Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Herman
Mijnheer de Voorzitter, op pagina 9 van de notulen wordt gewag gemaakt van drie opeenvolgende interventies: de mijne, die van de heer Fabre-Aubrespy en die van de heer Wijsenbeek. Deze interventies gingen over het besluit bij gewone meerderheid te stemmen over veranderingen in de bevoegdheden van de commissies. Ik vind het belangrijk om hier even bij stil te staan. De bevoegdheden van de commissies staan immers in het Reglement omschreven en iedere verandering in het Reglement vereist een absolute meerderheid.
Er was al een precedent geschapen en de Voorzitter heeft besloten hiernaar te verwijzen zodat hij dit vraagstuk kon ontlopen. We moeten van deze slechte gewoonte af en daarom vind ik dat dit vraagstuk aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten moet worden voorgelegd. Ik denk dat we verkeerd bezig zijn, of in ieder geval een gevaarlijke interpretatie aan dit vraagstuk geven, als we door middel van een gewone meerderheid de bevoegdheden van de commissies kunnen wijzigen of van hun inhoud kunnen ontdoen terwijl die relatieve meerderheid daar eigenlijk het recht niet toe heeft.
Deze situatie nodigt dus uit tot misbruik, terwijl het Reglement juist de minderheden moet beschermen. Ik ben van mening dat het de moeite loont om dit vraagstuk aan de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten voor te leggen en het bezwaar dat is aangetekend niet direct van tafel te vegen. Ik denk namelijk dat het hier om een zeer belangrijk vraagstuk gaat.

De Voorzitter
Mijnheer Herman, u weet dat ik bij dergelijke belangrijke vraagstukken van mening ben dat het voorzitterschap de situatie moet beoordelen zoals die zich aandient en indien nodig naar de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten moet verwijzen. Ik zal me dus buigen over het vraagstuk dat door u en andere collega's ter tafel is gebracht.

Schmidbauer
Mijnheer de Voorzitter, gisteren hebben wij gestemd over mijn verslag over het Witboek van de Commissie getiteld "Een eerlijke vergoeding voor het infrastructuurgebruik: een gefaseerde aanpak van een gemeenschappelijk kader voor het in rekening brengen van het gebruik van vervoersinfrastructuur in de Europese Unie" . Nu heb ik vastgesteld dat de ondersteunende diensten de tekst van paragraaf 1, wellicht om taalkundige redenen, hebben veranderd. In mijn verslag heb ik aangedrongen op een uniform systeem voor tariefberekening voor alle vervoermiddelen "onder andere op basis van de sociale marginale kosten" ( "das die sozialen Grenzkosten als eine Grundlage hat" ). Dit stond zo in paragraaf 1, en zo is het ook door de commissie zonder wijziging goedgekeurd. De formulering was bewust gekozen om de deur open te houden voor andere berekeningsfactoren. Een of andere talenfreak heeft dat nu veranderd in: "... op basis van de sociale marginale kosten" ( "...auf der Basis der sozialen Grenzkosten" ), en dat is toch iets heel anders. Ik sta erop dat deze formulering zowel in de Duitse tekst als in de vertalingen in haar oorspronkelijke staat hersteld wordt.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Schmidbauer. Onze diensten zullen dat nagaan. De oorspronkelijke tekst waarover is gestemd zal worden aangehouden, omdat daarin de wil van het Parlement wordt uitgedrukt.
De notulen worden goedgekeurd

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Bij de stemming van gistermorgen over het voorstel voor een besluit over het aantal parlementaire commissies en hun bevoegdheden, heeft het Parlement twee tegenstrijdige amendementen aangenomen. Beide amendementen hebben betrekking op de bevoegdheden inzake de rechtsbescherming van consumenten. Het gaat om amendement 31, van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten, en amendement 60, van de Fractie van de Europese Volkspartij.
Het Reglement staat niet toe dat twee commissie tegelijkertijd bevoegd zijn voor dezelfde aangelegenheid. Om de coherentie van de aangenomen tekst te verzekeren, moet de bevoegdheid inzake de rechtsbescherming van consumenten worden toegekend aan de Commissie juridische zaken en interne markt.
Ik heb daartoe de nodige instructies gegeven aan de bevoegde diensten.

De Voorzitter
Gisteren heb ik een motie van afkeuring jegens de Europese Commissie ontvangen, die op 16 maart 1999 gezamenlijk haar ontslag heeft ingediend.
Volgens artikel 144, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, is het gevolg van een motie van afkeuring dat de leden van de Commissie gezamenlijk moeten aftreden.
Op grond van de juridische beginselen nulla quia absurdum en ad impossibilia nemo tenetur is het echter niet mogelijk een motie van afkeuring ontvankelijk te verklaren die gericht is tegen personen die al zijn afgetreden.
Ik heb daarom besloten de motie niet-ontvankelijk te verklaren.
Applaus

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp niet hoe u dergelijke beslissingen kunt nemen. Ik moet zeggen dat het me verbaast dat stelselmatig naar juridische argumenten wordt gezocht om een bepaalde groep afgevaardigden dwars te zitten.
In het onderhavige geval gaat het om 10 % van de leden van het Parlement, ofwel om 66 afgevaardigden uit alle mogelijke fracties: 5 uit de PSE-Fractie, 8 uit de PPE-Fractie, 4 uit de ELDR-Fractie, 6 uit de UPE-Fractie, 6 uit de GUE/NGL-Fractie, 9 uit de V-Fractie, 3 uit de ARE-Fractie, 15 uit de I-EDN-Fractie en 10 Niet-ingeschrevenen. Het gaat dus niet om een initiatief van een van onze collega's, maar om 10 % van de leden van het Parlement.
De Juridische Dienst heeft zich op 6 april over dit vraagstuk gebogen. In een nota die deze dienst op 7 april aan de heer Priestley richtte, komt onze juridisch adviseur tot de conclusie dat een motie van wantrouwen tegen de Commissie kan dienen ter verduidelijking van haar juridische status. Ook kan volgens deze nota zo'n motie de bevoegdheden van de Commissie verder beperken. Vanuit juridisch oogpunt wordt de toegevoegde waarde hiervan echter als relatief klein beschouwd.
De demissionaire Commissie blijft tenminste tot eind september of begin oktober haar werkzaamheden uitoefenen. Ze zal daarbij al haar bevoegdheden behouden omdat ze op grond van artikel 159 ontslag heeft genomen. Zo ging demissionair commissaris Bonino naar het hoofdkwartier van de NAVO - een internationale organisatie - waar ze de secretaris-generaal voor het eerst ontmoette. Kunt u zich voorstellen dat een Commissie die lopende zaken moet afhandelen, nog dergelijke acties kan ondernemen?
Het kan toch niet zo zijn dat een Commissie zes maanden na haar aftreden nog al haar bevoegdheden heeft, terwijl u uw controlerecht met betrekking tot de Commissie niet kunt uitoefenen. Gezien de motie van wantrouwen is dit toch wel een hele vreemde zaak.
Daarom ben ik van mening, mijnheer de Voorzitter, dat u gezien de omstandigheden een geheel verkeerde beslissing genomen heeft. Deze beslissing heeft bovendien ernstige gevolgen voor de toekomst van dit Parlement en voor de toekomst van de democratie in Europa.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de heer Fabre-Aubrespy het helemaal verkeerd begrijpt. Zelfs als de motie van wantrouwen door dit Parlement zou worden aangenomen, zou deze Commissie haar werkzaamheden moeten voortzetten totdat er een nieuwe Commissie geïnstalleerd is. Volgens het Verdrag is de Commissie hiertoe wettelijk verplicht. Mijnheer de Voorzitter, uw inspanningen om de waardigheid van dit Parlement hoog te houden zijn volkomen terecht. Net als u denk ik dat dit de juiste beslissing is. Het heeft mijns inziens geen zin de al afgetreden Commissie nog een trap na te geven.

Martens
Ik geloof, Voorzitter, waarde collega's, dat wij deze vraag vanzelfsprekend moeten bekijken in het kader van het Verdrag. Wij hebben een advies van onze juridisch adviseur van het Parlement, onder meer over de kwestie van de lopende zaken. Dat advies bevat wezenlijke bepalingen over de vraag die thans aan de orde is. De juridisch adviseur van het Parlement zegt over de huidige toestand van de Commissie vrij vertaald het volgende:
Aangezien het gaat om het collectieve aftreden van alle leden van de Commissie wegens een vertrouwensbreuk met het Parlement, kan artikel 144 van het Verdrag het best als uitgangspunt voor deze situatie gelden. In dit artikel is immers sprake van een motie van wantrouwen die door het Parlement is ingediend en waarin deze instelling aangeeft dat het parlementair vertrouwen ontbreekt. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht wordt dit parlementaire vertrouwen steeds belangrijker. De duur van de zittingsperiode en die van het mandaat van de Commissie zijn gelijk getrokken. Bovendien moet het Parlement zijn goedkeuring verlenen aan de benoeming van de Commissie en haar voorzitter. Ook al is er geen directe verwijzing naar de motie van wantrouwen, moeten we mijns inziens toch volgens de letter en geest van het Verdrag zoeken naar oplossingen die verenigbaar zijn met dit beginsel van parlementair vertrouwen. De huidige situatie benadert dus de situatie die in artikel 144 van het Verdrag wordt beschreven.
Dus uw beslissing, mijnheer de Voorzitter, is absoluut juist en past volkomen in het kader van het Verdrag, is overeenkomstig het Verdrag. Bijgevolg is de motie van afkeuring onontvankelijk.

De Voorzitter
Ik geef het woord nog aan de heer Kerr, die de motie van afkeuring mede heeft ondertekend, en dan zal ik een definitieve beslissing nemen.

Kerr
Mijnheer de Voorzitter, uw advocaten kunnen allicht de politieke verplichtingen van dit Parlement omzeilen, maar het gaat hier om een morele kwestie. De commissarissen namen meer dan twee maanden geleden ontslag, maar oefenen nu nog altijd hun functie uit. Ze krijgen nog steeds hun oude salarissen, nemen nog altijd besluiten en nemen vooral ook nog steeds géén besluiten. Europa verkeert in een crisis en dit Parlement moet de lidstaten ertoe aansporen snel een interim-Commissie te benoemen. Als ze dit niet doen, dan raad ik alle leden van dit Parlement aan in mei de kandidatuur van de heer Prodi voor het voorzitterschap te verwerpen. Dit is de manier om tegen de huidige situatie protesteren. Over twee maanden zullen er verkiezingen plaatsvinden. De burgers van Europa begrijpen niet waarom een Commissie die twee maanden geleden ontslag nam, nog negen maanden lang haar werkzaamheden kan voortzetten. Dat is een regelrecht schandaal, en dat mogen we best aan de grote klok hangen!

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Kerr. Ik denk dat we het debat hiermee kunnen afronden. Mijn antwoord aan de indieners van de motie is nog steeds dat ik die niet-ontvankelijk acht.
De verslagen van de Juridische Dienst moeten zorgvuldig worden bestudeerd, maar ze zijn niet bindend voor de Voorzitter bij de interpretatie van het Reglement. Het is de verantwoordelijkheid van de Voorzitter het Reglement te interpreteren, en alleen de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten kan die interpretatie bijstellen. Ik kan u verzekeren dat ik de verantwoordelijkheid voor deze interpretatie uiterst serieus neem; niet alleen voor het heden, maar ook voor de toekomst.
De motie van afkeuring is een parlementaire rechtsfiguur die bedoeld is om aan te tonen dat de meerderheid van het Parlement het vertrouwen in de uitvoerende macht heeft verloren, of, als de motie wordt verworpen, dat dit nog steeds bestaat. Het is duidelijk dat in dit geval de eventuele verwerping van een motie van afkeuring nooit tot gevolg zou kunnen hebben dat het vertrouwen wordt hersteld, wat bovendien toch niets meer uit zou maken.
Daarom merkte ik op dat deze procedure tot een absurde situatie zou leiden, en dat is een uitkomst die altijd moet worden verworpen bij de interpretatie van welk artikel dan ook, en in het bijzonder bij een motie van afkeuring, wat een bij uitstek politiek instrument is.
Ik heb veel respect voor de ondertekenaars van de motie, zoals ik alle leden van deze Vergadering respecteer. Het Parlement heeft echter de verantwoordelijkheid de juiste weg te vinden in deze situatie, hetzij via het Hof van Justitie, hetzij door middel van een passende resolutie. Het Reglement biedt het Parlement genoeg mogelijkheden om zijn wil uit te drukken.
Een motie van afkeuring is echter niet de juiste weg, en het is niet de verantwoordelijkheid van dit Parlement dat de Commissie misschien nog maandenlang aanblijft. Het Parlement heeft de Raad aangeboden samen te werken om de Commissie op zo kort mogelijke termijn te vervangen. Dat is het enige wat we konden doen, en het is niet onze verantwoordelijkheid maar die van de Raad als die, om andere redenen, besluit nog geen nieuwe commissarissen te kunnen benoemen.
Wij hebben tot dusverre gedaan wat we konden en onze verantwoordelijkheid genomen, en daarbij moeten we het houden.
Daarmee is de zaak besloten.
Applaus

Oomen-Ruijten
Mijnheer de Voorzitter, het gaat met name om de aangenomen tekst en de aangenomen amendementen 60 en 61, waarvan u zegt dat ze elkaar tegenspreken. Voorzitter, ik heb die indruk niet. In elk geval is door onze fractie willens en wetens een amendement ingediend om ook de juridische bescherming van de consumenten weg te halen bij de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Dus ik denk, Voorzitter, dat ik op dat punt met uw interpretatie vooralsnog niet zal kunnen instemmen.

Collins, Kenneth
Mijnheer de Voorzitter, ik speel een dubbele rol in dit vraagstuk. Ik was niet alleen de eerste schrijver van het verslag over de veranderingen in de commissiestructuren, maar ook de voorzitter van de commissie die op dat moment voor het consumentenbeleid verantwoordelijk was. Aan het einde van de bijeenkomst van de Conferentie van Voorzitters sprak ik met de heer Rømer en andere functionarissen. Er is besloten dat de wettelijke bescherming van consumenten onder de verantwoordelijkheid moet vallen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. De consumentenrechten en het consumentenbeleid met betrekking tot bijvoorbeeld de voedselveiligheid zullen echter de verantwoordelijkheid blijven van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Dit is het toegelichte standpunt en voor zover ik weet ook de situatie die door hoge functionarissen in dit Parlement is geaccepteerd. Ik ben van mening dat dit een zeer redelijk standpunt is. We moesten bijlage VI wel accepteren om conflicten omtrent de bevoegdheden te voorkomen. De afgelopen 5 à 10 jaar hebben deze conflicten immers voor veel moeilijkheden gezorgd. Als we uitgaan van de situatie zoals ik die zojuist schetste, dan kunnen we dergelijke conflicten in de toekomst voorkomen.

De Voorzitter
In amendement 60 staat dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming de verantwoordelijk moet dragen voor de consumentenrechten. Wij vinden dit een goede zaak. Verder staat in dit amendement dat deze commissie ook verantwoordelijk moet zijn voor de wettelijke bescherming van deze consumenten. Dit gedeelte moet worden geschrapt. De reden hiervoor is dat dit volgens amendement 31 de verantwoordelijkheid is van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Amendement 60 en amendement 31 bevatten dus tegenstrijdige elementen. De wettelijke bescherming van de consumentenrechten moet onder de verantwoordelijkheid blijven vallen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de consumentenbelangen moeten het terrein blijven van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, zoals de heer Collins zojuist heeft toegelicht.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, mij ontgaat de volgorde even. Ik heb ook het gevoel dat ik andersom in het Engels vertaald werd. Waarover is het eerst gestemd gisteren? Het eerst waarover is gestemd is waarschijnlijk de competentie van de commissie juridische zaken. Daarover is het eerst gestemd. Daarna is ook ons amendement aangenomen, waarbij the legal protection van de consument toegevoegd is aan de commissie consumentenbescherming. Als dat het geval is, kunt u dus nooit de interpretatie geven zoals u nu doet. Het was van ons een hele bewuste keuze om the legal protection van de consument over te brengen naar de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming. Voorzitter, u moet nu gaan nakijken waarover het eerst is gestemd.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat collega Oomen-Ruijten zich deze keer vergist. Het klopt dat onze fractie een amendement heeft ingediend, zoals zij zegt. Maar dat is gisteren door de plenaire vergadering afgewezen, dus de uitleg van de Voorzitter is correct.

De Voorzitter
Ik zal de diensten opdragen na te gaan over welk amendement er eerst is gestemd. Volgens mijn informatie is er eerst over het amendement van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten gestemd. Dat betekent dat er over het amendement van de PPE-Fractie niet had mogen worden gestemd omdat het in tegenspraak was met een eerder amendement, waardoor het zou komen te vervallen. Wij hebben de situatie nu zo opgelost dat de bevoegdheden die men wilde behouden voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid inderdaad aan die commissie zijn toegekend, terwijl andere bevoegdheden zijn toegekend aan de commissie juridische zaken omdat ze daar logisch meer op hun plaats waren. Ik denk dat er, gelet op de gang van zaken, geen andere oplossing bestaat. Er zit niets anders op dan het zo te laten. Daarmee is deze zaak besloten.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, ik had mij al eerder naar aanleiding van de notulen gemeld, maar kennelijk is mijn verzoek om het woord te voeren over het hoofd gezien. Ik wilde er alleen maar op wijzen dat de twee moties van onze fractie over de kredietoverschrijvingen tegenstrijdig zijn. Ze zijn afgewezen. Niettemin zijn ze in overeenstemming met het Reglement, terwijl de stemming juist met het Reglement in strijd is. De bepaling luidt dat een kredietoverschrijving uit de reserve onder de bevoegdheid van de Begrotingscommissie valt, en alle andere kredietoverschrijvingen - ik spreek nu even in algemene termen - onder die van de Commissie begrotingscontrole. Wilt u dit alstublieft natrekken, want we zitten hier met een tegenstrijdigheid. Daarom heb ik die moties van onze fractie ook ingediend. Ik heb de nummers van die moties nu even niet bij de hand, maar die zijn makkelijk te achterhalen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Theato. Inderdaad had ik u daarom het woord niet gegeven, om niet twee dingen door elkaar te halen.
De diensten zullen natrekken wat u hebt gezegd, en op basis van wat daaruit komt zal er een passende beslissing worden genomen.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog even terugkomen op het vraagstuk van de bevoegdheden van de commissies. Het is van groot belang dat het Parlement duidelijkheid verschaft over dit vraagstuk, anders begrijpt de burger straks nog minder van de Europese Gemeenschap. De burger zou dan immers geconfronteerd worden met een Parlement dat in verschillende commissies verschillende standpunten aanneemt. Het is daarom zeer belangrijk dat de bevoegdheden duidelijk staan omschreven.
Ik respecteer uw besluit en begrijp heel goed wat de heer Collins bedoelde. Ik ben evenwel van mening dat we voortaan met absolute meerderheid over wijzigingen in de bevoegdheden van een commissie moeten beslissen. Als blijkt dat deze zaken momenteel niet in een bepaling zijn vastgelegd zou de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten zich over dit vraagstuk moeten buigen, zoals de heer Herman zojuist al voorstelde. Wijzigingen in de bevoegdheden van de parlementaire commissies moeten met een absolute meerderheid worden aangenomen in plaats van met een gewone meerderheid. Dit moet zeker het geval zijn nu we in twee verschillende amendementen twee verschillende dingen hebben gezegd.
Ik verzoek dit Parlement de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten er van te doordringen dat de bevoegdheden van de commissies alleen met absolute meerderheid veranderd mogen worden.

De Voorzitter
Mijnheer Provan, zoals ik net al aangaf, zal ik de Commissie Reglement, onderzoek geloofsbrieven en immuniteiten onmiddellijk verzoeken zich over dit vraagstuk te buigen. Het is van groot belang dat er meer tijd wordt uitgetrokken voor toekomstige veranderingen. De verwarring is ontstaan omdat onze diensten met zeer korte termijnen moeten werken en omdat de politieke wensen een goede voorbereiding van de vergaderperiode in de weg staan. Dit alles maakt ons werk er niet eenvoudiger op.

Fontaine
Mijnheer de Voorzitter, ik zat de vergadering niet voor toen dit vraagstuk ter tafel werd gebracht. Ik moet u zeggen dat ik niets begrijp van dit onderwerp waarover nu al enige tijd gesproken wordt. Ik zie namelijk dat amendement 31 is aangenomen en amendement 60 verworpen.
Kunt u mij zeggen wat er hier niet klopt, want ik zie geen enkele tegenstrijdigheid. Misschien staat er een fout in de notulen, want daar staat dat amendementen 60 en 61 verworpen zijn en dat amendement 31 van de socialistische fractie daarentegen is aangenomen. Ik constateer dus geen enkele tegenstrijdigheid, want amendement 31 is aangenomen en amendement 60 verworpen.
Ik heb de indruk dat deze hele discussie eigenlijk nergens over gaat. Dit is op zichzelf niet erg, want de discussie is er niet minder interessant om.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Fontaine. Uw opmerking sterkt ons in de beslissing die we zojuist genomen hebben. Hoe dan ook, ik zal de situatie natrekken. Als amendement 60 verworpen is, bestaan er geen dubbelzinnigheden meer.
Ik ga uit van de informatie van DG II. Misschien is er iets fout gegaan na de stemming. Ik dank u zeer voor uw opmerking.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de opmerking van mevrouw Fontaine van zojuist bevestigen. Ik heb gisteren na de tweede stemming verwezen naar het Reglement om aan te geven dat dit amendement ongeldig moest worden verklaard en niet in stemming moest worden gebracht omdat het tegenstrijdig was met het eerste amendement. De fungerend Voorzitter antwoordde me toen dat mijn opmerking niet relevant was omdat dit amendement zojuist verworpen was.
Ik bevestig dus wat mevrouw Fontaine zojuist zei. Het verbaast me overigens dat in de notulen geen gewag wordt gemaakt van mijn interventie waarin ik naar het Reglement verwees. Ik was me hier aanvankelijk niet van bewust, maar u kunt mijn betoog op de band afluisteren.

De Voorzitter
De situatie wordt steeds surrealistischer.
Gelach
We zullen de notulen controleren en vervolgens actie ondernemen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, ik kom nog even terug op de kwestie rond de motie van afkeuring. U heeft de behandeling van de kwestie onderbroken voordat alle aspecten naar voren zijn gebracht.
Protest

De Voorzitter
Er hebben al vier personen het woord gevoerd, twee voor en twee tegen, over een onderwerp dat uiteindelijk onder de exclusieve bevoegdheid van de Voorzitter valt. Het debat is gesloten. Ik kan u over deze kwestie niet het woord geven.

De Voorzitter
Waarde collega's, ik stel voor het surrealisme achter ons te laten en terug te keren naar de ontspannen realiteit van de vrijdag. Probeert u zich te ontspannen. Ik wil u vragen over het verslag-Bennasar Tous te stemmen.

Stemming
De Voorzitter
Mijn gelukwensen aan mevrouw Bennasar Tous. Ik wil mevrouw Colombo Svevo, die haar gisteren heeft vervangen in het debat, vragen onze gelukwensen over te brengen aan mevrouw Bennasar Tous.

Delcroix
De Europese Commissie heeft de rechtsgrond van haar eerste voorstel gewijzigd. Het voorstel was gebaseerd op artikel 235 van het EG-Verdrag maar heeft nu artikel 129 (volksgezondheid, medebeslissingsprocedure) als rechtsgrond.
In het gewijzigde voorstel is nu een aantal amendementen uit het ontwerpverslag opgenomen. Deze amendementen waren door de Commissie rechten van de vrouw ingediend. Commissaris Anita Gradin heeft in de plenaire vergadering verklaard dat de keuze voor artikel 129 niet betekent dat de reikwijdte van het programma wordt beperkt. Dat doet me deugd, want het gaat om een ernstig en urgent vraagstuk.
De urgentie vloeit met name voort uit het feit dat in Europa één op de vijf vrouwen slachtoffer is van geweld en dat 50 % van de vrouwen die door een misdrijf om het leven zijn gekomen, door hun man of partner zijn vermoord. Geweld in het algemeen, en tegen vrouwen in het bijzonder, is onacceptabel en een zeer ernstige schending van de mensenrechten. Europa moet op dit gebied snel maatregelen treffen. We weten dat de commissie vrouwenvraagstukken van de Verenigde Naties dit vraagstuk op de agenda van maart 1999 heeft gezet. Ik heb de Belgische vertegenwoordiger van deze commissie persoonlijk op de hoogte gesteld van het Europese programma DAPHNE en van de werkzaamheden van onze Commissie rechten van de vrouw. Ze heeft me tijdens een voorbereidende conferentie in Wenen in 1998 in herinnering gebracht dat bij de commissie vrouwenvraagstukken van de Verenigde Naties vooral klachten zijn binnengekomen van Europese vrouwen. Deze vrouwen vertelden over de ellende die ze hadden meegemaakt, over het misbruik dat van hen gemaakt werd en over de verschrikkingen die ze tijdens de binnenlandse conflicten in het voormalige Joegoslavië hebben moeten doorstaan.
Het Europees Parlement moet zijn werkzaamheden inzake het DAPHNE-programma blijven voortzetten. Voor het van start gaan van dit programma had dit Parlement overigens een bijzondere kredietlijn vastgesteld. We moeten ervoor waken dat het vraagstuk van het geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen tot een gezondheidsvraagstuk wordt gereduceerd.

Deprez
Aan het eind van de 20ste eeuw neemt het geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen, in al zijn gedaanten, steeds zorgwekkendere vormen aan. Niemand zal dit ontkennen. Het wordt dan ook hoog tijd dat we onze verontwaardiging hierover laten blijken.
In dit licht hecht ik er samen met de rapporteur voor advies grote waarde aan dat er extra aandacht wordt geschonken aan de bestrijding van het seksueel misbruik van kinderen, jongeren en vrouwen.
Het is overigens van groot belang dat de benodigde maatregelen ter ondersteuning en herintegratie van de slachtoffers worden aangevuld met maatregelen die zijn gericht op het voorkomen van deze delicten, en dus ook op de daders.
De stilte rondom deze misdaden moet worden doorbroken en aan de toegeeflijkheid moet een einde komen. Deze aspecten spelen onze ontwikkelde samenleving nog steeds parten. Daarom moet het publiek beter worden ingelicht over de criminele aard van deze praktijken en moeten de daders strenger gestraft worden.
Meer algemeen wil ik zeggen dat we ons achter alle maatregelen moeten scharen die in dit communautair actieprogramma staan opgesomd. Dit is nodig om het geweld in al zijn vormen te bestrijden. Deze maatregelen alleen volstaan echter niet om het geweld te beteugelen.
Ik wil hier in herinnering brengen dat verslonzing en verpaupering een zeer goede voedingsbodem vormen voor allerlei vormen van geweld. Het is dus van groot belang dat dit communautaire actieplan in een bredere context wordt gezien. De sociale zekerheid moet bijvoorbeeld op een hoog niveau gehandhaafd blijven en de economische groei moet voor duurzame werkgelegenheid zorgen.
Vanuit dit oogpunt schaar ik mij achter het geamendeerde actieprogramma.

Martin, David
Ik zal stemmen voor het verslag van mevrouw Bennasar Tous inzake het communautaire actieprogramma DAPHNE. Ik ben immers van mening ben dat we het geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen moeten bestrijden.
In alle lidstaten is één op de vier vrouwen het slachtoffer van geweld. Toch sluiten we liever de ogen daarvoor, omdat deze kwestie een taboe is. Voor projecten ter bestrijding van dit geweld worden vaak alleen kortlopende fondsen beschikbaar gesteld. Voor de verwezenlijking van onze doelstellingen en voor een effectieve bestrijding van deze vorm van geweld hebben we echter langlopende fondsen nodig.
Het Europese programma wordt geïnspireerd door de "zero tolerance" campagne die halverwege de jaren "90 door de gemeenteraad van Edinburgh in mijn kiesdistrict werd gevoerd. Voor het DAPHNE-programma van 1997 was een veel te groot aantal aanvragen ingediend, waardoor nog geen 10 % kon worden gehonoreerd. Sindsdien is het budget voor dit programma verhoogd, maar er is nog veel meer geld nodig.
Ik zie dit verslag daarom als een welkome fase in de strijd tegen het geweld jegens vrouwen en kinderen.

Senioren in de 21ste eeuw - een nieuwe optie op hetleven
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0160/99) van de leden McMahon en Schiedermeier, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over "Senioren in de 21ste eeuw - een nieuwe optie op het leven" .

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag heb ik samen met mijn collega, de heer Schiedermeier, opgesteld. Vooruitlopend op een van de volgende agendapunten dat over Italië gaat, herinner ik me dat we met de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een aantal jaar geleden naar dit land afreisden. Op het secretariaat had men geen idee wie de doyen d'age , ofwel het oudste EP-lid was. Ze dachten dat het de heer Schiedermeier was, vanwege zijn witte haren. Toen ze het archief er op nasloegen, bleek dat ik een aantal weken ouder was dan hij. Ik had dus doyen d'age moeten zijn. We waren allebei op weg naar de zestig.
Dit verslag is het resultaat van de conferentie over senioren van afgelopen oktober. Deze tekst geeft de standpunten van de oudere burgers van de Gemeenschap weer, wat ze van de toekomst verwachten en welke aanbevelingen ze zouden willen doen voor dit door de Verenigde Naties uitgeroepen Internationale jaar van de ouderen. De senioren - in de Verenigde Staten worden ze "oudere burgers" of "grijze panters" genoemd en in het Verenigd Koninkrijk de "grey power" - vertegenwoordigen een zeer groot deel van de burgers van de Gemeenschap. Ik zie dat er vanmorgen weer een heel aantal "gouwe ouwen" of "grijze oudjes" om me heen zitten: links van mij zit de heer Schiedermeier en rechts van mij heb ik de heer Falconer. Ze hebben hun gebruikelijke politieke posities omgewisseld.
Op de conferentie zijn enkele aanbevelingen gedaan die we aan de Commissie hebben voorgelegd. De Commissie komt binnenkort met een mededeling over de problemen die senioren ondervinden. Het gaat hier niet alleen om mensen die net de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, maar om de veel bredere categorie van mensen in de leeftijd van 60 tot 75 jaar. Vijfenzeventig miljoen mensen in de Europese Unie zijn ouder dan 60. Dit aantal zal alleen maar toenemen. Als we kijken naar de demografische tendens, dan kunnen we stellen dat de besluitvormers van de toekomst een tijdbom boven het hoofd hangt die nodig onklaar gemaakt moet worden. De vergrijzing staat hoog op de politieke agenda van de EU. Ik ben ervan overtuigd dat onze collega's, tijdens de verkiezingscampagne die over een aantal weken van start gaat, zullen worden aangeklampt door veel senioren uit de Gemeenschap die willen weten wat het Europees Parlement hun te bieden heeft. Meer dan 42 % van de kiezers is boven de 50. Met 75 miljoen 60-plussers en 42 % 50-plussers zullen de ouderenvraagstukken een belangrijke rol spelen tijdens de campagnes.
In de EU is 33 % van de burgers ouder dan 50. Dit is dus een derde van de bevolking van de Unie. Artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam verbiedt discriminatie op grond van leeftijd, sekse, handicap, seksuele geaardheid, enzovoort. Dit biedt de Commissie een juridisch instrument waarmee ze maatregelen kan nemen ten gunste van bejaarden en 65-plussers. Op dit moment wordt de Commissie geremd door de bestaande rechtsgrondslagen. Dankzij het Verdrag van Amsterdam kan de Commissie straks afrekenen met discriminatie op basis van ras of leeftijd. We zijn benieuwd welke resultaten de werkgelegenheidsstrategie, waarmee de Commissie tijdens de Conferentie in Luxemburg akkoord is gegaan, zal opleveren. Ook kijken we uit naar de uitkomsten van het debat over het Europees Sociaal Fonds en de oudere werknemers. Wij zien hier geweldige mogelijkheden. Van alle werkzoekenden is 51 % tussen de 50 en 64 jaar. Na 13 juni kunnen sommige afgevaardigden, waaronder ikzelf, zich ook in deze categorie plaatsen. Voor vrouwen is dit percentage hetzelfde: 51 % van de werkzoekende vrouwen is tussen de 50 en 64 jaar oud.
Voor mensen uit deze leeftijdsgroep is de werkgelegenheid van groot belang. Het wordt daarom tijd dat we zelf orde op zaken stellen in dit verband en bij de werving van nieuw personeel de ouderen niet uit het oog verliezen.
We hebben het probleem geformuleerd, maar wat kunnen we er nu aan doen? We kunnen gebruik maken van de bepalingen in het Verdrag van Amsterdam. Ook op het gebied van de volksgezondheid kunnen we actie ondernemen. Ik hoop dat de Commissie in het kader van artikel 137 een actieplan voor de gezondheid van ouderen en voor de gehele Gemeenschap opstelt.
De ouderen vormen geen homogene groep. We moeten ze niet onder de noemer "ouderen" scharen of in een hokje duwen en zeggen: "dat is een bejaarde" . De burgers en de Unie moeten dichter bij elkaar worden gebracht en zich daadwerkelijk solidair met elkaar tonen. Onze maatregelen moeten niet zozeer gericht zijn op de ouderen als groep, maar op de gehele samenleving van toepassing zijn.
Dit is dus een aantal van de maatregelen die wij voorstellen. Ik wil de heer Schiedermeier bedanken voor zijn medewerking. Verder wil ik een woord van dank richten tot de medewerkers van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken. Binnen dit mandaat is dit is mijn zwanenzang als rapporteur. Ik wil tenslotte zeggen dat ik dit als een aangename tijd ervaren heb.
Levendig applaus

De Voorzitter
Mijnheer McMahon, in de notulen komt vast "levendig applaus" te staan, want u heeft veel fans meegebracht voor dit verslag.
Waarde collega's, ik geef nu het woord aan de andere rapporteur, de heer Schiedermeier. En omdat de heer McMahon heeft gezegd dat u een paar weken ouder bent dan hij, krijgt u in plaats van vijf minuten vijfenhalve minuut.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, de voorgeschiedenis van deze conferentie onder het motto: "Senioren in de 21ste eeuw - een nieuwe optie op het leven" , laat zien welke kloof er in het seniorenbeleid gaapt tussen woord en daad. Enerzijds is er het verslag - anderhalve pagina lang - over de stand van onze kennis, de conferenties, besluiten, resoluties, verzoekschriften en verslagen tot nu toe, anderzijds ligt er bijna een jaar tussen het einde van de ene conferentie op 16 oktober 1997 en het begin van de volgende die op 1 en 2 oktober 1998 plaatsvond. Wij rapporteurs hebben in de aanloop tot de conferentie met veel problemen te kampen gehad. Zo heeft de Voorzitter van het Europees Parlement geweigerd ons de plenaire vergaderzaal ter beschikking te stellen, zodat we moesten vechten voor een plaatsje in de ruimtes van onze fracties. Er was in het begin ook sprake van dat er maar in drie talen vertaald zou worden, en nog veel meer van dat soort dingen.
Aan het Europese seniorenparlement, dat van 22 tot 24 november 1993 plaatsvond, namen 508 ouderen deel, mevrouw Lulling, 50 leden van het Europees Parlement en 15 vertegenwoordigers van de instellingen. De seniorenconferentie die wij hebben gehouden had toestemming voor 131 deelnemers en 2 leden van het Europees Parlement, te weten de rapporteurs. Het verslag wordt vandaag, op een vrijdag, behandeld, de dag waarop zoals bekend het laagste aantal parlementsleden aanwezig is. Wie durft in dit licht nog te beweren dat er steeds meer aandacht voor de senioren komt? Ik in ieder geval niet! Iedereen heeft de mond vol over de demografische ontwikkelingen. 25 miljoen burgers zijn ouder dan 60, zoals de heer McMahon heeft gezegd. Dat is meer dan 20 % van de bevolking, en het zullen er nog meer worden, gezien de almaar stijgende levensverwachting.
Helaas zijn er maar weinig mensen die beseffen dat ouderen geen homogene groep vormen. Er bestaan grote verschillen in welvaart, sociale status en lichamelijke vermogens. Gelukkig zijn velen die op dit moment de pensioengerechtigde leeftijd bereiken in het volle bezit van hun geestelijke en lichamelijke vermogens, en blijven dat tot op hoge leeftijd.
Maar er zijn ook duidelijke problemen. Werkloosheid is al genoemd. Er heerst buitenproportioneel veel werkloosheid onder ouderen. Werknemers die vervroegd uittreden of die onder andere maatregelen vallen, komen niet eens in de werkloosheidsstatistieken voor. De werkloosheid onder ouderen is in werkelijkheid dus nog veel groter dan de officiële statistieken doen vermoeden. Daarbovenop komen nog uitsluiting en pesterijen op het werk. Zowel bedrijfsleiders als werknemers proberen ouderen opzij te schuiven, en in de dagelijkse praktijk worden senioren regelmatig gediscrimineerd.
Vreemd genoeg schijnt niemand in te zien dat er een hoop ervaring en potentieel voor de maatschappij verloren gaat. Senioren zouden zich veel nuttiger kunnen maken, niet alleen in het vrijwilligerswerk, maar ook professioneel. Zij zouden veel van hun waardevolle ervaring op jongeren kunnen overdragen. Het staat als een paal boven water dat met name veel oudere vrouwen armoede lijden. Er is hier nog heel wat werk aan de winkel.
Maar dan hoor ik een aantal slimmeriken, vooral jongeren, verkondigen dat ze niet meer voor de oudere generatie willen betalen. Ik heb dat soort mensen een paar keer gevraagd of ze dan ook willen afzien van wat de ouderen voor hen hebben opgebouwd. Of ze voortaan niet meer op de snelweg willen rijden. Of ze niet meer gratis aan de universiteit willen studeren. Of ze de ziekenhuizen die wij hebben gebouwd niet meer willen gebruiken. Dan wordt het even stil. Een aanvullende vrijwillige ouderdomsvoorziening mag niet leiden tot uitholling van de bestaande solidariteitsregelingen, daar hecht ik erg veel belang aan.
De sociale partners, de overheidsinstanties, de lidstaten en de Europese Unie moeten elk naar hun eigen bevoegdheden maatregelen nemen om dit laatste tegen te gaan. Zij moeten hun Europese seniorenbeleid niet centraliseren, maar coördineren. Ze moeten op een zinvolle manier met elkaar samenwerken. In eerste instantie moeten zij een maatschappelijk herbezinningsproces op gang brengen om - en dit vind ik erg belangrijk - de discriminatie van oudere werknemers en ouderen in het algemeen een halt toe te roepen. Als er geen mentaliteitsverandering komt in de maatschappij, kunnen ouderen niet van hun rechten profiteren, zelfs niet als die in de wet zijn verankerd. In ons verslag hebben wij een lange lijst instrumenten opgenomen waarmee we ons doel kunnen bereiken. De gedachtewisseling die voorafgaand aan de conferentie heeft plaatsgevonden tussen de Fractie van de Europese Volkspartij, de Unie van senioren en een reeks deskundigen heeft daarover een aantal goede inzichten opgeleverd.
Ik bedank mijn fractie, met name mijn collega's Ria Oomen-Ruijten en Bartho Pronk, mijn medewerkster mevrouw Stein, de fractiemedewerkers in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het fractiesecretariaat. Zij hebben zich stuk voor stuk veel meer ingezet dan mocht worden verwacht.
Tenslotte wil ik mijn collega McMahon van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten hartelijk bedanken voor de goede en harmonische samenwerking. In de anderhalf jaar die dit werk in beslag heeft genomen, zijn wij vrienden geworden. Gedeeld leed is half leed. We hebben beiden aan den lijve moeten ondervinden dat verdienste en ervaring bij ouderen van geen tel zijn. Onze partijen - met name onze partijleiders - hebben besloten dat wij ons niet meer opnieuw kandidaat konden stellen. We delen dus hetzelfde lot. Ondanks verzekeringen van het tegendeel liggen hoge lof en discriminatie voor ouderen dicht bij elkaar, ook in de politiek. De senioren hebben nog veel werk voor de boeg. Aan de slag, zou ik zeggen. Dit was tevens mijn laatste verslag, mijnheer de Voorzitter, ik dank u voor het luisteren.
Applaus

Schmidbauer
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wilde ik graag beide rapporteurs bedanken voor hun uitstekende en uitputtende verslag. Ik hoef alle goede initiatieven en ideeën die erin staan niet op te noemen, ieder kan dat voor zich nalezen. De titel "Senioren in de 21ste eeuw - een nieuwe optie op het leven" is in mijn ogen erg ambitieus en roept op tot engagement. Wij, het Parlement, de Commissie en de Raad worden opgeroepen een toekomstgericht beleid te ontwikkelen voor de nu al 75 miljoen Europese zestigplussers. De meesten van hen zijn nog in het volste bezit van hun geestelijke en lichamelijke vermogens, op dat punt sluit ik mij aan bij de heren Schiedermeier en McMahon. Er is nog altijd erg veel discriminatie, op alle terreinen. Ik denk dat senioren niet als objecten van sociale zorg behandeld willen worden, maar dat zij van de politiek en de samenleving gelijke rechten eisen en een sociale zekerheid waar ook zij op kunnen rekenen. Ik vind die eis terecht.
Artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam verbiedt discriminatie, onder meer wegens leeftijd. Dit biedt ons een rechtsgrondslag voor een gezamenlijk Europees optreden. Enkele jaren geleden hebben we immers al een programma voor ouderen aangenomen, maar dat werd in de Raad geblokkeerd door de conservatieve Britse en Duitse regeringen met het slappe argument dat er geen goede rechtsgrondslag bestond en dat de lidstaten dit beleid maar voor zichzelf moesten voeren. Er kwam geen enkele Europese ondersteuning, en de informatieuitwisseling die al bestond tussen diverse Europese ouderenorganisaties werd niet meer gefinancierd, waardoor de zaak gedeeltelijk tot stilstand kwam.
We hadden echt al een paar stappen verder kunnen staan, en ik hoop dat we in de toekomst meer vooruitgang boeken in de richting die dit verslag aangeeft. Ik hoop voor alle Europese burgers dat wij als ouderen en jongeren solidair kunnen samenleven.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, aangezien ik niet meer zoals in oktober 1965 - toen ik voor het eerst lid van dit Parlement werd - de jongste onder de 626 afgevaardigden ben, heb ik natuurlijk een bijzondere interesse in dit verslag over de levensvooruitzichten van ouderen in de 21ste eeuw. Daar komt nog bij dat ik voorzitter ben van een nationale en een grote Europese vrouwenorganisatie. Deze organisaties zouden - net zoals vele andere - niet levensvatbaar zijn zonder de vrijwillige inzet van de oudere leden. Jonge mensen zijn immers dermate overbelast door werk en gezin dat zij nauwelijks beschikbaar zijn voor vrijwilligerswerk.
De voorstellen en overwegingen uit deze dertig paragrafen omvattende ontwerpresolutie gaan er bij ons natuurlijk in als koek. Het is een pleister op de wonde van vele ouderen, en daar wil ik de rapporteurs hartelijk voor bedanken. Ook de specifieke problemen van vrouwen hebben zij niet uit het oog verloren. Ze hebben meer dan gelijk dat ouderen in onze landen over een schat aan ervaring, kennis, opleiding en waarden beschikken en dat wij die niet onbenut mogen laten. Het wordt tijd dat er een kentering komt in de traditionele manier van denken over ouderen en hun rol in de samenleving. Er moet een einde komen aan de veelvuldige discriminatie en sociale uitsluiting van ouderen, zowel binnen als buiten het arbeidsproces.
U doet een oproep tot onderzoek naar en verbetering van de zorg voor mensen die aan ouderdomsziektes lijden. In verband daarmee moet er beslist betere informatie komen over het feit dat het regelmatig en met mate drinken van wijn de beste manier is om ouderdomsziektes als Alzheimer te voorkomen. Dit is inmiddels ook wetenschappelijk aangetoond.
Applaus
In ieder geval moet de overdreven hoge belasting op wijn in de noordelijke lidstaten - ook bij u, commissaris Liikanen - naar beneden, zodat de burgers van de Unie van jong tot oud kunnen genieten van dit preventieve medicijn.
Dan wil ik het nu hebben over het recht op pensioen, met name dat van vrouwen. Ik herinner u aan twee initiatiefverslagen die ik destijds over dit onderwerp heb ingediend en die unaniem zijn aangenomen. In het eerste werd ervoor gepleit de pensioenrechten die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd op te splitsen ten gunste van vrouwen die hun baan hebben opgezegd om voor hun gezin te zorgen en vervolgens bij een scheiding na 20 jaar huwelijk of meer ineens achterblijven zonder pensioen. Deze groep wordt onevenredig zwaar door armoede getroffen, en we wilden graag dat de Commissie op dit punt iets ondernam. Maar tot nu toe is er niets gebeurd.
Mijn tweede initiatief betrof de sociale zekerheid van helpende echtgenotes van zelfstandigen. Ook op dit punt zagen wij graag een verbetering van de richtlijn uit 1986 inzake de gelijke behandeling van zelfstandigen en hun helpende echtgenoten. Maar ook op dit punt is er nog niets gebeurd.
Mijnheer de Voorzitter, als u mij toestaat zou ik graag nog willen wijzen op een punt uit de ontwerpresolutie over de deelname van ouderen aan het besluitvormingsproces, ook in de politiek. Er heerst immers een tendens om de gemiddelde leeftijd van verkiezingskandidaten zo laag mogelijk te houden. De ironie van het lot wil dat onze rapporteurs daar zelf het slachtoffer van geworden zijn en dat hun naam van de lijst is geweerd. Ik betreur dit des te meer omdat wij veel waardering hebben voor hun werk. Er komen steeds meer ouderen, en het is toch regelrechte discriminatie dat zulke bekwame en energieke collega's niet meer verkiesbaar worden gesteld? Dat wilde ik even gezegd hebben, mijnheer de Voorzitter. Het zou mij erg verheugen als ik opnieuw voor dit Parlement gekozen werd. Maar ik zou het diep betreuren als ik de bejaardenvoorzitter zou moeten worden.
Gelach en applaus

De Voorzitter
Dank u zeer, mevrouw Lulling. Wanneer de vergadering straks is afgelopen, zou ik op de gang graag van u horen hoeveel wijn u per dag drinkt, van welk merk, en vooral hoeveel hij kost, inclusief belastingen.

Lindqvist (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de twee rapporteurs danken die via dit verslag aantonen dat er "jongeren van alle leeftijden" bestaan. Vele ouderen hebben ook een betere gezondheid, waardoor de situatie in de huidige samenleving anders is dan twintig of dertig jaar geleden. Het is dan ook belangrijk via een bewustmakingsproces te ijveren voor een goede oude dag; voorlichting, steun en aanvulling van de nationale wetgeving behoren hier tot de mogelijkheden. Met name discriminatie van ouderen, slechtziendheid en slechthorendheid, de werkloosheid waarvan ouderen vaker het slachtoffer zijn, en sociale uitsluiting zijn redenen om erop te hameren dat er geen groepen in de samenleving mogen worden buitengesloten.
Ik zie ouderenproblemen allereerst als een nationale aangelegenheid, die met nationale wetgeving moet worden geregeld. In Zweden neemt de Rijksdag kaderbesluiten, maar zijn het de regionale organen en de gemeenten, onderaan de hiërarchie, maar vlakbij de burgers, die verantwoordelijk zijn voor ouderenzorg en ouderenhulp. Zo dient het ook in de toekomst te zijn. Er is dan ook op EU-niveau geen behoefte aan wetgeving, maar aan voorlichting, overleg, uitwisseling van ervaringen, praktische werkzaamheden, onderzoek en uitwisseling van ervaringen inzake ziekten als Alzheimer en andere ziekten die op dat niveau van belang zijn.
De sociale wetgeving is wellicht het allerbelangrijkste, en datgene wat de burgers in een land het meest na aan het hart ligt. Daarom is het ook van het allergrootste belang dat wij op dat gebied geen concessies doen, maar deze kwesties ook in de toekomst regionaal en lokaal regelen.
Ik ben er enigszins op tegen dat in het verslag de Commissie en de lidstaten dringend worden verzocht om maatregelen te treffen met betrekking tot bijvoorbeeld pensioenen, verzorging, huisvesting en arbeid. Hiermee is, zoals gezegd, niets verkeerd, maar het is eigenlijk niet de taak van de EU hierover een besluit te nemen; dit dient nationaal te worden geregeld. Wij mogen er best een visie op hebben, maar het woord aanbevelen of eventueel voorstellen is een beter woord dan "dringend verzoeken ".
Een gebied waarop wij inmiddels vele mogelijkheden hebben om voor ouderen concreet en via Europese samenwerking iets te doen, is de wederzijdse erkenning van sociale voorzieningen, bijvoorbeeld ziektegeld en pensioenen, die voor ouderen vaak belangrijk zijn. Op dat gebied kunnen wij veel doen, aangezien er in het systeem grote lacunes zijn wanneer men van het ene land naar het andere verhuist.
Tenslotte: bewustmaking, ouderenconferenties, campagnes met ouderen als thema: dat is allemaal mooi en aardig, maar de wetgeving dient nationaal, regionaal en lokaal te worden vastgesteld en toegepast.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Lindqvist.
Waarde collega's, ik geef nu namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links het woord aan mevrouw Ilivitzky, voor ten hoogste zes minuten.
Mevrouw Ilivitzky, die in de plaats is gekomen van mevrouw Ojala, zal voor de eerste maal het woord voeren in deze Vergadering. Daarom wil ik haar, namens u allen, van harte welkom heten. Tervetuloa rouva Ilivitzky.

Ilivitzky
Mijnheer de Voorzitter, bedankt voor uw in het Fins uitgesproken woorden; collega's, dit is inderdaad de eerste keer dat ik spreek in het Europees Parlement, en ik ben blij dat ik dat kan doen in het kader van een belangrijk onderwerp als dit. Tot nu toe is op het niveau van de Europese Unie veel te weinig aandacht geweest voor de problemen van senioren, wat betreft de omvang en de ernst ervan. Onze rapporteurs, Hugh McMahon en Edgar Schiedermeier, hebben uitstekend werk verricht, niet alleen bij het opstellen van dit verslag, maar ook bij de voorbereidingen voor de seniorenconferentie, waarvan de resultaten min of meer de basis vormen van dit verslag. Ik wil de rapporteurs feliciteren met het feit dat ze erin zijn geslaagd alle wezenlijke elementen van dit vraagstuk bij de behandeling ervan te betrekken: de positie van senioren op de arbeidsmarkt, hun specifieke scholingsbehoefte, vraagstukken betreffende het inkomen en de benodigde zorg. Bovendien vind ik hun basisinstelling goed. Senioren worden als vermogen gezien waar de maatschappij gebruik van zou moeten maken, niet als een probleem dat tegen zo laag mogelijke kosten opgelost moet worden.
Nu de gemiddelde leeftijd van werkenden in Europa steeds verder stijgt, is het noodzakelijk dat werknemers in staat zijn tot aan hun pensioenleeftijd te werken. Dit vereist veranderingen op het werk, zowel in de houding van mensen als ook in de organisatie van de arbeid. Het werk moet aangepast zijn aan de vermogens en de behoeften van de mensen, niet andersom. Senioren bezitten veel kennis en vaardigheden waar beter gebruik van kan worden gemaakt dan nu het geval is, als men maar zou willen. Anderszins valt het hen zwaarder om zich aan te passen aan het hoge werktempo. Met name haast is dan ook een probleem geworden, omdat men uit bezuinigingsoverwegingen hetzelfde resultaat wil bereiken met steeds minder mensen. Naar mijn mening dient de overheid het goede voorbeeld te geven door aan de werkgevers en aan de lange termijn te denken. Het is niet in het voordeel van de maatschappij dat oudere werknemers vroegtijdig het pensioen in worden gedreven, terwijl ze, als de omstandigheden menselijker waren, nog goed in staat zouden zijn om te werken.
Een van de grootste problemen van oudere werknemers op de arbeidsmarkt is hun lage scholingsniveau. Mensen van boven de 45 jaar zijn in alle landen van de Europese Unie duidelijk lager geschoold dan mensen van onder de 45. Van alle OESO-landen is dit verschil bij ons in Finland het grootst. Als oudere werknemers niet voor hun nieuwe taken opgeleid kunnen worden, krijgen we te maken met een situatie waarin ze dreigen overbodig te worden op de arbeidsmarkt, en dat terwijl er in vele bedrijfstakken gebrek is aan arbeidskracht. De scholing van senioren dient zich specifiek op hen te richten. Daarbij moeten hun zwakke basisscholing en de daar vaak uit voortvloeiende lage motivatie in acht worden genomen. Om die reden moet de scholing een direct verband met de praktijk hebben.
Ouder worden, zoals zoveel verschijnselen in een mensenleven, heeft een andere invloed op mannen dan op vrouwen. Ik ben erg verheugd over het feit dat onze rapporteurs aandacht hebben besteed aan de specifieke problemen die een ouder wordende vrouw ondervindt. Vrouwen krijgen veel eerder te maken met leeftijddiscriminatie op de arbeidsmarkt dan mannen. Een vrouw van 40 jaar is vaak al te oud, in de ogen van de werkgever.
Het verschil tussen mannen en vrouwen op economisch vlak wordt bij de pensionering alleen maar groter. In alle landen zijn de pensioenen voor vrouwen lager dan voor mannen. Dit is een gevolg van zowel het lagere beloningsniveau van vrouwen, waarmee ze dus dubbel worden gestraft, als van het feit dat de carrière van vrouwen meestal van korte duur is en vaak onderbroken wordt vanwege de zorgtaak. Om deze reden is het juist voor vrouwen van groot belang dat alle gepensioneerde burgers een gegarandeerde basisuitkering krijgen waarmee het pensioen wordt aangevuld.
Hoewel de pensioensregelingen in alle landen natuurlijk verschillend zijn, zou er naar mijn mening op het niveau van de Unie toch een basisminimuminkomen in het leven moeten worden geroepen, dat door de lidstaten gegarandeerd wordt aan die burgers die niet in staat zijn om te werken of voor wie geen werk kan worden gevonden. Diverse NGO's hebben dan ook voorgesteld om, de volgende keer dat het Verdrag van de EU gewijzigd wordt, daarin ook een lijst van basisrechten van de burgers op te nemen, en om het basisinkomen daaronder te laten vallen. Ik dank u voor het feit dat ik hier heb mogen spreken; ik merk dat u zeer aandachtig naar mij heeft geluisterd. Mijn dank daarvoor!

Van Bladel
Voorzitter, de titel van het verslag is veelbelovend maar de ergste tegenslag voor senioren, waaronder ik mijzelf reken, vind ik op dit moment het terugtreden van de Commissie waardoor de plannen van commissaris Monti voor een richtlijn om de Europese pensioenfondsenmarkt te liberaliseren, voorlopig voor lange tijd in de bureaula zijn beland. Met waardering voor de rapporteurs karakteriseert het verslag mijns inziens te veel een oudere generatie die afhankelijk is, en dat vind ik toch wel een beetje een paternalistisch uitgangspunt. In mijn omgeving bevinden zich mensen die in de 90 en in de 80 zijn, twee wereldoorlogen hebben meegemaakt en heel zelfstandig leven.
Natuurlijk besef ik ook, Voorzitter, dat er een categorie van meer behoeftige ouderen bestaat maar die vallen onder de nationale verantwoordelijkheid. De rapporteurs noemen wel drie keer in het verslag discriminatie van oudere vrouwen. Dat is wel erg veel. Dit is ongetwijfeld het gevolg van de Commissie rechten van de vrouw in dit Parlement en wellicht is het ook een beetje een knipoog in het besef dat een substantieel deel van het electoraat uit vrouwen bestaat. Wel, Voorzitter, ik ben een senior, een oudere vrouw en met mij zijn er velen die aan betutteling geen behoefte hebben. Wij willen pensioenen zonder obstakels over de grens mee kunnen nemen. Inderdaad, geen leeftijdsdiscriminatie. Ook willen wij verschoond blijven van fiscale nadelen bij voortzetting van de beroepsactiviteiten na het intreden van het pensioen, in eigen land maar ook in de lidstaten van de Unie.
Het verslag gaat ook niet in op de potentie van kennis die er bij de 65-jarige bestaat en de trend op de arbeidsmarkt om juist steeds meer mensen uit die categorie bij het proces betrokken te houden en niet in het laatst is daarbij ook een onderliggende bedoeling in enkele landen dat die mensen dan ook nog premie betalen zodat de pensioenen voor de steeds grotere groep ouderen betaalbaar kunnen blijven. 75 miljoen burgers boven de 60 jaar vragen niet uitsluitend om sociaal gevoel maar des te meer, Voorzitter, om realistische richtlijnen binnen de vrije markt van de EU. Daarmee zeg ik niet dat dit verslag zinloos is maar wel dat het blijft hangen in de welzijnssfeer en zeker niet beantwoordt aan de titel "senioren in de eenentwintigste eeuw, een nieuwe optie op leven" . Ik kan het er niet in terugvinden, Voorzitter.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben al gehoord dat de groep senioren in de EU en in Europa enorm groeit. Er zijn thans 75 miljoen mensen van 60 jaar en ouder, hetgeen een vijfde is van de bevolking. In het jaar 2020 zullen niet minder dan twintig miljoen mensen 80 jaar en ouder zijn. Men mag met recht spreken van een demografische revolutie, want dat is precies wat het is.
Dit verslag is daarom van zeer groot belang, en ik wil de twee rapporteurs danken. Ik wil ook danken voor de conferentie die in oktober in Brussel werd gehouden met het thema "senioren in de 21ste eeuw: een nieuwe optie op het leven" . Persoonlijk ben ik van mening dat dit een van de meest zinvolle conferenties is die ik tijdens mijn mandaat als Europees parlementslid heb bijgewoond. De vraagstelling was interessant, en het was voor mij als vijftiger zeer hoopgevend al deze boeiende, inspirerende ouderen te ontmoeten. Ook mijn gasten uit Zweden hebben deze conferentie ten zeerste geappreciëerd.
Daarom denk ik dat de inhoud van de overwegingen D en E het allerbelangrijkste is, namelijk dat het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd niet hoeft in te houden dat men niet langer een actief leven leidt. Velen beginnen na hun pensionering aan nieuwe taken en nieuwe projecten - om nog maar te zwijgen over al diegenen die pas na hun pensionering hun echte dromen zullen waarmaken die zij ook over het werk hadden. De traditionele attitudes jegens ouderen en de rol die men ouderen wil laten spelen, zijn aan heroverweging toe. Dit geldt met name op het gebied van de arbeidsmarkt.
In paragraaf 7 zien wij een reeks ideeën die ons helpen tot een meer flexibele en moderne kijk te komen wat betreft de arbeidsmarkt en ouderen, onder meer via nieuwe vormen van de overgang tussen arbeidsleven en pensioen, bijvoorbeeld via een geheel nieuw model voor deeltijdarbeid voor ouderen.
Een flexibele pensioenleeftijd is inderdaad van belang. De ouderenorganisaties in Zweden, en ook mijn eigen partij, de Groenen, stellen deze eis, aangezien velen niet tot hun vijfenzestigste kunnen werken. Tegelijkertijd zijn er velen die zowel kunnen als willen werken tot hun zeventigste jaar of daarna. Er is dus behoefte aan een flexibele pensioenleeftijd en een nieuwe attitude tegenover ouderen.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de twee rapporteurs benadrukken natuurlijk terecht het belang van een Europees ouderenbeleid. De ontwikkeling van de bevolkingspiramide maakt dit belang immers duidelijk.
In hun verslag gaan de rapporteurs eerst in op de economische en sociale aspecten van dit vraagstuk, waarbij de toegang tot arbeidsmarkt bijzondere aandacht krijgt. Met name wat dit laatste punt betreft, ben ik bang dat de wens van de rapporteurs wellicht niet verwezenlijkt kan worden. De huidige groeicijfers blijven immers constant en de al hardnekkige werkloosheid zal in de toekomst niet afnemen. Met name de jongeren worden door deze werkloosheid getroffen. De economische situatie zal dus flink moeten veranderen alvorens de toegang van ouderen tot de arbeidsmarkt kan verbeteren, onafhankelijk van de vraag of de discriminatoire regelgeving die in dit opzicht bestaat, verdwijnt.
De rapporteurs hebben terecht rekening gehouden met de culturele aspecten van dit vraagstuk, met name in punt 28 van de tekst. In dit punt wordt benadrukt dat het imago van ouderen in de maatschappij noodzakelijkerwijze moet worden verbeterd. In dit opzicht moet ik zeggen dat we in vergelijking tot de oudheid er niet op vooruit zijn gegaan. In het oude Griekenland, waaraan we het grootste gedeelte van onze huidige beschaving danken, ging men er terecht van uit dat de oude wijsgeren beschikten over veel levenservaring en wijsheid. Helaas wordt tegenwoordig het verleden niet bepaald hoog aangeslagen.
Al sinds de culturele stroming van de romantiek van de vorige eeuw onderkennen wij het belang van het gedachtegoed van het verleden, en dus ook van de oudheid en haar denkers. De vergissing die we tegenwoordig maken moet hersteld worden. Vandaag de dag denken we namelijk dat alles wat nieuw is, noodzakelijkerwijze ook beter is. Op wetenschappelijk en technisch gebied is dit natuurlijk ook zo, want op deze terreinen geldt: hoe meer kennis hoe beter. Op ethisch en esthetisch gebied, dus in het algemeen wat de mens zelf betreft, of op het gebied van de instellingen, is dit niet per definitie waar.
De invloedrijke Griekse wetgever Solon, die op zijn gebied zeer vernieuwend te werk ging, zei altijd: "Eet vers vlees, maar bedien u van oude wetten die hun waarde hebben bewezen" . De regel dat nieuw niet altijd beter is dan oud is inderdaad op veel terreinen van toepassing. Op dit gebied moeten onze oude Europese samenlevingen waarschijnlijk een belangrijke culturele verandering ondergaan.
Ik betreur het dat in het verslag nauwelijks gewag wordt gemaakt van de demografische gevolgen van de vergrijzing. In het begin van de tekst komt dit vraagstuk aan de orde, maar het wordt verder niet toegelicht. Zonder een correctie van de Europese bevolkingspiramide, die nu nog het ergste doet vrezen, kunnen we immers niets ondernemen, zeker niet op financieel gebied. Uit de vorm van deze piramide blijkt dat er niet genoeg kinderen geboren worden, en dat de dood een belangrijkere rol in onze samenleving speelt dan het nieuwe leven. Voor het veiligstellen van onze pensioenen zullen we een daadwerkelijk gezinsbeleid moeten voeren. Op dit moment is hiervan geen sprake. Ik denk dat we waarschijnlijk zelfs een geboortenbevorderend beleid moeten voeren, ook al kijkt men tegenwoordig neer op deze term.
Ondanks de gebreken die ik zojuist schetste, kan ik mij in hoofdlijnen vinden in de tekst van onze beide rapporteurs.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, burgemeester Staudinger van het dorpje Weyregg am Attensee in de Oostenrijkse deelstaat Oberösterreich heeft ooit gezegd dat ouderen in de toekomst een belangrijke politieke factor worden, of woorden van die strekking. Daarmee sloeg hij volgens mij de spijker op zijn kop. Het gaat hier om een kwart van de Europese bevolking. Wij willen dat deze bevolkingsgroep haar gevoel van eigenwaarde behoudt, zodat zij in de maatschappij de plaats kan innemen die haar volgens ons toekomt.
Met name in het arbeidsproces moeten we volgens mij op zoek naar wat op diverse plaatsen aan positieve ervaringen is opgedaan. We moeten ons afvragen hoe we ouderen zodanig in het arbeidsproces kunnen integreren dat zij zich daar goed bij voelen. Er zijn in Europa al heel wat voorbeelden voorhanden waarop we ons kunnen baseren, en we willen juist ook voor deze mensen flexibele werktijden creëren op een manier die aan hun behoeften tegemoet komt.
Wij maken ons in het Europees Parlement sterk voor de Europese bus. Ik bedoel daarmee dat het openbaar vervoer toegankelijker gemaakt moet worden voor ouderen. Daar wordt veel te weinig aandacht aan besteed, en wij dringen er sterk op aan dat deze eis van het Parlement wordt ingewilligd. Verder willen wij dat er meer biotechnologisch onderzoek wordt gedaan naar de relatie tussen hoge leeftijd en menselijke gezondheid. Het Europees Parlement is erin geslaagd een miljard euro extra opzij te laten zetten voor onderzoek. Daar kunnen we trots op zijn, want dit is evenzeer in het belang van onze ouderen.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, ik verkeer in de bijzondere omstandigheid dat ik de enige Europese afgevaardigde ben die voor de Eerste Wereldoorlog geboren is, die bovendien in dit Parlement verkozen werd toen hij de pensioengerechtigde leeftijd al ruimschoots gepasseerd was, en die er sindsdien 20 geweldige jaren van zijn leven heeft gewerkt.
Applaus
In het licht daarvan zou ik graag dit willen zeggen: het staat buiten kijf dat er veel te weinig over de problemen van ouderen gesproken wordt en dat we bovendien de jeugd maar al te gemakkelijk verheerlijken. Dit zou nog begrijpelijk zijn als we de jeugd vooruit wilden helpen, maar wij doen met onze structuren precies het tegenovergestelde. Ons democratische kiessysteem zit zodanig in elkaar dat jongeren amper iets kunnen bereiken. Als we kleine kiesdistricten hadden waarin we op een individuele kandidaat konden stemmen - een systeem dat helaas nu ook in Engeland is afgeschaft -, dan konden zowel jongeren als ouderen de verkiezingen makkelijker winnen. Dat zou pas echte democratie zijn. Wat we nu hebben, is dat niet. Dit is een "partitocratie" , een stelsel waarin het eigenlijk zo is dat functionarissen uitmaken wie democratisch is en wie niet. Voor ons is het in dit verband van wezenlijk belang dat ouderen nu eindelijk eens meer vrijheid krijgen.
Als het over economie gaat, hebben we het voortdurend over de vrije markt, en dat is op zich goed. Maar voor ouderen bestaat die vrije markt niet. De maatschappij geeft mensen vanaf een bepaalde leeftijd een pensioen, maar kortwiekt ze dan meteen ook. Dat ze ook rechten hebben verworven in al die jaren, wordt niet erkend. Het kan toch niet dat ze de nadelen van die rechten er maar bij moeten nemen, omdat ze anders niet kunnen doen wat ze graag zouden willen? Er zijn ouderen die blij zijn dat ze nog kunnen blijven werken. Van zulke mensen wordt dan gezegd dat zij arbeidsplaatsen van jongeren bezet houden. Dat is gewoon niet waar. Er is maar een land waar men dit volgens mij heeft begrepen, en dat is Zwitserland, hoe vreemd het ook moge klinken. In Zwitserland, en met name in het Zwitserse parlement, zit een groot aantal gepensioneerden die hun ruime levenservaring ten dienste stellen van de gemeenschap. Een daadwerkelijke keuzevrijheid voor ouderen, daar zouden we werk van moeten maken. Dat zou ons ook beter in staat stellen de leeftijdspiramide - waar zo-even terecht naar is verwezen - onder controle te krijgen. Deze piramide moet ook aan de onderkant een bredere basis krijgen, want ook daar zijn er beperkingen.
Het belangrijkste is dat ouderen hun vrijheid behouden.
Applaus

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, een kind dat vandaag geboren wordt, heeft een gemiddelde levensverwachting van 100 jaar en meer. Honderd jaar geleden moesten we nog op ons veertigste sterven, maar vandaag kunnen we al gemiddeld 80 worden. Een kind dat vandaag geboren wordt, wordt 100 jaar of ouder. Daarmee is een droom van de mensheid in vervulling gegaan. Wij mogen een tweede keer leven, en dat is iets wat de mens altijd al gewild heeft. Ik kan mij vreselijk opwinden als ik ergens de term veroudering van de Europese bevolking of zelfs vergrijzing tegenkom.
Geachte collega van de Groenen, u heeft mij diep getroffen. U heeft hetzelfde woord gebruikt, of tenminste in de vertaling. Als mensen zo oud worden als Onze Lieve Heer hen in de genen gelegd heeft, laten we dan alstublieft niet gaan zeggen dat Europa door hun toedoen vergrijst. En er is nog iets waar ik mij kwaad over maak. Er bestaat nog zoiets als mensenrechten, en dit Parlement staat daarvoor altijd op de bres. Hoe zit het dan met het feit dat mensen op hun vijfenzestigste, zestigste, ja soms zelfs op hun vijfenvijftigste gedwongen worden hun baan op te geven? Werk is een buitengewoon belangrijk onderdeel van het menselijk wezen. Er zullen beslist mensen rondlopen die moe zijn, mensen die erg veel en erg hard gewerkt hebben in hun leven en die ermee willen ophouden. Maar je kunt iemand toch niet bij wet verbieden te werken alleen maar omdat hij 65, 60 of soms zelfs 55 is? Voor mij is dat een schending van de mensenrechten, en artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam wordt een goede basis om daarover van gedachten te wisselen. Ik betreur het ten zeerste dat collega's Schiedermeier en McMahon ermee moeten stoppen. Als zij hun verslag vroeger hadden geschreven, had dat hoogstwaarschijnlijk niet kunnen gebeuren.
Applaus
Mijn partij en Oostenrijk zijn erg vooruitstrevend. Ik word opnieuw op de lijst gezet voor dit Parlement, omdat ik een oude vrouw ben, omdat ik 66 ben, en ik verheug me op de komende jaren die ik hier mag doorbrengen.

Liikanen
 Mijnheer de Voorzitter, ten eerste wil ik rapporteurs McMahon en Schiedermeier bedanken voor hun uitstekende verslag, en de geachte vertegenwoordigers voor hun zeer levendige discussie. Het verslag is duidelijk het resultaat van harde arbeid. Het Parlement heeft in oktober een conferentie gehouden die meer dan 100 vertegenwoordigers van bejaardenorganisaties uit alle lidstaten bijeenbracht. Naast de discussies die tijdens de conferentie zijn gevoerd, hebben veel organisaties schriftelijk een bijdrage geleverd, die alle van invloed zijn geweest op de onderwerpen die in dit verslag zijn behandeld.
Ik ben verheugd over het feit dat de Commissie heeft mogen samenwerken met het Parlement bij de organisatie van deze conferentie en dat ze heeft kunnen deelnemen aan de behandeling van de kwesties die naar voren zijn gebracht. Als gevolg van de samenwerking is het absoluut geen verrassing dat de gedachten die in het verslag zijn verwoord, in dezelfde richting gaan als de opvattingen van de Commissie. Er is reden om tevreden te zijn met het feit dat het verslag het enorme potentieel dat de senioren vormen onderstreept, alsmede de noodzaak om van dit potentieel gebruik te maken.
Zoals we weten, leven de Europese burgers tegenwoordig lang, gezond en actief, wat grote voordelen heeft voor de Europese samenleving. De uitdaging bestaat er nu in om de maatschappij zodanig om te vormen dat behoud van een goede kwaliteit van het leven en een hoge levensstandaard in een actieve en gezonde maatschappij het doel blijft voor de ouder wordende burger. Dat is mogelijk, maar daarvoor zijn, zoals in de titel van het verslag al valt te lezen, nieuwe inzichten nodig.
In het verslag wordt met name gewezen op de hoeveelheid werkloze senioren, en werkgelegenheid is dan ook het belangrijkste beleidsterrein. Ik ben het met de rapporteurs eens dat er, via de Europese werkgelegenheidsstrategie en het Europees Sociaal Fonds, een groot scala bestaat aan mogelijke maatregelen. In het verslag wordt de betekenis van continue scholing naar voren gebracht: overeenkomstig het voorstel van de Commissie dient er meer aandacht te worden besteed aan de behoeften van oudere werknemers, in samenhang met de permanente scholing die onderdeel uitmaakt van de werkgelegenheidsstrategie.
Ik deel ook de mening van de rapporteurs wat de standpunten betreft aangaande gelijkwaardigheid en ouder worden. In een van de voorbeelden wordt gesproken over het veiligstellen van een toereikend inkomen voor senioren. De positie van oudere vrouwen is vaak aanzienlijk zwakker dan die van oudere mannen. De Commissie heeft de discussie in gang gezet over de vraag hoe de sociale zekerheid aangepast kan worden aan de demografische veranderingen in de Europese samenleving. In datzelfde verband wordt ook het inkomensniveau van de oudere werknemer behandeld.
Een ander belangrijk punt dat verband houdt met de sociale zekerheid en dat in het verslag naar voren wordt gebracht, is de invloed van de ouder wordende maatschappij op de gezondheidszorg. Op dit punt kan worden vastgesteld dat de Commissie nu al onderzoek op dit gebied financiert. De resultaten kunnen we hopelijk binnen een jaar verwachten.
Ik las in het verslag het verzoek aan de Commissie om haar mededeling over oudere mensen in de eerste helft van 1999 voor te leggen. Ik kan het Parlement garanderen dat het voorbereidende werk met betrekking tot de mededeling al gedaan is. We doen ons best, in de huidige omstandigheden, om zeker te stellen dat de mededeling van de Commissie zo spoedig mogelijk wordt voorgelegd. In het verslag wordt de Commissie ook aangespoord om de voorstellen voor te leggen die betrekking hebben op wetgeving die vastgelegd is in het Verdrag van Amsterdam, aangaande bestrijding van discriminatie en sociale marginalisatie op grond van leeftijd. In het verslag wordt ook een betere bescherming van de gezondheid van ouderen geëist, zowel in het algemeen als in het bijzonder waar het de ziekte van Alzheimer betreft. Dit zijn natuurlijk belangrijke zaken, en ik ben ervan overtuigd dat ook de nieuwe Commissie het verslag erbij zal nemen wanneer ze voorstellen op dit vlak voorbereidt.
Ik wil het Parlement nogmaals bedanken voor dit verslag. Het levert hiermee een belangrijke bijdrage in dit jaar, dat door de Verenigde Naties is uitgeroepen tot Jaar van de Ouderen. Daarmee wordt ook de handhaving van het Europese samenlevingsmodel voor de huidige en komende generaties bevorderd.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Liikanen.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Het Parlement neemt de resolutie aan

De Voorzitter
Waarde collega's, graag wil ik de heren Schiedermeier-McMahon/McMahon-Schiedermeier complimenteren met hun uitstekende werk, niet alleen aan dit verslag, maar gedurende deze hele zittingsperiode.

Sjöstedt en Svensson
 - (SV) Wij hebben niet voor het verslag gestemd. Wij zien geen behoefte om op EU-niveau een gemeenschappelijk ouderenbeleid te ontwikkelen. Deze dingen horen op het nationale en regionale niveau thuis.
Naar onze mening gaan de coördinatievoorstellen in dit verslag op verscheidene gebieden te ver. Wij zien daarentegen voor de EU een belangrijke taak weggelegd om een grensoverschrijdende erkenning en overbrenging van pensioenen mogelijk te maken.

Zetmeelindustrie
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over de mondelinge vraag (B4-0155/99) van de leden Colino Salamanca en Garot, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, aan de Commissie, over de aanvoer van plantaardige eiwitten en de situatie in de zetmeelindustrie.

Garot
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling moet de Commissie wijzen op het tekort dat binnen de Europese Unie bestaat aan plantaardige eiwitten voor diervoeders. Ook moet ze aangeven dat deze situatie vanuit strategisch oogpunt van groot belang is voor de biotechnologie van het Europa van de Vijftien. Een aantal collega's zal dit vraagstuk vanochtend nog verder toelichten.
U moet weten dat het tekort aan eiwitten binnen de Europese Unie wordt geschat op ongeveer 70 % van de binnenlandse consumptie. Hierdoor is de Europese Unie op dit gebied grotendeels afhankelijk van Amerika, het land waaruit we onze eiwitten importeren. Ik breng u in herinnering dat deze situatie een gevolg is van de concessie die we aan de Verenigde Staten bij het ondertekenen van het Verdrag van Rome hebben gedaan, namelijk dat er geen invoerrechten betaald hoeven te worden voor soja die in de EU wordt geïmporteerd. Na het Blair House Akkoord is deze situatie er bepaald niet beter op geworden - de Europese productie van eiwitrijke producten is immers gecontingenteerd - en in de periode 2000-2006 zou ze nog wel eens verder kunnen verslechteren.
Door de bepalingen die in het kader van Agenda 2000 zijn vastgelegd, zullen de landbouwers de productie van eiwitrijke producten daadwerkelijk moeten beperken en meer graangewassen moeten gaan verbouwen, behalve uiteraard wanneer verantwoorde maatregelen worden genomen om het kweken van gewassen die niet voor de voedselsector bestemd zijn te stimuleren. Daarnaast neemt in Europa de productiecapaciteit van aminozuur, en met name van synthetische lysine, af. De Europese bedrijven kiezen er steeds meer voor in de Verenigde Staten te investeren.
Ik wil dit punt benadrukken, want dankzij de in Europa geproduceerde synthetische lysine kan een zo groot mogelijke hoeveelheid graangewassen worden gebruikt als diervoer, en kan ons eiwittekort worden verminderd. Met betrekking tot dit vraagstuk moeten we echter telkens weer opnieuw constateren dat de herverdeling van de lysineproductie tussen Europa en de Verenigde Staten zorgelijk is. Ter illustratie van mijn betoog wil ik benadrukken dat het dekkingspercentage van de Amerikaanse markt gestegen is van 0 % naar 165 %, terwijl het dekkingspercentage van de Europese markt voor lysine is afgenomen van 84 % in 1991 naar 54 % in 1997. Als er niets verandert, zal dit percentage in 2002 rond de 38 % liggen. Het is aannemelijk dat het maïs dat voor de zetmeelindustrie wordt gebruikt, in de Verenigde Staten tegen een lagere prijs wordt verkocht dan de communautaire graangewassen. Ik vind het dan ook logisch dat we het huidige compensatiemechanisme jegens de Verenigde Staten niet alleen handhaven, maar ook flink in ons voordeel verbeteren.
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling wil daarom dat de Commissie antwoord geeft op de volgende vragen. Hoe gaat de Europese Unie haar afhankelijkheid van de eiwitinvoer beperken en hoe gaat ze het beschikbare potentieel aan landbouwgrond van de 15 lidstaten benutten? Hoe worden de huidige restituties aangepast ten behoeve van het gebruik van graanderivaten en de verhoging van de intracommunautaire lysineproductie? Hoe denkt de Commissie, meer in het algemeen, de ontwikkeling van de zetmeel- en de bio-industrie te stimuleren teneinde nieuwe afzetmarkten voor de landbouw te creëren? Mijnheer de Voorzitter, met het oog op de aankomende WHO-onderhandelingen zijn wij zeer geïnteresseerd in de antwoorden die de Commissie ons op deze vragen zal geven.

Liikanen
 Mijnheer de Voorzitter, de Commissie zet haar actieve beleid voort waar het gaat om het verminderen van de afhankelijkheid van de Gemeenschap van de import van plantaardige eiwitten en het vergroten van het graanverbruik voor veevoer. De hervorming van het landbouwbeleid die in 1992 werd doorgevoerd, heeft geleid tot een aanzienlijke jaarlijkse groei van ongeveer 20 miljoen ton in het verbruik van graan voor veevoer, en een aanmerkelijke vermindering van de import van veevoer en met name plantaardige eiwitten. In Agenda 2000 stelde de Commissie voor om de hervorming van 1992 te verdiepen en te versterken, om zo met name het concurrentievermogen van de Europese landbouw te verbeteren, zowel binnen als buiten de Europese Unie. 15 % Korting op de prijs van graan en een directe subsidie op plantaardige eiwitten zouden het aanzienlijk eenvoudiger moeten maken om dit doel te bereiken.
De Commissie heeft zich altijd ingezet voor het veiligstellen van het concurrentievermogen van de Europese zetmeelindustrie en de daarbij behorende verwerkende industrie, en dan met name van de biotechnologie die zetmeel en afgeleide producten daarvan als grondstof gebruikt. In het algemeen genomen heeft de industrie die gebruik maakt van zetmeelproducten haar positie goed weten te behouden, en ze ontwikkelt zich voortdurend. Bescherming van de import kan gegarandeerd worden door doelmatig invoerrechten te heffen. De export wordt bevorderd met behulp van exportsubsidies, die het mogelijk maken om een diversiteit aan onbewerkte producten of soms bewerkte zetmeelproducten te exporteren. Binnen de Gemeenschap wordt de verkoop van zetmeel en afgeleide producten daarvan bevorderd door middel van productiesubsidies, wanneer deze producten worden gebruikt in industrieën die geen importbescherming genieten, zoals de chemie, de geneesmiddelenindustrie en de papierindustrie. Dankzij subsidieregelingen is het mogelijk om aanzienlijke en steeds groeiende hoeveelheden zetmeel-en afgeleide producten op de markt te verhandelen, ook naar landen buiten de Gemeenschap.
Op basis van het Agenda 2000-programma zet de Commissie het gebruik van dergelijke beheersingsmaatregelen op de markt voort, zolang het aanzienlijke verschil tussen de prijs op de wereldmarkt en die op de interne markt van de Unie blijft bestaan. Hiermee moet ze bewerkstelligen dat de industrie die van zetmeel gebruik maakt, en met name de biotechnologie, op de mondiale markt concurrerend kan blijven.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Liikanen.
Waarde collega's, voordat wij het debat voortzetten, wil ik u erop attent maken dat ik, overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement, vijf ontwerpresoluties ter afsluiting van het debat heb ontvangen.

Rehder
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de besprekingen over Agenda 2000 in Berlijn zijn nog maar net afgerond of we moeten al onderzoeken wat de gevolgen ervan zijn voor de meest uiteenlopende domeinen. Ook voor dit product, dat momenteel nog van marginaal belang genoemd mag worden, moeten we volgens mij onderzoeken wat de gevolgen zijn. Daarom wil ik collega Garot van harte bedanken dat hij meteen de vinger op de zere plek heeft gelegd en de Commissie heeft opgeroepen een gefundeerd en baanbrekend initiatief te nemen.
De commissaris had het zojuist over verdieping en versterking. Dat verdient een compliment, maar het blijft in eerste instantie een retorische aankondiging. Wij willen natuurlijk meer dan een met de mond beleden verdieping, wij willen krachtige steun, en daarom is het ook prettig dat de voor financiën verantwoordelijke commissaris hier aanwezig is. Voor die krachtige steun zijn natuurlijk ook financiële middelen nodig, maar de sociaal-democraten richten zich niet alleen daarop, ze houden ook de sociaal gecorrigeerde vrije markt in het oog. Daarom moet dit marginale product - dat ook vanuit milieustandpunt verantwoord is - tot een nieuwe steunpilaar, een nieuwe bron van inkomsten voor de landbouw uitgebouwd worden. Het heeft bovendien de charme dat het niet opnieuw naar het hellende vlak van de overproductie leidt, maar de bestaande overproductie kan vervangen. Dit is iets waar de markt zelf om vraagt. Het is een product dat ook als substituut voor aardolie kan dienen.
Het komt er nu op aan braakliggende landbouwgronden in te zetten, en de productie vervolgens naar een volwaardig niveau te tillen. We maken deel uit van een wereldmarkt, en op 30 november beginnen in Seattle de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Het is dus belangrijk dat de handelsbelemmeringen verdwijnen en dat we laten zien dat de Europese Unie op het gebied van landbouw net zo goed tot handelen in staat is. Er moet nog veel gebeuren, mijnheer de commissaris. We hebben niet alleen geld nodig, maar ook vastberadenheid. Ik weet dat we mede door de tegenvallende Top in Berlijn zware landbouwonderhandelingen voor de boeg hebben bij de Wereldhandelsorganisatie, maar ik ga ervan uit dat de Commissie en de vertegenwoordigers van de Europese Unie onze belangen ook daar krachtig zullen verdedigen.

Sonneveld
Voorzitter, in deze mondelinge vraag gaat het om de samenhang tussen een aantal belangrijke EU-akkerbouwproducten, de hightech-industrie die van deze producten gebruik maakt en de voorziening van plantaardig eiwitrijk veevoer. In het Blair House-akkoord ging het in feite ook om dat eiwitrijke veevoer, namelijk schroot van verwerkte oliezaden. Dat akkoord bleek zo knellend te zijn dat de verdere ontwikkeling van de EU-oliezadenteelt erdoor belemmerd werd. In Agenda 2000 streefde de Commissie ernaar deze barrière weg te werken door de oliezaden dezelfde hectaretoeslag te geven als de granen. De Top van Berlijn bevestigde het besluit daartoe. Daarmee zijn de toeslagen ontkoppeld voor een hele groep akkerbouwgewassen: granen en oliezaden.
Mijn vraag aan de Commissie is: kunnen wij nu, geheel in stijl met de huidige wijze van communiceren in de transatlantische betrekkingen, op landbouwgebied de Verenigde Staten meedelen dat deze steun in feite ontkoppeld is op dezelfde wijze als in de Verenigde Staten en dat derhalve deze één miljoen ton oliezadenschrootbeperking is komen te vervallen. Ik neem aan dat wij niet op een volledig WHO-millennium-ronde akkoord hoeven te wachten om dit te regelen.
Maar is voor de toekomst van de EU oliezadensector het middel niet erger dan de kwaal en zal door de lagere hectaretoeslag de teelt van oliezaden niet sterk worden ontmoedigd? Is de Commissie van plan, nu de Berlijn-Top ook bevestigde dat er in de toekomst een voortvarender non-food-akkerbouwbeleid gevoerd zal worden, om met name het gebruik van biodiesel en biosmeerolie sterker te gaan bevorderen?
Vervolgens is er de prijsverhouding van maïs binnen de EU en op de wereldmarkt. De EU-zetmeelindustrie beklaagt zich erover dat zij steeds duurder uit is binnen de EU dan de concurrenten die zich op de wereldmarkt bevoorraden met de grondstof maïs. Is dat euvel door de verdere prijsverlaging van maïs met 15 % nu verholpen? De Commissie heeft zich bij het voorstel tot deze prijsverlaging steeds beroepen op de vergroting van het concurrentievermogen van de EU. Dat zal dan toch ook en misschien wel met name voor deze zetmeelsector gelden. Of zal deze sector gewoon verder moeten leven met een prijsverschil tussen maïs op de wereldmarkt en in de EU omdat de EU nu eenmaal een tekort heeft aan maïs? In ieder geval dringen de EU-gebruikers van dit zetmeel aan op een stimulans om ook in de toekomst het gebruik van EU-zetmeel zeker te stellen.
Over de prijsvorming van maïs op de wereldmarkt nog het volgende. Ik zou graag van de Commissie vernemen of misschien voor dit product niet een prijsdrukkende werking uitgaat van de toepassing van marketingloon zoals in de Verenigde Staten. In de recente studie door de Europese Unie van het VS landbouwsteunbeleid werd hier vrijwel niets over gezegd, terwijl toch de huidige Amerikaanse farmbill dit instrument van marketingloon als zeer efficiënt met betrekking tot de concurrentiekracht heeft ingevoerd en vrijwel voor alle grote landbouwproducten. Zien wij hier niet een belangrijk steunmiddel over het hoofd?
Ik zou graag nog willen wijzen op het evenwicht tussen aardappelzetmeel en maïszetmeel. Ik neem aan dat ook hier het akkoord van Berlijn wordt bekrachtigd en ik zou graag van de Commissie willen vernemen dat het inmiddels ook in de uitvoeringsverordening is gebeurd, want ik denk dat het heel belangrijk is dat het bestaande systeem van evenwicht tussen aardappelzetmeel en maïszetmeel moet worden gerespecteerd, met name door het bestaande systeem van een evenwichtspremie voor de aardappelmeelsector te handhaven.

Mulder
Voorzitter, ik zou willen beginnen waar de heer Sonneveld mee eindigde. Ook mijn fractie vindt het bijzonder belangrijk dat die evenwichtspremie tussen aardappelzetmeel en graanzetmeel gehandhaafd blijft. In verschillende gebieden van Europa en dan vooral in het noorden van Nederland is het bijzonder belangrijk dat de teelt van aardappelen gehandhaafd kan blijven. Anders zou er een geweldige economische achteruitgang in deze gebieden plaatsvinden en dat zal alleen maar meer geld kosten als wij dat op een andere manier zouden moeten oplossen. Dus dat moet zeker gehandhaafd blijven.
Dan zou ik ook een lans willen breken voor het onderwerp van het industrieel gebruik van landbouwproducten voor niet-voedseldoeleinden. Ik ben blij dat commissaris Liikanen op het ogenblik achter de tafel zit want ik zal hem een suggestie aan de hand doen die geen geld kost. Dat zal hem zeer veel genoegen doen. Als wij in bepaalde ecologisch gevoelige gebieden, bijvoorbeeld de Finse meren, het eens verplicht zouden stellen om bepaalde producten die gemaakt kunnen worden uit landbouwproducten verplicht te stellen, en dan noem ik plastic dat gemaakt zou kunnen worden uit zetmeel, biosmeerolie op al die Finse meren, dat gemaakt wordt uit eiwithoudende producten in het Zuiden van Europa. Dat zou een geweldige nieuwe markt betekenen voor die producten. Dat zou ook betekenen dat wij waarschijnlijk minder subsidie zouden hoeven te geven. Ik geef toe: deze producten zouden misschien wat duurder zijn dan de conventionele producten maar de milieuwinst is zo groot dat ik vind dat de Europese Commissie daartoe actieve voorstellen moet ontwikkelen opdat die producten meer ingang zullen vinden op de Europese markten.
Ook ik heb een vraag nog over de huidige situatie na Berlijn. We weten allemaal dat het Blair House -akkoord niet erg voordelig was. Wat voor vertrouwen heeft de Commissie erin dat de huidige voorstellen compatibel zijn, in die zin dat wij net zo veel kunnen verbouwen als wij willen en dat wij niet meer die beperking hebben van Blair House ? Of is het zo dat we in het kader van de WHO weer een ander handelsconflict met de Verenigde Staten aangaan? Ik hoop van niet maar ik zou graag een verklaring van de Commissie over dit punt willen hebben.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de economische situatie van de Europese chemische industrie, die veel gebruik maakt van koolhydraten uit de landbouw, en in het bijzonder van zetmeel, is de laatste jaren steeds slechter geworden.
De oorzaak van deze precaire situatie hangt samen met de grote verschillen in aanvoermogelijkheden voor landbouwgrondstoffen die er tussen de Europese Unie en de wereldmarkt bestaan. De producten uit deze industrie, en met name de zetmeelindustrie, die voor voedingsmiddelen worden gebruikt, vormen een zeer wezenlijk deel van de totale hoeveelheid graanproducten. Bovendien is deze industrie een van de hoekstenen van de toekomstige industriële ontwikkeling van de biotechnologie.
Om deze slechte economische situatie te verbeteren heeft men in 1986 een compensatiestelsel in het leven geroepen in de vorm van een restitutie bij de productie. Commissaris Liikanen bracht dit zojuist in herinnering. Bij toepassing van dit stelsel bleek echter dat er slechts sprake was van een gedeeltelijke compensatie, wat betekende dat de positie van de Europese industrie op de wereldmarkt verzwakte. Dit gold overigens ook voor de positie van onze eigen markt.
De verschillen in de productiekosten van glucose voor industriële doeleinden tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie liggen vaak tussen de 30 % en 100 % van de kostprijs. Zelfs door technologische vooruitgang of verbetering van de productiviteit kunnen we dit verschil niet overbruggen, temeer daar de meeste Europese industrieën geen significante schaalvoordelen kunnen behalen.
Deze situatie brengt het voortbestaan van de Europese industrie in gevaar. De afgelopen jaren heeft in Duitsland en Italië een aantal productiecentra de deuren al moeten sluiten. De capaciteitsuitbreidingen die hebben plaatsgevonden om in de groeiende vraag te voorzien, geschieden momenteel met name in landen buiten de Europese Unie, zoals in de Verenigde Staten en de opkomende landen zoals China, India en Brazilië.
De Europese markt wordt steeds meer door bedrijven buiten de Europese Unie bevoorraad. Overtuigt u zichzelf door de statistieken van Eurostat te raadplegen. Doordat de wereldprijzen dalen, kan de Europese Unie haar positie op de wereldmarkt niet handhaven.
Deze tendens laat zien dat de Europese ruimte niet aantrekkelijk genoeg meer is. De belangrijkste oorzaak hiervan ligt in de kosten van de zetmeelhoudende grondstoffen. De andere tekortkomingen van deze industrie heb ik zojuist opgenoemd.
We hebben twee eisen met betrekking tot het Europese beleid. Ten eerste moet bij de berekening van de restitutie bij de productie worden uitgegaan van de wereldmarktprijs van maïs, en niet die van tarwe. De zetmeelindustrie is immers gebaseerd op de maïsindustrie. Ten tweede moet er op gelet worden - zoals onze collega's Sonneveld en Mulder al in herinnering brachten - dat de evenwichtspremie tussen aardappelzetmeel en graanzetmeel gehandhaafd blijft. Maar wij willen met name, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Unie zich strijdlustig toont op de WHO-wereldconferenties in Venetië.
Nu we aan de Amerikanen kennelijk een aantal concessies moeten doen, hebben we alle reden tot bezorgdheid. Dit geldt met name voor het vraagstuk van de tarwegluten. De Amerikanen hebben op dit punt de aanval geopend en wij hebben de WHO hierover nog niet geraadpleegd. Tijdens de volgende WHO-onderhandelingen moeten we deze strijd winnen, aangezien de toekomst van industrieën die gebruik maken van de biotechnologie hier op het spel staat.

Barthet-Mayer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, na de recente conclusies inzake Agenda 2000 zou men kunnen denken dat de Europese begroting nog altijd onder zware druk staat van de buitensporige landbouwsteun. Met deze steun worden met name de overschotten bekostigd, die namelijk van de markt gehaald moeten worden, en vervolgens opgeslagen en verwerkt. Kortom, de landbouw en zijn overschotten zijn voor deze ongezonde situatie verantwoordelijk.
Als we de statistische gegevens van Eurostat en de jaarlijkse situatie van de Europese landbouw nader bekijken, dan zien we dat het Europa van de Vijftien, tegen iedere verwachting in, voor een aantal categorieën landbouwproducten niet zelfvoorzienend is. Dit geldt bijvoorbeeld voor schapenvlees, dat voor vele droge regio's in Zuid-Europa de enige bron van inkomsten is. We kunnen op dit gebied slechts voor 80 % in de eigen behoeften voorzien. Verder hebben we nog een tekort aan tabak, hout, niet-verwerkte verse citrusvruchten en een aantal soorten fruit en groenten. Uit een recent onderzoek van het Directoraat-generaal studies blijkt dat we slechts 30 % van de eiwitrijke producten die we nodig hebben voor het veevoer, zelf produceren. Het gaat hierbij met name om varkensvlees en gevogelte.
Stelt u zich eens voor dat de Amerikanen een embargo instellen zoals we in 1973 hebben meegemaakt. Zo'n handelsblokkade zou al binnen enkele weken catastrofale kunnen gevolgen hebben voor de Europese Unie. De graanvoorraden zouden kunnen blijven dienen voor de productie van energierijk voedsel, maar we zouden kampen met een tekort aan plantaardige eiwitten, terwijl die sinds de BSE-crisis juist van groot belang zijn. Verder zou de zetmeelindustrie worden getroffen door de veel te hoge Europese prijzen voor grondstoffen. Zetmeel dient immers als basis voor talrijke industriële producten, waaronder aminozuren zoals lysine.
Het wordt tijd dat de Commissie zich concreet gaat bezighouden met deze problemen, en verder gaat dan louter discussiëren over deze kwestie. In de eerste plaats moet het huidige restitutiestelsel voor het gebruik van graanderivaten worden gehandhaafd en verbeterd. Maar er moet ook een daadwerkelijk productiebeleid voor non-foodproducten komen, zodat er grondstoffen geleverd kunnen worden voor de industriële productie van organische verbindingen en biobrandstoffen. Hiertoe moet met name de exploitatie van braakliggend land worden aangemoedigd. Daarnaast moet er gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden die de bestaande verordeningen betreffende graan en oliehoudende en eiwitrijke producten bieden om Europa weer zelfvoorzienend te maken met betrekking tot de vleesproductie.
Verder vragen we de Commissie om tijdens de voorbereidingen voor de WHO-onderhandelingen rekening te houden met deze problematiek, die zojuist zeer helder door de heer Garot uiteen is gezet. We hebben voor deze onderhandelingen nog een aantal troeven in handen, als we tenminste over de politieke wil beschikken om van die troeven gebruik te maken.

Funk
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, allereerst wil ik collega Garot hartelijk bedanken voor zijn initiatief ons hier en nu met deze resolutie bezig te houden. Het is een kleine resolutie die vier kwesties aan de orde stelt, kwesties die elk afzonderlijk van groot belang zijn. Allereerst gaat het om de concurrentiepositie van de Europese zetmeelsector. Ten tweede gaat het om de conclusies van de Top van Berlijn met betrekking tot oliezaden en eiwitrijke gewassen. Daarvan worden er zoals bekend veel te weinig geproduceerd, zodat het heersende tekort op geen stukken na kan worden gedekt. We kunnen met andere woorden niet veel met deze productie aanvangen.
Voorts dient de Commissie een actiever beleid te ontwikkelen ten aanzien van gewassen die niet voor de voedselproductie bestemd zijn, want op dat punt zijn we een beetje vastgelopen. We hebben veel proefnemingen gedaan. We hebben bio-olie ontwikkeld die op beschermde rivieren en meren - zoals het Bodenmeer - voor de pleziervaart kan worden gebruikt, zodat er minder schade wordt aangericht. Maar verder zijn we niet gekomen. De marktintroductie stagneert. We hebben een beleid gevoerd onder het motto "eerst een stapje vooruit, dan weer een stapje achteruit" . Dat moet veranderen, anders gaat het mis.
Tot slot gaat het nog om de concurrentieverhouding tussen graan- en aardappelzetmeel. De productiekosten voor deze twee artikelen lopen uiteen, en dus moeten we een vergelijking maken. Het gaat dus gewoon om het volgende, mijnheer de commissaris: we moeten geen overschotten financieren, maar ons geld daar inzetten, waar functionerende afzetmarkten bestaan. We moeten nu aan de slag met de besluiten over Agenda 2000. We moeten het doen met een grof geraamte waar we absoluut niet tevreden over kunnen zijn. Maar uiteindelijk is het aan het Parlement en de Commissie om het fijne werk te doen en vooral om de kansen te benutten die deze markten bieden. In het stadium van massaproductie gaat dat niet meer, dan zijn alle mogelijkheden al uitgeput. We moeten het zoeken in domeinen waar we ook het milieu een handje kunnen helpen, want dat doen we beslist te weinig. Daarom moet dit verwezenlijkt worden.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van dit debat zou ik slechts een drietal opmerkingen willen maken.
Allereerst klopt het dat de producenten van sommige bijzondere producten, zoals lysine, zich geplaatst zien tegenover een toenemende invoer uit de Verenigde Staten, waar de productie sneller stijgt dan hier. Deze situatie en de investeringen die eventueel buiten Europa zijn gedaan, hebben niets van doen met het GLB. Het stelsel van restitutie bij de uitvoer en de productie staat ervoor garant dat het verschil tussen de grondstofprijzen die op de wereldmarkt en de EU-markt worden betaald, wordt gecompenseerd.
Andere factoren, die buiten het kader van het landbouwbeleid liggen, kunnen van invloed zijn. Hierbij valt te denken aan de loonkosten, de energiekosten, de bindende bepalingen inzake het milieu, de afstand tot de afzetmarkten, enzovoort. De schaalvoordelen waar bijvoorbeeld de Verenigde Staten van profiteren, kunnen tevens leiden tot relatieve kostenvoordelen. De Amerikanen beschikken immers over zeer grote productiecentra, en deze zijn soms ook in de zetmeelindustrie te vinden.
Verder heb ik horen zeggen dat de financiële steun die we bieden niet voldoende is. De Commissie zorgt ervoor dat de uitgekeerde bedragen toereikend zijn. De huidige restitutie is sinds het besluit dat het beheerscomité gisteren heeft genomen, 60 euro per ton, dus bijna 30 % van de waarde van de grondstoffen. Dat betekent dus dat het verschil tussen de wereldprijs en de communautaire prijs gecompenseerd is.
Tenslotte werden er veel vragen gesteld die betrekking hadden op het GLB in het algemeen, en op de onderhandelingen die in het kader van de WHO worden gevoerd. Ik zal uw vragen doorspelen naar mijn collega's Fischler en Brittan. Zij zullen deze vragen beantwoorden.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Liikanen.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de aanvoer van plantaardige eiwitten en de situatie in de zetmeelindustrie
Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan

Sjöstedt en Svensson
Wij hebben tegen de resolutie gestemd, daar deze ingaat tegen bepaalde delen van de overeengekomen hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

Venetië
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen aan de Commissie:
B4-0156/99 van mevrouw Estevan Bolea e.a., namens de PPE-Fractie, -B4-0158/99 van de heer Ripa di Meana, namens de GUE/NGL-Fractie, en-B4-0160/99 van de heer Dell'Alba, namens de ARE-Fractie, over de crisissituatie in Venetië.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, vorig jaar november heeft een aantal leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie een bezoek gebracht aan Venetië. Zoals altijd waren wij betoverd door de onvergelijkbare schoonheid van Venetië, mijnheer de Voorzitter, maar ook erg verontrust door de enorme problemen waar de stad in toenemende mate mee kampt.
Venetië is een kunstmatige habitat die door de mens middenin een lagune is aangelegd. Er doen zich nu steeds grotere problemen voor door de overstromingen ten gevolge van het acqua alta , het hoge waterpeil, waardoor veel mensen de stad hebben verlaten. Dat aspect heeft op mij de meeste indruk gemaakt, want een stadskern waarvan de bevolking sterk terugloopt is uiteindelijk niet meer dan een museum - een prachtig museum misschien, maar een doods museum, een stilleven.
In 1951 had Venetië 171.000 inwoners. Momenteel zijn het er nog geen 60.000, en dat zijn grotendeels - 25 % - ouderen. Bovendien staan er 10.000 woningen leeg, die niet worden onderhouden en aftakelen.
Er moet daarom iets worden gedaan om de situatie in Venetië te verbeteren.
Venetië behoort tot het erfgoed van de mensheid. In de eerste plaats behoort de stad toe aan de Venetianen, aan de regio Veneto en aan heel Italië, waar de kunst voor het oprapen ligt. Ik vraag me af wat de musea op deze wereld zouden zijn zonder Italiaanse kunstenaars, want veel musea hangen vol met hun schitterende werken. Venetië is ook zo'n kunstwerk.
Er moeten in Venetië heel bepaalde maatregelen worden getroffen. De technische maatregelen - dat wil zeggen, maatregelen waarvoor de technologie voorhanden is - hebben het meest de aandacht getrokken van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Waarde collega's, de overstromingen die zich in Venetië voordoen door het steeds hogere waterpeil moeten worden tegengehouden. Het fenomeen van het acqua alta is niet te vermijden omdat het een natuurverschijnsel is, maar er kunnen wel variabele waterkeringen en een ondergrondse metro worden aangelegd. Dat is allemaal bestudeerd. De vaporetto , de watertaxi, is het enige vervoermiddel in Venetië, en zorgt voor ernstige milieuproblemen.
Wij vragen daarom de Europese Unie, de Commissie en de Italiaanse regering nadrukkelijk om verschillende dingen.
In de eerste plaats willen wij dat er binnen de structuurfondsen, onder doelstelling 2, middelen worden vrijgemaakt voor een intensieve renovatie van Venetië, zodat het bewoonbaar blijft. Anders zal Venetië verdwijnen. Zonder mensen valt er niets te beschermen en niets te doen.
In de tweede plaats willen wij dat er belastingvoordelen worden verleend aan bedrijven die moedig genoeg zijn om in Venetië te blijven en daardoor veel hogere productiekosten hebben dan andere bedrijven. Tevens zou de Commissie moeten ophouden met het opleggen van boetes aan de Italiaanse overheid, waarmee zij is begonnen omdat die zulke steun verleent.
Venezia vuole vivere e deve vivere!

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, eind januari kreeg de Commissie de opmerkingen van de Italiaanse autoriteiten voorgelegd waarin een formeel standpunt werd voorgesteld over het starten van een procedure betreffende kwestie C-81/97, in de mededeling die op 18 februari 1998 werd gepubliceerd in het officiële orgaan van de Europese Gemeenschap. De procedure betrof staatssubsidie die was toegekend in de vorm van verlaging van premies voor de sociale zekerheid. De Italiaanse autoriteiten vroegen middels een brief, gedateerd vorig jaar december, afkomstig van de vaste vertegenwoordiging van Italië of de datum die was vastgesteld voor het geven van antwoord verzet kon worden naar 15 januari 1999. De Venezia Vuole Vivere-groep, bestaande uit ondernemingen uit Venetië en Chioggia, presenteerde haar opmerkingen, die werden doorgegeven aan de Italiaanse regering. Teams van de Commissie onderzoeken momenteel deze opmerkingen, die de Commissie ook in haar eindbesluit zal meenemen. Het besluit aangaande de kwestie moet voor eind mei genomen zijn.
Over de vraag of Venetië valt onder punt 3, paragraaf c van artikel 92 kan het volgende opgemerkt worden: het is de taak van een lidstaat om díe regio´s voor te dragen die de staat graag aan de regiokaart toegevoegd wil zien. De Commissie onderzoekt daarna de voorstellen van de lidstaten. De Italiaanse autoriteiten hebben echter maar een deel van Venetië voorgesteld als regio overeenkomstig punt 3, paragraaf c van artikel 92. Deze regio is erkend als subsidieregio bij besluit van de Commissie van 10 juni 1997.
Over het toevoegen van Venetië aan doelstelling 2 kan anderzijds worden opgemerkt dat in het Commissievoorstel betreffende de tenuitvoerlegging in de periode 2000-2006 van de nieuwe doelstelling 2 inzake structuurmiddelen, afspraken zijn gemaakt over de gedeelde verantwoordelijkheid van de Commissie en de lidstaten bij het vaststellen van de regio´s die voor steun in aanmerking komen. Aangezien de Raad de verordening heeft goedgekeurd die de algemene regels omvat inzake de structuurmiddelen, moet iedere lidstaat bij de Commissie de naar zijn mening zwakste regio´s voordragen die voldoen aan de eisen die in de verordening in kwestie zijn bekrachtigd. Op basis van deze voorstellen en in nauwe samenwerking met de lidstaat in kwestie bekrachtigt de Commissie de lijst met regio´s overeenkomstig doelstelling 2.
Het probleem van de hoogte van de waterstand - acqua alta - in Venetië vereist oplossingen waarbij de specifieke kenmerken van het ecosysteem van de lagune in acht worden genomen. Het is dan ook de taak van de Italiaanse autoriteiten om de beste oplossing te vinden.

De Voorzitter
Dank u, commissaris Liikanen.
Ik heb vijf ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
De stemming vindt aansluitend plaats.

Malerba
Mevrouw de Voorzitter, zoals mevrouw Bolea reeds zei, is Venetië onderdeel van het cultureel en artistiek erfgoed van heel de wereld. Zo denken wij er allemaal over en dit werd ook door de UNESCO officieel erkend. Ik ben ervan overtuigd dat alle collega's Venetië kennen en er nooit genoeg van krijgen deze stad te bezoeken. De lagune van Venetië is, zoals iedereen weet, een heel bijzonder hydrologisch gebied, met een uiterst breekbaar evenwicht, dat echter in de jaren "60 en "70 ernstig werd aangetast door de industriële ontwikkeling in het kustgebied.
Bij hoogwater komt het historisch centrum een halve meter onder water te staan. Dit verschijnsel doet zich inmiddels een tiental keer per jaar voor en veroorzaakt enorm veel ongemak voor niet alleen de burgers, maar met name ook het bedrijfsleven in Venetië Laguna, het eilandgedeelte van de stad.
Venetië sterft, zegt men, maar Venetië sterft niet zozeer omdat de stad wegzakt in het water - een, gelukkig, zeer langzaam voortschrijdend verschijnsel - maar omdat de stad leegloopt en wel razendsnel. Al de bedrijven die niets met toerisme te maken hebben en een hoge meerwaarde produceren, verplaatsen zich vanwege de hoge mobiliteitskosten in Venetië Laguna naar het vasteland. In Venetië Laguna bestond echter per traditie een technologisch hoogstaand, milieuvriendelijk bedrijfsleven en een bloeiende dienstverleningssector.
Helaas kunnen deze bedrijven in Venetië het hoofd alleen boven water houden, als zij rechtstreeks geholpen worden met economische en fiscale maatregelen. Dit is dan ook, zij het wisselend succes, altijd het beleid geweest van de Italiaanse regering, maar nu is deze aanpak het mikpunt geworden van de kritiek van de Commissie.
Ik heb tot mijn voldoening van de heer Liikanen vernomen dat men besloten heeft voor dit beleid in zekere zin het laatste woord aan de lidstaat te laten. Desalniettemin vrees ik de bijl die DG IV, het voor mededinging bevoegde directoraat generaal, normaal gesproken bij staatssubsidies hanteert.
Dat heeft ons het bestuur van de stad verteld, waar wij met een delegatie naar toe zijn gegaan. Wij mogen ons mijns inziens niet mengen in het deskundigendebat over de mogelijke oplossingen voor het hoogwaterprobleem, maar wij moeten Venetië wel zien als een gebied met heel bijzondere problemen, waar voor het handhaven van de levensvatbare economische structuur al onze hulp en steun nodig is.

Fassa
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het is in zekere zin een vreemde zaak dat dit Parlement zich bezig moet houden met iets dat eigenlijk als een paal boven water zou moeten staan: de redding van de stad Venetië. Zoals zo velen al hebben gezegd is deze stad het erfgoed van heel de mensheid. Venetië is een stad met een uiterst breekbaar ecosysteem dat echter door de mens zelf in gevaar is gebracht. Ik wilde even bij dit laatste punt blijven stilstaan. De oude leidinggevende klasse in Venetië had een bijna uniek ontwikkelingsmodel tot stand gebracht. Zij waren er enkele honderden jaren geleden met veel moeite in geslaagd een instabiel ecosysteem in stand te houden. Venetië ontwikkelde zich in eerste instantie met de handel. Daarna kon men van de stad een cultureel centrum maken voor heel de wereld. Zo is bijvoorbeeld in deze stad de moderne uitgeverskunst ontstaan en waren er de politieke vrijheden en burgerrechten veel groter dan in de omringende gebieden.
Daarom moet nu de leidinggevende klasse van Europa hierover nadenken en ervoor zorgen dat de opgeworpen hinderpalen worden opgeruimd, alhoewel dit in feite helemaal niet nodig zou moeten zijn. Het is toch vanzelfsprekend dat de communautaire regels zijn geschapen om de ontwikkeling te helpen en niet te verstikken! De communautaire voorschriften kunnen niet overal op een rechtlijnige, theoretische manier worden toegepast, alsof de Europese Unie één groot, uniform geheel was. Het staat inderdaad als een paal boven water dat de staatssubsidie aan Venetië niet over één kam kan worden geschoren met staatssubsidies aan andere gebieden in de Europese Unie. Deze staatssubsidie beoogt bescherming, bescherming van een erfgoed, van ons erfgoed, van het erfgoed dat wij hebben geschapen en dat wij hebben geërfd en dat wij, omdat wij het hebben geërfd, moeten beschermen om het over te kunnen erven aan de komende generaties.
Het lijdt geen twijfel dat de industriële ontwikkeling hier schuld treft en deze schuld ook de Italiaanse regering toekomt. De ontwikkeling van het petrochemisch bedrijf van Porto Maghera is inderdaad een sterke destabiliserende factor gebleken voor het precair evenwicht in de lagune. Als wij echter een Europa willen - zoals ook de voorgedragen kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie, de heer Prodi zei - moeten wij ervoor zorgen dat in Venetië opnieuw een bloeiend ondernemerschap kan ontstaan.
Applaus

Aelvoet
Mevrouw de voorzitter, collega's, het prachtige erfgoed Venetië kampt met ontvolking, massatoerisme en wordt geregeld bedreigd door hoogwater. De hele lagune lijdt onder zware vervuiling en het industriële achterland van Venetië dat zich op het vasteland bevindt, bestaat voornamelijk uit reusachtige chemische bedrijven die voor een hele zware milieuoverlast zorgen. De Groenen vinden dat al deze problemen gecoördineerd moeten worden aangepakt zowel op nationaal als op internationaal niveau. Dat betekent dat een economische ontwikkeling moet gepromoot worden die de lagune en de historische gebouwen spaart. Daarom zijn wij voorstander van een milieuvriendelijke omschakeling van de petrochemische bedrijven in Maghera en steunen wij ook van harte de beslissing van de Italiaanse regering om het Mose-project te herzien. Dat is een soort van mobiele bescherming van de stad.
In deze context zou ik de aandacht van de collega's willen vestigen op een amendement van de heer Dell'Alba die ervoor pleit om op die beslissing van de Italiaanse regering terug te komen. Dat zou een volkomen negatief signaal zijn en eigenlijk het blijven vasthouden aan een aanpak die absoluut niet de kern van het probleem raakt. Ik verzoek u dus echt om dit amendement van de heer Dell'Alba niet te steunen.
Wij willen dat Venetië een plaats kan worden van innovatieve en duurzame stedelijke ontwikkeling en terzake heeft de Europese Commissie goede actievoorstellen uitgewerkt die in de EU de duurzame stedelijke ontwikkeling moeten bevorderen. De belangrijkste elementen daarvan zijn fiscale prikkels voor de restauratie van woningen, uiteraard met speciale voorwaarden voor zeer gevoelige gebieden zoals Venetië. Ook fiscale prikkels voor kleine en middelgrote bedrijven die voor werkgelegenheid in de stad zorgen zonder te zware overlast, duurzame toerismemodellen die regelingen kunnen omvatten voor beperkte toegang in bepaalde piekperioden en maatregelen ter ondersteuning van de lokale economie die gebaseerd zijn op een duurzaam gebruik van zowel natuurlijke hulpbronnen als het historische erfgoed van de stad.

Santini
Mevrouw de Voorzitter, heel wat buitenlandse collega's, en wel uit verschillende landen, zijn bezorgd over de toestand van Venetië en willen iets ondernemen. Dit is het beste bewijs dat, zoals ook de UNESCO heeft gezegd, Venetië een onderdeel is van het erfgoed in de wereld.
Het lijdt geen twijfel dat Venetië heel de mensheid toebehoort. Als men een rondvaart maakt door de Venetiaanse grachten of door zijn stegen slentert, valt het op dat van de tien mensen die men tegenkomt, er acht toeristen zijn en van deze acht toeristen er zeven buitenlanders zijn. Deze toeristen leggen beslag op Venetië. Vaak zijn het dagjesmensen die tijdens die ene dag volop aanspraak maken op de diensten en de infrastructuur van de stad en aan de slijtage daarvan bijdragen, maar bij hun vertrek eigenlijk heel weinig achterlaten voor de inwoners van Venetië. Daarom is het niet meer dan terecht dat ook dit bonte gezelschap van toeristen bijdraagt aan de bescherming van Venetië en aan de kosten voor de bescherming van het erfgoed van de stad. Welk ander middel heeft men daarvoor dan een indirecte belasting op de weinige, dagelijkse consumptiegoederen? Op communautair vlak heeft men - als ik zo vrij mag zijn enkele concrete suggesties te doen - tenminste drie mogelijkheden voor maatregelen, waarna het natuurlijk aan de Commissie en de betrokken lidstaat, Italië, is om de daarvoor geijkte juridische en economische instrumenten te vinden.
Ten eerste zou men een ad hoc project voor het hoogwaterprobleem kunnen financieren met de begrotingslijn voor het LIFE-programma. Hoogwater is geen nieuw probleem voor Venetië, maar de gevolgen daarvan voor Venetië worden wel steeds ernstiger. Ten tweede zou men Venetië kunnen opnemen in de toekomstige doelstelling 2, waar sprake is van herstel van in verval geraakte steden. Ten derde zou men in overleg met de Italiaanse regering kunnen voorzien in afwijkingen van artikel 92 van het Verdrag betreffende staatssteun, op grond waarvan belastingfaciliteiten en andere faciliteiten kunnen worden geboden aan ondernemers die hun bedrijf in Venetië willen handhaven of zelfs een bedrijf willen openen. De bedrijven zijn immers niet alleen belangrijk voor de werkgelegenheid, maar ook voor het autochtone leven in Venetië.
Ik heb horen spreken over initiatieven die Venetië kunnen veranderen in een nieuw woonmodel. Welnu, daar is geen behoefte aan. Het is voldoende de 10.000 woningen te redden die momenteel onbewoond zijn en die geleidelijk aan afbrokkelen en in de lagune verdwijnen. Er is dus genoeg werk aan de winkel, voor iedereen!

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Santini.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de crisissituatie in Venetië

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde alleen maar zeggen dat mijn fractie van plan was vóór te stemmen, maar omwille van dat amendement van de heer Dell'Alba waar wij uitdrukkelijk tegen waren, hebben wij ons uiteraard verplicht gezien om uiteindelijk tegen te stemmen.
Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
De vergadering worden om 11.20 uur gesloten

