Ochrona finansowych interesów Wspólnot - zwalczanie nadużyć - sprawozdanie roczne 2008 (debata) 
Przewodniczący
Ostatnim punktem posiedzenia jest sprawozdanie przedstawione przez pana posła Cozzolino w imieniu Komisji Kontroli Budżetowej na temat ochrony finansowych interesów Wspólnot i zwalczania nadużyć - sprawozdanie roczne 2008.
Andrea Cozzolino
Panie przewodniczący, panie i panowie! W czasach, kiedy traktat lizboński daje Europie bardziej wyrazistą rolę w życiu milionów Europejczyków, kluczowym wyzwaniem jest przejrzystość i zgodność z prawem. Z tego względu sprawozdanie, które dzisiaj przedstawiamy stanowi wynik silnie skoordynowanych działań. Prace te ograniczone były przede wszystkim do scenariusza zarysowanego przez Trybunał Obrachunkowy, zgodnie z którym finansowe skutki nieprawidłowości zmniejszyły się z 1 miliarda euro w 2007 roku do 783 milionów euro w roku 2008.
Spadek ten wystąpił we wszystkich obszarach wydatków za wyjątkiem wydatków bezpośrednich i funduszy przedakcesyjnych. Również w zakresie funduszy strukturalnych nadal bardzo martwią nas pewne sprawy. Jednak same bezwzględne kwoty i wartości nie sygnalizują nam, gdzie kryją się pilne problemy, a gdzie sytuacja jest pod kontrolą. Nasze analizy i spotkania z ostatnich miesięcy pozwoliły zadecydować o priorytecie dwóch wymogów. Pierwszym jest pilna potrzeba obarczenia państw członkowskich większą odpowiedzialnością za wykrywanie nadużyć i nieprawidłowości oraz za dzielenie się informacjami potrzebnymi do zwalczania nadużyć, marnotrawstwa i odchyleń w wydatkach i w poborze podatków.
Drugim jest znaczenie przedstawiania propozycji i roboczych hipotez w celu ułatwienia wdrożenia działań w państwach członkowskich, wraz z procedurami administracyjnymi i strategiami zarządzania przewidującymi priorytetowe traktowanie jakości projektów oraz ich oddziaływaniu na warunki życia i pracy obywateli europejskich.
Aby osiągnąć te cel proponujemy, aby Parlament nalegał na pewne priorytety: po pierwsze, aby Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) sporządził 27 profili, w których z należytą starannością przeanalizuje strategie realizowane przez każde poszczególne państwo członkowskie celem zwalczania nadużyć i nieprawidłowości w wykorzystywaniu środków europejskich, z precyzyjnym określeniem władz odpowiedzialnych w każdym poszczególnym kraju za przeprowadzanie kontroli oraz z danymi ilościowymi i jakościowymi opisującymi wykonane kontrole i ich skutki.
Po drugie, na zmniejszenie liczby nieprawidłowości i znaczącą poprawę przepisów. Rozpoczynamy program upraszczania prawodawstwa i przepisów, szczególnie dotyczących funduszy strukturalnych. Ponadto trzeba zintensyfikować walkę z korupcją, przestępczością finansową i łamaniem przepisów o zamówieniach publicznych. Tegoroczne sprawozdanie dowodzi, że osiągnęliśmy w tej sprawie postęp przy wsparciu całej komisji. Dzięki intensywnym i skoordynowanym działaniom opracowano propozycje rozwiązania głównych problemów w tej dziedzinie. Od stosunków między UE a rajami podatkowymi po bazy danych beneficjentów funduszy europejskich, sprawozdanie to przyczynia się w praktyce do poprawy przejrzystości wydatków i wzmocnienia strategii walki z nadużyciami i korupcją.
Wreszcie w odniesieniu do OLAF szczególnie ważne jest zagwarantowanie jego pełnej niezależności operacyjnej, pełnej współpracy państw członkowskich i odpowiedniej strategii kadrowej, której ten urząd zdecydowanie potrzebuje. Musimy utrzymać żywą debatę w Europie, aby stworzyć funkcję jednolitego europejskiego prokuratora.
Na zakończenie chcę podzielić się poglądem, że szczególnie ważne jest, abyśmy razem walczyli o przejrzyste i efektywne zarządzanie środkami europejskimi. W tej dziedzinie musimy dopilnować, aby istniejące problemy nie były w żaden sposób wykorzystywane do kwestionowania instrumentów mających fundamentalne znaczenie dla projektu europejskiego, takich jak polityka spójności i pomoc rozwojowa. Musimy zamiast tego dokładnie przyjrzeć się problemom i rozbieżnościom, jakie nadal występują w różnych obszarach wydatków europejskich oraz wykorzystać te dane do podjęcia nowych, zdecydowanych ruchów na przyszłość, tym samym usprawniając zarządzanie naszymi pieniędzmi i poprawiając jego przejrzystość.
Uważam, że podejmując ten wysiłek różne instytucje europejskie naprawdę osiągną postęp w budowaniu Europy silniejszej, bardziej zintegrowanej i zdolnej lepiej zaspokajać potrzeby Europejczyków.
Elena Băsescu
- (RO) Myślę, że fundusze europejskie muszą być dostępne dla obywateli w uczciwy i przejrzysty sposób. Jednym z wykonalnych sposobów możliwego wyplenienia korupcji z zamówień publicznych jest wprowadzenie przejrzystego systemu, a mianowicie systemu przetargów elektronicznych.
Zgodnie ze sprawozdaniem Komisji zmniejszające się finansowe skutki nieprawidłowości w roku 2008 są dowodem udanego wdrożenia niektórych z ustawodawczych i instytucjonalnych środków mających na celu zwalczanie nadużyć. Nadal potrzebna jest silniejsza kontrola finansowa, wraz ze skutecznym prawodawstwem dotyczącym zwalczania nadużyć podatkowych, szczególnie dotyczących podatku VAT.
Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej jest priorytetem również dla rządu rumuńskiego. W związku z tym utworzono Wydział Walki z Nadużyciami. Stanowi on dla OLAF pojedynczy punkt kontaktowych w Rumunii w sprawach funduszy europejskich.
Monica Luisa Macovei
Panie przewodniczący! Jako kontrsprawozdawca PPE chciałabym na początek wyrazić wdzięczność posłowi sprawozdawcy i innym posłom z grup politycznych za znakomitą współpracę. Zwracaliśmy szczególną uwagę na poprawę przejrzystości i lepsze przepisy dotyczące zamówień publicznych, ponieważ jest to obszar najbardziej narażony na nadużycia i korupcję, która zniekształca rynek i prowadzi do wzrostu cen płaconych przez konsumentów.
Ponadto beneficjenci funduszy strukturalnych ze wszystkich państw członkowskich powinni być podawani na jednej stronie internetowej w oparciu o te same kryteria. Wzywałam również do wzajemnego uznawania wykluczeń, takich jak wykluczenie osób winnych nadużyć z zajmowania stanowisk prezesów. Trzeba wesprzeć działalność OLAF. Prosimy o dane statystyczne i przyczyny przypadków, w których władze krajowe nie złożyły aktów oskarżenia po otrzymaniu sprawozdań OLAF, co mam miejsce w 73% spraw rozpoczętych przez OLAF.
W sprawozdaniu zaproponowano również zakazanie firmom, które działają w rajach podatkowych zawierania umów gospodarczych z firmami zarejestrowanymi w Unii jeżeli kraj rejestracji tych pierwszych jednostronnie opóźnił przyjęcie umów o współpracy z Unią.
Pozwólcie mi państwo na zakończenie powiedzieć, że Unia musi traktować nadużycia i korupcję jako jedną, wzajemnie powiązaną i priorytetową sprawę.
Seán Kelly
Panie przewodniczący! Myślę, że nie przesadzę mówiąc, że obecny kryzys gospodarczy został wywołany przez początkowo łagodny kryzys - łagodny kryzys, który doprowadził do zwycięstwa chciwości nad szczodrością, korupcji nad uczciwością i własnych korzyści nad solidarnością. Dopóki szczodrość, uczciwość i solidarność nie stanie się na powrót samym sercem spraw spółek i rządów, to nigdy nie wygrzebiemy się z kłopotów, w których się obecnie znajdujemy.
Absolutnie zgadzam się z każdym działaniem prowadzonym w celu zwalczania nadużyć. Widziałem w Irlandii programy o ludziach, którzy co tydzień pobierali zasiłki społeczne w Republice Irlandzkiej, w Irlandii Północnej i Anglii; ludziach, którzy przylatywali na lotnisko w Cork, a następnie wylatywali pobrawszy zasiłek. Najgorsze ze wszystkiego były banki - Allied Irish Bank i Irish Nationwide - które robiły sztuczki przy pomocy zasada rachunkowości, aby ukryć swoją rzeczywistą sytuację.
Wpakowaliśmy się przez to w Irlandii w okropne kłopoty i musimy podejmować wszelkie wysiłki, aby położyć kres nadużyciom. Głośno i wyraźnie trzeba powiedzieć, że będą one bardzo zdecydowanie zwalczane zarówno na szczeblu europejskim jak i każdym innym.
John Dalli
komisarz. - Panie przewodniczący, szanowne panie i panowie posłowie! W imieniu mojego kolegi, pana komisarza Šemety, chciałbym najpierw podziękować panu posłowi sprawozdawcy za konstruktywne sprawozdanie i przedstawione propozycje poprawy ochrony interesów finansowych Unii.
Komisja docenia silne podkreślenie przez Parlament wspólnej odpowiedzialności instytucji UE i państw członkowskich w tym względzie. Pozwólcie mi państwo przedstawić parę uwag.
W odniesieniu do raportowania nieprawidłowości przez państwa członkowskie, OLAF stworzył nowy internetowy system sprawozdawczy o nazwie IMS - (ang. Irregularities Management System) system zarządzania nieprawidłowościami. Doprowadziło to do znaczącej poprawy w raportowaniu nieprawidłowości przez państwa członkowskie, włącznie z tymi krytykowanymi w państwa sprawozdaniu. Fundusze strukturalne są obszarem szczególnej troski zarówno Parlamentu jak i Komisji. W ramach planu działań strukturalnych w roku 2008 Komisja podjęła zdecydowane działania, aby naprawić niedociągnięcia w obszarach i programach, w których występują największe konsekwencje, w tym wprowadzić szeroko zakrojone uproszczenia.
Wraz z innymi komisarzami mój kolega komisarz Šemeta będzie prowadził działania mające na celu dalsze zmniejszenie liczby błędów w polityce spójności. Komisja pomoże państwom członkowskim i będzie je monitorować przy zamykaniu programów na lata 2000-2006 oraz dopilnuje, aby systemy zarządzania i kontroli w nowym okresie programowania przyniosły zakładane korzyści. Ponadto Komisja będzie współpracować z władzami państw członkowskich, aby dopilnować wzięcia przez nie całej odpowiedzialności za wspólne zarządzanie, rozszerzonej w myśl nowych zapisów traktatu lizbońskiego.
Osiągnięto znaczący postęp w zakresie przejrzystości informacji o beneficjentach funduszy unijnych. W dziedzinie rolnictwa Rada uzgodniła, że publikowanie danych beneficjentów funduszy jest zadaniem państw członkowskich. Informacje te muszą być udostępniane na jednej stronie internetowej w każdym państwie członkowskim zgodnie z zasadą wspólnego zarządzania. Aby zapewnić ogólny ogląd i ułatwić dostęp do stron państw członkowskich, łącza do tych stron zostały umieszczone na stronie internetowej Europa.
Teraz przejdę do OLAF. Dziękuję panu posłowi sprawozdawcy za silne, dosłownie wyrażone poparcie dla działań OLAF. Mój kolega komisarz Šemeta w pełni zgadza się, że urząd ten powinien się koncentrować na swoich podstawowych zadaniach, a mianowicie prowadzeniu dochodzeń, chociaż OLAF ma do wypełnienia również inne ważne obowiązki, w szczególności w dziedzinie zapobiegania nadużyciom. Zgadza się on również, że OLAF powinien się koncentrować na ważniejszych sprawach, a mniejszymi nadużyciami powinny zajmować się inne organa.
W roku 2008 OLAF znowelizował procedury finansowych działań następczych dotyczących spraw OLAF przez ustanowienie progów de minimis. Pan komisarz Šemeta dobrze zapamiętał pana uwagi dotyczące potrzeby współdziałania OLAF ze służbami audytu wewnętrznego, które w pełni podziela. OLAF i Służba Audytu Wewnętrznego współpracują ściśle od roku 2003. Wymieniają się informacjami i zapewniają sobie nawzajem konkretne szkolenia, aby wzajemnie poszerzać wiedzę pracowników na tematy interesujące obie instytucje. OLAF jest gotów jeszcze bliżej współpracować ze Służbą Audytu Wewnętrznego.
W odniesieniu do uprawnień proceduralnych już nowa instrukcja OLAF przyjęta w grudniu 2009 roku i przesłana Parlamentowi zawiera kompleksowe wytyczne dla kontrolerów OLAF. Bardziej szczegółowe przepisy o uprawnieniach proceduralnych zostaną uwzględnione w projekcie legislacyjnym dotyczącym nowelizacji rozporządzenia w sprawie OLAF. W tym zakresie Komisja pragnie również przypomnieć, że przed przerwą wakacyjną do Parlamentu i Rady skierowany zostanie dokument - refleksja nad reformą legislacyjną OLAF.
Pan komisarz Šemeta zamierza przedstawić ten dokument Komisji Kontroli Budżetowej podczas jej spotkania w lipcu. Bardzo się on również cieszy z perspektywy współpracy z Parlamentem w charakterze sojusznika przy usprawnianiu OLAF i ochronie pieniędzy unijnych podatników.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro.
Oświadczenia pisemne (art. 149)
Alain Cadec  
Zwalczanie nadużyć stanowi kluczowe wyzwanie, któremu stawić czoła muszą Unia Europejska i państwa członkowskie. Znaczenie środków publicznych przeznaczonych na politykę wspólności wymaga najwyższej czujności ze względu na możliwość ich sprzeniewierzenia. Gra toczy się tu między innymi o wiarygodność funduszy strukturalnych wśród Europejczyków. W związku z tym z radością przyjmuję wysiłki podejmowane przez Komisję Europejską i Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w celu skuteczniejszego zwalczania nadużyć. Jak zauważył poseł sprawozdawca, finansowe skutki nieprawidłowości w działaniach strukturalnych znacząco się zmniejszyły. Ponadto wzrost liczby nieprawidłowości zgłaszanych Komisji dowodzi rozwoju systemów zapobiegania nadużyciom. Ważne jest, aby Komisja i państwa członkowskie kontynuowały tę walkę możliwie najenergiczniej. Jednak konieczne jest również, aby nie zniechęcać potencjalnych beneficjentów funduszy strukturalnych zbyt surowymi ograniczeniami. Zamierzone nadużycie to jedno, a brak precyzji przy organizowaniu projektów to coś zupełnie innego. Jeżeli to pierwsze należy traktować jako działalność przestępczą, to ważne jest upraszczanie procedur w celu ograniczenia skutków tego drugiego.
Tamás Deutsch  
Pogłębiający się w niektórych krajach strefy euro kryzys stanowi bezprecedensowe ostrzeżenie dla europejskich decydentów, aby bezwarunkowo chronili pieniądze publiczne i finanse Wspólnoty. Gospodarka i rynki międzynarodowe reagują wyjątkowo silnie na każde działanie podjęte przez Unię Europejską, takie jak na przykład przyjęte ostatnio pakiety antykryzysowe. Jeżeli zarządzanie kryzysowe nie będzie prawidłowo prowadzone i to na szczeblu europejskim, to zagrożone mogą być całe krajowe gospodarki. Z tego powodu nie przesadzę mówiąc, że uwaga całego świata skupiona jest na naszych ministrach finansów i instytucjach europejskich. Do dziś dnia rządy pewnych państw członkowskich, kierujące się swoim osobistym interesem i funkcjonujące jako oligarchie, doprowadziły swoje gospodarki na krawędź bankructwa i uniemożliwiły przedsiębiorcom, rodzinom i wykwalifikowanym młodym ludziom wykorzystanie ich przyszłych możliwości. Z tego względu możemy tylko cieszyć się z zamiaru pana posła sprawozdawcy, aby zwiększyć odpowiedzialność państw członkowskich. Obecnie stanowi to jeden z kluczowych elementów skutecznego zarządzania kryzysowego. Rygorystyczne monitorowanie w celu położenia kresu erze skorumpowanych rządów jest w tych trudnych czasach ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
Franz Obermayr  
na piśmie. - (DE) Sprawozdanie o zwalczaniu nadużyć wskazuje na fundamentalnie korzystną zmianę. Między rokiem 2007 a 2008 zanotowano zmniejszenie finansowych konsekwencji nieprawidłowości we wszystkich sektorach. Jednak nie miało ono miejsca w przypadku pomocy przedakcesyjnej. W tej dziedzinie niekorzystne skutki wzrosły o 90,6 %. W związku z tym chciałbym zauważyć, że od roku 2002 UE zapewnia wsparcie finansowe dla "wysiłków” Turcji zmierzających do członkostwa w UE, z każdym rokiem wypłacając coraz większe kwoty. W latach 2007-2013 Turcja otrzyma kwotę 4,84 miliardów euro. Jest się tak pomimo tego, że Komisja wie, iż w zakresie kryteriów członkostwa postępy Turcji są bardzo dalekie od wymaganych. Mimo to pieniądze płyną i to coraz szerszym strumieniem. W ostatnim specjalnym sprawozdaniu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego opisano ponadto, że w szczególności w odniesieniu do pomocy akcesyjnej dla Turcji pieniądze są inwestowane bez wystarczająco wyraźnych celów i poziomów odniesienia. Bez precyzyjnej strategii pieniądze wykorzystuje się bez konkretnego planu i w niekonstruktywny sposób. Musimy położyć kres temu szaleństwu
