SWIFT (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over SWIFT.
Diego López Garrido
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Malmström, dames en heren, vorige maand heeft de Commissie een aanbeveling aan de Raad aangenomen om in te stemmen met het openen van onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten voor een overeenkomst op basis waarvan gegevens van financiële telecommunicatiediensten ter beschikking worden gesteld van het ministerie van Financiën van de Verenigde Staten om terrorisme en zijn financiering te bestrijden en te voorkomen.
De aanbeveling werd meteen voorgelegd aan de rapporteur en aan een aantal afgevaardigden van het Europees Parlement en hij werd toegestuurd aan de Raad van de Europese Unie.
Die is nog steeds overtuigd van de noodzaak van een dergelijk akkoord, en daarom staat hij volledig achter de aanbeveling van de Commissie om te onderhandelen over een akkoord betreffende het follow-upprogramma inzake de financiering van het terrorisme. Het voorstel van de commissaris is nauwkeurig bestudeerd in het Coreper, en in principe zal de Raad op zijn volgende vergadering stemmen over deze aanbeveling van de Commissie, waarbij hij uiteraard rekening zal houden met het standpunt van het Europees Parlement en met de standpunten die hierover vandaag in dit Huis naar voren worden gebracht.
De Raad is het met het Europees Parlement eens dat het toekomstige akkoord, bekend als het "SWIFT-akkoord”, voldoende garanties en waarborgen moet bevatten. Hij deelt dus het gevoel van het Europees Parlement dat het van essentieel belang is dat in elk geval het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt nageleefd, met name artikel 8 van dat Handvest, het Verdrag van Lissabon, en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Bovendien zijn er fundamentele beginselen die moeten worden nageleefd bij het overdragen van gegevens van persoonlijke aard, zoals het recht van de persoon wiens gegevens verwerkt worden om te worden geïnformeerd, of het recht om die gegevens te corrigeren of te wissen als ze niet juist zijn.
Alle rechten inzake de bescherming van gegevens moeten gegarandeerd worden zonder enige vorm van discriminatie, wat betekent dat de burgers van de Europese Unie net zo moeten worden behandeld als de burgers van de Verenigde Staten.
Wij denken dat het mogelijk is om een overeenkomst te bereiken over de duur van het Akkoord dat met de Verenigde Staten gesloten zal worden, dat naar ik hoop rond de vijf jaar zal zijn.
Wat betreft de gegevens die met derde landen worden uitgewisseld zijn wij van mening dat wanneer de Amerikaanse autoriteiten aanleiding hebben om te denken dat gegevens die de autoriteiten van andere landen kunnen helpen bij de vervolging van terroristische misdrijven, die gegevens gebruikt moeten worden. Dat is bovendien precies hetzelfde als wat de Europese wetgeving toestaat. Volgens de Europese wetgeving is het onder vergelijkbare omstandigheden toegestaan dat informatie die de ene lidstaat van een andere Europese lidstaat gekregen heeft, verstrekt wordt aan derde staten als het gaat om terrorismebestrijding.
Dan is er de kwestie van de overdracht van bulkgegevens die niet in alle gevallen op een concreet vermoeden berust, iets waaraan om technologische redenen en ook om redenen van efficiëntie moet worden vastgehouden, omdat het vaak belangrijk is een bepaalde hoeveelheid gegevens te hebben waaruit conclusies kunnen worden getrokken bij het bestrijden van het terrorisme. Die overdracht van gegevens moet natuurlijk zo specifiek en beperkt mogelijk zijn, en het doel moet steeds helder zijn: de vervolging van bepaalde terroristische misdrijven, dat het doel is dat het bestaan rechtvaardigt van dit soort akkoorden.
We hebben dan ook een gedetailleerd ontwerpmandaat van de Commissie. Ik denk dat het een goed voorstel is, waarin de grondrechten van de mensen gewaarborgd worden en rekening wordt gehouden met de doelmatigheid van dergelijke akkoorden, een voorstel dat gebaseerd is op wederkerigheid, dat gebaseerd is op evenredigheid bij het verzamelen van gegevens. Het is ongetwijfeld gebaseerd op het toezicht op de resultaten van de doeltreffendheid van deze akkoorden - waarnaar ook verwezen wordt in de aanbeveling van de Commissie - ook door het Parlement, dat natuurlijk bij het geheel van deze onderhandelingen betrokken wordt.
Het Europees Parlement is terecht van mening dat het ook moet worden betrokken bij dit akkoord, en wij zijn het er dan ook mee eens dat het goed geïnformeerd wordt en dat de Commissie, als instantie die over dit akkoord onderhandelt, die informatie in de verschillende fases van de onderhandelingen aan het Parlement verstrekt.
De Raad begrijpt ook dat de toegang van het Europees Parlement tot de geclassificeerde delen van de internationale akkoorden moet worden vergemakkelijkt, zodat het Parlement zich een oordeel kan vormen wanneer het gerechtigd is zijn goedkeuring te geven. Verder moet ik u erop wijzen dat de Raad in zijn verklaring van 9 februari 2010 beloofd heeft om met het Parlement te onderhandelen over een interinstitutioneel akkoord aangaande deze kwestie. Het doet mij genoegen om vandaag namens de Raad deze belofte te bevestigen.
Cecilia Malmström
Mijnheer de Voorzitter, het vergaren van TFTP-gegevens is van groot belang bij de terrorismebestrijding. We weten dat TFTP-gegevens een rol hebben gespeeld bij het voorkomen van terroristische aanslagen in Europa, zoals - bijvoorbeeld - die met vloeibare bommen op de luchthaven Heathrow. Het TFTP is dus heel belangrijk, niet alleen voor de VS, maar ook voor Europa.
Ik had onlangs de gelegenheid om met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Napolitano over dit onderwerp van gedachten te wisselen. In de VS heeft men goed begrepen dat de interim-overeenkomst die we op dit gebied hebben moet worden herzien, maar men maakt zich daar ook zorgen over het feit dat een aantal gegevens die ons behulpzaam kunnen zijn bij het opsporen van terroristen nu niet meer beschikbaar zijn. We moeten dus iets ondernemen om de gaten in de veiligheid te dichten, maar dan wel mét eerbiediging van de grondrechten en een genoegzame mate van gegevensbescherming.
Daarom is de Commissie direct na ons laatste debat over deze kwestie begonnen met het werk aan een nieuw mandaat voor de volgende TFTP-overeenkomst tussen de VS en de EU. Ik geloof dat het resultaat een ambitieus, maar tegelijkertijd realistisch mandaat is. Het zoekt een evenwicht tussen het behoud van onze collectieve veiligheid, enerzijds, en garanties inzake de grondrechten en gegevensbescherming, anderzijds, en bouwt daarbij voort op de resoluties die dit Parlement in september vorig jaar en februari jongstleden heeft aangenomen.
Ik wil de rapporteur, mevrouw Hennis-Plasschaert, graag bedanken voor de vruchtbare samenwerking. De Commissie heeft steeds geprobeerd de communicatielijnen met haar, de co-rapporteurs en de alternatieve rapporteurs open te houden. Ik ben ook het voorzitterschap dank verschuldigd voor al hetgeen is ondernomen om dit voorstel door de Raad te krijgen.
We hebben geprobeerd rekening te houden met de zaken waarnaar de resoluties van het Europees Parlement verwijzen. Gegevens mogen uitsluitend worden verwerkt voor doeleinden van terrorismebestrijding; derden zullen geen inzage in bulkgegevens krijgen; en het wederkerigheidsbeginsel zal worden gerespecteerd. Overdracht van gegevens zal op push-basis geschieden, SEPA-gegevens worden uitgesloten, en we zullen spreken over verhaalsmogelijkheden op niet-discriminerende basis. Ik zal ervoor zorgen dat de Commissie het Parlement gedurende het verloop van de onderhandelingen steeds direct en volledig op de hoogte houdt. We zullen proberen deze overeenkomst tegen het einde van juni rond te krijgen. Dan kan het Parlement er in juli over stemmen.
Wat de "overdracht in bulk” van gegevens betreft: ik weet dat het Europees Parlement daar problemen mee heeft, maar u dient wel te begrijpen dat er zonder deze overdrachten geen TFTP kan zijn. Juridisch bindende garanties moeten verzekeren dat er absoluut geen gegevens zullen worden geraadpleegd als er geen objectieve reden bestaat om te geloven dat een bepaalde persoon een terrorist is, daarvan van wordt verdacht, dan wel terrorisme financiert. Zo zijn er ook garanties om te verzekeren dat bulktransfers anoniem zijn. Natuurlijk is bulkoverdracht van gegevens een heikel onderwerp. We zullen in de loop van de onderhandelingen dan ook proberen het volume van deze transfers opnieuw terug te brengen. Daarbij moeten we overigens wel realistisch zijn: het gaat hier om specifieke verzoeken - we kunnen dus moeilijk verwachten een enorme reductie te bereiken.
Wederkerigheid is onderdeel van het mandaat. De beoogde overeenkomst zou de Treasury - het ministerie van Financiën van de VS - rechtens verplichten aanwijzingen met hun EU-evenknieën te delen. De autoriteiten in de EU moeten TFTP-onderzoeken kunnen instellen tegen bekende terrorismeverdachten in de EU. Mocht de EU een vergelijkbaar systeem ontwikkelen - een soort communautair TFTP - , dan moeten de Amerikanen ons daarbij steunen. De Commissie is bereid om aan de discussies met de lidstaten deel te nemen.
Volgens het mandaat zou de opslagperiode voor niet-opgevraagde gegevens vijf jaar moeten bedragen. Ik geloof dat dit gerechtvaardigd kan worden. Banken zijn volgens de EU-wetgeving tegen het witwassen van geld immers ook verplicht transactiegegevens gedurende een periode van vijf jaar te bewaren. Ik ben echter gaarne bereid het standpunt van het Parlement in dezen te vernemen - ik zal deze kwestie tegen het einde van deze week aan de Raad voorleggen.
Afsluitend zou ik willen zeggen dat dit ontwerp-mandaat een grote verbetering inhoudt. Het houdt rekening met al de punten die u in uw resoluties naar voren heeft gebracht. Het ruimt een plaats in voor het voorstel van de rapporteur om een strategie te volgen die zou kunnen leiden tot een Europees TFTP. Daar zouden we binnen de EU natuurlijk een interne discussie aan moeten wijden. Er wordt nog niet over onderhandeld. Dat voorstel gaat er echter wel vanuit dat de EU en de VS op dit vlak gelijke partners zijn, wat uiteraard ons uiteindelijke doel is.
Simon Busuttil
Mijnheer de Voorzitter, we moeten om te beginnen aangeven dat dit Parlement graag een overeenkomst wil. Uiteraard niet tegen elke prijs: het gaat er nu dus om hoe die overeenkomst er precies uit moet zien. Dat is waar we het vandaag over gaan hebben.
Na de stemming in januari zijn twee dingen duidelijk geworden. We hebben geleerd dat het Europees Parlement nieuwe bevoegdheden heeft, en dat die duidelijk zijn: we hebben zeggenschap en we willen onze bevoegdheden gebruiken. We zullen dat op een constructieve en verantwoordelijke wijze doen, maar we zullen ze gebruiken, deze bevoegdheden. De tweede les die we hebben geleerd is dat de eerste overeenkomst niet goed genoeg was en dus verbeterd zal moeten worden.
Ik ben heel blij dat de Commissie zich bereid heeft getoond zo vlug na de stemming in februari met een voorstel voor een mandaat te komen. Ik hoop dat dit mandaat zo snel mogelijk door de Raad van ministers zal worden goedgekeurd. Zoals gezegd: het Europees Parlement wil graag een overeenkomst - we hebben al onze wensen opgenomen in een resolutie die hier op brede steun heeft kunnen rekenen, zeker van de zijde van de belangrijkste fracties.
Mevrouw de commissaris, bulkgegevens vormen voor ons een probleem. U heeft begrepen dat wat wij op dit punt willen niet alleen van onze collega's in de VS, maar ook van onszelf een andere benadering vraagt. Wat willen wij in Europa eigenlijk voor ons zelf? Willen wij ons eigen Europees TFTP, en hoe willen we dat dan opzetten? Bulkgegevens vormen zeker een probleem. We kunnen niet om dat onderwerp heen blijven lopen - we moeten er een oplossing voor gaan zoeken.
Volgende week gaat er een afvaardiging van dit Parlement naar de VS, en dan zullen we in de discussie met onze evenknieën in het Congres van de VS met deze punten worden geconfronteerd.
Er zal volgende week dus een afvaardiging van het Europees Parlement naar de VS afreizen. Daar zullen we niet alleen met onze collega's in het Congres spreken, maar ook met mensen van de regering. Er is ons alles aan gelegen dat op een constructieve wijze te doen. We willen de regering van de VS laten zien dat we deze zaak heel serieus nemen. We willen een overeenkomst, maar we hebben onze bedenkingen en we willen dat daar aandacht aan besteed wordt.
Birgit Sippel
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil degenen die voor mij aan het woord zijn geweest op één punt tegenspreken: het is niet mijn doel om zo spoedig mogelijk een overeenkomst te bereiken, maar om een zo goed mogelijke overeenkomst te sluiten. Kwaliteit moet prioriteit hebben boven het tijdschema. Verder wil ik nog een opmerking vooraf maken. Het Europees Parlement heeft al eerder een overeenkomst afgewezen en één aspect naast de vele redenen met betrekking tot de inhoud was het gebrek aan betrokkenheid van het Europees Parlement.
In verband met de actuele gebeurtenissen deze week hebben wij besloten geen besluiten hier in het Parlement aan te nemen. Verder is er het besluit om bij de Raad eveneens aan te dringen op uitstel van het nemen van besluiten totdat wij onze besluiten kunnen nemen. Ik ben nu enigszins verrast dat er in het Parlement leden zijn die hun eigen besluiten kennelijk niet serieus nemen, maar denken: ach, de Raad kan desondanks toch gewoon besluiten nemen. Mijns inziens kunnen we niet op een dergelijke manier met onze eigen besluiten omgaan. Ik blijf erbij dat de Raad zijn besluiten eveneens tot na 6 mei moet uitstellen, als wij een besluit hebben genomen. Ik ben ervan overtuigd dat hier geen nadelen aan kleven en dat ook de VS hier begrip voor zouden hebben.
Voor wat betreft het ontwerpmandaat zelf ben ik zeer positief gestemd over het feit dat de Commissie zich veel moeite getroost om aan onze eisen tegemoet te komen. Desalniettemin wil ik duidelijk zeggen dat dit onderhandelingsmandaat nog substantiële wijzigingen behoeft. Deze wijzigingen zijn noodzakelijk als een meerderheid van het Europees Parlement voor een nieuwe overeenkomst moet stemmen. Het huidige mandaat is daartoe naar mijn mening niet ambitieus genoeg. Het probleem van de overdracht van gegevens in bulk wordt daarmee niet opgelost. Als de Amerikaanse autoriteiten tegen ons zeggen dat het elke maand om specifieke gegevens van vijf à tien personen gaat, dan staat de overdracht van miljoenen gegevens van Europese burgers daar absoluut niet mee in verhouding.
Overigens wil ik nogmaals tegen de Commissie en de Raad het volgende zeggen: hoewel voortdurend wordt beweerd dat deze overeenkomst van cruciaal belang is als een extra middel om terrorisme te bestrijden, is het bewijs daarvoor niet zo duidelijk als ons steeds wordt voorgespiegeld. De lange termijn voor het bewaren van gegevens in de VS blijft uiteraard eveneens een probleem. Daar biedt het mandaat evenmin een oplossing voor. We hebben een juridische instantie op Europese bodem nodig die niet alleen beoordeelt of aanvragen van de VS rechtmatig zijn, maar die eveneens het verzamelen van gegevens controleert, waar dit ook plaatsvindt. Ook het doorgeven van informatie aan derde landen moet met duidelijke richtlijnen worden geregeld. Wij hebben een ambitieus mandaat nodig met onze eisen. Alleen dan kunnen wij een echt goed resultaat bereiken dat tegemoetkomt aan onze eisen, zowel wat terrorismebestrijding als wat gegevensbescherming betreft.
Tot slot wil ik nog een specifieke vraag aan de Raad en de Commissie stellen. Hoe denkt u te kunnen veiligstellen dat daadwerkelijk alleen gegevens waar specifiek om is gevraagd worden verzameld en doorgegeven? Hoe gaat dat functioneren? In de VS? Of zijn er nog andere voorstellen?
Jeanine Hennis-Plasschaert
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben heel blij dat we vandaag een debat voeren waarin het Parlement uiteen kan zetten welke verwachtingen het koestert met betrekking tot de richtsnoeren voor de onderhandelingen. Dat het Parlement deze week niet over deze resolutie zal stemmen is inderdaad een ongelukkige omstandigheid, maar dat mag de Raad beslist niet ontmoedigen om deze richtsnoeren overeenkomstig het voorgenomen tijdsschema aan te nemen. De standpunten van het Parlement zullen blijken uit onze interventies, maar het is al lang bekend dat de Raad en de Commissie precies weten wat de resolutie inhoudt. Ik moet in dit opzicht toegeven dat ik de bereidheid tot samenwerking zoals de Raad en de Commissie die nu tonen ten zeerste waardeer.
Overeenkomstig het mandaat moet de te sluiten EU/VS-overeenkomst voor iedereen gelijke rechten garanderen, ongeacht de nationaliteit van de mensen wier gegevens op basis van die zelfde overeenkomst worden verwerkt. Nu luidt mijn vraag: wat betekent dit? Wat betekenen zulke specifieke rechten als het gaat om - bijvoorbeeld - toegang, rectificatie, schrapping, schadevergoeding en verhaalsrecht? Ik zou dat graag willen weten. Ik wil er verder, net als mijn collega's, graag op wijzen dat proportionaliteit en noodzakelijkheid de kernprincipes van deze overeenkomst moeten zijn. Profielen voor het meten van financiële gegevens zijn om de één of andere reden niet in staat te zoeken in de inhoud van de betalingsberichten die aanleiding geven tot de bulktransfer van gegevens. Ik herhaal nog maar eens dat je daarvoor niet achteraf kunt compenseren via toezicht- en controlemechanismen - de grondbeginselen van de wetgeving op het gebied van gegevensbescherming zijn dan immers al geschonden.
Om eerlijk te zijn betwijfel ik of we dit probleem op basis van de huidige onderhandelingsrichtsnoeren kunnen oplossen. Het is verder van belang te beseffen dat het akkoord over wederzijdse juridische bijstand onvoldoende houvast biedt voor verzoeken tot het verkrijgen van gegevens ten behoeve van het TFTP. Deze overeenkomst is immers niet van toepassing op bankovermakingen tussen derde landen. Het is dus noodzakelijk eerst een specifieke bank te noemen. Het TFTP daarentegen is gebaseerd op de zoekacties naar fondsenoverdrachten. Het is daarom van cruciaal belang - en ik wil dit punt graag benadrukken - dat er bij de onderhandelingen gekeken wordt naar een oplossing die beide aspecten met elkaar verenigbaar maakt. We zouden kunnen eisen dat het TFTP geheel nieuw wordt vormgegeven, maar dat is uiteindelijk niet aan ons. Daarom kan ik, net als de heer Busuttil, er bij de Raad en de Commissie alleen op aandringen dat ze de onderliggende beleidsbeslissingen meteen aan de orde brengen.
Ik verwacht van de Raad en de Commissie wel dat ze beloven al het nodige te ondernemen om een duurzame, juridisch doorwrochte Europese oplossing te vinden voor het opvragen van gegevens binnen Europees grondgebied. Ik wijs er opnieuw op dat de doorgifte van gegevens in bulk aan een vreemde mogendheid en de opslag van die gegevens door die mogendheid - ook al behoort die tot onze beste vrienden - op zich disproportioneel is en altijd zal zijn. Een dergelijke handelswijze wijkt sterk af van de EU-wetgeving en de usance alhier. Het primaat van het recht is van cruciaal belang. Daarom moet het Europees Parlement steeds heel alert zijn bij het evalueren van voorgenomen overeenkomsten van het type zoals we nu bespreken.
Net als anderen, sta ik voor een sterke en open EU die goed in staat is om op voet van gelijkheid met de VS samen te werken. Ik moet er daarom opnieuw op wijzen dat het aan de EU is om aan te geven op basis van welke principes Europa met de VS in het kader van de terrorismebestrijding wil samenwerken, ook als het gaat om rechtshandhaving en het gebruik van gegevens die voor handelsdoeleinden zijn verzameld. Waar het om gaat is dat we dit goed doen. Europese eisen met betrekking tot een eerlijke, proportionele en juridisch correcte behandeling van persoonlijke gegevens zijn van fundamenteel belang, en daar kan niet aan worden getornd. Het is nu aan de Raad en de Commissie om te dien einde zo snel mogelijk concrete actie te ondernemen en een akkoord te bereiken over een overeenkomst die aan alle verwachtingen van zowel de EU als de VS voldoet.
Jan Philipp Albrecht
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijn hartelijke dank gaat uit naar het voorzitterschap en naar u, commissaris Malmström, voor wat u heeft gezegd. Het voorzitterschap heeft zojuist terecht opgemerkt dat het bij de TFTP-overeenkomst inzake de uitwisseling van SWIFT-bankgegevens om grondbeginselen gaat. Het gaat om fundamentele grondwettelijke beginselen, het gaat om de bescherming van de persoonlijke levenssfeer - artikel 8 van het Handvest van de grondrechten en artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Het gaat echter ook om een doeltreffende rechtsbescherming en eerlijke procedures - artikel 6 en 13 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Het gaat om evenredigheid vanuit grondwettelijk oogpunt, en ik benadruk grondwettelijk oogpunt, omdat het er niet zomaar om gaat om gevoel voor evenredigheid te krijgen; we hebben tastbaar bewijs nodig voor de noodzaak tot en de geschiktheid van een maatregel en ten slotte ook bewijs voor de evenredigheid zelf.
Ik moet in dit verband nogmaals duidelijk maken wat andere deskundigen en zelfs opsporingsdiensten herhaaldelijk hebben gezegd. Er is mijns inziens onvoldoende aangetoond dat de overdracht van persoonlijke gegevens in bulk zonder concrete aanvankelijke verdenking een geschikte maatregel is en dat er geen aanmerkelijk minder ingrijpende middelen zijn om deze doelen te bereiken. Zonder een voorafgaand besluit in een afzonderlijk geval op grond van bestaande verdenkingen is elke vorm van toegang tot bankgegevens van Europese burgers buitenproportioneel. Het is derhalve zaak om te garanderen dat er geen overdracht van gegevens in bulk plaatsvindt.
Anders zou deze overeenkomst een breuk met bestaande Europese en internationale verdragen betekenen, en dat is precies wat de meeste Europese hoogste rechterlijke instanties tot op heden in hun arresten hebben duidelijk gemaakt - met name het Duitse Bundesverfassungsgericht in maart - met betrekking tot het bewaren van gegevens. Om die reden kan en mag het Parlement geen concessies doen aan zijn standpunten tot dusver, maar moet het tijdens en na de onderhandelingen de verenigbaarheid met het EU-recht veiligstellen, indien nodig zelfs door het mandaat en de onderhandelingsresultaten aan het Europese Hof van Justitie voor te leggen.
Ik wil er derhalve bij de Commissie en de Raad op aandringen om de voorwaarden van het Parlement duidelijk aan de Verenigde Staten voor te leggen en de noodzakelijke duidelijke bewijzen voor evenredigheid te verschaffen. Anders blijft het voor het Parlement onmogelijk om in te stemmen met een TFTP-overeenkomst.
Charles Tannock
Mijnheer de Voorzitter, de ECR-Fractie heeft destijds haar steun uitgesproken voor het oorspronkelijke verdrag inzake SWIFT en het programma voor het traceren van terrorismefinanciering zoals dat door de Raad en de Verenigde Staten was overeengekomen. We verzetten ons toen ook tegen de al dan niet open anti-Amerikaanse houding van sommige afgevaardigden in dit Parlement.
Amerika neemt bij de bescherming van ons aller veiligheid een onevenredig zwaar deel voor zijn rekening. We zouden graag zien dat de EU meer deed - en niet minder - om Amerika's principieel leiderschap bij de terrorismebestrijding te steunen. Wij beschouwden de SWIFT-overeenkomst als een cruciaal instrument voor het verwijderen van dit kwaadaardige gezwel - terrorismefinanciering - en de bescherming van de burgers aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Het verdroot me dat deze deal door de stemming in dit Parlement onmogelijk werd gemaakt, maar het verbaasde me niet.
Het lijdt geen twijfel dat het Parlement zijn spierballen - zijn nieuwe bevoegdheden uit hoofde van het Verdrag van Lissabon - wilde laten zien, maar het kan heel goed zijn dat het tijdelijk opzij zetten van deze overeenkomst en het wachten tot de Commissie met het huidige, betere voorstel kwam iets positiefs heeft opgeleverd. Het kan namelijk zijn dat dit verloop van gebeurtenissen de regering-Obama wakker heeft geschud. Die regering heeft namelijk - net als voorgaande regeringen - maar een heel vaag idee van de EU en haar instellingen, inzonderheid het Parlement.
Amerikaanse diplomaten schijnen niet of nauwelijks te beseffen dat leden van het Europees Parlement meer bevoegdheden en dus meer invloed hebben gekregen. De brief van minister Hillary Clinton aan Voorzitter Buzek, waarin ze gewag maakt van de problemen met betrekking tot SWIFT, was een goed voorbeeld van die vertraagde gewaarwording. Veel afgevaardigden vonden die brief naïef - in het gunstigste geval - , of anders arrogant, aangezien ze blijk gaf van onwetendheid met betrekking tot de wijze waarop dit Parlement via zijn fracties functioneert.
De lobby-inspanningen van de Verenigde Staten in dit Parlement zijn nauwelijks waarneembaar. Vergelijk die maar eens met de lobby-inspanningen van landen als Israël, Taiwan of Colombia - om nog maar te zwijgen van giganten als India en China, die aanzienlijke diplomatieke hulpbronnen inzetten om binnen het EP relaties te onderhouden. Dat heeft tot gevolg dat deze landen op EU-niveau diplomatiek oververtegenwoordigd zijn, terwijl de Amerika zijn potentieel nauwelijks verwezenlijkt. De bilaterale ambassade van VS in Brussel is nog steeds twee keer zo groot als de VS-missie bij de Europese Unie.
Het doet mij daarom deugd dat de nieuwe Amerikaanse ambassadeur bij de EU, William Kennard, het vermogen van leden van het Parlement om de gang van zaken te beïnvloeden wél begrepen lijkt te hebben en die kennis nu aan Washington doorgeeft. Ik hoop dat we tijdens zijn ambtstermijn een enorme verbetering van de betrekkingen tussen de VS en de afgevaardigden van het EP zullen waarnemen. Het aangekondigde bezoek van vicepresident Biden is een heel goed begin. Meer dan wie dan ook zie ik uit naar een versterking van het trans-Atlantische partnerschap.
Ervoor zorgen dat de SWIFT-overeenkomst de instemming van dit Parlement krijgt is dan de volgende uitdaging. Er zal dan ook overeenstemming moeten worden bereikt over persoonsgegevens van passagiers. En ik meen te weten dat PNR-gegevens net zo controversieel zullen blijken te zijn.
Marie-Christine Vergiat
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, wij spreken wederom over het mandaat van de Commissie en van de Raad inzake het SWIFT-project. Het ontwerpmandaat dat ons vandaag wordt voorgelegd beantwoordt weliswaar aan enkele eisen die het Europees Parlement in zijn resolutie van september 2009 kenbaar heeft gemaakt, maar schiet op talloze punten nog altijd tekort.
Dat is het geval met de opslagduur van de gegevens en de mogelijkheden van onze medeburgers om beroep in te stellen. De Amerikaanse Privacy Act blijft discriminerend voor niet-Amerikaanse burgers: zelfs ambtenaren van de Commissie erkennen dat. Daarnaast krijgen we telkens weer te horen dat SWIFT gegevens niet individueel kan verwerken omdat het hiertoe niet de capaciteit, met name technische capaciteit, heeft.
Er is dan ook nog altijd een enorm probleem ten aanzien van de evenredigheid van de gerealiseerde overdrachten. U hebt het zojuist zelf gezegd, commissaris, er blijven punten van zorg als het gaat om deze bulktransfer van gegevens. Het spijt me, maar persoonlijk heb ik geen vertrouwen in de wijze waarop de Amerikaanse instanties op dit gebied te werk gaan. Redelijk vermoeden is niet voldoende. Iedereen weet hoeveel schade de Amerikanen hebben aangericht in de strijd tegen terrorisme.
Zoals mevrouw Sippel al zei, kwaliteit moet boven kwantiteit gaan. Ja, een Europese autoriteit moet de gegevens die zullen worden overgedragen daadwerkelijk kunnen controleren. Wij wachten op dit punt nog op garanties om de rechten van onze medeburgers en van iedereen die in Europa woonachtig is te waarborgen.
Wij zijn blij met de reeds geboekte vooruitgang, maar deze is niet voldoende. Ja, onze medeburgers hebben recht op veiligheid, maar dat recht strekt zich uit tot alle terreinen. Nu velen steeds meer oog krijgen voor bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens - iets dat duidelijk naar voren komt in veel van de interventies in dit Parlement - , hebben wij de plicht u te blijven waarschuwen en u te zeggen, naar eer en geweten, dat de beginselen van noodzaak en evenredigheid naar ons idee nog altijd niet worden nageleefd.
Mario Borghezio
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik maak van deze gelegenheid gebruik om te benadrukken hoe waardevol uw verklaring is dat ook het Europees Parlement de rol en het belang van de Italiaanse taal, van het gebruik van de Italiaanse taal, die zoveel heeft bijgedragen aan de Europese cultuur, niet moet vergeten.
Dan kom ik nu op het onderwerp van dit debat. Het moet worden gezegd dat zich eindelijk een kentering aftekent, na de stilstand die zo gewenst was door het Europees Parlement, dat in dit geval misschien niet ten volle leek te beseffen hoe dramatisch en urgent de noodzaak was om op geen enkele manier en om geen enkele reden een fundamentele behoefte van het Westen en van Europa te ondermijnen, namelijk dat we ons verdedigen tegen het terrorisme.
Zeker, het is absoluut waar dat er sprake moet zijn van evenwicht, van evenredigheid, en dat de rechten van de burgers en hun recht op privacy niet bovenmatig mogen worden opgeofferd en dat de mogelijkheid voor burgers om zich zowel op administratief als op gerechtelijk niveau te verzetten tegen beslissingen die worden genomen op basis van het SWIFT-systeem vanzelfsprekend moet worden gewaarborgd - net zoals deze nieuwe formulering van de Commissie, die veel van de belangrijkste opmerkingen van het Europees Parlement heeft aanvaard, dat doet.
Naar mijn mening zijn de richtlijnen in het ontwerpmandaat voor de onderhandelingen van de Commissie over SWIFT dus in essentie goed om, ik herhaal, een effectieve en noodzakelijke samenwerking met de Amerikaanse autoriteiten op het gebied van het traceren van financiële transacties te waarborgen om de terroristische dreiging te bestrijden en te voorkomen - dit is natuurlijk in ons beider belang omdat ook Europa er aan moet denken dat het zich moet verdedigen tegen terrorisme; we hebben te veel evidente en ook extreem ernstige bewijzen van terrorisme gezien - en om de democratische controle van de datastroom te waarborgen die is toevertrouwd aan het Europees Parlement. Dat is dus de meest betrouwbare vorm van bescherming die er kan zijn voor de persoonsgegevens van Europese burgers en voor de bescherming van hun recht om zich te laten gelden in alle geëigende rechtbanken. Het mandaat neemt ook veel suggesties over die door ons Parlementsleden zijn gedaan, en dat spreekt boekdelen over het belang van het Europees Parlement en over de nieuwe rol die het Verdrag aan het Parlement geeft.
We moeten bovendien niet vergeten dat het akkoord voorziet in wederkerigheid van de kant van de Verenigde Staten mocht de Europese Unie tot het lanceren van een Europees programma voor het traceren van terrorismefinanciering komen.
Europa moet in actie komen - het moet sowieso niet altijd worden meegesleept - het moet in actie komen en zélf essentiële input en informatie geven. Voor het PNR-systeem, waarover later wordt gedebatteerd, geldt dezelfde logica: een maatregel om passagiers te herkennen, met ook weer terrorismebestrijding als doel, is absoluut cruciaal.
Ernst Strasser
(DE) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, wij van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) zijn voorstander van een overeenkomst. Wij streven naar een goed partnerschap met onze Amerikaanse vrienden, met name op het gebied van veiligheid. Wij willen een goede overeenkomst en we willen dat deze overeenkomst snel wordt bereikt. Wij moeten benadrukken dat dit een tijd is die de geest van Lissabon als zelden tevoren weerspiegelt. Na de resolutie van het Parlement medio september, na de besluiten van de Raad eind november, na de debatten in januari en februari en na het duidelijke standpunt van het Parlement in februari hebben we nu een situatie die een goed voorbeeld is van samenwerking tussen de Commissie, de Raad en het Parlement. Ik wil u, commissaris, en de Raad van harte danken voor dit nieuwe begin, waartoe met name u en commissaris Reding de aanzet hebben gegeven. Dat is een voorbeeld voor de wijze waarop Europese burgers willen dat wij gezamenlijk tot oplossingen komen - niet alleen Europese burgers, maar vooral ook degenen die hier vandaag in het Parlement toekijken en luisteren. Hierbij wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om met name onze vrienden uit het Rijngebied en de Hunsrück, evenals onze vrienden uit Oostenrijk die hier vandaag aanwezig zijn van harte welkom te heten.
Wij zijn in onze fractie niet op zoek naar problemen, maar doen ons uiterste best om oplossingen te vinden. In het licht daarvan wil ik benadrukken dat er een hele reeks uitstekende voorstellen voor oplossingen is gevonden die wij in de resolutie van september uiteen hebben gezet, of het nu gaat om gegevens in bulk, derde landen, duur, opzegbaarheid of andere zaken. Dit zijn aspecten waarover wij nu moeten onderhandelen.
Ik ben enigszins verrast door onze collega's van de Fractie De Groenen/Vrije Alliantie en de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links, die zich destijds van stemming over de resolutie hebben onthouden en die weigerden een bijdrage te leveren, maar die nu toch op deze resolutie aandringen. Ik nodig u daarom uit om zich bij ons aan te sluiten. Doe met ons mee aan de onderhandelingen en samen zullen we een goed resultaat bereiken. Zoals hier is overwogen, moeten wij er ook in de toekomst naar streven om de ontwikkeling van het TFTP te bespoedigen. U heeft dat in uw verklaringen eveneens gezegd. Ja, we zullen deze instrumenten nodig hebben en wij moeten het tijdschema precies zo aanhouden als u heeft uitgestippeld, zodat wij de resultaten van uw onderhandelingen nog voor het einde van de zomer hier in het Parlement kunnen bespreken en hopelijk ook besluiten kunnen nemen.
Mijns inziens kunnen de besprekingen zoals u die heeft gevoerd, ook over uw actieplan dat ik volledig ondersteun, op dezelfde wijze worden voortgezet voor wat betreft de gegevensovereenkomst, het passagiersnamenregister (PNR), het Schengeninformatiesysteem (SIS) en andere kwesties.
Kinga Göncz
(HU) Ik wil u eraan herinneren dat, in tegenstelling tot eerdere negatieve verwachtingen die voorafgingen aan de tegenstem van het Parlement, er eigenlijk ook allerlei positieve ontwikkelingen hebben plaatsgevonden, en het erop lijkt dat er een wezenlijk beter akkoord zal komen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten dan het vorige; als alles goed gaat, kan dit zelfs nog vóór de zomer worden afgerond. Sindsdien is het ons allen duidelijk geworden dat de Verenigde Staten veel meer open staan voor deze bezwaren en voor het vinden van constructieve oplossingen voor de Europese bezwaren dan we eerst dachten.
Ik denk dat we allemaal hebben ervaren dat de samenwerking aanzienlijk is verbeterd en de dialoog tussen de Raad en het Parlement hechter is geworden, en ik denk dat het ook heel belangrijk is dat commissaris Cecilia Malmström de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, de rapporteurs en de schaduwrapporteurs regelmatig informeert over de ontwikkelingen. Ik denk dat dit de sleutel is om ook in de toekomst goede akkoorden te kunnen blijven sluiten. Ik denk dat het belangrijk is dit vast te stellen voordat we verder gaan.
Ook ik wil zeggen wat een aantal sprekers al heeft benadrukt, namelijk dat het Parlement toegewijd is en dat ook de Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement er zeer op is gebrand om snel tot een akkoord te komen en ervoor te zorgen dat het een goed akkoord is, dat wil zeggen een akkoord waarin de belangen van de Europese burgers, ook met betrekking tot gegevensbescherming, in aanmerking worden genomen. We kennen en voelen de verantwoordelijkheid, aangezien dit een zeer belangrijk element vormt bij terrorismebestrijding, en ook al is het niet het enige of zelfs het belangrijkste element, deze uitwisseling van gegevens is wel degelijk heel belangrijk. We vinden dat in de huidige staat van het mandaat voor veel problemen een oplossing wordt aangedragen, maar voor veel problemen ook niet. Er is nog geen oplossing voor problemen die onze collega's eerder hebben genoemd en die vandaag ook nog aan de orde zullen komen. Ik denk dat we nu twee weken de tijd hebben, aangezien de stemming vanwege de vliegmoeilijkheden niet is gehouden. Dit is tegelijkertijd een mogelijkheid. Een mogelijkheid om oplossingen te vinden voor de onopgeloste problemen en antwoorden op de vragen en bezwaren van het Parlement waarvoor we nog geen geruststellende antwoorden hebben gevonden. Het zou goed zijn als de Raad geen beslissing neemt voordat de stemming in het Parlement is gehouden, want dat zou nieuwe moeilijkheden kunnen opleveren voor de nabije toekomst.
Sarah Ludford
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat de Commissie heeft geluisterd. Dit ontwerp-mandaat is beslist beter dan de vorige overeenkomsten, al hebben mijn collega's wel gewezen op aspecten die nog niet helemaal bevredigend geregeld zijn. Ik zal die niet herhalen. Wel wil ik mevrouw Hennis-Plasschaert graag bedanken voor al het werk dat ze voor dit Parlement heeft verricht.
Ik wil iets zeggen over de procedure en iets over de inhoud. De vorderingen die we nu hebben gemaakt laten zien wat er bereikt kan worden als partners elkaar met respect behandelen, naar elkaar luisteren, elkaars bezwaren serieus nemen en zich inzetten om de standpunten zoveel mogelijk te laten overlappen. Ik geloof dat zowel de Commissie als de VS-autoriteiten zich daarvoor een inspanning hebben getroost. En daar wil ik ambassadeur Bill Kennard graag voor bedanken. Hij heeft goed begrepen hoe het Europees Parlement functioneert - misschien wel beter dan sommige van onze lidstaten.
Waar het nu om gaat is dat de Raad eenzelfde inspanning doet en een progressief mandaat goedkeurt. Bij de laatste gelegenheid heeft de Raad verzuimd ons een serieus tegenvoorstel te doen om daarmee tegemoet te komen aan de bezwaren van de afgevaardigden, wat ons heeft doen besluiten de interim-overeenkomst af te wijzen.
Het afgelopen decennium - en nu heb ik het over inhoud - zijn de autoriteiten in de VS en de EU in hun reactie op echte dan wel vermeende bedreigingen van de veiligheid steeds verder gegaan en hebben ze een soort kramp ontwikkeld. Soms hebben regeringen zich zelfs schuldig gemaakt aan holle, eerst en vooral de aandacht trekkende strategieën, bedoeld om in het nieuws te komen en tegenstanders te beschuldigen van wankelmoedigheid bij de bestrijding van misdaad en terrorisme. Zo kunnen we niet verder. Ik hoop daarom dat we snel een nieuw begin kunnen maken en voortaan besluiten kunnen nemen - zeker als het om de overdracht en opslag van gegevens gaat - op basis van onze fundamentele beginselen: proportionaliteit, noodzakelijkheid en naleving van de wettelijke normen. We moeten een inventaris opmaken van alle procedures en projecten die de afgelopen jaren zonder enige planning zijn opgezet. Ik ben blij dat commissaris Malmström dat wil gaan doen - zo heb ik het tenminste begrepen - , zodat we een overzicht kunnen krijgen van de hiaten en overlappingen en al te zeer in de privésfeer ingrijpende maatregelen. Pas dan kunnen we beginnen aan het opzetten van een rationeel en doeltreffend veiligheidskader dat onze burgerlijke vrijheden niet te grabbel gooit.
Judith Sargentini
Voorzitter, of er nou een resolutie is of niet, ik denk dat de Raad ons de vorige keer heel erg goed gehoord heeft en heel erg goed weet wat hem te doen staat. Dit Parlement maakt zich zorgen zowel over de grondrechten en de bescherming van de privacy van burgers als over de gegevensbescherming. Dat zijn grondrechten en met grondrechten maak je geen simpele kosten/baten-analyse. Het opvragen van bulkgegevens omdat het zogenaamd niet technisch mogelijk zou zijn om dat preciezer te maken, lijkt mij een raar argument. Ik geloof er niets van dat dit niet technisch mogelijk zou zijn en ik denk dat het eerder op geld en kosten neerkomt. Zoals ik zei, waar het gaat om grondrechten, gaat het niet simpelweg over hoeveel het kost.
Het is nu ook zaak dat Europa zich laat zien als een gelijkwaardige onderhandelingspartner, niet eentje die gewoon kopjes geeft of wacht op de VS die daarvoor de regels vaststelt. Het Parlement heeft de Raad en de Commissie de macht en de ruimte gegeven om deze rol nu serieus te gaan spelen en ik wil u daarbij vragen, Commissie en Raad, om rekening te houden met het nu rechtsgeldige Europees Verdrag van de rechten van de mens. Ook dat zullen wij terug moeten zien in uw mandaat en uw onderhandelingsresultaat. Ik heb hoop dat u met het juiste terugkomt, ik heb hoop dat u de macht en het gezag dat wij u vorige keer hebben gegeven, gaat gebruiken, en ik wacht af waarmee u terugkomt.
Marek Henryk Migalski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, de Verenigde Staten zijn vandaag de dag de enige supermacht in de wereld, een absolute, meerdimensionale supermacht: cultureel, militair en economisch. We hebben geluk dat deze supermacht met ons bevriend is en dezelfde waarden en beginselen deelt als waarop de Europese Unie is gegrondvest.
We moeten dit dan ook op waarde schatten en de Verenigde Staten steunen in de goede zaak van de strijd tegen het terrorisme, omdat dat land decennialang met name West-Europa heeft beschermd tegen het communisme. Dat het vrije Europa veertig jaar lang vrij was is enkel aan de VS te danken. Vandaag de dag verlenen de Verenigde Staten zeer sterke steun aan de hele vrije wereld om deze te vrijwaren van terrorisme. Een vergelijking tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie wat betreft inspanningen, financiën en technologie die aan de strijd tegen het terrorisme worden besteed, is beschamend voor de Europese landen en de Europese Unie.
Als we iets kunnen doen om de Verenigde Staten te helpen bij de strijd tegen het terrorisme - en zo zie ik deze overeenkomst - mogen we dan ook niet aarzelen. Natuurlijk moeten we de beginselen waarover we het gehad hebben, respecteren, maar ik zie dat als een kwestie van samenwerking tussen de Raad, de Commissie en het Parlement. Wat vandaag van ons gevraagd wordt is dat we de politieke wil laten zien om zo'n overeenkomst aan te gaan. Ik denk dat die politieke wil hier aanwezig moet zijn. De Verenigde Staten moeten een verdragsovereenkomst met de Europese Unie aangaan die gebaseerd is op vriendschap en partnerschap.
Eva-Britt Svensson
(SV) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de Commissie en de Raad bedanken voor de vooruitgang die toch is geboekt sinds het Parlement in februari het enige juiste deed, namelijk de SWIFT-overeenkomst afwijzen. Nu beschikt het Parlement over meer mogelijkheden om eisen te stellen met betrekking tot de inhoud van de overeenkomst. Een verstandige Commissie en een verstandige Raad zouden er goed aan doen om acht te slaan op de eisen en bezwaren die het Parlement in februari formuleerde. Ze betreffen onze vrijheden en burgerrechten en die vormen het fundament van de rechtsstaat.
Daarom kunnen we niet instemmen met massale en onbeperkte gegevensoverdracht. In zo een overeenkomst wordt geen onderscheid gemaakt tussen onschuldige burgers en degenen die misschien schuldig zijn. We kunnen alleen toelaten dat gegevens worden overgemaakt wanneer er goede redenen zijn om de persoon in kwestie te verdenken van betrokkenheid bij een misdrijf. Naar verluidt, levert dat technische problemen op. In dat geval moeten we ons afvragen of het de techniek is die onze wetgeving moet bepalen dan wel onze fundamentele vrijheden en burgerrechten. Voor mij ligt het antwoord voor de hand: onze wetgeving moet gebaseerd zijn op onze rechten.
Jaroslav Paška
(SK) In februari hebben wij geweigerd een overeenkomst te ratificeren inzake de verwerking en de doorgifte van gegevens uit financiële rapporten ten behoeve van een programma voor het opsporen van terrorisme van het ministerie van Financiën van de Verenigde Staten. Wij hebben de redenen van deze weigering toen duidelijk uiteengezet. Ik herhaal hier de belangrijkste:
overtreding van de grondbeginselen van de wetgeving inzake gegevensbescherming met betrekking tot een groot aantal burgers en werkterreinen van de Europese Unie (90 miljoen gegevens per maand),
gebrek aan bescherming van EU-burgers tegen misbruik van de gegevens die krachtens deze overeenkomst aan de Verenigde Staten en derde landen worden verschaft, en
afwezigheid van echte wederkerigheid, aangezien de andere partij bij de overeenkomst zich er niet toe heeft verbonden aan de Europese Unie informatie van dezelfde kwaliteit en omvang te verstrekken.
Veel van deze tekortkomingen kunnen in de nieuwe overeenkomst verholpen worden, maar feit is dat het huidige beginsel van een alomvattende overdracht van alle gegevens van de Europese Unie naar de Verenigde Staten, waarbij alle informatie over financiële transacties in de Europese Unie door de Verenigde Staten zonder enige beperking wordt verwerkt, geëvalueerd en opgeslagen onder het voorwendsel om mogelijke banden met het terrorisme op te sporen, onaanvaardbaar is.
Dit principe moet gewijzigd worden. Wij moeten ervoor waken dat de financiële transacties van Europese banken krachtens de Europese regelgeving en op Europese bodem worden verwerkt. Onze vrienden in de Verenigde Staten zullen uitsluitend de gegevens waarbij werkelijk sprake is van terrorisme toegestuurd krijgen.
Carlos Coelho
(PT) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer López Garrido, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik heb in dit Parlement mijn steun verleend voor de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake wederzijdse rechtsbijstand, omdat ik vind dat de trans-Atlantische samenwerking in het algemeen bijzonder belangrijk is, met name voor wat betreft de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Tijdens de plenaire vergadering van 11 februari heb ik tegen de voorlopige overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake de doorgifte van financiële gegevens gestemd, uit eerbiediging van de prerogatieven van het Parlement, en ook omdat de overeenkomst eenvoudigweg onaanvaardbaar was. In het toenmalige debat heb ik gepleit voor eerbiediging van de beginselen van noodzaak en evenredigheid en van zowel de integriteit als de veiligheid van de Europese financiële gegevens.
Het verheugt mij dat de houding van de Commissie en de Raad ten aanzien van de samenwerking met het Parlement inmiddels is veranderd. Ik vertrouw erop dat wij er samen in zullen slagen de basisbeginselen vast te stellen die de toekomstige samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake terrorismebestrijding moeten sturen en bevorderen. Ik hoop dat in deze nieuwe overeenkomst naar behoren rekening zal worden gehouden met de zorgpunten die het Parlement in zijn resolutie van september 2009 heeft geformuleerd.
Ik herhaal nogmaals dat de beginselen van noodzaak, evenredigheid en wederkerigheid hoe dan ook geëerbiedigd moeten worden. En ik wil onderstrepen dat wij moeten voorzien in basiswaarborgen die garanderen dat de bedoelde gegevens niet langer worden bewaard dan strikt noodzakelijk is en daarna vernietigd worden.
Ik dring er nogmaals op aan dat beroep moet kunnen worden aangetekend bij een rechterlijke instantie en dat passende waarborgen moeten worden vastgesteld met betrekking tot de eventuele overdracht van persoonsgegevens aan derde landen. Bovenal moet worden aangetoond dat dergelijke gegevens nuttig zijn om terroristische daden te voorkomen of terroristen aan te klagen.
Buiten dit kader zal het niet mogelijk zijn om onze goedkeuring te krijgen. Het Europees Parlement zal consequent zijn en niet afwijken van de standpunten die het steeds verdedigd heeft.
Emine Bozkurt
Voorzitter, geachte Commissie, geachte Raad, het ontwerpmandaat van de Europese Commissie is een stap in de goede richting. De strijd tegen het terrorisme heeft onze prioriteit. Daarom is het van belang dat er zo snel mogelijk een nieuw akkoord komt over de uitwisseling van financiële gegevens met de VS, maar niet tegen elke prijs. In februari hebben we in grote meerderheid nee gezegd tegen een slecht tijdelijk akkoord met de VS. We hebben nee gezegd tegen het buitensluiten van het Europees Parlement dat 500 miljoen burgers vertegenwoordigt. Burgers willen niet dat hun bankgegevens zo maar zonder goede waarborgen voor hun rechten naar de VS gaan. We willen een akkoord dat de rechten van onze Europese burgers goed waarborgt. Als dat niet het geval is bij dit onderhandelingsmandaat, dan is er dus een situatie die niet veel verschilt van die in februari. Er moeten wel heel goede redenen zijn om nu ja te kunnen zeggen. De Raad en de Commissie moeten het Europees Parlement volledig en direct informeren. Het is goed dat de bezwaren van het Europees Parlement over het waarborgen van de grondrechten en fundamentele vrijheden met betrekking tot de bescherming van de persoonsgegevens meegenomen zijn. Dit zal het criterium moeten zijn voor het wel of niet overdragen van gegevens en alleen als het gaat om de strijd tegen terrorisme.
Dit zijn mooie beloftes, maar ik ben benieuwd hoe de Raad en de Commissie in de praktijk deze waarborgen zullen garanderen. De principes van evenredigheid en effectiviteit staan voorop. En gaat de VS daadwerkelijk voor ons hetzelfde doen?
Wat mij blij zou maken, is een volledige en gedetailleerde uiteenzetting van de rechten die onze burgers in het aankomend akkoord zullen hebben. De Raad en de Commissie stellen voor om een Europese instantie te belasten met het toetsen van aanvragen uit de VS. Hoe zien de Raad en de Commissie zo'n publieke EU-instantie voor zich? Wordt dat een gerechtelijke instantie en krijgen de burgers wel een procedure voor een rechter zoals dat in Europa wordt gegarandeerd? Graag hoor ik uw antwoord.
Alexander Alvaro
(DE) Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank, commissaris Malmström. Het onderhandelingsmandaat dat nu voor ons ligt toont met name aan dat de Commissie en het Parlement weer op één lijn zitten en dat er in ieder geval een begin is gemaakt met een goede samenwerking. Het feit dat het Europees Parlement de overeenkomst in februari heeft afgewezen - en hierbij richt ik me tot iedereen die dit heeft omschreven als 'spierballenvertoon' - heeft niets van doen met spierballen tonen; dat heet verantwoordelijkheid nemen. Verantwoordelijkheid nemen voor de rechten van degenen die wij vertegenwoordigen, de Europese burgers. De onderhandelingen die op dit moment worden gevoerd over de overdracht van bankgegevens zullen in het bijzonder de cruciale vragen beantwoorden: waar staan het Parlement en de Europese Unie met betrekking tot respect? Respect onder de partners, respect voor burgers en respect voor Europese wetgeving.
Wij hebben in dit onderhandelingsmandaat een heleboel zaken kunnen laten opnemen die voor ons belangrijk zijn. De resolutie die wij in mei zullen aannemen weerspiegelt veel van dat wat specifiek te maken heeft met de bescherming van onze burgers, zowel hun gegevens als hun rechtsmiddelen, ook extraterritoriale bescherming, met name als hun rechten extraterritoriaal geschonden zouden kunnen worden.
Er is veel gesproken over de overdracht van samengevoegde gegevens, de zogenaamde overdracht van gegevens in bulk. Wij moeten duidelijk stellen dat in het uiteindelijke mandaat moet worden vastgelegd hoe en wanneer dit probleem zal worden opgelost. Anders zal het bijzonder lastig worden om dit geheel te presenteren onder hetgeen wij tot dusver hebben geformuleerd. De resolutie van het Europees Parlement onderstreept dit op twee punten, het onderhandelingsmandaat op één punt. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie dit op een verstandige manier zal oplossen.
Ryszard Czarnecki
(PL) Ons debat valt letterlijk twee dagen voor een vergadering van ministers van de 27 lidstaten van de Europese Unie over hetzelfde onderwerp. Laten we daarom maar ronduit zeggen dat ons standpunt in potentie een vorm van politieke druk is. We debatteren over dit probleem op het moment dat over het onderhandelingsmandaat in de gesprekken met de Verenigde Staten wordt beslist. We hebben nog krap twee maanden en een week voor het begin van de onderhandelingen met Washington. De Europese Commissie is niet zo flexibel op dit vlak. Zij heeft - met alle respect voor mevrouw Malmström - geen enkel vergelijkbaar, alternatief standpunt voorgesteld. Om er een "alles of niets"spelletje van te maken gaat echter voorbij aan de inhoud en is niet in de geest van de Europese Unie, en we schieten er ook nog eens niets mee op - het is een doodlopende weg. Ik ben voor nauwe samenwerking met de VS en de uitwisseling van gegevens, maar de duivel zit in de details. Hoewel ik geen fan ben van het Handvest van de grondrechten, zou ik willen vragen of het klopt dat dit mandaat niet overeenstemt met de bepalingen van het Handvest. Wat doen we als de passagiersgegevens die we aan de VS overdragen - waar ik voorstander van ben - gebruikt worden voor doeleinden waar ze niet voor bestemd zijn?
John Bufton
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het is ronduit schokkend dat de Commissie nog steeds aandringt op het overdragen van gevoelige financiële informatie over miljoenen onschuldige Europese burgers, ook Britten, ondanks het feit dat het Parlement en de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken haar voorstellen ter zake verwerpen. Het gaat er niet om dat het SWIFT beter beheerd moet worden, maar dat er helemaal geen SWIFT-overeenkomst moet komen.
Wanneer de regering van mijn land een dergelijke inbreuk zou plegen, zou ik me daar vehement tegen verzetten en zo verzet ik mij ook resoluut tegen het verstrekken door de EU van persoonlijke informatie over mijn kiezers aan de Verenigde Staten. Dit is nog maar het begin en het zal leiden tot beangstigende Big Brother-toestanden in Europa. Volgens de huidige regels kunnen de VS dergelijke gegevens negentig jaar bewaren - dat is langer dan een gemiddeld mensenleven - en hoewel de Amerikaanse regering zegt dat ongebruikte gegevens na vijf jaar worden gewist, is ze er al van beschuldigd gegevens van burgers aan grote Amerikaanse ondernemingen te verstrekken, niet voor het bestrijden van terrorisme, maar om de economische belangen van die ondernemingen te bevorderen.
Het Europees Parlement verwierp deze ziekelijke voorstellen. Maar de Commissie geeft niet op en zo heeft de Europese Raad vorig jaar, de dag voordat het Verdrag van Lissabon in werking trad en de gewone wetgevingsprocedure van het Verdrag dit onmogelijk had gemaakt, zonder de goedkeuring van het Parlement een tijdelijke overeenkomst ondertekend.
Op 11 februari verwierp het Parlement de tijdelijke overeenkomst opnieuw, nadat de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken de overeenkomst een week daarvoor al had verworpen. Uw hardnekkige inspanningen voor deze walgelijke overeenkomst laten zien dat u weinig opheeft met democratie en de vrijheden van mensen, waaronder de mensen van mijn eigen land, Wales, en de rest van het Verenigd Koninkrijk.
Monika Hohlmeier
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in tegenstelling tot de vorige spreker wil ik zowel commissaris Malmström als commissaris Reding uitdrukkelijk bedanken dat zij zich zo intensief hebben gebogen over de vraagstukken die door het Parlement aan de orde zijn gesteld en over de door ons geconstateerde punten inzake gegevensveiligheid en vertrouwelijkheid met het oog op de onderhandelingen met de Verenigde Staten.
Ik ben ook blij dat wezenlijke kwesties - zoals door leden genoemd - reeds zijn geanalyseerd of in het mandaat zijn meegenomen en dat dit met name ook kwesties ten aanzien van inzage en ten aanzien van wederkerigheid omvat. Voor wat betreft de kwestie van het wissen van gegevens is het mijns inziens bijzonder belangrijk dat er opnieuw over de termijn van vijf jaar kan worden onderhandeld, want het is werkelijk onaanvaardbaar om gegevens zo lang te bewaren.
Het is mijns inziens eveneens belangrijk om eventueel te praten over de kwestie van boetes in geval van het opzettelijk verzamelen van gegevens voor de verkeerde doeleinden in gevoelige omstandigheden, aangezien hiermee wordt voorkomen dat bepaalde gegevens worden verzameld waarvan wij niet willen dat ze worden verzameld. De nadruk dient uitsluitend op terrorisme te liggen.
Wat voor mij echter nog belangrijker is, is het idee dat wij zelf een eigen TFTP moeten opzetten en dat wij met name niet langer zogenaamde gegevens in bulk, dat wil zeggen grote hoeveelheden gegevens aan de Verenigde Staten doorgeven. Dat heeft niets te maken met wantrouwen maar met het feit dat wij op de lange termijn zelf op gelijke voet onze eigen verantwoordelijkheid binnen Europa willen nemen en dan uitsluitend specifiek verzamelde gegevens ter bestrijding van terrorisme willen uitwisselen om uiteindelijk daadwerkelijke wederkerigheid te realiseren.
In dit verband wil ik de Commissie verzoeken nogmaals aan te geven hoe het vraagstuk van een eigen TFTP binnen de Commissie en in de gezamenlijke discussie met de Raad wordt gezien.
Tanja Fajon
(SL) Terrorisme blijft een van de grootste bedreigingen van de veiligheid in de Europese Unie. Daarom moeten we zo snel mogelijk onderhandelingen met de VS over de overdracht van bankgegevens opstarten, maar niet tot elke prijs. Een nieuwe overeenkomst moet meer bescherming voor de persoonsgegevens van Europese burgers bieden. We hebben een betere overeenkomst nodig waarin de mensenrechten worden gerespecteerd en die ook het probleem van overdracht van grotere hoeveelheden gegevens over miljoenen Europese burgers aanpakt. De toekomstige overeenkomst moet wederzijds zijn, dat betekent dat de Amerikaanse instanties gelijkaardige gegevens over financiële transacties zullen moeten doorgeven wanneer de Europese Unie in de toekomst haar programma voor het traceren van financiële transacties opzet. Ik ben verheugd te horen dat de Commissie het hiermee eens is.
De nieuwe overeenkomst moet ook een betere garantie voor de overdracht van gegevens naar derde landen omvatten. Zullen we toestaan dat de VS informatie aan ongeacht welk land doorgeven of zullen we er enkele duidelijke criteria over opstellen? We hebben absoluut nood aan een perfecte waarborg. Het zou ook aangewezen zijn dat het land dat de gegevens verstrekt, instemt met de overdracht daarvan aan derde landen, zodat we dus een soort systeem maken waarbij landen die gegevens verstrekken, dat moeten goedkeuren. Daarom vraag ik me af of we bepaalde instrumenten zouden kunnen uitwerken, en welke dan, waarmee we ook de overdracht van informatie aan derde landen kunnen weigeren wanneer die landen niet voldoende specifieke redenen hebben om dergelijke gegevens te verkrijgen.
De Europese Unie heeft geen eigen systeem voor de tracering van financiële transacties. Om die reden is onze veiligheid afhankelijk van de VS. Wat kunnen we echter in ruil vragen? We moeten er ook voor zorgen dat de toekomstige overeenkomst met de VS onmiddellijk wordt opgezegd wanneer een van de verplichtingen niet wordt nagekomen. We moeten onze burgers ervan overtuigen dat het zinvol is bankgegevens over te dragen. We maken ons namelijk steeds meer zorgen tot waar we de inbreuk op onze privacy in de strijd tegen terrorisme zullen toelaten.
Cecilia Wikström
(SV) Mijnheer de Voorzitter, al sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog hebben wij, liberalen, belang gehecht aan het benadrukken van de trans-Atlantische banden tussen de VS en Europa en het beklemtonen van de samenwerking op diverse gebieden. Zoals in elk partnerschap, kunnen er echter complicaties optreden en moeilijkheden ontstaan, en die moeten we oplossen. Een van de lastigste complicaties is de kwestie van het legitieme recht van mensen op privacy geweest.
Ik denk dat na verloop van tijd duidelijk zal blijken dat het Parlement juist heeft gehandeld door de voorlopige SWIFT-overeenkomst af te wijzen. De EU moet gekenmerkt worden door democratie en transparantie; als verkozen vertegenwoordigers zijn wij in dit Parlement daar een belangrijk onderdeel van. De procedures in verband met SWIFT lieten in dat opzicht veel te wensen over. Het Parlement heeft duidelijk gezegd wat het eist om een nieuwe permanente overeenkomst goed te keuren. De criteria worden vermeld in de resolutie die we vandaag behandelen en bespreken, en ik kijk uit naar een nieuwe stemming wanneer aan die eisen is voldaan.
Er blijft een belangenconflict bestaan tussen veiligheid enerzijds en het recht op privacy anderzijds. Laat ons het verleden achter ons laten en vol vertrouwen werken aan ons hoofddoel, waarvan een nieuwe permanente SWIFT-overeenkomst een belangrijk onderdeel is, namelijk de veiligheid, bescherming en privacy van de burgers van Europa.
Sylvie Guillaume
(FR) Wij zullen het er allemaal mee eens zijn - daarover kan geen enkel misverstand bestaan - dat terrorismebestrijding een strijd is waarin de Europese Unie een volwaardige rol moet spelen.
Het is voor ons Europese afgevaardigden echter net zo wezenlijk om te waarborgen dat de rechten van Europese burgers, waaronder met name het recht op bescherming van persoonsgegevens, worden nageleefd. Het lijkt me noodzakelijk dit te benadrukken, en deze boodschap is niet alleen gericht aan de hier vandaag aanwezige vertegenwoordigers van de Raad en van de Commissie, maar ook aan de Amerikaanse autoriteiten met wie we tot een nieuw akkoord moeten komen.
In het bijzonder wilde ik een punt benadrukken dat tot de voornaamste eisen van het Europees Parlement behoort. Het gaat om de bewaring van gegevens door de Amerikaanse autoriteiten. De plannen die nu op tafel liggen lijken me buitensporig. Daarom dient zich een aantal vragen aan. Waarom zo lang - vijf jaar - gegevens bewaren die, volgens de betrokken partijen, niet worden gebruikt? Kan de bewaringsduur niet worden teruggebracht tot een redelijkere termijn? Wat de geselecteerde gegevens betreft, hiervoor wordt in het mandaat geen enkele bewaartermijn vermeld. De in het eerdere akkoord voorziene duur was maximaal negentig dagen. Moeten we niet een adequate bewaarperiode vaststellen die in verhouding staat tot het gebruik dat van de gegevens wordt gemaakt, bijvoorbeeld in relatie tot de duur van een bepaald onderzoek, of van een bepaald proces? Kunnen deze gegevens voor andere doeleinden worden gebruikt dan voor terrorismebestrijding en, zo ja, waarvoor? Tot slot, kunnen we overwegen deze gegevens in Europa en niet in de Verenigde Staten te bewaren?
Ik zou graag willen dat de Raad en de Commissie deze vragen beantwoorden. Dit is namelijk cruciaal, en het Europees Parlement zal op dit punt niet met de handen over elkaar blijven zitten. Het is dan ook van essentieel belang dat de Raad hier specifiek rekening mee houdt bij het goedkeuren van het onderhandelingsmandaat voor de Commissie.
Nathalie Griesbeck
(FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte collega's, het Europees Parlement heeft twee maanden geleden een hele belangrijke stap gezet toen het deze interim-overeenkomst heeft verworpen.
Zonder op de zaak terug te komen, aangezien ik vanmiddag de zevenentwintigste spreekster ben, wil ik alleen benadrukken dat sommigen deze fase in de Europese democratie op uiterst dichterlijke wijze hebben aangemerkt als de eerste dag in het leven van het Europees Parlement sinds het Verdrag van Lissabon. Het was namelijk een historische overwinning voor de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de vrijheden van de burgers in Europa en daarbuiten. Daarnaast was het een keerpunt als het gaat om de bevoegdheden van het Europees Parlement, en een groots moment van heldhaftigheid van onze rapporteur, mevrouw Hennis-Plasschaert, die ik wil complimenteren met haar vastberadenheid luttele weken vóór een voor haar zo belangrijke datum.
De onderliggende aspecten die ons onderling afhankelijk maken als het gaat om terrorismebestrijding, veiligheid en individuele vrijheden zijn genoegzaam bekend. In het kader van dit nieuwe onderhandelingsmandaat moeten we dan ook een billijk en evenwichtig akkoord bereiken dat rechten eerbiedigt en gepaard gaat met garanties die illustreren wat in mijn ogen en in de ogen van veel van onze medeburgers de essentie en de kracht van de Europese Unie is, namelijk de bescherming van Europese burgers. Daar ons politieke streven in overeenstemming moet zijn met de wet en langs gerechtelijke weg tot uitdrukking moet worden gebracht, zal ik niet terugkomen op de beginselen van wederkerigheid en evenredigheid. Wel hoop ik dat de overdracht van gegevens in bulk, met de nodige waakzaamheid en veeleisendheid, aan strengere wettelijke regels zal worden gebonden, los van de opslag en het recht op rectificatie, wijziging of verwijdering van gegevens, en van het recht om verhaal te halen. Aan ons de taak om samen deze gulden middenweg te vinden tussen de eisen ten aanzien van veiligheid en die ten aanzien van vrijheden.
Ioan Enciu
(RO) De Europese Unie erkent het bijzondere belang van mondiale informatie-uitwisseling in de strijd tegen terrorisme. De Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement steunt iedere actie die terrorisme kan voorkomen of tegenhouden. De leden van het Europees Parlement zijn democratisch gekozen om de belangen van de Europese burgers te behartigen, en mogen geen concessies doen aan de bescherming van de burgerrechten, die in verdragen en conventies zijn vastgelegd. Een aantal onderwerpen kunnen we echter niet negeren: bescherming van persoonsgegevens, wettelijke bescherming, volume van gegevensoverdracht, wederkerigheid of de permanente betrokkenheid van het Europees Parlement bij het toezicht.
Ik ben van mening dat het instellen van een Europese autoriteit voor het verwerken, goedkeuren en overdragen van SWIFT-gegevens de Europese Unie de garantie zou bezorgen dat deze gegevens uitsluitend gebruikt worden voor terrorismebestrijding, en dat het alleen gaat om gegevens van reeds bekende verdachten. Europese burgers hebben dan ook een instelling voor klachten over misbruik. Wij vragen de Commissie om ten minste jaarlijks te rapporteren over de uitvoering van de overeenkomst in kwestie. Ik geloof dat dit een garantie zal zijn voor een volgens het goedgekeurde akkoord uitgevoerd proces en dat we in korte tijd eventuele tekortkomingen kunnen wegnemen.
Om een beter wederzijds begrip te krijgen van de meningsverschillen, stel ik voor dat er direct voorlichtingsbijeenkomsten worden georganiseerd voor de fracties van het Europees Parlement of zelfs voor de nationale delegaties, samen met vertegenwoordigers van de Verenigde Staten die bij de Europese Unie of de lidstaten werkzaam zijn.
Charles Goerens
(FR) Mijnheer de Voorzitter, de krachtmeting van ons Parlement met de Commissie en de Raad over het ontwerpakkoord inzake SWIFT kan heilzaam zijn, op voorwaarde dat het verzamelen en overdragen van bankgegevens uitsluitend dienen voor de bestrijding van het terrorisme. Nagenoeg iedereen heeft dit vanzelfsprekende feit inmiddels genoemd, maar de praktijk wijst uit dat dit allesbehalve gewaarborgd is voor wat betreft het gebruik van persoonsgegevens. Een vermeende terrorist die bekend is bij de Amerikaanse inlichtingendiensten is niet noodzakelijkerwijs bekend bij hun Europese ambtsgenoten, zoals blijkt uit het antwoord van de Commissie op een van mijn vragen.
Ik zal mijn standpunt over een nieuw akkoord laten afhangen van de vraag hoe relevant het verzamelen en aan veiligheidscontrole-instanties ter beschikking stellen van persoonsgegevens is en in hoeverre het wederkerigheidsbeginsel met betrekking tot informatie in handen van de autoriteiten wordt nageleefd. Ook lijkt het me verstandig na te denken over de beste manier om naleving van deze voorwaarden af te dwingen. Aan het Parlement de taak er een van zijn prerogatieven van te maken.
Proinsias De Rossa
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met dit debat voorafgaande aan de formele behandeling door de Raad van het door de Commissie voorgestelde mandaat. Ik ben ook blij dat veel van de bezwaren die we tot uitdrukking brachten toen we de tijdelijke overeenkomst verwierpen, door de Commissie zijn overgenomen.
Door omstandigheden waarop we geen invloed hebben, kan het Parlement hier vandaag tot mijn spijt geen standpunt innemen ten aanzien van het ontwerpmandaat. We zullen het op 6 mei in stemming brengen en ik verzoek de Raad met klem om vóór die datum geen overeenkomst te ondertekenen. De instemming van het Parlement is een in het Verdrag neergelegd vereiste, net als het feit dat elke overeenkomst die door de Raad wordt ondertekend aan het Handvest van de grondrechten van de EU moet voldoen. Het is buitengewoon belangrijk om zich voor ogen te houden dat een korte vertraging de betrekkingen met de VS veel minder zal schaden dan de tweede verwerping van een ontwerpovereenkomst.
Net als vele anderen baart de bulkoverdracht van gegevens, en zeker de controle op het gebruik van die gegevens zodra ze de deur uit zijn, mij op een aantal punten nog steeds zorgen. Ik ben er nog niet van overtuigd dat de voorstellen die tot dusver zijn gedaan om die zorgen weg te nemen, dat ook inderdaad zullen doen. Ik wil een nauwere samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar die moet wel zijn gebaseerd op wederzijds respect voor de rechten van onze burgers.
Cristian Dan Preda
(RO) Zoals u weet, en zoals vandaag ook is opgemerkt, is de strijd tegen het terrorisme een gemeenschappelijke zaak in Europa. Anti-Amerikanisme is dat niet. Daarom geloof ik niet, vooral door wat een van mijn collega's voor mij heeft gezegd, dat een verklaring met openlijk anti-Amerikaanse sentimenten een bron van inspiratie voor dit Parlement kan zijn. Ik ben namelijk van mening dat anti-Amerikaanse sentimenten de gezamenlijke strijd tegen het terrorisme niet in de weg moeten staan.
Ik wil het juist hebben over vertrouwen in de relatie met de Verenigde Staten. De Europese Unie en de VS hebben gemeenschappelijke vijanden, die zonder aarzelen iedere barst en iedere aanwijzing van wantrouwen in deze relatie zullen gebruiken. De door SWIFT verstrekte gegevens mogen uitsluitend voor de strijd tegen terrorisme worden gebruikt. De uitzondering hierop zijn natuurlijk situaties van andere, zeer ernstige criminele activiteiten die verband houden met terrorisme, zoals drugshandel en spionage. Wij moeten onze Amerikaanse partners vertrouwen.
Richard Seeber
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, naar mijn mening zijn er enkele punten die niet ter discussie staan, zoals het trans-Atlantisch partnerschap - aangezien dit in feite de basis vormt voor ons buitenlands beleid - de gezamenlijke strijd tegen terrorisme, maar ook de samenwerking tussen de Europese instellingen. Feit is echter ook dat wij met het Verdrag van Lissabon nieuwe grondslagen hebben gekregen en dat wij als Europees Parlement nieuwe rechten hebben en deze rechten op de eerste plaats ter bescherming van onze burgers moeten uitoefenen. Een van deze rechten is de bescherming van de grondrechten van onze burgers, evenals de bescherming van leven en de persoonlijke levenssfeer. Wij zijn derhalve voorstanders van de overdracht van specifieke gegevens. De overdracht van gegevens in bulk schiet evenwel zijn doel voorbij. De nieuwe overeenkomst moet de zekerheid bieden dat deze grondrechten met elkaar in evenwicht zijn, maar ook dat wederkerigheid, evenredigheid en een minimum aan gegevensveiligheid gegarandeerd zijn.
Ik wil de vertegenwoordiger van de Raad, het voorzitterschap, vragen waar zij vanochtend waren toen wij over de kwijting van de begroting 2008 debatteerden - een van de belangrijkste onderwerpen. Toen schitterde het voorzitterschap van de Raad helaas door afwezigheid.
Andrew Henry William Brons
(EN) Mijnheer de Voorzitter, een van de vragen die van essentieel belang zijn, is of bulkgegevens - dus de persoonsgegevens van ons allemaal - moeten worden verstrekt of alleen de gegevens van specifieke personen.
Er is natuurlijk ook een middenweg: alleen de bevolkingsgroepen 'targeten' die op een bepaald tijdstip met terrorisme in verband worden gebracht. Als bijvoorbeeld de vissers van Orkney plotseling radicaliseren en niet alleen vissen maar ook mensen gaan doden, dan moeten ze worden 'getarget'. Als oudere, corpulente, grijze docenten zo zijn afgemat door hun studenten dat ze terroristische aanslagen op ze plegen in plaats van ze gewoon dood te vervelen met hun ondraaglijke monologen, dan zouden ook zou zij - of beter wij - moeten worden 'getarget'.
Er is grote weerzin tegen 'targeting'. Het wordt als discriminerend veroordeeld. Zelf vind ik dat het gewoon van gezond verstand getuigt. Dat neemt niet weg dat de gegevens van onschuldige leden van doelgroepen in een vroeg stadium moeten worden gewist.
Zuzana Roithová
(CS) Geachte Voorzitter, een buitgewoon doeltreffende manier om terroristen te bestrijden is de geldstromen van terroristennetwerken bloot te leggen. Links heeft in februari het voorlopige akkoord naar de prullenbak verwezen zonder daar een ander doeltreffend kader voor de veiligheidsdiensten tegenover te stellen. Dat heeft de politie en de rechterlijke macht met de nodige problemen opgezadeld. Het is nu de hoogste tijd om de handen ineen te slaan en nu dan eindelijk een nieuwe, definitieve overeenkomst te sluiten. Het doet mij deugd dat de Raad en de Commissie nu open communiceren en ik zou mevrouw de commissaris dan ook willen vragen of het nodig is elke maand 90 miljoen gegevens over te dragen. Ik vraag me dat namelijk ten zeerste af. Ook vraag ik mij af hoe onze burgers bij de Amerikaanse instanties in beroep kunnen gaan indien zij vermoedens hebben van misbruik van hun gegevens en wie de aan de Amerikaanse regering over te dragen gegevens controleren zal. Ikzelf acht dat eerder een aangelegenheid voor een onafhankelijk gerechtelijk orgaan op basis van internationale verdragen inzake wederzijdse rechtsbijstand en dus in geen geval voor Europol. De besluiten van dit orgaan kunnen namelijk niet worden gecontroleerd en bovendien beschikt het niet over de benodigde bevoegdheden, behalve dan wanneer we zouden overgaan tot wijziging van het statuut van deze instelling. Het gaat er eerst en vooral om te strijden tegen het terrorisme, maar dat kan uiteraard niet zonder acht te slaan op het Handvest van de grondrechten, dat garant staat voor de bescherming van persoonsgegevens. Door de bevoegdheid over controversiële gevallen in handen te leggen van de rechterlijke macht is het naar mijn stellige overtuiging mogelijk een veilige waarborg te creëren.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, uit het debat van vandaag blijkt wel dat burgerrechten en terrorismebestrijding niet altijd op eenvoudige wijze met elkaar te verenigen zijn. De SWIFT-overeenkomst waarover wij vandaag debatteren onderstreept het probleem om onze burgerrechten veilig te stellen en tegelijkertijd in de veiligheid van onze wereldgemeenschap te investeren.
Het ontwerpmandaat van de Commissie voorziet nog steeds in de overdracht van grote hoeveelheden gegevens tussen de VS en de EU. De bewaartermijnen zijn nog steeds te lang en dan heb ik niet te vergeten nog twee vragen. Loopt deze bilaterale overeenkomst op enig moment af? Zo ja, wanneer en na hoeveel tijd worden de gegevens dan daadwerkelijk gewist?
Anneli Jäätteenmäki
(FI) Mijnheer de Voorzitter, de strijd tegen terrorisme is belangrijk en de Europese Unie moet daar aan deelnemen. Dat mogen wij echter niet doen door de mensenrechten met voeten te treden. Eerbiediging van de mensenrechten is een van de belangrijkste Europese waarden en moet ook in de trans-Atlantische samenwerking een bindende factor zijn.
Het is belangrijk dat de trans-Atlantische samenwerking functioneert, maar zij moet wel op basis van wederkerigheid functioneren en met een gevoel van wederzijds respect. Informatie-uitwisseling moet gespecificeerd plaatsvinden en ik wil nogmaals onderstrepen dat wij de mensenrechten niet met voeten mogen treden uit naam van terrorismebestrijding. Als dat wel gebeurt, dan buigen wij ons hoofd voor de terroristen.
Mariya Nedelcheva
(FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer López Garrido, mevrouw Malmström, ik wil graag een compliment maken aan de auteurs van deze ontwerpresolutie betreffende de sluiting van een overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie over de uitwisseling van financiële gegevens ten behoeve van terrorismebestrijding. Deze resolutie herhaalt, op evenwichtige wijze, de eisen ten aanzien van veiligheid, maar ook de garanties dat de gegevens van Europese burgers zullen worden beschermd en dat hun grondrechten zullen worden gewaarborgd.
Als zodanig denk ik dat de aanwijzing van een Europese openbare juridische instantie, belast met het in ontvangst nemen van de door het Amerikaanse ministerie van Financiën ingediende aanvragen, cruciaal is voor de evenwichtige benadering die wij voor ogen hebben. Zo kunnen namelijk talloze obstakels voor de beginselen van noodzakelijkheid en evenredigheid worden weggenomen die met name bij de overdracht van bulkgegevens aan het licht zijn getreden.
Ook zou het de weg vrijmaken voor echte wederkerigheid, waarbij de Europese autoriteiten en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de mogelijkheid van toegang zouden hebben tot op het grondgebied van de Verenigde Staten opgeslagen financiële gegevens. Onze geloofwaardigheid staat hier op het spel. Het SWIFT-akkoord is een soort democratisch examen, dat we in het belang van onze medeburgers allemaal met goed gevolg moeten afleggen.
Diego López Garrido
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik de heer Seeber willen zeggen dat ik vanochtend wel degelijk aanwezig was bij het door hem genoemde debat. Ofschoon ik niet officieel was uitgenodigd, heeft u, dames en heren, mij verzocht om te komen: ik was er en ik heb gesproken in dat debat. Misschien was hij degene die er niet was, net zoals hij nu niet bij deze vergadering aanwezig is en de vergaderzaal verlaten heeft.
Welnu, ik zou willen zeggen dat ik het debat dat we gehad hebben buitengewoon constructief vond. Ik denk dat het een weerspiegeling is van de geest van samenwerking die tussen beide partijen, tussen alle betrokken partijen, bestaat: het Europees Parlement, de Commissie en de Raad. De rapporteur, mevrouw Hennis-Plasschaert, heeft die geest van samenwerking erkend die zij gezien heeft in de Raad - waarvoor ik haar dankbaar ben - en ook in de Commissie. Ik ben haar dankbaar dat zij dat publiekelijk gezegd heeft.
Het lijdt geen enkele twijfel dat het mandaat dat de Commissie heeft voorgesteld bij monde van commissaris Cecilia Malmström, en het mandaat dat de Raad zal goedkeuren, terdege rekening zullen houden met en zich zullen laten inspireren door de problemen en de standpunten die u aan de orde heeft gesteld in uw betogen en in het voorstel of het ontwerpvoorstel voor een resolutie dat is voorgelegd door de rapporteur.
Ik heb geconstateerd dat er een reeks problemen is waarover u zich met name bezorgd maakt, en ik kan u garanderen dat die problemen en kwesties waarover u zich bezorgd maakt, zullen worden opgenomen in de onderhandelingsrichtsnoeren die zullen worden goedgekeurd door de Raad. De onderhandelingen zullen geleid worden door de Commissie, en zij zullen uitmonden in iets wat de Raad en het Europees Parlement moeten ondertekenen. Het eerste onderwerp van die onderhandelingsrichtsnoeren zal de kwestie zijn die hier vanmiddag herhaaldelijk aan de orde is gesteld, namelijk de overdracht van bulkgegevens.
De heer Albrecht, de heer Busuttil, mevrouw Sippel, mevrouw Sargentini, mevrouw Svensson, de heer Paška, de heer De Rossa en een aantal andere sprekers hebben deze kwestie allemaal ter sprake gebracht. Ik wil hun zeggen dat we natuurlijk niet kunnen toelaten dat bulkgegevens zonder onderscheid worden overgedragen, wat er ook gevraagd wordt voor welk doel dan ook. Daar gaat het hier niet om. Het gaat om gegevens die uitsluitend worden opgevraagd voor het voorkomen, onderzoeken en vervolgen van terroristische misdrijven en de financiering van terrorisme en, bovendien, met geïndividualiseerde doelstellingen ten aanzien van een specifiek persoon waarvan met gegronde redenen vermoed wordt dat hij of zij banden heeft of in verband staat met het terrorisme of zijn financiering. We hebben hier dan ook niet te maken met de overdracht van bulkgegevens; doel en onderwerp vormen een heel duidelijke afbakening van de overdracht van gegevens.
Verder zal er een Europese instantie komen via welke die gegevens worden opgevraagd, en daarna zal er ook een controle zijn, in de eerste plaats door de Commissie, op het gebruik van die gegevens, en op de werking van de overeenkomst die gesloten moet worden. Ik denk dan ook dat er een mechanisme is ingesteld dat perfect in staat is om de bezorgdheid weg te nemen rond de punten die u hier aan de orde heeft gesteld.
Voorts is er gesproken over de periode waarin de gegevens bewaard moeten worden. Die is vastgesteld op zo'n vijf jaar, omdat duidelijk is dat deze gegevens, om redenen van doelmatigheid, gedurende een minimumperiode bewaard moeten worden. Er mag geen twijfel over bestaan dat die periode zo kort mogelijk zal zijn en niet langer mag duren dan voor het doel noodzakelijk is. Het doel - de noodzaak om gegevens te bewaren - moet steeds glashelder bepaald zijn; anders zou het geen zin hebben. Gegevens moeten altijd worden bewaard worden met een bepaald doel, en betrekking hebben op een specifieke persoon.
U heeft ook aangegeven dat u zich zorgen maakt over het recht van de mensen op toegang tot, informatie over en correctie van de gegevens. Mijnheer Coelho bijvoorbeeld, die hier nu niet aanwezig is, heeft hierbij vrij uitvoerig stilgestaan. Ik kan u zeggen dat de onderhandelingsrichtsnoeren overeenstemmen met het ontwerpmandaat dat is opgesteld door commissaris Malmström, in de zin dat deze rechten zullen worden gewaarborgd. Het recht op informatie over, toegang tot en correctie van de gegevens zal gewaarborgd worden, en moet ook gewaarborgd worden in het te ondertekenen akkoord.
De beginselen van de noodzakelijkheid en de evenredigheid zullen gewaarborgd worden in de onderhandelingsrichtsnoeren en in het akkoord dat uiteindelijk gesloten wordt. De mogelijkheid om beroep aan te tekenen - langs administratieve of langs juridische weg - wordt gewaarborgd, zonder onderscheid op grond van nationaliteit of welk ander kenmerk dan ook. De punten waarover de afgevaardigden, waaronder mevrouw Bozkurt en mevrouw Vergiat bezorgd waren, zijn dus gewaarborgd. Verder zal er absolute wederkerigheid zijn. Dit is een van de kwesties die het meest benadrukt werden in het vorige debat, dat bij ons allen nog vers in het geheugen ligt. Er zal absolute wederkerigheid zijn ten opzichte van de Verenigde Staten. Dat is nog een van de kenmerken van deze onderhandelingsrichtsnoeren die door de Raad zullen worden goedgekeurd en die overeenstemmen met hetgeen u hier naar voren heeft gebracht, met de ontwerpresolutie die is voorgesteld door mevrouw Hennis-Plasschaert.
Ik zou er hier op willen wijzen dat de Raad er honderd procent voor instaat dat de grondrechten van de Europese burgers beschermd zullen worden in het door hem goed te keuren mandaat, dat uitvoering geeft aan en volstrekt trouw is aan het Handvest van de grondrechten van de Unie - dat in het Verdrag van Lissabon is opgenomen - alsook aan het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens dat de Europese Unie de komende maanden denkt te ondertekenen, en dat een van de doelstellingen is die het begin inluidt van deze nieuwe politieke fase van de Unie.
Cecilia Malmström
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, dit was inderdaad een zeer constructief debat. We hebben zorgvuldig geluisterd en kennis genomen van alles wat hier vandaag is gezegd. De Raad heeft al vrij veel van uw vragen beantwoord. Voor de duidelijkheid zal ik nog een paar punten toevoegen.
Er komt een EU-beoordelingsteam dat bevoegd zal zijn tot het nemen van willekeurige steekproeven om te toetsen of de gegevens overeenkomstig de vereisten van de overeenkomst zijn verkregen. Men moet redelijk overtuigd zijn dat het 'target' een terrorist of financier van terrorisme is. We moeten ook niet vergeten dat iedere keer dat naar TFTP-gegevens wordt gezocht, het resultaat van de zoekbewerking eerst wordt geverifieerd door een SWIFT-controleur en een onafhankelijke gerechtelijke instantie alvorens de gegevens worden uitgereikt. Het EU-beoordelingsteam krijgt eveneens toegang tot deze informatie.
De overeenkomst zal iedere EU-burger niet-discriminatoire rechtsbescherming (administratief en gerechtelijk) verzekeren. Hoe dit precies in de overeenkomst zal worden neergelegd, is natuurlijk voorwerp van de onderhandelingen. Dus daar kan ik nu in detail nog niets over zeggen. Maar het is in ieder geval - zoals ook de Raad heeft gezegd - een zeer belangrijk onderdeel van de onderhandelingen. We zullen hier een oplossing voor moeten vinden, net als voor vragen met betrekking tot de rectificatie van en de toegang tot gegevens.
Er zullen geen gegevens, en zeker geen bulkgegevens, aan derde landen worden verstrekt, alleen relevante analyses, en ook dan nog uitsluitend voor terrorismebestrijding. Dit alles draait uitsluitend en alleen om terrorismebestrijding. In de overeenkomst zal ook het recht van de staatsburgers van de EU worden vastgelegd zich ervan te vergewissen, via de autoriteiten voor gegevensbescherming, dat hun rechten als datasubject naar behoren in acht zijn genomen. Nu al is het zo dat verzoeken tot het gebruik van gegevens in het geval van bulkgegevens een specifieke persoon moeten betreffen en die persoon van terrorisme moet worden verdacht. Dus alleen een fractie van de SWIFT-gegevens wordt overgedragen en alleen een zeer klein percentage daarvan wordt geëxtraheerd. De rest blijft anoniem.
We zullen proberen de reikwijdte van de definitie te beperken en deze te verfijnen, teneinde de hoeveelheid gegevens nog verder te reduceren, maar er zijn nu al wettelijk verbindende voorschriften tegen het inzien van de gegevens van personen waartegen geen redelijke verdenking bestaat. Het EU-beoordelingsteam zal, zoals gezegd, een representatieve steekproef verifiëren. Als blijkt dat de overeenkomst op enigerlei wijze wordt geschonden, kan deze onmiddellijk door de Europese Unie buiten werking worden gesteld.
Dus ik denk dat we snel kunnen handelen en tot een goede overeenkomst kunnen komen. Er is het probleem van de veiligheidslacunes en natuurlijk moeten ook nog tal van vragen worden beantwoord met betrekking tot gegevensbescherming en andere kwesties die door u aan de orde zijn gesteld. De Amerikanen hebben zich tot dusver erg open opgesteld. Ze zijn bereid om zo snel als mogelijk met ons samen te werken en stellen zich creatief op en helpen ons bij het vinden van antwoorden op onze vragen. Wanneer volgende week een team van het Europees Parlement naar de VS vertrekt, zult u ook daar uw vragen kunnen voorleggen en dan hopelijk meer antwoorden krijgen dan u nu heeft.
Tegelijkertijd moeten we ons natuurlijk de vraag stellen of daarnaast ook een oplossing op Europees niveau wenselijk is, of we ook een EU-versie van het TFTP moeten hebben of een of andere nieuwe autoriteit moeten creëren. Dat is een heel belangrijke vraag, die binnen Europa grondig moet worden verkend en bediscussieerd. Dat valt natuurlijk buiten de onderhandelingen. Als we daartoe besluiten, moeten we natuurlijk zeker zijn van de hulp van de Amerikanen en van wederkerigheid. Dat moeten we uitzoeken. De Commissie is bereid hieraan deel te nemen en met innovatieve voorstellen te komen. Maar het besluit hierover is aan de lidstaten. Ik weet dat het Europees Parlement in dezen zeer actief is en kijk ernaar uit om hierover met u in debat te gaan. Dit zijn dus discussies die parallel verlopen.
Daarnaast is collega Viviane Reding, vicevoorzitter van de Commissie, al begonnen met het opstellen van een ontwerpmandaat voor de onderhandelingen over een langetermijnovereenkomst betreffende gegevensbescherming, die van toepassing zal zijn op alle overeenkomsten die we met de Verenigde Staten hebben gesloten. Dat hoort natuurlijk ook in het plaatje.
Tot slot: de vulkaan op IJsland heeft veel reizigers, overal in de wereld, tal van problemen bezorgd en belet u om te stemmen. Dat betreur ik, maar het voorzitterschap van de Raad, ik en onze diensten zijn ondanks de reisproblemen aanwezig en ik kan u verzekeren wij van dit debat goede nota hebben genomen. We hebben de ontwerpresolutie gezien en kunnen constateren dat ze door vier fracties is ondertekend. Dat zullen we aan de ministers doorgeven.
Als we het besluit in de Raad uitstellen, verliezen we twee belangrijke weken voor de onderhandelingen. Ik zei zo-even dat de Amerikanen bereid zijn, dat ze zich constructief opstellen en met de onderhandelingen willen beginnen. Maar het zal niet eenvoudig worden. Het worden moeilijke onderhandelingen en we hebben tijd nodig. We willen dit zo snel mogelijk voor elkaar krijgen, maar ook zo goed mogelijk. Als we willen dat het Europees Parlement dit nog voor het zomerreces in stemming kan brengen, moeten we zo snel mogelijk met de onderhandelingen starten. Ik hoop dat u hiervoor begrip kunt opbrengen. Maar ik kan u geruststellen dat zowel het voorzitterschap als de Commissie zeer zorgvuldig naar uw opmerkingen heeft geluisterd en dat, zoals het voorzitterschap heeft gezegd, we rekening zullen houden met het debat dat hier vandaag is gevoerd en we uw standpunten vrijdag aan de ministers zullen meedelen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de eerste vergaderperiode in mei plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Marian-Jean Marinescu  
Ik verwelkom het nieuwe SWIFT-mandaat voor de overeenkomst tussen de EU en de VS, als onderdeel van het opsporingsprogramma voor de financiering van terroristische activiteiten. De Raad en de Commissie hebben namelijk geleerd van het verleden en de eis vanuit het Parlement van betere gegevensbescherming in de onderhandelingen meegenomen. Over de overdracht van financieel berichtenverkeer van de EU naar de VS moet echter stevig worden onderhandeld met de Amerikaanse autoriteiten. Er moeten geen bulkgegevens worden overgedragen, en er moet worden aangedrongen op technische middelen om de overdracht van uitsluitend gegevens van verdachten mogelijk te maken. Ik hoop dat deze overeenkomst de EU geen verrassingen zal opleveren in de toekomst, en dat het voor ondertekening van de overeenkomst duidelijk wordt dat de EU ook informatie kan verkrijgen uit de Amerikaanse database, en dat de gegevens niet kunnen worden overgedragen aan derde landen. Bovendien moeten bij de overdracht de rechten en aanspraken van burgers worden gegarandeerd, met name die van toegang tot en wijziging van hun gegevens, zoals bepaald in nationale en Europese wetgeving. Tot slot moet het duidelijk worden dat Europese burgers een klacht kunnen indienen als hun persoonsgegevens onwettelijk worden gebruikt.
