Onze bossen voorbereiden op de klimaatverandering (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag over het Groenboek van de Commissie "Bosbescherming en bosinformatie in de EU: onze bossen voorbereiden op de klimaatverandering" - Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. Rapporteur: Kriton Arsenis.
Kriton Arsenis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, bossen zijn heel erg belangrijk, voor ons allemaal, niet alleen voor degenen die in deze zaal zitten maar voor alle Europeanen, waar dan ook in Europa. Bossen maken deel uit van onze identiteit en wij gebruiken ze voor recreatie en werkgelegenheid. Toch is een bos voor eenieder onder ons en voor elke regio van Europa weer anders. Als een Noord-Europeaan een bos in het Middellandse-Zeegebied bezoekt zal hij of zij een groot deel van wat wij in het Middellandse-Zeegebied een bos noemen, eerder als savanne of natuurpark beschouwen, daar er geen productieactiviteiten plaatsvinden. En als omgekeerd iemand uit het Middellandse-Zeegebied door Noord-Europa reist dan zal hij of zij denken dat de bossen daar eerder door de mens dan door de natuur gemaakt zijn, juist omdat ze zo sterk voor productiedoeleinden worden gebruikt.
Ofschoon een bos voor eenieder onder ons en voor elke regio weer anders is, hebben alle bossen een gemeenschappelijke vijand: klimaatverandering. Klimaatverandering is een bedreiging voor de Europese bossen, niet alleen omdat daardoor het aantal bosbranden toeneemt, maar ook omdat er ziektes uitbreken die zich van het ene land naar het andere verspreiden en hele soorten bedreigen en omdat allerlei rampen veroorzaakt worden door extreme weersverschijnselen. De gevolgen hiervan variëren weliswaar van gebied tot gebied, maar ze zijn grensoverschrijdend en daarom moet Europa bijdragen aan de aanpak ervan.
Vandaag debatteren wij en overmorgen stemmen wij over het verslag van het Parlement over bosbescherming. De opstelling van dit verslag stond van meet af aan in het teken van consensus. Daaraan hebben afgevaardigden uit alle landen en alle fracties meegewerkt. Tijdens de procedure die volgde op de indiening van het verslag in de bevoegde commissie werden 50 compromisamendementen uitgewerkt. Deze waren afkomstig van alle fracties en van alle in Europa vertegenwoordigde regio's en hadden tot doel het verslag in een definitieve vorm te gieten. Daarom ben ik er zeker van dat het verslag een weergave is van de mening van het Parlement ten aanzien van de manier waarop wij de bossen en onze samenlevingen kunnen helpen bij de aanpassing aan de klimaatverandering.
Wat vragen wij met dit verslag? Wij vragen de Commissie om werk te maken van een Witboek over de aanpassing van de bossen aan klimaatverandering. Wij vragen eveneens om een nieuwe verordening ter vervanging van de oude verordening inzake de preventie van bosbranden, en om een nieuwe verordening ter vervanging van de oude verordening inzake bosinformatie, en wij vragen tot slot om een verhoging van de financiële middelen voor bossen in het kader van de tweede pijler van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ongeveer 42 procent van het platteland bestaat uit bossen, maar slechts 1 procent van het GLB is voor bossen bestemd. Wij dringen dan ook aan op de mogelijkheid om overheidsinstanties te financieren, op de vaststelling van duurzaamheidscriteria voor bosbiomassa voor energiedoeleinden en tot slot op een actief, duurzaam en aan klimaatverandering aangepast bosbeheer.
Elena Băsescu
(RO) Mevrouw de Voorzitter, dit verslag dient om de discussie over bosbescherming op Europees niveau nieuw leven in te blazen. Zowel bosbescherming als bosinformatie zijn gebaseerd op samenwerking tussen de Europese instellingen en de autoriteiten in de lidstaten.
Ik wil wijzen op artikel 23 van het verslag, met betrekking tot illegale houtkap. Ik breng in herinnering dat het in praktijk brengen van duurzaam bosbeheer van groot belang is voor het behoud van biodiversiteit in Europa. Voor het afronden van dit proces is er behoefte aan meer financiële middelen en het wegnemen van wettelijke barrières. Onderzoek naar klimaatverandering moet worden aangemoedigd, met name in het kader van multinationale projecten. Daarnaast verwelkom ik het initiatief tot bijscholing voor werknemers.
João Ferreira
(PT) Mevrouw de Voorzitter, dit onderwerp beslaat een heel breed terrein, reden waarom ik het hier wil laten bij twee korte opmerkingen. Ik wil om te beginnen de aandacht vestigen op de factoren die nu een groot aantal bosecosystemen bedreigen. Ik noem om te beginnen de verspreiding van invasieve uitheemse soorten, schadelijke organismen - of plagen - en bosbranden. Sommige van deze factoren doen zich steeds vaker gevoelen, vooral in regio's waar meerdere ervan een rol spelen. Er moet een uitgebreid onderzoek worden uitgevoerd naar de impact van deze factoren en de manieren om onze bossen beter bestand te maken tegen deze biotische en abiotische bedreigingen Daarom moeten er via communautaire programma's en steunmaatregelen voldoende financiële middelen worden gemobiliseerd voor een onderzoek naar de ecologische en fytosanitaire staat van onze bossen en de mogelijkheden voor verbeteringen, onder andere door herbebossing, waarbij zoveel mogelijk gebruik moet worden gemaakt van inheemse soorten. De nadruk moet liggen op gemengde wouden - dat komt de biodiversiteit en de weerstand van de bossen ten goede.
Ten tweede wil ik er graag op wijzen dat de natuurlijke omstandigheden en - daarmee samenhangend - de bosecosystemen in Europa enorm gevarieerd zijn. We moeten dat erkennen en daar gebruik van maken. We moeten de vele en uiteenlopende functies van de bossen goed benutten en inzetten bij het scheppen van banen en de ontwikkeling van het platteland.
Jaroslav Paška
- (SK) Mevrouw de Voorzitter, de huidige studies naar de gevolgen van klimaatverandering voor de bossen in Europa laten een breed spectrum zien aan specifieke regionale reacties van bosecosystemen.
Het vermogen om de verwachte problemen in hun aard en omvang op te vangen is afhankelijk van de natuurlijke omstandigheden van de betreffende regio (berggebieden krijgen bijvoorbeeld te maken met andere problemen dan laag gelegen gebieden), de fysiologische gevoeligheid van de bosvegetatie, het aanpassingsvermogen van de individuele ecosystemen, de intensiteit van de verwachte klimaatveranderingen (voor Midden- en Oost-Europa wordt bijvoorbeeld een anderhalf keer zo sterke verandering verwacht dan het wereldwijde gemiddelde) en van de technische mogelijkheden van het bosbeheer om aanpassingsmaatregelen te treffen, zoals verandering van de samenstelling van de vegetatie naar resistentere soorten. Daarom is het ontzettend belangrijk om bij het voorstellen van maatregelen voor bescherming en aanpassing rekening te houden met de specifieke lokale en regionale omstandigheden en de specifieke parameters van beschermde habitats te respecteren.
Seán Kelly
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het is een genoegen om vanmiddag hier te zijn. Vandaag hebben mijn collega's en ik voor het eerst in het Ierse Lagerhuis - de Dáil - gesproken op de Dag van Europa, dus het is vanuit dat oogpunt een historische dag.
Het onderwerp dat we nu bespreken, is absoluut van wezenlijk belang, want bossen spelen een grote rol, in het bijzonder in de bestrijding van de klimaatverandering. We horen veel over op de voorgrond tredende zaken zoals hernieuwbare energie, enzovoort, die zeker belangrijk zijn, maar bossen verdienen veel meer aandacht, omdat het veel tijd kost om een bos tot volle wasdom te laten komen, en bossen daarom moeten worden beschermd en bevorderd.
Er is behoefte aan onderzoek, in het bijzonder naar manieren om bosbranden te beperken. Het is zuur te beseffen dat één brandende lucifer in staat is om duizenden hectares fraai bos te vernietigen. Ik ben het ook met de rapporteur eens dat het onvoldoende is dat slechts 1 procent van de uitgaven voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid naar bebossing gaat. Ons parlement wil in de komende jaren het aantal hectares bos in Ierland vergroten, en een verhoging van de financiering via het gemeenschappelijk landbouwbeleid zou zeker verstandig en de moeite waard zijn.
Karel De Gucht
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, op dit zeer late uur zou ik wil beginnen met de rapporteur, de heer Arsenis, te bedanken voor zijn inzet en zijn werk om dit verslag over bosbescherming en bosinformatie op te stellen.
Ik bedank ook de leden van de commissie die hun zienswijzen naar voren hebben gebracht, voor hun waardevolle bijdragen. De Commissie maakte bekend voornemens te zijn om een Groenboek over bosbescherming en bosinformatie in de EU te presenteren in het kader van het Witboek uit 2009 met als titel "Aanpassing aan de klimaatverandering". Het werd goedgekeurd in maart 2010.
Het Groenboek beschrijft de verschillende sociaaleconomische en milieufuncties van bossen en de uitdagingen waarvoor deze in de komende decennia zullen komen te staan. Het heeft ook de bestaande bosinformatiesystemen in Europa geëvalueerd. En wat heel belangrijk is, het heeft het Parlement en de Raad, alsook alle andere geïnteresseerde belanghebbenden, uitgenodigd om hun zienswijzen over bosbescherming en bosinformatie en over de weg voorwaarts kenbaar te maken, zodat de EU meerwaarde kan geven aan het werk dat plaatsvindt op het niveau van de lidstaten en breder in Europa. Het leidende beginsel is de bevoegdheden van de lidstaten en het subsidiariteitsbeginsel te respecteren en tegelijkertijd te bekijken hoe de EU het best zou kunnen helpen waarborgen dat de functies van bossen worden beschermd en dat de benodigde informatie om dit te bereiken, beschikbaar is.
Het afgelopen jaar is er veel gediscussieerd, en de conclusies van de Raad worden, tezamen met de resultaten van de raadpleging van de belanghebbenden, al als invoer gebruikt voor de overwegingen van de Commissie over de volgende stappen. Ondanks het feit dat er een lang debat heeft plaatsgevonden over de vraag of de EU nu wel of niet een bosbouwbeleid nodig heeft, ben ik heel blij te zien dat waardering voor de economische, sociale en milieufunctie van bossen een gemeenschappelijk thema was in de input van de belanghebbenden en de Raad en dat deze betrokkenheid vandaag opnieuw blijkt in het verslag dat Kriton Arsenis heeft opgesteld.
Evenzo is er een zeer grote behoefte aan vergelijkbare informatie op een groot aantal bosbouwgerelateerde gebieden, zoals werkgelegenheid, de hoeveelheid bos, biomassa, branden, informatie over en ontwikkelingen in de hoeveelheden koolstof in bodem en bossen, de gezondheid van bossen, biodiversiteit en waterbescherming. Elke instelling legt veel nadruk op het vinden van middelen om dit te bereiken.
In afwachting van het verslag van het Parlement zijn we met de lidstaten aan het werk gegaan om de precieze informatiebehoeften op Europees niveau verder en duidelijker uit te werken. Het verslag zal ons helpen om deze werkzaamheden te doen convergeren.
Zodra de informatiebehoeften duidelijk zijn, moet er een volgende fase worden ontwikkeld. We zullen het komende jaar aan beide aspecten werken, zorgvuldig en zonder andere inspanningen op het gebied van de bosbouw te kopiëren.
Gewapend met relevante nuttige en vergelijkbare informatie zouden we in de nabije toekomst beter in staat moeten zijn om toegevoegde EU-waarde te creëren voor alle bosbouwgerelateerde sociaaleconomische en milieukwesties en zo de weg te bereiden voor een betere inbreng van de EU om bossen te helpen hun talrijke baten voor ons allemaal te blijven leveren. De Commissie zal nu in detail dit verslag gaan bestuderen en grondig nadenken over ons antwoord op het verslag en op de conclusies van de Raad en de input van de belanghebbenden.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op 11 mei 2011 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Robert Dušek
, schriftelijk. - (CS) Het verslag over bosbescherming gaat in op de achteruitgang van het bosareaal als gevolg van de houtkap. Aangezien een verdere achteruitgang als gevolg van klimaatveranderingen onvermijdelijk lijkt, bevindt de Europese bosbouw zich thans in een ronduit problematische en risicovolle situatie. Een aantal lidstaten (zoals Duitsland en Oostenrijk) voert een gedegen bosbouwbeleid, maar een groot aantal andere lidstaten - met name nieuwe lidstaten, waaronder de Tsjechische Republiek - geeft niet-duurzame bosbouw op hun grondgebied ruim baan. Dat leidt tot rücksichtsloze kaalslag en plundering van bosgebieden. De verhouding houtkap en bosaanwas bedraagt zelfs meer dan 100 procent. Indien de politici in deze lidstaat dusdanig incompetent of corrupt zijn dat ze niet in staat of bereid zijn deze trend te keren, dan zit er niets anders op dan de (kaal-)kap van bossen te reguleren op Europees niveau. In de Tsjechische Republiek is de bosbouw een business geworden waarin alles alleen nog maar om het financieel gewin van de betrokken bedrijven en individuen draait. Van onderhoud van de bossen of van duurzaam bosbeheer is in de verste verte geen sprake. Houtkap door burgers zonder ook maar enige vergunning is eveneens schering en inslag doordat brandstof voor de verwarming duur is. Ik wil hier een dringende oproep doen aan de overheden die daartegen niet met het opleggen van boetes optreden en er zich helemaal niet druk over maken dat het in de Tsjechische Republiek alledaagse praktijk is geworden om bossen om te hakken. Ik ben ingenomen met het verslag, een volgende stap in de richting van duurzaam bosbeheer in Europa en daarmee richting stopzetting van de plundering van bossen in een aantal lidstaten.
Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz
schriftelijk. - (PL) Het verslag toont duidelijk aan dat het bosbeleid tot de bevoegdheden van de lidstaten behoort. Toch moet het beleid op Europees niveau worden gesteund, al is het maar in het kader van het subsidiariteitsbeginsel. Vanuit het perspectief van de klimaatverandering is het van groot belang dat de bossen worden beschermd, omdat ze steeds meer blootgesteld zijn aan natuurrampen, in het bijzonder aan bosbranden en massale boomziekten. We mogen de bijzondere rol van de bossen niet vergeten, die zorgen voor biologisch evenwicht en diversiteit en tegelijk een waardevolle schakel vormen in de goede werking van de economie, niet enkel op het gebied van houtproductie, maar ook op het gebied van andere producten en diensten die een gemeengoed vormen. Ik ben van mening dat het uiterst belangrijk is om een duurzaam gemeenschappelijk Europees bosbeleid vast te leggen. Ik roep de Commissie op om wettelijk bindende criteria voor duurzame ontwikkeling van houtbiomassa uit te werken, en daarbij tegelijkertijd instrumenten in te voeren om informatie over bossen en bosbeheer te verzamelen en ter beschikking te stellen.
Rareş-Lucian Niculescu
, schriftelijk. - (RO) Ik was rapporteur voor advies voor de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en ik heb geprobeerd de sterke band te benadrukken tussen bosgebieden en plattelandsgemeenschappen, via de economische en sociale rol van de bossen als belangrijke bron van inkomsten en bij de landbouw. Ik beschouw de bosgebieden als een belangrijk onderdeel van het toekomstige gemeenschappelijke landbouwbeleid. Aangezien de huidige Europese maatregelen op het gebied van bossen momenteel vooral in het kader van de tweede pijler van het GLB - plattelandsontwikkeling - worden uitgevoerd, moet deze als krachtig en efficiënt instrument behouden blijven. De financiering moet op een passend niveau blijven in het kader van de programma's van het GLB na 2013. Ook in deze programma's moet steun blijven bestaan voor de aanplanting van bossen. Bossen produceren in belangrijke mate publieke diensten die niet door de markt worden beloond. Daarom ben ik van mening dat boseigenaren een directe betaling moeten ontvangen per areaal. De rol van de bossen in de energiestrategie van de Europese Unie is een ander belangrijk punt, omdat hun potentieel als hernieuwbare energiebron momenteel nog niet ten volle wordt benut.
Ivari Padar
De diverse voor de bosbouw relevante beleidsonderdelen van de Europese Unie én van de lidstaten vertonen een gebrek aan samenhang. Daarom is het noodzakelijk beleidsonderdelen die verband houden met bosbouw, landbouw, hernieuwbare energie, alsmede overig milieubeleid, grondiger te coördineren. We moeten hier ook rekening houden met industrieel en onderzoeksbeleid en de Europa 2020-strategie. De bosbouw is een natuurlijk onderdeel van een geïntegreerd landbouw- en regionaal beleid. In de besprekingen over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2013 moet hiermee rekening worden gehouden.
Rovana Plumb
, schriftelijk. - (EN) Europese bossen leveren een belangrijke bijdrage aan het temperen van de klimaatverandering en de aanpassing van de Europese samenlevingen door de voortzetting van hun economische, sociale en milieufuncties. De bosgerelateerde instrumenten van de EU moeten daarom up-to-date worden gebracht om nieuwe dreigingen voor het duurzaam beheer en het behoud van bossen het hoofd te bieden. Onderstreept worden de centrale rol van duurzaam bosbeheer (Sustainable Forest Management- SFM) en het belang van bossen voor het concurrentievermogen en de werkgelegenheid, om de klimaatdoelstellingen van de EU te halen en de noodzakelijke ecosysteemdiensten te leveren, zoals behoud van biodiversiteit, bescherming tegen natuurrampen en het opvangen van CO2. Verzocht wordt om: 1. de verslaglegging via nationale bosprogramma's uit te breiden en SFM beter ten uitvoer te leggen in de Europese Unie; 2. de onmiddellijke vaststelling van wetgeving inzake de preventie van bosbranden, alsook inzake bosinformatie, rekening houdend met klimaatdreigingen en de noodzaak van het verzamelen en verspreiden van vergelijkbare gegevens. Bovendien wordt gevraagd om een Witboek over bosbescherming, waarin wordt ingegaan op de financiële middelen, de uitwisseling van kennis en de bevordering van onderzoek. 3. Er is erkenning van het belang van bossen voor plattelandsontwikkeling, alsook van de noodzaak om obstakels voor de financiering van bosbouw en biodiversiteit weg te nemen. Er is overeenstemming bereikt over een verzoek om toegang tot financiering van de toepasselijke maatregelen voor publieke organen en plattelandsproducenten.
