Cohesiebeleid
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van twee verslagen over het cohesiebeleid:
(A5-0267/2003) van de heer Mastorakis, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de mededeling van de Commissie "Tweede voortgangsverslag over de economische en sociale cohesie": regionale tendensen, discussie over toekomstige ontwikkelingen (COM(2003) 34 - 2003/2095(INI))
en
(A5-0188/2003) van de heer Pomés Ruiz, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over de structureel gehandicapte regio's (eilanden, berggebieden, gebieden met een lage bevolkingsdichtheid) in het kader van het cohesiebeleid en van de institutionele vooruitzichten voor dit beleid (2002/2119(INI)).1

Mastorakis PSE)
Mijnheer de Voorzitter, als men de Europese burger vraagt welk beleid van de Europese Unie hem het sterkst raakt en het gevoel geeft een Europese burger te zijn, zal hij het regionaal en cohesiebeleid noemen, het beleid dat een centrale rol speelt in het Europese integratieproces en in de ondersteuning van de interne markt en de Economische en Monetaire Unie. Hier moet met name worden gewezen op het belang van dit beleid voor de bevordering van de cohesie, met name in de uitgebreide Europese Unie waar zich zulke grote ontwikkelingsverschillen voordoen tussen de regio's. Ook moet gewezen worden op de noodzaak dat voldoende middelen ter beschikking worden gesteld om de nieuwe situatie het hoofd te bieden. Het is van vitaal belang dat deze verschillen worden overbrugd door middel van een langademig, evenwichtig en veelzijdig ontwikkelingsbeleid in heel de Europese Unie.
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft de mededeling van de Commissie diepgaand besproken en een aantal punten onderstreept die zij van fundamenteel belang acht voor het regionaal en cohesiebeleid. Zij:
schaart zich volledig achter de Commissie in haar verzet tegen allerlei pogingen om het regionaal en cohesiebeleid te renationaliseren, alsook in haar vastberadenheid om een echt communautair beleid in stand te houden;
steunt het standpunt van de Commissie dat het communautair regionaal en cohesiebeleid op alle regio's van de Unie van toepassing moet zijn die binnen de daartoe gestelde criteria vallen;
herinnert eraan dat een betere coördinatie moet bestaan tussen het regionaal en cohesiebeleid en de beleidsvormen die een belangrijk effect hebben op de beschikbare ruimte, zoals landbouw, visserij, vervoer, onderzoek en technologie, onderwijs en opleiding en de informatiemaatschappij;
benadrukt dat het toekomstig regionaal beleid rechtstreeks moet worden gekoppeld aan het Europees mededingingsbeleid;
herhaalt het standpunt van het Europees Parlement dat de huidige drempel van 0,45 procent van het communautair BNP bestemd voor het cohesiebeleid een minimum is;
benadrukt dat de Commissie bijzondere aandacht moet besteden aan de regio's die het slachtoffer zijn van het 'statistisch effect? van de uitbreiding, door deze gebieden in de toekomst als met doelstelling 1 gelijk te schakelen gebieden te behandelen;
verzoekt de Commissie bijzondere aandacht te besteden aan regio's die door eigen verdienste zijn uitgegroeid boven doelstelling 1, maar een adequate financiële steun nodig hebben om hun vooruitgang te consolideren;
is van mening dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de ultraperifere regio's en dunbevolkte gebieden en aan de eilanden die nadelen ondervinden;
stemt ermee in dat een minimumpercentage van 75 procent van het gemiddelde BBP van de lidstaten van de EU het belangrijkste criterium moet blijven om voor doelstelling 1 in aanmerking te komen, wijst op het belang van het Cohesiefonds voor met name de landen die daaronder vallen, en steunt het idee van een nieuwe doelstelling 2 die de regionale mededinging bevordert overeenkomstig de richtsnoeren van Lissabon en Göteborg;
is van oordeel dat de regionale gebieden met permanente geografische belemmeringen (eilanden, berggebieden, dunbevolkte gebieden), die niet in aanmerking komen voor andere Structuurfondsen, moeten kunnen vallen onder een hernieuwde doelstelling 2 of een nieuw gericht communautair initiatief;
steunt de Commissie in haar regionale benadering van ontwikkeling en met name het idee van een eigen programma en een eigen begrotingspakket per regio;
benadrukt dat het beleid van regionale samenwerking in zijn drie dimensies moet worden voortgezet, dat wil zeggen grensoverschrijdend (op het land en over zee), transnationaal en interregionaal;
steunt tot slot de Commissie in haar hoofddoel van vereenvoudiging van de regels voor de uitvoering van het regionaal beleid en herinnert aan het verzoek om tripartiete overeenkomsten tussen Commissie, lidstaten en regio's, en is ervan overtuigd dat het zowel noodzakelijk als haalbaar is te komen tot een juist evenwicht tussen vereenvoudiging en controles.
Onze parlementaire commissie verzoekt de Europese Commissie en met name de bevoegde commissaris, de heer Barnier, de inspanningen voort te zetten in de richting die ons wordt aangewezen door het kompas van de Europese Unie en de hedendaagse tijd. Zij vraagt eveneens de voltallige vergadering de door haar opgestelde ontwerp-resolutie aan te nemen. Ik dank tot slot nog alle collega's en medewerkers die hebben bijgedragen aan de opstelling van mijn verslag, evenals al degenen die vandaag hebben bijgedragen aan dit debat. Ik sta volledig achter het oud Grieks gezegde dat kwaliteit niet in kwantiteit ligt.
Hatzidakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als u wilt, kan ik de heer Pomés Ruiz vertegenwoordigen en ook namens hem spreken.
Ik wil in eerste instantie de twee rapporteurs, de heren Mastorakis en Pomés Ruiz, van harte gelukwensen met hun werk en enkele opmerkingen maken over hun verslagen.
Wat het verslag-Mastorakis betreft, wilde ik drie punten aanstippen. Hierin staat ten eerste dat voor het toekomstige cohesiebeleid 0,45 procent van het bruto nationaal product een absoluut minimum is. Het Parlement is van mening - en commissaris Barnier heeft daar in het verleden ook al op gewezen - dat als de communautaire financiering van het cohesiebeleid beneden dit percentage komt te liggen, er van een geloofwaardig en efficiënt beleid geen sprake meer kan zijn.
Mijn tweede opmerking gaat over doelstelling 2. Het is wel duidelijk dat hier vereenvoudiging nodig is. De acties moeten zichtbaarder worden en betere resultaten opleveren voor de burgers. Daarom geven wij de voorkeur aan een nieuwe doelstelling 2 met thematische acties.
Mijn derde en laatste opmerking over het verslag-Mastorakis gaat over de procedures van de Structuurfondsen. Ook daar is vereenvoudiging vereist. Het is duidelijk - en ik geloof ook wel dat de Commissie dat inziet, want zij heeft vooral met het oog op de nieuwe programmaperiode al enkele seminars georganiseerd samen met de lokale en regionale autoriteiten - dat wij gemeenschappelijk moeten nadenken over de manier waarop wij de actie enerzijds kunnen vereenvoudigen en anderzijds efficiënter kunnen maken.
Dan nu het verslag-Pomés Ruiz over de gebieden met permanente handicaps, zoals de eilanden, berggebieden en de ultraperifere, dunbevolkte gebieden van het Noorden.
Ik wil allereerst mijn voldoening uiten over de recente ontwikkeling in de Conventie, waarin aan het begrip economische en sociale samenhang ook de term 'territoriale samenhang? werd toegevoegd. Ik hoop dat dankzij deze toevoeging er nu een toereikende rechtsgrondslag zal zijn en wij in de toekomst voor deze gebieden concretere en tastbaardere resultaten kunnen boeken. Het Parlement is evenwel van mening dat er nog steeds behoefte is aan verduidelijking van artikel 158 van het Verdrag inzake de insulaire gebieden. U weet dat er vanwege de vertaling onenigheid bestaat over dit artikel. Dit artikel wordt niet in alle talen op dezelfde manier vertaald. Dat moet eindelijk worden verduidelijkt, opdat de bepaling inzake de insulaire gebieden van toepassing kan worden. Ook is het Parlement van mening dat afgezien van de structurele activiteiten ook artikel 87 betreffende staatssteun herzien moet worden en dat onder de gebieden die een bijzondere behandeling nodig hebben ook de gebieden moeten worden opgenomen waarover wij vandaag spreken.
Verder verklaart het Parlement in het verslag van de heer Pomés Ruiz - mijns inziens volkomen terecht - dat voor de gebieden van de nieuwe doelstelling 2, waar ik reeds in verband met het verslag-Mastorakis over sprak, behoefte is aan speciale thematische acties. Het Parlement voegt daaraan toe dat in de toekomst voor deze gebieden met een permanente handicap ten gevolge van hun geografische ligging een groter percentage communautaire medefinanciering via de Structuurfondsen moet worden vastgesteld.
In dit Parlement spreken wij al jarenlang over deze gebieden. De commissaris heeft kortgeleden ook een aantal studies besteld. Hij is begonnen met de berggebieden en daarna overgegaan tot de insulaire gebieden. Ik hoop van ganser harte dat het debat van vandaag en met name het verslag van de heer Pomés Ruiz over de gebieden met een permanente structurele handicap, de gelegenheid is waar wij al jarenlang op wachtten, dat er eindelijk verandering zal komen en wij de burgers in deze gebieden de boodschap kunnen geven dat wij hun problemen daadwerkelijk aanpakken. Zoals ook uit de studies van de Commissie is gebleken, hebben deze gebieden inderdaad een permanente handicap ten gevolge van hun geografische ligging, een handicap die hen belet onder gelijke voorwaarden met de andere regio's en gebieden van de Europese Unie te wedijveren. Daarom is het nu hoog tijd, mijnheer de Voorzitter, dat wij de daad bij het woord voegen.

De Voorzitter.
Mijnheer Hatzidakis, ik heb u langer aan het woord gelaten. De spreektijd gaat natuurlijk af van de tijd van de heer Pomés Ruiz, wanneer hij komt opdagen.

Duin (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mag ik u er op wijzen dat de ui in Duin uitgesproken wordt zoals in Duisburg. Ik weet dat dat soms moeilijk is, maar ik wil het hier toch even gezegd hebben.
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, waarde collega's, ik wil me bij de dankbetuigingen van de vorige spreker aan de beide rapporteurs aansluiten. Ik geloof dat we in de voortgaande discussie opnieuw een stap in de goede richting gezet hebben, vooral dankzij het verslag van collega Mastorakis. Ik wil over beide verslagen iets zeggen. Het zal de Commissie duidelijk zijn dat het Parlement blijft hameren op een aantal eisen - ook in dit verslag - en ik denk dat er hier over het volgende consensus bereikt kan worden: dat we geen renationalisatie willen, dat 75 procent van het BNP een goed criterium is en dat 0,45 procent het minimum is om een echt Europese structuurbeleid te kunnen uitvoeren.
Ik wil nu graag iets zeggen over de openstaande punten die ook in de verslagen worden genoemd. Velen denken dat een willekeurige nieuw geschapen doelstelling 2 hun problemen kan oplossen. We moeten eerlijker zijn; we kunnen niet tegen elke regio zeggen: u zult ook onder doelstelling 2 vallen zodra die op een of andere manier gewijzigd is. Daarom willen wij een aantal voorstellen doen die tevens tot uiting komen in de verslagen. Ten eerste voor de regio's die slachtoffer zijn van het statistisch effect, de huidige regio's van doelstelling 1. Voor hen moeten we een programma opzetten - laten we dat een 1-b-programma noemen - met ruime financiële middelen. Dat programma moet wel in een juridisch kader gegoten worden dat strookt met artikel 87. Dat is een belangrijk punt waar we rekening mee moeten houden. De regio's moeten in staat worden gesteld de besteding van de subsidies af te stemmen op hun specifieke behoeften.
Het volgende voorstel betreft de benadeelde regio's, die in het verslag van de heer Pomés Ruiz een centrale rol spelen. Hier hebben we geen nieuwe doelstelling 2 nodig maar een bijzonder instrument voor zulke regio's, dat recht doet aan de specifieke problemen, waarvan wij het bestaan overigens erkennen. We moeten niet alles op één hoop gooien.
Het derde voorstel betreft een echte doelstelling 2 voor de regio's die structurele veranderingen ondergaan. Ik pleit er sterk voor de lidstaten maximale vrijheid te verlenen bij het inzetten van de middelen. Deze drie elementen zijn belangrijk. In het verslag-Mastorakis komt dat in de huidige vorm ook tot uiting. Daarom zullen we vanzelfsprekend vóór het verslag stemmen. Het verslag-Pomés Ruiz zal waarschijnlijk nog op een paar punten aangepast moeten worden. We hopen dat we die vandaag kunnen vaststellen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Duin. Franse namen of Duitse namen die er Frans uitzien worden in Duitsland vaak zeer verschillend uitgesproken. Ik hoop dus, mijnheer Duin, dat u het mij niet euvel duidt dat ik uw naam zojuist verkeerd heb uitgesproken.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil allereerst de rapporteurs Mastorakis en Pomés Ruiz complimenteren met hun geslaagde verslagen. De economische en sociale verschillen tussen de lidstaten zijn kleiner geworden, maar de ongelijkheid binnen de lidstaten duurt voort en is zelfs groter geworden. In het verslag wordt het standpunt van het Parlement herhaald om het cohesiebeleid voor een uitgebreide Gemeenschap voort te zetten.
Na de uitbreiding gaat een groot deel van de steun in het kader van het regionaal en structuurbeleid naar de nieuwe lidstaten. Dat is noodzakelijk. Wij mogen echter niet de in moeilijkheden verkerende regio's van de huidige Unie en de arme regio's in de nieuwe lidstaten tegenover elkaar zetten. Met gezamenlijke inspanningen kunnen wij voor beide zorgen.
Onze fractie steunt de hoofdlijnen van de verslagen. Ik ga hier nu niet de inhoud van de verslagen herhalen, maar wil wel enkele aspecten naar voren brengen. In de verslagen wordt geëist dat het regionaal beleid en het overig beleid worden gecoördineerd. Onder andere bij het economisch, het landbouw-, het vervoers- en het mededingingsbeleid moet meer rekening worden gehouden met de regionale aspecten.
Met de uitbreiding van de Unie neemt de noodzaak toe het regionaal beleid te herzien. Onze fractie steunt het streven van de Commissie het regionaal beleid te vereenvoudigen en te verhelderen en wil hier vaart achter zetten. Ook moeten de resultaatgerichtheid en de kwaliteit van de programma's worden verbeterd en moet de rol van de regio's naast die van de lidstaten en de Commissie worden versterkt. Dat vereist dat zowel de Commissie als de lidstaten doelbewust te werk gaan. In de nieuwe programmeringsperiode is geen ruimte meer voor een logge administratie, vertragingen en het gerommel waar het huidige regionaal en structuurbeleid zo vaak last van heeft.
Het is van belang dat de specifieke kenmerken van de regio's die lijden onder voortdurende geografische beperkingen worden herkend en onderkend en dat er een oplossing voor wordt gezocht. Eilanden, berggebieden en dunbevolkte gebieden hebben gelijksoortige problemen. In onze fractie zitten veel personen die actief betrokken zijn bij het oplossen van de problemen op eilanden en in berggebieden. Zelf ken ik de dunbevolkte noordelijke regio's het best. De ontwikkeling van de noordelijkste regio van de Unie wordt bemoeilijkt door lange afstanden, een lage bevolkingsdichtheid, een koud klimaat en de vergrijzing van de bevolking door grote emigratie. Diezelfde regio heeft echter ook veel grote mogelijkheden.
Ik ben de heer Pomés Ruiz erkentelijk voor het feit dat hij voorstelt in het constitutioneel verdrag rekening te houden met de dunbevolkte noordelijke gebieden. Het verslag van de heer Pomés Ruiz heeft de cohesie vergroot. Wij begrijpen elkaar nu beter. De problemen in de verschillende regio's met een handicap kunnen wij nu in goede samenwerking en als onderdeel van het communautair cohesiebeleid oplossen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, waarde collega's, reeds in 2000 heb ik het hier betreurd dat, ondanks een inhaalslag van de armste regio's en lidstaten, mogelijk gemaakt door het regionale ontwikkelingsbeleid van de EU, de afstand tussen de minst en de verst ontwikkelde regio's in de Gemeenschap nauwelijks kleiner geworden is. De wanverhoudingen in de regionale ontwikkeling bestaan nog steeds. Dit staat ook te lezen in het verslag van collega Mastorakis, die ik hartelijk wil gelukwensen.
Ondanks alle inspanningen van degenen die op Europees en nationaal niveau verantwoordelijk zijn voor regionaal beleid, staan we momenteel in 2003 voor steeds groter wordende uitdagingen. Die worden nog groter als men de economische stagnering en de sterk gestegen werkloosheid in veel Europese landen in aanmerking neemt. De economische en sociale samenhang staan nu al onder grote druk. Bij de uitbreiding van de Europese Unie met nog tien Midden- en Oost-Europese landen zal niet alleen de ongelijkheid toenemen, waarmee de samenhang onder nog meer druk komt te staan, maar daarnaast komt met de afloop van de huidige steunperiode 2000-2006 ook weer het debat over de vormgeving van het regionaal beleid na 2007 op de voorgrond.
Ik vind de beoordeling van de criteria voor het ontwikkelingspeil en dus ook voor de mate van ondersteuning van een regio een belangrijke zaak. Behalve het momenteel enige criterium van het BNP per hoofd van de bevolking moeten ook factoren van regionale ontwikkeling bij die beoordeling betrokken worden, zoals de mate van industrialisering, het niveau van armoede en sociale uitsluiting, het werkloosheidscijfer, het onderzoeks- en ontwikkelingspotentieel, de opleidingsmogelijkheden, de duurzame ontwikkeling, en de ontwikkeling van de milieubescherming.
Samen met andere collega's die uit regio's van doelstelling 1 komen, vind ik dat de herberekening van het BBP als gevolg van de toetreding van nieuwe lidstaten er niet toe mag leiden dat deze bijzondere regio's niet langer voor doelstelling 1 in aanmerking komen. Voor die regio's zou als grondregel moeten gelden dat ze op dezelfde financiële ondersteuning en subsidies kunnen rekenen als vóór de uitbreiding. Collega Mastorakis krijgt ook mijn steun voor zijn verklaring in het verslag over de vormgeving van toekomstige doelstelling 2-gebieden, dat wil zeggen over de wijze waarop die gebieden alsmede de maatregelen van doelstelling 3 voor benadeelde groepen geherstructureerd moeten worden, en wij begroeten zijn opmerkingen over de manier waarop wordt vastgesteld hoe men in aanmerking komt voor deze maatregelen.

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het verdrag van Athene van dit jaar wordt als historisch aangeduid, maar we weten allemaal dat de integratie-inspanning nu pas begint. Integratie houdt in dat er een sociale en economische samenhang komt. Met uw verlof, mijnheer de commissaris, daarover hebben we nog steeds een concept van u tegoed, en het wordt de hoogste tijd. Er valt zelfs geen strategie voor de cohesie te onderscheiden in dit tweede voortgangsverslag. Het lijkt of u denkt dat bij gelijke verdeling van de middelen iedereen tevreden is. Nee, meneer de commissaris, dat kunnen we ons vandaag de dag niet meer veroorloven, want als het niet lukt de sociale en economische samenhang in het Europa van de 25 tot stand te brengen, zal het Europese gebouw als een kaartenhuis in elkaar zakken. We hebben een echte hervorming van de Structuurfondsen nodig en een duidelijk doel voor die gelden. Over dit doel hebben we de afgelopen zomers een harde les geleerd: vorig jaar de overstromingen, dit jaar de bosbranden.
Commissaris, ik denk dat het duidelijk is dat we ons eindelijk naar het besluit van Gotenburg moeten richten, dat wil zeggen dat de duurzame ontwikkeling bij de Structuurfondsen centraal moet staan; dat aspecten inzake het economisch en werkgelegenheidsbeleid enerzijds en economische aspecten anderzijds op voet van gelijkheid behandeld moeten worden; en dat EU-gelden alleen dan ingezet mogen worden als dat ook inderdaad het geval is. We hebben op te veel plaatsen de EU-gelden simpelweg over de balk gegooid, maar in een Europa van de 25 kan dat niet meer.
Het is waar dat specifieke geografische omstandigheden speciale eisen op ontwikkelingsgebied met zich meebrengen, maar anders dan velen in dit Parlement vind ik dat niet de geografische omstandigheden maar de armoede in deze streken het struikelblok vormt. Ik bekijk met een kritisch oog de pogingen van veel collega's hun verworven rechten te beschermen en de hun toegekende bedragen veilig te stellen, terwijl het eigenlijke doel toch sociale en economische samenhang zou moeten zijn. Ik verzet me tegen de pogingen nieuwe criteria op te voeren, die geen betrekking hebben op de armoede en de werkloosheid, waaronder de mensen echt te lijden hebben. Daarom denk ik dat de Commissie terecht vasthoudt aan haar doelstellingen en dat zij, speciaal in gebieden die kampen met problemen, de armoedecriteria laat prevaleren boven de geografische omstandigheden. Alleen zo, op basis van deze solide beginselen, is het mogelijk om problemen van verschillende aard aan te pakken, bijvoorbeeld de herstructureringsproblemen in sommige gebieden - ook in rijkere landen - of die in de landbouw, de armoede onder vrouwen en de ontvolking van stedelijke gebieden. Ook daarmee moet rekening gehouden worden, en daarvoor bestaat een reeks van instrumenten, zoals phasing out en subsidies. Ik hoop, mijnheer de commissaris, dat u ons eindelijk een duidelijk concept voor een duurzame ontwikkeling door middel van de Structuurfondsen zult aanbieden.

Bigliardo (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij moeten kijken naar alle factoren in het onderzoek - en ik heb het hier over de processen die hebben geleid tot de uitbreiding - dat zowel de Commissie als het Parlement ertoe heeft aangezet dit belangrijke vraagstuk te bespreken. Enkele jaren geleden was ik zo vrij voorzitter Prodi een document voor te leggen waarin ik sprak over de gevolgen die de uitbreiding zou hebben voor bepaalde gebieden van de Gemeenschap en met name Zuid-Italië. Sedert de Tweede Wereldoorlog doet zich het vreemde verschijnsel voor dat wij door een kronkel van de geschiedenis geconfronteerd zijn met een Europese Gemeenschap waarin de problemen zich afspelen tussen het Noorden en het Zuiden, tussen een altijd rijk en opulent Noorden en een arm Zuiden.
De uitbreiding was dus aanwezig in al onze discussies, en wij neigen ertoe te zeggen dat er geen oorlog mag komen tussen de armen, waarbij wij vooral denken aan de gevolgen van een dergelijk proces. Ik stel momenteel een verslag op over de Europese openbare financiën in 2003. Welnu, wij zien dat in bepaalde landen het bruto binnenlands product stijgt en in andere landen daalt. Ook landen die enkele jaren geleden nog een evenwicht hadden op hun begroting zijn geconfronteerd met negatieve prognoses voor de komende tijd.
Hoe gaan wij nu deze Structuurfondsen beheren? De rapporteurs geven ons in hun verslagen enkele grote lijnen. Mijns inziens moeten wij voorkomen dat er algemeen geldende doelstellingen 2 komen. Veeleer moeten de lidstaten in staat worden gesteld de in de eerste fase verkregen structuurmiddelen goed te beheren, om ze daarna in een tweede fase beter te kunnen coördineren.

Esclopé (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in het uiterst heldere initiatiefverslag van de heer Pomés Ruiz wordt gesteld dat de aandacht in het cohesiebeleid niet alleen moet uitgaan naar economische en sociale aspecten, maar ook naar de territoriale dimensie. Het solidariteitsbeginsel moet de hoeksteen van dit beleid zijn. Zo kan de kloof tussen de verschillende regio's worden gedicht en kan het gelijkheidsbeginsel voor burgers overal in Europa vorm krijgen.
Onze medeburgers moeten gelijke toegang krijgen tot een hoogwaardige openbare dienstverlening, die de sociale ruggengraat van de Europese regio's vormt. Ook moeten we erkennen dat de inwoners van structureel achtergestelde gebieden te maken hebben met specifieke levensomstandigheden en over natuurlijke hulpbronnen, erfgoed en kennis beschikken. Ik ben het met de rapporteur eens dat we een verkeerde weg inslaan als we alle financiële middelen inzetten voor de nieuwe lidstaten en de regio's die op dit moment steun ontvangen, aan de zijlijn komen te staan. We moeten voor ogen houden dat de regionale verschillen ten gevolge van de uitbreiding groter zullen worden.
Ik sta volledig achter het voorstel om artikel 158 van het Verdrag aan te vullen en daarin de structurele handicaps van eilanden, berggebieden en gebieden met een lage bevolkingsdichtheid op te nemen naar gelang van de ernst van de beperkingen waaronder zij te lijden hebben. Deze gebieden zijn in vorige programmeringsperiodes aan hun lot overgelaten en verdienen nu onze inzet waar het gaat om toegankelijkheid, communicatie, infrastructuur, financiering en toegang tot openbare diensten. We moeten voorkomen dat mensen uit deze gebieden wegtrekken en de bevolking vergrijst.
Tijdens de studiereis van de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit naar Endelave, een eiland met 183 inwoners midden in Denemarken, is de verklaring van Endelave ondertekend. Hierin wordt recht gedaan aan de specifieke omstandigheden van kleine eilanden in Europa die uitstekend kunnen functioneren en waar inwoners toegang hebben tot hoogwaardige dienstverlening, zoals vervoer per veerboot, artsen, dierenartsen, scholen, geestelijken, thuishulpen en bibliotheken, maar die tegelijkertijd financiële middelen ontvangen uit solidariteitsoverwegingen.
Tot slot zouden lidstaten en decentrale overheden in het licht van het subsidiariteitsbeginsel meer bij het cohesiebeleid moeten worden betrokken. Zij weten immers het beste wat er in de betreffende gebieden speelt.

Berend (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik beschouw het tweede voortgangsverslag over de economische en sociale samenhang als een waardevolle herziene analyse van de huidige situatie dat mogelijk richting kan geven aan het cohesiebeleid in de uitgebreide unie van de toekomst.
Het onderhavige compromis, dat bereikt is na uitgebreide discussies met de rapporteur en de goedkeuring van vele amendementen door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, valt toe te juichen, en het verslag moet in zijn huidige vorm door de meerderheid geaccepteerd kunnen worden. Daarbij denk ik zowel aan de omvang van de financiering van het cohesiebeleid ten belope van 0,45 procent van het BNP, als aan de handhaving van de prioriteitssteun voor de gebieden van doelstelling 1. Ik juich het toe als bij het bestemmingscriterium voor dergelijke steungebieden in principe aan de 75-procentgrens van het BNP per hoofd van de bevolking op NUTS-II-niveau wordt vastgehouden, mits tegelijkertijd het statistisch effect geneutraliseerd wordt. Aan het einde van de lopende steunperiode zullen de regio's die door het statistisch effect getroffen zijn, natuurlijk niet de grens van 75 procent van de huidige EU hebben overschreden. Van de ene dag op de andere, om precies te zijn, van 30 april op 1 mei volgend jaar worden dankzij een rekentruc arme sloebers tot rijkelui, hoewel ze geen cent méér op zak hebben. Dat is het zogenaamde statistisch effect. Die regio's hebben ook daarna nog middelen uit het Structuurfonds nodig voor de consolidering en voor de verdere economische en sociale assimilatie die in de voorgaande stimuleringsperiode met succes in gang gezet was. Daarom benadrukt het verslag op grond van onze in de commissie voorgestelde wijzigingen nog eens duidelijk dat de regio's die onder deze statistische invloeden lijden, bijzondere aandacht verdienen, en in de toekomst net zo behandeld moeten worden als gebieden overeenkomstig doelstelling 1, met bijbehorende steunbedragen en steunmaatregelen volgens artikel 87, lid 3, sub a.
De huidige overgangsregelingen - phasing out - bieden geen oplossing voor de gebieden die door het statistische effect getroffen worden. Het verslag zou in zijn huidige vorm door een meerderheid van het parlement geaccepteerd moeten kunnen worden.

Fava (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het lijkt mij wel duidelijk - zoals het ook de rapporteur en de Commissie duidelijk zal zijn - dat men het cohesiebeleid en de Structuurfondsen niet vanuit een ideologische hoek mag benaderen. Veeleer moet men pragmatisch te werk gaan, en de aanpak van de rapporteur, en zeer zeker die van de commissaris, is ook pragmatisch.
De toekomst van de Europese Unie houdt sterk verband met de toekomst en de kwaliteit van het cohesiebeleid. Pas als wij in staat zijn een Europa met twee of drie snelheden te voorkomen - want dat risico bestaat - zal er sprake kunnen zijn van een politiek integratieproces. Daarvoor moet evenwel aan bepaalde voorwaarden worden voldaan. Zo moet elke poging tot renationalisatie van het regionaal beleid resoluut van de hand worden gewezen en moet - zoals talrijke andere collega's reeds zeiden - de drempel van 45 procent als een absoluut minimum worden aangehouden. De inzet van de Europese Unie voor het cohesiebeleid mag niet onder dit percentage terechtkomen, en het is goed dat dit tot een politiek en niet alleen rekenkundig principe wordt uitgeroepen voor de besluiten die de Europese Unie kort voor de uitbreiding moet nemen.
Evenals andere collega's wil ook ik eraan herinneren dat enkele gebieden vanwege een statistisch effect plotseling rijk zijn geworden. Voor de gebieden van doelstelling 1 die na de uitbreiding hiervan zullen zijn uitgesloten, moet worden voorzien in een versterkte phasing out, en met name moet rekening worden gehouden met de permanente geografische handicap van talrijke regio's.
Daarom moeten deze permanente geografische handicaps en de noodzaak van een communautaire strategie voor de opheffing daarvan mijns inziens erkenning krijgen in het komend constitutioneel verdrag. De aan het Verdrag van Amsterdam gehechte verklaring over de structurele nadelen van de eilanden is nooit omgezet in concrete maatregelen.
Wij nodigen bovendien de Commissie uit meer inspanningen te ondernemen om de uitvoeringsbepalingen van het regionaal beleid te vereenvoudigen en de verantwoordelijkheden en bevoegdheden duidelijker te verdelen over degenen die bij het cohesiebeleid zijn betrokken. Verder vragen wij de Commissie de tot nu toe ondernomen inspanningen voort te zetten en prioriteiten aan te geven voor het cohesiebeleid. Wij weten hoe belangrijk tegenwoordig investeringen zijn in kwalitatieve wetenschap, kwalitatieve kennis, innovatie, technologisch onderzoek en niet-materiële infrastructuur. Ons inziens moet de toekomst van Europa niet zozeer worden gemeten aan de hoeveelheden gewapend beton die wij zullen storten maar veeleer aan de kwaliteit van onze wetenschap.
In Europa lopen de rijke regio's, mijnheer de Voorzitter, absoluut niet het risico arm te worden, maar enkele arme regio's lopen wel het risico lang arm te blijven. Dat willen wij graag voorkomen.

Attwooll (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, diegenen onder ons die uit gebieden met blijvende structurele handicaps komen, mogen de heer Pomés Ruiz oprecht dankbaar zijn voor zijn verslag en de innovatieve ideeën die er in staan. Ik spreek nu niet alleen uit naam van mijn eigen land, Schotland, maar ook uit naam van sommige van de meer afgelegen Griekse eilanden en het noorden van Finland en Zweden. De problemen die een insulaire status, bergachtig terrein en een lage bevolkingsdichtheid met zich meebrengen, spelen echter ook in talrijke gebieden in andere lidstaten en sommige toetredende landen.
Een zeer grote verdienste van het verslag is dat het de gevolgen erkent van situaties waarin deze problemen zich in combinatie voordoen, of in bijzonder hevige vorm. In dit opzicht verwelkom ik vooral het voorstel tot wijziging van artikel 158 van het Verdrag en de aanzet om kwesties rond structurele handicaps meer in het algemeen beleid van de EU op te nemen.
Het verslag bevat een drietal verzoeken die ik in het bijzonder wil noemen: ten eerste het verzoek om berggebieden in de verordeningen betreffende de Structuurfondsen te vermelden als zijnde benadeeld met betrekking tot landbouwactiviteiten, ten tweede het verzoek om inzake staatssteun meer rekening te houden met regio's die kampen met blijvende geografische handicaps, en ten derde het pleidooi voor een aanpak van de oorzaken van de ontvolking. In samenhang met dit laatste zijn het isolement en de slechte toegankelijkheid inmiddels welbekende factoren, vooral waar het eilanden betreft. Daarom verwelkom ik, naast de verslagen van vandaag, ook de door de Commissie gefinancierde analyse van eilandregio's. Bepaalde soorten eilanden waren niet in het onderzoek opgenomen en dit leidde tot bezorgde geluiden uit Schotland: de Schotten zouden hierdoor mogelijk benadeeld worden in de toekomstige beleidsvorming.
Wanneer men echter kijkt naar de nadruk die wordt gelegd op handicaps in verband met de geringe omvang en bevolkingsdichtheid van eilandregio's en op dubbele handicaps - neem bijvoorbeeld bergachtige eilanden - dan is duidelijk dat deze zorgen ongegrond waren. Sterker nog, de suggesties die in de analyse gedaan worden voor meer onderzoek en het uitwisselen van informatie alsmede voor innovatieve projecten onder INTERREG zouden eilandbewoners daadwerkelijke praktische voordelen bieden. Ik ben aldus dank verschuldigd aan de commissaris en de rapporteur - of liever gezegd, aan beide rapporteurs.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteurs suggereren dat we in een uitgebreid Europa sociale samenhang kunnen creëren door de verschillen tussen landen en regio's terug te dringen. Er wordt echter met geen woord gerept over de ongelijkheid waarvan in de landen zelf sprake is, ook de rijkste.
Hoe durven we te spreken over economische en sociale samenhang in een maatschappij waar de kloof tussen het inkomen van de rijksten en dat van de armsten alleen maar groter wordt? Hoe durven we daarover te spreken, terwijl grote ondernemingen een gedeelte van hun personeel ontslaan om de beurswaarde van hun aandelen te verhogen, wetend dat hun werknemers daardoor op armoede afkoersen? Wat betekent sociale samenhang eigenlijk, als regeringen onder het mom van hervormingen beleid voeren waarvan werknemers de dupe zijn? Er wordt gekort op de pensioenen, de arbeidsduur wordt verlengd, er wordt gesnoeid in de sociale bescherming, salarissen worden bevroren, onzekerheid voert overal de boventoon, opdat grote bedrijven meer winst kunnen maken en aandeelhouders zich nog meer kunnen verrijken. Wat betekent deze uitdrukking als regeringen op broodnodige overheidsdiensten bezuinigen om de rijksten belastingverlaging te kunnen bieden?
De Europese Unie is blijkbaar niet bij machte om de maatschappelijke ongelijkheid aan te pakken. Evenmin kan zij de ongelijkheid tussen regio's terugdringen, want beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Ferrández Lezaun (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, in beide verslagen wordt voortdurend gesproken over de cohesie in Europa, en vooral over welke structurele kwesties in dit verband de aandacht vragen.
De verslagen wijzen op de te nemen hindernissen opgeworpen door geografische omstandigheden, zoals berggebieden en eilanden, en op bepaalde maatschappelijke verschijnselen, met name de ontvolking van bepaalde gebieden. Onze fractie zou graag zien dat er tevens werd nagedacht over een probleem dat zich de laatste in heel Europa aandient, namelijk de vergrijzing, het dreigende tekort aan arbeidskrachten die nodig zijn om de economie te kunnen ontwikkelen. Dat zien wij momenteel in alle Europese plattelandsgebieden gebeuren, zeker ook in een regio als die waar ik vandaan kom: Aragon, in Spanje, waar tweederde van de bevolking in één enkele stad is geconcentreerd. We hebben het hier over een gebied van 47000 vierkante kilometer waarvan het platteland volledig ontvolkt dreigt te raken. Het probleem is overigens niet dat er daar geen kans op werk zou zijn, maar dat niemand er wil gaan werken. De vraag is hoe daar wat aan te doen. Dat is nu met recht een structureel probleem, want het is een mentaliteitskwestie: de mensen willen niet buiten de grote stad gaan werken.
Gisteren zette commissaris Barnier het probleem van Portugal voor ons uiteen: wat moesten de mensen doen die getroffen waren door de bosbranden en de hittegolf? Waar moesten die gaan werken: in de grote steden, aan de kust? Wat willen we: een Europa van kuststreken, een Europa van grote steden, of een evenwichtig Europa? Wij denken dat het moment is gekomen om stil te staan bij een nieuw verschijnsel, dat bovendien niet tegen te houden is, namelijk de vergrijzing en het tekort aan arbeidskrachten, gekoppeld aan de moeilijkheid mensen over te halen in bepaalde gebieden te gaan werken.

Musumeci (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat de economische en sociale samenhang de toekomst van de Europese Unie, van de Unie van 25, zal maken of breken. Door de uitbreiding zullen wij voor de zoveelste keer op dramatische wijze worden geconfronteerd met een gebrek aan concrete maatregelen voor de verwezenlijking van een doelstelling waar nota bene de Europese Unie en de daaraan voorafgaande Verdragen op zijn gegrondvest. Uit een enkele jaren geleden verricht onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat Lombardije tot de twintig rijkste regio's behoort en Sicilië, waar ik vandaan kom, zevenenzeventigste is. Dit geeft een beeld van de enorme afstand die ons nog scheidt van de doelstellingen die moeten worden bereikt met een correct, gezond, concreet beleid voor de economische en sociale samenhang.
Er is nooit sprake geweest van een strategie, van een wil tot optreden, van een polycentrisch Europa. Het zuiden van Italië en het Middellandse-Zeegebied zijn zo goed als uitgesloten gebleven van een concrete groei- en ontwikkelingsstrategie. De moeilijkheden van deze gebieden houden verband met niet alleen hun perifere ligging - ofschoon deze op zich al een massaal en efficiënt optreden zou rechtvaardigen - maar ook enorme tekortkomingen in de infrastructuur en een gebrek aan planning voor opleiding, technologische innovatie, onderzoek en voor de versterking van de universiteiten in de randgebieden.
Daarom moet er vastgehouden worden aan de drempel als minimum voor het welslagen van het beleid van de Europese Unie. De vlucht van de mensen uit de berggebieden moet worden tegengehouden. We moeten maatregelen treffen voor de minder begunstigde eilanden. Zij hebben te kampen met handicaps niet alleen vanwege hun grote afstand tot het vasteland maar ook vanwege de inherente problemen waar de Europese Unie een onmiddellijke oplossing voor moet vinden.

Booth (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, dit initiatief tracht de Europese Unie voort te stuwen door de communautaire methode te verspreiden, welke inhoudt dat Europees beleid ontwikkeld wordt voor regio's in plaats van voor lidstaten. Bovendien tracht het initiatief een rechtsgrondslag vast te stellen voor de verlening van nieuwe structurele steun aan toetredende landen in het kader van de ontwerp-grondwet. Zelfs de rapporteur geeft evenwel toe dat regionale inkomensverschillen bij de uitbreiding dramatisch zullen toenemen.
De commissaris benadrukt dat binnen de 15 lidstaten van de Unie 48 regio's - samen goed voor 18 procent van de bevolking - een inkomen per hoofd van de bevolking kenden dat onder 75 procent van het gemiddelde lag. Na de toetreding zal een totaal aantal van 67 regio's onder de drempel van 75 procent vallen - ofwel 26 procent van de bevolking. Echter, in plaats van Structuurfondsen aan economisch zwakkere gebieden toe te wijzen, stelt de rapporteur voor het geld bij de uitbreiding naar achtergestelde berggebieden, perifere regio's en eilandregio's te laten stromen - een veel beperkter verdelingscriterium. Een systeem dat van zichzelf al slecht was, wordt dus nog slechter.
De individuele lidstaten weten precies waar binnen hun grenzen hulp nodig is. Toch is de Europese Unie vastbesloten haar macht te doen gelden door het beheer te voeren over structurele steun voor wat in haar ogen hulpbehoevende regio's zijn. Ik ben ervan overtuigd dat, wanneer de controle over het toekennen van fondsen aan de regeringen teruggegeven zou worden, de Britse regering zich zeer wel bewust zou zijn van de grote behoefte aan steun in mijn eigen regio, het zuidwesten. Dit gebied heeft enorm geleden onder de gevolgen van het desastreuze gemeenschappelijk visserijbeleid en gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Europese Unie.
Het beheer van fondsen door onze eigen regering zou waarborgen dat de hele transportinfrastructuur - spoor, wegennet en luchtvaart - de aandacht krijgt die zij verdient. Dit komt de kleine zelfstandigen in het zuidwesten en iedereen die in de voor ons zo belangrijke toeristenindustrie werkt ten goede. Wij weten zelf veel beter waar steun nodig is dan de bureaucraten in Brussel.

Bradbourn (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de afgelopen vier jaar in dit Parlement vele malen gevraagd om wijzigingen in de manier waarop de Europese Unie Structuur- en Cohesiefondsen toekent. Ook vandaag wil ik het daar over hebben.
Het komt uiterst zelden voor dat ik het helemaal eens ben met een lid van de Britse Labourpartij. Dit gebeurde onlangs toen ik een historische toespraak hoorde van de Britse minister van Financiën, Gordon Brown. Zoals algemeen bekend heeft hij opgeroepen tot terugheveling van regionale steun. Dit is in wezen een goed idee. Zoals we herhaaldelijk hebben gezien, is het huidige systeem inderdaad onwerkbaar en raken we steeds dieper bedolven onder de papierberg van de bureaucratie.
Keer op keer hebben we verslagen door de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme zien gaan, verslagen die de ongelijkheden belichten, veroorzaakt door een systeem dat juist niet de mensen helpt waarvoor het is opgezet. Ik ben mij ervan bewust dat het voorstel van de heer Brown zowel hier als in de Commissie niet goed ontvangen is, niet in de laatste plaats door leden van zijn eigen partij. Ik heb mijn twijfels over de mate waarin de Britse regering bereid is zich in te spannen voor dit idee.
Ik heb in de commissie tegen het verslag-Mastorakis gestemd. Niet omdat het een slecht verslag is, maar omdat er dingen in staan die we mijns inziens niet kunnen negeren. Zo kan ik punt 2, waarin men zich volledig schaart achter de Commissie in haar verzet tegen pogingen om het regionaal beleid en het cohesiebeleid te renationaliseren, duidelijk niet accepteren, daar hebben we het al over gehad. Ook zie ik niets in het punt betreffende tripartiete overeenkomsten. Als we de Commissie toestaan dergelijke activiteiten rechtstreeks in contact met regio's te ontplooien, zou er aan onze nationale regeringen voorbij worden gegaan.
Ik heb steeds mijn bezorgdheid geuit over deze herhaalde pogingen de controle door de nationale parlementen te omzeilen. Dat zal ik ook blijven doen omdat hiermee een gevaarlijke precedent wordt geschapen, waarin de deur stiekem op een kier wordt gezet naar een Europa van de regio's - iets wat ik absoluut afkeur.
Ik sluit af met een schokkend feit: er zitten nog steeds miljarden euro's in de schatkist van de Commissie, zonder dat er uitzicht is op de besteding ervan. Wat we in de toekomst nodig hebben is een meer doelgerichte, geconcentreerde aanpak waarbij we gecoördineerde prioriteiten stellen voor financiering, grensoverschrijdende projecten of grootschalige kwesties in het belang van de Gemeenschap - de rest moeten we overlaten aan de lidstaten.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het regionaal en structuurbeleid van de Europese Unie moet gebaseerd zijn op daadwerkelijke solidariteit tussen de verschillende regio's van de Europese Unie. Het doel moet zowel economische integratie zijn als begrip voor de verscheidenheid vanwege de regionale verschillen. Wij moeten in toekomstige voorstellen volledig rekening houden met de behoeften van de nieuwe lidstaten, zodat een doeltreffend gebruik van de steun voor structurele vernieuwingen wordt gegarandeerd en de steun van blijvende invloed is op het leven van de burgers.
Ook al houden wij volledig rekening met de nieuwe lidstaten, moeten ook de regio's die in de huidige lidstaten specifieke steun nodig hebben, bij de nieuwe plannen worden betrokken. Ik wil dan ook rapporteur Pomés Ruiz bedanken voor het feit dat hij zeer overtuigend uiteen heeft gezet dat regio's met blijvende structurele handicaps ook in de toekomst voor specifieke steun in aanmerking moeten komen. Dergelijke blijvende handicaps zijn bijvoorbeeld een perifere ligging en een geografische geïsoleerdheid. Die gebieden hebben bovendien een lage bevolkingsdichtheid en ongunstige klimaatomstandigheden. Het is noodzakelijk dat deze permanente handicaps als factoren worden beschouwd die net als op eilanden nadelig zijn voor de concurrentie.
Het is dan ook niet het belangrijkste met welk instrument de steun voor afgelegen, dunbevolkte noordelijke gebieden er komt, als er maar voldoende en op solidaire en gelijkwaardige wijze rekening met de behoeften wordt gehouden. Ik vertrouw erop dat de Commissie - als dit najaar een nieuw voorstel voor het structuur- en regionaal beleid voor na 2007 wordt voorbereid - in het voorstel ook in ruime mate de regio's betrekt die dun bevolkt zijn, zich in het Noorden bevinden en waar de afstanden groot zijn.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, cher monsieur le commissaire, het verslag dat wij op het punt staan aan te nemen, bevat een feitelijke, fundamentele wijziging van het regionaal beleid. Regio's met blijvende handicaps moeten in het kader van het beleid inzake overheidssteun opnieuw onder de loep genomen worden. Deze essentiële herbeoordeling vind ik erg belangrijk, want er bestaan handicaps die blijvend zijn. Dergelijke obstakels kennen wij uit het dun bevolkte Finland en zij worden tevens genoemd in het belangrijke toetredingsverdrag van Finland, Zweden en Oostenrijk. Ook berggebieden, eilanden en de scherenkust vallen hieronder. Niettemin pleit ik ervoor dat eilanden en scherenkusten op een aparte manier behandeld worden.
Toen Finland tot de Europese Unie toetrad, hebben wij met moeite belangrijke steunregelingen weten te behouden. Zo werden bepaalde, algemene vormen van vervoerssteun buitengewoon kritisch bekeken door de Commissie. Wij vragen geen exorbitante bijdragen voor de dunbevolkte gebieden, de scherenkust en de berggebieden, maar steun kan doorslaggevend zijn voor het in stand houden van de dienstverlening. Een belangrijk onderdeel van het beleid kan ook zijn dat landen kunnen kiezen voor minder algemene steun en dat openbare nutsbedrijven de taak krijgen om ervoor te zorgen dat hun dienstverlening goed functioneert.
Verder moeten er regels komen voor het landbouwbeleid die ervoor zorgen dat de kleinschalige landbouw in de scherenkust blijft voortbestaan. Dat is essentieel voor de scherenkust, die tot het werelderfgoed behoort en die wij zo goed mogelijk trachten te beheren. De Europese Conventie stelt soortgelijke wijzigingen voor, iets waar wij heel blij mee zijn.
Tot slot wil ik zeggen dat het begrip territoriale samenhang eigenlijk in het leven is geroepen door de Conferentie van de perifere en maritieme regio's onder de toenmalige voorzitter Stig Östdahl. Ik ben erg blij met het feit dat het Parlement ook vandaag kan bijdragen aan een nieuwe, belangrijke manier van denken die ertoe zal bijdragen dat men overal in de Unie kan wonen en leven.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het doel van het regionaal beleid van de Europese Unie - de verwezenlijking van economische en sociale samenhang - is op een mislukking uitgedraaid. Dat belooft weinig goeds voor de toepassing van dit beleid op de zwakste lidstaten na de uitbreiding. In veel gevallen heeft er zich namelijk in plaats van een vermindering een toename van de ontwikkelingsverschillen tussen de achtergebleven en de ontwikkelde gebieden voorgedaan. Dit geldt zowel voor de eilanden als de berggebieden en de stadscentra, die gebukt gaan onder massale werkloosheid en armoede.
Na 23 jaar lidmaatschap is en blijft Griekenland het armste land van de Europese Unie. Wij worden zelfs steeds armer; er zijn regio's waar het inkomen per hoofd terugloopt. De ontoereikende middelen en de voortdurende vermindering daarvan hebben geenszins bijgedragen aan de verbetering van de alom verkondigde samenhang en aan de consolidering van het ontwikkelingsniveau. Integendeel, daardoor zijn ernstige verstoringen ontstaan die het economisch en sociaal verval van deze regio's alleen maar hebben verscherpt. Daar komt nog bij dat na de uitbreiding het aantal arme regio's meer dan twee keer zo groot zal zijn. Daarom kunnen wij, mijnheer de Voorzitter, absoluut niet instemmen met de mening van de rapporteurs dat er wat de economische en sociale samenhang van de regio's van de Europese Unie betreft uitstekende resultaten zijn bereikt.

Andersen (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in het cohesiebeleid dient men rekening te houden met de specifieke situatie van de kleine eilanden. Nu scheert de EU alle eilanden organisatorisch en politiek over één kam. Schaars bevolkte eilanden zitten in hetzelfde hokje als eilanden met duizenden inwoners.
Ik woon zelf op een klein eiland, Endelave, dat 180 inwoners telt. Het ligt in het Kattegat op een uurtje varen van het vasteland. Het spreekt voor zich dat onze situatie totaal anders is dan bijvoorbeeld die van Corsica of van andere eilanden met duizenden inwoners. Wij staan voor totaal andere uitdagingen, die niet in dezelfde categorie als die van de grote eilanden kunnen worden ondergebracht.
Ook de Commissie moet in haar analyse rekening houden met de specifieke situatie en de potentiële mogelijkheden van de eilanden. De kleine eilanden moeten apart geanalyseerd worden, een eigen statuut krijgen en er dienen andere conclusies te worden getrokken wat hun ontwikkelingsmogelijkheden betreft. Hierbij is een erkenning van de reeds bestaande vereniging van kleine eilandjes, namelijk "European Small Islands' Network" erg belangrijk.
Voor zover er voor de eilanden fondsen bestaan voor structuurontwikkeling moeten ook de kleine eilandjes hun deel daarvan krijgen. Op nationaal niveau moet er ruimte worden gecreëerd om de ontwikkeling van de kleine eilandjes te kunnen steunen. Hun specifieke handicap vereist een ondersteuning van de ontwikkelingsprocessen die de vestiging en werkgelegenheid kunnen stimuleren, waardoor zelfs op de kleine eilandjes een samenleving heel het jaar door mogelijk is.
In dit verband is de ferryverbinding van levensbelang. Ten eerste is het belangrijk dat de ferry's niet onder de communautaire regels voor openbare aanbesteding vallen. De door de EU verplichte aanbestedingprocedures voor de ferrydiensten naar de kleine Deense eilandjes hebben de ferrymaatschappijen veel geld gekost, maar ze hebben niets opgeleverd. Het is absurd dat de EU-regelgeving de kleine eilandjes en hun levensaders met nutteloze kosten opzadelt, terwijl de EU anderzijds steun zou moeten verlenen voor de ontwikkeling van deze gebieden. De ferry's moeten beschouwd worden als de enige snelweg van de eilandjes. Het is een kwestie van gelijke voorwaarden scheppen.

Segni (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, weer eens voer ik in dit Parlement het woord over een thema dat ik samen met andere collega's reeds meerdere malen ter sprake heb gebracht, en dat ook commissaris Barnier goed bekend is, want hij heeft daar herhaaldelijk met ons over gesproken: de bescherming van de eilanden, van enkele van de meest benadeelde regio's van onze Europese Unie. Tot mijn voldoening stel ik vast dat er een gunstige wind waait, dat er brede overeenstemming bestaat over de erkenning van alle geografisch benadeelde gebieden van de Unie, waar natuurlijk in eerste instantie de eilanden onder vallen. Dat lijkt ons ook de lijn te zijn van de Commissie. Ik meen uit de tot nu toe duidelijk geworden intenties van de Commissie te mogen vaststellen dat men zich niet zal beperken tot een principeverklaring maar van plan is concrete hulp te verlenen en de eilanden op te nemen onder de regio's in een van de doelstellingen, en dus onder de regio's die in aanmerking komen voor cruciale steun op belangrijke gebieden.
Er moet echter het een en ander worden verduidelijkt. Ten eerste moet artikel 158 anders worden geformuleerd. Ik heb een amendement ingediend om eraan te herinneren dat er wat dit vraagstuk betreft een lange discussie heeft plaatsgevonden over de vertalingen en dat deze discussie is afgesloten met de erkenning in artikel 158 van alle eilanden. De tekst van de heer Mastorakis kan leiden tot dubbelzinnigheden en daarom heb ik een amendement ingediend.
Ik wil nog een ander punt noemen, met name nu de commissaris aanwezig is. Wij dringen al geruime tijd aan op de instelling van een speciaal bureau voor de eilanden. Dat is ook voor de ultraperifere regio's gedaan en mijns inziens kan een dergelijk bureau een belangrijke bijdrage leveren aan de kennis en dus aan de uitwerking van strategische maatregelen op dit delicate gebied. Ik hoop derhalve dat de door mij ingediende amendementen de instemming krijgen van de rapporteurs en de Commissie, en aangenomen zullen worden.

Sudre (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in het huidige debat over de toekomst van het regionale beleid is vrijwel iedereen het erover eens dat gebieden met een ontwikkelingsachterstand hun voorrangspositie moeten behouden. Krachtens de beginselen van solidariteit en herverdeling moet de inzet van middelen voor doelstelling 1-regio's voor de periode 2007-2013 net zoals nu een van de essentiële pijlers van het cohesiebeleid vormen.
Door de toetreding van de kandidaat-landen tot de Europese Unie zal het gemiddelde BBP in Europa statistisch dalen. In het voortgangsverslag van de Commissie wordt gesteld dat achttien gebieden om deze reden niet meer onder doelstelling 1 zouden moeten vallen, maar desondanks steun zouden moeten ontvangen volgens het mechanisme van phasing out. De overzeese gebieden hoeven hiervoor niet te vrezen. Zij houden in 2007 recht op subsidie in het kader van doelstelling 1, voor zover hun BBP per inwoner ver onder de 75 procent van het nieuwe EU-gemiddelde zal blijven.
Overigens zouden verschillen tussen de gebieden meer moeten worden rechtgetrokken door rekening te houden met de structurele beperkingen waarmee eilanden, berggebieden en gebieden met een lage bevolkingsdichtheid te maken hebben. Bij het treffen van maatregelen op Europees niveau moeten dan bepaalde territoriale criteria worden meegewogen, zowel voor het vaststellen van prioriteiten als voor de hoogte van eventueel toegekende middelen.
Toch zou ik erop willen wijzen dat ultraperifere gebieden absoluut niet mogen worden verward met perifere gebieden, eilanden of structureel achtergestelde gebieden. Tussen al deze gebieden mogen dan wel solidariteitsbanden bestaan, maar ultraperifere gebieden danken hun bijzondere juridische status juist vooral aan het feit dat ze zo ver van het Europese continent zijn gelegen.
De bijdrage van ander beleid van de Unie vormt het zwakste punt van het onderhavige voortgangsverslag. Het cohesiebeleid zou daarmee namelijk ook moeten worden aangestuurd, zodat het in de verschillende gebieden het meeste effect kan sorteren. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan beleid op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling, vervoer, innovatie, onderwijs en opleiding en concurrentie, in de vorm van staatssteun voor regionale ontwikkeling en bepaalde belastingvoordelen.
Toch zal ik afronden met twee bemoedigende constateringen. Ten eerste wordt de wens om het financiële stelsel en het beheer van de Structuurfondsen te verbeteren in brede kring gedeeld. Verder heeft de opvatting dat het regionale beleid weer zou moeten worden genationaliseerd sterk aan belang ingeboet. Hiermee zou de Europese integratie ongetwijfeld abrupt tot stilstand zijn gekomen.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, hierbij wil ik de rapporteurs bedanken voor hun interessante werk. Mensen moeten zich in heel Europa kunnen vestigen. Het is belangrijk dat mensen ook in de gebieden kunnen wonen die het kwetsbaarst zijn op het moment dat de marktkrachten de urbanisatie van Europa bevorderen. In dat geval moet het Europees beleid ook cohesie stimuleren. Naast een regionaal beleid moet de nationale politiek een regionale dimensie bevatten. Alle landen zijn namelijk verantwoordelijk voor een regionale solidariteit in de lidstaten.
In verband met de uitbreiding van de Unie moet er een solidariteitsbeleid komen en moeten wij Europa bij elkaar houden. Dit moet niet alleen gebeuren via het regionaal beleid, maar ook via het vervoersbeleid en het mededingingsbeleid, die minstens even essentieel zijn voor de burgers om zich in heel Europa te kunnen vestigen. Ook moet er een territoriale samenhang komen. Ik hoop dat er een verdrag komt waarin de territoriale samenhang een belangrijke plaats krijgt.
Ik vind dat het merendeel van de financiële middelen van het regionaal beleid in de toekomst ten goede moet komen aan de nieuwe landen, maar als wij de mogelijkheid willen hebben om ons in heel Europa te kunnen vestigen, moeten wij ook aandacht schenken aan bijzondere situaties in Europa. Daarom ben ik heel blij met het verslag-Pomés Ruiz, waarin de nadruk wordt gelegd op berggebieden, eilanden en dunbevolkte gebieden. Er wordt gewezen op de speciale rol van het regionaal beleid in Europa als het gaat om steun aan deze gebieden.
Samengevat is het dus belangrijk dat berggebieden, eilanden en dunbevolkte gebieden financieel gesteund worden. Mensen moeten de mogelijkheid hebben om zich in deze gebieden te vestigen. Het Europees beleid mag geen obstakel vormen voor de ontwikkeling van deze regio's. Tegelijkertijd is het ook van belang dat wij een regionaal beleid voeren dat decentralisatie stimuleert en mensen een eigen verantwoordelijkheid geeft voor de ontwikkeling van hun regio.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteurs Mastorakis en Pomés Ruiz complimenteren met hun goede verslagen. Cohesiebeleid is een basisvoorwaarde voor het bestaan en de legitimiteit van de hele Europese Unie. Er is een mechanisme nodig dat de welvaart ook in de ongunstigste regio's versterkt. Cohesiebeleid is gebaseerd op het EU-Verdrag. Zowel in het huidige als in het nieuwe Verdrag, dat door de Conventie wordt opgesteld, wordt de regionale en sociale cohesie gepresenteerd als een principe dat alle beleidsterreinen omvat.
Als de nieuwe lidstaten tot de Europese Unie toetreden, hebben ze allemaal behoefte aan structurele ontwikkeling. Het gevaar bestaat dat er wordt gekort op de financiering van het regionaal en structuurbeleid dat op de oude lidstaten is gericht. Dan moeten de in economisch opzicht zwakste regio's meer voor de uitbreiding betalen dan de economisch sterkste regio's, die op hun beurt het meest van de uitbreiding zullen profiteren. Daarom mag de financiële hulp aan de oude steungebieden niet verminderen.
Vooral Finland en Zweden hebben dunbevolkte afgelegen gebieden, de huidige doelstelling 1-gebieden, waarvoor het lastig is de markt te betreden. Daarom moeten deze gebieden net als de Canarische eilanden, Madeira en de Azoren als ultraperifere gebieden worden beschouwd.
Een specifiek probleem is het beheer van de huidige Structuurfondsen, dat inefficiënt en bureaucratisch is. Dat is te merken aan de onderbesteding van de middelen, die rampzalig groot is. In 2000 werd van de begrote middelen 6,7 miljard euro niet gebruikt, in het jaar daarop 8,7 miljard euro en in 2002 6,2 miljard euro. De nog uitstaande betalingsverplichtingen bedragen momenteel zelfs meer dan 90 miljard euro ofwel een bedrag ter grote van een begroting voor bijna drie jaar. Dit bedreigt de geloofwaardigheid van de hele beleidssector. De administratie moet sterk vereenvoudigd en vernieuwd worden. De zogeheten N+2-regel om de administratie doeltreffender te maken, werkt niet, omdat de Commissie herhaaldelijke voorschotten goedkeurt als betalingen, ook al is het project zelf nog niet eens begonnen. Daarom moet ook deze regel worden herzien.

Piscarreta (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het kader van deze gecombineerde behandeling over de economische en sociale samenhang houden wij ons bezig met het verslag-Mastorakis over het tweede voortgangsverslag van de Commissie over het Europees cohesiebeleid. Ik steun de ideeën van de rapporteur, die ik wil danken voor de voortreffelijke kwaliteit van zijn werk.
Voor een lidstaat als Portugal hebben het regionaal beleid en het cohesiebeleid een essentiële rol gespeeld bij de ontwikkeling en de volledige integratie in de Europese Unie. Deze beleidsvormen spelen die rol trouwens nog steeds. Het verheugt mij dat bepaalde Europese regio's, waaronder ook enkele Portugese, door eigen verdienste het Cohesiefonds hebben verlaten. Dat is ongetwijfeld het best mogelijke voorbeeld van het succes van dit communautair beleid.
Wij mogen evenwel niet vergeten dat terwijl er nu al belangrijke verschillen bestaan in ontwikkelingsniveau tussen een aantal regio's, die verschillen met de uitbreiding nog aanzienlijk groter zullen worden. Voor een volwaardig cohesiebeleid, en dus voor een vermindering van de ongelijke ontwikkeling van de regio's, dient de Europese Unie op duurzame wijze steun te blijven verlenen aan de huidige lidstaten. Tegelijkertijd dient de Unie op evenwichtige wijze de regio's van de toekomstige lidstaten te ontwikkelen. Gezien deze dubbele uitdaging heeft de Europese Unie de plicht een passend bedrag ter beschikking te stellen voor deze nieuwe beleidsbehoeften.
Derhalve mag de huidige ondergrens van 0,45 procent van het BBP niet het slachtoffer worden van bezuinigingsdrift. Mede vanwege het succes van het cohesiebeleid in Portugal wijs ik daarom het renationaliseren van dit ontwikkelingsinstrument van de hand. Ik ben blij met de overgangsregeling van de Commissie voor de regio's die door de statistische effecten van de uitbreiding niet meer in aanmerking komen voor financiering. Tot slot wil ik opmerken dat ik het eens ben met het creëren van een nieuwe doelstelling 2 die, in overeenstemming met de richtsnoeren van de Top van Lissabon, gebaseerd is op criteria die verband houden met de regionale concurrentiekracht.

Guy-Quint (PSE).
Mijnheer de commissaris, dames en heren, aan mij de beurt om beide rapporteurs te danken. Zij hebben opnieuw duidelijk gemaakt dat het cohesiebeleid, een beleid van solidariteit, voor de Europese Unie en dus voor de burgers niet meer is weg te denken, vooral in structureel achtergestelde gebieden.
In het heersende klimaat waarbij het fundamentele beleid van de Europese Unie door de mangel wordt gehaald en in de pers demagogisch wordt gesproken over te hoog oplopende kosten, moeten wij er juist op wijzen hoe belangrijk dit beleid is, met name in de regio's die er tot dusver de vruchten van hebben geplukt. We weten dat zij zonder de steun van de Unie achtergebleven zouden zijn. Juist door dit beleid krijgt de Europese Unie in de ogen van de burgers betekenis. Het gaat namelijk over solidariteit en herverdeling en er wordt een brug geslagen tussen gebieden die met verschillende problemen te maken hebben. Ik durf gerust te stellen dat de Unie door al deze beleidsinspanningen een realiteit is geworden.
We moeten dit beleid dan ook bestendigen. Daarbij moeten we wel de juiste weg inslaan. We moeten niet met bedragen uit de Europese begroting gaan schuiven om dit te verwezenlijken, maar meer middelen beschikbaar stellen. Wil de Unie meer betekenen, dan moet zij daarvoor ook de middelen vrijmaken. Eén punt zou ik willen benadrukken. Het betreft onze ontwikkelingsindicatoren. Het BBP is niet meer het enige criterium dat ertoe doet. Nu er in Europa op macroniveau sprake is van een zekere gelijkheid, wordt het tijd om deze criteria te verfijnen. Bij het uitstippelen van beleidsmaatregelen moeten micro-economische indicatoren altijd worden meegenomen. Ik denk hierbij met name aan gebieden die te maken hebben met woestijnvorming en dus met structurele problemen op het gebied van werkgelegenheid, opleiding, infrastructuur, bereikbaarheid en demografische ontwikkeling.
Ik hoop dan ook dat de Commissie, wanneer zij na de hervorming over het benodigde personeel beschikt, ervoor zal zorgen dat alle kredieten uit deze fondsen daadwerkelijk worden besteed.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, nu de werkzaamheden van de Conventie voor het nieuwe constitutioneel verdrag van de Europese Unie zijn afgesloten, wil ik evenals andere collega's uiting geven aan mijn grote voldoening dat alle effecten van het cohesiebeleid, in termen van identiteit en communautaire strategieën, in de Grondwet zullen worden erkend.
Dit betekent echter niet dat wij de ogen moeten sluiten voor een aantal moeilijkheden en achterstanden. Moeilijkheden en achterstanden mogen echter geen alibi zijn om bij de pakken neer te gaan zitten en zeer zeker niet om te renationaliseren of deze beleidsvormen in te perken. Dat zou hetzelfde zijn als hoofdpijn behandelen door het hoofd af te hakken. Die weg moeten wij mijns inziens niet bewandelen. Voor een doeltreffende vereenvoudiging moet gekozen worden voor meer efficiëntie en zeker niet voor minder geld. Er moet sprake zijn van een communautaire meerwaarde bij alle acties. Dit moet echter ook vergezeld gaan van coördinatie met de andere beleidsvormen, om te beginnen met het vervoers-, onderzoeks- en landbouwbeleid. Men mag niet met de rechterhand terugnemen wat met de linkerhand wordt gegeven. Hetzelfde moet gelden voor de hernieuwde doelstelling 2. Deze mag geen bron worden van willekeurige compensatie en mag evenmin willekeurig worden toegepast in alle regio's vanwege de zojuist genoemde verleidingen.
Ik heb tot slot nog enkele opmerkingen over twee specifieke vraagstukken. Wat ten eerste het statistisch effect betreft, waar al zoveel over is gezegd, ben ik het met de voorstellen van de rapporteurs eens, en wat ten tweede de acties voor de regio's met structurele territoriale handicaps betreft - de eilanden en de berggebieden - mogen wij niet vergeten dat wij het over structurele handicaps hebben. In het cohesiebeleid moet derhalve een definiëring, een objectief instrumentarium zijn vervat, strekkende tot continuïteit en duurzaamheid in plaats van ad-hocmaatregelen.

Fruteau (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de eerste uitdaging waarvoor het regionale beleid zich in de toekomst gesteld ziet, is uiteraard de uitbreiding. Het verschil in ontwikkeling tussen de meest welvarende en de armste gebieden zal twee keer zo groot worden. Dus moeten we ons volle gewicht in de schaal werpen om samenhang te creëren.
Allereerst territoriale samenhang, om recht te doen aan de geografische diversiteit van de Unie. Zo kunnen we voor alle Europese burgers een gelijke behandeling bewerkstelligen. Maar ook economische en sociale samenhang, zodat de gebieden die nu het kwetsbaarst zijn, niet de dupe worden van de uitbreiding. Het krediet van de uitbreiding mag voor de Europese bevolking niet worden verspeeld. De cohesie van ons gemeenschappelijk project wordt op de proef gesteld. We moeten komen tot een regionaal beleid dat is gebaseerd op ondersteuning, rechtvaardigheid en eenheid, geen eenvormigheid, waarin de diverse regionale omstandigheden worden meegewogen.
In dit verband is het een goede zaak dat de Conventie ervoor heeft gekozen de inhoud van artikel 299, lid 2 van het Verdrag met betrekking tot ultraperifere regio's in het toekomstige constitutionele verdrag over te nemen. Dat is een eerste overwinning, die nog wel door de staatshoofden en regeringsleiders moet worden bevestigd. We hebben nog een lange weg te gaan. Op cruciale vragen hebben we nog geen antwoord. Welk belang moeten we bijvoorbeeld hechten aan het verslag dat deze zomer is gepubliceerd, waaruit valt op te maken dat het regionale beleid mogelijk weer wordt genationaliseerd? Hoe kunnen we regionale bijzonderheden in de volgende financiële planning beter laten meewegen? Hoe kunnen we tot slot de unieke en specifieke dimensie van ultraperifere gebieden in de volgende programmeringsperiode ter harte nemen?
Mijnheer de commissaris, de voorstellen die u de komende maanden op tafel legt, vormen de meetlat waarlangs de Europese bevolking haar oordeel zal vellen over de integratie waarvoor wij ons momenteel inzetten. Die integratie moet mijns inziens leiden tot een maatschappelijk rechtvaardig, economisch concurrerend en vooral territoriaal evenwichtig Europa.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, als Oostenrijker afkomstig uit een land met veel grensregio's, plattelandsgebieden en berggebieden juich ik de verslagen toe. Het gaat mij om drie zaken. Ten eerste is Europa een gemeenschap van vrede. Dat betekent dat we een transparante en efficiënte democratie hebben die dicht bij de burger staat, dat we vrijheid en verantwoordelijkheid benutten, niet discrimineren en solidair zijn. Ook vandaag spreken we van solidariteit.
Solidariteit betekent voor mij niet het geven van aalmoezen maar verdeling en holistisch denken. Solidariteit beperkt zich ook niet tot eigen land. Als we de interne markt tot thuismarkt willen maken, mogen we de cohesiefondsen niet renationaliseren.
Ten tweede weerspiegelt het constitutioneel verdrag in hoge mate onze visie en op basis daarvan kunnen we de onderhandelingen ingaan. De genoemde beleidsgebieden zijn slechts de middelen om de doelstellingen te verwezenlijken. Ik zou hier kort artikel 3 willen citeren: 'De Unie zet zich in voor de duurzame ontwikkeling van Europa, op basis van een evenwichtige economische groei, van een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen ? De Unie bestrijdt sociale uitsluiting en discriminatie, en bevordert sociale rechtvaardigheid en bescherming ... De Unie bevordert de economische, sociale en territoriale samenhang, en de solidariteit tussen de lidstaten.? Solidariteit en non-discriminatie zijn twee van onze basiswaarden in artikel 2. En daarbij gaat het erom, resoluut maatregelen te treffen om de gemeenschappelijke doelen van de Europese Unie te verwezenlijken.
Laatste en derde punt: ik wil de Commissie verzoeken rekening te houden met de punten die wij vandaag ter sprake hebben gebracht bij het uitwerken van een kaderverordening betreffende diensten van algemeen economisch belang.

Miguélez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op dit moment is de Unie bezig met de aanpassing van haar cohesiebeleid en de Structuurfondsen aan de nieuwe situatie die ontstaat na de uitbreiding tot 25 landen in 2004 en tot 27 in 2007. De Europese Commissie zelf heeft uitspraken gedaan over de grotere ongelijkheden in een uitgebreide Unie waaruit blijkt dat die twee keer zo groot worden als nu al het geval is.
Half juli, kort na afsluiting van het parlementair jaar van dit Huis, verschenen in de pers berichten over een onderzoek geleid door professor André Sapir, die voorzitter Prodi ronddeelde onder de overige Commissieleden. In het rapport zetten professor Sapir en een aantal deskundigen openlijk vraagtekens bij de huidige uitgavenstructuur van de communautaire begroting, hoofdzakelijk wat betreft het GLB en de Structuurfondsen.
Ik twijfel niet aan het nut van dit soort onderzoeken, mijnheer de commissaris, want ik denk dat zij zeer nuttig kunnen zijn voor het doorvoeren van verbeteringen. Waar ik wel moeite mee heb is de methode die voor dit onderzoek is gevolgd, en vooral het gekozen moment. Het rapport zaait immers twijfel en onzekerheid over de toekomst van het cohesiebeleid en de Gemeenschapssteun aan de zwakkere gebieden.
Ons resten nog acht maanden tot de uitbreiding, en de gebieden die door de gewijzigde statistieken dan boven het minimumpercentage van 75 procent van het BBP zullen uitkomen, moeten weten welke indicaties de Commissie voor hen hanteert. De doelstelling van economische groei en volledige werkgelegenheid moet juist effect sorteren voor de gebieden die op dit moment deel uitmaken van de doelstelling 1-regio's, de gebieden met de laagste groei en de hoogste werkloosheid.
Ik verzoek u daarom in dit Huis te bevestigen dat het concentratiebeginsel ook in de toekomst overeind blijft, en dat met andere woorden de structurele steun in de eerste plaats zal blijven uitgaan naar de zwakkere gebieden in Europa. Bij cohesie denken we immers vooral aan territoriale cohesie, opdat de meer achtergebleven gebieden ook hun voordeel kunnen doen met de effecten van de gemeenschappelijke markt.

Marques (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil bij dit debat slechts de paradox benadrukken die wij zien bij het beleid inzake de economische en sociale samenhang. Ook de beide verslagen die wij hier bespreken wijzen op die paradox. Ik wil de rapporteurs overigens gelukwensen met hun uitstekende werk.
Aan de ene kant is weliswaar de komende uitbreiding de grootste uitdaging ooit voor dit communautair beleid, maar aan de andere kant is het niet moeilijk vast te stellen dat de houding van de Europese politiek tegenover de dringende noodzaak deze essentiële pijler van het Europees gebouw steviger te verankeren lauw, zo niet terughoudend is. In plaats van een steviger verankering wordt er soms gesproken over renationaliseren. In plaats van meer middelen en solidariteit is er sprake van nationaal egoïsme. Maar desalniettemin heb ik de hoop op politieke antwoorden die blijk geven van visie en solidariteit nog niet opgegeven. Hierbij denk ik aan de antwoorden die in het verleden zijn gegeven op grote Europese uitdagingen als de totstandkoming van de interne markt en het realiseren van de Economische en Monetaire Unie.
Voor die mijlpalen zijn de middelen voor het beleid betreffende de economische en sociale samenhang steeds verdubbeld. Met het oog op de komende uitbreiding ontbreken dergelijke ambitieuze doelstellingen, die zowel rekening zouden houden met de grote regionale verschillen die na de uitbreiding ontstaan als met de noodzaak het bestaande gebrek aan samenhang tussen de huidige lidstaten te corrigeren. Er bestaat zelfs het gevaar dat het huidige gebrek aan cohesie toeneemt door de dynamiek die de uitbreiding op gang brengt en de waarschijnlijk ongelijke spreiding van de voordelen van de uitbreiding. Het zou uiterst zinvol zijn als de landen die het meeste baat hebben bij de uitbreiding ook de grootste bijdragen leverden aan het financieren van de Europese solidariteit. De standpunten van de Commissie, met name van commissaris Barnier, zijn hoopgevend. De commissaris is gelukkig tegen de stroom in blijven geloven in een daadwerkelijk beleid voor economische en sociale samenhang op Europese schaal. Evenals hij hopen wij dat de Unie voor dat beleid een minimumbedrag uittrekt en dat het cohesiebeleid eenvoudiger, minder gecentraliseerd en doelmatiger zal zijn. Bovendien moet het ook een horizontaal beleid zijn, waaraan de andere beleidsvormen een grotere bijdrage leveren. Kortom, het cohesiebeleid dient beter in te spelen op de behoeften van de eilanden, de berggebieden, de dunbevolkte gebieden en de ultraperifere regio's.

Vatanen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, allereerst wens ik iedereen een fijne herfst en een vruchtbaar begin van het arbeidsjaar toe. Hopelijk hebben wij in de zomer allemaal gemerkt dat er ook leven is buiten het Parlement.
Het is nu echter tijd onszelf eerlijk af te vragen of het huidige regionaal beleid tegemoet komt aan de werkelijke behoeften. Ik geloof niet dat het beleid in de huidige vorm of met slechts kleine wijzigingen moet worden voortgezet. Het Parlement heeft onderstreept dat 0,45 procent van het BBP van de Unie gebruikt moet worden voor de financiering van dit beleid. Maar waarom nu juist dit percentage? Eerst moeten de behoeften van de regio's en de meest kosteneffectieve methoden waarmee die behoeften kunnen worden opgevangen in kaart worden gebracht. Het is niet verstandig zich van tevoren aan een bepaald bedrag te binden. In een bodemloze put kunnen wij natuurlijk oneindig veel geld storten, maar is dat wel verstandig?
Wij hebben natuurlijk nog steeds een verantwoord regionaal beleid van de Europese Unie nodig. Maar is het verstandig de steun over alle regio's te verdelen, waardoor voor elk gebied slechts kruimels overblijven met hoge administratieve kosten? Men zou het voorstel van Groot-Brittannië moeten overwegen dat alleen de armste regio's van de Europese Unie moeten worden gesteund. In de praktijk betekent dit dat slechts de nieuwe lidstaten steun zullen krijgen. Overige regionale steun wordt dan genationaliseerd, zodat EU-bureaucratie wordt voorkomen. Maar ik onderstreep dat de huidige lidstaten bij deze herziening niet zullen verliezen, omdat met de uitbreiding de steun hoe dan ook aanzienlijk zal afnemen. Natuurlijk zal de bijdrage van de huidige lidstaten worden verkleind met het bedrag ter grootte van de verminderde steun.
Een zo grote wijziging botst helaas nog op een politieke muur. Het is immers altijd de favoriete bezigheid van politici geweest om het geld van anderen te verdelen. Wij moeten echter nog nauwkeuriger omgaan met gemeenschappelijk geld dan met ons eigen geld, omdat elke verkwisting altijd ten koste gaat van de armsten in de maatschappij. Als wij van de Europese Unie een dynamische regio willen maken, zoals wij in Lissabon hebben gezegd, moeten wij inzien dat zelfs in het GGO-tijdperk het geld niet aan de bomen groeit. Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij zijn het onze kiezers schuldig dat wij eerlijk en in overeenstemming met hun langetermijnbelangen handelen.

De Voorzitter.
Inderdaad, mijnheer Vatanen, ik ben bang dat u gelijk heeft!

Wenzel-Perillo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, dit debat gaat over niets minder dan de toekomst van het Europese cohesiebeleid na 2006. Mijn dank gaat uit naar de collega's Mastorakis en Pomés Ruiz voor hun uitstekende werk.
De bevordering van de economische en sociale samenhang moet juist in een uitgebreide Unie de hoogste prioriteit krijgen. De verschillen tussen rijke en arme regio's zullen in een Unie van 25 duidelijk groter zijn. Het verleden heeft echter geleerd hoe het Europese regionale beleid met behulp van zinvolle programma's een belangrijke bijdrage kan leveren aan de gelijktrekking van de levensomstandigheden. Het spreekt vanzelf dat in de toekomst de regio's van de nieuwe lidstaten van de Europese stimuleringsmaatregelen zullen kunnen profiteren, want met het regionaal beleid wordt een stuk Europese historie en een stuk Europese solidariteit zichtbaar.
Als afgevaardigde uit Sachsen weet ik wat dankzij de Europese solidariteit in Oost-Duitsland, in Sachsen bereikt is. Daarom valt het alleen maar toe te juichen dat de Commissie in het tweede voortgangsverslag spreekt over een rechtvaardige regeling voor de 18 regio's in de huidige lidstaten die door het statistisch effect worden getroffen. Ik hoef u er niet van te overtuigen dat nu de regio's zich, althans statistisch, rijk kunnen rekenen hun structurele problemen zijn opgelost. Voor de 18 regio's waar het om gaat, moet daarom niet alleen een rechtvaardige, maar ook en vooral een solide oplossing gevonden worden. In de vorm van een gedifferentieerde overgangsregeling moeten zij dezelfde soort steunbedragen en steunmaatregelen kunnen genieten als gebieden van doelstelling 1. Alleen op die manier zullen de tot dusverre uitgegeven steunbedragen een blijvende werking hebben en zijn de uitgaven niet voor niets geweest.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik weiger het etiket 'benadeeld gebied? voor de bergen te aanvaarden, algemeen gesproken ten minste. De bergen zijn rijk aan hulpbronnen, landschappelijke, economische en menselijke hulpbronnen, maar hebben behoefte aan rechtstreekse en concrete maatregelen opdat deze hulpbronnen ook echt de doorslag kunnen geven.
Volgens de statistieken bestaat het Europees grondgebied voor 30 procent uit bergen. Met de uitbreiding wordt dit 40 procent. In de bergen wonen echter maar weinig mensen - slechts 5 procent van de communautaire bevolking - en daarom hebben ze geen sterke lobby en moeten wij ze een handje helpen. Daarbij zij echter vermeld dat niet alle berggebieden hetzelfde zijn en door de hervorming van de Structuurfondsen, waarbij de doelstellingen 5a en 5b werden afgeschaft, veel verwarring is ontstaan.
Doelstelling 2 is te ruim en te elastisch. Daar zit veel te veel in, en worden onderling sterk verschillende gebieden over één kam geschoren. Vereenvoudiging is niet altijd een deugd als daarmee de wetenschappelijke nauwkeurigheid teloor gaat. In sommige berggebieden stellen zich prioriteiten die ons allen bekend zijn. Een voorbeeld uit de afgelopen dagen: in de bergen worden de waterbronnen en territoriale integriteit beschermt tegen overstromingen en droogte. Daaruit blijkt dus dat de bergen een directe relevantie hebben voor de belangen en noden van ons allen.
Wat kunnen wij doen? Wij moeten, mijnheer de commissaris, de moed hebben om rechtstreekse steun te geven. Daarvoor moeten onder meer ook de voorschriften voor staatssteun en de mededingingsregels worden versoepeld. Wij moeten het leven en de aanwezigheid van de mens in de bergen vastberaden verdedigen. Dat is namelijk een garantie voor echte samenhang. Ook moeten wij de moed hebben om deze specificiteit concreet te erkennen, en net niet alleen met woorden. Hoe? Wel, door de werking van artikel 158 uit te breiden van de eilanden tot de bergen.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd dat de heer Pomés Ruiz in zijn verslag de nodige steun en aandacht schenkt aan de noordelijke delen van Finland en Zweden. De bevolkingsdichtheid in deze gebieden is buitengewoon laag, het klimaat is er bar en de Europese markten liggen ver weg.
Deze gebieden genieten momenteel de doelstelling 1-status. Nergens in Europa zijn gebieden zo dunbevolkt: er zijn gemiddeld 4,4 inwoners per vierkante kilometer. Het regionale beleid van de EU heeft, door mededinging te verbeteren en ondernemerschap aan te moedigen, bijgedragen aan de ontwikkelingsinspanningen in deze gebieden. De perifere ligging van dit soort gebieden brengt hoge kosten met zich mee voor marketing, handel en personen- en goederentransport.
Deze factoren moeten in aanmerking worden genomen bij het bepalen van adequate steunbedragen. Men heeft in de noordelijke delen van Finland en Zweden bijvoorbeeld innovatieve oplossingen ontwikkeld op het gebied van eLearning en eHealth dankzij activiteiten van de Unie op regionaal niveau. Bovendien kan Noord-Finland als poort tot het noordwesten van Rusland fungeren. Hierdoor krijgt de EU toegang tot enorme voorraden nationale hulpbronnen en dat schept enorme mogelijkheden. Het is een goede zaak om ons binnen het cohesiebeleid te richten op mededinging door het bevorderen van de economische ontwikkeling.
Er mag echter niet voorbij worden gegaan aan het feit dat geografische handicaps vaak de ontwikkeling van de economie, productie en derhalve de werkgelegenheid in de weg staan. Noord-Finland en Noord-Zweden hebben ontegenzeglijk regionale steun nodig en de structurele handicaps van zeer dunbevolkte gebieden moeten onafhankelijk van het BBP worden erkend. Daarnaast gaan vele andere gebieden gebukt onder een buitengewoon hoge werkloosheid en ook zij moeten kunnen profiteren van gezamenlijke initiatieven. Wanneer zij niet in aanmerking komen voor andere Structuurfondsen, dan moeten zij kunnen profiteren van de hernieuwde doelstelling 2 of gelijksoortige communautaire initiatieven. Het doet mij deugd dat de heer Barnier sprak over een à-la-carte-model voor de hernieuwde doelstelling 2. Op dit gegeven moet in de toekomst meer nadruk komen te liggen. Ook het Parlement juicht dit ten zeerste toe.

Scallon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteurs willen gelukwensen en verder willen zeggen dat het tweede voortgangsverslag van de Commissie mij deugd doet.
Het Cohesiefonds is een onmisbaar instrument om minder welvarende lidstaten te helpen hun achterstand in te halen, vooral bij de ontwikkeling van infrastructuurnetwerken en de verbetering van watervoorzieningen. Dit met het uiteindelijke doel bij te dragen aan de duurzame ontwikkeling van achtergestelde regio's op lange termijn. De toetredende landen zullen veel baat hebben bij vereenvoudiging van de tenuitvoerleggingsregels. Het valt niet te ontkennen dat er binnen de huidige lidstaten nog steeds duidelijke verschillen zijn en daarom steun ik het voorstel voor een overgangsregeling betreffende de financiering van communautaire steunmaatregelen in de huidige doelstelling 1-gebieden na 2006.
In mijn eigen perifere doelstelling 1-regio heeft de Commissie verzoekschriften, nadat mijn land een aantal jaren cohesiesteun heeft genoten, recentelijk toegegeven dat de toestand van de watervoorziening in gemeenschappen als Carraroe in mijn eigen kiesdistrict op het niveau ligt van de Derde Wereld. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Ik onderken weliswaar de noodzaak om onze pijlen op grootschalige projecten te richten, maar ik vind ook dat de regeringen op hun vingers getikt moeten worden wanneer die projecten steun wegkapen van doelstelling 1-gebieden, zoals in mijn land gebeurd is. De regeringen dienen zich bewust te zijn van hun rol en plicht om cohesiesteun aan te wenden voor een evenwichtige regionale ontwikkeling. Ik weet dat dit een kwestie is die in Ierland speelt, maar ze brengt wel fouten in het huidige cohesiebeleid aan het licht.
Het overschot van 80 miljard euro aan structurele cohesiesteun kan doeltreffender ingezet worden wanneer het aan de lidstaten zelf wordt overhandigd. Zo kunnen de interne verschillen tussen achtergestelde regio's die worstelen met een slechte watervoorziening of een slecht wegennet gericht worden weggewerkt. Men zou er tevens andere essentiële instrumenten voor het scheppen van arbeidsplaatsen mee kunnen financieren in gebieden waar onze landbouw- en visserijsector probeert het hoofd boven water te houden.

Pomés Ruiz (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de landen van de Europese Unie huldigen een groot aantal gemeenschappelijke waarden, en een daarvan is de solidariteit, die aanleiding is geweest voor opneming van het cohesiebeginsel in onze verdragen. Volgens dat beginsel kan geen besluit worden genomen als dat ertoe leidt dat burgers, lidstaten of gebieden in een sterkere positie er op vooruitgaan ten koste van de zwakkeren. Nu de uitbreiding voor de deur staat, is dat cohesiebeginsel opnieuw actueel.
Laat ik voorop stellen dat dit Huis eensgezind van mening is dat doelstelling 1 in haar huidige vorm moet worden gehandhaafd, en dat de gebieden die als gevolg van de uitbreiding niet meer onder doelstelling 1 vallen, niet hun steun zouden moeten zien wegvallen. Zou dat wel gebeuren, dan zouden juist die gebieden de rekening gepresenteerd krijgen van de steun aan de nieuwe landen. Dat wil niemand. De statistische gevolgen van de uitbreiding moeten derhalve buiten beschouwing worden gelaten om doelstelling 1 ongewijzigd te handhaven. De steun aan de nieuwe landen moet door allen worden opgebracht volgens het solidariteitsbeginsel.
De wijziging die wordt doorgevoerd heeft grote gevolgen, en dat weet commissaris Barnier heel goed. Het voorstel voor de nieuwe Grondwet spreekt van economische, sociale en territoriale cohesie. De vraag die wij derhalve moeten beantwoorden, is of er al dan niet een territoriaal beleid komt. Je kunt die vraag ook anders stellen, namelijk of inwoners van gebieden met problemen, zoals regio's met een lage bevolkingsdichtheid, bergstreken en eilanden, gebieden die - los van het BBP van de regio - moeite hebben om met de rest van Europa te concurreren, zullen kunnen rekenen op steun in het kader van een communautair territoriaal beleid.
Volgens mijn verslag zou het antwoord op die vraag 'ja? moeten zijn, en zouden wij op basis van ons solidariteitsbeginsel de inwoners van dergelijke gebieden communautaire steun moeten bieden. Dat is heel belangrijk want als wij bijvoorbeeld in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid een landbouwer steun verlenen, dan verlangen we van hem geen inkomstenopgave, en wanneer we een grote onderneming steun verlenen voor onderzoek en ontwikkeling, dan vragen wij die onderneming niet of zij al dan niet over middelen beschikt. Er is eenvoudig een beleid voor onderzoek en ontwikkeling en een gemeenschappelijk landbouwbeleid, en de steun wordt verleend overeenkomstig bepaalde verordeningen. Zo moet het territoriale beleid er ook uit komen te zien. De gebieden moeten dus steun ontvangen, los van de vraag of hun BBP zich onder of boven een bepaalde drempel bevindt. Ik ga ervan uit dat dit het geval zal zijn.
Ons verslag geeft de Conventie voor haar voorbereidingen een duidelijke boodschap. Wat wij voor ogen hebben is niet louter een economisch beleid - dan denken we aan geld -, en ook niet alleen sociale cohesie - dan denken we aan de bestrijding van sociale uitsluiting. Het beleid waarvoor in het verslag wordt gepleit is een beleid gericht op territoriale cohesie. Gebieden met een bergachtig karakter, lage bevolkingsdichtheid of insulaire status moeten specifieke steun ontvangen. Ik weet zeker dat de Raad, de Commissie en de commissaris zich meer gelegen zullen laten liggen aan het verslag van dit Parlement dan aan het verslag-Sapir.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte rapporteurs, allereerst zou ik het Parlement willen danken voor dit nieuwe debat over de toekomst van het cohesiebeleid. Deze uiting van dank is natuurlijk gericht aan beide rapporteurs, de heer Mastorakis en de heer Pomés Ruiz, naar wie ik aandachtig heb geluisterd, zoals naar u allen.
In deze vergaderzaal wordt op een cruciaal moment een nieuw debat over de toekomst van Europa gevoerd, dat overigens niet het laatste zal zijn. Over enkele maanden is de uitbreiding, de hereniging, van Europa immers een feit. Een Europa waarin, ik zeg het nogmaals, de economische, sociale en territoriale wanverhoudingen zich veel meer zullen doen gevoelen dan nu. De Unie telt dan een derde meer inwoners, een derde meer grondgebied en slechts vijf à zes procent meer rijkdommen. Dat is na de uitbreiding op 1 mei volgend jaar de realiteit in het verenigde Europa.
We moeten dan ook serieus stilstaan bij het beleid dat we thans voeren en waaraan ik met mijn collega's Anna Diamantopoulou en Franz Fischler invulling geef. Dat beleid moeten we objectief en scherpzinnig evalueren. We moeten ons proberen voor te stellen hoe het in de nieuwe periode 2007-2013 of 2011 eruit zal zien. De Commissie zal in het derde cohesieverslag, waaraan ik momenteel werk, met voorstellen voor die periode komen. Uiteraard buigt de Commissie zich tevens al een aantal maanden over de financiële perspectieven.
In het voorbijgaan wil ik graag ingaan op de sfeer waarin wij onze werkzaamheden verrichten en waarin ik sinds vier jaar met u samenwerk. Transparantie vormt daarvan de rode draad. We hebben geen geheime agenda. We spelen open kaart over de Structuurfondsen voor de komende periode. Sinds januari 2001 heeft de Commissie diverse documenten aangenomen en vóór publicatie als eerste aan het Parlement gepresenteerd, waaronder de mededeling die in het verslag van de heer Mastorakis centraal staat. In dit voortgangsverslag hebben we feiten en cijfers op een rij gezet. Ook geven we een aantal wegen aan die in de toekomst kunnen worden ingeslagen, zonder een vastomlijnde strategie te willen uitstippelen. Deze strategie zal aan bod komen in het derde cohesieverslag, dat eind dit jaar wordt gepubliceerd. Sinds het in mei 2001 gehouden forum over cohesie doet de Commissie openlijk een beroep op dit Parlement, zijn commissies, maar ook op lokale overheden, verenigingen van afgevaardigden en de lidstaten om bijdragen te leveren. Daarop hebben we veel respons gehad. Alles is volledig openbaar en op onze Internetsite na te lezen.
Het moge duidelijk zijn dat wij geen enkel voorstel of debat en geen enkele kritiek afwijzen. Mevrouw Miguélez Ramos heeft zojuist het verslag-Sapir aangehaald, waarover ik mij nogal kritisch heb uitgelaten. Niet om de daarin gestelde diagnose van de situatie in Europa en het feit dat we ons harder moeten inspannen voor concurrentievermogen, innovatie, onderzoek en onderwijs, maar wel om de conclusies, met name - zoals u heel juist heeft gesteld, mevrouw - het onzinnige idee om een streep door het regionale beleid te halen. Niettemin sta ik open voor alle opbouwende kritiek. Mevrouw Scallon heeft zoëven een aantal ideeën aangedragen die ik ter harte zal nemen. Het cohesiebeleid is geen heilige koe, geen onaantastbaar instrument. Integendeel, ik ben de afgelopen twee jaar juist steeds in gesprek gebleven met het Parlement, in het bijzonder met de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme (die nog een paar weken onder leiding staat van de heer Caveri, voor wie ik gisteren in een ander debat een dankwoord heb uitgesproken), de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole. Dat heeft zich daadwerkelijk vertaald in hervormingsvoorstellen. Een aantal van deze hervormingen wordt overigens reeds doorgevoerd, nog voordat de toekomstige programmeringsperiode is begonnen.
Wij willen het cohesiebeleid weliswaar hervormen, zelfs radicaal, maar niet volledig terugdraaien of weer in handen van de lidstaten geven. Ik wil geen halfslachtig cohesiebeleid. De heer Karas had het eerder over een aalmoes. Welnu, het cohesiebeleid, het solidariteitsbeleid dat Europa tot eer strekt, een van de mooiste en meest concrete beleidsinstrumenten van de Europese Unie, is géén liefdadigheidsbeleid.
Evenmin is het een blanco cheque voor de armste landen en gebieden. Het is niet zomaar een overdracht van middelen of fiscale regelingen van het ene naar het andere land. Met dit beleid komt iets anders tot uitdrukking. Het staat symbool voor een bepaald idee over Europa. Voor mij, zoals voor velen onder u, dames en heren, is dit idee over Europa niet dat van een supermarkt. Het cohesiebeleid heeft een symbolische waarde: het staat voor een gemeenschap, een belangrijke term, van regio's en staten die met elkaar delen, totdat zij op een dag, naar ik hoop, een politieke macht zijn.
Ik deel de visie van de heer Markov, die vandaag over dat idee van Europa heeft gesproken: hij sprak over een echt beleid dat zowel op convergentie is gericht waar dat nodig is, met name in de meest achtergestelde gebieden, als op concurrentievermogen voor allen, waarbij recht wordt gedaan aan regionale omstandigheden.
Mijnheer de Voorzitter, sommige Parlementsleden hebben gesteld dat dit beleid daadwerkelijk effect heeft gesorteerd, terwijl andere dat in twijfel hebben getrokken. Ik dank mevrouw Guy-Quint voor het onderstrepen van de belangrijke rol die het speelt. Ik ben het daarentegen niet met de heer Korakas eens dat het beleid heeft gefaald.
Uit de cijfers waarover u en ik beschikken blijkt niet dat alles perfect is, maar wel dat dit beleid in de vier cohesielanden resultaten heeft opgeleverd. Het BBP per inwoner is tussen 1988 en 2001 met tien punten gestegen. Dat is te danken aan de inspanningen van de landen zelf, maar ook aan de Europese steun. Uit door de lidstaten verstrekte cijfers over doelstelling 1-regio's maak ik op dat de gemiddelde rijkdom per inwoner in deze landen tussen 1989 en 2001 met zes punten is toegenomen. Dergelijke cijfers tonen aan dat het cohesiebeleid wel degelijk zinvol is. Nogmaals, we moeten het cohesiebeleid niet stopzetten, maar wel in een nieuw jasje steken.
We moeten het belang van de regionale situatie erkennen, wat niet alleen in bestuurlijk opzicht relevant is. In veel gebieden, met name die uit doelstelling 1, zie ik dat er vooruitgang is geboekt op het gebied van partnerschap, gelijkheid, evaluatie, programmering en planning. Dat is nu de waarde van het cohesiebeleid: niet alleen geld, maar ook modernisering van de manier van samenwerken en besturen.
Deze regionale situatie is ook op economisch en sociaal vlak van betekenis. Ieder gebied vraagt om zijn eigen aanpak en ik verbaas me er vaak over dat hieraan wel eens wordt voorbijgegaan. Aan mevrouw Schroedter, die zojuist heeft verzocht om een duurzame strategie, wil ik zeggen dat ik en mijn collega's daarop broeden bij het vastleggen van onze voorstellen in het derde cohesieverslag.
De belangrijkste politieke les die ik zou willen trekken uit de behandeling van de verslagen van de heren Mastorakis en Pomés Ruiz is dat onze beide instellingen de ambitie delen om een beleid op te stellen dat zich op iedereen richt, ruimte biedt voor regionale omstandigheden, zichtbaar is en is gebaseerd op de prioriteiten van de Gemeenschap.
We hebben geen tijd om uitgebreid in te gaan op de voorstellen van uw rapporteurs. Ik zou alleen in vogelvlucht zes punten willen aanstippen die in zekere zin de ruggengraat vormen van de hervorming zoals we die willen en kunnen bedenken.
Ten eerste gaat de aandacht nog meer uit naar regio's die in ontwikkeling achterblijven. Natuurlijk bevinden dergelijke regio's zich met name in alle nieuwe lidstaten, maar niet alleen daar. Ik wil tegen de heer Berend en zijn buurman, de heer Cocilovo, de heer Markov en mevrouw Wenzel-Perillo zeggen dat ik een billijke, communautaire oplossing zal vinden voor gebieden die het er statistisch slecht afbrengen. Momenteel gaan mijn gedachten uit naar een mogelijke doelstelling 1 bis om de specifieke problemen van deze gebieden aan te pakken.
Ten tweede de overeenstemming over steun voor concurrentievermogen in de regio's waar dat nodig is, met een beperkt aantal thematische prioriteiten die aansluiten op de grote Europese doelstellingen die in Lissabon en Göteborg zijn vastgelegd. Nu ik het heb over concurrentievermogen in alle regio's, zou ik de heer Duin willen zeggen dat de nieuwe doelstelling 2 zoals ik me die voorstel zeer doelgericht en gedecentraliseerd zal zijn, in lijn met de prioritaire doelstellingen van Göteborg en Lissabon. Met andere woorden, een aantal Parlementsleden heeft kritiek geuit op de versnippering waartoe dit aspect van het regionale beleid kan leiden, dat uitgaat van regelingen of maatregelen waartoe in Berlijn is besloten. Deze versnippering moet naar mijn oordeel worden beperkt en zelfs geheel worden tegengegaan door beleid in het kader van doelstelling 2, als die blijft bestaan, te richten op de doelstellingen en prioriteiten van Lissabon.
Dames en heren, niettemin weten velen van u dat er zich ook in ontwikkelde gebieden zeer ernstige, soms dramatische en onwaardige situaties kunnen voordoen, vaak zelfs, met name in achterstandswijken waar sprake is van clandestiene immigratie. Ook kan dit gebeuren door industriële herstructurering ten gevolge van de interne markt, waarbij industriegebieden het zwaar moeten ontgelden. Soms doen zich onvoorziene gebeurtenissen voor door klimaatfactoren. De heer Ferrández Lezaun heeft hier zonet, zoals ik gisteravond, gesproken over de situatie in Portugal na de bosbranden. In deze gebieden, die volledig zijn afgebrand, moeten banen komen. De inwoners hebben met de bossen immers ook hun werk in vlammen zien opgaan! Het is dus duidelijk dat de Europese Unie zich ook actief solidair moet opstellen in gebieden die niet noodzakelijkerwijs onder doelstelling 1 vallen.
Een derde punt waarop we op één lijn zitten, is de aanzienlijke versterking van de samenwerking, die ook symbolisch is voor de Europese Unie, met name op het gebied van arbeid en grensoverschrijdende projecten.
Een vierde punt, dat de heer Pomés Ruiz in zijn verslag beschrijft, betreft de territoriale dimensie van het cohesiebeleid. De heer Pohjamo en mevrouw Kauppi hebben zojuist perfect beschreven hoe de situatie is in noordelijke regio's, die ik overigens heb bezocht in Zweden en Finland. De heer Santini heeft dat gedaan voor berggebieden. De omstandigheden in bergachtige regio's hoeft u mij trouwens niet uit te leggen, mijnheer Santini. Ik ben twintig jaar lid geweest van het regiobestuur in een berggebied. De heer Segni is ingegaan op eilanden. Het zijn allemaal schetsen van de realiteit in regio's met structurele handicaps waardoor de tenuitvoerlegging van Europees beleid daar meer moeite kost dan elders. We moeten deze realiteit dan ook onder ogen zien, misschien zoals de heer Hatzidakis zonet heeft voorgesteld, of door middel van een amendement, en de subsidiebedragen verhogen. Nogmaals, ik neem alle ideeën mee, vooral de voorstellen van de heer Pomés Ruiz. Wanneer ik de nieuwe voorstellen vorm ga geven, zal ik me niet alleen gesteund weten door het Parlement, maar ook door de nieuwe Europese Grondwet. Ik heb aan de werkzaamheden van het praesidium van de Conventie mogen deelnemen en ik was erop gespitst om het concept van territoriale samenhang in de Europese Grondwet verankerd te krijgen. Ik hoop dat de staatshoofden en regeringsleiders het erin zullen opnemen. Dit concept vormt zowel een aanvulling op als een versterking van het concept en de noodzaak van economische en sociale samenhang.
Tot slot een laatste punt waarover we het eens zijn: er moet een eenvoudiger en efficiënter programmerings-, beheer- en controlesysteem komen, zodat er niet steeds wordt afgegeven op de Brusselse bureaucratie, zoals de heer Virrankoski zojuist deed. Dames en heren, er vallen in Brussel ongetwijfeld bureaucraten en technocratie te bespeuren. Maar wie goed zoekt, zal ook buiten Brussel bureaucratie tegenkomen. Als u constateert dat de tenuitvoerlegging van de Structuurfondsen in uw regio's en landen moeizaam verloopt, dan is dat waarschijnlijk deels te wijten aan de complexe regelgeving uit Brussel. Dat komt overigens door de regelgeving uit Berlijn waaraan ik me moet houden. Er liggen ook objectieve redenen aan ten grondslag. Ik kan geen exacte cijfers verstrekken over het beheer van de Structuurfondsen en op basis van correcte gegevens verantwoording afleggen aan het Parlement en de Rekenkamer als ik geen controle kan uitvoeren.
Maar u weet ook dat de problemen deels zijn terug te voeren op de complexe wijze waarop de fondsen door de lidstaten zelf worden beheerd. Dit alles is uiteraard voor vereenvoudiging vatbaar, en ook op dit punt ben ik bereid om met belangrijke wijzigingen te komen, zelfs met nieuwe ideeën. De heer Bradbourn heeft zijn bedenkingen bij het idee van tripartiete overeenkomsten. Het is niet de bedoeling de lidstaten uit te schakelen. Tripartiete overeenkomsten kunnen een idee zijn om Brussel, nationale hoofdsteden en regio's te laten samenwerken bij het opstellen van regionale beleidsprogramma's. Dit waren een aantal punten die ik onderschrijf, net zoals uiteraard de financiële ambitie waarop dit beleid moet zijn gebaseerd. Dit is geen geschikt moment om hierop uitgebreid in te gaan, maar ik heb zelf een geloofwaardigheidsgrens gesteld van 0,45 procent van het BBP van de EU.
De diverse sprekers hebben heel veel punten aangestipt. Ook al citeer ik niet ieder van u, ik heb aandachtig kennis genomen van al uw opmerkingen. Ik zal dan ook afsluiten met de specifieke situatie van ultraperifere gebieden, waarop mevrouw Sudre, de heer Fruteau en de heer Marques ook hebben gewezen. Ook op dat punt heb ik er werk van gemaakt om de waarborgen van artikel 299 in versterkte vorm verankerd te zien in het nieuwe artikel 326 van de Grondwet. Voorts deel ik de zorg van de heren Karas en Esclopé over diensten van algemeen belang, vooral in de meest problematische gebieden.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ter afsluiting wil ik de hoop uitspreken dat er na de ophanden zijnde publicatie van het derde cohesieverslag snel een debat op gang zal komen, ondanks de Europese verkiezingen volgend jaar of de vervanging van de Commissie. We hebben geen tijd te verliezen en moeten naar aanleiding van de Commissievoorstellen spijkers met koppen slaan. Er staat heel wat op het spel. We moeten proberen een nieuw tijdschema op te stellen zodat de regio's en de lidstaten op korte termijn weten waar ze aan toe zijn. Ze moeten zo mogelijk vóór het aflopen van de huidige programmeringsperiode op de hoogte zijn van het beleid en de regelingen. Zo kan de onderhandeling met de regio's vóór eind 2006 van start gaan. In alle regio's kan dan het startschot worden gegeven voor de uitvoering van projecten en programma's, met name daar waar de problemen het ernstigst zijn. Dat zou meteen bij aanvang van de volgende programmeringsperiode zijn, in 2007, en niet pas twee jaar later, zoals ik na Berlijn heb gezien. Zover zijn we nog niet, maar ik wilde deze mogelijke gang van zaken wel aan u voorleggen.
Vooralsnog moeten we het debat voeren, wat moeilijk is omdat het cohesiebeleid wordt gehekeld en soms zelfs veroordeeld. Persoonlijk zal ik het uitentreuren blijven toelichten en op een open, constructieve manier verdedigen. Tegelijkertijd sta ik open voor kritiek en voorstellen. In deze geest heb ik de conclusies van uw beide rapporteurs aandachtig in me opgenomen en kennis genomen van de doorgaans constructieve steun van het Parlement voor dit beleid. Nogmaals, het vormt een van de mooiste, meest concrete beleidsvormen van de Europese Unie. Het is geen passief, maar actief solidariteitsbeleid, dat Europa eer aandoet.
De Voorzitter.
Het gecombineerde debat is gesloten.
De stemming vindt vanmiddag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0263/2003) van de heer Ingo Schmitt, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake onderhandelingen over en de tenuitvoerlegging van overeenkomsten inzake luchtdiensten tussen lidstaten en derde landen (COM(2003) 94 - C5-0065/2003 - 2003/0044(COD)).

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, aangezien mevrouw De Palacio bij wijze van uitzondering verplichtingen buiten Straatsburg heeft, heeft ze mij verzocht haar plaats in te nemen voor het verslag van de heer Schmitt. Graag licht ik namens haar het standpunt van de Commissie toe over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake onderhandelingen over en de tenuitvoerlegging van overeenkomsten inzake luchtdiensten tussen lidstaten en derde landen.
In november 2002 heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen een historisch arrest gewezen over internationaal luchtvervoer. Aan dit arrest moet nu gevolg worden gegeven en het onderhavige voorstel vormt daarbij een cruciaal element. In acht zaken die de Commissie tegen verschillende lidstaten had aangespannen, heeft het Hof verklaard dat de Gemeenschap in veel luchtvaartkwesties over juridische bevoegdheden beschikt. Het Hof heeft geconcludeerd dat de lidstaten onrechtmatig hadden gehandeld door zelfstandig bilaterale overeenkomsten te sluiten. Aangezien de Gemeenschap en de lidstaten momenteel bevoegdheden delen op het gebied van luchtvervoer, is het aan de Gemeenschap om in internationale onderhandelingen het initiatief te nemen. Dat is de gangbare praktijk. De werkelijkheid is echter gecompliceerder. De lidstaten hebben onderling namelijk zo'n tweeduizend bilaterale overeenkomsten gesloten. De Commissie kan deze onmogelijk allemaal in goede banen leiden. Er moet dus een oplossing worden gevonden waarbij de lidstaten in een juridisch aanvaardbaar kader bepaalde onderhandelingen mogen blijven voeren.
Met het voorstel dat nu op tafel ligt moet dat de lidstaten mogelijk worden gemaakt. Het idee is heel eenvoudig: de lidstaten moeten alle geplande onderhandelingen aan de Commissie en de andere lidstaten melden. Zo kan de Commissie nagaan of de voorgenomen maatregelen stroken met het Gemeenschapsrecht en eventuele gemeenschappelijke belangen vaststellen. Ook de andere lidstaten kunnen dan bekijken of er gemeenschappelijke problemen zijn. Zijn de onderhandelingen eenmaal afgerond, dan moeten de lidstaten de resultaten doorgeven aan de Commissie, die de overeenkomst zal toestaan indien deze niet indruist tegen het Gemeenschapsrecht en het vervoerbeleid van de Gemeenschap.
Daarnaast worden de lidstaten er in het voorstel toe verplicht het principe van non-discriminatie in acht te nemen, zodat alle luchtvaartmaatschappijen in de Gemeenschap gelijk worden behandeld. Zo wordt voorkomen dat de lidstaten hun nationale maatschappijen voorrang geven. Het Hof van Justitie heeft duidelijk gesteld dat alle in een lidstaat gevestigde luchtvaartmaatschappijen gelijk moeten worden behandeld.
Bij de behandeling van dit voorstel zijn twee aspecten van belang. Zoals in de praktijk reeds gangbaar is, moeten alle internationale luchtvaartonderhandelingen op Europees niveau worden gevoerd. Dit voorstel vormt een bijzondere en ongebruikelijke toestemming waarmee eerder gesloten bilaterale overeenkomsten in de luchtvaart worden erkend. Het vormt een evenwicht tussen naleving van het Gemeenschapsrecht en de invoering van een pragmatisch systeem. Vanwege het bijzondere karakter van deze autorisatie moeten de werkzaamheden van de lidstaten zowel voor als na onderhandelingen systematisch worden gecontroleerd om misbruik te voorkomen.
Ten tweede heeft de Raad het voorstel bestudeerd en in beginsel goedgekeurd, mits er een aantal verbeteringen of wijzigingen in worden aangebracht. Zo staat de Raad achter het idee dat ik eerder heb toegelicht om onderhandelingen vooraf te melden en de resultaten ervan naderhand te laten goedkeuren. De lidstaten willen flexibele regels, zodat ze onderhandelingen kunnen blijven voeren met hun bilaterale partners. De Commissie is verheugd dat de Raad haar voorstel positief heeft ontvangen en hoopt dat de definitieve goedkeuring niet te lang op zich zal laten wachten.
In het licht van het voorgaande nodig ik u, Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uit om de ontwikkeling te volgen van de aanpak die wij voorstaan en die ik namens mevrouw De Palacio hier heb uiteengezet.

Schmitt (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren. We bespreken vandaag inderdaad een verordening betreffende de onderhandelingen en de sluiting van overeenkomsten inzake luchtdiensten. Hiermee komt een einde aan een controverse die de Commissie en de lidstaten jarenlang heeft beziggehouden. Deze controverse is helaas niet beslecht door de politiek op een moment dat dat nog zinvol was geweest; hier was uiteindelijk een uitspraak van het Europese Hof van Justitie voor nodig.
In het verleden hebben de lidstaten steeds bilaterale overeenkomsten inzake luchtdiensten gesloten, wat er toe leidde dat de interne markt, die in 1992 is gerealiseerd, op het gebied van de luchtvaart is uitgehold. Daardoor zijn de luchtvaartmaatschappijen kansen misgelopen. Het is dan ook de hoogste tijd dat de Europese Unie en de VS een akkoord sluiten om Europa dezelfde kansen te bieden die de VS al jaren in onze lidstaten krijgen.
Ik ben het niet helemaal eens met het betoog van de Commissie, en dat heb ik in mijn verslag ook duidelijk gemaakt. De Commissie is waarschijnlijk tamelijk gefrustreerd over haar jarenlange pogingen de Raad ertoe te bewegen haar een onderhandelingsmandaat te geven, en heeft daarom gewezen op de strijdigheid met het gemeenschapsrecht; mogelijk heeft ze daarmee het kind met het badwater weggegooid. Als commissaris Barnier bedoelde dat de Raad al min of meer geaccepteerd heeft dat de lidstaten in de toekomst de uitkomst van bilaterale onderhandelingen ter goedkeuring moeten voorleggen, dan hebben we naar mijn mening het subsidiariteitsbeginsel, waar we in het verleden al zo vaak over gediscussieerd hebben en dat we zelfs in het constitutioneel verdrag hebben opgenomen, wel heel ver achter ons gelaten. De Commissie mag dan gefrustreerd zijn, maar ik kan mij absoluut niet vinden in haar poging de lidstaten zo te betuttelen bij een voor hun nationale luchtvaartmaatschappijen zo belangrijke kwestie.
Het staat terecht buiten kijf dat de Gemeenschap in de toekomst op bepaalde gebieden de onderhandelingen zal voeren, al was het maar om gelijkwaardigheid te bereiken. Maar u heeft er met recht op gewezen dat er ruim tweeduizend nationale bilaterale overeenkomsten inzake luchtdiensten zijn. Deze overeenkomsten zullen verder ontwikkeld en onderhouden moeten worden, en er zullen nieuwe overeenkomsten worden gesloten. Ik ben van mening dat de soevereiniteit van de lidstaten behouden moet blijven daar waar geen noodzaak tot een gemeenschappelijk akkoord bestaat. Uiteraard moeten deze nationale akkoorden in overeenstemming zijn met het gemeenschapsrecht, maar het kan niet zo zijn dat de spontaniteit en soevereiniteit van de lidstaten zo beperkt worden dat bij wijze van spreken bij elk akkoord zowel het begin als het resultaat van de onderhandelingen aan de Commissie gemeld en ter goedkeuring voorgelegd moeten worden.
Nogmaals, ik heb dit in mijn verslag wat anders proberen te beschrijven, en heb niet het voorstel van de Commissie gevolgd zoals commissaris Barnier het nog eens heeft uitgelegd. De Commissie moet zich beperken tot die gebieden waar de Gemeenschap dient te onderhandelen, en voor de rest moeten de lidstaten het recht houden zelf onderhandelingen te voeren, uiteraard in overeenstemming met het gemeenschapsrecht. Indien nodig moet de Commissie natuurlijk kunnen ingrijpen.
Ik ben ervan overtuigd dat de controverse binnenkort is afgelopen, dat de Raad, de Commissie en het Parlement uiterlijk in tweede lezing tot een oplossing zullen komen. Onlangs vonden er in deze richting nog gesprekken plaats, omdat alle partijen bereid zijn de ander voor een deel tegemoet te komen. De lidstaten willen zich er wel toe laten verplichten bepaalde standaardclausules in toekomstige overeenkomsten inzake luchtdiensten op te nemen. Daarom denk ik dat we er in de nabije toekomst in zullen slagen de dingen zo te regelen, dat alle partijen zich ondanks hun uiteenlopende standpunten toch zullen kunnen vinden in het eindresultaat.
Een laatste punt voordat we straks tot stemming overgaan betreft amendement 17. Volgens dit amendement, dat in de commissie helaas - en ik gebruik dat woord weloverwogen - met meerderheid van stemmen is aangenomen, dient het beginsel 'de vervuiler betaalt' een rol te spelen bij toekomstige overeenkomsten. Ik wil nogmaals benadrukken dat het bij de onderhandelingen over akkoorden inzake luchtdiensten slechts draait om de vraag welke verkeersrechten verleend en welke toegepast kunnen worden. Ik begrijp dan ook echt niet wat het beginsel 'de vervuiler betaalt' te maken heeft met een overeenkomst inzake luchtdiensten, waarbij het immers om deze verkeersrechten gaat. We kunnen wel van alles in een verordening zetten, maar als er zaken in staan die op het betreffende gebied irrelevant zijn, dan moeten we die er ook weer uit verwijderen. Ik verzoek u dan ook straks tegen dit amendement te stemmen.
(Langdurig applaus)

Jarzembowski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Uiteraard steunt mijn fractie een geleidelijke aanpak zoals de rapporteur deze voorstelt, omdat dit naar onze mening de juiste is. Als ik de heer Barnier goed begrepen heb, is hij een beetje opgeschoven in de richting van de rapporteur, want aanvankelijk zei de Commissie nog min of meer dat de lidstaten alle bestaande overeenkomsten inzake luchtdiensten moesten annuleren, en dat zij alles opnieuw zou regelen.
Als ik het goed begrepen heb, is de heer Barnier op onze lijn komen zitten. Er zijn immers twee dingen waar we op moeten letten: we moeten de uitspraak van het Europese Hof van Justitie ten uitvoer leggen, en in die context eerlijke concurrentieverhoudingen voor onze Europese luchtvaartmaatschappijen tegenover niet-lidstaten scheppen. Dit is een belangrijke opgave. We moeten echter ook beseffen dat de luchtvaartmaatschappijen behoefte hebben aan rechtszekerheid in hun overeenkomsten inzake luchtdiensten met landen buiten de Unie. Daarom is het niet mogelijk alle overeenkomsten gewoon op te zeggen zonder dat er een alternatief is. Allereerst moeten alleen die zaken worden aangepakt waarvoor de Commissie over genoeg mankracht beschikt. Daarom is het goed, mijnheer Barnier, dat u het voorstel van de rapporteur voor een gefaseerde benadering volgt.
De belangrijkste overeenkomst is die met de VS. Wij willen dat er op de markt van het transatlantische luchtverkeer redelijke regels gelden met betrekking tot markttoegang en concurrentie. Ik hoop dat de commissaris binnenkort aan de commissie komt vertellen in hoeverre de onderhandelingen met de VS zijn voorbereid en wanneer zij zullen beginnen. De overeenkomst met de VS is voor al onze luchtvaartmaatschappijen, of het nu Air France, British Airways of Lufthansa is, in economisch opzicht het belangrijkst. We moeten derhalve goede afspraken maken, mede omdat dat van groot belang is voor de onderlinge concurrentie. Ik hoop daarom dat we snel vooruitgang zullen boeken.
Wanneer we met de VS afspraken over een open luchtruim met eerlijke concurrentieverhoudingen hebben gemaakt kunnen deze, de rapporteur zei het al, als model dienen voor landen die al een vergelijkbare geliberaliseerde markt hebben of willen creëren.
Ten slotte wil ik nog zeggen dat we bovendien dringend met Rusland moeten praten, omdat de voorwaarden die Rusland aan onze luchtvaartmaatschappijen stelt in feite onacceptabel zijn. We moeten daarom beginnen bij de VS, maar mogen Rusland niet uit het oog verliezen.
Simpson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de rapporteur bedanken voor zijn inspanningen ten aanzien van dit verslag.
De discussie heeft zich tot nu toe toegespitst op het belang van deze bilaterale luchtvaartverdragen. De kwestie van de Verenigde Staten is er heel terecht als de belangrijkste uitgelicht. Wat ik echter niet wil, is dat we zo geobsedeerd raken door een overeenkomst met de Verenigde Staten dat dat ten koste gaat van een overeenkomst met de andere derde landen. Australië, Nieuw-Zeeland, Singapore en Japan wachten ook op een overeenkomst. We moeten zeker het belang van een overeenkomst met de Verenigde Staten benadrukken, maar we mogen niet uit het oog verliezen dat dit verslag over de betrekkingen met andere landen in het algemeen gaat en niet alleen met de Verenigde Staten.
Wat mij zorgen baart, is dat de Verenigde Staten dit als een gouden kans zullen zien om, zoals ze altijd hebben gedaan, de beste routes naar Europa eruit te pikken. De Amerikanen noemen dat 'een vroege oogst?. Zij pikken de lekkerste hapjes eruit en wij in de Europese Unie moeten het doen met de achtergebleven kruimels. Daarom is het van belang dat er een verslag is waarmee dit wordt voorkomen.
We hebben wat moeite met bepaalde amendementen, in het bijzonder amendement 16, waarmee artikel 4 wordt geschrapt. We hebben ook problemen met de amendementen 6, 7 en 14. We sluiten ons aan bij wat de heer Schmitt over amendement 17 heeft gezegd, maar dit krijg je nu eenmaal als je de Groenen toestaat om verslagen over vervoerskwesties te kapen, waar zij een handje van hebben. Het beginsel 'de vervuiler betaalt' is belangrijk, maar heeft niets te maken met een technisch besluit dat voortvloeit uit een arrest van het Europees Hof van Justitie.
Tot slot wil ik nog op persoonlijke titel opmerken dat mijn fractie amendement 4 weliswaar steunt, maar dat de Britse afvaardiging en ikzelf er moeite mee hebben. Onder voorbehoud van de genoemde punten steunen wij het verslag van de heer Schmitt, maar we hebben onze bedenkingen bij deze zes amendementen en in het bijzonder amendement 16.

Vermeer (ELDR).
Voorzitter, geachte collega's, ik wil de heer Schmitt bedanken voor zijn inzet die geleid heeft tot het verslag waarover vandaag gestemd zal worden. In principe vind ik het belangrijk dat we alleen datgene Europees regelen wat ook een meerwaarde heeft. Eigenlijk zijn dit onderwerpen waar we in Europees verband vooral de zaken goed moeten organiseren. Ik ben dus toch zeer kritisch over de wending en de richting die mijn collega Schmitt heeft gekozen met dit verslag. Ik vind dat er te veel afbreuk gedaan wordt aan de bevoegdheden van de Europese Commissie, op dit gebied onlangs via de tussenkomst van het Europees Hof heeft afgedwongen. Zelf zou ik graag zien dat de Commissie in deze ruime bevoegdheden heeft, om erop toe te zien dat alle bilaterale luchtvaartverdragen tussen de EU en derde landen volgens hetzelfde principe worden overeengekomen. Dit om te voorkomen dat er een onnatuurlijke fragmentatie van de Europese luchtvaartmarkt optreedt en ervoor te zorgen dat de vele bilaterale verdragen van nu tot het verleden gaan behoren.
Het oudste open-sky verdrag van Europa, dat van Nederland met Amerika, valt nog niet onder de uitspraak, omdat dit uit 1991 stamt en dus nog dateert van voor de oprichting van de interne markt. Dit verdrag zal echter wel niet houdbaar blijken, als nu alle andere soortgelijke bilaterale verdragen niet meer toelaatbaar worden geacht.
Ik sta echter erg kritisch tegenover sommige amendementen in dit verslag, en ik zou me kunnen voorstellen dat de Nederlandse overheid zich opnieuw tot het Hof zal wenden als ze zouden worden aangenomen. En dan zouden dus de huidige afspraken met de Verenigde Staten met een paar jaar worden vertraagd. Ik maak me grote zorgen over amendement 13, dat lidstaten toestaat om een commentaar van de Commissie op bilaterale overeenkomsten met derde landen naast zich neer te leggen. De amendementen 2 en 15 laten toe dat monopolierechten van specifieke luchtvaartmaatschappijen op bepaalde routes onaangetast blijven. Verder wordt in amendementen 3 en 16 aan de Commissie de verificatieprocedure, waarmee zij bezwaar kan maken tegen bilaterale afspraken tussen een EU-lidstaat en een derde land, in haar geheel ontnomen. Ook krijgt de Raad in de amendement 5 de bevoegdheid om de Commissie via de comitologieprocedure te overrulen. Voorts krijgen lidstaten, in amendementen 6 en 7, de mogelijkheid om nationale belangen zwaar mee te laten wegen bij het sluiten van nieuwe bilaterale luchtvaartverdragen. Ook de luchtvaartmaatschappijen zelf worden gedupeerd als de amendementen 4 en 18 worden aangenomen, want dan zullen ze slecht geïnformeerd worden over eventuele nieuwe onderhandelingen en zal over wat is afgesproken weinig transparantie bestaan. Kortom, ik had het gevoel dat we blij zouden moeten zijn met de uitspraak van het Europese Hof, maar nu blijkt dat een werkelijke, eerlijke open concurrentie op de Europese luchtvaartmarkt nog niet zo belangrijk is en dat we de bevoegdheid kennelijk willen indammen. Ik hoop dus dat we de amendementen niet aanvaarden en anders ben ik genoodzaakt tegen te stemmen.

Foster (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag mijn collega, de heer Schmitt, bedanken voor al zijn inspanningen ten behoeve van dit voorstel.
Het is bijna vier jaar geleden dat we ons verslag over de wereldwijde uitdagingen voor de interne markt in het Parlement afrondden. Daarin spraken we ons uit vóór algemene steun aan een gemeenschappelijke transatlantische luchtvaartzone. Ik sta achter het besluit om de Commissie een mandaat te geven om met de VS te onderhandelen over een open luchtvaartzone ter vervanging van de huidige bilaterale overeenkomsten en de eigendomsbeperkingen waardoor de luchtvaartsector zich niet mondiaal kan ontwikkelen. We mogen echter niet te lichtvaardig denken over de moeilijkheden die kunnen ontstaan.
Daarom zou ik graag willen horen hoe de Commissie over de volgende punten denkt. Mevrouw Palacio is hier vandaag weliswaar niet aanwezig, maar ik stel een schriftelijke reactie zeer op prijs.
In de eerste plaats wil ik de commissaris om de garantie vragen dat bestaande bilaterale luchtvaartovereenkomsten met derde landen niet worden opgezegd of voor onbepaalde tijd worden opgeschort terwijl de communautaire overeenkomsten worden uitgewerkt. Het is essentieel dat de normale activiteiten gewoon kunnen doorgaan.
In de tweede plaats wil ik de Commissie vragen om ons de garantie te geven dat zij zich tijdens de onderhandelingen niet door de onderhandelaars van de VS laat verleiden om, als eerste stap, akkoord te gaan met een zogenaamde 'vroege oogst?. Hiermee zou weliswaar worden voldaan aan de huidige onderhandelingseisen van de VS, maar wordt een volledige liberalisatie veel minder waarschijnlijk.
In de derde plaats wil ik de Commissie vragen wat haar opstelling is ten aanzien van de belangrijke kwestie van de enorme injectie van 11 miljard dollar die de Amerikaanse industrie heeft gekregen na 11 september en het Fly America-programma en het CRAF-programma ter waarde van in totaal 775 miljoen dollar. Deze regelingen verstoren de concurrentieverhoudingen en zijn niet verenigbaar met bestaande bilaterale afspraken en een toekomstige liberalisatie tussen Europa en de VS.
In de vierde plaats wil ik de commissaris vragen of zij ons tevens kan garanderen dat ook de luchtvaartindustrie direct betrokken zal zijn bij deze onderhandelingen, zoals momenteel internationaal gebruikelijk is. Aangezien een geslaagde overeenkomst tussen de EU en de VS model zal staan voor verdere liberalisatie op mondiaal niveau, wil ik de Commissie tot slot vragen om ons de garantie te geven dat zij niet om verdere mandaten zal vragen voordat er een geslaagde overeenkomst met de VS is bereikt.

Wiersma (PSE).
Voorzitter, in aansluiting op wat een aantal collega's al heeft gezegd, ik denk dat het belangrijk is te onderstrepen dat wat we vandaag doen het begin is van een belangrijk proces, waarbij de Europese Unie en de Commissie een belangrijke rol gaan spelen op het gebied van luchtvaartonderhandelingen. Op zich een belangrijke doorbraak, die ook ertoe leidt dat de Europese Commissie nu een mandaat heeft om bijvoorbeeld met de VS te gaan onderhandelen namens de hele Europese Unie . Dat kan natuurlijk grote voordelen opleveren, maar alleen indien dit mandaat zo helder is dat de Europese Unie ook met één stem kan spreken en kan onderhandelen. Van andere terreinen weten we hoe vaak dat ook heel moeilijk blijkt te zijn, zeker wanneer we zaken moeten doen met de Verenigde Staten.
Intussen moeten de lidstaten wel kunnen blijven onderhandelen met bilaterale partners . Daarvoor is het nodig dat het proces intern bij de Europese Unie goed wordt georganiseerd. Daarom spreekt het voorstel van de rapporteur ook zeer aan om niet alles tegelijk te doen maar zich in de eerste plaats, in een eerste fase, te concentreren op de Verenigde Staten. De ervaring daarbij opgedaan zal natuurlijk ook goed van pas komen in volgende fases. Men voorkomt daarbij ook de verwarring die zou ontstaan wanneer de Commissie meteen alle bilaterale zaken en onderhandelingen naar zich toe zou trekken of daarop complete controle zou moeten uitoefenen.
Ik steun wat mijn collega Brian Simpson heeft gezegd. Het is natuurlijk ingewikkeld - dat blijkt uit de amendementen - om een goede formule te vinden voor de rol van de Commissie enerzijds en de rol van de lidstaten anderzijds, die natuurlijk ook de belangen van de luchtvaart in de gaten moeten houden, om daar een goede balans te vinden. Ik vind het wel van belang om in ervoor te zorgen dat het Europees Parlement en de lidstaten, maar ook de luchtvaartmaatschappijen , een rol kunnen spelen in dat proces, maar ook bij de uitvoering van hun nieuwe regels hun invloed kunnen uitoefenen. Het gaat om een ingrijpende operatie die de Europese luchtvaart meer kansen kan opleveren, maar er bestaat ook het risico, en dat wil ik met nadruk zeggen, van een uitkomst die ongewenste verschuivingen met zich meebrengt en daarmee nadelige effecten kan hebben op werkgelegenheid in sommige landen.
Ik denk dat dit punt van de werkgelegenheid, de belangen van onze eigen luchtvaartmaatschappijen, in het proces goed op de agenda moeten blijven staan.

Vatanen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, dit is al mijn tweede interventie binnen een uur en dat is uitzonderlijk! Nu kan ik het de rest van het najaar rustiger aan doen.
Ik ben blij dat wij eindelijk een gemeenschappelijk Europees beleid voor het luchtverkeer krijgen, omdat de huidige situatie absurd is en herzien moet worden. De uitspraak van vorig jaar van het Europees Hof van Justitie was zeer positief nieuws. Vóór de uitspraak had de Verenigde Staten dankzij bilaterale verdragen de lidstaten in een ware wurggreep. De open skies-overeenkomsten hebben fusies tussen onze luchtvaartmaatschappijen belemmerd, omdat men alleen naar de Verenigde Staten mocht vliegen uit het land waarin de Europese maatschappij staat geregistreerd. De onmogelijkheid van fusies heeft ervoor gezorgd dat onze luchtverkeersmarkten versnipperd bleven, wat op zijn beurt het concurrentievermogen van onze luchtvaartmaatschappijen heeft verslechterd en tot een hoog prijsniveau heeft geleid. Het belang van de consument staat weer eens in de schaduw van de bereikte voordelen.
In plaats van een beperkte nationale benadering zou men moeten inzien dat de nationale luchtvaartmaatschappijen geen absolute waarde zijn, maar dat daarentegen goedkope en doeltreffende vluchten dat wel zijn, omdat de klant - de Europeaan - altijd gelijk heeft. Daarom moet een beschaafde mondialisering ook in deze sector met open armen worden ontvangen en in het voordeel van de burgers worden aangepast. De voorstellen van de Commissie betreffende de luchtverkeersverdragen zijn daarom volledig op hun plaats. Ik wil ook rapporteur Schmitt bedanken voor zijn grondige en pragmatische benadering.
Als het herfst wordt, vliegen de vogels naar het zuiden. Als wij toestaan dat de concurrentie in het luchtverkeer toeneemt, hebben ook de minder draagkrachtige Europeanen de mogelijkheid hen al vliegend te volgen.

Barnier
Ik dank de heer Ari Vatanen voor de poëtische wending die hij aan het eind van zijn betoog aan deze discussie heeft weten te geven. Natuurlijk heb ik naar u allen geluisterd en zal ik mevrouw De Palacio op de hoogte stellen van alle opmerkingen. Ook hebben wij, Mijnheer de Voorzitter, het standpunt van de Commissie over de ingediende amendementen aan het secretariaat van het Parlement doen toekomen

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vanmiddag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0254/2003) van de heer Mark Watts, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Gemeenschap en de Volksrepubliek China (6049/1/2003 REV 1- COM(2002) 97 - C5-0062/2003 - 2002/0048(CNS)).

Watts (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, de zeevaartsector is een belangrijke bedrijfstak en werkgever in Europa. 40 procent van de handel binnen de EU vindt al plaats over zee of via binnenwateren. Het leeuwendeel van onze handel met de rest van de wereld gaat over zee. Degenen onder ons die het gebruik van milieuvriendelijkere middelen van transport willen stimuleren zijn verheugd over elke maatregel die het vervoer over zee aanmoedigt. In dit verband ben ik als uw rapporteur blij met de overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Gemeenschap en de Volksrepubliek China.
China is de op twee na grootste handelspartner van de EU buiten Europa, wat betekent dat de Chinese markt van grote betekenis is voor de Europese scheepvaart. De groei van de handel met China betekent een belangrijke stimulans van de werkgelegenheid en biedt tevens de gelegenheid om de zeevaartsector verder te ontwikkelen teneinde de handel over zee nog meer te bevorderen. In de afgelopen tien jaar hebben de betrekkingen met China zich op een positieve manier ontwikkeld, met name in de zeevaartsector, en hebben de meeste lidstaten bilaterale overeenkomsten met China gesloten. Het belangrijkste doel van dit voorstel is om een EU-brede overeenkomst te sluiten om de omstandigheden van zeevervoersdiensten tussen China en de EU te verbeteren. De overeenkomst heeft dan ook betrekking op internationale zeevervoersdiensten en logistieke diensten tussen de havens van China en van de lidstaten en op internationale zeevervoersdiensten tussen de havens van de EU.
Wat betreft de toegang tot havens en het gebruik van infrastructuur waarborgen de contractpartijen bijvoorbeeld een niet-discriminerende behandeling van elkaars vaartuigen. Hetzelfde beginsel is van toepassing op bijbehorende vergoedingen en heffingen en douaneformaliteiten. De overeenkomst wordt gesloten voor een periode van vijf jaar en wordt jaarlijks stilzwijgend herzien. De overeenkomst dient slechts ter vervanging van de handelsbepalingen van de bestaande bilaterale maritieme overeenkomsten. Ik ben vooral verheugd over twee belangrijke elementen van deze overeenkomst. Ten eerste geldt de afspraak dat, als deze overeenkomst minder gunstig uitpakt dan de bestaande bilaterale overeenkomsten, de gunstigste voorwaarden gelden. Ten tweede doet het mij genoegen dat de Commissie informeel heeft aangegeven dat zij rederijen die worden gediscrimineerd de helpende hand zal bieden door de zaak informeel rechtstreeks aanhangig te maken bij de Chinese autoriteiten en zo een mogelijk langdurige en kostbare procesgang te voorkomen.
Ik wil de Commissie graag persoonlijk bedanken voor haar medewerking op dat punt. Er zijn echter nog enkele kwesties die ik als rapporteur zorgwekkend vind. Deze overeenkomst met China heeft ook betrekking op vaartuigen die onder de vlag van een derde land varen, maar het eigendom zijn van of geëxploiteerd worden door een rederij die gevestigd is in China of een lidstaat van de EU. Met andere woorden, hierdoor zetten we in feite de deur open voor schepen die onder goedkope vlag varen.
Na de rampen met de Erika en de Prestige ligt het voor de hand om de Commissie te vragen of het wel zo'n goed idee is om Europese of Chinese rederijen die hun schepen in derde landen laten registreren via deze overeenkomst de voordelen van onbeperkte toegang en niet-discriminerende behandeling te bieden. Ik betreur ook dat de sociale partners niet formeel zijn geraadpleegd, want dan zou een aantal van deze punten aan de orde zijn geweest en had de overeenkomst veel effectiever kunnen zijn.
Daarom heb ik een amendement ingediend met het verzoek om dit punt bij toekomstige herzieningen - de jaarlijkse herzieningen waarover ik het al had - in aanmerking te nemen. Het amendement houdt in dat er een nieuw lid 1 bis aan de wetgevingsresolutie wordt toegevoegd, waarin wordt verzocht om bij toekomstige herzieningen van de overeenkomst aandacht te schenken aan de bezorgdheid ten aanzien van de erkenning van vaartuigen die onder de vlag van een derde land varen. Het is zeker niet de bedoeling om met dit amendement de verschillende partijen die deze overeenkomst sluiten hun voordelen te ontnemen, maar uitsluitend om de mogelijke maas in deze wetgeving te dichten.
Tot slot wil ik nog opmerken dat ik als rapporteur verheugd ben over deze historische maritieme overeenkomst tussen de EU en de Volksrepubliek China. Het is een positieve stap in het kader van het verder aanhalen van de betrekkingen tussen Europa en China, een belangrijke stimulans voor de werkgelegenheid en een belangrijke stimulans voor diegenen onder ons die de Europese handel over zee graag zien herleven.

Barnier
Mijnheer de Voorzitter, de heer Vatanen maakte zich al zorgen dat hij in één uur twee keer aan het woord is geweest, dus wat zou ik moeten zeggen, nietwaar? Ik dank u nochtans voor uw begrip. We zijn alweer bij het derde onderwerp beland. Mijnheer Watts, om de redenen die ik zojuist heb genoemd spreek ik weer namens mevrouw De Palacio en de Commissie. Wij staan geheel achter uw verslag over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Gemeenschap en de Volksrepubliek China.
Wij plaatsen echter vraagtekens bij het amendement van de socialistische fractie om bij toekomstige herzieningen rekening te houden met haar bezorgdheid over de erkenning in het kader van deze overeenkomst van schepen die onder de vlag van een derde land varen. We zijn weliswaar bereid het te aanvaarden omdat het een geldige doelstelling is, maar het buitenlandse zeevaartbeleid van de Unie, dat al lang geleden is vastgelegd, mag er niet door op losse schroeven komen te staan.
Dames en heren, deze eerste overeenkomst tussen twee van de belangrijkste actoren op de wereldmarkt van zeevervoer is van groot belang, zoals u ook heeft gesteld, mijnheer de rapporteur. Niet alleen biedt de overeenkomst nieuwe commerciële en economische afzetmarkten voor ondernemingen in de deelnemende landen, maar ook worden er duidelijke verplichtingen aangegaan met het oog op meer maritieme samenwerking, zowel op bilateraal niveau als binnen internationale organisaties zoals de IMO en de IAO. Deze verplichtingen hebben niet alleen betrekking op het voortzetten van inspanningen inzake maritieme veiligheid, maar bieden ook nieuwe mogelijkheden voor maatregelen op maatschappelijk vlak en op het gebied van opleiding, zoals de Europese missie in China heeft kunnen constateren. Begin april heeft zij kunnen bekijken hoe het opleidingssysteem voor zeelieden in China in elkaar steekt en hoe de afgifte van getuigschriften en diploma's voor zeevarenden verloopt.
Ook zou ik erop willen wijzen dat we voornemens zijn dezelfde werkwijze te volgen voor een maritieme overeenkomst met India, nog een groot land in die regio. Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, dames en heren, wij zijn blij dat het sluiten van de overeenkomst in de ontwerp-resolutie wordt onderschreven. Namens de Commissie spreek ik de hoop uit dat de maritieme betrekkingen tussen de Europese Unie en China hiermee een impuls zullen krijgen en vruchten zullen afwerpen.

Jarzembowski (PPE-DE).
 Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de Fractie van de Europese Volkspartij is blij met de overeenkomst betreffende het zeeverkeer tussen de Europese Unie en haar lidstaten enerzijds en de Volksrepubliek China anderzijds, en keurt die dan ook goed. Deze overeenkomst moet een eerlijke, niet-discriminerende behandeling van Europese en Chinese scheepvaartmaatschappijen in de havens van de verdragspartners garanderen en op die manier de handel tussen de Europese Unie en China soepeler laten verlopen. Dit is vooral belangrijk omdat de Volksrepubliek China inmiddels de op twee na grootste handelspartner van de Europese Unie is.
Het belang van deze overeenkomst ligt daarin, dat zij niet alleen het vrachtvervoer over zee en het daarmee samenhangende intermodale vervoer regelt, maar er ook voor zorgt dat volledige dochterondernemingen in de andere verdragsstaat kunnen worden gevestigd. Deze dochterondernemingen mogen belangrijk personeel in dienst nemen, ongeacht hun nationaliteit. Ik denk dat onze Europese scheepvaartmaatschappijen hiermee aanzienlijk meer rechtszekerheid verwerven.
Velen van ons weten wellicht dat we vaak overleg met China voeren en vele overeenkomsten hebben gesloten, maar juist de lokale overheden - en daartoe behoren ook de havenautoriteiten - hebben soms andere gewoonten. Het is daarom van het grootste belang dat we nu een overeenkomst sluiten die garandeert dat onze Europese rederijen in geen enkele Chinese haven gediscrimineerd worden. Wij appelleren aan de Commissie - wellicht kunnen de commissaris, en de vice-voorzitter, mevrouw De Palacio daar nog iets meer over zeggen - ervoor te zorgen dat deze overeenkomst ook daadwerkelijk snel en correct in alle delen van China wordt omgezet. De Europese rederijen moeten met name vrijelijk gebruik kunnen maken van de infrastructuur en de maritieme dienstverlening in Chinese havens. Ook mogen ze niet gediscrimineerd of benadeeld worden bij de heffing van tarieven en moeten ze deze op dezelfde wijze kunnen betalen als de overige rederijen, en mogen douaneformaliteiten onze handel en onze scheepvaartmaatschappijen in Chinese havens niet belemmeren. We roepen ook de Europese scheepvaartmaatschappijen op bij ons en bij de Commissie aan te kloppen als er zich problemen voordoen, zodat wij de zaak kunnen onderzoeken.
Ik wil nog iets zeggen over het verzoek van onze collega's Watts en Simpson betreffende de ontwerp-resolutie. Mijnheer Watts, we kennen elkaar toch door en door. Dit verzoek is gewoonweg overbodig. We hebben in het kader van de commissieprocedure met de Commissie gecorrespondeerd, en de Commissie zei wat jij later ook erkende: het gaat hier om een overeenkomst voor Europese en Chinese rederijen. Onder welke vlag hun schepen varen is hun eigen zaak. Dat is in internationaal verband gebruikelijk, dus doe niet alsof het een criminele of gevaarlijke zaak betreft als Europese rederijen onder de vlag van niet-lidstaten varen. De Commissie heeft toegezegd erop toe te zien dat Europese zeevarenden door deze overeenkomst niet benadeeld worden. Wij stellen vertrouwen in de Commissie. Het amendement is dus overbodig.

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, mijn dank aan de rapporteur voor zijn goede werk. Mijn fractie steunt zijn werk in elk opzicht. Het is waar dat de zaak van belang is: de helft van de handel gaat over water. China is onze op twee na grootste handelspartner buiten de Europese Unie, zijn betekenis neemt snel en sterk toe en tot nu toe bestond er geen dergelijke overeenkomst met China. De overeenkomst wordt toegepast op het vrachtvervoer over zee, de logistiek enzovoort.
Het is van groot belang dat het non-discriminatiebeginsel dat ook de vorige spreker net als de rapporteur behandelde, nu wordt gesteund door een overeenkomst die ook een maatregel in geval van schending bevat. Dit non-discriminatiebeginsel is voor ons zeer noodzakelijk. Een ander belangrijk aspect is dat de overeenkomst de rederijen bedrijfsactiviteiten toestaat, zoals het oprichten van eigen ondernemingen, dochterondernemingen en vertegenwoordigingen. Dat is eveneens een belangrijke doorbraak.
Als een Europese rederij vindt dat zij gediscrimineerd wordt, kan zij zich behalve tot de eigen autoriteiten ook tot de Europese autoriteiten richten. Het is natuurlijk duidelijk dat daar veel meer kracht van uitgaat. Deze overeenkomst geeft gewicht aan onze positie en onze eisen.
Het zeevervoer heeft een algemene regelgeving nodig, omdat de sector het doel is geworden van lage lonen en van goedkope en zelfs criminele activiteiten. Juist daarom hebben wij een strikte regelgeving voor het zeevervoer nodig. Met het oog op ongevallen als die van de Prestige wil ik de commissaris vragen welke maatregelen hij van plan is te nemen tegen het varen onder goedkope vlag.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vanmiddag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0152/2003) van de heer Bernard Poignant, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 2001/25/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake het minimum opleidingsniveau van zeevarenden (COM(2003) 1 - C5-0006/2003 - 2003/0001(COD)).

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in het onderhavig voorstel is sprake van een Europees kwaliteitsmerk voor zeelieden van derde landen die beschikken over een binnen de Gemeenschap verstrekt vaarbevoegdheidsbewijs en in dienst zijn van communautaire schepen. Het doel van dit voorstel is ervoor te zorgen dat de opleiding van de buitenlandse bemanningsleden die in dienst zijn van een onder de vlag van een EU-lidstaat varend schip beantwoordt aan de internationale maatstaven en dienovereenkomstig is gecertificeerd.
Dit is een zeer belangrijk voorstel, gezien de zeerampen met de Erika en de Prestige. De menselijke factor speelt een belangrijke rol in de veiligheid op zee en de bescherming van het milieu in de kustgebieden. De bemanningen die in dienst zijn van communautaire schepen moeten derhalve voldoende zijn opgeleid.
Staat u mij toe de belangrijkste onderdelen van dit voorstel kort toe te lichten. Ten eerste wordt met het voorstel voorzien in een geharmoniseerd Europees systeem voor de erkenning op communautair niveau van de maritieme opleidings- en diplomeringsystemen van derde landen als deze volledig beantwoorden aan de vereisten van de STCW-verdrag, dat wil zeggen het internationaal verdrag inzake opleiding, diplomering en wachtdienst voor de zeevaart.
Ten tweede wordt voorzien in een efficiënte procedure voor het treffen van onmiddellijke maatregelen tot wijziging van de opleidings- en diplomeringssystemen van de derde landen. De geregelde bewaking en de eventuele intrekking van de erkenning, als dit nodig mocht zijn, zijn twee zeer belangrijke onderdelen van het voorstel. Men name staat hierin dat eens in de vijf jaar de erkende landen moeten worden geëvalueerd.
Ten derde is het sleutelelement van het voorstel het pas opgerichte Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart, dat met zijn expertise en professionaliteit de Commissie zal bijstaan in deze zeer belangrijke taken. Met dit nieuwe wetgevingsvoorstel zullen de kwaliteit en de efficiëntie van de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen van zeelieden via het geharmoniseerde communautaire systeem worden verbeterd.
De ministers van Vervoer hebben in maart jongstleden een unaniem standpunt bereikt ten aanzien van dit voorstel. De besprekingen in de Raad waren voor ons een gelegenheid om enkele wijzigingen aan te brengen en ons aanvankelijk voorstel te verbeteren. De erkenning van een derde land blijft geldig, tenzij uit gegevens zou blijken dat dit derde land niet meer beantwoordt aan de vereisten, en dan wordt zijn erkenning ingetrokken.
Geachte afgevaardigden, dit zijn de hoofdpunten van dit voorstel. Het belangrijkste doel daarvan is te zorgen voor goed opgeleide bemanningen uit derde landen.

Poignant (PSE)
 Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, deze tekst moet worden gezien in het licht van alle maatregelen en regelgeving inzake maritieme veiligheid. Het voorstel vormt een van de bouwstenen voor de bestrijding van ongelukken op zee. Zoals mevrouw de commissaris zojuist ook al stelde, moet het Commissievoorstel leiden tot vereenvoudiging, door dubbel werk te voorkomen en de administratieve rompslomp terug te dringen. Ik noem enkele cijfers: de Europese Unie telt 120.000 zeevarenden, van wie er in 1983 29.000 afkomstig waren uit landen buiten de Unie en in 2001 zelfs 34.500. Het is dus geen overbodige luxe om ervoor te zorgen dat zij de best mogelijke opleiding krijgen, die voldoet aan het internationale STCW-verdrag. Dit verdrag heeft tot doel mensenlevens op zee te sparen, het mariene milieu beter te beschermen en de strijd aan te binden tegen schepen die niet aan de normen voldoen en sociale dumping toepassen. Het is een illustratie van regels die we voor globalisering kunnen laten gelden.
Twee punten staan in de tekst centraal. Ten eerste wordt beoogd procedures voor de erkenning van de opleiding van zeevarenden uit derde landen te vereenvoudigen. In het verslag wordt deze koers onderschreven, die er kort gezegd op neerkomt dat het initiatief voorheen uitging van de lidstaten, maar voortaan van de Commissie zal uitgaan. De huidige procedure is gecompliceerd en neemt veel tijd in beslag. Zij is dus voor vereenvoudiging vatbaar.
Ten tweede moet de regelgeving op één lijn worden gebracht met de taalvoorschriften van het STCW-verdrag. Onze Commissie staat tevens achter uw voorstel voor het instellen van een gemeenschappelijke taal, die zeevarenden reeds kennen of nog moeten leren, indien er zeevarenden uit verschillende landen op een schip komen te werken. Daarmee kan de communicatie met verantwoordelijken aan wal worden gewaarborgd. De bevoegde commissie en de Commissie voor advies, die bij het opstellen van het verslag is betrokken, zouden graag zien dat er vaart wordt gemaakt, zoals bij het uitbannen van enkelwandige schepen. Er is haast geboden, want de dubbele, ik zou zelfs zeggen de driedubbele of vierdubbele, scheepsramp aan onze kusten met de Tricolor, de Ievoli Sun, de Erika en de Prestige liggen nog vers in het geheugen. Een ongeluk zit in een klein hoekje. We moeten dus snel knopen doorhakken. Naar ik meen waren Commissie, Raad en Parlement tijdens het informele overleg op 17 juni dan ook tot compromissen bereid. Ik zal u in een notendop uiteenzetten wat er is besproken.
Het Parlement had in amendementen 3, 12, 15 en 17 voorgesteld opleidingsinstellingen afzonderlijk te erkennen. De Commissie heeft ons uitgelegd dat het een onmogelijke taak is deze afzonderlijk te inspecteren, met als voorbeeld de Filipijnen, waar er wel honderd zijn. Er moet dus worden gekeken naar het land als geheel, ook al telt het slechts een handjevol instellingen. Hiervan hebben wij kennis genomen. Het Parlement wil een conformiteitsverklaring invoeren om fraude zo veel mogelijk tegen te gaan. Tijdens genoemde vergadering heeft de Commissie beloofd vóór het einde van dit jaar hierover een ontwerp-tekst voor te leggen, waaraan zij zich naar mijn oordeel zou moeten houden. Op die voorwaarde zullen wij ons achter haar oordeel scharen.
Amendement 10 inzake vervolgopleidingen is problematisch voor de lidstaten, die vinden dat deze moeten worden gefinancierd door het land van herkomst van de zeevarenden en niet door de Europese Unie. Van dit argument hebben wij kennis genomen. Onze commissie wil daarentegen vasthouden aan de amendementen 1 en 2, waarin wordt gesteld dat er meer aandacht moet worden besteed aan het beroep van zeevarende. Hetzelfde geldt voor kwaliteitsgaranties en het tegengaan van fraude. Verder denk ik dat u instemt met amendement 23, waarin wordt voorgesteld na afloop van vijf jaar een evaluatieverslag voor te leggen.
Ook is onze commissie verzocht de termijn te verlengen waarbinnen de lidstaten wettelijke bepalingen moeten hebben opgesteld. Wij hadden twaalf maanden voorgesteld, u geeft de voorkeur aan achttien maanden. Wij kunnen ons in deze suggestie vinden.
Tot slot is amendement 19 door de Raad gewijzigd. Wij hebben geen bezwaren tegen de nieuwe tekst.

Ojeda Sanz (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, voor de goede orde wil ik opmerken dat ik voor deze interventie de honneurs waarneem voor mijn fractiegenoot de heer Pérez Álvarez, omdat hij nog geen kans heeft gezien hier te verschijnen.
De rapporteur wijst er terecht op dat dit verslag samenhangt met een reeks rampzalige gebeurtenissen op zee. Die rampen zijn voor ons aanleiding geweest om vanuit het perspectief van veiligheid en gezondheid op het werk, en vanuit milieuperspectief, een aantal aspecten van de zeevaart onder te loep te nemen. De zeevaart moet immers evenals iedere andere productieve activiteit in belangrijke mate kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van wat volgens artikel 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie het recht van elke werknemer is, namelijk het recht de werkzaamheden te kunnen verrichten onder omstandigheden die niet nadelig zijn voor de gezondheid, veiligheid en waardigheid.
Het behoeft geen betoog dat de opleiding van zeevarenden een centrale rol speelt bij het tot stand brengen van het vereiste niveau van veiligheid in het zeevervoer en het voorkomen van ongevallen. Wij moeten dit debat aangrijpen om de Commissie opnieuw te wijzen op de noodzaak het werken op zee aantrekkelijker te maken voor de Europese jongeren, want dat zal een gunstige uitwerking hebben op de bestrijding van de werkloosheid en de veiligheid van het zeevervoer, twee campagnes waarom het Parlement de Commissie en de Raad al herhaaldelijk heeft verzocht.
De opleidingseisen die de Europese Unie stelt kunnen inderdaad worden omzeild door personeel uit derde landen aan te monsteren op Europese schepen, bij gebrek aan zeevarenden uit de Unie met de vereiste kwalificaties.
In haar advies zal de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken ingaan op de volgende vier aspecten: het behoud van de mogelijkheid van een selectieve procedure bij de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen; de invoering van een Europese conformiteitsverklaring voor die bewijzen; een termijn voor de verlenging van de erkenning; en een gemeenschappelijke procedure voor intrekking van een erkenning.
Dankzij het adequate werk van de rapporteur, de heer Poignant, is het mogelijk geweest op sommige van de aangeroerde punten vooruitgang te boeken. Een en ander moet steeds plaatsvinden in de geest van de met het oog op de toekomst gewenste wijziging, overeenkomstig het genoemde artikel 31, evenals artikel 37 van het Handvest, die beide zullen worden opgenomen in de Europese Grondwet en daarin een bindend karakter zullen hebben.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik haak in op de vraagstukken die de collega's en met name mevrouw de commissaris en de heer Ojeda hebben aangestipt, en wil allereerst duidelijk maken dat dit voorstel inhoudelijk misschien technisch is maar niet enkel als een technisch voorstel mag worden gezien. Ik onderstreep hetgeen reeds werd gezegd: het is zeer belangrijk dat de diploma's van zeelieden uit derde landen worden getoetst en de erkenning daarvan geschiedt aan de hand van een fraudevrij communautair systeem. Ook is het noodzakelijk de tot nu toe gevolgde procedures te vereenvoudigen, waarbij sterker de klemtoon moet worden gelegd op het optreden van de Commissie en het Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart. Daarom moeten de moeilijkheden en de eenzijdigheid die gepaard gaan met de huidige procedures voor de afzonderlijke vaarbevoegdheidsbewijzen worden overwonnen.
Deze problemen en de voorgestelde oplossingen - waar wij het mee eens zijn, en daarom willen wij onze waardering uiten voor het uitstekende werk van de rapporteur en de conclusies waartoe men is gekomen na de besprekingen met de Raad en het overleg in de trialogen - plaatsen zich tegen een bepaalde achtergrond: het is noodzakelijk menselijke fouten en de daardoor veroorzaakte rampen en ongelukken in de zeevaart - die wij allen uit het verleden kennen - zoveel mogelijk te voorkomen. Maar dit is niet het enige. Wij werken momenteel ook aan een ontwerp-richtlijn voor de openstelling van de markt van bijvoorbeeld havendiensten. Daarmee wil men ook de mededingingskansen die gepaard gaan met een dergelijke ontwikkeling reglementeren, zonder evenwel te tornen aan de veiligheids- en milieuvereisten en de sociale bescherming. Dus moeten ook de absoluut noodzakelijke opleidings- en vaardigheidsvereisten voor bemanningen worden gereglementeerd en de grondslag gaan vormen voor de toelatingsprocedures en de zelfproductie- en zelfhulpmaatregelen.
Daarom is het van doorslaggevend belang dat de minimale opleidingsvereisten van de bemanningsleden, ongeacht hun land van herkomst, worden geëerbiedigd. Ik wil dan ook een laatste opmerking maken over de door de rapporteur toegelichte voorstellen. Ik heb het over amendement 10, dat bemanningsleden uit derde landen die werken op een communautair schip gelijke toegang geeft tot opleidings- en bijscholingscursussen. Ik geloof niet dat wij deze kans voorbij mogen laten gaan en moeten aandringen op de door de Commissie voorgestelde oplossing. Dat is mijns inziens een goede oplossing.

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, onze fractie bedankt de rapporteur voor het verslag, dat zij steunt. Het is van belang aandacht aan opleiding te besteden. Steeds vaker vaart een bemanning afkomstig uit derde landen onder een vlag van een EU-lidstaat. Dit voorstel vereenvoudigt de indienstneming van bemanning uit derde landen, iets waarbij men zeer zorgvuldig te werk moet gaan, want het kan een nadelig effect hebben op de werving van geschoold personeel uit de Europese Unie.
Wij moeten nu zien te waarborgen dat het werk niet wordt gedaan door ongeschoold personeel en dat de bemanning voldoende geschoold is. Ik steun daarom amendement 1 en amendement 4; vooral de verleende vaarbevoegdheidsbewijzen moeten zodanig zijn dat ze niet vervalst kunnen worden. Denk bijvoorbeeld eens aan een schip met een bemanning met vervalste papieren, die misschien niet eens de vervalste papieren kan lezen! En dan amendement 6: natuurlijk moeten de vaarbevoegdheidsbewijzen meertalig zijn, omdat ook dat het controleren ervan en het werk van de autoriteiten vergemakkelijkt. Amendement 7: de landen die onvoldoende maatregelen nemen tegen het vervalsen van deze documenten, de vaarbevoegdheidsbewijzen, moeten worden aangepakt. Het gaat namelijk om een schending van deze overeenkomst door een land. Er is inderdaad geconstateerd dat er landen zijn die helemaal geen of onvoldoende maatregelen nemen tegen het vervalsen van vaarbevoegdheidsbewijzen. Daarom is dit zeer belangrijk.
Denk bijvoorbeeld eens aan de Finse Golf in de winter met pakijs van 20 meter dik waar zich een ongeschoolde, ongeletterde bemanning bevindt die zich zonder hulp van een Russische ijsbreker en in korte broek op een schip bevindt. Hoe kan het anders dan dat er gevaarlijke situaties ontstaan? Ik hoop dat de Commissie die situatie zo ernstig mogelijk aanpakt.

Vermeer (ELDR).
Voorzitter, dit verslag is bijzonder belangrijk als aanvulling op wat reeds bestaat. Ik wil de rapporteur bedanken voor het geleverde werk. Deze herziening van een huidige regeling voor de erkenning van zeevarenden afkomstig uit landen van buiten de Europese Unie, is vooral een verbetering van de huidige situatie. De toetsing van opleidingen door het Europese maritieme veiligheidsagentschap aan opleidingseisen die zijn vastgelegd in het IMO-Verdrag, waarna er voor het derde land in kwestie een goedkeuring wordt afgegeven voor vijf jaar, is een goede zaak, want de maritieme veiligheid in en rondom de Europese wateren zal hierdoor enorm verbeteren.
We maken direct gebruik van het Agentschap dat we net hebben ingericht. Het is heel belangrijk om zoveel mogelijk hetzelfde te denken, herkenbare regels te hebben, herkenbare taal te hebben. Vele van de ongelukken in de scheepvaart zijn immers niet alleen het gevolg van technische mankementen, maar juist vaak van onoplettendheid, van menselijke fouten die voorkomen hadden kunnen worden, als mensen meer alert waren geweest.
Amendementen om af te wijken van het gebruik van de Engelse taal als voertaal in de maritieme wereld lijken mij onwenselijk. We moeten proberen aansluiting te vinden andere eenheden in internationaal taalgebruik. In de luchtvaart, bijvoorbeeld is het overduidelijk dat Engels de goede voertaal is. Zo was er bijvoorbeeld sprake van een taalprobleem toen de Tricolor schipbreuk leed in het Kanaal. De ongelukken die plaatsvonden nadat de Tricolor gezonken was, waren te wijten aan een communicatiestoring tussen de Engels sprekende kapitein en de Franse loodsdiensten. Het is dus ongelofelijk belangrijk dat je over de hele Unie, en eigenlijk over de hele wereld, met dezelfde taal dezelfde herkenning hebt en met dezelfde regels te maken hebt. Mijnheer Poignant, ik vind uw verslag in grote lijnen uitstekend en ik zal het ook in grote lijnen steunen.
Blak (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat alle collega's goed luisteren naar wat er gezegd wordt, omdat het uiterst belangrijk is. Algemeen gezien is een vereenvoudiging van de procedures voor de erkenning van vaarbewijzen uit derde landen een goed idee, zoals de rapporteur in zijn verslag voorstelt.
Toch ben ik van oordeel dat er enkele belangrijke punten zijn die wij niet uit het oog mogen verliezen. Ten eerste moeten wij 100 procent zeker zijn dat de vaarbevoegdheidsbewijzen waarvoor in de EU erkenning wordt aangevraagd, afgegeven zijn door erkende opleidingscentra. De documenten moeten garanderen dat de zeeman effectief een praktische opleiding heeft volbracht. Het mag geen stuk papier zijn dat men bij wijze van spreken zomaar ergens in de een of andere bananenrepubliek willekeurig uit de muur kan trekken. 
Daarnaast moeten wij de werkgelegenheid in de zeevaartsector in de EU grondig analyseren. Wij moeten ervoor zorgen dat er voldoende opleidingsplaatsen zijn, zodat wij onze eigen zeevarenden een degelijke opleiding en bijscholing kunnen aanbieden.
Wij moeten er tevens op toezien dat er geen sociale dumping van buitenaf gebeurt, waardoor Europese zeevarenden hun baan verliezen vanwege de loondruk. Het is daarom belangrijk dat zeevarenden uit de kandidaat-landen zo snel mogelijk op het niveau van hun collega's in de huidige lidstaten komen en een behoorlijk loon krijgen voor hun werk, zodat oneerlijke concurrentie vermeden wordt.
Ik wil het belang van dit thema graag met een voorbeeld uit mijn land illustreren. In de streek waar ik vandaan kom, is een zeer ernstig ongeluk gebeurd, waarbij een schip begon te lekken na een aanvaring met een ander schip. Het bleek dat de bemanningsleden elkaars taal niet verstonden en bijgevolg niet konden communiceren. Het gevolg was een ramp voor heel het gebied. Met een goede regelgeving hadden wij dit kunnen voorkomen en ik hoop dat mijn collega's dit gehoord hebben. Zij hebben het blijkbaar druk met gekeuvel en andere dingen, maar wie weet lezen ze nadien misschien de notulen van de vergadering.
Dhaene (Verts/ALE).
Voorzitter, op de Noordzee, aan de Vlaamse Kust is men druk bezig met het opruimen van het wrak van de Tricolor. In die periode van 1 jaar zijn er bijna 60 ongevallen gebeurd, het is bijna onverklaarbaar. Afgelopen maand werden we op de rivier de Schelde, naar Antwerpen, opgeschrikt door maar liefst drie zware aanvaringen. Dit is geen toeval meer. Het is duidelijk dat één van de belangrijkste manieren om ongevallen met schepen te voorkomen, een goed opgeleide bemanning is. Alle stappen om de kwaliteit van bemanningen te verbeteren, verdienen dan ook de steun van dit Parlement. Mijn fractie was zeer tevreden met de snelheid waarmee de Commissie het voorstel lanceerde om tot een eenvormig systeem te komen van de competenties van zeevarenden. Mijn fractie heeft er ook op aangedrongen om in dit voorstel van de Commissie een aspect van gelijke kansen op te nemen met betrekking tot het loopbaanverloop aan boord. Het voorstel van de Commissie moet ervoor zorgen dat het niet-Europees personeel geen tweederangspersoneel wordt. Er wordt ook veel gesproken over de kwaliteit en het sociale statuut van bemanningen en de invloed die deze factoren hebben op de veiligheid van de scheepvaart. We hopen dat een evaluatieverslag na de goedkeuring van de wijzigingen op onderhavige Richtlijn duidelijkheid zal scheppen over de relatie tussen opleiding van de bemanning en de aard en het aantal van de scheepsongevallen. Dit zou de eerste stap kunnen zijn in de lange weg naar een echte Europese vlag.

 Van Dam (EDD).
De internationale scheepvaart laveert sinds een aantal decennia in ruw water. Globalisering deed de druk op verschillende delen van de sector aanzienlijk toenemen. Zowel de bouw als de exploitatie van de schepen moest minder kosten. Met name onder invloed van "goedkope" scheepsregisters hebben vlagstaten in de Gemeenschap hun voorwaardenpakket herzien.
Daarnaast is de westerse vloot geconfronteerd met een teruglopend aantal 'autochtone' gekwalificeerde zeevarenden. Om in de personele behoeften te kunnen voorzien is in aanzienlijke mate een beroep gedaan op zeevarenden van buiten de Gemeenschap. Elk land regelde dat afzonderlijk, met veel dubbel werk en belasting van de ambtelijke apparaten als gevolg. Daarom staan wij in principe positief tegenover van dit voorstel.
De centrale coördinatie van erkenningen van opleidingen en de daaraan gekoppelde vaarbevoegdheidsbewijzen is een stap vooruit. Daarbij mogen we een aantal zaken niet uit het oog verliezen.
In de eerste plaats is het zaak om op een adequate wijze met de beschikbare Europese maritieme kennis en arbeidskrachten om te springen. Een wijziging van de huidige regeling mag er niet toe leiden dat personeel van buiten de Gemeenschap de arbeidskrachten uit de lidstaten uit de markt drukt, met alle gevolgen van dien voor de aanwerving en opleiding van nieuwe zeevarenden in de Europese Unie. Bij de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen uit een derde land dient hiermee terdege rekening te worden gehouden.
In de tweede plaats mogen vergunningen niet het sluitstuk van de operatie zijn. Opleiding is mensenwerk en aan verandering onderhevig. Op gezette tijden moet worden nagegaan - zowel vooraf als tijdens de looptijd van de erkenningen - of aan alle criteria voor de erkenning is voldaan. Zoniet, zal intrekking van de vergunning moeten volgen, zonder pardon. Het komt mij voor dat in dit proces een belangrijke rol is weggelegd voor het Agentschap voor de Zeevaart.
Kortom, dit voorstel kan een hoop overbodig werk wegnemen, maar voorzichtigheid is geboden bij handhaving en uitwerking ervan. Wij kunnen dan ook dit voorstel steunen mits bovengenoemde punten voldoende worden afgedekt.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de tekst waarover wij ons vandaag buigen houdt rechtstreeks verband met de fundamentele kwestie van maritieme veiligheid. We moeten de recente scheepsrampen die onze kusten in rouw hebben gedompeld en duidelijk te wijten waren aan het gebrek aan kennis van de bemanning daarom voor ogen houden. De afgelopen jaren zijn door menselijke fouten, maar ook door dodelijke aanvaringen en nalatigheid bij melding van ongelukken diverse schepen vergaan. Daaruit blijkt overduidelijk dat de opleiding van scheepsbemanningen ernstige lacunes vertoont en de basiscultuur van solidariteit van zeevarenden ontbreekt.
Onze vissers zijn nu doodsbang dat ze met een handelsschip in aanvaring komen. Spijtig genoeg zijn dergelijke aanvaringen aan onze kusten schering en inslag. Ook zien we dat familieleden van zeevarenden die bij een dergelijke schipbreuk zijn omgekomen met grote moeite schadevergoedingen ontvangen. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de Franse vissersboot Cistude, waarop het Noorse vrachtschip Bow Eagle net een jaar geleden is ingevaren. Op het niet melden van het ongeval, wat in dit geval heeft geleid tot de dood van een aantal zeelieden, lijkt slechts een lichte celstraf te staan.
De werving van bemanningsleden in derde landen, die in werkelijkheid via zogeheten Manning Agencies verloopt, wervingsbureaus die er soms meer op zijn gespitst om reders hoge provisies te vragen voor zeevarenden dan hun kwalificaties te controleren, moet worden beschouwd als een noodsprong. Willen we rampen waarbij de menselijke factor een doorslaggevende rol speelt écht voorkomen, dan moet een tweeledig beleid worden gevoerd.
Ten eerste moeten we er werk van maken om bemanningsleden uit de Europese Unie op te leiden, alvorens het inzetten van zeevarenden uit derde landen te stimuleren en te vergemakkelijken, zoals de bedoeling van onderhavige richtlijn is. We moeten ons serieus afvragen wat de echte oorzaken zijn van het huidige gebrek aan gekwalificeerde zeevarenden in de Unie en aan de hand daarvan een actief beleid voeren om deze negatieve spiraal te doorbreken. Om die reden vind ik amendementen 1 en 2 van de parlementaire commissie uiterst relevant.
De tweede pijler van een dergelijk preventief beleid is het zorgen voor maximale garanties ten aanzien van de kwaliteit van opleiding en feitelijk gevolgd onderwijs wanneer buitenlandse zeevarenden worden aangeworven voor schepen die onder EU-vlag varen. Opleidingsinstellingen zouden moeten worden gecontroleerd, zoals in amendementen 12 en 15 wordt gesuggereerd, ook al is dat niet gemakkelijk. Ook een tussentijdse evaluatie zoals in amendement 23 wordt voorgesteld lijkt me een goede zaak. Zo wordt voorkomen dat de bepalingen van de richtlijn voor lange tijd vast komen te liggen. Maar waarom wordt de lidstaten alle verantwoordelijkheid ontnomen op dit terrein, waarbij veiligheid centraal staat? Het Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart kan vast en zeker een zinvolle bijdrage leveren aan de beoordeling van opleidingen. Maar waarom zouden we de beoordeling van derde landen uitsluitend aan de Commissie en het Agentschap overlaten? Mijnheer de Voorzitter, waarom zouden we de lidstaten het recht ontnemen om officiële erkenningsverklaringen in te trekken wanneer zij dit om veiligheidsredenen noodzakelijk achten?

De Voorzitter.
Het debat over dit verslag wordt onderbroken. Het zal om 15.00 uur worden hervat.

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.
Verzoek om raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité over veiligheid en gezondheid op het werk in de toetredende landen
(Het Parlement willigt het verzoek om raadpleging in)

Verslag (A5-0255/2003) van Giuseppe Gargani, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk (zesde bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG van de Raad (COM(2003) 127 - C5-0127/2003 - 1999/0085(COD)) 
(Het Parlement neemt de tekst aan)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0250/2003) van Monica Frassoni, namens de Commissie constitutionele zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot aanpassing aan Besluit 1999/468/EG van de Raad van de bepalingen betreffende de comités die de Commissie bijstaan in de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegden die zijn vastgelegd in besluiten waarop de procedure van artikel 251 van het Verdrag van toepassing is (11253/2/2002 - C5-0223/2003 - 2001/0314(COD)) 
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is aangenomen)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0252/2003) van Kurt Lechner, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake meststoffen (12733/2/2002 - C5-0224/2003 - 2001/0212(COD)) 
De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is aangenomen)

Verslag (A5-0231/2003) van Helena Torres Marques, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 218/92 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de indirecte belastingen (BTW) met betrekking tot aanvullende maatregelen ter zake van de levering van reisdiensten (COM(2003) 78 - C5-0145/2003 - 2003/0057(COD)) 
Vóór de stemming:

Torres Marques (PSE)
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel waar wij zo in het kader van de medebeslissingsprocedure over gaan stemmen is een grondige wijziging van de BTW-regeling voor de reisbureaus. Wij dienen dit voorstel met spoed aan te nemen gezien de radicale verandering die de toerismebranche de afgelopen dertig jaar heeft ondergaan en de talloze afwijkingen en uitzonderingen die van kracht zijn in deze sector met erg smalle winstmarges. De belangrijkste wijzigingen betreffen ten eerste de mogelijkheid voor de reisbureaus BTW af te trekken als zij deelnemen aan congressen of aan actieve reizen en ten tweede het elektronisch reserveren. Op dat vlak dienen wij de Europese reisbureaus te beschermen tegen de concurrentie van buiten de Unie. Ik hoop dat de unanimiteit die wij hebben bereikt in de Economische en Monetaire Commissie van het Parlement ook bij de Raad tot stand zal komen.

Corbett (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik weet nog dat de Commissie bij de stemming over mijn eerste verslag enkele maanden geleden de gedenkwaardige opmerking maakte dat, als zij beslissingen nam in het kader van de comitologieprocedure, zij wel bereid was om het Parlement te informeren, maar niet volledig. Dit zorgde toen voor grote hilariteit in het Parlement. En dat, als het Parlement bezwaar maakte tegen een besluit, zij dit bezwaar 'eventueel? in aanmerking zou nemen. U kunt zich wel voorstellen dat dit tot consternatie in het Parlement leidde. Daarom werd het verslag terugverwezen naar de commissie.
Ik kan nu melden dat we deze zaak nader hebben bestudeerd. We hebben intensieve gesprekken gevoerd met de Commissie en wat nu voor u ligt, is het resultaat van die besprekingen. De Commissie is ermee akkoord gegaan om het Parlement alle informatie te verstrekken die wordt genoemd in het interinstitutioneel akkoord dat we in principe al met de Commissie hebben. Als het Parlement bezwaar heeft tegen een uitvoeringsmaatregel die in het kader van de comitologieprocedure is aangenomen, moet de Commissie de maatregel intrekken of wijzigen of op een andere manier rekening houden met het bezwaar van het Parlement of in het Parlement een verklaring komen afleggen om uit te leggen waarom zij een bepaalde handelwijze volgt.
Dat is een belangrijke stap vooruit. Het is geen ideale oplossing, maar we kunnen ons ermee behelpen totdat de nieuwe Grondwet van kracht wordt, waarmee een nieuwe categorie van gedelegeerde wetgeving wordt geïntroduceerd die ons extra bevoegdheden geeft volgens de bepalingen van de Grondwet. Ik beveel dit verslag bij het Parlement aan.

De Voorzitter.
Het betekent duidelijk een aanzienlijke en terechte vooruitgang vanuit het perspectief van het Parlement.
(Het Parlement neemt de tekst aan)

Verslag (A5-0253/2003) van Diana Wallis, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het initiatief van het Koninkrijk der Nederlanden met het oog op de aanneming van een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 44/2001 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (14363/2002 - C5-0590/2002 - 2002/0824(CNS)) 
(Het Parlement neemt de tekst aan)
Na de stemming:

Wallis (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, ook al wil de Raad vasthouden aan de tekst, de Commissie juridische zaken en interne markt was unaniem in haar oordeel om dit voorstel te verwerpen, zowel om technische als politieke redenen. Het Parlement kan zich ervoor uitspreken om de tekst definitief te verwerpen en de zaak niet terug te verwijzen naar de commissie. Ik denk niet dat de commissie van gedachten zal veranderen, om technische en politieke redenen. Als de Raad niet de moeite neemt om hier aanwezig te zijn, kunnen we het voorstel nu maar beter definitief verwerpen.

Duin (PSE).
Mijnheer de Voorzitter. Een klein mondeling amendement: de commissie richtte haar verzoek aan de Conventie. Om te laten zien dat we bij de tijd zijn, willen we dit graag vervangen door 'intergouvernementele conferentie'.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben voor het verslag gestemd betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia, waarbij werkgevers worden verplicht te zorgen voor adequate bescherming en regels voor het gebruik van dergelijke stoffen in acht te nemen.
Werknemers zijn er echter het meeste bij gebaat dat producten die zo schadelijk zijn voor de gezondheid niet worden gebruikt, maar worden vervangen door minder schadelijke varianten, zodra de techniek dat mogelijk maakt en vervangende stoffen het licht zien.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb besloten voor dit verslag over een ontwerp-richtlijn te stemmen die meerdere bestaande richtlijnen betreffende de bescherming van werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene en mutagene agentia op het werk vervangt. Zoals de adviesgroep bestaande uit leden van de verschillende juridische diensten heeft gezegd, respecteert het onderhavige voorstel de kern van de gecodificeerde teksten en beperkt het er zich toe deze in één tekst samen te voegen, met inbegrip van de formele wijzigingen die bij codificatie noodzakelijk zijn.
Deze 'codificatie? lijkt mij een geschikte maatregel om de bescherming van de werknemers in de Europese Unie op een hoger plan te brengen.
Risico's als deze worden vaak verborgen gehouden, terwijl zij gewoon vermeden dienen te worden. Het is veel belangrijker te voorkomen dan te genezen of om het anders te zeggen: het is veel belangrijker te voorkomen dan schadevergoeding te betalen.
Dit voorstel gaat duidelijk die richting in en, voortbordurend op de in Lissabon uitgestippelde lijn, richt het zich niet alleen op meer maar ook op beter werk.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik ben verheugd over de unanieme goedkeuring van deze aanbeveling in de Commissie constitutionele zaken. Zoals gezegd dienen wij ervoor te waken dat het beroep op de 'comitologie? afbreuk doet aan het volledig respecteren van de wetgevingsprocedure en de prerogatieven van het EP als medewetgever. Ook dient voorkomen te worden dat dientengevolge, buiten de medebeslissingsprocedure om, via uitvoeringsregelingen maatregelen met een wetgevend karakter worden genomen.
Er dient een systeem te komen waardoor het Europees Parlement naar behoren zijn controlerende functie kan uitoefenen en, indien nodig, de uitvoeringsmaatregelen kan aanvechten waar het EP het niet mee eens is, voor zover die maatregelen te herleiden zijn tot de medebeslissingsprocedure. Het Parlement heeft zich immers altijd voorstander getoond van meer transparantie in de werkzaamheden van de verschillenende commissies. Daarbij is met name de nadruk gelegd op het overleggen aan het Parlement van de agenda's en de notulen van de commissievergaderingen, naast de presentielijsten, de voorstellen die de commissies in het kader van de uitvoeringsmaatregelen voorgelegd krijgen, de vergaderroosters en de uitslagen van de stemmingen. Daarnaast zouden alle documenten van de commissies (met uitzondering van vertrouwelijke documenten) toegankelijk dienen te zijn voor het Europees Parlement en het publiek.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Dit verslag is weer een poging om eenheid te scheppen in de bonte verzameling van uiteenlopende nationale regelgevingen met betrekking tot de meststoffen. Waarom ook niet? Maar wij willen niet bij voorbaat onze goedkeuring geven, door vóór dit verslag te stemmen, aan de manier waarop deze regeling gebruikt zou kunnen worden als die eenmaal ter beschikking is gesteld aan de producenten van kunstmest. Des te meer omdat, als het gaat om de aanwezigheid van het uitermate giftige cadmium in sommige meststoffen, de Europese autoriteiten het weer eens hebben nagelaten om druk uit te oefenen op sommige landen en hun chemische bedrijven om hen te dwingen de productie van meststoffen die schadelijk zijn voor het milieu of voor de gezondheid aan banden te leggen. Het is bijvoorbeeld de autoriteiten niet gelukt ervoor te zorgen dat de uiterste datum van 31 december 2001, die zij nota bene zelf hadden vastgesteld, gerespecteerd werd. Zij hebben het zelfs bestaan wederom een schandalig uitstel te verlenen tot eind 2005.

Piscarreta (PPE-DE)
. (PT) De afgelopen jaren heeft het toerisme in alle opzichten een grondig veranderingsproces doorgemaakt. Het aantal geleverde diensten is voortdurend toegenomen en het aanbod van de diensten is verder gediversifieerd. Parallel daaraan is het klantenbestand sterk gegroeid en gediversifieerd.
Gezien deze historische ontwikkeling was het noodzakelijk de al sinds 1977 bestaande speciale BTW-regeling voor reisdiensten op korte termijn aan te passen.
Daarom wens ik hier mijn volledige steun uit te spreken voor dit verslag van het Europees Parlement en de rapporteur, mevrouw Torres Marques, te feliciteren. Ik ben het grondig eens met de wijzigingen in de BTW-regeling door de buiten de Europese Unie gevestigde bedrijven belasting te laten betalen op aan de Europese consument geleverde reisdiensten.
Zo kan de oneerlijke concurrentie waar de Europese toerismebranche onder te lijden heeft bestreden worden. Tevens maakt deze maatregel het mogelijk de belastingontduiking te bestrijden door Europese bedrijven die met een fictieve vestiging buiten de Unie de BTW op de levering van diensten aan de consument omzeilen.
Deze aanpassing biedt de Europese toerismebranche gezonde en billijke concurrentievoorwaarden op de wereldmarkt voor reisdiensten waar de concurrentiestrijd hevig is. Dat kan slechts ten goede komen aan onze consumenten.
Derhalve kan ook het toerisme in de Algarve alleen maar baat hebben bij deze nieuwe regeling.

Bastos (PPE-DE)
. (PT) Wij hebben de afgelopen jaren een grondige verandering van de arbeidsmarkt meegemaakt. Daaruit vloeit de noodzaak voort de wijze waarop data verzameld worden aan te passen. De in dit verslag voorgestelde steekproefenquête naar de arbeidskrachten in de Gemeenschap zal het mogelijk maken efficiëntere maatregelen te nemen voor het creëren van arbeidsplaatsen. Er zijn zes nieuwe variabelen in de enquête opgenomen en het is bovendien mogelijk structurele variabelen te specificeren. De nieuwe opzet van de enquête komt het inzicht in de arbeidsmarkt ten goede en maakt een scherpere definitie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid mogelijk.
Ik heb voor dit voorstel gestemd, want het spoort met het beleid om de doelstellingen van de strategie van Lissabon - met name op het vlak van werkgelegenheid en flexibiliteit van de arbeid - te realiseren. In het kader van de Europese werkgelegenheidsstrategie zijn al vele maatregelen van kracht geworden. Met mijn stem voor het verslag hecht ik mijn goedkeuring aan het Commissievoorstel dat dit belangrijk evaluatie-instrument versterkt.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb voor dit verslag gestemd over de organisatie van een driemaandelijkse steekproefenquête naar de arbeidskrachten in de Gemeenschap. Ik wil de zes nieuwe variabelen benadrukken: behoud van loon, toezichthoudende taken, betrokkenheid van de openbare dienst voor de arbeidsvoorziening bij het vinden van de huidige baan, overuren, contract met een uitzendbureau en gebrek aan zorgopvang als reden om niet te participeren in deeltijdwerk. Al deze factoren verbeteren de beschikbaarheid van vergelijkbare statistieken over trends met betrekking tot werkgelegenheid en werkloosheid en geven inzicht in de structuur van de participatie van individuen en huishoudens op de arbeidsmarkt.
Dat betere inzicht zal ongetwijfeld een complete bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen in het kader van de Europese werkgelegenheidsstrategie en effectiever bijdragen tot de goedkeuring van maatregelen in het kader van de strategie van Lissabon. Op die maatregelen zitten de Europese burgers met smart te wachten.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
De BTW is, net als alle andere indirecte belastingen, een schandalige vorm van belastingheffing. Het BTW-tarief is hetzelfde voor de allerarmsten en voor de allerrijksten, en is dus even duur voor de werkloze en de miljonair.
Het werkelijke vraagstuk ligt niet bij de door de schrijver van het verslag voorgestelde 'administratieve samenwerking? tussen staten, maar bij het feit dat het aandeel van de BTW in de staatsinkomsten aanzienlijk groter is dan dat van de inkomstenbelasting, welke tenminste wel enigszins afhankelijk is van het inkomen van de belastingbetaler.
Wij eisen de volledige afschaffing van de BTW, die vervangen moet worden door een sterk progressieve inkomsten- en vermogensbelasting, zodanig dat de belasting die betaald wordt door de rijke klassen het verlies compenseert van het afschaffen van de indirecte belastingen. Wij hebben tegen dit verslag gestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Zoals ik al gezegd heb bij mijn stemverklaring over het verslag-Frassoni ben ik het eens met deze hervorming van de 'comitologie'. Meer transparantie bij de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie en een goede controle daarop door het Parlement zullen er zeker toe bijdragen dat de goedkeuring van beleidsmaatregelen van de Gemeenschap doeltreffender en beter zal verlopen. Meer participatie in dit stadium in plaats van simpelweg controle biedt de burgers meer garantie dat de doelstellingen en beginselen die aan de wieg stonden van het basisinstrumentarium worden gevolgd. Het biedt ook de garantie dat de maatregelen beter stroken met de intenties van de wetgever.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In dit verslag kunnen we de verwijten van Nederlandse werkgevers grotendeels terugvinden. Zij hadden kritiek op Europese bepalingen die tot gevolg zouden kunnen hebben dat het ontslaan van hun werknemers die in een andere lidstaat verblijven misschien niet wordt verhinderd, maar wel een beetje minder eenvoudig wordt gemaakt. Hoewel deze situatie voortvloeit uit een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden, achten Nederlandse werkgevers en autoriteiten haar ontoelaatbaar, evenals de rapporteur die de Commissie vraagt om zich over dit probleem te buigen. Alsof de Europese autoriteiten, die al veel te veel denken en handelen in het voordeel van de werkgevers, dergelijke aanmoedigingen nodig hebben om op de rechten van de arbeiders te beknibbelen!
Wij hebben uiteraard tegen dit verslag gestemd.

Coelho (PPE-DE)
. (PT) Teneinde uitvoering te geven aan het in Tampere en Laken geformuleerde politieke doel het principe van de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke uitspraken ('? dat de hoeksteen zou moeten worden van de justitiële samenwerking in de Unie, zowel op het vlak van het civiele recht als het strafrecht?) in de praktijk te vertalen hebben wij in deze plenaire vergadering verschillende voorstellen goedgekeurd met maatregelen ter toepassing van genoemd principe.
In dit kader is het ne bis in idem-principe ongetwijfeld een van de prioriteiten om te komen tot wederzijdse erkenning van uitspraken en versterking van de rechtszekerheid in de Unie. Het betreft hier een algemeen principe van strafrechtsvordering dat de rechten en vrijheden van de burgers versterkt, met name wat betreft de waarborgen tijdens het proces. Het principe vindt zowel op internationaal vlak als in de rechtsorde van de lidstaten erkenning. Het betekent dat er een garantie bestaat dat men niet tweemaal voor hetzelfde misdrijf kan worden aangeklaagd of berecht.
Het doel van dit kaderbesluit is de lidstaten voor dit principe gemeenschappelijke rechtsregels te geven teneinde eenvormigheid te bereiken bij de interpretatie en de toepassing van die regels. De lidstaten dienen het principe op gelijke wijze toe te passen, zodat de burgers niet tweemaal voor hetzelfde misdrijf kunnen worden gestraft.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik had er echt zin in om weer eens het woord te voeren in deze zaal, zij het dan voor een stemverklaring. Ik moet zeggen dat dit verslag van de heer Ingo Schmitt een grote stap vooruit is in het Europees beleid. Hiermee worden vijftien - en binnenkort vijfentwintig - overeenkomsten met de Verenigde Staten vervangen door een enkele Europese overeenkomst.
Mevrouw Elvira Bassi, een gepensioneerde uit Cremona in Lombardije, Italië, wist dat ik over dit onderwerp moest spreken en zij zei mij het volgende: 'Zeg dat wij gepensioneerden graag meer willen vliegen maar nog steeds zitten te wachten op gunstige tarieven, dat wij graag heel Europa en heel de wereld willen zien maar de vliegtickets te duur zijn. Vraag eens wanneer er eindelijk een goedkoop Europees vliegtarief komt voor gepensioneerden en ouderen?.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Het luchtvervoer is één van de vele voorbeelden van het feit dat de zogenaamde Europese Unie bovenal gepaard gaat met het aaneenflansen van conflicterende belangen van lidstaten en hun trustbedrijven en belangrijke industriële groeperingen. De Europese autoriteiten zouden graag willen dat Europa een blok vormt in de wereld van de concurrentie. Dat is in de luchtvervoerssector niet gelukt, net zo min als in andere sectoren, aangezien de grote maatschappijen ook onderling met elkaar concurreren. Als zij er belang bij hebben om verbintenissen of overeenkomsten aan te gaan met maatschappijen van buiten Europa, met name Amerikaanse, dan zal het oordeel van de Europese instellingen ze daar niet van afhouden.
Als aanhanger van de vrije concurrentie probeert de auteur van het verslag het streven naar toegevoegde waarde voor de communautaire luchtvaartmaatschappijen te verzoenen met de wens hun meedogenloze rivaliteit te beteugelen. Laat de verdedigers van het kapitalistische Europa maar aanmodderen met hun pogingen een vierkant rond te maken, wij stemmen tegen dit verslag want wij zijn tegen dit op concurrentie gebaseerde systeem dat, al dan niet gereglementeerd, een enorme puinhoop van alles maakt.

Korakas (GUE/NGL)
Het voorstel van de Commissie maakt deel uit van een algemene EU-strategie voor de reglementering van de luchtvaartbetrekkingen van de Gemeenschap met derde landen en voor het overhevelen van de desbetreffende bevoegdheden naar de Gemeenschap, bevoegdheden die tot nu toe de lidstaten toebehoorden. Op die manier worden de onderhandelingsmogelijkheden van de lidstaten beknot en hun nationale soevereiniteit ingeperkt.
Na het beroep van de EU bij het Europese Hof van Justitie tegen acht lidstaten, vanwege de sluiting van bilaterale luchtvaartovereenkomsten (BLO's) in de vorm van zogenaamde 'open-luchtovereenkomsten' met de Verenigde Staten, en na de veroordeling van deze lidstaten, kreeg de EU een unieke kans om de lidstaten te dwingen in te stemmen met haar ingrijpen in en participatie aan de tot nu strikt nationale bevoegdheden op het gebied van de onderhandelingen over het sluiten van BLO's of de heronderhandelingen van reeds bestaande BLO's.
Op die manier heeft de EU letterlijk een voet tussen de deur gekregen bij de onderhandelingen van de lidstaten met derde landen. Dat bevordert de Europese integratie en is goed voor de belangen van de Europese luchtvaartmonopolies. De belangen van de lidstaten worden echter met voeten getreden, daar zij de mogelijkheid verliezen om uitgaande van hun nationale belangen zelfstandig te onderhandelen met derde landen over de sluiting van voor hen gunstige overeenkomsten op luchtvaartgebied.
Wij stemmen tegen dit verslag omdat dit ondanks enkele pogingen tot afzwakking van de ongunstige regelingen dezelfde logica nastreeft als de Commissie.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) De beperkingen die de rapporteur heeft geïntroduceerd in de bevoegdheden en de manoeuvreerruimte van de Europese Commissie doen mij genoegen. Het lijkt mij een gepaste stap terug van de Commissie bij deze materie. Toch heb ik mij bij de stemming over dit verslag onthouden, daar ik meen dat het voortvloeit uit een rechterlijke uitspraak die ik niet onderschrijf.
Dit verslag is namelijk opgesteld na het bekend worden van het arrest van het Hof van Justitie van 5 november 2002, waarmee het positieve competentiegeschil tussen verscheidene lidstaten aan de ene kant en de Commissie aan de andere kant is opgelost.
Gezien het onnauwkeurige karakter van de bestaande wetgeving voor deze materie, die soms zelfs lacunes vertoont, was het Hof van Justitie van mening dat de Commissie de bevoegdheid toekwam die zij opeiste. Die uitleg van het Hof is onderhand een terugkerende gewoonte.
Het is dus geen novum, maar het blijft een betreurenswaardige zaak dat de communautaire instellingen in meerderheid het subsidiariteitsbeginsel op een manier uitleggen die de bevoegdheden concentreert bij de instellingen. Dat is een inperking van de bevoegdheid van de lidstaten overeenkomsten te sluiten en in tegenspraak met het doel en de ontstaansgeschiedenis van de Gemeenschap.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Watts gaat over een overeenkomst inzake zeevervoer tussen de Europese Unie en China. Ik heb voor gestemd en ben het natuurlijk eens met deze zeer belangrijke overeenkomst tussen Europa en China, maar ik blijf toch hopen - en ik wil dit nogmaals tot uitdrukking brengen - dat Europa zich niet alleen druk maakt over de handel en de economie van andere landen maar ook over de eerbiediging van de mensenrechten en de democratie in deze landen.
China is nog steeds een communistisch land en heeft nog een lange weg af te leggen. Laten wij China helpen op de weg van de Europese democratie.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
We hebben tegen dit verslag gestemd. Niet omdat we tegen een overeenkomst zijn tussen Europa en China inzake zeevervoer, maar omdat deze overeenkomst alle kenmerken in zich draagt van de ongelijke, imperialistische verhouding van Europa tot de rest van de wereld. Hiervan getuigen de hoofdpunten van deze overeenkomst, waarbij de belangen van de Europese zeevaartmaatschappijen en hun aandeelhouders, evenals die van de hiermee verband houdende bedrijven, ruimschoots behartigd worden. Dit alles zonder dat de rapporteur ook maar de schijn wekt - het lijkt hem kennelijk vanzelfsprekend - dat hij zich iets gelegen laat liggen aan de wijze waarop de tremmers op schepen behandeld worden. Over de ruggen van deze arbeiders, die vaak uit Azië afkomstig zijn, verrijken zich de met name Europese reders en de grote groepen waarvoor deze werken.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb voor dit verslag gestemd, omdat ik van mening ben dat de Europese Gemeenschap en de lidstaten er baat bij hebben de handelsrelaties met de Volksrepubliek China te diversifiëren en te verdiepen, met name op het vlak van het zeevervoer.
In dat verband juichen wij de aangegane verplichting toe de schepen die de vlag voeren van de handelspartner niet te discrimineren. Ook het toestaan van de vestiging van dochtermaatschappijen, filialen en agentschappen vinden wij een positieve ontwikkeling. Beide zaken vergemakkelijken het aanhalen van de handelsbetrekkingen. Bovendien kunnen de verschillende beschavingen door meer contact elkaar beter leren kennen, hetgeen voor beide partijen gunstig kan uitpakken.
Verder wensen wij nog te benadrukken dat de bestaande bilaterale overeenkomsten tussen de lidstaten en de Volksrepubliek China van kracht blijven voor alle bepalingen die niet onder deze overeenkomst vallen. Ook is het belangrijk dat, ingeval de nieuwe overeenkomst minder gunstig uitpakt dan de bestaande bilaterale overeenkomsten, de meest gunstige voorwaarden gelden.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als ik aan mijnheer Radwan denk, die dit verslag over de banken heeft geschreven, zie ik hem zoals ik als kind Dagobert Duck van Walt Disney zag: zwemmend in zijn pakhuis met geld.
Ik weet niet of de heer Radwan deze bloedhete zomer gezwommen heeft in euromunten of dollars, maar ik weet wel dat dit uitstekende verslag het geld beschermt dat de Europese burgers op de bank zetten.
Ik moet echter voor de zoveelste keer de vertolker zijn van de wens van talloze gepensioneerden die mij vragen wanneer wij regels krijgen waarmee de banken worden gedwongen de gepensioneerden meer geld te geven en de ouderen gemakkelijker krediet te verlenen, die zoveel moeite hebben om geld te lenen van de bank omdat zij niet meer zoveel jaren voor de boeg hebben en dus minder lang kunnen afbetalen.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Dit belangrijke verslag heeft mijn steun verkregen.
De noodzaak van een betere risicobeoordeling bij kredietverstrekking door banken is boven elke twijfel verheven. Daarom is er ook terecht een nieuw akkoord gesloten, Bazel II. Op basis van Bazel I hebben wij al kunnen vaststellen dat duidelijke internationale regels voor de dekkingseisen van risico's met het eigen vermogen nuttig zijn voor de veiligheid van de handel in financiële en juridische producten. Daarom is het absoluut noodzakelijk een evaluatie te maken van de effecten van de nieuwe regeling.
Zoals de rapporteur opmerkt, bestaat het risico dat wij belanden in een procyclische fase. Dat kan gepaard gaan met minder kredietverlening door banken of zelfs met een economische recessie. In een dergelijk klimaat kan het gebeuren dat leningen door banken aan met name de MKB's worden stopgezet. Dat heeft vooral gevolgen voor startende ondernemers en kan de duurzaamheid van de Europese economie in het geding brengen.
Zonder iets af te dingen op de positieve effecten van het nieuwe akkoord (het biedt met name meer mogelijkheden gebruik te maken van borgstellingen) is het evenwel dringend noodzakelijk dat de Commissie in de richtlijn die voortvloeit uit Bazel II grondig aandacht schenkt aan de huidige Europese conjunctuur en aan de alarmsignalen die de rapporteur heeft afgegeven. De rapporteur wil dat de vastlegging van de regels in een geest van meer democratische rechtmatigheid verloopt. Ook wijst de rapporteur op de potentiële ongelijkheid in concurrentievoorwaarden tussen de Europese banken en de Noord-Amerikaanse financiële instellingen die op de Europese markt opereren maar niet onder het akkoord vallen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Ik heb voor het verslag-Mastorakis gestemd, mijnheer de Voorzitter, want het is voor Europa en dus voor ons Parlement heel belangrijk en ook een verdienste dat de arme regio's worden geholpen rijk te worden. Dan kunnen zij op hun beurt de nu rijke regio's helpen die dan inmiddels arm zijn geworden.
Europa zou er echter goed aan doen te zeggen wat een regio is. In veel landen van Midden-Europa - landen die vanaf 1 mei lidstaten van de Europese Unie zullen worden - bestaan er bijvoorbeeld geen regio's. Men pakt een landkaart en gaat daarop regio's tekenen, regio's die aan de tekentafel zijn uitgedacht en in geen enkel opzicht geografisch uniform zijn. Daarom moet meer aandacht worden geschonken aan hetgeen in Europa een regio is!

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de woorden van de heer Fatuzzo wil ik graag opmerken dat het begrip 'regio? behoorlijk onduidelijk is. Als het bijvoorbeeld om constitutionele zaken gaat, telt de oude natie Schotland momenteel als een regio van Europa. Als het echter om de steungelden gaat waarover we het nu hebben, wordt Schotland onderverdeeld in een aantal zeer uiteenlopende regio's. Zo vallen onder de regio van de Schotse hooglanden en eilanden enkele van de meest geïsoleerde eilanden van Europa, waar men te maken heeft met uitzonderlijke vervoersproblemen ten gevolge van weersomstandigheden en getijdeninvloeden en de daarmee gepaard gaande kosten. De Schotse hooglanden vormen een van de dunst bevolkte berggebieden van Europa. Dat staat in contrast met de regio Midden-Schotland en ook weer met de grensregio met Engeland, die dun bevolkt is en zijn eigen specifieke problemen heeft.
Ik ben bijzonder blij dat we vandaag met deze twee verslagen voorstellen voor een drastische renationalisering van de Structuurfondsen hebben verworpen. De regering van het Verenigd Koninkrijk was daarvan een groot pleitbezorger. Tot mijn genoegen hebben de Europese socialisten, met inbegrip van de Engelse Labour-partij, vandaag kennelijk afstand genomen van de voorstellen van de heer Brown inzake renationalisatie. We hebben goede conclusies bereikt over de noodzaak om structurele steun op Europees niveau te handhaven en om de problemen van territoriale cohesie en onveranderbare geografische nadelen serieus te nemen.

Alavanos (GUE-NGL)
Door de uitbreiding van de Europese Unie ontstaat een nieuwe situatie in het regionaal beleid van de Unie en daarom is het onder meer noodzakelijk dat:
de toekenning van financiële middelen wordt voortgezet aan de gebieden die het risico lopen uitgesloten te worden, niet vanwege de gemaakte vorderingen maar vanwege de nieuwe statistische situatie die is ontstaan ten gevolge van de toetreding van 10 nieuwe landen tot de EU;
de overgangssteun wordt voortgezet aan de gebieden die de drempel van 75 procent hebben overschreden, rekening houdend met niet alleen statistische maar ook reële gegevens;
de zich ontwikkelende renationalisatie van het regionaal beleid ten gevolge van de bevriezing van de begroting op het pretoetredingsniveau wordt tegengegaan;
de aandacht wordt toegespitst op de onderontwikkelde en op andere, structureel sterk achtergebleven gebieden;
de interregionale samenwerking wordt versterkt, en
de regionale dimensie wordt geïntegreerd in alle beleidsvormen van de EU.
Het verslag-Mastorakis bevat tot slot waardevolle voorstellen.

Bonde (EDD)
De Junibeweging is fundamenteel van oordeel dat de structuurontwikkelingsfondsen afgebouwd moeten worden. Voor zover er toch structuurontwikkelingsfondsen zijn, moeten ook de kleine eilandjes hun deel van de koek krijgen.
Hun specifieke handicap vereist ondersteuning van de ontwikkelingsprocessen die de vestiging en werkgelegenheid kunnen stimuleren, waardoor zelfs op de kleine eilandjes een samenleving heel het jaar door mogelijk is.
De Junibeweging stemt voor het verslag, maar wijst erop hoe absurd het is dat de EU met haar verplichte aanbestedingsprocedures het vervoer, dat absoluut onmisbaar is voor de eilanden, onnodig duurder maakt en tegelijkertijd steun verleent voor ontwikkeling.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) Het centrale doel van de Europese Unie zou de bevordering van de economische en sociale samenhang moeten zijn. De Structuurfondsen behoren tot de belangrijkste instrumenten om dat doel te bereiken en daarom dienen zij gehandhaafd te blijven. Wij zijn het eens met een aantal belangrijke zaken in het verslag:
het verwerpen van het renationaliseren van het structuurbeleid, dat een essentiële pijler is van de Europese solidariteit, en het verdedigen van de minst ontwikkelde gebieden, die de belangrijkste prioriteit moeten blijven van de Structuurfondsen;
de stelling dat de uitbreiding niet in het nadeel van doelstelling 1-regio's mag uitpakken doordat die regio's louter vanwege het statistische effect van de uitbreiding niet meer onder doelstelling 1 vallen. Deze missstand moet derhalve worden rechtgezet zonder te snijden in de kredieten voor die regio's.
De rapporteur spreekt zich ook uit voor het handhaven in het komend bestek van de kredieten voor de Structuurfondsen op het niveau van 0,45 procent van het communautair BNP. Dat komt dus neer op het consolideren van het huidige bedrag, terwijl dat duidelijk ontoereikend is om de economische en sociale samenhang te garanderen met name door het feit dat bij de uitbreiding landen toetreden waar gemiddeld het inkomen per hoofd van de bevolking zo'n 40 procent van het EU-inkomen is.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Ik heb voor dit verslag gestemd. Ik juich het vooral toe dat er met betrekking tot het huidige cohesiebeleid van de Unie een aantal alarmsignalen zijn geformuleerd. Als die signalen serieus worden genomen, kan er een zekerder en doeltreffender stap in de richting van toenadering tussen de ontwikkelingsniveaus van de verschillende regio's in Europa worden gezet. Of om het anders te formuleren: een stap in de richting van het uiteindelijke doel van de cohesie.
De rapporteur wijst onder andere op de situatie van de ultraperifere regio's (daar is het cohesiebeleid een waardevolle bijdrage gebleken voor de ontwikkeling), de noodzaak de uitvoeringsregels van het regionaal beleid te vereenvoudigen (bijvoorbeeld minder bureaucratie bij betalingen) en het rationaliseren van de doelstellingen op basis van de reële doeltreffendheid. Ik hoop dat de Commissie deze voorstellen serieus overweegt.
De kunstmatige verhoging van het BBP van een aantal Europese regio's ten gevolge van de uitbreiding ligt buitengewoon gevoelig. Velen met mij hebben de Commissie de afgelopen tijd gevraagd deze kwestie bijzondere aandacht te schenken. Ik vertrouw erop dat de positieve antwoorden die ik van de Commissie heb gekregen op mijn schriftelijke vragen het toekomstig officiële beleid zullen zijn.

Vairinhos (PSE)
. (PT) Het regionaal beleid en het cohesiebeleid spelen een belangrijke rol bij de Europese integratie. Derhalve moet de politieke en economische prioriteit bij de doelstelling 1-regio's blijven liggen. Deze prioriteit dient zelfs nog meer accent te verkrijgen. De praktische resultaten van het cohesiebeleid maken de regionale ongelijkheden zichtbaar. De prioriteiten van het beleid dienen daarom te worden geherdefinieerd. Het met het Cohesiefonds gevoerde communautaire beleid dient geleidelijk aan geregionaliseerd te worden zonder het beleid te renationaliseren.

Fatuzzo (PPE-DE).
Ik benijd de heer MacCormick die in een minuut stemverklaring zoveel heeft kunnen zeggen. Ik kom niet verder dan enkele korte opmerkingen, zoals ook nu weer in mijn stemverklaring over het verslag van de heer Pomés Ruiz over het cohesiebeleid ten behoeve van de eilanden en de dunbevolkte gebieden.
Het Europees Parlement draagt deze laatste terecht een warm hart toe. Ik denk hier met name aan de Sami-bevolking van Finland en Zweden. Wat de eilanden betreft, wel, daar loopt de bevolking inderdaad weg want het is daar niet zo gemakkelijk wonen. Daarom wil ik voorstellen dat de lidstaten de pensioenen van de gepensioneerden op de eilanden verhogen. Op de eilanden van Griekenland bijvoorbeeld - het land van onze commissaris, mevrouw Anna Diamantopoulou - zou de bevolking, als de pensioenen zouden werden opgetrokken, weer plotseling toenemen.

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag even zeggen dat mijn eerste stemverklaring een beknopte toelichting was op mijn twee uitgebrachte stemmen. Ik ben zeer verheugd dat deze verslagen over regionale steun zijn aangenomen en meer heb ik er niet aan toe te voegen.

Alavanos (GUE-NGL)
Evenals mijn fractie heb ik voor de resolutie gestemd over de structureel gehandicapte regio's.
Door de uitbreiding van de EU met tien nieuwe leden en de bevriezing van de communautaire begroting op hetzelfde niveau ontstaat grote ongerustheid over de acties van de Unie op de eilanden, in de berggebieden en de dunbevolkte gebieden van de Unie. Het is belangrijk dat het 'cohesiebeleid' wordt gehandhaafd en versterkt, en dat er geen gaten ontstaan in de planning en de financiering. Het politieke solidariteitsbeginsel moet volledig worden geëerbiedigd opdat de structurele handicaps van deze regio's worden verminderd. Zeer belangrijk is de mogelijkheid de financiering van de benadeelde regio's te verhogen afhankelijk van de omvang van hun handicaps.
Tot slot is het absoluut noodzakelijk de strijd aan te binden tegen de bodemcorrosie op de eilanden, zoals de eilanden van de Egeïsche Zee. Met een uitgebreid programma moet men de uit stenen muurtjes en drempels bestaande netwerken instandhouden.

Bonde (EDD)
De Junibeweging is fundamenteel van oordeel dat de structuurontwikkelingsfondsen afgebouwd moeten worden. Voor zover er toch structuurontwikkelingsfondsen zijn, moeten ook de kleine eilandjes hun deel van de koek krijgen.
Hun specifieke handicap vereist ondersteuning van de ontwikkelingsprocessen die de vestiging en werkgelegenheid kunnen stimuleren, waardoor zelfs op de kleine eilandjes een samenleving heel het jaar door mogelijk is.
De Junibeweging stemt voor het verslag, maar wijst erop hoe absurd het is dat de EU met haar verplichte aanbestedingsprocedures het vervoer, dat absoluut onmisbaar is voor de eilanden, onnodig duurder maakt en tegelijkertijd steun verleent voor ontwikkeling.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Deze samenleving, die zo fundamenteel ongelijk is door het grote verschil tussen maatschappelijke klassen, brengt nog vele andere ongelijkheden met zich mee.
Zo zijn er bepaalde regio's die zich door hun geografische ligging onvoldoende lenen voor kapitalistisch winstbejag en waar onvermijdelijk minder geïnvesteerd wordt. De voorstanders van de liberale economie zelf hebben geen andere oplossing om deze ongelijkheid enigszins te compenseren dan door een beroep te doen op de staat of, wat op hetzelfde neerkomt, op de Europese instellingen.
Wij zouden niet tegen een dergelijke compensatie zijn als zij voor de arbeidersklasse de handicap, die voortvloeit uit de werking van de kapitalistische economie, onderving. Maar de vernietigende kracht van de kapitalistische economie is sterker dan de onbeduidende resoluties van het Europees Parlement.
Zelfs als subsidies worden toegekend aan de gehandicapte regio's, dan is het nog niet gezegd dat uiteindelijk deze regio's en hun arbeidersklasse hiervan profiteren. Het bewijs hiervoor wordt geleverd door de ultraperifere regio's die in het verslag voorkomen als model voor de afgelegen berggebieden. Ondanks nationale en Europese financiële hulp en subsidies ligt in Réunion, Guadeloupe en Martinique, om maar enkele te noemen, het werkeloosheidspercentage bijzonder hoog en de salarissen bijzonder laag.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Musumeci (UEN)
Eens en voor altijd moet duidelijk worden gemaakt wat met 'benadeeld' wordt bedoeld als dat woord wordt toegepast in verband met een eiland en niet enkel in verband met ultraperifere regio's. Het concept dat voorkomt in de aan het Verdrag van Amsterdam gehechte verklaring leent zich vanwege de uiteenlopende vertalingen voor allerlei misverstanden.
Met een grotere en betere inzet van de Structuurfondsen kan men de structureel benadeelde gebieden een ontwikkelingsimpuls geven. Dat betekent onder meer ook een fijnere informatieverspreiding, een eenvoudigere en soepelere procedure en een striktere kwaliteitsbeoordeling van de projecten en de maatregelen.
Ik heb waardering voor het verslag-Pomés Ruiz. Daarin wordt de situatie belicht met al haar schaduw- en lichtzijden, waarbij er meer schaduw dan licht is. Nu de uitgangssituatie bekend is, moet worden gezorgd voor financiële middelen en blijk worden gegeven van meer moed en politieke wil, opdat de permanente structurele handicaps als dusdanig worden erkend. Tot nu toe bestond daar namelijk volledige dubbelzinnigheid over. Er moet dus een ingrijpende verandering plaatsvinden. Via de convergentie van de andere beleidsvormen moet gevolg worden gegeven aan deze erkenning, waarbij ik met name gewag wil maken van de noodzaak te voorzien in afwijkingen op artikel 87 van het Verdrag inzake staatssteun. Staatssteun is onontbeerlijk als men de economische kloof wil overbruggen die is ontstaan niet alleen door geografische handicaps maar ook door tientallen jaren durende kortzichtigheid van de leidinggevende klasse, die van de Gemeenschap niet uitgezonderd.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.55 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag van de heer Poignant.

Piscarreta (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, naast alle andere Europese arbeidsperikelen vormen ook de werknemers uit de zeevaartsector een probleem dat zeker niet over het hoofd mag worden gezien. Bij gebrek aan nationale en communautaire gekwalificeerde arbeidskrachten zien de reders zich ertoe genoodzaakt hun toevlucht te nemen tot werknemers van buiten de Europese Unie. Juist om de tewerkstelling van zeevarenden uit derde landen te vergemakkelijken heeft de Commissie een programma voor opleiding en erkenning door de lidstaten van door derde landen uitgereikte diploma's uitgewerkt.
In dit verband zij erop gewezen dat een betere beroepsopleiding automatisch leidt tot een verbetering van de veiligheid op zee en een vermindering van het aantal incidenten. Vele scheepsongevallen zijn te wijten aan menselijke fouten. Daarom is het van essentieel belang dat de bemanning van de Europese vloot een hoog opleidingsniveau geniet. Het hier bestudeerde voorstel voorziet bijvoorbeeld in het gebruik van het Engels als werktaal, tenzij de bemanning en de autoriteiten aan de wal een andere gemeenschappelijke taal spreken. Ik ben dan ook van oordeel dat de erkenning van opleidingen uit derde landen moet worden voorafgegaan door een bewijs dat het aanbod aan Europese zeelieden voor bepaalde posten ontoereikend is.
Zonder afbreuk te doen aan de waarde van dit opleidingsvoorstel zou ik van de gelegenheid gebruik willen maken om de aandacht van de Commissie en het Parlement te vestigen op het belang van een voortgezette beroepsopleiding voor nationale en Europese zeevarenden. Daarom ben ik het met rapporteur Poignant eens dat zeevaartopleidingen aantrekkelijker moeten worden gemaakt teneinde de werkloosheid te bestrijden en de personele middelen van deze in crisis verkerende sector te versterken. Mijns inziens heeft de Europese Unie dan ook dringend een actieprogramma ter bevordering van deze beroepsopleidingen nodig.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Poignant en alle afgevaardigden die in het debat het woord hebben gevoerd van harte bedanken.
Uit de amendementen blijkt dat u steun geeft aan de aanpak van de Commissie met betrekking tot de procedure voor de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen van zeelieden. Deze amendementen stroken ook in belangrijke mate met het standpunt van de Raad. De Commissie kan bijna de helft van alle door het Parlement ingediende amendementen overnemen daar zij een echte verbetering van ons voorstel vormen.
De Commissie kan echter niet instemmen met de amendementen waarin wordt aangedrongen op de mogelijkheid de erkenning van afzonderlijke maritieme opleidingsinstituten van derde landen in te trekken. Het gaat hierbij dus om de amendementen 3, 12, 15, 17 en 20. Iets dergelijk zou praktisch noch rendabel zijn. De Commissie is voor een algemene, veelomvattende erkenning van de systemen en procedures van een derde land en laat het aan dit land over om de opleidingskwaliteit van zijn instituten te garanderen. De Commissie heeft er grote waardering voor dat het Parlement overweegt deze amendementen in te trekken.
De Commissie kan echter, wat hetzelfde onderwerp betreft, wel instemmen met amendement 19, zoals dit licht is gewijzigd door de Raad. Daarin wordt voorgesteld een mechanisme in te voeren voor waarschuwingen aan het adres van een derde land als er aanwijzingen zijn dat een bepaald opleidingsinstituut niet meer voldoet aan de vereisten van het STCW-verdrag, waarin voornamelijk sprake is van opleiding en vaarbevoegdheidsbewijzen.
De Commissie verwerpt hoe dan ook amendement 24 waarmee wordt voorgesteld het verplicht gebruik van het Engels in de communicatie tussen het schip en het vasteland te schrappen. Als wij dat zouden doen, zouden de partijen die met elkaar moeten communiceren, niet meer dezelfde taal spreken. De desbetreffende bepaling is goedgekeurd door de Raad en zorgt ervoor dat de communautaire wetgeving wordt aangepast aan de vereisten van het SOLAS-verdrag dat sedert juli 2002 in heel de wereld van toepassing is.
Teneinde misverstanden in de communicatie tussen het schip en het vasteland te voorkomen is het mijns inziens noodzakelijk dat de betrokken partijen met elkaar communiceren in de taal die hen het meest familiair is. Als de partijen echter niet dezelfde taal spreken moeten zij in het Engels communiceren, anders begrijpen zij elkaar niet.
Ik dank het Parlement voor zijn zeer interessante amendementen met betrekking tot zowel de opstelling van een Europese conformiteitsverklaring voor de vaarbevoegdheidsbewijzen als de officiële verklaringen van de lidstaten over de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen. Het gaat hierbij om de amendementen 4, 5 en 6. Dit is een waardevolle bepaling en de Commissie zal deze opnemen in een speciaal wetgevingsvoorstel betreffende vaarbevoegdheidsbewijzen van lidstaten dat tot doel zal hebben de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen tussen de lidstaten te vergemakkelijken en tevens de eerbiediging van de gestelde eisen te verzekeren.
Afgezien daarvan wil ik echter uw aandacht vooral ook vestigen op de door de ministers van Vervoer te Luxemburg aangenomen conclusies van de Raad met betrekking tot de verbetering van de communautaire scheepvaart en de zeevaartberoepen. De Raad vroeg daarin de Commissie om een wetgevingsvoorstel betreffende de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen tussen de lidstaten. De Commissie zal in de nabije toekomst een voorstel hiervoor doen, en dus kunnen de genoemde amendementen worden ingetrokken. Dit onderwerp zal immers volgend jaar worden behandeld.
Ik wil eveneens uw aandacht vestigen op amendement 16. Daarin wordt de lidstaten gevraagd de Commissie en de overige lidstaten te informeren voordat zij een officiële verklaring met betrekking tot de erkenning van vaarbevoegdheidsbewijzen van een derde land intrekken. De Commissie is van mening dat een dergelijke situatie meestal spoedeisend is en de lidstaten daarom de mogelijkheid moeten hebben hun verklaringen in te trekken nog voordat zij de overige lidstaten daarvan informeren. De Raad is het met deze verklaring eens en wij zijn inderdaad van mening dat de bereidheid van het Parlement om dit amendement te heroverwegen heel belangrijk is.
Tot slot dan het belangrijkste punt: ik stem volledig in met de amendementen 7 en 13 zoals deze zijn gewijzigd door de Raad. Daarmee wordt de beoordeling van derde landen verbeterd en de mogelijkheid geboden voor toereikende maatregelen tot voorkoming van fraude met vaarbevoegdheidsbewijzen. De preventie van frauduleuze praktijken met vaarbevoegdheidsbewijzen is van cruciaal belang en talrijke afgevaardigden hebben ook gewezen op de noodzaak van deze preventie. Wij zijn ervan overtuigd dat het Europees Parlement steun zal geven aan het standpunt van de Commissie met betrekking tot bovengenoemde amendementen.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de aanneming van de richtlijn tijdens de eerste lezing biedt ons de mogelijkheid snel gebruik te maken van dit efficiënte en geloofwaardige systeem voor de opvang van bekwame buitenlandse zeelieden op onze schepen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Tijdens uw interventie heeft mevrouw Scallon, die op de sprekerslijst is ingeschreven, zich bij ons gevoegd.

Scallon (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijn gelukwensen aan de rapporteur. Ik ben verheugd over het voorstel van de Commissie om de huidige regels inzake de erkenning van zeevarenden van buiten de EU te herzien. De huidige regels zijn omslachtig en hebben tot dubbel werk en hoge administratiekosten geleid. Het is daarom logisch en zinvol om de zaken zo te regelen dat de opleiding die in derde landen wordt gegeven wordt erkend.
Het is essentieel dat die erkenning, niet alleen van de opleidingsstelsels en -procedures van derde landen, maar ook van de continue naleving van de gestelde eisen, gedurende een aanzienlijke periode nauwgezet op Europees niveau wordt gecontroleerd, aangezien de erkenning algemeen van aard zal zijn.
Verschillende zeelieden uit de Gemeenschap noemden als struikelblok de gebrekkige taalbeheersing waarmee ze bij de communicatie met zeevarenden uit derde landen te maken hebben. Daarom ben ik blij dat er taaleisen worden gesteld aan de afgifte van een vaarbevoegdheidsbewijs aan zeevarenden uit derde landen. Dit is van cruciaal belang voor de veiligheid, met name in noodsituaties.
De veiligheid op zee heeft een hoge prioriteit en we moeten alles doen wat binnen ons vermogen ligt om ervoor te zorgen dat menselijke fouten tot een minimum worden beperkt. De Commissie en het Europees Agentschap voor de veiligheid van de zeevaart zullen een grote verantwoordelijkheid dragen. Ik wil ook graag benadrukken dat we al het mogelijke moeten doen om het beroep van zeevarende binnen de Europese Gemeenschap zelf aantrekkelijker te maken.
Ik wil graag uw steun vragen voor een aantal specifieke amendementen: amendement 11, waarin wordt verduidelijkt dat vaarbevoegdheidsbewijzen die vóór de inwerkingtreding van deze richtlijn zijn afgegeven, geldig blijven, amendement 21, waarmee ervoor wordt gezorgd dat alleen landen die voldoen aan de eisen van het STCW-Verdrag een erkenning krijgen, en amendement 22, waarmee wordt voorgesteld een duidelijke termijn vast te leggen waarbinnen de lidstaten aan deze richtlijn moeten voldoen.

De Voorzitter.
Dank u, mevrouw Scallon.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0226/2003) van de heer Jean Lambert, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (COM(1998) 779 - C4-0137/1999 - 1998/0360(COD)).

Diamantopoulou
 Mevrouw de Voorzitter, de vereenvoudiging en modernisering van de verordening is van groot belang voor de bevordering van de werknemersmobiliteit in de Europese Unie.
Ik herinner het Europees Parlement eraan dat het anderhalf jaar geleden heeft ingestemd met een concreet actieplan voor mobiliteitsbevordering en dat enkele belangrijke maatregelen daaruit betrekking hebben op de noodzaak van coördinatie en samenwerking tussen onder meer de socialezekerheidsstelsels.
Mobiliteit houdt nauw verband met mededinging, met de verwezenlijking van nieuwe arbeidsplaatsen en sociale samenhang, en is in feite een voorwaarde voor een echte Europese arbeidsmarkt.
Tijdens de jaren waarin de verordening van toepassing was, zijn de bepalingen daarvan alsmaar ingewikkelder, langdradiger en moeilijker hanteerbaar geworden. Het systeem kan de nieuwe ontwikkelingen in de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten niet meer bijbenen en is evenmin opgewassen tegen de nieuwe mobiliteitssituatie in de Europese Unie. Met andere woorden, de verordening moet absoluut worden vereenvoudigd en gemoderniseerd, en dat is ook het doel van het Commissievoorstel. Deze vereenvoudiging zal uitmonden in een voor de Europese burgers begrijpelijker communautaire wetgeving.
Wat de modernisering betreft zijn er drie fundamentele wijzigingen. Ten eerste de personenkring waarop de verordening van toepassing is: de onderhavige verordening zal niet enkel meer van toepassing zijn op mobiele werknemers maar op alle burgers van de Europese Unie die onder de socialezekerheidswet van een lidstaat vallen. Vrij verkeer moet niet alleen gelden voor werknemers maar voor alle Europese burgers.
De tweede wijziging is dat met de onderhavige verordening gestreefd wordt naar een uitbreiding van de materiële werkingssfeer van de coördinatiebepalingen. Zo zullen nieuwe uitkeringsvormen onder de sociale zekerheid komen te vallen, zoals vroegtijdige pensioensuitkeringen.
De derde belangrijke wijziging die de Commissie voorstelt betreft de werkloosheidsuitkeringen aan grensarbeiders. De Commissie stelt voor dat het land waar een werkloze grensarbeider het laatst heeft gewerkt, de uitkering betaalt. Dit is zeer belangrijk omdat een eind moet worden gemaakt aan het ingewikkeld en niet-tevredenstellend onderscheid tussen volledige en gedeeltelijke werkloosheid en tussen een gewone en ongewone grensarbeider. Elk jaar krijgt de Commissie duizenden protesten van werknemers die in een bepaald land wonen maar in een ander land hebben gewerkt en het slachtoffer zijn geworden van discriminatie ten gevolge van een inefficiënte coördinatie van de socialezekerheidsstelsels.
Wij zijn van mening dat dit voorstel zal bijdragen aan niet alleen de noodzakelijke modernisering van het systeem maar ook diens vereenvoudiging en toepassing. Niet alleen de burgers maar ook de lidstaten zullen daar baat bij hebben.

Lambert (Verts/ALE)
Mevrouw de Voorzitter, zoals we al hebben gehoord is verordening (EEG) nr. 1408/71 het mechanisme voor de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels binnen de EU en niet de harmonisatie ervan. Op basis van deze verordening heb je bijvoorbeeld recht op vergoeding van kosten voor medische hulp als je in een andere lidstaat plotseling ziek wordt, als je tenminste je E111-formulier bij je hebt, wat iedereen hier ongetwijfeld heeft.
De grondslag van deze verordening is om burgers van de ene lidstaat die in een andere lidstaat wonen of werken hetzelfde recht op sociale zekerheidsvoorzieningen te geven als de burgers van die lidstaat. Het gaat om gelijke behandeling. Het betekent niet dat je je nationale stelsel meeneemt - dat is iets wat niet door iedereen wordt begrepen - maar dat je onder het nieuwe stelsel komt te vallen, waar je op gelijke voet met anderen dient te worden behandeld.
Bij het wijzigen van deze verordening worden we beperkt door het wettelijke kader van de Verdragen en door talloze arresten van het Hof van Justitie met betrekking tot de werkingssfeer van de verordening: bijvoorbeeld definities van sociale zekerheid en niet sociale steun in het algemeen. Ik mag wel zeggen dat we dit als commissie frustrerend vonden.
Het probleem is dat de verschillen tussen de nationale stelsels moeilijk te overbruggen zijn. Daardoor hebben veel mensen het gevoel dat ze tussen wal en schip vallen als er zich kloven tussen de stelsels openbaren. Ze vinden dat Europa de rol van bruggenbouwer op zich moet nemen.
Een van de drie belangrijkste kwesties waarmee adviesdiensten volgens zeggen te maken hebben betreft mensen die hun baan hebben opgezegd om zich in het land van hun partner of echtgenoot/echtgenote te vestigen en die daardoor hun recht op een werkloosheidsuitkering verliezen. Daarom heeft de commissie amendement 2 en amendement 43 voorgesteld. De lidstaten kunnen een nuttige bijdrage leveren door dit als geldige reden van werkloosheid te erkennen.
Zoals we al hebben gehoord, zijn de voorstellen van de Commissie bedoeld om de verordening te vereenvoudigen en te moderniseren. De Raad heeft deze voorstellen al vanaf 1999 in behandeling en het Parlement heeft de gang van zaken gevolgd met de bedoeling samen te werken als er sprake is van vooruitgang voor de burgers en de verordening in overeenstemming is met arresten van het Europees Hof van Justitie.
We hebben er echter ook op gelet om knelpunten te signaleren en, waar mogelijk, oplossingen te zoeken binnen het beperkte toepassingsgebied van de verordening. Ik ben bijzonder dankbaar voor die samenwerking met zowel de Raad als de Commissie en uiteraard ook voor de zeer vruchtbare samenwerking met collega's binnen de commissie. Het is de wens van alle partijen om de noodzakelijke herziening van de verordening nog in deze zittingsperiode af te ronden.
Onze commissie steunt de uitbreiding van de werkingssfeer van verordening 1408/71. We steunen de maatregel om deze uit te breiden tot uitkeringen bij vervroegde uittreding - hoewel het de vraag is hoe lang die nog blijven bestaan gezien de maatregelen die om ons heen worden genomen om langer door te werken - en vaderschapsuitkeringen. Een meerderheid van de commissie betreurt het bijzonder dat de ruime definitie van het gezin die we graag in amendement 20 willen opnemen, door een zwakke rechtsgrondslag zo problematisch is. We hopen dat de Raad met een progressieve oplossing zal komen als reactie op de stemming in het Europees Parlement over het verslag-Santini. Als deze kwestie niet wordt opgelost, verwachten velen van ons dat het Europees Hof zich zal moeten buigen over zaken die te maken hebben met de niet-wederzijdse erkenning van de huwelijkse staat voor stellen van hetzelfde geslacht.
Het verheugt de commissie echter dat er in dit Europees Jaar van de Gehandicapten vooruitgang lijkt te zijn ten aanzien van bepaalde invaliditeitsuitkeringen bij vestiging in een andere lidstaat. Ik waardeer het initiatief van mevrouw Oomen-Ruijten om met een nieuw artikel 55 te komen, dat op de steun van een groot aantal fracties mag rekenen. Dit betekent dat amendement 42, het overbruggings- en in zekere zin waarschuwingsamendement van de commissie, kan worden vervangen door amendement 55.
Veel gehandicapten zijn echt zwaar op de proef gesteld door de huidige situatie waarin invaliditeitsuitkeringen niet kunnen worden meegenomen naar een ander land. Deze mensen kunnen geen gebruik maken van hun recht op vrijheid van vestiging, omdat ze zich dat financieel niet kunnen veroorloven.
Een ander terrein waarop collega's zich zeer verdienstelijk hebben gemaakt is de kwestie van grensarbeiders, die op specifieke moeilijkheden stuiten omdat zij met twee stelsels moeten jongleren. In de herziene tekst van overweging 4 wordt specifiek de kwestie van de belastingheffing genoemd. Ik wil met nadruk stellen dat deze kwestie hier alleen wordt genoemd en dat dit geen poging is om de belastingheffing binnen de gehele Europese Unie te harmoniseren. Er wordt alleen aangegeven dat er moeilijkheden zijn die om een oplossing vragen, ook al is deze verordening daarvoor wellicht niet de juiste plek. Het is een probleem dat alleen maar groter kan worden doordat bepaalde lidstaten hun belasting- en uitkeringsstelsels combineren en mensen tot de ontdekking kunnen komen dat ze dubbel betalen voor een voorziening die ze slechts één keer kunnen ontvangen.
De amendementen op artikel 57 en artikel 59 haken ook in op de noodzaak om potentiële problemen aan te pakken voordat er mensen door worden getroffen, en houden verband met eerdere besluiten van het Europees Parlement.
Zoals ik al eerder heb opgemerkt, is de werkingssfeer van de verordening beperkt: niet alle problemen waarmee grensarbeiders geconfronteerd worden of die te maken hebben met de gezondheidszorg kunnen ermee worden opgelost, zeker gezien het feit dat deze zorg momenteel krachtens de Verdragen wordt gezien als een verzameling goederen en diensten en niet als een universele sociale voorziening. We kunnen er echter voor proberen te zorgen dat de verordening zo helder en veelomvattend mogelijk is, zodat werkgevers hun verplichtingen aan hun werknemers niet uit de weg kunnen gaan en hun bijvoorbeeld niet kunnen vragen om voor zichzelf te beginnen om zo de afdracht van sociale premies te ontlopen. De verordening moet het vrije verkeer vergemakkelijken en niet belemmeren, en we hopen dat onze gezamenlijke inspanningen daartoe bijdragen.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Voorzitter, de verordening van vandaag is een mijlpaal in de geschiedenis. We willen moderniseren, we willen vereenvoudigen en daaraan is nu al meer dan tien jaar gewerkt. We lijken nu vandaag in de eerste lezing al tot een afronding te komen. Normaliter, u neemt het me niet kwalijk, mevrouw Lambert, dank ik als eerste de rapporteur. Nu wil ik eens een keer de lof toe zwaaien aan de Commissiediensten. Allereerst aan Directeur Rob Cornelissen, die niet alleen de Raad heeft overtuigd, maar ook ons met raad en daad terzijde heeft gestaan, maar ook aan de andere collega's, en zeker ook aan Herwig Verschueren, die ook nog een grote bijdrage hieraan heeft geleverd. Voorzitter, we zijn nog niet rond, ik kom daar straks op terug. Er zijn vanuit alle fracties van het EP amendementen ingediend. We willen dat deze verordening in elk geval gereed is voor de komende uitbreiding. Dat is absoluut noodzakelijk. De socialezekerheidsverordening wordt overigens volgens de medebeslissingsprocedure vastgesteld, terwijl de Raad unanimiteit vereist. De IGC verandert dat en dat is terecht. Ik ga nu de zegeningen tellen. De werkingssfeer van de verordening is uitgebreid. Alle legaal op het grondgebied van de lidstaat wonende burgers gaan nu gelijk behandeld worden. Dat wil zeggen, zij hebben dezelfde rechten en plichten als onderdanen van de lidstaat. 
Ten tweede, verworven rechten dienen te allen tijde te worden behouden. De export van rechten in het kader van de sociale zekerheid is nu voor het eerst, helder, maar ook eenduidig vastgesteld, ook wanneer slechts bepaalde tijdvakken in een bepaalde lidstaat zijn verzekerd. 
Ten derde, de pensioenregelingen worden sterk vereenvoudigd. De regelingen voor vervroegde uittreding, waarmee zo velen in de problemen zijn gekomen, worden, voor zover deze nog bestaan, ook onder de coördinatie gebracht. 
Ten vierde, er is meer helderheid bij de rechten bij ziekte in het buitenland. Is er acuut hulp nodig in het buitenland, dan heeft eenieder dezelfde rechten. Overigens hechten we zeer aan een amendement waarin de toestemmingsvereiste voor het gaan voor medische behandelingen naar het buitenland wordt aangepast aan de meest recente uitspraken van het Hof. Dat wil zeggen - er is overigens wel een taalfout in de Engelse tekst - dat er geen bijzondere toestemming nodig voor poliklinische zorg, wel voor intramurale zorg. 
Grenswerknemers. De gepensioneerde grenswerknemer blijft rechten behouden in het land waar deze gewerkt heeft. Wat nieuw is, is dat ook de gezinsleden van grenswerknemers rechten krijgen. 
Werkloosheid. De mogelijkheden ingeval van werkloosheid worden verbeterd om ook om in zekere voorwaarden in het buitenland werk te zoeken zonder verlies van uitkering. Overigens heb ik met mijn collega's op dat punt nog een amendement ingediend. Ik wil namelijk dat de Raad ook unaniem "ja" zegt tegen een amendement dat aan Luxemburg een overgangstermijn van vijf jaar geeft, omdat het vanwege het grote aantal grenswerknemers extra getroffen wordt door deze nieuwe regeling. Zij krijgen dan de gelegenheid om zich aan te passen aan het nieuwe systeem van uitkeringen in het werkland en beschikbaarheid aldaar ook voor de arbeidsmarkt. Er zijn verder amendementen voor voorzieningen als bijstand voor huisvesting, etc... De nieuwe tekst op artikel 55, mevrouw Lambert heeft het al gezegd, is veel beter en ik hoop dat dit ook steun krijgt. 
Ten achtste, gehandicapten verliezen hun uitkering niet meer bij verhuizing naar een lidstaat. Dat verheugt mij zeer, zeker in het Europees Jaar van de Gehandicapten. 
Ten negende, niet in het oog springend, maar wel van belang is de paragraaf die vaststelt dat waar er problemen zijn, de lidstaten die nu niet langer meer kunnen voortslepen, maar dat zij zich ertoe verplichten binnen een bepaalde termijn tot werkelijke oplossingen te komen. 
Nog twee korte puntjes, mevrouw de Voorzitter, allereerst het homohuwelijk, een veel besproken kwestie. Is de Commissaris van mening dat de coördinatieverordening de juiste plek is om dertien lidstaten die deze huwelijkse staat van homoparen niet erkennen, niet in hun familierecht hebben opgenomen, te dwingen om dat nu wel via de verordening te doen? Zou met amendement 20 niet de hele verordening in de problemen gebracht kunnen worden? Ik heb wel sympathie voor amendement 49. 
Niet geregeld is verder nog het probleem dat daar waar in de sociale zekerheid het werkland-principe geldt, de belastingswetgeving daarmee niet gelijke tred houdt. Voorzitter, ook op dat punt zou ik graag een consequente regeling zien. Alles bij alles, ben ik wel zeer tevreden over het voorstel.

Weiler (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, alle lidstaten streven naar de vorming van een Europese arbeidsmarkt, en sinds 1971 hebben we daarvoor ook een instrument in de vorm van verordening 1408. Maar hoe ziet de praktijk eruit? Een aantal lidstaten heeft een heel arsenaal aan belemmeringen opgeworpen en in stand gehouden. Het verheugt me daarom dat we nu eindelijk praten over aanpassing van verordening 1408. Als in de Raad niet zo'n onzinnige unanimiteit vereist zou zijn hadden we dit al veel eerder kunnen doen.
Desondanks hebben we kort voor het einde van onze zittingsperiode aangetoond in staat te zijn de hervorming van het sociaal beleid niet alleen uit te breiden maar ook te verdiepen.
In het belang van zowel burgers als Parlement wordt alles vereenvoudigd. Ook worden uitspraken van het Europese Hof van Justitie overgenomen, zoals bijvoorbeeld het recht op gezondheidszorg. Daarnaast zijn er uiteraard ook inhoudelijke hervormingen, en hebben wij als Parlement en als commissie de Europese Commissie aangemoedigd deze ook als zodanig te formuleren. Werklozen bijvoorbeeld mogen momenteel maximaal zes maanden in Europa verblijven om werk te zoeken; deze regel is nu uitgebreid naar gezinsleden en naar mensen die niet langer aan het arbeidsproces deelnemen. Ook deze zaken moeten worden geregeld, omdat we natuurlijk niet alleen werknemers willen stimuleren elders in Europa te gaan werken, maar ook hun gezinnen.
Ik ben net als mevrouw Oomen-Ruijten bijzonder verheugd dat we voor mensen met een handicap een speciale regeling hebben kunnen treffen, ondanks de aanvankelijke tegenstand van de Raad. Ik hoop dat we nu toch nog tot een compromis kunnen komen. Het is belangrijk dat mensen die mobiliteitskansen willen benutten - iets wat wij van harte steunen - niet buiten het stelsel van sociale zekerheid komen te vallen. We willen wel nogmaals benadrukken dat het hier gaat om de erkenning van opgebouwde rechten, en niet om de overheveling van sociale uitkeringen van de ene naar de andere lidstaat.
Uiteraard hadden we ook een aantal geschillen; niet met mevrouw Lambert - haar wil ik bedanken voor haar medewerking. Met de Europese Volkspartij hadden we slechts een klein meningsverschil over de definitie van het woord 'familie', mevrouw Oomen-Ruijten had het er zojuist al over. In een aantal lidstaten wordt het begrip 'familie' zeer eng gedefinieerd - zeg maar 20e-eeuws - en in andere lidstaten wat moderner, volgens de realiteit van de 21e eeuw. Wij willen alleen de garantie krijgen dat deze definitie, als we tot overeenstemming weten te komen, geen juridische betekenis zal hebben voor de verordening. We willen tenslotte geen enkele lidstaat ertoe verplichten bepaalde samenlevingsvormen te accepteren. Misschien moeten we ons daarom maar iets toleranter opstellen.
Nog een laatste punt: mijn fractie en ik onderkennen het belang van deze hervorming, maar vinden het toch uitermate belangrijk dat er in de toekomst nog wijzigingen in de verordening kunnen worden aangebracht. Vooral volgend jaar, als we er tien nieuwe lidstaten bij krijgen, zullen we beslist nog meer zaken tegenkomen waarvoor we regelingen moeten treffen. Ook de praktijk zal ons waarschijnlijk nog het een en ander leren. Samen met de Commissie zijn we van mening dat we open moeten staan voor wijzigingen. Ook moeten we - wellicht in de volgende zittingsperiode - regels opstellen voor kwesties als belastingheffing en dubbele belasting.
Boogerd-Quaak (ELDR).
Voorzitter, ook ik kan zeggen dat ik heel erg blij ben met de poging van de kant van de Europese Commissie om vereenvoudiging te bereiken op het gebied van de stimulering van de mobiliteit, want daar gaat het in feite om. Wij willen met zijn allen dat de burgers ook echt recht kunnen doen gelden op het vrije verkeer van werknemers. Tot op dit moment is het daarmee slecht gesteld. Met één blik op de statistieken kunnen we zien dat nog slechts zo'n 2 procent van de burgers in een ander land werkt. Ik wil in dit geval echter ook een paar dissonante geluiden laten horen. Deze dissonante geluiden betreffen niet het Parlement. Wederom was het mogelijk om met de collega's goed samen te werken. Zoals mevrouw Oomen heeft gezegd, was het ook zeer goed mogelijk om met de Europese Commissie samen te werken. Ik heb het echter als een zwaard van Damocles gevoeld dat de Europese Raad in feite toch dreigt de zaak op te houden als wij niet onszelf inhouden met onze eisen. Voorzitter, ik vind dat onverteerbaar, zeker daar waar het gaat over grensarbeid. Ik wil dat onderbouwen met een paar voorbeelden. In mijn gebied, dat is grensgebied van België - waar ik woon - en Nederland, is er op dit moment de mogelijkheid om vlak over de grens bij een groot bedrijf - Volvo - achthonderd werknemers te plaatsen. Zeker zal er geworven worden in mijn gebied. Ik aarzel echter nog altijd om mensen aan te raden om dat ook daadwerkelijk te doen, zolang er niet volledig kan worden ingestaan voor een goede en sluitende sociale zekerheid. Ik vind het onmogelijk om uit te leggen, bijvoorbeeld aan een mevrouw van 62 jaar, die invalide is geworden, dat zij haar invaliditeitspensioen in België verliest en vervolgens pas op 65-jarige leeftijd voor AOW in Nederland in aanmerking komt. Het zijn allemaal zaken die je niet kunt uitleggen, doordat er op dit moment niet voldoende coördinatie is. Om die reden, hebben wij dan ook met zijn allen nog een aantal amendementen ingediend om dit soort voorbeelden te voorkomen, amendementen waarmee we de instellingen en de lidstaten willen dwingen om beter te coördineren. De amendementen zoals die door ons zijn ingediend, gelukkig door een aantal fracties gezamenlijk, gelden heel specifieke gevallen, die vaak grensarbeiders betreffen. Ik denk dat dat terecht is. Ik denk dat het niet zo kan zijn dat de lidstaten dit probleem niet kunnen en niet willen erkennen. Het kan toch niet zo zijn dat een verenigd Europa wordt tegengewerkt omdat een aantal nationale ambtenaren en politici grensarbeid afdoet als een marginale kwestie. Ik ben dan ook blij dat de Europese Commissie in haar voorstel alles doet om de lidstaten te dwingen tot samenwerking. Zodra deze verordening is aangenomen, hoop ik ook dat zij vooral gehandhaafd zal worden en daar nodig ik de Europese Commissie toe uit.

Ainardi (GUE/NGL)
. (FR) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het verslag van onze collega Jean Lambert zet een reeks zeer interessante maatregelen uiteen. De voornaamste doelstelling van dit verslag is om erop toe te zien dat personen die zich in de Europese Unie verplaatsen, wat betreft hun rechten op sociale zekerheid niet benadeeld worden. Voor ons afgevaardigden, die zo zeer hechten aan een intensievere uitwisseling op cultureel en menselijk vlak in het kader van het vrije verkeer van personen, gaat dit verslag werkelijk in de goede richting. De vereenvoudiging van de verordeningen, de coördinatie en harmonisatie van procedures die gebaseerd zijn op de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling, waaraan werknemers en zelfstandigen uit andere lidstaten dezelfde rechten ontlenen als de burgers van de verantwoordelijke staat, dit alles draagt bij aan de opbouw van Europa.
Een aantal maatregelen uit het verslag verdienen het om in het bijzonder vermeld te worden. Ik ben persoonlijk van mening dat zij gelijke tred houden met de ontwikkelingen in onze samenlevingen. Ik denk met name aan de wil om samen moeder- en vaderschap te reguleren, aan het voorstel om eveneens staatsburgers van derde landen op te nemen in het toepassingsgebied van de richtlijn, of aan de definitie van de leden van een huishouden toegepast op niet-gehuwde partners met wie een duurzame relatie bestaat, ongeacht geslacht.
Mijn fractie en ikzelf zijn voorstanders van dit verslag, maar, mevrouw de commissaris, ik wil de tegenstrijdigheid onderstrepen tussen de gestelde wensen en het gevaar dat minder uitgebreide maatregelen worden vastgesteld dan die waarin de socialezekerheidsstelsels in vele Europese landen voorzien. Frankrijk, Italië en Duitsland bijvoorbeeld, staan aan de vooravond van of ondergaan reeds hervormingen waarbij de bestaande socialezekerheidsstelsels worden vernietigd, met als voorwendsel uitzonderlijk hoge begrotingstekorten ten aanzien van de criteria van Maastricht. Door de actieradius van de privé-instellingen te vergroten, sturen we aan op een vermindering, of zelfs een verdwijning van nationale solidariteit. Dit zijn zwaarwegende gevolgen voor de toekomst. Toch zijn de beginselen en de doelstellingen die ten grondslag liggen aan de oprichting van de socialezekerheidsstelsels in Europa, en die hun diensten hebben bewezen omdat zij gedurende tientallen jaren hebben gezorgd voor welvaart en welzijn van de volkeren, nog altijd actueel en zij kunnen gebruikt worden om een Europees sociaal model te ontwikkelen.
Ik zou hieraan willen toevoegen dat deze doelstellingen van nog groter belang zijn in verband met de toename van de onzekerheid en de armoede in het Europa van vandaag. Volgens een recent onderzoek van Eurostat staat 15 procent van de bevolking van de Unie bloot aan het gevaar van armoede en sociale uitsluiting. Als we alle sociale uitkeringen terugdraaien stijgt dit percentage tot 24 procent en dit zou de situatie nog meer verslechteren. De vraag waarvoor wij ons nu in Europa gesteld zien, gaat veel verder dan het instellen van een coördinatie, hoe onmisbaar ook. Deze vraag gaat over een werkelijke keuze van de samenleving. Willen wij een model voor economische en sociale ontwikkeling dat rechtvaardig en solidair is en waarbij de welvaart kan groeien, of verkiezen wij een systeem waarbij alle sociale stelsels verdwijnen, op het gevaar af dat het aantal personen in onzekere situaties, het aantal armen en uitgeslotenen naar onbekende hoogten stijgt? Als we voor het eerste kiezen, dan moeten we een echte Europese sociale governance instellen, gebaseerd op een harmonisatie die op de beste stelsels afgestemd is. Dit betekent uiteraard eveneens dat wij ons opnieuw moeten bezinnen op de criteria van Maastricht.

Bouwman (Verts/ALE).
Voorzitter, allereerst wil ik mijn dank uitspreken aan de Commissie. Er zijn in dit verband twee namen genoemd, Diamantopoulou en mevrouw Lambert, die daarnaast zit. Daarbij daar sluit ik me van harte aan. Als je iets wil beoordelen in termen van historisch karakter, zoals mevrouw Oomen-Ruijten zei, dan kan je dat op twee manieren doen. Vanuit de geschiedenis hebben we een lappendeken van voorzieningen gekregen, een lappendeken van aanpassingen, van een richtlijn over coördinatierichtlijn, nr. 1408/71 met latere aanpassing. En daarnaast hebben we een reeks problemen. Dan is het erg goed dat we een stapje verder zetten, dat zou een historische stap voorwaarts kunnen zijn. Ook van historische betekenis zou eventueel een volgende stap moeten zijn, maar daar kom ik zo meteen op terug. Ik ga eerst even kijken wat we nu eigenlijk bereikt hebben met zijn allen. Ik denk dat dat op zich wel gunstig is.
Het is duidelijk, en mevrouw Oomen-Ruijten heeft al aangegeven dat we een aantal zaken bereikt hebben die ook nu al acceptabel zijn voor de Raad en voor de Commissie. Het gaat hierbij voorbeeld om het opnemen van statenloze personen en vluchtelingen. Of om regelingen, verbeteringen op gebied van bureaucratische obstakels voor grensarbeid, en zo kunnen we nog even doorgaan. Toch zijn er nog heel wat problemen overgebleven, dat weet iedereen. Slechts 2 procent van de Europese bevolking oefent op enigerlei wijze grensoverschrijdende arbeid uit. Als je praat met grenswerknemers, het is in de vorm van persoonlijke voorbeelden al vermeld, dan is er sprake van een grenzeloos probleem.
We houden ook nog een aantal kwesties open en ik denk dat wij op dat gebied ooit eens de volgende historische stappen moeten zetten. Als we alleen maar kijken naar de definitie van gezinnen, dan komen we er hier niet uit, we moeten dat via het verslag-Santini proberen op te lossen. Of als we kijken naar een aantal andere kwesties die te maken hebben met gezinsherenigingen en uitkeringen, etc... Dan is één ding heel erg duidelijk. We praten nu over verbetering van coördinatie van die stelsels, we praten over modernisering daarvan en we doen dat tegen de achtergrond van de mobiliteit van werknemers in Europa en een beter functionerende arbeidsmarkt. In de toekomst, en dat zou een historische stap zijn, zullen we toch toe moeten naar een vorm van harmonisering, omdat we anders andere problemen niet oplossen, omdat in elke lidstaat de socialezekerheidsstelsels onder druk staan en eigenlijk ook met elkaar in conflict komen, hetgeen tot verdere groei van die lappendeken leidt. Daaraan zou ik eigenlijk wel een eind willen zien komen.

Crowley (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag, net als mijn collega's, Jean Lambert bedanken voor haar inspanningen. Ik wil ook graag mijn waardering uitspreken aan het adres van de Commissie en haar medewerkers vanwege hun hulp.
Het recht op vrij verkeer is een van de grondbeginselen van de interne markt geweest. Als we dit willen verwezenlijken, moeten we ervoor zorgen dat burgers die zich elders vestigen hun sociale uitkeringen, hun recht op sociale zekerheid, kunnen meenemen. In de afgelopen jaren zijn er vele maatregelen genomen om een oplossing te realiseren voor wat een hardnekkig probleem leek te zijn. Ik denk dat de tekst van de Raad en de Commissie, samen met enkele voorstellen vanuit het Parlement, de best mogelijke oplossing is om ervoor te zorgen dat mensen die zich in een ander land moeten of willen vestigen verzekerd zijn van hun aanspraak op een uitkering.
Een van de moeilijkheden waarmee we de afgelopen jaren te maken hebben gehad was de complexiteit van de verordening, niet alleen voor het individu dat er gebruik van wilde maken, maar ook voor de autoriteiten die haar moesten interpreteren. Een van de belangrijke dingen die we tot nu toe samen met mevrouw Lambert en anderen hebben gedaan is om de tekst in te korten. We hebben deze eenvoudig en leesbaar gemaakt.
Er is nog meer te doen, maar we zijn een heel eind opgeschoten.
Een van de problemen die ik met bepaalde ingediende amendementen heb, is de kwestie van harmonisatie. Zoals mevrouw Lambert in haar eigen verslag zegt, is het uitgangspunt hier de coördinatie van de nationale stelsels en is het niet de bedoeling deze te vervangen. We hebben op andere werkterreinen in de Europese Unie gezien dat door coördinatie snellere en betere resultaten voor het individu te behalen zijn dan door louter naar harmonisatie te streven. Daarom ben ik tegen bepaalde amendementen die gericht zijn op harmonisatie van de belastingheffing. Ook ben ik tegen amendementen waarin een gelijke behandeling ten aanzien van werkloosheidsuitkeringen wordt voorgesteld.
Mijn laatste opmerking betreft de definitie van het gezin. Nogmaals, deze kwestie levert problemen op in veel landen waar bepaalde typen verbintenissen en bepaalde typen huwelijken niet worden erkend. We moeten ervoor zorgen dat in die situaties de nationale wetgeving wordt toegepast. We kunnen zien dat er in elk land vorderingen worden gemaakt met de coördinatie.
De zaken die met name in amendement 38 aan de orde worden gesteld kunnen het beste worden aangepakt in de context van de nieuw geïmplementeerde verordening en daar moeten we het bij laten.

Hermange (PPE/DE)
. (FR) Mevrouw de Voorzitter, de vrijheid van vestiging is één van de vier fundamentele vrijheden waarin onze verdragen voorzien. Het is dan ook van wezenlijk belang, zoals enkele van mijn collega's al zeiden, dat wij erop toezien dat de personen die zich in de Europese Unie verplaatsen, wat betreft hun rechten op sociale zekerheid niet benadeeld worden, en dat wij derhalve de nationale wetgevingen op dit gebied op elkaar afstemmen. Ik ben ervan overtuigd dat socialezekerheidsstelsels die harmonieus en goed gecoördineerd werken van waardevolle betekenis kunnen zijn voor onze Europese samenlevingen. Verworven rechten, beleid ter vereenvoudiging van vervroegde uittreding, duidelijkheid in geval van ziekte, verbeteringen, gesuggereerd door onze collega's, van de aanspraak op bepaalde uitkeringen en steun voor personen met een handicap, op deze fundamentele punten dient het verslag verbeterd te worden dat in het bijzonder betrekking heeft op de sociale bescherming van de grensarbeiders en van hen die zich binnen ons grondgebied verplaatsen. Ook al vertegenwoordigen deze slechts een beperkt percentage van de totale bevolking, de problemen die zij tegenkomen moeten uiteraard onze volledige aandacht krijgen. Wat dat betreft denk ik aan een specifiek voorbeeld: ik herinner mij dat ik artsen uit België naar Parijs heb laten komen, die twintig jaar in hun land hadden gepraktiseerd. Eenmaal aangekomen bij het socialezekerheidsbureau van Parijs, werd hun verteld dat ze hun rechten hadden verloren. Dat is de reden waarom wij blij kunnen zijn met deze tekst.
Een aantal amendementen uit dit verslag lijkt echter problemen op te leveren. Ik denk in het bijzonder aan amendement 3 en aan de uitbreiding van het toepassingsgebied van de verordening, hetgeen me ongeschikt lijkt gezien de mogelijke financiële uitwerking van een dergelijke maatregel. Vervolgens lijkt mij dat amendement 20 de verordening onnodig verstoort. Daarom ben ik van mening dat ons Parlement zo verstandig moet zijn om amendement 49 aan te nemen, zoals onze collega Oomen-Ruijten zojuist suggereerde in haar interventie.

Van den Burg (PSE).
Voorzitter, van de vier vrijheden van de interne markt, is het vrij verkeer van personen en met name dan van werknemers, de vrijheid waarvan het minst is terechtgekomen. Je kunt dromen van een grotere arbeidsmobiliteit en van het opheffen de binnengrenzen voor werkzoekenden. De praktijk is voor degene die daadwerkelijk over de grens gaan werken vaak een nachtmerrie. Weinigen durven het aan. We hebben een veel te lage arbeidsmobiliteit in Europa en voor de weinigen die wel de sprong wagen, hebben we veel te weinig aandacht. Voor de politici en beleidsmakers in de hoofdsteden zijn ze vaak een marginaal probleem, dat zich aan de randen van hun land, van hun centrum afspeelt. Wij, Europese politici en beleidsmakers, krijgen vaak te horen dat we van de sociale zekerheid af moeten blijven, omdat dat een nationale zaak is. Wij moeten ons uitsluitend beperken tot de verordening 1408/71. Deze verordening, de naam zegt het al, is al meer dan dertig jaar oud en in de loop van de jaren is zij er niet helderder op geworden. Ook het vereenvoudigingsvoorstel dat de Commissie in 1998 indiende heeft er vijf jaar over gedaan voordat er binnen de Raad enige mate van overeenstemming kan worden bereikt. Een moeizaam proces, waar we nog lang niet mee klaar zijn, maar waar gelukkig nu wel heldere uitgangspunten voor overeind staan. Die zijn door anderen al genoemd, die zal ik niet herhalen. Ik heb grote waardering voor het werk dat door de Europese Commissie en de Raadswerkgroepen is verricht, en uiteraard ook voor onze rapporteur Jean Lambert, die ook heel uitgebreid met die andere instellingen heeft overlegd. Toch zijn er nog vele problemen overgebleven. Ik heb de indruk dat we door onze amendementen, vaak gelijk op werkend met Commissie en Raad, veel van die problemen hebben opgelost. Maar in de praktijk zijn er twee andere belangrijke knelpunten.
Ten eerste, is het van belang te weten wat lidstaten werkelijk onder de verordening gaan brengen en welke uitzonderingen en smoezen ze gaan verzinnen om weer onder de bepalingen uit te kunnen komen. Daarvoor zijn de toepassingsverordening en de annexen van groot belang. Die hebben we nu nog niet voorliggen. Daaraan wordt inmiddels wel gewerkt binnen de Raad. Ik vind dat we met onze definitieve standpuntbepaling daar heel goed rekening mee moeten houden. De lidstaten zijn wat dat betreft dus gewaarschuwd. Samen met onze collega's in de nationale parlementen zullen we onze ministers en Raadsvertegenwoordigers daarbij heel goed in de gaten houden!
Ten tweede liggen de problemen in de praktijk vaak op de raakvlakken met andere wet- en regelgeving, gebieden die niet tot het domein van de verordening stricto sensu behoren. Als er, bijvoorbeeld, in socialezekerheidsregelingen leeftijdsgrenzen worden gehanteerd of definities voor wie afgeleide rechten hebben, die ontleend zijn aan het familierecht in de lidstaten. Of , wat in Nederland veel voorkomt, combinaties van algemene socialezekerheidsregelingen, die als basis dienen, en aanvullende regelingen die men buiten de verordening laat vallen. Een heel groot probleem vormen ook de fiscale regelingen. Daarvoor ontbreken Europese coördinatieregels en bestaan er alleen bilaterale verdragen tussen lidstaten. Die sporen vaak niet met de regels in de verordening. Vooral voor grenswerknemers die in het ene EU-land wonen en in het andere werken, is dat een enorm probleem. We hebben ons door de Commissie ervan laten overtuigen dat die problemen niet allemaal binnen de verordening zijn op te lossen en we hebben daarom een aantal amendementen vanuit de artikelen naar de overwegingen overgebracht, maar dat mag niet betekenen dat ze door de Commissie en de Raad minder serieus moeten genomen worden. Dat wil ik hierbij uitdrukkelijk zeggen. Ook op die punten verwacht ik dat de Commissie in de komende tijd, misschien zal dat een nieuwe Commissie zijn, ook echt voortvarende initiatieven neemt, omdat de oplossing van die problemen minstens zo belangrijk is als die van de problemen die in de huidige verordening aan de orde gesteld worden.

Jensen (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, ik bezoek regelmatig ondernemingen en burgers in het grensgebied van Denemarken en Duitsland en merk de steeds weerkerende problemen van grensarbeiders. Deze problemen schrikken vele geïnteresseerde burgers af en er zijn slechts 1000 personen die over de Deens-Duitse grens pendelen, hoewel de werkloosheid ten zuiden van de grens 12 procent bedraagt en ten noorden van de grens slechts 6 procent. De taal is weliswaar een belemmering om aan de andere kant van de grens te gaan werken, maar ook de verschillen op fiscaal en sociaal gebied vormen een grote hinderpaal.
In Denemarken is het immers zo dat de sociale zekerheid over de grens heen gefinancierd wordt met algemene belastingen, terwijl de andere EU-lidstaten dit met geoormerkte socialezekerheidsbijdragen doen. Dit geeft aanleiding tot een aantal van de bestaande problemen. Ik zou er ergens geen bezwaar tegen hebben als er in Denemarken hervormingen zouden komen waarin toekomstige afdrachten beter de individuele verantwoordelijkheid voor het gemeenschappelijk goed weerspiegelen en waarin meer duidelijkheid geschapen wordt over de kosten van regelingen op het vlak van de sociale zekerheid, dat wil zeggen via een verhoging van het aantal geoormerkte bijdragen. Een dergelijke hervorming kan ook een oplossing bieden voor de problemen met het Deense systeem, dat vandaag sterk afwijkt van de systemen in de andere lidstaten.
Dit is echter niet het onderwerp van vandaag. Vandaag hebben wij het over een vereenvoudiging van de coördinatie tussen de nationale socialezekerheidsstelsels. Een vereenvoudiging van de ingewikkelde regels die door de jaren heen ontstaan zijn, is meer dan noodzakelijk.
Ik dank mevrouw Lambert voor het werk dat zij verricht heeft. Ik sta achter het voorstel dat het Parlement en de Raad op dit vlak moeten samenwerken. Wij mogen de hervormingen niet onnodig vertragen. Ik denk dat het gemakkelijker is de hervormingen nog voor de uitbreiding te verwezenlijken. Laat ons dus ons beste beentje voorzetten en nu een oplossing zoeken.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, om het vrije personenverkeer in de Europese Unie te waarborgen is het van essentieel belang dat de rechten inzake sociale zekerheid gestand worden gedaan. Daarom is dit verslag van mevrouw Jean Lambert, die ik overigens van harte feliciteer, uitermate belangrijk.
In wezen mag niemand van de in de Europese Unie bestaande socialezekerheidsstelsels worden uitgesloten. Ook onderdanen uit derde landen niet. Maar goed, deze kwestie is reeds afzonderlijk behandeld. Anderzijds ben ik van oordeel dat wij in dit geval niet mogen opteren voor een uitputtende lijst van socialezekerheidsstelsels die voor coördinatie in aanmerking komen. Op die manier kunnen wij later nog stelsels toevoegen en eventuele problemen verhelpen.
De innovaties en voorstellen om de verordening te moderniseren moeten van harte worden toegejuicht. Zoals wij allen weten, dateert de huidige verordening van 1971. Zij berust op een voorstel van de Commissie dat momenteel ontoereikend is gebleken, ofschoon de vier basisbeginselen behouden moeten blijven, zoals de rapporteur terecht suggereert. Ik denk dan vooral aan de voorstellen die een verbetering inhouden van het oorspronkelijke document van het Parlement, met name de handhaving van het recht op een werkloosheidsuitkering in het nieuwe land van vestiging voor personen die hun betrekking in een lidstaat opgeven om wegens familieomstandigheden naar een andere lidstaat te verhuizen; de toepassing van de verordening op vluchtelingen, statelozen en hun gezinsleden die verblijven op het grondgebied van een lidstaat; de definitie van grensarbeider, vluchteling en statenloze en de vaststelling van hun rechten, ofschoon die verder moeten worden uitgebreid naar hun gezinsleden; de erkenning van de rechten van gepensioneerde grensarbeiders, de verruiming van het gezinspatroon en de opname van het vaderschapsverlof; de verbetering van de situatie van mensen met een handicap - hetgeen hier reeds is onderstreept - onder meer om te voorkomen dat deze mensen tijdelijk hun recht op een invaliditeitsuitkering verliezen of ertoe verplicht worden opnieuw een uitkering aan te vragen; ten slotte wordt er ook voorzien in de mogelijkheid dat twee of meer lidstaten onderling overeenkomsten sluiten op basis van de beginselen en de geest van deze verordening.
Helaas worden er in diverse lidstaten, onder meer in mijn eigen land, aanstalten gemaakt om het socialezekerheidsstelsel af te bouwen. Wij lopen het risico dat hierdoor sommige van de rechten die wij hier verdedigen op de helling zullen komen te staan. Vandaar mijn oproep om deze voorstellen te steunen en alle pogingen tot afbouw van de socialezekerheidsstelsels in de verschillende lidstaten grondig te herzien.

Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, ik wil de rapporteur van harte bedanken voor het werk. Ik heb vaak gedacht dat zij haar hele mandaat voort zou zetten met dit verslag want zolang heeft het bijna ter tafel gelegen. Dat was niet vanwege haar gebrek aan ijver, want dat was juist erg groot, maar vanwege het gebrek aan ijver van de Raad. Mevrouw Oomen-Ruijten heeft terecht gezegd, dat het niet heeft gelegen aan een gebrek aan ijver bij de Commissie. Dat geeft aan dat we met een politiek bijzonder moeilijk dossier te maken hebben. Waarom? Er is heel veel geld mee gemoeid, dat is het eerste punt.
Het tweede punt is dat de lidstaten in de dagelijkse bestuurspraktijk eigenlijk helemaal niet denken aan mensen die wel eens een keer buiten hun eigen systeem treden. Ze gaan er eigenlijk van uit dat iedereen sterft en begint in het eigen land. Ze vinden het eigenlijk maar hoogst vervelend als die orde gestoord wordt, doordat mensen wel eens naar het buitenland gaan. Men is dan wel bereid bepaalde maatregelen te nemen, maar zo min mogelijk, en men probeert dan zoveel mogelijk terug te pakken. Als het dan een klein beetje moeilijk wordt met de begroting, dan worden met name deze mensen het eerst aangepakt. Vandaar dat de verordening wel gebruikt wordt om rechten te verminderen, niet om ze te vermeerderen. Iedereen die dat zou willen bekijken, of bestuderen, die moet maar eens kijken naar wat er in Nederland en België op dit gebied gebeurd is, waarbij beide landen bepaald niet blameless zijn , zoals de Engelsen dat zo mooi formuleren.
Tenslotte, Voorzitter, nog een ander punt, en dat is de kwestie waar nog wel verschil van mening bestaat. Dat is de kwestie belasting - sociale zekerheid. Ik denk dat mevrouw Jensen daar eigenlijk al heel goed over gesproken heeft. Zij geeft ook een van de beste voorbeelden in Denemarken, omdat daar alle sociale zekerheid uit de belasting betaald wordt. Het vervelende is nu dat het soms voorkomt dat mensen in het ene land belasting betalen en in het andere land sociaal verzekerd zijn. Dan kan je gevallen hebben zoals in België, waar de premies voor sociale zekerheid relatief hoog zijn en in Denemarken waar die niet bestaan, althans niet in de vorm van premies. Als je dan in Denemarken belasting moet betalen en in België sociale zekerheid, dan ben je bijzonder ongelukkig. In het omgekeerde geval ben je natuurlijk buitengewoon gelukkig. Dan betaal je betrekkelijk weinig belasting in België en dan krijg je in Denemarken heel veel sociale voorzieningen. Dus dat is een punt waarop we nader zullen moeten terugkomen. Dat betreft niet de harmonisatie, maar het is wel in zoverre belangrijk. De twee soorten van belastingen zouden op dezelfde manier behandeld moeten worden, althans in hetzelfde land en dat is een kwestie waarover we ons toch druk zouden moeten maken. Als we dat niet oplossen, brengen we nooit een goede arbeidsmarkt in Europa tot stand.

Gillig (PSE)
. (FR) Mevrouw de Voorzitter, zoals mijn voorganger al deed, prijzen wij niet alleen mijn collega Jean Lambert, rapporteur, om haar werk, maar ook uw diensten, mevrouw de commissaris, om het werk en de coördinatie die tot stand kon komen tussen de parlementaire commissie en de Commissie met als resultaat het vereenvoudigen en moderniseren van een tekst die gaat over één van de fundamentele elementen van onze Europese Unie, namelijk de vrijheid van vestiging - u zei het al - niet alleen van de werkenden, maar van al onze medeburgers.
Deze tekst is vereenvoudigd, gemoderniseerd en houdt rekening met de uitspraken van het Hof van Justitie, maar ook met de huidige arbeidsrealiteiten en met bepaalde specifieke typen werkenden. Naar mijn mening moeten wij ons hierover verheugen en erop aandringen dat deze werkzaamheden voor het einde van het jaar, dus voor de uitbreiding, afgerond worden, aangezien dit de voortgang zal vereenvoudigen.
In de weinige spreektijd die ik heb, zou ik me willen toespitsen op één vraagstuk: de situatie van de grensarbeiders. Zij zijn de Europeanen die de tegenstellingen tussen de wetgevingen aan den lijve ondervinden en die het minst begrijpen van de maatregelen die Europa verder moeten brengen, terwijl juist voor deze mensen alles in het werk gesteld zou moeten worden om het werk over de landsgrens te vergemakkelijken.
We kunnen de geboekte voortgang vaststellen, zoals ook al is gezegd. Ik wilde echter wijzen op de noodzaak om te streven naar nieuw overleg, nieuwe institutionele samenwerkingen tussen de lidstaten, indien moeilijkheden bij het toepassen van deze verordeningen aanhouden, met name in de gevallen van uiteenlopende toepassingen. Dat soort verschillen komt vaak voor en er zijn veel vertragingen bij het gladstrijken ervan.
De amendementen 51 en 52, waarover wij morgen zullen stemmen, zijn voorstellen voor de coördinatie met betrekking tot deze essentiële kwestie, die naar mijn mening permanente inzet en aanpassing zal vergen. Deze coördinatie is noodzakelijk omdat de bevoegdheid op dit gebied bij de lidstaten berust. Maar dat neemt niet weg dat we ons nu al bezig kunnen houden met de noodzakelijk kwestie inzake harmonisatie ter bescherming van het Europees model.

Laguiller (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, dat de wirwar van wetten en regelingen waarmee in de verschillende Europese landen de sociale bescherming geregeld is, moet worden geharmoniseerd, behoeft geen betoog. Nu geschiedt die harmonisering echter op minimale wijze en nooit met als insteek de sociale wetgeving van ieder land in overeenstemming te brengen met de nationale wetgeving die het beste is voor de arbeiders. Bepaalde amendementen van het Europees Parlement vormen een verbetering van het voorstel voor een verordening van de Raad en daar zullen we dan ook vóór stemmen. Wat heeft het echter voor zin over die paar wijzigingen te praten als we bezien welk beleid de lidstaten over het geheel genomen voeren? Dat beleid komt erop neer dat de sociale bescherming van de arbeiders wordt verzwakt, de pensioenen worden verlaagd en de socialezekerheidsbijdragen worden verhoogd terwijl er op de uitkeringen juist wordt gekort; dat is wat alle landen van Europa te zien geven. Er begint zo onderhand een situatie te ontstaan, of die zich nu geleidelijk of ineens voltrekt, waarin laag betaalde werknemers, arbeiders met tijdelijk werk en werklozen zich onmogelijk nog kunnen bedruipen. De toegang tot zorg wordt meer en meer een voorrecht voor de rijken. Dat is een schandaal.
Bovendien, waarom deze politieke richtsnoer 
nu de nationale welvaart langzaam maar zeker toeneemt? In Frankrijk bijvoorbeeld wordt ons verteld dat er tekorten zijn in de sociale zekerheid. Hoe komt dat? Voor een deel door de werkloosheid, een situatie waar de arbeiders niets aan kunnen doen en waar ze juist het slachtoffer van zijn, maar meer nog doordat de staat ten koste van de sociale zekerheid cadeautjes geeft aan de werkgevers door verlaging van de sociale lasten.
Onder het mom van pensioenhervormingen of hervormingen van de sociale zekerheid, die slechts ten goede komen aan een paar welvarende parasieten, worden de werknemers door de regeringen beroofd. Welnu, ik wil deze interventie benutten om te stellen dat de arbeiders van Europa het morele recht hebben zich te verdedigen, te staken en de straat op te gaan, aangezien ze geen andere middelen hebben om zich te verzetten tegen wat in feite georganiseerde diefstal is.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ook mijn complimenten aan het adres van de rapporteur, die deze ingewikkelde en belangrijke opdracht met grote overtuiging en veel enthousiasme heeft aangepakt. Het principe om de socialezekerheidsregels te vereenvoudigen en te moderniseren en ze daardoor efficiënter en gebruiksvriendelijker te maken verdient steun. Hoewel ik sympathiek sta tegenover een aantal punten die zij aan de orde stelt, vind ik haar voorstellen echter in sommige opzichten te ver gaan.
Ik ben tegen de amendementen 1, 44 en 45, aangezien hierin over belastingheffing wordt gesproken. Ik heb gehoord hoe verschillende collega's hierover denken en ben met name verheugd over de opmerking van de rapporteur zelf dat deze verordening wellicht niet de juiste plek is om deze kwestie aan te pakken. Daar ben ik het mee eens. Verordening 1408/71 gaat over de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels, en de rechtsgrondslag daarvoor wordt ontleend aan artikel 42, dat in het geheel niet over belastingheffing gaat.
Ik begrijp waarom sommige collega's het toepassingsgebied van deze verordening willen uitbreiden tot het terrein van de belasting, maar dat valt buiten de bevoegdheid van de Gemeenschap en moet niet via de achterdeur, of sterker nog de voordeur, worden binnengeloodst. Als deze amendementen worden aangenomen, hoop ik dat de Commissie ze alsnog verwerpt. Ik verzoek de commissaris om dit punt nader te overwegen. 
Ik ben ook tegen de amendementen 2 en 43, die betrekking hebben op de betaling van werkloosheidsuitkeringen en die het allebei maar net in de commissie hebben gered. De bepalingen van verordening 1408 moeten voor evenwicht zorgen tussen het stimuleren van de arbeidsmobiliteit en het voorkomen van misbruik. De term 'familieomstandigheden? in het amendement is naar mijn idee te vaag. EU-burgers hebben het recht om in elke willekeurige lidstaat werk te zoeken en dat moet ook. Het is gewoon niet redelijk dat ze een werkloosheidsuitkering aanvragen in een lidstaat zonder daar te hebben gewerkt en dat de EU hun het recht op een uitkering verleent zonder dat er rekening wordt gehouden met de regels van de afzonderlijke lidstaten. Ik begrijp het probleem, maar dit is niet de oplossing.
Met veel van de andere amendementen van de rapporteur kan ik akkoord gaan, maar om de hiervoor genoemde redenen kan ik het verslag niet in zijn geheel goedkeuren.

De Rossa (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de uitbreiding, modernisering en vereenvoudiging van verordening 1408/71 had al veel eerder moeten worden aangepakt. Wij zitten daar al meer dan dertig jaar op te wachten. De vooruitgang die nu is geboekt, is vooral te danken aan mevrouw Lambert, de Commissie en hun beider ambtenaren, en zeker ook aan de andere fracties in dit Parlement. Iedereen die belast is met de uitvoering van de verordening, zal de vereenvoudiging ervan zeker toejuichen. De interpretatie van de vele verschillende rechterlijke uitspraken die op basis van de verordening zelf zijn verschenen, is voor hen immers vaak een waar mijnenveld.
Er is al verschillende keren gezegd dat we het hier hebben over coördinatie. Het is waar dat het niet over harmonisatie gaat. Ik zou echter willen stellen dat het uiteindelijk wel over harmonisatie moet gaan. Wij steken werkelijk onze kop in het zand als we denken een Europese arbeidsmarkt te kunnen creëren zonder uiteindelijk zowel onze socialezekerheidsstelsels als onze belastingstelsels te harmoniseren. Het is onzin te denken dat wij van de huidige 2 procent van de burgers die in een ander land werken tot een echt vrij verkeer van werknemers kunnen komen zonder dit vraagstuk serieus aan te pakken. Het doel van dit voorstel is uitbreiding en modernisering. Ik ben vooral ingenomen met de wijzigingen met betrekking tot de grensarbeiders, wier leven als gevolg van de nu voorgestelde wijzigingen heel wat minder stressvol zal worden.
Ik sluit af met de opmerking dat ik blij ben met het voornemen van de Ierse regering om een akkoord over dit voorstel hoog op de agenda voor haar voorzitterschap te zetten. Hopelijk zal dit niet nodig blijken te zijn omdat dit dan al door het Italiaanse voorzitterschap geregeld is. In ieder geval zie ik ernaar uit dat deze zaak aan het eind van de zittingsperiode van dit Parlement in juni 2004 zal zijn afgerond.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik wil mevrouw Lambert van harte gelukwensen en bedanken, want zij is erin geslaagd dit document, dat al zolang zat te wachten op een debat, eindelijk in te dienen.
Er zijn talrijke gepensioneerden die in ernstige economische omstandigheden verkeren en ziek of invalide zijn, maar door de vorige wijziging van verordening 1408 niet meer in aanmerking komen voor een pensioen of een ziekte-uitkering omdat zij naar een andere lidstaat van de Europese Unie zijn verhuisd.
Met amendement 42 op artikel 27 bis probeert mevrouw Lambert een oplossing te vinden voor dit probleem. Daarin zegt zij dat zolang het nieuwe land van verblijf de overeenkomstig zijn wet verplichte uitkering niet betaalt, het oude land van verblijf deze uitkering moet betalen en wel net zolang totdat de arbeidsongeschikte de uitkering van zijn nieuwe land krijgt.
Het amendement op artikel 55 van mevrouw Oomen-Ruijten, de heer Pronk, mevrouw Lambert, de heer Hughes, en anderen, zegt echter duidelijk dat als het nieuwe woonland, bijvoorbeeld Frankrijk, een dergelijke uitkering niet kent, de uitkering niet betaald hoeft te worden. Ik vrees dus dat als beide amendementen worden aangenomen de burgers van ongeacht welke lidstaat die zich binnen de Europese Unie verplaatsen - in tegenstelling tot hetgeen mijns inziens de meerderheid van leden van de parlementaire commissie en het Parlement wilde - verstoken zullen blijven van pensioen.
Ik hoop dat ik de intentie zoals deze uit de Italiaanse vertaling naar voren komt, verkeerd heb begrepen. Ik zal dit punt echter ophelderen met de rapporteur en hoop dan dat deze verordening een echte stap vooruit is in de bescherming van de Europese werknemers die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen.

Thorning-Schmidt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het er vandaag allemaal over eens dat een herziening van verordening (EEG) nr. 1408/71 wenselijk is. Ieder van ons kent wel iemand die problemen heeft omdat hij of zij een baan heeft in een buurland. Het is daarom belangrijk erop te wijzen dat de burgers in werkelijkheid niet het recht hebben verworven dat hun sinds de oprichting van de Europese Gemeenschap beloofd is. Het is dan ook niet meer dan logisch dat wij de bestaande barrières opheffen.
Anderzijds moeten wij ook erkennen dat er waarschijnlijk geen enkele verordening bestaat die zo vervloekt is als deze. De tegenstanders van de Unie in mijn land hebben ze bijvoorbeeld jarenlang gebruikt om de bevolking wijs te maken dat een harmonisatie van de sociale zekerheid onontkoombaar is en dat Denemarken gedwongen wordt zijn socialezekerheidsstelsel te wijzigen of zelfs de pensioenen af te schaffen. Ik betreur dat ze hier vandaag niet aanwezig zijn om aan het debat deel te nemen.
Ik benadruk dat de Deense sociaal-democraten in het algemeen geen schrik hebben voor het vrij verkeer van personen en ik ben ervan overtuigd dat het vrij verkeer geen gevaar betekent voor de nationale socialezekerheidsstelsels, ook niet wanneer de werkingssfeer uitgebreid wordt. Zowel uit voorbije ervaringen als uit berekeningen weten we dat dit geen plotse massale migratiestroom van mensen teweegbrengt.
Het is naar mijn mening daarentegen belangrijk dat wij voorbereid zijn op onvoorziene gevolgen, wanneer bijvoorbeeld teveel sociale uitkeringen het land verlaten of indien de sociale zekerheid bewust wordt misbruikt. In zulke gevallen mogen wij niet lijdzaam toezien, maar moeten wij onmiddellijk handelen. Dit wordt in de amendementen 10 en 52 onderstreept, namelijk dat de lidstaten bilaterale afspraken mogen maken, zoals nu reeds het geval is, en dat zij overleg moeten plegen wanneer een burger problemen heeft. Dit zal uiteraard ook alle vormen van fraude onmogelijk maken.
Het is belangrijk dat de commissarissen vandaag ten minste drie zaken bevestigen naast alle punten die in dit Huis zijn aangehaald. Ten eerste, dat er geen sprake is van harmonisatie. Ten tweede, dat elke achteruitgang onaanvaardbaar is en dat wij zullen ingrijpen als wij vaststellen dat de sociale zekerheid erop achteruitgaat. Ten derde, dat wij geen onvoorziene gevolgen noch fraude zullen accepteren. En natuurlijk als vierde punt, dat wij geen afbouw van bestaande regelingen als gevolg van dit voorstel zullen aanvaarden.
Dit zijn naar mijn mening belangrijke zaken. Ik geloof persoonlijk niet dat het zo'n vaart loopt en dat we geen grote migraties hoeven te vrezen, maar het is voor de burgers belangrijk dat de bevoegde commissaris deze dingen nog eens duidelijk bevestigt. Het zou mij verheugen, mevrouw de commissaris, als u dit vandaag zou willen doen.

Ojeda Sanz (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil vooraf opmerken dat ik voor deze gelegenheid mijn fractiegenoot de heer Manuel Pérez Álvarez vervang, omdat hij nog altijd niet in staat is hier aanwezig te zijn.
Voor de rapporteur is een felicitatie op zijn plaats. Wat haar verslag betreft is onze fractie van oordeel dat het beginsel van het vrije verkeer van personen tussen de lidstaten minstens even belangrijk is als andere beginselen, zoals het vrije verkeer van goederen of diensten, en misschien nog wel belangrijker.
In tegenstelling tot de laatste twee beginselen, kan dat van het vrije verkeer van personen geheel of gedeeltelijk beperkt worden naargelang de socialezekerheidsrechten van degenen die zich binnen de Europese Unie verplaatsen niet of onvoldoende zijn gewaarborgd. In het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is in artikel 34 van hoofdstuk IV, Solidariteit, in duidelijke bewoordingen het recht op bescherming vastgelegd in gevallen als moederschap, ziekte, arbeidsongevallen, afhankelijkheid, ouderdom of verlies van arbeid, overeenkomstig het Gemeenschapsrecht en de nationale wetgevingen en praktijken. In hetzelfde artikel is tevens bepaald dat eenieder die legaal in de Unie verblijft en zich daarbinnen legaal verplaatst, recht heeft op socialezekerheidsvoorzieningen en sociale voordelen overeenkomstig het Gemeenschapsrecht en de nationale wetgevingen en praktijken.
Onzes inziens moet de verordening gebaseerd zijn op de volgende beginselen: gelijke behandeling van burgers uit andere lidstaten, werknemers of zelfstandigen, en die uit het land zelf; cumulatie van perioden waarover in de verschillende landen waar nodig premies zijn afgedragen; verbod op dubbele betaling; recht op het meenemen van de sociale verzekeringen naar andere lidstaten, hetgeen waarborgen biedt en drempels wegneemt voor het vrije verkeer en de gezinshereniging. De voorgestelde verordening kan met tevredenheid worden ontvangen, want zij schept voorwaarden voor een algemene toepassing van het zekerheidsstelsel, vereenvoudigt de bestaande regelgeving, en beoogt niet de vervanging van de nationale wetgevingen maar een onderlinge afstemming van de stelsels van de lidstaten om de Europese burgers beter van dienst te kunnen zijn.

Bastos (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, verordening 1408 is meer dan drie decennia oud. De tekst is ontworpen om de socialezekerheidswetgeving van de lidstaten te coördineren. Hij heeft voornamelijk tot doel te waarborgen dat de rechten op sociale zekerheid van de werknemers die zich in de Europese Unie verplaatsen niet worden aangetast. De talloze wijzigingen die deze verordening in de loop der jaren heeft ondergaan, heeft tot een toenemende complexiteit geleid. Anderzijds hebben de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten de laatste tijd zeer gunstige ontwikkelingen gekend. De situatie in mijn land is daarvan een voorbeeld.
Gelet op deze omstandigheden is de verordening dan ook dringend aan hervorming toe. In het Commissievoorstel, dat wij van harte toejuichen, wordt het streefdoel duidelijk omschreven: coördinatie van de socialezekerheidsstelsels met inachtneming van de uitbreiding. Er wordt gestreefd naar coördinatie, niet naar harmonisatie. Het uiteindelijke doel is dat de verordening gemoderniseerd en vereenvoudigd wordt. Welnu, in deze context wordt op verschillende terreinen een belangrijke stap voorwaarts gezet, met name wat betreft de rechten van werklozen, gepensioneerden, grensarbeiders en hun gezinsleden. Bovendien wordt de lijst van socialezekerheidsstelsels die voor coördinatie in aanmerking komen uitgebreid en worden er maatregelen genomen om het probleem van de dubbele belastingheffing te verhelpen.
De rapporteur heeft zich ten volle ingezet voor de hervorming van deze verordening. Zij verdient daarvoor onze oprechte felicitaties. Desalniettemin doen sommige van haar voorstellen problemen rijzen. Deze moeilijkheden hebben ertoe geleid dat de Europese Volkspartij in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken tegen het verslag heeft gestemd. Een van de problemen heeft te maken met de definitie van de gezinsstructuur: elke lidstaat erkent een bepaald gezinspatroon krachtens zijn nationaal recht. Het is derhalve ongeoorloofd de lidstaten een gezinspatroon van welke aard ook op te leggen.

Lambert (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb om extra spreektijd gevraagd omdat ik weet dat rapporteurs vaak niet de kans krijgen te reageren op bepaalde punten die tijdens het debat kunnen worden opgehelderd.
De heer Pronk en anderen hebben het belastingvraagstuk heel duidelijk uitgelegd aan diegenen - zowel binnen als buiten zijn eigen fractie - die zich daar zorgen over maken. Het is duidelijk dat bepaalde vraagstukken nog nader moeten worden bekeken.
Wat de amendementen 44 en 45 betreft, verzoek ik de heer Bushill-Matthews en anderen dringend om nog eens naar de amendementen 51 en 52 te kijken en te bezien of hij die niet tenminste kan steunen.
Er zijn enkele opmerkingen gemaakt over artikel 3 en het toepassingsgebied van de verordening. Indien met deze opmerkingen wordt gedoeld op de vraagstukken van de vluchtelingen en de statenloze burgers, kan ik zeggen dat deze al onder de huidige verordening vallen. Het betreft hier geen toevoeging maar een herformulering. Het oorspronkelijke voorstel, een mooi, allesomvattend plan van de Commissie, moest immers worden gewijzigd omdat het vraagstuk van de staatsburgers van derde landen enige tijd geleden in een apart voorstel is behandeld onder het kundige rapporteurschap van mevrouw Oomen-Ruijten.
Het onderwerp van het verhuizen om gezinsredenen is in dit voorstel vooral opgenomen omdat hier, zoals ik al heb gezegd, volgens de adviesdiensten veel vragen over worden gesteld. Rond dit onderwerp heeft ook een belangrijke zaak gespeeld in de Commissie verzoekschriften. Een Britse vrouw die uit het Verenigd Koninkrijk verhuisde om haar man te volgen die bij de strijdkrachten werkte, ontdekte dat zij met betrekking tot haar recht op werkloosheidsuitkering tussen wal en schip viel. Als zij had geweten hoe zij handiger van het systeem gebruik kon maken, had zij niet vier dagen voor haar verhuizing haar ontslag ingediend. Dit vraagstuk bestaat dan ook juist omdat het zoveel mensen aangaat.
Ik dank de collega's voor dit bijzonder scherpe en intelligente debat. Ik hoop dat de stemming van morgen in dit Parlement een zeer gunstige uitslag zal opleveren.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur, mevrouw Lambert, met haar uitstekende verslag, in het bijzonder omdat het voor het schrijven van een dergelijk verslag over dit speciale onderwerp niet voldoende is een fijngevoelig politicus te zijn, maar men daarvoor ook heel goed thuis moet zijn in de technische details. Dit is een heel moeilijk en ingewikkeld onderwerp.
Mijn dank gaat ook uit naar mevrouw Oomen-Ruijten en alle andere betrokken leden van dit Parlement. Zij hebben er echt heel hard aan moeten trekken, niet alleen wat de complexiteit van het dossier betreft, maar ook met betrekking tot de problemen rond de unanimiteit en de enorme meningsverschillen die er tussen de lidstaten bestaan.
Het is heel belangrijk om nog eens te herhalen wat mevrouw Thorning-Schmidt een aantal malen heeft benadrukt, namelijk dat al het werk is gericht op de modernisering en vereenvoudiging van de verordening. Het gaat hier niet om een politieke exercitie die gericht is op harmonisering. Dat is bij dit onderwerp om juridische en politieke redenen volstrekt onmogelijk.
Het standpunt van de Commissie inzake de verschillende amendementen is als volgt:
De Commissie kan de amendementen 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39 en 41 volledig aanvaarden. Zij aanvaardt ook de amendementen 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53 en 54, die tot doel hebben om het voorstel van de Commissie toe te lichten en nader te preciseren; of om via overwegingen de aandacht te vestigen op bepaalde specifieke problemen die niet door de voorschriften inzake de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels kunnen worden opgelost; of om recente jurisprudentie van het Hof van Justitie op te nemen.
De Commissie kan amendement 11, over de door de lidstaten in te dienen verklaringen over hun wetgeving, gedeeltelijk aanvaarden. De voorgestelde tekst is echter te star. Een jaarlijkse verklaring is voldoende.
Ik begrijp de gedachten achter de amendementen 38 en 40 en ik kan daar ook mee instemmen. Toch kan de Commissie deze niet aanvaarden omdat deze bepalingen in de uitvoerende verordening thuishoren en niet hier.
De Commissie kan amendement 42 niet aanvaarden. Die leidt namelijk helemaal niet tot vereenvoudiging. De Commissie staat wel sympathiek tegenover de gedachtegang achter dit amendement. Hetzelfde resultaat kan echter ook op een andere manier worden bereikt. Dit is precies het doel van amendement 55, dat de Commissie volledig kan aanvaarden. Dit amendement sluit ook heel goed aan bij het voorstel dat de Commissie in juli heeft gepresenteerd en dat speciaal gaat over de lijst van de zogenoemde bijzondere, niet op premie- of bijdragebetaling berustende prestaties. Die zijn onder de huidige regeling niet overdraagbaar naar een andere lidstaat. Het voorstel van de Commissie is erop gericht deze lijst van bijzondere, niet op premie- of bijdragebetaling berustende prestaties te verkorten. Het merendeel van de uitkeringen die van deze lijst zullen worden afgevoerd, betreft invaliditeitsuitkeringen. Het is belangrijk dat dit punt door veel leden is benadrukt. Ook de gehandicaptenorganisaties zijn tevreden.
De Commissie kan niet instemmen met amendement 1 over de coördinatie tussen belasting- en socialezekerheidsregelingen. Voor een dergelijke harmonisatie bestaat immers geen rechtsgrondslag. De Commissie ziet echter wel mogelijkheden voor een overweging die anders is geformuleerd. De Commissie kan daarom amendement 48 wel aanvaarden.
Ook de amendementen 2 en 43 kan de Commissie niet aanvaarden vanwege het feit dat er voor een dergelijke bepaling geen rechtsgrondslag bestaat. De coördinatievoorschriften kunnen niet van de lidstaten eisen dat zij het recht op een werkloosheidsuitkering van iemand die besluit een betrekking te verlaten, garanderen. Wij kunnen ons echter wel een bepaling voorstellen waarin de gedachtegang van deze amendementen doorklinkt, terwijl tegelijkertijd de grenzen van de coördinatie worden gerespecteerd.
Zoals ik eerder al heb gezegd, zal een van de gevolgen van het Commissievoorstel zijn dat werkloze grensarbeiders een werkloosheidsuitkering zullen ontvangen van de staat waar zij het laatst hebben gewerkt, en niet van de staat waar zij verblijven, zoals momenteel het geval is. Ik besef dat deze wijziging wel eens grote financiële gevolgen kan hebben voor Luxemburg, aangezien een zeer groot aantal grensarbeiders in dat land in andere lidstaten wonen. Het lijkt redelijk om voor Luxemburg een overgangsperiode in te stellen om een al te grote schok te voorkomen. De Commissie kan amendement 56 dan ook aanvaarden.
De Commissie kan niet instemmen met amendement 20 omdat dit buiten het toepassingsgebied van de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels valt. Alleen de betreffende nationale wetgeving kan bepalen wie 'gezinslid' is. Ik heb over dit onderwerp twee bijzonder interessante opmerkingen gehoord, namelijk van mevrouw Weiler en van mevrouw Bastos. Ik kan mij wel vinden in de gedachtegang achter deze opmerkingen en de modernisering van de betekenis en de definitie van een 'gezin'. Wij moeten echter rekening houden met het feit dat er nationale wetgeving is die bepaalt en definieert wat een 'gezinslid' is. Om diezelfde reden kan de Commissie ook amendement 49 niet aanvaarden.
Amendement 27 is te star en kan tot interpretatieproblemen leiden. De Commissie kan het daarom niet aanvaarden.
Amendement 54 heeft tot doel te garanderen dat gepensioneerde grensarbeiders kunnen kiezen of zij gezondheidszorg willen ontvangen in de staat van verblijf of in de staat waar zij het laatst hebben gewerkt. Amendement 41 heeft precies hetzelfde doel. Hoewel de voorwaarden waaronder een dergelijk recht is gegarandeerd in de beide amendementen verschillen, zijn beide voor de Commissie aanvaardbaar.
Datzelfde geldt voor de amendementen 50 en 33. Hoewel er een verschil is voor wat betreft de voorwaarden waaronder de gezinsleden van een grensarbeider een gegarandeerd recht hebben op gezondheidszorg in het land waar die werknemer werkzaam is, zijn beide amendementen voor de Commissie aanvaardbaar.
Tot slot kan de Commissie de amendementen 44 en 45 niet aanvaarden, omdat zij buiten het toepassingsgebied van de coördinatievoorschriften van de socialezekerheidsstelsels vallen.
Samenvattend kan de Commissie volledig instemmen met de amendementen 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 36, 37, 39, 46, 47, 48, 51, 52, 53, 55 en 56. Zij kan amendement 50 of amendement 33 aanvaarden. Zij kan amendement 53 of amendement 36 aanvaarden. Zij kan amendement 11 gedeeltelijk aanvaarden. Zij kan niet instemmen met de amendementen 2 of 43 in de voorgestelde vorm, maar kan een andere formulering ervan wellicht wel aanvaarden. Zij verwerpt de amendementen 1, 20, 27, 38, 40, 42, 44, 45 en 49. Ik denk dat dit de eerste keer is dat ik het gedeeltelijk eens ben met de heer Bushill-Matthews!
Ik dank mevrouw Lambert en de commissie nogmaals voor hun samenwerking en hun werk op dit terrein, dat voor de Europese werknemers zo belangrijk is.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0228/2003) van mevrouw Rosa Miguélez Ramos, namens de Commissie visserij, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de evaluatie halverwege van het vierde visserijprotocol tussen de EU en Groenland (COM(2002) 697 - 2003/2035(INI))..
Stevenson (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Ik weet dat wij enigszins uitlopen en dat de mededeling over Cancun gepland staat voor 17.00 uur. Alle leden van de Commissie visserij zijn op dit moment aanwezig. Ik vraag mij af of het mogelijk is het verslag van mevrouw Miguélez Ramos en dat van de heer Ojeda Sanz te behandelen voordat de vergadering wordt geschorst voor de mededeling over Cancun. Dat zou de commissaris en alle leden van Commissie visserij in staat stellen bij de behandeling van al deze verslagen aanwezig te zijn. Niemand heeft rekening gehouden met de mogelijkheid dat zij vanavond laat nog moeten terugkomen. Uitstel van de bespreking van deze verslagen zou er dan ook toe kunnen leiden dat maar weinig leden van de commissie hierbij aanwezig zijn. Is dat mogelijk?

De Voorzitter.
Mijnheer Stevenson, ik heb goed naar u geluisterd. Zoals u ziet is uw verzoek aangaande het verslag van mevrouw Miguélez Ramos ingewilligd, want het debat zal zo dadelijk beginnen. Uw verzoek voor wat het verslag Ojeda Sanz betreft, zal aan het einde van dit debat worden bezien.
Dan gaan wij nu over tot het debat over het verslag van mevrouw Miguélez Ramos.

Miguélez Ramos (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, Groenland maakte als autonome regio van Denemarken tussen 1973 en 1984 deel uit van de Gemeenschap. In dat laatste jaar koos 52 procent van de inwoners van Groenland er via een referendum voor uit de Gemeenschap te treden. Sindsdien worden onze betrekkingen beheerst door het Groenlandverdrag, dat dit eiland dezelfde status van land en gebiedsdeel overzee toekent als 19 andere gebiedsdelen. Die status betekent dat visserijproducten uit Groenland vrij naar de Gemeenschap kunnen worden geëxporteerd in ruil voor een gunstige visserijovereenkomst, die na een aanvankelijke looptijd van tien jaar is verlengd.
In het vierde protocol, uit 2002, is overeengekomen een tussentijdse herziening door te voeren - waar wij ons nu mee bezighouden -, dit in verband met de lange looptijd van de overeenkomst en het grote bedrag dat ermee is gemoeid.
De mededeling van de Europese Commissie gaat verder dan louter visserijaangelegenheden, omdat de betrekkingen met Groenland niet alleen dat terrein beslaan. De Commissie visserij is dan ook van mening dat het Parlement het initiatief moet nemen tot het opstellen van een algemeen verslag over de politieke betrekkingen, ontwikkelingshulp voor Groenland, en betrekkingen op visserijgebied, een en ander in het kader van het beleid inzake de noordelijke dimensie.
(Mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe op te merken dat ik op het scherm niet kan zien hoeveel minuten van mijn spreektijd inmiddels verstreken zijn. Ik zou dat graag wel kunnen zien, om te weten hoeveel tijd me nog rest.)
Behalve de betrekkingen tussen Groenland en de Unie gaat de mededeling van de Commissie ook in op de huidige stand van zaken betreffende het visserijprotocol. Aangezien iedere wijziging onderworpen is aan de goedkeuring van het zelfbestuur van Groenland, wordt in de mededeling wel een voorstel gedaan voor een fundamentele revisie, maar pas voor na 2006, jaar waarin het huidige protocol afloopt. Voor nu wordt een eenvoudige aanpassing voorgesteld.
Zelfs als wij ons beperken tot een aanpassing, dan nog denken wij, gelet op de kritiek van dit Parlement en van de Rekenkamer zelf, dat wij zouden moeten proberen het protocol meer in lijn te brengen met de beginselen van good governance, transparantie en optimale besteding van de begrotingsmiddelen van de Unie.
De conclusies die collega mevrouw Langenhagen twee jaar geleden trok ten aanzien van het vierde protocol zijn nog onverminderd van toepassing op deze tussentijdse herziening: de elementen die niet rechtstreeks met visserij te maken hebben buiten deze overeenkomst houden; het Europees Parlement informeren over de uitoefening van de visrechten; en de oprichting van joint ventures stimuleren. Naast het stimuleren van de oprichting van joint ventures maakt de Commissie visserij zich nu eveneens sterk voor het stimuleren van de totstandkoming van tijdelijke associaties van bedrijven, want die zijn flexibeler van opzet en beter in staat zich aan te passen aan, in dit geval, de realiteit van zowel de communautaire als de Groenlandse visserijsector. De Commissie visserij verzoekt ook om een eerlijke verdeling van de kosten van deze overeenkomst tussen de Gemeenschap en de reders, analoog aan de akkoorden met zuidelijke landen. Ik constateer echter, mijnheer de commissaris, dat de Europese Commissie deze kwestie zelfs voor de aanpassing die nu wordt doorgevoerd niet ter sprake brengt. Mijns inziens is het argument dat daarvoor wordt aangevoerd - de beperkte omvang van de Groenlandse overheid - onvoldoende geloofwaardig en overtuigend.
De financiële bijdrage die de Europese Unie jaarlijks uit hoofde van deze overeenkomst aan Groenland betaalt, is met 42,82 miljoen euro zeer aanzienlijk. Dat maakt deze overeenkomst na die met Mauritanië tot de duurste van allemaal. Niet alleen duur, maar heel erg duur, als we bedenken dat ten minste 14 miljoen euro in geen enkel verband staan met de betaling voor vangstmogelijkheden noch met de ontwikkeling van de visserijsector. Bovendien blijft wat betreft de overige 28 miljoen euro de benutting van de visserijquota daar ver bij achter. Andere visserijvloten zonder quota - dat wil zeggen andere dan die van Duitsland, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk - is het niet toegestaan gebruik te maken van betaalde en niet benutte vangstmogelijkheden, wat wel zo is in het geval van andere overeenkomsten met zuidelijke landen.
Wij juichen het toe, commissaris Fischler, dat dit taboe in de overeenkomst die in juni tussen de Europese Commissie en de Groenlandse regering tot stand is gekomen, is doorbroken en dat nu andere vloten, zij het mondjesmaat, op de visserijgronden terecht kunnen voor de vangst van bepaalde soorten, en voor experimentele visserijactiviteiten.
De Europese Commissie doet al evenmin een voorstel voor het stimuleren van de totstandkoming van joint ventures of geassocieerde bedrijven, terwijl beide vormen een belangrijke impuls kunnen geven aan de gestagneerde economie van Groenland, en ook voor de Europese Unie belangrijk voordeel kunnen opleveren. In de vorige overeenkomst werden daaraan zes miljoen euro toegewezen.
De overeenkomst stelt bovendien quota vast voor soorten die in Groenlandse wateren vrijwel niet voorkomen, zoals kabeljauw en Atlantische roodbaars, die niet worden gevangen maar desondanks door de Gemeenschap worden betaald.
Het is verheugend dat tijdens de onderhandelingen in juni quota zijn overeengekomen die overeenkomen met de werkelijkheid, waardoor de mogelijkheden zijn toegenomen om te vissen op heilbot, garnalen en sneeuwkrab, en waarmee een poging is gedaan de zogenaamde 'papieren vis? te elimineren.
Een laatste punt is dat, terwijl de financiële steun van de Gemeenschap met elk nieuw protocol is toegenomen, de vangstmogelijkheden juist zijn afgenomen. Op die voorwaarden is de overeenkomst onhoudbaar, en is het protocol, zoals mevrouw Langenhagen destijds opmerkte, een protocol zonder samenhang.
Al met al is het lovenswaardig dat de Commissie de huidige overeenkomst met Groenland herziet en in juni een aantal gepaste maatregelen neemt, zoals die welke ik zojuist heb genoemd, maar in het akkoord met de Groenlanders zou zij zich ambitieuzer kunnen tonen om nu al tot een grondiger herziening te komen.
Als wij willen dat deze overeenkomst niet langer indruist tegen zulke fundamentele beginselen van communautaire financiële reglementen als transparantie en optimale besteding van de begrotingsmiddelen, dan kunnen wij niet volstaan met een cosmetische herziening.
Dat de Europese Unie steun verleent aan Groenland is zonder meer terecht, maar dan niet in de vorm van een visserijovereenkomst. Dat heb ik destijds al duidelijk gemaakt aan de Groenlandse minister van Visserij, met wie ik in juli hier in Straatsburg een ontmoeting heb gehad. Groenland is belangrijk voor de ontwikkeling van de noordelijke dimensie van de Europese Unie. De niet met visserij verband houdende aspecten in de betrekkingen tussen de EU en Groenland zouden om die reden moeten worden gefinancierd uit hoofde van rubriek 4 van de financiële vooruitzichten of uit het Europees ontwikkelingsfonds.
Hoe het ook zij, het Parlement maakt middels dit verslag van de Commissie visserij zijn standpunt duidelijk, zodat Commissie en Raad er zo mogelijk nu al rekening mee kunnen houden, en anders tijdens de besprekingen over een nieuwe overeenkomst in 2006.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte mevrouw Miguélez Ramos, allereerst mijn dank voor uw verslag over onze mededeling over de tussentijdse herziening - ik zeg met nadruk 'tussentijds? - van het vierde visserijprotocol tussen de Europese Unie en Groenland. Ik ben blij dat u de mededeling van de Commissie steunt. De Commissie en Groenland hebben de tussentijdse herziening, zoals in artikel 14 van het protocol was voorzien, op 30 juni 2003 afgerond. Het protocol is gisteren ondertekend en zal hopelijk ook door alle partijen worden geratificeerd. Het protocol biedt antwoorden op vragen en oplossingen voor problemen die in onze mededeling en in uw verslag aan de orde worden gesteld.
Ik wil slechts op enkele nieuwe aspecten ingaan. In de eerste plaats zijn de quota fors bijgesteld om de vangstmogelijkheden in overeenstemming te brengen met de nieuwste wetenschappelijke gegevens. Om de vangstcapaciteit van de EU optimaal te benutten, gelden in de westelijke wateren geen quota voor kabeljauw, roodbaars en blauwe wijting. Er is dus geen papieren vis meer.
In de tweede plaats hebben we, omdat bepaalde vangstmogelijkheden tot nu toe niet werden benut, de standaardclausule voor overdracht ingevoerd. Daardoor kunnen we niet-gebruikte vangstmogelijkheden overdragen aan lidstaten die geen quota hebben. De overeenkomst met Groenland wordt hiermee aangepast aan andere overeenkomsten die we met derde landen hebben gesloten en die een financiële compensatie kennen. In juli dit jaar werden voor het eerst sinds het bestaan van deze overeenkomst niet-gebruikte quota aan lidstaten zonder quota overgedragen.
Ten derde verzoekt u, mevrouw Miguélez Ramos, in uw verslag om de invoering van licentievergoedingen. Dat gebeurt per 1 januari 2004, waardoor de lasten tussen de Gemeenschap en de rederijen worden verdeeld. Ook dat is een aanpassing aan andere bestaande visserijovereenkomsten. Het biedt ons bovendien de mogelijkheid om toe te zien op de visserij-inspanning.
In de vierde plaats is er vanwege het gebrek aan transparantie een programma voor begrotingssteun opgezet. De plaatselijke regering van Groenland heeft zich in dit verband vastgelegd op een structurele hervorming van het visserijbeleid. Doel daarvan is: meer privatisering en minder subsidies. Groenland heeft zich er bovendien toe verplicht, het budget voor het Groenlands instituut voor natuurlijke hulpbronnen aanzienlijk te verhogen, waardoor het mogelijk wordt om de wetenschappelijke capaciteit van dit instituut uit te breiden.
Tot slot wordt ook de experimentele visserij gestimuleerd en uitgebreid tot inktvis en mosselen. Indien dat succes heeft, kan dat leiden tot een grotere diversificatie van de Groenlandse visserij en tot het opnemen van nieuwe soorten in de volgende overeenkomst met Groenland. Deze veranderingen zijn in overleg met de plaatselijke regering van Groenland en op basis van de beginselen van de nieuwe visserijovereenkomsten met EU-partners tot stand gekomen. Ik denk dat de overeenkomst met Groenland daardoor evenwichtiger en transparanter wordt, vooral omdat de financiële compensatie nu met de daadwerkelijk benutte vangstmogelijkheden overeenkomt en de hervorming van het Groenlandse visserijbeleid gesteund wordt. Zoals ik al zei, gaat het hier slechts om een tussentijdse herziening, maar deze herziening was een voorwaarde om de betrekkingen met Groenland vanaf 2006 te kunnen uitbreiden. Met onze mededeling hebben wij, gesteund door het verslag, het vierde protocol zo kunnen herzien, dat ons nu niets meer in de weg staat om de betrekkingen te intensiveren.

Dührkop Dührkop (PSE)
- (ES) Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Begrotingscommissie voor dit verslag, wil ik, volgens goed gebruik in dit Huis, allereerst mevrouw Miguélez Ramos complimenteren met haar voortreffelijke verslag.
Ik stel tot mijn tevredenheid vast dat de Commissie visserij de belangrijkste amendementen van de Begrotingscommissie heeft aangenomen. In dit verband wil ik benadrukken dat de financiële compensatie van 42,8 miljoen euro die de Unie jaarlijks betaalt, deze visserijovereenkomst tot de op één na belangrijkste van de Unie maakt, zoals mevrouw Miguélez Ramos al heeft opgemerkt.
Dat is echter geen getrouwe weergave van de werkelijke vangstmogelijkheden voor de communautaire vloot, aangezien in de overeenkomst zelf de door de Commissie geschatte visserijquota 28 miljoen euro bedraagt, en zelfs dat bedrag is nog te hoog in vergelijking met de werkelijke vangsten.
De Begrotingscommissie is zich bewust van de bijzondere band tussen Groenland en de Europese Unie en eveneens van de specifieke economische situatie van het land, waarin de visserij nog altijd een cruciale rol speelt. Hoewel de Begrotingscommissie de noodzaak van financiële steun aan Groenland inziet, is zij het er niet mee eens die steun, zoals nu het geval is, op te nemen in de financiële compensatie die uit hoofde van de visserijovereenkomst wordt betaald.
De Begrotingscommissie acht het daarom van fundamenteel belang dat de Europese Commissie nog voordat het huidige protocol afloopt, in december 2006, een voorstel doet voor een nieuw protocol waarin de financiële compensatie een juiste weerspiegeling is van de werkelijke vangstmogelijkheden, met een afzonderlijk voorstel voor financiële steun aan Groenland.
De Begrotingscommissie juicht het toe dat de Europese Commissie een tussentijdse herziening van het huidige protocol heeft ingediend, want daarmee komt zij tegemoet aan het verzoek van het Europees Parlement algemene evaluatieverslagen op te stellen met een kosten-batenanalyse alvorens een begin te maken met de onderhandelingen over de verlenging van bestaande of de totstandkoming van nieuwe protocollen of overeenkomsten.
Ik verzoek de Commissie derhalve voor alle overeenkomsten waarvan de jaarlijkse last voor de communautaire begroting meer dan 3 miljoen euro bedraagt, soortgelijke tussentijdse herzieningen in te dienen.

Langenhagen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zowel mevrouw Ramos als de heer Fischler hebben een buitengewoon goede toespraak gehouden over een kwestie die ons al heel lang bezighoudt. Ik denk dat we nu heel dicht bij een goede oplossing zijn. Het gebeurt ook niet al te vaak dat we op het gebied van de visserij van een historisch moment kunnen spreken, waaraan de heer Fischler zojuist refereerde. Voor het eerst sinds 1985, toen de visserijovereenkomst met Groenland gesloten werd, heeft er een overdracht van niet-gebruikte vangstquota plaatsgevonden. Zoals we hoorden gebeurde dit een paar weken geleden en het ging daarbij uitdrukkelijk om het jaar 2003. Ik herhaal: 2003! Daarmee is tevens een van de belangrijkste wensen in vervulling gegaan die door mevrouw Miguélez Ramos in haar verslag waren verwoord.
Ik wil het hier echter wel voor de Commissie opnemen. Er wordt gezegd dat de Commissie niet eerder een overdracht heeft voorgesteld. Dat klopt, maar de Commissie heeft toch ook helemaal niet de mogelijkheid om een dergelijke maatregel uit te voeren. Dat kan uitsluitend met instemming van het land dat de quota bezit. Als dat land het niet wil, vindt er geen overdracht van quota plaats. Dat nu voor het eerst goedkeuring is verleend aan een overdracht van quota op vrijwillige basis laat ook op overtuigende wijze zien dat mijn land bereid is om voor het probleem van niet volledig benutte quota gezamenlijk een definitieve oplossing te vinden.
Het is niet zo dat Duitsland Europees beleid heeft geblokkeerd of zich in deze kwestie egocentrisch heeft opgesteld, zoals ik de afgelopen maanden vaak heb moeten horen. Wij staan voor Europa als gemeenschap. Ik wil u erop wijzen dat deze regeling geen automatisme is. De beginselen van het Europese visserijbeleid mogen niet worden aangetast. Het principe van relatieve stabiliteit mag door deze tegemoetkoming niet worden ondergraven. Ik vind dat we daaraan nog een serieuze discussie moeten wijden. Daarom zeg ik nogmaals: de huidige regeling betreft het jaar 2003 en betekent bijvoorbeeld niet dat andere lidstaten jaarlijks kunnen rekenen op de ontvangst van oorspronkelijk Duitse quota. Duitsland zal ook in de toekomst in een vloot investeren die in de wateren van Groenland gaat vissen. Na dit positieve aspect wil ik ter afsluiting nog op een zwak punt ingaan. We bespreken nu de zogenaamde tussentijdse herziening van het protocol. Zo is in het protocol overeengekomen. Ik herinner me dat als rapporteur nog heel goed. Ik vraag me echter af, welke invloed het standpunt dat het Parlement vandaag inneemt, in de toekomst zal hebben. Het is immers bekend dat men het over de veranderingen eind juni al eens was. Is ons iets gevraagd? Mogen we ook in de toekomst alleen maar ja knikken zoals in het verleden of ons er hoogstens over opwinden? We hebben zojuist herhaaldelijk gehoord dat de visserijovereenkomsten ook gevolgen voor de begroting zullen hebben. Vooral ook om die reden verzoek ik nadrukkelijk het Parlement bij het onderhandelingsproces te betrekken. Niet alleen nu, maar ook morgen! Daartoe moeten nu eindelijk eens de desbetreffende verdragen worden veranderd. In principe beschouw ik elk ander voorstel als uitvlucht!

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, in de eerste plaats moet ik u eraan herinneren dat deze overeenkomst ontstaan is ten gevolge van de uittreding van Groenland uit de Europese Unie. In dit verband acht ik het belangrijk ook de redenen van deze uittreding even in herinnering te brengen. Groenland is uit de Unie gestapt omdat deze kleine, ultraperifere gemeenschap ertoe werd verplicht afstand te doen van haar onvervreemdbare recht op exploitatie van haar exclusieve zone, een gebied van tweehonderd mijl dat momenteel als zodanig wordt erkend door het internationale zeerecht.
Het gaat hier wellicht om de grootste vergissing die de Europese Unie ooit heeft begaan. Deze fout heeft ons in het verleden met ernstige problemen geconfronteerd en dreigt ons ook in de toekomst te zullen achtervolgen. In kleine, door nationale grenzen versnipperde gebieden, zoals de Noordzee, hebben de Europese instellingen terecht gekozen voor de gemeenschappelijke exploitatie van dicht bij de oppervlakte zwemmende vissoorten die over grote afstanden trekken. Het is echter onaanvaardbaar dat deze specifieke gevallen en oplossingen zonder meer veralgemeend worden en dat de visbestanden op grond van een zogenaamd communautair recht tot gemeenschappelijk bezit worden uitgeroepen.
De artikelen van het internationale zeerecht waarin de eigendom van de biologische mariene hulpbronnen wordt vastgesteld, handelen ook over de eigendom van de minerale hulpbronnen, met name van de fossiele energiedragers. De Europese Gemeenschap, die zich op deze bepalingen heeft beroepen om de submariene mijnen van fossiele energiedragers in de Noordzee als eigendom van de verschillende lidstaten aan te merken, beweert nu dat de voornoemde artikelen niet van toepassing zijn op de biologische bestanden. Anders gezegd, het gaat hier kennelijk om rechtsvoorschriften die alleen geldig zijn voorzover zij de belangen behartigen van de landen in Midden-Europa, waar gas en aardolie zit; zij worden echter niet toegepast als het erop aankomt de belangen te verdedigen van de perifere landen en de ultraperifere regio's in Europa die omringd worden door uitgestrekte maritieme gebieden met aanzienlijke rijkdommen.
Wij zijn van oordeel dat de Europese instellingen zich tijdens de komende tien jaar ernstig moeten bezinnen op de status van de westelijke wateren. Tijdens deze reflectieperiode moeten er hoe dan ook drie doelstellingen worden nagestreefd: het probleem van de toegang tot de wateren moet grondig worden herzien; de Europese wetgeving moet worden afgestemd op de grondbeginselen van het internationale zeerecht; en er moet onderzoek worden verricht naar de beste methoden om in de Atlantische Oceaan een duurzame visserij te waarborgen.

Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het visserijprotocol tussen de EU en Groenland wijkt af van de andere overeenkomsten die de EU met derde landen heeft gesloten, omdat het protocol met Groenland de EU-vissers toegang biedt tot visbestanden via financiële compensaties en via het openstellen van de EU-markt voor Groenlandse producten. Als Deens parlementslid liggen Groenland en het visserijprotocol mij na aan het hart.
Dit is het vierde visserijprotocol met Groenland, een visserijprotocol dat voor beide partijen zeer waardevol is. De financiële compensatie bedraagt 900 euro per inwoner in Groenland en verleent de Groenlandse visserijproducten, die meer dan 90 procent van de totale export van Groenland uitmaken, toegang tot de EU-markt. Het visserijprotocol met Groenland biedt bovendien de mogelijkheid visserijrechten uit te wisselen met IJsland, Noorwegen en de Faeröereilanden, waardoor een globaal evenwicht in het noordoosten van de Atlantische Oceaan gehandhaafd kan worden.
Het vierde protocol bevat duidelijke verbeteringen in vergelijking met de vorige protocollen, met name meer transparantie, zodat de quota beter afgestemd zijn op de werkelijke vangstmogelijkheden in de Groenlandse wateren. De EU behoudt haar optie op de vangstquota die in het derde protocol waren vastgesteld voor het geval een herstel in de bestanden optreedt.
Mijnheer Fischler, uw inbreng in wat u zelf een historische overeenkomst heeft genoemd, verdient erkenning. In het vierde protocol wordt voorgesteld de niet gebruikte quota aan het einde van de looptijd te laten gebruiken door vloten van andere landen dan de landen die volgens het principe van relatieve stabiliteit rechtstreeks voordeel halen uit het protocol.
Het lijdt geen twijfel dat de visserijovereenkomsten met derde landen een belangrijk onderdeel vormen van het gemeenschappelijk visserijbeleid. De algemene uitbreiding van de visserijzones van de kuststaten tot 200 zeemijlen in de jaren tachtig had tot gevolg dat 95 procent van de visbestanden en 35 procent van de zee onder de wetgeving van de kuststaten kwamen. Traditionele vangstgebieden gingen verloren en maakten overeenkomsten met derde landen noodzakelijk zodat de communautaire visserijvloten konden overleven en de Unie haar aandeel in de wereldvangsten kon behouden en de EU-markt met vis en visproducten kon blijven voorzien.
Het visserijprotocol met Groenland trad in 1995 in werking na de uittreding van Groenland als gevolg van de autonomie die het van Denemarken had verworven. De Commissie heeft het Europees Parlement helaas niet ingelicht over de experimentele visserij en over de oprichting van joint-ventures. Vooral wat dit laatste betreft, koester ik hoge verwachtingen. Ik stel voor dat wij in de Commissie visserij een debat houden over de voor- en nadelen ervan.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ik het verslag van mevrouw Miguélez Ramos steun en dat zij alle lof verdient voor het werk dat zij heeft verricht.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats juichen wij de vermindering, zo niet de volledige uitbanning, van papieren quota toe: dit is een realistischer aanpak. In de tweede plaats betekent het verband dat is gelegd tussen financiële compensatie voor visserijrechten en financiële steun voor ontwikkeling een verbetering van de overeenkomst.
De Commissie merkte in haar persverklaring in juni op dat deze twee aspecten uit elkaar zijn gehaald. Hierdoor zou het nu mogelijk moeten zijn duidelijk aan te geven waarvoor precies is betaald. Ook zou hierdoor een grotere transparantie en betere controle mogelijk worden.
Dit is op zichzelf toe te juichen, maar het is nog onduidelijk hoe dit plan zal worden ingevuld. Ik verzoek de Commissie ons meer informatie te geven over wat er door het ontwikkelingsfonds zal worden gefinancierd en hoe dit geld zal worden beheerd.
Hoewel wij deze nieuwe benadering van de visserijovereenkomsten door de Commissie toejuichen, vinden wij ook dat zij dezelfde aanpak moet kiezen met betrekking tot de overeenkomsten met de ACS-landen. De Commissie zegt dat dit om allerlei redenen te moeilijk is, hoewel dit toch een van de kernpunten was van de onlangs door de Commissie zelf uitgebrachte discussienota over partnerschapsovereenkomsten. Wij vinden dat deze aanpak ook moet worden gekozen voor de overeenkomsten met de ACS-landen. Deze benadering, waarbij ontwikkeling wordt losgekoppeld van datgene wat daadwerkelijk voor de visserijrechten wordt betaald, is buitengewoon belangrijk. Dit is ook door andere sprekers naar voren gebracht. Als het in het geval van Groenland kan, moet het ook mogelijk zijn in het geval van de ACS-landen.

Varela Suanzes-Carpegna (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil de rapporteurs, de heer Ojeda en mevrouw Miguélez, gelukwensen met hun respectieve verslagen. Mijns inziens heeft onze Commissie visserij zich in beide verslagen uitstekend van haar taken gekweten.
Ik zal hoofdzakelijk ingaan op het onderwerp Groenland, want dat is mijns inziens van belang. De leden van dit Huis vertonen een grote mate van eensgezindheid over deze kwestie, en dat is heel belangrijk en heel positief te noemen. De toon is goed! Mijnheer de commissaris, ik wil u feliciteren met uw interventie en met de mededeling van de Commissie. Het Parlement en de Commissie zijn het met elkaar eens, en wat heel belangrijk is, gelet op het nieuwe protocol dat op 1 januari volgend jaar in werking treedt, de lidstaten zelf schijnen onderling eveneens overeenstemming te hebben bereikt.
Vergeef mij de uitdrukking, maar ik denk dat de Commissie haar dwaling heeft ingezien, of anders gezegd: zij is zo wijs een eerder gekozen standpunt te herzien. Als ik mij niet vergis, vraagt dit Parlement al sinds 1994 om meer billijkheid, meer transparantie, meer rechtvaardigheid in deze overeenkomst in vergelijking met die met zuidelijke landen. Met deze herziening wordt aan dit verzoek voor het eerst tegemoet gekomen.
Mijn complimenten gaan tevens uit naar de nieuwe directeur-generaal visserij, de heer Holmquist, en naar de nieuwe directeur buitenlands beleid, want ik weet dat zij zich buitengewoon hebben ingezet om voortgang te maken volgens de nieuwe lijn die het Parlement op dit moment presenteert en die volgens ons allen voor de overeenkomst met Groenland moet worden gevolgd.
Dat de vroegere situatie schandalig was, zoals enkele malen is gesteld, wordt bevestigd door de Rekenkamer en door dit Parlement. Er was immers sprake van papieren vis, verspilling van quota's die niet werden benut door de lidstaten die dat konden doen, zoals in het geval van de overeenkomsten met zuidelijke landen, en er was sprake van reders die niet betaalden voor vergunningen. Nu deze situatie in overeenstemming wordt gebracht met de criteria die gelden voor de verdragen met zuidelijke landen, wordt een naar mijn oordeel ronduit positieve stap gezet.
Er is overeenstemming binnen de Commissie, binnen de Raad - zo heb ik begrepen althans -, en ook dit Parlement zal overeenstemming bereiken. Daarover kunnen wij ons allen verheugen, want met deze herziening zijn niet alleen de belangen van de Europese Unie en logischerwijs die van alle lidstaten gediend, maar ook die van Groenland. Met de nieuwe overeenkomst beogen wij het wederzijds belang te dienen.
Met ingang van juli wordt bij wijze van experiment gevist op nieuwe soorten en een positieve ontwikkeling is ook dat er nu mogelijkheden zijn om de vangsten in Groenlandse wateren te diversifiëren. Als voorzitter van de Commissie visserij heb ik in Groenland zelf kunnen constateren dat er andere wetenschappelijk onderbouwde mogelijkheden zijn, en die moeten wij dan ook benutten.
Ik vraag uw speciale aandacht voor de joint ventures - want die zijn mijns inziens van zeer groot belang - en voor de tijdelijke associaties van bedrijven. De Groenlandse vissers zelf hebben mij persoonlijk verzocht om steun bij het opzetten van joint ventures, dus het is duidelijk dat zij belangstelling hebben. Ik denk dat wij door de vismogelijkheden van Groenland te diversifiëren en het potentieel aan werkgelegenheid van alle visquota's te benutten, een zeer positieve stap zetten, zodat wij allemaal tevreden kunnen zijn met het nieuwe protocol dat eerst in januari komend jaar en daarna in 2006 wordt ondertekend.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe dat ik mijn discours begin met een vraag: wordt er met het gemeenschappelijk visserijbeleid nog iets anders beoogd dan de instandhouding van de privileges van bepaalde landen en vloten? Volgens de ontwerp-grondwet die wij momenteel bestuderen en die aan de Intergouvernementele Conferentie zal worden voorgelegd, luidt het antwoord nee. In het derde gedeelte van het communautair beleid, meer bepaald in de titel betreffende de landbouw en de visserij, worden vissen als landbouwproducten aangemerkt en wordt er met geen woord gerept van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dat is even verrassend als Kafkaiaans, vooral omdat het hier uiteindelijk toch gaat om de zeeën en de maritieme rijkdommen van de Unie. Geen woord over het gemeenschappelijk visserijbeleid, geen woord over de gelijke behandeling van landen en vloten, waarbij uiteraard ter wille van onze kinderen en kleinkinderen de instandhouding van de visbestanden moet worden gewaarborgd.
Daarom onderschrijf ik het verslag van Rosa Miguélez over de tussentijdse herziening van het vierde visserijprotocol met Groenland. Ik steun het verslag omdat het de goede richting uitgaat. Er wordt namelijk geëist dat de wateren van Groenland worden opengesteld voor landen, vloten en visserijgemeenschappen die ten onrechte van visserij zijn uitgesloten vanwege een onjuiste toepassing van het beginsel van relatieve stabiliteit en de formulering van het huidige protocol.
De rapporteur draagt de argumenten aan die nodig zijn om de komende protocollen te verbeteren, uiteraard met inachtneming van de rechten en de beslissingsbevoegdheid van Groenland.

Stevenson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer mevrouw Miguélez Ramos met haar verslag. Zij heeft de aandacht gevestigd op een aantal zeer belangrijke vraagstukken, niet in de laatste plaats de discrepantie tussen hetgeen wij jaarlijks aan Groenland betalen - 42,8 miljoen euro - en hetgeen wij daarvoor terugkrijgen - visserijrechten ter waarde van 28 miljoen euro. Ik ben blij dat commissaris Fischler erop heeft gewezen dat met het gisteren ondertekende protocol deze situatie, waarop in het verleden ook door de Rekenkamer al kritiek is geuit, enigszins wordt rechtgezet.
Zoals de heer Casaca al zei, is het goed om ons te herinneren dat dit de voorwaarden waren van een overeenkomst die werd afgesloten toen Groenland de Europese Gemeenschap verliet. Een belangrijk deel van dit compensatiepakket is bedoeld ter ondersteuning van de Groenlandse economie en de straatarme eskimobevolking in Groenland. Mevrouw Langenhagen, die een expert is op dit gebied, heeft in het verleden het Parlement gevraagd hier wel rekening mee te houden.
Ik ben het echter met de rapporteur eens dat de aspecten van de betrekkingen tussen de EU en Groenland die niet verband houden met de visserij, dienen te worden gefinancierd uit rubriek 4 van de financiële vooruitzichten of via het Europees Ontwikkelingsfonds. Het visserijbudget mag alleen voor visserijdoeleinden worden gebruikt.
Anderzijds wil ik ook een waarschuwende opmerking plaatsen bij één aspect van het verslag, namelijk het voorstel om niet volledig gebruikte visserijrechten onder de andere lidstaten te verdelen. De heer Fischler vestigde hier in zijn verklaring al de aandacht op en het gisteren ondertekende protocol lijkt het nu inderdaad mogelijk te maken dat deze niet volledig gebruikte visserijrechten aan andere lidstaten worden toegewezen. Ik vraag de commissaris met klem om in dit verband te denken aan de witvisvloot, die in de hele Noordzee in een zo benarde positie verkeert. Zo ligt die van het Verenigd Koninkrijk momenteel de helft van iedere maand aan de ketting en zijn de quota met maar liefst de helft gekort. Als er niet volledig gebruikte visserijrechten of joint ventures worden uitgedeeld, zorgt u er dan alstublieft voor dat de witvisvloot in de Noordzee daar als eerste van kan profiteren.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik collega Rosa Miguélez even kort feliciteren met haar uitstekende verslag. Iedereen is het erover eens dat wij hier een weloverwogen, redelijke tekst voor ons hebben liggen die overigens geheel in lijn is met het document dat mevrouw Brigitte Langenhagen als rapporteur in de beginfase van dit visserijprotocol heeft uitgewerkt. Daarin waren reeds elementen aanwezig die de goede richting uitgingen, in de geest van de mededeling die de Commissie ons nu voorlegt.
Ik denk dat er met deze verklaring van de Commissie, met deze intentieverklaring, in de veronderstelling dat zij - zoals wij allen hopen - daadwerkelijk in de praktijk zal worden gebracht, eindelijk een punt zal kunnen worden gezet achter de enigszins bizarre situatie waarmee wij momenteel worden geconfronteerd. Ten eerste omdat de financiële compensatie uit hoofde van het gemeenschappelijk visserijbeleid wordt aangepast. Zoals hier al is gezegd, was die bijna tweemaal zo groot als de reële handelswaarde van de vangstmogelijkheden (dat is geen kleinigheid, het dubbele geven van wat je krijgt, maakt een groot verschil). Ten tweede omdat er eindelijk werk wordt gemaakt van de - overigens tot dusver onbestaande - begrotingstransparantie waarop de Rekenkamer in haar recente verslagen heeft aangedrongen. En tenslotte ook omdat er een einde wordt gemaakt aan de discriminatoire toegang tot de visbestanden in de regio.
Laat ik hier het geval van mijn land in herinnering brengen. Portugal heeft vanouds steeds in die wateren gevist, maar na de toetreding tot de Europese Unie heeft het land die historische rechten verloren omdat het geen overeenkomst met Denemarken had. Wij eerbiedigen het beginsel van relatieve stabiliteit, wij hebben daar alle respect voor, maar tegelijkertijd pleiten wij voor flexibiliteit, zodat de quota die tijdens een bepaald jaar onbenut blijven, kunnen worden gebruikt door wie ze kan gebruiken. Voorwaarde is natuurlijk dat de quota eerlijk verdeeld worden, hetgeen uiteindelijk neerkomt op de instandhouding van het beginsel van relatieve stabiliteit. Op dit vlak gaat het document van de Commissie de goede richting uit. Ik hoop dan ook dat het in de praktijk zal worden gebracht aan de hand van passende wetgevingsmaatregelen.

Parish (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat ik in dit debat een kritisch geluid moet laten horen, maar wij moeten bij dit verslag twee zaken goed onderscheiden. Allereerst moeten wij ervoor zorgen dat het geld van de Europese belastingbetalers op transparante wijze wordt besteed - en dat is op dit moment niet het geval. Het is duidelijk dat wij voor de visserijrechten teveel betalen. Wij zouden moeten betalen voor de hoeveelheid vis die door de Europese vissers wordt gevangen. Als wij echter voor ontwikkelingshulp voor Groenland willen betalen, laten we daar dan apart geld voor uittrekken. Ik ben daar niet tegen, maar die hulp mag niet via een visserijovereenkomst met 'papieren vis? worden betaald.
Ik ben zeer verbaasd over het standpunt van de Commissie over het idee dat wij het aantal soorten dat in en rond Groenland mag worden gevangen, nu vrij moeten geven. Je zou haast denken dat het gemeenschappelijk visserijbeleid een enorm succes is geweest. In werkelijkheid gaan de visbestanden in de totale Europese wateren echter steeds verder achteruit. Nu wordt het idee geopperd om meer quota voor meer soorten uit te geven. Ik heb het in dit Parlement al vaker gezegd: vissen zwemmen helaas niet afzonderlijk in zee en heel vaak komen bij de vangst van de ene vissoort ook andere soorten in de netten terecht. Als vissers dan geen quota voor die vissen hebben, worden die in zee teruggegooid. Wij weten allemaal dat er in de Europese Unie ieder jaar een schandalig grote hoeveelheid vis op die manier overboord wordt gegooid.
Wij moeten het hele idee van overeenkomsten met derde landen nog eens heroverwegen. Die leiden er namelijk heel vaak toe dat de Europese Unie de wateren van de derde landen gaat exploiteren en dat de vissers in die derde landen niet meer in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Hierdoor is deze hele zaak in een kwade reuk komen te staan. Vaak komt het door de EU beschikbaar gestelde geld niet eens terecht bij de vissers of de landen waarvoor het bedoeld is. Heel vaak komt het op de verkeerde plek terecht. Wij moeten de hele situatie nog eens goed bekijken.

McCartin (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Miguélez Ramos bedanken voor de grondige wijze waarop zij dit onderwerp heeft aangepakt en voor haar nuttige verslag. Ik dank ook de commissaris voor het feit dat hij de hele zaak beter heeft geregeld en in de nieuwe onderhandelingen deze voor iedereen onacceptabele situatie iets acceptabeler heeft gemaakt. Ik verwijs graag naar de woorden van mijn vriend de heer Casaca over het zich toe-eigenen door de Europese Unie van de Groenlandse vis. Dat geldt zeker ook voor de Azoren en voor Ierland, al zijn de wateren rond de Azoren minder rijk.
De werkelijkheid is echter anders. Toen deze landen lid werden van de Europese Unie, was er slechts sprake van een 6-mijlszone. Pas later heeft de Europese Unie deze zone uitgebreid tot 200 mijl. Pas toen begonnen de vissers in Groenland, Ierland en misschien ook de Azoren te beseffen hoe het ook had gekund. Ik ben het ermee eens dat het voor een gemeenschappelijk landbouwbeleid niet noodzakelijk was om de vis tot gemeenschappelijk bezit te maken en ik heb dat ook al vaak gezegd. Wij hadden best een fatsoenlijk gemeenschappelijk visserijbeleid kunnen hebben zonder de vis tot gemeenschappelijk bezit te maken. Wij trekken daardoor aan alle kanten aan het kortste eind, in die zin dat de Unie eigenaar is van de vis, terwijl de nationale regeringen verantwoordelijk zijn voor de naleving van de wetgeving op dat gebied. Deze zaak is dan ook bijzonder slecht geregeld en daarom gaat het ook steeds slechter met de visbestanden. Iets wat een zaak was van iedereen werd een zaak van niemand. Niet het gemeenschappelijk visserijbeleid zelf, maar het gebrek aan het noodzakelijke toezicht heeft de visbestanden de das omgedaan. Als de Unie verantwoordelijk was geweest voor het toezicht op de visvangst, hadden we misschien meer succes gehad.
Groenland heeft zich uit de Unie teruggetrokken. Het is niet precies zo gegaan als de heer Casaca zei, maar het land is vertrokken nadat de grens tot 200 mijl werd uitgebreid. Het land had moeten volhouden en solidair moeten blijven. Dan had het kunnen profiteren van regelingen als de Structuurfondsen. Tot nu toe is het hoogste bedrag dat via de Structuurfondsen in enig land in deze Unie is uitgegeven 300 euro per hoofd van de bevolking - dat betrof Ierland. De Portugezen, Grieken en inwoners van Zuid-Italië hebben aanzienlijk minder gekregen. Volgens de berekeningen van de heer Busk ontvangt de bevolking van Groenland op dit moment echter een bedrag van 900 euro per hoofd van de bevolking per jaar. Dat is al te genereus. Naar mijn mening hebben wij ons buitenlands beleid verward met ons visserijbeleid. De deal die wij met Groenland hebben gesloten, is genereuzer dan waar dat land redelijkerwijs recht op had, gezien het feit dat het uit eigen vrije wil is opgestapt en er niet op heeft vertrouwd dat het binnen de Unie rechtvaardig zou worden behandeld.

De Voorzitter.
Terugkomend op het verzoek van de heer Stevenson, deel ik mede dat het gezien het tijdstip niet mogelijk zal zijn het verslag-Ojeda Sanz voor de mededeling van de Commissie nu te behandelen. We kunnen de vergadering niet verder laten uitlopen. Het verslag-Ojeda Sanz zal dus vanavond om 21.00 uur worden behandeld.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de stand van de voorbereidingen van de vijfde WTO-ministerconferentie te Cancun.
Ik geef het woord aan commissaris Lamy.

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, volgende week wordt in het Mexicaanse Cancun de vijfde ministerconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) gehouden. De heer Franz Fischler en ik gaan erheen om namens de Unie te onderhandelen. De Commissie heeft vanmiddag van gedachten gewisseld over de stand van zaken met betrekking tot de voorbereidingen van die conferentie en ik zou u daarvan kort op de hoogte willen brengen alvorens antwoord te geven op eventuele opmerkingen van uw kant.
Zoals u weet, is de Europese Unie er veel aan gelegen dat de handelsronde, die 18 maanden geleden in Doha van start ging, een succes wordt. Wij verwachten dat meer vrijheid voor handel in goederen, diensten en investeringen de groei in Europa zal bevorderen. Een en ander dient wel te geschieden op basis van fundamentele regels, die versterkt moeten worden om de toegenomen vrijheid van een kader te voorzien. We vinden het overigens even belangrijk om de ontwikkelingslanden beter in het wereldhandelssysteem te integreren, zodat ook zij van de vrije handel kunnen profiteren. Zij moeten meer merken van de positieve effecten die de mondialisering biedt, terwijl de nadelige effecten ervan - die er absoluut ook zijn - worden verminderd.
De lat ligt tamelijk hoog - we zullen aan het eind van dit onderhandelingsprogramma de balans kunnen opmaken. Welke resultaten moet Cancun opleveren voor het welslagen van deze onderhandelingscyclus, die we in Doha 'ontwikkelingsprogramma? hebben genoemd? Dat gaan we samen, als leden van de WTO, volgende week in Cancun uitzoeken. We zullen een soort van tussentijdse evaluatie houden, waarvan de inzet is om uiteindelijk te weten te komen of het wel of niet zal lukken om vóór eind volgend jaar de onderhandelingen af te sluiten, zoals we nu 18 maanden terug besloten hebben. In Cancun gaan we proberen die vraag met 'ja' te beantwoorden. Als dat lukt, bevestigen we eerst dat de onderhandelingen vóór eind 2004 moeten zijn afgerond.
Mocht het antwoord positief zijn, dan zullen we in Cancun moeten kunnen vaststellen dat het onderhandelingstraject over de gehele linie voor 50 procent is afgerond. We moeten namelijk beseffen dat de onderhandelingen niet berusten op de chronologische afwikkeling van onderwerpen. De onderhandelingen zijn in brede zin opgezet waarbij zo'n twintig onderwerpen ter tafel komen. Ten aanzien van die onderwerpen is er sprake van een evenwicht tussen punten die de onderhandelingspartijen of willen verdedigen, of willen aanvallen.
We zullen ons in Cancun afvragen of het onderhandelingstraject inderdaad voor de helft is afgelegd en of we voldoende overtuigd zijn van elkaars goede wil om de einddatum van eind volgend jaar te kunnen handhaven. Wij in Europa hechten eraan dat de tussentijdse evaluatie het evenwicht zal bevestigen zoals dat is voorzien in het oorspronkelijke programma. Is er inderdaad sprake van evenwicht tussen een openstelling van de markten enerzijds en een versterking van de fundamentele handelsregels anderzijds. Wij achten dit evenwicht politiek gezien van vitaal belang, omdat het strookt met ons eigen economische systeem. Dat systeem wordt gekenmerkt door vrije handel die beteugeld wordt door regels die zijn ingegeven door overwegingen op sociaal gebied en op het gebied van de volksgezondheid en milieu. Het karakteriseert de Europese Unie in deze onderhandelingen en dat moeten we bestendigen. Het is dan ook belangrijk dat in de loop van de onderhandelingen de vorderingen gelijke tred houden met de behandeling van de onderwerpen als een geheel.
Hoe staan we ervoor vanuit deze optiek? Het is duidelijk dat de afgelopen weken in Genève de zaken in een stroomversnelling zijn geraakt. Het vooruitzicht op de bijeenkomst van volgende week heeft het onderhandelingstempo, dat aanvankelijk leek in te zakken, flink opgevoerd. De voorzitter van de Algemene Raad van de Wereldhandelsorganisatie heeft een ontwerp-slotverklaring op tafel gelegd op basis waarvan de vertegenwoordigers op ministerieel niveau de onderhandelingen in Cancun zullen ingaan.
De heer Franz Fischler en ik hebben al meerdere malen gezegd dat wij niet staan te juichen bij dit ontwerp. Het stelt ons op sommige punten voor reële problemen, maar het is goed dat het er überhaupt is en dat het helder van opzet is. Nogmaals, er zijn dingen die anders moeten. Zowel op het gebied van de landbouw, als van de industrietarieven, het milieu en de plaatsaanduidingen is deze tekst onzes inziens niet helemaal in evenwicht. Ook andere leden van de WTO denken er zo over, maar zoals de woordvoerder van de WTO geestig opmerkte, de ministers moeten wel wat te doen hebben in Cancun. Als onderhandelaars voor de Unie zullen wij voortgaan met onze pogingen een resultaat uit de wacht te slepen dat recht doet aan het evenwicht tussen openstelling van de markten en de vaststelling van regels teneinde de ontwikkelingsdimensie een meer prominente plaats te geven binnen de onderhavige terreinen.
Ons wordt vaak gevraagd of we optimistisch of pessimistisch zijn over de kans dat Cancun een succes wordt. Ons antwoord op deze vraag - die u ons overigens nog niet hebt gesteld - is 'geen van beide'. Als onderhandelaars staan wij in dienst van de Unie die ons een mandaat heeft gegeven. In dat mandaat zijn de grenzen aangegeven tot waar wij akkoord mee kunnen gaan en zoals altijd brengen we u ter plekke al verslag uit over het verloop van de debatten. We zullen vergezeld worden door instellingen die in feite over meer bevoegdheden beschikken dan wij, zoals de Raad van ministers van de Unie en het Europees Parlement, en door vertegenwoordigers van andere partijen. We zullen dus ter plekke kunnen bepalen hoe de zaken ervoor staan, maar het moge duidelijk zijn dat wij een officieel mandaat hebben gekregen nadat de afgelopen maanden debatten zijn gevoerd in zowel de Raad van ministers als het Europees Parlement. Op basis van dat mandaat zullen de heer Franz Fischler en ik dus te werk gaan.
Tot slot wil ik nog benadrukken dat we eind deze week met goed nieuws naar Cancun vertrekken, namelijk met de overeenkomst die afgelopen weekend is bereikt over de toegang tot geneesmiddelen. Die overeenkomst kan beschouwd worden als de eerste keer dat wordt afgeweken van de huidige octrooiwetgeving om landen die dat nodig hebben de mogelijkheid te geven generieke medicijnen in te voeren. Deze overeenkomst laat zien dat de Wereldhandelsorganisatie in staat is om in te gaan op de behoeften van ontwikkelingslanden. Het vormt een concreet bewijs - het is namelijk niet slechts een plan, een pleidooi of een ideaal - dat de mondialisering samen kan en moet gaan met ontwikkelingssamenwerking. Tenslotte zetten we met dit akkoord, al is het maar een kleine deeloplossing voor het enorme probleem van de toegang van arme landen tot medicijnen, toch een stap vooruit waarover ik tegenover u, in naam van de Unie mijn blijdschap over zou willen uitspreken. Voor het overige weten we waar we bij de verschillende onderwerpen aan toe zijn en zullen we - zoals ik zojuist al zei - te werk gaan vanuit het mandaat dat u ons hebt verleend.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris Lamy, geachte commissaris Fischler, geachte dames en heren, we staan weer voor een belangrijke onderhandelingsronde. Het gaat om successen die we voor Europa moeten binnenhalen. Commissaris Lamy drukte het heel goed uit: de markt moet voor de handel worden opengesteld. Ik zou willen onderstrepen dat dat wederzijds moet gebeuren. We zitten echter met het probleem dat er nog steeds erg veel technische handelsbelemmeringen zijn - dat geldt zeker voor het Europese midden- en kleinbedrijf. Twee derde van de werknemers in Europa is werkzaam in het midden- en kleinbedrijf. Daarom is het ook belangrijk aan te geven wat de positieve effecten van de conferentie van Cancun zijn, te laten zien welke groeimogelijkheden er in Europa zijn en welke nieuwe banen in Europa kunnen worden gecreëerd.
Ik heb ook nog een tweede vraag: hoe ziet de lijst met regionale kwaliteitsproducten er eigenlijk uit? We concentreren ons momenteel op ongeveer veertig producten - vooral uit de kandidaat-lidstaten, bijvoorbeeld Budweiser-bier.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij realiseren ons allemaal dat zowel commissaris Lamy als commissaris Fischler binnen hun mandaat moeten blijven. Binnen dat mandaat vallen onder andere de Singapore-onderwerpen en met name ook de investeringen. Commissaris Lamy, u weet van de laatste keer dat wij hierover in dit Parlement spraken dat de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten er niets voor voelt om de bespreking van de Singapore-onderwerpen, en in het bijzonder de investeringen, door te zetten.
Denkt u ook niet dat wij, gezien de algemene stemming in de ontwikkelingslanden, het risico lopen dat wij de discussies grondig verstoren als wij tegen hun zin de investeringen toch op de agenda zetten? Dit is naar ons oordeel werkelijk niet het juiste moment. Ik zou graag van u willen horen of u het met ons eens bent dat wij er niet langer op moeten aandringen dat de investeringen op de agenda komen.

Olsson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik behoor tot de mensen die veel belang hechten aan het feit dat ontwikkelingslanden betrokken worden bij de internationale handel en dat wij onze markten openstellen. Niet alle ontwikkelingslanden zijn echter hetzelfde. Op het gebied van de landbouw is er een knelpunt. Een aantal ontwikkelingslanden heeft namelijk een heel sterke concurrentiepositie wat betreft de landbouwproductie, iets wat een probleem voor de Europese Unie zou kunnen vormen. Daarom wil ik de commissaris een vraag stellen. Welke strategie heeft de Commissie in gedachten om dit probleem het hoofd te bieden zonder daarmee de ontwikkeling stop te zetten van het betrekken van de ontwikkelingslanden bij de internationale handel, waardoor ze op korte termijn grote afnemers kunnen worden van voornoemde landbouwproducten?

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het ook over Singapore hebben omdat het standpunt van de Commissie en de Raad in wezen vreselijk schijnheilig is.
Volgens uw mooie woorden, commissaris, zouden deze onderhandelingen een ontwikkelingsronde inluiden waarin de belangen van de ontwikkelingslanden voorop staan. U schildert de EU graag af als een steun en toeverlaat voor de ontwikkelingslanden. Toch bestaat momenteel het beeld dat de EU deze landen min of meer dwingt tot een serie nieuwe afspraken over investeringen en mededinging, ondanks het feit dat de overgrote meerderheid van die landen al heel duidelijk te kennen heeft gegeven geen onderhandelingen hierover te wensen. Zelfs de groep van ACS-landen, waarmee dit Parlement toch geacht wordt een speciale band te hebben, heeft verklaard dat zij die niet wil. Ook de minst ontwikkelde landen willen ze niet.
Namens mijn fractie wil ik u vandaag een uitdaging voorleggen. Als u serieus meent dat deze nieuwe ronde een ontwikkelingsronde is en u werkelijk wilt dat de EU als pleitbezorger van de ontwikkelingslanden wordt gezien, wilt u dan de Raad vragen om de eisen op dit punt in te trekken? Zo niet, kunt u ons dan vertellen hoe uw zogenaamde steun voor de ontwikkelingslanden valt te rijmen met uw agenda, die immers lijnrecht tegen hun belangen en wensen ingaat?

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dank u, mijnheer de commissaris voor uw mededeling. De voorzitter van de WTO-conferentie heeft voorgesteld de overeenkomst op het gebied van landbouw op te zeggen. Ik weet dat dit niet tot onze bevoegdheid behoort, maar naar mijn mening is het toch een overweging waard is als we ook op dit gebied gelijke handelsvoorwaarden willen bekomen. Wij gebruiken de Amerikaanse landbouwprotectionisten als excuus voor ons eigen protectionisme. Wij en de VS zouden beter ons protectionisme laten varen voor een faire handel met de ontwikkelingslanden.
Een ander punt zijn de rechten van de werknemers. Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat landen die in WTO-overeenkomsten zijn opgenomen tenminste hun eigen wetten en regels inzake de rechten van werknemers, loon enzovoort naleven? Neem nu een land als Thailand waar vluchtelingen uit ex-Birma voor een hongerloon werken in omstandigheden die aan een gevangenis doen denken ten behoeve van een rechtstreekse handel naar Europa. De producten van deze gevangeniskampen komen dus in onze rekken terecht. Hoe kunnen we dit in de WTO-onderhandelingen opnemen?

Lamy
Mijnheer de Voorzitter, ik zal deze vragen een voor een snel beantwoorden. Ik denk dat de heer Rübig gelijk heeft dat bij deze onderhandelingen veel op het spel staat voor het midden- en kleinbedrijf. Hij zegt daarmee op een elegante manier dat het verbeteren van het evenwicht in het systeem van multilaterale handel niet alleen een zaak is van de grote multinationals.
Geografische aanduidingen vormen een ingewikkeld onderwerp. Ik haal kort de onderhandelingsdoelen van de Unie op dat terrein aan. Ten eerste verlangen wij dat er bij de WTO een bindend register komt voor wijnen en gedistilleerde dranken. Verder verlangen we dat een aantal beschermingsmaatregelen voor geografische aanduidingen die al bestaan voor wijnen en gedistilleerde dranken, wordt uitgebreid naar andere landbouwproducten en voedingsmiddelen. Ten slotte verlangen wij dat we een aantal geografische aanduidingen die van belang zijn voor onze boeren en die nu nog oneigenlijk worden gebruikt door producenten elders in de wereld - de heer Franz Fischler heeft toegezien op het opstellen van een lijst daarvan - weer terugkrijgen, hetgeen toch redelijk lijkt.
Mevrouw McNally heeft ons gewezen op het standpunt van de socialistische fractie over investeringen. De vraag is hoe we onze wens dat er bij de WTO een multilateraal akkoord wordt bereikt over een aantal principes waar investeringen aan moeten voldoen, kunnen verenigen met onze wensen op ontwikkelingsgebied. Ten eerste denken we dat investeringen een belangrijke factor voor ontwikkeling vormen en dat een aantal basisregels bijvoorbeeld met betrekking tot de transparantie en de voorspelbaarheid van investeringsregelingen belangrijk zijn voor investeringen; verder zijn wij bereid een aantal zorgen van ontwikkelingslanden bij deze onderhandelingen mee te laten wegen, zoals de soms geuite klacht dat dergelijke regels hun politieke onafhankelijkheid zouden aantasten. Wij zijn bereid aan dit probleem tegemoet te komen middels een plan dat een aantal algemene regels bevat die ontwikkelingslanden zouden kunnen overnemen als ze dat willen maar die geen verplichtingen opleggen aan landen die ze niet willen overnemen. Op die manier kan aan een aantal bezwaren tegemoet gekomen worden.
Overigens wil ik mevrouw McNally en mevrouw Lucas eraan herinneren dat de ontwikkelingslanden verdeeld zijn over deze kwestie. Sommige landen zijn voor en andere weer tegen, en dat geldt ook voor een aantal andere onderwerpen. Er is binnen de WTO geen sprake van een noordelijk front op alle punten of een zuidelijk front op andere punten.
Wat dat betreft wil ik mevrouw Lucas er slechts aan herinneren dat de onderwerpen investeringen, afschaffing van handelsbelemmeringen, transparantie in overheidsaankopen en concurrentie alle vier deel uitmaken van het onderhandelingsprogramma zoals dat in Doha is aangenomen. Daarbij is wel afgesproken dat we het eens moeten worden over de wijze van onderhandelen, hetgeen ook het geval is bij andere onderwerpen, bijvoorbeeld over de landbouw of de industriële tarieven.
De heer Olsson heeft gelijk: de landbouw is evenmin een onderwerp waarbij binnen de WTO een oncompetitief, protectionistisch Noorden tegenover een competitief liberaliseringsgezind Zuiden staat. Men hoeft alleen maar de positie van Brazilië te vergelijken met die van India of die van Afrika met die van Indonesië of Thailand om direct tot de conclusie te komen dat dat niet zo is. In antwoord op de vraag van mevrouw Frahm zou ik willen zeggen dat onze filosofie in deze discussie tamelijk helder is. Ten eerste mogen we landbouwproducten niet als een eenheid beschouwen, zoals we dat neigen te doen met banden, sokken, overhemden of auto's. De landbouwproductie is een dermate specifiek geval dat wij als Europeanen om een aantal redenen geen voorstanders zijn van het volledig vrijlaten van de landbouwmarkten. De overheidsinmenging ten behoeve van de landbouw willen wij dan ook niet helemaal afschaffen. De vorm van die overheidsinmenging moet echter wel zodanig worden aangepast dat de nadelen die zij met zich meebrengt voor het landbouwbeleid van derdewereldlanden worden weggenomen. Dat hebben we in 1992, in 1999 en in 2003 gedaan en de heer Franz Fischler, die mij vanavond terzijde staat, verdient hulde voor de inspanningen die hij zich bij al deze gelegenheden getroost heeft. Elke keer hebben we ons gemeenschappelijk landbouwbeleid aangepast aan de internationale handel, met name ten behoeve van ontwikkelingslanden. Op die weg gaan wij door. We zijn onderhandelingen aangegaan om onze nationale steun, voor zover die schadelijk is voor ontwikkelingslanden, verder terug te schroeven, om onze toegang tot de markt te vergroten en om onze exportsteun te verminderen. Dit zullen wij in de eerste plaats doen ten bate van de ontwikkelingslanden. Zulks is de basis van de onderhandelingspositie van de Unie.
Tot slot wil ik een antwoord geven aan mevrouw Frahm. Het is inderdaad zo dat de fundamentele rechten en de internationale handelsregels niet probleemloos op elkaar aansluiten. Hetzelfde geldt voor de internationale handelsregels en de internationale milieuverdragen of de handelsregels en de zorg om de volksgezondheid. Wat de volksgezondheid betreft is bij de WTO onlangs een beslissing gevallen in het voordeel van de toegang tot generieke medicijnen. In het kader van de onderhandelingen waarvan het programma is vastgesteld in Doha wordt er onderhandeld over het op elkaar aansluiten van de milieuregels en de handelsregels. Daarentegen zijn er geen onderhandelingen gaande over het verband tussen de fundamentele rechten van de arbeiders, en dan met name de vijf verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie en de internationale handsregels, want we zijn er niet in geslaagd de andere partijen van onze mening te overtuigen. Het maakte wel deel uit van onze onderhandelingsdoelen in Doha. Op dat punt zijn we echter op een muur van tegenstand gebotst van de Verenigde Staten en de ontwikkelingslanden. Zij wilden er niet aan en ze willen het nog steeds niet. Tot op heden heeft het standpunt van de Unie, hoe redelijk ook - en ik heb het altijd te vuur en te zwaard verdedigd omdat ik denk dat het het goede standpunt is -, het niet kunnen winnen van het gezamenlijke standpunt van de ontwikkelingslanden en de Verenigde Staten. We zijn er tot nog toe niet in geslaagd die krachtsverhouding in ons voordeel te doen doorslaan.

De Voorzitter.
Dank u, commissaris Lamy.
Ik voorzie dat het niet mogelijk zal zijn iedereen die daarom verzocht heeft het woord te geven, aangezien we niet genoeg tijd tot onze beschikking hebben.

Cunha (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, de kwestie die ik hier kort ter sprake wil brengen, neemt in heel dit debat een centrale plaats in, met name op landbouwgebied, maar ook op andere terreinen. De Europese Unie heeft terecht getracht een onderscheid te maken tussen de armste landen, de zogenaamde minst ontwikkelde landen, en de overige ontwikkelingslanden, aangezien er binnen deze heterogene groep enorme verschillen bestaan. De problemen van India, Indonesië en Maleisië hebben niets gemeen met die van Mozambique of Burkina Faso, om maar een paar voorbeelden te noemen.
Hetgeen wij hier nu bespreken, namelijk het vraagstuk van de speciale en gedifferentieerde behandeling, vergt een grondige analyse. Deze landen mogen beslist niet op één hoop worden gegooid, aangezien zij zeer verschillend zijn en zeer uiteenlopende ontwikkelingsniveaus hebben. In deze context zou ik de commissaris dan ook willen vragen in hoeverre de armste landen hun steun verlenen voor het standpunt van de Commissie en de pogingen om de armste landen te scheiden van de minder arme landen.

Van den Berg (PSE).
Voorzitter, twee praktische vragen: Die doorbraak bij de medicijnen van afgelopen zaterdag, die betekent toch dat velen angst hebben of dat in de praktijk zal werken. Nu is één van de dingen die we wellicht zouden kunnen doen dat wij als Europese Unie, die over de capaciteit beschikt om zelf generieke medicijnen te produceren, ons bereid verklaren om zo'n verklaring van compulsory licency ook af te geven in gevallen waarin ontwikkelingslanden om die medicijnen vragen. Dat zou als het ware een gebaar zijn van onze kant, waarmee duidelijk wordt gemaakt dat het leveren van die medicijnen in de praktijk ook daadwerkelijk zal geschieden.
De andere praktische vraag gaat over de blue box. Velen hebben angst dat we in de landbouw die "blue box" zullen gebruiken om toch indirect weer massale exporten te subsidiëren. Brazilië heeft gevraagd of wij nu niet kunnen toezeggen dat we wél die blue box steunen - dus de omschakeling van productiesubsidie op blue box-subsidie - maar dat we die niet zullen misbruiken voor exportsubsidie. Daarmee zouden we daadwerkelijk bijdragen tot de afschaffing van die exportsubsidie. Ik ben benieuwd of die gedachtegang op dit moment ook aan de orde is of in de gedachten van onze onderhandelaars speelt.

Ó Neachtain (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, er heerst bezorgdheid over het akkoord dat onlangs is bereikt over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid: de WTO-besprekingen zouden tot bepaalde veranderingen in de landbouw kunnen leiden. Ik doel in het bijzonder op de bezorgdheid rond de zeer gevoelige kwestie van de suikerbieten. Het is bekend dat landen als Australië en Brazilië willen dat deze sector volledig wordt geliberaliseerd. Kan de Commissie toezeggen dat zij zich ervoor zal inzetten dat suiker tot gevoelig product wordt verklaard?

Bernié (EDD).
Mijnheer de commissaris, de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft de bezorgdheid van de Franse boeren gewekt en dat begrijpen wij wel. Daar komt bij dat de droogte de veefokkerij en andere sectoren - vooral de pluimveesector - extra hard heeft getroffen. De beroepsgroep is bang dat de Europese landbouw teloorgaat en bij de WTO-onderhandelingen wordt opgeofferd. Welke strategie denkt u te gaan volgen om het Europese landbouwmodel te bestendigen? Onze landbouw wordt nu namelijk onderworpen aan meerdere beperkingen, op economisch, sociaal en milieugebied. Daarom moeten we de landbouw blijven steunen, zoals dat ook in de Verenigde Staten geregeld gebeurt. Welk prijsbeleid heeft u eigenlijk bedongen om concurrentievervalsing te beperken, dat wil zeggen om te voorkomen dat onze boeren tegen Europese tarieven moeten produceren en tegen mondiale tarieven moeten verkopen?

De Clercq (ELDR).
Mijnheer de Commissaris, hoe ziet u de landbouwonderhandelingen in de WTO verlopen? De Europese Unie en Amerika hebben een gezamenlijk kader uitgewerkt op dit vlak, a joint approach on agricultural questions. Ziet u de ontwikkelingslanden, alsook China en Japan dit kader zomaar aanvaarden? Zijn Amerika en de EU bereid om toegevingen op landbouwgebied te doen? Zijn ze daartoe in staat?
Tweede vraag, hoe staat u tegenover de vraag naar een grotere parlementaire dimensie van de WTO? Acht u een paragraaf hierover in de slotverklaring van Cancun mogelijk of is dit nog te vroeg?

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, mijn eerste vraag sluit aan bij de vraag van mijnheer Max van den Berg in verband met de generieke geneesmiddelen. Er is nogal wat kritiek geuit op het feit dat de patentwetgeving niet gewijzigd is. Een groot deel van de uitwerking die wij van die nieuwe overeenkomst verwachten, zal daardoor in feite dode letter blijven voor de ontwikkelingslanden. Kunt u ons in dit opzicht geruststellen? Want als dit een slag in het water is, dan betekent dit toch maar heel weinig als wapen in de onderhandelingen, als bewijs van goede wil.
De tweede vraag heeft te maken met het mandaat. Denkt u niet dat het mandaat waarover u beschikt onvoldoende is om u in staat te stellen een politiek uit te stippelen voor een toekomstig beleid op landbouwgebied, dat de facto een betere integratie van de ontwikkelingslanden zal mogelijk maken, rekening houdend met het feit dat heel veel landbouw in de derde wereld overlevingslandbouw is?

Lamy
Ik heb goed naar al deze vragen geluisterd, mijnheer de Voorzitter en als ik ze zo hoor bekruipt mij de vrees dat de leden van het Europees Parlement de mening delen dat het in Cancun alleen maar over de landbouw gaat. Ik herhaal nog maar eens dat dat niet zo is. Er zijn nog ongeveer negentien andere onderwerpen die ter tafel komen. Op een wat meer politiek vlak wil ik erop wijzen dat het niet noodzakelijkerwijs in het belang van de Unie is om te doen alsof het in Cancun alleen maar over de landbouw gaat. Op dat gebied liggen niet de punten waar we het hardst voor gaan vechten, al zijn er wel een paar - ik heb zojuist enige woorden gewijd aan de geografische aanduidingen. Daarom zou ik willen dat degenen onder u die hechten aan de belangen van de Unie in deze onderhandelingen geen voeding geven aan het algemene beeld dat er in Cancun alleen maar over landbouw zal worden gesproken.
Niettemin zal ik de vragen die zijn gesteld beantwoorden. De heer Cunha heeft gelijk: voor zover de situatie van ontwikkelingslanden erg afwijkend is moeten wij voor een aanpak kiezen die is aangepast aan het betreffende land. Dat proces moet binnen het multilaterale systeem plaatsvinden hoewel Brazilië niet zonder slag of stoot zal toegeven dat het niet dezelfde positie heeft als India en andersom. Zelfs als Brazilië volhoudt dat het voor volledige liberalisering is, weten we maar al te goed dat India dat standpunt niet deelt. In deze gevallen moet dus binnen de WTO een vergelijk gezocht worden.
We moeten er ook voor zorgen dat er een rol is voor de rest van ons commerciële landbouwbeleid, als ik het zo mag uitdrukken
. Zoals u weet, berust dit beleid op asymmetrische bilaterale verdragen en daarbij stellen we onze markten meer open dan we aan ontwikkelingslanden vragen te doen. Ik denk daarbij aan het stelsel van algemene preferenties of het 'alles behalve wapens?-systeem. In zekere zin hebben wij door het opzetten van dergelijke systemen eenzijdige maatregelen genomen ten bate van ontwikkelingslanden.
Op de vragen van de heer Ó Neachtain, de heer Bernié en mevrouw Maes over het verband tussen de ontwikkeling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de internationale onderhandelingen bij de WTO kan ik een duidelijk antwoord geven. Het standpunt van de heer Franz Fischler, van mij, van de Commissie en van de Unie daarover is eenvoudig: eerst beslissen we over hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid die wij nodig achten en als we die beslissingen eenmaal hebben genomen dan stemmen we, afhankelijk van hetgeen de andere partijen voorstellen, ermee in om bij de WTO de regels vast te leggen die overeenkomen met de regels waartoe wij met elkaar hebben besloten. Kortom, het gemeenschappelijk landbouwbeleid is de kip en de internationale handelsonderhandelingen zijn het ei.
In de manier waarop we - als ik het zo mag uitdrukken - ons standpunt opbouwen verschillen we van de Amerikanen, die eerst op internationaal niveau onderhandelen, vervolgens verplichtingen aangaan en dan de consequenties daaruit trekken op het niveau van hun eigen systeem van landbouwsteun. Ons landbouwmandaat kent, gezien de aard ervan, beperkingen die afhankelijk zijn van de huidige staat van hervormingen van het GLB. Op dat punt is de situatie altijd volstrekt duidelijk geweest; iedereen weet ervan. Laten we de suiker als voorbeeld nemen. De suikermarkt is nog niet hervormd; de Commissie werkt daaraan en een dezer weken wordt een voorstel verwacht. Met de katoen, de tabak en de olijfolie is het net zo. In dit stadium kan de Europese Unie echter geen toezeggingen doen in de onderhandelingen omdat die zouden leiden tot een wijziging van de gemeenschappelijke marktordening, terwijl hieromtrent nog geen besluit genomen is. Kortom, op dit punt is de situatie volstrekt duidelijk. De ervaring leert dat wij, als het eropaan komt, doorgaans om eigen redenen kunnen besluiten tot hervormingen die ons een zekere speelruimte geven in de onderhandelingen.
Het volgende punt betreft 
de overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, of meer bepaald, de voorlopige raamovereenkomst waarover wij deze zomer onderhandeld hebben. In antwoord op de heer De Clercq kan ik zeggen dat wij hebben gehandeld op verzoek van de andere leden van de WTO. Zij hebben er bij ons op aangedrongen een akkoord te sluiten. Zij zien ons als de twee reuzen die ongeveer 1 procent van onze nationale rijkdom besteden aan steun voor de landbouwsector. Ze vinden dat het moeilijk zou zijn de onderhandelingen voort te zetten zolang de Verenigde Staten en Europa ieder een ander standpunt aanhingen. Dat verzoek hebben wij ingewilligd. In feite gaat het om een tussenstap waarmee we de onderhandelingen tot halverwege kunnen brengen. We weten dat er landen zijn, aan de ene kant Japan, aan de andere kant Brazilië en Australië, voor wie het evenwicht dat wij hebben bereikt niet precies is wat ze in gedachte hadden - dat is geenszins verbazingwekkend.
Ten slotte wil ik de heer Van den Berg en mevrouw Maes antwoord geven. Zij brachten het akkoord ter sprake over de toegang van arme landen tot generieke medicijnen. Het akkoord zelf is het resultaat van beraadslagingen en het kon binnen de WTO op unanieme bijval rekenen. Ook de ontwikkelingslanden, die tweederde deel van het ledenaantal vormen, waren dus blij met het akkoord. Ik ben voldoende op de hoogte hoe internationale onderhandelingen in hun werk gaan om te weten dat de landen die om de WTO-onderhandelingstafel zitten echt zelf de beslissingen nemen en niet anderen in hun plaats. De belangen van de ontwikkelingslanden aan de onderhandelingstafel van de WTO worden vertolkt door de vertegenwoordigers van de regeringen van die landen. Dat gaat net zo bij de Wereldgezondheidsorganisatie, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN en de Internationale Arbeidsorganisatie. Zodra de vertegenwoordigers aangeven dat ze tevreden zijn over een besluit waar ze jaren om gevraagd hebben, betekent dat voor mij het einde van de onderhandelingen. Ik weet dat sommige non-gouvernementele organisaties vinden dat de ontwikkelingslanden harder hadden moeten onderhandelen. Maar het is evenzeer waarschijnlijk dat organisaties uit de farmaceutische industrie vinden dat wij degenen zijn die harder hadden moeten onderhandelen. Dat is nu juist waar het bij een compromis om draait en ik kan niet in de plaats van ontwikkelingslanden bepalen wat goed is voor hen en wat niet. Er is een politiek besluit genomen en dus zal dat compromis de komende jaren ons optreden bepalen.
Echter, zoals ik zojuist al zei, is op deze manier maar een deel van het probleem van de toegang van de armste landen tot generieke medicijnen opgelost. We hebben het vraagstuk behandeld inzake het internationaal octrooirecht. Dat vormt 10 procent van het probleem. We moeten echter nog steeds de moeilijkheden aanpakken die niet in verband staan met het octrooiprobleem, namelijk het probleem van de financiering, de productie, de verstrekking, enzovoorts. Anders gezegd, 90 procent van het werk moet nog worden gedaan. We moeten gezamenlijk onze schouders eronder zetten, samen met andere internationale organisaties, vooral de organisaties die zijn opgericht om de bestrijding van een aantal van de betreffende ziekten te bekostigen. Het is een zaak van ontwikkelingshulp en van nationaal bestuur. Het is niet zo dat ik de 10 procent van het werk dat al gedaan is, overschat. Ik heb altijd gevonden - en dat weet u want wij hebben elkaar de afgelopen drie jaar zeer geregeld daarover gesproken - dat we dit moesten doen om de rest de weg te wijzen. Nu is de weg dus vrij en dat is een hoopgevende situatie zoals we die op dit gebied helaas al erg lang niet hebben meegemaakt.

De Voorzitter.
Dank u, commissaris Lamy.
Het spijt mij zeer voor alle collega's die gevraagd hebben het woord te mogen voeren, maar wij zijn al te lang doorgegaan. Wij moeten nu afronden en overgaan tot het vragenuur. Ik ben mij ervan bewust dat mijn collega's gegronde redenen hebben om het woord te vragen. Ik heb niet het systeem-d'Hondt aangehouden, omdat ik van ten minste iedere fractie een vertegenwoordiger de mogelijkheid wilde geven te spreken; in dit geval zou het systeem-d'Hondt de kleinere fracties benadeeld hebben en dat wilde ik niet.

De Voorzitter.
Aan de orde is het Vragenuur (B5-0273/2003), maar liefst vijfentwintig minuten later dan de bedoeling was. Dat kan echter in elke vergadering voorkomen en ik houd Voorzitter Imbeni er dan ook - vanzelfsprekend - niet verantwoordelijk voor, maar wij gaan proberen dit vragenuur zo verstandig mogelijk af te handelen opdat een zo groot mogelijk aantal afgevaardigden aan het woord kan komen.
Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
Eerste deel
De Voorzitter.
Vraag nr. 33 van mevrouw Kauppi (H-0483/03):

Betreft: Afschaffing visumplicht voor Russische burgers
Rusland dringt reeds geruime tijd bij de Europese Unie aan op afschaffing van de visumplicht voor burgers van de Russische Federatie. De Europese Unie staat hier terughoudend tegenover, met name om veiligheidsredenen.
Volgens berichten die begin juli in de media verschenen (bron: STT-AFP) heeft het hoofd van de delegatie van de Commissie in Rusland, Richard Wright, meegedeeld dat "onderhandelingen" over de kwestie van start konden gaan nog voor de topontmoeting EU-Rusland die november aanstaande zal plaatsvinden.
Is de Commissie bezig met het voorbereiden van de afschaffing van de visumplicht voor burgers van de Russische Federatie, zonder de lidstaten hierover in te lichten?
Kan de Commissie aangeven wat het hoofd van de delegatie van de Commissie Richard Wright precies bedoelde met zijn uitspraak, en in het bijzonder hoe we de term "onderhandelingen" moeten interpreteren?

Patten
De Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen heeft tijdens zijn vergadering in oktober vorig jaar afgesproken dat het Russische voorstel om gesprekken te beginnen over de voorwaarden voor de definitieve afschaffing van de visumplicht, als een langetermijnvraagstuk wordt aangemerkt en dat verdere discussies daarover moeten plaatsvinden binnen de structuren van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst.
Over hetzelfde onderwerp is tijdens de topontmoeting van de Europese Unie en Rusland in mei 2003 in St. Petersburg, waar ik aanwezig was, overeengekomen dat de voorwaarden voor afschaffing van de visumplicht voor burgers die van Rusland naar de Europese Unie en vice versa reizen, zullen worden onderzocht. De Commissie beraadt zich, in nauw overleg met de lidstaten, over de vraag hoe deze gesprekken met Rusland het best kunnen worden gestart binnen het kader van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Rusland.
Sommige media hebben de opmerkingen van het hoofd van de delegatie van de Commissie in Moskou over deze kwestie kennelijk verkeerd geïnterpreteerd. Ter toelichting kan ik u zeggen dat hij terecht heeft gezegd dat de Europese Unie bereid is om met Rusland de voorwaarden voor afschaffing van de visumplicht als langetermijnvraagstuk te bespreken en dat deze kwestie te maken heeft met een aantal ermee samenhangende zaken die ook moeten worden geregeld, zoals de noodzaak van effectievere grenscontroles, de samenwerking bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad en de illegale immigratie. In dit verband is het voor een beter wederzijds vertrouwen van het grootste belang dat een terugnameovereenkomst met Rusland wordt gesloten. Dit punt heb ik verschillende keren bij mijn Russische collega's en gesprekspartners onder de aandacht gebracht.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben tevreden met dit antwoord. Waarschijnlijk zijn de uitspraken van het hoofd van de delegatie van de Commissie, de heer Wright, van beide kanten enigszins opzettelijk anders geïnterpreteerd. Nu ziet het er echter naar uit dat de zaak in november wordt besproken op de volgende topontmoeting EU-Rusland. Hoe wordt deze zaak vóór deze topontmoeting in de Raad behandeld en welke procedure volgen deze strategische oplossingen in de Raad? Met andere woorden, hoe zal de Commissie samen met de Raad voor november vooruitgang boeken?

Patten.
De Europese Unie is volstrekt duidelijk in haar standpunt. Soms is er bij de andere partij sprake van misinterpretatie, of aan onze kant van een poging om in de discussie de bal terug te spelen, maar wij zijn in onze contacten met onze Russische collega's volstrekt helder en consequent geweest.
Ik wil nog even terugkomen op het laatste punt dat ik noemde. Er moeten een paar heel lastige vraagstukken worden opgelost. Als wij over deze vraagstukken serieuze gesprekken met Rusland willen beginnen, is het heel belangrijk dat zij onze gefundeerde bezorgdheid over de onderhandelingen over de terugnameovereenkomst goed begrijpen. Het is onredelijk als bij de discussies over deze belangrijke zaken alles van één kant moet komen.
Ik wil daar nog aan toevoegen dat wij het van groot belang vinden dat de gesprekken over en de voorbereiding van de agenda's voor topontmoetingen via de structuren van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst plaatsvinden. Dat betekent in dit geval dat wij via het betreffende subcomité werken.
Het is van groot belang dat wij de mechanismen die wij hebben ingesteld om deze gevoelige onderwerpen te bespreken, ook gebruiken. Wij moeten niet proberen die te omzeilen. Ook moeten wij geen overhaaste besluiten nemen over zaken waarover bij alle lidstaten, en bij sommige lidstaten in het bijzonder, grote bezorgdheid heerst.

De Voorzitter.
Vraag nr. 34 van de heer Medina Ortega (H-0440/03):

Betreft: Project Ulysses
Kan de Europese Commissie uitleg geven over de resultaten van het project Ulysses voor het beheersen van de illegale immigratie in het westelijk deel van de Middellandse Zee en op de Atlantische kust?

Vitorino
Zoals u weet, heeft de Europese Raad afgelopen jaar in Sevilla nadrukkelijk bevestigd dat een strategie moet worden ontwikkeld voor het beheer van de buitengrenzen. De Raad heeft een uitgebreid plan vastgesteld dat naast maatregelen ook door de lidstaten uit te voeren gezamenlijke operaties bevat. In juni 2003 heeft de Europese Raad van Thessaloniki deze prioriteit bevestigd en een eerste beoordeling uitgevoerd van de resultaten die tot nu toe zijn bereikt. Tevens heeft hij nieuwe prioriteiten vastgesteld.
Deze gezamenlijke operaties kennen geen precedent en zijn een eerste poging tot samenwerken bij de bestrijding van de smokkel van illegale migranten. De gezamenlijke operatie Ulysses wordt bijvoorbeeld georganiseerd en geleid door Spanje, maar ook andere lidstaten nemen deel. Dit is een eerste poging om de inspanningen van de lidstaten te bundelen om de tragische situatie van migratiestromen over zee aan te pakken en een einde te maken aan het soort tragische ongelukken dat regelmatig op onze zeeën plaatsvindt als gevolg van de criminele daden van smokkelaars en mensenhandelaars, of de kans op zulke ongelukken op zijn minst te verkleinen.
De Commissie heeft niet meegewerkt aan de planning of het beheer van de verschillende offshore operaties, maar we hebben - via het programma Argo - deze operaties voor het beheer van de buitengrenzen wel medegefinancierd voor een bedrag van 670.000 euro.
De Commissie zal vóór het einde van het jaar een eindverslag ontvangen over de resultaten en het effect van de ondernomen operaties conform de relevante procedures van het programma Argo. De Commissie zal vervolgens het effect van een dergelijke operatie op het beheer van de gemeenschappelijke buitengrenzen evalueren in het licht van de doelstellingen van het programma Argo.
In Thessaloniki heeft het Griekse voorzitterschap een verslag gepresenteerd over de tenuitvoerlegging van programma's, ad-hoccentra, proefprojecten en gezamenlijke operaties. Een van de hoofdstukken van dit verslag is gewijd aan het project Ulysses. Ik stel voor dat de heer Medina Ortega dit verslag bekijkt. Het verslag bevat een uitgebreide beschrijving van de inhoud van het project.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de commissaris, ik dank u zeer voor uw antwoord. Ik kan inderdaad nagaan wat het Grieks voorzitterschap hierover heeft gezegd, maar aangezien de Commissie het project nog moet beoordelen, zou ik op het volgende willen wijzen.
Mijn eerste opmerking betreft de uitvoering van het project Ulysses in twee fasen, eerst in het Middellandse-Zeegebied en vervolgens aan de Atlantische kust. Het is niet ondenkbaar dat die uitvoeringswijze er de oorzaak van is geweest dat de immigratiestromen zich tijdens de eerste fase verplaatsten naar de Atlantische kust en tijdens de tweede, naar het Middellandse-Zeegebied, waardoor het effect minimaal was. Bovendien was er kennelijk sprake van onbegrip tussen de diverse operaties, althans in de eerste fase.
Als tweede punt heb ik een vraag naar aanleiding van een tweede project waarover momenteel wordt gesproken, project Neptunus, voor het centrale en oostelijke Middellandse-Zeegebied, waarvan de commissaris naar ik aanneem op de hoogte is. Mijn vraag is of dit tweede project, gericht als het is op een bepaald gedeelte van de Middellandse Zee, niet met zich mee kan brengen dat de druk op het westelijke Middellandse-Zeegebied en de Atlantische kust zal toenemen. Met andere woorden: in hoeverre kan dit tweede project het beoogde effect sorteren als de totale stroom kennelijk steeds gelijk blijft, en afsluiting aan één kant slechts een verschuiving naar een andere kant teweegbrengt.

Vitorino
Ik ben het eens met de afgevaardigde dat de migratiestromen heel flexibel zijn, en dat wanneer de druk op de ene plaats toeneemt, de druk elders zal dalen. Dat is ook de reden waarom de Commissie heeft voorgesteld een stabiel operationeel kader voor de controle van de maritieme grenzen op te zetten. We hebben verzocht een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren. Volgende week zal ik dit onderzoek presenteren aan de informele Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken in Rome. We willen voorstellen om voor onze zuidelijke maritieme grens drie permanente controlecentra op te zetten.
Ondertussen moeten we zowel van de geslaagde als van de minder geslaagde gezamenlijke operaties leren, zodat we deze kennis mee kunnen nemen in het project dat we aan de Raad gaan voorleggen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 35 van de heer Casaca (H-0456/03):

Betreft: Aanvullend protocol inzake de bescherming van nucleair materiaal
Sinds augustus 2002 zijn, naar aanleiding van de met bewijzen gestaafde aanklachten van het Iraanse verzet, de illegale activiteiten van het Iraanse regime in verband met de ontwikkeling van zijn nucleair potentieel bekend, en niet alleen door de autoriteiten van de Verenigde Staten maar ook door de pers en gespecialiseerde organisaties openlijk besproken.
In juni heeft het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie de aanklacht volledig bevestigd en eindelijk moesten de Europese instellingen erkennen wat evident was.
Niettemin hield de Commissie in haar verklaringen en haar antwoorden aan de Europese parlementsleden steeds vol dat de beschuldigingen van het Iraanse verzet en de bevestiging hiervan door de Amerikaanse autoriteiten niet geloofwaardig waren, en ging zo ver om te beweren dat Iran in het algemeen aan de betreffende bepalingen had voldaan en zelfs had ingestemd met inspecties van zijn nucleaire installaties. Elke waarnemer die maar over minimale informatie beschikte wist indertijd dat dit absoluut niet waar was.
Denkt de Commissie niet dat de betrouwbaarheid van haar informatiebronnen over Iran dringend herzien moet worden?

Patten
De Commissie heeft het verslag van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) van juni verwelkomd, maar heeft met bezorgdheid opgemerkt dat Iran heeft nagelaten te voldoen aan enkele van zijn verplichtingen uit hoofde van de veiligheidscontroleovereenkomst in verband met het non-proliferatieverdrag.
In de tussentijd heeft het IAEA op 26 augustus 2003 een nieuw verslag met verdere bevindingen uitgebracht als follow-up van het verslag van juni. Het verslag van augustus benadrukt dat Iran weliswaar een grotere mate van medewerking heeft laten zien, maar dat deze medewerking soms wat laat werd gegeven en dat een deel van de gegevens in tegenspraak was met gegevens die eerder waren verstrekt. Dit verslag zal door de raad van bestuur van het IAEA worden geanalyseerd in een vergadering in de week van 8 september 2003. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken zullen deze kwestie waarschijnlijk ook dit weekend bespreken tijdens de informele ministeriële bijeenkomst ('Gymnich') in Italië.
De Commissie heeft Iran gevraagd om volledige transparantie op dit punt en zij heeft consequent aangegeven dat het probleem van de massavernietigingswapens een van de grote aandachtspunten is in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Iran. Via contactpersonen op ministerieel en officieel niveau heeft de Commissie Iran gevraagd het aanvullende protocol onmiddellijk te ondertekenen en te ratificeren, en daarnaast volledig en op transparante wijze mee te werken met het IAEA. Zonder zo'n protocol is het voor het IAEA moeilijk zich ervan te vergewissen dat in Iran geen verzwegen nucleaire activiteiten plaatsvinden.
De Commissie doet haar uiterste best om zich op beschikbare objectieve informatie te baseren, met name op bronnen van het IAEA. We zullen de ontwikkelingen binnen het IAEA nauwlettend volgen, niet het minst gezien de ontmoeting die ik een paar maanden geleden heb gehad met dr. El Baradei.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik stel met voldoening vast dat de commissaris ons na de ontdekkingen van al deze maanden en de zich opstapelende, onweerlegbare evidenties die de Commissie ondanks alles in twijfel bleef trekken niet meer, zoals voor kort, komt vertellen dat Iran de bepalingen van het aanvullend protocol van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie in het algemeen schijnt te hebben nageleefd. Ik stel ook met voldoening vast dat de commissaris hier niet komt aanzetten met het antwoord dat hij mij minder dan een maand geleden heeft gegeven, namelijk dat hij Iran het recht toekent om atoomenergie voor vreedzame doeleinden te ontwikkelen, alsof iemand dat recht ooit in twijfel heeft getrokken. Uiteindelijk heeft de Commissie haar standpunt gewijzigd, maar ik vrees dat deze meningsverandering te laat komt. Daarom blijft mijn vraag van toepassing: bent u niet van oordeel, mijnheer de commissaris, dat het nuttig zou zijn te luisteren naar degenen die u tot dusver als ongeloofwaardig hebt bestempeld?

Patten
Als de afgevaardigde er op dit moment genoegen mee neemt wanneer ik zeg dat we onze gedragslijn hebben gewijzigd, wil ik best zeggen dat we onze gedragslijn hebben gewijzigd, maar dat is eigenlijk niet zo. De afgevaardigde heeft mogelijk niet goed opgelet, want ik heb bij meerdere gelegenheden gezegd dat we tijdens bijeenkomsten met onze Iraanse gesprekspartners keer op keer hebben benadrukt hoe belangrijk het bijvoorbeeld is dat ze het aanvullende protocol ondertekenen. Ik ben twee keer naar Teheran geweest om deze boodschap over te brengen. In de afgelopen paar weken heb ik twee keer met de minister van Buitenlandse Zaken, Kharrazi, gesproken. Ik heb hem half augustus gesproken en, het is een wonderlijk toeval dat deze vraag juist vanavond wordt gesteld, ik heb hem vanochtend nog over precies hetzelfde onderwerp gesproken.
Mijn collega de heer Solana, de hoge vertegenwoordiger, is deze week in Teheran met de boodschap die we al maanden lang proberen over te brengen: we willen dat Iran het aanvullende protocol ondertekent als een noodzakelijke, maar misschien niet voldoende, voorwaarde om de rest van de wereld ervan te overtuigen dat het civiel nucleaire programma en de civiel nucleaire ambities van het land zijn wat het land zegt dat ze zijn. Ik heb er geen twijfels over of we op dit punt druk op Iran moeten uitoefenen. Iran wil een betere relatie met ons en met de rest van de wereld. De Irakezen moeten beseffen dat niet alleen de Verenigde Staten zich zorgen maken over deze kwestie, maar dat ook wij zeer bezorgd zijn. Ik hoop dat de afgevaardigde tevreden is met dit antwoord en dat we nu uit één schotel eten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris.
Tweede deel
Vragen aan de heer FischlerVraag nr. 36 van mevrouw Frassoni (H-0432/03):

Betreft: Het nationale waterprogramma van Spanje en het evenwicht van de mediterrane landbouw
Het omleiden van het water van de Ebro zou voor de mediterrane landbouw een rechtstreekse bijdrage betekenen van ongeveer 600 hm3. Verder zou het hergebruik in de landbouw van het voor stadsgebruik omgeleide water een extra bijdrage betekenen van niet minder dan 150 hm3 water. Hierbij moet nog meer dan 200 hm3 ontzilt water worden opgeteld. Tot slot voorziet het nationaal waterprogramma in investeringen om de efficiëntie van de huidige irrigatiesystemen te verbeteren, hetgeen nog eens honderden kubieke hectometer water kan opleveren. In totaal zou de toename van het beschikbare water voor de landbouw op grond van het nationaal waterprogramma de 1.000 hm3 per jaar ruimschoots overschrijden. In de moderne mediterrane landbouw genereert elke kubieke meter water een agrarische productie van meer dan 3 ?. In veel kassen is dit hoger dan 6 ? per m3. Door het omleiden van het water van de Ebro zal de huidige productie met miljarden euro's stijgen. Onafhankelijk van de wijze waarop de officieel irrigeerbare oppervlakten worden gecontroleerd, zullen de nieuwe watervoorraden de productie doen toenemen, omdat deze toch ergens zullen worden benut. Heeft de Commissie nagegaan welke effecten deze nieuwe watermassa's op de landbouwprijzen kunnen hebben? De afzetmarkten van de mediterrane landbouw zijn voor sommige producten praktisch verzadigd en de landen van Noord-Afrika penetreren op deze markten. Met het omleiden van water uit de Ebro zou een einde kunnen komen aan het broze evenwicht dat thans in de mediterrane landbouw bestaat en waardoor deze in beginsel buiten het subsidiestelsel van het GLB valt.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, zoals mevrouw Frassoni terecht constateert, zou met de uitvoering van het Spaanse waterprogramma het wateraanbod in Spanje toenemen. De Commissie beschikt op dit moment niet over gedetailleerde informatie of studies waarin wordt aangegeven welke effecten een extra wateraanbod op de productie in de Europese Unie en op de landbouwprijzen zou hebben. We kunnen daar alleen maar een schatting van maken.
Naar het oordeel van de Commissie zal de toename van de watervoorraad slechts een zeer gering effect hebben op de omvang van landbouwproducten die uit gemeenschappelijke landbouwgelden worden gesubsidieerd. Voor de meeste teelten met irrigatie geldt namelijk bij subsidiëring door de Gemeenschap nu al een bovengrens die ofwel uitgaat van de oppervlakte, zoals bij maïs en rijst, of van gegarandeerde maximale hoeveelheden per land, zoals bij katoen, olijfolie of op basis van groenten en fruit verwerkte producten. Indien de bebouwde arealen groter zijn dan de subsidiabele referentiearealen, worden de betalingen naar rato gereduceerd. Een eventuele vermeerdering van de opbrengst of een uitbreiding van irrigeerbare arealen als gevolg van het Spaanse waterprogramma zou derhalve geen invloed hebben op de totale omvang van subsidies. Ook op de melkproductie zou uitvoering van het plan geen effect hebben, omdat hiervoor de quotaregeling geldt.
De enige sector waarin de productie zou kunnen toenemen, is de sector verse groenten en fruit. Deze sector is echter nu al sterk marktgericht, waardoor de productie alleen zou stijgen wanneer daarvoor een marktpotentieel zou zijn. Daarbij komt dat door irrigatie de kwaliteit en concurrentiepositie van verse groenten en fruit zouden kunnen worden verbeterd.
Als het dus zo zou zijn dat het fragiele evenwicht in de mediterrane landbouw door de Spaanse plannen zou worden verstoord, dan zou een dergelijke ontwikkeling niet door de Gemeenschap worden gesubsidieerd, omdat toename van de productie niet automatisch leidt tot een toename van Gemeenschapssubsidie.

Frassoni (Verts-ALE).
Mevrouw de commissaris, het probleem dat wij onder uw aandacht wilden brengen, is een gevolg van het feit dat, zoals u zelf al zei, er geen duidelijke ramingen zijn van het effect dat het nationaal waterplan zal hebben op de prijzen. Aangezien wij niet weten welke waterprijs zal worden vastgesteld, weten wij ook niet wat het effect van het waterplan op de prijzen zal zijn.
Daarom vraag ik u dit bijzonder goed in de gaten te houden, ook omdat volgens de laatste berichten die wij hebben ontvangen er plannen zijn voor niet alleen een hoger wateraanbod dan in het nationaal waterplan is voorzien, maar ook de bouw van een reeks ontzoutingsinstallaties waardoor de productiecapaciteit in dit gebied van Spanje nog meer zou toenemen. Volgens bepaalde ramingen zou het daarbij zelfs gaan om 400 kubieke hectometer per jaar. Mijns inziens heeft de Commissie, vanuit een landbouwoptiek bekeken, een grote verantwoordelijkheid en moet zij hier speciale aandacht aan besteden. U hebt mij nu zelf bevestigd dat de Commissie daartoe nog niet in staat is.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, het is zeker zo dat ook de Commissie hier een bepaalde verantwoordelijkheid heeft, maar de primaire verantwoordelijkheid ligt toch bij de lidstaat die deze investering wil doen. Het hele project valt in de categorie 'Steun uit de Structuurfondsen in het kader van de steunverlening aan doelstelling 1-regio's?. In dat verband moet natuurlijk een kosten-batenanalyse worden uitgevoerd en moet worden vastgesteld of er wel subsidie kan worden gegeven, of aan de voorwaarden voor subsidie wordt voldaan. Dat is de taak van de lidstaat die het project initieert. Anderzijds zal het natuurlijk de taak van de Commissie zijn, in dit geval in het kader van de structuursteun, om na te gaan of de beoordeling door de lidstaat ook realistisch en inzichtelijk is.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de vraag van mijn collega Monica Frassoni lijkt me zeer ter zake doend. Ik zou er iets aan toe willen voegen, omdat ik zelf woonachtig ben in een grensgebied, te weten Noord-Catalonië, in Perpignan. U herinnert zich waarschijnlijk de problemen nog wel die de import uit Spanje aan de grens veroorzaakte. De boeren zetten hun vrachtwagen stil en stortten de inhoud op straat.
Ik voor mij ben bang dat dit waterprogramma oneerlijke concurrentie oplevert, vooral voor de boeren van Roussillon, maar ook voor heel Zuid-Frankrijk, en dat we dus opnieuw te maken zullen krijgen met boerenprotesten zoals we die eerder hebben gezien. Bovendien zullen de boeren het niet begrijpen als dit waterprogramma ertoe leidt dat rivierwater uit de Rhône wordt afgetapt.

De Voorzitter.
Ofschoon dit niet een vraag is maar een waarschuwing voor de toekomst, kan commissaris Fischler zijn standpunt kenbaar maken indien hij dat wenst.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, zoals u terecht opmerkt, is er geen vraag gesteld. Laat echter over één ding geen misverstand bestaan: de hele problematiek van de waterrechten die hierbij een rol spelen, dus de vraag welke rechten er met betrekking tot het omleiden van water in het geding zijn en in welke mate, is geen zaak die op Gemeenschapsniveau kan worden geregeld. Voorzover er twee lidstaten bij betrokken zijn, dienen dit soort problemen in bilaterale onderhandelingen te worden opgelost.

De Voorzitter.
De geachte afgevaardigde wil nog even terugkomen op de vorige vraag; dat kan, mits hij voortmaakt.

Ferrández Lezaun (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, neemt u me niet kwalijk, maar ik ben nog maar sinds gisteren lid van dit Huis. Ik verzoek u daarom mij te verontschuldigen, en ik hoop volgende keer vlotter te reageren.
Mijnheer de commissaris, ik ben een nieuwe afgevaardigde uit Aragon, en u kunt zich wel voorstellen dat het nationale waterprogramma ons allen aangaat, onder meer omdat het de bedoeling is het water uit onze streek te halen. Als ik me niet vergis, hebt u gezegd dat er geen gegevens beschikbaar zijn over de gevolgen voor de prijzen, maar wel schattingen. Kunnen wij over die schattingen beschikken?

Fischler
Mijnheer Ferrández Lezaun, de schatting die vooraf kan worden gemaakt, kan slechts een zeer grove schatting zijn. Er bestaan immers geen bindende voorschriften met betrekking tot irrigatie, bijvoorbeeld welke gewassen, welke culturen de boeren op de geïrrigeerde arealen dienen te telen. Dat blijft een strategische beslissing van de boeren zelf. Waarschijnlijk zullen ze die gewassen verbouwen die voor de desbetreffende boer de beste economische perspectieven bieden. Wat wel van het begin af aan duidelijk moet zijn, is dat dergelijke veranderingen niet zullen leiden tot een verhoging van de melkquota. Ook zal de Gemeenschap niet bereid zijn om bijvoorbeeld hogere oppervlaktepremies of extra referentiearealen voor een bepaalde teelt te accepteren. Het hele project moet binnen de bestaande randvoorwaarden voor subsidiëring worden uitgevoerd.

De Voorzitter.
Vraag nr. 37 van mevrouw Izquierdo Rojo (H-0444/03):

Betreft: Nieuwe hervorming van het GLB en probleemgebieden (doelstelling 1) van de EU
Het compromis dat het voorzitterschap op 26 juni 2003 heeft bereikt over de nieuwe hervorming van het GLB bevat slechts een enkele plichtmatige verwijzing naar de probleemgebieden en de samenhang binnen de EU. De analyse van de door de Commissie geformuleerde en door de Raad overgenomen voorstellen bevat geen enkele concretisering noch een kwantificering van de zogeheten 'bereidheid tot steun?.
Binnen de EU zijn er landbouwregio's die in ernstige problemen verkeren en op eigen kracht nooit het concurrentievermogen kunnen opbouwen dat nodig is in verband met de ontkoppeling van de steun en de overige criteria van de hervorming. Alleen met nieuw beleid ter bevordering van de landbouw en de marktafzet kunnen, in samenhang met specifieke programma's ten behoeve van een commercieel levensvatbare landbouw, de ernstige gevolgen van deze nieuwe hervorming voor dergelijke regio's worden geneutraliseerd en kunnen economisch verval en ontvolking worden tegengegaan.
Welke maatregelen denkt de Commissie te nemen om ervoor te zorgen dat de hervorming van het GLB geen negatieve gevolgen heeft voor de probleemgebieden van de EU?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, laat ik eerst het volgende zeggen: wanneer we het in de landbouw hebben over gebieden met een ontwikkelingsachterstand of grote ontwikkelingsachterstand, moeten we twee zaken uit elkaar houden. Ten eerste zijn er de gebieden die in het kader van de programma's voor plattelandsontwikkeling oppervlaktepremies ontvangen om de achterstand op te heffen. In de tweede plaats zijn er gebieden die vanwege hun algemene ontwikkelingsachterstand als doelstelling 1-regio zijn aangemerkt. Zoals u weet kunnen investeringsprogramma's voor doelstelling 1-regio's door de Gemeenschap met een hoger percentage worden medegefinancierd. Voorts bestaan er ook nog zeer specifieke voorwaarden voor de zogenaamde ultraperifere gebieden.
In verband met de hervorming zou ik in de eerste plaats willen constateren dat het de taak van de lidstaten blijft om te beslissen welke prioriteit zij toekennen aan de maatregelen voor de probleemgebieden in het kader van de programma's voor plattelandsontwikkeling. In ieder geval zullen hun daartoe door de modulatie meer middelen ter beschikking staan. Voor de doelstelling 1-regio's zijn het eveneens de lidstaten die beslissen, hoeveel structuurgelden zij in het kader van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds willen uitgeven, hoeveel zij aan het Europees Sociaal Fonds en hoeveel zij aan het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling willen toebedelen. Daaraan verandert de landbouwhervorming helemaal niets.
Het klopt echter dat door de hervorming de landbouwproductie in sommige probleemgebieden terug zou kunnen lopen. De burgers in de EU vrezen in dit verband dat in gebieden met een grote achterstand steeds meer land braak komt te liggen. Door de hervorming van de inkomenssteun wordt echter een verband gelegd tussen directe subsidies en de rol van de boer als manager, als degene die verantwoordelijk is voor zijn land en het platteland. De nieuwe bedrijfspremie wordt namelijk gekort wanneer de verplichtingen voor de bedrijfsvoering niet worden nagekomen. Ook in de toekomst belonen we onze boeren niet voor nietsdoen. De premieontvangers moeten hun land volgens de geldende normen voor landbouw en milieubeleid beheren en bewerken. Bovendien wordt ook de premie voor probleemgebieden alleen uitgekeerd wanneer het land volgens de voorschriften beheerd wordt.
Ik deel daarom de conclusies in uw vraag over de probleemgebieden niet. Desalniettemin wil ik erop wijzen dat de Commissie de gevolgen van het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid voor de probleemgebieden nauwlettend in de gaten zal houden. Binnen de hervorming is immers ook ruimte voor aanpassingen, wanneer die noodzakelijk zouden zijn.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de commissaris, de hervorming van het GLB moet vooral ter plekke, in het veld, plaatsvinden, en niet alleen op papier. Degenen die de gewassen en de landbouw zullen moeten hervormen en omvormen zijn de boeren, niet alleen de bureaucraten.
Op dit moment heerst er in het veld veel onrust en onzekerheid over de gevolgen van de hervorming. Dat geldt nog in veel sterkere mate voor de probleemgebieden. U weet immers dat er nieuw commercieel beleid zal moeten worden ontwikkeld, en dat in de probleemgebieden - die van doelstelling 1, los van de terminologische kwestie - er nieuw beleid zal moeten komen op commercieel en opleidingsgebied voor de boeren. In de hervorming hebt u daaromtrent niets opgenomen voor de gebieden die er het slechtst voor staan.
In Andalusië is hiermee een bedrag van 1 miljard euro gemoeid. De hele zomer door is gesproken van een harde klap. Bovendien is uw voorstel bureaucratisch gezien veel complexer. Dat wil zeggen dat de bureaucratie niet af- maar toeneemt. Vanuit het oogpunt van sociale cohesie houdt dit een achteruitgang in, zeker wanneer de heer Prodi zijn adviseurs om verslagen vraagt die de genadeslag voor de sociale cohesie kunnen betekenen.
Mijnheer de commissaris, u geeft geen antwoord op mijn vraag. Wat bedoelt u met te zeggen dat sommige gebieden - de probleemgebieden - braak kunnen komen te liggen? Wat wilt u daarmee zeggen? Graag wat meer decorum, vooral tegenover degenen die er het slechtst voor staan...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Mevrouw Izquierdo Rojo, u heeft meer dan tweemaal zoveel spreektijd gebruikt als de toegestane minuut.
Het woord is aan commissaris Fischler.

Fischler
Geachte afgevaardigde, het antwoord kan kort zijn. Als concreet voorbeeld noemt u Andalusië. Wanneer u zegt dat het nodig is om voor Andalusië meer middelen beschikbaar te stellen om de boeren beter te kunnen opleiden met het oog op de nieuwe situatie, dan is dat een zaak van de Andalusische regering. Die zou een voorstel moeten indienen voor een herziening van haar programma voor plattelandsontwikkeling. Als daarbij aan de algemene criteria wordt voldaan, zullen wij daar zeker onze goedkeuring aan geven. Op dat punt zie ik geen problemen.
Voor het overige denk ik dat de tijd voor discussie over mijn voorstel voorbij is. Er ligt nu een beslissing. De zaak is door de ministers unaniem - dus ook met instemming van Spanje - besloten. Daarom is het zinloos om nu nog over wijziging van het voorstel te discussiëren. De hervorming is rond. Het zal er nu vooral op aan komen, op welke wijze u deze hervorming in Spanje omzet, want u weet dat daarbij een zekere flexibiliteit mogelijk is. Gaat u bijvoorbeeld in Andalusië een volledige ontkoppeling doorvoeren? Of houdt u, bijvoorbeeld bij de veehouderij, op bepaalde gebieden aan de koppeling vast, waarbij ik wijs op de mogelijkheid om onder bepaalde omstandigheden landbouwgronden af te stoten? Deze mogelijkheid is er, maar dat is aan u. U moet daarover beslissen!

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Commissaris, de Engelse vertaling van de vraag spreekt niet van 'less-favoured agricultural areas' (minder bevoorrechte landbouwregio's) maar van 'highly depressed agricultural areas' (landbouwregio's die in ernstige problemen verkeren). Er zijn in mijn thuisregio, de West-Midlands in het Verenigd Koninkrijk, veel landbouwregio's die in problemen verkeren - en veel agrariërs die in ernstige problemen verkeren.
Ik zou de commissaris graag een tweeledige vraag willen stellen. Is de Commissie het met me eens dat bepaalde lidstaten, waaronder het Verenigd Koninkrijk, de flexibiliteit die onder de regels van het bestaande GLB mogelijk is, tot nu toe niet optimaal hebben benut? Zou de commissaris alle lidstaten willen aanmoedigen om onder de nieuwe regels, die meer flexibiliteit bieden, wel optimaal van die flexibiliteit te profiteren en daarbij ook te luisteren naar hun landbouwers en hun agrarische gemeenschap? Een simpel 'ja' of 'nee' als antwoord volstaat.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Bushill-Matthews, laat ik eerst duidelijk maken dat 'doelstelling 1-regio's' tussen aanhalingstekens staat; het gaat dus niet in het algemeen om gebieden die achteruitgaan, maar in de vraag werd speciaal gewezen op doelstelling 1.
Dan nu over uw eigenlijke vraag: de flexibiliteit die wij in de regels inbouwen, is er om gebruikt te worden. Ik kan de lidstaten dus alleen maar aanmoedigen om de flexibiliteit die er is, ook echt te benutten en wel zo, dat die zoveel mogelijk recht doet aan de specifieke situatie van een concrete regio, bijvoorbeeld de regio waar u het over heeft.

Parish (PPE-DE).
Mag ik met de commissaris iets dieper ingaan op de voorstellen van Fischler voor de tussentijdse beoordeling? Met uw hervormingen verbreekt u de koppeling tussen productie en subsidie. Dit zal de Europese Unie een sterke positie geven in Cancun. Hebt u de indruk dat het besluit dat de Raad heeft genomen, waardoor enkele landen al veel eerder gaan ontkoppelen dan andere landen, de positie van de Europese Unie feitelijk heeft verzwakt?

Fischler
Geachte afgevaardigde, laat ik u eerlijk zeggen dat ik niet geloof dat dit onze positie in de onderhandelingen verzwakt heeft. Zelfs wanneer de lidstaten de koppeling op het toegestane maximumniveau handhaven, en dan ook nog tot het laatst mogelijke moment, zelfs dan is op zijn minst 70 procent van de subsidies ontkoppeld. Men kan echter nu al constateren dat een heel aantal lidstaten uit zichzelf zegt dat zij de ontkoppeling op het vroegst mogelijke tijdstip willen invoeren en dan ook nog voor honderd procent. Zelfs landen die zeer kritisch tegenover de ontkoppeling staan, zoals Ierland, hebben inmiddels verklaard dat zij besloten hebben om de ontkoppeling volledig in te voeren. Ik denk dat er nog vele andere voorbeelden zullen volgen. Ik ben dan ook helemaal niet bang dat onze onderhandelingspositie nu slechter is.

De Voorzitter.
Aangezien de voor vragen aan de heer Fischler gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen 38 tot en met 41 schriftelijk worden beantwoord, overeenkomstig het Reglement 3

De Voorzitter.
Vraag nr. 42 van de heer Staes (H-0436/03):

Betreft: Ontwikkelingssteun Congolese landbouw
Op 12 juni 2003 meldde het Vlaamse weekblad Trends dat het parket van Antwerpen (België) een onderzoek heeft ingesteld naar twee exporteurs (Soafrimex en Afroliner) van Europese voedseloverschotten naar Afrika, en hun betrokkenheid bij fiscale fraude, witwasoperaties en verdachte diamanthandel. Hun filialen in Congo zetten tegen dumpingprijzen (Europees) voedsel op de markt. Het ontwikkelingsproject CDI-Bwamanda, van zijn kant, geeft aan dat de plaatselijke landbouw met veel te hoge algemene kosten kampt. Onder meer de Europese Commissie koopt ter plekke maïs aan "tegen het dubbele van de prijs, omdat de landbouw zo inefficiënt is", tekent Trends op. De FAO meent anderzijds dat Congo het potentieel heeft om twee miljard mensen te voeden.
Mag ik van de Commissie vernemen of ze meer informatie heeft over de klaarblijkelijke fraude vanuit Antwerpen met Europese voedseloverschotten en of ze anderzijds gezien de uitzonderlijk (!) grote nood bereid is om extra middelen te steken in de ontwikkeling van de landbouw ter plekke en, bijgevolg, in de geleidelijke afbouw van Europese voedselexport naar de regio?

Nielson
Het artikel waarnaar in de vraag wordt verwezen, bevat diverse onjuistheden die misleidend zouden kunnen zijn voor de lezer. Aan de ene kant loopt er momenteel een juridische procedure tegen exporteurs van Europese voedseloverschotten wegens het witwassen van geld en het smokkelen van diamanten. De Belgische magistratuur heeft een onderzoekscommissie naar de Democratische Republiek Congo gestuurd. Dat onderzoek is geheim en behoort tot de jurisdictie van de Belgische rechtbanken. De Commissie beschikt derhalve niet over informatie op dit punt.
Aan de andere kant is de Commissie momenteel bezig aanzienlijke middelen toe te wijzen voor de ontwikkeling van de plaatselijke landbouw in de Democratische Republiek Congo. Er lopen uit hoofde van het Europees Ontwikkelingsfonds gefinancierde projecten om de landbouw te stimuleren en de wegen op het platteland te herstellen, en daarnaast zijn er fytosanitaire maatregelen voor een bedrag van 13,2 miljoen euro. Een project voor de ondersteuning van de landbouw voor een bedrag van 12 miljoen euro wacht nog op goedkeuring.
De voedselhulp die de Commissie heeft verstrekt, bedraagt bijna 5 miljoen euro. Een deel daarvan is ter beschikking gesteld van de NGO CDI-Bwamanda om maïs van lokale producenten te kopen tegen de marktprijs zoals die in Kinshasa geldt. Deze aanpak stelt Congolese boeren in staat om te blijven produceren onder nationale omstandigheden, die worden gekenmerkt door een duidelijk gebrek aan koopkracht. Zo kunnen ze zich op de situatie voorbereiden die ontstaat wanneer de economie na de conflictperiode weer begint op te leven, waarin ze moeten gaan concurreren op de nationale en regionale markten.
De interventie van de Commissie, via deze NGO, zal voorts helpen voorkomen dat voedselhulp die buiten het land wordt geproduceerd, de landbouwsector nog verder verzwakt. Deze sector is toch al zwaar getroffen door de politieke omstandigheden in het land, die enorme gevolgen hebben voor de productie. Dit alles heeft in Kinshasa geleid tot een sterke stijging van de marktprijs voor maïs.
Er moet echter worden opgemerkt dat het handelsverkeer op de rivier de Congo zich weer aan het herstellen is sinds de ondertekening in december 2002 van de 'algemene en alomvattende' overeenkomst in Pretoria en de officiële hereniging van het Congolese territorium eind juni 2003. Dit zal de marktprijs naar alle waarschijnlijkheid omlaag brengen.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, ik ben natuurlijk blij met het antwoord van de Commissaris als hij zegt dat het artikel feitelijke onjuistheden bevat. Ik zou alleen de Commissaris willen vragen of hij wat nader kan ingaan op de echte feitelijke onjuistheden in dat artikel, want dat is toch van belang. Ik denk dat we met zijn allen de mening van de Commissaris delen, dat het versterken van plaatselijke landbouwmarkten in om het even welk ontwikkelingsland natuurlijk het allerbelangrijkste is. Maar durft de Commissaris hier heel klaar en duidelijk zeggen dat er in Kongo, in de streek die in het artikel genoemd wordt, helemaal geen massale invoer is van Europese landbouwproducten die daar gedumpt worden? Hij heeft wel geantwoord: ja, we steunen plaatselijke NGO's, we kopen maïs aan, heeft de Commissaris gezegd. Maar durft hij hier klaar en duidelijk zeggen dat er helemaal geen massale invoer is, afgezien van de aankopen die de Commissaris zelf genoemd heeft?

Nielson
Nee, dat kan ik niet. Ik ga ervan uit dat de Belgische autoriteiten deze onderzoeken in de Democratische Republiek Congo niet zonder reden doen. Ik heb de afgevaardigde ook alle informatie gegeven die ik had, en ik heb zelfs uitgelegd waarom we geen commentaar op dergelijke onderzoeken kunnen leveren. Ik heb gedaan wat ik kon.

De Voorzitter.
Vraag nr. 43 van mevrouw Sauquillo Pérez del Arco (H-0452/03):

Betreft: De moord op de Spaanse Ana Isabel Sánchez Torralba in Equatoriaal Guinea
De Spaanse ontwikkelingswerkster Ana Isabel Sánchez Torralba is in Equatoriaal Guinea omgekomen toen militairen het vuur openden op de autobus op de lijn naar Aconibe waarin zij reisde om te werken bij de Misioneras Escolapias (missieartsen).
Dit is opnieuw een tragisch voorbeeld van de wreedheid van het regime in Equatoriaal Guinea, dat weinig waarde hecht aan een mensenleven, de mensenrechten en de meest elementaire garanties voor de burger. Dit blijkt opnieuw uit het vermoorden van Ana Isabel Sánchez Torralba.
Heeft de Commissie in overweging genomen om sancties te nemen tegen Equatoriaal Guinea door bepaalde vormen van ontwikkelingshulp aan het dictatoriaal regime van Obiang op te schorten?
Kan de Commissie verdere informatie verstrekken over de mensenrechtensituatie in Equatoriaal Guinea? Is er enige verbetering te bespeuren op het punt van de burgerrechten sedert hierover een overeenkomst is gesloten tussen de Commissie en de regering van Equatoriaal Guinea?

Nielson
De Commissie betreurt de dood van mevrouw Sánchez in Equatoriaal Guinea ten zeerste. De jonge soldaat die verantwoordelijk was voor haar dood, handelde tegen de bevelen van zijn meerdere in en zit nu in de gevangenis in afwachting van een proces wegens moord.
De autoriteiten hebben in dit geval snel en correct gehandeld, dus de Commissie ziet geen reden om sancties op te leggen. Ik wil u eraan herinneren dat de samenwerking met Equatoriaal Guinea in het kader van het achtste EOF-programma afhankelijk is van de bevordering van de mensenrechten, en dat het negende EOF-programma nog niet is ondertekend.
Wat betreft de ontwikkeling van de mensenrechtensituatie in Equatoriaal Guinea, heeft de Commissie na haar bezoek in juli 2003 gemeld dat er sprake was van enkele kleine verbeteringen, zoals de uitnodiging van de president aan de oppositiepartijen om zich aan te sluiten bij de regering, een verbetering van de omstandigheden in de gevangenissen, een vermindering van het aantal militaire barricades langs de hoofdwegen en een iets vrijere pers.
Onlangs hebben we nog enkele positieve tekenen gezien met de vrijlating van achttien politieke gevangenen op 18 augustus 2003.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Vandaag heb ik vernomen dat een oorlogstribunaal de moordenaar van deze ontwikkelingswerkster heeft veroordeeld tot dertig jaar gevangenis en betaling van 40.000 euro smartengeld aan de nabestaanden van het slachtoffer.
Het is inderdaad een vooruitgang dat het tribunaal met spoed uitspraak heeft gedaan. Het is u echter bekend, mijnheer de commissaris, en het zal u door degenen die in Equatoriaal Guinea zijn geweest naar ik aanneem zijn verteld, dat de mensenrechten nog altijd en bij voortduring worden geschonden. Dat een enkele gevangene in vrijheid wordt gesteld doet aan die realiteit niets af. Helaas gaan de - betrekkelijk weinige - inwoners van dit kleine land in feite nog steeds gebukt onder terreur. Bovendien, ook al is het dankzij de aardolie een rijk land, moeten zij het stellen zonder enige vorm van onderwijs en gezondheidsvoorzieningen, en leven zij in armoede.
U hebt, mijnheer de commissaris, weliswaar aangegeven dat er sprake is geweest van verbeteringen, maar gelet op het voorgaande, verzoek ik u te blijven hameren op een systeem van garanties die deze burgers moeten verzekeren van een minimum aan mensenrechten.
Nielson
Zeker. Deze zaak illustreert het trieste feit dat olie geen korte weg naar fatsoen of vooruitgang voor de meerderheid van de bevolking in een land is. We voeren met dit land een moeilijke dialoog en ik ben bang dat ik hier geen fraai resultaat of heel optimistisch resultaat kan melden. We moeten het gewoon blijven proberen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 44 van mevrouw Korhola (H-0474/03):

Betreft: "Kyoto-kredieten" en ontwikkelingssamenwerking
De EU is bezig met het opstellen van een richtlijn inzake de kredieten die in het kader van het Kyoto-akkoord verkregen kunnen worden met projecten in het kader van Joint Implementation (JI) en het Clean Development Mechanism (CDM). Deze kredieten kunnen worden omgezet in emissierechten met geldelijke waarde in de emissiehandel. Daarmee wordt een instrument in het leven geroepen waarmee met sommige ontwikkelingsprojecten geld kan worden verdiend. Tegelijkertijd zou dit een extra middel kunnen zijn om bij te dragen aan het bereiken van het door de VN vastgestelde doel van 0,7 procent van het BNP. Ook is de EU voornemens emissierechten in eigen hand te houden.
Ongeacht de grote mogelijkheden kan alleen een goed resultaat worden behaald met zorgvuldige planning en een doordachte strategie. Is het op het gebied van ontwikkelingssamenwerking bevoegde directoraat-generaal van de Commissie op de hoogte van de aard van CDM-projecten en van de mogelijkheden die daarmee ontstaan op het gebied van aanvullende financiering van ontwikkelingssamenwerkingsprojecten? Is de Commissie voornemens de lidstaten te leiden in de richting van een homogene aanpak? Hoe zullen CDM-projecten worden geïntegreerd in de planning van de financiering van het communautaire beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking?

Nielson
Het directoraat-generaal Ontwikkeling van de Commissie en ikzelf zijn ons bewust van het Clean Development Mechanism (CDM) en de mogelijkheden die het biedt.
Het CDM zou voor ontwikkelingslanden een goed middel moeten zijn voor de overdracht van schone en moderne technologieën, die een bijdrage zullen leveren aan hun ontwikkeling. Het CDM is echter geen substituut voor financiering in het kader van de ontwikkelingssamenwerking.
Op de eerste plaats is het CDM vooral een instrument voor de particuliere sector of het bedrijfsleven en zou overheidsfinanciering alleen worden gebruikt om zaken mogelijk te maken, voor capaciteitsopbouw of voor vergelijkbare katalytische activiteiten. Op de tweede plaats zullen de gecertificeerde emissiereducties die door een CDM-project worden gegenereerd, wel meerwaarde hebben, maar hoeft die waarde niet noodzakelijk als officiële ontwikkelingshulp 'rapportabel' te zijn volgens de rapportageregels van de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand van de OESO.
De Commissie staat positief tegenover de mogelijkheden die het CDM kan brengen in termen van technologieoverdracht, maar zij is zich ervan bewust dat niet alle ontwikkelingslanden voor het bedrijfsleven even interessant zullen zijn op het punt van investeringen.
De Commissie heeft een communautaire strategie en een communautair actieplan voor klimaatverandering in de context van ontwikkelingssamenwerking voorgesteld, volgens welke aan partnerlanden steun zou worden gegeven voor voorbereidende activiteiten voor CDM-projecten, met inbegrip van capaciteitsopbouw. De mededeling over klimaatverandering in de context van ontwikkelingssamenwerking verkent ook de mogelijkheid om CDM-projecten te financieren in de groep van minst ontwikkelde landen.
Wat betreft het leiden van de lidstaten in de richting van een gemeenschappelijke aanpak op het gebied van het CDM, hopen we dat de discussies in de Raad over de mededeling van de Commissie zullen leiden tot overeenstemming over een EU-actieplan, met inbegrip van acties die te maken hebben met CDM-activiteiten. Ik nodig het Europees Parlement uit om ook zijn mening over de mededeling te geven.
De bijstand die in het actieplan is opgenomen voor de CDM-activiteiten, kan op verzoek van landen worden gefinancierd uit de geografische begrotingslijnen, maar ook uit het onderzoeksbudget. Bijstand kan tevens worden verleend uit de begrotingslijn 'Milieu in de ontwikkelingslanden en de tropische bossen', waarvoor CDM-activiteiten een prioriteit zal zijn.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mijnheer de commissaris voor zijn antwoord. Ik wil zeggen dat zich hier toch bepaalde markten en mogelijkheden voor organisaties voor ontwikkelingssamenwerking aanbieden. Naar mijn mening is dat een zeer goede zaak, omdat zij zo hun knowhow op dit gebied kunnen aanwenden. Ik wil daarom vragen of de Commissie van plan is deze mogelijkheid en dit idee aan organisaties voor ontwikkelingssamenwerking aan te bieden door ze bijvoorbeeld voor te bereiden op de uitvoering van CDM-projecten. Ik wil ook vragen welke mogelijkheden u hier ziet om ondernemingen en organisaties bij elkaar te brengen, zodat de samenwerking constructief en voor beide partners nuttig is.

Nielson
Zoals ik al heb aangegeven, is dit voornamelijk een instrument voor het bedrijfsleven. We proberen het bedrijfsleven en de particuliere sector op verschillende manieren voor dergelijke activiteiten te interesseren. Natuurlijk moet het bedrijfsleven worden betrokken bij de discussie over de manier waarop dit moet worden georganiseerd. Ook de overheden in onze partnerlanden moeten bij deze discussie worden betrokken. Deze twee partners zijn immers essentieel om dit op de rails te krijgen. Anders heeft het allemaal weinig zin. De normale organisaties voor ontwikkelingssamenwerking zijn hiervoor niet de beoogde partners: het nieuwe front is het bedrijfsleven.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, u hebt terecht gezegd dat de ondernemers dat onder elkaar moeten uitmaken, maar we weten allemaal dat ze daarvoor een markt nodig hebben, dat wil zeggen een beurs waar deze rechten, deze CDM-projecten ook kunnen worden verhandeld. Denkt u dat het mogelijk is dat de Commissie het initiatief neemt tot het oprichten van een dergelijke beurs, die zijn zetel in Europa zou moeten hebben?

Nielson
Praktisch gezien zijn er proefprojecten en andere vergelijkbare activiteiten nodig om van start te gaan, dit in de praktijk uit te proberen en te laten zien hoe zulke activiteiten kunnen worden uitgevoerd. Zover zijn we inmiddels.
Ik heb het grotere probleem genoemd, dat nog niet is toegelicht, hoe dit alles kan worden gemeld als officiële ontwikkelingshulp. We moeten hier zorgvuldig mee omgaan. Als het bedrijfsleven iets ziet dat in zijn ogen interessant is, en als de overheden in de ontwikkelingslanden vinden dat zij daar ook baat bij hebben, moeten we de partijen aansporen bij elkaar te komen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris. De vragen 45 tot en met 49 zullen schriftelijk worden beantwoord4

De Voorzitter.
Vraag nr. 50 van de heer De Roo (H-0431/03):

Betreft: Nationaal waterprogramma en instandhouding van de benedenloop van de Júcar
Het nationaal waterprogramma heeft tot een ernstige controverse rond de rivier de Ebro geleid. Onopgemerkt zijn echter de effecten gebleven op de rivier de Júcar, de tweede belangrijke rivier in het zuiden van Spanje die volgens het nationale waterprogramma als centrum voor de waterdistributie in het zuiden moet dienen. Over een lengte van minder dan 200 km is sprake van drie omleidingen: Taag-Segura, sinds 1980 in bedrijf, Júcar-Vinalopó, reeds gestart, maar in een zeer langzaam tempo, en de geplande omleiding van de Ebro, die moet zorgen voor 63 hm3 water in de nabijheid van het stuwmeer van Tous. De ecologische waarde van de midden- en benedenloop van de Júcar is aanzienlijk. Het stroomgebied van deze rivier tussen Tous en de zee is door de autonome regio Valencia als gebied van communautair belang voorgesteld (LIC ES 5232007). Verder zijn het laatste gedeelte van de rivier en de aangrenzende kustwateren opgenomen in de lijst van waterrijke gebieden van de regio Valencia. Recentelijk werd het stroomgebied van de Júcar als PRB (Pilot River Basin) aangemerkt in het kader van de procedures ter toepassing van de kaderrichtlijn inzake waterbeleid. Is het de Commissie bekend dat noch in het waterprogramma voor het stroomgebied van de Júcar noch in het nationaal waterprogramma een ecologisch debiet voor de Júcar is vastgesteld tussen de Acequia Real del Júcar en de monding van deze rivier? Acht de Commissie het mogelijk de instandhouding van een watermassa met een dermate grote ecologische waarde te waarborgen zonder dat in het kader van het waterbeleid tenminste een minimaal instandhoudingsdebiet wordt gegarandeerd en biologische vervuiling door vermenging met water uit andere stroomgebieden wordt verhinderd?

Wallström
De Commissie is zich ervan bewust dat het nationaal waterprogramma van Spanje en het plan voor het rivierbekken van de Júcar geen bepalingen bevatten die het debiet in de benedenloop van de rivier garanderen. De Commissie heeft begrepen dat de Spaanse autoriteiten van plan zijn het noodzakelijke debiet op een later tijdstip vast te stellen.
De Europese milieuwetgeving, met name de habitatrichtlijn en de kaderrichtlijn water, moeten worden gerespecteerd. Dit betekent dat er in de rivier de Júcar uiterlijk in december 2015 minstens een 'goede' ecologisch verantwoorde toestand moet worden bereikt en dat de van de rivier afhankelijke landecosystemen en wetlands moeten worden beschermd.
Tot slot is het rivierbekken van de Júcar door de Spaanse autoriteiten aangewezen als proefrivierbekken uit hoofde van de gemeenschappelijke tenuitvoerleggingsstrategie voor de toepassing van de kaderrichtlijn water. Dit werk zal de belangrijkste problemen rond het rivierbekken in kaart brengen, met inbegrip van het probleem betreffende de bescherming van de midden- en benedenloop van de rivier.

De Roo (Verts/ALE).
Ik wil de Commissaris bedanken voor haar antwoord. Het DG Milieu heeft inderdaad geen groen licht gegeven voor de 80 miljoen euro subsidie die de Spaanse regering heeft aangevraagd voor het Júcar-Vinalopó-project. Het DG Regio's wilde wel de subsidie geven. Vervolgens heeft het DG Regio's de Europese Investeringsbank gevraagd een sociaal-economisch rapport te maken over de economische levensvatbaarheid van dit Júcar-project. De vertegenwoordigers van de Europese Investeringsbank hebben in Spanje echter alleen met de Spaanse regering gesproken en niet met critici van dit Júcar-project. Het rapport van de Europese Investeringsbank over dit Júcar-project is niet openbaar. Ik zou de Commissie willen vragen of dit rapport wel openbaar gemaakt kan worden, met name ook de technische informatie die de Spaanse regering aan de Europese Investeringsbank gegeven heeft.

Wallström
Ik kan de heer De Roo antwoorden dat ik slechts een technische verduidelijking wilde. Ik stel de NGO's en het publiek altijd graag voldoende milieu-informatie ter beschikking, zolang we maar geen bedrijfsgeheimen of vertrouwelijke zaken onthullen.
Voor zover ik weet, hebben we het rapport in kwestie nog niet ontvangen. Ik begrijp dat we, voor zover nodig, nog gesprekken met andere DG's en met betrokken belanghebbenden voeren om alle benodigde informatie te krijgen en een oordeel te kunnen vellen op basis van de feiten in deze zaak.
Wat de financiering betreft, weet u dat de Commissie een voorstel heeft ontvangen voor de financiering van deze omleiding uit de Structuurfondsen, maar de Commissie heeft haar standpunt over dit project nog niet afgerond. We proberen nog uitleg en nadere informatie te krijgen van de Spaanse autoriteiten.
Een van de kwesties die moet worden aangepakt, is de relatie tussen de omleiding van de Ebro en die van de Júcar-Vinalopó. De Spaanse autoriteiten is gevraagd aan te geven of de omleiding van de Júcar-Vinalopó afhankelijk is van de voortgang van de omleiding van de Ebro, of dat het project helemaal op zichzelf staat. Dit is het punt waar we nu zijn beland. Ik zal zorgvuldig kijken of we informatie openbaar kunnen maken die in dit debat van nut kan zijn.
Ik ben zeker bereid om naar de zaak te kijken, maar we moeten dan wel eerst de relevante informatie hebben ontvangen. We zijn nog steeds in gesprek met alle belanghebbenden om de benodigde informatie te ontvangen en toegang tot de benodigde informatie te krijgen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 51 van de heer Davies (H-0441/03):

Betreft: Ecologisch verantwoord debiet van de Ebro en kaderrichtlijn water
Wat is momenteel de zienswijze van de Commissie op het wetenschappelijk en politiek debat in Spanje over de ramingen voor het minimum ecologisch verantwoord debiet van de Ebro tot aan zijn delta na de overheveling van het water van de Ebro?
De kaderrichtlijn water eist dat de huidige toestand niet verder verslechtert en dat er een "goede" ecologisch verantwoorde toestand (ook hydromorfologisch) tot stand komt in heel het rivierbekken en niet alleen op bepaalde gedeelten van een rivier. Hoe denkt de Commissie ervoor te zorgen dat die bevredigende toestand bereikt wordt in heel het bekken van de Ebro, gezien het voorstel om de rivier naar het noorden, oosten en zuidoosten van Spanje te verleggen?
Onderschrijft de Commissie de mening dat de dubbele doelstelling - voorkomen dat de huidige toestand verslechtert, en vastleggen wat een ecologisch verantwoorde toestand in het bekken van de Ebro in zijn geheel is - verwezenlijkt moet zijn voordat er verder nagegaan wordt of het verleggen van de Ebro technisch uitvoerbaar is, en welke streken het verleggen van de rivier uiteindelijk ten goede moet komen?

Wallström
De Commissie is van mening dat de kwestie van het juiste debiet voor de benedenloop van de rivier de Ebro en de Ebro-delta een kritische aangelegenheid is die samenhangt met de voorgestelde omleiding van de Ebro. Dit is een van de twee problemen die de Commissie heeft voorgesteld met de Spaanse autoriteiten en geselecteerde organisaties te bespreken tijdens een technische bijeenkomst die staat gepland voor half oktober 2003. De noodzaak om een passende mate van bescherming te bieden voor de benedenloop van de Ebro en voor de Ebro-delta hangt duidelijk zeer nauw samen met de voorschriften in de kaderrichtlijn water dat de toestand vanaf de inwerkingtreding van de kaderrichtlijn in december 2000 niet verder mag verslechteren en dat moet worden bewerkstelligd dat uiterlijk in december 2015 een goede ecologische en chemische toestand is bereikt.

Davies (ELDR).
Ik bedank de commissaris voor dit antwoord, dat feitelijk heel bevredigend is.

De Voorzitter.
Vraag nr. 52 van de heer Nogueira Román (H-0434/03):

Betreft: Totale kosten voor het herstel van de door de ramp met de Prestige teweeggebrachte milieuschade
Is de Commissie, gelet op de omvang van de ramp met de Prestige - waarvan de gevolgen zich over diverse lidstaten uitstrekken - een onderzoek in te stellen naar de kosten die gepaard gaan met het in zijn oorspronkelijke staat herstellen van de daarvóór bestaande situatie en met de vergoeding van de ontstane milieuschade en de daaraan verbonden economische en maatschappelijke consequenties op lange termijn van het zinken van de Prestige voor de kust van Galicië?

Wallström
De afgevaardigde is het vast met me eens dat de Commissie snel en efficiënt heeft gereageerd op alle gevolgen van het ongeluk met de Prestige. Op het vlak van de regelgeving zal de afgevaardigde zich de prompte reactie van de Commissie herinneren met betrekking tot de versnelde phasing-out van enkelrompschepen, de invoering van een strafrechtelijk kader en het naar voren halen van de wetgevingspakketten Erika I en Erika II. Deze zijn ook in recordtijd voltooid.
Wat betreft communautaire bijstand om Spanje te helpen de schade te herstellen en de economische gevolgen van de ramp op te vangen, heeft de Commissie aangeboden om een bedrag van 300.000 euro bij te dragen aan de financiering van een milieueffectrapportage. Er is contact geweest over de voorwaarden voor zo'n onderzoek, waar de Spaanse autoriteiten thans over nadenken.
De Commissie wil de geachte afgevaardigde er ook aan herinneren dat op 20 december 2002 een bedrag van 30.000 euro beschikbaar is gesteld aan de Spaanse visserij en schelpdier- en aquacultuurindustrie die door de olievlek zijn getroffen, en dat op 16 juli 2003 8,6 miljoen euro uit het Solidariteitsfonds is gemobiliseerd. Tevens zijn uit communautaire instrumenten zoals de Structuurfondsen en het Cohesiefonds aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor het door de afgevaardigde genoemde doel.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij kunnen de feiten niet ontkennen. Wij mogen onze ogen niet sluiten voor de gevolgen van de ramp met de Prestige. Op de kust van Galicië en de Golf van Biskaje blijft ruwe olie aanspoelen. Mevrouw de commissaris, ik heb dat een week geleden zelf kunnen vaststellen op het strand Praia do Rostro van Kaap Finisterra. De tanker Prestige bevindt zich nog steeds op de zeebodem en verliest nog steeds olie. Niemand weet hoeveel olie hij precies bevat. De vissers, de wetenschappers en de inwoners van Galicië en Cantabrië maken zich ernstige zorgen over de aangerichte schade en verkeren in grote onzekerheid over wat de toekomst zal brengen.
Uit objectieve studies blijkt dat de uiteindelijke schade ten gevolge van de ramp met de Prestige meer dan drie miljard zal bedragen. Mevrouw de commissaris, in vergelijking hiermee schieten de cijfers die u zojuist hebt genoemd duidelijk tekort. Daarom herhaal ik mijn vraag: zal de Commissie passief blijven toezien of is zij voornemens eindelijk de koe bij de hoorns te vatten en haar verantwoordelijkheid te nemen teneinde dit reële probleem te verhelpen en het ongecontroleerde zeevervoer in goede banen te leiden?

Wallström
Ik vind niet dat de Commissie passief is geweest. Ik ben onmiddellijk na het ongeluk daar geweest. Ik heb de Spaanse autoriteiten financiering of medefinanciering van een milieueffectrapportage aangeboden. We hebben actief contact gehad met de Spaanse autoriteiten, maar we kunnen ons niet aan de Spaanse regering of het Spaanse volk opdringen. We moeten wel medewerking krijgen. We hebben ook in politiek opzicht onmiddellijk actie ondernomen en verschillende maatregelen voorgesteld om dit soort schade te kunnen herstellen. Tevens hebben we geld gereserveerd, zowel uit de Structuurfondsen als uit het Solidariteitsfonds.
Als de Spaanse regering meer geld of bijstand wil, verwachten we dat zij contact met ons opneemt om vast te stellen wat er precies moet gebeuren. Ik hoop ook dat zij nadenkt over ons aanbod om de door mij genoemde milieueffectrapportage te laten uitvoeren, want dit onderzoek is iets voor de langere termijn en zou heel nuttig zijn om dergelijke ongelukken in de toekomst te voorkomen.
Ik benadruk nogmaals dat we direct na dit ongeluk de noodzakelijke maatregelen hebben genomen en ook prompt zullen blijven reageren. Ook onze Eenheid Civiele Bescherming is onmiddellijk geactiveerd. We doen alles dat in ons vermogen ligt om de Spaanse regering, autoriteiten en bevolking bij te staan en te helpen. We zijn bereid te luisteren naar eventuele verdere verzoeken en we zullen deze op passende wijze behandelen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 53 van de heer Alavanos (H-0457/03):

Betreft: Gevaar voor de gezondheid van de inwoners van Athene door de grote concentraties NO2 en microdeeltjes in de lucht
In haar antwoord op mijn eerdere vraag H-0371/03

Wallström
De Commissie beseft dat de kwaliteit van de lucht, met name in metropolen zoals Athene, moet worden verbeterd. Dit is een van de hoofddoelen van de huidige communautaire wetgeving inzake luchtkwaliteit en emissies.
Conform de rapportageverplichtingen van de kaderrichtlijn luchtkwaliteit heeft Griekenland verslag uitgebracht over de concentratieniveaus in 2001 voor de vervuilende stoffen die in de eerste dochterrichtlijn zijn gereguleerd. Volgens deze gegevens zijn de grenswaarden voor PM10, alsmede die voor NO2, plus de tolerantiemarge, bij verschillende meetstations in Athene overschreden.
Aangezien Griekenland tot nu toe niet de noodzakelijke verantwoording heeft gegeven om aan te tonen dat deze overschrijdingen voor PM10 het gevolg zijn van natuurlijke gebeurtenissen, verwacht de Commissie voor het einde van 2003 plannen en programma's te ontvangen in overeenstemming met artikel 8 van de kaderrichtlijn. Deze plannen en programma's moeten laten zien hoe Griekenland van plan is de grenswaarden te bereiken in 2005. Hetzelfde geldt voor NO2, waar echter geen afwijkingen als gevolg van natuurlijke oorzaken of gebeurtenissen zijn toegestaan.
Voor NO2 hebben de richtlijnen tevens een alarmeringsdrempel vastgesteld, die wordt overschreden wanneer de concentraties gedurende drie achtereenvolgende uren de waarde van 400 microgram per kubieke meter te boven gaan. De Commissie moet binnen drie maanden op de hoogte worden gesteld van elke overschrijding van de alarmeringsdrempel. De Griekse autoriteiten hebben tot nu toe geen informatie over zo'n gebeurtenis verstrekt.
De Commissie heeft tevens resultaten van een onderzoeksprogramma ontvangen die duiden op een stijging van de mortaliteit in steden waar hoge PM10-concentraties gepaard gaan met hoge NO2-niveaus en een warm klimaat. We moeten deze resultaten zorgvuldig bestuderen om vast te stellen of er voldoende bewijs is voor zo'n verband. Er bestaat echter geen twijfel over dat ongunstige klimatologische omstandigheden altijd een extra gevaar vormen voor de volksgezondheid.
De lidstaten zijn verplicht ervoor te zorgen dat routinematig actuele informatie over de concentratie van vervuilende stoffen in de lucht, zoals NO2 of PM10, aan het publiek beschikbaar wordt gesteld. Volgens de geachte afgevaardigde heeft het ministerie de informatieverschaffing over dit onderwerp stopgezet.
In het licht van het bovenstaande zal de Commissie ambtshalve een procedure inleiden om na te gaan of en in welke mate de Griekse autoriteiten relevante EG-verordeningen niet hebben nageleefd.

Alavanos (GUE/NGL).
Ik dank mevrouw de commissaris voor haar goed onderbouwde antwoord. Ik moet natuurlijk vermelden dat het nu 2003 is en wij het hier hebben over gegevens van 2001. Daar komt nog bij dat enorm veel bouwprojecten worden uitgevoerd voor de Olympische Spelen en de lucht in Athene vol stof zit, zonder dat daarvoor maatregelen zijn getroffen.
Daarom vraag ik de Commissie of zij van plan is het vraagstuk van deze fotochemische luchtvervuiling, de vervuiling door stofdeeltjes en door de bouw van installaties voor de Olympische Spelen, te onderzoeken. Daarbij worden namelijk geen maatregelen getroffen voor de bescherming van de gezondheid van de burgers.

Wallström
Het is voor mij moeilijk om direct antwoord te geven op de vraag of de problemen van dien aard zullen zijn dat bescherming nodig is voor elke inwoner van Athene. Ik betwijfel of dit het geval is, en ik hoop dat ze deze bouwwerkzaamheden zo zullen kunnen organiseren, dat de inwoners van Athene daar zullen kunnen blijven wonen, werken en ademen.
Onze richtlijnen en de andere grenswaarden en niveaus die zijn vastgesteld, houden geen rekening met eventuele speciale evenementen, maar ze houden wel rekening met de factoren die van invloed zijn op de menselijke gezondheid, en meten deze factoren ook. We zullen blijven bewerkstelligen dat Griekenland deze zaken meet, controleert en aan ons rapporteert. Daarom heb ik ook aangegeven dat we bereid zijn om naar het type monitoring, rapportage en metingen te kijken dat in Griekenland nodig is om aan de voorschriften in onze richtlijnen te voldoen. We zullen dat ook in de toekomst blijven doen.
U hebt ons reden gegeven om ons af te vragen of de bouwwerkzaamheden speciale problemen met zich mee zullen brengen waarvoor Athene speciale maatregelen zou moeten treffen. Ik kan uw vraag vandaag niet beantwoorden. Ik ben echter wel bereid om later terug te komen en een meer gedetailleerd antwoord te geven.

De Voorzitter.
Vraag nr. 54 van de heer Vatanen (H-0470/03):

Betreft: NATURA 2000, aanwijzing van gebieden
Middels de regeling in artikel 4 van de Habitat-Richtlijn 92/43/EEG

Wallström
De Commissie heeft bij diverse gelegenheden gekeken naar de correcte omzetting van de habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn in de Finse wetgeving. Op dit moment is de Commissie van mening dat de artikelen die verwijzen naar de procedure voor het opzetten van het Natura 2000-netwerk, juist zijn omgezet.
Aangezien het Natura 2000-netwerk in Finland veel stof heeft doen opwaaien, heeft de Commissie naar de nationale procedure voor de gebiedsselectie gekeken en heeft zij Finland de afgelopen jaren laten weten dat bepaalde tekortkomingen waren geconstateerd, zowel in het aantal te beschermen gebieden als in de kwaliteit van de gegevens. Finland heeft zich ingespannen om iets te doen aan deze tekortkomingen. De kwaliteit van de gegevens is op dit moment acceptabel voor de Commissie.
De klachten uit Finland lijken enkele misvattingen te bevatten over de evaluatiebeginselen. De Commissie baseert haar evaluaties op de laatst verstrekte gegevens, niet op de oudste gegevens. De Commissie beseft dat enkele landeigenaren in Finland ontevreden zijn over de voorstellen voor Natura 2000. De Commissie heeft evenwel te horen gekregen dat alle landeigenaren de gelegenheid hebben gehad om de voorstellen te bekijken en klachten tegen de voorstellen in te dienen, voordat Finland de voorstellen officieel voorlegde aan de Commissie.
De Finse rechtbanken hebben de klachten geval voor geval onderzocht. Daarbij hebben ze telkens rekening gehouden met de validiteit van de gegevens. De meerderheid van de klachten is door de rechtbanken afgewezen. De richtlijn bevat geen voorschriften voor raadpleging op nationaal niveau. Het is volgens het subsidiariteitsbeginsel dus aan de afzonderlijke lidstaten om hun verantwoordelijkheden uit te oefenen, rekening houdend met de nationale wetgeving en procedures.
Het enige dat de Commissie aangaat, is derhalve of de wetenschappelijke selectiecriteria worden gerespecteerd die in de richtlijn zijn vastgesteld. De Commissie begrijpt dat de ontevredenheid in deze gevallen misschien blijft bestaan, maar zij kan niet concluderen dat de Finse autoriteiten de regels willekeurig verkeerd hebben uitgelegd of anderszins op een manier hebben gehandeld die in strijd is met deze regels.

Vatanen (PPE-DE).
Commissaris, ik waardeer uw antwoord en uw inspanning in het algemeen met betrekking tot het milieu in Europa, maar wat u zegt, strookt gewoon niet met de dagelijkse werkelijkheid. Toen de regeling in Finland ten uitvoer werd gelegd, is dit voornamelijk gebeurd op basis van oude beschermingsprogramma's, die niet voldoen aan de criteria van de richtlijn voor Natura 2000-gebieden.
Ik hoop daarom dat u de positie van de particuliere landeigenaren begrijpt. Hun recht om hun eigen land te gebruiken, is hen op oneerlijke wijze ontnomen en hun beroepschriften bij de Finse rechtbanken zijn zelfs, in tegenstelling tot hetgeen u zegt, en bloc behandeld. 99 van de 100 keer zijn ze zonder meer verworpen. De mensen voelen zich daardoor gefrustreerd en machteloos. Wij geloven in Europa, maar hoe kunnen we gewone Europese burgers of de Finse boeren overtuigen als zij het gevoel hebben dat ze door Europa, en in dit geval ook door de Finse autoriteiten, worden platgewalst? Ze worden gewoon onrechtvaardig behandeld.

Wallström
De afgevaardigde heeft een zeer valide vraag gesteld. Hoe brengen we Natura 2000 en de oprichting van dit belangrijke netwerk over, terwijl de oorspronkelijke motieven verloren zijn gegaan in het debat in de jaren na de invoering van deze richtlijn?
Ik hoop dat we de lidstaten ook beter zullen kunnen helpen door goede voorbeelden te geven van hoe de richtlijn kan worden overgebracht, maar ik betwijfel of we dit probleem, dat de Finse regering en autoriteiten een raadplegingsproces met bijvoorbeeld Finse landeigenaren moeten invoeren, ooit zullen kunnen oplossen. We zullen dat nooit vanuit Brussel kunnen oplossen, maar hopelijk kunnen we het beter doen door goede voorbeelden te geven van de manier waarop dit raadplegingsproces ten uitvoer kan worden gelegd en kan worden uitgevoerd in de verschillende landen.
Het is belangrijk dat we ook duidelijk maken waar de Commissie verantwoordelijkheid draagt en waar er sprake is van subsidiariteit en we dus op de lidstaten moeten vertrouwen - in dit geval de Finse regering en de Finse autoriteiten - om op dit punt ook het een en ander te organiseren. Formeel gezien hebben we geen overtredingen geconstateerd in de zin dat de Finnen dit werk bijvoorbeeld willekeurig zouden hebben uitgevoerd. We hebben geen aanwijzingen voor zo'n formele wanpraktijk gevonden.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen 55 tot en met 85 schriftelijk worden beantwoord7

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag van mevrouw Elizabeth Lynne, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Naar een wettelijk bindend instrument van de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap" [COM(2003) 16 - 2003/0016(INI)].
Ik ben uitermate verheugd dat ik deze vergadering mag openen in het Europees Jaar van de Gehandicapten, een onderwerp waar we ons vanavond aan zullen wijden. Samen met mijn collega's in het Parlement en de Commissie onderstreep ik het belang dat wij hechten aan onze taken in dit verband.

Lynne (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de gebarentolken bedanken. Ik zou willen dat er elke plenaire vergadering gebarentolken aanwezig konden zijn, voor ieder verslag. Ik wil ook iedereen bedanken die me geholpen heeft bij het schrijven van dit verslag: alle afgevaardigden die met mij zo hard hebben gewerkt om tot compromisamendementen te komen; de Commissie; en met name de gehandicaptenorganisaties. Ik heb voor dit verslag veel advies ingewonnen en daardoor is het een goed verslag geworden. Het is niet mijn verslag, maar een verslag dat met behulp van mensen met een handicap tot stand is gekomen.
Het verheugt mij zeer dat het ad-hoccomité van de VN tussen 16 en 27 juni 2003 besloten heeft een specifiek verdrag op te stellen over de rechten van personen met een handicap. Ik ben van mening dat alleen een specifiek, bindend verdrag voldoet, in tegenstelling tot instrumenten. Er moet echter wel een controlemechanisme komen om te bekijken hoe mensen met een handicap overal ter wereld in de praktijk worden behandeld.
Ik heb in mijn verslag een lijst opgenomen van rechten die deel zouden moeten uitmaken van een dergelijk VN-verdrag. Het is om redenen van ruimte een onvolledige lijst. Ik roep echter op tot een op rechten georiënteerde strategie om voor eens en altijd afstand te nemen van het medische model van het indelen van handicaps, zodat de rechten voor alle gehandicapten gaan gelden, of iemand nu in een rolstoel zit of een ander mobiliteitsprobleem heeft, een gehoorstoornis, een visuele handicap, een leerstoornis, een geestelijke handicap of een of andere 'verborgen' handicap. We moeten een verdrag opstellen voor iedereen.
Er zijn 37 miljoen mensen met een handicap in de Europese Unie. Wereldwijd zijn dat er 600 miljoen. Binnen de Verenigde Naties is al sprake geweest van enige vooruitgang: het Wereldactieprogramma inzake gehandicapten van 1981 en de standaardregels betreffende het bieden van gelijke kansen voor gehandicapten uit 1993, om twee dingen te noemen. Ook op EU-niveau is er vooruitgang geboekt: in 1997 maakte artikel 13 van het EG-Verdrag bijvoorbeeld de werkgelegenheidsrichtlijn en het Actieprogramma mogelijk. Maar zoals ik in mijn verslag reeds heb geschreven, is er nu behoefte aan een specifieke gehandicaptenrichtlijn op EU-niveau. Alle lidstaten moeten de huidige werkgelegenheidsrichtlijn, die dit jaar in werking dient te treden, ten uitvoer leggen. Veel lidstaten hebben de tenuitvoerlegging zelfs nog niet eens bekeken.
Zelfs als we op Europees niveau alles voor elkaar kregen, dan komt nog altijd 80 procent van de gehandicapten uit ontwikkelingslanden. Om die reden moet er een wettelijk bindend verdrag komen waarin een hele reeks verschillende rechten is opgenomen, inclusief het recht op bestaanskwaliteit. Dat houdt tevens de bescherming in tegen vernederende en inhumane behandeling. Ook het in een inrichting plaatsen van mensen valt daaronder.
Er moet toegang komen tot arbeid omdat een overweldigende meerderheid van de mensen met een handicap werkloos is. Er moet toegang komen tot beroepsopleidingen, onderwijs en het recht op een normaal maatschappelijk bestaan, dat enorm belangrijk is. Dat betekent toegang tot gebouwen, de mogelijkheid een zo onafhankelijk mogelijk bestaan te leiden en toegang tot openbaar vervoer. Als het openbaar vervoer namelijk ontoegankelijk is, kunnen zij niet op hun werk komen.
Vervolgens moeten we kijken naar burger- en politieke rechten.
Ik geloof zeer sterk in gelijk burgerschap, zoals de meesten van ons hier. Dat betekent niet langer 'rechten voor mensen met een handicap?, maar 'gelijke rechten voor mensen met een handicap?. Die gelijke rechten betekenen ook toegang tot financiële hulp, toegang tot gezondheidszorg, toegang tot cultuur en vrije tijd, inclusief sportbeoefening, en gelijkheid voor de wet en de rechtsbedeling.
Ik heb begrepen dat er een verzoek is ingediend tot stemming in onderdelen, zodat uitsluitend organisaties die bestaan uit mensen met een handicap hierover worden geraadpleegd en organisaties die mensen met een handicap vertegenwoordigen niet. We moeten echter bedenken dat we hier met ontwikkelingslanden te maken hebben! In veel landen zijn geen organisaties van mensen met een handicap. Daar heb je alleen organisaties voor gehandicapten. Moeten we die dan van raadpleging uitsluiten? We hebben hier niet alleen te maken met de Europese Unie. Het gaat immers om een wereldwijd verdrag. Zelfs binnen de EU zijn er vele organisaties die buiten spel zouden komen te staan, waaronder het Britse Royal National Institute for the Deaf, en nog belangrijker, organisaties voor mensen met leerstoornissen en ernstige verstandelijke handicaps, die vaak een ander nodig hebben om hun zaak te bepleiten.
Ik verzoek u met klem vóór dit verslag in zijn geheel te stemmen en om u niet te laten verleiden tot een stemming in onderdelen.
Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mevrouw Lynne en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van harte willen bedanken voor dit verslag.
Dit verslag bevestigt dat handicaps een politieke, sociale en economische dimensie hebben. Het is een probleem van horizontale aard dat elk beleidsterrein van de Europese Unie aangaat. In het Europees Jaar van de Gehandicapten geeft dit verslag een duidelijk signaal aan de Europese Unie en haar lidstaten. Bovendien blijkt erg duidelijk de grote inzet van het Parlement voor mensen met een handicap.
Eerst wil ik het hebben over het toekomstige verdrag van de VN, dat een belangrijk historisch document belooft te worden. De Commissie zal tijdens de discussies met de lidstaten en met de VN over het toekomstige Verdrag een nuttig instrument als uw verslag goed weten te gebruiken. De inhoud valt in grote lijnen samen met de voorstellen en de mededeling van de Commissie. Wij delen dezelfde beginselen en doelstellingen. Ik wil het vooral hebben over onze gezamenlijke politieke boodschap, wij willen in dit dossier uitgaan van mensenrechten, sociale en politieke rechten. Het verdrag van de VN bevestigt nogmaals dat niet de handicap moet worden verholpen. Er moet daarentegen wel iets worden gedaan aan de weerbarstige omgeving waarin de gehandicapte leeft, zodat gelijke kansen geen loze belofte blijven. Het sociale model gaat primeren boven de medische aanpak en dat moet uitmonden in een beleid dat stoelt op elementaire mensenrechten, sociale rechten en gelijke kansen.
In haar mededeling maakt de Commissie duidelijk dat ze deze op rechten geïnspireerde aanpak op Europees vlak wil realiseren. Daarbij wil de Commissie teruggrijpen naar alle Europese ervaringen die we hebben opgedaan in de strijd tegen discriminatie. Bovendien breekt zij een lans voor de sociale inpassing van mensen met een handicap en beschouwt zij dit thema als een van de speerpunten in nationale actieplannen voor sociale indicatoren en de strijd tegen armoede.
De Commissie had gevraagd om onderhandelingsrichtsnoeren, omdat een deel van het VN-verdrag gaat over 'non-discriminatie?, wat sinds het Verdrag van Amsterdam een Europese bevoegdheid is. Hierover zijn met de Raad gesprekken aan de gang. Tegelijk werkt de Commissie nauw samen met het Voorzitterschap in de aanloop naar de voorbereiding van het verdrag.
Mevrouw Lynne heeft het ook gehad over het specifieke probleem van de ontwikkelingslanden en ook over het beleid voor ontwikkelingssamenwerking. Op dit moment bestaat er alleen maar een richtsnoer over handicaps en ontwikkeling voor de delegaties en diensten van de Europese Unie. Dat richtsnoer is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met NGO's die gehandicapten vertegenwoordigen en werd verspreid onder de delegaties van de Europese Unie in de ontwikkelingslanden, waar het bij regeringen en organisaties van het maatschappelijk middenveld in goede aarde is gevallen. Dit is de eerste keer dat handicaps ter sprake komen in de context van ontwikkelingssamenwerking en ontwikkelingsbeleid. In een eerste fase is het wel moeilijk om van gehandicaptenbeleid een prioriteit in het ontwikkelingsbeleid te maken, maar de boodschap is wel duidelijk. Handicaps moeten in elk land en op elk beleidsterrein de nodige aandacht krijgen.
Mijn laatste opmerking gaat over de eventuele richtlijn over handicaps. Zoals mevrouw Lynne al heeft gezegd, heeft de Europese Unie sinds 2000 een algemene richtlijn over non-discriminatie inzake werkgelegenheid, die ook van toepassing is op gehandicapten. Die richtlijn was een belangrijke stap voor Europa en werd door alle lidstaten aanvaard, maar er is uiteindelijk minder bereikt dan we hadden gehoopt. De meeste landen hebben zelfs nog geen ontwerp voor de omzetting van de richtlijn in nationaal recht en dat terwijl de einddatum, december 2003, in zicht komt.
Ondanks herhaalde pogingen tijdens Werkgelegenheidsraden, mijn brief aan alle ministers en het mobiliseren van Europese en nationale organisaties bestaan er in de lidstaten blijkbaar grote politieke en economische hinderpalen. Ik wil het Parlement oproepen wat dat betreft het voortouw te nemen en druk uit te oefenen op de lidstaten ten behoeve van de omzetting van de richtlijn. Ik denk echter dat de huidige toestand bewijst dat het te vroeg is voor een nieuwe richtlijn, die het actieterrein zou uitbreiden van werkgelegenheid naar alle vormen van beleid. Dat zou de Raad in problemen brengen en de omzetting van de eerste richtlijn nog moeilijker maken.
Daarnaast heeft de Commissie de lidstaten voorgesteld zelf te onderzoeken of er Gemeenschapswetgeving nodig is in de strijd tegen discriminatie van gehandicapten in andere sectoren dan werkgelegenheid. Het resultaat van dat onderzoek komt dan in een verslag over de toepassing van de richtlijn gelijke kansen. Op die manier krijgen we een eerste officiële reactie van de lidstaten op deze tweede en belangrijke stap, een politiek stap, die de Europese Unie moet zetten. Dat moet wel op het juiste moment gebeuren en de kans op succes moet groot zijn, zowel in de besluitvorming als bij de praktische uitvoering
Ten slotte heeft de Commissie zich ertoe verbonden om met de lidstaten actief deel te nemen aan de onderhandelingen over het verdrag van de Verenigde Naties. Ook in het kader van de follow-up na het Europees Jaar van de Gehandicapten, want wij willen eind 2003 een Europees actieplan voorleggen als resultaat van alle activiteiten die tijdens dat jaar in de lidstaten hebben plaatsgevonden. Op die manier verbinden de lidstaten zich tot de nodige wetgeving, begrotingsmiddelen, beleidsmaatregelen en programma's.

Cerdeira Morterero (PSE)
- (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met te zeggen dat ik het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, dat is opgesteld door mevrouw Lynne, volkomen onderschrijf. Bovendien kan ik mij ten volle vinden in de woorden die de commissaris hier zojuist heeft uitgesproken. Ik wens de betrokken partijen - zowel het Parlement als de Commissie - veel geluk toe met de verwezenlijking van de doelstellingen die wij hebben vooropgesteld, temeer daar deze ongetwijfeld gunstige gevolgen zullen hebben voor het welzijn van vele duizenden burgers.
Alle staten zijn het erover eens dat de rechten van personen met een handicap moeten worden geïntegreerd in de bestaande verdragsprocedures. Dit zou de vorm kunnen aannemen van een protocol bij een van de bestaande mensenrechtenverdragen of van een algemene beginselverklaring, met de mogelijkheid om daaraan eventueel in een later stadium nog andere protocollen toe te voegen.
Mijns inziens kan daarbij echter alleen effectief resultaat worden bereikt via een wettelijk afdwingbaar verdrag dat zowel burger- als politieke, economische, sociale en culturele rechten omvat die zijn toegesneden op de specifieke omstandigheden van mensen met een handicap. In een wettelijk bindend verdrag kan speciaal aandacht worden besteed aan de - overigens alom bekende - ernstige en wijdverbreide problemen waarmee gehandicapten in hun dagelijks leven te maken krijgen, of het nu gaat om toegankelijkheidsproblemen, bureaucratische procedures of de houding van hun medeburgers. Het is niet de bedoeling om nieuwe rechten te creëren, maar om bestaande rechten te verduidelijken en aan te passen aan de behoeften. Alleen via een specifiek verdrag kan een doeltreffend controlesysteem worden gecreëerd waarmee kan worden nagegaan hoe gehandicapten overal ter wereld worden behandeld. Een afdwingbaar verdrag zou ook tot gevolg hebben dat de rechten van gehandicapten meer prioriteit krijgen op de beleidsagenda's van de overheid in de respectieve landen. Het zou als uitgangspunt moeten dienen voor een doelgericht effectief proces dat de volledige en gelijkwaardige integratie van gehandicapten overal ter wereld moet bewerkstelligen. Dat betekent dat bij alle politieke besluitvorming op zowel plaatselijk, regionaal, nationaal als internationaal niveau rekening moet worden gehouden met de gehandicaptenproblematiek. De Europese Unie dient er tevens voor te zorgen dat de gehandicaptenorganisaties niet slechts in de laatste fase maar gedurende het gehele verdragsproces vertegenwoordigd zijn en effectief worden geraadpleegd.
Tot slot wil ik hier kort enkele punten onderstrepen die ik belangrijk acht, ofschoon zij reeds door andere sprekers zijn aangestipt en door dit Parlement en de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten überhaupt hoog in het vaandel worden gedragen: het bestaan van vele gevallen van meervoudige discriminatie - bijvoorbeeld als gehandicapte vrouw of gehandicapte immigrant - , het neerhalen van juridische barrières om fysieke barrières af te breken en de - uitermate belangrijke - opvoeding in waarden, met inbegrip van niet-discriminatie van mensen met een handicap, vanaf de lagere school.

Mantovani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, allereerst een welgemeend woord van dank aan de rapporteur, mevrouw Lynne, voor het uitstekende werk dat zij verricht heeft. Haar verslag is in de parlementaire commissie overigens met algemene stemmen aangenomen: een verslag waaruit dezelfde bijzondere gevoeligheid en ervaring spreekt als in het document dat de rapporteur heeft opgesteld aan het begin van 2003, het Europees Jaar van de Gehandicapten.
De eenparigheid van stemmen in de commissie was ook een uitdrukking van het feit dat invaliditeit niet een onderwerp van rechts of links is, maar van ieder die de eerbiediging van rechten, van gelijke kansen en van de waardigheid van alle burgers een warm hart toedraagt. De cijfers stemmen overigens niet vrolijk: 600 miljoen gehandicapten in de wereld, 38 miljoen in Europa, 45 miljoen in het Europa na de uitbreiding van volgend jaar. Het is nuttig te bedenken dat iedereen invalide kan raken, op ieder willekeurig moment van zijn of haar leven. De vergrijzing van de samenleving is hiervan een belangrijke oorzaak, maar niet de enige: we hoeven alleen maar te denken aan de 24.000 jongeren per jaar - ik noem hier een cijfer uit mijn eigen land - die tengevolge van de gejaagdheid van dit leven, van deze maatschappelijke stress, door ongevallen gehandicapt raken.
Dat zijn gegevens die tot nadenken stemmen. Om die reden is het van belang dat er bindende internationale normen worden vastgesteld ter bescherming van de rechten van gehandicapten, vergezeld van een adequaat controlesysteem. Volgens het wettelijk bindend VN-verdrag dat in juni jongstleden is aangenomen en dat een effectief controlesysteem heeft, naar het voorbeeld van de zes mensenrechtenverdragen, moet speciaal aandacht worden besteed aan de ernstige en wijdverbreide problemen waarmee gehandicapten in hun dagelijks leven te maken krijgen, of het nu gaat om toegankelijkheidsproblemen, bureaucratische procedures of de houding van het publiek. Het kan dus als grondslag dienen voor de rechten van alle gehandicapten, overal ter wereld.
Ik vind dat ook het EU-voorzitterschap en de Raad in zijn rol van onderhandelaar zich tot het uiterste moeten inspannen om begin 2004 een beter geformuleerde, meer specifieke tekst op tafel te krijgen dan het document dat in Mexico gepresenteerd is, opdat concrete normen worden vastgesteld die als leidraad voor de regeringen kunnen dienen. Ik betreur dan ook het standpunt dat tot nu toe wordt ingenomen door de Commissie, die nog steeds niet met een tijdschema is gekomen voor de opstelling van een alomvattende EU-richtlijn inzake de rechten van gehandicapten en die ook nog steeds geen speciale of concrete toezeggingen heeft gedaan om de rechten van gehandicapten te integreren in haar beleid. De richtlijn is van belang voor de werkgelegenheid en voor de toegankelijkheid van vervoer, maar er moet meer gedaan worden, mevrouw de commissaris; wij mogen ons vooral niet neerleggen bij de traagheid waarmee verschillende landen hun wetgeving regelen.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, 2003 is inderdaad het Europees Jaar van de Gehandicapten. Ook is het tien jaar geleden dat het VN-jaar van mensen met een handicap plaatsvond en het is dan ook terecht dat dit Parlement zich niet alleen richt op de rechten van mensen met een handicap in de Europese Unie, maar op gehandicapten die wereldwijd het slachtoffer worden van mensenrechtenschendingen.
Op het wereldtoneel krijgen mensen met een handicap de minste erkenning en hebben zij de minste invloed van alle bevolkingsgroepen. Dit VN-verdrag zou veranderingen teweeg moeten brengen op alle overheidsniveaus - lokaal, nationaal en internationaal - zodat diegenen die het beleid maken gedwongen worden de rechten van gehandicapten te erkennen binnen een mensenrechtencontext, op een manier die nog niet eerder vertoond is.
Al te lang schieten internationale mensenrechteninstrumenten te kort in de expliciete erkenning van de rechten van gehandicapten en de VN-agentschappen die op het gebied van de mensenrechten en ontwikkelingssamenwerking actief zijn, hebben de specifieke factoren die verantwoordelijk zijn voor de uitsluiting en isolatie van mensen met een handicap niet onderkend. Ik hoop dat een VN-verdrag er verder toe zal leiden dat er middelen vrijkomen om mensen met een handicap te helpen bij hun eigen emancipatie en ontwikkeling in de besluitvorming, zodat ze hun stem kunnen laten horen.
Het stemt mij tevreden dat afgevaardigden van alle zijden van het Parlement het principe van een wettelijk bindend verdrag steunen. Hoewel bestaande mensenrechtenverdragen van toepassing zijn op mensen met een handicap, is daar niet specifiek in opgenomen dat zij ook de rechten van mensen met een handicap beschermen. Verder is er geen enkel internationaal verdrag waarin hun rechten specifiek worden genoemd.
De mensenrechten van mensen met een handicap verdienen hetzelfde beschermingsniveau als de rechten van andere achtergestelde of kwetsbare groepen, zoals vrouwen, kinderen en etnische minderheden. Mensen met een handicap vormen een gemarginaliseerde groep, waarvoor bestaande, algemene mensenrechtennormen niet hebben gewerkt en waarvoor dus expliciete normen noodzakelijk zijn, teneinde iets te doen tegen de discriminatie waarmee zij in de maatschappij geconfronteerd worden en de vele schendingen van hun rechten waaraan zij worden blootgesteld.
Dat geldt voor ons in de Europese Unie net zo goed als elders - met name in verband met ons beleid op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking - aangezien de parlementaire vergadering van de ACS-EU hierover vorig jaar een baanbrekende resolutie heeft aangenomen. Toch is het nog steeds noodzakelijk de volledige participatie en de rechten van mensen met een handicap te waarborgen, zoals van de slachtoffers van landmijnen, mensen die opzettelijk verminkt zijn in een oorlog of mensen die een handicap hebben ontwikkeld ten gevolge van chronische ziekten die wij vandaag de dag in de Europese Unie niet meer kennen. Dit is echt een wereldwijde kwestie.
Ik feliciteer de commissaris met wat zij vandaag heeft gezegd. Ze spreekt haar steun uit voor het in de toekomst opstellen van een uitgebreide richtlijn inzake de non-discriminatie van mensen met een handicap. Het zal haar niet verbazen dat ik opnieuw tegen haar zeg dat zij in november de kans heeft haar voornemen aan te kondigen in de mededeling ter afsluiting van het Europees Jaar van de Gehandicapten.
Nu zij nog over de benodigde bevoegdheid en invloed beschikt, zou zij die toezegging moeten doen. Die toezegging moeten we echt krijgen; tijdens de stemming van morgen zullen we haar dan ook oproepen deze daadwerkelijk te doen.
De rapporteur heeft duidelijk gemaakt dat zij het standpunt van de socialisten over het vraagstuk van de organisaties voor of van mensen met een handicap niet deelt. Organisaties van mensen met een handicap worden gerund door mensen met een handicap en de ouders van mensen met een handicap die voor zichzelf kunnen opkomen. Het is goed dat deze organisaties prioriteit krijgen, zoals binnen de Europese Unie sinds de mededeling van de Commissie uit 1996 het geval is. De commissaris had het over blinden: de European Blind Union - onderdeel van het Europees Gehandicaptenforum, de belangenvereniging van mensen met een handicap - verzoekt ons juist prioriteit te geven aan organisaties van mensen met een handicap. Mevrouw Lynne zegt dat mensen met een ernstige leerstoornis zichzelf niet kunnen vertegenwoordigen. Maar hoe zit dat dan met organisaties als People First en andere organisaties van mensen die voor zichzelf opkomen? Die bewijzen immers haar ongelijk.
Wij houden vast aan de stemming in onderdelen. Toch doet dat niets af aan onze overweldigende steun voor dit verslag en voor een VN-verdrag voor mensen met een handicap.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het is buitengewoon belangrijk dat er een wettelijk bindend verdrag komt over kwesties die betrekking hebben op mensen met een handicap. Er is behoefte aan wetgeving die niet alleen de rechten van mensen met een handicap beschermt, maar die er tevens voor zorgt dat er ondersteuning komt en structuren die mensen met een handicap in staat stellen op gelijke voet deel te nemen aan alle aspecten van het leven.
De mensen die in de beste positie verkeren om hier invulling aan te geven en om te vertellen wat er nodig is, zijn gehandicapten zelf. We moeten erg voorzichtig zijn met het tegen mensen met een handicap zeggen waar zij behoefte aan hebben en wat wij voor hen kunnen doen. Als je zelf niet gehandicapt bent, weet je ook niet wat er voor nodig is om jou op gelijke voet te laten deelnemen aan de samenleving.
Het is goed om hier vanavond gebarentolken aan het werk te zien. Dat zou niet alleen vanavond zo moeten zijn: er zou bekeken moeten worden of dit op permanente basis mogelijk is.
Verder moeten we bekijken hoe mensen worden onderwezen. We moeten ervoor zorgen dat het onderwijs volledig geïntegreerd wordt en dat mensen met een handicap niet worden afgezonderd, maar samen met andere mensen naar school gaan.
Er bestaat een tendens om, wanneer het over gehandicapten gaat, bepaalde diensten ter beschikking te stellen, maar hen tegelijkertijd af te zonderen. We moeten kijken naar gebarentaal, naar brailleschrift, naar alle dingen die noodzakelijk zijn om mensen een plek te geven binnen het reguliere onderwijsstelsel in alle lidstaten. Mensen moeten niet naar aparte scholen hoeven gaan om les te krijgen of te participeren. Dat is zeer belangrijk.
De heer Howitt noemde de Commissie en haar toezegging om aan het einde van het jaar met een richtlijn te komen. In het Europees Jaar van de Gehandicapten volstaat het niet om eerst te zeggen dat we van alles gaan doen om dat vervolgens tegen het einde van het jaar helemaal te vergeten en over te gaan tot de orde van de dag. We moeten aan het einde van het jaar iets hebben waar we trots op kunnen zijn, waardoor mensen kunnen participeren in de samenleving. We hebben behoefte aan een brede visie, niet aan een visie die slechts gericht is op de toegankelijkheid van het onderwijs. Dit alles moet worden gerealiseerd in samenwerking met gehandicapten zelf.
Met betrekking tot dat laatste punt wil ik zeggen dat het Centre for Independent Living, dat gevestigd is in Ierland, tijdens de tweede plenaire vergadering in september een bezoek zal afleggen met een delegatie die bestaat uit mensen uit heel Europa. Er wordt een speciale intergroep samengesteld die zal vergaderen met mensen met een handicap. Zij zullen ons precies vertellen wat zij willen en wat zij willen dat er aan de orde wordt gesteld. Dit is een grote kans. Iedereen die geïnteresseerd is in deze kwestie zou moeten komen luisteren naar de wensen van deze mensen zelf. Zij verkeren immers in de beste positie om hun behoeften te verwoorden. We moeten naar hen luisteren en hen in staat stellen zelf beslissingen te nemen. We moeten niet voor hen beslissen.

Musumeci (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het Europees Jaar van de Gehandicapten biedt de Europese Unie de uitgelezen kans de enorme hoeveelheid verloren tijd in te halen. De politiek kan natuurlijk niet blinden het gezicht teruggeven, stommen het vermogen om te spreken of verlamden het vermogen om te bewegen, maar zij kan en moet hoe dan ook de mensen met een handicap in staat stellen met minder lichamelijke en geestelijke inspanning de dagelijkse problemen het hoofd te bieden en dus een nog waardiger leven te kunnen leiden.
Soms - dat stellen wij persoonlijk vast - is er niet veel nodig om dat mogelijk te maken: het wegnemen van bouwkundige hindernissen, het bouwen aan de hand van bepaalde criteria waarin rekening wordt gehouden met de behoeften van een deel van onze bevolking dat in moeilijke omstandigheden leeft. Het is dus aan de politiek de noodzakelijke aandacht aan het probleem te besteden. Dat heeft niets met liefdadigheid of vroomheid te maken; dat is een erkenning van het recht op een beter leven, voor zover mogelijk. Als een lichamelijke handicap dan echter ook nog eens gepaard gaat met economische armoede of algehele ellende - en dat is een zeer veel voorkomende situatie in de wereld - wordt de realiteit nog dramatischer. De cijfers die in het verslag genoemd worden zijn alarmerend: 600 miljoen gehandicapten, waarvan een groot gedeelte in de derde wereld. Wij kunnen ons dus wel voorstellen in welke omstandigheden zij moeten leven.
Wij in de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten zijn ons ervan bewust dat er nog veel kan en moet worden gedaan om dit zo belangrijke onderwerp aan te pakken, dat van betekenis is voor miljoenen gezinnen ter wereld, die van de politiek en de politici concrete antwoorden verwachten op een actueel en altijd dringend vraagstuk. Mijn fractie juicht in elk geval de positieve voorstellen van de Commissie toe, evenals de correcte analyse die de rapporteur, mevrouw Lynne, in haar verslag heeft gegeven. Wij zullen dan ook vóór de ontwerp-resolutie stemmen, die de verdienste heeft dat zij zoveel onfortuinlijke mensen die zwaar getroffen zijn door het lot het recht geeft op hoop.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de complimenten die collega Lynne kreeg voor haar verslag, maar ik vind dat het verslag niet compleet is. Het is goed dat er aandacht wordt besteed aan de rechten van de gehandicapten. Maar naast alle rechten die worden genoemd voor personen met een handicap mis ik de aandacht voor de rechten van ongeboren kinderen met een handicap. En ook dat ongeboren leven heeft recht op onze bescherming.
Al te vaak wordt prenatale zwangerschapsdiagnostiek enkel gebruikt om te bepalen of een ongeboren kind een handicap heeft. Waarna in geval van een handicap overgegaan wordt tot een abortus provocatis.
Het is een klap in het gezicht van mensen met een aangeboren handicap om te weten dat we ons zo druk maken om hun rechten, terwijl hun handicap bij ongeborenen een reden tot levensbeëindiging zou vormen. Daar hebben gehandicapten kennelijk geen rechten, laat staan waardigheid.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon de Europese Unie maar liefst veertig miljoen burgers met een handicap telt, is er nog lang geen sprake van een volwaardige deelname van gehandicapten aan de samenleving. Mensen met een handicap zijn immers nog steeds het slachtoffer van vooroordelen en zij blijven nog steeds verstoken van fundamentele mensenrechten, zoals toegang tot onderwijs, betaalde arbeid en informatie- en communicatievoorzieningen. Bovendien vormt ook de toegang tot gebouwen en vervoermiddelen nog altijd een probleem.
Deze leemten moeten hoe dan ook worden weggewerkt. De huidige internationale mensenrechtenverdragen zijn weliswaar van toepassing op personen met een handicap, maar zij voorzien niet in doelgerichte afdwingbare bepalingen. Bovendien blijven de maatregelen van de Europese Unie, ondanks haar relatief actieve inzet voor de rechten van gehandicapten, beperkt tot de vaststelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling op het werk.
Daarom feliciteer ik de rapporteur met haar voorstel om in de toekomst een wettelijk bindend instrument aan te nemen in het kader van de Verenigde Naties. Daarin zou bijzondere aandacht kunnen worden besteed aan de ernstige problemen waarmee gehandicapten in het dagelijkse leven geconfronteerd worden. Ik maak van deze gelegenheid gebruik om u eraan te herinneren dat de gehandicaptenorganisaties actief moeten deelnemen aan de opstelling van dit verdrag, alsmede aan de vaststelling en evaluatie van alle voor hen bedoelde maatregelen. Ofschoon de commissaris haar twijfels heeft bij de inspanningen van de lidstaten - hetgeen ik overigens ten volle begrijp -, roep ik de Commissie op de presentatie van een alomvattende EU-richtlijn inzake de rechten van gehandicapten en de integratie van deze rechten in het ontwikkelingsbeleid niet op de lange baan te schuiven.

Gillig (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de Verenigde Naties hebben internationale wettelijk bindende instrumenten ingevoerd voor de ontwikkeling en de bescherming van de rechten van gehandicapten - anders gezegd hun gevoel voor eigenwaarde - en dat is, zoals u dat zelf hebt verwoord, mevrouw de commissaris, een historische gebeurtenis. De Europese Unie moet de invoering dus steunen en er haar volledige medewerking aan geven.
Gehandicapten willen zelf bepalen hoe zij hun leven inrichten. Zij willen zo onafhankelijk mogelijk leven. Net als ieder ander mens willen ze betrokken worden bij elke fase van het besluitvormingsproces, niet alleen waar het direct henzelf betreft, maar ook als het gaat om de erkenning van al hun fundamentele rechten. Als de EU een beleid wil voeren dat die naam verdient, dan moet dat beleid mijns inziens niet alleen uitgaan van de bestaande bepalingen, wat reeds het geval is, maar bovendien wetgevende maatregelen bevorderen die op alle niveaus worden uitgewerkt, zoals het rapport van mevrouw Lynne benadrukt.
We weten ook dat wettelijke regelingen, hoe noodzakelijk ook, niet voldoende zijn. Derhalve moet er op alle niveaus in de samenleving - bedrijven, sociale partners, onderwijsgevenden - serieus worden gewerkt om de mensen bewust te maken van de problematiek en iedereen worden aangespoord om rekening te houden met de specifieke situaties waaraan gehandicapten gebonden zijn. Deze bewustwording is eveneens noodzakelijk voor de omzetting in de praktijk van de bestaande richtlijn, wat momenteel niet volledig het geval is.
Een tweede punt dat ik onder de aandacht wil brengen is dat onze politieke ambities op één lijn gebracht moeten worden en dat de financiële programma's iets te betekenen moeten hebben en aan moeten sluiten op de werkelijke behoeften. Ik zou het kunnen hebben over de immense noden die bijvoorbeeld bestaan op het gebied van onderwijs en scholing, of het nu gaat om speciaal of gewoon onderwijs, dat maakt niets uit.
Een deel van de gehandicapten leeft, zoals wij weten, in omstandigheden die worden gekenmerkt door uitsluiting, armoede, afhankelijkheid; wij moeten reageren met initiatieven die gericht zijn op het ontwikkelen van zelfredzaamheid, solidariteit en integratie. In dat opzicht onderzoekt het rapport dat ons vandaag is aangeboden een hele reeks mogelijkheden die wij moeten ondersteunen op alle gebieden van het dagelijks leven die in het rapport worden genoemd.
Ik vind dat de Europese Unie en haar lidstaten werkelijk moeten opkomen voor mensen die leven met een handicap. Niet uit naastenliefde, het gaat om rechten en om een reactie op de vraag van gehandicapten die gewoon hun rechten als burger in de praktijk willen uitoefenen.
Ik denk dat in dit Europese Jaar van de Gehandicapten de aanbevelingen van onze rapporteur een bijdrage zullen leveren aan de acties die momenteel ondernomen worden om ervoor te zorgen dat alle betrokkenen als volwaardige burgers kunnen meedoen in de maatschappij, zoals wij allen hier in dit Huis.
Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega uit de West-Midlands feliciteren met het uitstekende werk dat zij heeft verricht als rapporteur van het Parlement met betrekking tot dit uiterst belangrijke onderwerp.
De Verenigde Naties hebben in 2001 besloten voorstellen in overweging te nemen aangaande een internationaal verdrag ter bevordering en bescherming van de rechten van personen met een handicap. Tot nu toe zijn er zes aparte VN-verdragen over mensenrechten. Het verdrag over de rechten van mensen met een handicap moet het zevende worden.
In dit verslag worden diverse beginselen uiteengezet die naar onze overtuiging tijdens het proces zullen worden overgenomen. In het verslag wordt specifiek gevraagd om afschaffing van het medische model, waardoor mensen met een handicap als een probleem worden gezien. In plaats daarvan wordt in het verslag erkend dat mensen met een handicap rechten hebben die moeten kunnen worden afgedwongen. Ik roep de collega's van alle politieke partijen op dit verslag unaniem te steunen tijdens de stemming. Dit Parlement moet met één duidelijke stem spreken en erop wijzen dat de behoeften en rechten van mensen met een handicap belangrijker zijn dan partijpolitiek: het zijn immers rechten die ons allemaal aangaan. Maar dit is slechts één kant van het verhaal. We moeten niet alleen onze stem uitbrengen en ons vervolgens weer op andere kwesties richten in de overtuiging dat ons werk erop zit. De stemming van morgen moet gezien worden als een toezegging om echte verandering teweeg te brengen in de VN, in de EU en in onze lidstaten.
Vandaag praten we over de rechten van mensen met een handicap. Morgen moet onze stem worden gezien als een belofte om actie te ondernemen; een belofte om krachtdadig samen te werken totdat deze rechten gewaarborgd zijn.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur heeft met veel verve de problemen beschreven van mensen met een handicap. Zij verdient hiervoor gelukwensen van ons allemaal.
Doorgaans hebben we niets dan goede voornemens met gehandicapten. Niemand beseft echter ten volle dat gehandicapten geen aparte groep van pechvogels vormen. Een handicap kan ons allemaal overkomen. Ik denk daarbij aan de duizenden mensen die elk jaar een handicap oplopen door een arbeidsongeval of een ongeval in het verkeer. Die nuchtere vaststelling drukt ons met onze neus op de feiten en stemt tot nadenken.
We weten allemaal dat gehandicapten de laatste jaren niet meer als louter probleemgevallen worden gezien, maar wel als personen met mensenrechten. Dat is een grote ommekeer. Wat echter nog niet volledig tot ons bewustzijn is doorgedrongen, is dat het in feite niet gaat om extra rechten voor een bepaalde groep mensen. Het aanvaarden van gehandicapten als evenwaardige mensen met eigen rechten hoort nu eenmaal bij een democratisch denkende maatschappij. Alle bestaande grondrechten zijn er bijgevolg ook voor gehandicapten.
Het recht op vrije meningsuiting gaat gepaard met het recht op informatie. Gehandicapten genieten geen van beide rechten als zij niet kunnen beschikken over de juiste communicatiefaciliteiten. Het beginsel van algemene toegang tot openbare diensten blijft dode letter als de belemmeringen voor gehandicapten niet verdwijnen. Grondrechten zoals stem- en kiesrecht betekenen niets voor bepaalde groepen gehandicapten zolang zij bij gebrek aan specifieke faciliteiten in de praktijk van hun stemrecht geen gebruik kunnen maken.
Het mag dus niet bij vrome wensen blijven. Het bepleiten van algemene of meer specifieke rechten voor gehandicapten volstaat niet, die rechten bestaan trouwens al. Het is echter een raadsel waarom een voor een gezonde democratie zo belangrijk vraagstuk nog steeds geen bevredigende oplossing heeft gevonden. Ik wil een eenvoudige vraag stellen. Het jaar 2003 werd uitgeroepen tot Jaar van de Gehandicapten. Een plechtige gebeurtenis als deze wakkert het bewustzijn aan en levert voldoende referentiemateriaal op, maar sorteert alleen een blijvend effect wanneer er concrete tijdschema's mee gepaard gaan. Ik weet dat commissaris Diamantopoulou dit onderwerp bijzonder genegen is en in het gehandicaptenbeleid spijkers met koppen wil slaan. Maar Commissie en lidstaten lijken niet op dezelfde golflengte te zitten. Dat verklaart waarom de Commissie, zoals de rapporteur benadrukt, geen gelijkaardige verbintenis wil aangaan. Daarom wil ik de commissaris verzoeken ons standpunt bij de Commissie bekend te maken, namelijk dat de Europese Unie de leden van de VN niet kan overtuigen van het goedkeuren van een speciaal verdrag, dat ook zal gelden voor ontwikkelingslanden en arme landen, zolang het ontwikkelde Europa zelf niet het voortouw wil nemen in dit streven.
Het gaat niet om het toekennen van nieuwe rechten, maar wel om het efficiënt toepassen van de rechten in internationale door de VN erkende overeenkomsten. Zo worden rechten voor gehandicapten niet louter een gunst, maar een verplichting en wel op grond van internationaal aangegane verbintenissen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het feit dat er op dit moment 25 van de 623 afgevaardigden in deze vergaderzaal aanwezig zijn, de Voorzitter inbegrepen, geeft aan hoeveel belangstelling er is voor dit onderwerp - en dat meen ik serieus, gezien het tijdstip - een onderwerp dat betrekking heeft op gehandicapten en de wijze waarop in wetgeving rekening met hen wordt gehouden.
Het is mijn stellige overtuiging dat wij, wetgevers en politici, verantwoordelijk zijn voor de discriminatie waarmee gehandicapten geconfronteerd worden, door alles wat wij tot op de dag van vandaag verzuimd hebben te doen. Waarde collega Mantovani, het is nodig dat er in 2004 een juridisch bindend VN-verdrag komt ter bescherming van personen met een handicap - dat is nodig omdat zij anders niet over hun rechten kunnen beschikken - en het is eveneens nodig dat er een Europese richtlijn inzake de rechten van gehandicapten komt. Ergens stemt mij dat droevig. Ik weet dat commissaris Diamantopoulou, als zij de bevoegdheden van een Europese minister had - de bevoegdheden van een minister in een lidstaat - het vraagstuk van de gehandicapten al had opgelost, want zoals wij allen de afgelopen vier jaar gezien hebben, ligt dit onderwerp haar na aan het hart.
Ik zou iets willen bijdragen - en dit zeg ik vooral tegen mijzelf - aan de oplossing van het vraagstuk van de gehandicapten: aangezien de politici al zo lang doof zijn, is het misschien beter dat wij onze energie gebruiken om de jongeren te leren - de weinigen die dat nog niet geleerd hebben - respectvol om te gaan met gehandicapten.
Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, tot slot een onderwerp aan te snijden dat de schaduwrapporteur, de heer Mantovani, zeer genegen is. Zijn hele leven al is hij toegewijd aan hen die niet voor zichzelf kunnen zorgen. In grote delen van de wereld zijn mensen die zichzelf niet kunnen redden, niet alleen gehandicapt, maar ook bejaard en zij hebben niet de financiële middelen om als invalide hun oude dag op een waardige wijze door te brengen.

Zrihen (PSA).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik wil mevrouw Lynne van harte complimenteren met het uitstekende rapport dat zij ons aanbiedt maar ook met het feit dat zij zeer aandachtig heeft geluisterd naar de diverse voorstellen die haar zijn gedaan.
Elk jaar moeten gehandicapten overal ter wereld en ook hier in Europa het ontgelden omdat op vele manieren inbreuk wordt gemaakt op hun fundamentele rechten. Zelfs in Europa is immers het feit dat gehandicapten slecht worden behandeld vaak een onderwerp waarover men liever zwijgt en dat geldt ook voor de handicap. Achter deze problematiek gaan echter wel mensen schuil, mannen en vrouwen, maar vooral slachtoffers. Gehandicapten zijn fysiek en mentaal kwetsbaar en daarom is er dringend behoefte aan een juridisch instrument waar iedereen zich aan moet houden en aan een speciale wettelijke bescherming voor alle mensen ter wereld met een handicap. Natuurlijk verheugt het me bijzonder dat dit vraagstuk in de Verenigde Naties aan de orde is. Zoals dat eerder voor vrouwen en kinderen is gebeurd, is het tijd dat alle naties zich bezighouden met de bescherming van de fundamentele rechten van gehandicapten en de naleving daarvan.
Een verdrag heeft als voordeel dat het een algemeen referentiekader vastlegt voor landelijke beleidsmaatregelen en wetgeving. Het maakt het mogelijk adequate mechanismen in te voeren voor toezicht en controle op de eerbiediging van de grondrechten en de waardigheid van gehandicapten. In het Handvest van de grondrechten staat bovendien dat iedere vorm van discriminatie op grond van een handicap verboden is en dat gehandicapten geïntegreerd moeten worden. Maar artikel 1 van het Handvest stelt allereerst dat ieder mens recht heeft op een waardig bestaan.
Europa berust op de verwerping van het idee dat mensen verschillend of gescheiden van elkaar worden behandeld of aan hun lot worden overgelaten. Daarom is het van het grootste belang dat wij in dit verslag, naast de categorieën rechten die we in dit verslag hebben vastgelegd, ook het recht op bescherming vastleggen tegen iedere vorm van geweld alsmede het recht op bescherming tegen wreedheden en een onmenselijke en mensonterende behandeling. Ik hoop dat de Europese Commissie binnen afzienbare tijd in staat zal zijn het Europees Parlement de toekomstige algemene richtlijn voor te leggen van de Europese Unie inzake gehandicapten. We moeten ons niet alleen inzetten tegen geweld en mishandeling van gehandicapten, we moeten ook voor hen opkomen als hun meest fundamentele rechten in het alledaagse leven worden veronachtzaamd of geschonden.
Om dat te realiseren moeten wij volgens mij een pro-actief beleid voeren teneinde mensen met een handicap volledig op te nemen in de samenleving.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hierbij wil ik mevrouw Lynne hartelijk bedanken voor het werk dat zij heeft verricht in verband met een wettelijk bindend instrument van de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap. Omdat wij dit een belangrijke kwestie vinden, doen wij in het Europees Parlement ons uiterste best om het instrument wettelijk bindend te maken en ervoor te zorgen dat het vergezeld gaat van een effectief controlesysteem in overeenstemming met de overige zes mensenrechteninstrumenten van de Verenigde Naties. Het is belangrijk dat men dit instrument ziet als een manier om de algemene inspanningen van de Verenigde Naties voor democratie en mensenrechten in de hele wereld te versterken.
Ook wil ik benadrukken dat als gehandicapten de mogelijkheid krijgen om buiten een instelling te gaan wonen, zij hierin voldoende begeleid moeten worden. In Zweden heeft een groot aantal bewoners van instellingen voor verstandelijk gehandicapten en/of mensen met een psychische handicap een zelfstandige woning gekregen, met als gevolg dat veel van deze mensen hun sociale omgeving kwijt zijn geraakt en een geïsoleerd bestaan leiden of dakloos zijn geworden en op straat slapen. Laat dit een tragische les zijn waar andere Europese landen lering uit kunnen trekken.
Het is ook belangrijk dat er een redelijke definitie bestaat van de term gehandicapt, zodat het begrip zijn feitelijke betekenis niet verliest. Als Zweeds christen-democraat had ik graag gezien dat het Europees Parlement zich zou hebben uitgesproken voor het opnemen van een formulering in het toekomstige instrument over het recht op leven, dat wil zeggen dat handicaps niet gebruikt mogen worden als criterium bij selectieve zwangerschapsdiagnostiek. Het is namelijk essentieel voor ons mensbeeld dat gehandicapten gelijkwaardig zijn en dat hun menselijke waardigheid niet mag worden gekrenkt. Zwangerschapsdiagnostiek mag niet gebruikt worden om mensen met een handicap uit te selecteren.
Tot slot wil ik mijn vreugde uiten over het feit dat dit debat in gebarentaal wordt vertaald.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Bushill-Matthews feliciteren. Hij heeft vanavond namelijk zijn beste toespraak ooit gehouden in dit Parlement. Het lijkt erop dat we toch enige invloed op hem hebben gehad.
Wij weten allemaal dat er miljoenen en nog eens miljoenen mensen zijn binnen de Europese Unie en overal ter wereld die iedere dag van hun leven geconfronteerd worden met vernederingen, omdat wij er ten eerste niet in geslaagd zijn wetgeving op te stellen, maar ten tweede ook de houding van de maatschappij jegens hen niet hebben kunnen veranderen. Wij blokkeren voortdurend hun pad op weg naar een volwaardig menselijk bestaan. Er zijn over de hele wereld 600 miljoen mensen met een handicap, waarvan 80 procent zich in ontwikkelingslanden bevindt. Het is duidelijk, zoals de commissaris zei, dat we ons ontwikkelings- en hulpbeleid hierop moeten aanpassen.
Het moge duidelijk zijn dat een vrijwillige benadering van het waarborgen van de rechten van mensen met een handicap niet werkt. Er moeten op wetten gebaseerde regels komen en wel, zoals in dit verslag naar voren komt, op internationaal niveau. Daarvoor hebben we een verdrag nodig.
Wij zitten hier als vertegenwoordigers van staten die allemaal verzuimd hebben een richtlijn ten uitvoer te leggen waar zij zelf nog geen twee jaar geleden vrijwillig mee hebben ingestemd. Geen van allen hebben ze de kaderrichtlijn ten uitvoer gelegd. We moeten dan ook de hand in eigen boezem steken. Ik betreur het ten zeerste dat we in mijn eigen land een wet inzake mensen met een handicap hebben voorgesteld, teneinde de kaderrichtlijn ten uitvoer te leggen, waarin een wettelijke benadering van de rechten van mensen met een handicap ontbreekt. Ik kan er gewoon niet bij dat dit na zoveel jaren ervaring nog steeds kan gebeuren.
Ik heb goed geluisterd naar de commissaris toen zij haar redenen gaf om niet met een ontwerp-richtlijn op grond van artikel 13 van het EG-Verdrag te komen. Ik twijfel er geen moment aan dat zij echt van plan is wettelijke rechten te geven aan mensen met een handicap, maar het argument dat zij gebruikt om niet met een richtlijn te komen klopt niet. Door een nieuwe ontwerp-richtlijn op te stellen zou de druk op de lidstaten en op de mensen in dit Parlement worden opgevoerd om ervoor te zorgen dat bestaande richtlijnen daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd. Als we nu achteroverleunen en de lidstaten de ruimte geven de huidige richtlijn te vertragen, doordat we hen niet onder druk zetten met een nieuwe richtlijn, dan maken we een ernstige fout.
Wat voor mandaat, als dat er al is, heeft de Raad de Commissie gegeven om namens de Europese Unie te onderhandelen over een VN-verdrag inzake personen met een handicap?

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, in de eerste plaats schaar ik mij achter alle sprekers die mevrouw Elizabeth Lynne hier hebben gefeliciteerd met haar voortreffelijke, allesomvattende analyse van de uitdagingen waarmee gehandicapten worden geconfronteerd. Mijn felicitaties ook aan mevrouw Carmen Cerdeira Morterero, die met haar advies een belangrijke bijdrage heeft geleverd.
In dit debat is onderstreept dat nagenoeg 600 miljoen mensen, oftewel 10 procent van de wereldbevolking, op de een of andere manier gehandicapt is. Bovendien bestaat er een rechtstreeks verband tussen handicaps, enerzijds, en armoede en sociale uitsluiting, anderzijds. Burgers met een handicap zijn vaak het slachtoffer van een onbevredigende toepassing van de beginselen van gelijkheid en niet-discriminatie. In vele gevallen kunnen zij hun burgerrechten niet ten volle uitoefenen, net zoals personen die op grond van andere redenen gediscrimineerd worden. De keuzes die wij maken bij de meest uiteenlopende dagelijkse beslissingen zijn dan ook van wezenlijk belang om deze discriminatie uit de wereld te helpen.
Ondanks alles zijn wij er in de interfractiegroep van het Europees Parlement voor personen met een handicap - de onvermoeibare voorzitter van deze groep, Richard Howitt, die hier aanwezig is, verdient overigens een speciale vermelding -, in nauwe samenwerking met het Europees Forum van gehandicapten, in geslaagd vooruitgang te boeken op enkele belangrijke en minder belangrijke gebieden die ons allen bezighouden, of het nu gaat om de toegang van gehandicapten tot stadsbussen, het verbod op barrières in bouwwerken of telecommunicatie. Dat neemt uiteraard niet weg dat er nog veel werk aan de winkel is.
Onze rapporteur attendeert ons terecht op een contradictie: enerzijds dringt de Commissie aan op een nieuw VN-verdrag ter bevordering en bescherming van de rechten en de waardigheid van personen met een handicap als aanvulling op de bestaande mensenrechtenverdragen, maar anderzijds ziet zij niet in dat dit beginsel ook moet worden toegepast op de Europese wetgeving.
Wij hopen dan ook dat de Commissie de nodige aandacht zal schenken aan het Parlement van gehandicapten dat in november in de gebouwen van het Europees Parlement in Brussel zal bijeenkomen. Wij vertrouwen erop dat zij zich niet langer zal beperken tot internationale wetgevingsinitiatieven en nationale maatregelen van de lidstaten, maar tevens een aanzet zal geven tot communautaire initiatieven.

De Voorzitter.
Ik ga ervan uit dat de Commissie de vraag van de heer De Rossa schriftelijk beantwoordt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 120)

Hermange (PPE-DE)
Allereerst wil ik mevrouw Lynne complimenteren met haar verslag dat nadrukkelijk stelt dat er internationale wettelijk bindende instrumenten moeten komen voor een betere bescherming van de rechten van gehandicapten.
Een goede gelegenheid om nog eens naar voren te brengen dat de lidstaten zich niet voldoende inzetten om gehandicapten in Europa dezelfde rechten te garanderen als mensen zonder handicap.
Het gaat daarbij vooral om zogenaamde toegangsrechten, toegang tot werk, gebouwen, e-mail en Internet. Die rechten bestaan misschien wel op papier, maar niet in de praktijk.
De huidige EU-wetgeving inzake discriminatie van gehandicapten betreft uitsluitend werkgelegenheid. Discriminatie komt echter voor op alle gebieden van het dagelijks leven en daarom moeten wij kiezen voor een horizontale aanpak en dat gegeven betrekken op alle gebieden van de politiek.
We zitten momenteel midden in het Europees Jaar van de Gehandicapten, dat het begin zou moeten zijn van duurzame veranderingen voor onze 'onzichtbare burgers?.
Of dat lukt moeten we afmeten aan praktische resultaten: gehandicapten moeten duidelijker in beeld komen en er moeten maatregelen worden uitgewerkt om discriminatie in de breedste zin aan te pakken.
Wij vragen van de Commissie dat zij zich krachtig inzet voor de gehandicapten.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 120, lid 7, van het Reglement)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0264/2003) van de heer Juan Ojeda Sanz, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting van de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling inzake de verlenging van het Protocol 2000-2001 tot vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie waarin is voorzien bij de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de regering van de Revolutionaire Volksrepubliek Guinee inzake de visserij voor de kust van Guinee voor de periode van 1 januari 2003 tot en met 31 december 2003 [COM(2003) 107 - C5-0128/2003 - 2003/0049(CNS)].

Fischler
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, allereerst wil ik u, mijnheer Ojeda Sanz, hartelijk danken voor uw verslag over de verlenging van het visserijprotocol met Guinee tot 31 december 2003. Het verheugt me dat u helemaal achter ons voorstel staat.
In uw verslag verzoekt u de Commissie de onderhandelingen met de Revolutionaire Volksrepubliek Guinee nog dit jaar weer te hervatten om onze visserijbetrekkingen met dit land op langere termijn te regelen. Ik kan u vertellen dat dit al gebeurd is, want op 1 januari 2004 zal een nieuw visserijprotocol met een looptijd van vijf jaar in werking treden. Al voor de onderhandelingen gaven we opdracht tot een studie voor de ex-post evaluatie van het huidige protocol en een effectanalyse van het nieuwe protocol. De resultaten van deze studie waren ruimschoots bekend voordat de onderhandelingen begonnen, en konden daarom in het nieuwe protocol worden meegenomen. Zodra de Commissie het voorstel officieel heeft goedgekeurd, zal het direct aan het Parlement en de Raad worden voorgelegd.
Nu nog iets over de amendementen. Hoewel ik instem met het eerste amendement, wijs ik erop dat de Commissie de door u gevraagde informatie al in het kader van het Interinstitutioneel Akkoord aan het Parlement heeft doorgegeven. Daarom is dit amendement op zich niet meer nodig. De Commissie kan met het tweede amendement helaas niet instemmen, omdat het in strijd zou zijn met de procedures bij visserijprotocollen. De protocollen zijn bijlagen bij de raamovereenkomsten en voor hun verlenging is daarom geen nieuw onderhandelingsmandaat nodig.

Ojeda Sanz (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris van harte voor de informatie die hij ons heeft verstrekt. Tot vreugde van de sprekers die na mij het woord zullen voeren over dit en andere verslagen kan ik u meedelen dat ik de vijf minuten spreektijd die het Voorzitterschap mij heeft toebedeeld niet volledig zal benutten.
In de eerste plaats wil ik onderstrepen dat beide partijen baat hebben bij het protocol tussen Guinee en de Europese Unie. Dat lijkt mij een belangrijke conclusie, vooral ook met het oog op de onderhandelingen over de volgende overeenkomst.
Het voorgaande protocol, dat nu is verlengd, is het achtste op rij sinds de ondertekening van de visserijovereenkomst door de belanghebbende partijen in 1983. De huidige verlenging waarborgt dezelfde vangstmogelijkheden en dezelfde voorwaarden voor 2003.
Het was de bedoeling dat er eerst een evaluatieverslag over de situatie van de bestanden zou worden voorgelegd, maar dat is onmogelijk gebleken wegens technische problemen met het schip dat voor dit soort onderzoek wordt gebruikt. Wij hoopten evenwel dat deze informatie in de loop van dit jaar beschikbaar zou komen - volgens de verklaringen van de Commissie is dat ondertussen ook inderdaad het geval - aangezien de resultaten van het voornoemde onderzoek onontbeerlijk zijn om na te gaan of de doelstellingen en de voorwaarden voor de ondertekening van de desbetreffende overeenkomst al dan niet zijn bereikt. Een van deze voorwaarden is de vermindering van de algemene visserij-inspanning in de wateren die onder de jurisdictie van Guinee vallen.
Deze voorwaarde is gebaseerd op het voorzorgsbeginsel. Dat werd voor het eerst toegepast in het protocol van 2001 om het herstel van bepaalde visgronden in Guinese wateren te waarborgen. De huidige verlenging is te wijten aan de vertraging die de presentatie van het evaluatieverslag heeft opgelopen. Aan de hand van dat verslag zal de Commissie haar standpunt ten aanzien van de komende onderhandelingen bepalen. De commissaris heeft alvast aangekondigd dat de volgende overeenkomst een langere periode zal bestrijken.
In mijn twee amendementen heb ik enerzijds mijn ongenoegen geuit over het uitblijven van de geplande evaluatie van de visbestanden, die logischerwijs ten grondslag ligt aan deze verlenging met één jaar, en heb ik anderzijds kritiek geleverd op het feit dat het Parlement pas over deze kwestie wordt geraadpleegd als het te laat is. Wij kunnen immers geen advies meer uitbrengen voordat de financiële tegenprestatie ten belope van drie miljoen euro wordt uitbetaald, aangezien dat bedrag reeds eind juni is overgemaakt.
Desalniettemin acht ik het bijzonder nuttig dat dit Parlement in de gelegenheid wordt gesteld meer informatie te vergaren over de tenuitvoerlegging van de specifieke maatregelen die bijna 50 procent van de financiële tegenprestatie van de overeenkomst vertegenwoordigen. Deze financiële tegenprestatie en deze maatregelen geven uiting aan de wil van de Europese Unie om niet alleen op volkomen legale wijze de visserijactiviteit van de communautaire vloot te ondersteunen maar bovendien ook garanties te bieden voor de duurzame ontwikkeling van de visserijsector van de Republiek Guinee en een strengere controle op de toepassing van de in het protocol bedoelde acties.
Verder verheugt het mij van de commissaris te vernemen dat de volgende overeenkomst een geldigheidsduur zal hebben van vijf jaar. Mijns inziens is dat de beste manier om de reders, de ondernemingen en de beroepsbeoefenaars uit de sector een veilig en betrouwbaar regelgevingskader aan te bieden, zodat zij efficiënter kunnen investeren en hun activiteiten beter kunnen rationaliseren dan bij tweejaarlijkse overeenkomsten.

Miguélez Ramos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten onderschrijft de conclusies van de rapporteur, de heer Ojeda, en van de Commissie visserij. Daarom zal zij voor de verlenging van de visserijovereenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Guinee stemmen. Wij zouden uit dit voorval echter lessen moeten trekken met het oog op de vernieuwing van andere visserijovereenkomsten.
Ten eerste is er het probleem van de geldigheidsduur. Niemand heeft belang bij een overeenkomst die, zoals het huidige akkoord tussen de Europese Unie en Guinee, slechts twee jaar geldig is. De Commissie is daar duidelijk niet mee gebaat, en ook de andere verdragsluitende partij en de visserijsector niet. Met het oog op een doeltreffende programmering is een overeenkomst van vijf jaar wenselijk, desnoods met een tussentijdse herzieningsclausule. Daarom ben ik bijzonder ingenomen met de aankondiging van commissaris Fischler. Als ik het goed begrepen heb, zal de volgende overeenkomst immers een looptijd van vijf jaar hebben.
Bovendien moeten de overeenkomsten de Gemeenschap in de gelegenheid stellen op internationale fora strategische allianties aan te gaan om vooruitgang te boeken in de strijd tegen de illegale visserij. Die vormt het grootste obstakel voor een duurzame visserij en het voortbestaan van de visserijactiviteit. Wij willen dat de Gemeenschap de bevoegde Guinese autoriteiten helpt bij de controle en het toezicht op de visserijactiviteiten zodat garanties kunnen worden geboden voor een duurzame exploitatie van de visbestanden van het land, met inachtneming van het milieu en de mariene rijkdommen.
Gelet hierop is onze fractie van oordeel dat de voorgestelde verlenging gesteund moet worden, zoals de rapporteur, de heer Ojeda, in zijn overigens uitstekende verslag suggereert. Net zoals in de overige commerciële visserijovereenkomsten hebben beide partijen baat bij het akkoord, aangezien het bijdraagt aan de ontwikkeling van de lokale visserij, de toename van de voedselveiligheid in het land en de verbetering van de haveninfrastructuur. Bovendien vormt de financiële tegenprestatie die de Europese Gemeenschap aan de Republiek Guinee betaalt een belangrijke inkomstenbron voor het land. De overeenkomst leidt tevens tot een versterking van de Europese economische en sociale cohesie aangezien zij van toepassing is op vloten uit sterk van de visserij afhankelijke, perifere regio's met een inkomen dat onder het communautaire gemiddelde ligt.
Tot slot roep ik de Commissie op rekening te houden met het reeds eerder geformuleerde verzoek van dit Parlement om in het volgende protocol de sociale clausule op te nemen.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft verklaard dat zij een nieuwe weg inslaat met betrekking tot de visserijovereenkomsten en dat deze vanaf nu 'partnerschapsovereenkomsten? zullen worden genoemd. Het maakt niet uit wat voor naam eraan gegeven wordt, maar als u uw benadering niet verandert, dan is er weinig om opgetogen over te zijn.
Uit de verlenging met een jaar blijkt al dat er niet veel veranderd is. Ik zal drie voorbeelden geven. De Commissie heeft zelf toegegeven dat er niet is onderhandeld over een nieuw protocol omdat er geen wetenschappelijk onderzoek heeft plaatsgevonden. Een eerste vereiste voor goed beheer is dat de toegangsrechten worden gebaseerd op wetenschappelijke gegevens. Dit beleid is dus niet bepaald verantwoordelijk.
Ten tweede dienen schepen vis aan wal te brengen voor de lokale markt, wat een belangrijke factor kan zijn in de voedselzekerheid. Toch hoeven eigenaars van schepen zich niets van deze eis aan te trekken zolang ze een kleine vergoeding betalen. In de overeenkomst met Senegal is deze eis veel strenger en kunnen schepen zelfs hun vergunning kwijtraken als zij zich niet aan de regels houden.
Ten derde is de bijvangst die de EU-vloot mag houden veel groter dan wat de Guinese vloot mag houden. EU-schepen die op koppotigen (Cephalopoda) vissen, mogen bijvoorbeeld ruim vier keer zoveel van de als bijvangst gevangen vis houden als Guinese schepen. Hier is duidelijk sprake van discriminatie.
Wat heeft de Commissie eigenlijk veranderd aan haar benadering van dit soort overeenkomsten, behalve de naam? Dit is een onacceptabele situatie. Zou de Commissie ons kunnen vertellen of er verbeteringen zijn aangebracht in het onlangs ondertekende protocol, met name met betrekking tot het feit dat eigenaars van schepen de regels aan hun laars kunnen lappen door simpelweg een kleine vergoeding te betalen, waar zij zeer eenvoudig toe in staat zijn?
Ook op het punt van het teruggooien van vis is deze overeenkomst volstrekt onacceptabel. Ik zou hierover graag tekst en uitleg van de Commissie krijgen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer McKenna. Ik neem even 10 seconden voor mezelf, mijnheer de commissaris. Van tijd tot tijd droom ik nog steeds over een revolutionaire Commissie die met een revolutionaire Volksrepubliek onderhandelt, maar dat ligt nog ver in de toekomst.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0280/2003) van mevrouw Lissy Gröner, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een tweede fase van het communautair actieprogramma (2004-2008) ter voorkoming van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen en ter bescherming van slachtoffers en risicogroepen (het DAPHNE II-programma) [COM(2003) 54 - C5-0060/2003 - 2003/0025(COD)].
Ik wil tegenover het Parlement niet onder stoelen of banken steken dat ik verontrust ben over het feit dat er slechts twee mannen op de sprekerslijst staan.

Vitorino
. (PT) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik de rapporteur, mevrouw Lissy Gröner, en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen danken voor dit bijzonder lovenswaardige verslag over het DAPHNE II-programma en de vaststelling van een tweede fase van vijf jaar voor dit communautair actieprogramma ter voorkoming van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen. Het onderhavige voorstel is een antwoord op en een rechtstreeks gevolg van de aanbeveling die het Europees Parlement naar aanleiding van zijn tussentijds verslag over het DAPHNE I-programma heeft geformuleerd om de strijd tegen geweld ook na 2003 voort te zetten. Het verslag van het Parlement over de tussentijdse herziening van het DAPHNE-programma uit 2000 heeft ons reeds in de gelegenheid gesteld te discussiëren over een reeks basisideeën ter voorbereiding van het programma dat het DAPHNE-programma moet opvolgen.
Welnu, het DAPHNE II-initiatief dat wij hier voor ons hebben liggen, is geheel in lijn met hetgeen wij toentertijd besproken hebben: er wordt onder meer aangedrongen op een toename van de financiële en personele middelen en een betere verspreiding van de resultaten en goede praktijken. Aangezien het huidige DAPHNE-programma terecht erkend wordt als een bijzonder doeltreffend instrument, heeft de Commissie de doelstellingen en de mechanismen niet substantieel gewijzigd. Ook de doelgroepen van het programma zijn ongewijzigd overgenomen. Om het in voetbaltermen te zeggen: never change a winning team.
Desalniettemin pleiten wij voor enkele verbeteringen om het effect van het programma te versterken. De voornaamste verbetering is ongetwijfeld de beoogde verhoging van het budget: 41 miljoen euro in plaats van 20 miljoen euro. Zowel de Commissie als het Parlement dringt aan op een toename van de financiële middelen. Sinds de presentatie van dit voorstel aan het Parlement, zijn alle instrumenten van de Commissie aangepast aan de nieuwe behoeften die voortvloeien uit de uitbreiding van de Europese Unie. Uit het begrotingsontwerp voor 2004 blijkt dat het budget van het DAPHNE II-programma voor de periode 2004-2008 49,2 miljoen euro bedraagt. Er komt met andere woorden tien miljoen euro per jaar beschikbaar. Dat betekent een verhoging met honderd procent, een verdubbeling van de huidige middelen. Op die manier zullen wij beter kunnen inspelen op de toenemende vraag van de diverse Europese organisaties en op de gevolgen van de uitbreiding zelf.
De tweede verbetering heeft betrekking op de lijst van acties die voor steun in aanmerking komen, zoals bepaald in artikel 4. Op dit punt is DAPHNE II duidelijker dan DAPHNE I. Verder is er een wijziging aangebracht ter bevordering van de verspreiding van de resultaten en goede praktijken in het kader van het programma. Doel hiervan is het effect van het programma op de doelgroepen te versterken. Er zal voorzien worden in de publicatie van specifieke uitnodigingen tot indiening van voorstellen voor de identificatie en vaststelling van doelgerichte beleidsacties, waarbij de voorkeur dient uit te gaan naar initiatieven die voortbouwen op reeds gefinancierde projecten. Anderzijds is het van wezenlijk belang dat de goede praktijken die uit deze projecten voortvloeien in de gehele Europese Unie kenbaar worden gemaakt. Niet alleen de productie en verspreiding van het klassieke schriftelijk materiaal maar vooral ook van cd-rom, films, video's en internetpagina's zijn in dit verband een uitstekend hulpmiddel. Ook de terbeschikkingstelling of uitwisseling van ervaren personeel tussen diverse burgerorganisaties kan bijdragen aan de tenuitvoerlegging van nieuwe oplossingen en praktijken die nuttig zijn gebleken in een andere context. Tenslotte willen wij niet-gouvernementele organisaties in de gelegenheid stellen de resultaten van het DAPHNE-programma te gebruiken, aan te passen of over te hevelen naar andere communautaire regio's of doelgroepen.
Tot hier de hoofdlijnen van mijn discours. Ik kijk vol verwachting uit naar het debat en de vragen van de afgevaardigden, zodat dit programma, dat mijns inziens een fundamenteel onderdeel vormt van de bestrijding van geweld in de Europese Unie, door het Parlement kan worden aangenomen.

Gröner (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Vitorino, zoals iedereen zich goed herinnert, werd het DAPHNE-initiatief in het leven geroepen na de uitkomsten van het actieplatform van Peking, na het wereldcongres van Stockholm over seksuele uitbuiting van kinderen voor commerciële doeleinden en ten slotte ook na de verschrikkingen van de Dutroux-affaire. Dit alles schudde de burgers in Europa wakker. Het initiatief had als doel maatregelen te financieren om geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen in Europa te bestrijden. Het grote succes van dit initiatief leidde tot het DAPHNE I-programma dat nog tot 2003 zal lopen. Als vierjarenprogramma kreeg het een budget van 20 miljoen euro toebedeeld.
Mijn verslag behandelt het voorstel van de Commissie over het DAPHNE II-programma dat van 2004 tot 2008 zal gaan duren. In het kader van het programma kunnen maatregelen voor de bescherming van de drie gesteunde groepen - kinderen, jongeren en vrouwen - evenals preventieve maatregelen worden genomen. De maatregelen betreffen het oprichten van netwerken van niet-gouvernementele organisaties (NGO's) over heel Europa en de bevordering van de samenwerking tussen NGO's en overheden. Daarnaast gaat het om maatregelen die de doelgroepen beschermen en geweld tegen leden van deze groepen voorkomen. Ook hoort het uitvoeren van onderzoek tot het programma. Er kan bijvoorbeeld onderzoek worden gedaan naar geweldsoorzaken, naar preventie, naar hulp aan en herintegratie van risicogroepen. De uitwisseling van deugdelijke methodes en de informatie daarover zijn ook onderdeel van het pakket maatregelen, net als campagnes om het brede publiek, de slachtoffers, de risicogroepen en hun verzorgers met het onderwerp vertrouwd te maken.
Aan het DAPHNE I-programma kon ook al worden deelgenomen door de Midden- en Oost-Europese landen, Cyprus, Malta, Turkije en de landen die deel uitmaken van de Europese Vrijhandelsassociatie en de Europese Economische Ruimte. Daarbij waren meerjarenprogramma's mogelijk. Amendement 11 beoogt DAPHNE ook met andere samenwerkingsprogramma's te verbinden en landen buiten de Europese Unie in de ervaring met deze programma's te laten delen. Samen met deze projecten geldt het DAPHNE-programma in Europa en ver daarbuiten nu al als lichtend voorbeeld en als belangrijk instrument om het geweld te bestrijden. Regionale initiatieven gekoppeld aan internationale concepten hebben tot vooruitgang geleid. Zo bevat de Duitse wet tot bescherming tegen geweld duidelijke kenmerken die te herleiden zijn uit Europese ervaringen. Ook wil ik het Oostenrijkse recht noemen waarin geweldplegers uit de gezinssituatie worden verwijderd.
Het budget van DAPHNE I maakte de financiering van 140 projecten mogelijk. In 2001 lag het zwaartepunt van de 35 uitgekozen projecten op vrouwenbesnijdenis, waarbij ook werd samengewerkt met landen buiten de Europese Unie, en de seksuele uitbuiting van kinderen door pedofilie. Wel moet duidelijk worden gezegd dat bij deze projecten de laatste twee jaar 662 voorstellen werden ingediend die eigenlijk een budget van 65 miljoen euro vereist zouden hebben. De stroom van aanvragen laat zien dat hier duidelijk meer geld beschikbaar moet komen, want slechts 13 procent van alle aangevraagde projecten kon worden gefinancierd. We kunnen dus niet anders dan concluderen dat de middelen voor DAPHNE II tot 65 miljoen euro moeten worden verhoogd. Daarom heeft mijn fractie, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, een amendement hiertoe gesteund.
Wil nu de waardering voor DAPHNE I - die buiten kijf staat - niet verdwijnen, dan moet hier een politieke prioriteit van worden gemaakt. De reactie van de Commissie rechten van de vrouw was in dit verband een beetje timide. In strijd met het voorstel van mijn fractie hebben we het bedrag van 50 miljoen euro geopperd. Ik heb daarom het nieuwe amendement voorgelegd en vraag u het te steunen.
Volgens amendement 39 moet er een helpdesk worden opgezet. Daarmee kunnen juist in de nieuwe landen de vrouwenorganisaties geholpen worden die nog weinig ervaring met Europese programma's hebben. We willen dat het Europees Jaar tegen Geweld op basis van de ervaringen met DAPHNE een duidelijk signaal afgeeft. Dit Europees Jaar tegen Geweld zou al in 2006 kunnen worden gerealiseerd. Ik weet dat er in de Begrotingscommissie tegenstand bestaat tegen een aanzienlijke verhoging van het budget, maar als we willen dat het DAPHNE-programma, dat berust op de gezondheidsartikelen in de Verdragen, niet genegeerd wordt en niet als een spelletje wordt afgedaan - zoals voetbal, dat de Commissaris als voorbeeld noemde -, omdat een eigen wettelijke basis ervoor ontbreekt, en als we de geweldsbestrijding serieus willen nemen, dan moeten wij politieke moed tonen en meer geld beschikbaar stellen.

Jensen (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, het advies van de Begrotingscommissie gaat voornamelijk over een aantal technische aspecten en uiteraard zijn deze erg belangrijk: welk budget zullen wij uittrekken voor het programma ter voorkoming van geweld jegens kinderen, jongeren en vrouwen?
Zoals Lissy Gröner opmerkte, zijn een groot aantal aanvragen ingediend voor steun in het kader van het huidige DAPHNE-programma. Er waren veel meer kwalitatief hoogstaande projecten dan middelen. Het programma is op een correcte manier uitgevoerd en de middelen zijn efficiënt aangewend. Door de overweldigende belangstelling is een uitbreiding van het budget voor DAPHNE wenselijk. Dit budget zou zelfs meer moeten stijgen dan de normale begrotingstoename die in het kader van de uitbreiding gepland is.
Het is echter algemeen bekend dat de meerjarige begrotingen voor dit soort intern beleid een zeer beperkt plafond hebben. Er is niet veel extra geld beschikbaar en daarom heeft de Begrotingscommissie niet kunnen instemmen met een voorstel van 65 miljoen euro voor DAPHNE. Wij hebben dan ook voorgesteld het door de Commissie voorgestelde begrotingskader van 49,2 miljoen euro te handhaven. Ik stel vast dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen het in haar verslag over een begroting van 50 miljoen euro heeft, waarmee ze het voorstel van de Begrotingscommissie zeer dicht benadert en dat is naar mijn mening op begrotingsgebied verantwoord.
De Begrotingscommissie is ook zeer tevreden dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen haar goedkeuring heeft gehecht aan ons voorstel om de vastleggingskredieten voor DAPHNE II na 2006 te laten afhangen van een akkoord tussen de begrotingsautoriteiten. Wij kunnen immers pas definitief weten hoe de begroting voor DAPHNE II er na 2006 zal uitzien wanneer de volgende meerjarenplannen, de financiële vooruitzichten van de EU-begroting, zijn vastgesteld. Ons voorstel is op dat gebied niet nieuw.
Algemeen gezien kan de Begrotingscommissie het onderhavig verslag steunen, behalve het amendement dat een begrotingsstijging tot 65 miljoen euro beoogt.

Hedkvist Petersen (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik rapporteur Gröner bedanken voor haar geëngageerde werk.
In Europa bestaan er nog steeds misvattingen en onjuiste stereotypen over geweld tegen vrouwen en kinderen. Het probleem wordt te vaak beschouwd als een onfortuinlijk en natuurlijk onderdeel van het leven en dikwijls wordt de schuld op de slachtoffers afgeschoven, dat wil zeggen de vrouwen en kinderen. Dit geldt niet alleen voor geweld binnen het gezin, maar ook voor vrouwenhandel en structureel geweld tegen vrouwen. Dit moet bestreden worden. Veel vrouwen en kinderen lopen een groot risico slachtoffer te worden van geweld en mishandeling, en dat is iets wat ons allemaal aangaat. Wij hebben de plicht ons in te zetten voor een effectieve bestrijding van geweld in de Europese Unie.
Als rapporteur voor advies van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heb ik de bestrijding en preventie van alle vormen van geweld, zowel binnenshuis als elders, ten doel gesteld voor DAPHNE. Mijn parlementaire commissie staat hier achter en ik ben blij dat de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen met ons op één lijn zit. Ook ben ik blij dat ik opnieuw amendementen tegenkom die slachtoffers van mensenhandel en de situatie van straatkinderen behandelen.
Het DAPHNE-programma is één van de meest geslaagde projecten in de Europese Unie gebleken. Het is aangepast aan veel verschillende soorten geweldsproblematiek en problemen die niet altijd te voorzien zijn. DAPHNE heeft onder andere een project gefinancierd dat zich bezighoudt met het verminken van geslachtsorganen van vrouwen, iets wat bij de aanvang van het programma niet een speciaal veelbesproken probleem was.
Nu wordt DAPHNE verlengd met nog eens vijf jaar. Dat is een heel goede zaak en ik ben erg benieuwd naar wat de commissaris gaat zeggen. Dit is een belangrijke periode; de Unie wordt met tien nieuwe lidstaten uitgebreid, waarvoor de begroting verhoogd moet worden. Wij van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken hebben ons uitgesproken voor een bedrag van 65 miljoen euro. Wij denken dat wij dat nodig hebben en wij hopen dat een meerderheid van het Parlement ons voorstel aanneemt, zodat wij ook in de praktijk kunnen laten zien dat wij geweld tegen vrouwen en kinderen willen bestrijden.

Avilés Perea (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zoals hier al is gezegd, is dit programma het resultaat van de balans van DAPHNE I, dat bijzonder succesvol is gebleken. Dit nuttige, zeer goed uitgevoerde programma, dat uitermate bevredigende resultaten heeft opgeleverd, had slechts één nadeel: het schaarse budget. Wij beschikten slechts over 20 miljoen euro voor een periode van vier jaar, ofschoon wij op sommige momenten gebruik hebben kunnen maken van extra middelen, zodat wij wat meer projecten hebben kunnen financieren.
Dit programma is vooral gericht op preventie en bestrijding van huiselijk geweld op basis van preventieve maatregelen en voorlichtingscampagnes. Voorkoming van huiselijk geweld en slachtofferhulp zijn de hoofddoelstellingen.
Het is dus van wezenlijk belang dat de lidstaten hun acties coördineren, want ofschoon het hier in wezen om een privé-aangelegenheid of familieprobleem gaat, is dit verschijnsel tevens van invloed op de betrekkingen tussen de verschillende landen. Uitbuiting van vrouwen en kinderen door internationaal georganiseerde maffiabendes is immers een probleem dat ons allen aangaat.
Zoals ook in het tussentijdse verslag van het voorgaande programma wordt onderstreept, spelen de media een belangrijke rol. Met name de aard van de berichtgeving en de manier waarop de gevallen van huiselijk geweld die zich in de samenleving voordoen worden overgebracht, zijn doorslaggevend. Ook de wijze waarop dit verschijnsel behandeld wordt in televisieprogramma's, films en reclamespots is bepalend. Al deze aspecten verdienen bijzondere aandacht omdat zij bijdragen aan de bewustmaking van de samenleving en van invloed zijn op de manier waarop dit betreurenswaardige probleem wordt benaderd.
Verder is het van wezenlijk belang dat de acties van niet-gouvernementele organisaties ondersteund worden door de overheidsinstellingen, met name op lokaal niveau, waar voor deze instellingen een belangrijke rol is weggelegd. Ofschoon hierop reeds in het voorgaande programma werd aangedrongen, liet deze deelname tot dusver sterk te wensen over. Hopelijk komt daarin vanaf nu verandering.
Een ander belangrijk nieuw element is het recht de geweldpleger uit de gezinssituatie te verwijderen, een recht dat door sommige lidstaten - in hun hoedanigheid van bevoegde autoriteit - reeds in hun nationale wetgeving is opgenomen. In andere landen is deze procedure nog aan de gang. Wij hopen dat dit recht spoedig van toepassing zal zijn in de gehele Europese Unie. Het is immers van wezenlijk belang dat slachtoffers beschermd worden, zodat zij niet hoeven te vluchten of onder te duiken. Wij moeten ervoor zorgen dat zij voldoende bescherming genieten en dat de dader op een afstand wordt gehouden, zodat de slachtoffers hun thuis en hun vertrouwde omgeving niet hoeven te verlaten.
In het DAPHNE II-programma wordt rekening gehouden met een reeks belangrijke suggesties en met de ervaring die wij in het kader van het DAPHNE I-programma hebben opgedaan. Daarom zal de Fractie van de Europese Volkspartij dit initiatief steunen, waarbij we op punten zullen verzoeken om een stemming in onderdelen.
Het spreekt vanzelf dat het budget ons voor het grootste probleem stelt. Desondanks gaan wij akkoord met het voorstel om de totale toewijzing voor het programma vast te stellen op vijftig miljoen euro, te verdelen over een periode van vijf jaar, zoals de Fractie van de Europese Volkspartij in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft gesuggereerd. Dit standpunt is gebaseerd op de vaststelling dat er in het kader van de financiële vooruitzichten en met het oog op de uitbreiding niet meer middelen voor dit programma kunnen worden vrijgemaakt. Bovendien wilden wij vermijden dat er een bemiddelingsprocedure zou worden ingeleid. Wij zullen dan ook alles in het werk stellen om ervoor te zorgen dat het voorstel nog voor eind dit jaar kan worden aangenomen, zodat het DAPHNE-programma in zijn huidige vorm kan worden voortgezet.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en kinderen is een dwingende prioriteit voor de commissie die ik voorzit. Wij willen dit punt hoog op de agenda van de Europese Unie krijgen.
De Commissie rechten van de vrouw heeft meteen na de conferentie van Peking enorme inspanningen geleverd in de strijd tegen geweld. Dat heeft geleid tot de goedkeuring van het programma DAPHNE. Vandaag bespreken we het verlengen van dat programma tot 2008.
Onze commissie en haar rapporteur, mevrouw Gröner, verwelkomen de goedkeuring van de tweede fase van het programma DAPHNE tot 2008 en de extra begrotingsmiddelen. Geweld tegen vrouwen en kinderen is zoals bekend een wijdverbreid verschijnsel. Ik wil het echter vooral hebben over een incident dat zich in de zomer heeft voorgedaan en dat veel aandacht heeft gekregen in de internationale pers omdat de dochter van de bekende Franse regisseur Jean-Louis Trintignant er bij betrokken was. Iedereen weet dat Marie Trintignant is doodgeslagen door haar Franse partner en muzikant Bertrand Cantat. Duizenden vrouwen in de Europese Unie hebben dagelijks te maken met geweld, elke dag worden duizenden vrouwen en kinderen vernederd of zelfs gedood door mannen zoals de geachte heer Cantat. De VN geeft toe dat partnergeweld meer vrouwen doodt dan kanker. Met de sterke migratiebewegingen van de afgelopen jaren zijn duizenden vrouwen en kinderen in Europa bovendien slachtoffer geworden van een nieuwe vorm van slavernij, namelijk mensenhandel voor economische en seksuele exploitatie.
Fundamentele mensenrechten en vrijheden, alles wat een mensenleven zijn waarde verleent, worden hierdoor op grove wijze met voeten getreden. Daarom denkt mijn fractie dat de begroting gezien de omvang en de recente toename van het probleem in voldoende kredieten moet voorzien, want het programma vormt de enige financieringsbron voor wie zich met het probleem inlaat. Tijdens de vorige periode kon het programma wegens geldgebrek niet op kruissnelheid komen. Er kon niet worden voldaan aan de toegenomen eisen, zoals mevrouw Avilés Perea eerder al heeft gezegd. U weet bovendien dat onze commissie geprobeerd heeft de leden van de Conventie warm te maken voor een stevige rechtsgrondslag in de strijd tegen geweld, maar jammer genoeg hebben wij voor dovemansoren gesproken.
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat onze rapporteur, mevrouw Gröner, onze eisen gedetailleerd heeft uiteengezet. Haar verslag is van uitzonderlijk goede kwaliteit.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er is slechts één detail in het hele verslag dat ik betreur, namelijk het begrip 'gedwongen prostitutie', dat in de motivering van amendement 1 gebruikt wordt. Het Parlement blijft stug vasthouden aan deze absurde indeling tussen vrijwillige en gedwongen prostitutie. Dat is het enige punt dat ik betreur, en ik hoop dat het de organisaties die zich bezighouden met de problematiek van de prostitutie op geen enkele wijze zal beïnvloeden.
Het vergelijken en evalueren van verschillende nationale wetgevingen vind ik een uitstekende zaak. In dit verband kan ik de Zweedse prostitutiewet en natuurlijk de Oostenrijkse wet noemen. De bepalingen in de Oostenrijkse wetgeving kun je vergelijken met het geval waarin iemand een restaurant binnenkomt en om zich heen begint te slaan. Deze persoon wordt er natuurlijk uitgezet, waarschijnlijk meegenomen door de politie en mag het restaurant nooit meer in. Zo zou iemand die zijn vrouw en kinderen thuis slaat daar ook niet meer welkom mogen zijn. Net als de restaurantbezoekers moeten vrouw en kinderen thuis kunnen blijven wonen en terug kunnen keren naar hun veilige plek, en de man niet.
Ook ben ik een groot voorstander van een voorlichtingscampagne voor onze juridische instanties. Het afgelopen half jaar is gebleken dat slachtoffers van verkrachting in Zweden, ondanks een intensief debat, buitengewoon kwetsend behandeld worden. Ik kan opnieuw de vergelijking maken met een man die midden in de nacht dronken over straat loopt in een Armanipak en met een Rolex om. Hem zal nooit gevraagd worden wat hij op dat tijdstip buiten deed of waarom hij dronken was. Ook zou niemand ooit beweren dat hij misdaad uitlokt. Deze dingen overkomen slachtoffers van verkrachting echter wel.
Tot slot wil ik opnieuw de begrotingskwestie aankaarten, die al door iedereen is besproken. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen wordt af en toe beschuldigd van naïviteit en gezien als een luis in de pels als het gaat om begrotingskwesties, maar dat is onze taak hier ook. Wij hebben het niet alleen over de uitbreiding van de Unie, maar ook over de taken van het DAPHNE-programma.

Sörensen (Verts/ALE).
Voorzitter, Commissaris, collega's, in de eerste plaats wil ik collega Lissy Gröner bedanken voor het geleverde werk en haar inzet. We kunnen zeer blij zijn met het voorliggende verslag. Het opmerkelijkst van het vorige DAPHNE-programma is waarschijnlijk wel het enorme succes dat het heeft gekend. De vraag naar projecten was achtmaal hoger dan wat het budget toeliet, hetgeen een duidelijk beeld geeft van de behoefte aan steun voor het werk dat hieronder valt. De voorgestelde verhoging van het budget, die door de Commissie gelijke kansen en rechten van de vrouw is goedgekeurd, is dus zeker noodzakelijk.
Hier kunnen we duidelijk stellen dat we ons niet zozeer moeten afvragen hoeveel het programma de Gemeenschap kost, maar hoeveel het oplevert. Het DAPHNE-programma is een zeer belangrijk uithangbord geworden voor de meerwaarde die de Europese Unie kan bieden. Bovendien vormt het niet enkel een ondersteuning, maar ook de belangrijkste stimulans op het gebied van gelijke kansen en de strijd tegen geweld tegen kinderen, jonge mensen en vrouwen. Daarom is het zo belangrijk op te merken dat de complexiteit van de projectaanvragen een enorme drempel blijkt te zijn. Dit riskeert een aantal ongelijkheden te veroorzaken, zeker voor derde landen, maar ook voor de nieuwe lidstaten. Om dit te verhelpen zou het mogelijk moeten zijn , zelfs eenvoudig om een helpdesk of een steunpunt op te zetten, dat de aanvraagprocedure kan begeleiden, zoals ook nu in het verslag wordt voorgesteld. Dit zal ook bijdragen tot een betere kwaliteit van de ingediende projecten.
Dat een aantal projecten misschien minder goed werd opgesteld, heeft ongetwijfeld ook te maken met de nogal beperkte informatieverstrekking. Het verslag van het Parlement stelt daarom bovendien voor een think-tank te organiseren - Lissy Gröner heeft er ook reeds over gesproken. Die think-tank zou suggesties kunnen doen voor mogelijke projecten , waardoor ook het stellen van prioriteiten bij de selectie van projecten zou worden vergemakkelijkt. Het is precies daarom dat het wel degelijk nodig is om het verslag een aantal bijzonder kwetsbare groepen en situaties uitdrukkelijk te vermelden.

Hermange (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ieder jaar worden er inderdaad talloze kinderen en vrouwen geslagen. Frankrijk werd afgelopen zomer geconfronteerd met het drama Trintignant, drama's die overigens aan de orde van de dag zijn. Onlangs stond er een kort bericht in de krant van een huisvader die zijn beide kinderen van twee en drie jaar met messteken om het leven had gebracht. Daar krijgt een mens koude rillingen van. Het programma DAPHNE II is dus van het grootste belang. Ik wil in dat verband opmerken, mijnheer de Voorzitter, dat het jammer is dat de Conferentie van voorzitters heeft besloten belangrijke debatten over gehandicapten en geweld tegen kinderen op zo'n laat tijdstip te laten houden. Het zijn onderwerpen van groot belang die de volle aandacht verdienen van alle leden van het Parlement.
Niemand zou het belang van DAPHNE II willen bestrijden. Het programma krijgt momenteel in brede kringen erkenning als een belangrijk instrument in de strijd tegen geweld en het staat ook model voor goede praktijken in Europa. Toch schijnt het betreffende programma oorspronkelijk te zijn opgezet om een Europese meerwaarde te geven aan maatregelen die landelijk op touw zijn gezet. Gebleken is echter dat slechts 13 procent van de projecten die in aanmerking kwamen voor DAPHNE I, dat eind dit jaar afloopt, geselecteerd kon worden. Dat komt door het grote aantal projecten dat in het kader van de geweldbestrijding is voorgesteld. Het lijkt mij om die reden noodzakelijk, mijnheer de commissaris, dat er in de toekomst beter wordt gekeken naar de categorie mensen die erbij betrokken zijn. In dit verband kan het soms nodig zijn meer openheid en flexibiliteit te betrachten. Dat alle soorten geweld binnen de werkingssfeer van deze tekst zouden moeten vallen is logisch, met name als het gaat om de meest kwetsbare personen. Vandaag gaat het over kinderen, morgen misschien over ouderen of gehandicapten die ook lijden onder geweld dat wij niet zien.
De ingediende amendementen vragen onze aandacht voor het belang van preventie, bewustwording van de mensen en verder voor de noodzaak van het opzetten van nauwkeurige statistieken om na te kunnen gaan hoezeer geweld is verbreid. Ik hoef niet te herhalen wat mijn collega's reeds naar voren hebben gebracht over de noodzaak om hiervoor een fors bedrag uit te trekken. Ik onderschrijf tevens amendement 39 van mijn collega, mevrouw Lulling, die ons wijst op de noodzaak een ondersteunende dienst op te richten om de NGO's van de nieuwe lidstaten bij te staan bij het opzetten van hun eigen projecten, gezien het feit dat zij voorheen niet hebben kunnen profiteren van de betreffende communautaire financiering.

Valenciano Martínez-Orozco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de vaststelling van een tweede fase van het DAPHNE-programma waarmee de voortzetting van de projecten van het DAPHNE I-programma kan worden gewaarborgd, is ongetwijfeld een uitstekende gelegenheid om nogmaals van gedachten te wisselen over de instrumenten die tot onze beschikking staan om geweld tegen vrouwen en kinderen te bestrijden.
Dit is zeer zeker een van de ernstigste problemen van de huidige samenleving, niet alleen in minder ontwikkelde landen maar ook in de lidstaten van de Europese Unie, die de democratie en de rechtsstaat hoog in hun vaandel dragen. Wij zouden ons echter kunnen afvragen of een rechtsstaat die er niet in slaagt zijn vrouwelijke burgers te beschermen die naam wel waardig is.
Seksueel geweld treft ons allen, mannen en vrouwen, rijke landen met een vrij egalitaire samenleving, waarin vrouwen een actief en onafhankelijk leven leiden. Dit verschijnsel doet zich niet uitsluitend buiten onze grenzen voor. Het lijkt erop dat seksueel geweld diepe wortels heeft en zich vastbijt in de positie die mannen en vrouwen innemen in de wereld.
De Europese Unie - en in concreto dit Parlement - moet duidelijk laten verstaan dat zij zich ten volle zal inzetten voor de bestrijding van deze vorm van geweld die honderden vrouwen de dood injaagt en duizenden anderen tot slachtoffer maakt van een onrechtvaardig en vermijdbaar lijden.
Ofschoon het DAPHNE-programma bij de bestrijding van deze vorm van geweld een essentiële rol heeft gespeeld, schoot het budget ernstig tekort.
In 2004 wordt de Europese Unie uitgebreid met 25 nieuwe lidstaten. De rechten van de vrouwen en meisjes van die toetredende landen worden onvoldoende beschermd. Bovendien zijn zij vaak het slachtoffer van mensenhandel en seksuele uitbuiting, om nog maar te zwijgen van het huiselijk geweld dat zij te verduren hebben.
Het oorspronkelijke budget is volkomen ontoereikend. Iedereen heeft dat erkend. Het is dan ook van wezenlijk belang dat het Parlement aan de burgers een duidelijk signaal afgeeft. Daarom is het wenselijk dat het budget wordt opgetrokken tot 65 miljoen euro, zoals de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten voorstelt.
Uit de tussentijdse evaluatie van het DAPHNE-programma is gebleken dat het programma tot elke prijs moet worden voortgezet. Het is een van die kleine bijdragen waarmee de instellingen van de Unie een eind trachten te maken aan het lijden, de uitbuiting en het misbruik waarvan vele vrouwen en kinderen binnen onze grenzen het slachtoffer zijn.
Het verslag van mevrouw Gröner en het werk van de Commissie verdienen uiteraard een woord van lof, maar bovenal wens ik de diverse vrouwenorganisaties te feliciteren die zich dag in, dag uit inzetten voor de totstandkoming van een andere wereld.

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dankzij de Europese Unie en de Europese instellingen, de Commissie, het Parlement en de Raad is het gelukt een programma op te zetten gericht op de aanpak van geweld tegen vrouwen en dat is een felicitatie waard. Waarom is dit een prestatie? Omdat wij maar al te goed weten dat de situatie in onze eigen landen niet eenvoudig is. Waarop ik wil ingaan is het feit dat het niet eenvoudig is om geweld tegen vrouwen te bestrijden, omdat het een institutioneel probleem is, zoals de rapporteur, mevrouw Gröner, zojuist heeft opgemerkt. Daarvoor ontbreekt inderdaad een juridische grondslag. De juridische grondslag in het kader van de gezondheid is niet in overeenstemming met het sociale project dat voor de geweldbestrijding op het spel staat. Daar laat ik het voor vandaag bij. Ik ben het overigens eens met alles wat naar aanleiding van het budget is opgemerkt. Ik ben het ook eens met wat is gezegd over het feit dat zaken van een dergelijk belang zo laat worden behandeld.
In Frankrijk is onlangs een onderzoek gepubliceerd over geweld tegen vrouwen. Ik wil daar kort bij stilstaan omdat ik weet dat een van de grote problemen in elk van onze lidstaten is, om mensen te laten inzien dat hier sprake is van geweld dat bestreden moet worden. Het is al moeilijk genoeg om erkenning te krijgen voor het feit dat dit geweld domweg bestaat. Dit onderzoek onthult een erg simpel feit: er is bij verschillende vormen van geweld sprake van een continuüm. In de diverse verslagen over het DAPHNE-programma is dit al naar voren gebracht, maar we moeten beseffen dat het moeilijk is om dit punt uit te leggen in onze landen.
Er is sprake van een continuüm variërend van geweld in de huiselijke sfeer tot geweld in de publieke ruimte. In discussies in de media waar ik bij betrokken ben, wordt het bestaan van dit continuüm in twijfel getrokken, al is het er wel degelijk. Door de discussie over de tragische dood van Marie Trintignant, afgelopen zomer, kan dit concept overigens worden versterkt of afgezwakt.
Mijn eerste punt is dus dat we uitleg, bevestiging, erkenning en nadruk moeten geven aan het feit dat ernstig geweld en minder ernstig geweld deel uitmaken van één en hetzelfde verschijnsel waarvan vrouwen en kinderen de dupe zijn.
Er woedt in Frankrijk, en ik neem aan ook in andere landen, een mediadebat over dit onderwerp dat een tweede probleem aan het licht heeft gebracht. Zo spreken sommige individuen, waaronder vrouwen, van het bestaan van een soort van slachtoffermentaliteit onder vrouwen die geneigd zouden zijn hun status van slachtoffer te overdrijven, en van de noodzaak dat mensen een evenwichtiger beeld krijgen van de schade en het geweld dat vrouwen of andere slachtoffers ondervinden.
We moeten echter zien te vermijden dat er een verwarrende beeldvorming ontstaat waarin de realiteit ondergeschikt raakt aan het idee of de voorstelling van het liefdes- en seksleven van mensen in relatie tot het uiten van passie. Ik denk dan ook dat we voor een serieuze uitdaging staan. We moeten duidelijk zeggen dat het niet om een zogenaamde slachtoffermentaliteit gaat, maar om het geweld dat week in, week uit in elk land mensen het leven kost.
Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, alle leden van onze commissie, ikzelf incluis, zijn erg blij met het huidige debat over het met vijf jaar verlengen van het programma DAPHNE in een uitgebreide Europese Unie. Hoewel de strijd tegen geweld een plicht en bevoegdheid van de lidstaten is, bewijzen de ervaringen met DAPHNE I hoe funest geweld is voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van mensen en het hele maatschappelijke weefsel.
Met DAPHNE II willen we het publiek uitgebreider en stelselmatiger informeren over het probleem. Zo willen we een beter inzicht verwerven in de oorzaken, willen we manieren vinden om het probleem aan te pakken en we willen vooral een beter contact met de doelgroepen en betrokkenen. In dat verband zijn de resultaten van het onderzoek, waarnaar mevrouw Fraisse heeft verwezen, erg interessant. Met haar wetenschappelijke ervaring heeft zij ons overtuigd van een systematischer onderzoeksaanpak, want vaak financieren we stereotiepe activiteiten die geen enkele meerwaarde bieden.
Ik ben het eens met het voorstel van de Europese Commissie betreffende de omvang van de financiering van het programma, door mijn fractie wel afgerond op vijftig miljoen euro. Volgens ons is er echter geen gebrek aan geld, maar laten de activiteiten vaak te wensen over en bereiken zij niet de juiste doelgroepen. Het ontbreekt volgens ons ook aan een geschikte rechtsgrond. Er is genoeg geld, als het maar goed wordt gebruikt.
In de tweede fase van DAPHNE moet de inmiddels opgedane ervaring ons helpen om doelmatiger en betere activiteiten op te zetten, die de nationale maatregelen aanvullen en die sporen met nationale doelstellingen. Mijn fractie vindt ook dat het programma zich moet beperken tot de Europese Unie en dus niet mag worden uitgebreid tot buurlanden.
We hebben te maken met vele, grote problemen. Geweld is een internationaal verschijnsel en we beseffen heel goed dat er maatregelen tegen geweld nodig zijn in landen waarmee we associatieovereenkomsten en andere vormen van handelsakkoorden hebben afgesloten. Maar die maatregelen horen volgens ons voort te vloeien uit andere specifieke beleidsregelingen.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, zoals mijn collega reeds heeft gezegd: geweld is dodelijk. Geen enkele vrouw en geen enkel kind, waar ook ter wereld, is veilig tegenover dat geweld. Er is sprake van lichamelijk en psychisch geweld, geweld in de thuissituatie of in de publieke ruimte. Dat geweld eist jaarlijks 1,5 miljoen slachtoffers.
DAPHNE is een lichtend voorbeeld van een programma gericht op het bestrijden van de oorzaken van geweld jegens de meest kwetsbare groep mensen: vrouwen en kinderen. Het programma is in de praktijk vooral gericht op preventie, bestrijding van geweld en steun aan slachtoffers. Het groeiend aantal projecten en het geweldige succes van de eerste fase van het programma bewijzen dat DAPHNE een goed instrument is en dat de gebieden die het bestrijkt van vitaal belang zijn voor de mensen in Europa. De toename van het aantal projecten, de verwachtingen van de NGO's en de uitbreiding van de Europese Unie zijn belangrijke zaken die moeten worden meegenomen en waaruit duidelijk valt af te lezen dat het toegekende budget voor het programma omhoog moet.
Gebleken is dat het geplande budget slechts toereikend was voor de financiering van dertien procent van de projecten. Voor een daadkrachtig en efficiënt beleid moet het budget omhoog. Als dat niet gebeurt, maakt Europa zich volgens mij schuldig aan het niet helpen van mensen die in gevaar verkeren. Met een verhoogd budget maakt de Europese Unie duidelijk dat zij zich wil inzetten voor dit probleem en dat zal haar tot eer strekken.
Verder moet er bij onderzoek en studie onderscheid worden gemaakt tussen geslacht en leeftijd; dat is praktischer. De strijd tegen geweld, in welke vorm dan ook, kan niet beperkt blijven tot één programma met de titel DAPHNE, maar moet volledig deel gaan uitmaken van een EU-beleid dat ervoor zorgt dat alle burgers in alle lidstaten worden gerespecteerd in hun waardigheid.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik hoef hier niet te vertellen dat geweld tegen vrouwen en kinderen nog steeds veel lijden veroorzaakt in onze samenleving. Daarom moeten er dringend maatregelen worden genomen om deze situatie te wijzigen. Vanwege de budgettaire beperkingen kon helaas slechts 13 procent van de in het kader van DAPHNE I ingediende projecten worden aanvaard, tot ontgoocheling van de organisaties die actief zijn in de bestrijding van geweld. Zowat alle landen van de Europese Unie hebben met dit probleem te maken gekregen.
Daarom kan ik mij vinden in het voorstel van de rapporteur om het budget voor de tweede fase van het programma op te trekken tot 65 miljoen euro, te verdelen over vijf jaar, en betreur ik het ten zeerste dat de Commissie weigert dit voorstel te steunen en te onderschrijven. Goede voorstellen en goede intenties alleen volstaan niet. Het is van essentieel belang dat wij concrete maatregelen nemen die verder reiken dan dit actieprogramma, want dat is op zich ontoereikend, ook als er voor de strijd tegen het geweld meer middelen worden vrijgemaakt. Wij moeten prioritaire aandacht besteden aan acties ter bevordering van sociale integratie en investeren in onderwijs in de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen. Bovendien moeten de middelen, instrumenten en wetgevingsmaatregelen worden versterkt die bijdragen aan de bevordering van de sociale integratie van de slachtoffers, de situatie waarin verkrachters uit het huis worden gezet en de totstandkoming van een nieuwe mentaliteit waarin de eerbiediging van de waardigheid van vrouwen en kinderen centraal staat.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, helaas wordt in alle landen van de Europese Unie fysiek, seksueel of psychisch geweld gepleegd tegen kinderen, jongeren en vrouwen. De statistieken van de lidstaten bevatten zeer hoge en in sommige gevallen zelfs ronduit beangstigende cijfers. Wij zijn het er allen over eens dat geweld met klem moet worden veroordeeld: behalve dat zij een inbreuk vormen op de fundamentele mensenrechten, hebben uitingen van geweld ook ernstige gevolgen voor de gehele samenleving en staan zij de gelijkheid van mannen en vrouwen in de weg.
Het DAPHNE I-programma, dat in het leven werd geroepen om deze misstand te bestrijden, via zowel preventieve en repressieve maatregelen als slachtofferhulp, is bijzonder succesvol gebleken, hetgeen bewijst dat er op dit vlak een enorme leemte bestond. De tweede fase van het programma moet ons in de gelegenheid stellen een groter aantal projecten ter bestrijding van geweld tot ontwikkeling te brengen, uiteraard met inachtneming van de reële omstandigheden die eigen zijn aan een Europa van 25 lidstaten.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om de rapporteur te feliciteren met haar uitstekende verslag en haar talloze suggesties, die in de tweede fase van het programma zeker aan bod moeten komen. Ik denk met name aan het voorstel om filters te creëren die de overdracht van kinderpornografisch materiaal via Internet moeten verhinderen, de herintegratie van straatkinderen en de oprichting van een Europese databank voor vermiste personen.
Verder ben ik van oordeel dat het budget van dit programma substantieel moet worden verhoogd als wij althans gevolg willen geven aan de voorgestelde projecten. Wij moeten echter pragmatisch en realistisch zijn: het hoofddoel is de voortzetting van het programma. Wij mogen geen tijd verliezen met langdurige onderhandelingen in het kader van de bemiddelingsprocedure. De toewijzing van 50 miljoen euro waarmee de Commissie zich bereid heeft verklaard, volstaat om het DAPHNE II-programma in januari 2004 van start te laten gaan, ook in de nieuwe lidstaten.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, diegenen in dit Parlement die zich verzetten tegen het idee om het financieel kader voor het programma te verruimen wil ik vragen een zeer veelzeggend statistisch feit te overdenken. Tot en met augustus 2003 zijn er in Ierland 92 vrouwen vermoord in de afgelopen 92 maanden: gemiddeld sterft er in Ierland dus één vrouw per maand ten gevolge van zogenaamd huiselijk geweld. En dat is nog maar het topje van de ijsberg, aangezien er duizenden vrouwen, kinderen en jongeren zijn die voortdurend worden mishandeld. Wij behoren deze zaak hoog op te nemen.
Ik twijfel er niet aan dat diegenen die hier het woord hebben gevoerd deze zaak als ernstig beschouwen. Het is belangrijk dat we erkennen dat DAPHNE een van de succesvolste Europese projecten is geweest. Het heeft een echte verandering teweeggebracht in de levens van echte mensen in alle lidstaten. Er zijn mensen die hun leven te danken hebben aan dit programma.
Ik wil de afgevaardigden oproepen dit in hun achterhoofd te houden als zij morgen stemmen over dit vraagstuk in verband met het verruimen van het financieel kader. Ik kan me er niet bij neerleggen dat het onmogelijk is vijftien miljoen euro extra te vinden binnen de enorme begroting waar we binnenkort onze goedkeuring aan zullen hechten. Het geld is er wel; waar het aan ontbreekt is de wil ernaar op zoek te gaan.
Tot slot wil ik gezegd hebben dat deze kwestie iets anders is dan geweld tussen vreemden. Het gaat in dezen om geweld tussen mensen die op een bepaald moment in hun leven van elkaar moeten hebben gehouden. Het is een kwestie van macht en hoe die macht wordt misbruikt. We zullen dit op een serieuze manier moeten aanpakken als we tot de kern van dit probleem willen doordringen.

Martens (PPE-DE).
Voorzitter, Commissaris, collega's, we kennen allemaal het drama dat zich onlangs in Vilnius heeft vertrokken. Dit drama-Trintignant is geen uitzondering. Duizenden vrouwen ondergaan dagelijks hetzelfde lot. Een op de twee vermoorde vrouwen wordt omgebracht door haar gewelddadige partner, zo leert ons de British Crime Survey. Toch zijn huiselijk geweld, seksueel geweld, geweld tegen vrouwen en kinderen nog steeds een groot taboe. Dit taboe moet doorbroken worden. De politiek heeft daarbij een belangrijke taak. Gelukkig staat het thema al enige jaren op de Europese agenda en ook op de agenda van de lidstaten, maar er is nog veel te doen. Te veel vrouwen en kinderen zijn slachtoffer, het is al eerder gezegd. Lidstaten moeten nog meer aangespoord worden om daders aan te pakken en om mogelijke slachtoffers te beschermen. Geweld tegen vrouwen is een vorm van schending van mensenrechten en kan niet getolereerd worden. Bewustwording in deze moet toenemen en de wetgeving verdient aanpassing. Daarom is het goed dat het DAPHNE-programma bestaat. DAPHNE I was een groot succes. Vele organisaties, actief in de bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen, hebben hun weg naar DAPHNE gevonden en dankzij financiële ondersteuning goed werk kunnen doen. DAPHNE I had een budget van 20 miljoen euro, maar dat bleek te weinig. Slechts 13 procent van de verzoeken kon gehonoreerd worden. Niet omdat de aanvragen niet aan de eisen voldeden, niet omdat de organisaties de weg naar het DAPHNE-programma niet konden vinden. Er was gewoon te weinig geld. Vandaar het pleidooi voor een verhoging van het budget. Ook omdat met de uitbreiding meer landen zullen meedingen naar het budget. Inmiddels is overeenstemming bereikt over een bedrag van 50 miljoen. Natuurlijk is het niet genoeg om alles te kunnen doen wat gedaan zou moeten worden. Maar ik denk dat het op dit moment het best haalbare is. Het nieuwe voorstel om het budget te verhogen naar 65 miljoen is mooi, maar mijns inziens niet realistisch. We riskeren een overlegprocedure en zetten de voortgang van de huidige activiteiten op het spel. Zo een extra verhoging van het budget staat een soepele overgang van DAPHNE I naar DAPHNE II in de weg.
Tot slot, Voorzitter, ondersteun ik het pleidooi voor een Europees jaar tegen geweld. Het probleem is zo groot dat het meer aandacht verdient. Daarnaast hoop ik dat zo spoedig mogelijk gewerkt wordt aan een adequate rechtsgrondslag voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen en kinderen. Dank u wel, met name ook dank aan collega Gröner, die wij kennen als een buitengewoon geëngageerd collega. Ik dank haar voor al haar werk.

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank. Voor het DAPHNE-programma in de periode 1997-1999 was 13 miljoen euro beschikbaar en voor het DAPHNE-programma in de periode 2000-2003 20 miljoen. Voor DAPHNE II in de periode 2004-2008 zou volgens de Europese Volkspartij 50 miljoen euro voldoende moeten zijn. Maar mij gaat het niet om geld.
Het doet me deugd dat we een nieuwe doelgroep ontdekt hebben: de straatkinderen. Ik heb hun leed niet alleen in Nepal en India meegemaakt. Ik ken veel van hun wederwaardigheden in de toetredingslanden van de EU, maar ook bijvoorbeeld in de grote steden van Duitsland. Velen komen uit gezinnen waarin lichamelijk geweld en seksueel misbruik voorkomen. Sommigen denken alleen te kunnen overleven, als ze in bendes samen zijn. Met drugshandel, diefstal en kleine criminaliteit houden ze het hoofd boven water. Veel straatkinderen raken afgestompt door het dagelijkse fysieke en psychische geweld. DAPHNE moet de aandacht vestigen op geweld tegen meisjes en jongens, jongeren en vrouwen in zijn totaliteit, het ontstaan, de gevolgen en de bestrijding ervan. Ongetwijfeld zijn de lidstaten daarvoor zelf verantwoordelijk, maar de publieke middelen zijn schaars. Des te belangrijker is het dat op het Europese niveau een bijdrage wordt geleverd.
Het gaat om kennis over projecten. Welke waren succesvol? Hoe hebben slachtoffers het ondervonden geweld verwerkt en wat werd er uit de vele fouten geleerd? Dit zijn thema's voor seminars, conferenties en onderzoeken, maar deze moeten altijd in samenwerking met de nationale niet-gouvernementele organisaties en de zelfhulpgroepen worden georganiseerd. Sociale instellingen waarin op een positieve manier groepsvorming ontstaat, bieden goede hoop op verandering. Het gaat erom dat slachtoffers van geweld leren wat vriendschap is en dat ze solidariteit ontwikkelen. Bovendien moeten de doelgroepen worden gemotiveerd tot het halen van goede diploma's en moeten ze vaardigheden aanleren voor het uitoefenen van een beroep. Het is ook belangrijk dat geweldsslachtoffers een dak boven hun hoofd krijgen en dat er juridische hulp voor hen wordt geregeld. Het moet lukken door DAPHNE II de burgers wakker te schudden.
We hebben ten slotte de hulp van de media nodig. In plaats van geweld gewoon uit te zenden, of zelfs te verheerlijken, moeten ze geweld juist aan de kaak stellen. Als dit door middel van grensoverschrijdende, bevlogen campagnes lukt, dan zal door deze samenwerking een echte Europese meerwaarde ontstaan.

De Voorzitter.
Het is me duidelijk. De Commissie wil graag nog een keer het woord nemen. Ga uw gang, mijnheer de commissaris. Ik verzoek u echter een beetje op de tijd te letten. Volgens de Reglement mag u uiteraard zo lang spreken als u wilt, maar wellicht kunt u dat doen met een schuin oog naar de klok.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen dank ik mevrouw Lissy Gröner nogmaals voor haar uitstekende bijdrage aan dit debat. Mijn dank ook aan alle afgevaardigden die aan deze discussie hebben deelgenomen. Ik zal mij beperken tot drie punten: het eerste betreft de financiële middelen. Wij erkennen dat dit programma prioritaire aandacht verdient. Daarom hebben wij zelf voorgesteld het budget meer dan te verdubbelen in vergelijking met het DAPHNE I-programma. Wij zijn van oordeel dat 50 miljoen euro garanties biedt voor een correct en zorgvuldig beheer, ofschoon wij begrip kunnen opbrengen voor de uiteenlopende standpunten die hierover in het Parlement bestaan. Als er iets is dat ik als commissaris heb geleerd, dan is het wel dat ik in de begrotingsdebatten van het Europees Parlement op mijn tellen moet passen.
Ten tweede deel ik u mee dat het merendeel van de amendementen van het Parlement kan worden overgenomen. Ik wil echter uw aandacht vestigen op drie voorstellen waarmee ik niet akkoord kan gaan. Mijn eerste bedenking heeft betrekking op de formulering van artikel 2, waarin de doelstellingen van het programma worden vastgesteld. Ik ben voorstander van een ruime, open definitie die alle vormen van geweld en alle doelgroepen - vrouwen, jongeren en kinderen - in zich verenigt. Verder is er de kwestie van de straatkinderen. Dat is uiteraard een bijzonder belangrijk probleem dat niet voor niets als prioritair aandachtspunt is opgenomen in de acties voor 2003. Deze lijn moet ongetwijfeld in de komende jaren worden doorgezet. Het voorstel om een specifieke doelgroep te creëren lijkt mij echter ongepast. Die beslissing moet worden overgelaten aan het beheerscomité. Verder zij erop gewezen dat op dit moment 71 procent van het DAPHNE-comité uit vrouwen bestaat, hetgeen betekent dat de Commissie het algemeen besluit inzake de samenstelling van geraadpleegde comités en deskundigengroepen op dit gebied naar de letter heeft toegepast. Daarom acht ik een specifieke bepaling in die zin niet noodzakelijk, temeer daar het algemene plafond in dit concrete geval reeds overschreden is.
Wat amendement 35 betreft, vraag ik mij af of het wel zin heeft een 'denktank' op te richten waaraan niet-gouvernementele organisaties deelnemen. Zoals u weet, plegen wij nauw overleg met deze organisaties. Ik vrees echter dat de institutionalisering van deze gesprekken wel eens aanleiding zou kunnen geven tot belangenconflicten. Het risico bestaat dat niet-gouvernementele organisaties die deelnemen aan de 'denktank? moeilijkheden ondervinden om zich kandidaat te stellen voor steun uit het fonds, ofschoon zij in vele gevallen juist het meest in aanmerking komen voor die steun.
Ten slotte nog een laatste opmerking over het voorstel om een Europese databank te creëren. Die bestaat al, geachte afgevaardigden. De bedoelde databank maakt deel uit van het Schengen-informatiesysteem, waarin specifieke referenties vervat zijn die geactiveerd kunnen worden via het nationale Sirene-netwerk van al degenen die veroordeeld zijn of vervolgd worden wegens geweld tegen vrouwen en kinderen. Ik meen dat er geen enkel voordeel verbonden is aan de oprichting van een tweede databank. We moeten daarentegen de bestaande databank gebruiken. Ik kan u overigens bevestigen dat de Commissie de oprichting van een databank heeft gefinancierd die beheerd wordt door Interpol en speciaal bedoeld is om het politieonderzoek naar kinderpornografie en pedofilie te bevorderen. Laat ik eindigen met te zeggen dat ik vanwege het late uur de vijf minuten waarop ik recht heb niet volledig heb gebruikt.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, commissaris Vitorino. U staat in dit Huis bekend om uw discipline.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0268/2003) van mevrouw Izquierdo Rojo, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de landbouwrekeningen in de Gemeenschap [COM(2003) 50 - C5-0020/2003 - 2003/0023(COD)].

Izquierdo Rojo (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie, dat gebaseerd is op artikel 251 van het Verdrag, valt onder de medebeslissingsprocedure en heeft betrekking op de landbouwrekeningen. De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, waarvoor ik rapporteur ben, is verantwoordelijk voor het hoofdverslag.
Mijnheer de Voorzitter, Eurostat presenteert deze rekeningen sinds 1964. Zij worden uitgewerkt op basis van een gemeenschappelijke methodologie en een met de lidstaten gedeelde bevoegdheid. In de afgelopen 39 jaar is gebleken dat de landbouwrekeningen een essentiële rol spelen bij de controle op en de evaluatie van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De Commissie concludeert hieruit dat het moment is aangebroken om deze rekeningen te formaliseren en te voorzien van een toereikende rechtsgrondslag. Zij beroept zich daarvoor op de mogelijke verslechtering van de kwaliteit van de informatie ten gevolge van de begrotingsbeperkingen en het gebruik van de landbouwrekeningen met het oog op de uitbreiding. Mijnheer de commissaris, ik onderschrijf dit standpunt zonder enig voorbehoud, zoals ik ook in de voorgaande debatten heb laten blijken.
Mijn twijfels, die ik verwoord in mijn amendementen, hebben eerder met de landbouw zelf te maken, met name met de huidige hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. U weet maar al te goed dat de beoogde hervorming een ingrijpende verandering inhoudt. Het gaat om een fundamentele koerswijziging, niet alleen vanuit terminologisch oogpunt maar ook op inhoudelijk gebied.
De landbouwrekeningen zijn inderdaad van essentieel belang om de economische situatie van de sector te analyseren. Juist daarom - omdat zij een basisinstrument zijn en omdat zij garanties bieden voor de controle op en de evaluatie van het GLB - moeten zij een getrouwe weerspiegeling zijn van de reële landbouwsituatie waarop zij betrekking hebben. Immers, als het instrument dat wij gebruiken tekortschiet, zullen de rekeningen op de lange duur niet meer overeenstemmen met de werkelijkheid en verstoken blijven van de nodige transparantie. Mijnheer de commissaris, daarom acht ik het van wezenlijk belang dat de landbouwrekeningen geleidelijk worden aangepast en gemoderniseerd zodra de hervorming van het GLB van kracht wordt. Zij moeten worden afgestemd op de nieuwe waarden en de basiselementen van het nieuwe GLB zodat onze landbouwrekeningen na enkele maanden niet van de hand worden gedaan als volkomen achterhaald en onaangepast.
Mijnheer de commissaris, als mijn verzoek niet onmiddellijk kan worden ingewilligd, stel ik voor dat u nota neemt van mijn uiteenzetting en de bedoelde aanpassingen geleidelijk, maar wel zo spoedig mogelijk, ten uitvoer legt.

Solbes Mira
 Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Izquierdo, hartelijk dank voor uw uiteenzetting.
Met dit voorstel voor een verordening wil de Commissie garanderen dat de landbouwrekeningen binnen een redelijke termijn en met de nodige kwaliteit worden opgesteld voor alle 25 lidstaten van de Unie.
Zoals u terecht hebt gesignaleerd, moet het ingediende voorstel louter beschouwd worden als de consolidatie van een praktijk die sinds vele jaren gebezigd wordt, aangezien de Unie al jaren landbouwrekeningen opstelt op basis van een gentlemen's agreement tussen de lidstaten en Eurostat.
De verordening vormt dus zeker geen bijkomende last voor de lidstaten. Integendeel, doel is de voortzetting van de werkzaamheden te waarborgen en de uitbreiding ervan naar de nieuwe lidstaten van de Unie in goede banen te leiden.
Ik denk dat wij ons gelukkig mogen prijzen met de bijval die het voorstel voor een verordening heeft geoogst in dit Parlement, zowel in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling als commissie ten principale als in de debatten van de Economische en Monetaire Commissie.
Het Commissievoorstel is reeds goedgekeurd door het Speciaal Comité Landbouw van de Raad, met enkele aanpassingen in de formulering. Als het Europees Parlement het voorstel goedkeurt zonder amendementen, zal de verordening spoedig kunnen worden aangenomen, nog voor de uitbreiding, zodat wij aan de nieuwe lidstaten een solide rechtsgrondslag kunnen voorleggen voor de onafhankelijke landbouwrekeningen aan de hand waarvan het GLB wordt geëvalueerd.
De oproep tot het Parlement die ik zojuist heb verwoord, betekent niet dat ik onverschillig ben voor uw bezorgdheid. Als ik het goed heb, spitst die zich toe op drie concrete thema's. Ten eerste verlangt u een duidelijkere definitie van de methodologie; ten tweede, een duidelijkere definitie van de structuur van de rekeningen; en ten derde wenst u dat de waarden van de rekeningen worden uitgedrukt in euro.
Wat het eerste punt betreft, kan ik u zeggen dat het methodologieprobleem de nodige aandacht krijgt. In de verordening, zoals die door ons is opgesteld, wordt reeds voorgesteld en uitdrukkelijk onderstreept dat de methodologie die aan de rekeningen ten grondslag ligt, mag worden aangepast zoals u verlangt aan de diverse elementen van de hervorming van het GLB. Dit zal geschieden via een comitologieprocedure, zoals bepaald in de verordening.
Laat ik dan nu overgaan naar de tweede en wellicht belangrijkste kwestie die u hier hebt aangekaart. U vraagt zich af in hoeverre de huidige rekeningen een getrouwe weerspiegeling zijn van het nieuwe landbouwbeleid dat zal worden vastgesteld aan de hand van nieuwe criteria.
U hebt ongetwijfeld een reeks suggesties en concrete voorstellen voor nieuwe classificaties en nieuwe gegevens aangedragen die mijns inziens bijzonder nuttig zijn en zeker een plaats moeten krijgen in de toekomstige hervormingen en wijzigingen die hoe dan ook zullen plaatsvinden.
De Commissie vindt het echter niet wenselijk dat dit debat wordt geopend voordat de verordening is goedgekeurd aangezien de hele procedure hierdoor op de lange baan zou worden geschoven en de besluitvorming veel ingewikkelder zou worden. U kunt er evenwel van op aan dat wij bij de uitvoering van de toekomstige hervormingen rekening zullen houden met de opmerkingen van uw commissie en van uzelf. Uiteraard zal uw commentaar ook in aanmerking worden genomen om te waarborgen dat die veranderingen ook echt plaatsvinden.
Hiermee ben ik bij het laatste punt aangekomen: de euro. U vindt dat in bepaalde gevallen voor alle lidstaten de euro moet worden gebruikt in plaats van de door ons voorgestelde nationale munt. Uw oplossing stelt ons echter voor een vrij ernstig technisch probleem.
Dat geldt uiteraard niet voor de landen die de euro al hebben ingevoerd. Het probleem beperkt zich tot de lidstaten die dat nog niet hebben gedaan. Als wij a priori een wisselkoers zouden vaststellen op basis van de berekening van de statistieken, die hoofdzakelijk in de nationale munt worden uitgedrukt, zouden wij een louter theoretische koers hanteren die niet beantwoordt aan de werkelijkheid. Daarom achten wij het vanuit technisch oogpunt wenselijker dat de informatie wordt doorgegeven in de nationale munt. Zodra de periodes waarop de gegevens betrekking hebben verstreken zijn en de gemiddelde wisselkoers van de euro ten aanzien van de nationale munt bekend is, kunnen de rekeningen worden omgezet van de nationale munt in de euro.
Ik denk dat mijn commentaar inhaakt op uw bezorgdheid. Desalniettemin acht ik het van wezenlijk belang dat de verordening onverwijld wordt aangenomen, zodat er een begin kan worden gemaakt met de voorbereidende werkzaamheden in de toetredingslanden. Alleen op die manier zullen wij, vanaf het moment van toetreding, kunnen beschikken over vergelijkbare landbouwstatistieken van de best mogelijke kwaliteit.

Lulling (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, degenen die nu nog in de vergaderzaal aanwezig zijn hebben ongetwijfeld opgemerkt dat de motivering van mevrouw Izquierdo een reeks overwegingen bevat die als uitgangspunt hebben gediend voor de in de Landbouwcommissie ingediende amendementen. Hoewel wij sympathiek stonden tegenover deze overwegingen heeft de Landbouwcommissie, in grote meerderheid, mijn amendement voor de ontwerp-wetgevingsresolutie goedgekeurd. De bedoeling hiervan was om het voorstel van de commissie ongewijzigd over te nemen. Zij heeft daarmee het advies opgevolgd van de Economische en Monetaire Commissie, waarvan ik rapporteur voor advies ben.
De Economische en Monetaire Commissie had eenstemmig voorgesteld om het voorstel van de Commissie ongewijzigd over te nemen om de simpele reden dat het hier slechts gaat om het aanvaarden van een juridische grondslag voor de verrekening van de landbouwsubsidies en het tijd wordt dat die juridische grondslag er komt, anders wordt, na de uitbreiding, het voortbestaan van dit belangrijke instrument voor de uitwerking en de evaluatie van het GLB bedreigd.
De verrekening van de landbouwsubsidies wordt normaliter, zoals reeds gezegd, opgesteld door de lidstaten en aan Eurostat overgelegd volgens een op basis van een gentleman's agreement afgesproken gezamenlijke werkwijze. Het gaat op dit moment dus uitsluitend over het behoud van de continuïteit, het consolideren van een bestaand statistisch hulpmiddel. Als dit middel in de toekomst moet worden aangepast aan een hervormd GLB, dan gebeurt dat, zoals de commissaris zojuist heeft gezegd. Daarom moeten we niet langer wachten met het aannemen van deze verordening, want amendementen, hoe interessant ook, doen hier niet ter zake. In het kader van de inspraak moeten we op de eerste plaats zorgen voor de totstandkoming van deze juridische grondslag. De procedure kan, zodra dat nodig is, te zijner tijd worden aangepast in het licht van de hervorming van het GLB dat gelukkig nog niet van toepassing is, zoals zojuist door de commissaris werd opgemerkt. In haar motivering heeft onze rapporteur haar bezorgdheid geuit en de vertegenwoordigers van de Commissie, Eurostat en de Landbouwcommissie hebben haar ervan kunnen overtuigen dat ons akkoord van vandaag niet vooruitloopt op mogelijke nieuwe eisen inzake details, informatie of uiterste termijnen die noodzakelijk kunnen blijken.
Ik stel de collega's dus voor om tegen de door onze rapporteur ingediende amendementen te stemmen, die naar mijn idee tegen alle logica indruisen. Natuurlijk zullen wij tegen stemmen, voor de goede orde. Toch wil ik mevrouw Izquierdo vragen haar goede wil te tonen en deze amendementen in te trekken.
Maar gezien de huidige stand van zaken rond Eurostat ben ik zo vrij, mijnheer de commissaris, van deze gelegenheid gebruik te maken om nog eens te benadrukken dat Eurostat in het verleden uitstekend werk heeft verricht. Er is geen enkele reden om dit instituut in diskrediet te brengen door beschuldigingen die eraan voorbijgaan dat schuld eerst aangetoond dient te worden. Ik heb de indruk dat de Commissie in deze zaak overhaast te werk gaat en het werk van het personeel van Eurostat in de war dreigt te sturen. En dan heb ik het nog niet over de honderden mensen die hier part noch deel aan hebben en bedreigd worden met ontslag, nu de Commissie onverhoeds heeft besloten om de contracten en de betalingen aan bedrijven op te schorten die sinds jaar en dag voor Eurostat werken en zonder wie Eurostat niet had kunnen functioneren. Zonder de benodigde middelen had Eurostat ons niet het statistisch materiaal kunnen leveren waarom wij hebben gevraagd.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Andersen, Bonde en Sandbæk (EDD)
De Junibeweging heeft tegen de schrapping van artikel 4 gestemd, ook al betekent dit dat de Commissie als coördinatieorgaan optreedt voor overeenkomsten die de lidstaten afsluiten. Wij doen dit, omdat wij willen vermijden dat het Hof van Justitie gesloten overeenkomsten nietig verklaart.

