Preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag van João Ferreira, namens de Commissie ENVI, aan de Commissie: Preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen (B7-0201/2011).
João Ferreira
auteur. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, twee jaar geleden, in februari 2009, heeft de Commissie een mededeling gepresenteerd over een communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen. Het belang van dat onderwerp spreekt voor zich. Sindsdien is Europa getroffen door een heel aantal rampen met enorme gevolgen voor de mensen, het grondgebied, de economie en het milieu.
Het Europees Parlement was van mening dat de in de mededeling van de Commissie voorgestelde aanpak weliswaar correct, maar ontoereikend was. Bovendien heeft de Commissie de toezeggingen die zij zelf in het verslag gedaan heeft, niet op tijd uitgevoerd.
Een van die toezeggingen was, dat er een catalogus van preventiemaatregelen ontwikkeld zou worden die door de Unie gefinancierd zou worden en uitgevoerd door de lidstaten. Waar blijft die catalogus nu, twee jaar na dato? Wil de Commissie met de presentatie daarvan wachten tot het volgende meerjarig financieel kader? Nog twee jaar?
Ondertussen heeft het Parlement afgelopen september een verslag over ditzelfde onderwerp aangenomen. In dat verslag wordt een aantal belangrijke aanbevelingen gedaan. Daar moet bij gezegd worden dat aan dat verslag een zeer uitgebreid debat voorafging, niet alleen hier in het Parlement, maar ook met een groot aantal nationale, regionale en lokale instanties die een taak hebben in de verschillende stadia van rampenbestrijding.
Ook de ervaringen van mensen uit gebieden die het afgelopen jaar door rampen getroffen werden, droegen bij aan de informatie voor dit verslag. Staat u me toe dat ik hier enkele van de vele punten uit het verslag aanstip. Er werd een heel aantal preventiemaatregelen voorgesteld die het voorwerp zouden moeten zijn van prioritaire steun van de EU aan de lidstaten, met het oog op het verhelpen van situaties die in de toekomst risico's kunnen opleveren, op gebieden zoals de reorganisatie van bossen, bescherming van de kustlijn, herstel en bescherming van rivierbekkens, bescherming en renovatie van bewoonde gebieden die bijzonder kwetsbaar zijn voor bepaalde rampen, en het gaande houden van de landbouwactiviteiten in streken die door ontvolking zijn getroffen en aan het risico van natuurrampen zijn blootgesteld.
Op welke manier heeft de Commissie deze onderwerpen opgenomen in de catalogus van preventiemaatregelen die zij zou uitwerken, of op welke manier denkt zij deze te gaan opnemen? In het verslag wordt ook voorgesteld een Europees openbaar landbouwverzekeringsstelsel op te richten, en dat Europese boeren toegang moeten hebben tot een minimumsysteem voor compensaties in het geval van natuurrampen.
Ik wil daarbij opmerken dat dit iets heel anders is dan wat er momenteel mogelijk is met de health check van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), namelijk dat de lidstaten de verzekeringen intern financieren. Wat hier wordt voorgesteld is een verzekering, gefinancierd uit de communautaire fondsen, die voor alle boeren van alle lidstaten gelijk is, als het gaat om de bescherming tegen rampen, zowel boeren uit lidstaten met grote problemen als boeren uit rijke lidstaten.
Rampen zijn, dat weten we allemaal, bijzonder onrechtvaardig, en ze hebben bijna altijd de grootste gevolgen voor mensen en landen die het minst in staat zijn zichzelf te beschermen. Als er één gebied is waarop de solidariteit van de Europese Unie en het cohesiebeginsel nadrukkelijk tot uiting kunnen komen, dan is het wel dat van de bescherming van de burgers, de economie en het milieu tegen rampen.
Daarom vraag ik hier wat de Commissie gedaan heeft of wat ze gaat doen om de bestaande verschillen op dit gebied tussen de regio's en de lidstaten te verkleinen. En wel in het bijzonder door bij te dragen aan de verbetering van preventie in de regio's en de lidstaten waar een hoger risico op een ramp bestaat en waar de economie zwakker is. Een ander terrein dat in het verslag aan de orde komt, is de versterking van de systemen voor vroegtijdige waarschuwing van de lidstaten en de totstandbrenging van verbindingen tussen de verschillende systemen voor vroegtijdige waarschuwing. Welke stappen zijn er op dit gebied al genomen? Wat zijn de volgende stappen die er genomen gaan worden? Tot slot is het van belang eraan te herinneren dat aansluitend op preventie en op grond van de ervaring die is opgedaan bij recente rampen, een herziening van het reglement van het Solidariteitsfonds noodzakelijk is, zodat dit instrument flexibeler en tijdig kan worden ingezet.
Wat heeft de Commissie al ondernomen, of gaat zij ondernemen om deze herziening uit te voeren? Ik wil er ook nog aan herinneren dat Madeira een jaar geleden door een omvangrijke ramp getroffen werd, met dodelijke slachtoffers en enorme materiële schade aan strategische infrastructuur en vitale installaties tot gevolg. Een jaar na dato heeft Madeira nog geen cent aan steun van de Europese Unie ontvangen. Wat gaat de Commissie aan deze situatie doen, gezien het feit dat er in het huidige reglement van het Solidariteitsfonds staat dat het snel normale levensomstandigheden moet helpen herstellen en snelle en doeltreffende hulp moet bieden om zo snel mogelijk de hulpdiensten te mobiliseren. Hoe zit het met die snelheid, nu er een jaar na dato nog geen cent naar Madeira is gegaan?
Ik sluit af, mijnheer de Voorzitter, met een herhaalde oproep aan de Commissie om de brede consensus die in het verslag tot stand gekomen is tijdens de discussies en de stemming erover, op te pakken als een duidelijk signaal dat deze aanbevelingen - die uit het verslag - moeten worden uitgevoerd. Veel van deze aanbevelingen hebben ook al in eerdere resoluties van dit Parlement gestaan en helaas is daar niets mee gedaan en de Commissie heeft een bijzondere verantwoordelijkheid in deze.
Johannes Hahn
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement bedanken voor de kans om van mening te wisselen over rampenpreventie en ik wil in het bijzonder de heer Ferreira bedanken voor zijn blijvende belangstelling voor dit onderwerp.
De rampen van het afgelopen jaar waren een nuttige herinnering aan het feit dat de EU en haar lidstaten meer moeten doen aan rampenpreventie. We moeten ambitieus zijn. We weten allemaal dat investeren in rampenpreventie de moeite waard is. Tegelijkertijd is kosteneffectief en meer investeren in rampenpreventie een uitdaging.
We beoordelen nu de effectiviteit van de bestaande financieringsinstrumenten van de EU. We ontwikkelen ook een catalogus van preventiemaatregelen die de lidstaten zouden moeten overwegen voor EU-financiering.
Onze doelstelling is het vergroten van het effect van de EU-financiering en het versnellen van de tenuitvoerlegging van steun uit het Regionaal Fonds. We kijken ook naar innovatieve financieringsinstrumenten, zoals het poolen van verzekeringen om risico's te delen. Effectieve investeringen in rampenpreventie zullen helpen levens te redden, schade te beperken en uiteindelijk geld te besparen.
We gaan ook actie ondernemen om onze kennis van rampen te vergroten. We hebben samengewerkt met het Europees Milieuagentschap aan een beoordelingsverslag over de frequentie van rampen in Europa en hun invloed op mensen, economieën en ecosystemen. We hebben ook duidelijke en transparante beoordelingen nodig van de risico's waarmee we te maken hebben.
Op 21 december vorig jaar hebben we een richtsnoer over het beoordelen en in kaart brengen van risico's op nationaal niveau uitgebracht om de lidstaten te stimuleren een allesomvattende risicobeheersingscultuur te koesteren. Om een volwaardig risicobeheersingsbeleid te ontwikkelen is de betrokkenheid van alle actoren nodig. De toegenomen frequentie en intensiteit van rampen in Europa zouden de lidstaten ook verder moeten stimuleren om te investeren in een goede voorbereiding en hun capaciteit op te bouwen.
Naast de preventie-elementen is het even belangrijk dat de lidstaten, en Europa als geheel, zo goed mogelijk kunnen reageren. Vorig jaar oktober hebben we ons beleidsvoorstel voor een Europees reactievermogen bij rampen geschetst. Onze doelstelling is het verbeteren van de efficiëntie, de samenhang en de zichtbaarheid van de reactie van de EU op rampen.
Richard Seeber
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, solidariteit is het juiste woord om mee te beginnen. Als zich rampen voordoen - hetzij door de mens veroorzaakte, hetzij natuurlijke - moeten we in Europa schouder aan schouder staan. Dat is van essentieel belang voor de Europese eenwording.
Tempo is het tweede sleutelwoord dat we hier moeten noemen. Het gaat erom, snel hulp te bieden, want snelle hulp is meestal doeltreffende hulp.
Ten derde moet ik er echter toch op wijzen dat natuurlijk in de eerste plaats de lidstaten de verantwoordelijkheid hebben om hun bevolking zo goed mogelijk tegen dergelijke rampen te beschermen. We moeten onderzoeken hoe we de Europese middelen en de middelen die ons ter beschikking staan efficiënter en effectiever kunnen inzetten. Ik wil echter ook opmerken dat tal van lidstaten om Europese middelen verzoeken om te verbloemen dat ze zelf te weinig maatregelen treffen.
Wat kunnen we op het niveau van de Unie doen? We hebben twee grote uitgavenposten: enerzijds het Regionale Fonds waarvoor commissaris Hahn verantwoordelijk is, en anderzijds het Landbouwfonds, in het kader waarvan we de reeds beschikbare middelen beter zouden kunnen gebruiken. Preventie is van centraal belang, dat wil zeggen dat veel rampen, met name overstromingen, door een behoorlijke ruimtelijke ordening kunnen worden voorkomen. We hebben reeds een hoogwaterrichtlijn en in de context daarvan is gebleken dat we met de beschikbare middelen eigenlijk veel meer kunnen bereiken als we de juiste maatregelen treffen - zoals het in kaart brengen van betrokken gebieden, risicobeoordeling en als derde maatregel het opstellen van plannen voor passende maatregelen.
Ik zou wensen dat de Commissie naast de door haar uitgewerkte plannen voor maatregelen ook aandacht zou besteden aan droogte en waterschaarste. Op dit gebied ontbreekt het nog aan een instrument als de hoogwaterrichtlijn en hier kunnen we nog veel bereiken.
Met betrekking tot het maatregelenpakket moet ik zeggen dat mainstreaming ongetwijfeld van cruciaal belang is, dus dat we ernaar moeten streven om op andere beleidsgebieden rekening te houden met deze aspecten. Bovendien moeten de lidstaten onder toezicht van de Commissie risicokaarten opstellen voor alle gebieden.
Edite Estrela
namens de S&D-Fractie. - (PT) Mijnheer de Voorzitter, dit is een debat dat steeds terugkeert in dit Parlement. Helaas komen natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen steeds vaker voor en is hun verwoestende kracht steeds groter.
Hoewel rampenpreventie in eerste instantie de verantwoordelijkheid is van de lidstaten, kan de Europese Unie hier een belangrijke bijdrage in leveren. Er bestaan al enkele communautaire instrumenten om deze activiteiten op het gebied van rampenpreventie te ondersteunen.
Maar het is belangrijk dat deze instrumenten geëvalueerd worden, om beter in staat te zijn de lacunes te vinden. Daarnaast moeten ook de financieringsinstrumenten verbeterd worden. Er is hier al iets gezegd over Madeira, en ik herhaal het nog maar eens, dat Madeira nog steeds niet de toegezegde steun heeft ontvangen en dat duidelijk moge zijn dat de slachtoffers van deze ramp niet eeuwig kunnen blijven wachten.
Ook is de Commissie al diverse malen gevraagd om communautaire richtsnoeren te ontwikkelen voor het in kaart brengen van de risico's. Verder wil ik het belang onderstrepen van het maken van een volledige inventaris van de informatiebronnen omdat we uitsluitend op basis van betrouwbare informatie adequaat kunnen handelen.
Enkele van de aanbevelingen en voorstellen in het verslag-Ferreira stonden ook al in mijn verslag van 2006 dat door het Parlement is aangenomen, en de Commissie heeft op veel van deze voorstellen nog steeds niet gereageerd. Daarom zou ik de commissaris willen verzoeken ons te informeren over wat er tot dusverre is ondernomen ten aanzien van de inwerkingstelling van het Europees Waarnemingscentrum voor droogte en verwoestijning, en ook ten aanzien van de richtlijn inzake bosbranden.
Catherine Bearder
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de zomers zijn warmer en de stormen zijn heviger. De regen is onregelmatiger en we hebben meer droogten, die leiden tot levensbedreigende branden op ons continent. Vrijwel geen enkel land is de afgelopen paar jaar aan een natuurramp ontsnapt en dan tel ik de door de mens veroorzaakte rampen zoals Tsjernobyl en recenter de gifdam in Hongarije nog niet eens mee.
De burgers kijken naar hun gekozen vertegenwoordigers om zeker te weten dat de planning van hun bescherming efficiënt, betrouwbaar en aanwezig is. We hebben veel beloften en verslagen van de Commissie gekregen, maar we zien maar weinig concrete actie. Er is ons vooruitgang beloofd bij het opzetten van een netwerk van bevoegde nationale diensten in de lidstaten. Een kaart van hulpmiddelen, die beschikbaar is en direct kan worden gebruikt als er een ramp plaatsvindt, was beloofd in 2009. We moeten nu de nationale autoriteiten verzoeken de belangrijkste uitrusting startklaar te zetten, zodat die beschikbaar is voor snelle Europese hulp als dat nodig is.
In mijn eigen regio hebben we in Bracknell het wereldberoemde meteorologische centrum voor de middellange afstand. De informatie van dit centrum helpt zeevaarders, piloten en planners voor rampenbestrijding vanuit een scala aan realtime bronnen over de hele wereld, maar we hebben meer dan dit soort faciliteiten nodig. We moeten weten waar de getrainde noodhulpteams zijn. We moeten weten waar de noodvoedselvoorraden, de tenten en de dekens zijn.
We moeten weten waar de faciliteiten zijn die de levens van de burgers van onze Unie zullen redden als die ze nodig hebben. De Commissie moet deze plannen nu presenteren. Morgen kan er weer een ramp gebeuren.
Marisa Matias
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Om te beginnen wil ik zeggen dat ik volledig achter de woorden van mijn collega sta. De preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen is van uitermate groot belang, en van steeds groter belang, en de Europese Commissie legt ons voortdurend procedurele voorstellen en planningen voor.
Maar er is een complex probleem, zoals al eerder gezegd is. Het Solidariteitsfonds is het instrument dat normaal gesproken voor dit soort situaties wordt ingezet, maar het functioneert uitermate langzaam, het duurt soms negen maanden tot een jaar voordat het wordt ingezet, en dat na een ramp. Ook is hier al gezegd, en ik zal dit blijven herhalen, zo lang als nodig is, dat Madeira, waar een jaar geleden een grote ramp plaatsvond, nog steeds geen steun heeft ontvangen.
Daarom vraag ik nogmaals nadrukkelijk: wordt het niet eens tijd dat de Commissie het functioneren van haar eigen fonds en financieringsmodel herziet? Hoe kunnen we een fonds voor uitzonderingsgevallen handhaven, terwijl het moet kunnen worden ingezet voor situaties die steeds chronischer worden? We weten niet waar het gaat gebeuren, maar we weten dát het gaat gebeuren, en de klimaatveranderingen tonen dit aan. Een uitzonderingsregeling kan echter nooit het antwoord bieden op iets dat regelmatig voorkomt.
Jaroslav Paška
namens de EFD-Fractie. - (SK) Mijnheer de Voorzitter, er is veel ruimte voor verbetering van de huidige mechanismen voor de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen.
Op het gebied van preventiemaatregelen tegen natuurrampen moeten we vooral proberen de systemen voor het waarnemen van natuurverschijnselen te verbeteren - of dit nu meteorologische veranderingen zijn of tektonische verschuivingen - en vervolgens de mathematische modellen verbeteren ter beoordeling en voorspelling van deze veranderingen, hun gevolgen en de daaraan gekoppelde alarmsystemen of evacuatie. Op het gebied van door de mens veroorzaakte rampen kunnen we echter veel effectiever optreden.
Aangezien we de risico's kennen van verschillende menselijke activiteiten, vooral milieubedreigende commerciële activiteiten, kunnen we met goede regulerende maatregelen de kans op rampen als gevolg van alle mogelijke risicovolle activiteiten verlagen. Het preventieve reguleringsmechanisme en de systemen voor toezicht, controle, sancties en repressie moeten echter complex zijn en grondig en met nadruk ten uitvoer worden gelegd.
In het belang van de bescherming van de gezondheid en de levens van onze burgers moeten we daarom systematisch werken aan de verbetering van deze mechanismen voor rampenpreventie.
Ville Itälä
(FI) Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen onderschrijven wat hier is gezegd. Rampen blijven alleen maar in aantal toenemen. De Europese Unie kan daar zeer veel tegen doen, zoals informatie-uitwisseling, steun en solidariteit. Op die manier krijgen we vanzelf de meerwaarde die met betrekking tot deze zaken van de Europese Unie wordt verlangd.
Ik wil echter van de gelegenheid gebruik maken om de commissaris een vraag te stellen. Drie à vier jaar geleden was er in Rusland een enorme bosbrand, die in mijn land, Finland, enorme rookschade veroorzaakte. Veel mensen hadden door die rook last van zeer ernstige gezondheidsproblemen. Toen besloot het Europees Parlement hier om de Commissie te verzoeken om met Rusland afspraken te maken over de wijze waarop de Europese Unie in dergelijke gevallen Rusland de noodzakelijke hulp kan bieden, die Rusland toen nodig had maar weigerde te accepteren. Ik wil weten of de Commissie enige vooruitgang in deze kwestie heeft geboekt en maatregelen heeft genomen.
Rampen blijven niet beperkt tot de Europese Unie, maar komen ook buiten onze grenzen voor en hebben vaak gevolgen voor de EU-lidstaten. Ik zou willen weten welke vooruitgang er wat dit betreft met Rusland is geboekt.
Mario Pirillo
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, gedurende de afgelopen vijftien jaar is het aantal natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen in belangrijke mate toegenomen, en we zijn getuige van gebeurtenissen die ernstiger zijn en frequenter voorkomen in bijna alle landen van de Europese Unie, met ernstige gevolgen voor de economie, infrastructuur en ecosystemen.
We hebben dringend behoefte aan een EU-aanpak om preventieve maatregelen te ontwikkelen en een inventaris op te stellen van de relevante financiële instrumenten en deze aan te passen. Het Europees Solidariteitsfonds en de nationale fondsen zijn niet langer in staat om frequente rampen het hoofd te bieden.
Ik wil de hier aanwezige commissaris vragen wanneer het mogelijk is om ons data en een kaart met risicogebieden te verschaffen, zoals aangekondigd in zijn mededeling van 23 februari 2009. Tot slot betreur ik het dat de bodemrichtlijn voor de verbetering van het grondbeheer al sinds enige tijd door de Raad wordt tegengehouden.
Daciana Octavia Sârbu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, na de milieuramp in Hongarije van vorig jaar oktober heb ik meermalen de aandacht van de Europese Commissie gevestigd op het thema van rampenpreventie in de mijnbouwindustrie. In het geval van de mijnbouwsector hebben ongelukken vaak grensoverschrijdende gevolgen. Dit is een reden te meer waarom de Europese Unie de plicht heeft om te zorgen dat alle mogelijke maatregelen zijn genomen om het risico op ongelukken te verkleinen en de snelheid en doeltreffendheid van de respons in geval van een ongeluk te verbeteren.
Ik heb in antwoord op mijn vragen informatie ontvangen van de Commissie, dat het afval dat in het milieu - waaronder in de Donau - is terechtgekomen door het ongeluk in Hongarije, inderdaad giftig was hoewel dit in eerste instantie was ontkend door de autoriteiten. Dit is een zeer duidelijk voorbeeld van het niet toepassen van regels. Deze situatie moet zo snel mogelijk veranderen.
De Europese Commissie heeft de plicht om urgent actie te ondernemen naar aanleiding van de afgelopen jaar door het Parlement aangenomen resolutie, die oproept tot een verbod op cyanidegebaseerde technologie in de mijnbouw, aangezien deze een grote grensoverschrijdende bedreiging vormt voor ecosystemen.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Mijnheer de Voorzitter, het verslag over een communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen, dat in september 2010 is goedgekeurd, bevat een aantal belangrijke, specifieke verwijzingen naar de landbouw. Het verslag vermeldt met name dat de landbouwproductie kwetsbaar is voor klimatologische fenomenen als droogte, vorst, hagel, bosbranden, overstromingen, landverschuivingen en andere. Het verslag bevat ook een aantal belangrijke suggesties, gericht op het tegengaan van de gevolgen van deze problemen. De auteur heeft het idee al genoemd van verzekeringen voor de landbouw.
Ik wil benadrukken hoe belangrijk het is dat deze uitdagingen doeltreffend worden aangepakt, met name tegen de achtergrond van een toekomstig gemeenschappelijk landbouwbeleid dat als doel heeft om de landbouw zowel in de voedselproductie als in de bescherming van het milieu een belangrijke rol te laten spelen.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, in oktober van vorig jaar heeft Hongarije hulp gekregen tegen de schade van de rode-slibramp in de vorm van expertise, alsook op materieel vlak. Wezenlijke hulp hebben we echter niet gekregen. Het was enorm moeilijk om de mensen uit te leggen waarom burgers van landen buiten de EU wel kunnen rekenen op humanitaire hulp, terwijl burgers van de lidstaten dat niet kunnen. Het klinkt logisch dat het principe van "de vervuiler betaalt” moet worden toegepast in het kader van industriële rampen, maar in de meeste gevallen hebben die bedrijven niet voldoende geld. De Commissie heeft beloofd om de aansprakelijkheidsverzekering verplicht te stellen voor bedrijven die zich bezighouden met gevaarlijke activiteiten. Tegelijkertijd stel ik voor dat we het solidariteitsfonds met een adequate regeling openstellen voor een gedeeltelijke verlichting van industriële rampen. Hierbij leg ik wel de nadruk op gedeeltelijk...
(spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Franz Obermayr
(DE) Mijnheer de Voorzitter, de plannen voor rampenpreventie verdienen vooral bij onze Hongaarse vrienden bijzondere aandacht, aangezien verleden oktober bij de omgang met ramp met giftig slib in Hongarije het een en ander misgelopen is. De Commissie heeft in haar evaluatie vastgesteld dat de Hongaarse instanties duidelijk te kort zijn geschoten: de gevaarlijke modder was niet als giftig ingedeeld en er was sprake van grote fouten bij de aanleg van het reservoir. Voorts heeft de Commissie vastgesteld dat de Europese afvalcatalogus - de richtlijnen betreffende mijnafval - niet in Hongaars recht zijn omgezet. Daarom is het belangrijk dat de lidstaten de Europese normen als bindende normen in hun wetgeving opnemen.
Naast rampenpreventie is het natuurlijk van belang om deze Europese normen correct ten uitvoer te leggen, goede praktijken uit te wisselen en hulp te bieden met het oog op een zelfstandige rampenbestrijding. Juist in het Jaar van het vrijwilligerswerk is het belangrijk en goed dat de betrokken landen een voorbeeld nemen aan landen die over vrijwillige universele brandweer-, reddings- en aanverwante diensten beschikken.
Iosif Matula
(RO) Mijnheer de Voorzitter, de toegenomen omvang en gevolgen van natuurrampen vormen een van de grootste uitdagingen voor de Europese Unie. De statistieken geven aan dat er zich in de afgelopen twintig jaar 953 rampen hebben voorgedaan in Europa, met bijna 90 000 doden en economische verliezen van 269 miljard dollar tot gevolg.
Om de gevolgen van deze rampen tegen te kunnen gaan is het nodig om risicokartering te ontwikkelen, met een samenhangend plan voor het beheer van milieufactoren. Het behoud en de uitbreiding van bosgebieden en groenstroken in stedelijke omgevingen moeten voor ons allen een prioriteit zijn. Het is cruciaal dat we de benodigde aandacht geven aan publieksvoorlichting over rampenpreventie. De Internationale dag voor de beperking van natuurrampen is hier een goed voorbeeld van. Ik ben ook van mening dat alle instrumenten effectiever gemaakt moeten worden...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Luís Paulo Alves
(PT) Mijnheer de Voorzitter, de zorgen die hier zijn geuit over de preventie van en de reactie op rampen is een zeer gevoelige kwestie, die van het grootste belang is voor onze burgers, en die niet genegeerd kan en mag worden.
We hebben het hier over situaties die zeer gevoelig liggen en die de veiligheid aangaan van de mensen en van hun bezittingen, vaak zeer emotionele situaties vanwege het verlies van mensenlevens, gezinnen die beschadigd worden, en doordat de manier waarop mensen in hun levensonderhoud voorzien, soms volledig verwoest wordt. Maar al onze blijken van medeleven naar aanleiding van de drama's die via de media tot ons komen en ons allemaal raken, zijn niet veel waard als we vervolgens in slaap vallen en niet ons werk doen, om te zorgen dat dergelijke situatie worden voorkomen, dat de gevolgen ervan worden beperkt en dat de verstrekking van steun beter verloopt.
Commissaris, de kwestie is hier heel goed en scherp aan de orde gesteld door mijn collega's. Dit is een kwestie ten aanzien waarvan de Europese Unie haar burgers beter kan laten zien dat ze er voor hen is, door te helpen bij de preventie van rampen en vooral ook, als deze zich voordoen, door hen terzijde te staan op momenten dat zij dit het hardste nodig hebben en het meest kwetsbaar zijn.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, we weten terdege welke factoren in de afgelopen jaren tot een toename van het aantal rampen hebben bijgedragen, we zijn op de hoogte van de klimaatverandering, de explosieve industrialisering van de derde wereld, de groei van de wereldbevolking, enzovoorts.
Maar het is ook zo dat tal van rampen door de mens worden veroorzaakt, en in dit verband moet toch ook worden gezegd dat in de eerste plaats het beginsel moet worden toegepast dat de vervuiler betaalt. Steeds maar weer een beroep op de Unie te doen, is niet de juiste weg. Wel is natuurlijk Europese solidariteit nodig als zich echt op grond van overmacht rampen voordoen, als zich echte natuurrampen voordoen. Hier moet reeds bij de preventie - bijvoorbeeld bij de aanleg van beschermingsconstructies tegen lawines en overstromingen, bij het in kaart brengen van risicogebieden en op het gebied van bewakingssystemen - Europese solidariteit worden getoond, dat staat buiten kijf.
Bovendien moeten we echt een Europese rampenbestrijdingsdienst in het leven roepen die overal kan worden ingezet waar snelle hulp nodig is om het ergste te voorkomen.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, er wordt hier vandaag veel gesproken over buzzwords, maar het belangrijkste buzzword is het eerste woord dat op het bord staat: preventie. Het oude adagium zegt "voorkomen is beter dan genezen” en we moeten zeker proberen natuurrampen te voorkomen op basis van de recente trends, door een soort voorspelling te maken en preventieve maatregelen te nemen.
We hebben ook een soort trans-Europees verzekeringsmechanisme nodig, want anders kunnen de getroffen gebieden de verzekering niet betalen. In mijn eigen gebied is bijvoorbeeld in de stad Clonmel de verzekering zes keer zo duur geworden als gevolg van het overstromingsrisico.
Tot slot wil ik vragen hoe veel landen er eigenlijk kunnen zeggen dat ze hebben voldaan aan de aanbevelingen van de Commissie, in het bijzonder met betrekking tot de hoogwaterrichtlijn? Ik weet dat deze in mijn land niet goed is toegepast. De landen moeten hun verantwoordelijkheid nemen, net als de Commissie. Door samen te werken kunnen we de moeilijkheden op zijn minst verlichten.
Georgios Koumoutsakos
(EL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de omvangrijke en desastreuze bosbranden die bijna elke zomer met name de Zuid-Europese landen teisteren - Griekenland heeft op dit vlak een schokkende en traumatische ervaring - brengen ons allen tot een onbetwistbare conclusie: voor een tijdige en doelmatige aanpak van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen in Europa is het sleutelwoord 'solidariteit'. Trouwens, het Verdrag van Lissabon heeft een solidariteitsclausule geïntroduceerd voor het verlenen van bijstand aan lidstaten die te lijden hebben onder de gevolgen van een natuurramp.
Wij moeten ons voorbereiden op een adequate en doelmatige uitvoering van deze clausule. In het tegengestelde geval is het alsof wij zeventig procent van de Europese burgers negeren, die verwachten dat de Europese Unie hun land zal bijstaan indien het door een natuurramp wordt getroffen. Het is belangrijk dat we het beleid voor de preventie van rampen en de financiering van dit beleid niet door budgettaire druk laten beïnvloeden.
Ook is het belangrijk ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Johannes Hahn
lid van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik dank zeggen voor de gevarieerde bijdragen aan dit debat. Voor zover het om kwesties gaat die rechtstreeks onder de bevoegdheid van mijn collega Georgieva vallen, zullen we u schriftelijk van antwoord dienen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de vraag hoe de stand van de gesprekken en de onderhandelingen met Rusland is met betrekking tot informatie en monitoring.
Omdat het Europees Solidariteitsfonds onder mijn portefeuille valt, wil ik deze gelegenheid echter aangrijpen om u te zeggen dat het Fonds, dat zeven à acht jaar geleden is opgericht, een instrument is dat buiten de begroting om moet worden gefinancierd. Telkens wanneer zich een ramp voordoet, moet een zeer ingewikkelde procedure worden doorlopen - allereerst een evaluatie en vervolgens ook medebeslissing door het Europees Parlement en de Raad -, zodat nu eenmaal vertraging ontstaat.
In het concrete geval van Madeira kan ik u zeggen dat de ondertekening en de betaling binnen de komende veertien dagen zullen plaatsvinden. De vertraging is onder meer ook te wijten aan het feit dat de lidstaat pas zeer laat bepaalde informatie heeft verstrekt. Ook hiermee moet rekening worden gehouden. Uiteindelijk moeten we ook op controleerbare wijze kunnen aantonen waarvoor de middelen daadwerkelijk zijn gebruikt. Desalniettemin moet ook de structuur van het Solidariteitsfonds verder worden ontwikkeld. Binnen de Commissie wordt hierover reeds nagedacht.
Droogte-evaluatie is eerlijk gezegd een kwestie die moeilijk valt in te delen. Technologische rampen zijn weer een ander punt: in het licht van de ervaringen die we in de afgelopen jaren hebben opgedaan, moeten we deze kwesties aan een nieuwe beoordeling onderwerpen.
Wat betreft de middelen die bijvoorbeeld in het kader van de structuurfondsen zijn uitgetrokken, staan in de lopende financieringsperiode voor heel Europa in totaal rond 7,5 miljard euro ter beschikking voor risicopreventie en corresponderende maatregelen op milieugebied. Rond 20 procent van dit bedrag is reeds toegewezen aan concrete projecten.
Als afgevaardigde van een kiesdistrict of een deelstaat weet u net zo goed als ik dat er dikwijls sprake is van administratieve problemen tussen regio's en nationale overheden van de lidstaten in gevallen waarin de respectievelijke bevoegdheden niet duidelijk zijn. In concrete gevallen leidt dat vaak tot vertraging bij de uitvoering van projecten. Het is belangrijk om deze problemen te verhelpen, want het is in het belang van de mensen en de regio's dat de beschikbare middelen ook worden gebruikt en dat er geen belemmeringen of vertragingen ontstaan als gevolg van administratieve of bureaucratische obstakels.
Tot slot zou ik u willen meedelen dat we inderdaad tegen het eind van het jaar met een wetgevingsvoorstel zullen komen voor een meer gecoördineerde aanpak voor de monitoring en rampenbestrijding op Europees niveau. Ik dank u nogmaals voor uw engagement en vasthoudendheid in deze kwestie en ik zou u - en hiermee sluit ik af - willen verzoeken om evenveel aandacht te blijven schenken aan de uitvoering van projecten en het gebruik van in principe beschikbare middelen in de lidstaten.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Ádám Kósa
schriftelijk. - (HU) In de mededeling van 23 februari 2009, met als titel "Een communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen”, heeft de Commissie ondermeer de taak op zich genomen om de beschikbare en bestaande informatiebronnen in verband met preventieve maatregelen en rampen te verzamelen. Ik wil van deze gelegenheid graag gebruik maken om op te merken dat de regering van Nieuw-Zeeland een zeer goede manier heeft gevonden om de doven en hardhorenden op de hoogte te stellen tijdens de afgelopen ramp. Dat moet in praktijk worden gebracht. Eind 2010 had de regering van Nieuw-Zeeland allerlei materiaal uitgereikt, zoals een dvd, waarmee de betrokkenen, autoriteiten en inwoners gebarentaal konden leren voor een eventuele ramp. Dankzij die maatregel zijn er zowel levens als eigendommen gered. Volgens plaatselijke burgerorganisaties en de World Federation of the Deaf (www.wfdeaf.org), zouden de regering van Queensland en de Australian Communications and Media Authority (ACMA) trots moeten zijn op het succes dat behaald werd dankzij een uitstekende voorbereiding en samenwerking, en door het feit dat ze de doven een middel gaven om rechtstreeks en onmiddellijk te communiceren. Helaas gebeurden er toch ook nog steeds tragedies. Ik hoop dat de Commissie deze goede praktijk van deze niet-lidstaat zal bestuderen en de toepassing ervan in de lidstaten en binnen het bestek van de middelen van de EU zal promoten.
