Handhaving van de voorschriften inzake de overbrenging van giftige afvalstoffen naar ontwikkelingslanden (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over:
mondelinge vraag van Catherine Bearder en Lena Ek, namens de ALDE-Fractie, Miroslav Ouzký, namens de ECR-Fractie, Richard Seeber en Christa Klaß, namens de PPE-Fractie, en Rebecca Harms, namens de Verts/ALE-Fractie, aan de Commissie: Handhaving van de voorschriften inzake de overbrenging van giftige afvalstoffen naar ontwikkelingslanden (B7-0217/2011), en
mondelinge vraag van Sabine Wils, Kartika Tamara Liotard, Bairbre de Brún, João Ferreira, Marisa Matias en Nikolaos Chountis, namens de GUE/NGL-Fractie, aan de Commissie: Handhaving voorschriften inzake vervoer van giftig afval naar ontwikkelingslanden (B7-0218/2011).
Catherine Bearder
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, stel, commissaris, dat we op een goede morgen wakker worden om te zien dat onze rijke buren hun giftige afval in onze voortuin hebben gedumpt. Denkt u ook niet dat wij allemaal woedend zouden worden? Toch is dat wat de EU elke dag doet.
Elk jaar worden tonnen giftige afvalstoffen, in strijd met de EU-milieuwetgeving, vanuit de EU naar ontwikkelingslanden gesmokkeld via havens waar de controles sterk tekortschieten. Bijna driekwart van het elektronisch afval in de EU is niet in de boeken terug te vinden, en maar een derde van het elektronisch afval wordt bewerkt overeenkomstig de wetgeving van de EU. In het Verenigd Koninkrijk gooit de gemiddelde Brit elk jaar vier elektronische apparaten weg. Dat is 500 000 ton aan kapotte televisies, computers en telefoons. Meer dan de helft hiervan wordt echter niet geregistreerd als gerecycled - het verdwijnt gewoon. En dat is alleen nog maar in mijn eigen land.
Op grond van de huidige EU-wetgeving is de uitvoer van gecontroleerde afvalstoffen voor verwijdering verboden, maar de omvang van de illegale overbrengingen van dit soort afval vanuit de EU wordt geschat op jaarlijks 22 000 ton. In de richtlijn betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (de AEEA-richtlijn) wordt bepaald dat uitgevoerde elektronische apparaten goed moeten werken. Dit betekent echter dat er doelmatige EU-brede inspecties nodig zijn, waarvan duidelijk geen sprake is. Dit afval bevat lood, cadmium, barium, kwik, broomhoudende brandvertragers en andere chemische stoffen en plastics die gevaarlijk worden wanneer ze worden verbrand. Verbranden is vaak de goedkoopste methode om deze waardevolle metalen terug te winnen, terwijl volwassenen en kinderen de afvalbergen afstruinen in de hoop een paar centen te verdienen.
We mogen de milieu- en gezondheidseffecten van deze schandalige situatie, die de meest kwetsbaren treft, niet negeren. Eerlijk gezegd schaam ik me als Europeaan. Ik dank de commissaris voor zijn antwoorden, maar we moeten heel specifiek weten hoe hij deze maas in de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen gaat dichten. Heeft de Commissie plannen om de tonnen EU-afval die al in Afrikaanse landen zijn gedumpt op te ruimen? Moet de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen worden herzien of is het slechts een kwestie van handhaving? Dit is een urgent probleem en er moet nu actie worden ondernomen. Ik wacht op uw antwoord.
Anna Rosbach
ter vervanging van de auteur. - (DA) Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd dat mijn collega's hier in dit Parlement er zich van bewust zijn dat ons afval niet zomaar in het niets verdwijnt, maar dat het helaas vaak elders in de wijde wereld terechtkomt waar niemand er naar behoren mee omspringt. Maar natuurlijk is dat niets nieuws onder de zon. Al jaren geleden begonnen talloze Europese landen hun afgedankte, tot de nok met asbest volgepropte veerboten naar India toe te sturen om daar blootsvoetse arbeiders ergens op een strand ijzer van gevaarlijke stoffen te laten scheiden. En dat gebeurt tot op de dag van vandaag. Nóg erger is de toestand van de Afrikaanse kinderen die zittend op de grond ons elektronisch afval tot in de allerkleinste onderdeeltjes uit elkaar peuteren. Is dat acceptabel? Nee, natuurlijk niet, maar de EU heeft domweg geen redelijke en realistische middelen om te zorgen voor handhaving van de voorschriften die lang geleden, dat wil zeggen op 12 juli 2006, van kracht werden.
De handhaving van deze richtlijn valt, zoals bepaald in artikel 50 daarvan, onder de verantwoordelijkheid van de individuele lidstaten. Sommige lidstaten laten zich er echter absoluut niets aan gelegen liggen. Nu is het echter de hoogste tijd om iets te doen, want de 70 miljoen ton gevaarlijk afval per jaar - een hoeveelheid die bovendien jaar in jaar uit groeit - is geen peulenschil. Ik heb dan ook nog een andere vraag, naast de schriftelijke vragen die de Commissie reeds eerder ontvangen heeft, en wel als volgt: heeft de Commissie al eens overwogen om speciale havengebieden aan te wijzen voor het uitladen van gevaarlijk afval in geselecteerde havens? Dat zou het toezicht over de hele linie aanzienlijk vereenvoudigen. Zou de Commissie ook niet kunnen overwegen om de nodige publiciteit aan dit vraagstuk te geven, om zo de EU-burger aan te moedigen om hun gevaarlijk afval naar specifieke plaatsen in de lidstaten te brengen? Het is namelijk van extreem belang dat onze burgers bewust worden gemaakt van dit probleem, want zonder hun hulp in de strijd om de stroom gevaarlijk afval beheersbaar te houden, zijn we nergens.
Richard Seeber
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Barnier, niet alleen in de bankensector hebben we regelingen die niet functioneren, maar jammer genoeg ook op milieugebied. Wij hebben weliswaar de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen uit 2006, maar deze functioneert niet, omdat de overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen over de EU-grenzen heen toeneemt, met name naar ontwikkelingslanden, landen waarin geen behoorlijke verwijdering van deze gevaarlijke afvalstoffen is gewaarborgd. Deze ondeskundige afvalverwijdering leidt in deze landen tot milieu- en gezondheidsproblemen die in extreme gevallen zelfs de dood van veel mensen kunnen veroorzaken.
Bovendien verliezen we hier in de Gemeenschap ook waardevolle grondstoffen. Een deel van onze 2020-strategie is die hulpbronnenstrategie, en afval is één van onze hulpbronnen. We moeten inspanningen ondernemen om onze onderzoeksactiviteiten op dit gebied te verbeteren, zodat aan het einde van de productlevenscyclus waardevolle stoffen kunnen worden teruggewonnen.
Uw collega, commissaris Potočnik, heeft in een redevoering op 7 april jongstleden aangekondigd - nadat de Commissie dit probleem eigenlijk zeer lang had getraineerd en niets had ondernomen - dat hij in de herfst een mededeling op tafel zou leggen om deze problemen aan te pakken, met name als het gaat om de tenuitvoerlegging en de verbetering van het inspectiestelsel, en natuurlijk de verbreding van de kennisbasis. Mijnheer de commissaris, ik wil graag van u weten of de diensten van de Commissie deze mededeling reeds aan het voorbereiden zijn.
Commissaris Potočnik heeft in andere redevoeringen ook over een nieuw agentschap gesproken. Wij hebben weliswaar erg veel agentschappen, maar klaarblijkelijk is hij ook op dit gebied van plan om de controlemogelijkheden van de autoriteiten van de lidstaten te versterken. Daarom wil ik graag weten wat de stand van zaken is, omdat we moeten constateren dat we deze problemen op het moment helaas niet kunnen oplossen. Welke stappen is de Commissie van plan te zetten op dit gebied?
Satu Hassi
ter vervanging van de auteur. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de slechte implementatie van de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen is al lang een ernstig probleem. Het Europees Netwerk voor de uitvoering en handhaving van de milieuwetgeving (IMPEL) hamert hier al sinds 2003 op, en heeft ook concrete voorstellen voor verbetering gedaan. Toch heeft de Commissie, afgezien van haar vele onderzoeken en haar voorstel voor een nieuwe richtlijn inzake hernieuwbare energiebronnen, bijna niets gedaan.
Het Parlement eist nu al meer dan tien jaar lang strengere inspecties en wetgeving voor Europese inspecties: in 1999 met het verslag-Jackson over minimumeisen voor inspecties, in 2003 met het verslag-Blokland over de herziening van de wetgeving betreffende de overbrenging van afvalstoffen en in 2008 met de resolutie over minimumeisen voor inspecties. Dit heeft de Commissie bijna allemaal genegeerd.
In 2006 waren we geschokt door het enorme Trafigura-schandaal, toen grote hoeveelheden giftige afvalstoffen in Ivoorkust werden gedumpt. De toenmalige commissaris voor milieu, Stavros Dimas, beloofde naar mogelijkheden te zoeken om de verordening inzake de overbrenging van afvalstoffen en de uitvoering ervan in de lidstaten te verbeteren, maar er gebeurde niets concreets. Twee jaar geleden werd in een onderzoek van de Commissie aanbevolen om voor de uitvoering van de afvalstoffenwetgeving een speciaal agentschap op te richten dat talrijke taken moet uitvoeren, zoals het controleren van de inspectiesystemen in de lidstaten en het coördineren van controles en inspecties, maar er is geen voorstel ingediend.
Vorig jaar werd in een onderzoek van de Commissie geconcludeerd dat een rechtsinstrument voor de inspectiecriteria het beste alternatief zou zijn, maar er werd geen voorstel ingediend, ofschoon commissaris Potočnik heeft gezegd dat de uitvoering van de communautaire milieuwetgeving zijn prioriteit is.
Nu wil ik de Commissie vragen wanneer zij eigenlijk concrete maatregelen gaat nemen in plaats van steeds alleen maar onderzoeken te doen. Wanneer krijgen we een concreet wetgevingsvoorstel en niet alleen mededelingen en onderzoeken? Zoals collega Seeber al zei, zou dit ook het efficiënt gebruik van de hulpbronnen door Europa verbeteren.
Sabine Wils
auteur. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, illegale exporten van afvalstoffen en illegale verwijdering van gevaarlijke afvalstoffen vormen een toenemend gevaar voor de gezondheid en het milieu van miljoenen mensen in de ontwikkelingslanden.
In de EU groeit de hoeveelheid toxisch afval voortdurend. Vanwege de hoge kosten voor recyclage en verwijdering van afvalstoffen is de verleiding groot om dit afval naar landen met minder milieuvoorschriften en lagere kosten voor afvalverwijdering te overbrengen. Het verheugt mij dat dit probleem door alle fracties wordt ingezien, en ik hoop dat het Parlement bij dit onderwerp eendrachtig handelt.
De mazen in de wetgeving die dit soort giftige exporten mogelijk maken, moeten worden gedicht. De bestaande verordeningen betreffende de overbrenging van toxische afvalstoffen naar ontwikkelingslanden moeten worden aangescherpt en nageleefd. Wij hebben behoefte aan een wetsvoorstel voor milieu-inspecties - dat het Parlement reeds in 2008 had geëist - zodat schepen in havens op doeltreffende wijze door de plaatselijke autoriteiten kunnen worden gecontroleerd.
Dit voorstel moet gekoppeld worden aan de mogelijkheid om schepen in de gehele EU aan de ketting te leggen indien er gegronde redenen voor verdenking bestaan. Ons voorstel is om dit in een gezamenlijke resolutie van alle fracties te bekrachtigen.
Ook de overbrenging van afvalstoffen binnen de EU moet beter worden gecontroleerd. Aan de kust van Calabrië, op een paar mijl afstand van de haven van Cetraro, ligt een tot zinken gebracht schip, dat bekend was vanwege het vervoer van zeer toxisch afval. Vermoed wordt dat er nog veel meer schepen voor het vervoer van giftige afvalstoffen voor de kust van de Tyrreense Zee tot zinken zijn gebracht. Dit voorbeeld toont ook aan hoe noodzakelijk het is transparantie te brengen in de overbrenging van afvalstoffen en te voorzien in betrouwbare inspecties door de autoriteiten.
Michel Barnier
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik u meedelen dat mijn collega en vriend, de heer Potočnik, zich laat verontschuldigen, omdat hij vanavond in New York is voor de ondertekening van een belangrijke overeenkomst - de overeenkomst van Nagoya - over biodiversiteit.
Ik ben niettemin blij dat ik de kans krijg om hem te vervangen, of in ieder geval te proberen te vervangen, aangezien de kwestie die u aan de orde stelt een onderwerp is dat mij altijd heeft geïnteresseerd, dames en heren. Ik ben minister van Milieu geweest in mijn eigen land en ben niet vergeten welke inspanningen wij ons, tijdens mijn eerste ambtstermijn als commissaris ongeveer tien jaar geleden, hebben getroost om deze uiterst serieuze kwestie samen met het Parlement aan te pakken. De verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen verbiedt de uitvoer van gevaarlijke afvalstoffen naar ontwikkelingslanden, evenals de uitvoer van voor verwijdering bestemde afvalstoffen buiten de Unie en de EVA-landen.
Wij weten echter - en u hebt daarop gewezen - dat de inspanningen om op de naleving van dit verbod toe te zien, sterk uiteenlopen van lidstaat tot lidstaat. Bedrijven proberen vaak munt te slaan uit de gebrekkige inspecties, om aldus het verbod te omzeilen en de afvalstoffen door andere lidstaten te smokkelen waar de inspecties minder streng zijn, zoals u al zei.
Bovendien worden vaak valse aangiftes gebruikt om afvalstoffen als gebruikte goederen uit te voeren, hetgeen de taak van de autoriteiten die belast zijn met de controle op en de handhaving van de regels bemoeilijkt. Verder vormen de uiteraard lage verwerkingskosten in derde landen de belangrijkste economische factor waardoor deze illegale uitvoer wordt gestimuleerd of aangedreven. En dan is er nog de zeer ernstige situatie van de landen die dit afval, deze illegale overbrengingen, om zo te zeggen in ontvangst nemen: deze afvalstoffen verontreinigen de lucht, het water, de bodem en de huizen in aanzienlijke mate, en vormen een bedreiging - zoals u zojuist zei, mevrouw Wils, en zoals mevrouw Bearder en mevrouw Rosbach vóór u met dezelfde emotie zeiden - voor de gezondheid van mensen en met name kinderen, wat nog het meest schokkend is, evenals voor de gezondheid van werknemers en een groot deel van de bevolking. De gevaarlijke stoffen die in afval zitten, zijn op zich al toxisch maar gaan vaak nog gepaard met extra risico's als er verkeerde technieken voor afvalbeheer worden toegepast, hetgeen vaak het geval is in deze landen van bestemming.
Bovendien hebben illegale overbrengingen van afval naar derde landen uiteraard een negatief effect op de handel en de mededinging, aangezien bedrijven die zich aan de wetgeving houden zijn blootgesteld aan concurrentie en in het nadeel zijn. De Europese sector van recycling- en afvalbeheer, die zich aan de strenge milieuwetgeving van onze Unie moet houden, is een dynamische sector. De sector heeft een gezonde omzet van 95 miljard euro, voorziet in - of ondersteunt - 1,2 tot 1,5 miljoen banen en vertegenwoordigt 1 procent van het bbp, en het is deze volgens de regels opererende afvalbeheer- en recyclingsector die concurrentie ondervindt van de illegale handel en daardoor wordt benadeeld.
Een effectieve controle op EU-niveau op de toepassing van de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen zou deze sector volgens mij stimuleren tot investeringen en tot het creëren van nog meer banen in de toekomst. Illegale overbrenging van afvalstoffen en kwalitatief slechte recycling leiden ook tot een verlies aan hulpbronnen, aangezien secundaire grondstoffen in belangrijke mate kunnen voorzien in de behoeften aan grondstoffen van Europa, en ook de doeltreffendheid en het gebruik van de hulpbronnen kunnen verbeteren. Uitgaande van deze diagnose moeten wij de situatie dus verbeteren. Daarom heeft de Commissie getracht te ontdekken of er aanvullende wettelijke maatregelen moeten worden genomen op het niveau van de Unie, en zo ja, welke nieuwe, specifieke voorschriften en criteria daarin moeten worden opgenomen voor inspecties met betrekking tot de overbrenging van afvalstoffen.
Wij leggen momenteel de laatste hand aan een effectbeoordeling van de verschillende aanpakken die mogelijk zijn om het zojuist door mij genoemde probleem op te lossen, waaronder plannen en programma's voor nationale inspectie en verplichte nationale risicobeoordeling, evenals meer gerichte opleiding van nationale functionarissen die ermee belast zijn om de inspecties uit te voeren en, omgekeerd, om te bewijzen dat degenen die afvalstoffen aangeven als gebruikte goederen, frauduleus handelen.
Ter afsluiting, mijnheer de Voorzitter, zou ik nog even op de volgende punten willen ingaan, als antwoord op een aantal specifieke vragen. Ten eerste is het mogelijk de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen te omzeilen door te stellen dat de uitgevoerde artikelen gebruikte goederen zijn in plaats van afval. Het voornaamste probleem is dat de lidstaten de inspectievoorschriften niet correct implementeren. Om dit op te lossen moet deze verordening worden aangevuld met meer gedetailleerde regels inzake nationale inspecties. De wettelijke maatregelen zouden vergezeld moeten gaan van een adequate opleiding voor functionarissen die belast zijn met de handhaving van de regels, zoals ik al zei.
Ten tweede zouden juridisch niet-bindende richtsnoeren de tenuitvoerlegging en handhaving van de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen door met name douanebeambten kunnen vergemakkelijken en op die manier een bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding van illegale activiteiten. Richtsnoeren alleen zijn echter niet genoeg. Wij hebben ook bindende regels nodig om dit probleem te bestrijden.
Ten derde is de afvalproductie de afgelopen jaren toegenomen of gestabiliseerd. Afvalbeheer is in de gehele Unie verbeterd, en er is de afgelopen vijf jaar meer gerecycled. Wat momenteel echter opvalt, zijn de grote verschillen tussen de lidstaten in de tenuitvoerlegging van onze afvalvoorschriften. De Commissie, dames en heren, is zich bewust van de gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid, evenals van de economische, sociale en menselijke gevolgen van de illegale overbrengingen van afval, en de kwestie van de Probo Koala, waarbij verscheidene mensen omkwamen nadat ze waren blootgesteld aan gevaarlijk afval dat illegaal in Ivoorkust was gedumpt, is een van de ergste voorbeelden uit onze herinnering, en ook op dat punt moeten er lessen worden getrokken. De Commissie heeft tal van onderzoeken ingesteld naar deze kwestie, en de resultaten van deze onderzoeken kunnen op onze website worden geraadpleegd.
Als er eenmaal illegale overbrengingen van afval zijn gedetecteerd, voorziet de verordening in maatregelen om de situatie aan te pakken. Het afval moet worden teruggestuurd naar het land van herkomst, overeenkomstig de EU-wetgeving en het internationale recht. Als de verantwoordelijke ondernemingen niet te vinden zijn, dan moet het land van herkomst in de Unie de kosten betalen om het afval te laten terugsturen en verwerken. In sommige gevallen moeten lidstaten opdraaien voor kosten van meer dan een miljoen euro. In de Probo Koala-kwestie die ik zojuist noemde, moest de firma Trafigura 152 miljoen euro betalen voor het opruimen van het afval, evenals een schadevergoeding van 33 miljoen euro aan de inwoners van de betrokken dorpen.
Tot slot zou ik tegen de heer Seeber willen zeggen dat de heer Potočnik, voor zover ik begrepen heb, beloofd heeft deze mededeling over de tenuitvoerlegging en handhaving van het Gemeenschapsrecht te presenteren en dat hij bezig is deze op te stellen.
Åsa Westlund
Mijnheer de Voorzitter, velen van ons zijn verontwaardigd over het feit dat Europa, ondanks een uitgebreid publiek debat hierover, nog steeds gevaarlijk afval dumpt in armere landen. Zoals velen al hebben gezegd, onze verontwaardiging is terecht. We gebruiken niet alleen producten die het milieu belasten en aantasten en springen er bovendien onzorgvuldig mee om als we genoeg hebben van deze producten, we dumpen dat gevaarlijke afval ook nog, en dit tast de gezondheid van onschuldige mensen, vaak kinderen, aan en vergiftigt de grond en het water in andere landen voor de volgende generaties. Dat is gewoon onacceptabel.
Hoe kan men toestaan dat dit doorgaat? Er is wetgeving en er is een verbod, maar het werkt niet. De Commissie moet daarom wijzigingen voorstellen. Zoals altijd zou het het beste zijn als er helemaal geen gevaarlijk afval was. Het vele werk dat we hebben verzet om gevaarlijke chemicaliën te identificeren en af te schaffen, zoals binnen REACH, is ook in dit verband belangrijk. Aangezien het verbod op de export van gevaarlijk afval niet werkt, denk ik dat we extra blij moeten zijn dat we de wetgeving voor afval dat elektrische of elektronische producten bevat (AEEA) hebben versterkt door middel van het stellen van hoge inzamelingsdoelen. Maar wetende hoe slecht de lidstaten het exportverbod naleven, heeft de Commissie goede redenen om de gedragingen van de lidstaten op de voet te volgen, in het kader van AEEA en de overige wetgeving die voorschrijft hoe men met dergelijke producten dient om te gaan.
Zoals velen al hebben gezegd, zelfs de Commissie, is er een bepaalde vorm van verduidelijking en vereenvoudiging nodig ten aanzien van de voorschriften die van toepassing zijn op het transport van giftig afval naar ontwikkelingslanden, zodat het voor de politie en andere grensbewakers eenvoudiger wordt om maatregelen te treffen tegen milieuovertredingen, waar het exporteren van gevaarlijk afval toch eigenlijk op neerkomt. Maar het is net zo zeker dat de lidstaten meer prioriteit aan deze kwestie moeten geven. Ik ben van mening dat het feit dat de lidstaten tekortschieten in hun verantwoordelijkheid om de naleving van de EU-voorschriften te controleren een terugkerend probleem is. Het is hier zeer duidelijk dat de lidstaten hun verplichtingen niet nakomen.
De lidstaten moeten meer verantwoordelijkheid nemen en wij verwachten dat de Commissie erop toeziet dat dit ook echt gebeurt. Wat u hier vandaag gepresenteerd heeft, mijnheer Barnier, lijkt mij zeker een stap in de goede richting. Zodra we inzage krijgen in de hele mededeling, kunnen we bepalen of het aantal genomen stappen voldoende is. Dank u.
Zuzana Roithová
(CS) Geachte Voorzitter, de exponentiële groei van de hoeveelheid door de Europese industrie en consumenten geproduceerde afval heeft alles weg van een tijdbom, zowel hier in de Europese Unie, alsook in de ontwikkelingslanden waar massaal en illegaal gevaarlijk afval naar toe verscheept wordt. Mijnheer de commissaris, ik ben ingenomen met het feit dat u blijk heeft gegeven van een zekere bereidheid van de kant van de Commissie om de mazen in de wetgeving binnen relatief afzienbare tijd te dichten. Net als de sprekers voor mij vrees ik echter dat we hier eerst en vooral te maken hebben met een te kleine bereidheid van de lidstaten om te investeren in controles en om afdoende hoge sancties in te voeren voor de schending van de reeds bestaande regels. Als ondervoorzitter van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU ben ik van mening dat er samen met de ACS-landen een strategie tot stand moet worden gebracht ter bestrijding van de illegale invoer van giftig afval op hun grondgebied en eerst en vooral een actieplan moet worden opgesteld voor de inrichting van een systeem voor veilige afvalverwerking in Afrika, geflankeerd door maatregelen ter stimulering van recyclingtechnologieën.
Csanád Szegedi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de schijnbaar strikte EU-regelgeving betreffende gevaarlijke afvalstoffen bevat in de praktijk talrijke achterpoortjes die door georganiseerde groepen misdadigers en de afvalmaffia uitstekend kunnen worden benut.
Het illegaal verwijderen van giftige, gevaarlijke afvalstoffen is een van de meest winstgevende branches geworden. Dat komt enerzijds door de abnormaal hoge kosten van legale verwijdering en hergebruik, en anderzijds door de overdreven bureaucratisering bij de verwerving van wettige vergunningen.
De oplossing moet tweeledig zijn: de administratieve lasten voor ondernemingen die gevaarlijke afvalstoffen legaal gebruiken en verwijderen, moeten worden verminderd, en tegelijk moeten producenten van afvalstoffen natuurlijk gestimuleerd worden om voor de legale weg te kiezen en belang krijgen bij het beteugelen van de afvalmaffia.
Anderzijds moeten de strafrechtelijke sancties voor milieucriminaliteit radicaal worden aangescherpt, en moet de controle op EU-niveau ook uniform worden opgevoerd.
Miroslav Mikolásik
(SK) Mijnheer de Voorzitter, het is een kwartier voor middernacht, en de onderhavige kwestie is belangrijk: de export van giftig afval naar ontwikkelingslanden.
Het is schandalig dat Europese landen zich in deze moderne tijd inlaten met het soort activiteiten dat we gezien hebben in de film en Oscarwinnaar 'Erin Brockovich', met Julia Roberts in de hoofdrol, waarin we zagen dat zoiets alleen kon gebeuren in Californië, met fabrieken die giftig afval exporteren en mensen die heel erg ziek worden en zelfs doodgaan. Het is een buitengewoon treurig feit dat EU-lidstaten hun giftige afval exporteren naar Afrikaanse landen die vrijwel niet in staat zijn om dat te voorkomen, en dat afval bevat toxische elementen zoals lood, cadmium, kwik en asbest. Naar mijn mening is het positief dat de Commissie zich wil blijven inzetten om dit te bestrijden. Ik zou Commissaris Barnier, die ons beloofd heeft dat de Commissie dit probleem met meer daadkracht zal aanpakken, willen verzoeken de maatregelen te nemen die nodig zijn om verbetering te brengen in deze situatie.
Mairead McGuinness
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we hebben een probleem in de Europese Unie omdat onze burgers afval dumpen voor hun eigen voordeur. Om dat in Europa te doen is één ding, maar om het in ontwikkelingslanden te doen, ten koste van de armen, zoals de auteur van deze vraag het heeft gesteld, is laakbaar.
Ik zal zorgvuldig luisteren naar de antwoorden van de Commissie over nieuwe wetgeving. Ik ben altijd bang dat we nieuwe wetgeving bovenop bestaande wetgeving stapelen zonder naar de handhavingsaspecten te kijken, en ik wil de Commissie vragen om op het probleem van de handhaving in te gaan. Ik denk dat we in de lidstaten op veel gebieden over onvoldoende cijfers beschikken om het vervoer van dit - in dit geval giftige - afval goed te kunnen controleren en er een correcte boekhouding van te kunnen voeren. De gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van degenen die dit afval op niet-correcte wijze behandelen zijn bijzonder ernstig. Dit is een morele en ethische kwestie. Misschien zouden onze burgers, als ze zich hier bewust van waren - en ik denk dat ze dat niet zijn - beter nadenken over hun koop- en weggooigedrag.
Michel Barnier
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw McGuinness maakte zojuist een belangrijke opmerking, namelijk dat deze kwestie een morele en ethische kant heeft, gezien alle zorgen op het vlak van de volksgezondheid, biodiversiteit en economie die wij aan de orde hebben gesteld.
Daarom - en ik zeg dit ook tegen mevrouw Westlund en mevrouw Roithovà, evenals tegen andere sprekers - is de Commissie vastberaden om actie te ondernemen. Ter staving van de effectbeoordeling, die zal aantonen dat dit initiatief gerechtvaardigd is, zal de Commissie een versterking van de EU-wetgeving voorstellen, met name om de inspecties en de handhaving van de verordening betreffende de overbrenging van afvalstoffen te verbeteren. Dit zou het grote aantal illegale overbrengingen in belangrijke mate moeten verminderen.
Alle mogelijke oplossingen worden onderzocht. Gun de heer Potočnik de paar weken die hij nodig heeft om deze wetgeving op te stellen. Ik kan u namens hem zeggen dat de Commissie, rekening houdend met het zeer belangrijke debat dat u, ondanks dit late tijdstip, hebt gevoerd, vóór het einde van dit jaar, 2011, haar wetgevingsvoorstellen zal presenteren om de strijd tegen deze illegale overbrengingen en alle gevolgen ervan, op te kunnen voeren.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (Artikel 149)
Daciana Octavia Sârbu
schriftelijk. - (EN) Eerder dit jaar heb ik de Europese Commissie enkele vragen gesteld naar aanleiding van berichten in de pers over zendingen giftig afval van Italië naar Roemenië. Hoewel er geen bewijs werd gevonden voor de zendingen, bleek uit de resultaten van mijn vragen dat we baat zouden hebben bij meer regelmatige inspecties van ladingen, aangezien dit een afschrikwekkend effect zou hebben op de personen die zijn betrokken bij de illegale verzending van afval. Dit soort maatregelen kan een extra effect in derde landen hebben, omdat deze landen mogelijk niet over de capaciteit beschikken om inkomende zendingen naar behoren te controleren en zo de binnenkomst van giftig materiaal op hun grondgebied te voorkomen. We moeten serieus kijken naar de voordelen van grondige en regelmatige inspecties, gecoördineerd op EU-niveau, met name in het geval van zendingen naar ontwikkelingslanden.
