Evaluatie van het Dublin-systeem (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van mevrouw Lambert, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over de evaluatie van het Dublin-systeem.
Jean Lambert
rapporteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de schaduwrapporteurs willen danken voor hun serieuze interesse en toewijding, hetgeen allemaal heeft bijgedragen aan dit verslag.
Zoals u allen weet maakt de verordening Dublin II deel uit van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel. In de verordening wordt bepaald welke lidstaat verantwoordelijk is voor het beoordelen en afhandelen van een asielaanvraag. Het functioneren daarvan is nauw verbonden aan een goede tenuitvoerlegging van overige richtlijnen, zoals de opvang- en de procedurerichtlijnen.
Uit het verslag van onze commissie blijkt dat de Dublin-verordening, en feitelijk het hele systeem, gebaseerd is op wederzijds vertrouwen en betrouwbaarheid, wat betekent dat alle lidstaten aan hun specifieke verantwoordelijkheden moeten voldoen.
In het verslag uiten wij een aantal bezwaren, die ik uiteraard niet allemaal kan behandelen hier, ten aanzien van de kwaliteit van de levering in de zin van het asielstelsel, het effect op de desbetreffende personen en de vraag of Dublin II in algemene zin wel effectief is. Welke problemen creëert dit voor de lidstaten? Hebben wij het systeem al bijna binnen bereik en onderschatten wij daarom de complexiteit van het vraagstuk?
Voor wat betreft de leveringskwaliteit is het ons bekend dat er enorme verschillen bestaan tussen lidstaten ten aanzien van een eerlijke en grondige beoordeling van verzoeken om bescherming. Dit is onrechtvaardig ten opzichte van individuele personen en oneerlijk ten opzichte van overige lidstaten. In principe geldt voor een of twee lidstaten van de Europese Unie dat je wel suïcidaal moet zijn om, wanneer je echt voor je leven vreest, bij een van deze landen een asielaanvraag in te dienen, aangezien de kans dat de aanvraag wordt gehonoreerd dusdanig klein is dat het risico op terugkeer bijna honderd procent is.
Als commissie zijn wij het er daarom over eens dat wij graag systematische maatregelen zouden zien tegen al die lidstaten die in dit opzicht tekortschieten. Een meerderheid van de commissie zou willen dat zolang deze fouten niet zijn gecorrigeerd, de Dublin-overdrachten naar dergelijke lidstaten stoppen, alhoewel er een amendement over dit probleem is dat morgen in stemming wordt gebracht.
Ten aanzien van individuele personen willen wij een duidelijke verbetering van de kwaliteit en de consistentie van het besluitvormingsproces. Wij zouden graag zien dat overdrachtszaken volledig worden onderzocht en niet worden afgesloten op procedurele gronden (zie paragraaf 11). Wij willen dat iedereen die onder de Dublin-verordening valt, helder wordt geïnformeerd. Ook willen wij de mogelijkheid van familiehereniging vergroten en ten behoeve hiervan een ruimere definitie van familie hanteren - al besef ik dat ook hierover een amendement bestaat - zodat een minderjarige bijvoorbeeld kan worden overgedragen aan het enige familielid in de Europese Unie, ook als die persoon een neef of nicht is in plaats van een broer of zuster.
Daarnaast willen wij heldere procedures met betrekking tot minderjarigen die alleen worden overgedragen ten behoeve van familiehereniging. Deze procedures moeten ook hun vertegenwoordiging en algehele begeleiding omvatten, zodat kinderen tijdens het vervoer nooit zoek kunnen raken, zoals helaas wel al een aantal malen is gebeurd. Ook pleiten wij voor een uitgebreider gebruik van de humanitaire clausule, bijvoorbeeld voor al diegenen die bijzonder kwetsbaar zijn.
Wij maken ons zorgen over de potentiële uitbreiding van Eurodac voor andere doeleinden dan identificatie. De Raad en de Commissie moeten beseffen dat het Parlement dergelijke zaken zeer ernstig neemt.
Wat de problemen aangaat - en ik weet dat overige collega's hier nader op in zullen gaan - is een van de kwesties die ons zorgen baart dat Dublin II kan zorgen voor druk op bepaalde lidstaten die binnen de Europese Unie een primair inreispunt voor asielzoekers zijn. Daarom vragen wij de Commissie voorstellen te doen voor een vorm van zogezegde "lastendeling” die niet alleen financieel is, maar die een echte oplossing biedt voor de lidstaten en betrokken personen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de toepassing van het Dublin-systeem is in technische en politieke zin geëvalueerd tijdens het in 2007 gestarte debat naar aanleiding van het Groenboek over de toekomst van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
Op basis van de conclusies van deze tweevoudige evaluatie is de Commissie van plan voor het eind van het jaar een voorstel te doen over amendementen aan de Dublin- en Eurodac-verordeningen, zonder daarbij de grondbeginselen van het Dublin-systeem aan te tasten. De bedoeling is zowel de efficiëntie van het systeem als de bescherming van de betroffen personen te vergroten.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben het Parlement erkentelijk voor het feit dat het dit debat over de toekomstige amendementen heeft aangezwengeld. Het debat heeft zich ontwikkeld tot een constructief en zeer intensief debat. De Commissie deelt de in uw verslag opgetekende zorgen, mevrouw Lambert, ten aanzien van de tekortkomingen. Zij is het eens met de conclusie dat het Dublin-systeem afhangt van grotere harmonisering van de beschermingsstandaarden op EU-niveau. Alleen zo kunnen wij gelijke toegang tot bescherming garanderen voor alle asielzoekers die worden overgedragen aan andere lidstaten.
Er is behoefte aan zowel grotere harmonisering van de asielwetgeving van de lidstaten als meer samenwerking in praktische zin, zoals beschreven wordt in de tweede fase van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
De Commissie is voornemens de na te leven procedures en tijdslimieten beter te omschrijven en daarnaast de kwaliteit en betrouwbaarheid van de gegevens in het Eurodac-gegevensbestand te verbeteren.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil hier niet al te gedetailleerd op ingaan, maar het is juist dat wij een reeks amendementen overwegen. Dit betreft onder meer een betere informatievoorziening aan de asielzoeker, een effectievere werking van het recht op een beroepsprocedure, het voorkomen dat asielzoekers niet willekeurig worden vastgehouden, het verhelderen van de na te leven voorwaarden en procedures bij de toepassing van de humanitaire clausule, het bieden van meer garanties aan onbegeleide minderjarigen, en het uitbreiden van het recht op familiehereniging voor asielzoekers en begunstigden van subsidiaire bescherming.
Al was de evaluatie van het Dublin-systeem ondanks alles positief, toch is het ook zo dat het systeem heeft geleid tot extra belasting voor bepaalde lidstaten die een beperkte capaciteit voor opvang en opname hebben en die tegelijkertijd onderhevig zijn aan specifieke migratiedruk als gevolg van hun geografische ligging.
De Commissie overweegt de mogelijkheid van tijdelijke opschorting van de toepassing van de Dublin-bepalingen voor overbelaste lidstaten en daarnaast het opzetten van teams van asieldeskundigen waarop de enigszins overbelaste lidstaten een beroep kunnen doen.
De Commissie neemt kennis van de wezenlijke en constructieve aanbevelingen in het verslag van het Parlement. Wij zullen er alles aan doen om te zorgen dat alle nodige stappen worden genomen om in te gaan op de bezwaren die het Parlement in zijn verslag uitspreekt ten aanzien van de werking en het effect van het Dublin-systeem.
Mevrouw Lambert, dames en heren, ik dank u. Ik zal zo goed mogelijk naar u allen luisteren omdat het mijn overtuiging is dat de perfectionering van het asielrecht van groot belang is voor de toekomst en, naar ik meen, de opzet van Europa, dat trouw moet blijven aan zijn grootse traditie van het verwelkomen van mensen.
Simon Busuttil
Deze wet moet worden herzien. Laat mij u uitleggen waarom. Toen deze wet werd geïntroduceerd, was het de bedoeling dat iedereen die om asiel vroeg - dat wil zeggen, om bescherming vroeg - dit kon doen in het eerste land van aankomst. Dit lijkt redelijk, maar toen de wet werd geïntroduceerd, kon niemand nog voorzien, helemaal niet in die dagen, dat veel mensen in de Europese Unie of een van de lidstaten zouden aankomen per boot, door de Atlantische Oceaan of de Middellandse Zee over te steken naar de Europese Unie. Dit is nooit de bedoeling geweest van de verordening, en nu zijn landen in deze situatie gedwongen om al die mensen die per boot arriveren, in een onevenredige, moeizame en ernstige situatie te verwelkomen. Ik ben blij te horen dat commissaris Barrot zegt dat hier een van de mogelijkheden voor herziening van de verordening ligt, namelijk om deze op te schorten voor landen die een onevenredig deel van deze specifieke last dragen. Dit is wat wij nodig hebben: of deze maatregel of een goed functionerend mechanisme, dat solidair is en waardoor immigranten die in een land aankomen dat een dergelijke last draagt, kunnen worden doorverwezen naar een andere EU-lidstaat. Ik denk dat het absoluut noodzakelijk is dat deze herziening zo snel mogelijk wordt doorgevoerd.
Martine Roure
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, het Dublin-systeem moet worden gebruikt om te bepalen of een lidstaat verantwoordelijk is voor het beoordelen van een asielaanvraag. Het systeem is echter tot het bot onrechtvaardig. Asielzoekers worden soms doorgestuurd naar een lidstaat waarvan bekend is dat deze de asielaanvraag zal afwijzen, terwijl de lidstaat waarin de asielzoeker is aangetroffen, deze mogelijk de vluchtelingenstatus had toegekend. Dit is een eerste onrecht.
Daarnaast zorgt dit systeem voor een solidariteitsprobleem tussen de lidstaten. Iedereen weet dat de lidstaten aan de buitengrenzen van Europa een grotere last dragen. Bij onze terugkeer uit Malta hebben wij geëist dat het Dublin-systeem ter discussie werd gesteld. Wij geloven dat de lidstaat die verantwoordelijk is voor het afhandelen van de asielvraag, niet zonder meer het land van binnenkomst hoeft te zijn. Er zal solidariteit moeten zijn ten aanzien van het behandelen van asielaanvragen.
Wij hebben ernstige tekortkomingen geconstateerd, met name ten aanzien van de bescherming van onbegeleide minderjarigen. Wij hebben gezien dat lidstaten niet voldoende gebruikmaken van de instrumenten waarmee minderjarigen kunnen worden herenigd met familieleden die reeds in andere lidstaten aanwezig zijn. Ook willen wij dat minderjarigen zich kunnen voegen bij bijvoorbeeld tantes en ooms in andere lidstaten, in plaats van dat ze aan hun lot worden overgelaten. Het concept van familie moet derhalve worden uitgebreid.
Ten slotte betreuren wij het bijna systematische gebruik door sommige lidstaten van het vastzetten van mensen die op een Dublin-overdracht wachten. Wij zouden willen benadrukken dat deze mensen internationale bescherming aanvragen en dat hun aanvraag nog altijd in detail moet worden bestudeerd. De evaluatie van de Dublin II-verordening moet daarom gelegenheid bieden om de ernstige tekortkomingen te corrigeren die wij hebben geconstateerd tijdens onze bezoeken aan bewaringscentra. Wij hebben diverse bewaringscentra bezocht en ik kan u zeggen dat sommige van deze bezoeken ons echt met afkeer hebben vervuld.
Ik wil u eraan herinneren dat de Dublin-verordening bedoeld is om te beoordelen welke lidstaat verantwoordelijk is voor het afhandelen van een asielaanvraag. De verordening moet daarom de toegang tot het asielstelsel mogelijk maken en garanderen dat de lidstaten van elke asielaanvraag een gedetailleerde beoordeling verrichten.
De Europese Unie moet haar verantwoordelijkheid ten opzichte van derde landen niet negeren. Zij moet de bescherming van het asielrecht simpelweg garanderen.
Jeanine Hennis-Plasschaert
Voorzitter, dank allereerst aan de rapporteur voor haar over het algemeen evenwichtig werk. Muggenzifterij over enkele details wil ik dan ook laten voor wat het is. Daarbij, als we heel eerlijk zijn, is de evaluatie alweer behoorlijk gedateerd.
Prioriteit nr. 1 is, althans wat ALDE betreft, het gelijktrekken van de beschikbare gegevens vanuit de lidstaten. Alleen dan zal er sprake kunnen zijn van een daadwerkelijk goede evaluatie en dus een effectieve beoordeling. De lidstaten moeten hier echt, en natuurlijk met de nodige begeleiding van de Europese Commissie, werk van maken.
Van belang om te benadrukken - daar leg ik dus duidelijk een andere nuance dan Martine Roure - is het feit dat op basis van de verkregen transfergegevens niet geconcludeerd kan worden dat het Dublin-systeem als zodanig leidt tot een onevenredige transferlast voor de lidstaten aan de Europese buitengrenzen. Natuurlijk - en dat is wat de rapporteur en ook wat de commissaris zei - brengt de geografische positie van deze lidstaten met zich mee dat zij zich geconfronteerd zien met een aanzienlijke belasting. Dat is ook precies de reden waarom ALDE naast het Dublin-systeem al die tijd heeft gepleit voor een verplichtend burden sharing mechanism, in financieel opzicht, materieel opzicht, maar ook als het gaat om de inzet van mankracht ter plekke. Alle 27 lidstaten zijn immers verantwoordelijk voor hetgeen zich aan de Europese buitengrenzen afspeelt.
Ik ben dan ook zeer benieuwd, commissaris, naar wat u nu precies bedoelt met die tijdelijke opschortingsmogelijkheid. Wat houdt het in? Houdt het in dat de asielzoeker de lidstaat naar keuze kan uitzoeken, dat hij vrij kan doorreizen? Daarmee zouden we wel de politieke boodschap van het Dublin-systeem behoorlijk ondermijnen. Kortom, zet nou gewoon in op het verplichte solidariteitsmechanisme waar we al die tijd voor gepleit hebben.
Ten slotte moet er, als de EU haar geloofwaardigheid wil behouden, echt sprake zijn van een toereikend en samenhangend beschermingsniveau in alle 27 lidstaten. Het belang van een werkelijk gemeenschappelijke asielprocedure en bijbehorende status kan niet genoeg benadrukt worden.
Johannes Blokland
Voorzitter, het verslag van collega Lambert moet ons tot ernstig beraad aanzetten. De feiten die het verslag beschrijft, zijn verontrustend. Terwijl de Europese Commissie doorgaat met nieuwe initiatieven op het terrein van asiel en legale immigratie, blijkt uitvoering niet te controleren. Een berekening van de kosten, gegevens over asielverzoeken en de behandeling van persoonsgegevens zijn niet adequaat. Ik vind dat een zorgwekkende conclusie. Als het Dublin-systeem al niet naar behoren werkt, hoe zal het dan gaan met de nieuwe initiatieven rond migratie? Kan dit Huis ervan op aan dat de Raad en de Commissie dan wel serieus werk maken van een kostenberekening? Wordt dan de bescherming van de persoonsgegevens wél serieus genomen?
Ik hoor graag welke conclusie de Raad trekt uit het verslag van collega Lambert. Mij is wel duidelijk dat het Dublin-systeem nog niet perfect is. Kan de Raad onderzoeken of bij de nieuwe initiatieven op het terrein van asiel en migratie de uitwisseling van gegevens wél naar behoren functioneert?
Stavros Lambrinidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het Dublin II-systeem voor het verlenen van asiel zou eindelijk eens moeten worden herzien. Ten eerste is het niet waarlijk Europees: het garandeert geen echte solidariteit met en ondersteuning van die lidstaten die vanwege hun geografische ligging een onevenredige hoeveelheid asielzoekers ontvangen.
Een tweede en nog belangrijkere reden waarom het zou moeten worden herzien, is dat dergelijke onevenredige verdelingen vaak een directe bedreiging vormen voor de humanitaire beginselen en de verplichting om mensen die op zoek naar bescherming aan onze grenzen verschijnen, met waardigheid te behandelen.
Het is bekend dat tal van lidstaten bij gelegenheid volstrekt begrijpelijkerwijs niet in staat zijn hun verplichtingen onder de verordening na te leven, maar in het slechtste geval verschuilen zij zich ook wel eens achter een gebrek aan Europese solidariteit om zelfs extreme schendingen van de mensenrechten door hun autoriteiten te rechtvaardigen.
Praktijken als het opsluiten van minderjarigen in onacceptabele omstandigheden en de algehele afwijzing van asielaanvragen om politieke redenen, kunnen door geen enkel gebrek aan solidariteit worden gerechtvaardigd. Het is echter bekend dat die lidstaten die niet met dergelijke problemen te stellen hebben, vinden dat zij aan hun humanitaire verplichtingen hebben voldaan zodra zij eerder genoemde lidstaten vermanend toespreken. Er wordt dan echter met geen woord over solidariteit gerept.
Daarom heeft Dublin II in de praktijk geleid tot een reeks van beschuldigingen over en weer tussen de lidstaten. De enige echte verliezers zijn de asielzoekers. Om die reden is het echt van cruciaal belang om nu eindelijk te zorgen voor een gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
De Voorzitter
Het debat wordt hervat na het debat over Georgië.
