Sudan en Zuid-Sudan (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie en hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over Sudan en Zuid-Sudan (2011/2717 [RSP]).
Ik meen dat de heer Piebalgs namens haar het woord zal voeren. Dank u, mijnheer Piebalgs. Commissaris, u heeft het woord namens de hoge vertegenwoordiger en de Commissie.
Andris Piebalgs
Mevrouw de Voorzitter, de overgangsperiode van zes jaar op grond van het Sudanese alomvattende vredesakkoord loopt over ongeveer een maand af. Dit is een historisch moment voor Sudan en ook voor het Afrikaanse continent in zijn geheel. De bevolking van Zuid-Sudan heeft lange tijd op dit moment gewacht, het moment dat op 9 juli de onafhankelijkheid van haar land zal worden uitgeroepen. De Europese Unie zal tijdens de ceremonie op de dag van de onafhankelijkheid worden vertegenwoordigd door de hoge vertegenwoordiger en vicevoorzitter van de Commissie.
Na een geloofwaardig referendum aan het begin van dit jaar hebben wij de Sudanese autoriteiten geprezen voor de opmerkelijke prestatie die zij hebben verricht met het organiseren van dit referendum. Wij waren ermee ingenomen dat president Bashir in het openbaar had gezegd dat Noord-Sudan het eerste land zou zijn dat een onafhankelijk Zuid-Sudan zou erkennen. Maar het positieve momentum van de periode onmiddellijk na het referendum is vervlogen. Er zijn zorgwekkende tekenen die wijzen op toenemende spanning en conflicten. De recente gewelddadige schermutselingen in en om Abyei zouden heel goed kunnen leiden tot een nieuwe militaire confrontatie tussen Noord- en Zuid-Sudan.
We hebben zowel in januari als in mei gesproken over Sudan in de Raad Buitenlandse Zaken, en zullen er opnieuw over spreken tijdens de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van 20 juni. De hoge vertegenwoordiger is dan voornemens een brede communautaire strategische aanpak voor Sudan te presenteren, die voornamelijk gericht is op een onafhankelijk Zuid-Sudan, maar die ook elementen omvat voor een constructief engagement met Noord-Sudan, met inbegrip van de overgangsgebieden, Darfur en het oosten. We zullen dan in feite getuige zijn van de geboorte van niet één nieuwe staat, maar van twee nieuwe staten.
Die brede aanpak krijgt vorm in een beleidsstrategiedocument waarin alle speerpunten van ons beleid voor Sudan uiteen worden gezet. De belangrijkste doelstellingen van de EU zijn de ondersteuning van de vrede tussen de twee staten en van de democratisering en welvaart in beide staten. We willen twee levensvatbare staten die als goede buren naast elkaar bestaan en die een open grens met elkaar delen, waardoor een grensoverschrijdende uitwisseling van mensen, goederen, kapitaal en ideeën mogelijk wordt.
Zuid-Sudan zal al onze aandacht nodig hebben in verband met stabilisering, opbouw van de staat, instellingen en capaciteit, en ontwikkeling op lange termijn. Wat we vooral willen voorkomen is dat deze staat mislukt.
In het kader van een mogelijke responsstrategie zullen we kijken naar een aantal belangrijke elementen: het opvoeren van de aanwezigheid van de EU in Juba door een aldaar te vestigen EU-delegatie; het op gang brengen van een brede politieke dialoog; het stabiliseren van Zuid-Sudan en de gemeenschappelijke grens met behulp van specifieke maatregelen en instrumenten - waaronder het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en het stabiliteitsinstrument - en het verhogen van de ontwikkelingshulp.
Wat dat laatste betreft: de EU heeft zojuist extra middelen, ten bedrage van 200 miljoen euro, beschikbaar gesteld aan Zuid-Sudan, waarmee ons huidige steunpakket op ongeveer 300 miljoen euro komt. We werken met de lidstaten samen in het kader van gemeenschappelijke programmeeractiviteiten van de EU om het effect ter plaatse te maximaliseren. Tegelijkertijd zullen we onze humanitaire hulp voortzetten en zullen we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat ook de handel deel uitmaakt van de brede aanpak.
Noord-Sudan, daarentegen, zal er enigszins op achteruitgaan. We moeten hervormingsgezinde elementen in het noorden steunen, een inclusieve politieke dialoog bevorderen en onze inspanningen om mensenrechten te bevorderen, vergroten. We proberen onze politieke dialoog met de regering in Khartoem op te voeren. Mijn bezoek onlangs was bedoeld om te laten zien dat de EU de betrekkingen wil herstellen na de positieve reactie van Khartoem op de uitkomst van het referendum.
Wij zijn echter ernstig bezorgd over het recente geweld en, zoals ik al zei, de militaire bezetting van de stad Abyei, die een duidelijke schending is van het alomvattende vredesakkoord. We dringen er bij de partijen op aan van verdere provocaties af te zien en te onderhandelen over de voorwaarden voor een duurzaam en vreedzaam samenleven van plaatselijke gemeenschappen die in en rond Abyei wonen.
Wij blijven ook bezorgd over de detentie van mensenrechtenactivisten, journalisten, politici van de oppositie en vreedzaam protesterende studenten. Een van de grondbeginselen van het alomvattende vredesakkoord was de vorming van democratische regeringen gebaseerd op respect voor diversiteit en fundamentele vrijheden. We willen respect zien voor fundamentele vrijheden en echte inclusieve democratische regeringen, zowel in Noord- als in Zuid-Sudan.
Ik moet ook nog iets kwijt over Darfur. De Europese Unie blijft ernstig bezorgd over het aanhoudende geweld in Darfur, waardoor mensen ontheemd raken, wat tot ernstige gevolgen leidt voor humanitaire operaties.
Er is ook positief nieuws. De drie Europese burgers die een aantal maanden in Darfur in gijzeling werden gehouden, zijn vrijgelaten. Tegelijkertijd weten we echter dat de situatie in Darfur niet is verbeterd. We moeten de inspanningen voor een omvattende en rechtvaardige vrede blijven steunen, en daarbij proberen een positief resultaat te bereiken bij het vredesonderhandelingsproces en de juiste voorwaarden te scheppen om ter plekke een op Darfur gebaseerd politiek proces op gang te brengen. We zijn verheugd over het resultaat van de onlangs gehouden conferentie van alle betrokkenen in Doha en hopen dat dit zal bijdragen aan een duurzame vrede in Darfur.
Ten slotte wil ik het nog hebben over gerechtigheid. Duurzame vrede in Darfur kan niet worden bereikt zonder gerechtigheid en verzoening. Er moet een einde komen aan de straffeloosheid. De Raad heeft herhaaldelijk gewezen op de plicht van de regering van Sudan om haar volledige medewerking te verlenen aan het Internationale Strafhof, overeenkomstig resolutie 1593 van de VN-Veiligheidsraad. Het volk van Darfur verdient te krijgen waar het al zo lang naar verlangt - duurzame vrede en gerechtigheid.
Mariya Nedelcheva
namens de PPE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, tijdens het referendum over de zelfbeschikking van Zuid-Sudan vielen mij vooral het enthousiasme, de vreugde en de uitgelatenheid van de bevolking op. De mensen waren gelukkig omdat zij voor één keer een stem in het kapittel hadden. Voor één keer, na meer dan twintig jaar oorlog, hadden zij het gevoel dat er zou worden geluisterd naar wat zij te zeggen hadden.
We moeten de zes miljoen Zuid-Sudanezen niet teleurstellen, maar we mogen evenmin de inwoners van het noorden vergeten. De uitslag van het referendum heeft een democratisch elan losgemaakt. Het is daarbij belangrijk dat de onderhandelingen zo transparant mogelijk verlopen om een solide basis te garanderen voor de toekomstige ontwikkeling van elk van beide nieuwe staten en van de betrekkingen tussen de twee landen onderling en met de internationale gemeenschap. De levensvatbaarheid en stabiliteit van noord en zuid komen op de eerste plaats. Het is essentieel dat er eindelijk een oplossing wordt gevonden voor de kwesties die nog steeds spelen. Ik doel hiermee op het probleem van het staatsburgerschap, de verdeling van de schuld en de olie-inkomsten en het moeilijke vraagstuk van de nog niet vastgestelde grenzen.
In de regio's Abyei, Zuid-Kordofan en Blauwe Nijl moeten nog referenda worden gehouden in het kader van het alomvattende vredesakkoord. De situatie in Abyei verslechtert met de dag en is zeer zorgwekkend. Het mag niet zo zijn dat Abyei op een onomkeerbaar punt belandt waardoor meer dan zes jaar onderhandelingen op een flop zouden uitlopen. Spanningen die tot een openlijk conflict leiden, dreigen de onafhankelijkheid van Zuid-Sudan te overschaduwen en de regio opnieuw in chaos te storten.
Maar de situatie in Abyei mag ons niet doen vergeten wat er in Darfur gebeurt. Wat dit betreft is het nodig nota te nemen van de conclusies van de Doha-conferentie, zoals u zojuist hebt gezegd, commissaris, en niet uit het oog te verliezen dat het voortdurend noodzakelijk is het vervoer van de humanitaire hulp en de veiligheid van het personeel te garanderen. Transparante onderhandelingen vormen een waarborg voor het bestaan van twee levensvatbare staten, net als beëindiging van het geweld en een effectieve samenwerking tussen beide staten.
Ik wijs erop dat dit ook reeds het kader vormde waarbinnen het referendum zich afspeelde. Het is belangrijk dat men op deze weg voortgaat zodat de politieke wil van de twee staten en de internationale gemeenschap werkelijk kan worden omgezet in ontwikkelingsprojecten voor de burgers van beide landen. Bij alles draait het om de burgers en hun welzijn in het streven naar democratisering, politiek pluralisme en de eerbiediging van de mensenrechten en de godsdienstige, culturele en etnische verscheidenheid in Zuid- en Noord-Sudan.
Véronique De Keyser
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, op 9 juli viert Zuid-Sudan dat het onafhankelijk is geworden en zijn waardigheid heeft teruggevonden. Het Sudanese volk spreekt zelf ook in termen van waardigheid en emotie over deze gebeurtenis.
Mijnheer Piebalgs, ik had een toespraak van drie minuten voorbereid. Toen ik naar u luisterde, vroeg ik me af of ik nog wel het woord moest voeren. Ik wil u een compliment maken: ik denk dat wij hier in dit Parlement trots mogen zijn op het optreden van de hele Europese Unie en op de manier waarop deze Sudanese kwestie in goede banen is geleid. Met het Sudanese volk hoop ik vurig dat men tot aan de daadwerkelijke onafhankelijkheid en ook daarna op de ingeslagen weg zal voortgaan.
U hebt de belangrijkste vraagstukken aan de orde gesteld, dat wil zeggen de kwestie-Abyei die nog altijd niet is opgelost, de politieke beslissingen die - wij hebben het reeds gezegd - genomen moeten worden over het staatsburgerschap, de schuldenlast, de munt, enzovoort. U hebt echter vooral gesproken over wat u wilt doen op het vlak van ontwikkeling en op humanitair gebied, en over het feit dat er recht moet worden gedaan en dat wij het Internationaal Strafhof niet gaan verkwanselen. Kortom, u hebt gezegd waar het in essentie om draait.
Ik wil daaraan nog een paar puntjes toevoegen. Wat betreft ontwikkeling en humanitaire actie moet er in Zuid-Sudan inderdaad nog een heleboel gebeuren. Tevens moeten we Noord-Sudan blijven ontwikkelen en vooral niet isoleren. Er moeten nog bergen werk worden verzet omdat het land slechts van olieopbrengsten leeft. Het heeft geen gediversifieerde economie ontwikkeld, er is geen onderwijs, er zijn geen wegen, ziekenhuizen, enzovoort. De behoeften en verwachtingen van de bevolking zijn enorm en als we willen voorkomen dat de bevolking teleurgesteld raakt in de onafhankelijkheid, moeten we nog lange tijd doorgaan met ontwikkeling en humanitaire hulp. Laten we dat goed beseffen.
Wanneer we over mensenrechten, vrouwenrechten en politiek pluralisme spreken, moeten we constateren dat polygamie nog steeds bestaat, zelfs in het zuiden. Men koopt vrouwen samen met koeien, 80 procent van de vrouwen kan niet lezen of schrijven, kinderrechten moeten nog worden ingevoerd en politiek pluralisme moet nog worden uitgevonden: er bestaat geen cultuur van politiek pluralisme, zoals we hebben gezien tijdens de verkiezingen en het referendum. Tegelijkertijd is er sprake van een bijzonder fascinerende en prachtig mooie ontwikkeling.
Ik heb een ontmoeting gehad met de kiescommissies van Zuid- en Noord-Sudan, maar vooral met die van het zuiden. Ze willen wetten maken, een goede grondwet opstellen en hun land opbouwen en ze zeggen tegen ons: "Het geld komt er wel, maakt u zich daar geen zorgen over. Maar we zouden graag willen dat u ons met raad en daad terzijde staat." Volgens mij hebt u dit verzoek kunnen inwilligen. Het is van groot belang dat u en in het verleden ook mevrouw Georgieva een bezoek aan het land hebben gebracht. Het bezoek van mevrouw Ashton, dat waarschijnlijk doorgaat, zal eveneens een belangrijke gebeurtenis vormen.
U wilt een strategisch plan voor Zuid-Sudan presenteren. Dat is nu precies wat we u na elke verkiezing vragen. We willen vooral geen incidentele maar duurzame actie, we willen een toekomst voor de landen die we bezoeken. Mijnheer Piebalgs, om al deze redenen heb ik mijn tekst vandaag compleet veranderd. Ik wil u bedanken, omdat het zoals ik reeds heb gezegd, goed is om trots te kunnen zijn op de Europese Unie, vooral in deze moeilijke periode.
Ivo Vajgl
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wanneer de onafhankelijkheid van nog een Afrikaans land, Zuid-Sudan, op 9 juli wordt afgekondigd, zal op dit continent nog een hoofdstuk van koloniaal erfgoed worden afgesloten. We willen geloven dat zodra er een democratisch besluit in het referendum wordt genomen, Zuid-Sudan zijn openstaande kwesties met zijn noordelijke buur op vreedzame wijze zal oplossen, dat wil zeggen via onderhandelingen. We willen geloven dat de regio het risico weet te vermijden dat geschillen en gevechten uitbreken vanwege de grenzen, de demografische ontwikkeling of de migratiepatronen als gevolg van olie en andere natuurlijke hulpbronnen, die in beide, volgens de statistieken arme landen in overvloed aanwezig zijn.
Ik wijs u op de noodzaak van voortgezette samenwerking van de internationale gemeenschap, de VN, de Afrikaanse Unie en de Europese Unie bij het versterken van beide landen, het waarborgen van vrede en het oprichten van instellingen voor een democratisch en pluralistisch Zuid-Sudan. Dames en heren, we staan voor een uitdaging nu de hele bredere regio weer opbloeit en zich openstelt voor de eisen en normen van de moderne tijd.
Sudan wordt wederom met een belangrijk historisch keerpunt geconfronteerd. Nog niet alle overeenkomsten die op het eind van de bloedige burgeroorlog zijn bereikt, zijn ten uitvoer gebracht. De situatie in de provincie Abyei staat dichter bij een crisis dan bij vrede, er is geweld in Darfur en Sudan heeft onze aandacht en grootmoedige hulp nodig.
Een ander belangrijk feit is dat de VN-Veiligheidsraad het mandaat van de UNMIS-missie in Sudan heeft verlengd en extra vredeshandhavers in Sudan zal inzetten. Onze boodschap aan de regeringen in Khartoem en Juba is dat ze de vredeshandhavers van de VN als vrienden moeten verwelkomen en hun veiligheid moeten waarborgen.
Nirj Deva
Mevrouw de Voorzitter, commissaris Piebalgs heeft gelijk. Het is ook een van de grootste uitdagingen voor de Europese Unie die hier voor ons ligt. Als rapporteur voor het verslag van het Europees Parlement over natievorming moet ik zeggen dat dit voor ons een uitgelezen kans is om partner te worden van Zuid-Sudan, een van de armste en nieuwste landen in wording, op 9 juli, en er zo voor te zorgen dat natievorming - waar we het in dit Parlement voortdurend over hebben - ook ter plekke een realiteit wordt.
Dit is een land dat rijk is aan natuurlijke hulpbronnen, maar het is ook een land met heel slechte sociale indicatoren. Een kind dat vandaag geboren wordt in Zuid-Sudan heeft een grotere kans om op jonge leeftijd te overlijden dan om de basisschool te bezoeken. Wat een bedroevend gegeven! Voedselproducten die door hulporganisaties worden aangeboden en bedoeld zijn om gratis te worden uitgedeeld aan de armen, worden nu op de markt verkocht. We moeten van onderaf capaciteit opbouwen. Ze hebben geen ambtenarenapparaat. Ze hebben geen adequaat opgeleide bestuurders. Ze beschikken niet over de infrastructuur die nodig is voor een staat in wording. Ze hebben een rechtsstaat nodig, ze hebben een goed bestuur nodig, ze hebben transparantie nodig, ze hebben de deskundigheid van ons als partners nodig. Zij moeten een beroep op ons doen en wij moeten in partnerschap onze knowhow met hen delen.
Judith Sargentini
namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, je zou de vlag willen uitsteken en er een glas champagne op willen drinken, want als een bevolking kan kiezen voor zijn eigen onafhankelijkheid, dan hoort dat en dan mag dat. Het vervelende hier is dat Zuid-Soedan eigenlijk met een erfenis uit het verleden zit en dat het uitsteken van de vlag of het drinken van dat glas champagne wellicht wat misstaat, gezien de situatie waarin ze zich bevinden. Nu Noord-Soedan Abyei is binnengevallen, valt het te prijzen dat Zuid-Soedan heeft gezegd: wij laten ons niet provoceren. Maar de vraag is natuurlijk hoelang dat zo blijft.
Dat wij als internationale samenleving hebben toegekeken hoe bij het referendum de zaak Abyei onbesloten bleef, is eigenlijk zeer onverantwoord en het is een recept voor hernieuwde oorlog. Dat er opnieuw VN-troepen naar toe moeten om de rust te herstellen, kunnen we dan ook gerust aannemen. Wat ik extra ingewikkeld vind is: wat benoemen we en wat benoemen we niet? Kijken we naar het feit dat Soedan probeert het toekomstig referendum in Abyei te beïnvloeden door te zeggen: 'tel de herders die zich daar deels wel en deels niet ophouden, mee'? Is het gerechtigd van Zuid-Soedan om te zeggen: 'nee, want zij wonen hier niet vast'? Als je dat zegt, ontken je dan niet het bestaansrecht van de herders? Het lijkt een Catch-22 waar je niet zomaar een oplossing voor hebt.
En dan nog twee andere aspecten. Wil Zuid-Soedan een eerlijke start hebben, dan hebben ze eigenlijk wel recht op schuldenkwijtschelding. Schulden die gemaakt zijn door het regime in Khartoum, waarvan je niet kunt zeggen dat die de mensen in het zuiden goed gediend hebben.
Het andere aspect is: hoe gaan wij om met de rijkdommen die in Zuid-Soedan in de grond zitten? Is Zuid-Soedan ondertussen betrokken bij EITI, het Extractive Industries Transparency Initiative, waarbij wordt nagegaan of er geen corruptie is en waarbij olietegoeden ten goede komen aan de bevolking? En als dat niet zo is, hoe kunnen wij dan in Europa daarbij helpen? Het enige wat immers echt helpt, als het gaat om Europese hulp aan Zuid-Soedan en eigenlijk ook aan het Noorden, is eerlijke handel en eerlijke investeringen te initiëren. We kijken allemaal met vrees naar hoe de situatie zich ontwikkelt en ik hoop dat we nog een keer met die vlag en dat glas champagne kunnen proosten op de vrijheid van Zuid-Soedan.
Gabriele Zimmer
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, we kijken allemaal met grote bezorgdheid naar dit deel van de wereld en we weten heel goed dat het gevaar van een burgeroorlog nog lang niet bezworen is. Hoe fragiel het in gang gezette vredesproces nog is, laten de gebeurtenissen in Abyei zien.
Het conflict dat is uitgebroken, is dramatisch. Het Noord-Sudanese leger heeft Abyei bezet en 15 000 mensen zijn op de vlucht geslagen. Ik geloof dat wij, de Europese Unie, wederom heel concreet moeten helpen en dat het belangrijkste is dat we zo snel mogelijk de voedsel- en humanitaire hulp voor de vluchtelingen in gang zetten en de humanitaire noodhulp voor de vluchtelingen beschikbaar stellen.
Ook zonder deze escalatie van het conflict is meer dan 40 procent van de bevolking in Zuid-Sudan al afhankelijk van voedselhulp. Zuid-Sudan zal een van de armste landen ter wereld zijn, en als we willen dat de millenniumdoelstellingen ook hier effect sorteren, is het dringend noodzakelijk dat de middelen die de Raad beschikbaar heeft gesteld - 200 miljoen euro - daadwerkelijk aan voedselvoorziening, onderwijs en gezondheid in dit deel van de wereld worden uitgegeven.
Mijn fractie pleit voor de onmiddellijke terugtrekking van de bewapende eenheden van het Noorden en het Zuiden uit Abyei, naleving van het alomvattende vredesakkoord en erkenning van de gedemilitariseerde zone. Met het oog op de verlenging van het VN-mandaat waarover gediscussieerd is, roepen wij op om de gevaren en problemen, zoals ze bijvoorbeeld aan het licht kwamen in verband met de MONUC-missie in de Democratische Republiek Congo, in aanmerking te nemen en te evalueren.
We zijn teleurgesteld dat deze resolutie niet werkelijk krachtig oproept tot schuldenkwijtschelding en een onderzoek naar buitenlandse schulden. Ik vind dit betreurenswaardig.
Bastiaan Belder
namens de EFD-Fractie. -Voorzitter, twee zaken wil ik graag aan de hoge vertegenwoordiger of haar vervanger voorleggen inzake de actuele situatie in Sudan. Ten eerste: ik roep de hoge vertegenwoordiger dringend op zich bij de Sudanese autoriteiten in te zetten voor de vrijlating van de christin Hawa Abdalla Muhammad Saleh, die op 25 mei in een vluchtelingenkamp in Darfur is gearresteerd door de veiligheidsdienst op religieuze gronden. Naar verluidt is Saleh na haar arrestatie gemarteld en naar een onbekende locatie in Khartoem overgebracht, een persoonlijke tragedie die Europese inzet vergt.
Twee: van een kenner van de Sudanese situatie en internationaal waarnemer in de zo veelvuldig geteisterde conflictregio Abyei, las ik het scherpe verwijt - en dat trof mij sterk als lid van het Europees Parlement - dat de diplomatieke druk vanuit Europa op het moorddadige en oorlogszuchtige regime van president al-Bashir "nihil en slecht gecoördineerd is". Dat is een verpletterend verwijt eigenlijk.
Geeft de internationale gemeenschap, inclusief Europa, president al-Bashir ook nu weer, na de bezetting van Abyei, een gevoel van onschendbaarheid? En dit nota bene op het ogenblik dat al-Bashir binnenlands zo zwak staat en internationale druk op zijn regime meer dan opportuun is! Ik hoop dan ook op Europese druk op al-Bashir.
Mario Mauro
(IT) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb goede nota genomen van de pragmatische aanpak die u tijdens uw betoog hebt gevolgd. Ik wil u dan ook twee aanbevelingen doen en in die context wijzen op het grote belang van het werk dat onze collega, mevrouw De Keyser, de laatste tijd heeft verricht. Zij heeft namelijk toezicht gehouden op het referendum dat mijns inziens voor onze instellingen een uitermate waardevolle ervaring is geweest.
Ik doel hiermee op een heel specifiek punt: persoonlijk was ik allesbehalve verbaasd toen ik vaststelde dat na het referendum en na de uitslag ervan de Soedanese instellingen en autoriteiten in met name de regio Abyei plotseling opnieuw het been stijf hielden. Dat is typerend voor de politiek van hollen of stilstaan in Khartoem: eerst laat men doorschemeren dat er een oplossing is en dan maakt men plotseling rechtsomkeert. Dat is de stijl die voor Sudan zo rampzalig is geworden.
Ik wil graag een suggestie doen. Wij hebben binnen de Europese Dienst voor extern optreden een afdeling opgericht die zich uitsluitend bezighoudt met humanitaire crises. Die afdeling moet onmiddellijk attent worden gemaakt op de situatie in Abyei. Men mag niet wachten tot er zich een grote ramp voltrekt. Deze afdeling moet onmiddellijk actief worden, want het is een geloofwaardige afdeling die zichzelf heeft bewezen tijdens bijvoorbeeld de crisis in Libië. Mijns inziens moet die afdeling nu in staat worden gesteld om een plan op te stellen en dit voor te leggen aan onder meer ook de Commissie buitenlandse zaken. Dan kan men ons uitleggen wat de plannen zijn en duidelijk maken hoe waardevol het externe beleid van de Europese Unie kan zijn als wij allen samenwerken voor het best mogelijke resultaat.
Dan wil ik nog een laatste aanbeveling doen in verband met onze betrekkingen met China. Overal wordt gezegd dat China een belangrijke rol speelt in Sudan, waarbij de indruk wordt gewekt dat deze rol van China een spookachtige aangelegenheid is waar wij bang voor moeten zijn. Persoonlijk pleit ik, zeker op dit bijzondere moment, voor heel voorzichtige maar bevoorrechte betrekkingen met China, waardoor wij kunnen nagaan of dat land van plan is om niet alleen zijn economische belangen te behartigen zich ook volledig in te zetten voor het vraagstuk van de mensenrechten.
Ana Gomes
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de EU moet druk blijven uitoefenen op de regering van Sudan om de troepen terug te trekken uit de grensstad Abyei. Er moet zo spoedig mogelijk een oplossing komen voor het probleem-Abyei om escalatie van het gewapende conflict tussen Sudan en Zuid-Sudan te voorkomen. Dit conflict brengt het vredesproces in gevaar dat na het referendum van januari 2011 op gang had moeten komen.
De beschieting van een VN-helikopter door leden van de militie eind mei was een schandelijke en lafhartige daad; even schandelijk als de oproep van de regering in Khartoem aan de VN-vredesmacht om zich na 9 juli terug te trekken. De aanwezigheid van de VN is harder nodig dan ooit om te helpen bij het observeren van de partijen en het stabiliseren van de regio, om aldus te voorkomen dat het conflict zich uitbreidt.
Voor het waarborgen van een vreedzame overgang naar onafhankelijkheid in Zuid-Sudan is het ook noodzakelijk dat de strijd tegen de straffeloosheid boven aan de EU-agenda blijft staan voor beide landen en voor hun buurlanden die, door zich ermee te bemoeien, de situatie alleen maar verergeren. De EU moet zich niet laten verleiden tot het afsluiten van mogelijk 'gunstige deals' met president al-Bashir om als tegenprestatie te vergeten dat hij en zijn handlangers voor het Internationaal Strafhof moeten worden gebracht om verantwoording af te leggen voor de oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid die zij hebben begaan tegen de Sudanese bevolking in Darfur.
Charles Goerens
(FR) Mevrouw de Voorzitter, het referendum dat onlangs in Zuid-Sudan over onafhankelijkheid is gehouden, luidt een nieuw tijdperk in als het gaat om de politieke benadering van de nieuwe staat. Wat nog maar kort geleden als een binnenlandse aangelegenheid van Sudan werd beschouwd, wordt nu met de vorming van een nieuwe onafhankelijke staat een internationale aangelegenheid. Elke relatie met Khartoem - en vooral op het gebied van veiligheid - wordt voortaan een internationale aangelegenheid, waaruit logischerwijs toepassing van het internationale recht voortvloeit.
Wij zijn blij met de wijze waarop de verschillende partijen zich van hun taak kwijten. Het is daarbij goed te vermelden wat de grootste uitdagingen zijn waarmee de kersverse nieuwe staat onmiddellijk wordt geconfronteerd. Ten eerste de bemiddeling die plaatsvindt onder leiding van Thabo Mbeki, voormalig president van Zuid-Afrika en voorzitter van de Afrikaanse Unie, en ook - en ik vind dat we dat moeten onderstrepen - de bemiddeling onder toezicht van mevrouw Rosalind Marsden, onze speciale vertegenwoordiger in Sudan.
Ten tweede biedt de toetreding van de nieuwe staat tot de Overeenkomst van Cotonou perspectieven voor de ontwikkeling van betrekkingen met de Europese Unie. Volgens mij is dat noodzakelijk en we moeten er alles aan doen om een snelle ratificatie te realiseren.
Ten derde moet de nieuwe, nog erg kwetsbare staat instrumenten ontwikkelen om de gigantische problemen waarmee hij geconfronteerd wordt, het hoofd te bieden. Ook hier is een rol voor de internationale gemeenschap weggelegd.
Ten vierde is het nodig ook een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van Noord-Sudan, dat we niet mogen vergeten en dat voorbereidingen treft om een nieuwe grondwet op te stellen.
Ten slotte is er de dramatische veiligheidssituatie in Darfur en het eenzijdige voornemen van de regering om op 1 juli 2011 een referendum over de status van dit gebied te organiseren.
Ik juich het uiteraard toe dat onze commissaris voor ontwikkeling samen met zijn team persoonlijk bij deze cruciale fase betrokken is. Hij heeft goed begrepen dat deze beslissende periode voor de toekomst van Zuid-Sudan tevens een graadmeter is voor het uithoudingsvermogen van de Europese Unie, en ook van anderen.
Peter van Dalen
Voorzitter, de glorieuze dag van 9 juli nadert. Zuid-Sudan zal officieel onafhankelijk worden, een natie die openlijk uitkomt voor de grote waarden van het christelijk geloof. Maar een natie die ook zeer wordt beproefd, want de oude vos Omar al-Bashir is dan bijna al zijn haren verloren, maar zijn streken zeker niet. In de regio Abyei is hij begonnen burgers uit te moorden. De etnische zuivering van het zuidelijke Ngok Dinka-volk lijkt te zijn begonnen. Medewerkers van de Verenigde Naties zijn hun leven er niet zeker.
Mevrouw Ashton kent onze steun voor haar mensenrechtenbeleid. En ten aanzien van de opstandelingen in Bengasi heeft ze - en terecht - duidelijke keuzes gemaakt. Doe dat nu ook, tegen Omar al-Bashir, want het volk van Zuid-Sudan verdient onze krachtige steun.
Sabine Lösing
(DE) Mevrouw de Voorzitter, in februari waren veel mensen, ook in dit Parlement, zowel vervuld van hoop als bezorgd over de toekomst van Sudan. De meningen verschilden over het blijvende gevaar van gewelddadige conflicten. Het was duidelijk dat de bevolking van Sudan voor grote problemen stond en hulp nodig had. Nu haalt de situatie in Sudan opnieuw de voorpagina's. De reden van de recente gebeurtenissen zijn de onopgeloste kwesties die verband houden met de komende onafhankelijkheid van het Zuiden, en deze problemen kunnen niet met wapens worden opgelost. Ik verwelkom dan ook de recente overeenkomst tussen Noord- en Zuid-Sudan, tot stand gekomen door bemiddeling van de Afrikaanse Unie, over een gedemilitariseerde zone langs de toekomstige grens tussen de twee landen. Een 7 000 man sterke VN-macht naar het voorbeeld van MONUC kan echter meer kwaad dan goed doen. Als we alleen al even naar Congo kijken, kunnen we zien wat MONUC-troepen kunnen aanrichten.
Hulp voor Sudan moet onpartijdig zijn en niet verbonden met een belangengroep. Zij moet de belangen van de bevolking van het Zuiden en het Noorden centraal stellen, en dit geldt zowel voor materiële als voor diplomatieke hulp. Om verdere oplaaiing van het conflict te voorkomen, moet een einde worden gemaakt aan alle wapenleveranties. We roepen op tot beëindiging van alle civiel-militaire samenwerking en de militaire trainingsmissie.
Michèle Striffler
(FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, dames en heren, wij zijn uiteraard verheugd over het vreedzame en geloofwaardige verloop van het referendum in januari over de zelfbeschikking van Zuid-Sudan. Zuid-Sudan zal - het is al gezegd - op 9 juli de onafhankelijkheid uitroepen. De uitdagingen zijn enorm, zowel wat betreft de interne organisatie van deze nieuwe staat als wat betreft de betrekkingen met Sudan aan hun gemeenschappelijke grenzen en in de olierijke regio Abyei.
Sudan en Zuid-Sudan hebben te maken met immense humanitaire behoeften. De belangrijkste uitdagingen zijn veiligheid, het bereiken van bevolkingsgroepen in nood en eerbiediging van de humanitaire beginselen. De crisis is nog lang niet ten einde. De internationale gemeenschap moet beslist in het gebied aanwezig blijven en de zeer omvangrijke humanitaire hulp op peil houden. Wij moeten de ontwikkeling van de situatie op de voet blijven volgen. Deze situatie is nu al dramatisch maar kan nog verslechteren en een bedreiging voor de stabiliteit van de regio vormen.
Bovendien is het essentieel dat de ontwikkelingshulp in Zuid-Sudan wordt gecoördineerd met de humanitaire hulp en daarop een aanvulling vormt. Noodhulp en ontwikkeling moeten hand in hand gaan in deze context waar de overheidsstructuren erg zwak zijn en de humanitaire crisis voortduurt. De ontwikkelingshulp moet de overheidsstructuren ondersteunen en de basale diensten, die nu door niet-gouvernementele organisaties (ngo's) en internationale organisaties worden verzorgd, voor de bevolking toegankelijker maken.
Tot slot mogen de gebeurtenissen in Zuid-Sudan en de regio Abyei ons niet de situatie in Darfur doen vergeten, die als de ergste humanitaire crisis ter wereld wordt beschouwd. Het leven van miljoenen mensen hangt nog steeds af van buitenlandse hulp.
En omdat ik nog enkele seconden over heb, wil ik de heer Piebalgs complimenteren met het bijzonder knappe werk dat hij heeft verricht.
Richard Howitt
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil vanmiddag met kracht benadrukken dat de EU samen met Zuid-Sudan moet werken aan de democratisering en de institutionele opbouw van het land. Inderdaad, dit zal een land worden met een van de hoogste kindersterftepercentages en de laagste onderwijsindicatoren ter wereld, hetgeen het noodzakelijk maakt de toetreding tot de Overeenkomst van Cotonou te bespoedigen, en daarbij ook te zorgen voor toegang tot het Europees Ontwikkelingsfonds en voor een rechtvaardige schuldverlichting. Maar net zoals de EU er trots op mag zijn dat we hebben bijgedragen aan een overwegend vreedzaam en geloofwaardig referendumproces - en ik bedank hierbij mijn collega, Veronique De Keyser, voor haar persoonlijk leiderschap - moet de EU nu prioriteit geven aan het ondersteunen van Zuid-Sudan bij het proces van de grondwetsherziening, het verankeren van een meerpartijenstelsel en bij het voorkomen dat corruptie van meet af aan al voet aan de grond zal krijgen.
Mevrouw de Voorzitter, voor Zuid-Sudan betekent de datum 9 juli alles; voor Noord-Sudan, hoewel er dan wel een einde komt aan het alomvattend vredesakkoord, betekent dit niet het eind van zijn verplichtingen. De dreiging van geweld duurt voort, niet alleen in Zuid-Sudan zelf, maar ook in de aangrenzende provincies Blauwe Nijl en Zuid-Kordofan in Noord-Sudan, en ook nog steeds in Darfur. Ik wil de heer Piebalgs dan ook vragen om in zijn antwoord uit te leggen wat de EU momenteel doet om de aanhoudende en toenemende schendingen van mensenrechten tegen te gaan, in het bijzonder met betrekking tot mensenrechtenactivisten zoals Hawa Abdulla van de gezamenlijke vredesmissie van de Afrikaanse Unie en de VN, die het slachtoffer is geworden van willekeurige detentie en mishandeling.
Ik had het voorrecht aanwezig te zijn in Oost-Timor bij de geboorte van de eerste nieuwe staat van de wereld in dit millennium. Ik hoop dat Zuid-Sudan onafhankelijk kan worden en tegelijkertijd de tragische overgang waar de mensen in Oost-Timor onder te lijden hebben gehad, kan afwenden en vrede en voorspoed kan bieden aan de Sudanese bevolking, die te veel heeft geleden tijdens de langdurigste burgeroorlog in Afrika.
Niccolò Rinaldi
(IT) Mevrouw de Voorzitter, het is geen gemakkelijke taak om de laatste stappen in de totstandbrenging van een nieuwe staat langs vreedzame weg te begeleiden. Het uiteindelijke doel is vrede en dat doel moet hoe dan ook behouden blijven zonder dat daarbij belangrijke onderdelen van het alomvattende akkoord verloren gaan.
Het militaire optreden van Khartoem in Abyei lijkt een goede uitkomst van het proces in gevaar te brengen ofschoon het de oprichting van de 54ste Afrikaanse staat op 9 juli aanstaande niet tegen kan houden.
Zuid-Sudan mag nu niet reageren op de provocaties en moet het uiteindelijke doel goed voor ogen houden. Het doel is namelijk niet alleen onafhankelijkheid te verkrijgen, maar ook geloofwaardige instellingen op te richten en de ontwikkeling te bevorderen ten behoeve van de bevolking. 90 procent van de mensen leeft namelijk beneden de armoedegrens. De bevolking zal waarschijnlijk niet profiteren van de buitenlandse investeringen, die niet transparant beloven te zijn en een plundering van het land zullen veroorzaken.
Ik geloof dat het probleem van de buitenlandse investeringen in het zuiden van Sudan spoedig een nieuw front zal worden waarop de Europese Unie een oogje moet houden en waarvoor zij haar gedurende de afgelopen jaren in de regio verworven geloofwaardigheid moet gebruiken.
Charles Tannock
(EN) Mevrouw de Voorzitter, op 9 juli zal Zuid-Sudan de onafhankelijkheid uitroepen; het wordt een Engelssprekende nieuwe Afrikaanse staat. De EU heeft terecht het proces van het alomvattende vredesakkoord en het referendum in Zuid-Sudan gesteund. De komende maanden zullen echter van kritiek belang zijn. Zuid-Sudan moet in staat worden gesteld zichzelf te vestigen als een levensvatbare soevereine staat. Ook zonder een vijandig buurland in het noorden staat Zuid-Sudan voor enorme ontwikkelingsuitdagingen. Er is nauwelijks infrastructuur. Er is wijdverspreide vijandigheid tussen de gemeenschappen. De gezondheidszorgindicatoren behoren tot de slechtste in de wereld en de economie is bijna geheel afhankelijk van de olie-export.
Het is daarom essentieel om de ontwikkelings- en humanitaire hulp van de EU aan Zuid-Sudan uit te breiden. Zuid-Sudan heeft echter ook in politiek opzicht de ondubbelzinnige steun van de EU nodig. De recente inname van het betwiste grensgebied van Abyei door de regering in Khartoem doet vermoeden dat president Bashir zich nog niet volledig heeft verzoend met de opsplitsing van zijn land. Ten slotte heb ik goede hoop dat Zuid-Sudan zich aan zijn belofte zal houden en het eerste land van de Afrikaanse Unie zal zijn dat de stabiele en democratische Republiek Somaliland opnieuw zal erkennen als een onafhankelijk land.
Charalampos Angourakis
- (EL) Mevrouw de Voorzitter, de recente conflicten in Abyei tonen aan hoe ongefundeerd het gejubel van de VS en de Europese Unie naar aanleiding van het referendum was. Opnieuw is aangetoond dat imperialistische vrede net zo bloedig is als een imperialistische oorlog. Het is duidelijk dat het noorden en het zuiden, die zich beide op een imperialistische weg bevinden en slachtoffer zijn van een machtsstrijd en verdeel-en-heerspolitiek, moeite zullen hebben om een direct conflict te vermijden.
Al twintig jaar proberen diverse imperialistische machthebbers de in Abyei aanwezige olie en delfstoffen als goud, koper en uranium te exploiteren. Deze machtsstrijd is verantwoordelijk voor het risico van een nieuwe oorlog met nog meer bloedvergieten, zeker nu de NAVO, de VS en de Europese Unie hier op een directe manier bij betrokken zijn - het lijkt erop dat dit is wat Europa, na de oorlog in Libië, wil.
Er dient onmiddellijk een einde te komen aan elke imperialistische interventie in Sudan en aan elke vorm van vijandelijkheid en confrontatie tussen noord en zuid. Ook vinden wij dat het Sudanese volk in zowel het noorden als het zuiden zijn lot in eigen handen moet nemen. Dit is de enige manier om een oorlog te vermijden, de enige manier om zeggenschap over de rijkdommen van het land te krijgen en om zich te bewegen in de richting van een andere vorm van ontwikkeling.
Joachim Zeller
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik was in de gelegenheid om het referendum over de onafhankelijkheid van Zuid-Sudan mee te maken als verkiezingswaarnemer voor het Parlement en ik was onder de indruk van de grote instemming van de Zuid-Sudanezen met het idee dat zij de toekomst van hun land voortaan zelf zouden bepalen.
Ik was ook getuige van de grote verwachtingen van de mensen die de onafhankelijkheid van hun land zagen als bevrijding van de slavernij. Duizenden, misschien wel tienduizenden zogenaamde binnenlandse ontheemden, die door de decennialange strijd in het zuiden naar de vluchtelingenkampen in het noorden waren verdreven, gingen op weg naar hun vroegere huizen in het zuiden.
Natuurlijk willen de mensen in Zuid-Sudan, naast de onafhankelijkheid van hun land, vooral in vrede leven en een weg naar een gelukkiger toekomst vinden na de decennialange oorlog waarin miljoenen Zuid-Sudanezen het leven hebben moeten laten.
De nieuwe staat Zuid-Sudan moet op 9 juli officieel onafhankelijk worden en wordt dan lid van de familie van staten in onze wereld. De omstandigheden waaronder het land van start gaat, zijn uitermate slecht, en veel is hierover natuurlijk al gezegd. Van de bevolking leeft 70 procent als nomadische veehouder; 80 procent is analfabeet; het geschil over Abyei groeit uit tot een militair conflict. Er zijn al doden en gewonden gevallen. Alsof dat nog niet genoeg is, neemt ook de rivaliteit tussen de stammen en bewapende groepen in Zuid-Sudan toe, en naar schatting van waarnemers hebben sinds januari al meer dan duizend mensen hun leven verloren. Het aantal gewonden en verkrachten is nauwelijks te tellen.
Sudan was een mislukte staat. Het gevaar dreigt dat Zuid-Sudan van meet af aan ook een mislukte staat zal zijn. Ik ben er heilig van overtuigd dat, gezien het koloniale verleden van deze landen, Europa een grote verplichting heeft ten aanzien van deze regio. Samen met de Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie roept deze situatie om een gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid, en dit beleid krijgt hier ook meteen de kans om zich te bewijzen. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om het ondersteunen van het fragiele en ontluikende maatschappelijke middenveld. We moeten hard onderhandelen met degenen die de toekomst van het land in handen hebben, namelijk de stamhoofden en de aanvoerders van de militaire groepen, zodat ze de hoop van de mensen in hun land niet de bodem inslaan.
Corina Creţu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, binnen een maand zal Zuid-Sudan zijn onafhankelijkheid uitroepen, massaal goedgekeurd in het referendum van januari. Helaas is er sindsdien geen oplossing gevonden voor de geschillen over de grens en de verdeling van de olie-inkomsten. De nieuwe staat wordt dus geboren in de schaduw van een conflict en daarom ben ik van mening dat de diplomatieke inspanningen, ook van de Europese Unie, moeten worden geïntensiveerd.
Wij waarderen uw aanwezigheid in Sudan en ook die van onze collega's, onder wie mevrouw De Keyser. Zoals u weet is de situatie de afgelopen periode echter dramatisch verslechterd. Meer dan 80 000 mensen hebben hun woning verlaten, waarmee het risico van een humanitaire ramp zich aftekent. Ik wil de commissaris vragen hoe opportuun een vredesmacht is in dat gebied, gezien de VN-verklaring van gisteren waarin wordt erkend dat de inzet van de vredesmacht, die passief is gebleven bij de spanningen van de afgelopen tijd, is mislukt.
Marielle De Sarnez
(FR) Mevrouw de Voorzitter, enkele uren geleden heeft de Sudanese regering de VN meegedeeld dat zal worden voldaan aan alle voorwaarden die nodig zijn voor de terugkeer van duizenden bewoners die de betwiste regio Abyei, aan de grens tussen Noord- en Zuid-Sudan, zijn ontvlucht.
Wij weten dat mensen altijd snel vertrekken maar dat de terugkeer van ontheemden tijd kost en al te vaak een bron is van aanzienlijke humanitaire en sociale problemen. Daarom stel ik voor dat de Europese Unie zo spoedig mogelijk een waarnemingsmissie in het leven roept, naar het voorbeeld van wat we op de Balkan hebben gedaan. Deze missie kan uiteraard met hulp van de Afrikaanse Unie worden ingezet en, waarom ook niet, met mogelijke betrokkenheid van bepaalde derde landen.
Tot slot een opmerking over de geruchten die de ronde doen over een mogelijke 'etnische zuivering' in de regio. Als die geruchten juist blijken, moet de internationale gemeenschap, op aandringen van de Europese Unie, natuurlijk snel ingrijpen. In geen geval mag er een herhaling plaatsvinden van de tragedie die zich in het voormalige Joegoslavië heeft afgespeeld.
Cristian Dan Preda
(RO) Mevrouw de Voorzitter, velen hebben het resultaat van het referendum over de onafhankelijkheid van Zuid-Sudan met instemming begroet. Het zou betekenen dat er een 54ste staat wordt gevormd op het Afrikaanse continent.
Wat er nu gebeurt is echter een soort koude douche. We moeten zeer realistisch zijn en toegeven dat de vreedzame opdeling van Sudan gevaar loopt. Het bezetten van de betwiste regio Abyei door de Sudanese regeringstroepen op 21 mei en het geweld dat ook gisteren nog aanhield in Kadugli laten zien dat de burgeroorlog tussen noord en zuid ieder moment opnieuw kan opvlammen. Het is zeker dat dit tegen iedere prijs moet worden vermeden en onze boodschap moet zeer duidelijk zijn.
De militaire operaties van de Sudanese regering en de milities uit Abyei vormen een ernstige schending van het alomvattende vredesakkoord. Ik denk dat we er allen van overtuigd zijn dat iedere geweldsescalatie die zou kunnen leiden tot verlies van nog meer mensenlevens, moet worden vermeden. De veiligheidssituatie moet worden opgelost in overeenstemming met de akkoorden van Kadugli en Abyei van begin dit jaar, naar mijn mening ook door interventie van een gemengde vredesmacht met een VN-mandaat.
Als deze obstakels zijn overwonnen resteren er nog veel vraagtekens over de levensvatbaarheid van deze twee staten, die naast elkaar moeten bestaan op het grondgebied van het vroegere Sudan. Er is politieke wil en bereidheid tot dialoog nodig, omdat een hele reeks vraagstukken op een oplossing wacht: de gedeelde grenzen, het staatsburgerschap, internationale verplichtingen en natuurlijk de oliebronnen.
Bovendien wil ik wijzen op de verslechtering van de mensenrechtensituatie en die van de rechtsstaat in Sudan, waar het aantal willekeurige arrestaties de laatste tijd is toegenomen. Ik moet hierbij herinneren aan het feit dat er nog steeds een internationaal arrestatiebevel van kracht is tegen Omar al-Bashir, zonder dat de autoriteiten van dat land daar rekening mee houden.
Ik sluit af met een positief punt: ik verwelkom de vrijlating van drie Bulgaarse gijzelaars die werken voor de humanitaire luchtdienst van de Verenigde Naties en in januari in Darfur waren ontvoerd.
Miroslav Mikolášik
(SK) Mevrouw de Voorzitter, de bloedige burgeroorlog in Sudan die meer dan twee decennia heeft geduurd, heeft het land verwoest en de levens van miljoenen burgers kapot gemaakt of tragisch getekend. De wandaden tijdens de burgeroorlog zijn uiteindelijk gestopt door de ondertekening van een vredesovereenkomst, waarvan het houden van een succesvol referendum een integraal onderdeel vormde.
Voorkomen is beter dan genezen en daarom ben ik ervan overtuigd dat de middelen die de Europese Unie voor Sudan beschikbaar heeft gesteld niet alleen zouden moeten worden gebruikt voor humanitaire hulp en ontwikkelingshulp, maar ook voor ondersteuning van een democratisch systeem en een rechtsstaat, die de basisvoorwaarden vormen voor de waarborging van de mensenrechten van het door oorlog getekende Sudanese volk.
De uitslagen van het referendum wijzen duidelijk op het verlangen naar onafhankelijkheid van het overwegend christelijke Zuid-Sudan. Als dat verlangen wordt verwezenlijkt, en ik denk dat dit al aan het gebeuren is, zal Zuid-Sudan als jongste staat ter wereld hulp en bijstand nodig hebben.
Katarína Neveďalová
(SK) Mevrouw de Voorzitter, ik ben het geheel eens met de door mevrouw Ashton afgelegde verklaring, maar deel tegelijkertijd de zorgen over de toekomstige ontwikkeling van dit land.
De regio Abyei in Sudan wordt al jarenlang verscheurd door conflicten. Nog geen zes jaar geleden kwam er een eind aan een burgeroorlog die meer dan twintig jaar heeft geduurd. Dit gebied speelde een cruciale rol in het conflict en volgens een verklaring van de International Crisis Group zullen de ontwikkelingen in dit deel van het land van invloed zijn op het lot van heel Sudan. Blijft de vrede in het land bewaard of raakt het opnieuw in oorlog?
Als het zuidelijke deel zich afscheidt, moet een zo vredig mogelijke overgang mogelijk worden gemaakt. Daarom wil ik mijn steun betuigen aan de Commissie, die het gebruik van geweld tegen onschuldige burgers door het Sudanese leger, dat deze regio nog steeds bezet houdt, ten stelligste verwerpt.
De Europese Unie heeft de mogelijkheid om als vredestichter op te treden, de stabiliteit in de regio te verbeteren, zowel haar positie als grootste donor ter wereld als haar politieke positie te versterken, en vooral de bevolking van dit land te helpen.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de aandacht vestigen op een factor die volgens mij heel belangrijk is. Iedereen in deze zaal is blij dat er als gevolg van het referendum binnenkort een nieuwe staat zal worden opgericht: Zuid-Sudan. We moeten echter benadrukken dat dit slechts een kans is, want deze staat beschikt vandaag niet over de basisattributen die elke staat moet bezitten. Hij heeft geen structuur, geen bevoegde ambtenaren, geen rechtssysteem. Met andere woorden, de deur staat open voor allerlei krachten die er de rust en veiligheid kunnen ondermijnen. In deze context ben ik van mening dat we naast de heel belangrijke humanitaire hulp ook de veiligheid moeten waarborgen en dat de huidige VN-troepen daar nog steeds noodzakelijk zijn.
Elena Băsescu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, ook ik verwelkom de verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie met betrekking tot de intensivering van het conflict tussen de beide partijen. Ik ben van mening dat de politieke leiders de onafhankelijkheidswens van het volk - uitgesproken per referendum - moeten respecteren. Sudan heeft een lange geschiedenis van intern geweld en de laatste ontwikkelingen wijzen op een terugkeer naar dit verleden. Ik benadruk de zeer moeilijke situatie van de bevolking in de conflictgebieden. Er bestaat het risico van een humanitaire ramp als de internationale gemeenschap niet ingrijpt.
Bovendien worden aanvallen gemeld in de gebieden die door VN-troepen worden beschermd. Dit brengt het leven van de militairen en de terugkeer van de vluchtelingen in gevaar. Ik wijs op het belang van geleidelijke ontwapening van de groeperingen die de uitvoering van de uitkomst van het referendum blokkeren. De wapenhandel in het gebied vormt een aanmoediging voor de rebellenbewegingen en verstoort het onafhankelijkheidsproces.
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het huidige debat over Sudan en Zuid-Sudan is bemoedigend en positief in een wereld waar meer slecht dan goed nieuws is.
De Europese Unie heeft zowel de gelegenheid als de verantwoordelijkheid om de nieuwe staat vooruit te helpen en ervoor te zorgen dat de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten vaste voet aan de grond krijgen in Sudan en Zuid-Sudan. Ik denk dat wij met name door de staat van dienst van de Europese Unie - vanwege de grondbeginselen van Schuman op basis van vrede en voorspoed - in een unieke positie verkeren ten opzichte van andere grote staten in de wereld, omdat men hen ervan zou kunnen verdenken misbruik te maken van Sudan ten bate van hun eigen binnenlands en buitenlands beleid.
We kunnen er heel veel aan doen, samen met de VN, om deze nieuwe staten van de grond te krijgen, met name Zuid-Sudan, en ervoor te zorgen dat daar geen burgeroorlogen ontstaan, zoals vaak het geval is in nieuwe staten.
Monika Flašíková Beňová
(SK) Mevrouw de Voorzitter, na de onafhankelijkheid die precies over een maand een feit moet worden, zal Zuid-Sudan direct worden geconfronteerd met een aantal humanitaire en sociaaleconomische problemen. Daarom zal hulp van buitenaf om Zuid-Sudan te ondersteunen in de strijd tegen extreme armoede, om plaatselijke organisaties te versterken en de voordelen van vrede voor de bevolking sneller zichtbaar te maken, nog lang heel belangrijk blijven.
Hoewel er van Zuid-Sudan wordt verwacht dat het zal verzoeken om toetreding tot de Overeenkomst van Cotonou, zal het tiende Europees Ontwikkelingsfonds pas enige tijd na toetreding tot de overeenkomst beschikbaar komen. Daardoor bestaat het risico dat er in de periode direct na het referendum, waarin Zuid-Sudan heel kwetsbaar zal zijn en er een reëel gevaar van nationale ineenstorting bestaat, een financieel gat ontstaat. Dat moeten we beslist voorkomen, vanwege het gevaar van een humanitaire ramp en omdat we al het mogelijke zouden moeten doen om de Sudanese bevolking te helpen deze kritieke periode te overbruggen en herhaling van bloedige conflicten te voorkomen.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, het noordelijke leger heeft 15 000 aanhangers van Zuid-Sudan uit de stad verdreven, en dan willen ze plotseling per se pijlsnel een referendum houden in Abyei in de schaduw van een leger, terwijl ze eerder niet eens overeenstemming met het zuiden konden bereiken over wie er stemgerechtigd was. Dit is echt een groteske onderneming.
Het zijn niet alleen de uiteenlopende opvattingen over eigendom en bezit die Abyei tot de twistappel van een decennialange burgeroorlog hebben gemaakt; het zijn ook de verschillende religies, namelijk het islamitische noorden versus de christenen en aanhangers van natuurgodsdiensten in Zuid-Sudan die tot elkaar veroordeeld waren door de willekeurige grenzen die de voormalige koloniale machten hebben getrokken. Dat mogen we in het licht van de jongste escalaties niet vergeten.
Het referendum had er nooit doorgejaagd mogen worden, zolang de status van de stemgerechtigden in Abyei niet was vastgelegd. Evenmin mogen we de even omstreden regio's Blauwe Nijl en Zuid-Kordofan met het Nubagebergte vergeten. Dat zou naar mijn mening van grove nalatigheid getuigen en mag niet gebeuren.
Boris Zala
(SK) Dames en heren, ik heb president al-Bashir nooit vertrouwd en ik vertrouw hem ook nu niet. Daar blijkt duidelijk uit dat ik pessimistisch ben over de kans dat er in Sudan iets zal veranderen. Ik ben ervan overtuigd dat deze president gaat proberen militair op te treden tegen het zuiden door bepaalde stukken grondgebied, belangrijke steden of grondstofbronnen te bezetten.
Vanuit dat perspectief zou het ten eerste erg interessant zijn om te weten welke preventieve maatregelen het Bureau van de Hoge Commissaris heeft voorbereid om dit te voorkomen, eventueel in samenwerking met de VN of de Afrikaanse Unie. Ten tweede zou het erg interessant zijn om te weten hoe, of met welke maatregelen, het Bureau wil optreden als dit inderdaad gebeurt, dus als Noord-Sudan het ondertekende vredesakkoord schendt, waarvan ik eigenlijk overtuigd ben.
Jaroslav Paška
(SK) Mevrouw de Voorzitter, Zuid-Sudan is een land dat heeft gekozen voor onafhankelijkheid en dat het nieuwste lid wordt van de Verenigde Naties. Het is een land dat weliswaar gestemd heeft voor onafhankelijkheid, maar in vrijwel alle aspecten afhankelijk is. Het is afhankelijk van zijn noorderbuur en van hulp, of het nu van Europa of van de omringende Afrikaanse landen is. Het is een land waarin mannen niet hebben geleerd te werken. De mannen wachten op een signaal dat de oorlog begint, dat ze de wapens moeten opnemen om met elkaar te vechten. Het is een land waar alleen vrouwen en kinderen werken, waar de kinderen niet naar school gaan en daarom niet opgeleid zijn. Het is een land zonder arbeiders, leraren en dokters. Het is een land waar alles vanaf de grond moet worden opgebouwd, en het zal daarom heel moeilijk en zwaar worden om hier een goed politiek systeem op te bouwen en dit land op poten te zetten. Dat is niet alleen een moeilijke taak voor Europa, maar ook voor de Verenigde Naties.
Andris Piebalgs
Mevrouw de Voorzitter, in de allereerste plaats ben ik zeer erkentelijk voor de brede steun voor de hier gepresenteerde strategie. Ik wil kort ingaan op een aantal punten die in het debat naar voren zijn gebracht.
De bevolking van Noord- en Zuid-Sudan is natuurlijk de baas in eigen land. Wij steunen het proces, maar het referendum betekent zonder meer een keerpunt: er is kwalitatief een geheel nieuwe situatie ontstaan. Het is niet dezelfde situatie als daarvoor. Ja, er is nog steeds geweld, er zijn problemen, maar de situatie is toch anders. We zien nu licht aan het eind van de tunnel. Dus daarom zou ik willen zeggen dat het een grote overwinning voor ons is omdat we het proces politiek hebben gesteund, zowel via ons eigen optreden als in financieel opzicht. Dus dat is een geheel nieuwe situatie.
We hebben nooit concessies gedaan als het ging om kwesties op het gebied van mensenrechten of het Internationaal Strafhof. Ons standpunt ten opzichte van het Internationaal Strafhof en de mensenrechten is glashelder. Wanneer er sprake is van een schending van mensenrechten, zal de hoge vertegenwoordiger daar in krachtige en heldere bewoordingen tegen ageren en de autoriteiten onder druk zetten. Er wordt gezegd dat er geen onmiddellijke respons is, maar er zijn wel veranderingen gaande. Het is geen eenvoudig proces en we zullen ons hiermee bezig blijven houden.
Wat betreft Abyei: de situatie is moeilijk, maar ook wat dit aangaat zal de Europese Unie de bezetting heel duidelijk en krachtig veroordelen en ertoe oproepen onmiddellijk tot een oplossing van deze situatie te komen. Een beslissing over de situatie is in beginsel aan de VN-Veiligheidsraad. Deze zal besluiten of er nog een missie moet plaatsvinden en als er nog een resolutie van de VN-Veiligheidsraad komt, zullen we die ten zeerste steunen.
Maar wat we goed voor ogen moeten houden is ons krachtige politieke standpunt, onze stellingname en onze steun voor civiele operaties. Ik ben van oordeel, zoals ik ook tegen Zuid-Sudan heb gezegd, dat we er niet vanuit kunnen gaan dat alle problemen op 9 juli opgelost zullen zijn. De onafhankelijkheid zal worden uitgeroepen, maar de gesprekken gaan gewoon voort, en het belangrijkste punt is dat het panel van de Afrikaanse Unie onder voorzitterschap van Thabo Mbeki de steun heeft van beide partijen, Noord- en Zuid-Sudan. We staan vastberaden achter het panel van Mbeki. Dus we hebben alle reden om te geloven dat alle moeilijke vragen zullen worden beantwoord.
Wat betreft de schuldenkwestie: daar wordt aan gewerkt in het kader van het initiatief ten behoeve van arme landen met een zware schuldenlast. Dit kost tijd en de kwestie-Abyei heeft het er niet makkelijker op gemaakt. Maar die kwestie heeft nog steeds onze aandacht.
China, voor zover we dit land erbij kunnen betrekken, is volledig lid van de Veiligheidsraad en zou in belangrijke mate kunnen bijdragen aan het vinden van oplossingen in het land. Op dit moment kan ik niet zeggen dat er veel activiteiten zijn ontplooid door de Chinezen. Ze zitten in de olie, ze bevinden zich in het noorden van Sudan; het helpt enorm als de bredere internationale gemeenschap probeert een oplossing te vinden voor de problemen.
Last but not least ben ik heel dankbaar voor uw interesse in Sudan. Enerzijds is het nogal ver van ons bed, maar anderzijds is het toch ook dichtbij. Als de zaken fout lopen, als mensen in Afrika sterven, kan de Europese Unie zich niet afzijdig houden en zeggen "nou, dat is te ver weg". Uw brede interesse in de problemen stimuleert de hoge vertegenwoordiger en mij zonder meer om de inspanningen te bundelen om de bevolking te helpen een vreedzaam bestaan op te bouwen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt plaats op donderdag 9 juni om 12.00 uur.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Fiorello Provera
Sudan is het grootste land van subsahariaans Afrika. Het is een kruispunt van de Arabische en de Afrikaanse wereld en een mozaïek van talloze heterogene etnische groepen. Sudan heeft sedert zijn onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk in 1956 heel wat conflicten gekend. Met de ondertekening van het Akkoord van Naivasha en het alomvattend vredesakkoord (CPA) in 2005 is formeel een einde gekomen aan het twintig jaar durende conflict tussen het noorden en het zuiden. Overeenkomstig het CPA is in januari 2011 het referendum gehouden dat de laatste stap was op weg naar onafhankelijkheid van Zuid-Sudan. In deze uitermate delicate overgangsfase moeten wij Noord- en Zuid-Sudan op een zeer evenwichtige wijze benaderen. Daarbij moeten wij bijzondere aandacht schenken aan de behoeften van Zuid-Sudan op het gebied van institutionele opbouw en bestuur. De EU-steun aan Zuid-Sudan moet derhalve worden afgestemd op het effectieve vermogen van de nieuwe staat om deze steun te gebruiken. Wij moeten namelijk zien te voorkomen dat de voor Juba bestemde stroom van financiële middelen uiteindelijk verkeerd wordt gebruikt of, nog erger, de reeds wijd verspreide corruptie aanwakkert. Europa moet zich bovendien sterker inzetten voor de bescherming van de christelijke minderheden in het noorden van het land die steeds vaker het doelwit worden van vervolging en discriminatie.
