, że będzie to ostatnia transza). Proponuję, aby pieniądze, które nie są już bezpośrednio wydawane na likwidację i gospodarowanie odpadami, tj. strategię w zakresie pośredniego składowania odpadów w Kozłoduju - a mówimy o 120 milionach euro - były przynajmniej częściowo inwestowane w planowanie i przygotowanie rozwiązania w sprawie ostatecznego składowania wysoko aktywnych odpadów promieniotwórczych w Bułgarii. Inaczej mówiąc, proponuję ustanowić fundusz na realizację tego zadania, której w Bułgarii, do chwili obecnej, jeszcze nie rozpoczęto.
Chociaż nie udało mi się zgromadzić w komisjach większości opowiadającej się za tym pomysłem, to jednak nadal uważam, że jest to ważna sprawa. Ponownie zgłosiłam poprawki do dwóch kwestii, które powinny zostać uwzględnione w rozwiązaniu kompromisowym, które jest negocjowane przez komisje przed jutrzejszym głosowaniem.
Po pierwsze, w związku z likwidacją, gospodarowaniem odpadami i ostatecznym składowaniem, które obejmuje także składowanie pośrednie, chciałabym zwrócić się do Komisji z prośbą o uważne monitorowanie kosztów tego, co dzieje się w Kozłoduju oraz kwot, które będziemy musieli w rzeczywistości przeznaczyć na dopilnowanie, aby likwidacja, gospodarowanie odpadami i ostatecznie składowanie były prowadzone dokładnie i z zachowaniem wysokich standardów bezpieczeństwa.
Po drugie, powinniśmy dopilnować, aby pieniądze przekazywane Bułgarii nie były wydawane na inwestycje w węgiel kamienny lub brunatny. Nie zostało to wykluczone w obecnym projekcie sprawozdania przyjętym przez komisję.
W przypadku pozostałych kwestii, jestem zadowolona, że przedmiotowe sprawozdanie zapoczątkuje żywą, polityczną debatę z panem komisarzem Oettingerem na temat ostatecznego składowania odpadów promieniotwórczych, która - mam nadzieję - umożliwi nam dalsze działania. Dyrektywa została ogłoszona, i z niecierpliwością na nią oczekuję.
Günther Oettinger
Panie przewodniczący, szanowni państwo! To już trzeci dzień tej sesji plenarnej, kiedy w porządku obrad mamy temat związany z energią. Dzisiejsza debata dotyczy rozszerzenia pomocy finansowej ze strony Unii Europejskiej na likwidację reaktorów elektrowni jądrowej Kozłoduj w Bułgarii.
To delikatna i ważna kwestia. Dlatego z zadowoleniem przyjmuję konstruktywną atmosferę pracy, za którą chciałbym państwu podziękować. Ten temat został rzeczowo omówiony ze sprawozdawczynią, panią poseł Harms, z kontrsprawozdawcami i z właściwymi komisjami.
Z zadowoleniem przyjmuję również fakt, że w sprawozdaniu w dużej mierze uwzględniono poglądy Komisji i poparto nasz wniosek. Po pierwsze, chciałbym wspomnieć o wsparciu na rzecz udzielenia wstępnego finansowania w wysokości 300 milionów euro z europejskiego budżetu, zgodnego z interesami UE, a tym samym wsparciu na rzecz utrzymania norm bezpieczeństwa w przemyśle jądrowym.
Po drugie, chciałbym dodać, że dodatkowa pomoc powinna być przeznaczona na likwidację, a wymagana kwota, która obecnie wynosi 180 milionów euro, jest rozsądna. Po trzecie, z powodu niewystarczających rezerw finansowych w Republice Bułgarii, powstałych z przyczyn historycznych, finansowanie europejskie pomaga zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa podczas prac likwidacyjnych, w celu ochrony ludzi i środowiska.
Nawiązując do kwestii obecnie zaproponowanych poprawek, chciałbym podkreślić, że większość z nich zostanie zaakceptowana przez Komisję. Nie mogę, niestety, omówić wszystkich z powodu ograniczonego czasu. Chciałbym wyjaśnić poglądy Komisji w dwóch kwestiach, które są dla nas bardzo ważne i bezpośrednio wymienione w przedmiotowym sprawozdaniu, zarówno w poprawkach, jak i w uzasadnieniu pani poseł Harms.
Odnoszę się przede wszystkim do dalszego wsparcia finansowego działań w sektorze energetycznym. Oprócz konkretnych życzeń rządu bułgarskiego można uwzględnić kilka innych argumentów uzasadniających konieczność dalszego finansowego wspierania działań w sektorze energetycznym. Jest to, z jednej strony, potraktowanie na równi z Litwą i Słowacją, gdzie podobne działania będą finansowane przez UE do 2013 roku; z drugiej zaś strony chodzi o inne działania zmierzające do zastąpienia likwidowanego obiektu, między innymi dalsze inwestycje zwiększające wydajność energetyczną. W istniejących w Bułgarii elektrowniach węglowych jest ogromny potencjał do oszczędzania energii.
Po likwidacji reaktorów jądrowych zdolności wytwórcze Bułgarii zmieniły się. W rezultacie bułgarska sieć energetyczna stanęła przed dużymi wyzwaniami, którym można sprostać dzięki dodatkowej pomocy, mającej na celu stabilizację i ochronę sieci energii elektrycznej.
Dlatego Komisja uważa, że należy nadal wspierać działania w sektorze energetycznym, związane między innymi z infrastrukturą sieciową.
Chciałbym teraz omówić kwestię wsparcia dla rozwoju rozwiązania w zakresie geologicznego, ostatecznego składowania napromieniowanych elementów paliwowych. Komisja popiera poglądy sprawozdawczyni dotyczące konieczności rozwijania bezpiecznego rozwiązania w zakresie ostatecznego składowania napromieniowanych elementów paliwowych. Jednak opracowanie rozwiązania w tej kwestii nie może być uwzględnione w pomocy finansowej zapewnionej w "Programie Kozłoduj” z następujących powodów:
Spowodowałoby to zakłócenie konkurencji, ponieważ wymagamy, aby każde państwo członkowskie uczestniczące w programie energii jądrowej przygotowało podobne rozwiązanie. Mimo, że ostateczne składowanie napromieniowanych elementów paliwowych stanowi element gospodarki odpadami promieniotwórczymi, to jednak wykracza ono poza zakres procesu likwidacji i nie dotyczy go. Potrzebne jest bezpieczne rozwiązanie w zakresie pośredniego składowania napromieniowanych elementów paliwowych, które będzie finansowane z bieżących środków. Rozwój ostatecznego rozwiązania w zakresie składowania, które będzie według nas kolejnym, logicznym krokiem, nie jest jednak efektem zamknięcia i likwidacji czterech reaktorów w Kozłoduju.
Muszę jednak podkreślić, że Komisja, jak zostało już powiedziane, zajmie się sprawą ostatecznego składowania i przygotuje w tym roku propozycję w zakresie gospodarowania odpadami promieniotwórczymi, która będzie także uwzględniać rozwiązanie w zakresie bezpiecznego, ostatecznego składowania napromieniowanych elementów paliwowych. Wierzę, że złożycie państwo konstruktywne propozycje, i oczekuję ciekawej debaty.
Na koniec chciałbym podsumować sytuację. Komisja z zadowoleniem przyjmuje zgodę Parlamentu na udzielenie Bułgarii wsparcia w wysokości 300 milionów euro w ciągu następnych czterech lat. Z zadowoleniem przyjmujemy również fakt, że możemy nadal skupiać się na zapewnieniu wsparcia dla bezpiecznego demontażu. Ponadto wyrażamy zadowolenie, że Parlament popiera projekty w sektorze energetycznym. Uważam, że porozumienie w sprawie dalszego finansowania i jego wdrożenie jest znakiem solidarności Unii Europejskiej z Bułgarią oraz ważnym wkładem w bezpieczeństwo jądrowe w Europie i poza nią. Dziękuję za uwagę.
Antonyia Parvanova
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Jako sprawozdawczyni Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności chciałabym wyrazić swoje poparcie dla podejścia Komisji Europejskiej do wniosku i sprawozdania, poddanego pod głosowanie w komisji.
Jestem niezwykle zadowolona, że poglądy, których broniłam w projekcie sprawozdania, zostały zaprezentowane w ostatecznej wersji dokumentu oraz że Parlament Europejski może teraz wyrazić zgodę na rozszerzenie pomocy finansowej Wspólnoty na likwidację bloków I-IV elektrowni jądrowej Kozłoduj.
Bułgaria sumiennie wykorzystywała fundusze przeznaczone na likwidację elektrowni do roku 2009. Pomoc UE powinna być rozszerzona w celu zagwarantowania na czas bezpiecznego zakończenia czynności likwidacyjnych, prowadzonych w niezwykle przejrzysty sposób uwzględniający ochronę środowiska .
Rozszerzenie pomocy finansowej na rzecz działań mających na celu ograniczenie skutków wcześniejszej likwidacji czterech reaktorów jest wyjątkowo ważne ze względu na wpływ i skutki środowiskowe, ceny energii dla konsumentów i bezpieczeństwo dostaw energii w regionie.
Z powodów politycznych i ideologicznych podejmowano pewne próby, aby wpłynąć na kształt tej dokumentacji. Jednak musimy pamiętać o ostatecznych celach tego programu, takich jak: zagwarantowanie bezpiecznej likwidacji i uczciwej rekompensaty dla Bułgarii, wsparcie wysiłków zmierzających do opracowania bardziej zrównoważonej polityki energetycznej oraz wykazanie przejrzystości przy zarządzaniu projektami i zasobami.
Chciałabym powiedzieć pani poseł Harms, że kwestia ostatecznego składowania odpadów promieniotwórczych jest bardzo ważna. Należy zwrócić na tę kwestię szczególną uwagę, ale nie tylko Bułgaria będzie musiała sobie z tym poradzić. To ogólne wyzwanie, które powoduje, że musimy opracować strategię i program dla całej Europy. Chciałabym zapewnić panią poseł Rebecę Harms, że Bułgaria nie zamierza wykorzystywać tych środków na dalszy rozwój ciepłowni zasilanych węglem brunatnym.
Mogą być państwo pewni, że zamierzamy spełnić wszystkie wymagania i dostosować się całkowicie do europejskiego prawa i najnowszych technologii dostępnych w Europie. Bułgaria jest bardzo odpowiedzialnym krajem, i będzie zawsze dążyć do tego, aby być dobrym i odpowiednim partnerem.
Przewodniczący
Chciałbym skorzystać z okazji i poprosić, aby mówili państwo wolniej, ponieważ nasi szanowni tłumacze wysyłają mi ciągle wiadomości SOS informujące, że nie mogą tłumaczyć, gdy mówimy bardzo szybko. Problem polega na tym, że słuchają państwa jedynie ci posłowie, którzy posługują się tym samym językiem. Dlatego proszę mówić wolniej, aby nie uniemożliwiać tłumaczeń.
Vladimir Urutchev
Panie przewodniczący, panie i panowie! Podczas negocjacji akcesyjnych do Unii Europejskiej Bułgaria wyraziła zgodę - pod wpływem nacisków ze strony różnych sił politycznych - na zamknięcie czterech bloków w elektrowni jądrowej Kozłoduj i realizuje to zobowiązanie zgodnie z zaplanowanym harmonogramem. Ze swojej strony Unia Europejska w ramach traktatu akcesyjnego udzieliła pomocy finansowej ograniczonej do okresu od 2007 do 2009 roku i przeznaczonej na wsparcie likwidacji bloków i radzenie sobie ze skutkami ich wcześniejszego zamknięcia.
Unia Europejska udzieliła także politycznych gwarancji w sprawie zapewnienia dalszego wsparcia Wspólnoty w latach 2010-2013. Oznaczałoby to takie samo traktowanie naszego kraju - przynajmniej w okresie udzielania wsparcia finansowego - jak Litwy i Słowacji, które również zobowiązały się do wcześniejszej likwidacji swoich zdolności wytwórczych w zakresie energii jądrowej.
Dlatego, na skutek nalegań mojego kraju oraz zasad solidarności i równości państw członkowskich, Komisja Europejska przygotowała projekt obecnego wniosku. Kwota dodatkowych funduszy nie może w żaden sposób zrekompensować strat kraju, które wynikają z przedwczesnego demontażu bloków i są liczone w miliardach euro. Jednocześnie, ta pomoc jest absolutnie niezbędna w celu wdrożenia dalszego procesu likwidacji, a my zamierzamy wykorzystać większość środków.
Nie mniej ważna dla kraju jest pomoc finansowa przeznaczona na środki na rzecz modernizacji sektora energetycznego, redukcję szkodliwych emisji oraz poprawę efektywności energetycznej i oszczędności.
Przedmiotowe sprawozdanie, które zostało zaakceptowane przez większość członków Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, całkowicie odzwierciedla te potrzeby. Dlatego nie możemy zaakceptować prób w postaci nowych poprawek składanych w czasie sesji, które mają doprowadzić do przyjęcia tekstów sprzeciwiających się elektrowniom węglowym lub przedstawiających bezpośrednie unieszkodliwianie wypalonego paliwa jądrowego jako rozwiązanie z góry przesądzone.
Ta kwestia będzie od teraz tematem dyskusji w Unii Europejskiej. Dlatego proponuję, abyśmy poparli wniosek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii i odrzucili pięć nowych poprawek pochodzących od Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego.
Ivaylo Kalfin
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Chciałbym rozpocząć od osobistego podziękowania Komisji i panu komisarzowi Oettingerowi za niezwykle sprawną pracę przy przygotowaniu przedłożonego dokumentu. Chciałbym również podziękować sprawozdawczyni, pani poseł Harms, za wysiłek włożony w dyskusje nad tym dokumentem w celu dopilnowania, aby uwzględniał tematy ważne dla obywateli europejskich.
Podstawowym celem dokumentu jest wsparcie Bułgarii w wysiłkach zmierzających do likwidacji czterech z sześciu bloków elektrowni jądrowej. Nie będę komentować słuszności tej decyzji, ale skoro została ona włączona do traktatu akcesyjnego, zobowiązanie wynikające z niej musi zostać spełnione przez władze Bułgarii, które podejmują w tym zakresie wszelkie niezbędne działania. Jednak wcześniejsze zamknięcie tak dużego obiektu, uwzględnione w ekonomicznych kalkulacjach, wiąże się z ogromnymi kosztami bezpośrednimi i pośrednimi. Część tych kosztów jest rekompensowana przez Unię Europejską.
Zgłoszona dzisiaj decyzja umożliwi Unii Europejskiej przyjęcie takiej samej postawy wobec Bułgarii, jak wobec dwóch pozostałych krajów, państw członkowskich Unii Europejskiej, które przyjęły i wypełniają identyczne zobowiązania. Przyjęcie takiego podejścia jest bardzo ważne, ponieważ naszym obowiązkiem jest utrzymanie spójności polityki Unii Europejskiej.
Spośród przydzielonych zasobów 60 % będzie wykorzystane bezpośrednio na likwidację obiektów w elektrowni jądrowej Kozłoduj, natomiast pozostałe 40% - na poprawę wydajności energetycznej i zmniejszenie emisji dwutlenku węgla w Bułgarii.
Chciałbym zwrócić szczególną uwagę na kilka niezwykle istotnych kwestii, które zostały poruszone przez panią poseł Harms podczas dyskusji w komisjach i które były szeroko omawiane. Pierwsza kwestia dotyczy odpadów pochodzących z wypalonego paliwa jądrowego i elementów napromieniowanych. Wspomniał o tym dzisiaj także pan komisarz Oettinger. Jest to niezwykle ważna kwestia i oczekujemy, że Komisja Europejska przedstawi jesienią osobną dyrektywę w tej sprawie. Parlament Europejski będzie miał dzięki temu możliwość dokładnego przedyskutowania tematu, który - o czym jestem przekonany - jest ważny dla wielu obywateli Europy.
Dlatego wydaje mi się, że decyzja Parlamentu dotycząca omawianej rekompensaty dla elektrowni Kozłoduj nie powinna zdominować naszej jesiennej debaty. Ponadto zgadzam się całkowicie z argumentem Komisji, że stworzenie precedensu w postaci finansowania takiego programu może zagrozić całemu budżetowi Unii Europejskiej. Nie powoduje to oczywiście ani uchylenia, ani zmniejszenia odpowiedzialności rządów krajów, w których znajdują się takie obiekty, za znalezienie ostatecznego rozwiązania kwestii zużytego paliwa jądrowego.
Druga kwestia dotyczy wykorzystania zasobów. Nie ma wątpliwości, że zasoby otrzymane z Unii Europejskiej nie mogą być wykorzystywane na finansowanie projektów zwiększających emisję dwutlenku węgla. Przy okazji, opierając się na dotychczasowych doświadczeniach w Bułgarii i dwóch pozostałych krajach otrzymujących środki, możemy stwierdzić, że nie ma żadnych oznak takiego nadużycia. Jednak uważam, że ten tekst musi odzwierciedlać spójną politykę europejską i przyjęcie takiego samego podejścia wobec wszystkich krajów.
Największe znaczenie dla obywateli Europy ma to, aby zasoby były wykorzystywane przejrzyście, skutecznie i zgodnie z zaplanowanymi celami. Zasoby przyznane Bułgarii przez Unię Europejską są przekazywane do specjalnego funduszu, gdzie trafiają także środki pochodzące z innych źródeł. Na podstawie zaakceptowanych z góry programów, kontrolowanych przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, środki z tego funduszu oraz pochodzące z zasobów krajowych są przydzielane odpowiednim projektom.
Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadzi wkrótce audyt tych funduszy, między innymi w Bułgarii. Jestem przekonany, że także Parlament Europejski będzie w przyszłości dokładnie kontrolować wykorzystanie tych zasobów.
Adina-Ioana Vălean
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Jako sprawozdawczyni w sprawie inwestycji w infrastrukturę energetyczną i kontrsprawozdawczyni w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu jestem bardzo wyczulona na kwestie związane z bezpieczeństwem energetycznym. Myślę, że Europa ma do odegrania ważną rolę w tym zakresie.
Jako posłanka z Rumunii jestem tym bardziej zainteresowana sprawą elektrowni jądrowej Kozłoduj, która znajduje się przy granicy mojego kraju i od dawna stanowi przedmiot zainteresowania Rumunii z oczywistych powodów, związanych z ochroną środowiska. Elektrownia jądrowa Kozłoduj jest położona w odległości czterech kilometrów od rzeki Dunaj i 150 km od Bukaresztu. Według opinii międzynarodowych ekspertów elektrownia nie ma żadnej osłony ochronnej i istnieje poważne ryzyko, że promieniotwórcze wycieki dostają się do gleby i wody.
Jestem przekonana, że odpowiedzialność Europy polega na wspieraniu i ułatwianiu likwidacji, a my musimy zapewnić temu projektowi wystarczające finansowanie. Jest to konieczne w celu utrzymania wysokich standardów bezpieczeństwa, zapewnienia niezbędnej wiedzy fachowej i wdrożenia najlepszych, międzynarodowych praktyk. Likwidację i demontaż należy przeprowadzać zgodnie z surowymi zasadami i standardami. W przeciwnym razie mogą one stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa w całym regionie.
Dlatego w pełni popieram ten wniosek i nasze zobowiązanie do przyznania na ten projekt dodatkowego wsparcia w wysokości 300 milionów euro. Pozwolę sobie przypomnieć państwu, że Parlament Europejski kilka miesięcy temu zajął zdecydowane stanowisko w sprawie tej dokumentacji i umieścił pierwsze 75 milionów euro w budżecie na 2010 rok.
Niemniej jednak uważam, że nie powinniśmy ustępować w sprawie przejrzystości wykorzystywania europejskich funduszy. Do tej pory Komisja nie była usatysfakcjonowana informacjami otrzymywanymi z Bułgarii w sprawie likwidacji. Kontrola funduszy musi być surowa. Dlatego wierzę, że Komisja Europejska powinna przede wszystkim przeprowadzić szczegółową ocenę mocnych i słabych stron poprzednich projektów, aby wraz z EBOR poprawić programowanie funduszy na okres 2010-2013.
Złożyliśmy kilka poprawek wymagających od władz Bułgarii przedstawienia odpowiedniej strategii krajowej uwzględniającej długoterminowe cele w zakresie wydajności energetycznej i sektorów energii odnawialnej. Jest to warunek konieczny do otrzymania pomocy finansowej w wysokości 120 milionów euro.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie według procedury niebieskiej kartki zgodnie z art. 149 ust. 8 Regulaminu)
Dimitar Stoyanov
(BG) Panie przewodniczący! Mam krótkie, konkretne pytanie. Ponieważ pani poseł poruszyła kwestie bezpieczeństwa, chciałbym, aby odpowiedziała na następujące pytanie: czy jest świadoma tego, że cztery małe bloki elektrowni jądrowej Kozłoduj zostały przed likwidacją uznane przez Europejską Wspólnotę Energii Atomowej za najbezpieczniejsze reaktory w Unii Europejskiej?
Adina-Ioana Vălean
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Cóż mogę powiedzieć? Czy wszyscy oszaleliśmy? A może ktoś zna jakąś inną przyczynę? Myślę, że wiele osób postanowiło przeprowadzić tę sprawę w taki sposób, i powinniśmy się tego trzymać. Wszyscy popieramy opinię, że tak trzeba postąpić. Nie mam nic więcej do dodania.
Michail Tremopoulos
Panie przewodniczący! W czasie dzisiejszej debaty musimy pamiętać, że Unia Europejska przekazała Bułgarii w ciągu ostatnich dziesięciu lat 550 milionów euro na zamknięcie czterech bloków kompleksu Kozłoduj. Dzisiaj przekazuje kolejne 300 milionów euro. Oznacza to łączną pomoc w wysokości 850 milionów euro, nie licząc ogromnych sum przekazanych na modyfikacje i poprawę bezpieczeństwa. Inaczej mówiąc, zasadniczo zapłaciliśmy w złocie za ten jądrowy kompleks, a dla niektórych ludzi była to kura znosząca złote jajka. Niemniej jednak, Komisja nadal pośrednio finansuje lobby jądrowe.
Wzywamy do zakończenia targowania się z rządem Bułgarii. Wzywamy Parlament do ochrony - razem z Komisją - bezpiecznej i skutecznej gospodarki odpadami jądrowymi i do traktowania jej niezależnie od programu likwidacji. Jako Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie apelujemy, aby pozostałe 40 % z 300 milionów euro na program likwidacji reaktorów jądrowych przeznaczyć za pośrednictwem rządu Bułgarii na rzecz gospodarki odpadami promieniotwórczymi, a nie na rozwój niszczących środowisko elektrowni zasilanych uranem i węglem.
Mam oczywiście nadzieję, że każdy, kto myśli o wzmocnieniu jądrowego lobby poprzez budowę nowych obiektów, wyciągnął wnioski z ostatniego porozumienia miedzy Turcją a Rosją w sprawie budowy elektrowni jądrowej w Akkuyu, rejonie narażonym na trzęsienie ziemi, gdzie budowa została powstrzymana przez ruch antynuklearny...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon.)
Przewodniczący
Panie pośle Tremopoulos! Czas przeznaczony dla pana się skończył. Jednak pani poseł Parvanova podniosła niebieską kartkę i zgłosiła chęć zadania panu pytania. Czy wyraża pan zgodę, aby pani poseł zadała panu pytanie?
Pani poseł Parvanova, proszę zadać pytanie w możliwie najkrótszy sposób.
Antonyia Parvanova
(BG) Panie przewodniczący! Użyto słowa "szantaż”, a jakiś czas temu moja koleżanka, pani poseł Vălean wspomniała, że Bułgaria korzysta z funduszy w niewłaściwy sposób, i że nierozważnie wykorzystała środki z pierwszej transzy, które zostały przeznaczone na odpowiedni cel, jako rekompensata. Mam jedno pytanie i chciałabym, aby odpowiedział na nie - w imieniu Komisji - jej przedstawiciel. Czy były w tej kwestii jakieś ostrzeżenia?
Przewodniczący
Przykro mi, pani poseł, ale to niezgodne z Regulaminem. Procedura dopuszcza zadanie pytania posłowi który przemawia. Dlatego odrzucam pani pytanie oraz możliwość udzielenia na nie odpowiedzi.
Geoffrey Van Orden
w imieniu grupy ECR. - Panie przewodniczący! Walczyłem, aby zapobiec przedwczesnemu zamknięciu bloków III i IV w Kozłoduju. Zamykanie ich kilka lat wcześniej nie było konieczne, a na pewno nie ze względów bezpieczeństwa. Spowodowało to, zgodnie z przewidywaniami, większe wykorzystanie niekorzystnych dla środowiska elektrowni zasilanych węglem brunatnym, wzrost cen i spadek eksportu energii elektrycznej. Inaczej mówiąc, szkody gospodarcze i środowiskowe.
Teraz płacimy za błędne opinie instytucji Unii Europejskiej. Prawdą jest jedynie to, że Unia Europejska powinna traktować Bułgarię przynajmniej tak samo dobrze, jak inne kraje, które musiały przedwcześnie zamknąć własne starzejące się obiekty jądrowe , i jestem zadowolony, że Komisja zdaje sobie z tego sprawę.
Oczywiście, w proces likwidacji zaangażowano ogromne sumy pieniędzy. Bardzo ważne jest, aby te fundusze wykorzystywać i rozliczać we właściwy i skuteczny sposób. Mam nadzieję, że Komisja może nam to zapewnić.
Ważne jest również, aby zająć się kwestiami rekompensaty za utratę zdolności wytwórczych oraz zapewnieniem zastępczej zdolności wytwórczej. Bułgaria będzie potrzebować pomocy w stworzeniu zrównoważonych, nowych zdolności wytwórczych, które zapewnią bezpieczeństwo dostaw oraz dywersyfikację źródeł energii, aby kraj nie zależał od dobrej woli obcego mocarstwa.
Miloslav Ransdorf
Chciałbym powiedzieć, że w ramach "Programu Kozłoduj” nie można koncentrować się wyłącznie na finansowaniu przeniesienia materiałów napromieniowanych, zwiększaniu wydajności energetycznej w Bułgarii i finansowaniu alternatywnych źródeł energii.
Moim zdaniem program ten powinien być postrzegany jako wkład w budowę gospodarczej i społecznej stabilizacji na Bałkanach. Obecny kryzys gospodarczy pokazał, że całe Bałkany - w tym także Bułgaria - są regionem Europy podatnym na zagrożenia. Sądzę, że art. 30 traktatu akcesyjnego stanowi ramy, poza które nie powinniśmy wykraczać, zgodnie z informacjami uzyskanymi w trakcie konsultacji prawnych z członkami Komisji Europejskiej. Nawet jeśli traktat akcesyjny lub porozumienie zostały zrealizowane w 2009 roku, należy - w ramach ciągłości przewidzianej w art. 30 - podpisać nowe porozumienie.
Dimitar Stoyanov
(BG) Panie przewodniczący! Dyskutujemy dzisiaj o rekompensacie, którą Bułgaria powinna otrzymać za zamknięcie elektrowni jądrowej Kozłoduj. Ta rekompensata jest słuszna, sprawiedliwa i pojawia się w odpowiednim momencie, ponieważ eksperci uważają, że straty ponoszone przez Bułgarię w wyniku zamknięcia bloków I-IV znacząco przewyższają wszystkie rekompensaty wypłacone do tej pory.
Jednak następujące pytanie nadal pozostaje bez odpowiedzi. Dlaczego musieliśmy dotrzeć aż do tego punktu i dlaczego, jak powiedziałem wcześniej, najbezpieczniejszy obiekt w Europie, uznany za taki nie przez przypadkową osobę, ale przez najbardziej prestiżową agencję - Międzynarodową Agencję Energii Atomowej - musi zostać zamknięty? Jestem również zaskoczony złością, jaką sprawozdanie w sprawie rekompensaty wywołało u przedstawicieli Grupy Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie, którzy rozpoczynają i kończą swoje przemówienia apelami o zniszczenie elektrowni Kozłoduj przypominającymi słowa Katona Starszego o Kartaginie.
W tym momencie chciałbym zwrócić się do pana posła Tremopoulosa, który - jeśli można tak powiedzieć - nie powinien wypowiadać się w ten sposób, ponieważ to właśnie jego kraj otrzymał ostatnio, dzięki szantażowi, znacznie większą sumę niż ta, o którą ubiega się Bułgaria. Nie powinien zatem być taki uparty w kwestii tego, co Bułgaria powinna otrzymać, a czego nie.
Wiemy, że Grupa Zielonych zgłosiła kilka poprawek, które mają tylko jeden cel. Zieloni mają teraz problem, ponieważ wraz z zamknięciem elektrowni jądrowej Kozłoduj przyczynili się do wzrostu emisji dwutlenku węgla. Obecnie, poprzez te zmiany, chcą w jeszcze bardziej bezczelny sposób odebrać pieniądze Bułgarii i przydzielić je innemu krajowi, a przez to zamaskować własne winy. Z tego powodu nie potrafią wyjaśnić swoim wyborcom - obywatelom Unii Europejskiej - dlaczego muszą oni płacić za większą emisję dwutlenku węgla w UE. W tym przypadku Zieloni przyjmują pozycję diametralnie sprzeczna z własnymi poglądami.
W jednej z poprawek stwierdzono, że elektrownia Kozłoduj powinna służyć jako przykład. Jednak Kozłoduj był jedynie przykładem tego, że stare reaktory mogą być bezpieczne i doskonale obsługiwane. Od dzisiaj może też służyć jako przykład ostrzegający przed tym, że wspaniały, efektywny i odnoszący sukcesy sektor przemysłowy może zostać zniszczony przez polityczną głupotę.
Przewodniczący
Prawdą jest, panie pośle Stoyanov, że balansuje pan na krawędzi niestosownego, niewłaściwego języka parlamentarnego. Nie wyłączyłem panu mikrofonu, ponieważ chciałem okazać wspaniałomyślność, szczególnie w imieniu naszych kolegów, posłów z Grupy Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie, którzy - jak zrozumiałem - byli atakowani w pańskim przemówieniu. Chciałem pokazać panu, że potrafimy słuchać. Jednak muszę powiedzieć, że pana przemówienie wydaje mi się absolutnie niestosowne. Jeśli taka sytuacja powtórzy się, wyłączę panu mikrofon, ponieważ tą drogą nie chcemy podążać.
Theodor Dumitru Stolojan
(RO) Chciałbym podziękować Komisji za zaangażowanie w inne istniejące problemy w czasie, gdy wszyscy jesteśmy zajęci sprawami kryzysu. Sądzę, że Bułgaria jest w pełni uprawniona do otrzymania pieniędzy obiecanych za demontaż elektrowni jądrowej.
Jestem zwolennikiem energii produkowanej przez elektrownie jądrowe i nie wierzę, aby Europa mogła osiągnąć szczegółowe cele w zakresie czystej energii bez budowania elektrowni jądrowych. Jestem przekonany, że każdy kraj ma prawo do budowania elektrowni jądrowych. Jednak uważam, że my w Unii Europejskiej mamy poczucie zbiorowej odpowiedzialności i solidarności w zakresie technologii wybieranych przy budowie elektrowni jądrowych. Myślę, że w tym przypadku Komisja Europejska będzie musiała przyjąć bardzo rygorystyczne podejście do oceny projektów dotyczących nowych elektrowni jądrowych.
Justas Vincas Paleckis
(LT) Chciałbym serdecznie pogratulować sprawozdawczyni, pani poseł Rebece Harms, doskonale wykonanej pracy. Zgadzam się z dokumentem, o którym dyskutujemy i z wnioskiem o przyznanie Bułgarii 300 milionów euro na likwidację w ciągu trzech lat bloków I-IV elektrowni jądrowej Kozłoduj. Jednocześnie należy wzmocnić kontrolę wykorzystania otrzymanych funduszy. Można powiedzieć, że jest to pokaz równej solidarności, ponieważ inne państwa członkowskie - Litwa i Słowacja - znajdujące się w podobnej sytuacji otrzymały właśnie takie wsparcie finansowe.
Bloki I-IV elektrowni jądrowej wyłączono na jakiś czas i logiczne jest, że powinny zostać zlikwidowane. Zmniejszy to zagrożenie dla środowiska i pozwoli nam lepiej wykorzystać wiedzę i doświadczenie zatrudnionych tam pracowników. Po zamknięciu części elektrowni jej pracownicy staną przed nowymi wyzwaniami. Nasze doświadczenia na Litwie pokazały, że pojawiają się nieprzewidziane problemy, które trudno jest włączyć do harmonogramu.
Przeważająca część funduszy powinna zostać przeznaczona na likwidację bloków, ale nie unikniemy pytania o urządzenia do magazynowania. Jest to jednak kwestia tak samo ważna, jak kwestia ludzi. Mam nadzieję, że rząd Bułgarii, wykorzystując środki z Unii Europejskiej, pomoże pracownikom i społeczności związanej z elektrownią przystosować się do zmieniających się warunków. Bardzo ważne jest, aby pomóc im się przekwalifikować i inaczej wykorzystać wiedzę, co pozwoli wspierać tworzenie nowych, stabilnych miejsc pracy oraz zwiększać oszczędność energii w środowisku.
Konrad Szymański
(PL) Wyłączenie czterech bloków elektrowni jądrowej w Kozłoduju spowodowało z pewnością bardzo duży ubytek w systemie energetycznym Bułgarii. Wpływa to istotnie na bezpieczeństwo dostaw w regionie i musi prowadzić do zwiększenia emisji CO2, co powinno być istotne przynajmniej dla części posłów na tej sali. Mimo to proponuje się nam, w szczególności w poprawkach, byśmy odwrócili się plecami do problemów energetycznych jednego z państw członkowskich. To wbrew zasadzie solidarności, która powinna rządzić polityką energetyczną. Robi to też wrażenie dyskryminowania energii jądrowej przez Parlament wbrew zasadzie, która daje państwom członkowskim pełną swobodę wyboru źródeł energii.
Corina Creţu
(RO) Sposób rozwiązania sprawy zamknięcia i likwidacji elektrowni jądrowej Kozłoduj nie jest istotny, z wyjątkiem działań podejmowanych przez Bułgarię w celu rozwiązania tej kwestii. Jednak, jak już powiedziano w tej Izbie, proces likwidacji ma wpływ także na państwa sąsiednie i może stać się precedensem dla innych państw, które mają podobne obiekty o okresie użytkowania zbliżającym się do maksymalnego.
Nie zamierzam ukrywać, że elektrownia jądrowa Kozłoduj - co już powiedziano - jest nieustającym źródłem niepokoju obywateli Rumunii, zwłaszcza od czasu wypadku w Czarnobylu. Dlatego ważne jest, aby procesowi likwidacji towarzyszyła publiczna kampania informacyjna skierowana do wszystkich osób zainteresowanych, które są uprawnione do zapoznania się z etapami procesu, harmonogramem, ryzykiem związanym z każdym etapem, sposobem zabezpieczenia materiałów rozszczepialnych i odpadów niebezpiecznych oraz ekologiczną odbudową rejonu elektrowni Kozłoduj.
Chciałabym podkreślić, że powinniśmy poświęcić więcej uwagi procesowi przetwarzania odpadów promieniotwórczych. Dlatego fundusze przeznaczone na ten cel powinny należy przekazywać Bułgarii w regularnych odstępach czasu i bez jakichkolwiek zakłóceń. Wspominam o tym z powodu kosztów, które - mimo że wydają się bardzo wysokie - są jedynie szacunkowe, ponieważ nie było do tej pory przypadku o takiej skali, jak likwidacja elektrowni jądrowej w Bułgarii. Chciałabym zakończyć optymistycznym stwierdzeniem, że dzięki wystarczającym funduszom, szczegółowemu planowaniu i nadzorowi ze strony organów posiadających niezbędne uprawnienia w tym regionie, proces likwidacji będzie przykładem dobrego wykorzystania funduszy europejskich.
Zigmantas Balčytis
(LT) Przystępując do Unii Europejskiej, niektóre kraje z Europy Środkowej i Wschodniej zobowiązały się w traktatach akcesyjnych - chociaż było to trudne zarówno politycznie, jak i gospodarczo - do likwidacji elektrowni jądrowych i do zapewnienia bezpiecznego gospodarowania odpadami promieniotwórczymi. Te kraje są zależne od energii jądrowej i odziedziczyły elektrownie jądrowe, które nie spełniają obowiązujących dzisiaj unijnych standardów i wymogów bezpieczeństwa, a to oznacza, że nie będą mogły samodzielnie zebrać środków na likwidację tych elektrowni. W Unii Europejskiej obowiązują surowe przepisy regulujące likwidację elektrowni i prowadzenie prac związanych z bezpieczeństwem, a kryzys finansowy i gospodarczy utrudnia państwom członkowskim prowadzenie we właściwy sposób i na czas czynności likwidacyjnych i związanych ze składowaniem paliwa. Obawy Wspólnoty wynikające z przetwarzania wypalonego paliwa jądrowego w państwach spoza UE są całkowicie zrozumiałe, ponieważ może to stanowić zagrożenie dla przyszłych pokoleń. Dlatego z zadowoleniem przyjmuję decyzję Komisji o przyznaniu Bułgarii dodatkowego wsparcia z budżetu Unii Europejskiej. To oczywiste, że Bułgaria -podobnie jak Litwa - nie mogłaby bez wsparcia Wspólnoty wdrożyć w wymaganym zakresie działań likwidujących, wspólnej polityki bezpieczeństwa czy innych środków koniecznych do zapewnienia europejskim obywatelom bezpieczeństwa i ochrony środowiska.
Günther Oettinger
Panie przewodniczący, szanowni państwo! Dziękuję za otwartą debatę w tej delikatnej kwestii.
Podsumowując, chciałbym podkreślić, że Komisja z zadowoleniem przyjmuje ogólnie pozytywne podejście do sprawy przedstawione w sprawozdaniu oraz fakt, że Parlament zgadza się z Komisją co do tego, że Bułgaria powinna otrzymać do roku 2013 dalsze wsparcie w wysokości 300 milionów euro. Komisja wyraża także zadowolenie, że może nadal koncentrować się na zapewnieniu wsparcia dla bezpiecznych działań demontażowych oraz z przekonania Parlamentu, że projekty w sektorze energetycznym zasługują na wsparcie.
Możemy potwierdzić, że - tak jak to miało miejsce w przeszłości - fundusze będą przeznaczone na założony cel, a my planujemy wdrożyć wiarygodną kontrolę. Zwrócimy uwagę na państwa wnioski i poprawki. Jestem przekonany, że Rada weźmie pod uwagę opinie Parlamentu, jeśli tylko będą one miały wpływ na przejrzystość celów rozporządzenia.
Porozumienie w sprawie kolejnych funduszy na działania demontażowe jest znakiem solidarności Unii Europejskiej z Bułgarią. Najwyższym priorytetem jest bezpieczeństwo w czasie demontażu elektrowni jądrowej, i jest to odzwierciedlone w oświadczeniu.
Chciałbym jeszcze raz podziękować państwu za pracę, a pani poseł Rebece Harms - za sprawozdanie.
Rebecca Harms
Panie przewodniczący! Na zakończenie tej debaty chciałabym jeszcze raz powiedzieć, że likwidacja elektrowni jądrowych na Litwie, Słowacji i w Bułgarii opiera się na międzynarodowej wiedzy fachowej. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) skontrolowała te reaktory, które mają taką samą konstrukcję, jak reaktory w Czarnobylu i stwierdziła, że nie ma możliwości przekształcenia ich tak, aby spełniały standardy bezpieczeństwa obowiązujące w "starej” Unii Europejskiej. To była mądra decyzja, którą usprawiedliwia fakt, że traktowaliśmy Litwę, Słowację i Bułgarię solidarnie - a w następstwie jutrzejszej decyzji także równo - w kwestii kosztów likwidacji.
Po drugie, chciałabym jeszcze raz zwrócić uwagę na fakt, że ani żadne z tych państw, ani żadne państwo w Europie Zachodniej czy gdziekolwiek na świecie nie znalazło jeszcze pewnego rozwiązania problemu ostatecznego składowania wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych. To zadanie, któremu musimy sprostać, mimo że wiele krajów zainwestowało w ciągu 30 lat miliardy, aby znaleźć niezawodne rozwiązanie. Naszą debatą powinni zainteresować się ci, którzy są zwolennikami bardzo ryzykownej technologii związanej z energią jądrową, ponieważ - zgodnie z dzisiejszym stanem rzeczy - składowanie odpadów promieniotwórczych powoduje, według mnie oraz według większości obywateli Europy, ogromne i nieograniczone ryzyko, które jest ważnym argumentem przeciwko dalszemu wykorzystaniu energii jądrowej. Będziemy w przyszłości dyskutować o tym z panem komisarzem Oettingerem. Dziękuję za uwagę.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro, we wtorek, 20 maja, o godz. 12.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Eija-Riitta Korhola  
W 1999 roku Komisja Europejska, działając w imieniu Unii Europejskiej, zobowiązała Bułgarię do zamknięcia czterech z sześciu elektrowni jądrowych. Był to warunek wstępny do negocjacji akcesyjnych. Przez jakiś czas Komisja Europejska twierdziła, że wspomniane reaktory kwalifikują się do wsparcia finansowego. Na mocy porozumienia dwa bloki zamknięto w 2002 roku, a dwa kolejne w 2006 roku. Po zainwestowaniu znaczących kwot i przeprowadzeniu licznych niezależnych badań stwierdzono, że bloki spełniają wszystkie kryteria bezpieczeństwa i - zgodnie z zaleceniem Grupy Kwestii Atomowych Rady - nie wymagają dodatkowej kontroli. Bułgaria stała się eksporterem netto energii do wszystkich sąsiednich państw i czasem pokrywa 100 % deficytu energii elektrycznej w regionie. Jednak pozostałe bloki zostały zamknięte na mocy porozumienia, w regionie pojawiły się problemy wynikające z przerw w dostawie energii elektrycznej, a instalacje rezerwowe spowodowały wzrost emisji gazów cieplarnianych. Zadaję zatem pytanie Komisji i Radzie, na podstawie sprawozdania pana posła Van Ordena w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej, ustęp 33. Parlament Europejski zwrócił się do Rady z prośbą o bardziej elastyczne podejście do kwestii dat zamknięcia, do czasu wybudowania nowej generacji elektrowni, które nie będą zwiększać emisji, czyli nie wcześniej niż do 2011 roku. Jednak prośbę odrzucono, a w zamian UE zaprezentowała swoją solidarność z Bułgarią w postaci znaczących kwot na pomoc finansową. Należy więc zapewnić wsparcie finansowe dłużej niż planowano, ponieważ utrata zdolności wytwórczych energii elektrycznej, nie mówiąc o innych problemach w regionie, jest gospodarczo i społecznie trudna dla Bułgarii. Szczerze mówiąc, musimy zapytać, czy mogliśmy uniknąć tych masowych inwestycji finansowych, gdyby Komisja i Rada rozważyły ponownie swoje - nieelastyczne i budzące wątpliwości - warunki.
Franz Obermayr  
Podczas negocjacji akcesyjnych w 2005 roku Bułgaria zgodziła się zamknąć, a następnie zlikwidować reaktory bloków I-IV elektrowni jądrowej Kozłoduj. Początkowo UE zamierzała wspierać finansowo proces likwidacji do roku 2009. Teraz pomoc finansowa rozszerzono do końca roku 2013 i przeznaczono na ten cel 300 milionów euro. Podczas likwidacji elektrowni Kozłoduj Bułgaria musi otrzymać wsparcie i pomoc w zakresie problemów finansowych i środowiskowych, takich jak bezpieczne składowanie odpadów promieniotwórczych, wspieranie odnawialnych źródeł energii i przekwalifikowanie pracowników. Jednak pomoc finansowa musi uwzględniać szczegółową analizę różnych planów, ścisłą kontrolę finansową i regularny nadzór nad wykorzystaniem funduszy. Pieniędzy nie można wyprowadzać "tylnymi drzwiami” w celu wspierania drugiej bułgarskiej elektrowni jądrowej w Belene. Bułgaria szuka obecnie europejskich inwestorów dla Belene, tak więc możliwość wykorzystania pieniędzy, przeznaczonych pierwotnie na likwidację, na inny cel pojawiła się w samą porę. Musimy temu zapobiec. Szczegółowe sprawozdania i dokładne kontrole przeprowadzane na miejscu przez Komisję, Parlament Europejski i Europejski Trybunał Obrachunkowy są konieczne.
Silvia-Adriana Ţicău  
Zapotrzebowanie Unii Europejskiej na energię zależy w 53 % od importu. Aby zmniejszyć zależność energetyczną, państwa członkowskie przyjęły ambitne strategie korzystania z elektrowni jądrowych i odnawialnych źródeł energii. Energia jądrowa stanowi 28 % energii zużywanej w UE i jest głównym źródłem energii w Belgii, Francji, Litwie, Słowacji i Szwecji. Produkcja energii jądrowej nie powoduje emisji dwutlenku węgla, a miesięczne rachunki gospodarstw domowych za energię są niższe w państwach członkowskich korzystających z energii jądrowej. Jednak UE nakłada skrajnie rygorystyczne wymagania w zakresie bezpieczeństwa działania elektrowni jądrowych i składowania odpadów promieniotwórczych. Surowe środki i wysokie standardy w zakresie bezpieczeństwa elektrowni jądrowych i bliskiej współpracy między lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi władzami, zapewniają warunki do bezpiecznego korzystania z energii jądrowej w UE. Rozporządzenie zaproponowane przez Komisję gwarantuje uczciwe traktowanie Bułgarii dzięki przyznanej temu krajowi - zgodnie ze środkami przewidzianymi w traktatach akcesyjnych - pomocy finansowej do roku 2013 na likwidację elektrowni jądrowych. Likwidacja instalacji jądrowych wymaga długoterminowego planowania finansowego, które obejmuje okres aż do całkowitego oczyszczenia terenu oraz bezpiecznego rozwiązania kwestii odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa.
