Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Ebner
Mevrouw de Voorzitter, ik kon zo gauw niet op mijn eigen plaats komen. Ik wil even kort mededelen dat ik niet op de presentielijst sta van de vergadering op maandag 12 november terwijl ik wel aanwezig was. Ik zou dit graag opgenomen zien in de notulen. Hartelijk dank hiervoor! Kennelijk heb ik niet getekend, maar ik heb die dag wel degelijk aan de vergadering en de stemming deelgenomen. Dank u!

De Voorzitter
Goed, mijnheer Ebner, dat zal gecorrigeerd worden.
Zijn er nog andere opmerkingen?

Scallon
Mevrouw de Voorzitter, voordat het debat begint wil ik graag de gevoelens van het Ierse volk overbrengen met betrekking tot de toekomst van onze nationale luchtvaartmaatschappij Aer Lingus. Vóór de terroristische aanslagen in New York was deze maatschappij, die 1,1 miljoen passagiers vervoerde, een sterspeler binnen de luchtvaartindustrie. Zij vormt een belangrijke pijler van onze nationale economie. Het Ierse volk hoopt van harte dat de pogingen van de regering om Aer Lingus in de lucht te houden niet als overheidssteun worden beschouwd.

De Voorzitter
Dat heeft niet echt betrekking op de notulen. Overigens zal er nog een debat plaatsvinden over dit onderwerp.
Zijn er nog meer bezwaren?
(De notulen worden goedgekeurd)
  

Van Orden
Mevrouw de Voorzitter, een week geleden zijn twaalf Britse en twee Nederlandse onderdanen gearresteerd in Griekenland. Onder de Britten bevonden zich twee personen uit mijn kiesdistrict, Paul en Lesley Coppin uit Mildenhall in Suffolk. De Griekse autoriteiten hebben hen gearresteerd op beschuldiging van spionage. Deze mensen zijn vliegtuigspotters, luchtvaartliefhebbers die in Griekenland met vakantie waren. Ik vind het tamelijk vreemd dat zij nog steeds vastzitten in een medelidstaat. Ik zou u willen verzoeken stappen te ondernemen om deze zaak onder de aandacht van de Griekse autoriteiten te brengen, opdat zij zo spoedig mogelijk worden vrijgelaten.

De Voorzitter
Mijnheer Van Orden, wij hebben kennis genomen van uw verzoek en wij zullen er werk van maken.

Economische en werkgelegenheidssituatie bij het luchtvervoer alsmede in de aanverwante industriële en dienstensectoren
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de economische en werkgelegenheidssituatie in het luchtvervoer alsmede in de aanverwante industriële en dienstensectoren.
Ik geef het woord aan mevrouw Durant, fungerend voorzitter van de Raad.

Durant
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de ramp met het vliegtuig van American Airlines dat maandag 12 november is neergestort op New York heeft ons allen herinnerd aan de harde en verschrikkelijke realiteit van de luchtvaartsector. Door dit nieuwe ongeval dreigt de economische en sociale crisissituatie waarin de sector verkeert sinds 11 september nog te verergeren. We mogen echter niet vergeten dat de diepere oorzaken van deze crisis gelegen zijn in een opeenstapeling van conjuncturele problemen die rechtstreeks verband houden met de aanslagen van 11 september, maar ook van structurele problemen die daarvoor reeds bestonden en door de gebeurtenissen van 11 september des te scherper naar voren zijn gekomen.
Als voorzitter van de Raad van ministers van Vervoer en als Belgisch federaal minister ben ik uiteraard zeer bezorgd over deze situatie. Ik denk dat het meer dan ooit noodzakelijk is om structurele economische en sociale hervormingen door te voeren waardoor de sector de huidige crisis te boven kan komen, sociale maatregelen te treffen en de grondslagen te leggen voor een duurzame ontwikkeling van de luchtvaartsector op lange termijn. Daarvoor is het noodzakelijk dat wij de werkelijke wortels van het probleem doorgronden en de obstakels aanwijzen die uit de weg moeten worden geruimd. Daarmee wil ik me hier bezig houden, samen met u en mevrouw Diamantopoulou.
De belangrijkste oorzaak van de inherente zwakheid van de Europese luchtvaartsector is dat deze te veel versplinterd is. Die zwakheid wordt nog vergroot door een gebrek aan consolidatie op communautair niveau en een gebrek aan strategische allianties. De opbouw van de Europese Unie berustte tot nu toe op de wil een interne markt te verwezenlijken waarin optimale mededingingsvoorwaarden verzekerd zijn. Dat leidt tot extreme concurrentie in een sector waarin de marginale kosten betrekkelijk laag zijn, waardoor problemen ontstaan in verband met overcapaciteit en waardoor de prijzen te laag zijn in verhouding tot de gemiddelde kosten van de luchtvaartmaatschappijen. Door deze bikkelharde concurrentie zijn de luchtvaartmaatschappijen kwetsbaar geworden voor iedere economische schok, want ze beschikken slechts over een zeer kleine marge.
In de Amerikaanse luchtvaartindustrie bestaat al sinds lange tijd een veel grotere concentratie dan in Europa. Dat is een van de redenen waarom de Amerikaanse luchtvaartsector deze crisis, die vooral de Verenigde Staten treft, min of meer heeft kunnen doorstaan. Ofschoon de problemen van de luchtvaartsector niet zozeer het gevolg zijn van de aanslagen als wel van structurele factoren, hebben de gebeurtenissen van 11 september de spanningen in de sector nog verhoogd. Deze spanningen hebben de huidige crisis bespoedigd, en ze worden door de actuele economische recessie nog versterkt.
Ik noem, in chronologische volgorde, de volgende factoren: de sluiting van het Amerikaanse luchtruim gedurende vier dagen, het feit dat het vertrouwen van de passagiers is gedaald en het luchtverkeer aanzienlijk is afgenomen - 20 procent minder vakantievluchten in vergelijking met 2000 en zelfs 30 procent minder op transatlantische routes - en als klap op de vuurpijl het tragische ongeval van eergisteren, waardoor de situatie ongetwijfeld nog zal verergeren. Voorts hebben de verzekeringsmaatschappijen besloten om de premies voor passagiers en vliegtuigen bij ongevallen die het gevolg zijn van oorlogssituaties of terroristische aanslagen te verhogen. Bovendien hebben ze besloten om in deze gevallen de dekking van de schade die wordt toegebracht aan derden te beperken tot 50 miljoen dollar. Daarnaast brengen de extra veiligheidsmaatregelen ook aanvullende kosten met zich mee voor de luchthavens en de luchtvaartmaatschappijen. En last but not least, de Amerikaanse steun: meer dan 15 miljard dollar directe en onmiddellijke steun en federale kredieten voor de luchtvaartmaatschappijen, en meer dan 120 miljoen dollar steun voor de dienstverlenende sector. Deze subsidies hebben geleid tot concurrentievervalsing ten opzichte van de Europese industrie, met name omdat bepaalde maatschappijen deze steun hebben gebruikt om roofdierpraktijken uit te oefenen op transatlantische routes.
Deze combinatie van structurele en conjuncturele factoren heeft in Europa ernstige sociale en economische gevolgen gehad, die ons allen bekend zijn: faillissementen en ernstige problemen van de luchtvaartmaatschappijen, bevriezing van de investeringen en een heftige crisis in de luchtvaartindustrie.
Wat zijn de antwoorden die de Raad tot nu toe heeft aangedragen?
Vanaf hun bijeenkomsten op 14 september en 16 oktober hebben de ministers van Vervoer, net zoals de Europese Raad en de ministers van Economische Zaken en Financiën op 21 september, zich gebogen over de gevolgen voor de sector van de aanslagen van 11 september. Het doel van deze beraadslagingen was te zorgen voor een snelle en gecoördineerde reactie van alle lidstaten, waarbij de herstructurering van de sector kon worden ondersteund maar tezelfdertijd ook werd getracht de pijlers van een gezonde concurrentie te handhaven. Op de Vervoersraad van 16 oktober zijn de voorstellen behandeld die zijn vervat in de mededeling van de Europese Commissie van 10 oktober over de economische situatie van de sector, dit met het oog op de implementatie van een aantal maatregelen.
Om te beginnen heeft de Raad de maatregelen van de lidstaten op het gebied van verzekeringen zeer snel gecoördineerd. De Raad heeft besloten dat de overheidssteun die aan luchtvaartmaatschappijen en de dienstverlenende sector is verstrekt om de ontoereikendheid of zelfs het ontbreken van de dekking van oorlogsrisico' s op te vangen, wordt verlengd tot 31 december. Deze steunregelingen dienen bij de Commissie te worden aangemeld en moeten maandelijks door haar worden onderzocht.
Wat de kosten van de aanvullende veiligheidsmaatregelen betreft hebben de lidstaten erkend dat de overheid deze kosten voorlopig voor haar rekening kan nemen zonder dat dit als staatssteun wordt beschouwd. Zij hebben echter onderstreept dat op termijn, als de situatie is genormaliseerd, de passagiers en exploitanten moeten bijdragen in deze kosten.
Met betrekking tot de sluiting van het Amerikaanse luchtruim gedurende vier dagen heeft de Raad de Commissie gevraagd, en van haar verkregen, dat een zekere flexibiliteit wordt toegepast zodat, uiteraard op basis van objectieve criteria, ook na deze periode beperkte steun kan worden toegekend aan de luchtvaartmaatschappijen die hebben geleden onder de sluiting van het luchtruim en onder de gevolgen daarvan. Zowel de lidstaten als de Commissie zijn van mening dat deze steun moet voldoen aan het acquis communautaire inzake het kader voor de toekenning van staatssteun aan deze sector en in geen geval mag leiden tot concurrentievervalsing. Wij accepteren niet dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen overheidssteun gebruiken om een prijzenslag te voeren. Onze maatschappijen lijden onder de oneerlijke concurrentie van Amerikaanse ondernemingen. Wij kunnen niet toelaten dat deze situatie blijft voorduren binnen de Europese Unie. Daarom ondersteunt het voorzitterschap het voorstel van de Commissie om een gedragscode overeen te komen met de Verenigde Staten, juist om dit soort concurrentievervalsingen te voorkomen of te bestrijden. De Raad heeft overigens gehoor gegeven aan het verzoek van bepaalde luchtvaartmaatschappijen om de procedures voor de toewijzing van slots flexibel toe te passen.
Een van de sleutels tot een snelle hervatting van de luchtvaartactiviteiten is uiteraard het herstel van het vertrouwen van de passagiers. Vanuit dit perspectief hebben het voorzitterschap en de Commissie zich enorm ingespannen, met de steun van de overige lidstaten, om zo snel mogelijk maatregelen ter verbetering van de veiligheid in luchthavens en vliegtuigen vast te stellen en te implementeren. Dit werk is opgevat in twee fasen: de eerste fase, die prioriteit heeft, is gericht op de communautarisering van de aanbevelingen van de Europese Conferentie voor de burgerluchtvaart inzake de passagiers- en bagagecontroles op luchthavens. Deze aanbevelingen zijn overigens het resultaat van jarenlange ervaring. En deze ervaring leert dat controles aan het begin altijd het efficiëntst zijn. Zoals u weet, heeft de Raad veel tijd en energie gestoken, met name via een gezamenlijke groep van deskundigen van de Raad en de Commissie, om een politiek akkoord tussen de lidstaten mogelijk te maken tijdens de Raad van 7 december 2001.
Het is denk ik zeer belangrijk dat we, in een geest van nauwe samenwerking met het Europees Parlement, deze kwestie zo snel mogelijk afhandelen. De Raad heeft op 16 oktober trouwens de hoop uitgesproken dat het Europees Parlement in staat zal zijn om zo snel mogelijk zijn advies uit te brengen. Ik denk dat onze publieke opinies moeilijk zouden kunnen begrijpen dat de Raad of het Parlement zouden treuzelen bij de behandeling van een dermate cruciaal dossier.
Het voorzitterschap staat ter beschikking van het Europees Parlement om een nauwe dialoog tussen beide instellingen te bevorderen en de leden van het Parlement te laten profiteren van de expertise van zijn specialisten om een snelle aanneming van dit pakket maatregelen mogelijk te maken.
In een tweede fase zullen wij het nut van aanvullende veiligheidsmaatregelen onderzoeken, dit op basis van het eindverslag van de gezamenlijke ad-hocgroep van het voorzitterschap en de Commissie, dat op 7 december zal worden gepresenteerd. Sommige van deze maatregelen zullen misschien wetgevingsinitiatieven vereisen als aanvulling op de eerste fase, die zal worden afgerond met de thans in behandeling zijnde verordening betreffende de veiligheid in de burgerluchtvaart.
De Raad van 16 oktober heeft ons dus in staat gesteld om op een coherente manier te reageren op de crisis in de sector, maar nu komt het erop aan dat wij deze sector opnieuw een solide en gezonde basis geven, want wij weten dat de huidige crisis nog vele maanden kan voortduren.
Als bijdrage aan dit debat stel ik voor om mijn persoonlijke analyse van de perspectieven voor de sector en de maatregelen die wij zouden moeten nemen met u door te nemen. Dit debat is nog niet geopend in de Raad, maar het is des te belangrijker dat het in deze vergaderzaal wordt gevoerd, omdat dit Parlement er in de komende maanden natuurlijk bij betrokken zal worden.
Structureel gezien moeten wij er dus voor zorgen dat de sector zich kan herstructureren, en wel in de vorm van een herschikking van het Europese luchtruim rond enkele grote allianties.
Een manier om ervoor te zorgen dat de luchtvaartmaatschappijen opnieuw werkelijk levensvatbaar kunnen worden, is de concurrentiedruk op de sector beter kanaliseren, met name door over te gaan tot een zekere vorm van consolidatie. Zonder te willen pleiten voor fusies of participaties, die een totale herziening van de mededingingswetgeving zouden vereisen, denk ik dat allianties of commerciële samenwerkingsverbanden al zouden volstaan om een aantal problemen op te lossen. Hierdoor zou men bijvoorbeeld gevallen van overcapaciteit, die een zware wissel trekken op de prestaties van de sector, kunnen beperken en de buitensporige concurrentie op bepaalde routes kunnen verzachten.
Het komt erop aan volledig gebruik te maken van de schaal- en netwerkvoordelen die in deze sector bijzonder uitgebreid zijn.
Wij moeten op termijn ook met de Commissie nadenken over een strategie waardoor wij in de toekomst het hoofd kunnen bieden aan dergelijke situaties, en met name ook onderzoeken op welke punten de Europese mededingingsregels moeten worden aangepast, waarbij we, indien mogelijk, de huidige wettelijke obstakels uit de weg moeten ruimen.
Dit roept het moeilijke vraagstuk op van de controle op de luchtvaartmaatschappijen, en hiervoor is ook een wezenlijke bezinning vereist op de vraag wat de houding van de Europese Gemeenschap dient te zijn ten opzichte van derde landen, in het bijzonder de Verenigde Saten. Wij moeten ervoor zorgen dat de grote Europese luchtvaartmaatschappijen, die de spil van de toekomstige luchtvaartsector zullen vormen, zich beter kunnen wapenen tegen hun grote Noord-Amerikaanse concurrenten. Vanuit deze optiek ben ik er persoonlijk voorstander van dat wij op termijn een duidelijk mandaat toekennen aan de Commissie om te onderhandelen met onze internationale gesprekspartners, met name de Verenigde Staten. Voor de toekomst van de burgerluchtvaart is het belangrijk dat de Europese Unie met één stem spreekt.
Alvorens wij deze stap kunnen zetten is het mijns inziens noodzakelijk om voor de luchtvaartsector een coherenter en completer regelgevend kader vast te stellen. Dit "interne" kader moet een gezonde basis leggen voor de herstructurering van de sector en concurrentievervalsingen helpen vermijden. Het huidige vacuüm moet vervangen worden door een duidelijke en bindende regelgeving.
Alle aspecten van de luchtvaart moeten bij dit proces worden betrokken, of het nu gaat om veiligheid, beveiliging, bestrijding van geluidshinder of milieubescherming in meer algemene zin.
Om die reden moeten de voorstellen van de Commissie over het gemeenschappelijk Europees luchtruim zo snel mogelijk worden behandeld. Dit project is het beginpunt van de totstandbrenging van een reglementair kader dat zo gedetailleerd mogelijk moet zijn, met het oog op de verwezenlijking van een sterke en verenigde Europese markt. De Europese Unie moet op termijn een gelijkwaardige partner worden in de internationale onderhandelingen, met name ten opzichte van haar Amerikaanse gesprekspartners.
Ik hoop dat wij de gelegenheid zullen hebben om, samen met mijn collega' s van de Vervoersraad, terug te komen op de kwestie van de bevoegdheid van de Gemeenschap in de internationale onderhandelingen over de luchtvaart. Daarbij zullen wij moeten vastleggen wat de kadervoorwaarden zijn voor een dergelijk mandaat en welke garanties aan de lidstaten moeten worden gegeven voor de transparantie van dit soort onderhandelingen die in naam van de Gemeenschap worden gevoerd.
Ook wat het sociale aspect van de crisis betreft is er dringend behoefte aan ingrijpende maatregelen, zoals het faillissement van Sabena en de aangekondigde ontslagen in de luchtvaartsector duidelijk laten zien. Wanneer een luchtvaartmaatschappij verdwijnt, gaan niet alleen banen verloren binnen het bedrijf zelf, maar ook bij de toeleveranciers. Sabena nam bij een groot aantal bedrijven een sleutelpositie in als afnemer, te beginnen bij de nationale luchthaven van Brussel, maar ook bij diverse leveranciers van luchthavendiensten. Men kan dan ook geen hervormingsplannen voor de luchtvaartsector ontwerpen zonder het gehele sociaal beleid opnieuw onder de loep te nemen, dit tegen de achtergrond van de huidige liberalisering.
Voor het Belgisch voorzitterschap is het dus absoluut noodzakelijk dat wij kunnen interveniëren op het niveau van de sociale plannen of de omscholing van werknemers, met inachtneming natuurlijk van het beginsel dat overheidsgeld niet gebruikt mag worden om bedrijven te subsidiëren.
Het lijkt tevens noodzakelijk om de effecten van de liberalisering van de luchtvaartsector op sociaal en milieugebied te onderwerpen aan een diepgaande analyse, teneinde voor een grotere harmonisatie op dat gebied te zorgen.
Het zou ten slotte zinvol zijn om de acties van het Europees Sociaal Fonds beter af te stemmen op de concrete behoeften. De door de Commissie en de lidstaten opgestelde programmeringsdocumenten zouden aangepast moeten kunnen worden aan de crisissen in de sector. Aldus zou men snel kunnen reageren op een stijging van het aantal werkzoekenden en deze ook snel kunnen omscholen, dankzij snelle en aangepaste methoden om hun bekwaamheden weer op peil te brengen. Het probleem zit hem dus in de ontwikkeling van aanpassingsvermogen.
Wat de overige eisen betreft vermeld ik ook de noodzaak om op communautair niveau een informatie- en controlesysteem in te voeren voor beslissingen over ontslagen, de raadpleging van de sociale partners te versterken en, ten slotte, een anticiperend crisisbeheer in te stellen in het kader van het Europees Waarnemingscentrum voor de verandering, dat op 23 oktober is geopend te Dublin.
In dat opzicht is het belangrijk dat de Raad van ministers van Werkgelegenheid en Sociale Zaken van 3 december zich buigt over de mededeling van de Commissie inzake de herstructurering van ondernemingen, die zij had aangekondigd tijdens de crisis rond Marks & Spencer van afgelopen zomer. Wij zullen ons met name moeten buigen over het concept van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven bij herstructureringen. Op de Werkgelegenheidsraad van december moet het beslist mogelijk zijn een akkoord te bereiken over de richtlijn inzake de informatie en raadpleging van werknemers, en dat is beslist ook een belangrijke stap met betrekking tot de raadpleging van de organen die de werknemers vertegenwoordigen in gevallen van crisis.
Ten slotte staan wij op lange termijn ook voor de uitdaging om van de burgerluchtvaart een duurzame activiteit te maken. De beveiliging en de veiligheid, de economische stabiliteit en het respect voor het milieu zijn essentiële componenten van de duurzame ontwikkeling van deze sector, en daarmee kom ik bij mijn laatste punt: de noodzaak om de milieudimensie van deze sector te ontwikkelen.
De maatregelen die noodzakelijk zijn om de economische en sociale problemen op te lossen op de korte termijn, evenals de veiligheidsmaatregelen die betrekking hebben op de middellange termijn, mogen in geen geval de handhaving en intensivering van de lopende werkzaamheden op het gebied van milieu in het gedrang brengen. Op termijn kan de luchtvaart als vervoermiddel enkel blijven bestaan als de groei van de sector gepaard gaat met respect voor het milieu.
Wij hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt op de algemene vergadering van de ICAO, die september jongstleden te Montreal is gehouden. De Europese Unie heeft daar heel wat weten te bereiken - en u kunt van mij aannemen dat dit niet op voorhand zeker was - in die zin dat rekening zal worden gehouden met lokale, regionale en nationale verschillen bij de vaststelling van het overheidsbeleid terzake. Wij moeten van dit resultaat profiteren door Europese regelgeving aan te nemen die werkelijk borg staat voor een kwalitatief hoogstaande milieubescherming.
Wij moeten deze politieke vorderingen concretiseren, met name door zo snel mogelijk adequate maatregelen te treffen tegen geluidshinder, maar ook door maatregelen te nemen ter vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, in het kader van de verbintenissen die wij in Kyoto zijn aangegaan en in Bonn en Marrakesj hebben bekrachtigd.
Ofschoon de Europese luchtvaartmaatschappijen minder zwaar getroffen zijn dan hun Amerikaanse tegenhangers, moeten wij op communautair niveau zorgen voor de totstandbrenging van een regelgevend kader waardoor hun levensvatbaarheid daadwerkelijk wordt verzekerd. Daarvoor is met name een herziening van de mededingingsregels noodzakelijk. Bovendien moet dit regelgevend kader een hoog niveau van sociale bescherming waarborgen in gevallen van crisis.
Wij moeten tezamen een burgerluchtvaart tot stand brengen die duurzaam is op economisch, sociaal en milieugebied. Wij moeten in actie komen, en snel, om een veiligheidsniveau te garanderen dat de passagiers zo snel mogelijk gerust kan stellen, en aldus garanderen dat de burgerluchtvaart opnieuw een brug wordt tussen de volkeren, dat zij opnieuw de vredesrol kan spelen die zij altijd heeft gespeeld.
(Applaus)

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, de Europese burgerluchtvaart was, en is, behept met ernstige structurele zwakheden. Door de gebeurtenissen van de 11e september escaleerde de toch al moeilijke situatie. Het aantal passagiers van de belangrijkste luchtvaartmaatschappijen kelderde en bevindt zich nu op een niveau dat constant 20 procent lager ligt dan dat van 2000. De maatschappijen hebben in de afgelopen tijd 30.000 werknemers ontslagen. Twee nationale luchtvaartmaatschappijen, Sabena en Swissair, zijn failliet gegaan. Door het faillissement van Sabena kwamen van de ene dag op de andere 7500 mensen op straat te staan, en het is niet uitgesloten dat er nog meer ontslagen in Europa zullen volgen.
Vorige week had ik een ontmoeting met de Europese partners. Zij vertegenwoordigden alle bedrijfstakken in de luchtvaartsector en gaven een interessante beschrijving van het probleem. De luchtvaartsector is als een werelddorp, een door een sterke aardbeving getroffen werelddorp, waarvan alle gebouwen, groot, klein, goed en slecht, op instorten staan. De vraag luidt nu hoe wij een deel van dit inderdaad mondiale probleem op Europees vlak kunnen aanpakken Mijns inziens moeten wij een duidelijke boodschap de wereld in sturen, en wat dat betreft ben ik het eens met minister Durant: wij moeten duidelijk maken dat wij deze sector niet van dienst zullen zijn met uitstel van de herstructurering en de harmonisatie, als gevolg van de door de gebeurtenissen van de 11e september veroorzaakte economische crisis. Herstructurering van de luchtvaartsector is ons antwoord, en dat moet onze belangrijkste boodschap zijn. Wij moeten met elkaar afspreken dat deze sector geen baat zal hebben bij een grote injectie overheidsgeld. Tegelijkertijd moeten wij echter beseffen dat in een crisistijd herstructurering absoluut gepaard moet gaan met extra economische en sociale maatregelen. De Commissie heeft op 10 oktober jongstleden een mededeling aangenomen met de titel: "De gevolgen van de terreuraanslagen in de Verenigde Staten van Amerika voor de luchtvaartsector" . Deze mededeling is de eerste reactie op de uitzonderlijke situatie, en is dus met name afgestemd op de poging het vertrouwen te herstellen door middel van aanvullende veiligheidsmaatregelen maar ook door middel van economische maatregelen ter ondersteuning van de sector. Ik ben het natuurlijk roerend met de minister eens dat wij in de Europese Unie door onze institutionele bijzonderheden en specifieke beleidsvormen niet de mogelijkheid hebben om onmiddellijk te reageren en de Europese maatschappijen te ondersteunen, zoals de Verenigde Staten van Amerika met hun maatschappijen hebben gedaan.
In deze mededeling komen enkele belangrijke vraagstukken en maatregelen aan de orde. De Europese Commissie gaat in het kader van de voorschriften voor staatssteun na welke maatregelen kunnen worden genomen ter vergoeding van de schade die de luchtvaartmaatschappijen hebben geleden tijdens de vier dagen dat het Amerikaanse luchtruim was gesloten. Deze compensatie moet alle luchtvaartmaatschappijen, zonder enige uitzondering, worden gegeven die een staatsvergunning hebben. De Europese Commissie zal in het kader van de voorschriften voor staatssteun eveneens onderzoeken welke maatregelen eventueel getroffen kunnen worden om de extra verzekeringsuitgaven te vergoeden en de overheidsmaatregelen tot het einde van dit jaar voort te zetten. De Commissie bekijkt momenteel een aantal maandelijkse verzekeringsschema' s op middellange termijn om na te gaan of zij beantwoorden aan de mededingingsvoorschriften en de internemarktwetgeving inzake verzekeringen. In de Europese Commissie wordt momenteel ook gezocht naar een oplossing op meer lange termijn voor het verzekeringsvraagstuk.
Tot slot hebben de Commissie en de Vervoersraad de lidstaten gevraagd te onderzoeken of de luchtvaartmaatschappijen van derde landen in staat zijn dezelfde verzekeringsdekking te garanderen als de Europese luchtvaartmaatschappijen. Als men de luchtvervoerssector wil herstructureren en consolideren ontkomt men niet meer aan het zoeken naar een oplossing voor het eigendoms- en controlevraagstuk. De luchtvaartmaatschappijen zijn onderworpen aan beperkingen op grond van de traditionele eigendoms- en controlevoorschriften in het bilateraal akkoord inzake luchtvaartdiensten, en daardoor worden zowel fusies en overnames als investeringen van buitenaf ten zeerste bemoeilijkt, zelfs indien de maatschappijen zich in economische moeilijkheden bevinden. Daarom heeft de Gemeenschap grote behoefte aan een dynamisch gemeenschappelijk beleid op het gebied van de externe betrekkingen. De Commissie wil graag de desbetreffende procedure in gang zetten, en vraagt de Raad al jarenlang om een mandaat voor onderhandelingen over een luchtvaartakkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Een dergelijk akkoord zou onze luchtvaartsector zeer ten goede komen.
Tot slot is de Commissie wat de voorschriften inzake de tijdsvensters voor opstijgen en landen betreft van mening dat de situatie uiterst kritiek is. Zij is het ermee eens dat de coördinatoren van de luchthavens wordt gevraagd in te stemmen met de mogelijkheid dat de luchtvaartmaatschappijen de slots behouden die zij tijdens de zomerperiode van 2001 en de huidige winterperiode 2001/2002 niet hebben gebruikt en dat zij deze gebruiken voor de aanstaande zomer- en wintertijdroosters. De fungerend voorzitter van de Raad is uitgebreid ingegaan op de bijzondere problemen en noemde de noodzaak van een Europees beleid en een akkoord op Europees vlak.
Ik zal dat niet herhalen en enkel een aantal opmerkingen maken over de sociale crisis. Zoals ik zojuist al zei, zijn in enkele weken tijd 30.000 mensen ontslagen. Deze ontslagen vonden in alle sectoren plaats. Momenteel wordt onderzocht wat de gevolgen van de crisis voor de met de luchtvaart verwante sectoren zijn. Als wij kijken naar de oorzaken van de ontslagen zien wij dat daar talrijke factoren een rol hebben gespeeld. Bepaalde ontslagen zijn te wijten aan de crisis als zodanig, aan de crisis dus die vorig jaar lente begon; andere zijn te wijten aan de verminderde vraag, en weer andere aan de te late aanpassing van de correctiefactoren voor vraag en aanbod, na vele jaren van sterke groei. Het is natuurlijk niet gemakkelijk om meteen een volledig overzicht te geven van alle oorzaken van alle ontslagen, maar wij moeten wel nagaan welke maatregelen nu onmiddellijk kunnen worden getroffen, welke rol de Europese Unie en de Europese Commissie kunnen spelen.
Om te beginnen beschikken wij over een vrij volledig wetgevingskader. Dit biedt de mogelijkheid tot overleg tussen de bedrijven en de werknemers over nieuwe vormen van arbeidsorganisatie teneinde het aantal ontslagen zo gering mogelijk te houden. Ik denk hier aan de concrete gevallen van British Airways en Alitalia, waar een groot aantal werknemers is ontslagen. Daar was sprake van een juiste voorlichting en van samenwerking met de vertegenwoordiging van de werknemers. Natuurlijk kan men met wetgeving ontslagen niet voorkomen en daarom moet men proberen de gevolgen van de crisis op te vangen met de ter beschikking staande communautaire instrumenten.
Wij hebben een economisch instrument op Europees vlak: het Europees Sociaal Fonds. Dit kan op drie manieren worden gebruikt. Ten eerste kan men maatregelen treffen in het kader van de Europese strategie voor de werkgelegenheid, voor de opleiding en de omscholing van de ontslagen werknemers. In bepaalde gevallen kan men de ontslagen werknemers ook helpen bij het op peil houden van hun vaardigheden, vaardigheden die anders op de sterk gespecialiseerde arbeidsmarkt verloren zouden gaan. Ten tweede kan men met het ESF steun verlenen aan werknemers in loondienst wier arbeidsplaats gevaar loopt. Ik heb in dit verband reeds verwezen naar het probleem van de kleine en middelgrote bedrijven die toeleverancier zijn van luchtvaartmaatschappijen. Ten derde kunnen wij het Europees Sociaal Fonds gebruiken om de regionale en lokale autoriteiten te helpen bij het opzetten van regionale programma' s, bijvoorbeeld om de sluiting van kleine luchthavens te voorkomen of om lokale problemen met betrekking tot ontslagen of crises in bepaalde sectoren op te lossen.
Over de financiële voorschriften van het Europees Sociaal Fonds kan ik u zeggen dat weliswaar op Europees vlak wordt besloten over de uitgaven van het Fonds, maar in geval van crises of bijzondere omstandigheden bestaat de mogelijkheid de kredieten te herschikken. Ook in het geval van Sabena zal het Europees Sociaal Fonds bepaalde maatregelen medefinancieren. Dat zijn de bestaande wetgevende en sociale instrumenten. Een van de belangrijkste instrumenten in crisistijd is natuurlijk de sociale dialoog en het overleg met de sociale partners. De Europese Commissie is onmiddellijk na de crisis van de 11e september begonnen met een Europese sectorale dialoog over de luchtvaart. Wij hebben reeds besprekingen gevoerd met de sociale partners in het kader van het comité voor de sectorale dialoog, en er is besloten op 3 december een workshop te houden met deelname van de sociale partners van alle bedrijfstakken en de nationale vertegenwoordigers van de vijftien lidstaten. Dan zal specifiek worden gesproken over de gevolgen voor de werkgelegenheid en de daardoor veroorzaakte sociale problemen. Het doel is te komen tot een gemeenschappelijk akkoord over de onmiddellijk te nemen maatregelen.
Mevrouw de Voorzitter, in deze crisistijd is het uiterst moeilijk de juiste antwoorden en de juiste recepten voor het herstel van de situatie te vinden. Een goede en rechtstreekse samenwerking tussen de Europese instellingen en tussen de Europese instellingen en de sociale partners is echter een voorwaarde voor de volgende stappen.

Foster
Mevrouw de Voorzitter, de reden voor deze dringende resolutie is duidelijk. Ik wil in de eerste plaats mijn dank betuigen aan de vertegenwoordigers van de andere fracties die bij het opstellen van dit compromis betrokken waren.
De aanval op de VS in september heeft desastreuze gevolgen gehad voor de luchtvaartindustrie. Niet alleen is het vertrouwen van de passagiers sterk afgenomen, maar wereldwijd en met name in Europa zijn nu al tienduizenden arbeidsplaatsen verloren gegaan. Helaas beperkt deze situatie zich niet tot de luchtvaartindustrie. Het domino-effect is nu duidelijk zichtbaar, zowel in de vliegtuigbouw als in de toeristische sector. Mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, was zich langzaam aan het herstellen na de MKZ-crisis. Dit herstel ondervindt nu een enorme terugval, die werkelijk zeer moeilijk op te vangen is.
Sommige bedrijven in de Europese Unie zullen ongetwijfeld niet opgewassen zijn tegen de uitdagingen van het bedrijfsleven. De grote meerderheid van bedrijven die aan de rand van het faillissement of nog erger staan, kunnen daar echter niets aan doen. Ik herinner mij dat mijn eigen regering en regeringsleiders van andere landen binnen drie of vier dagen na de aanslagen verklaarden dat er zo spoedig mogelijk hulp zou worden geboden. Afgezien van de ondersteuning op korte termijn op verzekeringsgebied - die 180 dagen had moeten duren, gerekend vanaf het begin van de gebeurtenissen in de Verenigde Staten - blijft financiële hulp tot nu toe helaas uit.
Er is mij niets bekend van compensatie voor financiële schade ten gevolge van het sluiten van het Amerikaanse luchtruim en van de luchthavens in de VS, noch van compensatie voor de extra veiligheidsmaatregelen die de luchtvaartindustrie moet treffen. De lidstaten dienen de verantwoordelijkheid voor de beveiligingskosten op zich te nemen. Om kort te gaan: het is een schandalige situatie, niet in de laatste plaats omdat het twee maanden geleden door veel bedrijven geschetste verlies van arbeidsplaatsen nu al escaleert omdat hulp achterwege blijft.
Wij in dit Parlement willen dat er actie ondernomen wordt en wel nu. Wij willen niet wachten tot de Commissie van geval tot geval voorstellen doet waarover ooit misschien overeenstemming bereikt wordt. Wij willen dat er in de tussentijd financiële hulppakketten beschikbaar worden gesteld aan degenen die daarvoor in aanmerking komen.
Tot besluit moet ik de Commissie en de Raad meedelen dat ik van plan ben ervoor te zorgen dat dit onderwerp boven aan de agenda blijft staan. Ik verwacht op zijn minst dat het Parlement tijdens de tweede vergaderperiode in november een verslag krijgt voorgelegd over de geboekte vooruitgang. Ik hoop dat collega-afgevaardigden mijn opmerkingen zullen steunen. De bestaansmiddelen van duizenden mensen staan immers op het spel. Lijdzaam toezien is geen optie en wij zitten ook niet te wachten op een verhandeling over milieukwesties. Zoals de zaken er nu voorstaan, zal het immers niet lang meer duren voor we helemaal geen vliegtuigindustrie meer hebben om ons zorgen over te maken.

Simpson
Mevrouw de Voorzitter, ik had een toespraak voorbereid over de toestand van de luchtvaartindustrie. Ik heb deze toespraak echter radicaal veranderd naar aanleiding van wat ik de fungerend voorzitter van de Raad en de commissaris heb horen vertellen. Eerlijk gezegd is wat wij gehoord hebben volstrekt onaanvaardbaar.
Wij zien hier een klassiek scenario: de Raad van ministers zit als een hedendaagse Nero maar een beetje te lanterfanten terwijl de luchtvaartindustrie van de Europese Unie in brand staat. Mevrouw de Raadsvoorzitter, wij bevinden ons in een ernstige crisis. Dat zou ú toch zeker moeten weten, gezien de situatie van uw eigen lidstaat. Er zijn luchtvaartmaatschappijen failliet gegaan. Andere staan aan de rand van het faillissement - en wat krijgen wij als antwoord te horen? Er wordt voorgesteld dat de Commissie met de Amerikanen gaat praten over de hulp die zij geven om het speelveld te nivelleren. Tegen de tijd dat dat is gebeurd, is er geen Europese burgerluchtvaartindustrie meer over om in het veld te brengen! We moeten nu maatregelen treffen. We willen geen gerommel in de marge. We willen dat er onmiddellijk stappen worden ondernomen, zodat onze burgerluchtvaartindustrie kan overleven en een eigen toekomst heeft.
De reactie van de Verenigde Staten na de gebeurtenissen van 11 september was direct en ter zake. Zij stelden onmiddellijk 5 miljard dollar beschikbaar aan hun luchtvaartmaatschappijen en boden deze nog eens 10 miljard dollar aan indirecte hulp voor eventuele andere crises. En wat deden wij? Wij rommelden wat in de marge en zeiden: "Misschien zouden we dit of dat kunnen doen" en, zoals mevrouw Foster zei: "Misschien kunnen de verloren dagen wel gecompenseerd worden" . Dat is niet toereikend. Er moet nú gehandeld worden.
Wat mij vandaag verbijsterde, was de toon van de bijdragen van de Commissie en de fungerend voorzitter van de Raad. Het lijkt wel of zij zich erbij neerleggen dat luchtvaartmaatschappijen failliet zullen gaan en dat duizenden arbeidsplaatsen zullen verdwijnen, zonder dat zij ook maar iets doen om het te voorkomen. Vóór vandaag had ik het vermoeden dat sommige lidstaten deze crisis wilden aangrijpen om de industrie te consolideren en zich van enkele luchtvaartmaatschappijen te ontdoen. Welnu, vandaag heeft de fungerend voorzitter van de Raad vrijwel toegegeven dat dit inderdaad het geval is. Als dat zo is, veroordeel ik dat.
Er zijn vandaag vakbondsleden aanwezig op de publieke tribune. Ik zeg tegen hen: U heeft de steun van mijn fractie bij uw streven de Europese burgerluchtvaart overeind te houden. Te oordelen naar wat ik vandaag gehoord heb, valt een dergelijke belofte van de Raad van ministers voorlopig helaas niet te verwachten. Ik vraag mij af, mevrouw de fungerend Raadsvoorzitter, of men zich het Belgisch voorzitterschap in het jaar 2001 niet zal herinneren als het voorzitterschap dat verantwoordelijk was voor de teloorgang van de Europese burgerluchtvaart.

Costa, Paolo
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat we in een situatie als deze moeten zorgen dat we onze kalmte bewaren. Mijn fractie heeft de resolutie ondertekend en is bereid mee te werken, op alle mogelijke manieren, aan alle maatregelen om snel, direct en hopelijk doeltreffend op te treden in de situatie waarin we ons nu bevinden, op basis van drie verschillende strategieën: door op alle mogelijke manieren de Europese luchtvaartindustrie te verdedigen tegen alle eventuele oneerlijke concurrentie uit de Verenigde Staten; door de herstructurering van de Europese luchtvaartindustrie te versnellen; door ons aan de verplichtingen te houden die we overigens al voor de crisis op ons hadden genomen en strengere veiligheids- en milieueisen te garanderen dan we tot nu toe hebben gehad.
Dat zijn heel veel doelstellingen, die Europa tegelijkertijd moet nastreven als we een uitweg willen vinden uit de situatie waarin we ons nu bevinden. Dat betekent dat de Raad beslist zo snel mogelijk een onderhandelingsmandaat moet verlenen aan de Commissie, dat we met één stem moeten kunnen spreken tegenover de Verenigde Staten, dat we de gebeurtenissen op dat front in het oog moeten kunnen houden - kortom, dat we ons moeten verdedigen, of dat we dezelfde wapens moeten gebruiken in de situatie waarin we ons bevinden.
Dat we ons moeten verdedigen tegen een aanval van dat deel van de sector dat zich het eerst heeft geherstructureerd en het eerst zijn concurrentievermogen heeft verbeterd, mag overigens geen excuus zijn om de huidige situatie te handhaven. We moeten dus coherent zijn bij onze steun; deze moet binnen de grenzen blijven van steun voor de sluitingen die er zijn geweest, de verzekeringskosten, de extra kosten voor veiligheidsmaatregelen, maar niets meer dan dat. We moeten zorgen dat de overheidssteun binnen deze grenzen blijft en behoedzaam te werk gaan bij de herstructurering. Het staat vast dat de Europese luchtvaartindustrie op de een of andere manier, misschien via pijnlijke ingrepen, gereorganiseerd moet worden, dus waarschijnlijk zullen er nog andere luchtvaartmaatschappijen failliet gaan. Maar er zijn verschillende manieren om daarmee om te gaan. Dat is van fundamenteel belang, en misschien zouden de Raad van ministers en de Commissie daarover wat meer kunnen zeggen, en wat meer voorstellen kunnen indienen over het beheer van de overgangsfase. Een voorbeeld: het faillissement van Sabena of de herstructurering van het nieuwe Sabena noopt ons vandaag de slots op de Europese routes aan de orde te stellen. Er zijn kleine luchtvaartmaatschappijen die concurrerend zijn, erin slagen personeel te vinden dat bereid is deel te nemen in co-sharingregelingen. We moeten ons niet beperken tot defensieve maatregelen, maar ook deze mogelijkheden in overweging nemen, ons openstellen voor een sneller evoluerende markt: we moeten de moed opbrengen en de kracht vinden om te volgen, niet alleen met defensieve maatregelen, maar ook actief. Op deze manier kunnen we mijns inziens ook de vakbonden en de werknemers tegemoetkomen, als we inzien dat dit de juiste manier is om op de lange termijn arbeidsplaatsen te garanderen.
Een laatste punt: dit is niet alleen een probleem voor de luchtvaartmaatschappijen, maar ook voor de aanverwante bedrijfstakken, de gehele toeristische sector dus. Als we er niet in slagen onze medeburgers het vertrouwen in de luchtvaart terug te geven, ze weer in het vliegtuig te krijgen, zal heel veel van ons werk nutteloos zijn. Dit is een van thema' s die nog niet zijn genoemd, maar ik geloof dat dit de ultieme taak is die we allen op ons moeten nemen.

Jonckheer
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, mijn fractie ondersteunt de richtsnoeren die het voorzitterschap en de Commissie zojuist hebben uiteengezet. Ik denk dat men zich niet moet vergissen in het onderwerp van dit debat. Zoals reeds werd aangegeven, kent de luchtvaartsector een conjuncturele en structurele crisis, maar de gehele Europese en mondiale economie verkeert in een crisis. Het enige echte antwoord op het probleem van de werkgelegenheid is dus een herleving van de groei en van de globale beleidsvormen inzake sociale solidariteit en werkgelegenheidsbevordering.
Wat de luchtvaartsector en de door de commissaris aangekondigde bijeenkomst voor de sociale dialoog betreft, denk ik dat wij de huidige verslechtering van de arbeidsomstandigheden en de salarissen in deze sector met uiterste waakzaamheid moeten volgen. Wij willen dat het mededingingsbeleid van de Gemeenschap wordt aangenomen, maar zonder dat dit de herstructurering van de sector belemmert. Integendeel, het moet deze herstructurering juist bevorderen. Aan de andere kant moet dit herstructureringsbeleid op middellange termijn verenigbaar zijn met de richtsnoeren in het Witboek inzake vervoer, dat wil zeggen met de ontwikkeling van een intermodaal vervoersbeleid dat, op middellange termijn, de reële kosten van alle sectoren weerspiegelt. Ten slotte, en daarop moeten wij denk ik de nadruk leggen, heeft een meerderheid van dit Parlement zich altijd uitgesproken tegen een wildgroei van subsidies. Ik zou het dan ook onbegrijpelijk vinden indien een meerderheid van dit Parlement voor een bepaalde sector wél een subsidiegolf op gang zou willen brengen.
Wat ten slotte de Verenigde Staten betreft moeten wij duidelijk zijn. Met hun beleid hebben de Verenigde Staten van Amerika ons gewoon voor voldongen feiten geplaatst. Hun steun aan de Amerikaanse luchtvaartsector is onaanvaardbaar en strijdig met een eerlijke concurrentie op internationaal niveau. En aangezien wij deze zaak blijkbaar niet aanhangig kunnen maken bij de WTO, moet de Europese Unie in het kader van het globale partnerschap tussen de VS en Europa een aantal legitieme belangen laten gelden, die op termijn ten goede komen aan zowel de Amerikaanse als de Europese luchtvaartmaatschappijen.

Markov
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de voorzitter van de Raad, de economische en werkgelegenheidssituatie in het luchtvervoer alsmede in de aanverwante industriële en dienstensectoren is kritiek. Het is niet zo dat 11 september de enige oorzaak is geweest van de huidige situatie, maar deze gebeurtenissen hebben de toestand wel dramatisch verslechterd. Het verlies aan vertrouwen van vliegtuigpassagiers, de verliezen door de sluiting van het Amerikaanse luchtruim en van luchthavens, de lagere dekking bij ongevallen, de daling van het aantal toeristen uit de Verenigde Staten en het Verre Oosten: het zijn allemaal factoren die samen met de annulering of het uitstel van vliegtuigorders belangrijke oorzaken vormen van de huidige malaise.
De voornaamste oorzaken van deze crisis zijn echter van meer structurele aard. Hierbij valt te denken aan de moordende concurrentie tussen luchtvaartmaatschappijen, de opgebouwde overcapaciteit, de algemene economische neergang en mismanagement. De onderhavige resolutie van het Europees Parlement voorziet in een waaier van noodzakelijke maatregelen, zoals schadevergoeding wegens gesloten luchtruimen en luchthavens, financiële steun of waarborgsommen van de lidstaten ter compensatie van de lagere dekking, de uitwerking van voorstellen voor financiële steunverlening aan het Europese luchtvervoer om op basis van gelijkwaardigheid de concurrentie aan te kunnen gaan met de Verenigde Staten en de uitwerking van strategieën voor het behoud of het scheppen van arbeidsplaatsen. De Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links steunt deze resolutie, hoewel wij beseffen dat het hier gaat om kortetermijnacties die slechts een eerste stap kunnen betekenen, een stap die echter wel direct moet worden gezet.
Op middellange en lange termijn hebben wij behoefte aan een geharmoniseerd Europees luchtruim, hogere kwaliteits- en veiligheidsnormen, optimaal opgeleid personeel en hoge sociale normen. Waar wij geen behoefte aan hebben, is een minimale salariëring. De massaontslagen die ook vóór 11 september al in de luchtvaartsector zijn gevallen achten wij volstrekt onaanvaardbaar. Wij pleiten voor een strategie voor de coördinatie van de verschillende verkeersmodi, dus voor een integraal Europees verkeersconcept. In een sfeer van "ieder voor zich" kunnen de problemen niet worden opgelost.

Poli Bortone
Mevrouw de Voorzitter, na de shock van 11 september waren de luchtvaartindustrie en de toeleverende industrie al in een dramatische crisis terechtgekomen, maar door de gebeurtenissen van de laatste dagen is de situatie nog verergerd. We staan nu voor een probleem: het probleem van de crisis in het algemeen en het probleem van de veiligheid, als blijkt dat de hypothese van een vliegtuigongeluk juist is. Dat zou ertoe leiden dat we de kwestie van het onderhoud ten behoeve van de veiligheid van de vliegtuigen nader moeten bestuderen.
De staat van oorlog en de oorlogseconomie hebben er onmiskenbaar toe geleid dat de reële crisis in de luchtvaart is verergerd, met als uiterste consequentie het faillissement van Sabena en Swissair. Deze crisis heeft zoals gezegd vele oorzaken, niet in de laatste plaats een evident verkeerde strategie van de sector, met luchtvaartmaatschappijen die misschien te individualistisch waren, te weinig bereid te komen tot de vorming van consortia om het personeelsbeleid, de structuren en de financiën te rationaliseren. Het tariefbeleid was verkeerd en vaak niet in overeenstemming met de mededingingswetgeving. Luchthavens waren vaak niet veilig genoeg; het Italiaanse vliegveld Malpensa is daarvan een voorbeeld.
Het is duidelijk dat het probleem nu urgent is: er zijn maar liefst 30.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan in Europa, en 180.000 wereldwijd. De nationale luchtvaartmaatschappij van Italië staat voor het probleem van de herkapitalisatie. Men is bezig met de voorbereiding van een soort bezuinigingskuur, waarbij nog eens 1000 arbeidsplaatsen zullen worden geschrapt boven op de 2500 die al waren aangekondigd. Italiatour, Eurofly en de IT-divisie Sygmatravel zullen drastisch worden gereorganiseerd, en misschien helemaal worden opgeheven. De herkapitalisatie moet door Brussel worden goedgekeurd. De Commissie had op 17 oktober al toestemming gegeven voor een overheidssubsidie van circa 387 miljoen euro, maar Alitalia heeft 1,5 miljard euro nodig, en we weten niet hoe doeltreffend de maatregelen van het ministerie van Financiën, de uitgifte van obligaties, zullen zijn. Waarschijnlijk zal in het kader van structurele maatregelen een versterking van de commerciële banden met Air France of de aansluiting bij het consortium Skyteam meer zoden aan de dijk zetten.
Tot slot kunnen we zeggen, als aanvulling op onze steun voor de gezamenlijke ontwerpresolutie, dat deze situatie vraagt om verschillende soorten interventies van de Europese Unie, bijzonder dringende interventies die, met de waardevolle hulp van de Europese sociale partners, de ernstige crisis van dit moment kunnen bezweren. Daarna moet de sector echter worden gemoderniseerd en gerationaliseerd en moet het toerisme krachtig worden gesteund. Dat is een sector waarover, zoals gezegd, te vaak wordt gesproken zonder dat er veel concreets wordt gedaan.
Laatste punt: we hopen dat het aanstaande debat over het Witboek inzake vervoer zal leiden tot krachtige en definitieve inspanningen ter ondersteuning van de sectoren vervoer en toerisme, ten gunste van de talrijke werkenden en vooral van hun gezinnen, die geen andere tegenslagen meer kunnen verwerken.

Van Dam
Mevrouw de Voorzitter, de terroristische massamoorden op 11 september en de vliegramp van afgelopen maandag hebben ons ruw wakker geschud. Zowel wat betreft de vergankelijkheid van het leven als met betrekking tot de samenhang in onze samenleving. Een aanslag in de Verenigde Staten betekent ook een aanslag op de rest van de beschaafde wereld en omgekeerd.
Nu de gevolgen zich steeds nadrukkelijker doen gevoelen, moeten we ook oplossingen zoeken voor de economische gevolgen. Naar onze mening moet de oplossing passen in de lijn die de Europese Unie voor de vervoerssector hanteert. In beginsel dienen ondernemingen te opereren zonder directe overheidssteun. De afweging of hier een uitzondering moet worden gemaakt dient wel in de juiste context te worden geplaatst. Immers, luchtvaart is een wereldwijde markt. Het kan dan ook niet zo zijn dat door weigering van noodsteun Europese maatschappijen ten onder gaan, terwijl elders overheidsparticipatie ondernemingen overeind houdt. Gelet op de maatregelen die de Verenigde Staten hebben genomen, is voor de Europese Unie de nuloptie uitgesloten. Dus moeten we vaststellen hoever we mogen, willen en kunnen gaan, en wel hoe eerder hoe beter. Deze vraag beperkt zich niet tot de luchtvaart. Immers naast de luchtvaart zijn ook allerlei verwante sectoren en het toerisme zwaar getroffen. Ook moeten we de maatregelen op korte en lange termijn onderscheiden.
In eerste instantie moet de steun beperkt blijven tot de getroffen sector en tot de schade die het directe gevolg is van de elfde september. De vergoeding van de verzekeringskosten is logisch en in principe is een zekere compensatie voor gederfde inkomsten evenzeer nodig, omdat er wellicht anders maar enkele luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie overblijven. Dit houdt evenwel niet in dat we toch al financieel wankele ondernemingen van de ondergang redden onder het mom van compensatie.
Dan de langere termijn, mevrouw de Voorzitter. Het mondiale karakter van de luchtvaart en het aanbieden van attractieve diensten dwingt de ondernemingen steeds vaker schaalvoordelen te zoeken. Daardoor blijven er minder maatschappijen dan op dit moment in de Europese Unie, maar ook daarbuiten, over. De sector wordt dan echt mondiaal. Nationale en bilaterale wetgeving moet daarop worden afgestemd, evenals bepaalde bestaande rechten. Niet nationale aanspraken, maar de markt is bepalend voor zulke rechten. Ik stem in dat opzicht in met de maatregelen die de Europese Commissie voorstelt en ik verwacht dat die de Europese Unie ook op andere terreinen voordeel kunnen bieden.

Vanhecke
Mevrouw de Voorzitter, het faillissement een paar dagen geleden van de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena is niet enkel het grootste faillissement uit de Belgische geschiedenis, maar in de eerste plaats een menselijk en sociaal drama voor 7500 tot wellicht 12000 werknemers. Het is hier al gezegd en het ligt voor de hand dat Sabena geen alleenstaand geval is. Er zijn zeer veel luchtvaartmaatschappijen die zeer moeilijke tijden meemaken, en door de gebeurtenissen van 11 september is de toestand er niet op verbeterd. Ik weet dat, maar wat het dossier Sabena betreft heeft de Voorzitter van de Raad, mevrouw Durant, toch twee zeer fundamentele zaken voor dit Parlement verzwegen.
Eerste fundamentele zaak: Sabena leed reeds 40 jaar onafgebroken ieder jaar verlies, op één jaartje na en dan ging het wellicht om een boekhoudkundig trucje. De belastingbetalers mochten de afgelopen 40 jaar reeds 62 miljard frank in dat bedrijf pompen.
Ten tweede: de oorzaak. Sabena was een Belgisch staatsbedrijf met alle kenmerken van de Belgische staat en van de Parti socialiste. Dat betekende politiek profitariaat, politieke benoemingen van manifest onbekwamen en politieke inmenging van het Belgische vorstenhuis om het bedrijf in francofone handen te houden. Om die reden werd de alliantie met KLM gesaboteerd. Dat weet iedereen in mijn land. De Kamer van volksvertegenwoordigers stelt trouwens momenteel een parlementaire onderzoekscommissie in om dat jarenlange wanbeheer onder de loep te nemen en in mijn land gebeurt zoiets niet lichtzinnig. De luchtvaartsector kent moeilijke tijden, akkoord, en we moeten in Europa oplossingen vinden op basis van een beleid van "Europa eerst" zolang de Amerikanen "America first" zeggen. In het dossier Sabena moet men echter in de eerste plaats de verantwoordelijken zoeken waar ze te vinden zijn, namelijk bij het Belgische vorstenhuis en bij de opeenvolgende Belgische regeringen.

Thyssen
Voorzitter, de luchtvaartmaatschappijen, de vliegtuigindustrie en het toerisme zijn vanzelfsprekend de eerste en meest zichtbare slachtoffers van 11 september, maar laat ons niet vergeten dat ook buiten het toerisme tal van kleine en middelgrote ondernemingen en hun medewerkers in de toelevering en in de geografische omgeving van luchthavens het drama aan den lijve zullen ondervinden.
In België verwacht het midden- en kleinbedrijf één verloren baan per verloren baan bij Sabena. Ons inziens moet ervoor worden gezorgd dat de overheidshulp in welke vorm dan ook alle getroffen sectoren ten goede komt. We rekenen er ook op dat de maatregelen die de Commissie kan nemen snel en op grote schaal worden uitgevoerd en denken in de eerste plaats aan het creëren van ruimte voor overheidsinvesteringen in de veiligheid van het luchtvervoer, aan een versnelde afhandeling van de gerichte specifieke financiële steundossiers en aan een verlengde, zij het in de tijd beperkte soepelheid bij het beheer van slots.
De uiterst moeilijke situatie moet de Commissie er verder toe aanzetten streng op te treden tegen concurrentievervalsende praktijken in de transatlantische verhoudingen. Wij zijn in deze tijd van vele factoren afhankelijk. Als die alle tegelijk de verkeerde kant opgaan, dan loopt het helemaal fout en Sabena is daarvan het dramatische voorbeeld. Als Belgisch parlementslid wil ik nog erop aandringen dat DAT wordt behandeld als elke andere luchtvaartmaatschappij die getroffen wordt door de gevolgen van 11 september. Ook zij moet kunnen worden beschouwd als een onderneming in herstructurering en gebruik kunnen maken van dezelfde mogelijkheden die andere maatschappijen in dezelfde situatie ter beschikking staan.
Tot slot, Voorzitter, wens ik de werknemers en de zelfstandige ondernemingen die het slachtoffer zijn van deze situatie veel sterkte en hoop ik dat we hun op korte termijn betere perspectieven kunnen bieden.

Zrihen
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de sociale ramp die het faillissement van Sabena voor België betekent, zou ik aan dit debat een menselijke dimensie willen geven door mijn eerste woorden te wijden aan al degenen die van de ene dag op de andere en zonder pardon van hun baan zijn beroofd. Eenieder die dit specifieke dossier wil aangrijpen om de overheidsbedrijven te bekritiseren, verzoek ik de verantwoordelijkheden van iedere partij in deze zaak zorgvuldig af te wegen. Ja, Europa is verantwoordelijk, als sommigen in de Commissie een versnelde, onmenselijke, meedogenloze liberalisering voorstaan. Ja, Europa is vandaag in de ogen van iedereen de werkelijke drijfveer achter dit proces. Van dit Europa willen de mensen niets meer weten. Zij wensen met ons een sociaal Europa op te bouwen, het sociale Europa dat wij hebben verdedigd in Lissabon, dat de nodige convergentiecriteria ontwikkelt voor de bevordering van werkgelegenheid en de bestrijding van werkloosheid, kortom, een Europa dat zich niet neerlegt bij de regels van de markt. De 12.000 werknemers van Sabena die in het begin van de maand hun ontslag hebben gekregen zijn de eerste slachtoffers van deze liberaliseringsgolf in de burgerluchtvaart. Andere Europese luchtvaartmaatschappijen publiceren verontrustende cijfers. Duizenden personen zijn bang dat ze binnenkort op straat zullen staan. Zij begrijpen niet dat de Commissie geen enkele concessie wil doen inzake de aflossingstermijnen van het overbruggingskrediet voor de Belgische luchtvaartmaatschappij, terwijl de Verenigde Staten miljarden dollars geven aan hun nationale luchtvaartmaatschappijen voor het behoud van Europese slots. Zij vinden het onaanvaardbaar dat de Commissie de voorkeur geeft aan sancties en bevelen in naam van het liberalisme en de vrije markt, terwijl de beperkingen van dat ongecontroleerde liberalisme juist blijken uit de bedrijfssluitingen die onophoudelijk in Europa plaatsvinden. Met de totstandbrenging van het proces van Lissabon hebben de communautaire instellingen en de lidstaten bewezen dat zij in staat zijn rekening te houden met de menselijke en territoriale gevolgen van beslissingen. Het blinde liberalisme zal de Europese gedachte, het vertrouwen in onze instellingen en ons project van vrede en sociale vooruitgang niet vooruithelpen. En de burgers zullen deze simplistische visie op Europa onvermijdelijk verwerpen.
Mevrouw de commissaris, de stemming over het verslag-Langen van twee dagen geleden in het Europees Parlement heeft bevestigd dat sommige sectoren niet mogen worden blootgesteld aan concurrentie, en daartoe behoren ook de sectoren waarmee u zich bezighoudt. Nee, laten wij duidelijk zijn, wij zijn niet tegen moderne en efficiënte overheidsbedrijven, wij willen niet dat zij worden opgeofferd en met minachting worden behandeld. Wij verwachten een toekomstgerichte visie op economische ontwikkeling, een menselijk en goed doordacht project dat duurzame ontwikkeling mogelijk maakt. Ik hoop dat wij dit zullen krijgen op 3 december.

Sterckx
Voorzitter, mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wat in mijn land met Sabena is gebeurd, is zeer dramatisch en ik ben blij dat de Belgische regering een belangrijke inspanning doet om de directe en indirecte sociale gevolgen daarvan te proberen op te vangen. Dat kan natuurlijk nooit helemaal met een faillissement van die omvang, maar het is in elk geval belangrijk dat indirect, op het gebied van opleiding en bijscholing, ook een inspanning gedaan wordt. Ook wil ik de commissaris vragen om ons snel duidelijk te maken of ook op Europees gebied iets gebeurt, met welke soort bedragen en met welk soort inspanningen bij de verschillende luchtvaartmaatschappijen. Sabena is natuurlijk een spectaculair geval, maar ook bij andere luchtvaartmaatschappijen zijn er sociale drama's aan de gang. Daar zijn een Europese benadering en Europese ondersteuning nodig, opdat de mensen weten dat Europa iets doet. Want mijn collega heeft heel juist gezegd dat er op dit moment een eenzijdig beeld van Europa bestaat en ik denk dat dit moet worden rechtgetrokken.
Eén ding is voor mij duidelijk. Ik denk dat de rol van de lidstaten, van een aparte benadering van de luchtvaart per lidstaat, voorbij is. Wij zeggen dit al jaren, ook al zijn er in dit Parlement nog mensen die vinden dat een nationale benadering moet worden gehandhaafd. Ik denk dat dat nu eindelijk eens voorbij moet zijn. We moeten een Europese benadering kiezen. Nationale staatssteun aan luchtvaartmaatschappijen heeft geen enkele zin. We moeten heel snel beslissen of Europese steun aan een Europese sector - ik ben het met u eens, collega Simpson - mogelijk is en in welke omstandigheden. Ik denk echter niet dat het probleem opgelost is door te zeggen: oké, zij leggen vijf miljard dollar op tafel, wij leggen vijf miljard EUR op tafel. Ik denk dat hiermee het probleem niet wordt opgelost, want je moet tegelijkertijd die herstructurering doorvoeren. Het had geen enkele zin om Sabena nog eens door de Belgische overheid of eventueel de Europese overheid te laten ondersteunen en in de lucht te laten houden. Sabena moest herstructureren, Sabena moest iets doen en dat is gebeurd op een te pijnlijke manier. Men heeft te lang gewacht om het op een rationele manier te doen. Het gebeurt nu op een wilde manier. Dat is jammer, maar ik denk dat we daar lessen moeten uit trekken.
Het feit dat Sabena de eerste nationale luchtvaartmaatschappij is die in de Unie verdwijnt, spreekt boekdelen. Wij hangen vast aan nationale luchtvaartmaatschappijen en - ik heb dat hier nog eens horen zeggen door verschillende collega's - die tijd is voorbij. We moet het Europees benaderen. Dat betekent dus: luchtverkeerscontrole, veiligheidsmaatregelen en akkoorden met derde landen. Ik ben blij, mevrouw de minister, dat u daar alvast een opening biedt, maar ik hoop dat u al uw collega's kunt overtuigen, want daar lag nu net de oppositie in de Raad. De lidstaten willen dat niet uit handen geven, willen dat niet Europees maken en dat betalen we nu cash. Want de Amerikanen kunnen wel samen een beleid voeren en wij kunnen dat niet. U wordt niet op internationaal niveau vertegenwoordigd als het over luchtvaart gaat. Het zijn de vijftien lidstaten, die akkoorden afsluiten met open skies enz., enz., en die elkaar politiek beconcurreren. Dus ik hoop, mevrouw de voorzitter van de Raad, dat u uw collega's kunt overtuigen. En ik hoop dat ook hier in het Parlement iedereen ervan overtuigd is dat we eindelijk Europees moeten reageren en niet meer nationaal.

Ainardi
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de recessie in de luchtvaartsector en het luchtvervoer denk ik dat wij inderdaad behoefte hebben aan krachtige beslissingen om het vertrouwen te herstellen en nieuwe perspectieven te bieden. Van mijn kant ben ik niet tevreden over het antwoord van de Commissie, die opteert voor een versnelling van de herstructureringen in de luchtvaartsector. Ik ben voor een Europese benadering, en over de inhoud en de concretisering van deze benadering moeten wij discussiëren. Wij willen het vertrouwen herstellen: ik denk dat dit inderdaad alleen kan door de veiligheid te garanderen, en om te zorgen voor veiligheid in de sector, zoals in andere sectoren, moet het personeel beschikken over de juiste knowhow, vaardigheden en bekwaamheden. Mevrouw de commissaris, ik ben het volstrekt met u eens dat de sociale dialoog dringend moet worden bevorderd, maar op een moment dat mensen worden ontslagen nemen wij geen genoegen met alleen een sociale dialoog. Luistert men daadwerkelijk naar de werknemers? Inderdaad, zij hebben ook opmerkingen, ideeën, voorstellen, en hetgeen onlangs is besloten over de raadpleging van werknemers zou misschien veel sneller geïmplementeerd kunnen worden. Om het vertrouwen te herstellen is het denk ik ook noodzakelijk dat wij lessen trekken uit de huidige crisis en het liberaliseringsproces een halt toeroepen. Want ik denk eerlijk gezegd niet dat de liberalisering die men heeft doorgevoerd in de luchtvaartsector werkelijk heeft bijgedragen tot de ontwikkeling ervan. Ik zou eerder zeggen dat ze medeoorzaak is van de problemen in de luchtvaart. Het vertrouwen herstellen betekent ook dat men op een bepaald moment de verantwoordelijkheid moet nemen om steun te verlenen. Ik denk dat de beperkte gerichte maatregelen ontoereikend zijn om aan deze crisis het hoofd te bieden. Gezien de Amerikaanse steun, die inderdaad aanzienlijk is, denk ik dat de luchtvervoersector compenserende steun moet krijgen, die ook afhankelijk moet worden gesteld van het behoud van werkgelegenheid.
Tot slot denk ik dat het ook nodig is nieuwe perspectieven te bieden. Vanuit het perspectief van duurzame ontwikkeling is het zinvol te onderzoeken hoe de Europese Unie, in plaats van te werken aan concentraties, kan bijdragen aan de ontwikkeling van internationale samenwerking tussen luchtvaartmaatschappijen en overheidsinstanties op het gebied van veiligheid en organisatie van het luchtverkeer. Mijnheer de Voorzitter, ik denk ook dat wij moeten zorgen voor een sterkere samenwerking tussen luchtvervoer en spoorwegvervoer, met name door de integratie van luchthavens in de trans-Europese netwerken.

Collins
Mijnheer de Voorzitter, de terroristische aanslagen in september hebben de bedrijfsvoering van veel luchtvaartmaatschappijen in Europa ontwricht. Dit heeft ertoe geleid dat in de luchtvaartindustrie arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan en dat er minder toeristen van overzee naar Europa komen. Wij willen ervoor zorgen dat Europese luchtvaartmaatschappijen hun concurrentiepositie behouden.
Ik ben het eens met de belangrijkste voorstellen in de onderhavige ontwerpresoluties. Het is belangrijk dat de Commissie een reeks voorstellen opstelt ter versterking van de Europese luchtvaartindustrie, zodat deze het hoofd kan bieden aan de concurrentie die het gevolg is van de huidige, omvangrijke steun van de Amerikaanse regering aan Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Wij moeten ervoor zorgen dat de Europese luchtvaart gelijkwaardig behandeld wordt ten opzichte van onze Amerikaanse tegenhangers in deze sector, vooral als het om transatlantische overeenkomsten gaat. De Ierse luchtvaartmaatschappij Aer Lingus, bijvoorbeeld, is in hoge mate afhankelijk van transatlantisch verkeer, en ook andere luchtvaartondernemingen in de EU maken veel winst op hun transatlantische vliegroutes. Het is van belang dat deze Europese luchtvaartmaatschappijen kunnen concurreren met de Amerikaanse maatschappijen die onlangs overheidssteun hebben gekregen van de Amerikaanse regering.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, ik zou mij willen beperken tot de herstructurering in het luchtvervoer. Die moet zowel sociaal als economisch verantwoord zijn.
Mevrouw de voorzitter van de Raad, u bent te vriendelijk geweest in uw oordeel dat de Raad homogeen was in zijn reactie. Ik heb hier zo mijn twijfels over, mevrouw de voorzitter van de Raad, en ik verzoek u dan ook met klem ervoor te zorgen dat in alle lidstaten dezelfde steun of helemaal geen steun wordt verleend - of het nu gaat om verzekeringsdekkingen, vergoedingen, of om eventuele herstructureringssteun. Het kan niet zo zijn dat in de ene lidstaat een luchtvaartmaatschappij wel in aanmerking komt voor een of andere steunregeling en in een andere lidstaat niet. Zoiets hoort niet thuis in een interne markt, die gekenmerkt moet zijn door eerlijke onderlinge concurrentie. Wij streven naar eerlijke concurrentieverhoudingen tussen luchtvaartmaatschappijen onderling en daar moet u als voorzitter van de Raad voor zorgen. En u, mevrouw de commissaris, u dient zo nodig lidstaten die marktverstoringen teweegbrengen op het matje te roepen.
Ten tweede, mevrouw de voorzitter van de Raad, u hebt er terecht op gewezen dat herstructurering noodzakelijk is. Waarschijnlijk zullen enkele grote spelers overblijven die op wereldniveau opereren en verschillende regionale luchtvaartmaatschappijen. In deze situatie mag het niet zo zijn dat lidstaat A of lidstaat B de lakens kan uitdelen. Wij hebben een Europese en globale luchtverkeersmarkt nodig die naar behoren functioneert. Mevrouw de voorzitter van de Raad, dat kan alleen als de lidstaten hun bevoegdheden inzake het toekennen van start- en landingsrechten uit handen geven en door de Gemeenschap laten beheren. Alleen dan kunnen wij onze luchtvaartmaatschappijen op basis van eerlijke verhoudingen een kans geven in de internationale concurrentie.
Ik verzoek u met klem om de komende weken bij de lidstaten een hartstochtelijk pleidooi te houden voor deze visie.

De Rossa
Mijnheer de Voorzitter, in onze besluitvorming omtrent de luchtvaartindustrie in Europa moeten wij ook rekening houden met de onderlinge verbondenheid van onze economieën en beleidsvormen, zowel in Europa als wereldwijd.
Feit is dat Aer Lingus in Ierland reeds te lijden had onder de teruggang in de hightech-industrie, terwijl een groot deel van het voor Aer Lingus lucratieve zakenverkeer al zwaar getroffen was doordat zakenmannen en -vrouwen eenvoudig niet heen en weer reisden over de Atlantische Oceaan. Het is duidelijk dat 11 september nagenoeg een einde heeft gemaakt aan de transatlantische luchtvaart.
Het toerisme is eveneens een belangrijke pijler van de Ierse economie. Onze luchtvaartmaatschappij speelt een belangrijke rol in die bedrijfstak. Als we haar verloren laten gaan, wie zal die rol dan overnemen voor de Ierse toeristenindustrie?
Ik vrees dat de Raad en de Commissie in de war zijn. Hun reactie op deze crisis voor de Ierse luchtvaartmaatschappij is minimalistisch en zuinig. Dat is het beeld dat bij de werknemers van Aer Lingus en bij het Ierse volk in het algemeen bestaat. Wij zullen in Europa de prijs betalen voor dat beeld. Het is essentieel dat we inzien dat de nationale luchtvaartmaatschappij in iedere lidstaat in Europa even belangrijk is als het volkslied of de nationale vlag. U kunt uw hoofd schudden, maar dat is de realiteit. Daar moeten we rekening mee houden. We kunnen het vervelend vinden, maar wanneer we een oplossing zoeken voor deze crisis moeten we daar rekening mee houden.
Tot slot zou ik de Commissie en de Raad willen verzoeken vier zaken aan te pakken. Ten eerste is het dringend noodzakelijk dat de Commissie reageert op het verzoek van de Ierse regering om toestemming om de Ierse luchtvaartmaatschappij te helpen bij de schadeloosstelling die zij als gevolg van de gebeurtenissen van 11 september verschuldigd is. Ten tweede is het dringend noodzakelijk dat de mededingingsregels worden herzien. Ten derde is het dringend noodzakelijk dat ondernemingen geholpen worden bij het vormen van allianties op Europees niveau, teneinde te voorkomen dat nationale luchtvaartmaatschappijen te gronde gericht worden. Ten vierde moeten er krachtige voorstellen komen voor het pakket sociale voorzieningen waarover hier vandaag gesproken is. Het Parlement zou al in december, wanneer het bijeenkomt in Straatsburg, over deze voorstellen moeten debatteren en niet pas in juni 2002.

Korakas
Mijnheer de Voorzitter, de luchtvaartsector wordt gekenmerkt door de wet van de jungle, door een ongebreideld neoliberaal beleid. Dat leidt tot fusies maar ook tot faillissementen van ooit bloeiende nationale luchtvaartmaatschappijen. Een frappant voorbeeld is het faillissement van Swissair en Sabena. Nog meer faillissementen zullen volgen. Op middellange termijn zullen in Europa waarschijnlijk slechts twee à drie maatschappijen overleven. Zij zullen de markt afromen, tezamen met de Amerikaanse reuzen die er dankzij onze medeplichtige regeringen in geslaagd zijn de Europese markt in te palmen. De terreuraanslagen van de 11e september hebben de crisis verergerd en waren een voorwendsel om talrijke activiteiten stop te zetten en werknemers massaal te ontslaan. Ondanks de penibele situatie van talloze nationale luchtvaartmaatschappijen aarzelde de Commissie niet om met het verbod op staatssteun de genadeslag te geven, juist op het moment waarop de regering van de VS haar eigen machtige maatschappijen forse subsidies begon te geven.
Deze situatie is gedoemd voort te duren. Hoe sterker de kapitaalconcentratie wordt, des te meer de werknemers - met verlies van arbeidsplaatsen - en de consumenten - met duurdere tickets - het gelag moeten betalen. Daarom is er maar een oplossing: men moet de strijd versterken om korte metten te maken met dit beleid en de uitvoerders van dit beleid aan de kant te zetten.

Atkins
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten het vertrouwen van het publiek in de luchtvaart herstellen en we moeten de markt laten beslissen wat er met de luchtvaartmaatschappijen zelf gebeurt. Het vertrouwen van het publiek herstellen houdt in dat de veiligheidscontrole op orde wordt gebracht en dat de kwaliteit van personeel en opleidingen alsmede van arbeidsprocedures, -loon en -omstandigheden wordt verbeterd. Misschien betekent het eveneens dat er op luchthavens een publieke, door de overheid betaalde beveiligingsdienst komt. Dat levert wellicht meer banen op.
Waar het luchtvaartmaatschappijen en hun levensvatbaarheid betreft, willen wij noch meer inmenging, noch meer bureaucratie en noch meer uitstel. Er is doelgerichte hulp nodig op gebieden als verzekering en de kosten van beveiliging. We moeten de markt de toekomst van de luchtvaartindustrie laten bepalen.
Zoals eerder reeds gezegd is, maakte Sabena gedurende de vele jaren van haar bestaan slechts één jaar winst. Aer Lingus, Alitalia, Air France en KLM doen het niet veel beter. Waarom zouden we in vredesnaam Aer Lingus steunen, terwijl Ryanair zonder enige moeite winst maakt - evenals Easyjet, GO en Buzz? Al deze luchtvaartmaatschappijen slagen erin winst te maken in een moeilijke periode. Waarom zouden we dan de Sabena' s en de Aer Lingussen uit de brand helpen, die te veel capaciteit, te veel vliegroutes, te weinig passagiers en te veel nationale trots hebben?
Ik heb twee specifieke vragen voor de fungerend voorzitter van de Raad. Ten eerste heb ik begrepen dat er problemen zijn met betrekking tot de slots van Sabena die in het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld aan British Midland en British European Airways zijn aangeboden. Deze luchtvaartmaatschappijen mogen daar korte tijd gebruik van maken. Er wordt echter gesuggereerd door de coördinator dat zij deze slots over zes maanden misschien weer moeten afstaan als DAT gereorganiseerd is en de slots terug wil hebben. Dat is onaanvaardbaar. Als Sabena die slots niet kan vullen, moeten anderen ze kunnen gebruiken.
Ten tweede: welke maatregelen zijn getroffen om te voorkomen dat het personeel op de luchthaven van Brussel door middel van stakingsposten en vertragingsacties op de luchthaven de bewegingsvrijheid beperkt van medewerkers van de luchtvaartmaatschappijen die gebruik maken van deze nieuwe slots? Er moeten garanties komen met betrekking tot de bewegingsvrijheid, zowel op de grond als in de lucht.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, we zouden niet willen dat de Europese instellingen in deze moeilijke periode overdrijven, noch in hun ijver, noch in hun vertrouwen in de marktwerking. Het gaat niet aan te eisen dat het regime inzake staatssteun naar de letter wordt nageleefd, zodat elke vorm van steun aan de luchtvaartmaatschappijen onmogelijk wordt in naam van de liberalisering, die in dit geval doof en blind zou zijn, terwijl tegelijkertijd het concrete risico bestaat dat de 30.000 werklozen die er in 30 dagen zijn bijgekomen in 100 dagen 100.000 werklozen zullen zijn, in een sector bovendien waar sociale plannen dun gezaaid zijn.
Sinds twee maanden roepen we dat de wereld na 11 september is veranderd en dat de politieke categorieën zijn veranderd. We willen ons niet schuldig maken aan kortzichtigheid, door te verzuimen de hiërarchie van onze prioriteiten te herzien. Welke prioriteit kennen we toe aan het risico van een onbeheersbare werkloosheidsgolf in een Europese constructie die is gegrondvest op sociale cohesie, in een Europa gebouwd op de grondwaarde van de arbeid? Kunnen we ons nog voorstellen de marktwerking in te perken? We zijn ons er allemaal van bewust dat deze crisis diepe wortels heeft, dat ze niet alleen wordt veroorzaakt door de gebeurtenissen van 11 september, maar ook het gevolg is van een te grote fragmentatie van de markt. We geloven echter niet dat het andere uiterste een goede oplossing is, namelijk een extreme concentratie waardoor uiteindelijk slechts drie nationale maatschappijen, de Franse, de Britse en de Duitse, zouden overleven. Deze hypothese is niet zo vergezocht, als we bedenken wat er is gebeurd met Sabena, als we denken aan de kunstmatige val van de nominale waarde van de aandelen van veel maatschappijen, die dreigen onder hun waarde te worden verkocht. Alitalia kan hier als voorbeeld dienen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, ben ik verheugd over het voornemen om samen met de Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen een gedragscode op te stellen om concurrentievervalsing te voorkomen, op voorwaarde dat de Europese regeringen zich bereid tonen om deze code ook daadwerkelijk te handhaven, zoals enkele collega' s al hebben gezegd. Zo niet, dan wordt het de zoveelste bedroevende demonstratie van goede bedoelingen.

Pronk
Voorzitter, de International Transport Agency verwacht dat het totale verlies aan banen in de wereldwijde vliegtuigindustrie als gevolg van de aanslagen 200.000 mensen treft. Deze organisatie verwacht eveneens dat het totale verlies van deze industrie dit jaar 7 miljard dollar zal bedragen en dat het twaalf maanden zal duren alvorens de industrie zich zal herstellen. Dat is waar we hier mee te maken hebben, Voorzitter: een wereldwijde crisis die belangrijke gevolgen heeft voor Europa. Dat is één punt. Het tweede punt - en het is ook al door een aantal voorgangers gezegd - is dat er al lang sprake was van heel grote problemen in deze industrie.
Ik moet vaak het woord voeren als we met een verschrikkelijke massa ontslagen te maken hebben en het is altijd een heel droevig verhaal. Ook deze keer is het een droevig verhaal. Alleen zit er hier toch iets bijzonders aan. De schuldigen aan dit verhaal zitten voor een gedeelte recht tegenover mij, namelijk bij de Raad zelf. Wij vragen in onze resolutie om een Europese luchtvaartindustrie, een Europees luchtvaartbeleid. Wat de Raad geboden heeft is een politiek van national carriers waarbij men alleen maar naar het eigen belang kijkt en waarbij iedereen zijn eigen verdrag met de Verenigde Staten wil hebben. Mijnheer De Rossa heeft gezegd dat de national carrier even heilig is als het volkslied. Als we zo beginnen dan kunnen we dat natuurlijk nooit oplossen. Als we zeggen dat het ieder voor zich is, kunnen we niet tot een Europese oplossing komen. Dan komen we tot een koude sanering en daar dreigen we nu in te geraken. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat dat niet mag gebeuren, maar we moeten af van het idee dat we nu, in deze interne markt, nog national carriers kunnen hebben. Je kunt geen goed sociaal beleid voeren als de economische achtergrond in totale wanorde verkeert en de Raad heeft wat dat betreft niets gedaan. De Commissie heeft haar best gedaan. Er liggen veel voorstellen op tafel, maar die zijn allemaal door de Raad afgewezen. Het eerste wat de Raad zou moeten doen is de Commissie alleen laten praten met de Verenigde Staten. Als men dat niet doet, moet men vervolgens zijn mond houden over andere dingen.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, de tragische gebeurtenissen van 11 september hebben het aangezicht van de luchtvaartindustrie ontegenzeggelijk veranderd en in de komende maanden zullen zij waarschijnlijk nog meer gevolgen hebben. Vandaag wil ik het hebben over de gevolgen voor de regionale gebieden van Europa en niet zozeer over die voor grote steden als Londen, Birmingham en Parijs. De grote steden zullen het immers wel overleven en zij krijgen steun.
In Noord-Ierland hebben wij belangstellend toegekeken toen Sabena en vervolgens Aer Lingus zich terugtrok. De laatste bood een lijndienst van Belfast naar Shannon voor transatlantische vluchten en veel mensen in Noord-Ierland maakten gebruik van deze maatschappij. De regering van de Republiek Ierland zei dat zij nauwer wilde samenwerken met Noord-Ierland. De eerste keer dat zich enige problemen voordoen, laat zij het echter afweten! Dit soort samenwerking moeten wij unionisten verduren!
Niemand kan mij wijsmaken dat sommige van deze grote maatschappijen de huidige situatie niet gebruikt hebben om enkele van hun eigen problemen op te lossen. Ten tijde van aanslagen en ander geweld bleef British Airways in Noord-Ierland en steunde zij haar personeel. En nu? Nu heeft ook zij zich uit Noord-Ierland teruggetrokken! Dat vind ik zeer te laken. Ik hoop, commissaris, dat u ervoor zult zorgen dat British Airways die slots niet mag houden om lucratievere routes te openen en dat de slots aan andere maatschappijen toegewezen worden als deze bereid zijn vanuit de regio' s te gaan werken.
Dit ligt mij absoluut zeer na aan het hart. Ik ben er niet voor om inefficiënte ondernemingen met grote sommen geld uit de brand te helpen. Tot op zekere hoogte heeft de heer Atkins gelijk: er zijn luchtvaartmaatschappijen die wel winst maken en zij moeten gesteund worden.
De Commissie en de Raad kunnen ons hier niet de les komen lezen. Zij zullen terug moeten komen met krachtige en positieve voorstellen. Het is tijd voor daden en voor een flinke dosis realiteitszin. Als de Commissie en de Raad daar nu niet toe in staat zijn, zullen wij ze op de huid zitten tot ze dat wel zijn.

Durant
Mijnheer de Voorzitter, een korte opmerking over onze discussie van zojuist: ik denk dat niemand hier, noch de Raad, noch de Commissie, noch iemand onder ons, het monopolie heeft op de verontwaardiging over de sociale problemen waarmee alle luchtvaartmaatschappijen, en sommige misschien in bijzondere mate, momenteel worden geconfronteerd. Ik besef dat beter dan wie ook.
Dit sociale drama waarmee een aantal bedrijven en werknemers in de luchtvaartsector momenteel te kampen heeft, is volgens mij een zaak van ons allen. Ik denk echter dat ondanks deze betrokkenheid en de noodzaak om op dit probleem te reageren, wij niet de weg van het verleden mogen bewandelen door massale overheidssteun toe te kennen, want dan ontwijken en verhullen wij de situatie die bestond voor 11 september. Dit is een kwetsbare sector waarin de winstmarge de laatste jaren buitengewoon klein was, en ofschoon wij allen verontwaardigd zijn over dit sociaal probleem, is het denk ik een vergissing te geloven dat een simpele terugkeer naar massale en structurele steun volstaat om de problemen van de sector op te lossen. Op die manier zou men namelijk enkel een probleem omzeilen waarmee wij later toch weer geconfronteerd zullen worden, maar dan op een veel dramatischer manier.
Dit debat moet feitelijk nog beginnen in de Raad, maar ik denk werkelijk, en dan spreek ik namens de Raad, dat het geen gemakkelijk debat zal zijn, en dat blijkt ook uit uw interventies. De nationale gehechtheid aan luchtvaartmaatschappijen is inderdaad zeer groot. En hier spreek ik meer op persoonlijke titel dan in naam van de Raad, waar wij deze discussie nog moeten beginnen. In feite zijn wij deze discussie reeds begonnen door over te gaan tot onmiddellijke en gerichte acties in de sector. Ja, er is sprake van subsidies. Er zijn specifieke en gerichte subsidies verstrekt in verband met de sluiting van het luchtruim gedurende vier dagen en er is de mogelijkheid om op basis van objectieve criteria nog meer steun te verlenen. Er zijn subsidies gegeven om verzekeringen mogelijk te maken. Er is ook sprake van niet-financiële steun met betrekking tot de toewijzing van slots, om de maatschappijen te helpen er weer bovenop te komen, of in ieder geval niet verder weg te zakken. Er zijn dus maatregelen genomen. Op het gebied van de veiligheid hebben wij meen ik onmiddellijk gereageerd met een aantal maatregelen om het vertrouwen van de passagiers ten aanzien van de veiligheid te bevorderen. Deze veiligheidsaspecten zijn uiteraard van essentieel belang om het vertrouwen van het publiek in de luchtvaartsector te herstellen.
Ik ben dan ook van mening dat de maatregelen van de Raad en de Commissie een onmiddellijk karakter hadden. De sociale drama' s die zich overal afspelen in de verschillende Europese luchtvaartmaatschappijen, in het bijzonder in België, en die ook passende sociale maatregelen vereisen, mogen echter niet verhullen dat de Raad zo snel mogelijk het debat moet aangaan over een grotere structurele consolidatie van de sector. Dat is ongetwijfeld de enige manier om in de sector tot structurele oplossingen te komen, waarbij het niet alleen gaat om sociale oplossingen, waaraan de sector momenteel behoefte heeft, maar ook om economische oplossingen en oplossingen die moeten garanderen dat op termijn de volgende aspecten - die door sommigen al zijn genoemd - in aanmerking worden genomen: de bevordering van intermodaal vervoer, de afstemming van het luchtvervoer op het vervoer over korte afstand in Europees verband, de HSL en de ontwikkeling van alle alternatieven die oplossingen kunnen bieden in het kader van het gemeenschappelijk vervoersbeleid. Daarentegen zou volgens mij een terugkeer naar massale overheidssteun werkelijk een vergissing zijn, een stap terug, waardoor wij vooral het gevaar lopen om later met nog grotere problemen te worden geconfronteerd. Wij hebben echter wel gerichte oplossingen aangedragen. Er zijn ook nog andere maatregelen, zoals de verordening betreffende de veiligheid in de burgerluchtvaart, die we naar ik hoop op 7 december kunnen afronden. Ik hoop ook dat het Parlement de gelegenheid zal hebben om ook in dat debat zijn advies te geven. Er ligt nog een enorme taak voor ons, maar ik denk dat het werkelijk tijd is dat we deze discussie over de structurele consolidatie op gang brengen, in aanvulling op de gerichte maatregelen die wij hebben genomen en die noodzakelijk waren op zeer korte termijn.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, dit was een bij uitstek politiek debat. Daarin zijn enerzijds de problemen naar voren gekomen waarmee momenteel alle lidstaten te kampen hebben, en anderzijds de verschillende benaderingen van deze problematiek. Deze verschillende benaderingen komen echter niet alleen tot uiting in het Parlement maar ook in de Raad. Twee grote categorieën van vraagstukken zijn aan de orde gekomen.
Ten eerste de herstructurering van de luchtvaartmaatschappijen, ten tweede de noodzaak van sociale maatregelen. Wat de eerste categorie betreft waren mijns inziens alle sprekers het erover eens dat herstructurering onontkoombaar is, dat een nieuw soort van luchtvaartonderneming in Europa nodig is. Ik wil hier drie kanttekeningen bij plaatsen. Ten eerste is duidelijk dat met het traditioneel eigendoms- en controlemodel herstructurering in de door ons gewenste, en ook noodzakelijke mate niet mogelijk is. Daarom is een nieuwe benadering nodig, een benadering met een sterkere Europese dimensie.
Ten tweede spreekt Europa in dit wereldgebeuren niet met één stem, en dat gaat ten koste van de Europese luchtvaartmaatschappijen.
Mijn derde kanttekening betreft het debat over staatssteun.
Er is gezegd dat wij almaar discussiëren over het al dan niet verstrekken van subsidies, en dat het, wanneer uiteindelijk een besluit valt, vermoedelijk te laat zal zijn omdat er dan geen Europese maatschappij meer over is. De wet op de staatsteun is echter de Koran niet! Laten wij zeggen dat besloten wordt staatssteun te verlenen. Welk instrument hebben wij dan op Europees vlak? Kan men besluiten om bedrijven Europese steun te geven? Nee, natuurlijk! Men kan op Europees vlak alleen ja of nee zeggen tegen staatssteun; het is vervolgens aan de lidstaten om die staatssteun al dan niet te verlenen. De bal ligt dan in het kamp van de nationale regeringen met hun verschillende mogelijkheden, met hun verschillende wetgevingen en verschillende maatschappijen. Met andere woorden, onmiddellijke verstoring van de interne markt zal hoogstwaarschijnlijk het gevolg zijn. Daarom is in de huidige situatie in Europa staatssteun een uiterst moeilijk instrument. Ik wil drie punten uit het debat aanhalen en onderstrepen wat niet alleen herhaaldelijk door de afgevaardigden is gezegd, maar ook door de Belgische minister: er is meer dan ooit behoefte aan een Europees vervoersbeleid; de nationaal beleidsvormen hebben immers in de huidige situatie tot een impasse geleid.
Mijn tweede opmerking betreft het sociaal beleid. In mijn eerste redevoering heb ik al verwezen naar mogelijke maatregelen in het kader van het Europees Sociaal Fonds. Het beleid waarmee wij de sociale gevolgen en de gevolgen voor de werkgelegenheid kunnen opvangen, wordt natuurlijk op lokaal, nationaal en Europees vlak ten uitvoer gelegd. Men heeft ons gevraagd onmiddellijk met voorstellen te komen voor maatregelen in het kader van het Europees Sociaal Fonds. Ik wil daarop antwoorden dat de lidstaten, uitgaande van hun bijzondere problemen met de ontslagen, voorstellen moeten indienen voor wijziging van het huidig programma voor het sociaal steunkader. De Commissie zal dan haar goedkeuring hieraan moeten hechten. Dat is al eerder gebeurd bij de herstructurering van grote bedrijven in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Het is derhalve de taak van de lidstaten ervoor te zorgen dat de programma' s van het Europees Sociaal Fonds zo spoedig mogelijk worden veranderd en in deze richting worden omgebogen.

De Voorzitter
 Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Ik deel u mede zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement te hebben ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Bestrijding van sociale uitsluiting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0372/2001) van mevrouw Figueiredo, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad ter aanmoediging van samenwerking tussen lidstaten ter bestrijding van sociale uitsluiting (C5-0439/2001 - 2000/0157(COD)).

Figueiredo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mevrouw de commissaris, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, zoals bekend is armoede een veel te algemeen verschijnsel. Een recent onderzoek van de Commissie bevestigt dat. De meest recente inkomensgegevens van de lidstaten zijn misschien niet gedetailleerd genoeg om een precies beeld te krijgen van de omvang, de complexiteit en de vele gezichten van armoede en sociale uitsluiting, maar ze tonen wel aan dat in 1997 ongeveer 18 procent van de bevolking van de Europese Unie - dat wil zeggen: meer dan 60 miljoen mensen - deel uitmaakte van een gezin met een inkomen van minder dan 60 procent van het nationaal gemiddelde. Bijna de helft van deze 60 miljoen burgers bleek gedurende drie achtereenvolgende jaren onder de relatieve armoedegrens geleefd te hebben.
Deze gegevens tonen aan dat we dringend een algemene strategie moeten ontwikkelen in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Het gaat hier om mensenrechten in de ruimst denkbare zin, en dit programma moet voor het zeker stellen van die rechten zo spoedig mogelijk worden ingezet. Het is nu een jaar geleden dat we hier in eerste lezing dit communautaire actieprogramma ter aanmoediging van samenwerking tussen lidstaten ter bestrijding van sociale uitsluiting hebben goedgekeurd. De bedoeling is dat dit een belangrijk instrument wordt voor de armoedebestrijding, een onderwerp waaraan de Raad tijdens de Top van Lissabon van maart 2000 zoveel aandacht heeft besteed.
De lidstaten zijn sindsdien ook andere verplichtingen aangegaan. In Nice zijn de doelstellingen van armoedebestrijding vastgelegd, terwijl de lidstaten in Stockholm afgesproken hebben te streven naar een duurzame ontwikkeling, met kwalitatief goede banen. Ze gaven daarbij aan op die wijze te willen bijdragen tot het terugdringen van armoede en sociale uitsluiting. Daarnaast zijn er nationale plannen opgesteld voor sociale insluiting, waarin een aantal factoren is geïdentificeerd die in sterke mate bijdragen tot armoede en sociale uitsluiting. Het gaat dan om factoren als werkloosheid, en zeker langdurige werkloosheid, lage inkomens, kwalitatief minder goed werk, slechte huisvesting, een gebrekkige gezondheid, immigranten, voortijdige schoolverlating, ongelijkheid tussen de seksen, discriminatie en racisme, handicaps, ouderdom, het uiteenvallen van gezinnen, verslaving aan verdovende middelen of alcohol en tot slot het wonen in op enigerlei wijze achtergestelde wijken of regio' s.
Deze risicofactoren werken vaak op elkaar in en zo stapelen ze zich met het verstrijken van de tijd op. Het is dus zaak deze armoedecyclus te doorbreken en zo te verhinderen dat de armoede op volgende generaties wordt overgedragen. En dan zijn er ook nog nieuwe vormen van armoede, waaronder de zogenaamde info-uitsluiting. Het onderhavige programma maakt deel uit van een hele reeks instrumenten ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, en binnen die context heeft het een speciale betekenis - het zal een zekere ontwikkeling doormaken. We komen daar nog op.
De Raad heeft zich met betrekking tot een aantal aspecten die door het Parlement als essentieel worden beschouwd erg rigide opgesteld, vooral wat de begroting voor dit programma betrof, maar ook waar het ging om de financiële steun aan de NGO' s, de rol van het Parlement in deze materie en de bereidheid om nieuwe benaderingen toe te staan. De Raad moest dus eerst overtuigd worden. Toen dat eenmaal gebeurd was, is een langdurig proces in gang gezet. Op 17 mei van dit jaar is de tekst in tweede lezing behandeld. Onder het Belgisch voorzitterschap zijn er verschillende werkvergaderingen gehouden en uiteindelijk is op 18 september via bemiddeling een consensus bereikt.
Ik moet hier iets zeggen over de begroting van het bereikte akkoord. Het budget is met 5 miljoen euro verhoogd, zodat er voor dit programma, dat een looptijd van vijf jaar heeft, 75 miljoen euro beschikbaar zal zijn. Dat is nog steeds niet zo heel veel geld. De Raad was echter onverbiddelijk, en als we geen akkoord hadden bereikt, zou dat ertoe geleid hebben dat we aan het begin van het volgend jaar geen programma zouden hebben gehad. In het programma zal echter wel ruim aandacht worden besteed aan nieuwe, innovatieve benaderingen, terwijl ook het percentage voor de financiële steun voor acties van NGO' s omhoog gegaan is. In bijzondere omstandigheden geldt nu 90 procent, in plaats van 80 procent. Bovendien kunnen NGO' s samenwerken met het Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio' s bij de organisatie en voorbereiding van de jaarlijkse Rondetafelconferentie over waargenomen ontwikkelingen en de wijze waarop het programma wordt toegepast. De rol van het Europees Parlement heeft eindelijk erkenning gekregen. Het Parlement zal nu betrokken worden in de beoordeling van het samenvattend verslag dat de Commissie elk jaar voor de Lenteraad zal opstellen. Dit verslag zal een overzicht bevatten van het beleid op het gebied van de sociale cohesie, inclusief de vooruitgang die binnen het kader van dit programma is geboekt.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil tot slot al degenen bedanken die binnen de Raad, de Commissie en het Europees Parlement hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit voorstel en het bereikte akkoord.

Kratsa-Tsagaropoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil namens mijn fractie uiting geven aan onze voldoening over het feit dat wij voor het eerst zover zijn om op Europees vlak een gemeenschappelijke strategie ter bestrijding van sociale uitsluiting ten uitvoer te leggen. De taken die ons te wachten staan zijn absoluut spoedeisend. Niet alleen is het onaanvaardbaar dat miljoenen burgers in de Europese Unie en de kandidaat-landen beneden de armoededrempel leven, maar door de kennissamenleving waarnaar wij streven en door het toenemend multicultureel karakter van de Europese samenlevingen ontstaan zelfs nieuwe gevaren voor uitsluiting van burgers.
Voor ons is het uitermate belangrijk dat wij met dit communautaire programma de kans krijgen om in ons beleid recente wetenschappelijke bevindingen te verwerken, statistische onderzoeken te gebruiken en uitwisseling van goede praktijken te bevorderen, ook met landen buiten te Europese Unie, zoals de landen van de Europese Economische Ruimte. Dit is zeer belangrijk voor lidstaten die geen traditie hebben op het gebied van de tenuitvoerlegging van op sociaal onderzoek gebaseerde strategieën, en dit zijn nu juist de landen met de ernstigste sociale problemen.
Zoals de rapporteur, mevrouw Figueiredo, zojuist al zei, had het Europees Parlement grotere verwachtingen van dit communautaire programma. Desalniettemin geven wij steun aan het gemeenschappelijk ontwerp dat bij de bemiddeling met de Raad uit de bus is gekomen. Wij zijn ook voldaan over de opbouwende rol die de Europese Commissie heeft gespeeld. De belangrijkste punten van de bemiddeling zijn al door de rapporteur genoemd. Wij willen van onze kant vooral de nadruk leggen op de door de Europese Commissie beloofde voorstellen voor innovatieve benaderingen met betrekking tot de sociale participatie van burgers die bijzondere moeilijkheden ondervinden. Wij hebben tot 2010 - de in Lissabon vastgestelde tijdslimiet en politieke mijlpaal - nog een lange weg voor de boeg. Volgens ons moet de Europese Raad van Laken dit initiatief op vastberaden wijze bekrachtigen.
Een dergelijke vastberadenheid hebben wij, zoals ook tijdens het vorige debat al duidelijk werd, momenteel in Europa hard nodig. De economische en sociale gevolgen van de door de aanslagen van de 11e september veroorzaakte crisis doen zich immers steeds sterker gevoelen. Tegelijkertijd moeten wij ook zien hoe wij de lidstaten in het geweer kunnen brengen. Er moet namelijk een openbare dialoog tot stand worden gebracht en de bestrijding van sociale uitsluiting moet onderdeel worden van alle beleidsvormen van de lidstaten.

Rocard
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft een felle strijd geleverd rond dit dossier over de bestrijding van sociale uitsluiting. Ik wil eraan herinneren dat zij quasi-unaniem is geweest tijdens de gehele procedure en kon rekenen op de diensten van een uitstekende rapporteur.
Wij hadden een gemakkelijke bemiddeling verwacht, omdat wij ons ruimschoots konden vinden in de motivering van de Raad toen deze het voorstel van de Commissie goedkeurde, maar verbazend genoeg is het een moeilijke en felle strijd geworden. Ik zou daarom kort in herinnering willen brengen waarom wij zo volhardend zijn geweest. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is het eens, zoals ongetwijfeld het gehele Parlement, met de keuze voor de methode van open samenwerking. Op dit terrein heeft deze methode haar deugdelijkheid bewezen. Wij erkennen ook dat sociale uitsluiting een ingewikkeld proces is, met talrijke aspecten, en dat het noodzakelijk is dit probleem grondig te onderzoeken, met name in relatie tot armoede. Niet alle marginalen zijn arm, en niet alle armen zijn uitgesloten, maar het raakvlak tussen beide groepen is bijzonder groot. Men kan de twee problemen niet los van elkaar zien. De voornaamste troef van de methode van open samenwerking is echter de uitwisseling van goede praktijken. Op dat terrein heeft Europa een verantwoordelijkheid, ik zou zelfs zeggen een plicht, om nieuwe experimenten uit te voeren en een voorbeeldfunctie te vervullen. Met de reeds verzamelde informatie kunnen nu al innoverende acties en proefprojecten worden gestart, dat is zeker.
Mevrouw de commissaris, u en wij zijn politici. Wij kunnen onze kiezers toch niet uitleggen dat bij een zeer ernstig probleem als sociale uitsluiting Europa zich beperkt tot de financiering van studies en verder niets concreets doet? Dit soort zaken is rampzalig voor het imago van Europa. Daarom heeft u ons uiteindelijk ook deze vernieuwende benaderingen toegestaan. Gelukkig heeft u nog andere instrumenten, zoals wij weten, maar gezien de titel van deze maatregel was het noodzakelijk dit punt van zorg op te nemen. Dat was ook de reden voor de begrotingsdiscussie, want u heeft ons slechts 5 miljoen toegekend. Wij wisten dat u plannen gereed had liggen om deze studies uit te voeren, en daarom wilden wij de garantie dat er ook geld beschikbaar zou zijn voor vernieuwende experimenten. Op dezelfde manier moeten de NGO' s ook gewoon hun werk kunnen doen, in plaats van op zoek te moeten gaan naar nagenoeg onvindbare externe sponsors. Wij zijn klaar, de tekst is verbeterd. Ik wens de Commissie veel succes met haar werk.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor haar serieuze en zeer toegewijde werk ten aanzien van dit onderwerp. Ook onze eigen commissie verdient lof voor haar inspanningen, zoals de heer Rocard zojuist al zei.
Dit actieprogramma is een zeer serieuze en belangrijke stap voorwaarts voor de Europese Unie. Het is een erkenning van het enorme probleem van sociale uitsluiting, dat niet alleen het gevolg is van armoede, hoewel het daarmee uiteraard verband houdt. Een aantal van deze verbanden komt in enkele andere verslagen aan de orde, onder meer in het uitstekende verslag van mevrouw Lynne over het Europees Jaar van personen met een handicap, waarover wij later zullen debatteren. Een ander voorbeeld is het verslag van de heer Nobilia, waarin de vinger wordt gelegd op door ouderen of gehandicapten ondervonden problemen ten aanzien van bijvoorbeeld hun recht op vrijheid van verplaatsing, doordat arbeidsongeschiktheidsuitkeringen niet worden meegenomen in de coördinatie van socialezekerheidsstelsels.
Tijdens onze discussies over dit actieprogramma heeft het Parlement beklemtoond dat de burgermaatschappij betrokken moet worden bij het programma zelf en bij de evaluatie ervan. Deze betrokkenheid is van cruciaal belang. De top-downbenadering heeft duidelijk niet gewerkt, en de hoop dat algehele economische groei op de een of andere manier een einde zou maken aan armoede is ijdel gebleken. Een deel van de oplossing is juist gelegen in de constructieve betrokkenheid van de mensen zelf. Wij verwachten derhalve dat het onderzoek en de programma' s die gefinancierd worden met dit bedrag - dat, zoals de heer Rocard zojuist ook al aangaf, slechts in bescheiden mate is verhoogd - niet alleen geconcentreerd zullen zijn op beleid. Het is evenzeer van belang dat zij gericht zijn op het proces van beleidsformulering en de totstandkoming van financieringsbesluiten, wat op zich al een vernieuwende dimensie zou kunnen zijn.
Onlangs heb ik een plaatselijke regeringsconferentie bijgewoond over de nationale plannen voor sociale insluiting. Onder de sprekers bevonden zich vertegenwoordigers van groepen die vaak sociale uitsluiting ondervinden - arme mensen, mensen met een handicap, mensen die tot etnische minderheden behoren, enzovoort. Hun werd gevraagd waaraan zij de voorkeur gaven: de tenuitvoerlegging van enkele beleidsvormen die elders gewerkt hebben of een volledige procedure waarin zij werkelijk geraadpleegd zouden worden, ook als zij in dat geval niet zouden krijgen wat zij verlangden. Zonder uitzondering wilden zij geraadpleegd worden, omdat dit blijk zou geven van respect voor hun ervaring en hun standpunten.
Ik hoop eveneens dat de in het kader van dit programma gefinancierde activiteiten niet alleen maar gericht zullen zijn op werk als hét antwoord op sociale uitsluiting. Een baan is geen oplossing als het om slecht betaald en uitbuitend werk gaat. Evenals vele anderen zie ik ernaar uit de resultaten van dit programma te lezen en te evalueren en hoop ik dat er werkelijk vooruitgang geboekt wordt in het aanpakken van sociale uitsluiting.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, evenals de rapporteur juichen wij dit actieplan tegen sociale uitsluiting toe. Zoals altijd kan niet aan de wensen van iedereen voldaan worden, maar er zijn naar onze mening positieve resultaten geboekt. Het budget voor de niet-gouvernementele organisaties is onhoog gegaan, hoewel het nog steeds laag is, en de rol van het Europees Parlement is zeer belangrijk.
De tekst bevat mijns inziens geweldige elementen. Ik doel hierbij op artikel 2 - waarin staat dat er een hoger werkgelegenheidsniveau moet komen en dat de armoede beter bestreden moet worden - en op het feit dat de Raad het onaanvaardbaar acht dat er in de Europese Unie nog zoveel armoede heerst. De kans bestaat echter dat de toepassing van dit actieplan - waarvan wij de inwerkingtreding volgend jaar toejuichen - niet meer is dan een doekje voor het bloeden en dat wij er niets aan doen om het bloeden zelf te stoppen.
In het vorige debat hebben wij gesproken over de vraag in hoeverre de markt een rol dient te spelen bij het oplossen van de problemen van de vliegtuigmaatschappijen, maar nu schenken we nauwelijks aandacht aan het verlies van 12.000 banen bij Sabena. Wij lopen zo het risico veel bloed te verliezen en slechts een doekje te hebben om de stroom te stelpen.
Hoe het ook zij, mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat het actieplan tegen sociale uitsluiting goed wordt ontvangen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer ingenomen met het eindresultaat van de bemiddeling en wil met name mevrouw Figueiredo gelukwensen. Met haar zorgvuldige werk en haar goede samenwerking met alle betrokken partijen heeft zij ons uiteindelijk veel sneller dan wij dachten dit instrument in handen kunnen spelen.
Mijnheer de Voorzitter, de geachte afgevaardigden hebben er nadrukkelijk op gewezen dat dit instrument niet volstaat en slechts beperkte mogelijkheden biedt. Dat klopt inderdaad. Wij mogen echter niet uit het oog verliezen dat wij hier geconfronteerd zijn met een beleidssector waarvoor de Europese Unie geen bevoegdheden heeft. Wij hebben geen bevoegdheden voor het uitoefenen van een beleid, maar de lidstaten kunnen wel samenwerken, en dit is de eerste keer dat zij daartoe een gemeenschappelijk besluit hebben genomen. Met dit gemeenschappelijke besluit tot samenwerking worden drie dingen gedaan. Ten eerste zullen voor het eerst nationale actieplannen voor armoedebestrijding worden ingediend. Ten tweede gaan voor het eerst het Comité Sociale Bescherming en de Europese Commissie samenwerken met het oog op de vaststelling van gemeenschappelijke beleidskaders. Vergeet u niet dat in de Europese Unie zelfs geen gemeenschappelijke definitie van "armoede" bestaat. Ten derde krijgen wij nu een programma en daarmee voor het eerst een belangrijk instrument in handen. Zeer belangrijk is ook dat wij er tijdens de bemiddeling in geslaagd zijn de begroting van het programma te verhogen en een gemeenschappelijk standpunt van de Commissie en het Parlement vast te stellen met betrekking tot de 90 procent van de deelnemende organisaties die niet over eigen middelen beschikken.
Wat kunnen wij met dit instrument doen? Ik zal in zeven punten de fundamentele onderdelen van dit instrument noemen. Ten eerste kunnen wij nu de structuren van de lidstaten helpen bij het vergaren van gegevens en bij het onderzoek naar de situatie in de lidstaten. Ten tweede kunnen wij voor het eerst de samenwerking bevorderen met het oog op de vaststelling van gemeenschappelijke sociale indicatoren. Ten derde kunnen wij de procedures van toezicht en de tenuitvoerlegging van de programma' s in het kader van de nationale actieplannen voor werkgelegenheid ondersteunen. Ten vierde kunnen wij de uitwisseling van goede praktijken en programma' s bevorderen. Ten vijfde worden alle instanties - lokale autoriteiten, niet-gouvernementele organisaties, regeringen, stichtingen en universiteiten - hierbij betrokken. Ten zesde worden hierbij vooral ook - en daar dringen wij ook met klem op aan - de verenigingen van de personen betrokken die het slachtoffer zijn van armoede en uitsluiting en ten zevende krijgen wij nu de mogelijkheid de publieke opinie voor te lichten over het grote armoedeprobleem en duidelijk te maken dat dit probleem niet simpel door de regeringen en de Europese programma' s de wereld uit kan worden geholpen, maar dat de gehele samenleving zich daarvoor moet inspannen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Diamantopoulou.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Waarde collega' s, om te beginnen vraag ik uw aandacht voor de volgende mededeling. Doordat de bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie in Qatar langer heeft geduurd dan voorzien, zullen de heren Lamy en Fischler deze namiddag onze vergadering niet kunnen bijwonen. Ik zou dan ook willen voorstellen dat wij onze debatten voortzetten tussen 15.00 en 16.00 uur, met dien verstande dat het tijdschema voor de actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties behouden blijft, evenals uiteraard het tijdschema voor de stemmingen.

Lynne
Mevrouw de Voorzitter, kunt u mij zeggen wanneer mijn verslag over het Europees Jaar van personen met een handicap 2003 behandeld wordt? Zal dit nu rond half vier vanmiddag gebeuren? Wij laten een doventolk komen voor het debat om half zes vanmiddag, omdat er zoveel wijzigingen hebben plaatsgevonden dat we niet weten wanneer dit verslag besproken gaat worden. Enkele auditief gehandicapte leden van het publiek zullen het debat bijwonen en daarom hebben wij een doventolk geregeld. Zouden wij ons dus enigszins aan een tijdschema kunnen houden?

De Voorzitter
Mevrouw Lynne, het is goed dat u mij hiervan op de hoogte stelt. Ik denk dat wij de behandeling van uw verslag zeker kunnen handhaven op het vastgestelde tijdstip, namelijk 17.30 uur.

McNally
Mevrouw de Voorzitter, wij begrijpen waarom commissaris Lamy en commissaris Fischler vanmiddag niet hier aanwezig kunnen zijn. Komt er echter een gelegenheid waarop deze twee commissarissen ons verslag kunnen uitbrengen van de belangrijke onderhandelingen te Doha en waarop zij ons kunnen vertellen of de standpunten van de EU zijn overgenomen of niet?

De Voorzitter
Natuurlijk, mevrouw McNally, wij zullen dit debat met de Commissie beslist in december voeren, maar wij kunnen de commissarissen toch niet verwijten dat zij niet vroeger kunnen terugkeren.

Ribeiro e Castro
Mevrouw de Voorzitter, een korte opmerking - uitsluitend en alleen om iets duidelijk te maken. Ik heb gisteren niet kunnen meedoen aan de stemming over het verslag-Caudron, en ik heb toen dus niet gezien dat er door de diensten een vergissing is gemaakt. Een door ons ingediend voorstel tot wijzing van het verslag-Caudron over het onderzoeksprogramma is per abuis terechtgekomen in het Euratomverslag. Het gaat om amendement nummer 20. Ik wil niet al te veel op dit punt aandringen. Anderen hebben immers ook wijzigingsvoorstellen over precies ditzelfde onderwerp ingediend. Maar ik wilde dit wel even zeggen. Men zou zich namelijk kunnen afvragen hoe een amendement dat niets met Euratom te maken heeft in die tekst terechtgekomen is.

De Voorzitter
Mijnheer Ribeiro e Castro, wij nemen hier goede nota van en we zullen de noodzakelijke correctie aanbrengen.

Foster
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een punt van orde. Voordat wij aan de stemming begonnen, was ik in de ledenbar en daar zag ik bagage op een stoel staan. Pas na ongeveer vijftien minuten kwam er een man op de stoel toelopen, en ik vroeg hem of dit zijn bagage was. Ik zei hem dat het gezien de veiligheidssituatie verstandig was om bagage niet onbeheerd achter te laten en dat men bovendien alleen op uitnodiging van een lid van het Parlement in de ledenbar mag komen. Hij reageerde buitengewoon aanmatigend en geërgerd. Hij pakte zijn tas op en beende weg. Hij zei dat hij mevrouw Muscardini kende. Zij kwam daarna de bar binnen en ik vroeg haar of zij deze heer kende. Ook vertelde ik haar dat ik hem, met het oog op de beveiligingsproblemen, beleefd op de hoogte had gebracht van de situatie.
Ik zou tegen dit Parlement willen zeggen dat wij als leden ook verantwoordelijkheid hebben. Wij hebben erom gevraagd de veiligheidsmaatregelen op te voeren en wij moeten derhalve allemaal verantwoordelijkheid nemen voor de mensen die wij meenemen of die wij hier in onze naam toelaten.
Ik zou u willen verzoeken, mevrouw de Voorzitter, het Parlement omwille van de veiligheid in de toekomst te herinneren aan onze verantwoordelijkheden.

De Voorzitter
Mijn complimenten voor uw waakzaamheid, mevrouw Foster. U heeft daar in dit geval zeer goed gebruik van gemaakt.

Stemming
Verslag (A5-0373/2001) van mevrouw Riis-Jørgensen, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende een tijdelijk defensief mechanisme voor de scheepsbouw (COM(2001) 401 - C5-0393/2001 - 2001/0153(CNS))

Voor de stemming over amendement 9
Riis-Jørgensen (ELDR), rapporteur. (DA) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn collega's hier in de zaal even het volgende duidelijk maken. Indien het door de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij ingediende amendement 9 wordt aangenomen, zal het verslag naar de Economische en Monetaire Commissie terugverwezen worden. Dat is de enige correcte gang van zaken, omdat het ons zo mogelijk gemaakt wordt de juridische kant van de zaak nader te bekijken. Ik heb gisteren een antwoord ontvangen van de Raad, die weigert zich over de juridische geldigheid van het voorstel uit te spreken zolang hij het voorstel in behandeling heeft. Ik ben van mening dat het verkeerd is om het Parlement over dit voorstel te laten stemmen zolang wij geen juridische beoordeling hebben ontvangen. Ik vind het antwoord van de Raad onaanvaardbaar. Ik verzoek alle collega's amendement 9 te steunen, zodat het voorstel opnieuw in de commissie behandeld kan worden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Riis-Jørgensen, voor de zeer duidelijke uitleg over de strekking van dit amendement. We gaan direct over tot de hoofdelijke stemming over dit wijzigingsvoorstel.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
  
Verslag (A5-0352/2001) van de heer Katiforis, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 92/79/EEG, 92/80/EEG en richtlijn 95/59/EG wat de structuur en de tarieven van de accijns van tabaksfabrikaten betreft (COM(2001) 133 - C5-0139/2001 - 2001/0063(CNS))
Na de verwerping van het voorstel van de Commissie

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, nu wij op dit punt aangekomen zijn wilde ik u en de Commissie erop wijzen dat mijns inziens artikel 68 van het Reglement van toepassing is en dat wij het woord moeten geven aan de commissaris, opdat hij ons kan zeggen of de Commissie haar voorstel intrekt. Dat is de eerste stap.

De Voorzitter
Inderdaad, en dat is de reden waarom ik het woord heb gegeven aan de Commissie. Ik dank u, mijnheer de rapporteur, en ik denk dat commissaris Bolkestein het woord wil nemen.

Bolkestein
Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp dat het verslag van de heer Katiforis is aangenomen. Dat betekent dat het Commissievoorstel verworpen is. Ik wil in de allereerste plaats zeggen dat de Commissie deze uitkomst ten zeerste betreurt, met name omdat het Commissievoorstel precies datgene is waarom het Parlement in 1996 gevraagd heeft. Dit is een ongebruikelijke situatie. Het Parlement vraagt iets van de Commissie. De Commissie doet wat haar gevraagd wordt en vervolgens verwerpt het Parlement wat de Commissie gedaan heeft.

Ik zal de Commissie evenwel op de hoogte brengen van dit betreurenswaardige resultaat wanneer zij volgende week bijeenkomt en ik zal mij met mijn collega' s en voorzitter Prodi beraden over de thans te volgen gedragslijn op basis van de volstrekt duidelijke regels van het Verdrag.
(Applaus)

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik zou even kort op deze kwestie in willen gaan. Ten eerste was het voorstel van de Commissie onjuist, maar nog belangrijker is, mijnheer de commissaris, dat er inmiddels stemmingen hebben plaatsgevonden, een gegeven waarvan ook de Commissie kennis dient te nemen.

De Voorzitter
Wij kunnen niet langer blijven stilstaan bij deze kwestie.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, natuurlijk is het betreurenswaardig dat de Raad heeft geprobeerd met een politiek akkoord vooruit te lopen op het advies van het Parlement en niet eens de beleefdheid heeft gehad dit advies af te wachten. Dit wilde ik kort zeggen in antwoord op hetgeen commissaris Bolkestein zojuist zei.
Ik wilde u echter ook duidelijk maken dat uitgaande van artikel 68 van het Reglement het antwoord van de heer Bolkestein onvolledig was. Het Reglement is duidelijk. Wij vragen de Commissie of zij het voorstel intrekt. De heer Bolkestein heeft daarop niet geantwoord. Hij heeft gezegd dat hij overleg zal plegen met zijn collega' s over hetgeen gedaan moet worden. Ik trek daar de conclusie uit dat de Commissie weigert haar voorstel in te trekken. Daarom moeten wij lid 3 van dit artikel toepassen, waarin bepaald wordt dat in een dergelijk geval de zaak moet worden terugverwezen naar de bevoegde commissie en dat de onderhavige ontwerpwetgevingsresolutie niet in stemming mag worden gebracht. Ik wilde u vragen dienovereenkomstig te handelen.

De Voorzitter
Inderdaad, mijnheer Katiforis, ik denk dat wij het op die manier moeten bekijken.

Heaton-Harris
Mevrouw de Voorzitter, de heer Katiforis heeft volkomen gelijk. Als we echter mogen afgaan op dit precedent zal de Commissie, nu het Parlement een voorstel heeft ingediend, over vijf jaar met een idee komen dat wij dan weer zullen verwerpen.
(Het Parlement besluit tot terugverwijzing naar de bevoegde commissie)
  
Verslag (A5-0395/2001) van mevrouw Miguélez Ramos, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko (COM(2001) 384 - C5-0407/2001 - 2001/0163(CNS))
Voor de stemming

Wynn
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een mondeling amendement indienen, dat strekt tot inlassing van een nieuwe overweging 11bis. Het zou ook van toepassing zijn op de ontwerpwetgevingsresolutie en als volgt luiden: "De verordening was niet voorzien in de financiële vooruitzichten. Het financiële aspect ervan moet worden gedekt door extra middelen."

Miguélez Ramos
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur van dit verslag wil ik twee opmerkingen maken. Op de eerste plaats is het amendement dat de heer Wynn hier mondeling indient in de Commissie visserij verworpen op de dag dat er over mijn verslag gestemd werd. Op de tweede plaats maak ik er geen bezwaar tegen dat dit amendement wordt ingediend en dat het Parlement beslist over de inhoud ervan.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, is het duidelijk dat de stemming alleen betrekking heeft op het gedeelte van het voorstel dat wetgeving betreft en niet op het begrotingsaspect?

De Voorzitter
Wij zullen ons nu uitspreken over het mondeling amendement dat de heer Wynn zojuist heeft geformuleerd. Zoals iedereen wel zal hebben begrepen, heeft dit amendement natuurlijk ook financiële implicaties.

Varela Suanzes-Carpegna
Mevrouw de Voorzitter, met betrekking tot het amendement van de voorzitter van de Begrotingscommissie steun ik het voorstel van de rapporteur. Bovendien wil ik - in overeenstemming met de opmerking van de Commissie - opmerken dat wij dit voorstel steeds vanuit de visserij bekeken hebben en dat wij ons niet bezighouden met de begrotingsaspecten. De heer Wynn heeft derhalve gelijk met zijn voorstel - zoals het wetgevingsvoorstel nu geformuleerd is, worden de financiële aspecten immers niet behandeld. Het is echter ook zeker waar - en daarom moet het Parlement deze informatie krijgen - dat de Commissie heeft verzocht het flexibiliteitsinstrument toe te passen en te zijner tijd 197 miljoen euro voor dit voorstel uit te trekken.
Daarom zijn wij voorstander van het voorstel van de Begrotingscommissie. Wij willen deze commissie en de Raad er echter aan herinneren dat zij tot een overeenkomst moeten komen om dit instrument in te kunnen zetten en het voorstel met 197 miljoen euro te kunnen financieren. Dat geld hebben de getroffen vissers en hun gezinnen nodig om dit probleem te kunnen oplossen.
(De Voorzitter stelt vast dat geen bezwaar wordt gemaakt tegen indiening van het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)   
Verslag (A5-0384/2001) van de heer Lehne, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over de harmonisatie van het burgerlijk en handelsrecht van de lidstaten (COM(2001) 398 - C5-0471/2001 - 2001/2187(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0363/2001) van de heer Chichester, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het Groenboek van de Commissie "Op weg naar een Europese strategie voor een continue energievoorziening" (COM(2000) 769 - C5-0145/2001 - 2001/2071(COS))
Voor de stemming

Alyssandrakis
Mevrouw de Voorzitter, ik heb vastgesteld dat het niet enkel om een paar taalfoutjes gaat. Hele paragrafen van de tekst zijn anders. Het lijkt wel of de vertaler een geheel andere tekst heeft vertaald. Ik wilde u vragen dit te laten controleren. En nu ik toch het woord heb, wilde ik nog zeggen dat wij wel vaker fouten tegenkomen in de Griekse vertalingen. Als u Grieks kende zou u begrijpen wat ik met het volgende bedoel: toen ergens sprake was van tuberculose en malaria stond er in het Grieks ôïõìðåñêïõëüæç en ìáëÜñéá, terwijl de correcte Griekse termen öõìáôßùóç en åëïíïóßá. zijn.

De Voorzitter
Ik betreur dat ten zeerste, mijnheer Alyssandrakis. Ik kan alleen maar beloven dat de verschillende taalversies zeer zorgvuldig nagekeken en gecontroleerd zullen worden. Men verzekert mij dat dit zal gebeuren, en niet alleen bij de Griekse tekst, want deze fouten zijn ook in andere versies geslopen. Wij zullen er dus voor zorgen dat alles wordt gecorrigeerd.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0356/2001) van mevrouw Schörling, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het Witboek van de Commissie "Strategie voor een toekomstig beleid voor chemische stoffen" (COM(2001) 88 - C5-0258/2001 - 2001/2118(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  

Blak
Mevrouw de Voorzitter, ik verzoek u te willen nagaan wat deze stemming de Europese belastingbetaler heeft gekost. Ik zou u ook willen vragen geld ter beschikking te stellen voor een cursus waar deze commissie kan leren wat samenwerking is. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat wij een uur nodig hebben om te stemmen over zaken die de commissie had moeten afhandelen. Het wordt tijd dat de commissies zich ordelijk gaan gedragen en stoppen met dit onderling gevlij!

De Voorzitter
Mijnheer Blak, als we daaraan beginnen, zouden we de kosten van iedere stemming moeten gaan berekenen.
  
Verslag (A5-0341/2001) van mevrouw Flemming, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Prijsstelling als beleidsinstrument voor een duurzamere benutting van de waterreserves (COM(2000) 477 - C5-0634/2000 - 2000/2298(COS))
Voor de stemming over de gehele ontwerpresolutie

Flemming
Mevrouw de Voorzitter, het stemt mij zeer droef dat ik mijn fractie nu moet adviseren mijn eigen verslag in de eindstemming te verwerpen, aangezien ik het net als mijn fractie als zeer unfair beschouw dat een nationaal probleem het Europees Parlement binnensijpelt!

(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen nog even aansluiten bij het vorige punt van orde en vragen wanneer wij kunnen debatteren over de voorstellen in het verslag van de heer Corbett. Naar ik begrepen heb, heeft de Commissie constitutionele zaken deze voorstellen nog altijd onder behandeling. Het is tijd dat deze bespottelijke procedure, met zes bladzijden amendementen van het Parlement, wordt hervormd. Wij maken onszelf belachelijk als we de procedure niet hervormen en ons Huis op orde brengen.

  
Verslag (A5-0323/2001) van mevrouw Corbey, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de tenuitvoerlegging van richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (2000/2319(INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Verslag (A5-0336/2001) van de heer Salafranca Sánchez-Neyra, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over een globale associatie en een gemeenschappelijke strategie voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika (2000/2249(INI))
Voor de stemming

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik wijs erop dat volgens de agenda de stemming van 12.00 uur tot 13.00 uur zou plaatsvinden; ik zou willen dat beter de hand wordt gehouden aan de agenda.

De Voorzitter
Geachte collega' s, ik wil u erop wijzen dat wij gisteren de vastgestelde tijd hebben overschreden. Dat is nu ook weer het geval.
Daarom vraag ik het Parlement nogmaals: moeten wij de stemmingen voortzetten?
(Het Parlement besluit de stemmingen voort te zetten)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Ontwerpresolutie (B5-0704/2001) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de willekeurige arrestaties en de politieke situatie in Laos
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de onderhandelingen in het kader van het Verdrag inzake biologische en toxinewapens na de recente miltvuuraanslagen
Voor de stemming over paragraaf 2

Morillon
Gezien de onzekerheid over het precieze standpunt van de president van de Verenigde Staten, stel ik voor om in het tweede deel van paragraaf 2 de woorden "invoering van doeltreffende procedures" te vervangen door de woorden "het streven naar doeltreffende procedures" .

Papayannakis
Mevrouw de Voorzitter, het spijt me, maar het gaat hier om een onjuiste formulering. Gisteren heeft de heer Busquin ons zeer plechtig verklaard dat in de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten het standpunt van de Verenigde Staten over het verdrag en het protocol inzake biologische wapens ongewijzigd is. "Geen enkele wijziging" heeft hij gezegd. En hij heeft herhaald "op mijn vraag" .
Ik denk dat wij dit Parlement geen onjuistheden moeten laten verkondigen. Deze paragraaf moet gewoon worden ingetrokken. Het gaat hier niet om een politieke daad, maar om een juiste weergave van de feiten.
(Mevrouw de Voorzitter stelt vast dat geen bezwaar wordt gemaakt tegen het mondeling amendement)
(Het Parlement neemt de resolutie aan)   
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de economische en werkgelegenheidssituatie in het luchtvervoer alsmede in de aanverwante industriële en dienstensectoren

Foster
Mevrouw de Voorzitter, ik heb een klein, mondeling amendement op paragraaf 2 waarmee alle ondertekenaars van deze gezamenlijke ontwerpresolutie instemmen. Ik stel voor een nieuwe zin in te voegen na het woord "terrorisme" . De nieuwe tekst zou als volgt luiden: "verlangt dat de nationale regeringen de verantwoordelijkheid op zich nemen voor de aanvullende met de veiligheid samenhangende kosten."

De Voorzitter
Als er geen bezwaren zijn tegen dit mondeling amendement, bevat de ontwerpresolutie die ik in stemming breng tevens de tekst van het mondeling amendement dat mevrouw Foster zojuist heeft toegelicht.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
  

Corbett
Mevrouw de Voorzitter, u heeft nu meer dan 358 aparte stemmingen voorgezeten. Ik hoop dat mijn collega' s het ermee eens zijn dat dit de noodzaak tot hervorming van ons Reglement onderstreept.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, ik zie dat het volgende verslag dat aan de orde is het verslag-Bouwman is. Wanneer wordt het debat over de bijeenkomst van de WHO gehouden?

De Voorzitter
Dat debat zal plaatsvinden in december, mijnheer Rübig. De reden daarvoor heb ik eerder al aangegeven: de heren Lamy en Fischler kunnen hier niet op tijd aanwezig zijn.

Goodwill
Ik vrees dat ik het niet eens ben met wat de heer Corbett zei over de stemmingen in dit plenum. Er zijn veel commissies in dit Parlement waarin niet alle lidstaten vertegenwoordigd zijn. Wanneer het aantal stemmingen zou worden teruggebracht, zou de mensen uit de niet vertegenwoordigde lidstaten het kiesrecht ontnomen worden en dat wordt een groter probleem naarmate de Europese Unie zich uitbreidt. Leden van alle lidstaten moeten de gelegenheid hebben om over deze verslagen en over deze belangrijke amendementen te stemmen.

MacCormick
Mevrouw de Voorzitter, een aantal van mijn collega' s heeft opgemerkt dat het uit den boze is om bij deze gelegenheden zoveel stemmingen te hebben. Ik wil u daarentegen complimenteren met het feit dat u ons door heeft laten gaan. Als ik niet eens mijn oordeel en keuzevrijheid kan laten gelden bij het bepalen van de zaken waarover gestemd wordt, weet ik niet waarvoor mijn kiezers mij gekozen hebben. Ik ben van mening dat het onze belangrijkste taak is onze stem uit te brengen voor en tegen voorstellen in dit Parlement en het is bijzonder dwaas om daar bezwaar tegen te maken. Als men de vandaag uitgebrachte stemmen bekijkt, stond bovendien slechts zeer weinig van tevoren vast: bij de hoofdelijke stemming ontliepen de stemmen elkaar niet veel. Mijns inziens toont dit aan dat deze zaken door stemming getoetst moeten worden. De gedachte dat we minder stemmingen zouden moeten hebben lijkt me absurd.
Dit gezegd hebbende wil ik een opmerking maken over het verslag-Watson. Als we eenmaal communautaire wetgeving hebben, spreekt het vanzelf dat er, wanneer die wetgeving geschonden wordt, binnen onze natiestaten - en naties die geen staten zijn - strafrechtelijke regels moeten zijn ter handhaving ervan. Ontbreken die, dan keuren de staten wetten goed die ze niet ten uitvoer kunnen leggen en maakt de Gemeenschap zich belachelijk. Uiteraard moeten daarvoor een goede waarborg en het recht op verdediging worden ingebouwd. Wij denken momenteel na over het verdedigen van onze beschaving. Onze beschaving eist dat mensen het recht op verdediging gegeven wordt, en ik betreur het dat de recente ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk hieraan een einde lijken te maken.
  
STEMVERKLARINGEN Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mevrouw de Voorzitter, ik heb weliswaar gevraagd over tien documenten het woord te mogen voeren, maar ik zal mij beperken tot stemverklaringen over de verslagen-Figueiredo en Chichester.
Aanbeveling-Watson (B5-0707/2001)

Krarup
De Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit stemt tegen deze aanbeveling, omdat ze concreet betekent dat cruciale en belangrijke beleidsgebieden - de strafrechtelijke en politiële regulering van ons dagelijks leven - definitief van de lidstaten worden afgenomen en aan de EU worden overgedragen.
De aanbeveling is een absurde, retorische demonstratie van het gebrek aan voeling met de werkelijkheid dat de meerderheid van dit Parlement kenmerkt, en wel in dubbele zin. Ten eerste is het nog altijd ondenkbaar dat de regeringen in de lidstaten zullen instemmen met een besluit dat het pad effent voor een Europees strafrecht en de oprichting van een federale politie. Ten tweede houdt deze aanbeveling geen rekening met de sociale realiteit, die doet vermoeden dat de droom van het Parlement over een Europese bondsstaat op een nachtmerrie zal uitdraaien. Er is niet één rechtssysteem, maar er zijn vijftien verschillende rechtssystemen en -culturen in de EU. Een EU-strafrecht en een EU-politie zullen in het beste geval de nationale rechtstradities aantasten en in het slechtste geval een centralistisch systeem zonder democratische controle bevestigen, waarbij de problemen in de lidstaten onopgelost blijven. Diversiteit en respect voor de rechtssystemen in de andere landen moeten de kern van de Europese samenwerking zijn.
Verslag-Figueiredo (A5-0372/2001)

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, het verslag-Figueiredo over de bemiddeling inzake de bestrijding van sociale uitsluiting heb ik natuurlijk gunstig ontvangen. Ik moet zeggen dat in Italië eerst de centrumregering, geassocieerd met de Europese socialistische partijen, de Italiaanse minimumpensioenen aanzienlijk heeft verhoogd, van 382 naar 490 euro per maand. Vervolgens heeft de centrumrechtse regering van de heer Berlusconi ze verhoogd van 382 naar 490 euro voor degenen die ouder zijn dan 70 jaar en het aantal begunstigden vergroot. Ik wil de andere 14 lidstaten van de Europese Unie en de 12 kandidaat-lidstaten aansporen dit voorbeeld te volgen, niet alleen voor ouderen en gepensioneerden, maar ook voor hen die nog niet gepensioneerd zijn, want iedereen heeft het recht te leven, op elke leeftijd.

Ebner
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vóór dit verslag gestemd, en ik zou bij dezen willen verklaren hoe spijtig het is dat het Europees Parlement en de Europese instellingen zoveel ongenoegen oproepen bij de kiezers, de Europese burgers van de Europese Unie. Dat komt omdat wij niet in staat zijn doortastend en op tijd te reageren op nieuwe en bekende problemen. De diertransporten begin deze week waren daar een voorbeeld van en nu zien wij het opnieuw bij de grensoverschrijdende betalingen. Jarenlang hebben burgers zich geërgerd en werden ze gedupeerd. Aangezien wij ons nu in een situatie bevinden waarin wij achter de feiten aanlopen, hoop ik maar dat het dit keer wel gaat lukken om het initiatief van collega Peijs spoedig te implementeren.
Bij de introductie van de euro heb ik deze zaak indertijd al eens voorgelegd aan commissaris Monti. Ik heb de Commissie toen verzocht hier zo spoedig mogelijk iets aan te doen. Maatregelen hebben echter nog jaren op zich laten wachten en dat is zuur, omdat er in de tussentijd heel wat schade is aangericht. Ik zou willen - ik wil dat nogmaals onderstrepen - dat wij onze oren eens beter te luisteren zouden leggen bij de burger en onze maatregelen beter zouden afstemmen op hun wensen.
Ik wil er nog aan toevoegen dat ik een stemverklaring over het verslag-Flemming had willen afleggen. Dat is nu natuurlijk niet meer nodig.

Berthu
Wij hebben tegen het voorstel voor een verordening betreffende grensoverschrijdende betalingen in euro gestemd. Met dit voorstel wil men de banken dwingen om geen lasten te heffen op deze betalingen, door te doen alsof ze niets kosten. Dat is natuurlijk absurd, en de enige reden voor dit voorstel is dat men ons wil doen geloven dat de euro op zichzelf alle commissies op grensoverschrijdende betalingen zal opheffen. Deze grap zou ons wel eens duur te staan kunnen komen, als we denken aan alle funeste gevolgen die hieruit kunnen voortvloeien.
Bovendien heeft dit voorstel een wankele juridische grondslag. Het is immers gebaseerd op artikel 95, lid 1 van het EG-Verdrag, dat betrekking heeft op de verwezenlijking van de interne markt. Het zou dus in gelijke mate moeten gelden voor de vijftien lidstaten van de Unie. Dat is echter niet het geval, aangezien drie leden van de Unie niet deelnemen aan de euro. Onder deze omstandigheden zou artikel 123, lid 4 (laatste zin) van het EG-Verdrag, dat betrekking heeft op de maatregelen die genomen moeten worden voor de invoering van de euro en dus enkel van toepassing is op de landen die aan de euro deelnemen, ongetwijfeld een betere rechtsgrondslag zijn geweest.
Artikel 123, lid 4 vereist echter eenparigheid van stemmen in de Raad, terwijl artikel 95 slechts gekwalificeerde meerderheid vereist. Dit aspect heeft ongetwijfeld zwaar gewogen, met het oog op het overwinnen van de bezwaren van bepaalde landen.
Niettemin kan men zich moeilijk voorstellen wat de concrete juridische situatie zal zijn in de landen die niet deelnemen aan de euro. Zij zullen verplicht zijn om een toeslag te geven op grensoverschrijdende overschrijvingen die in een munt zijn uitgedrukt welke niet de hunne is.
Bij deze eigenaardigheid komt nog het feit dat in de verordening geen enkel artikel is opgenomen met betrekking tot eventuele sancties voor banken die niet meewerken. Dat is ook logisch, want de Gemeenschap heeft geen enkele bevoegdheid op dat punt. Het Parlement wilde deze leemte opvullen door de aanneming van een amendement waarin de lidstaten worden opgeroepen "afschrikkende" sancties aan te nemen, maar dit soort aansporingen heeft geen enkel juridisch effect.

Gallagher
Reeds over 46 dagen zullen eurobiljetten en euromunten worden ingevoerd in de twaalf landen die deelnemen aan dit nieuwe muntstelsel. Het is geen eenvoudige opgave om de nationale valuta' s geleidelijk te doen verdwijnen en één nieuwe Europese munteenheid in te voeren. Alleen al in de twaalf nieuwe eurolanden wonen meer dan 290 miljoen mensen. Ik ben echter van mening dat de EU-regeringen een zeer proactief beleid hebben gevoerd met betrekking tot de brede informatiecampagnes aangaande de komende praktische veranderingen.
Het is uitermate belangrijk dat zowel kleine als grote ondernemingen contact opnemen met hun plaatselijke bank en berekenen hoeveel geld zij nodig zullen hebben voor hun bedrijfsvoering vanaf 1 januari aanstaande. Onderzoek binnen de EU heeft uitgewezen dat banken er vertrouwen in hebben dat alle geldautomaten in voldoende mate voorzien zullen zijn van de nieuwe eurobiljetten. De Europese Centrale Bank heeft zich ervan overtuigd dat de vereiste hoeveelheid nieuwe eurobiljetten verspreid wordt onder financiële instellingen in landen die niet tot de eurozone behoren.
Naar mijn mening is het goed dat er vijf weken worden uitgetrokken voor de overgang naar de euro. Oorspronkelijk stonden hiervoor zes maanden gepland. Het zou echter eenvoudigweg te veel gevraagd zijn om kleine bedrijven in Europa een dusdanig lange periode met twee verschillende valuta' s te laten werken. Ik juich het toe dat de diverse consumentenorganisaties in Europa alert zullen zijn tijdens de overgangsperiode, teneinde de belangen van de consument gedurende die tijd te beschermen.
Ik ben het uiteraard met de gedachte eens dat maatregelen moeten worden getroffen om ervoor te zorgen dat de kosten van grensoverschrijdende betalingen aansluiten bij die van binnenlandse betalingen. Er valt vanuit het perspectief van de consument zeer veel te zeggen voor een verandering van het huidige systeem. We moeten ervoor zorgen dat het vertrouwen in de structuren van de nieuwe munteenheid toeneemt. In het onderhavige voorstel voor een verordening wordt echter geen onderscheid gemaakt tussen efficiënte en inefficiënte betalingssystemen. In deze verordening wordt de relatie tussen de euro en andere, niet-eurovaluta' s van de lidstaten niet voldoende aan de orde gesteld.
Ik ben de mening toegedaan dat met recht gezegd kan worden dat de euro de economische stabiliteit bevordert. Daar zijn duidelijke aanwijzingen voor, lijkt mij, na de tragische terroristische aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten. Wij willen internationale valutaspeculanten geen kans geven nationale Europese munteenheden tegen elkaar uit te spelen. Dit zou slechts grotere devaluaties van de waarde van de euro tot gevolg hebben, en dit is precies wat er gebeurde in de herfst van 1992.
De euro is goed nieuws voor Europese bedrijven. Exportkosten gaan erdoor omlaag. De euro is ook goed nieuws voor Europese reizigers en hij draagt bij aan de economische stabiliteit van de Europese Unie op de middellange tot lange termijn.

Hortefeux
Ik heb voor het verslag van mevrouw Peijs gestemd, en ik zou willen onderstrepen dat onze rapporteur voortreffelijk werk heeft geleverd.
Ik ben verheugd dat ons Parlement zich eindelijk over dit belangrijke onderwerp uitspreekt.
Het is duidelijk dat het geduld van de Europese consumenten op is. Wij moeten constateren dat de bankinstellingen te ver zijn gegaan in het verbreken van allerlei beloften, overtuigd als ze waren dat Brussel nooit de vrijheid van tarifering zou durven beperken. Welnu, de Commissie onderhandelt al sinds elf jaar met de banken, zonder resultaat. Zij hebben altijd geweigerd de nodige investeringen te doen om de kosten van grensoverschrijdende overschrijvingen laag te houden. En dit terwijl het huidige systeem hen in staat stelt om een aardige cent te verdienen.
De consument is niet de enige die te hoge bankkosten moet betalen. Exporterende KMO' s hebben er bijzonder veel last van, omdat hun concurrentiepositie zonder duidelijke reden wordt aangetast.
Deze situatie, die voor consumenten en KMO' s reeds onbegrijpelijk was sinds de invoering van de euro op 1 januari 1999, zou explosief kunnen worden bij de overgang naar de fiduciaire euro, in minder dan twee maanden. Hoe kan men uitleggen dat de eurozone in de praktijk beperkt blijft tot een gemeenschappelijke betalingsruimte voor muntstukken en biljetten, omdat het gebruik van alle andere betaalmiddelen wordt belemmerd door hoge bankkosten? Hoe kan men rechtvaardigen dat een overschrijving van Lille naar Bastia minder kost dan dezelfde transactie tussen Lille en Brussel?
Er blijft de vrees dat de banken de vrijheid van tarifering zullen gebruiken om hun interne prijzen te verhogen, teneinde het gebrek aan winst op het geldverkeer in euro te compenseren. Zoals commissaris Bolkestein echter heeft verklaard: "De banken weten heel goed dat de publieke opinies legitieme verwachtingen hebben" . Het valt te hopen dat ze dat inderdaad weten.

Meijer
. De Europese Unie bestaat uit soevereine staten, met elk een zetel in de Verenigde Naties en tot nu toe elk een eigen muntsoort. De banken maken deel uit van nationale betalingscircuits en heffen een zware boete op grensoverschrijdende betalingen en geldopnames. Vanaf januari 2002 gaan twaalf lidstaten van de EU doen alsof ze in financieel opzicht één land zijn. De banken zijn daarvan voorstanders zolang dit hun eigen speelruimte vergroot, maar niet als zij moeten afzien van de extra betalingen door hun klanten. Het lijkt aantrekkelijk om te eisen dat de kosten voor binnenlandse en grensoverschrijdende betalingen in euro gelijk moeten worden. Dat is al langere tijd de wens van commissaris Bolkestein en dat wordt nu ook voorgesteld in het verslag van mevrouw Peijs. Ik kan daarmee instemmen zolang dat betekent dat banken afzien van hun heffingen op grensoverschrijdende betalingen. Maar overweging 5bis verhindert niet dat nieuwe heffingen worden geheven op binnenlandse betalingen als compensatie voor het wegvallen van inkomsten uit buitenlandse betalingen. In plaats van een kleine minderheid van de betalingen, waaronder vooral zakelijke betalingen, zwaar te beboeten krijgen dan alle betalingen een lichtere boete. Dit betekent dat de grote meerderheid van de klanten te maken krijgt met hogere kosten. Omdat dit sterk in het nadeel is van de gewone rekeninghouders, stem ik tegen.
Verslag-Chichester (A5-0363/2001)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het document van de heer Chichester behandelt de energievoorziening en bevat elementen ten gunste van kernenergie. Ik heb al meerdere malen verklaard dat de Partij van de Gepensioneerden en ik persoonlijk voorstander zijn van het gebruik van kernenergie. Ik wil hier met name benadrukken dat ik er voor ben dat de kerncentrales in de kandidaat-landen op het maximum van hun capaciteiten worden benut. Als lid van de gemengde parlementaire commissie Bulgarije/EU heb ik onlangs de centrale van Bohunice in Slowakije en de centrale van Kozloduy in Bulgarije bezocht. Deze landen moeten de mogelijkheid hebben kernenergie te gebruiken, mits de reactoren aan bepaalde veiligheidseisen voldoen. Ze hebben immers niet de economische middelen voor verdere onnodige uitgaven, enkel om een bepaald type energie door een ander te vervangen. Wanneer de kerncentrales veilig zijn, moeten ze toestemming krijgen om te functioneren, vooral in de kandidaat-landen.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom nadrukkelijk de indiening van het Groenboek van de Commissie voor een strategie voor een continue energievoorziening. Tot mijn grote spijt komen duurzame energiebronnen er echter wederom bekaaid vanaf.
De doelstellingen van Kyoto zullen wij alleen maar bereiken als wij meer prioriteit geven aan duurzame vormen van energie. De stemming over het verslag-Chichester heeft mij dan ook diep teleurgesteld. Hierin voert kernenergie namelijk zoals altijd weer de boventoon.

Alyssandrakis
Door de stijging van het energiegebruik en de afname van de fossiele brandstofbronnen is energievoorziening een van de belangrijkste vraagstukken geworden van het intern en extern beleid van de EU en de lidstaten. In het verslag-Chichester wordt weliswaar de noodzaak onderstreept van energiebesparing, verhoging van het energierendement en ontwikkeling van efficiëntere vervoerssystemen, maar tegelijkertijd wordt alle hoop voor een oplossing van deze vraagstukken gevestigd op enerzijds liberalisatie van de markt en mededinging en anderzijds controle op de bevoorradingslanden.
Deze aanpak is gunstig voor de meer algemene imperialistische belangen maar schaadt die van de werknemers, en meer in het algemeen de belangen van de burgers in zowel de bevoorradings- als de verbruikslanden. Zij worden geofferd op het winstaltaar van de multinationals, die niet alleen crises uitbuiten maar zelfs oorlogen uitlokken om de in energieopzicht interessante gebieden van de aarde onder de duim te kunnen houden. Het energiebeleid is, met name in het gebruik van de inheemse energiebronnen, op dezelfde uitgangspunten gebaseerd, met alle nadelige gevolgen van dien voor de belangen van de burgers, de economische ontwikkeling en de bevoorrading van de gehele bevolking met kwalitatief goede, veilige en milieuvriendelijke energie. Het probleem wordt nog aangescherpt door de liberalisatie van de energiemarkt en de privatisering van de productie-eenheden en transmissie- en distributienetwerken.
Wij zijn van mening dat de strategische energiesector (bevoorrading met grondstoffen, productie, transmissie- en distributienetwerken) in handen van de overheid moet zijn en deel moet uitmaken van nationale programma' s die periodiek worden aangepast aan de nationale behoeften en de internationale omstandigheden. Het energiebeleid moet gericht zijn op goedkope energie, afgestemd zijn op de behoeften van het volk, de veiligheid van de werknemers en de inwoners garanderen en de milieubescherming bevorderen. Dat moeten de belangrijkste, boven alle economische overwegingen verheven doelstellingen zijn.
Het vervoersbeleid moet worden herzien in de richting van meer openbaar vervoer, het gebruik van hernieuwbare energiebronnen moet worden gesteund en aangemoedigd en het onderzoek naar efficiëntere energieproductiesystemen en economischere verbruikssystemen, naar minder vervuilende systemen moet worden bevorderd. De EU en de lidstaten moeten gehoor geven aan de eisen inzake milieubescherming. Men zegt niet in staat te zijn de uitstoot terug te brengen tot de in de overeenkomst van Kyoto vastgestelde niveaus. Dat is echter een smoes om de eigen zonden te verdoezelen De oplossing van de problemen die verband houden met het klimaat, het ozongat, enzovoort, mag de ontwikkeling van de armste landen of de belangen van de werknemers niet schaden, maar ze mag evenmin betekenen dat de vernietiging van onze planeet als een onafwendbaar lot wordt beschouwd.
De werknemers in Europa en in de gehele wereld, de twee miljard mensen die geen toegang hebben tot stroom, willen een ander energiebeleid. Zij strijden voor een beleid dat tegen de imperialistische belangen en besluiten indruist, dat korte metten maakt met het monopolistisch kapitaal dat de energiesector probeert in te palmen. Zij strijden voor een beleid waarin het milieu eerbiedigd en beschermd wordt en waarin de grondslag gelegd wordt voor menselijke leefomstandigheden.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag-Chichester gestemd.

Bordes, Cauquil en Laguiller
In het verslag wordt de afhankelijkheid van Europa op het gebied van de energievoorziening aan de orde gesteld. Hierdoor wordt echter verhuld dat de voornaamste afhankelijkheid niet zozeer bestaat ten opzichte van andere landen als wel tegenover de grote olieconcerns, die vaak ook de overige energiebronnen controleren.
Deze afhankelijkheid is Europa duur te staan gekomen tijdens de oliecrisis in 1973, toen de olietrusts een algemene prijsstijging doorvoerden om hun minst winstgevende bronnen rendabel te maken. Deze afhankelijkheid van de olietrusts is ook de oorzaak van het bestaan van een "groot risico van instabiele prijzen op korte termijn en van een tekort aan hulpbronnen op lange termijn" , waarover de rapporteur zich zorgen maakt.
Wat een rationeel gebruik van de energiebronnen met respect voor de natuurlijke omgeving in de weg staat, is niet de ongelijke verdeling van de energiebronnen over de planeet, hetgeen een geologisch gegeven is, maar wel het feit dat het beheer van deze bronnen berust bij grote privé-concerns, die enkel geïnteresseerd zijn in hun eigen winstmarge, wanneer ze zelf niet onderworpen zijn aan ongecontroleerde marktschommelingen of beursspeculaties.
Het probleem overstijgt de Europese context: de mondiale hulpbronnen kunnen enkel rationeel worden beheerd en eerlijk worden verdeeld als men bereid is een collectieve inspanning te leveren op planetaire schaal, wat betekent dat er een einde moet komen aan de beheersing van deze hulpbronnen door privé-groepen en dat een totaal andere economische ordening moet worden ingevoerd.

Caudron
Tijdens het debat van dinsdagavond heb ik gezegd dat ik het "pakket-Chichester" over de continue energievoorziening in Europa zou ondersteunen, ondanks de eisen tot liberalisering van de energiesector, die ik niet zou hebben ondersteund als ze afzonderlijk waren ingediend. In dit geval maken ze evenwel deel uit van een moedig en veelzijdig "totaalpakket" dat een belangrijke bijdrage levert aan de Europese gedachtevorming op dit domein.
Daarom heb ik voor het "pakket" gestemd.
Afgezien daarvan begrijp ik nog altijd niet hoe men een liberalisering kan verdedigen die tot doel heeft de prijzen te verlagen en zich vertaalt in de bevordering van de "goedkoopste" energiebronnen, maar anderzijds klaagt over de afhankelijkheid tegenover het buitenland, die toeneemt naarmate de consumptie stijgt (of niet daalt) doordat de prijzen zeer laag (of te laag) zijn!
Ik hoop van de "stichters" van de liberalisering ooit eens een duidelijke verklaring hieromtrent te krijgen.

Krivine en Vachetta
Het verslag-Chichester heeft de ambitieuze doelstelling een "Europese strategie" voor een continue energievoorziening te presenteren. In de resolutie kan men echter nauwelijks een duidelijk geformuleerde richtsnoer aantreffen. Alles lijkt erin gezegd te kunnen worden, ook het tegendeel.
De wezenlijke vragen waarop een "strategie" hoort te berusten, worden ontweken. Kan men de energiesector herstructureren zonder een werkelijk duurzaam en gezamenlijk overheidsbeleid?
Kan men alles overlaten aan de markt (dit wil zeggen het spel van particuliere financiële belangen)?
Is energie een "gemeenschappelijk goed" of louter koopwaar? Hoe kan het nucleaire risico aanvaardbaar zijn?
De resolutie is doorspekt met vrome wensen. Om de nucleaire sector te vernieuwen, wordt in de resolutie gepleit voor "adequate maatregelen" om de "verwijdering" van radioactief afval en de "veiligheid" van kerncentrales te garanderen.
Ondanks de onduidelijkheid van het verslag-Chichester ligt de tekst duidelijk in de lijn van neoliberale beleidsvormen.
In paragraaf 18 staat dat men "de verdere openstelling van de markt in de EU moet bevorderen" en volgens paragraaf 42 is "de volledige liberalisatie van de energiemarkt nog steeds een essentieel aspect" .
Alleen een openbaredienstenbeleid kan aan de sociale behoeften en milieueisen voldoen en een "duurzame ontwikkeling" in de sector garanderen.
Wij hebben tegen de resolutie gestemd.

Moreira e Silva
Een aantal door de rapporteur voorgestelde wijzigingen geeft aan dat het voor de naleving van het Kyoto-protocol nodig zou zijn in Europa meer kernenergie in te zetten.
Dat argument is logisch noch objectief. Alle gegevens wijzen namelijk op het tegendeel. De Europese Unie heeft tussen 1990 en 1999 de uitstoot van broeikasgassen al met 4 procent teruggebracht, en kan de nog resterende reductie (nog eens 4 procent tegen 2012) met vrij goedkope maatregelen realiseren. Volgens gegevens van de Europese Commissie kunnen we Kyoto nakomen met maatregelen die minder dan 20 euro per ton CO2 kosten. De inzet van meer kernenergie komt niet voor op de lijst met maatregelen die de Europese Commissie in het Europees programma inzake klimaatverandering en de kaderrichtlijn inzake de handel in emissierechten heeft voorgesteld.

Souchet
De energievoorziening van de lidstaten is een fundamenteel aspect van hun veiligheid, dat bij uitstek onder hun nationale soevereiniteit valt. Gezien de belangrijke wisselwerkingen bij energiekeuzen kan het echter interessant zijn om, zoals in het Groenboek, te kiezen voor een toekomstgerichte benadering en deze kwestie te onderzoeken op Europees niveau. Bij dit onderzoek moet uiteraard ieder ideologisch vooroordeel, waarbij sommige energiebronnen worden verketterd en andere geïdealiseerd, terzijde worden geschoven.
Deze weg wordt ook gekozen in het verslag-Chichester. Zoals in het Groenboek wordt in het verslag onderstreept dat de lidstaten een evenwichtige mix van energiebronnen moeten handhaven, zodat de nucleaire elektriciteitsvoorziening een volwaardige rol blijft spelen. Dat is de enige manier om de afhankelijkheid van Europese landen ten opzichte van het buitenland niet te vergroten. Het is ook de enige manier voor de Europese Unie om haar internationale verplichtingen op het gebied van de beperking van CO2-uitstoot na te komen. Wij moeten dus blijven investeren in onderzoek en ontwikkeling in de nucleaire sector, om de vruchten te plukken van de wetenschappelijke en industriële voorsprong die wij op dit terrein hebben opgebouwd, onze landen een maximale autonomie op het gebied van energiebronnen te garanderen, het milieu te beschermen en voor een bevredigende verwijdering van het afval te zorgen.
Wat dit laatste punt betreft betreur ik het dat in het verslag-Caudron onvoldoende plaats wordt ingeruimd voor dit onderzoeksterrein, dat nochtans essentieel is. Als wij geen stap in die richting zetten, zal de groeiende vraag zich onherroepelijk richten op fossiele brandstoffen, die niet alleen discutabel zijn op milieugebied, maar ook problematisch op het punt van een continue energievoorziening.
Verslag-Flemming (A5-0341/2001)

Stihler
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik het ga hebben over het verslag-Flemming, wil ik eerst iets zeggen over het verslag-Katiforis, dat wij aangenomen hebben. Ik ben ervan overtuigd dat wij hier in dit Parlement, door het voorstel van de Commissie te verwerpen, vandaag niets hebben gedaan om de volksgezondheid te bevorderen. Wij mogen nooit vergeten dat tabak de belangrijkste oorzaak is van te voorkomen ziekten in de EU en dat jaarlijks een half miljoen EU-burgers onnodig sterven ten gevolge van tabaksgebruik. Het Commissievoorstel zou mensen geholpen hebben te stoppen met roken en het is zeer te betreuren dat wij dit voorstel niet gesteund hebben.
Dit gezegd hebbende wil ik nu overgaan tot het verslag-Flemming. Alhoewel het verslag verworpen is, wil ik graag uitleggen waarom ikzelf en mijn twee collega' s uit Schotland een aantal van de amendementen gesteund hebben. In de eerste plaats menen wij dat, in overeenstemming met amendement 3, geen enkel land tegen zijn zin verplicht mag worden water gratis over te dragen. Het amendement spreekt voor zich en daarom hebben wij het gesteund.
Amendement 5 betrof de meer technische kwestie van stroomgebieden. Wij zijn het ermee eens dat stroomgebieden niet in alle regio' s een geschikte basis voor waterprijsbeleid vormen. In Schotland vallen veel verschillende stroomgebieden onder één beheer en wij moesten dit amendement derhalve steunen.
In de derde plaats is het verslag-Flemming waarschijnlijk verworpen om te voorkomen dat willekeurig welk verslag door een dergelijk nationaal belang gedomineerd werd. Ik hoop dat wij de discussie over water zullen voortzetten, aangezien zoveel van onze burgers zeer bij dit onderwerp betrokken zijn.

Alyssandrakis
In het verslag wordt volledige instemming betuigd met de mededeling van de Commissie. De filosofie van deze mededeling is dat water, een natuurlijke hulpbron, wordt gezien als handelswaar en als middel voor de verwezenlijking van andere schadelijke sectorale beleidsvormen zoals het landbouwbeleid. Wij zijn volledig gekant tegen deze filosofie en tegen de negatieve voorstellen voor de tenuitvoerlegging daarvan.
Het hoofddoel van het verslag is de zogenaamde "tarifering om de duurzaamheid van de waterreserves te ondersteunen" , door middel van doorberekening van de kosten voor de dienstverlening op watergebied en door beperking, met hogere prijzen natuurlijk, van het watergebruik. Het verslag staat bovendien in het teken van het alom bekende beginsel van "de vervuiler betaalt" . Dat zal leiden tot nieuwe faciliteiten en winsten voor het kapitaal.
Onder het schijnheilige voorwendsel van de zogenaamde duurzaamheid van de waterreserves laat men uiteindelijk de consumenten en vooral de boeren in het zuiden van Europa opdraaien voor de gevolgen van deze maatregelen. Zij zullen het gelag moeten betalen. Zij worden namelijk zowel in het verslag als in de mededeling van de Commissie als de grootste watergebruikers bestempeld, als degenen die het water zelfs beneden de "daadwerkelijke kostprijs" betalen. Door dit beleid zullen de kosten worden verhoogd en de kleine landbouwbedrijven worden vernietigd, die sowieso al gebukt gaan onder de rampzalige gevolgen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Kenmerkend voor het verslag is de verwijzing naar de noodzaak van een onderscheid tussen financiële kosten, milieukosten en kosten die verband houden met de waterreserves. Men is namelijk van mening dat tot nu toe alleen de financiële kosten in rekening werden gebracht. Zo zullen bijvoorbeeld volgens het verslag de bouw- en functioneringskosten van een rivierdam die noodzakelijk is geworden door overdadig watergebruik (voor de landbouw) "afgewenteld kunnen worden op de gebruikers...." . Als het nodig wordt geacht zal men ook de kosten voor waterzuivering, als het water vervuild is door bijvoorbeeld kunstmest, kunnen doorberekenen aan de boeren.
Wij verzetten ons tegen elke poging om water als handelswaar te gebruiken. Wij weigeren pertinent de Commissie tot beschermvrouwe van de waterreserves te benoemen. Onder het voorwendsel van de "bevordering van duurzaam gebruik" maakt de Commissie weer eens ruim baan voor de particuliere belangen en biedt ze de particuliere sector de mogelijkheid actief te worden in een zuiver openbare sector van algemeen belang. Dit streven is slechts een nieuw hoofdstuk in het catastrofaal communautair beleid waarvoor de consumenten en de boeren het gelag moeten betalen. Dit beleid wordt tegelijkertijd gebruikt als een opmaat tot de bevordering van andere beleidsvormen, zoals het beleid tot vernietiging van de landbouwsector. Men kan geen bescherming en correct beheer van de waterreserves garanderen met de repressieve mechanismen van een tariefbeleid, met maatregelen die enkel tot doel hebben de consumenten geld afhandig te maken. Alleen bepaalde grote bedrijven zijn gebaat bij dit beleid, bedrijven die hun "milieuvriendelijk" profiel duur verkopen en een nieuwe gelegenheid geboden krijgen om hun winsten de pan uit te laten rijzen.

Bordes, Cauquil en Laguiller
In de overwegingen van het verslag lezen we dat "water niet zomaar handelswaar is (...)" en dat "de toegang tot water een onvervreemdbaar mensenrecht is" . Het zijn mooie woorden, maar ze leggen weinig gewicht in de schaal tegenover de macht van grote concerns als Vivendi en Suez, die zich de "markt" van water toe-eigenen om er, met de zegen van de immer bereidwillige overheden, forse winsten mee te behalen. In feite lijkt het hier meer te gaan om een vrome wens, gezien de praktijken van de bedrijven die de natuurlijke hulpbronnen van de aarde vervuilen en verspillen, enkel en alleen om de bankrekeningen van hun aandeelhouders te spekken.
In de XXIe eeuw waarin we thans leven, een tijd waarin de wereld meer technische middelen ter beschikking staan dan ooit tevoren, heeft een groot deel van de mensheid geen toegang tot stromend water, of zelfs maar tot drinkwater, en daarvoor is boven alles het kapitalisme met zijn barbaarse asociale methoden verantwoordelijk.
Het waterprobleem, een kwestie die van levensbelang is voor honderden miljoenen mensen, overstijgt ruimschoots het geografisch kader van Europa en kan, zoals zoveel problemen, slechts opgelost worden indien de mensheid een einde maakt aan de dictatuur van de markt, het winstbejag en de mededinging. De rapporteur is evenwel een aanhanger van het marktsysteem en spreekt dan ook enkel vanuit de invalshoek van prijsstelling en belastingheffing over "duurzaam beheer van de waterreserves" . Hetgeen betekent, zoals gezegd, dat degenen die de middelen in handen hebben, particulieren maar vooral grote concerns, kunnen doorgaan met het verspillen en zelfs vervuilen van water, terwijl anderen, die minder gunstig bedeeld zijn, van schoon water verstoken blijven.
Water, dat leven gevend goed, zou door de samenleving kosteloos aan eenieder verstrekt dienen te worden, en het beheer ervan zou toegespitst moeten worden op de werkelijke behoeften en onderworpen moeten zijn aan democratische controle door de bevolking. Het moge duidelijk zijn dat het huidige economisch bestel, waarin alles draait om winstbejag, per definitie ongeschikt is voor een "duurzaam beheer van de waterreserves" en bijgevolg op dit terrein, zoals op zovele anderen, een bedreiging vormt voor de toekomst van de mensheid.

Meijer
. Mensen bestaan zelf voor een groot deel uit water en een groot deel van ons voedsel zit er eveneens vol mee. Ook in ons werk en ons huishouden hebben we volop met water te maken. Zonder een voortdurende toevoer van water kunnen wij niet leven. Wie zich het water toe-eigent, neemt daarmee bezit van zijn medemensen. Daarom mag de watervoorziening niet in privé-handen vallen. Terecht heeft de milieucommissie geconcludeerd dat toegang tot water een mensenrecht is en water dus geen commercieel product. De vraag is nu hoe we waterschaarste en waterverontreiniging bestrijden. Het terechte principe dat de vervuiler betaalt is goed om winsten van vervuilende bedrijven af te romen, maar geen goed argument om de kosten voor de huishoudens belangrijk te verhogen. Het vergroten van de beschikbare hoeveelheid schoon en zoet drinkwater kan beter plaatsvinden door zeewater te ontzilten dan door het dieper oppompen van grondwater of het omleiden van rivieren naar stuwmeren. Ooit heeft de Sovjet-Unie het Aralmeer willen vullen met het water van rivieren die naar het Noordpoolgebied stromen. Tegenwoordig wil Spanje de helft van het Ebro-water aftappen om het toerisme in Zuid-Spanje te bevorderen. Dat gaat ten koste van planten- en dierenleven en de mensen in het huidige stroomgebied. Dankzij de kritiek daarop blokkeert rechts dit besluit. Dat bewijst dat geld en prestige nog steeds meer telt dan duurzaam milieubeheer.

Moreira da Silva
Niettegenstaande mijn protesten en die van de Portugese NGO' s houdt de Portugese regering vast aan de maximale uitvoeringsmodaliteit van het Alqueva-project. Dit stuwmeer zal tot 152 meter gevuld worden.
Deze mededeling en dit verslag over tarifering met het oog op duurzaam waterbeheer tonen aan dat er 600.000 bomen gespaard kunnen worden als het meer tot 139 meter gevuld wordt, zoals ik voorstel. Bovendien zouden zo belangrijke habitats behouden kunnen blijven, terwijl vulling tot 139 meter het project ook in economische zin duurzamer zou maken.
We lopen nu het risico tot 152 meter te vullen, om vervolgens vast te moeten stellen dat vulling tot 139 meter met het oog op de waterprijs voldoende zou zijn geweest om in de behoeften van de landbouwers te voorzien.

van der Laan
. De afgelopen dagen heeft GroenLinks- parlementariër Alexander de Roo zowel in dit huis als in de media geïnsinueerd dat liberale schaduw, rapporteur Chris Davies zijn positie zou hebben gewijzigd onder druk van de regering Aznar in verband met de mogelijke verkiezing van Pat Cox tot parlementsvoorzitter.
Dit was een absurde en niet onderbouwde aantijging. De heer Davis heeft gewetensvol gepoogd zijn eigen (door mij gedeelde) afkeer voor het Spaanse project te verzoenen met het standpunt van de meerderheid van de liberale fractie dat het geen pas geeft om in een algemeen verslag een specifiek land te veroordelen.
De stemming vandaag heeft aangetoond dat onze groep zich onthouden heeft en dat de heer Davis en verschillende Groene leden van de ELDR-Fractie voor de veroordeling van Spanje hebben gestemd.
De Groenen echter hebben, door tegen het liberaal amendement te stemmen (wat vervolgens heeft geleid tot verwerping van het gehele verslag), een belangrijke kans gemist om het Spaanse project tegen te houden op basis van algemene principes. Wellicht waren de bedoelingen van de Groene Fractie nobel, maar hun methode was noch effectief, noch steekhoudend. Nu heeft het Europese Parlement geen enkel standpunt in deze belangrijke kwestie.
Verslag-Riis-Jørgensen (A5-0373/2001)

Bordes, Cauquil en Laguiller
De ondernemingen in de scheepsbouw profiteren al vele jaren van forse subsidies, afkomstig van zowel de nationale overheden als de Europese instellingen. Niettemin is het aantal arbeidsplaatsen in de sector flink teruggeschroefd, en zelfs zijn hele scheepswerven opgedoekt, waarbij alle werknemers simpelweg de laan uitgestuurd zijn.
De werkgevers in de scheepsbouw proberen te voorkomen dat de subsidiekraan dichtgedraaid wordt, en daarvoor verwijzen ze naar hun concurrentiepositie. Het geld dat de bedrijven zouden ontvangen zou echter, precies zoals nu, enkel dienen ter vergroting van de winst van de betreffende ondernemingen en verdeeld worden onder de aandeelhouders. En zodra de rentabiliteit van de werven begint te dalen, trekken die aandeelhouders hun kapitaal terug om het elders te investeren, zonder zich te bekommeren om het lot van de werknemers.
Dat wordt ze des te gemakkelijker gemaakt daar tal van scheepswerven in handen zijn van grote concerns zoals Alstom, die belangen hebben in verschillende sectoren. In de ene sector kunnen ze werknemers ontslaan, terwijl ze in de andere de nodige subsidies opstrijken.
Daar wij niet van plan zijn op welke manier dan ook de aandeelhouders van de grote concerns in de scheepsbouwsector de helpende hand te reiken, hebben wij tegen dit verslag gestemd.
Als de scheepsbouw daadwerkelijk van belang is voor de Europese economie, dient de sector genationaliseerd te worden. Dat zou beter zijn dan de particuliere eigenaars subsidies te verstrekken die nimmer terugbetaald worden.

Brie
. (DE) Mijn fractie verwelkomt het voorstel van de Commissie om een tijdelijk defensief mechanisme toe te passen voor de Europese scheepswerven aangezien de onderhandelingen over de onmiddellijke beëindiging van de oneerlijke concurrentie in de scheepsbouwsector op niets zijn uitgelopen. Ook de amendementen van het Parlement in het verslag, in het bijzonder het amendement waarin de duur van de verordening wordt verlengd tot eind 2003, genieten onze uitdrukkelijke en onvoorwaardelijke steun.
Mijn fractie heeft al geruime tijd samen met collega' s van andere fracties gewezen op de problemen waarmee de Europese scheepsbouw te kampen heeft in algemene zin en op het specifieke gebied van de internationale concurrentie. In september heeft de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links de situatie bij de Oost-Duitse werven ter plekke in ogenschouw genomen en de Commissie wederom opgeroepen maatregelen te treffen.
Wij zijn verheugd dat er nu eindelijk een voorstel van de Commissie op tafel ligt dat de werven, die aantoonbaar veel schade hebben ondervonden van onzuivere Koreaanse handelspraktijken, met snel te realiseren maatregelen ondersteuning biedt. Veel van deze werven bevinden zich in gebieden met een zwakke structuur die grote economische en sociale problemen kennen. Deze werven vormen het middelpunt van de daar bestaande economische structuur. Ze vormen de enige bron van werkgelegenheid voor duizenden werknemers, en hun voortbestaan en bloei zijn de enige garantie voor de economische ontwikkeling van deze gebieden.
Mijn fractie huldigt evenwel ook het standpunt dat extra maatregelen nodig zijn om de toekomst van de Europese scheepsbouw, een onontbeerlijke industrietak in Europa, veilig te stellen. Hierbij denken wij met name aan het volgende:
programma' s die investeringen en de werkgelegenheid bevorderen en die op lange termijn structurele effecten sorteren,
bevorderen van de Europese samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling in de maritieme economie,
ontwikkelen van een afgestemd maritiem beleid op Europees niveau,
formuleren en implementeren van een Europees verkeersbeleid waarin de omschakeling wordt gestimuleerd van het personen- en vrachtvervoer over land naar vervoer over water.
Wij roepen de Commissie op in het eerste halfjaar van 2002 een standpunt in te nemen over de fundamentele vraagstukken omtrent de toekomst van de Europese scheepsbouw, alsmede een actieprogramma op tafel te leggen dat een oplossing biedt voor de middellange- en langetermijnproblemen.

Damião
Ik heb voor dit voorstel gestemd, maar dan alleen omdat dit voorstel het minste kwaad vertegenwoordigt. Met de verspreiding van oneerlijke mededingingspraktijken, zoals nu met Korea, zal deze sector voorgoed door het Oosten worden overgenomen. De scheepsbouw - constructie, herstel en ombouwen - zal dus uit de Europese Unie verdwijnen.
Zonder technologisch goed uitgeruste werven, waar ook inderdaad gewerkt wordt, komen de strategieën voor veiligheid op zee, werkgelegenheid en sociale cohesie in gevaar, en de schade die dan wordt aangericht kan niet met lapmiddelen ongedaan worden gemaakt.
Verslag-Katiforis (A5-0352/2001)

Costa, Raffaele
 - (IT) Zoals waarschijnlijk iedereen in deze Vergadering acht ik de verdediging en de bescherming van de menselijke gezondheid van fundamenteel belang. Het is mijns inziens dan ook van groot belang het voorstel voor een minimumaccijnsdruk van 57 procent en voor heffing van een vast minimumbedrag van 70 euro te steunen, teneinde de verkoopprijs van tabak te verhogen. De maatregel is van fundamenteel belang om de consumptie van tabak door bestaande gebruikers te ontmoedigen. Bovendien heeft hij preventieve waarde: de consumptie van tabak door nieuwe gebruikers wordt erdoor ontmoedigd. Zoals ik al in een schriftelijke vraag aan de Europese Commissie (P-2140/99) heb benadrukt, is de toekenning van fondsen en Europese subsidies aan tabaksproducenten in tegenspraak met ons engagement tegen roken. Ik hoop dan ook dat het Europees Parlement klaarheid schept in de zaak door deze maatregel aan te nemen. Een voorwaarde daarvoor is natuurlijk dat de lidstaten én de communautaire organen de preventie, het toezicht en de bestrijding van de smokkel van en clandestiene handel in sigaretten versterken.

Lulling
De Commissie irriteert ons mateloos met haar slecht doordachte en inadequate voorstellen op het terrein van de indirecte belastingen, met name inzake de accijnzen.
Vandaag gaat het om voorstellen die betrekking hebben op de tabaksaccijnzen.
We weten al dat de Commissie tevens een voorstel "voorkookt" dat gericht is op verhoging van de accijnzen op alcohol en op afschaffing van het nultarief voor wijn - een niet minder ongelukkig voorstel, dat zelfs contraproductief is.
Precies zoals het Parlement heeft het Economisch en Sociaal Comité met een overweldigende meerderheid het voorstel van de Commissie verworpen als een niet geëigend middel, dat zelfs zou kunnen leiden tot grotere in plaats van kleinere verschillen tussen de accijnstarieven zoals die gelden in de verschillende lidstaten.
De doelstelling waarop het verslag gericht heet te zijn, meer harmonisatie, zal met dit voorstel niet verwezenlijkt worden, en het evenwichtige compromis dat in 1992 onder het Luxemburgse voorzitterschap tot stand gekomen is tussen aanhangers van een proportioneel belastingstelsel en voorstanders van specifieke belastingheffing zal zonder enige reden ter discussie komen te staan.
Dat compromis was namelijk gebaseerd op een evenwichtige verdeling van de offers die gebracht moesten worden met het oog op de harmonisatie, zulks teneinde de inwerkingtreding van de eenheidsmarkt in 1993 mogelijk te maken.
De tenuitvoerlegging van dit ongelukkige voorstel van de Europese Commissie bergt overigens ook het gevaar in zich van grootscheepse smokkelarij in de zuidelijke lidstaten van de EU en, na de uitbreiding, in de landen van Midden-Europa. De verhoging van de prijzen van sigaretten zou uitkomen op een percentage ergens tussen de 200 en 500 procent, hetgeen eens te meer duidelijk maakt hoezeer het de Commissie hier aan realiteitszin ontbreekt.
De argumenten die onze rapporteur aanvoert om het voorstel van de Commissie ronduit te verwerpen zijn in meerdere opzichten overtuigend, en ik kan ze dan ook volledig onderschrijven. Ik noem onder andere:
Technische fouten in de analyse;
Discriminatie tussen landen;
Verstoring van het thans aanwezige evenwicht;
Onduidelijke en irreële doelstellingen;
Beroep op verschillen in de belastingopbrengsten in plaats van convergentie van belastingtarieven;
Risico van verdringing van middelgrote producenten uit een markt die gedomineerd wordt door wereldwijd opererende multinationals;
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137 van het Reglement)

Sbarbati
 - (IT) Ik heb voor de wetgevingsresolutie van de heer Katiforis gestemd over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 92/79/EEG, richtlijn 92/80/EEG en richtlijn 95/59/EG wat de structuur en de tarieven van de accijns van tabaksfabrikaten betreft. In deze resolutie wordt de Commissie uitgenodigd het voorstel in te trekken, op basis van een reeks overwegingen die unaniem worden onderschreven door het Italiaanse deel van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij (Republikeinen, Democraten, Italië van de waarden).
Het voorstel de huidige subsidies voor tabaksproducenten te herzien zou desastreuze economische gevolgen hebben voor hele regio' s in de meest achtergestelde plattelandsgebieden van de EU, zoals blijkt uit een recent statistisch onderzoek van Eurostat.
De Commissie richt zich bij deze "tabakskwestie" uitsluitend op de gezondheidsaspecten en rechtvaardigt zo haar pogingen om de communautaire subsidies voor tabaksproducenten ter discussie te stellen. Ze gaat zelfs zover een vervroegde herziening van de GMO voor te stellen om de quota en subsidies voor de sector af te schaffen.
Een dergelijk standpunt lijkt ons overhaast en verkeerd. Gelukkig is het op de Top van Göteborg bijgesteld. We zijn ervan overtuigd dat een agrarische sector waarop een groot deel van de economie van landen als Griekenland, Italië en Spanje is gebaseerd niet benadeeld mag worden.
Het voorstel van de Commissie zou niet zozeer de consumptie van sigaretten beperken als wel de producenten in moeilijkheden brengen. Zij zouden gedwongen worden hun commerciële betrekkingen met derde toeleveringslanden te herzien, met als gevolg dat de nationale productie zou worden vervangen door import van soorten van mindere kwaliteit.
Tot slot hebben we onze twijfels over het standpunt van degenen die vinden dat de subsidies aan tabaksproducenten moeten worden afgeschaft om tabaksverslaving te kunnen bestrijden.
Opmerkelijk genoeg zouden de lidstaten die geen tabak produceren maar het roken niet hebben verboden extra middelen voor hun continentale landbouw verwerven, terwijl die al afdoende wordt gesteund. Bovendien zou het hypocriet zijn dat zij kunnen doorgaan miljoenen euro aan belastingen en accijns op tabaksproducten te incasseren.
Verslag-Schörling (A5-0356/2001)

Bordes, Cauquil en Laguiller
In het verslag-Schörling wordt er terecht op gewezen dat de Europese Unie "de grootste producent van chemische stoffen ter wereld" is en dat het "de hoogste tijd [is] om een nieuwe strategie voor de beheersing van chemicaliën te ontwikkelen (...)" . Het is namelijk zo dat "de overgrote meerderheid van de bestaande stoffen - al ten minste 20 jaar op de markt! - nooit behoorlijk getest [is]" . Bovendien, zo wordt vastgesteld, nemen bepaalde ernstige aandoeningen toe en lijkt "een verband met blootstelling aan chemische stoffen (...) voor de hand te liggen" .
Daarom pleit de rapporteur voor strenge controle van chemische stoffen die reeds op de markt zijn alsmede voor tests voorafgaande aan de introductie van deze producten op de markt - en terugtrekking van producten die blijkens deze tests niet voldoen aan de normen. Tevens wordt in het verslag een aantal dwingende maatregelen voorgesteld die de producenten en handelaars verplichten een minimumniveau van veiligheid te waarborgen.
In dit standpunt wordt rekening gehouden met de belangen van de bevolking; het valt evenwel niet in de smaak bij de Union des Industries Chimiques, een Franse werkgeversorganisatie die zich in een schrijven tot de Europese afgevaardigden uitspreekt tegen de verplichtingen die opgelegd zouden worden aan de ondernemingen die chemische stoffen produceren of verhandelen.
Enkel uit protest tegen deze schaamteloze lobbypraktijken van de werkgevers in de chemische industrie verlenen wij onze steun aan het verslag-Schörling en aan de daarin voorgestelde maatregelen, ook al spreekt de rapporteur zich uit voor de vrije markt.

Jackson
Het Witboek van de Commissie en het verslag van mevrouw Schörling vertonen beide gebreken. Het laatste heeft zelfs fundamenteel zwakke plekken.
Het verslag is gebaseerd op de algemene veronderstelling dat er een groot aantal chemicaliën is dat een bedreiging vormt voor zowel de menselijke gezondheid als het milieu. De onweerlegbare voordelen van veel kunstmatige chemicaliën voor de maatschappij op het gebied van gezondheid en milieu worden volledig genegeerd.
Paragraaf 16 van het verslag strekt tot uitbreiding van het REACH-systeem, teneinde chemische stoffen die in een volume van minder dan één ton per jaar worden geproduceerd binnen het kader van dit systeem te brengen. Dit zal mogelijk leiden tot een twintigvoudige toename van het aantal chemische stoffen waarvoor een vergunning vereist is en tot een onmogelijke werklast voor degenen die deze vergunningen moeten afgeven. De reikwijdte dient beperkt te worden tot die chemicaliën die in hoeveelheden van meer dan één ton per jaar geproduceerd worden, zoals in het Witboek aangegeven wordt.
Paragraaf 38, waarin beschreven wordt welke stoffen beschouwd moeten worden als stoffen die aanleiding geven tot zeer veel zorg, is te breed om nog werkbaar te zijn voor welk vergunningenstelsel dan ook. De definitie dient beperkt te blijven tot CMR-stoffen van de categorieën 1 en 2 en POP' s, zoals vastgesteld in het Verdrag van Stockholm.
De bepalingen in het verslag zullen leiden tot een onaanvaardbare toename van het aantal dierproeven. In een rapport van het Institute of Environmental Health (IEH) in het Verenigd Koninkrijk werd het aantal dieren dat nodig is voor het testen van 30.000 chemicaliën op 12,8 miljoen geschat. Deze cijfers zijn bevestigd door veel Europese dierenwelzijnsorganisaties. De rapporteur erkent dit probleem, maar heeft te veel vertrouwen in de beschikbaarheid en de aanvaardbaarheid van tests in het kader waarvan geen dieren worden gebruikt.
Voorts zal het, volgens het IEH-rapport, alleen al voor chemische stoffen die in een volume van meer dan één ton per jaar worden geproduceerd ongeveer 36 jaar kosten om de meest fundamentele informatie te verzamelen. De in het verslag aangehouden tijdschaal (2008) is derhalve volstrekt onrealistisch.
De Europese chemische industrie is veel te laat geraadpleegd en haar pogingen tot zelfregulatie (bijvoorbeeld Product Stewardship, het Long Range Research Initiative en "Confidence in Chemicals" ) zijn in dit verslag volkomen genegeerd door de rapporteur. Aangezien het waarschijnlijk is dat de voorstellen in het verslag tot meer administratieve lasten voor de industrie zullen leiden (vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen) en dat zij haar mondiale concurrentiepositie zullen schaden, is dit een ernstige tekortkoming.

Mann, Thomas
. (DE) Ik heb zojuist tegen het verslag-Schörling gestemd. Mijn fractie van de Europese Volkspartij is er niet in geslaagd voldoende steun te krijgen voor haar constructieve amendementen. Wat nu is aangenomen, heeft duidelijk een ideologische inslag. Natuurlijk is milieubescherming belangrijk, maar het gaat ook om concurrerende, nieuwe arbeidsplaatsen in de chemische sector.
Ik heb de afgelopen weken ter plekke informatie ingewonnen over de uitwerking van het verslag-Schörling. Ik heb fabrieken bezocht en gesprekken gevoerd met ondernemingsbesturen, werknemers en vakbonden. Door geen enkele partij worden vraagtekens gezet bij de doelstelling van het Witboek van de Commissie, dat erop gericht is de chemische sector voor de toekomst veilig te stellen. Het spreekt voor zich dat voor de bescherming van mens en milieu de hoogste maatstaven moeten worden gehanteerd. Op economisch vlak is het van belang uniforme randvoorwaarden te scheppen om eerlijke concurrentievoorwaarden te garanderen voor het MKB, voor gebruikers en voor verdere verwerkers. In sociaal opzicht dient de gezondheids- en arbeidsbescherming van hoog niveau te zijn.
Wel zijn wij erin geslaagd de invoering van een registratieplicht te verhinderen voor stoffen met een productievolume van 1 ton per jaar. Zelfs de huidige situatie, waarin stoffen met een productievolume van 10 ton eerst moeten worden geclassificeerd en geëtiketteerd alvorens ze mogen worden vrijgegeven, kunnen de autoriteiten maar ternauwernood aan.
De Fractie van de Europese Volkspartij is verheugd dat er voor dubbele controles voor alle chemische stoffen geen meerderheid was te vinden. Dit soort controles levert niets extra' s op qua veiligheid en kost alleen maar meer tijd en geld. Bovendien zijn zulke controles volstrekt onnodig, omdat de instanties zich al buigen over de desbetreffende gegevens.
Ik acht het onaanvaardbaar dat gevaarlijke praktijken en stoffen worden vervangen door alternatieven die in specifieke situaties gevaar op zouden kunnen leveren. Het predikaat "gevaarlijk" zou niet op de stofeigenschappen moeten slaan, maar op de toepassing! Neem nu een mes: messen zijn bijzonder handig in de keuken of gewoon om op zak te hebben, maar ze worden pas gevaarlijk bij gebruik als wapen, hetzij voor het toebrengen van lichamelijk letsel, hetzij bij het kapen van een vliegtuig.
Ook vind ik het betreurenswaardig dat is ingestemd met de publicatie van vertrouwelijke gegevens: als gegevens over productievolume, procédés of speciale samenstellingen die tot een marktvoordeel kunnen leiden, moeten worden opgegeven, kunnen wij evengoed meteen een einde maken aan de concurrentie. Dit raakt de ziel van ons bedrijfsleven! Het betekent dat iedere concurrent allerlei uitgekiende systemen schaamteloos kan kopiëren. Er moet duidelijk worden vastgelegd op welke gegevens eigendomsrechten rusten en op welke gegevens niet.
Voor een wat meer afgewogen benadering hoop ik dat vóór de tweede lezing in het Parlement de drie commissies die zich over dit onderwerp buigen erin zullen slagen op één lijn te komen.

Moreira da Silva
Uit de door de Europese Unie aanvaarde strategie voor de in 2002 te houden Conferentie Rio+10 blijkt dat de Commissie veel belang hecht aan het beleid op het gebied van chemische substanties. Dat doet mij deugd, en ik kan mij ook goed vinden in de inhoud van die strategie. Vooral de volgende aspecten zijn bijzonder positief te noemen:
1) Het idee om binnen één generatie (2020) te komen tot een totaalverbod op het lozen van schadelijke stoffen in het milieu.
2) Het opzetten van één systeem voor de registratie, de beoordeling en het afgeven van vergunningen voor chemische substanties (REACH), in plaats van het oude systeem, dat een onderscheid aanlegt tussen reeds bestaande en nieuwe substanties.
3) Het vastleggen van het voorzorgsbeginsel, door de omkering van de bewijslast inzake bijzonder gevaarlijke stoffen. De producent moet nu bewijzen dat een bepaalde stof niet gevaarlijk is.
Wat het verslag-Schorling betreft: ik vind het heel positief, maar als het gaat om de drempel van één ton zie ik meer in het standpunt van de Commissie. Alleen als dit systeem afdwingbaar is, kan het de burgers beschermen. Als substanties die in hoeveelheden van minder dan een ton per jaar geproduceerd worden dezelfde beoordeling ondergaan als substanties waarvan meer dan één ton aangemaakt wordt, wordt het systeem te traag, en dat zou contraproductief zijn.

Patrie
Ik zou willen aangeven waarom ik een stem heb uitgebracht voor dit verslag in de gewijzigde vorm.
Het betreft hier in mijn ogen een evenwichtig standpunt, allereerst omdat enerzijds aangedrongen wordt op bescherming van het milieu en de gezondheid van de consument en anderzijds aandacht gevraagd wordt voor behoud van de concurrentiepositie van de chemische industrie, met inachtneming van de strategie van duurzame ontwikkeling zoals die is vastgesteld in Göteborg.
We dienen goed te beseffen dat slechts een miniem deel van de 100.000 bestaande chemische stoffen op dit moment getest is en dat de productie van chemische stoffen bovendien ieder jaar toeneemt. Zo wordt in het huidige systeem slechts 14 procent van de chemische stoffen die in hoeveelheden van meer dan één ton per jaar geproduceerd worden geclassificeerd. Het tragische ongeval in Toulouse van onlangs heeft duidelijk gemaakt dat het dringend noodzakelijk is dit gebrek aan kennis weg te werken. Tegelijkertijd is het noodzakelijk een registratie-, evaluatie- en vergunningensysteem op te zetten dat beheersbaar is voor de overheidsinstanties en waarvoor het bedrijfsleven te zijner tijd de noodzakelijke gegevens zal kunnen aanleveren.
Evenwichtig lijkt de in het verslag gekozen benadering me ook omdat de rapporteur behalve zuiver milieutechnische aspecten ook een aantal sociaal-economische factoren in zijn overwegingen betrekt (met name de toenemende gezondheidsrisico' s voor de werknemers in de chemische industrie, of de noodzaak van specifieke regels voor kleine en middelgrote bedrijven). Evenwicht is ook aanwezig tussen de roep om vergroting van de transparantie enerzijds en de aandacht voor bescherming van gegevens en van het fabrieksgeheim anderzijds - een goede zaak, dunkt me. Bovendien zijn heldere verwijzingen naar het voorzorgsbeginsel en het vervangingsbeginsel aan de tekst van de Commissie toegevoegd.
Laatste punt ten slotte, een van de belangrijkste punten mijns inziens: in het verslag wordt geëist dat alle stoffen onderworpen worden aan een registratieprocedure (al gaat het voor sommige stoffen om een vereenvoudigde procedure). Vaak vormen de stoffen die in kleinere hoeveelheden geproduceerd worden namelijk het grootste gevaar voor de gezondheid of voor het milieu. Ook lijken de in het verslag aanbevolen tijdspaden me realistisch en derhalve correct.
Het doet me deugd dat het Witboek gevolgd zal worden door een serie wetgevingsvoorstellen van de Commissie. Die zie ik met belangstelling tegemoet.

Ries en Stercks
De uitslag van de stemming in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over dit verslag is een duidelijke boodschap aan het adres van de chemische industrie en de nationale autoriteiten: er dient een strenge controle te komen op chemische stoffen, en die dient vergezeld te gaan van maatregelen ter afschaffing van giftige en voor de gezondheid en het milieu schadelijke stoffen.
In die zin steunen wij in grote lijnen de gedachtegang die in dit verslag gevolgd is, een verslag waarin op een aantal punten het op zichzelf al ambitieuze voorstel van de Commissie verbeterd wordt.
Desalniettemin zijn wij van mening dat onze boodschap, wil ze gehoord worden, ook evenwichtig dient te zijn.
Wij zijn voorstander van een pragmatische aanpak en derhalve verwerpen wij een aantal irreële eisen, die de Europese chemische industrie ernstig benadelen. Er zij op gewezen dat deze sector niet minder dan 5 miljoen directe en indirecte arbeidsplaatsen vertegenwoordigt.
Wij hebben in de eerste plaats bezwaren tegen paragraaf 16, waarin wordt aangedrongen op registratie van alle in een volume van minder dan één ton geproduceerde stoffen. Dat betekent 100.000 producten in plaats van de 30.000 in het voorstel van de Commissie, tienduizenden dossiers, een onvoorstelbare bureaucratische rompslomp, een ware hel voor de vele kleien en middelgrote bedrijven in de sector, en dat alles voor producten die voor het grootste deel uiteindelijk nimmer op de markt gebracht worden!
Ook de in paragraaf 38 voorgestelde uitbreiding van het toepassingsbereik van het vergunningenstelsel leidt tot een onwerkbare en onbeheersbare situatie in de praktijk. Wij stellen derhalve voor, in ons amendement 68, stoffen waarvoor geen enkel bewijs inzake toxiciteit bestaat van toepassing van het vergunningenstelsel vrij te stellen.
Kortom: willen we een krachtige boodschap uitdragen, dan dient dat ook een geloofwaardige boodschap te zijn. In dat licht lijkt ons een oorlogsverklaring aan het adres van de chemische industrie, de werknemers en de nationale autoriteiten noch opportuun noch productief.

Sacrédeus
Gezien de gezondheids- en milieurisico' s die aan chemicaliën zijn verbonden, vinden wij Zweedse christen-democraten het vanzelfsprekend dat chemicaliën die niet aan bepaalde tests zijn onderworpen ook niet op de markt mogen worden gebracht, volgens het beginsel "no data, no marketing" .
Verder onderschrijven wij het subsidiariteitsbeginsel, dat al zeer lang verankerd is in het Zweedse chemicaliënbeleid. Ook vinden wij dat er een omgekeerde bewijslast moet gelden als stoffen tot ongerustheid leiden, wat betekent dat het de taak van de industrie is - en niet van de autoriteiten - om te bewijzen dat het gebruik van een stof aanvaardbaar is.
Omdat chemicaliën aanzienlijke risico' s met zich mee kunnen brengen, vinden wij dat ook chemicaliën die in hoeveelheden van minder dan een ton per jaar in de EU worden ingevoerd of geproduceerd onder het nieuwe systeem moeten vallen. Derhalve zullen wij in verschillende opzichten afwijken van het standpunt dat de Fractie van de Europese Volkspartij heeft ingenomen.
Verslag-Corbey (A5-0323/2001)

Meijer
. Uitbundige verpakkingen zijn tegenwoordig een vorm van reclame om kopers te lokken. Daaraan wordt veel materiaal verspild. Het klinkt milieubewust om de consumenten die verpakt voedsel of verpakte gebruiksvoorwerpen kopen, daarvan de schuld te geven. Die consumenten produceren echter zelf geen afval, maar houden het over aan hun aankopen. Ze worden het slachtoffer van koppelverkoop, omdat je tegenwoordig vaak niets meer kunt kopen zonder het omringende afval. Daarom moeten we de productie en verkoop van afval rechtstreeks bestrijden in plaats van de consumenten. Terecht stelt mevrouw Corbey in de voorgestelde resolutie fabrikanten en verkopers verantwoordelijk voor het voorkomen van het ontstaan van verpakkingsafval en constateert ze dat van de verpakkingsrichtlijn uit 1994 nog niet veel is terechtgekomen. De Europese Commissie blijft passief met het doen van nieuwe voorstellen en de lidstaten voeren eerdere afspraken over recyclage met jaren vertraging uit. Het voorstel van de rapporteur hinkt nog te veel op twee gedachten. Met haar poging tot het voorkómen van afval ben ik het van harte eens. Dat geldt niet voor het meer laten betalen door de consument vanwege al dat afval. Hergebruik is weliswaar belangrijk, maar niet de belangrijkste oplossing.
Verslag-Salafranca Sánchez-Neyra (A5-0336/2001)

Bonde, Krarup, Okking en Sandbæk
Wij stemmen tegen het verslag, hoewel de initiatieven die in het kader van het partnerschap tussen de EU en de landen in Latijns-Amerika worden voorgesteld zeer goed zijn. Dat geldt onder andere voor de initiatieven op het gebied van conflictpreventie, ontwikkelingssamenwerking en armoede- en drugsbestrijding. De reden waarom wij tegen het verslag stemmen is dat in een aantal voorstellen supranationale samenwerking op het gebied van defensie, veiligheid, buitenlandse zaken alsmede in institutionele, juridische en binnenlandse aangelegenheden als vanzelfsprekend wordt beschouwd. Wij zijn van mening dat de samenwerking op deze gebieden strikt intergouvernementeel van karakter kan zijn.

Bordes, Cauquil en Laguiller
) De schaarse woorden die in het verslag gewijd worden aan "gezondheidszorg, onderwijs en bestrijding van extreme armoede" , "bestrijding van de drugshandel" of "bescherming van het milieu" - enkele van de doelstellingen die de Europese Unie zegt te willen nastreven in deze regio van de wereld - vormen slechts een dekmantel voor heel wat minder achtenswaardige bedoelingen.
De landen van de Europese Unie stellen zichzelf als "einddoel" de "bilaterale en preferentiële, geleidelijke en wederzijdse liberalisering van de handel in alle soorten goederen en diensten tussen beide regio' s, conform de WTO-normen" . Daarmee laten ze zien dat ze zich volstrekt niets gelegen laten liggen aan het lot van de volken van Latijns-Amerika. Ze zijn er in de eerste plaats enkel op uit de achterstand op hun concurrenten op de Latijns-Amerikaanse markten weg te werken, markten die flink te lijden hebben gehad van de aanwezigheid van heel wat machtiger plunderaars, zoals de Noord-Amerikaanse multinationals.
De openstelling van de markten voor de grote ondernemingen en financiële instellingen heeft Latijns-Amerika in plaats van de beloofde vooruitgang enkel rampspoed en ellende gebracht. Ten minste 224 miljoen Latijns-Amerikanen leven in extreme armoede, dat wil zeggen meer dan 40 procent van de bevolking van deze regio!
En van kwijtschelding van de schulden waarin deze landen verstrikt zitten is niet eens sprake.
Derhalve hebben wij tegen dit verslag gestemd.

Marques
De op 28 en 29 juni 1999 gehouden Top van Rio betekende het begin van een nieuw hoofdstuk in de verhoudingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied. Het is de bedoeling met deze regio' s een strategisch partnerschap op te zetten. De nieuwe communautaire strategie moet in overeenstemming met de in Rio vastgelegde prioriteiten hoe dan ook een de volgende doelstellingen inhouden. Op het gebied van beleid: uitbreiding van de biregionale beleidsagenda, aanpassing van de politieke dialoog op ministerieel niveau en het opzetten van een transatlantische Latijns-Amerikaanse/Europese vergadering. Op economisch en financieel vlak, en op het gebied van de handel: het sluiten van afzonderlijke associatieakkoorden en het opzetten van een Latijns-Amerikaanse/Europese vrijhandelszone (2010). Op sociaal en cultureel gebied: het opzetten van een biregionaal solidariteitsfonds en een algemeen plan voor de drugsbestrijding (onder andere).
Ik sta daarom geheel achter het standpunt van de rapporteur. Hij dringt terecht aan op de verwezenlijking van de biregionale strategische associatie waartoe in Rio is besloten. Dat idee is ook opgenomen in de aanbeveling van de Europese Raad. Daarin wordt gesproken over een gemeenschappelijke strategie met betrekking tot Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied. Die strategie moet gebaseerd zijn op de tijdens de Top van Rio vastgelegde prioriteiten.
In het verslag wordt ook gewezen op de noodzaak van een duurzame en geïntegreerde samenwerking. Die samenwerking moet gericht zijn op menselijke ontwikkeling en het scheppen van een burgermaatschappij, waarin aan alle bevolkingsgroepen recht wordt gedaan.
Ontwerpresolutie over luchtvervoer (B5-0702/2001)

Bordes, Cauquil en Laguiller
De bewering dat de luchtvaartmaatschappijen te gronde gericht zijn door de aanslagen van 11 september in de Verenigde Staten is een schaamteloos valse voorstelling van zaken. De ondernemingen die thans problemen kennen verkeren namelijk al geruime tijd in moeilijkheden, en het is bepaald niet zo dat alle maatschappijen zulke zware tijden doormaken. Air France bijvoorbeeld heeft recentelijk de dividenduitkeringen aan haar aandeelhouders met 22% verhoogd - drie dagen na de aanslagen in New York en Washington. Onlangs heeft deze luchtvaartmaatschappij Air Afrique opgekocht en haar machtspositie binnen Alitalia versterkt, evenals binnen de Tsjechische maatschappij CSA. En zoals andere grote Europese luchtvaartmaatschappijen vaart Air France wel bij het faillissement van AOM-Air Liberté, Sabena en Swissair.
Zo werkt het spel van de vrije markt, dat de nationale en Europese leiders het liefst uitgebreid zouden willen zien tot alle terreinen - de gehele economie, inclusief de rechten van de werknemers. De laatste jaren heeft dit spel in Europa alleen al in de luchtvaartsector geleid tot het verlies van honderdduizenden banen, maar dit alles laat de nationale en Europese leiders koud, daar de aandeelhouders van de maatschappijen zo enorme winsten konden incasseren, zoals de puissant rijke baron Seillière, de "baas der Franse bazen" .
De aanslagen van 11 september zijn door de kapitalisten van de luchtvaartsector slechts als voorwendsel gebruikt om nieuwe subsidies los te krijgen, terwijl ze aan de andere kant de strijd tegen hun werknemers voortzetten. Waarbij ze dan ook nog geholpen en beschermd worden door de verschillende nationale regeringen, zoals we recentelijk nog hebben kunnen zien in Frankrijk, België en Zwitserland, waar als gevolg van faillissementen in de luchtvaartsector tienduizenden mensen op straat zijn komen te staan zonder consequenties, in welke vorm dan ook, voor degenen die de hoofdrol hebben gespeeld in en verantwoordelijk zijn voor deze faillissementen, zoals baron Seillière.
We hebben dan ook tegen deze resolutie gestemd, waarin cynisch genoeg verwezen wordt naar de werkgelegenheidssituatie om nieuwe subsidies te rechtvaardigen voor de ondernemingen en de kapitalisten in de luchtvaartsector, die nota bene zelf verantwoordelijk zijn voor het verlies van honderdduizenden banen.

Meijer
. De reden dat ik niet voor deze resolutie kan stemmen is dat die in hoofdlijn uitgaat van bescherming van de tot voor kort vanzelfsprekend geachte expansie van de luchtvaart. Tot nu toe was die expansie een groot probleem voor het milieu met groeiende overlast, groeiende onveiligheid en een toenemend ruimtebeslag voor luchthavens. Bovendien was de luchtvaart belastingtechnisch sterk in het voordeel ten opzichte van de spoorwegen, omdat kerosine nog steeds niet wordt belast en alle vormen van reizen over de grond wel. Ook vóór 11 september was er alle reden om te zoeken naar mogelijkheden om die expansie stop te zetten en terug te draaien. Nu het aantal passagiers sterk daalt zou dat geen reden moeten zijn om de luchtvaartmaatschappijen te helpen met nog meer belastinggeld, maar daarentegen een reden om dat geld te steken in de verbetering van andere vormen van binnen-Europees personenvervoer. Een toeslag op de in de laatste jaren door concurrentie sterk gedaalde vliegtuigtarieven kan de sterk verhoogde verzekeringspremies dekken. Er is geen enkele reden om in de luchtvaart meer overheidsgeld te steken. Dat geld is wèl hard nodig om de positie te beschermen van de werknemers van luchtvaartmaatschappijen. Die dachten jarenlang dat ze een vaste, door de overheid beschermde baan in een groeisector hadden, maar die sector krimpt nu in of gaat failliet.
(De vergadering wordt om 14.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0348/2001) ingediend door de heer Bouwman namens de commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 80/987/EG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever [COM(2000) 832 - C5-0017/2001 - 2001/0008(COD)].

Bouwman
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik wilde voordat we beginnen aan de bespreking van mijn verslag - ik hoop dat u ook let op de tijd- nog even een punt aan de orde stellen in verband met de wijze waarop we dit verslag verder behandelen. Het zou vanochtend voor twaalven behandeld worden. Het is uitgelopen. Daar is niets aan te doen, want zo lopen die zaken hier. Het is een verslag in het kader van de medebeslissingsprocedure over werknemersrechten en insolventie. Dat we het nu bespreken, daartegen heb ik zelf als rapporteur geen bezwaar, maar wel tegen het feit dat we daarover vervolgens zouden stemmen tijdens een zeer onduidelijk samengestelde bijeenkomst van stemmen, later op deze middag. Dus ik wil eigenlijk verzoeken - dat heb ik besproken met de grotere partijen - om vooraf af te spreken dat we het verslag nu bespreken, maar dat we de stemming verschuiven naar de korte vergaderperiode in Brussel en eventueel naar een latere datum, hoewel ik daarvan echter een heel erg groot tegenstander zou zijn. Dat geeft ons ook de gelegenheid tot een aantal amendementen en verschuivingen in het geheel. Het leek een geheel onomstreden verslag, maar er zijn toch een aantal elementen waarover nader gesproken moet worden. Derhalve wil ik vragen dat te verschuiven naar de volgende keer. Ik weet niet of u daar nu op in kunt gaan.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Bouwman, ik heb uw verzoek gehoord. Er kan één spreker vóór en één spreker tegen spreken. Wie wil er vóór dit verzoek spreken ? Dat is mevrouw Van den Burg. U heeft het woord voor één minuut.

van den Burg
Ik zou het verzoek willen ondersteunen, omdat ik denk dat over een verslag in het kader van de medebeslissingsprocedure inderdaad niet in een heel kleine samenstelling van dit parlement gestemd moet worden. Bovendien geeft ons dat wellicht wat meer tijd om ook te kijken of er nog compromissen mogelijk zijn over de punten die op dit moment controversieel zijn, omdat het ook een ingewikkeld verslag is waarin een aantal onduidelijkheden over de verschillende amendementen bestaan. Dus ik zou dit verzoek willen ondersteunen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw van den Burg. Dan wil de heer Gollnisch graag hiertegen spreken. U heeft één minuut.

Gollnisch
Me tegen het verzoek uitspreken is niet precies mijn bedoeling, mevrouw de Voorzitter, want ik heb het woord gevraagd in het kader van een motie van orde, en die sluit perfect aan op de zorgen van de rapporteur. Ik zou graag willen weten of het mogelijk is dat de Commissie ons op enigerlei wijze duidelijk maakt waarom zij haar verklaring over de bijeenkomst van de WTO, die voor vandaag voorzien was, geschrapt heeft. En wellicht kan zij tevens aangeven wanneer zij voornemens is die belangrijke verklaring alsnog af te leggen.

De Voorzitter
Dank u wel mijnheer Gollnisch, op dat verzoek zal ik zo ingaan, maar we gaan eerst het punt afhandelen dat op de agenda staat, namelijk het verzoek van de heer Bouwman.
(Het Parlement besluit tot terugverwijzing van het verslag naar de commissie) Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Diamantopoulou, zodat zij even kan zeggen waarom het WTO-debat van de agenda is gehaald.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, ik wil slechts zeggen dat de heer Lamy hier niet aanwezig kon zijn, omdat de WTO-bijeenkomst langer duurde dan verwacht. De Commissie zal dus beslist een verklaring afleggen voor het Parlement over de Wereldhandelsorganisatie, maar ik kan niet zeggen wanneer dat zal gebeuren. De heer Lamy komt hier zo spoedig mogelijk.

De Voorzitter
Dank u wel mevrouw Diamantopoulou, ik kan het alleen maar bevestigen. Ik ben zelf net teruggekomen uit Doha en het was een harde onderhandelingsronde. De heer Lamy is pas deze morgen om 6 uur in Brussel geland dus we kunnen daar wel enige coulantheid voor opbrengen. Mijnheer Bouwman, u heeft nu het woord als rapporteur voor vijf minuten over uw verslag.

Bouwman
. Nogmaals dank u wel, ook voor de brede steun voor de voorstellen. Misschien is dit wel een Pyrrhusoverwinning, maar dat zullen we wel zien. Ik wilde graag het volgende aan de orde stellen. Wij hebben hier een document over werknemersrechten in het geval van insolventie, d.w.z. wanneer een onderneming haar financiële verplichtingen niet meer na kan komen. Het betreft een herziening van Richtlijn 80/987EEG van de Raad met een aantal verbeteringen ten opzichte van datgene wat daar vroeger in stond. Zo'n richtlijn beoogt een minimum aan bescherming te bieden in geval van insolventie.
Bijna op hetzelfde moment dat ik tot rapporteur werd benoemd voor dit dossier, kwam een groep mensen binnen van het bedrijf Sintel in Spanje, - een bedrijf dat afgesplitst was van Telefonica, verkocht eigenlijk - die al maanden actie aan het voeren waren in Madrid omdat zij al maanden geen salaris meer uitbetaald hadden gekregen. Er was met andere woorden geen realistischer omschrijving voor mij meer nodig naast wat ik er op dat moment al van wist, om het achter de insolventieterminologie verborgen gaande verslag ook leefbaar te voelen. Het oude document is natuurlijk al van 1980. Er is intussen heel veel veranderd, met name op de arbeidsmarkten, wat betreft de soorten werknemers en de omschrijvingen daarvan, er is meer mondialisering en internationalisering van de economie, er zijn meer bedrijven die zowel in een bepaald land opereren als daarbuiten. Daarnaast zijn er ook nog gevallen waarin het niet duidelijk is, welk land nou eigenlijk uit zijn fonds uitkeringen moet verstrekken. Er zijn natuurlijk een aantal procedures geweest voor het Hof van Justitie en al die zaken bij elkaar hebben ertoe geleid dat de Commissie moest komen met een voorstel tot wijziging van de bestaande richtlijn. De drie belangrijkste problemen toen waren: het begrip insolventie, het vaststellen van tijdslimieten voor het waarborgstelsel en vooral insolventie met een grensoverschrijdend karakter. Ik heb grote waardering voor degenen die de voorstellen van de Commissie gemaakt hebben en die ook, na uitvoerig overleg, met een aantal wijzigingen zijn gekomen. Die hebben vooral betrekking op de nieuwe rechtsgrondslag na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam, de verduidelijking van de werkingsfeer en het eventueel schrappen van de bijlagen waarin nogal wat groepen genoemd worden die al dan niet uitgesloten mogen worden, de nieuwe definitie van het begrip interventie en vooral de nieuwe bepalingen tot vaststelling van het garantiefonds dat bevoegd is voor grensoverschrijdende gevallen. Ik denk dat het belangrijk is nog eens te kijken naar wat ik omschrijf als de werkingsfeer van het geheel, want er is nog discussie mogelijk over de vraag welke categorieën nog uitgezonderd kunnen worden, vooral op het gebied van huishoudelijk personeel en de zogenaamde share fishermen. Ik zou dat het liefst helemaal schrappen, dat heb ik tijdens het debat ook gezegd. Ik denk dat de Commissie daar eigenlijk ook wel vóór is, maar een aantal landen kent uitzonderingsbepalingen en wij willen daar ook niet al te moeilijk over doen. Wat wij wel belangrijk vinden is dat de Commissie een aantal elementen die al in ontwikkeling waren op die arbeidsmarkt, met name waar het gaat om parttimers, mensen die bij uitzendbureaus werken of mensen met een tijdelijk contract, ondertussen via bestaande richtlijnen opgenomen heeft in deze interventierichtlijnen. Aangezien we nog niet zeker zijn van de consequenties daarvan, moeten we erop wijzen - en menigeen heeft dat gedaan, dat zal zo meteen wel aan de orde gesteld worden - dat er tegenwoordig steeds meer categorieën zijn van zelfstandigen, half zelfstandigen, quasi-zelfstandigen zoals ze door sommigen worden genoemd, zonder personeel, met personeel die wel of niet in aanmerking zouden kunnen komen, en dan met name diegenen zonder personeel. Met personeel zijn het eigenlijk werkgevers. Daarnaast hebben we nog categorieën als thuiswerkers, let op de vertaling in dit geval, ik bedoel dus letterlijk thuiswerkers en zo zijn er nog wel een aantal discussies mogelijk. Eigenlijk zou het ook heel goed zijn om in lijn met de discussies in het kader van de sociale dialoog over modernisering van de arbeidsverhoudingen, arbeidsrelaties, ook in het wetgevende werk een stapje vooruit te zetten en vandaar dat wij een aantal voorstellen gedaan hebben, die thans voor u liggen. Ik vraag dus bij deze aan mijn collega's om amendementen die betrekking hebben op zelfstandigen zonder personeel, self-employed, te steunen, om in ieder geval het debat met de Raad te openen. Ik wil erop wijzen dat het om een medebeslissingsprocedure gaat en dat wij na de tweede lezing met elkaar gaan onderhandelen om een stap voorwaarts te kunnen zetten op het gebied van de sociale zekerheid en het sociaal beleid in Europa.

Pronk
Voorzitter, het is een beetje vreemd nu namens de Commissie juridische zaken het woord te moeten voeren, maar dat komt doordat mevrouw Oomen-Ruijten, die het advies voor het verslag van de heer Bouwman geschreven heeft - waarmee ik hem van harte wil feliciteren -, vanwege de wijziging van de agenda op het ogenblik niet aanwezig kan zijn. Over het advies kan ik eigenlijk betrekkelijk kort zijn. Hierin wordt geprobeerd vooral de juridische aspecten van deze richtlijn te onderstrepen. Er zijn een aantal dingen overgenomen, een aantal andere dingen zijn door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken niet overgenomen. In elk geval vindt de Commissie juridische zaken het buitengewoon belangrijk dat de zaak goed in elkaar zit. Daarom is het ook belangrijk om het weer aan de commissie te overhandigen, opdat nog eens even goed wordt doordacht hoe het zit. Dat geldt ook en misschien zelfs vooral voor de positie van de zelfstandigen. Immers, het is goed dat de zelfstandigen eronder vallen, tenminste de zelfstandigen die met werknemers vergeleken kunnen worden. Maar aan de andere kant zou het natuurlijk zo kunnen zijn dat je een geweldige opening geeft aan mensen die wij eigenlijk helemaal niet onder deze definitie willen laten vallen, om een soort bevoorrechte crediteur te worden in een faillissement. Ik weet niet of in de teksten zoals ze er nu liggen, eigenlijk voldoende onderscheid wordt gemaakt tussen die twee situaties. Dat is een probleem dat nog nader bestudeerd moet worden, ook ten aanzien van de positie van de zelfstandigen.

Avilés Perea
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, alvorens met mijn betoog te beginnen wil ik nog iets tegen de heer Bouwman zeggen. Hij verwees naar het bedrijf Sintel dat failliet is gegaan, waardoor een groot aantal werknemers op straat kwam te staan. De Spaanse regering heeft echter al een aantal maanden geleden de achterstallige salarissen betaald van de werknemers en naar een oplossing gezocht om een andere baan voor hen te zoeken. Dit te uwer informatie, mijnheer Bouwman.
En dan ga ik nu over tot mijn betoog over het verslag. Het document waarover wij debatteren bevat een voorstel tot wijziging van richtlijn 80/987/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever. De heer Bouwman heeft in feite een zeer duidelijk voorbeeld gegeven van deze situatie. Dit voorstel heeft tot doel de tekst aan te passen aan de wijzigingen in de insolventiewetgeving van de lidstaten en de nodige samenhang tot stand te brengen met de andere communautaire richtlijnen op het gebied van het arbeidsrecht die inmiddels zijn aangenomen. Dit alles komt voort uit de politieke wil de werknemers een minimale gemeenschappelijke bescherming te bieden bij insolventie van de werkgever.
Er zijn naar mijn mening drie problemen die een rol spelen bij de verwezenlijking van de doelstelling van de richtlijn. Op de eerste plaats is dat de definitie van het begrip insolventie. Op de tweede plaats: het complexe karakter van de regeling die is ingevoerd om een tijdslimiet te kunnen vaststellen voor het waarborgstelsel. Op de derde plaats is er de kwestie van de gevallen van insolventie met een grensoverschrijdend karakter.
De Fractie van de Europese Volkspartij heeft de zaken duidelijker willen maken en daarom twee amendementen opnieuw ingediend. Amendement 16 heeft betrekking op situaties van externalisering of situaties die daarop lijken - subcontracten, bijna-zelfstandigen, enzovoort, die een echt arbeidscontract verhullen. Wij zijn van mening dat eerst onderzocht moet worden hoe de situatie daadwerkelijk is voordat werknemers kunnen profiteren van de bescherming. Het gaat er immers om gewone gesalarieerden te beschermen. Zouden we dit middel zeer breed toepassen, dan zouden we in feite het tegenovergestelde doen, met als gevolg dat het geld snel op zou zijn.
Amendement 17 betreft de beschermingsvergoeding uit het daarvoor bestemde nationale fonds en het voorkomen van fraude. Dit heeft allemaal te maken met het beschermende karakter van het arbeidsrecht en komt voort uit de wil de noodzakelijke concepten duidelijk te formuleren, zodat het fonds aan zijn doelstellingen voldoet. Een duidelijke definitie van de begrippen zorgt immers voor juridische zekerheid en harmonisering.
Helaas is dit een probleem - onlangs hebben wij hetzelfde gezien bij een ander Belgisch bedrijf - dat in grote bedrijven voorkomt als gevolg van de herstructureringen binnen die bedrijven en de thans bestaande verhoudingen in de economische wereld.

van den Burg
Mevrouw de voorzitter, ik weet niet of het de eerste keer is dat u vanmiddag op die stoel het Parlement voorzit. Daarmee gefeliciteerd. Ook de rapporteur wil ik feliciteren met zijn buitengewoon goede verslag en goede voorbereidingen van dit dossier. Ik ben bang dat het in de huidige situatie inderdaad een heel actueel dossier is en dat dat de komende tijd zeker het geval zal blijven. Reden te meer om te zorgen dat we de werknemers die te maken krijgen met faillissementen en surséance van betaling, goed beschermen. Dat is de inzet van de voorbereidingen van dit verslag.
Ik ben ook blij dat wij in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid tot zeer grote overeenstemming zijn gekomen. Er zijn een paar losse eindjes, een paar punten waarop we elkaar nog niet helemaal gevonden hebben. Ik heb net de heer Pronk horen zeggen dat er inderdaad nog een aantal misverstanden over amendementen kunnen bestaan. Ik denk daarbij met name aan het punt dat hij noemde, te weten dat je aan de ene kant ook een aantal zelfstandigen, met name zelfstandigen die heel erg vergelijkbaar zijn met werknemers, onder de regeling wilt laten vallen, maar dat dat niet mag betekenen dat je de deur openzet voor opzetjes tussen werkgevers en dienstverleners om óók van die fondsen gebruik te kunnen maken. Qua intentie zijn we het eens. De tijd die we nu hebben totdat er feitelijk over dit verslag gestemd wordt, zouden we moeten gebruiken om te kijken of die misverstanden kunnen worden weggenomen en of die gezamenlijke intentie in een compromisamendement kan worden uitgedrukt.
Dat punt van die zelfstandigen vind ik heel belangrijk, ook in dit dossier. Het speelt echter tevens in een aantal andere dossiers. Daarom zou ik de commissaris op dat punt willen wijzen en willen vragen of de Commissie wat meer initiatief kan ontplooien, ook op het punt van een definitie van welke categorieën inderdaad vergelijkbaar moeten zijn met werknemers. Dit is natuurlijk niet alleen voor de kwestie van insolventie, maar ook voor een heleboel andere punten in de arbeidsbescherming en in het arbeidsrecht van groot belang. Die definities worden in de Europese regelgeving nog altijd aan de lidstaten overgelaten. We merken dat daarin dus toch behoorlijke verschillen zitten. Naarmate er dus over de grens heen gewerkt wordt, en dat zal steeds meer gebeuren in de Europese Unie, zal dat betekenen dat we steeds meer geconfronteerd worden met verschillende definities en verschillende groepen die een verstoring van de arbeidsmarktverhoudingen gaan veroorzaken. Vooral met betrekking tot de uitbreiding is dat een groot punt van zorg, zoals wij in het verleden al gezien hebben en we op dit moment zien in de grensstreken van de Europese Unie. Ik zou derhalve de commissaris willen vragen welke initiatieven zij op dit punt denkt te nemen en haar met klem willen verzoeken om dat inderdaad voortvarend ter hand te nemen.

Koukiadis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur niet alleen van harte gelukwensen met zijn werk maar hem vooral ook bedanken voor de goede samenwerking bij de behandeling van de noodzakelijke amendementen op dit voorstel. De wijziging van deze richtlijn is een vervolg op de wijziging van twee andere richtlijnen, van de richtlijnen betreffende massaontslag en bedrijfsverplaatsing. Wij mogen niet uit het oog verliezen dat het doel van deze richtlijnen is de belangen van de werknemers te beschermen bij bedrijfsherstructurering. Daarom doet zich de noodzaak gevoelen van coördinatie van de gemeenschappelijke begrippen die worden gebruikt. Dat moeten wij mijns inziens bij de formulering van de uiteindelijk tekst goed in de gaten houden.
Ten tweede wordt ook in deze richtlijn het vraagstuk van de communautarisering van het begrip "loon" open gelaten. Dit is ongetwijfeld een moeilijk vraagstuk, maar als wij de richtlijn op uniforme wijze toegepast willen zien, moeten de Vijftien een minimale afspraak maken over een gemeenschappelijk begrip van "loon" . Anders zal elk land uitgaande van zijn eigen - ruimere of engere - opvattingen het toepassingsgebied van de richtlijn naar believen kunnen uitbreiden of inkrimpen. Ook dit punt moeten wij goed in de gaten houden.
In de voorgestelde amendementen - waaraan ook ik mijn steun geef - wordt onder meer aangedrongen op uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn tot de zelfstandigen die volgens de nationale wetgevingen zijn gelijkgesteld met loontrekkers. Kennelijk zijn wij nog niet zover om de richtlijn uit te breiden tot zelfstandigen, maar wij kunnen onder de richtlijn in ieder geval wel degenen laten vallen die voor zichzelf werken maar volgens een speciale wetgeving als loontrekkers worden beschouwd. Ten tweede wordt in de amendementen voorgesteld in de richtlijn aan te geven wat gedekt is en vergoed wordt in geval van ontslag. Daarvan wordt ook gewag gemaakt in de internationale overeenkomst 173 en ik zie niet in waarom wij dat in Europa niet zouden kunnen dekken. Ten derde wordt het begrip "insolvabiliteit" opnieuw gedefinieerd: men beperkt zich niet meer tot de klassieke faillissementsprocedure. Ook dat valt onder de doelstellingen van de richtlijn maar was nog niet met zoveel woorden daarin opgenomen.
Deze drie amendementen moeten door de plenaire vergadering worden aangenomen.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, ik ben verheugd over het gunstige onthaal dat het Commissievoorstel ten deel gevallen is en ik wil het Parlement bedanken voor zijn bijdragen die erop gericht zijn de bescherming van werknemers bij insolventie van hun werkgever verder te versterken.
De insolventierichtlijn is een instrument van onschatbare waarde gebleken ten aanzien van de bescherming van werknemers in tijden van economische teruggang. In het huidige klimaat van sluitingen en gedwongen ontslagen zal de richtlijn eveneens een belangrijk wetgevingsinstrument zijn. Alhoewel de basisstructuur van de richtlijn behouden dient te blijven, zijn specifieke onderdelen ervan aan herziening toe.
Ik juich amendement 2 toe, dat ten doel heeft te voorkomen dat nieuwe beperkingen worden ingevoerd naast de in de lidstaten reeds geldende beperkingen. Ik sta ook achter amendement 9, waarin wordt voorgesteld te verbieden dat drempelvoorwaarden gehanteerd worden om in aanmerking te komen voor aanspraken uit hoofde van deze richtlijn.
Amendement 4 strekt tot uitbreiding van de toepassing van de richtlijn tot andere insolventiesituaties, naast de situaties die onder de door de Commissie voorgestelde definitie van insolventie vallen. Dit amendement heeft eveneens mijn steun. Ik kan mij volkomen vinden in de verbreding van de definitie. Amendement 6 is er echter op gericht naar willekeur andere insolventieprocedures of zelfs situaties waarin de facto sprake is van insolventie in de definitie op te nemen. Dit is uitsluitend aanvaardbaar als optie voor de lidstaten, niet als verplichting.
In amendement 11 wordt voorgesteld vergoedingen bij beëindiging van de dienstbetrekking in de regeling op te nemen. Ik kan dit amendement steunen als de term "waar van toepassing" wordt toegevoegd. De term "vergoeding" dient in de nationale wetgeving van de lidstaten gedefinieerd te blijven.
Amendement 14, waarin gevraagd wordt geen plafond vast te stellen, is in zijn totaliteit niet acceptabel. Ik deel evenwel uw bezorgdheid op dit punt. Ik zou dan ook mijn steun kunnen geven aan een bepaling die plafonds toestaat die in overeenstemming zijn met het maatschappelijk doel van de richtlijn, teneinde een voor werknemers onaanvaardbaar plafond te voorkomen. Ik ben ook bereid om een dergelijke bepaling aan te vullen met een "non-regressie" -clausule, die de lidstaten belet de reeds voorziene bescherming te verlagen wanneer zij de gewijzigde richtlijn ten uitvoer leggen.
Tot slot kan ik de in amendement 15 bepleite herinvoering van het oude artikel 5 van de richtlijn accepteren, maar alleen in de oude, ongewijzigde versie van dit artikel in de richtlijn van 1980.
De overige amendementen kan ik niet aannemen. Dat geldt in het bijzonder voor amendement 13, waarin voorgesteld wordt de minimumperiode voor uitbetaling te verlengen tot zes maanden. Een dergelijke verlenging zou de kans dat de richtlijn aangenomen wordt aanmerkelijk verkleinen. Daarnaast zou zij een nog grotere financiële belasting betekenen voor de schatkist en voor werkgevers, die op hun beurt het systeem van loongaranties in zijn geheel in twijfel zouden trekken.
Ik kan amendement 1, dat bedoeld is om te voorkomen dat een dienstverband wordt "omgezet" in een andere relatie, niet aannemen. Amendement 7, waarin de introductie van een communautaire definitie van "werknemer" wordt voorgesteld, is evenmin acceptabel. In de amendementen 8 en 16 wordt gepleit voor het toevoegen van categorieën werknemers die niet van de werkingssfeer van de richtlijn mogen worden uitgesloten. Ook deze amendementen kan ik niet overnemen. Inspanningen ter bestrijding van illegale "omzetting" moeten op nationaal niveau plaatsvinden. Een communautaire definitie van "werknemer" hoort niet thuis in een afzonderlijke richtlijn en zelfstandige werknemers kunnen niet onder de werkingssfeer van de richtlijn vallen, aangezien zij geen werkgever hebben die insolvent zou kunnen zijn.
Ik ben het met u eens dat er verschillende soorten zelfstandige werknemers zijn. Bepaalde zelfstandige werknemers zijn economisch afhankelijk. Dit probleem is in 2000 ter sprake gebracht tijdens overleg met de sociale partners. Deze beklemtoonden dat de situatie in alle lidstaten verhelderd en geanalyseerd moest worden, omdat er een verscheidenheid aan situaties bestaat en er veel verschillende soorten zelfstandige werknemers zijn. Daarom hebben wij een studie in gang gezet die ons een overzicht zal geven van de aard van dit verschijnsel in de gehele Europese Unie. Zodra de Commissie de resultaten van de studie heeft ontvangen, zal zij deze analyseren. Na overleg met de sociale partners zal zij vervolgens met een voorstel komen om dit probleem aan te pakken.
De andere categorieën - thuiswerkers en dergelijke - vallen in zoverre onder de richtlijn dat zij in de nationale wetgeving beschouwd worden als werknemers. Het is derhalve niet nodig hen met name te noemen.
Tot slot dienen sommige amendementen te worden verworpen omdat zij niet zouden helpen het onderliggende doel van het voorstel te bereiken.
Samenvattend kan ik de volgende amendementen, onder voorbehoud van enkele kleine wijzigingen, aannemen: de amendementen 2, 4, 6, 9 en 11 en delen van de amendementen 14 en 15. Ik verwerp de amendementen 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12, 13, 16, 17 en 18.
Ik dank u voor uw bijdrage. Ik wil met name de heer Bouwman bedanken en hem feliciteren met zijn verslag.

De Voorzitter
. De stemming is zojuist, vóór het debat begon, uitgesteld. U zult later vernemen wanneer het zal plaatsvinden. Het debat is hierbij gesloten. Ik dank u wel. Oh sorry, mijnheer Bouwman.

Bouwman
Ik zou nog even van de gelegenheid gebruik willen maken om de Voorzitter van deze vergadering na de behandeling van haar eerste verslag als Voorzitter te feliciteren.

De Voorzitter
Dank u hartelijk. Het was een plezier om meteen een Nederlandse rapporteur hier te hebben. Aan de orde is nu het verslag van de heer Nobilia namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken over de nieuwe Europese arbeidsmarkten, open voor allen, met toegang voor allen.

Nieuwe Europese arbeidsmarkten, open voor allen, met toegang voor allen
Ribeiro e Castro
Mevrouw de Voorzitter, ik wil namens mijn collega Nobilia, die hier niet aanwezig kan zijn, en namens mijn fractie een beroep doen op artikel 146 en dit Parlement verzoeken om het debat over dit uiterst belangrijke verslag te verschuiven naar de vergaderperiode van december. Mijn collega Nobilia heeft dat uitstel op een andere manier proberen te regelen, maar dat was volgens de regels van dit Parlement helaas niet mogelijk. Daarom moeten we dit Parlement vragen of het mogelijk is dit debat en de daaraan verbonden stemming op grond van artikel 146 tot december uit te stellen.

De Voorzitter
Mijnheer Ribeiro, ik heb uw verzoek gehoord. Dan zou ik nu graag het woord geven aan een spreker die vóór dit verzoek wil spreken. Mijnheer Pronk één minuut.

Pronk
Voorzitter, laat mij ook even van de gelegenheid gebruik maken om u te feliciteren met uw eerste debat waarbij zoveel Nederlanders het woord voeren.
Het CDA als grootste delegatie in de grootste fractie wil zich ook daarachter scharen. Het verzoek is volgens mij logisch. De zaak is verplaatst. De heer Nobilia was hiervan niet op de hoogte. Het is een belangrijk verslag en het lijkt mij goed zo. Ik denk niet dat we op dit ogenblik noch op deze manier in staat zijn om een behoorlijk debat te voeren. Wij moeten dit uitstellen. Het is niet noodzakelijk om per se vandaag tot een stemming te komen. Derhalve ondersteunen wij dit verzoek.

De Voorzitter
Dan mijnheer Pronk, die wil hiertegen spreken. Als dat niet het geval is, breng ik het verzoek nu in stemming.
(Het Parlement besluit om terugverwijzing van het verslag naar de commissie) Ik geloof dat het ons wel spijt, want er worden zoveel dingen uitgesteld en het jaar is nog kort. Maar dan is dit debat dus uitgesteld tot een volgende keer. Dat betekent, collega's, dat we de vergadering schorsen tot 16.00 uur, omdat dan de urgentiedebatten zullen plaatsvinden. Dank u voor uw aanwezigheid. Ik sluit de vergadering tot 16.00 uur vanmiddag.
(De vergadering wordt om 15.35 uur onderbroken en om 16.00 uur hervat)

Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over actuele, dringende en bijzonder belangrijke kwesties.

Ongeval in de Gotthard-tunnel
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0710/2001 van mevrouw Wallis e.a., namens de ELDR-Fractie, over het ongeval in de Gotthard-tunnel;
B5-0718/2001 van mevrouw Isler Béguin e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over het ongeval in de Gotthard-tunnel;
B5-0724/2001 van de leden Simpson en Swoboda, namens de PSE-Fractie, over het ongeval in de Gotthard-tunnel;
B5-0725/2001 van mevrouw Ainardi e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over het ongeval in de Gotthard-tunnel;
B5-0734/2001 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over het ongeval in de Gotthard-tunnel.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, na het ongeval in de Mont Blanc-tunnel is het ditmaal de beurt aan de Gotthard-tunnel. Deze ongelukken maken mijns inziens op dramatische wijze duidelijk welk vervoersbeleid er in Europa gevolgd wordt. Dit beleid dient niet alleen aan de kaak te worden gesteld, maar ook te worden veroordeeld.
Het lijkt wel alsof de wereld van het wegvervoer zich aan ieder rechtskader en iedere controlenorm kan onttrekken. De vrachtbedrijven permitteren zich veel vrijheden en vinden het kennelijk niet nodig dat hun chauffeurs, die steeds vaker van buiten de Unie afkomstig zijn, over een werkvergunning beschikken. De chauffeurs trekken zich niets aan van de voorgeschreven rijtijden, met als gevolg dat ze vaak vechtend tegen de slaap achter het stuur zitten. Hoeveel Mont Blanc- en Gotthard-tunnels moeten er nog in brand staan alvorens er een strikte regelgeving en een Europees, geharmoniseerd en doelmatig controlesysteem komt? De bewoners van alle kwetsbare gebieden of gebieden met drukke verkeersaders en mensen uit alle lagen van de beroepsbevolking eisen dat Europa hier gezien de ernst van de zaak zeer snel optreedt.
Vrachtwagens zouden voortaan uit veiligheidsoverwegingen alleen in colonnes en onder begeleiding de belangrijke tunnels mogen passeren. Zolang dit niet gebeurt blijft de kans bestaan dat er opnieuw dodelijke slachtoffers vallen zodra deze door rampen getroffen tunnels weer worden opengesteld. Wij laten ons niet langer vertellen dat we geduldig moeten afwachten totdat de harmonisatie van de veiligheidsnormen voor tunnels een feit is, maar stellen het politieke falen aan de kaak van een overheid die kennelijk geen haast heeft met het doorvoeren van de weliswaar kostbare, maar noodzakelijke aanpassingen aan de tunnels. De huidige situatie in het wegvervoer moet worden aangepakt en hiertoe dienen wij een diepgaand debat over ons vervoersbeleid aan te gaan. De drama' s in de tunnels hebben duidelijk gemaakt in welke praktische en ideologische impasse het wegvervoer is geraakt nu een aantal vervoersaders is afgesloten en ons milieu wordt verstikt.
Wij moeten ons niet langer laten misleiden door de routine van het wegvervoer. Als wij bereid zijn de oogkleppen af te nemen zullen we erachter komen dat de mogelijkheden van het rail-routevervoer binnen ons dichte Europese netwerk van stations en spoorwegen nog maar zeer mondjesmaat worden benut. Havens in bijvoorbeeld Italië beschikken over voldoende doorvoercapaciteit om de belangrijkste verkeersaders voor het Europese commerciële vervoer te ontlasten. De herinnering aan de slachtoffers van de rampen in de Mont Blanc- en Gotthard-tunnel moet ons ertoe aanzetten dit vraagstuk vanuit een ander perspectief te bekijken, in die zin dat we meer aandacht besteden aan preventie en meer oog krijgen voor hetgeen onze vervoersmiddelen ons te bieden hebben.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega' s, zoals wij ons nog zullen herinneren, hadden wij in de laatste Straatsburgweek eigenlijk een debat willen houden ter ere van de heropening van de Mont Blanc-tunnel. In plaats daarvan hebben wij toen al over het tragische ongeval in de Gotthard-tunnel moeten debatteren. Als wij maar blijven doorpraten en niets doen, kunnen wij ervan uitgaan dat het op dit soort locaties met een hoog verkeersrisico, die zich vooral in de Alpen bevinden, niet bij dat laatste ongeluk zal blijven. Ik ben van mening, maar ook mijn politieke verstand zegt mij, dat wij dit niet kunnen accepteren. Daarom moeten wij al het mogelijke doen om de maatregelen die de Commissie terecht in haar Witboek voorstelt, om te zetten in daden.
Het staat als een paal boven water dat er ook concrete veiligheidsmaatregelen moeten komen voor in de tunnels zelf. Vanzelfsprekend dient er vooral strenger gecontroleerd te worden op de arbeidstijden. Ik hoop dat wij snel de bemiddelingsprocedure kunnen afronden en dan met name overeenstemming kunnen bereiken over de uitvoering en controle van maatregelen op Europees niveau wat de arbeidstijden betreft. De grond van alle kwaad steekt echter in het massale wegverkeer en de grote vrachtwagens die door de Alpen heen denderen.
Het gaat er absoluut niet om obstakels op te werpen voor economische samenhang en cohesie, zoals dikwijls op demagogische wijze wordt beweerd. Dat is een verkeerde voorstelling van zaken. Het gaat er alleen om de cohesie, de economische samenhang en de handel gestalte te geven op een wijze die het milieu ontziet en het ongevalsrisico maximaal beperkt. Dit risico kunnen wij weliswaar beperken, maar nooit helemaal uitsluiten en daarom wil ik een lans breken voor meer vervoer over het spoor. Als rapporteur heb ik mij al eens verdiept in de problematiek omtrent het internationale goederenvervoer en ik ben op basis van mijn bevindingen voor een betere concurrentiepositie van het spoor ten opzichte van het vervoer over de weg. Ter afsluiting wil ik nogmaals benadrukken dat ik er mede namens mijn fractie voor pleit het in het Witboek noodzakelijk geachte en als zodanig omschreven verkeersbeleid binnen de kortst mogelijke termijn, dus zo snel mogelijk, ten uitvoer te leggen om ongevallen zoals in de Gotthard-tunnel voortaan te voorkomen.

Laguiller
Wie kan er bezwaar hebben tegen de formele inhoud van deze resolutie nu er na het drama in de Mont Blanc-tunnel opnieuw dodelijke slachtoffers zijn gevallen in een tunnel? Het Parlement zal zich ongetwijfeld achter deze resolutie scharen. Vervolgens zullen wij overgaan tot de orde van de dag en zal het zijn alsof er niets is gebeurd. Het feit dat in deze resolutie gesproken wordt over een geïntegreerd vervoersbeleid betekent immers nog niet dat dit beleid er ook daadwerkelijk zal komen.
Wij moeten ons vervoersbeleid daadwerkelijk herzien en op Europees niveau vormgeven. De politieke wil moet aanwezig zijn om de lobby van het wegvervoer aan te pakken. Voorts dient er met name te worden geïnvesteerd in de ontwikkeling van een netwerk van spoorwegen dat voldoet aan alle bestaande behoeften en dat niet is gebaseerd op winstbejag. Dit veronderstelt een radicale breuk met uw beleid van privatisering en ontmanteling van de publieke diensten.
De organisatie van het goederenvervoer kan niet los worden gezien van de internationale ontwikkelingen op economisch gebied. De ontwikkeling van bijvoorbeeld de just in time-productiestrategie, waarmee kan worden tegemoetgekomen aan particuliere belangen, is vanuit sociaal oogpunt een aberratie omdat deze strategie in hoge mate bijdraagt aan de verkeersopstoppingen. Deze tegemoetkoming aan de particuliere belangen is dus per definitie in strijd met het algemeen belang. Het zal niemand verwonderen als deze resolutie waarvoor wij onze stem zullen uitbrengen een plek krijgt op de lange lijst van ongerealiseerde wensen van dit Europees Parlement.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, het lijkt het noodlot, maar op de laatste dag van de laatste vergaderperiode, 24 oktober jongstleden, hielden we een debat over de heropening van de Mont Blanc-tunnel. We waren het niet met elkaar eens: sommigen waren voor de heropening, onder wie ondergetekende, anderen wilden deze belangrijke gebeurtenis uitstellen. Tijdens het debat werd plotseling bekend dat er geheel onverwacht nog een ongeluk was gebeurd in de Gotthard-tunnel, vergelijkbaar met dat in de Mont Blanc-tunnel, terwijl we dachten dat dergelijke ongelukken niet meer zouden voorkomen.
De voorstanders van de onmiddellijke heropening van de Mont Blanc-tunnel voor het verkeer voerden als argument nogmaals de veiligheid aan, op basis van met name een document van de beheermaatschappij, waarin op pompeuze wijze en misschien terecht werd beweerd dat de Mont Blanc-tunnel na het ongeluk de veiligste tunnel ter wereld is.
Ik herinner me de uitspraken, de officiële verklaringen waarin de Gotthard-tunnel werd uitgeroepen tot de belangrijkste tunnel zo niet van de wereld, dan toch zeker van Europa. Op dat moment werden alle verklaringen volledig ontkracht door het nieuws van het nieuwe ongeluk. Nu weten we dat een doodgewoon ongeluk genoeg was, is en ook in de toekomst genoeg kan zijn om deze superveilige tunnels te veranderen in een val voor hele groepen mensen, die daarvoor altijd met hun leven betalen. Het is moeilijk de verantwoordelijken van deze ongelukken te zoeken, en dat is ook niet onze taak. Eén punt moeten we hier onderstrepen, want het is ook deels onze verantwoordelijkheid, met name die van de Commissie. Normaal gesproken gaan er vijf keer zoveel voertuigen door de Gotthard-tunnel als via alle andere routes. Dat is een voorbeeld bij uitstek van verkeerd vervoersbeleid. Europa is partij in deze zaak, want het grootste deel van de voertuigen, vooral van de zware voertuigen, is Europees.
Ik stel de Commissie derhalve twee vragen: wat is er gebeurd met de richtlijn inzake de harmonisatie van minimumveiligheidsnormen voor weg- en spoorwegtunnels? En ik vraag de Commissie: wat is er gebeurd met het actieplan voor een geïntegreerd vervoersbeleid in de Alpenregio? Laten we beginnen een antwoord te zoeken op deze vragen; daarna kunnen we verder praten over het gebruikelijke thema van het vervoer van vrachtwagens per spoor.
Een laatste opmerking, Voorzitter: ik ben het niet eens met het doorgangsverbod voor vrachtwagens. Ook de vrachtvervoerders hebben recht op doorgang en op dienstverlening.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, na het ongeluk in de Gotthard-tunnel en het ongeluk bij Val Thorens in de Mont Blanc-tunnel, met alle tragische gevolgen ervan, is het vraagstuk van de veiligheid in tunnels nog urgenter geworden. Op Europees vlak moet nu op twee fronten actie worden ondernomen: ten eerste moeten de veiligheidsvoorschriften voor tunnels worden aangescherpt en ten tweede moet het spoorwegvervoer door de Alpen sterker worden bevorderd.
In het Witboek, dat door bijna alle afgevaardigden is genoemd, kondigt de Commissie voorstellen aan voor een Europese regelgeving inzake minimumveiligheidsvoorschriften voor tunnels. Deze voorschriften zullen betrekking hebben op de technische uitrusting, de verkeersregels, de gebruikersvoorlichting en de opleidingsvoorschriften voor zowel het met de exploitatie van de tunnels belaste personeel als de reddingsdiensten en het personeel dat hulp moet bieden in geval van ongelukken. Dit is een ingewikkelde kwestie waarin een groot aantal verschillende factoren in ogenschouw moet worden genomen. De tunnels verschillen onderling namelijk sterk, niet alleen in geografisch opzicht maar ook qua omvang en verkeersdichtheid.
De Commissie treft momenteel in samenwerking met vooraanstaande deskundigen de noodzakelijke voorbereidingen en denkt begin 2002 een voorstel te kunnen voorleggen aan het Parlement. Wij zullen eveneens een bijeenkomst beleggen met de economische en politieke instanties uit het Alpengebied en de Pyreneeën. Het lijdt echter geen twijfel dat zelfs de beste wetgevingsvoorstellen geen enkel effect zullen sorteren als zij niet worden aangenomen en daadwerkelijk worden toegepast. Ik moet u eraan herinneren dat er met name wat de veiligheid in tunnels betreft voorstellen op tafel liggen die nog steeds niet zijn aangenomen, zoals het voorstel voor de invoering van een digitale tachograaf waarmee de rijtijden van vrachtwagenchauffeurs heel nauwkeurig kunnen worden gemeten en waarmee niet alle lidstaten akkoord gaan. Ik noem hier tevens het Commissievoorstel inzake de arbeidsomstandigheden van vrachtwagenchauffeurs, waar de heer Swoboda reeds naar verwees, het vraagstuk van de certificatie van beroepsrijders en het vraagstuk van de kleine vrachtwagens die voortdurend de snelheidslimiet van 90 km. overschrijden en een rijdend gevaar zijn op de wegen in de meeste lidstaten.
De tunnelbrand toont eveneens aan dat er grote behoefte bestaat aan voorlichting van de tunnelgebruikers. Gebleken is dat heel wat slachtoffers gered hadden kunnen worden als zij goed waren voorgelicht en de nooduitgangen hadden gebruikt of onmiddellijk hun voertuigen hadden verlaten. Door het ongeluk in de Gotthard-tunnel wordt opnieuw het probleem van het goederenvervoer via de Alpen opgeworpen. Men moet zo snel mogelijk voor spoorverbindingen zorgen waarmee het goederenvervoer over de weg verlicht kan worden en het vervoer van auto' s en vrachtwagens per spoor mogelijk wordt. Dit vraagstuk is een van de kernprioriteiten van het Witboek.
De Europese Commissie heeft in de periode 1994-2000 eveneens studies gefinancierd met betrekking tot de verwezenlijking van de spoorwegverbinding Lyon-Turijn. Tot nu toe is daar 60 miljoen voor uitgegeven, hetgeen 50 procent van de totale kosten uitmaakt. Dit project, waarvan de Gemeenschap ontegenzeggelijk de grootste financierder is, is een van de 14 projecten die in 1994 door de Europese Raad van Essen zijn goedgekeurd en die helaas niet voor 2010 kunnen worden verwezenlijkt.
Bovendien moet zo snel mogelijk de spoorwegverbinding over de Brenner in bedrijf worden genomen overeenkomstig de richtsnoeren van 1996 voor de trans-Europese netwerken. Wat kunnen wij echter op korte termijn doen om een oplossing te vinden voor het probleem dat is ontstaan als gevolg van de sluiting van de Gotthard-tunnel? Men moet onmiddellijk elke mogelijkheid tot transalpien vervoer via het spoor van auto' s en vrachtwagens gebruiken. Dit ongeluk en de ernstige gevolgen daarvan zijn een reden te meer om alle inspanningen te richten op verplaatsing van het goederenvervoer over de weg naar het spoor. In Europa gaat slechts 8 procent van dat vervoer over het spoor, terwijl dat percentage in de Verenigde Staten kan oplopen tot 40 procent.
De Europese Commissie heeft echter ook nieuwe initiatieven ontplooid. In januari 2001 heeft zij de Raad voorgesteld namens de Europese Commissie het vervoersprotocol van de Alpenovereenkomst te ondertekenen. Daarmee zou een politiek signaal worden gegeven en duidelijk worden gemaakt dat het evenwicht tussen de verschillende vervoerswijzen moet worden hersteld. Aangezien zich financieringsproblemen voordoen bij de betreffende projecten wordt in het Witboek een voorstel gedaan voor een communautaire wetgeving waarin de beginselen worden vastgesteld van een billijkere tarifering. Daarmee zullen alle kosten in verband met de verschillende vervoerswijzen en de veiligheid in rekening kunnen worden gebracht. Deze tarifering zal geld opleveren om projecten in gevoelige gebieden, zoals de Alpen en de Pyreneeën, en grote spoorweginfrastructuurprojecten te financieren, overeenkomstig het Zwitsers model. Bovendien is de Commissie van plan elke communautaire financiering van trans-Europese netwerken afhankelijk te maken van de strikte eerbiediging van de strengste veiligheidsvoorschriften.
Kortom, de Commissie heeft reeds concrete maatregelen genomen om een oplossing te vinden voor de specifieke problemen in de Alpen, de Pyreneeën en andere gevoelige gebieden, en zal nieuwe maatregelen voorstellen. Ik kan u verzekeren dat wij alles in het werk zullen stellen om de gebruikers een zo hoog mogelijk veiligheidsniveau te bieden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.

Mensenrechten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Moord op 200 burgers in de Federale Republiek Nigeria - B5-0711/2001 van de leden Nicholson of Winterbourne en Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Nigeria;
B5-0712/2001 van de heer Belder, namens de EDD-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Nigeria;
B5-0713/2001 van de heer Bowis e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de gebeurtenissen van 22 oktober in de deelstaat Benue, Nigeria;
B5-0720/2001 van de leden Swoboda en Sauquillo Pérez del Arco, namens de PSE-Fractie, over de moord op burgers in Nigeria;
B5-0726/2001 van mevrouw Morgantini e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Nigeria;
B5-0732/2001 van mevrouw Maes e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de mensenrechtensituatie in Nigeria;
B5-0735/2001 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over de gebeurtenissen in de deelstaat Benue, Nigeria.

Van den Bos
Het is essentieel voor de wereldvrede dat mensen van verschillend geloof en ras elkaar respecteren en vreedzaam naast elkaar leven. Op steeds meer plaatsen in de wereld gebeurt dat niet en dat is buitengewoon verontrustend. Nigeria is helaas een beangstigend voorbeeld. Van de hoop die de democratisch gekozen president als opvolger van het corrupte militaire regime heeft gewekt, is weinig meer over. Etnische en religieuze vetes zijn inmiddels overal in het land aan de orde van de dag. Geen maand gaat voorbij zonder bloedbaden waarbij het aantal slachtoffers in de honderden loopt, en het wordt erger, niet beter. De balans van de maand oktober is wat dit betreft schrikbarend. Strijd tussen moslims en christenen in Jos en rellen in Kano waar bovendien de cholera is uitgebroken. Etnische ongeregeldheden en moordpartijen van het regeringsleger in de Middle Belt. De regering zelf hulde zich in stilzwijgen. Pas na twee weken heeft President Obasanjo aangekondigd dat een speciale commissie de moorden gaat onderzoeken. De grote vraag is of de president dit buitengewoon moeilijk bestuurbare land nog wel kan leiden. Blijkbaar is zijn positie niet sterk genoeg om het land bijeen te houden en de verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam naast elkaar te laten leven. Het is beangstigend. Net nu we bijna van de Taliban af zijn, hebben we het nog te stellen met regio's, zoals in het noorden van Nigeria waar de shari'a is ingevoerd. Autonomie voor deze gebieden mag niet zo ver gaan dat men eigen regels naleeft die haaks staan op de nationale wetgeving en die de bevolking en vooral de vrouwen zwaar onderdrukken. Een zwangere vrouw ter dood veroordelen op beschuldiging van seks voor het huwelijk, is monsterlijk. Wat kan de Europese Unie doen, zo vraag ik aan de Commissie. In elk geval zal de dialoog met Nigeria geïntensiveerd moeten worden. Europa kan echter weinig doen als de president en de regering zelf de moed niet hebben om op te treden, en alles te doen om de Nigerianen vreedzaam naast elkaar te laten voortleven.

Belder
Voorzitter, twee jaar geleden werd, na eerlijke verkiezingen in de volkrijke en multi-ethnische staat Nigeria de militaire dictatuur verruild voor een parlementaire democratie. In toenemende mate ziet de ervaren president Olusugun Obasanjo zich echter voor de moeilijke uitdaging geplaatst de onlusten tussen noordelijke moslims en christelijke zuiderlingen, niet zelden uitlopend in gruwelijke bloedbaden, beheersbaar te houden.
Zo werden we onlangs opnieuw gealarmeerd door een bedenkelijke militaire represaille in de deelstaat Benue. Met verontrusting stel ik vast dat het leger in diverse gevallen er het recht in eigen hand lijkt te nemen. Het is begrijpelijk dat de met het zuiden verbonden Tivs grote argwaan hebben dat het leger op de hand was van de noordelijke georiënteerde Jukuns, de bevolkingsgroep waartoe ook de huidige Minister van Defensie behoort. Het is van het grootste belang dat de militaire krachten zich bewegen binnen het constitutionele mandaat en ten dienste van de veiligheid van alle burgers.
Met de toegenomen spanning in de Middle Belt, is tegelijkertijd mijn groeiende zorg geïllustreerd van de zich steeds verder naar het midden en zuiden uitwaaierende verscherping van de religieuze tegenstellingen. Toen nog geen twee weken geleden, President Obasanja in een persoonlijke ontmoeting met zijn Amerikaanse ambtgenoot, President Bush, in Washington deze nogmaals verzekerde van zijn steun aan de Internationale Coalitie tegen het terrorisme zag hij op diezelfde vrijdag 2 november zich echter ook geconfronteerd met de uitvoering van het besluit in Kaduna om als dertiende deelstaat het islamitische strafrecht, de shari'a, te introduceren. Dit zal de vreedzame coexistentie van moslims en de grote christelijke minderheid in deze staat niet bevorderen.
Tot slot, mijnheer de voorzitter, wil ik vanaf deze plaats mijn krachtige steun uitspreken voor de pogingen van de Nigeriaanse President en het Parlement om de oorzaken van de voortdurende ethnische en religieuze conflicten te onderzoeken en deze aan te pakken, waarnaar onder meer paragraaf vier van de resolutie verwijst. Ik vraag Raad en Commissie daaraan naar vermogen bij te dragen.

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, degenen van ons die vorig jaar in het kader van de ACS-bijeenkomst in Abuja en Kano waren, waren verheugd over de door president Obasanjo gemaakte overstap van een militaire dictatuur naar democratie. We waren ons ook bewust van de broeiende spanning in het land, vooral in het noorden, waar zich geweldsuitbarstingen voordeden. De sharia is een krachtig symbool van de oorzaak van die spanning: zij wordt geëist door sommige moslims en gevreesd door de meeste christenen en aanhangers van andere religies. De roep om de sharia is deels het gevolg van het feit dat het noorden van Nigeria niet in dezelfde mate van onafhankelijkheid en olie geprofiteerd heeft als het zuiden. Ook is het een uiting van rancune tegen wat de bewoners van het noorden als chronische corruptie beschouwen. Duizenden zijn omgekomen door geweld, vooral in Kaduna, en veel christelijke huizen, kerken en bedrijven zijn verwoest.
De overheid van Zanfara heeft lokale burgerwachten de bevoegdheid gegeven om de sharia in te voeren. Daarop hebben zeventien zuidelijke staten het recht geëist hun eigen politiemachten op te zetten. Noorderlingen vertrekken uit Lagos na rellen waarbij doden zijn gevallen. In het noorden worden journalisten in Kano bedreigd met toepassing van de sharia als zij daarvan een negatieve voorstelling geven.
In Benue en Taraba in Oost- en Centraal-Nigeria zien wij momenteel stammenoorlogen, geen godsdienstoorlogen. De geschillen tussen de Jukuns en de Tivs gaan over land en oude rivaliteiten, niet over godsdienst. Negentien soldaten die probeerden de vrede te bewaren zijn ontvoerd en vermoord. Vervolgens hebben we de afschuwelijke represailles gezien waarbij Zakibian, een stad met twintigduizend inwoners, werd verwoest en meer dan tweehonderd mensen omkwamen.
Uiteraard verwelkomen wij de aankondiging van president Obasanjo dat een onderzoek ingesteld zal worden. Het etnisch en religieus geweld in Nigeria moet een halt worden toegeroepen. De wet moet geen vrees en geweld teweegbrengen, maar garanderen dat alle mensen gelijke rechten hebben. Corruptie moet uitgeroeid worden, wat ook haar oorzaken zijn. De Europese Unie moet dit steunen. Zij moet eveneens humanitaire hulp bieden aan Nigeria - waar de laatste weken meer dan tweehonderd mensen zijn gestorven aan cholera - en de mensen helpen die door dit geweld ontheemd zijn geraakt.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de ontwikkelingen in en rondom Afghanistan ontnemen het zicht op andere crisishaarden in de wereld, zoals Nigeria.
Gezien de negatieve ontwikkelingen in dit dichtstbevolkte land van Afrika kan de Europese Unie niet passief blijven toekijken. Begin dit jaar heeft de Nigeriaanse president Obasanjo verklaard dat 2001 het jaar is waarin de bevolking van Nigeria de vruchten van de democratisering moet plukken. Daar hebben wij indertijd onze hoop op gevestigd tijdens de paritaire vergadering ACS-EU in Abuja. Het ontluikende vertrouwen is echter omgeslagen in diepe bezorgdheid. De breuk in de regeringspartij van Nigeria, economische stagnatie en de aanhoudend erbarmelijke leefomstandigheden van de bevolking creëren meer draagvlak voor het gebruik van geweld en politiek extremisme.
Om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden, zag president Obasanjo zich genoodzaakt het leger in te zetten in zeven Nigeriaanse deelstaten. Volgens berichten zijn er tijdens gewelddadigheden al drieduizend mensen omgekomen en de angst dat de militairen weer naar de macht zullen grijpen, steekt opnieuw de kop op. Door de invoering en toepassing van de sharia in een groeiend aantal deelstaten nemen de religieuze en etnische spanningen toe. Geweld blijft dikwijls onbestraft.
Om aan al dit leed een einde te maken dient de president alle democratische krachten in de Nigeriaanse samenleving te mobiliseren om met alle middelen die de rechtsstaat ten dienste staan de geweldsplegers ter verantwoording te roepen, de universele rechten van de mens te waarborgen en economische hervormingen te initiëren die in gelijke mate ten goede komen aan alle delen van het land.
Van de Commissie moet worden verwacht dat zij dit proces actief begeleidt en al het mogelijke doet om deze crisishaard in Afrika te bezweren en de democratisering in dit land te bevorderen.

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van dit debat over de Democratische Republiek Nigeria ben ik ervan overtuigd dat u dit land net als ik en in weerwil van de steun die wij het bieden als een corrupte militaire oligarchie beschouwt. Nigeria is een mooi voorbeeld van het gegeven dat de rijkdom van een land en de waarde ervan vaak kunnen worden afgemeten aan de plaats die wordt toegekend aan de mensenrechten, inzonderheid de rechten van vrouwen, kinderen en werknemers.
Nigeria is het dichtstbevolkte land van Afrika en beschikt over voldoende arbeidskrachten. Verder beschikt het land over minerale hulpbronnen en heeft het een hoge olieproductie. De bevolking zou dus niet in armoede hoeven te leven. De grote diversiteit van Nigeria zou het land bovendien van een daadwerkelijke dynamiek moeten voorzien. Het land is echter al decennialang in de ban van het geweld, dat gericht is tegen de democraten in het land. De bestuurders hebben nooit de buitengerechtelijke moorden en gewelddadigheden daadwerkelijk aangepakt.
De militaire machthebbers hebben niets gedaan ter voorkoming van dergelijke misstanden, met als gevolg dat er nu sprake is van een sluimerend etnisch conflict. Zo heeft in het oosten van het land het conflict tussen de Tivs en de Jukuns onlangs tweehonderd burgerslachtoffers tot gevolg gehad. Deze burgers werden door militairen afgeslacht. Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wat mij met name ergert is dat de Nigeriaanse autoriteiten dit militaire optreden proberen goed te praten met hun bewering dat de soldaten die bij het bloedbad betrokken waren gehandeld hebben in reactie op de moord op hun collega' s van de militie.
Zoals reeds op de ACS-Top van 1 november jongstleden is aangegeven, dienen wij de landen die zich als legitieme gesprekspartners presenteren of die wij tot onze gesprekspartners gekozen hebben en die bij ons aankloppen om steun te verplichten zich aan de gezamenlijke regels en internationale verdragen te conformeren. Wat Nigeria betreft dienen wij ons te verzetten tegen de toepassing van de sharia. Enkele weken geleden werd voor de televisiecamera' s een vrouw gestenigd en geen enkel land heeft hierop gereageerd. Tegelijkertijd wordt een sfeer van haat gecreëerd tegen alles wat met de islam te maken heeft. Zo zijn diverse moskeeën afgebrand, terwijl ook in dit geval niemand zich er druk om maakte.
Tot slot dient er een onafhankelijk onderzoek te worden uitgevoerd naar de moorden die tussen november 1999 en oktober 2001 hebben plaatsgevonden. Onze collega' s uit het Nigeriaanse parlement hebben deze bloedbaden aangemerkt als etnische zuivering. Ik heb hier vaak opgeroepen tot kwijtschelding van de schulden van derdewereldlanden. Er moeten echter wel voorwaarden aan een dergelijke kwijtschelding worden gesteld. Zo dienen de mensenrechten, de rechten van werknemers, kinderen en vrouwen daadwerkelijk te worden nageleefd en mogen wij niet accepteren dat deze landen zichzelf als democratisch bestempelen en verdragen ondertekenen die ze vervolgens niet toepassen.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, in de nacht van 23 op 24 oktober jongstleden hebben Nigeriaanse soldaten vreselijk huisgehouden onder de bevolking van de provincie Benue. Meer dan tweehonderd burgers zijn bij dit bloedbad omgekomen, en huizen en winkeltjes zijn in brand gestoken.
Er moet snel een doelmatig en onpartijdig onderzoek worden uitgevoerd naar deze bloedbaden. De federale regering van Nigeria dient onverwijld de naleving van de grondwet en de rechtsstaat te garanderen. Dat doet ze op dit moment niet, ondanks de hoop die op de regering gevestigd was. Het Nigeriaanse leger is niet in staat de openbare orde te herstellen, hetgeen overigens ook niet zijn taak is. Alleen een politiemacht die de mensenrechten respecteert kan het vertrouwen tussen de verschillende gemeenschappen herstellen. Het is de plicht van het Europees Parlement om deze bloedbaden te veroordelen, net als overigens de religieuze intolerantie en het gebrekkig functioneren van het justitiële apparaat. De onjuiste interpretatie van de sharia zoals deze nu in Nigeria wordt toegepast vormt een schending van de grondrechten en van de rechten van de vrouw. De EU en de VN hebben in hun resoluties geen nota genomen van de intensivering van de etnische conflicten in Nigeria. Wij moeten zo snel mogelijk zorgdragen voor humanitaire hulp aan ontheemden en vluchtelingen. Tot slot zou de Europese Unie de procedure moeten volgen waarin artikel 96 van de Cotonou-overeenkomst voorziet.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, de moord op honderden leden van de Benue-gemeenschap en de steniging van een zwangere vrouw in Noord-Nigeria tonen aan hoe wanhopig de situatie in dit land is. De Commissie volgt de situatie op de voet, in het kader van haar bevoegdheden en mogelijkheden. In mei 2001 heeft de Commissie een gemeenschappelijk standpunt uitgevaardigd waarin wordt aangedrongen op versterking van de politieke dialoog met Nigeria. De grondslag van dit gemeenschappelijk standpunt wordt gevormd door de mensenrechten. Twee door diplomaten van de Europese Unie geleide missies hebben contact opgenomen met de Nigeriaanse regering. Een van de missies betrof de economische situatie, de andere de mensenrechten. Tijdens deze tweede missie werd de nadruk gelegd op het probleem van de mensenrechten en de noodzaak van regeringsoptreden.
De Nigeriaanse regering heeft toegegeven dat er problemen zijn en ze heeft beloofd haar inspanningen te zullen voortzetten. Ook de afgevaardigden hebben echter gewag gemaakt van de beperkte mogelijkheden waarover deze regering beschikt.
In de resoluties worden twee punten genoemd waarop ik kort wil ingaan. Het eerste punt betreft de noodzaak de veiligheidstroepen op te leiden in mensenrechten. Dit is een nieuw opleidingsgebied, aangezien dit tot nu toe viel onder de militaire samenwerking. De Gemeenschap geeft echter steun aan dergelijke programma' s in Algerije, Guatemala, Oekraïne en de Palestijnse gebieden. De Commissie bekijkt haar mogelijkheden tot optreden in West-Afrika, Liberia en Ivoorkust momenteel opnieuw. Wat met name Nigeria betreft zijn bij dergelijke opleidingsactiviteiten vooral het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten betrokken. De Commissie houdt de situatie van de mensenrechten weliswaar in de gaten, maar ze kan pas activiteiten ontplooien op het gebied van de opleiding in mensenrechten van de veiligheidstroepen als de regering van Nigeria daar uitdrukkelijk om vraagt.
De Europese Commissie verleent humanitaire steun daar waar de nationale en lokale autoriteiten niet in staat zijn het hoofd te bieden aan natuurrampen of door mensen veroorzaakte rampen, en dan nog alleen als de betrokken landen om hulp uit het buitenland vragen. Tot nu heeft Nigeria niet om dergelijke hulp gevraagd. De lokale autoriteiten kunnen in meerdere of mindere mate het hoofd bieden aan de problemen, die voornamelijk worden veroorzaakt door de interne volksverhuizing in het land. Wij moeten echter onderstrepen dat, zoals reeds werd gezegd, de problemen in Nigeria bij uitstek structureel van aard zijn. Ontwikkelingshulp op korte termijn volstaat niet om deze problemen op te lossen. Toch is de Commissie van mening dat de recente ontwikkelingen van nabij moeten worden gadegeslagen en daarom is zij van plan een ECHO-delegatie naar Nigeria te sturen die de genoemde gevaren ter plekke moet evalueren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.

Natuurrampen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
Orkaan " Michelle" in Nicaragua, Cuba en Honduras - B5-0714/2001 van de heer Salafranca Sánchez-Neyra e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de orkaan "Michelle" ;
B5-0721/2001 van de heer Kreissl-Dörfler e.a., namens de PSE-Fractie, over de orkaan "Michelle" in Midden-Amerika en Cuba;
B5-0727/2001 van de heer Di Lello Finuoli e.a, namens de GUE/NGL-Fractie, over de orkaan "Michelle" in Cuba, Nicaragua en Honduras;
B5-0733-2001 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over de orkaan "Michelle" , begin november 2001, en het noodweer in Algerije;
B5-0738/2001 van mevrouw Frassoni e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de orkaan "Michelle" in Cuba;
Overstromingen in Algerije- B5-0715/2001 van de heer Salafranca Sánchez-Neyra e.a., namens de PPE-DE-Fractie, over de overstromingen in Algerije;
B5-0722/2001 van de heer Obiols i Germà e.a., namens de PSE-Fractie, over de overstromingen in Algerije;
B5-0728/2001 van de heer Wurtz, namens de GUE/NGL-Fractie, over de enorme overstromingen in Algerije;
B5-0731/2001 van mevrouw Boumediene-Thiery, namens de Verts/ALE-Fractie, over de enorme overstromingen in Algerije;
B5-0737/2001 van mevrouw Muscardini, namens de UEN-Fractie, over de overstromingen in Algerije.
Orkaan "Michelle" in Nicaragua, Cuba en Honduras

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, voordat ik aan mijn twee minuten spreektijd ga beginnen, wil ik u er als punt van orde op wijzen dat er een fout is geslopen in de tekst zoals die bewerkt is.
In paragraaf 4 van de ontwerpresolutie ontbreekt een zin, waarin letterlijk stond: "die verenigbaar is met de doctrine in de Europese Unie betreffende samenwerking, eerbiediging van de mensenrechten en democratie" . Over deze tekst waren de fracties het eens geworden, zoals blijkt uit een document dat aan u is overhandigd door de adviseur voor internationale betrekkingen van de Fractie De Groenen/VrijeEuropese Alliantie.
Dan begin ik nu aan mijn daadwerkelijke spreektijd, mijnheer de Voorzitter. Allereerst wil ik u erop wijzen dat deze ontwerpresolutie tot doel heeft de problemen aan te pakken die het gevolg zijn van de door de orkaan Michelle teweeggebrachte verwoestingen. Deze orkaan heeft in drie landen huisgehouden, namelijk Honduras, Nicaragua en Cuba. De gevolgen voor deze landen zijn des te erger daar zij te kampen hebben met in mijn ogen extreme armoede.
In de resolutie wordt verwezen naar het bezoek dat wij onlangs aan Nicaragua hebben gebracht. Daarom wil ik u ter illustratie wijzen op het feit dat Nicaragua het armste land van Zuid-Amerika is. Van de inwoners van Nicaragua leeft 50 procent in armoede en 17 procent in grote armoede - en arm zijn in Nicaragua betekent leven van een dollar per maand.
In macro-economische cijfers uitgedrukt heeft Nicaragua een buitenlandse schuld van 6,5 miljard dollar en exporteert het land minder dan eenderde deel van wat het importeert. Het land maakt zijn begroting sluitend met behulp van donaties. Nicaragua leeft in feite van internationale hulp en van het geld dat de emigranten sturen, met name vanuit de Verenigde Staten en Costa Rica.
Wij hebben ook een bezoek aan Cuba gebracht en wij zijn het er geloof ik allemaal over eens dat de situatie daar er uitermate somber uitziet. Cuba leeft nu op de eerste plaats van het geld dat emigranten sturen en op de tweede plaats van het toerisme. Deze twee factoren zijn belangrijker dan de totale Cubaanse export.
Zo staan de zaken ervoor, en met deze ontwerpresolutie willen wij op de eerste plaats onze solidariteit betuigen met de getroffen bevolking en met de slachtoffers van de orkaan.
Op de tweede plaats, en hierbij richt ik mij met name tot de commissaris, wil ik de voldoening van het Parlement uitspreken over het werk van het Bureau voor humanitaire hulp.
Op de derde plaats wil ik u verzoeken de schade die in Honduras en Nicaragua thans wordt geëvalueerd te bekijken in het kader van het herstructureringsprogramma voor Midden-Amerika.
Wat Nicaragua betreft heeft de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten een amendement ingediend, en ik richt me hierbij met name tot de rapporteur, waarin staat dat een aantal zaken aangepakt moet worden, omdat er van de fondsen is afgeweken, waarbij gedoeld wordt op de Europese fondsen. Ik heb contact opgenomen met de delegatie van de Commissie in Nicaragua en nu heb ik hier een fax waarin staat dat er geen aanwijzingen zijn voor mogelijke afwijkingen en dat er geen onderzoek is ingesteld naar het gebruik van deze fondsen. Deze afwijkingen kunnen dus niet bevestigd worden.
Tijdens ons bezoek hebben wij kunnen vaststellen dat het om beschuldigingen ging die gedaan zijn tijdens een verkiezingscampagne. Er zijn echter geen rechterlijke uitspraken over deze kwestie gedaan. Het lijkt mij daarom veel te vroeg om nu al uitspraken over dit onderwerp te doen.
Mijnheer de Voorzitter, wat Cuba betreft staat het de verschillende politieke spelers vrij de zin die wij hebben toegevoegd te interpreteren zoals zij willen. Wij geven echter aan dat wij voorstanders zijn van een samenwerkingsovereenkomst die verenigbaar is met de Europese doctrine. Wij geven dus weer wat er in het verslag-Newens stond en wij vertolken het gemeenschappelijk standpunt. Dat betekent dat wij tot een samenwerkingsovereenkomst kunnen komen als in Cuba nadrukkelijk meer aandacht geschonken wordt aan de eerbiediging van de mensenrechten en als er toegewerkt wordt naar een pluralistische democratie. Dat is de doctrine van de Europese Unie, die impliciet in deze ontwerpresolutie verwerkt is.

De Voorzitter
Waarde collega, ik wil u erop wijzen dat de tijd die u voor uw inleidend betoog nodig had niet meegeteld is. U hebt nu dus drieëneenhalve minuut kunnen spreken. Uw betoog was overigens zeer interessant.

De Keyser
Ik wil hier aangeven dat Midden-Amerika, drie jaar nadat de orkaan Mitch er had huisgehouden, opnieuw is getroffen door een ramp: de orkaan Michelle. Daarna heeft er een aardbeving plaatsgevonden en bovendien wordt de regio geteisterd door droogte en hongersnood. Ondanks deze rampen zijn in deze landen de eerste tekenen van het herstel van de democratie zichtbaar. De Europese delegatie waarvan ik deel uitmaakte, is na haar bezoek aan Guatemala, Honduras en Nicaragua unaniem tot deze conclusie gekomen. Het bewijs hiervoor is onder meer geleverd tijdens de recente verkiezingen in Nicaragua, waar zich in het geheel geen onregelmatigheden hebben voorgedaan. Ik ben van mening dat het optreden van de Europese Unie in het kader van deze democratische ontwikkeling een doorslaggevende rol heeft gespeeld en daar mogen we trots op zijn. Om die reden heb ik twee verzoeken. Allereerst zou ik graag zien dat de kredieten ter waarde van 250 miljoen euro voor de wederopbouw van Midden-Amerika voor de periode 1999-2002 worden verhoogd, aangezien de nieuwe rampen bij het vaststellen van dit bedrag uiteraard niet in aanmerking zijn genomen. In de tweede plaats dienen we het verouderde standpunt van de Europese Unie jegens Cuba te herzien. Dit land ligt volledig in puin als gevolg van de laatste en meest schadelijke orkaan van de afgelopen vijftig jaar. Cuba is nu het enige land in Midden-Amerika dat nog geen samenwerkingsovereenkomst met de Europese Unie heeft getekend. Als gevolg daarvan kan het in deze tegenspoed slechts rekenen op humanitaire steun voor noodsituaties.
Wat Cuba betreft wil ik u met een knipoog laten weten dat we niet roomser dan de paus moeten zijn. Zoals u weet heeft de paus niet lang getreuzeld met zijn keuze. Maar nu serieus: de tragische situatie in dit land is zorgelijk. Wij moeten duidelijk voor ogen houden wie de vijand is. De vijand is niet meer het communisme maar het terrorisme, en daarvoor geldt de armoede als voedingsbodem. Democratie is niet op honger gestoeld. Cuba vormt een belangrijk, ja zelfs essentieel onderdeel van het integratie- en vredesproces dat momenteel in Midden-Amerika zijn beslag krijgt.
Ik wil de Raad derhalve nadrukkelijk verzoeken de Commissie een mandaat te verlenen om het democratisch debat voor samenwerking met Cuba te heropenen. Uiteraard dienen hierbij de Europese democratische waarden volledig te worden gerespecteerd, en deze waarden staan niet toe dat er met twee maten wordt gemeten.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, het is toch wel triest dat wij op middagen als deze bijna altijd opnieuw hulp moeten vragen voor rampen die juist de armste landen teisteren.
Zowel de delegatie die - zoals de heer García Margallo y Marfill zojuist zei - Cuba en El Salvador heeft bezocht als de delegatie die daarna een bezoek heeft gebracht aan Honduras en Nicaragua heeft met eigen ogen kunnen zien hoe de situatie ter plekke was. En zij hebben gezien dat de situatie zeer somber is. Niemand zou van Cuba zeggen dat het in een sombere situatie verkeert. Het heeft zeker te kampen met vele problemen, maar het ziet er voor Cuba niet somber uit. Iedereen die naar het land reist, zal dat kunnen beamen.
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de Europese Commissie mijns inziens hoe dan ook feliciteren met haar snelle antwoord op deze ramp. Wij mogen er ook zeer blij om zijn dat er in Cuba niet meer slachtoffers zijn gevallen, dankzij de zeer snelle en voortreffelijke organisatie door de autoriteiten van de hulpverlening ten behoeve van de bevolking en zelfs de toeristen. Verschillende Spaanse toeristen hebben voor de televisie gezegd dat zij uitstekend opgevangen zijn in deze noodsituatie.
Ik was zeer blij dat de laatste zin geschrapt was uit paragraaf 4, want die formulering was vergezocht. In Cuba klagen niet-gouvernementele organisaties, de kerk, vertegenwoordigers van de Europese Unie en zelfs dissidenten er immers over dat het gemeenschappelijk standpunt normale betrekkingen met Cuba in de weg staat. Met de andere landen hebben wij wel normale betrekkingen.
Het is zeer jammer voor de Europese Unie dat Cuba het enige Latijns-Amerikaanse land is waarmee zij geen samenwerkingsovereenkomst heeft gesloten.
Wij zijn ons ervan bewust dat er een meerderheidsconsensus nodig is voor een dergelijke resolutie. Als er werkelijk een overeenkomst zou zijn met Cuba waarin deze bepaling zou zijn opgenomen, dan zou ze inderdaad toegepast moeten worden. Echter, er is - helaas - nooit een samenwerkingsovereenkomst met Cuba gesloten, en derhalve moeten aan dit land dezelfde eisen gesteld worden als aan de andere landen.
Gisteren, toen we hier over deze kwestie hebben gedebatteerd, is gebleken dat van Turkije, Marokko en een groot deel van de Latijns-Amerikaanse landen niet geëist wordt dat zij maatregelen nemen voordat de overeenkomst gesloten wordt. Dat wordt alleen van Cuba geëist. En dat is het verschil, zoals wij hier hebben kunnen constateren, mijnheer de Voorzitter. Als deze zin werkelijk toegevoegd moet worden, dan moet dat maar gebeuren, maar het is jammer dat alleen Cuba aan deze voorwaarden moet voldoen.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie wil ik op mijn beurt onze solidariteit betuigen met de bevolkingen van Honduras, Nicaragua en Cuba, die zo zwaar getroffen zijn door de allesverwoestende orkaan Michelle. Na Iris van 8 oktober, na Mitch, die nog vers in het geheugen ligt, kan ook deze orkaan bijgeschreven worden op die lange lijst van natuurrampen die regelmatig op zichzelf al kwetsbare gebieden treffen en aldus wanhoop en ontreddering brengen waar reeds de plaag van de armoede heerst. Deze rampen, natuurrampen, maken eens te meer duidelijk dat de klimaatveranderingen en de niet-duurzame ontwikkeling een versterkend effect hebben, en in de toekomst zullen hebben, op krachten die nu reeds een verwoestende werking hebben.
De Europese Unie kan zich wel op de borst kloppen voor de hulp die ze verstrekt aan Honduras en Nicaragua, maar we moeten vaststellen dat Cuba volledig uitgesloten is van deze solidariteit. Cuba, dat getroffen is door de ernstigste ramp die het land de afgelopen vijftig jaar heeft gekend, heeft geen recht op onze steun, omdat het land het enige land in Latijns- en Midden-Amerika is waarmee de Unie geen samenwerkingsovereenkomst heeft willen sluiten. Dat standpunt is vandaag de dag niet meer houdbaar, en we dienen dan ook nogmaals te wijzen op de noodzaak op korte termijn de opstelling van de Europese Unie jegens Cuba te herzien en met het land een samenwerkingsovereenkomst aan te gaan die gebaseerd is op een in ecologisch opzicht duurzame ontwikkeling.
Wij pleiten voor gelijke behandeling van alle landen, en dat beginsel dient ook voor Cuba op te gaan. Bovendien lijdt het eiland nog steeds onder het Amerikaanse embargo, waardoor het niet in staat is de levensmiddelen en medicijnen aan te schaffen die het Cubaanse volk zo hard nodig heeft. Geneesmiddelen zijn in de apotheken niet te krijgen, en de ziekenhuizen ontbreekt het aan alles. Wij kunnen en mogen niet accepteren dat een heel volk verstoken blijft van hulp, terwijl wel steun verleend wordt aan de bevolking van de buurlanden die door dezelfde natuurrampen getroffen zijn. Om een einde te maken aan deze feitelijke situatie dienen we tevens steun te verlenen aan het verzoek om opheffing van het embargo tegen Cuba.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, op de allereerste plaats willen wij de gezinnen en de gemeenschappen van de slachtoffers onze innige deelneming betuigen. Tegelijkertijd moeten wij echter onze solidariteitsovereenkomst met de getroffen landen hernieuwen door ervoor te zorgen dat onze solidariteit wordt vertaald in directe acties die ruim gefinancierd en effectief zijn.
Het Bureau voor humanitaire hulp (ECHO) is als eerste in actie gekomen en het ziet ernaar uit dat de Commissie via dit bureau met de noodzakelijke snelheid gehandeld heeft. Hiermee zou de hulp van de Europese Unie echter niet mogen ophouden. Wij moeten een duidelijke bijdrage leveren aan de opbouw van alles wat is verwoest of beschadigd door de orkaan Michelle.
Een groot deel van onze inspanningen wordt door het herstructureringsplan voor Midden-Amerika en in het kader van de overeenkomsten tussen de Unie en Honduras en Nicaragua financieel ondersteund. En hier stuiten wij op het jammerlijke gemis van een dergelijke overeenkomst met Cuba. Op deze kwestie hebben wij herhaaldelijk gewezen. De Europese lidstaten vormen onder andere de belangrijkste economische, zakelijke en toeristische partner van Cuba. Het is dan ook volstrekt onaanvaardbaar dat Cuba het enige Zuid-Amerikaanse land is waarmee de Europese Unie geen overeenkomst gesloten heeft. Gevolg is namelijk dat de Europese Unie op dit moment niets anders kan doen dan humanitaire noodhulp verlenen.
Wij verzoeken de Commissie zich flexibel op te stellen bij het beantwoorden van de vraag of projecten al dan niet geschikt zijn. Via dit soort steun dragen deze projecten ertoe bij dat de schade wordt hersteld en dat de gebieden van het eiland die het zwaarst getroffen zijn door de orkaan weer opgebouwd worden.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie inzake Cuba - dat nu verouderd is en zelfs averechts werkt - moet dringend gewijzigd worden met het oog op de doelstellingen die de Unie zichzelf gesteld heeft in 1996, namelijk de ontwikkeling en welvaart van het Cubaanse volk. Ik zou ook liever gezien hebben dat de paragraaf die de Fractie van de Europese Volkspartij heeft toegevoegd bedoeld was om van Cuba hetzelfde te eisen als van de overige landen waarmee de Europese Unie samenwerkt. Ik geloof in ieder geval niet dat de situatie op Cuba zo ernstig is als gedacht wordt door degenen die uitsluitend, en met bepaalde vooroordelen, naar Cuba kijken.
Mijnheer de Voorzitter, de dialoog lijkt nu opnieuw opgestart te zijn met de ontmoeting maandag tussen de voorzitter van de Raad en de Cubaanse president in New York. Laten wij hopen dat deze dialoog, zonder vooraf gestelde voorwaarden en zonder uitsluiting van welk onderwerp dan ook, snel zijn vruchten afwerpt. Laten wij hopen dat het daardoor snel tot een samenwerkingsovereenkomst komt die Cuba ten goede komt en die de Europese Unie de mogelijkheid biedt betere en efficiëntere betrekkingen met dat land aan te knopen en haar invloed in het land te vergroten.
Overstromingen in Algerije

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, Algerije heeft al vele jaren met ernstige problemen te kampen. In het buitenland zijn de reputatie en het imago van het land aangetast door het geweld, de bloedbaden en de mensenrechtenschendingen die er plaatsvinden. Dat is echter niets vergeleken bij de pijn en het lijden van het Algerijnse volk zelf. In de onafhankelijkheidsstrijd zijn een miljoen mensen omgekomen. Nog eens honderdduizend slachtoffers zijn gevallen in de huidige machtsstrijd tussen militante moslims en het leger en binnen de berbergemeenschap, die een minderheid vormt en naar politieke en culturele erkenning streeft.
In dit land - dat ironisch genoeg voor viervijfde uit woestijn bestaat - hebben tot overmaat van ramp overstromingen plaatsgevonden in Algiers. Terwijl de modder en het puin nog steeds doorzocht worden, stijgt het dodental door plotselinge overstromingen naar duizend. Het is niet de eerste keer dat zich een dergelijke ramp voltrekt. In 1994 raakten dertigduizend mensen dakloos in het gebied rond Tindouf. Het verschil is dat destijds zeven levens verloren gingen, terwijl er nu reeds 693 mensen zijn omgekomen, meer dan driehonderd mensen worden vermist en vermoedelijk ongeveer twintigduizend mensen dakloos zijn geworden.
Het is nu een zaak van grote urgentie dat de Europese Unie humanitaire hulp verschaft. Er is duidelijk behoefte aan onderdak, voedsel, medicijnvoorraden en ik juich het beslist toe dat daarvoor 750.000 euro beschikbaar is gesteld via het ECHO-fonds. De beloofde 225 miljoen euro van de Europese Investeringsbank voor toevoerleidingen van drinkwater zijn ook zeer welkom.
Er is eveneens behoefte aan geschikt zwaar materiaal om dit soort situaties aan te pakken en er schijnt zelfs een tekort aan pikhouwelen en schoppen te zijn. Snuffelhonden lijken in elk geval niet beschikbaar. Gezien het feit dat Algerije in een aardbevingsgebied ligt, zou het beslist verstandig zijn om in de toekomst dergelijke zaken voorhanden te hebben. Ik zou graag van de Commissie horen welke voorstellen zij in dit verband heeft. We moeten ook nog eens kijken naar het beleid op grond waarvan afvoerkanalen voor overtollig water worden afgesloten met het oog op terroristische activiteiten, wat de situatie in dit geval duidelijk verergerd heeft.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn verbijsterd over het grote aantal slachtoffers van deze overstroming, en ik vind dat de Europese Unie en al haar lidstaten verplicht zijn al het mogelijke te doen om de Algerijnse bevolking over deze noodsituatie heen te helpen. Hoewel Algerije ver ten zuiden van onze contreien ligt, weten wij dat het er in de winter erg koud en regenachtig kan zijn. Daarom beseffen wij dat het absoluut noodzakelijk is Algerije te hulp te schieten en zoveel mogelijk te doen om het leed te verzachten, zonder enige voorwaarde vooraf. Ondanks alles koesteren wij een glimpje hoop, namelijk de hoop dat deze verschrikkelijke catastrofe Algerije wellicht een opening biedt om de dialoog tussen de partijen in Algerije die oprecht streven naar vrede en vrijheid te voorzien van enige impulsen. Het aantal Algerijnse slachtoffers, niet alleen als gevolg van de oorlog tegen de koloniale overheersers, maar ook als gevolg van de gewelddadigheden van de afgelopen jaren en maanden, heeft langzamerhand weerzinwekkende vormen aangenomen. De gewelddaden die worden gepleegd zijn al even weerzinwekkend en het is dan ook de hoogste tijd dat regering en president een uitweg zoeken in deze crisis.
De verkiezing van Bouteflika tot president gaf aanleiding tot enige hoop, maar de laatste maanden bekroop velen een gevoel van teleurstelling, vooral omdat er onophoudelijk werd doorgepraat en maatregelen nagenoeg uitbleven. Er was ontgoocheling omdat het volk werd toegesproken op een toon die geen tegenspraak duldt, omdat een dialoog met de bevolking uitbleef. De tragische gebeurtenissen in Kabilië - een Algerijnse overheidscommissie heeft hier onderzoek naar gedaan en de oorzaken aan het licht gebracht - moeten het startsein betekenen om de verhoudingen in de dialoog op een andere leest te schoeien. De onrust in Kabilië, die zich vervolgens heeft verspreid over grote delen van het land, is niet aangewakkerd door een groep anarchisten of door enkele individuen aangestuurd vanuit het buitenland. De Algerijnse commissie heeft namelijk zelf vast kunnen stellen dat het vuur is opgestookt door de agressieve opstelling van de veiligheidstroepen. Vandaar dat de tragische gebeurtenissen van de laatste dagen reden moeten geven om over te stappen op een ander beleid, een beleid dat de bevolking meer kansen biedt om zich op economisch en sociaal gebied te ontplooien.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, de heer Swoboda zei het al: in Algerije sterven voortdurend te veel mensen, met name onschuldige personen, en een groot deel van de bevolking gaat gebukt onder grote armoede. De situatie wordt door deze ramp nog verslechterd. Men gaat ervan uit dat er meer dan zeshonderd dodelijke slachtoffers gevallen zijn, en meer dan twintigduizend mensen hebben geen onderkomen meer.
In deze ontwerpresolutie wordt de Europese Commissie tevens op de schouders geklopt, omdat ze zo snel gereageerd heeft. Er zou echter speciale noodhulp opgezet moeten worden.
Het is waar dat het Europees Parlement het eens is met het voorstel van de Raad. Daarmee kunnen wij een resultaat bereiken waar wij allemaal achter staan, dat weet ik. Ik word echter overmand door droefheid - met name op dagen waarop wij over dergelijke rampen moeten praten - omdat wij niet voldoende middelen hebben om dergelijke rampen te voorkomen. Wij moeten altijd bedelen en geld bij elkaar schrapen om het hoofd te bieden aan zulke situaties.
In de ontwerpresolutie wordt de Europese Commissie concreet verzocht deskundigen en technici te sturen die met kennis van zaken hulp kunnen bieden bij de wederopbouw van alles wat verwoest is en de schade ter plekke kunnen beoordelen.
Ik weet dat er van de Europese Commissie veel gevraagd wordt. Het is echter ook zo dat het Europees Parlement zich zorgen maakt over de situatie in Midden-Amerika - zoals wij al eerder zeiden - en in de landen rond de Middellandse Zee.
In de Commissie ontwikkelingssamenwerking is gesproken over de wederopbouw van Afghanistan (nadat het eerst verwoest is). Wij moeten er echter voor zorgen dat deze wederopbouw niet bekostigd wordt uit de fondsen die feitelijk bestemd zijn voor de landen rond de Middellandse Zee, voor Zuid-Amerika en voor Afrika. Die landen en regio' s hebben het geld immers ook hard nodig.

Rod
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik op persoonlijke titel en namens mijn fractie onze volledige solidariteit willen betuigen met het Algerijnse volk, dat wederom door grote rampspoed getroffen is. Wij beschouwen onszelf als vrienden van het Algerijnse volk, in het bijzonder in de strijd die het voert voor onafhankelijkheid, en wij zijn dan ook geschokt door de dramatische situatie die het gevolg is van de overstromingen in Algerije.
De materiële schade en, vooral, het menselijk leed zullen een rem zetten op de ontwikkeling van het land en de structurele en politieke gebreken accentueren waaronder het land zo ernstig lijdt.
Deze ramp brengt eens te meer het onvermogen van de Algerijnse regering aan het licht: de bouw van woningen en de aanleg van wegen in gebieden die onder water kunnen komen te staan en de doelbewuste afsluiting van het rioolnet, zogenaamd om veiligheidsredenen, geven aan dat de politieke leiders zonder enig verantwoordelijkheidsbesef handelen. Bovendien is er sprake van corruptie en ondoordacht gebruik van middelen.
De regering heeft gefaald in haar belangrijkste taak: waarborging van het algemeen belang. Aan de behoeften van het volk is op geen enkele wijze tegemoet gekomen, en de veiligheid is geenszins gegarandeerd. We dienen de Algerijnse autoriteiten dan ook aan te sporen onverwijld lering te trekken uit de gemaakte fouten. Een dergelijke situatie mag zich onder geen beding nogmaals voordoen, noch in Algerije, noch elders. We kunnen niet meer accepteren dat het leven van burgers gevaar loopt als gevolg van onverantwoordelijk, baatzuchtig of laakbaar gedrag.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, er zijn nogal wat mensen die zich afvragen waarom wij ons eigenlijk bezighouden met een overstromingsramp in Algerije - ook al is het een ramp van grote omvang. Het is waar dat er over betrokkenheid heel wat af wordt gediscussieerd. Laatst op een grote bijeenkomst in Neurenberg zei een Duitse Midden-Oostendeskundige nog dat men zich in delen van de Islamitische wereld maar matig betrokken toont bij de afschuwelijke gebeurtenissen in New York. Ik heb daarop geantwoord dat onze houding tegenover Tsjetsjenië, waar meer dan honderdduizend mensen zijn vermoord, of tegenover Irak, waar meer dan honderdduizend mensen, vooral kinderen, lijden aan honger, nu ook niet echt een toonbeeld is van diepe betrokkenheid. Het lijkt er inderdaad op dat er zoiets is als een partiële, door cultuur en wereldregio bepaald betrokkenheidsgevoel.
Daarom moeten wij onze islamitische en Arabische partners terzijde staan als zij door dergelijke rampen worden getroffen. Wij moeten niet tegenover elkaar komen te staan. Dat is namelijk precies datgene waarop de terroristen van 11 september hebben aangestuurd: een clash of civilisations. Doden in Algerije zijn ook onze doden. Daklozen in Algerije zijn ook onze daklozen. Als wij in economische termen kunnen spreken van een global village, dan moet er ook een global village kunnen zijn van betrokkenheid en solidariteit.
Daarom is de Europese Unie verplicht om nauwer dan ooit samen te werken met onze buren rond de Middellandse Zee, onze Arabische buren, waaraan wij op grote schaal humanitaire hulp moeten verlenen. Daarnaast moeten wij voor Algerije de weg vrijmaken voor grotere zelfredzaamheid. Al verdient hulp voor meer zelfredzaamheid prioriteit, er moet ook kortetermijnhulp worden verleend om de ergste nood te lenigen. Deze financiële steun moet vergezeld gaan van de boodschap dat wij hun lot beschouwen als ons lot; dat hun lot ons, Europeanen, aan het hart gaat en dat hun problemen ons aangaan als waren ze onze eigen problemen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de geachte afgevaardigden bedanken voor hun vriendelijke opmerkingen met betrekking tot ECHO en ik zal hun complimenten overbrengen aan de heer Nielson, de verantwoordelijke commissaris.
Allereerst enkele opmerkingen over de orkaan Michelle. De Commissie heeft vanaf het begin van de crisis de gevolgen van deze orkaan in Midden-Amerika, in het Caribisch gebied scherp in de gaten gehouden, in samenwerking met onze deskundigen en partners op dit terrein. Michelle begon op 29 oktober als een tropische storm ter hoogte van de noordkust van Nicaragua en Honduras en veroorzaakte daar ernstige overstromingen. De communicatiesystemen bewezen hun doeltreffendheid: zij waren de enige werkende systemen die een snelle beoordeling van de situatie mogelijk maakten in moeilijk toegankelijke gebieden als Moskita. Op 1 november begon ECHO besprekingen met de ter plaatse aanwezige NGO' s om noodsystemen op te zetten, met name in de Moskita-regio in Honduras en Nicaragua - de zwaarst getroffen gebieden.
Op 4 november ontwikkelde Michelle zich tot een orkaan, die over Cuba en langs Jamaica trok. Gelukkig hadden de lokale overheden tijdig evacuatiemaatregelen getroffen. Zodra in Cuba een voorlopig schaderapport was opgemaakt, besloten de ECHO-diensten tot financiële ondersteuning.
Er is besloten 1.050.000 euro uit te trekken voor de Moskita-regio in Honduras en Nicaragua, Cuba en Jamaica. Aan het eind van deze week wordt dit besluit waarschijnlijk goedgekeurd. Het zal hoofdzakelijk betrekking hebben op de evacuatie van mensen uit gevaarlijke gebieden, voedselhulp voor Honduras, het verschaffen van tijdelijk onderdak in Jamaica en de distributie van water, sanitaire voorzieningen en gezondheidspakketten in al deze landen.
Er zijn twee belangrijke kwesties aan de orde gesteld door leden van dit Parlement. De ene betreft Nicaragua. Ik verzeker u dat alle toegekende fondsen regelmatig worden gecontroleerd, en tot nu toe zijn er geen onregelmatigheden vastgesteld. Tot die conclusie kwam de delegatie van het Parlement die Nicaragua bezocht.
Het tweede punt had betrekking op Cuba. Een aantal afgevaardigden wenste een herziening van het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake Cuba zoals vastgesteld op 25 juni 2001. Er werd echter steeds gezegd dat Cuba tot nog toe geen enkele humanitaire hulp had gekregen. Cuba heeft sinds 1993 evenwel ongeveer 125 miljoen euro aan hulp ontvangen, grotendeels op humanitair gebied, maar ook in het kader van het voedselveiligheidsprogramma en in de vorm van begrotingshulp. Voorlopig houdt de Commissie echter de koers aan van het laatste gemeenschappelijk standpunt, waarnaar ik zojuist al verwees.
Wat Algerije betreft is de situatie zeer complex. Het land heeft veel verschillende problemen, maar ik zal mij beperken tot het probleem van de overstromingen die vorige week plaatsvonden.
De Europese Commissie heeft de situatie met grote aandacht en bezorgdheid gevolgd. Commissievoorzitter Prodi heeft een bericht gestuurd aan president Bouteflika om uitdrukking te geven aan de solidariteit van de EU met de Algerijnse slachtoffers van de overstromingen. Via haar Bureau voor humanitaire hulp heeft de Commissie snel gereageerd op de overstromingen.
Op basis van de voornaamste noodprocedure is besloten 758.800 euro aan humanitaire hulp beschikbaar te stellen om tegemoet te komen aan de meest dringende behoeften van de slachtoffers. De fondsen worden nu reeds gebruikt ten behoeve van een scala aan steunmaatregelen, zoals tijdelijk onderdak, bedden, kleding en dekens, water, sanitaire voorzieningen en medische hulp. Humanitaire operaties die op grond van dit besluit worden gefinancierd zullen ten uitvoer worden gelegd door de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maan-verenigingen en Artsen zonder Grenzen.
Met deze besluiten inzake de orkaan Michelle en de overstromingen in Algerije onderstreept de Commissie dat zij vastbesloten is in actie te komen om de noden te lenigen van slachtoffers van humanitaire rampen, wanneer deze zich ook voltrekken.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 18.30 uur plaats.

Handel in lichte wapens
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende ontwerpresoluties:
B5-0723/2001 van de heer Swoboda, namens de PSE-Fractie, over lichte wapens;
B5-0729/2001 van de leden Morgantini en Brie, namens de GUE/NGL-Fractie, over de controle op de internationale handel in wapens;
B5-0730/2001 van mevrouw Maes e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de controle op de internationale handel in wapens.

Isler Béguin
Mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, zoals bepaalde conflicthaarden bescheiden zijn qua geografische omvang en media-exposure, zo zijn bepaalde categorieën wapens, de zogeheten lichte wapens, "bescheiden qua regelgevend kader en financiële lasten" , dat wil zeggen: de regelgeving op dit terrein schiet tekort en deze wapens zijn tegen lage prijzen te verkrijgen. Kan het dan verbazing wekken dat juist door dit soort wapens het vuur brandend gehouden wordt in die bijna vergeten brandhaarden? Het aantal slachtoffers als gevolg van het gebruik van deze wapens zou bij ons al een alarmbel moeten doen rinkelen, ware het niet dat de armoede het zicht op die slachtoffers vertroebelt.
Toch is op internationaal niveau, via het actieprogramma van de Verenigde Naties, het besef doorgedrongen dat de overdracht van, of liever de zwarte handel in deze lichte wapens, waarvan het gebruik zoveel slachtoffers tot gevolg heeft, beperkt en gereglementeerd zou moeten worden. In het licht van de huidige internationale ontwikkelingen, met de militaire coalitie in Afghanistan en de internationale strijd tegen het terrorisme, is het meer dan ooit noodzakelijk deze doelgerichte en baanbrekende actie van de Verenigde Naties te onderschrijven en te steunen.
De Europese defensie, met de nationale legerstaven, dient meer in te houden dan enkel de militaire dimensie van de Europese Unie. De Europese defensie dient bovenal gebaseerd te zijn op een Europa van preventie en controle op het terrein van de wapenhandel, via een dwingend wettelijk kader dat zich uitstrekt tot alle niveaus van de wapenindustrie. De handel in wapens, de vergunningen voor wapenexport en -bezit alsmede de procedures inzake uitlevering en politiële samenwerking dienen centraal te staan in onze wetgeving op dit terrein en onderdeel te worden van een harmonisatieproces binnen onze Europese Unie.
Zou het niet beter zijn conflicten in de kiem te smoren in plaats van te interveniëren op een moment waarop ze tot een uitbarsting zijn gekomen? Nu de militaire dimensie van de Unie nog in opbouw is, is dat mogelijk met het huidige wetgevend apparaat. Laat Europa op dit punt in ieder geval de gelegenheid aangrijpen.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, wij maken ons zeer terecht zorgen over de verspreiding van lichte wapens en met name over de illegale handel in deze wapens en de ongecontroleerde circulatie ervan. Het is me niet helemaal duidelijk waarom het Parlement besloten heeft juist nu met een dringende resolutie te komen. Mogelijk wil het een zinvolle bijdrage leveren in verband met de huidige internationale crisis, de voortdurende bedreiging die gevormd wordt door wapens van terroristen of de gevolgen van de grote opeenhoping van wapens in de handen van de Taliban in Afghanistan. In de ontwerpresolutie, die veel nuttige elementen bevat, wordt terloops aan deze zaken gerefereerd.
Jarenlang heb ik getracht een oplossing te vinden voor het probleem van antipersoneelmijnen. Ik heb daarbij echter altijd geprobeerd de aandacht te richten op de werkelijke schuldigen die dergelijke wapens in het wilde weg en op onverantwoorde wijze gebruiken. Dat waren gewoonlijk gewapende rebellengroepen in ontwikkelingslanden zonder enig respect voor het menselijk leven, die van wapens waren voorzien door niet-westerse landen.
Wanneer wij ons buigen over het probleem van lichte wapens is het derhalve belangrijk dat wij onze pijlen niet uitsluitend richten op onze eigen overheden of wapenindustrie: dat zijn de makkelijke doelwitten. Wij moeten ons in plaats daarvan concentreren op terroristische groeperingen en andere criminele elementen die grote wapenvoorraden hebben of wapens van diverse herkomst blijven inslaan. In een van de lidstaten bezat een terroristische organisatie als de IRA bijvoorbeeld grote wapenvoorraden, bedoeld om een andere lidstaat te bedreigen of daar aanslagen te plegen. Dat dit zo lang getolereerd is, is een schande.
Met betrekking tot Afghanistan is het te hopen dat daar zeer spoedig een rechtmatige regering met democratische ambities geïnstalleerd wordt, die op een positieve manier wil deelnemen aan de werkelijke wereld, een duurzame economie wil ontwikkelen en een beter leven voor het gehele volk tot stand wil brengen. Ook moeten de Taliban ontwapend worden en voormalige strijders moeten weer worden opgenomen in een mainstream-maatschappij, hoe deze er ook uitziet. Ik heb het hier niet over terroristen.
Er is al veel bereikt. Met betrekking tot lichte wapens dienen wij ons in de toekomst te richten op het traceren en vernietigen van wapenvoorraden van opstandelingen, terroristen en criminelen en op het blokkeren van hun bevoorrading. Op dit gebied moeten wij de komende maanden en jaren onze inspanningen concentreren

Newton Dunn
Mijnheer de Voorzitter, bijna tien jaar geleden, aan het begin van de jaren negentig, heb ik een reis gemaakt over de Khyberpas - een tocht die ik al mijn collega' s ten zeerste kan aanbevelen, hoewel misschien niet op dit moment. Bovenop ligt een dorpje waar voedsel, water en "souvenirs" te koop zijn. De "souvenirs" zijn drugs, zelfgemaakte kalasjnikovs en zelfgemaakte grond-lucht-geleidewapensystemen. Ik berekende dat ik met het geld dat ik op zak had tien kalasjnikovs of drie geleidewapensystemen kon aanschaffen. Het enige probleem was hoe ik ze door de douane moest krijgen, dus ik heb ze maar niet gekocht!
Op 10 oktober jongstleden hield de Amerikaanse onderminister voor wapenbeheersing een toespraak voor de Verenigde Naties in New York. Hij gebruikte prachtige volzinnen als: "Wij moeten onze inspanningen ten behoeve van non-proliferatie en wapenbeheersing verdubbelen" en "De gehele wereld staat voor een uitdaging op het gebied van openbare veiligheid!" Hij had echter geen enkel voorstel voor het beheersen van lichte wapens. Waarom niet? Omdat de National Rifle Association, een buitengewoon machtige en rijke organisatie, de huidige regering in het zadel heeft geholpen, en dat is een reden voor de regering om niet tegen de NRA in te gaan.
Ik vraag me af wat er, na de gebeurtenissen van 11 september en gezien de hoge moordcijfers in de VS, nog voor nodig is om de Verenigde Staten te laten samenwerken met de rest van de wereld ten aanzien van dit probleem. Mijn fractie steunt de ontwerpresolutie omdat zij een kleine stap in de goede richting is.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dit is een van de ergste problemen waar we vandaag de dag mee te kampen hebben: de handel in lichte wapens.
Ik zou allereerst willen opmerken dat de uitdrukking "lichte wapens" tot misverstanden aanleiding kan geven. Onder de term lichte wapens worden namelijk ook zware mitrailleurs, kannonnen voor projectielen, granaatwerpers en mortieren met een kaliber tot 100 millimeter verstaan. Dat zijn angstwekkende wapens.
Tijdens de in juli gehouden Conferentie over de illegale handel in lichte wapens heeft de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, gezegd dat we ons bewust moeten worden van de verschrikkelijke gevolgen van de huidige handel in dit soort wapens. Geschat wordt dat er op dit moment 500 miljoen wapens op de wereld zijn, en dat er met deze wapens dagelijks gemiddeld duizend mensen worden gedood.
Het is dus van groot belang dat landen zich gaan bezig houden met dit probleem. Volgens mij is dit een van de gebieden waar oprechtheid en hypocrisie het duidelijkst van elkaar te onderscheiden zijn. Ik pleit al jaren voor een absoluut staatsmonopolie op de productie en verkoop van wapens. Als we de markteconomie op dit gebied de vrije loop laten, zijn de gevolgen verschrikkelijk. We spreken schande over de wapenhandel en brokering-activiteiten, maar het zou beter zijn als we ook werkelijk maatregelen zouden nemen om de wapenproductie en -handel onder streng staatstoezicht te plaatsen.
De nationale regeringen zijn niet vrij van schuld. In Portugal wordt op dit moment door katholieke missionarissen een campagne gevoerd tegen deze rampzalige praktijken. Deze wordt door de Portugese afdeling van Amnesty International gesteund. Waarom wordt die campagne door missionarissen gevoerd? Omdat missionarissen zo vaak geconfronteerd worden met de verschrikkelijke gevolgen van de handel, en zeker als ze in Afrika hun werkterrein hebben.
Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn de landen van de Unie die in dit verband het vaakst genoemd worden, maar ook mijn land, Portugal, maakt zich op dit gebied aan laakbaar gedrag schuldig. Volgens voor de burgers beschikbare gegevens heeft Portugal in 1998, hetzelfde jaar dus dat de EU-gedragscode inzake wapenuitvoer is goedgekeurd, voor negen miljoen euro wapens verkocht aan landen waaraan het eigenlijk geen wapens mocht verkopen, zoals, onder andere, Angola, Algerije, Colombia, Israël, Jordanië, Koeweit, Sri Lanka en Turkije. Daarnaast heeft Portugal voor ongeveer vijf miljoen euro wapens verkocht aan landen die in ieder geval in de gaten moeten worden gehouden.
Nu wordt er eindelijk iets ondernomen, en daarom steunen wij deze resolutie. Er moeten echter verder reikende stappen worden ondernomen, en de Europese Unie moet hier het voorbeeld geven. We kunnen niet elke donderdag krokodillentranen huilen om conflicten die door de al dan niet legale handel in wapens gevoed worden.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat in veel gebieden van de planeet dergelijke lichte wapens zich ophopen veroorzaakt destabilisatie en crises. De Europese Unie heeft beloofd alles te doen wat in haar vermogen ligt om dit verschijnsel te bestrijden. In het gemeenschappelijk optreden van de Europese Unie op het gebied van lichte wapens en lichte wapenuitrusting wordt voorgesteld een reeks vertrouwenwekkende maatregelen ten uitvoer te leggen. Daaronder vallen ook maatregelen ter verbetering van de transparantie. De Unie heeft financiële en technische steun beloofd aan de landen, de internationale organisaties en de niet-gouvernementele organisaties die steun geven aan deze doelstellingen.
De Europese Unie is verheugd over de resultaten die konden worden geboekt tijdens de Conferentie van de Verenigde Naties over de illegale handel in lichte wapens. Inderdaad erkent de Unie dat, zoals ook de geachte afgevaardigden reeds zeiden, deze resultaten concreter en duidelijker hadden mogen zijn. Wij zijn echter van mening dat het feit dat deze eerste conferentie gehouden is op zich al een belangrijke stap vooruit is. Wij zijn vooral verheugd over het besluit tot de bijeenroeping van een nieuwe conferentie voor 2006, tijdens welke een evaluatie zal moeten worden gemaakt van de gemaakte vooruitgang.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt om 18.30 uur plaats.
Zoals staat aangegeven gaan wij zodadelijk over tot de behandeling van het verslag-Lynne. De behandeling van dit verslag is voorzien om 17.30 uur. Derhalve onderbreek ik de vergadering enkele minuten.
(De vergadering wordt om 17.20 uur onderbroken en om 17.30 uur hervat)

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Ik wil nu wijzen op iets zeer bijzonders. Als ik mij niet vergis en dit Parlement correcte gegevens verschaf zullen we nu twaalf tolkencabines hebben. We krijgen vandaag op verzoek van de rapporteur voor dit verslag namelijk ook een vertolking in gebarentaal. Zoals u ziet gebeurt dat aan mijn rechterzijde. Dit is een symbool van de communicatie tussen het Europees Parlement en de burgers van Europa, iedereen inbegrepen.

2003, Europees Jaar van personen met een handicap
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0377/2001) van mevrouw Lynne, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het Europees Jaar van personen met een handicap 2003 (COM(2001) 271 - C5-0306/2001 - 2001/0116(CNS)).

Lynne
Mijnheer de Voorzitter, ik heet de doventolk van harte welkom. Ik zou willen dat bij al onze debatten een doventolk aanwezig was, zodat iedereen toegang zou hebben tot alle verslagen. Dit debat vindt plaats op een zeer betreurenswaardig tijdstip. Er zijn hier immers maar weinig afgevaardigden aanwezig om te debatteren en, belangrijker nog, om straks te stemmen. Het is van groot belang dat wij onze betrokkenheid bij gehandicapten laten zien. Het verslag helemaal onder aan de agenda van een vergadering in Straatsburg plaatsen geeft niet bepaald blijk van betrokkenheid.
Dit gezegd hebbende bedank ik de Commissie voor haar medewerking aan mijn verslag, evenals alle andere leden van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Ik heb een aantal van hun amendementen in het verslag kunnen verwerken. Dat is, denk ik, een van de voornaamste redenen dat er vandaag geen nieuwe amendementen zijn.
Het Europees Jaar van personen met een handicap, 2003, moet meer inhouden dan een theoretische erkenning van de problemen waarmee gehandicapten te maken hebben. Er zijn concrete resultaten nodig. Om te beginnen moeten we werkelijk af van het medische model van invaliditeit. In plaats daarvan moeten we naar een sociaal en op rechten gebaseerd model. Wij moeten ervoor zorgen dat gehandicapten meer geïntegreerd worden in de samenleving. We moeten ervoor zorgen dat in alle wetgeving rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften van gehandicapten, ongeacht of het om rolstoelgebruikers gaat of om visueel gehandicapten, auditief gehandicapten, mensen met leermoeilijkheden of mensen met psychische problemen. Alle burgers van de EU moeten gelijke rechten hebben. Ik hoop dat wij in 2003, zo niet eerder, alle Parlementsgebouwen toegankelijk maken voor gehandicapten - dat zijn ze op dit moment namelijk niet. Ik hoop dat wij er dan eveneens voor zorgen dat alle EU-lidstaten beseffen met welke problemen gehandicapten te kampen hebben.
Ik zal u vertellen wat Jenny, een ingezetene van mijn kiesdistrict en coördinatrice van Access Charter, overkomen is. Ik had haar uitgenodigd voor de hoorzittingen over de bestrijding van discriminatie op grond van artikel 13. Zij zit in een rolstoel. Het begon al goed: zij kon de Parlementsgebouwen in Brussel niet binnenkomen zonder gebruik te maken van draaideuren, omdat men weigerde de dubbele deuren te openen. Ik deed daarover mijn beklag. De deuren werden ontgrendeld en het touw waarmee deze aan elkaar vastzaten werd weggenomen. Twintig minuten later zaten de deuren weer op slot en zat het touw weer op zijn plaats.
We boekten een kamer voor haar in een hotel dat toegankelijk is voor mensen met een handicap. Iemand had een bed tegenover de badkamerdeur gezet, zodat zij daar niet in kon. Ze moest naar een ander hotel. Vervolgens wilde ze met haar collega' s buiten de deur eten - let wel, zij zat nog steeds in haar rolstoel. Geen enkele taxi in Brussel wilde voor haar stoppen. Het lukte haar om een restaurant te bereiken. De bedrijfsleider kwam naar buiten en zei: "U kunt hier niet binnenkomen. Uw uiterlijk zal andere gasten afschrikken." Toen ze op de luchthaven kwam, werd ze van top tot teen gefouilleerd. Ze protesteerde hiertegen bij de beveiligingsbeambten. Een van hen zei: "Prettige vlucht. Ik hoop dat uw vliegtuig neerstort." !
Dat toont de problemen waarmee personen met een handicap te maken hebben en het laat eveneens zien dat er dringend een invaliditeitsrichtlijn moet komen. Ik hoop dat die in 2003 aangekondigd wordt. We hebben geld nodig voor grootschalig onderzoek naar de positie van gehandicapten. Er moet onderzoek worden gedaan naar de situatie van gehandicapten in met name instellingen. Het is van wezenlijk belang dat regionale en plaatselijke overheden bij dit jaar betrokken worden. Het is echter nog belangrijker dat gehandicaptenorganisaties hierbij betrokken worden.
Ik heb speciaal gevraagd de financiering te verhogen van 12 miljoen euro naar 15 miljoen euro, verspreid over twee jaar. Met name zaken als vertolking in gebarentaal, persoonlijke assistenten, voor gehandicapten toegankelijke vergaderlokalen en hotels brengen extra kosten met zich mee. Bovendien is alleen voor 2002 geld uitgetrokken voor specifieke NGO's op het gebied van gehandicapten, niet voor het Europees Jaar zelf.
Voorts moet, overeenkomstig het op basis van artikel 13 door de Europese instellingen goedgekeurde actieprogramma tegen discriminatie, het maximumpercentage van de subsidies voor uitgaven voor speciale evenementen op Europees niveau worden opgetrokken van 80 procent tot 90 procent. Ook moet het Europees Jaar goed geëvalueerd worden. Het evaluatierapport moet opgesteld zijn in duidelijke en eenvoudige taal en in toegankelijke vorm verkrijgbaar zijn. Ik heb mijn verslag op eigen kosten beschikbaar gemaakt in alle toegankelijke vormen. Ik zou echter graag zien dat de Commissie voortaan alle verslagen op verzoek in toegankelijke vorm ter beschikking stelt.
Tot slot moet het Europees Jaar dienen als stap in de goede richting wat betreft de bestrijding van discriminatie. Maar belangrijker nog is dat het een hulde vormt aan de maatschappelijke bijdrage van gehandicapten.

Ribeiro e Castro
Mijnheer de Voorzitter, ik neem waar voor mijn collega, de heer Andrews. Gezien de belangrijke zaken die in dit uitstekende verslag van mevrouw Lynne aan de orde komen, is mij dat een grote eer.
Het Europees Jaar heeft ten doel een kader te scheppen waarbinnen gecoördineerde inspanningen een mentaliteitsverandering teweeg kunnen brengen. Daarnaast moeten hinderpalen voor gelijkheid uit de weg worden geruimd, zowel op het sociale vlak als wat het fysieke milieu van gehandicapten betreft. Ook zou het Europees Jaar de weg moeten banen voor juridische en politieke ontwikkelingen. Dit houdt in dat waarde wordt gehecht aan verscheidenheid. Het betekent eveneens een bewustmaking van meervoudige discriminatie en aanverwante zaken.
Wij juichen het ten zeerste toe dat 2003 wordt uitgeroepen tot het Europees Jaar van personen met een handicap. Ik weet dat ook de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken de doelstellingen van het jaar onderschrijft, aangezien de commissieleden het advies van mijn collega unaniem steunden.
Er wonen ongeveer 38 miljoen mensen met een handicap in de Europese Unie. Zij worden geconfronteerd met een scala aan hindernissen, waaronder verschillende vormen van discriminatie. Mensen met een lichamelijke of zintuiglijke handicap maken evengoed onderdeel uit van onze samenleving als mensen zonder handicaps. Zeer vaak wordt het hun echter moeilijk gemaakt deel te nemen aan onze samenleving. Erger is dat zij, zoals de heer Andrews in zijn advies aangeeft, hierin niet gehinderd worden door hun handicap, maar door hun omgeving en door de houding die men ten opzichte van hen aanneemt. Zij ondervinden meervoudige discriminatie. Dat moet veranderen.
Sommige van de problemen hangen samen met het openbaar vervoer en de toegankelijkheid van gebouwen, of met trappen en deuren die niet breed genoeg zijn voor een rolstoel. Uit onderzoek blijkt dat de intellectuele capaciteiten van fysiek gehandicapten vaak worden onderschat. Het komt voor dat zij gediscrimineerd worden bij sollicitaties. Met de uitsluiting van gehandicapten worden hun niet alleen fundamentele rechten ontzegd, maar verliest onze samenleving ook een element van verscheidenheid en integratievermogen. Mensen met een handicap kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. Naast de inbreng van hun eigen vaardigheden en vermogens kunnen hun ervaringen een stimulans vormen voor meer tolerantie, begrip en inzicht in de behoeften van anderen. Ons eigen doel zou moeten zijn een einde te maken aan discriminatie en de rechten van gehandicapten te waarborgen. Het is van belang dat discriminatie van mensen met een handicap als een mainstream-kwestie wordt aangepakt.
De vier amendementen die mijn collega, de heer Andrews, heeft ingediend, hadden de volledige steun van de rapporteur, mevrouw Lynne, en werden onderschreven door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Dit zijn nu de amendementen 20, 45, 47 en 48. Ik heb verder niets toe te voegen, behalve mijn complimenten aan mevrouw Lynne voor haar uitstekende verslag en voor de roerende toespraak waarmee zij haar verslag presenteerde.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, mijnheer de doventolk, ik wil u enkele overwegingen over het Jaar van personen met een handicap voorleggen, ook namens de heer Mario Mantovani, die bijzonder geïnteresseerd is in dit thema en vandaag niet bij ons kan zijn.
Dit is een omvangrijk probleem. De cijfers spreken voor zich: op dit moment leven er in de Europese Unie circa 38 miljoen personen met een handicap. Dat wil zeggen dat één op de tien Europeanen belemmeringen ondervindt, niet alleen op het werk, maar ook bij de toegang tot het openbaar vervoer, tot gebouwen, particuliere diensten, onderwijs, training, kortom bij alle aspecten van het dagelijks leven. Er zijn echter ook andere barrières, misschien minder zichtbaar maar net zo onoverkomelijk, die de vrijheid van de Europese burgers met een handicap beperken. Het gaat bijvoorbeeld om barrières bij verplaatsingen binnen de Unie of bij de keuze om zich in een andere lidstaat te vestigen.
Al deze obstakels vormen voor personen met een handicap nog te vaak een belemmering bij het vervullen van een actieve rol in de samenleving, op het werk, op school of bij het inrichten van hun dagelijks leven zoals zij willen. Er is een pluriforme strategie nodig om deze personen gelijke kansen te garanderen, in overeenstemming met het Handvest van de grondrechten van de Europese burgers.
Er is echter één recht dat boven alle andere uitsteekt: het recht op volledig burgerschap. Daarom stemt onze Fractie van de Europese Volkspartij met overtuiging voor het voorstel van de Raad betreffende het Jaar van personen met een handicap 2003, of, zoals men vroeger zei, mindervaliden. Daarom bedank ik de rapporteur, mevrouw Lynne, voor haar goede werk en voor het feit dat zij de 17 amendementen die in de commissie zijn ingediend heeft overgenomen. Drie van deze amendementen waren door ons ingediend. Wij hechten bijzonder aan deze amendementen, omdat er drie concepten in tot uitdrukking worden gebracht. In de eerste plaats, erkenning van de rol van het gezin in de levensfase van personen met een handicap. In de tweede plaats, de bevordering van een sociale samenleving en van de solidariteit, in die zin dat de waarde van een persoon met een handicap niet alleen wordt bepaald door wat hij of zij doet of kan doen, maar ook, en vooral, door wat een persoon vertegenwoordigt als mens, in alle opzichten. In de derde plaats, tot slot: de uitwerking van het concept van kwaliteit van het bestaan van personen met een handicap, niet alleen in de praktijk van het arbeidsleven of het onderwijs, maar ook in alle andere uitingsvormen van het dagelijks leven, in het gezin, in de samenleving; die kwaliteit van het bestaan moet ook voor hen uitstekend zijn.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw de rapporteur, dames en heren, ik vind het een mooi toeval dat er deze week op een paar meter afstand van de plenaire zaal een expositie was die door Bernd Posselt is georganiseerd met de titel "Band van begrip". Op deze expositie zijn handen te zien; helpende handen, makende handen, kracht zettende handen. Het is een expositie die gewijd is aan het werk van gehandicapte personen en aan de gehandicapte mens zelf. Ik zou daarom op deze plek alle mensen willen bedanken die met geduld, kracht, liefde en toewijding gehandicapte personen die niet zonder hulp kunnen, hebben bijgestaan. Naast familieleden van gehandicapten zijn dat nog vele, vele anderen. Die mogen wij in het Jaar van de gehandicapten ook best eens in het zonnetje zetten.
Nog iets: ik ben verheugd dat juist het jaar 2003 is uitgeroepen tot Jaar van de gehandicapten. Het geeft voor mij aan dat het stabiliteits- en groeipact niet onverenigbaar is met een actief gehandicaptenbeleid. Het zijn zaken die elkaar zeker niet mogen uitsluiten als wij het Europees sociaal model, het respect voor de waardigheid van de mens en de mensenrechten waartoe wij ons hebben geëngageerd serieus willen nemen.
Er moet echter nog veel gebeuren. Ten eerste is er in de praktijk meer gelijkstelling nodig tussen gehandicapten en niet-gehandicapten. Wat dat betreft zou er meer naar de letter van de grondwet moeten worden gehandeld op basis van het concept "van principe naar praktijk" . Verder dienen gehandicapten meer in de samenleving te worden geïntegreerd. Integratie mag niet stoppen bij de schooldeur, maar moet zowel beroepsmatig als maatschappelijk vorm en inhoud worden gegeven. Ten derde zou meer steun gegeven moeten worden aan het beginsel dat gehandicapten recht hebben op zelfbeschikking. Gehandicapten moeten zelf kunnen bepalen hoe zij hun leven wensen in te richten. Ten vierde moeten wij af van het stereotype beeld van knutselende gehandicapten in de werkplaats. In dit verband kunnen de PC, internet en integratie via de nieuwe media een nuttige rol vervullen. Wij zijn verheugd over de uitroeping van het Jaar van de gehandicapten en wij hopen dat het zal leiden tot meer bewustwording in de gemeenschap en tot meer daadkracht om onrechtvaardigheid en obstakels voor gehandicapte personen in onze maatschappij weg te nemen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Lynne van harte gelukwensen, niet alleen met haar concrete verslag, maar ook met haar onwrikbaar geloof in en haar strijd voor het gehandicaptenbeleid. Ik wil eveneens het Parlement bedanken voor het warme onthaal dat het ons voorstel voor 2003 heeft bereid. In 2003 moeten wij een duidelijke boodschap de wereld in sturen. Wij moeten duidelijk maken dat het gehandicaptenbeleid geen solidariteitsbeleid is, dat het geen kwestie is van menselijkheid of liefdadigheid, maar veeleer van fundamentele mensenrechten, van burgerrechten. Ten tweede is het uiterst belangrijk dat in het jaar 2003 niet alleen de regeringen in het geweer komen maar ook de samenlevingen, het bedrijfsleven en de wetenschappers.
De regeringen moeten actieplannen opstellen met maatregelen op verschillende beleidsterreinen: vervoer, stedenbouw, arbeidsmarkt en opleiding. De samenleving moet zorgen voor betere vormen van samenwerking. Daarvoor moeten het maatschappelijk middenveld en de niet-gouvernementele organisaties worden ingeschakeld. Ook moeten innovatieve initiatieven worden ontplooid op grond waarvan de Europese Unie voorstellen kan uitwerken. Hierin kan het bedrijfsleven een belangrijke rol spelen. Met de steun aan het onderzoek en de technologische ontwikkeling kunnen nieuwe producten worden vervaardigd voor gehandicapten en de reeds bestaande producten beter worden aangepast aan de specifieke kenmerken van elke handicap.
Mevrouw Lynne verwees naar de documenten van de Commissie. Daarom wilde ik u mededelen dat ik gisteren een nieuwe website heb geopend die leesbaar is voor blinden. Het jaar 2003 moet het jaar worden waarin uitvoering wordt gegeven aan zowel de Europese prioriteiten die in de mededeling van de Commissie "Een Europa zonder barrières" worden uiteengezet als de nationale maatregelen die de lidstaten willen nemen om hun nationale doelstellingen te bereiken. Deze doelstellingen kunnen namelijk verschillen naar gelang van het land en het ontwikkelingsniveau van het gehandicaptenbeleid.
Ik wilde u mededelen dat ik de meeste amendementen ofwel in hun geheel ofwel inhoudelijk kan overnemen. Ik wilde met name de aandacht vestigen op de volgende punten. Ten eerste ben ik het met u eens dat het absoluut noodzakelijk is meer de nadruk te leggen op de voorlichting over de verschillende handicaps. Er zijn zwaar gehandicapten mensen die meervoudig worden gediscrimineerd en gehandicapten die in tehuizen leven. Mijn tweede opmerking betreft de speciale opleidings- en werkgelegenheidsprogramma' s. Opleiding is een voorwaarde voor toegang tot de arbeidsmarkt en daar moeten wij dan ook de nadruk op leggen. Uitwerking en tenuitvoerlegging van beleidsvormen voor gehandicapten volstaan echter niet. Wij moeten ook zorgen voor samenwerking met de gehandicaptenorganisaties en voor betrokkenheid van de gehandicapten zelf bij ons beleid.
Onzes inziens zal 2003 het begin worden van een nieuwe vorm van samenwerking, van innovatieve, Europese beleidsvormen voor gehandicapten. De begroting van 12 miljoen euro is niet om over naar huis te schrijven, maar wij mogen niet uit het oog verliezen dat het hierbij niet gaat om de tenuitvoerlegging van beleidsvormen maar om steun aan concrete acties en manifestaties op lokaal en nationaal vlak, initiatieven die voornamelijk tot doel hebben de samenleving en het maatschappelijk middenveld te mobiliseren. Ik moet hierbij bovendien aantekenen dat het volgens ons redelijk is 50 procent van de kredieten te reserveren voor nationale activiteiten. Dan krijgen wij immers meer mogelijkheden tot optreden en kunnen wij de regeringen ertoe aanzetten de beleidsmaatregelen aan te vullen.
Ik wil nogmaals mevrouw Lynne bedanken voor haar persoonlijke inzet en duidelijk maken dat de Raad een definitief besluit zal nemen op 3 december 2001, op gehandicaptendag.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 18.30 uur plaats.
(De vergadering wordt om 17.55 uur onderbroken en om 18.30 uur hervat)

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur dat de verslagen over bijstand aan de Balkanlanden, tot inschrijving waarvan in het kader van de urgentieprocedure dinsdag jongstleden was besloten, ingeschreven zijn op de agenda van die vergaderingen, terwijl zij vandaag hadden kunnen worden behandeld, hetgeen blijkt uit de twee onderbrekingen van de vergadering. Vroeger behandelden wij de punten die dinsdag vroeg waren ingeschreven steeds op vrijdag. Ik hoop dat dit spoedig weer mogelijk zal zijn, als wij weer over de vrijdag kunnen beschikken. Ik wil echter deze gelegenheid te baat nemen om één vraag te stellen: wanneer precies zijn deze punten ingeschreven in de vergaderperiode van Brussel? Dat hebt u immers nog niet meegedeeld.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, volgens de informatie waarover ik beschik zullen ze woensdag de 28e aangenomen worden. Ze staan dus op de agenda voor woensdag 28 november. Wat de overige opmerkingen betreft, mijnheer Posselt: u heeft alle recht die opmerkingen te maken, en ik hoop dat de Conferentie van voorzitters de onderliggende redenen voor die opmerkingen in aanmerking zal nemen. Er zit namelijk wel iets in, moet ik toegeven.

Stemmingen
Verslag (A5-0377/2001) van mevrouw Lynne, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het Europees Jaar van personen met een handicap 2003 (COM(2001) 271 - C5-0306/2001 - 2001/0116(CNS))

(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
STEMVERKLARINGEN
Verslag-Lynne (A5-0377/2001)
Fatuzzo (PPE-DE). (IT) Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag over het Europees Jaar van personen met een handicap gestemd, maar, mevrouw de commissaris, collega's, in de normen van sommige lidstaten worden gehandicapten nog steeds gediscrimineerd. Het spijt me dat ik het moet zeggen, maar ook in Italië bestaat een wet die hen discrimineert op grond van leeftijd. Deze wet schendt dus tweemaal artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam. In deze wet wordt namelijk bepaald dat gehandicapten die ouder zijn dan 65 geen recht hebben op een uitkering van 350 euro, in tegenstelling tot degenen die vóór hun 65e gehandicapt raken. Ik vraag de Commissie dan ook voor te stellen artikel 13 ook buiten de arbeidsplaats toe te passen en de lidstaten die dat nog niet doen eindelijk daartoe te dwingen. Ik doel met name op Italië, en ik hoop dat de regering-Berlusconi luistert naar wat ik nu zeg en de discriminerende wetten voor gehandicapten schrapt die in Italië, en helaas ook in andere delen van ons Europa, nog bestaan.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van deze stemverklaring zou ik even de gelegenheid te baat willen nemen om mevrouw Lynne te bedanken voor haar uitmuntende verslag. Ik wil ook collega Karas bedanken dat hij enkele woorden aan mijn expositie heeft gewijd, alsmede mevrouw Petter, die aan de wieg van deze expositie heeft gestaan. De expositie is een prachtig initiatief ten behoeve van gehandicapte en getraumatiseerde kinderen die door het kindercentrum van München worden verpleegd. Een aantal collega' s werkt momenteel aan een voortzetting van dit initiatief in Italië en Frankrijk. Collega Lynne heeft zich spontaan bereid verklaard in Engeland een vervolg te geven aan deze expositie. Hiervoor verdient zij alle lof! Het is een uitstekend begin van onze voorbereiding op het Jaar van de gehandicapten. Vandaar dat ik alle collega' s die zich bij dit fraaie initiatief hebben aangesloten hartelijk wil danken!

Alyssandrakis
Ondanks de goede bedoelingen van onze rapporteur vrees ik dat naar aanleiding van het Jaar van de gehandicapten (2003) veel geld zal worden uitgegeven en dat allerlei manifestaties zullen worden gehouden, maar dat geen enkele verandering zal worden gebracht in de situatie van de gehandicapten zelf, en met name van de gehandicapten uit de arme bevolkingsgroepen. De belangstelling van de Europese instellingen voor de gehandicapten is schijnheilig, daar zij zelf verantwoordelijk zijn voor de situatie van deze mensen. Zij hebben deze situatie veroorzaakt met hun op kapitalistische leest geschoeid beleid, met de privatisering van de gezondheidszorg, de sociale zekerheid en het onderwijs en met de aantasting van de rechten en de verworvenheden van de werknemers.
De eerste dramatische slachtoffers van dit beleid zijn de gehandicapten. Men beweert weliswaar op uiterst schijnheilige wijze "gelijke kansen" te willen bevorderen en "discriminatie" te willen bestrijden, maar van gelijke kansen bij bijvoorbeeld de preventie van handicaps kan geen sprake zijn als een jonge man of vrouw uit bijvoorbeeld de arme bevolkingsgroepen blootgesteld is aan allerlei ziektes en ongevallen. Heeft die persoon dezelfde kansen als iemand uit de burgerklasse? Heeft een jonge werkloze dezelfde kansen om een baan te vinden als het kind van een manager in een multinational?
Men kan de verschillende vormen van discriminatie in de kapitalistische samenleving niet bestrijden zolang wordt "gediscrimineerd" tussen degenen die uitbuiten en degenen die uitgebuit worden. Wat is dit bovendien voor een soort discriminatiebestrijding als armoede, werkloosheid en analfabetisme het gevolg hiervan zijn? Van de 38 miljoen gehandicapten in de EU hebben er 7,5 miljoen de schoolleeftijd. Hoeveel van deze kinderen kunnen naar speciale scholen of naar speciale klassen gaan, of hebben de noodzakelijke middelen voor hun opleiding? In Griekenland heeft slechts 7 procent van de gehandicapte kinderen een plaats op een speciale school; 185.000 gehandicapte kinderen krijgen in het geheel geen onderwijs.
In geen enkele tekst van de EU, ook niet in de onderhavige tekst, wordt gesproken over de noodzaak van gratis openbare medische zorg, sociale voorzieningen en speciale vorming, ook niet voor deze mensen! Nergens is sprake van gratis ter beschikking stellen van de technische hulpmiddelen die noodzakelijk zijn voor de opleiding, de beroepsrevalidatie en het dagelijks leven van deze mensen.
De situatie zal pas veranderen als de volkeren, de werknemers en de gehandicapten zich met hun strijd gaan verzetten tegen dit beleid van "de vrije mededinging en de marktwetten" en dit omverwerpen.
De Communistische Partij van Griekenland stemt voor deze strijd!

Bordes, Cauquil en Laguiller
Hoewel we weten dat dit soort acties, precies zoals de Europese Dag voor de vrouw of de Europese Dag voor aids, vooral bedoeld is om de meest integere personen onder de initiatiefnemers een gerust geweten te bezorgen en de meest cynische onder hen een dekmantel te bieden voor hun onwil tot actie over te gaan, hebben we een stem uitgebracht voor het verslag over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het Europees Jaar van personen met een handicap. De reden hiervoor is dat de verenigingen van gehandicapten om dit programma vragen, in de hoop dat de acties die in het kader van dit initiatief zullen worden ondernomen zullen leiden tot meer aandacht van het grote publiek voor hun zaak en een podium zullen vormen waarop ze hun rechtvaardige eisen beter voor het voetlicht kunnen brengen.
Wij verzetten ons evenwel tegen de hypocriete houding van allen die bij de besluitvorming betrokken zijn, zowel in het Europees Parlement als in de andere instellingen van de Europese Unie en in de nationale instanties, die de mond vol hebben van eerbiediging van de mensenrechten, van non-discriminatie, van gelijke behandeling, maar die, als het erop aankomt, weigeren tot actie over te gaan en dwingende maatregelen op te leggen, bijvoorbeeld om bedrijven te verplichten gehandicapte personen in dienst te nemen of de vervoermiddelen aan te passen. De reden hiervoor is simpel: ze hechten meer waarde aan het recht winst te maken dan aan de plicht te voorzien in de fundamentele behoeften van de mens, ondanks het feit dat de samenleving over de daartoe vereiste middelen beschikt.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 18.50 uur gesloten)

