In memoriam
De Voorzitter.
In de nacht van 26 op 27 september 2002 is het Senegalese schip Le Joola, met meer dan duizend opvarenden aan boord, voor de kust van Senegal en Gambia gezonken. Thans, bijna twee weken later, zijn 476 lichamen geborgen en worden 500 mensen vermist.
Namens het Parlement heb ik president Wade van Senegal een schrijven doen toekomen om hem ons medeleven te betuigen en onze condoleances over te brengen aan de families van de slachtoffers. Laten wij vandaag een minuut stilte in acht nemen ter nagedachtenis van de slachtoffers en uit respect voor de nabestaanden, en om vanaf het noordelijk halfrond onze solidariteit met Afrika in deze tragedie te tonen ten teken dat het Zuiden ons na aan het hart ligt. Ik verzoek u een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt staande een minuut stilte in acht)
Afgelopen zondag, 6 oktober 2002, is Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Claus von Amsberg, prins-gemaal van Koningin Beatrix van het Koninkrijk der Nederlanden, in Amsterdam overleden na een langdurig ziekbed. Prins Claus zette zich in voor de Nederlandse samenleving met kracht, ernst, toewijding en, waar gepast, met humor.
Zijn toewijding aan de zaak van de internationale ontwikkelingssamenwerking is ons allen welbekend. Namens het Parlement en onze Nederlandse collega's heb ik onze oprechte deelneming overgebracht aan Hare Majesteit Koningin Beatrix en aan het Nederlandse volk.1

De Voorzitter.
Het Deense voorzitterschap, vertegenwoordigd door de heer Haarder, minister van Europese Zaken, heeft zich bereid verklaard namens de Raad een verklaring af te leggen over de situatie in verband met Irak. De heer Haarder en het Deense voorzitterschap hebben hiertoe zeer recentelijk besloten. Namens het Parlement betuig ik mijn dank hiervoor aan de Raad en aan de heer Haarder persoonlijk.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag van de Commissie over de vorderingen op de weg naar uitbreiding. Dit verslag is vandaag vóór de lunch goedgekeurd door de Europese Commissie. Met het aannemen en publiceren van de verslagen over de toetredingslanden hebben wij een belangrijke stap gezet naar de totstandbrenging van een Europese Unie op waarlijk continentale schaal.
Wij gaan de slotfase in van een proces dat bijna dertien jaar geleden met zoveel bezieling in gang is gezet met de val van de Berlijnse Muur. Onze lidstaten en niet alleen de toetredende landen moeten afzonderlijk en gezamenlijk de noodzakelijke politieke wil vergaren om de laatste obstakels uit de weg te ruimen. In dit Huis zijn wij vastbesloten alles in het werk te stellen om ertoe bij te dragen dat alle nog resterende hinderpalen nog vóór de Top van Kopenhagen in december worden weggenomen.

Deze uitbreiding betekent voor Europa een buitengewone en ongeëvenaarde daad van verzoening, de beslechting van oude geschillen en nieuwe kansen. Na vele millennia van verdeeldheid op ons oude continent is het voor het eerst dat wij ons uit vrije wil als soevereine volken verenigen, zonder daartoe te worden gedwongen door zwaard of geweer of enig ander geweldsmiddel, maar op grond van verstandelijke overwegingen, overtuiging en gedeelde waarden. Het debat van vandaag is een belangrijke halte in dit proces.
Ik wil in het bijzonder hulde brengen aan de Europese Commissie en haar diensten en aan al diegenen in leidende posities en in de overheidsdiensten van de toetredingslanden die aan deze buitengewone transformatie werken. De Commissie zal in de begeleiding van dit proces tot het einde toe een centrale rol blijven spelen. Wij naderen de tijd dat wij, de politieke klasse, onze politieke verantwoordelijkheid op ons moeten nemen en ons tot onze burgers moeten richten met een boodschap van eensgezindheid.
(Applaus)

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, Het is mij een genoegen dat ik hier vandaag tot u kan spreken. Bij het begin van mijn mandaat stond ik ook tegenover u en heb ik mij ertoe verbonden van de uitbreiding de absolute prioriteit van mijn Commissie te maken en van mijn Commissie de Commissie van de uitbreiding te maken. De uitbreiding van de Unie betekent immers de continentale consolidatie van een gebied van vrede, veiligheid en democratie. Vandaag, drie jaar later, sta ik hier opnieuw voor u om te zeggen dat die belofte is ingelost. De Commissie heeft haar werk gedaan. De Commissie is haar belofte nagekomen.

Na een grondig onderzoek van de door de kandidaten geboekte vooruitgang kan ik u de naam mededelen van de landen waarvoor wij de Raad aanbevelen nog vóór het einde van 2002 de onderhandelingen af te ronden. Staat u mij toe de belangrijkste passage voor te lezen van de aanbevelingen die wij vandaag hebben goedgekeurd.

"Cyprus, de Tsjechische Republiek, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, de Slowaakse Republiek en Slovenië voldoen aan de politieke voorwaarden. Gezien de door deze landen geboekte vooruitgang en de wijze waarop zij tot dusver hun verplichtingen zijn nagekomen en rekeninghoudend met de aan de gang zijnde voorbereiding is de Commissie van oordeel dat die landen zullen hebben voldaan aan de economische criteria en aan de criteria die betrekking hebben op het acquis en in het begin van 2004 klaar zullen zijn om tot de Unie toe te treden. De Commissie beveelt dan ook aan de toetredingsonderhandelingen met deze landen vóór het einde van dit jaar af te ronden zodat in het voorjaar 2003 het toetredingsverdrag kan worden ondertekend." 
Gezien de vooruitgang die Bulgarije en Roemenië in het afgelopen jaar hebben geboekt neemt de Commissie nota van de datum (2007) die deze landen hebben genoemd voor hun toetreding. De Commissie zal al het nodige doen om dit doel daadwerkelijk te verwezenlijken. 
Dankzij de grondwettelijke hervorming en een reeks wetgevingspakketten heeft Turkije aanzienlijke vooruitgang geboekt wat de criteria van Kopenhagen betreft. Toch zijn nog meer inspanningen noodzakelijk. De Commissie beveelt aan dat de Europese Unie extra middelen ter beschikking stelt en Turkije nog meer steunt bij de voorbereiding van de toetreding. Hiertoe zullen wij een gewijzigd toetredingspartnerschap voorstellen en de evaluatie van de wetgeving versterken. De Commissie moedigt Turkije aan door te gaan met de hervormingen om zijn eigen kandidatuur te bevorderen. 
Dames en heren, 13 jaar geleden was Berlijn nog gescheiden door de muur der schande. De muur is gevallen en Duitsland is thans herenigd. Dankzij de herwonnen vrijheid is er opnieuw een historische eenheid tussen alle volkeren van Europa. Wij moeten samen opnieuw onze toekomst opbouwen, een toekomst die gebaseerd is op gemeenschappelijke fundamentele waarden: vrede, democratie, rechtstaat, eerbiediging van de mensenrechten en bescherming van de minderheden.
De Europese Raad van Kopenhagen heeft in 1993 de landen van midden- en oost-Europa het vooruitzicht geboden om toe te treden tot de Unie. Vanaf dat ogenblik hebben deze landen een lange weg afgelegd waardoor zij op vreedzame wijze zijn overgegaan van een dictatuur naar een stabiele en participatieve democratie.

Het gaat om een buitengewone balans. In de loop van één decennium werden op doorzichtige en democratische wijze tientallen nationale, regionale en plaatselijke verkiezingen georganiseerd; werden duizenden wetten en verordeningen goedgekeurd om de nieuwe democratieën tot leven te brengen en het communautaire acquis in nationale wetgeving om te zetten; werden tienduizenden ambtenaren en rechters opgeleid om hen in staat te stellen de nieuwe wetgeving toe te passen; hebben honderdduizenden verkozenen, deskundigen en verantwoordelijken van beroepsorganisaties zich in het kader van door ons gefinancierde opleidings- en samenwerkingsprojecten verdiept in ons beleid. De twaalf landen voldoen allen aan de in Kopenhagen vastgestelde politieke criteria en de democratische instellingen werden overal versterkt. De economische prestaties in de 10 landen verbeteren geleidelijk. De groeipercentages liggen hoger dan de onze. De inflatie en het tekort worden beheerd en gecontroleerd. De rechtstreekse investeringen uit het buitenland nemen toe waaruit blijkt dat de markten vertrouwen hebben. 
Mijnheer de voorzitter, geachte afgevaardigden, in het rapport dat wij vandaag hebben goedgekeurd wordt ook gewezen op tekortkomingen die voor een aantal sectoren en landen zijn vastgesteld. De tekortkomingen moeten vóór de toetreding worden verholpen; de Commissie zal samen met de autoriteiten van die landen erop toezien dat de problemen te zijner tijd worden opgelost. Wij maken ons met name nog steeds zorgen over het niveau van de administratieve capaciteit en de werking van het gerechtelijk apparaat waar er een gebrek is aan financiële en vooral personele middelen. Wij hebben geprobeerd deze problemen op te lossen door 250 miljoen EUR ter beschikking te stellen voor een ondersteunend programma. Dit programma begint nu vruchten af te werpen. 
Voorts hebben wij vastgesteld dat bepaalde essentiële sectoren niet voldoende zijn voorbereid op de tenuitvoerlegging van het acquis: de douanesystemen, de fiscaliteit, de veterinaire en fytosanitaire controles, de instellingen voor het beheer en de controle van het landbouwbeleid, de diensten die belast zijn met het beheer en de controle van de structuurfondsen.

Er zijn nog twee zeer ernstige problemen: de corruptie die, op enkele uitzonderingen na, in talrijke landen heerst en het schandelijk verschijnsel van de mensenhandel. Hiermee bedoel ik niet dat op deze gebieden niets werd verwezenlijkt. Integendeel, er werd reeds vooruitgang geboekt en in bepaalde landen werden de taken nagenoeg volledig uitgevoerd. In ons rapport wordt echter onderstreept dat de Commissie streng toezicht houdt en zal blijven houden tot aan de toetreding. Wij zullen zes maanden vóór de toetredingsdatum een definitief evaluatieverslag publiceren. 
Om de complexe problemen op te lossen die gepaard gaan met de uitbreiding zal de Commissie de nodige maatregelen nemen om haar eigen diensten te reorganiseren. Enerzijds zullen wij het toezicht en de ondersteuning na de toetreding van de nieuwe lidstaten versterken en anderzijds zullen wij het toetredingsproces moeten ondersteunen van de landen die zullen volgen na de landen die in de vandaag goedgekeurde aanbeveling zijn vermeld. 
Mijnheer de voorzitter, ons doel blijft de ondertekening van het toetredingsverdrag in het voorjaar 2003. Wij treden dus in de eindfase van het proces. In dat verband hoopt de Commissie dat de Europese Raad van Brussel van 24-25 oktober de nodige beslissingen zal nemen over de nog niet volledig afgehandelde hoofdstukken: landbouw, financiële vraagstukken en instellingen. Op die manier kunnen deze hoofdstukken vóór Kopenhagen worden besproken en afgesloten. Voor Bulgarije en Roemenië zijn wij van oordeel dat de datum van 2007 die door beide landen is voorgesteld, realistisch is op voorwaarde dat deze door een versterkte pretoetredingsstrategie wordt ondersteund. De Commissie zal haar voorstellen tijdig indienen zodat de Raad van Kopenhagen deze kan goedkeuren. Voor Turkije, die de toetredingscriteria nog niet vervult, zal de Commissie begin volgend jaar een versterkte strategie met bijkomende financiële middelen voorstellen. 
Het Verdrag van Nice blijft voor ons een essentiële fase waarvan niet kan worden afgeweken. Ik stel dan ook het volste vertrouwen in de Ierse kiezers die zich over enkele dagen opnieuw zullen moeten uitspreken. Ik hoop dat het historische streven naar de eenmaking van ons continent niet door deze verkiezingen in het gedrang zal worden gebracht. 
Wat tenslotte Cyprus betreft, hopen wij dat concrete vooruitgang zal worden geboekt met het oog op de hereniging van het eiland hoewel dit volgens de conclusies van de Europese Raad van Helsinki geen voorwaarde is voor toetreding. De Commissie hoopt dat Cyprus herenigd tot de Unie kan toetreden en is van oordeel dat dit voor alle partijen de beste oplossing is. 
De Commissie beveelt de Raad aan de onderhandelingen met Cyprus snel af te ronden. Zij roept alle betrokken partijen opnieuw op om de hereniging te bevorderen. Wij vragen allen zich aan te sluiten bij de door de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties verrichte inspanningen om vóór het einde van het jaar tot een oplossing te komen. De Europese Raad van Sevilla heeft reeds bevestigd dat de Unie "rekening zal houden met de voorwaarden voor een integrale regeling in het toetredingsverdrag overeenkomstig de beginselen waarop de Europese Unie is gegrondvest". 
Geachte afgevaardigden, maar al te vaak hoor ik spreken over de risico's en de kosten van de uitbreiding. Ik geloof dat wij hierover op een serene en onbevangen wijze kunnen en moeten praten, want de kosten werden grondig geanalyseerd en stemmen overeen met de beschikbare middelen. Wij moeten de publieke opinie ook en vooral op de voordelen van de uitbreiding wijzen: stabiliteit in Europa, eenmaking van een continent dat op artificiële wijze door de geschiedenis werd verdeeld, totstandbrenging van de grootste interne markt ter wereld. Door de uitbreiding zullen wij verbonden zijn met economieën die momenteel lagere inkomsten hebben dan de huidige lidstaten, maar die een groter groeipotentieel hebben. Thans doet zich precies dezelfde situatie voor als in 1985 toen Spanje en Portugal hun toetredingsonderhandelingen afsloten. Niemand twijfelt thans aan de gegrondheid en de juistheid van dit besluit, hoewel het toen heel wat stof heeft doen opwaaien. 
De uitbreiding is de nieuwe grens van het Europese project. Er zal een nieuw impuls worden gegeven aan de handel, de investeringen, het onderwijs en het onderzoek en ook aan de economische groei. Wat de gevolgen voor de begroting betreft, weten we dat deze tot 2006 draaglijk zijn, omdat ze binnen de financiële vooruitzichten van Berlijn blijven. Ik wil niet verhullen dat de toetreding van tien landen in de komende jaren aanzienlijke kosten zal meebrengen. Deze zullen in de toekomst evenwel grotendeels gecompenseerd worden door de voordelen die voortvloeien uit de consolidering van de uitbreiding. 
De uitbreiding is niet alleen economisch belangrijk. Het belang ervan is in de eerste plaats vooral politiek en ethisch. De uitbreiding is de voltooiing van het Europese bouwwerk. Dit proces dat al een halve eeuw voor vrede en voorspoed zorgt, moet nu worden uitgebreid tot het hele continent. 
Denken we aan de recente geschiedenis van de Balkan. Duizenden doden, hele bevolkingsgroepen die op de vlucht moeten slaan, volledig verwoeste steden! De uitbreiding is de hoeksteen van ons beleid, omdat zij dat alles helpt voorkomen. Vanuit dat - vollediger en correcter - perspectief is de kostprijs gering ten opzichte van de kosten van een scenario waarin de uitbreiding niet zou doorgaan.

In de komende maanden moeten we dan ook een realistische en positieve informatiecampagne voeren. Daarbij moeten we de geesten en de harten van onze burgers aanspreken. De uitbreiding komt er dankzij grote vastberadenheid, dankzij grote politieke moed en dankzij een langetermijnvisie op de geschiedenis. Dit alles verplicht ons om coherent te werk te gaan, omdat de toetreding niet alleen de nieuwe landen ingrijpend verandert, maar ook voor onszelf veranderingen zal meebrengen. 
Dat is precies de opdracht van de Conventie. De institutionele hervormingen die uit de Conventie zullen voortkomen, moeten visionair en vooruitziend zijn. Wij moeten begrijpen dat, zonder een diepgaande en verstandige hervorming van de instellingen, het gevaar dreigt dat het een succesvolle uitbreiding aan draagkracht zal ontbreken. Het nieuwe Europa heeft behoefte aan een institutioneel en geografisch kader dat stabiel en helder is en begrijpelijk voor al onze burgers. Met andere woorden, de tijd is rijp voor de Europese grondwet: een Europese grondwet die al onze burgers hun rechten garandeert en tegelijk de rol van de lidstaten respecteert; een grondwet die de culturele en taalkundige diversiteit vrijwaart, maar de solidariteit versterkt; een grondwet die een democratische Unie uitbouwt tot een echte unie van volkeren en staten. 
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, ik zou willen besluiten met een vooruitblik op de periode nà deze uitbreiding - over de geografische en historische grenzen heen. Wij gaan de nieuwe landen uitnodigen in de Unie omdat wij in het hele continent stabiliteit en vrede willen verzekeren. Dit proces moet plaatsvinden zonder dat nieuwe barrières worden opgeworpen, net op het moment dat wij proberen oude barrières af te breken. Dit beginsel moet de inspiratie zijn voor onze nieuwe relaties met de buren van de uitgebreide Unie. Ik denk daarbij aan Rusland, maar ook aan Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië. Dit zullen de nieuwe grensstaten zijn van een Unie, die op een dag ook de volledige Balkan zal moeten omvatten. Deze aandacht voor onze nieuwe buren op het continent mag ons de landen langs de Middellandse Zee niet uit het oog doen verliezen. Daar kijkt men met steeds hogere verwachtingen naar ons. Onze respons op deze verwachtingen is tot dusver ontoereikend geweest. 
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, de Europese integratie die een halve eeuw geleden van start ging, heeft in heel de wereld bewondering en respect afgedwongen. Als enigen werken wij, weliswaar op het niveau van een continent, aan de uitbouw van een degelijk en functionerend model voor de beheersing van de globalisering. Het is een democratische globalisering met aandacht voor de menselijke dimensie, een globalisering waarbij alle burgers eenzelfde rol spelen. Omdat met deze uitbreiding aan heel de wereld een positief voorbeeld geboden wordt, gaat zij veel verder: zij verenigt voor het eerst een volledig continent en maakt ons opnieuw tot hoofdrolspelers van de geschiedenis.
Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Commissie heeft vandaag de aanbeveling gepresenteerd nog dit jaar met tien kandidaat-lidstaten de onderhandelingen af te sluiten. Misschien is dat wel de belangrijkste stap tot dusver op weg naar de voltooiing van het grootste project waaraan de Europese Unie op dit moment werkt. Er is slechts één rechtvaardiging voor onze aanbeveling van vandaag, en die is dat die tien landen het hebben verdiend! Zij zijn er op eigen kracht in geslaagd te voldoen aan de buitengewoon gecompliceerde en hoge eisen voor de toetreding tot de Europese Unie. Ik hecht groot belang aan de opmerking dat de Commissie het niet als haar taak heeft beschouwd een gewenst politiek toetredingsscenario achteraf nog eens te motiveren.
Het was naar onze mening onze taak u, de leden van het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten neutrale en objectieve informatie te verschaffen over de vraag welke landen klaar zijn voor de toetreding en onder welke voorwaarden zij zullen toetreden. In de voortgangsrapporten zijn geen politieke gegevens opgenomen. De diensten van de Commissie moesten zich slechts aan één opdracht houden en dat was niets verzwijgen, niets achterhouden, niets flatteren en duidelijk aangeven waar nog problemen zitten. In onze verslagen hebben wij de problemen bij de naam genoemd. Het belangrijkste daarbij is dat wij geen enkel probleem zijn tegengekomen dat niet voor het einde van 2003 opgelost zou kunnen zijn.
Laat u zich niet laten misleiden door de soms zeer kritische toonzetting. Uiteraard moeten hangende kwesties bezien worden in de context van wat er al bereikt is. Als we zien wat er de afgelopen tien jaar in de kandidaat-lidstaten is gedaan op transformatiegebied en voor de voorbereiding op de toetreding tot de EU, kan ik niet anders dan concluderen dat de bevolking van deze landen een prestatie van historisch formaat heeft geleverd die alle respect verdient.

De Commissie heeft een methode ontwikkeld waarmee wij zo precies mogelijk kunnen vaststellen hoe ver we zijn en wat er nog moet gebeuren. Bovendien heeft de Commissie voorstellen gedaan met betrekking tot de voortzetting van de controle op de naleving van de aangegane verplichtingen en een vrijwaringsclausule in het toetredingsverdrag. Daar zal ik een korte toelichting op geven. Om te beginnen moet ik zeggen dat onze aanbeveling uiteraard een zeker voorspellend element bevat. De nieuwe lidstaten zijn immers niet verplicht nu reeds aan de voorwaarden voor de toetreding te voldoen. Dat hoeft pas op het moment dat ze toetreden. Dat betekent dat wij moeten inschatten of de zaken die nog moeten gebeuren al dan niet in de tijd tot de toetreding afgerond zullen worden. Deze inschatting is niet gebaseerd op gevoel of humeur, maar op gedegen kennis over het tempo en de kwaliteit van het voorbereidingsproces in deze landen.
Wij zullen alle beproefde controle-instrumenten ook verder blijven toepassen als de onderhandelingen zijn afgesloten en het verdrag is ondertekend teneinde te garanderen dat er daadwerkelijk wordt voldaan aan alle aangegane verplichtingen. Wij stellen voor in het verdrag voor de eerste twee jaar een clausule op te nemen die tot dusver in geen enkel uitbreidingsverdrag is opgenomen en dus helemaal nieuw is. Het gaat om een clausule die erin voorziet dat er snelle en doelgerichte maatregelen genomen kunnen worden als in de eerste twee jaar na de toetreding mocht blijken dat de interne markt op enigerlei wijze wordt verstoord of dat op een bepaald gebied in verband met de interne markt het beleid niet goed functioneert. En interne markt moet daarbij in de breedste zin van het woord worden opgevat. Het gaat hier om alle beleidsterreinen die een grensoverschrijdend karakter hebben.
Deze clausule is naar mijn mening niet zozeer nodig omdat de kandidaat-lidstaten een risico vormen - dat is namelijk niet het geval - maar omdat het hier om een uitbreiding gaat die wij nog nooit hebben meegemaakt. Daardoor kunnen wij niet precies weten - laten we eerlijk zijn - welke aanpassingsproblemen er de eerste twee jaar mogelijkerwijs nog zullen optreden. Daarom moeten wij een instrument hebben waarmee wij snel en flexibel kunnen reageren. Mijns inziens is dat ook noodzakelijk met het oog op de publieke discussie in onze lidstaten.
Voordat wij hier in het Parlement de afgevaardigden uit de tien nieuwe lidstaten kunnen verwelkomen, moet er nog een aantal belangrijke zaken gebeuren. In de eerste plaats moet het Verdrag van Nice worden geratificeerd. Ik wil deze gelegenheid daarom benutten om een oproep te doen aan de Ierse kiezers er bij hun beslissing aan te denken dat het niet alleen om de Europese toekomst van de EU-lidstaten gaat, maar ook om de Europese toekomst van landen die tegen hun wil werden uitgesloten van de Europese integratie en gedwongen werden gescheiden van ons achter het IJzeren Gordijn te leven. Deze landen willen nu voor eens en voor altijd tot de familie van democratische landen in Europa behoren.
(Applaus)
In de tweede plaats moeten de lidstaten het over een paar dagen tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Brussel eens worden over de vastlegging van de nog overeen te komen gemeenschappelijke standpunten inzake de onderhandelingen. Ik ben gisteren enigszins bezorgd teruggekeerd van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën in Luxemburg. Daar zat absoluut geen beweging in. Daarom moet er nu ook dringend een beroep worden gedaan op de lidstaten om de noodzakelijke bereidwilligheid tot compromissen en flexibiliteit aan de dag te leggen. Teneinde het schema te kunnen aanhouden, moet er in Brussel overeenstemming worden bereikt over het financieel pakket en de institutionele kwesties.
In de derde plaats moeten de kandidaat-lidstaten hun werk en inspanningen voortzetten. En daarin worden ze zeker gesterkt door het besluit van de Commissie vandaag en de discussie hier vanmiddag.
Tot slot wil ik kort nog iets zeggen over Bulgarije en Roemenië. Ik ben blij met de vooruitgang die beide landen hebben geboekt. Het ligt niet aan ons dat ze niet aan de eerste uitbreidingsronde meedoen. Dat is hun eigen beslissing. Zij hebben aangegeven dat ze in 2007 willen toetreden en op grond daarvan zijn alle verplichtingen die zij in de onderhandelingen zijn aangegaan gericht op 2007 en niet op 2004. De Commissie belooft nu plechtig dat ze werkelijk alles zal doen wat binnen haar macht ligt om deze landen te helpen hun doel te bereiken. Het huidige uitbreidingsproces is niet afgerond zolang Bulgarije en Roemenië hier in het Parlement nog niet worden vertegenwoordigd door hun afgevaardigden!
(Applaus)
Tot slot nog een opmerking over Turkije. Ik ben het niet eens met degenen die beweren dat de Helsinki-strategie een vergissing is geweest. Dat is namelijk allerminst het geval! Wij kunnen constateren dat Turkije sinds de lancering van de Helsinki-strategie - ongeveer 18 maanden geleden - in die 18 maanden meer vooruitgang heeft geboekt met betrekking tot de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat dan in de vijftig jaar daarvoor. Dat moet erkend worden en dat doen we dan ook.
(Applaus)
Het was niet te verwachten dat Turkije in deze 18 maanden aan alle politieke voorwaarden zou kunnen voldoen om aan de toetredingsonderhandelingen deel te mogen nemen. Het is echter absoluut geen kritiek op Turkije als ik zeg dat dit land nog niet aan alle voorwaarden heeft voldaan. Integendeel juist. Ik vind het verbazingwekkend hoeveel het in korte tijd heeft bereikt. Daarom moeten wij Turkije aansporen op dezelfde weg verder te gaan. De Commissie zal adequate voorstellen doen om ervoor te zorgen dat Turkije deze weg kan vervolgen en dat de deur voor Turkije open blijft staan.
Laat ons niet afbrengen van waar het eigenlijk om gaat: dit land zodanig hervormen dat het tot de Europese Unie kan toetreden. Laten wij ons daarop concentreren en laten wij ons niet verliezen in een vruchteloze discussie over cijfers die toch niet tot productieve resultaten kan leiden.
De resultaten van vandaag worden in een groot aantal Europese landen met veel belangstelling, opwinding en hoop tegemoet gezien. Aan ons is nu de taak ervoor te zorgen dat de Europese burgers dit project niet alleen begrijpen, maar tevens omarmen en verwelkomen. Het mag geen verbazing wekken dat er in een groot aantal landen nog zeer veel scepsis heerst. Ik heb de indruk dat de meeste scepsis voortvloeit uit informatiegebrek. Daarom komt het er nu echt op aan dat wij de burgers de komende maanden informatie, informatie en nog eens informatie verschaffen. Bovendien moeten zij ook daadwerkelijk toegang tot deze informatie krijgen. Als dat niet gebeurt, kunnen wij in een groot aantal landen voor zeer, zeer onaangename verrassingen komen te staan op het moment dat de uitbreiding een centraal punt wordt op de binnenlandse agenda, als de burgers zich tot ons wenden - op zijn laatst na afsluiting van het verdrag - met de vraag waarom zij niet op de hoogte waren en er niet bij betrokken zijn. De burgers bij dit proces betrekken is thans de voornaamste taak die op ons wacht!
(Applaus)

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, de trein die is gestart in Helsinki, is thans aangekomen op het op twee na laatste station. Dat stemt tot vreugde, en het is fijn dat de voortgangsrapportage van de Commissie zo kon worden versneld dat het rapport een maand eerder is uitgekomen dan vorig jaar. Het stemt tevens tot vreugde dat wij nu beschikken over een complete grondslag om te besluiten welke landen klaar zijn om de uitbreidingsonderhandelingen af te sluiten.
Om te beginnen wil ik graag een woord van dank richten tot de voorzitter van de Commissie en tot commissaris Verheugen voor de betrokkenheid en de energie die zij vanaf het begin aan de dag hebben gelegd bij het vervullen van deze historische taak. Vanuit dit Parlement heb ik hun inzet gevolgd vanaf het moment dat zij aantraden. Het was een genoegen om hen bezig te zien en ook een genoegen om hun vurige betrokkenheid te voelen, die ook vandaag in deze zaal te merken is.
Wij hebben een objectief overzicht gekregen van het voorbereidingsniveau van de kandidaat-landen. De Commissie heeft geoordeeld dat tien landen klaar zijn om de onderhandelingen af te sluiten. Ze voldoen aan de criteria van Kopenhagen, en ze worden in staat geacht om vóór het toetredingstijdstip in 2004 de regelgeving van de EU te implementeren. Op bepaalde punten is extra inzet nodig op het punt van de administratieve capaciteit, en de Commissie stelt voor om de voorbereidingen van de kandidaat-landen voor het lidmaatschap te blijven volgen.
De aanbeveling om de onderhandelingen met tien landen af te sluiten zal over veertien dagen worden behandeld op de bijeenkomst van de Europese Raad in Brussel, en het definitieve besluit zal over twee maanden worden behandeld op de bijeenkomst van de Europese Raad in Kopenhagen.
Bulgarije en Roemenië hebben volgens de Commissie goede vorderingen gemaakt sinds het verschijnen van de laatste rapporten, maar zijn nog niet zo ver dat de onderhandelingen kunnen worden afgesloten. Zoals bekend is er in Sevilla afgesproken dat er een speciale inspanning voor deze twee landen zal worden geleverd, en ook daarover zal in Kopenhagen een besluit worden genomen.
De Commissie neemt er nota van dat Turkije ver gevorderd is met het voldoen aan de criteria van Kopenhagen. Dat is een verheugende ontwikkeling, die moet worden voortgezet. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat er nog een stuk te gaan is, en Turkije wordt daarom opgeroepen om nog meer hervormingen door te voeren en om reeds aangenomen hervormingen ten uitvoer te leggen, teneinde de kansen op het lidmaatschapsperspectief te vergroten. Wat de conclusies van Sevilla betreft, is de Top van Kopenhagen het beslissende moment voor de ontwikkeling van de relatie tussen de EU en Turkije. Wij moeten in de aanloop naar de Europese Raad van Brussel niet vooruitlopen op in Kopenhagen te nemen besluiten.
Wat Cyprus betreft, geeft de Commissie haar volledige steun aan de inspanningen van de Verenigde Naties. De Commissie roept alle betrokken partijen, en met name Turkije, op om zich actief in te zetten voor een oplossing voordat de onderhandelingen over de opneming van Cyprus in de EU worden afgesloten. Bij een stellingname inzake de kwestie rond de toetreding van Cyprus baseert men zich nog steeds op de conclusies van de Top van de Europese Raad in Helsinki.
Tot slot wil ik mij aansluiten bij de woorden van de voorzitter van de Commissie en van commissaris Verheugen inzake het referendum in Ierland, en ik sluit mij ook aan bij hetgeen de voorzitter van de Commissie heeft gezegd over de kosten en de risico's die zijn verbonden aan het niet uitbreiden. Die zijn namelijk veel groter. Het spoor voor de uitbreiding is zoals bekend gelegd in Helsinki, en over dat spoor rijdt de trein nu verder op weg naar vrede, democratie en welvaart op ons hele continent. Het volgende station is Brussel, en het laatste station is Kopenhagen, en de Deense machinisten staan klaar. Vandaag is er op het fluitje geblazen.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, dit is een belangrijk debat. Wij staan immers voor de grootste uitdaging van de Europese Unie, namelijk de toetreding van tien nieuwe landen in een eerste uitbreidingsronde. Ik betreur het derhalve des te meer dat de essentie van ons debat van vandaag de afgelopen dagen al in de Europese pers is verschenen. Mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil u verzoeken er in de toekomst voor te zorgen dat het Parlement als eerste wordt geïnformeerd en daarna pas de Europese publieke opinie. Dat is volgens mij de juiste volgorde die aangehouden moet worden als wij willen dat een dergelijk debat nog enige zin heeft!

Na deze zeer serieus bedoelde kritiek wil ik evenwel een woord van dank uitspreken aan de Commissie, voorzitter Prodi en de verantwoordelijke commissaris Verheugen. Ik wil ook de voormalige Commissie onder leiding van de heer Santer en de toenmalige commissaris, de heer Van den Broek, danken, want de huidige Commissie is immers niet bij nul begonnen. De Commissie-Santer is met het werk begonnen. Ik wil iedereen zeer hartelijk danken voor zijn grote inspanningen.
(Applaus)
Wij zijn het in grote lijnen eens met de conclusies en met de lijst van tien landen die de Commissie voor toetreding heeft voorgesteld, maar er staat ons nog heel wat werk te wachten. De kandidaat-lidstaten hebben na vijftig jaar communisme, communistisch wanbeleid, communistische tirannie en dictatuur enorme inspanningen geleverd. Zoals eerder gezegd, verdienen die inspanningen alle erkenning en ons diepste respect. Er moet echter nog heel veel worden gedaan, niet alleen door de kandidaat-lidstaten maar ook door de Europese Unie zelf. Het komt er nu op aan dat wij het vertrouwen van de kandidaat-lidstaten niet beschamen. Wie nu nog nieuwe voorwaarden stelt voor toetreding tot de Europese Unie van de Midden-Europese landen, Malta en Cyprus, bijvoorbeeld door te eisen dat eerst het Europese landbouwbeleid hervormd moet worden, die doet onrecht aan deze kandidaat-lidstaten. Daardoor wordt het vertrouwen van de kandidaat-lidstaten in de Europese Unie en haar toezeggingen ondergraven! Wij moeten ervoor zorgen dat de kandidaat-lidstaten hun vertrouwen in ons behouden en moeten nieuwe voorwaarden daarom achterwege laten.
Polen is zonder twijfel de belangrijkste kandidaat-lidstaat, omdat het land meer inwoners telt - bijna 39 miljoen - dan de andere negen kandidaat-lidstaten. Wij moeten er vandaag ook bij stilstaan dat deze grote verandering in Europa niet mogelijk zou zijn geweest zonder Polen, zonder Solidarinos? en - laten we dat voor altijd onthouden - zonder de grote Poolse intellectueel in de Stoel van Petrus, paus Johannes Paulus II. Hij heeft de Polen op het hart gedrukt dat ze niet bang moesten zijn. Dat was de basis voor de geestelijke, politieke omwenteling in Europa!
(Applaus van rechts)
Dat mogen wij nooit vergeten! Dat was ook de basis voor de Duitse hereniging, nu bijna twaalf jaar geleden. Zonder Polen had die niet plaats kunnen vinden. Daarom hopen wij dat Polen er de komende weken en maanden in zal slagen de lastige obstakels op weg naar de toetreding weg te nemen. Wij ondersteunen de voorstellen van de Commissie inzake de directe betalingen.
Er zijn nog verschillende open vragen waarop wij graag antwoord zouden krijgen van de Tsjechische regering. Wat vindt de Tsjechische regering bijvoorbeeld van de kwestie dat er in Tsjechië nog wetten zijn op grond waarvan de mensen in de Europese Unie niet gelijkwaardig worden behandeld? Is hier sprake van discriminatie? Het zou nuttig zijn als de Tsjechische regering hierop zou reageren. Wij hopen dat Bulgarije en Roemenië, die niet aan de eerste toetredingsronde meedoen, vooruitgang zullen blijven boeken. Dan kunnen wij ook met deze beide landen binnen afzienbare tijd de onderhandelingen afronden.
Wij zijn het eens met het besluit van de Commissie om voor Turkije nog geen aanvangsdatum voor de onderhandelingen te noemen. Ik hecht eraan te zeggen dat de meningen in onze fractie over het EU-lidmaatschap van Turkije uiteenlopen. Het is belangrijk om dat te benadrukken, temeer daar hetzelfde geldt in andere fracties. Wel zijn wij unaniem van mening dat Turkije voor ons een strategische partner van cruciaal belang is waarmee wij permanent nauwe en goede betrekkingen moeten onderhouden.
Dan is er nog de kwestie Kaliningrad. Ik adviseer u dringend de veiligheid voorop te stellen bij de oplossing van deze heikele kwestie, waarbij aan de soevereiniteit van Litouwen overigens niet getornd mag worden. Dat moet het uitgangspunt zijn voor het treffen van flexibele regelingen met Rusland. Wij moeten ook voorkomen dat er een nieuw IJzeren Gordijn tussen bijvoorbeeld Polen en de Oekraïne ontstaat. In de regio rond Lemberg in Polen en in andere gebieden bestaan nauwe regionale en familiebanden met de Oekraïne. Aan ons nu de taak om tot flexibele regelingen te komen die de veiligheid garanderen maar ook de mensen de mogelijkheid bieden elkaar te bezoeken.
De voorzitter van de Commissie heeft het Middellandse-Zeegebied genoemd. Onlangs heb ik een bezoek aan Marokko gebracht en daar maakt men zich grote zorgen dat wij, de Europeanen, het Middellandse-Zeegebied door de uitbreiding vergeten. De landen in dit gebied zijn evenwel onze buren, net als de kandidaat-lidstaten in Midden-Europa. Ik stel voor dat wij de samenwerking met het Middellandse-Zeegebied net zo serieus nemen als onze betrekkingen met Oost-Europa.
(Applaus)
Als iemand ons twintig jaar geleden had gevraagd wat wij hadden willen betalen in ruil voor de toetreding van Polen en andere landen tot de Europese Unie, dan zouden wij tot iedere financiële prijs bereid zijn geweest. Daarom moeten wij nu blij zijn dat Polen en andere landen tot onze waardengemeenschap van de Europese Unie, de democratie, de rechtsstaat en de sociaal-economische samenleving kunnen toetreden. Wij zullen onze collega's van harte welkom heten als ze bij de volgende Europese verkiezingen in 2004 naar wij hopen gekozen zullen worden! Dit is een grote dag voor Europa, omdat er voor ons gezamenlijk een, hopelijk, mooie toekomst van ons continent in het verschiet ligt!
(Applaus)

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten steunt de vandaag ter tafel gelegde voorstellen van de Commissie. Vandaag is een historische dag, die in veel opzichten een nieuwe mijlpaal is op de weg waarop Willy Brandt ons geleid heeft toen hij burgemeester van Berlijn was.
Voordat ik te lang uitweid over de historische betekenis van deze dag, wil ik onderstrepen dat wij het uitsluitend aan de vastberadenheid van de Commissie te danken hebben dat wij zover gekomen zijn. Toen Commissievoorzitter Prodi de snelle onderhandelingsprocedure introduceerde, bracht hij daarmee een radicale verandering van de uitbreidingsonderhandelingen teweeg. Ik zou ook commissaris Verheugen lof willen toezwaaien. Hij heeft zijn bevoegdheid uitgeoefend met grote volharding en het unieke vermogen de details te beheersen zonder het grote geheel uit het oog te verliezen. Daarnaast is hij een toonbeeld van transparantie en openheid geweest.
De uitbreiding is eerst en vooral een veiligheidskwestie. We hebben het hier over het toelaten van landen tot een politiek en economisch systeem dat vrede, stabiliteit en voorspoed heeft gebracht aan landen die een groot deel van de moderne geschiedenis geprobeerd hebben elkaar te vernietigen. Wanneer wij over de details praten, mogen wij dat niet vergeten. Het ligt in ons vermogen Europa te herenigen en een werkelijk pan-Europese Unie te creëren die gewijd is aan het bouwen van stabiliteit en voorspoed, niet alleen voor haar burgers, maar ook buiten haar grenzen.
Het is onvermijdelijk dat twijfelaars hun stem beginnen te verheffen nu de daadwerkelijke uitbreiding dichterbij komt. Sommigen zeggen dat de uitbreiding te duur is. Deze mensen zou ik erop willen wijzen dat wij tussen 2000 en 2006 één duizendste van één procent van het BBP van de EU zullen uittrekken voor de kandidaat-landen. Wij zullen tien procent uitgeven van wat Duitsland heeft besteed aan de Duitse eenwording. Onze uitgaven zijn een fractie van wat de defensie van West-Europa tijdens de Koude Oorlog heeft gekost.
Waar het in werkelijkheid om gaat is de vraag wat het zou kosten als wij de Europese Unie niet zouden uitbreiden. Wat zouden de financiële consequenties zijn van de sociale, politieke en economische ontwrichting die daarvan onherroepelijk het gevolg zou zijn? Anderen zeggen op zich voor uitbreiding van de EU te zijn, maar vinden het daarvoor nog te vroeg. Zij vinden dat we moeten wachten tot dit of dat beleid hervormd is. Maar zo werkt de politiek niet. Wij blijven niet zitten wachten tot alles perfect is. De uitbreiding is een dynamisch proces, dat zelf een drijvende kracht zal zijn achter de hervormingen binnen de EU. De uitbreiding is in feite de oplossing voor de problemen die onze kiezers bezighouden - problemen rond criminaliteit en drugs, zorgen over het milieu, de werkgelegenheid en een betere toekomst voor onze kinderen. Wij hebben nu de kans om uit te breiden. Als wij die kans niet aangrijpen, zal die samen met de reden voor hervorming een generatie lang uit zicht geraken. Uitbreiding en hervorming gaan hand in hand.
Let wel, ik wil de uiterst serieuze kwesties die moeten worden aangepakt niet bagatelliseren. Het hart van de EU is de interne markt en deze mag niet verzwakt worden. Er kan geen sprake van zijn dat landen worden toegelaten die het acquis op dit gebied niet ten uitvoer kunnen of willen leggen, met name in verband met staatssteun, concurrentiebeleid en het eerbiedigen van de intellectuele eigendom. Er kan geen sprake van zijn dat landen worden toegelaten die een corrupt of inadequaat rechtsstelsel hebben of waarvan de bestuurscapaciteit niet tegen haar taak opgewassen is. Er kan geen sprake van zijn dat landen worden toegelaten die geen doeltreffende maatregelen willen of kunnen nemen ter bestrijding van de criminaliteit of mensensmokkel en drugssmokkel. Ik juich de door de Commissie aangekondigde beschermingsmaatregelen dan ook toe. Ik ben met name te spreken over de economische beschermingsmaatregelen met betrekking tot de interne markt die voor het eerst zijn vastgesteld, en ook over de toezegging om zes maanden voor de datum van toetreding wederom een voortgangsverslag ter tafel te leggen. Als zich dan problemen voordoen, moeten wij en de Raad de moed hebben om voor onze overtuigingen te staan en doeltreffend op te treden.
Er moeten uiteraard enkele belangrijke zaken worden aangepakt op het gebied van de landbouw. Ten eerste zijn er aanzienlijke vertragingen opgetreden in de tenuitvoerlegging van SAPARD, het instrument ter ondersteuning van landbouw en plattelandsontwikkeling. Voordat de toetreding van start gaat moet er geld worden uitgegeven om de structuren in de plattelandsgebieden te versterken en om te voorkomen dat men in groten getale wegtrekt van het platteland en dat massale werkloosheid ontstaat. De landen van Midden-Europa zullen moeite hebben bij te dragen aan de financiering van SAPARD, aangezien zij begrotingsmiddelen die zij voor 2000-2001 hadden gereserveerd zullen moeten overhevelen naar hun begrotingen voor 2002-2003. De Commissie moet derhalve gepaste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat geen SAPARD-middelen verloren gaan ten gevolge van een late tenuitvoerlegging.
De landbouwsector en de belangen van de plattelandsbevolking zijn zowel voor de EU als voor de kandidaat-landen van belang. Om die reden moeten we een evenwichtige oplossing vinden voor het financieren van de landbouw waarbij de kosten niet op de zwaksten worden afgewenteld. Wij staan dan ook voor honderd procent achter de voorstellen die commissaris Fischler in januari ter tafel gelegd heeft. Deze sluiten immers volledig aan bij de akkoorden van Berlijn en het draaiboek voor de uitbreiding.
Wij moeten ervoor zorgen dat de toetredingslanden zo spoedig mogelijk een adviserende functie krijgen bij de bespreking van verdere hervorming van het GLB. De hervorming moet zijn doorgevoerd voordat Agenda 2000 in 2006 ten einde komt. Hervormingen mogen echter geen nieuw obstakel zijn voor het afronden van de toetredingsonderhandelingen, net zoals de uitbreiding de hervorming van het GLB niet in de weg mag staan.
Als voormalig voorzitter van de Gemengde Parlementaire Commissie EU-Litouwen moet ik voorts de kwestie-Kaliningrad aan de orde stellen. Ik wijs er met klem op dat wij een oplossing moeten vinden die haalbaar is voor de Litouwers en die hen niet naar het kamp van de 'nee'-stemmers drijft.
Vandaag is niet het einde van een proces. Vandaag is - hopelijk - het begin van het einde van een proces. Wij moeten de weg voor ons uiterst nauwkeurig bestuderen. Wij moeten in gedachten houden dat geen enkele andere uitbreiding zo grondig is voorbereid als deze, wat niet wegneemt dat we dit moment in de geschiedenis moeten aangrijpen om vooruitgang te boeken. Laat ik tot besluit de inspirerende woorden van de onvolprezen Elvis Presley citeren - 'it's now or never, tomorrow is too late'.
De Voorzitter.
Bedankt, Elvis!
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, velen van ons hadden niet gedacht de val van de Berlijnse Muur ooit nog mee te maken. Die gebeurtenis veranderde het aangezicht van Europa en luidde een emancipatieproces in voor onze buren in Midden- en Oost-Europa dat thans zijn voltooiing nadert. Het is goed onszelf te herinneren aan de dertien lange jaren die dit proces in beslag heeft genomen, nu de sceptici met hun sirenenzang trachten de uitbreiding op de klippen te laten lopen.
Tijdens een eerder debat heb ik de uitbreiding beschreven als een proces van voortdurende toetsing in plaats van een eenmalig examen. De mate waarin de kandidaat-landen klaar zijn om toe te treden tot de Europese Unie markeert de afronding van een belangrijke taak van deze landen in dat proces en ik dank de heer Prodi ervoor dat hij de beoordeling daarvan door de Commissie hier vandaag ter tafel heeft gelegd. De kandidaat-lidstaten naderen nu het eindexamen tijdens de Top van Kopenhagen. De vooruitzichten zijn gunstig, al moeten zij zich de komende maanden nog flink inspannen, willen zij slagen.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft er altijd naar gestreefd zowel de criteria van Kopenhagen als het tijdschema toe te passen, en niet het een boven het ander te stellen. Wij zijn dan ook verheugd over de conclusie van de Commissie dat de tien kandidaat-lidstaten weliswaar tegen 2004 gereed zullen zijn om toe te treden tot de Europese Unie, maar dat het toezicht op hun voorbereidingen gehandhaafd wordt. Het is noodzakelijk dit toezicht te versterken, aangezien het overzicht van de Commissie duidelijk aantoont dat die kandidaat-lidstaten nog niet helemaal gereed zijn en daar moeten we niet omheen draaien. Als wij onze eigen burgers willen overtuigen van het nut van de uitbreiding, dan moet het buiten kijf staan dat wij problemen niet onder het tapijt vegen. Wij zullen beter in staat zijn twijfelaars gerust te stellen als wij open zijn over die problemen en over de getroffen maatregelen ertegen.
Ik roep de Commissie dan ook op alle reguliere verslagen over de uitbreiding die zij zal uitbrengen aan de Raad eveneens aan het Parlement te sturen. Als wij het uitgebreide verslag afwachten dat zij zes maanden voor de uitbreiding zal uitbrengen, kan de Commissie misschien niet anders dan voorzorgsmaatregelen treffen, aangezien het misschien niet haalbaar is de uitbreiding op te schorten. Ik hoop dat de dreiging van die voorzorgsmaatregelen voldoende zal zijn om ervoor te zorgen dat zij niet hoeven te worden toegepast.
Wij moeten echter ook niet vergeten dat niet alleen onze eigen kiezers overtuigd moeten worden. Er worden referenda gehouden in de kandidaat-lidstaten en die moeten wij eveneens winnen. Critici in de landen die de Europese Unie met de Sovjet-Unie vergelijken, verwarren een jas met een keurslijf. Wij moeten die landen evenwel vanaf het allereerste begin laten zien dat zij profijt zullen trekken van de uitbreiding. Daarom moet er een genereus financieel akkoord komen waarmee voorkomen wordt dat zij op de korte termijn nettobetalers aan de communautaire begroting worden. Door in een nieuw grondwettelijk basisverdrag een uittredingsclausule op te nemen zouden wij tevens tegemoet komen aan de eventuele vrees van landen dat zij hun vrijheid opgeven wanneer zij toetreden tot de Europese Unie.
Mijn fractie maakt zich er ernstig zorgen over dat de corruptie een wijdverbreid kwaad blijft en dat er nog veel werk verzet moet worden om het acquis ten uitvoer te leggen in de rechtsstelsels en binnenlandse zaken. Wij moeten ons strikt opstellen ten aanzien van de tekortkomingen van de kandidaat-landen, maar wij dienen eveneens te erkennen dat het onderhavige verslag slechts een voortgangsverslag is. Mijn eigen land had, vijftien maanden voordat het toetrad, grote moeite aan de criteria te voldoen. Volgens sommigen is dat nu, dertig jaar later, nog steeds het geval. Eén ding is echter evident: het toezicht op de naleving van EU-wetgeving en de eerbiediging van de waarden van de Unie is niet een proces dat voltooid is bij de toetreding.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij kan zich vinden in de genoemde datum, 2007, in combinatie met een draaiboek voor Bulgarije en Roemenië. De Commissie moet nog vóór de Top van Kopenhagen helder uiteenzetten welke stappen deze landen moeten ondernemen, zodat het hun duidelijk is wat nog gedaan moet worden.
De hervormingen die de Turkse regering recentelijk ter hand genomen heeft vormen een daadwerkelijke doorbraak. Er kan weliswaar geen datum voor de toetreding van Turkije worden vastgelegd zolang nog niet aan de politieke criteria wordt voldaan, maar wij zullen de tenuitvoerlegging van voornoemde hervormingen met belangstelling volgen. Wij moeten Turkije een pretoetredingsstrategie aanbieden die vergezeld gaat van meer financiële steun en een vriendelijker politiek klimaat. Wij moeten de wereld laten zien dat wij geen christelijke eliteclub zijn.
Om de weg naar de toetreding te effenen voor Turkije zal ook de kwestie-Cyprus moeten worden opgelost. Wat dit aangaat vertrouwen wij erop dat Griekenland en Turkije eraan zullen bijdragen dat vóór de Top van Kopenhagen een akkoord kan worden gesloten. Het zou een positief begin zijn van het Griekse voorzitterschap wanneer Cyprus zich in zijn geheel zou kunnen aansluiten bij de EU en het zou een mooie afsluiting zijn wanneer de Top van Thessaloniki in het teken van verzoening zou staan.
Tot besluit: de eindstreep van de uitbreidingsmarathon komt in zicht. Niettegenstaande de inspanningen die reeds verricht zijn, moeten de deelnemers zich instellen op een eindsprint. Als zij in Kopenhagen eenmaal de finish hebben gehaald, zullen zij weinig tijd hebben om dit te vieren, aangezien dan de training voor de volgende marathon begint. Om die marathon te winnen, zullen zij moeten voldoen aan het acquis communautaire en het uitbreidingsproces op democratische wijze moeten laten bekrachtigen.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, wij staan op het punt om een historisch besluit te nemen. Gisteren kopte een Brussels dagblad dat we het in iets meer dan een jaar zullen moeten hebben over de 'vijfentwintig' in plaats van de 'vijftien'. Op zich is hier sprake van een goede ontwikkeling. Ik denk dat de meeste leden van mijn fractie ook vinden dat we deze Europese volkeren welkom moeten heten. We moeten er nu voor zorgen dat de uitbreiding een succes wordt.
De uitbreiding zal echter alleen kans van slagen hebben als we geen enkel probleem uit de weg gaan. Gebeurt dat niet, dan zullen de schaamteloze tegenstanders van de uitbreiding en de populistische demagogen garen spinnen bij de frustraties die zullen ontstaan. Maar hier wringt nu juist de schoen. In uw presentatie, mijnheer de voorzitter van de Commissie, gaat u mijns inziens de daadwerkelijke problemen uit de weg.
Neem nu bijvoorbeeld het grootste taboe: het communautair acquis. Volgens u en veel andere collega's mag aan dit acquis niet worden getornd. Een kandidaat-land dat onderdelen van dit acquis ter discussie stelt, loopt het risico om van de onderhandelingen te worden uitgesloten. Iedereen weet echter dat sommige aspecten van het acquis in deze landen ernstige sociale crises tot gevolg zullen hebben. Zolang deze kwesties onbespreekbaar blijven, zullen ze niet worden opgelost. Op termijn zal deze verplichte omzetting van de regels geen soelaas bieden.
Sommige van de huidige vijftien lidstaten hebben een compromis kunnen sluiten over kwesties die direct verband houden met hun specifieke identiteit. Zelfs tussen de oprichtingslanden van de Gemeenschap zijn er teksten getekend die nu opnieuw ter tafel worden gebracht, zoals het Stabiliteitspact. Zoals u weet bestaan er onder de burgers van de Unie nog veel meer twijfels over het acquis. Zo worden er in toenemende mate vraagtekens geplaatst bij de liberale structuur van de Unie. Voorts groeit de onvrede over het feit dat de eenwording op een weinig transparante manier van bovenaf wordt opgelegd, zonder dat de burgers bij dit proces betrokken worden. Ook in de kandidaat-landen worden dergelijke debatten gevoerd, en wel tot in hele hoge kringen. Neem bijvoorbeeld het conflict tussen enerzijds de Poolse regering en het parlement en anderzijds de Centrale Bank van dit land, die men te liberaal en te onafhankelijk vindt. Over het standpunt van de Commissie over de landbouwkwestie zegt de president van Letland ronduit dat het Letse volk zich gekolonialiseerd voelt. U bent van dit alles op de hoogte, maar u zwijgt erover. Dat is in mijn ogen een slechte zaak. We moeten de kop niet in het zand steken.
Er is nog een ander punt dat ik wil benadrukken. Bevriende parlementsleden in de kandidaat-landen hebben mij verteld over een aantal betreurenswaardige incidenten. Zo zou naar aanleiding van een geschil een onderhandelaar van de Commissie aan het begin van een debat hebben gezegd "u tekent of we zetten u in de wachtkamer". Met deze arrogante opstelling van de sterke jegens de zwakkere bereiken we inderdaad dat er nu getekend wordt, maar we moeten niet vreemd opkijken als er straks wrok tegen ons gekoesterd wordt.
Ik ben nu aangekomen bij het derde probleem waarvan iedereen zich goed bewust is, namelijk de kwestie van de financiering van de Unie. Wij moeten dit probleem ter tafel brengen als we van de uitbreiding een algemeen succes willen maken. Als ik mij niet vergis, had de Commissie in 1999 voor de zes landen een bedrag begroot van 40 miljard voor de periode 2004-2006. Hetzelfde bedrag is nu voor tien landen bestemd. Hoe ziet men dit eigenlijk voor zich? Er zijn lidstaten die al meer dan tien jaar een ongehoord handelsoverschot van 100 miljard euro met de landen in Midden- en Oost-Europa hebben. Ondernemingen in deze lidstaten behalen dankzij hun handelsbetrekkingen met die landen enorme winsten. Toch weigeren de betreffende lidstaten om zich financieel solidair te tonen met die landen. Waarom wrijven wij deze lidstaten deze situatie niet publiekelijk onder de neus?
Ik excuseer mij voor mijn openhartige betoog, maar ik denk dat als wij nu de daadwerkelijke problemen onder ogen durven te zien, we straks een kans hebben om van de uitbreiding een succes te maken.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, er is hier vandaag in deze zaal gememoreerd aan diverse historische momenten. Ik ben dan ook enigszins teleurgesteld over de kille reacties. Precies dertien jaar geleden werd in Leipzig de eerste demonstratie gehouden die geleid heeft tot de val van de Berlijnse muur. Mijnheer Poettering, u hebt met uw gebruikelijke talent gesproken over het ons alle bekende Solidarinos?. Ik zal uw betoog over de paus niet ter discussie stellen, maar ik wil graag nog wijzen op twee Poolse groeperingen die u vergeten bent: de Poolse en joodse verzetsstrijders uit het getto van Warschau die tegen de gruwelijkheden van het nazisme hebben gestreden. Als we dan toch spreken over Polen en de strijd tegen het totalitarisme, laten we dan ook niets en niemand vergeten.
Wat de uitbreiding betreft ben ik eerlijk gezegd soms een beetje verbaasd over de neerbuigende toon waarop er over de kandidaat-landen gesproken wordt. Natuurlijk moeten ze zich hervormen. Het is echter niet bepaald eenvoudig om van een totalitair systeem over te stappen op een systeem van democratie en markteconomie. Ik had echter van de Commissie verwacht en gehoopt dat ze ons op een gegeven moment zou zeggen: de uitbreiding is een geweldig historisch moment waarvan wij Europeanen een succes moeten maken. Welk Europa willen wij over vijftien of twintig jaar met de 25 lidstaten bereiken? De vijftien lidstaten kijken in de debatten die momenteel over de uitbreiding worden gevoerd uitsluitend naar het eigenbelang. Kijk maar naar wat er tijdens de laatste bijeenkomst van de Raad Algemene Zaken is gebeurd toen bijvoorbeeld Tsjechië of een ander land twee extra zetels zou moeten krijgen. Het is nog altijd niet mogelijk om een financieel plan op te stellen voor de landbouw of voor de structuurfondsen, aangezien de vijftien lidstaten zich egoïstisch opstellen en bang zijn voor de geschiedenis. Laten we de dingen gewoon bij hun naam noemen. De meeste regeringen willen alleen maar dromen van de leuke aspecten van de uitbreiding, maar als ze de volgende dag wakker worden slaat de angst ze weer om het hart. Om die reden lukt het ons niet om vooruitgang te boeken.

Mijnheer Verheugen, u wilt met het oog op de bestaande financiële problemen meer flexibiliteit voor de kandidaat-landen. Ik wil u laten weten dat ik van de vijftien lidstaten meer solidariteit en passie voor de geschiedenis wens. Zonder deze solidariteit en passie voor de uitbreiding zullen we namelijk geen oplossingen vinden voor de netelige vraagstukken. Kortom, ik wil niet dat er hier opnieuw gedebatteerd wordt over de vraag of er al dan niet eerst hervormd en verdiept moet worden alvorens er wordt uitgebreid. We moeten ons daarentegen afvragen welke voorwaarden nodig zijn om de uitbreiding succesvol te laten verlopen. Welke hervorming en verdieping van Europa is nodig alvorens de kandidaat-landen kunnen toetreden? Mijnheer Poettering, het gaat er niet om dat we nieuwe hinderpalen opwerpen, maar dat we de uitbreiding mogelijk maken. Als Europa blijft functioneren zoals nu en lidstaten in bepaalde omstandigheden een veto kunnen uitspreken, koersen we af op een ramp en laten we deze historische kans aan ons voorbij gaan. Dit is wat ik graag had willen horen. We hadden ons dan verplicht gezien om het proces waarmee de Conventie bezig is te versnellen en te verdiepen wat betreft de hervorming van de landbouw, de structuurfondsen en het juridische landschap van Europa, dat democratischer moet worden. Dit alles had duidelijk moeten worden aangegeven. Ik wil namens mijn fractie laten weten dat wij hopen dat we er in bijvoorbeeld tien of vijftien jaar in slagen om geheel Europa op sociaal en ecologisch gebied te harmoniseren, dat wil zeggen van Portugal tot Hongarije en van Polen tot Italië. Er moet op den duur sprake zijn van een totale sociale harmonisatie. Ik weet dat we nog lang niet zover zijn, maar is het onze doelstelling en onze droom? Of is het iets wat wij niet willen omdat we de verschillen tussen onze landen juist willen behouden? Deze punten heb ik enigszins gemist in de betogen van het voorzitterschap en van de Commissie. Zo erg is het echter ook weer niet. De geschiedenis kan ons soms tot meer enthousiasme dwingen. En ook u, met uw enthousiasme, zult zien dat hier geschiedenis geschreven gaat worden.
(Applaus)

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Cohn-Bendit er graag op wijzen dat passie een schone zaak is, maar dat zij weinig nut heeft als zij niet op pragmatisme en gezond verstand is gebaseerd. Als de heer Cohn-Bendit nog wat passie over heeft, wil hij die wellicht aan zijn Groene collega's in mijn land geven die de kiezers ervan proberen te overtuigen dat zij tegen het Verdrag van Nice moeten stemmen. Als we gepassioneerd willen zijn, laat onze passie dan ten minste gebaseerd zijn op feiten. Feit is dat als het de bedoeling is dat de tien voorgestelde kandidaat-lidstaten - en ik dank de Commissie overigens van harte voor haar inspanningen; met name Commissievoorzitter Prodi en commissaris Verheugen verdienen lof - deel gaan uitmaken van het uitgebreide Europa waarvan de heer Cohn-Bendit droomt, hij namens zijn partij tegen de inwoners van mijn land moet zeggen dat zij vóór het Verdrag van Nice moeten stemmen. Dat zou ons zeer welkom zijn.

Het heeft weinig zin om altijd alles voor iedereen te zijn. Laten wij ons advies aan de kiezers baseren op de feiten. Het is onjuist wat de leden van de Groene Partij tegen de inwoners van mijn land zeggen, namelijk dat het Verdrag van Amsterdam voorziet in het onderhavige uitbreidingsproces. Het voorziet niet in de toetreding van tien nieuwe lidstaten. Als wij tien nieuwe lidstaten willen, en dat willen we, en vervolgens misschien zo spoedig mogelijk de toetreding van Roemenië en Bulgarije en te zijner tijd Turkije, laten we de mensen dan de waarheid zeggen - en die is dat het Verdrag van Nice moet worden aangenomen voordat dat kan gebeuren.
Ik wil de Commissie van harte gelukwensen met het immense werk dat zij verzet heeft in haar betrekkingen met alle kandidaat-lidstaten en met het feit dat zij nu tien landen kan aanbevelen voor toetreding. Mijn complimenten aan commissaris Verheugen voor zijn woorden in verband met Turkije. Dit Parlement moet zich er rekenschap van geven dat Turkije gedurende de laatste anderhalf jaar enorme vooruitgang heeft geboekt; dat mag niet vergeten worden. De huidige positie van Turkije moet niet gezien worden als een bewijs dat de Europese Unie dit land afkeurt, in welke vorm dan ook.
Het verheugt mij overigens dat Cyprus aanmerkelijke vorderingen heeft gemaakt en aan ons is aanbevolen. Ik onderschrijf ook het voorstel van de Commissie met betrekking tot de politieke problemen in Turkije en Cyprus, waarbij het noordelijke deel van Cyprus bezet is door Turkije. Wij moeten allemaal onze invloed aanwenden om ervoor te zorgen dat men accepteert dat de Verenigde Naties een rol spelen in deze kwestie. Een andere weg is er immers niet.
Tot besluit wil ik het volgende zeggen tegen dit Parlement, mijn collega's en vrienden. Ondanks de aanzienlijke inspanningen van diegenen in dit Huis die getracht hebben verwarring te stichten over het Verdrag van Nice in mijn land, staan de Ieren nadrukkelijk achter de uitbreiding. Tegen het einde van de week zullen wij een meerderheid hebben voor het Verdrag van Nice.
(Applaus)

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, Ierland is een van de twee landen waar een meerderheid het zou betreuren als de EU werd opgeheven. Men heeft het Verdrag van Nice getest in het land dat het meest positief tegenover de EU staat, en desondanks heeft 54 procent tegen gestemd. Het zou dus meer voor de hand gelegen hebben om de inwoners van andere landen te vragen of ze het Verdrag op prijs stellen, maar in plaats daarvan vroeg men de Ieren om nog een keer te stemmen, en dat doen ze dus, onder de bedreiging dat de uitbreiding anders tot stilstand komt. Laten we eerlijk zijn: is er één minister die de uitbreiding wil afremmen als de Ieren nee zeggen? Natuurlijk niet, de uitbreiding gaat door. Die is gepland in het Verdrag van Amsterdam, met een protocol dat de vijf grootste landen compensatie geeft voor het verlies van hun tweede commissaris, door middel van een dubbele meerderheid of een groter aantal stemmen in de Raad. Over het eindresultaat is men het eens geworden tijdens de onderhandelingen in Nice; het is geen fraai resultaat, maar het staat in een speciale verklaring die geen deel uitmaakt van het Verdrag en daarom ook niet is verworpen. Het kan worden ingeschakeld, ongeacht of de Ieren voor of tegen stemmen.
Verder wil ik de Top van Brussel aansporen om de cijfers te corrigeren. Het is een schandaal dat Hongarije en Turkije minder zetels in het Europees Parlement aangeboden krijgen dan landen met minder inwoners. Het nieuwe wegingssysteem is onmogelijk te onthouden, zelfs voor ministers. Maak toch een eenvoudig systeem, zodat men het kan uitleggen aan de burgers die binnenkort over het lidmaatschap moeten stemmen.
De kandidaat-landen moeten ook flexibeler worden behandeld. De EU moet niet ze niet tegemoet gaan als een stoomwals die alles platwalst wat ze aan eigen wetten hebben. Men moet zich ertoe beperken eisen te stellen aan hun optreden op de gemeenschappelijke markt. Laat ze hun vrijheid bewaren op alle gebieden waar geen bewezen behoefte is aan grensoverschrijdende wetten. Laat ze zelf beslissen of ze hun valuta's willen behouden.
Landbouwgrond in Tsjechië kost een tiende deel van de prijs in Duitsland. Waarom laten we de kandidaat-landen niet hun eigen wetten inzake koop en verkoop van grond behouden? Wat zouden de Tsjechen ervan zeggen als Sudeten-Duitsland wordt opgekocht met Duitse euro's? Ik kom uit het gedeelte van Denemarken dat door Duitsland bezet is geweest. We hebben vandaag de dag een uitstekende burenrelatie, waar ik trots op ben en die ik beschouw als een model voor Noord-Ierland en andere gebieden waar een gespannen verhouding tussen volkeren bestaat. Het Deense zomerhuisprotocol draagt bij tot de goede verhouding tussen Denen en Duitsers. Zonder dat protocol zouden de best gelegen huizen worden opgekocht, omdat de prijs voor een Duits zomerhuis ettelijke keren hoger is dan bij ons.
De overgangsregelingen die met de kandidaat-landen zijn afgesproken, nodigen uit tot onnodige tweedracht en zullen bij het referendum in een groot aantal 'nee'-stemmen resulteren.
Mijn fractie is verdeeld over de uitbreiding. De Deense juni-beweging staat zeer kritisch tegenover de voorwaarden die wij de kandidaat-landen bieden, maar wij zullen hier in het Parlement toch voor stemmen, omdat wij de eigen besluiten van de kandidaat-landen respecteren. Wij hopen dat de vele nieuwe democratieën ons nieuw democratisch leven kunnen inblazen, zodat er een afgeslankt, vrijer, opener en decentraler Europa voor allen kan ontstaan.
Met meer flexibiliteit zouden Bulgarije en Roemenië ook opgenomen kunnen worden. Het is een beetje triest om te zien dat zij erbuiten gehouden worden omdat ze veel langer gedwongen waren in armoede te leven.

Vanhecke (NI).
Voorzitter, we zijn vanzelfsprekend altijd voorstander geweest van een verenigd en sterk Europa waarin elk Europees volk zijn plaats heeft en zijn culturele eigenheid kan bewaren. Dat geldt ook voor de volkeren van Oost-Europa, die gedurende decennia onder het communistische juk hebben geleefd en die gedurende decennia niet op de solidariteit hebben kunnen rekenen van iemand in dit halfrond of van een politieke familie in dit halfrond die nu nochtans het hoge woord voeren. Ik ben dan ook niet gekant tegen het principe van de Europese uitbreiding, op voorwaarde dat het uiteraard om een Europese uitbreiding gaat en geen klein Aziatische uitbreiding met een land als Turkije, dat noch geografisch, noch historisch, noch politiek, noch cultureel tot Europa behoort. Ik ben wel gekant tegen een overhaaste en dogmatische uitbreiding zoals ze vandaag wordt voorbereid en die, naar ik vrees, voor grote sociale, economische, culturele en maatschappelijke problemen dreigt te zorgen. Problemen zowel in de huidige lidstaten, die ongetwijfeld opnieuw met een grote immigratiegolf zullen worden geconfronteerd, maar ook in de kandidaat-lidstaten wanneer hun hoog opgeleide mensen, ingenieurs, dokters, verplegers, bouwvakkers en noem maar op, om financiële redenen ongetwijfeld hun land zullen verlaten om elders in Europa een beter betaalde betrekking te vinden.
Wanneer vrij verkeer van personen, goederen en kapitaal in de werkelijkheid ook voor de landen van Oost-Europa, ook voor ons meer armoede, meer immigratie, meer criminaliteit, meer ontworteling met zich zal meebrengen, welnu, dan moeten de verantwoordelijke politici zich toch eerst bezinnen over een wijze om die eenmaking meer harmonisch te laten verlopen. Laten we daarom nog even nadenken, laten we die uitbreiding maken, maar laten we zeggen: op dit ogenblik, vandaag is vrij verkeer van personen nog niet mogelijk. Wanneer wij dat niet doen dan dreigen wij vandaag onder Europa een tijdbom te plaatsen die misschien sneller zal ontploffen dan we zelf wel denken of om het met de woorden van La Fontaine te zeggen: laat ons ervoor zorgen dat Europa niet het tragische lot van die kikker wacht, die kikker die ooit ervan droomde te snel een os te kunnen worden.

Brok (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik wil met name de Commissie danken voor de uitstekende wijze waarop zij deze dag de afgelopen maanden heeft voorbereid. Zij heeft in het licht van al hetgeen tot dusver analyseerbaar was een voorstel gepresenteerd dat zo solide is dat in december besloten kan worden tien nieuwe lidstaten tot de Europese Unie toe te laten. Als voorzitter van de verantwoordelijke commissie kan ik u mededelen dat wij voorbereidingen aan het treffen zijn om de parlementaire procedure zo soepel mogelijk te laten verlopen zodat er wat betreft het Europees Parlement geen vertraging optreedt en de vastgestelde termijn voor de ondertekening van de verdragen kan worden aangehouden. Ik ben ervan overtuigd dat het gehele Europees Parlement een positief resultaat zal onderschrijven.
Dit is een belangrijk moment, maar dat betekent nog niet dat al het werk gedaan is. Tot december moeten er immers nog lastige onderhandelingen worden gevoerd. Het moet duidelijk zijn dat wij de kandidaat-lidstaten niet als gijzelaars kunnen nemen voor de problemen binnen de een of andere EU-lidstaat. Wij moeten beseffen dat er weliswaar hervormingen op het gebied van het landbouwbeleid doorgevoerd moeten worden, maar dat die hervormingen niet van dien aard mogen zijn, dat ze een alibi voor vertraging kunnen vormen. De interne procedure binnen de Europese Unie mag geen aanleiding geven voor het verzinnen van nieuwe redenen voor vertraging. Daarom verzoeken wij de regeringen van de lidstaten zo snel mogelijk tot overeenstemming te komen op de gebieden waarop zij het nog niet eens zijn - het landbouwbeleid en de financieringen - zodat het niet aan ons ligt als er vertragingen optreden bij de uitbreiding van de Europese Unie.
Dat houdt onder andere in dat wij moeten proberen de kwestie rond Cyprus zodanig op te lossen dat er geen nieuwe spanningen ontstaan en er geen vertraging optreedt. Ik realiseer me dat dit klinkt als een poging om iets wat rond is vierkant te maken. Toch denk ik dat er wel een oplossing kan worden gevonden. Het moet duidelijk zijn dat er buiten de Europese Unie niets is op grond waarvan de kandidaat-lidstaten het recht kunnen ontlenen het draaiboek voor de uitbreiding te beïnvloeden, ongeacht om welk land het gaat. Er zijn veel gevallen waarin ook wij ons terdege bewust moeten zijn van dit gegeven, ongeacht de richting die ermee beoogd wordt.
Ik vind dat de kandidaat-lidstaten hun inspanningen moeten blijven voortzetten. Ik wil de Commissie bedanken dat zij zoveel belang hecht aan de tenuitvoerlegging op basis van bestuurlijke en juridische structuren. De kandidaat-lidstaten moeten tot aan de daadwerkelijke toetreding in 2004 nog veel werk verzetten. We komen er niet door alleen maar Europees recht in nationaal recht om te zetten! De landen moeten in staat zijn het recht in de praktijk ten uitvoer te leggen. Daartoe moeten de noodzakelijke middelen beschikbaar worden gesteld en de noodzakelijke inspanningen worden geleverd. Die moeten in december worden voortgezet, anders komen wij in een uiterst lastige situatie terecht. Daarom moet het, ook voor de Tsjechische Republiek, duidelijk zijn dat er een rechtsorde moet komen waarin geen plaats is voor discriminatie.
Een EU-burger mag in de toekomst om geen enkele reden meer worden gediscrimineerd. De Europese Unie is er niet om rekeningen uit het verleden te vereffenen, maar om een nieuw begin te maken en de spiraal van geweld in Europa te doorbreken. Het is daarbij van belang dat iedereen bereid is hieraan een bijdrage te leveren. Ik koester de hoop dat deze woorden, berustend op de betreffende adviezen die in opdracht van het Europees Parlement zijn opgesteld, door alle partijen ter harte worden genomen en dat zij er aanleiding in zullen zien hieraan vervolg te geven door met de juiste instelling en maatregelen bij te dragen aan een goed en praktisch verloop van het proces.
Tot slot nog een opmerking over een onderwerp waaraan ik eigenlijk de meeste tijd had willen besteden. Ook voor ons is er nog huiswerk te doen, want ook wij zijn nog lang niet klaar voor de toetreding. Daarom moet de Conventie die zich buigt over een Europese grondwet volgend jaar een succes worden. Dat is immers een voorwaarde voor het goed functioneren van een grotere Gemeenschap. Voor ons ligt er dus ook nog heel wat werk te wachten.
Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in haar mededeling over de stand van de toetredingsonderhandelingen bevestigt de Commissie dat Cyprus overeenkomstig het besluit van de Top van Kopenhagen deel zal uitmaken van de eerste toetredingsronde. Ik wil de Commissie en met name commissaris Verheugen van harte danken voor dit voorstel, dat geheel beantwoordt aan de verwachtingen van het Europees Parlement en waarover niemand naar ik aanneem verbaasd zal zijn. Tijdens het onderhandelingsproces zaten de Commissie en het Europees Parlement volledig op één lijn wat betreft de belangrijkste elementen van het Cypriotische dossier. Het is nu ook duidelijk geworden dat de toetredingsonderhandelingen met de Republiek Cyprus een zeer positieve invloed hebben op de inspanningen die de VN zich getroosten om met inachtneming van de internationale rechtsregels een oplossing te vinden voor het politieke probleem op het eiland. Hoewel er op dit moment nog niets bereikt is en Ankara het eiland dreigt te annexeren en in een crisis te werpen, blijft de secretaris-generaal van mening dat een politieke kaderoplossing mogelijk is voor het einde van dit jaar. Hij heeft dit onlangs in een communiqué aangegeven. In zijn laatste resoluties heeft ons Parlement duidelijk aangegeven welke voorwaarden aan deze oplossing zijn gekoppeld, zodat Cyprus volledig aan zijn verplichtingen als lid van de EU kan voldoen. De federale staat Cyprus moet beschikken over een centrale regering en een parlement dat controle uitoefent en in staat is om alle beslissingen in het kader van het Verdrag te nemen. Voorts dient Cyprus in staat te zijn deel te nemen aan de in het Verdrag genoemde beleidsterreinen en moet het land de mensenrechten en fundamentele vrijheden op het gehele eiland kunnen waarborgen. Uit de bewustwording van de burgermaatschappij en de opiniepeilingen in Noord-Cyprus kunnen we afleiden dat een pro-Europees beleid kan rekenen op steun van de meerderheid van de Turks-Cypriotische bevolking. Ik hoop derhalve dat er voldoende politieke wil bestaat om de nog altijd bestaande obstakels uit de weg te ruimen, en dat men liever samen op weg gaat dan ieder apart. Als dit beleid faalt of als gevolg van externe inmenging wordt geblokkeerd, dan moet de Europese Raad van Kopenhagen handelen overeenkomstig de beslissingen die in Helsinki zijn genomen.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, heren commissarissen, in Vlaanderen dromen wij er sinds de negentiende eeuw van Vlaming te zijn om Europeaan te worden. Met de toetreding van tien nieuwe landen wordt de Europese ruimte van vrede en stabiliteit groter. De ruimte voor mensenrechten en democratie wordt groter. Dat is een reden om verheugd te zijn. Kandidaat-landen werden krachtig gestimuleerd om de nodige veranderingen tot stand te brengen. Alleen hebben wij zelf niet evenveel inspanningen opgebracht om met kracht de veranderingen tot stand te brengen die nodig zijn om dit echte Europa te maken.
Vorige uitbreidingen hebben aangetoond dat de welvaart is toegenomen, zowel in de betrokken landen als voor de burgers van de Unie. De heer Prodi heeft gezegd dat de kosten zullen worden gecompenseerd, maar onze burgers zijn daarvan niet allemaal overtuigd. Integendeel, het zal moed en overredingskracht kosten om de gevoelens van onzekerheid en angst weg te nemen, vooral in een tijd van economische recessie.
Bovendien zijn er nog leemten en lacunes. De heer Prodi zelf noemde de fraude, de corruptie en de mensenhandel. Er werd gesproken over de problemen in verband met Cyprus en over de interne problemen van Polen. Verder is er de discussie over Turkije die over alles heen hangt. Wij mogen geen valse verwachtingen wekken. Vandaar dat het noodzakelijk is dat wij ook aan onze burgers zeggen waar het op aan komt.
Als regionalisten en volkeren zonder staat zijn wij zeer gevoelig voor de nog steeds bestaande problemen van discriminatie van volkeren en culturele minderheden. Wij zijn gevoelig voor de niet-erkenning van regionale en historische realiteiten in de verschillende toetredingslanden. Dat alles doet ons de vraag stellen of wij nog de tijd en de instrumenten hebben om deze dingen recht te zetten voordat de toetreding effectief wordt. Maar wij zeggen vandaag ja tegen de toetreding omdat nee zeggen een signaal zou zijn van vijandigheid, terwijl wij juist dromen van die ruimte van vrede en stabiliteit.

Abitbol (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de uitbreiding biedt Europa ongetwijfeld een laatste kans, aangezien de Unie op alle andere terreinen de ene mislukking na de andere moet accepteren. Niemand is echter bereid om met name de financiële gevolgen van de uitbreiding te accepteren. Dit geldt voor de kandidaat-landen, maar vooral ook voor de vijftien lidstaten. De Commissie van de heer Prodi is niet op haar taak berekend. Wij zien dat de heer Prodi alles goed vindt, zolang hij maar resultaten kan boeken en zijn functie als hoofd van de Europese Commissie kan uitoefenen.
Wij willen een groter gezin, maar zijn niet bereid daartoe ons huis te verbouwen. Sinds Nice zien we juist dat alle landen zich alleen maar om hun eigen zorgen bekommeren. We moeten de moed opbrengen uit te spreken dat het besluit over de uitbreiding uitgesteld moet worden. Het lijkt er echter op of er geen weg meer terug is. Het besluit moet echter worden uitgesteld, in ieder geval totdat bijvoorbeeld de Europese Conventie de 25 landen een voorstel doet voor een nieuwe inrichting van de Unie en nieuwe functioneringsregels. Het besluit moet niet in december van dit jaar in Kopenhagen worden genomen, maar pas volgend jaar in Athene of Rome. Als de besluitvorming op de betreffende topbijeenkomsten positief uitvalt, zal er geen vertraging worden opgelopen met de toetreding van deze landen.
Om die reden stem ik tegen het verslag dat de Commissie ons heeft voorgelegd. Ik wil de Commissie enkel feliciteren met het feit dat ze de deur voor Turkije heeft gesloten, een besluit dat overigens in essentie even onbegrijpelijk is als wanneer de Commissie de deur voor Turkije zou hebben opengezet.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, door de uitbreiding zal Europa blijvend worden veranderd. Juist daarom is het belangrijk dat de kwaliteit van de voorbereiding goed is. De Commissie geeft vandaag groen licht voor de opname van tien landen, maar geeft tegelijkertijd toe dat nog niet aan alle criteria is voldaan. De Parijse krant Le Figaro heeft het in dat verband over 'het griezelige, onaangename gevoel uit een vliegtuig te springen zonder parachute?. Zo ver zou ik niet willen gaan, maar het klopt dat nog vele gevoelige kwesties niet zijn opgelost. Denkt u maar aan de financiering, Cyprus en de Benes-decreten. Ik ben meer dan teleurgesteld over de Tsjechische houding die bepaalde kwesties onbespreekbaar acht. Europa betekent juist dat er met elkaar wordt gesproken! Ik ben teleurgesteld over de houding van de Commissie. Het is nog maar de vraag wat voor een waardengemeenschap de Unie in de toekomst zal zijn als daarin een wet wordt toegestaan die moord onbestraft laat.
Maar dit zijn slechts barstjes. Daartegenover staan voordelen alsmede de kans om de ruimte van veiligheid en stabiliteit uit te breiden en de deling van Europa te overwinnen. De uitbreiding is de politieke uitdrukking van verzoening in Europa. Dat is onze grote kans!

Oostlander (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dertien jaar na de bevrijding van Centraal- en Oost-Europa en na een aantal jaren serieus onderhandelen hebben we thans het voorlaatste stadium voor de toetreding van acht nieuwe lidstaten uit die regio plus twee uit het Middellandse-Zeegebied bereikt. De kandidaten die na aller verwachting in 2004 als volwaardige leden zullen deelnemen aan de Europese verkiezingen zullen straks al waarnemende leden kunnen afvaardigen naar dit Parlement. Wij verheugen ons daar zeer op. Het resultaat dat de Commissie ons voorlegt, verdient een hartelijke felicitatie, met name ook aan het adres van de eerste verantwoordelijke daarvoor, commissaris Verheugen.
Wij hebben destijds in het Parlement gezegd dat de losse eindjes weinig en kort moeten zijn. Dat is met de overgangsperiode dan ook het geval: weinig en kort, behalve dan die voor het milieu, om begrijpelijke redenen.
Terugkijkend naar 1989 herinneren wij ons nog het algemene enthousiasme over de terugkeer naar Europa van lange tijd onderdrukte volkeren. Dat enthousiasme is hier nog steeds en in ruime mate aanwezig. Des te pijnlijker is het dus om te zien hoezeer deze terugkeer op sommige ministeries tot louter een centenkwestie verworden is. Het door sommigen koppig gewenste, maar valse beeld van de werkelijkheid is dat de Europese Unie, en in het bijzonder de toetreding van nieuwe lidstaten, duur zou zijn, dat van ons daarvoor grote offers zouden worden geëist. Dan zijn er nog wat xenofobe instincten waar onbeschaamd op gespeculeerd wordt.
De waarheid, namelijk dat de Europese Unie slechts 1,27 procent van het BNP kost en dat door interne bezuiniging nog 0,14 procent is vrijgemaakt voor de uitbreiding, dat het in Berlijn beklonken is en dat het tot 2006 vastligt, dat de hele procedure dus budgettair pijnloos verloopt, is bijna niet over te brengen. En als die al doordringt, dan is er altijd wel een ministerie van financiën dat door het schetsen van worst case-scenario's plus sterke overdrijvingen en tendentieuze weergave van cijfers bereid is opnieuw latente angsten te prikkelen, de uitbreiding in een kwaad daglicht te stellen en zelfs kandidaat-lidstaten als bargaining chips te hanteren in het politieke gevecht met andere huidige lidstaten over de herziening van het landbouwbeleid. Hier worden fatsoensregels overtreden.
De zorgvuldigheid waarmee de Commissie namens de Raad is opgetreden, komt onder andere tot uiting in de stelling dat de blijvende, duurzame implementatie van de onderhandelingsresultaten voorlopig moet worden gemonitord. Er zal in de komende jaren vast wel reden zijn om sommige nieuwe lidstaten, met name administratief, bij te springen of te corrigeren. Wat ze al bereikt hebben is inderdaad fantastisch.
We hebben zo'n clausule al bij de voorbereiding van het Verdrag van Amsterdam gezien. Toen hebben we het fameuze artikel ingevoerd dat zelfs voorziet in sancties als een lid op het punt van rechtsstaat en democratie de fout ingaat. Dat artikel slaat op ons allen. Zoals al vaak, onder andere door wijlen onze collega Burenstam Lindner, wetenschappelijk is vastgesteld, brengen uitbreidingen economisch gezien altijd voordeel aan alle betrokkenen, nog meer aan de zittende dan aan de nieuwe leden. Maar belangrijker is de winst in termen van een rechtvaardiger, vreedzame rechtsorde in Europa, van het vestigen van een Europese waardengemeenschap. Ook daaraan zal de bijdrage van de nieuwe leden groot kunnen zijn. Ik hoop dat dezelfde geest die bij de start van de integratie van Europa heerste ook in de toekomst de nieuwe en oude lidstaten zal bezielen.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, het verslag van de Commissie is zeer optimistisch maar tegelijkertijd ook zeer realistisch. Ik ben het met commissaris Verheugen eens dat er reeds veel is gebeurd maar dat er ook nog veel hervormingen moeten worden doorgevoerd. Juist wij als afgevaardigden moeten een bepaalde visie voor ogen hebben als we naar de verslagen kijken. We moeten die tevens nauwkeurig en pragmatisch doornemen en beoordelen, zoals wij dat ook bij de onderhandelingsresultaten moeten doen. Ik wil vanaf het begin duidelijk stellen dat de uitbreiding zeker zal mislukken als er verder niets wordt gedaan om de interne markt te creëren, om minderheden te laten integreren - bijvoorbeeld de Roma en de Sinti - en om de rechtsstaat tot stand te brengen. Daar wil ik evenwel aan toevoegen dat wij ons zodanig moeten opstellen dat het mogelijk is om bruggen te slaan.
De Benes-decreten zijn genoemd en daar wil ik het volgende over zeggen. Ik ben zeer tevreden met de onderzoeken die in opdracht van het Parlement zijn uitgevoerd. Daaruit blijkt dat er geen juridische belemmeringen zijn voor de toetreding van de Tsjechische Republiek. Daarnaast wil ik erop wijzen dat het voor de sfeer tijdens de onderhandelingen en de besluiten goed zou zijn als de Tsjechische regering de moed zou kunnen opbrengen in deze situatie opheldering te verschaffen. Dat brengt een herwaardering van de Benes-decreten vanuit een modern uitgangspunt met zich mee. Niet als eis of voorwaarde, maar als aanbod.
Als voormalig rapporteur voor Turkije wil ik graag nog een opmerking maken over dit land. Ik kan begrijpen dat velen in Turkije, met name de pro-Europeanen, teleurgesteld zijn over de voorstellen van de Commissie, omdat daarin geen vaste datum voor het begin van de toetredingsonderhandelingen wordt gegeven. Ik begrijp en ondersteun echter de houding van de Commissie. En als Turkije zich niet blindstaart op een mogelijke vaste datum, maar bereid is met de Europese Unie te werken aan een daadwerkelijk economisch en politiek partnerschap tussen de EU en Turkije totdat toetreding mogelijk wordt, zie ik goede mogelijkheden voor dit land. De voorstellen van de Commissie vormen daartoe een aanzet. Er kan echter nog meer worden gedaan en daaraan kunnen wij de komende maanden gezamenlijk werken.
Vandaag is mij gevraagd wat de burgers verteld moet worden en wat dit voorstel van de Commissie betekent. Ik zou zeggen dat dit voorstel 'ja' voor de toetreding, 'ja' voor de toetreding in 2004 betekent. Het betekent echter ook dat het nu aan de landen zelf is te besluiten of ze met de handen over elkaar gaan zitten of juist verder aan de hervormingen willen werken. Ik hoop dat alle kandidaat-lidstaten bereid zijn aan de noodzakelijke hervormingen verder te werken.
Prodi
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement van harte bedanken voor zijn ruime en oprechte steun aan onze werkzaamheden en aan onze pogingen om de uitbreiding operationeel te maken.
Zonder de steun van het Parlement waren wij nooit zover gekomen en hadden wij deze doelstellingen niet kunnen bereiken. Ik wil echter ook de parlementen van de kandidaat-landen in een adem met u noemen. Ik ben vaak aanwezig geweest op werkvergaderingen van deze parlementen ter voorbereiding van de uitbreiding, en ik kan u verzekeren dat nooit eerder in de geschiedenis een dermate democratisch, diepgaand, eendrachtig en belangrijk proces heeft plaatsgevonden. Het is een goed voorteken dat deze uitbreiding van start gaat met zulk een sterke, gemeenschappelijke, mooie democratische wil.

Haarder
 Mijnheer de Voorzitter, in mijn eerdere bijdrage heb ik mijn grote dankbaarheid jegens de Commissie betuigd. Ik wil daar graag mijn grote dank jegens dit Parlement aan toevoegen, en jegens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, die in snel tempo en met zeer grote eensgezindheid heeft besloten om dit uitbreidingsproject te steunen. Het Parlement heeft de weg gewezen en kan op dit moment het resultaat daarvan aanschouwen. Daarvoor wil ik graag mijn erkentelijkheid uiten. Ik heb vele debatten hier in het Parlement meegemaakt, maar ik heb nooit zo'n grote eensgezindheid meegemaakt inzake een project met zoveel perspectieven als het project dat we nu verder op weg helpen.
Uiteraard was er één afwijkende stem, en omdat ik hier vandaag als enige Deen spreek, wil ik graag wat consumentenvoorlichting aan Ierse stemmers geven. In Denemarken verbaast het niemand dat de heer Bonde nu campagne voert tegen het nieuwe Verdrag. Hij heeft tegen alle Verdragen campagne gevoerd. Hij was tegen tijdens de Koude Oorlog, toen hij tegen alles was wat de westerse democratieën steunde in de strijd tegen de communistische dictaturen. Hij was tegen de aansluiting van Denemarken bij de EG. Hij was tegen toen wij voor de eerste keer over het Verdrag van Maastricht stemden. Hij was tegen toen wij voor de tweede keer over het Verdrag van Maastricht stemden. Hij heeft campagne gevoerd tegen het Verdrag van Amsterdam, en nu voert hij campagne tegen het Verdrag van Nice.
Dat is op zichzelf respectabel, maar het is niet respectabel als de Ierse stemmers niet beseffen dat als ze de heer Bonde steunen, ze hun steun geven aan iemand die overal tegen is en die zich verzet heeft tegen zelfs maar het kleinste stukje Europese samenwerking. Ik vind dat ik dat even moest zeggen, mijnheer de Voorzitter. Neemt u mij niet kwalijk.

Berthu (NI).
Het verheugt ons dat de onderhandelingen met de tien kandidaat-landen eind dit jaar kunnen worden afgerond, zodat deze landen begin 2004 tot de Europese Unie kunnen toetreden.
We willen echter ook een aantal ongenoegens uiten. De toetredingen gaan gepaard met een warboel van honderden afwijkende of overgangsmaatregelen en nauwelijks verhulde dreigementen van de Commissie aan het adres van de kandidaat-landen. Met deze dreigementen kondigt de Commissie alvast aan dat ze mogelijkerwijze 'preventieve waarschuwingsbrieven? zal versturen naar de landen die zich niet snel genoeg aanpassen. Het is zelfs niet ondenkbaar dat de Commissie deze landen voor het Hof in Luxemburg zal slepen. Welkom in het disciplinaire Europa!
Als dit is wat ons te wachten staat, hadden we er beter aan gedaan om al in 1990 deze landen toe te laten treden, en wel tot een grote Europese politieke confederatie waarin de lidstaten zelf kunnen uitmaken in welk tempo ze aan de diverse vormen van gemeenschappelijk beleid deelnemen. Ze hadden dan geleidelijk aan tot de Unie kunnen toetreden. We hadden ons in dat geval niet voor het onmogelijke vraagstuk geplaatst hoe evenwicht te vinden tussen een monolithische organisatie en diversiteit. Ook zouden we Bulgarije en Roemenië niet op zo'n schandelijke wijze buiten hebben hoeven laten staan.
Misschien zal het model van de confederatie opnieuw zijn vruchten kunnen afwerpen. Wij zouden de door Valéry Giscard d'Estaing voorgezeten Conventie moeten verzoeken dit model serieus te bekijken.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van verklaringen van de Raad en de Commissie aangaande de situatie in Irak.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mijn dank uitspreken voor het feit dat ik nogmaals de gelegenheid krijg om dit zeer actuele en moeilijke onderwerp met het Europees Parlement te behandelen. Zoals ik zei tijdens de behandeling van de laatste vragen over Irak, op 3 en 4 september, vindt dit debat plaats op een ogenblik dat er grote internationale aandacht en discussie is inzake het beleid met betrekking tot Irak.
Toen ik hier de laatste keer was, heb ik een ruwe schets gegeven van de ontwikkeling van de toestand sinds de Golfoorlog. Ik wees er daarbij op dat de houding van de EU duidelijk is. Die houding is uitgedrukt in een verklaring van het voorzitterschap van 20 mei van dit jaar, waarin wordt vastgesteld dat de EU Irak oproept om de resoluties onverkort na te leven, met name wat betreft de eis dat de wapeninspecteurs terug kunnen keren, zoals voorzien in resolutie 1284 van de Veiligheidsraad. In dit verband staat de EU positief tegenover de bijeenkomsten van de vertegenwoordigers van de Verenigde Naties en Irak. Wij steunen zonder voorbehoud alle inspanningen van de Veiligheidsraad en van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Deze houding is bevestigd tijdens de informele vergadering van EU-ministers op 30 en 31 augustus in Helsingør, en eveneens tijdens de Raad Buitenlandse Zaken op 30 september en 1 oktober in Brussel. De EU stemt verder van harte in met resolutie 1409 van de Veiligheidsraad de dato 14 mei, dat wil zeggen de resolutie inzake de herziening van het oil for food-programma.
Met de zojuist genoemde resultaten in gedachten wil ik vandaag in de allereerste plaats praten over de actuele ontwikkeling in Irak, met speciale aandacht voor de onderhandelingen in de Veiligheidsraad over een nieuwe resolutie, en voor de onderhandelingen met Irak over de terugkeer van de wapeninspecteurs.
Op dit moment vinden er onderhandelingen plaats tussen de permanente leden van de Veiligheidsraad over een nieuwe resolutie over Irak, op basis van een Amerikaans concept. De Verenigde Staten willen een resolutie die de eisen aan Irak aanscherpt en preciseert ten opzichte van eerdere resoluties, en die tevens kortere termijnen vaststelt voor de naleving van de eisen door Irak, en die een mandaat verschaft voor een eventueel militair ingrijpen voor het geval dat Irak niet aan de eisen voldoet. De Verenigde Staten hebben laten weten dat zij willen dat de wapeninspecteurs onvoorwaardelijke toegang tot alle gebieden hebben, inclusief de zogenaamde presidentiële paleizen.
Twee onderwerpen staan centraal, namelijk de kwestie rond een nieuw mandaat van de Veiligheidsraad inzake het toepassen van geweld, en de onvoorwaardelijke, vrije en ongehinderde toegang van wapeninspecteurs tot alle installaties en gebieden in Irak, inclusief de presidentiële gebieden, dus de paleizen.
Wij als EU zijn tevreden over het feit dat de kwestie-Irak nog steeds op de agenda van de VN-Veiligheidsraad staat. Hopelijk slaagt de Veiligheidsraad erin tot een gemeenschappelijk standpunt in dezen te komen.
Het hoofd van de wapeninspecteurs van de VN, de Zweed Hans Blix, en directeur-generaal El Baradei van de IAEA, die verantwoordelijk is voor het onderzoek naar het kernwapenprogramma van Irak, hebben op 30 oktober en 1 november in Wenen met vertegenwoordigers van de Irakese regering onderhandeld over de praktische regelingen in verband met de onvoorwaardelijke terugkeer van de wapeninspecteurs. Er is zo te zien overeenstemming bereikt over een aantal kwesties, op basis van de eisen aan Irak die waren opgenomen in de reeds aangenomen veiligheidsresoluties. De kwestie van de toegang tot de presidentiële gebieden is echter nog niet opgelost.
Bovendien liggen er nog enige vragen over de manier waarop de wapeninspecteurs kunnen terugkeren, onder andere de vraag hoe Irakezen kunnen worden verhoord door Unmovic, de wapeninspectie van de Verenigde Naties, en hoe Unmovic moet rapporteren. De wapeninspecteurs zullen vermoedelijk niet naar Irak worden gezonden voordat een nieuwe resolutie door Irak is aangenomen en aanvaard.
Het is nog steeds te vroeg om de inhoud van een nieuwe resolutie vast te stellen. Maar het is van wezenlijk belang dat er een inspectieregime komt dat doelmatig en geloofwaardig is. De EU acht het van belang dat het VN-spoor wordt gevolgd, zowel om een brede internationale steun voor de ontwapening van Irak te verwerven als met het oog op de geloofwaardigheid en de doelmatigheid van de multilaterale samenwerking en de Veiligheidsraad. Tegen die achtergrond is het positief dat de Amerikaanse president George Bush in zijn rede van gisteren opnieuw heeft benadrukt dat de Verenigde Staten bereid zijn om het VN-spoor te volgen.
Mijnheer de Voorzitter, dat was wat ik te zeggen had. Ik wil hier tot slot zeggen dat het natuurlijk beter was geweest als dit debat plaatsgevonden had op een moment dat de heer Solana aanwezig kon zijn. Maar omdat het Parlement erop stond om hoe dan ook te onderhandelen, heb ik de krachtige aansporing van de Voorzitter om hier te zijn opgevolgd.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik heb in dit Parlement reeds tweemaal over Irak gesproken. De laatste keer was nog maar een maand geleden, op 4 september, direct na de informele bijeenkomst van EU-ministers in Helsingør. Sindsdien is Irak, om voor de hand liggende redenen, het belangrijkste onderwerp gebleven in het internationale debat, maar de Commissie heeft niet zo heel veel toe te voegen aan wat zojuist gezegd is - of, eerlijk gezegd, aan wat dagelijks in de pers gemeld wordt.
De meest bemoedigende ontwikkeling sinds de laatste keer dat ik over dit onderwerp sprak was de toespraak die president Bush op 12 september gehouden heeft bij de Algemene Vergadering van de VN, en ook de speech die hij onlangs in Cincinnati heeft gehouden, waarnaar het voorzitterschap al verwees. Deze ontwikkeling was uiteraard van belang omdat de heer Bush aangaf dat de Amerikaanse regering zo mogelijk binnen het kader van de VN wenste te opereren om de dreiging te keren die uitgaat van het Irakese regime. Wereldleiders uit alle windstreken begroetten het besluit van de VS met instemming, en vrijwel iedereen heeft Irak onder grote druk gezet om zich te houden aan de VN-resoluties. Wat met name van belang was, was de mate waarin de Arabische wereld zijn diplomatieke inspanningen hernieuwde om Irak ertoe te bewegen toe te staan dat de inspecties hervat worden. Het is duidelijk, mede dankzij deze toenemende druk, dat Saddam zich gedwongen heeft gezien aan te bieden dat de inspecteurs terug mogen keren, al moet zijn aanbod met een behoorlijke dosis scepsis worden bekeken. Wij hebben dit al eerder meegemaakt met Saddam Hoessein; we hebben gezien hoe hij zijn beloften en toezeggingen gaandeweg introk en zich verschuilde achter een rookgordijn van mitsen en maren.
De Europese Unie heeft het besluit van president Bush om Irak aan te pakken via het VN-systeem van harte toegejuicht. Als Unie zijn wij van mening dat dit verreweg de beste en zonder meer de meest effectieve manier is om vooruitgang te boeken. Er is geen daadwerkelijk alternatief voor het VN-systeem van waarden en internationale regels dat is opgezet met het oog op wereldwijde veiligheid en waarover wereldleiders overeenstemming hebben bereikt. Dit systeem biedt de meeste hoop op het vermijden van allerlei unilaterale acties - en hun mogelijk catastrofale gevolgen - die zogenaamd bedoeld zijn om regionale geschillen 'op te lossen'. Wanneer gewerkt wordt via de VN verleent dat legitimiteit en een vorm van morele consensus aan de maatregelen die men soms wel moet nemen.
Voorts heeft een van de lidstaten - de lidstaat die ik het beste ken, zullen we maar zeggen - onlangs een gedetailleerde schatting gepubliceerd van de chemische, biologische en mogelijk nucleaire wapens die Irak bezit en van de middelen die het land ter beschikking staan om deze wapens in te zetten. Uit dit rapport blijkt welke risico's deze wapens vormen voor de regionale stabiliteit in het Midden-Oosten. Een aantal uitnemende instellingen heeft eveneens beoordelingen ter tafel gelegd van de bedreiging die het Irakese regime vormt voor de wereldvrede. Zij zijn het er allemaal over eens dat Saddam het feit dat de inspecteurs de afgelopen vier jaar afwezig zijn geweest uitbuit in een poging zijn voorraad massavernietigingswapens weer op te bouwen. Ik wil er tussen twee haakjes op wijzen dat deze inspecteurs voordien beter werk hadden verricht dan soms wordt erkend.
Er kan wellicht over gediscussieerd worden hoe groot de dreiging is die dit arsenaal aan dodelijke wapens vormt, maar dat dit arsenaal bestaat wordt niet serieus betwijfeld.
Op dit ogenblik vinden besprekingen plaats met en tussen EU-lidstaten over de voorwaarden van een nieuwe ontwerpresolutie van de VN-Veiligheidsraad waarmee de weg moet worden gebaand voor een volstrekt onvoorwaardelijke terugkeer van de VN-inspecteurs in Irak. Zoals de geachte afgevaardigden weten worden verschillende alternatieven overwogen, waarvan sommige door lidstaten zijn voorgesteld.
Zoals het voorzitterschap al aangaf hebben de Europese ministers de kwestie-Irak voor het laatst besproken tijdens de Raad Algemene Zaken op maandag 31 september. Zij herhaalden het standpunt dat een maand eerder in Helsingør was bekendgemaakt. Daarbij onderstreepten zij onder meer de algehele doelstelling dat massavernietigingswapens vernietigd zouden worden, evenals de eis dat VN-inspecteurs onvoorwaardelijk mochten terugkeren en vrij toegang zouden krijgen tot alle delen van Irak, en wezen zij erop dat de VN-Veiligheidsraad het aangewezen orgaan bleef om in deze situatie op te treden.
Tegen deze achtergrond van geïntensiveerde internationale diplomatie ben ik van mening - en ik hoop dat het Parlement deze mening deelt - dat de volgende overwegingen voor eenieder primair moeten zijn:
Ten eerste hebben leiders van overal ter wereld de afgelopen weken voortdurend opgeroepen tot een multilateraal antwoord op de uitdaging waarvoor Irak ons stelt. Zij hebben onomwonden gesteld dat het alternatief, een unilaterale reactie, zeer onverstandig zou zijn. En niet alleen de wereldleiders vinden dat; het is duidelijk dat ook onze burgers er stellig van overtuigd zijn dat dit de juiste manier is om de problemen met Irak op te lossen. Recente enquêtes in Europa en de VS en demonstraties laten zien dat burgers willen dat iedere beslissing aangaande Irak genomen wordt binnen het kader van de Verenigde Naties.
Ten tweede is de voornaamste reden voor iedere VN-interventie het besef dat de internationale gemeenschap geconfronteerd wordt met een gevaarlijk regime dat over massavernietigingswapens beschikt. Er heerst oprechte en gerechtvaardigde bezorgdheid over zowel het gebruik als de verspreiding van dergelijke wapens. Daar komt bij dat volgens sommigen deze wapens aan terroristische netwerken zouden kunnen worden geleverd, hoewel dit in twijfel wordt getrokken door enkele vooraanstaande personen, waaronder Brent Scowcroft, voormalig nationaal veiligheidsadviseur van de vader van de huidige president. Weer anderen hebben aangevoerd dat er connecties kunnen zijn tussen Irak en terroristische organisaties met wereldwijde netwerken, zoals Al-Qaida. Voor zover ik weet bestaan hiervoor geen overtuigende openbare bewijzen, maar wellicht heb ik iets over het hoofd gezien.
Het preventief inzetten van strijdkrachten is niet nieuw. Zo besloot de internationale gemeenschap op humanitaire gronden in te grijpen in Kosovo. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, betuigde drie jaar geleden in een voortreffelijke toespraak zijn steun aan de idee van humanitaire interventies. Door het ingrijpen in Kosovo gaf de internationale gemeenschap het duidelijke signaal dat regeringsleiders niet langer alles kunnen doen en laten wat ze willen binnen de eigen grenzen onder het mom van nationale soevereiniteit. Men zag in dat ook mensen rechten hebben en niet alleen de staten waarin zij wonen. Dat lijkt mij een welkome vooruitgang.
Wat evenwel duidelijk wordt uit de debatten die overal ter wereld gaande zijn is dat wij voor dergelijke situaties een soort internationaal rechtskader nodig hebben. We kunnen de kwestie-Irak niet los zien van andere, evenzeer gevoelige kwesties. Moeten we ons niet eens beraden over de beginselen die ten grondslag zouden moeten liggen aan ons internationale optreden en bepalen onder welke omstandigheden internationale interventie gerechtvaardigd is wanneer duidelijk sprake is van een gevaarlijke situatie, zowel binnen een soevereine staat als daarbuiten? De visie op internationaal recht die min of meer de overhand heeft gehad sinds het Verdrag van Westfalen - zoals degenen die het werk van dr. Kissinger gelezen hebben weten - is niet langer volkomen van toepassing. Een aanvaardbaar alternatief moet echter in de eerste plaats gebaseerd zijn op VN-mechanismen en -procedures; dat is althans mijn overtuiging
Ten derde ben ik ervan overtuigd dat degenen die een nieuwe resolutie overwegen alle opties en scenario's in aanmerking nemen. De internationale gemeenschap moet nadenken over de formulering van een of meer resoluties van de VN-Veiligheidsraad over Irak. Zij moet echter eveneens nadenken over wat haar te doen staat als Irak zich niet aan een resolutie houdt. Dit is een algemene kwestie van uitermate groot belang, aangezien dit raakt aan de geloofwaardigheid van het multilaterale systeem. Wij moeten ervoor zorgen dat de VN en de Veiligheidsraad - van wie de resoluties keer op keer in de wind worden geslagen - niet aan gezag inboeten. In dit geval is het Irak dat zich niet aan resoluties houdt, maar er zijn meer landen die zich op vergelijkbare wijze opstellen. Wij hebben nu het punt bereikt dat we een dergelijke niet-naleving van VN-besluiten moeten aanpakken op een objectieve, serieuze en samenhangende manier.
Ik hoop dat het gezag van de VN, naar gelang de gebeurtenissen zich de komende maanden ontwikkelen, weer wordt hersteld, met gunstige gevolgen voor Irak, de regio en de hele wereld. Dan kunnen wij vervolgens misschien onze inspanningen op een meer constructieve wijze richten op de voortdurende bloedige crisis in het Midden-Oosten. Alle alternatieve vooruitzichten zijn mijns inziens uitermate verontrustend.
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik heb aandachtig geluisterd naar de verklaringen van zowel de vertegenwoordiger van het fungerend voorzitterschap van de Raad als commissaris Patten. Als inleiding op mijn discours wil ik het volgende stellen: ongeacht het feit of het regime van Saddam Hoessein al dan niet over massavernietigingswapens beschikt, ben ik ervan overtuigd dat het een bedreiging vormt voor de veiligheid en de internationale vrede. Uit de invasie van Koeweit en de herhaalde en uitdagende schending van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad blijkt dat dit geen hersenschim is.
Een buitensporige en onevenredige reactie van de Europese Unie en de internationale gemeenschap is echter uit den boze. Ik geloof dat wij ons antwoord goed moeten overwegen. Wellicht zal de oplossing die de internationale gemeenschap met de steun van de Europese Unie tot stand tracht te brengen onze betrekkingen met de Arabische wereld niet ongemoeid laten. Zoals de heer Patten terecht heeft onderstreept, zal zij met name ook zeer duidelijke en directe gevolgen hebben voor het conflict in het Midden-Oosten.
Mijnheer de Voorzitter, de initiatieven die ik hier namens mijn fractie wil suggereren, zijn geheel in lijn met de voorstellen van de heer Patten. Het spreekt vanzelf dat in een waardenstelsel zoals dat van de Europese Unie, waar vrede, begrip, eendracht en solidariteit een prioritaire plaats innemen, gebruik van geweld slechts een laatste redmiddel mag zijn.
In die zin lijdt het geen twijfel dat alle politieke, diplomatieke en commerciële middelen moeten worden ingezet. Tezelfdertijd, mijnheer de Voorzitter, dient echter ook de vrije, volledige en onvoorwaardelijke toegang van de VN-inspecteurs te worden gewaarborgd zodat zij hun taak naar behoren kunnen vervullen en kunnen nagaan of Irak al dan niet massavernietigingswapens bezit. Uiteraard moet ook voorzien worden in de noodzaak en de behoefte van een kordaat optreden van de internationale gemeenschap in geval van niet-naleving van de voornoemde VN-resoluties. De internationale gemeenschap moet samen met de Verenigde Naties het nodige toezicht uitoefenen en de naleving van deze resoluties afdwingen.
Het gaat hier om een legitimiteitskwestie. Vraag is of een militaire actie bekrachtigd moet worden door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Wij hebben dit probleem gisteren nog in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid besproken naar aanleiding van een stemming over een resolutie inzake terrorisme. Het was een bijzonder interessante vergadering temeer daar de secretaris-generaal van de NAVO, de heer Robertson, in de loop van de stemming voor de commissie is verschenen. Op onze vraag of de instemming van de Verenigde Naties onontbeerlijk is voor een mogelijke actie van zijn organisatie antwoordde hij dat een mandaat van de Noord-Atlantische Raad volstaat voor een optreden in het kader van de NAVO, ofschoon een VN-benadering de voorkeur geniet.
Mijnheer de Voorzitter, dit is geen zinloos debat. Er zal immers een moment komen, zodra de snelle interventiemacht van de Europese Unie operationeel is, dat wij de goedkeuring van de Verenigde Naties zullen nodig hebben om een Petersberg-taak te kunnen uitvoeren. Dan zal een veto van een stemhebbend lid van de Veiligheidsraad volstaan om een actie van de snelle interventiemacht tegen te houden.
Ik wilde dit debat hoe dan ook ter sprake brengen omdat het volgens mij van wezenlijk belang is, met name in het licht van de gebeurtenissen van 11 september. Het staat buiten kijf dat wij op het gebied van het veiligheids- en defensiebeleid nog heel wat vorderingen moeten maken.
Wij moeten nagaan of de snelle interventiemacht van de Europese Unie verenigbaar is met het initiatief van de Verenigde Staten om een snelle interventiemacht in het kader van de NAVO in het leven te roepen; wij moeten onderzoeken in hoeverre de Europese Unie bij haar defensieve acties gebruik kan maken van de infrastructuur van de NAVO; wij moeten ervoor zorgen dat de onafhankelijke besluitvorming van de Europese Unie op defensiegebied gewaarborgd blijft en dat het probleem van de militaire uitgaven wordt opgelost, of beter gezegd, wij moeten met inachtneming van de huidige omstandigheden beslissen of wij meer willen uitgeven of de beschikbare middelen beter willen besteden.
Mijnheer de Voorzitter, dit zijn zeer actuele onderwerpen. 11 september vereist een antwoord van de internationale gemeenschap. Het is van fundamenteel belang dat wij allen samen een afdoend antwoord geven op de dreigingen en problemen die met het internationale terrorisme gepaard gaan. Daarom moet de Europese Unie één enkele oplossing aandragen.
Het is onontbeerlijk dat de Europese Unie in het kader van de internationale organisaties een gezamenlijk antwoord formuleert. Dat is mijns inziens de beste bijdrage die wij aan het systeem en de beginselen van de Verenigde Naties kunnen leveren. Immers, de sterkte van de Europese Unie is haar eenheid, maar als wij verdeeld optreden, zijn wij zwak.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, met betrekking tot de huidige situatie in Irak zijn er onomstreden kwesties waarover wij het allemaal eens zijn en waarover een brede consensus bestaat. In de eerste plaats moet Irak volledig en onvoorwaardelijk aan alle besluiten van de VN-Veiligheidsraad voldoen. Mijnheer de commissaris, ik ben u er zeer dankbaar voor dat u heeft gezegd dat dit niet alleen voor Irak moet gelden, maar vandaag hebben we het alleen over Irak.
In de tweede plaats zijn wij het er allemaal over eens dat er weer wapeninspecteurs naar Irak gestuurd moeten worden die ongehinderd hun controletaken moeten kunnen uitvoeren. Zij moeten met name zoeken naar massavernietigingswapens en draagraketten en deze vervolgens vernietigen. Mijnheer de commissaris, ik ben u er zeer dankbaar voor dat u verder geconcludeerd heeft dat er voor de kwestie Irak een multilaterale oplossing onder de paraplu van de VN gevonden moet worden. Daarover ben ik met name zeer tevreden. Dat is immers onze mogelijkheid om dit probleem voor eens en voor altijd op te lossen.
Er zijn andere kwesties waarover wij geen consensus hebben bereikt. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de vraag of de wapeninspecteurs voor Irak moeten wachten totdat de Veiligheidsraad een nieuwe resolutie heeft aangenomen. Mijns inziens zou een definitie van hun taak door de secretaris-generaal van de VN voldoende zijn. Als het daadwerkelijk zo is dat er van Irak een enorm gevaar uitgaat, is het toch logisch dat deze inspecteurs zo snel mogelijk naar Irak moeten afreizen. De VN-secretaris-generaal moet tegelijkertijd kijken naar de kwestie van het embargo. Terwijl de inspecteurs in Irak op zoek zijn naar wapens moeten de voorwaarden nogmaals worden gesteld voor een volledige afschaffing en beëindiging van het embargo. Dat is naar mijn mening een vanzelfsprekendheid, maar ik wil hier nogmaals de nadruk op leggen. Als de inspecteurs in Irak aan het werk zijn, mogen bombardementen door de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk die door geen enkel VN-besluit worden goedgekeurd, niet doorgaan. Ze moeten worden gestaakt - dat zeg ik nu heel voorzichtig - totdat wij een rapport van de inspecteurs tot onze beschikking hebben.
Tot slot moeten de VN een tijdschema opstellen voor de vernietiging van wapens en voor de inspecties. Daarnaast moeten ze een draaiboek opstellen voor het embargo en voor de herintegratie van Irak in de internationale gemeenschap. Dat zou een belangrijke stap zijn die de VN zouden kunnen voorbereiden. Ik wil over de VN nog het volgende zeggen. Als wij voor de VN kiezen, moeten wij geen beleid à la carte voeren, inhoudende dat wij de VN-resoluties naleven die ons goed uitkomen en de andere resoluties, die ons minder goed uitkomen, naast ons neerleggen! In dit geval moeten wij duidelijk zijn. Ik ben er een voorstander van dat wij alle VN-resoluties respecteren en naleven.
Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij weten dat het zoeken naar massavernietigingswapens een reden is voor militair ingrijpen, maar er zijn uiteraard nog andere redenen. In mei 2002 heeft het Parlement in een resolutie een voorstel gedaan waaraan nog steeds geen gevolg is gegeven. Het Parlement stelde voor een international ad-hoctribunaal op te richten dat Saddam Hoessein en zijn functionarissen zou moeten berechten, en verzocht de Commissie een bureau voor onderzoek naar mensenrechtenschendingen in het leven te roepen om het bewijsmateriaal te verzamelen.
Er zijn uiteraard verschillende redenen om in te grijpen: humanitaire interventies, zelfverdediging, artikel 51, dat in het geval van Afghanistan is toegepast, en nu bespreekt president Bush een nieuw voorstel voor anticiperende zelfverdediging - de zogeheten preventieve aanval - voor het omverwerpen van een regime. Zelfs de optie Saddam Hoessein 'een kogel door het hoofd te schieten' is ter sprake gekomen. Maar het zou dit Parlement toch zeker slechts om één ding moeten gaan: het volk van Irak. Ik roep er hierbij toe op Saddam Hoessein en zijn functionarissen voor het gerecht te dagen op grond van het in 1948 aangenomen Verdrag inzake de voorkoming en bestraffing van genocide.
Dit is een misdaad tegen de menselijkheid op een zo grote schaal dat hij absoluut onvergeeflijk is en wij een beroep moeten doen op de rechterlijke macht en de rechtsstaat. Krachtens voornoemd verdrag, dat wij en al onze bondgenoten hebben ondertekend, hebben wij de plicht alle daden van genocide te bestraffen die op bevel van grondwettelijk verantwoordelijke heersers worden uitgevoerd. Het verdrag voorziet nadrukkelijk in de oprichting daartoe van een internationaal gerechtshof, bij voorkeur in het gebied waarin de misdaden zijn gepleegd. Op die manier kunnen alle overtreders berecht worden door dergelijke internationale tribunalen die rechtsbevoegdheid hebben ten aanzien van de verdragsluitende partijen welke deze rechtsbevoegdheid erkend hebben.
Het proces van Neurenberg herinnert ons eraan dat een folteraar een folteraar is, ook als hij een uniform draagt en gehoor heeft gegeven aan een dienstbevel om een medemens te martelen. Met andere woorden, het feit dat je een functionaris bent ontheft je niet van strafvervolging. Hieruit volgt dat wij uitdrukkelijk de plicht hebben om niet alleen naar Saddam Hoessein te kijken, maar ook naar al die functionarissen.
Welke genocidale daden heeft Saddam Hoessein begaan? Wij hebben in het verleden gezien dat hij chemische wapens inzette in het noorden, de zigeunerbevolking decimeerde, joden en Assyrische christenen vervolgde, driekwart miljoen mensen van huis en haard verdreef, en aanslagen liet plegen op sjiietische moslims en moslims van Iraanse afkomst. Dertig jaar moorddadige geweldpleging en nog steeds jaagt hij op de overlevenden van deze onfortuinlijke mensen. Thans spitst de genocide zich toe op de moeras-Arabieren: meer dan een half miljoen mensen is de afgelopen jaren de dood ingejaagd. Hun territorium, de bevolking, de vissen, de dieren, het water, het land, hun huizen, hun boerderijen, dorpen, steden, boten en landbouw - alles is hun ontnomen door middel van moord, brand en droogleggingen. We hebben gezien hoe een uniek, authentiek en oud stammenvolk volkomen is uitgeroeid. Dat is genocide. Er moet een VN-resolutie komen, maar wij moeten het bewijsmateriaal duidelijk zichtbaar maken voor de volken van de wereld, om het inzicht in het waarom van deze handelwijze bij te stellen.
Commissaris Patten is tijdens ons debat in mei 2002 akkoord gegaan met de oprichting van het Bureau voor onderzoek naar mensenrechtenschendingen. Ik doe een dringend beroep op hem dit bureau onverwijld op te richten - we hebben al teveel tijd verloren.

Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Patten, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik denk dat wij tijdens dit debat de hoop mogen koesteren dat er geen nieuwe oorlog tegen Irak zal worden gevoerd. Het is namelijk niet ondenkbaar dat de resolutie die zeer binnenkort door de VN-Veiligheidsraad zal worden aangenomen uitsluitend als doel heeft Irak te ontwapenen, en dus geen militaire interventie tegen dit land legitimeert. De wijsheid zou het hiermee overtuigend van de onverantwoordelijkheid winnen. Maar we zijn er nog niet. Het besluit zal worden genomen door de landen die lid zijn van de VN-Veiligheidsraad, maar de vraag is of wij ook iets kunnen doen. Ik weet zeker van wel. Het is immers zonneklaar dat de eisen uit onze samenlevingen en de politieke initiatieven die genomen zijn de standpunten van de belangrijkste staatshoofden in grote mate hebben beïnvloed. Dit geldt in eerste instantie voor George Bush zelf. Hij wilde aanvankelijk een ander bewind in Bagdad. Het behoeft geen betoog dat de internationale gemeenschap Irak alleen maar wil ontwapenen. Bush had aanvankelijk een beroep gedaan op de VN om, ik citeer 'zich aan zijn zijde te scharen of zich afzijdig te houden?. Nu begrijpt hij kennelijk dat het niet eenvoudig is om buiten het kader van de VN te opereren. Hij had de theorie van de preventieve oorlog ontwikkeld, maar nu benadrukt hij, ik citeer 'dat militaire actie niet noodzakelijkerwijze zeer nabij of onafwendbaar is?. Niemand voelt zich door deze situatie benadeeld. De Amerikaanse regering heeft geen van haar voornemens teruggenomen, maar begint zich wel te realiseren dat de internationale politiek geen western is waarin zij de rol van sheriff speelt.
Dit lijkt mij het moment om erop te wijzen dat oorlog niet de enige oplossing is. Een missie van ontwapeningsinspecteurs behoort ook tot de mogelijkheden. Tot 1998 hebben deze ontwapeningsinspecteurs ervoor gezorgd dat Saddam Hoessein geen atoombom kon maken. Ze hebben de productie en de voorraad van chemische en biologische wapens vernietigd. Ook hebben ze voorzieningen voor militair onderzoek, raketten en lanceerinrichtingen vernield. Ze geven aan dat ze nu meer ervaren zijn en over geavanceerder materiaal beschikken. Ze zijn bereid om per direct hun werkzaamheden voort te zetten. Een van de ontwapeningsinspecteurs, de Amerikaan Scott Ritter, heeft echter duidelijk aangegeven dat in ruil hiervoor het embargo moet worden opgeheven en er een einde moet worden gemaakt aan de meedogenloos wrede lijdensweg die de bevolking al twaalf jaar aflegt.
Mijn fractie zal samen met andere fracties initiatieven in deze richting ontplooien. Ik nodig u allen uit hetzelfde te doen. Mijn fractie vindt het overigens zeer wenselijk dat de Raad en de Commissie op zeer korte termijn een verklaring afleggen over de nieuwe strategische doctrine die de regering-Bush op 20 september jongstleden heeft gepubliceerd. Ik vind het onvoorstelbaar dat de Europese Unie zwijgt over deze tekst waarin, ik citeer, 'de onovertroffen militaire macht van de Verenigde Staten? wordt geroemd en waarin hun vastberadenheid wordt onderstreept om 'alleen actie te ondernemen - indien nodig preventief - om de vrijheid te laten zegevieren?. Wij moeten iets doen als reactie op de officiële bevestiging van een doctrine die ongetwijfeld tot oorlog in Irak zal leiden en die het definitieve einde zal betekenen van het systeem van collectieve veiligheid dat na de overwinning van de democratieën op het nazisme in het VN-Handvest is vastgelegd. Wij wachten tot slot nog altijd op een allereerste begin van de tenuitvoerlegging van de laatste resolutie van het Parlement over het Midden-Oosten. Terwijl George Bush de aandacht van de wereld op Bagdad richt, begaat zijn protégé onbeschrijflijke wreedheden tegen de Palestijnen. Hoewel deze man alle resoluties van de Veiligheidsraad met betrekking tot zijn land aan zijn laars lapt, wordt hij door Bush als man van vrede aangeduid. Ook zijn eigen volk wordt door hem in een neerwaartse spiraal van wraak en haat getrokken. Europa moet nog laten zien welke actie het onderneemt op al deze gebieden, die onderling nauw met elkaar samenhangen. Europa moet zijn rol op het wereldtoneel waar maken, want die krijgt het niet vanzelf.

Gahrton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het probleem met de oorlogsdreiging van de VS aan het adres van Irak is niet het verlangen om een ondemocratisch regime op te ruimen. Dat het regime van Saddam Hoessein werkelijk weerzinwekkend is, heb ik tijdens verschillende bezoeken zelf kunnen vaststellen en het is er niet op verbeterd. Wij moeten de democratische oppositie beslist steunen en eventueel een economische boycot instellen, zoals wij deden met Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid, op voorwaarde dat dit niet meer gevolgen heeft voor de slachtoffers dan voor de daders, wat het geval is in Irak. Soms is het zelfs geoorloofd het gewapend nationaal verzet tegen een dictator te steunen, wat velen van ons deden in de Europese koloniale gebieden in Afrika.
Om anarchie te vermijden moeten alle buitenlandse interventies in de aangelegenheden van een soevereine staat gebaseerd zijn op een gelijke, globale wereldorde, die voor iedereen gelijk is. Daarom moet de VN-Veiligheidsraad over elke gewapende actie beslissen. Militaire acties mogen overigens slechts genomen worden nadat alle andere niet-gewelddadige mogelijkheden uitgeput zijn. De wapeninspecteurs moeten daarom zo snel mogelijk naar Irak worden teruggestuurd en de Amerikaanse dreiging met een militaire aanval moet veroordeeld worden als de VN-Veiligheidsraad geen resolutie daaromtrent heeft aangenomen. Anders rechtvaardigt men het wetteloos wildwestgeweld in andere delen van de wereld zoals moordpartijen van Israël op de Palestijnen of misschien een Russische inval in Georgië.
Mijnheer de Voorzitter, als de EU wil bewijzen dat zij een rechtsstaat wil zijn in tegenstelling tot de VS met zijn lynchjustitie, moet de Unie zich krachtig tegen de wereldwijde alleenheerschappij van de VS verzetten, in het bijzonder wat Irak betreft, en aandringen op een wereldwijde rechtsorde in het kader van de VN.

Kuntz (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in het debat dat vorige maand op uw initiatief in Straatsburg is gehouden, hebben wij aangegeven dat wij het ergste vreesden, namelijk dat een oorlog onafwendbaar was. In het debat van vandaag wordt door alle sprekers rekening gehouden met de ontwikkelingen van de afgelopen weken in de Irakese standpunten en het verzet binnen de VN tegen het Amerikaanse unilateralisme en het buitensporige optreden van de regering-Bush. Wij Europeanen kunnen ons niet neerleggen bij het feit dat er door de kortzichtige, ja zelfs simplistische ideeën van de Bush-dynastie straks bommen zullen vallen in het Oosten. Bush senior heeft zelfs voor de televisie gezegd dat hij Saddam Hoessein haat, terwijl zijn zoon zijn obsessie met Saddam rechtvaardig met de belachelijke uitspraak: 'hij heeft mijn vader willen vermoorden?. Deze woorden zouden lachwekkend zijn als de oorlog in Irak niet tot menselijke slachtoffers onder de Irakezen en de geallieerde militairen had geleid. Ik wil in dit opzicht de spreker van de PSE-fractie bedanken die het debat over de opheffing van het embargo opnieuw leven wil inblazen, aangezien de Irakese burgers al elf jaar onder dit embargo gebukt gaan. Een militaire interventie in de regio zal leiden tot grote instabiliteit waarvan de kosten niet te overzien zijn. Ook het internationaal recht zal onherstelbaar worden beschadigd. Wij zijn ons er immers terdege van bewust dat de geloofwaardigheid van de VN staat of valt met de wijze waarop de crisis in Irak wordt opgelost.
Nog afgezien van morele overwegingen mogen wij daarom de genoemde aspecten niet uit het oog verliezen. De Verenigde Staten hebben Saddam Hoessein een jaar lang op alle manieren in verband proberen te brengen met Bin Laden. Toch hebben wij nog geen enkel bewijs gezien dat Irak bij de aanslagen van 11 september betrokken is geweest of banden onderhoudt met het schimmige Al-Qaida. Ook is nog altijd niet aangetoond dat Irak op dit moment in het bezit is van massavernietigingswapens, ondanks de opruiende woorden van Tony Blair. De enige zekerheid die wij op dit moment hebben is dat het Irakese bewind de Verenigde Staten in de weg loopt in hun zoektocht naar olie. Wij zijn dus ver verwijderd van de doelstellingen die de internationale coalitie zich gesteld had en die door de Europeanen nog geen jaar geleden zijn onderschreven. De landen van Europa moeten nu samen met de Verenigde Staten ten strijde trekken tegen de enige onmiddellijke en daadwerkelijke bedreiging op deze wereld: het schimmige Al-Qaida. Wij kunnen de wereld niet langer met een strak gezicht voorhouden dat we mullah Omar en Osama bin Laden binnen afzienbare tijd in het land van Babylon kunnen oppakken.

Cappato (NI).
Mijnheer de Voorzitter, als Europese Unie nemen wij in de lopende gebeurtenissen een positie in die eerder lijkt op die van commentator dan van rechtstreeks betrokkene. Juist omdat wij ons als commentatoren gedragen zetten wij in veel van onze spreekbeurten de realiteit op zijn kop en kloppen wij onszelf op de borst voor iets dat wij waarschijnlijk net op het nippertje kunnen voorkomen, namelijk dat een militaire aanval wordt gepleegd op Irak. Laten wij onszelf liever afvragen wat wij als Europese Unie hadden kunnen doen en hebben gedaan om in de buurt te komen van een situatie waarin dat mogelijk werd wat wij allen hoopten, namelijk dat militaire aanvallen niet meer nodig zouden zijn en de inspecteurs volledige toegang zouden krijgen tot de omstreden plaatsen in Irak. Mijns inziens hebben wij niets gedaan. Als wij ons vandaag in een positie bevinden van commentator en in staat zijn te zeggen dat de situatie beter is, is dat misschien ook, vooral of uitsluitend, te danken aan de door de Verenigde Staten uitgeoefende druk, aan de wijze waarop de Verenigde Staten druk hebben uitgeoefend.
Daarom moeten wij mijns inziens proberen uit de rol van commentator te stappen. Wij moeten alles in het werk stellen om militaire interventies te voorkomen en niet staan toekijken bij de fouten van anderen. Als wij dat wel doen lopen wij het risico opnieuw een Europa van Chamberlain te creëren en geen Europa van Churchill. Dan lopen wij het risico onszelf met ons onvermogen, onze inertie, ons gebrek aan institutionele en misschien ook militaire middelen en instrumenten weer vleugellam te maken.
Willen wij alternatieven opbouwen voor wapens, geweld en destructie? Laten wij ze dan opbouwen! Laten wij onszelf dan afvragen welke maatregelen overeenkomstig het volkenrecht mogelijk zijn om kennis en informatie te verschaffen, om een regime uit het zadel te wippen dat een permanente, dagelijkse oorlog voert tegen zijn eigen volk, dat dagelijks dood en verderf zaait en een gevaar is voor heel de internationale gemeenschap! Laten wij ons dan afvragen wat wij als Europese Unie kunnen doen, in plaats van dat wij hier commentaar leveren op de goede en slechte daden van degenen die tenminste de moed hebben gehad de verantwoordelijkheid op zich te nemen.

Sacrédeus (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik richt mij in de eerste plaats tot het Deens voorzitterschap in de persoon van Bertil Haarder, minister voor Europese zaken en tot Chris Patten, commissaris voor externe betrekkingen. Ik heb een groot vertrouwen in deze beide personen.
Naar mijn mening moeten wij als Europeanen en als democraten drie vragen beantwoorden. De eerste vraag luidt hoe we kunnen vermijden dat massavernietigingswapens geproduceerd, verspreid en aan internationale terroristen verkocht worden en in Europa, het Midden-Oosten en overal ter wereld gebruikt worden. Hoe kunnen we dit verhinderen?
De andere vraag betreft de VN-Veiligheidsraad. In het Europees Parlement wordt actief geijverd voor een verregaande beperking van het vetorecht. Een grote meerderheid van het Parlement is van mening dat wij na de uitbreiding van de Unie tot 25 lidstaten geen besluiten meer zullen kunnen nemen, tenzij het vetorecht afgeschaft wordt. Tezelfdertijd is het zo dat een communistische regering uit China, die weinig verdiensten heeft op het gebied van de mensenrechten, in feite een absoluut vetorecht heeft in de belangrijkste organen van de internationale gemeenschap, namelijk de VN en de VN-Veiligheidsraad, en wat betreft de manieren waarop deze organen geweld in de wereld voorkomen en de wereldvrede bewaren. Ook Moskou, Parijs, Londen en Washington beschikken over dit vetorecht.
De derde vraag betreft de manier waarop wij de huidige situatie in het Midden-Oosten kunnen veranderen. Het Midden-Oosten is als een hogedrukpan, waarin het water kookt en borrelt. Het deksel ligt nog steeds op de pan, maar het ogenblik waarop alles kan overkoken komt steeds dichterbij. Een groot aantal afgevaardigden in dit Parlement is van mening dat militaire acties tegen Irak heel het Midden-Oosten zullen meeslepen in verschrikkingen en in een totale ramp. De vraag is echter of een behoudend beleid, waarbij wij alles bij het oude laten - de VN-wapeninspecteurs worden vernederd en kunnen hun werk niet doen, Saddam Hoessein, de dictator en massamoordenaar die vijfduizend Koerden in Halabja liet vergassen, is nog steeds aan de macht in Bagdad - de juiste weg is naar democratie en respect voor de mensenrechten in Irak en in het Midden-Oosten. Is de tijd niet gekomen dat de Europeanen hun verantwoordelijkheid moeten opnemen en een proces op gang brengen dat tot democratie en respect voor de mensenrechten leidt en de verspreiding van terreurwapens in de regio tegengaat? Wat is uw antwoord op deze vragen?

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Patten verwees zojuist naar het dossier dat de regering van het Verenigd Koninkrijk gepubliceerd heeft voorafgaand aan het debat in het Britse lagerhuis. Dat dossier is de moeite van het lezen waard. Het meest suggestief vond ik een foto van het oppervlak van een van de paleizen van Saddam Hoessein. Daaroverheen was het oppervlak van Buckingham Palace afgebeeld. Buckingham Palace nam een minuscuul hoekje in beslag van de totale oppervlakte van Saddam Hoesseins paleizen. Dit is van groot belang, omdat Saddam Hoessein naar verluidt niet wil dat zijn paleizen onderzocht worden. Tja, wij willen tenslotte ook geen nieuwsgierige bezoekers in ons huis. Wat wij ons niet realiseren is dat deze paleizen in feite steden op zich zijn, en om die reden moet het mandaat van de VN-wapeninspecteurs tot in alle onderdelen worden uitgevoerd. Zij moeten overal heen kunnen gaan, omdat in paleizen van een zo grote omvang - en hij heeft er heel wat - grote wapenvoorraden verborgen kunnen worden gehouden. Wij mogen er geen misverstand over laten bestaan dat de inspecteurs de paleizen ongehinderd moeten kunnen onderzoeken.
Wij weten dat Saddam Hoessein een bedreiging is voor de regio en voor zijn eigen bevolking, maar we weten ook dat we in het belang van de wereldvrede via de Verenigde Naties moeten optreden. Dit moet geen unilaterale actie zijn. In VN-resoluties moet Irak evenwel duidelijk ter verantwoording geroepen worden en de bereidheid moet aanwezig zijn om daadwerkelijk tot actie over te gaan. Dreigen is niet voldoende. Wij moeten bereid zijn onze dreigementen ten uitvoer te brengen als alle andere middelen geen effect hebben. Wij moeten Saddam Hoessein onder druk blijven zetten. Wij moeten een no-fly zone blijven afdwingen en de piloten het recht geven zichzelf te verdedigen.
Als de VN dit ten einde toe volbrengt, zullen wij daarmee de internationale politiek veranderen. Er zal een geheel nieuw klimaat ontstaan dat de deur openzet voor multilaterale actie. Als de VN deze kwestie niet kan oplossen, brengt dit het hele multilaterale aspect van de internationale politiek in diskrediet en wordt de wereld veel gevaarlijker.

Frahm (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nu verschillende malen te horen gekregen dat de EU de weg van de Verenigde Naties wil volgen, en daarom wil ik graag vragen waar die weg heen leidt en hoever men van plan is die weg te volgen.
We zijn het erover eens dat Irak net als alle andere landen de VN-resoluties moet naleven, zoals de heer Patten zei. Maar moeten de EU en de Verenigde Staten niet ook het internationale recht naleven? Kunnen wij enerzijds eisen dat een land de VN-resoluties naleeft en anderzijds akkoord gaan met acties die tegen het internationale rechtsstelsel ingaan? Kortom, ik mis een duidelijk antwoord. Zal de EU een mandaat van de VN-Veiligheidsraad eisen voordat men een eventuele actie tegen Irak steunt?
En wat gebeurt er als de wapeninspecteurs niets vinden, als ze echt niets vinden? Er is immers niet het minste bewijs dat er massavernietigingswapens zijn. Zal de EU, als men werkelijk niets vindt, ijveren voor de opheffing van het embargo? Wij weten dat het oil for food-programma betekent dat het Irakese volk op het randje van de hongersnood leeft. Er worden allerlei valse geruchten verspreid over de hoeveelheid geld die binnenkomt, maar de berekeningen op basis van reële getallen tonen aan dat al het geld wordt gebruikt voor het oil for food-programma, en dat dat te weinig is. Het programma kan niet meer doen dan het Irakese volk net voor de hongersdood behoeden. Door dit programma is de Irakese middenklasse uitgeroeid en is Irak niet in staat om zijn watervoorziening te repareren, met als gevolg een enorme stijging van de kindersterfte.
Zal de EU zich inspannen voor opheffing van het embargo, en in dat verband ook denken aan Iraaks Koerdistan? Zal men niet vergeten dat er in het noorden van Irak een volk leeft dat aan de woede van Saddam Hoessein zal worden blootgesteld zodra die daar de gelegenheid toe krijgt?

Boumediene-Thiery (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, hoewel er steeds meer stemmen opgaan tegen een oorlog in Irak, gaan de Verenigde Staten zogenaamd in het kader van de terrorismebestrijding door met hun dreigementen, die voortdurend worden gekoppeld aan nieuwe eisen. De oproepen tot nationale eenheid in Amerika kunnen nauwelijks verhullen in welke economische en sociale moeilijkheden het land verkeert. Er is sprake van een politieke vertrouwenscrisis en de democratische vrijheden worden tegen de wil van veel Amerikaanse burgers ingeperkt. Iedereen weet dat olie het belangrijkste doel van de oorlog is, ook al zijn er voldoende argumenten met betrekking tot de machtspositie van Saddam Hoessein. Deze argumenten worden vooralsnog door de westerse wereld gesteund. Een eventuele oorlog kan ook de volgende doelstellingen helpen verwezenlijken: het versterken van de directe invloed op de olie- en gasvoorraden in het Midden-Oosten ter stimulering van de groei in de Verenigde Staten, het ernstig verzwakken van de OPEC, de organisatie die Washington een doorn in het oog is, en het verzwakken van de Arabische wereld zodat de Arabieren in het voorkomende geval geen tegenwicht meer kunnen bieden.
Wij kunnen deze kwestie overigens niet los zien van de huidige situatie in de gehele regio. De oorlog kan de inspanningen van de VN ter consolidatie van het internationale recht ten gunste van een rechtvaardige en duurzame vrede alleen maar teniet doen. Wij weten dat een oorlog nieuwe, dramatische gevolgen kan hebben voor het Palestijnse volk. Het bewijs hiervoor is dat Ariel Sharon zich achter Bush heeft geschaard. De internationale situatie biedt Sharon de mogelijkheid om het Palestijnse verzet een nieuwe klap toe te brengen. Een militair ingrijpen zal de Arabische wereld bovendien in brand zetten, het volk decennialang in ellende onderdompelen en de verzwakte regimes in de armen van de fundamentalisten drijven. Wij denken niet dat ons continent de gevolgen van deze oorlog zal kunnen ontlopen. Europa zal het eerste doelwit van de terroristen zijn. Door de toegenomen spanningen in Europa zullen het racisme en de afkeer van de islam toenemen. Het is nog niet te laat om deze oorlog te verhinderen. Hiertoe dient het Amerikaanse unilaterale beleid door iedereen en overal massaal te worden veroordeeld. Het wordt tijd dat de Europese Unie haar verantwoordelijkheid neemt en opnieuw krachtig pleit voor vrede. Het eenwordingsproces is immers op deze behoefte aan vrede gestoeld.
Rocard (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag in mijn twee minuten durende betoog zes punten aan de orde stellen.
Allereerst is Saddam Hoessein reeds een oorlogsmisdadiger die aan de macht is. Het is duidelijk dat hij op dezelfde voet door wil gaan. Er bestaat alleen nog twijfel over de middelen die hem nog ter beschikking staan.
In de tweede plaats is de huidige situatie weliswaar zeer ernstig, maar dat wil nog niet zeggen dat het basisbeginsel van de particuliere en publieke moraal mag worden aangetast. Met andere woorden: er mogen geen middelen worden gebruikt die het beoogde doel in de weg zouden kunnen staan. Het beoogde doel is het bewerkstelligen van vrede, dat wil zeggen dat een preventieve oorlog moet worden vermeden. De weg die bewandeld moet worden is die van vrede, wapencontroles en wetgeving.
In de derde plaats wil ik aangeven dat ik zelden situaties heb meegemaakt waarin zo weinig rekening is gehouden met studies over wat er kan gebeuren wanneer er geweld wordt gebruikt. Er wordt alleen gesproken over de legitimiteit van het besluit en de besluitvormingsprocedures, niet over de eventuele gevolgen van dit besluit.
Mijnheer de Voorzitter, Europa beschikt reeds over een generale staf. Wij treffen voorbereidingen voor een snelle interventiemacht. We moeten van Europa ten minste verlangen dat het nadenkt over verschillende mogelijke consequenties. Eerlijk gezegd heb ik nog nooit meegemaakt dat er zo weinig wordt nagedacht.
In de vierde plaats, mijnheer de voorzitter van de Raad, heeft Europa behoefte aan een krachtig en duidelijk publiek standpunt. Europa is in staat om een dergelijk standpunt in te nemen. Veel EP-leden willen dat u schriftelijk het standpunt van de Europese Unie kenbaar maakt aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Ook willen ze dat dit standpunt openbaar wordt gemaakt.
In de vijfde plaats is het van buitengewoon belang dat in deze kwestie wordt terugverwezen naar de spelregels van de Verenigde Naties. Het gaat hier om twee aspecten. In de eerste plaats moeten de VN ervan worden overtuigd dat wanneer het spel is begonnen de spelregels niet meer mogen worden veranderd. Dit punt houdt ook verband met het feit dat er internationaal eerlijk moet worden gehandeld. In de tweede plaats is er het voorstel om in de resolutie rekening te houden met twee aspecten. Het eerste aspect heeft betrekking op de inspecteurs en hun recht hun inspectiewerkzaamheden uit te voeren. Het tweede aspect heeft betrekking op het gebruik van hoofdstuk 7 van het Handvest voor het geval dat Saddam weigert. Wij zijn geen pacifisten. Het gebruik van geweld lijkt me mogelijk. Saddam is gevaarlijk. Het belangrijkste punt is echter dat deze operatie moet kunnen rekenen op steun van de gehele wereld.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wil ik aangeven dat mijn voorstellen zeer zeker niet anti-Amerikaans zijn. Het gaat erom dat de rechtsregels worden gerespecteerd en dat er rekening wordt gehouden met de wil van de meerderheid van de Amerikanen. Opiniepeilingen maken duidelijk wat de Amerikanen willen. We moeten voorkomen dat de Amerikaanse regering misbruik van haar machtspositie maakt en de rechtsregels uit het oog verliest.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de internationale gemeenschap is de mening toegedaan dat het Irakese bewind een permanente potentiële bedreiging vormt voor de veiligheid van zijn buren. Het land is immers verantwoordelijk voor de twee aanvalsoorlogen tegen Iran en Koeweit. Om die reden heeft de Veiligheidsraad een strategie ontwikkeld om Irak in te dammen. Deze strategie is erop gericht te voorkomen dat het land massavernietigingswapens in handen krijgt. Tot 1998 was deze strategie succesvol.
De Verenigde Staten overwegen nu deze strategie in te wisselen voor de veel radicalere strategie van een preventieve oorlog tegen Irak alvorens dit land instrumenten in handen krijgt waarmee het ons daadwerkelijk kan chanteren. Welk standpunt moeten wij innemen nu met het oog op deze verharding van de standpunten? We moeten allereerst opnieuw aangeven dat alleen de Veiligheidsraad kan besluiten een oorlog tegen Irak te beginnen. Het systeem van de Verenigde Naties vormt een waarborg voor vrede. Niemand heeft er baat bij dat dit systeem wordt aangetast. We moeten niet opnieuw de internationale orde geweld aandoen zoals dat gebeurde toen Joegoslavië zonder instemming van de Veiligheidsraad de oorlog werd verklaard. We mogen niet toestaan dat er op unilaterale wijze een preventieve oorlog wordt begonnen tegen een soevereine staat. Doen we dat wel, dan scheppen we een buitengewoon gevaarlijk precedent. In het vervolg zal dan namelijk ieder land dit voorbeeld kunnen volgen om zo de eigen problemen op te lossen. Denk bijvoorbeeld maar aan het conflict tussen India en Pakistan over Kasjmir.
In de tweede plaats moeten wij aangeven dat er alleen met een oorlog kan worden begonnen als Irak weigert de resoluties van de Veiligheidsraad ten uitvoer te brengen. We moeten ervoor zorgen dat de inspecteurs een ondubbelzinnig mandaat krijgen, maar we moeten er niet bij voorbaat op speculeren dat de inspecties zullen falen. Op die manier gaan we namelijk voorbij aan de buitengewoon doelmatige werkzaamheden die de VN-inspecteurs tussen 1991 en 1998 hebben verricht en geven we toekomstige missies waarin wordt toegezien op de ontwapening geen enkele kans van slagen. Het valt niet goed te praten dat de internationale gemeenschap vier jaar lang geen actie heeft ondernomen nadat Irak de inspecteurs het land had uitgezet. Hierdoor heeft het land zijn oorlogspotentieel kunnen versterken. Om effectief op te kunnen treden, mag de Veiligheidsraad natuurlijk geen enkele hypothese bij voorbaat uitsluiten. Wordt bijvoorbeeld ieder gebruik van geweld uitgesloten, zoals de Duitse regering voorstelt, dan zal de positie van de internationale gemeenschap worden verzwakt.
Tot slot moet tegen iedere prijs worden voorkomen dat de zeer belangrijke internationale strijd tegen het islamitische terrorisme wordt bemoeilijkt door een verkeerd optreden in Irak. Een preventieve oorlog zonder de weigering van Irak om de resoluties van de Veiligheidsraad toe te passen kan ertoe leiden dat de benodigde ontmanteling van de islamitische terreurnetwerken in dubbel opzicht wordt bemoeilijkt. Philippe de Villiers heeft gisteren op het spreekgestoelte van het Franse nationale parlement namelijk terecht benadrukt dat een dergelijk optreden ertoe kan leiden dat het moslimfundamentalisme opnieuw de kop zal opsteken en dat de internationale coalitie die na 11 september het licht zag uiteen zal vallen.

Naïr (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, al enkele maanden bestaat er in de westerse landen grote beroering over Irak. Na de stopzetting van de inspecties in 1998 heeft president Bush in 2002 opeens ontdekt dat Irak een gevaar vormt. Dat is een ernstige zaak. De Amerikanen hebben de kwestie-Irak namelijk willen aangrijpen om een nieuw idee te kunnen introduceren in de internationale betrekkingen, namelijk dat van de preventieve oorlog. Ze hebben de onvoorwaardelijke terugkeer van de VN-inspecteurs geëist. De Irakese regering heeft hiermee ingestemd. Nu zijn het de Verenigde Staten die weigeren om de VN-inspecteurs te laten terugkeren naar Irak. Ze willen nu een resolutie laten aannemen op grond waarvan ze automatisch geweld kunnen gebruiken. In zijn redevoering van gisteren is president Bush geenszins op deze voorwaarde teruggekomen. Hij blijft bij zijn eis. In werkelijkheid willen de Verenigde Staten de Irakese olievoorraden beheersen, zodat ze de rest van de wereld hun prijzen kunnen opleggen.
Laten we goed oppassen! Na de wrede aanslagen van 11 september mag de strijd tegen het terrorisme niet door de Amerikaanse regering worden omgevormd tot een imperialistische strategie om de hele wereld in handen te krijgen. Een militair ingrijpen in Irak kan op dit moment verschrikkelijke gevolgen hebben voor het Midden-Oosten. Het zal de etnische spanningen en het fanatisme vergroten. Ook zal het moslimfundamentalisme erdoor worden versterkt. We moeten ons er terdege van bewust zijn dat een oorlog tegen Irak door de islamitisch-Arabische wereld zal worden opgevat als een oorlog tegen de hele islamitisch-Arabische wereld. Om die reden wordt het standpunt van Washington op dit moment door geen enkele Arabische regering gesteund. Twee landen hebben zich tegenstander van deze strategie getoond: Frankrijk en Duitsland. Ik beschouw dit als een eer voor Europa. In een eventuele nieuwe resolutie mag op geen enkele manier het beginsel van automatisch gebruik van geweld worden opgenomen. Het mag niet zo zijn dat de Veiligheidsraad gebruikt wordt als instrument.
Mijnheer Patten en mijnheer Haarder, ik wil u graag de volgende vraag voorleggen: waarom stellen de Europese Unie en de Commissie niet voor aan de Arabische Liga en de rest van de Arabische landen samen een initiatief te ontwikkelen om Irak opnieuw in de internationale gemeenschap op te nemen en het embargo op te heffen? Dat is de beste manier om te werken aan het herstel van de democratie in Irak.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, niemand twijfelt eraan dat Saddam Hoessein een meedogenloze dictator is. Dat is niet voldoende om een preventieve aanval op Irak te rechtvaardigen. Als het dat wel was, dan zouden wij nu een heleboel landen overal ter wereld moeten aanvallen.
Wij moeten er geen doekjes om winden dat deze oorlog in de eerste plaats ten doel heeft de toegang tot olie veilig te stellen. Uiteraard kan president Bush dat niet toegeven. In plaats daarvan krijgen we te horen dat wij ten strijde moeten trekken om de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein te vernietigen. Even voor alle duidelijkheid: ons morele gezag zou overtuigender zijn als wij niet zelf ook massavernietigingswapens bezaten.
Ik wil het ook hebben over de Verenigde Naties. Commissaris Patten zei dat het een besluit legitimiteit verschaft wanneer het in het kader van de VN wordt genomen. Ik geef toe dat dit een stap is in de richting van legitimiteit. Iedere actie moet in VN-verband worden uitgevoerd, maar dat is op zich niet voldoende, aangezien de VN-procedures zelf bij lange na niet volmaakt zijn. Om te zorgen dat de VN-Veiligheidsraad zou instemmen met de eerste Golfoorlog hebben de VS zich bediend van omkoperij, chantage en dreigementen en dat zullen zij weer doen.
De resolutie die de VS momenteel door de Veiligheidsraad tracht te loodsen is niet bedoeld om oorlog af te wenden, maar juist om oorlog uit te lokken. Uitgelekte conceptplannen zien er vooral uit als plannen voor een ongehinderde invasie.
Er kan uitsluitend worden besloten tot een gerechtvaardigde oorlog, voorzover een oorlog al gerechtvaardigd genoemd kan worden, wanneer alle vreedzame middelen zijn uitgeput. In dit geval zijn de vreedzame middelen niet alleen niet uitgeput, ze worden doelbewust vermeden.
Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, na de uitstekende interventie van mijn collega Souchet, wil ik graag in één minuut een dubbele oproep doen.
In de eerste plaats: laten we nauwgezet de VN-procedures volgen om de ontwapening van Irak te eisen. Saddam Hoessein is een bloeddorstige dictator en een daadwerkelijke bedreiging voor de vrede. Laten we hem in onze procedure geen enkele mogelijkheid bieden zich als slachtoffer op te stellen en het debat op een dwaalspoor te brengen.
Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat we ons teveel met onbeduidende bijzaken bezighouden. We moeten ons standvastig op de hoofdzaak concentreren. Voorkomen moet worden dat dit bewind met name via massavernietigingswapens schade kan aanbrengen. Dat is in ieder geval in de regio een voorwaarde voor vrede.
We moeten ons dan ook niet verliezen in redevoeringen waarin de verantwoordelijkheden worden omgekeerd en waarin Saddam Hoessein bijna wordt afgeschilderd als een onschuldige die ten onrechte wordt vervolgd. In deze redevoeringen worden de bedreigingen alleen maar weggewuifd.

De Keyser (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, na 11 september is er een grote internationale coalitie gevormd om het terrorisme te bestrijden. Voor ons Europeanen is deze strijd nog altijd actueel. Op dit moment vormen 52 landen een schuilplaats voor de slapende netwerken van Al-Qaida. Op 30 januari jongstleden heeft president Bush in zijn State of the Union heel wat Europeanen verbijsterd. De landen van de As van het Kwaad hebben niets met het internationale terrorisme te maken. Gelukkig heeft commissaris Patten toen duidelijk afstand genomen van het zwart-witte, unilaterale Amerikaanse beleid. Nu probeert men ons te overtuigen van het idee van een preventieve oorlog, dat zich buiten het kader van het internationale recht bevindt. Uit de huidige woorden van de Amerikaanse regering valt nauwelijks meer een onderscheid op te maken tussen oliebelangen, de legitieme verontrusting over massavernietigingswapens, en de evenzeer legitieme zorgen over de mensenrechten en de persoon van Saddam Hoessein zelf. De heer Bush heeft zelfs aangegeven dat hij Saddam Hoessein haat. Wij dienen het onderscheid tussen al deze aspecten wel te maken, want met elk ervan moet verschillend worden omgesprongen.
Europa heeft zich altijd achter de VN-Veiligheidsraad geschaard. Op aandringen van de Verenigde Staten moet het internationale recht nu echter steeds meer plaatsmaken voor een beleid waarin wordt uitgegaan van een dubbele standaard: schendingen van de mensenrechten en van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad worden in het ene land wel aan de kaak gesteld en veroordeeld, en in het andere land niet.
Het is een bijzonder ernstige zaak dat de Europese Unie intern verdeeld is en dat er een oorlog wordt voorbereid die een flinke botsing tussen de beschavingen teweeg zal brengen en ontegenzeggelijk zal leiden tot een toename van het terrorisme dat wij juist willen bestrijden. Met deze onverbiddelijkheid, deze race tegen de klok wordt de geloofwaardigheid van de VN en van Europa op het spel gezet. Een ding is zeker: als er een militaire interventie in Irak plaatsvindt zal het Irakese volk, dat al zozeer heeft moeten lijden, zich tot de laatste man verdedigen en zullen wij Bagdad niet als bevrijders binnentreden.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het zou een ernstige misvatting zijn de dreigende aanval op Irak te beschouwen als een nieuwe situatie. Wij weten allemaal dat de aanvallen op Irak al op zeer grote schaal aan de gang zijn in de no-fly zones in het land. Ik zou niet weten op welke internationale verdragen de voortzetting van dergelijke aanvallen berust; in ieder geval hebben ze de situatie in het land alleen maar moeilijker en ernstiger gemaakt.
Hoe wij er als Parlement ook tegenaan kijken, we kunnen de voorgestelde aanval op Saddam Hoessein niet beschouwen als een geïsoleerde gebeurtenis. Een aanval op Irak zou, samen met de aanvallen op Palestina, gezien worden als een aanval op de Arabische wereld zelf. De aanval zou een bedreiging vormen voor de olieaanvoer en een toch al escalerend conflict zou uitgroeien tot mondiale proporties.
Wij veroordelen Saddam Hoessein ondubbelzinnig vanwege zijn regime, dat minderheden onderdrukt en een belediging is voor de democratie. Voor de internationale gemeenschap zou het echter verstandiger en productiever zijn fanatieker op te komen voor het zelfbeschikkingsrecht van alle minderheden in Irak, vooral van de vijf miljoen Koerden in het noorden van het land die een kwart van de Irakese bevolking uitmaken. De mensenrechten en de vrijheid in Irak zouden er beter mee gediend zijn als de Irakese minderheden en de internationale gemeenschap een gezamenlijk front zouden vormen om Saddam en alle andere dictators ter wereld ten val te brengen.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, er is al veel gezegd. Ik van mijn kant wil enkele vragen stellen aan de commissaris en de voorzitter van de Raad. Ik heb namelijk de indruk dat Europa en de Europese regeringen eens te meer sterk verdeeld zijn, en dat is geen goede zaak. Niettegenstaande de pogingen van het voorzitterschap lezen wij dagelijks in de krant de meest uiteenlopende standpunten van de Europese regeringen. Aangezien Frankrijk lid is van de Veiligheidsraad - en Frankrijk is het enig Europees lid - wil ik vragen of er sprake is van coördinatie tussen het standpunt van de Franse regering en de standpunten van de andere Europese regeringen. Wat voor een toegevoegde waarde heeft een tweede resolutie ten opzichte van de reeds in Wenen gesloten akkoorden voor het zenden van inspecteurs?
Verder rijzen, waarde collega's, onder de publieke opinie in onze landen talrijke vragen over onder meer het embargo. De publieke opinie vraagt zich te goeder trouw af hoe het mogelijk is dat in weerwil van tien jaar embargo, waarvan de burgerbevolking het slachtoffer is geworden, de dictator Saddam Hoessein erin geslaagd is zijn militair arsenaal en zelfs nucleair wapenarsenaal opnieuw op te bouwen. Het feit dat dit mogelijk was moet mijns inziens aanleiding geven tot een onderzoek door de Verenigde Naties omdat men erachter moet zien te komen wie dit wapenembargo heeft gebroken, een embargo dat zoveel leed heeft veroorzaakt onder de bevolking. U zult wel begrijpen dat als dit embargo is geschonden door leden van de Veiligheidsraad, ook de Veiligheidsraad zijn geloofwaardigheid zal verliezen.
Daarom moeten wij mijns inziens blijk geven van een zekere coherentie in onze redeneringen. Wij moeten erachter zien te komen hoe wij een optimaal resultaat kunnen bereiken zonder nog meer leed te veroorzaken en zonder de internationale betrekkingen bergaf te doen gaan. Daar ligt mijns inziens een rol voor Europa maar ook dit keer heeft men deze rol niet zien liggen. Europa moet eindelijk met grote oprechtheid jegens zowel de Verenigde Staten als de autoritaire regimes het probleem van de strijd tegen het terrorisme en de daarvoor te gebruiken instrumenten aan de orde stellen.

Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Patten heeft terecht gesignaleerd dat de situatie ondanks de bijzonder ingewikkelde en bijzonder moeilijke omstandigheden de laatste dagen in gunstige zin geëvolueerd is. Het proces heeft duidelijk meer structuur gekregen en de publieke opinie heeft haar houding bijgestuurd, met name in de Verenigde Staten.
Volgens president Bush impliceert het feit dat er in het Amerikaanse Congres een resolutie wordt aangenomen niet noodzakelijkerwijs dat er op de korte termijn een militaire actie zal plaatsvinden. De Britse minister Straw heeft van zijn kant tijdens de onderhandelingen van de Veiligheidsraad het volgende gezegd: 'Wij achten het wenselijk dat er slechts één resolutie wordt gehanteerd, maar wij hebben op geen enkel moment uitgesloten dat het er twee kunnen zijn en wij doen dat ook nu niet?.
Ook de verklaring van de heer Blix en de heer El Baradei, die aan het hoofd staan van de inspectieteams van de Verenigde Naties, is in dit opzicht veelbetekenend. Zij zijn van oordeel dat de voorwaarden waarmee de Irakezen vorige week in Wenen hebben ingestemd, volstaan om de inspectiewerkzaamheden tot een goed einde te brengen.
In het licht van deze kritieke situatie geloof ik dat één van de Amerikaanse burgers onlangs de vinger op de wonde heeft gelegd. Ik heb het hier niet over een willekeurige burger, maar over een persoon die tijdens de afgelopen presidentsverkiezingen de meeste stemmen in de wacht heeft gesleept: de heer Al Gore. Zijn woorden spreken boekdelen: in de huidige omstandigheden is onze belangrijkste en dringendste taak de strijd tegen het terrorisme en met name tegen de daders van de aanslagen van 11 september.
De heer Gore verwijt president Bush dat hij - ik citeer letterlijk - de uitzonderlijke geest van sympathie, goede wil en solidariteit die na de aanslagen van 11 september was gegroeid aan scherven heeft gegooid. Naar zijn zeggen boezemt de Amerikaanse regering momenteel angst en wantrouwen in.
Ik acht het van fundamenteel belang dat wij in deze situatie, die ogenschijnlijk de goede richting uitgaat, energieke en weloverwogen criteria hanteren om de oorlog tegen de terreur voort te zetten. In die zin is het werkelijk onontbeerlijk dat Europa twee prioriteiten voor ogen houdt: ten eerste moeten wij er mede voor zorgen dat in het kader van de Verenigde Naties en de VN-Veiligheidsraad snel overeenstemming wordt bereikt en ten tweede moeten wij al onze energie aanwenden om te waarborgen dat de toekomstige inspectiemissie een succes wordt.

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen dagen was de Europese Unie geconfronteerd met twee kritieke politieke vraagstukken in verband met het gemeenschappelijk buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Een daarvan is het Internationaal Strafhof voor misdaden tegen de mensheid, voor oorlogsmisdaden, en daar heeft de Raad van de Europese Unie zich mijns inziens niet van de beste kant laten zien.
In deze situatie, met de crisis in Irak, moet zij zich echter van de beste kant laten zien. Wat houdt dit in? De VN en het VN-besluitvormingsproces waren de afgelopen 50 à 60 jaar de belangrijkste pijler voor de internationale legitimiteit. Via de VN zijn ook de meest ernstige politieke vraagstukken opgelost. Dit proces mogen wij onder geen beding op de helling zetten, daar het ons onder normale omstandigheden niet gemakkelijk zal vallen een ander stelsel van internationale betrekkingen in het leven te roepen.
Nu de Europese Unie met uiteenlopende meningen is geconfronteerd over de manier waarop de kwestie-Irak moet worden aangepakt, mag zij onder geen beding buiten de perken van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad treden. Ten tweede moet de Unie een kader aangeven voor de controle op het wapenarsenaal van Saddam Hoessein en daarbij heel gedetailleerd te werk gaan. Als dan zal blijken dat Saddam niet over massavernietigingswapens beschikt, en evenmin de mogelijkheid heeft deze te produceren, moet de Unie haar antwoord klaar hebben wat het vraagstuk van het embargo betreft, zonder enige voorwaarden. Ook moet zij dan toezicht uitoefenen om na te gaan of Saddam Hoessein, of wie dan ook in Irak, misschien niet alsnog massavernietigingswapens gaat produceren.
Wij moeten evenwel ook beseffen dat wij als Europese Unie bij bepaalde besluiten over kritieke internationale vraagstukken autonoom moeten zijn. Het mag niet zo zijn dat ons beleid verandert al naar gelang in Amerika een Clinton of een Bush aan de macht is. Als echter los daarvan zou blijken dat Saddam Hoessein over massavernietigingswapens beschikt, moet men bij het onderzoek ook degenen betrekken die hem materiaal en knowhow hebben verschaft want die zullen, als er sprake is van massavernietigingswapens, niet vrijuit gaan.
Laten wij tot slot niet vergeten dat miljoenen mensen in Irak lijden. Miljoenen kinderen sterven en als Europese Unie mogen wij ons niet onmenselijk gedragen.

Theorin (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zitten op de rand van een oorlog die verschrikkelijke gevolgen kan hebben, niet alleen voor de bevolking in Irak en voor heel het Midden-Oosten, maar ook voor de rest van de wereld. Nu moeten wijsheid en verstand de bovenhand krijgen op het uitdrukking geven aan primaire gevoelens.
De naties van de wereld hebben aan het eind van de verwoestende Tweede Wereldoorlog de Verenigde Naties opgericht als garantie voor de wereldvrede en zoals commissaris Patten zegt, is er geen alternatief voor de VN wat het bewaren van de vrede in de wereld betreft. De naties zijn overeengekomen welke regels van internationaal recht ze zullen volgen wanneer een militair optreden nodig blijkt om de vrede te bewaren. Volgens deze regels moet elk besluit betreffende een militair optreden door de VN-Veiligheidsraad worden genomen. Dat men, zoals de VS en de heer Salafranca Sánchez-Neyra, de VN-besluiten alleen volgt wanneer het goed uitkomt, heeft nefaste gevolgen voor het internationale rechtssysteem. Het komt neer op een afwijzing en bewuste tegenwerking van de VN. Is dat het rechtssysteem dat de conservatieven verdedigen? Het recht van de sterkste en internationale wetteloosheid? Of moeten alle landen zelf het recht hebben preventief op te treden? Wat gebeurt er dan?
Irak moet uiteraard het VN-besluit naleven en de wapeninspecteurs onvoorwaardelijk hun werk laten uitvoeren. Irak en Hans Blix zijn tevens overeengekomen dat de wapeninspecteurs hun werkzaamheden die ze door de bombardementen van de VS en Groot-Brittannië hadden moeten afbreken, nu weer mogen opnemen. De inspecteurs moeten hun werk nu onmiddellijk kunnen beginnen. Saddam Hoessein heeft geen excuus voor de niet-naleving van de VN-resoluties. Zoals alle andere landen moet Irak zich houden aan de resoluties van de VN. Dit geldt uiteraard ook voor Israël. Als we stellen dat Irak gebombardeerd moet worden omdat het de VN-resoluties niet naleeft, wat moeten we dan doen met Israël, dat de VN-resoluties voortdurend met voeten treedt?
De EU moet de VS, als grootste democratie ter wereld, duidelijk maken dat het internationaal volkerenrecht door alle landen nageleefd moet worden en dat het recht van de sterkste niet gebruikt mag worden, ook niet tegen dictators.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn antwoord graag samenvatten in een paar standpunten die niet nieuw zijn, maar die het waard zijn om verwoord te worden.
Ik wil graag waarschuwen tegen bagatellisering van de kwestie-Irak door een vergelijking met diverse andere landen. Saddam Hoessein is gelukkig een zeer speciaal geval, met een zeer speciale voorgeschiedenis. De ervaring heeft ons steeds weer geleerd dat met Saddam Hoessein niets te bereiken valt als je het gebruik van geweld bij voorbaat uitsluit. Irak moet en zal zich houden aan de eisen die de Veiligheidsraad heeft gesteld. De wapeninspecteurs moeten onvoorwaardelijke toegang krijgen, ook tot de uitgebreide paleizen van Saddam Hoessein.
De EU zal het streven van de Veiligheidsraad blijven steunen, en zal zich blijven inspannen voor een eensgezind optreden - dat is van belang voor de geloofwaardigheid en effectiviteit van de Verenigde Naties en de Veiligheidsraad. Dat is belangrijk met het oog op Irak, maar ook met het oog op de toekomstige multilaterale samenwerking. De EU blijft dus steun verlenen aan de inspanningen van de Veiligheidsraad om een zo vreedzaam mogelijke oplossing te vinden.
Het is positief dat de Amerikaanse president onlangs heeft gezegd dat oorlog niet onvermijdelijk is, en dat hij wil kijken of het mogelijk is het VN-spoor te volgen.
Tot slot wil ik het hebben over de opheffing van het embargo. Er heeft al een herziening van het oil for food-programma plaatsgehad. Het is Saddam Hoessein die tot nu toe geen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheden die deze aanpassing biedt en die daarmee zijn bevolking aan de honger blootstelt. Dat komt doordat hij ook op dit punt volkomen onverschillig is voor de levensomstandigheden van andere mensen in Irak. Zijn prioriteiten liggen elders. Willen wij hem motiveren om aan zijn eigen burgers te denken en aan de vrede in de regio en in de hele wereld, dan moeten wij één front vormen - ook in dit parlement.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de verklaringen van de Raad en de Commissie over de werkgelegenheidsstrategie, alsmede de volgende twee verslagen:
het verslag (A5-0313/2002) van mevrouw Bastos, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de mededeling van de Commissie betreffende het actieplan van de Commissie voor vaardigheden en mobiliteit (COM(2002) 72 - C5-0287/2002 - 2002/2147(COS));
het verslag (A5-0304/2002) van de heer Bushill-Matthews, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad: Groei- en werkgelegenheidsinitiatief - maatregelen voor financiële bijstand aan innoverende en werkgelegenheid scheppende kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) (2001/2242(INI)).

Hjort Frederiksen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte afgevaardigden.
Het is mij een groot genoegen om hier in het Europees Parlement te kunnen spreken over de stand van zaken inzake de herziening van de Europese werkgelegenheidsstrategie.
Het werkgelegenheidsbeleid raakt een van de meest fundamentele zaken voor mensen, namelijk hun werk. In de bijbel staat dat men in het zweet zijns aanschijns zijn brood zal verdienen. Maar het werk heeft daarnaast nog veel meer functies. Op het werk brengen wij het grootste deel van ons bewuste leven door. Daar knopen wij veel relaties met andere mensen aan, en die missen wij meestal het meest als wij ons werk verliezen.
De nieuwe terreinen die ertoe moeten bijdragen om Europa tot een leidende macht te maken, zijn onder andere een ruime arbeidsmarkt en de sociale verantwoordelijkheid van de bedrijven. Veel te vaak is de arbeidsmarkt een soort centrifuge waar te veel mensen aan de rand terechtkomen. Daarom moeten we van gedachten wisselen over de vraag hoe we dat kunnen vermijden.
Ook in Europa staan we voor een aantal gemeenschappelijke uitdagingen die we moeten oplossen als we willen vasthouden aan het Europese sociale model, waarin wij economische effectiviteit verenigen met goede socialezekerheidsregelingen, en een markteconomie verenigen met de welvaartsmaatschappij.
De uitbreiding van de Europese Unie met een aantal Oost- en Midden-Europese landen betekent - met of zonder overgangsregelingen - vrij verkeer van arbeidskrachten in de nieuwe en grotere Unie. Een aantal landen - waaronder Denemarken - heeft ervoor gekozen om het vrije verkeer vanaf de eerste dag van het lidmaatschap toe te staan. Daar zien wij in Denemarken geen probleem in. Integendeel, wij zien de nieuwe lidstaten als een bron van arbeidskrachten.
Onze hoofdtaak vóór de jaarwisseling is het eens te worden over de kaders voor de herziening van de werkgelegenheidsstrategie. In 2003 gaan we dan aan de gang met de debatten over de eigenlijke strategie en de afzonderlijke richtsnoeren.
Het uitgangspunt van het voorzitterschap is dat het zeer belangrijk is om een grondig debat te voeren voordat we een herziene en nieuwe werkgelegenheidsstrategie opzetten. In dat verband is het van belang dat alle centrale actoren aan het woord komen.
Teneinde te zorgen dat er voldoende tijd is voor het debat, vonden wij het belangrijk om dit thema een centrale plaats te geven in het programma van het Deense voorzitterschap op het gebied van werkgelegenheidsbeleid en sociaal beleid, en om de herziening van de strategie al op de eerste formele bijeenkomst van de Raad aan de orde te stellen.
Dat biedt de beste kans om zo vroeg mogelijk een duidelijk signaal aan de Commissie af te geven.
De autoriteiten in de afzonderlijke landen spelen natuurlijk een centrale rol in verband met de evaluatie. Het zijn die autoriteiten, die verantwoordelijk waren voor de implementatie en de bewaking van de strategie sinds de invoering ervan in 1997. Zij beschikken daarom over een groot aantal ervaringen uit de eerste hand en weten wat de sterke en zwakke punten van de huidige strategie zijn.
Een andere belangrijke bron van ervaringen en resultaten met betrekking tot de eerste vijf jaar is natuurlijk de Commissie.
Er zijn echter ook andere actoren die de afgelopen jaren relevante ervaringen hebben opgedaan die in verband met de huidige evaluatie aan de orde moeten komen. Dat geldt natuurlijk vooral voor het Europees Parlement. Ik heb in dat verband nota genomen van de standpunten die de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken medio september heeft gepubliceerd. Ik kan heel ver meegaan met de standpunten over de kernelementen in een herziene strategie en met de wens dat onderzocht wordt hoe de samenwerking met de verschillende actoren verder kan worden uitgebouwd.
Tot slot wil ik de nationale en Europese partijen op de arbeidsmarkt noemen, die als actieve medespelers ook belangrijke ideeën hebben. De herziening van de Europese werkgelegenheidsstrategie stond gisteren in Luxemburg op de agenda van de Raad. Het is dan ook zeer actueel dat dit punt hier vandaag op de agenda van de plenaire vergadering staat.
De mededeling van de Commissie bevat zoals bekend een evaluatie van de ervaringen uit de eerste vijf jaar van de werkgelegenheidsstrategie. Ze bevat een algemene evaluatie van de resultaten die op de Europese arbeidsmarkten zijn bereikt, en schetst de belangrijkste vraagstukken rond een herziening van de strategie. De mededeling is een wezenlijk uitgangspunt voor het debat dat op dit moment in verschillende fora gevoerd wordt.
Naast de mededeling lag er tijdens de Raadsvergadering een gemeenschappelijk advies van respectievelijk de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, en het Comité voor Economische Politiek. In hun advies geven ze een waardering van de belangrijkste beginselen van een herziene strategie. Het voorzitterschap heeft steeds gewenst dat ze een gemeenschappelijk advies zouden kunnen uitbrengen.
Volgens ons zou een gemeenschappelijk advies, waarbij de relevante Raden zich zouden kunnen aansluiten, het sterkst mogelijke politieke signaal zijn van de politieke wensen met betrekking tot de toekomstige strategie.
Een gemeenschappelijk advies is bovendien in overeenstemming met de wensen van dit moment inzake een betere coördinatie en stroomlijning van de verschillende Europese processen, zoals de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de richtsnoeren voor het overkoepelend economisch beleid.
Het zal geen geheim zijn dat er vele verschillende meningen zijn over de vraag hoever de herziening van de werkgelegenheidsstrategie moet gaan.
De allerbelangrijkste ambitie van het Deense voorzitterschap was echter om te werken aan een compromis tussen enerzijds de lidstaten die een krachtige herziening van de werkgelegenheidsstrategie wensen, en anderzijds de lidstaten die veel minder veranderingen wensen. Wij zagen het dus als onze taak om te zorgen voor een gemeenschappelijk platform voor de verdere werkzaamheden.
Ik ben dan ook verheugd vandaag te kunnen meedelen dat de Raad zich unaniem achter het gemeenschappelijk advies van de parlementaire commissie en het Comité heeft geschaard. Daarmee is ook een sterk politiek signaal afgegeven inzake de kaders en de beginselen die volgens de regeringen van de lidstaten de grondslag moeten vormen wanneer de herziening van de Europese werkgelegenheidsstrategie nader wordt uitgewerkt.
Ik wil hier graag een paar van de belangrijkste beginselen noemen.
Allereerst moet er met nadruk op worden gewezen dat de totaalvisie op de werkgelegenheidsstrategie moet worden gehandhaafd, met speciale aandacht voor de prioriteiten in het werkgelegenheidsbeleid. Dat betekent dat men zich speciaal moet concentreren op de met de strategie te bereiken resultaten, in het licht van de doelstellingen van Lissabon om meer en betere banen te scheppen.
Bovendien zijn de ministers ermee akkoord gegaan dat de werkgelegenheidsrichtsnoeren worden vereenvoudigd en voor zover mogelijk ook in omvang worden gereduceerd. Dat zal gebeuren door ze te concentreren op strategische prioriteiten, onder andere op nationale strategieën voor levenslang leren die worden ondersteund door bijbehorende doelen, zoals dat een bepaald deel van de bevolking een of andere vorm van opleiding volgt.
Daarnaast wordt er veel belang aan gehecht dat de toekomstige werkgelegenheidsstrategie ertoe bijdraagt dat men adequaat kan reageren op de uitdagingen waarmee de landen worden geconfronteerd, in de vorm van een gewijzigde demografie, meer globalisering, de kennismaatschappij en de uitbreiding van de EU. Men is het erover eens dat de strategie zich in meer specifieke zin moet richten op de volgende brede doelstellingen: het scheppen van banen, een grotere arbeidsparticipatie, een hogere arbeidskwaliteit, een verbetering en modernisering van de wijze waarop de arbeidsmarkt functioneert, en het veiligstellen van zowel flexibiliteit als zekerheid van werk.
In het verlengde hiervan wordt speciaal gewezen op de behoefte aan een groter werkaanbod door middel van beleid dat de werkgelegenheid van vrouwen, ouderen en kwetsbare groepen bevordert; dat een actieve en preventieve arbeidsmarktpolitiek bevordert; dat doelmatig en effectief is; dat de belasting- en uitkeringsstelsels hervormt en daarmee duidelijke prikkels geeft om werk te aanvaarden en aan het werk te blijven; dat voor meer mensen levenslang leren en het aanleren van vaardigheden mogelijk maakt; dat voor een grotere mobiliteit zorgt; dat gelijke kansen voor mannen en vrouwen bevordert en discriminatie bestrijdt; en dat de ontwikkeling bevordert van die delen van het bedrijfsleven die bijdragen tot het scheppen van meer banen.
Tot slot heeft de Raad met zijn steun van gisteren de wens te kennen gegeven dat uit de strategie voorts duidelijk moet blijken dat alle aandacht uitgaat naar de uitdagende doelstellingen van de strategie van Lissabon voor de middellange termijn, bijvoorbeeld op het punt van de arbeidsparticipatie van vrouwen en ouderen.
Hierin ligt de wens besloten om op den duur een grotere stabiliteit in de richtsnoeren te bewerkstelligen. Die hoeven met andere woorden niet noodzakelijkerwijs elk jaar veranderd te worden. Bovendien blijkt uit de vraag naar meer stabiliteit ook dat men eraan werkt om een grotere mate van coördinatie en minder overlapping tussen de verschillende Europese arbeidsprocessen te bereiken.
Van de kant van het voorzitterschap zien wij deze algemene beginselen waar de Raad zich achter heeft geschaard als een doelgericht signaal en steun voor de Commissie in verband met haar verdere werkzaamheden tot de jaarwisseling.
Aangezien de Raad gisteren akkoord is gegaan, betekent dat dat er een aantal zaken in de komende maanden nader besproken moet worden.
Vooral moeten we het erover hebben hoe we de sociale partners en het Europees Parlement actiever kunnen inschakelen. Zo ligt er een duidelijke wens dat er concreter wordt nagedacht over een actievere rol van het Europees Parlement bij het op poten zetten en het verder ontwikkelen van de werkgelegenheidsstrategie. Ook de rol van de nationale parlementen wordt in dit verband erkend.
Een belangrijke kwestie die nog blijft, is de discussie over de omvang en aard van indicatoren. Die zijn van cruciaal belang om de strategie te bewaken en om ervoor te zorgen dat de landen zich op het juiste moment in de gewenste richting bewegen.
Daarom is het ook van cruciaal belang dat zodra we goed zicht hebben op de nieuwe strategie, de huidige indicatoren grondig worden geanalyseerd. Een dergelijke analyse moet erop gericht zijn te garanderen dat de indicatoren de kerndoelstellingen voor de herziene richtsnoeren weerspiegelen.
Het doel moet zijn dat er een doelmatiger stel indicatoren komt, die robuust en vergelijkbaar zijn en die meer toegespitst zijn op de afzonderlijke richtsnoeren en gebaseerd op actuele gegevens. Wij zouden graag minder indicatoren hebben, maar dan wel betere.
Ter afsluiting wil ik benadrukken dat het de wens van het Deense voorzitterschap is om de werkgelegenheidsstrategie operationeler en bruikbaarder te maken, als basis voor werkgelegenheidsbevorderende strategieën in de afzonderlijke lidstaten.
We moeten ingaan tegen de tendens om steeds meer aandacht te besteden aan details en instrumenten, en ons in plaats daarvan concentreren op de resultaten waar de Europese Raad sinds de Top van Lissabon de nadruk op heeft gelegd.
In verband met de herziening van de werkgelegenheidsstrategie moeten wij het brede perspectief nooit uit het oog verliezen. In de komende jaren bestaat het brede perspectief van de werkgelegenheidsstrategie erin dat die moet bijdragen tot een grotere samenhang van Europa als continent en als samenleving.
Dat vereist dat de werkgelegenheidsstrategie doelgericht is, en dat het besluitvormingsproces rond de aanneming en de uitvoering van de afzonderlijke elementen van de strategie doorzichtiger wordt. Doelgerichtheid, openheid, inschakeling van meer actoren, een betere verankering in de lidstaten - dat moeten de sleutelwoorden van de EU zijn voor de inspanningen ten behoeve van een steeds grotere werkgelegenheid.
Wij mogen nooit vergeten dat het uiteindelijk de praktische resultaten zijn die bewijzen of de werkgelegenheidsstrategie van de Europese Unie werkt. De praktijk moet de deugdelijkheid van de methoden aantonen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik het Europees Parlement gelukwensen met zijn stimulerende en constructieve resolutie, die op 25 september is aangenomen. Daarin wordt een nuttige beoordeling gegeven van zowel de successen en positieve resultaten van het Europees werkgelegenheidsbeleid als een aantal zwakke punten ervan. Het is uiteraard belangrijk dat in de resolutie concrete prioriteiten worden gesteld voor de toekomst.
De resolutie was uiterst waardevol voor de Raad. De besprekingen gisteren in Luxemburg betroffen enerzijds de evaluatie van het Europees werkgelegenheidsbeleid en anderzijds het stroomlijnen van processen in de context van de agenda van Lissabon.
Zoals de minister al zei, waren de lidstaten het onderling eens over de inhoud en de procedures voor de toekomst. Het verheugt mij te kunnen zeggen dat er nu sprake is van een groot, gemeenschappelijk platform van opvattingen die door de drie instellingen gedeeld worden, op basis waarvan wij de strategie nader kunnen uitwerken en met name de volgende generatie werkgelegenheidsrichtsnoeren kunnen vaststellen.
Ik wil mij concentreren op drie belangrijke gebieden: beleidsboodschappen, het proces en procesbeheersing. In de eerste plaats de beleidsboodschappen. Wij zijn het er allemaal over eens dat de geïntegreerde aanpak van brede gebieden een van de positieve resultaten van deze strategie is. Er heerst consensus over de noodzaak dit brede scala aan onderwerpen onderdeel te laten blijven van deze strategie en de reikwijdte van de strategie niet te beperken. Er is ook enige vooruitgang geboekt wat het vaststellen van de voornaamste prioriteiten betreft. Op de lange lijst prioriteiten staat onder meer: het scheppen van werkgelegenheid en het vergroten van de arbeidsparticipatie, het verbeteren van de arbeidskwaliteit, modernisering en een beter functioneren van de arbeidsmarkt, het bevorderen van flexibiliteit en zekerheid, het verhogen van toevoer tot de arbeidsmarkt door een beleid dat een inclusieve arbeidsmarkt stimuleert, het bevorderen van een actief en preventief werkgelegenheidsbeleid, het hervormen van belasting- en uitkeringsstelsels, het verbeteren van de vaardigheden voor levenslang leren en van de mobiliteit, en het stimuleren van ontwikkelingen in het ondernemerschap die bevorderlijk zijn voor het creëren van werkgelegenheid.
Het spreekt voor zich dat de volgende stap zal bestaan uit het omzetten van deze lange lijst in een gestructureerd voorstel voor werkgelegenheidsrichtsnoeren. Het staat nog te bezien of de huidige vierpijlerstructuur op basis waarvan wij onze ontwikkelingsstrategie hebben geformuleerd nodig blijft om deze prioriteiten tot uitdrukking te brengen, of dat een andere structurering de zichtbaarheid van deze prioriteiten zou verhogen.
De richtsnoeren moeten zo mogelijk in aantal beperkt worden. Dit brengt mij op het tweede punt, het proces. Binnen het kader van het Verdrag moet de werkgelegenheidsstrategie gericht zijn op de doelstellingen voor de middellange en lange termijn die, zoals in Lissabon is afgesproken, tegen 2010 moeten worden gerealiseerd. Met het oog op een duidelijke focus op resultaten en op de doelstellingen van de strategie voor de middellange en lange termijn moeten de werkgelegenheidsrichtsnoeren stabieler zijn en niet ieder jaar gewijzigd worden. De nationale actieplannen van de lidstaten dienen sterker gericht te zijn op de tenuitvoerlegging.
Het aantal overlappingen en dubbele werkzaamheden moet verminderd worden, met name door de werkgelegenheidsstrategie en de bredere richtsnoeren voor het economisch beleid te coördineren. Het is van cruciaal belang dat de respectievelijke taken en bijdragen beter worden afgebakend.
Ten derde, de procesbeheersing. Het Europees Parlement heeft in zijn resolutie van 25 september 2002 blijk gegeven van grote belangstelling voor dit punt. De ideeën voor toekomstige oriëntaties die ik zojuist heb uiteengezet zouden een beter kader moeten scheppen voor meer openheid en participatie. De zichtbaarheid van de strategie zou moeten worden vergroot door minder, maar duidelijker doelstellingen. Een sterkere nadruk op de tenuitvoerlegging en resultaten zou moeten leiden tot een betere kennisbasis en meer transparantie.
Binnen dit nieuwe kader, en met een sterkere, concretere focus, zouden de sociale partners derhalve een effectievere rol vervullen en het zou de regionale en locale autoriteiten duidelijker worden wat hun eigen rol is, waardoor zij effectiever zouden kunnen participeren.
Het verdient nadere overweging op welke wijze het Europees Parlement actief betrokken zou kunnen zijn bij het ontwerpen en ontwikkelen van de werkgelegenheidsstrategie. Dat geldt eveneens voor de wijze waarop nationale parlementen beter in dit proces betrokken kunnen worden. Er heersen grote problemen in sommige lidstaten waar de parlementen niet hebben deelgenomen aan de werkgelegenheidsstrategie, de monetaire procedures of de gemeenschappelijke doelstellingen - in sommige gevallen had men zelfs geen idee wat deze inhielden.
Dit is een behoorlijk lange lijst van gedeelde opvattingen en perspectieven, maar het nieuwe proces voor de strategie is nog maar net begonnen. Zoals u weet zal het formele voorstel voor de werkgelegenheidsrichtsnoeren 2003 in april van dat jaar ter tafel worden gelegd, samen met het voorstel voor de brede economische richtsnoeren. In de tussentijd heeft iedereen de ruimte en de gelegenheid om deel te nemen aan het proces en zijn of haar stem te laten horen. De Commissie zal zich blijven bezighouden met de ontwikkeling van open participatie.
De Commissie is voornemens nog een mededeling goed te keuren om de betrokkenheid van eventuele belanghebbenden verder te stimuleren en te vergemakkelijken. In deze mededeling, die in januari zal worden voorgelegd, zal een overzicht worden gegeven van de herziene strategie, waarbij concrete doelstellingen worden gedefinieerd. Er zal de komende maanden voldoende tijd zijn om uitgebreid met het Parlement van gedachten te wisselen en overeenstemming te bereiken over procedures voor de nieuwe Europese werkgelegenheidsstrategie.

Bastos (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, beste collega's, mobiliteit is een belangrijke factor bij het scheppen van betere banen en het terugbrengen van het tekort aan vaardige werknemers op de Europese arbeidsmarkt. Er is beslist onvoldoende mobiliteit in de Europese Unie, zowel in professionele als in geografische zin. Wat het eerste type mobiliteit betreft: Europeanen wisselen niet vaak van baan. Sinds 1995 is er in de meeste lidstaten echter wel een groeiende tendens in deze richting merkbaar. Als het gaat om de mobiliteit van werknemers binnen hetzelfde land en tussen de lidstaten is de toestand niet veel hoopgevender: we zijn maar half zo mobiel als de Amerikanen. Slechts een kleine groep van 225.000 Europese burgers is naar een ander land van de Unie vertrokken - dat is 0,1 procent van de bevolking van het Europa van de vijftien.
Daarom heeft de Commissie in februari 2002 een actieplan opgesteld voor vaardigheden en mobiliteit, waarin 25 maatregelen zijn opgenomen die een antwoord moeten vormen op de tekortkomingen die de task force op hoog niveau heeft vastgesteld. Ik moet de Commissie echter wel op de vingers tikken: ze heeft deze voorstellen rechtstreeks aan de Europese Raad van Barcelona gepresenteerd, zonder het Parlement eerst de gelegenheid te geven zich erover uit te spreken.
De aanbevelingen van dit actieplan zijn beslist consistent, maar de Europese burgers krijgen nog steeds met een groot aantal hindernissen te maken. Ik heb dit verslag samen met de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport volgens de Hughes-procedure uitgewerkt, en we hebben daarbij gebruik gemaakt van adviezen van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen en het Comité van de regio's, die belangrijke en waardevolle bijdragen hebben geleverd. Ik zal nu een aantal maatregelen opsommen die gericht zijn op de vergroting van de geografische en professionele mobiliteit en het wegnemen van de hindernissen die deze mobiliteit in de weg staan.
Eén. Het is van fundamenteel belang dat de plaatselijke autoriteiten betrokken worden bij het opzetten van een netwerk van raadgevende organen waarin de industrie en het onderwijs vertegenwoordigd zijn, om deze twee werelden, werk en onderwijs, dichter bij elkaar te brengen. Verder moeten er acties worden bedacht om de verschillen tussen de regio's kleiner te maken. Als je het hebt over groei van de werkgelegenheid, dan kun je namelijk vaststellen dat deze ongelijkheid vooral het gevolg is van het verschil in onderwijs- en kwalificatieniveau van werknemers, hun mobiliteit en hun vermogen zich aan te passen;
Twee. De lidstaten moeten voldoende middelen vrijmaken voor de factor ondernemingsgezindheid, één van de pijlers van de Europese Werkgelegenheidsstrategie. Ze moeten bovendien hun optreden op onderwijsgebied beter coördineren;
Drie. Bij het vergemakkelijken van de toegang tot opleidingen is voor de sociale partners een heel belangrijke rol weggelegd. Zo kunnen werknemers meer en betere vaardigheden ontwikkelen. Ook bij het begeleiden van het actieplan op Europees, nationaal en regionaal niveau is de medewerking van de sociale partners onontbeerlijk;
Vier. We moeten de communautaire wetgeving met betrekking tot de wederzijdse erkenning van diploma's strenger toepassen;
Vijf. Uitwisselingsprogramma's voor jongeren, bewustmaking van culturele verscheidenheid, taalvaardigheden en burgerschap - op al deze facetten moet gedurende de hele onderwijsduur gewezen worden;
Zes. Vrouwen zijn in de sector hoogwaardige technologie ondervertegenwoordigd. We moeten daarom werken aan acties die gericht zijn op opleiding. Voor datzelfde doel moeten ook nieuwe informatie- en communicatietechnologie en nieuwe onderwijssystemen worden geïntroduceerd. Op die wijze kunnen we ervoor zorgen dat vrouwen bij de toegang tot onderwijs voorrang krijgen. Daarnaast moeten we aandacht besteden aan het opleiden of herscholen van oudere werknemers, gehandicapten en andere achtergestelde groepen;
Zeven. Werken op afstand - thuiswerk - kan een oplossing zijn als de werknemer zich niet in geografische zin wil verplaatsen;
Acht. De overdraagbaarheid van pensioenen vertegenwoordigt bij dit onderwerp één van de meest gecompliceerde punten, aangezien pensioenen een belangrijke hindernis vormen bij de mobiliteit. Een werknemer die in één lidstaat pensioenrechten heeft opgebouwd loopt het risico dat hij die rechten niet kan overdragen. Er moet daarom gewerkt worden aan de vereenvoudiging en het up-to-date brengen van Richtlijn 98/49/EG en Verordening 1408/71. Ook de werkingssfeer van deze rechtsnormen moet uitgebreid worden. Er moet voor eens en altijd een einde gemaakt worden aan alle vormen van dubbele belastingheffing of het tegenovergestelde - het niet aan enig belastingregime onderworpen zijn. Ook de introductie van een Europese gezondheidskaart - een onderneming die vermoedelijk in 2004 haar beslag zal krijgen - kan een andere belangrijke bijdrage leveren aan meer geografische mobiliteit;
Negen. Ik moet hier de nadruk leggen op de inzet van het EURES-systeem. Dat systeem moet echter wel uitgebreid en gemoderniseerd worden. Ik richt me daarom nu tot de Commissie opdat ze zich rekenschap geeft van het belang van dit instrument en de in haar mededeling opgenomen goede intenties in daden omzet. Met het oog op transparantie en centralisering van de informatie aangaande mogelijkheden op werk in de Unie moet er één enkele site worden opgezet met informatie over mobiliteit. Binnen de verschillende sectoren moeten voor dit doel campagnes worden georganiseerd. Ik wijs er ook op dat de kandidaat-landen iets moeten ondernemen om te verhinderen dat hun best opgeleide werknemers het land verlaten. We moeten deze landen daarom helpen bij het opzetten van eigen innovatieve structuren en de uitwisseling van ervaringen op dit gebied stimuleren;
Lidstaten, plaatselijke overheden, werkgevers, de sociale partners en de communautaire instellingen moeten zich actief opstellen om het succes van dit actieplan te verzekeren. Bij de herziening van de Europese Werkgelegenheidsstrategie dient met de nu voorgestelde maatregelen rekening te worden gehouden.
Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Bastos van harte gelukwensen met haar verslag en de wijze waarop zij dit heeft gepresenteerd. Ik dank eveneens de rapporteur van het Comité van de regio's, mevrouw Arnold, voor haar bijdrage. Het actieplan voor vaardigheden en mobiliteit bestaat uit 25 punten en heeft tot doel de burgers van de Europese Unie meer mobiliteitsmogelijkheden te bieden.
Met dit actieplan willen wij in feite de hinderpalen opruimen die leven, werken en studeren in een andere lidstaat nog in de weg staan. Dat betekent absoluut niet dat wij mobiliteit verplicht willen stellen. Integendeel, wij willen de omstandigheden creëren waaronder degenen die mobiel willen zijn in de Europese Unie dat gemakkelijker kunnen. De Commissie is voldaan over het goede onthaal van haar actieplan door het Parlement en over de steun die het Parlement aan al haar acties geeft. Zoals u weet was de Groep op hoog niveau voor vaardigheden en mobiliteit van mening dat deze acties het meest geschikt waren om de voorwaarden voor mobiliteit en levenslang leren van de burgers te verbeteren.
In het verslag van het Parlement wordt de klemtoon gelegd op enkele van de ambitieuze doelstellingen die wij met het actieplan willen bereiken. Ik moet hierbij aantekenen dat gezien de prioriteiten - die gedeeltelijk door de Raad van Barcelona werden vastgesteld - de Commissie haar uiterste best heeft gedaan om het actieplan zo realistisch en haalbaar mogelijk te maken en rekening te houden met de wetgevende procedures die noodzakelijk zijn om de indicatieve termijnen te kunnen eerbiedigen.
Het actieplan behelst een reeks concrete doelstellingen die van doorslaggevend belang zullen zijn voor het welslagen van het actieplan in de komende jaren. Natuurlijk zullen wij ook indicatoren nodig hebben om de tenuitvoerlegging te kunnen evalueren. Deze indicatoren zullen wij samen met de lidstaten opstellen. De actieve deelname van de lidstaten op alle niveaus is onontbeerlijk, aangezien bepaalde maatregelen van het actieplan bevoegdheden betreffen die in eerste instantie nationale bevoegdheden zijn. Ik wil hier met name de klemtoon leggen op de noodzaak van modernisering en samenwerking tussen de lidstaten op onderwijs- en opleidingsgebied, en denk daarbij met name aan de vraagstukken in verband met de mobiliteit van jongeren, aan de uitwisseling van goede praktijken en de transparantie bij de beroepskwalificaties.
De Onderwijsraad zal inhakend op het initiatief van de Commissie en de lidstaten op 12 november een resolutie aannemen over de versterkte samenwerking op opleidings- en scholingsgebied. De procedure van de versterkte samenwerking heeft tot doel te zorgen voor enerzijds een kwalitatief betere en in het algemeen een meer aantrekkelijke beroepsopleiding, en voor anderzijds meer transparantie en wederzijds vertrouwen. De tekortkomingen op dat gebied staan namelijk wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en vaardigheden tussen de landen in de weg. Er is reeds een begin gemaakt met de uitvoering van het actieplan. Er zijn wetgevingsvoorstellen gedaan en nieuwe procedures in het leven geroepen. Eveneens hebben wij de Raad gevraagd een besluit te nemen over de reeds ingediende voorstellen. De Commissie verwacht dat er een nauwe samenwerking zal zijn met de sociale partners bij met name twee punten: levenslang leren en overdracht van aanvullende pensioenrechten. Wat men name de door mevrouw Bastos genoemde vraagstukken betreft zijn wij van plan tegen het eind van het jaar een website te openen met informatie over beroepsmobiliteit. Daar kunnen de Europese burgers inlichtingen vinden over de Europese arbeidsmarkt en over andere mobiliteitssectoren. Er zal bovendien een directe verbinding tot stand worden gebracht met de website voor leerkansen die vanaf 2003 operationeel zal zijn. Het EURES-systeem zal met een beschikking van de Commissie worden herzien opdat efficiënte steun kan worden gegeven aan de mobiliteit van het Europees arbeidspotentieel. Wij willen ervoor zorgen dat EURES inlichtingen kan geven en diensten kan verlenen aan niet alleen werkzoekenden maar ook ondernemingen die werknemers op de Europese arbeidsmarkt zoeken. Ten derde zal de Commissie begin 2003 een voorstel doen voor de Europese verzekerings- en gezondheidskaart. Wij hebben het Europees Parlement daar reeds van op de hoogte gebracht.
Ik wil nog twee horizontale vraagstukken aanstippen. Ten eerste worden wij overal geconfronteerd met de noodzaak de positie van de vrouw te verbeteren. In alle specifieke acties moet rekening worden gehouden met de noodzaak van mainstreaming. Ten tweede worden wij door de uitbreiding geconfronteerd met een enorme uitdaging. Het Parlement heeft zijn ongerustheid tot uiting gebracht over het gevaar dat er een vlucht van knappe koppen naar het Westen zal ontstaan. Dat zou in de kandidaat-landen enorme problemen, een soort bloeduitstorting van menselijk potentieel, veroorzaken. De relatie tussen emigratie en werkgelegenheid zal het onderwerp zijn van een gemeenschappelijke bijeenkomst van de OESO en de Europese Commissie in januari 2003. De Commissie voert momenteel met de Raad besprekingen over een vorig jaar ingediende ontwerprichtlijn betreffende de voorwaarden voor binnenkomst en verblijf van onderdanen uit derde landen die hier betaald werk zoeken en onafhankelijke economische rechten willen uitoefenen. Wij willen namelijk dat de lidstaten dit vraagstuk op gemeenschappelijke wijze aanpakken.
Het actieplan voor vaardigheden en mobiliteit is een zeer ingewikkeld en ambitieus plan. Daarin komen talrijke maatregelen voor die enkel via een nauwe samenwerking met de Europese instituten, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld kunnen worden uitgevoerd. Ik wil derhalve nogmaals het Europees Parlement van harte bedanken voor het feit dat het van meet af aan blijk heeft gegeven van steun en belangstelling voor dit plan.

Bushill-Matthews (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag beginnen met te zeggen hoezeer ik de opmerkingen van de commissaris op prijs stel, evenals die van het Deense voorzitterschap. Het is volkomen terecht om werkgelegenheid een centrale plaats in het programma van het voorzitterschap te geven. Daarmee wordt precies de juiste toon gezet en een goed voorbeeld gesteld, niet alleen voor ons, maar ook voor volgende voorzitterschappen.
Ik wil een aantal algemene opmerkingen maken en vervolgens ingaan op mijn verslag. Er kan beslist gesteld worden dat de lidstaten en dit Parlement over het algemeen te vaak te luchtig doen over het belangrijke onderwerp werkgelegenheid. Er wordt veel gepraat, maar weinig gedaan, en wat er gedaan wordt zet vaak geen zoden aan de dijk. Mijn eigen land geeft in dit opzicht absoluut een tamelijk bedroevend voorbeeld. Vorig jaar zijn er 4600 werkgelegenheidsmaatregelen vastgesteld. Dat is elke 26 minuten één. Dat is niet bepaald de richting die wij op moeten.
Het is evenwel niet voldoende dat wij afzonderlijke programma's en projecten hebben, hoe welkom deze ook zijn. Het is niet voldoende om alleen maar doelstellingen te bepalen voor jongeren, vrouwen, langdurig werklozen enzovoort, en vervolgens af te wachten wat er gebeurt. Het is niet voldoende om ons zo sterk op de bescherming van werkgelegenheid te concentreren en te proberen bestaande banen te behouden zelfs wanneer de markt zich in een andere richting ontwikkeld heeft. Wij moeten ons concentreren op het scheppen van banen, hetgeen betekent dat wij het ondernemerschap de ruimte moeten geven. We moeten erkennen dat de sector die 'het midden- en kleinbedrijf' wordt genoemd de belangrijkste motor is voor de werkgelegenheid, in alle lidstaten. We moeten deze kleine en middelgrote ondernemingen helpen tot bloei te komen en te gedijen en hen niet hinderen. We moeten ons realiseren dat volledige werkgelegenheid bijdraagt aan sociale integratie en niet andersom.
Op de Europese Raad van Lissabon werd gesteld, en ik heb dat in mijn verslag herhaald, dat wij een regelgevend klimaat tot stand moeten brengen dat bevorderlijk is voor investeringen, innovatie en ondernemerschap in het algemeen. Het is nu twee jaar later en we hebben het bedrijfsleven alleen maar meer lasten opgelegd en de hoge werkloosheid in continentaal Europa is onze eigen schuld.
Het voorbeeld dat het Deense voorzitterschap tracht te geven vind ik evenwel bemoedigend en ik zou met name minister Frederiksen willen bedanken voor de uiterst nuttige brief die hij mij op 18 september heeft gestuurd. Ik ben ervan overtuigd dat hij zich niet in verlegenheid gebracht zal voelen wanneer ik één alinea die zeer relevant is voor het onderhavige debat voorlees aan mijn collega's:
'Het is mijn stellige mening dat de Europese Unie uitsluitend met wetgeving dient te komen wanneer daar duidelijk behoefte aan is, en dan alleen voor zover dat noodzakelijk is. Er dient ruimte te zijn om op nationaal niveau te manoeuvreren en als wetgeving wordt ingevoerd, dan zou deze mijns inziens zoveel mogelijk de vorm moeten hebben van kaderrichtlijnen in plaats van uitvoerige voorschriften. Er zou eveneens, waar mogelijk, keuzevrijheid moeten bestaan ten aanzien van de wijze van tenuitvoerlegging, zoals bijvoorbeeld het geval is bij de open coördinatiemethode op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken. Tot slot wil ik benadrukken dat ik tevens groot belang hecht aan het subsidiariteitsbeginsel.'
Dit zijn buitengewoon verstandige woorden en wij zien er allemaal naar uit dat zij in daden worden omgezet. Evenzo dient te worden toegejuicht wat Commissievoorzitter Prodi in juli heeft gezegd, namelijk dat het de bedoeling was de hoeveelheid wetgeving met ten minste 25 procent te verminderen en wel zo spoedig mogelijk. Nogmaals, wij zouden graag zien dat deze opmerkingen ten spoedigste in praktijk worden gebracht, bij voorkeur opnieuw onder uw leiding en voorzitterschap.
Dan kom ik nu op het Groei- en werkgelegenheidsinitiatief. Het stemde mij zeer verheugd dat dit unaniem werd aangenomen in de commissie en dat we er tot op zekere hoogte in zijn geslaagd ons te ontdoen van ballast. Het eerste verslag over dit meerjarenprogramma werd in januari 2001 gepresenteerd. Het verslag over het tweede jaar werd slechts elf maanden later opgesteld en dit jaar ligt het verslag reeds in oktober ter tafel. Volgend jaar zou het verslag wat mij betreft zelfs nog eerder mogen worden uitgebracht en ik zou, met dat doel voor ogen, graag in een zo vroeg mogelijk stadium commentaar krijgen van de Commissie.
Ik wil echter met name onderstrepen hoezeer ik het toejuich dat de Commissie regelmatig informatie en aanvullingen verschaft. Ik ben verheugd over de geboekte vooruitgang en vooral over de wijze waarop het programma beheerd wordt en ontwikkeld is. Ik zou evenwel graag zien dat de Commissie een duidelijke reactie geeft op de voorstellen die het Parlement zowel vorig jaar als nu naar voren heeft gebracht en dat er enige actie wordt ondernomen. Ik zou heel eenvoudig willen dat uit het volgende Commissieverslag blijkt dat de Commissie het verslag van het Parlement niet alleen heeft gelezen, maar er daadwerkelijk iets mee heeft gedaan. Dit betekent dat zij bepaalde aspecten van het initiatief grondiger zou moeten analyseren en tevens dat zij het Joint European Venture-programma (JEV) in zijn huidige vorm afrondt.
Ik herinner mij dat aan het eind van het debat in december over dit onderwerp commissaris Liikanen mij aansprak nadat hij het woord had gevoerd. Hij vroeg mij of het Parlement ermee instemde het JEV-programma af te ronden, aangezien de Commissie daar erg op gebrand was. Ik vertelde hem dat het Parlement inderdaad wenste dat het programma zou worden afgerond. Hij zei dat hij uitermate opgelucht was dat te horen en dat hij er nu vaart achter zou zetten.
Tot nu toe heb ik daar nog niet veel van gemerkt. De Commissie moet in dergelijke kwesties veel sneller en soepeler te werk gaan, maar aan de andere kant: dat moeten wij allemaal.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben met grote belangstelling het verslag gelezen dat de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken van het Europees Parlement heeft geschreven over het derde verslag: Groei- en werkgelegenheidsinitiatief. Ik heb bijzondere waardering voor de bereidheid van de rapporteur tot samenwerking en voor de opmerkingen over ons jaarverslag. Ik wil hier met name vermelden dat uit het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken blijkt dat de Europese Commissie een uitvoerig verslag heeft gepresenteerd en het verzoek van het Europees Parlement tot vroegere indiening van haar verslag heeft ingewilligd. Nogmaals, de betrekkingen met de rapporteur waren uitstekend, zoals onder meer ook is gebleken uit de opmerkingen van de heer Bushill-Matthews.
Ik zal mijn antwoorden opsplitsen in drie groepen: ten eerste de informatie van het Parlement en het desbetreffende tijdsschema, ten tweede de geografische dekking en ten derde de vooruitzichten voor de financieringsinstrumenten.
Wat de informatie betreft, moet ik u zeggen dat hoe tijdrovend de formele procedures soms ook mogen zijn, de Commissie haar gewone praktijk voortzet en nog voordat de officiële procedure is afgerond de rapporteur informeert. Bovendien hebben wij geprobeerd op kwartaalbasis informatie te verschaffen over de financiering van de door het Europees Investeringsfonds beheerde programma's. U sprak ook over het vraagstuk van de zogenaamde startkapitaalactie door de financiële intermediairs via de garantiefaciliteit voor de kleine en middelgrote ondernemingen. Het gaat hierbij om de verstrekking van financiële middelen aan KMO's die nog niet geheel operationeel zijn maar net beginnen met hun activiteiten. Deze KMO's hoeven niet per se officieel geregistreerd te zijn om in aanmerking te kunnen komen voor leningen, en zijn natuurlijk geselecteerd door de financiële intermediairs.
Wat de geografische en sectorale dekking betreft, kan ik u zeggen dat het Europees Investeringsfonds niettegenstaande de economische recessie op alle kapitaalmarkten erin geslaagd is voor alle landen op tevredenstellende wijze dekking te realiseren. Het heeft alle beschikbare financiële middelen kunnen vastleggen en wel in dertien lidstaten. Er zijn problemen bij de toepassing van de startersregeling van de Europese Technologiefaciliteit, de zogenaamde EMT-start up. Deze regeling kon niet in alle landen op dezelfde wijze van start gaan en de toepassing daarvan werpt verschillende problemen op. Deze zijn voor een deel ook te wijten aan het feit dat de markt van bedrijfskapitaal in de verschillende landen niet overal even ontwikkeld is en natuurlijk aan de voorwaarde van 50 procent eigen kapitaal moet worden voldaan, hetgeen niet altijd gemakkelijk is. In de landen met een betrekkelijk geringe markt voor bedrijfskapitaal kan ternauwernood of in het geheel niet aan deze tweede voorwaarde worden voldaan.
Daarom moet het vraagstuk van de geografische verdeling in zijn geheel worden bekeken. Men moet alle voor KMO's bestemde financieringsinstrumenten tezamen in ogenschouw nemen en niet elk instrument apart. Wij zijn bovendien van mening dat blijk moet worden gegeven van soepelheid bij de verdeling van de begrotingskredieten over de verschillende financieringsinstrumenten ten behoeve van KMO's. Dat wil zeggen, men moet niet alleen de vereisten inzake geografische verdeling, maar ook de vraag naar financiering op de markt voor ogen houden. Ik moet hierbij aantekenen dat het Europees Investeringsfonds hoe dan ook heeft geprobeerd de financieringsinstrumenten te promoten in landen met een geringe vraag. Wat de sectorale dekking betreft, moet ik erop wijzen dat de meeste KMO's die met deze instrumenten worden gefinancierd in de traditionele sectoren actief zijn. Het is inderdaad waar dat de startersregeling van het Fonds is afgestemd op hightech KMO's. Meer dan 90 procent van de bedrijven die geld krijgen via de garantiefaciliteit voor KMO's zijn zeer kleine bedrijven met minder dan 10 werknemers, die vooral actief zijn in de diensten-, handwerk- en verwerkingssector of in de handel.
Mijn derde opmerking gaat over de financieringsinstrumenten. De programma's voor de kleine en middelgrote ondernemingen kunnen worden voortgezet dankzij het meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemingschap, dat nu ook open staat voor de kandidaat-landen. Het Europees Investeringsfonds hoopt voor eind 2002 te kunnen beginnen met contractonderhandelingen en een memorandum of understanding te kunnen tekenen met deze landen. Dan zullen de financiële procedures rond zijn. Wat de in het jaarverslag 2001 gepresenteerde startersregeling van de Europese Technologiefaciliteit betreft, moet ik opmerken dat door de nieuwe evaluatie van de snel groeiende, innoverende ondernemingen en de daarmee gepaard gaande, grote verliezen voor de investeerders de marktomstandigheden radicaal zijn veranderd. Naar het zich laat aanzien zal deze situatie in de toekomst ook niet veel veranderen. Bovendien moeten wij rekening houden met het feit dat de vertraagde economische groei, de toegenomen concurrentie op de Europese markten, de herstructurering van het bankwezen en het streven naar waardevaste beleggingen er mede voor hebben gezorgd dat de banken de precaire KMO's liever geen leningen of nieuwe leningen verstrekken. Natuurlijk zal met een verdeling van de risico's over overheidsinstanties er nog een mogelijkheid van kredietverstrekking door de banken aan het midden- en kleinbedrijf bestaan. De vraag op de markt naar toepassing van de garantiefaciliteit voor het midden- en kleinbedrijf is nu vrij hoog en zal ons inziens verder stijgen na toetreding van de nieuwe lidstaten.
Wat betreft de JEV, de Joint European Venture, waar de heer Bushill-Matthews gewag van maakte, is de Commissie het ermee eens dat het programma qua werkgelegenheid en kostenbesparing niet veel heeft opgeleverd. Van de kant van de KMO's was hier slechts een beperkte vraag naar en bovendien was er in het programma grote vertraging ontstaan door de behandeling van de aanvragen. Dit was te wijten aan het feit dat de Commissie zeer strenge procedures moest toepassen om de risico's op onregelmatigheden zoveel mogelijk te beperken en de financiële belangen van de Gemeenschap te beschermen. Dit gezegd zijnde, is de Commissie het met het Parlement eens dat de Joint European Venture (JEV) moet worden beëindigd.
De eindevaluatie van het Groei- en werkgelegenheidsinitiatief zal in november 2002 afgesloten moeten worden. Dan zal het worden voorgelegd aan het Europees Parlement. Na een overlegperiode zal de Commissie dan in maart of mei 2003 de Raad een voorstel doen voor een besluit van de Raad tot wijziging van het meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemingsschap. Dan zal waarschijnlijk ook worden voorgesteld dit specifieke initiatief in verband met de JEV te beëindigen.
Ik heb nog een opmerking over de evaluatie. De periode waarbinnen begrotingskredieten konden worden vastgelegd voor de door het Europees Investeringsfonds beheerde financieringsinstrumenten is op 29 maart van dit jaar verstreken, dat wil zeggen vier jaar na de uitvaardiging van het besluit van de Raad. Gepland was het evaluatieverslag na deze datum te presenteren omdat rekening diende te worden gehouden met heel de vastleggingsperiode van 48 maanden.
Mijn laatste opmerking gaat, mijnheer de Voorzitter, over de aanvankelijke benaderingswijze van de heer Bushill-Matthews. Het lijdt geen enkele twijfel dat de door mij genoemde initiatieven onderdeel zijn van het meerjarenprogramma voor KMO's. Alle analyses en onderzoeken brengen ons tot de conclusie dat een van de grootste problemen waarmee KMO's te kampen hebben de financiering is, en dit probleem zich in alle landen van de Europese Unie stelt. De Europese Commissie wil met deze initiatieven, met de garantiefondsen, de joint-ventures en de versterking van hightechondernemingen een soort proefproject ten uitvoer leggen en nieuwe financieringsinstrumenten opsporen voor het midden- en kleinbedrijf. De ene keer boeken wij succes en de andere keer vangen wij bot. Alles is afhankelijk van de dynamiek en de ontwikkelingsgraad van de markten in de lidstaten. Wij zijn evenwel van mening dat het eindresultaat zich mag laten zien. Wij hebben namelijk een samenwerking tot stand gebracht tussen de lidstaten, er zijn nieuwe instrumenten op de markt verschenen en telkens is het ons gelukt het model te vinden dat het beste bij het betrokken land en de betrokken KMO-sector paste.

Gill (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, kleine en middelgrote ondernemingen spelen zowel in economisch als sociaal opzicht een belangrijke rol. Om die reden vormen zij een centrale politieke prioriteit. De Europese Raad van Feira heeft erkend hoe belangrijk kleine en micro-ondernemingen zijn. Deze ondernemingen moeten dan ook veel meer profijt trekken van de financiële instrumenten van de EU dan zij tot nu toe hebben gedaan. Om dat te bereiken moet de Commissie dringend drie probleemgebieden onderkennen en deze opnieuw aanpakken. De toelichting van de commissaris heeft mij nog niet geheel tevredengesteld. De Commissie moet iets doen aan het gebrek aan informatie over deze programma's dat onder KMO's en micro-ondernemingen heerst. Als wij ondernemerschap en activiteiten van KMO's willen stimuleren, is toegang tot informatie over de wijze waarop men financiering kan krijgen een belangrijke eerste stap. De Commissie en de lidstaten moeten daarom campagnes op touw zetten om KMO's duidelijke en eenvoudige informatie te verschaffen over de wijze waarop zij kunnen profiteren van programma's en projecten van de EU.
In de tweede plaats is er teveel administratieve rompslomp en zijn er teveel ingewikkelde financieringsprocedures. Daar moet in geschrapt worden. KMO's moeten in Europa veel meer hindernissen overwinnen wanneer zij toegang tot kapitaal proberen te krijgen dan KMO's in de Verenigde Staten.
We hebben gehoord over het Joint European Venture-programma, ofwel JEV, en hoe het komt dat dit programma is mislukt. Wij moeten naar de cijfers kijken. Een van de redenen is dat een op de vijf projecten door de Commissie is afgewezen of ingetrokken wegens de hoeveelheid administratieve voorschriften. Dit moet onderzocht worden. Daar komt bij dat de Commissie verzuimd heeft de basis onder het JEV-programma te leggen alvorens het van start te doen gaan. Oorzaken waren dat het programma in sommige lidstaten niet is geïntroduceerd en dat er geen intermediaire instanties waren of, in het geval van het Verenigd Koninkrijk, slechts één. Dit betekent dat het programma van meet af aan gedoemd was te mislukken.
Ik weet dat er in mijn regio veel micro-ondernemingen en KMO's zijn die maar al te graag bij dit programma betrokken waren geweest. Ik hoop dat bij de opvolger ervan rekening wordt gehouden met een aantal van deze problemen. Dit programma is immers belangrijk, met name voor de kandidaat-lidstaten.
Iivari (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mevrouw Bastos en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken bedanken voor de goede manier waarop in het verslag over vaardigheden en mobiliteit rekening wordt gehouden met de standpunten van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport. Het doel van de meest concurrerende op kennis gebaseerde economie ter wereld wordt niet bereikt zonder vakkundige arbeidskrachten voor wie mobiliteit praktisch mogelijk en zelfs gewenst is. In haar verklaring onderstreept de Cultuurcommissie echter ook de bredere doelstellingen in het onderwijs en het fundamentele belang van algemeen vormend onderwijs. Zij spoort de Commissie ook aan gebruik te maken van informatietechnologie bij het bevorderen van virtuele mobiliteit en bij nieuwe leer- en werkmethoden.
Hoewel onderwijs onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt, zijn er ook gemeenschappelijke maatregelen en doelen nodig. In 2000 varieerde het percentage mensen dan ten minste secundair onderwijs heeft gevolgd in de lidstaten van 78 procent tot zelfs minder dan 20 procent. Het is moeilijk een stevige basis voor het concurrentievermogen van Europa te creëren als wij het niveau van het onderwijs niet omhoog brengen.
De problemen met de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en diploma's bemoeilijken de arbeidsmobiliteit in grote mate. Wij verwelkomen dit jaar de miljoenste ERASMUS-student, maar in werkelijkheid kennen wij nog veel problemen bij de compensatie van in het buitenland gevolgde studies. Wij verwachten in dit verband veel van de Bologna- en Brugge-processen.
In het actieplan van de Commissie wordt zeer terecht onderstreept dat de onderwijssystemen beter moeten worden afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt. Als de onderwijssystemen flexibeler worden gemaakt, wordt het onder andere mogelijk de belangstelling voor wiskunde en de natuurwetenschappen te vergroten. Verscheidene lidstaten zijn van start gegaan met aparte projecten op die gebieden. Hopelijk kan de Commissie uit deze projecten voorbeelden van goede praktijken halen die door anderen kunnen worden benut.

Evans, Jillian (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, het actieplan van de Commissie voor vaardigheden en mobiliteit en het verslag van mevrouw Bastos moeten worden toegejuicht. Hoewel het voornaamste probleem voor de werklozen in Europa eerder het gebrek aan banen is dan het gebrek aan mobiliteit, zijn de onderwerpen die de task force van de Commissie heeft vastgesteld zeer belangrijk. Ik wil ingaan op enkele specifieke punten die door de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen naar voren zijn gebracht.
Ten eerste, gendermainstreaming is weliswaar een vereiste voor alle Commissiedocumenten, maar wanneer bij dit actieplan een bijlage zou worden gevoegd waarin wordt gepreciseerd hoe men daaraan in dit geval vorm heeft gegeven, dan zou dat niet alleen bijdragen aan het toezicht op de naleving van de maatregelen, maar ook duidelijk maken hoe gendermainstreaming op een praktische wijze tot stand is gebracht. Dit zou een goed voorbeeld zijn voor andere beleidsterreinen.
Ten tweede worden regionale initiatieven voorgesteld die ertoe strekken de opleiding te ondersteunen van vrouwen in beroepen waar zij niet evenredig vertegenwoordigd zijn. De gewijzigde richtlijn inzake gelijke behandeling staat de lidstaten toe dergelijke extra beroepsopleidingen mogelijk te maken in bijvoorbeeld de wetenschappelijke sector en het actieplan zou daarop moeten voortbouwen.
Ten derde, in het actieplan wordt voorgesteld adviesorganen in het leven te roepen in onder meer de bedrijfs- en onderwijssector. Ik ben mij ervan bewust dat de Commissie niet altijd zeggenschap heeft over de samenstelling van deze organen. Een clausule waarin bepaald wordt dat de Commissie ervoor dient te zorgen dat mannen en vrouwen zo mogelijk gelijk vertegenwoordigd worden, zou echter een duidelijk signaal geven aan alle betrokkenen dat dit gewenst is en verwacht wordt.
Geografische mobiliteit betekent uiteraard meer dan alleen maar een baan vinden in een andere plaats. Er zijn meer factoren die in aanmerking moeten worden genomen, met name voor werknemers met kinderen: toegang tot huisvesting, sociale dienstverlening, kwalitatief hoogwaardig onderwijs en kinderopvang. De rapporteur verwijst naar diverse zaken die ik onderschrijf en die belangrijk zijn voor vrouwen. Ik denk daarbij aan proeftijden voor aanvullende pensioenrechten - zoals de commissaris al noemde - en het toepassen van beste praktijken om meer jonge vrouwen te interesseren voor wiskunde, natuurkunde en technologie. Ik hoop dat het Parlement dit verslag zal steunen.
Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, ik wilde zowel de Raad als de Commissie van harte bedanken voor hun introductie maar ik wilde ook met name onze beide PPE-rapporteurs Regina Bastos en Philip Bushill-Matthews bedanken voor hun verslag. Want het belangrijke van dit debat is dat we het niet alleen over het algemene hebben maar dat we ook twee heel specifieke onderdelen van de werkgelegenheidsproblematiek nemen.
Ten eerste de kleine en middelgrote bedrijven, die natuurlijk heel belangrijk zijn voor de economische structuur. Het verslag van mevrouw Bastos heeft met name betrekking op de arbeidsmarktstructuur en de scholingsstructuur van de Unie. Als je die niet met elkaar in evenwicht houdt, klopt er iets niet. Op het ogenblik gaat het natuurlijk niet zo geweldig met de economie. Dat zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt. Dat weten we nu al en daar moeten we ons op voorbereiden. Vandaar dat ik me eigenlijk afvraag, is de Raad niet wat te optimistisch? Gaat men niet te veel uit van de cijfers in het recente verleden, toen de groei en ook de productiviteitontwikkeling veel beter was dan nu?
Een tweede vraag die men aan de Raad kan stellen is natuurlijk of men ook niet te optimistisch is om al die processen bij mekaar te gaan halen? Wij zijn daar natuurlijk niet tegen maar gaat men niet een soort Top van Johannesburg creëren of misschien, om het in bijbelse termen te zeggen, een Toren van Babel, met al die processen gelijkelijk? Levert dat iets extra's op? Dat is een tweede vraag.
Een vraag die ik aan de Commissie zou willen stellen heeft te maken met wat ik in het algemeen zei, namelijk kijkt de Commissie zelf ook naar de eigen richtlijnen? Ik weet heel goed dat zodra er een sociale richtlijn uitkomt, dat er onmiddellijk zeer uitgebreid gesproken wordt over werkgelegenheid. We hebben dat op het ogenblik bijvoorbeeld met de richtlijn betreffende de arbeidsvoorwaarden van uitzendkrachten. Maar er zijn ook andere richtlijnen en die liggen bijvoorbeeld op het gebied van de economie zelf of die liggen op het gebied van de jaarverslaggeving. Er zijn veel klachten, ook bij kleine en middelgrote bedrijven, dat die richtlijnen zeer slecht zijn voor de werkgelegenheid. Ik zal u een voorbeeld noemen van deze week: de overnamerichtlijn van commissaris Bolkestein. Het is welhaast zeker dat die in Nederland en Duitsland in ieder geval tienduizenden arbeidsplaatsen gaat kosten en dat het sociale systeem dat we op het ogenblik hebben op termijn ondermijnd zal worden. Wordt dat meegenomen bij de besluitvorming in de Commissie? Wordt er dan gekeken naar hoeveel werkgelegenheid er verloren gaat? Of beperkt men zich bij deze op zichzelf goede voornemens alleen maar tot de richtlijnen op sociaal gebied. Dat zou, denk ik, verkeerd zijn en onjuist. Ik zou dus ook graag van de Commissie willen weten of dat ook hier gebeurd is en als het niet gebeurd is, of het dan nog gebeuren kan?
Voorzitter, we zijn, zoals ik zei, met de werkgelegenheid nog altijd in een moeilijke situatie. Ik denk dat er nog altijd een aantal dingen kunnen gebeuren op het niveau van de Unie. Ik noem bijvoorbeeld de kwestie van de bewapeningsindustrie, die in Europa zeer slecht geregeld is, waar we nog tot veel betere werkgelegenheid, maar ook nog tot veel betere efficiëntie zouden kunnen komen dan op het ogenblik het geval is. Ik weet dat een heleboel mensen ook daar liever niet te veel over praten maar dat liever overlaten aan de loop der geschiedenis. Dus ook dat is een probleem waar we denk ik aan moeten denken.
Tenslotte, Voorzitter, ik geloof dat we erg op moeten passen dat we niet te veel alleen naar Amerika kijken, en menen dat die alles beter doen dan wij. We hebben in de afgelopen tijd gezien dat er een aantal gevallen zijn, ik noem alleen maar Enron, maar toch ook de staking op het ogenblik aan de westkust, waar de Verenigde Staten het niet zo goed doen. Ik zou erop aan willen dringen zowel bij de Raad als bij de Commissie om vooral te proberen de goede dingen over te nemen die in de Verenigde Staten gebeuren en niet te veel van de slechte, en ook niet denken dat wij het allemaal zo slecht doen. We doen het namelijk toch soms vaak veel beter dan we zelf denken.

Andersson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Raad en de Commissie voor hun verklaringen over de werkgelegenheidsstrategie en ik dank beide rapporteurs. Ik wil het vooral over de werkgelegenheidsstrategie hebben.
Een evaluatie na vijf jaar is positief. Het is belangrijk na te gaan wat goed was, wat minder goed was en wat verbeterd dient te worden. Zoals de Raad opmerkt, is het eindresultaat van belang. Het algemene resultaat van de voorbije vijf jaar is vrij goed. Er zijn meer concrete maatregelen genomen, de werkloosheid is gedaald en de werkgelegenheid is overeenkomstig toegenomen. Wanneer we de ontwikkeling van de werkgelegenheid tijdens verschillende periodes van laagconjunctuur vergelijken, stellen we vast dat het in deze periode van laagconjunctuur beter gesteld is met de werkgelegenheid dan in de vorige periode, ondanks het feit dat de werkloosheid op dit ogenblik in sommige landen toeneemt.
Wat de voorgestelde wijzigingen zelf betreft, is de pijlerstructuur geen doel op zich, maar het is belangrijk dat een aantal aspecten in de werkgelegenheidstrategie geïntegreerd worden. Dit geldt uiteraard voor de doelstellingen betreffende betere werkgelegenheid, minder werkloosheid, betere werkgelegenheid voor vrouwen, banen van goede kwaliteit en aspecten van arbeidsorganisatie. Er is nog een bijkomend aspect dat door niemand genoemd is: duurzame ontwikkeling moet ook in de werkgelegenheidsstrategie en in beide andere strategieën geïntegreerd worden.
Ik ben het met de opvatting eens dat ook stabiliteit belangrijk is. Het is verkeerd elk jaar wijzigingen te doen. Deze processen moeten enkele jaren blijven lopen, tenzij er zich iets bijzonders voordoet. Ik ben het er ook mee eens dat concentratie nodig is en dat een teveel aan indicatoren en doelstellingen de zaken bemoeilijkt. Wij moeten ons beperken tot de belangrijkste doelstellingen, deze verwezenlijken en het resultaat beoordelen.
Wat openheid en de rol van de verschillende partners betreft, sluit ik mij aan bij hetgeen gezegd is over de sociale partners. Zij spelen nu reeds een belangrijke rol en er zijn redenen om de sociale partners in sterkere mate bij de werkgelegenheidsstrategie te betrekken. Er zijn echter ook tekortkomingen, meer in het bijzonder wat de democratische controle betreft. Het Europees Parlement heeft te weinig invloed op de algemene strategie en de nationale parlementen hebben te weinig invloed op de tenuitvoerlegging en op de nationale actieplannen. Deze dingen zijn belangrijk. Dergelijke belangrijke zaken mogen niet achter gesloten deuren door ambtenaren beslist worden. Er moet een behoorlijke democratische controle zijn.
Bij de coördinatie van de processen, mag geen enkel proces belangrijker zijn dan een ander. Het economische proces is even belangrijk als het sociale en het werkgelegenheidsbeleid. Ook de sociale richtsnoeren mogen bij de coördinatie niet vergeten worden. Dit is allemaal even belangrijk. De enige die de coördinatie mag doen, is de Raad Algemene Zaken.

Manders (ELDR).
Voorzitter, ook ik wil de Commissie, mijn collega's en de rapporteurs voor dit beleidsstuk graag bedanken. Het is belangrijk dat wij de Lissabon-doelstellingen proberen te bereiken en daartoe moeten wij zeker aan werkgelegenheid en aan opleidingen werken. Het is dan ook goed dat dit verslag er ligt: we moeten leren van het verleden want zonder verleden is er geen toekomst. Om de doelstellingen te bereiken die in Lissabon zijn afgesproken, zullen we echter ook moeten kijken naar een betere arbeidsmobiliteit, en dan denk ik met name aan de grensgebieden. Er moet betere afstemming en meer samenwerking komen tussen het tripartiete stelsel van overheid, bedrijfsleven en kennisinstituten om vooral arbeid over de grenzen te stimuleren. Ik heb daarom ook een amendement ingediend om dat te bevorderen. Gelukkig heeft de Begrotingscommissie inmiddels al een amendement van die strekking geaccepteerd en ik hoop dat dat ook hier kan gebeuren.
Het aanwezige transnationale arbeids- en kennispotentieel wordt op dit moment nog veel te weinig benut en dat zou moeten verbeteren. Verder zou er in de toekomst gekeken moeten worden naar de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en diploma's, waarmee we volop bezig zijn. Maar uiteindelijk zal er ook een betere grensoverschrijdende afstemming moeten komen van socialezekerheidsstelsels, sociaal beleid en zelfs belastingbeleid. Ik neem aan dat de Raad zich hierover zal buigen en uiteindelijk ook met voorstellen zal komen, met name om die mobiliteit en de uitwisseling van kennis te bevorderen. Grensoverschrijdend, want zoals we weten zijn er maar weinig Europeanen die van de ene regio naar de andere verhuizen, met name om er werk te zoeken.
In tegenstelling tot mijn collega Pronk wil ik toch graag ook verwijzen naar de Amerikanen, die er absoluut geen moeite mee hebben om in een straal van duizend kilometer een andere job te zoeken. En met betrekking tot wat hij over de take-over bids zegt, zou ik willen opmerken dat de Europese ondernemingen mijns inziens daardoor beter kunnen ondernemen, en als ze beter kunnen ondernemen op de interne markt zal dat uiteindelijk leiden tot betere investeringen en dus ook tot meer werkgelegenheid. Zo ziet u, Voorzitter, dat we van mening kunnen verschillen.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil wat commentaar kwijt over de werkgelegenheidsstrategie.
Ten eerste ben ik blij dat zowel de Commissie als de Raad de Lissabon-strategie zo duidelijk aanhouden en verdedigen, met name de duidelijke doelstellingen en het streven naar evenwicht tussen economische groei, volledige werkgelegenheid en sociale aspecten. In het werkgelegenheidsbeleid, waar verschillende belangen een rol spelen, is evenwicht zeer belangrijk.
Ten tweede is het goed dat de Commissie duidelijke taal spreekt wat de tenuitvoerlegging van de werkgelegenheidsstrategie betreft. Er waren immers vele goede ideeën, maar de verwezenlijking ervan in de lidstaten liet vaak te wensen over. Het is belangrijk dat het Europees werkgelegenheidsbeleid en het beleid dat de lidstaten op dit vlak voeren, verzoenbaar zijn. In dit opzicht zijn de nationale parlementen een sleutelfactor, omdat zij de begroting voor het nationale werkgelegenheidsbeleid goedkeuren. Het verheugde mij dat de heer Hjorth Frederiksen en de Commissie de rol van de parlementen onderstreepten. Ik zou echter het volgende willen weten. Het is goed dat de rol van het parlement uitgebreid wordt. Zullen de parlementen het recht krijgen om te debatteren en besluiten te nemen? Zij hebben beslissingsbevoegdheid voor de nationale werkgelegenheidsstrategie. Is er een andere soort Europese werkgelegenheidsstrategie waarover de nationale parlementen geen besluit mogen nemen? Dit is een praktische vraag.
Ik wil ook inhaken op de woorden van mevrouw Diamantopoulou en anderen over het belang van stabiliteit wat de richtsnoeren betreft. Ik begrijp dat men stabiliteit wenst en ik zie de noodzaak ervan in. De richtsnoeren hebben ook betrekking op de middelen. Dat de middelen net zo stabiel moeten zijn, vind ik niet zo logisch. Ik denk dat wij realistisch moeten blijven en ons moeten concentreren op concrete zaken.
Tot slot merk ik op dat het uitbreidingsproces met zijn specifieke problemen in de kandidaat-landen en de opnieuw oplopende werkloosheid nieuwe uitdagingen zijn die vereisen dat wij de werkelijkheid in het vizier blijven houden. Het is onmogelijk te eisen dat de middelen jarenlang gelijk moeten blijven en niet mogen veranderen.

Bouwman (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, welkom aan de heer Frederiksen en mevrouw Diamantopoulou.
Een paar korte opmerkingen want kleine fracties hebben niet veel spreektijd. Dank aan onze collega's Bastos en Bushill-Matthews voor hun bijdrage. Ik wil even ingaan op enkele hoofdlijnen. We praten hier over de herziening van de werkgelegenheidsstrategie. Als we kijken naar de huidige richtsnoeren, naar de prioriteiten zoals die nu geformuleerd zijn, dan is het duidelijk dat de werkgelegenheidsstrategie in feite gedeeltelijk is ingehaald door het Lissabon-proces en het Lissabon-proces door een economische recessie. Dat betekent dat heel veel dingen eigenlijk op de tocht staan. Arbeidsparticipatiecijfers zijn waarschijnlijk niet haalbaar, werk is er niet, stimuleren kun je maar alleen als er werk aangeboden wordt en als het aanbieden van werk gestimuleerd wordt. De vraag is echter of we dat altijd kunnen. Ik ben heel nieuwsgierig naar die nieuwe richtsnoeren, heel nieuwsgierig ook naar wat we kwijtraken.
Wat kunnen we samenvatten? Dat het voor jeugdwerkloosheid anders ligt, begrijp ik, maar een aantal andere soorten werk, zoals ouderenarbeid, kunnen niet altijd gestimuleerd worden.
Nieuwe richtsnoeren vind ik prima, pijlers hoeven er wat mij betreft niet altijd bij. Maar die richtsnoeren moeten wel helder en duidelijk zijn, evenals de nieuwe relatie met ESF en met het geld. Met betrekking tot streamlining onderschrijf ik eigenlijk ook wat de heer Pronk naar voren brengt, namelijk dat streamlining en integratie nauw met elkaar verbonden zijn. En als we het hebben over integratie, dan moeten we ook de economische aspecten en de sociaal-economische beleidsaspecten mee laten wegen in de herijking van wat wij het sociale en het werkgelegenheidsbeleid noemen.
Tot slot vraag ik aan de commissaris of aan de Raad hoe het komt dat de socialezekerheidsrichtlijn nog steeds niet herzien is. Ik heb de geannoteerde agenda gezien: ik zie daar geen voortgang en ik vraag me af wanneer dat gaat komen als we praten over aan de ene kant flexibiliteit en aan de andere kant sociale zekerheid.

Della Vedova (NI).
Mevrouw de commissaris, het voortdurend hameren op de criteria van Lissabon is mijns inziens weinig zinvol als wij - vooral in deze tijd - op Europees en nationaal niveau een actieplan en wetgevende maatregelen willen uitvaardigen voor de totstandkoming van een betere omgeving voor het mededingingsvermogen van de ondernemingen, en dus voor de totstandkoming van de voorwaarden voor een goede werkgelegenheid.
Mijns inziens moeten de lidstaten kiezen of zij bepaalde dingen al dan niet willen doen. Ik geloof bijvoorbeeld dat het voortdurend hameren op de betrokkenheid van de sociale partners niet alleen overdreven is maar zelfs kan uitmonden in een nog groter gebrek aan soepelheid op de arbeidsmarkt. Dan gaat men het pad bewandelen van de bescherming die geboden wordt aan de zich reeds in het productiecircuit bevindende werknemers en bedrijven. Dan gaat men hen, de insiders van de arbeidsmarkt, allerlei garanties en mogelijkheden bieden en steeds hogere barrières opwerpen voor de outsiders, voor degenen die misschien het meest behoefte hebben aan werk.
Wat de communautaire mobiliteit betreft - mijns inziens een belangrijk doel - moet men ervoor zorgen dat effectieve toegang tot mobiliteit wordt gegarandeerd. Ik wil u er evenwel aan herinneren dat niet alleen in de Gemeenschap, maar ook binnen de lidstaten allerlei mobiliteitsproblemen bestaan. Ik denk bijvoorbeeld aan mijn land, Italië, waar bijna geen - of totaal geen - interne mobiliteit van werknemers bestaat vanwege de bestaande arbeidsmarktwetgeving, vanwege de nationale collectieve arbeidsovereenkomsten - en ik hoop dat niemand op het briljante idee komt om voor de verschillende bedrijfstakken Europese overeenkomsten voor te stellen - waarin geen rekening wordt gehouden met noch de specifieke kenmerken noch de betrekkelijke voordelen van bepaalde sectoren met betrekking tot een efficiënte arbeidsmarkt. Daarom is mobiliteit van werknemers noodzakelijk maar ook mobiliteit van investeringen.
Ik wil in dit verband nog een ander vraagstuk noemen: de mobiliteit van werknemers en beroepsverenigingen. In veel landen, waaronder Italië, bestaat er een op corporatieve leest geschoeid systeem voor de beroepsreglementering. Men krijgt geen toegang tot een bepaald beroep als men niet voldoet aan de door de beroepsverenigingen vastgestelde voorwaarden. Dit is een legislatieve hinderpaal voor de mobiliteit. Ik denk bijvoorbeeld aan de toegang tot enkele van de belangrijkste vrije beroepen.
Mijns inziens moeten wij hierover nadenken, evenals over de vraag of het aandringen op een grotere rol voor de sociale partners, en niet op regels voor een zo efficiënt mogelijke arbeidsmarkt, wel de juiste weddenschap voor Europa is.

Karamanou (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het debat van vandaag vindt onder ongunstige omstandigheden plaats. Niet alleen is de economie in een recessie verzeild geraakt, maar dreigt er bovendien een oorlog in Irak. Over dat laatste hebben wij zojuist nog een debat gevoerd. Zoals uit de werkgelegenheidscijfers blijkt is men er niet in geslaagd met de hervormingen van de arbeidsmarkt een dynamiek tot stand te brengen waardoor een groot aantal nieuwe arbeidsplaatsen kon ontstaan. Zo ziet men dat zelfs in landen als Griekenland, waar de economische groei bijna 4 procent bedraagt, werkloosheid een groot probleem blijft. Dat betekent dat economische groei niet altijd uitmondt in arbeidsplaatsen. De oorzaak daarvan moet met name gezocht worden in de tekortkomingen en het gebrek aan soepelheid op de arbeidsmarkt. Ik denk bijvoorbeeld aan de problemen bij de toegang van vrouwen en jongeren tot de arbeidsmarkt, aan de kloof tussen de vereisten van de arbeidsmarkt en de kwalificaties van de jongeren die aan onze onderwijsinstellingen afstuderen, en aan het voortbestaan in talrijke gebieden van Europa van verouderde en achterhaalde opvattingen over het werk en de waarde van het werk van vrouwen.
In de door u, mevrouw de commissaris, genoemde nieuwe generatie richtsnoeren voor de werkgelegenheid moet rekening worden gehouden met het feit dat de arbeidsmarkt helaas nog is opgedeeld in mannen- en vrouwenbanen, dat de beloning van vrouwen lager ligt dan die van mannen, dat slechts 25 procent van de bedrijven van vrouwen zijn en vrouwen nauwelijks bestuursverantwoordelijkheden dragen of bij de besluitvorming betrokken zijn. Arbeidskwaliteit, de spil van de richtsnoeren voor de werkgelegenheid, duurzame ontwikkeling en individualisering van de rechten kunnen een belangrijke stimulans zijn voor vrouwen om langer te blijven werken. Ik wil bovendien onderstrepen wat mevrouw Evans zojuist namens de Commissie rechten van de vrouw zei, dat namelijk mainstreaming in het middelpunt moet staan van uw nieuwe werkgelegenheidsstrategie.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, om te beginnen dank ik de Raad en de Commissie voor hun bijdrage en feliciteer ik de rapporteurs, de heer Bushill-Matthews en mevrouw Bastos, uiteraard met hun werk.
In hoofdstuk II, artikel 15, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt als een van de vrijheden gesteld dat 'iedere burger van de Unie vrij is om werk te zoeken, te werken, zich te vestigen of diensten te verrichten in iedere lidstaat?. Als ik het goed heb, verheft dit artikel de beginselen van vrij verkeer van diensten en personen tot de categorie der grondrechten. De mobiliteit van al dan niet gekwalificeerde arbeidskrachten tussen de verschillende lidstaten stuit echter nog op talloze hindernissen. Daarom heeft niet iedereen toegang tot de Europese arbeidsmarkten. Logischerwijs is de kans groot dat deze situatie de totstandkoming van territoriale ongelijkheden bevordert en onrechtvaardigheid, sociale uitsluiting en armoede in de hand werkt.
Al deze obstakels vormen een beletsel voor de verwezenlijking van de tijdens de Europese Raad van Lissabon vastgestelde en door de Raad van Barcelona bekrachtigde doelstellingen. De Europese Unie moet uitgroeien tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld. Zij moet erin slagen duurzame economische groei te combineren met meer en betere werkgelegenheid en meer sociale cohesie.
Daarom dringt zich een wijziging en vereenvoudiging van de socialezekerheidsstelsels op. In dit verband is het van wezenlijk belang dat wij de overdraagbaarheid van aanvullende pensioenrechten waarborgen. Het is tevens wenselijk of misschien zelfs noodzakelijk dat wij met een mobiliteitsplan komen dat concrete gevolgen heeft voor het dagelijkse leven van de burgers, met name in gebieden zoals de grensoverschrijdende regio's. Het is belangrijk dat de plaatselijke autoriteiten hierbij worden betrokken zodat de lokale dimensie van het werkgelegenheidsbeleid wordt versterkt.
Deze invloed moet ook op andere specifieke terreinen en bevoegdheidsniveaus voelbaar zijn, bijvoorbeeld in de diensteneconomie en op milieugebied. Uiteraard is de deelname van de sociale partners in dit opzicht onontbeerlijk. Er moet een vlotte en soepele communicatie tot stand komen tussen de beroeps- en onderwijssector. Daarbij dient bijzondere aandacht te worden besteed aan het belang van de opleidingsprogramma's en de onderwijssystemen met het oog op de ontwikkeling van een mobiliteitscultuur. Dit vergt horizontale beleidslijnen, bijvoorbeeld voor wat het gelijkekansenbeleid betreft. De verschillende opties zijn immers geen losstaande elementen die elkaar uitsluiten. Integendeel, zij maken deel uit van een geheel, van een reeks acties die in het kader van het Europees sociaal model ten uitvoer worden gelegd teneinde de beginselen in de praktijk te brengen die enkele visionairs - ik zeg dit met respect - reeds meer dan 50 jaar geleden intuïtief aanvoelden.
De commissaris zei het ook al. Uiteindelijk gaat het erom dat al wie zich binnen de Europese Unie wenst te verplaatsen, daartoe ook daadwerkelijk de gelegenheid krijgt.

Van den Burg (PSE).
Voorzitter, sta mij toe eerst een vraag te stellen aan de heer Frederiksen die gisteren zijn eerste sociale Raad heeft voorgezeten. Tot mijn grote verbazing heb ik gehoord dat het daar niet gelukt is om overeenstemming te bereiken over de tripartiete socialedialoogtop. Ik denk dat net een van de belangrijke dingen in de werkgelegenheidsstrategie die we moeten proberen te bevorderen is dat de sociale partners vanuit hun verantwoordelijkheid in de loonvorming, in het arbeidsvoorwaardenbeleid betrokken zijn bij die werkgelegenheidsstrategie. Ik zou daar mijn grote verbazing en bedroefdheid over willen uitspreken en hem willen vragen hoe dat nou gekomen is.
Dan twee opmerkingen over het verslag van de heer Bushhill-Matthews, die voor de tweede keer zo'n verslag gemaakt heeft over dat jaarlijks verslag en voor de tweede keer ben ik daar schaduwrapporteur voor geweest. Ik ben ook een beetje verbaasd dat het op de agenda van deze plenaire staat omdat we geprobeerd hebben juist overeenstemming te bereiken in de commissie over een aantal belangrijke lijnen.
Op twee punten wil ik daar wat over opmerken. Het ene punt is over de JEV-procedures, de joint-ventures met toetredingslanden. Daar zou ik helemaal willen aansluiten bij wat mevrouw Gill namelijk gezegd heeft dat het van belang is om goed te analyseren wat nou de redenen zijn geweest waarom dat project zo slecht functioneert, of dat inderdaad ligt aan de bekendheid en de bureaucratie en omslachtige administratieve procedures, en of het niet jammer is om zo'n project dan om zeep te helpen als er wellicht ook verbetering in de procedures kunnen zijn. Dan zou ik graag de Commissie ook willen vragen om bij die evaluatie ook vooral op dat soort zaken te letten omdat ik denk dat het op zich een heel belangrijke mogelijkheid zou kunnen zijn om ondernemerschap en samenwerking te bevorderen.
Laatste puntje, over het verslag Bushhill-Matthews. Ik wil nog even de aandacht vestigen op de oproep die er in gedaan is om van de Commissie een rapportage te krijgen over maatschappelijk verantwoord ondernemen en het midden- en kleinbedrijf.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de twee onderhavige vraagstukken, het actieplan voor de mobiliteit en de steun aan het innoverend midden- en kleinbedrijf, zijn zeer belangrijk om de economie te stimuleren, de werkgelegenheid te verbeteren en de economische en sociale samenhang te bevorderen in de Europese Unie. Dit zijn inderdaad uiterst belangrijke vraagstukken, vooral met het oog op de uitbreiding, en daarom ben ik blij met de initiatieven van de Europese Commissie en de bijdragen van onze rapporteurs.
Ik wil met name ingaan op het vraagstuk van de mobiliteit. Deze laat veel te wensen over, zoals ook uit de statistische gegevens blijkt die reeds werden genoemd en die ik niet zal herhalen. Ik wil er enkel op wijzen dat deze slechte situatie niet alleen is toe te schrijven aan de tekortkomingen van de markt, maar meer algemeen te wijten is aan de tekortkomingen en gebreken van de Europese integratie. Dit is een zeer ingewikkeld vraagstuk, een vraagstuk van onderwijs, beroepsopleiding, sociale voorzieningen, belastingen en natuurlijk kennis van vreemde talen. Daarom is er veel werk aan de winkel, in alle sectoren en op alle niveaus. Zo moet op nationaal niveau gezorgd worden voor coördinatie en activering van het centraal beleid en van de lokale beleidsvormen voor werkgelegenheid, en voor betrokkenheid van de sociale partners. Op Europees niveau moet evenwel gezorgd worden voor continue coördinatie en initiatieven. Op beide niveaus moeten wij, zoals ook de rapporteur zei, duidelijke doelstellingen en tijdschema's vaststellen en coördinatie bewerkstelligen teneinde dubbelwerk te voorkomen.
Ik wil met name iets zeggen over de noodzaak de instrumenten te gebruiken waarmee innoverende oplossingen kunnen worden gevonden voor de bevordering van de mobiliteit. Ik noem bijvoorbeeld artikel 6 van het Europees Sociaal Fonds. In een van zijn resoluties vraagt het Europees Parlement de Europese Commissie rekening te houden met deze noodzaak en haar doelstellingen eventueel bij te stellen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over het onderwijs. Er werd reeds gewag gemaakt van het ERASMUS-programma en het aantal van één miljoen studenten in Europa. Er worden echter geen serieuze inspanningen gedaan om de interculturele dimensie van het onderwijs te versterken, de studenten vertrouwd te maken met de verschillende onderwijssystemen en hen aldus tot mobiele Europese werknemers te maken. Daarom moeten op elk onderwijsniveau de noodzakelijke voorbereidende maatregelen worden getroffen en moet studie aan andere universiteiten worden vergemakkelijkt. Er is een - zij het dan oppervlakkige - studie gemaakt van de verschillen tussen de onderwijssystemen. Onder meer is gekeken naar de opvang van studenten die van de ene naar de andere universiteit gaan. Gebleken is dat van opvang nauwelijks sprake is, dat er nog steeds grenzen zijn in het onderwijs en dat dit een sector is waar wij stoutmoedige initiatieven moeten nemen.

Trentin (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, in het uitstekende verslag van mevrouw Bastos wordt gewezen op een dubbele noodzaak, de noodzaak dat enerzijds de werkgelegenheidsdiensten van de lidstaten worden geïntegreerd in EURES en anderzijds de lokale overheden en de sociale partners betrokken worden bij de EURES-activiteiten, opdat een steeds grotere decentralisatie mogelijk wordt van de initiatieven ter bevordering van de mobiliteit van de werknemers. Aldus zal het mogelijk zijn een grensoverschrijdende samenwerking tot stand te brengen op het gebied van de opleiding, de getuigschriften en de bescherming van de socialezekerheidsrechten, en deze te versterken en uit te breiden. Daaraan hebben de sociale partners een beslissende bijdrage geleverd met de instelling via EURES van niet minder dan 39 interregionale vakbondsraden in grensgebieden tussen Europese landen.
Deze ervaring moet nu te baat worden genomen en mag niet teloorgaan, hetgeen echter wel degelijk het geval zou zijn indien, zoals de Commissie wil, de interregionale vakbondsraden uit EURES worden gelicht en wat hun bestaan en financiering betreft worden overgeleverd aan de goede wil van elke lidstaat van de Unie.
De lidstaten van de Europese Unie moeten nauwer worden betrokken bij de financiering en de goede werking van EURES en de daarmee verband houdende structuren. Dat is ongetwijfeld een goed doel, een doel dat echter vanwege zijn vorm en omvang enkel op communautair niveau kan worden nagestreefd en de solidaire betrokkenheid vereist van alle landen van de Unie. Met andere woorden, de Commissie mag zich niet aan haar taken in verband met de werking of zelfs het voortbestaan van de interregionale vakbondsraden onttrekken.
Daarom hebben wij met toestemming van de rapporteur, mevrouw Bastos, een amendement ingediend waarin wij aandringen op een geruststellend antwoord van de Commissie en de Raad.

Mantovani (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil mevrouw Bastos van harte gelukwensen met haar uitvoerige verslag over de mobiliteit, een thema dat van vitaal belang is voor Europa, voor een concurrentiekrachtiger Europa met meer en betere arbeidsplaatsen.
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om te zeggen dat ik met genoegen nota heb genomen van het actieplan van de Commissie. Daarin worden concrete maatregelen voorgesteld, maatregelen die tot uiterlijk 2005 moeten uitmonden in een gunstigere omgeving voor de Europese arbeidsmarkt, via een grotere openstelling en een betere toegankelijkheid voor allen.
Het verheugt mij te kunnen vaststellen dat de Commissie enkele aanbevelingen heeft overgenomen die ik samen met mevrouw Evans had opgenomen in ons verslag van 2 jaar geleden over de mobiliteit in de Gemeenschap, en over met name de mobiliteit van studenten, mensen in opleiding, vrijwilligers, leerkrachten en onderzoekers. Hier stelt zich ook het vraagstuk van de mobiliteit van gehandicapten, een apart, maar zeker niet onbelangrijk hoofdstuk.
Men moet echter verder gaan. Als wij een Europa met meer en betere arbeidsplaatsen willen, een Europa met meer sociale samenhang - kortom, een Europa dat beantwoordt aan de ambitieuze maar noodzakelijke doelstellingen van Lissabon - moeten wij extra inspanningen ondernemen om de nog steeds bestaande hinderpalen voor de beroeps- en geografische mobiliteit van de Europese burgers definitief uit de weg te ruimen of in ieder geval te verminderen.
Wij kunnen niet langer dulden dat munten, goederen en diensten gemakkelijker in de Europese Unie kunnen rondgaan dan de Europese burgers. Ik denk bijvoorbeeld aan de strategische rol van de lokale overheden, aan de mogelijkheden van telewerk, aan de noodzaak van modernisering en het volledig gebruik van de mogelijkheden van het EURES-systeem. Op dat laatste aspect heb ik ook in mijn verslag over het zesde kaderprogramma voor onderzoek gewezen.
Daarom moet eens en voor altijd een eenvoudige methode worden gevonden om coördinatie te bewerkstelligen op het gebied van de sociale zekerheid, en om meer vaart zetten achter de herziening van Verordening 1408/71. Ook moet de knoop in verband met de aanvullende pensioenen worden doorgehakt. Een ander belangrijk thema is hetgeen de heer Zappalà momenteel behandelt in zijn commissie, namelijk het vraagstuk van de diploma's en de beroepskwalificaties, en hun wederzijdse erkenning. Er moet eindelijk een gemeenschappelijke ruimte van diploma's en kwalificaties komen. Dat zou een aanvulling kunnen zijn op de hervorming van de interne markt en zou de mobiliteit tussen de verschillende lidstaten van de Unie aanzienlijk kunnen versnellen.

Hjort Frederiksen
Ik wil graag mijn dank betuigen voor de vele en goede bijdragen tijdens de behandeling van dit onderwerp. Ik ben het met commissaris Diamantopoulou eens dat wij na de Vergadering van de Raad van gisteren thans beschikken over een gemeenschappelijk platform voor een herziening van de gemeenschappelijke werkgelegenheidsstrategie. Ik ben het er ook mee eens dat wij op basis van dit platform een breed debat over de toekomstige werkgelegenheid in de EU moeten aangaan. Alle actoren krijgen de gelegenheid om mee te doen - die gelegenheid moet men heel serieus nemen - en in dit debat is de rol van het Europees Parlement van doorslaggevend belang.
Ik wil ook graag mijn dank uitspreken voor de opmerkingen van de heer Bushill-Matthews dat wij werkgelegenheid in de praktijk moeten scheppen. Op dit punt moet de Europese werkgelegenheidsstrategie de proef doorstaan en haar waarde bewijzen. Ik wil de heer Bushill-Matthews ook graag bedanken voor zijn vele concrete voorstellen ter bevordering van de werkgelegenheid in Europa en ter vergroting van de flexibiliteit op de Europese arbeidsmarkten.
Ik ben er ook op gebrand om net als verschillende eerdere sprekers te benadrukken dat de sociale partners actief aan het proces moeten deelnemen. Zij moeten zich mede-eigenaar van dat proces voelen en daarmee de verplichting voelen om deel te nemen. Ik weet dat de omstandigheden op dit punt van land tot land verschillen, maar de resultaten moeten in de dagelijkse praktijk geboekt worden, en ik ben verheugd dat de Commissie en het Parlement hier nadruk op leggen.
Tegen mevrouw Van den Burg moet ik zeggen dat zij het resultaat van de Vergadering van de Raad van gisteren helaas verkeerd heeft begrepen. Ik ben het er geheel mee eens dat de sociale dialoog en de tripartiete top van belang zijn. Dat is juist de reden dat wij het gisteren op de vergadering van de Raad hadden gepland als discussiepunt voor tijdens de lunch. Daar waren wij het erover eens dat er een tripartiete sociale top moet worden georganiseerd, en tijdens de volgende vergadering van de Raad zullen wij steun voor dit plan proberen te verwerven.
Tegen Herman Schmid wil ik graag zeggen dat ik in mijn hoedanigheid van voorzitter van de Raad op dit moment geen concrete modellen kan presenteren voor een nauwere samenwerking tussen het Europees Parlement en de Raad, maar wij verheugen ons erop om het te kunnen bediscussiëren en om gedurende de komende maanden de concrete mogelijkheden en voorstellen op tafel te krijgen.
Tegen de heer Bouwman wil ik zeggen dat wij van de kant van de Raad echt heel graag een herziening zouden zien van de verschillende richtlijnen op het gebied van het sociaal beleid. Ik kan onder andere meedelen dat de huidige modernisering van EEG-Verordening 1408/71, over socialezekerheidsregelingen voor werknemers die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, op de agenda van de in december te houden vergadering van de Raad staat.
Ik wil ook graag de heer Andersson bedanken voor zijn bijdrage. Wij zijn het verregaand eens. We moeten ons erop toespitsen dat bij de implementatie gezorgd wordt voor een democratische controle van al onze inspanningen.
Ik wil graag benadrukken dat het de Europese burgers om de resultaten gaat. Dat de werkloze een baan krijgt, is ondanks alles de voorwaarde om de welvaart te kunnen spreiden. Mensen moeten uit het systeem van passieve verzorging worden gehaald en moeten aan het werk kunnen. Er moet nieuwe werkgelegenheid geschapen worden, het bedrijfsklimaat moet bevorderlijk zijn voor nieuwe en betere banen.
De komende maanden zullen wij over de toekomstige werkgelegenheidsstrategie debatteren, en zoals Herman Schmid al aanroerde, moeten wij de nationale strategieën op de Europese strategieën afstemmen, want juist op dat punt kunnen we een krachtig synergie-effect in de werkgelegenheidsinspanningen bereiken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Frederiksen, mevrouw Diamantopoulou.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de aanbeveling (A5-0299/2002) van de heer Obiols i Germà, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de Europees-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Democratische Volksrepubliek Algerije, anderzijds (10819/2002 - C5-0362/2002 - 2002/0077(AVC);
de mondelinge vragen (B5-0255/2002 en B5-0256/2002) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid aan de Raad en de Commissie, over de sluiting van een associatieovereenkomst met Algerije.

Brok (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissarissen, geachte voorzitter van de Raad, beste Dany Cohn-Bendit, geachte afgevaardigden, ik ben blij dat ik hier deze vraag kan indienen en namens de rapporteur - als hij er niet is - een aantal opmerkingen over de sluiting van een associatieovereenkomst met Algerije kan maken. De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt met deze kwestie. Daarom hebben wij onze beslissing uitgesteld totdat wij een gesprek met de Algerijnse minister van Buitenlandse Zaken konden voeren. Wij hebben met hem vele onderwerpen besproken, met name de naleving van belangrijke punten in deze overeenkomst. Het ging daarbij vooral om de clausules die betrekking hebben op mensenrechten en democratie. Ik heb hierover een belangrijke vraag aan Raad en Commissie. Hoe groot is het vertrouwen dat deze bepalingen worden nageleefd? Volgens artikel 2 van de overeenkomst en onder betrokkenheid van het Europees Parlement moet worden gegarandeerd dat er in de toekomst belang aan wordt gehecht dat dergelijke clausules niet alleen op papier deel uitmaken van deze overeenkomsten maar ook daadwerkelijk via operationeel beleid worden uitgevoerd om ervoor te zorgen dat de ontwikkelingen in dergelijke landen zich in gunstige zin kunnen voltrekken.
Het is mijns inziens in ons aller belang dat er in het gehele Middellandse-Zeegebied en dus ook in Algerije een vreedzame, democratische ontwikkeling plaatsvindt naar een rechtsstaat toe. Het is derhalve goed dat de onderlinge banden verder worden aangehaald, wat uiteindelijk aan deze ontwikkeling ten goede zal komen. Het is daarbij noodzakelijk dat Raad en Commissie alles in het werk stellen om de afschaffing van de doodstraf te bereiken, een daadwerkelijke samenwerking bij de bestrijding van het terrorisme op te zetten, vooruitgang te boeken met betrekking tot kwesties omtrent decentrale bestuursvormen die recht doen aan de verschillende omstandigheden in een land, en met name op het gebied van economische en sociale ontwikkelingen vooruitgang te boeken teneinde de voedingsbodem voor het terrorisme weg te nemen. Dit zijn volgens mij belangrijke taken die op basis van deze overeenkomst aangegaan moeten worden om er daadwerkelijk een zinvol instrument van te maken.
In dit verband is het natuurlijk ook interessant om - met het oog op de beleidsvormen van de Europese Unie - uit te vinden in welke mate het vrije verkeer van personen ontwikkeld kan worden op dit vlak alsmede hoe kwesties zoals het asielbeleid geregeld kunnen worden. Wij vragen ons met name af waarom de interparlementaire betrekkingen in deze nieuwe overeenkomst niet worden genoemd. Als wij willen dat er in een land democratische ontwikkelingen op gang komen, is het naar mijn mening buitengewoon belangrijk dat wij steun geven aan parlementaire ontwikkelingen. Op basis van een interparlementaire dialoog kan dan een wederzijds leerproces op gang worden gebracht en kan de democratische ontwikkeling van een land worden versterkt. Ik zou het zeer op prijs stellen als de Raad en de Commissie hierop een antwoord zouden kunnen geven. Ik wil met name graag weten hoe het huidige verdrag kan worden gebruikt om deze ontwikkeling te stimuleren, ongeacht de bepalingen in het verdrag.
Om deze redenen wil ik iedereen verzoeken met deze overeenkomst in te stemmen. Overigens zijn wij wel van zins overeenkomstig de besluiten die wij in dit Huis hebben voorgelegd de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst voortdurend te controleren. Daarbij zullen wij u, de Raad en de Commissie, nauwlettend in de gaten houden, teneinde onze ideeën over democratie, mensenrechten en de gemeenschappelijke bestrijding van terrorisme geleidelijk aan ingang te laten vinden in het gemeenschappelijk beleid. Hiertoe verzoek ik u om steun!

Obiols i Germà (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, dit Parlement kan aanspraak maken op een lange lijst van activiteiten en betrekkingen met Algerije die berusten op transparantie, respect, vriendschap en het gevoel dat wij gemeenschappelijke belangen hebben.
In het verleden heeft dit Parlement herhaaldelijk zijn afschuw uitgesproken over de terreuracties en de gewelddadige situatie in Algerije; het heeft de initiatieven om via overleg tussen alle democratische en maatschappelijke krachten de vrede en de eendracht te herstellen en een volwaardige democratie tot stand te brengen steeds gesteund; telkens wanneer het dit nodig achtte, heeft het protest aangetekend tegen de schendingen van de mensenrechten in Algerije, van welke aard ook; het heeft de toenemende vitaliteit van het Algerijnse maatschappelijk middenveld en de democratische krachten gestimuleerd; het heeft de Algerijnse autoriteiten ertoe aangezet de persvrijheid in ere te houden, als een van de meest lovenswaardige nationale verworvenheden; het heeft de houding van de Algerijnse gezagsdragers ten aanzien van de economische overgang, de herstructurering van de schuld, de bevordering van de interne economische investeringen en de buitenlandse investeringen gesteund; en het heeft gewezen op de noodzaak van enerzijds een open en transparante economie met solide en autonome instellingen, als basis voor de economische en maatschappelijke ontwikkeling van het land, en anderzijds een volwaardige democratische overgang die noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met het herstel van de vrede in het land en de absolute eerbiediging van de mensenrechten.
De Algerijnse crisis is ten dele een gevolg van de gebeurtenissen van 1991 en het voortbestaan van een met tussenpozen opererend terrorisme dat een ware burgeroorlog heeft veroorzaakt waarbij naar alle waarschijnlijkheid reeds honderd- of honderdvijftigduizend doden zijn gevallen.
Wij zouden evenwel een vergissing begaan als wij de crisis in Algerije vanuit ons Europees perspectief uitsluitend zouden toeschrijven aan het wrede terrorisme waarvan dit land het slachtoffer is. Ook bepaalde democratische basisvereisten en met name de problemen die voortvloeien uit de economische en sociale situatie mogen niet uit het oog worden verloren.
Europa heeft Algerije nodig voor de totstandbrenging van een Europees-mediterraan partnerschap dat onze zuidflank moet omvormen tot een stabiele, vreedzame en op gezamenlijke vooruitgang gebaseerde regio waarin de economische en maatschappelijke verschillen tussen het noordelijke en het zuidelijke Middellandse-Zeegebied worden weggewerkt.
En Algerije heeft Europa nodig. In de lidstaten van de Europese Unie wonen drieëneenhalf miljoen Algerijnen. Het is in alle opzichten van wezenlijk belang dat de banden tussen Europa en Algerije worden aangehaald. In die zin is het belangrijk dat het partnerschap niet alleen bijdraagt aan de economische en sociale ontwikkeling van het land. Ook moeten wij gezamenlijk werken aan initiatieven om zeer moeilijk te bereiken doelstellingen te realiseren, namelijk het herstel van de vrede in Algerije, de uitbanning van het terrorisme en elke andere vorm van geweld en de absolute eerbiediging van de burgerlijke vrijheden en de mensenrechten.
Ik geloof dat de ondertekening van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Algerije een brede en zo mogelijk unanieme steun van dit Parlement verdient.
De associatieovereenkomst moet uitgroeien tot een basisinstrument voor samenwerking op fundamentele gebieden van de economische en sociale ontwikkeling in Algerije. Wij moeten echter ook handig van dit instrument gebruik maken om de ontwikkeling van dit grote land, weliswaar zonder inmenging maar met de nodige vastberadenheid, in de goede richting te sturen en te streven naar vrede, eendracht tussen burgers, uitbanning van het terrorisme en elke andere vorm van geweld, eerbiediging van de mensenrechten en versterking van het maatschappelijk middenveld en de democratische krachten.

Hjort Frederiksen
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag willen benadrukken dat de ondertekening van de associatieovereenkomst werkelijk een keerpunt was, en het begin van een nieuw hoofdstuk in onze betrekkingen met Algerije. De Raad is van mening dat de ondertekening van deze overeenkomst duidelijk aantoont dat de Algerijnse autoriteiten de wil hebben om hun inspanningen voor het noodzakelijke hervormingsproces voort te zetten en ze te versterken, teneinde de handel en de investeringen te stimuleren. Dat zou ook tot uitdrukking moeten komen in hervormingen op politiek en sociaal vlak. Tevens wordt een duidelijk signaal afgegeven aan de investeerders, dat Algerije zich ertoe verplicht om een constructief milieu voor internationale bedrijven te scheppen. Er is primair sprake van intergouvernementele betrekkingen, maar de overeenkomst verschaft ook een kader voor het bedrijfsleven en de burgermaatschappij. De overeenkomst is ook van belang voor het hele mediterrane beleid van de Unie en dat betekent een stap verder op de weg naar de oprichting van een Euro-mediterraan vrijhandelsgebied. Bovendien is het de bedoeling om met de overeenkomst een impuls te geven aan de subregionale samenwerking tussen de mediterrane partners zelf, een samenwerking die zo belangrijk is voor een positief resultaat van het proces van Barcelona.
De associatieovereenkomst bevat een artikel over het vrije verkeer van personen, en daarmee heeft de EU toegezegd de mogelijkheid te zullen onderzoeken om de procedures voor het verstrekken van een visum voor bepaalde personen te vereenvoudigen. Deze bepaling moet tot uitdrukking komen in de uitvoeringsregels bij de overeenkomst. Wanneer de overeenkomst van kracht geworden is, moeten de organen die op grond van de overeenkomst worden opgericht, onderzoeken hoe deze toezegging met betrekking tot het visum gestand kan worden gedaan - uiteraard met inachtneming van het beleid van de Unie op het bewuste moment.
Wat het respect voor de mensenrechten betreft, volgt de Raad met veel aandacht de kwesties rond de eerbiediging van de mensenrechten in Algerije, vooral met het oog op de politieke dialoog met Algerije, die sinds 1997 op ministerieel niveau plaatsvindt. Dit geeft de Raad, die in de trojka vertegenwoordigd is, de gelegenheid om deze kwesties geregeld aan de orde te stellen en krachtig te benadrukken dat elke schending en elk misbruik moet worden vermeden, ook in verband met de bestrijding van terrorisme.
De associatieovereenkomst zal nu meer gelegenheid bieden om de situatie in dezen nauwkeurig te volgen en om de Algerijnse autoriteiten op dit punt te steunen. Ik wijs erop dat de overeenkomst de eerbiediging van de mensenrechten tot een wezenlijk element maakt dat de grondslag vormt voor het externe en interne beleid van de partijen. Bovendien verschaft de overeenkomst een institutioneel kader voor een geregelde politieke dialoog op verschillende niveaus, met name in de Associatieraad, over alle onderwerpen van gemeenschappelijk belang. Zolang de eerbiediging van de mensenrechten een probleem is in Algerije, zal de kwestie op de agenda van de gemeenschappelijke bijeenkomsten blijven staan. Dit geldt zowel voor de politieke dialoog, die in 1997 tot stand kwam, als voor de organen van de overeenkomst, speciaal de Associatieraad en de Associatiecommissie, zodra de overeenkomst van kracht geworden is.
De Raad is niet van plan om zich tot de Algerijnse autoriteiten te richten inzake de toestand in Kabylië, omdat de Raad deze zaak primair als een interne Algerijnse kwestie beschouwt. De Raad is echter positief over het belangrijke besluit dat onlangs getroffen is om de Tamazight-taal de status van nationale taal te geven.
De Europese Raad van Göteborg heeft in juni 2001 een dringend algemeen beroep gedaan op alle verantwoordelijken in Algerije om de confrontaties en het geweld een halt toe te roepen. De Raad verzocht de autoriteiten om een politiek initiatief te starten teneinde de crisis op te lossen met behulp van een dialoog tussen alle Algerijnen. Maar de situatie is nog steeds moeilijk en complex, zoals blijkt uit het lage aantal deelnemers aan de parlementsverkiezingen op 30 mei 2002. De plaatselijke verkiezingen in oktober zullen ook een duidelijke indicatie kunnen geven van de situatie in de regio. Een oplossing kan worden gestimuleerd door een verbetering op sociaal-economisch vlak, en wij zijn volledig bereid om onze steun te verlenen aan inspanningen voor economische hervormingen. Wij steunen deze hervormingen via de MEDA-verordening, met 240 miljoen euro in de periode 2000-2004, en met de leningen van de Europese Investeringsbank ter hoogte van 620 miljoen euro sinds 1996. Zodra deze eenmaal op poten staat, zou de nieuwe investeringsfaciliteit tevens moeten bijdragen aan een verbetering van de economische situatie in Algerije.
Volgens de associatieovereenkomst kan de Associatieraad de samenwerking en de contacten tussen het Europees Parlement en de parlementaire instellingen van Algerije vereenvoudigen, evenals de samenwerking en contacten tussen het Economisch en Sociaal Comité en het dienovereenkomstige orgaan in Algerije. Ik wil graag benadrukken dat de Raad positief staat tegenover de conclusies van de laatste vergadering van het parlementaire Euro-mediterrane forum, die in juni 2002 in Bari werd gehouden. Hier werd gewezen op de parlementaire dimensie van ons partnerschap met de zuidelijke mediterrane landen. Wij zijn aan het onderzoeken welke samenwerkingsmechanismen kunnen worden gebruikt bij het oprichten van een dergelijke Euro-mediterrane vergadering.

Diamantopoulou
Mevrouw de Voorzitter, met de overeenkomst tussen de Europese Unie en Algerije wordt een nieuw tijdperk ingeluid in onze betrekkingen met dit land. Ik ben het roerend met de heer Brok eens dat bij de Euro-mediterrane samenwerking Algerije Europa en Europa Algerije nodig heeft. Ik wil drie belangrijke punten noemen, in de hoop dat ik daarmee tegelijkertijd ook de vragen van de heer Brok kan beantwoorden. Het eerste punt betreft de economische en politieke hervormingen waaraan met dit akkoord nieuw elan wordt gegeven, het tweede punt het vrij verkeer van personen en het derde de mensenrechten.
Het eerste punt: op politiek vlak besloot Algerije in 1989 een grondwet uit te vaardigen waarmee een pluralistisch bestel werd ingevoerd. De democratie in Algerije heeft vandaag de dag echter nog steeds niet veel diepgang en er is een diepe kloof tussen de politiek en het maatschappelijk middenveld. Algerije moet er absoluut voor zorgen dat deze situatie beter wordt. Het moet met name een duidelijke scheiding aanbrengen tussen de uitvoerende, wetgevende en gerechtelijke macht en transparante verkiezingen garanderen. De politieke dialoog waarin met de associatieovereenkomst wordt voorzien is een goed kader voor de uitwisseling van gedachten en ervaringen hierover.
Op economisch vlak stelt de associatieovereenkomst ons in staat geleidelijk aan een vrijhandelszone tot stand te brengen tussen Algerije en de Europese Unie. Dat is voor de Algerijnse regering een echte uitdaging want zij moet de daarvoor noodzakelijke hervormingen doorvoeren. Zoals ook in de resolutie staat moet eerst en vooral worden voldaan aan enkele fundamentele behoeften van de bevolking, behoeften op het gebied van de watervoorziening, de huisvesting en de gezondheidszorg. Anders zal de regering nooit de bevolking achter zich kunnen krijgen voor de andere noodzakelijke hervormingen. Ook moeten maatregelen worden getroffen om de overgang van de huidige geleide economie naar een markteconomie te vergemakkelijken. Deze hervormingen zouden hoe dan ook noodzakelijk zijn in Algerije, waar het verstikkend staatsmodel werkelijk zijn grenzen heeft bereikt. Dankzij de samenwerking kunnen nu echter de noodzakelijke economische hervormingen worden doorgevoerd en een eind worden gemaakt aan de economische scheefgroei en de sociale ongelijkheid.
Voor de overgang naar een vrije economie zal overleg noodzakelijk zijn met de ondernemings- en vakbonden. Daarbij zal de aandacht moeten worden toegespitst op de verwezenlijking van een rechtskader voor bedrijfs- en investeringsactiviteiten, op de hervorming van het bankwezen en de bestrijding van corruptie. Recentelijk heeft de regering een programma van 7 miljard dollar hiervoor op stapel gezet waarmee talrijke van de bovengenoemde vraagstukken het hoofd wordt geboden. De hulp die de Europese Unie biedt via het MEDA-programma is daarop een aanvulling. Bovengenoemd programma bestaat uit drie hoofddoelstellingen: ten eerste de versterking van de markteconomie, ten tweede de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen en ten derde de vestiging van de rechtsstaat opdat aan bepaalde behoeften kan worden voldaan.
Het tweede punt betreft het vrije verkeer van personen. Op grond van de overeenkomst is het de taak van de Europese Unie om middelen te vinden voor de vereenvoudiging van de visumprocedure, met name, zoals ook de heer Frederiksen zei, voor de mensen die zich bezighouden met de tenuitvoerlegging van de overeenkomst. Dit is een logisch verzoek van de kant van Algerije. De associatieovereenkomst mag niet alleen voorzien in de totstandkoming van een vrijhandelszone, maar moet ook het verkeer van personen over en weer vergemakkelijken. Het gaat hierbij om het legaal verkeer van personen en dit staat dus absoluut niet haaks op de conclusies van Sevilla. De gesloten overeenkomst strookt volledig met de richtsnoeren van Sevilla, waarin sprake is van een concrete samenwerking op het gebied van de illegale immigratie en de terugname van illegale immigranten.
Het derde vraagstuk betreft de mensenrechtenclausule. Dit is een essentieel onderdeel van het associatieproces. De Commissie weet heel goed dat Algerije in de afgelopen tien jaar tragische ervaringen heeft moeten opdoen met het terrorisme, en wij steunen de Algerijnse regering dan ook met alle middelen om dit terrorisme te bestrijden. Wij zijn echter eveneens van mening dat in deze strijd geen fundamentele vrijheden mogen worden geschonden. Associatie betekent in het kader van het proces van Barcelona dat beide partijen zich verplichten tot de eerbiediging van bepaalde fundamentele democratische regels en waarden. Onze grootste zorg op dit gebied betreft de vermisten. Zowel de gezinnen van de vermisten als de niet-gouvernementele organisaties moeten talrijke hinderpalen overwinnen. De NGO's worden vaak in hun werk door de autoriteiten gehinderd. Ik ben van mening dat de mensenrechtenclausule zowel procedureel als inhoudelijk kan worden toegepast. Als ik zeg: procedureel bedoel ik daarmee de politieke dialoog die gestructureerd moet worden rondom de mensenrechten en als ik zeg: inhoudelijk bedoel ik daarmee dat de Europese Unie onomwonden moet vertellen wat haar standpunt is. In het kader van de politieke dialoog wordt ook gesproken over het vraagstuk van Kabylië. Wij hopen dat hierover opnieuw een dialoog kan worden gevoerd met representatieve instanties en zijn verheugd over het compromis dat zich begint af te tekenen bij het vraagstuk van de erkenning van het Tamazight als officiële taal.
Het Europees Parlement is, zoals reeds werd gezegd, bereid om een dialoog aan te knopen met het Algerijns parlement. Dat is van essentieel belang voor de wederzijdse informatie, voor de uitwerking van gemeenschappelijke standpunten en voor de wederzijdse belangen. In tegenstelling tot hetgeen in de resolutie staat komt de betekenis hiervan goed uit de verf in artikel 99 van de overeenkomst, en de Commissie zal met alle middelen bijdragen aan een dergelijke dialoog. Meer algemeen staat de Commissie volledig achter de instemming van dit Parlement met deze associatieovereenkomst. Men mag echter absoluut niet denken dat hiermee de Algerijnse regering een blanco cheque wordt gegeven. Integendeel, daarmee moedigen wij deze regering aan de politieke, economische en sociale hervormingen voort te zetten en met name ervoor te zorgen dat het Algerijnse volk een beter lot te wachten staat.

Morillon (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, wij zullen overeenkomstig de aanbevelingen van Raimon Obiols instemmen met het voorstel voor een associatieovereenkomst met de Democratische Volksrepubliek Algerije. Voorzitter Brok van onze Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid gaf aan vandaag over deze kwestie te willen debatteren alvorens de resolutie morgen in stemming wordt gebracht. Ik hoop overigens dat de overgrote meerderheid van ons Parlement zich voor deze resolutie zal uitspreken.
Deze stap, mijnheer de voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, die ons in staat heeft gesteld antwoord te krijgen op onze belangrijkste vragen, moet echter niet worden opgevat als een poging ons te mengen in de interne aangelegenheden van Algerije, en vooral niet als een blijk van minachting voor zijn cultuur en identiteit. Integendeel, deze stap moet beschouwd worden in de context van onze pogingen - Raimon Obiols heeft daar al op gewezen - om met de landen van de Maghreb een bijzonder partnerschap aan te gaan dat gebaseerd is op wederzijds respect en een steeds sterkere bewustwording van onze gemeenschappelijke bestemming. Het betreffende initiatiefverslag over de Unie van de Arabische Maghreb, waarvan Daniel Cohn-Bendit en ik de co-rapporteurs waren, is voor de zomer door het overgrote merendeel van dit Parlement aangenomen.
In het kader van het huidige debat wil ik graag drie punten benadrukken die hier reeds aan de orde zijn gekomen. Allereerst wil het toeval dat onze stemming over het onderhavige verslag op dezelfde dag plaatsvindt als de gemeenteraadsverkiezingen in Algerije, die van doorslaggevend belang zijn voor de toekomst van het land. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt ons hierop geattendeerd. Laten we hopen dat deze verkiezingen bijdragen aan het verzoeningsproces en niet zullen leiden tot nieuwe gewelduitbarstingen, zoals door velen in met name Kabylië wordt gevreesd. Zulke geweldsuitbarstingen zullen namelijk ongetwijfeld worden aangegrepen voor nieuwe repressiemaatregelen.
In de tweede plaats hebben we er vertrouwen in dat de steunmaatregelen die de Europese Unie na het sluiten van de overeenkomst zal treffen een bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van een zeer groot probleem in dit land, namelijk de jeugdwerkloosheid en alle frustraties die daar uit voortvloeien. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt in deze context gesproken over de noodzaak van investeringen en u hebt de Europeanen opgeroepen hieraan bij te dragen. Wij geloven dat dit een van de belangrijkste consequenties van de overeenkomst moet zijn. Wij willen de Algerijnse autoriteiten er echter ook op wijzen dat de formaliteiten waaraan de Europese investeerders moeten voldoen op dit moment waarschijnlijk iets te bureaucratisch en soms zelfs ontmoedigend zijn. Ik heb dit onze Algerijnse collega's reeds laten weten toen ik ze vorige week heb ontmoet. Het leek mij echter van belang dit punt vandaag nogmaals aan de orde te stellen.
In de derde plaats mogen wij hopen dat deze overeenkomst zal bijdragen aan de ontwikkeling en versterking van de regionale samenwerking. Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt er in deze context reeds op gewezen dat deze ontwikkeling en versterking van de regionale samenwerking het vormingsproces van deze Unie van de Arabische Maghreb nieuw leven kan helpen inblazen. Helaas bevindt dit proces zich momenteel in het slop omdat er geen uitzicht is op een politieke oplossing voor het probleem van de Westelijke Sahara. Ook wat dit punt betreft lijkt het mij niet overbodig om de Algerijnse autoriteiten te verzoeken er alles aan te doen om een oplossing voor dit probleem te vinden die alle partijen in staat stelt het gezicht te redden. Hiertoe zullen ontegenzeggelijk de benodigde compromissen gesloten moeten worden.

Guy-Quint (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, de situatie waarin Algerije zich bevindt kan ons niet onberoerd laten. We moeten daarom een scherpzinnige studie maken van de situatie waarin het land verkeert en de Algerijnse bevolking helpen de huidige moeilijkheden te overwinnen. Om die reden schaar ik mij achter de Euro-mediterrane associatieovereenkomst die ons in het kader van de instemmingsprocedure is voorgelegd. Ik ben van mening dat deze overeenkomst de goede kant op gaat, en wel om vier belangrijke redenen.
De overeenkomst past in het kader van het proces van Barcelona ter stimulering van de euro-mediterrane dialoog. Deze overeenkomst zal de regionale integratie bespoedigen en vooral ook een stimulans vormen voor de door ons zo vurig gewenste Unie van de Arabische Maghreb. Met deze overeenkomst geven de Europese burgers een krachtig signaal van solidariteit af aan de Algerijnse bevolking. Voorts dienen wij met deze overeenkomst Algerije te stimuleren zich open te stellen, hervormingen door te voeren en te moderniseren. Dat is uiteindelijk waar het allemaal om draait. Ik ben dan ook verheugd over de brede consensus die zich binnen de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft afgetekend ten gunste van de voorgestelde maatregelen. Onze instemming mag evenwel niet worden opgevat als een blancovolmacht aan de Algerijnse autoriteiten. Wij moeten waakzaam blijven op het gebied van de mensenrechten, de democratie en goede governance. Dit zijn fundamentele waarden die aan de basis van de Europese Unie zelf ten grondslag liggen. De naleving van deze waarden vormt een voorwaarde voor de goede tenuitvoerlegging van de overeenkomst. Daarom kan ik mij vinden in de ontwerpresolutie van het Parlement waarin deze vereisten in herinnering worden gebracht. Deze overeenkomst moet derhalve met de grootst mogelijke ernst tegemoet worden getreden.
Als Française ben ik buitengewoon gevoelig voor de moeilijkheden die de Algerijnse bevolking al zo lang ondervindt. Dit land heeft al te lang deze lijdensweg moeten afleggen. Daarom moeten we met z'n allen zo snel mogelijk concrete oplossingen voor deze moeilijkheden vinden. De associatieovereenkomst zal hieraan een bijdrage kunnen leveren als wij in staat blijken een objectieve blik op de daadwerkelijke problemen in Algerije te werpen.

Malmström (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad. Deze kwestie is in de Commissie buitenlandse zaken reeds lang aan de orde, met verslagen en hoorzittingen. De meesten van ons hebben ook bilaterale contacten met Algerijnse afgevaardigden gehad. Wij deden dit niet alleen omdat wij deze aangelegenheid serieus nemen, maar ook omdat vele vragen betreffende Algerije onbeantwoord zijn. De liberale fractie is vooral verontrust over de situatie op het gebied van de mensenrechten.
Wij weten dat er in Algerije grove schendingen van de mensenrechten plaatsvinden. Vervolging en marteling van tegenstanders komen helaas niet zelden voor en er zijn vele rapporten over het geweld dat door militaire en paramilitaire groepen wordt gebruikt. Duizenden burgers zijn verdwenen en VN-waarnemers die poolshoogte kwamen nemen, werd de toegang tot het land ontzegd door de Algerijnse autoriteiten. De situatie in Kabylië is nog steeds dramatisch, vreedzame demonstranten zijn vermoord. Er is nog veel te doen in Algerije op het vlak van persvrijheid, vrijheid van vereniging en de oprichting van een rechtsstaat. Het land kampt ook met terrorisme.
Deze problemen worden in de resolutie van de heer Brok zeer duidelijk beschreven. Hij wijst ook op de noodzaak van een periodieke evaluatie van de wijze waarop de mensenrechten zijn nageleefd, controle heeft plaatsgevonden en de interparlementaire dialoog is gevoerd. De liberale fractie heeft gepoogd constructief mee te werken aan deze resolutie. Daarom zijn wij ontgoocheld en verbaasd dat de christen-democraten een aantal amendementen hebben ingediend die de resolutie afzwakken. Als deze amendementen worden aangenomen, vrezen wij dat de resolutie niet het vereiste effect zal sorteren en geen aanvulling zal vormen op de zo belangrijke aanbeveling van de heer Obiols i Germà. De liberale fractie zal dan ook tegen de resolutie stemmen.
Het zou jammer zijn als deze punten zouden verdwijnen, want het is erg belangrijk dat we de regering van Algerije onder druk zetten. De associatieovereenkomst is zeer belangrijk voor Algerije. Ondanks de tekortkomingen in de overeenkomst vinden wij dat Europa Algerije moet helpen bij de opbouw van economische, politieke en democratische instellingen. Zoals hier al is gezegd, vormt de associatieovereenkomst een belangrijk element in het proces van Barcelona.
Mevrouw de Voorzitter, ter afsluiting wil ik de Commissie nog een vraag stellen. Wat is eigenlijk de bedoeling van artikel 2, de mensenrechtenclausule, in de associatieovereenkomst? Wij hebben het er al ettelijke malen over gehad, maar de clausule wordt nooit toegepast. Waarom is het toch zo moeilijk om mechanismen te vinden die de mogelijkheid bieden om onder verwijzing naar artikel 2 van de overeenkomst de samenwerking tijdelijk of indien nodig permanent stop te zetten wanneer de mensenrechten op ernstige wijze worden geschonden? Als wij dit probleem niet aanpakken, maken we onszelf belachelijk en bestaat het gevaar dat ons buitenlands beleid niet serieus wordt genomen. In dat geval zijn onze verklaringen over het aspect van de mensenrechten in ons buitenlands beleid niet meer dan een slag in de lucht.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben een groot voorstander van het aanhalen van de banden tussen Europa en Algerije. De Algerijnen stonden ook al voor 11 september 2001 alleen in hun strijd tegen het barbaarse terrorisme van de moslimfundamentalisten. De Europese Unie moet meer toenadering zoeken tot de landen ten zuiden van de Middellandse Zee en moet daarbij weerstand bieden aan haar neiging tot dominantie. Dit is een manier om zich te weren tegen het unilateralisme van de Amerikaanse supermacht, die overigens steeds meer interesse begint te tonen in Algerije en zijn natuurlijke rijkdommen.
Met de associatieovereenkomst wordt aangegeven dat de banden tussen de Unie en Algerije moeten worden aangehaald. Toch roept de overeenkomst een aantal vragen bij mij op. Om te beginnen is er vooraf onvoldoende overleg gevoerd over deze overeenkomst. De onafhankelijke verenigingen en vakbonden in Algerije hebben dit punt terecht aan de orde gesteld.
In onze resolutie wordt terecht de nadruk gelegd op de mensenrechten. Dit moet ook zo blijven. Ik wil in deze context aangeven dat ik mij onder meer zorgen maak over de situatie in Kabylië. Zo is er al opgeroepen om de gemeenteraadsverkiezingen van morgen te boycotten. Ook is er reeds gesproken over stakingen en de inzet van politie. Hoe kan worden verklaard waarom de Algerijnse regering geen enkel geloofwaardig voorstel heeft gepresenteerd om de crisis te bezweren? Waarom zijn er nog altijd geen gerechtelijke procedures aangespannen tegen de verantwoordelijken voor de repressiemaatregelen die tijdens de zogenaamde 'zwarte lente van 2001? zijn getroffen? Wanneer komt er een einde aan de vervolging van de vertegenwoordigers van de burgerbeweging? Zijn dit niet de oorzaken van het diepe ongenoegen dat met name onder de jongeren bestaat over de Algerijnse samenleving?
Steeds meer journalisten worden voor het gerecht gedaagd en men weigert nog altijd om de familiewet in te trekken, ontwikkelingen die sommige collega's tot mijn grote verrassing onder het tapijt willen vegen, en die het land verder onderdompelen in wanhoop en ellende. De toekomst van Algerije is te allen tijde veiliger onder de spelregels van de democratie dan onder die van de fundamentalisten.
Het is mijns inziens ook van belang dat er aandacht wordt besteed aan de sociale problemen in het land. Er bestaat zeer veel behoefte aan werk, woningen en openbare infrastructuur op het gebied van de volksgezondheid, het onderwijs en de watervoorziening, terwijl tegelijkertijd de ongelijkheden en valutareserves nog nooit zo groot zijn geweest. De oplossing voor deze problemen moet niet zozeer gezocht worden in vrijhandel, die tot liberalisering en deregulering zullen leiden, maar in samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van de publieke diensten.
Europa moet dus zijn verantwoordelijkheid nemen. Zal er worden geluisterd naar de grote zorgen van veel Algerijnse economen over de gevolgen van een eventuele vrijhandelszone? Hoe zullen de economische, sociale en ecologische gevolgen hiervan worden geëvalueerd?
Tot slot wil ik aangeven dat wij er goed op moeten toezien dat het vrije verkeer van personen en de gelijke economische, sociale en politieke rechten voor de Algerijnse onderdanen op Europese bodem worden nageleefd.

Flautre (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, deze overeenkomst is uiteraard niet het product van een uitvoerig proces van participatie en onderhandelingen tussen alle actoren van de samenlevingen ten noorden en ten zuiden van de Middellandse Zee. De overeenkomst is dus wat hij is. Wij willen desondanks onze steun uitspreken voor deze kans om duurzame politieke banden te smeden tussen de landen aan beide kanten van de Middellandse Zee. Verder hopen wij dat het tragische Algerijnse drama zich niet langer achter gesloten deuren blijft afspelen. Deze situatie heeft nu al te lang geduurd.
Wat wij willen is een gedeelde ontwikkeling. Mijnheer Morillon, ik wil u geruststellen: van inmenging in de interne aangelegenheden is geen sprake. Wij spreken hier immers over een democratisch tekort en over het belang van steun aan de ontwikkeling van de vrijheden in dit land. Dit punt wordt bevestigd in het verslag van het Arabisch Bureau over het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties. Van inmenging is dus geen sprake. De democratie is de basis voor ontwikkeling in al haar dimensies binnen Algerije. De beoogde ontwikkeling heeft echter alleen een kans van slagen als er geen onduidelijkheden worden gecreëerd. De situatie is al chaotisch genoeg. Natuurlijk mag deze overeenkomst geen blancovolmacht voor de autoriteiten worden. Daarom moeten we volmondig erkennen wat tot op heden maar al te vaak is ontkend, namelijk dat het geweld dat al meer dan tien jaar voortduurt in Algerije wordt veroorzaakt door alle denkbare groeperingen, dus ook door militaire groeperingen die moeten zorgen voor veiligheid: paramilitaire groeperingen dus. Dit moet gezegd en opgeschreven worden!
De heer Habib Souaidia, die zich hier met andere vrienden op de tribune bevindt - ik wil ze hartelijk welkom heten - is door generaal Nezzar beschuldigd van laster. Souaidia heeft gezegd dat de generaals in feite de politici zijn die de beslissingen nemen en die duizenden mensen zonder enige reden hebben laten vermoorden. De aanklacht van de heer Nezzar is ongegrond verklaard. Beschikken wij over een fractie van de moed van de Algerijnse luitenant Souaidia? Laten we maar eens beginnen door in onze resolutie erkenning te tonen voor het lijden, de ellende, de honderdduizenden doden en de duizenden vermisten.
In de tweede plaats moeten wij in onze resolutie duidelijk een oproep doen tot opheffing van de noodtoestand. De vrijheden zijn in het kader van deze noodtoestand immers ernstig beknot. Door de noodtoestand af te kondigen hebben de openbare autoriteiten met wie we onderhandelen hun eigen prerogatieven uit handen gegeven ten gunste van de militairen. Hoe kunnen wij deze situatie accepteren?

Coûteaux (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, geachte vertegenwoordigers van de lidstaten, deze associatieovereenkomst met Algerije is inmiddels een noodzaak en komt dus beslist niet te vroeg. Met vallen en opstaan heeft Algerije het einde van een lange tunnel bereikt. Er is hardnekkig van buitenaf getracht het land te destabiliseren. Dit verschijnsel is overigens waarneembaar in alle landen die rijk zijn aan olie. Deze externe, imperialistische bemoeienis is erop gericht het moslimfundamentalisme te gebruiken voor geopolitieke doeleinden. Wij sluiten hiervoor maar al te graag de ogen. Mijn collega Boumediene-Thiery heeft dit zojuist in belangrijke mate in herinnering gebracht toen ze wees op de inhaligheid van de Verenigde Staten die het op de Algerijnse bodemschatten hebben gemunt.
De Algerijnse regering komt als winnaar uit de strijd, hoewel ze geïsoleerd en geïntimideerd is en lafhartig gebruik heeft gemaakt van Europese steun. Deze overeenkomst zal alleen succesvol zijn als we het niet alleen bij mooie woorden laten. Een vage vrijhandelsovereenkomst is overigens niet toereikend. Er moet ook een politieke overeenkomst komen, dat wil zeggen dat wij samen met onze mediterrane partners de politieke wereldkwesties moeten aansnijden. Alleen zo kunnen wij ervoor zorgen dat het Middellandse-Zeegebied zijn centrale plaats in de wereld blijft behouden. Zonder deze politieke overeenkomst zullen wij wellicht een meer Afrikaans, mediterraans of Europees karakter krijgen, maar zullen wij in de wereld van de 21e eeuw geen rol van betekenis meer spelen.
Er is dus meer nodig dan alleen een eenvoudige associatieovereenkomst met Algerije en de andere landen van de Maghreb, die onze meest waardevolle partners zijn. We moeten de architectuur van Europa veranderen en onze fantasieën over supranationaliteit en federalisme opgeven, zodat wij onze mediterrane buren kunnen opnemen in een bredere Europese eenheid die de imperiale grootmacht uiteraard te verstaan zal geven dat ze zich tegenover een machtsblok geplaatst ziet dat vastbesloten is om voor vrijheid te vechten, dat wil zeggen...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, de associatieovereenkomst met Algerije is inderdaad een belangrijke stap in het Euro-mediterraan samenwerkingsproces en in de verwezenlijking van het door ons allen nagestreefde doel van niet alleen een vrijhandelszone maar vooral ook een ruimte van duurzame ontwikkeling, veiligheid en welvaart voor alle burgers.
Daarom wil ik uiting geven aan mijn voldoening over het feit dat in de overeenkomst duidelijk sprake is van de noodzaak de fundamentele mensenrechten te eerbiedigen. Zeer belangrijk zijn eveneens de verwijzingen naar de bevordering van de rol van de vrouw in het economisch en sociaal ontwikkelingsproces via het onderwijs, de beroepsopleiding, de ondersteuning van de programma's voor gezinsplanning en de benadrukking van de rol van de vrouw via de media. Spijtig genoeg volstaan deze verwijzingen echter niet om de eerbiediging van de rechten van de vrouw daadwerkelijk te bevorderen. Ik betreur dan ook ten zeerste dat van dit vraagstuk geen gewag werd gemaakt, noch door de fungerend voorzitter van de Raad, noch door u, mevrouw de commissaris, alhoewel u zulk een voorstandster bent van de rechten van de vrouw en beloofd hebt het gelijkheidsbeginsel in alle externe betrekkingen van de Gemeenschap te zullen eerbiedigen.
Ik wilde u eraan herinneren dat het Europees Parlement met de resolutie in het verslag over de eerbiediging van de rechten van de vrouw in het kader van de Euro-mediterrane samenwerking uitdrukkelijk had aangedrongen op een clausule voor de bescherming van de rechten van de vrouw en op een beleid van toezicht op die bescherming, naar voorbeeld van het beleid voor de kandidaat-landen. Ik moet dan ook zeggen dat ik teleurgesteld ben over de manier waarop de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen het belang van dit vraagstuk probeert te minimaliseren. Ik wilde met name de aandacht vestigen op de opmerkingen van mevrouw de commissaris, die heel optimistisch zei dat de associatieovereenkomst geen blanco cheque is aan Algerije. Wij zouden graag willen dat de Europese Commissie toezichts- en evaluatiemechanismen in het leven riep om de gemaakte vooruitgang te kunnen meten. Zij zou de Algerijnse regering moeten dwingen om, zoals in alle associatieovereenkomsten het geval zou moeten zijn, de noodzakelijke politieke wil aan de dag te leggen, meer vaart te zetten achter de wetgevende, bestuursrechtelijke en andere hervormingen, juridische gelijkheid van mannen en vrouwen in te voeren en te zorgen voor de integratie van het gelijkekansenbeginsel in alle beleidsvormen. Wij willen in dezelfde geest steun geven aan het voorstel van de heer Brok om geweld tegen vrouwen niet alleen te veroordelen maar ook te bestrijden. Veroordeling alleen volstaat namelijk niet. Er moet eveneens een duidelijke strategie worden opgelegd, een strategie ingegeven door de ervaringen en de successen van de strategieën van de Europese Unie en de kandidaat-landen bij de strijd tegen geweld.
Wij willen derhalve hier ook wijzen op de afwezigheid van de rol van de vrouw en de vrouwenorganisaties in de voorgestelde regionale samenwerking. Juist op dat gebied zou gezorgd moeten worden voor een versterking van het maatschappelijk middenveld en de samenwerking met vrouwenorganisaties.

Napoletano (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, wij zijn denk ik vanavond allen voldaan over het belangrijke moment dat is aangebroken in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Algerije. Dit is inderdaad een belangrijk moment want voor Algerije waren de afgelopen tien jaar uiterst moeilijk. Het land had nauwelijks betrekkingen met de rest van de wereld, en vooral Europa. De betrekkingen met Algerije hebben namelijk ook een Afrikaanse dimensie en het is belangrijk ook deze dimensie van de betrekkingen te versterken. Ik zie deze betrekkingen in het kader van een partnerschap. Deze overeenkomst is namelijk een instrument en geen concessie van de Europese Unie aan Algerije. Ook wij hebben namelijk baat bij deze overeenkomst: laten wij dat nooit vergeten. Deze overeenkomst is een instrument dat in het teken staat van partnerschap.
Wat wil dit zeggen? Wel, dat gebruik gemaakt moet worden van alle mogelijkheden die een partnerschap biedt, zowel met het oog op de Algerijnse samenleving - die misschien heel wat van haar economische mogelijkheden en haar mogelijkheden qua menselijke hulpbronnen verwaarloost - als met het oog op onszelf.
Ik wil de Commissie attenderen op een aantal concrete punten. U schenkt grote aandacht aan het proces van Agadir, een proces dat op gang is gebracht tussen de landen waarmee wij associatieovereenkomsten hebben ondertekend. U zou echter net zoveel aandacht moeten besteden aan de Maghrebijnse dimensie van dit partnerschap. Als Europa de samenwerking tussen buurlanden niet bevordert, begrijp ik niet wat zijn taak eigenlijk is.
Tot slot moet mijns inziens de klemtoon worden gelegd op de mensenrechten - enkele collega's zeiden het al - en de op til zijnde verkiezingen. De Algerijnse autoriteiten moet duidelijk zijn dat in Kabylië iets heel belangrijks gebeurt: een partij die niet had deelgenomen aan de politieke verkiezingen, doet mee aan de administratieve verkiezingen. Dit is heel belangrijk omdat daarmee een diepe institutionele kloof wordt overbrugd. Ooit was er namelijk een tijd waarin de politie bijvoorbeeld absoluut niet bij machte was een echte band te onderhouden met de bevolking van Kabylië. Wij hopen niet dat er onrust zal uitbreken tijdens de verkiezingen en het opnieuw de politie is die problemen veroorzaakt in plaats van dat zij de bevolking beschermt en toeziet op het - o zo belangrijke - goede verloop van de verkiezingen.
Het is derhalve absurd een vergelijking te maken met de kandidaat-landen. Wij bieden, geachte collega's, Algerije geen toetreding aan tot de Europese Unie. Laten wij dat niet vergeten. Hoe meer de Europese Unie deze landen tot hun recht laat komen, hoe meer baat zij daarvan zal hebben in de betrekkingen.

Cohn-Bendit (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat ik dit debat mag afsluiten. Ik wil Philippe Morillon graag het volgende zeggen: 'Philippe, je vergist je. Al je amendementen zijn vergissingen. Je moet er maar eens een nachtje over slapen en morgenochtend je amendementen intrekken. Zijn de meeste amendementen al ingetrokken? Nou, doe dat dan ook maar met de resterende amendementen. Niemand zal daar rouwig om zijn.? Wil je weten waarom?
Uiteraard moeten wij ons in de interne aangelegenheden van dit land kunnen mengen. De Algerijnen bemoeien zich immers ook met onze interne aangelegenheden door te zeggen dat wij onjuiste oplossingen voor het immigratieprobleem aandragen, dat er onvoldoende visums worden afgegeven, enzovoort. Ze hebben het recht om zich te mengen in het Europese debat. Als de associatieovereenkomst er eenmaal is, hebben wij niet alleen het recht, maar ook de plicht om in te grijpen als het geweld voortduurt. Wij moeten de bloedbaden aan de kaak stellen, of ze nu veroorzaakt worden door islamitische terroristen, paramilitaire terroristen of andere terroristen die op enigerlei wijze verbonden zijn met het leger. Wij hoeven ons niet door de ambassade van Algerije resoluties of amendementen op te laten leggen.
Onze taak is enerzijds een associatieovereenkomst op te stellen en anderzijds ons in het politieke debat in Algerije te mengen zodat Algerije de weg van de democratie kan inslaan. De huidige situatie kan niet domweg worden toegeschreven aan het kolonialisme, ook al is het kolonialisme er deels debet aan. Algerije kent al tijden een eenpartijenstelsel en is feitelijk een militaire staat waarin de militairen boven de maatschappij staan en zowel verantwoordelijk zijn voor goede als voor slechte gebeurtenissen. Deze situatie moet veranderen en dat is nu precies wat wij proberen aan te geven in de door uw collega opgestelde resolutie waarvoor vele leden hun stem hebben uitgebracht. Ik stel voor om morgen geen wijzigingen in deze resolutie van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid aan te brengen. Dit is geen resolutie van de linkse leden van dit Parlement maar van de heer Brok, fractielid van de Europese Volkspartij. Laten we de resolutie ongewijzigd aannemen, dan zijn wij allen tevreden.
De Voorzitter.
Ik heb een ontwerpresolutie ontvangen overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement.2

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de situatie in Ivoorkust.

Barnier
Mevrouw de Voorzitter, het zal u niet verbazen dat de Commissie, net als de andere instellingen van de Europese Unie, de gebeurtenissen in Ivoorkust sinds de militaire opstand van 19 september jongstleden met grote aandacht volgt. De Unie heeft de al bijna drie weken durende aanval op het institutionele rechtssysteem van Ivoorkust veroordeeld. Voorts heeft ze aangegeven dat er een politieke oplossing moet worden gevonden waarbij geen van de betrokken partijen over het hoofd wordt gezien, overeenkomstig het proces van nationale verzoening dat in Ivoorkust na de ernstige ongeregeldheden van 2000 in gang was gezet en waarvan de Unie de beginselen kon onderschrijven. De Unie heeft dit proces dan ook financieel gesteund. Tot slot heeft het voorzitterschap in herinnering gebracht dat de Unie bijzonder veel waarde hechtte aan de naleving van de mensenrechten.
De Commissie steunt president Gbagbo en diens legitieme regering. Ze zijn namelijk beiden via democratische verkiezingen aan de macht gekomen. Wij willen echter niet verhullen dat wij ons sinds de verklaring van de Unie van 24 september grote zorgen maken over de haalbaarheid van een politieke oplossing en de naleving van de mensenrechten. De Commissie had uiteraard met grote belangstelling nota genomen van de resultaten van de buitengewone top van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten in Accra. Er is een contactgroep opgericht van zes staatshoofden die de regering en de rebellen met elkaar moet verzoenen. Er moet dus een vreedzame oplossing worden gevonden. Niemand heeft baat bij de bloedbaden en de langdurige tweedracht die gevechten teweeg zullen brengen. Dit werk moet derhalve worden gesteund. President Gbagbo en de rebellen hebben de contactgroep laten weten dat ze in beginsel akkoord gaan met een staakt-het-vuren. Er is dus reden te geloven dat er gewerkt wordt aan een dergelijk staakt-het-vuren. Desalniettemin is er niets ondertekend op 4 oktober jongstleden en de regeringstroepen hebben hun strijd tegen de rebellen in Bouaké al op zondag 6 oktober hervat. Wij zijn ingenomen met de inzet, het geduld en het verantwoordelijkheidsgevoel van de bemiddelingsgroep, die zich evenwel zeer teleurgesteld en geërgerd heeft getoond over het optreden van de Ivoriaanse regering.
In haar verklaring van 24 september heeft de Unie verder benadrukt dat de mensenrechten door beide partijen moeten worden nageleefd. Op dit punt zijn wij bijzonder ongerust. Allereerst hebben de rebellen zich ernstig misdragen en deze situatie wordt alleen maar erger. Zo hebben ze zich met name vergrepen aan andermans eigendommen. De regering valt steeds vaker de leden van de oppositie aan en de vreemdelingenhaat wordt steeds zorgelijker. De omstandigheden waarin generaal Gueï, zijn echtgenote en gezinsleden zijn omgekomen, zijn op zijn minst verdacht te noemen. De agressie jegens en intimidatie van de heer Ouattara, zijn naasten en veel leiders van zijn partij (het republikeins verbond) brengen het proces van nationale verzoening ernstig in gevaar. Ook zien we dat men zich in toenemende mate tegen het buitenland keert.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik hoop dat u mijn betoog niet verkeerd opvat. De internationale gemeenschap dient het institutionele rechtssysteem in Ivoorkust te steunen, maar er moeten wel voorwaarden aan deze steun worden gekoppeld.
Mevrouw de Voorzitter, de Ivoriaanse autoriteiten hebben het Europees Parlement hoog in het vaandel staan. Ik hoop dat uw instelling gebruik maakt van haar invloed om, net als de Commissie, de Ivoriaanse autoriteiten ervan te overtuigen dat een vreedzame oplossing de enige weg is die logisch is en hoop biedt.

Corrie (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het is enigszins lastig om over deze ontwerpresolutie te spreken, aangezien zij nog niet vertaald is. Ik moet uitgaan van de Franse versie en ik hoop maar dat ik deze goed begrepen heb. 
Het is tragisch dat wij opnieuw in deze vergaderzaal staan te praten over alweer een oorlog in Afrika bezuiden de Sahara. Het is volkomen terecht dat wij ons ongenoegen uiten over hetgeen is gebeurd. Het is waar dat de verkiezingen teleurstellend waren en dat wij op een betere uitkomst hadden gehoopt. Zij wierpen een ongunstig licht op de problemen rond het Ivoriaans geboorterecht - de vraag of iemand zich kandidaat mag stellen als hij niet in het land is geboren of wanneer zijn ouders niet Ivoriaans zijn. 
Wij moeten evenwel altijd in gedachten houden dat alles wat verband houdt met onze betrekkingen met deze ontwikkelingslanden gebaseerd is op de Overeenkomst van Cotonou. Dat geeft ons uiteraard een basis voor democratie, mensenrechten en goed bestuur. Eerlijk gezegd vind ik goed bestuur bijna nog belangrijker dan democratie op zich. Een stabiel land waarin transparantie heerst is immers een grote stap voorwaarts.
Ivoorkust is een geweldig groot land met enorme mogelijkheden en het is een van de hoekstenen van West-Afrika. Het betrof hier nadrukkelijk een interne machtsstrijd. Er zijn mensen die met een beschuldigende vinger wijzen naar externe invloeden of buitenlandse rebellengroepen, maar dit was een puur binnenlandse machtsstrijd. Het ging hier om mensen die de macht wilden grijpen, eenvoudigweg een binnenlandse aangelegenheid. Het probleem is zeer vergelijkbaar met dat van Nigeria in de zin dat er een zeer grote moslimpopulatie is in het noorden van het land, terwijl in het zuiden veel christenen wonen. Tussen deze twee groepen heerst altijd rivaliteit. Nu is het zo dat de moslims in het noorden over het algemeen armer zijn dan de christenen in het zuiden. De Commissie dient steunmaatregelen te concentreren op dit gebied opdat de moslims die niet de rijkdom van het zuiden bezitten ervan profiteren.
Twee weekeinden geleden was ik in Ghana ter gelegenheid van de bijeenkomst van ECOWAS, de Economische Gemeenschap van de veertien West-Afrikaanse staten. Tijdens die bijeenkomst werd de situatie in Ivoorkust besproken. De vertegenwoordigers en leiders van deze landen waren uitermate somber gestemd. Wanneer de zaken misgaan in een land dat zo groot is als Ivoorkust, destabiliseert dat niet alleen het land zelf, maar in hoge mate de hele regio. Ik was derhalve opgetogen dat de ECOWAS-leiders tenminste zo vooruitziend en verstandig waren om zich in de situatie in Ivoorkust te mengen en een delegatie te sturen in de hoop dat deze zou kunnen bemiddelen tussen de twee partijen.
Ik hoop van ganser harte dat de delegatie daarin slaagt, want er rijzen problemen in Nigeria, waar precies dezelfde situatie bestaat. Dat land heeft een grote groep fundamentalistische moslims in het noorden en christenen in het zuiden.
In het licht van de ontwikkeling naar regionale beleidsvormen die de Commissie heeft ingezet is het van cruciaal belang dat wij deze landen duidelijk maken dat zij als regio één lijn moeten trekken, willen zij in staat zijn op wereldschaal handel te drijven. Het is daarom van levensbelang dat zij elkaar steunen.
Het is teleurstellend dat Nepad, het nieuwe partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika, zich in deze situatie niet krachtiger heeft opgesteld. Onderdeel van dat partnerschap was intercollegiale toetsing. Ik had gehoopt dat wanneer zich een probleem als dit zou voordoen, de staatshoofden van Afrikaanse landen in die organisatie - die is opgericht door Afrikanen ten behoeve van Afrika - onmiddellijk tussenbeide zouden komen. Maar helaas hebben zij dat niet gedaan, net zo min als in het geval van Zimbabwe. Als deze organisatie al niet bij de eerste horde gevallen is, dan is zij toch in ieder geval gestruikeld. Ik hoop oprecht dat er zo spoedig mogelijk voorbereidende besprekingen zullen worden gehouden. Wij kunnen dit conflict immers uitsluitend beëindigen zonder de dood en verwoesting die daarmee gewoonlijk gepaard gaan wanneer de partijen om de tafel gaan zitten.
Al wat ik kan doen is de Commissie verzoeken er bij beide partijen op aan te dringen de vijandelijkheden te staken en besprekingen te beginnen.
Carlotti (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, sinds de staatsgreep van 19 september jongstleden bestaat er onduidelijkheid over de militaire situatie in het noorden van Ivoorkust. Op dit moment wordt er nog altijd gevochten, met name in Bouaké. Het ergste moet worden gevreesd voor de burgerbevolking, die zich tussen twee vuren bevindt.
Waarde collega's, wij vrezen voor het lot van de Ivorianen, die het slachtoffer zijn van de elkaar bestrijdende partijen. Door deze crisis hebben de Ivorianen hun vrijheid verloren. Bovendien heeft de crisis vele slachtoffers onder de burgers gemaakt. Wij leven mee met Ivoorkust. Het Ivoriaanse model dat zo vaak is geprezen komt steeds meer onder druk te staan. Het land is momenteel verscheurd en de Ivoriaanse samenleving verwoest. Wij vrezen het ergste voor Afrika en zijn inwoners, aangezien het niet ondenkbaar is dat de crisis overslaat op de gehele regio. Deze regio wordt al ernstig geteisterd door oorlogen, menselijke drama's, gewapende bendes en alle vormen van illegale handel. De huidige destabilisatie van Ivoorkust moet een halt worden toegeroepen. Deze destabilisatie kan namelijk leiden tot een situatie die vergelijkbaar is met de crises in het Grote-Merengebied en Congo, die al jarenlang het hart van het continent verscheuren. Wij zijn dus verontrust en bedroefd over deze crisis. Wij hadden deze crisis overigens niet verwacht, aangezien juist nu de inspanningen van het bewind van Laurent Gbagbo hun vruchten begonnen af te werpen met betrekking tot twee belangrijke vraagstukken. Ik doel hier op de organisatie van een breed forum in 2001 in het kader van de nationale verzoening, en op de vorming van een regering van nationale eenheid waarin de belangrijkste politieke krachten na de verkiezingen van juli 2002 zijn vertegenwoordigd.
De andere belangrijke kwestie is het economisch en sociaal herstel als gevolg van ingrijpende sociale hervormingen die hebben geleid tot gratis onderwijs en een ziektekostenverzekering voor iedereen. Het economisch en sociaal herstel kan evenwel alleen zijn beslag krijgen als er vrede komt. Europa moet druk uitoefenen op de partijen om een vreedzame oplossing van deze crisis te bewerkstelligen. Het moet alle bemiddelingsinspanningen verwelkomen en maatregelen die onder toezicht van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten zijn getroffen toejuichen. Deze inspanningen hebben tot op heden geen vruchten afgeworpen, maar het is dan ook heel wat om van een legitieme regering te verlangen op voet van gelijkheid te onderhandelen met gewapende rebellen. De territoriale eenheid van Ivoorkust en het rechtsstaatbeginsel mogen niet ter discussie worden gesteld. Wij moeten er met name voor zorgen dat de eventuele inzet van een scheidingsmacht niet zal leiden tot een feitelijke verdeling van het land. Ik wil verder de collega's in dit Parlement laten weten dat de socialistische fractie een parlementaire missie naar Ivoorkust wil sturen om onze steun uit te spreken voor de democratische instellingen en om gesprekken te voeren met de verschillende politieke krachten in Ivoorkust.
De democratie kan in Ivoorkust alleen vaste voet aan de grond krijgen als president Gbagbo op zeer korte termijn onderhandelingen aanknoopt met alle politieke en sociale krachten in zijn land. Er zal met name moeten worden onderhandeld over de constitutionele blokkades die zijn opgeworpen en die de nationale verzoening in het land in de weg staan. Dit geldt in het bijzonder voor de grondwet van 2000, die geen ruimte biedt aan alle politieke groeperingen om zich te uiten en die de heer Ouattara nog altijd verhindert deel te nemen aan de presidentsverkiezingen. Voorts kan op basis van de grondwet van 2000 het nationale parlement niet worden ontbonden in geval van een ernstige crisis. Deze situatie kan zeer gewelddadige politieke reacties teweegbrengen.
President Gbagbo zal tot slot de dialoog moeten aanknopen. Hij moet zonder voorbehoud en ondubbelzinnig de weg van nationale verzoening inslaan. Op deze manier kan het land worden gered. We mogen immers niet vergeten dat dit land, waarin de gedachte van de 'Ivoriaanse eigenheid? nog altijd een belangrijke rol speelt, een bevolking heeft die voor 30 procent uit buitenlanders bestaat. De oproep die de Ivoriaanse nationale televisie zondag jongstleden deed om 500.000 inwoners van Burkina Faso het land uit te zetten is ontoelaatbaar en moet krachtig worden veroordeeld. Dit geldt ook voor de represailles tegen de buitenlanders die in dit land leven.
Waarde collega's, commissaris Barnier, Ivoorkust en de legitieme regering van Laurent Gbagbo hebben behoefte aan de krachtige steun van de Europese Unie die hier zojuist is uitgesproken. Ik zal een fel pleitbezorger zijn van deze steun.

Thors (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, ik ben blij met de mededeling die de Commissie vandaag heeft gedaan en die evenwichtiger is dan onze ontwerpresolutie. Tevens heb ik er met voldoening kennis van genomen dat de commissaris onze zusterpartij in Ivoorkust, de RDR, uitdrukkelijk heeft genoemd. Wij hebben gepoogd contact te houden met deze partij, maar de laatste tijd was dat natuurlijk niet mogelijk.
Ik ben erg teleurgesteld over de houding van de Unie in deze aangelegenheid. In april vroeg ik de Raad welke maatregelen hij van plan was te nemen om het National Reconciliation Forum te doen functioneren en welke maatregelen hij zou treffen om waarnemers te kunnen sturen naar de verkiezingen in juni 2002. Ik kreeg toen te horen dat de Raad bezorgd was over het geweld, de schending van de mensenrechten en de uitsluiting van bepaalde grote politieke partijen bij de verkiezingen van 2000, en dat er gesprekken werden gehouden overeenkomstig artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou. De gesprekken werden in juni 2001 afgerond, maar het werd niet mogelijk geacht een zinvolle bijdrage te leveren aan de waarneming van de verkiezingen dan wel steun te verlenen of anderszins een actieve rol te spelen.
Veel mensen in de regio zijn het slachtoffer van onze passiviteit en ons gebrek aan daadkracht. Dat is jammer, want het is een gebied waar de EU de problemen, waarvan we ons wel degelijk bewust waren, actief hadden kunnen aanpakken. Wij vrezen dat de onlusten zich in de regio zullen uitbreiden. Zoals gewoonlijk bestaat het gevaar dat vrouwen en kinderen de grootste slachtoffers worden. Wij weten dat de situatie van kinderen in Ivoorkust niet is wat ze behoort te zijn.
De liberalen zullen paragraaf 5 in de ontwerpresolutie niet steunen en mijn collega Van Hecke zal hier dieper op ingaan.

Scarbonchi (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het behoeft geen betoog dat president Laurent Gbagbo onze steun verdient. Deze politicus heeft zich dertig jaar lang ingezet voor zijn ideeën. Hij is hiervoor gevangen gezet, verbannen en heeft vele ontberingen moeten doorstaan. In twee jaar tijd heeft hij in Ivoorkust een minimum van rechtsstatelijkheid opgebouwd. Hij heeft het onderwijsstelsel nieuw leven ingeblazen, het vertrouwen van de internationale instellingen gewonnen en met name de voorwaarden gecreëerd voor nationale verzoening door een regering te vormen waarin alle oppositiepartijen zitting hebben. Zo is de RDR, waarde collega Thors, in augustus 2002 in de regering opgenomen. Onze toenmalige Voorzitter van het Parlement, Nicole Fontaine, heeft deze humanistische hoogleraar in november 2001 in Straatsburg uitgenodigd om hem te feliciteren met het werk dat hij als staatsman heeft verricht. Wij moeten hem helpen want hij is het symbool van de republikeinse wettigheid en van de politieke verandering in een Afrika dat een dergelijke verandering hard nodig heeft. Hij is het symbool van de verankering van de moderne democratie in Afrika. Waarde collega's, er moet een staakt-het-vuren komen, maar op voorwaarde dat de rebellen hun wapens neerleggen. Geen enkele grondwettelijk gekozen president kan onderhandelen met gewapende rebellen die 40 procent van zijn land bezetten. De Europese Unie moet helpen met de algemene wederopbouw van het land. Ik denk hierbij aan de ontwikkeling van de rechtsstaat, een programma voor sociale woningbouw ten behoeve van de allerarmsten en de reorganisatie van het Ivoriaanse leger.
Waarde collega's, als Ivoorkust uiteenvalt zal heel West-Afrika voor lange tijd worden ontwricht met alle verschrikkelijke risico's van etnische en religieuze botsingen van dien. Wij moeten derhalve in het kader van een actieve diplomatie een parlementaire missie naar het land sturen. Mevrouw de Voorzitter, hiertoe moeten direct morgen al de benodigde voorbereidingen worden getroffen. Overeenkomstig de wens van commissaris Barnier dient deze parlementaire missie binnen drie dagen aan te komen in Abidjan, alwaar ze op grond van de resolutie die hier morgen zal worden aangenomen in naam van ons Parlement een rol dient te spelen. Het heeft geen zin om na de crisis aan te komen. Wij hebben een zeer grote verantwoordelijkheid jegens Ivoorkust, zijn president en zijn volk. Ze hebben behoefte aan onze solidariteit, mevrouw de Voorzitter, zodat ze aan de verschrikkingen die hun zijn opgelegd het hoofd kunnen bieden. Het Parlement moet daarom laten zien dat het ter plekke daadwerkelijk zijn invloed laat gelden.

Rod (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, de recente gebeurtenissen in Ivoorkust, met name de vele moordpartijen, geven aanleiding tot zeer ernstige zorg. De militaire opstand tegen de huidige wettige regering valt niet te rechtvaardigen, hoezeer de economische en politieke omstandigheden ook zijn verslechterd. De ernstige economische crisis als gevolg van de sterke prijsdaling van grondstoffen - met name van koffie en katoen - heeft de armoede en ellende in het land alleen maar vergroot. Het behoeft echter geen betoog dat de sterke nadruk die tijdens de presidentsverkiezingen van 2000 op de 'specifieke Ivoriaanse eigenheid? is komen te liggen de haat en het geweld in het land heeft aangewakkerd. Ook klinkt hierdoor steeds vaker de beschuldiging aan het adres van de buurlanden dat ze de oproerkraaiers steunen, hetgeen steeds vaker wordt gezien als een rechtvaardiging voor de vervolging van geïmmigreerde burgers.
In dit opzicht prijzen wij het betoog van president Gbagbo waarin hij stelt dat buitenlanders beschermd moeten worden. Het is nu zaak dat zijn strijdkrachten naar hem luisteren. Het risico dat er onder de bevolking een uitbarsting van vreemdelingenhaat plaatsvindt is inderdaad groot. Een interetnische burgeroorlog zoals in Congo moet tegen iedere prijs voorkomen worden. Een dergelijke oorlog zou rampzalige gevolgen hebben voor Ivoorkust en al zijn inwoners. Het is jammer dat de bemiddelingspoging van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten, die de regering en de rebellen aan de onderhandelingstafel probeerde te krijgen, op niets is uitgelopen. Het mag echter niet zo zijn dat een scheidingsmacht zal leiden tot een feitelijke etnische opdeling van het land.
De Europese Unie moet de wettige regering steunen teneinde de rechtsstaat te herstellen en de burgerbevolking en alle etnische groeperingen te beschermen. Op langere termijn dient er een onderzoekscommissie te worden ingesteld die de gebeurtenissen zal onderzoeken en ervoor zal zorgen dat de verantwoordelijken worden veroordeeld. De Europese Unie moet erop toezien dat de beginselen van de mensenrechten, de democratie en het politiek pluralisme worden nageleefd, maar dient er met name ook voor te zorgen dat de economische en sociale ontwikkeling van Ivoorkust wordt gestimuleerd. Hier draait het immers om.

Coûteaux (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden van de lidstaten, waarde commissarissen, ik sta versteld over de argumenten die door enkele collega's naar voren zijn gebracht; de situatie in Ivoorkust laat immers aan duidelijkheid toch niets te wensen over. Het zou dan ook geen enkel probleem moeten zijn om per direct overeenstemming te bereiken over een aantal evidente zaken.
Allereerst verdient Ivoorkust al onze steun. Er zijn namelijk veel bemoedigende signalen. Zo bedraagt de groei 3 procent en verloopt het democratiseringsproces tamelijk vlot. De presidentsverkiezingen werden hierbij overal als een vooruitgang aangemerkt. Politieke partijen hebben zich kunnen ontwikkelen. Na het forum voor nationale verzoening zou deze situatie moeten leiden tot geheel democratische parlementsverkiezingen. De huidige regering moet worden aangespoord om deze verkiezingen zo snel mogelijk te organiseren. Ja, Ivoorkust en president Gbagbo dienen te worden gesteund door alle Europese staten die banden met Afrika willen onderhouden. Ik begrijp niet waarom er nog getwijfeld wordt. Wil men soms dat de situatie nog verder verslechtert? Veel Europeanen willen zich kennelijk niet druk maken over Ivoorkust, maar voor de Fransen is deze situatie ontoelaatbaar.
In de tweede plaats ligt de kiem van de zogenaamde burgeroorlog niet in Ivoorkust zelf, maar in het buitenland. Er zijn geopolitieke redenen aan het wijzen voor de nadruk die er in Ivoorkust zoals gebruikelijk wordt gelegd op oude tegenstellingen tussen etnische groeperingen. De zogenaamde oproerkraaiers zijn zonder enige twijfel zwaar bewapend door een of meerdere buitenlandse mogendheden. De huidige situatie heeft dus geen etnografische oorzaken. Ook heeft ze niets te maken met de deplorabele omstandigheden waarin de burgers leven. Ze is het gevolg van geopolitieke factoren.
Het derde punt is van groot belang en wordt misschien daarom vaak door ons Parlement doodgezwegen. Ik moet overigens zeggen dat het Europees Parlement met betrekking tot tal van onderwerpen op geopolitiek gebied zich onwetend en soms zelfs blind toont. Van alle continenten ontsnapt Afrika het meest aan de invloed van de wereldmacht. Hiervoor zijn historische redenen aan te dragen. Een aantal Europese landen heeft banden met Afrika die tot ver in het verleden zijn terug te voeren. Washington heeft zich in het verleden altijd terughoudend opgesteld uit vrees dat de destabilisatie van een regime het land in de armen zou drijven van de Sovjet-Unie. Sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie probeert het wereldrijk zijn invloed op dit continent uit te breiden. In potentie gaat het hier immers om het rijkste continent. Afrika is daarnaast ook het meest kwetsbare continent. Om die reden hebben wij verschillende acties ondernomen in equatoriaal Afrika, dat vroeger in Belgische handen was. Deze inmenging heeft zich uitgebreid naar de landen die zich bevinden aan de Golf van Guinee die zo rijk aan olie is. Nu wordt er handig gebruik gemaakt van de ambities van een man van wie onduidelijk is welke nationaliteit hij heeft - hij heeft immers het grootste deel van zijn leven in de Verenigde Staten gewoond - om een land te destabiliseren waarin de situatie ieder jaar verbeterde en derhalve een zeer belangrijke partner van Europa werd. Men heeft getracht om deze relatie tussen Europa en Ivoorkust kapot te maken.
Waarde collega's, Europa moet zich standvastig opstellen wat betreft zijn ambities. Hierbij dient Europa het voorbeeld van Frankrijk te volgen. Mijn land steunt de wettige en democratische regering van Ivoorkust. Alle Europeanen moeten dit voorbeeld van Frankrijk volgen. Hetgeen Frankrijk doet in Afrika, doet ze namelijk niet alleen voor zichzelf maar voor heel Europa.

Van Hecke (ELDR).
Voorzitter, het jongste conflict in Ivoorkust is denk ik geen verrassing voor wie de ontwikkelingen daar permanent probeert te volgen. Het heeft een voorgeschiedenis waarin politieke, economische en vooral etnische tegenstellingen elkaar voortdurend doorkruisen en versterken. In de ontwerpresolutie die voorligt, wordt bewust of onbewust voorbijgegaan aan de verantwoordelijkheden van de huidige machthebbers. Ivoorkust is wereldwijd de grootste producent van cacao en een van de belangrijkste van koffie. Het land telt bijna 5 miljoen migranten, voornamelijk uit de buurlanden Burkina Faso, Mali en Senegal. In tijden van hoogconjunctuur worden zij ingezet als goedkope arbeidskrachten. Bij een politieke en economische crisis zijn ze de zondebok bij uitstek. De xenofobe campagne in de staatsmedia werd gevoed door de beschuldigingen van president Gbagbo dat Burkina Faso aan de basis lag van de muiterij, zonder enig bewijs aan te reiken.
Veel mensen in het noorden van Ivoorkust hebben hun roots in Burkina. Ze hebben het gevoel dat zij nu als tweederangsburgers worden behandeld, vooral sinds hun leider Ouattara werd uitgesloten van deelname aan de presidentsverkiezingen omwille van zijn vermeende Burkinabese roots. De bevolkingsgroepen in het noorden voelden zich samen met Ouattara gediskwalificeerd van het politieke systeem. Dat is de kern van het probleem. Ivoorkust is een gebroken natie geworden door het politieke misbruik van religieuze verschillen en van het concept Ivoirité.
Mevrouw de Voorzitter, de internationale gemeenschap heeft zich bijzonder ingespannen om Franse onderdanen en 200 kinderen van Amerikaanse predikanten te evacueren. Ik hoop dat zij evenveel ijver aan de dag zal leggen om te voorkomen dat nog meer slachtoffers vallen onder de burgerbevolking en dat de instabiliteit in Ivoorkust uitdeint tot een regionaal conflict waarvan de gevolgen niet te overzien zijn.

Barnier
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik u danken voor het feit dat u de Commissie de mogelijkheid heeft geboden om dit debat in te leiden, eraan deel te nemen en er haar eigen bijdrage aan te leveren. Verder wil ik alle sprekers bedanken die in het algemeen unaniem hebben aangetoond dat wij met betrekking tot deze ernstige kwestie een gezamenlijke visie hebben op de situatie en de wijze waarop deze situatie kan worden opgelost. Ik heb zeer aandachtig naar u allen geluisterd. Uw Parlement en de andere instellingen van de Unie maken zich zorgen over de ernstige schadelijke gevolgen die de crisis in Ivoorkust kan hebben voor de interne situatie van het land. Zoals terecht door een aantal sprekers is aangegeven kan deze situatie echter ook leiden tot de destabilisering van de hele regio als er niet snel een vreedzame politieke oplossing wordt gevonden.
De sussende woorden van president Gbagbo gisteren op de televisie bieden ons de hoop dat deze vreedzame oplossing op redelijk korte termijn kan worden gevonden. Op deze manier kan de door iedereen gevreesde geweldsuitbarsting in het land en de rest van de regio worden voorkomen. Mevrouw de Voorzitter, laten we daarom hopen dat wij met dit debat en onze gebundelde inspanningen - we doen werkelijk alles wat we kunnen - een bijdrage kunnen leveren aan de duurzame terugkeer van vrede in Ivoorkust, zodat de wapens eindelijk zullen zwijgen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik heb zeven ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.3

Sylla (GUE/NGL).
De bevolking is ontredderd achtergebleven na de couppoging van 19 september jongstleden. Er is veel geweld gebruikt. Zo zijn onder meer de minister van Binnenlandse Zaken en generaal Gueï omgekomen.
De steuntoezegging van het Europees Parlement aan de democratische instellingen van Ivoorkust en zijn president na de couppoging betekent niet dat Laurent Gbagbo nu volledig naar eigen goeddunken kan handelen om de situatie op te lossen. Hij zal zich juist begripvol moeten opstellen en de overeenkomsten moeten uitvoeren voor een staakt-het-vuren dat door de regionale missie van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten wordt geëist.
Een militaire oplossing van dit conflict moet worden vermeden. Alleen een politieke oplossing waarbij alle huidige partijen zijn betrokken kan soelaas bieden. De president van Ivoorkust zal hiertoe het beleid moeten kiezen dat hij na de verkiezingen heeft toegezegd te volgen. Centraal in dit beleid staan de nationale verzoening en de strijd tegen etnische en religieuze opdelingen.
Er bestaat een reëel risico dat Ivoorkust hetzelfde lot zal ondergaan als de Balkan en dat de gehele regio in vuur en vlam wordt gezet. Een kwart van de Ivoriaanse bevolking bestaat uit West-Afrikaanse immigranten uit landen zoals Liberia waar een burgeroorlog woedt.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 120, lid 7, van het Reglement)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0341/2002) van de heer Berend, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot oprichting van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (COM(2002) 514 - C5-0441/2002 - 2002/0228(CNS).

Barnier
Mevrouw de Voorzitter, ik zou aan het begin van dit debat in de eerste plaats een welgemeend woord van dank willen richten tot uw Parlement, in het bijzonder tot de heer Berend, uw rapporteur, de heer Walter en de commissievoorzitters Caveri en Wynn, voor de uitstekende samenwerking van onze beide instellingen en de snelheid waarmee u dit verordeningsvoorstel hebt willen behandelen. We moeten nu zo snel mogelijk verder gaan, ook wat het begrotingsmechanisme betreft, zodat de eerste hulp nog vóór de winter geboden kan worden, wat mij betreft het liefst al in de maand november. Gezien de vooruitgang die vanmiddag nog geboekt is bij de discussies in de Raad denk ik dat een akkoord over dit verordeningsvoorstel nu binnen handbereik is, en het doet me deugd te kunnen zeggen dat dit alles mogelijk is dankzij een zeer brede consensus tussen het Parlement en de Commissie, een consensus waarvan de heer Berend een van de architecten is.
Thans zijn we aanbeland in de laatste fase van de discussie en er zijn nog drie kwesties die opgelost moeten worden. Het eerste punt betreft de exacte definitie van de categorie van natuurrampen waarbij recht bestaat op schadeloosstelling. Uw Parlement wil vooral voorkomen dat de regeling door een al te strikte definitie een te beperkt toepassingskader krijgt. De Raad heeft van zijn kant de wens uitgesproken dat prioriteit gegeven wordt aan natuurrampen. Ik heb onlangs in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme al aangegeven dat de Commissie uitvoerig studie heeft gemaakt van de natuurrampen in Europa in het recente verleden. Bij tachtig procent van de rampen die zich de afgelopen jaren hebben voorgedaan ging het om natuurrampen, stormen, aardbevingen of overstromingen. Ik denk dan ook niet dat we de samenhang van het voorstel geweld aandoen als we instemmen met de door de Raad verlangde prioriteit, ook al omdat de Commissie de mogelijkheid behoudt bij andersoortige rampen - ecologische of milieurampen, technologische rampen - te interveniëren, zij het in een zeer beperkt aantal gevallen.
De tweede kwestie betreft de drempel, of beter gezegd de drempels voor de inschakeling van het fonds. Net als de Commissie vindt uw Parlement het van groot belang dat we over twee criteria beschikken, met dien verstande dat ofwel het ene ofwel het andere criterium van toepassing is, zodat een billijke beoordeling kan plaatsvinden van de gevolgen van een ramp voor de economie van een land, of dat nu een groot land als Duitsland is of een kleiner land. We weten allemaal maar al te goed dat sommige kleine landen in de Unie zeer reële en zeer ernstige schade kunnen ondervinden als gevolg van natuurrampen.
Weliswaar wil de Raad het criterium uitgedrukt in absolute waarde wijzigen - wij hadden een schade van één miljard euro voorgesteld, de Raad kiest voor drie miljard - maar het idee van een of-of-criterium blijft gehandhaafd.
Derde punt ten slotte: de handhaving van een kwalitatief criterium op basis waarvan bij wijze van uitzondering hulp geboden kan worden aan één enkele regio die door een ramp getroffen is. Dit punt vormt voor de Commissie een absolute prioriteit, en wij hebben tijdens deze discussie voortdurend aangedrongen op deze beoordelingsruimte. Hoe hoger de kwantitatieve drempels - en ik heb u zojuist gezegd dat ze in het voorstel van de Raad verhoogd zijn - des te noodzakelijker is het te beschikken over een zekere beoordelingsruimte. Immers, het ergste wat er kan gebeuren, geachte afgevaardigden, is dat de toepassing van dit fonds zo rigide wordt door de hantering van een zeer beperkt aantal kwalitatieve criteria en uitzonderlijk strenge kwantitatieve criteria dat het uiteindelijk nooit gebruikt wordt. Ik heb eerder al aangegeven, en ik wil u er hier in uw plenaire vergadering nogmaals op wijzen, dat zich de afgelopen veertien jaar godzijdank slechts zeven ernstige rampen hebben voorgedaan waarvan het schadebedrag boven één miljard euro lag. Om die reden had ik in het eerste voorstel van de Commissie ook voorgesteld vast te houden aan die kwantitatieve drempel van één miljard euro. Nogmaals, het ergste zou zijn dat we zulke strenge en rigide criteria van uiteenlopende aard hanteren dat dit fonds wanneer het eenmaal opgericht is nooit ten volle gebruikt zal worden, zelfs niet wanneer bevolkingsgroepen daadwerkelijk door rampen getroffen worden.
De Raad is uiterst terughoudend ten aanzien van de kwalitatieve criteria. Ik wil hier nadrukkelijk zeggen dat noch het Parlement noch de Commissie willen dat de verordening oneigenlijk gebruikt wordt door systematisch gebruik te maken van dit kwalitatief criterium. De Commissie wil en zal uiterste terughoudendheid betrachten bij de toepassing van deze bijzondere oplossing. Wat wij willen, en ik zeg dat heel duidelijk, is dat in geval van een uitzonderlijk ernstige ramp het fonds voor één enkele regio ingeschakeld kan worden. Europa kent namelijk een aantal regio's die meer gevaar lopen dan andere: eilanden, geïsoleerde of verafgelegen gebieden en regio's die we moeten beschermen uit hoofde van een specifieke bepaling in het Verdrag - die met name mevrouw Sudre goed kent -, namelijk artikel 299 inzake de ultraperifere regio's. Ik ben derhalve van mening dat we over een mechanisme moeten beschikken om deze regio's met voorrang te helpen, in samenhang met de kwantitatieve criteria, en dat is precies het mechanisme dat de Commissie heeft voorgesteld.
Afsluitend, mevrouw de Voorzitter, zou ik willen zeggen dat ik hoop dat we met uw hulp en dus ook met de hulp van uw rapporteurs nu snel tot een akkoord kunnen komen over dit voorstel voor een verordening en over de wijziging van het Interinstitutioneel Akkoord. Want we praten hier wel over vraagstukken, verordeningen, drempels en normen, maar we moeten niet vergeten dat het hier gaat om mensen van vlees en bloed - ik heb ze zelf ontmoet en ik was zeer aangedaan - die een daad van ons verwachten wanneer ze getroffen zijn of gewond raken, en we weten allemaal dat het niet altijd bij gewonden blijft, maar dat er vaak ook doden vallen. Deze gemeenschappen verwachten nu dat Europa ze samen met de nationale en regionale autoriteiten te hulp komt om de ergste nood te lenigen en ze in staat te stellen hun dagelijks leven te hervatten.

Berend (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de overstromingsramp die in augustus van dit jaar Midden-Europa teisterde, was van een angstaanjagende omvang. Vele mensen zijn om het leven gekomen en bovendien is er enorm veel materiële schade aangericht. Complete landstreken en steden zijn verwoest en landbouwgronden en cultuurhistorische monumenten zijn zwaar beschadigd. De omvang van de verwoestingen heeft heel Europa met ontsteltenis vervuld. En al snel werd de wens kenbaar om de getroffen landen ook op Europees niveau te helpen bij het overwinnen van de vele problemen. Mijnheer de commissaris, de plaatselijke bevolking denkt dankbaar terug aan het feit dat u samen met de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, een aantal dagen na de ramp een bezoek heeft gebracht aan het getroffen gebied en dat u zich een beeld van de omvang van de schade heeft gevormd. De bevolking is echter niet alleen dankbaar maar ook hoopvol gestemd. Ze verbond daaraan de hoop dat de EU ook in deze situatie zou ingrijpen. Tot dusver bestaan er echter wat dit betreft op Europees niveau geen geschikte instrumenten, doordat een bestaand Europees steunfonds in 1998 zoals bekend niet is voortgezet.
Als rapporteur beschouw ik de oprichting van dit nieuwe Solidariteitsfonds als een belangrijke aanvulling van de Gemeenschapsfondsen waardoor de EU in de vorm van een flexibiliteitsinstrument de beschikking krijgt over een onbureaucratisch middel waarmee in geval van rampen snel ter plaatse hulp kan worden geboden. Het doel van dit fonds - dat gericht zal zijn op directe financiële ondersteuning - is de mensen in de getroffen regio's en landen zo spoedig mogelijk terug te kunnen laten keren naar hun normale bestaan. Daarom is het slechts gericht op de meest dringende behoeften. De wederopbouw van de infrastructuur en de economie op de lange termijn moet met behulp van andere instrumenten worden gerealiseerd. Bovendien moet deze Europese noodhulp geen vervanging zijn voor de maatregelen van de getroffen landen zelf, maar juist een aanvulling daarop vormen. Voor dit fonds moet 1 miljard euro worden uitgetrokken, maar dat is slechts een fictief bedrag dat niet in een vaste begrotingspost is vastgelegd. Op dit bedrag wordt alleen in geval van rampen een beroep gedaan.
De commissaris vroeg zich terecht af wat nu precies een ramp is waarvoor dit fonds gebruikt mag worden. De vaststelling van een definitie van grote rampen op basis van een drempelwaarde van 1 miljard euro of een percentage van 0,5 procent van het bruto binnenlands product zorgt ervoor dat de gebruikmaking van het fonds beperkt blijft tot buitengewoon ernstige gevallen van schade. Daarom heeft de meerderheid binnen onze commissie gekozen voor de aanduiding 'grote rampen'. Wij hebben bewust afgezien van natuurrampen, milieurampen of technologische rampen. Hoe moeten wij ons immers verantwoorden als zich in de Europese Unie een ramp voordoet zoals die op 11 september in New York met een ongeveer gelijk aantal slachtoffers? We kunnen dan moeilijk zeggen dat de EU helaas niet kan helpen, omdat er geen sprake is van een natuurramp!
Wij moeten vasthouden aan de notie van 'grote rampen'. De in het verslag voorgestelde termijn van drie maanden voor het indienen van een verzoek om steun is tevens in overeenstemming met het principe dat de aangelegenheid een uiterst dringend karakter moet hebben en dat er direct en snel hulp geboden moet worden waarvoor dit fonds is bedoeld. Met betrekking tot de beschikbaarstelling van de toegewezen financiële middelen ben ik als rapporteur van de verantwoordelijke Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme voorstander van een termijn van twee jaar. Op basis daarvan kan steun worden verleend om cruciale infrastructuur op het gebied van energie, water en afvalwater, telecommunicatie, vervoer, gezondheid en onderwijs onmiddellijk te herstellen. Daarnaast moeten de middelen worden gebruikt voor de verlening van aanvullende hulp, het waarborgen van de veiligheid van beschermende infrastructuur, directe beschermingsmaatregelen voor cultureel erfgoed, schoonmaken van natuurgebieden, gebouwen en steden en voor het uitvoeren van noodreparaties aan dijken. Onze commissie is het ook eens met de maatregel om 25 procent van het bedrag van het flexibiliteitsinstrument, dat met maximaal 1 miljard euro is uitgerust, jaarlijks tot oktober beschikbaar te houden voor mogelijke rampen die later in het kalenderjaar plaatsvinden.
De parlementaire procedure voor het opstellen en de behandeling van dit verslag verloopt vanwege de uiterst krappe tijdschema's niet zonder problemen. Desalniettemin vind ik een spoedprocedure dit keer alleszins gerechtvaardigd vanwege het urgente karakter van deze kwestie. Het is de bedoeling om zo mogelijk nog voor 1 november 1 miljard euro te betalen. We moeten er flink vaart achter zetten. De getroffenen wachten op hulp van de Europese Unie.
Walter (PSE)
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, wij van de Begrotingscommissie zien ons gesteld voor een zeer belangrijke taak. Ik ben dankbaar en verheugd dat in deze gelegenheid een ding zonneklaar is. Het zal iedereen duidelijk zijn dat we zo spoedig mogelijk hulp moeten bieden, omdat de mensen echt om hulp zitten te springen. Er is hun namelijk een onvoorstelbare ramp overkomen. Daarnaast moeten wij ons door drie ingewikkelde werkverslagen heen worstelen om een basis te kunnen leggen voor een constructieve handelwijze die ook voor de toekomst van belang zal zijn. Er moet een rechtsgrondslag gecreëerd worden en die is vandaag ter tafel gekomen. Wij hebben daarover op zeer constructieve wijze onderhandeld. Ik denk dat we wel tot overeenstemming zullen komen.
De Begrotingscommissie hecht eraan alle maatregelen vast te leggen in een interinstitutionele overeenkomst. De mensen moeten weten dat wij hen zo spoedig mogelijk willen bijstaan met hulp, dat geen ad-hockarakter mag hebben, maar ingebed moet zijn in een gestructureerd kader voor de lange termijn. Mensen die later het slachtoffer worden van een ramp moeten op bepaalde dingen kunnen vertrouwen. Het kan niet zo zijn dat wij mensen eerst een wortel voorhouden en vervolgens, als ze bij ons aankloppen, tegen hen moeten zeggen dat wij onze woorden niet kunnen waarmaken.
Daarom waren in onze ogen drie zaken van belang. De rechtsgrondslag moet zo snel mogelijk worden vastgelegd. In het licht daarvan hebben wij op zeer opbouwende wijze met de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme samengewerkt. Ik ben deze commissie zeer dankbaar dat ze het merendeel van onze amendementen heeft overgenomen.
De interinstitutionele overeenkomst is vandaag bijna volledig besproken. Er is evenwel nog een klein probleem. In de aanwijzende en aanvullende begroting moet de benodigde 1 miljard euro zo spoedig mogelijk daadwerkelijk ter beschikking worden gesteld. De Commissie moet daartoe zo snel mogelijk een voorstel doen. Wij moeten de lidstaten in dit verband nogmaals dringend verzoeken de cijfers zeer snel bekend te maken, zodat wij verder kunnen gaan.
De Begrotingscommissie is het erover eens geworden dat wij deze 1 miljard euro in de toekomst in ieder geval als voorstel aanhouden. Wij zullen met alle anderen niet alleen snel, maar ook gedegen samenwerken - laat dat duidelijk zijn. Wat ik tot dusver in het Parlement heb meegemaakt aan samenwerking die de nationale grenzen en politieke partijen overstijgt, zoals tussen de commissies, maar ook tussen Parlement, Raad en Commissie stemt mij zeer optimistisch. De mensen in Europa moeten weten dat de samenwerking hier daadwerkelijk op menselijke termen is gebaseerd. De Begrotingscommissie moet doorgaans eigenlijk alleen maar op het geld letten, maar ook wij weten de menselijke aspecten op hun waarde te schatten. Er moet zo spoedig mogelijk hulp worden geboden, nu in Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië en in de toekomst ook in regio's die in het verleden af en toe het gevoel hadden dat ze door ons helaas onvoldoende zijn bijgestaan.
Hatzidakis (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijn eerste redevoering in dit Parlement dateert uit 1994 en was gewijd aan een rampzalige overstroming in Athene die enorme verwoestingen had aangericht. Sedertdien heb ik vaak het woord gevoerd over natuurrampen. Samen met andere collega's heb ik regelmatig aangedrongen op een actieve aanwezigheid van de Europese Unie als dergelijke grote rampen op het grondgebied van de lidstaten van de Unie plaatsvinden. Vorig jaar heb ik in het kader van de begrotingsprocedure zelfs een amendement ingediend om een daadwerkelijke aanwezigheid van de Unie bij natuurrampen mogelijk te kunnen maken. Dat amendement heeft toen echter niet de noodzakelijke meerderheid kunnen verkrijgen in het Europees Parlement. Nu gaan wij een solidariteitsfonds oprichten voor natuurrampen en dat is natuurlijk een goede zaak, maar ik had liever gehad dat daarvoor niet zo'n verschrikkelijke overstromingsramp, zo'n enorme menselijke tragedie nodig was geweest als die van de afgelopen zomer in Midden-Europa. Desalniettemin wil ik de Europese Commissie en de heer Barnier persoonlijk van harte gelukwensen met het feit dat wij nu dit solidariteitsfonds voor natuurrampen kunnen instellen. Natuurlijk zijn wij ook de rapporteur, de heer Berend, dank verschuldigd voor zijn verslag, voor het vele werk en zijn amendementen. Die gaan de goede kant uit en zijn bijna allen door de Commissie regionaal beleid goedgekeurd.
Ik wil inhakend op hetgeen de heren Barnier en Berend zeiden, duidelijk maken dat ten eerste het juist is een ruime definitie van natuurramp te hanteren en dat ten tweede de Commissie en het Parlement een correcte drempel vaststellen voor de toepassing van de verordening op natuurrampen. Ik hoop van ganser harte dat de Raad uiteindelijk minder gierig zal zijn dan hij kennelijk van plan was bij natuurrampen, en zo royaal mogelijk over de brug zal komen. De Commissie heeft een juiste drempel vastgesteld en het Parlement stemt daarmee in. Deze is noch te laag, noch te hoog. Daarmee geven mijns inziens de drie instellingen de boodschap die zij moeten geven, de boodschap dat de Europese Unie solidair is en iets wil doen aan het menselijk lijden. Ik hoop dat de Raad deze boodschap zal overnemen. Het Parlement gaat hoe dan ook met het verslag Berend de juiste kant uit.

Stockmann (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Europese solidariteit wordt nu tastbaar, geachte afgevaardigden! Nu en in de toekomst kan er bij grote rampen onmiddellijk hulp worden geboden. Als afgevaardigde uit de deelstaat Saksen-Anhalt heb ik met grote dankbaarheid gekeken naar het snelle en eensgezinde optreden van Commissie en Parlement. Bij de getroffenen in mijn regio heb ik ook kunnen zien dat de Europese gedachte nauwelijks beter tot uitdrukking kan worden gebracht dan door hulp. Misschien is het een goed teken dat wij op deze historische dag over deze solidariteit debatteren. Vandaag begint de uitbreiding van de Gemeenschap immers vaste vormen aan te nemen, want ook de kandidaat-lidstaten kunnen nu reeds een beroep doen op het Solidariteitsfonds en daarmee onze solidariteit.
Mijn fractie streeft ernaar de nauwkeurigheid in de ontwerpverordening van commissaris Barnier zo veel mogelijk aan te houden. Het Solidariteitsfonds is een hulpinstrument waarmee noodhulp geboden kan worden en moet duidelijk los worden gezien van de taken van het structuurfonds. Ik wil twee wijzigingen in de tekst van de Commissie naar voren halen. Het gaat in de eerste plaats om een uitgebreidere definitie van rampen, zoals wij, alsmede de heer Berend, die voorstellen. Daardoor krijgen wij in de toekomst de mogelijkheid flexibel te reageren op onvoorziene rampen waarin het voorstel van de Commissie wellicht niet helemaal voorziet, zoals droogte of de gevolgen van terroristische aanslagen. In de tweede plaats gaat het erom de toepassing van het fonds tot drie maanden te verlengen. Dat geeft de kandidaat-lidstaten die bestuurlijk nog niet zo ver zijn de tijd om te reageren. Daarnaast wordt hiermee tegemoetgekomen aan het scenario waarin ook belangrijke bestuurlijke organisaties door de ramp worden lamgelegd.
Het verzoek om een toekomstige Europese civiele interventiemacht behoort niet tot het Solidariteitsfonds, maar wel tot de discussie van vandaag. De overstromingsramp heeft aangetoond dat er ondanks alle inzet allerlei gebreken zijn opgetreden bij de leiding van de operaties, de inzet van materiaal, de logistiek en de communicatie, met name waar het de grensoverschrijdende inzet betrof. Hiervoor moeten maatregelen worden genomen. De Commissie moet allereerst gezamenlijke oefeningen in de grensregio's van onder andere brandweer en technische hulporganisaties voor civiele bescherming stimuleren en ondersteunen. Op de middellange termijn zou dan een in logistiek opzicht uniform netwerk van hulporganisaties of zelfs een civiel solidariteitskorps kunnen ontstaan, dat ook buiten de Gemeenschap ingezet zou kunnen worden, bijvoorbeeld in een geval als de aardbeving onlangs in Turkije. Aan een dergelijke visie moeten wij nu gaan werken, niet pas na de volgende ramp. Voor ik het vergeet: mijn dank gaat uit naar de rapporteur vanwege de uitstekende samenwerking!

Pohjamo (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, hartelijk dank, en namens mijn fractie wil ik de heer Berend bedanken die op voortvarende wijze en onder uitzonderlijke omstandigheden een goed verslag heeft opgesteld. Wij zijn het er waarschijnlijk allemaal mee eens dat een flexibel en snel instrument nodig is om de schade te herstellen die door grote rampen wordt veroorzaakt. De oprichting van het Solidariteitsfonds is zo'n belangrijke zaak dat er meer tijd had moeten worden uitgetrokken voor de behandeling ervan. Tijdens het debat in de commissie en daarna zijn veel factoren naar voren gekomen waarvoor te weinig tijd was om er grondig over na te denken.
Onze fractie steunt de oprichting van het fonds. De drempel voor het gebruik van steun moet hoog liggen. Het fonds moet zich concentreren op de bestrijding van de directe eerste kosten van grote natuurrampen. De eigenlijke wederopbouw hoort niet tot de taken van het fonds. De risico's moeten waar mogelijk worden afgedekt door middel van verzekeringen en preventieve maatregelen.
Het is ook van belang dat het fonds geen nieuw soort structuurfonds wordt dat jaarlijks in zijn geheel wordt opgemaakt. Het moet alleen worden aangewend bij uitzonderlijke, grote rampen, als hulp echt nodig is.
Na de behandeling in de commissie zijn enkele vragen bij mij opgekomen. Ik wil de commissaris vragen welke positie moet worden ingenomen bij grote ongelukken in derde landen als gevolg waarvan burgers in de lidstaten of de kandidaat-landen lijden. En ten tweede, wat zal de maximale steun zijn als percentage van de kosten van de schade?

Markov (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil mijn commentaar op het voorstel van de Commissie inleiden met gelukwensen aan commissaris Barnier en zijn collega's met het feit dat de ontwerpverordening voor de oprichting van het Solidariteitsfonds zo snel op tafel is gekomen. Daarmee heeft de Commissie gedaan wat ze moest doen om aan de verwachtingen van de burgers in de rampgebieden binnen de Europese Unie omtrent snelle hulp te voldoen. Tegelijkertijd ondersteun ik uiteraard het dringende karakter van het beraad hier in het Europees Parlement. Ik verwacht dat de Raad zijn plan uitvoert om de door het Parlement ingediende wijzigingen van het ontwerp van de Commissie in direct overleg te behandelen. Dan zouden financiële middelen uit het fonds na de goedkeuring van de Algemene Raad op 21 oktober daadwerkelijk vanaf 1 november ter beschikking gesteld kunnen worden. Dat is volgens mij bijna een wereldrecord voor de drie Europese instellingen, om in zo korte tijd vanaf het ontstaan van het idee daadwerkelijk tot de realisering ervan over te gaan. Daarmee wordt ook een zeer duidelijk en belangrijk signaal afgegeven van Europese solidariteit.
Mijn fractie ondersteunt het voorstel om de toepassingsmogelijkheden met betrekking tot de financiële middelen uit het fonds uit te breiden bij grote rampen overeenkomstig het amendement van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Daarmee wordt ingegaan tegen de voorkeur van de Raad, die zich in dit verband concentreert op natuurrampen. Inhakend op de woorden van mijn collega's zijn wij als fractie ook voorstander van de mogelijkheden schade vanaf 1 miljard euro of ter hoogte van 0,5 procent van het BBP te vergoeden, waarvan 50 procent direct zou moeten worden uitgekeerd. Daarnaast zijn wij voorstander van een termijn van drie maanden voor indiening van aanvragen en voor uitzonderingsmogelijkheden voor regio's die zeer ernstig getroffen zijn.
Ik vind het spijtig dat jaarlijks gereserveerde financiële middelen waarop geen beroep is gedaan niet ter cumulatie naar het volgende jaar overgeheveld kunnen worden, omdat het zogezegd om een fonds met virtueel geld gaat. We zouden dan een flexibeler instrument in handen hebben gehad waarmee we ook bij grote rampen getroffen burgers, bedrijven en instellingen zoveel mogelijk hadden kunnen helpen.

Turchi (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, commissaris Barnier, bijna twee jaar geleden, in december 2000, heb ik samen met andere collega's hier in Straatsburg gestreden voor de wederopname van de begrotingslijn voor noodhulp aan slachtoffers van natuurrampen in de Europese Unie. Die begrotingslijn bestond tot 1997 en werd toen uit de communautaire begroting geschrapt op grond van mijns inziens verkeerde opvattingen over subsidiariteit. Twee jaar geleden heb ik hardnekkig gevochten tegen de collega's die zich verschuilden achter het gebrek aan een rechtsgrondslag en weigerden mij te ondersteunen, ofschoon ik hen duidelijk probeerde te maken dat echte natuurrampen enorme gevolgen kunnen hebben voor het milieu, de landbouw, de infrastructuur, de economie, de samenleving en - als wij de Unie in haar geheel bekijken - voor talrijke andere sectoren.
Twee jaar geleden heb ik geprobeerd dit Parlement duidelijk te maken hoe belangrijk het voor de Europese burgers is, zelfs alleen al op psychologisch vlak, dat zij hulp ontvangen van de Unie, ook indien dit enkel symbolische hulp is. Deze hulp komt namelijk normaliter juist op het moeilijkste moment, op het moment waarop men alles verloren heeft en een geheel nieuw leven moet opbouwen. Ik heb daar enkele jaren geleden rechtstreekse ervaringen mee opgedaan toen Italië werd getroffen door een ernstige aardbeving.
Kennelijk bezat ik twee jaar geleden niet de nodige overtuigingskracht en het politiek uithoudingsvermogen. In de zomer van 2002 werd echter alles anders. Enkele landen, lidstaten en kandidaat-landen werden getroffen door een verschrikkelijke ramp, en plotseling veranderden onze opvattingen over subsidiariteit. Dankzij een verstandig politiek optreden - en ik richt mij nu met al mijn dank tot u, commissaris Barnier - kon bewaarheid worden wat tot voor kort nog onmogelijk leek. Niet alleen werd binnen enkele maanden een rechtsgrondslag gecreëerd maar werd er zelfs een nieuw interinstitutioneel akkoord ondertekend om er zeker van te zijn dat de benodigde middelen inderdaad beschikbaar konden worden gesteld. Natuurlijk kan ik daar alleen maar voldaan over zijn. Als ik mijn brieven en toespraken tijdens de begrotingsprocedure 2001 herlees rijst bij mij de vraag of ik soms de gaven van Cassandra bezit: de vrees die ik toen tot uiting heb gebracht, is achteraf namelijk helaas realiteit geworden.
Natuurlijk ben ik nu voldaan. Eindelijk heeft de Unie besloten dat te doen wat zij volgens mij moet doen. Ik ben voldaan want wij hebben laten zien snel en efficiënt te kunnen optreden. Ik ben eerlijk gezegd vooral ook voldaan omdat eindelijk een prachtprecedent is gecreëerd. Niemand zal zich nog in de toekomst achter de afwezigheid van een rechtsgrondslag of achter andere overwegingen kunnen verstoppen. Ik ben echter tegelijkertijd ook boos want eens te meer is dit alles niet via ons maar via de Raad verlopen. Als het Parlement wil, kan het echter zijn stem laten horen. Als wij willen kunnen wij op voet van gelijkheid optreden met de Raad, of wij kunnen - ik ben namelijk niet gek, ik ken de Verdragen heel goed - tenminste een poging daartoe doen.
Wij moeten ervoor zorgen dat wij kunnen optreden en wel constant. Hierbij nogmaals mijn dank aan de Commissie en de Raad.

Van Dam (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de oprichting van het solidariteitsfonds heeft in principe onze steun. Echter, het gewijzigde voorstel zoals dit nu voorligt, zal op termijn leiden tot een onhoudbare financiële situatie binnen de huidige begrotingsafspraken. Het begrip "grote ramp" is nauwelijks gedefinieerd en indien een schade niet over de drempelwaarde heen komt, bestaan er royale uitzonderingssituaties. Het getuigt mijns inziens van een gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef om dit fonds op een dergelijke manier in te richten. Getroffen burgers mogen er dan wellicht een warm EU-gevoel bij krijgen, uiteindelijk draaien zij zelf op voor de genoten noodhulp.
Om niet in een dergelijke uitzichtloze situatie verzeild te raken, is stroomlijning van het fonds noodzakelijk. Dat betekent een inperking tot natuurrampen en het aanpassen van de drempelwaarden en uitzonderingssituaties aan het aanvullende karakter van het fonds. Dit om nalatigheid niet te belonen, preventiemaatregelen te stimuleren, optimaal gebruik te maken van de bestaande internationale schaderegelingen en de doelmatigheid van het fonds te garanderen.
Mijnheer de Voorzitter, in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme stond ik alleen met deze opvatting. Ik voorzie dan ook grote problemen op het moment dat de financiële balans na een aantal jaren wordt opgemaakt. Of er dan nog sprake zal zijn van solidariteit tussen de staten betwijfel ik. Voor diegenen die dat met mij betwijfelen, beveel ik onze amendementen van harte aan. Anders vestig ik mijn hoop op de wijsheid van de Raad.
Voorzitter, sta mij toe daaraan toe te voegen dat ik blij verrast ben over de akoestiek in deze zaal. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de extra apparatuur die hier is. Ik kan u verzekeren dat het heel goed werkt.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, de Europese Unie is een gemeenschap van vrede en solidariteit. Wij praten er niet alleen over maar zetten solidariteit ook in concrete daden om. Ik wil u eraan herinneren dat het Europees Parlement tijdens de eerste vergaderperiode in september in een besluit nagenoeg eensgezind 19 punten heeft aangenomen inzake de overstromingsramp in Oostenrijk, Duitsland, Tsjechië en Slowakije, dat wij in de tweede vergaderperiode de begrotingsrichtlijnen hebben aangenomen en dat wij in de derde vergaderperiode vandaag tijdens de minizitting de rechtsgrondslag van dit alles vastleggen. Wij staan aan de kant van de getroffenen. Wij handelen snel, onbureaucratisch en doelmatig en hebben daarom vanwege het urgente karakter voor de spoedprocedure gekozen. Wij houden ons aan onze belofte en in dit verband wil ik u eraan herinneren dat wij de 500 miljoen euro die Raad en Commissie voor dit fonds beschikbaar willen stellen, hebben verdubbeld. Wij willen de Raad verzoeken de door ons uitgebreide definitie van een grote ramp - waarbij het gaat om een schade van meer dan 1 miljard of meer dan 0,5 procent van het BBP - niet te wijzigen. Iedere wijziging zou immers afbreuk doen aan de consistentie in onze positie. Wij willen de Raad derhalve verzoeken het voorstel van de Commissie en het Parlement over te nemen en goed te keuren.
Wij moeten en kunnen de getroffenen zeggen dat wij ervoor zullen zorgen dat het geld vanaf 1 november ter beschikking wordt gesteld aan de getroffen gebieden als de Raad op 21 oktober 2002 ook zijn goedkeuring daartoe verleent. Wij, mevrouw Schierhuber en ik, komen uit een getroffen gebied in Neder-Oostenrijk en vertegenwoordigen vele mensen die weten hoeveel schade er is aangericht en hoeveel hoop de politiek heeft gewekt door snel op te treden en concrete data te noemen. Wij zijn blij en er ook enigszins trots op dat wij hiermee kunnen aantonen dat wij niet alleen praten en mooie beloftes doen, maar dat wij ook met concrete data kunnen komen en snel kunnen handelen.
Guy-Quint (PSE).
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben blij dat de Commissie zo snel met voorstellen gekomen is voor de oprichting van een solidariteitsfonds, en ik ben blij dat onze instelling daarop zo snel weet te reageren. Hiermee laten we zien dat de Europese Unie daadkrachtig is en tegemoetkomt aan de zorgen van haar burgers.
Ik ben eveneens blij dat in de aanbevelingen die het Europees Parlement nu voorbereidt de aandacht gevestigd wordt op een belangrijk punt, namelijk het feit dat het hier een noodfonds betreft dat tot doel heeft de allernoodzakelijkste hulp te bieden aan de slachtoffers van een ramp. Bij het uitwerken van de mechanismen voor het vrijgeven van de kredieten en het vaststellen van de termijnen dient nadrukkelijk rekening te worden gehouden met dit specifieke kenmerk. Het Europese geld moet snel ter plekke zijn om de nood van de slachtoffers te lenigen op het moment waarop die nood het hoogst is.
Dit fonds heeft tot doel concreet uiting te geven aan de solidariteit van de Europese burgers met de slachtoffers van rampen, en tal van afgevaardigden, waaronder ikzelf, zouden graag zien dat de drempelwaarden voor de inschakeling van het fonds wat ruimer worden en dat bij het gebruik van die criteria rekening gehouden wordt met regionale kenmerken. Het is thans aan de Raad om op dit punt de knoop door te hakken. Ik ben evenwel van mening dat de dringende oproep van het Parlement om ook kwalitatieve criteria in aanmerking te nemen niet genegeerd kan worden. Het kan niet zo zijn dat bij een ramp die tot verwoestingen leidt in een arme regio van de Unie, bijvoorbeeld een van de ultraperifere regio's, of waarbij een compleet gebied verwoest wordt, zoals onlangs in het zuiden van Frankrijk, om louter boekhoudkundige redenen geen aanspraak gemaakt kan worden op de Europese solidariteit. Mijzelf lijkt het van wezenlijk belang dat natuurrampen als een specifieke en prioritaire categorie behandeld worden, aangezien bij dit soort rampen niemand aansprakelijk gesteld kan worden, met als gevolg dat geen beroep kan worden gedaan op de verzekering. Juist dan zijn de Europese gelden het hardst nodig.
Een korte opmerking tot slot: de schadeloosstellingen dienen gepaard te gaan met de invoering van een echt preventiebeleid en de oprichting van een Europees korps voor civiele bescherming, zodat Europese burgers die in grote moeilijkheden verkeren zeer snel concrete hulp kan worden geboden.

Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mijn gelukwensen overbrengen aan de commissaris. Hij heeft dit Parlement immers met bekwame spoed een voorstel doen toekomen. Mijn felicitaties ook aan de rapporteur, die deze bijzonder belangrijke taak zeer ter harte heeft genomen en er derhalve mede voor gezorgd heeft dat dit initiatief vandaag kan worden besproken en morgen kan worden aangenomen. Mijn dank ook aan de Begrotingscommissie en aan de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. Hun inspanningen zullen ongetwijfeld een plaats krijgen in de annalen van dit Parlement.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou hier vier criteria willen aanstippen. Daarna wil ik u er nog even op attenderen dat de tekst die morgen in stemming zal worden gebracht een materiële fout bevat.
Ten eerste verheugt het mij dat het kwalitatieve criterium bijval heeft gevonden in de commissie, en derhalve ook in dit Parlement. Ik hoop dat dit door de Commissie en de Raad zal worden erkend.
Ten tweede had ik in de lijst van voor steun in aanmerking komende rampen de voorkeur gegeven aan een veel duidelijkere definitie van 'droogte? ofschoon door de Commissie en verschillende sprekers is onderstreept dat dit concept gedekt wordt door de algemene rampendefinitie. Desalniettemin heeft de ervaring mij geleerd dat het verkieslijker is veel concretere en veel duidelijkere definities te hanteren.
Ten derde vind ik het een goede zaak dat expliciet en ondubbelzinnig wordt aangegeven dat de nationale overheden als gesprekspartners van de Commissie optreden in het kader van het hier besproken Solidariteitsfonds zodat wij een snelle en afdoende oplossing kunnen aandragen.
Ten vierde wil ik als burger van de Balearen mijn dank uitspreken voor de overname van het amendement op grond waarvan ook de eilanden en de ultraperifere regio's onder de werkingssfeer van het fonds vallen. Hiermee zijn wij opnieuw aanbeland bij een onderwerp dat ik al eerder heb aangekaart, namelijk de droogte. Het is van wezenlijk belang dat de verschillende situaties duidelijk worden omschreven zodat er geen twijfel ontstaat. Dit soort dramatische omstandigheden vergt immers een onmiddellijk antwoord.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot ben ik zo vrij de diensten van het Parlement te vragen artikel 3, lid 3, van amendement 13 te herzien.
Ik heb een amendement ingediend met het verzoek om in het laatste lid ook de stadsgebieden op te nemen. Als ik het goed heb, is dit amendement goedgekeurd in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme. In de motivering bij de tekst die morgen in stemming zal worden gebracht, wordt overigens onmiskenbaar aangegeven dat er in het goedgekeurde amendement sprake is van het schoonmaken van steden. Ondanks de inhoud van de motivering ontbreekt de tekst die in de Commissie regionaal beleid is goedgekeurd. Ik neem aan dat hier een vergissing in het spel is. Ik verzoek u dan ook vriendelijk dit probleem vóór de stemming van morgen te verhelpen. Wij achten het van fundamenteel belang dat ook stadsgebieden worden opgenomen, vooral met het oog op de kwantificatie en het herstel van de schade, en vanwege de enorme bevolkingsconcentratie. Daarom is onmiddellijke actie onontbeerlijk. De stemming in de Commissie regionaal beleid was werkelijk van fundamenteel belang.

De Voorzitter.
Wij hebben hiervan nota genomen en zullen trachten deze zaak vóór morgen te corrigeren.

Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik ga dit debat over de oprichting van een solidariteitsfonds van de Europese Unie vanavond in met gemengde gevoelens: enerzijds met gevoelens van spijt, anderzijds met gevoelens van tevredenheid. Spijt, omdat geen gevolg is gegeven aan onze oproep na de stormrampen van december 1999, waarvan de gevolgen in tal van regio's in Frankrijk en de rest van Europa nog steeds merkbaar zijn. Tevredenheid - uiteraard getemperd door het drama in Duitsland en Midden-Europa - omdat de Europese Unie eindelijk erkent dat ze van zich moet laten horen in tijden van nood, wanneer onze medeburgers zowel in lijfelijk als in materieel opzicht getroffen worden door rampspoed.
Ik zou in het bijzonder commissaris Barnier en zijn diensten willen feliciteren, evenals onze collega Rolf Berend, voor de uitzonderlijke daadkracht die zij bij de behandeling van dit dossier aan de dag hebben gelegd. Mijns inziens strekt dit verslag iedereen tot eer: de Commissie, het Parlement en de Europese Unie in haar geheel, niet alleen vanwege de snelle behandeling maar ook vanwege de evenwichtige benadering, de erkenning dat rampen als uitzonderlijke gebeurtenissen beschouwd dienen te worden en het belang dat wordt toegekend aan de concepten noodhulp, flexibiliteit en aanpasbaarheid. We moeten echter niet vergeten dat de vraag hoe dramatisch een ramp is of hoe een ramp wordt ervaren losstaat van de omvang ervan; we spreken hier vanavond weliswaar over de invoering van een stelsel dat is bedoeld om te kunnen interveniëren bij zeer ernstige gebeurtenissen, maar we moeten mijns inziens ook naar wegen zoeken om hulp te kunnen bieden in geval van nood, tragedies of natuurrampen van bescheidener omvang. Iedere dode is er één te veel; ieder huis dat in puin ligt is een drama.
Daarom zou ik op mijn beurt willen pleiten voor de oprichting van een Eurokorps voor civiele bescherming. Commissaris Barnier heeft dit punt al ter sprake gebracht en daarvoor zou ik hem dan ook willen bedanken. Dit korps zou niet als een op zichzelf staand korps opgezet moeten worden, maar de bedoeling zou moeten zijn in getroffen gebieden civiele reddingswerkers in te zetten onder auspiciën van de Unie, om zo onze solidariteit te tonen in tijden van nood.

Lisi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, veel collega's hebben er reeds op gewezen dat dit fonds een uiting is van solidariteit, en dus niet voor niets Solidariteitsfonds heet. Een solidair Europa: daar gaat het om bij de instelling van dit fond waarover wij binnenkort zullen stemmen.
Ik wil echter ook wijzen op een andere, mijns inziens cruciale waarde van dit initiatief - waar wij allen naar uitzagen en dat dankzij ook onze medewerking zo snel tot stand kon komen - namelijk op de politieke waarde hiervan. Ik geloof, mijnheer de commissaris, dat zich zelden situaties en gebeurtenissen hebben voorgedaan waarin zoveel medeburgers voor het eerst hebben gevoeld dat Europa dicht bij hen stond en als een grote broer bereid was hen snel te hulp te schieten in hun moeilijkheden. Laten wij niet vergeten dat voor de meeste medeburgers de Europese instellingen niet meer zijn dan regels en wetgevingen, verboden en richtlijnen. Het feit dat wij hen nu Europa kunnen laten zien als een vriend is mijns inziens van grote politieke waarde, zeer zeker nu een belangrijk referendum op til is - wij weten allen over welk referendum ik spreek. Wij moeten ervoor zorgen dat deze politieke waarde niet verloren gaat.
Hoe kunnen wij daarvoor zorgen? Mijnheer de commissaris, u hebt dat op uitstekende wijze onder woorden gebracht en ik ben het roerend met u eens. Wij moeten oppassen dat dit instrument niet wordt veranderd. Dit is een instrument om op te treden in geval van nood. Daarom moeten wij voorkomen dat dit een star mechanisme wordt en het gebruik daarvan weinig soepel is. Als wij de voorschriften daarvoor te ingewikkeld maken, kunnen wij het niet op soepele wijze inzetten en dan lopen wij het risico dat het nooit wordt ingezet. Wij moeten hoe dan ook flexibiliteit waarborgen, en ik heb vastgesteld dat u zich daar ook ten volle van bewust bent. Ook moeten wij dit beschouwen - en dit is het laatste punt waarop ik u wilde attenderen, alhoewel ik zie dat u niet naar mij luistert - als een eerste stap, en meer niet.
Collega's, iedereen zou willen dat deze rampen de laatste waren, maar helaas moeten wij realistisch zijn. Binnenkort zijn wij met vijfentwintig lidstaten. Iedereen weet dat het klimaat verandert en het daarom statistisch gezien realistisch is ervan uit te gaan dat dergelijke rampen zich opnieuw zullen voordoen.
Omdat herhaling hiervan, hoe betreurenswaardig ook, waarschijnlijk is, is mijns inziens een miljard euro niet voldoende. Laten wij, mijnheer de commissaris, voor de toekomst andere mogelijkheden bestuderen. Ik denk bijvoorbeeld aan de begroting 2004. Ik zal zo voor de vuist weg een suggestie doen, en daarover wil ik graag uw mening: waarom spreken wij niet af een bepaald percentage van het begrotingsoverschot - aan het eind van elk begrotingsjaar hebben wij immers altijd een flink overschot en weten wij niet wat daarmee aan te vangen - opzij te zetten voor het Solidariteitsfonds? Ik vraag u daar over na te denken.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, mijns inziens bereiken wij vanavond en morgen na de stemming een nieuwe mijlpaal als wij uitdrukking geven aan de solidariteit van de Europese Unie. Na de overstroming hebben wij onmiddellijk gehandeld. In dit verband wil ik u herinneren aan het besluit dat het Europees Parlement met grote meerderheid - ruim 470 stemmen voor - tijdens de eerste vergaderperiode in september in Straatsburg heeft genomen. Wij hebben aangegeven hoe snel hulp kan worden geboden en hoe dat voor de lange termijn kan worden gegarandeerd.
Ik wil de commissaris uitdrukkelijk danken die dit initiatief van het Parlement zo snel heeft opgepakt en voorstellen heeft gepresenteerd. Mijns inziens moet het Parlement deze voorstellen op zijn beurt ook snel behandelen, ook al is er een andere procedure vastgelegd en ook al ben ik er niet altijd een voorstander van dat wij te veel van onze rechten afzien. In dit geval is het evenwel zinvol en ook goed dat wij op deze wijze handelen!
Wij hebben nieuwe begrotingsposten gecreëerd in de gewijzigde en aanvullende begroting die wij nu hebben goedgekeurd. Wij discussiëren momenteel over de rechtsgrondslag waarover wij tegen het einde van deze maand in Straatsburg tot overeenstemming hopen te komen met de Raad. Dat betekent dat dan aan de formele voorwaarden voor het uitbetalen van de middelen is voldaan; de creatie van een rechtsgrondslag en een begrotingspost. Mijn verzoek aan de Commissie is nu dat ze snel met een gewijzigde en aanvullende begroting voor de dag komt. En dat is niet uw taak, mijnheer Barnier, maar die van mevrouw Schreyer! Er moet voor deze post geld beschikbaar worden gesteld, omdat - en dat zeg ik nu voor de derde keer hier in het Parlement - noodhulp die net voor Kerst wordt geboden voor een ramp die halverwege augustus heeft plaatsgevonden geen noodhulp is! Laten wij onszelf niets wijsmaken wat dat betreft. Mijnheer Barnier, ik wil u verzoeken aan mevrouw Schreyer door te geven - ik ben blij te zien dat mevrouw Schreyer daar net aankomt - dat ze zo spoedig mogelijk een passende gewijzigde en aanvullende begroting moet presenteren. Dan kan er geld voor de posten beschikbaar worden gesteld en wordt de Europese solidariteit niet alleen in woorden maar ook in daden tot uitdrukking gebracht. Het wordt nu tijd dat wij dit op passende wijze tonen.
Ik vind dat het Parlement op tijd zijn steentje heeft bijgedragen en ik hoop dat er in de toekomst snel hulp kan worden geboden volgens duidelijke criteria als zich opnieuw rampen voordoen zoals wij in augustus hebben meegemaakt. In het verleden is een rampenfonds op grond van bepaalde gebeurtenissen afgeschaft zonder dat daar een wettelijke reden voor was. Hopelijk gebeurt dat nu niet nog een keer. Het mag niet zo zijn dat van ieder probleem binnen Europa een Europese solidariteitskwestie wordt gemaakt. Solidariteit en subsidiariteit moeten duidelijk worden afgebakend. Als ons dat lukt, zitten we op de goede weg!
Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik mijn dank uitspreken aan de rapporteur en alle collega's en medewerkers die ervoor hebben gezorgd dat dit verslag over de oprichting van het Solidariteitsfonds zo snel kan worden aangenomen. Zoals door onze collega's reeds is aangegeven, is dit immers een voorwaarde voor de uitbetaling van de financiële middelen aan de getroffen gebieden, niet alleen in de lidstaten maar ook in Tsjechië en Slowakije. Juist dit snelle optreden brengt men tot het inzicht dat de EU oprecht een Unie voor de burgers wil zijn en dat deze EU in staat is efficiënt en snel te reageren als haar burgers in een noodsituatie zitten.
De heer Karas heeft reeds opgemerkt dat ik ook uit een van de getroffen gebieden kom. Ik kan u verzekeren dat de mensen daar werkelijk dankbaar zijn voor deze solidariteit. Er is niet alleen grote schade aangericht aan wegen, bruggen, spoorwegemplacementen en openbare en particuliere gebouwen, er is ook meer dan 20.000 hectare landbouwgrond verwoest. De schade in Oostenrijk - dat wil ik nog eens benadrukken - bedraagt ongeveer 6 tot 7 miljard euro. Het nieuwe Solidariteitsfonds kan en moet een slagvaardig instrument zijn om de nood te lenigen en moet derhalve doelgericht worden ingezet. Ik onderschrijf de voorstellen van de rapporteur en daarmee ook van de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme om de grens bij 1 miljard euro of 0,5 procent van het BBP te leggen. Mijns inziens is de grens van 3 miljard die de Raad voorstelt te hoog. Het is ook goed dat de financiële middelen binnen twee jaar moeten worden gebruikt. Ook de termijn van drie maanden verdient onze steun, want als er snel hulp moet worden geboden, moeten de aanvragen eveneens snel worden ingediend.
Het woord is nog steeds aan de lidstaten. Zij kunnen zich niet onttrekken aan hun verantwoordelijkheid om voorzorgsmaatregelen te nemen en te zorgen voor een duurzame wederopbouw. Ik wil met name de Commissie hartelijk bedanken dat ze zo snel met deze voorstellen gekomen is. Mijn dank gaat tevens uit naar de commissarissen die samen met de Voorzitter van de Commissie een bezoek aan de getroffen gebieden hebben gebracht. Ook ben ik blij met de beschikbaarstelling van 1 miljard euro. Ik hoop werkelijk dat de uitslag van de stemming morgen positief zal uitvallen waardoor de getroffenen zo snel mogelijk over de middelen kunnen beschikken. Commissie en Parlement hebben dan aan hun opdracht voldaan. Ik hoop ook werkelijk dat de Raad nog in oktober de noodzakelijke besluiten neemt zodat het geld uiteindelijk bij de getroffenen terechtkomt.
Sudre (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil op mijn beurt mijn tevredenheid uitspreken over de snelle oprichting van dit noodfonds voor hulp bij ernstige rampen. De slachtoffers verwachten terecht van de Europese Unie dat zij solidariteit betoont en hulp biedt.
Zoals anderen vóór mij betreur ik het evenwel dat dit voorstel nu pas op tafel ligt; verschillende jaren al is er bij de Europese uitvoerende macht op aangedrongen een dergelijk instrument in te voeren. Het ontbreken van een dergelijk mechanisme heeft bijvoorbeeld bijzonder schrijnende gevolgen gehad tijdens de nasleep van de storm die door Frankrijk raasde in december 1999. De heer Savary heeft daar zojuist al naar verwezen.
De onmacht en de dadenloosheid die de Gemeenschap destijds kenmerkten hebben het imago van de Unie bepaald geen goed gedaan, terwijl juist getracht werd Europa dichter bij de burgers te brengen.
Nu, na de recente overstromingen in Midden-Europa en in het zuiden van Frankrijk, staan we op het punt een nieuw noodfonds op te richten met een omvang van één miljard euro per jaar, en daarmee kunnen we eindelijk wat geloofwaardiger overkomen wanneer we spreken over 'Europese solidariteit' en 'gemeenschappelijke lotsbestemming'. In dit verband lijkt een compliment aan met name commissaris Barnier me op zijn plaats; hij is erin geslaagd in recordtijd een uitstekend verordeningsvoorstel uit te werken.
Via het fonds zal noodhulp geboden kunnen worden aan iedere regio die getroffen wordt door een ernstige ramp, ongeacht de status van die regio in het kader van de structuurfondsen. Verder is een aanvullend kwalitatief criterium vastgelegd op basis waarvan uit hoofde van het fonds hulp geboden kan worden in zeer uitzonderlijke omstandigheden, met name wanneer de ramp een substantieel deel van de bevolking van de betreffende regio of het betreffende land treft. Wij willen graag dat deze bepaling ook van toepassing is op de speciale categorie van de ultraperifere regio's, die vanwege de geografische en klimatologische omstandigheden blootgesteld zijn aan zware en verwoestende stormen die een bedreiging vormen voor hun relatieve welvaart, en ik heb begrepen, mijnheer de commissaris, dat wij wat dit betreft op u kunnen rekenen. Artikel 299, lid 2 van het Verdrag moet toegepast kunnen worden, ook voor dit soort uitzonderlijke situaties, waarvan ik uiteraard hoop dat die zich niet snel zullen voordoen.

Herranz García (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat wij snel en vlot tegemoetgekomen zijn aan de wensen van de Europese burgers in verband met de tragische ramp die zich onlangs in Midden-Europa heeft voorgedaan.
Ik ben de Begrotingscommissie overigens bijzonder dankbaar en erkentelijk voor de consensus die zij over deze kwestie heeft bereikt.
Uit dit alles blijkt hoe belangrijk deze kwestie voor het Parlement is. Het Europees Parlement, de enige supranationale instelling ter wereld die rechtstreeks door de burgers wordt gekozen, bewijst hiermee dat het de behoeften en wensen van de Europeanen zeer ter harte neemt.
Met de oprichting van dit Solidariteitsfonds geeft de Europese Unie een antwoord op een tot dusver onopgelost probleem. Zij verlicht hiermee het leed van de burgers die het slachtoffer zijn of kunnen worden van een situatie die hen letterlijk ruïneert op sociaal, economisch en moreel vlak.
Nu zal ik even nader ingaan op de inhoud van het document dat wij hier vandaag bespreken, met name op de wijze waarop de subsidie moet worden uitbetaald zodra wordt beslist dat het solidariteitsinstrument moet worden ingezet. In dit verband wil ik onderstrepen dat de steun onmiddellijk integraal ter beschikking moet worden gesteld zodat op verantwoorde en coherente wijze gevolg kan worden gegeven aan de geest die aan de oprichting van dit fonds ten grondslag ligt en in de toelichting wordt uiteengezet.
De tekst die hier ter aanneming voorligt, speelt in op ongewenste maar helaas niet ondenkbeeldige toekomstige situaties die door de klimaatverandering en de veranderende fysionomie van onze planeet in de hand kunnen worden gewerkt. Ik denk met name aan mogelijke drastische veranderingen ten gevolge van een sterke toename of afname van de regenval, wijzigingen in de luchtcirculatie, tektonische bewegingen en vulkanisme of om het even welk ander rampzalig cataclysme.
Het onderhavige document moet worden beschouwd als een belofte van wederzijdse solidariteit tussen alle Europese burgers. Wij hopen uit de grond van ons hart dat deze buitengewone steun nooit ingezet zal hoeven te worden aangezien mensenlevens onbetaalbaar zijn en financiële maatregelen geen soelaas bieden voor het verdriet dat dergelijke gevoelens van verlies bij de mens teweegbrengen.

De Voorzitter.
Mijn complimenten voor uw - naar ik begrepen heb allereerste - redevoering in het Parlement.

Barnier
 - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst alle sprekers willen bedanken voor hun bijdragen en hun vragen, alsmede voor de specifieke punten van zorg die zij naar voren hebben gebracht. Ik ben bijzonder onder de indruk van de blijken van waardering van nagenoeg alle afgevaardigden voor het reactievermogen en de daadkracht van de Commissie. Ik dank u voor die complimenten, maar ik wil daar ook anderen bij betrekken: mevrouw Schreyer, die hier naast me zit, heeft hard gewerkt om het flexibiliteitsinstrument te kunnen inzetten ten behoeve van de financiering van dit fonds, en natuurlijk zijn ook al onze diensten u erkentelijk voor uw complimenten, dames en heren afgevaardigden.
Zoals mevrouw Sudre heeft gezegd ben ik drie jaar geleden al tot de slotsom gekomen dat de Europese Unie in gebreke blijft waar het gaat om de hulpverlening bij ernstige rampen. Zo herinner ik me een discussie met de heer Hatzidakis enkele dagen na mijn toetreding tot de Commissie, kort na de aardbeving in de omgeving van Athene. Als Frans burger voelde ik me betrokken, zoals ik me betrokken voelde toen Duitsland door een storm getroffen werd, en later ook bij die rampen op de Azoren? Dit vraagstuk van risico's en risicobeheersing heeft al lang mijn aandacht, en ik kan u in alle eerlijkheid zeggen dat ik al geruime tijd van mening ben dat de Europese Unie tekortschiet bij de hulpverlening in geval van ernstige rampen. En nu is de discussie opnieuw opgelaaid, omdat de ramp die Duitsland, Oostenrijk, de Tsjechische Republiek en Slowakije heeft getroffen van een niet eerder vertoonde omvang is. Deze keer hebben wij allen tezamen, onder leiding van voorzitter Prodi, een les getrokken, en ik zou nogmaals een woord van dank willen richten tot uw rapporteurs, in het bijzonder de heer Berend, voor hun samenwerking en hun voorstellen.
Ik heb goed geluisterd naar de heer Lisi, die zich afvroeg of één miljard wel toereikend zal zijn. Ik hoop het. Sterker nog, ik hoop dat dat miljard dit jaar niet gebruikt zal worden. Het is in ieder geval oneindig veel meer dan de magere begrotingslijn van voorheen, waarmee maar net het bloeden gestopt kon worden. Mijnheer Lisi, dames en heren, de praktijk zal het uitwijzen. Naarmate de jaren verstrijken - en ik hoop dat zich niet al te veel rampen zullen voordoen - zullen we richtpunten krijgen, en over enkele jaren zullen we het beheer van dit fonds evalueren. Ik heb het eerder al aangegeven: mocht het fonds volledig gebruikt zijn aan het eind van het jaar - ik zeg nadrukkelijk: aan het eind van het jaar -, dan kunnen we de kredieten van het daaropvolgende jaar gebruiken. Maar laten we eerst maar eens dat miljard gebruiken als we het nodig hebben; daarna kunnen we bekijken wat er eventueel nog gedaan moet worden.
De heer Ferber zou ik het volgende willen zeggen: om dit geld doeltreffend en snel te kunnen aanwenden ten behoeve van de burgers die erop wachten - lokale vertegenwoordigers en ondernemingen in Duitsland en Oostenrijk en in de twee getroffen kandidaat-landen - moeten die middelen wel vrijgemaakt kunnen worden. In dit verband wil ik hier benadrukken dat de lidstaten een aanvraag om steun moeten indienen, evenals schaderapporten, en dat hoeven echt geen uitgebreide technische dossiers te zijn. Ik heb het vandaag opnieuw duidelijk gemaakt aan de ministers-presidenten van de Duitse en Oostenrijkse Länder en we hebben het ook de ambassadeurs van de betrokken landen laten weten: we hebben beoordelingen van de omvang van de schade nodig. Met het oog daarop hebben we contact opgenomen met de diensten van de betrokken landen.
De heer Ripoll i Martínez de Bedoya heeft het zeer bijzondere geval van droogteperiodes aan de orde gesteld. De solidariteit waarover we hier spreken heeft niet direct betrekking op droogteschade. Ik voeg daar aan toe, mijnheer Ripoll i Martínez de Bedoya, dat er voor schade als gevolg van droogteperiodes - en die kunnen zich helaas altijd voordoen - in de begroting van de Europese Unie, bijvoorbeeld voor het GLB, al mechanismen voorhanden zijn om hulp te bieden en solidariteit te tonen, met name ten aanzien van de landbouwers.
Tot slot zou ik antwoord willen geven aan de heer Pohjamo, die me gevraagd heeft welke landen naast de lidstaten van de Unie in aanmerking zouden komen voor steun uit dit fonds. In het verordeningsvoorstel staat heel duidelijk dat dit fonds bedoeld is voor de lidstaten van de Europese Unie en de landen waarmee toetredingsonderhandelingen gevoerd worden.
Ik heb u al gezegd dat dit onderwerp me al lang bezighoudt; staat u me daarom toe er nog even op door te gaan. Mijns inziens moeten we niet alleen naar dit fonds kijken - waarvan ik hoop dat het dankzij u en de Raad op zijn laatst over enkele weken operationeel zal zijn -, maar ook bepaalde lessen trekken. Voorkomen kost altijd minder dan herstellen, en op basis van die gedachte heb ik twee ideeën uitgewerkt, waarover we later nog zullen spreken. Eerste idee: de Commissie wil zeker geen bevoegdheden opeisen op dit gebied, maar ik denk dat het nuttig zou zijn de verschillende verzekeringssystemen in de lidstaten en de kandidaat-landen via benchmarking met elkaar te vergelijken. Tijdens mijn recente bezoek aan Saksen-Anhalt kreeg ik tot mijn grote verbazing van een ondernemer wiens bedrijf volledig verwoest was te horen dat hij op geen enkele wijze verzekerd was. Ik denk dat het goed zou zijn in al onze landen te bekijken wat goede praktijken zijn en wat de beste systemen zijn, en die goede praktijken kunnen dan wellicht uitgewisseld worden in het kader van de intergouvernementele samenwerking.
Dan mijn tweede idee met betrekking tot preventie, een punt dat overigens ook aan de orde gesteld is door mevrouw Guy-Quint en mevrouw Schierhuber. Ik ben vastbesloten in de voorstellen voor het toekomstig regionaal en cohesiebeleid - de agenda voor na 2006 - die thans in voorbereiding zijn (en die ik namens het college eind 2003 zal indienen) van preventie van natuurlijke risico's en rampen een verplichte prioriteit te maken voor de Europese structuurfondsen in alle regio's van de Unie en in al onze programma's.
Ik wil zo veel mogelijk lessen trekken uit het verleden, en daarom tot slot nog dit. In antwoord op de vragen van de heer Stockmann en de heer Savary zou ik willen zeggen dat ik eveneens van mening ben dat we niet kunnen volstaan met louter coördinatie. Naar aanleiding van de vorige rampen is er al het nodige gedaan, met name onder leiding en op initiatief van mijn collega Margot Wallström. Mijns inziens moeten we toewerken naar dat mooie, efficiënte idee van een Europees korps voor civiele bescherming; we moeten een netwerk oprichten van speciale eenheden in de verschillende lidstaten die in geval van een ramp op het grondgebied van de Unie samengebracht en ingezet kunnen worden, zodat het geen Belgen, Fransen, Duitsers of Oostenrijkers zijn die, allemaal met veel goede wil maar ieder voor zich, in beweging komen om de Europeanen of hun buren te helpen, maar Europeanen.
Misschien moeten we op die gedachte voortborduren. Nogmaals, wij vragen niet om communautaire bevoegdheden op dit gebied, en ik weet ook dat de bevoegdheden in het kader van de civiele bescherming vaak niet bij de nationale overheden, maar bij de regionale bestuurslagen berusten. Maar waar een wil is, is een weg, en ik denk dat het een mooi, efficiënt idee is om het niet bij coördinatie te laten en toe te werken naar de oprichting, op enig moment in de toekomst, van een Europees korps voor civiele bescherming.
Dank u, mijnheer de Voorzitter, dank ook aan uw rapporteurs, en bij voorbaat dank voor de stem die u morgen zult uitbrengen met betrekking tot dit voorstel.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

 De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0297/2002) van de heer Vidal-Quadras Roca, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de energieprestaties van gebouwen (9094/2/2002 - C5-0268/2002 - 2001/0098(COD).

Vidal-Quadras Roca (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het genoegen in deze plenaire vergadering aan te kondigen dat de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van dit Parlement in tweede lezing algemene overeenstemming heeft bereikt over het gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van de richtlijn betreffende de energieprestaties van gebouwen.
Mijnheer de Voorzitter, dit belangrijke wetgevingsinstrument is een direct gevolg van het oorspronkelijk door de Commissie gepresenteerde Groenboek over een continue energievoorziening dat op Europees niveau een levendig debat heeft geopend over een kwestie die van essentieel belang is voor ons concurrentievermogen en ons welzijn.
De onderhavige richtlijn, die nu gelukkig eindelijk het licht ziet, houdt een aanzienlijke kwalitatieve verbetering in ten aanzien van vroegere pogingen om dezelfde doelstellingen louter op basis van coördinatie en vrijwillige deelname te bereiken.
Ditmaal heeft de Commissie onvervaard een bindend juridisch kader vastgesteld dat ongetwijfeld zal bijdragen aan de harmonisatie van de beste praktijken in de vijftien lidstaten. Mijnheer de Voorzitter, ik moet hier overigens zowel op persoonlijke titel als namens de rest van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie mijn bijzondere voldoening uitspreken over de enorme ontvankelijkheid van de Raad ten aanzien van de bijdragen van het Parlement: het beginsel van individuele facturering, de gedifferentieerde behandeling van reeds bestaande gebouwen en nieuwe gebouwen, de duidelijke definitie van de gehanteerde vrijstellingen, speciale aandacht voor sociale woningen, het toenemende belang van de passieve afkoeling in zuidelijke landen waar de airconditioningsystemen een steeds groter aandeel van het energieverbruik voor hun rekening nemen, en natuurlijk ook het voorstel om stimuleringsmechanismen te laten prevaleren boven sancties.
Het belang van dit wetgevingsdocument blijkt uit het feit dat 40 procent van de totale vraag naar energie in de Unie wordt gebruikt in gebouwen. In kwantitatieve termen komt dit neer op 100 miljard euro per jaar: 2,5 procent van onze totale invoer en 0,5 procent van ons bruto binnenlands product. Het lijdt derhalve geen twijfel dat deze richtlijn, die gevolgd zal worden door andere reeds door de Commissie gelanceerde initiatieven, een uitermate belangrijke stap voorwaarts betekent, zowel voor wat betreft de verwezenlijking van de milieudoelstellingen van de Unie als met het oog op een continue energievoorziening.
Er is echter een punt waarover de meningen van enerzijds de Raad en anderzijds het Parlement en de Commissie aanvankelijk nogal uiteenliepen. Ik heb het over de termijn voor de uitvoering van deze belangrijke richtlijn.
De Raad was van oordeel - uitgaande van voor ons onaanvaardbare maar desondanks wellicht begrijpelijke argumenten - dat na het verstrijken van de termijn van 36 maanden voor omzetting in de nationale wetgeving, moest worden voorzien in een extra termijn van vier jaar om deze richtlijn volledig operationeel te maken. Op die manier waren wij al voorbij het jaar 2008, dat echter een emblematisch jaar is omdat vanaf dat moment controle zal worden uitgeoefend op de naleving van de afspraken van Kyoto. Daarom was dit voorstel voor het Parlement onaanvaardbaar, zowel om symbolische redenen als in termen van energiebesparing. Uiteindelijk hebben wij naar goede Europese gewoonte een compromis bereikt waarin de extra termijn wordt vastgesteld op drie jaar.
Ik denk dan ook dat wij zeer tevreden mogen zijn, mijnheer de Voorzitter. Ik feliciteer de commissaris en haar medewerkers met deze belangrijke bijdrage aan het energiebeleid van de Unie. Mijn felicitaties ook aan alle collega's van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie die mij enorm hebben gesteund en aan het secretariaat van de commissie dat met name op technisch gebied uitstekend werk heeft verricht. Zoals ik al zei, verdient ook de Raad een woord van dank voor zijn ontvankelijkheid.

de Palacio
. (ES) Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. In de eerste plaats dank ik de heer Vidal-Quadras en de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie voor de enorme hulp die zij mij tijdens de behandeling van dit voorstel hebben verleend.
Wij staan hier inderdaad voor een initiatief dat voortvloeit uit het debat over het Groenboek. Bovendien wordt hiermee tegemoetgekomen aan de wensen van het Parlement en de conclusies van de Raad, waarin werd aangedrongen op acties ter bevordering van de energie-efficiëntie, met name in gebouwen, teneinde het besparingspotentieel ten volle te benutten.
Zoals de heer Vidal-Quadras terecht heeft onderstreept, gaat het hier om 40 procent van het totale energieverbruik in Europa. Uit onze analyses en studies blijkt dat de energie-efficiëntie met ongeveer 22 procent kan worden vergroot. Dit betekent dat wij in de totale energiemix beschikken over een verbeteringspotentieel van circa 8 procent.
In die zin wordt dit voorstel door ons allen, het Parlement, de Raad en de Commissie, beschouwd als een van de basisinstrumenten om onze internationale verplichtingen na te komen, met name de afspraken van Kyoto betreffende de uitstoot van broeikasgassen.
Met dit initiatief wil de Commissie in de eerste plaats garanderen dat de lidstaten bij de berekening van energieprestaties van gebouwen een gemeenschappelijke methode hanteren. Bovendien wordt voorzien in een reeks minimumeisen voor energieprestaties die van toepassing zijn op alle nieuwe gebouwen, enkele kleine uitzonderingen daargelaten, en op bestaande gebouwen met een totaaloppervlakte van meer dan 1.000 m2 die ingrijpend worden gerenoveerd.
De certificering van energieprestaties bij de bouw, verkoop of verhuur van gebouwen is een ander belangrijk punt aangezien de rechten van consumenten die een flat, huis of gebouw huren zonder de reële kosten van het energieverbruik te kennen niet uit het oog mogen worden verloren.
Tot slot hebben wij nog een laatste fundamenteel element toegevoegd, namelijk de regelmatige keuring van verwarmingsketels en airconditioningsystemen.
Ik herinner u eraan dat het Parlement in februari 2002 in eerste lezing zijn standpunt heeft bepaald en dat het merendeel van de toentertijd ingediende amendementen in het gemeenschappelijk standpunt is overgenomen. Deze door het Parlement gesuggereerde wijzigingen - ik zeg dit met nadruk - hebben de oorspronkelijke tekst van de Commissie aanzienlijk verbeterd. In sommige gevallen hebben zij zelfs belangrijke nieuwe elementen toegevoegd, bijvoorbeeld de eisen inzake evaluatie en informatie.
Zoals de heer Vidal-Quadras ook al zei, waren de Raad en het Parlement het aanvankelijk niet eens over de overgangsperiode die aan de verplichte toepassing van de richtlijn moet voorafgaan. Ik geloof dat het eindresultaat, een termijn van drie jaar voor de omzetting in de nationale wetgeving en een extra termijn van drie jaar om de integrale naleving van de richtlijn te waarborgen, als een redelijk compromis kan worden beschouwd.
De Commissie is van oordeel dat de vijf ingediende amendementen - van 8 tot en met 12 - over het geheel genomen in lijn zijn met het initiële voorstel van de Commissie. In het kader van de definitie van de in het Commissievoorstel vastgestelde werkterreinen, typologieën en actiedrempels is er immers een acceptabel en haalbaar evenwicht gevonden.
Ik spreek nogmaals mijn dank uit aan het Parlement, de commissie en de rapporteur. Mijns inziens is het juist dankzij die wil om een evenwicht te vinden tussen de standpunten van het Parlement en van de Raad, uitgaande van het voorstel van de Commissie, dat wij uiteindelijk een akkoord hebben bereikt.
Ik hoop dat deze nieuwe tekst morgen tijdens de stemming in de plenaire vergadering kan worden aangenomen, zodat de richtlijn zo spoedig mogelijk in de lidstaten kan worden toegepast. Op die manier zullen wij ongetwijfeld een doeltreffende bijdrage leveren aan de verbetering van de energie-efficiëntie in de Europese Unie, in overeenstemming met onze internationale afspraken. Wij weten allemaal dat wij wezenlijke verplichtingen zijn aangegaan en dat wij de nodige inspanningen moeten leveren om te waarborgen dat onze intentieverklaringen in de praktijk worden gebracht.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik sluit me ten volle aan bij de woorden van dank aan het adres van onze rapporteur voor het uitzonderlijk werk dat hij geleverd heeft, temeer daar het hier een belangrijke stap voorwaarts betreft: we gaan nu daadwerkelijk over tot actie, aangezien we nu voor het eerst werk gaan maken van de voorlichting aan de consument, van scholing en van nieuwe productieprioriteiten.
Voorlichting in het kader van sturing van de energievraag lijkt me van wezenlijk belang wanneer het gaat over de energieconsumptie in de bouwsector en de tertiaire sector, zeker nu vast lijkt te staan dat onze toekomst bedreigd wordt door de opwarming van het klimaat. Uiteraard moeten we ook aandacht besteden aan het vraagstuk van de afhankelijkheid van de communautaire energievoorziening ten opzichte van externe energiebronnen.
Het betreft hier een richtlijn die vier specifieke instrumenten bevat: een methodologie voor de berekening van de geïntegreerde energieprestatie; minimumeisen voor de energieprestaties van nieuwe gebouwen en van gerenoveerde gebouwen; en een certificeringssysteem voor de energieprestatie. Hiermee wordt mijns inziens de voorlichting aan de consument verbeterd, en eigenaars zullen gestimuleerd worden te investeren in de verbetering van de energieprestatie, hetgeen zowel in hun eigen belang is als in het belang van de huurders. We willen een regeling invoeren waarbij de certificaten op een duidelijk zichtbare plaats aangebracht moeten worden; niet alleen worden de burgers op die manier goed geïnformeerd over de energieprestaties, maar ook vervult de publieke overheid zo een voorbeeldfunctie op dit gebied. Met deze richtlijn wordt kwalitatief gezien een grote sprong voorwaarts gemaakt ten opzichte van het SAVE-programma, aangezien de tekst een zodanig bindend karakter heeft dat we in ons optreden volkomen geloofwaardig zullen zijn ten opzichte van de Kyoto-verplichtingen.
Ik zou een woord van dank willen richten tot de Commissie en de Raad, die - gelukkig - besloten hebben de weg van vrijwillige afspraken te verlaten en te kiezen voor echte Europese regelgeving, want dat is de enige manier om zeker te zijn van resultaten en van een uniforme toepassing.
Wellicht zijn sommigen van mening dat deze richtlijn wel erg veel verplichtingen en lasten inhoudt voor de bouwsector. Wij brengen daar tegen in dat het hier juist om een kans gaat voor de industrie, het onderzoek en de consument - een nieuwe impuls voor het onderzoek naar isolerende materialen en verwarmings- en luchtbehandelingssytemen. Op termijn zal de Europese industrie beschikken over een grote deskundigheid op het gebied van energieprestaties van gebouwen, en dat zal de positie van Europa als moderne, concurrerende samenleving versterken. We zullen er evenwel zeer strikt op toezien dat de resultaten geëvalueerd worden en dat de richtlijn ook toegepast wordt bij de bouw van woningen voor de minderbedeelden. En zou het niet geweldig zijn als de gebouwen van de Europese Unie de eerste proefmodellen zouden zijn?
Mijn dank ook voor de duidelijkheid en transparantie bij de samenwerking met de Commissie, en vooral ook voor de grote betrokkenheid van de Raad.
Daarom, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, daarom verzoek ik u een stem uit te brengen voor deze tekst.

Ahern (Verts/ALE).
Ook ik wil de rapporteur bedanken voor zijn uitmuntende werk en dan denk ik met name aan het nuttige en snelle resultaat dat hij bij de tweede lezing heeft weten te bereiken.
Wij hebben nu al enige jaren geprobeerd de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren, onder meer in het programma inzake klimaatverandering. In bepaalde maatregelen, zoals de thermische isolatie van nieuwe gebouwen, wordt zelfs al voorzien in dit programma. Deze maatregelen waren echter niet bindend voor de lidstaten. De communautaire programma's hebben in veel lidstaten over het algemeen niet geleid tot de daadwerkelijke toepassing van standaarden voor energie-efficiëntie en in die zin is deze richtlijn dan ook, zij het in bescheiden mate, een stap voorwaarts - een bouwsteen, zo u wilt.
Terecht heeft de rapporteur erop gewezen dat wij, met het oog op het tijdschema van Kyoto, ervoor moeten waken dat we de richtlijn verzwakken door een lange overgangsperiode, met name voor certificering op bepaalde gebieden. Nogmaals mijn complimenten aan de rapporteur voor het nuttige resultaat dat hij bereikt heeft.
Tot slot wil ik mij aansluiten bij degenen die ervoor pleiten dat wij de energiebesparing in Parlementsgebouwen en gebouwen van de EU in het algemeen praktisch aanpakken.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0283/2002) van de heer Bösch, namens de Commissie begrotingscontrole, over de mededeling van de Commissie over fraudebestendigheid van wetgeving en contractbeheer (SEC(2001) 2029 - C5-0158/2002 - 2002/2066(COS)).

Bösch (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte commissaris, het verheugt mij dat ik u vandaag een ontwerpverslag kan presenteren dat - en dat is misschien wel aangenaam op dit uur - eigenlijk unaniem is goedgekeurd door de Commissie begrotingscontrole. Wij verwelkomen nadrukkelijk de ideeën van de Commissie inzake de fraudebestendigheid van wetgeving en contractbeheer. Ook bij fraude geldt dat voorkomen beter is dan genezen. En dat is nog goedkoper ook. Ik zal nog een paar punten aanstippen die volgens ons nog wat beter kunnen.
Ten eerste mag de opstelling van Europese wetgeving niet onnodig worden vertraagd door het onderzoek naar fraudebestendigheid. Dit onderzoek moet ook niet worden beperkt tot nieuwe wetsontwerpen. Integendeel, ook bestaande wetten moeten worden gecontroleerd op zwakke plekken. Mijns inziens is het ook een kwestie van geloofwaardigheid dat wij beleidsvormen waarvan wij weten, mevrouw de commissaris, dat ze uitnodigen tot fraude in het kader van dit wetsvoorstel van de Commissie gaan onderzoeken - ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de uitvoerrestituties op landbouwgebied.
Ten tweede vinden wij dat het fraudepreventiebureau OLAF zich in de eerste plaats moet bezighouden met fraude- en corruptiebestrijding en niet met zaken zoals die hier worden voorgesteld. Wij zijn echter bereid in het kader van het werkprogramma 2003 na te gaan of OLAF over voldoende personeel en financiële middelen beschikt om de taken die daaraan worden overgedragen uit te voeren. Ook nu moeten wij bespreken of wij dit orgaan steeds meer taken kunnen toevertrouwen. Wij hebben voor het komende jaar een korting op de begroting moeten vaststellen. Het Parlement probeert de zaken weer in orde te brengen, maar het gaat niet alleen om de begroting. Wij weten immers allemaal dat de voorganger van OLAF - UCLAF - onder andere heeft gefaald vanwege het feit dat dit orgaan alles moest doen en daardoor niets voor elkaar heeft gekregen. Wij moeten ons dus op de meest wezenlijke zaken concentreren.
Wij zijn van mening dat de standaardcontracten en -overeenkomsten centraal moeten worden opgesteld en ingezameld. Dat zou tevens zorgen voor een beter toezicht op de contractanten en de contractuele verrichtingen. In de contracten en overeenkomsten moet volgens ons een clausule worden opgenomen dat partners die zich aan fraude hebben schuldig gemaakt, van gunning van toekomstige contracten worden uitgesloten. Ook nu verzoeken wij de Commissie met name de bestaande mogelijkheden consequenter te benutten. Het is toch triest dat wij moeten constateren dat er bijvoorbeeld met betrekking tot Eurostat steeds opnieuw op wordt gewezen dat afzonderlijke ondernemingen waarvan is bewezen dat ze bij de uitschrijving reeds valse informatie hebben verstrekt niet buitengesloten kunnen worden. Waar zijn we mee bezig? Het gaat hier om geloofwaardigheid! Fraudebestrijding op zich is een kwestie van geloofwaardigheid en die moet de Commissie op verschillende gebieden nog creëren.
Nogmaals, wij zijn zeer tevreden met het voorstel van de Commissie. Het zal evenwel om de praktische uitvoering gaan. Is men serieus bereid de zwakke plekken in de eigen wetsvoorschriften daadwerkelijk en op transparante wijze weg te nemen? Het Parlement staat in deze kwestie achter de Commissie - laat dat de commissaris duidelijk zijn - maar wij hebben openheid en transparantie nodig om gezamenlijk dit probleem aan te kunnen pakken.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte rapporteur, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik u, mijnheer Bösch, danken voor de steun die in uw verslag tot uitdrukking komt en die u zojuist heeft uitgesproken. Het initiatief van de Commissie vormt een belangrijk onderdeel van het gehele hervormingswerk en neemt een belangrijke plaats in in de globale strategie van de Commissie ter bescherming van de financiële belangen. Het doel is, zoals u heeft benadrukt, de gemeenschappelijke beleidsterreinen en de wetsvoorstellen fraudebestendiger te maken. Fraudebestrijding is niet nieuw, maar was en is een wezenlijk element dat veelomvattend moet zijn. Dat betekent dat fraudebestrijding van meet af aan, dus - zoals u ook heeft benadrukt - integraal deel moet uitmaken van het initiatief en van het voorstel. Daarmee moet niet worden gewacht tot de tenuitvoerlegging.
Fraudebestrijding is niet alleen een taak voor een aantal specialisten. Dat was voor ons aanleiding te zeggen dat fraudebestrijding niet alleen een taak is van OLAF. De samenwerking tussen de diensten op dit gebied moet al in een vroeg stadium worden ingezet. De vakkennis van de directoraten-generaal moet worden gebundeld met de speciale kennis die OLAF in de praktijk heeft opgedaan. Het synergie-effect dat hierdoor ontstaat kan nuttig zijn voor de ontwikkeling van fraudebestrijdingsmethoden in de vorm van controle van wetsontwerpen teneinde die fraudebestendig te maken. Er moet een werkmethode worden ontwikkeld die erop is gericht deze vakkennis met de kennis omtrent preventie te combineren zonder dat de wetgevingsprocedure onnodige vertraging oploopt. Ik ben het er volledig mee eens dat u hier zo op hamert.
Een ander belangrijk aspect is de vereenvoudiging van de wetgeving. Er gaat een preventieve werking van uit als wetgeving minder gecompliceerd wordt gemaakt waardoor ze achteraf controleerbaar is. Vereenvoudiging maakt een goede controle mogelijk. Het fraudebestrijdingsmechanisme is bedoeld om wetgeving dusdanig vorm te geven dat ze helder en fraudebestendig wordt.
Ik wil ingaan op wat u in dit verband heeft opgemerkt, namelijk dat enerzijds nieuwe wetsontwerpen en anderzijds bestaande wetten moeten worden gecontroleerd. Dat hangt uiteraard weer af van het beschikbare personeel. Wij beginnen nu bij wetsontwerpen die in behandeling zijn en dat is uiteraard slechts een eerste stap. Als er een procedure is ontwikkeld zal bekeken moeten worden in hoeverre die toegepast kan worden bij de wijziging van bestaande wetten. Dat is immers ook een aspect dat ons voortdurend bezighoudt.
OLAF is nu bezig met het opstellen van de criteria, het benoemen van de contactpersonen en het installeren van dit mechanisme. Ik wil u er evenwel op wijzen dat het fraudebestendig maken van wetsvoorschriften niet alleen een taak is van de Commissie. Ook de wetgever moet dit beginsel bij het opstellen van wetten als doorslaggevend criterium aanhouden.
Tot slot wil ik nog opmerken dat ook het beste preventiebeleid natuurlijk alleen succesvol is als er een geloofwaardig afschrikkingsmechanisme aan is verbonden. Dat benadrukt u in uw verslag eveneens, mijnheer Bösch. De maatregelen voor fraudebestrijding mogen daadkrachtig optreden van OLAF bij het vaststellen van fraude en onregelmatigheden op geen enkele wijze beperken. Ze vormen juist een aanvulling daarop. Overigens doet de Commissie haar best met name op strafrechtelijk gebied verbeteringen door te voeren. In een eerder stadium heeft de hoorzitting over de Europese officier van justitie plaatsgevonden en in dat verband wil ik het Europees Parlement nogmaals danken voor de grote steun hiervoor.

Stauner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, fraudebestrijding lijkt een blijvende taak binnen de EU te worden, en de Commissie is zeer vindingrijk als het gaat om de middelen en methoden om dat probleem aan te pakken. Met de mededeling over fraudebestendigheid van wetgeving en contractbeheer - een werkelijk hoogdravende titel - toont de Commissie weer eens hoeveel fantasie ze heeft. Het is nog maar afwachten of alle mooie beloftes in deze tekst ook echt waargemaakt kunnen worden. Deze Commissie blinkt sinds haar aantreden uit in het doen van opvallende beloftes, die vervolgens niet in daden worden omgezet.
Ondanks de door haar gebezigde slogan 'zero tolerance tegenover fraude en onregelmatigheden? waren de officieel erkende fraudebedragen in 2000 hoger dan ooit tevoren. Ook in 2001 ligt het fraudebedrag van 1,25 miljard euro aanzienlijk hoger dan het gemiddelde in de voorgaande jaren. Nu moeten wetten en contracten zodanig worden opgesteld dat ze fraudebestendig zijn. Ze moeten zogezegd het stempel 'onderzocht en fraudebestendig bevonden? krijgen. Is dat nu het grote voorstel? Het is toch vanzelfsprekend dat teksten - voor zover dat met teksten überhaupt mogelijk is - rechtmatig zijn en geen onrechtmatige praktijken bij de toekenning van de EU-miljarden bevorderen. De Commissie heeft toch massa's goed opgeleide en goed betaalde ambtenaren in dienst, niet in de laatste plaats om deze doelstelling te bereiken! Daarom ben ik van mening dat deze mededeling, als we heel eerlijk zijn, overbodig is. Daarin worden immers zaken geëist die vanzelfsprekend zijn.
De enige conclusie die ik hieruit kan trekken is, dat er voor de Commissie toch andere regels gelden. Het is blijkbaar noodzakelijk om per officiële mededeling aan te geven wat rechtmatig is en dat er niet onrechtmatig mag worden gehandeld. Mijns inziens is dat zeer bedenkelijk voor een instelling die de hoedster van de Europese verdragen is.
Zou de Commissie in het licht daarvan de vastgestelde gevallen van fraude niet moeten aanpakken en daaruit de consequenties moeten trekken? Zou dat niet de veelbelovende methode zijn? Waarom spant de Commissie met de middelen die haar ter beschikking staan bijvoorbeeld geen proces aan tegen een voormalig commissaris voor het Europees Hof van Justitie? Daar zou voor de toekomst tenminste een afschrikkende werking van uitgaan. Maar nee, de Commissie wijzigt liever het Financieel Reglement om de transparantie te verminderen. Ze blijft proberen het controlerecht van het Parlement in te perken en ten slotte heeft ze de onafhankelijke financieel controleur afgeschaft.
In het verslag-Bösch, dat ik overigens ook volledig ondersteun, wordt op al deze punten gewezen. Daadkrachtig optreden is van doorslaggevend belang voor het bereiken van een succesvolle fraudebestrijding. Alle andere maatregelen kunnen slechts een aanvulling daarop vormen. Ik wil nu niet ingaan op de kritiek op het boekhoudsysteem van de Commissie, hoewel ook daar nog wel het een en ander op aan valt te merken. Maar het is toch betreurenswaardig hoe de Commissie nog steeds met kritiek omgaat. Het lijkt erop dat ze helemaal niets heeft bijgeleerd. De heer Bösch heeft daar reeds over gesproken en ik wil dat nog eens herhalen. Zo wordt een Deense ambtenaar van het dossier afgehaald. Zij wordt aan de kant gezet, omdat zij misstanden aan de kaak stelt. Ik doel ook op de verrichtingen van Eurostat, waarop wij in het verslag eveneens de aandacht vestigen. Ondanks al deze kritiek - ik zou bijna ronduit willen zeggen voldoende aanwijzingen voor een verdenking - werkt de Commissie nog steeds samen met een onderneming die uiterst dubieus handelt, die contracten op slinkse wijze heeft verkregen en die slecht werk heeft geleverd. Daar zou de Commissie iets aan moeten doen. Anders kan het verwijt niet uitblijven dat mededelingen zoals onderhavige pure afleidingsmanoeuvres zijn!

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0307/2002) van de heer Holmes, namens de Commissie visserij over het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de toegang tot diepzeebestanden en bij de visserij daarop in acht te nemen voorschriften (COM(2002) 108 - C5-0135/2002 - 2002/0053(CNS)).

Stevenson (PPE-DE)
Het is mij een eer dit verslag in te leiden namens mijn collega van de Commissie visserij, Michael Holmes. Zoals mijn collega's wellicht weten, heeft de heer Holmes onlangs een grote operatie ondergaan en ik wens hem, ongetwijfeld namens u allen, een spoedig herstel.
In de eerste plaats wens ik de heer Holmes geluk met dit uitstekende verslag. Wij behandelen dit onderwerp tegen de achtergrond van instortende visbestanden in de gehele Europese Unie. Sterker nog, tijdens de recente wereldtop in Johannesburg inzake duurzame ontwikkeling werd het probleem van overbevissing in internationale wateren erkend door landen overal ter wereld. Zij beloofden de visserij terug te brengen tot duurzame niveaus en stappen te ondernemen om de visbestanden voor 2015 te herstellen, een streven waar commissaris Fischler volkomen achter staat. Hij was zelfs van mening dat de EU deze doelstellingen ruim vóór die datum zou moeten bereiken en hij deed de plechtige belofte dat hij voortvarend zou optreden tegen illegale en niet-gereglementeerde visserijpraktijken. 
Ik vind het dan ook merkwaardig en zelfs verbijsterend dat de Commissie in juni heeft ingestemd met een compromis van de Raad dat het in feite mogelijk maakt TAC's, ofwel totaal toegestane vangsten, en quota van kracht te laten zijn voor diepzeebestanden. De heer Arias Cañete, die destijds de Spaanse fungerend voorzitter van de Raad was, beschouwde dit weliswaar als een van de hoogtepunten van het Spaanse voorzitterschap, maar niettemin moeten wij daar nog eens goed naar kijken.
De wetenschap met betrekking tot diepzeebestanden is nog niet ten volle ontwikkeld. Wij weten echter dat deze vissoorten op grote diepte leven - meer dan twaalfhonderd meter diep - en we weten dat zij een trage ontwikkeling hebben: zij zijn pas geslachtsrijp als zij minstens 25 jaar zijn. We weten eveneens dat zij zich uiterst langzaam voortplanten en dat er ongeveer 87 verschillende vissoorten op deze grote diepten leven, waarvan er slechts ongeveer acht eetbaar of verhandelbaar zijn. Zoals we weten heeft dit tot gevolg dat regelmatig circa negentig procent van alle vissen die de vissers in deze wateren vangen dood in zee teruggegooid wordt. Van elke honderd ton vis die gevangen wordt, wordt negentig ton dood teruggegooid in het water.
De heer Holmes wijst er al met grote nadruk op in zijn verslag: het voor het eerst vaststellen van TAC's en quota voor deze diepzeebestanden is vragen om een ramp. TAC's en quota zijn er de grondoorzaak van dat momenteel in de EU ieder jaar twee miljoen ton goede, verse vis dood in zee gedumpt wordt. TAC's en quota beperken alleen de hoeveelheid vis die aan land wordt gebracht, niet de hoeveelheid vis die gevangen wordt. Als dit Parlement morgen stemt vóór het vaststellen van TAC's en quota voor deze diepzeebestanden, dan kan ik u met enige zekerheid voorspellen dat deze waardevolle visserij misschien wel al binnen vijf jaar vernietigd zal zijn.
Zoals de heer Holmes in zijn verslag onderstreept is het beperken van de inspanning, het beperken van het aantal dagen dat een vaartuig op zee mag zijn, de enige manier om deze visserij op een duurzame wijze te reguleren. Als een vissersvaartuig niet op zee is, dan wordt er niet gevist en als er niet gevist wordt, worden er geen vissen gevangen. Dit is de enige logische en realistische manier om tot een duurzame diepzeevisserij te komen. Om die reden heeft deze aanpak ook de voorkeur van de wetenschappers en de visserijgemeenschappen wier toekomst afhankelijk is van het overleven van deze bestanden.
Voorts is het van essentieel belang dat wij stringente controlemaatregelen treffen ten aanzien van het type vistuig dat bij deze diepzeevisserij wordt gebruikt. Zeegnetten van soms wel honderd kilometer lengte worden op enorme diepten uitgegooid over de zeebodem, vastgezet en vervolgens dagenlang achtergelaten terwijl de trawler terugkeert naar de haven. Zij kunnen gigantische schade veroorzaken onder deze uiterst kwetsbare soorten. Soms scheuren deze netten ook nog eens los en blijven zij tientallen jaren 'spookvissen'. Deze netten moeten verboden worden.
Evenzo kunnen zogenaamde 'rock hoppers?, die over obstakels op de zeebodem heen stuiteren om te voorkomen dat netten blijven haken, enorme schade toebrengen aan kwetsbare koralen en diepzeeheuvels die een essentieel onderdeel zijn van het mariene ecosysteem. Wij kunnen niet toestaan dat dergelijke niet-duurzame praktijken ongehinderd doorgaan. Het behoeft geen betoog dat deze ideeën niet populair zijn bij die lidstaten wier houding ten opzichte van de visserij gebaseerd is op kortetermijndenken en het streven naar snelle winst. Zij laten zich niets gelegen liggen aan het mariene milieu, noch aan duurzaamheid, noch aan de enorme sociaal-economische gevolgen die het zal hebben als wij deze visserijen laten instorten.
Ik dring er daarom met klem op aan dat dit Parlement de geamendeerde voorstellen die de heer Holmes in zijn verslag adviseert overneemt en ik beveel dit verslag aan bij het Parlement.
Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte dames en heren, zoals de heer Stevenson reeds heeft opgemerkt gaat het vandaag om ons voorstel inzake de bijzondere voorwaarden voor de toegang tot diepzeebestanden en om het voorstel inzake de vaststelling van de TAC's en de quota voor diepzeesoorten. Allereerst wil ik de heer Holmes van harte feliciteren met zijn verslag. De wetenschappelijke gegevens zijn duidelijk. De diepzeebestanden worden op dit moment veel te sterk bevist en de druk op de visserij stijgt nog steeds.
De diepzeebestanden zijn biologisch zeer kwetsbaar, doordat hun populaties zich uiterst traag uitbreiden en doordat deze vissen zeer langzaam, aanzienlijk langzamer dan andere vissoorten, groeien. Daarom duurt het jaren voordat sterk gereduceerde diepzeebestanden weer zijn hersteld. Uit de gegevens die wij hebben, blijkt dat TAC's en quota slechts een eerste stap kunnen zijn op weg naar de bescherming van diepzeesoorten. Wetenschappers dringen er bovendien op aan de visserij aan banden te leggen en nieuwe methoden te ontwikkelen voor onderzoek naar deze bestanden. Wij hebben derhalve een voorstel van die strekking ingediend voor vergunningen, visserijbeperking en informatievergaring. Dit voorstel berust op in totaal vier pijlers. In de eerste plaats moet er een betere informatiestroom van de vissers naar de wetenschap plaatsvinden. In de tweede plaats moeten wij een betere controle invoeren teneinde betrouwbaardere gegevens te verkrijgen. In de derde plaats moeten wij het aanlanden van diepzeesoorten scherper controleren en controles per satelliet van vissersvaartuigen invoeren. In de vierde plaats moeten wij de verlening van vangstvergunningen voor diepzeesoorten op de huidige stand laten teneinde een verdere stijging van de visserijdruk te voorkomen. Wij moeten de kennis over de diepzeevisserij en de bestanden in het algemeen verbeteren. Alleen dan kunnen wij op rechtvaardige en passende wijze reguleringen doorvoeren. Ik hoop daarom dat het Parlement deze maatregelen ondersteunt. Na het debat zal ik ingaan op de amendementen en u het standpunt van de Commissie geven.

Lage (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, we gaan op dit late uur een debat voeren over vissoorten die op grote diepten voorkomen en dus net als wij wezens van de nacht zijn. Ze leven daar in het donkere water, ver van het continentaal plat, maar het zijn - nu even serieus - wel degelijk waardevolle soorten. Ze maken deel uit van de enorme diversiteit van het mariene leven. We zijn het er allemaal over eens dat deze soorten en bestanden beschermd moeten worden tegen de steeds intensievere visvangst van de afgelopen jaren. De visschaarste binnen de wateren van het continentaal plat en de belangrijkste visgronden hebben ertoe geleid dat veel schepen en vissers zich zijn gaan richten op deze vissoorten, die tot nu toe nauwelijks een rol hebben gespeeld. Nu zijn deze soorten het slachtoffer van overbevissing.
We moeten deze vissoorten dus beschermen, en we zijn het er allemaal over eens dat we voor dat doel wetenschappelijk onderzoek moeten uitvoeren. We weten namelijk nog steeds vrij weinig over deze soorten - ze zijn, om het zo maar eens te zeggen, net als alles wat diep gaat of ver van ons staat ietwat mysterieus. De wetenschap moet zich daarom richten op het observeren van deze visbestanden, hun ecosystemen, hun levenswijze, de wijze waarop ze zich voortplanten en hun vruchtbaarheid. Er bestaan immers aanwijzingen dat deze soorten maar heel langzaam groeien, en dat ze daarom heel kwetsbaar zijn, zeker als er op deze wijze gevist wordt.
Er bestaat dus eensgezindheid met betrekking tot het probleem. We zijn het verder met elkaar eens dat er onvoldoende wetenschappelijke gegevens zijn. Het lijkt er echter op dat we het niet helemaal eens zijn over de wijze hoe we deze soorten moeten beschermen - dat heb ik tenminste uit de interventie van commissaris Fischler begrepen. Ik begrijp niet hoe we het zonder TAC's en quota zouden kunnen oplossen. Het is een oude methode, die althans enige resultaten oplevert, ondanks alle tekortkomingen. Ik begrijp ook niet hoe we het zonder vangstbeperking zouden kunnen stellen. Ik weet dat dit een gevoelig onderwerp is, omdat de activiteiten van de vissers, de belangen van de vissersgemeenschappen en de gedane investeringen tegenwoordig steeds prioriteit krijgen. We moeten hier echter het voorzorgsbeginsel laten gelden: als er onzekerheid bestaat, moeten we verstandig en dus voorzichtig zijn. Alles wat er voor deze vissoorten gedaan kan worden is daarom zinvol - zelfs als we niet zeker weten hoe efficiënt zulke maatregelen zijn en welke resultaten ze opleveren. Het gaat hier om tientallen soorten, en van de wijze waarop sommige daarvan leven is ons niets of vrijwel niets bekend. Ik wil de Commissie en de heer Holmes daarom bedanken voor hun werk: hun inspanningen zijn voor de bescherming van de natuur van grote waarde.

Attwooll (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Holmes bedanken voor zijn werk en hem een spoedig herstel wensen. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is er stellig van overtuigd dat deze visserij dringend gereguleerd dient te worden. Uit het beschikbare wetenschappelijk bewijsmateriaal aangaande diepzeesoorten blijkt dat de biologisch veilige grenzen zijn overschreden en dat er maatregelen moeten worden getroffen om het herstel van de bestanden mogelijk te maken. Het is met name van belang in te grijpen omdat deze vissen lang leven, langzaam groeien en een lage reproductiecapaciteit hebben. Het merendeel van de amendementen van de commissie heeft ten doel leng en torsk uit te sluiten van de werkingssfeer van de verordening, hoewel voor deze soorten nog wel quota zouden gelden.
Deze twee soorten worden weliswaar op het continentaal plat gevangen, maar de fractie vindt het van het allerhoogste belang dat zij goed gereguleerd worden. Als voornoemde amendementen door het Parlement worden aangenomen, zal de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij tegen het voorstel als geheel stemmen.
Wat amendement 5 betreft, vindt mijn fractie dat kilowattvisdagen een nauwkeuriger instrument zijn voor het meten van de visserij-inspanning met het oog op de zogeheten 'technological creep'. Om die reden kan zij dit amendement niet steunen.
Wij staan echter gunstig tegenover amendement 6, waarin wordt voorgesteld de vooruitgang te evalueren die met de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening is geboekt. Wij hebben zelf drie amendementen ingediend. In amendement 8 wordt de Commissie verzocht de economische en operationele impact te onderzoeken in verband met het verwachte inkomensverlies en de verwachte verplaatsing van visserij-inspanningen als gevolg van de tenuitvoerlegging van de verordening.
Amendement 9 beoogt het gebruik van staande zeegnetten te verbieden in deze visserij, aangezien deze het risico met zich meebrengen dat aanzienlijke onbedoelde sterfte wordt veroorzaakt in sterk uitgeputte bestanden.
In amendement 10, ten slotte, wordt voorgesteld gebieden te sluiten om soorten te beschermen die op specifieke locaties en in bepaalde perioden in het jaar bijeenkomen in ongebruikelijk dichte scholen. Mijn fractie is eveneens van zins haar steun te geven aan de door de heer Hudghton en anderen ingediende amendementen 12 en 16 over respectievelijk een grotere betrokkenheid van de visserij-industrie en veiligheid. Zij betwijfelt echter of de bestanden uitsluitend door beheersing van de visserij-inspanning zouden moeten worden beheerd en daarom heeft zij haar aarzelingen over de amendementen 11 en 14.
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij vreest dat amendement 13 de tenuitvoerlegging van de beheersmaatregelen kan vertragen en is eveneens van mening dat amendement 15 een negatieve uitwerking op het milieu zou kunnen hebben.
Persoonlijk ben ik echter van mening dat regulering van vangstmogelijkheden in een gemengde visserij door middel van zowel TAC's en quota als inspanningsbeperkingen op basis van vergunningen zal leiden tot het weggooien van soorten waarvoor men geen quotum heeft of waarvan het quotum al is overschreden. Om die reden zal ik de amendementen 11 en 14 steunen. Ik zal ook amendement 15 steunen, aangezien daarmee een eerlijker basis wordt gegeven voor de verdeling van quota.
Tot besluit wil ik namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij mijn grote ongenoegen uiten over het feit dat de Raad in feite een beslissing heeft genomen over dit dossier zonder het standpunt van het Parlement af te wachten. Wij hopen dat de Raad Visserij zo vriendelijk zal zijn de standpunten van het Parlement in overweging te nemen wanneer hij een formeel besluit neemt.
McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik juich het verslag van de heer Holmes toe en ik hoop dat hij snel herstelt.
Toen de Commissievoorstellen ter tafel werden gelegd waren wij in de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie daarmee ingenomen. Het was hoog tijd dat er enige controle werd uitgeoefend op deze nieuwe visserijen op diepzeesoorten. We weten allemaal waarom deze soorten extra kwetsbaar zijn voor overbevissing, zoals de heer Stevenson in zijn inleiding al aangaf. 
Toen de visbestanden in EU-wateren die traditioneel het doel waren van EU-vissersvaartuigen uitgeput raakten, werden er nieuwe visserijen ontwikkeld. Niettemin vinden wij dat de resultaten van de onderhandelingen over de onderdelen van het opgezette beheersysteem veel te mager zijn. Zij zijn ook te zeer afhankelijk van TAC's en quota, die elders zo rampzalig zijn gebleken, zoals de heer Stevenson benadrukte. Wij hopen dat de Commissie, nu er een beheersysteem is opgezet, er snel toe zal overgaan dit systeem te versterken - bijvoorbeeld door andere middelen, zoals technische maatregelen die veel krachtiger zijn en meer maatregelen ter beperking van de inspanning. Dat is wat op de lange termijn effect zal hebben.
Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de procedure die heeft geleid tot het verordeningsvoorstel waarover wij vanavond debatteren is exemplarisch, en er is alle reden uitgebreid bij die voorbeeldige gang van zaken stil te staan nu we voorbereidingen treffen voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Ongeveer vijftien jaar geleden zijn Franse vissers in Boulogne-sur-Mer begonnen met het vangen en verhandelen van een aantal vissoorten die voorbij het continentaal plat in de abyssale zone leven, op meer dan 800 meter diepte. Op verzoek van deze beroepsmensen uit de visserijsector heeft een wetenschappelijk instituut, het Ifremer, uitgebreid onderzoek gedaan naar het leven van deze soorten en in het bijzonder naar hun levenscyclus. Dankzij een goede samenwerking tussen beroepsmensen en wetenschappers heeft men al vrij snel kunnen vaststellen dat deze soorten een trage levenscyclus hebben en dat er snel vangstbeperkingen ingesteld moesten worden om het biologisch evenwicht niet te verstoren.
Andermaal op verzoek van de beroepsmensen, gesteund door de wetenschappers, heeft de regering van de meest direct betrokken lidstaat, Frankrijk, de Commissie derhalve verzocht in actie te komen en de vangsten van deze soorten aan beperkingen te onderwerpen via de vaststelling van TAC's en quota. De Commissie heeft zich lange tijd terughoudend opgesteld en het heeft lang geduurd voordat ze in actie kwam. Was er in de Raad Visserij van juni jongstleden geen politiek akkoord bereikt, dan hadden we vandaag misschien niet gedebatteerd over deze twee verordeningsvoorstellen inzake de visserij op diepzeebestanden. Maar goed, die voorstellen liggen er nu, en ik ben blij dat ze er zijn, en dat geldt ook voor het verslag van de heer Holmes, die deze kwestie zeer bekwaam behandeld heeft en die ik op mijn beurt een spoedig herstel toewens.
De ontstaansgeschiedenis van deze verordeningen is in meerdere opzichten exemplarisch. Er blijkt in de eerste plaats uit dat de vissers de belangrijkste gesprekspartners en de voornaamste actoren zijn wanneer het gaat om de vaststelling van regels voor een duurzame visserij. Verder toont de gehele gang van zaken aan dat soepele en reversibele instrumenten als TAC's en quota het meest geschikt zijn om een doeltreffende bescherming van vissoorten te waarborgen, en dus niet rigide structurele maatregelen met onomkeerbare effecten als het slopen van schepen of de omscholing van vissers. Ook kunnen we vaststellen dat vissers en wetenschappers nauw en zinvol met elkaar kunnen samenwerken en tot voorstellen kunnen komen voor realistische en constructieve beheermaatregelen op basis waarvan de visserijactiviteiten voortgezet kunnen worden zonder dat de natuurlijke hulpbronnen uitgeput raken. En ten slotte blijkt uit het verloop van de procedure dat een bottom-upbenadering, waarbij de actie geïnitieerd wordt vanuit het beroepsveld en vervolgens overgenomen wordt door de bevoegde autoriteit, doeltreffender is dan een top-downbenadering, zoals de Commissie die helaas meestal toepast, nu ook weer bij de lancering van het project inzake de hervorming van het GVB. Deze lessen dienen we nadrukkelijk voor ogen te houden en voorzover mogelijk toe te passen op alle lopende hervormingsprocessen.
Hoe het ook zij, ik denk dat we ons allemaal gelukkig mogen prijzen dat deze verordening tot stand is gekomen, en ik zal dan ook steun verlenen aan het verslag van Michael Holmes en aan de meeste van zijn amendementen, die ook gesteund worden door de betrokken vissers, met name de amendementen waarin gevraagd wordt om een evaluatie van de regeling binnen drie jaar teneinde inzicht te verkrijgen in de behaalde resultaten.

Hudghton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zonder verifieerbaar, actueel, onafhankelijk wetenschappelijk advies is het onmogelijk een systeem van TAC's op te zetten. Hoe heeft de Commissie dan kunnen instemmen met een dergelijk systeem? Hoe heeft de Raad in juni 2002 daaraan zijn goedkeuring kunnen hechten zonder de industrie behoorlijk te hebben geraadpleegd en zonder dat de North East Atlantic Fisheries Council iets in te brengen had?
De Commissie heeft veel uit te leggen in dezen, maar waar ik in dit stadium vooral voor pleit, is niet zozeer dat er wederzijds beschuldigingen worden geuit, als wel dat het voorstel opnieuw bekeken wordt. Als het ons doel is visvoorraden in stand te houden, dan moeten wij de diepzeevisserij reguleren via een systeem dat gebaseerd is op beperking van de visserij-inspanning. In de eerste plaats moeten wij er rekening mee houden dat TAC's het sterftecijfer zullen doen stijgen als gevolg van bijvangsten van de soorten die het dringendst bescherming nodig hebben. In de tweede plaats moeten wij in aanmerking nemen dat de veiligheid in gevaar kan komen aangezien vaartuigen met onvoldoende quota maar met een achterstand in visdagen onder druk gezet zouden kunnen worden om te vissen onder gevaarlijke omstandigheden.
Ik doe een dringend beroep op dit Parlement en ook op de Commissie om de amendementen van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij te steunen, evenals die van mijzelf die ondertekend zijn door diverse leden van de vier grootste fracties in dit Parlement.
Tot besluit: de sociale en economische implicaties van een eventueel definitief voorstel moeten grondig worden geëvalueerd en gemeten met het oog op compensatie die wordt gegeven waar dat nodig is en zonder onderscheid tussen vissers in verschillende lidstaten.
Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik u hartelijk danken voor dit debat. Ik wil u er evenwel op wijzen dat de Commissie dit voorstel reeds in maart heeft gepresenteerd. Ik wil eveneens duidelijk stellen dat de Commissie de Raad geen toestemming heeft verleend voor het politieke compromis dat daar werd uitgewerkt. De Commissie heeft echter besloten dat ze pas een definitief standpunt zal afgeven over de vraag of dit compromis al dan niet acceptabel is, als het Parlement zijn mening heeft afgegeven.
Om heel eerlijk te zijn klopt de bewering niet dat er geen wetenschappelijke beoordeling is. Er is zowel van de ICES als van ons wetenschappelijk adviescollege een wetenschappelijk onderbouwd standpunt. Er is dus absoluut geen sprake van een gebrek aan wetenschappelijke gegevens op basis waarvan er gehandeld kan worden!
Dan ga ik nu over tot de amendementen die ik in het kader van dit debat wil beoordelen. De Commissie kan het eerste amendement aanvaarden. Ik ben het ermee eens leng, torsk en zeebrasem te schrappen uit de toepassingssfeer van deze verordening. Deze vissoorten moeten evenwel nog steeds worden vermeld in de lijst van vissoorten waarvoor uitvoerige vangstinformatie is voorgeschreven. De amendementen 2 en 4 onderschrijf ik eveneens. Amendement 3 kan ik daarentegen niet accepteren. Ik ben er namelijk op tegen de aanvullingsbepalingen inzake controle per satelliet uit ons voorstel te schrappen. Uit de ervaringen die wij in de praktijk hebben opgedaan met het satellietsysteem blijkt namelijk dat defecten dikwijls geen daadwerkelijke defecten zijn, maar slechts worden voorgewend om de controle te omzeilen.
Voor de diepzeevisserij met name in veraf gelegen gebieden is de traditionele controle met patrouilleschepen en -vliegtuigen absoluut onvoldoende en zelfs onuitvoerbaar. Daarom hebben wij hiervoor een doelmatige satellietcontrole nodig en moeten wij de definitie van uitval verscherpen en de consequenties ervan aanscherpen. De aanvulling op amendement 5 dat visdagen de dagen moeten zijn die op zee zijn doorgebracht neem ik graag over. Dat is een zinvolle verduidelijking. De verwijzing naar het vangstgebied is daarentegen minder duidelijk dan ons voorstel om het precieze vak van de ICES aan te geven en die wil ik derhalve niet overnemen. In verband met de vertrouwelijkheid is het mijns inziens niet gepast de kentekens van de afzonderlijke schepen voor wetenschappelijk onderzoek te publiceren.
Ik begrijp dat de motorkracht zeer lastig te meten is in kilowatt en ook zeer lastig gehandhaafd kan worden. In plaats van de verwijzing naar de capaciteit te schrappen, die nodig is voor de wetenschappelijke analyse, willen wij derhalve de verwijzing verbeteren met bijvoorbeeld gegevens van de categorieën vaartuigen die volgens tonnen brutotonnage bij elkaar gevoegd kunnen worden.
Ik kan mij volledig vinden in amendement 6 en ik wil een onderzoek naar de maatregelen in 2005 laten uitvoeren. Met amendement 7 ben ik het ook eens. Amendement 8 kan ik evenwel niet onderschrijven. De Commissie vraagt de technisch-wetenschappelijke en economische Commissie visserij toch al regelmatig om advies over de sociale en economische gevolgen van de instandhoudingsmaatregelen. Ik ben echter graag bereid een artikel 9a op te nemen en Raad en Parlement voor 30 juni 2005 een verslag te presenteren over de alomvattende regeling voor het beheer van diepzeesoorten en over de wetenschappelijk gevolgen van een verminderde visserij-inspanning.
Amendement 9 kan ik in de vorm waarin het nu is geformuleerd niet aannemen, want wij beschikken niet over wetenschappelijke gegevens waaruit blijkt dat een verbod op zeegnetten noodzakelijk is. Ik zal echter een voorstel in die richting opnemen en ICES om een wetenschappelijke beoordeling verzoeken over de vraag of en voor welk gebied een dergelijk verbod op zeegnetten een zinvolle instandhoudingsmaatregel is. Ik ben het eens met amendement 10, maar amendement 11 kan ik niet accepteren. Het is weliswaar juist dat de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee het advies geeft de visserij-inspanning voor de diepzeesoorten te verminderen. De technisch-wetenschappelijke en economische Commissie visserij beschouwt TAC's echter als een zinvolle aanvulling.
Amendement 12 neem ik graag over. De Commissie wijst amendement 13 daarentegen van de hand, omdat dit niet aan het voorzichtigheidsbeginsel zou voldoen. Wij moeten optreden zodra wij een eerste wetenschappelijk advies krijgen. Datzelfde geldt voor amendement 14 dat ik evenmin kan aannemen. Teneinde de inspanningsbeperkingen in de praktijk te brengen hebben wij vergunningen voor diepzeevisserij nodig. Amendement 15 moet ik eveneens van de hand wijzen. Wij weten immers allemaal dat productie en capaciteit van de vloot voor diepzeevisserij in rap tempo zijn toegenomen. Als wij de referentieperiode verschuiven, betekent dat de facto dat wij een verdere uitbreiding van de vloot voor diepzeevisserij toelaten. Dat gaat absoluut niet samen met de dringend noodzakelijke inspanningsbeperkingen.
Tot slot keur ik amendement 16 eveneens af, want door dit amendement zouden oncontroleerbare uitzonderingen op deze verordening mogelijk gemaakt worden. De begrippen overmacht en bedreiging van de veiligheid van het schip zijn niet juridisch gedefinieerd. Uiteraard moet de veiligheid gewaarborgd blijven - dat lijdt geen twijfel. Op grond van de huidige bepalingen mag een schip dat in gevaar is een andere haven aandoen dan is voorgeschreven als het de vangst daar niet aanlandt. Mijns inziens is dat al een evenwichtige aanzet waarin voldoende rekening wordt gehouden met de veiligheid van schepen en de haalbare instandhoudingsvoorschriften.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.42 uur gesloten)

