Gezamenlijke repatriëring van illegale migranten naar Afghanistan en andere derde landen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over gezamenlijke repatriëring van illegale migranten naar Afghanistan en andere derde landen.
Tobias Billström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil u om te beginnen bedanken voor de mogelijkheid om hier vandaag aanwezig te zijn en deze belangrijke kwestie te bespreken. Te oordelen naar de vragen die door een aantal afgevaardigden zijn gesteld, is het duidelijk dat dit een kwestie is die een zekere ongerustheid teweegbrengt. Ik hoop dat ik vandaag de visie van de Raad op deze kwestie kan verduidelijken en uw vragen kan beantwoorden.
De rechtsstaat en de eerbiediging van mensenrechten en de fundamentele vrijheden zijn fundamentele beginselen voor de samenwerking in de Europese Unie. Ze moeten als leidraad dienen voor de samenwerking van de lidstaten in de Unie. Die beginselen zijn het uitgangspunt voor de samenwerking op het gebied van asiel en migratie, en moeten dat ook blijven.
In de voorbije jaren heeft de samenwerking in de EU op het gebied van migratie zich snel ontwikkeld, en ze omvat een reeks verschillende wetgevingsbesluiten en andere soorten maatregelen. Wat de rechten van asielzoekers betreft, wil ik uw aandacht vestigen op het fundamentele doel van de samenwerking op het gebied van asiel. Het doel ervan bestaat erin om een gemeenschappelijk Europees asielstelsel tot stand te brengen dat mensen bescherming biedt conform het Verdrag van Genève betreffende de status van vluchtelingen en andere internationale verdragen met betrekking tot mensen die bescherming nodig hebben. Binnen het kader van de samenwerking zijn er bepalingen om subsidiaire bescherming te kunnen bieden, bepalingen betreffende de asielprocedure, opvang en terugkeer. De bepalingen bestrijken het hele asielgebied en vormen de basis van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
De meest centrale wetgevingsbesluiten op het gebied van asiel zijn de Dublinverordening tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek tot internationale bescherming, de opvangrichtlijn inzake minimumnormen voor de erkenning van onderdanen van derde landen en als persoon die internationale bescherming behoeft, alsmede de asielprocedurerichtlijn betreffende minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van internationale bescherming.
Al die wetgevingsbesluiten vormen momenteel het voorwerp van een herziening om de wetgeving van de lidstaten op dit gebied nog dichter bij elkaar te brengen en ze zo vollediger en efficiënter te maken. De voorgestelde wijzigingen zullen via de medebeslissingsprocedure worden vastgesteld, wat betekent dat we een brede politieke verankering zullen hebben voor de ontwikkeling van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel.
Een goede aanpak van migratie houdt in dat mensen de mogelijkheid wordt gegeven om op legale manier naar de Unie te komen en dat degenen terug kunnen worden gestuurd die niet voldoen aan de vereisten om op het grondgebied toegelaten te worden of van wie de asielaanvraag ongegrond is. Wat de grondrechten betreft van degenen die geen recht hebben om in de Unie te blijven, wil ik ten eerste verwijzen naar de algemene rechtsbeginselen die de basis moeten vormen voor alle communautaire werkzaamheden, en, ten tweede, en meer specifiek, naar de regels die van toepassing zijn op de terugkeer van onderdanen van derde landen die niet het recht hebben om legaal naar een lidstaat te reizen of er te verblijven. Die regels zijn vastgelegd in de terugkeerrichtlijn die het Europees Parlement en de Raad in 2008 vaststelden. De richtlijn is de eerste belangrijke stap op weg naar een wetgeving die ten doel heeft om rechtvaardige en transparante procedures tot stand te brengen om op Europees niveau een effectiever beleid inzake terugkeer te krijgen. Een fundamenteel beginsel voor het werk met betrekking tot terugkeer is dat hetgeen we doen rechtszeker, humaan en effectief moet zijn.
Een onderdeel van het werk met betrekking tot terugkeer zijn bepalingen inzake gezamenlijke terugkeervluchten. Het besluit van de Raad inzake het organiseren van gezamenlijke vluchten voor de verwijdering van onderdanen van derde landen die geen verblijfsvergunning of asiel hebben gekregen werd in 2002 in het kader van het actieprogramma inzake terugkeer vastgesteld. De organisatie van gezamenlijke vluchten is een efficiënt gebruik van middelen en draagt bij tot een betere operationele samenwerking tussen de lidstaten. Ik wil echter onderstrepen dat het niet gaat om de uitvoering van collectieve uitzettingsbevelen, maar om een samenwerkingsmaatregel om de capaciteit van de lidstaten efficiënter te benutten. In de gemeenschappelijke richtsnoeren bij het besluit van de Raad is vastgelegd dat gezamenlijke vluchten georganiseerd kunnen worden voor personen die niet of niet langer voldoen aan de vereisten voor toelating tot of verblijf op het grondgebied van een lidstaat. De organiserende lidstaat en de deelnemende lidstaten hebben de plicht om ervoor te zorgen dat de juridische situatie van elk van de uitgewezen personen die onder hun verantwoordelijkheid valt de terugkeer toestaat.
De verordening tot oprichting van een Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen van de lidstaten van de Europese Unie staat dat agentschap, met andere woorden Frontex, toe om de lidstaten de nodige steun te geven om gezamenlijke terugkeeractiviteiten te organiseren. In oktober van dit jaar riep de Raad Frontex ook op om de mogelijkheid na te gaan om gezamenlijke terugkeervluchten te financieren.
Al die maatregelen zijn bedoeld om te verzekeren dat internationale bescherming toegankelijk is voor wie haar nodig heeft en dat de uitwijzing van onderdanen van derde landen die illegaal in de EU verblijven op een rechtszekere en legale manier gebeurt. Het gebruik van gezamenlijke terugkeervluchten betekent niet dat het beginsel van non-refoulement met de voeten wordt getreden of dat de vereiste van een individuele toetsing wordt omzeild. Er wordt van de lidstaten verwacht dat ze voor elke persoon die wordt uitgewezen bijzondere omstandigheden in aanmerking nemen, met inbegrip van een eventueel verzoek om internationale bescherming. Dat geldt natuurlijk ook voor personen die uit Afghanistan zijn gekomen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het communautaire terugkeerbeleid is natuurlijk belangrijk, maar het is slechts één aspect van een algemeen migratiebeleid. Het Europees pact inzake immigratie en asiel dat vorig jaar in september door de Raad werd vastgesteld, bevestigt de verbintenissen van de Unie met betrekking tot de mondiale aanpak van migratie. Het betekent dat migratiekwesties integraal deel uit zouden moeten maken van de externe betrekkingen van de EU, en dat een efficiënt beheer van migratie uniform moet zijn. Het vereist ook een nauw partnerschap tussen de landen van herkomst, doorreis en bestemming.
Het programma van Stockholm dat we eerder vanmiddag hebben besproken, zal die overkoepelende strategie natuurlijk bevestigen en verder ontwikkelen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ga proberen een uiteenzetting te geven van de belangrijkste beginselen die ten grondslag liggen aan onze houding ten opzichte van deze migratie- en terugkeerproblematiek.
Uit hoofde van de Europese wetgeving moeten de lidstaten ervoor zorgen dat de zich op hun grondgebied bevindende onderdanen van derde landen desgewenst om internationale bescherming kunnen verzoeken. Wat betreft de mogelijkheid dat deze onderdanen - in dit geval Afghanen - enige vorm van internationale bescherming krijgen, moeten de lidstaten bij de bestudering van iedere asielaanvraag de door de Europese wetgeving vastgestelde criteria toepassen op de specifieke situatie van de aanvrager. De lidstaten moeten vaststellen of de asielaanvrager in aanmerking komt voor de vluchtelingenstatus en als deze persoon niet voldoet aan de criteria om te worden erkend als vluchteling, moeten zij nagaan of hij of zij in aanmerking komt voor zogenoemde subsidiaire bescherming.
Ik ga ieder beginsel apart bespreken. Ten eerste mogen onderdanen van derde landen niet worden teruggestuurd naar hun land als dat voor hen ernstige schade zou opleveren. De wetgeving van de Europese Unie - en meer in het bijzonder, op asielgebied, de richtlijn inzake minimumnormen - stipuleert dat de lidstaten het beginsel van non-refoulement moeten eerbiedigen met inachtneming van hun internationale verplichtingen. De lidstaten mogen dus geen mensen repatriëren naar Afghanistan die vluchtelingen zijn in de zin van het Verdrag van Genève of subsidiaire bescherming genieten. De lidstaten moeten zich er bovendien van vergewissen dat geen enkele repatriëring een schending inhoudt van artikel 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, waarmee de lidstaten worden verplicht te garanderen dat iemand niet zal worden gerepatrieerd als dit voor deze persoon zou kunnen resulteren in vervolging of andere ernstige schade.
Ten tweede mogen de aanvragen niet worden gegeneraliseerd voor wat betreft de opportuniteit van de repatriëringen naar Afghanistan. Een groot deel van de asielaanvragers in de Europese Unie is afkomstig uit Afghanistan. Ik voeg hieraan toe dat de Unie desalniettemin slechts een klein deel van alle Afghaanse vluchtelingen opneemt, waarvan de meeste zich in de buurlanden - met name in Iran en Pakistan - bevinden.
Er kunnen geen algemene conclusies worden verbonden aan de vraag of de gedwongen terugkeer van Afghanen naar hun land van oorsprong een schending zou inhouden van het Gemeenschapsrecht, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens of het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. De lidstaten die de aanvragen krijgen, moeten zich over iedere aanvraag uitspreken na bestudering van de specifieke kenmerken ervan. Bij de bestudering van de aanvragen moeten de lidstaten kijken naar de relevante specifieke individuele omstandigheden teneinde de eventuele behoefte aan bescherming van iedere aanvrager te bepalen.
Dit betekent dat er onderzoek moet worden gedaan naar de veiligheidssituatie op politiek en humanitair gebied en naar de mensenrechtensituatie in Afghanistan. Het houdt ook in dat er wordt gekeken naar de specifieke situatie van dat deel van het land waaruit de betrokkene afkomstig is en naar de individuele omstandigheden van deze persoon, zoals zijn of haar familiesituatie, activiteiten in het land van oorsprong of ieder ander kenmerk dat hem of haar kwetsbaarder kan maken.
Er kunnen weliswaar geen algemene conclusies worden getrokken over de behoeften aan bescherming van de Afghaanse aanvragers, maar uit de statistieken blijkt dat het percentage erkende aanvragen de laatste maanden is toegenomen. In de eerste helft van 2009 heeft bijna 50 procent van de Afghaanse asielaanvragers internationale bescherming gekregen binnen de Europese Unie, tegenover minder dan 30 procent in het laatste kwartaal van 2008.
Nu een ander punt: welke voorwaarden moeten worden vervuld voordat er besloten mag worden tot repatriëring? In mijn recente verklaring met betrekking tot de gezamenlijke repatriëring van Afghanen naar Kabul door het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk heb ik gezegd dat de lidstaten drie voorwaarden moeten vervullen alvorens een individu te repatriëren naar een derde land als Afghanistan.
Zij moeten zich er ten eerste van overtuigen dat de betrokken migrant niet om internationale bescherming wil vragen. Als er, ten tweede, een verzoek om internationale bescherming is ingediend, moeten zij zich ervan vergewissen dat dit verzoek grondig en afzonderlijk is bestudeerd en pas is afgewezen nadat er een passende beoordelingsprocedure is gevolgd. Ten derde moeten zij zeker weten dat het leven van de gerepatrieerde migrant niet zal worden bedreigd.
De Commissie heeft geprobeerd nadere bijzonderheden te verkrijgen over de omstandigheden rond deze repatriëring van Afghanen door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Zij beschikt momenteel echter over geen enkel element waaruit blijkt dat de betrokkenen deze drie voorwaarden niet hebben vervuld.
Hoe zit het met deze terugkeeroperaties die betrekking hebben op meerdere personen, waarvan de dossiers echter apart zijn beoordeeld?
Protocol IV van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie verbieden weliswaar collectieve uitzetting, maar er is geen juridische belemmering - en overigens ook geen principieel bezwaar - om meerdere, afzonderlijk genomen terugkeerbeslissingen gezamenlijk uit te voeren, ieder op basis van een aparte beslissing, bijvoorbeeld door gebruik te maken van dezelfde vlucht. De gezamenlijke uitvoering van deze operaties door meerdere lidstaten stuit evenmin op juridische obstakels.
Het huidige mandaat van Frontex voorziet reeds in een operationele samenwerking op het gebied van de gezamenlijke terugkeeroperaties. De Europese Raad heeft erop aangedrongen dat de operationele capaciteiten van Frontex worden vergroot en dat er met name wordt gekeken naar de mogelijkheid om regelmatig vliegtuigen te charteren voor deze operaties. Deze gezamenlijke operaties zouden de repatriëringen op logistiek vlak efficiënter moeten maken en zij kunnen wellicht ook een aantal zeer gewenste voordelen opleveren met betrekking tot de repatriëringen, die altijd pijnlijk zijn.
Ik wijs er bovendien op dat hoewel de terugkeerrichtlijn door de meeste lidstaten nog niet is omgezet, de Commissie de lidstaten toch aanmoedigt er nu op toe te zien dat hun repatriëringsbesluiten voldoen aan de bij deze richtlijn vastgestelde normen. Dit houdt met name in dat voorrang wordt gegeven aan vrijwillige terugkeer, er mogelijkheden zijn voorzien om in beroep te gaan tegen een repatriëringsbesluit en er rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften van kwetsbare personen. Deze terugkeerrichtlijn is nog niet van kracht. Dit zal binnenkort wel het geval zijn en de betrokkenen zullen hierdoor nog enkele extra waarborgen krijgen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, tot zover mijn antwoorden in de lijn van het Europees recht. Zoals de heer Billström ook heeft uitgelegd, proberen wij te midden van al deze problemen natuurlijk het juiste evenwicht te vinden tussen de wil om politieke vluchtelingen op te vangen, die echt bescherming behoeven, en de noodzaak om te erkennen dat bepaalde aanvragen niet gehonoreerd hoeven te worden. De Commissie ziet nauwlettend toe op de handhaving van dit delicate evenwicht.
Dit is wat ik het Parlement kan vertellen, waarna ik uiteraard aandachtig zal luisteren naar de nu volgende interventies.
Véronique Mathieu
namens de PPE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, de Unie moet mensen die oorlog en vervolging ontvluchten waardig opvangen en hen internationale bescherming bieden die strookt met haar waarden.
De Europese Unie wordt echter al jaren geconfronteerd met gemengde migratiestromen en netwerken van mensensmokkelaars die de nationale asielregelingen misbruiken om mensen binnen te loodsen die niet voldoen aan de hiervoor vereiste voorwaarden.
Wat te doen? Deze vraag drong zich op in iedere lidstaat. Er zijn grenzen aan de opnamecapaciteit van de lidstaten. De beschermingsregelingen zijn bedoeld voor mensen die voldoen aan objectieve criteria en als wij onze traditie van het opvangen van asielzoekers in stand willen houden, is het van essentieel belang dat we standvastig zijn met betrekking tot het misbruik van deze asielprocedures voor doeleinden van economische migratie.
Ook moet er worden onderstreept dat alle landen die te maken hebben met stromen illegale immigranten uit Afghanistan of Irak overgaan tot gedwongen terugkeer. Ze moeten wel. Ik hoef maar een zeker aantal EU-lidstaten, van verschillende politieke kleur, te noemen dat dergelijke maatregelen uitvoert.
Binnen de Unie is er geen politiek verschil van mening meer over deze onderwerpen en juist door deze consensus zullen er in de zeer nabije toekomst door Frontex gefinancierde gezamenlijke terugkeeroperaties kunnen worden uitgevoerd. Dit initiatief moet worden verwelkomd als zijnde een gemeenschappelijk instrument voor het beheer van de migratiestromen. Ik herinner er bovendien aan dat de gezamenlijke terugkeeroperaties volstrekt geen collectieve uitzettingen zijn in de zin van de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens.
Het Hof van Straatsburg verbiedt weliswaar iedere maatregel die inhoudt dat buitenlanders als groepen een land moeten verlaten, maar stemt in met gevallen waarin een dergelijke maatregel is genomen nadat de specifieke situatie van iedere buitenlander op redelijke en objectieve wijze is beoordeeld.
Het internationale en Europese vluchtelingenrecht is doorwrocht genoeg om te waarborgen dat deze repatriëringsprocedures strikt zijn omkaderd en het fundamentele beginsel van de menselijke waardigheid respecteren.
Sylvie Guillaume
namens de S&D-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar de sprekers, maar zou toch - noodzakelijkerwijs aan de hand van twee recente voorbeelden - nog gewag willen maken van een aantal vraagtekens en zorgen met betrekking tot het ons aanbelangende onderwerp.
Het eerste voorbeeld betreft de repatriëring van 27 Afghanen naar Kabul in het kader van de door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk georganiseerde gezamenlijke terugkeeroperatie. Ik zou willen weten of de Commissie en de Raad Afghanistan beschouwen als een land waarin de fysieke integriteit van gerepatrieerde personen is gewaarborgd.
De Commissie heeft ons zojuist verteld dat zij niet kon garanderen dat voorafgaand aan deze repatriëringen is vastgesteld dat de betrokkenen geen verzoek om internationale bescherming hadden ingediend of, sterker nog, dat bij de bestudering van een eventueel verzoek alle procedurefasen zijn doorlopen.
Het tweede voorbeeld heeft betrekking op de repatriëring door Duitsland, België en Oostenrijk van Roma naar Kosovo, waarmee deze landen overnameovereenkomsten hebben gesloten zelfs al heeft de UNHCR in zijn richtsnoeren van 9 november jongstleden gesteld dat de Roma overal in Kosovo ernstig worden beperkt in hun bewegingsvrijheid en uitoefening van hun grondrechten en het slachtoffer zijn van bedreigingen en fysiek geweld.
Dit roept bij mij drie vragen op. Waarom wordt artikel 15, onder c) van de richtlijn inzake minimumnormen uit 2004 uit hoofde waarvan het recht op subsidiaire bescherming wordt toegekend aan personen die het slachtoffer zijn van "ernstige en individuele bedreiging [...] als gevolg van willekeurig geweld in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict” zo weinig ingeroepen?
Tweede vraag: blijven we erbij dat het gerechtvaardigd is illegaal binnen de Europese Unie verblijvende mensen te repatriëren omdat zij geen verzoek om internationale bescherming hebben ingediend, zelfs al weten we dat door de Dublin II-verordening veel potentiële asielaanvragers dit verzoek niet indienen in de lidstaat via welke zij de EU zijn binnengekomen omdat de kans op een positieve uitkomst van de procedure verwaarloosbaar is en de opvangomstandigheden bedroevend zijn?
Tot slot de derde vraag: als de lidstaten hun fiat geven aan het besluit van de Europese Raad van 29 en 30 oktober om de mogelijkheid te onderzoeken om regelmatig vliegtuigen te charteren teneinde door Frontex gefinancierde gezamenlijke terugkeervluchten te verrichten, hebben zij dan ook de intentie het eens te worden over een Europese lijst van veilige landen en snel te handelen met betrekking tot een gemeenschappelijke asielregeling waardoor de voorwaarden voor de bestudering, toekenning en gebruikmaking van het statuut van vluchteling naar boven toe worden geharmoniseerd?
Marielle De Sarnez
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil u er om te beginnen op wijzen dat het veel Europeanen verdriet deed toen twee EU-landen op 20 oktober jongstleden over zijn gegaan tot de uitzetting van Afghaanse immigranten, drie uit Frankrijk en 24 uit Groot-Brittannië. Deze mannen, die vanuit een land in oorlog naar Europa waren gekomen in de gedachte hier asiel en bescherming te krijgen, zijn dus teruggestuurd naar een land waar nog steeds oorlog heerst en waar hun veiligheid geenszins kan worden gegarandeerd.
Dit klopt volstrekt niet met ons idee van de mensenrechten. Het verbaasde mij echter niets - want er is natuurlijk een verband - dat enkele dagen later tijdens de Europese Top niet alleen de organisatie van gemeenschappelijke chartervluchten werd voorzien, maar ook de financiering ervan - een noviteit - uit de Europese begroting!
Commissaris, dit is niet het Europa waar wij van houden. Europa is er niet om nationale praktijken te rechtvaardigen die strijdig zijn met de grondrechten. Het is ook te gemakkelijk om Europa de schuld in de schoenen te schuiven. Wanneer ik bijvoorbeeld de Franse minister van Immigratie hoor verklaren dat gedwongen terugkeeroperaties onder de Europese vlag zouden moeten vallen, dan zeg ik dat dit niet de achterliggende gedachte was van de grondleggers van de Europese Unie.
U hebt Parijs en Londen verzocht zich ervan te vergewissen dat de uitgezette Afghanen de mogelijkheid hebben gekregen asiel aan te vragen, dat deze aanvraag is afgewezen en dat hun leven niet in gevaar zou komen in de regio waarnaar zij werden teruggestuurd. Ik vraag u dan ook uitdrukkelijk te bevestigen dat al deze asielaanvragen één voor één zijn bestudeerd.
Ik zou ook willen weten of de Commissie Afghanistan beschouwt als een veilig land en zo niet, of de Commissie dan erkent dat met deze gedwongen terugkeer artikel 3 van het Verdrag van Genève is geschonden.
Ik dank u bij voorbaat voor uw uitleg.
Hélène Flautre
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen zeggen hoe blij ik ben dat wij vandaag over dit onderwerp debatteren omdat het duidelijk is dat de staatshoofden en regeringsleiders hadden verwacht dat er geen haan zou kraaien naar de repatriëring van illegale migranten vanuit de Europese Unie naar Afghanistan, hetgeen echter wel het geval is.
Om twee redenen: ten eerste omdat de Europese Commissie de Britse en Franse regering om informatie heeft gevraagd - een goede zaak - en ten tweede omdat wij vandaag een debat houden over dit onderwerp.
De vragen zijn al gesteld. Is Afghanistan een veilig land? Nu, dit zouden we moeten vragen aan de heer Obama die net heeft besloten er 34 000 militairen naar toe te sturen. Geen enkel leger kan garanderen dat er geen militairen zullen sneuvelen in Afghanistan, en wij zouden wel de garantie kunnen geven dat de door ons naar dit land teruggestuurde migranten niet zullen hoeven te vrezen voor hun leven? Deze situatie is een grap, één waarom ook de UNHCR niet kan lachen: deze heeft de lidstaten op het hart gedrukt niet door te gaan met dit soort uitzettingen.
Een tweede punt is de ambiguïteit van de gezamenlijke repatriëringen. Ik ben de eerste om - net als alle anderen - het toekomstige dwingende karakter van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie toe te juichen. Artikel 19, lid 1: "Collectieve uitzetting is verboden.”
U zegt dat dit geen collectieve uitzetting is. De heer Billström noemt het heel charmant een verstandig gebruik van middelen. Binnenkort worden de gemeenschappelijke chartervluchten ons verkocht ter bestrijding van de broeikasgassen, net als bij carpoolen. Waar ligt de grens?
Welnu, als gekozen afgevaardigde uit Pas-de-Calais, waar veel Afghanen zijn - die overigens aanleiding hebben gegeven tot deze in Frankrijk door de heer Besson georganiseerde repatriëringen - kan ik u zeggen dat wanneer de Franse regering voor communicatiedoeleinden besluit een gezamenlijke terugkeeroperatie te organiseren en er een mediacircus van te maken, er in Pas-de-Calais collectieve, discriminerende en dus onrechtmatige arrestaties plaatsvinden.
Mijnheer Barrot, wij kunnen dus absoluut niet garanderen dat het hier, zoals u zegt, gaat om een gezamenlijke terugkeeroperatie voor mensen die na een individuele beoordeling zijn aangemerkt als illegale migranten. Er is hier wel degelijk sprake van collectieve uitzetting omdat er een collectieve arrestatie aan vooraf is gegaan.
Marie-Christine Vergiat
namens de GUE/NGL-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het feit dat dit debat is gevoerd, zou een reden kunnen zijn voor vreugde. Ik ben echter ontsteld over het gezwets dat het heeft opgeleverd. Laten we ophouden woordspelletjes te spelen. Ja, er zijn inderdaad collectieve uitzettingen georganiseerd.
De Europese Unie beroemt zich op haar verdediging van de mensenrechten. Eén van die grondrechten is het asielrecht. Nu gaat het echter om Afghanen die zijn teruggestuurd naar een land in oorlog, een oorlog waaraan een groot aantal Europese landen deelneemt.
Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer Barrot, maar de wetgeving in kwestie is evenzeer Europese wetgeving als nationale en verwijst u ons alstublieft niet naar iedere nationale situatie. Een groot deel van deze situaties is het gevolg van de terugkeerrichtlijn - die ik liever de 'schanderichtlijn' noem omdat deze richtlijn voor alle verdedigers van de mensenrechten een schande is. U weet dat de behandeling van asielaanvragers sterk verschilt per Europees land en juist door deze verschillen is het voor Afghanen onmogelijk asiel aan te vragen onder goede omstandigheden.
Ik sluit mij daarom aan bij alle vragen van mijn collega's en verzoek u ervoor te zorgen dat de resultaten van dit hele beleid indien mogelijk per geval worden geëvalueerd.
Christine De Veyrac
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik spreek mijn steun uit voor het gezamenlijke initiatief van de Britse Labourregering en de Franse regering om illegale Afghaanse immigranten terug te sturen naar hun eigen land.
In tegenstelling tot hetgeen sommigen hebben gezegd, zijn de politiek-asielaanvragen van deze mensen namelijk afgewezen en dit bilaterale initiatief moet nu een Europese dimensie krijgen. De druk van migratie is een uitdaging die wij gezamenlijk moeten aannemen, hetgeen de gedachte is achter het enkele maanden geleden tijdens het Franse voorzitterschap aangenomen pact inzake immigratie en asiel. We moeten nu verder gaan door onze middelen samen te voegen en door via Frontex gefinancierde gezamenlijke terugkeervluchten te organiseren.
Het besluit van de 27 om de Commissie om een studie over dit onderwerp te vragen, is een eerste stap en, commissaris, ik hoop dat de Commissie dit voorstel zal steunen aangezien de burgers en met name de legale immigranten verwachten dat wij illegale immigratie bestrijden.
Sari Essayah
(FI) Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig de vluchtelingendefinitie van de Verdrag van Genève, moeten de voorwaarden voor het verkrijgen van asiel bij elk individu apart worden bekeken. Zoals wij in de vorige toespraak hoorden, zijn de asielaanvragen adequaat behandeld en is gezamenlijke verwijdering mogelijk mits de voorwaarden voor elke persoon apart worden onderzocht.
Wat dit Parlement en mij zorgen baart, is dat de veiligheidssituatie in Afghanistan zodanig is dat wij niet weten of daarheen überhaupt iemand kan worden teruggestuurd. Onder meer in Finland wordt deze situatie opgelost door tijdelijke verblijfsvergunningen te verlenen, ook al wordt er niet aan de persoonlijke definities voor de vluchtelingenstatus voldaan en wordt er dus geen asiel verleend, omdat men geen mensen wil terugsturen naar een land in oorlog. De veiligheidssituatie in Afghanistan is te gevaarlijk om er iemand naar terug te sturen, maar wanneer de situatie is verbeterd, worden deze mensen teruggestuurd.
Janusz Władysław Zemke
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de volgende kwestie: ik heb een aantal jaren voor het Poolse ministerie van Defensie gewerkt en ben om die reden meermaals in Afghanistan geweest omdat daar tweeduizend militairen uit Polen actief zijn. Het dramatische karakter van de situatie houdt verband met het feit dat er in Afghanistan enerzijds wanhopige mensen zijn die niet zijn opgewassen tegen een zo moeilijke situatie, aangezien er in hun omgeving onophoudelijk oorlog wordt gevoerd. Anderzijds zijn er personen - ik deins er niet voor terug om dit te zeggen - die van twee walletjes eten. Overdag steunen ze degenen die vandaag aan de macht zijn en 's nachts spelen ze onder één hoedje met de Taliban. Met het oog hierop luidt mijn fundamentele vraag als volgt: beschikken wij over de instrumenten en zijn wij in staat om de werkelijke bedoelingen en de individuele situatie te beoordelen van de mensen die naar Europa komen? Ik denk dat een deel van hen gewoonweg naar Europa komt omdat ze geen andere uitweg meer zien en de wanhoop nabij zijn, maar het is natuurlijk altijd mogelijk dat er ook individuen bij zijn die van meerdere walletjes tegelijk eten.
Franziska Keller
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik vond een bepaald gedeelte van de discussie nogal merkwaardig. Waarom zijn die mensen hier illegaal? Zij zijn hier illegaal omdat zij op geen enkele legale manier uit hun land, dat in oorlog is, kunnen vertrekken. Er is geen enkele manier waarop zij hier legaal kunnen komen, dus is het niet verrassend dat zij hier op illegale wijze trachten binnen te komen. Wij weten allemaal hoe moeilijk het is om asiel aan te vragen en te krijgen aangezien het Verdrag van Genève op dat punt zeer strikt is. Je moet immers bewijzen dat je persoonlijk wordt vervolgd en dat is uiteraard moeilijk als je de oorlog wil ontvluchten. Nu wordt er gezegd dat wij deze mensen, alleen maar omdat hun asielaanvraag niet is gehonoreerd, terug moeten sturen naar Afghanistan, een land dat in oorlog is en waar mensen niet kunnen leven, niet kunnen overleven, een land waar ze geen kans hebben om hun brood te verdienen en waar, tussen twee haakjes, ook een felle strijd tegen vrouwen wordt gevoerd. Alleen al om die laatste reden zouden alle vrouwen die uit dat land vluchten hier asiel dienen te krijgen.
Ik zou er bij alle lidstaten en de Commissie op aan willen dringen om te voorkomen dat deze mensen terug naar Afghanistan worden gestuurd.
Tobias Billström
fungerend voorzitter van de Raad. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte leden, bedankt voor de vele en interessante bijdragen tot dit debat. Ik zou om te beginnen willen proberen een aantal van de meest fundamentele beginselen met betrekking tot deze kwestie samen te vatten. Ik ga allereerst in op wat mevrouw Mathieu in haar eerst punt heeft gezegd over de kwestie van de gemengde migratiestromen. Het is inderdaad zo dat we te maken hebben met gemengde migratiestromen die naar de Europese Unie komen, en aangezien de opvangcapaciteit van de Europese Unie niet onbeperkt is, zoals mevrouw Mathieu zei, is het belangrijk dat er een individuele, rechtszekere beoordeling plaatsvindt om te kunnen bepalen wie overeenkomstig Europese wetgeving en internationale verdragen bescherming zou moeten krijgen. Daar waakt de Commissie over door middel van de richtlijnen die in de Unie eenparig zijn aangenomen.
Dat brengt me natuurlijk bij de standpunten die mevrouw Guillaume en mevrouw De Sarnez eerder verwoordden, dus bij de vraag of Afghanistan een land is waar de veiligheid van het individu gegarandeerd kan worden. Ja, dat is precies waar het hele debat om draait. Daar duidelijkheid in te scheppen en dat te verzekeren is nu net het doel van een individuele toetsing. De bedoeling van de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel bestaat erin om dat doel te verwezenlijken. Ik vind dat vele sprekers dat volkomen buiten beschouwing laten in hun bijdragen, namelijk dat een rechtszekere toetsing met als doel duidelijk te maken dat een ja een ja is en een nee een nee, ons streefdoel moet zijn. In het geval van een nee moet een terugkeer plaatsvinden, ongeacht - dat herhaal ik opdat iedereen precies weet wat de bedoelingen van het voorzitterschap zijn - naar welk land de terugkeer plaatsvindt. Als we vastgesteld en verzekerd hebben dat een persoon geen persoonlijke bescherming behoeft, kunnen we die persoon naar eer en geweten terugsturen naar het land van herkomst. Of dat gecoördineerd gebeurt, met een vliegtuig met, zoals commissaris Barrot zei, verschillende personen aan boord die allemaal een individuele toetsing hebben gekregen, of via een individuele reis, is in feite van ondergeschikt belang. Dat is in deze context gewoon een kwestie van logistiek.
Dan wil ik me tot mevrouw Keller richten, die met betrekking tot deze onderwerpen altijd interessante argumenten heeft. Ja, ik deel uw opvatting dat de kwestie van toegang gecompliceerd is. Het is allesbehalve gemakkelijk dat we vandaag een stelsel hebben dat in principe vereist dat iemand zich ergens in de Europese Unie bevindt om zijn of haar asielaanvraag in te dienen, terwijl het niet altijd even gemakkelijk is om naar de Europese Unie te reizen om dat te doen. Dat is echter net de reden waarom we onder het Zweedse voorzitterschap werk hebben gemaakt van het opzetten van een gemeenschappelijk Europees hervestigingsstelsel, dat het in de Unie mogelijk zal maken om een alternatieve route, een passage, te bieden aan degenen die misschien de grootste behoefte aan bescherming hebben, de kwetsbaarsten, degenen die niet over de economische middelen beschikken om naar de Unie te reizen.
Als alle lidstaten van de Unie evenveel plaatsen ter beschikking zouden kunnen stellen als Zweden vandaag doet - wij hebben 1 900 plaatsen op jaarbasis - ten opzichte van hun bevolkingscijfer, dan zou de Europese Unie op jaarbasis 100 000 plaatsen kunnen aanbieden aan de UNHCR, het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen. Dat is geen geringe strategische stap om de ergste vluchtelingenkampen in de wereld te kunnen sluiten en om blijk te kunnen geven van de solidariteit die de Unie volgens ons in het voorzitterschap zou moeten tonen met de landen buiten onze grenzen die feitelijk de meeste vluchtelingen ter wereld opvangen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik bedank alle sprekers.
Ons grootste probleem is afkomstig van wat mevrouw Mathieu gemengde migratiestromen noemt, waarbij sprake is van immigranten die om economische redenen of vanwege hun leefomgeving hierheen komen en tegelijkertijd van mensen die vervolgd worden en recht hebben op internationale of subsidiaire bescherming. Dat is de moeilijkheid en dit moet duidelijk zijn, willen we deze problemen kunnen oplossen. Het is bijzonder moeilijk.
Eerst zal ik een antwoord geven. Aangezien u mij vragen hebt gesteld over dit onderwerp en ik niet op alles kan antwoorden, neem ik het Franse antwoord erbij. Ik lees het volgende voor uit het Franse antwoord.
"De betrokkenen die niet uit eigen beweging een asielaanvraag hadden ingediend, zijn ondervraagd als illegale immigranten en in administratieve hechtenis geplaatst onder toezicht van de rechter voor detentie en vrijlating.
Elke persoon is in zijn moedertaal geïnformeerd over het recht om bij de administratieve rechter in beroep te gaan tegen de beslissing om hem of haar naar Afghanistan te repatriëren en om asiel aan te vragen bij de Franse dienst voor bescherming van vluchtelingen en staatlozen (Office français de protection des réfugiés et apatrides, OFPRA), of om gebruik te maken van een in samenwerking met de Internationale Organisatie voor migratie uitgevoerde maatregel voor vrijwillige terugkeer.
Van deze buitenlanders heeft er slechts één noch een asielaanvraag ingediend, noch beroep aangetekend bij de administratieve rechter en hebben twee anderen hun aanvragen voorgelegd aan de OFPRA, waar zij met behulp van een tolk zijn gehoord. Zij zijn in de gelegenheid gesteld om tijdens een hoorzitting in de administratieve rechtbank, met assistentie van een advocaat en een tolk, uit te leggen welke risico's zij meenden te lopen als zij zouden terugkeren naar hun land van oorsprong.
Hoewel de OFPRA de vluchtelingenstatus of subsidiaire bescherming heeft toegekend aan meerdere Afghaanse staatsburgers die onder vergelijkbare omstandigheden om bescherming hebben verzocht, heeft hij in dit geval geoordeeld dat er geen serieuze of erkende reden was om te geloven dat deze mensen in geval van repatriëring een reëel risico zouden lopen van vervolging of ernstige bedreigingen van hun leven of persoon.”
Wij hebben ook een antwoord ontvangen van de Britse regering. Ik heb echt gedaan wat mijn geweten en mijn plicht mij ingaven; we hebben erop toegezien dat de lidstaten vragen werden gesteld.
Ik zou u ook willen zeggen dat wat dit idee van een veilig land betreft, er jurisprudentie is van het Hof van Justitie en het Europees Hof voor de rechten van de mens waarin staat dat het loutere feit dat iemand uit een land of regio komt waarin onrust heerst, noch absolute bescherming tegen uitzetting, noch het recht op subsidiaire bescherming rechtvaardigt, behalve in uitzonderlijke gevallen waarin het algemene geweld zodanig is dat eenieder - simpelweg als gevolg van zijn aanwezigheid in het land of de regio in kwestie - een reëel risico loopt van bedreigingen van zijn leven of persoon. In het onderhavige geval is bovendien niet gewezen op dergelijke uitzonderlijke omstandigheden.
Dit gezegd zijnde, wil ik ook iets opmerken over de gezamenlijke vluchten. Ik wijs erop dat Frontex al gezamenlijke vluchten heeft georganiseerd en gedeeltelijk gefinancierd. Ik vind dat dit echt moet worden gezegd. Dergelijke vluchten hebben al plaatsgevonden in 2008 en 2009, dus er is niets nieuws onder de zon. Frontex probeert ervoor te zorgen - iets waarin zijn directeur mijns inziens slaagt - dat de gezamenlijke repatriëringen onder goede, respectvolle omstandigheden plaatsvinden. De directeur van Frontex heeft mij recentelijk zelfs verteld dat hij had vernomen dat er in Oostenrijk een ombudsman is die er specifiek op toeziet dat deze repatriëringen onder goede omstandigheden worden uitgevoerd.
Hetgeen wij ook hopen te ontwikkelen, is de deskundigheid waarmee we ervoor kunnen zorgen dat wanneer deze mensen zijn gerepatrieerd - nadat er is geverifieerd dat zij niet voldoen aan de definitie van voor internationale of subsidiaire bescherming in aanmerking komende personen -, zij onder goede omstandigheden worden toegelaten tot hun land van oorsprong. Op verzoek van de Europese Raad buigen wij ons momenteel over dit punt. Gezamenlijke terugkeervluchten zonder de bijbehorende waarborgen op het gebied van respect voor de betrokkenen zijn voor ons natuurlijk onacceptabel.
Ik herinner u er bovenal aan - en hierbij bedank ik de heer Billström en het Zweedse voorzitterschap voor al hun hulp - dat wij in het voorjaar zijn begonnen teksten in te dienen die een Europa van asiel dichterbij zullen brengen. We hebben een tekst over opvangomstandigheden, we hebben het - door mevrouw De Sarnez terecht aangekaarte - Dublin-probleem herzien, we hebben de aanpassing van de Dublin-verordening in feite juist aan de orde gesteld om te voorkomen dat deze bij tijd en wijle de belangen schaadt van kwetsbare personen en met name kinderen en we hebben het beginsel omarmd van de introductie van bepaalde derogaties van de Dublin-verordening.
Op 21 oktober heeft de Commissie twee andere belangrijke teksten aangenomen: de ene over de richtlijn inzake minimumnormen en de andere over de richtlijn asielprocedures. In dit nieuwe voorstel voor een richtlijn asielprocedures proberen wij criteria vast te leggen die echt objectief zijn, die overal hetzelfde zijn. Het Ondersteuningsbureau zal specifiek moeten verifiëren dat de praktijken in heel Europa nagenoeg hetzelfde zijn, zodat dit Europa van asiel eindelijk van de grond kan komen.
Ik bedank het Zweedse voorzitterschap. Ik vind dat het deze verschillende teksten goed heeft geïntroduceerd bij de Raad, hoewel ze nog een lange weg te gaan hebben. Daarnaast kampen we met enkele problemen. Ik doe mijn uiterste best om dit Europa van asiel van de grond te krijgen, met hulp van het Zweedse voorzitterschap, dat een voorbeeld heeft gegeven - de heer Billström heeft er overigens op gewezen welk voorbeeld zijn land in Europa heeft gegeven. Wat dit probleem betreft, leggen de lidstaten bovendien meer solidariteit aan de dag wanneer het gaat om de opvang van deze vluchtelingen en het waarborgen van hun bescherming. Alle landen moeten zich hiervoor inzetten. We zijn er nog niet en er zijn nog steeds enkele landen die geen vluchtelingen opvangen.
Dit is wat ik wilde zeggen. Ik ben mij ervan bewust dat ik niet iedere vraag heb beantwoord. Wel verzeker ik u dat wij in de Commissie in ieder geval ons uiterste best hebben gedaan om de Europese wetgeving te doen naleven, sterker nog: om de waarden van Europa te doen respecteren.
De Voorzitter
Hiermee is het onderdeel beëindigd.
