Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, naar mijn mening kan de lezer van de notulen op pagina 6 hiervan een verkeerde indruk krijgen vanwege het feit dat mijn interventie en die van de heer Vander Taelen naast elkaar zijn geplaatst.
Ik zou twee punten willen benadrukken. Ten eerste vormden mijn standpunten ten aanzien van de Europese Unie, die de heer Vander Taelen afkeurt, geen enkele rechtvaardiging voor de persoonlijke en volledig ongegronde aanvallen van de voorzitter van de Canadese delegatie jegens mij. Overigens heeft de heer Vander Taelen zelf gezegd dat hij tijdens deze incidenten niet aanwezig was.
Ten tweede begrijp ik absoluut niet hoe de heer Vander Taelen de indruk heeft kunnen krijgen dat ik tegen de uitbreiding was. Ik heb dit nooit gezegd. Integendeel, talloze malen heb ik in deze vergaderzaal gezegd dat uitbreiding een historische noodzaak was. Ik heb alleen maar opgemerkt dat de instellingen in hun huidige vorm ongetwijfeld een belemmering zouden vormen voor de uitbreiding. Maar dat is een heel andere kwestie. Uiteraard sta ik positief tegenover de uitbreiding van de Europese Unie naar het Oosten.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Berthu. Wij zullen zeer nauwgezet bekijken of er reden is de notulen te wijzigen, zodat de zaken op de juiste wijze weergegeven worden.
Zijn er verder nog bezwaren?

Souladakis
Mevrouw de Voorzitter, volgens de notulen zou de heer Katiforis - hij was namelijk de spreker en niet ik - hebben gezegd dat de Turkse autoriteiten een lijst hebben opgesteld van in Turkije wonende Griekse onderdanen. Dat klopt niet. De heer Katiforis had het gewoon over Griekse onderdanen, inwoners van Griekenland dus. De heer Katiforis is zelf niet aanwezig om deze wijziging van de notulen te vragen, en daarom doe ik het.

De Voorzitter
Dat klopt, ik herinner mij dit ook. Wij zullen de notulen dienovereenkomstig aanpassen.
(De notulen worden goedgekeurd)

Staes
Mevrouw de Voorzitter, het gaat niet over de notulen maar om een motie van orde. Ik ben gisteren en vandaag al een aantal keren gecontacteerd door mensen van de pers die er lucht van gekregen hebben dat de Rekenkamer u gisteren een rapport heeft overgemaakt over de wijze waarop de financiering verloopt van de politieke fracties. Ik begrijp dat dit een heel heikel thema is en dat wij moeten voorkomen dat daarover cowboyverhalen in de pers komen. De vraag van nogal wat mensen is: wat zal er met dit rapport gebeuren? Zal dit openbaar gemaakt worden? Ik heb begrepen dat de fractievoorzitters het rapport hebben kunnen inkijken. Ik zou willen vragen wat bent u met dit rapport van plan? Zal u dat op een of andere manier aan de pers of aan de mensen die dat willen overhandigen, met enige commentaar, ja dan neen? Ik geloof dat wij hier een open, transparante strategie moeten volgen zodanig dat wij in volle openheid kunnen zeggen hoe wij in het verleden zijn omgegaan met de geldmiddelen die de fracties ter beschikking worden gesteld.

De Voorzitter
Mijnheer Staes, dit is een zeer gebruikelijke procedure. De Rekenkamer heeft mij inderdaad dit voorbereidende rapport ter hand gesteld, dat nu aan een zogenaamde contradictoire procedure zal worden onderworpen. Ik heb het rapport namelijk aan alle fractievoorzitters doen toekomen met het verzoek mij hun commentaar mede te delen, zodat wij de Rekenkamer hiervan in kennis kunnen stellen. In vervolg op deze procedure zal de Rekenkamer haar definitieve rapport opstellen.
Ik ben van mening dat het niet aan de Voorzitter van het Europees Parlement is om dit rapport aan de pers door te geven. Dat is geen gebrek aan transparantie. Het is mijn taak niet dit te doen. Ik heb gedaan wat ik moest doen, dat wil zeggen het rapport aan alle voorzitters van de betrokken fracties overhandigen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik heb gisteravond vernomen dat de heer Akim Birdal, de voormalige voorzitter van het Turkse mensenrechtencomité, opnieuw gevangen is gezet. De heer Birdal had een verzoek ingediend om vrijlating wegens gezondheidsredenen als gevolg van een aanslag waarvan hij het slachtoffer was geworden. Dit verzoek is verworpen en de reden dat hij in de gevangenis zit, is dat hij het enige tijd geleden gewaagd heeft met een voorstel te komen om een politieke oplossing voor het probleem van de Koerden te zoeken.
Ik meen dat het een welkome geste zou zijn, indien u zich, in uw hoedanigheid van Voorzitter van het Europees Parlement en in de vorm die u daarvoor geschikt lijkt, tot de Turkse autoriteiten zou richten om te verzoeken deze man van eer vrij te laten.

De Voorzitter
Daar ben ik het volkomen mee eens, mijnheer Wurtz. Wij hebben deze kwestie gisteren aangeroerd en ik sta er volledig achter om stappen te ondernemen bij de Turkse autoriteiten.

Systeem "Echelon
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het bestaan van een kunstmatige-intelligentiesysteem, waarmee de Verenigde Staten van Amerika alle telefonische en elektronische communicaties van de Europese Unie kunnen onderscheppen en bewaken, het zogenaamde systeem "Echelon".

Gomes
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in aansluiting op de brief van het Europees Parlement aan de Raad en de door de Commissie vrijheden en rechten van de burger gehouden hoorzitting over de bescherming van gegevens binnen de Europese Unie, wil het Europees Parlement een reactie horen van de Raad en de Commissie over het mogelijke bestaan van het systeem "Echelon". Vermoed wordt dat met dit systeem los van enig juridisch kader op het gebied van justitiële en binnenlandse aangelegenheden communicatie wordt onderschept. Ik dank u voor het feit dat u de Raad hebt uitgenodigd zich over deze kwestie uit te spreken. Zo hebben wij niet enkel de gelegenheid ons standpunt nader te verklaren, maar kunnen wij het Parlement inlichten over alle maatregelen, over het pakket van maatregelen, dat de Raad heeft uitgewerkt betreffende de legale interceptie van telecommunicatie.
De Europese Unie moet de grondrechten respecteren zoals die in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens worden gewaarborgd en ook in de gemeenschappelijke grondwettelijke traditie van de verschillende lidstaten tot uiting komen. Het zijn overigens deze rechten die aan de algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht ten grondslag liggen. De Raad zal dan ook alles in het werk stellen om de eerbiediging van de desbetreffende principes te garanderen. Hierbij zal hij overeenkomstig het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, dat de hoeksteen voor onze politieke werkzaamheden vormt, bijzondere aandacht besteden aan het feit dat eenieder recht heeft op de bescherming van zijn persoonlijk en gezinsleven, zijn domicilie en zijn correspondentie. Zoals u allen weet, wordt er momenteel aan een Handvest gewerkt waarin alle grondrechten van de Unie zullen worden ondergebracht. Het Europees Parlement is als volwaardige partner bij deze werkzaamheden betrokken.
Daarom wenst het voorzitterschap een duidelijk standpunt in te nemen omtrent het bestaan van een systeem waarmee binnen de Europese Unie los van enig juridisch kader telecommunicatie kan worden onderschept. Voor de Raad is de totstandbrenging of het bestaan van een systeem voor het onderscheppen van telecommunicatie dat de rechtsregels van de lidstaten niet eerbiedigt en de grondbeginselen ter bescherming van de menselijke waardigheid schendt, volstrekt onaanvaardbaar. Ik herhaal, voor de Raad is de totstandbrenging of het bestaan van een systeem voor het onderscheppen van telecommunicatie dat de rechtsregels van de lidstaten niet eerbiedigt en de grondbeginselen ter bescherming van de menselijke waardigheid schendt, volstrekt onaanvaardbaar.
Dit gezegd zijnde, acht het voorzitterschap het noodzakelijk alles in het werk te stellen om op Europees niveau een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand te brengen. Wij streven naar een opener en veiliger Europa dat in onze gemeenschappelijke grondwaarden is verankerd. In deze context zullen wij in sommige gevallen interceptie van telecommunicatie moeten toestaan in zoverre dit nodig is om de genoemde waarden en een goede rechtsorde te garanderen. Het is belangrijk dat dergelijke activiteiten duidelijk worden omschreven en aan evenredigheidscriteria worden onderworpen. Zij moeten voor heel precieze doeleinden worden aangewend, bijvoorbeeld om de georganiseerde misdaad te bestrijden. Het voorzitterschap onderstreept dat bij de uitoefening van dit recht, dat ten volle door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens wordt gewaarborgd, ook de jurisprudentie van het Tribunaal voor de mensenrechten moet worden gerespecteerd, met name de noodzaak een evenwicht tussen de inmenging in het privé-leven en het algemeen belang te vinden. In welomschreven hoogst uitzonderlijke gevallen kan interceptie van communicatie in de genoemde omstandigheden gerechtvaardigd zijn. Op dit punt wensen wij dat al onze handelingen volkomen transparant zijn zodat het Europees Parlement over ondubbelzinnige informatie kan beschikken en duidelijk wordt ingelicht over de ontwikkeling van de werkzaamheden die de Raad met betrekking tot de legale interceptie van telecommunicatie ten uitvoer legt.
In de genoemde brief van de Commissie vrijheden en rechten van de burger en de brief die de Voorzitter onlangs aan de Raad heeft geschreven, worden echter nog andere kwesties aan de orde gesteld. Er wordt met name verwezen naar de politiële samenwerking, de justitiële samenwerking in strafzaken, Europol, Schengen en de eerste resultaten van het lopende overleg betreffende de gegevensbescherming in het kader van de derde pijler. De Voorzitter heeft mij in haar brief verzocht deze door de commissie aangestipte kwesties hier te behandelen.
Op het gebied van de politiële samenwerking heeft de Raad op 17 januari 1995 een resolutie betreffende de legale interceptie van telecommunicatie aangenomen. Deze in het Publicatieblad verschenen resolutie omvat een lijst van nauwkeurige omschrijvingen voor de lidstaten. Zij mogen gebruik maken van legale interceptie van telecommunicatie ten aanzien van netwerkexploitanten en dienstverleners. De lijst stelt de verschillende lidstaten in de gelegenheid hun eigen nationale wetgeving aan te passen. Zo kunnen zij de moeilijkheden die opduiken bij de invoering van de technische specificaties inzake interceptie in de moderne telecommunicatiesystemen signaleren en verhelpen.
In november 1995 hebben de vijftien lidstaten en Noorwegen op basis van de in de resolutie opgenomen lijst van specificaties een gedragscode afgesproken. In verband hiermee moet ik u erop attenderen dat de regeringen van de Verenigde Staten van Amerika, Canada en Australië de Raad toentertijd hebben meegedeeld dat zij de desbetreffende gedragscode niet zouden ondertekenen, maar desondanks een identiek beleid zouden voeren. In 1999 werd een initiatief over legale interceptie van telecommunicatie op het gebied van de nieuwe technologieën ter goedkeuring aan de Raad voorgelegd. Zodra met de dienovereenkomstige werkzaamheden werd begonnen, heeft de Raad het Europees Parlement over het voorstel geraadpleegd. Vervolgens heeft het Parlement in mei 1999 hierover advies uitgebracht. De Raad heeft zijn werkzaamheden terzake nog niet afgerond en hij heeft nog geen definitief standpunt omtrent dit dossier ingenomen. Tijdens zijn vergadering van 28 mei 1998 heeft de Raad conclusies over encryptie en repressie aangenomen teneinde de integriteit en het vertrouwelijke karakter van de digitale communicatie te waarborgen. De conclusies houden belangrijke voordelen voor de elektronische handel en het privé-leven van de burgers in en zij stellen ons in staat fraudepraktijken en andere overtredingen te voorkomen. Wij delen echter de bezorgdheid over de mogelijke negatieve weerslag van de proliferatie van almaar nieuwe encryptiediensten die het vertrouwelijke karakter van de informatie moeten veiligstellen, op de bestrijding van bepaalde vormen van criminaliteit. Daarom werd besloten het gebruik van encryptietechnieken, met name door en ten behoeve van de zware criminaliteit, op de voet te volgen. De aangewende maatregelen moeten zorgvuldig worden aangepast en uitgebalanceerd in het licht van de overige in het spel zijnde belangen teneinde de ontwikkeling van de elektronische handel te bevorderen. In dit opzicht moet de nodige aandacht worden besteed aan de bescherming van de in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens genoemde grondrechten en de werking van de interne markt.
Wat de justitiële samenwerking in strafzaken betreft, verdient de tussen de lidstaten van de Europese Unie gesloten ontwerpovereenkomst voor wederzijdse rechtshulp in strafzaken een speciale vermelding. Het lijkt erop dat de onderhandelingen over de ontwerpovereenkomst voor wederzijdse rechtshulp in strafzaken die nu al meer dan vier jaar aanslepen spoedig tot een goed einde zullen worden gebracht. De Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken heeft op zijn bijeenkomst van 27 maart jongstleden de voornaamste tot dusver onopgeloste vraagstukken bestudeerd, met inbegrip van het probleem betreffende de interceptie van telecommunicatie. Het doet me dan ook bijzonder veel genoegen u hier te kunnen meedelen dat tijdens de voornoemde vergadering een volledig politiek akkoord is bereikt over de bepalingen inzake interceptie. Verwacht wordt dat het besluit ter vaststelling van de overeenkomst in mei op de bijeenkomst van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken zal worden aangenomen.
Ook met betrekking tot de gegevensbescherming in het kader van het Europol-verdrag zijn de nodige maatregelen getroffen. In dit verband dient te worden onderstreept dat Europol geen controlebevoegdheid heeft en geen operationele activiteiten ten uitvoer legt. In feite bestaat de taak van Europol erin de door de lidstaten of derde instanties verstrekte gegevens te analyseren. Europol kan deze gegevens echter niet rechtstreeks verzamelen. Teneinde het Europees Parlement een beter zicht op deze kwestie te geven zou ik met uw welnemen in dit verband een aantal punten nader willen verklaren. Het is aan de lidstaten om de nodige gegevens aan Europol te verstrekken. Zodoende wordt de controle op de gegevensbescherming in de lidstaat van herkomst uitgevoerd, met volledige inachtneming van het Verdrag van de Raad van Europa van januari 1981 en de door het Comité van ministers van de Raad van Europa in 1987 aangenomen aanbeveling. Op deze manier worden de algemene regels betreffende de bescherming van de door de lidstaten aan Europol verstrekte gegevens gerespecteerd. In verband hiermee bepaalt het verdrag dat de vraag of de gegevens door de verschillende lidstaten al dan niet correct zijn ingezameld, in elk van de lidstaten moet worden beantwoord. Het is derhalve aan de lidstaten de aan Europol verstrekte gegevens te corrigeren, te schrappen of te wijzigen wanneer blijkt dat deze onjuist zijn of indruisen tegen de van toepassing zijnde regelgeving. In dit opzicht moet worden onderstreept dat Europol zelf niet bij machte is vast te stellen of de door de lidstaten verstrekte gegevens correct zijn ingezameld. De verantwoordelijkheid hiervoor berust bij elk van de nationale controleautoriteiten.
Nu zou ik nog even kort willen ingaan op de normen inzake gegevensbescherming van het Schengen-informatiesysteem. Dit informatiesysteem voorziet in een autoriteit die verantwoordelijk is voor de bescherming van persoonsgegevens. Deze gezamenlijke controleautoriteit omvat de controleautoriteiten van de verschillende lidstaten en waakt erover dat de principes van het systeem inzake gegevensbescherming worden nageleefd, met name wat de inhoud en het gebruik van de in het systeem vervatte informatie betreft. Op deze manier worden de belangen van de burgers met behulp van de door de lidstaten geratificeerde instrumenten ten volle beschermd.
Tot slot nog een laatste opmerking over de gegevensbescherming in het kader van de derde pijler. De lidstaten en de Commissie buigen zich momenteel over de vraag in hoeverre het wenselijk is voor de hele derde pijler een horizontale gegevensbescherming uit te werken. Naar aanleiding van dit debat worden velerlei aspecten grondig bestudeerd. Zo wordt onder meer overwogen of het zin heeft een gemeenschappelijke controleautoriteit voor alle instrumenten van de derde pijler in te stellen of voor deze autoriteiten een gemeenschappelijk secretariaat op te richten. Bovendien heeft het Portugese voorzitterschap zich ertoe verplicht te gelegener tijd de eerste beschouwingen betreffende het nut van de toepassing van de algemene principes inzake gegevensbescherming aan de Raad voor te leggen. De bedoeling is dat deze beginselen op alle instrumenten van de derde pijler worden toegepast. Momenteel bevindt het overleg zich in een embryonaal stadium en staat de studie nog in de kinderschoenen. Ik wil hier echter onderstrepen dat het Portugese voorzitterschap het Europees Parlement te zijner tijd op de hoogte zal brengen van de geboekte vooruitgang, met volledige inachtneming van de mechanismen eigen aan de werking van de Unie.
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, hiermee heb ik in het kort het standpunt van de Raad omtrent de nog lopende en reeds afgeronde werkzaamheden op het gebied van de legale interceptie van telecommunicatie uiteengezet. Tot besluit nog dit. Ik heb het volste begrip voor de politieke bezorgdheid die aan dit initiatief van het Europees Parlement ten grondslag ligt. Het voorzitterschap verklaart zich dan ook graag bereid de ontwikkeling van de werkzaamheden van het Europees Parlement terzake op de voet te volgen. Het is namelijk van oordeel dat er reden te over is om geen duimbreed te wijken wanneer de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van de burgers op het spel staan.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft met bezorgdheid kennisgenomen van het recente debat.
Gisteren hebben wij een brief ontvangen van mevrouw Fontaine aan de heer Prodi, waarin zij de Commissie vroeg in de verklaring aan bepaalde vragen speciaal aandacht te besteden. Ik zal proberen de meeste van deze vragen te behandelen.
Eerbiediging van de mensenrechten en van de rechtsregels vormt de grondslag van de Europese Unie. Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens erkent het recht op privacy als een van die rechten. Alle lidstaten van de Europese Unie hebben dit Verdrag ondertekend.
De specifieke bevoegdheden van de Gemeenschap zijn in het Verdrag omschreven. De Commissie kan alleen handelen binnen de grenzen van de bevoegdheden die haar in het Verdrag zijn toegewezen. De Gemeenschap heeft een duidelijke bevoegdheid op het gebied van gegevensbescherming en van onderzoek en technologische ontwikkelingen. De Unie heeft in het kader van de zogenaamde derde pijler bevoegdheden op het gebied van wetshandhaving en misdaadbestrijding. Vraagstukken op het gebied van nationale veiligheid behoren tot de exclusieve jurisdictie van de lidstaten.
De Top van Lissabon heeft vorige week ambitieuze doelstellingen geformuleerd om Europa tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te maken. Om dit doel te bereiken moet vooral gebruik worden gemaakt van alle mogelijkheden van de informatietechnologie en Internet. Elektronische communicatie speelt een steeds belangrijker rol in het dagelijks leven van de Europese burgers. Een goed functionerende infrastructuur voor elektronische communicatie is voor onze economieën van doorslaggevende betekenis geworden.
Een eerste voorwaarde voor het bereiken van de doelstellingen van Lissabon is dat burgers en ondernemingen op elektronische communicatie kunnen vertrouwen. Een heel belangrijk instrument om de vertrouwelijkheid van het elektronisch verkeer te garanderen is encryptie of cryptografie. Encryptie betekent de omzetting van gegevens in een vorm die onleesbaar is voor personen die geen decoderingssleutel hebben. Toen het Europees Parlement in 1998 beraadslaagde over het vraagstuk van het onderscheppen van telecommunicatieberichten, onderstreepte het met zijn resolutie nog eens het belang van encryptie.
De Europese onderzoeksactiviteiten en de relatief open markttoegang hebben voorwaarden geschapen waarin Europese ondernemingen expertise van wereldklasse en hoogwaardige encryptieproducten konden ontwikkelen. Het is in dit verband interessant om te vermelden dat de regering van de Verenigde Staten onlangs stappen heeft ondernomen om haar regels op het gebied van de exportbeperking van encryptieproducten te versoepelen.
De huidige regels voor intracommunautaire handel zijn vastgelegd in de zogenaamde dual-use-verordening. Voor handel buiten de Gemeenschap legt het verdrag van Wassenaar exportbeperkingen op aan krachtige encryptieproducten. Het doel van exportbeperkingen is voorkomen dat deze producten terechtkomen bij bepaalde landen en bij criminele organisaties. De Commissie erkent de noodzaak om de verkrijgbaarheid van encryptieproducten in evenwicht te brengen met overwegingen van openbare veiligheid en misdaadbestrijding.
De Europese Raad van Lissabon heeft de Raad en het Parlement opgeroepen om zo snel mogelijk - dit jaar nog - regels voor de beperking van de export van dual-use-producten aan te nemen. De Commissie hoopt de herziening van de dual-use-regelgeving af te ronden tijdens het Portugese voorzitterschap. Bovendien is in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek het budget voor onderzoek naar technologieën ter verbetering van veiligheid en vertrouwelijkheid verhoogd.
De Commissie vindt dat aan de verbetering van de veiligheid van communicatie via Internet door middel van encryptie hoge prioriteit moet worden gegeven. De introductie van zulke producten is tamelijk complex. Software waarvan de broncode niet openbaar is laat de gebruiker in onzekerheid. De mogelijkheid van ingebouwde omzeiling van encryptie kan niet worden uitgesloten. Ook vereist doelmatig gebruik van encryptie een veilig sleutelbeheersysteem.
Wat de infrastructuur voor de communicatie van de Commissie zelf betreft, werkt de Commissie ten behoeve van haar elektronische communicatie aan de introductie van krachtiger Europese encryptieproducten.
Dan wil ik het nu weer over de gegevensbescherming hebben. De richtlijn inzake gegevensbescherming van 24 oktober 1995 bepaalt dat lidstaten de fundamentele rechten en vrijheden van natuurlijke personen moeten beschermen en met name hun recht op privacy met het oog op de verwerking van persoonsgegevens. Bovendien zijn de lidstaten verplicht om een controleautoriteit in het leven te roepen die verantwoordelijk is voor de controle op de toepassing van de bepalingen van deze richtlijn.
Ter aanvulling op de richtlijn inzake gegevensbescherming is de richtlijn inzake gegevensbescherming en privacy in de telecommunicatiesector aangenomen. Deze richtlijn geldt ook voor rechtspersonen en bepaalt dat aanbieders van telecommunicatiediensten de veiligheid en de vertrouwelijkheid van de communicatie moeten garanderen.
Beide richtlijnen gelden niet voor activiteiten die buiten de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen. Artikel 1 van de richtlijn inzake dataprotectie bij telecommunicatie luidt: Deze richtlijn is niet van toepassing op activiteiten die niet onder het Gemeenschapsrecht vallen, zoals die waarin wordt voorzien door de titels V en VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en in geen geval op activiteiten die verband houden met de openbare veiligheid, defensie, staatsveiligheid (met inbegrip van het economische welzijn van de staat wanneer de activiteit verband houdt met de staatsveiligheid) en de activiteiten van de staat op strafrechtelijk gebied. Zoals u weet, verwijzen de titels V en VI naar het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en naar justitie en binnenlandse zaken in het Verdrag van Maastricht.
Deze formulering van de richtlijn weerspiegelt de formulering van artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.
Met het aannemen van deze richtlijnen hebben de Raad en het Parlement geprobeerd een evenwicht te bereiken tussen het recht op privacy en de wettige noodzaak tot wetshandhaving en openbare veiligheid. Tegelijkertijd moesten activiteiten die buiten de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, worden uitgesloten.
De Commissie is niet helemaal tevreden over de omzetting van de richtlijnen inzake gegevensbescherming in de nationale wetgevingen. Wat betreft de algemene gegevensbeschermingsrichtlijn heeft de Commissie inbreukprocedures aangespannen tegen zes lidstaten. Ook is de Commissie een inbreukprocedure gestart tegen zes lidstaten op grond van de richtlijn inzake gegevensbescherming bij telecommunicatie.
Wat betreft de activiteiten in het kader van de zogenaamde derde pijler, waarover de voorzitter van de Raad vandaag met de heer Prodi heeft gesproken, is er een aantal acties in de maak met betrekking tot wetshandhaving en misdaadbestrijding, waaronder de kwestie van het geoorloofd onderscheppen van telecommunicatieverkeer ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek.
Zoals al eerder is opgemerkt, vallen de afluisterpraktijken van de inlichtingendiensten van de lidstaten buiten het toepassingsgebied van het Gemeenschapsrecht.
De Commissie is gevraagd of zij het bestaan kan bevestigen van de activiteiten die beschreven staan in het verslag van de heer Campbell. Het is juist bij uitstek een kenmerk van de activiteiten van inlichtingendiensten dat personen die niet bij deze activiteiten betrokken zijn, het bestaan ervan niet kunnen bevestigen noch ontkennen. Het is echter duidelijk dat technologische mogelijkheden om elektronische communicatie te onderscheppen, bestaan. En er zijn geen aanwijzingen om te veronderstellen dat de beschikbare technologieën niet ook worden gebruikt.
Naar aanleiding van beschuldigingen die onlangs publiekelijk zijn geuit, heeft de Commissie de in dit verband genoemde lidstaat om opheldering gevraagd.
Wij hebben een brief ontvangen van de permanente vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk bij de Europese Unie. Deze brief stelt dat de Britse inlichtingendiensten werken binnen een wettelijk kader dat is vastgesteld door het parlement van het Verenigd Koninkrijk en dat expliciet beschrijft voor welke doeleinden toestemming voor onderschepping mag worden gegeven, namelijk nationale veiligheid, het garanderen van 's lands economisch welzijn en de voorkoming en opsporing van ernstige misdrijven. Verder vermeldt de brief dat de Europese Commissie voor de rechten van de mens heeft bepaald dat het systeem zoals dat overeenkomstig de Britse wet wordt gehanteerd, in overeenstemming is met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. De wetgeving in het Verenigd Koninkrijk voorziet ook in een speciale parlementaire commissie van toezicht.
De Commissie heeft ook opheldering gevraagd aan de regering van de Verenigde Staten. Gisteren hebben wij een brief ontvangen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS, waarin wordt gesteld dat de inlichtingendiensten van de VS niet betrokken zijn bij industriële spionage. Verder vermeldt de brief dat noch de regering van de Verenigde Staten noch de inlichtingdiensten opdrachten aannemen van particuliere bedrijven, en dat zij ook geen particuliere, commerciële, technische of financiële informatie verzamelen ten behoeve van particuliere bedrijven.
Mijnheer de Voorzitter, mag ik nog eens herhalen dat de Commissie buitengewoon veel belang hecht aan de eerbiediging van de mensenrechten en van de rechtsregels. Als het Gemeenschapsrecht wordt geschonden, zal de Commissie niet schromen om haar verplichtingen krachtens het Verdrag na te komen.

Klamt
Mevrouw de Voorzitter, ik ben zeer verheugd dat de Raad en de Commissie vandaag een duidelijk standpunt over Echelon hebben ingenomen. In het verleden werden een aantal parlementaire vragen gewoon genegeerd. De verklaring van vandaag is dan ook een stap in de goede richting, waarop nog andere moeten volgen. Wij moeten nu het hoofd koel houden en onderzoeken welke maatregelen wij moeten nemen om de Europese economie doeltreffend te beschermen. De overhaaste ontwerpresoluties van de vier kleinere fracties helpen ons niet vooruit. Ik lees in de ontwerpresolutie van de Technische Fractie van Onafhankelijke Leden dat ze bang is voor een super-Echelon waarmee heel de informatiemaatschappij kan worden gecontroleerd. Daaruit blijkt hoe weinig ze van deze kwestie afweten. Het gaat hier immers niet om de verwerkelijking van Huxleys' Brave New World, maar om economische spionage.
Een alliantie van groen, links en rechts wil met haar voorstel voor de oprichting van een enquêtecommissie in het Parlement blijkbaar een James Bond-stuk opvoeren. Ik vraag mij af wie die enquêtecommissie moet oproepen: misschien de president van de Verenigde Staten, of de chef van de Britse inlichtingendienst, die zelfs in Groot-Brittannië zelf niet bekend is? Wat moet die commissie ontdekken? Sinds het interview van 7 maart jongstleden met de heer Woolsey, voormalig directeur van de CIA, weten wij dat Echelon bestaat en voor economische spionage wordt gebruikt. Wij moeten niet meer onderzoeken en debatteren maar handelen. Naast een duidelijke boodschap aan onze Amerikaanse en Britse vrienden hebben wij een van de Verenigde Staten onafhankelijk Europees encryptiesysteem voor de bescherming van onze gegevens nodig.
Dit thema moet op de agenda van de volgende vergadering van de Wereldhandelsorganisatie komen. Wij moeten een gedragscode opstellen en daarin bij misbruik van spionagesystemen een schadevergoeding garanderen. Wij moeten onze bedrijven ook beter uitleggen dat ze hun gegevens zelf moeten beschermen. In tegenstelling tot een enquêtecommissie, die in dit geval volstrekt nutteloos zou zijn, is dit een constructief voorstel.
Mevrouw de Voorzitter, ik heb deze verklaring afgelegd namens de heer von Boetticher, die wegens een sterfgeval gisteren naar Duitsland moest terugkeren.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, nu wij de Raad en de Commissie hebben gehoord, moeten wij een moeilijke beslissing nemen. Hoe moeilijk de situatie is, blijkt uit twee dingen die wij in de laatste drie minuten hebben gehoord. Mevrouw Klamt zegt dat wij allemaal weten dat de Verenigde Staten aan economische spionage doen. De heer Liikanen zei zojuist echter dat de Verenigde Staten zeker niet aan economische spionage doen. Hij verklaarde dat gisteren nog schriftelijk. Hoe zit het nu eigenlijk?
Na alles wat wij in de hoorzitting in de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken hebben gehoord, moeten wij de strategie voortzetten die wij als sociaal-democraten ondersteunen. Er waren verwijten aan het adres van de Raad en de Commissie te horen. De burgers van de Europese Unie worden persoonlijk onvoldoende tegen afluisterpraktijken en bewakingssystemen beschermd. Het concurrentienadeel voor de Europese economie als gevolg van Echelon wordt door de Europese instellingen in het kader van het Gemeenschapsrecht onvoldoende bestreden. Er worden geen afdoende afweerstrategieën ontwikkeld. Voor wij onze verdere handelwijze bepalen, willen wij horen wat de Raad en de Commissie daarover te zeggen hebben.
Wat ik vanochtend van beide instellingen heb gehoord, roept meer vragen op dan het antwoorden geeft. Daarom zal de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten doen wat ze weken geleden al heeft besloten. Rekening houdend met de huidige inzichten en de verklaringen van de Raad en de Commissie moeten en zullen wij volgende week besluiten of er een enquêtecommissie moet komen, een tijdelijke commissie of een initiatiefverslag. Willen wij andere maatregelen om meer duidelijkheid te scheppen en vooral om te onderzoeken of het Gemeenschapsrecht werd geschonden? Volgende week zullen wij besluiten in welke vorm wij dat zullen doen. Door de problemen voor ons uit te schuiven, zoals de Raad en de Commissie, naar ik meen, vanochtend hebben gesuggereerd, pakken wij het politieke probleem en het politieke drama niet aan.
Ik weet niet of het raadzaam is nu al om een enquêtecommissie te vragen. Om succes te boeken moeten wij voor een enquêtecommissie immers volkomen duidelijkheid over de rechtsgrondslag hebben. Op dat punt rijzen echter nog vragen. Ik vind dan ook dat het voor een enquêtecommissie te vroeg is. Ik sluit echter niet uit dat wij tijdens het debat tot bevindingen komen die ons, sociaal-democraten, ertoe brengen hier in het Parlement te zeggen dat, als er ook maar enig vermoeden rijst dat het Gemeenschapsrecht geschonden is en dat de vrijheden van de burger en het concurrentievermogen van onze industrie en economie onvoldoende beschermd zijn, wij duidelijke maatregelen zullen nemen.

Wiebenga
Voorzitter, op de agenda van vandaag staat, en ik citeer letterlijk: Verklaringen van de Raad en de Commissie over het systeem "Echelon", Het moet mij van het hart, mevrouw de Voorzitter, dat ik helaas geen woord heb gehoord van minister Gomes van het Portugees voorzitterschap over het systeem "Echelon". Niets. Ik zou hem willen vragen, hem willen uitdagen alsnog op dat punt in te gaan,
Het is mijn fractie duidelijk geworden bij de hoorzittingen dat het systeem "Echelon" inderdaad bestaat als Amerikaans spionagenetwerk. De vraag nu is of dit militaire spionagenetwerk ook tevens misbruikt wordt voor economische spionage door Amerika ten koste van Europese ondernemingen. Want als dat zo zou zijn, en ik sluit mij aan bij de commissaris, dan zou dat natuurlijk flagrante strijd opleveren met de goede bondgenootschappelijke en handelsbetrekkingen tussen Amerika en Europa.
Tijdens de hoorzitting van 23 februari is de hardheid van de voorbeelden van de onderzoeken niet erg goed onderbouwd. Toch vindt de ELDR-Fractie dat deze zaak serieus moet worden genomen. Want als het waar is dan kunnen ook burgerrechten geschonden zijn. De ELDR-Fractie wil in ieder geval de bestaande Europese wetgeving inzake gegevensbescherming uitbreiden tot het gebied van de justitie- en politiesamenwerking.
Verder vinden wij dat de nationale parlementen in de Europese Unie maar ook het Congres van de Verenigde Staten in Washington betrokken moet worden bij deze aangelegenheid. Dat is nodig omdat het een spionagenetwerk betreft.
Na dit debat zal de ELDR-Fractie er zich op beraden of het nodig is in onze ogen om over te gaan tot de instelling van een parlementaire enquête. Dat zal mede afhangen van een mogelijk nader antwoord van de Raad van ministers.

Lannoye
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wilde ik de voorzitter van de Raad bedanken voor zijn principiële opmerking, toen hij zei dat het systeem, waarover dit debat gaat, onaanvaardbaar is. Dat is een goede zaak. Na deze woorden verwachtte ik meer bijzonderheden van de Raad over het probleem dat wij vandaag willen behandelen. Ik moet bekennen dat mijn honger niet gestild is.
Als ik een vergelijking met sport mag maken, zou ik zeggen dat de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie net als bij het schermen ontwijkende bewegingen hebben gemaakt. Bij het schermen is dat heel handig, maar in de politiek bevalt het me niet. Ik heb er absoluut geen spijt van dat ik met mijn fractie het initiatief genomen heb om te verzoeken om een parlementaire enquêtecommissie over dit onderwerp. Ik denk dat het dit Europees Parlement tot eer zal strekken wanneer het instemt met een dergelijk initiatief en ik hoop dat het voltallige Parlement deze houding zal steunen.
Tevens zou ik erop willen wijzen dat we de moed moeten hebben om naast de betogen, die natuurlijk interessant zijn vanwege de uitgangspunten, over de feiten te spreken. Tijdens een debat in ditzelfde Parlement anderhalf jaar geleden antwoordde de heer Bangemann, destijds de verantwoordelijke commissaris, op de verschillende vragen van de parlementariërs dat indien dit systeem bestond, dit een ernstig probleem zou betekenen voor de burgerrechten en voor het functioneren van de Europese Unie. Sindsdien weten wij dat dit systeem bestaat, maar we weten niet precies hoe het werkt. Er zijn sterke aanwijzingen om aan te nemen dat een van de lidstaten van de Europese Unie - het Verenigd Koninkrijk om precies te zijn - aan dit systeem meewerkt. Ik verwachtte van het voorzitterschap van de Raad een verklaring hieromtrent. Spreekt de Britse regering zich duidelijk uit over dit onderwerp? Werkt deze regering wel of niet mee aan dit systeem? Ik meen dat wij het recht hebben dit te weten.
Ten aanzien van de Commissie zou ik willen opmerken dat zij ermee belast is te waken over de naleving van het communautaire recht. Wij hebben sterke redenen om aan te nemen dat dit communautaire recht met voeten wordt getreden. Waartoe dienen richtlijnen, die uiteraard uiterst nuttig zijn wanneer ze worden toegepast, als er klaarblijkelijk technologische systemen bestaan waarmee deze richtlijnen omzeild kunnen worden? En als wij bovendien weten dat bepaalde lidstaten waarschijnlijk meewerken aan het omzeilen hiervan. Ik maak mij werkelijk ernstige zorgen. Ik denk dat als ons Parlement de vertegenwoordiger van de Europese burgers wil zijn, het echt de plicht heeft helderheid in deze situatie te verkrijgen. En dat doen wij niet indien wij stelselmatig rekenen op initiatieven van de Raad en de Commissie.
Ik wil eraan herinneren dat wij anderhalf jaar geleden al een resolutie hebben goedgekeurd waarin zoiets stond als: "Wij eisen dat dergelijke bewakingstechnologieën onderwerp zijn van een wezenlijk, open debat." In het licht van hetgeen ik vandaag gehoord heb, is hier niet echt sprake van een open debat.
Ten tweede zeiden wij: "Wij moeten zorgen voor efficiënte systemen voor economische bescherming en voor encryptie." Vandaag, anderhalf jaar later, wordt ditzelfde herhaald. Gaan wij in Straatsburg een nieuwe resolutie aannemen, die een herhaling vormt van de resolutie uit 1998?
Ik geloof werkelijk dat dit een gepasseerd station is. Derhalve moeten wij, mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, een stap verdergaan en heeft het Parlement, als derde instelling van de Unie, de plicht een voorhoedepositie in deze strijd in te nemen.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, ik ben van mening dat de betogen van de Raad en de Commissie juist zeer verhelderend waren. De Verenigde Staten erkennen thans het bestaan van het systeem "Echelon". In sommige parlementen van de Unie komen de tongen los. De pers meldt een overvloed aan details over dit wijdvertakte netwerk voor elektronische bewaking.
En wat spreekt er dan toch een verwarring uit de woorden van de Raad en de Commissie! Wat een ingewikkelde betogen om niet op de gestelde vragen te hoeven antwoorden! Ik heb nog niet de minste verklaring vernomen voor het feit dat de Raad pas zeer impliciet en met eindeloos gedraai toegaf dat er een probleem was, toen parlementariërs deze vreselijke kwestie bijna twee jaar geleden ontdekten en toen zij onlangs met bewijzen kwamen die hun onthullingen staafden.
Ik roep dit probleem nog even in herinnering: op grond van geprivilegieerde, zeer speciale banden bundelen een strategische bondgenoot en een lidstaat hun krachten in het duister om gesprekken van particulieren te bewaken en ondernemingen van de overige landen van de Unie te bespioneren. Waar gaan wij op deze manier naar toe? "Vader, hoed ons voor onze vrienden. Onze vijanden neem ik zelf voor mijn rekening." Nu de waarheid hiervan is aangetoond, zult u begrijpen, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dat wij naar ons gevoel het recht hebben u om nadere informatie te verzoeken met betrekking tot een aantal vragen die iedereen zich momenteel stelt.
Ten eerste, wat weet u over de soort informatie die door dit systeem onderschept wordt, over de ontvangers aan wie deze gegevens in fine zijn overgedragen en over de betrouwbaarheid van de bestaande middelen in Europa om de privacy van de burgers en de strategische gegevens van ondernemingen te beschermen? Ten tweede, welke serieuze stappen, afgezien van de formele briefwisseling waarnaar de commissaris verwees, zijn er jegens de autoriteiten van de Verenigde Staten ondernomen met betrekking tot deze kwestie en met welke resultaten? Ten derde, wat kunt u ons vertellen over de rol die Groot-Brittannië in dit systeem gespeeld heeft, of op zijn minst over de rol die dit land in de toekomst van plan is hierin te spelen?
Of wij dat nu prettig vinden of niet, het dossier "Echelon" is vanaf nu geopend en zal dat ook blijven. Na het Europees Parlement hebben ook andere volksvertegenwoordigingen en het Congres van de Verenigde Staten zelf, waarmee ik mij in verbinding heb gesteld aangezien er niets anti-Amerikaans in onze aanpak is, zich over deze kwestie gebogen. Onze medeburgers zijn gewaarschuwd. Ik zou mij dan ook willen wenden tot diegenen onder mijn collega's die nu nog aarzelen. Wie poogt deze ontwikkeling te stuiten, voert van nu af aan een achterhoedegevecht, waarover de democratische opinie ongetwijfeld streng zal oordelen.
Omgekeerd, en ik heb goed geluisterd naar de woorden van met name de woordvoerder van de socialistische fractie en eveneens van de liberale fractie, omgekeerd zou het gezamenlijk bevorderen van waarheid, transparantie en ethiek binnen de internationale betrekkingen tegemoetkomen aan een sterke verwachting. Dit is de keuze die ruim een kwart van de leden van onze Vergadering heeft gemaakt door een verzoek tot instelling van een enquêtecommissie in te dienen. Ik denk dat het dit Parlement tot eer zal strekken wanneer het zich met een meerderheid hierachter schaart.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, ik zal uiterst beknopt zijn, aangezien ik slechts één minuut heb. Ik wil alleen maar zeggen dat de onthulling van het bestaan van het elektronische spionagenetwerk "Echelon", dat door de Nationale Veiligheidsdienst van de Verenigde Staten is ingesteld, blijk geeft van uiterste nonchalance ten opzichte van de rechten, de vrijheid en de soevereiniteit van de landen van Europa. En wij zouden graag willen geloven dat deze kwestie niet kenmerkend is voor de algemene houding tegenover de Europese Unie.
Wat dat aangaat staan wij versteld van de uiteenzetting van de Raad. De voorzitter begon weliswaar met het poneren van een uitstekend principe: elk systeem dat communicaties onderschept, is ontoelaatbaar indien het de principes van de menselijke waardigheid en de juridische normen van de lidstaten niet respecteert, maar het vervolg van zijn betoog was uiterst vaag. Er was sprake van de overdracht van gegevens binnen Europa, van het Schengen-informatiesysteem en van Europol, allemaal zaken die niet werkelijk met het onderwerp te maken hebben.
De vraag die in werkelijkheid aan de Raad gesteld werd, is uiterst simpel: gaan wij om stopzetting verzoeken van de activiteiten van het netwerk "Echelon", die in strijd zijn met de rechten en vrijheden van de burgers? Indien dit "Echelon"netwerk werkelijk bedoeld is om de activiteiten van de internationale, georganiseerde misdaad te bestrijden, dan moeten wij verzoeken om hierin deel te nemen, dan moeten wij ons deel van de last op ons nemen en een internationale organisatie met dat doel oprichten. Anders moet dit netwerk opgeheven worden en sluiten wij ons aan bij de parlementaire enquêtecommissie waar verschillende fracties van dit Europees Parlement, waaronder de fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten, om verzocht hebben.

Belder
Mevrouw de Voorzitter, de nieuwe economie heeft ons voorzien van een wereldwijd communicatienetwerk. In deze discussie worden ook de negatieve kanten daarvan zichtbaar. Telefoongesprekken, ook van particulieren, blijken heel gemakkelijk te onderscheppen via het wereldwijde spionagenetwerk "Echelon". In dit debat het bestaan van "Echelon" ter discussie stellen lijkt me overbodig. We moeten vooral de beleidsmatige consequenties ervan onder de loep nemen.
Daarbij is het van belang te beseffen dat we het bestaan van de gebruikte technieken niet kunnen tegengaan. Met het oog op criminaliteitsbestrijding, wapenleveranties en internationale veiligheid is het bestaan ervan gerechtvaardigd. Cruciaal in dit verband is de rechtmatigheid van het gebruik. Economisch gewin mag geen motief zijn. Het recht van individuen op privacy kan niet zomaar worden geschonden.
In Europa moeten we echter ook de hand in eigen boezem steken. Ook onder ons komen onrechtmatige spionagepraktijken voor. Bovendien ontbreekt nog steeds een definitie van de rechtmatigheid van spionage. In het transatlantische debat zullen we ons daarover moeten buigen, zodat burgers wereldwijd kunnen rekenen op een gelijkwaardige bescherming van hun privacy. Op dit moment beschermt Amerika de privacyrechten van zijn eigen burgers, terwijl Washington er geen moeite mee lijkt te hebben die rechten van niet-Amerikanen via wereldwijde spionagenetwerken te schenden.

Martinez
Mevrouw de Voorzitter, alle communicaties wereldwijd via kabel, satelliet, telefoon, fax, e-mail en mobiel zouden worden afgeluisterd door het land van het vrijheidsbeeld, van Jefferson, Lincoln en de mensenrechten! Voor ons betekent dit uiteraard een ondermijning, niet zozeer van onze technologische kennis over de encryptie, maar van onze politieke overtuigingen.
Zoal wij in God geloven, zo geloofden wij in een grote markt, in concurrentie en concurrentievermogen, dit alles onder de arbitrage van de WTO. Samen met de heer Monti, en eerder met de heer Van Miert, deden wij er alles aan om een zuivere, volmaakte concurrentie in stand te houden, zelfs wanneer dit ongunstig was voor onze ondernemingen, banken, vliegtuigbouwers, verzekeraars, Crédit Lyonnais en Rhône-Poulenc. En vervolgens ontdekken wij dat op deze zelfde markt wordt gespioneerd, vals gespeeld en dat er sprake is van concurrentievervalsing.
Dit Parlement, dat de afgevaardigden wilde bespioneren met OLAF, in naam van de bescherming van de financiële belangen van Europa, ontdekt dat wij bespioneerd worden door de Verenigde Staten, tegen onze financiële belangen in, zelfs bij de onderhandelingen met de WTO. Wij dachten dat onze vrijheid in gevaar gebracht werd door het Oostenrijk van de heer Haider. Maar het is vanuit het Groot-Brittannië van Tony Blair, van Glyn Ford, dat vijftienduizend agenten, in groepen verspreid over Gibraltar, Cyprus en zelfs het Engelse grondgebied, ons bespioneren. Dus, mevrouw de Voorzitter, gaat u nog naar Londen? Gaat u nog naar Sydney? Gaat u nog naar Ottawa of Wellington?
Wij dachten dat Europa solidair was. Nu komen we erachter dat de Engelsen solidair zijn met de andere zijde van de Atlantische Oceaan en van de Stille Oceaan. Wij dachten dat wij aan de eenwording van Europa werkten, een Europa om sterker te staan. Maar sterker tegen wie? Tegen Irak? Tegen de Serviërs? Tegen andere staten, tegen vormen van nationalisme? Maar met "Echelon" ontdekken wij dat Boeing een eigen staat heeft, dat Rayton een eigen staat heeft, en dat zij Airbus of Thomson laten bespioneren, omdat deze ondernemingen niet tot dezelfde staat behoren. En wij ontdekken dat "Echelon" ons confronteert met het nationalisme, maar dan met een nationalisme met een etnische grondslag, de Angelsaksische etnie, met Australië, Groot-Brittannië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten en Canada. Een etnie op religieuze basis, de heilige alliantie van Adam Smith en Calvijn.
Welnu, zal het katholieke Europa van Gasperi, Schuman en Adenauer om vergeving vragen? Vergeving aan de bespioneerde naties, voor zoveel gebrek aan realisme? Ik ben bang dat wij van "Echelon" tot "Echelon" alle echelons doorlopen en dat wij op het nulpunt van de waardigheid belanden. Arme Europese Commissie! Arme Europese Raad van ministers! Arme Europese Unie! De plaats waar men geboren wordt is bepalend voor iemands verdere levensloop. Wanneer men geboren wordt in een collegezaal van Harvard University, onder het presidentschap van een Amerikaanse generaal, generaal Marshall, dan zal men uiteindelijk altijd zijn geestesvader navolgen.

Van Velzen
Mevrouw de Voorzitter, ik zou de Raad en de commissaris zeer willen danken voor hun reactie en vooral ook willen constateren dat er nog wat onduidelijkheden blijven bestaan. Ik zou aan de Raad en aan de Commissie een paar vragen willen stellen en als zij die vandaag niet willen beantwoorden dan zou ik willen vragen of zij mij dat dan schriftelijk willen doen op zeer korte termijn.
Tijdens de hearing is gebleken dat twee bedrijven hebben gemeld dat zij orders zijn misgelopen vanwege economische spionage. Mijn eerste vraag aan de Raad is: zijn er bij de Raad meerdere gevallen bekend van bedrijven die bij de lidstaten hebben geklaagd over het niet-doorgaan van orders vanwege economische spionage.
Mijn tweede vraag geldt aan de Raad en aan de Commissie: wij zijn allemaal drukdoende met de encryptie. Dat is prachtig. Welke waarborgen zijn er dat de encryptietechnologie die in Europa wordt ontwikkeld veilig wordt ontwikkeld en niet in handen komt van derden. U zult uiteraard begrijpen waar ik op doel.
Mijn derde vraag slaat op artikel 3. De heer Woolsey, de voormalige directeur van de CIA, schrijft in de Wall Street Journal van 22 maart jongstleden dat met betrekking tot de dual use technology dat er wel degelijk extra aandacht is vanuit de Verenigde Staten. Ik zou aan de Raad willen vragen: hoe functioneert deze extra-beveiliging die vanuit de Verenigde Staten plaatsvindt met betrekking tot dual use technology. Kunt u een inzicht geven welke speciale rol daarin de Amerikaanse veiligheidsdienst speelt.
Mijn vierde vraag aan de Commissie is de volgende. Er bestaat een richtlijn over dataprotectie. Die richtlijn legt verplichtingen op aan aanbieders van diensten aan netwerken, maar software blijkt buiten beschouwing te worden gelaten. Mijn eerste vraag is: is de Europese Commissie bereid om deze software loophole te dichten bij een herziening van deze richtlijn. Mijn tweede vraag aan de Commissie is: toetst de Europese Commissie in het kader van haar taak om toe te zien op de juiste omzetting van de Europese richtlijn in nationale wetgeving, de proportionaliteit van maatregelen die lidstaten nemen om de uitzonderingen die zijn toegestaan in de Europese dataprotectierichtlijn? Wat zijn uw bevindingen op dat terrein?

Evans, Robert
Mijnheer de Voorzitter, de heer Gomes namens de Raad en de heer Liikanen namens de Commissie hebben vanmorgen beide zeer heldere verklaringen afgelegd. Als lid van dit Parlement afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk heb ik begrip voor de bezorgdheid van de andere leden. Vanochtend, en met name ook in de afgelopen dagen, hebben wij een heleboel beschuldigingen gelezen en gehoord. Vandaag nog hebben wij gehoord over James Bond, over Amerikaanse spionage, en enkele minuten geleden nog hoorden wij de tirades van de dolleman aan mijn linkerzijde. Maar zowel vandaag als in de Commissie rechten van de burger hebben wij als gevolg van de noodzaak tot geheimhouding slechts weinig feiten te horen gekregen.
En dat is uiteindelijk ook de aard van het werk van militaire en niet-militaire inlichtingendiensten. Als dit niet geheim was en wij er allemaal alles over wisten, dan zouden deze diensten niet aan hun beoogde en noodzakelijke doelstelling beantwoorden. De leden van dit Parlement zullen daarom begrijpen dat het in het Verenigd Koninkrijk, net als naar ik aanneem in alle andere landen, vaste praktijk is dat de regering geen commentaar geeft op beschuldigingen van onderschepping, of die beschuldigingen nu gebaseerd zijn op onbelangrijke details of op iets dat wellicht wel enig hout snijdt.
Zoals de heer Liikanen heeft gezegd, is alles wat in het Verenigd Koninkrijk gebeurt in overeenstemming met een degelijk wettelijk kader. Alles wordt nauwkeurig in de gaten gehouden in het Britse lagerhuis. Wij kennen een zeer strikte controle, zowel door onafhankelijke instanties als door de minister met de volledige instemming van de regering van het Verenigd Koninkrijk.
Tot slot wil ik nog eens herhalen, en dit is een heel belangrijk punt, dat alles wat er is gedaan of zal worden gedaan, in volle overeenstemming is met de wet in het Verenigd Koninkrijk, met de wet in de Verenigde Staten, en het allerbelangrijkst, het gebeurt met volledige inachtneming van en geheel in overeenstemming met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, na deze verklaringen is het voor ons allen duidelijk dat er een door de Amerikaanse geheime diensten gecontroleerd systeem bestaat waarmee nagenoeg alle vormen van spraak- en datacommunicatie wereldwijd kunnen worden onderschept. Bovendien veronderstellen en vermoeden wij dat het desbetreffende systeem niet enkel voor militaire en defensiedoeleinden wordt gebruikt, maar tevens een commerciële, industriële en technologische functie heeft, ofschoon wij hiervoor momenteel nog geen bewijzen hebben.
Wij moeten ons hierbij drie vragen stellen. Met de eerste vraag wend ik mij tot de Raad en de Commissie. Hoe moeten wij de term fair trade interpreteren? Heeft dit begrip wel zin wanneer grote Amerikaanse bedrijven illegale voordelen genieten dankzij de geprivilegieerde informatie die hun door het voornoemde systeem wordt verstrekt?
De tweede vraag luidt als volgt. Wat blijft er over van het beginsel van de burgerlijke vrijheden dat wij zo graag verkondigen, wanneer de privacy van onze staatshoofden, onze gezagdragers en onze burgers zomaar kan worden geschonden zonder dat hiertoe, zoals bij wet wordt bepaald, een rechterlijk bevel ten behoeve van de misdaadbestrijding wordt uitgevaardigd? Hoe denken de Raad en de Commissie dat de Amerikaanse staat zou reageren wanneer hij zou ontdekken dat Europa de communicatie van zijn president, zijn gezagdragers en zijn burgers kan onderscheppen?
En tot slot nog een laatste vraag. Hoe kunnen wij ons tegen deze bedreiging verdedigen? De commissaris heeft in dit opzicht verwezen naar de inspanningen die op het gebied van de encryptie zijn geleverd. De noodzaak hiervan werd ook reeds in de laatste aanbeveling van het Europees Parlement onderstreept. Maar welke concrete maatregelen zijn er tot dusver genomen om het cryptografische systeem te versterken? Wordt er voldoende geïnvesteerd in de Europese technologiesector? Die moet ons immers beter tegen dit soort bedreigingen beschermen. En wat is het standpunt van de Raad en de Commissie ten aanzien van de onlangs door Frankrijk genomen beslissing om al zijn overheidssystemen te ontdoen van de commerciële operationele computersystemen met gesloten broncode en deze te vervangen door systemen met open broncode? Zoals de Franse minister van Defensie al zei, is de bedoeling hiervan te vermijden dat een land of bepaalde veiligheidssystemen volkomen afhankelijk zijn van één enkele persoon of één enkele onderneming.

Paciotti
Mijnheer de Voorzitter, de Europese burgers zijn bezorgd over "Echelon", niet alleen omdat hiermee misschien misbruik is gepleegd, maar ook omdat dit systeem van nature bepaalde risico's met zich meebrengt. Met dit systeem kan men wie dan ook, waar dan ook en hoe dan ook afluisteren. Men moet dit vraagstuk nader onderzoeken om te zien wat er gaande is. Men moet ervoor zorgen dat de grondrechten van de burgers worden gerespecteerd en dat de Europese bedrijven garanties hebben. Er moeten eveneens politieke initiatieven worden ontplooid ter bevordering van een meer loyale samenwerking tussen de lidstaten. De lidstaten moeten voor de dag komen met de akkoorden die zij op dit gebied met derde landen hebben gesloten. Ook moeten de wetgevingen worden bijgewerkt en geharmoniseerd en de controleautoriteiten worden vereenvoudigd en versterkt. Natuurlijk is er technologie nodig om de telecommunicatie te beschermen tegen ongerechtvaardigde en overdreven inmenging. Het gaat hierbij dus om een hele reeks maatregelen die de Raad en de Commissie helaas te elfder ure en dan nog met grote terughoudendheid hebben aangekondigd. Het Parlement moet steun geven aan alle maatregelen die noodzakelijk zijn om in eerste instantie achter de waarheid te komen en dan een nauwlettend oog in het zeil te houden, ook wanneer de grootste ongerustheid is weggeëbd. Als de overheid namelijk niet transparant is en de individuele rechten niet worden gegarandeerd, kan er van vertrouwen in de democratie geen sprake zijn.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, vele vragen zijn vandaag jammer genoeg onbeantwoord gebleven. Ik verzoek de Raad en de Commissie daarom enkele aanvullende vragen te beantwoorden.
Is het juist dat vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad in het kader van ILETS, een zogenaamd seminar, onder Amerikaanse leiding hebben meegewerkt aan Echelon-compatibele Europese telecommunicatienormen en afluistermogelijkheden? Dat heeft ons de beruchte Infopol-documenten opgeleverd. Hoe groot is de schade aan de Europese economie tot nu toe? Zijn er buiten Airbus en Thomson nog andere ondernemingen die schade hebben geleden? Wat zullen de Raad en de Commissie doen en hoe zullen ze omgaan met de lidstaten die hun partners in de Unie bespioneren om - ze geven dat toe - hun "economisch welzijn" te beschermen? Hoe zullen de Commissie en de Raad reageren op het antwoord van de Amerikanen, dat vandaag werd voorgelezen en in tegenspraak is met wat bijvoorbeeld de heer Woolsey, voormalig directeur van de CIA, gezegd heeft?

Gomes
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik heb met belangstelling kennis genomen van de bedenkingen die hier zijn geuit. Ik zou daar even kort en zonder omwegen op in willen gaan.
Ten eerste heb ik het Echelon-systeem eens te meer ondubbelzinnig veroordeeld. Ik heb in mijn betoog bovendien met klem onderstreept dat de Raad onmogelijk kan instemmen met de oprichting of het bestaan van een systeem voor interceptie van communicatie dat niet aan de rechtsregels van de lidstaten voldoet. De heer Wiebenga beweert dat hij mij het Echelon-systeem niet onomwonden en ondubbelzinnig heeft horen veroordelen. Dat heb ik wel gedaan en ik wens mijn standpunt hier nogmaals te bevestigen. Het gaat in dit debat echter niet om de vraag of dit systeem voor interceptie van telecommunicatie al dan niet bestaat. Dat is nogal duidelijk! Het gaat om het gebruik dat ervan wordt gemaakt.
Verder wil ik het volgende kwijt. De Raad beschikt niet over de nodige informatie om te kunnen concluderen - en hiermee antwoord ik op de vraag van de heer Van Velzen - dat andere dan de genoemde bedrijven of de genoemde bedrijven zelf voor- of nadelen van de genoemde interceptie hebben ondervonden. Wij beschikken hiervoor niet over de nodige gegevens. Indien dit wel zo was, zou de Raad uiteraard een duidelijk standpunt innemen. Op de tweede vraag van de geachte afgevaardigde zal ik later schriftelijk antwoorden aangezien ik momenteel niet over de exacte gegevens beschik.
Tot besluit wil ik dit Parlement meedelen dat de hier geuite zorgen onder de aandacht van het voorzitterschap zullen blijven. Op de komende Raadsvergadering van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken, op 29 en 30 mei, zal het Portugese voorzitterschap het onderwerp inbrengen zodat de Raad hierover een standpunt kan innemen. Wij zullen het Parlement van de verdere ontwikkelingen op de hoogte houden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, mag ik het Parlement eerst bedanken voor dit debat. Eén punt dat door enkele parlementsleden naar voor is gebracht, is denk ik van fundamenteel belang, namelijk de garantie dat Europa de beschikking zal krijgen over krachtige encryptieproducten. Het is heel belangrijk dat de Europese burgers en bedrijven zich er steeds meer van bewust worden dat elektronische communicatie gecodeerd moet worden om vertrouwelijkheid te kunnen garanderen.
Er lopen hier nu al anderhalf jaar programma's. De Europese onderzoeksprogramma's zijn relatief succesvol en ook in discussies met andere landen wordt de Europese deskundigheid op dit gebied erkend.
Ten tweede, in antwoord op de vraag van de heer Van Velzen over software en privacy van gegevens in de telecommunicatie. Zoals de heer Van Velzen weet, werken wij momenteel met de herziene wetgeving inzake telecommunicatie en dit vraagstuk moet worden geanalyseerd in die context. Ik zal uw vraag zo spoedig mogelijk schriftelijk beantwoorden, tegelijk met de beantwoording van andere vragen.
Mevrouw Berger vroeg of er bedrijven zijn die contracten zijn misgelopen als gevolg van spionage. Er hebben zich bij de Commissie hierover geen bedrijven gemeld. Wat betreft de vraag over de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk: de reden waarom wij onlangs om opheldering hebben gevraagd was dat er interviews waren gepubliceerd met een voormalig medewerker van de inlichtingendienst van de Verenigde Staten. Wij hebben om die reden contact opgenomen met de regering van de Verenigde Staten en om opheldering gevraagd. Wat ik hier heb uiteengezet was hun antwoord op deze vraag.
Tot slot, dit zijn zeer belangrijke en gevoelige onderwerpen en wij moeten heel duidelijk blijven vasthouden aan het principe dat vertrouwelijkheid en privacy in telefonisch en elektronisch berichtenverkeer moeten kunnen worden gewaarborgd. Het Europese Hof voor de rechten van de mens heeft enige tijd geleden een besluit genomen door te zeggen: "aftappen en andere vormen van het onderscheppen van telefoongesprekken betekenen een ernstige inbreuk op het privé-leven en op communicatie en het moet daarom uitermate expliciet in de wet worden vastgelegd. Het is van essentieel belang dat wij duidelijke, gedetailleerde regels hebben inzake dit onderwerp, juist omdat de voor gebruikers beschikbare technologie steeds ingewikkelder wordt."
Dit besluit is denk ik heel duidelijk. De Commissie zal bij alles wat zij doet deze beginselen eerbiedigen en wanneer het Gemeenschapsrecht wordt geschonden zal zij niet schromen om haar verplichtingen krachtens het Verdrag na te komen.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris.
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement vier ontwerpresoluties ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt tijdens de volgende vergaderperiode plaats.

Besluit van het Octrooibureau inzake het klonen van mensen
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het besluit van het Octrooibureau inzake het klonen van mensen.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben hier vandaag gekomen om een verklaring af te leggen over het Europees Octrooi nr. EP 695 351, dat door het Europees Octrooibureau is verleend aan de Universiteit van Edinburgh op 8 december 1999. Nadat dit octrooi was verleend, is een aantal punten van zorg naar voren gebracht, zowel hier in het Parlement als door organisaties als Greenpeace, over de werkelijke reikwijdte van dit octrooi.
Namens de Commissie wil ik graag zeggen dat de Commissie deze zorgen deelt. Het lijkt voor alle betrokkenen duidelijk dat dit octrooi niet in deze vorm had mogen worden verleend. Het Europees Octrooibureau heeft een persbericht met deze strekking uitgegeven. Ik weet dat sommigen van u hier vinden dat het Europees Octrooibureau in het beste geval zuinig is geweest met de waarheid, of in het slechtste geval heeft getracht het publiek ernstig te misleiden. Er ligt vandaag een gezamenlijke ontwerpresolutie voor u waarin zulke beschuldigingen zijn opgenomen.
Ik wil erop wijzen dat het Europees Octrooibureau geen Gemeenschapsorgaan is. Zowel het Bureau zelf als zijn activiteiten vloeien voort uit een internationale overeenkomst waaraan alle lidstaten van de Europese Unie en nog vier andere landen deelnemen, maar de Gemeenschap zelf niet.
Ik kan u dan ook geen officiële informatie geven over wat het Europees Octrooibureau in dit speciale geval al of niet heeft gedaan. Gezien mijn ervaring met het Europees Octrooibureau, dat ik onlangs in München heb bezocht, zou ik persoonlijk echter zeer verbaasd zijn indien dit ongelukkige incident iets anders zou zijn dan een vergissing begaan tijdens het onderzoeksproces.
Wat de oorzaak van het probleem ook moge zijn, het is duidelijk, en dat heb ik zojuist ook gezegd, dat het octrooi in de huidige vorm nooit had mogen worden verleend. Daarom is de vraag: wat gaat de Commissie hieraan doen? Dat is de reden waarom ik hier vandaag ben.
De ontwerpresolutie die voor u ligt, roept het Parlement zelf en de andere instellingen van de Europese Unie op om binnen de periode van negen maanden - de periode waarbinnen volgens de regels inzake het verlenen van Europese octrooien bezwaren kunnen worden ingediend - formeel bezwaar aan te tekenen tegen dit octrooi.
Sommige bezwaren tegen dit octrooi zijn al ingediend. Als het Europees Octrooibureau echter de gebruikelijke regels voor bezwaren volgt, is het onwaarschijnlijk dat er iets aan het octrooi zal veranderen vóór december 2000, en misschien nog wel later. Zo'n vertraging bij het corrigeren van iets dat in feite een erkende fout is, is duidelijk ongewenst. Ik heb daarom in een brief het Europees Octrooibureau in München verzocht om alle mogelijkheden te onderzoeken om deze kwestie sneller tot een oplossing te brengen.
Ik kan u met genoegen meedelen dat het Europees Octrooibureau, gezien de speciale aard van dit geval, heeft ingestemd met de onmiddellijke instelling van een zogenaamd bezwarenorgaan, een orgaan dat kort nadat het is ingesteld een eerste mededeling zal publiceren met daarin een voorlopig standpunt.
Nu heeft het Europees Octrooibureau gezegd dat dit voorlopige standpunt niet bindend zal zijn voor de definitieve uitspraak van de bezwarenafdeling in deze zaak. Maar het Bureau heeft mij verzekerd dat de procedure snel tot conclusies zal leiden, zij het dat daarbij de rechten van de partijen die moeten worden gehoord, zullen worden gerespecteerd.
Ik ben er zeker van dat de leden van deze vergadering, mijnheer de Voorzitter, net als ik blij zullen zijn met deze bereidheid van de zijde van het Europees Octrooibureau om te reageren op enkele van de punten van zorg die door dit Parlement naar voren zijn gebracht, een bereidheid die ook het directe gevolg is van de door de Commissie gekozen benadering. Ik stel u, mijnheer de Voorzitter, met genoegen kopieën ter beschikking zowel van mijn brief aan het Europees Octrooibureau als van het antwoord van het Octrooibureau aan de Commissie. Uiteraard zal ik u zo spoedig mogelijk op de hoogte stellen van de conclusies die de Juridische Dienst van de Commissie zal formuleren zodra zij het antwoord van het Europees Octrooibureau op de brief die ik hun onlangs heb gestuurd nauwkeurig heeft bestudeerd.
Ik wil daarom afsluiten met nog eens te herhalen dat de Commissie net als iedereen de verlening in de huidige vorm van dit octrooi betreurt. Ik verwacht dat - uitgaande van de volledige medewerking van het Europees Octrooibureau - de actie die wij hebben ondernomen, zal leiden tot een spoedige oplossing van dit ongelukkige incident.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de octrooiering van genetisch gemanipuleerde menselijke embryo's en van een techniek die mogelijk tot het klonen van mensen kan leiden, is een echt schandaal. Dit is een regelrechte aanslag op de menselijke waardigheid. Nu blijkt hoe belangrijk het is dat het Europees Parlement tijdens het debat over de richtlijn betreffende de octrooiering van biotechnologische uitvindingen in die richtlijn ondubbelzinnig heeft bepaald dat technieken voor het klonen van mensen of voor ingrepen in de menselijke kiembaan of in een van de ontwikkelingsfasen van de mens niet kunnen worden geoctrooieerd.
Velen zeiden toen dat het niet nodig was dat te benadrukken, omdat zo een octrooi toch nooit zou worden verleend. Vandaag zien we echter dat wij het bij het rechte eind hadden. Het Europees Octrooibureau heeft de richtlijn van de Europese Unie in zijn richtlijnen overgenomen. Het is niet direct door de richtlijn van de Raad en het Parlement gebonden, maar toch heeft het in zijn uitvoeringsbepalingen woordelijk overgenomen wat wij toen hebben beslist. Het gaat hier dus ook om een overduidelijke inbreuk op de eigen regels van het Europees Octrooibureau.
Ik heb ook geen sympathie of begrip voor diegenen die dat allemaal niet zo erg vinden, die zeggen dat wij ons niet zo moeten opwinden en dat de technologie veelbelovend is. De persmededeling van Europabio was in deze samenhang geen goede zaak. Ik heb aan de voorzitter van Europabio geschreven dat het, als wij het begrip van de mensen voor de biotechnologie willen bevorderen, niet goed is tegenover dit octrooi een ambivalente houding aan te nemen. Het Europees Parlement moet daartegen krachtig protesteren.
Onze richtlijn uit 1998 is niet slecht. Ze moet gewoon beter worden toegepast. Het gaat hier om een inbreuk op de richtlijn. Wij moeten dus de richtlijn niet op de helling zetten, maar ervoor zorgen dat ze niet alleen door het Europees Octrooibureau wordt toegepast, maar ook in het nationaal recht wordt omgezet. Wij hebben toen gezegd dat wij voor de biotechnologie zijn, maar dat er duidelijke ethische grenzen moeten zijn.
Het moet ook duidelijk zijn dat het Europees Parlement zich altijd al heeft verzet tegen octrooiering van technieken die afbreuk doen aan de menselijke waardigheid, maar ook tegen die technieken zelf. Het Parlement heeft het klonen van mensen, ingrepen in de menselijke kiembaan en destructief embryo-onderzoek altijd afgewezen, onder meer in het verslag van de heer Tannert over het onderzoeksprogramma op dat gebied. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft amendement4 ingediend om nog eens duidelijk te zeggen dat wij niet op ons standpunt terugkomen. Wij zullen zeker voor deze ontwerpresolutie stemmen. Het Europees Parlement moet hier immers een duidelijk signaal geven.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de publieke opinie is begrijpelijkerwijze ontzet over octrooi 695 351 van het Europees Octrooibureau betreffende de genetische manipulatie van menselijke cellen en embryo's. Toen de feiten bekend werden, heeft mijn fractie onmiddellijk een mondelinge vraag ingediend om over de fundamentele problemen en consequenties duidelijkheid te krijgen. Onze vraag is echter in het raderwerk van het Parlement blijven steken. In plaats van de onontbeerlijke antwoorden kregen wij vandaag een verklaring van de Commissie. Daarmee is voor het Europees Parlement het laatste woord echter nog niet gezegd.
Ik zeg dat omdat het verbijsterende octrooi, zijn voorgeschiedenis en het wegmoffelen van een parlementaire vraag duidelijk aantonen dat wij met de biotechnologie niet slordig of nonchalant mogen omgaan. Dat zou een ramp betekenen die de onaantastbaarheid van de mens en de menselijke waardigheid zou vernietigen. Wij moeten alles doen om octrooi 695 351 en misschien ook andere soortgelijke ontsporingen uit de wereld te helpen en de leemte in de falende Europese octrooiwetgeving zo snel mogelijk aan te vullen. Als wij niet willen dat een machtige instantie op zulke onbevredigende manier zichzelf blijft controleren, moeten wij onverwijld een voor iedereen toegankelijke, onafhankelijke jurisdictie voor octrooien in het leven roepen.
Het is duidelijk dat de ontwikkeling van de biotechnologie en alle mogelijke nieuwe technieken sterker door de overheid moet worden gecontroleerd. Het Europees Parlement heeft daarbij een bijzonder opdracht. De Werkgroep ethiek in natuurwetenschappen en nieuwe technologieën moet elk jaar een verslag opstellen. Het is voor mijn fractie en mijzelf ook duidelijk dat het genetisch erfgoed van de mensheid gemeenschappelijk bezit moet blijven en niet per opbod mag worden versjacherd.
Wij kunnen de biotechnologie alleen op een verantwoorde manier gebruiken als wij haar ethische grenzen respecteren en de genetische code voor alle wetenschappers toegankelijk maken. Tenslotte moet eens en voor altijd duidelijk zijn dat onze richtlijn over de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen niet alleen de octrooieerbaarheid van mensen, delen van het menselijk lichaam en ingrepen in het genoom uitsluit, maar ook het klonen van de mens in alle fasen van zijn ontwikkeling. Iedereen moet zich daaraan houden.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het Europees Parlement is terecht bezorgd, en dit is zeker een understatement, over het door het Europees Octrooibureau aan de universiteit van Edinburgh verleende patent. Wij doen niets anders hier dan de bezorgdheid, de angst en de verwarring bij de openbare opinie vertolken. Nochtans heeft het Europees Parlement in deze delicate materie reeds duidelijk zijn standpunt geformuleerd. Ik verwijs naar twee elementen.
Ten eerste, er is de richtlijn biotechnologie. In die richtlijn die door het Parlement definitief in tweede lezing in 1998 werd goedgekeurd, wordt zoals u weet na langdurige, grondige en bij momenten verhitte discussies waarin alle standpunten, meningen en belangen werden verwoord, duidelijk stelling genomen. Het is ook een onderwerp geweest, tussen haakjes gezegd, waarin het Parlement misschien wel voor de eerste keer zijn macht heeft laten blijken en werkelijk op zijn strepen heeft gestaan. Het resultaat is een evenwichtige tekst die de wetenschap de kans biedt vooruit te gaan, maar dit in het belang en te dienste van de mensheid. Een aantal zaken zijn in deze richtlijn klaar en duidelijk van patentering uitgesloten, zoals bijvoorbeeld het menselijk lichaam of onderdelen ervan in al zijn stadia en ontwikkeling zegt het artikel 3, alsook het klonen van mensen zegt het artikel 9.
Het is dus duidelijk dat dit geregistreerde patent niet kan doorgaan. Het is daarom ook goed dat het Parlement nu scherp reageert. Om die redenen zal de ELDR-Fractie niet alleen de motie goedkeuren, maar ook de door de EVP-Fractie ingediende amendementen 1, 3, 6, 8 en 9 steunen, omdat die duidelijk herhalen wat in de betrokken richtlijn wordt vermeld.
Ten tweede heeft het Europees Parlement reeds meerdere malen het gebrek aan een eenvormig Europees patent aangehaald en de lacunes in het Europees octrooirecht gelaakt. Dit is weer het geval, zie paragraaf 5 van de ontwerpresolutie. Ik verwijs naar het amendement dat door mij werd ingediend en dat unaniem werd goedgekeurd door de commissie industrie inzake precies de noodzaak van een Europees patent. Ook daar wordt aangedrongen op de snelle totstandkoming van dit Europees octrooi wat tot hiertoe mislukt is omwille van de kosten verbonden aan het vertaalprobleem. Beeldt u zich in! Welnu, wij kunnen zoals men dat noemt in het Europees octrooibureau, spijtige misverstanden vermijden wanneer wij definitief het probleem van het Europees octrooirecht hebben opgelost, dergelijke misverstanden uit de weg ruimen, want tenslotte, voorkomen is nog steeds beter dan genezen.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, octrooi 695 351 heeft ons diep geschokt. Het is een octrooi om mensen te fokken. De gentechnisch gewijzigde mens wordt zelf tot gentechnisch product gedegradeerd. Dat is een ernstige schending van de menselijke waardigheid. Daarom verheugt het ons dat in de ontwerpresolutie van het Parlement het voorstel van de groenen is opgenomen dat wij als Parlement bij het Octrooibureau in München bezwaar aantekenen en dat het Parlement ook onze kritiek op de structurele problemen van het Europees Octrooibureau onderschrijft. In het belang van transparantie en ethiek moet dat bureau immers door een onafhankelijke instantie worden gecontroleerd. Dit octrooi is echter geen uitzondering. Het is slechts het topje van de ijsberg. De doos van Pandora is allang open. Het Octrooibureau heeft al veel octrooien op menselijk erfgoed verleend en daarbij de bepalingen van het Europees octrooiverdrag overtreden.
Delen van mensen worden op ontoelaatbare wijze tot uitvinding en eigendom van derden uitgeroepen en gecommercialiseerd. Wij moeten ons tegen die commercialisering en de grove schendingen van de menselijke waardigheid verzetten. Wij moeten daarom de octrooiering van delen van mensen en van de genen zelf opnieuw bekijken, want de octrooirichtlijn maakt dat mogelijk. Er moet een moratorium komen op octrooiering van menselijke genen en delen van mensen, zodat de maatschappelijke en ethische gevolgen, die zich almaar scherper aftekenen, kunnen worden onderzocht. Wij moeten uit dit octrooi immers lessen trekken. Het moet een laatste waarschuwing voor ons zijn om iets aan onze houding te doen. Ik had vandaag van de Commissie bij de octrooirichtlijn, die het werk van het Octrooibureau zonder meer legitimeert, meer kritiek en vragen verwacht.

Montfort
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, onze fractie steunt de gezamenlijke resolutie over het gewraakte besluit van het Europees Octrooibureau. Overigens verheugt het me dat de PPE/DE-fractie - en ik dank de heer Liese - in de vorm van een amendement paragraaf 1 van onze ontwerpresolutie heeft overgenomen, waarin opnieuw verklaard wordt dat de menselijke waardigheid prioriteit geniet boven welke overwegingen vanuit het oogpunt van onderzoek of winst dan ook.
Ter verdediging voeren de verantwoordelijke personen van het Octrooibureau een taalprobleem aan. Wanneer men het patent in het Engels leest, wordt deze uitleg echter ontkracht, aangezien artikel 11 expliciet vermeldt dat de term "animal" alle dierlijke cellen inhoudt, in het bijzonder de zoogdiersoorten, met inbegrip van de menselijke cellen. Deze vermelding lijkt in tegenspraak te zijn met de taalkundige uitleg die het Bureau geeft en doet ons vrezen dat de fout niet louter van technische aard is, zoals men wil doen voorkomen.
Er moet een onderzoek worden ingesteld om de verantwoordelijkheid voor een dergelijke fout vast te stellen, er moeten sancties worden toegepast en, vooral, adequate maatregelen worden genomen door de landen die lid zijn van het Europees Octrooiverdrag en door het Octrooibureau zelf, om te voorkomen dat dergelijke incidenten zich opnieuw voordoen. Maar vooral: het gaat hier niet alleen om de naleving van de geldende rechtsregels in de Unie en zelfs die van het Octrooibureau zelf.
Het gaat om het verdedigen van de waardigheid van de menselijke persoon, vanaf zijn conceptie tot aan zijn natuurlijke dood. Welnu, wij weten heel goed dat het klonen deze waardigheid aantast, met name wanneer hierbij sprake is van afdrijving van embryo's in het verborgene van de laboratoria. Wij weten dat klonen indruist tegen deze waardigheid, wanneer men van plan is duplicaten te creëren, om daarvan gezonde cellen af te nemen ten gunste van het origineel.
Iedere persoon is uniek, ieder menselijk wezen bergt iets heiligs in zich. De minachting voor de mens, en meer in het algemeen voor het leven, die wij momenteel ondervinden, moet wel voeding geven aan de ergste wanen van onverantwoordelijke wetenschappers. Het is goed dat wij op zijn minst binnen de ruimte van een kort debat het fundamentele recht dat ieder heeft op zijn eigen, unieke identiteit in herinnering hebben geroepen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, we zijn opgeschrikt door het bericht dat het Europees Octrooibureau een octrooi heeft verleend voor het manipuleren van menselijke cellen en embryo's. Of er nu sprake was van een vertaalfout, zoals gesteld wordt, dan wel opzet, laat ik in het midden. Dat het octrooi onjuist verleend is heeft het bureau in ieder geval toegegeven.
De Commissie stelt dat tijdige omzetting van de richtlijn octrooi op biotechnologische uitvindingen deze vergissing had kunnen voorkomen. Ik betwist dit.
Ten eerste mocht het octrooi ook op basis van nationaal octrooirecht niet verleend worden. Ten tweede betwijfel ik of de richtlijn zo eenduidig is als de Commissie kennelijk gelooft. In Nederland, mijn eigen land, is de richtlijn nog niet geïmplementeerd. Reden daarvoor is het Nederlandse verzoek tot nietigverklaring van deze richtlijn aan het Hof van Justitie, onder andere op basis van de "interne inconsistentie" ervan.
Ik verzoek de Commissie dringend om alle onduidelijkheid en lacunes in de richtlijn weg te nemen. De Europese Groep voor ethiek moet bovendien onderzoeken of de menselijke waardigheid inderdaad voldoende beschermd wordt.
Respect voor mensen, dieren en planten in de door God gegeven Schepping zijn van doorslaggevend belang voor onze samenleving. De Commissie misleidt zichzelf als ze denkt dat de implementatie van de richtlijn het einde van alle onzekerheid vormt. In de richtlijn bestaat een spanningsveld tussen economische belangen en ethische overwegingen dat blijvend voor discussie zal zorgen.

Buttiglione
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de publieke opinie is, mijns inziens terecht, hevig verontrust over de toekenning van dit octrooi. Ten eerste bevinden wij ons in een fase waarin men, in het algemeen belang, octrooiering van het menselijk chromosoom wil voorkomen. Men is van mening dat het wetenschappelijk onderzoek elke kans moet krijgen om uitgaande van de kennis van het menselijk genoom, en met het oog op de verbetering van de gezondheid, genezingsmethoden en gebruiksmodaliteiten te ontwikkelen. Het doel van de gezondheidsverbetering moet verheven zijn boven de - overigens volkomen legitieme - bescherming van de economische belangen van onderzoekers.
Ten tweede zien wij nu dat de wetgeving een gebrek vertoont. Blijkbaar is er geen enkele verbinding tussen het Europees Octrooibureau en de Europese Commissie. Het Europees Octrooibureau staat buiten de structuur van de Europese Unie en dat is onaanvaardbaar.
Ten derde - en dit is het belangrijkste punt - worden wij hier getroffen in iets dat aan de grondslag van onze beschaving ligt. Het christendom heeft ons de waardigheid van de mens geleerd. De traditie van links wordt gekenmerkt door de fundamentele gedachte dat de mens geen handelswaar is, dat de mens niet verhandeld kan worden. Nu bevinden wij ons echter in een situatie waarin overduidelijk de mogelijkheid bestaat dat de mens wel, geheel of gedeeltelijk, wordt veranderd in handelswaar, en dat raakt aan de wortels van onze beschaving, zowel in haar meer traditionele, christelijke versie als in haar afgeleide, verlichte en ook marxistische versie. Mijns inziens moeten wij hier allen vastberaden en vastbesloten tegen optreden en erop wijzen dat het embryo een individu is van het menselijke soort. Wat ook de meningsverschillen mogen zijn over abortus, zelfs degenen die abortus als gerechtvaardigd beschouwen, zijn het over één punt eens: het recht van het embryo komt na het recht van de moeder! Dit recht bestaat dus! Dit recht moet enkel en alleen wijken voor het recht van de moeder, maar nooit en te nimmer voor het recht op winst van de een of andere multinational.

Rothley
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie voor haar verklaring en verzoek haar officieel bezwaar tegen dit octrooi aan te tekenen. De Raad moet de Commissie daartoe machtigen. De Commissie moet er immers op toezien dat de bio-octrooirichtlijn wordt nageleefd. Sommigen betwijfelen dat de bio-octrooirichtlijn, waarvoor ik rapporteur was, wel een geschikt instrument is om de kwestie op te lossen. Diegenen die nu lucht geven aan hun verontwaardiging, hadden maar beter het octrooi kunnen lezen. Ze hadden dan kunnen vaststellen dat het om twee redenen strijdig is met de bio-octrooirichtlijn. Het octrooi heeft immers betrekking op de wijziging van de menselijke kiembaan en op het gebruik van embryo's voor commerciële en industriële doeleinden. Dat zijn twee duidelijke inbreuken op de bio-octrooirichtlijn.
Ik begrijp niet hoe iemand de richtlijn op de helling kan zetten zonder het octrooi of de richtlijn te hebben gelezen. Ik verzoek het Parlement dan ook de richtlijn niet op losse schroeven te zetten, ook al wil mevrouw Breyer dat. De richtlijn is inderdaad de eerste tekst ter wereld waarin het probleem van de octrooibescherming voor biotechnologische uitvindingen op afdoende wijze wordt geregeld. De reacties op de richtlijn waren ook overal positief. Wij moeten de richtlijn dus niet op losse schroeven zetten, maar juist zorgen dat ze wordt nageleefd!

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, ik moet beginnen met te vertellen dat ik geen banden heb met de Universiteit van Edinburgh, maar het is denk ik belangrijk om duidelijk te benadrukken dat dit een bonafide instituut is. Het is tenslotte een van de beroemdste universiteiten in mijn land. Toen de onderzoekers dit octrooi aanvroegen en toegewezen kregen, wat zij deden met volkomen legale bedoelingen, waren zij geheel te goeder trouw. De universiteit is niet geïnteresseerd in het klonen van mensen: zij is geïnteresseerd in het werken met menselijk weefsel met het doel om een bijdrage te kunnen leveren aan het vinden van behandelingsmethoden van bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer en leukemie. Wat daar gebeurt, is in geen enkel opzicht in strijd met de wet in het Verenigd Koninkrijk.
Zoals al is uitgelegd, is het octrooi onderzocht voordat de richtlijn van 1998 in september 1999 in werking trad, maar werd het pas verleend na die datum. Zoals gezegd, is er bij de vorm waarin het werd verleend een vergissing gemaakt. Ik heb op dit moment nog geen enkele aanwijzing gevonden voor de veronderstelling dat hier iets meer aan de hand is dan een fout van het Octrooibureau. Ik wil hier meteen aan toevoegen dat dit een ernstig feit is. Maar totdat blijkt dat er meer aan de hand is, past het ons om de wildere beweringen en suggesties te negeren.
Voor zover ik heb begrepen kan de fout in het octrooi worden gecorrigeerd hetzij doordat de houder ervan een aanvraag doet voor correctie van het document, hetzij doordat een derde partij een bezwaar indient. Dit laatste is, naar ik heb begrepen, al gedaan. De adviseurs van de universiteit hebben mij verzekerd dat de universiteit zich daartegen niet zal verzetten zolang de uitzonderingsbepaling die aan het octrooi kan worden toegevoegd waarborgt dat men daar zijn rechtmatige activiteiten op het gebied van menselijk weefsel kan voortzetten. Met andere woorden, het gaat hier om een wijziging die de gewraakte elementen van het octrooi wegneemt en het daardoor in overeenstemming brengt met de wet, en niet om de algehele intrekking ervan.
Ik denk dat het werk dat in Edinburgh wordt gedaan in sommige andere lidstaten wettelijk niet geoorloofd is. Maar wat dit Parlement en de instellingen van de Gemeenschap en de internationale organen vooral niet moeten doen, is te proberen om wetten te maken voor nationale parlementen op gebieden die onder de nationale bevoegdheid vallen. Mijn standpunt is dat iedere poging om dat toch te doen krachtig moet worden tegengegaan, en ik zie dit als een zaak van het hoogste constitutionele belang.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, mag ik beginnen met de leden van dit Parlement heel hartelijk te bedanken voor de vragen die zij hebben gesteld en voor de opmerkingen die zij hebben gemaakt. Misschien wilt u mij toestaan om een paar opmerkingen te maken over wat verschillende leden van dit Parlement hebben gezegd.
Mag ik beginnen met te zeggen, in antwoord op de heer Rothley, dat de Commissie zichzelf inderdaad het recht heeft voorbehouden om formeel bezwaar aan te tekenen tegen het octrooi. Zoals ik eerder vanmorgen heb gezegd, heb ik namens de Commissie een brief geschreven aan het Europees Octrooibureau. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen om deze brief openbaar te maken. De voorlaatste alinea luidt als volgt: "In dit verband moet ik u mededelen dat de Commissie al heeft besloten om ook meer formele actie te ondernemen, namelijk om bezwaar in te dienen namens de Commissie of de Gemeenschap voor het geval wij niet tot een pragmatische oplossing kunnen komen."
Met andere woorden, hoewel een schikking onze voorkeur heeft omdat dat sneller is dan de negen maanden die volgens de regels van het Octrooibureau nodig zullen zijn, hebben wij onszelf de juiste manier voorbehouden om bezwaar te maken tegen het octrooi indien via deze snellere weg geen voortgang wordt geboekt. Dus wat dat betreft kan de heer Rothley er gerust op zijn dat de Commissie zich dat recht heeft voorbehouden.
Vervolgens wil ik mij graag aansluiten bij wat de heer Liese heeft gezegd toen hij benadrukte dat er met de richtlijn niets mis is. Ik ben dat met hem eens. Ik denk dat het een goede richtlijn is. Zelfs de heer Rothley zelf heeft gezegd dat de richtlijn de eerste in zijn soort is in de wereld en dat deze overal enthousiast is ontvangen.
Zeker wanneer ik kijk naar paragraaf 5 van de richtlijn, waar wordt gesteld dat bepaalde processen niet octrooieerbaar worden geacht, lijkt het mij dat de richtlijn volkomen duidelijk is. De heer Blokland heeft gezegd dat de richtlijn onduidelijk en inconsistent is. De Commissie is heel benieuwd naar een inhoudelijke onderbouwing van deze stelling.
Mevrouw Gebhardt heeft ook gezegd dat het klonen van mensen zou moeten worden verboden. Wel, mijnheer de Voorzitter, dat is het ook. Mag ik mevrouw Gebhardt wijzen op het feit dat de richtlijn dit expliciet verbiedt? Het lijkt mij dat dit ook alles is wat wij moeten doen, uiteraard ervan uitgaande dat de richtlijn op de juiste wijze wordt toegepast.
Het laatste onderwerp dat ik hier aan de orde wil stellen is de kwestie van het Gemeenschapsoctrooi. Verschillende sprekers hebben het vanmorgen gehad over de Europese octrooien. Welnu, een Europees octrooi is dat wat het Europees Octrooibureau verleent. De juiste term die we moeten gebruiken is Gemeenschapsoctrooi. Met andere woorden: het betreft hier één aanvraag die wordt ingediend bij het Octrooibureau in München, maar dat bureau zou vervolgens een Gemeenschapsoctrooi verlenen dat meteen zou gelden voor de hele Europese Unie. Wij zijn daarmee bezig. Ik wil graag tegen mevrouw Gebhardt en de heer De Clercq, die dit hebben genoemd, zeggen dat wij zeker hard werken aan de mogelijkheid van een Gemeenschapsoctrooi.
Dit is niet eenvoudig, vooral omdat het Europees Octrooibureau geen Gemeenschapsinstelling is. Wat wij dus willen, is dat het Europees Octrooibureau iets doet namens de Europese Commissie terwijl het Bureau zelf geen Gemeenschapsinstelling is. Dit levert bepaalde juridische problemen op en wij zijn druk bezig deze op te lossen.
Het is inderdaad waar dat de taalproblemen aanzienlijk zijn. De gemiddelde kosten van een octrooi bedragen ongeveer 30.000 euro, veel meer dan in de Verenigde Staten. Dit komt doordat40% van de kosten wordt besteed aan taalproblemen - de vertaalkosten. Wij proberen vat te krijgen op dit probleem.
Tot slot, de Commissie is van plan om vóór de zomer een nota te publiceren waarin de constructie van een Europees octrooi vastere vorm krijgt. Ik zie ernaar uit om over de inhoud van die nota met het Parlement van gedachten te wisselen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het jammer dat de heer Bolkestein niet goed heeft geluisterd of dat de vertaling niet nauwkeurig was, maar ik heb niet geëist dat klonen verboden wordt. Dat heb ik niet gevraagd. Ik heb de voorbereiding van de richtlijn betreffende de biotechnologische uitvindingen van nabij gevolgd en weet zeer goed wat in die richtlijn staat. Ik wil daarom dat ook u dat ziet. Ik heb gezegd dat ik de bevestiging wil dat dit werkelijk in de richtlijn staat. Dat is iets heel anders dan wat u mij in de mond legt.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zeven ontwerpresoluties heb ontvangen.
De stemming vindt om 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 10.55 onderbroken en om 11.05 hervat)

Stemming
Theorin
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat de adviezen van de verschillende commissies niet in stemming worden gebracht. De vrouwencommissie heeft een apart advies uitgebracht. Het belangrijkste daarin is dat er voldoende middelen worden uitgetrokken om mainstreaming te kunnen verwezenlijken. In ons advies is echter een fout geslopen. Hoewel dit advies niet in stemming wordt gebracht, wil ik niet dat er een fout in staat. Het laatste lid van paragraaf4, na de actieprogramma' s van de Gemeenschap, moet geschrapt worden. Onze commissie heeft tegen dit stukje gestemd, maar het is abusievelijk toch in het advies blijven staan. Ik wens dat dit stuk geschrapt wordt en ik wilde dit voor de stemming even melden.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0068/2000) van de heer Ferber namens de Begrotingscommissie over de richtsnoeren voor de begrotingsprocedure 2001: Afdeling I - Europees Parlement, Afdeling II - Raad; Afdeling IV - Hof van Justitie; Afdeling V - Europese Rekenkamer; Afdeling VI - Economisch en Sociaal Comité; Afdeling VII - Comité van de regio's; Afdeling VIII - Ombudsman
(Het Parlement neemt de resolutie aan) 
Ontwerpresolutie (B5-0289/2000) van mevrouw Jackson en de heer Blokland namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over vliegtuigen met geluiddempingssystemen
(Het Parlement neemt de resolutie aan)Gezamenlijke ontwerpresolutie inzake het Middellandse-Zeebeleid
Betreffende de amendementen4 en 5:
Napoletano
Mijnheer de Voorzitter, het mondeling amendement dat ik nu voor ga lezen komt in de plaats van de amendementen4 en 5. Hierover bestaat instemming van alle bij het compromis betrokken fracties. Dit is een toevoeging aan paragraaf 19 en luidt: "Is voorstander van het bijeenroepen van een Euro-mediterrane conferentie over landbouw, waaraan vertegenwoordigers van de instellingen, leden van de agro-voedingsmiddelen-sector en vertegenwoordigers van de landbouwverenigingen en de consumentenbonden deelnemen".
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)
Verslag (A5-0057/2000) van de heer Hernández Mollar namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over asielzoekers en migranten: actieplannen voor de landen van herkomst en doorreis - Groep op hoog niveau (C5-0159/1999 - C5-0160/1999 - C5-0161/1999 - C5-0162/1999 - C5-0163/1999 - C5-0164/1999 - C5-0165/1999 - C4-0133/1999 - 1999/2096(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0052/2000) van mevrouw Klamt namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken over de mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's over de uitvoering van maatregelen ter bestrijding van kindersekstoerisme (COM(1999) 262 - C5 0096/1999 - 1999/2097(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0061/2000) van de heer MacCormick namens de Commissie juridische zaken en interne markt over het Groenboek van de Commissie inzake wettelijke aansprakelijkheid voor producten met gebreken (COM(1999) 396 - C5-0184/1999 - 1999/2158(COS))(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0078/2000) van de heer Turmes namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over electriciteit uit duurzame bron en de interne markt voor electriciteit (SEC(1999)0470 - C5-0342/1999 - 2000/2002(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Gezamenlijke ontwerpresolutie over het besluit van het Europees Octrooibureau inzake het klonen van mensen
Betreffende amendement4:
Liese
Mijnheer de Voorzitter, ik ben verkouden en heb daardoor niet veel stem. Mijn excuses daarvoor. De Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft over dit amendement een stemming in onderdelen gevraagd. Over het eerste deel is er geen betwisting, maar in het tweede deel is er een taalkundig probleem. Volgens mij is er een probleem met de vertaling. De Fractie van de Europese Volkspartij wil geen nieuw debat openen, maar nog eens bevestigen wat het Parlement vroeger, bijvoorbeeld in verband met het vijfde kaderprogramma voor onderzoek of het verslag van de heer Tannert over het specifieke kaderprogramma voor onderzoek, al heeft gezegd. Wij moeten daarom de Duitse vertaling aanpassen aan de terminologie die ook in het vijfde kaderprogramma wordt gebruikt. Het origineel is de Engelse tekst. In het Duits moet er staan 'verbrauchende Embryonenforschung', destructief embryo-onderzoek, zoals het Parlement ook in het kaderprogramma voor onderzoek heeft beslist. Het Parlement neemt dus geen strenger standpunt in, maar bevestigt wat wij toen hebben gezegd. Daarom moet er in het Duits 'verbrauchende Embryonenforschung' staan.

Gebhardt
Mijn fractie zal toch tegen het amendement stemmen. Het debat over embryo-onderzoek moet niet hier worden gevoerd en daarom stemmen wij ook tegen deze tekstcorrectie.
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)
Stemverklaringen- Verslag-Haug (A5-0070/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het verslag-Haug over de richtsnoeren voor de begroting 2001 gestemd. De reden daarvoor komt de andere aanwezigen afgevaardigden misschien onbenullig voor, maar voor mij is die wel degelijk erg belangrijk. Ik ben namelijk in dit Parlement gekozen als vertegenwoordiger van de Partij van de gepensioneerden en ben vastbesloten hemel en aarde te bewegen om de aandacht te vestigen op de behoeften en de problemen van de bejaarden.
Wij hebben in Europa ongeveer 120 miljoen bejaarden. De meeste bejaarden hebben een pensioen, maar er zijn ook pechvogels zonder pensioen. In deze begrotingsprocedure, in deze richtsnoeren wordt echter met geen woord gerept over de noodzaak van een EU-beleid voor ouderen en gepensioneerden. Daarom ben ik hier tegen en ik hoop van ganser harte dat ik in de komende jaren erin zal slagen de positie van de bejaarden en gepensioneerden te verbeteren.

Savary
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard heb ik ingestemd met het verslag-Haug over de richtsnoeren voor de begrotingsprocedure, maar ik wilde graag in het bijzonder benadrukken hoe welkom het opnieuw opnemen van de natuurrampen is, hetgeen door de stemming van vanmorgen bekrachtigd is. Ik ben van mening, ik heb dat hier immers al meerdere keren gezegd, dat het niet mogelijk is dat de Europese Unie duidelijker aanwezig wil zijn en dichter bij de burgers wil staan dan tot nu toe het geval was, als zij zich tegelijkertijd afkeert van hun problemen en tegenspoed, wanneer deze zich voordoen.
Ik heb dan ook met veel genoegen ingestemd met de paragrafen 21 en 34. Persoonlijk hoop ik dat zij snel toegepast zullen worden, met name voor een sector die met structurele problemen kampt en een crisis doormaakt vanwege het aanbod, namelijk de bosbouwsector. Ik denk dat hier een vanzelfsprekende taak voor de Unie is weggelegd om zich in te zetten en ik hoop dat wij het Parlement en de Commissie op basis van dit verslag kunnen overtuigen van de noodzaak om in te grijpen.

Malmström en Olle Schmidt
Wij stemmen tegen een aantal punten in het verslag-Haug over de begrotingsrichtsnoeren voor 2001.
De grootste uitdaging die de Europese Unie de komende jaren moet aangaan, is de uitbreiding met de landen in Oost- en Centraal-Europa. De uitbreiding zal in vele opzichten veel geld kosten. Daarom is het belangrijk dat de EU hiervoor grote sommen geld uittrekt en niet alleen in de vorm van pretoetredingssteun. De uitbreiding komt in het verslag-Haug echter niet aan bod. Als belangrijkste punt in de begrotingsrichtsnoeren voor de begroting 2001 kiest men "de sociale en culturele dimensie van Europa" .
Wij vinden dat de EU zich moet concentreren op de problemen die de lidstaten niet zelf kunnen oplossen, namelijk de grensoverschrijdende problemen. Cultureel en sociaal beleid zijn belangrijke politieke aandachtspunten, maar zij komen in hoofdzaak niet in aanmerking voor communautaire wetgeving.
De steun voor de wederopbouw van Kosovo is in het verslag-Haug eveneens als prioriteit opgenomen, wat wij van harte steunen. Wij vinden echter dat de middelen voor Kosovo moeten komen van steun aan de tabaksteelt en andere teelten binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Als liberalen zijn wij van oordeel dat het landbouwbeleid aan de markt moet worden aangepast en bevrijd moet worden van bureaucratie. Als het Parlement de uitbreiding naar het oosten toe echt wil, moet het ijveren voor een drastische beperking van de landbouwuitgaven. Elke directe steun aan de landbouwproductie moet geleidelijk worden afgeschaft.
De EU speelt een belangrijke rol op het gebied van werkgelegenheid, vooral via de interne markt. Wij wijzen er echter op dat politieke besluiten op Europees niveau niet voldoende zijn om de werkloosheid terug te dringen. Wij zijn ervan overtuigd dat maatregelen op nationaal niveau, zoals de verlaging van de belasting op arbeid, flexibel arbeidsrecht en een goed ondernemingsklimaat, de werkgelegenheid kunnen verbeteren en een dynamische ontwikkeling in heel de Unie teweeg kunnen brengen.

Miguélez Ramos
Ik vind dat mevrouw Haug uitstekend werk verricht heeft en dat zij zeer terecht het scheppen van banen aanmerkt als een prioriteit van de Unie. De Commissie visserij wil geen extra geld. Wij willen alleen dat wij bij de richtsnoeren genoemd worden want wat niet heet, bestaat niet en de visserij bestaat wel, het is zelfs een gemeenschappelijk beleid.
De visserij is van doorslaggevend belang voor de werkgelegenheid en de economie van die Europese perifere regio's die van deze sector afhankelijk zijn. Bovendien levert de visserij ook aan land veel banen op, in de verwerkende industrie en op de scheepswerven. Aan de slechtst betaalde baantjes hoeft niets gedaan te worden; die zijn nooit verdwenen. Je kunt beter activiteiten steunen die automatisch werkgelegenheid opleveren dan achteraf grote sommen geld te moeten investeren in de opbouw van nieuwe bedrijfstakken.
De Commissie visserij vindt dat de financiële onderbouwing van de internationale visserijakkoorden expliciet genoemd mag worden opdat de communautaire vloot actief kan blijven en de visserijregio's niet in een economisch dal belanden. Wij zullen er bij de overlegprocedure dan ook op toezien dat de steun van de Unie voor de visserij geconsolideerd en uitgebreid wordt. Tijdens de huidige begrotingsprocedure zullen wij ook onze bezorgdheid kenbaar maken over het behoud van de visbestanden en de verbetering van de arbeidsomstandigheden en de veiligheid in de visserijsector.

Miranda
Uit het verslag van mevrouw Haug blijkt dat wij het risico lopen in de begrotingsprocedure 2001 met dezelfde problemen geconfronteerd te worden als in de vorige procedure. De blinde gehoorzaamheid aan het stabiliteitspact vertaalt zich in een filosofie die volledig in het licht van de begrotingsrestricties staat. Dit heeft uiteraard negatieve gevolgen voor de traditionele prioriteiten van de Europese Unie, met name voor de fundamentele uitdagingen zoals de bestrijding van de werkloosheid, de bevordering van de economische en sociale samenhang, de doelmatige voorbereiding van de uitbreiding en het onontbeerlijke samenwerkingsbeleid.
Het is fundamenteel dat voor de nieuwe prioriteiten nieuwe financiële middelen worden uitgetrokken. In de huidige omstandigheden vereist de financiering van de wederopbouw van Kosovo en het stabiliteitspact voor de Balkan een algemene herziening van de financiële vooruitzichten.
De in het verslag vervatte logica is volstrekt onaanvaardbaar. Wij kunnen niet aanvaarden dat de verschillende begrotingsrubrieken worden gekort - hoe redelijk de kortingen ook zijn - om een antwoord op het voornoemde probleem te geven.
Daarom kunnen wij het onderhavige verslag, waarin deze logica duidelijk tot uiting komt, onmogelijk steunen.
Verslag-Ferber (A5-0068/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij tijdens de stemming over dit overigens uitstekende verslag van de heer Ferber over de overige afdelingen van de begroting 2001 onthouden. Mijns inziens wordt namelijk niet voldoende aandacht geschonken aan de kostenvermindering van de bureaucratische machinerie van de Europese Unie, en van met name het Europees Parlement en de Commissie. Er wordt volgens mij teveel aan personeel uitgegeven. De bureaucratie van het Europees Parlement is een alles verpletterende wals. Veel te veel van de reeds bescheiden economische mogelijkheden die ons ter beschikking staan, worden daaraan besteed. Ik heb ergens de verdenking dat dit een van de redenen is waarom de Europese Unie in financieel opzicht zo traag en inefficiënt is.
Verslagen-Haug en -Ferber (A5-0070/2000 en A5-0068/2000)

Kuntz
De Franse leden van de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten verwerpen de verslagen-Haug en -Ferber over de richtsnoeren voor de begrotingsprocedure 2001, omdat hierin voor onze delegatie onaanvaardbare politieke keuzes worden vertolkt. Wij veroordelen het feit dat de rapporteur prioriteit verleent aan de financiering van de beleidsterreinen die het Verdrag van Amsterdam aan ons takenpakket heeft toegevoegd. De verslagen zijn doordrongen van de wens tot integratie volgens federaal model, wat een steeds verdere communautarisering veronderstelt van justitie en binnenlandse zaken. De UEN-Fractie veroordeelt dit.
Zij verwerpt evenzeer de wens van het verbond van grote fracties binnen het Europees Parlement - socialisten, christen-democraten en conservatieven - om de landbouw, dus de kredieten uit rubriek 1 van de financiële vooruitzichten, als financieringsbron te gebruiken voor beleidsterreinen die voortaan tot het zogenaamde "externe beleid" van de Europese Unie behoren. Wij vinden het buitengewoon onrechtvaardig dat de boeren moeten opdraaien voor de wederopbouw van Kosovo, en wij vinden het ook onaanvaardbaar dat gedaan wordt alsof het probleem op deze tragisch-noodlottige wijze moet worden opgelost. Dit soort volksverlakkerij moet aan de kaak gesteld worden. Wat Europa zou moeten doen, is de landbouwuitgaven op peil houden en eventueel de uitgaven van andere rubrieken beperken, voor zover daar speelruimte voor bestaat.
Voor 2000 is er 360 miljoen euro voor Kosovo gevraagd. Iedereen is het er eigenlijk over eens dat dit deel van ex-Joegoslavië met zijn alsmaar toenemende centrifugale krachten dit bedrag, deze manna volgens sommigen, helemaal niet kan absorberen. We zien dan ook dat donoren van buiten de Unie, de Verenigde Staten voorop, hun financiële verbintenissen node nakomen. Volgens hen komt het geld te laat aan en loopt de coördinatie mank. Bovendien is Kosovo een waar kruitvat, waar precies die tendensen de bovenhand krijgen die we hadden willen vermijden, en weerklinkt daar veeleer het geknars van tanks dan van graafmachines.
Los van de inhoud van het Interinstitutioneel Akkoord veroordeelt de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten het feit dat de Top van Berlijn van vorig jaar voortdurend ter discussie wordt gesteld met oproepen om de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006 te herzien, en dit terwijl het ambitieuze programma voor de Balkan van de Europese Commissie ter waarde van 5,5 miljard euro niet eens in detail is becijferd. Er wordt geen enkele geldige reden aangevoerd om de financiële vooruitzichten te herzien. En als de begroting voor 2001 wordt aangenomen met de plafonds die op de Top van Berlijn zijn vastgelegd, kunnen de uitgaven sowieso al met 5 tot 6% groeien. Wij moeten deze verkeerde aanpak daarom bestrijden. Uit verantwoordelijkheidsbesef ten opzichte van onze kiezers moeten wij erover waken dat de Europese begroting niet sneller groeit dan die van de lidstaten, vooral op het vlak van betalingskredieten.
De UEN-Fractie is er evenzeer tegen gekant dat het jaarlijkse bedrag van 5,5 miljard euro dat voor de Balkan gevraagd wordt, gefinancierd wordt uit een verhoging van het uitgavenplafond voor het externe beleid en een verlaging van dat voor de landbouw. Dit zou dan moeten gebeuren onder het valse voorwendsel dat deze kredieten niet bij landbouw worden weggehaald, maar dat er speelruimte voor 2001 en 2002 gecreëerd moet worden. In 2003 vindt er een tussentijdse evaluatie plaats in het kader van Agenda 2000. Er bestaat een grote kans dat deze twijfelachtige manier van doen tegen die tijd door velen beschouwd zal worden als een verworven recht, en dat er zo een erg gevaarlijk precedent ontstaat voor de boeren uit onze landen.
De bedragen die de Commissie naar voren schuift voor de Balkan zijn door en door politiek. Ze zijn op geen enkele precieze studie gebaseerd, terwijl de Raad van zijn kant vindt dat de hulpprogramma's voor de Balkan uit rubriek4, "extern beleid", gefinancierd kunnen worden.
In de allereerste plaats moet de Commissie dus dringend met precieze ramingen komen van de reële behoefte en een strikt meerjarig begrotingsplan voorleggen dat overeenstemt met bepaalde voorwaarden. Dringend, dat wil zeggen voor eind april, als het voorontwerp van begroting voor 2001 op tafel komt. Het kan gewoon niet dat we tien maanden nadat het conflict is beëindigd nog altijd geen behoorlijke raming hebben van de behoeften in deze regio.
Tot slot wil ik nog opmerken dat het externe beleid uit rubriek4 van de Europese begroting lang niet het enige is dat de Europeanen bezighoudt. De financiële vooruitzichten weerspiegelen sowieso de prioriteiten van de burger niet. Zo kunnen we alleen maar betreuren dat er in verband met natuurrampen nergens specifiek sprake is van herbebossing. Hierdoor wordt Frankrijk, het land dat het meest te lijden heeft gehad onder het recente stormweer, op één hoop gegooid met andere landen waar de toestand op geen stukken na zo erg is.
Resolutie over vliegtuigen met geluiddempingssystemen (B5-0289/2000)

Morgan
Ik heb tegen de ontwerpresolutie gestemd omdat de verwijzing in paragraaf 1 naar "gerecertificeerde vliegtuigen met een lage omloopverhouding" het einde zou betekenen van een project om vliegtuigen uit te rusten met nieuwe motoren, een project dat400 banen kan scheppen in een gebied in het westen van Wales dat berucht is om zijn hoge werkloosheid. Dit komt doordat de motoren die de betreffende fabriek volgens de plannen zal gaan gebruiken een omloopverhouding hebben van minder dan 3 en volgens de huidige verordening dus niet zouden worden toegelaten tot het luchtruim van de EU. Volgens artikel 2, lid 2 is deze verordening alleen niet van toepassing op vliegtuigen die "met een geheel nieuwe motor zijn uitgerust met een omloopverhouding van 3 of meer." Dit ondanks het feit dat de desbetreffende motoren met gemak aan alle geluids- en emissienormen zouden kunnen voldoen. Vliegtuiglawaai wordt immers niet alleen bepaald door de omloopverhouding van de motor. Ik vind dan ook dat vliegtuiglawaai moet worden gemeten op basis van het werkelijke geluid dat zij maken tijdens de start, de vlucht en de landing, zoals dat ook gebeurt volgens het Verdrag van Chicago.

Thomas-Mauro
De verordening beoogt de geluidsoverlast rond de luchthavens van de Europese Unie, die over het algemeen dicht bij economische centra en dus in sterk verstedelijkte gebieden liggen, te verminderen. Volgens deze verordening worden vanaf mei 2000 bepaalde types vliegtuigen met geluidsdempers, de zogenaamde hushkits, verboden. De burgerluchtvaart groeit jaarlijks met ongeveer 6%, en die groei zou de komende 10 jaar nog moeten verdubbelen! Een geleidelijke vermindering van de geluidsoverlast door het vliegverkeer is dus de enige oplossing. Het probleem is trouwens al even nijpend rond vliegvelden in de Verenigde Staten. We moeten dus op internationaal niveau tot strengere geluidsnormen voor het luchtverkeer komen, meer bepaald binnen de Internationale organisatie voor de burgerluchtvaart (ICAO). De resolutie onderstreept dit. De toepassing van de verordening is in 1999 met een jaar uitgesteld, maar in mei wordt zij van kracht, zij het met een groot aantal vrijstellingen.
Op basis van de jongste besprekingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten valt niet te verwachten dat het conflict snel zal zijn opgelost, want de Amerikanen hebben bovendien een zaak aanhangig gemaakt bij de ICAO. De Amerikaanse industrie oefent enorme druk uit, en de komende verkiezingen vertroebelen de onderhandelingen. De houding van de Verenigde Staten ten opzichte van de verordening is tweeslachtig. De regering wil wel een einde maken aan het conflict, maar de vliegtuigbouwers zijn fel tegen de nieuwe normen uit de verordening gekant, omdat zij het gelag moeten betalen.
Maar dit soort vrijstellingen op grond van het argument dat er onenigheid bestaat is toch niet te rechtvaardigen? Hebben wij de Franse en Belgische chocolatiers soms opschorting of vrijstelling van de chocoladerichtlijn beloofd? Hebben wij de jagers soms gezegd dat de vogelrichtlijn in de ijskast verdwijnt of dat er vrijstellingen komen omdat er onenigheid was? Wat heeft het voor zin om maanden te onderhandelen, teksten op te stellen en een commissie aan het werk te zetten als we de verordening vervolgens niet toepassen? Is de Europese Unie er soms alleen maar voor de multinationals en de "groten"?
We zijn hier geen herrie om niets aan het maken. De Unie hoeft niet bang te zijn voor de dreigementen en de vergeldingsmaatregelen van de Amerikanen. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft de Europese Commissie unaniem gesteund door een ontwerpresolutie aan te nemen waarin verder uitstel voor onbepaalde tijd van de verordening wordt afgewezen en de Verenigde Staten wordt gevraagd af te zien van vergeldingsmaatregelen. Het is tijd voor een krachtig signaal om de internationale gemeenschap te laten weten dat het de Europese Unie ernst is met de geluidsoverlast.
Resolutie over het Middellandse-Zeebeleid

Bordes, Cauquil en Laguiller
Wat u een Europees beleid voor het Middellandse-Zeegebied noemt, is in feite niet meer dan het scheppen van politieke omstandigheden die de grote industriële groepen in staat stellen van de lage lonen, de grondstoffen en de overheidsopdrachten te profiteren en een bijkomende afzetmarkt aan te boren voor hun producten ten zuiden en ten oosten van de Middellandse Zee. Voor zover er sprake is van "samenwerking", is het er een tussen de wolf en het lam, en de voor het merendeel arme bevolking ondervindt er hoogstens het twijfelachtige voordeel van dat zij zich mag laten uitbuiten door zowel de plaatselijke potentaten als de Europese bedrijven.
De laatste twee eeuwen heeft het mediterrane beleid van Frankrijk bestaan uit de kolonisatie van Marokko, Tunesië en Algerije. Dat van Italië bestond uit de bezetting van Libië, en dat van Engeland uit de schaamteloze plundering van Egypte.
Eindelijk gaan er ook hier, terecht, stemmen op tegen de dictatuur in Tunesië en die in Marokko, zij het dat die laatste enigszins afgezwakt is. Toch kunnen we niet vergeten dat Frankrijk deze regimes materiële, militaire en diplomatieke steun heeft verleend, dat Frankrijk verantwoordelijk is voor de oorlog die het in Algerije heeft gevoerd en voor de dramatische toestand waarin dit land tot op de dag van vandaag verkeert.
Wij zijn solidair met de werkende klasse van het Middellandse-Zeegebied en zijn daarom tegen de samenwerking tussen de bezittende en de heersende klasse die met deze resolutie wordt bevorderd.

Caudron
Hoewel de Conferentie van Barcelona een nieuwe impuls heeft gegeven aan het mediterrane beleid dankzij het Euro-mediterraan partnerschap tussen de Europese Unie en twaalf landen rond de Middellandse Zee, zijn de concrete resultaten nogal teleurstellend. De voornaamste oorzaak hiervan is dat de Europese Unie en haar lidstaten de noord-zuidbetrekkingen uit het oog verliezen. Dit staat in schril contrast met de aandacht en financiële steun die aan de landen van Midden- en Oost-Europa worden geschonken.
Ik wil er geen minuut voor pleiten dat we de hulp en de steun aan het vroegere Oostblok laten vallen, maar het evenwicht moet wel worden hersteld, en snel. De Europese Unie moet haar blik naar het zuiden richten. De Middellandse Zee is de binnenzee van de Europese Unie. Zij is dus van strategisch belang voor de stabiliteit van ons continent.
Het zou onverantwoord zijn als we geen rekening hielden met de behoeften en verwachtingen van de landen rond de Middellandse Zee. Als vooruitgang uitblijft, lopen we het risico dat er een crisis uitbreekt in deze uiterst gevoelige regio. De Europese Unie moet meer en beter investeren in het Middellandse-Zeegebied, zowel in politieke als in economische zin.
Zij heeft zich hiertoe verplicht door de Verklaring van Barcelona te ondertekenen. Het Euro-mediterrane partnerschap bestond immers uit drie onderdelen. Het eerste betrof politieke samenwerking en veiligheid, het tweede economie en financiën, en het derde was sociaal, cultureel en menselijk van aard. Helaas moeten we constateren dat rond het eerste onderdeel niet veel vooruitgang is geboekt en dat er van een politieke dialoog zo goed als geen sprake is. We moeten die dialoog dus opnieuw aanzwengelen. De politieke veranderingen die in diverse landen van de regio hebben plaatsgevonden, bieden een ongekende kans, ook al blijven er problemen.
Het vredes- en stabiliteitshandvest waarvan de hoofdlijnen vorig jaar in Stuttgart zijn uitgetekend, kan een goed middel vormen om deze politieke dialoog nieuw leven in te blazen. Maar het blijft een politieke intentieverklaring, die de mediterrane partners noch de Europese Unie verplicht om regelmatig rond de onderhandelingstafel te gaan zitten.
De meeste aandacht is naar het economische deel gegaan, en op dat vlak is er wel vooruitgang, in de eerste plaats dankzij MEDA, het voornaamste financiële instrument van dit partnerschap. Dankzij MEDA zijn er bilaterale maatregelen gefinancierd van de Europese Unie en de mediterrane partners. Maar op het vlak van interregionale samenwerking is er zo goed als niets gebeurd. Toch moet ook op dit punt vooruitgang geboekt worden. Regionale integratie zou een goede zaak zijn voor de welvaart van dit gebied, wat op zijn beurt de politieke stabiliteit en de sociale ontwikkeling ten goede zou komen. Betere levensomstandigheden zouden het mogelijk maken fundamentalistische stromingen in te dijken, want armoede is de beste voedingsbodem voor dit soort tendensen. Een ander gevolg zou een vermindering van de migratiedruk zijn.
Samenvattend moet de Europese Unie er alles aan doen om de regionale integratie te bevorderen. Een geïntegreerd Middellandse-Zeegebied zal in een of andere vorm bevoorrechte betrekkingen onderhouden met de Europese Unie. Ik kan mij heel goed voorstellen dat we een dergelijk model ook kunnen toepassen op Oost-Europa, teneinde een regionale integratie rond Rusland te bewerkstelligen. Ik weet dat dit misschien ambitieus klinkt, maar het vertegenwoordigt tenminste een globale langetermijnvisie, en daar ontbreekt het momenteel misschien een beetje aan. Uiteraard heb ik dit ook in de plenaire vergadering verklaard.

Esclopé en Mathieu
Sinds het Euro-mediterrane partnerschap op 27 en 28 november van start is gegaan in Barcelona, is de politieke context veranderd. Het partnerschap heeft niet voldaan aan de verwachtingen die de deelnemende landen hebben gewekt.
In het streven het Middellandse-Zeebekken te behouden als forum voor handel en dialoog, willen wij dat het proces van Barcelona een nieuwe start krijgt zonder dat de Europese Unie zich daar op ondoordachte wijze in mengt. De Unie moet streven naar een cultureel, sociaal en menselijk partnerschap. Er liggen nog heel wat sociale uitdagingen op ons te wachten.
Het economische partnerschap moet vooral voor de landbouwsector praktisch worden ingevuld. De Europese Unie moet de cruciale problemen van deze sector verhelpen, met name wat betreft de teelt van groenten en fruit en de wijnbouw. Voorts zou de Europese Unie aandacht moeten besteden aan de eilandregio's in de Middellandse Zee, vooral wat betreft visserij en landbouw.
Wij zouden graag zien dat de coördinatie van de interregionale en transnationale samenwerkingsprogramma's enerzijds en die van INTERREG en MEDA anderzijds gebundeld werden.
Zou het tot slot niet opportuun zijn een Euro-mediterrane conferentie bijeen te roepen rond landbouw en visserij met als deelnemers de regionale en lagere overheden en de beroepsorganisaties? Onze huiver om ons aan te sluiten bij de gezamenlijke ontwerpresolutie vloeit voort uit onze afkeuring van het feit dat de Europese Unie tot elke prijs in de plaats probeert te treden van de lidstaten als het gaat over het mediterrane beleid, terwijl juist de lidstaten de rechtstreeks betrokkenen zijn. Waar de Europese Unie zeer goed voor op moet passen, is dat de invoer van landbouwproducten niet de hele Europese landbouwproductie in gevaar brengt.
Verslag-Hernández Mollar (A5-0057/2000)

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de actieplannen inzake asiel en migratie concentreren zich op de problemen in de landen van herkomst en doorreis en lijken ons een uitstekend initiatief. Het verbaast ons dus hoe hard zij in het verslag van het Europees Parlement bekritiseerd worden en op welke toon er over het algemeen over gesproken is in het debat van gisteren.
Om de migratiestromen doeltreffend aan te pakken, moeten we de oorzaken ter plaatse te lijf gaan. In het kader van de actieplannen moeten daarom de problemen op het vlak van politieke instellingen, mensenrechten, economie en bestuur voor elk doelland op een rij gezet worden, en moeten zowel de lidstaten van de Europese Unie als de doellanden een geïntegreerde aanpak uitwerken die zowel ontwikkelingssamenwerking, juridische maatregelen als extern beleid omvat. Volgens ons is dit een verstandige aanpak, een aanpak die we vaker zouden moeten volgen op het niveau van de Unie.
Waarom zijn zovele van onze collega's dan zo kritisch? Om te beginnen omdat er in hun ogen veel te veel op intergouvernementeel vlak wordt gewerkt en omdat de werkgroep op hoog niveau die de plannen moet voorbereiden zowel is samengesteld uit vertegenwoordigers van de Commissie als - horresco referens - uit nationale ambtenaren. Terwijl de actieplannen volgens ons juist alleen maar kunnen slagen als deze nationale ambtenaren deelnemen aan het overleg en de lidstaten een centrale plaats krijgen toegewezen bij de besluitvorming, hoe nuttig het Europese niveau verder ook moge zijn.
Een tweede punt van kritiek is dat de actieplannen te repressief zouden zijn omdat zij maatregelen bevatten tegen clandestiene immigratie en omdat erin gepleit wordt voor het uitbreiden van de terugnameovereenkomsten met landen buiten de Unie. Wij zien dit echter niet als een tekort, integendeel, wij beschouwen dit juist als een goede zaak. Wij vinden het zelfs een onmisbaar aspect van deze actieplannen. Je kunt niet de kool en de geit sparen.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het verslag-Hernández Mollar over asielaanvragers en immigranten gestemd, niet omdat ik gekant ben tegen opvang en ondersteuning van deze mensen, die sowieso minder bedeeld zijn dan wij en gedwongen worden te emigreren en asiel te vragen in nabije of verre landen. Integendeel, ik ben daar zelfs vierkant voor. Ik heb echter tegen gestemd omdat in dit verslag niet sterk genoeg de klemtoon wordt gelegd op de modaliteiten aan de hand waarvan men een onderscheid kan maken tussen echte en onechte asielaanvragers. Deze onechte asielaanvragers zorgen helaas alleen maar voor destabilisatie en schaden degenen die asiel en ondersteuning werkelijk nodig hebben en dus ook geholpen moeten worden.

Evans, Robert
Ik heb mij bij de stemming over dit verslag van stemming onthouden om de redenen die ik woensdagavond in mijn speech heb genoemd. Ik ben absoluut niet tegen de bedoelingen of de geest van het verslag, maar ik ben er alleen tegen vanwege het actieplan voor Sri Lanka. Ik denk dat dat plan onvoldoende is en dat veel te weinig aandacht wordt besteed aan de noodzaak van het zoeken naar een politieke oplossing in Sri Lanka.
Het is maar al te duidelijk dat wij er niet op kunnen vertrouwen dat de Srilankaanse regering politici en journalisten vrije toegang zal verlenen tot de oorlogsgebieden. Ook kunnen wij er niet vanuit gaan dat zij onpartijdig bewijsmateriaal zal leveren over wat daar werkelijk gebeurt op het gebied van mensenrechtenschendingen en beschuldigingen van marteling en soortgelijke praktijken door of met de stilzwijgende goedkeuring van de Srilankaanse regering.
De oorlog in Sri Lanka, mijnheer de Voorzitter, kan door geen van beide partijen worden gewonnen en tenzij, en totdat, er vredesonderhandelingen komen, zullen er in het Westen altijd asielaanvragen komen, vrijwel altijd van Tamils.
Het Europees Parlement kan hier denk ik een rol spelen door er bij de Europese Unie op aan te dringen dat zij druk moet uitoefenen op de regering van Sri Lanka om te streven naar vrede. Europa kan een rol spelen als vredesbemiddelaar om voor zo'n vreedzame oplossing te zorgen voor het eiland Sri Lanka en voor de Tamil- en Singalese gemeenschappen en anderen in Sri Lanka.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Hoewel met deze resolutie gepretendeerd wordt een bijdrage te leveren aan een Europees immigratie- en asielbeleid, wordt er geen enkele aandacht in besteed aan de bewegingsvrijheid en de eventuele mogelijkheid tot vestiging voor onderdanen van arme landen in de Europese Unie. Waar in deze resolutie wel bij wordt stilgestaan, is de slavenhandel die bestaat in het reguleren van de immigratiestromen naargelang de vraag naar arbeidskrachten van het Europese bedrijfsleven.
Wat het asielrecht aangaat, bestaat er enerzijds een handvol vermeende principeverklaringen en anderzijds de realiteit. In Frankrijk worden bijvoorbeeld slechts 2000 van de 7000 asielaanvragen gehonoreerd. Asielzoekers van wie de aanvraag geweigerd wordt, verdwijnen in de illegaliteit en worden het doelwit van een immigrantenjacht die weliswaar aan regels onderhevig is, maar die daarom nog niet minder weerzinwekkend is...
Wat betekent in het licht van de krankzinnige economische orde die miljoenen mensen tot marteling en dood veroordeelt door honger en dictatuur, trouwens het subtiele verschil tussen "immigratie en asiel in de eigenlijke zin van het woord"?
De enige reden waarom wij niet tegen deze tekst stemmen, is dat wij niet in één kamp willen belanden met extreem-rechts en zijn stuitende drogredenen.
Uw instellingen zijn evenwel uit hun aard niet in staat de omstandigheden weg te nemen die tientallen miljoenen mannen, vrouwen en kinderen overal ter wereld dwingen in ballingschap te gaan, op de vlucht voor onderdrukking en ellende. Om daar iets aan te doen, zou de samenleving de rijkdommen die zij voortbrengt gelijkmatig moeten verdelen en ze niet in handen te laten van enkele duizenden financiële groepen en hun aandeelhouders.

Martinez
Sinds een halve eeuw, na een onderbreking van meerdere eeuwen, vinden er weer massale migraties plaats op onze aardbol. Van het zuiden naar het noorden, en van het oosten naar het westen. Voor Europa betekent deze onophoudelijke stroom migranten een ondermijning van het evenwicht op economisch, sociaal, stedelijk, religieus, cultureel en begrotingsgebied.
De veiligheid, de eerste van de fundamentele grondrechten, is niet langer gegarandeerd in de steden van Europa, waar men sedert de jaren zeventig kennis heeft gemaakt met drugs, geweld in treinen, op straat, en in het openbaar vervoer, met uitgebrande auto's, geplunderde scholen, met nieuwe criminele praktijken door moordpartijen, met wetteloze buitenwijken, met ontvolkte stadscentra en met angst die steeds verder om zich heen grijpt en voorgoed aanwezig is.
Geconfronteerd met deze twee verschijnselen, migratie en onveiligheid, waarbij uit bestudering van de feiten blijkt dat deze twee fenomenen in de loop der tijd met elkaar verbonden zijn geraakt, zowel ruimtelijk als persoonlijk, kan men terecht tot de conclusie komen dat er een verband bestaat in de vorm van oorzaak en gevolg.
Wat doet het Europa van Amsterdam, voortaan belast met regelgeving op het gebied van asielzoekers, vluchtelingen en migranten? Dit Europa maakt plannen, en werkt maatregelen uit, 108 om precies te zijn, met ongetwijfeld een onduidelijke financiering. Geconfronteerd met een globaal migratieverschijnsel werkt men plannen, begrotingen en informatiecampagnes tegen. Als Rome, Byzantium, Spanje, en Europa over deze plannen hadden beschikt, kan niemand natuurlijk betwijfelen dat men Alaric, Attila, de Saracenen, Tamerlan, de Turken, de val van Rome, van Constantinopel, de strooptochten langs de Middellandse Zeekust en eeuwen van angst had kunnen vermijden.
Men kan eens te meer zeggen dat de beslissers van de Europese Unie het gestelde probleem noch naar de oorzaken, noch naar de omvang behandelen. Immers, als er een migratie naar het Europese continent plaatsvindt, dan raakt dit continent uitgeput. Italië verliest tot 2050 bijvoorbeeld 17 miljoen actieve burgers, en u kunt er samen met de Afdeling Bevolking van de VN op aan dat wij tot 2050 159 miljoen niet-Europeanen moeten opnemen.
Maar tot 2050 heeft men nog twee generaties om een demografisch beleid tot ontwikkeling te laten komen, hier in Europa, tegen dezelfde begrotingskosten die worden uitgetrokken voor het opnemen van niet-Europeanen.
Zo zal Europa, met een vernieuwde demografie voor zichzelf een interne markt creëren, een nieuwe vraag en een aanvullend dynamisme dat in één klap het stompzinnige probleem oplost van een kunstmatig gecreëerde werkloosheid, vanwege een recessiebeleid, het probleem van de immigratie en fiscale plundering.
Maar hiervoor moeten we de oorzaken bestrijden, en de Europese Unie komt niet verder dan het bestrijden van symptomen en beperkt zich tot lapmiddelen. Dat leidt tot een continent van de vierde leeftijd, dat men laat wegzinken in de Aziatisch-Afrikaanse demografische lagune.
Verslag-Klamt (A5-0052/2000)

La Perriere
Mijnheer de Voorzitter, wij onderschrijven natuurlijk het verslag van mevrouw Klamt vanuit onze wil en plicht om onze kinderen te beschermen, en al degenen die zich in zeer kwetsbare situaties bevinden. In dat opzicht is het een goed verslag.
Ik zou echter, na de interventies van mijn collega's over de noodzakelijke en terechte veroordeling van kinderprostitutie, zij die deze prostitutie organiseren en zij die er hun toevlucht toe nemen, de aandacht willen vestigen op het algemene verschijnsel van prostitutie. In navolging van mevrouw Gröner en mevrouw Roure, die daarover hebben gesproken, zou ik u willen herinneren aan de toename van de prostitutie in Straatsburg en Brussel tijdens de zittingen van onze Vergadering. Zeker, onze instelling is daar net zo min verantwoordelijk voor als voor deze plaag, maar het toeval is niettemin triest.
Het tolereren van prostitutie, de ogen sluiten voor het gebruik, zelfs hier in Brussel, van ramen waarachter prostituees als koopwaar worden uitgestald, het stimuleren van deze praktijken als commerciële activiteiten, die in aanmerking komen voor registratie bij de Kamer van Koophandel, is onterend en getuigt bovendien van gebrek aan verantwoordelijkheid van de afgevaardigden die belast zijn met het algemeen welzijn. Is het dan verwonderlijk dat bepaalde individuen, die op zijn best psychologisch zwak zijn en op zijn slechtst bewust crimineel, alle normen verliezen en afkeurenswaardige daden begaan, niet omdat ze uit een andere regio komen, of vanwege culturele verschillen, maar omdat die normen in hun eigen land zijn vervaagd?
De menselijke waardigheid is niet voorbehouden aan kinderen, zelfs niet als hun natuurlijke zwakheid een grotere bescherming van onze kant rechtvaardigt. Die waardigheid moet worden verdedigd en voorgestaan voor iedereen. Zij is er voor iedereen, of ze is er niet. De strijd tegen de plaag van de prostitutie zal pas efficiënt kunnen worden gestreden wanneer we niet langer met twee maten meten, wanneer we ook bij ons de principes en regels hanteren die we terecht zo graag bij anderen gehanteerd willen zien.
Het verkopen van zijn of haar lichaam als middel om te overleven is vaak het resultaat van een wanhoopssituatie, waaraan wij iets moeten doen door middel van een ambitieus ontwikkelingsbeleid en het ondersteunen van liefdadigheidsinstellingen die bijdragen aan de scholing van kinderen. Het uitbuiten van dergelijke economische en sociale ellende, als souteneur of als klant, is crimineel en zo moeten wij dit ook aanpakken. Het verslag-Klamt is wellicht nog niet ambitieus genoeg, maar het is in ieder geval een stap in de goede richting.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-Klamt gestemd, niet alleen omdat ik - zoals vanzelfsprekend is - voor elke maatregel ben waarmee de plaag van het kindersekstoerisme zoveel mogelijk kan worden ingedamd, maar ook omdat ik daarmee een ieder wil aanmoedigen nog meer te ondernemen. Mijns inziens ontbreekt er echter iets in dit verslag. Wat ontbreekt hierin? Er wordt niet sterk genoeg de nadruk gelegd op de strafmethoden voor de burgers van de EU-landen die de hoofdverantwoordelijken zijn voor dit verschrikkelijk soort van toerisme. Laten wij niet vergeten dat talloze Europeanen deze plaag voeden. Zij zijn als het ware de benzine van deze afschuwelijke plaag van dit nieuwe millennium.

Caudron
Het verslag dat wij hier vandaag bespreken raakt ons zeker meer dan andere verslagen, omdat het hier gaat om de bescherming van kinderen tegen sekstoerisme.
De Europese Commissie heeft voor ons de balans opgemaakt van maatregelen die op dit gebied reeds zijn genomen. Gezien de resultaten is het duidelijk dat de Europese Unie en haar lidstaten hun inspanningen moeten vergroten om het sekstoerisme en het uitbuiten van kinderen te bestrijden. De lidstaten moeten voorzien in extraterritoriale wetgeving, waardoor iedereen die zich in het buitenland schuldig maakt aan misdaden die verbonden zijn met de seksuele uitbuiting van kinderen, kan worden opgespoord, vervolgd en gestraft.
We moeten echter nog verder gaan door maatregelen te treffen, zoals het opstellen van een samenhangend beleid ten behoeve van de bescherming van het kind, door het vormen van een nieuwe algemene rechtsgrondslag in het kader van de naderende herziening van het Verdrag, vergezeld van een toereikende communautaire financiering. Het lijkt me minstens zo onontbeerlijk om de rechten van het kind op te nemen in het Handvest van de grondrechten.
Tegelijkertijd moet men op dit gebied actie ondernemen door reisbureaus, touroperators, transportondernemingen en reclamebureaus ervan te overtuigen zelfregulerende mechanismen tot stand te brengen, die gericht zijn op het bestrijden van kindersekstoerisme, door in alle lidstaten gratis telefoonnummers in te stellen voor kinderen in nood.
Er moeten voorbeeldstraffen worden opgelegd aan personen die zich schuldig maken aan dergelijke wandaden. Mensen die zich in het buitenland bevinden, in een voor hen onbekend gebied, kunnen inderdaad volstrekt anoniem hun gang gaan en ervan overtuigd raken dat het misbruiken van kinderen minder laakbaar is in een omgeving die sociaal en cultureel verschilt van hun eigen omgeving, en dat morele principes die in hun eigen land gelden, hier niet van toepassing zijn. Dit is ontoelaatbaar! We moeten ons niet verbergen achter het feit dat Internet dergelijke "praktijken" vergemakkelijkt. Dit is ook de reden waarom het Parlement de Commissie heeft uitgenodigd om onderzoek te doen naar het verband tussen kinderpornografie op Internet en de toename van het sekstoerisme, en concrete maatregelen heeft voorgesteld om dit verschijnsel te bestrijden!
Het moet ook gezegd worden dat armoede in ontwikkelingslanden in het algemeen vaak leidt tot prostitutie, of dit nu kinderen, mannen of vrouwen betreft. Ook op dit gebied moet men zich inzetten, omdat er altijd gewetenloze mensen zullen zijn die misbruik maken van menselijke ellende!
Ter afsluiting wil ik opnieuw stellen dat kinderen, die de toekomst van de wereld zijn, een van de meest zwakke bevolkingsgroepen vormen, met specifieke eisen die beschermd dienen te worden. Bovendien moet men niet vergeten dat de kindertijd van een persoon, en de sociale en gezinsomgeving, in grote mate bepalend is voor zijn volwassen leven. Dientengevolge moet de bescherming van hun rechten, erkend in het Verdrag van de Verenigde Naties van 20 november 1989, ten grondslag liggen aan de acties van alle instellingen van de Europese Unie en de lidstaten.

Mathieu
Ik stem uit volle overtuiging voor het verslag van Eva Klamt betreffende de strijd tegen kindersekstoerisme.
Amendement 1, waarin men onder kind verstaat "iedereen die nog niet de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt", lijkt mij onontbeerlijk voor de samenhang van het verslag. Dit verslag verwijst met recht deze vorm van slavernij naar de algemene context van georganiseerde internationale criminaliteit. Dit betekent dat de strijd waar we het hier over hebben, niet los gezien kan worden van het probleem betreffende het menselijke karakter en de kinderpornografie. Gezien de exponentiële ontwikkeling van dit verschijnsel Internet, ligt amendement 2 voor de hand.
Het is des te meer noodzakelijk om deze vormen van onderwerping van het kind in de criminele sfeer te behandelen omdat de gangbare gedachte tegenwoordig is dat "werknemers in de seksindustrie" gewoon werknemers zijn, net als alle andere werknemers. Welnu, op het moment dat kinderen die seksueel worden uitgebuit, ook worden afgeschilderd als werknemers, is een grens gepasseerd die niet mag worden overschreden. Dit komt dan neer op het accepteren van het verschijnsel van kindersekstoerisme, onder het mom van sociale en culturele verschillen in die landen, en het feit dat het geen uitzondering is dat kinderen vanaf 5 jaar reeds als slaven moeten werken.
Om de uitwassen in de kiem te smoren beveelt het verslag terecht de ondersteuning aan van het "ontwerp voor het facultatieve protocol" over de handel in kinderen, kinderprostitutie en het gebruik van kinderen in pornografie, dat moet worden toegevoegd aan het Kinderrechtenverdrag.
Het strafrecht dient onder de bevoegdheid van de lidstaten te blijven. Maar de strijd tegen de georganiseerde misdaad dient, om effectief gestreden te kunnen worden, zonder meer een uitbreiding te behelzen van de justitiële samenwerking in strafzaken. Hiertoe moet het mandaat van Europol uitgebreid worden. Amendement 3 vergroot de betekenis van deze stap. Het oprichten van een Europees centrum voor vermiste kinderen was een antwoord op zorgwekkende situaties in de kandidaat-landen voor toetreding en op de kwetsbaarheid van bepaalde jongeren in de lidstaten (asielzoekers, illegale immigranten, jongeren uit ontwrichte gezinnen en randgroepjongeren...).
Laten wij ook proberen om te waken over het lot van de slachtoffertjes, omdat we niet alleen bezorgd zijn over de psychologische, maar ook over de medische gevolgen. De seksindustrie verpulvert immers de toekomst van kinderen die besmet zijn geraakt met het aids-virus of seksueel overdraagbare aandoeningen. Ziek als ze zijn, kunnen deze kinderen zelfs niet meer terugkeren naar hun families, die op hun beurt ook weer belaagd worden door armoede en sociale of etnische discriminatie. Wat schuldig bevonden pedofielen betreft, deze mogen geen activiteiten uitoefenen waardoor ze in contact komen met minderjarigen, en dienen streng gestraft te worden, zoals vereist in amendement 9.

Montfort
Mevrouw Klamt presenteert ons vandaag een goed verslag. Het verheugt mij dat de amendementen van mijn collega Marchiani, waarin het criminele karakter van kindersekstoerisme bevestigd wordt, erin opgenomen zijn. Tegelijkertijd betreur ik het dat andere amendementen die mijn collega heeft voorgesteld, zijn verworpen terwijl deze, zonder de algemene strekking van de tekst aan te tasten, gericht waren op het versterken van de principes die hierin worden uitgedragen.
Het spreekt voor zich dat deze vorm van "toerisme" een misdaad is. Hoe zouden ouders, met name moeders, en wij, de parlementsleden, die in een dubbele hoedanigheid verantwoordelijk zijn voor het voortbestaan van onze maatschappij, deze daad, die des te afschuwelijker is wanneer het de allerzwaksten betreft, anders kunnen beschouwen? Maar waarom verbaast men zich over dit verschijnsel, terwijl men tegelijkertijd in algemenere zin geen aanstoot neemt aan de ontwikkeling van de prostitutie? De "souteneurs" of klanten die jonge meisjes uit Oost-Europa uitbuiten die met leugens naar de EU-landen zijn gelokt, als ze al niet gedwongen zijn, worden niet veroordeeld. Hoe kunnen we dan de perversen die naar het andere eind van de wereld vliegen om kinderen te misbruiken, wel aanklagen?
Meer dan op elk ander gebied moeten wij hier niet "met twee maten meten". De processen van pedofielen doen op dit moment België op zijn grondvesten schudden, terwijl in andere landen gelijksoortige procedures lopen. De ellende in bepaalde delen van de wereld is voor onverantwoordelijke volwassenen een vrijbrief voor de niet te rechtvaardigen seksuele uitbuiting van kinderen. Toch zijn de tolerantie van onze maatschappij en de ultraliberale redevoeringen van sommigen, zelfs in deze zaal, waarschijnlijk de essentiële wortels van dit kwaad. Dat dit in een ander deel van de wereld plaatsvindt, is slechts het bedrieglijke en bespottelijke excuus van verdorvenen. We kunnen niet blij zijn dat de vermeende taboes afbrokkelen, en vervolgens bedroefd worden over misdaden die slechts het gevolg zijn van het verdwijnen van de natuurlijke regels in elke samenleving.
We moeten deze praktijken veroordelen en de EU-staten moeten voorzien worden van de middelen die nodig zijn om degenen die hieraan schuldig worden bevonden, te vervolgen en te veroordelen. Maar in de eerste plaats moeten we in de EU-landen en -steden de seksuele uitbuiting van kinderen, de meest verachtelijke vorm van seksuele uitbuiting van mensen, aanpakken. De waardigheid van het kind, in het bijzonder van het zwakste en in het algemeen van elk kind, moet hier, net als op elk ander gebied, onze leidraad vormen.

Titley
Ik steun van harte het verslag van Eva Klamt over de bestrijding van de uitbuiting van kinderen. Het verslag richt zich met name op de bestrijding van kindersekstoerisme, maar zoals we allemaal weten, is het vraagstuk veel breder.
Het is duidelijk dat met de nieuwe technologie en de globalisering met name kinderpornografie op Internet een toenemend internationaal probleem is. De technologie ontwikkelt zich zo snel dat regeringen deze met hun wetgeving niet kunnen bijhouden. Europa kan wel iets doen, namelijk de wetgeving op het gebied van de kinderbescherming versterken en zorgen voor goede bescherming van kinderen, met name in enkele kandidaat-landen zoals Roemenië en Hongarije.
Momenteel lijken dieren in Europa meer rechten te hebben dan kinderen. Ik denk dat wij waakzaam moeten zijn en ervoor moeten zorgen dat er krachtige, doeltreffende maatregelen komen om de rechten van kinderen in het Europa in het elektronisch tijdperk te beschermen.
Er wordt natuurlijk wel enige vooruitgang geboekt. Zo wordt er steeds meer Europees geld uitgegeven aan de bestrijding van kindersekstoerisme en aan het vergroten van de kennis van het publiek over kinderbescherming, met een aparte begrotingslijn van 1 miljoen euro en met het STOP- en het DAPHNE-programma. Maar hoezeer ik deze positieve geluiden uit Brussel ook toejuich, het is niet genoeg.
Mevrouw de Voorzitter, ik ben niet uit op een staat die zich gedraagt als een overbezorgde kinderjuffrouw, ik vind alleen wel dat wij in onze beschaafde maatschappij het recht van kinderen op hun jeugd moeten erkennen. Dit is te kostbaar om een speeltje van rijke westerse toeristen te worden.
Verslag-MacCormick (A5-0061/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag-MacCormick over de wettelijke aansprakelijkheid voor producten met gebreken gestemd. Dit is een goede en juiste zaak. Staat u mij echter toe te zeggen dat dit voor mij, voor de Partij van de gepensioneerden niet volstaat. De Europese Unie moet meer doen en ook kijken naar de aansprakelijkheid van de overheden voor de schade die zij met hun gebrekkige producten berokkenen aan burgers en met name zwakke burgers. Hoe vaak komt het niet voor dat pensioenen veel te laat worden uitbetaald aan Europese gepensioneerden! Hoe vaak komt het niet voor dat bejaarden en weduwen niet de uitkering krijgen waar zij recht op hebben? De overheden hebben hier een verantwoordelijkheid. Zij maken zich aan dergelijke dingen schuldig. Als wij een particulier - mijns inziens terecht - willen straffen en laten betalen voor door hem aangerichte schade, is er dan geen reden te meer om de overheid te laten betalen voor door haar aangerichte schade?
Verslag-Turmes (A5-0078/2000)

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, milieubescherming is terecht een belangrijk beleidsterrein. Het thema duurzame energie moet echter van de ballast van ideologie, wishful thinking en materieel misbruik worden ontdaan. Ik heb tegen dit verslag over duurzame energie gestemd omdat het net het tegenovergestelde doet. Wat moeten wij bijvoorbeeld van de veelgeprezen voordelen van windenergie denken? Ik vind windenergie een economische en ecologische dwaling. Moderne industrielanden hebben zoveel energie nodig dat windenergie niet eens aan één procent van de behoefte kan voldoen. Het blijft bij promillen.
In Duitsland werd vorig jaar 2 miljard kilowattuur met windkracht opgewekt. De totale behoefte is echter 2.500 miljard kilowatt. Het bleef daar dus bij 0,8 promille. Dat kostte de belastingbetaler 3 miljard DM aan subsidies. Windenergie heeft dus geen toekomst. Wij moeten aan deze economische en ecologische dwaling dan ook een einde maken en een nieuwe richting uitgaan.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met aandacht het verslag-Turmes over elektriciteit gelezen en ik heb daar voor gestemd. Hoe kan men het oneens zijn met een initiatief waarin gewezen wordt op het belang van stroom? Iedereen weet hoe belangrijk stroom is. Ik heb echter niet alleen het woord gevraagd omdat ik een stemverklaring wilde afleggen, maar ook omdat ik duidelijk wilde maken dat hierin iets ontbreekt. Wat ontbreekt er in het verslag-Turmes? Hierin staat niets over de zwakke burgers. De zwakke burgers hebben niet veel economische armslag en daarom moeten zij kunnen beschikken niet over goedkope stroom, maar over gratis stroom. Zonder stroom kunnen wij niet meer leven. Stroom is net zo belangrijk als het water dat wij drinken en de lucht die wij inademen. Betalen wij soms voor de lucht die wij inademen? Als wij geen geld hebben, mag men van ons zelfs niet verlangen dat wij voor stroom betalen.

Malmström en Olle Schmidt
Met betrekking tot de paragrafen 11 tot en met 16 betreffende steun voor hernieuwbare energiebronnen willen wij het volgende verduidelijken.
Wij wensen de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te bevorderen, niet met rechtstreekse subsidies, maar door aanwending van verschillende economische instrumenten, bijvoorbeeld hogere belastingen op fossiele brandstoffen, milieuheffingen en een strengere toepassing van het principe dat de vervuiler betaalt. Voorts dienen onderzoek en ontwikkelingsprojecten voor de bevordering van hernieuwbare energiebronnen steun te krijgen.

Montfort
Alleen diegenen die een rationeel energiebeleid willen verzoenen met de fundamentele plicht om het milieu te beschermen, zouden minder blij kunnen zijn met de definitieve tekst van het verslag van de heer Turmes.
De algemene doelstellingen van het verslag leveren natuurlijk geen problemen op. Door de verzameling rampen die in dit verslag genoemd worden en de actualiteit ervan, moeten we ons voortaan regelmatig bewust worden van het belang van hetgeen we op het spel zetten. Bovendien is het op dit moment geheel overbodig om vissers, oesterkwekers en andere exploiteurs van de Franse kust ervan te overtuigen dat er een einde gemaakt zou moeten worden aan een energiebeleid waarbij verroeste boten gedwongen worden om zonder controle en onder de vlag van beleefdheid kankerverwekkende olieafvalproducten te vervoeren.
Maar de tekst van de heer Turmes verandert, onder invloed van de hier zo geliefde compromissen en van het "credo" van milieubeschermers, waarbij men op basis van bewezen feiten zijn toevlucht neemt tot de meest ideale utopieën, in een ware "gasfabriek" die van alles produceert, maar niet eenvoudigweg het gebruik van duurzame energie bevordert.
Het gevolg dat wij kunnen afleiden uit uw voorstel, namelijk invoering van een heffing op de uitstoot van CO2, waardoor het milieuvriendelijke en "schone" karakter van kernenergie benadrukt wordt en aldus bijgedragen wordt aan de bescherming van de ozonlaag, bedekken wij met de mantel der liefde. We kunnen ons wel verheugen over deze mogelijke interpretatie, maar we zijn er niet zeker van dat dit het doel is dat u nastreeft.
We moeten daarentegen wel benadrukken dat u via deze omweg vanaf uw eerste paragraaf niets minder voorstelt dan de invoering van een Europese heffing. Indien een dergelijke maatregel namelijk zou worden aangenomen, zou een precedent geschapen worden dat uitermate belangrijke gevolgen heeft voor al diegenen die zich verzetten tegen een geharmoniseerd Europees belastingstelsel.
Naïef eist u dat de communautaire voorschriften voor overheidssteun uniform toegepast worden, zodat op alle lidstaten en alle energiebronnen dezelfde bepalingen van toepassing zijn. U hoopt dus dat op termijn, maar in feite zo snel mogelijk, een energiebeleid ingevoerd wordt dat niet meer gemeenschappelijk is, maar identiek aan dat van Noord-Finland, Midden-Spanje, de zuidelijke Alpen en de ultraperifere gebieden van de EU. Het is symbolisch - en in één woord enigszins bedroevend - dat in het enige amendement dat in de plenaire vergadering is ingediend, de specifieke situatie van de eilanden benadrukt wordt. Dit bewijst dat uw bezetenheid om uw opvatting inzake een energiebeleid op te dringen, leidt tot een gebrek aan gezond verstand.
Maar daar waar u de lidstaten bindende doelstellingen wilt opleggen met sancties wanneer deze doelstellingen niet gehaald worden, verandert uw bevlieging om gelijkheid na te streven in doctrinaire verblinding. Dergelijke dwangbevelen zijn niet op hun plaats in een omgeving waarin men nog niet officieel afstand heeft gedaan van het uitgangspunt om de lidstaten als onafhankelijke staten te beschouwen, die het beleid van hun keuze in vrijheid kunnen voeren.
U kunt uw bedoelingen weliswaar goed duidelijk maken, maar op een manier die bijna geen tegenspraak duldt, door te beweren dat de lidstaten erkennen dat het prioriteit heeft om het gebruik van duurzame energiebronnen te bevorderen. Wij zijn van mening dat het inderdaad noodzakelijk is om het gebruik van duurzame energiebronnen aan te moedigen, maar dat het meer prioriteit heeft om een totaalplan op het gebied van energie uit te werken waarin rekening wordt gehouden met de bestaande situatie. In dit plan zouden in het bijzonder de noodzakelijke aanpassingen moeten worden opgenomen om kernenergie veiliger te maken. Het is inderdaad waar dat de totale uitbanning van kernenergie, hetgeen u zo belangrijk lijkt te vinden, slechts mogelijk is wanneer 7/10e van het oppervlak van de aarde uitsluitend voorbehouden is aan de ontwikkeling van alternatieve energiebronnen, zoals deze door u gedefinieerd worden.
Deze eenvoudige verklaring volstaat om een tekst te veroordelen waarin de goede bedoelingen niet volstaan om de logica van een federalist en een kwalijk gebrek aan realisme te verhullen.
Resolutie inzake het klonen van mensen

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, wij waren het met vele punten in de ontwerpresolutie eens, onder meer het voorstel dat het Europees Parlement bezwaar aantekent bij het Europees Octrooibureau en de kritiek op de structuur van dat bureau. Bij de stemming waren wij echter erg verdeeld. Ikzelf heb voor de ontwerpresolutie gestemd, omdat ik ze een belangrijk signaal voor de menselijke waardigheid vind. Veel leden van mijn fractie hebben zich, volgens mij terecht, onthouden. De meeste amendementen van de Fractie van de Europese Volkspartij werden immers aangenomen.
Ik geloof dat de Fractie van de Europese Volkspartij deze ontwerpresolutie wilde omvormen in een lofzang op de octrooirichtlijn. Ze zijn daar niet in geslaagd, maar toch hebben ze de ontwerpresolutie verzwakt. Ik ben er echter zeker van dat het zelfbedrog van het Europees Parlement niet lang zal duren. Ik heb het over het zelfbedrog waarmee het Parlement meent dat de octrooirichtlijn de octrooiering van menselijke genen of delen van mensen verbiedt. Jammer genoeg is dat niet zo. Het heeft geen zin de kop in het zand te steken en altijd maar hetzelfde te zeggen in de hoop dat het werkelijkheid wordt. Dit octrooi is niet eens een alleenstaand geval. Het Europees Parlement heeft al jaren geleden met de octrooiering van het menselijk genoom buiten het menselijk lichaam ingestemd. Ook dat kwam neer op de octrooiering van menselijke genen en delen van het menselijk lichaam. Ook dat doet afbreuk aan de menselijke waardigheid en komt neer op commercialisering van het menselijk lichaam. Het verheugt mij ten zeerste dat zowel de Europese als de Duitse vereniging van artsen dat zo duidelijk hebben ingezien en dat ze voor belemmering van het onderzoek hebben gewaarschuwd.
De hoop dat de octrooirichtlijn dat zal beletten, is dus onzin en zelfbedrog. Uit dit geval is gebleken dat de octrooirichtlijn moet worden herzien en dat er een moratorium moet komen op de octrooiering van menselijke genen en delen van het menselijk lichaam. De ethische en maatschappelijke gevolgen zijn met dit octrooi immers meer dan duidelijk geworden.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur, ook namens mijn fractie, ten zeerste dat een minderheid erin geslaagd is de ontwerpresolutie over onontbeerlijke wijzigingen in de octrooirechtelijke begeleiding van de biotechnologie ideologisch te kleuren door er elementen in op te nemen die met de zaak niets te maken hebben. Dat is bevorderlijk voor de duidelijkheid van het octrooirecht in de Europese Unie noch voor de bescherming van de bouwstenen van het leven tegen ongebreidelde commercialisering. Het tegendeel is waar. De aangenomen tekst verlaagt het minimale beschermingsniveau van de bio-octrooirichtlijn van 1998 nog verder. Daardoor wordt het gevaar groter dat het gemeenschappelijke genetisch erfgoed van de mensheid tot winstgevend handelsobject voor weinigen wordt gemaakt. Om dat tegen te gaan heb ik, net als mijn fractie, bij de stemming alle elementen verworpen die niets met de octrooibescherming van biotechnologische uitvindingen te maken hebben. Wij hebben ook tegen het geheel gestemd. Dat belet niet dat wij voor de eerbiediging van de ethische grenzen op het gebied van medisch onderzoek en medische behandeling zullen blijven strijden. De menselijke waardigheid is daarbij onze maatstaf.

Ahern
Wij hebben hier in het Parlement een langdurig debat gehad over de octrooiering van biotechnologie. Ikzelf heb indertijd samen met andere groene afgevaardigden gewaarschuwd voor de consequenties. Ik heb er met name voor gewaarschuwd dat het verlenen van octrooien voor menselijke genen of delen van menselijke genen de onderzoeksvrijheid in gevaar zou brengen en de voortgang in de medische wetenschap zou belemmeren
Genetische informatie kan alleen worden ontdekt, niet uitgevonden.
De commercialisering van de kennis over het menselijk genoom, kennis die is opgebouwd door onderzoek in vele delen van de wereld, zou de medische toepassing van deze belangrijke wetenschappelijk kennis over het menselijk lichaam en zijn functies in gevaar brengen.
Het menselijk genoom mag niet octrooieerbaar zijn.
Dat het Europees Octrooibureau hiervoor een octrooi heeft verleend is buitengewoon schokkend en het octrooi moet worden ingetrokken.

Bordes, Cauquil en Laguiller
Aangezien wij geen vertrouwen hebben in de gezondheidsindustriëlen die zich meer interesseren in het maken van winst dan in mensen, en helaas ook niet in bepaalde onderzoekers en artsen die hun ratio volgen, kunnen wij natuurlijk slechts akkoord gaan met de strekking van amendement 3 bis (nieuw), waarin iedere manipulatie op het gebied van de menselijke kiemcellen en iedere manier om mensen te klonen afgewezen wordt.
Dat wij gestemd hebben tegen het klonen van mensen is vooral een daad van wantrouwen tegenover de huidige economische en sociale organisatie, en geenszins een daad van argwaan tegenover de wetenschap en haar mogelijkheden.
Uit principe zijn wij namelijk niet tegen ingrijpen in de menselijke kiemcellen voor mensen die graag kinderen willen zonder het risico te lopen op aangeboren afwijkingen, en ook zijn wij niet tegen klonen om menselijke weefsels te ontwikkelen die bestemd zijn voor transplantatie. Dergelijke technieken zijn onbetwistbaar een vooruitgang voor de mensheid, zoals er nog andere zullen komen, als ze niet ontsporen, zoals nu gebeurt door winstbejag, en als deze in dienst zouden staan van een bewuste en onbaatzuchtige mensheid.

Hudghton
Ik stem in deze kwestie voor de noodzaak om te zorgen dat het Europees Octrooibureau zijn procedures zo verbetert dat wordt voorkomen dat een octrooi kan worden gebruikt voor het klonen van mensen.
De aanvraag van de Universiteit van Edinburgh voor dit octrooi heeft niets te maken met klonen (op het moment dat het octrooi werd geregistreerd werd klonen nog als onmogelijk beschouwd).
Zowel bij wetenschappelijk als bij biofarmaceutisch onderzoek is het de gebruikelijke en wettelijk geoorloofde praktijk om menselijke cellen in weefselculturen genetisch te manipuleren. Dit wordt al vele jaren gedaan en het is een belangrijke methode om te leren hoe genen en cellen functioneren. Het heeft niets te maken met de genetische manipulatie van mensen of embryo's. Het is misleidend om te suggereren dat het doel van dit octrooi is om mensen genetisch te manipuleren. De Universiteit van Edinburgh heeft laten weten dat zij bereid is mee te werken aan een passende wijziging van het octrooi.
Ik vind dat wij duidelijk moeten maken dat de mogelijke toepassing van dit octrooi bij menselijke cellen de productie mogelijk maakt van bepaalde cellen die van belang zouden kunnen zijn voor transplantatietherapie bij ziekten als de ziekte van Parkinson, hersenbloeding, suikerziekte en hartverlammingen.
Dit is waar het bij het onderzoek in Edinburgh om gaat.

Sacrédeus
Het Europees Octrooibureau keurde op 8 december 1999 "per vergissing" patent 695 351 over de genetische manipulatie van menselijke cellen en embryo' s goed.
Als Zweeds christen-democratisch lid van het Europees Parlement sta ik achter de resolutie waarmee we vandaag resoluut afstand nemen van het door het Europees Octrooibureau genomen besluit, dat indruist tegen het moreel bewustzijn van de publieke opinie alsook tegen de EU-wetgeving en nationale wetgeving inzake octrooirecht die binnen de Europese Unie geldt.
Met deze stemverklaring wil ik mijn woede en grote ontgoocheling uiten over de totaal onverantwoorde, lichtzinnige en slordige manier waarop het Europees Octrooibureau een kwestie die het leven zelf als voorwerp heeft, behandelde.
Voorts ga ik ervan uit ik dat het Europees Octrooibureau als instelling en zijn vertegenwoordiger persoonlijk, uit dit voorval lessen zullen trekken.
Dit totaal onaanvaardbare octrooibesluit over de genetische manipulatie van menselijke cellen en embryo' s moet bijgevolg zo snel mogelijk ingetrokken en teruggedraaid worden, om het menselijk leven - het grootste en heiligste geschenk dat wij gekregen hebben - te beschermen.

Scallon
Allereerst mijn felicitaties aan degenen die richtlijn 98/44/EG hebben opgesteld en aangenomen. Deze richtlijn betekent een stap voorwaarts voor de bescherming van het menselijk leven.
Helaas zijn er al bedrijven bezig met het ontwikkelen en octrooieren van kloontechnieken. Weliswaar beweren zij dat zij het verbod op klonen met het oog op de voortplanting onderschrijven, maar zij hebben de menselijke lichaamscellen al geoctrooieerd en vercommercialiseerd met het oog op de behandeling van ouderdoms- en degeneratieve ziekten. In het Verenigd Koninkrijk is al in augustus 1995 een octrooi verleend voor deze technieken.
Ik begrijp het argument dat bonafide experimenten met klonen kunnen bijdragen aan nieuwe ontwikkelingen in de wetenschap die het menselijk lijden zouden verlichten. Toch moet ik erop wijzen dat er in de wetgeving een lacune bestaat voor het absoluut onaanvaardbare gebruik van menselijke embryo's in het stamcellen-stadium, culturen 'buiten hun natuurlijke leefomgeving.' Er bestaan zelfs al octrooien op dergelijke experimenten, onder het mom van klonen met het oog op therapieën, en er wordt hiermee al enige tijd wetenschappelijk onderzoek verricht. In het licht van deze feiten zou ik de Commissie willen verzoeken een speciale verwijzing op te nemen naar het patenteren van menselijke embryo's in het stamcellen-stadium.

Thomas-Mauro
Wetenschappelijk onderzoek doet tegenwoordig meer dan de wereld onderzoeken of bestuderen, het verandert de wereld. Het Octrooibureau heeft een "taalkundige" fout erkend, wat artikel 11 van de beschrijving van de interventie niet helemaal lijkt te bevestigen. Een dergelijke fout wordt symbolisch, een soort vergissing waardoor verborgen gedachten onthuld worden en die ons nu aanzet tot dit fundamentele debat dat uiteraard over klonen gaat, maar vooral over het feit dat een octrooi verkregen kan worden op levend materiaal.
Binnenkort zullen we ons gezelschapsdier kunnen klonen. Zeer recentelijk spraken Bill Clinton en Tony Blair over de vrije toegang tot de genetische erfmassa van de mens, octrooien op planten, dieren en genen, en verklaarde Craig Venter 97% van het menselijk genoom in handen te hebben. Met genetisch gemodificeerd maïs, manipulatie van levend materiaal en xenotransplantatie betreden wij onbekende gebieden en moeten wij het hoofd bieden aan grote angsten. Waar liggen de grenzen? Waarom zouden we in deze nieuwe context alleen moeten vertrouwen op de wetenschap? De vragen en debatten waarmee wij geconfronteerd worden, worden steeds ingewikkelder en een politicus zal spoedig tevens een wetenschappelijke, meertalige en multiculturele expert moeten zijn, als hij verstand van zaken wil hebben en de woorden van experts niet als absolute waarheid wil aannemen. Wij, parlementsleden en burgers, zijn op deze gebieden ingehaald door een te sterk aandeel van de wetenschap.
De wetenschap en experts ondergaan de gevolgen van ernstige crisissen (gekkekoeienziekte) en zelfs die van crisissen die ons nog staan te wachten, want zij kunnen ons niet vertellen wat de gevolgen zijn van hun ingrepen: verbreiding van GGO's in de leefomgeving, de manipulatie van levend materiaal en genetische manipulatie. De wetenschap zelf lijkt te zijn ingehaald door deze wedloop door tovenaarsleerlingen die geen taboes of morele en ethische grenzen kennen. Hun onderzoekslaboratoria, lange tijd ivoren torens, worden steeds vaker omringd door commerciële bedrijven die als paddestoelen uit de grond schieten in dit nieuwe Eldorado van de biologie, tussen wetenschap en winst. Er staat veel geld op het spel. Zou de politiek de macht hebben om deze nieuwe markt te reguleren en de ethische kanten van de genetica te laten respecteren? Zullen wij ons weldra bevinden in een gedetermineerde wereld, zoals in de voortreffelijke film "Bienvenue à Gattaca"? Het is niet genoeg als het Octrooibureau beseft dat het een fout gemaakt heeft en zich verontschuldigt. Er blijven nog zoveel onzekerheden op juridisch en moreel gebied over de toekomstige ontvankelijkheid van voorlopige octrooien die op dit moment door duizenden ingediend worden.
Het debat over de morele grenzen van de biotechnologie en over de controle hierop is op gang gebracht. We moeten beslist categorieën van "verboden wetenschap" instellen, zonder dezelfde fout te maken als degenen die Copernicus, Harvey (het hart is niet het huis van de ziel, maar een groot orgaan) en Jenner (vaccin tegen pokken) veroordeeld hebben.

De Voorzitter
Hiermee is de stemming beëindigd.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 12.40 uur gesloten)

