Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 3 december 1998 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een opmerking maken in verband met de bladzijden 6 en 7 van de notulen. Inderdaad is het zo, zoals u terecht hebt opgemerkt, dat als voorwaarde voor de meerderheid voor de aanneming van het statuut de gekwalificeerde meerderheid geldt, de absolute meerderheid van de leden van het Parlement. Ik neem dan ook aan dat het per abuis is dat hier staat dat zijn aangenomen overweging G, met 270 stemmen voor; amendement 84 op de bijlage, met 264 stemmen; artikel 1, lid 1 van de bijlage, dat voor het eerste gedeelte 251 stemmen kreeg en 212 voor het tweede gedeelte; artikel 2 van de bijlage, dat voor het eerste gedeelte 279 stemmen kreeg en 288 voor het tweede gedeelte; artikel 8, lid 1 van de bijlage, dat 311 stemmen voor kreeg en tenslotte artikel 5 van de bijlage met 297 stemmen voor. Die bepalingen staan in het ontwerpstatuut dat is aangenomen. Ik denk dat men niet had mogen verklaren dat ze waren aangenomen en ik denk niet dat wij de notulen kunnen goedkeuren die deze duidelijke fout bevatten, vooral omdat het gaat om belangrijke bepalingen van de tekst in kwestie.

De Voorzitter
Mijnheer Fabre-Aubrespy, u zult zich herinneren dat u inderdaad die vraag gesteld hebt op het moment dat de tekst werd goedgekeurd zoals erover gestemd was bij de verschillende artikelen. De meerderheid moet worden vastgesteld op het moment van stemming en op dat moment werd de meerderheid dan ook vastgesteld, die ook ruim gehaald werd. Ik had u ook gezegd dat ik deze kwestie aanhangig zou maken bij de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten. U hebt mij een brief gestuurd die ik aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zal doorgeven om een definitieve interpretatie te krijgen. Momenteel gelden deze artikelen als zijnde aangenomen volgens mijn interpretatie van de stemming op dat moment, of die nu juist is of verkeerd. Ze zijn dus aangenomen. De tekst is naar de Raad gestuurd, die daar overigens zojuist nota van heeft genomen tijdens de vergadering van de Europese Raad in Wenen. Maar uw schriftelijk protest zal onmiddellijk worden doorgegeven aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, zodat die deze interpretatie kan onderzoeken.

Eisma
Voorzitter, ik heb vorige keer uw aandacht al eens gevraagd voor de verbetering van de fietsenstallingsmogelijkheden in dit gebouw, bijvoorbeeld door in de overdekte garage een parkeerplaats af te staan om de faciliteiten voor de fietsen te verbeteren. Ik heb van u nog geen enkele reactie gehad terwijl diegene die op uw stoel zat mij verzekerde hier aandacht aan te besteden. Mag ik u alsnog vragen: wilt u, wat ik vorige keer heb gevraagd, daarin verbetering aanbrengen zodat de fietsers niet altijd achter worden gesteld bij de automobilisten? Schrap eens één parkeerplaats voor een auto, zodat de fietsers meer ruimte hebben om hun fiets hier droog te stallen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Eisma.
Ik zal onderzoeken wat er is gebeurd en waarom u geen antwoord heeft gekregen. Maar u zal er in elk geval een ontvangen.

Duhamel
Mijnheer de Voorzitter, ik heb zojuist vernomen dat de voorzitter van de Chileense Senaat, de heer Zaldívar, die de staatsgreep van generaal Pinochet steunt, morgen naar het Parlement komt om Pinochet te komen verdedigen. Mag ik u vragen in welk kader dat bezoek plaatsvindt en waarom?

De Voorzitter
Mijnheer Duhamel, u bent slecht geïnformeerd. De voorzitter van de Senaat, de heer Zaldívar, is jarenlang verbannen geweest juist omdat hij het niet eens was met de staatsgreep van generaal Pinochet. Hij komt bij mij op bezoek, net als alle andere kamervoorzitters. Alleen, ik weet niet waarom hij op bezoek komt. Dat is een vraag die ik niet aan kamervoorzitters stel. Ik heb de resolutie van het Parlement. Het was gemakkelijk om hem te antwoorden, omdat het Parlement op dit gebied al resoluties aangenomen heeft.

Janssen van Raay
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een echt punt van orde, gebaseerd op de artikelen 2, 5 en 119 van het Reglement. Het zal de heren Falconer en Balfe en hun geestverwanten genoegen doen te vernemen dat ik een juridisch advies heb ontvangen dat mij aanspoort het besluit van het Bureau van 15 en 16 december 1997, conform de procedure van Beate Weber, ter vernietiging voor te leggen aan het Gerecht van eerste aanleg. Zodra de quaestoren een formeel besluit genomen hebben, begint de termijn van twee maanden te lopen waarin dat moet gebeuren. Ik bespaar u de argumenten, er is een juridisch argument en een fiscaal argument, maar u, mijnheer de Voorzitter, bent een ervaren en gezaghebbend jurist. Dat weet ik uit ervaring. U zou mij een genoegen doen - ik ben bereid dit advies aan uw secretaris-generaal te overhandigen - door nog eens persoonlijk te kijken, in het licht van de nieuwe ontwikkeling van een statuut van de parlementsleden, of het besluit van toen betreffende een strafsanctie op het niet-deelnemen aan nominale stemmingen niet herzien behoort te worden.

De Voorzitter
Mijnheer Janssen van Raay, ik zou u dankbaar zijn mocht u mij dat verslag doen toekomen en natuurlijk zal ik het aan het Bureau voorleggen. Dit is geen kwestie die mij persoonlijk aangaat, hoewel het soms zo wordt opgevat. Het is aan het Bureau een oordeel te vellen en het Bureau zal te zijner tijd beslissen of het desbetreffende besluit al dan niet moet worden herzien.

Van Putten
Voorzitter, ik heb het puur over de veiligheid van de leden en ik heb een waarschuwing. Ik heb het volgende meegemaakt in Brussel. Ik had er een bezoekersgroep op een vrijdag in het gebouw-LEO op de vijfde etage en op een gegeven moment roken meerdere mensen een brandlucht, onafhankelijk van elkaar. Het heeft ongeveer twintig minuten geduurd via het telefoneren van de ene dienst naar de andere om überhaupt enige alarmering bij de diensten te verkrijgen. Ik denk dat als er echt brand is in het gebouw, dat het dan veel te laat kan zijn. Zou u de veiligheidsdiensten in Brussel nog eens met wat testen willen laten nagaan of de veiligheid van de leden niet op het spel staat in dit soort situaties. Uiteindelijk was er geen brand, maar dat wisten wij niet.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Van Putten. Wij nemen nota van uw opmerking en zullen deze aan de veiligheidsdiensten voorleggen. Tot nog toe heeft de ervaring ons geleerd dat je gedurende twintig minuten niets kunt ondernemen omdat de liften ingeval van alarm zolang niet werken. Maar hetgeen u ons vertelt, is een ander probleem en wij zullen onderzoeken wat er is gebeurd. U zal van het resultaat van het onderzoek op de hoogte worden gebracht.
(De notulen worden goedgekeurd)

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden.
De definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 95 van het Reglement, is rondgedeeld.
De volgende wijzigingen zijn voorgesteld of aangebracht:
Maandag: geen wijzigingen.
Dinsdag

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, ik zou u willen vragen om een kleine wijziging op dinsdag. Op de agenda staat de behandeling van de verslagen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, waaronder het mijne. Nu is er echter een verslag over de visserij tussen een verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het mijne geschoven, dat dan weer gevolgd zou worden door een ander verslag over de visserij. Dat is niet erg logisch voor wat betreft het tijdsbeheer van de afgevaardigden en de commissarissen. Omdat het gaat om een tweede lezing zou ik willen dat mijn verslag behandeld wordt voor het verslag van de heer Souchet. Het zal zo'n vijf minuten duren. En dat is een voordeliger oplossing, want de visserijcollega's hoeven dan niet te wachten. Ik vraag u dus om die kleine wijziging aan te brengen, mede op verzoek van commissaris de Silguy.

De Voorzitter
Mevrouw Lulling, ik zou dat heel graag hebben willen doen, maar u weet dat een voorstel tot wijziging van de agenda door een fractie of een groep van 29 leden moet worden ingediend tot een uur voor het begin van de zitting. Ik heb een dergelijk verzoek niet ontvangen, tenzij ik mij vergis. Maar ik zie dat mevrouw Oomen-Ruijten het woord vraagt. Dat krijgt ze dan ook.

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben deze zaak over het hoofd gezien en ik bied u daarover mijn welgemeende verontschuldigingen aan. Maar ik denk dat het verzoek dat mevrouw Lulling doet heel redelijk is. Zij heeft een verslag waar mogelijk tien minuten over gesproken wordt en ik denk dat het belangrijk zou zijn om het iets naar voren te halen. Ik heb gezien aan het gezicht van de collega's aan de overkant en zeker ook aan mevrouw Green dat men daar geen bezwaren tegen heeft. Het zit nu wel erg onlogisch in elkaar.

De Voorzitter
Indien er geen bezwaren zijn, leg ik het verzoek van mevrouw Lulling ter stemming voor.
(Het Parlement willigt het verzoek in)

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, wat de agenda van dinsdag betreft zou ik namens mijn fractie en conform artikel 129 willen vragen, niet om een wijziging, maar om een terugverwijzing naar de commissie van het verslag van de heer Elles betreffende het verlenen van de kwijting voor het jaar 1996. Het verslag is namelijk gisteren in de Begrotingscommissie besproken en de belangrijke paragraaf, die de kwijting verleent, is aangenomen met 14 stemmen tegen 13, terwijl er al gestemd was over deze kwestie.
Het verslag zoals dat ons wordt voorgelegd, bevat flagrante tegenstrijdigheden. Zo zouden de overwegingen G, I en J normaal gesproken leiden tot het niet-verlenen van de kwijting moeten leiden. Datzelfde geldt bijvoorbeeld voor artikel 5 en voor verschillende artikelen van het besluit. Het laatste artikel, dat de kwijting verleent, bevindt zich dus in tegenspraak met de rest van de resolutie, een tegenspraak die niet kan worden opgeheven, aangezien wij zojuist gehoord hebben dat de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten het Parlement zal voorstellen de amendementen over het dispositief voor het verlenen van de kwijting niet aan te nemen.
Wanneer dit standpunt van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten bij de leden van de Commissie Begrotingscontrole, en met name bij de rapporteur bekend zou zijn geweest, dan zou het voorstel dat hij aan de Commissie Begrotingscontrole gedaan heeft wel anders zijn geformuleerd, denk ik. Want dat voorstel liet inderdaad de vrijheid aan de Commissie Begrotingscontrole om ofwel de kwijting te verlenen ofwel haar te weigeren. Daarom, enerzijds in het licht van die interne tegenspraak van het verslag, anderzijds in het licht van dit nieuwe standpunt van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, verzoek ik, onder toepassing van artikel 129, om terugverwijzing naar de Commissie Begrotingscontrole van het verslag van de heer Elles.

De Voorzitter
Wenst er iemand voor het verzoek te spreken?

Elles
Mijnheer de Voorzitter, ik moet toegeven dat de gebeurtenissen van de laatste paar dagen totaal onvoorspelbaar zijn met betrekking tot het kwijtingsverslag van 1996. Men zou denken dat de begroting voor 1996 van iets meer belang zou zijn dan de kwijting voor datzelfde jaar, maar de geschiedenis heeft ons inmiddels anders geleerd.
Wat wij vanmiddag van de heer Fabre-Aubrespy hebben gehoord is juist. We hebben vóór ons een keihard verslag over het hele probleem van de aanpak van de kwijting voor 1996. Desalniettemin betekent de zeer kleine meerderheid die onze collega's van de socialistische Labourpartij behaald hebben door het feit dat een van ons toevallig weg moest, dat we hier niet met een verwerping of met een weigering tot kwijting te maken hebben, maar, integendeel, met een verlening van goedkeuring.
Mede gezien het feit dat we hier ook te maken hebben met een nooit eerder voorgekomen beslissing dat we nu niet het Verdrag maar het Reglement bij onze stemming toepassen, stel ik voor dat wij dit rapport naar de commissie terugverwijzen, die het dan op onze volgende vergadering weer kan voorleggen.

De Voorzitter
Wenst er iemand tegen het verzoek te spreken?

Tomlinson, The Lord
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me tegen dit verzoek uitspreken. De heer Fabre-Aubrespy heeft ons weer eens laten zien dat hij een slecht verliezer is. Ik heb nog nooit gehoord dat een stemming van 14 tegen 13 een onaanvaardbare meerderheid is.
Hij vertelt ons nieuwe informatie te hebben, maar wij hebben geen enkele nieuwe informatie ontvangen van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten. Het enige wat we hebben gekregen is een herbevestiging van de bestaande regels.
Wij hebben een zeer diepgaand debat in de commissievergadering gehad. Zoals de heer Elles terecht zegt hebben we harde kritiek geuit. Maar, zulke harde kritiek hebben we wel vaker laten horen, evenwel zonder de Commissie kwijting te weigeren. Op een bepaald moment hebben we om uitstel van kwijting gevraagd, maar sindsdien hebben we een verbetering in de houding van de Commissie gezien. Ik wil hierbij tegen de Commissie zeggen dat zij ten dezen nog wel een zekere afstand af te leggen heeft, maar dat de vooruitgang toch zodanig is, dat we, volgens de meerderheid van onze commissie, nog steeds op koers liggen om kwijting te verlenen.
Gezien het feit dat dit alles uitgebreid in de commissie aan de orde is geweest, hoop ik nu dat het verzoek van de heer Fabre-Aubrespy verworpen zal worden. Ik zie dat de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole verzocht heeft om te spreken, maar zij is uiteraard zeer partijdig in deze kwestie, aangezien zij zelf een tot verwerping strekkend amendement heeft ingediend.

De Voorzitter
Volgens Regel 126 heeft voorzitter het recht om een mening uit te spreken.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik heb u een tijdje geleden verzocht te laten onderzoeken in hoeverre het Verdrag, en wel artikel 206, en bijlage V van ons Reglement met elkaar onverenigbaar zijn, en of er misschien lacunes bestaan. Ik kom net uit de vergadering van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, die op uw verzoek die door mij genoemde discrepantie heeft bestudeerd. Het standpunt van de commissie is niet ondubbelzinnig, als ik dat zo mag zeggen. U zult van de Reglementscommissie een brief ontvangen, waarin dit standpunt wordt weergegeven.
Ik wil er echter wel op wijzen dat volgens mij, en voor zover ik de zaak begrepen heb, het Verdrag desondanks voorrang moet krijgen. Het laatste woord in deze zaak is zeker nog niet gesproken. U zult nog te horen krijgen in hoeverre deze twee bepalingen wel of niet met elkaar verenigbaar zijn. Ik wil nu niet ingaan op het wel of niet verlenen van de kwijting, alhoewel Lord Tomlinson daar het accent op legt. Ik wil alleen maar zeggen dat ik natuurlijk ook lid van het Europees Parlement ben, en dus ook zelf kan bepalen waar ik voor of tegen stem.

De Voorzitter
Ik leg het verzoek tot terugverwijzing naar de bevoegde commissie van het verslag-Elles ter stemming voor.
(Het Parlement verwerpt het verzoek)

Müller
Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegen Joan Colom zeggen dat ik best tegen mijn verlies kan, dat is op dit moment ook helemaal niet mijn probleem, dat zal pas op donderdag blijken. Ik zou graag van de Voorzitter willen horen wanneer de leden van de Commissie begrotingscontrole de gelegenheid krijgen na te denken over het standpunt van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten. Wij hebben ons oordeel natuurlijk geveld zonder precies te weten waar we aan toe waren. Daarom zou ik u willen verzoeken een voorstel voor de procedure te doen. Volgens mij is het namelijk onaanvaardbaar dat we het standpunt over de procedure van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zonder debat aanvaarden. Mijn vraag aan u luidt dus: wanneer vindt het debat over de procedure plaats?

De Voorzitter
Mevrouw Müller, de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zal haar standpunt voorleggen, zoals de Commissie begrotingscontrole heeft gevraagd. Dit standpunt zal zonder debat aan de plenaire vergadering ter stemming worden voorgelegd. Ik hoop dat wij morgen in de late ochtend tot de stemming kunnen overgaan. Natuurlijk wordt het desbetreffende standpunt in de plenaire vergadering voorgelezen. Dat is de procedure die het Reglement ons voorschrijft: eerst wordt het standpunt voorgelezen en vervolgens wordt het goedgekeurd of verworpen.

Martens
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het eigenlijk niet verantwoord dat we hier moeten stemmen op basis van informatie van sommige leden over een beslissing die zou genomen zijn door de Reglementscommissie. Iedereen zit hier zonder documenten en ons wordt gevraagd een beslissing te nemen. Ik vraag dat wij in de toekomst over de nodige documenten of verslagen kunnen beschikken vóór ons om een beslissing wordt verzocht.

De Voorzitter
Mijnheer Martens, wij hebben niet gestemd over het besluit van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, maar over een verzoek om terugverwijzing naar de commissie, wat iets heel anders is.
De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zal haar interpretatie geven die in de plenaire vergadering zal worden meegedeeld. Artikel 162, lid 4 van het Reglement bepaalt het volgende: "Indien de interpretatie van de bevoegde commissie door een fractie of tenminste negenentwintig leden wordt betwist, wordt de zaak ter beslissing aan het Parlement voorgelegd. Goedkeuring van de tekst geschiedt bij gewone meerderheid, indien tenminste een derde van de leden van het Parlement aanwezig is. Bij verwerping wordt de zaak terugverwezen naar de commissie" . Dat betekent dat wij de interpretatie van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten, die ik zelf ook nog niet ken, zullen voorlezen in de plenaire vergadering, zodra ze ons is meegedeeld.
Iedereen zal die tekst lang genoeg van tevoren krijgen om het recht uit te kunnen oefenen dat in lid 4 van artikel 162 verleend wordt. Een fractie kan dus verzoeken die interpretatie te verwerpen door haar te betwisten. Het Parlement zal dan stemmen en besluiten nadat iedereen de tijd heeft gehad om de interpretatie te lezen en te besluiten of hij ze al dan niet wenst te betwisten.

Aelvoet
Mijnheer de Voorzitter, vorige donderdagnamiddag is in de Conferentie van Voorzitters medegedeeld dat het resultaat van de besprekingen van de commissie Reglement van woensdagnamiddag, zou voorgelegd worden aan de Conferentie van voorzitters om te vermijden dat men hier een proceduredebat zonder einde zou hebben. Ik zou aan u willen vragen hoe men die twee elementen nu met elkaar in verbinding brengt. Ten eerste zou ik niet graag zien dat hier morgenvroeg om negen uur een tekst ligt die de fracties niet hebben kunnen bekijken, bestuderen en vergelijken met uitspraken van andere fracties, want het gaat hier over een zeer fundamenteel probleem. Ten tweede zou ik willen dat er consequentie zit in de opbouw van de afspraken in dit Huis. Als men zegt dat de zaak bij de Conferentie van voorzitters bekeken wordt, dan kan die stemming in de plenaire volgens mij niet daarvóór plaatsvinden.

De Voorzitter
Mevrouw Aelvoet, de Conferentie van voorzitters is niet bevoegd om het Reglement te interpreteren. Er is een systeem dat in het Reglement zelf is opgezet, dat ik u zojuist voorgelezen heb. Zodra ik de interpretatie heb, zal ze worden voorgelezen in de plenaire vergadering en ik zal erop toezien dat de tekst van die interpretatie onmiddellijk naar alle fracties gestuurd wordt. Of die bekendmaking nu vanavond of morgenochtend om 9 uur gedaan wordt, u zult minstens drie uur tijd voor de stemming krijgen om een betwisting van die interpretatie te verwoorden. Dat is wat artikel 162, lid 4 voorziet.
Uw fractie, of tenminste negenentwintig leden, zullen de interpretatie kunnen betwisten, en de plenaire vergadering zal zich dan aan het eind van de ochtend uitspreken. De Conferentie van voorzitters is niet bevoegd. Het spijt me, geen enkel akkoord kan indruisen tegen het Reglement. Dat moet in dit opzicht worden gerespecteerd en zo zullen we dat doen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, voordat u het punt afsluit dat ik zelf geopend heb met mijn verzoek om terugverwijzing naar de commissie, zou ik willen dat u één van uw opmerkingen verduidelijkt. Ik geloof dat u een overdreven conclusie hebt getrokken uit de verwerping van het verzoek om terugverwijzing. Artikel 129, lid 2 bepaalt inderdaad dat een verzoek om terugverwijzing slechts eenmaal kan worden ingediend, maar dan wel tijdens elk van de drie fasen van de procedure, dat wil zeggen bij de vaststelling van de agenda - daar zijn we nu - , bij de opening van de beraadslaging - dat wordt morgenochtend - , en bij de eindstemming - dat wordt, dacht ik, woensdagmorgen. De verwerping van mijn verzoek sluit dus uiteraard geenszins de mogelijkheid uit om opnieuw om terugverwijzing naar de commissie te vragen. Alleen, het kan nu niet meer gedaan worden, op het moment van de vaststelling van de agenda, en men mag het slechts één keer vragen gedurende de twee andere fasen.

De Voorzitter
Inderdaad, u hebt gelijk.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mag ik u gewoon vragen om verder te gaan met de rest van de agenda? Ik geloof dat we nu lang genoeg over dit punt gepraat hebben en dat alles geregeld is. Dank u wel.

De Voorzitter
Ik denk wel dat alles geregeld is, maar toch is het niet verkeerd wanneer de leden hun standpunt kenbaar kunnen maken over een zo belangrijke kwestie.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, mag ik er even op wijzen dat het eigenlijk onfatsoenlijk is dat een zaak die al vóór de behandeling door de Commissie begrotingscontrole had moeten worden opgelost pas twee of drie dagen voor de stemming wordt beslecht. Nu zitten we met de gebakken peren. Zoiets zou in dit Huis niet mogen gebeuren! Als niet duidelijk is welke procedure geldt, of het Verdrag van toepassing is of ons Reglement, dan is het uw plicht om ervoor te zorgen dat het op tijd wordt opgehelderd, en wel vóór de vergadering van Commissie begrotingscontrole, niet achteraf. U had ons deze situatie moeten besparen!

De Voorzitter
Mevrouw Pack, ik geloof dat u gelijk heeft. Maar daartoe is het nodig dat de desbetreffende commissie tijdig raad vraagt. De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten is zo snel mogelijk bijeengekomen. Het spijt mij ten zeerste.
Woensdag: geen wijzigingen
Donderdag

De Voorzitter
De Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten stelt voor dat het verslag van mevrouw Palacio Vallelersundi over de redactionele kwaliteit van wetsteksten en het verslag van de heer Cot "De wetgeving verbeteren" , verslag 1997, gecombineerd worden behandeld.
De heer Cot heeft het woord om dit verzoek te rechtvaardigen.

Cot
Mijnheer de Voorzitter, heel kort, want de zaak is eenvoudig. De twee verslagen hangen nauw met elkaar samen omdat het ene gaat over de procedure, het andere over de inhoud en het zou absurd zijn twee aparte debatten te houden over twee verslagen die een zo duidelijke samenhang vertonen.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de heer Cot. Het lijkt mij logisch dat beide verslagen gecombineerd worden behandeld aangezien zij respectievelijk betrekking hebben op de inhoudelijke kwaliteit en de formele kwaliteit, en het lijdt geen twijfel dat inhoud en vorm nauw met elkaar samenhangen.

De Voorzitter
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement willigt het verzoek in) Vrijdag: geen wijzigingen
(Het Parlement neemt de aldus gewijzigde agenda aan)
Ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting nr. 1/98
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0497/98) van de heer Tillich en Lord Tomlinson, namens de Begrotingscommissie, over het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting van de Europese Gemeenschappen 1/98 voor het begrotingsjaar 1998 (C4-0677/98).
De heer Tillich heeft het woord in zijn hoedanigheid van rapporteur.

Tillich
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft eind april 1998 het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting van de Europese Gemeenschappen voor 1998 voorgelegd. De Raad en het Europees Parlement hebben in de begrotingsprocedure voor 1998 afgesproken dat ze een eventuele aanvullende begroting voor 1998 allebei welwillend zouden bestuderen, als de Commissie zou vaststellen dat de betalingskredieten voor het begrotingsjaar 1998 onvoldoende zouden zijn. De Commissie heeft haar plicht gedaan en deze aanvullende begroting voorgelegd. Daarin wordt voorgesteld de betalingskredieten in de categorieën 3 en 4 met 200 miljoen ecu te verhogen, inclusief de 100 miljoen voor PHARE. Bovendien komen er 100 miljoen bij voor het Europees Sociaal Fonds en 150 miljoen ecu voor afdeling I - dat is het Europees Parlement - en de 400 miljoen ecu voor de dringende voedselhulp voor Rusland, die u net al heeft genoemd.
In meerdere trilogen en tijdens beide bemiddelingsvergaderingen met de Raad hebben het Europees Parlement en de Raad afgesproken dat dit verslag over de gewijzigde en aanvullende begroting samen met de Notenboom-procedure en de begroting voor 1999 moet worden behandeld. Ik kan de collega's verzekeren dat de Raad in zijn voorstellen het Europees Parlement in hoge mate tegemoet is gekomen. De voor Rusland geplande directe voedselhulp van 400 miljoen ecu wordt door het Parlement gesteund, zoals de Raad dat gewenst had, maar op voorwaarde dat de Commissie zorgt voor de verdeling van de levensmiddelen, fraude verhindert en kijkt waar de nood het hoogst is. Daarover hebben we op 8 december tijdens de bemiddelingsprocedure een afspraak tussen de drie instellingen gemaakt, we zijn het over het commentaar op de begrotingslijn eens geworden. De Commissie heeft het nieuwste voorstel vandaag nog als bijlage toegevoegd aan deze gewijzigde en aanvullende begroting.
Ik zou de collega's erop willen wijzen dat het belangrijk is dat we vandaag stemmen, want morgen verstrijkt de termijn. Als we de gewijzigde en aanvullende begroting niet vandaag in eerste lezing goedkeuren, wat de Raad al heeft gedaan, komt het ontwerp te vervallen. Dan zouden we voor 1998 geen gewijzigde en aanvullende begroting hebben, met als gevolg dat we de vervroegde aankoop van onze gebouwen niet kunnen garanderen.
Ik wil bovendien nog het volgende zeggen over de amendementen van de collega's. Ten eerste staat alles al in de commentaren op de begrotingslijnen, en ten tweede zullen we morgen nog een debat over de verordening voeren, waarin dan alle wensen van de collega's zeker alsnog aan bod zullen komen.

Tomlinson, Lord
Mijnheer de Voorzitter, een gedeelte van de gewijzigde en aanvullende begroting bedraagt 150 miljoen ecu voor afdeling I van de begroting. Het gaat om het Parlement en betreft gelden die bestemd zijn voor parlementsgebouwen. Als we deze zaak gedurende twee en een halve minuut bespreken, houdt dat in dat het Parlement tijdens dit debat 60 miljoen ecu per minuut binnenhaalt voor de aankoop van gebouwen.
In de door de Begrotingscommissie aangenomen resolutie wordt expliciet gesteld dat de Raad dit bedrag van 150 miljoen ecu voor de parlementsgebouwen beschikbaar heeft gesteld. Dit stelt ons in staat ons aankoopbeleid voort te zetten, waaronder gebouwen alleen aangeschaft worden als de voorwaarden geschikt zijn. Dit levert belangrijke besparingen voor de communautaire belastingbetaler op.
Ieder parlementslid zal op de hoogte zijn van het feit dat we de jaarlijkse ramassage hebben gebruikt om kapitaalinjecties voor ons gebouwenbestand te creëren, met name voor het Brusselse gedeelte, maar na enige tijd ook voor het IPE IV gebouw in Straatsburg. Hoewel sommige leden dit misschien niet beseffen, is ons beleid zo succesrijk geweest, dat de delen die bekend staan als D1, D2, en een aanzienlijk deel van D3 van ons gebouwencomplex in Brussel, op dit ogenblik reeds in ons bezit zijn. Met de huidige gewijzigde en aanvullende begroting komt met rasse schreden de tijd naderbij dat we onszelf eigenaar van het D3-gebouw, en daarmee van het gehele Leopoldcomplex, kunnen noemen. En als we met het ramassage -proces doorgaan zullen we in staat zijn om hetzelfde niet alleen hier met het IPE IV gebouw in Straatsburg te doen maar ook met sommigen van de parlementsgebouwen in Luxemburg. Dit alles maakt deel uit van het doel waarnaar wij streven, waarbij we ook moeten zorgen dat de Belliardgebouwen I en II worden aangekocht en beschikbaar gesteld aan het Comité van de regio's en het Economisch en Sociaal Comité.
Deze gewijzigde en aanvullende begroting brengt ons weer een stap verder op de weg naar het toekomstig bezit van onze eigen gebouwen, met het doel om geld voor de toekomst te sparen. Ik beveel de Vergadering deze begroting dan ook van harte aan.

De Voorzitter
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan en de Voorzitter verklaart de gewijzigde en aanvullende begroting 1/98 te zijn vastgesteld)

Interpretatie van het Reglement
De Voorzitter
Waarde collega's, ik heb net een brief ontvangen van de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten waarin zij ons het standpunt doet toekomen waarnaar ik tijdens ons debat over de regeling van de werkzaamheden heb verwezen. Haar standpunt luidt als volgt:
" De Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten is van oordeel geweest dat de bepalingen in bijlage V niet afwijken van de algemene bepalingen in het Reglement betreffende de indiening van amendementen, voor de ontvankelijkheid waarvan artikel 125 geldt. Zij heeft er in dit verband op gewezen dat amendementen die onverenigbaar zijn met het voorstel van de bevoegde commissie niet ontvankelijk zijn.
Overigens is de commissie in twee afzonderlijke stemmingen van oordeel geweest, ten eerste, dat de bepalingen in bijlage V van toepassing blijven. Ten tweede heeft zij besloten het gehele dispositief conform artikel 162, lid 2, opnieuw te onderzoeken" .
Deze brief zal onmiddellijk aan de verschillende fracties worden overgemaakt. Ook de rapporteur en de voorzitter van de Commissie begrotingscontrole zal een exemplaar worden overhandigd. Het desbetreffende standpunt zal in de notulen van vandaag worden opgenomen en bijgevolg zullen eventuele bezwaren terzake morgen aan het begin van de vergadering dienen te worden geformuleerd. Indien tegen dit standpunt protest wordt aangetekend, zal de kwestie morgenmiddag ter stemming worden voorgelegd. Dit alles zal in een nota aan de geadresseerden van de brief worden uiteengezet.

Vijfde kaderprogramma OTO 1998-2002
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0493/98) van mevrouw Quisthoudt-Rowohl, namens de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van het besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1998-2002) (3626/98) (C4-646/98-97/0119(COD)).

Quisthoudt-Rowohl
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, we hebben vier vergaderingen van het bemiddelingscomité nodig gehad om uiteindelijk tot dit resultaat te komen. Ik denk dat dit een nieuw record is. De vraag is terecht of het eigenlijk wel de moeite waard was. Als rapporteur meen ik namens het Parlement te mogen zeggen: ja, het is voor ons een goed resultaat. We hebben van het begin af aan vastgesteld dat de Raad de structuur van het kaderprogramma en de inhoudelijke invulling ervan, die we met een ten dele indrukwekkende meerderheid hebben goedgekeurd, in grote lijnen steunt, dus hebben we in dat verband alleen maar een aantal details moeten corrigeren. Dat was niet het moeilijke deel van deze hele procedure.
De Raad heeft echter in zijn grote wijsheid, of uit angst voor eventuele ontwikkelingen, een aantal artikelen gewijzigd of toegevoegd, wat voor ons absoluut onaanvaardbaar was. We staan aan de vooravond van Agenda 2000, die misschien een nieuwe financiering van de Europese Unie met zich mee zal brengen. Misschien heeft die nieuwe financiering ook gevolgen voor het onderzoeksbeleid, dat dan eventueel moet worden aangepast. Voor het Parlement als wetgever was het echter onaanvaardbaar dat de Raad over dergelijke aanpassingen alleen zou beslissen. We zijn erin geslaagd te bepalen dat, zoals het ook in de Verdragen staat, bij alle aanpassingen van het kaderprogramma onderzoek in de toekomst weer de volledige medebeslissingsprocedure geldt.
Een tweede punt dat voor ons heel belangrijk was, al heeft de publieke opinie er niet zo op ingespeeld, is dat we leven in een tijdperk van snelle veranderingen en grote flexibiliteit. We kunnen in 1997 of 1998 niet weten welke problemen zich in 2000 of 2001 zullen voordoen, die dan misschien via onderzoek en innovatie met innovatieve producten moeten worden opgelost. Daarom hebben we geëist dat na de helft van de looptijd de inhoud van het programma opnieuw geëvalueerd wordt. We willen niet per se op dat moment, dus over twee of drie jaar, een zware procedure starten, maar als er dan eventueel een nieuwe Commissie is, die nieuwe accenten plaatst, willen we wel graag meebeslissen waar die accenten dan komen. Daarin zijn we ook geslaagd.
Een derde punt dat ons na aan het hart lag was de plaats voor het midden- en kleinbedrijf in het kaderprogramma onderzoek. We hebben vastgesteld dat er de laatste tijd op dit vlak veel vooruitgang is geboekt, niet in de laatste plaats ook dank zij de inzet van de Commissie. Als we echter al verkondigen dat het midden- en kleinbedrijf voor het scheppen van werkgelegenheid de ruggengraat van onze economie vormt, dan moeten we ook alle barrières uit de weg ruimen, zodat deze ondernemingen optimaal kunnen profiteren van de middelen die voor onderzoek beschikbaar zijn. Dan zouden er uiteindelijk echt nieuwe banen kunnen ontstaan. Daarom hebben we de middenstand ook een grotere rol toebedeeld. We hebben ook regels vastgelegd om de toegang te vereenvoudigen. De Raad heeft deze eisen na lang tegenstribbelen ingewilligd.
Er is ook wel een donker wolkje aan deze blauwe hemel, en wel de totale begroting. We hadden voor de komma bij het aantal miljarden liever een ander cijfer gehad, dat kan ik niet verloochenen. Het gaat om een klein verschil, dus moet ik de Raad zeggen dat ik het tamelijk benepen vind dat de dames en heren ministers geen water bij de wijn hebben gedaan. Het gaat uiteindelijk slechts om een verschil van 0, 26 %. Ik ben er van overtuigd dat de Commissie en de commissaris dit geld wel ergens kunnen vinden door efficiënt beheer en slank management, dan hoeft het niet van het onderzoek te worden afgepakt.
Het Parlement zal de uitvoering van het programma later op de voet volgen, dat staat in artikel 1. Ik moet wel zeggen dat de bemiddeling eigenlijk een zeer ongelijke strijd is. De Raad stemt met eenparigheid, de ministers zijn het daar absoluut over eens en verstoppen zich altijd achter iemand die toevallig ergens tegen is. Wij in het Parlement moeten altijd een meerderheid vinden. Voor de goedkeuring van het resultaat van een bemiddeling hebben we een andere meerderheid nodig dan voor het verwerpen van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Dat is gewoon niet meer van deze tijd. Ik ben er vast van overtuigd dat het Verdrag van Amsterdam, dat onze rechten heeft uitgebreid en ook allerlei procedures heeft vereenvoudigd, hier een uitweg kan bieden.
Dan komt nu het aangename deel van mijn betoog. Ik zou de Commissie willen danken voor de permanente samenwerking en voor de uitvoerige discussies, die veel vruchten hebben afgeworpen, al zijn we het niet altijd met elkaar eens geweest mevrouw de commissaris! Ik zou ook de collega's aan de overkant willen danken, die vaak tot aan de grenzen van het mogelijke zijn gegaan. Dat is mij niet ontgaan, geachte collega's! Ze hebben zich niet werkelijk laten ompraten, en wij ook niet, maar ik weet dat het voor hen soms net zo moeilijk was als voor ons om in de bemiddeling tot dit resultaat te komen, vooral wat de institutionele vraagstukken betreft. Aan de vooravond van de verkiezingscampagne gaat het natuurlijk om de rechten van dit Parlement. Dit resultaat hebben we in de bemiddeling tenslotte ook dank zij de solidariteit van alle collega's kunnen bereiken. Ik hoop dat dit model opgang zal maken, dat is in het belang van dit Parlement, van de afgevaardigden en dus ook van de burgers die ons gekozen hebben. Nogmaals mijn dank!
Tenslotte wil ik nog een paar woorden aan de specifieke programma's wijden, die hierna zullen worden behandeld. Eens te meer is het ons niet ontgaan dat de Raad het over deze programma's al in hoge mate eens is geworden. Er zijn ook al een aantal hoogst onfortuinlijke perscommuniqués uitgebracht. Ik wil de Raad het volgende zeggen: we zullen heel precies bekijken of de amendementen, die vandaag ter discussie staan en waarover morgen wordt gestemd, in de uiteindelijke teksten worden opgenomen. Ook hier zullen we op onze strepen staan.
Eigenlijk moet ik tot slot zeggen: eind goed, al goed. Maar er is anderhalf jaar aan gewerkt om het goed te maken, en daarvoor wil ik iedereen die mij daarbij geholpen heeft nogmaals van harte danken. Ik ben een gelukkige rapporteur, en ik hoop dat het resultaat van deze bemiddeling morgen met eenparigheid zal worden goedgekeurd.
(Applaus)
Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst zou ik onze rapporteur van harte willen feliciteren met het resultaat dat ze in de bemiddelingsprocedure tot stand heeft gebracht. Het vijfde kaderprogramma onderzoek is een eerste stapje in de juiste richting. Ook in onderzoek en wetenschap moet duurzame ontwikkeling in de landbouw, visserij en de bosbouw, net als de geïntegreerde ontwikkeling van het platteland en van de berggebieden, de nodige aandacht en ruimte krijgen.
Desondanks vind ik het zeer betreurenswaardig dat in het voorstel voor Agenda 2000 nog steeds niet werkelijk aandacht wordt besteed aan dit beleid, dat onze toekomst mede zal bepalen. Mij persoonlijk ergert dat ten zeerste. Het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad heeft dit onderwerp hoog op de agenda geplaatst en er een conferentie met deskundigen uit allerlei landen over georganiseerd. Ik hoop dat de resultaten daarvan uiteindelijk ook hun weerslag zullen vinden in het toekomstige Europese beleid.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, we hadden in de eerste lezing namens de Commissie vervoer en toerisme al talloze amendementen ingediend. We wilden toen prioriteit voor het vervoersbeleid, wat helaas niet gelukt is. We zijn er echter wel in geslaagd de inhoudelijke resultaten van de eerste lezing tot aan de derde lezing in de bemiddelingsprocedure te handhaven, en daar zijn we bijzonder blij mee. Ik wil met name herinneren aan het thema intermodaliteit, dat ons zeer na aan het hart lag. En dat we er bovendien in geslaagd zijn de speciale aandacht voor de luchtvaart en de ruimtevaart te handhaven is één van de grote successen van deze bemiddelingsprocedure.
Ik zou iedereen die hierbij betrokken was, en met name de rapporteur, van harte willen bedanken. Toch betreuren we dat we er niet in geslaagd zijn voor deze belangrijke sector, de vervoerssector, die toch een stuwende kracht voor de integratie van Europa is, genoeg geld ter beschikking te stellen. Helaas is de Raad namelijk niet in staat gebleken deze grote uitdaging aan te nemen, hij wil ook in de toekomst liever op het beleid van de lidstaten vertrouwen. Volgens mij is op het gebied van vervoer meer Europa echter beter dan minder.

Imbeni
Mijnheer de Voorzitter, hoewel ik uiteraard namens de socialistische fractie spreek, voer ik nu met name het woord als voorzitter van de delegatie die heeft deelgenomen aan de bemiddelingsonderhandelingen, die, zoals mevrouw Quisthoudt-Rowohl heeft opgemerkt, werkelijk heel moeizaam zijn geweest. Wij hebben vier bijeenkomsten moeten houden: twee ter introductie en twee waarin wij over de kern van de zaak hebben gesproken.
Ik wil enkele algemene conclusies trekken. Op de eerste plaats is gebleken dat de twee ideeën onverenigbaar zijn: enerzijds het feit dat voor de besluiten van de Raad unanimiteit is vereist en anderzijds de bemiddelingsprocedure. Wetten kunnen niet op voet van gelijkheid worden uitgevaardigd, indien de Raad gebonden is aan unanimiteit; dit moet het gebruik maken van het vetorecht wel in de hand werkten. In een dergelijke situatie kan het Parlement zijn medebeslissingsbevoegdheid dan ook niet ten volle uitoefenen.
Ten tweede heb ik, op grond van deze en andere ervaringen, de indruk dat de idee van medebeslissing nog niet ten volle tot de Raad is doorgedrongen. Ook bij de laatste bemiddelingsprocedure over het vijfde kaderprogramma hebben wij geconstateerd dat de verschillende delegaties in hun interventie namens hun land onderstreepten hoe moeizaam zij tot het gemeenschappelijk standpunt waren gekomen. Zij beschouwden dit reeds als een uiterst moeilijk te verwezenlijken compromis en deden alsof het Parlement het vervolgens slechts kon aannemen of verwerpen en er niet ook nog eens nieuwe onderhandelingen over kon openen om tot een nieuw compromis te komen.
Op de derde plaats wilde ik bij deze gelegenheid benadrukken hoe belangrijk gedrag en houding van onze delegatie zijn geweest, die zich zeer intelligent heeft opgesteld. Voorts wilde ik het licht doen schijnen op de competentie en ervaringen van de verschillende collega's die heel goed in de behandelde materie thuis zijn en waardoor onze delegatie steeds eensgezind aan alle belangrijke bijeenkomsten heeft kunnen deelnemen, een eenstemmigheid die in dit Huis maar al te vaak ver te zoeken is.
Wel moet ik zeggen dat het Oostenrijkse voorzitterschap hier voor ons ten dele gunstig is geweest, daar het namelijk op dezelfde lijn zat als het Parlement. Datzelfde geldt deels ook voor commissaris Cresson, die uiteraard een van onze supporters was; het voorstel van het Parlement viel immers samen met dat van de Commissie. Desondanks zijn de hindernissen werkelijk enorm groot geweest.
Ik wilde hier de twee belangrijkste kwesties aangeven, zoals ook rapporteur mevrouw Quisthoudt-Rowohl reeds heeft gedaan. Op de eerste plaats wat de Raad betreft en de manier waarop deze de idee van medebeslissing heeft geïnterpreteerd, moet mij van het hart dat een Raad die zijn gemeenschappelijk standpunt vaststelt en daarin dan een clausule opneemt, die hij zelf als "guillotineclausule" betitelt, minstens tactisch gezien geen blijk van grote intelligentie geeft. Het Parlement een dergelijk standpunt voorschotelen, betekent totaal geen idee hebben van de substantie en al evenmin van de vorm van de reactie die een dergelijke clausule tot gevolg heeft. Hiermee werd in feite bepaald dat er na 31 december 1999 geen euro meer ter beschikking van het onderzoek zou staan en dat het de Raad zou zijn die, bij gebrek aan besluiten inzake de financiële vooruitzichten, zou hebben beslist. Dit betekende dat de medebeslissing, die door de deur was binnengehaald, er door het raam weer werd uitgegooid. Dit is de kern van het probleem: het is paradoxaal, maar elke keer als wij gaan bemiddelen, maken we ruzie over de cijfers; deze keer hebben wij vooral moeten discussiëren over een procedurekwestie, een meer institutionele kwestie, zelfs nog voor we tot het afronden van de discussie over de cijfers konden komen.
Ons inziens ging het hier - we hebben dat reeds meerdere malen gezegd - om een schending van het Verdrag of minstens om een schending van het interinstitutioneel akkoord inzake de financiële vooruitzichten. Het zou hier waarschijnlijk opportuun zijn geweest, indien de Commissie als zodanig - en niet zozeer mevrouw Cresson - na vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad zou hebben aangegeven dat er een beginsel van het Verdrag was aangetast; de Commissie is immers de hoedster van de Verdragen. Vanuit dit oogpunt bezien ben ik echter hoe dan ook redelijk tevreden, omdat we toch tot een vrij positief resultaat zijn gekomen.
Wat de beschikbare middelen betreft - mevrouw Quisthoudt-Rowohl heeft dat ook reeds opgemerkt - kan gezegd worden dat er meer middelen ter beschikking hadden kunnen worden gesteld, maar anderzijds hadden we ook nog minder kunnen krijgen. Alles bij elkaar vind ik het een goed resultaat, als we ons ten minste op de voorwaarden van de onderhandelingen baseren. Hier moet ik echter wel enig voorbehoud maken. We hebben hier te maken met een contrast tussen de regeringen die met de mond belijden dat de werkgelegenheid absoluut prioritair is, dat er in onderzoek en innovatie geïnvesteerd moet worden om meer werkgelegenheid te scheppen, terwijl de Raad - dat wil zeggen een geheel van regeringen - wanneer het gaat om het nemen van besluiten, het voorstel de middelen van het vijfde kaderprogramma met 2 miljard ecu te verhogen, zelfs niet in overweging neemt. Er bestaat dus een contrast tussen wat tijdens deze bemiddeling is besloten en wat men tenslotte in Wenen heeft besproken en besloten: mooie woorden, een project, een nieuw werkgelegenheidspact. Er waren echter meer concrete initiatieven nodig, juist op een moment dat we de bemiddelingsprocedure gingen afsluiten.
Andere sprekers zullen het woord voeren over andere wezenlijke zaken. Ik beperk me nu tot het danken van de rapporteur en de voorzitter van de commissie, de heer Scapagnini, alsmede de collega's die van grote inzet blijk hebben gegeven en ik verzoek dit Huis de resultaten van deze bemiddeling krachtig en met grote meerderheid van stemmen te steunen.

Vaz da Silva
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, Francis Bacon heeft ooit gezegd: "Wie nalaat nieuwe oplossingen toe te passen, kan zich aan nieuwe problemen verwachten, aangezien de tijd in wezen vernieuwend is" . Zo sprak een groot Europeaan vierhonderd jaar geleden. En het lijkt erop of wij in Europa in al die tijd onze les nog steeds niet hebben geleerd.
Innovatie is een voorwaarde om te overleven. Zij stelt paal en perk aan de inertie, zij brengt nieuwe markten tot stand die voordien ondenkbaar waren, zij zorgt voor een efficiëntere en menselijkere maatschappij. Voor sociale innovatie is onderzoek nodig, onderzoek op speerpuntgebieden zoals dat van de biotechnologieën, onderzoek toegepast op de industrie, maar ook sociaal-economisch onderzoek.
Het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling heeft in de loop van het besluitvormingsproces met zijn drie lezingen en uitvoerige bemiddeling de nodige samenhang verworven en dient zich vandaag de dag aan als een evenwichtig programma dat een brede steun verdient. Het kan zelfs als voorbeeld voor interinstitutionele samenwerking worden beschouwd. Wij moeten hoe dan ook vermijden dat de perspectieven die dit vijfde kaderprogramma opent voor de onderzoekers, de bedrijven en het welzijn van de burgers niet in de praktijk kunnen worden gebracht wegens het uitblijven van een akkoord betreffende de financiële vooruitzichten van de Unie. De onwrikbare houding van de verdedigers van de zogenaamde "stabilisatie" en de "verdedigers van de samenhang" binnen de Raad dient plaats te ruimen voor een algemene en toekomstgerichte visie waarbij men oog heeft voor de op het spel staande belangen.
In deze tekst die wij in stemming gaan brengen is er resoluut gekozen voor transparantie en informatie alsmede voor de belangen van het MKB, en van de minst weerbaren in de maatschappij, zoals gehandicapten en ouderen, en is het uitzicht op vrede toegenomen dankzij de specifieke verwijzingen naar de biologische en chemische ontwapening en de uitsluiting van de nucleaire bewapening.
Ik hoop dan ook, mijnheer de Voorzitter, dat de Raad op 22 december aanstaande het aspect van het sociaal-economisch onderzoek versterkt, iets wat Portugal steeds heeft verdedigd. Dat is de enige manier om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen en de factoren die inwerken op onze snel veranderende maatschappij. Fundamentele kwesties zoals het burgerschap, medezeggenschap, uitsluiting, geweld, bestuurbaarheid en de rol van de media dienen grondig en op lange termijn te worden bestudeerd wil men gepaste sociale antwoorden op al deze vragen vinden.
Het is evenzeer noodzakelijk dat meer aandacht wordt besteed aan de interdisciplinaire dimensie, de internationale dimensie van het Europese onderzoek. In dit verband hoop ik dat de Marie Curie-beurzen ook zullen worden opengesteld voor onderdanen van landen die niet tot de Unie behoren als symbolische erkenning van het feit dat de wetenschap, net zoals de muziek, een universele taal spreekt.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's, namens de liberale fractie wil ik mevrouw Quisthoudt graag feliciteren met de zeer succesvolle manier waarop zij de besluitvorming over het kaderprogramma heeft afgerond. Tevens spreek ik mijn waardering uit voor de saamhorigheid van alle fracties tijdens de bemiddelingsprocedure. Het Parlement heeft tegenover de Raad met één stem gesproken en pal gestaan voor zijn eigen bevoegdheden. Ik herhaal: pal gestaan.
Wij hebben de guillotineclausule onder geen enkele voorwaarde geaccepteerd en door goed samen te werken, geheel in de geest en de doelstelling van het kaderprogramma, is een goed resultaat bereikt zowel wat betreft de begroting als wat betreft de inhoud. Ik dank alle collega's voor deze samenwerking en mijn fractie steunt het bereikte resultaat van harte.
Ik heb nog een paar opmerkingen. Om met de inhoud te beginnen, mijn fractie is verheugd over het feit dat de Raad al in eerste lezing instemde met het voorstel van het Parlement om te kiezen voor vier onderzoeksthema's voor de komende vier jaar. Raad en Parlement zijn het bovendien eens om prioriteit te geven aan de eerste twee thema's: biotechnologie en informatie- en communicatietechnologie. Daarmee wordt onderkend dat Europa's toekomstige werkgelegenheid voor een groot deel afhangt van de succesvolle ontwikkeling van deze sectoren.
Technologie, ik kan het niet vaak genoeg zeggen, is de sleutel tot economische groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, kortom, welvaart voor Europa. Als wij in Europa nieuwe technologische ontwikkelingen toepassen en nieuwe diensten ontwikkelen betekent dat buiten werkgelegenheid een krachtige impuls voor onze economie en dus een versterking van onze concurrentiepositie. Dat is wat Europa nodig heeft om zich staande te houden op de wereldmarkt. Iedereen, Raad, Parlement en Commissie, is deze mening toegedaan, maar ondanks mooie verklaringen van de lidstaten en de Raad blijven de onderzoeksuitgaven in de Europese Unie achterlopen bij die van haar belangrijkste concurrenten, de Verenigde Staten en Japan. Zoals ik al zei, helaas, belijden de lidstaten het onderzoek wel als prioriteit met de mond maar niet met de portemonnee. De oorspronkelijke 14 miljard ecu die de Raad voorstelde, lag zelfs onder het uitgavenniveau van het vierde kaderprogramma.
Het beleid van een aantal lidstaten is erop gericht de bijdrage aan de Europese Unie omlaag te brengen. Gezien de nettobetalingspositie van bijvoorbeeld Nederland is dit zeer terecht. Ik herhaal: zeer terecht. Wij zijn gekke Gerritje niet. Maar drie avonden tot diep in de nacht onderhandelen over 40 miljoen ecu en dat voor een periode van vier jaar, gaat ook wel wat ver.
Onderzoek en technologische ontwikkeling is bij uitstek een terrein waar Europese samenwerking noodzakelijk is. Juist het kaderprogramma speelt een essentiële rol. Dat is naar mijn mening dan ook de legitimatie en de belangrijkste toegevoegde waarde van Europese onderzoeksgelden.
Collega's, de besluitvormingsprocedure van dit kaderprogramma verdient niet de schoonheidsprijs. Maar er is hoop. Het is een zegen dat na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam ook de Raad met gekwalificeerde meerderheid over kaderprogramma's zal beslissen. De Raad is nog steeds niet gewend aan de codecisieprocedure. De heer Imbeni noemde het zojuist al. Codecisie betekent medebeslissing en dat betekent dat Raad en Parlement tot een werkzaam compromis moeten komen. Het op arrogante wijze vasthouden aan het eigen compromis zoals binnen de Raad van ministers, met zoveel moeite bereikt, komt de besluitvorming over Europese wetgeving niet ten goede. Goede besluitvorming vergt meer flexibiliteit van de lidstaten. Dat geef ik de Raad graag mee.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, het is aan de vastberadenheid van de rapporteur en aan de inspanningen van de voorzitter van het bemiddelingscomité, onze collega Imbeni, te danken dat het Europees Parlement en de Raad tot een akkoord gekomen zijn over een bedrag dat weliswaar ontoereikend is maar het toch mogelijk maakt de onderzoeksinspanning van de Europese Unie voort te zetten.
Het principe van een evaluatie halverwege zorgt ervoor dat er rekening gehouden wordt met de ontwikkeling van de financiële perspectieven evenals met de vooruitgang die geboekt is op wetenschappelijk en technologisch gebied. Tegelijkertijd heeft het Parlement succes geboekt op vijf belangrijke punten: de handhaving van een percentage van 10 % voor de financiering van het onderzoek door het midden- en kleinbedrijf, het onderzoek naar biologische en chemische ontwapening, het ontbreken van financiering voor het klonen van de mens voor reproductiedoeleinden, het rekening houden met het onderzoek naar veroudering en handicaps en, tenslotte, de instelling van een René Descartes-prijs voor getalenteerde en dus veelbelovende onderzoekers.
In het vijfde kaderprogramma zou ik twee gebieden willen benadrukken die rechtstreekse gevolgen zullen hebben voor het dagelijks leven in Europa. Enerzijds, de informatie- en communicatietechnologieën, die toegankelijk zijn voor iedereen, rekening houdend met regels van de informatie-ethiek die tot doel hebben het voor iedereen mogelijk te maken zijn eigen persoonlijkheid tot uitdrukking te brengen en eindelijk de uitwisseling per computer te vergemakkelijken. Anderzijds de biotechnologie door het accent te leggen op niet alleen de cel als fabriek, maar ook de bestrijding van infectieziekten en van veroudering. Er worden tegenwoordig bio-ethische bepalingen aangenomen om elk misbruik te vermijden en er moet rekening gehouden worden met het specifieke sociaal-culturele karakter van elke lidstaat, met name voor wat betreft onderzoek op embryo's.
Voor wat betreft het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, dat moet een referentiecentrum worden dat ten dienste staat van de aandachtspunten van het Europees Parlement en dus van die van de burger.
Tenslotte moeten we op het gebied van onderzoek over kernenergie het onderzoek naar beheerste thermonucleaire fusie zeker niet definitief staken, maar een activiteit van wetenschappelijke en technische waakzaamheid gaande houden op dit gebied, dat nog steeds toekomst heeft. Tegelijkertijd vind ik het onmisbaar om het onderzoek naar de veiligheid van kernsplijting voort te zetten en uit te breiden, met als doel de ontwikkeling van nog veiliger reactoren, zoals de EPR in samenwerking met verschillende Europese landen, maar ook met het oog op een beter beheer van het einde van de splijtstofkringloop. De hogetemperatuurreactoren moeten het voorwerp van onderzoek in de industriële bedrijven blijven uitmaken en er moet ook onderzoek gedaan worden naar hybride reactoren - validatie van de noodzakelijke technologieën - op experimentele modules. Dankzij onderzoek dat in alle openheid wordt verricht is kernenergie inderdaad het veiligste middel om te voldoen aan de toenemende energiebehoefte zonder de CO2 -uitstoot te verhogen.
Tot besluit, onder die voorwaarden zal het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling het mogelijk maken om enerzijds de bekwaamheden van Europese onderzoekers en laboratoria te ontdekken en anderzijds de onderling aanvullende aspecten daarvan en in de gehele Europese Unie te onderzoeken. Het is dé manier om het bewijs te leveren van de Europese toegevoegde waarde en van de doelmatigheid daarvan. Op die manier zullen we overgaan van het Europa van de onderzoekers naar het Europa van het onderzoek. Dat is een van de belangrijkste elementen van het vijfde kaderprogramma, ten dienste van kennis, maar ook ten dienste van de burgers, in een ethische context. Het vijfde kaderprogramma zal Europa in staat stellen zijn plaats in de westerse wereld in te nemen en zich te laten erkennen in de wereld dankzij de bekwaamheden van de Europese onderzoekers.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag met haar inzet en volharding complimenteren die zij gedurende de vele vergaderingen van het bemiddelingscomité getoond heeft; maar ik wil ook alle andere leden van die delegatie, en, in het bijzonder, de voorzitter ervan niet vergeten. Zoals deze heeft aangegeven, wilden wij echte medebeslissing zien, maar deze werd geblokkeerd. Uiteindelijk hebben we dan toch een aanvaardbaar resultaat geboekt en daarvoor mag het Parlement dankbaar zijn.
Ik moet hierbij wel constateren dat het venijn in de kleinigheden zit, en ik wil daarom enige opmerkingen maken over de geheimzinnigheid en het gebrek aan doorzichtigheid waarmee vooral het Euratom-onderzoeksprogramma omgeven is. Het is inmiddels duidelijk geworden dat kernfusie geen enkele toekomst heeft en dat het derhalve waanzin is om met begrotingen voor dit kaderprogramma door te gaan. Ik geloof dat de Commissie de logica van dit alles inmiddels aanvaardt en we zullen zien wat er gaat gebeuren in dit opzicht.
Ik wil het hier speciaal hebben over het programma voor stralingsbescherming uit hoofde van het Euratom-Verdrag. Binnen dit programma bestaat er een oligarchie die zichzelf permanent in stand houdt. Over het programma zelf wordt óf beslist binnen besloten vergaderingen, waarvoor alleen zittende onderzoekscoördinatoren worden uitgenodigd, óf door raadgevende comités van de regeringen. Daarbij komt dat deze personen vooral de comités voor stralingsbescherming van de regeringen van de lidstaten vertegenwoordigen, en als zodanig degenen in de lidstaten representeren die Euratom-subsidies krijgen.
Laten we Ierland als voorbeeld nemen. Hier hebben we te maken met de volgende situatie: drie van de vier leden van het nationale raadgevend comité werken voor het Ierse Radiological Protection Institute (RPII) of zijn daarbij aangesloten, en worden als zodanig door Euratom gesubsidieerd. Dit zijn Jim Malone, natuurkundige bij de afdeling nucleaire geneeskunde van het St. James's Hospital; Peter Mitchell van de faculteit natuurkunde van University College Dublin en RPII-adviseur; en John Cunningham, stralingsscheikundige en adjunct-directeur van het RPII. Het vierde lid van het comité is ambtenaar bij het Ministerie van Energievoorziening. In alle andere Ierse nationale raadgevende comités die bij het EG- programma betrokken zijn, en die normaal uit 12 tot 16 leden bestaan, zijn alle belanghebbende partijen breed vertegenwoordigd. Mijn conclusie is dat de manier waarop het Euratom-programma beheerd wordt onaanvaardbaar is.
Een vergelijkbaar gebrek aan openheid moet geconstateerd worden bij de zogenaamd onafhankelijke beoordelingsprocedure inzake projectaanvragen voor het Euratom-programma. Op de een of andere manier worden de betrokken beoordelaars voor hun diensten betaald, en elk verzoek om de lijst van beoordelaars te mogen inzien wordt eenvoudig geweigerd. Waarom wordt deze lijst niet gepubliceerd, gezien dit wel het geval is voor alle andere programma's? Het is toch volstrekt elementair dat onderzoek naar stralingsbescherming zou moeten worden uitgevoerd door mensen die geen enkel gevestigd belang bij deze materie hebben, en dat de hele zaak derhalve ondergebracht zou moeten worden bij de afdeling milieu en gezondheid van DG XII. Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier de grootst mogelijke nadruk op leggen.

Tannert
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik wil de rapporteur van harte bedanken voor haar verstandige werkwijze, haar enthousiasme en haar inzet. We hebben goed met elkaar samengewerkt. We hebben ook gebakkeleid, maar het heeft resultaten opgeleverd. Vergeleken met het vorige programma ligt de begroting van het vijfde kaderprogramma onderzoek 1, 7 miljard hoger, en dat is aan het Parlement te danken. Op het eerste gezicht is dat een fraai bedrag, maar we mogen niet uit het oog verliezen dat het slechts ongeveer 4 % meer is, als we de inflatie sinds de vorige begroting meetellen.
En dat is dan toch niet het heldere en zelfbewuste signaal dat we eigenlijk wilden geven, de vastberaden grote stap op weg naar een samenleving waarin de kennis centraal staat. Mag ik eraan herinneren dat de Verenigde Staten dit jaar een offensief hebben gestart? Binnenkort zullen zij ieder jaar 3 % van hun bruto binnenlands product uitgeven voor het bevorderen van onderzoek. Europa ligt nog steeds bij slechts ongeveer 2 %, want helaas geven de lidstaten, met maar weinig uitzonderingen, ook minder uit voor onderzoek.
Helaas lagen een aantal lidstaten dwars, en de Raad was er niet toe te bewegen de schijnbaar magische grens van 15 miljard euro te overschrijden. Daardoor zullen de strategische plafonds voor het aandeel van het onderzoek in de totale begroting van de EU, zoals die vroeger door meerdere Raden in hun wijsheid waren voorgesteld, bij lange na niet worden bereikt. Dat is betreurenswaardig, en daardoor wordt dit vijfde kaderprogramma onderzoek voor dit gedeelte een compromis, waarvan het Parlement een aantal onderdelen alleen maar kan accepteren, omdat anders de continuïteit in gevaar zou komen die in het Europese onderzoeksbeleid intussen is bereikt. Dat zou voor alle betrokken personen hard zijn aangekomen.
Uiteindelijk hadden we dus geen keuze, want dit programma heeft al sinds zijn geboorte een afwijking, het is al meerdere malen gezegd. Het Parlement beslist volgens de regels van de democratie, dus met een meerderheid, terwijl de Raad met unanimiteit beslist. Dat zal pas anders worden als het Verdrag van Amsterdam in werking is getreden. Dan wordt een strategisch begrotingsbeleid mogelijk, dan kunnen de specifieke belangen van bepaalde sectoren niet meer, met alle schadelijke gevolgen van dien, tegen elkaar worden uitgespeeld.
Als de Commissie nieuwe structuren ontwerpt voor het management en profiteert van de synergie tussen verschillende projecten, zal ze bij het vijfde kaderprogramma onderzoek tenminste een gedeeltelijke oplossing kunnen vinden voor het dilemma van het nog steeds al te brede spectrum van onderwerpen. Bovendien wil ze de verschillende instanties voor strategisch advies samenvatten in één Europees forum voor onderzoek. Dat steunen wij van harte, mevrouw de commissaris, u kunt op ons rekenen.
Het Parlement zal op zijn beurt na het besluit van morgen niet zomaar afzien van zijn recht op medezeggenschap. Wij zullen de uitvoering van het programma kritisch begeleiden. Dat kan alleen maar als we de concentratie en flexibiliteit bereiken die we allemaal wensen. Als de programma's dus eventueel moeten worden aangepast, dan kan dat alleen maar volgens de medebeslissingsprocedure.
Gezien het aanzienlijke tekort op de balans in de handel tussen de EU enerzijds en de Verenigde Staten en Japan anderzijds in spitstechnologie en de producten daarvan is het zorgwekkend dat de begrotingen voor onderzoek in Europa te laag uitvallen. Enige vorm van compensatie zal alleen maar mogelijk zijn als we overal consequent gebruik maken van de resultaten. Daarom is het voor het Parlement een overwinning dat wij er samen en met succes voor hebben gevochten en, dat is ook al gezegd, dat dit programma veel betere mogelijkheden zal bieden voor het midden-en kleinbedrijf. Tenslotte zijn die bedrijven vaak hoogst innoverend en bieden ze veel werkgelegenheid.
Als we in de projecten plaats maken voor het sociaal-economisch onderzoek en daarvoor in de vierde activiteit meer subsidies weten te vinden, zal dat er mede toe leiden dat we de bestaande mogelijkheden optimaal kunnen benutten, dat noemen we zo vaak de toegevoegde waarde van Europa. Innovatie heeft niet alleen technologische maar ook sociale aspecten. Of we erin slagen het onderzoek om te zetten in winstgevende activiteiten op grote schaal, hangt af van de mate waarin we de in de samenleving beschikbare kennis overal ter wereld sociaal rechtvaardig kunnen toepassen. Daarbij moeten natuurlijk alle groepen in de bevolking worden betrokken. Daar ligt volgens mij onze grote kans.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik wil de rapporteur namens mijn fractie bedanken. Ik heb net naar een beeldspraak gezocht, en ook iets gevonden. Je zou het eigenlijk zo kunnen zeggen: wie een aantal idealisten, die allemaal hun eigen ideeën hebben, met elkaar moet laten samenwerken doet eigenlijk hetzelfde als iemand die een groot aantal wilde paarden zo moet dresseren dat ze later in de manege een goed figuur slaan. Daarin bent u geslaagd, mevrouw, en daarvoor nogmaals mijn dank. Het was niet makkelijk, maar het is u gelukt!
Over het kaderprogramma onderzoek in het algemeen zou ik in alle objectiviteit willen zeggen: dat er weer een verhoging komt is aan het Europees Parlement te danken. Dat gebeurt jaar in jaar uit, en daarom zou ik de Commissie willen adviseren met het Parlement nauw samen te werken. Dat zal ook in de toekomst de moeite waard zijn! De Raad is echter zo zuinig met zijn geld dat ik moet zeggen: er is op de lange termijn maar één ding dat duurder is dan onderzoek, en wel geen onderzoek. Als we aan ons toekomstperspectief willen werken hebben we geen keuze, en dat hebben anderen ook al gezegd. Dan moeten we de kennis op een bredere basis stellen, en dat kost in het begin nu eenmaal een beetje geld.
Ten tweede wil ik erop wijzen dat het eens te meer pijnlijk duidelijk is geworden dat het onderzoek eigenlijk geen lobby heeft. Waar zijn die grote organisaties van wetenschappers in Europa, die ons hadden moeten steunen? Iedereen wil een klein stukje van de taart, maar niemand wil een grotere taart bakken. Als daar geen verandering in komt, als de wetenschap in Brussel geen sterkere lobby krijgt, wat andere sectoren al wel hebben, dan blijft het ook in de toekomst behelpen.
Dan wil ik nu iets over onze taken in de toekomst zeggen. Ten eerste, en dat heeft de rapporteur zojuist al terecht gezegd, de kennis ontwikkelt zich al sneller, de productcyclussen worden al korter. Juist omdat het Europese onderzoeksbeleid zich met toegepast onderzoek bezighoudt, dat wil zeggen productgericht is, is het van groot belang dat de aanvraagprocedure korter wordt. Ik weet dat daar grenzen aan zijn, we moeten ook rekening houden met de begrotingscontrole en de financiële controle, maar we moeten op de een of andere manier proberen te verhinderen dat uiteindelijk de financiële controle waterdicht is, terwijl het onderzoek geruïneerd is. Dat kan niet ons doel zijn. We mogen ons niet drie of vier jaar lang op de financiële controle concentreren als we in die periode geen onderzoeksresultaten weten te bereiken.
We moeten de procedures inkorten. Hoe meer landen deelnemen aan het vijfde kaderprogramma onderzoek des te belangrijker wordt dat trouwens. Via het PHARE-programma zullen ook de MOE-landen aan het vijfde kaderprogramma onderzoek deelnemen. Over een paar jaar doet ook Zwitserland mee, als dan de overeenkomsten ondertekend zijn. Dat betekent dat de procedure ingewikkelder wordt dan tot nu toe, tenzij we het management slanker maken, waarbij we ons natuurlijk moeten houden aan de regels van de financiële controle en van de begrotingscontrole.
Mij schiet nog een tweede punt te binnen. We moeten voor een soort controlling zorgen, een betere controlling op het onderzoek, en dat is dus meer dan de gewone begrotingscontrole, dat is controlling met het oog op de strategische en operatieve doelstellingen. Het moet uiteindelijk iets opleveren. We moeten het geld op een zinvolle manier uitgeven, maar we moeten bovendien ook nog resultaten bereiken. We willen niet alleen maar onderzoeken, we willen ook iets vinden, dat verliezen velen uit het oog. Daar moeten we een aantal instrumenten voor ontwikkelen, die we nu nog niet hebben. In de komende maanden hebben we zeker nog de tijd om daarover na te denken.
Ik betreur dat een amendement over onderzoek naar ontwapening het niet heeft gehaald. De Raad heeft daar behoorlijk dwarsgelegen. Ik wil echter graag op een artikel in Le Monde wijzen, dat ik onlangs heb gelezen. Daarin staat dat er volgens de Amerikanen nieuwe problemen ontstaan op het gebied van de ABC-wapens, dat zijn de massavernietigingswapens. Daarvoor kunnen we de ogen niet sluiten. We zullen ons daarmee bezig moeten houden, want ook dat hoort bij de veiligheid. Ook dat is een doel van het onderzoek, niet nieuwe wapens ontwikkelen maar misbruik verhinderen. Als we eigenlijk hebben afgesproken bepaalde wapens te vernietigen dan moeten we dat ook doen, dat is het belangrijkste. Ik wil ook de Commissie nogmaals van harte bedanken. Ik geloof dat we goed werk hebben geleverd.

Graenitz
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, in de loop van deze week zullen we ons nog met de resultaten en de conclusies van de Top van Wenen bezighouden. Eén ding is echter van het begin af aan duidelijk: het belangrijkste onderwerp waarover de staatshoofden en regeringsleiders hebben gedelibereerd is het probleem van de werkgelegenheid. Het resultaat van de bemiddelingsprocedure voor het vijfde kaderprogramma is volgens mij een degelijke basis voor een nieuwe aanpak van het dossier werkgelegenheid in Europa, een aanpak met het oog op de toekomst, en daar heeft het in het verleden wel eens aan geschort.
In Europa wonen veel mensen op een heel kleine oppervlakte. Ons grondgebied is veel kleiner dan dat van andere continenten, we zijn bijzonder talrijk, maar we hebben niet zoveel natuurlijke hulpbronnen. De troefkaarten van de Europeanen zijn hun kennis, hun vaardigheden en hun talenten. Juist daarom zijn onderzoeksprogramma's zo belangrijk. Daarin proberen we namelijk een Europese toegevoegde waarde te creëren, dat wil zeggen dat we meer bereiken dan teams van onderzoekers in één enkel land kunnen bereiken. Dat lukt alleen maar als ze met elkaar samenwerken, als ze hun ideeën en resultaten met elkaar kunnen delen. Natuurlijk moeten die resultaten dan ook kunnen worden toegepast, dat heeft de vorige spreker heel duidelijk gezegd.
Onderzoek is geen doel op zich, onderzoek is de basis voor de sociale en economische ontwikkeling van ons continent. Daarom moeten we bij de opbouw van onze onderzoeksprogramma's er niet alleen aan denken dat er voor heel veel belangrijke onderwerpen een project of een programma komt. Met bepaalde thema's ben ik buitengewoon tevreden, omdat ze betekenen dat we voor de toekomst van Europa onderzoek verrichten naar belangrijke onderwerpen. Bovendien houden we ons echter ook met onderwerpen bezig waarvan meestal wordt aangenomen dat ze al lang behandeld zijn, zoals bijvoorbeeld onderzoek op het gebied van levensmiddelen, een zaak die volgens mij in de toekomst belangrijker zal worden. Het beste onderzoek is echter van geen enkele waarde als we de resultaten van dit onderzoek niet toepassen, in het werkgelegenheidsbeleid, maar ook op de ontwikkeling van nieuwe producten en de zo nodige herstructurering van de samenleving. In de huidige samenleving draait alles om de industrie, of draaide tot voor kort alles om de industrie, wij leven in een tijdsgewricht en moeten de overstap wagen naar een nieuw soort samenleving. Juist bij de behandeling van het vijfde kaderprogramma onderzoek moeten we eraan denken dat de evaluatie van het programma en eventuele koerswijzigingen halverwege minstens even belangrijk zijn als een laatste punt, waar ik het nu over wil hebben.
De samenwerking in het Parlement was uitstekend en ook zeer productief. Ik zou de rapporteur en de voorzitter van het bemiddelingscomité maar ook alle andere collega's daarvoor van harte willen bedanken. Alleen had de Raad er wat begrip voor moeten tonen dat we meer zouden moeten krijgen dan dit bedrag van 14, 9. Dat klinkt alsof het om een prijsstunt in een discountwinkel gaat. Het geeft toch geen pas om tijdens de preek telkens te benadrukken hoe belangrijk het onderzoek is en dan, als het moment is gekomen om geld voor onderzoek ter beschikking te stellen, plotseling gierig te worden, vooral als het om kleine bedragen gaat. Ik hoop dat dit door een andere procedure volgens het Verdrag van Amsterdam beter wordt.
Tenslotte wil ik erop wijzen dat ik als Oostenrijkse blij ben dat het Oostenrijkse voorzitterschap deze ingewikkelde procedure met succes heeft kunnen afsluiten. Ik hoop werkelijk dat we door dit programma dichter bij het doel komen: een Europese toegevoegde waarde in het onderzoek.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, als we eens kijken naar de ontwikkelingen van de afgelopen weken en die met een toneelstuk vergelijken, dan stellen we vast dat er drie bedrijven zijn. Het Europees Parlement heeft in het eerste bedrijf essentiële punten verbeterd, en de Raad is daar in het tweede bedrijf op ingegaan, maar heeft een aantal voetangels geplaatst. Daarna kwam die moeizame bemiddelingsprocedure, dat zijn dus drie bedrijven. Ik weet echter niet zeker of het toneelstuk nu een klucht of een tragedie was. Een blijspel was het in ieder geval niet, en dat is hoofdzakelijk vanwege de houding van de Raad, die zich in alle drie bedrijven werkelijk als een bulldozer heeft gedragen. Ten eerste heeft de Raad geprobeerd het onderzoek te gijzelen om andere dossiers, die niets met onderzoek te maken hebben, te verdedigen. Dat is in ieder geval onaanvaardbaar gedrag.
Ten tweede - en mevrouw Graenitz heeft dat net al genoemd - is er veel gepreekt, onderzoek is belangrijk voor de innovatie, voor de werkgelegenheid enzovoort. Als dan het uur van de waarheid komt wordt om zogezegd principiële redenen de kraan dichtgedraaid, dan is er geen geld voor onderzoek beschikbaar. Daarbij wordt er niet eens bezuinigd, want het geld dat nu niet naar onderzoek gaat wordt voor andere beleidsvormen uitgegeven.
Ten derde hebben we dan nog de specifieke programma's, en er worden al perscommuniqués uitgebracht, alsof alles al zonder het Parlement beslist is, de rapporteur heeft daar al op gewezen. Ik hoop van harte dat de Raad dit bulldozergedrag in de toekomst niet meer aan de dag zal leggen. Al deze elementen wijzen erop dat dit geen komedie is maar misschien eerder een tragedie. Aan de andere kant hebben we er ook een paar punten doorgedrukt. In het Europese onderzoeksbeleid zijn de bakens verzet, de strategieën zijn niet meer op sectoren of individuele technologieën gebaseerd. Onze strategie gaat nu uit van een Europese aanpak, van het versterken van de kwalitatieve concurrentiepositie van Europa. Dat betekent dat wat Rolf Linkohr net heeft genoemd al impliciet en expliciet aan bod komt in het onderzoeksprogramma. We moeten het onderzoek een vaste plaats geven in de Europese samenleving en dus ook in het Europese werkgelegenheidsbeleid. Daarom ben ik blij dat het Parlement zijn zin heeft gekregen, dat bij de informatiesamenleving de sociaal-economische aspecten ook worden belicht, dat het ouder worden van onze bevolking meer de nadruk krijgt bij het onderzoek, dat hetzelfde ook voor de stad van morgen het geval zal zijn, want daar zien we de hoofproblemen van onze urbane samenleving. De koers is uitgestippeld. En of het nu een tragedie of een komedie is, ik zal applaudisseren!

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de rapporteur, dames en heren afgevaardigden, met deze derde lezing door het Europees Parlement bereiken wij de voorlaatste etappe van een lange en soms moeilijke weg.
Aan het eind van dit parkoers zou ik mijn hartelijke dank willen uitspreken aan het adres van allen in deze instelling die blijk hebben gegeven van dynamiek, intelligentie en een gevoel voor onderhandelingen waardoor we tot een resultaat konden komen. Dat geldt allereerst voor ondervoorzitter Imbeni, die zich met virtuositeit, gezag en efficiëntie gekweten heeft van zijn moeilijke taak als co-voorzitter van het bemiddelingscomité, vervolgens voor mevrouw Quisthoudt-Rowohl, rapporteur voor het vijfde kaderprogramma, die een werkstuk van zeer hoge kwaliteit geleverd heeft bij elke etappe van de procedure en die op het moment van de bemiddeling blijk wist te geven van realisme en een groot gevoel voor het algemeen belang. Mijn dank gaat ook uit naar alle leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en naar haar voorzitter, de heer Scapagnini, die zich al maandenlang met dit nieuwe kaderprogramma bezighoudt. Tenslotte gaat mijn dank ook uit naar alle leden die hun bijdrage hebben geleverd aan de uitwerking ervan binnen andere commissies of in de plenaire vergadering.
In haar verslag over de gemeenschappelijke ontwerptekst die voortkwam uit de bemiddeling schetst mevrouw Quisthoudt-Rowohl met veel helderheid en nauwkeurigheid het verloop van de procedure, en met name van die laatste twee etappes. Het uiteindelijk bereikte akkoord, dat u morgen zou moeten goedkeuren, dames en heren afgevaardigden, en dat de Raad zou moeten goedkeuren op 22 december, vormt zoals alle akkoorden een compromis waarover ik vier opmerkingen zou willen maken.
Ten eerste kon er een oplossing gevonden worden voor de moeilijke kwestie van het bedrag. Inderdaad, dat bedrag ligt niet op de hoogte die het Parlement en de Commissie hebben voorgesteld. Wij zullen dus het principe van de concentratie van de middelen nog strikter moeten toepassen, met andere woorden een kritische massa aan financiële middelen moeten vrijmaken voor specifieke doeleinden, willen we een werkelijk effect behalen.
Toch zou ik willen benadrukken dat de begroting voor het vijfde kaderprogramma in reële termen 4, 6 % hoger ligt dan die voor het vierde kaderprogramma. In een moeilijke begrotingssituatie is die stijging een positief signaal en een aanmoediging voor wetenschappelijke kringen en bedrijfsleven, maar ook voor de lidstaten, waarvan de inspanningen minder dreigen te worden, terwijl de openbare en particuliere uitgaven voor onderzoek in de Verenigde Staten en in Japan doorgaan of stijgen, zoals sommigen van u volkomen terecht hebben benadrukt.
Ten tweede hebben het Parlement en de Commissie gedurende de hele procedure een sterke overeenkomst van standpunten getoond, zij hebben elkaar wederzijds gesteund en hebben heel efficiënt samengewerkt, hetgeen zeker een belangrijke rol heeft gespeeld bij het bereiken van het akkoord.
Ten derde is het Parlement, dat heeft kunnen profiteren van de openheid van het Oostenrijks voorzitterschap, er grotendeels in geslaagd rekening te laten houden met zijn standpunten over het vijfde kaderprogramma in de eindbeslissing. Voor de laatste keer hebben we de hindernis moeten overwinnen die de eenparigheid van stemmen in de Raad vormt voor de medebeslissing. Ondanks die verplichting zullen de wetenschappelijke en technologische keuzes in aanzienlijke mate de visie van uw instelling weergeven, dames en heren afgevaardigden, van u die de burgers vertegenwoordigt.
Tenslotte zal het vijfde kaderprogramma grotendeels overeenkomen met wat onze beide instellingen hebben gewild. De onderzoeksprogramma's zullen duidelijk gericht zijn op de economische en sociale behoeften, op de eerste plaats het concurrentievermogen van onze bedrijven en de werkgelegenheid. Met de kernactiviteiten zal een nieuwe benadering van onderzoek worden toegepast. Die zal zich eerder toespitsen op concrete problemen dan dat ze gebaseerd zal zijn op een onderverdeling in vakgebieden en disciplines. Dankzij de externe adviserende groep, die de Commissie zojuist heeft opgericht, zullen de programma's in nauwe samenwerking met de wetenschappelijke gemeenschap, de industrie en de gebruikers van het onderzoek worden uitgevoerd. Ze zullen soepeler en nog efficiënter worden beheerd. Er zal een echte inspanning worden geleverd om tot transparantie te komen, met name ten opzichte van het Europees Parlement.
Dankzij de gemeenschappelijke inspanningen van de drie instellingen is de Unie er dus in geslaagd zichzelf een krachtig instrument te geven om haar wetenschappelijk potentieel en haar industriële hulpbronnen te benutten ten dienste van de Europeanen. De goedkeuring van het nieuwe kaderprogramma binnen de gewenste termijnen stelt ons in staat de continuïteit van de Europese onderzoeksinspanning te garanderen, want het zou erg betreurenswaardig geweest zijn die te moeten onderbreken.
Nu komt de echte uitdaging eraan. We moeten het vijfde kaderprogramma zo snel mogelijk ten uitvoer brengen. De Commissie heeft nu al alle noodzakelijke maatregelen genomen en zal ervoor zorgen dat de eerste openbare aanbestedingen, zoals gepland, begin 1999 worden uitgeschreven. Zij zal dat nog efficiënter doen, zoals mevrouw Quisthoudt-Rowohl terecht verzoekt.
Dit nieuwe kaderprogramma kan ten uitvoer worden gebracht in de geest waarin het tot stand is gekomen. Zoals het debat over de specifieke kaderprogramma's dat straks zal beginnen zou moeten aantonen zal de Commissie, daar ben ik zeker van, in dat opzicht kunnen rekenen op de steun en op de medewerking van het Europees Parlement, op zijn suggesties en op zijn constructieve waakzaamheid. Ik wil dus eindigen door het Parlement bij voorbaat te danken voor zijn bijdrage aan deze grootse onderneming.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.30 uur plaats.

Specifieke kaderprogramma's OTO 1998-2002
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
(A4-0451/98), van de heer Tannert, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Kwaliteit van het bestaan en beheer van de biologische hulpbronnen" ; -(A-0452/98), van de heer Malerba, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij "; -(A4-0453/98), van de heer Argyros, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Een concurrerende en duurzame groei "; -(A4-0454/98), van mevrouw Estevan Bolea, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Behoud van het ecosysteem" ; -(A4-0455/98), van de heer Marset Campos, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Bevestiging van de internationale rol van het communautaire onderzoek" ; -(A4-0456/98), van mevrouw Plooij-van Gorsel, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Bevordering van innovatie en stimulering van deelneming van het MKB" ; -(A4-0457/98), van de heer Lange, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Verhoging van het menselijk onderzoekpotentieel en verdieping van de fundamentele kennis op sociaal-economisch gebied" ; -(A4-0458/98), van mevrouw McNally, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het door het GCO uit te voeren programma; -(A4-0459/98), van mevrouw Matikainen-Kallström, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het programma "Behoud van het ecosysteem" .
Tannert
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, tot nu toe waren de biowetenschappen over drie verschillende programma's verspreid. Thans zijn zij, naar onderwerp gerangschikt, in één programma samengebracht. De Commissie heeft daarvoor de lyrisch aandoende titel gevonden: "Kwaliteit van het bestaan en beheer van de biologische hulpbronnen" . Maar wanneer ik zo naar de inhoud kijk, gaat het als ik het goed begrepen heb over de biowetenschappen. Vergeleken met het vierde kaderprogramma worden de financiële middelen verhoogd, en wel met het aanzienlijke percentage van 42 %. Dat is relatief de hoogste stijging voor een sector van dit vijfde kaderprogramma, en weerspiegelt het belang dat moet worden toegekend aan de ontwikkeling van de biowetenschappen in de Europese Gemeenschap.
De laatste jaren hebben de Europese biowetenschappen en de biotechnologie al resultaten te zien gegeven. Het aantal werknemers en bedrijven in de EU is tenminste in de jaren 1996 en 1997 sterk gestegen, en wel met meer dan 40 %. Toch moeten wij ook hier een droevige noot plaatsen: deze stijging is nog altijd maar half zo groot als in de VS. Niettemin zal deze weg ons naar succes voeren, maar alleen indien niet slechts vooruitgang wordt geboekt wat betreft de wetenschappelijke grondslagen en de infrastructuur, maar ook de maatschappelijke aanvaarding ervan groeit, natuurlijk vooral met betrekking tot de fel omstreden gentechnologie.
Een heldere maatschappelijke discussie vormt daarom een voorwaarde voor zowel de legitimiteit van de doelstellingen van het bio-onderzoek als voor het optimale gebruik van de resultaten ervan; het Parlement dringt daarom krachtig aan op dit onderdeel van het programma. Sommige collega's willen bovendien nog dat in het programma nieuwe verbodsbepalingen en moratoria worden opgenomen op het gebied van de bevordering van bio-onderzoek. Ik kan u wel vertellen dat ik daar niets in zie! Problemen zoals mogelijk eugenetisch misbruik van de gentechniek bijvoorbeeld kunnen op die manier niet worden opgelost. Het meest werkzame middel is nog altijd de maatschappelijke veroordeling van degenen die zoiets doen, die in strijd met het ethisch aanvaardbare handelen.
Het onderzoeksprogramma moet projecten bevatten en geen verboden. Moreel omstreden projecten horen gewoonweg niet in het communautaire programma thuis. Het effectiefst is natuurlijk de keuze van de consument. Juist en duidelijk geëtiketteerde producten met ongewenste ingrediënten of productiemethodes zullen op de markt geen kans maken. Kortom, op deze grondslag berust de beslissing en dat moet zo blijven. Ik ben dan ook duidelijk voorstander van de uitbreiding van begeleidend sociaal-economisch onderzoek en de verplichting voor projectuitvoerders en Commissie tot openbare discussie. Dit heeft het Parlement dan ook nadrukkelijk in het programma opgenomen.
In het programma worden veel interessante projecten beschreven. Het is tekenend voor het belang dat, zoals ik al eerder aanstipte, aan de biowetenschappen wordt toegekend. Het lijkt mij echter ook te wijzen op een dilemma, het dilemma van de communautaire bevordering van onderzoek. Het komt tot uiting in het feit dat wij nog altijd te maken hebben met 125 prioritaire onderwerpen, met 125 prioriteiten - hetgeen betekent dat er dan ook nog andere, niet-prioritaire projecten bestaan. Het gaat hier om een enorm aantal projecten en die worden door de Commissie budgettair tot op een tiende procent nauwkeurig over de diverse kernactiviteiten verdeeld. Dit laat geen enkele speelruimte over om soepel te reageren op de naar kernactiviteit mogelijk afwijkende omvang en kwaliteit van de aanvragen.
Dat zal het niet gemakkelijker maken om de beginselen van concentratie en flexibiliteit te respecteren. Het Parlement wil hier praktische regelingen, bijvoorbeeld door het vaststellen van financieringsmarges. Het tijdperk van het tot op de centimeter afbakenen van steunaanvragen onderzoek dient tot het verleden te behoren. Maar ondanks het grote aantal amendementen is het programma in hoofdlijnen dusdanig opgezet, dat het Parlement het basisconcept van de Commissie niet ter discussie stelt. Met inachtneming van de voorgestelde amendementen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, beveel ik dan ook aan het programma goed te keuren.

Malerba
) Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkele woorden wijden aan het tweede thematische programma, namelijk dat van de gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij of, zoals men wil, van de technologieën van de informatiemaatschappij. Dit programma vertegenwoordigt objectief gezien een prioriteit die rechtstreeks samenhangt met de beste mogelijkheden tot economische groei, rijkdom, en werkgelegenheid, zoals de ministers tijdens hun bijeenkomst ter gelegenheid van de recente Top in Wenen hebben benadrukt en zoals ook blijkt uit een document van de Commissie inzake de vooruitzichten van de informatiemaatschappij.
Na de bemiddelingsprocedure is voor dit programma een begroting van 3.600 miljoen ecu uitgetrokken, hetgeen een vermindering betekent ten opzichte van het totale bedrag van de gecombineerde programma's ACTS, RACE, ESPRIT en TELECOMMUNICATIONS. Dat geeft enige reden tot bezorgdheid, ook al kan het feit dat de informatietechnologieën in toenemende mate ook een plaats in de andere thematische programma's innemen, een zeker tegenwicht bieden tegen de vermindering van de investeringen in dit onderzoek.
Een speciaal geval vormt de netwerkverbinding tussen alle Europese onderzoekscentra, die 3 % van het thematische programma in beslag neemt. Ten aanzien van dit aspect heb ik amendementen voorgesteld met de bedoeling voor elk thematisch programma de noodzaak te onderstrepen het in de coördinatie te betrekken om dit ambitieuze project coherent door te kunnen voeren.
Wat het voorstel van de Commissie betreft, dient het Parlement enkele belangrijke kleine wijzigingen te bevestigen die de commissie onderzoek op mijn voorstel grotendeels heeft ondersteund en die ik nu snel even met u wil doorlopen.
Ik heb voorgesteld een klein gedeelte van de financiële middelen te korten en te verplaatsen van het hoofdstuk elektronische handel naar de diensten voor de burger. Indien wij inderdaad aan de overheidsdiensten vragen het voortouw te nemen bij het opzetten van nieuwe diensten voor de burger, moeten wij deze benadering ook concreet bevorderen.
Ik heb eveneens het belang van de essentiële technologieën onderstreept en met name de oriëntatie op platforms, technische en industriële standaards en octrooien; kort gezegd op alles wat het creëren van nieuwe producten en diensten kan bevorderen, die op grote schaal op de internationale - en niet alleen op de Europese - markt kunnen worden gebruikt, en dus tot economische en commerciële successen leiden. Ik heb daarbij speciaal gewezen op de informatietechnologie in de sector werktuigen en productie, een uitgesproken strategische sector voor het waarborgen van het concurrentievermogen van onze industrie en het verwezenlijken van het kader van het thematische programma inzake duurzame ontwikkeling.
Ik heb de bezorgdheid gedeeld met betrekking tot de deelname aan dit programma van het midden- en kleinbedrijf, en heb dus ook het transversale amendement goedgekeurd dat een minimumdeelname van ten minste 10 % van het midden- en kleinbedrijf beoogde. Ik moet hier echter wel benadrukken dat uit de gegevens van de Commissie blijkt dat de deelname aan de programma's van de informatietechnologieën van de zijde van het midden- en kleinbedrijf hoger dan ooit tevoren is en ongeveer 26 % bedraagt. Ik meen dan ook dat dit amendement eigenlijk meer moet worden gezien als een aanmoediging tot het op kwantitatief en kwalitatief niveau versterken van de deelname van het midden- en kleinbedrijf, ten behoeve waarvan ik van harte hoop dat de premies voor verkennende werkzaamheden volgens het model van het CRAFT-programma, namelijk steun in de fase van de formulering van de voorstellen, blijven bestaan.
Bij de toepassing van de informatiemaatschappij op satellietniveau bevinden wij ons altijd in een nadelige concurrentiepositie ten opzichte van de Amerikanen; het is dan ook plezierig te constateren dat dit aspect in het programma in overweging is genomen.
Al kan ik me wat de ideeën betreft volledig vinden in de door de commissie voorgestelde amendementen voor de rechten van de vrouw, toch lijken mij enkele daarvan, met name amendement 8, niet realiseerbaar.
Ter afsluiting wil ik zeggen dat het uiterst belangrijk is signalen naar de commissie te doen uitgaan en daarbij toch zeer flexibel te blijven, de kern van de zaak niet uit het oog te verliezen en tevens coherent en attent te zijn, ten einde doublures en herhalingen in de diverse programma's te vermijden. Mijns inziens dient het Parlement de Commissie in dit opzicht nauwgezet te blijven volgen.
Ik dank de Commissie hoe dan ook voor haar medewerking en ik vertrouw op de Raad, opdat de voorgestelde amendementen aangenomen mogen worden.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, nadat wij in het bemiddelingscomité overeenstemming hebben bereikt over het vijfde kaderprogramma, kunnen wij thans de specifieke programma's bespreken. Namens rapporteur Stelios Argyros leg ik u hedenavond zijn verslag voor. Het specifiek programma "Een concurrerende en duurzame groei" , waarvoor helaas slechts 2, 7 miljard euro is uitgetrokken, vertegenwoordigt wel een van de belangrijkste prioriteiten voor de Europese Unie en is van fundamenteel belang voor het resultaat van de uitvoering van het gehele vijfde kaderprogramma. Ik wil bij dit specifiek programma vier algemene kanttekeningen plaatsen, die in aanmerking moeten worden genomen bij de selectie van de onderzoekspartners.
Ten eerste, en dat spreekt geloof ik wel van zelf, moeten de ondernomen activiteiten natuurlijk overeenstemmen met de eisen zoals die thans in het programma worden gesteld.
Ten tweede - en ook dit is volgens mij een belangrijk punt dat in dit Huis steeds weer ter sprake wordt gebracht - moeten de publicaties van de Commissie op toegankelijke wijze, bijvoorbeeld elektronisch, ter beschikking worden gesteld.
Ten derde hebben wij in de commissie voorwaarden uitgestippeld voor de selectie van de te ondersteunen bedrijven. Ik verzoek de Commissie deze voorwaarden over te nemen. De bijdrage van een bedrijf moet het concurrentievermogen van de gehele sector verbeteren, dat wil zeggen voor de afzonderlijke projecten moet het sectorale aspect in aanmerking worden genomen. Een project dient de positie van de Europese economie op de wereldmarkt in haar algemeenheid te verbeteren. De met de onderzoeksprogramma's verworven kennis moet uitgewerkt ter beschikking worden gesteld en tot nieuwe producten en productiemethodes leiden.
Ten vierde moeten wij natuurlijk in gedachten houden dat onze concurrenten in de VS of Japan vergelijkbare programma's uitvoeren. Wij moeten daarop dienovereenkomstig kunnen reageren.
Met de vier kernactiviteiten en de twee horizontale maatregelen wordt in dit specifieke programma een breed aanbod van onderzoeksthema's voorgelegd. Ik wil ook hierover enige opmerkingen maken.
In de eerste kernactiviteit gaat het erom, naast hetgeen is voorgesteld ook nog nieuwe methodes van bedrijfsvoering en personeelsbeheer te ontwikkelen, alsmede de bedrijfsactiviteiten verder te bevorderen - en ook dat is een belangrijk punt. Voorts dient er te worden nagedacht over methodes om het beschadigd milieu te verbeteren en in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. Luidens het voorstel van de commissie dient zulks bovendien de productie, inclusief de textiel- en de bouwsector, te omvatten.
De tweede kernactiviteit stelt ons voor de grote taak om de diverse transportsystemen met inbegrip van hun intermodaliteit verder uit te bouwen, teneinde passend te kunnen inspelen op de enorme uitdaging waarvoor wij ons juist op dit gebied zien gesteld - als rapporteur voor de Commissie vervoer en toerisme heb ik het hier een paar minuten geleden al over gehad. Het valt ten zeerste toe te juichen dat wij als Europese Unie om te beginnen op het gebied van lucht- en ruimtevaart een eigen zwaartepunt gaan vormen. De economische berichtgeving van de laatste weken toont duidelijk aan dat zulks de Europese dimensie van deze sector passend tot zijn recht zou laten komen.
Tenslotte dient bij de bevordering van de onderzoeksinfrastructuur in aanmerking te worden genomen dat voorhanden zijnde structuren ook moeten worden gebruikt om vooral kleine en middelgrote ondernemingen dienovereenkomstig te laten meespelen. Namens Stelios Argyros en ook namens mijzelf wil ik alle collega's van harte bedanken voor de aangename samenwerking bij de opstelling van dit verslag.

Estevan Bolea
Mevrouw de commissaris, mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is mijn taak u in te lichten over het in de eerste actie opgenomen vierde specifiek programma betreffende de bescherming van het milieu en de energiesector.
De Raad stond erop deze twee aspecten te integreren, ondanks het feit dat de Commissie in principe had voorgesteld de twee onderdelen te scheiden, en het Parlement heeft ze dan ook tezamen behandeld in een programma dat de naam "Behoud van het ecosysteem" heeft meegekregen. Het bijzondere van dit programma is dat het de demonstratieprojecten insluit, hetgeen ik trouwens niet erg geslaagd vind, mevrouw de commissaris.
Wij zijn allen van mening dat er meer middelen voor onderzoek moeten worden vrijgemaakt. Ik ben het er met u over eens dat onze industrieën niet oud en versleten zijn, maar dat zij in onbruik zijn geraakt. Het enige wat zij nodig hebben is dat op hun voorzieningen innovaties worden toegepast en dat doel wordt niet bereikt met toelagen en subsidies.
Het is een feit dat de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie van dit Parlement de subsidies voor hernieuwbare energiebronnen bijvoorbeeld sterk steunt. En ik kan u verzekeren, mevrouw de commissaris, dat iedereen voorstander van de hernieuwbare energiebronnen is. Maar om ervoor te zorgen dat deze een succes worden, efficiënt zijn en op de markt de plaats weten te veroveren die hun toekomt, is er meer onderzoek, meer innovatie nodig en moet in de subsidies worden gesnoeid.
Ik ga mij echter beperken tot de zes kernactiviteiten die tezamen dit specifieke programma uitmaken: vier van deze acties hebben betrekking op het milieu terwijl de overige twee in de energiesector thuishoren.
Allereerst zou ik de Commissie willen feliciteren en ik zou haar tevens willen bedanken voor het feit dat zij al wat verband houdt met het onderzoek inzake technologische toepassingen bij het waterbeheer heeft opgenomen als kernactiviteit.
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de 21ste eeuw zal de mensheid vooral behoefte hebben aan water. Er zullen zich geen energieproblemen voordoen en indien dit toch het geval is, zullen zij reeds zo goed als opgelost zijn. De waterbevoorrading zal echter voor grote moeilijkheden zorgen en de Europese Unie is in staat veel efficiëntere technologieën, productiemiddelen en beheerstechnieken te ontwikkelen die haar zullen toelaten immense hoeveelheden goederen en diensten uit te voeren.
Ik geloof dan ook dat het programma betreffende de waterbronnen van wezenlijk belang is op tweeërlei gebied, zowel wat het beheer van de waterreserves als wat de kwaliteit van het water betreft.
De tweede kernactiviteit heeft betrekking op de klimaatverandering en de biodiversiteit. Dit zijn werkelijk twee fundamentele kwesties, mijnheer de Voorzitter. Het probleem van de klimaatverandering, dat ons allen zorgen baart en dat nauw verbonden is met de enorme natuurrampen waaronder vooral de volkeren te lijden hebben die over een minimum aan middelen beschikken en juist daarom nog meer ellende en tegenspoed te verduren hebben, spreekt voor zich.
Ik zou dan ook durven stellen dat de toekomst van de mensheid van dit programma afhangt, aangezien de klimaatverandering bepalend is voor alle andere factoren, zo ook voor de biodiversiteit.
De derde actie heeft betrekking op het geïntegreerde beheer van de mariene ecosystemen. Wij hebben de zee voor oneindig veel doeleinden en middelen gebruikt maar desalniettemin wordt de zee, die het overgrote deel van onze aardbol bestrijkt, in onze werkzaamheden en onderzoeksprojecten vaak vergeten en aan haar lot overgelaten. Ik hoop dan ook dat een sterke impuls wordt gegeven aan het geïntegreerde beheer van de mariene ecosystemen waarvan ook de burgers in de komende eeuwen grotendeels afhankelijk zullen zijn.
De vierde en laatste activiteit inzake het milieu heeft betrekking op de stad van morgen en het culturele erfgoed.
Mevrouw de commissaris, zoals hier zo vaak is gezegd, zijn de kathedralen Europa, zijn de tapijten Europa, zijn de grote paleizen Europa. Wij mogen dit culturele erfgoed onder geen enkel opzicht verliezen en daarvoor hebben wij veel meer technologie nodig, middelen die ons niet enkel in de mogelijkheid stellen deze erfenis te bewaren, maar die er tevens voor zorgen dat dit in optimale condities geschiedt. Indien wij ons kunsthistorisch erfgoed niet op passende wijze restaureren, zijn wij in ons opzet mislukt.
Men kan derhalve stellen dat het een programma met verstrekkende gevolgen betreft. De doelstellingen zijn bijzonder goed gekozen, het is enkel jammer dat er te veel prioriteiten worden gesteld.
Zoals de heer Tannert tijdens de bespreking van uw programma heeft opgemerkt, heeft de Commissie de term prioriteit een betekenis toegekend waar ik niet bij kan. Dit programma telt maar liefst 130 prioriteiten. Ik zie mij er dan ook toe genoodzaakt, mevrouw de commissaris, u erop te wijzen dat ik de doelstellingen bijzonder geslaagd vind, maar dat, mijns inziens, het aantal prioriteiten buitensporig hoog is, als die term voor ons tenminste dezelfde betekenis heeft, namelijk iets wat de aandacht verdient en wat zonder dralen moet worden aangepakt.
Gezien de goede kennis van zaken van de Commissie twijfel ik er niet aan dat u erin zult slagen een keuze uit de programma's te maken en meer efficiëntie aan de dag te leggen wat de aanwending van de beschikbare middelen betreft.
Op energiegebied worden er twee subprogramma's of twee kernactiviteiten voorgesteld: het ene beoogt de totstandbrenging van schonere energiesystemen, waaronder de hernieuwbare energiebronnen, en het andere is erop gericht een doelmatiger en efficiënter energiegebruik te bewerkstelligen. Het is immers een feit dat de landen van de Europese Unie te veel energie verbruiken, zowel thuis, met name wat het vervoer betreft, als in onze fabrieken en ons productiesysteem.
En op dit punt stel ik mij serieus de vraag of het door u opgestelde programma zin heeft.
De heer Linkohr heeft erop gewezen dat men de resultaten moet meten en dat het Parlement de nodige controle dient uit te oefenen. Ik steun hem daarin en ik meen dat wij de Commissie met deze controletaak een grote dienst bewijzen, en ik heb het dan niet uitsluitend over de begrotingscontrole, ook al kunnen wij daar niet onderuit. Ik denk in de eerste plaats aan toezicht op de resultaten, controle op de innovatie, de efficiëntie van de uit de verschillende landen afkomstige onderzoeksgroepen die aan de projecten deelnemen en de doelmatigheid van de aanwending van de voor deze twee programma's beschikbaar gestelde middelen, die eerder schaars te noemen zijn.
In dit opzicht ben ik het niet eens met amendement 9, waarin wordt voorgesteld dat 42 % van het budget voornamelijk aan demonstratieprojecten voor hernieuwbare energiebronnen wordt besteed. Mevrouw de commissaris, dan belanden we toch weer op het terrein van de subsidies. Indien u 42 % van dit budget gaat uittrekken voor subsidies aan kleine projecten zoals zonnepanelen voor daken, biomassa, hernieuwbare energiebronnen, die ongetwijfeld steun verdienen, maar niet op deze manier, zullen de hernieuwbare energiebronnen nooit van de grond komen. Het probleem zit hem immers in hun uiterst beperkte concurrentievermogen. En enkel de toepassing van nieuwe technologieën kan daarin verandering brengen.
Anderzijds wil ik ook extra aandacht vragen voor de amendementen 25 en 27, waarvan ik hoop dat zij door de Commissie worden opgenomen, aangezien zij betrekking hebben op het gebruik van gas. Europa wil een bijzonder belangrijk gasprogramma ten uitvoer leggen. Onze gassystemen zijn uiterst fragiel en weinig flexibel en bijgevolg zullen er ook stappen moeten worden ondernomen op het gebied van de opslag van niet-vloeibaar gas.
Er moet tevens gezorgd worden voor nieuwe prospectie op de aanwezigheid van koolwaterstoffen in de offshoregebieden en eens te meer dient gewezen op de noodzaak het MKB te steunen. Iedereen is bereid de werkgelegenheid daadwerkelijk te verbeteren. Onderzoek kan dit doel helpen verwezenlijken. Ik twijfel eraan of u dit met subsidies kunt bereiken, maar ik geloof dat u deze taak, gezien de uitstekende kennis van de Commissie, tot een goed einde zult brengen en daarvoor is natuurlijk ook soepelheid van de Commissie vereist.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, de samenhang en bijgevolg ook de kwaliteit van het Europese onderzoek nemen elk jaar toe, alsmede de opbouw van een eigen, Europees imago, dat de som en het product is van de in elk land verrichte werkzaamheden. Alle kaderprogramma's, van het eerste tot het vierde, hebben op een beslissende wijze bijgedragen aan deze vooruitgang door aandacht te vragen voor gezamenlijke bekommeringen, gedeelde streefdoelen en gelijklopende methodologieën. Dat neemt niet weg dat de internationale uitstraling van ons onderzoek nog steeds te wensen overlaat en aan versnippering onderhevig is. Het is derhalve onontbeerlijk dat in dit verband de nodige stappen worden ondernomen op een moment dat wij nog steeds de negatieve gevolgen van de Tweede Wereldoorlog voelen, ten gevolge waarvan duizenden Europese wetenschappers naar Noord-Amerika uitweken en dit land omvormden tot een bedevaartsoord voor velen van onze huidige jonge onderzoekers.
Gelet op deze situatie is het van het grootste belang dat een extra inspanning wordt geleverd om ervoor te zorgen dat de Europese wetenschap in haar geheel, met haar typische kenmerken en onontvreemdbare identiteit, een referentiepunt en een ontmoetingsforum wordt voor duizenden wetenschappers uit de rest van de wereld, in overeenstemming met de bevoorrechte plaats die de Europese Unie ook in andere opzichten bekleedt, onder meer op sociaal gebied - gezien haar solidaire visie op de maatschappij en de betrekkingen met derde landen -, op ethisch gebied - gezien onze onvoorwaardelijke verdediging van de mensenrechten en de democratie - en op politiek gebied - gezien het belang dat wij hechten aan tolerantie en vreedzame samenleving. Zodoende zouden al deze aspecten kunnen worden aangevuld met een ander belangrijk element, met name de Europese wetenschap die de voornoemde waarden weerspiegelt.
Wij vinden het voorstel van de Commissie positief. Op grond van de punten die ik zonet heb aangestipt, zouden wij echter een aantal amendementen willen indienen die erop gericht zijn de plaats van ons onderzoek in de wereld te versterken. De desbetreffende amendementen kunnen rond vijf kerngedachten worden gegroepeerd.
Ten eerste, aandacht voor de bestrijding van seksuele discriminatie waarbij de vrouwen in hun streven naar gelijkheid moeten worden gesteund.
Ten tweede, streven naar een uniform beeld van onze Europese wetenschap.
Ten derde, aanzet tot de opbouw van een infrastructuur die ervoor zorgt dat onze wetenschap op een adequate manier wordt benut en als referentiepunt kan dienen.
Ten vierde, aandacht voor de sociale noden en behoeften van een groot aantal derde landen.
Ten vijfde, versterking van de rol van het Europees Parlement terzake overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam.
De eerste groep heeft tot doel verwijzingen naar gelijke kansen voor man en vrouw op te nemen, zowel met betrekking tot de doelstelling als wat de methodologie en de concrete maatregelen betreft.
De tweede gedachte, die betrekking heeft op de totstandbrenging van een uniform beeld van de Europese wetenschap, omvat een uiterst eenvoudig voorstel dat erin bestaat een tijdschrift naar het voorbeeld van Science of Nature te publiceren dat het belang en de intensiteit van ons onderzoek op wereldniveau weerspiegelt.
De derde serie amendementen, die de totstandbrenging van een infrastructuur betreffende wetenschappelijke informatie op Europees niveau beogen - het betreft meer in het bijzonder een Europees wetenschappelijk informatiecentrum - is erop gericht de volledige wetenschappelijke productie op het gebied van artikels, boeken en verslagen, naar behoren geïndexeerd, geanalyseerd en geactualiseerd, zowel voor onze wetenschappers als voor de onderzoekers uit de rest van de wereld beschikbaar te stellen met de bedoeling de strikte afhankelijkheid van de Noord-Amerikaanse informatiesystemen en databanken, die een allesoverheersende rol spelen, te doorbreken.
De vierde groep, waarin aandacht wordt gevraagd voor de talrijke en uiteenlopende bekommernissen van de derde landen, omvat verschillende aspecten. Zo verwijst het eerste aspect naar de mogelijkheid met deze landen speciale betrekkingen te onderhouden. Daarbij moeten de in het kader van het Middellandse-Zeegebied getroffen maatregelen worden toegepast op de overige regio's van de wereld, die elk een gepaste behandeling vereisen in de geest van de voorstellen met betrekking tot Latijns-Amerika en andere gebieden. Een tweede punt is erop gericht de frequentie en de intensiteit van deze betrekkingen te handhaven en in voorkomend geval te versterken. In de derde plaats wordt volgens onze gewoonte - hoewel die ongetwijfeld nog kan worden aangescherpt - gewezen op de noodzaak aandacht te besteden aan de economische, volksgezondheids-, democratische, industriële en landbouwproblemen van deze landen. Daartoe worden velerlei maatregelen voorgesteld, gaande van het milieu tot de studie van de gevaren die de registratie van octrooien van genetische aard inhoudt.
Het vierde aspect, waarin het gezamenlijke belang centraal staat, heeft betrekking op het gedeelde eigendomsrecht betreffende de ontdekkingen en octrooien die het resultaat zijn van gezamenlijke economische inspanningen.
Het vijfde punt beoogt de opheffing van de overbodige bureaucratische en technische belemmeringen teneinde een betere verspreiding en vlottere betrekkingen met de met ons samenwerkende landen te garanderen.
De vijfde en laatste groep amendementen behandelt de rol van het Europees Parlement, als behoeder van de Europese volkswil. In verband hiermee vragen wij om nauwkeurige informatie en in voorkomend geval om recht op inspraak. Wij zijn van mening dat het Europees belang met de voornoemde maatregelen op gepaste wijze wordt verdedigd.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, het gaat wel over twee verschillende programma's. Ik zal eerst even spreken over mijn eigen verslag over het MKB en innovatie. Het midden- en kleinbedrijf verdient een prominente plaats in het beleid van de Europese Unie. Behalve uit het oogpunt van werkgelegenheid is dit gerechtvaardigd doordat het midden- en kleinbedrijf in Europees verband veel economisch gewicht heeft. Van de 17 miljoen ondernemingen in Europa behoort maar liefst 99 % tot het midden- en kleinbedrijf, goed voor meer dan 70 % van de werkgelegenheid, 50 % van de investeringen en voor 60 % van de rijkdom van de Unie. Het MKB is daarmee de belangrijkste economische factor in Europa.
De meeste bedrijven zijn erg klein. Bijna 15 miljoen bedrijven hebben negen medewerkers of minder en bij iets meer dan een miljoen bedrijven werken er tussen de 10 en 99 mensen. Bovendien vormt het MKB geen homogene groep van ondernemingen. Een onderscheiden aanpak per doelgroep is derhalve gewenst. Ik ben dan ook blij dat nu ook voor het kaderprogramma de definitie van het midden- en kleinbedrijf wordt gebruikt die alleen bedrijven tot 250 werknemers als MKB bestempelt.
Het concurrentievermogen van deze bedrijven hangt in hoge mate af van het innoverend vermogen. Daarom is het van essentieel belang om innoverende activiteiten op te zetten en de verspreiding en benutting van onderzoeksresultaten te vergemakkelijken en technologie-overdracht te ondersteunen. Optreden op Europees niveau als aanvulling op initiatieven in de lidstaten is geboden om het midden- en kleinbedrijf te helpen zijn activiteiten te globaliseren en toegang te krijgen tot nieuwe technologieën.
Dit specifieke programma moet een bijdrage leveren aan de optimalisering van de inspanningen voor het bevorderen van innovatie en het stimuleren van deelneming van het MKB aan het kaderprogramma. Het programma is slechts een coördinatie-instrument dat dient ter ondersteuning van de thematische programma's en heeft dan ook een beperkt budget van 363 miljoen ecu. Ik ben van mening dat alle projecten dienen te worden uitgevoerd in hun natuurlijke omgeving, dat wil zeggen binnen de thematische programma's. Ik ben dan ook verheugd dat het Parlement en de Raad mijn voorstel hebben gesteund om binnen ieder thematisch programma minimaal 10 % van het onderzoeksbudget te reserveren voor projecten waarin het midden- en kleinbedrijf deelneemt.
Tweede punt, collega's, de verspreiding van ideeën en nieuwe technologieën moet zo efficiënt mogelijk geschieden. In de thematische programma's moet daarom veel aandacht worden besteed aan innovatie. Wat kan er worden gedaan om het verspreiden van O & O-resultaten en de vertaling daarvan in nieuwe en betere producten, procedés en diensten te bevorderen? Bij het starten van projecten zullen er doeltreffende output-criteria moeten worden geformuleerd en ontwikkeld, zoals publicatie van resultaten en octrooien. Alleen dan is het effect van Europees onderzoeksgeld meetbaar en legitiem.
Tegelijkertijd onderstreep ik daarmee het belang van kennisverspreiding. Het is noodzakelijk een goede kennisinfrastructuur te creëren waardoor kennis in geheel Europa gebruikt kan worden en het wiel niet in alle vijftien lidstaten opnieuw behoeft te worden uitgevonden. Er liggen nog steeds teveel mogelijkheden op de plank. Dat was vier jaar geleden zo en dat is helaas nog steeds zo. Het is bijvoorbeeld een feit dat bij kleine ondernemingen een gebrek bestaat aan informatie over nieuwe ideeën die door universiteiten en onderzoeksinstellingen zijn ontwikkeld, over de mogelijkheden tot technologieoverdracht, en zoals al eerder genoemd, de toegang tot steunprogramma's.
Toen ik vier jaar geleden in het Europees Parlement aantrad, onderstreepte ik in mijn eerste verslag het belang van kennisverspreiding voor het midden- en kleinbedrijf. Om als Europa het hoofd te kunnen bieden aan de concurrentie van de grootmachten, de Verenigde Staten, Japan en China, moeten de vijftien lidstaten samenwerken. Ook en vooral op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling. En het kaderprogramma is daar een uitstekend instrument voor.
Mijn derde punt, Voorzitter, is dat nog te vaak wordt gedacht dat als er maar genoeg onderzoek wordt gedaan de commerciële toepassing vanzelf wel komt. Het tegendeel is waar. Een nieuw product ontstaat wel, maar er is geen geld om het verder te ontwikkelen. Banken en venture capitalists durven de financiering van hoogwaardige technologische projecten vaak niet aan wanneer het buiten hun expertise valt. Zij hebben te weinig kennis in huis om de technologische en financiële risico's van zulke nieuwe producten te kunnen inschatten.
Daarom is in Nederland de stichting technology rating opgericht die sinds 1995 probeert om de financiering van kansrijke technologische innovaties in het midden- en kleinbedrijf te vergemakkelijken. Een taak van Europa is het, de kennis van dergelijke succesvolle initiatieven te verspreiden. Dat gaat het komende jaar ook gebeuren via het systeem ENTAS (European new technologies appraisal system) , dat ook middels de ING en andere Europese banken en het Frauenhofer-instituut in Duitsland, in Europa verwezenlijkt gaat worden. Nationale netwerken van kenniscentra dienen van elkaar te leren en elkaar tot voorbeeld te zijn en bij te dragen aan Europese clustervorming. Dit leidt tot veel innovaties en kost relatief weinig geld.
Voorzitter, mijn laatste punt. Een typisch kenmerk van veel middelgrote en kleine bedrijven is het gebrek aan menskracht. Om het MKB duidelijkheid te geven over de procedures en voorwaarden voor deelname aan het kaderprogramma moeten in alle thematische programma's de specifieke maatregelen voor het midden- en kleinbedrijf zoals exploratory awards , haalbaarheidsstudies en CRAFT op dezelfde wijze worden geformuleerd en uitgevoerd. Ook dienen zij via hetzelfde centrale aanspreekpunt, één loket, binnen de Commissie toegankelijk te zijn. Maar de eerste signalen dat het op dit punt binnen de Commissie de verkeerde kant opgaat, zijn er al. Zo is er in het voorstel voor het werkprogramma van het IST-programma geen verwijzing naar CRAFT. Mijn vraag aan commissaris Cresson is dan ook de volgende: hoe denkt zij de diverse DG's, de directoraten-generaal, te coördineren die betrokken zijn bij de uitvoering van het kaderprogramma en vooral met betrekking tot de maatregelen voor het midden- en kleinbedrijf daarbinnen? Ik zou daar straks graag een antwoord op krijgen.
Voorzitter, dan ga ik nu over tot mijn tweede taak en dat is namelijk een advies uitbrengen namens de REX-commissie over een aantal specifieke programma's van het vijfde kaderprogramma. Namens de REX nu, en dan wil ik graag vier rapporteurs, namelijk de heren Tannert, Malerba, Argyros en mevrouw Estevan Bolea eerst geluk wensen. Europa beschikt over een solide traditie op het gebied van onderzoek en toepassing van wetenschap en technologie. Het strategische doel van het programma dat nu voorligt, is een link te leggen tussen onderzoekscapaciteit en productiecapaciteit om vooral ook de export van technologie te stimuleren. Op die manier wordt er gezorgd voor meer werkgelegenheid en meer welvaart in Europa. De toegevoegde waarde en de fundamentele rol van de Europese Unie op het gebied van onderzoek bestaan in het bevorderen van de samenwerking tussen de Europese onderzoekspartners. Door grenzen te overschrijden en gebruik te maken van elkaars kennis zijn Europese ondernemingen, zowel de grote als de kleine, beter toegerust voor internationale concurrentie. Maar, Voorzitter, partnerschap houdt niet op bij de grenzen van de Europese Unie. Europa heeft te maken met een mondialisering van de wereldeconomie en haar tot nu toe gescheiden markten. Collega's, commissaris, nog geen twee weken geleden was ik vijf dagen in de Bay-area van San Francisco en heb daar met eigen ogen gezien hoe nieuwe kleine bedrijven, zogenaamde start-up's, in de biotechnologiesector als paddestoelen uit de grond schieten. Nieuwe bedrijvigheid betekent nieuwe werkgelegenheid, waar Europa zo'n behoefte aan heeft. Samenwerking met de Verenigde Staten op dit terrein kan ook de Europese biotechnologie-industrie stimuleren. Ditzelfde geldt voor de informatie- en communicatietechnologiesector.
Tot nu toe heeft de Europese Unie en ook het kaderprogramma zich geconcentreerd op samenwerking binnen Europa. In de toekomst echter is mondiale samenwerking, waardoor bijvoorbeeld de hightechsector gekenmerkt wordt, steeds belangrijker. De REX is daarom zeer verheugd over de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over wetenschappelijke en technologische samenwerking die een jaar geleden is ondertekend. Sinds jaar en dag hebben de Verenigde Staten en de Europese Unie een hechte band. De bilaterale economische banden genereren de grootste handelsstromen ter wereld. De Europese Unie en de VS zijn elkaars belangrijkste investeerders en de kwaliteit van deze relatie heeft een grote invloed op de wereldhandel. Dit, collega's, rechtvaardigt ook een meer intensieve wetenschappelijke samenwerking die kan leiden tot een beter wederzijds begrip van elkaars opvattingen en het vinden van oplossingen voor handelsconflicten met de Verenigde Staten, bijvoorbeeld op het gebied van biotechnologie en veiligheid op het Internet en denk aan encryptie en aan privacy en dataprotectie. Deze conflicten vloeien voort uit verschillen in opvatting over de gevolgen voor mens en milieu van deze nieuwe technologiën. Ook verschillen in consumentengedrag binnen de Unie en in de Verenigde Staten. Om te voorkomen dat een voortdurende stroom van handelsconflicten op deze terreinen blijft bestaan en met het oog op het uitwerken van mondiaal acceptabele wetgeving is de samenwerking met derde landen en met name met de Verenigde Staten binnen het kaderprogramma een absolute noodzaak.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, wat onze wereld uiteindelijk bijeenhoudt is een vraag die niet erg origineel en zelfs heel erg oud is, maar thans actueler is dan ooit. Onze maatschappelijke ontwikkeling is natuurlijk beïnvloed door een hele reeks verschillende factoren, die alle tezamen dat gevormd hebben wat wij ons Europees ontwikkelingsmodel noemen. Voor onze toekomstige ontwikkeling is het dan ook van centraal belang ons af te vragen wat onze maatschappij in haar diepste wezen bijeenhoudt, en dit te koppelen aan de onderzoeksactiviteiten in alle sectoren. Ik juich het dan ook sterk toe dat wij een specifiek programma hebben dat ten eerste de mobiliteit van het menselijk onderzoekpotentieel bevordert en ten tweede het vraagstuk aan de orde stelt van het sociaal-economisch onderzoek en meer inzonderheid de vraag naar het diepste wezen van onze maatschappij.
Op initiatief van het Parlement is dit kasplantje in het vierde kaderprogramma voor onderzoek voorzichtig tot bloei gebracht. Er waren heel wat problemen en overlappingen, de strategische opzet was niet bepaald de best denkbare, maar de laatste jaren is dit beduidend verbeterd, en de laatste aanbesteding, de derde call verliep uitstekend. Vanaf deze plaats wil ik de heer Mitsos, directeur van de Commissie, lof toezwaaien - men moet zo af en toe de Commissie ook een lovend woord laten horen - want de heer Mitsos heeft de zaak werkelijk goed voor elkaar gekregen.
Desalniettemin heb ik mij veroorloofd op zeven punten enige verbeteringen voor te stellen. Ten eerste is bij de voorlopige verdeling van de middelen slechts 10 % uitgetrokken voor sociaal-economisch onderzoek. Bij de voorlopige verdeling van de middelen vind ik dat wij toch rustig een beetje hoger kunnen mikken, want in het kader van de bemiddelingsprocedure voor het vijfde kaderprogramma voor onderzoek, is natuurlijk ook het takengebied groter geworden. Daarom stel ik voor hier voorlopig 15 % aan te houden.
Ten tweede acht ik het van belang dat men bekend wordt met het programma, zowel op het punt van de mobiliteit als van de inhoud van het onderzoek. Via onder meer Internet moet er dus voor gezorgd worden dat duidelijkheid bestaat over de deelnemende instellingen en over de onderwerpen van onderzoek.
Ten derde dient sociaal-economisch onderzoek niet alleen maar als nevenzaak te worden gezien, maar dient horizontaal te worden gekoppeld aan andere onderzoeksterreinen. Vandaar de voorstellen voor meer coördinatie van dit onderzoek met andere terreinen, onder andere via amendement 37.
Ten vierde zijn een paar kleine inhoudelijke verbeteringen aangebracht inzake de structurele veranderingen, vooral de vergrijzing van de maatschappij en de gevolgen van deze structurele veranderingen voor de werkgelegenheid, voor de mentaliteit van de mensen, en ook hun wijze van deelneming aan de maatschappij. Op vele gebieden zien wij dat deze deelneming niet meer via de traditionele politieke kanalen geschiedt, maar veeleer via niet-gouvernementele organisaties, burgerinitiatieven enzovoort. Ook deze aspecten moeten in aanmerking worden genomen.
Ten vijfde gaat het natuurlijk ook om de vorming van een netwerk van onderzoekers. Ik wil hier geen lans breken voor het sociaal-wetenschappelijk onderzoek, maar ik heb soms toch de indruk dat de Europese samenwerking hier nog niet erg is gevorderd, dat men hier toch wel een handje kan helpen om een netwerk van Europees onderzoek op te zetten. Dit is natuurlijk ook van belang voor de indiening van de aanvragen; steun dus voor de vorming van een netwerk.
Ten zesde moeten gelijke rechten worden bevorderd, dat wil zeggen de gelijkwaardige deelname van de geslachten aan dit onderzoeksprogramma. Het gaat bijvoorbeeld niet aan dat bij het toekennen van Marie-Curiebeurzen geen rekening wordt gehouden met opvoedingstijden. Dit moet duidelijk worden geregeld, zoals trouwens de gelijkwaardigheid in het algemeen. Verleden week was ik aanwezig bij een symposium met 150 deelnemers, waaronder twee vrouwen. Dus er valt nog het een en ander te doen.
Zevende en laatste punt: de resultaten moeten ook op de markt komen. Het levert ons niets op mooie studies te maken als die vervolgens in de kast blijven liggen. Juist op sociaal-wetenschappelijk gebied kan dat vaak gebeuren. Dus de resultaten moeten naar buiten komen, bijvoorbeeld via Internet, maar ook via een actieve uitdraging van de kant van de ontvangers van onderzoeksbijdragen, van de kant van politici hier in het Parlement, in de nationale parlementen of in plaatselijke organen, zodat de resultaten van nut worden voor het maatschappelijk gebeuren.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, ik leg u twee verslagen voor, die beiden door mij zijn ondertekend en beiden over het GCO gaan. Het eerste verslag is het vijfde kaderverslag, het tweede is het Euratom-kernenergieverslag over het werk van het GCO. Het GCO is de belichaming van alles wat Europese meerwaarde betekent. Het vertegenwoordigt iets dat veel beter bekend zou moeten zijn, niet alleen bij de leden van deze vergadering, maar bij alle burgers van de Unie. Dat geldt natuurlijk wel voor alle onderzoeksprogramma's, maar toch in het bijzonder voor het Gemeenschappelijke Centrum voor Onderzoek. Immers, hier komen wetenschappers uit de hele Europese Unie bij elkaar om aan problemen te werken die alle burgers aangaan.
Zoals het geval is met de Europese Unie zelf, is niet alleen de rol maar ook het accent van het GCO veranderd. De grootste nadruk lag in het begin op kernenergie, en het centrum heeft op dit gebied waardevol onderzoek gedaan. Die nadruk is evenwel allengs minder aan het worden en de nieuwe opdracht van het GCO wordt, nu we ermee op weg zijn naar de 21ste eeuw, steeds duidelijker. De directeur van het GCO, de heer Allgeier, en mevrouw Cresson, lid van de Commissie, hebben met elkaar zeer grote helderheid van denken getoond in het herdefiniëren van de rol van het GCO, zodat er voor niemand twijfel hoeft te bestaan wat die rol precies is. De taak van het centrum ligt vooral in het functioneren als instrument voor de beleidsvormers van de Europese Unie, maar ook voor diegenen die op uiteenlopende gebieden programma's in uitvoering hebben.
Om een paar voorbeelden te geven, we hebben het technologisch werk nodig dat met vooruitziende blik in Sevilla wordt verricht, waar technologieën van de toekomst onder de loep worden genomen. Ook kunnen we niet zonder het werk dat in Ispra en elders wordt uitgevoerd op het gebied van toetsing en normbepaling. Daar zijn onlangs, bij voorbeeld, de methoden getoetst die in iedere lidstaat voor het controleren van luchtvervuiling gebruikt worden. Omdat daarbij grote afwijkingen in de gebruikte proefmethoden werden geconstateerd, was dit een zeer waardevol stuk werk.
Naast helderheid van doelstelling hebben we ook behoefte aan hervormingen en herstructureringen, en dat werk wordt op zeer efficiënte wijze uitgevoerd. Het GCO heeft de beschikking over faciliteiten die geen enkele individuele lidstaat afzonderlijk kan bekostigen, en van die faciliteiten zou beter gebruik gemaakt moeten worden. Gezien het feit dat het Europees Parlement de taak heeft om te controleren wat er in onderzoeksinstituten gebeurt, willen wij als waarnemers erkend worden. Met name vragen wij om twee waarnemers in het GCO bestuur. Als dat om technische of juridische redenen niet mogelijk is, zouden wij willen zien dat er een andere manier gevonden wordt die het ons mogelijk maakt om die taak uit te voeren.
Gegeven de omvang van de Ispra-locatie en de problemen die het onderhouden van zo'n locatie met zich meebrengt, moet er opnieuw met de Italiaanse overheid onderhandeld worden, en ik hoop dan ook dat dit proces reeds aan de gang is. In deze zaak, zoals met ieder ander programma, moeten we er steeds nauwlettend op toezien dat het beleid van de Europese Unie op het gebied van gelijke behandeling niet alleen maar een mooie uitdrukking is. Dit beleid roept om uitvoering. En hier zou ik graag een hulde aan het adres van mevrouw Cresson willen uitspreken, die als vrouwelijk lid van de Commissie voor de wetenschap goed heeft ingezien dat, als er een programma voor gelijke behandeling moet komen, er dan, in haar eigen woorden, onderzoek uitgevoerd moet worden "door vrouwen, voor vrouwen en naar vrouwen" . De daad bij het woord voegend heeft zij een speciale eenheid in DG XII in het leven geroepen, waarvoor zij onze hulde en steun verdient.
Ik wil nu overgaan op het Euratom-gedeelte van de GCO. Met het oog op de begrotingsverlaging heeft men de zinnige beslissing genomen om met het fusieonderzoek in de GCO te stoppen en meer nadruk te leggen op kernmaterialen en beveiligingsmaatregelen. De FARO-voorziening is hierbij van groot belang, omdat ze ons een middel geeft om werkelijk voorkomende ongelukken te bestuderen.
Amendement 20 dat ik heb ingediend legt de nadruk op het feit dat het niet de taak van een onderzoeksprogramma is om het buiten gebruik stellen van kernfaciliteiten te bekostigen. Er moeten spoedberaden komen met de begrotingsinstanties en de Begrotingscommissie over de wijze waarop de 100 miljoen ecu, die nodig zijn voor totale buitengebruikstelling van de voorzieningen bij Ispra en elders, bekostigd kunnen worden zonder het onderzoeksprogramma te raken. Dat laatste zou volstrekt oneigenlijk zijn.
Ik stel voor dat we met z'n allen een blik werpen op de suggesties van, onder anderen, professor Rubbia, betreffende de scheiding en omzetting van kernafval ter plaatse. Als we geen oplossing voor het kernafvalprobleem kunnen vinden zal de burger weinig fiducie hebben in voorstellen op het gebied van kernenergie. Hopelijk mogen we de suggesties van professor Rubbia als veelbelovend beschouwen.
Ik wil hier allereerst uitleggen - enigszins op de zaken vooruitlopend, maar ik moet al mijn tijd in één blok besteden - waarom ik een amendement op het rapport van mevrouw Matikainen-Kallström heb ingediend. Ik wil haar complimenteren met haar rapport, en mijn instemming uitspreken met haar suggestie dat de titel wel iets doorzichtiger zou kunnen. Mijn amendement 19 stelt voor, met het oog op het bedrag waarmee het kernfusieprogramma moet worden besnoeid, dat de Commissie met een nieuw plan ter tafel komt en dat zij op de volgende punten moet letten wanneer de internationale experimentele kernfusiereactor aan de orde komt.
Er is een scherpe daling waar te nemen van de belangstelling en de mogelijkheden tot deelname onder de beoogde partners. Ook is er, voorzover ik weet, geen locatie beschikbaar. Daarbij komt dat het tijdschema ongeschikt is voor het vijfde kaderprogramma. Binnen dit tijdschema kan dit werk eenvoudig niet uitgevoerd worden. Dit alles houdt in dat er genoeg ruimte is voor een kostenverlaging.
De JET-voorziening in Culham in het Verenigd Koninkrijk kan op veel succes bogen en het is daarom een belangrijk onderdeel van het kernfusieprogramma. Bij mijn voorstel om de begroting te besnoeien is de JET-voorziening dan ook niet inbegrepen. Integendeel, zolang het Parlement om advies wordt gevraagd, kan gesteld worden dat deze voorziening tot na 1999 verlengd moet worden; mede gezien het feit dat de kosten ervan vastliggen.
Ik kan echter niet geloven - ook al willen we de sociaal-economische aspecten van kernfusie nader onderzoeken, en ik ben daar sterk vóór - dat deze kosten niet 920 miljoen ecu zouden bedragen, of een bedrag dat daar dichtbij komt. We moeten met ons huidig onderzoek naar het kernfusieprogramma doorgaan, en ik wil zeker niet suggereren dat we dat niet moeten doen. Maar als dit amendement aangenomen wordt, zou ik de Commissie willen vragen om dit programma nogmaals in zijn huidige vorm onder de loep te nemen en met iets te komen dat enigszins beter op het beschikbare budget is afgestemd.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, de behoefte aan energie zal in de volgende vijftig jaar verdubbelen. De groei van de energiebehoefte zal het grootst zijn in de huidige ontwikkelingslanden, die hun extra energie hoofdzakelijk zullen halen uit fossiele brandstoffen die het broeikaseffect bevorderen. Met energiebesparingsmaatregelen kan men het verbruik van primaire energie enigszins beïnvloeden, maar dergelijke besparingsmaatregelen zijn alleen mogelijk in industrielanden en ook in die landen is het effect op het totale energieverbruik niet groot.
Het gebruik van hernieuwbare energiebronnen zal aanzienlijk toenemen, maar het effect zal wat de milieuvervuiling betreft onvoldoende zijn. Als we ook nog rekening houden met de beperktheid van de uranium- en aardgasvoorraden in de wereld, dan kan worden geconstateerd, dat er op dit moment geen voor het milieu, en dan met name wat de CO2 -uitstoot betreft, aanvaardbare energieoplossing is, waarmee voldaan kan worden aan de toenemende energiebehoefte en men tegelijkertijd het broeikaseffect kan tegengaan.
De theorie van kernfusiereactoren wordt al enkele decennia onderzocht en in proefreactoren heeft men al reactie tot stand gebracht. In het onderzoek naar het commercieel exploiteren van energie uit kernfusie bevindt men zich in de fase waarin het nodig is het volgende demonstratieproject op te zetten. Het nu aan te vangen ITER-onderzoeksproject is een gezamenlijk project van de Europese Unie, Japan, de Verenigde Staten en Rusland en de bedoeling ervan is het produceren van technologie voor de verwezenlijking van de in de toekomst te bouwen commerciële kernfusiecentrale. De belemmeringen voor het gebruiken van energie uit kernfusie zijn op dit moment van technische aard, zodat alleen onderzoek op theoretisch niveau niet meer voldoende is om ontwikkeling te garanderen.
Ontwikkelingslanden hebben vooralsnog geen mogelijkheden om uit fusie-energie een commercieel te exploiteren energiebron te ontwikkelen, zodat het werk in de industrielanden gedaan moet worden. Als we dan nog rekening houden met het tijdschema voor het gebruik van fusie-energie, dat op ongeveer vijftig jaar wordt geschat, is het duidelijk dat de inzet om dit werk voort te zetten geen onderbreking van het huidige onderzoek, geen door de Commissie voorgestelde bezuiniging op de financiering en geen uitstel van het ITER-project toestaat. Het huidige fusie-onderzoek kost 500 miljoen ecu per jaar, wat slechts ongeveer 1 % van de kosten van de Europese olie-import is.
Bij de productie van fusie-energie ontstaat geen radioactief afval uit brandstoffen. Het onderzoek naar en het mogelijk commercieel exploiteren van fusie-energie bevat geen elementen die de fabricage van kernwapens stimuleren of vergemakkelijken. Men moet ook beseffen dat het huidige onderzoek naar fusie-energie een ruime mate aan innovatie heeft voortgebracht, onder andere op het gebied van materiaaltechnologie, en zo kan men gebruik maken van de resultaten van het onderzoek lang voor de aanvang van een commerciële energieproductie.
We moeten investeren in energie uit niet-fossiele brandstoffen, zodat het broeikaseffect geen onherstelbare schade kan aanrichten, voordat de fusie-energie in gebruik wordt genomen. Het veiligstellen en doeltreffender maken van het gebruik van de huidige kerncentrales zijn noodzakelijke maatregelen als we energie willen produceren zonder het milieu te schaden. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was het financieren van onderzoek gericht op het moderniseren van de huidige kerncentrales en van onderzoek naar afvalverwerking. Dit zijn naar mijn mening onderzoeksdoelen van kernsplitsing die goed bij dit programma passen.
Leden van het Europees Parlement, wij besluiten over alternatieve energie die de komende generaties aangaat. Met de besluiten die nu genomen worden, lossen we mogelijke toekomstige Europese problemen van de energieproductie op. Door voor het onderzoek naar fusie-energie te stemmen kunnen we de komende generaties een leven zonder zuurstofapparaten garanderen.

Malerba
) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, collega's, ik spreek nu over drie horizontale programma's, bekeken vanuit de invalshoek van de Commissie externe economische betrekkingen, inzake de internationale rol van het onderzoek, de innovatie, het midden- en kleinbedrijf en het menselijk potentieel. Met betrekking tot het eerste onderwerp - de internationale rol van het communautaire onderzoek - wil ik herhalen dat het technologische onderzoek van de Europese Unie zich absoluut moet meten met en concurrerend moet blijven ten opzichte van het onderzoek op wereldniveau; ik ga zelfs een stap verder: onze referentiestandaard moet het verwezenlijken van op internationaal niveau relevante onderzoeken en ontdekkingen zijn. Het vijfde kaderprogramma zou dan ook aan rijkdom inboeten, indien deze opening niet gewaarborgd zou worden. We zouden ons in elk geval kunnen afvragen op welke voorwaarden we ook bedrijven en partners die niet tot de Europese Unie behoren, kunnen laten deelnemen, hoe we geld van Europese burgers kunnen uitgeven voor partners die niet tot de Europese Unie behoren. Hier zijn zeker speciale conventies nodig, maar, sprekend namens de Commissie externe economische betrekkingen, zou ik twee referentiepunten willen aangeven die ons onontbeerlijk lijken. Enerzijds komt het onderzoek dat wordt uitgevoerd in samenwerking met externe partners, in elk geval ten goede aan de Europese Unie, in die zin dat het leidt tot verhoging van haar competentie en kwaliteit en anderzijds houdt het bestaan van criteria van wederkerigheid in dat, indien partners, bijvoorbeeld Amerikaanse onderzoekers, toegang tot het Europese onderzoeksprogramma hebben, dit ook omgekeerd moet gelden.
Dit is mijns inziens een heel wezenlijk punt waarop de gehele Commissie, en niet alleen mevrouw Cresson, moeten aandringen in de internationale betrekkingen. Ik denk hierbij aan technologisch geavanceerde landen zoals de Verenigde Staten, Japan en Canada. Ook al hebben we inmiddels manieren gevonden om conflicten en competitie-situaties op te lossen, bijvoorbeeld in het kader van de handel met de World Trade Organisation , toch hebben we moeten constateren dat de onderzoekswereld door de verschillende landen nog steeds vrij rigoureus wordt afgeschermd; er lekt vrijwel niets naar buiten.
Anderzijds meen ik dat het met name voor opkomende landen, ontwikkelingslanden en vooral voor landen die ons na staan, zoals de kandidaat-landen voor de toetreding, de mediterrane derde landen, bijzonder wenselijk is dat het onderzoek een instrument van samenwerking wordt. In deze gevallen zijn er andere financiële middelen nodig ter aanvulling op het kaderprogramma voor onderzoek; ik denk daarbij natuurlijk aan programma's als Agenda 2000 en de MEDA-programma's. In dit verband zullen technologie- overdracht en mededeelneming van derde landen ook tot verhoging van de waarde van het kaderprogramma leiden.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, er is een lange weg afgelegd tot de uiteindelijke beslissing is gevallen over het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. Ik kan vandaag wel zeggen dat na de aanvankelijke protesten van de Commissie visserij tegen dit programma, wij nu met het resultaat van het bemiddelingscomité kunnen leven, ondanks de algemene verschillen en eventuele inhoudelijke tekortkomingen. Wel zullen wij de uitvoering van het programma opmerkzaam volgen. Ik zal uitleggen waarom.
Bij het bepalen van haar standpunt ten aanzien van het voorgestelde kaderprogramma, heeft de Commissie visserij de onderzoeksbehoefte geëvalueerd van de sector visserij en aquacultuur. Er werd vastgesteld dat het voorstel geen programma bevatte dat uitsluitend de visserij betreft, zoals in het afgelopen vierde kaderprogramma nog wel het geval was. De opzet van het nieuwe kaderprogramma leidt ertoe dat de onderzoeksaanvragen op visserijgebied bij diverse programma's en kernactiviteiten moeten concurreren met andere onderzoeksaanvragen. Dat maakt het er voor de visserij niet gemakkelijker op.
Bovendien diende er een oplossing te komen voor de toekomstige financiering van activiteiten in verband met visserij die tot nu toe beschouwd werden als studies, maar buiten het kaderprogramma voor onderzoek waren geplaatst. Deze activiteiten betreffen onder meer het opzetten van databanken voor de evaluatie van de visstand, hetgeen tot nu toe uit de structuurfondsen werden gefinancierd. De Commissie visserij legt er de nadruk op dat het gevaar moet worden vermeden dat de financiering van deze belangrijke activiteiten wordt onderbroken en dat het bevorderen van deze activiteiten zich ook moet uitstrekken tot de sector aquacultuur.
Wij hebben vernomen dat overeenkomstig artikel 130 I, het kaderprogramma wordt uitgevoerd in de vorm van aparte specifieke programma's. Deze bestaan op hun beurt uit zogenaamde kernactiviteiten en werkprogramma's. Het eerste specifieke kaderprogramma met de titel "Kwaliteit van het bestaan en beheer van de biologische hulpbronnen" omvat verschillende kernactiviteiten die voor de sector visserij en aquacultuur relevant zijn. De belangrijkste hiervan is de duurzame landbouw, visserij en bosbouw, met inbegrip van een geïntegreerde ontwikkeling van plattelandsgebieden. De prioriteiten voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie voor visserij en aquacultuur zijn dusdanig opgesteld, dat de behoefte aan onderzoek grotendeels wel gedekt is.
De kernactiviteit "Gezondheid, voeding en milieufactoren" is hier ook van belang, en de kernactiviteit "Beheersing van infectieziekten" biedt een voor de hand liggend kader voor onderzoeksactiviteiten ter voorkoming en beteugeling van visziektes in de aquacultuur, want ondertussen is gebleken dat deze activiteit niet beperkt zal blijven tot ziektes van de mensen. Eventueel kan ook de activiteit "de cel als fabriek" voor de aquacultuur van belang zijn, want hier kunnen zich ook genetische problemen voordoen. Tot zover het eerste specifieke kaderprogramma.
Het tweede en derde programma is voor visserij en aquacultuur nauwelijks relevant. En dus beland ik meteen bij het vierde specifieke programma "Behoud van het ecosysteem" . Voor visserij en aquacultuur is dit programma van de grootste betekenis, vooral gezien het streven om het beheer van de bronnen van visserij te benaderen volgens het beginsel van een ecosysteem. Het is van het grootste belang te erkennen dat milieuveranderingen ook hun uitwerking kunnen hebben op de mariene ecosystemen waar visserij en aquacultuur zo van afhangen. Tot nu toe hebben wij steeds weer geklaagd dat de tegenwoordige stand van de wetenschap ons maar zelden de mogelijkheid biedt om de concrete uitwerking na te gaan van een verstoord ecosysteem op de visstand en om de gevolgen voor het visserijbedrijf te voorspellen dan wel te beschrijven. De overige specifieke kaderprogramma's hebben vooral betrekking op de behoefte aan internationale samenwerking met derde landen in het Middellandse-Zeegebied, alsmede met Rusland, de VS en Canada. Op zoek naar nieuwe bronnen, zal dit punt ons ook wat de visserij betreft steeds meer bezighouden.
De Commissie visserij heeft dus de inhoud duidelijk geformuleerd en haar standpunt te kennen gegeven. Wij wachten nu op de uitvoering. In het licht van de groeiende eisen die aan het kaderprogramma worden gesteld, moest zoals wij hebben gehoord om iedere mark van de financiële middelen worden gevochten. Dat was soms wel eens vermoeiend, maar het heeft geloond. Mijn dank aan allen die hieraan hebben deelgenomen. Wij zijn opgelucht dat met het kaderprogramma een belangrijk stuk werkgelegenheidsbeleid tot stand kan komen, want dat wordt van ons allemaal verwacht. In een modern Europa mogen wij het onderzoek nooit verwaarlozen. Het vormt vaak het begin van alles, en dat moet dan natuurlijk ook in onze begroting tot uiting komen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft dat deel van het kaderprogramma dat betrekking heeft op het bevorderen van een concurrerende en duurzame groei, dat wil zeggen wat betreft het verslag-Argyros, moet ik zeggen dat het mij enorm plezier doet dat het advies en de voorstellen van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid grotendeels in het verslag zijn overgenomen. Onder andere wordt er meer nadruk gelegd op de hoofddoelstelling: voor meer werkgelegenheid te zorgen en de levenskwaliteit door duurzame groei te verbeteren, en ook op het feit dat de ontwikkeling van het programma moet worden gevolgd en naar behoefte moet worden aangepast - en dan niet alleen waar het de wetenschappelijke en technische ontwikkelingen betreft, maar ook waar het gaat om de economische en sociale ontwikkeling van de maatschappij, die naar mijn idee het onderzoek in de toekomst in steeds sterkere mate zal sturen.
Voorts dient het onderzoek ook te voorzien in de behoeften op sociaal-economisch gebied en milieugebied, zodat beleidsvormers en politici kennis kunnen opdoen van maatregelen om sociale veranderingen soepeler te laten verlopen en het ecologisch evenwicht veilig te stellen. Ik betreur het dat wij in de begroting niet de middelen hebben gekregen die wij hiervoor nodig hadden. Ik verzoek mijn collega's nu dan ook amendement 30 van de V-Fractie te steunen.

Heinisch
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil eerst het verslag van de heer Tannert bespreken. Europees onderzoek dient volgens het vijfde kaderprogramma meer dan ooit te worden afgestemd op de behoeften van de maatschappij en oplossingen aan te dragen voor klemmende problemen. Vele antwoorden hopen wij te vinden op het terrein van de biotechnologie. Dat is nu al het geval op medisch, farmaceutisch en landbouwgebied. Over de hele wereld wordt hieraan gewerkt, en indien de Europese Unie concurrerend wil blijven, zal zij haar inspanningen aanzienlijk moeten verhogen.
Maar hoewel de biotechnologie vragen beantwoordt, werpt zijzelf vooral wat de gentechnologie betreft weer nieuwe vragen op, zoals de veiligheid van genetisch gemanipuleerde producten en uiterst gevoelige ethische aspecten. Gentechnologisch onderzoek - daarover ben ik het volledig eens met de rapporteur - hangt er in belangrijke mate van af of wij met betrekking tot deze vragen een maatschappelijke consensus vinden. Daarom moeten objectieve informatie en een brede discussie over ethische vraagstukken eveneens een van de doelstellingen van het programma zijn.
De Fractie De Groenen in het Europees Parlement eist opnieuw een moratorium voor het onderzoek met embryoweefsel en voor de pre-implantatiediagnose. Dit moratorium zou geldig moeten blijven tot een volledige ethische evaluatie heeft plaatsgevonden. Zo'n onderzoeksmoratorium is voor mijn fractie echter geen begaanbare weg. De eis is onrealistisch, want een ethische evaluatie zal nooit eens en vooral kunnen worden afgesloten. Evaluatie zal altijd parallel met het onderzoek moeten plaatsvinden.
In het embryo-onderzoek is het van beslissend belang dat voorschriften van de nationale wetgevingen worden gerespecteerd en rekening wordt gehouden met gemeenschappelijke ethische grondbeginselen. Al van het begin af aan dienen Europese onderzoeksprojecten zorgvuldig op hun ethische aspecten te worden beoordeeld. Een volledig moratorium zou echter tot een stilstand voeren die wij met dit programma juist willen voorkomen.
Enige korte woorden over het verslag van de heer Lange. De amendementen zijn in het algemeen juist en mijn fractie kan ermee instemmen. Ik juich het toe dat in dit specifieke programma de inspanningen worden voortgezet met betrekking tot de scholing en voortgezette scholing van de Europese onderzoekers. Voor het concurrentievermogen van Europa is het van enorm belang dat de kwaliteit van Europese onderzoekers en wetenschappers voortdurend wordt verbeterd. Het is hier ook van belang dat actieve en doelmatige samenwerking van Europese onderzoekers tot stand wordt gebracht. Wat het sociaal-economisch onderzoek betreft, valt het plan van de Commissie om sociaal-economische aspecten tot kernactiviteit van dit horizontale programma te bestempelen, als idee toe te juichen. Hierbij moet echter ook worden opgemerkt dat niet alles wat wetenschappelijk interessant en bereikbaar is, ook uitgebreide financiële steun van de Europese onderzoeksbevordering behoeft. Het uitgetrokken bedrag van 10 % van de financiële middelen van dit specifieke kaderprogramma voor sociaal-economisch onderzoek, acht ik dan ook voldoende. Ik betuig de beide rapporteurs mijn hartelijke dank.

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil één ding aan de orde stellen over het verslag-Estevan Bolea. Dit verslag betreft duurzame vormen van energie, in het bijzonder geothermische energie, waarvan de technische voorziening in mijn deel van de wereld beter bekend staat als "warme-rotsentechnologie'.
Veel van onze lidstaten hebben een goede staat van dienst op dit gebied. De lijst van prestaties die Europa ten dezen heeft opgebouwd volgt uit de omstandigheid dat uitgevoerd onderzoek in het verleden zeer geslaagd is geweest. Maar toch wordt dit niet met zoveel woorden in het voorstel van de Commissie vermeld. Misschien dat het onder de titel "diverse andere energiebronnen" valt. Maar naar mijn mening zou dat volstrekt onvoldoende zijn. Vandaar amendement 19, dat met name over geothermische energie gaat.
Ik wil de Commissie eraan herinneren dat de Verenigde Staten een bedrag van ongeveer 100 miljoen dollar aan lopend onderzoek op dit gebied besteden. Dit is gericht op de exportmarkt. Er zijn gebieden waar wij als Europese Unie de boot missen als we er niet voor zorgen dat we ons op de hoogte houden van deze technologie. Steunt de Commissie geothermische energie? En mag ik de Commissie met name om steun verzoeken voor amendement 19?

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle rapporteurs feliciteren met de uitstekende verslagen die zij opgesteld hebben. Ik kan het met de inhoud van bijna al die verslagen eens zijn. In het bijzonder doet het me deugd te zien dat het verslag-Tannert zeer duidelijk stelt dat onderzoek naar kloning van mensen niet in het huidige kaderprogramma is toegestaan. Persoonlijk ben ik van mening dat dit soort kloning onder geen enkele voorwaarde toelaatbaar is.
Het programma over de gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij dat door onze collega de heer Malerba is voorgesteld, is van groot belang. Ieder afzonderlijk onderdeel van de vier belangrijkste actiegebieden gaat een hoofdrol spelen in de toekomstige groei en ontwikkelingen, zeker ook wat betreft het scheppen van banen. Onlangs heeft de premier van Ierland, de heer Bertie Ahern, het besluit aangekondigd om een groot digitaal park te laten construeren. Daarbij zei hij het volgende: "Het verbinden van steden en dorpen met dit drukke netwerk zal niet alleen banen in Ierland opleveren, maar tevens het media-aanspreekpunt worden voor hen die een beroep willen doen op lokale diensten op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, toerisme, bedrijfsontwikkeling en alle openbare diensten" .
Daar ik namens de Ierse leden van onze fractie spreek zal het velen van u niet verwonderen als ik zeg dat ik enige moeite heb met de verslagen over diverse onderzoeksprojecten in de kernergiesector. Het Sellafield-fiasco, met de leugens, lekken en verdoezelingen die daarmee verbonden zijn geweest, is stelselmatig door onze Fianna Fáil- leden in dit Parlement aan de kaak gesteld, al sinds de beginfase van Windscale. Wij zijn volkomen gekant tegen de voorgestelde nieuwe uitbreiding van Sellafield. Op geen enkele grond - in economisch of wat voor ander opzicht dan ook - kan de opwerking van kernafval gerechtvaardigd worden.
We zullen geen steun geven aan enig programma dat in feite bijdraagt tot voortzetting van de levensgevaarlijke milieuvervuiling waarvan Sellafield de bron is. Zulk geld zou veel beter besteed kunnen worden aan onderzoek naar projecten over niet-nucleaire, duurzame vormen van energie, zoals in het programma beschreven wordt. Hierdoor wordt het ecosysteem in stand gehouden, dat het onderwerp is van het verslag-Estevan Bolea.
Tot slot wil ik nog een opmerking maken over het vijfde kaderprogramma in zijn algemeenheid. Ik ben ervan overtuigd dat de tijd gekomen is voor Europa om zichzelf niet meer als meeloper van de Amerikaanse en Japanse onderzoekstrant te laten beschouwen, maar als wereldleider op het betrokken gebied van onderzoek. Als we dat willen, kunnen we het ook.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, wat het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling en de daarbij behorende specifieke programma's betreft, wil ik in het bijzonder drie zaken benadrukken. De eerste heeft betrekking op de gebruikers van het onderzoek. Volgens het voorstel van de Commissie is het de bedoeling het vijfde kaderprogramma meer in samenspraak met de gebruikers te realiseren. Het is zeer belangrijk dat de Commissie in dit verband met gebruikers niet alleen het bedrijfsleven bedoelt, maar de werkelijke uiteindelijke gebruikers van het onderzoek, namelijk de burgers. Organisaties die de burgers vertegenwoordigen en democratisch gekozen beleidsmakers moeten ook kunnen deelnemen aan het uiteenzetten en controleren van het onderzoek.
Ten tweede wil ik onderstrepen dat er bij de onderzoeksprogramma's speciaal rekening gehouden moet worden met vrouwen. In het onderhavige verslag-Lange is hiermee op verdienstelijke wijze rekening gehouden. Er moet tevens voor gezorgd worden, dat er voldoende geld wordt uitgetrokken voor het onderzoek dat de positie van de vrouw en de gelijke kansen bevordert, en dat vrouwen vertegenwoordigd zijn in de groepen die projecten selecteren en evalueren.
Een derde belangrijke kwestie heeft betrekking op de mogelijkheden van kandidaat-landen om in het vijfde kaderprogramma te participeren. De onderhandelingen met de kandidaat-landen die aan het programma willen deelnemen, moeten snel worden afgerond, zodat ze meteen vanaf het begin mee kunnen doen. Ik wil in dit verband ook het belang van het onderzoek naar de veiligheid op de werkplek onderstrepen. Het loont de moeite ook op het gebied van onderzoek te investeren in de veiligheid op de werkplek.
Tot slot wil ik opmerken dat ik me volledig kan aansluiten bij hetgeen de heer Fitzsimons eerder over het nucleair onderzoek heeft opgemerkt. Men moet met name investeren in hernieuwbare energiebronnen.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, het programma tot behoud van ecosystemen zou eigenlijk moeten heten: programma ter reparatie van ecosystemen. Want met veel programma's die hier zijn opgezet - ik behoef alleen maar te herinneren aan de structuurfondsen - verstoren wij nog steeds onze planeet en plunderen die uit, nog vóór wij zelfs maar weten wat deze ons allemaal kan bieden. Dat geldt voor de bossen, het geldt voor de zeeën, het geldt voor alles. Ik erger mij natuurlijk vooral aan de ter beschikking gestelde middelen: 2, 125 miljard ecu voor 130 prioriteiten. Zo kunnen wij geen enkele prioriteit recht doen. Zo zullen wij geen andere, hernieuwbare vormen van energie scheppen. Niets hebben wij minder nodig dan fusie. Miljarden hebben wij ervoor uitgegeven, tot nu toe zonder resultaat. En hoe zit het met het efficiënt gebruik van energie? Dat krijgen wij met zo weinig geld natuurlijk ook niet van de grond. Voor de toekomst is het natuurlijk van belang te weten welke schatten, welke waardevolle geneesmiddelen enzovoort wij uit de zeeën kunnen winnen voor en aleer die helemaal geplunderd worden. Dit alles kunnen wij met deze middelen absoluut niet bereiken; ik betreur het ten zeerste en acht het ook niet op zijn plaats dat er zoveel geld naar de informatica gaat. Wat de nucleaire industrie als geheel betreft, vind ik het ook onjuist dat wij daar nog steeds geld insteken. Volgens het beginsel van de vervuiler betaalt, moet die immers zelf voor de gevolgen opdraaien en zich niet altijd uit de algemene pot laten betalen.

Hudghton
Mijnheer de Voorzitter, ik kan mijn eerste toespraak in deze vergaderzaal niet houden zonder mijn voorganger, dr. Alan Macartney, te noemen. Ik weet dat hij hier zeer hoog stond aangeschreven, zowel wat betreft het werk dat hij in commissies als in het parlement zelf deed. Er kan geen passender huldeblijk aan Alan Macartney zijn dan de zeer duidelijke uitslag van de tussentijdse verkiezing die mij, eveneens als lid van de Schotse Onafhankelijkheidspartij, naar dit parlement brengt.
Als het een van onze hoofdtaken is de voorwaarden te scheppen die economische groei stimuleren en de werkgelegenheid verbeteren, dan zullen kleine en middelgrote bedrijven daarin de belangrijke rol moeten kunnen blijven spelen die ze nu al hebben. Ik ben dan ook verheugd te zien dat de MKB-sector in deze programma's met name wordt genoemd en, in het bijzonder, dat er een deel van de begroting beschikbaar is gesteld om metterdaad speciaal toegewezen te worden aan projecten vanuit kleinere ondernemingen.
Als voormalig eigenaar van een zeer klein bedrijf ben ik me maar al te bewust hoe moeilijk het vaak is om de extra tijd, geld en energie uit te trekken die voor innoverende projecten noodzakelijk zijn. En aangezien ik ook tot voor kort aan het hoofd stond van een, mag ik wel zeggen, zeer succesvol gemeentebestuur in Schotland, weet ik uit mijn ervaring met onze economische ontwikkeling en met het team van ambtenaren dat zich in onze gemeente met Europese aangelegenheden bezighoudt dat veel van onze kleinbedrijven een schat aan talent en ideeën bezit die meer aanmoediging verdienen. Ik hoop dat er aanzienlijke flexibiliteit in de besluitvormingsprocessen en de uitvoering zal worden nagestreefd, opdat deze programma's ook in de werkelijkheid volledig toegankelijk zullen zijn voor onze kleine en middelgrote bedrijven.
De Schotten hebben terecht een goede reputatie op het gebied van innovatie en vindingrijkheid. In mijn eigen regio, het noordoosten van Schotland, zijn er veel ondernemingen en bedrijven, alsmede wetenschappelijke instellingen en onderzoeksinstituten, die aan projecten en ideeën werken welke het dubbel en dwars waard zijn om door heel Europa en de rest van de wereld verspreid te worden. Een van de twee steden in mijn regio, Dundee, bijvoorbeeld, is hard op weg om een centrum voor geavanceerde technologie in de biowetenschappen te worden, terwijl Aberdeen algemeen bekendstaat als de belangrijkste energiestad van Europa. Het is mij bekend dat er hard gewerkt wordt aan projectontwikkelingen op een groot aantal gebieden, waaronder telematica en duurzame energiebronnen. Terloops merk ik hierbij op dat ik lid ben van een partij die niet-nucleair is ingesteld, en ik wil dan ook mijn steun uitspreken voor de opmerkingen die mijn collega zojuist gemaakt heeft.
Wij hebben een aantal projecten in uitvoering om de hoge kwaliteit van onze watervoorzieningsystemen in stand te houden, die al eerder in dit debat zijn genoemd. Als Schotten hebben wij veel te bieden op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Ik hoop dat deelname aan deze programma's niet alleen voor Schotse projecten, Schotse ondernemingen en Schotse instellingen vruchten zal afwerpen, maar dat de ideeën die deze programma's voortbrengen ook aan Europa en de rest van de wereld ten goede zullen komen. Ik zie dan ook met vreugde mijn deelname aan de debatten in deze vergaderzaal tegemoet. Hierbij zal ik mij niet alleen voor Schotland inzetten, maar ook voor de communautaire projecten die in mijn land uitgevoerd worden.

De Voorzitter
Mijnheer Hudghton, ik heb u niet onderbroken omdat dit uw eerste spreekbeurt is in deze zaal en ik derhalve coulant wilde zijn. Ik wens u verder veel succes bij uw mandaat en wijs er alleen op dat men zich hier gewoonlijk keurig aan de spreektijd houdt.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van deze gecombineerde behandeling over onderzoek en technologische ontwikkeling wil ik het woord voeren over het verslag betreffende het programma op het gebied van bevordering van innovatie en stimulering van deelneming van het MKB. We kunnen de doorslaggevende rol van het MKB voor zowel de werkgelegenheid als het territoriaal evenwicht van onze landen nooit voldoende onderstrepen. De instandhouding en ontwikkeling van een coherent en dicht netwerk van bedrijven in plattelandsgebieden valt veruit te verkiezen boven het investeren van aanzienlijke bedragen in een stadsbeleid met zeer onzekere resultaten.
Welnu, dit netwerk is ernstig beschadigd door de crisis en het is van wezenlijk belang dat we eraan werken het weer op te bouwen, met name door de ontwikkeling van industrieën van de toekomst te bevorderen, die vandaag de dag aan de oorsprong liggen van het creëren van de meeste rijkdom, groei en werkgelegenheid. In dat opzicht is het onmisbaar dat we in staat zijn hun de intellectuele eigendom te garanderen, zowel op communautair vlak als op het niveau van de derde landen, hetgeen absoluut noodzakelijk is voor de afschrijving van de kosten die inherent zijn aan onderzoek en ontwikkeling. En zou het niet beter zijn geweest - in plaats van ons geweten te sussen met de opname in dit vijfde kaderprogramma voor onderzoek van een MKB-onderdeel met weinig middelen, waarvan het resultaat dus zwak zal zijn - als we begonnen waren aan een audit over de juridische hindernissen die oprichters van bedrijven momenteel tegenkomen en over de rem op de ontwikkeling van het MKB die sommige communautaire regelgeving zelf vormt?
Het is inderdaad van wezenlijk belang dat onze juridische systemen streven naar het vergemakkelijken van de ontwikkeling van het MKB, in plaats van die te hinderen, zoals we met name zien bij sommige regelgeving die ertoe neigt de bedrijven vanaf hun ontstaan te verstikken, dat wil zeggen vanaf het moment waarop ze juist het meest behoefte hebben aan kapitaal. Het zou nuttig geweest zijn om na te denken over de onmisbare wijzigingen die moeten worden aangebracht in de bedrijfswetgeving om die aan te passen aan de regels van de technologische industrie en van het risicokapitaal, een belangrijk instrument om de toegang van het MKB tot particuliere financiering te vergemakkelijken.
En hoe kun je je geen vragen stellen over de negatieve gevolgen van een beleid dat ernaar streeft om aan alle kanten vrijhandelsakkoorden af te sluiten zonder voorafgaande impactonderzoeken en dat kunstmatig hoge normen aanneemt over het netwerk van ons midden- en kleinbedrijf. Ik roep op, mijnheer de Voorzitter, tot een pragmatisch en niet-ideologisch beleid om werkelijk de ontwikkeling te vergemakkelijken van dat midden- en kleinbedrijf, dat vandaag de dag de voornaamste bron voor het scheppen van banen in de Europese Unie vormt.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, onderzoek heeft de toekomst, onderzoek is de adem van de menselijke geest. Maar er wordt wel verantwoordelijkheidszin gevergd! Ik verheug mij erover dat in het verslag van mevrouw McNally de kernfusie niet meer ter discussie staat, maar wel de veiligheid van kernsplijting, het toezicht op kernmateriaal, het stilleggen van kernreactoren en het ruimen van afval. In de toekomst zullen wij heel veel kernreactoren stil moeten leggen en het zou een goed ding zijn geweest wanneer wij ons daar al veel eerder om hadden bekommerd. Wij zullen ons nog lang, nog heel lang moeten bezighouden met het opruimen van afval. Weliswaar hebben wij nog geen oplossing voor nucleair afval, dat nog honderden, ja duizenden jaren zal nastralen, maar wij produceren het wel, dag in dag uit! Een groteske, tragische, dramatische vorm van menselijke onverantwoordelijkheid. Ik geloof dat wij laat, misschien te laat begonnen zijn met onderzoek in deze. Ik ben mevrouw Matikainen-Kallström dan ook zeer dankbaar dat zij er in haar verslag op wijst dat dat ook bij de ontwikkeling van fusie de voortdurende productie van aanzienlijke hoeveelheden radioactief materiaal wel eens de grootste hinderpaal zou kunnen zijn. Maar zij stipt ook andere belangrijke onderwerpen aan, zoals kernsplijting, bedrijfsveiligheid, nucleair-technische installaties, stralingsbescherming en ook weer de vandaag meermaals te berde gebrachte opruiming van afvalstoffen.
Ik weet dat mevrouw Matikainen-Kallström zich voor haar verslag heel veel moeite heeft getroost. Maar evenals vele sprekers voor mij spijt het mij toch dat in geen enkele kernactiviteit wordt gerept over hernieuwbare energiebronnen. Het afvalprobleem moet stellig te beheersen zijn; wij moeten de verantwoordelijkheid hiervoor op ons kunnen nemen; de mensen kunnen dit probleem aan. Als men zoals ik ernaar streeft om politiek te bedrijven vanuit een christen-democratisch gevoel van verantwoordelijkheid, dan kan men niet - ik kan het tenminste niet - eenvoudigweg ja zeggen tegen een programma dat onszelf ontegenzeggelijk heel veel voordelen biedt, maar dat voor zover wij vandaag kunnen zien onoplosbare problemen achterlaat voor de generaties na ons. Vandaag al vraag ik mijn collega's om begrip voor mijn stemgedrag.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag enkele opmerkingen maken over het verslag van de heer Argyros over een specifiek programma voor "Een concurrerende en duurzame groei" . Tot mijn voldoening stel ik vast dat de rapporteur in zijn verslag de aandacht toespitst op het vraagstuk van de doorzichtigheid bij de besteding van de programmakredieten, op de sociale aspecten van de beoogde doelstellingen, op de mogelijke uitbreiding van de specifieke acties tot andere sectoren zoals bijvoorbeeld de textielsector, een zeer belangrijke, arbeidsintensieve bedrijfstak in Europa, op de noodzakelijke verhoging van de kredieten voor verbetering van de vervoerstechnologie in het vervoer over land en zee en tot slot op de terbeschikkingstelling van de onderzoeksresultaten aan met name ook het midden- en kleinbedrijf.
De economische crisis in de wereld heeft echter duidelijk gemaakt dat sterker de klemtoon moet worden gelegd op een economische groei ten gunste van de mens en het milieu. Niet voor niets spreekt men alsmaar over een duurzame ontwikkeling, over een zichzelf dragende ontwikkeling. Aan de woorden "duurzame ontwikkeling" wordt nu echter het woordje "concurrerende" toegevoegd. Is dat toeval? Zeer zeker niet! Met de toevoeging van dit woordje wordt het kader aangegeven waarbinnen het streven naar een duurzame ontwikkeling moet plaatsvinden. Het doel is kennis, wetenschap en technologie optimaal te gebruiken. Een dergelijk streven is echter provocerend eenzijdig, daar het oog enkel en alleen is gericht op de belangen en de ambities van het grote multinationale kapitaal.
Concurrentie komt boven alles. Op het altaar van de concurrentie worden niet alleen de rechten en de verworvenheden van de werknemers, maar ook het milieu en het milieuevenwicht opgeofferd. Milieubescherming mag, maar dan alleen in de mate waarin daardoor winst ontstaat voor de bedrijven. Uit de ervaringen van met name het afgelopen jaar is gebleken dat grote onrust bestaat onder de werknemers en in grote lagen van de bevolking over de mogelijke gevolgen van een concurrerende groei. Vroeg of laat moet men toch gaan inzien dat technologie voortkomt uit wetenschap, uit het menselijk brein en derhalve niet tegen de mens en tegen de natuur mag worden gebruikt.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde het hebben over het verslag van de heer Malerba, waarop ik een amendement heb ingediend. Het verslag gaat over de gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij, iets waarvan ik een groot voorstander ben maar waar ik toch ook enigszins ongerust over ben. Het bestaan van Internet en andere faciliteiten van de informatiemaatschappij brengt namelijk het risico met zich mee dat deze ook als elektronisch toezichtsysteem worden gebruikt, en daar ben ik enorm bang voor. Ik acht het van belang dat wij hier in het Parlement vaststellen dat wij niet willen bijdragen aan een ontwikkeling waarbij een elektronische toezichts- of communicatietechniek in dit programma wordt opgenomen.
Ik wil het eveneens hebben over een ander amendement in het verslag-Argyros, dat een concurrerende en duurzame groei behandelt. Ik heb een extra amendement ingediend, met als strekking dat wij ook de invloed van luchttransporten op het milieu moeten beperken. Wij zijn het er hier in het Parlement allemaal duidelijk over eens dat er betere brandstof voor auto's moet komen en dat auto's minder benzine moeten verbruiken, maar wij lijken totaal vergeten te zijn dat ook vliegtuigen enorm veel brandstof verbruiken. Op dat gebied moet er eveneens een concurrerende techniek worden ontwikkeld teneinde het milieu te ontzien en brandstof te sparen. Dit moet men zien als voordeel voor de industrie, niet als nadeel.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, in het vijfde kaderprogramma wordt vooral het belang van een gemeenschappelijk onderzoeksbeleid gediend. In de loop van de tijd is de structuur duidelijker en zijn de thema's concreter geworden. Versnippering door veel kleine projecten en overlapping van verschillende projecten moet voorkomen worden. Uit dit oogpunt gezien is het maar de vraag of het oormerken van 10 % van het budget voor het midden- en kleinbedrijf de wetenschappelijke ontwikkeling zal bevorderen.
Voor onderzoeksinstellingen, maar vooral voor bedrijven is een snelle beoordeling van een aanvraag van groot belang. Ook het formuleren van duidelijke criteria uit het oogpunt van een stukje zekerheid is belangrijk. Dit voorkomt tevens de als hinderlijk ervaren lange contractbesprekingen en bureaucratische procedures. Gezien de snelle ontwikkelingen in de wetenschap moet het mogelijk blijven om specifieke programma's halverwege de looptijd aan te passen.
De zeer snelle vooruitgang in de gentechnologie, met als mogelijke gevolgen nieuwe resistenties en schadelijke voedingspatronen, vereist extra biomedisch onderzoek en ethische bezinning. Dat wetenschappelijk onderzoek niet als waardevrij gezien wordt, blijkt wel heel duidelijk uit het feit dat het menselijk kloneren wordt uitgesloten van dit kaderprogramma. Wij zijn hier verheugd over; bezinning vooraf bij bijvoorbeeld andere gentechnieken is zeer noodzakelijk, een volledige en onpartijdige voorlichting zeer wenselijk.
Een belangrijke basis voor onderzoek is duurzame ontwikkeling, waarbij energie en milieubescherming goed geïntegreerd moeten worden. Samenwerking tussen overheid, particuliere sector, industrie en dienstensector kan hierbij een goede vorm zijn en bevorderend werken. Dat geldt zeker voor toegepast onderzoek. Er moet echter ook ruimte blijven voor fundamenteel onderzoek dat zich zoveel mogelijk onafhankelijk ontwikkelt, waarbij objectiviteit als ideaal van wetenschappelijk onderzoek geldt.
Wat de toekomst van het kernfusieprogramma betreft, kunnen we opmerken dat kennis hiervan voor de toekomst behouden moet blijven. Gezien het feit dat andere energiebronnen erg in ontwikkeling zijn, hoeven we echter geen hoge prioriteit meer toe te kennen aan het kernfusieprogramma. Het instellen van een maximum voor nucleaire activiteiten heeft onze instemming. Het zal wel raadzaam zijn als er meer duidelijkheid en openheid komt over wat er zich allemaal in de nucleaire sector afspeelt. Hierbij is aandacht voor afvalbeheer en veiligheid erg belangrijk.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, ik ga mij beperken tot een aspect van het vijfde kaderprogramma, met name het verslag van de heer Malerba over de informatiemaatschappij en de noodzaak deze voor de gebruiker toegankelijk te maken. Ik zou daarbij vier bedenkingen willen maken.
Mijn eerste opmerking heeft betrekking op het feit dat het totaalbedrag aan investeringen - ik bedoel daarmee niet het budget dat voor dit vijfde kaderprogramma wordt uitgetrokken, maar de som van alle investeringen - van de Europese Unie plus de door elk van de 15 lidstaten beschikbaar gestelde middelen in deze sector ver achter dat van onze meest directe concurrenten, de Verenigde Staten en Japan, ligt. Wij moeten ons er rekenschap van geven dat het een speerpuntsector betreft en gelet hierop verdient dit initiatief al onze steun, ook al ben ik van mening dat het aanvullende middelen behoeft. En afgezien van het feit dat er meer middelen moeten worden uitgetrokken - het budget valt eerder schaars uit - dienen deze ook beter te worden verdeeld. In dit opzicht sluit ik mij aan bij de rapporteur, die voorstelt het beschikbare budget vooral op doelstellingen 1 en 3 te concentreren, met name op de toegankelijkheid voor de burgers en de nieuwe technologieën, en niet zozeer op doelstelling 2, die op de elektronische handel betrekking heeft en waarvoor men eerder behoefte heeft aan een betere reglementering, aan een initiatief van wetgevende aard dan aan een investeringsmaatregel. Ik zou daaraan nog willen toevoegen dat het laatste hoofdstuk wegens gebrek aan een duidelijke definitie bijzonder vaag is.
Anderzijds is het wenselijk dat wij onze inspanningen toespitsen op de speerpuntsectoren, de sleutelsectoren, waar de investeringen de meeste vruchten zullen afwerpen.
Tot slot zou ik in dit laatste gedeelte van mijn betoog nog twee soorten amendementen willen bespreken in aansluiting op de woorden van onze collega van de groene fractie. Het is bijzonder gevaarlijk een "heksenjacht" te beginnen in verband met de bevordering van het onderzoek in deze toonaangevende sector. Er doen zich inderdaad problemen voor wat betreft het behoud van het persoonlijke recht op intimiteit, maar wij mogen allerminst vergeten dat het hele Internet teruggaat op een militair onderzoeksproject en dat hieruit het huidige gebruik is voortgekomen. Wij moeten deze kwestie derhalve met de nodige voorzichtigheid behandelen. Ten tweede ben ik met de rapporteur van mening dat bepaalde amendementen van de Commissie rechten van de vrouw inzake het opstellen van quota's voor mannen en vrouwen en dergelijke te ver gaan.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, op het punt van de gentechnologie ben ik wel heel erg teleurgesteld over het verslag van het Europees Parlement. Wanneer ik dan ook nog moet horen dat geen verboden worden uitgevaardigd, maar dat men zich op maatschappelijke veroordeling verlaat, dan vind ik dat gewoon naïef. Al jaren geleden is ons beloofd dat er te langen leste normen zouden komen. Na jarenlange onderzoeksprogramma's op dit gebied, zou men toch eindelijk van de Commissie mogen verwachten dat zij ethische normen uitstippelt, in plaats van steeds weer te herhalen dat juist de onderzoeksprogramma's daartoe moeten bijdragen. Kortom, het wordt steeds duidelijker dat dit alleen maar mooie woorden zijn. In wezen gaat het erom dat met dit risicovol en ethisch bedenkelijk onderzoek door wordt gegaan zonder enigerlei grenzen te stellen.
Kijken wij bijvoorbeeld alleen maar eens naar het onderwerp embryoweefsel. Zelfs de artsenkamer van de Bondsrepubliek heeft zich voor een moratorium verklaard. Maar kennelijk slaagt de Commissie er niet in hier te zeggen: "Ja, dit is zowel uit wetenschappelijk als uit ethisch oogpunt bedenkelijk; hier moeten wij eindelijk eens beginnen grenzen te stellen" . Hetzelfde geldt voor weekmakers in babyspeelgoed. Aan de ene kant zegt de Commissie dat wij geen verboden kunnen uitvaardigen omdat er geen onderzoek voorhanden is. Aan de andere kant bevat haar onderzoeksprogramma helemaal geen aanknopingspunten om juist dit vraagstuk van milieugeneeskunde, om al die vraagstukken betreffende chemische stoffen bijvoorbeeld zelfs maar op de agenda te zetten!

Scapagnini
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Cresson, wij hebben allen gezien dat de aanneming van het vijfde kaderprogramma een cruciaal moment voor het Europese onderzoek is geweest. Het Parlement is erin geslaagd zijn stem en die van de burgers te laten horen en verschillende onderwerpen voor de ontwikkeling en de verbetering van het bestaan en het onderzoek van ons Europa in te brengen.
Zoals ik al meerdere malen in alle institutionele instellingen heb gesteld, kunnen we de werkloosheid die Europa teistert, uitsluitend overwinnen met onderzoek en technologische innovatie. Onderzoek doen betekent werkgelegenheid voor de toekomst scheppen en de levensomstandigheden van onze kinderen verbeteren. Daarom is het belangrijk dat men zich in Europa inspant om de verwezenlijking en de verbreiding van onderzoeksgegevens te verbeteren en de toegang daartoe te vergemakkelijken. De aanneming vandaag van de specifieke programma's betekent weer een extra mogelijkheid voor de ondernemingen, de onderzoekers en voor alle Europese burgers.
In het kader van de verschillende programma's hebben wij zeker aandacht besteed aan een aantal onderwerpen; ik wil hier met name het uiterst belangrijke thema van de kwaliteit van het leven en het beheer van de biologische hulpbronnen noemen. Europa beschikt over een stevige ervaring inzake het onderzoek en de toepassingen daarvan op dit gebied en ik wil onderstrepen hoe de biotechnologieën en de genetische manipulatie, afgezien van alle overwegingen van voorzichtigheid, een fundamenteel effect op de toekomst van de geneeskunde en van onze gezondheid hebben en zullen blijven hebben.
Ik zou voorts, namens de commissie die ik voorzit, willen benadrukken dat er in werkelijkheid in de afgelopen jaren veel en belangrijk werk is verricht, zowel in het kaderprogramma, waar men tot een, zij het nog moeizaam akkoord met de Raad is gekomen, als in de specifieke programma's waarin, zoals u weet, verschillende amendementen zijn opgenomen. Ter afsluiting spreek ik de wens uit dat de Raad goed nota mag nemen van de door het Parlement gedane voorstellen, ook wat betreft de aanneming van die programma's ten aanzien waarvan geen medebeslissing is voorzien. Het zou inderdaad zeer ernstig zijn, indien er geen rekening werd gehouden met de mening van degenen, zoals wij, die de Europese burgers vertegenwoordigen.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur, mijn collega mevrouw Quisthoudt-Rowohl, feliciteren met al het harde werk dat zij heeft verricht om het vijfde kaderprogramma zover te kunnen brengen. Daarbij moet ik tot mijn genoegen constateren dat zij een bezoek aan mijn kiesdistrict Devon heeft gebracht, met het doel kennis op te doen over vele onderzoeksprojecten die aan de universiteiten van Exeter and Plymouth voortgang vinden. Die belangstelling juich ik toe.
Ik moet ook mijn grote genoegen uitspreken over het resultaat van de procedure van overleg. Er waren heel wat onderzoekers in diverse plaatsen die zich ernstige zorgen maakten over de toekomstige financiering van hun projecten, met het vooruitzicht dat die stopgezet zou worden. Laat ons hier met de grootst mogelijke klem het belang van het vijfde kaderprogramma voor grensoverschrijdende netwerkkoppelingen benadrukken. Het belang van dit werk kan niet te sterk gesteld worden, hoewel het slechts een zeer klein gedeelte van de totale uitgaven aan communautair onderzoek vertegenwoordigt. Ik dring er bij de Commissie op aan om in de toekomst meer aandacht te besteden aan het consequent evalueren van offertes en het opgeven van redenen aan niet-geselecteerde indieners waarom hun aanvragen zijn afgewezen. Voorts wil ik er bij de Commissie op aandringen om toe te zien op de tijdige betaling van facturen, gezien de grote moeilijkheden die uitstel met zich meebrengt, in het bijzonder voor kleine bedrijven.
Ik juich de nadruk toe die op deelname van de MKB-sector is gelegd. We moeten niet vergeten dat dit soort bedrijven met bijzondere moeilijkheden te kampen heeft bij de deelname aan grote supranationale projecten. Ook waardeer ik de steun die mevrouw McNally heeft uitgesproken voor het werk van het GCO in Culham. Dat zal de medewerkers aldaar, die zich bezorgd gemaakt hebben over hun werkvooruitzichten, een zekere geruststelling geven. Maar bovenal wil ik hier het nut benadrukken dat het vijfde kaderprogramma met zich meebrengt als katalysator van de vooruitgang, innovatie en prestatiegerichtheid; maar zeker ook van de kwaliteit van leven en werk in de Europese Unie.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, geachte rapporteurs, geachte afgevaardigden, ik zou allereerst de negen rapporteurs hartelijk willen danken en hen willen feliciteren met de kwaliteit van het werk dat ze hebben verzet.
Ook wil ik een woord van dank richten tot alle leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en tot de voorzitter van deze commissie, de heer Scapagnini. Tenslotte wil ik de voorzitters van de verschillende commissies bedanken die bij het debat over de verschillende specifieke programma's van het vijfde kaderprogramma OTO betrokken waren.
De behandeling van het geheel aan voorstellen van de Commissie was een omvangrijke en complexe taak. Deze taak werd nog eens bemoeilijkt door de korte termijn waaraan de behandeling onderhevig was. Tegelijkertijd werd er immers binnen het bemiddelingscomité een debat gevoerd over het vijfde kaderprogramma.
Het Europees Parlement heeft uitstekend werk verricht met de verslagen die het heeft opgesteld. In deze verslagen wordt een groot aantal steekhoudende en opbouwende suggesties gedaan.
Ik zal de vele amendementen die zijn ingediend niet stuk voor stuk doornemen. Ik beperk mij liever tot het standpunt dat de Commissie met betrekking tot een aantal belangrijke zaken heeft ingenomen. We hebben evenwel een gedetailleerde schriftelijke stellingname ter beschikking van de griffie gesteld.
De Commissie kan veel van de voorgestelde amendementen accepteren. In sommige gevallen kan Commissie zich weliswaar in de strekking van de amendementen vinden, maar is ze het niet eens met de precieze formulering ervan. De Commissie accepteert de zogenaamde "horizontale" amendementen, die van toepassing zijn op alle programma's of die - bij monde van verschillende rapporteurs - het standpunt van het Parlement weergeven over aspecten van algemene aard. Deze amendementen vormen een weerspiegeling van de overeenkomst die binnen het bemiddelingscomité over het vijfde kaderprogramma is bereikt. Ze hebben betrekking op de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen en het aanmoedigen van de deelname van vrouwen in onderzoeksteams. Persoonlijk hecht ik veel waarde aan dit punt. Op mijn initiatief zal de Commissie hier binnenkort een mededeling over doen. Daarin wordt gewag gemaakt van de concrete maatregelen die genomen worden ter bevordering van gelijke kansen en deelname van vrouwen. Aanleiding tot deze mededeling was de bijeenkomst "Vrouw en Wetenschap" die ik afgelopen jaar heb georganiseerd.
Ik zal nu enige woorden wijden aan het MKB. Zoals binnen het bemiddelingscomité is overeengekomen, zal 10 % van de middelen ten behoeve van de vier thematische programma's worden vrijgemaakt voor het MKB, zodat deze sector het hoofd kan bieden aan de technologische problemen die er spelen. In antwoord op de zojuist gemaakte opmerking zou ik willen zeggen dat er één aanspreekpunt zal komen. Dit enig aanspreekpunt moet het programma toegankelijker maken voor het MKB. Het aantal bedrijven uit deze sector dat van de onderzoeksprogramma's gebruik maakt is overigens in vier jaar met 30 % toegenomen.
Wat betreft de informatievoorziening zullen de middelen die het Parlement heeft om de uitvoering van de programma's tot in detail te volgen, worden uitgebreid. Het Parlement mag hierbij natuurlijk ook gebruik maken van de faciliteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. De Commissie stelt het Parlement voor een afspraak te maken voor overleg dat binnen de komende drie maanden moet plaatsvinden. Tijdens dit overleg zal de Commissie het Parlement op de hoogte stellen van de voorwaarden waaronder de eerste fase van de verschillende programma's ten uitvoer moeten worden gebracht.
Ik ben nu aangekomen bij het commentaar op de negen verslagen. Ik kan de volgende elementen overnemen, waarbij ik een aantal aspecten achterwege wil laten. In zijn verslag over het programma "Kwaliteit van het bestaan en beheer van de biologische hulpbronnen" benadrukt de heer Tannert geheel terecht dat het van groot belang is dat er aandacht wordt besteed aan ethische vraagstukken. Wat betreft het bijzondere geval van het onderzoek aan menselijke embryo's, deelt de Commissie de terughoudendheid van het Parlement. Deze vraagstukken zijn complex. De kennis en technologie ontwikkelen zich snel en we mogen de belangen van paren en zieken niet uit het oog verliezen. Echter, er bestaan uiteraard ook grenzen die niet overschreden mogen worden.
Met genoegen verneemt de Commissie dat de heer Malerba het programma "Een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij" in zijn zeer gedetailleerde verslag steunt. Conform de wensen van het Parlement stelt de Commissie voor in de begroting ten behoeve van dit programma meer rekening te houden met de kernactiviteiten diensten voor de burgers, essentiële technologieën en infrastructuur.
De heer Malerba is vervolgens ook ingegaan op het vraagstuk van de internationale betrekkingen omtrent het onderzoek. Natuurlijk zal er sprake zijn van een wederzijdse bijdrage.
Wat betreft het aan elkaar koppelen van hoge-snelheidsnetwerken voor de wetenschap is de Commissie van mening dat de financiële bijdrage hiervoor eventueel uit de andere programma's dan het programma "Informatiemaatschappij" afkomstig mag zijn. In dit geval zou deze bijdrage echter alleen van toepassing mogen zijn op die gevallen waarin het gebruik van deze netwerken specifiek betrekking heeft op de verschillende gebieden van die programma's. De Commissie zal de behoeften op dit gebied evalueren en analyseren en zal op basis hiervan bekijken wat de beste manier is om dit vraagstuk op te lossen.
Van de amendementen die de heer Argyros op het voorstel voor het programma "Een concurrerende en duurzame groei" heeft ingediend, heeft de Commissie in het bijzonder de inhoud van de amendementen kunnen overnemen die het duurzame karakter van het geheel aan nog te verrichten onderzoek benadrukt. Het is goed dat hij dit punt nog extra heeft onderstreept. De achterliggende gedachte van dit programma is immers technologieën te ontwikkelen die concurrerend zijn en tegelijkertijd geen milieuschade veroorzaken. Ik zou zelfs zover willen gaan te beweren dat dit milieuvriendelijk karakter het concurrentievermogen van deze technologieën verhoogt.
In het verslag over het programma "Behoud van het ecosysteem" geeft mevrouw Estevan Bolea op gedetailleerde wijze een analyse van de behoeften. Ook geeft ze een overzicht van de activiteiten die op het gebied van energie en milieu op het programma staan. De Commissie neemt nota van het standpunt van het Parlement en de Raad betreffende de uitvoering van de twee verschillende deelprogramma's.
De Commissie onderschrijft overigens het belang dat aan duurzame energiebronnen wordt gehecht. Ik wil in herinnering brengen dat op initiatief van deze Commissie de Europese Unie zich ten doel heeft gesteld het aandeel van duurzame energiebronnen te verhogen van de huidige 6 % tot 12 % in 2000. Het lijkt ons evenwel niet mogelijk of noodzakelijk de hoogte van de middelen voor onderzoek op dit gebied vast te stellen. Een deel van de betrokken technologieën maakt gebruik van zowel conventionele als duurzame energiebronnen. We moeten rekening houden met de absorptiecapaciteit van de onderzoeksstructuur en de Europese industriële structuur.
We zijn verheugd over de steun van de heer Marset Campos voor het programma "Bevestiging van de internationale rol van het communautaire onderzoek" . Samen met hem zijn we van mening dat de activiteiten die op dat gebied plaatsvinden gedifferentieerd moeten worden naar de verschillende regio's in de wereld en naar hun specifieke economische en sociale behoeften. Wij zijn evenwel van mening dat het niet nodig is in de wetgeving expliciet aan te geven welke verschillende activiteiten er verricht moeten worden voor welke zeer specifieke landencategorieën.
De amendementen die mevrouw Plooij-van Gorsel op het programma "Bevordering van innovatie en stimulering van deelneming van het MKB" heeft ingediend, bieden een zinvolle toelichting, met name wat betreft het vaststellen van de te volgen nieuwe benaderingswijzen. De Commissie neemt deze amendementen dus over. De wens extra aandacht te besteden aan het MKB is overigens ook terug te vinden in een van de algemene amendementen die de Commissie accepteert wat betreft de verlenging van de overeenkomst die binnen het bemiddelingscomité is bereikt. Ik kan mevrouw Plooij-van Gorsel verzekeren dat de specifieke maatregelen voor het MKB op evenwichtige en doelmatige wijze zullen worden meegenomen in, en toegepast op alle thematische voorstellen.
Dezelfde opmerking kan worden gemaakt voor het vraagstuk betreffende de gelijke kansen dat de heer Lange in zijn verslag over het programma "Verhoging van het menselijk onderzoekpotentieel en verdieping van de fundamentele kennis op sociaal-economisch gebied" heeft aangeroerd. Net als de rapporteur hecht de Commissie veel waarde aan de sociaal-economische aspecten van het onderzoek. Dit geldt in het bijzonder voor de bijdrage van de werkzaamheden die op dat gebied verricht worden en voor het definiëren en uitvoeren van het beleid. De Commissie accepteert dus de amendementen waarin wordt beoogd deze dimensie te versterken en de activiteiten die op dit gebied in het gehele kaderprogramma verricht worden te coördineren.
Mevrouw McNally heeft een uiterst zorgvuldige analyse gemaakt, zowel op nucleair als niet-nucleair gebied, van de twee voorstellen met betrekking tot het activiteitenprogramma van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Het kleine aantal amendementen dat is voorgesteld maakt duidelijk dat er tussen het Parlement en de Commissie overeenstemming bestaat over de aard en de inhoud van de taak van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, dat de belangen van de Unie en haar burgers moet dienen. Deze twee specifieke programma's zorgen voor een herstructurering van de bevoegdheden van dit centrum op gebieden als het milieu en de consumentenbescherming. Ook zorgen ze ervoor dat veiligheid opnieuw een prioriteit zal zijn bij de nucleaire activiteiten. Door deze heroriëntatie is wederom de vraag gerezen wie de verantwoordelijk draagt voor de voormalige nucleaire activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Verder heeft deze heroriëntatie duidelijk gemaakt dat verouderde installaties hoognodig ontmanteld moeten worden en dat het nucleair afval moet worden verwerkt.
Zoals mevrouw Matikainen-Kallström in haar zeer gedetailleerde verslag over het programma "Behoud van het ecosysteem - Euratom-gedeelte" duidelijk heeft gemaakt, is er de laatste jaren sprake geweest van ontwikkeling in het onderzoek naar thermonucleaire fusie. Mevrouw McNally heeft dit ook al aangegeven. De vooruitzichten op middellange en lange termijn zijn veranderd. Voortaan kunnen we in zekere mate flexibel te werk gaan bij het beheer van de kernactiviteit van de nucleaire fusie, zonder dat dit op enigerlei wijze het wetenschappelijk onderzoek dat op dit gebied wordt gevoerd, verstoort. De Commissie wil de communautaire fondsen zo effectief mogelijk aanwenden en zoveel mogelijk rekening houden met de urgentie van de behoeften. Daarom stelt ze voor de verdeling van de middelen van het Euratom-programma te herzien: voor indirecte maatregelen 955 miljoen ecu, waarvan 768 miljoen voor de fusie; voor het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 305 miljoen ecu, waarvan 24 miljoen voor de maatregelen die absoluut noodzakelijk zijn om verouderde nucleaire installaties te ontmantelen en de afvalverwerking te beheren. Wat betreft dit laatste punt werkt de Commissie aan het opstellen van een actieplan voor de middellange en lange termijn. Dit actieplan moet een oplossing bieden voor de vraagstukken betreffende de problemen uit het verleden. Deze handelwijze vereist dat iedereen binnen de communautaire instellingen zijn verantwoordelijkheid op zich neemt en ik hoop dat ik daarbij mag rekenen op de steun van het Europees Parlement.
Ik zou willen afsluiten met een aantal opmerkingen over de gevolgde procedure. Zoals ik al aangaf, zijn de termijnen waarmee we moeten werken zeer krap. Om ervoor te zorgen dat het vijfde kaderprogramma op het juiste moment van start gaat, heeft de Commissie besloten de amendementen van het EP - die ze geheel of gedeeltelijk wilde overnemen - voor te leggen aan de diverse instellingen van de Raad. Zo kon er al in een vroeg stadium onderhandeld worden over opname van deze amendementen in de tekst van de uiteindelijke beschikkingen, direct nadat ze amendementen door het Parlement waren aangenomen. Dankzij de goede samenwerking en de openheid van het Parlement heeft de Commissie op deze wijze kunnen handelen. Ik zou het Parlement hiervoor hartelijk willen danken.
Met het vijfde kaderprogramma, dat tegelijkertijd met de invoering van de euro van start gaat, heb ik het Europese onderzoek in dienst willen stellen van de ambitieuze doelstellingen van de Unie. Deze doelstellingen hebben in de eerste plaats betrekking op het concurrentievermogen, de werkgelegenheid en de verwachtingen en behoeften van onze medeburgers. Als antwoord op een zojuist gestelde vraag wil ik overigens zeggen dat de "advisory groups" niet alleen uit onderzoekers en industriëlen bestaat, maar ook uit gebruikers. Deze gebruikers kunnen zo hun oordeel geven over de programma's.
Het Europees Parlement is van meet af aan bij deze onderneming betrokken geweest en heeft er bovendien zijn stempel op weten te drukken. Dit geldt voor de manier waarop deze specifieke programma's zijn opgebouwd, hun inhoud en de wijze waarop ze zullen worden uitgevoerd. De invloed die deze programma's op de economie en de Europese maatschappij zullen hebben, is geheel te danken aan het Parlement. Ik ben daarover verheugd en dank u van harte voor uw waardevolle bijdrage.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.50 uur gesloten)

