Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen (debat) 
De Voorzitter
Het volgende agendapunt is het verslag van Johannes Blokland, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, over het Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen.
Johannes Blokland
Op verschillende stranden in Zuid-Azië liggen enorme afgedankte zeeschepen die onder milieuonvriendelijke, maar ook mensonvriendelijke omstandigheden worden gesloopt. Van sociale normen is hier geen sprake. In Bangladesh alleen al waren er de afgelopen jaren 200 dodelijke slachtoffers te betreuren als gevolg van het werken aan de sloop van zeeschepen.
Er worden veel kinderen ingezet bij de sloop, omdat zij gemakkelijk in de kleine ruimtes kunnen komen. Zij moeten de giftige stoffen zonder bescherming verwijderen. De stoffen komen vervolgens in het milieu terecht, met desastreuze gevolgen voor visserij en toerisme. Helaas eindigen ook veel schepen uit Europa op deze manier op de stranden van bijvoorbeeld India, Pakistan en Bangladesh. De hoge staalprijzen, lage lonen, slechte veiligheidsvoorschriften en het ontbreken van milieumaatregelen zijn blijkbaar financieel aantrekkelijk.
De Commissie milieubeheer stelt duidelijk dat deze praktijken ethisch onaanvaardbaar zijn en dat de mensonwaardige en milieuverwoestende situaties rond het ontmantelen van schepen niet langer mogen voortduren. De inzet van een individuele lidstaat of van alleen de Europese Unie zal hiervoor niet voldoende zijn. Wat wij de komende jaren ook allemaal gaan doen, een mondiale oplossing voor het probleem van de sloopschepen blijft dringend noodzakelijk. Helaas moeten wij vaststellen dat er op mondiaal niveau nog niet veel is bereikt.
Dit is ook precies de reden waarom de Europese Commissie een groenboek gepubliceerd heeft. Het voornaamste doel dat wij willen bereiken is de bescherming van het milieu en de volksgezondheid zonder de problemen af te wentelen op andere landen. Wij kunnen niet langer wachten met het ondernemen van actie, aangezien er de komende jaren vele zeeschepen die nu onder Europese vlag varen, ontmanteld moeten worden. De Commissie milieubeheer stelt concreet de volgende zaken voor. Om te voorkomen dat de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen wordt omzeild moeten er richtsnoeren komen waarmee bepaald kan worden wanneer een schip écht een schip is, en wanneer afval. De verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen moet beter uitgevoerd en gehandhaafd worden door middel van strengere controles en toezicht door de havenautoriteiten in de lidstaten, met dien verstande dat havenstaten de bevoegdheid moeten hebben om een schip als afgeschreven te verklaren.
Er dient een lijst te worden opgesteld waarop de zeeschepen staan die vermoedelijk binnen enkele jaren gesloopt zullen gaan worden. Er dient in de Europese Unie een concurrerende en schone scheepssloperij te worden ontwikkeld, bijvoorbeeld op scheepswerven die momenteel niet meer in gebruik zijn. In het kader van ontwikkelingshulp dient know how en technologie overgedragen te worden aan sloopwerven in Zuid-Azië, zodat aan veiligheids- en milieunormen voldaan kan worden. Overigens is het slopen van zeeschepen in Bangladesh een uiterst lucratieve aangelegenheid, waarmee genoeg geld wordt verdiend om snel tot aanvaardbare sloopomstandigheden te komen.
Ik wil benadrukken dat het noodzakelijk blijft om op twee niveaus te blijven werken. Allereerst moeten we de verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen Europese vloot en werken aan een mondiaal akkoord. Wij kunnen ons op dit moment niet alleen op één van deze twee concentreren. Ik heb van de scheepvaartindustrie nogal eens de reactie gekregen dat dit Groenboek het proces om tot een IMO-verdrag te komen zou doorkruisen, dan wel vertragen. Ik ben het daar niet mee eens, maar denk eerder dat wij als Europese Unie juist anticiperen op dit IMO-verdrag en te zijner tijd beter voorbereid zijn om het uit te voeren. Bovendien ben ik stellig van mening dat wij als Europese Unie zo snel mogelijk af willen van de ernstige toestanden die in Zuid-Azië bestaan.
Ik ben verheugd dat er in de Commissie milieubeheer en de beide medeadviserende commissies een grote mate van overeenstemming is over dit onderwerp. Dat is in ieder geval een goed begin. Ik ga ervan uit dat de plenaire vergadering deze lijn kan steunen. Het is ook gebleken dat de lidstaten nu al actie kunnen ondernemen. Vorige week donderdag is de Otopan uit Nederland richting Turkije vertrokken nadat de autoriteiten het schip hadden laten schoonmaken, waardoor al het gevaarlijk afval werd verwijderd. Dat kan dus op grond van de verordening betreffende overbrenging van afvalstoffen. Eerder is een exportvergunning geweigerd omdat niet aan die voorwaarden werd voldaan. Op diezelfde donderdag kreeg ik bezoek van een delegatie van de NGO die zich inzet voor het verantwoord slopen van schepen in Zuidoost-Azië. Het moet duidelijk zijn, die mensen vechten al jarenlang voor een verantwoorde scheepssloperij in hun land en wij mogen die mensen niet in de kou laten staan.
Een advocaat uit Bangladesh, mensen uit India, zij zetten zich al jaren hiervoor in, en ik denk dat wij hen in dezen moeten steunen en deze resolutie moeten aannemen. Ik hoop van commissaris Dimas te vernemen wat hij de komende tijd denkt te gaan doen om in die landen tot een verantwoorde scheepssloperij te komen en ook daarvoor de middelen beschikbaar te stellen.
Stavros Dimas
lid van de Commissie. - (EL) Mijnheer de Voorzitter, ongeveer een jaar geleden heeft de Commissie het Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen aangenomen. Sindsdien hebben zich verschillende ontwikkelingen voorgedaan, met name in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), waar wordt gewerkt aan een ontwerpverdrag betreffende het recyclen van schepen, dat naar verwachting in mei 2009 wordt goedgekeurd. Recente berichten in de media hebben echter eens te meer de sombere werkelijkheid laten zien over de gang van zaken op scheepssloperijen in delen van Zuid-Azië. Vandaar dat ik bijzonder tevreden ben over de steun van het Europees Parlement voor het initiatief van de Commissie voor het verbeteren van de praktijken op zulke sloperijen.
Ongeveer negentig procent van alle grote schepen die in 2007 wereldwijd werden ontmanteld, werden ontmanteld op de kusten van Zuid-Azië, met name in India en Bangladesh. Veel van die schepen kwamen uit de EU. We schatten dat ongeveer een kwart van de wereldvloot onder de vlag van een EU-lidstaat vaart en ongeveer veertig procent van alle schepen eigendom is van in de EU gevestigde ondernemingen.
Het slopen van schepen op Zuid-Aziatische kusten gebeurt vaak onder zeer slechte omstandigheden: er is geen enkele vorm van bescherming tegen verontreiniging en de arbeiders verkeren in levensgevaar. Maar van erg weinig sloopschepen worden de gevaarlijke materialen verwijderd voordat ze naar de sloopwerf gaan. Wat de heer Blokland zojuist heeft gezegd over het schoonmaken van sloopschepen in Nederland, is erg belangrijk. Wanneer de schepen op de plaats van bestemming aankomen, wordt het afval vaak op een wijze verwijderd die schadelijk is voor het milieu. Weliswaar gelden al internationale regels en Gemeenschapswetgeving die dit moeten voorkomen, maar de wetgeving in kwestie - het Verdrag van Basel en de Verordening betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen - wordt erg vaak geschonden en door de landen van bestemming zelden nageleefd, onder het voorwendsel dat het de laatste reis van het schip is.
Omdat volgens de beschikbare gegevens het aantal schepen dat op het punt staat om te worden afgedankt, gestaag toeneemt, moeten de regels in kwestie worden aangepast. Het ontwerpverdrag van de IMO betreffende het recycleren van schepen duidt op een zekere vooruitgang op dit terrein. Het wordt waarschijnlijk in 2009 goedgekeurd. Wij zullen van onze kant al het mogelijke doen om er een krachtig en effectief verdrag van te maken. Het zal echter niet van toepassing zijn op oorlogsschepen, staatsschepen en andere schepen in staatsdienst. Bovendien kan de implementatie ervan vijf of zes jaar duren. Nog afgezien daarvan zal het verdrag alleen tot resultaat leiden als het vergezeld gaat van nationale en regionale maatregelen. Zoals de heer Blokland zei, zijn enkele lidstaten al begonnen met het nemen van maatregelen. Andere, daarentegen, hebben nog niet eens een strategie geformuleerd. Daarom is het van essentieel belang dat op tijd en op Gemeenschapsniveau maatregelen worden genomen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank u eens te meer voor uw verslag en voor uw steun aan de door de Commissie voorgestelde maatregelen. Het verslag bevat interessante en nuttige ideeën, die we zorgvuldig zullen bestuderen wanneer we onze strategie ontwikkelen.
Ik wil in het bijzonder mijn dank uitspreken aan de rapporteur, de heer Blokland, voor zijn inspanningen, en aan de heer Hammerstein, de heer Evans en de overige leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, de Commissie industrie, onderzoek en energie, en de Commissie vervoer en toerisme, voor hun inbreng.
David Hammerstein
rapporteur voor advies van de Commissie industrie, onderzoek en energie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, dank u, commissaris Dimas, en dank u, mijnheer Blokland, voor dit zeer relevante en noodzakelijke verslag, omdat de Internationale Maritieme Organisatie weliswaar al geruime tijd bezig is met het opstellen van nieuwe regelgeving voor de ontmanteling van schepen, zodat dit op een meer ecologische en voor arbeiders in de derde wereld, in het Zuiden, minder gezondheidsschadelijke manier gebeurt, maar het nog jaren kan duren voordat deze regelgeving is geratificeerd en in de hele wereld wordt nageleefd.
In de tussentijd - de komende tien jaar - kan het aantal sloopschepen wel eens hoger dan ooit worden, omdat de nieuwe regels een verbod stellen op enkelrompschepen. Daardoor zal een steeds groter aantal schepen ontmanteld moeten worden.
De Europese Unie kan niet wachten totdat de internationale regels eindelijk zijn veranderd. Ze moet nu in actie komen, om het voortouw in de verandering te nemen, om milieuaudits voor de ontmanteling van schepen te bevorderen, om samen met de industrie een fonds op te richten voor het internaliseren van milieukosten, en ook om de gemeenschappen in het Zuiden te helpen, die al veel te lijden hebben gehad onder de milieu- en gezondheidskosten van dit probleem.
We moeten ook een voorzorgsbeleid gaan voeren, wat betekent dat we de verplichting moeten opleggen dat op schepen aanwezige gevaarlijke materialen worden vervangen door niet-gevaarlijke, omdat schepen die voor ontmanteling naar Azië vertrekken, geen transportmiddel voor gevaarlijk afval mogen zijn. Sloopschepen zijn gevaarlijk afval, en wij exporteren dit gevaarlijk afval, wat bij Europese wetgeving is verboden. Het is tijd dat we onze verantwoordelijkheid nemen en ons ethisch gaan gedragen.
Robert Evans
rapporteur voor advies van de Commissie vervoer en toerisme. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben hier vanavond misschien wel de enige die met eigen ogen heeft aanschouwd waar we hier vanavond over debatteren. Als voorzitter van de delegatie voor betrekkingen met de landen van Zuid-Azië heb ik tijdens een bezoek aan Bangladesh de sloopwerven gezien.
Tussen de schepen die werden gerepareerd en ontmanteld - en het helse lawaai! - woonden, sliepen en kookten hele gezinnen in sloppenwijken. Tussen de schepen speelden kinderen, die onder de vaartuigen kropen om weggeslagen cricketballen op te rapen, terwijl boven hen arbeiders met autogene lasapparaten aan de weer waren.
Het is onaanvaardbaar dat Europese schepen onder dergelijke omstandigheden worden gesloopt. Overigens heb ik er geen enkel schip met een Europese vlag gezien: de schepen moeten doorgaan als lokale schepen of als schepen uit een ander deel van de wereld.
De Commissie vervoer en toerisme vindt dat de EU als gidsland moet fungeren en mondiale actie moet bevorderen voor beëindiging van de huidige praktijken en methodes voor het ontmantelen van schepen zoals die vooral in delen van Zuid-Azië gangbaar zijn. Maar gezien het economisch belang voor de betreffende landen, moet het ontmantelen van schepen niet in zijn geheel worden gestopt, en ook niet onmiddellijk, zoals de heer Blokland terecht opmerkt.
Ik ben het eens met de rapporteur wanneer hij zegt dat we moeten werken aan een mondiale strategie die waarborgt dat alle bij scheepsrecycling betrokken partijen naar evenredigheid verantwoordelijkheid dragen voor de wijze waarop dat gebeurt, met andere woorden: voor de veiligheid van mensen, de rechten van werknemers en de bescherming van het milieu.
Tot slot zouden we ook de ontwikkeling van een competitieve en schone industrie voor scheepsrecycling moeten ondersteunen. Maar tot het zover is, moeten de lidstaten zich uitspreken voor een beleid waarbij het ontmantelen van staatsschepen en oude oorlogsschepen gebeurt op een veilige en milieuvriendelijke wijze.
Françoise Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, is het aanvaardbaar dat onze sloopschepen de stranden van Zuid-Azië verontreinigen omdat we weigeren de verantwoordelijkheid voor de ontmanteling ervan op ons te nemen? De meeste van onze sloopschepen gaan naar Zuid-Azië, waar de verontreinigende stoffen in die schepen, zoals asbest, pyraleen, olie en met koolwaterstoffen verontreinigd slib, uiteindelijk in de bodem, het zand en de zee terechtkomen, en niet alleen daar!
Het ontmantelen van deze schepen gebeurt deels door kinderen, omdat kinderen goedkope arbeid zijn en ze gemakkelijk in kleine ruimtes kunnen komen. Daar verwijderen ze zonder enige bescherming toxische materialen. Veel van deze kinderen lijden aan ongeneeslijke chronische ziekten.
Uit een ethisch oogpunt is dit onaanvaardbaar, zeker omdat de schepen uit Europa komen en uiteindelijk op de stranden van India, Pakistan en Bangladesh belanden. De Europese Unie, die deels verantwoordelijk is voor de resulterende sociale en milieuproblemen, moet samen met de IMO de juiste maatregelen nemen om een einde te maken aan deze vorm van sociale en milieudumping uit economische motieven.
Er moeten dringend beperkingen worden gesteld aan het recyclen van schepen, onder andere door het stellen van eisen met betrekking tot certificering en kennisgeving. Al tijdens het ontwerp en de bouw van een schip moet rekening worden gehouden met de toekomstige recycling ervan. Ook moeten er faciliteiten voor scheepsrecycling komen. Er is dringend behoefte aan faciliteiten die wat mensenrechten, gezondheid en veiligheid betreft, de beste van hun soort zijn.
Zonder Zuid-Azië van deze grote markt te willen beroven, moeten we op onze scheepswerven over faciliteiten beschikken om het afval zelf te kunnen recyclen en een methode ontwikkelen voor wat we "ecologisch verantwoord ontmantelen” zouden kunnen noemen. Dit zou als basis kunnen dienen voor een internationaal akkoord.
Linda McAvan
namens de PSE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de Commissie met voorstellen voor het oplossen van dit probleem is gekomen en dat de EU dit probleem, waar we al heel lang mee bekend zijn, eindelijk aanpakt. De omstandigheden die Robert Evans zojuist heeft beschreven, zijn zowel bij het Parlement als bij de Commissie bekend. Nu is het mei 2008. We hebben een groenboek en we horen dat er een voorstel van de Commissie in de pijplijn zit dat in mei 2009 zou moeten worden aangenomen, dus aan het einde van de zittingsperiode van deze Commissie en middenin de campagne voor de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Ik vraag me of hoe we op tijd de wettelijke maatregelen willen nemen om gereed te zijn voor de honderden sloopschepen die de Commissie verwacht. De Commissie weet dat vanaf 2010 achthonderd enkelrompschepen moeten worden ontmanteld. Graag een reactie van de commissaris op de zeer korte termijn die we onszelf voor het invoeren van wetgeving laten. Het zou ook beter zijn geweest wanneer de EU de wetgeving nog voor het einde van uw mandaat had kunnen voltooien.
De Sociaal-democratische Fractie zal de heer Blokland steunen, zoals we alles dat hij in de loop van deze procedure heeft gedaan, hebben gesteund. We zijn hem erg erkentelijk voor het harde werk dat hij heeft verricht. Amendementen die het voorstel versterken, zullen we steunen. Daar rekenen we geen amendementen toe die protectionistisch zijn. Het ligt niet in onze bedoeling om te voorkomen dat Europese schepen in Aziatische landen worden ontmanteld, omdat, zoals Robert Evans zojuist heeft opgemerkt, in die landen banen op het spel staan en de sloopschepen voor hen een belangrijke bron van grondstoffen zijn. Wat we wel willen, is voorreiniging, wat, zoals de heer Blokland opmerkte, heel goed mogelijk is. We moeten investeren in gespecialiseerde reinigingsfaciliteiten in Europa, zodat de mensen die in ontwikkelingslanden schepen ontmantelen, dat kunnen doen in een veilige omgeving.
We ondersteunen ook de oprichting van een sloopfonds. Ik heb gezien dat de PPE-DE-Fractie heeft verzocht om stemming in onderdelen. Ik hoop niet dat dat betekent dat ze morgen tijdens de plenaire vergadering tegen dit fonds zullen stemmen.
Commissaris, ik hoop dat we snel kunnen handelen en iets in de wetgeving kunnen krijgen dat ons in staat stelt de enorme stijging van het aantal sloopschepen te verwerken die vanaf 2010 zal plaatsvinden.
Marios Matsakis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Blokland met zijn - zoals verwacht - uitstekende verslag en dank hem voor de zeer goede samenwerking met alle schaduwrapporteurs.
Dit groenboek gaat over een zeer belangrijk en bijzonder zorgwekkend onderwerp. De ontmanteling van schepen gebeurt tegenwoordig vaak op een wijze die door velen terecht als crimineel wordt gekenschetst, zowel uit gezondheids- als milieuoogpunt.
Zoals we allemaal weten, gebeurt de ontmanteling van schepen doorgaans op stranden en rivieroevers op het Indische subcontinent, waarbij de meest elementaire regels voor de bescherming van mens en milieu tegen toxische, deels carcinogene, stoffen, niet of nauwelijks worden nageleefd.
De arbeiders op zulke sloopplaatsen worden behandeld met een volslagen minachting. Hun mensen- en arbeidsrechten en hun waardigheid worden hen ontzegd, om niet te spreken van de rechten van de kinderen die er in werkelijk hemelschreiende omstandigheden moeten werken. In sommige gevallen is sprake van kinderarbeid die weinig verschilt van slavernij in zijn meest verachtelijke en schandelijke vorm.
Er is een klein aantal amendementen ingediend. De meeste met steun van de rapporteur. We nemen zijn standpunten over, met uitzondering van zijn standpunt ten aanzien van amendement 1. We kunnen geen reden bedenken waarom dit amendement niet zijn goedkeuring kan wegdragen. Wij stemmen in ieder geval vóór en vertrouwen erop dat anderen dat ook zullen doen.
We geven onze volledige steun aan dit groenboek in de hoop dat het ontmantelen van schepen - een activiteit die voor de scheepvaartindustrie helaas onvermijdelijk is - in de toekomst gebeurt op een milieuvriendelijke, maatschappelijk verantwoorde en voor de gezondheid van mensen veilige manier, en dat het de bevolking van ontwikkelingslanden een veilige bron van hoognodige inkomsten verschaft.
Laten we hopen dat de ideeën die in dit verslag zijn verwoord zo spoedig mogelijk vorm krijgen in wetgeving en dat die wetgeving zowel op oorlogs- als koopvaardijschepen van toepassing zal zijn.
Tot slot wil ik mijn instemming betuigen met het standpunt van voorgaande sprekers dat we uiteindelijk moeten komen tot een mondiale strategie voor het ontmantelen van schepen.
Kartika Tamara Liotard
namens de GUE/NGL-Fractie. - (NL) In de eerste plaats zou ik mijn collega Hans Blokland hartelijk willen bedanken voor zijn uitstekende verslag. Ik denk dat hij heel goed de enorme problemen heeft geschetst die door het slopen van Europese schepen worden veroorzaakt in arme landen. Zowel op het gebied van de arbeidsomstandigheden als het milieu zijn de consequenties vaak dramatisch en de EU moet niet weglopen voor de verantwoordelijkheid die zij in dezen heeft.
Mijnheer Blokland kiest er onder andere voor om de weg van strengere internationale wetgeving te bewandelen. Ik ben zeker voorstander van zulke wetgeving, maar vrees dat het veel te lang zal duren vooraleer daarmee concrete resultaten worden bereikt. Europa moet nú handelen en kan niet wachten op de rest van de wereld. Voor sloopschepen zou een goede uitvaartregeling moeten worden getroffen. Die uitvaartregeling zou moeten inhouden dat Europese schepen in principe alleen buiten de EU gesloopt mogen worden, als de eigenaars kunnen aantonen dat daarvoor in Europa geen mogelijkheden bestaan. En sloopschepen die asbest of andere gevaarlijke stoffen bevatten, zouden sowieso op Europees grondgebied moeten worden gesloopt.
We kunnen niet toestaan dat onze rotzooi elders in de wereld voor grote ellende zorgt. Op het moment dat een schip niet meer geschikt is voor gebruik moeten wij ophouden erover te denken als een schip. Het is dan afval en dient als zodanig te worden behandeld. Wij staan niet zonder meer toe dat ander gevaarlijk afval de EU verlaat zonder garanties over de wijze waarop het verwerkt gaat worden en er is dus geen reden niet hetzelfde met sloopschepen te doen.
Daarnaast zou, zoals in het gehele Europese afvalbeleid, de nadruk moeten liggen op verwerking in de Unie zelf. Ten slotte zou een beleid van naming and shaming van reders en lidstaten die hun schepen op milieu- en mensonvriendelijke wijze laten slopen, een goede eerste stap zijn waarmee we feitelijk morgen al zouden kunnen beginnen. De verantwoordelijkheid voor de fatsoenlijke sloop van een schip moet altijd bij de eigenaar liggen en het is vervolgens aan de lidstaten om te controleren dat dat op een juiste wijze geschiedt.
Eija-Riitta Korhola
(FI) Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris en de heer Blokland voor hun uitstekende arbeid.
Het voorliggende Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen is, in alle ernst, een klassiek voorbeeld van het verstoorde evenwicht dat als gevolg van de industriële ontwikkeling in de wereld is ontstaan en van de inspanningen van veel instanties om eindelijk iets te doen aan de negatieve gevolgen daarvan. In situaties waarin ontwikkelingslanden door het winstbejag van anderen onoverkomelijke maatschappelijke en milieuschade oplopen, wordt terecht op de verantwoordelijkheid van de industrielanden gewezen.
De negatieve gevolgen van het ontmantelen van schepen springen in het bijzonder in het oog. Nu de milieu-, gezondheids- en veiligheidseisen in de industrielanden zijn verhoogd, varen de meeste zeeschepen die gesloopt moeten worden naar Bangladesh, Pakistan en India, waar de ontmanteling vaak gebeurt onder zeer primitieve omstandigheden. De sloopwerven in die landen voldoen nauwelijks aan gezondheids- en milieunormen, en het verwijderen van toxische stoffen zoals asbest gebeurt door mensen die shorts en sandalen dragen. Kinderarbeid is gewoon.
Het maken van een kosten-batenvergelijking is moeilijk. Het ontmantelen van schepen is een gunstige activiteit voor deze landen, niet alleen door de werkgelegenheid die daarmee wordt gecreëerd en de financiële baten die het oplevert, maar ook door de grondstoffen die worden gewonnen. Bangladesh haalt bijvoorbeeld 80-90 procent van zijn staal uit sloopschepen. Tegelijkertijd maken de lage arbeidskosten en het ontbreken van fundamentele eisen, het ontmantelen van schepen tot een aantrekkelijke economische activiteit, wat in de praktijk resulteert in milieudumping en een enorme menselijke tragedie.
Meer verliesgevende ontmanteling in de EU met overheidssteun is echter geen duurzaam alternatief. Daarentegen zou rechtstreekse steun aan ontwikkelingslanden die zich bezighouden met ontmanteling, een bijzonder positief effect hebben op de milieu- en sociale baten in die landen. Nadat schepen deels zijn ontmanteld of gereinigd, zijn ze in de praktijk ongeschikt om te varen. Nadat bijvoorbeeld het asbest is verwijderd, kunnen de meeste schepen niet meer worden verplaatst.
Om die reden moeten hulpmaatregelen primair zijn gericht op het ondersteunen van de bouw van sloopwerven die beantwoorden aan westerse ideeën over wat uit veiligheids- en milieuoogpunt acceptabel is. Op mondiaal niveau zou voor scheepvaartmaatschappijen een lijst van gecertificeerde sloopwerven moeten worden opgesteld. De Internationale Maritieme Organisatie zou bij de certificering een hoofdrol moeten vervullen, om er een werkelijk internationaal systeem van te maken. Daarmee wordt de vergelijking opgelost. De ontwikkelingslanden hebben de economische en materiële baten van ontmantelingswerk nodig, en de scheepvaartmaatschappijen in de industrielanden een manier om uit te komen onder de toenemende druk waaronder ze staan.
Bogusław Liberadzki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken aan de rapporteur, de heer Blokland, die eens te meer uitstekend werk heeft verricht. De heer Evans zei dat hij in Bangladesh heeft gezien hoe schepen daar worden ontmanteld. Over de oostgrens van Polen, wat tegelijk een buitengrens van de EU is, heb ik voorbeelden van het "niet-ontmantelen” van schepen gezien: het dumpen van vissersschepen, passagiersboten, vrachtschepen en zelfs oorlogsschepen ergens aan de kust, waarna ze door het zeewater worden "schoongespoeld”. We praten dus over de eerste stap: ontmantelen. De tweede stap zou dan zijn om ontmantelen verplicht te stellen. De derde stap, tenslotte, is recycling, met andere woorden: vaststellen welke materialen voor de bouw van schepen worden gebruikt, hoe die materialen in de vaartuigen worden verwerkt en hoe ze kunnen worden teruggewonnen. Dit is het proces waaraan we nu zijn begonnen. Als ik dit niet als idealist maar als econoom bekijk, denk ik dat we nog een lange weg te gaan hebben. Maar het is een goede zaak dat we nu de eerste stappen zetten. Laten we hopen dat anderen in de wereld ons zullen volgen.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Ook ik wil de heer Blokland graag feliciteren met zijn verslag. Naar aanleiding van de ongevallen met eenwandige olietankers, zoals de "Erika” en de "Prestige”, heeft de Unie internationale wet- en regelgeving aangenomen voor het geleidelijk uit de vaart nemen van eenwandige olietankers. Naar schatting zullen vóór 2015 ongeveer 1 300 van deze tankers uit de vaart worden genomen en worden ontmanteld.
De kosten van het ontmantelen van schepen zijn erg hoog en maken recycling uit economisch oogpunt onhaalbaar. In veel lidstaten liggen nog steeds oude, in slechte staat verkerende schepen voor anker voor de kust. Soms heeft men ze zelfs op de oevers van binnenwateren laten stranden. Ik denk dat in deze context speciale aandacht moet worden gegeven aan delta's en estuaria, waar gestrande schepen een negatief milieueffect kunnen hebben. Gestrande schepen blokkeren ook regelmatig vaarroutes en veroorzaken zo aanzienlijke economische schade.
De Internationale Maritieme Organisatie werkt sinds 2005 aan de invoering van een verplicht internationaal systeem voor de milieuvriendelijke ontmanteling van schepen, waar ook de Europese Unie aan meewerkt. Het toekomstige internationale verdrag en de verantwoordelijke participatie van de lidstaten, zijn absoluut noodzakelijk om de problemen rond de ontmanteling van schepen op te kunnen lossen.
Stavros Dimas
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dank u voor het hoogstaande debat dat we hier vanavond voeren. Uw verslag is buitengewoon bemoedigend wat de Commissievoorstellen aangaat.
Ik wil ingaan op drie punten die u aanroert. Ten eerste vraagt u de lidstaten en de Commissie om de Verordening betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen, krachtiger te handhaven. U vraagt de Commissie ook om een lijst op te stellen van schepen die vermoedelijk binnen enkele jaren naar een sloopwerf worden gebracht. We zullen onderzoeken of dat mogelijk is. Zoals mevrouw Grossetête heeft voorgesteld, moeten we ook een lijst opstellen van faciliteiten die aan hogere normen voldoen. Verder is de Commissie het ermee eens dat ten aanzien van afgeschreven schepen strengere regelgeving voor afvaltransport nodig is.
De Commissie is van plan de noodzakelijke richtsnoeren te verstrekken. Ik ga ervan uit dat de havenautoriteiten van de lidstaten, schepen die duidelijk bestemd zijn voor sloop in een ontwikkelingsland, niet laten uitvaren. Aangezien de meeste Europese schepen buiten communautaire wateren worden gesloopt, is het verder echt noodzakelijk dat een verbindende internationale regeling wordt ingevoerd.
Ten tweede zullen we onderzoeken of het mogelijk is in de EU een competitieve scheepssloop- en voorreinigingsindustrie te ontwikkelen zonder de levensvatbaarheid van de sloopwerven in Zuid-Azië in gevaar te brengen. De Europese werven verkeren niet in een positie om te wedijveren met de sloopwerven in Zuid-Azië. Er kan bijgevolg geen sprake van zijn dat het het overgrote deel van de markt voor het slopen van schepen op kunstmatige wijze terug naar Europa wordt gehaald. Wat we wel kunnen doen, is voor oorlogsschepen, andere staatsschepen en schepen die met staatssteun varen, de verplichting op te leggen dat die worden gesloopt in milieuvriendelijke faciliteiten in Europa of OESO-landen. Wellicht dat we kunnen voorschrijven dat schepen die onder de vlag van een lidstaat varen, uitsluitend mogen worden gesloopt in gecertificeerde faciliteiten met een sloopvergunning. Wil voorreiniging haalbaar zijn, dan het moet het de gewone gang van zaken worden.
Tot slot, ik zie dat u het voorstel voor een sloopfonds steunt. U vraagt de Commissie om onderzoek te doen naar de mogelijkheid van een verplichte verzekering om te garanderen dat recycling gebeurt op een milieuvriendelijke wijze. De Commissie zou de beschikbare alternatieven moeten onderzoeken. De verantwoordelijken in de scheepvaartsector hebben ons laten weten dat het nieuwe internationale verdrag inzake scheepsrecycling, in combinatie met de marktkrachten, het probleem van de scheepssloop zal oplossen. We willen beslist geen onnodige administratieve of financiële lasten creëren. We zullen in ieder geval de ontwikkelingen goed in de gaten houden en niet aarzelen wetgevingsmaatregelen te nemen wanneer de markt ook in de toekomst niet in staat blijkt dit probleem op te lossen. Het is van cruciaal belang dat u ons blijft steunen in ons streven om de omstandigheden in de scheepssloperij te verbeteren.
Johannes Blokland
Ik wil allereerst alle sprekers bedanken voor hun waarderende woorden, zeker ook commissaris Dimas. Ik zou nog een paar opmerkingen willen maken.
Ik denk dat het buitengewoon belangrijk is dat er zo'n sloopfonds komt. Dat sloopfonds zou moeten worden gevuld met bijdragen van reders, uiteraard niet met overheidssubsidies. Ik denk dat dat helemaal niet nodig is. Net zo goed als het sloopfonds voor oude auto's na verloop van tijd zichzelf begint te bedruipen, zal dat ook in dit geval gebeuren. Ik ben blij dat de commissaris ook in die richting denkt. Wij moeten heel snel zijn en daarom is het misschien ook goed om zo spoedig mogelijk een convenant te sluiten met de Europese reders, opdat zij hun schepen in ieder geval verantwoord zullen laten slopen. Ik weet dat de rederij P&O Nedlloyd Mask zo'n twintig schepen op een verantwoorde wijze in China heeft laten slopen, met name ook door te zorgen dat daar voorzieningen kwamen waarmee dit mogelijk was.
Ik denk dat wij juist ook de reders op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten wijzen, dat zij dit echt niet meer kunnen maken, namelijk een schip voor veel geld verkopen. Vervolgens wordt het dan nog tien keer verkocht, voordat het uiteindelijk wordt gesloopt. Wij zullen op een heel andere manier daarmee moeten omgaan en volgens mij zijn de reders daar best toe te bewegen, zeker gelet op alle negatieve publiciteit die hierover de laatste jaren bestaat.
Ook het ontmantelen gebeurt vaak in strijd met de lokale wetgeving en tegen de zin van ministeries van sociale zaken en milieu in. Ik heb mij ook laten vertellen dat het in Bangladesh niet de nationale wetgeving is die problematisch is, maar de handhaving van die nationale wetgeving. Dus ik denk dat er op zich best voldoende mogelijkheden zijn, maar dat zij niet gebruikt worden.
De heer Matsakis heeft nog gevraagd wat ik nu toch eigenlijk tegen zijn amendement heb. Het punt is dat in dit amendement de suggestie wordt gewekt dat milieuverwoestende omstandigheden bij het ontmantelen van schepen niet langer mogen voortduren in ontwikkelingslanden. Maar zij mogen natuurlijk nérgens voortduren, ook niet als bijvoorbeeld in Oost-Europa op een onverantwoorde manier wordt ontmanteld. En dat gebeurt af en toe nog wél. Derhalve is het overbodig dit uitsluitend op de ontwikkelingslanden toe te spitsen, zeker als er later staat dat het niet mag gebeuren op plaatsen zoals in het Verre Oosten. Ik denk derhalve dat die toevoeging overbodig is.
De amendementen van mevrouw Liotard kan ik helaas niet steunen. Zij zijn te protectionistisch. De heer Liberadzki heeft een belangrijk probleem aangekaart, namelijk dat ook elders schepen opgeslagen liggen, die liggen te roesten en waar niets mee gebeurt. Ook dat punt moeten wij aanpakken. Ik wil iedereen nogmaals hartelijk bedanken en hierbij wil ik het graag laten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen plaats.
