Strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende verslagen:
(A5-0023/2003) van de heer Whitehead, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie "Strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006" (COM(2002) 208 - C5-0329/2002 - 2002/2173(COS))
(A5-0423/2002) van mevrouw Patrie, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de gevolgen van het Groenboek over de consumentenbescherming in de Europese Unie voor de toekomst van het Europese consumentenbeleid (COM(2001) 531 - C5-0295/2002 - 2002/2151(COS))
(A5-0054/2003) van mevrouw Thyssen, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de perspectieven van de juridische bescherming van de consument in het licht van het Groenboek over de consumentenbescherming in de Europese Unie (COM(2001) 531 - C5-0294/2002 - 2002/2150(COS)).

Whitehead (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij goed dat we deze morgen in het Parlement onze aandacht even kunnen verleggen van het tromgeroffel van de dreigende oorlog naar de behoeften van de burger als consument. Deze behoeften worden behandeld in het actieplan voor het consumentenbeleid 2002-2006 en in het Groenboek over de consumentenbescherming en de follow-up daarvan. Ik zal mijn eigen verslag inleiden en dat van mevrouw Patrie, die hier vandaag niet aanwezig kan zijn.
Er is een grote discussie op komst over het consumentenbeleid. Deze heeft zich ook reeds aangekondigd in de Conventie, waar twijfels werden geuit - die ik overigens deel - over de verminderde prioriteit van het consumentenbeleid tijdens de komende Raad, die een allegaartje zal zijn omdat gesproken moet worden over sociale zaken, werkgelegenheid en volksgezondheid. Deze discussie is ook voelbaar in de financiële zorgen waarmee het voedselveiligheidsbeleid te kampen heeft. Dat is het enige onderwerp dat volgens ons zelfstandig behandeld had moeten worden, in plaats van als onderdeel van een algemeen debat. Ik deel de bezorgdheid over de financiering van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, de EFSA, die deels onder de verantwoordelijkheid van dit Parlement valt en eindelijk daadwerkelijk van start zal gaan
De onzekerheid komt ook tot uiting in onze eigen meningsverschillen over de vraag welk soort kaderrichtlijn het meest geschikt is om business to consumer-relaties te reguleren en over de manier waarop oneerlijke praktijken kunnen worden geïdentificeerd en goed gemaakt.
Wat betreft mijn eigen verslag ben ik veel verschuldigd aan de Commissie, de schaduwrapporteurs van alle fracties en al degenen met wie ik heb gewerkt aan de totstandkoming van een consensus over dit verslag, met name mijn eigen vroegere onderzoeksmedewerkster, Michelle Smyth, die haar bemiddelingsvaardigheden tegenwoordig in dienst stelt van onze National Consumer's Association.
Bij de behandeling van de prioriteiten van het actieplan heb ik altijd eenvoud en duidelijkheid nagestreefd. Ik zal zo meteen ingaan op enkele amendementen die de zaken enigszins vertroebelen, omdat daarmee wordt geprobeerd andere dingen te betrekken bij iets dat niet meer dan een duidelijke formulering van prioriteiten moet zijn. Ik heb bewust geprobeerd om amendementen waarmee andere goede bedoelingen in ons verslag werden gestopt, te ontmoedigen. Daarom kan ik ook in mijn reactie van vandaag niet, net zo min als in de commissie, tegemoet komen aan de afgevaardigden - van links of van rechts - die andere thema's aan dit debat willen toevoegen, zoals eco-keurmerken en de deugden van organische landbouwproducten enerzijds, en de voordelen en bewijsbaarheid van gentechnologie anderzijds. Zoals de commissaris maar al te goed weet, komen er andere gelegenheden om deze zaken te bespreken. Hij zal namelijk zeer binnenkort een aantal voorstellen indienen voor deze kwesties en ik denk dat deze in goede aarde zullen vallen.
Ik kan echter wel een nieuw amendement van mevrouw Thyssen overnemen, wiens verslag wij hier ook bespreken en die een zeer constructieve rol heeft gespeeld in deze debatten. Ik kan echter niet accepteren dat we afdwalen van het gebied dat we tijdens de zeer uitvoerige debatten in de commissie hebben afgebakend.
Sommige mensen hebben vraagtekens gezet bij een of twee andere amendementen, met name met betrekking tot de oorspronkelijke paragraaf 15, waarop mevrouw Thyssen in de commissie een amendement had ingediend. Een aantal mensen van haar fractie heeft gevraagd waarom die tekst is opgenomen. Ik weet zeker dat mevrouw Thyssen straks in haar bijdrage de verdienste ervan zal toelichten, zodat haar fractie hierover duidelijkheid krijgt.
Ik zal nu de algemene uitgangspunten van het actieplan bespreken. Het betreft hier een drieledig voorstel. Ten eerste moet worden gestreefd naar consumentenbescherming op hoog niveau. Alle onderhavige verslagen zijn het daarover eens, evenals over de stelling dat, om dit hoge niveau te bereiken, de betreffende rechtsgrondslag in de Verdragen moet worden versterkt. Verder zijn alle verslagen het erover eens dat we bij de vraag van een minimale of maximale harmonisatie voorzichtig te werk moeten gaan en alle gevallen apart dienen te behandelen.
Ten tweede zijn we het ook eens over het belang van een effectieve handhaving van de regels voor consumentenbescherming, alhoewel zich daarbij lichte meningsverschillen voordoen. Slechts vijf van de vijftien lidstaten hebben de doelstellingen van Barcelona voor de tenuitvoerlegging gehaald. Wij moeten de toetredende landen laten zien dat we tot betere prestaties in staat zijn en hen helpen hetzelfde te doen.
Ten derde is de betrokkenheid van de consumentenorganisaties bij het EU-beleid van cruciaal belang voor de uitgebreide Gemeenschap. Wij willen van de commissaris horen waar de nodige financiële middelen dit jaar vandaan zullen worden gehaald als de bestaande fondsen voor de toetredende landen eenmaal zijn uitgeput.
Ten slotte hebben we een nieuw principe opgenomen: de integratie van de vraagstukken inzake consumentenwelzijn in de beleidsdoelstellingen van de EU. Dit punt werd gisteren overtuigend verwoord door een delegatie van het Europees Bureau van de consumentenverenigingen die een ontmoeting heeft gehad met leden van de Conventie. De komende drie jaar zal blijken of we aan de behoeften van de consument in de uitgebreide EU kunnen voldoen. Dit betekent dat de Commissie en de lidstaten alle zeilen moeten bijzetten. Op dit moment kent slechts de helft van onze burgers zijn rechten als consument. Een geïnformeerde burger is een mondige burger. Het is onze plicht en ons voorrecht om de mensen mondiger te maken.
Ik zal het nu hebben over het verslag van mevrouw Patrie. Ik baseer mij hierbij op haar eigen voorstel en aantekeningen. Het Groenboek over de consumentenbescherming werd in oktober 2001 aan ons gepresenteerd, en nu zijn we eindelijk in de fase aangeland dat we een ambitieus debat kunnen gaan voeren over de voorstellen voor een ware interne markt voor de consument. Dankzij een uitgebreid overleg met de lidstaten en de ondernemers- en consumentenorganisaties heeft de Commissie zich kunnen verdiepen in de vraag welke juridische instrumenten het meest geschikt zijn om een optimale bescherming van de consument te garanderen, en tegelijkertijd de obstakels voor de ontwikkeling van de vrije handel binnen de Gemeenschap op te ruimen.
In het Groenboek wordt gesteld dat de versnippering van de regelgeving een soepel functioneren van de interne markt in de weg heeft gestaan. Daar zijn wij het allemaal mee eens. Uit de ervaring blijkt dat het gebrek aan vertrouwen in grensoverschrijdende transacties kan worden verklaard door de klaarblijkelijke verschillen tussen rechtsorganen en een gebrekkige kennis van de consument over de wettelijke garanties waarover hij beschikt. Vanuit het oogpunt van de consument wordt de ontwikkeling van de internationale handel vooral tegengehouden door een gebrek aan zekerheid met betrekking tot de post-contractuele relaties. Daarom willen wij de consumenten een eenvoudige en gestandaardiseerde wetgeving aanbieden, een wetgeving bestaande uit een beperkt aantal, op elk type transactie van toepassing zijnde grondregels. Wij juichen de allesomvattende aanpak van de Commissie dan ook toe.
Deze benadering mag niet tot gevolg hebben dat de bescherming van de consument uit hoofde van de nationale wetgeving afneemt. Het mag bijvoorbeeld niet mogelijk zijn dat de contractsluitende partij als van toepassing zijnde wetgeving een recht kiest dat afbreuk doet aan de bescherming van de consument waarin wordt voorzien met de wet van het land waarin de consument woont, vooropgesteld dat dit het land is waar het contract werd gesloten en waar dus naar verwachting het contract geldig is. De invoering van algemene regels zal ook het bestaan van specifieke regels niet mogen uitsluiten. In bepaalde sectoren zal het bovendien nodig zijn om de consument speciale bescherming te geven.
Met dit in gedachten zou de kaderrichtlijn de algemene principes moeten vastleggen waaraan handelaren zich in alle fasen van hun commerciële transacties dienen te houden, zodat de rechten van de consument daadwerkelijk worden gerespecteerd. Een algemene clausule waarin eerlijke handelspraktijken als voorwaarde worden vastgelegd, zou hiervoor beter geschikt zijn dan een verbod op misleiding en bedrog, mits die eerlijke handelspraktijken nauwkeurig en op een werkbare manier worden gedefinieerd.
Om transparantie te garanderen moet de handelaar verplicht zijn om de consument op voorhand informatie te verschaffen over zekere aspecten van de goederen en diensten in kwestie. Ook op dit gebied mag de toepassing van algemene criteria niet ten koste gaan van speciale voorwaarden voor de consumentenvoorlichting.
De poging van de Commissie om een criterium vast te stellen voor gedragsregels die zijn gebaseerd op 'consumenten met een gemiddelde intelligentie?, is niet erg overtuigend. De definitie is erg onnauwkeurig en het idee om de menselijke intelligentie in dergelijke termen te vangen kan aanstootgevend zijn. Het verdient de voorkeur om te proberen te definiëren welke praktijken als onaanvaardbaar en oneerlijk moeten worden bestempeld. Hiertoe zou de Commissie een niet uitputtende, zwarte lijst kunnen opstellen van praktijken die als oneerlijk worden aangemerkt.
Consumenten die extra kwetsbaar zijn dienen te worden beschermd. Dit geldt voor mensen met een lichamelijke of geestelijke handicap, waardoor zij vatbaarder zijn voor agressieve of misleidende verkooppraktijken, evenals voor kinderen, tieners en ouderen. Aan handelaren die zich schuldig maken aan oneerlijke praktijken, moeten straffen kunnen worden opgelegd, bijvoorbeeld door middel van dwangbevelen afkomstig van consumentenorganisaties. Het moet ook mogelijk zijn juridische stappen te ondernemen als preventieve maatregelen tegen oneerlijke handelspraktijken die, indien zij zouden worden voortgezet, schadelijk zouden zijn voor het belang van de consument.
Ten slotte verdient het aanbeveling om individuele consumenten de mogelijkheid tot schadeloosstelling te bieden, niet alleen voor flagrante en ernstige schendingen van de regels, zoals de Commissie voorstelt, maar ook voor alle gevallen waarin rechtstreekse schade is vastgesteld als gevolg van oneerlijke handelspraktijken. Wat de voordelen van de andere methoden voor geschillenregeling ook mogen zijn, de consument mag nooit de mogelijkheid tot schadeloosstelling worden onthouden.
Wij hebben van de Commissie nog niet genoeg informatie gekregen om commentaar te kunnen geven op de inhoud van de procedures inzake zelf- en coregulering. Gezien de uiteenlopende nationale tradities en de onzekere afbakening van de concepten, dient het overleg met de lidstaten te worden voortgezet en dienen er tegelijkertijd strenge gedragscodes binnen de regels van de Gemeenschap zelf te worden opgesteld.
Er is dringend behoefte aan een organisatorisch kader voor de samenwerking tussen de nationale autoriteiten die belast zijn met de handhaving van consumentenrechten. Maar al te vaak komt het voor dat gewetenloze handelaren misbruik maken van de tekortkomingen op het gebied van de Europese samenwerking. Het is in dit kader wenselijk om gegevensbanken te creëren ter vereenvoudiging van de informatie-uitwisseling en een alarmsysteem op te zetten zodat de lidstaten, indien nodig, gecoördineerd kunnen optreden ter verdediging van het belang van alle consumenten. Ik wil deze verslagen opnieuw aanbevelen bij het Parlement en verontschuldig mij voor de afwezigheid van mevrouw Patrie die hier vanwege verplichtingen elders niet aanwezig kan zijn.

Thyssen (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, hoewel we in dit debat geen wetgevingsvoorstellen behandelen, is het belang ervan toch niet te onderschatten.
Het Groenboek consumentenbescherming - en in mijn eerste vijf minuten beperk ik me daartoe, ik zal straks in de twee minuten die mij nog zijn toegewezen ingaan op de vraag van collega Whitehead - is niet alleen van juridisch en economisch belang, maar ook politiek van belang. Het kan ertoe bijdragen dat we de mythe ontzenuwen dat de interne markt er alleen is voor het bedrijfsleven en dat de consument er eigenlijk niets aan heeft. Een goed consumentenrecht is een instrument bij uitstek om de Europese Unie dichter bij de burger te brengen en het is onze gemeenschappelijke opdracht om daarvan werk te maken.
Een ander misverstand dat ik uit de wereld zou willen helpen, is de vermeende en opgeklopte tegenstelling tussen de verwezenlijking van de interne markt en de totstandkoming van een hoog niveau van consumentenbescherming. Beide zijn doelstellingen van het Verdrag en zij kunnen elkaar ondersteunen. Het is onze taak ons hierop toe te leggen, maar ik moet helaas vaststellen dat de taakverdeling tussen de parlementaire commissies ons hierbij niet altijd helpt. Ik denk dat dit een zaak is die we in de volgende legislatuur nog eens moeten bekijken.
Dan is er, ten derde, nog een vastgeroest idee waar ik vanaf wil, namelijk de overtuiging van velen dat consumentenrecht en regels inzake eerlijke handelspraktijken vanuit concurrentie-opzicht, totaal van elkaar geïsoleerde terreinen zijn. Welnu, collega's, in de Juridische Commissie menen we dat het dikwijls gaat om twee kanten van dezelfde medaille en daarom vragen we om een diepgaande impactstudie, zowel over de business to business-relaties als over de business to consumer-relaties. Dat zal ons brengen tot meer rechtvaardigheid, zeker ten aanzien van het MKB, tot meer rechtszekerheid en tot meer stabiliteit van de wetgeving, iets wat we allen nastreven.
Mijnheer de commissaris, in de juridische commissie zijn we het eens met uw analyse over de stand van zaken van het consumentenrecht en we vinden ook dat de tijd rijp is voor een evaluatie en eventueel een nieuwe aanpak. Maar laat ons toch niet overmoedig zijn. Het is immers niet zo dat alles wat de consument op zijn eigen thuismarkt houdt, te elimineren hinderpalen zijn voor de interne markt. Aan de marktintegratie zijn ook nog natuurlijke grenzen - ze worden opgesomd in mijn verslag - en die moeten we aanvaarden. Waar het dus op aankomt, is dat we de echte hinderpalen identificeren en ons daarop concentreren, dan zullen we ons doel niet missen.
De nieuwe aanpak, als die er komt, moet volgens de Juridische Commissie gericht zijn op een hoog niveau van consumentenbescherming - een doelstelling van het Verdrag overigens - op voldoende flexibiliteit, op eenvoud en transparantie van de wetgeving en ook op wetgeving van een hoge juridische kwaliteit. Daarom steunen wij de suggestie in het Groenboek om ervoor te zorgen dat er voor de consumenten een efficiënte en betaalbare geschillenbeslechting komt, want die hoort daar bij.
Ook de idee van een kaderrichtlijn, commissaris, wijzen we niet af, maar als verantwoordelijke wetgever willen we ons er toch graag vooraf van vergewissen dat zo'n kaderrichtlijn, met wat erbij hoort, ook daadwerkelijk leidt tot meer eenvoud, tot meer rechtszekerheid én ook tot een doeltreffender consumentenbeleid. Daarom vragen we u om ons vooraf het volledige plaatje te presenteren, dat wil zeggen zowel de kaderrichtlijn als de daarbij behorende voorstellen voor richtlijnen.
Omwille van de rechtszekerheid gaat onze voorkeur uit naar een hoofdclausule die gebaseerd is op een verbod op oneerlijke handelspraktijken. Vanzelfsprekend moet dat verbod goed gedefinieerd zijn. We erkennen de bruikbaarheid van het instrument van de maximumharmonisatie, maar, net als collega Whitehead in zijn verslag van de Milieucommissie, vragen we voorzichtig te zijn en te werken op basis van een beoordeling per geval, want anders lopen we het risico veel te ver vooruit te springen. In elk geval zijn ook wij in de Juridische Commissie ervan overtuigd dat maximumharmonisatie niet mogelijk is zolang er geen hoog niveau van consumentenbescherming is bereikt, tenzij de harmonisatie daarop gericht is.
Een hoog niveau van consumentenbescherming is volgens ons overigens ook een voorwaarde om voluit de principes toe te passen van de wederzijdse erkenning en van de toepassing van het beginsel van het land van oorsprong.
Commissaris, we zeggen ja tegen een wettelijke basis voor een Europese gedragscode, mits de voorwaarden in paragraaf 17 van mijn verslag vervuld zijn. Maar omdat niemand gebaat is met valse gevoelens van rechtszekerheid verzetten we ons tegen een sowieso bureaucratisch goedkeuringsmechanisme dat alleen maar een weerlegbaar vermoeden van wettigheid kan geven. Dat verbintenissen die in codes aangegaan worden afdwingbaar moeten zijn, is ook voor de leden van de Juridische Commissie de logica zelve.
Collega's, u zult vaststellen dat hetgeen in het verslag-Patrie van de Milieucommissie staat, op vele van deze punten afwijkt van wat wij in de Juridische Commissie gezegd hebben. Wij hebben in de Juridische Commissie ons best gedaan ons te concentreren op de juridische aspecten van de zaak. We hebben keuzes gemaakt op wel overwogen juridische overwegingen. Ik zou daarom de collega's van de Milieucommissie en de andere collega's in dit Huis toch willen vragen daar nog eens goed naar te kijken vooraleer het stemgedrag te bepalen, en steun willen vragen voor deze punten van de Juridische Commissie.
Verder, Voorzitter, rest er me niets dan de collega's te danken voor de heel constructieve samenwerking en aan collega Whitehead kan ik zeggen die ik in mijn twee minuten die ik straks nog krijg, zal antwoorden op zijn concrete vraag.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de heer Whitehead, mevrouw Patrie en mevrouw Thyssen gelukwensen en ze bedanken voor hun werk, dat van zeer hoge kwaliteit is en dat met zoveel toewijding en inspanning is verricht.
Ten eerste wil ik een paar woorden zeggen over de nieuwe strategie voor het consumentenbeleid, die vorig jaar mei door de Commissie is aangenomen en die het beleid voor de komende vijf jaar moet sturen.
De strategie kent drie hoofddoelstellingen: ten eerste moet worden gezorgd voor een consumentenbescherming van algemeen hoog niveau, ten tweede moet een effectief toezicht op de naleving van de regels voor consumentenbescherming worden gegarandeerd en ten derde moet gezorgd worden voor de betrokkenheid van de consumentenorganisaties bij het EU-beleid.
Ik wil benadrukken dat ons bij het formuleren van deze doelstellingen de drie volgende, algemene ideeën voor ogen stonden: de integratie van de consumentenbelangen in ieder beleidsterrein van de EU - zoals het beleid op het gebied van de mededinging, het vervoer en justitie -, de optimalisering van de voordelen van de gemeenschappelijke markt voor de consument - wat overigens een resultaat is dat zowel de consument als het bedrijfsleven ten goede komt - en last but not least de voorbereiding op de uitbreiding. De drie doelstellingen van de strategie - een hoog algemeen niveau van consumentenbescherming, effectieve handhaving van de regels voor consumentenbescherming en een zekere betrokkenheid van de consumentenorganisaties - zijn bij uitstek geformuleerd met het oog op de toetreding van nieuwe EU-leden in de nabije en verdere toekomst.
In het actieplan over consumentenbescherming en het Groenboek over hetzelfde onderwerp worden enkele vragen gesteld en opties genoemd ten aanzien van de toekomst van het EU-beleid voor consumentenbescherming. In deze documenten wordt met name het idee geopperd van een kaderrichtlijn betreffende oneerlijke commerciële praktijken.
De Commissie heeft ook aanbevolen een juridisch instrument op te zetten voor de samenwerking tussen de autoriteiten die zijn belast met de handhaving van de regels.
De positieve reactie op de raadpleging heeft ons ertoe aangemoedigd verder te werken aan het idee van een kaderrichtlijn. We vonden echter dat er meer informatie, toelichting en overleg nodig was over de inhoud van zo'n richtlijn. De follow-up mededeling van juni 2002 was bedoeld om aan deze behoefte te voldoen.
Wij waren ons ook bewust van de noodzaak om de bestaande problemen en kansen goed in kaart te brengen. In de verslagen van mevrouw Patrie en mevrouw Thyssen wordt deze noodzaak overigens ook onderkend. Wij hebben daarom drie uitgebreide studies laten uitvoeren. De eerste betrof een onderzoek onder zestienduizend consumenten naar hun ervaringen met en opvattingen over winkelen over de grens. De tweede studie was een parallel onderzoek met soortgelijke vragen aan bijna drieduizend ondernemingen, voornamelijk KMO's, waarvan de verkoop en marketing is gericht op de consument. Met dit onderzoek krijgen we een duidelijk beeld van de uitwerking die een kaderrichtlijn zal hebben op kleine en middelgrote ondernemingen. Voor de derde studie hebben we een onafhankelijke adviseur belast met een effectenanalyse van de wetgevingsopties die in het Groenboek zijn geformuleerd.
De conclusies van de effectenanalyse en de onderzoeken kunnen als volgt worden samengevat. Tachtig miljoen Europeanen zouden meer over de grens gaan winkelen als ze dat met hetzelfde vertrouwen zouden kunnen doen als thuis. Zesenveertig procent van de ondernemingen verwacht dat het aandeel van grensoverschrijdende verkopen zal toenemen wanneer de wetgeving wordt geharmoniseerd. Slechts één procent verwacht een afname. Achtenzestig procent van de Europese ondernemingen denkt dat harmonisatie op dit gebied een efficiënte manier is om grensoverschrijdende verkoop te vereenvoudigen. De conclusie van de effectenanalyse luidde dat een kaderrichtlijn gebaseerd op maximumharmonisatie de meest doeltreffende manier is om de belemmeringen voor grensoverschrijdende detailhandel uit de weg te ruimen.
Verder hebben mijn mensen ook gekeken naar de aard van de juridische obstakels waarmee ondernemingen en consumenten te maken hebben. Ten eerste hebben we met een groep overheidsdeskundigen nationale wetten ten aanzien van oneerlijke handelspraktijken onderzocht en met elkaar vergeleken. Ook hebben we een team van wetenschappers bij elkaar gebracht, die momenteel de laatste hand leggen aan een uitgebreid vergelijkend juridisch onderzoek. Verder hebben we een tweedaagse workshop georganiseerd waarin allerlei belangrijke thema's aan bod zijn gekomen en waarbij alle belanghebbenden waren vertegenwoordigd.
Door dit zeer uitgebreide proces van raadpleging en onderzoek heeft de Commissie een compleet inzicht verkregen in de nuances van de diverse nationale wetgevingen op het gebied van oneerlijke handelspraktijken en is er veel begrip ontstaan voor de belangen van alle betrokkenen. Ik hoop dat het ons nu ook zal lukken om een werkbare kaderrichtlijn op te stellen die op een brede steun kan rekenen.
Het standpunt van het Europees Parlement speelt een zeer belangrijke rol in de afwegingen van de Commissie. Daarom ben ik erg blij uit de constructieve verslagen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de Commissie juridische zaken en interne markt te kunnen opmaken dat de mate van consensus toeneemt naarmate het proces vordert. Ik hoop dat wij er in het debat van vandaag in zullen slagen om de overige punten waarin de twee verslagen van elkaar afwijken, met elkaar te verzoenen. Ik ben dan ook erg benieuwd naar uw standpunten in dit debat.

Glase (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de mededeling van de Commissie en het verslag-Whitehead over de 'Strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006' zijn van cruciaal belang. De bevolking in de EU vertrouwt erop dat het Europees Parlement de consumentenbescherming blijft beschouwen als een belangrijke prioriteit en als een cruciaal onderdeel van de Europese interne markt. De kwaliteit van de consumentenbescherming is hier te lande een belangrijke graadmeter voor de mate waarin wij ons werk doeltreffend verrichten.
Verschillende commissies hebben hun standpunten afgegeven. De taak van de Begrotingscommissie bestond eruit de financiële onderbouwing van de strategie voor het consumentenbeleid te toetsen en te beoordelen. Naast de goedkeuring in verband met de mededeling van de Commissie is de bevoegde commissie geconfronteerd met een aantal voorstellen voor correcties op economisch vlak. Voorts betreurt de commissie dat met de voorgestelde strategie niet reeds een poging is ondernomen om de financiële en begrotingseffecten van de voorgestelde maatregelen te evalueren of kwalificeren.
Ook wijst de commissie erop dat als de in de strategie vermelde acties worden overgenomen in het voorstel voor een nieuw wetgevingskader en ook van toepassing zullen zijn op de periode na 2006, de financiële bedragen bekrachtigd moeten worden door middel van ofwel een akkoord over nieuwe financiële vooruitzichten ofwel jaarlijkse begrotingsbesluiten. Voorts hoop ik dat er nog voldoende tijd zal zijn om de nodige correcties aan te brengen en rekening te houden met de voorgestelde amendementen bij de praktische omzetting.

Radwan (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verheugt mij dat wij over dit zo belangrijke onderwerp van gedachten kunnen wisselen. Binnenkort zal de Voorjaarstop worden gehouden. Dan zullen wij ons na drie jaar opnieuw gaan bezinnen op de vraag hoe van Europa de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld kan worden gemaakt.
Consumentenbescherming is ontegenzeglijk een belangrijk onderwerp. We moeten bespreken hoe die bescherming verwezenlijkt moet worden. Ik ben er evenwel van overtuigd dat - en wat dat betreft doe ik een beroep op een strikte houding van de Commissie - dat consumentenbescherming en de genoemde criteria elkaar niet bijten. We streven bijvoorbeeld naar minder bureaucratie in Europa. Ik heb echter de indruk dat we steeds meer bureaucratie aan het opbouwen zijn en dus steeds verder verwijderd raken van ons doel de bureaucratie te kortwieken.
Verder wil ik het in dit debat hebben over het beeld dat wij hebben van de consument en van de burger. Ik ben een groot aanhanger van transparantie op het gebied van consumentenbescherming. Dat betekent dat wij de burgers alle noodzakelijke informatie moeten geven zonder dat ze door de politiek onmondig worden gemaakt. Ik zal wat dit betreft een concreet voorbeeld geven dat op mijn terrein ligt: de richtlijn inzake consumentenkrediet. Ook de Commissie heeft hierbij een naar mijn mening moeilijk te begrijpen ommezwaai gemaakt door af te stappen van minimale harmonisatie en wederzijdse erkenning als norm, en af te stevenen op maximale harmonisatie. In dit verband is bijvoorbeeld voorzien in een omkering van de bewijslast voor banken, waarbij de plicht vervalt voortaan zo nauwkeurig mogelijk te onderzoeken in hoeverre de kredietnemer in staat is het krediet terug te betalen.
Dat is natuurlijk in het belang van de kredietverlener en van winkels waar je kunt kopen op afbetaling, maar we hebben ook een verantwoordelijkheid tegenover de burger. Het gaat er uiteindelijk ook om - en dat is in het belang van de doelstelling de meest concurrerende economie ter wereld te worden - welke krachten in de economie en welke krachten in de middenstand door ons worden losgelaten.
Daarom ben ik verheugd dat de Commissie juridische zaken en interne markt een bijdrage kan leveren met misschien licht contraire, maar toch wezenlijke standpunten en dat de Commissie met het oog op voornoemde doelstelling een uniforme lijn volgt.
Thyssen (PPE-DE)
Voorzitter, eigenlijk kan ik hier kort zijn en collega Whitehead danken. In de Commissie juridische zaken hebben wij ons best gedaan om ons te concentreren op de juridische aspecten van het strategisch document voor het consumentenbeleid en blijkbaar hebben de heer Whitehead en de collega's van de Milieucommissie dat gerespecteerd of dat geapprecieerd, want ik heb vastgesteld dat vrijwel alle punten van ons advies in het verslag-Whitehead zijn overgenomen. Ik kan daar alleen maar mijn dank voor uitspreken.
Er rest mij verder niets dan nog te reageren op de opmerking op de vraag van collega Whitehead van daarnet met betrekking tot paragraaf 15 van zijn resolutie die gebaseerd is op een oorspronkelijke paragraaf in mijn verslag. Paragraaf 15 gaat over internationaal privaatrecht. In mijn advies probeerde ik te zeggen dat, wanneer aspecten van internationaal privaatrecht in het consumentenrecht aan bod komen, we die ook moeten kunnen regelen op grond van artikel 95, het artikel betreffende de interne markt. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is daar artikel 153 aan toegevoegd en wat mij betreft kan dat daar best blijven staan. Ik denk niet dat daarover veel problemen kunnen zijn, collega Whitehead. Ik vermoed dat het eerder een vertaalprobleem is dan dat er hierover veel discussie ten gronde kan bestaan. Ik hoop hiermee toch enige opheldering te hebben gegeven en verder geef ik graag een half minuutje terug aan het voorzitterschap, zo maak ik goed wat ik daarnet teveel gesproken heb.

Oomen-Ruijten (PPE-DE)
Voorzitter, ik zal twee minuten spreken namens de Vrouwencommissie en de rest van de tijd zal ik spreken over het verslag van mevrouw Patrie en het verslag van mevrouw Thyssen. Voorzitter, het is mij een genoegen om te beginnen met de strategie voor het consumentenbeleid en te reageren op hetgeen de heer Whitehead heeft geschreven.
Als rapporteur voor de Vrouwencommissie ben ik de heer Whitehead dankbaar dat veel van onze amendementen zijn opgenomen in het - en zoals altijd mag ik dat zeggen, Phillip - degelijke verslag dat je hebt opgesteld. Wat de Vrouwencommissie wenst, is een sterke betrokkenheid van de kwetsbaarste groepen bij het consumentenbeleid en ik denk dat dit erg goed verwoord is. Er moet speciale aandacht zijn voor de consument en voor consumentenorganisaties in de toetredende landen, want wij denken dat de interne markt alleen optimaal kan functioneren als er sprake is van evenwaardige of gelijkwaardige marktpartijen. Dat wil zeggen dat we de consument moeten toerusten om afgewogen keuzes te maken.
In de toetredingslanden zijn de consumentenorganisaties als vertegenwoordigers van de consumenten nog niet, mag ik het zo uitdrukken, optimaal toegerust voor hun taken. Hiervoor is terecht speciale aandacht noodzakelijk en we hebben daar ook al heel vaak om gevraagd. Ik kan me dus vinden in de grote lijnen van de strategie 2002-2006: een hoog niveau van consumentenbescherming, doeltreffende handhaving van de voorschriften die er op dit moment zijn en een rol voor de consumentenorganisaties. Ik heb het daar al heel specifiek over gehad.
Voorzitter, ik kom dan nu tot het Groenboek. Doel van het Groenboek is te komen tot een kaderrichtlijn voor het consumentenbeleid. Ik ben, wanneer aan een aantal voorwaarden wordt voldaan vóór een dergelijke kaderrichtlijn. De huidige wetgeving is inderdaad te gefragmenteerd en een kaderrichtlijn kan helpen helderheid te brengen. Mijns inziens is het prima dat de informatievoorziening die nodig is voor het maken van keuzes vóór de koop van een dienst of een product, de koop zelf, de after sales, de service, de klachtenbehandeling en de toegang tot het recht in een kaderrichtlijn worden ondergebracht. Oneerlijke handelspraktijken moeten daarbij uitgangspunt zijn en ik voel me dan ook zeer thuis bij het verslag van mevrouw Thyssen.
De wetgeving van deze kaderrichtlijn moet en mag echter niet bovenop het nu al bestaande regelgevingswoud komen. Dat maakt alles alleen nog maar onoverzichtelijker. Niet alleen voor de consument, maar zeker ook voor het bedrijfsleven. Ik pleit er dus met aandrang voor dat, wanneer we die kaderrichtlijn presenteren, we tegelijkertijd ook - en een goed voorbeeld is de kaderrichtlijn water - meteen de diverse verticale richtlijnen intrekken. In die zin denken wij dat de kaderrichtlijn iets zou oplossen. Van groot belang bij een dergelijk horizontaal kader is naar onze mening ook dat overal in Europa dezelfde plichten gaan gelden. Niet alleen voor het bedrijfsleven, maar ook voor de consumenten. Dat geeft helderheid en dat geeft ook meer mogelijkheden voor met name het kleinere bedrijfsleven om gebruik te maken van de mogelijkheden die de interne markt biedt.
Voorzitter, ik wil ook nog zeggen dat deze kaderrichtlijn zou moeten uitgaan van een hoog niveau van bescherming van de consument, maar ook het principe van de maximale harmonisatie tot uitgangspunt zou moeten hebben, maar wel gekoppeld aan het hoge niveau van bescherming. Ik denk dat dit noodzakelijk is, omdat wanneer dit niet gebeurt er onduidelijkheid blijft. Wij willen dat de interne markt goed functioneert, dat we overal in Europa goede service krijgen, dat er goede diensten worden verkocht en dat iedereen exact weet waar men aan toe is. In die zin kunnen we voor een kaderrichtlijn stemmen. Ik hoop ook dat de amendementen die door onze fractie zijn ingediend op het verslag van mevrouw Patrie, en waarmee wij dat verslag beter in overeenstemming willen brengen met het verslag van mevrouw Thyssen, gesteund zullen worden. Ik denk dat we op deze wijze tot een hele goede afbakening zouden kunnen komen. Ik wens de diensten van de Commissie dan ook veel succes en verzoek hun ons, maar ook de stakeholders, alstublieft te betrekken bij het ontwerp van de nieuwe wetgeving.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat wij vandaag deze drie sterke verslagen over consumentenbescherming bespreken en dat zo veel verschillende commissies aan de verslagen hebben bijgedragen. Zo hoort het namelijk ook. Kwesties die betrekking hebben op consumentenbeleid horen niet te zijn voorbehouden aan één commissie, maar dienen in al het werk dat wij doen een rol te spelen.
Ik zal mijn opmerkingen in principe beperken tot het verslag van de heer Whitehead, hoewel er duidelijk ook implicaties zijn voor de andere verslagen. Adam Smith zei al: 'het enige doel van iedere economische activiteit is consumptie'. De consument is koning en dat is iets wat men in dit Parlement niet mag vergeten, en in de Commissie ook niet trouwens.
De mededeling van de Commissie 'Strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006' en het verslag van de heer Whitehead leveren beide een zeer positieve bijdrage aan de belangen van de consument. Ik ben niet iemand die automatisch iedere rapporteur feliciteert en helemaal niet als deze afkomstig is uit de socialistische fractie, maar deze keer krijgt de rapporteur mijn volledige steun en kan ik hem van harte gelukwensen met zijn uitstekende werk.
Op de bescheiden manier die hem zo eigen is heeft hij ook gezegd dat de amendementen van andere fracties en collega's zijn verslag nog beter hebben gemaakt. Hij heeft inderdaad een groot aantal amendementen van collega's van andere fracties en andere commissies in zijn verslag opgenomen. Ikzelf ben hem zeer dankbaar voor het feit dat hij een paar van mijn eigen amendementen heeft aanvaard. Zo heb ik bijvoorbeeld gezegd dat optimale keuzemogelijkheden voor de consument een belangrijk aspect van het consumentenbeleid moet zijn, dat de voltooiing van de interne markt daarom een prioriteit is voor de consument en niet alleen het bedrijfsleven, dat de richtlijn pakketreizen aan herziening toe is en dat landen die de wetgeving voor consumentenbescherming schenden sneller en doeltreffender moeten worden gestraft.
Ik zou ook de aandacht willen vestigen op de tekst die begint bij paragraaf 5 en waarin wordt ingegaan op de eerste doelstelling: een hoog niveau van consumentenbescherming. Hier geeft de rapporteur uiting aan zijn bezorgdheid omtrent het voorstel om van minimale naar een volledige harmonisatie over te gaan. Dit punt werd ook reeds aangestipt door mevrouw Thyssen en de heer Radwan van twee andere commissies. Ik ben het helemaal met de rapporteur eens dat men in dit proces elk geval afzonderlijk dient te beoordelen, een stelling waarop hij uitgebreid ingaat in paragraaf 13 over de beginselen subsidiariteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit. Ik hoop dat de Commissie deze ideeën ter harte neemt.
Wat ik vooral waardeer aan dit verslag is dat het niet alleen is gevuld met goede voornemens. Er worden goed doordachte, praktische en concrete stappen aanbevolen waarmee de consumentenbescherming in de hele Europese Unie kan worden verbeterd. Ik zou de Commissie willen wijzen op paragraaf 44, over de gevaren van passief roken, ook al weet ik dat dit geen voor de hand liggend onderwerp is voor dit verslag. Het recht om schone lucht in te ademen is echter een van de grondrechten van de consument. Ik hoop dat de commissaris persoonlijk, en ook de quaestoren, de taak op zich nemen om hier iets aan te doen.
Ten slotte denk ik dat het verslag van de heer Whitehead in de stemming van vandaag een overweldigende steun zal krijgen. Die steun zou ook zonder meer verdiend zijn. Ik hoop ook dat het even hartstochtelijk zal worden omarmd door de Commissie en de volledige Raad. De consument is immers altijd koning. Lang leve de koning!

Corbey (PSE).
Commissaris, collega's, consumenten - het is net al gezegd - zijn één van de bestaansredenen van de Europese Unie. Betere en goedkopere producten en meer keuzevrijheid zijn de drijfveren van de interne markt. Consumenten kregen hiervoor tot nu toe niet de volledige erkenning. Sommige rechten van consumenten houden op bij de nationale grenzen. Een algeheel initiatief, een kaderrichtlijn voor consumentenbeleid juich ik dan ook van harte toe. Ik ondersteun en complimenteer ook de rapporteurs Whitehead, Patrie en Thyssen.
Vier punten wil ik graag nog benadrukken. Ten eerste gaat het om eerlijke handelspraktijken, een hoge basisnorm die in heel Europa moet gelden en waarbij Europese regels geen afbreuk mogen doen aan nationale verworvenheden. Voorlichting over rechten en aanvullende gedragscodes is noodzakelijk.
Punt twee, het recht op informatie. Informatie over producten en over de productiewijze is cruciaal. Natuurlijk stapt niet elke consument bij de fabrikant naar binnen om te informeren naar de productiewijze. Onderzoek wijst uit dat slechts 10% van de consumenten geïnteresseerd is, maar deze 10% is wel toonaangevend en bepalend, zeker als die gesteund wordt door krachtige consumentenorganisaties. Deze 10% heeft ervoor gezorgd dat er meer aandacht is voor bijvoorbeeld het dierenwelzijn in de agrarische sector en de arbeidsomstandigheden in de textielsector en deze 10% zal er ook toe bijdragen dat de mondialisering zich in een aanvaardbare richting ontwikkelt.
Punt drie, geef consumenten een stem, ondersteun consumentenorganisaties, juist ook in kandidaat-lidstaten en zoek naar nieuwe vormen om consumenten minder anoniem te maken. Experimenteer ook met publieksraden waar consumenten meedenken over de ontwikkeling van nieuwe productietechnieken en productiewijzen.
Mijn laatste punt betreft de politieke verantwoordelijkheid. Een krachtig consumentenbeleid moet er natuurlijk toe bijdragen dat consumenten een ijkpunt van de Europese politiek zijn, van chemicaliënbeleid tot elektronische handel.
In Europa gebeurt heel veel uit naam van de consument. Liberalisering van publieke diensten zou consumenten goedkopere en betere dienstverlening bieden. Prachtig natuurlijk, maar wat heeft het opgeleverd? In heel Europa mopperen reizigers over de teruglopende kwaliteit van het openbaar vervoer. Op de telefoonmarkt zijn prijzen onoverzichtelijk geworden. En op keuzes tussen elektriciteitsaanbieders zitten uiteindelijk weinig consumenten te wachten. Tien jaar interne markt, wat heeft dat de consument precies opgeleverd? Of neem de euro, nog zo'n voorbeeld. Door de euro zou alles goedkoper worden. Inmiddels weten we dat de euro voor flinke prijsverhogingen heeft gezorgd. Natuurlijk kan het tegenzitten. Elke consument begrijpt dat. Maar als de liberalisering, de euro en de interne markt niet het gewenste effect hebben, waar kan de consument dan terecht? Kan de consument terecht bij de Europese politiek, bij de nationale regering, bij het bedrijfsleven? Of eigenlijk nergens?
Consumenten moeten rechten hebben, maar moeten ook politiek verhaal kunnen halen. Kortom, we moeten ophouden met vage beloftes over en aan consumenten. Doelstellingen voor de consument moeten concreet en helder zijn en het moet duidelijk zijn wie de politieke verantwoordelijkheid draagt. Dank u wel.

Maaten (ELDR).
Voorzitter, er liggen hier natuurlijk drie belangrijke verslagen voor. Het is weliswaar geen wetgeving, maar ik kijk met belangstelling uit naar de wetgeving die hierop gaat volgen. Ik doe dat met veel vertrouwen, want ook op dit punt hebben we alle vertrouwen in deze commissaris. Ik ben wel nieuwsgierig of hij kan aangeven op welke termijn we welke voorstellen voor die wetgeving tegemoet kunnen zien.
De uitdaging is natuurlijk het consumentenbeleid en de voltooiing van de interne markt goed op elkaar af te stemmen. Het consumentenbeleid mag geen excuus zijn voor het opwerpen van handelsbelemmeringen. Ik denk ook dat de cijfers die de commissaris zojuist gaf over de voordelen die wij allen bij harmonisatie hebben, wat dat betreft boekdelen spreken.
De consument profiteert van vrije handel doordat hij goedkopere en betere producten kan kopen en we moeten natuurlijk een hoog niveau van consumentenbescherming bereiken. Vertrouwen is de motor van economische groei. De consument moet vertrouwen hebben in producten, anders zal hij ze niet kopen. De industrie moet vertrouwen hebben in de interne markt en de consument moet zijn leveranciers vertrouwen. Het mes snijdt aan twee kanten. We moeten ernaar streven dat het voor de consument niet meer uitmaakt of hij zijn producten in Nederland of in Griekenland koopt. Dat is niet gemakkelijk.
Consumenten weten vaak niet welke rechten ze hebben. Consumentenorganisaties kunnen daarbij helpen. Consumentenbladen worden goed gelezen en bevatten nuttige tips. De mensen hebben veel vertrouwen in dergelijke organisaties. Ik meen dan ook - en ik ben blij dat de commissaris daar ook naar streeft - dat de Unie deze organisaties nauw moet betrekken bij de voorbereiding van het toekomstig beleid.
Daarnaast schaden oneerlijke handelspraktijken het vertrouwen in de markt. Een oneerlijke autoverkoper kan de markt verpesten voor zijn concurrenten. Oneerlijke handelaren moeten dan ook hard worden aangepakt. Het is daarom goed dat er een Europese benadering is gekozen om ongewenste commerciële praktijken aan te pakken. Het moet dan wel duidelijk zijn wat zo'n ongewenste handelspraktijk is. Voor mij is dat niet alleen het gebruik maken van lichamelijke of geestelijke kwetsbaarheid, of fysieke of morele dwang. Ook belemmerend gedrag moet daar onder vallen. Bijvoorbeeld het voor de consument moeilijk maken om te wisselen van dienstverlener. Alleen als je gemakkelijk van dienstverlener kunt wisselen, heb je optimale concurrentie, met als gevolg lagere prijzen en betere kwaliteit. Denk maar aan het veranderen van bank. Het wordt je verschrikkelijk moeilijk gemaakt. Er is geen nummerportabiliteit en volgens mij zijn dat kunstmatige grenzen.
Ten slotte, Voorzitter, moet de Commissie artikel 153 van het Verdrag wat mij betreft vaker gebruiken als rechtsgrondslag inzake consumentenbescherming. We hebben dit artikel niet voor niets geschapen en het zal zowel de consument als de interne markt ten goede komen.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, als woordvoerder van mijn fractie in dit debat over consumenten en de bescherming van consumentenbelangen wil ik, in navolging van veel van mijn collega's, vanmorgen nogmaals dit zeggen: hoewel we ons kunnen vinden in de doelstellingen van de Europese Commissie - een hoger beschermingsniveau, een doelmatige toepassing van de regels en een doelmatige participatie van consumentenorganisaties - moeten we opnieuw vaststellen dat de voorstellen van de Commissie nog veel te onduidelijk en niet concreet genoeg zijn.
Daarom ben ik het ruimschoots eens met de voorstellen die Philipp Whitehead en Béatrice Patrie doen voor de veiligheid, het vervoer, de chemische stoffen, de elektronische handel, en ook de informatie die in ieder geval vooraf verstrekt moet worden opdat, indien nodig, doeltreffende beschermingsmechanismen en op de situatie toegesneden bezwaarprocedures kunnen worden ingezet. Eerst en vooral wil ik mij uitspreken voor een goede leesbaarheid van het eco-keurmerk en vooral voor een verplichting tot uitgebreide informatievoorziening als het om GGO's gaat, die in dit Huis, zoals bekend, onderwerp van discussie zijn. Ten slotte wil ik het belang onderstrepen van de speelgoedrichtlijn en de controle op de CE-markering.
Aangezien ik een paar jaar geleden rapporteur was voor deze vraagstukken, kan ik u zeggen dat de speelgoedrichtlijn hard aan herziening toe is en dat de CE-markering, bij gebrek aan voldoende controle, vaak volkomen nietszeggend is geworden. Ik heb de Commissie overigens meerdere malen hierover geschreven, maar daar heb ik jammer genoeg nooit echt bevredigend antwoord op gekregen. Los daarvan wil ik in dit stadium van het debat over consumentenbeleid en consumentenbescherming ook heel duidelijk mijn bezorgdheid uitspreken over twee punten, en wel in de vorm van fundamentele kritiek. Het eerste punt van zorg is dat het beleid inzake consumentenbescherming, welk belang er ook mee gediend wordt, te zeer verbonden is aan - en daarmee te zeer afhankelijk is van - de doelstelling om de interne markt geforceerd tot een eenheid te maken. Deze beleidspunten zijn zelden doelen op zich maar vloeien meestal voort uit de vrije mededinging. Het tweede punt van zorg is dat dit beleid vaak, zo niet altijd, als voorwendsel wordt gebruikt om het begrip 'openbare dienstverlening? maar helemaal af te danken, terwijl dat toch op de lange termijn een veel breder begrip is dan consumentenbescherming, dat solidariteit en ruimtelijke ordening in zich verenigt, met name via tarifering en toegangsvoorwaarden. In bepaalde landen en in bepaalde fracties zijn de grootste voorvechters van consumentenbescherming vaak ook de grootste tegenstanders van openbare diensten, uit naam van de vrije concurrentie en de hegemonie van de particuliere sector.
Hoewel ik de inspanningen van de Europese commissie toejuich en mijn steun geef aan de voorstellen van de rapporteurs, wilde ik u vanmorgen toch ook herinneren aan deze fundamentele verschillen van opvatting.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek van de Commissie en de verslagen van vanmorgen vormen een stap in de goede richting, want het is een goed idee snel alles in het werk te stellen om de consument te verzekeren van een hoog beschermingsniveau. Consumenten moeten de zekerheid hebben dat ze overal dezelfde rechten volledig kunnen doen gelden. Dat hoge beschermingsniveau kan dus niet bereikt worden zonder de representatieve consumentenorganisaties te betrekken bij de opzet van het beleid, zowel voor binnen als buiten de Gemeenschap.
Nu er veel ingrijpende veranderingen gaande zijn in de commerciële sector, moet het maatschappelijk middenveld hier absoluut in gekend worden. Het moet kunnen deelnemen aan het debat en invloed kunnen uitoefenen op de allerbelangrijkste besluiten. De consument moet via zijn consumptiepatroon een actieve rol spelen. Gedachteloos consumeren is er voortaan niet meer bij: er moeten heldere keuzen gemaakt worden. De consument moet dan ook beschermd worden, maar ook worden voorgelicht, en daarvoor moet hij toegang kunnen krijgen tot alle informatie die hij nodig acht. Hij moet zich bijvoorbeeld op de hoogte kunnen stellen van het productieproces, inclusief de arbeidsomstandigheden van de werknemers. Op communautair niveau ingestelde keurmerken voor eerlijke handel of voor bedrijven die er een sociale regeling op na houden, kunnen vanaf dat moment uitgroeien tot waardevolle en doeltreffende instrumenten, op dezelfde manier als de keurmerken voor de biologische landbouw.
Wij willen dat de handel ethisch en eerlijk verloopt en dus moeten we bedenken dat we hechten aan kwaliteitsproducten - of het nu gaat om koffie of om kinderspeelgoed - die geen afbreuk doen aan de menselijke waardigheid en die beantwoorden aan alle criteria die voortvloeien uit het voorzorgsprincipe. Een van de meest fundamentele criteria in dat verband is wederom de traceerbaarheid van GGO's. We moeten vooral niet - zoals naar voren komt uit bepaalde amendementen - het vertrouwen van de consument in GGO's stimuleren. In tegendeel, het is onze plicht om de consument te beschermen en hem uitputtend en feilloos voor te lichten, opdat hij zijn keuzen kan maken met volledige kennis van zaken en in alle eerlijkheid tegenover zichzelf en zijn kinderen. We moeten eveneens benadrukken dat de medewerking van de burger-consument onmisbaar is voor het opbouwen van een duurzaam samenlevingsmodel. We mogen de burger niet zonder meer tot consument reduceren. In tegendeel, hij moet bovenal volledig betrokken zijn in het vaststellen van wat de samenleving nodig heeft en zo een echte keuze kunnen maken voor een bepaald soort samenleving.

Nobilia (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, hoe verschillend de verslagen van de collega's Patrie, Thyssen en Whitehead ook zijn, volgens mij hebben ze één ding met elkaar gemeen: een ondertoon van teleurstelling. Voor zover daar dus inderdaad sprake van is, kunnen wij ons daarin terugvinden, en ook inhoudelijk staan wij achter het werk van de rapporteurs. De beweringen van de Commissie dat de functionering van de interne markt wordt onderuitgehaald door de versnippering van Europese en nationale voorschriften, zijn volkomen correct. Al even onweerlegbaar is het feit dat het gebrek aan vertrouwen van veel consumenten, bijvoorbeeld in het transnationale handelsverkeer, te wijten is aan juridische verschillen en misschien zelfs nog meer aan een gebrekkige kennis inzake beschermingsaspecten. Er is dan ook een sterke behoefte aan een eenvoudig en eensluidend juridisch kader dat alleen de voornaamste voorschriften omvat, voorschriften die voor alle vormen van handelsverkeer gelden en borg staan voor bescherming tijdens de hele afwikkeling van een transactie, inclusief de post-contractuele relaties en de service na verkoop..
De indicaties die de Commissie heeft gegeven over de noodzaak van een globale aanpak van het probleem, steunen wij volmondig. In een dergelijke aanpak moeten enerzijds de plichten worden omschreven, te beginnen bij eerlijke handelspraktijken, en anderzijds moeten objectieve criteria worden opgesteld, om te voorkomen dat de lidstaten verschillende interpretaties gaan hanteren. Op andere punten toont de Commissie echter tegenstrijdig gedrag. Allereerst wordt er veel tijd gerekt met het aanpakken van het probleem. Maar dat niet alleen: het Groenboek over de bescherming van de consumenten van 2001 bijvoorbeeld heeft een brede en interessante discussie geopend over de toekomst van het communautaire consumentenrecht. Aan deze discussie kan vooralsnog geen uitkomst worden gekoppeld, maar toch hebben wij inmiddels opgemerkt dat de ontwerpverordening over de promotie van verkoop op de binnenmarkt twee feiten aan het licht brengt: enerzijds blijkt dat men maar met een half oor luistert naar wat het Europees Parlement te zeggen heeft over de allesomvattende aanpak, en anderzijds wordt paradoxaal genoeg de indruk gewekt dat sectorale benaderingen toch weer de voorkeur hebben.
Dat is echter nog niet het enige. Een gedifferentieerde benadering van kwesties die uiteindelijk op hetzelfde neerkomen, strookt maar heel moeilijk met de algemene eisen. Neem bijvoorbeeld de etikettering. Binnen een tijdsbestek van een paar maanden wordt er voor de aanwezigheid van dezelfde stoffen een verschillende regeling uitgedacht. Ik vind dat het geen hout snijdt bezwaren te maken tegen het verschillend gebruik van preparaten als het uiteindelijk om de menselijke gezondheid gaat. Dat geldt voor het recente geval van cosmetica en schoonmaakmiddelen.
Om nog even in dit kader te blijven: wij geloven dat de consumenten behoefte hebben aan kennis over de producten die zij gebruiken, maar zij hebben ook behoefte aan informatie waar ze mee uit de voeten kunnen, dus informatie op grond waarvan zij directe keuzen kunnen maken, ook 'politieke? keuzen. Overigens willen wij hierbij niet tornen aan de belangrijke functie van de organisaties voor consumentenbescherming, die immers de hoogste waardering verdienen.
Hoe dan ook, als het oogmerk inderdaad een hoog beschermingsniveau is, waarbij tegelijkertijd wordt gestreefd naar een aanvaardbare harmonisatie van de voorschriften op de interne markt, dan moeten er twee wegen worden ingeslagen, waarbij de ene weg een verlengstuk is van de andere. De eerste weg heeft de heer Whitehead al genoemd. Hij zei namelijk dat het verstandiger is om elk geval apart te bekijken en dan, op het moment van wijziging van bestaande wetgeving of opstelling van nieuwe regels, te bepalen of het beter is een minimale dan wel maximale harmonisatie tot stand te brengen. Als dat eenmaal uitgemaakt is, is de volgende weg een correcte overname en praktische uitvoering van de communautaire wetgeving door de lidstaten. En hier heeft de Commissie opnieuw een doorslaggevende rol te vervullen, als het waar is dat tot nu toe slechts vijf landen de door de Europese Raad van Barcelona vastgestelde doelstellingen voor de toepassingspercentages hebben bereikt.

Bernié (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, met de rechtsbescherming van de consument wagen we ons aan een breed en ambitieus project dat moet leiden tot een hoog beschermingsniveau. Zo'n hoog beschermingsniveau levert niet automatisch overal gelijke bescherming op. Ons inziens moeten de beginselen van subsidiariteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit in acht worden genomen.
Persoonlijk ben ik voorstander van een minimumharmonisatie, hetgeen de lidstaten niet belet om ieder voor zich de wetgeving in te voeren die het beste bij hun eigen identiteit past. Ik sta eveneens achter het idee om artikel 151, lid 3 van het Verdrag systematisch te gaan toepassen. Alle wetgeving zou dan slechts hierop gebaseerd moeten worden. We moeten niet langer steeds maar weer op artikel 95 terugvallen, dat alleen over de interne markt gaat. Een van onze belangrijkste eisen is dat alle burgers verzekerd moeten zijn van een laagdrempelige, algemene toegang tot kwalitatief hoogstaande diensten. Laten we dus van de Wereldhandelsorganisatie eisen dat zij onze openbare diensten intact laat. Ook juich ik toe dat de Wereldhandelsorganisatie etikettering wil gebruiken als middel om de consument voor te lichten over herkomst en productiemethode. Daarentegen blijf ik terughoudend ten aanzien van het in het leven roepen van een Europees consumentencentrum, dat in het vaarwater zou komen te zitten van de nationale organisaties. Daar zij hun werk op zich goed doen zou het beter zijn als ze meer gingen samenwerken.
Ook de inhoud van het verslag Thyssen baart mij zorgen. Het lijkt me niet realistisch om de Commissie te vragen 'een impactstudie naar de geschiktheid van maximale harmonisatie? te laten maken. Het is daarentegen wel raadzaam de bescherming van de consument te verbinden aan de verordening betreffende verkoopbevordering. Gezien de huidige stand van zaken, lijkt het me geen goed idee om gedragscodes in te stellen. Waar zouden die codes immers hun rechtmatigheid aan ontlenen? En hoe kunnen we ze handhaven? Vragen te over om dit idee maar liever los te laten.

Ilgenfritz (NI).
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk moeten wij de consumenten beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken, omdat we daardoor een klimaat van vertrouwen scheppen. Wij mogen echter niet aan het doel voorbij schieten door de consumenten tegen zichzelf in bescherming te nemen en als onmondige wezens te behandelen. Een voorbeeld daarvan is de richtlijn inzake consumentenkrediet. Wat dit betreft moeten alle maatregelen ondersteund worden die een positief effect hebben op de verkoop en de totstandkoming van de interne markt. In geen geval mag de bureaucratische last bij het bedrijfsleven worden verzwaard. Dat zou alleen maar nadelige gevolgen hebben voor de KMO's. Wat we moeten willen, is meer vertrouwen kweken en tegelijkertijd de bureaucratische rompslomp beperken!

De Voorzitter.
Hartelijk dank, geachte afgevaardigde. Een collega die een bord voor zich heeft staan, vraagt het woord voor een motie van orde. Het Bureau heeft hem reeds gevraagd dat bord te verwijderen. Ik geloof dat hij dat moet doen alvorens het woord te vragen. Dat is niet meer dan een kwestie van respect voor het Bureau en zijn collega's.
Het Bureau heeft hem al gevraagd of hij dat bord wil verwijderen. Dat is in dit Parlement de gebruikelijke procedure: als het Bureau vraagt of de afgevaardigden hun borden of vlaggen willen opbergen, dan doet men dat onmiddellijk, uit respect voor het Bureau, en uit respect voor de andere parlementariërs. Als u nu het woord wilt voor een motie van orde wil - en dat is het enige waar u volgens het Reglement recht op heeft -, dan zult u toch eerst respect voor het Bureau en het Parlement moeten tonen en dat bord moeten weghalen.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, op dit moment vinden er overal in Baskenland demonstraties plaats -
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Mijnheer Gorostiaga Atxalandabaso, dit wordt geacht een motie van orde te zijn over het verloop van de werkzaamheden. Het Bureau laat geen enkele opmerking toe als het geen motie van orde is.
Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we blij mogen zijn met dit debat van vandaag over het Groenboek en de door de Commissie voorgestelde strategie voor het consumentenbeleid. Wij zijn hier zo blij mee omdat het, met het oog op de uitbreiding en de daarmee samengaande vergroting van de interne markt, heel duidelijk van belang is de communautaire wetgeving op consumentengebied beter op elkaar af te stemmen. Ook weten wij hoe belangrijk consumptie is voor de economie. God weet dat we die consumptie vandaag de dag hard nodig hebben!
Studies hebben uitgewezen dat, afgezien van de mensen die vlakbij de grens wonen, de Europese consument niet goed profijt weet te trekken van de voordelen die de Europese Unie te bieden heeft. Hoe dat komt? Simpelweg doordat hij nog niet genoeg vertrouwen heeft, niet altijd beschikt over de relevante informatie over producten en diensten en niet altijd kan weten hoe de prijs van een product zich tot de kwaliteit verhoudt. Daar komt nog bij dat hij, vooral in geval van een geschil, niet weet onder welke jurisdictie een en ander valt. Kortom, dit alles leidt ertoe dat de consument de mogelijkheden die Europa hem geeft niet benut, terwijl hij toch wel geïnformeerd wil worden en hij volledig bereid is om zich als verantwoordelijk burger te gedragen, bijvoorbeeld door op milieukeurmerken te letten.
Om hier iets aan te doen moeten we dus de wetgeving harmoniseren, zodat we een echt Europees consumentenrecht krijgen, zonder onnodig strikt te zijn bij de praktische uitwerking daarvan in de lidstaten. Wij zouden dus graag zien dat de consument beter, duidelijker en in zijn eigen taal werd voorgelicht, zodat hij met volledige kennis van zaken kan kiezen. Door een kaderstrategie te ontwikkelen voor de consument kunnen we ook zijn rechtsbescherming zeker stellen, een einde maken aan geschillen die voortkomen uit oneerlijke praktijken van bedrijven en ook de bedrijven zelf beschermen.
Wij steunen dus het voornemen om de consument een hoog beschermingsniveau te bieden en om door betere samenwerking een grotere transparantie te bewerkstelligen. We verwachten veel van de Commissie en we kunnen u garanderen, mijnheer de commissaris, dat we een oogje in het zeil zullen houden als het erom gaat dit consumentenbeleid hard te maken.

McCarthy (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag de dag zijn consumenten duidelijk beter geïnformeerd en stellen zij hogere eisen. Zij hebben hogere verwachtingen en zijn niet alleen op zoek naar de laagste prijs. Zij willen kwaliteit, service na verkoop en eisen duidelijkheid over hun rechten en de rechtsmiddelen die tot hun beschikking staan om verhaal te zoeken.
In een ideale wereld zouden betrouwbare bedrijven uit zichzelf aan de behoeften van de consument tegemoetkomen. Sommigen zeggen dat de overgrote meerderheid van de bedrijven dit inderdaad doet. Maar als dat zo zou zijn, zouden we geen speciale wetgeving nodig hebben. Wij moeten de consument echter beschermen tegen gewetenloze handelaren, gladde verkopers en oplichters. Het dilemma van de wetgever ligt in het bedenken van goede, doeltreffende regels, zonder dat ondernemingen de kans wordt ontnomen om succesvol in een dynamische en concurrerende omgeving te opereren.
Het huidige debat over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven biedt ondernemingen de kans om de consument een betere bescherming te bieden. Zo kan een goed bedrijfsmodel worden gecreëerd met consumentenbescherming als extra verkoopargument. Ondernemingen winnen zo aan concurrentiekracht, wat commercieel voordeel oplevert, en de consument krijgt meer waar voor zijn geld.
Wil de interne markt goed werken, dan moeten er parallelle maatregelen worden genomen om het vertrouwen van de consument te vergroten, vooral wanneer het gaat om grensoverschrijdende aankopen. Wij weten bijvoorbeeld dat bij het winkelen op het internet de consument nog steeds de neiging heeft om zijn aankopen in eigen land te doen.
Als wij een algemene clausule opstellen voor eerlijke handelspraktijken, zal de manier waarop de richtlijn wordt uitgewerkt bepalend zijn voor de mate waarin de consument ervan profiteert. Als dit niet goed gebeurt, zal het alleen resulteren in meer regels en bureaucratie voor ondernemingen. Wat wij nodig hebben is simpele, meer doelgerichte wetgeving die eenvoudig kan worden gehandhaafd. Zoals u weet, mijnheer de commissaris, geven de diverse rechtssystemen van de lidstaten blijk van verschillende opvattingen over wat eerlijk is en wat niet. In landen waar een algemene clausule gehanteerd wordt, werkt dit ook weer anders. Aan u is dus de uitdaging om een algemene benadering te vinden. Ik weet zeker dat u er als bekwaam jurist alles aan zult doen om rechtszekerheid te scheppen voor zowel de ondernemingen als de consumenten. Wij moeten er zeker van zijn dat een toekomstige richtlijn de interne markt dichterbij zal brengen, in plaats van haar te verdelen. De lidstaten zullen zo'n richtlijn namelijk interpreteren en ten uitvoer leggen op een manier die aansluit bij hun eigen benadering, die voor elke lidstaat weer anders is. De consument wordt al genoeg geconfronteerd met versnipperde regelgeving.
Waar het op neerkomt, is dat de consument moet weten over welke middelen hij beschikt om verhaal te zoeken als hij het slachtoffer wordt van oneerlijke praktijken of oplichterij, en dat ondernemingen in een concurrerende omgeving moeten kunnen opereren. Ondernemingen moeten tegenover de consument duidelijkheid scheppen over de normen en praktijken die zij dienen te hanteren om aan deze richtlijn te voldoen. Ikzelf denk dat het beter is om misleidende praktijken en oplichterij aan te pakken dan te pogen een algemene definitie te formuleren van eerlijke handelspraktijken.
Ik steun het voorstel van de Commissie om gedragscodes en codes voor zelfregulering op te stellen. Ik zie dit niet als een uiting van gemakzucht of als een alternatief voor wetgeving, maar als een geschikte methode om nieuwe oneerlijke praktijken aan te kunnen pakken op het moment dat ze de kop opsteken en de wet ze nog niet heeft kunnen bijbenen.
Zoals commissaris Prodi al zei, moeten alle Europese instellingen zich meer gaan inspannen om de regelgeving te vereenvoudigen, zodat zakendoen in Europa goedkoper wordt en de burger een grotere rechtszekerheid geniet. In het verslag van mevrouw Thyssen spreekt het Parlement de wens uit voor een uitgebreide impactstudie op dit gebied.
Mijnheer de commissaris, u hebt het over drie studies gehad en u hebt zich in duidelijke bewoordingen uitgelaten over de voordelen van deze richtlijn. U bent minder duidelijk geweest over de mogelijke kosten die deze richtlijn voor het bedrijfsleven oplevert. Het is van groot belang dat we de ondernemingen uitleggen wat hun verplichtingen zijn en wat ze te doen staat om uw doelstellingen omtrent consumentenbescherming te bereiken.

Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn opmerkingen wijden aan het verslag van mevrouw Thyssen en haar gelukwensen met het evenwichtige resultaat van haar werk. Wij weten maar al te goed welk dilemma zich voordoet wanneer men een evenwicht moet zien te vinden tussen de belangen van de consument en het bedrijfsleven.
De ideeën van de Commissie zijn erg goed en innovatief: een overkoepelend beleid, een kaderrichtlijn. Dat zijn de dingen die we nodig hebben als we willen dat de interne markt en eEurope een succes worden. Maar daarvoor moeten we wel eerst het vertrouwen van de consument winnen. Een onderwerp dat mij bijzonder aan het hart gaat wordt behandeld in paragraaf 17 van het verslag, waar ik het roerend mee eens ben. Hier wordt ingegaan op het verband tussen gedragscodes, rechtszekerheid en afdwingbaarheid en hoe deze drie elementen essentieel zijn voor een betere bescherming van de consument.
Dit jaar zal ik een verslag opstellen over de handhaving van de communautaire wetgeving. Daarom ben ik er in het diepst van mijn hart van overtuigd dat wij wel kunnen overgaan naar gedragscodes maar toch moeten blijven zorgen voor rechtszekerheid en afdwingbaarheid. Anders lopen we de kans om alle vooruitgang die is geboekt op de interne markt te verspelen.
Laat mij dit toelichten aan de hand van een voorbeeld. Gisteren kreeg ik een brief van iemand uit mijn kiesdistrict die onroerend goed in een andere lidstaat had gekocht. Bij de transactie was er iets misgegaan: van het geld dat hij had overhandigd was onterecht een bepaald bedrag afgetrokken. Hij wendde zich tot het betreffende overkoepelende orgaan en schreef een brief in zijn eigen taal, Engels. Het antwoord dat hij kreeg was geschreven in de taal van de betreffende lidstaat en kwam erop neer dat zijn klacht alleen in behandeling kon worden genomen als deze in die bewuste taal zou zijn geschreven. Als wij echt zaken met elkaar willen doen in Europa moeten we eerlijk en redelijk zijn tegenover elkaar. Gedragscodes moeten goed worden nageleefd en afgedwongen.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is noodzakelijk dat er in alle besluiten op het vlak van consumentenbescherming rekening wordt gehouden met de verwachtingen, de hoop, maar ook de angsten van de 425 miljoen consumenten van de uitgebreide Unie. Het Parlement is verplicht in zijn rechtsdocumenten de complexiteit, de risico's en de toekomstige effecten van de consumentenbescherming in acht te nemen.
De verslagen over de toekomst van de Europese consumentenbescherming voldoen aan deze eisen. Bovendien wordt daarin erop aangedrongen dat paal en perk wordt gesteld aan de bandeloosheid tegenover de consumenten. In de ogen van veel mensen hebben de voorschriften op het gebied van de voedselveiligheid, dienstverlening, gezondheid en zekerheid met het oog op de marktontwikkeling hun morele onschuld reeds verloren.
Er moet dringend een einde worden gemaakt aan de voorbeelden van misbruik die zich bijvoorbeeld voordoen in de telecommunicatiesector, en er moet steun komen voor de rechten van de consument door hervormingen door te voeren in het mededingingsrecht en de financiële dienstverlening. Teneinde invulling te geven aan wat men als het initiatiefrecht van de consument zou mogen beschouwen, is het nodig de consumentenbescherming stevig te verankeren in het openbaar raadplegingssysteem en moet er voorlichting en bovenal meer informatie worden gegeven.
Het beleid voor de consumentenbescherming moet de mensen beschermen tegen bedrog alsmede tegen financiële en gezondheidsschade. Ook bij consumentenbescherming geldt de grondregel van efficiëntie, maar efficiëntieverbetering mag niet over de ruggen van de consument worden bereikt. Daarom sluit ik mij aan bij de eis dat een volledige harmonisatie van rechtsvoorschriften beperkt moet blijven tot duidelijke uitzonderingsgevallen. Voorwaarde is dat er van dit principe geen misbruik wordt gemaakt en dat er deregulering plaatsvindt op het niveau van minimumnormen.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, wat ik miste in het betoog van de commissaris vanmorgen - en wat voor mij van groot belang is - is dat naast veiligheid en consumentenbescherming ook transparantie als een prioriteit moet worden beschouwd. Ik vind dat er in het debat van vanmorgen veel te weinig gesproken is over transparantie. Mijnheer de commissaris, ik doe een klemmend beroep op u om serieus werk te maken van een richtlijn voor de informatievoorziening van consumenten, analoog aan de richtlijn inzake milieu-informatie. Bij problemen moet serieus worden onderzocht welke ondernemingen die problemen veroorzaakt hebben. Wij moeten ondernemingen ook zo zien te stimuleren dat ze zorgen voor veiligheid.
Dat is wat we nodig hebben. Er staan in de resolutie meer dan genoeg punten die aanleiding zijn om zo'n consumenteninformatierichtlijn in te voeren. We kunnen zeggen dat er meer keuzevrijheid of meer informatie moet komen, maar dat is niet genoeg! Ik ben het dan ook eens met degenen die wat dit betreft de nodige kritiek hebben gespuid. Het gaat er niet om allerlei ondersteuningscampagnes voor de gentechindustrie op te zetten. Waar het op aankomt is een richtlijn op te stellen waarin het recht van de consumenten op informatie klip en klaar is vastgelegd, alsook de plicht van ondernemingen bij overtredingen openheid van zaken te geven. Bovendien wil ik u ook nog dringend verzoeken een stuk eerder te komen met de speelgoedrichtlijn.
Tot slot kan ik het niet laten om nog even in te haken op de woorden van onze collega uit de Economische en Monetaire Commissie die gemaand heeft tot instelling van bepaalde voorschriften voor het bankwezen. Vanzelfsprekend ben ook ik voor minimale harmonisering, en wel op een hoog niveau. Maar zolang zich schandalen voordoen, zoals in de Bondsrepubliek met de Berliner Bankgesellschaft, waar collega's van het CDU zich misdragen hebben door illegale schenkingen aan te nemen, denk ik dat bepaalde regelingen in het bankwezen geen overbodige luxe zijn. Het kan niet zo zijn dat we dit soort zaken vanzelfsprekend gaan vinden!

Blokland (EDD).
Voorzitter, bij de bestudering van de drie verslagen over consumentenbescherming vroeg ik mij af of het hier niet veeleer gaat om de bevordering van het consumentisme. De interne markt is al een uitvloeisel van het gebod "gij zult consumeren". Kennelijk is er nu behoefte aan om het gebod "gij zult in geheel Europa consumeren" toe te voegen. Voorzitter, u zult begrijpen dat ik hier nogal kritisch over ben. We kunnen niet ontkennen dat taal, afstand en cultuurverschillen de belangrijkste barrières voor consumenten zijn. Hieraan wordt geheel voorbij gegaan door de oorzaak te zoeken in de onbekendheid met de regelgeving in andere EU-landen. Bovendien veronderstellen we hiermee dat de consument wél op de hoogte is van de regelgeving in de eigen lidstaat.
Als we willen investeren in het vertrouwen van de consument moeten we vooral investeren in de betrouwbaarheid van producten en diensten. Ik ben van mening dat een goed geïnformeerde consument zelf zijn keuzes kan maken. Hierbij dient er een evenwicht te zijn tussen bescherming en verantwoordelijkheid van de consument. Ik vind een uniform juridisch kader niet nodig. Laten we eerst beginnen met minimumnormen in de gevallen waarin er echt problemen zijn. Het is geforceerd om wetgeving te maken op basis van artikel 153 omdat deze rechtsgrondslag in de praktijk nog maar één keer is toegepast. De angst dat we Verdragsartikelen discrimineren doordat we er minder gebruik van maken dan van andere Verdragsartikelen, is bij mij niet aanwezig.

Borghezio (NI).
Voorzitter, het verslag-Whitehead overtuigt mij niet helemaal. Er zijn een paar punten, een paar prioriteiten in de actie voor consumentenbescherming waar ik het niet mee eens ben. Andere punten worden naar mijn gevoel onderbelicht of zijn niet eens terug te vinden in de documenten die ons zijn voorgelegd.
Ik zou in dit verband een paar voorstellen willen doen, voorstellen die volgens mij dringend noodzakelijk zijn voor een doelmatig beleid tot bescherming van de consumentenbelangen. Allereerst moet er een Europees waarnemingscentrum worden opgericht voor consumptieprijzen en overheidsdiensten in de verschillende lidstaten. Dan kan gecontroleerd worden in hoeverre en op welke manier men verhogingen heeft doorgevoerd, vooral sinds de invoering van de euro. Wat voorts het netelige vraagstuk van de openbare diensten en het bank- en verzekeringswezen betreft, is er volgens mij absoluut behoefte aan een beleid voor een adequate vertegenwoordiging van de consumenten in de bestuursraden van openbare bedrijven die dat soort dienstverlening aanbieden, dus bankkredieten, verzekeringen en openbare nutsbedrijven. De Europese Unie moet de nodige maatregelen nemen om te zorgen voor deelname van de klant/consument aan het beheer van dat soort diensten, als men althans een echte economische democratie wil bewerkstelligen.
Ik vind bovendien de voorstellen voor bescherming van vooral jongeren tegen de ernstige gevaren van roken, ongeschikt en ontoereikend. De verspreiding van tabaksgebruik, vooral onder jongeren, gaat gepaard met onrustbarende cijfers over de toename van het aantal gevallen van longkanker. Dit dwingt Europa ertoe om in de reeds geprogrammeerde acties veel krachtiger op te treden. Het wordt tijd dat Europa de strijd aanbindt tegen de gevaren van roken door betere bewustwordingscampagnes op te zetten en de wetgeving van de lidstaten op het vlak van preventie en bescherming tegen de gevaren van tabak naar het hoogste niveau op te trekken.

Santini (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, drie verslagen over de problematiek van de consumenten die één en dezelfde analyse presenteren: dat is werkelijk een zeldzame en kostbare gelegenheid na al die jaren van slappe aandacht die dit Parlement en de Commissie aan de categorie consumenten hebben gewijd. Het eerste verslag gaat, zoals wij hebben gehoord, over het Groenboek over de bescherming van de consument in de Unie. Het tweede over de strategie voor het consumentenbeleid van 2002 tot 2006. Het derde verslag is een robuuste tekst over de rechtsbescherming van de consumenten. Dat zijn de drie doelstellingen op de middellange termijn die de Commissie in haar strategie heeft aangewezen. Het is de bedoeling dat ze worden verwezenlijkt via een onmiddellijk uit te voeren programma, maar periodiek getoetst wordt aan de hand van documenten van de Commissie.
Streven naar een gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming betekent dat niet alleen de veiligheid van goederen en diensten moet worden geharmoniseerd, maar vooral de verschillende juridische aspecten die de consumenten in staat stellen hun rol als garant in de handelstransacties op de interne markt te vervullen. Als men een daadwerkelijk consumentenbeleid wil voeren, moet men deze aspecten dezelfde betekenis toekennen als aan een dekkingsgarantie voor het hele grondgebied van de Unie.
Het programma behelst ook een plan met prioritaire acties, op basis waarvan de consumenten afspraken kunnen maken met de lidstaten over controleprocedures en eventuele gerechtelijke procedures, via een systeem van echte administratieve samenwerking. De consumenten en hun verschillende netwerken moeten de nodige capaciteiten en middelen verwerven om hun acties uit te voeren in een kader van gelijke kansen, en zij moeten alle mogelijkheden krijgen om maatregelen te nemen tegen andere deelnemers aan de interne markt; en dit in alle richtingen, ten aanzien van het bedrijfsleven en de verschillende productieorganisaties.
Overigens, het beginsel van minimale harmonisatie van het beleid voor consumentenbescherming is in het Verdrag verankerd. Thans is het zaak dat deze minimale harmonisatie via een doortastend beleid uitgroeit tot een alomvattende en volledige harmonisatie waar iedereen zich in kan vinden. Om dat voor elkaar te krijgen zijn er nieuwe voorschriften nodig waar iedereen achter kan staat en waarmee de oude regels definitief de laan kunnen worden uitgestuurd.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle drie de rapporteurs bedanken. Hier is gezegd dat het niet om wetgeving gaat, maar naar mijn mening moeten deze zaken juist in deze fase worden behandeld, nu wij met de Commissie praten over wat wij van de komende wetgeving verwachten. Ik wil mij daarom richten op de beginselen die de Europese wetgeving inzake consumentenbescherming naar mijn mening moet omvatten.
Het belangrijkste beginsel, dat hier verscheidene male ter sprake is gekomen, is dat het niveau van consumentenbescherming zo hoog mogelijk moet zijn. Daaruit volgt dat als de Commissie een zo geharmoniseerd mogelijke Europese wetgeving voorstelt, ik dat uitgangspunt alleen accepteer als met de harmonisatie het allerhoogste niveau van consumentenbescherming wordt bereikt. Ik accepteer de harmonisatie echter niet als ook maar een lidstaat van het hoogste niveau van consumentenbescherming moet afzien. Daarom ben ik tevreden over het standpunt in het verslag van de heer Whitehead dat elke regel per geval bekeken moet worden.
Dit zelfde beginsel moet ook betrekking hebben op wederzijdse erkenning. Ook daar moet rekening worden gehouden met het feit dat geen enkele, huidige of toekomstige lidstaat het niveau van consumentenbescherming mag verlagen. Voor de consumentenbescherming is een minimale harmonisatie in zoverre belangrijk omdat dan op nationaal niveau een hoogwaardiger wetgeving kan worden opgesteld als dat hoge niveau in de Europese Unie niet wordt bereikt. Het is ook noodzakelijk dat de reeds bestaande wetgeving inzake consumentenbescherming zo wordt uitgevoerd dat de consumenten er daadwerkelijk op kunnen vertrouwen dat zij op de hele interne markt kunnen handelen en als consument kunnen optreden.
De toekomstige wetgeving moet ook duidelijk genoeg zijn, en daarin moet rekening worden gehouden met de beginselen van subsidiariteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit. Ik vind het ook belangrijk dat wij geen te gedetailleerde wetgeving opstellen, maar dat wij ons richten op het doel van een zo hoog mogelijk niveau van consumentenbescherming. Als wij een te gedetailleerde wetgeving hebben, zullen degenen die deze beginselen niet willen respecteren, proberen mazen in de wet te vinden, en dat wordt een probleem voor juridische processen.

Paulsen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er kan veel gezegd worden over het toekomstige consumentenbeleid van de Unie, maar in de korte spreektijd die ik heb gekregen, zal ik trachten het bij één punt met betrekking tot het verslag-Patrie te houden.
Wij zijn het er allemaal over eens dat de toegang van consumenten tot goede en correcte informatie de voorwaarde vormt voor een vrije en eerlijke markt. Dit is relatief eenvoudig te verwezenlijken als het gaat om de "oude" consumenteneisen, dat wil zeggen de prijs-kwaliteitverhouding. Dat is ook geen probleem als het gaat om lijsten van ingrediënten, wasvoorschriften enzovoort. De consument van nu is echter een ander soort burger, en uiteraard ook op het moment van aankoop. Dit betekent dat de huidige consument veel verschillende soorten informatie verlangt. Hij wil duidelijkheid over ethische, ecologische en sociale aspecten als hij boodschappen doet. Bovendien hebben we hiernaast te maken met allerlei, enigszins merkwaardige gezondheidsclaims.
Hoe brengen we een wetgeving tot stand die tegemoetkomt aan deze behoefte aan bijzondere etikettering, die hoe dan ook onderdeel vormt van het debat en die gerespecteerd moet worden? Het antwoord hierop is dat wij gebruik moeten maken van het beginsel dat in het Zweedse juridische jargon het "redelijkheidsbeginsel" wordt genoemd, dat wil zeggen dat je alles mag beweren over je product, maar dat onomstotelijk bewezen moet kunnen worden dat de claim waar is. Naar mijn mening is dit de enige manier om dit nieuwe soort etikettering te realiseren. De algemene regel is: doe wat je wilt, maar je mag onder geen beding liegen.

Piétrasanta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg te spreken over het grondige werk dat mijn collega's Whitehead, Patrie en Thyssen hebben verricht bij het onderzoek van de implicaties van het Groenboek over consumentenbescherming. Wij sluiten ons aan bij het verzoek tot eenvoudigere en meer doelgroepgerichte wettelijke maatregelen, opdat de wetgeving voor de interne markt gemakkelijker vastgesteld kan worden. De interne markt is namelijk naar onze mening te ondoorzichtig en te verbrokkeld om het vertrouwen van de consument te kunnen winnen. Tot onze voldoening zien we het begrip consument-burger opduiken en ik herhaal nog maar eens dat de consument-burger grondrechten heeft, namelijk het recht op veiligheid, informatie, keuzevrijheid, vertegenwoordiging, rechtsmiddelen, bevrediging van behoeften en een schoon milieu.
Het toekomstige consumptiepatroon zal in overeenstemming moeten zijn met de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, te weten de economische, de ecologische en de sociale pijler, waarvan de laatste twee maar al te vaak veronachtzaamd worden. Ik stel voor om eens na te denken over de haalbaarheid van een algemene richtlijn voor de mate van milieuvriendelijkheid van producten en diensten, waarbij vooral gedacht moet worden aan een Europees keurmerk en een hoge graad van bescherming. De consument-burger moet in onze ogen een meesterstuk worden, niet alleen als klant, maar ook als persoon die beslissingen neemt, als geëngageerd consument die ethische eisen stelt aan het product dat hij consumeert. Op die manier zal de consument-burger een van de voornaamste, onmisbare actoren worden in ons streven naar duurzame ontwikkeling.

Hager (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over het Groenboek over de consumentenbescherming. Daar kun je lang of kort over zijn, maar gezien mijn beperkte spreektijd heb ik gekozen voor het tweede. Belangrijke delen van het Groenboek zijn volgens mij naar tevredenheid geregeld. Ik denk daarom slechts aan de richtlijnen inzake misleidende en vergelijkende reclame of aan het gegeven dat gebruik van geweld of dwang in alle lidstaten door het recht wordt gedekt. Als we echter kijken naar de toepassing in de praktijk, dan moeten we concluderen dat bij grensoverschrijdende handelstransacties alleen nog de toerist als consument in aanmerking komt. Dat gebeurt als de werkingssfeer van de richtlijnen over verkoop op afstand in gewijzigde versie alsmede de ontwerpverordening betreffende de verkoopbevordering in de interne markt in aanmerking worden genomen. Dat lijkt me toch een beetje weinig.
Ik zie daarom geen noodzaak voor een kaderrichtlijn op dit gebied. Het is veel belangrijker inzicht te verschaffen in het samenspel van de heersende richtlijnen op dit vlak, om enigszins wegwijs te worden in de jungle die de consumentenbescherming is. In tegenstelling tot enkele van mijn voorgangers denk ik niet dat we met een aanvullende kaderrichtlijn geholpen zijn.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, al meer dan vijfentwintig jaar werken wij aan consumentenbescherming in de Europese Unie. Er gaat in het Europees Parlement geen vergadering voorbij waarop geen consumentenkwesties worden besproken. In tegenstelling tot wat enkele afgevaardigden vandaag hebben beweerd, hebben de regelingen die al jarenlang meegaan hun waarde bewezen en hun stempel op de situatie gedrukt. Helaas is er wel een onoverzichtelijk geheel van wetten uit ontstaan waarin nog lacunes zitten ook. De Commissie doet met haar voorstellen voor consumentenbescherming dan ook terecht een poging een uitweg te vinden uit deze onduidelijke toestand.
Ik pleit voor een kaderrichtlijn met een algemene clausule die op het beginsel van eerlijke handelspraktijken berust. Steeds vaker leiden ondeugdelijke regelingen of speelruimte in de richtlijnen tot belemmeringen op de interne markt. Vooral met het oog op de uitbreiding moet daar zo snel mogelijk een einde aan gemaakt worden, waarbij niet alleen wordt opgetreden tegen oneerlijke handelspraktijken tegenover de consument, maar ook tegen oneerlijke handelspraktijken tussen alle deelnemers van de interne markt.
De pogingen van vele lidstaten om onder het mom van bescherming van de consumenten of de volksgezondheid hun nationale markten en industrieën af te schermen van de concurrentie kunnen onder die noemer worden geplaatst. Ook sommige consumentenbeschermers laten zich voor dat karretje spannen en helpen mee concurrenten van de markt te verdringen. Daarom vind ik het noodzakelijk vaker het wapen van de verordening in te zetten om meer rechtszekerheid te krijgen. Dat mondt uit in harmonisatie en die hebben we nodig op de interne markt. De Commissie heeft in de bijlage een uitgebreide lijst opgesteld met allemaal belangrijke punten. Met de nieuwe zwaartepunten in het verslag-Whitehead introduceren we echter een hiërarchische volgorde die loopt van belangrijk tot minder belangrijk. Het betoog van de heer Whitehead van vandaag was eigenlijk in tegenspraak met deze volgorde.
Consumenten kunnen alleen gebruik maken van hun rechten als zij die kennen. Het informatiebeleid dient een centraal punt te zijn in de werkzaamheden voor de consumentenbescherming. Daarbij spelen de consumentenorganisaties een belangrijke rol. Zij moeten steun krijgen van de regeringen. Daar is in onze lidstaten te weinig aandacht aan besteed. Daarom moeten wij in onze lidstaten bureaus voor consumentenvoorlichting oprichten om op dit terrein meer progressie te kunnen boeken.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de nieuwe strategie van de Commissie voor consumentenbescherming is zeer ambitieus. Zij is een symbool voor levenskwaliteit, en levenskwaliteit betekent bescherming tegen ongeoorloofde praktijken, vermindering van ongerechtvaardigde prijsverschillen tussen de landen, de mogelijkheid voor de consument om vol vertrouwen deel te nemen aan een markt van 350 miljoen mensen, en waarborging van de geloofwaardigheid van de consumentenorganisaties.
Wij moeten de Commissie gelukwensen met haar omvangrijk onderzoekswerk en natuurlijk ook de rapporteurs bedanken voor hun verbeteringsvoorstellen. Deze weg gaat echter niet over rozen. Er zijn talrijke hinderpalen en technische moeilijkheden. Ten eerste moeten de ondernemers en een gedeelte van de collega's ervan worden overtuigd dat de uitvaardiging van een kaderverordening niet indruist tegen de logica van de mededinging maar een van de voorwaarden is voor een efficiënte mededinging.
Ten tweede moeten allen ervan worden overtuigd dat een allesomvattende bescherming van de consumenten niet verzekerd wordt met de opsomming van enkel de betrekkingen tussen de ondernemingen en de consumenten, maar daarvoor ook rekening moet worden gehouden met de horizontale betrekkingen tussen ondernemingen. Het gemeenschappelijk doel is namelijk te zorgen voor een doeltreffende werking van de markt en een optimale bescherming van de consumenten. Zo moet bijvoorbeeld het Groenboek tegelijkertijd worden behandeld met de ontwerpverordening inzake verkoopbevordering.
Wat de aanpak betreft lijkt het mij juist de voorkeur te geven aan een samenhangende kaderrichtlijn waarin de fundamentele beginselen zijn opgenomen, zoals het verbod op tegen de goede zeden indruisend gedrag, goed vertrouwen en eerlijke handelspraktijken. Een dergelijke aanpak biedt de mogelijkheid gedetailleerde regelgeving te vermijden en de steeds meer voorkomende oneerlijke praktijken en handelswijzen snel het hoofd te bieden. Ook de rechtsorden in de Midden-Europese landen, die gewend zijn aan gedetailleerde regelgevingen, nemen steeds meer hun toevlucht tot algemene clausules voor de aanpassing van het recht aan veranderingen. Dit is een goede methode gebleken te zijn en heeft modernisering van het recht mogelijk gemaakt.
Men kan specifieke regelingen echter niet geheel vermijden. Deze mogen echter enkel een aanvullende rol vervullen. In de kaderrichtlijn komt een soepele methode voor, die ook goed past bij het beleid voor de bevordering van zelfregulering. Dat beleid verdient ook de voorkeur, mits aan twee voorwaarden is voldaan. Ten eerste moet er een algemene termijn worden vastgesteld waarbinnen de betrokkenen een akkoord moeten bereiken, en ten tweede moet er een gemeenschappelijk kader zijn waarin de verantwoordelijkheden zijn vastgesteld die verband houden met de eerbiediging van de in de zelfregulering vervatte verplichtingen.
Een ander probleem betreft de keuze tussen maximale en minimale harmonisatie. Dit is een moeilijke keuze omdat wij enerzijds willen voorkomen dat de harmonisatie uitmondt in een lager beschermingsniveau en anderzijds geen maximalistische voorstelen willen, omdat die normaliter een hinderpaal zijn voor het harmonisatiestreven. Mijns inziens moet maximale harmonisatie de regel zijn en mag slechts in bepaalde, wel uitgekozen gevallen de toevlucht worden genomen tot minimale harmonisatie.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog kort iets zeggen over de bijzondere aandacht die moet worden besteed aan de consumentenorganisaties. Wij moeten ons buigen over het vraagstuk van hun representativiteit en de transparantie. De consumentenorganisaties zijn tegenwoordig namelijk zelf een probleem voor de consumentenbescherming.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben zeer verheugd dat een aantal van mijn amendementen de eindstreep heeft gehaald. Ik hoop dat ook de geachte commissaris tevreden is hierover.
In het ene amendement op het verslag-Patrie gaat het mij erom dat in het belang van een homogeen juridisch raamwerk behalve consumenten ook concurrenten tegen oneerlijke handelspraktijken worden beschermd. Ik ben van mening, mijnheer de commissaris, dat dit met name belangrijk is waar het de belangen van de kleine en middelgrote ondernemingen betreft.
Het doet mij bijzonder veel genoegen dat er in het verslag-Whitehead twee naar mijn mening cruciale amendementen zijn overgenomen. In het ene amendement gaat het om de vaststelling van uiteraard maximale gezondheids- en veiligheidsvoorschriften in het kader van de huidige evaluatie van chemische stoffen, waarbij evenwel moet worden gewaarborgd dat zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van in vitro-testprocedures. Het gaat in eerste instantie om een beginsel, een principe, maar wanneer dit eenmaal verankerd is, kunnen we spreken van een grote stap voorwaarts.
Wat het tweede amendement betreft roepen wij u, mijnheer de commissaris, op het gebruik van etikettering in de Wereldhandelsorganisatie te bevorderen als instrument om ervoor te zorgen dat consumenten worden geïnformeerd over herkomst. Om een simpel voorbeeld te geven: er zijn consumenten die liever eieren kopen die gelegd zijn door blije scharrelkippen in de ren dan door ongelukkige kippen in legbatterijen, ook als zij meer voor de scharreleieren moeten betalen. De consument heeft dan immers een beter ei dat lekkerder smaakt. Ik weet dat ik daarmee een gevoelige snaar bij u raak, mijnheer de commissaris, en daarom ben ik er zeker van dat u met deze amendementen zeer gelukkig zult zijn!

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, nu het debat tegen het einde loopt, wil ik niet vergeten de rapporteur, Phillip Whitehead, te bedanken voor zijn doelgerichte aanpak, zoals hij het zelf omschreef, en voor de oplossing van een aantal kwesties die anders vroeg of laat zeker op de agenda zouden zijn gekomen.
Uit het debat is tot dusver duidelijk naar voren gekomen dat iedereen het eens is over de doelstelling van een hoog gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming. Het wordt echter al moeilijker om overeenstemming te bereiken over de vraag welke prioriteit deze doelstelling heeft ten opzichte van andere politieke doelen. Een van mijn collega's heeft gezegd dat alle maatregelen die verkoopbevorderend werken ondersteund moeten worden. Gezien het feit dat wij debatteren over de strategie voor het consumentenbeleid wil ik mijn geachte collega erop wijzen dat hij helaas op het verkeerde schip is beland met als bestemming beslist niet het consumentenbeleid! Consumentenbeleid gaat over het informeren van consumenten, de keuzevrijheid van consumenten en de bescherming van consumenten.
Het valt ook al niet mee om het eens te worden over de vraag of er op minimaal of maximaal niveau gereguleerd moet worden. Ik sta volledig achter de aanpak van onze rapporteur, Phillip Whitehead, en wil daarbij onderstrepen dat het bij de beoordeling van geval tot geval natuurlijk noodzakelijk is te onderzoeken of beproefde nationale maatregelen zouden komen te vervallen in een op harmonisatie gericht voorstel. Ik geloof dat alle verslagen en alle bijdragen hebben aangetoond dat wij nog ver verwijderd zijn van de doelstelling van een hoog gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming, en daarom is het coherent en logisch te vragen om nog eens serieus na te denken over de toepassing in de toekomst van het beginsel van wederzijdse erkenning en het beginsel van het land van oorsprong. Tot slot wil ik nog kwijt dat ik zeer veel waarde hecht aan paragraaf 18 van het verslag-Whitehead betreffende de toegang tot kwalitatief hoogwaardige diensten van algemeen belang.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik hulde brengen aan de drie rapporteurs. Ons Parlement mag zich zeer gelukkig prijzen dat het over zulke bekwame leden beschikt die zo deskundig zijn op hun vakgebied. Dit blijkt eens te meer uit de kwaliteit van het werk dat nu aan ons is gepresenteerd.
Ik wil tot u spreken in mijn hoedanigheid van rapporteur van de Commissie juridische zaken en interne markt voor de strategie voor de interne markt. Ik was erg ingenomen met de steun die mijn verslag tijdens de vorige plenaire vergadering heeft gekregen. Wij zijn het er allen over eens dat de grondslag van een succesvolle interne markt wordt gevormd door zelfbewuste, goed geïnformeerde consumenten die hun eigen keuzes maken. Wij willen dat die keuzes in het voordeel uitvallen van de ondernemingen die goede kwaliteit, scherpe prijzen en een uitstekende klantenservice bieden. Daarnaast willen wij voorkomen dat het algemeen wetgevingskader innovatie in de weg staat. Sterker nog, wij willen dat ondernemingen juist worden aangezet tot innovatie.
Wij willen ook dat verantwoordelijke en succesvolle ondernemingen worden aangemoedigd om regels te hanteren waarvan zij zelf beter worden, om gedragscodes te formuleren waarmee de rotte appels uit de sector worden verwijderd. Dat is het kader waarbinnen wij uw voorstellen dienen te beoordelen. U zult het met mij eens zijn dat de consument op geen enkele manier gediend is wanneer succesvolle en eerlijke ondernemingen worden gestraft met buitensporig hoge administratiekosten, terwijl de oplichters op de markt de wetgeving gewoon negeren en verder buiten schot blijven. Het is dus buitengewoon belangrijk dat u kijkt naar hoe de regelgeving moet worden gehandhaafd.
Ik ben blij dat u ons hebt ingelicht over de studies waartoe u opdracht hebt gegeven, zoals de effectenanalyse die u noemde. Ik zou vandaag graag van u willen horen of in deze effectenanalyse ook de kosten van de regelgeving voor ondernemingen zijn opgenomen en of in het onderzoek ook wordt beoordeeld of de resultaten voldoende rendabel zullen zijn om werkelijk voordeel op te leveren voor de consument.
Ten slotte wil ik namens al mijn collega's in de Commissie interne markt zeggen dat het consumentenbeleid ons bijzonder na aan het hart ligt. Wij zouden u graag wat vaker welkom heten in de Commissie interne markt, omdat we vinden dat een aantal van de voorstellen die u ons hebt gestuurd niet echt in het belang van de consument zijn zoals wij dat zien.
Ik wil u dan ook in alle vriendelijkheid uitnodigen om ons vaker op te zoeken, zodat we samen kunnen werken aan een interne markt die werkelijk is gebaseerd op de behoeften en wensen van de consument.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil om te beginnen de drie rapporteurs bedanken voor hun werk. Er is op Europees niveau de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt op het gebied van de consumentenbescherming. Het accent ligt daarbij uiteraard op de voedingsveiligheid. Het is wel waar dat dit pas gebeurd is na een hele reeks schandalen, te veel schandalen eigenlijk. Desalniettemin kunnen we trots zijn op de wetgeving van de Europese Unie op dit terrein.
We beginnen nu oplossingen te formuleren voor de aanpak van andere problemen op het gebied van de consumentenbescherming. En nu blijkt dat velen zich afvragen of het wel nodig is gemeenschappelijke oplossingen te vinden voor de hele Europese Unie. We mogen echter niet vergeten dat het succes van het communautair beleid voor voedselveiligheid - en dan heb ik het niet alleen over consumentenbescherming maar ook over een evenwichtige interne markt - niet uitsluitend het gevolg is van strengere regels voor de voeding van mens en dier. Dat succes is in gelijke mate toe te schrijven aan het feit dat het hier om communautaire regels gaat. Voorheen bestond er in de lidstaten een heel wirwar aan regels voor de bescherming van de consument, en die regels waren vaak incoherent. Als gevolg daarvan werd de mededinging verstoord, liep de kwaliteit terug en nam het vertrouwen van de burger af. Ik geloof daarom dat de wetgeving op dit gebied zoveel mogelijk geharmoniseerd moet worden.
Met het oog op die harmonisering moet de Europese Unie volgens mij nu een kaderrichtlijn opstellen over handelspraktijken. Daarin moet precies worden vastgelegd welke plichten het bedrijfsleven jegens de consument heeft. Ik geloof ook dat er nog meer terreinen zijn waar de Europese Unie en de Commissie meer werk moeten verrichten. Ik denk dan in de eerste plaats aan de bescherming tegen elektromagnetische straling, inzonderheid die van mobiele telefoons. Het feit dat de meeste ondernemingen voor mobiele telefonie Europees zijn mag daarbij niet als een obstakel worden gezien.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen graag zeggen hoezeer ik dit constructieve en levendige debat toejuich en hoeveel deugd het mij doet dat de mening van de Commissie op de brede steun van het Parlement kan rekenen. Niet alleen ik, maar ook mijn personeel en mijn medewerkers, die bijzonder hard aan dit voorstel hebben gewerkt, putten daar voldoening uit.
Ik zal beginnen met enkele punten die betrekking hebben op de kaderrichtlijn en zal vervolgens ingaan op een paar punten naar aanleiding van het actieplan.
Een aantal leden heeft het over maximale harmonisatie gehad. Zoals u weet is de Commissie vastbesloten de interne markt te voltooien. Toch is het slechts één kant van het verhaal om ervoor te zorgen dat die gemeenschappelijke markt werkt voor het bedrijfsleven en voor de producenten. De regels van de interne markt moeten ook het vertrouwen van de consument bevorderen opdat zij goederen en diensten kopen zonder afgeschrikt te worden door de nationale grenzen die eventueel tussen de koper en de verkoper bestaan.
Ik verzet me tegen het idee dat je het één los kunt zien van het ander. De voorwaarden die in het Verdrag worden gesteld aan de consumentenbescherming en aan de interne markt zijn volledig met elkaar in overeenstemming.
In het verleden was consumentenbescherming binnen de EU voornamelijk een kwestie van minimale harmonisatie, waarbij aan de lidstaten zelf de keuze werd gelaten eventueel meer te doen dan het fundamentele harmonisatieniveau vereiste. Dit heeft echter tot een regelgevingswoud geleid en er bovendien voor gezorgd dat het soepel functioneren van de interne markt gehinderd werd.
Uit recente onderzoeken blijkt dat slechts 13 procent van de consumenten in de EU in de laatste twaalf maanden een aankoop over de grens heeft gedaan. En, zoals ik eerder al heb aangegeven, koos 68 procent van de bedrijven uit een aantal opties de harmonisatie van de regelgeving inzake consumentenbescherming als een van de meest efficiënte maatregelen om verkopen over de grens te stimuleren.
We moeten daarom streven naar eenvoudigere en meer gemeenschappelijke regels en procedures en aldus het vertrouwen van de consumenten in grensoverschrijdende transacties stimuleren. Het belang hiervan wordt nog vergroot door de uitbreiding. Als we daaraan voorbij gaan, zal de regelgeving op het gebied van de consumentenbescherming nog verder gefragmenteerd raken.
We moeten, om preciezer te zijn, de echte hinderpalen wegnemen die worden opgeworpen door nationale wetgevingen en nationale jurisprudentie op het gebied van oneerlijke handelspraktijken. Neem bijvoorbeeld de standaardconsument, aan de hand waarvan men beoordeelt of reclame al dan niet misleidend is. Uit de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie - in bijvoorbeeld de zaak-Clinique - blijkt dat hiermee een gemiddelde consument wordt bedoeld die redelijk goed geïnformeerd en op zijn hoede is.
Maar deze test wordt niet consequent toegepast binnen de gehele Europese Unie. In de zaak-Saint-Brice uit 2000 bijvoorbeeld oordeelde het Belgische Hof van Cassatie dat bij het beoordelen of reclame al dan niet misleidend is juist de kwetsbare consument als maatstaf genomen zou moeten worden. In de Scanner-reclamezaak oordeelde het hoogste Duitse rechtscollege dat de standaardconsument een onattente toeschouwer is en dus allerminst een consument die redelijk op zijn hoede is. Om die reden zetten we ons in voor maximale harmonisatie van de regels inzake oneerlijke handelspraktijken en voor uniforme testen op het gebied van consumentenzaken. Dat zou immers belangrijke hinderpalen wegnemen.
Ik wil nu kort iets zeggen over wederzijdse erkenning. De kaderrichtlijn zorgt voor volledige harmonisatie van de wetgeving op het gebied van oneerlijke handelspraktijken. Deze convergentie en het niveau van consumentenbescherming dat in de praktijk wordt behaald, moeten de politieke voorwaarden scheppen om de beginselen van wederzijdse erkenning en het oorsprongsland acceptabel te maken.
Het algehele niveau van bescherming binnen de EU zal toenemen, aangezien een aantal lidstaten op dit moment geen uitgebreide regelgeving op het gebied van oneerlijke handelspraktijken heeft.
Uiteraard erkennen we dat de kaderrichtlijn in de praktijk voor een hoog niveau van consumentenbescherming moet zorgen. Dat betekent dus dat het niet de grootste gemene deler mag zijn van de nationale praktijken. Toch moet het ook geen samenvatting worden van de allerstrengste nationale maatregelen. We moeten een goed evenwicht zien te vinden tussen het belang dat de consument heeft bij bescherming tegen louche handelaren als hij een aankoop doet in het buitenland, en het belang dat het bedrijfsleven heeft bij lagere kosten voor marketing en naleving van de regelgeving.
Een aantal leden heeft het over vereenvoudiging gehad. De Commissie zal proberen zoveel mogelijk van het acquis op te nemen in de kaderrichtlijn. De onderdelen van het acquis die al deel uitmaakten van een kaderrichtlijn, zullen worden ingetrokken. Uiteraard gaat dat niet op voor bepalingen uit het overeenkomstenrecht, die behandeld zullen worden in het kader van het actieplan dat de Commissie onlangs heeft goedgekeurd. De kaderrichtlijn zal ervoor zorgen dat de regelgeving inzake oneerlijke handelspraktijken overzichtelijker wordt. Dit komt doordat de voornamelijk business to consumer-georiënteerde bepalingen uit de richtlijn inzake misleidende reclame, en bijvoorbeeld de bepalingen inzake inertieverkoop uit de richtlijn betreffende over afstand gesloten overeenkomsten komen te vervallen. De regelgeving op deze terreinen, waar de harmonisatie nu nog minimaal is, wordt door de kaderrichtlijn maximaal geharmoniseerd. Bovendien zal de algemene clausule van de richtlijn de plaats innemen van de diverse, zeer uiteenlopende algemene clausules van de lidstaten en zal dus ook op die manier de regelgeving meer uniform worden. Ik weet dat mensen om vereenvoudiging roepen. Vereenvoudiging is dan ook een belangrijk onderdeel van dit voorstel en die zal er voor zorgen dat zowel het bedrijfsleven als de consument zich in de plannen kunnen vinden.
Met betrekking tot de kwestie 'eerlijk en oneerlijk? wordt de kaderrichtlijn gebaseerd op een algemene clausule die een verbod op oneerlijke handelspraktijken bevat. De centrale vraag is dan natuurlijk: 'Wat is oneerlijk?? Dit was een van de belangrijkste zaken waarover we overleg gevoerd hebben. De resultaten van ons overleg, van onze samenwerking met experts van de nationale regeringen en de juridische studie die we hebben laten verrichten, gaven duidelijk aan dat het makkelijker is om te definiëren wat oneerlijk is, dan om te definiëren wat eerlijk is.
Een definitie van wat precies dient te worden verstaan onder een oneerlijke handelspraktijk moet tot grotere rechtszekerheid leiden. Bedrijven die op een eerlijke manier zaken doen zouden daar immers niks aan moeten veranderen. Om die rechtszekerheid te garanderen wordt bij de algemene clausule een lijst gevoegd, die eventueel kan worden aangevuld en waarin verschillende categorieën van oneerlijkheid staan vermeld, evenals een lijst met voorbeelden van verboden handelspraktijken.
Een aantal leden heeft gedragscodes genoemd. Er zijn verschillende standpunten naar voren gekomen tijdens het EU-overleg over het idee van het gebruik van gedragscodes op EU-niveau. Er waren voor- en tegenstanders. Deze verschillende opvattingen zijn terug te vinden in de verslagen van mevrouw Patrie en mevrouw Thyssen. Ik wil verantwoordelijke bedrijven aanmoedigen hun klanten eerlijk te behandelen en ik weet dat vrijwillige gedragscodes in hun specifieke sector een sleutelrol kunnen spelen bij het bereiken van dit doel. Het aanvaarden van zo'n code moet echter altijd op basis van vrijwilligheid gebeuren. Iemand die met zo'n gedragscode werkt, heeft daar expliciet voor gekozen en een onderneming moet dus kunnen kiezen of zij zich al dan niet bij die code aansluit.
Het vraagstuk van de kwetsbare consument is behoorlijk ingewikkeld. We zijn daar mee bezig. Er zitten verschillende aspecten aan de zaak. We zullen een beslissing nemen voor we het wetsvoorstel opstellen dat, naar ik hoop, in de zeer nabije toekomst zal worden ingediend.
Ik kom nu bij de vraag van de heer Whitehead over de financiering. Ik wil benadrukken dat het net zo belangrijk is de kwaliteit van de uitgaven te verbeteren als de kwantiteit. Ook dat is een kwestie waar we rekening mee dienen te houden.
Ten slotte, wil ik de leden nogmaals bedanken voor hun constructieve commentaar en de rapporteurs voor hun verslagen. Ik zal bij de opstelling van het uiteindelijk wetgevingsvoorstel graag rekening houden met de meningen die hier vanmorgen zijn verwoord, en ik hoop dit wetgevingsvoorstel in de zeer nabije toekomst aan het Parlement te kunnen presenteren.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Knolle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik teken protest aan tegen de spandoeken die ik vanmorgen heb gezien op het binnenplein van het Parlement. Wat er ook op die spandoeken staat, ik vind dat ze hier niet thuishoren. Als we hier niets tegen doen, ziet het Parlement er binnenkort uit als een vrijplaats voor wildplakkers en dat zou afbreuk doen aan de waardigheid van deze instelling. Ik verzoek u dan ook de spandoeken te verwijderen.
De Voorzitter.
Ik neem hier nota van en zal de bevoegde dienst dit verzoek doorgeven.

Evans, Robert J.E. (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer dat commissaris Byrne hier vanmorgen aanwezig is, aangezien ik, als voorzitter van de interfractionele werkgroep dierenwelzijn, hem nu kan vertellen dat ik zeer teleurgesteld was over een brief die ik van hem heb ontvangen. Daarin schreef hij namelijk dat hij de komende drie, vier, vijf, zes maanden niet in staat zal zijn de vergaderingen van onze interfractionele werkgroep bij te wonen om zaken op het gebied van dierenwelzijn, met name het transport van levende dieren, te bespreken. Ik hoop dat de commissaris hierover nog eens wil nadenken en op zoek wil gaan naar wat ruimte in zijn ongetwijfeld buitengewoon hectische agenda.

De Voorzitter.
Mijnheer Evans, ik denk niet dat u mij gemakkelijk een artikel kunt noemen waaraan u het recht op een dergelijke motie van orde kunt ontlenen. Ik hoop echter dat alle afgevaardigden inmiddels de gelegenheid hebben gekregen te gaan zitten, want ik heb een mededeling.

De Voorzitter.
Ik wil u een verklaring voorlezen van de heer Cox, Voorzitter van het Europees Parlement, naar aanleiding van de aanslag op de heer Zoran Djindjic.
'Ik ben geschokt door het bericht van de aanslag op de Servische minister-president, de heer Zoran Djindjic, en veroordeel deze daad met klem. Ik hoop dat de daders snel berecht zullen worden.
Zoran Djindjic was in velerlei opzicht het symbool van de nieuwe democratische staat die Servië nu is. Hij zal met name worden herdacht vanwege zijn persoonlijke inzet voor een democratische hervorming in Servië en vanwege zijn rol bij de arrestatie van Slobodan Milosevic en diens voorgeleiding voor het Internationaal Strafhof in Den Haag.
Namens het Europees Parlement spreek ik mijn oprechte deelneming uit aan de familie van Zoran Djindjic, aan zijn vrienden en het Servische volk.?
Geachte afgevaardigden, wij nemen een minuut stilte in acht.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

von Wogau (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil wijzen op het bijzondere karakter van deze stemming. Op 1 april zal de Europese Unie de verantwoordelijkheid voor de vredeshandhaving in Macedonië overnemen van de NAVO. Het is voor het eerst dat een militaire operatie plaatsvindt onder leiding van de Europese Unie. Ik wil duidelijk maken dat democratische controle op deze militaire operatie belangrijker is dan ooit, en dat daarom een mandaat van een parlement nodig is, van het Europees Parlement in dit geval. Voorts zal het noodzakelijk zijn het beginsel van de democratische controle op dergelijke operaties in de toekomstige Europese grondwet te verankeren.

De Voorzitter.
Mijnheer von Wogau, dat was geen motie van orde.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0187/2003) van de heer Hernández Mollar, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over de overdracht van persoonsgegevens door luchtvaartmaatschappijen bij transatlantische vluchten

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, we hebben vanochtend van de juridische diensten van het Parlement te horen gekregen dat als we de zinsnede 'inclusief bepalingen inzake internationaal privaatrecht? in paragraaf 15 handhaven, we de twee artikelen uit het Verdrag, waar het in dit amendement juist om gaat, niet kunnen noemen. Daarom stel ik voor die woorden te schrappen. Ik heb daarvoor de steun van mevrouw Thyssen en de heer Bushill-Matthews, die eerder al in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid samen amendementen hierover hebben ingediend.

De Voorzitter.
Zijn er bezwaren tegen dit mondeling amendement van de rapporteur?
(Het Parlement stemt in met de indiening van het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0423/2002) van mevrouw Patrie, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de gevolgen van het Groenboek over de consumentenbescherming in de Europese Unie voor de toekomst van het Europese consumentenbeleid (COM(2001) 531 - C5-0295/2002 - 2002/2151(COS)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0054/2003) van mevrouw Thyssen, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de perspectieven van de juridische bescherming van de consument in het licht van het Groenboek over de consumentenbescherming in de Europese Unie (COM(2001) 531 - C5-0294/2002 - 2002/2150(COS)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Lulling (PPE-DE)
Dat ik niet voor het verslag Avilès gestemd heb - een verslag dat afkomstig is van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen -, betekent niet dat ik het niet in grote lijnen eens ben met het verslag. Zo ben ik het er bijvoorbeeld mee eens, en er zelfs van overtuigd, dat het van essentieel belang is ervoor te zorgen dat de huidige en toekomstige lidstaten volledig kunnen profiteren van de reeds bestaande mogelijkheden voor het opstellen van programma's die tot doel hebben, met verschillende vormen van financiële steun uit de structuurfondsen, zowel de gender mainstreaming te bevorderen als specifieke acties ten behoeve van de gelijkheid van vrouwen en mannen te ondersteunen. Daarnaast ben ik ben van mening dat de structuurfondsen een belangrijke rol zouden moeten spelen bij het in goede banen leiden van de sociaal-economische herstructurering in de kandidaat-lidstaten, met name als het gaat om de effecten van die herstructurering op de werksituatie van vrouwen en het aanbod van diensten voor de opvang van kinderen en hulpbehoevenden.
Toch heb ik tegen dit verslag gestemd. Ik ben het namelijk oneens met de formuleringen waarmee wordt gesuggereerd dat de economische herstructurering in de kandidaat-lidstaten, oftewel de overgang van het communistische systeem naar een vrije markteconomie, alleen maar negatieve gevolgen heeft. Bij een dergelijke postume verheerlijking van het communistische systeem voel ik mij niet thuis. Ik heb gepoogd de tekst te amenderen met een genuanceerdere formulering, maar dit heeft in de commissie geen weerklank gevonden, en bovendien was besloten in de plenaire vergadering van amendementen af te zien. Ik vind dat spijtig en daarom wilde ik bij dezen graag mijn standpunt daaromtrent verduidelijken.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Marques (PPE-DE)
Ik wil mevrouw Avilés Perea graag gelukwensen met haar uitstekende verslag over de doelstellingen van de structuurfondsen wat betreft gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Ik steun dit verslag. Vooral de doelstelling om gelijke kansen na te streven bij projecten die door de structuurfondsen worden gecofinancierd is enorm belangrijk. (Die doelstelling is ook opgenomen in de algemene verordening van de structuurfondsen en aldus van toepassing op de programma's van de drie fondsen en de vier communautaire initiatieven.)
Het is verder van belang dat de acties van het Europees Sociaal Fonds niet alleen gericht zijn op een grotere rol voor vrouwen op de arbeidsmarkt en in de sectoren onderwijs en beroepsopleiding. Er moet ook gewerkt worden aan het afbouwen van de segregatie op de arbeidsmarkt en het terugbrengen van de loonsverschillen. Verder moeten we een actief beleid voeren om ervoor te zorgen dat meer vrouwen werk vinden in de sector van de informatie- en communicatietechnologie. Ze moeten in het bedrijfsleven en in het besluitvormingsproces goed vertegenwoordigd zijn. De acties van het Europees Sociaal Fonds en die van andere fondsen en communautaire initiatieven moeten zo geformuleerd worden dat ze op een efficiënte wijze ingrijpen op de staatsstructuur, op zowel nationaal, regionaal als lokaal niveau.

Meijer (GUE/NGL)
Terecht kijkt de Commissie rechten van de vrouw ook naar de mogelijkheden en verplichtingen die het bestaan van de EU-structuurfondsen kan opleveren voor het bevorderen van gelijke kansen. Ook het Verdrag van Amsterdam en de verordeningen inzake de structuurfondsen maken daar melding van. In de praktijk komt er weinig van terecht als het gaat om infrastructuur, vervoer, milieu, stadsontwikkeling, plattelandsontwikkeling, visserij, ondernemingsbeleid, informatiemaatschappij, onderzoek, technologische ontwikkeling, opleiding en bijscholing. De rapporteur vraagt om steun voor betere kinderopvang, verzorging van ouderen, beter organiseren van arbeidstijden en herverdeling van taken binnen gezinnen. Daarnaast vraagt zij om een evenwichtige deelname van vrouwen aan organen die zich bezighouden met selectie van en besluitvorming over projecten op lokaal, regionaal en nationaal niveau, en om sancties tegen projecten die niet aan die criteria voldoen. Ik stem in met dit voorstel omdat alles wat erin staat rechtvaardig en sympathiek is. Toch denk ik niet dat het bestaande problemen veel zal oplossen. De rol van de structuurfondsen zal voor de bestaande EU-lidstaten verminderen of zelfs helemaal verdwijnen, ten gunste van projecten bij de nieuwkomers. Voor die nieuwe projecten is het goed dat vanaf het begin feministische criteria sterk meetellen.

Patakis (GUE/NGL)
Voor de EU is niet de kapitalistische uitbuiting de oorzaak van vrouwelijke werkloosheid en armoede maar het lage scholingsniveau van vrouwen, hun grotere gezinsverantwoordelijkheden en in rassendiscriminatie uitmondende, reactionaire opvattingen. In plaats van volledige en stabiele werkgelegenheid voor te stellen, wil men deeltijdwerk uitbreiden en weinig educatieve stoomcursussen organiseren die van vrouwen goedkope en soepel inzetbare werkkrachten maken.
Het derde communautaire bestek geeft geen steun aan vrouwen maar aan werkgevers. Daarmee wordt bijgedragen aan de beknotting van de rechten van de werknemers. Het grootste gedeelte van de financiële middelen gaat naar infrastructuurprojecten waarmee het grootkapitaal wordt versterkt.
Met de op gelijkheid gerichte gender mainstreaming van de verschillende beleidsvormen en een meedogenloos, volksonvriendelijk economisch beleid, wordt korte metten gemaakt met enkele voor vrouwen gunstige regelingen en is de positie van de vrouw nog slechter geworden. Verder wordt voorgesteld de overheidsstelsels voor gratis ondersteuning van het gezin en de verstrekking van sociale diensten, zoals ziektezorg, onderwijs en voorzieningen terug te schroeven en te vervangen door particuliere programma's en structuren.
Wij zijn voor positieve regelingen voor werkneemsters, mits deze gratis zijn. Wij zijn het niet eens met de bevordering van soepele werktijden, zogenaamd om de combinatie van het beroeps- en het gezinsleven mogelijk te maken. Wij zijn voor volledige, stabiele werkgelegenheid, voor versterking en uitbreiding van de rechten van de werknemers en hun sociale rechten.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik steun dit verslag omdat ik van mening ben dat gelijke toegang tot de structuurfondsen een voorwaarde is voor de verwezenlijking van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Het Europees Parlement vertegenwoordigt de burgers en is in vele opzichten een geprivilegieerd forum. Als het om het vraagstuk van de gelijke behandeling gaat, richt dit Parlement zich - ook buiten het kader van de wetgeving om - zowel tot de burgers als tot de lidstaten (het verslag stelt immers voor dat de lidstaten bepaalde maatregelen nemen). Het is daarom heel belangrijk dat het Parlement dit onderwerp vanuit verschillende perspectieven bekijkt.
Dit verslag vertegenwoordigt een goede gelegenheid voor het bevorderen van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Dat bevorderen van gelijkheid geldt ook voor de context waarbinnen vrouwen zich bewegen en die waarbinnen mannen leven. We mogen niet vergeten dat mensen een vrije keuze hebben. Waar het om gaat is dat we die persoonlijke keuze respecteren en dat we ongelijkheden rechtzetten, uit respect voor die keuze.
Een heel interessant voorstel in dit verslag is het voorstel om de werktijden van mannen en vrouwen aan te passen. Het is van belang dat mensen zich ervan bewust worden dat de gezinstaken gelijkelijk moeten worden verdeeld. Dit lijkt me daarom een goed moment om erop te wijzen dat huishoudelijk werk en gezinsactiviteiten een hoge waarde vertegenwoordigen. Als we dat uit het oog verliezen zullen we de ongelijkheid alleen maar voortzetten en zelfs doen toenemen.

Vairinhos (PSE)
Het is uiterst belangrijk dat ook de structuurfondsen een bijdrage leveren aan de geleidelijke vermindering van de ongelijkheden tussen mannen en vrouwen op het gebied van het ontwikkelingsbeleid. Dit geldt ook voor de landen van de Europese Unie.
De negatieve gevolgen van de economische en sociale herstructurering hebben vaak te maken met het feit dat vrouwen een dubbele rol hebben. Het beleid voor kinderopvang en bejaardenzorg moet daar rekening mee houden. Dat geldt voor zowel voor de huidige lidstaten als voor de nu toetredende landen.

Berthu (NI)
Het verslag-Friedrich heeft dubbel gelijk: hierin staat ten eerste dat het huidige stemsysteem in de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank ('een lid, een stem?) na de uitbreiding van de eurozone tot onbestuurbaarheid zal leiden en ten tweede dat de hervormingen die de ECB nu zelf voorstelt (een systeem waarbij landen in groepen worden ingedeeld en er bij de roulatie rekening wordt gehouden met het BBP) ondoorzichtig, ingewikkeld en nauwelijks werkbaar zullen zijn.
Twee bijzonderheden worden in dit verslag echter over het hoofd gezien. Ten eerste is het systeem 'een president, een stem? bewust in het Verdrag van Maastricht opgenomen omdat men een op gelijkheid gegrondveste monetaire unie wilde presenteren, denkend dat een dergelijk model aantrekkelijk zou zijn voor de burgers. Ten tweede hoeven we de uitbreiding niet eens af te wachten: dit model functioneert nu al slecht en is grotendeels debet aan het slappe optreden van de ECB ten opzichte van de problemen van de grootste economie binnen de eurozone, namelijk Duitsland.
De ECB mag dan doen alsof het voorstel een puur technische hervorming betreft, maar dit is een verre van onschuldige hervorming. Het alternatief dat de heer Friedrich voorstelt (het invoeren van naar bevolkingsomvang gewogen stemming) is in strijd met het fundamentele gelijkheidsbeginsel dat plechtig door de verschillende volkeren is aangenomen. Wij nemen dan ook geen genoegen met een inderhaast afgeraffeld debat.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Karlsson, Sandberg-Fries (PSE)
Wij hebben besloten om tegen het verslag over de hervorming van de Europese Centrale Bank en het Europese Stelsel van Centrale Banken te stemmen. Wij hebben ook tegen het voorstel van de ECB gestemd.
Wij zijn van mening dat er geen haast gemaakt hoeft te worden met een voorstel tot hervorming van de werkzaamheden van de ECB. De EMU zal op zijn vroegst in 2007 met meer dan 15 leden worden uitgebreid. Daarom is er geen reden om nu al vaart te zetten achter een voorstel. Ons inziens is het beter om deze kwestie grondig te analyseren en de nieuwe lidstaten de mogelijkheid te geven hun mening erover te geven. In een toekomstig voorstel moet hoe dan ook gehamerd worden op de noodzaak van meer transparantie in de ECB. Transparantie is een aspect dat in de gepresenteerde voorstellen helaas schittert door afwezigheid.

Figueiredo (GUE/NGL)
De uitbreiding en de noodzaak doeltreffende besluiten te nemen worden vaak gebruikt als argument om vaker de toevlucht te nemen tot gekwalificeerde meerderheid. Dat is in Nice gebeurd. We begeven ons daarmee wederom een stap verder in de richting van federalisme. Dan zullen de grote Europese landen de dienst uitmaken.
De ECB is de eerste communautaire instelling die het beginsel dat alle lidstaten in het uitvoerend comité vertegenwoordigd moeten zijn, opzij heeft gezet. Zij is dus de minst democratische en minst transparante Europese instelling. Diezelfde ECB heeft nu een aanbeveling aan de Raad gedaan opdat zij 'haar vermogen om doeltreffende besluiten te nemen kan behouden?. Tot dat doel stelt de Bank voor 'het aantal gouverneurs met stemrecht? op een lager niveau vast te stellen dan 'het aantal gouverneurs met een zetel in de Raad van de ECB?. De Bank stel bovendien voor een roulerend systeem te introduceren om vast te stellen wie wanneer mag stemmen. De gouverneurs van de centrale banken zouden dan hun permanente stem verliezen. Voor de vertegenwoordiging zouden criteria moeten worden ontwikkeld op basis van de omvang van de financiële sector en het BBP. Men zou willen werken met een systeem waarbij de grote landen altijd vertegenwoordigd zijn, zulks ten koste van de kleinere landen. Dat is volstrekt onaanvaardbaar. We dringen er bij de Portugese regering daarom op aan dat ze deze voorstellen afwijst en er rekening mee houdt dat het Europees Parlement een resolutie heeft aangenomen waarin de aanbeveling van de ECB van de hand wordt gewezen.

Flesch (ELDR)
Het voorstel van de Europese Centrale Bank tot hervorming van het stemsysteem in de Raad van Bestuur en het in het verslag-Friedrich voorgestelde model zijn geen van beide bevredigend.
Met het model van de ECB zouden de 'grote? lidstaten het monetair beleid in feite naar hun hand kunnen zetten. Het model van de heer Friedrich daarentegen gaat uit van 'een lid, een stem? in de Raad van Bestuur, en daardoor lijkt het alsof de gelijkheid van de lidstaten wordt gerespecteerd.
Maar niets is minder waar, want het belangrijkste deel van de besluiten zal genomen moeten worden door de negen leden tellende directie. De amendementen 3 en 4 van mijn collega Christopher Huhne vormen in ieder geval al een hele verbetering.
Desalniettemin lijkt het me noodzakelijk dat de Intergouvernementele Conferentie tot een voorstel komt dat een beter evenwicht garandeert tussen gelijkheid en efficiëntie.

Meijer (GUE/NGL)
Ik ben het eens met de meerderheid die het voorstel afwijst, en mijn kritiek gaat nog wel wat verder dan die van de meerderheid. Elke centrale bank neemt belangrijke beslissingen over rentestanden en wisselkoersen, met grote gevolgen voor inkomen, werkgelegenheid, investeringen en het niveau van de openbare voorzieningen. Juist vanwege het belang van die beslissingen zijn banken die bankbiljetten in circulatie brengen in het verleden in handen van de staat gebracht. Daardoor konden belangrijke afwegingen uit handen worden genomen van de bank en onder verantwoordelijkheid van regering en parlement worden gebracht. De Europese Centrale Bank dreigt steeds verder te worden losgesneden van de lidstaten. Het gevaar is groot dat de centrale circulatiebank zich uiteindelijk gaat gedragen als een instelling die los staat van de samenleving en zich afsluit van elke controle. Een roulatiesysteem voor het Bestuur leidt ertoe dat leden uit afzonderlijke lidstaten niet meer zijn betrokken bij de besluitvorming, maar dat hun landen wel de negatieve gevolgen van die besluiten moeten dragen. Uitbreiding van het aantal leden van EU en EMU mag er niet toe leiden dat de afzonderlijke lidstaten geen enkele betrokkenheid meer hebben bij deze voor onze inwoners in alle betrokken landen belangrijke instelling. De publieke controle op de ECB moet worden vergroot in plaats van verkleind.

Moreira da Silva (PPE-DE)
De uitbreiding van de EU zal de besluitvorming in de ECB moeilijker maken. Niet alleen zullen er in de Raad van Bestuur meer leden met stemrecht zitten, maar zal ook het aantal verschillende gezichtspunten toenemen. Het is dus volkomen begrijpelijk dat de BCE een voorstel heeft gedaan tot wijziging van haar statuten om ervoor te zorgen dat de besluitvorming soepel kan blijven functioneren. Ik geloof echter dat de voorgestelde oplossing - roulerend stemrecht op basis van het BBP van de lidstaten - niet aanvaardbaar is. In de eerste plaats omdat dit een breuk betekent met het principe 'een staat, een stem?. Daar komt bij dat de burgers minder begrip zouden kunnen opbrengen voor de vaststelling van het monetaire beleid van de EU. Ik geloof dus dat het besluitvormingsmechanisme van de BCE hervormd moet worden, en dat voor dat doel een systeem met een dubbele meerderheid moet worden ontworpen. Volgens dat systeem heeft
1. elk lid van de Raad van Bestuur altijd stemrecht, en worden
2. alle voorstellen als aangenomen beschouwd die de absolute meerderheid van de stemmen van de nationale gouverneurs krijgen, mits deze meerderheid van de lidstaten meer dan 62 procent van de totale bevolking van de Unie vertegenwoordigt. De hervorming van het stemsysteem bij de BCE hoeft overigens pas bij de volgende Intergouvernementele Conferentie (2004) concrete uitwerking te krijgen.

Piscarreta (PPE-DE)
Gebruik makend van het feit dat het Verdrag van Nice onlangs van kracht is geworden, heeft de BCE meteen van haar nieuwe bevoegdheden gebruik gemaakt en een voorstel ingediend tot wijziging van het systeem van de Raad van Bestuur. Het staat buiten kijf dat de werkwijzen van de Bank bij de aanstaande uitbreiding zullen moeten worden aangepast, maar we hebben onze twijfels bij het model dat de BCE voorstelt. Net als de Verenigde Naties zou de BCE in de toekomst uit een directie van 5 permanent stemgerechtigde lidstaten moeten bestaan. De overige lidstaten, waaronder Portugal, zouden in één of twee groepen worden ondergebracht met een roulerend stemsysteem, waarbij het stemgewicht gebaseerd wordt op het BBP.
Deze hervorming zou er in de praktijk toe kunnen leiden dat de kleine lidstaten gemarginaliseerd raken. Het zou een breuk betekenen met het principe van 'een land, een stem?, terwijl het functioneren van de BCE erg gecompliceerd zou worden en weinig transparant. De BCE moet een sterke instelling zijn, met meer zelfstandigheid ten opzichte van de regeringen van de lidstaten van de EU. Het gaat er niet om of Portugal meer of minder zeggenschap krijgt: het gaat om een kernvraag die voor het soort Europa dat we willen opbouwen van fundamenteel belang is.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tegen het verslag gestemd, omdat ik niet achter het voorstel in paragraaf 3 sta, waarin staat dat de Raad van Bestuur met een dubbele meerderheid besluiten moeten nemen die "gebaseerd zijn op de bevolking van de lidstaat, de totale omvang van de economie en de relatieve omvang daarin van de financiële sector". 
Ik ben evenmin voorstander van het voorstel van de Raad voor het indelen van de landen van de eurozone in een rotatiesysteem gebaseerd op drie groepen.
In beide bovenstaande gevallen zou van het beginsel "een lid, een stem" worden afgeweken. Hier kan ik op geen enkele wijze steun aan verlenen. Er is juist voldoende reden om dit beginsel in stand te houden, dat gebaseerd is op de gelijkheid tussen de lidstaten en de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

Figueiredo (GUE/NGL)
Onder het voorwendsel van terrorismebestrijding is een uitgebreid mechanisme ontwikkeld voor het inperken van de vrijheden. Dat proces gaat nog steeds door. Het gebrek aan respect voor de fundamentele rechten en vrijheden blijkt heel duidelijk uit bepaalde communautaire initiatieven en de schandalig tekort schietende procedures voor het nemen van maatregelen tegen terrorisme (waaronder ook het kaderbesluit voor het Europees arrestatiebevel en andere maatregelen voor terrorismebestrijding).
Helaas is een aantal door mijn fractie ingediende amendementen verworpen. Met die amendementen wilden wij ervoor zorgen dat de grondbeginselen van het recht gerespecteerd werden. Als voorbeeld noem ik het principe dat iemand onschuldig wordt geacht zolang het tegendeel niet op de wettelijk voorgeschreven wijze bewezen is, het recht op een onpartijdige behandeling, het recht op verdediging en het recht om niet tweemaal voor hetzelfde delict gestraft te worden. Met dit voorstel voor een verordening zullen wijzigingen worden doorgevoerd waardoor het mogelijk wordt zonder enige vorm van proces mensen te handhaven op een lijst van terroristen of van met terroristen in contact staande personen.
Vandaar dat wij voor dit verslag hebben gestemd.

Meijer (GUE/NGL)
Na de ramp in New York van 11 september 2001 is geprobeerd om de internationale financiering van terroristische activiteiten onmogelijk te maken. Er zijn mensen en organisaties op lijsten geplaatst die plotseling een verbod kregen om grensoverschrijdend te reizen. Voor diezelfde mensen en organisaties werd het onmogelijk gemaakt om geld te ontvangen of uit te geven door middel van bankbetalingen. Het betekende zelfs dat mensen alle ontvangsten voor hun individuele levensonderhoud en dat van hun gezin kwijtraakten, zonder dat zij werden opgesloten vanwege een strafbaar feit waartegen ze zich juridisch kunnen verweren. Degenen die eenmaal op een lijst staan, hoe onterecht ook, komen daar nog slechts met veel moeite af. Het zijn in het algemeen niet de echte terroristen die daardoor worden betroffen, want die hebben illegale wegen ontwikkeld die hierdoor niet kunnen worden getroffen. Het zijn wel vluchtelingen en democratische opposities in ballingschap, die gehaat worden door het heersende regime in hun land van herkomst. Ik heb voor dat probleem eerder de aandacht gevraagd in schriftelijke vragen over organisaties van mensen uit de voormalige staat Somalië en de uit de Filippijnen verjaagde linkse oppositie. Wat nu wordt voorgesteld gaat in de goede richting. De betrokken mensen kunnen weer betalen voor hun voedsel, onderdak, medische voorzieningen en juridische bijstand en schrapping van de lijst is niet langer onmogelijk.

Figueiredo (GUE/NGL)
De 'vervanging? van de NAVO-troepen door een binnen het kader van het EVDB-beleid opererende troepenmacht wordt voorgesteld als de eerste militaire operatie van de EU. Wij zijn het daar niet mee eens. Het is een militaire operatie op basis van de verklaring van de EU en de NAVO over het EVDB van 16 december 2002. Daarin wordt trots gemeld dat er 'tussen de EU en de NAVO een strategische partnerschap voor crisisbeheer tot stand is gekomen, gebaseerd op gemeenschappelijke waarden, de overtuiging dat onze veiligheid ondeelbaar is, en het verlangen de uitdagingen van de nieuwe eeuw het hoofd te bieden?.
Het gaat dus om een als 'symbolisch? gekenschetste troepenmacht die gebruik kan maken van middelen en vermogens van de NAVO en bovendien aangevoerd wordt door de tweede opperbevelhebber van die organisatie. Het is dus een militaire operatie binnen het kader van het EVDB, van de Europese pijler van de NAVO.
Op deze wijze wordt een onrechtmatige en illegale operatie van de NAVO voortgezet, het gevolg van agressieve imperialistische inmenging in de Balkan. Deze operatie zal de weg effenen voor meer van dit soort operaties. De 'vervanging? van de NAVO-troepen in Bosnië-Herzegovina is vermoedelijk de volgende.
Vandaar dat wij tegen dit verslag hebben gestemd.

Meijer (GUE/NGL)
Militaire interventies van buitenaf zijn meestal een slechte zaak. Er wordt dan namelijk geprobeerd om van buitenaf de wil van een grootmacht op te leggen aan de strijdende partijen, zonder de instemming van die partijen. Of er wordt partij gekozen voor steun aan één strijdende partij, op grond van eigen belangen of ideologieën. Dat noemt men 'peace-enforcing', het opleggen van vrede. Vrede die niet wordt gedragen door de betrokkenen zelf leidt tot hervatting van de strijd na het terugtrekken van de nieuwe bezetters. Mijn partij, de Socialistische Partij in Nederland, wijst oorlogen als die rond Kosovo, Afghanistan en Irak af, en is evenmin voorstander van de opbouw van een geïntegreerde EU-legermacht. Wel zijn we voorstanders van 'peace keeping', vredeshandhaving op verzoek van beide partijen in het conflict. Die is gericht op het uiteenhouden van de strijdende partijen en het vermijden van nieuwe ongelukken. Daarom steunen wij een dergelijke militaire aanwezigheid in Cyprus, Kosovo en Macedonië. Als de VN daarvoor niet de rechtstreekse verantwoordelijkheid draagt kan dat beter de EU zijn dan de door de Amerikaanse oorlogspolitiek belaste NATO. Daarom stem ik, in afwijking van de mening van de meerderheid van de GUE/NGL-fractie, voor het door de EU overnemen van de taken op het gebied van vredeshandhaving in het noordwesten van de Republiek Macedonië.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb soms de indruk dat we niet goed beseffen wie de vijand is.
Dat het onderwerp tot bezorgdheid stemt, is juist. De te volgen procedures moesten beter: ze moeten worden geharmoniseerd met de bestaande wetgeving op het gebied van gegevensbescherming. De in de vakcommissie overeengekomen tekst (die de basis was voor het aanvankelijke voorstel) was heel evenwichtig. Helaas zijn daar nu wijzigingen in aangebracht, waardoor het evenwicht is verstoord. Men heeft de voorkeur gegeven aan demagogisch getier.
Dit alle proporties uit het oog verliezende 'getier? kan alleen verklaard worden met een verwijzing naar een politieke agenda en een onbewust verlangen de Amerikanen en alles wat met de VS te maken heeft te bekritiseren. Het uiteindelijk aanvaarde taalgebruik is volstrekt onaanvaardbaar, zeker na de uitleg die de Commissie gisteren in de voltallige vergadering heeft verschaft.
Nu de hierboven bedoelde amendementen aanvaard zijn kan ik niet anders dan tegen de slottekst stemmen.
Ik betreur het dat de meerderheid bereid is de burgers dit trieste beeld voor te houden en tegelijk te laten zien dat het met onze veiligheid droevig gesteld zou zijn als we die geheel en al aan het Europees Parlement overlieten. Men schijnt niet te willen beseffen dat dit alles begonnen is met verschrikkelijke terroristische aanslagen waarbij burgerluchtvaartvliegtuigen gebruikt zijn. In plaats van zich tegen de terroristen te richten (dat is waar het echte gevaar vandaan komt), richt deze scheldkanonnade zich tegen de politie. Dan betekent dat men de werkelijkheid niet wil aanvaarden en ?
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid , van het Reglement)

Lulling (PPE-DE)
Het Bureau van ons Parlement heeft in mei 2002 toestemming verleend aan de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen om een initiatiefverslag op te stellen over gender mainstreaming in het Europees Parlement.
Ik moet zeggen dat dit door de Vrouwencommissie uitgekozen onderwerp niet mijn eerste keus was. Er zijn immers heel wat andere problemen die in aanmerking zouden komen voor een initiatiefverslag, problemen waar miljoenen vrouwen in de Europese Unie mee te maken hebben. Zo moet er bijvoorbeeld een onafhankelijke sociale zekerheid komen voor echtgenotes die meewerken in het midden- en kleinbedrijf en in de landbouw. Deze onzichtbare werkkrachten krijgen namelijk niets betaald en worden vooral in geval van scheiding gediscrimineerd.
Onder de burgers van de Europese Unie is het vrouwelijk geslacht in de meerderheid. Daarvan zijn degenen die het geluk hebben bij het Europees Parlement te mogen werken of erin geslaagd zijn lid te worden van het Europees Parlement, zeker niet het meest gediscrimineerd of het meest beklagenswaardig. Niettemin houden we ons nu bezig met dit verslag waarin, in navolging van vele andere verslagen waarnaar trouwens ook wordt verwezen, halsstarrig weer eens herhaald wordt wat al sinds jaar en dag op papier staat en wat, ook als het om het personeel gaat, is verankerd in allerlei richtlijnen en in het statuut. Is het nu werkelijk nodig om een heel initiatiefverslag te maken, alleen maar om te vertellen dat het Parlement positief staat tegenover artikel 13 van het Verdrag dat elke vorm van discriminatie verbiedt?
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Raschhofer (NI)
. (DE) Wij ontkomen er in onze hedendaagse samenleving niet aan om maatregelen te treffen voor de verbetering en bevordering van gelijke kansen voor vrouwen. De Europese instellingen, en met name het Europees Parlement, kunnen wat dit betreft een voortrekkersrol vervullen in de wereld van de arbeid.
De gelijkheid van man en vrouw is verankerd in het EG-Verdrag en in het Handvest van de grondrechten. Gender-mainstreaming is wat dat betreft de beste langetermijnstrategie om de genderproblematiek op te nemen in de politieke en administratieve besluitvormingsprocessen en om gelijkheid op alle beleidsterreinen en alle niveaus te waarborgen.
Als vrouw kan ik echter zeggen dat ik op basis van mijn prestaties, en niet op basis van geslacht beoordeeld wil worden. In het begrip 'positieve discriminatie' zit een tegenstrijdigheid besloten, want discriminatie kan niet positief zijn. We moeten dus behoedzaam te werk gaan en niet het kind met het badwater weggooien.

Berthu (NI)
Wij hebben voor het verslag-Bösch over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen gestemd, omdat het een serieus en gedegen verslag is. Het geeft een overzicht van de gevallen waarin de Commissie ernstig in gebreke is gebleven of waarin op grote schaal werd gefraudeerd. Daarmee wordt bevestigd wat al lange tijd werd gezegd.
In de loop van deze vergadering is onthuld dat er in de zaak Andreasen (het omstreden ontslag van de hoofdaccountant van de Commissie, Marta Andreasen, nadat zij praktijken aan de kaak had gesteld die afweken van de gebruikelijke boekhoudnormen) documenten voor het Europees Parlement zijn achtergehouden. Wij protesteren daartegen. Mogelijkerwijs wordt dit schandaal dus nog groter en geeft het extra gewicht aan de beschuldigingen in het verslag-Bösch.
Wij stellen ons echter terughoudend op ten aanzien van de steeds terugkerende oproep om een Europese openbare aanklager aan te stellen, al wordt die in het verslag-Bösch overigens slechts heel impliciet herhaald. Ik wil hierover geen debat beginnen, maar enkel eraan herinneren dat de werkgroep van de Europese Conventie die zich hiermee bezighoudt, weliswaar voorstander is van de federalistische lijn maar dit voorstel eveneens aanvechtbaar vindt. Andere middelen (Eurojust, enzovoorts) kunnen net zo doeltreffend zijn en hebben het voordeel dat zij geen lawine van institutionele problemen zullen veroorzaken.

Raschhofer (NI)
. (DE) De vaststelling dat het aantal gevallen van fraudeverdenking en onregelmatigheden in het jaar 2001 ten opzichte van het jaar ervoor met 37 procent is gedaald, geeft een misleidend beeld en strookt niet met hetgeen in feite in het verslag staat. In werkelijkheid is namelijk, in vergelijking met de afgelopen jaren, het op een na hoogste aantal fraudeverdenkingen geregistreerd. Deze in het verslag vermelde resultaten zijn een bron van zorg. Ondanks de verbeteringen op het gebied van de fraudebestrijding lijkt het schier onmogelijk misbruik of onregelmatig gebruik van EU-middelen onder controle te krijgen.
Ik herhaal mijn al vaker geuite kritiek dat, door de aanwezige structuren, misbruik inherent is aan het systeem. Ik roep de lidstaten op dit misbruik harder aan te pakken en een halt toe te roepen. Samenwerking met andere lidstaten en een scherpere controle in eigen land is een absolute noodzaak, niet alleen met het oog op de ophanden zijnde uitbreiding.

Meijer (GUE/NGL)
De bescherming van consumentenrechten moet net als de bescherming van gezondheid, milieu en veiligheid op het werk niet ophouden bij een staatsgrens. Zelfs als er geen EU bestond zouden tussen verschillende landen afspraken gemaakt moeten worden over een gemeenschappelijke steun daaraan. Maar zoals altijd gaat het uiteindelijk om de inhoud van de afspraken, en niet om het feit dat alles eenvormig is geregeld. Men kan alles gelijktrekken door zo weinig mogelijk te regelen, bestaande nationale regels te schrappen en zo veel mogelijk over te laten aan de welwillende medewerking van belanghebbende bedrijven. Dat past misschien goed in de nog steeds overheersende neoliberale ideologie, maar dan stelt de bescherming weinig voor en worden overtreders niet belemmerd in het doorgaan met hun slechte praktijken. Bij de besluitvorming over strategie en het Groenboek Europees consumentenbeleid is de verleiding groot om de consumentenbescherming te misbruiken als een hefboom voor meer eenheid van regels op EU-niveau, zonder daarmee de echte problemen op te lossen. Ik steun de waarschuwing van de Consumentenbond in Nederland daartegen. Het moet gaan om bestrijding van oneerlijke handelspraktijken. Gedragscodes kunnen wetgeving niet vervangen, maar zijn hoogstens een detailaanvulling. Naleving van die aanvulling door alle betrokkenen moet afdwingbaar zijn. Gelukkig gaan de voorstellen van de rapporteurs Thyssen, Patrie en Whitehead min of meer in diezelfde richting. Over het slot van paragraaf 23 heb ik verkeerd gestemd.

Piscarreta (PPE-DE)
Het verslag-Whitehead is een uiterst belangrijk initiatief voor het Europees consumentenbeleid. We moeten in dit verslag vooral kijken naar de sector toerisme. Toerisme is voor het overleven van de Algarve, de regio die ik vertegenwoordig, heel belangrijk. In deze sector kunnen de begrippen consumentenbescherming en kwaliteit als synoniem beschouwd worden. In het verslag wordt gesteld dat om kwaliteitstoerisme te kunnen bevorderen het niveau van de consumentenbescherming overal omhoog moet en de bestaande regels beter nageleefd moeten worden. Dat zijn belangrijke prioriteiten, maar op zich weinig gedurfd.
Ik ben het dan ook helemaal met de rapporteur eens dat de EU krachtige initiatieven moet nemen voor wetgeving op het gebied van de consumentenbescherming, vooral in de sector toerisme. Heel belangrijk is dat er spoedig een richtlijn wordt aangenomen betreffende de bescherming van hotels tegen brandgevaar. De bestaande regeling voor timesharing moet worden herzien en de bescherming van de consumenten in de sector luchtvervoer zal veel ruimer moeten worden.
Ik ben heel tevreden met de initiatieven die bedoeld zijn om consumenten voor te lichten over hun rechten. Op dit moment heeft slechts 52 procent van de consumenten het idee voldoende geïnformeerd te zijn. Ik ben er dus voor dat consumentenorganisaties een belangrijkere rol krijgen bij de opzet van informatie- en bewustwordingscampagnes.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd. Ik ben heel blij dat er in de vakcommissie zo'n ruime consensus kon worden bereikt over dit onderwerp. De strategie voor het consumentenbeleid 2002-2006 zal leiden tot meer wetgevingsvoorstellen, en we hopen dat die voorstellen, overeenkomstig de ideeën van de rapporteur, rekening zullen houden met de door de Commissie vastgestelde criteria voor betere regelgeving. Van belang is vooral dat de beginselen van subsidiariteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit worden geëerbiedigd. Aangetoond moet worden dat ingrijpen door de Gemeenschap noodzakelijk is. Dan moet worden vastgesteld hoe de ontwikkeling van de interne markt precies geblokkeerd wordt. Er moet dus voldoende informatie beschikbaar zijn over de gevolgen van de reeds bestaande communautaire wetgeving en over de belangrijkste belanghebbenden, bedrijven en consumenten. Tot slot moet overtuigend bewezen worden dat de maatregelen voor het verwezenlijken van de vastgelegde doelstellingen doeltreffend zullen zijn.
Het is van groot belang dat de consumentenorganisaties nu reeds gehoord worden, ook die van de kandidaat-landen. Zij moeten kunnen meewerken bij de voorbereiding van de wetgeving. Het door het Groenboek geïnspireerde debat over consumentenbescherming is heel belangrijk geweest. Het is echter ook heel belangrijk dat de Commissie nu campagnes voor consumentenvoorlichting gaat opzetten. De rapporteur stelt terecht: 'een goed geïnformeerde consument kan opkomen voor zijn rechten?.

Ribeiro e Castro (UEN)
Zoals ik in mijn stemverklaring bij het verslag-Thyssen reeds gezegd heb, is het overduidelijk dat de communautaire regels voor consumentenbescherming geen gelijke tred hebben kunnen houden met de snelle ontwikkeling van de markt. Het is dus heel belangrijk dat we voor de consumenten een eenvoudig, homogeen, betrouwbaar en efficiënt kader scheppen, een kader dat van toepassing kan zijn op alle aspecten van de handel.
Ook ik vind dat de Commissie goed moet nadenken over de mogelijkheid om databanken op te zetten, opdat de informatie-uitwisseling kan worden vergemakkelijkt. Er moet een netwerk worden ingesteld dat de lidstaten in de gelegenheid stelt direct te reageren en gecoördineerde actie te ondernemen als blijkt dat de rechten van consumenten op onaanvaarde wijze worden geschonden. We hebben een interne markt waarop transnationale handel wordt bedreven. Het is dus van belang dat er voor die markt efficiënte en transparante beschermingsmechanismen worden opgezet.
Ik ben het ermee eens dat de consumentenorganisaties moeten kunnen meewerken aan het tot stand komen van een gedragscode, en dat er een lijst moet worden opgesteld met oneerlijke handelspraktijken. Verder moet er over niet al te lange tijd een wetgevingskader komen dat inhaakt op het resultaat van het debat over de voorgestelde modellen: 'maximale harmonisatie?, 'minimale harmonisatie? en 'beoordeling per geval?. Men zij er nu reeds op gewezen dat zowel het subsidiariteits- als het proportionaliteitsbeginsel in acht genomen dient te worden.

Queiró (UEN)
In het verslag-Thyssen wordt terecht geëist dat er eenvoudiger en beter geformuleerde regels worden opgesteld om de tenuitvoerlegging van de in het Groenboek voorgestelde wetgevingsstrategie voor consumentenbescherming te vergemakkelijken. Er is enige vooruitgang geboekt, maar de wetgeving voor de interne markt is weinig transparant en te gefragmenteerd om de consumenten vertrouwen in te boezemen.
Zoals bekend is het Groenboek van de Commissie over eerlijke handelspraktijken bedoeld om een debat op gang te brengen over de mogelijkheden om de interne markt voor elektronische handel tussen bedrijven en consumenten beter te laten functioneren.
Wij moeten onze bijdrage aan dit debat leveren en eenvoudige wetgeving scheppen, die doeltreffend kan worden toegepast en de consumenten op een snel veranderende interne markt een efficiënte bescherming biedt. Wij hebben daarom voor dit verslag gestemd.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ook ik ben van mening dat de communautaire regels voor consumentenbescherming geen gelijke tred hebben gehouden met de snel veranderende markt. Het Groenboek zet aan tot een debat over de mogelijkheden om de interne markt beter te laten functioneren. Het komt dus als geroepen.
Dat er aandacht wordt geschonken aan de nieuwe betrekkingen tussen bedrijven en consumenten (met name in het kader van de elektronische handel) is volkomen terecht. De elektronische handel is enorm snel gegroeid en dat heeft geleid tot een geheel nieuwe situatie. We moeten daarop reageren met realistische maatregelen. Het accent moet daarbij liggen op rechtszekerheid, veilige handelstransacties, consumentenbescherming en eerlijke handelspraktijken tussen concurrenten. Ik geloof dat we de door Commissie juridische zaken voorgestelde benadering moeten volgen om deze doelstellingen te verwezenlijken. De communautaire wetgeving waartoe dit Groenboek de aanzet zal geven moet duidelijk, eenvoudig, consistent en van hoge kwaliteit zijn. Ik geloof wel dat er eerst een onderzoek naar de gevolgen moet worden gedaan. We moeten prognoses opstellen en de mogelijke gevolgen van onze maatregelen beoordelen. Op die wijze kunnen we snel een efficiënt, toegankelijk en betaalbaar systeem voor consumentenbescherming en geschillenregeling opzetten, een systeem dat zich dan bovendien nog verder kan ontwikkelen.

Uca (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het Turkse constitutionele hof heeft de pro-Koerdische Democratische Volkspartij, Hadep, vandaag buiten de wet gesteld. Het hof heeft onder meer 46 leden van die partij verboden de komende jaren politieke activiteiten van welke aard ook te ontplooien. Turkije is een kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Het is dus onaanvaardbaar dat er in dat land nog partijen verboden worden.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag u stappen te ondernemen.

De Voorzitter.
Ik begrijp uw kritiek zeer goed. Dit is ook voor mij onbegrijpelijk. Wij zullen dit in de notulen opnemen. Gelukkig hoeven wij niet vandaag over de toetreding van Turkije te debatteren.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Bureau graag de volgende kwestie voorleggen. We gaan aanstonds een debat voeren over het verplaatsen van ondernemingen. Nu heb ik de indruk dat de Portugese versie van paragraaf 8 van de resolutie afwijkt van de overige talen. Ik geloof dat paragraaf 8 in de Portugese versie onjuist is, en in het Frans, Spaans, Engels, enzovoorts correct is. Ik wil het Bureau daarom vragen om dit meteen te corrigeren en de voltallige vergadering daarvan nog voor de stemming op de hoogte te brengen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor deze opmerking. Wij zullen de talendienst vragen zich hierover te buigen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de sluiting van ondernemingen na financiële steunverlening door de Europese Unie.
Het woord is aan commissaris Fischler.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het probleem van de sluiting van bedrijven waaraan door de EU financiële steun is toegekend, duikt helaas vaak - en zelfs steeds vaker - in de krantenkoppen op. Het probleem is niet nieuw maar het komt de laatste tijd wel steeds vaker voor dat bedrijven worden gesloten en dan worden verplaatst. De Commissie is zich er zeer wel van bewust dat dit probleem, waarover onze medeburgers zich terecht zorgen maken, grote belangstelling heeft in het Europees Parlement.
Mijn collega's, mevrouw Anna Diamantopoulou en de heer Michel Barnier, hebben mij verzocht u het standpunt van de Commissie over dit complexe probleem mee te delen. Het is duidelijk dat wij hier zijn geconfronteerd met verschillende aspecten, met ten eerste het beleid voor de economische en sociale samenhang, dat berust op cofinanciering uit de structuurfondsen, ten tweede het Europees sociaal beleid, en ten derde de regels van de Europese interne markt, die onze ondernemingen in staat moeten stellen zich te ontwikkelen in een door eerlijke concurrentie gekenmerkte omgeving.
In mijn verklaring wil ik mij op deze punten concentreren, maar eerst wil ik nog twee andere kwesties aansnijden. Ten eerste is het probleem van de sluiting van bedrijven geen puur Europees verschijnsel - ofschoon de Gemeenschap vanwege de aan de bedrijven toegekende financiële steun daarbij soms rechtstreeks is betrokken - maar een verschijnsel dat ook in internationaal verband beschouwd moet worden.
Helaas geven veel van onze ondernemingen toe aan de verleiding hun bedrijfsactiviteiten te verplaatsen naar lagelonenlanden, waarbij ze soms alle sociale en milieubelangen aan hun laars lappen. Deze internationale dimensie van het probleem vraagt dus om internationale of mondiale oplossingen, die vooral zouden moeten bestaan uit actieve samenwerking met de armere landen en de vaststelling van een strenger en beter toegepast volkerenrecht.
Ten tweede wijdt de Commissie, in verband met de uitbreiding, speciale aandacht aan dit probleem. Zo heeft mijn collega, de heer Verheugen, onlangs benadrukt dat de ophanden zijnde uitbreiding Europa ook grote toekomstkansen biedt, ondanks alle moeilijkheden die de opneming van deze landen, die gemiddeld een lager bruto nationaal product per hoofd van de bevolking kennen, noodgedwongen met zich mee zal brengen.
Op een interne markt zoals wij die kennen, ligt het besluit over de vestigingsplaats van een onderneming uitsluitend bij de directie van die onderneming. Zoals we weten baseren investeerders hun besluiten op een aantal vestigingsfactoren ter plaatse, zoals loonkosten, sociaal klimaat, infrastructuurkwaliteit en rechtskader. Ook overheidssteun en fiscale voordelen spelen daarbij echter een rol. In het kader van de gemeenschappelijke en nationale voorschriften inzake staatssteun kan er vrij onderhandeld worden met de overheid over subsidieverlening aan investeerders.
Dan kom ik nu terug bij het onderwerp "sluiting van ondernemingen en financiële steunverlening door de Europese Unie". Ik herinner eraan dat de Europese Unie met haar regionaal beleid de economische en sociale samenhang wil bevorderen. Om dat doel te bereiken stimuleert zij de ontwikkeling van de achtergebleven regio's. De regionale steun voor productie-investeringen heeft dus vooral tot doel de nadelen van de gesteunde regio's op te heffen en hen in staat te stellen zich in de concurrentiestrijd met verder ontwikkelde regio's beter staande te houden. De Commissie kan op dit vlak maar één ding garanderen, en dat is de uitvoering van de algemene bepalingen inzake de structuurfondsen, die de Raad in overeenstemming met het Europees Parlement heeft vastgesteld. Een en ander strookt overigens met de praktijken op nationaal niveau, waar elke regio voortdurend bezig is nieuwe ondernemingen en rechtstreekse investeringen binnen te halen.
Het is evenwel ook de taak van de Commissie om paal en perk te stellen aan oneerlijke concurrentie tussen landen, ondernemers en sociale instanties. Daartoe zijn in de structuurfondsen voor de programmaperiode 2000-2006 enkele maatregelen opgenomen, die ik nog even in herinnering zal roepen. In de richtsnoeren voor de steunmaatregelen met een regionale doelstelling is vastgelegd dat de ontvangers van die steun hun investeringen gedurende een periode van ten minste vijf jaar in stand moeten houden. Die periode vangt aan op het moment waarop de investering in de betreffende onderneming voor het eerst in gebruik wordt genomen.
De algemene verordening inzake de structuurfondsen van 1999 gaat dezelfde richting op. Krachtens die verordening mag een deelname van de fondsen aan productieactiviteiten uitsluitend worden voorgezet als de locatie waar deze activiteiten worden uitgevoerd gedurende de vijf jaren volgend op het besluit tot deelname van de Structuurfondsen, niet verandert.
Ten slotte de nieuwe verordening betreffende de werkgelegenheidssteun die in 2002 is uitgevaardigd: deze is wat flexibeler. Zij verplicht grote ondernemingen de gecreëerde arbeidsplaatsen drie jaar te handhaven; voor kleine en middelgrote ondernemingen is die periode gesteld op twee jaar.
Al deze voorschriften moeten ook in de toekomstige lidstaten vanaf het moment van toetreding worden toegepast. Volledigheidshalve wil ik erop wijzen dat de voorgeschreven periode van vijf jaar die ik zojuist noemde, alleen geldt voor de programmaperiode 2000-2006. Ten aanzien van de periode 1994-1999 is het mogelijk de communautaire steun te verminderen of te schrappen als de voorwaarden voor de uitvoering van de maatregel niet meer gegeven zijn. Noch de Commissie, noch de lidstaten mogen subsidie weigeren als aan de voorwaarden is voldaan. Als echter blijkt dat een bedrijf financiële steun heeft ontvangen maar niet de communautaire voorschriften inzake staatssteun heeft nageleefd, dient het de ten onrechte ontvangen steunbedragen terug te betalen.
De Commissie is dus bereid haar verantwoordelijkheid na te komen als een onderneming ten onrechte subsidie heeft ontvangen in het kader van een steunregeling die via een communautair programma is gecofinancierd. De autoriteiten van het land waaruit het bedrijf is vertrokken moeten dan wel op basis van de eerder genoemde punten eerst een overtreding van de voorschriften geconstateerd hebben.
Staat u mij toe nog even kort in te gaan op de sociale dimensie die gepaard gaat met het probleem van bedrijfssluitingen. Hoewel de sluiting van een bedrijf zonder twijfel een zaak is van de directie, moeten we vaststellen dat er zich bij de talrijke herstructureringen die momenteel in Europa doorgevoerd worden, grote verschillen voordoen. Aan sommige liggen duidelijke economische besluiten ten grondslag, besluiten die in een open overleg met de medewerkers en hun vertegenwoordigers besproken zijn. Bij andere herstructureringen laat men zich niets gelegen liggen aan het arbeidsrecht en komen mensen pardoes op straat te staan.
Het standpunt van de Commissie is duidelijk. Het staat ondernemingen vrij hun eigen besluiten te nemen, maar ze moeten daarbij wel rekening houden met de sociale dimensie. Als ontslagen onvermijdelijk lijken moet alles in het werk gesteld worden om de inzetbaarheid van de getroffen werknemers te verhogen. Hiervoor hebben de bedrijven een vooruitziend en weloverwogen beleid nodig, en zij moeten daarbij een sociaal gezicht tonen.
Er is bij herstructureringen letterlijk geen enkele rechtvaardiging te vinden - ik kan daar niet genoeg op hameren - om de werknemersvertegenwoordigers niet te informeren en te raadplegen. In verschillende communautaire richtlijnen is het kader vastgelegd waarin deze dialoog zich moet afspelen. Met name de richtlijn inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad legt de in Europa gevestigde multinationale concerns exacte verplichtingen op betreffende de voorlichting en raadpleging van de werknemersvertegenwoordigers.
De flankerende maatregelen die bij de herstructurering op sociaal gebied worden genomen, zijn ten slotte ook een belangrijk thema voor de sociale partners en voor het nieuwe Europese waarnemingscentrum voor industriële verandering. Ook hier is de Commissie echter op de lidstaten aangewezen. Deze dienen ervoor te zorgen dat het gemeenschappelijk arbeidsrecht wordt nageleefd. De Commissie zal zich echter krachtig van haar controletaken kwijten en met name zien te voorkomen dat de richtlijnen inzake voorlichting en raadpleging van werknemers niet correct worden omgezet.
Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik zou de heer Fischler graag willen gelukwensen met de mededeling die hij zojuist tot dit Parlement gericht heeft, maar ik kan dat niet. Dat komt omdat hij volgens mij dit probleem - dat, zoals de commissaris zelf toegeeft, niet nieuw is - veel te laat en op een wel erg ongebruikelijke wijze aanpakt. Bovendien vind ik de inhoud van de mededeling teleurstellend.
Vandaag doen we een poging om de schade die is ontstaan door misbruik van communautaire steun door multinationals althans enigszins te beperken. Als de Commissie wat beter had opgelet, zouden de sluitingen en herstructureringen die het onderwerp van deze mededeling vormen, in het geheel niet hebben plaatsgevonden. Ik wil namens mij zelf en namens mijn fractie, de Europese Volkspartij, duidelijk maken dat mijn onvoorwaardelijke solidariteit uitgaat naar de werknemers - en dan vooral de Portugese werknemers - die het slachtoffer zijn geworden van deze beslissingen tot sluiting van buitenlandse ondernemingen.
Het verlies van banen betekent voor de getroffen werknemers en hun gezinnen een ware aardschok. Ik zal twee gevallen die ik goed ken nader belichten: de schoenfabriek Clark en de kledingfabriek Bawo. In januari van dit jaar heeft de directie van Clark geheel onverwacht unilateraal besloten de fabriek in Castelo de Paiva in Portugal te sluiten, waardoor 588 werknemers hun baan verloren. Diezelfde onderneming had twee jaar eerder al op een vergelijkbare wijze de fabriek in Arouca, in dezelfde regio, gesloten. Daarbij zijn rond de 500 mensen op straat komen te staan. Clark heeft enorme bedragen ontvangen van de lokale en nationale overheid, maar ook van de Gemeenschap, in de vorm van subsidies. En toch heeft de onderneming het bestaan om de collectieve ontslagen te rechtvaardigen met het argument dat men om concurrerend te blijven gedwongen was voorschoenen uit India en Roemenië te importeren. Ik verwijs hier naar het perscommuniqué dat Clark op 10 januari van dit jaar heeft uitgegeven.
Een ander voorbeeld: in februari van dit jaar heeft de onderneming Bawo geprobeerd de machines uit de fabriek in Estarreja te verwijderen, 's nachts, opdat de werknemers het niet zouden merken. Bij puur toeval merkte één van hen wat er aan de hand was, en deze werknemer heeft toen zijn collega's gewaarschuwd. De fabrieksarbeiders hebben daarna met z'n allen de poorten van de fabriek bewaakt, dag en nacht, in de regen en de kou, totdat de rechtbank decreteerde dat de machines moesten blijven waar ze waren.
Beide ondernemingen zijn van plan naar kandidaat-landen te verhuizen, of zelfs naar derde landen. Dit zijn maar twee voorbeelden van hoe het niet moet. Deze ontwikkelingen roepen de volgende vragen op: wat is er gebeurd met het evenwicht tussen de economische belangen van de ondernemingen en de rechten van de werknemers en de maatschappij zelf? Waar gaan we heen met het Europese sociale model?
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij zijn vóór mededinging. Wij geloven niet dat de globalisering de duivel is, en begrijpen heel goed dat je op de wereldmarkt moet concurreren. Wat we niet aanvaarden is dat de economie wordt gezien als een doel op zich. De economie is er voor de mens. Wat we niet aanvaarden is dat de bijdragen van de Europese belastingbetaler gebruikt worden om subsidies uit te keren aan bedrijven die zich van het ene naar het andere land verplaatsen en op zoek gaan naar goedkopere werkkrachten en meer winst zonder zich te bekommeren om de sociale aspecten, of het nu gaat om de werknemers en hun gezinnen, of de economische gevolgen voor hele regio's. De subsidies zijn verstrekt om banen te scheppen en niet om de verhuizing van deze ondernemingen te financieren. We kunnen niet verhinderen dat bedrijven sluiten of hun fabrieken naar elders overbrengen, maar we kunnen van ondernemingen die steun ontvangen wel verlangen dat ze hun verantwoordelijkheid aanvaarden en lange termijnbanen garanderen.
Werkgelegenheid is voor de Europese Unie een prioriteit. In de strategie van Lissabon is als doelstelling vastgelegd dat we aan het einde van dit decennium volledige werkgelegenheid moeten hebben. In dit Parlement bestaat steeds meer twijfel over de vorderingen die de Europese Unie maakt bij het verwezenlijken van de in Lissabon geformuleerde ambities. Dit verplaatsen van fabrieken is een fenomeen dat we nu in meerdere lidstaten kunnen waarnemen. Het leidt tot werkloosheid en brengt de economische en sociale ontwikkelingen van de getroffen regio's in gevaar. Als gevolg van deze ontwikkelingen komen de systemen voor sociale zekerheid onder steeds grotere druk te staan. Zij moeten immers uitkeringen betalen aan de werkloze werknemers. Zo raken wij steeds verder van de droom van Lissabon verwijderd.
Er moet dringend iets worden ondernomen. Wij vragen derhalve de Commissie met klem een wetgevend kader te ontwikkelen voor de koppeling van de communautaire steun aan morele verplichtingen. Er moeten duidelijke regels worden opgesteld waarin wordt aangegeven welke sancties kunnen worden opgelegd aan de bedrijven die van de Europese Unie subsidies ontvangen en zich vervolgens schuldig maken aan een onaanvaardbaar gedrag. De Commissie moet weigeren steun te geven aan bedrijven die hun verplichtingen jegens de lidstaten niet nakomen en ze verplichten reeds ontvangen steun terug te betalen. We roepen de Commissie op om met ingang van vandaag bij te houden welke bedrijven sluiten en een register aan te leggen van de bedrijven die hun verplichtingen niet nakomen. Tot slot wil ik aangeven dat ik blij ben met de steun van enkele andere fracties in dit Parlement, en met name met de steun van de socialistische collega's. Zij hebben goed begrepen dat het vertrek van ondernemingen uit de Unie ernstige gevolgen zal hebben.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, als u het goed vindt zal ik allereerst een beschrijving geven van een schandalige situatie. Daarna wil ik een eis stellen, en afsluiten met een klacht. Ik begin met de beschrijving: sluiting van bedrijven, ingrijpende herstructureringen die met de menselijke factor geen enkele rekening houden, collectieve ontslagen op enorme schaal, verplaatsing van bedrijven zonder enige waarschuwing vooraf: ziehier een aantal onverwachte aspecten van het Europees kapitalisme. Dat begint hier en daar meedogenloos te worden, en ik hoop dat het een marginaal verschijnsel zal blijken te zijn. Al deze ontwikkelingen doen zich voor op een moment waarop er verklaringen worden afgelegd - en zelfs boeken worden geschreven - over een nieuwe ondernemingscultuur. Men heeft het dan over bedrijfsethiek en morele verplichtingen van de ondernemer. Er wordt zelfs gesproken over de sociale en milieuverplichtingen van bedrijven. Ik heb zelfs - God betere het - gelezen over de Kantiaanse ethiek van de ondernemer, alhoewel veel ondernemers eerder in aanmerking lijken te komen voor de veroordeling die de negentiende-eeuwse denker Karl Marx voor ze in petto had. Sommige ondernemers gedragen zich namelijk als heuse piraten. Ze zijn volkomen ongevoelig voor de sociale crises die ze veroorzaken en het leed dat ze de mensen en hun gezinnen aandoen. Dat gehele regio's in een economische crisis geraken laat ze koud. Er bestaat zelfs een 'nieuwe? ondernemersgeest die erin bestaat zoveel mogelijk subsidies uit Europese fondsen te vergaren om het aldus met Europese middelen gespekte bedrijf naar de rand van een faillissement te voeren zodra zich daartoe een gelegenheid voordoet. We moeten ons tegen deze ontwikkelingen verzetten. Ze vallen niet te rijmen met de moderne ondernemingsfilosofie, ze dragen niet bij tot een gezonde economie en ze passen niet in het Europese sociale model.
Dan nu mijn eis. Het gaat hier om een verschijnsel dat zich overal in Europa voordoet. Het moet dus op Europees niveau bestreden worden. Ik wil er graag op wijzen dat dit sluiten en verhuizen van ondernemingen de afgelopen maanden vooral in Portugal schering en inslag is. Diverse ondernemingen, meestal multinationals, hebben aangegeven dat ze van plan zijn hun vestigingen in Portugal te sluiten om de activiteiten elders voort te zetten. Een aantal van deze bedrijven hebben forse subsidies ontvangen om zich in de regio's rond Aveiro, Coimbra en Leiria te vestigen. Voor dat doel hebben ze met de lokale autoriteiten overeenkomsten gesloten, waarin ze zich ertoe verplicht hebben het bedrijf gedurende een bepaald aantal jaren te laten functioneren. Dat hele systeem is nu op een enorme mislukking uitgelopen. In al die Portugese steden en regio's is met deze investeringen enorme hoop gewekt, en die hoop is nu ontaard in uitzichtloze frustratie.
Tot slot mijn klacht. Die sluit aan bij hetgeen mevrouw Bastos gezegd heeft. De Commissie heeft namelijk heel traag gereageerd, terwijl dit in het geheel geen nieuw verschijnsel is. In een aantal Europese landen is de aanzet tot deze ontwikkelingen al geruime tijd geleden gegeven. Ook ik vind dat de Commissie sneller had moeten reageren, en niet alleen had moeten zorgen voor de toepassing van de reeds bestaande normen en richtlijnen, maar ook een actieplan had moeten opzetten voor dergelijke crisissituaties.
Ik wil echter graag afsluiten met een uiting van lof. U heeft namelijk een nieuwe doctrine en een nieuwe strategie ontwikkeld, mijnheer de commissaris, om aan dit soort crises het hoofd te bieden, en daarin aandacht geschonken aan zowel de wetgevende als de sociale en financiële aspecten. Daarom verdient u onze steun. Mijn lof gaat ook uit naar dit Parlement, omdat de fracties zich ten aanzien van deze ernstige crisis eensgezind hebben getoond. Zo laten we de burgers zien dat we oog hebben voor hun problemen en dat het Europees Parlement in staat is met de maatschappij en de burgers te communiceren. Dat verleent het Parlement waardigheid. Ik hoop dus, mijnheer de commissaris, dat we de werknemers die nu elke hoop hebben verloren, een hart onder de riem kunnen steken, en dat zal blijken dat we in staat zijn een concreet antwoord op dit soort situaties te formuleren. Dan buig ik nu voor de voorzittershamer.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, eerst twee opmerkingen vooraf. Om te beginnen een opmerking aan het adres van de heer Fischler. Ik wil hem verzekeren dat hij me niet teleurgesteld heeft. Ik maak me wat zijn interventies betreft allang geen illusies meer. De tweede opmerking is bedoeld voor mevrouw Bastos. Wat zij zegt staat haaks op wat de Portugese regering doet, en daarin maakt haar partij, de PSD, toch de dienst uit. Ik ben blij met haar opmerkingen, maar wil toch graag wijzen op de contradictie die ik hierin waarneem.
Beste collega's, mijnheer de commissaris, multinationals gaan steeds frequenter over tot gehele of gedeeltelijke sluiting van hun fabrieken in de Europese Unie. Dat geldt vooral voor Portugal. Deze sluitingen zorgen voor meer werkloosheid, en de ontwikkeling van hele regio's, waar geen ander werk voorhanden is, wordt op deze wijze gefnuikt. Dat leidt dan weer tot meer armoede en meer sociale uitsluiting.
Deze bedrijven verhuizen bijna altijd omdat er elders meer winst te behalen valt. Het is niet zo dat de fabrieken die worden gesloten niet productief zijn, of inefficiënt, of economisch ongezond. Het komt ook regelmatig voor dat bedrijven sluiten na eerst ruime subsidies te hebben ontvangen van de Gemeenschap of van de nationale of lokale overheden. Ze komen hun verplichtingen niet en hebben geen oog voor de ernstige economische en sociale schade die ze aanrichten. Dat is duidelijk het geval geweest bij de sluiting van C & J Clark in Arouca en Castelo de Paiva en vele andere bedrijven in Portugal.
Dit is onaanvaardbaar. Het gaat hier om heel tijdelijke investeringen door mensen zonder scrupules die geen enkele sociale verantwoordelijkheid willen aanvaarden. Het gaat alleen maar om zo veel mogelijk winst. Daarom is men voortdurend op zoek naar subsidies, voordelige belastingregimes, lage lonen en een arbeidswetgeving die de werknemers weinig rechten toekent. Zodra de omstandigheden elders gunstiger zijn, en er meer communautaire subsidies kunnen worden opgestreken of hogere winsten kunnen worden, vestigt men zich daar.
We zien dat de situatie het ernstigst is in de economisch en sociaal zwakkere landen. Portugal kan dus niet vergeleken worden met andere landen, wat niet wil zeggen dat dit probleem niet overal in de Unie onze aandacht verdient. In Portugal heeft zich een hele reeks gevallen voorgedaan. Ik zal ze niet allemaal noemen maar enkel zeggen dat het gaat om sluiting van bedrijven, sluiting van bepaalde onderdelen van bedrijven, dreiging met nog meer sluitingen en vermindering van de werkgelegenheid bij multinationale ondernemingen. Ik vestig vooral de aandacht op de volgende gevallen: Eres, Bawo, de Shuh-Union, Scottwool, Rhode, Ecco'let, Yasaki Saltano, Philips, Alcoa, Dhelphy, Alcatel, enfin, een lange lijst die we eens goed moeten bekijken. Duizenden werknemers worden met ontslag bedreigd. Dat zijn meestal vrouwen, en het kan geen kwaad daar even bij stil te staan. Het gaat om banen in de textiel-, kledings- en schoenensector en in de sector van de elektrische en elektronische materialen. Er moeten dus maatregelen worden genomen om dit soort investeringen te reglementeren, banen veilig te stellen en de lokale en regionale ontwikkeling te garanderen.
Wij stellen derhalve voor zo snel mogelijk een rechtskader te scheppen waarmee dit probleem geregeld kan worden. Daarbij moeten wij echter veel verder gaan dan wat de heer Fischler zojuist heeft voorgesteld. Communautaire steun mag alleen gegeven worden als daar van de zijde van de ontvangende ondernemingen contractuele verplichtingen tegenover staan. Dat is de enige manier om de belangen van de bevolking en de regio te waarborgen. Voor een duurzame economische en sociale ontwikkeling is het van belang dat de werknemersorganisaties alle nodige informatie ontvangen en dat ze steeds kunnen ingrijpen. Ze moeten dus ook een vetorecht krijgen.
Heel belangrijk is dat de steun gekoppeld wordt aan langetermijnakkoorden voor de werkgelegenheid en de lokale ontwikkeling. Er mag geen steun uit communautaire programma's worden gegeven aan bedrijven die hun verplichtingen niet nakomen of de ontvangen subsidies niet naar behoren gebruiken. Bedrijven die in één lidstaat steun hebben ontvangen en hun activiteiten vervolgens naar andere lidstaten overbrengen, zonder aan hun verplichtingen voldaan te hebben, mogen dus geen steun meer ontvangen. De reeds uitgekeerde subsidies moeten worden terugbetaald.
De Commissie moet daarom de meest recente gevallen grondig onderzoeken. Bovendien moet ze al die ondernemingen die communautaire steun hebben ontvangen goed in de gaten blijven houden. Er moet verder een uitgebreid onderzoek worden gedaan naar de bedrijfsverhuizingen die nu plaatsvinden en naar de sluiting van de bedrijven die subsidies hebben ontvangen. De uitbreiding staat nu voor de deur en dat maakt de toestand alleen maar zorgwekkender.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik hoop niet dat de heer Fischler, wiens analyse ik niet deel, hier aanwezig is omdat wij over industriële woestijnvorming spreken. Ik ben namelijk van mening dat de Unie over krachtige middelen beschikt om invloed uit te oefenen op de bedrijven die door Europa worden gesubsidieerd en die hun activiteiten verplaatsen alsof het niets is. Ik denk ook dat wij niet moeten blijven treuzelen met betrekking tot de mondialisering, want uiteindelijk gaat dit debat over de sociaal-economische toekomst van onze hele Gemeenschap, over de vraag naar het Europese beleid en het juridische kader dat gehanteerd wordt met betrekking tot de grondslag van de mondialisering: een liberalisme zonder grenzen en zonder principes.
De Unie is nog altijd de belangrijkste gesprekspartner die wij hebben om dergelijke mondiale verschijnselen aan te pakken. Het moet gezegd worden en je moet erin geloven, maar wat u voorstelt is op dit moment niet voldoende. Er is nog steeds een groot gebrek aan wetgevingskaders waarmee de investeerders in Europa minimumgaranties kunnen worden geboden en waarmee dus ook duurzame werkgelegenheid voor miljoenen van onze medeburgers kan worden gegarandeerd.
Er hebben zich recentelijk regelrechte industriële aardverschuivingen voor gedaan die een spoor van verwoesting hebben getrokken door verschillende regio's van onze lidstaten, van Portugal tot bij mij thuis in Lotharingen, en die evenmin de kandidaat-lidstaten hebben gespaard. Daarom moeten we korte metten maken met deze in economische zin rechteloze situatie en nieuwe verhoudingen scheppen tussen de Gemeenschapsinstellingen en de particuliere investeerders. Als gekozen vertegenwoordigers van deze regio's kunnen we niet langer dulden dat in de Europese Unie een Wild-Westtoestand heerst waar premiejagers Gemeenschapsgeld opstrijken om te investeren in werkgelegenheid en vervolgens de hele industriële infrastructuur bederven door hun activiteiten te verplaatsen.
De metaal- en textielindustrie zijn niet de enige bedrijfstakken waar zich industriële woestijnvorming voordoet. De tertiaire sector wordt nu ook aangetast. Het gaat daarbij vooral om activiteiten met een hoge toegevoegde waarde, zoals die van Daewoo en Philips. Wat blijft er nog over als de Europese Unie er niet in slaagt haar investeringen onder controle te houden, als zij toegeeft geen stelsel van rechten en plichten te kunnen opleggen bij iedere onderhandeling over subsidie? Laten we een lering trekken uit de voorbije industriële crises en voor elke Gemeenschapssubsidie duidelijke tegenprestaties eisen op het gebied van de werkgelegenheid, van de kwalitatieve, kwantitatieve en duurzame werkgelegenheid.
Herinnert u zich bijvoorbeeld dat van 1988 tot 1995 de regio's Longwy en Lotharingen, waar de werkgelegenheid zo hevig was aangetast door de crisis in de zware industrie, geen enkele garantie hadden gevraagd toen zij Daewoo ontvingen, nog wel met aanzienlijke Gemeenschapssteun. Nu laat Daewoo zijn werknemers keihard en meedogenloos vallen. Hoewel de voorwaarden voor deze steun sindsdien aangescherpt zijn, is dat blijkbaar nog niet voldoende, en dat geldt ook voor uw voorstellen, mijnheer de commissaris. Die volstaan niet om het vertrouwen van onze burgers in het sociale beleid van de Europese Unie te herstellen en om de waakzaamheid in de Europese wetgeving te vergroten, om garanties te bieden voor de werkgelegenheid en voor het maatschappelijk leven in onze in opbouw zijnde Gemeenschap.
De Europese Unie mag niet meer gebruikt worden als een geldla. Zij moet voortaan - net zoals men vroeger riep: I want my money back - de rovers van het Gemeenschapsgelden achter de vodden zitten. De duurzame ontwikkeling van ons continent, die het enige perspectief op lange termijn is, moet berusten op drie fundamentele factoren: een progressief sociaal beleid, respect voor het milieu en een op solidariteit en regulering gebaseerd economisch beleid. We moeten breken met de slechte praktijken uit het verleden, en dat is precies wat u niet doet, mijnheer de commissaris. Laten we voortaan bedrijven die de overeengekomen verplichtingen niet zijn nagekomen, dwingen tot terugbetaling. Dat is wat Europa moet kosten, als we willen voorkomen dat het ons de toekomst van Europa kost.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik moet om te beginnen vaststellen dat ik het met mijn collega Figueiredo oneens ben, in dier voege dat ze hoofdzaak en bijzaak door elkaar haalt. De verwijzing naar interne verdeeldheid is een bijzaak, en nog niet eens waar ook: de minister-president, de regering en de lokale overheden houden zich heel druk met deze ontwikkelingen bezig. Daarmee zit de regering op één lijn met de Portugese afgevaardigden in dit Parlement. Dat verklaart voor een goed deel waarom we dit debat voeren en waarom we erin geslaagd zijn een compromisresolutie op te stellen, waar wij zo meteen over gaan stemmen.
We hopen dat de Commissie uit de voorvallen in Portugal - en vooral uit dat van C & J Clark - de nodige conclusies trekt en een einde maakt aan het reeds lang bestaand probleem van de verdwenen communautaire subsidies. Een berucht geval dat zich tien jaar geleden in Portugal heeft voorgedaan staat me nog heel helder voor de geest. Een zekere Thiery Roussel beweerde toen een heel succesvolle onderneming in Brejão te hebben. Hij heeft veel verwachtingen gewekt en is er uiteindelijk met miljoenen vandoor gegaan. Wat er precies gebeurd is, is nog steeds onduidelijk, en we hebben in rechte geen genoegdoening gekregen. Het gaat hier dus om een langlopend probleem en we moeten daar toch eens een keer een oplossing voor vinden.
Dat bedrijven sluiten na eerst subsidies van de Europese Unie ontvangen te hebben is niets nieuws, net zo min als bedrijfsverplaatsingen of herstructureringen in de industrie. Wat nieuw is, is de omvang van het verschijnsel en de context. De redenen waarom bedrijven sluiten en hun activiteiten elders voortzetten zijn heel gecompliceerd. We weten echter allemaal dat die bedrijfsverplaatsingen heel veel schade teweegbrengen, vooral als er banen verdwijnen in regio's waar verder geen werk voorhanden is. Wat er onlangs is gebeurd in C & J Clark in Castelo de Paiva behoeft wat dat betreft geen toelichting.
Als gevolg van deze besluiten zijn er talloze ontslagen gevallen. Duizenden banen dreigen bij een volgend collectief ontslag te verdwijnen. Die werknemers zullen zich dan voegen bij al degenen die bij vorige ontslagen reeds hun baan zijn kwijtgeraakt. Dat heeft verschrikkelijke gevolgen voor de economie van deze regio's, aangezien er ook geen werk meer wordt uitbesteed en de vraag naar diensten en producten verdwijnt, waarin meestal werd voorzien door kleine en middelgrote bedrijven die uitsluitend zijn opgezet omdat die fabrieken daar stonden. Deze bedrijven zijn geheel en al van die fabrieken afhankelijk. De ontwikkelingen kunnen ons dus niet onverschillig laten. We mogen niet vergeten dat veel van de ondernemingen die nu sluiten communautaire steun en directe of indirecte steun van de lidstaten hebben ontvangen, zeker als het gaat om ondernemingen in doelstelling 1-regio's. We moeten verder bedenken dat de meeste ondernemingen die nu sluiten, verhuizen of van plan zijn te verhuizen, niet met verlies draaiden. Ze liepen juist heel goed: ze leverden goede kwaliteit en hadden een hoog productieniveau. Het besluit om deze fabrieken te sluiten wordt uitsluitend ingegeven door externe economische motieven en is uit sociaal oogpunt onaanvaardbaar.
We moeten onze verantwoordelijkheden in dezen aanvaarden. De Europese Unie loopt op dit gebied immers vooraan. We moeten er dus voor zorgen dat bij bedrijfsverplaatsingen op de interne markt een zekere discipline wordt gehandhaafd. Wij zijn dus solidair met de direct of indirect getroffen werknemers. Het is volgens ons onaanvaardbaar dat multinationale ondernemingen die communautaire steun hebben ontvangen in de lidstaat waar ze zich gevestigd hebben, zich niet houden aan de uit die toekenning voortvloeiende verplichtingen. We dringen er bij de Commissie en de lidstaten op aan om ondernemingen van Europees formaat duidelijk te maken dat ze dit soort beslissingen, met zulke ernstige gevolgen voor de werkgelegenheid, niet zomaar kunnen nemen. Er moet eerst naar alternatieve oplossingen worden gezocht. We willen verder dat de Commissie onderzoekt hoeveel nationale en communautaire steun deze bedrijven hebben ontvangen, en dat ze de resultaten van dat onderzoek bekend maakt. Het is van groot belang dat we allemaal precies weten wat er is gebeurd. De publieke opinie moet controle kunnen uitoefenen en sancties kunnen opleggen.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Gislaved, Bengtsfors en Skövde zijn een aantal Zweedse plaatsen waar het leven van veel mensen is verwoest doordat een groot aantal arbeidsplaatsen naar andere landen van de Europese Unie is verplaatst. Met behulp van twijfelachtige en soms onrechtmatige overheidssteun is belastinggeld gebruikt om arbeidsplaatsen in de Europese Unie te verplaatsen.
Om rechtvaardige spelregels in stand te houden, moet de Commissie de lidstaten die artikel 87, lid 1 van het EG-Verdrag schenden, strenger straffen. Daarom richt ik mij in het bijzonder tot de hier aanwezige commissaris Fischler. Volgens dit artikel betekenen sancties momenteel alleen dat de betrokken sectoren en de lidstaten de onrechtmatige subsidie moeten terugbetalen. Ze hoeven echter niet meer terug te betalen dan het bedrag van de subsidie plus rente. Dit betekent een milde straf in verhouding tot het gepleegde feit. Deze milde sancties, samen met het feit dat maar weinig schendingen van artikel 87 lid 1 van het EG-Verdrag aan het licht komen, hebben een negatief effect op de hele gemeenschappelijke EG-markt. Het bevoordelen van bepaalde bedrijven en bepaalde productielijnen is oneerlijke concurrentie, en dat is schadelijk voor de interne markt als idee.
Kleine plaatsen in Zweden zijn tot nu toe altijd de grote verliezer geweest van dit oneerlijke spel om de arbeidsplaatsen dat in Europa wordt gespeeld. Voor bijvoorbeeld Bengtsfors en de provincie Dalsland in West-Zweden zijn de gevolgen catastrofaal geweest. De lidstaten moeten zich niet alleen houden aan de artikelen van het EG-Verdrag, maar ook in de geest ervan handelen. Gevallen als Bengtsfors ondermijnen vanzelfsprekend het vertrouwen van de burgers in de interne markt van de Europese Unie.
Ik wil nu twee concrete vragen stellen aan commissaris Fischler. Is hij van mening dat de huidige sancties tegen bedrijven die overheidsubsidie hebben ontvangen maar banen verplaatsen binnen de Europese Unie, toereikend zijn en voldoende effect sorteren? Op die manier worden immers geen nieuwe banen gecreëerd, maar wordt de sociale zekerheid juist tenietgedaan.
Mijn tweede vraag aan commissaris Fischler gaat over een eerder antwoord dat ik van de Commissie heb gekregen op een vraag over het verplaatsen van banen uit Bengtsfors in Dalsland naar Portugal. Is de Commissie van mening dat de structuursteun in de toekomst gewijzigd moet worden, zodat het starten van nieuwe bedrijven en nieuwe banen voorrang krijgen voor het verplaatsen van arbeidsplaatsen van de ene naar de andere plek?

Santos (PSE).
(zonder microfoon) ? vanwege mijn taal en cultuur, maar we moeten wel vaststellen dat deze bedrijfsverplaatsingen nu juist in Portugal de ergste sociale problemen veroorzaken. En dat heeft kunnen gebeuren omdat de Commissie verzuimd heeft op tijd de nodige maatregelen te treffen. Wat dat betreft ben ik het eens met voorgaande sprekers. Maar het is ook - en vooral - de schuld van de Portugese regering. Die laat zich leiden door een volkomen losgeslagen financieel fundamentalisme. Men heeft geen enkele belangstelling voor mensen en wat er in de economie werkelijk omgaat.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, we hebben hier te maken met collectieve ontslagen, bedrijven die hun activiteiten elders voortzetten, herstructureringen en gevallen van insolventie. Werknemers hebben in zulke omstandigheden individuele en collectieve rechten, en die rechten hebben in diverse richtlijnen extra diepgang gekregen. De lidstaten moeten die richtlijnen echter wel snel en doeltreffend in de eigen rechtsorde opnemen. Dat gebeurt niet altijd, en de Commissie zou daar beter op moeten letten. We moeten meer aandacht besteden aan de wetgeving en de harmonisering van de wetgeving, aangezien er als gevolg van de integratie van de Europese economieën - gelukkig - steeds meer buitenlandse investeringen worden gedaan. Voor de ontwikkeling van een groot aantal regio's zijn zulke investeringen heel gunstig geweest. Ze hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de sociale en economische ontwikkeling van deze regio's, die zonder deze investeringen zouden zijn veroordeeld tot stagnatie en misschien zelfs achteruitgang.
Helaas is het ook zo dat men regelmatig profijt trekt van steunregelingen zonder daar een meerwaarde voor de regio tegenover te stellen of zich om sociale aspecten te bekommeren. Het is duidelijk dat de lidstaten hiervoor zelf in belangrijke mate verantwoordelijk zijn. Ze denken vaak alleen op de korte termijn en maken het bedrijven soms we erg gemakkelijk zich te vestigen.
We zien dat dit fenomeen van de bedrijfsverplaatsing zich in een aantal Europese landen voordoet en dat vooral de minst ontwikkelde economieën, zoals die van Portugal, het slachtoffer worden. Dat is onaanvaardbaar. Het immorele en onrechtmatige gedrag van een aantal ondernemingen die met buitenlands kapitaal in Portugal opereren is niet te rechtvaardigen, ook niet met een verwijzing naar de stagnerende Europese economie. Niemand heeft deze bedrijven gedwongen te investeren. Ze zijn te goeder trouw onthaald en hebben grote verwachtingen gewekt. Bovendien hebben ze vaak ruime subsidies ontvangen, die voor een deel ten laste zijn gekomen van de gemeenschappelijke begroting. Het is dus onaanvaardbaar dat deze bedrijven geen enkel respect hebben voor de belangen van de mensen, van de regionale gemeenschappen en de Europese Unie zelf.
Subsidies moeten dus gekoppeld worden aan overeenkomsten op lange termijn op het gebied van de werkgelegenheid en de lokale ontwikkeling. Ondernemingen die hun verplichtingen niet nakomen mogen dus geen steun ontvangen. Zoals we in onze ontwerpresolutie hebben aangegeven, is het hoog tijd dat een gedragscode wordt opgesteld en daarin wordt aangegeven in welke gevallen banen mogen verhuizen. Aan de hand van die gedragscode kan ook het optreden van bedrijven die hun verplichtingen niet nakomen worden getoetst. Het Europees waarnemingscentrum voor industriële verandering moet hier een bijzondere taak krijgen. Het kan helpen bij het zoeken naar alternatieven voor verhuizing. Ook de rol van het Europees Sociaal Fonds moet worden uitgewerkt en verbeterd. Dit Fonds moet zich vooral gaan bezig houden met het scholen en herscholen van de werknemers die door herstructureringen getroffen worden.
Tot slot is het van groot belang dat er samen met de nationale autoriteiten van de landen waar dit probleem speelt, doeltreffende programma's worden opgezet voor onderzoek en ontwikkeling. Er moet voorzichtiger worden omgesprongen met de menselijke hulpbronnen, en de landen waar bedrijven zich vestigen moeten betere omstandigheden kunnen bieden. Mijnheer de commissaris, ik wil van deze gelegenheid graag gebruik maken om u duidelijk te maken dat we ons ernstige zorgen maken over het feit dat door de Commissie gesubsidieerde bedrijven het sociale klimaat in Portugal ernstige schade toebrengen. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie zich bewust is van de toestand en dat ze met het oog op de belangen van de Unie en de eerbiediging van de wet de nodige maatregelen zal weten te treffen.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in deze resolutie wordt als vanzelfsprekend aangenomen dat de Europese instellingen overheidssteun toekennen aan particuliere ondernemingen, zij het dan met een zekere controle op de aanwending van deze gelden. Ik ben er echter op tegen dat men overheidssteun gebruikt om particuliere winsten te vergroten. Overheidsmiddelen - ongeacht of deze van de staat komen of van een Europese instelling - mogen uitsluitend gebruikt worden voor openbare dienstverlening. Uiteraard is de eis dat de bedrijven die hun verplichtingen niet nakomen de ontvangen subsidie terugbetalen, wel het allerminste, zeker als het bedrijf werknemers ontslaat na overheidssteun te hebben ontvangen. Evenzeer voor de hand ligt het om subsidie te weigeren aan bedrijven die hun productie naar een ander land verplaatsen, nadat zij financiële steun hebben gekregen in een van de lidstaten.
Maar dat is niet de kern van het probleem. De kern van het probleem is dat het aantal collectieve ontslagen momenteel hals over kop toeneemt. Het kan absoluut niet door de beugel dat een werkgever of een raad van bestuur de mogelijkheid heeft werknemers op straat te zetten enkel en alleen om op die manier de winst van het bedrijf te verhogen. Het kan niet door de beugel dat levens verwoest worden en regio's geruïneerd om hogere dividenden uit te kunnen keren aan aandeelhouders.
Mijnheer Fischler, wat is het nut van de Europese instellingen als zij machteloos staan tegenover dit cruciale probleem? Welke macht hebben zij eigenlijk als zij zelfs grote winstmakende bedrijven niet kunnen of willen dwingen hun werknemers in dienst te houden en hen een verbod op collectief ontslag op te leggen?

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is bijzonder interessant dat juist onze Portugese collega's dit onder onze aandacht hebben gebracht en dat we zo veel bijdragen van hen hebben gehoord. Ik wil deze kwestie vanuit een totaal andere invalshoek bekijken.
Ik wil benadrukken dat ik niet op de bres sta voor directies die zich onverantwoordelijk gedragen of profiteren van staatssteun en vervolgens de betreffende banen niet realiseren. Als je naar de voorwaarden voor het verlenen van staatssteun kijkt - en ik heb in mijn eigen regio gezien hoe die werden toegepast - dan zijn er genoeg procedures om die steun weer terug te krijgen. De Portugese autoriteiten hadden daar meer dan genoeg mogelijkheden voor. Ik zeg tegen praktisch alle collega's die zich hierover hebben uitgelaten dat ze in feite weglopen voor het probleem. Daarom wilde ik een bijdrage leveren aan dit debat.
Ik zou dit Parlement elke maand over gevallen kunnen vertellen waarbij meer ontslagen vallen dan waar we het vandaag over hebben: bedrijven die moeten reorganiseren, bedrijven die opereren op een wereldwijde markt. Niemand heeft tot nu toe het woord 'markt' in de mond genomen. Ik wil u eraan herinneren dat bedrijven opereren binnen een bepaalde markt. Bedrijven moeten goederen produceren die klanten zich kunnen veroorloven en moeten die met winst verkopen, anders kunnen ze geen mensen in dienst blijven houden. We hebben tegenwoordig te maken met een wereldwijde markt, waarin bedrijven concurrerend moeten zijn. Het is gewoon niet waar dat - zoals een aantal collega's uit de linkervleugel van dit Parlement heeft gezegd - iedere sluiting voortvloeit uit het feit dat een bedrijf zijn winstcijfers wil opkrikken. De sluitingen die ik heb gezien werden veroorzaakt doordat bedrijven het hoofd boven water wilden houden om zo mensen in dienst te kunnen houden in kwalitatief hoge banen.
Ik ben bij bedrijven geweest waar ik het volgende te horen kreeg: 'Dit is het onderdeel dat we hier tegenwoordig maken en dit het onderdeel dat uit China of Indonesië komt. De kwaliteit is hetzelfde, maar de prijs die zij vragen voor hun eindproduct is even hoog als de prijs die ik in het Verenigd Koninkrijk alleen al voor de grondstof betaal.? Dat is de realiteit. Wat gaan we daaraan doen?
Bedrijfstakken die met dat soort concurrentie te maken hebben moeten kijken hoe ze kunnen reorganiseren en investeren, hoe ze hun bedrijfsprocessen kunnen aanpassen en hoe ze onderzoek en ontwikkeling kunnen toepassen. De heer Santos was de eerste die dat noemde. Er is geld uitgetrokken voor het zesde kaderprogramma. Er is onderzoeksgeld beschikbaar dat gebruikt kan worden door bedrijfstakken om hun processen volledig opnieuw te ontwerpen of aan te passen. Bedrijfstakken en kwetsbare sectoren moeten veel beter samen gaan werken.
Ik wil graag dat u aan commissaris Monti, die hier dacht ik aanwezig zou moeten zijn, de boodschap overbrengt dat we bedrijfstakken moeten stimuleren tot samenwerking bij het aanpassen van hun processen, zodat ze producten van een hogere kwaliteit kunnen maken, op een meer concurrerende wijze en tegen een betere prijs. Ik was buitengewoon verbaasd toen ik zag dat de verwijzing in mijn resolutie naar het goedkoper produceren van goederen was geschrapt. Het tegen lagere kosten produceren van goederen is van cruciaal belang.
Ik kom uit een regio met een traditionele industrie, de keramiekindustrie, die ook onder deze druk staat. Die industrie begint nu aanpassingen door te voeren en beter samen te werken om dit soort zaken aan te pakken. Zij wordt daarbij gesteund door de Britse regering, die hiervoor Europese gelden ter beschikking stelt.
Ik ben onlangs bij een bedrijf op bezoek geweest dat keramische producten maakt en direct concurreert met Portugese producenten, die goedkoper werken. Dat bedrijf heeft 55 miljoen euro geïnvesteerd in de aanpassing van het bedrijfsproces. Het gevolg daarvan was dat er banen moesten verdwijnen, maar dat is in overleg gegaan met de vakbond. Dat is het soort fundamentele verandering waar we behoefte aan hebben. Dat moet de Commissie stimuleren. Niemand heeft er nog behoefte aan om in dit Parlement saaie debatten te houden waarin gesproken wordt over overheidsoptreden en waarin kritiek geleverd wordt op het management van bedrijven. Als we weglopen voor dit soort zaken en de Europese industrie niet concurrerend maken, zullen wij met dit soort problemen geconfronteerd blijven.

De Keyser (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, tijdens de laatste vergaderperiode in Straatsburg zijn de staalarbeiders komen demonstreren om uiting te geven aan hun bezorgdheid over de reorganisatie van Arcelor. Ze zijn verbijsterd het Parlement weer uitgegaan. Ze waren totaal ontmoedigd omdat ze niet gehoord waren, en sommigen van hen kondigden meteen aan dat ze terug zouden komen om alles kort en klein te slaan. Deze week zijn de havenarbeiders gekomen en ook zij stonden op het punt alles kort en klein te slaan.
Als Europa de sociale gevolgen blijft negeren van zijn liberalisatiebeleid zullen er nog vele uitbarstingen volgen. Het is waar dat Europa niet verantwoordelijk is voor de wilde reorganisaties, maar men zou tenminste kunnen proberen die te reguleren. Tot nu toe wil men daar echter absoluut niet van horen. De commissaris voor werkgelegenheid en sociale zaken, mevrouw Diamantopoulou, heeft al verklaard dat er geen richtlijn komt voor dit onderwerp, evenmin als een Europese gedragscode voor bedrijven. Niets dus. Maar als er niets is, en niet politiek gereageerd wordt op de wanhoop, is geweld het laatste redmiddel. Vandaag de dag treden grote bedrijven met hun reorganisaties pro-actief op - of de heer Harbour dat nu aanstaat of niet -, dat wil zeggen dat ze zich absoluut niet meer beperken tot de noodzakelijke aanpassingen aan de marktschommelingen, maar zich door een zuiver financieel rekensommetje laten leiden. Dit rekensommetje beïnvloedt de aandelenkoers en loopt vooruit op de voordelen op zeer korte termijn die de massale personeelskostenbeperkingen zullen opleveren. Uiteindelijk komt dit rekensommetje uit op een winstgevend resultaat, zelfs indien een duur sociaal plan wordt uitgevoerd, en investeringen zijn rendabel na een periode van gemiddeld twee jaar. Bij deze beursoperatie wordt echter totaal geen rekening gehouden met de mensen, die worden vermorzeld, met de toename van de werkdruk en de stress van de 'overlevenden?. Daarbij wordt evenmin rekening gehouden met de externe kosten, de overheidssteun, de werkloosheid, enzovoort.
Wat heeft Europa in de keuken van de lidstaten te zoeken, zou men kunnen vragen. Niets misschien, behalve dat de enorme markt en de daarop geldende regels inzake vrije concurrentie een ruimte schijnen te creëren waar alles mag. Het Portugese voorbeeld van bedrijven die hun activiteiten verplaatsen is misschien niet meer dan een druppel aan de emmer, maar wel symptomatisch. Europa moet eindelijk eens een echt antwoord geven op deze misstanden die geen economische ongevallen zijn maar het gevolg van een tot geweld leidende financiële logica.
Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik duidelijk maken dat ook de Commissie zeer blij is met het initiatief om dit zeer problematische thema aan te pakken. Wij geven hier steun aan. Wij zijn het ook volkomen eens met de meeste naar voren gebrachte punten en kunnen ons aansluiten bij hetgeen in de ontwerpresolutie staat.
In de bijdragen werden verschillende vragen gesteld - waarvoor ik u wil bedanken, want ze hebben geleid tot een zeer compleet debat - en deze zou ik graag groepsgewijs willen beantwoorden. Ten eerste mogen wij, niettegenstaande het structuurbeleid en het steunbeleid, niet zomaar vergeten dat wij in een markteconomie leven. Onze eerste taak is ervoor te zorgen dat de markteconomie goed functioneert. Dat heeft met Manchester-liberalisme niets te maken maar wel bijvoorbeeld met de naleving van onze Europese mededingingsregels. Als we er namelijk niet voor zorgen dat de mededinging goed functioneert, gaat dat ten koste van heel ons steunbeleid en heel ons cohesie- en structuurbeleid. Dat kunnen we niet toestaan, vind ik. Daarom moet met klem worden gewezen op het enorme belang van een goed functionerende markteconomie. Dat mag niet uit het oog worden verloren.
Hoe kunnen wij ten tweede ervoor zorgen dat de verleende steunbedragen nuttig worden ingezet en niet leiden tot misbruik?
In mijn eerste betoog heb ik uiteengezet welke elementen in de bestaande regels voorkomen. Vanzelfsprekend moet de Commissie ervoor zorgen dat als de regels niet worden nageleefd - als bijvoorbeeld een bedrijf de afspraken die in het kader van de steunovereenkomst met de betreffende lidstaat of de Gemeenschap zijn gemaakt, niet nakomt en zich voortijdig verplaatst - de steun wordt terugbetaald.
Tegen degenen onder u die te kennen gaven ook nog sancties op te willen leggen, moet ik zeggen dat de sanctie momenteel bestaat uit terugbetaling. In andere sancties is op dit moment niet voorzien. Dat is een kwestie die in de Conventie besproken moet worden, want als men dergelijke sancties, financiële sancties bijvoorbeeld, wil opleggen, moeten daarvoor de voorwaarden worden geschapen in het Verdrag. Vooralsnog ontbreken die daarin.
Het derde punt dat ik wil aansnijden is de vraag of het oprichten van nieuwe bedrijven in aanmerking komt voor een voorkeursbehandeling. In de eerste plaats heeft het niet zoveel zin in dit verband hier zozeer op aan te dringen. Het is veel interessanter na te gaan hoeveel nieuwe arbeidsplaatsen een steunproject oplevert. Dat is waar het om draait. Het gaat er immers om meer werkgelegenheid te scheppen in de betrokken regio's.
Wat de toekomst betreft, heeft u een aantal voorstellen gedaan, waar ik het volgende over wil zeggen. In een van de punten in uw ontwerpresolutie verzoekt u de Commissie een lijst van bedrijven op te stellen die gerechtelijk veroordeeld zijn. Hier voorzien wij echter problemen in verband met de regels inzake gegevensbescherming. Dit feit moeten wij respecteren.
Bovendien komt dit debat precies op het juiste moment, want we zullen namelijk dit jaar nog de gelegenheid hebben in het kader van het nieuwe cohesieverslag te discussiëren over het structuurbeleid van de toekomst. Het zou daarbij zinvol zijn te komen met voorstellen hoe de regels voor de verstrekking van structuurmiddelen verbeterd kunnen worden.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik deel u mede dat ik vijf ontwerpresoluties heb ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over gevallen van schending van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
(B5-0170/2003) van mevrouw Corbett e.a., namens de PSE-Fractie, over de voorbereiding van de parlementsverkiezingen in Cambodja;
(B5-0174/2003) van mevrouw McKenna e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de situatie in Cambodja op de vooravond van de parlementsverkiezingen van 27 juli 2003;
(B5-0176/2003) van de heer Belder, namens de EDD-Fractie, over de situatie in Cambodja op de vooravond van de parlementsverkiezingen van 27 juli 2003;
(B5-0177/2003) van de heer Vatanen e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de situatie in Cambodja op de vooravond van de parlementsverkiezingen van 27 juli 2003;
(B5-0180/2003) van de heer Vinci, namens de GUE/NGL-Fractie, over de situatie in Cambodja;
(B5-0186/2003) van de heer Maaten, namens de ELDR-Fractie, over de situatie in Cambodja op de vooravond van de parlementsverkiezingen van 27 juli 2003.

Gill (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verheug mij over deze resolutie die de aandacht richt op de verslechterende politieke situatie in Cambodja. De situatie moet ten goede zijn gekeerd voor er in het land in juli algemene verkiezingen worden gehouden.
Hoewel wij als democraten deze verkiezingen natuurlijk toejuichen, zullen ze geen enkele betekenis hebben als politieke activisten het slachtoffer blijven van intimidatie en als men hen voortdurend blijft hinderen. Wij maken ons ernstig zorgen over berichten dat het registreren van stemgerechtigden oneerlijk en ondemocratisch verloopt. Naar aanleiding daarvan moet er echt actie worden ondernomen.
In onze resolutie dringen we erop aan dat de Cambodjaanse autoriteiten garanderen dat de verkiezingen vrij en eerlijk zullen verlopen en dat ze de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid, de godsdienstvrijheid en de andere vrijheden respecteren. De realiteit is echter dat we veel meer druk zullen moeten uitoefenen om de autoriteiten ertoe te bewegen dit soort veranderingen door te voeren. De Europese Unie moet in samenwerking met de VN en andere internationale organisaties de gebeurtenissen ter plekke in de gaten houden en oplossingen proberen te vinden, voordat het land alle hoop verliest dat er ooit nog vrije en democratische verkiezingen worden gehouden.
Op dit moment wordt de vrijheid van meningsuiting door de Cambodjaanse autoriteiten met voeten getreden. De uitbraak van geweld die zich voordeed in Phnom Penh was een reactie op de uitspraak van een Thaise actrice dat Angkor Wat teruggegeven zou moeten worden aan Thailand. Dit geweld moet worden veroordeeld. Tot nu is het enige antwoord van de autoriteiten op het geweld echter geweest dat ze de journalisten die het verhaal naar buiten hebben gebracht hebben gearresteerd en de grenzen met buurland Thailand hebben gesloten. Bovendien is de enige onafhankelijke radiozender uit de lucht gehaald, op beschuldiging dat deze zou hebben opgeroepen tot de rellen. De reactie van de Cambodjaanse autoriteiten op de anti-Thaise gevoelens die er onder de bevolking leven was dat ze honderden Thai het land uit hebben gezet. Aan dergelijke voorbeelden van misbruik van vrijheid en zulke openlijke vertoningen van xenofobie moet direct een halt worden toegeroepen.
Ik beveel deze resolutie bij u aan en ik roep de Europese Unie als geheel op de situatie in Cambodja nauwlettend in de gaten te houden. Verder moet zij alles doen wat in haar vermogen ligt om ervoor te zorgen dat er in de zomer democratische verkiezingen plaatsvinden.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is werkelijk zeer betreurenswaardig dat ons Parlement ook in deze nieuwe resolutie over een land uit Zuid-Oost-Azië voor de zoveelste keer ernstige en toenemende tekortkomingen op het gebied van de democratie en de mensenrechten aan de kaak moet stellen.
Ondanks de veelbelovende vooruitzichten die zich in een vroegere periode leken af te tekenen, sluit Cambodja zich op een gevaarlijke manier in zichzelf op. Het staat totaal onder invloed van een autoritaire junta die doet denken aan die van de buurlanden Laos en Birma. De gist van de democratie mag dan oorlogen verhinderen, de opeenstapeling van autoritaire regimes hier vormt een ernstige bedreiging voor heel Zuid-Oost-Azië. Hoe moeten we anders de crisis uitleggen die is ontstaan tussen Cambodja en Thailand, die heeft geleid tot de plundering van de Thaise ambassade en van Thaise bezittingen op Cambodjaans grondgebied en tot het sluiten van de grenzen tussen deze twee landen? Dit grensconflict is een uiting van de dagelijkse werkelijkheid in de Cambodjaanse samenleving. Deze samenleving is een mozaïek van verschillende bevolkingsgroepen, culturen en religies, en heeft het zwaar te verduren onder juntaleider Hun Sen, die haar moedwillig probeert af te zwakken, onder allerlei vormen van staatsgeweld en vervolgingen, die onlangs nog zijn geculmineerd in de moord op klaarlichte dag op Om Radsady, adviseur van de parlementsvoorzitter.
Europa moet haar talrijke middelen aanwenden om de stabiliteit van dit land en de hele regio te herstellen, zeer zeker nu er verkiezingen op til zijn. Laten we niet vergeten dat Cambodja de belangrijkste begunstigde is van de hulp aan deze regio.

Belder (EDD).
Extern en intern vraagt de situatie in Cambodja vandaag onze aandacht. Aanhoudende spanningen met Thailand en een sfeer van politieke intimidatie kenmerken de aanloop naar de algemene verkiezingen van 27 juli. De voorliggende ontwerpresolutie is daarom opportuun.
Zorgen baart evenzeer de godsdienstige situatie in Cambodja. En dat is opvallend. Want tot op heden onderscheidt het land zich qua vrijheid van godsdienst in positieve zin van de buurlanden Laos en Vietnam. Toch zijn de christelijke kerken ongerust. Conflicten tussen boeddhisten en christenen nemen immers toe. Bovendien dreigen nieuwe richtlijnen van het ministerie van Godsdienstzaken ernstig inbreuk te maken op de vrijheid van christenen om in het openbaar voor hun geloof uit te komen, christelijk onderwijs te geven of nieuwe godshuizen te bouwen. Terecht vraagt de resolutie aan de Cambodjaanse regering om intrekking van deze richtlijnen. Naar ik van harte hoop, steunen Raad en Commissie deze oproep actief.
Een andere oproep in de resolutie aan de Cambodjaanse autoriteiten kan evenzeer helemaal mijn instemming wegdragen. Zij dienen alle noodzakelijke maatregelen te nemen om het misbruik van kinderen aan banden te leggen. Treurig genoeg is vrouwen- en kinderhandel sowieso een toenemend probleem in Cambodja. Insiders benadrukken dat de nationale overheid hier meer aan kan doen. Die mening delen ook de VS. Hun gezant heeft zeer recent de Cambodjaanse overheid daarom de wacht aangezegd: minder hulp in geval van nalatigheid. Juist in deze tijd van transatlantische verwijdering zou Brussel hier met Washington een gesloten front moeten vormen.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, sedert het bewind van de - aan de Sorbonne in de filosofie gepromoveerde - stenentijdperkcommunist Pol Pot houdt dit Parlement zich intensief met Cambodja bezig. Al die tijd hebben wij ons ingezet voor de vrijheid van de Cambodjanen. Tijdens de discussies met het bewind van de Rode Khmer en ook gedurende de Vietnamese bezetting die volgde op de val van de Rode Khmer zijn wij in een schijnbaar hopeloze situatie voortdurend opgekomen voor de mensenrechten van het Cambodjaanse volk.
Daarbij hebben we nauw samengewerkt met een patriarch van de Cambodjaanse democratie, Son San, die ons vaak bezocht heeft in het Parlement. Des te zorgwekkender is het dat na de hoop die ontstond door de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar, de situatie thans aanzienlijk is verslechterd. De gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar waren evenwel een basis waarmee tenminste een eerste aanzet kon worden gegeven tot de ontwikkeling van de democratie, die hoe dan ook alleen van onderuit, vanuit de gemeenten, kan groeien. Verheugend is ook dat de democratie in vele gemeenten ook daadwerkelijk groeit.
Daarom ook is het zo bedenkelijk dat de centrale regering de repressie opvoert. Dat hangt samen met niet alleen de angst van het regime voor democratische ambities en oppositie, maar ook de instabiliteit die het gevolg is van de nog niet opgeloste opvolgingskwestie in het koningshuis en met vele etnische en religieuze conflicten. In reactie op wat de heer Belder zei, wil ik stellen dat het niet alleen gaat om conflicten tussen boeddhisten en christenen. Praktiserende boeddhisten en belijdende christenen worden in gelijke mate vervolgd. Wij moeten voor beide groepen opkomen.
Daarom wil ik er in alle duidelijkheid op wijzen dat onze samenwerkingsovereenkomst met Cambodja een goede stap is geweest, maar dat het daarbij wel ging om een vertrouwensvoorschot, en dit vertrouwensvoorschot is enkel op zijn plaats als het door de Verenigde Naties in gang gezette proces, de rechtsstaat en de ontluikende democratisering zich ongestoord verder kunnen ontwikkelen. Als echter de verkiezingen op 27 juli worden aangegrepen om oppositieleiders en religieuze gemeenschappen naar het leven te staan en etnische minderheden te intimideren, dan wijst dat op een zeer ernstige terugslag, die we niet kunnen aanvaarden.
Wij zeggen 'ja? tegen samenwerking en 'ja? tegen ondersteuning van de ingezette democratisering, maar we moeten onze Cambodjaanse partners met klem erop wijzen dat als zij de democratisering op het spel zetten, zij ook de samenwerking met de Europese Unie op het spel zetten!
Maaten (ELDR).
Voorzitter, ik verheug me zeer over de vooruitgang in de economische samenwerking met Cambodja en andere Aziatische landen en ik ben ook een voorstander van de financiële steun die de Europese Unie aan Cambodja geeft, maar dan wel met een kwalificatie en ik zal er zo dadelijk op terugkomen. Ik wil eraan herinneren dat van alle landen waaraan de Europese Unie financiële steun verleent Cambodja de meeste steun per hoofd van de bevolking ontvangt.
Maar ik maak me ook grote zorgen over de mensenrechtensituatie in Cambodja. We weten allemaal dat praktijken zoals martelingen van gevangenen, betrokkenheid van het leger en de politie bij vrouwenhandel en kinderhandel en excessief voorarrest aan de orde van de dag zijn. Daarbij denk ik vooral aan de recente berichten over de moord op Om Rathasady, de oud-voorzitter van de commissie buitenlandse zaken van het parlement van Cambodja, de bedreigingen aan het adres van prinses Vacheahra, de huidige voorzitter van deze commissie, en de voortdurende schending van de rechten van de oppositiepartijen en dan vooral die van Sam Rainsy en de beschuldigingen aan zijn adres over de verantwoordelijkheid van de aanslag op de Thaise ambassade in Phnom Penh.
Voorzitter, in het licht van deze gebeurtenissen wil ik erop aandringen dat de hulp van de Europese Unie aan Cambodja niet onvoorwaardelijk mag zijn en dat onze vertegenwoordigers in Phnom Penh er expliciet bij de Cambodjaanse regering op aan moeten dringen dat deze zich volledig inzet om de mensenrechtensituatie in haar land te verbeteren. Met het oog op de komende verkiezingen, moet de Europese Unie er dan ook op aandringen dat er garanties worden gegeven voor vrije, eerlijke en democratische verkiezingen en voor de veiligheid van de verschillende oppositieleiders, zo niet, dan moet de Europese Unie inderdaad haar samenwerkingsovereenkomst met Cambodja onmiddellijk intrekken. Het zou compleet ongeloofwaardig zijn als de Europese Unie, die zich steeds hard maakt voor de verbetering van de mensenrechten en de bevordering van democratie overal ter wereld zulke enorme bedragen aan financiële steun geeft aan een land dat noch het één, noch het ander kan garanderen.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil allereerst de Commissie bedanken. Volgens mij is het aan het optreden van de Commissie en van met name commissaris Patten te danken dat wij de afgelopen weken het ergste hebben kunnen voorkomen. Twee weken geleden was ik in Phnom Penh. Ik kreeg toen via de ambassadeurs van de Unie en de vertegenwoordiger van de Commissie een uitbrander omdat deze het overdreven vonden dat wij ons, samen met Jules Maaten en anderen, zorgen maakten over het feit dat Sam Rainsy zijn toevlucht had moeten zoeken in de Amerikaanse ambassade. Enkele dagen daarna werd de zuster van koning Norodom Sihanouk ernstig bedreigd door de eerste minister en twee dagen later werd Om Rathasady, die ik had ontmoet met Prins Ranariddh, vermoord.
Ik heb het idee dat deze gebeurtenissen de vertegenwoordigers van de Unie in Phnom Penh alsnog aan het denken hebben gezet, althans dat hoop ik. Toch is het vreemd dat wij vanuit Brussel en Straatsburg beter zicht hebben op de problemen en gevaren die een bedreiging vormen voor een democratiseringsproces dan mensen die in Phnom Penh wonen. Naar mijn idee zouden we ook kritisch moeten kijken naar alle samenwerkingsprojecten die wij aansturen en de totale hoeveelheid geld die daarmee is gemoeid. Dat heeft volgens mij een weerslag op het soort relaties dat de vertegenwoordigers van onze landen of instellingen mogelijk ter plaatse, tijdens de talloze cocktails en ontmoetingen, hebben met belangrijke functionarissen van de machthebbers.
De toestand is nog steeds buitengewoon zorgwekkend. Naar mijn mening is onze resolutie - met dank aan de collega's - een goede resolutie. Dreigen met het opzeggen van de samenwerkingsovereenkomst - want daar gaat het immers om - is naar mijn idee van cruciaal belang. Het is een signaal aan het adres van de autoriteiten van Phnom Penh om tot juli het verkiezingsproces in goede banen te leiden. Naar mijn idee is dat echter niet voldoende, en met de op til zijnde missie voor verkiezingswaarneming is de bal in het kamp van het Parlement terechtgekomen. De Commissie heeft aanbevelingen gedaan met betrekking tot de benoeming van een hoofd van deze verkiezingswaarnemingsmissie. Wij mogen volgens mij als Parlement geen dag meer verliezen. We moeten reageren op de uitnodiging van de Commissie en zo snel mogelijk een hoofd van deze verkiezingswaarnemingsmissie benoemen. Deze missie kan dan direct naar Cambodja kan afreizen, daar veelvuldig haar gezicht laten zien en het gehele verloop van nu tot juli begeleiden. Daarbij mag men zich niet beperken tot het nauwkeurig natellen van de uitgebrachte stemmen.
De meest cruciale fase gaat nu in, met de toegang tot de media, die voor 95 procent worden gecontroleerd door de autoriteiten in Phnom Penh. Dat betekent dus dat de verkiezingsmissie haar krachten zal moeten meten met de autoriteiten in Phnom Penh. Ik verzoek de bevoegden van dit Parlement ervoor te zorgen dat degene die wordt benoemd, iemand is met veel power en dat deze zo snel mogelijk naar Phnom Penh wordt gezonden.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, de Commissie is het volledig met het Parlement eens dat de gewelddadige dood van verschillende Cambodjaanse politici, die door enkele afgevaardigden aan de orde is gesteld, de laatste tijd aanleiding geeft tot grote bezorgdheid. De Commissie hoopt zeer dat het politieke klimaat niet nog verder verslechtert, vooral nu het erom gaat de ophanden zijnde parlementsverkiezingen in Cambodja voor te bereiden.
Voorts spreekt zij de hoop uit dat het door de koninklijke regering geleide onderzoek naar de achtergronden van het oproer van 29 januari jongstleden tot meer stabiliteit in het land zal leiden. Ik kan u verzekeren dat de Commissie in nauw overleg met de EU-lidstaten de verdere ontwikkelingen in Cambodja op de voet zal volgen. De Commissie is bovendien bezorgd over de situatie van de media in Cambodja. Vrije meningsuiting in de pers is weliswaar toegestaan, maar toch worden de publieke media op grote schaal gecontroleerd door de regering.
De delegatie die de Europese Unie vorig jaar naar Cambodja heeft gestuurd om de gemeenteraadsverkiezingen waar te nemen, heeft dit probleem ook al aangestipt. Deze delegatie heeft dit in haar contacten met de Cambodjaanse autoriteiten ook ter sprake gebracht. Een voorbereidende missie onder leiding van de Commissie, bestaande uit afgevaardigden van de lidstaten en verkiezingsdeskundigen, is van 27 januari tot en met 4 februari in Cambodja geweest. De bevindingen van deze missie moeten de basis vormen van een besluit over de vraag of en hoe het verkiezingsproces ondersteund moet worden, en met name of de afvaardiging van een EU-waarnemingsmissie voor de verkiezingen van 27 juli zinvol, raadzaam en ook uitvoerbaar is.
Alle gesprekspartners in Cambodja hebben zich uitgesproken voor een bijdrage van de EU aan het verkiezingsproces. Voorts gaven zij te kennen dat de waarnemingsmissie voor de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar aanzienlijk bijgedragen heeft aan het ontstaan van een klimaat van vertrouwen en transparantie gedurende het verkiezingsproces. Op basis van de resultaten van de voorbereidende missie, die gewezen heeft op zowel de positieve als de bedenkelijke aspecten van de voorbereidingen op de verkiezingen, hebben de EU-lidstaten zich aangesloten bij de aanbeveling van de Commissie een waarnemingsmissie voor de komende verkiezingen af te vaardigen. De Commissie stelt met tevredenheid vast dat dit besluit door het Europees Parlement wordt gesteund.
Dan het probleem van de belemmeringen die christelijke verenigingen ondervinden. Volgens het decreet van 14 januari inzake de preventie van conflicten tussen de afzonderlijke religieuze gemeenschappen zijn "alle activiteiten in verband met religieuze propaganda en proselitisme alsmede de verspreiding van mededelingen en voorlichtingsbladen slechts geoorloofd binnen religieuze instellingen".
Voor de uitvoering van deze activiteiten in de openbaarheid kan evenwel een vergunning worden verkregen bij het ministerie van Culturele en Religieuze Zaken. Deze bepalingen gelden voor alle religieuze verenigingen en niet uitsluitend voor christenen. Zij zijn ingevoerd om het risico van botsingen en conflicten met een religieuze achtergrond in te dammen. Bij gebrek aan een nauwkeurige juridische analyse kan ik alleen zeggen dat dit decreet, net als andere maatregelen die tot dusver door het ministerie van Culturele en Religieuze Zaken zijn uitgevaardigd, niet onvoorwaardelijk als een schending van de Verklaring van de Rechten van Mens en de Cambodjaanse grondwet moet worden beschouwd.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt aan het einde van het debat plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
(B5-0171/2003) van mevrouw Kinnock e.a., namens de PSE-Fractie, over Birma;
(B5-0173/2003) van mevrouw McKenna e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Birma;
(B5-0178/2003) van mevrouw Maij-Weggen e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de hernieuwing en versterking van het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake Birma;
(B5-0181/2003) van mevrouw Morgantini, namens de GUE/NGL-Fractie, over de hernieuwing van het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake Birma;
(B5-0185/2003) van mevrouw Malmström e.a., namens de ELDR-Fractie, over de hernieuwing en versterking van het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake Birma.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, met deze compromisresolutie wil het Parlement heel precieze verzoeken richten tot de Raad en de Commissie, al naar gelang hun bevoegdheden, ook omdat er in Birma sprake is van een situatie van totale schending van de mensenrechten en de politieke en sociale rechten.
In deze resolutie stellen wij vast dat het militaire regime doorgaat met het dwarsbomen van alle democratische activiteiten van het in 1990 gekozen parlement, alsmede van de in 1998 ingestelde parlementaire commissie die dit parlement vertegenwoordigt. Ook stellen wij vast dat mevrouw Aung San Sun Kyi weliswaar niet meer onder huisarrest staat, maar wel zwaar onder druk wordt gezet en het mikpunt is van dreigementen en intimidatieacties. Voorts wordt er in Birma stelselmatig gefolterd, en zijn dwangarbeid en onrechtmatige executies er aan de orde van de dag.
Onze verzoeken zijn dan ook heel duidelijk en direct. Aan de Commissie wordt gevraagd om de kwestie van dwangarbeid in Birma onder de aandacht van de Wereldhandelsorganisatie te brengen. Daarbij moet zij eraan herinneren dat in de verklaring van Singapore diezelfde WTO van mening was dat de ILO bevoegd is voor de naleving van het arbeidsrecht. Aan de Raad wordt gevraagd om geen enkele toenadering tot het regime van Rangoon te dulden en om het gemeenschappelijke standpunt van absolute pressie op dat land te handhaven en te versterken, onder andere door druk uit te oefenen op buitenlandse investeerders.
Het Parlement doet hiermee een heel duidelijke oproep. Wij wachten op een antwoord van de Commissie. Helaas kunnen wij van de Raad geen antwoord krijgen, maar ons verzoek staat in de resolutie geformuleerd.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, uitgaande van de situatie in Birma, zoals deze door onze collega is beschreven, kan men zich voorstellen welke verwachtingen en hoop deze harde tekst over Birma, dat alles behalve een rechtstaat is, bij de Birmaanse burgerbevolking zal oproepen, en hoeveel angst deze tekst, waarin toch het beleid van de Europese Unie jegens Birma wordt bepaald, bij de militaire junta die aan het bewind is zal veroorzaken.
Wat de Europese Unie totnogtoe heeft gedaan voor betere leefomstandigheden in Birma en een menswaardiger bestaan voor miljoenen inwoners van dat land, is beperkt gebleven tot enkele formele standpunten en politieke verklaringen, die nooit iets concreets hebben opgeleverd. De Europese Unie is hiermede dus politiek en moreel verantwoordelijk en misschien moet zij zich zelfs op strafrechtelijk gebied begeven. De zo omvangrijke investeringen van de lidstaten - los van de ontwikkeling van het militaire regime - betekenen in feite immers steun aan de junta die aan de macht is! Europese bedrijven buiten op cynische wijze het arbeidspotentieel van die gevangenisstaat uit, die verworden is tot één groot dwangarbeiderskamp waar zelfs het begrip burger zijn betekenis heeft verloren!
Dat speelt zich af ver buiten het Europees continent, buiten bereik van de Europese wetgeving, dat klopt. Dat neemt echter niet weg - ook al kennen wij de totalitaire context van het regime in Birma en wordt ons van alle kanten aanbevolen bepaalde besluiten te nemen - dat onder de zon van Birma sprake is van een voortdurende status-quo van rechteloosheid. Wij moeten een beroep doen op de economie en het bedrijfsleven van de Europese Unie en iedere vorm van investering van de lidstaten in ondemocratische regimes verbieden. We moeten de lidstaten bewust maken van de verantwoordelijkheid die zij met hun industrieel beleid dragen. Daarnaast moet de Unie politiek en diplomatiek optreden, en wel overal in de betreffende regio van Azië, die historische banden had met sommige lidstaten en wier blik op Europa zo belangrijk is voor hun ontwikkeling.
Onze houding tegenover het huidige criminele bewind in Birma moet worden ingegeven door de actualiteit en geplaatst worden in het kader van het Internationale Strafhof, dat zich inmiddels inzet en zal blijven inzetten voor de vervolging van al degenen die worden beschuldigd van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De tijd van principeverklaringen is voorbij. De Europese Unie is tot meer verplicht jegens de winnaarster van de Sacharov-prijs en de Nobelprijs voor de vrede, Aung San Suu Kyi, jegens de 1200 politieke gevangenen en daarmee jegens de miljoenen inwoners van Birma. De huidige resolutie is bijzonder krachtig en volledig. Iedere paragraaf moet het uitgangspunt vormen voor een daadwerkelijk gemeenschappelijk beleid tegenover de militaire junta en daarmee ten gunste van de burgers in Birma.

Van Orden (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, we worden vaak met dilemma's geconfronteerd zodra we het hebben over kwaadaardige en weerzinwekkende regimes. Er zijn altijd mensen die oproepen tot een dialoog omdat ze hun zorgen kenbaar willen maken en het regime ertoe aan willen zetten zich te beteren. Anderen - de realisten - zijn juist voor harde actie en kiezen ervoor het regime te isoleren en sancties op te leggen. Iedere situatie staat echter op zich en vraagt derhalve om specifieke maatregelen.
In zijn algemeenheid kan toch wel gezegd worden dat dictators maar zelden gevoelig zijn voor redelijke argumenten en dat ze pas in actie komen zodra hun - meestal persoonlijke - belangen ernstig worden bedreigd. De Europese Unie en de internationale gemeenschap in bredere zin kunnen invloedrijke organen zijn, mits zij eensgezind, consequent en vastberaden opereren. Zodra zij echter verdeeld zijn of kennelijk loze bedreigingen uiten, omdat via verschillende kanalen tegenstrijdige geluiden te horen zijn, dan zien dictators geen enkele reden om actie te ondernemen. Dat zien we bijvoorbeeld in het geval van Irak. Saddam denkt duidelijk - ten onrechte overigens - dat hij uit de problemen is. Soms worden er wel strenge maatregelen afgekondigd, maar ontbreekt het aan vastberadenheid bij de tenuitvoerlegging ervan of worden er zelfs opzettelijke pogingen gedaan deze te ondermijnen. Dat hebben we gezien in het geval van Zimbabwe, toen er nota bene voor het eigenlijke doelwit van de EU-sancties een uitzondering werd gemaakt, zodat hij in een Europese hoofdstad voor het diner kon worden uitgenodigd.
Nu komen we nogmaals te spreken over Birma, nog zo'n walgelijk regime, opnieuw een geval waarin de pogingen van de Europese Unie en de internationale gemeenschap om veranderingen teweeg te brengen buitengewoon weinig concrete resultaten hebben opgeleverd. We houden ons al jaren met dit land bezig. Al sinds 1996 neemt het Parlement er resoluties over aan en formuleert de Raad er gezamenlijke standpunten over. Waar heeft dit nu eigenlijk allemaal toe geleid? Waar is die ijver en die toewijding om eens een keer echt iets tot stand te brengen? De huidige sancties tegen het Birmese regime lopen op 29 april af. De Raad moet de sancties uiteraard hernieuwen, maar ze tegelijkertijd ook aanscherpen. Er moeten nieuwe maatregelen worden geïntroduceerd zoals een verbod op investeringen. Op het reisverbod moeten geen uitzonderingen meer kunnen worden gemaakt en het moet worden uitgebreid naar alle leden van de militaire junta. Vervolgens moeten deze maatregelen streng worden gehandhaafd. Bovendien roep ik de Commissie en de Raad op te evalueren waarom de actie die we tot nu toe hebben ondernomen zo weinig effect heeft gehad, en met aanbevelingen te komen om de situatie te verbeteren.

Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het militaire regime in Birma schendt nu al jarenlang systematisch de mensenrechten. Officieel is er een parlement, maar dat mag niet functioneren. Er zijn wel een paar verbeteringen opgetreden in het politieke en sociale leven, en er zijn eveneens positieve stappen gezet op het vlak van de individuele vrijheden. Onder meer is die uitzonderlijke vrouw die met vastberaden waardigheid en op democratische, geweldloze wijze verzet biedt, Aung San Suu Kyi, vrijgelaten, alhoewel ze niet helemaal vrij is, want ze mag bijvoorbeeld niet vrij rondlopen.
Maar afgezien van deze positieve elementen, is er in Birma in feite nog steeds sprake van repressie van etnische minderheden, van verkrachtingen en geweldpleging tegen vrouwen. De liquidatie van politieke dissidenten en de standrechtelijke executies gaan gewoon door. Foltering, gevangenisstraf en dwangarbeid dienen zich met de regelmaat van de klok aan. En ondanks dat de regering dit in alle toonaarden ontkent, geloof ik dat de gedwongen rekrutering van kinderen voor het leger, en helaas ook de militaire opstandelingen, gewoon doorgaat.
Er zijn duizenden mensen die enorm leed moeten dragen maar hun gevallen halen de media niet, wat gelukkig niet gezegd kan worden van de dertien jaar huisarrest die de Nobelprijswinnares voor de vrede heeft gehad. Men hoeft bijvoorbeeld maar te denken aan het tragische lot van de kindsoldaten. 'Het is de moeite waard om een kind te ronselen, want hij doet hetzelfde werk als een volwassene maar wordt niet opgemerkt door het vijandige leger?, zei een officier zonder blikken of blozen.
Dwangarbeid wordt op grote schaal toegepast. Uit recente peilingen van Amnesty International blijkt dat ongeveer 90 procent van de bevolking van de staat Shan dwangarbeid moet verrichten. Deze mensen hebben geen keus: als ze zich verzetten, gaan ze de gevangenis in. Zij krijgen absoluut geen loon uitbetaald, ze worden ingezet voor de bouw van militaire infrastructuur, wegen en militaire kampen, en ze doen ook militair werk. Die mensen werken zonder enige pauze, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat, zonder dat ze eten krijgen, afgezien van een handjevol geroosterde rijst.
Ondanks dat het Birmese strafrecht dwangarbeid heeft verboden, is er absoluut geen verandering gekomen in de situatie. De aanwezigheid van de Internationale Arbeidsorganisatie heeft eveneens geen zoden aan de dijk gezet. Ook de jongste pogingen van de Thaise regering hebben nul op rekest gekregen bij de Birmese autoriteiten, die politieke tegenstanders niet eens toestemming willen geven om het land te verlaten en te spreken over de economische problemen van het land. En wat nog erger is, de treiteracties van het Birmese leger, van de geheime diensten, de politie en andere ordebewakingsdiensten gaan gewoon door.
Ik geloof echt dat, zoals de collega's ook al zeiden, de Europese Unie enerzijds invloed moet blijven uitoefenen opdat de onderhandelingen tussen de democratische krachten, de etnische minderheden en de centrale overheid zo gauw mogelijk worden hervat, en anderzijds de Birmese autoriteiten onder druk moet zetten. Zij moet dus het huidige handelsbeleid jegens Birma aanhouden en zo mogelijk nog drastischer maatregelen nemen, vooral om de dwangarbeid af te remmen, en daarnaast moet zij...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Van den Bos (ELDR).
De generaals van Birma trekken voortdurend ten strijde tegen hun eigen bevolking. Ze laten zich niets gelegen liggen aan de rest van de wereld. Het militaire regime slaat nog steeds alle records op het gebied van mensenrechtenschendingen, politieke gevangenen, dwangarbeid, kindsoldaten, mediacensuur, aantasting van religieuze vrijheden, geweld tegen minderheden. Alles wat God verboden heeft, gebeurt in Birma. De Europese Unie moet bij het opnieuw vaststellen van een gemeenschappelijk standpunt duidelijke taal spreken. Het wordt de hoogste tijd dat de generaals de 1200 politieke gevangenen die onder erbarmelijke omstandigheden vastzitten en gefolterd worden, onvoorwaardelijk vrijlaten. Ook moeten de Raad en de Commissie de stelselmatige verkrachting van vrouwen en de seksuele slavernij krachtig aan de orde stellen en een internationaal onderzoek hiervoor bepleiten. De ILO moet toegang krijgen tot alle gebieden waar dwangarbeid bestaat. De Europese Commissie dient deze wantoestanden bij de WTO aan de kaak te stellen. Verder moet de Europese Unie van het regime eisen dat er een einde komt aan het klimaat van straffeloosheid. Dat geldt voor iedereen die zich schuldig heeft gemaakt aan foltering, dwangarbeid, deportaties of onrechtmatige executies.
Ten slotte, Voorzitter, is het van groot belang dat de Birmese vluchtelingen in Bangladesh niet gedwongen gerepatrieerd worden. De bewegingsvrijheid van de NLD van Aung San Suu Kyi is weliswaar iets verruimd, maar dat lijkt meer window dressing dan aanzienlijke beleidswijziging. De Europese Unie moet de sancties tegen Birma verscherpen. Er dient ook een verbod te komen op buitenlandse investeringen. Europese bedrijven die via Birmees bloed hun aandeelhouders bedienen, moeten aan de schandpaal worden genageld. Helaas zijn er nog steeds lidstaten die hun eigen zakelijke belangen zwaarder laten wegen dan een consequent mensenrechtenbeleid. Alleen met brede internationale steun maakt het geknechte Birmese voetvolk kans om de generaals uit het zadel te wippen.

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, de bevoegde werkgroepen van de Raad werken momenteel aan de herziening van het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie inzake Birma, dat op 29 april verstrijkt.
Zoals de afgevaardigden van het Parlement weten, is het gemeenschappelijk standpunt sinds 1996 meerdere keren aangescherpt. De Commissie en de lidstaten hebben daarbij met name moeite gedaan goed gerichte sancties te formuleren die degenen treffen waar we op mikken en negatieve effecten op de onschuldige burgers van het land te vermijden. Er werd eveneens bepaald dat de Raad ook in de toekomst op zowel positieve als negatieve ontwikkelingen in Birma adequaat zal reageren.
Mijns inziens zal het Parlement wel begrijpen dat de Commissie niet kan vooruitlopen op de resultaten van het huidige overleg. Ik kan u echter verzekeren dat bij iedere verlenging van het gemeenschappelijk standpunt het gehele spectrum van mogelijke acties opnieuw wordt getoetst.
Wat de humanitaire hulp betreft, hebben de Commissie en de lidstaten van de Gemeenschap bij herhaling hun bereidheid uitgesproken humanitaire hulp te verlenen aan de armste delen van de Birmese bevolking.
Wat dwangarbeid betreft wil ik bevestigen dat de Commissie de jongste VN-resolutie over de mensenrechtensituatie in Birma net zo onvoorwaardelijk steunt als de inzet van de IAO ter bescherming van de internationale arbeidsnormen. Haar duidelijke standpunt over de situatie in Birma heeft ertoe geleid dat de Internationale Arbeidsconferentie een resolutie over Birma heeft aangenomen die thans wordt omgezet.
De Commissie zal het voorstel om de WTO te belasten met het vraagstuk van de dwangarbeid, nog nauwkeuriger onder de loep nemen, en zij zal in dit verband haar aandacht vooral gericht houden op de komende besprekingen in de Raad van Bestuur van de IAO eind deze maand en de volgende Internationale Arbeidsconferentie in juni. De Commissie is absoluut voorstandster van een nauwere samenwerking tussen de WTO en de IAO en juicht toe dat er op informeel niveau reeds sprake is van een zekere samenwerking. De Commissie is tevens voorstandster van een onafhankelijk onderzoek naar de beschuldiging van seksueel geweld en andere wandaden van het leger tegen de burgerbevolking.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt aansluitend aan het debat plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
(B5-0172/2003) van mevrouw Karamanou e.a., namens de PSE-Fractie, over de terdoodveroordeling van Amina Lawal door steniging wegens overspel (Nigeria);
(B5-0175/2003) van mevrouw Maes e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de situatie van de mensenrechten, in het bijzonder de zaak Amina Lawal;
(B5-0179/2003) van de heer McCartin e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de zaak van de Nigeriaanse vrouw Amina Lawal die in Nigeria ter dood is veroordeeld is door steniging;
(B5-0182/2003) van mevrouw Ainardi e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over Nigeria: de zaak Amina Lawal;
(B5-0183/2003) van de heer Collins e.a., namens de UEN-Fractie, over de zaak Amina Lawal in Nigeria;
(B5-0184/2003) van mevrouw Sanders-ten Holte e.a., namens de ELDR-Fractie, over de situatie van de mensenrechten in Nigeria, in het bijzonder de zaak Amina Lawal.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de terdoodveroordeling van vrouwen in Nigeria door steniging heeft een schok doen gaan door de publieke opinie in de wereld. Wij hebben dit vraagstuk als een eerder, in september jongstleden, hier in de plenaire vergadering besproken, maar onze stem was die van een roepende in de woestijn.
Op 25 maart wordt de zaak van Amina Lawal opnieuw in beroep behandeld. Amina Lawal is een vrouw die de pech had een grote misdaad te begaan. Zij dacht namelijk dat zij naar eigen dunken met haar lichaam kon omgaan. Volgens de islamitische wet is dat een misdaad die gelijk is aan hoogverraad. Is het mogelijk dat dergelijke dingen zich voordoen in de 21ste eeuw en niemand onder de machtigen dezer aarde zich daar iets van aantrekt? Ik betreur het dat de commissaris niet luistert. Is het mogelijk, mijnheer de commissaris, dat de grondvrijheden en de rechten van de vrouw op een dergelijke gewelddadige en gruwelijke wijze worden geschonden? Is het mogelijk dat dit vraagstuk wordt overgelaten aan de druk die wordt uitgeoefend door de vrouwenorganisaties, de publieke opinie en de media? Wat heeft de politieke leiding van de Europese Unie gedaan? Wat hebben de Commissie en de Raad gedaan? Welke sancties hebt u opgelegd aan Nigeria, een land waarmee wij economische en commerciële overeenkomsten hebben gesloten? Welke zin hebben de clausules inzake de eerbiediging van de mensenrechten van de vrouw in de Overeenkomst van Cotonou, mijnheer de commissaris, als er geen sancties zijn? Is tot slot Nigeria een wereldse, democratische staat of een theocratische staat? Is er een regering of regeren de mullah's?

De Voorzitter.
Mevrouw Karamanou, ik weet niet of commissaris Fischler ook Grieks begrijpt. Ik heb hem dat gevraagd omdat ik zag dat hij geen koptelefoon had.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben nu bijna aan het eind van mijn toespraak gekomen maar de commissaris heeft nog niets gehoord van hetgeen ik te zeggen had en natuurlijk zal hij niet in staat zijn een antwoord te geven op mijn vragen. Mijn spreekbeurt was eigenlijk een aaneenrijging van vragen aan de Europese leiding, die totaal niets heeft gedaan om deze misdaden tegen vrouwen in Nigeria te voorkomen. Nigeria is partij bij de Overeenkomst van Cotonou, waarin clausules voorkomen in verband met de eerbiediging van de mensenrechten en de rechten van de vrouw. De Commissie doet evenwel alsof haar neus bloedt. De politieke leiding doet helemaal niets. Het lot van deze vrouwen is overgelaten aan de vrouwenorganisatie en de media, aan de druk die de publieke opinie in de wereld uitoefent. Deze druk is weliswaar heel groot en werpt ook vruchten af, maar het is hoog tijd dat de Europese politieke leiding in het geweer komt en de Nigeriaanse regering dwingt dat te doen wat zij geacht wordt te doen om de rechten van de vrouw in Nigeria te beschermen.
Dan nog het volgende, mijnheer de commissaris: wat is Nigeria eigenlijk? Is dat een democratisch land, een wereldse staat of een theocratische staat? Op 25 maart zal de zaak van Amina Lawal opnieuw behandeld worden door een Sharia-gerechtshof. Zijn wij dan helemaal gek geworden? Weten wij niet wat er in Nigeria gaande is? Drie jaar geleden hebben wij hier de terugkeer van de democratie in dit land, de komst van een democratisch gekozen regering gevierd. Deze regering is echter totaal niet bij machte om de eerbiediging van de grondwet en de wetten af te dwingen. De mullahs regeren en zij veroordelen vrouwen ter dood door steniging omdat zij buitenechtelijke seks hadden.
Daarom willen wij dat de Commissie en de Raad onmiddellijk iets ondernemen. De politieke leiding moet een standpunt innemen ten aanzien van deze vraagstukken. Dat vragen wij u, mijnheer de commissaris.
De Voorzitter.
Mevrouw Karamanou, ik heb u veel spreektijd gegeven in de eerste plaats omdat ik het niet correct vond dat de commissaris niet naar u luisterde terwijl u hem vragen stelde - ik weet wel dat de commissaris een schriftelijke tekst heeft die van tevoren is opgesteld, maar het is altijd beleefd om naar iemand te luisteren - en in de tweede plaats omdat de voorzitter van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen aan het woord was.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris. U zult wel al begrepen hebben dat deze zaak ons zeer ter harte gaat en ik sluit mij dan ook aan, niet alleen bij de verontwaardiging van mevrouw Karamanou omwille van de colloques singuliers die georganiseerd worden bij uw bank en waar u als commissaris niet altijd verantwoordelijk voor bent, maar ik sluit mij ook aan bij de inhoud. Dankzij de internationale actie konden wij Safya Hoesseini laten ontsnappen aan steniging nadat zij veroordeeld was terwijl ze eigenlijk verkracht was. Ze werd echter gespaard op procedurele gronden, en dat betekent dat het gevaar absoluut niet geweken is voor Amina Lawal, die op 19 augustus in beroep veroordeeld is en wier schuld waarschijnlijk op 25 maart zou kunnen worden herbevestigd. U heeft dus nog een beetje tijd, mijnheer de commissaris.
Zij is veroordeeld in Katsina, één van die twaalf noordelijke regio's waar de sharia van kracht geworden is gedurende de laatste 3 jaren. Doodstraf, verminking van vrouwen en geseling en de daarbij overheersende discriminatie worden daarmee gangbare praktijken. De grondwet van Nigeria, de Universele Verklaring van de rechten van de mensen, alle andere verdragen die Nigeria heeft onderschreven worden daarmee meteen een dode letter.
In Nigeria zullen over een paar weken presidentsverkiezingen plaatshebben. De rellen in verband met de invoering van de sharia hebben reeds een paar duizend slachtoffers geëist. Recent vielen er 220 doden bij rellen rond een schoonheidswedstrijd. Economische crisis, werkloosheid, onveiligheid en wijdverbreide corruptie bepalen de sfeer. Het gevaar van een burgeroorlog in dit reusachtige en dichtbevolkte Afrikaanse land is helaas levensgroot. En weer gaan we over een resolutie stemmen. Mijnheer de commissaris, wij deden dat al op 15 februari 2001, 15 november 2001, 11 april 2002, september 2002 en de ACS deed dat op 21 maart 2001. Wij gaan dus weer over een resolutie stemmen maar ik roep u, net als mevrouw Karamanou op tot daadwerkelijke actie, niet enkel om het leven van deze ongelukkige vrouw te sparen, maar ook om dit dichtbevolkte Afrikaanse land te sparen voor bloedige conflicten die duizenden slachtoffers kunnen maken.
McCartin (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik heb vorig jaar iets over deze zaak gelezen en heb toen het enige gedaan dat ik kon doen: ik heb de zaak binnen mijn fractie aan de orde gesteld. We hebben er binnen de fractie en met andere fracties in dit Parlement over gesproken en we hebben een ontwerpresolutie opgesteld over het vreselijke lot van Amina Lawal. In de ontwerpresolutie wordt duidelijk uiteengezet wat de regering van Nigeria moet doen, overeenkomstig zijn internationale verplichtingen en de bepalingen van zijn eigen federale grondwet. De regering moet haar wettelijke macht gebruiken om Amina Lawal en andere Nigeriaanse vrouwen te beschermen tegen deze wrede, vernederende en onmenselijke behandeling onder de sharia-wetgeving.
We erkennen de soevereiniteit van het Nigeriaanse volk en hun federale overheid. Maar we zijn ons er ook steeds meer van bewust dat we deel uitmaken van een wereldgemeenschap en dat elke burger die deel uitmaakt van die gemeenschap recht heeft op onze solidariteit en ons respect. Ik herinner me nog dat toen de Berlijnse Muur viel een Afrikaanse leider klaagde over het feit dat de Europese Unie zich nu oostwaarts had gekeerd alsof daar een beeldschoon nieuw meisje was verschenen en dat Afrika vergeten zou worden en volledig op het tweede plan terecht zou komen.
Wanneer we het uitbreidingsproces voltooid hebben, zullen we economisch en politiek sterker zijn. Dan kunnen we onze aandacht weer richten op Afrika en moeten we, zonder inbreuk te maken op de soevereiniteit van de Afrikaanse staten, ze vertellen dat er voorwaarden gesteld zullen worden aan onze ontwikkelingshulp. We moeten daarbij deze en vergelijkbare zaken in ons achterhoofd houden, evenals de vreselijke positie van alle vrouwen die op het Afrikaanse continent leven onder de sharia-wetgeving.
We proberen geen enkele soevereine staat onze wil op te leggen, maar we kunnen ze wel vertellen dat er een prijs is die ze moeten betalen. Afrika is van onze hulp afhankelijk en we zullen die dan ook royaal geven, maar Afrika moet daar wel tegenover stellen dat het zijn burgers humaan behandelt.

Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, aan veel teveel resoluties wordt geen gevolg gegeven, en soms ligt de schuld ook bij ons, Parlementsleden, omdat wij resoluties opstellen en dan denken dat daarmee de kous af is. Maar ik ben een vrouw en tot mijn grote voorbeelden horen vrouwen die, omdat ze de moed opbrachten hun mond open te doen, omdat ze wilden lachen en liefhebben, op barbaarse wijze gemarteld werden en levend verbrand, uit naam van God, uit naam van wrede christelijke godsdiensten.
Maar godsdiensten, beschavingen en tradities veranderen. Ik kom uit een land waar vlak na de Tweede Wereldoorlog nog de erewraak bestond, een land dat pas in de jaren '70 verkrachting als misdrijf erkende, toen dus het feminisme opkwam. Heden ten dage worden wij vrouwen in Europa nog steeds gediscrimineerd, onze seksualiteit wordt als koopwaar aangeboden, maar het recht om te bestaan hebben wij tenminste veroverd. Tegenwoordig is het zo dat het verdriet en de onrechtvaardigheden die de vrouwen en de mensheid ondergaan, ons meer lijken te raken, in lichaam en ziel. Maar al te vaak worden in het kader van religies, tradities en culturen, uit naam van een naar verluidt almachtige en meedogende God, lichamen verminkt, wordt er gestenigd, worden huwelijken afgesproken en de lichamen van onschuldige kinderen besneden.
Wij moeten beletten dat Amina Lawal, de vrouw die de moed had lief te hebben en die is veroordeeld tot de dood door steniging omdat zij een buitenechtelijk kind heeft gekregen, ter dood wordt gebracht. Wij moeten beletten dat een religie, die de menselijke waardigheid, de waardigheid van vrouw of man, aantast, kan fungeren als wet, hoe ondergeschikt ook aan de eerbiediging van de wetten van de staat. De Federale Republiek Nigeria heeft de internationale verdragen over de rechten van de mens geratificeerd. Die verdragen zijn geen formele afspraken, maar moeten worden gerespecteerd en concreet toegepast.
Nigeria heeft ook een grondwet aangenomen die het recht op vrijheid, zonder foltering, zonder afstraffing, garandeert. President Obasanjo heeft herhaaldelijk te kennen gegeven dat hij tegen uitvoering van de doodstraf op grond van de sharia-wetgeving is, maar hij kan niet met twee maten blijven meten. De problemen zijn weliswaar ingewikkeld, maar het gaat om het leven van zoveel vrouwen: vandaag is Amina aan de beurt, gisteren ging het om Safiya. Maar hoeveel andere vrouwen en hoeveel mannen zuchten in de gevangenissen of worden beschuldigd en opgehangen?
Ik denk dat de Europese Unie nu volledig op haar strepen moet gaan staan, en dat geldt ook voor ons persoonlijk. Niet alleen moeten wij ervoor zorgen dat Amina niet hoeft te sterven, maar ook moet er een echte ratificatie van de internationale verdragen komen. Wij moeten dus de Nigeriaanse regering ertoe dwingen haar goede wil te tonen en alles in het werk te stellen opdat Amina niet sterft, opdat er nooit meer een veroordeling wordt uitgesproken.
Ik geloof echt dat het uiterst belangrijk is dat er niet met twee maten wordt gemeten. Ons eigen uitgangspunt moet daarbij zijn dat wij ook in eigen huis de mensenrechten moeten respecteren, en ik denk dan aan de immigranten en zovele anderen. Wij moeten al het mogelijke doen om ervoor te zorgen dat er geen mensen sterven.

Maaten (ELDR).
Voorzitter, in september vorig jaar heeft dit Huis een resolutie aangenomen waarin wij de doodstraf van mevrouw Amina Lawal veroordeelden. Sindsdien is er van alle kanten sterke internationale druk geweest om mevrouw Lawal te helpen, en terecht. Haar geval is natuurlijk bijzonder schrijnend: een moeder die de doodstraf in het vooruitzicht heeft.
De zaak van Lawal heeft in Nigeria en daarbuiten een voorbeeldfunctie. Nigeria heeft geen staatsreligie en dat moet zo blijven. Het uitvoeren van deze doodstraf zou een signaal zijn dat er voor moslims in Nigeria andere rechten gelden dan voor christenen en dat kan niet. Daarnaast mag niet de indruk worden gewekt dat het schenden van mensenrechten en het uitvoeren van de doodstraf in orde zijn. De Nigeriaanse regering moet ervoor zorgen dat ze zich aan de internationale verplichtingen op mensenrechtengebied houdt.
Over een kleine twee weken komt het beroep van mevrouw Lawal tegen haar onmenselijke straf voor. Hopelijk wint ze dat beroep maar zo niet, dan wil ik President Olusegun Obasanjo graag aan zijn eigen woorden herinneren. Ten tijde van de rellen rond de Miss World-verkiezingen in januari van dit jaar, zei hij en ik citeer: "in mijn land zal niemand gestenigd worden".
Mijn oproep is eenvoudig: kom die woorden na. De Nigeriaanse regering heeft voldoende middelen om een zeer tragische afloop van deze zaak te voorkomen. Wij wachten na het beroep op 25 maart aanstaande af hoe de Nigeriaanse regering handelt. In dit Huis zien we mensenrechten als een hoeksteen van de goede relaties tussen de Europese Unie en andere landen. Ik spreek hier de hoop uit dat de zaak-Lawal geen donkere wolken zal doen ontstaan in de relaties tussen de Unie en Nigeria.
Ten slotte, Voorzitter, President Obasanjo heeft een paar jaar geleden nog vóór hij president van dat land werd de vrijheidsprijs van de Liberale Internationale dankbaar in ontvangst genomen. Laat hij zich daar dan nu ook naar blijven gedragen.

Tannock (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, Amina Lawal, een ongeletterde Nigeriaanse vrouw van 31 jaar oud, bereidt zich voor op haar doodstraf naar aanleiding van een beschuldiging van overspel. Zij beweert echter dat ze verkracht is door een vriend en dat ze zijn kind ter wereld heeft gebracht. Het vonnis, dood door steniging, dat wordt voltrokken door haar levend te begraven tot aan haar nek waarna men de toeschouwers vraagt haar te stenigen, is uitgesteld tot na de geboorte van haar kind. Er zijn lokale mensen die beweren dat enkele leden van het lokale sharia-gerechtshof, waardoor zij is veroordeeld, zelf ook buitenechtelijke relaties hebben gehad, waar in enkele gevallen ook kinderen uit zijn voortgekomen.
De sharia-wetgeving is recentelijk geïntroduceerd in delen van Nigeria als onderdeel van een islamiseringsproces. Christelijke groeperingen hebben zich kritisch uitgelaten over het feit dat de Nigeriaanse regering heeft nagelaten te verklaren dat dergelijke straffen in strijd zijn met de federale grondwet, hoewel president Obasanjo wel heeft gezegd dat hij zal huilen als het vonnis wordt voltrokken. Het vonnis is uitgesteld tot 2004 zodat zij haar kind borstvoeding kan geven.
Nigeria schendt naar mijn mening zonder enige twijfel een aantal bepalingen uit de internationale verdragen, waaronder het Verdrag tegen foltering en het VN-convenant inzake burgerrechten en politieke rechten, die het heeft ondertekend. Zelfs in Iran heeft er nu al bijna twee jaar geen steniging meer plaatsgevonden en de hoogste rechter heeft deze straf onlangs zelfs onwettig verklaard.
Het gaat hier niet om de doodstraf als dusdanig. Die blijft in het internationaal recht immers legaal voor de ernstigste misdaden. Het gaat hier om de buitenproportionele en onnodig wrede bestraffing van een jonge moeder. Het is ook geen kwestie van feminisme. Nigeria moet simpelweg begrijpen dat zijn relatie met de beschaafde wereld niet meer hetzelfde kan zijn als dit vonnis wordt voltrokken. Om te beginnen zal ik er persoonlijk voor pleiten dat Nigeria uit het Gemenebest wordt gezet en dat er voor de Nigeriaanse leiders onmiddellijk een reeks specifieke sancties en reisverboden van kracht wordt.
Ik wil ook het Griekse voorzitterschap van de Raad oproepen de Nigeriaanse ambassadeur te ontbieden en hem duidelijk te maken hoe fel wij gekant zijn tegen een straf die zo onrechtvaardig is.
Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, de dood door steniging in de noordelijke deelstaten van Nigeria waartoe islamitische rechtbanken vrouwen veroordelen krachtens de sharia, is een flagrante schending van de mensenrechten. Die moeten wij ten sterkste veroordelen, zoals eerder deze middag mevrouw Karamanou namens het Europees Parlement volkomen terecht heeft gedaan.
In de eerste plaats, omdat wij de doodstraf niet mogen dulden. In de tweede plaats, omdat toepassing van de sharia weerloze vrouwen treft. De vrouwen worden beschuldigd van overspel en soortgelijke zaken die niet kunnen worden gezien als strafbare feiten. In de derde plaats, omdat in de zaak van Amina Lawal haar tijdens de behandeling niet de minste garantie op een eerlijk proces is geboden.
Het geval van Amina Lawal is schrijnend en duldt geen uitstel, want na diverse keren te zijn opgeschort volgt op 25 maart de definitieve uitspraak. Dit is echter niet het enige geval: Sarimu Mohamed, Safiya Hussaini, Bariya Ibrahima en Adama Yunusa zijn ook veroordeeld wegens overspel. In hun geval is na een reeks internationale campagnes het vonnis van dood door steniging omgezet in gevangenisstraf. Overigens zijn in geen van die gevallen straffen opgelegd aan de mannen die betrokken waren bij het overspel.
De kwetsbare positie van vrouwen binnen het islamitisch recht en de martelingen en mensonterende behandeling die zij zich moeten laten welgevallen, vormen een onaanvaardbare schending van de mensenrechten, die niet zonder gevolgen zou mogen blijven voor de betrekkingen van de Europese Unie met Nigeria, en met ieder ander land dat de sharia toepast.
Het analfabetisme in Nigeria behoort tot de hoogste in de wereld. Er worden rituele verminkingen uitgevoerd, miljoenen mensen zijn er op de vlucht vanwege hun geloof, en in sommige deelstaten geldt het islamitische recht, waardoor een deel van de bevolking duidelijk is achtergesteld, zonder dat de centrale overheid er ook maar iets aan doet.
De Europese Unie moet uit hoofde van de Verdragen, waarin duidelijk staat aan welke beginselen onze betrekkingen met de derde landen moeten beantwoorden, al haar diplomatieke middelen aanwenden om de uitvoering van de doodstraf voor mevrouw Amina Lawal te beletten, en zij moet een eventuele steniging veroordelen. De olie van Nigeria mag daarbij geen overweging zijn, en wij moeten alle mogelijke gevolgen van een dergelijke veroordeling aanvaarden.
Ruim anderhalf miljoen mensen hebben geprotesteerd bij de Nigeriaanse autoriteiten, met tot gevolg dat andere executies door steniging zijn voorkomen. Nu gaat het echter om het leven van Amina Lawal. De oplossing is te vinden in de afschaffing, of tenminste de bestrijding, van de sharia.

Sandbæk (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, er moet een einde komen aan de steniging van vrouwen. Het is onrustwekkend dat er nog steeds plaatsen in de wereld zijn waar dergelijke praktijken een wettelijke en aanvaarde vorm van doodstraf zijn. De Amina-Lawal-kwestie noopt de EU ertoe alle mogelijke middelen te gebruiken om dergelijke barbaarse en onmenselijke methodes af te keuren. Nigeria is niet het enige land ter wereld waar dergelijke wreedheden gebeuren. Steniging moet over heel de wereld verboden worden, maar laat ons het schrijnend geval van Amina Lawal gebruiken om ons overtuigd standpunt tegen de steniging van vrouwen te markeren. In Nigeria moet het verschil tussen nationale en regionale wetten worden afgeschaft. Het is zorgwekkend dat Amina Lawal geen enkele garantie heeft dat ze ooit een nationale rechtszaak krijgt, hoewel de Nigeriaanse grondwet haar leven en waardigheid garandeert. Het is belangrijk dat het Europees Parlement gebruikt maakt van de mogelijkheid om zijn afschuw uit te drukken en de Nigeriaanse samenleving onder druk te zetten. Het gaat immers niet alleen om een totaal onaanvaardbaar verschil in de behandeling tussen mannen en vrouwen, die het gevolg is van de Sharia-wetgeving in een aantal landen, het is ook een kwestie van simpele menselijkheid en fatsoen. De strijd is taai en lang en het doel van de strijd is ervoor te zorgen dat de mensenrechten in alle landen ter wereld worden erkend en nageleefd.

Scallon (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik juich deze gezamenlijke resolutie ten behoeve van Amina Lawal Kurami toe. Dit is nu de tweede keer dat we een resolutie aannemen om haar te helpen. Ik twijfel er niet aan dat de eerste, in september 2002, een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de internationale oproep tot clementie. Die heeft ervoor gezorgd dat haar tot nu niets is overkomen. Er werd mij toen gevraagd een oproep te doen voor haar. Ik wil de duizenden mensen bedanken die zowel in 2002 als aan de recente oproep van de afgelopen weken gehoor hebben gegeven. Ook wil ik het Europese kantoor bedanken dat zich bezighoudt met de mensenrechten in Nigeria.
Een terdoodveroordeling door steniging voor het krijgen van een buitenechtelijk kind is een schending van internationaal overeengekomen mensenrechten. Ik besef dat de Nigeriaanse regering niet achter de voltrekking van het vonnis staat. Ik wil met name de Nigeriaanse ambassadeur in Ierland, de heer Elias Nathan, bedanken voor zijn publieke oproep tot clementie ten aanzien van deze moeder.
We verzoeken het sharia-gerechtshof voor hoger beroep te Katsina de internationale mensenrechtenovereenkomsten die Nigeria heeft ondertekend te respecteren en ervoor te zorgen dat iedere sharia-wet die in strijd is met deze rechten wordt herroepen. De regionale wetgeving moet immers in overeenstemming zijn met de internationale wetten die op nationaal niveau in Nigeria van kracht zijn. Ik weet dat mevrouw Lawal niet wordt vastgehouden of in hechtenis is genomen na haar veroordeling in maart 2002. Daar ben ik dankbaar voor. Maar wij kunnen ons alleen maar voorstellen hoe zij moet hebben geleden onder het doodvonnis dat haar het afgelopen jaar boven het hoofd heeft gehangen. Ze is in ieder geval ziek geweest en is in diverse ziekenhuizen behandeld gedurende deze moeilijke tijd.
Hoewel Amina Lawal nog het recht heeft tegen haar vonnis in beroep te gaan bij een seculiere rechtbank, ben ik van mening dat zij al genoeg heeft geleden. Ik pleit voor clementie en de verzekering dat zij op geen enkele manier zal worden terechtgesteld. Ook moeten we niet vergeten dat zij niet de enige vrouw is die in deze omstandigheden verkeert.
Toen mij gevraagd werd een oproep te doen ten behoeve van Safiya Husseini, die van een vergelijkbaar vergrijp beschuldigd werd, kreeg ik te horen dat nog minstens vier andere vrouwen hetzelfde vonnis boven het hoofd hing - Amina Lawal was een van hen - en dat vier jongens in de leeftijd van twaalf tot zestien amputatie van hun hand te wachten stond als bestraffing voor diefstal. Uiteraard respecteren we Nigeria's soevereiniteit, maar er is een betere weg voorwaarts voor het land en zijn volk. Wij roepen Nigeria op onmiddellijk en duurzaam gevolg te geven aan onze parlementaire resolutie.

Gillig (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, eens te meer is er reden voor dit Parlement - en dat is ook zijn vurige plicht - om het onrecht dat Amina Lawal is aangedaan aan de kaak te stellen nu zij in Nigeria veroordeeld is tot de dood door steniging vanwege haar onafhankelijke opstelling.
Wat valt er nog te zeggen of toe te voegen aan de woorden van mijn collega's? Laten wij een en andermaal het onrecht aan de kaak stellen dat een vrouw wordt aangedaan, een onrecht waaruit blijkt hoe noodzakelijk het is onze strijd tijdens internationale vrouwendagen voort te zetten! Wat haar wordt aangedaan kunnen we niet tolereren en wij moeten daarom opnieuw duidelijk maken dat wij mordicus tegen de doodstraf zijn. We moeten ook opnieuw naar voren brengen dat een gerechtelijke instantie, in Nigeria of in een ander land, waar ook ter wereld, zich niet kan beroepen op religieuze uitgangspunten en daarmee alle principes met voeten kunnen treden die verbonden zijn aan de rechten en het eerbiedigen van de menselijke waardigheid. Dit roept helaas het beeld op van het obscurantisme van de middeleeuwen dat ook onze landen hebben meegemaakt. We moeten het onrecht wat vrouwen wordt aangedaan steeds opnieuw aan de kaak stellen en daarmee nog eens duidelijk stellen dat wij het principe hebben onderschreven van de scheiding van kerk en staat als het belangrijkste uitgangspunt van de moderne en democratische staten.
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij verwachten dat de Nigeriaanse regering verklaart dat de toepassing van de sharia door een regionale gerechtelijke instantie indruist tegen de grondwet van haar land, en wij wijzen de regering er daarbij nogmaals op dat het naleven van de rechten van de mens een wezenlijk onderdeel vormt van de met de derdewereldlanden gesloten verdragen. Los van de zaak-Amina Lawal in Nigeria rekenen alle mensen over de hele wereld, wier elementaire rechten met voeten worden getreden, erop dat de Europese Unie de resoluties die wij in ons Parlement keer op keer hebben aangenomen ook daadwerkelijk uitvoert. Ik onderschrijf volledig wat mijn collega Anna Karamanou daarover heeft gevraagd. Mijnheer de commissaris, resoluties zijn prima, maar - en hiermee richt ik me tevens tot de verantwoordelijk leden van de Raad - wat doen wij daarna?

Sacrédeus (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het gaat om het redden van een onschuldig mensenleven. Het is echter ook zaak - en hierbij richt ik mij tot commissaris Fischler - om de sharia in en de islamisering van delen van Centraal-Afrika grondig onder de loep te nemen, waar dit slechts één van de vele gevallen is en waar het hoogstwaarschijnlijk niet bij zal blijven. We moeten ons duidelijk, standvastig, volhardend en consequent bezighouden met de vraag of de sharia wel verenigbaar is met de mensenrechten, dat wil zeggen met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Met een aantal europarlementariërs hebben wij Nigeriaanse ambassades in de Europese Unie en de rest van de wereld aangeschreven en gevraagd aandacht te schenken aan deze zaak. Wij moeten het hoogste gerechtshof in Nigeria op alle mogelijke manieren beïnvloeden. Wij moeten - zoals in de resolutie staat - ook duidelijk maken dat alle Nigerianen, ongeacht hun geloof, dezelfde rechten moeten hebben en dezelfde bescherming moeten krijgen, overeenkomstig de grondwet. Wij moeten ons ook afvragen of het geoorloofd is dat de sharia op zo'n fundamentele wijze in strijd is met het internationaal recht en de menselijke waardigheid. Wij moeten onszelf de volgende vraag stellen: waar zijn de gelovige moslims in Afrika en Europa die vinden dat dit in strijd is met dat wat de essentie van iedere religie zou moeten zijn, dat wil zeggen liefde en tolerantie?

Fischler
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, vanzelfsprekend deelt de Commissie de bezorgdheid van het Parlement over de aard van de straffen die in het noorden van Nigeria krachtens de sharia worden opgelegd. De Commissie heeft een aantal gevallen, waaronder de zaak Amina Lawal, aangekaart bij de Nigeriaanse regering en voorzitter Prodi heeft zich in eigen persoon tot president Obasanjo gewend, die zich eveneens tegen de straffen heeft uitgesproken en erop gewezen heeft dat eenieder die een klacht wil indienen het recht heeft de zaak voor het hoogste gerecht te brengen.
De Commissie verwelkomt tevens het standpunt van de Nigeriaanse minister van Justitie, die vorig jaar verklaarde dat het niet juist is moslims te discrimineren door hun andere straffen op te leggen voor hetzelfde vergrijp. Zoals verschillende afgevaardigden reeds aangaven, is de beroepsprocedure in de zaak Amina Lawal vastgesteld op 25 maart. Amina Lawal heeft rechtsbijstand gekregen en zij heeft de gelegenheid om zo nodig op een nog hoger niveau beroep aan te tekenen.
Via onze delegatie in Abuja volgen wij deze zaak met de grootst mogelijke aandacht. Wij onthouden ons echter van directe uitspraken over zaken die nog in behandeling zijn en geven er de voorkeur aan er bij de Nigeriaanse centrale regering op aan te dringen de doodstraf eindelijk volledig af te schaffen.
De sharia als rechtssysteem is in Nigeria een complex en heikel thema. Ook grondwettelijk ligt de situatie buitengewoon moeilijk, omdat er tegenstrijdigheden zijn tussen de door de overheid ingevoerde sharia enerzijds en de grondwet en de internationale verplichtingen aangegaan door de Nigeriaanse centrale regering anderzijds.
In maatschappelijk opzicht is het land verdeeld in een islamitisch noorden en een christelijk zuiden. Deze situatie en de verkiezingen die dit jaar worden gehouden maken de zaak tot een politiek zeer gevoelig en beladen thema.
De Commissie heeft een studie gefinancierd waaruit gebleken is dat het gebruik van de sharia voor het opleggen van straffen nog moeilijker ligt doordat de sharia als strafrecht slecht is geschreven en door slecht opgeleide rechters op onsamenhangende wijze wordt toegepast.
Met betrekking tot de mensenrechtenkwestie in Nigeria heeft de EU een gemeenschappelijk standpunt uitgewerkt, een initiatiefdocument van de trojka inzake de doodsstraf opgesteld en een officieel standpunt ingenomen in de Mensenrechtencommissie.
Voorts wordt de naleving van de beginselen van de Overeenkomst van Cotonou buitengewoon nauwlettend gevolgd. De Commissie heeft zelf ook directe initiatieven ontplooid en heeft in juli vorig jaar haar handtekening gezet onder een landenstrategiedocument en een samenwerkingsprogramma met Nigeria. De kern van deze documenten wordt gevormd door de mensenrechten en door staatsbestuur met verantwoordelijkheidsbesef. Daarnaast voorzien zij in steun aan het maatschappelijk middenveld.
Bovendien is Nigeria een van de speerpuntlanden van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten en binnenkort zal een aantal projecten ter ondersteuning van de hervormingen van de regering en de rechtsspraak worden goedgekeurd. Op die manier hopen we de ontvankelijkheid voor en de toepassing van de fundamentele mensenrechten door de Nigeriaanse centrale regering en de deelstaten van de Federale Republiek Nigeria positief te kunnen beïnvloeden en alle dingen ten beste te keren.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt onmiddellijk hierna plaats.

Santos (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag namens de Fractie van de Europese Sociaal-democraten een mondeling amendement indienen en vragen of in de paragrafen 9 en 16 de naam EFTEC kan worden toegevoegd. Dat is de naam van een Zweedse onderneming die problemen ondervindt die vergelijkbaar zijn met die welke de in de ontwerpresolutie genoemde ondernemingen ondervinden.

De Voorzitter.
Zijn er bezwaren tegen de indiening van dit mondeling amendement?
(Het Parlement stemt in met de indiening van een mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de gemeenschappelijke resolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Resolutie over de sluiting van bedrijven na toekenning van financiële steun door de EU (B5-0160/2003)

Stenmarck (PPE-DE)
De afvaardiging van de conservatieve partij heeft vandaag voor de resolutie gestemd over sluiting van ondernemingen na financiële steunverlening door de Europese Unie.
Wij conservatieven zijn verheugd over het feit dat het Europees Parlement met deze resolutie aandacht schenkt aan de vele negatieve consequenties van de structuurfondsen van de Europese Unie. Wij zijn van mening dat de structuurfondsen een omvangrijke en moeilijk te hanteren subsidiecarrousel in de hand werken, die - als zij worden gebruikt voor bedrijfssubsidies - ertoe leidt dat de werkloosheid van de ene lidstaat naar de andere wordt verplaatst en dat de concurrentiepositie van particuliere bedrijven in het geding komt.
Voorwaarden voor meer arbeidsplaatsen zijn daarentegen deregulering, lagere belastingen en minder handelsbelemmeringen. Als de Europese Unie überhaupt de doelstelling van Lissabon wil halen, dienen de subsidies van de structuurfondsen zo spoedig mogelijk te worden stopgezet.
Knolle (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, vanmorgen heb ik verzocht de vlaggen te verwijderen die uit de ramen van enkele kantoren van afgevaardigden hangen, omdat ze het aanzien van het Parlement schaden. Nu, kort voor de stemming, hangt er nog steeds een behoorlijk aantal aan de muur. Als we dit tolereren, is het hek van de dam en ziet het Parlement er binnenkort uit als een reclamezuil met overal vlaggen, spandoeken en aanplakbiljetten. Dat past niet bij een verheven instelling als de onze. Ik verzoek u met klem hier iets tegen te ondernemen!

De Voorzitter.
Mijnheer Knolle, wij zullen contact opnemen met de bevoegde diensten om er zeker van te zijn dat de instructies worden uitgevoerd.

De Voorzitter.
Dat was het laatste punt op de agenda van het Parlement.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 17.25 uur gesloten)

