Sytuacja na Białorusi (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem debaty są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie sytuacji na Białorusi.
Jean-Pierre Jouyet
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Również ja chciałbym pogratulować moim przyjaciołom obecnym tutaj, w tej Izbie, z którymi się spotkałem. Wiem, że wszyscy są bardzo zaniepokojeni sytuacją na Białorusi, co zaznaczono w rezolucji, którą przyjęli państwo w maju oraz w trakcie naszej ostatniej wymiany poglądów w Komisji Spraw Zagranicznych, do której doszło 16 września, po spotkaniu Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych.
Ustaliliśmy wtedy, że Rada będzie uważnie monitorować wybory parlamentarne na Białorusi, które odbyły się 28 września. Wyniki nie są zachęcające. Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka oczywiście zauważyło kilka pozytywnych aspektów, ale przebieg wyborów nie był zgodny z wymogami OBWE w zakresie demokratycznych wyborów. Stwierdzamy, że żaden członek opozycji nie zdobył miejsca w parlamencie.
W deklaracji prezydencji opublikowanej 30 września przedstawiliśmy nasze obawy związane z obszarem demokracji i praw człowieka. Nadal wzywamy władze białoruskie do pełnej współpracy z Biurem Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka, w celu spełnienia międzynarodowych standardów demokratycznych.
Rada będzie kontynuować prace nad strategią dla Białorusi. Wśród państw członkowskich istnieje szeroki konsensus co to tego, że przedsiębrane środki muszą odzwierciedlać działania podjęte w lecie przez administrację, co zwłaszcza dotyczy uwolnienia ostatnich więźniów politycznych. Musimy również wziąć pod uwagę sytuację geopolityczną powstałą w wyniku konfliktu w Gruzji. Musimy zadbać o to, aby pozytywne sygnały, które ostatnio obserwujemy, takie jak pokojowa demonstracja opozycji po ogłoszeniu wyników wyborów, która odbyła się bez interwencji sił bezpieczeństwa, nadal były obecne. Musimy również zagwarantować dysydentom politycznym bezpieczeństwo i swobodę poruszania się.
Rada debatuje obecnie nad możliwością wznowienia kontaktów politycznych oraz zawieszenia sankcji wizowych. Byłoby to oczywiście wybiórcze, ale rozmowy są w toku. Białoruski Minister Spraw Zagranicznych, pan Martynow, został zaproszony do trojki podczas spotkania Rady, które ma się odbyć 13 października w Luksemburgu. Dokonamy oceny sytuacji wraz z nim. Będziemy mieli możliwość odnowienia naszego zaangażowania w postępy w obszarze demokracji i praw człowieka.
Nim zakończę, panie i panowie, chciałbym jeszcze raz pogratulować panu Protasiewiczowi oraz panom Milinkiewiczowi i Kazulinowi, którzy siedzą dziś w galerii, i zapewnić ich, że Unia Europejska pozostaje otwarta na stopniowe wznawianie kontaktów z Białorusią, pogłębienie stosunków z białoruską administracją i społeczeństwem, a także jest zaangażowana w ciągłą pomoc na rzecz społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi.
Charlie McCreevy
komisarz. - Pani przewodnicząca! Zabieram głos w tej debacie w imieniu mojej koleżanki Benity Ferrero-Waldner.
Sytuacja na Białorusi to stan ciągłych zmian, wobec którego potrzebna jest miarowa, strategiczna odpowiedź ze strony Unii Europejskiej. Obecnie stoimy przed złożoną rzeczywistością.
Po pierwsze jasne jest, iż nie byliśmy zadowoleni z wyników wyborów parlamentarnych z 28 września oraz sposobu, w jaki je przeprowadzono. Wybory nie spełniały standardów europejskich, ani naszych oczekiwań. Wszyscy się co do tego zgadzamy i nie będę się rozwodził nad tą sprawą.
Z drugiej strony osiągnięto pewne postępy przed wyborami, uwolniono więźniów politycznych, jak również, w związku z wyborami, Białoruś podjęła współpracę z OBWE/ODHIR i jej obserwatorami, zanim odbyły się wybory. Uwolnienie pozostałych więźniów politycznych zostało uznane za kluczowy krok nie tylko przez nas, ale również przez opozycję: ten ruch doprowadził do zmniejszenia się poziomu strachu wśród społeczeństwa obywatelskiego Białorusi, gdzie kara więzienia za poglądy polityczne nie jest już uważana za nieuchronną, mimo tego, że ryzyko takiej kary ryzyko nadal istnieje.
Jednakże, chociaż z zadowoleniem przyjmowaliśmy uwolnienie więźniów politycznych, nie zareagowaliśmy przy pomocy konkretnych, pozytywnych środków, kiedy zbliżały się wybory. Ale nie powinniśmy już dalej odsuwać w czasie naszej reakcji. Podobnie jak uwolnienie więźniów politycznych było decydującym gestem, nie można ignorować współpracy władz białoruskich z obserwatorami z OBWE, ani też nie zauważać umożliwienia wszystkim kandydatom dostępu - chociaż ograniczonego - do mediów. Te działania stanowią główne kroki we właściwym kierunku, w porównaniu z ostatnimi wyborami prezydenckimi w 2006 roku.
W jaki sposób możemy zadbać o to, by utrzymać i utrwalić ten pozytywny rozwój sytuacji? Jak możemy zapewnić, aby również w przyszłości nie było więźniów politycznych na Białorusi? Jak możemy zapewnić, aby OBWE/ODHIR kontynuowała współpracę z władzami Białorusi do czasu opublikowania ostatecznego sprawozdania na temat wyborów za dwa miesiące, a następnie później, po jego opublikowaniu? Co można zrobić, aby uniknąć zaostrzenia zasad obowiązujących wobec mediów oraz zwiększyć pewność prawną w działalności organizacji pozarządowych?
Jestem tutaj po to, aby wysłuchać poglądów Parlamentu.
Wierzymy, że wznowienie dialogu na szczeblu politycznym z władzami, bez pompy ale z uwzględnieniem rzeczywistości, to odpowiedź, której musimy dzisiaj udzielić Białorusi. Ważne jest, aby kontakty odbywały się na właściwym szczeblu, po to abyśmy zostali dobrze zrozumiani.
Chciałbym dodać, że, ogólnie rzecz biorąc, niezależnie od szczegółów naszej odpowiedzi, musimy trzymać się reguły "stopniowo i proporcjonalnie”. Należy kierować się tymi dwoma zasadami, udzielając odpowiedzi Białorusi i to one umożliwią nam pobudzanie rozwoju demokracji, o który nam wszystkim chodzi.
W międzyczasie Komisja udostępni całą swoją fachową wiedzę, aby pogłębić kontakty z administracją białoruską w sektorach, które stanowią przedmiot naszego wspólnego zainteresowania, takich jak energia, ochrona środowiska, cła i transport. Te kontakty są bardzo cenne, bowiem sprzyjają tworzeniu sieci kontaktów pomiędzy osobami i pomiędzy administracjami.
Równocześnie będziemy dalej wytrwale wspierać społeczeństwo obywatelskie, pomagać białoruskim organizacjom pozarządowym, propagować powstawanie niezależnej prasy oraz Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego na uchodźctwie w Wilnie. Obiecuję, że będziemy kontynuować nasze wysiłki i wzmocnimy nasze związki ze społeczeństwem obywatelskim.
Podsumowując, Białoruś, kraj leżący w sercu Europy i sąsiad trzech państw członkowskich Unii Europejskiej, stoi przed historycznym wyborem: albo wykona konieczne kroki w kierunku demokracji i prawdziwej niezależności, albo podda się stagnacji oraz rosnącemu uzależnieniu od jednego kraju.
Naszym pragnieniem nadal pozostaje przyjęcie Białorusi jako pełnoprawnego partnera do Europejskiej Polityki Sąsiedztwa oraz partnerstwa wschodniego w przyszłości. Dlatego zwracam się do państwa o poparcie, tak abyśmy mogli, w tym krytycznym dla stabilności naszego kontynentu momencie, ustalić właściwe podejście, które będzie stanowić zachętę dla Białorusi do poczynienia prawdziwych postępów na drodze w kierunku demokracji i poszanowania praw człowieka.
Charles Tannock
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani przewodnicząca! Kiedy partia urzędującego prezydenta zdobywa wszystkie miejsca w parlamencie, możemy zapewne uznać, że coś jest nie tak. Nawet Robertowi Mugabe w Zimbabwe nie udał się taki ruch, jaki wykonał prezydent Łukaszenko na Białorusi w zeszłym miesiącu.
Nie kwestionuję tu tego, że Łukaszenko cieszy się dużą popularnością w kraju dość dobrze izolowanym od rzeczywistości postsowieckiej. Ale sprawowana przez niego żelazną ręką władza zamieniła Białoruś w międzynarodowego pariasa.
Unia Europejska wcale nie cieszy się z tego, że na jej progu stoi ostatni europejski dyktator. Niemniej jednak, zawsze powinniśmy rzucać wyzwanie i równocześnie angażować się w kontakty z Białorusią. Dlatego uwolnienie więźniów politycznych, do którego ostatnio doszło, stanowi dla nas doskonałą okazję. Jeszcze nie wiadomo, czy zachowanie Łukaszenki stanowi krok w kierunku Zachodu, ale powinniśmy być gotowi, by w odpowiedzi na nie zastosować własne zachęty, które wyrażałyby nasze uznanie i byłyby odpowiednią nagrodą dla Białorusi.
Nie powinniśmy wykluczać możliwości, że Łukaszenko szantażuje Kreml, który do tej pory odgrywał kluczową rolę w utrzymaniu przez niego kontroli nad władzą polityczną. Jeżeli tak faktycznie jest, wówczas UE nie powinna obawiać się skorzystać z kija, jak również z marchewki, dlatego cieszę się na mającą wkrótce nastąpić wizytę Ministra Spraw Zagranicznych, pana Martinowa.
Białoruś może wiele zyskać na bliższych kontaktach z Unia Europejską, zwłaszcza w zakresie częściowego złagodzenia powszechnego ubóstwa będącego wynikiem stagnacji w gospodarce. Niemniej jednak pozostaje faktem, że Białoruś nadal nie jest członkiem Rady Europy. Ratyfikacja umowy o partnerstwie i współpracy z UE została zamrożona. Białoruś pozostaje krajem, w którym prawa człowieka są regularnie lekceważone, sprzeciw wobec polityki nie jest tolerowany, a wolna prasa pozostaje mrzonką.
Jak już zaczęliśmy pokazywać marchewkę, powinniśmy również upewnić się, że w drugiej ręce trzymamy kij. Niemniej, osobiście mam nadzieję, że jeśli Białoruś nie zjednoczy się z Rosją, jak chcieliby niektórzy decydenci z Kremla, pewnego dnia znajdzie się na przynależnym jej miejscu wśród europejskiej rodziny wolnych narodów.
Jan Marinus Wiersma
Pani przewodnicząca! Po pierwsze, również my jesteśmy niezadowoleni z wyników wyborów na Białorusi i zgadzamy się z wnioskami OBWE/ODHIR, że wybory nie spełniały europejskich standardów. Dlatego, nie ma żadnego powodu, aby teraz zmieniać politykę UE wobec Białorusi.
Zgadzamy się co do tego, że dobrze jest zastanowić się, czy możemy zainicjować nieformalny dialog z władzami Białorusi - co również zaproponowała prezydencja francuska - w sprawie możliwych dalszych działań. Te dalsze działania muszą być głównie inicjowane przez stronę białoruską. Jeżeli Białoruś jest przygotowana do prowadzenia dialogu z Unią Europejską w sprawie możliwości zwiększenia swobód swojego społeczeństwa oraz stworzenia wolnej przestrzeni, obejmującej opozycję, Unia Europejska będzie mogła podjąć ten dialog. Do tego czasu nie popieram zniesienia obecnie obowiązujących sankcji wobec wielu zajmujących eksponowane stanowiska osób z tego kraju, które mają zakaz wjazdu do UE. Pojawiło się wiele zachęcających przykładów w ciągu ostatnich kilku miesięcy - mówili już o nich w tej Izbie inni posłowie - które, faktycznie, dają powód do zastanowienia się, czy przy pomocy dialogu z tym krajem można osiągnąć postępy.
Po drugie, jeżeli Minister Spraw Zagranicznych Siergiej Martynow jest zaproszony na rozmowy do Luksemburga, proponuję, aby Rada skontaktowała się również z opozycją. Są tutaj obecni dwaj ważni przedstawiciele opozycji - pan Kazulin i pan Milinkiewicz. Dlaczego Rada nie zaprosiła ich również do udziału w rozmowach?
Podsumowując, jeżeli dojdzie do dialogu z Białorusią na temat możliwych reform, uważam, że istotne jest, aby zaangażować opozycję. Istnieje już precedens: jakieś siedem lat temu w samej Białorusi prowadzono nieoficjalny dialog, częściowo pod auspicjami Parlamentu Europejskiego, który nosił nazwę trojka parlamentarna w sprawie Białorusi. Można - jeżeli władze białoruskie byłyby na to gotowe - wznowić ten dialog w formie trojki, w skład której wejdzie Parlament Europejski, OBWE oraz Rada Europy. Mimo wszystko, niezależnie od tego co robimy w Europie, niezależnie od dyskusji, które się tu odbywają, w dialogu musi uczestniczyć opozycja.
Janusz Onyszkiewicz
w imieniu grupy ALDE. - Pani Przewodnicząca! Przebieg, a także ostateczny wynik wyborów na Białorusi, pokazują jasno, że choć Aleksander Łukaszenka sygnalizuje chęć rozwijania stosunków z Unią Europejską, to jednak wyobraża sobie, że dialog ma być podjęty i prowadzony na jego warunkach i bez żadnych ustępstw z jego strony. Trzeba jednak mieć świadomość, że poprawa stosunków z Unią Europejską leży nie tylko w obiektywnym interesie Białorusi, ale także w interesie samego Łukaszenki. Stały nacisk Rosji zmierzający do przejęcia kontroli nad kluczowymi sektorami białoruskiej gospodarki może bowiem doprowadzić do takiego uzależnienia od Rosji, które poważnie zmniejszy władztwo Łukaszenki nad krajem. Możliwym wyjściem więc jest zaangażowanie firm zachodnich w program prywatyzacji, który wymuszony został stanem białoruskiej gospodarki. Tylko w ten sposób możliwe będzie uwolnienie Białorusi od wykupienia przez sterowany politycznie kapitał rosyjski.
Należy więc podjąć dialog choćby po to, by spowodować pojawienie się na Białorusi warunków prawnych i politycznych, które zachęcą kapitał z Unii Europejskiej do inwestowania na Białorusi. Taki dialog nie może jednak dawać okazji do uzyskiwania przez reżim wiarygodności i do legitymizowania go. Muszą mu więc towarzyszyć odpowiednie działania ze strony białoruskiej, które choćby w niewielkim, ale widocznym stopniu, będą jasno pokazywały kierunek zmian systemu politycznego. Natomiast każda, bez względu na to gdzie się odbywa, rozmowa z przedstawicielami władz białoruskich, winna być równoważona spotkaniami na tym samym szczeblu polityków Unii Europejskiej z najważniejszymi przedstawicielami opozycji.
Elisabeth Schroedter
Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie urzędujący przewodniczący Rady, panie i panowie!
W imieniu grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego serdecznie witam delegację dobrze znanych polityków, Aleksandra Milinkiewicza i Aleksandra Kazulina, którzy śledzą naszą dzisiejszą parlamentarną debatę i którzy następnie ją zrelacjonują w swoim kraju.
Nadal pozostaje problemem to, że informacje na temat naszej pracy tutaj na rzecz Białorusi muszą być przekazywane tą drogą, ponieważ nie ma żadnych innych możliwości. Jest to znak, że podstawowe warunki potrzebne do rozwoju demokracji na Białorusi nie zostały jeszcze stworzone. Swoboda wyrażania poglądów i swoboda dostępu do informacji mają zasadnicze znacznie dla demokracji.
Tego lata prezydent Juszczenko obiecał publicznie, że przeprowadzi we własnym kraju wybory w sposób otwarty, demokratyczny i uczciwy, a następnie złamał tę obietnicę. Kampania wyborcza, w której pozbawia się opozycję jakiejkolwiek możliwości przedstawienia swoich kandydatów w całym kraju oraz zmienia się warunki w tak zasadniczy sposób, że nawet dobrze zorganizowana opozycja nie jest w stanie zdobyć ani jednego miejsca w parlamencie, to nie są uczciwe, demokratyczne wybory. Dlatego wyrażamy się jasno w tej sprawie w naszej rezolucji.
Musimy włączyć do niej warunek zniesienia zakazu wizowego a także, na obecnym etapie, warunek stworzenia nowego instrumentu finansowego wyposażonego w fundusze do celów wspierania opozycji i społeczeństwa w wysiłkach na rzecz ustanowienia demokracji.
Konrad Szymański
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! Polityka pośpiesznego otwierania drzwi przed Białorusią była źle przygotowana i przeprowadzona w sposób amatorski. Z Unii Europejskiego oraz niektórych krajów członkowskich zaczęły płynąć deklaracje ocieplania stosunków, zanim reżim Łukaszenki uczynił jakikolwiek trwały krok w kierunku wolności. Czyniliśmy to na słowo. Ta nauczka powinna nauczyć nas większej precyzji na przyszłość.
Owszem, możemy otwierać się na Białoruś, ale tylko wtedy, gdy rząd w Mińsku dokona konkretnych kroków na rzecz wolności. Zachodnie inwestycje za większą wolność gospodarczą. Podjęcie dialogu politycznego za kanał telewizyjny, albo gazetę dla opozycji. Pomoc unijna za chociaż w części wolny parlament, w którym zasiądą tacy opozycjoniści, których wskaże społeczeństwo, a nie Łukaszenka. Tylko taka taktyka - coś za coś - uchroni naszą wiarygodność i przyniesie szansę na demokratyzację Białorusi.
Erik Meijer
Pani przewodnicząca! Jeżeli obie strony będą miały równe szanse na zdobycie miejsc w parlamencie białoruskim w wyborach, istnieje przecież możliwość, że partia urzędującego prezydenta, Aleksandra Łukaszenki, zdobędzie ich najwięcej. Cieszy się on dużym szacunkiem wśród tych, którzy przywiązują większą wagę do bezpieczeństwa socjalnego niż do swobód. Doceniają oni o wiele mniejszą siłę wstrząsów politycznych na Białorusi niż w wielu byłych republikach radzieckich. Z drugiej strony wzbudza on nienawiść u osób, którzy odrzucają jego działania zmierzające do zjednoczenia z Rosją. Są oni przywiązani do osobnego języka białoruskiego, stanowiącego podstawę powstania tego kraju blisko 90 lat temu. Wielu intelektualistów, którzy bardziej skłaniają się ku Polsce, Litwie i Unii Europejskiej, opuściło kraj.
Musi nastąpić kres bicia demonstrantów, więzienia przeciwników oraz wszystkich innych działań zmierzających do zniszczenia partii opozycyjnych. Prawo wyborcze, które ułatwia wykluczenie całej opozycji z parlamentu, jest złym prawem wyborczym. Nie wolno nam zmierzać do konfrontacji z tym krajem, ale raczej powinniśmy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby wspierać jego demokratyzację.
Ostatnio zaobserwowano poprawę sytuacji na Białorusi w porównaniu z latami ubiegłymi. Uwolniono więźniów politycznych, a rząd pragnie nawiązać kontakty z Unią Europejską. Rząd ogłosił również, że wybory parlamentarne będą tym razem sprawiedliwe, lecz to co się stało potem, było dalekie od tych deklaracji. Białoruś nadal stosuje karę śmierci, a media nie są niezależne, co stanowi naruszenie prawa. W nadchodzącym okresie należy propagować swobodę poruszania się pomiędzy UE a Białorusią oraz prowadzić dialog zarówno z rządem jak i organizacjami, które nie są pod jego kontrolą.
Bastiaan Belder
Pani przewodnicząca! Wielu obywateli Białorusi ma nadzieję na poprawę relacji z Unią Europejską, co będzie skutkować pozytywną dynamiką reform w ich własnym kraju. W pełni popieram to pragnienie. Dlatego właśnie wszystkie instytucje europejskie, bez podważania własnej wiarygodności politycznej oraz na bardzo rygorystycznych warunkach (zob. ustęp 10 rezolucji), powinny stopniowo nawiązywać kontakty z Mińskiem.
Uważam, że ważnym i konkretnym krokiem w tym kierunku jest dostosowanie, to znaczy obniżenie (zob. ustęp 13 naszej rezolucji) kosztów unijnej wizy dla Białorusinów: obecnie kosztuje ona 60 euro dla Ukraińców, a 35 euro dla Rosjan. Chciałbym się dowiedzieć co Rada i Komisja sądzą o tej propozycji.
Jedna rzecz mnie dziwi w przedmiotowej rezolucji, którą mimo to zamierzam poprzeć, a mianowicie ust. 7 i 8. W tych ustępach nawołujemy do prawdziwie demokratycznych wyborów oraz do poszanowania praw człowieka, ale zwracamy się tylko do rządu białoruskiego. Powinniśmy również zwracać się do parlamentu, bowiem to on jest dla nas naturalnym partnerem do dyskusji.
Jacek Protasiewicz
Pani Przewodnicząca! Wybory, jakie odbyły się na Białorusi, już zostały podsumowane przez misję OBWE. Nie były one ani przejrzyste, ani uczciwe, ani demokratyczne. Jednakże faktem jest, że więźniowie polityczni, przynajmniej ci główni, zostali wypuszczeni. Tym niemniej przyczyny, dla których ich osadzono, nie zostały usunięte. Nie mamy wcale pewności, że w niedługim czasie albo oni (ci czasowo wypuszczeni) albo nowi więźniowie na Białorusi nie zostaną zatrzymani. Musimy zadbać o to, aby przyczyny, a nie tylko skutki, były usuwane. Warto też wspomnieć przy okazji tej debaty, że jest jeszcze 14 ludzi na Białorusi, którym ograniczono wolność, skazując bądź na areszt domowy, bądź na przymusowe prace za działalność na rzecz praw człowieka i wolności.
Nasza deklaracja jest bardzo wyważona. Z jednej strony przyjmuje z satysfakcją fakt wypuszczenia więźniów, z drugiej strony z brakiem satysfakcji odnosi się do przebiegu i wyniku wyborów. Jednocześnie w paragrafie 12. Parlament zgadza się na politykę "krok po kroku” w dalszych negocjacjach z Białorusią i mówi o tym, że można zgodzić się na częściowe zawieszenie sankcji na maksymalny okres pół roku pod warunkiem bardzo konkretnych zmian, które poprawiłyby sytuację przede wszystkim wolności mediów na Białorusi. To jest dobry kierunek i jestem gorącym jego zwolennikiem, a jednocześnie chciałbym zaapelować zarówno do prezydencji francuskiej, jak i prezydencji czeskiej, która nastąpi w pierwszej połowie przyszłego roku, że kiedykolwiek odbywają się oficjalne spotkania z przedstawicielami władz białoruskich, musi znaleźć się czas również na spotkanie z przedstawicielami opozycji. Musi znaleźć się również wola na obniżenie cen wiz dla Białorusinów, inaczej nie zbliżymy tego narodu do Europy.
Jako Polak chciałbym wyrazić uznanie dla Parlamentu, że zechciał uwzględnić fakt, że działalność polskiej mniejszości na Białorusi jest ograniczana przez władze białoruskie i że istnieje legalnie wybrana władza, która reprezentuje Polaków pod kierownictwem pani Angeliki Borys.
Justas Vincas Paleckis
Pani przewodnicząca! Rezolucja w sprawie sytuacji na Białorusi pokazuje, co Bruksela i Mińsk mogłyby zrobić, aby nie utracić rozpędu w procesie poprawy relacji.
Popieram podejście posła Jana Marinusa Wiersmy, które również odzwierciedla stanowisko białoruskiej opozycji pod przywództwem Aleksandra W. Kazulina oraz Aleksandra Milinkiewicza. Polityka UE polegająca na karaniu Białorusi i Białorusinów za działania ich reżimu, nie przyniosła spodziewanych rezultatów. Należy otworzyć drzwi, aby doszło do bezpośrednich kontaktów pomiędzy ludźmi oraz znieść bariery wizowe, które przeczą zdrowemu rozsądkowi.
Jeżeli Mińsk naprawdę pragnie poprawy współpracy z UE, tego rodzaju otwarcie stworzy bardziej dogodne warunki do rozpoczęcia wzajemnych rozmów, nie tylko zewnętrznych, ale również wewnątrz kraju. Można tego dokonać, rozpoczynając rozmowy dotyczące kwestii politycznych, gospodarczych, społecznych i praw człowieka z udziałem wszystkich sił politycznych, opozycji, organizacji pozarządowych oraz związków zawodowych.
Jeanine Hennis-Plasschaert
(NL) Pani przewodnicząca, panie urzędujący przewodniczący Rady! Jeszcze kilka tygodni temu uważali państwo, że przedwczesne jest zapraszanie Ministra Spraw Zagranicznych Białorusi Siergieja Martynowa do Paryża. Teraz oczywiście uważają państwo, że chwila jest odpowiednia. Jeśli mam być szczery, nawet po wysłuchaniu pańskiego wystąpienia, dalej nie rozumiem, z czego wynika taka zmiana stanowiska. Przecież - jak wspominali już wszyscy przedmówcy - wybory 28 września w żadnym razie nie były zgodne ze standardami, które znane są nam wszystkim i do których również pan przywiązuje tak ogromną wagę. Spotkanie na tak wysokim szczeblu i w tej formie - nieoficjalne, czy też nie - wydaje się być nagrodą dla reżimu. Ale nagrodą za co?
Dzisiaj rano raz jeszcze miałem przyjemność wymienić poglądy z panem Milinkiewiczem i panem Kazulinem. Opozycja białoruska jest zjednoczona i prawdopodobnie mocniejsza niż kiedykolwiek. Opozycja ta musi mieć możliwość dotarcia do społeczeństwa białoruskiego, a społeczeństwo białoruskie musi mieć możliwość bezpośredniego doświadczenia europejskich swobód. Nie do przyjęcia jest to, że wiza UE nadal kosztuje 60 euro, kiedy średnia pensja na Białorusi wynosi zaledwie 250 euro. Ile jeszcze razy musimy o tym przypominać?
Nie kwestionuję przydatności i konieczności dialogu na określonych szczeblach. Ale jasne jest, że piękne słowa pana Łukaszenki są często pustosłowiem i że planowany dialog musi mieć uzasadnienie, oraz sprecyzowane cele. Moje pytanie jest następujące: jak właściwie wygląda szczegółowa mapa drogowa przygotowana przez Radę? Chciałbym uzyskać więcej informacji na ten temat.
I na koniec chciałbym poruszyć kwestię, o której wspomniał również poseł Wiersma. Czy urzędujący przewodniczący jest przygotowany na przyjęcie pana Milinkiewicza i pana Kazulina w przyszły poniedziałek, przed, w trakcie lub po rozmowie z panem Martynowem? Decyzję pozostawiam panu, ale chciałbym jasno powiedzieć, że byłby to jedyny właściwy sygnał, który można wysłać w obecnych okolicznościach.
Niestety będę musiała opuścić tę Izbę za kilka minut. Przepraszam za tę niedogodność, ale chciałabym otrzymać jasną odpowiedź.
Wojciech Roszkowski
Pani Przewodnicząca! Dziś ważą się losy Białorusi, kraju 10 milionów Europejczyków. Nie możemy patrzeć na to bezczynnie. Dyktatorzy tacy jak Łukaszenka ustępują bowiem tylko pod presją. Pytanie jest jedno: w którą stronę nastąpi to ustąpienie? Ponieważ ekonomiczny klucz do niepodległości Białorusi trzyma Rosja, jej naciski mogą się skończyć utratą suwerenności przez Białoruś. Presja Unii może być skuteczna pod warunkiem, że Łukaszenka będzie miał coś do stracenia, a Unia coś do zaoferowania. Wydawało się, że godzi się on na zmiany, jednak ostatnie wybory trudno nazwać inaczej niż farsą. Strach i upór dyktatora mogą doprowadzić do utraty suwerenności przez Białoruś.
Na demokratyzacji Białorusi Łukaszenka nie musi stracić, skoro cieszy się sporym zaufaniem społeczeństwa. Ale muszą to być realne postępy na drodze ku demokracji, a nie gra pozorów, której cenę zapłaci białoruska opozycja. Mimo ryzyka czarnego scenariusza Unia nie może zaakceptować tej ceny. Nie zrywajmy jednak dialogu, skoro stawką jest niepodległość tego kraju. Jak dziś powiedział Pan Milinkiewicz, przyszłość demokracji w tym kraju zależy od tego, czy zachowa on niepodległość.
Árpád Duka-Zólyomi
(HU) Dziękuję, pani przewodnicząca. Nawet jeśli wybory parlamentarne na Białorusi obserwowane przez OBWE, nie spełniały wymagań stawianych wolnym i uczciwym wyborom, według wszelkiego prawdopodobieństwa na kolejnym posiedzeniu Rada Ministrów udzieli poparcia dialogowi politycznemu. Łukaszenka nie zrobił niczego niezwykłego. Po wojnie w Gruzji uwolniono trzech więźniów politycznych. W ten sposób został spełniony jedyny warunek postawiony przez UE przed rozpoczęciem dialogu politycznego. Oczywiste jest, że po wojnie w Gruzji Zachód potrzebował każdego małego kroku, jaki można było zrobić, by stworzyć przeciwwagę dla rosnących wpływów Moskwy na byłych terytoriach radzieckich. Ale nawet jeżeli Łukaszenko odniósł sukces, rozpoczynając dialog w taki sposób, jak sam chciał, jakiego dialogu możemy się spodziewać z Moskwą?
Bruksela musi rozpocząć dialog na bazie wcześniej uzgodnionego systemu kryteriów, w przeciwnym razie UE może tylko przegrywać w tym dialogu. Łukaszenka to wykorzysta, aby wzmocnić swoją władzę w kraju i utrzymać Moskwę na smyczy, a nie stopniowo wprowadzać liberalizację polityczną. W międzyczasie UE może stracić swoją najlepszą broń na Wschodzie, którą jest jej wizerunek. Decyzja zależy od nas.
Adrian Severin
Pani przewodnicząca! Pragnę przestrzec przed polityką, poprzez którą wynagradzamy przywódców Białorusi tytułem rekompensaty za decyzje przywódców Rosji, które nam się nie podobają.
Przekonanie, iż w ten sposób możemy sprawić, że powstanie rozdźwięk pomiędzy Moskwą a Mińskiem lub zmiana politycznego kierunku obranego przez prezydenta Łukaszenkę, jest niczym więcej jak myśleniem życzeniowym.
Dlatego nie wypada cieszyć się z uwolnienia więźniów, którzy nie powinni byli zostać aresztowani. Rzeczywiście, Unia Europejska musi unikać izolowania Białorusi oraz angażować się w dialog z przywódcami tego kraju. W tym celu należy wprowadzić w życie pakiet motywacyjny, który powinien przekonać reżim oraz popierających go zwykłych obywateli, w czym nie ma ich winy, że Unia Europejska może się przyczynić do poprawy życia Białorusinów.
Z drugiej strony, każde otwarcie powinno być stopniowe, warunkowe, wzajemne i skierowane zasadniczo na przynoszenie korzyści społeczeństwu, a nie przywódcom.
Pan Łukaszenka powiedział, że opozycja jest dobra w każdym kraju, ale nie opozycja, która jest popierana tylko i wyłącznie przez zagranicę. Trudność polega na tym, że opozycja na Białorusi nie przetrwałaby, ponieważ dławi ją reżim. Dlatego nie wolno nam porzucać demokratycznej opozycji.
Marian Harkin
Panie przewodniczący! Sprawa wiz jest bardzo ważna dla wszystkich Białorusinów. Ale chciałbym podkreślić ich szczególną sytuację w zakresie możliwości wyjazdu z kraju.
W ramach międzynarodowego projektu Chernobyl Children's Project International finansowanego przez Adi Roche z Irlandii co roku średnio tysiąc dzieci z Białorusi przyjeżdża do Irlandii na okres kilku tygodni w celach wypoczynkowych, powrotu do zdrowia, a w niektórych przypadkach w związku z koniecznością kontynuacji zabiegów medycznych. Ogółem, od momentu rozpoczęcia tej działalności, w takich wyjazdach udział wzięło 17 tysięcy dzieci.
Niestety wycofano pozwolenie na wyjazdy dzieci do Irlandii, co było ciosem dla wszystkich zainteresowanych: dzieci, rodzin je goszczących oraz wielu innych osób. Jest to bardzo dobry projekt, który przynosi korzyści wszystkim.
Porozumienie pomiędzy rządami znajduje się w fazie przygotowań i mam nadzieję, że zostanie wkrótce sfinalizowane, ale wiem, że w międzyczasie Irlandia stara się o zniesienie zakazu.
Zwracam się do Komisji i Rady, aby - być może w nieformalnym dialogu - zrobiły wszystko w celu zapewnienia kontynuacji tego bardzo interesującego projektu. Wiem, że to tylko wycinek ogólnej sytuacji, ale będzie on ogromnie ważny dla tak wielu istnień ludzkich.
Jana Hybášková
(CS) Panie przewodniczący! Przedstawiliśmy w skrócie politykę zagraniczną, spieraliśmy się o wymiar południowy oraz wymiar wschodni. Dwudziestego pierwszego sierpnia my, Czesi i Słowacy w Komisji Spraw Zagranicznych, obchodząc 40. rocznicę wejścia wojsk radzieckich do Czechosłowacji, odbyliśmy debatę na temat sytuacji w Gruzji. Wymiar wschodni stał się rzeczywistością. Nie możemy od niego uciec i dlatego musimy podjąć działania. Polityka to nie koncert. Polityka to kontekst i my znamy ten kontekst. Z tego powodu musimy udzielić pełnego poparcia Białorusi na drodze do Europy. Dlatego w pełni popieram wniosek dotyczący rezolucji w jego obecnej formie. Nie wolno nam izolować Białorusi, ale nie możemy jej również nazywać demokracją. Musimy wzywać Białoruś do tego, by zaniechała stosowania kary śmierci, pozwoliła studentom na powrót na uniwersytety, zniosła kary wobec tych, którzy odmówili służby w siłach zbrojnych Białorusi oraz zezwoliła na rejestrację organizacji pozarządowych. A co z nami? Co my mamy robić? Musimy pokazać, że przestrzegamy kryteriów kopenhaskich. Musimy działać jako Europa.
Józef Pinior
Panie Przewodniczący! Przede wszystkim pragnę powitać dzisiaj w Parlamencie Europejskim przedstawicieli białoruskiej opozycji Aleksandra Milinkiewicza oraz pana Kazulina. Bardzo trudno określić w tej chwili politykę Unii Europejskiej w stosunku do Białorusi. Z jednej strony mamy ciągle do czynienia z państwem autorytarnym, z drugiej strony mamy do czynienia z oznakami pewnej ewolucji i pewnych zmian tego systemu skomplikowanej sytuacji międzynarodowej. Polityka Unii Europejskiej powinna w tej chwili być ukierunkowana w sposób całkowity na społeczeństwo białoruskie. Nasuwa się pytanie - kto traci najwięcej na sankcjach? Czy reżim Łukaszenki, czy też społeczeństwo Białorusi? To jest pytanie, na które musimy sobie odpowiedzieć w różnych instytucjach Unii Europejskiej. Bez wątpienia należy w tej chwili spróbować takiej polityki, która określi nasze cele i wywoła efekty działań Unii Europejskiej wobec Białorusi.
Jas Gawronski
Panie przewodniczący! Obecnie otrzymujemy z Mińska sprzeczne sygnały i to już jest jakiś postęp w porównaniu z poprzednią sytuacją, ale ostatnie wybory do parlamentu wzmocniły popularny na Zachodzie obraz Białorusi jako swoistej republiki bananowej. Z drugiej strony, uwolnienie więźniów politycznych, do którego doszło ostatnio, stanowi krok w pożądanym kierunku. Jeżeli w ten sposób Łukaszenko próbuje wyciągnąć dłoń do Zachodu, to należy nagrodzić jego wysiłki, udzielając mu ostrożnego wsparcia. Ale nie powinniśmy mieć żadnych złudzeń co do powszechnych przypadków łamania praw człowieka oraz swobód politycznych na Białorusi. Musimy się skoncentrować na ludności i społeczeństwie obywatelskim Białorusi - sprawie szlachetnej i ważnej, której wspieranie ma w tej Izbie swoją tradycję, co nie jest bez znaczenia, zwłaszcza po wysłuchaniu dzisiejszego wystąpienia Ingrid Betancourt.
Białorusini pragną znaleźć swoje miejsce w nowej Europie. Muszą wiedzieć, że nam na nich zależy i że ich nie zlekceważymy.
Libor Rouček
(CS) Panie przewodniczący!
W ciągu ostatnich kilku tygodni doszło do kilku ważnych zmian na Białorusi. Najważniejszą z nich było uwolnienie więźniów politycznych, Aleksandra Kazulina, który jest tutaj z nami, Siarhieja Parsiukiewicza oraz Andrieja Kima. Niemniej jednak wybory parlamentarne na Białorusi niestety nie spełniły międzynarodowych standardów demokratycznych. Co to oznacza dla nas? Moim zdaniem Unia Europejska powinna w znacznie większym stopniu wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi, koncepcje demokracji oraz praw człowieka i obywateli, niż robiła to do tej pory. Uważam również, że musimy zastanowić się nad zwiększeniem naszego wsparcia finansowego, na przykład dla niezależnych mediów, organizacji pozarządowych, niezależnych związków zawodowych, itp. Obniżenie opłat wizowych lub całkowite ich zniesienie dla obywateli Białorusi, zwłaszcza dla młodzieży i studentów, powinno stanowić część takiego wsparcia udzielanego społeczeństwu obywatelskiemu na Białorusi. Jak właśnie usłyszeliśmy, wiza kosztuje 60 euro, co odpowiada tygodniowym zarobkom przeciętnego obywatela Białorusi. Powinniśmy się nad tym zastanowić.
Colm Burke
Panie przewodniczący! Nawołuję Radę i Komisję do tego, aby wezwała władze Białorusi do porzucenia praktyki wydawania wiz wyjazdowych swoim obywatelom, zwłaszcza dzieciom i studentom. W większości krajów wiza jest wymagana, aby do nich wjechać, ale na Białorusi obywatele muszą uzyskać wizę, aby wyjechać z kraju.
Podniosłem sprawę międzynarodowego zakazu wyjazdów dzieci z tego kraju w rozmowie z przywódcą białoruskiej opozycji Aleksandrem Milinkiewiczem podczas spotkania grupy PPE-DE. Powiedział on naszej grupie, że reżim na Białorusi nałożył ten zakaz wyjazdów, bowiem nie chce, aby dzieci zobaczyły jak żyje reszta świata.
W moim okręgu wyborczym w południowej Irlandii udało się zebrać około 70 milionów euro, które wydano na opiekę nad dziećmi i poprawę warunków życia w sierocińcach. Moja koleżanka Marian Harkin już wspominała tutaj dzisiejszego wieczoru o zakazie wyjazdów. Jak rozumiem, w zasadzie porozumienie pomiędzy Irlandią a Białorusią będzie gotowe dopiero w maju lub w czerwcu. Dlatego przyłączam się do niej, wzywając do zawieszenia zakazu wobec Irlandii, tak aby dzieci mogły wyjechać na święta Bożego Narodzenia oraz otrzymać pomoc i wsparcie, którego potrzebują.
Zita Pleštinská
(SK) Zwracam się do pana Milinkiewicza i Kazulina. Cieszę się, że panowie są tu dzisiaj z nami podczas tej debaty na temat waszego kraju, Białorusi. Dla mnie reprezentują panowie nadzieję, że pewnego dnia Białoruś będzie państwem wolnym i demokratycznym.
Nieuczciwe wybory, które odbyły się na Białorusi w październiku, po raz kolejny wzmocniły totalitarny reżim Łukaszenki. Spośród 110 miejsc w niższej izbie parlamentu białoruskiego opozycja nie zdobyła żadnego. Chociaż w sierpniu uwolniono więźniów politycznych, w każdej chwili mogą się oni ponownie znaleźć w więzieniu.
Panie i panowie! Poprzez wprowadzenie drobnych udoskonaleń procesu wyborczego Łukaszenka próbuje nas przekonać, że Unia Europejska nie ma już powodów, aby izolować Białoruś. Chociaż dobre relacje z Mińskiem byłyby korzystne dla obu stron, Unia musi domagać się więcej niż tylko kosmetycznych zmian w zakresie poprawy demokracji. UE musi wzywać do tego, by na Białorusi powstawały wolne media oraz by wszystkie siły demokratyczne mogły uczestniczyć w procesie rządzenia Białorusią.
Jean-Pierre Jouyet
Panie przewodniczący! Prezydencja francuska z uwagą obserwuje wszystkich wschodnich sąsiadów UE: Gruzję i Ukrainę. Spotkanie na szczycie, do którego doszło 9 września we Francji, stanowiło bezprecedensowy krok naprzód w relacjach pomiędzy UE i Ukrainą. Następna kwestia to Mołdawia, którą odwiedziłem dwa dni temu w celu odbycia rozmów na temat przyszłych relacji pomiędzy Unią Europejską a Mołdawią w postaci nowego i bardziej ambitnego porozumienia niż obecna umowa o partnerstwie i współpracy. Oto kontekst, w którym przyglądamy się uważnie temu, co się dzieje na Białorusi.
Podzielamy panów zdanie i przykro nam, że reżim nie wykorzystał wyborów 28 września jako okazji do wysłania sygnału o dokonaniu postępów w kierunku standardów demokratycznych. Jednocześnie Unia Europejska cieszy się z pozytywnego rozwoju sytuacji w pewnych obszarach, a zwłaszcza z uwolnienia więźniów politycznych. Debata ministrów spraw zagranicznych w Luksemburgu, która odbędzie się w poniedziałek na podobnych warunkach, na jakich odbywa się obecna debata, jest potrzebna. Chcemy przekazać, że Unia Europejska jest przygotowana do zmiany stanowiska, jeżeli władze w Mińsku podejmą wysiłki we właściwym kierunku. Potrzebne jest nam podejście progresywne, polegające na stopniowym znoszeniu sankcji, oraz podejście warunkowe, zgodnie z którym UE będzie reagować na pozytywne sygnały wysyłane przez reżim oraz na zmianę stosunku wobec społeczeństwa obywatelskiego, o którym wspomniał pan poseł Severin.
Chciałbym wyjaśnić, że dzieci i studenci oczywiście mogą uzyskać wizy. Zależy to od ambasady, ale jest to dozwolone w ramach systemu Schengen. Musimy wywierać naciski na władze w Mińsku, by wydawały te wizy, chociaż Unia Europejska nie jest za to odpowiedzialna. Chciałbym również zaznaczyć, że istnieją określone ułatwienia, jeśli chodzi o młodzież i dzieci mieszkające blisko granic Białorusi.
Unia Europejska będzie nadal popierać opozycję. Sam właśnie spotkałem się z panami Milinkiewiczem, Kazulinem oraz Protasiewiczem, a Parlament może być dumny z tego, że przyznał nagrodę im. Sacharowa panu Milinkiewiczowi. Uważam, że ten gest stanowi wyraz uznania Parlamentu Europejskiego. Jak już powiedzieliśmy, bardzo ważne jest, by każdy przedstawiciel państwa członkowskiego udający się z wizytą do Mińska spotykał się z opozycją. Dlatego nie tracimy nadziei na to, że dojdzie do stopniowej liberalizacji wewnątrz reżimu i zakończy się sytuacja, w której Białoruś utrzymuje kontakty tylko i wyłącznie z Rosją.
Charlie McCreevy
komisarz. - Panie przewodniczący! Co do pytania, czy jesteśmy przygotowani na przyjęcie opozycji w poniedziałek przy okazji spotkania AGEX, uważam, że to interesująca propozycja. Przyjrzymy jej się bliżej i przekażę nasze stanowisko pani poseł Benicie Ferrero-Waldner. Ale to w gestii prezydencji leży wystosowanie zaproszenia. Jeżeli dojdzie do spotkania z opozycją, komisarze są oczywiście gotowi, aby w nim uczestniczyć.
Co do pomocy UE dla Białorusi, koncentruje się ona na wspieraniu społeczeństwa obywatelskiego oraz potrzebach ludności. W jej ramach na lata 2007-2010 przewidziano środki ENPI w wysokości 20 milionów euro na realizację potrzeb ludności oraz demokratyzację w szerokim znaczeniu tego słowa, środki finansowe z programu tematycznego skierowanego do podmiotów niepublicznych oraz samorządów, a także z instrumentu na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka, który ma na celu propagowanie procesu demokratyzacji oraz społeczeństwa obywatelskiego w węższym znaczeniu.
Przewidujemy podjęcie działań mających na celu zwiększenie potencjału organizacji pozarządowych, w szczególności w obszarze praw człowieka oraz niezależności mediów. Padło pytanie o sieroty z Czarnobyla, którym zakazano wyjazdów i pobytu w państwach członkowskich. Komisja, wraz z szefami misji w Mińsku, podjęła rozmowy na temat sierot z Czarnobyla z władzami i będzie te rozmowy kontynuować, jeśli zajdzie taka konieczność. Co więcej, Komisja będzie nadal wspierać łagodzenie skutków katastrofy w Czarnobylu.
Podsumowując, chciałbym powiedzieć, że ta barwna debata dowodzi, iż w tym ważnym czasie sprawy białoruskie cieszą się dużym zainteresowaniem. Niewątpliwie nadszedł czas, aby dokonać wyborów strategicznych odnośnie do tego, jaki powinien być nasz stosunek do Białorusi w tym trudnym okresie. Z zainteresowaniem wysłuchałem poglądów wyrażonych przez posłów Parlamentu Europejskiego i rozumiem, że według niektórych z państwa jako pozytywny bodziec do naciskania na postępy w kierunku demokracji można wykorzystać ograniczone i proporcjonalne zawieszenie sankcji.
Oczekujemy teraz na rezolucję Parlamentu w sprawie Białorusi, która ma zostać przyjęta jutro, a w naszej decyzji, którą wkrótce podejmiemy, uwzględnimy państwa zdanie w należny sposób.
Przewodniczący
Otrzymałem sześć wniosków dotyczących rezolucji w trybie art. 103 ust. 2 Regulaminu.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Alessandro Battilocchio  
Wyniki wyborów na Białorusi mówią same za siebie. Takiego obrotu spraw należało się spodziewać: opozycja została zmieciona przez potężną machinę prezydenta Łukaszenki, która skutecznie nie dopuściła do przeprowadzenia wyborów we właściwy sposób.
Uważam, że Europa po raz kolejny odwraca wzrok: zarzuty sfałszowania wyborów, zastraszania, przemocy i nękania jak dotąd pozostały niezauważone, mimo że obserwatorzy międzynarodowi potwierdzają oczywiste przypadki łamania prawa, które są o lata świetlne oddalone od standardów wymaganych przez demokrację.
Spodziewam się, że Unia Europejska wypowie się bardziej jasno i wyraźnie na ten temat oraz podejmie konieczne działania polityczne i dyplomatyczne. Powinniśmy unikać zwyczajowych oświadczeń i pięknych rezolucji czy też deklaracji woli. Byłaby to tylko hipokryzja, świadcząca o tym, że Europa nie jest w stanie przyjąć kategorycznego i zdecydowanego stanowiska.
Adam Bielan  
na piśmie. - Łukaszenko po raz kolejny "ograł” Unię Europejską, która wykazała się naiwnością, nie stawiając żadnych warunków wstępnych reżimowi. Łukaszenko okazał się sprytniejszym politykiem, niż się Europie wydawało. Wybory i to, co się działo w kampanii, pokazało, że strategię UE była źle przygotowana. Powinno to uświadomić UE jej naiwność w polityce wschodniej. Na początek Europa potrzebuje konkretnych działań na rzecz wolności obywatelskich ze strony Mińska, by kontynuować proces otwarcia na Białoruś.
Niezmiernie ważne jest by Zachód uznał te wybory za farsę, ponieważ nie były to wolne wybory. Jeśli te wybory zostaną uznane, to będziemy kontynuowali grę Łukaszenki z Zachodem, w której to tylko Łukaszenko będzie uzyskiwał dalsze korzyści. Cały czas media nie są wolne jak również nie istnieje wolności zgromadzeń. Od dziesięciu lat nie jest wyjaśniona sprawa tajemniczych zaginięć działaczy politycznych. Wypuszczenie więźniów politycznych, jeszcze niczego w istocie nie zmienia. Po wyborach będą kolejne prześladowania.
Rząd Donalda Tuska nie pokazał do tej pory absolutnie niczego w polityce wschodniej. Z Rosją nie wynegocjowano nic konkretnego, Gruzja została spacyfikowana, Ukraina cały czas oddala się od Europy, a Białoruś wysłannika naszego rządu potraktowała jak powietrze. Uważam, że warto by było wyjaśnić, kto jest autorem tej kompromitującej polityki wschodniej.
Janusz Lewandowski  
na piśmie. - Szanowny Panie Przewodniczący! Unia Europejska analizuje i koryguje własną politykę wobec Białorusi. Dotychczasowa polityka sankcji i izolacji nie przyniosła oczekiwanych owoców. Nie odmieniła represyjnego charakteru władzy. Nową okolicznością była rosyjska ofensywa w Gruzji, sygnalizująca odnowienie ambicji imperialnych Kremla. Z pewnością zauważona w Mińsku i w innych krajach, które Rosja uważa za swoją sferę wpływów. Próba wykorzystania tej nowej sytuacji przez dyplomację Unii Europejskiej wydaje się zasadna, przy całej świadomości ryzyka dialogu z dyktatorem. Działo się to w porozumieniu z białoruską opozycją. Dodatkową okoliczność stwarzały wybory parlamentarne, jako test dobrej woli ze strony prezydenta Łukaszenki.
Dyplomacja "kija i marchewki” nie przyniosła sukcesu, co jednak nie przekreśla celowości rewidowania polityki wobec Białorusi stosownie do rozwoju sytuacji w tym kraju. Cel jest niezmienny - przeciągnięcie tego europejskiego kraju w sferę demokracji, gospodarki rynkowej i praw człowieka! Jestem przekonany, iż warunkiem koniecznym jest zachowanie niezależności Białorusi, gdyż tylko wtedy urealni się perspektywa demokratyzacji kraju. Scenariusz alternatywny - czyli demokratyzacja kraju wchłoniętego przez rosyjskie imperium - jest historyczną iluzją.
Marianne Mikko  
na piśmie. - (ET) Panie i panowie! Białoruś jest ciągle opisywana jako "ostatnia dyktatura w Europie” i nadal nią pozostaje. Wybory do parlamentu, które odbyły się 28 września, były papierkiem lakmusowym. Ładnie wyglądającym przed wyborami gestem ze strony prezydenta Łukaszenki było uwolnienie więźniów politycznych. Jednak jasne stało się również, że opozycja nie wejdzie do parlamentu w najbliższym czasie. OBWE dokonało właściwej oceny wyborów.
Jednym z najważniejszych elementów procesu umacniania społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi jest polityka wizowa Unii Europejskiej. Społeczeństwo obywatelskie musi być jak najpełniej zaangażowane w demokratyzację Białorusi. Aby stać się aktywnymi obywatelami, ludzie muszą mieć szersze spojrzenie na świat oraz możliwość wyjazdu z kraju o totalitarnym systemie.
Białorusini potrzebują wiz, aby podróżować. Uzyskanie wizy do kraju ze strefy Schengen jest skomplikowane i czasochłonne. Należy uprościć proces ubiegania się o wizy. Nie należy karać społeczeństwa. Poprzez utrudnianie ludności przemieszczania się pozbawiamy Białorusinów możliwości uczestniczenia w wartościach i kulturze Unii Europejskiej. Naszym zamiarem nie jest karanie społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi.
Już najwyższy czas na zmiany. Ludność Białorusi zasługuje na nie. A obowiązkiem nas, jako Europejczyków, jest im pomóc.
Athanasios Pafilis  
Ze skandaliczną zuchwałością oraz bez podania choćby najdrobniejszego dowodu, nawet jako pretekstu, siły polityczne popierające i służące UE podpisały wspólną rezolucję w sprawie potępienia rządu Białorusi za sposób przeprowadzenia wyborów 28 września. Rezolucja zgłoszona przez siły polityczne europejskiej lewicy, poprzez Konfederacyjną Grupę Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordycką Zieloną Lewicę, to dokument w podobnym duchu. Oczywiste jest, że UE oraz partie "europejskiej ślepej uliczki” (Nowa Demokracja (ND), Panhelleński Ruch Socjalistyczny (PASOK), Koalicja Radykalnej Lewicy (SYRIZA)/Synaspismos oraz Ludowi Radykałowie Prawosławni (LAOS)) sprzymierzają się z przedstawicielami imperializmu, którzy skupiają się wokół tak zwanej opozycji - pachołka NATO, pana Milinkiewicza. Ta opozycja zdobyła "zaskakujące” 6% głosów w poprzednich wyborach prezydenckich, a w ostatnich wyborach do parlamentu nie udało jej się uzyskać żadnego miejsca.
Wyniki wyborów powinny zamknąć usta wszystkim imperialistom z UE i USA zgłaszającym zastrzeżenia, ponieważ społeczeństwo białoruskie popiera politykę swojego rządu wobec NATO i UE. To dlatego jest to tak ogromnie irytujące i demoralizujące dla sił politycznych "europejskiej ślepej uliczki”. Tym razem nie mają one pretekstu w postaci uwolnienia "więźniów politycznych”, albo wymówki w postaci braku równych szans w mediach dla wszystkich kandydatów. Teraz, kiedy przyznają oni, że takie równe szanse istnieją, twierdzą bezwstydnie i arogancko, że "legitymacja demokratyczna nowego parlamentu jest wątpliwa”.
Posłowie do PE z Komunistycznej Partii Włoch potępiają zarówno te niedopuszczalne rezolucje, jak i wyrażają swoją solidarność ze społeczeństwem białoruskim w jego walce z dominacją imperialistów.
Toomas Savi  
na piśmie. - Ostatnią rzeczą, jaką można powiedzieć na temat wyborów przeprowadzonych na Białorusi jest to, że były one wolne i uczciwe. Ciesząca się złą sławą zasada Stalina, że ważny jest nie ten, który zdobywa głosy, ale ten, który je liczy, jest nadal szeroko stosowana na Białorusi. Liczenie głosów odbywało się w większości poza polem widzenia obserwatorów i dlatego misja obserwatorów OBWE została zmuszona do ich nieuznania.
Nie ma wątpliwości co do hipokryzji Łukaszenki, który ostatnio zabiegał o względy Europy. Złożył obietnice dotyczące charakteru wyborów, których nie był w stanie dotrzymać - prawa licznych obserwatorów zostały złamane poprzez uniemożliwienie im pełnego nadzoru procedur wyborczych. Nie powinniśmy lekceważyć tego poważnego naruszenia ideałów demokratycznych wyborów. Zniesienie sankcji nałożonych przez Unię Europejską może nastąpić tylko wtedy, gdy reżim faktycznie zacznie się zmieniać.
Andrzej Jan Szejna  
na piśmie. - Stanowisko Rady i Komisji oraz rezolucja Parlamentu Europejskiego wobec sytuacji na Białorusi mają na celu ocenę wyników wyborów parlamentarnych, które odbyły się 28 września, a także ich wpływu na stosunki Unii Europejskiej z Białorusią.
Unia Europejska znalazła się w skomplikowanej sytuacji międzynarodowej.
Z jednej strony, nie ulega wątpliwości, że Białoruś nie dopełniła demokratycznych zobowiązań, z drugiej zaś obserwujemy stopniowe, choć powolne ''topnienie'' autorytaryzmu.
Podczas wyborów można było zaobserwować pewne pozytywne zjawiska zmierzające ku demokratyzacji, jak na przykład uwolnienie więźniów politycznych, zaproszenie niezależnych obserwatorów OBWE i poprawa warunków obserwacji wyborów. Niemniej jednak władze białoruskie nie spełniły wszystkich zobowiązań. Powinny one potwierdzić swoją chęć poprawy współpracy z UE oraz stworzyć lepsze warunki dialogu z Unią. Powinny one podjąć realne działania na szerszą skalę w kierunku demokracji, poszanowania praw człowieka i zasad praworządności.
W pełni popieram wezwanie Komisji i Rady do przeglądu i ewentualnego zawieszenia części środków restrykcyjnych wobec Białorusi. Nie można blokować rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Nałożone przez Unię sankcje (szczególnie te, które dotyczą procedur wizowych oraz kosztów uzyskiwania wiz) uderzają w zwykłych obywateli, a nie we władze państwowe.
