De gevolgen van de economische crisis voor de wereldhandel (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Vital Moreira, namens de Commissie internationale handel, aan de Commissie: De gevolgen van de economische crisis voor de wereldhandel (B7-0005/2010).
Vital Moreira
auteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik stel de vraag namens mijn commissie, de Commissie internationale handel, en als voorzitter van deze commissie.
Ten gevolge van de economische crisis bedraagt de daling van de wereldhandel in 2009 mogelijk 10 procent. Dit betekent de grootste krimp sinds de Tweede Wereldoorlog, veroorzaakt door het inzakken van de wereldwijde vraag. Voor de EU en andere op de export gerichte landen is het van groot belang om de internationale handel draaiende te houden. Ondanks het feit dat daarover in de G-20 afspraken zijn gemaakt, is niet alleen binnen de G-20 maar ook wereldwijd het aantal handelsbeperkende en handelsverstorende maatregelen als antwoord op de economische crisis toegenomen.
De eerst deelvraag is: welke stappen zijn er door de Commissie genomen om een einde te maken aan dergelijke maatregelen, en zijn er omgekeerd ook derde landen die stappen hebben genomen tegen de maatregelen van de EU om de economische groei te stimuleren?
De tweede deelvraag: volgens sommige indicatoren zijn enkele opkomende landen die minder door de crisis worden getroffen zich aan het ontwikkelen tot drijvende krachten achter de groei van de internationale handel. Als dat het geval is zou de Europese industrie zich op nieuwe exportmarkten moeten richten en mogelijk productkenmerken moeten veranderen. Welke strategie wil de Commissie gaan volgen om ervoor te zorgen dat de Europese industrie competitiever wordt?
Derde deelvraag: de wereldwijde crisis en de ten gevolge daarvan ontstane daling in de wereldhandel hebben talrijke consequenties voor ontwikkelingslanden, waar de werkloosheid het grootst is. Welke aanpassingen is de Commissie van plan door te voeren in haar handelsbetrekkingen, en dan met name in haar handelsbetrekkingen met de armste landen in de wereld?
Vierde punt: grote handelstekorten zijn ontstaan doordat sommige lidstaten en de VS een buitensporig uitgavenpatroon hadden en hun schuldenlast lieten oplopen, terwijl aan de andere kant de grote op uitvoer gerichte economieën in sommige opkomende landen handelsoverschotten vertoonden. Deze handelstekorten hebben bijgedragen aan de mondiale onevenwichtigheden die de wereldwijde economische crisis hebben veroorzaakt. Welke strategie is de Commissie van plan te voeren om deze mondiale onevenwichtigheden in haar handelsbeleid te verhelpen?
Vijfde en laatste punt: de gevolgen van de economische crisis en de daaropvolgende daling van de wereldhandel op het sociale vlak zullen nog na het economisch herstel merkbaar zijn. We zien bijvoorbeeld nu tekenen van economisch herstel, maar de werkloosheid blijft onverminderd hoog. Wanneer gaat de Commissie een evaluatie uitvoeren van de gevolgen van de crisis voor de werkgelegenheid in Europa en de ontwikkelingslanden? Welke strategie heeft de Commissie op het oog om ervoor te zorgen dat de sociale en milieudimensie van handel in internationale WTO-regels wordt opgenomen?
Dit zijn de vijf punten die de Commissie internationale handel wenst te bespreken met de nieuwe commissaris voor handel, de heer De Gucht, die ik hier welkom heet voor de eerste openbare gedachtewisseling met het Parlement en de leden van de INTA-commissie in het bijzonder. Bij voorbaat dank voor de antwoorden die u vast en zeker zult kunnen geven op de vragen die wij u stellen.
Karel De Gucht
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, er zijn tamelijk veel algemene vragen gesteld die in feite veel meer tijd verdienen dan ik heb.
Ik stel voor dat ik mijn aandacht in mijn eerste reactie richt op de bijdrage van handelsbeleid aan economisch herstel. Allereerst moeten we ten aanzien van effect van de crisis op de handel opgelucht zijn dat de wereldhandel slecht met 10 procent is afgenomen. Dit gebeurde niet toevallig, maar is het resultaat van een sterke politieke wil die is uitgesproken op de verschillende G-20-toppen. Het is ook het resultaat van een systematische controle op handelsbeperkende maatregelen door de WTO, de OESO en de Commissie.
Over het algemeen hebben slechts weinig landen hun toevlucht genomen tot handelsprotectionisme. De internationale gemeenschap heeft zo een protectionistische neerwaartse spiraal vermeden van het soort waarvan men getuige was ten tijde van de Grote Depressie. Om dit te laten voortduren, is het van belang om uiterst waakzaam te blijven. Wanneer protectionistische of handelsbeperkende maatregelen worden vastgesteld, nemen we hiertegen maatregelen met alle beschikbare handelsinstrumenten, zoals onze strategie voor markttoegang of zelfs de WTO-regeling voor de oplossing van geschillen.
Externe bronnen voor groei zullen cruciaal zijn voor het economisch herstel van de EU. Ik ben het daarom met u eens dat de Europese industrie zich moet richten op de nieuwe en snelgroeiende, opkomende markten.
Door ons handelsbeleid kunnen we de industrie hierbij helpen door deze markten verder open te stellen en alle soorten belemmeringen voor handel en investeringen te verminderen.
Dit is te bereiken via vrijhandelsovereenkomsten waarover we momenteel onderhandelen en door uitbreiding van handels- en economische partnerschappen met belangrijke handelspartners zoals de VS en China, waar het EG-Verdrag en de dialoog op hoog niveau al een solide basis hebben gelegd. Voor mij als commissaris voor handel zal dit een prioriteit zijn.
De komende weken zal de Commissie de nieuwe gemeenschappelijke EU-agenda voor duurzame groei en herstel opstellen aan de hand van de strategie EU 2020. Deze strategie zal een effectieve externe dimensie hebben waarin het handelsbeleid een belangrijke rol speelt.
In een gemondialiseerde wereld moet de strategie EU 2020 een vector zijn voor het bevorderen van openheid en constructief internationaal economisch engagement. Dit zal ook een centraal thema zijn in de mededeling over toekomstige handelsbeleidsprioriteiten die ik later dit jaar wil presenteren.
Maar handelsbeleid is wel meer dan alleen concurrentievermogen en groei. Het gaat ook over het wereldwijd verspreiden van onze waarden en het beleid moet ook goed passen bij de ontwikkelingsdimensie van handel.
Het bevorderen van een sterke bijdrage aan de ontwikkelingsdoelen is al een belangrijk onderdeel van het handelsbeleid van de EU. De lopende multilaterale onderhandelingen vormen een ontwikkelingsronde. We hebben bilaterale en regionale onderhandelingen met ontwikkelingslanden en autonome preferenties ten gunste van deze landen. We helpen hen bij te dragen aan, en ook in te haken op, de mondiale economie om zo de levenstandaard te verhogen op een manier die zowel grotere politieke stabiliteit als sociale vooruitgang oplevert.
Wat betreft sociale vraagstukken ben ik het ermee eens dat handel moet bijdragen in de hulp aan die mensen in onze samenleving die het meest lijden onder de economische crisis, vooral degenen die hun baan hebben verloren. In dit opzicht ben ik van mening dat we handel - en meer handel - nodig hebben om ons stelsel van sociale zekerheid in Europa in stand te houden.
Ons Europees samenlevingsmodel, de combinatie van een vrije economie met een hoog niveau van sociale zekerheid, moet op een duurzame manier in stand worden gehouden, hetgeen groei zal vergen.
Samengevat zal de aangekondigde strategie EU 2020 van de Commissie een volledig herstel uit de crisis ondersteunen en het traject naar een slimmere en groenere economie versnellen. Open handelsbeleid zal een belangrijk element vormen, als bijdrage aan het Europees economisch herstel, maar ook als een vector voor de externe verspreiding van onze principes: openheid, sociale en ecologische bescherming en duurzaamheid, en een constructief engagement op het wereldtoneel.
Het opstellen van de juiste strategie houdt natuurlijk nauwe samenwerking in met zowel het Parlement als de Raad en andere belanghebbenden, en ik kijk ernaar uit om met u een gezamenlijke agenda op te stellen.
Christofer Fjellner
namens de PPE-Fractie. - (SV) Mevrouw de Voorzitter, ook ik zou om te beginnen de commissaris welkom willen heten. Het is een genoegen u hier te zien. We verwachten veel van u, en stellen onze hoop in u. Er staat u een belangrijke taak te wachten.
Een jaar geleden was ik ontzettend ongerust. Toen de handel instortte en we ons opmaakten voor een ontwikkeling van de wereldhandel die zich sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer had voorgedaan, was de situatie precair. De Wereldbank stelde vast dat zeventien van de twintig landen van de G-20 in totaal 47 nieuwe handelsbelemmeringen en tolheffingen hadden ingevoerd. Rusland voerde een tolheffing in voor auto's, China een beperking voor de invoer van voeding, India een invoerverbod voor speelgoed en Argentinië invoervergunningen voor textiel- en lederwaren. Wat we toen zagen leek bijna een protectionistische wedloop, een patroon uit de jaren dertig dat ons zorgen baarde.
Er brak echter geen handelsoorlog uit. Ik denk dat het belangrijk is om daar even bij stil te staan en na te denken over waarom dat zo was. Ik denk dat de belangrijkste reden de Wereldhandelsorganisatie was, de mondiale regelgevende autoriteit die landen dwingt om zich te gedragen en niet te vervallen in protectionisme en populisme. Ik zou willen zeggen dat het nog te vroeg is om te zeggen dat de crisis achter de rug is. De crisis is nog niet voorbij. We weten allemaal dat de werkloosheid - een belangrijke grond voor protectionisme en populisme - het hoogste is aan het einde van de conjunctuurcyclus. Rondom ons zien we momenteel landen waar de crisis nog niet achter de rug is, waar het ergste misschien zelfs nog moet komen. Ik maak me daarom wat zorgen wanneer ik naar sommige leden van de Ministerraad luister die niet echt veel zeggen over nieuwe markten en vrijhandel, maar veeleer de mondialisering bekritiseren en het hebben over het beschermen van Europese bedrijven en Europese banen. Dat is niet per definitie protectionisme, maar de grens is soms erg moeilijk te trekken. Het is in ieder geval een uiting van een mercantilisme dat volgens mij schadelijk is.
In plaats daarvan zouden we onze krachten moeten bundelen en nadenken over hoe we Europa concurrerender kunnen maken, door Europa opener te maken. Dat vergt weloverwogen optreden en leiderschap van onze kant. Zeker nu we een besluit moeten nemen met betrekking tot Korea en verplichte oorsprongsaanduidingen, en er steeds meer geluiden opgaan om klimaatheffingen in te voeren, moeten we nadenken over wat we kunnen doen om ervoor te zorgen dat er minder en niet meer handelsbelemmeringen komen. Ook wij in het Europees Parlement moeten daarover nadenken.
Kader Arif
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, Europa maakt momenteel een ongekende crisis door die, afgezien van de economische en financiële aspecten, in de eerste plaats een systeemcrisis is.
Alvorens in te gaan op de gevolgen van de economische crisis voor de wereldhandel, hetgeen het thema van ons debat is, wil ik één punt ophelderen: de handel is geen slachtoffer van de crisis; het is ook een van de factoren die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de crisis.
Wij maken momenteel namelijk een periode door waarin er over de gehele wereld sprake is van een sterk verstoord evenwicht. Deze onbalans wordt enerzijds gevoed door buitensporige handelstekorten van bepaalde landen ten koste van een toenemende binnenlandse schuld, en anderzijds door handelsoverschotten die in de hand worden gewerkt door de export van bepaalde landen, met name de opkomende landen, terwijl de binnenlandse consumptie niet in hetzelfde tempo toeneemt.
Daar komt bij dat het tot nu toe gevoerde beleid inzake handelsliberalisering deze onbalans alleen maar heeft vergroot, door met name de armste landen van de wereld te verzwakken. Nadat deze landen waren gestimuleerd zich te specialiseren in monocultuur voor de export, staan ze nu met lege handen vanwege de extreme prijsschommelingen van de grondstoffen, terwijl de volatiliteit daarvan nog is toegenomen door internationale speculatie.
Het is een vreemde wereld, een wereld waar als eerste millenniumontwikkelingsdoelstelling is vastgelegd dat armoede en honger moeten worden uitgeroeid, terwijl men tegelijkertijd speculeert op een stijging van de tarweprijs.
Maar ook degenen die in de jaren negentig opriepen tot liberalisering en deregulering tot elke prijs, bevinden zich nu in een lastig parket. Het alsmaar toenemende verlies van werkgelegenheid, de stagnerende en soms zelfs negatieve groei, en de sociale crisis die zich ontwikkelt zijn allemaal factoren die maken dat wij het ons niet langer kunnen veroorloven om banen verloren te laten gaan in naam van deze cultus. Hoe kunnen wij in tijden van crisis aan werknemers die hun baan verliezen, uitleggen dat het het belangrijkste is om een gedereguleerde handel in stand te houden, zelfs als dit tot abrupte en soms tragische overplaatsingen van bedrijven leidt?
De crisis die wij doormaken is dus wel degelijk een systeemcrisis, waar wij op moeten reageren met een nieuw ontwikkelingsmodel. De visie die de Commissie in haar huidige Global Europe-strategie heeft ontwikkeld, is voornamelijk gebaseerd op markttoegang en liberalisering van alle sectoren.
Mijnheer de commissaris, ik vind dat wij deze strategie, waarmee wij de verkeerde weg zijn ingeslagen en die soms tot mislukkingen leidt, moeten herzien. De ontwikkelingslanden dwingen om zich nog meer open te stellen, is niet de juiste weg om de export van onze industrieën weer op gang te brengen. Daardoor zou de situatie van deze landen, die al 70 procent van de 59 miljoen mensen herbergen die in 2009 wereldwijd hun baan hebben verloren, alleen maar verslechteren.
Het is daarentegen van essentieel belang om na te denken over een nieuwe strategie, waarbij gestreefd wordt naar het juiste evenwicht tussen openstelling, bescherming en flankerende maatregelen. Ik zou graag op deze ideeën willen terugkomen. Wij kunnen onze ogen niet sluiten voor deze ontwikkelingen, die ertoe leiden dat de Verenigde Staten vaker hun handelsbeschermingsinstrument inzetten of dat China bij de WTO de Europese antidumpingmaatregelen aanvecht.
Als wij te maken hebben met oneerlijke praktijken, dan spreekt het uiteraard voor zich dat bescherming noodzakelijk is. Het principe van deze bescherming moet echter internationaal worden aanvaard en verdedigd, waarbij de soms valse beschuldigingen van protectionisme eens en voor altijd moeten worden uitgebannen.
Bovendien wordt de roep om flankerende maatregelen bij het handelsbeleid iedere dag luider, en dit kan met name worden bereikt door daadwerkelijk samenhang te brengen in de verschillende beleidsvormen die de Unie ten uitvoer legt. Zorgen voor consistentie in het beleid is geen intellectueel debat, maar een absolute noodzaak als wij een nieuw ontwikkelingsmodel willen definiëren.
Metin Kazak
Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, de financiële crisis heeft zeker een ongunstige weerslag op de handel in de lidstaten van de Europese Unie. Zo is, vergeleken met het jaar ervoor, de uitvoer in landen als Bulgarije de eerste elf maanden van het afgelopen jaar met 24 procent teruggelopen, en de invoer met 35 procent. Onroerend goed en toerisme zijn sectoren die in het bijzonder zijn getroffen. Dit heeft een verstrekkend effect op de werkgelegenheid. De scherpe stijging van schulden van bedrijven onderling, de wanbetaling van nationale en lokale openbare aanbesteders, enz., dienen in aanmerking te worden genomen.
Al deze problemen komen ook voor in andere landen. Er is een alomvattende oplossing op EU-niveau nodig, en deze vereist ook nauwe samenwerking tussen de verscheidene directoraten van de Europese Commissie. Commissaris De Gucht benadrukt het belang van steun aan de uitbreiding van de actieradius en de mogelijkheden van bedrijven, de inzet van duidelijke preventieve handelsinstrumenten, een succesvolle afronding van de Doha-onderhandelingen, het gebruik van nieuwe faciliteiten voor rechtstreekse buitenlandse investeringen en de bescherming daarvan, alsmede een nieuw investeringsbeleid in het licht van de financiële crisis.
De verwezenlijking van deze doelstellingen, samen met de succesvolle sluiting van economische partnerschapsovereenkomsten met landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, houdt ook nauw verband met financieel herstel.
Een aantal kwesties blijft echter openstaan, waarvan sommige al zijn genoemd. Maken wij doeltreffend gebruik van Europese gelden om de hoge werkloosheid te bestrijden? Wat kan de Europese Unie doen tegen het huidige tekort, de waardevermindering van het geld en de hoge inflatie, die een rechtstreeks effect hebben op de handel? Welke beleidsinstrumenten op het gebied van handel heeft de Europese Unie beschikbaar om de financiële crisis en haar repercussies aan te pakken? Welke maatregelen moeten er worden genomen om een herhaling van een crisis van deze omvang te vermijden en om de uitbreiding van de handel voort te zetten? Welke strategie hebben we ten aanzien van landen als India en China, die het gehele financiële systeem dreigen te veranderen? Ik reken uitsluitend op deze Europa 2020-strategie om de antwoorden te vinden.
Yannick Jadot
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil u ervoor bedanken dat u het verzinsel van crisisgerelateerd protectionisme tot zijn juiste proporties hebt teruggebracht. Ik denk dat het, binnen het kader van een debat, verstandig van u is om erop te wijzen dat wij niet aan de vooravond staan van een wereldoorlog vanwege de opleving van het protectionisme.
Op dit moment krijg ik bijna zin om de kwestie om te draaien. Voor mij is het uiteindelijk niet de vraag welke gevolgen de economische crisis voor de handel heeft, maar - fundamenteler - welke gevolgen de handel, en met name het handelsbeleid dat wij sinds twintig jaar voeren, voor de crisis heeft die wij momenteel doormaken.
In zekere zin kwam de voedselcrisis van tweeënhalf jaar geleden vóór de financiële crisis, en dat was wel degelijk een crisis van de mondiale landbouwmarkten. Evenzo wordt ons voortdurend verteld dat het goed voor ons is om de handel met China te liberaliseren. Als wij sociale kwesties, monetaire kwesties, fiscale kwesties en, uiteraard, milieukwesties niet in aanmerking nemen, dan denk ik dat China op een gegeven moment niet slechts een relatief, maar zelfs een absoluut voordeel op Europa zal hebben.
Het gevolg is - en als prominent uit de Belgische politiek zult u hiervan op de hoogte zijn - dat in alle nationale debatten alle politieke partijen momenteel ontdekken dat het, in een geglobaliseerde wereld, onmogelijk is om sociale dumping, milieudumping, monetaire dumping en fiscale dumping onder controle te krijgen.
Op dezelfde manier zouden wij kunnen constateren dat de strategie waar wij, Europeanen, na de val van de Berlijnse muur allemaal naar uitkeken, en die inhield dat 'sociaaldemocratie via de handel tot stand zou komen', niet werkt; dat zien we met het voorbeeld van China.
Mijnheer de commissaris, u hebt de strategie van Lissabon, innovatie en groene economie ter sprake gebracht, en zoals u weet is deze Europese strategie nu op een mislukking uitgelopen. Welnu, als wij de strategie van Lissabon niet doorvoeren vóór de Global Europe-strategie, dan kunnen wij ons afvragen welke industriële sectoren er nog in Europa zullen overblijven. Waar is de definitie van de industriële keuzen, de agrarische keuzen, de economische keuzen en, uiteraard, de sociale en milieukeuzen die wij in heel Europa maken, zodat wij kunnen leren hoe de handel met de rest van de wereld werkt? Zolang wij deze keuzen niet hebben gedefinieerd, is onze strategie gedoemd te mislukken.
Ik heb nog een specifiekere vraag: op 4 februari 2010 vond er een vergadering plaats van het WTO-comité voor de handel in financiële diensten, met name over de uitdagingen die de financiële crisis en de liberalisering van de financiële diensten met zich meebrengen. Kunt u ons vertellen wat deze bijeenkomst heeft opgeleverd en wat uw standpunt in dezen is, als u deze vergadering hebt kunnen volgen?
Jacek Włosowicz
Mevrouw de Voorzitter, in de huidige wereldeconomie maken de meeste grensovergangen een doelmatiger verkeer van personen, kapitaal en diensten mogelijk, uiteraard met de bedoeling een hogere levensstandaard te bewerkstelligen. Dat is allemaal leuk en aardig, mits de meeste landen een overschot op de handelsbalans en een stijging van het bbp realiseren. De problemen beginnen wanneer de economie vertraagt, marktindices scherp dalen en de werkloosheid oploopt. De openstelling van grenzen heeft naast een hogere levensstandaard ook geleid tot wederzijdse onderlinge afhankelijkheid van economieën. Dat is de keerzijde van de medaille, die duidelijk zichtbaar is in de huidige situatie. Zo heeft de vertraging van de Duitse economie bijvoorbeeld een negatieve uitwerking op de Poolse economie omdat Duitsland een van de belangrijkste exportpartners van Polen is. Gelukkig vertoont het Poolse bbp positieve groei, wat in Europa uitzonderlijk is, al is het verontrustend dat de werkloosheid al een aantal maanden stijgt. Dit voorbeeld toont heel duidelijk aan dat regeringen niet uitsluitend moeten nadenken over oplossingen voor economische problemen in eigen land, maar ook overeenstemming moeten bereiken over de manier waarop ze samen verdedigingsmechanismen kunnen ontwikkelen om zich in de toekomst tegen soortgelijke situaties te beschermen.
Ik denk dat de huidige crisis ons allemaal op de proef stelt. Ik denk daarbij voornamelijk aan de landen van de Europese Unie. We mogen geen situatie toestaan waarin sommige landen hun staatsinterventie proberen te verdoezelen, terwijl het andere landen uit naam van de vrije markt wordt verboden staatssteun te geven. Natuurlijk realiseer ik mij dat bepaalde regeringen in zekere zin de gijzelaars van hun electoraat zijn, maar als we een Europese gemeenschap tot nut van het algemeen willen opbouwen, moeten we heldere regels opstellen en die regels handhaven. We moeten ook onze sterke punten benutten, namelijk geavanceerde technologieën en menselijk kapitaal. Alleen zo kan de verdere versterking van de samenwerking tussen onze landen doeltreffend zijn en kunnen wij, burgers van de Europese Unie, in betere termen aan de toekomst denken en hopen dat (...).
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Joe Higgins
namens de GUE/NGL-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, het wereldkapitalisme maakt de ergste crisis sinds de Grote Depressie door. Zoals ook toen, zijn het de werkende klasse en de armen die er duur voor betalen en lijden onder de gevolgen ervan, of ze nu in Europa wonen of in de armste landen ter wereld.
Onderzoekers bij de Wereldbank voorspellen dat alleen al in 2010 64 miljoen mensen meer in extreme armoede worden gestort door de crisis, en dat als gevolg hiervan in 2009 al tussen 30 000 en 50 000 kinderen in Afrika aan ondervoeding zijn gestorven. Deze crisis heeft verschrikkelijke consequenties voor de wereldhandel, maar de verklaring van de financiële VN-top van vorig jaar bijvoorbeeld, dat het afsluiten van de Doha-ronde van handelsbesprekingen het antwoord is, is volslagen verkeerd. Volgens de gerespecteerde NGO War on Want zou dat de werkgelegenheid van nog eens 7,5 miljoen arbeiders bedreigen, waaronder die in de armste landen.
Deze crisis van het wereldkapitalisme is enorm verergerd door de activiteiten van de financiële speculanten op de wereldmarkten. Alsof het feit dat ze de crisis hebben versneld nog niet genoeg is, willen deze parasieten de crisis nu benutten om nog meer miljarden bijeen te harken. Heeft de Europese Commissie gisteren de kop in de Financial Times gelezen: 'Recordweddenschap van handelaren tegen de euro'? Maar wat doet de Commissie? Zij gaat op de knieën voor de speculanten en vraagt de landen die het ergst door de crisis zijn getroffen, zoals Griekenland, fors te snijden in werknemerslonen, pensioenen en collectieve voorzieningen.
Wat denkt u dat een dergelijk draconisch programma van bezuinigingen gaat betekenen voor de handel in Europa of elders in de wereld? Als u snijdt in de mogelijkheid van de arbeidersklasse om goederen en diensten te kopen, dan kapt u de vraag naar deze goederen en diensten af, hetgeen betekent dat u miljoenen banen meer schrapt van werknemers die deze goederen en diensten zouden leveren. Dat is concreet het recept van de Commissie. Daarom hadden de tienduizenden Griekse werknemers die gisteren de straat op gingen, volstrekt gelijk. Kapitalisme brengt alleen maar meer lijden en crisis. We moeten het vervangen door een systeem van menselijke solidariteit gebaseerd op de waarden van het democratisch socialisme.
William  Dartmouth
namens de EFD-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de bekende investeerder Warren Buffet heeft eens gezegd: "Bij afnemend tij kun je ongeveer zien wie er geen badpak draagt”. Vorig jaar is de Britse economie met 4,8 procent gekrompen, net als die van Italië. De Duitse economie slonk met 5 procent en de handel in de EU nog veel sterker.
Ik concentreer me op de derde vraag, die luidt: welke strategie wil de Commissie gaan volgen om ervoor te zorgen dat de Europese industrie competitiever wordt?
Voordat het Verdrag van Lissabon er was, hadden we de Lissabonstrategie en met de Lissabonstrategie wilde de EU - ik citeer - "de meest concurrerende en dynamische op kennis gebaseerde economie ter wereld (te) worden'. Nu is het zo dat een randvoorwaarde voor een concurrerende en dynamische kenniseconomie een flexibele beroepsbevolking is. Mijn vraag is daarom: wat heeft de EU daaraan gedaan?
Wat ze gedaan hebben is het invoeren in 2008 van de uitzendkrachtenrichtlijn, en dat was net zoiets als het gieten van lijm in het flexibelste deel van de arbeidsmarkt. De uitzendkrachtenrichtlijn is weer eens zo'n nauwelijks doordachte en misplaatste EU-richtlijn, die het Verenigd Koninkrijk, waar een derde van alle uitzendkrachten in de EU woont voor de zoveelste keer disproportioneel getroffen heeft. Het is overigens zo dat het bestaan van een flexibele beroepsbevolking mensen uit de armoede haalt.
De opeenvolgende ondoordachte richtlijnen van de EU staan de opkomst van een concurrerende en dynamische kenniseconomie in de lidstaten in de weg.
Door de economische crisis in de EU wordt het, om het zo maar eens te zeggen, duidelijk dat de EU geen badpak aanheeft.
Béla Glattfelder
(HU) Ik wil het hebben over twee kwesties: het handelstekort en de CO2-uitstoot. In het document wordt zeer terecht vastgesteld dat de toename van het handelstekort van de Europese Unie en de Verenigde Staten in grote mate heeft bijgedragen aan het ontstaan van de economische wereldcrisis. Het handelstekort van de Europese Unie is tussen 2004 en 2008 gestegen van 75 miljard naar 243 miljard euro. Dat is dus een verdrievoudiging in vier jaar tijd. Dat betekent dat elke Europese burger in 2008 500 euro meer heeft geconsumeerd dan geproduceerd. Een dergelijk handelstekort en een consumptie die de productie in zulke grote mate overschrijdt, is onhoudbaar. We hebben dus maatregelen nodig om het handelstekort in te dammen, want als wij dat niet doelbewust doen, zullen de wetten van de economie dat op spontane wijze afdwingen. Daarvan zijn de sociale kosten echter wezenlijk hoger. Een voorbeeld hiervan is de huidige situatie in Griekenland.
Wat betreft energie: de wereldhandel wordt niet alleen verstoord vanwege protectionisme, maar ook door steunmechanismen voor de prijs van energiedragers. In verscheidene ontwikkelingslanden wordt het gebruik van olie gesubsidieerd: de prijs ligt lager dan die op de wereldmarkt, terwijl ook het gebruik van elektrische energie wordt gesteund vanuit de begroting. Ondertussen moeten de producenten in Europa belastingen en CO2-quota betalen in verband met hun energieverbruik bij de productie. In Kopenhagen is duidelijk geworden dat de ontwikkelingslanden een klimaatakkoord in de weg staan, aangezien ze niet bereid zijn de sancties te accepteren die met de verlaging gepaard gaan. Er zijn maatregelen nodig om dit tegen te gaan, want verscheidene economen hebben er inmiddels op gewezen dat goedkope CO2-uitstoot China een groter concurrentievoordeel oplevert dan goedkope arbeidskrachten. Als we het energiegebruik niet verminderen, dreigt het gevaar dat steeds opnieuw...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
David Martin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, zoals voorgaande sprekers ook al gezegd hebben, wordt het nu duidelijk wat het volledige effect is van de financiële crisis. Volgens de Commissie is de handel in 2009 met 10 procent gedaald en volgens het IMF met 12,3 procent.
De IAO gaat ervan uit dat er in 2009 over de hele wereld 212 miljoen mensen werkloos waren - 34 miljoen meer dan in 2007.
Afrika bezuiden de Sahara, dat in 2008 een begrotingsoverschot had van 0,3 procent van het bbp, had in 2009 een tekort van 6,4 procent. Met andere woorden: een overschot van drie miljard is veranderd in een tekort van 64 miljard, met als gevolg dat de koopkracht in Afrika ten zuiden van de Sahara met 67 miljard is afgenomen.
Overal op de wereld lijdt men onder deze crisis, maar de derde wereld - de ontwikkelingslanden - lijdt het meest. Daarom heeft Oxfam vandaag een oproep gedaan tot een zogenaamde 'Robin Hood-belasting'.
Dit is een variant op de Tobin-tax, die bedoeld was als belasting op speculatieve handel in financiële producten, aandelen, obligaties, grondstoffen en valuta. De Robin Hood-belasting betreft niet meer dan een schamele 0,05 procent van de transacties, maar zou desondanks miljarden opbrengen voor ontwikkelingsprojecten in de derde wereld.
Om de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling te bereiken is tussen de 34 en de 45 miljard nodig, terwijl de banken een financiële injectie van een biljoen dollar gekregen hebben. De banken moeten meer doen dan alleen maar dat bedrag terugbetalen; ze moeten de schade die ze aan de samenleving toegebracht hebben, herstellen.
Deze Robin Hood-belasting zou dus heel geschikt zijn om de armoede te bestrijden en de banken een nuttige bijdrage aan de maatschappij te laten leveren.
Is de commissaris bereid serieus naar dit voorstel van Oxfam, waarvoor de Britse premier zijn steun heeft uitgesproken, te kijken en er als Europees commissaris voor handel achter te gaan staan?
Olle Schmidt
(SV) Mevrouw de Voorzitter, ons continent is een rijk continent. De EU moet een bijzondere verantwoordelijkheid op zich nemen voor het behoud van vrije en eerlijke handel. De financiële crisis veroorzaakt een mondiale economische recessie waardoor de handel in 2009 met 10 procent is teruggelopen, zoals hier al is gezegd, en de handel zich nu op hetzelfde niveau bevindt als in 2005. De ontwikkelingslanden zijn bijzonder kwetsbaar wanneer hun uitvoer daalt en ze problemen krijgen om financiering te krijgen van banken. Voor de ACS-landen is de handel in goederen bijvoorbeeld goed voor 50 procent van hun handel. Die landen zijn derhalve extreem gevoelig voor crises. Een daling van de groei met één procent leidt ertoe dat twintig miljoen mensen door armoede worden getroffen.
Als een rijk deel van de wereld moet de EU hier haar verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat door de financiële crisis niet meer mensen in armoede en uitsluiting vervallen. De EU moet ervoor zorgen dat de armste landen meer effectieve hulp en, wanneer dat aangewezen is, schuldenkwijtschelding krijgen. In dat kader, beste vrienden, denk ik dat een aantal van de landen waar u vandaan komt meer zou kunnen doen om ervoor te zorgen dat uw bijstand in uw vaderland omvangrijker, efficiënter en beter wordt. We moeten niet altijd de EU tot daden oproepen; thuis kan er ook heel wat worden gedaan.
De belangrijkste prioriteit voor de Unie is het afronden van de Doha-ronde en de volledige afschaffing van het communautaire landbouwbeleid. Het is niet redelijk dat de rijke EU de arme boeren in Afrika uit de markt concurreert. Een nieuwe vrijhandelsovereenkomst zou de beste manier zijn om de wereld de financiële crisis te boven helpen te komen en protectionisme tegen te gaan.
De EU kan en moet een baken voor de liberalisering van de wereldhandel zijn. Mondialisering en internationale handel zijn in principe goede zaken. Protectionisme is uit den boze en is altijd uit den boze geweest. Degenen onder u die geloven dat protectionisme de wereld op welke wijze dan ook iets zou leren of zou helpen, zouden lering moeten trekken uit de geschiedenis.
Janusz Wojciechowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, één terrein waarop we naar manieren moeten zoeken om de crisis te bestrijden is de handel in landbouwproducten. De laatste jaren hebben we in de Europese Unie onder druk van de Wereldhandelsorganisatie vele vrijwillige beperkingen op de productie en export van landbouwproducten ingevoerd. We hebben bijvoorbeeld een enorme hervorming van de suikermarkt doorgevoerd, waardoor de Europese suikerproductie met één derde is gedaald en veel suikerraffinaderijen zijn gesloten. Veel bedrijven hebben de teelt van suikerbieten gestaakt, we hebben de werkloosheid laten stijgen en er staan geen sociale of economische voordelen tegenover. Het was een geschenk voor de grote suikerconcerns, die hun productie hebben verplaatst naar buiten Europa, zodat we nu suiker van hen importeren.
Ik vind dat we in deze crisis onze economie en onze producten krachtig moeten beschermen. Ik heb het hier niet over protectionisme, maar over een beleid van gelijke kansen die onze producenten op het ogenblik niet hebben. Er zijn vele strenge normen van kracht in de Europese Unie, bijvoorbeeld normen voor dierenwelzijn in de agrarische sector. Het is terecht dat die normen worden gehandhaafd, maar we zouden moeten eisen dat deze normen ook worden nageleefd door degenen die hun producten naar de Europese Unie exporteren. Als we bijvoorbeeld een verbod op batterijkippen invoeren, moeten we niet tegelijkertijd eieren importeren uit landen waar legbatterijen gebruikt worden. We zouden op soortgelijke wijze moeten optreden op vele andere terreinen. We moeten een simpele regel aanhouden: dezelfde voorschriften voor exporteurs als voor onze eigen producenten, omdat anders, nog afgezien van de economische crisis (...).
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Jaroslav Paška
(SK) De door de Amerikaanse financiële sector veroorzaakte financiële crisis is razendsnel veranderd in een economische crisis die onmiddellijk alle economische sectoren heeft getroffen. De onvermijdelijke gevolgen waren een snel dalende koopkracht van de consumenten, een daling van de productie, meer werkeloosheid, lagere belastingopbrengsten en minder geld ter financiering van overheidsbegrotingen.
Met het dalen van de productie overal ter wereld kon de waarde van de verhandelde goederen uiteraard eveneens niet anders dan lager worden. Als we nu, dames en heren, willen weten hoe we stabiliteit of zelfs groei van de wereldhandel kunnen bewerkstelligen, dan kan dit alleen met doeltreffende maatregelen tegen een economische ineenstorting, met maatregelen ter stabilisering van de economie en door middel van een geleidelijke aanzet tot economische groei.
Het huidige economische systeem heeft zo veel onderlinge verbindingen en is zo geglobaliseerd dat het mijns inziens een illusie is om te vertrouwen op kunstmatige ingrepen die gericht zijn op specifieke sectoren en geen toegevoegde waarde creëren.
Iliana Ivanova
(BG) Dames en heren, de crisis heeft onvermijdelijk geleid tot een aanzienlijke wereldwijde daling van handelsvolumes. Dit blijkt ook uit de daling van de productie en van investeringen, alsmede uit de beperkte groeimogelijkheden. Tegelijkertijd zijn nationale regeringen sterk geneigd barrières op te werpen om hun binnenlandse productiecapaciteit te beschermen.
In 2009 hebben we een verontrustende toename van allerlei vormen van nationale protectie waargenomen, zowel in afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie als in nieuwe zich ontwikkelende economieën. Dit protectionisme belemmert de toegang tot internationale markten voor het midden- en kleinbedrijf, dat de ruggengraat vormt van de Europese economie, wat een nieuwe last en nieuwe beperkingen met zich meebrengt.
Om deze problemen te boven te komen en het ondernemerschap en de handel aan te moedigen, meen ik dat Europa bovenal een sterke interne markt nodig heeft. Dit kan worden bereikt indien de Europese economie concurrerend en innovatief genoeg is en gebaseerd is op hoge kwaliteitsnormen. Zoals ook de Europese Commissie heeft opgemerkt, moeten wij, ondanks de geboekte vooruitgang, onze inspanningen voortzetten om de onderwijssystemen te verbeteren en zo bij te dragen aan een innovatieve, dynamische kennismaatschappij.
In mijn opvatting zijn stabiele overheidsfinanciën in de Europese Unie, die de duurzaamheid van de nationale economieën en de Europese munt waarborgen, een belangrijke voorwaarde om de handelsongelijkheden te overwinnen. De stabiliteit van de euro is van het allergrootste belang om het vertrouwen van onze handelspartners te behouden. Een andere stimulans voor een herleving van handel en investeringen wordt geboden door de tijdige uitvoering van de nodige structurele hervormingen die tot doel hebben een stabiele basis voor groei te scheppen.
Evenzeer meen ik dat het van belang is dat de interne markt ook wordt versterkt door een weloverwogen, snelle uitbreiding van de eurozone, die zal leiden tot de economische integratie van Europese staten en de Europese economie nog invloedrijker zal maken in relatie tot internationale partners.
Enrique Guerrero Salom
(ES) Mevrouw de Voorzitter, zoals blijkt uit de cijfers over het jaar 2009 en zoals al is gezegd, heeft de in 2008 uitgebroken financiële crisis tot een aanzienlijke daling van de handelscijfers geleid.
Het lijkt er in elk geval op dat we de sterke verleiding van het protectionisme, dat tijdens de crisis van de jaren dertig van de vorige eeuw wel de kop op stak, hebben weten te weerstaan, en het lijkt er ook op dat de trend om nieuwe handelsbeperkende maatregelen te nemen eind vorig jaar is verdwenen. Dat blijkt uit het vijfde verslag over potentieel handelsbeperkende maatregelen dat de Commissie eind vorig jaar heeft gepubliceerd.
Toch hebben veel landen dergelijke handelsbeperkende maatregelen genomen: landen met heel verschillende economische fundamenten als de Verenigde Staten, China, Argentinië, Rusland, en Indonesië, maar ook veel ontwikkelingslanden. En het zijn juist de ontwikkelingslanden die open markten nodig hebben om hun producten te kunnen afzetten.
Daarom vraag ik de heer De Gucht, in zijn hoedanigheid van voormalig commissaris voor ontwikkeling, om zich in te zetten voor een bredere en vrijere wereldhandel, om leiderschap van de Europese Unie bij het wegnemen van protectionistische belemmeringen in ontwikkelde landen, en om bij de handelsbesprekingen meer rekening te houden met ontwikkeling.
Georgios Papastamkos
(EL) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, volgens mij heeft de krimp van de wereldhandel de drempel van de economische recessie ver overschreden. Zoals uit studies blijkt, is het gebrek aan bankkredieten voor de handel in belangrijke mate verantwoordelijk voor de vertraging van de handel.
Ik wil twee vragen stellen. Wat is er ten eerste terecht gekomen van de internationale toezeggingen met betrekking tot multilaterale financiering van de handel? Welke resultaten zijn ten tweede bereikt met het versoepelde financieringskader dat tot doel had de toegang van ondernemingen tot krediet op Europees niveau te vergemakkelijken?
Dan nu de wereldhandel. Ten aanzien daarvan wil ik opmerken dat de regels, de disciplines en de toezeggingen van de Wereldhandelsorganisatie in grote mate hebben voorkomen dat handelsbeperkende maatregelen werden getroffen en er tegelijkertijd voor hebben gezorgd dat soepelheid kon worden betracht bij de vaststelling van beleid voor economisch herstel.
Daarom willen wij de Commissie verzoeken om de maatregelen van onze handelspartners en de gevolgen ervan voor de Europese uitvoer nauwlettend te volgen. Daarbij denk ik ook aan beleidsmaatregelen als "koop nationaal” die worden toegepast door belangrijke handelspartners van de EU. Daarnaast mogen wij niet de dynamische ontwikkeling van de export van een aantal opkomende economieën uit het oog verliezen.
Ik wilde wat dat laatste betreft met name verwijzen naar de kwestie van de concurrentiekracht van Europese producten op de wereldmarkten. Die bestaat al langer en staat los van de economische crisis.
Tot slot is het onder meer ons doel om op het vlak van markttoegang wederkerigheid van onze handelspartners te verkrijgen, eerlijke concurrentie te herstellen op de internationale markten en de ingevoerde producten te onderwerpen aan regels die gelijkwaardig zijn aan de regels die gelden voor in de EU vervaardigde producten.
Laima Liucija Andrikien
(EN) Mevrouw de Voorzitter, (onhoorbaar) bevindt zich als gevolg van de wereldwijde recessie en de afnemende vraag in de hele wereld naar een aantal producten nu al in een heel moeilijke situatie. Door protectionisme zal de internationale handel echter nog meer geschaad worden en wordt rechtstreeks afbreuk gedaan aan de belangen van de EU.
Een van de internationale spelers die extra en contraproductieve handelsbarrières heeft opgeworpen, is Rusland. Vanaf het begin van de financiële crisis heeft Rusland een aantal zogenaamd 'tijdelijke' tarieven toegepast op geïmporteerde goederen als vlees- en zuivelproducten, meubelen en sommige ijzer- en staalproducten. Een ander voorbeeld dat ik in herinnering wil roepen is het tijdelijke tarief voor medicijnen dat Rusland EU-exporteurs heeft opgelegd.
Nog verontrustender is dat er op 1 januari 2010 een douane-unie tot stand is gekomen tussen Rusland, Wit-Rusland en Kazachstan. Als gevolg daarvan heeft in totaal 30 procent van de EU-productcategorieën met hogere tarieven te maken. Het belangrijkste probleem is natuurlijk dat Rusland geen lid is van de Wereldhandelsorganisatie, evenmin als Wit-Rusland en Kazachstan, en daardoor niet gebonden aan de WTO-regels die eenzijdige verhoging van invoertarieven beperken, en aan de regels inzake andere handelsbeperkende maatregelen. Omdat Rusland geen lid is van de WTO, kunnen we geen regeling inzake de beslechting van geschillen toepassen.
Commissaris, ik wil u twee vragen stellen. Wat is het oordeel van de Commissie over de huidige handelsproblemen tussen de EU en Rusland en hebben we een strategie waarmee we het probleem kunnen aanpakken dat Rusland geen lid is van de WTO?
Daniel Caspary
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, we hebben herhaaldelijk gehoord dat de wereldhandel de laatste drie maanden dramatisch is ingezakt, ook al hebben veel leden van de Wereldhandelsorganisatie met succes geprobeerd de markten zo veel mogelijk open te houden. Ik heb tevens grote waardering voor het feit dat de Europese Unie hierin een zeer doeltreffende rol heeft vervuld en haast geen protectionistische maatregelen heeft genomen.
In mijn land kennen we de uitdrukking "de aanval is de beste verdediging". Ik zou willen aansluiten bij wat collega Andrikienzojuist heeft gezegd over de maatregelen die Rusland heeft genomen. We moeten ons afvragen welke effectieve mogelijkheden we hebben om op te treden tegen handelspartners die zich niet hebben gehouden aan datgene wat in het kader van de G-20 is afgesproken, die protectionistische maatregelen hebben genomen, die hun markten hebben gesloten en ertoe hebben bijgedragen dat de mondiale economie nog slechter presteert dan anders het geval was geweest.
Moeten we niet proactief gebruikmaken van onze strategie "Europa als wereldspeler" en de punten uit die strategie resoluut ten uitvoer leggen? Is dit niet het goede moment om proactief op te komen voor onze belangen in plaats van alleen maar protectionisme te voorkomen? Ik denk aan de mogelijkheid van een nieuw initiatief waarmee we eindelijk vooruitgang kunnen boeken in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Ik denk dat we consequent moeten zijn en snel over vrijhandelsovereenkomsten moeten gaan onderhandelen. We hebben in Zuid-Korea resultaat geboekt. Maar hoe ver zijn we met India, Canada, Colombia en Peru? Zouden we niet een heel positief signaal afgeven als we juist nu vooruitgang zouden kunnen boeken met deze vrijhandelsovereenkomsten?
Veel collega's hebben gesproken over de ontwikkelingslanden. Biedt dit niet een uitgelezen kans om eindelijk schot te brengen in de partnerschapsovereenkomsten, zodat we de ontwikkelingslanden en de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) beter in de wereldhandel integreren en doeltreffender kunnen zorgen voor economische groei en armoedebestrijding? In de afgelopen decennia is duidelijk geworden dat de landen die hebben deelgenomen aan de wereldhandel zich het beste hebben ontwikkeld. Ik zie uit naar uw antwoord, mijnheer De Gucht.
Theodoros Skylakakis
(EL) Mevrouw de Voorzitter, eerste opmerking: de verhoudingen in onze handelsbetrekkingen met de zich snel ontwikkelende landen zijn niet statisch. Als er bijvoorbeeld sterk uiteenlopende groeicijfers zijn tussen de Unie en China zal het effect van de voor ons nadelige tarifaire belemmeringen - die wij echter niet zo belangrijk vonden toen de Chinese economie nog niet zo groot was - steeds sterker worden naarmate het belang van China toeneemt en ons belang afneemt.
Tegelijkertijd zal onze onderhandelingskracht afnemen naarmate onze relatieve omvang afneemt. Het is dus nu het aangewezen moment waarop de Unie haar beleid kan opleggen en de barrières die de zich snel ontwikkelende landen opwerpen voor onze export op effectieve wijze kan afbouwen, met gelijktijdige beperking van de sociale en milieudumping. De tijd werkt echter niet in ons voordeel, in deze crisis minder dan ooit.
Tweede opmerking: naarmate de verhoudingen veranderen neemt ook het belang van de trans-Atlantische handelsbetrekkingen toe en wordt de bevordering van een functionelere Amerikaanse markt steeds belangrijker. Daarmee kan de trans-Atlantische handel worden verhoogd en kunnen beide kanten van de Atlantische Oceaan meer onderhandelingskracht verwerven.
Ook op dit punt is het nu het aangewezen moment omdat er voor de opbouw van een trans-Atlantische markt tijd nodig is. Dit is namelijk een zeer complex proces. Hoe belangrijk zijn deze betrekkingen voor de VS? Helaas zal de afwezigheid van president Obama tijdens de volgende topconferentie in Madrid geen bemoedigend teken zijn.
De vraag die rijst, luidt: voelt de Commissie geen behoefte aan onmiddellijk optreden zolang wij nog de noodzakelijke onderhandelingskracht hebben?
Tokia Saïfi
(FR) Mevrouw de Voorzitter, de economische en financiële storm die wij net hebben doorstaan, heeft veel schade aangericht. Onze economieën zijn gedesoriënteerd, en wij voeren momenteel nog steeds strijd om weer op de juiste koers te komen tegenover vastberaden opkomende mogendheden.
Het is nu hoog tijd, mijnheer de commissaris, dat u zich opwerpt als kapitein van een ambitieus en daadkrachtig Europees handelsbeleid dat zich zonder terughoudendheid richt op de bescherming van onze handelsbelangen en dat gebaseerd is op wederzijdse openstelling van de markten en op het benutten van onze concurrentievoordelen.
De Europese Unie moet om te beginnen de juiste weg vinden tussen ultraliberale handel en protectionisme. Naar mijn mening moet deze derde weg vorm krijgen door de instelling van een eerlijk handelskader. De Europese Unie steunt op bepaalde waarden: eerbiediging van de bescherming van de intellectuele eigendom, eerlijkheid ten aanzien van investeringen, toegang tot markten, de strijd tegen niet-tarifaire handelsbelemmeringen en eerbiediging van sociale en milieunormen. Zij heeft dan ook de plicht ervoor te zorgen dat deze waarden als uitgangspunten worden geaccepteerd door India en China, opkomende landen die niet alleen onze klanten en concurrenten zijn, maar ook onze partners.
Afgezien van de noodzaak om het handelsverkeer evenwichtiger te maken, mijnheer de commissaris, moet u eraan meewerken om het concurrentievermogen van onze Europese ondernemingen een impuls te geven. Hoe kan dit worden bereikt? Innovatie, investering in onderzoek en ontwikkeling, en de internationale invloed van concurrentieclusters lijken enkele van de belangrijkste factoren te zijn die ons uit de crisis kunnen helpen.
Wij moeten onze acties tevens richten op innoverende ondernemingen - in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen - door te zware administratieve en fiscale lasten voor hen te verlichten, en op groene technologieën en diensten.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Krisztina Morvai
(HU) We kunnen niet om de hamvraag heen of het huidige, door de WTO geleide systeem van mondiale vrijhandel goed is voor de mensen, of dat we misschien moeten gaan nadenken over een nieuw ordenend principe, dat ik niet per se protectionisme zou willen noemen, maar eerder economische zelfbeschikking. Ik stel voor dat we op drie gebieden precies onderzoeken wat deze twee uiteenlopende ordenende principes inhouden. Wat betekent de wereldhandel in zijn huidige vorm en omvang voor het creëren en behouden van Europese banen, vooral als we denken aan detailhandelaren, kleine zelfstandigen, familiebedrijfjes en boeren in de Europese landen, die over de kop gaan en hun opties zien verdwijnen vanwege de huidige geliberaliseerde wereldhandel? Wat betreft solidariteit: is het goed voor de arme ontwikkelingslanden als ze in plaats van hun eigen landbouw en industrie te ontwikkelen hun markten moeten openstellen? Is het goed voor het milieu dat we producten moeten vervoeren over zulke grote afstanden?
Ik stel voor dat we als eerste stap, op zijn minst met betrekking tot landbouw en voeding, diep moeten nadenken of we niet het beginsel van voedselsoevereiniteit willen invoeren, wat inhoudt dat gemeenschappen en landen het recht hebben te beslissen wat ze willen produceren, hoe ze dat willen produceren en hoe ze het product vervolgens willen verkopen. Consumenten op hun beurt hebben het recht op kwalitatief hoogstaande, gezonde en voedzame voedingsmiddelen waarvan we weten dat ze niet over duizenden kilometers zijn vervoerd, maar ter plaatse zijn geproduceerd, verwerkt en verkocht.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Ik wil de commissaris feliciteren met zijn nieuwe benoeming. Zou hij, indien mogelijk, enkele details kunnen geven over de effecten van de economische crisis op de wereldhandel in landbouwproducten? Mevrouw Andrikienhad het net al over de kwestie van de Russische Federatie, die heeft aangekondigd de import van gevogelte te willen verbieden tot 2015, omdat zij met de binnenlandse productie in haar behoefte kan voorzien.
Aangezien de bevordering van een meer concurrerend landbouwstelsel in een open wereldwijde handelsomgeving een van de taken is die voorzitter Barroso de nieuwe commissaris voor landbouw heeft gegeven, maak ik gebruik van de gelegenheid die wordt geboden door de aanwezigheid van de commissaris bij deze vergadering om hem te vragen hoe hij de samenwerking met zijn collega die verantwoordelijk is voor landbouw ziet als het gaat om de afronding van de onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde.
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik zeggen dat de Commissie lof verdient voor haar afwijzing van het voorstel van de Wereldgezondheidsorganisatie de verkoop van belastingvrije alcohol en sterkedrank te verbieden. Als het voorstel was aangenomen, had dat de Europese economie twee miljard euro gekost en waren er honderden banen in de hele Unie verloren gegaan. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft zich bij dit voorstel meer gebaseerd op zedenpreken dan op wetenschappelijk onderzoek en gelukkig heeft de Commissie het verworpen.
De tweede opmerking die ik wil maken is dat de banken in de eerste plaats verantwoordelijk waren voor veel van de problemen van vandaag. Maar wat is er gebeurd? Er is een nieuwe theorie in de wereld gekomen, namelijk dat ze te groot zijn om failliet te mogen gaan. Ik vind dat ze niet zozeer te groot zijn om failliet te gaan, maar dat ze het te hoog in hun bol hebben, getuige de immorele salarissen en de groteske bonussen die betaald worden. Geen enkele bankier zou meer moeten verdienen dan de premier van zijn land en we zouden toe moeten werken naar ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de internationale handel is naast de financiële sector het terrein van de wereldeconomie dat het meest te lijden heeft als gevolg van de economische crisis. Geschat wordt dat de wereldhandel vorig jaar door de crisis met ongeveer 10 procent is afgenomen. Bovendien werkt het beleid van protectionisme dat veel landen als basisinstrument voor de bestrijding van de recessie hanteren, nadelig uit voor de handel. De voordelen van vrijhandel in een mondiale economie zouden voor iedereen vanzelfsprekend moeten zijn. We kunnen veilig stellen dat de welvaart die de landen met een vrije markt in de tweede helft van de twintigste eeuw hebben bereikt, grotendeels te danken is geweest aan de vrije handel, die zich in die periode dynamisch heeft ontwikkeld. De ineenstorting van de wereldhandel, de stijging van de werkloosheid, met name in ontwikkelingslanden, en als gevolg daarvan de toename van armoede en uitsluiting - deze negatieve trend kan worden gekeerd door een herstel van de dynamische handel op eerlijke en rechtvaardige (...).
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Michael Theurer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, in de eerste plaats wil ik u van harte feliciteren met uw benoeming tot commissaris. We zijn blij dat we een even behendige als succesvolle politicus en een bewezen liberaal in huis hebben. U zult al uw overredingskracht nodig hebben om het internationale handelsbeleid van de EU een nieuw elan te geven. We moeten protectionistische neigingen de kop indrukken. De geschiedenis heeft duidelijk aangetoond dat de landen die aan de wereldhandel hebben deelgenomen, zich ten opzichte van andere landen beter hebben ontwikkeld.
Niettemin staan we ook voor een nieuwe wereldorde, waarin spelers meedoen - denk aan China - die een staatskapitalistisch systeem hebben, maar wellicht met heel andere methoden de ring betreden. Daarom roep ik de Commissie op een nieuwe strategie voor de wereldhandel te ontwikkelen. Het is duidelijk dat we voort moeten maken met de ontwikkelingsagenda van Doha, want een multilaterale aanpak is goed. We moeten er echter alles aan doen om de betrekkingen met China te verbeteren.
Daniel Caspary
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag willen aansluiten bij een onderwerp waarover twee collega's al hebben gesproken. Mijnheer de commissaris, u bent nu gelukkig ook verantwoordelijk voor de Trans-Atlantische Economische Raad (TEC). Ik zou u zeer erkentelijk zijn als u de TEC helemaal bovenaan uw agenda zou plaatsen teneinde een oplossing te vinden voor alle problemen die we hebben behandeld.
Europa en Amerika zijn nog altijd goed voor bijna 60 procent van de mondiale economische activiteit. Als we erin zouden slagen om ook maar een fractie van de handelsbelemmeringen in de trans-Atlantische markt weg te nemen, zouden we veel meer voor onze burgers en dus ook voor de werknemers kunnen bereiken dan met veel van de andere maatregelen waar we de afgelopen vijf jaar aanmerkelijk meer energie in hebben gestoken. Ik zou u zeer erkentelijk zijn als u de aandacht zou kunnen richten op de TEC.
Karel De Gucht
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, voor het geven van een afgewogen reactie op alle vragen die gesteld zijn en alle onderwerpen die aan de orde gesteld zijn, heb ik waarschijnlijk minstens een half uur nodig, terwijl ik slechts twee of drie minuten heb, als ik het goed begrijp.
Laat ik daarom met een algemene opmerking beginnen. Ik ben echt van mening dat protectionisme niet de oplossing is. Of u het nu wel of niet gelooft, als we in de geschiedenis terugkijken is het aan de internationale handel te danken dat onze landen welvarend zijn geworden.
In de tweede plaats heeft Europa een transformerende economie, wat betekent dat we moeten importeren om te kunnen exporteren. Het idee dat we zouden kunnen exporteren zonder eerst te importeren is volledig onjuist en wordt door de feiten weersproken.
Ik geloof daarom heilig dat we vrijhandelsovereenkomsten met belangrijke economische partners moeten hebben, dat we een succes moeten maken van de Doha-ronde en dat we de internationale handel verder zullen moeten liberaliseren. Dat betekent echter niet dat we er geen rekening mee hoeven te houden dat deze internationale handel ook eerlijk moet zijn en dat we het recht hebben onze belangen te beschermen. De Commissie zal dat, indien nodig, ook doen en we zullen de handelsbeschermingsinstrumenten die we hebben, gebruiken om invloed uit te oefenen op handelsbelemmeringen die in onze ogen oneerlijk zijn.
Er zijn ook enkele heel specifieke vragen gesteld, bijvoorbeeld door de heer Jadot, over de WTO-bijeenkomst van 4 februari en de uitkomsten daarvan. Welnu, de belangrijkste boodschap op die bijeenkomst was dat de bepalingen van de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten geen belemmering vormen voor het recht van staten te zorgen voor een effectieve regulering van de financiële markten. Dat komt doordat de GATS een zeer breed scala aan financiële voorzorgsmaatregelen biedt, zodat deze financiële regulering op nationaal noch op Europees niveau in strijd is met de bepalingen van de GATS.
Dat brengt mij op de oorzaken van de crisis die we doormaken en waarvan we hopelijk het grootste deel nu achter de rug hebben. Ik ben er vast van overtuigd dat de crisis een zeer groot effect gehad heeft op de handel, maar dat de oorzaak van de crisis gelegen is in verstoringen van het financiële evenwicht als gevolg van totaal verkeerde keuzes die gemaakt zijn door financiële instellingen. De financiële crisis is niet in Europa ontstaan; de crisis is vanuit de Verenigde Staten naar Europa en de rest van de wereld gekomen.
Ik ben het ermee eens dat de voedselcrisis van een aantal jaren geleden, die - om het zo maar te zeggen - nog niet helemaal opgelost en verteerd was, de grote onevenwichtigheden alleen maar heeft verergerd, met name in de ontwikkelingslanden. Je kunt veel zeggen over ontwikkelingslanden, over goed bestuur en dergelijke, maar je kunt de ontwikkelingslanden er zeker niet van beschuldigen dat ze de oorzaak zijn van de financiële crisis. Dat is duidelijk. Zij zijn bovendien zeer zwaar getroffen door de crisis, dus daar moeten we ons goed rekenschap van geven.
Er zijn ook enige vragen gesteld - de laatste keer door de heer Caspary en ook door de heer Jadot - over wat we van plan zijn te doen met de TEC en het strategisch initiatief voor China.
Mijn persoonlijke mening is dat de enige goede reactie op de economische ontwikkeling van China - die we trouwens niet zullen kunnen stoppen - is om zelf sterker te worden. Ik vind dat de enige goede reactie.
Als je ernaar kijkt in termen van de handelsbalans, dan is het waar dat het handelstekort met China aanzienlijk gestegen is, maar als je naar het handelstekort ten opzichte van heel Azië kijkt, dan is dat niet erg toegenomen. Bovendien hebben de overige Aziatische landen, binnen Azië, ook met hevige concurrentie vanuit China te kampen.
Wat we dus moeten doen is zelf sterker worden. Ik vind dat de totstandbrenging van deze trans-Atlantische markt, bijvoorbeeld, een van de beste reacties is die we kunnen geven.
Er is onlangs op verzoek van het Parlement een verslag opgesteld waaruit blijkt dat het effect van een reductie met 50 procent van niet-tarifaire handelsbelemmeringen tussen Europa en de Verenigde Staten veel groter zou zijn dan dat van de Doha-ronde. Daar zouden we aan moeten werken, maar - dat gezegd hebbende - het is absoluut niet gemakkelijk.
Over de Doha-ronde gesproken, ik ben er vast van overtuigd dat we moeten proberen die ronde af te sluiten, omdat zij al zó veel belangrijke onderdelen bevat - onder andere dat de bestaande tarieven niet meer kunnen stijgen - dat we kunnen afronden. In de tweede plaats is er in de Doha-ronde een sterk op ontwikkeling gerichte aanpak, ten minste als we de zaken kunnen houden zoals ze nu zijn, en dat moet het doel zijn van de Europese Commissie.
Verder had David Martin de vraag over de Robin Hood-belasting. Laat ik eerst zeggen dat ik de naam Robin Hood veel beter vind dan de naam Tobin. Afgezien daarvan ben ik echter bang dat de Robin Hood-belasting met dezelfde problemen als de Tobin-belasting te kampen heeft, namelijk dat je zo'n belasting alleen op mondiale schaal kunt opleggen. Bovendien moet u er rekening mee houden dat het heel veel kost om zo'n heffing in te voeren, zelfs als het wereldwijd gebeurt. Over de Tobin-belasting heeft voorzitter Barroso gezegd dat we bereid zijn die belasting te steunen zolang iedereen het doet, en dat is natuurlijk precies het probleem met dit alles.
Ten slotte - onder anderen de heer Higgins stelde daar een vraag over - het onderwerp speculatie en de gevolgen daarvan, ook in verband met Griekenland.
Dit is geen debat over Griekenland, dus ik ga er niet gedetailleerd op in, maar ik vind eerlijk gezegd dat de fout ook wel bij Griekenland zelf ligt. Wat niet kan in een mondiale economie en wat ook in de Europese Unie niet kan, is een moreel risico. Het lidmaatschap van de Europee Unie houdt ook verplichtingen in. Lidstaten die in een moeilijke situatie terechtkomen - en we zijn absoluut bereid ze te steunen en te helpen waar we maar kunnen - moeten zich ook realiseren dat ze zich aan de regels moeten houden. Als ze zich aan de regels houden, dan komen ze waarschijnlijk niet in de moeilijke situatie terecht waarin ze zich nu bevinden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Edit Herczog  
schriftelijk. - (HU) De inkrimping van de wereldhandel heeft vooral de landen van Midden- en Oost-Europa getroffen, aangezien de vermindering van de vraag zich heeft geconcentreerd op de producten die een belangrijke rol speelden in de export, zoals auto's en consumentenelektronica. Tegelijkertijd zijn deze landen ook hard geraakt door de kredietcrisis. Om te zorgen dat deze landen zich kunnen herstellen van de moeilijkheden die door deze dubbele druk worden veroorzaakt en van de daaruit voortkomende maatschappelijke problemen, zoals stijgende werkloosheid, is de stimulering van de export van grote betekenis. Op dit vlak lijkt vooral financiering voor exporteurs een aanzienlijk obstakel, aangezien de betaaltermijnen langer zijn geworden, leningen duurder en minder toegankelijk zijn geworden en ook de voorwaarden voor het verstrekken van leningen ongunstiger zijn geworden. Daarom moeten er voor de landen in kwestie, en dan in het bijzonder voor de EU-lidstaten, gerichte programma's worden opgesteld die kunnen helpen bij de bestrijding van de genoemde moeilijkheden.
Andreas Mölzer  
De trend van de jaren negentig naar delokalisatie heeft er in de mondiale economie toe geleid dat er niet alleen kapitaal, maar vooral ook knowhow naar het buitenland is gegaan. Vanwege het feit dat er in lagelonenlanden arbeidsplaatsen worden en werden gecreëerd, zijn de gemiddelde lonen in Midden- en West-Europa omlaaggegaan. Dit heeft op zijn beurt geleid tot lagere consumptieniveaus. Als gevolg hiervan realiseren Europese bedrijven een belangrijk deel van hun winst niet meer met de productie van goederen, hun eigenlijke kernactiviteit. Ze proberen middels financiële transacties en speculatie hun resultaten op te poetsen. Dat is waar we moeten beginnen. We hebben een quotum nodig dat ondernemingen voorschrijft hoeveel van hun gewone aandelenkapitaal ze in effecten mogen beleggen en hoeveel reserves ze in de vorm van financiële pakketten in derde landen mogen aanhouden. In de tweede plaats hebben we behoefte aan een regeling voor de ondernemingen die zijn getroffen door de crisis. In de derde plaats vraagt de economie niet alleen om nieuw kapitaal voor banken, die een belangrijk aandeel hebben gehad in deze crisis, maar vooral om een nieuwe regeling voor geldovermakingen, strikte richtsnoeren voor de verkoop van kredietpakketten en een eigen toezichthoudend orgaan voor de nieuw ontstane en buitengewoon florerende handel, met uitwassen als short-selling, dat verboden zou moeten worden.
Artur Zasada  
Als de zojuist door Vital Moreira gepresenteerde prognoses juist zijn, is de voorspelde achteruitgang van de wereldhandel de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog. Vanzelfsprekend nemen zowel de lidstaten van de Europese Unie als landen buiten de Gemeenschap maatregelen om hun concurrentievermogen te versterken en de gevolgen van de crisis te boven te komen. Onderzoek van het Centre of Economic Policy Research heeft aangetoond dat er sinds de eerste bijeenkomst van de Groep van Twintig die was gewijd aan de crisis, 425 wetgevingsinitiatieven zijn genomen om de gevolgen van de crisis te bestrijden. Sommige landen hebben hun toevlucht genomen tot protectionistische praktijken, terwijl andere juist proberen de handel te liberaliseren. Houdt de Europese Commissie, gezien het feit dat de economie een systeem van communicerende vaten is, toezicht op de wetgevingsinitiatieven die binnen de Europese Unie en overal ter wereld worden genomen? Houdt de Europese Commissie daarmee rekening wanneer zij zelf maatregelen tegen de crisis neemt? Naarmate de protectionistische en liberaliserende maatregelen zich opstapelen zal een situatie ontstaan waarin ze elkaar uitsluiten en geen enkel effect op de wereldhandel hebben.
