Europejska agenda kultury w czasie globalizacji (debata)
Przewodniczący
Kolejny punkt to sprawozdanie Vasco Graça Moura w imieniu Komisji Kultury i Edukacji, w sprawie europejskiego programu kultury w czasach globalizacji.
Vasco Graça Moura
sprawozdawca. - (PT) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Zaproponowawszy przyjęcie ogólnych ram dla kwestii kulturowych w kontekście agendy lizbońskiej, postanowiłem włączyć do swojego sprawozdania liczne wnioski wysuwane przez posłów, ponieważ były one zgodne z kierunkiem ogólnym sprawozdania. Dlatego, jeśli sprawozdanie zawiera punkty, które mogą wydawać się zbędne w świetle innych instrumentów, przyjętych w międzyczasie, a obecnie obowiązujących, ich celem jest położenie nacisku na kwestie uznane za kluczowe.
Przypominając o głównych aspektach tych ram, chciałbym powiedzieć, że na Unii Europejskiej spoczywa szczególny obowiązek ochrony bogactwa kulturowego Europy. Dziedzictwo kulturowe Europy, we wszystkich swych wymiarach, musi być za wszelką cenę chronione i promowane zarówno na obszarze Unii, jak i poza nią, nie negując przy tym faktu, że należy przyjąć jak najbardziej otwartą postawę wobec wszelkich innych kultur, co było zawsze cechą charakterystyczną dla Europy.
Nasze dziedzictwo kulturowe dzięki różnorodności form ekspresji i źródeł pochodzenia, takich jak starożytny świat grecko-łaciński i judeochrześcijański, z biegiem historii uplasowało Europę na pozycji straży przedniej w stosunku do pozostałych kontynentów. Stało się ono niedoścignioną siłą napędową dla innowacyjności, rozwoju i postępu we wszystkich kierunkach, a dziś nadal stanowi kluczowy punkt odniesienia dla humanizmu, bogactwa duchowego i ożywienia, demokracji, tolerancji i obywatelstwa.
W świecie postępującej globalizacji, niezwykłe cechy samego jądra europejskiego bogactwa kulturowego stanowią rdzennie europejską wartość dodaną, a ich rola w kształtowaniu tożsamości ma znaczenie fundamentalne dla Europy i Unii, ponieważ pomaga im zrozumieć świat, niesie za sobą spójność, podkreśla wyjątkowość i umacnia ich pozycję w relacjach z innymi ludami.
Szczególne aspekty wpływu europejskiego dziedzictwa kulturowego na bieg historii znajdują odzwierciedlenie w dziejach innych kontynentów i muszą prowadzić do opracowania szczególnych środków, kładących nacisk na czynniki służące budowie cywilizacji, wzajemnemu zrozumieniu i konstruktywnemu podejściu, jednocząc ludy, które je reprezentują. Zalecamy, aby Rada i Komisja nadały szczególną wagę prestiżowi klasycznego dziedzictwa Europy i wkładu historycznego w kultury poszczególnych narodów we wszystkich ich aspektach na przestrzeni wieków, uwzględniając przy tym potrzeby sektora kultury na przyszłość.
Sugerujemy zatem, aby rok 2011 został uznany Europejskim Rokiem Klasyki Greckiej i Łacińskiej, co uświadomi narodom Europy i całej reszty świata w większym stopniu istnienie tego kluczowego aspektu dziedzictwa kulturowego, który jest dziś zagrożony zapomnieniem. Z tej samej przyczyny podkreślamy konieczność promowania języków europejskich na świecie oraz ich roli w kreatywnej działalności artystycznej na innych kontynentach, aby zwiększyć wzajemną wiedzę i zrozumienie oraz ułatwić interakcje kulturowe generowane i przenoszone przez te języki w ich wymiarze pozaeuropejskim.
Z drugiej strony, istniejące programy wspólnotowe dotyczące sektora kultury nie odzwierciedlają w pełni implikacji wspólnego dziedzictwa kulturowego Europejczyków i dlatego potrzebujemy konkretnych programów, które pozwolą nam krzewić kreatywność i chronić więzi na szerszą skalę i na pogłębionym poziomie, z dobrami i wartościami, zarówno materialnymi, jak i niematerialnymi, które tworzą dziedzictwo kulturowe Europy, i umożliwić interakcję pomiędzy tymi dobrami i wartościami zgodnie z humanistyczną koncepcją tożsamości i różnic, także we współczesnych dziełach kulturowych.
Programy sektora kulturalnego przyczynią się w wielkim stopniu do większej spójności, prawdziwej konwergencji, wzrostu gospodarczego, zrównoważonego rozwoju, innowacyjności, zatrudnienia i konkurencyjności, nie powinniśmy jednak zapominać, że kultura i produkty kulturowe same w sobie także mają wartość (culture qua culture). Chcielibyśmy przypomnieć Radzie, że planowane finansowanie budżetowe dla środków proponowanych w komunikacie Komisji i już istniejących należy bezzwłocznie poddać analizie w trybie pilnym. Wreszcie, ponieważ nie ma już czasu na omówienie innych punktów, z radością przyjmuję komunikat Komisji i jego zatwierdzenie przez Radę. Zgadzamy się co do wyznaczonych celów.
Ján Figeľ
komisarz. -Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować panu Graça Moura za jego wkład, podobnie jak samej Komisji i wszystkim osobom, które przyczyniły się do powstania sprawozdania. Wierzę, że potwierdza ono tezę, iż kultura zasługuje na bardziej centralne miejsce w naszych debatach, w nadchodzących dniach i latach współpracy. Sądzę, że potwierdza to, iż przenieśliśmy nacisk z pierwotnego programu, zdominowanego przez wartości namacalne - węgiel i stal - na wartości niematerialne, takie jak kultura, edukacja, kreatywność i obywatelstwo. Nie możemy ich zmierzyć w kilogramach ani w tonach, ale od nich także zależy przyszłość naszego zjednoczenia, naszych społeczności na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym, a także europejskim.
Myślę, że dlatego właśnie przedstawiliśmy ten wniosek. Ponieważ w zeszłym roku kwestie te cieszyły się dużym zainteresowaniem i wsparciem ze strony sfery publicznej w państwach członkowskich, a także Rady. Cieszę się z tego, ponieważ daje nam to najważniejszą odpowiedź: chcemy pracować bardziej poprzez kulturę, na rzecz kultury, a także świata kultur i kultury w świecie. Cieszy mnie państwa poparcie dla tego programu, które również jest niezwykle istotne. Dla mnie, jako komisarza, a także dla Komisji nie ulegało nigdy wątpliwości, że Parlament chce czynić więcej w tym obszarze.
Oczywiście, musimy przyjąć wspólne podejście. Tak należy wdrażać ten program. Istotne są trzy podstawowe obszary, wymienione również w poprzednim sprawozdaniu: przemysł kulturalny, różnorodność kulturowa i dialog międzykulturowy, a także, co nie mniej ważne, wymiar zewnętrzny - współpraca zewnętrzna w obszarze kultury oraz rola kultury w polityce zewnętrznej Unii.
Zgadzam się z państwem, że nie powinniśmy przykładać zbytniej wagi do znaczenia gospodarczego kultury, ale musimy rzeczywiście zrównoważyć naszą politykę kulturową. Przedstawione sprawozdanie uwzględnia istotność przypisania kulturze bardziej znaczącej roli w stosunkach międzynarodowych. Uważamy, że jest to szansa na budowę proaktywnego i konstruktywnego programu w zakresie różnorodności kulturowej w ramach polityki Wspólnoty. Wiem, że mogę liczyć na współpracę z państwa strony w tym zakresie.
Jeśli chodzi o kwestię mobilności, popieramy potrzebę zapewnienia mobilności międzynarodowej dla reprezentantów kultury, która będzie podstawowym narzędziem budowy europejskiego obszaru kulturowego. Spójrzmy choćby na program Erasmus w dziedzinie edukacji. Po upływie dekady - a teraz dwóch dekad - stworzyliśmy europejski obszar szkolnictwa wyższego, najpopularniejszy program oraz zmodernizowaliśmy i otworzyliśmy nasze uczelnie. Sądzę, że to dążenie do mobilności, wiedzy, poszanowania i akceptacji należy też rozwijać w obszarze kultury i sztuki. Wierzę, że możemy osiągnąć wiele, uruchamiając projekt pilotażowy w zakresie mobilności, przedstawiony przez państwa w Parlamencie w zeszłym roku.
I wreszcie, równie istotną kwestią, jak już wspomniałem, jest przyjęcie wspólnego stanowiska. Cieszę się, że państwa członkowskie wsparły otwarte metody koordynacji. W listopadzie zeszłego roku utworzono dwie eksperckie grupy robocze, w skład których wchodzili przedstawiciele państw członkowskich, aby zwiększyć mobilność artystów i przedstawicieli kultury, a także zmaksymalizować potencjał przemysłu kulturalnego i branży artystycznej. Będziemy informować państwa o wynikach prac tych grup. Jak państwo wiecie, utworzyliśmy forum kulturowe, zorganizowane po raz pierwszy podczas prezydencji portugalskiej, za co jestem wdzięczny. Sugerujemy także, aby sektor kulturalny i branża artystyczna ogółem utworzyły platformę przemysłu kulturalnego i branży artystycznej oraz dostępu do kultury, zgodnie z zasadami istniejącej platformy dialogu międzykulturowego.
Sądzę, że zasoby potencjalnego wkładu rosną, i jestem szczęśliwy, mogąc współpracować z kolegami z Komisji, a także z pozostałymi posłami nad włączaniem kultury w główny nurt polityki UE w wielu innych aspektach. Oczywiście z niecierpliwością oczekuję nie tylko debaty, ale przede wszystkim wdrożenia tego programu.
Grażyna Staniszewska
autorka projektu opinii Komisji Rozwoju Regionalnego. - Pani Przewodnicząca! Gratuluję serdecznie posłowi Grasamura dobrego sprawozdania, które w sposób spójny i konkretny przedstawia priorytety w dziedzinie kultury i określa długofalowe cele. Sprawozdanie pokazuje, jak ważna jest kultura dla rozwoju Unii Europejskiej oraz zwiększenia potencjału innowacji i wzrostu konkurencyjności. Kultura bowiem to sektor, który tworzy miejsca pracy i który realnie pobudza wzrost gospodarczy. Chciałabym w imieniu Komisji Rozwoju Regionalnego zwrócić uwagę na znaczenie regionów Unii Europejskiej jako ważnego forum współpracy kulturalnej. Kultura i język stymulują rozwój regionów i są magnesem przyciągającym inwestycje, zwłaszcza w regionach słabo rozwiniętych, ubogich w zasoby naturalne czy atrakcje turystyczno-rekreacyjne. Dlatego tak ważna jest rola władz lokalnych i regionalnych w zakresie wszechstronnego wspierania i pielęgnowania kultury na podległych im obszarach. Jedna tylko rzecz w sprawozdaniu budzi moje zastrzeżenia i tutaj już mówię w imieniu grupy ALDE, żeby się nie powtarzać za chwilę - jest to zapis punktu K, sugerującego żądanie od imigrantów i turystów podporządkowania się europejskiej tradycji i dziedzictwu. Nie jest to dobre sformułowanie. W czasie prac komisji posłowie ALDE głosowali przeciw.
W roku dialogu międzykulturowego warto również podkreślić, że Unia Europejska realizując w wymiarze praktycznym wartości dialogu międzykulturowego powinna być otwarta na inne kultury. Propagować i stwarzać płaszczyzny współpracy proponując ciekawe programy. Niedobrze się więc stało, że zlikwidowano możliwość uczestniczenia po roku 2010 europejskich państw trzecich w niezwykle mobilizującym i prestiżowym programie "Europejska stolica kultury".
Pani Przewodnicząca, ja za chwileczkę miałam jeszcze raz wystąpić, więc poproszę jeszcze o 10 sekund w tej chwili i drugi raz nie będę występowała, jeżeli można.
Sądzę, że przede wszystkim te kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa powinny mieć możliwość uczestniczenia w takim programie. Gorąco popieram zawarty w sprawozdaniu postulat, aby rok 2010 został ogłoszony Europejskim Rokiem Fryderyka Chopina w związku z dwusetną rocznicą urodzin tego genialnego kompozytora o niezaprzeczalnym wkładzie w kulturę europejską i światową.
Ruth Hieronymi
w imieniu grupy PPE-DE. (DE) Pani przewodnicząca! Przede wszystkim chciałabym podziękować panu Graça Moura z całego serca w imieniu mojej grupy, Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów, za znakomite sprawozdanie. Dziękuję też Komisji za przedstawienie jej komunikatu w sprawie europejskiego programu kultury. Komisja może liczyć na poparcie Parlamentu dla kultury jako horyzontalnego zadania, w zakresie zwiększenia mobilności artystów, wzmocnienia współpracy regionalnej i międzynarodowej.
Zauważamy jednak, że w programie tym czegoś brakuje. Jest to kwestia, którą omawialiśmy szczegółowo jakiś czas temu. Przemysł kulturalny i wzrost jego roli oznacza także, że aspekty ekonomiczne zyskują na znaczeniu w porównaniu z sytuacją z przeszłości. Program na rzecz kultury dotyczy nie tylko kwestii lepszej współpracy w zakresie kultury lub wzrostu finansowania, ale także ram prawnych. W tym zakresie rzeczywiście prawdą jest, choćby w samej Unii Europejskiej, że jeśli kultura konkuruje z wewnętrznym ustawodawstwem rynkowym lub dotyczącym konkurencji, przegrywa zawsze, gdy pojawiają się wątpliwości.
Wszyscy pamiętają sprawozdanie pani Lévai: komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług opisał stowarzyszenia zarządzające muzyką w sieci Internet jako przeszkody dla konkurencji na rynku wewnętrznym. W tym wypadku kultura niewątpliwie przegrywa i znajduje się na pozycji słabszej, niż europejskie prawo rynku wewnętrznego. Dlatego czas nagli, i w dniu jutrzejszym Parlament podejmie decyzję, jak to zrobiła Komisja Kultury i Edukacji. Konwencja Unesco musi mieć zastosowanie nie tylko do ochrony różnorodności kulturowej w stosunku do krajów trzecich, ale też musi być sprawą priorytetową w naszym własnym ustawodawstwie europejskim.
Stąd nasza gorąca prośba do komisarza, ponieważ pozostał nam już tylko jeden przydział czasu, potrzebujemy więc szybko wniosku dotyczącego umocnienia różnorodności kulturowej w europejskim ustawodawstwie dotyczącym rynku wewnętrznego.
Marianne Mikko
w imieniu PSE. (ET) - Drodzy państwo! Nasz kolega Vasco Graça Moura doskonale przygotował sprawozdanie, które odnosi się zarówno do dziedzictwa kulturowego i przyszłych potrzeb, jak i do wspólnych zasad i konkretnych inicjatyw. Jako sprawozdawca pomocniczy, chciałabym mu podziękować.
Chcę skupić się na kilku kwestiach. Z początkiem roku 2009 zmienią się okoliczności: traktat lizboński wejdzie w życie. Aby nasi przedstawiciele dyplomatyczni mogli odpowiednio reprezentować poszczególne kultury, wymiar kulturowy należy konsekwentnie ujmować w ramy naszej polityki zewnętrznej. Obecnie od realizacji tego celu dzieli nas długa droga. Początkowo mówiliśmy o włączeniu wymiaru kulturowego jedynie w działania rozwojowe, jakkolwiek to także wiąże się z określonymi trudnościami. W kulturze europejskiej istnieje wiele cennych elementów, zamiast jednak cieszyć się ich sumą, jesteśmy w stanie zaledwie sięgnąć poziomu średniej arytmetycznej. Niestety, udział kultury europejskiej na scenie światowej jest niewielki.
Sądzę, że najlepsi reżyserzy i scenarzyści świata mieszkają w Europie, jednak kino światowe jest zdominowane przez Hollywood, a księgarnie są pełne literatury rozrywkowej rodem z Ameryki. Dlaczego tłumaczymy masowo produkty zagraniczne, a nie przekładamy naszych najlepszych autorów? Dlaczego kraje trzecie, którym udzielamy pomocy, wolą wydawać pieniądze na produkty kulturalne Ameryki? Sytuacja ta wymaga zmiany.
Bez wątpienia musimy w większym stopniu skupić się na odbudowie wspólnej przestrzeni kulturowej w Europie. Przestrzeni kulturowej, która obejmuje kraje śródziemnomorskie i Europę środkową, a także kraje skandynawskie, bałtyckie i wschodnioeuropejskie. W rezultacie staniemy się silniejsi i zdołamy zbudować całość, składającą się ze wszystkich wartościowych elementów, całość donioślejszą niż suma jej części składowych.
Ewa Tomaszewska
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! To bardzo wartościowy, rzetelnie przygotowany dokument. Gratuluję panu Graça Mourze.
Projekt rezolucji zwraca uwagę na konieczność szczególnego podejścia do problemów kultury w dobie globalizacji. Niezależnie od naszej otwartości na dziedzictwo innych kultur niezwykle ważna jest ochrona, rozpowszechnianie i promocja kultury europejskiej. Istotne jest przypomnienie źródeł naszej kultury, a w szczególności roli klasyków greckich i łacińskich, ale także zwrócenie uwagi na te dziedziny kultury, które bez przeszkód, bez konieczności tłumaczeń przekraczają granice. Myślę tu o muzyce i o malarstwie.
W 2010 r. mija 200 lat od daty urodzin Fryderyka Chopina - genialnego kompozytora znanego na całym świecie. Podkreślenie wagi tego wydarzenia ułatwi dostrzeżenie roli wszystkich wybitnych muzyków europejskich: Mozarta, Liszta, Haendela, Haydna, Schumanna, Verdiego, Griega, Berlioza, Paganiniego i wielu innych w tworzeniu cywilizacji europejskiej i w jej wkładzie w kulturę światową.
Sprawozdanie zwraca też uwagę na aktualne problemy artystów choćby z przekraczaniem granic, a także wpływ ich mobilności na rozwój artystyczny, podkreśla rolę sztuki w rozwoju ekonomicznym.
Helga Trüpel
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Pani przewodnicząca! Interesującym zagadnieniem w dokumencie dotyczącym europejskiego programu na rzecz kultury w dobie globalizacji jest fakt, że nie tylko promuje on realne strategiczne dążenie do zorganizowania polityki kulturalnej jako sektora, ale także postuluje uznanie kultury za integralny element poszczególnych obszarów polityki europejskiej, takich jak polityka zagraniczna, polityka rozwoju miast i polityka funduszy strukturalnych. To rzeczywiście nowa jakość. Zmienia ona obraz własny Unii Europejskiej pod względem znaczenia kultury i jej znaczenia strategicznego dla całej naszej polityki.
Kultura to zawsze miecz o dwóch ostrzach, co jest szczególnie interesujące. To zawsze produkt, jednak to coś więcej niż produkt, ponieważ niesie za sobą określone znaczenie i cel. Chciałabym dziś jednoznacznie podkreślić jeszcze raz: spodziewam się, że ten dwoisty charakter kultury rzeczywiście wywrze wpływ na wszystkie obszary polityki, a w szczególności na regulacje dotyczące rynku wewnętrznego. Ponadto komisarz Figel' wykaże się ogromną siłą woli, jeśli uda mu się przekonać o strategicznym znaczeniu kultury innych komisarzy.
Věra Flasarová
w imieniu grupy GUE/NGL. - (CS) Globalny świat oznacza globalną kulturę. Pojęcie to można jednak interpretować na wiele sposobów. Na obszarze Unii Europejskiej kultura globalna może stać się istotą tego, co najlepsze w poszczególnych kulturach europejskich. Może to być także postmodernistyczna kultura uniwersalna, która stopniowo pokona i wyprze pierwotną różnorodność Europy. Osobiście skłaniam się ku pierwszemu scenariuszowi. Chcę, aby Unia Europejska promowała różnorodność kulturową, która wzbogaca narody i pozwala im uczyć się od siebie nawzajem. Globalny świat prowadzi do globalizacji naszego stylu życia i pracy. Przedsiębiorstwa wielonarodowe zmieniły nasze miasta we wspólny rynek, tak że czasami nie wiemy, czy jesteśmy w Paryżu, czy w Pradze. Jeśli chodzi o mnie, w zupełności nam tego wystarczy.
Kultura ma swoje miejsce w duszy narodu, jest zakorzeniona w miejscu swego pochodzenia. Kulturę można przekazywać, może ona zarówno wchłaniać, jak i eliminować. Jednakże zarazem staje się bezbronna, gdy zmienia się w zwykły towar lub chce dogodzić wszystkim gustom w imię "przystępności dla wszystkich”. Kultura rzeczywiście powinna być przystępna dla wszystkich, powinna jednak promować wysokie wartości, zamiast ulegać kaprysom, wyznaczać ambitne cele, a nie odzwierciedlać nasze niskie dążenia, ponieważ opinia publiczna potrzebuje niewiele, by się zadowolić. Chciałabym podziękować sprawozdawcy za podkreślenie w sprawozdaniu znaczenia ochrony dziedzictwa kulturowego wszystkich narodów europejskich.
László Tőkés
(HU) - Pani przewodnicząca! Z radością przyjmuję to cenne sprawozdanie, które sporządził pan Graça Moura. W Europejskim Roku Dialogu Międzykulturowego musimy położyć nacisk na szczególne znaczenie kultury dla umacniania tożsamości europejskiej.
Jako etniczny Węgier z Rumunii, chciałbym zwrócić uwagę państw członkowskich na wspieranie mniejszości i kultur zagrożonych w Europie. Przykładem mogą tu być starożytne kultury etnicznych Węgrów zamieszkujących Rumunię, mołdawscy Czangowie, Szeklerzy z Transylwanii, a także Macedończycy w Grecji i Bułgarii, etniczni Serbowie w Rumunii i Baskowie w Hiszpanii. Zalecenie przyjęte przez Radę Europy na podstawie sprawozdania dotyczącego Czangów, przygotowanego przez posłankę fińską Tytti Isohookana-Asunmaa, to koncepcja, którą można rozbudować, ponieważ jej celem jest ochrona kultury Czangów zagrożonej, wymarciem.
W kontekście stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej musimy także zwrócić uwagę na Tybet, okupowany przez chińską dyktaturę komunistyczną, gdzie, jak to ujął Dalaj Lama, dochodzi do ludobójstwa kulturowego, skierowanego przeciw jednej z najstarszych kultur świata. Dziękuję.
Marie-Hélène Descamps
(FR) Pani przewodnicząca! Przede wszystkim chcę podziękować panu Graça Moura za jakość jego sprawozdania, które w każdym calu odzwierciedla jego wiedzę i wysoki poziom znajomości tematu.
Sprawozdanie podkreśla miejsce kultury w strukturze Europy oraz potrzebę jej ochrony i promowania różnorodności. Sprawozdawca kładzie nacisk na kluczową rolę kultury w realizacji celów lizbońskich oraz w stosunkach zewnętrznych UE. Całkiem słusznie wzywa też do intensyfikacji działań w takich obszarach, jak przekłady literatury, promowanie języków europejskich, nauczanie sztuki i przemysł kulturalny, ale także ochrona i promowanie naszego dziedzictwa. W tym kontekście musimy promować istniejące programy kulturowe i wspierać nowe inicjatywy w rodzaju utworzenia europejskiej marki dziedzictwa kulturowego, co pomoże nam budować wspólną tożsamość, zachęcając przy tym do turystyki kulturowej.
Sprawozdanie wyróżnia także możliwości, jakie stwarzają technologie cyfrowe pod względem dostępu do kultury, jej promowania i propagowania, kładąc przy tym nacisk na konieczność ochrony praw własności intelektualnej. W tym kontekście słusznym jest wspieranie poszczególnych projektów w rodzaju europejskiej biblioteki cyfrowej, której celem jest digitalizacja naszego dziedzictwa i dostępu do niego oraz jego ochrona dla przyszłych pokoleń.
Christa Prets
(DE) Pani przewodnicząca! Dziękuję sprawozdawcy i Komisji za ten dokument. Ponownie podkreślamy centralną rolę kultury dla integracji europejskiej oraz dla wizerunku międzynarodowego Unii Europejskiej. Sposób, w jaki chcemy budować ten wizerunek, który nie jest nowy, ale niezwykle istotny, i wcielić go w ramy wszystkich obszarów polityki - zgodnie z postanowieniami artykułu 151 - został poprawnie zdefiniowany w aktualnym programie na rzecz kultury.
Cieszy mnie fakt, że podczas prac przygotowawczych prowadzono szeroko zakrojone konsultacje z różnymi interesariuszami, którzy zajmują się zasadniczą działalnością kulturalną, za co musimy im podziękować. Potrzebujemy tej strategii kulturalnej bardzo pilnie, nie tylko po to, aby móc stale podkreślać z dumą naszą różnorodność kulturową, ale też między innymi po to, aby móc stawić czoła wyzwaniom, jakie stawia przed nami ta różnorodność, oraz problemom, jakie się wyłaniają.
Znaczenie kluczowe będzie jednak miało wdrażanie tej strategii. Przewodniczący Barroso ogłosił powołanie grupy zadaniowej do spraw kultury w listopadzie 2005 roku w Budapeszcie, co może być ważnym sygnałem dla świata zewnętrznego. Jak dotąd jednak jego plan nie został zrealizowany. Mam nadzieję, że taki los nie czeka programu na rzecz kultury. Promowanie kultury to zwrot z inwestycji w obszarach dialogu międzykulturowego, wdrażania strategii lizbońskiej i stosunków wewnętrznych, a przede wszystkim to społeczna wartość dodana.
Korzystamy z kultury i sztuki. Oferują nam one ogromne korzyści w niemal każdej dziedzinie życia społecznego i gospodarczego. Nie należy ich jednak nadmiernie eksploatować, nadużywać i wyczerpywać, dlatego też powinniśmy pomyśleć o utworzeniu właściwego budżetu.
Mihaela Popa
(RO) Gratuluję sprawozdawcy, mojemu koledze Vasco Graça Moura, sposobu, w jaki udało mu się wcielić do sprawozdania dość znaczną liczbę poprawek.
Osobiście byłam zadowolona, gdy parlamentarna Komisja Kultury i Edukacji przyjęła znaczną większością głosów moją poprawkę w sprawie opracowania dotyczącego historii Unii Europejskiej we wszystkich państwach członkowskich.
Powstanie Unii Europejskiej powinno być przedmiotem nauki, tak aby młodzi ludzie poznali etapy tworzenia i rozwoju Unii.
Uważam, że aby poznać kulturę danego kraju, każdy z nas powinien zapoznać się z jego historią.
Odnosząc to stwierdzenie do Unii Europejskiej, aby poznać i zrozumieć kulturę europejską w globalnym świecie, powinniśmy poznać historię budowania Europy, zwłaszcza, że w roku 2009 wejdzie w życie nowy Traktat o Unii Europejskiej, wszyscy staniemy się obywatelami europejskimi, a każdy obywatel ma obowiązek znać historię swojego narodu.
Moja inicjatywa ma na celu zapobieżenie wystąpieniu w przyszłości sytuacji, w której młodzi ludzie będą się równolegle uczyć różnych wersji historii, nie mających uzasadnienia w rzeczywistości. Ponieważ Parlament Europejski obchodził niedawno półwiecze swego istnienia, wierzę, że zasługuje na historię, promującą tożsamość kulturową i kulturę europejską w kontekście globalizacji.
Paul Rübig
(DE) Pani przewodnicząca, panie i panowie! Jestem szczególnie zadowolony z tego sprawozdania, ponieważ pokazuje ono, że Europa jednoczy się, a kultura odgrywa w tym procesie szczególną rolę. Gdy weźmiemy pod uwagę jedynie Stolice Kultury - w przyszłym roku będzie to miasto Linz w Górnej Austrii - dają one wielu utalentowanym artystom szansę na poznanie kolejnych, coraz to nowych części Europy. Wielu podróżnych z Linz będzie następnie gościć w innych Stolicach Kultury.
Program ten przyczynia się znacznie do wzajemnego zrozumienia. W przypadku Wilna mamy szczególnie cenną okazję zademonstrować, jak silne mogą być więzi współpracy. To także powinno posłużyć jako przykład na przyszłość.
Catherine Stihler
Pani przewodnicząca! Chcę poruszyć sprawę równego dostępu do kultury bez względu na pochodzenie; kultura musi być dostępna dla wszystkich, zarówno biednych, jak i bogatych.
Darmowy wstęp do muzeów i galerii sztuki - szczególnie w Szkocji i Wielkiej Brytanii - sprawił, że rekordowe liczby gości pojawiły się w instytucjach kulturalnych. Dlatego swobodny dostęp do instytucji i wydarzeń kulturalnych w całej Unii Europejskiej ma tak ogromne znaczenie.
Wiele punktów w niniejszym sprawozdaniu - ustęp 10, 25, 26 i 46 w sprawie roku 2011 jako "Europejskiego roku klasyków greckich i łacińskich” - to bardzo interesujące koncepcje. Zanik nauczania klasyki w szkołach państwowych w mojej rodzinne Szkocji napawa mnie ogromnym smutkiem. Jak możemy zrozumieć teraźniejszość, nie rozumiejąc przeszłości? Jestem wdzięczna za to sprawozdanie.
Tomáš Zatloukal
(CS) Unia Europejska ma obowiązek strzec bogactwa kulturowego Europy, ponieważ musimy zachować nasze dziedzictwo kulturowe, propagowane i dzielone zarówno na obszarze Unii, jak i poza nią. Aby wdrożyć ten plan, niezbędne jest wsparcie polityczne i finansowe. Istniejące programy kulturalne wspólnoty nie odzwierciedlają w pełni zakresu naszego wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego. Popieram apel skierowany do Komisji o zaproponowanie konkretnych programów promocji zarówno twórczości artystycznej, jak i dóbr materialnych i niematerialnych, które składają się na kulturowe dziedzictwo Europy. Dziedzictwem kulturowym należy zarządzać w sposób zrównoważony. Kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu ma wspieranie inicjatyw partnerstwa publiczno-prywatnego. Wniosek objęcia programem sponsoringu sztuk europejskich może być krokiem we właściwym kierunku.
Roberta Alma Anastase
(RO) Rok Dialogu Międzykulturowego to niezwykle właściwy moment dla debaty na temat prawdziwego europejskiego programu na rzecz kultury, promowanego zarówno w Unii Europejskiej, jak i na arenie międzynarodowej.
Dlatego z radością przyjmuję opracowanie tego sprawozdania, które słusznie kładzie nacisk na znaczenie tego obszaru i konieczność pełnej mobilizacji jego potencjału. Kultura stanowi podstawę promocji takich wartości, jak pokój, demokracja i tolerancja, a także wysoko wydajny wzrost gospodarczy, który może okazać się pomocny w obliczu wyzwań globalizacji dwudziestego pierwszego wieku.
Spośród licznych zaleceń ujętych w sprawozdaniu, chciałabym przytoczyć dwa aspekty. Po pierwsze, na szczeblu wewnętrznym, konieczne jest, aby działacze lokalni i regionalni zaangażowali się w promowanie kultury, traktując ją jako czynnik rozwoju gospodarczego i wdrażania strategii lizbońskiej, a także w konsolidację dziedzictwa kulturowego i promowanie spójności w nowoczesnym społeczeństwie. Po drugie, w najlepiej pojętym interesie Unii Europejskiej leży promowanie kultury i dialogu międzykulturowego na odpowiednim poziomie w ramach polityki zagranicznej.
W tym obszarze kraje objęte polityką sąsiedztwa powinny być głównymi beneficjentami tych działań.
Ján Figeľ
komisarz. - (SK) Dziękuję państwu za debatę, a zwłaszcza za pozytywną, konstruktywną atmosferę. Jest ona dowodem wiary w znaczenie kultury i omawianego programu. Chcę państwa zapewnić (jakkolwiek pochodzę z jednego z nowych państw członkowskich, które przystąpiły do UE w wyniku rozszerzenia), że kultura nigdy nie zajmowała w Unii miejsca tak poczesnego, jak obecnie. Oczywiście, nie chodzi tu wyłącznie o program formalny: chodzi o proces, postępy i wdrażanie.
W ostatnich latach szereg celów udało się osiągnąć pierwszy raz w historii: rola Komisji Europejskiej jako przedstawiciela Wspólnoty, a także wspólna reprezentacja 25 z 27 państw członkowskich w UNESCO to wynik pewnej dojrzałości kulturowej.
Kilka miesięcy temu państwa członkowskie uzgodniły wprowadzenie otwartej metody koordynacji, choć wiele osób się tego nie spodziewało. Dysponujemy działającym przez cały czas forum do spraw kultury, rok 2008 to Europejski Rok Dialogu Międzynarodowego, osiągnięto też konsensus w sprawie ustanowienia roku 2009 Europejskim Rokiem Kreatywności i Innowacji; to wszystko jest przejawem ogromnych postępów.
Z drugiej strony, kultura cechuje się, rzecz jasna, dwoistym charakterem. Ma ona wymiar gospodarczy, ale jest też nośnikiem znaczeń i treści. Dlatego właśnie kultura ma szczególny charakter i zasługuje na odrębne ujęcie w ustawodawstwie europejskim. Dlatego też w poszczególnych przypadkach lub debatach chcemy stosować prawo europejskie, zarazem jednak dążymy do uwzględnienia szczególnego charakteru kultury; to przejaw potrzeby podtrzymania i wzmacniania różnorodności kulturowej, która jest naszym dziedzictwem, cechą, która nas wyróżnia.
Zanim skończę, proszę pozwolić mi powiedzieć, że zgadzam się co do konieczności podniesienia poziomu inwestycji. Komisja zaproponowała budżet w wysokości 500 milionów euro na program na rzecz kultury, przyjęto jednak tylko kwotę 400 milionów euro. W przyszłości pojawi się być może możliwość promowania aspektów kulturowych także innych programów. Podsumowując wkład funduszy strukturalnej w poszczególne operacje strukturalne realizowane w 27 państwach członkowskich, z radością stwierdziłem, że w latach 2007 - 2013, na kulturę przeznaczono łącznie około 5 miliardów Euro na całym obszarze Unii z funduszy strukturalnych. Jeśli będziemy działać w sposób odpowiedzialny, zdołamy połączyć nasz potencjał, zasoby i politykę. Zapewniam państwa, że leży to także w zakresie mojej odpowiedzialności, i chciałbym zaprosić was do współpracy oraz do pomocy we wdrażaniu tego programu. Wreszcie chciałbym jeszcze raz podziękować panu Vasco Graça Moura.
Vasco Graça Moura
sprawozdawca. - (PT)Pani przewodnicząca! Po tak wielu pozytywnych wypowiedziach przykro mi, że mogę jedynie skrótowo skomentować kilka zagadnień, które uważam za kluczowe, sądzę jednak, że - podobnie jak wiele punktów sprawozdania, o których nie było tu mowy - niezwykle wzbogacają one tę debatę.
Przede wszystkim chcę podkreślić nową politykę wprowadzania kultury na warunkach określonych w komunikacie Komisji. Mówiła o tym pani Trüpel i jest to kwestia ujęcia aspektu kulturowego w innych obszarach polityki europejskiej. Sądzę, że ma to fundamentalne znaczenie. Drugi problem poruszyła pani Mikko, a dotyczy on wymiaru kulturowego, który należy wcielić w politykę zewnętrzną Europy, nie tylko w zakresie kultury Unii Europejskiej, ale kultury państw członkowskich - ma to znaczenie absolutnie priorytetowe. Po trzecie, jak stwierdziła pani Hieronymi, istnieje subtelna równowaga pomiędzy aspektami gospodarczymi i użytecznością gospodarczą kultury a kulturą jako wartością samą w sobie (culture qua culture).
I dwie ostatnie uwagi: pani Staniszewska wspomniała o istotności działań kulturowych na szczeblu regionalnym i lokalnym, o czym także jest mowa w sprawozdaniu, sądzę jednak, że kwestia ta wymaga podkreślenia. Całkowicie się z tym zgadzam. Wreszcie, muszę stwierdzić, że zapewnienie rodzinom i uczniom dostępu do kultury za pośrednictwem szkół i społeczeństwa, a także budowanie pomostów pomiędzy dziedzictwem kulturowym i naukami precyzyjnymi, innowacją i technologią to fundamentalne aspekty tych zagadnień.
Pani przewodnicząca! Ponieważ nie jest możliwe omówienie dalszych aspektów, chciałbym zakończyć stwierdzeniem, że kultura to niezbywalny i niezbędny system poszczególnych zbiorowych wartości i doświadczeń, a Europa powinna kierować się ku przyszłości, mając na uwadze te poszczególne i zbiorowe wartości i doświadczenia.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 10 kwietnia 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Nicodim Bulzesc  
na piśmie. Chciałbym skorzystać z okazji, aby nakreślić szereg najistotniejszych zagadnień, przedstawionych w sprawozdaniu Graça Moura, dotyczącym 'europejskiego programu na rzecz kultury w dobie globalizacji'. Po pierwsze, sytuacja społeczna artystów: zgadzam się z tezą, że powinniśmy opracować odpowiednie ramy prawne w zakresie opodatkowania, zatrudnienia i ubezpieczenia społecznego artystów i wykonawców. Powinniśmy też w większym stopniu skupić się na ochronie naszego dziedzictwa kulturowego.
Program na rzecz kultury to dobra, ale nie wystarczająca inicjatywa, popieram więc ideę równoległego utworzenia innych programów, zorientowanych w większym stopniu na ochronę i promowanie dziedzictwa kulturowego Europy. Wreszcie chciałbym podkreślić wagę efektywnego partnerstwa pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym. Aby stawić czoła obecnym wyzwaniom, kultura powinna być częściowo finansowana przez sektor prywatny. Dlatego należy jak najszybciej stworzyć europejski plan sponsorowania sztuki.
Katalin Lévai  
na piśmie. (HU)Pani przewodnicząca, panie i panowie! Cieszą mnie wysiłki Komisji ukierunkowane na opracowanie planu na rzecz kultury, który pozwoli na realizację strategii europejskiej zarówno w ramach Unii Europejskiej, jak i w stosunkach UE z krajami trzecimi. W tym roku, Roku Dialogu Międzykulturowego, należy zwrócić szczególną uwagę na promowanie różnorodności i dialogu międzykulturowego, ponieważ kultura to kluczowy wymiar strategii lizbońskiej i nie uda nam się zrealizować podstawowych celów lizbońskich, o ile nie potraktujemy jej w ten sposób.
Byłam rozczarowana, widząc, że w sprawozdaniu poświęcono niewiele miejsca stosunkom pomiędzy poszczególnymi kulturami, mniejszościami, grupami narodowymi lub etnicznymi, lub też pomiędzy krajami, w których one żyją. Nie możemy ignorować faktu, że sztuka ma do odegrania istotną rolę w integracji mniejszości, może też jednak zapewnić wsparcie socjalne dla utalentowanych, lecz ubogich artystów. Wspierając sztukę i artystów możemy stworzyć nowe perspektywy dla ubogich grup etnicznych o charakterze transnarodowym, takich jak Romowie, którzy zachowali swoją wielowiekową tradycję po dziś dzień.
Ponadto musimy upewnić się, że rozporządzenie dotyczące stosunków handlowych (w Internecie) mają charakter otwarty i przejrzysty, co zapewni sprawiedliwy dostęp do rynku i pozwoli przemysłowi kulturalnemu Europy rozwijać w pełni swój potencjał, zwłaszcza w sektorze audiowizualnym i muzycznym. Oprócz odpowiedniej ochrony konsumenta, musimy też wyeliminować praprzyczyny podrabiania produktów i piractwa, a także chronić różnorodność kulturową Europy poprzez rozsądne i sprawiedliwe uregulowania, dotyczące konkurencyjności bazującej na osiągnięciach.
