Situatie in Irak
De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Irak.
De Raad is in Straatsburg aangekomen en de minister is onderweg hierheen. Ik stel het Parlement voor om het debat alvast aan te vangen, en om in plaats van het normale patroon te volgen te beginnen met de verklaring van de Commissie, als de commissaris dit tenminste geen probleem vindt. Met het oog op onze volle agenda is het belangrijk om op tijd van start te gaan. De minister zou hier over een paar minuten moeten zijn.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met een verslag van mijn bezoek aan Bagdad, een week geleden. Het algehele doel van mijn reis was om onze voortdurende humanitaire steun en onze solidariteit met het Iraakse volk over te brengen. Ik wil in herinnering brengen dat ECHO sinds 1992, en vóór het huidige conflict, 157 miljoen euro aan humanitaire hulp heeft toegekend, voornamelijk voor gezondheidszorg en ter bevordering van de hygiëne. Dit programma was een aanvulling op het olie-voor-voedselprogramma en feitelijk was ECHO daarmee de grootste humanitaire donor in het land. Nadat het conflict was uitgebroken werd er in totaal 100 miljoen euro gegarandeerd voor humanitaire behoeften, waarvan een bedrag ter hoogte van 22,5 miljoen euro nu is toegekend en op dit moment voor acties ter plekke wordt ingezet, voornamelijk ten behoeve van activiteiten op het gebied van gezondheidszorg en watervoorziening.
Ik wilde uit de eerste hand een indruk krijgen van de humanitaire situatie in het land, door middel van gesprekken met onze partners - de VN, het Rode Kruis en NGO's, en het door de VS geleide Bureau voor Wederopbouw en Reconstructie (ORHA) - en met de lidstaten, en ook door het bezoeken van projecten. Voor dit doel had ik ontmoetingen met voorzitter Kellenberger van het ICRC (Internationaal Comité van het Rode Kruis), ambassadeur Ward, die aan het hoofd staat van de humanitaire hulptak van ORHA, de humanitaire coördinator van de VN, de heer Lopes da Silva, veel NGO's en de lidstaten die in Bagdad aanwezig waren. Ik heb het pompstation voor ruw water Abu Nawas en het grote ziekenhuis Al Yarmouk bezocht.
Een ander doel was het bekijken van de mogelijkheden voor de oprichting van een ECHO-kantoor in Bagdad. Er is nu kantoorruimte aangewezen en na afhandeling van de administratieve procedures zou het kantoor eind mei open moeten gaan. Personeel van ECHO is al sinds enige tijd aanwezig in Bagdad.
De humanitaire situatie in Bagdad kan naar mijn inschatting niet gekarakteriseerd worden als een humanitaire ramp. De directe humanitaire impact van de oorlog is gelukkig kleiner dan de meeste humanitaire organisaties hadden verwacht. Er zijn geen grootschalige verplaatsingen van de bevolking geweest en de directe slachtoffers als gevolg van het conflict zijn gelukkig eveneens veel kleiner in aantal geweest dan in de aanvankelijke schattingen voorzien werd.
Er is echter sprake van zeer reële humanitaire noden en de situatie blijft zeer fragiel, met name in de belangrijkste stedelijke centra - er zijn meer dan twee of drie belangrijke steden in dit verband - waar de beschikbaarheid van veilig drinkwater en aanverwante zaken nog steeds in belangrijke mate het probleem is. Er kan gemakkelijk een humanitaire ramp plaatsvinden als de bezettingsmachten er niet in slagen om recht en orde te handhaven en als instellingen niet opnieuw gaan functioneren en de touwtjes niet weer in handen krijgen.
Veiligheid is nog steeds een groot probleem voor mensen die proberen naar hun werk te gaan of opnieuw in Irak aan het werk willen gaan.
Volgens de Geneefse Conventie hebben de bezettingsmachten niet alleen de verplichting om recht en orde te herstellen en te handhaven, in alle gebieden die ze onder controle hebben, maar ook om ervoor te zorgen dat de mensen volledige en veilige toegang hebben tot essentiële goederen en diensten, en om het de mensen mogelijk te maken weer aan het werk te gaan.
Ondanks dit heeft de internationale gemeenschap als zodanig de plicht om de slachtoffers van de crisis te helpen, en tot nu toe heeft de Commissie humanitaire hulpacties goedgekeurd, zoals ik reeds vermeld heb, ten bedrage van 22,5 miljoen euro. Dit omvat noodhulp, noodvoorraden medicijnen en medische apparatuur, watervoorziening en het elementaire, onmiddellijke herstel van de infrastructuur op het gebied van gezondheidszorg, waterdistributie en hygiëne. ECHO ondersteunt tevens OCHA - de VN-coördinator - en maakt het mogelijk dat deze efficiënt kan werken.
De resterende 77,5 miljoen euro van de gegarandeerde 100 miljoen zal ingezet worden wanneer de verdere behoeften zijn beoordeeld en aangewezen. Hiertoe zullen nog beslissingen worden genomen. De huidige prioriteiten van ECHO bestaan uit de ondersteuning van een snel herstel van de maatschappelijke dienstverlening, in het bijzonder de gezondheidszorg, met onder meer de hervatting van vaccinatieprogramma's, de effectieve coördinatie van humanitaire hulp, bewustwording omtrent landmijnen en mijnopruiming. Ook wordt gekeken naar steun voor het Wereldvoedselprogramma om te helpen met het dichten van de gaten in het voedseldistributieprogramma. Ik hoop dat dit een overgangsprobleem is. Tijdens het olie-voor-voedselprogramma was het systeem goed georganiseerd: 44.000 plaatselijke vestigingen die jaar in, jaar uit operationeel waren, leverden 60 procent van het voedsel dat de bevolking nodig had. Dit was een gigantische operatie, waarbij de Iraakse autoriteiten zelf verantwoordelijk waren voor de twee zuidelijke delen van het land, en de VN voor het noorden. We moeten ervoor zorgen dat dit alles werkt en wel hierom: als we vertrouwen op een soort wonder van de markteconomie om de problemen van de ene week op de andere op te lossen, dan hebben we een recept voor chaos en rampspoed. Alle partijen die betrokken zijn bij de situatie realiseren zich dat maar al te goed. Het is echter een gecompliceerde operatie.
Wat betreft het bredere politieke kader is de discussie in de VN-Veiligheidsraad omtrent een ontwerpresolutie van de VN-Veiligheidsraad een positieve stap om het debat over de toekomst van Irak weer te laten plaatsvinden in het kader van de Verenigde Naties.
We maken een zeer duidelijk onderscheid, en daar zijn veel goede redenen voor, tussen de onmiddellijke reactie met betrekking tot humanitaire noden en de hele discussie over wederopbouw. Dit zijn zeer verschillende zaken. Alles wat verband houdt met de wederopbouw voert ons meteen naar het middelpunt van de politieke discussies over de structuur en het vormgeven van de macht in het nieuwe Irak. In het geval van humanitaire hulp kan en moet de onmiddellijke reactie echter beschouwd worden als een veel doelgerichtere activiteit.
Deze ontwerpresolutie van de Veiligheidsraad is, zoals iedereen weet, ter tafel gebracht door de VS en het Verenigd Koninkrijk om duidelijk te maken hoe de bezettingsmachten de zaken georganiseerd zouden willen zien. Het ondersteuningsfonds voor Irak, het Iraqi Assistance Fund, is de hoeksteen voor alle beslissingen inzake het financieel beheer van het land en zijn hulpbronnen. De beslissingen omtrent dit ondersteuningsfonds voor Irak en ook de beslissingen met betrekking tot het verlenen van concessies in de olie-industrie zullen door de bezettingsmachten genomen worden, waarbij Irak en de VN een adviserende rol krijgen, op basis van de ontwerpresolutie. De ontwerpresolutie verleent tevens onschendbaarheid aan diegenen die deze beslissingen nemen, en het resterende geld, het niet uitgegeven geld van het olie-voor-voedselprogramma, zou ook in dit fonds gestoken moeten worden en op dezelfde manier als de rest van het fonds moeten worden beheerd. Deze operatie wordt geacht twaalf maanden te gaan duren en zal vervolgens onveranderd doorgaan, met ongewijzigde voorwaarden, als er geen nieuwe beslissingen worden genomen door de Veiligheidsraad, waarvan deze twee bezettingsmachten permanente leden van zijn.
De betrokkenheid van de Commissie bij deze fase van wederopbouw zal uiteraard afhangen van de uitkomst van deze discussies in de Veiligheidsraad. Dit spreekt vanzelf.
Tijdens de informele ministeriële ontmoeting op Rhodos heeft de Raad de Commissie verzocht een aantal concrete stappen te zetten om te beginnen met het aanwijzen van mogelijke vormen van betrokkenheid van de EU bij de wederopbouw van Irak. Daarom hebben wij onze lopende contacten met de relevante internationale organisaties (Wereldbank, IMF en VN) geïntensiveerd, met het oog op een gezamenlijke voortzetting van onze analyse van de situatie in Irak.
De Commissie heeft een specifieke deskundigheid ontwikkeld met betrekking tot verschillende aspecten van wederopbouw en herstel in andere crisissituaties, zoals in Kosovo, Oost-Timor, Afghanistan en Ivoorkust. Maar in elk geval zullen concrete beslissingen genomen moeten worden op basis van een correct politiek kader en een degelijke inventarisatie van de behoeften, en door een proces van deelname van de internationale gemeenschap en de Irakezen zelf.
Nog een laatste opmerking over de regionale dimensie: de Unie verkeert in een zeer goede positie om een regionale aanpak gericht op stabilisatie aan te bieden, wat in het geval van Irak extreem belangrijk is. Onze banden met de regio zijn nu al erg belangrijk. Het proces van Barcelona, de uitvoerige dialoog, de mensenrechten en de lopende politieke onderhandelingen en onderhandelingen over samenwerking met Iran, de lopende onderhandelingen over vrijhandel met de Samenwerkingsraad van de Golf, de ministeriële ontmoetingen en onze zeer hechte politieke banden met Turkije - al deze zaken vormen een degelijke basis waarop we een actief en constructief EU-beleid kunnen bouwen in de nasleep van het Irak-conflict. We moeten voortdurend bekijken hoe we onze politieke dialoog en onze rol in de regio kunnen versterken.
De Voorzitter.
Naast de geplande verklaring over Irak zal minister Yiannitsis ook commentaar geven op de terroristische aanslag in Saudi-Arabië.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, twee dagen geleden werd in Riyad opnieuw een terroristische aanslag gepleegd, met een groot aantal doden en gewonden als gevolg. Ook Tsjetsjenië was weer het toneel van terroristische daden en ook daar vielen talloze slachtoffers. Geweld is en blijft alom aanwezig. Als fungerend voorzitter van de Raad van de Europese Unie veroordeel ik deze afschuwelijke daden zonder meer en wil ik mijn medeleven betuigen met de slachtoffers en hun familie. Ik hoop dat wegen worden gevonden om deze onaanvaardbare manier van politiek optreden te doorbreken en gerechtigheid te doen geschieden. Het is hoogstnoodzakelijk voorwaarden te creëren voor stabiliteit, veiligheid en vertrouwen en de politieke dialoog te doen zegevieren over blind geweld en fanatisme.
Als u het goed vindt, mijnheer de Voorzitter, zal ik overgaan tot de kwestie op de agenda met betrekking tot Irak. In Irak worden wij nu geconfronteerd met een nieuwe situatie. De militaire operaties zijn zo goed als afgesloten en nu moeten we op verschillende politieke vragen een antwoord zien te vinden. Ik zal daar zo meteen nader op ingaan. Praktisch gezien gaat het nu vooral om de verlening van humanitaire steun, om de waarborging van veiligheid en orde en om het herstel van normale verhoudingen in het gebied. Dat is het allerbelangrijkste. Er is weliswaar sprake van verbetering van de situatie, maar het proces van vooruitgang is traag. Het is duidelijk dat er aanzienlijke moeilijkheden en problemen moeten worden opgelost. In de huidige fase ligt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid en de humanitaire hulpverlening bij de troepen van de coalitie, waarbij ook lidstaten van de Europese Unie zijn betrokken, maar voor een snelle, efficiënte en operationele terugkeer naar een normale gang van zaken zijn de medewerking en de solidariteit van de gehele internationale gemeenschap noodzakelijk.
De verlening van humanitaire hulp en een volledig herstel van de orde en de veiligheid zijn natuurlijk de eerste prioriteiten. In het kader van de Verenigde Naties is een aanzienlijk bedrag van ongeveer 1,7 miljard dollar bijeengebracht, maar het is nog niet geheel duidelijk hoe groot de schade is en wat de reconstructiebehoeften van het land zijn. De Europese Unie - en als ik het wel heb heeft commissaris Nielson hiernaar verwezen - heeft reeds een bedrag van 100 miljoen euro beschikbaar gesteld, waarvan een gedeelte reeds in het betrokken gebied is aanbeland. Ook de bilaterale bijdragen van een aantal Europese landen zijn belangrijk. De Europese Unie heeft voor het jaar 2003 een totaalbedrag van 250 miljoen euro uitgetrokken. Ik wil hierbij aantekenen dat zolang de sancties worden gehandhaafd het olie-voor-voedselprogramma van de VN zal worden voortgezet. De looptijd daarvan is recentelijk verlengd tot 3 juni 2003.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat voor de bestrijding van de humanitaire crisis de samenwerking van alle betrokken instanties noodzakelijk is teneinde de toegang tot het land te garanderen, en ook een onafhankelijk en onpartijdig optreden van alle betrokkenen is essentieel. Ik hoef niet te vermelden dat naast humanitaire hulpverlening ook de bescherming noodzakelijk is van het cultureel erfgoed van Irak, om herhaling te voorkomen van de incidenten waar wij de afgelopen tijd getuige van waren.
Ik wil uiting geven aan mijn verontwaardiging en teleurstelling over de plundering en vernietiging van archeologische kunstschatten, musea en monumenten. Een van onze onmiddellijke doelstellingen moet zijn de verdwenen kunstschatten op te sporen en terug te vorderen, en deze waar en wanneer ze maar opduiken onmiddellijk weer naar Irak over te brengen. Wij verwachten dat wat dit betreft de plannen en administratieve maatregelen van de strijdkrachten die Irak thans bezet houden binnenkort tastbare resultaten zullen opleveren. Daarbij is voor ons het gecoördineerd optreden van de internationale gemeenschap eveneens van prioritair belang.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de Europese Unie kan en moet op efficiënte wijze bijdragen aan de wederopbouw van Irak, uitgaande van haar ervaringen in andere gebieden en landen. Ik denk hier met name aan Kosovo, Afghanistan en Oost-Timor. Zij kan actief zijn in talrijke sectoren en mag zich niet beperken tot de reeds genoemde humanitaire steun. Zo kan zij bijdragen aan het herstel van de infrastructuur en steun verlenen aan de democratisering en de institutionele opbouw via onder meer het leveren van knowhow. Zij kan in samenwerking met de internationale financiële organisaties tevens zoeken naar een oplossing voor het schuldenvraagstuk van Irak en natuurlijk helpen bij de politieke wederopbouw van het land. Het is ons aller doel bij te dragen aan de algemene wederopbouw van het land; dat is een ander punt van convergentie, en een reden te meer om de aanvankelijke meningsverschillen tussen de lidstaten ten aanzien van Irak te overbruggen.
Tijdens de Europese Raad van Athene van 16 en 17 april jongstleden heeft de Europese Unie bevestigd dat zij vastbesloten is een belangrijke rol te spelen in deze richting. Ook heeft zij de Hoge Vertegenwoordiger en de Commissie gevraagd dit vraagstuk te bestuderen. Dit vraagstuk werd trouwens ook besproken tijdens de informele Raad Buitenlandse Zaken die twee weken geleden in Griekenland plaatsvond. Wij gaan nu na hoe wij daaraan een bijdrage kunnen leveren. Inderdaad zijn nog talrijke vragen onbeantwoord, zoals de vraag hoe controle zal worden uitgeoefend op de aardolie-inkomsten, hoe de toekomst van het olie-voor-voedselprogramma eruitziet, wat er met de door het vorige regime ondertekende contracten moet gebeuren, hoe de massavernietigingswapens kunnen worden opgespoord, wat er gebeurt als UNMOVIC in het land terugkeert, enzovoort.
De beginselen die ten grondslag liggen aan ons optreden ten behoeve van het beheer van de situatie in Irak blijven echter ongewijzigd. Deze zijn: territoriale onschendbaarheid en soevereiniteit van het land, een centrale rol voor de Verenigde Naties en het recht van het Iraakse volk om zijn eigen toekomst te bepalen. Zeer belangrijk is eveneens dat een regering wordt gevormd die de gehele bevolking vertegenwoordigt en dat de natuurlijke rijkdommen van het land ten bate van het land zelf worden gebruikt. Wij zijn van mening dat een fundamentele rol is weggelegd voor de Verenigde Naties, en met name de Veiligheidsraad, die over een specifieke institutionele en organisatorische infrastructuur beschikken en politieke ervaring hebben opgedaan in soortgelijke gevallen in het verleden. Het feit dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties een speciale vertegenwoordiger voor Irak heeft benoemd is een positieve stap in die richting.
De soepele overgang naar een democratische en stabiele situatie zal trouwens ook bijdragen aan vrede en stabiliteit in de gehele regio. In dit verband hebben wij de buurlanden er herhaaldelijk op gewezen dat zij het hoofd koel moeten houden en beheerst te werk dienen te gaan, en dat zij moeten bijdragen aan de wederopbouw van Irak en de aanpak van het humanitaire probleem, opdat stabiliteit kan worden bewerkstelligd in de regio. Zowel Turkije als Iran heeft ten aanzien hiervan een positieve houding aangenomen. De aandacht is nu toegespitst op de road map, de routekaart voor vrede in het Midden-Oosten. Het is duidelijk - en ook herhaaldelijk gezegd - dat de bevordering van het vredesproces in het Midden-Oosten op alle fronten zeer positieve gevolgen zal hebben. De bijeenkomst van het Kwartet op ministerieel niveau van 21 mei zal hiervoor van grote betekenis zijn, daar het allerbelangrijkste nu is een positief perspectief te bieden en een klimaat van vertrouwen met de Arabische wereld te herstellen. Met regionale stabiliteit en veiligheid zal in feite ook een bijdrage kunnen worden geleverd aan de aanpak van de problemen in verband met Irak en zal de reïntegratie van het land in de internationale gemeenschap, na twaalf jaar sancties en feitelijke isolatie, kunnen worden bevorderd.
Het vraagstuk van de ontwapening van het land moet definitief worden opgelost overeenkomstig de resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en gekoppeld worden aan de tenuitvoerlegging, op een breder regionaal vlak, van een allesomvattend en efficiënt beleid voor non-proliferatie van massavernietigingswapens.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, meestal is het niet zo moeilijk om overeenstemming te bereiken over algemene beginselen, maar wel over concrete oplossingen en besluiten, zeer zeker wanneer het gaat om institutionele problemen, om vraagstukken die verband houden met internationale legitimiteit, met regelingen die na een oorlog worden ingevoerd en met situaties die nu eenmaal tot stand zijn gekomen en aangepakt moeten worden. Dat heeft begrijpelijkerwijs gevolgen voor zowel de mate waarin als de wijze waarop deze vraagstukken worden aangepakt.
Als fungerend voorzitter ben ik van mening dat wij de prioriteiten als volgt kunnen samenvatten. In eerste instantie moeten wij een pragmatisch, allesomvattend en samenhangend Europees beleid voor het naoorlogse Irak bepalen, rekening houdend met ontwikkelingen op lange termijn in de hele regio van het Midden-Oosten. Ten tweede moeten wij duidelijk maken hoe wij, als Europese Unie, de rol van de Verenigde Naties zien in het naoorlogse Irak. Ten derde moeten wij Irak helpen bij het overwinnen van zijn problemen en het Iraakse volk de mogelijkheid bieden te leven onder vreedzame, veilige, waardige en welvaart biedende omstandigheden, omstandigheden waarin het volk zich aanvaard voelt. Ten vierde moeten wij de beginselen toepassen die wij tijdens onze laatste Raden in onze gemeenschappelijke besluiten hebben verkondigd, en tot slot moeten wij de stabiliteit en samenwerking in de regio bevorderen door steun te geven aan het vredesproces in het Midden-Oosten.
Deze prioriteiten betekenen niet dat er geen problemen en gevaren zijn. Ik zal enkele van deze gevaren noemen. Er bestaat het risico dat het debat over Irak ophoudt een vruchtbare bodem te zijn voor een dialoog over de aanpak van de belangrijkste problemen van het land en ontaardt in een discussie over andere conflicten van secundair belang. Een tweede probleem houdt verband met de vraag hoe overeenstemming bereikt kan worden over de day after en over de volgende resoluties van de Veiligheidsraad. Ten derde hebben we te maken met het vraagstuk van de ontwikkelingen in de transatlantische betrekkingen. Ten vierde lopen de standpunten van de Europese landen uiteen, alhoewel ik geloof dat wat de naoorlogse fase betreft de meningsverschillende veel minder groot zullen zijn. Het vijfde probleem is dat wij kennelijk niet in staat zijn te besluiten welke rol wij willen spelen in Irak, en tot slot zijn er allerlei hinderpalen die een passieve houding onzerzijds in de hand zouden kunnen werken. Mijns inziens moeten wij deze risico's onder ogen zien en proberen de problemen op efficiënte wijze op te lossen. Wij moeten namelijk zien te komen tot een aanpak en een optreden waarmee wij zowel de kwestie-Irak als de gevolgen daarvan het hoofd kunnen bieden.
Per slot van rekening gaat het hier niet alleen om de stabiliteit, de veiligheid, de normalisering en de economische ontwikkeling van Irak, maar ook om de situatie in de gehele regio. Ook staat hier de geloofwaardigheid op het spel van allen die betrokken zijn bij de Iraakse crisis, dus ook die van Europa.
Ter afsluiting wil ik er nog op wijzen dat, zoals ik reeds eerder zei, de Raad kiest voor een constructieve benadering als het gaat om het vinden van gemeenschappelijke antwoorden voor de kwestie-Irak. De Raad onderhoudt nauw contact met alle betrokken partijen, geen enkele uitgezonderd. Enerzijds voorkomen wij daardoor dat er een kloof ontstaat tussen de lidstaten en anderzijds tonen wij zo aan dat er ondanks de meningsverschillen overleg wordt gepleegd, dat de communicatiekanalen open staan en dat vooral gekeken wordt waar er bruggen zijn en hoe deze bruggen kunnen worden gebruikt. Ook in Gimnich is deze constructieve houding naar voren gekomen. Mijns inziens kunnen wij daarom optimistischer zijn wat het vermogen van de Europese Unie betreft om uiteindelijk een positieve en actieve rol te spelen in deze fase in Irak.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in de nacht van maandag op dinsdag zijn in de hoofdstad van Saudi-Arabië, Riyad, ongeveer negentig mensen door een meedogenloze terreuraanslag om het leven gekomen, Saudiërs, Europeanen - voor zover wij weten Fransen, Britten, Duitsers en een Zwitser - en een Australiër. Dit toont opnieuw aan dat de uitdaging van het terrorisme een uitdaging is die niet alleen de Amerikanen, maar ons allemaal aangaat, en de les van deze verschrikkelijke terreuraanslag in Riyad zou moeten zijn, dat wij gezamenlijk met vastberadenheid overal ter wereld het terrorisme moeten bestrijden.
De fungerend voorzitter van de Raad heeft terecht ook op Tsjetsjenië gewezen. Het Europese Parlement - in ieder geval onze fractie, maar ik denk ook de andere - zal er zeer nauwlettend op toezien dat er vorderingen worden gemaakt om te komen tot een vreedzame oplossing in Tsjetsjenië.
Wij Europeanen moeten ons na de oorlog in Irak afvragen welke lessen wij uit deze ook voor Europa bittere ervaringen moeten trekken, en wij moeten zeggen dat er geen reden is voor defaitisme. Ik heb tijdens deze nare periode van onenigheid tussen de Europeanen vaak gehoord: zie je wel, het Europees buitenlands en veiligheidsbeleid heeft helemaal geen zin. Ik zeg echter: wij moeten deze crisis als een kans zien en ervoor zorgen dat wij het in de toekomst beter doen dan tijdens de Irak-crisis en -oorlog. Voor alles moeten we eisen dat er, voordat een lidstaat of een aantal lidstaten een nationaal standpunt bepaalt en dit vervolgens naar buiten brengt, binnen de Europese Unie over deze standpunten overleg wordt gepleegd, zodat we uiteindelijk tot een gemeenschappelijk standpunt komen.

Deze eis richten wij ook tot de beide Europese leden van de Veiligheidsraad. Er staat al in het Verdrag van Maastricht dat lidstaten die lid zijn van de Veiligheidsraad de partners in de Europese Unie moeten raadplegen voordat zij hun stem in de Veiligheidsraad uitbrengen, en dit moet de les van de afgelopen weken zijn.
Ik zou hieraan toe willen voegen - en dit betreft onze verhouding met Amerika - dat degenen die menen dat de eenwording van Europa in tegenstelling met de Verenigde Staten moet worden gerealiseerd, Europa op zand bouwen, want wanneer wij Europa in tegenstelling met de Verenigde Staten zouden opbouwen, zou minstens de helft van alle Europeanen, of zelfs meer, het verenigde Europa de rug toekeren. Er bestaat dus in feite geen andere mogelijkheid dan een Europa op te bouwen dat zich beschouwt als een gelijkwaardige partner, en niet als een tegenstander, van de Verenigde Staten van Amerika.
Ik voeg hier het volgende aan toe. Wij hebben een stem uit Amerika gehoord die Europa wil onderverdelen in het nieuwe en het oude Europa. Ik heb bij een bezoek in Warschau ervaren dat men dat soort dingen daar niet graag hoort. Ook Warschau, ook Polen is het oude Europa, met dezelfde wortels als wij, en wij staan niet toe dat iemand Europa in twee delen opsplitst. Nee, het is aan ons om gezamenlijk te handelen!
Ik kom nu op Irak. Wij moeten er groot belang aan hechten dat de burgerlijke orde snel wordt hersteld, en wij zeggen vaak, wanneer wij het over de verhouding tussen Europa, de Europese Unie en de Arabische islamitische staten hebben, dat er geen clash of civilisation kan en mag bestaan, en datzelfde geldt natuurlijk ook voor de orde in Irak. Daar wonen sjiieten, sunnieten, christenen, Arabieren en Koerden, en ik vind dat één taak waarbij wij misschien kunnen helpen - en wanneer wij kunnen helpen, moeten wij dat doen -, moet zijn, dat daar een vreedzame orde en juist geen conflict tussen de verschillende religieuze of etnische groeperingen ontstaat.
Op dit punt hebben wij, geloof ik, een belangrijke taak als Europese Unie, en namens onze fractie juich ik het toe, commissaris Nielson, dat u in Irak bent geweest. Natuurlijk is het erg moeilijk om nu hier in het Europees Parlement te zeggen of aan de VN een exclusieve rol moet worden toegekend, en om aan te geven welke rol wij als Europese Unie moeten spelen en welke rol voor anderen is weggelegd - de NAVO misschien, en de VS en Groot-Brittannië als de beide machten die daar hebben opgetreden. Dat is moeilijk te zeggen, maar wat wij wel kunnen zeggen, is dat wij alle betrokkenen oproepen, speciaal ook de Europeanen die daar aanwezig zijn - ook onze Poolse partners en vrienden -, om ervoor te zorgen dat wij Europeanen alles wat wij doen, gemeenschappelijk doen, en wel pas nadat wij het eens zijn geworden over gemeenschappelijke standpunten. Er liggen daar op humanitair gebied geweldige uitdagingen voor ons en ik vind dat wij een bijdrage kunnen leveren aan de veiligheid, de opbouw van een politiemacht, de watervoorziening, de gezondheidszorg en, meer in het algemeen, aan de totstandkoming van een nieuwe politieke orde.
Laat mij ter afsluiting dit zeggen: er blijven natuurlijk ook vragen aan onze Amerikaanse vrienden en partners bestaan. Tot nu toe zijn er geen massavernietigingswapens gevonden. Ik vind dat er verder moet worden gezocht, want dat was immers de basis voor de interventie, en dat raakt natuurlijk ook de geloofwaardigheid van de politiek, en daarom moeten wij deze vraag ook erg serieus nemen.
(Applaus)
Wat wij nu moeten bereiken is dat ook het tot een vredesoplossing komt in het Midden-Oosten, in het conflict tussen Israël en Palestina - dat was ook onze grote hoop na de Koeweit-crisis in 1991, toen ik er een groot voorstander van was dat Koeweit bevrijd zou worden en dat er krachtig zou worden opgetreden tegen Saddam Hoesein. Wij moeten deze kans nu grijpen. De geloofwaardigheid van onze politiek zal er ook van afhangen of het lukt daar een vredesoplossing tot stand te brengen, en ik roep ons allen Europeanen op eensgezind en vastbesloten daaraan een bijdrage te leveren.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik graag laten weten dat mijn fractie en ik de ernstige aanslagen in Saudi-Arabië en Tsjetsjenië veroordelen. Ik wil mij dan ook aansluiten bij de condoleances die dit Parlement zou moeten richten aan de familieleden van alle slachtoffers van deze oorlog, met name onder de burgerbevolking. Wij willen ook benadrukken dat wij het ten diepste betreuren dat bij het conflict veertien journalisten om het leven zijn gekomen en twee vermist zijn geraakt. Ook betreuren wij dat de Amerikaanse troepen mediaorganisaties hebben gebombardeerd zoals Al-Jazeera, en ook hotel Palestina, waar veel journalisten verbleven.
Na de heer Poettering te hebben aangehoord wil ik namens mijn fractie zeggen dat wij het nu nog meer betreuren dat u het niet raadzaam achtte om een resolutie op te stellen, aangezien wij het op veel punten eens hadden kunnen worden en het belangrijk is dat het Europees Parlement zijn stem laat horen. Op deze manier ontstaat de indruk dat de gebeurtenissen ons onverschillig laten, maar wij hebben hier een verantwoordelijkheid die we delen met alle andere instellingen van de Unie.
Ik verwelkom de stappen van de Commissie om de eerste nood te lenigen. De commissaris heeft een bezoek aan Bagdad gebracht en er is 100 miljoen euro voor noodhulp uitgetrokken. Ik verzoek u om vooral ook vrouwen te betrekken bij de vredesbesprekingen en het overleg over hulp, want zij kunnen een belangrijke rol spelen bij het tot stand brengen van vrede in Irak. Verder denk ik dat wij het herstel van de basisvoorzieningen moeten steunen.
De commissaris heeft wat dat betreft een punt genoemd dat mij van groot belang lijkt. Wij moeten de humanitaire hulp niet verwarren met wederopbouw en wij moeten vooral de humanitaire hulp niet tot inzet maken van de politieke onderhandelingen. Wat dat betreft kunt u rekenen op de steun van mijn fractie.
Wat het proces van de wederopbouw en het lopende debat in de Veiligheidsraad betreft wil ik in de eerste plaats aangeven dat wij ons volgens het internationaal recht in een de facto-situatie bevinden, waarin een coalitie optreedt als bezettingsmacht in een bezet gebied. Overeenkomstig de Conventie van Genève en het Verdrag van Den Haag zijn er duidelijke verantwoordelijkheden en beperkingen verbonden aan het bestuurlijk gezag van de coalitie, en het is van groot belang dat daar in de huidige situatie rekening mee wordt gehouden; anders is alles afhankelijk van de machtsspelletjes in Washington. Ik wil u eraan herinneren dat het eerste team van Amerikaanse leidinggevenden in Irak al in opspraak is geraakt. Er is sprake van een steeds grotere wanorde en het is daarom van groot belang dat de rol van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties wordt benadrukt.
Wij als Europeanen hebben wat dat betreft een verantwoordelijkheid. Overeenkomstig de artikelen 11, 12 en 13 van het Verdrag zijn wij verplicht om onze standpunten te coördineren. Het is eigenaardig dat wij wel in staat zijn om tot coördinatie te komen in de relatie tussen de Europese landen en andere partijen, zoals het Midden-Oostenkwartet en zelfs de Arabische Liga, terwijl wij daar in de Veiligheidsraad niet in slagen. Dat valt moeilijk uit te leggen aan onze kiezers en dat legt bovendien een zware verantwoordelijkheid op Europa.
Het is daarom van groot belang dat het akkoord dat op 16 april in Athene werd bereikt nu wordt uitgevoerd, maar wel binnen het internationale juridische kader. Dat is nodig om een regering op te zetten die het Iraakse volk vertegenwoordigt, en daarbij moet de territoriale integriteit worden gerespecteerd en moet een kans worden geboden aan het Iraakse volk, dat zich uiteindelijk heeft bevrijd van een uitgesproken dictatoriaal regime. Wij zien op dit moment de eerste tekenen dat aan de politieke en godsdienstige repressie een einde is gekomen en zijn er getuige van dat het Iraakse volk zich kan uiten. Dat is van groot belang.
De opheffing van het embargo - die in verschillende resoluties van de Verenigde Naties wordt bepleit - moet geschieden onder het gezag van de VN. Verder moeten de wapeninspecteurs terugkeren, want paradoxaal genoeg zijn de teams van de heren Blix en El-Baradei tot nu toe de enige geweest die sporen hebben gevonden van massavernietigingswapens. Dat is de Amerikaanse inspecteurs, die buiten het juridische kader opereren, tot nu toe niet gelukt en het is daarom van groot belang ook op dit punt de aandacht op te vestigen.
Ik wil namens mijn fractie herhalen dat de Iraakse olie het bezit is van het Iraakse volk en ook door het Iraakse volk beheerd dient te worden. Olie is, zoals wij al zo vaak gezien hebben, een zeer gemene verleider, en wij moeten erop toezien dat het recht op exploitatie van de oliebronnen blijft voorbehouden aan het Iraakse volk.
Geachte Voorzitter, staat u mij ten slotte toe om nog even in te gaan op de situatie in het Midden-Oosten. Je kunt niet zeggen dat het tijd was om op te treden tegen het regime van Saddam Hoessein omdat het twaalf jaar lang de VN-resoluties negeerde, terwijl wij al dertig jaar wachten op de naleving van resolutie 242. Iedereen moet nu de routekaart volgen en premier Sharon kan de Hoge Vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie, de heer Solana, niet buiten de deur houden omdat deze laatste met president Arafat heeft gesproken. Iedereen moet nu zijn beste beentje voorzetten en werken aan de ontmanteling van de allergevaarlijkste tijdbom, die in het Midden-Oosten. En dat vereist dat wij als Europeanen de rijen weer sluiten en gezamenlijk optreden.
Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, alhoewel velen van ons het oneens waren met de argumenten die zijn aangevoerd ter rechtvaardiging van de recente oorlog tegen Irak, kunnen wij samen verheugd zijn over de val van de brute dictator Saddam Hoessein. Het Iraakse volk kan nu zijn land weer opbouwen als een vrije democratie die in vrede leeft met zijn buren en het kan zijn gigantische natuurlijke hulpbronnen gebruiken om de levensstandaard te verhogen.
Het vraagstuk waar Europa nu voor staat is hoe we ons kunnen verenigen bij de wederopbouw van Irak, zodat we onze eerdere verdeeldheid kunnen overwinnen. We moeten de stem van Europa laten klinken, met de eenheid van een koor dat uit hetzelfde zangboek zingt, en niet met de dissonanten van een ongeregelde kakofonie.
Ik heb enig voorzichtig optimisme geput uit de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken. Ik verwelkom de voorstellen van de Commissie en het Griekse voorzitterschap bedoeld om ons optreden in het naoorlogse Irak te sturen. Weliswaar zijn we misschien nog niet in staat een oorlog te voeren om onze normen en waarden te verdedigen, maar we hebben wel een lange ervaring in het winnen van de vrede. Mijn fractie is voorstander van een actieve rol voor Europa in de wederopbouw van Irak, maar daar hebben we wel de wettige bevoegdheid voor nodig die alleen afkomstig kan zijn van nog een VN-resolutie.
Ons was door president Bush een 'vitale' rol voor de VN beloofd. Onze ministers van Buitenlandse Zaken eisten een 'centrale' rol voor de Verenigde Naties. Maar de ontwerpresolutie van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Spanje schiet op beide punten tekort. Je kunt de VN geen vitale rol geven door dit simpelweg te proclameren in een considerans van een resolutie van de Veiligheidsraad.
Een vitale rol betekent dat de wederopbouw van Irak niet mogelijk zou moeten zijn zonder de VN; het betekent niet dat de zelfverklaarde bezettingsmachten voor een periode van twaalf maanden gezag moet worden toegekend, met het recht om de geldstromen uit de Iraakse olieopbrengsten te sturen.
Een vitale rol voor de VN impliceert de betrokkenheid van de VN bij het zo snel mogelijk opzetten van een legitieme en representatieve regering van Irakezen, het betekent opheffing van de sancties en het bieden van dringend gewenste humanitaire hulp. Waarom zijn de water- en elektriciteitsvoorziening nog niet hersteld? Hoeveel mensen moeten sterven voordat we medische voorraden in de ziekenhuizen krijgen en de niet-ontplofte explosieven opruimen? Waar is de politie die de VN zou kunnen sturen om recht en orde te herstellen? We moeten het Iraakse volk een beter leven bieden, anders zullen de ontberingen van de bevolking zich vertalen in woede tegenover de bezettingsmachten.
Een vitale of centrale rol voor de VN betekent tevens dat Hans Blix en zijn wapeninspecteurs opnieuw toegang moeten krijgen, zodat ze kunnen nagaan wat er is gebeurd met de massavernietigingswapens, waarover nog geen duidelijkheid bestaat. Het bestaan ervan en de stelling dat ze binnen 45 minuten gebruikt zouden kunnen worden stonden centraal in de argumentatie voor een oorlog. De wapeninspecteurs hebben de internationale bevoegdheid en geloofwaardigheid om het werk te voltooien dat van ze gevraagd werd, in samenwerking met de Amerikaanse en Britse grondtroepen.
De tragische gebeurtenissen in Saudi-Arabië van maandagnacht herinneren ons aan de voortdurende instabiliteit in de regio. Dat is de reden dat mijn fractie het bezoek van Colin Powell toejuicht, waarmee de hernieuwde betrokkenheid van de Verenigde Staten bij het vredesproces wordt aangegeven. Voor een blijvende vrede in de regio en een succesvolle wederopbouw van Irak moeten we tegelijk de routekaart van het Kwartet voor vrede in Israël en Palestina doorvoeren.
Wurtz (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, onze laatste stellingname over Irak dateert van voor de oorlog. Het Parlement heeft toen zijn volledige steun gegeven aan de inspecteurs van de Verenigde Naties. Daarbij werd gesteld dat geen van de tot dan toe opgeworpen motieven een oorlog rechtvaardigde en dat 'het aan de Veiligheidsraad was om na beoordeling van de situatie in haar geheel te beslissen over eventuele verdere actie'.
Doen wij er nu het zwijgen toe na al die vreselijke gebeurtenissen die haaks staan op de benadering die wij voorstonden? Dat lijkt wel het standpunt van de meerderheid van deze Vergadering, nu ze besloten heeft dit debat niet af te ronden met een resolutie. Dit procedurele besluit zou vrij onbeduidend zijn als hiermee niet een veel diepere en meer fundamentele tekortkoming van de Europese Unie werd blootgelegd, namelijk haar onvermogen om een eigen identiteit te bepalen en daar ruiterlijk voor uit te komen. Het is frappant hoe de politiek het laat afweten sinds George Bush zijn nieuwe strategische doctrine in praktijk brengt.
Voor degenen die met onze fractie van mening zijn dat een reactie absoluut noodzakelijk is en zich daarbij willen richten op 'de andere supermacht', om met The New York Times te spreken, die daarbij doelde op de publieke opinie die in het geweer is gekomen tegen de oorlogsretoriek, stel ik drie speerpunten voor die nauw met elkaar zijn verweven. Eerste prioriteit: actief verzet tegen de stelling dat Irak een gelopen race is. De bevolking van dat land is nauwelijks bevrijd van een dictator of het gaat ten onder in chaos. Onder verwijzing naar contacten met tegenstanders van Saddam Hoessein van jaren terug durf ik te stellen dat er in heel wat hoofden en harten op 9 april j.l. zowel vreugde was als verdriet, opluchting en vernedering. Met het verstrijken van de tijd lijkt verbittering de overhand te krijgen nu de mensen worden geconfronteerd met al dat bloedvergieten, de omvangrijke schade, verwoesting en plundering, de militaire bezetting en de Amerikaanse proconsul. Al die ellende, terwijl de aanleiding voor de oorlog, het verzamelen van massavernietigingswapens, waarvoor George Bush, Tony Blair en José Maria Aznar natuurlijk onweerlegbare bewijzen hadden, langzamerhand steeds meer aan geloofwaardigheid inboet.
Als tweede prioriteit moeten wij tegelijkertijd een krachtig pleidooi houden voor een daadwerkelijke uitvoering van de routekaart voor het Midden-Oosten. Als een van de initiatiefnemers voor dit plan kan de Unie dus niet lijdzaam toezien hoe de regering van Sharon dagelijks tracht dit kleine restje hoop op vrede de grond in te boren, waarbij ze er stelselmatig van uitgaat dat het Witte Huis altijd begrip toont voor haar drijfveren. Wij moeten tot slot iedereen helpen die probeert vast te stellen waartoe het dwaze avontuur van een preventieve oorlog Europa kan voeren als wij niet de politieke wil opbrengen om dat avontuur een halt toe te roepen. De strijd tegen het terrorisme en de verspreiding van massavernietigingswapens is een must. Maar die heeft niets uit te staan met deze gevaarlijke imperialistische list.
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag namens mijn fractie nogmaals, voor de derde keer, om een breed diepgaand debat in het Parlement over de nieuwe politieke doctrine van George Bush, zoals hij die op 20 september heeft verkondigd. Met deze cynische lofzang op het recht van de sterkste wordt in feite de vloer aangeveegd met de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties, zoals nu weer blijkt uit de ontwerpresolutie van de Verenigde Staten in de Veiligheidsraad. Het wordt tijd dat Europa aan de bel trekt en doet wat zijn plicht is, dat verwachten de burgers van ons. Op die verwachting inspelen kan onze routekaart zijn. Mijn fractie is daar in ieder geval klaar voor.

Lagendijk (Verts/ALE).
Voorzitter, er is niks vervelenders voor een politicus dan gelijk te hebben maar het niet te krijgen. Wat nog vervelender is, is om geen gelijk te hebben en steeds duidelijker te merken dat je geen gelijk had. Heel concreet, we weten allemaal dat het zogenaamde bestaan van grote hoeveelheden massavernietigingswapens de belangrijkste officiële reden was om deze oorlog te starten. Iedereen herinnert zich de presentaties van Tony Blair en Colin Powell in de Verenigde Naties waarbij ze met harde bewijzen kwamen dat die massavernietigingswapens er waren. Nu blijkt, na weken zoeken door honderden Amerikaanse en Britse soldaten, dat die bewijzen er niet zijn.
Zou dat misschien de reden kunnen zijn waarom de autoriteiten, lees de Amerikanen en de Britten, weigeren om Hans Blix en zijn VN-inspectieteam toe te laten? De VN-wapeninspecteurs zijn de enigen die kunnen aantonen dat Irak vrij is van massavernietigingswapens, maar ze zijn ook de enigen die zeer waarschijnlijk zullen aantonen dat Bush en Blair geen gelijk hadden toen ze deze oorlog startten omdat er massavernietigingswapens zouden zijn.
Die weigering is onderdeel van een veel breder patroon, namelijk het op afstand houden van de Verenigde Naties. Dat is niet terecht en dat is ook niet slim. Laat ik twee voorbeelden noemen waarbij de rol van de Verenigde Naties cruciaal is. UNEP, het milieubureau van de Verenigde Naties, heeft, in mijn ogen terecht, aangedrongen op een zo snel mogelijk onderzoek naar de milieueffecten, de milieugevolgen van het gebruik van bijvoorbeeld clusterbommen en verarmd uranium. Het opzetten van een tribunaal, broodnodig om het misdadige verleden te verwerken, kan alleen maar met behulp van de Verenigde Naties. Maar laten we ook duidelijk zijn: ook de Europese Unie kan alleen maar op volle kracht functioneren of het nu gaat om humanitaire hulpverlening of om reconstructie binnen een raamwerk dat door de Verenigde Naties is gelegitimeerd, en als gelijkwaardige partner van de VS en niet als onderaannemer.
Waar ik bang voor ben, is dat Europa zonder dat mandaat van de VN, halfslachtig en waarschijnlijk zelfs à contrecoeur toch mee zal gaan helpen bij de wederopbouw van Irak. De EU uit plichtsbesef, sommige lidstaten omdat ze geen tweede conflict willen met de Verenigde Staten en omdat ze wel hun graantje mee willen pikken. Dat is niet het gemeenschappelijk buitenlands beleid wat mijn fractie voor ogen staat. De weg naar een gezamenlijk buitenlands beleid van de Europese Unie loopt via New York, via de Verenigde Naties. Alleen met een mandaat van de VN is de EU in staat om haar mogelijkheden, en die zijn niet gering, te benutten om Irak op te bouwen en de regering terug te geven aan de Iraakse bevolking. Dat is ook in het belang van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.
Ik wil dan ook een beroep doen op de Britse, op de Spaanse maar ook op de Poolse regering en op de collega's uit de regeringspartijen uit die landen om te breken met de oorlogslogica die zegt dat de winnaar alles neemt. De winnaar neemt niet alles, dat moeten ze niet willen en dat kunnen ze ook niet. Zie wat er op dit moment in Irak gebeurt. Het is een chaos, waarin de ene proconsul wordt vervangen door de andere omdat de Amerikanen en de Britten echt niet weten wat ze precies moeten doen. Irak heeft geen behoefte aan triomfalistische overwinnaars die niet weten wat ze moeten doen. De oorlog is gewonnen door weinigen, de vrede kan alleen maar gewonnen worden door velen.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn dankbaarheid en waardering aan het adres van het Griekse voorzitterschap en commissaris Nielson willen uitspreken voor de uitstekende verklaringen die ze hier vanochtend hebben afgelegd, en ook aan het adres van mijn collega-afgevaardigden, voor de zeer verhelderende verklaringen die ze hebben afgelegd.
De regering van de VS heeft de intentie uitgesproken om op zeer korte termijn de soevereiniteit van Irak over te dragen aan een representatieve Iraakse regering. Er hebben nu twee vergaderingen van Iraakse politieke leiders plaatsgevonden. De meest recente, in Bagdad op 25 april, eindigde met een overeenkomst om een inspanning te leveren voor de samenstelling van een overgangsregering voor 3 juni 2003. Deze regering zal dan aan de slag gaan om een nieuwe grondwet voor het Iraakse volk uit te vaardigen en zich bezighouden met andere beleidszaken voor de lange termijn.
Ik juich het bijzonder toe dat er een ontwerpresolutie is ingediend bij de Verenigde Naties over de aanpak van de situatie in Irak na het conflict. Ik vind dat er een aantal richtinggevende criteria zijn die in acht genomen moeten worden bij het aan de orde stellen van de toekomstige rol van de Verenigde Naties in Irak. De Verenigde Naties moeten een centrale rol spelen bij de wederopbouw van Irak. Dit moet beginnen vanuit het duidelijke uitgangspunt dat betrokkenheid van de Verenigde Naties, in welke vorm dan ook, nooit tot doel kan hebben het recente militaire conflict te legitimeren. De Verenigde Naties moeten een gelijkwaardige partner zijn, en niet in een ondergeschikte positie komen te verkeren waarbij ze niet meer kunnen doen dan instemmen met de beslissingen van de coalitie in Irak. Het zou zeer onrechtvaardig zijn tegenover de burgerbevolking van Irak als de Verenigde Naties vanwege principekwesties niet werkelijk bij het lenigen van de eerste nood betrokken zouden zijn.
We moeten de commentaren van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties in herinnering brengen toen hij zei dat we 'het eens moeten zijn over de gezamenlijke doelen in de naoorlogse periode in Irak'. Het overkoepelende doel moet zijn dat de verdeeldheid uit het verleden opzij gezet wordt en dat we ons focussen op wat gedaan kan en moet worden om het Iraakse volk in deze tijd te helpen.
Vanuit het perspectief van de Europese Unie moeten we exact de rol bepalen die de Europese Unie in de toekomst waarschijnlijk gaat spelen. Tijdens de laatste vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU, op Rhodos op 3 mei, was men het er min of meer over eens dat de EU een sterkere rol moet spelen in de situatie in Irak na afloop van het conflict.
De Europese Commissie heeft reeds een missie ter inventarisering van de behoeften naar Irak gezonden. Er is tevens overeengekomen dat de zaakgelastigden van de lidstaten van de Unie kunnen terugkeren naar Irak.
Tot op heden is er nog geen overeenstemming bereikt over de vraag of de Europese Unie een speciale afgezant voor Irak zou moeten benoemen. Deze laatste kwestie is een zeer belangrijke zaak, die dringend onderwerp van politieke discussie moet zijn. De Europese Unie zou mee moeten doen aan de wederopbouw van Irak en moeten zien te bereiken dat de Verenigde Naties centraal staan bij deze inspanning. Er zouden vervolgens EU-middelen beschikbaar gesteld moeten worden om essentiële activiteiten voor de wederopbouw te financieren, zoals de heropbouw van de elementaire sociale infrastructuur, waaronder gezondheidszorg, onderwijs, watervoorziening en afvalverwerking.
Het is alleen maar goed en gepast dat de sancties tegen Irak worden opgeheven. Onder de huidige omstandigheden dienen ze geen enkel doel, omdat ze oorspronkelijk waren bedoeld om een regime aan te pakken dat nu niet meer bestaat. UNMOVIC en de Internationale Organisatie voor Atoomenergie zouden bij de eerstvolgende gelegenheid naar Irak moeten terugkeren om hun taak te voltooien. Het gebruik van de Iraakse olie-inkomsten moet eveneens een centrale rol spelen bij de feitelijke wederopbouw van Irak, maar elk gebruik van dergelijke gelden moet absoluut plaatsvinden in het belang van het Iraakse volk, dat zo vroeg mogelijk en ten volle bij al deze beslissingen betrokken moet worden.
Een centrale rol voor de Verenigde Naties zou echte legitimiteit verlenen aan iedere interim-regeling die mogelijk in Irak wordt geïmplementeerd. Een dergelijke rol zou er tevens toe kunnen bijdragen dat de politieke spanningen in het Midden-Oosten afnemen en dat er verbetering komt in de situatie van politieke instabiliteit die daar, triest genoeg, maar al te duidelijk heerst op dit moment.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de les die wij uit de oorlog in Irak moeten trekken, is dat wij de VS niet moeten imiteren en dat wij niet moeten proberen een eigen buitenlands beleid te voeren met een eigen superstaatsleger en onze eigen militaire industrie. Indien wij over Irak met gekwalificeerde meerderheid hadden gestemd, zou er noch voor het Britse noch voor het Franse standpunt een meerderheid zijn geweest. In plaats van een superstaat te willen zijn, moeten wij ons met alle landen in Europa achter de VN scharen.
Als de VN besluit dat een dictator moet worden ontwapend, moet de VN ook sterk genoeg zijn om dit besluit ten uitvoer te leggen. De VN moet een eigen interventiekorps hebben en de EU moet haar interventiekorps ter beschikking stellen van de VN. Het vetorecht in de VN-Veiligheidsraad moet aan banden worden gelegd, opdat de handelingsvrijheid van de VN altijd gewaarborgd is, zelfs als een kleine minderheid tegen is. Anders gaan de grote landen op eigen houtje handelen, wat voor alle andere landen een excuus zou kunnen zijn om hetzelfde te doen en op eigen houtje militaire acties of terreurdaden te ondernemen. Oorlogsmisdadigers moeten opgespoord en gerechtelijk vervolgd worden. Alle landen moeten ertoe aangezet worden het Internationaal Strafhof en het VN-Handvest te aanvaarden.
De les die we hieruit moeten trekken, is dat het internationaal recht moet heersen om te voorkomen dat we het slachtoffer worden van de wet van de jungle en het recht van de sterkste, waardoor we zelf het doelwit zouden worden voor nieuwe terroristengeneraties. Terreur en dictatuur kunnen slechts efficiënt bestreden worden op basis van het recht.

Bonino (NI).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik weet niet of dit het tiende, vijftiende of vijfentwintigste debat is dat over de kwestie-Irak gehouden wordt in dit Parlement, in deze instelling. Ik vrees dat dit debat, net als alle andere debatten, wederom onderstreept hoe weinig betekenis onze instellingen hebben; zij speelden in de aanloop naar de militaire actie namelijk nauwelijks een rol en het risico bestaat dat dit ook in de fase van de opbouw of de wederopbouw het geval zal zijn.
Eerlijk gezegd, collega's, weet ik niet of Europa ooit de daad bij het woord zal voegen en tot een gemeenschappelijk beleid zal komen; ik zie namelijk niets dat daarop duidt. Uit de verklaringen van de Raad viel immers in het geheel niet op te maken welke rol Europa als zodanig van plan is te vervullen. Heeft u iets in die richting gehoord? Ik niet. Afgezien van een enkele hoopvolle verwachting die werd uitgesproken, zoals voorspeld kon worden, heb ik niets gezien, en ik vind dat we dit omwille van de eerlijkheid maar eens moeten toegeven.
De commissaris heeft echter één belangrijke zaak aan de orde gesteld waarover ik het volkomen met hem eens ben. Het moet voor eens en altijd duidelijk worden dat er in Irak, net als voorheen, weliswaar grote humanitaire noden bestaan, maar dat wij hier niet te maken hebben met een humanitaire ramp. Laten wij ons dat, op zijn minst, realiseren, want er zijn andere problemen die veel moeilijker op te lossen zijn dan een humanitaire noodsituatie, waarmee de Commissie heel goed weet om te gaan. In dit verband wil ik opmerken dat, als Europa zich er ooit toe kan brengen zijn positie te bepalen en een beleid aan te nemen, ik mij aansluit bij de woorden van de heer Barón Crespo.
Het is onaanvaardbaar dat er geen vrouwen aanwezig zijn bij alle discussies, conferenties en bijeenkomsten over Irak - net als bij die over Afghanistan, Kosovo en Oost-Timor - niet eens om koffie rond te brengen of te tolken. Dit is niet een islamitisch land, het is geen kwestie van traditie; we hebben het hier over een seculiere staat, waar vrouwen, zowel in positieve als in negatieve zin - 'mevrouw Miltvuur? is daarvan een goed voorbeeld - een vooraanstaande plaats innamen. Ik weet niet of Europa ooit om een standpunt zal worden gevraagd, maar mocht het na de belangrijke toespraken nog iets willen zeggen, dan zou ik willen dat het dit in gedachten houdt. Dan zullen wij radicalen niet gedwongen zijn om, zoals bij Afghanistan al het geval was, een wereldwijde campagne op touw te zetten om voor elkaar te krijgen dat er een of twee vrouwelijke ministers worden aangesteld, terwijl verder iedereen dit punt volstrekt negeert.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, 172 manschappen - 34 Britse en 138 Amerikaanse - hebben tijdens de oorlog hun leven gegeven voor de vrijheid van Irak. Zeker vandaag willen mijn collega's en ik eer bewijzen aan wat zij en alle coalitietroepen hebben gedaan om ervoor te zorgen dat Irak vrij kon zijn.
Tijdens de debatten die we hebben gevoerd over de crisis in Irak, heb ik steeds duidelijk gemaakt dat voor ons de oorlog altijd een laatste redmiddel was. Hadden de landen van de wereld zich maar op vastberaden wijze verenigd, dan hadden we, naar mijn mening, Saddam kunnen aanpakken zonder dat er een oorlog nodig was geweest.
Nu het conflict voorbij is ligt de nadruk terecht op de stabilisatie van Irak, op het opbouwen van een burgermaatschappij, op het scheppen van de voorwaarden voor een democratische staat die in vrede met zijn buren kan leven en ook op het herstel van de Iraakse economie in het belang van het Iraakse volk. Natuurlijk zijn er grote obstakels die we moeten overwinnen. Dat staat niet ter discussie. We moeten er echter geen twijfel over laten bestaan dat alleen de verwijdering van Saddam Hoessein al deze zaken mogelijk heeft gemaakt.
De tweede grote taak die nu ondernomen kan gaan worden is het werken aan het proces voor een duurzame regeling tussen Israël en de Palestijnen. De routekaart naar vrede die door het Kwartet wordt ondersteund biedt een solide basis voor een oplossing van dit grootste probleem dat het Midden-Oosten kent: de partijen in de wijdere regio, de blauwdruk voor een blijvende vrede, een veilig Israël waarvan het bestaansrecht wordt erkend door de Arabische wereld en een Palestijnse staat die naast Israël in harmonie en vrede leeft.
Er valt veel werk te verzetten met betrekking tot deze twee projecten, maar nu is er dan de gelegenheid om een waarachtige en blijvende vrede te smeden in deze regio van de wereld, die van zo'n vitaal belang is. Wat betreft de rest van de wereld heeft de crisis reële vragen opgeworpen omtrent de Verenigde Naties en hun vermogen om de uitgesproken intenties in daden om te zetten. De NAVO heeft een periode van nog niet eerder vertoonde interne verdeeldheid gekend. De Europese Unie heeft laten zien dat zij niet in staat is om met één stem te spreken, terwijl sommige lidstaten hebben laten zien dat ze meer geïnteresseerd zijn in het creëren van een tegenwicht tegen de Verenigde Staten dan in het opbouwen van een werkelijk transatlantisch partnerschap dat gebaseerd is op gemeenschappelijke normen en waarden.
Het is tijd om te zeggen waar het op staat. Het gedrag van de bende van vier op de Top in Brussel vorige maand laat duidelijk de strategische vergissing zien die ze maken als ze de transatlantische alliantie proberen te verdelen. Wat voor mooie woorden ze ook gebruiken, deze Top was een berekende poging om verdeeldheid te zaaien tussen Europa en de VS, en als we iets geleerd hebben van de gebeurtenissen van de laatste maanden is het beslist dat Europa en Amerika zij aan zij moeten staan om de bedreigingen van onze gemeenschappelijke veiligheid aan te pakken. Nieuwe structuren en nieuwe militaire hoofdkwartieren die met die van de Verenigde Staten wedijveren zouden ertoe leiden dat er een definitieve breuk ontstaat in een alliantie die ons in Europa goede diensten heeft bewezen. Ik ben blij dat de meerderheid van de Europese landen dit begrijpt en de moed heeft gehad om het te zeggen.
Tot slot, als Europa defensie en veiligheid serieus neemt, moet het zorgen voor de nodige financiële middelen. Nieuwe, tot verdeeldheid leidende structuren zijn niet gewenst. Wat we nodig hebben is een verhoogde slagkracht. Ik hoop dat Europa een les heeft geleerd uit deze crisis. De NAVO en de transatlantische alliantie moeten het fundament blijven van de Europese defensie.

Sakellariou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is pas een paar weken geleden dat de VS het eenzijdige besluit nam Irak aan te vallen. Zonder VN-mandaat is de VS door een flagrante schending van het internationaal recht een aanvalsoorlog begonnen. Preciezer gezegd, niet alleen de VS is een oorlog begonnen: tal van geallieerden, waarvan sommige openlijk, andere in het geheim optraden, hebben zich verenigd in de 'coalitie van de gewilligen? - of misschien moeten we hier zeggen: 'coalitie van de volgzamen?. Naast de zelfbenoemde bezettingsmachten - VS, het Verenigd Koninkrijk en Polen - behoren andere belangrijke militaire machten als Palau, de Marshall Eilanden, Micronesië en het Koninkrijk Tonga tot de coalitie van de gewilligen.
Het doel van de aanval was - en daarbij beriep men zich op de desbetreffende resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties - Irak van massavernietigingswapens te ontdoen. Voor het bijkomende doel van de aanvallende landen, het regime van dictator Saddam Hoessein ten val brengen, ontbreekt een wettelijke basis in het internationaal recht, en er wordt ook niet in voorzien in het Handvest van de Verenigde Naties. Ik geloof ook niet dat het de taak van de wereldgemeenschap moet zijn door oorlogen overal in de wereld dictators uit de weg te ruimen. Het laat bovendien een wat nare smaak achter te zien dat de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw bereid is met tienduizenden Britse soldaten een dictator in Irak te verjagen, terwijl diezelfde Jack Straw als Britse minister van Binnenlandse Zaken destijds opdracht gegeven heeft een andere dictator, namelijk Augusto Pinochet, vrij te laten, waarmee hij hem uit de greep van de Britse justitie heeft gered.

Het doel van de eenzijdige oorlog van de VS tegen Irak is bereikt, namelijk het regime van Saddam Hoessein uit de weg ruimen. Maar deze oorlog heeft ook verschrikkelijke collateral damage veroorzaakt: het eerste, directe slachtoffer waren de Verenigde Naties en het internationaal recht, het tweede slachtoffer waren de eenheid van de Europese Unie en het GBVB, en het derde slachtoffer was de NAVO, die ook haar portie ideologische splinterbommen heeft ontvangen. De nieuwe doctrine van de preventieve oorlog, gelanceerd door chefideoloog Richard Perle, Lord of Darkness, ondermijnt ook het fundament van de NAVO.
Blijven over, mijnheer de Voorzitter en mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de vraag wanneer deze oorlog ten einde is en de vraag wanneer de oorlog voor geëindigd wordt verklaard. Ten eerste: wat onderneemt de Europese Unie om ervoor te zorgen dat de oorlog voor geëindigd wordt verklaard? Ten tweede: waar zijn de massavernietigingswapens op grond waarvan deze oorlog werd verklaard? Als de Amerikanen niet bereid zijn ons te vertellen hoe het met de massavernietigingswapens zit, zouden wij als Europeanen hier tenminste op terug moeten komen en een verklaring moeten eisen.
(Applaus)

Nicholson of Winterbourne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, twaalf dagen geleden heb ik een bezoek aan Irak gebracht. Ik heb acht dagen in het zuiden doorgebracht, waar ik de volksgezondheidssituatie heb bekeken in mijn hoedanigheid van speciaal afgezant van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ik heb naar de mensen geluisterd. Ik heb vijftig etnische leiders van meer dan 20.000 Moeras-Arabieren ontmoet en ik heb uitgebreid ziekenhuizen en klinieken voor primaire gezondheidszorg bekeken en geïnspecteerd in Basra, Al-Amara en andere kleinere steden en dorpen. Ik heb het kantoor van de Wereldgezondheidsorganisatie heropend en een kliniek opgezet die nu 15.000 medische consulten per maand verricht.
De mensen genieten van hun vrijheid. Hun vreugde wordt slechts getemperd door de bittere erfenis van Saddam. Hun levens werden heel akelig tot in het kleinste detail geregeld. Saddam ontwierp zijn absolute macht naar het voorbeeld van Stalin, die hij navolgde. De gewone inkopen van een Iraaks gezin, zelfs van één stuk zeep, waren politiek bepaald en gecontroleerd. Als iemand werd veroordeeld tot ooramputatie, moest de gevangene zelf een chirurg uitzoeken en betalen om de verminking uit te voeren. Hoe meer geld de gevangene kon bieden, des te groter het deel van het oor dat de chirurg intact liet. Een ware handel in mensenvlees dus, een wrede transactie met Saddam Hoessein, want Saddam beheerste het doen en laten van het Iraakse volk, van de met tranen doordrenkte wieg tot het vroegtijdige en rusteloze graf. Deze mechanismen zijn nog steeds intact en verstikken het Iraakse volk.
Het is nog te vroeg nu om te oordelen. De coalitietroepen doen uitstekend werk, met name in het zuiden en bij het bieden van gezondheidszorg aan het Iraakse volk. De Verenigde Naties, in het bijzonder de Wereldgezondheidsorganisatie, zijn nu volledig betrokken en gebruiken hun specialistische vaardigheden op een voortreffelijke manier. De VN kan echter niet alles doen in zo'n complexe en moeilijke politieke situatie. Geduld en veiligheid, die door de coalitietroepen voortdurend geboden wordt, zijn nodig om het Iraakese volk de tijd en ruimte te geven die het nodig heeft om het kwaadaardige web te ontrafelen dat Saddam met zoveel vaardigheid om hen heen had gesponnen.
Het gaat er nu om de mensen te helpen in vrijheid te leven en om deze vrijheid constitutioneel en politiek te verankeren voor toekomstige generaties.
Morgantini (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wij kunnen onze verantwoordelijkheden niet uit de weg gaan. De oorlog tegen Irak, die gebaseerd was op de leugen dat er massavernietigingswapens aanwezig zouden zijn, de militarisering van de VS, de doctrine van de preventieve oorlog met onbepaalde duur hebben de gehele mensheid in gevaar gebracht en dwingen ons te leven in vrees voor terroristische aanslagen en het lijden dat deze tot gevolg hebben.
Laten wij niet verzuimen erop te wijzen - dat is onze plicht - dat de imperialistische politiek van de VS niet alleen leidt tot de verwoesting van levens, land en historische en culturele rijkdommen, maar ook tot ontwrichting van het hele systeem van onderlinge verhoudingen wereldwijd, van het Verdrag van de Verenigde Naties en van het internationaal recht. Wij kunnen niet de bladzijde omslaan en doen alsof er niets gebeurd is. Wij moeten onze relatie met de VS, met de landen van de wereld, definiëren en opnieuw opbouwen, en daarbij de mensenrechten en de burgerrechten eerbiedigen, streven naar gerechtigheid en weigeren met twee maten te meten, zoals in het geval van de Israëlische bezetting van Palestina.
Saddam Hoessein is spoorloos verdwenen, en samen met de Iraki's kan ik mij daar alleen maar over verheugen, maar de situatie is instabiel en de bezettingsmacht moet worden vervangen door een Iraakse regering waaraan vrouwen deelnemen en waarvan de vorming wordt gecoördineerd door de Verenigde Naties. De Europese Unie moet het hare doen door de wederopbouw en de economische hulpverlening te bevorderen en bij te dragen aan het herstel van de democratie en van de toegang van Irak tot zijn eigen hulpbronnen.
Frankrijk, Duitsland, België, de paus en de talloze vredesactivisten hebben de Europese Unie en Europa geloofwaardigheid verschaft in dat deel van de wereld. Laten wij dus doorgaan op een weg die, zoals ik al zei, naar de eerbiediging van rechten leidt, en niet naar onderdrukking en bezetting.

Nogueira Román (Verts/ALE).
 Mijnheer de Voorzitter, wij hebben allemaal zien aankomen dat zich een humanitaire ramp zou gaan voltrekken, waarvan vooral kinderen, die de meerderheid van de Iraakse bevolking vormen, het slachtoffer zouden worden. Wij, de Europese afgevaardigden die in Bagdad en Basra zijn geweest, hebben dat met eigen ogen gezien. De inspecteurs ter plekke zeiden tegen ons dat er geen massavernietigingswapens waren, hetgeen de heer Blix ook al had gezegd in de Verenigde Naties. Ik begrijp niet waarom dat ons nu nog verbaast. Maar wij waren ons niet bewust van het totaal onverantwoordelijke gedrag van de bezetters. In Irak heerst nu de wet van de jungle, het is er één grote chaos en de burgers worden aan hun lot overgelaten. Daarbij wil ik u er graag aan herinneren dat de meeste deelnemers aan de toekomstige bezettingsmacht lid zijn van de Europese Unie: het Verenigd Koninkrijk, Polen, Italië en Spanje, terwijl de Europese Unie verstek laat gaan.
Geachte Voorzitter, het getuigt daarom mijns inziens van een groot sarcasme dat de heer Poettering maar blijft volhouden dat wij ons als Europese Unie niet tegenover de VS kunnen opstellen. Het is juist omgekeerd: de Verenigde Staten - de extreem-rechtse regering die daar nu aan de macht is - stellen alles in het werk om te voorkomen dat de Europese Unie ook iets te zeggen krijgt op het wereldtoneel. Dat is een ontoelaatbare situatie die dit Parlement moet veroordelen namens alle inwoners en inwoonsters van de Unie die dit afkeuren.
Wij moeten herstel van de legitimiteit van de Verenigde Naties eisen en er opnieuw aan herinneren dat het olie-voor-voedselprogramma en de inspecties enkel en alleen het terrein vormen van de VN. Als wij dat niet doen, dan betekent dat een breuk met het heersende rechtsstelsel, waaronder de resoluties waarmee de bezetters destijds hebben ingestemd.
Ik wil vandaag in ieder geval duidelijk laten weten dat ik de positie van de Spaanse premier Aznar verwerpelijk vind. Hij is een vazal geworden van extreem-rechts dat momenteel de touwtjes in handen heeft in de VS. Hij wil van Spanje een nieuw Puerto Rico maken. Dat is des te verwerpelijker omdat hij dat doet tegen de wil van de meerderheid van de Spaanse bevolking.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, natuurlijk moet er humanitaire hulp komen. Maar die kan alleen maar efficiënt zijn als de Europese Unie en de VN ook een politieke rol ter plekke spelen.

Belder (EDD).
Voorzitter, voor de burgers van Irak danken wij God voor de verdrijving van Saddams schrikbewind. Arrestatie van de gevallen alleenheerser over het Tweestromenland en diens beide zonen, indien nog in leven, zal hopelijk niet lang op zich laten wachten. Juist daarvan verwachten Iraakse oppositiekringen uiteindelijk opheldering over ´s lands arsenaal aan massavernietigingswapens.
Met diezelfde nieuwkomers op het Iraakse politieke toneel maken wij ons ernstige zorgen over de voortdurende publieke onveiligheid in de hoofdstad Bagdad. Saddams aandeel daarin - zijn amnestie van bijna 100.000 criminelen vlak voor het begin van de militaire interventie van Amerikanen en Britten - ontslaat met name de Amerikanen niet van hun verantwoordelijkheid voor law and order te zorgen in het bestuurscentrum van het land. Bovendien kunnen zij daarbij rekenen op de expertise en assistentie van Iraks ontluikende democratische krachten.
Even welkom bij de gigantische opgave van de wederopbouw van Irak is een substantiële humanitaire bijdrage van de Europese Unie. De voedselvoorraden van Iraakse families raken echt uitgeput. Offervaardigheid van onze kant zal het transatlantische partnerschap hechter maken. Dat kweekt tegelijk goodwill bij de Iraakse burgerbevolking.
Europese ruggensteun verdienen evenzeer Washingtons diplomatieke inspanningen om in de regio religieus radicalisme in te dammen. Zo kan mede Iraks territoriale integriteit onder democratisch bestuur ook extern veilig worden gesteld.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, na de aanslag in Riyad van enkele dagen geleden en de triomfantelijke terugkeer van ayatollah Al Akim in Irak, moeten we vaststellen dat door de aanpak van de Brits-Amerikaanse coalitie in de kwestie-Irak de vooruitzichten aanzienlijk somberder zijn geworden.
Na 11 september werd een meedogenloze oorlog ingezet tegen het islamitisch terrorisme met de steun van vrijwel de gehele internationale gemeenschap. Een hechte samenwerking tussen met name de Verenigde Staten en de landen uit Europa, waar de aanslag van 11 september was voorbereid, begon vruchten af te werpen, waarbij het Al-Qaeda-netwerk gevoelige slagen werden toegebracht.
Die duidelijke en vrijwel onbetwiste politiek lijn wordt nu door de Verenigde Staten ingeruild voor een veel riskantere opzet: we nemen de oude dominotheorie, die populair was in de communistische wereld van de jaren zeventig, en passen deze aan voor de export van een democratisch model naar de Arabische moslimlanden vanuit een nieuw door Amerika gedemocratiseerd Irak. En nu het toch over democratie gaat, we zien dat de roep om het instellen van de sharia welig tiert op de anarchie die is ontstaan na de dictatuur
Indien dit uitloopt op een langdurige staat van bezetting en een voortdurende algemene situatie van onveiligheid, lopen we een tweeledig risico. Om te beginnen kan een langdurige militaire bezetting van een land dat de heilige plaatsen van de sjiieten herbergt een krachtige nieuwe voedingsbodem zijn voor het opkomend islamitisch terrorisme, en het herstel van de orde ter plaatse zou noodgedwongen via de sjiitische moskees lopen. Het is dus bijzonder riskant als de huidige situatie voortduurt. Dat zou de hernieuwde, hoognodige aanpak van een alomvattende en vastberaden strijd tegen islamitische terroristische organisaties wereldwijd in gevaar brengen. Een strijd die niets aan actualiteit heeft ingeboet, ondanks het militaire optreden in Irak, zoals blijkt uit de driedubbele aanslag in Riyad.
Als we willen dat de internationale gemeenschap zich weer en bloc opstelt in de strijd tegen een vorm van terrorisme die ons allen bedreigt als vijand nummer één, is onze eerste zorg niet wie moet worden gestraft of beloond, maar hoe we kunnen voorkomen dat de situatie in Irak in het slop raakt en hoe we ervoor kunnen zorgen dat er in plaats van de militaire bezettingsmacht zo snel mogelijk een nieuw Iraaks gezag komt dat zijn legitimiteit ontleent aan de erkenning die het kan verwachten van de internationale gemeenschap.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
 Mijnheer de Voorzitter, los van de domme en beledigende woorden van een afgevaardigde over premier Aznar wil ik er vooral op wijzen dat wij in de situatie waarin Irak momenteel verkeert twee zaken goed moeten onderscheiden: de zaken die kunnen wachten en de zaken die niet kunnen wachten. Wat niet kan wachten, Voorzitter, is het herstel van de voedselvoorziening van de bevolking, die al te lijden heeft gehad onder een langdurige wrede dictatuur en twaalf jaar embargo.
Ondanks de inspanningen van de internationale gemeenschap in het algemeen en de Europese Unie in het bijzonder - en wij zijn blij met de bijdrage van de Europese Commissie en veel afzonderlijke lidstaten -, zou ik graag met enkele cijfers willen komen, om duidelijk te maken hoe de zaken ervoor staan op het gebied van de humanitaire hulp.
De Verenigde Staten zijn met 964 miljoen euro de belangrijkste verstrekkers van humanitaire hulp aan Irak; Groot-Brittannië komt met 336 miljoen euro op de tweede plaats; Japan is derde met 192 miljoen euro; ECHO geeft 100 miljoen euro en andere landen, zoals Spanje, 60 miljoen euro; Australië, 55 miljoen euro; Canada en Duitsland, 50 miljoen euro; en het spijt mij dat de heer Wurtz hier vandaag niet aanwezig is, want zijn land draagt volgens de cijfers van 13 mei 2003 10 miljoen euro bij aan de humanitaire hulp.
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat de drinkwatervoorziening, de elektriciteitsvoorziening en de gezondheidszorg zo spoedig mogelijk dienen te worden hersteld. De tweede prioriteit in Irak is op dit moment uiteraard de vorming van een tijdelijk Iraaks bestuur. Dat moet op een democratische wijze tot stand komen en de Irakezen dienen daar een fundamentele bijdrage aan te leveren. Daarbij moeten naar mijn mening ook elementen van een federale grondwet in ogenschouw worden genomen, want de grote vraag die zich op dit moment voordoet, mede gezien de media-aandacht voor de situatie in Iran, is eigenlijk of de vorming mogelijk is van een interetnische en multireligieuze staat waarin iedereen een plaats heeft, vertegenwoordigd is en verantwoordelijkheid draagt.
De jongste debatten in de VN maken duidelijk dat de oude strijdbijl is begraven waardoor er weer constructief overleg mogelijk is. De Europese Unie moet daarom naar mijn mening alle mogelijkheden voor een dialoog met de landen in de regio aanwenden om zo een bijdrage te leveren aan de stabiliteit in de regio. De EU heeft momenteel een associatieverdrag met Libanon, er bestaat een Euro-mediterraan partnerschap met Syrië, wij zijn momenteel in een kritische dialoog verwikkeld met Iran en wij moeten tevens de doelstellingen van de routekaart blijven nastreven.
Mijnheer de Voorzitter, de Verenigde Staten hebben een ambitieus vrijhandelsakkoord voorgelegd aan de landen in de regio. De Europese Unie moet alle dialoogmogelijkheden uitbuiten om te proberen een stabiele, vreedzame, welvarende en democratische regio tot stand te brengen. De volgende informele bijeenkomst, die op 26 en 27 mei plaatsvindt op Kreta, zou een unieke kans moeten bieden om de rol van de Europese Unie in dit conflict verder uit te diepen.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat ik verrast ben dat er zo weinig gezegd is tijdens dit debat over het feit dat er een volk is bevrijd, dat de vrijheid regeert waar eens angst heerste en dat de sjiitische geestelijken nu terug kunnen keren naar Irak in een sfeer van religieuze tolerantie terwijl zij eens werden vermoord. In de afgelopen dagen werden we, met de ontdekking van weer een massagraf, weer eens herinnerd aan de aard van Saddams regime.
Het debat is te veel gegaan over het aanwijzen van degenen die schuldig zijn voor wat er in het verleden is gebeurd en te weinig over het kijken naar de toekomst. Een absolute prioriteit moet zijn ervoor te zorgen dat Irak wordt geregeerd door Irakezen voor Irakezen. De wensen en behoeften van het Iraakse volk zouden voorop moeten staan. Om die reden juich ik de VN-ontwerpresolutie toe, waarin de onmiddellijke behoeften van het Iraakse volk in aanmerking worden genomen. Met deze resolutie worden de sancties opgeheven. Hoeveel mensen in dit Parlement hebben daartoe opgeroepen in de afgelopen paar jaar? De resolutie voorziet in een politiek proces om het bestuur van het land weer in handen te geven van de Irakezen, met de betrokkenheid van een speciale VN-coördinator. Er wordt een proces in gang gezet om het olie-voor-voedselprogramma af te wikkelen, met de garantie dat de olie alleen verkocht kan worden ten gunste van het Iraakse volk. En de resolutie voorziet in de oprichting van een nieuw fonds voor de wederopbouw en de humanitaire behoeften van Irak, waarbij het IMF en de Wereldbank betrokken zijn.
Natuurlijk zijn er veel problemen die aangepakt moeten worden. We kunnen de wederopbouw niet hiërarchisch van bovenaf laten uitvoeren alsof het een militaire campagne is. We kunnen geen systemen en procedures opleggen die in Washington zijn verzonnen en dan verwachten dat ze zullen functioneren. We moeten een bottom-upbenadering volgen, waarbij in de allereerste plaats de Iraakse bevolking betrokken is. Om dat te bereiken moet er in afdoende mate veiligheid komen, evenals een effectief politieoptreden, en moet de rechtsstaat ingevoerd worden. Dit moet absoluut prioriteit hebben. Ik ben ongerust over het feit dat Amerikaanse manschappen, in tegenstelling tot Britse manschappen, niet uitgerust zijn voor politiewerk en daarom zou onze prioriteit moeten zijn te zorgen voor de aanwezigheid van politie in Noord-Irak. We hebben reeds gezien dat er in het zuiden van Irak een zekere mate van veiligheid is gekomen.
Mijn laatste zorg is dat er geen echte discussies zijn geweest over schuldsanering in Irak, en zelfs niet over de vraag wie de crediteuren zijn. Totdat we deze kwesties hebben opgelost zal er geen oplossing voor de lange termijn in Irak zijn.

Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, na alle doorstane ellende wordt het bevrijde Iraakse volk nu het slachtoffer van de vraag wie het mag helpen. Moet de wederopbouw in handen blijven van de Amerikanen met een bijrolletje van de VN of wordt de herconstructie een werkelijk internationale onderneming. Natuurlijk voelen Bush en Blair er niet voor om ook de leden van de anti-oorlogscoalitie een hoofdrol te geven en te laten profiteren van vette wederopbouwcontracten. Maar alleen de VN kan de sancties beëindigen en vooral ook de deur openen voor substantiële internationale bijdragen en met gezag beoordelen of de nieuwe Iraakse regering wel echt representatief is. Het is van groot belang dat de olie-inkomsten ten goede komen aan het Iraakse volk en niet in de zakken terechtkomen van de Texaanse vrienden van de president. Commissaris Nielson schijnt mijn angst hiervoor te delen.
Kan hij zijn uitspraak toelichten dat Amerika hard op weg is om lid van de OPEC te worden? De Europese Unie kan en moet een humanitaire bijdrage leveren, een hele belangrijke zelfs: speciale aandacht voor vrouwen en kinderen, maar ook aan de opbouw van een democratische rechtsstaat. Als we blijven strijden over de rol van de EU en de VN is er uiteindelijk maar één slachtoffer en dat is het Iraakse volk.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik schaar mij volledig achter de woorden van onze fractievoorzitter. Daarbij nog het volgende. Ten eerste moeten wij natuurlijk hetgeen gisteren in Saudi-Arabië is gebeurd veroordelen, want dat is afschuwelijk, maar laten wij niet vergeten hoe commissaris Patten zijn redevoering bij het begin van de oorlog afsloot: 'De situatie en de ontwikkelingen in Irak zullen het probleem van het terrorisme verscherpen?. Wel, wij oogsten nu de vruchten van hetgeen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben gezaaid, en waartoe ook de Europese Unie met haar stilzwijgen heeft bijgedragen. Ten tweede spijt het mij voor het Europees Parlement maar dit is een van de meest duistere momenten in zijn geschiedenis. Wat zullen wij over een jaar tijdens de Europese verkiezingen de burgers zeggen? Wat hebben wij tijdens de oorlog gedaan? Van onze kant was er geen enkel besluit, geen enkele resolutie. Wat hebben wij na de oorlog gedaan? Er is cholera, er zijn tientallen doden, het museum van Bagdad wordt geplunderd, evenals nucleaire installaties, maar van onze kant zijn er geen besluiten en geen resoluties, want degenen die de oorlog steunen willen niet dat het Europees Parlement een resolutie aanneemt en zich uitspreekt tegenover de Europese publieke opinie. Ten derde heb ik een verzoek aan de fungerend voorzitter: spreekt u alstublieft niet over een bondgenootschap, mijnheer de fungerend voorzitter! Dit is geen bondgenootschap maar een bezettingsmacht. Zo moeten wij die noemen, want de Europese Unie mag voldongen feiten niet steunen.

McKenna (Verts/ALE).
Zoals veel mensen reeds hebben gezegd werden de invasie en de bezetting van Irak gerechtvaardigd met het argument dat er massavernietigingswapens aanwezig zouden zijn, maar zoals we allemaal weten ging het meer om een verandering van regime. Zoals de heer Sakellariou zei, biedt het internationaal recht geen juridische basis om een land binnen te vallen en te bezetten met de bedoeling het regime in dat land te veranderen. Dit schept een zeer gevaarlijk precedent.
Het is echter ook nog eens zo dat er geen massavernietigingswapens zijn gevonden. Dat is duidelijk. Dit was de rechtvaardiging, ondanks wat sommige mensen al die tijd hebben gezegd over de situatie. Het is van het grootste belang dat de wapeninspecteurs terugkeren naar Irak, en dat Hans Blix het land weer naar in mag. Laat ze controleren of daar massavernietigingswapens aanwezig waren of niet. Zoals we allemaal weten is dat zeer onwaarschijnlijk. Het betekent ook dat de VS, het Verenigd Koninkrijk en de anderen die hen steunden een beleid voeren van schieten om te doden, dat wil zeggen: we gaan er heen, we schieten de mensen dood en naderhand ontdekken we dat er geen rechtvaardiging was voor dit optreden. Dit is een oorlogsmisdaad in mijn ogen. Ik vind niet dat er enige rechtvaardiging is voor wat er in Irak is gebeurd. Het is van het grootste belang dat de wapeninspecteurs het land weer in mogen.
Het voorstel waarvan verscheidene sprekers melding hebben gemaakt, het voorstel voor een VN-resolutie dat de steun heeft van het Verenigd Koninkrijk, de VS en Spanje, zou het bestuur van Irak, met inbegrip van beslissingen omtrent de oliereserves, in de handen leggen van degenen die het land zijn binnengedrongen en bezet houden. Dit is regelrecht hedendaags kolonialisme en we zouden dit niet moeten toestaan.
Met betrekking tot Irak zelf het volgende. Irak was één van de landen in de regio met het meest geavanceerde onderwijsstelsel, met onderwijs voor allen, zowel mannen als vrouwen. Nu is dat onderwijsstelsel volledig in elkaar gestort. Sommige mensen hebben het vandaag gehad over de rechten van de vrouw in Irak. Eén van de manieren om ervoor te zorgen dat vrouwen worden bevrijd, rechten hebben en hun rechten kennen, is te zorgen voor een behoorlijk onderwijsstelsel. Wat zal er gebeuren met betrekking tot het onderwijsstelsel in Irak en hoe zal het hersteld worden?

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, geachte vertegenwoordigers van de lidstaten, zo blijkt dus dat degenen die tegen de oorlog waren gelijk hadden. De destabilisatie, de agressie en de inval waaraan de Angelsaksische unie zich schuldig heeft gemaakt - de enige unie overigens die op dit moment stand houdt - was niet gericht op het omverwerpen van het socialistische Baath-regime en evenmin op de vernietiging van zogenaamd bestaande massavernietigingswapens. Deze unie was domweg uit op de totale vernietiging van Irak, als onderdeel van de ideologische en industriële plannen van een stelletje fanatici met een missie die in Washington aan de macht zijn.
Het laatste waar dit soort lieden zich om bekommert is vrede in het Midden-Oosten of voor het Iraakse volk, dat zij bewust - en ik herhaal bewust - in anarchie storten, met alles wat dat met zich meebrengt aan naamloos geweld en vreselijke ellende. Dat soort lieden speelt met volken alsof het om een spelletje knikkeren gaat - dat is overigens kenmerkend voor grootmachten en zeker voor dat Amerikaanse imperium. Een imperium dat zijn opkomst te danken heeft aan de lafheid van Europa, dat zijn enige wortels, de staten, heeft uitgeroeid, en met name Frankrijk, het enige land dat een onafhankelijk buitenlands beleid voert. En dit alles niet omdat Europa oud is, maar domweg omdat het in politiek opzicht niet meer bestaat nu er op nationaal niveau geen élan meer in zit.
Nu er vandaag in dit potsierlijke gremium opnieuw wordt gesproken over de wederopbouw van Irak wordt eens te meer duidelijk hoe huichelachtig men in feite is, want waar het werkelijk om gaat is de vernietiging van Irak, dat tot de laatste steen wordt afgebroken, met uitzondering natuurlijk van de olieboortorens. Het gaat niet om de vraag hoe het land opnieuw moet worden opgebouwd, maar om de vraag hoever wij gaan met het afbreken van het land, met het vernederen van de Arabische volkeren en met het opwekken van hun woede, en dit alles om de ideologen ter wille te zijn die tegen iedere prijs een oorlog willen uitlokken die beschavingen tegen elkaar opzet, een oorlog die een oorlog tégen beschavingen zal zijn, om te beginnen tegen datgene wat er van onze beschaving overgebleven is.
Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de situatie in Irak stelt ons nu voor het zeer lastige probleem te bepalen hoe het overgangsproces na afloop van de oorlog moet worden gelegitimeerd en geleid moet worden in de richting die wij allen wensen, namelijk in de richting van een vrije en democratische regering die functioneert op basis van politiek, godsdienstig en etnisch pluralisme.
In de ontwerpresolutie die de Verenigde Staten vrijdag aan de VN hebben voorgelegd lijkt slechts een marginale rol weggelegd voor de Veiligheidsraad en wordt de exploitatie van aardolie op een starre, bevooroordeelde wijze geregeld. Daar komt bij dat uiteindelijk in het midden wordt gelaten hoe lang het Brits-Amerikaanse bestuur zal aanblijven - en we kunnen er dus van uitgaan dat dat tamelijk lang zal zijn. Ten slotte staat in de ontwerpresolutie dat de interim-regering onder leiding zal staan van de bezettingsmacht, in goed overleg met het Iraakse volk en met een coördinator van de VN. Er wordt op dit punt een enigszins vage formulering gebruikt, waarin de rol van de VN vooral lijkt te worden beperkt tot het coördineren van de humanitaire hulp, of in elk geval niet veel meer dan dat.
Uit Europa komt juist de vraag naar een veel grotere betrokkenheid in de nabije toekomst. Aangezien de Europese Unie vanuit geopolitiek oogpunt het dichtstbij gelegen is, zou het werkelijk absurd zijn als zij niet zou deelnemen aan een proces dat zo belangrijk is voor de toekomst van die regio. Wij kunnen bovendien niet instemmen met de strategie van de Amerikanen die erop gericht is de onderhandelingen met Iran erbij te betrekken, onderhandelingen die ten doel hebben te voorkomen dat de grote sjiitische bevolkingsgroep een destabiliserende factor wordt. Aan deze etnisch-religieuze situatie moet ruim aandacht worden besteed, maar op dit moment mag Europa niet lijdzaam toezien terwijl zich angstaanjagende scenario's ontrollen nu Al-Qaeda zijn terreurstrategie heeft hervat.
Het behoeft geen betoog dat de stabilisering van Irak, met maatregelen om de godsdienstige vrede tussen de verschillende etnische groeperingen veilig te stellen, noodzakelijk is in een gebied als de Golfregio, waar het verraderlijke netwerk van islamitisch terrorisme zo diepgeworteld is en zoveel vertakkingen heeft. Wij worden door deze aanslag, die herinnert aan die in Tsjetsjenië, dan ook weer nadrukkelijk geconfronteerd met de uitdaging waarvoor het internationale moslimfanatisme het Westen stelt. Ondanks zijn meningsverschillen met de Verenigde Staten over Irak moet Europa derhalve al zijn verantwoordelijkheden op zich nemen in de strijd tegen de terreurorganisatie die, zoals inmiddels uitgebreid is aangetoond, zelfs in de lidstaten van de Europese Unie onderdak vindt, in vele moskeeën en islamitische centra, die vaak door Saudi-Arabië gefinancierd worden.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ten eerste wil ik graag deze discussie over Irak toejuichen. Het is een teken dat de Europeanen hun verantwoording voor het naoorlogse Irak op zich willen nemen en de blik vooruit richten. Ik beschouw het daarom ook als zinvol dat wij afgezien hebben van een resolutie over het naoorlogse Irak, aangezien wij dan verstrikt zouden zijn geraakt in een discussie over schuld en boete in de EU, over onze tegenstrijdige stellingnames ten opzichte van de VS alsook over de verschillende rollen die de VN daarin worden toegekend. Daar heeft niemand wat aan, en de Irakezen zelf al helemaal niet.
Ik wil er echter wel op wijzen dat wij een centrale rol van de Verenigde Naties steunen, en wel om een eenvoudige reden: wanneer men een vreemd land bestuurt, is daarvoor volkenrechtelijke legitimering nodig. De hoofdbestuurder van Irak zou daarom een VN-mandaat moeten krijgen. We moeten ervoor zorgen dat het geld van het olie-voor-voedselprogramma ten goede komt van de Irakezen. De sancties die Irak in 1990 werden opgelegd, en wel alle economische en financiële sancties, moeten per direct worden opgeheven. Na de val van het regime van Saddam Hoessein bestaat er geen reden meer om deze sancties in stand te houden.
De discussie over de vraag wat er precies onder een centrale rol van de VN bij de wederopbouw van Irak moet worden verstaan, beschouw ik als een enigszins gekunsteld debat. In een land waar de burgerlijke orde nog niet is hersteld, waar de basisstructuren voor een functionerend bestuur nog moeten worden opgezet, waar het regime een afschuwelijke erfenis van ellende en geweld heeft achtergelaten en waar de meest fundamentele zaken ontbreken, is je beperken tot zogenaamde humanitaire hulp en de coördinatie daarvan geen beperking, maar een wezenlijke taak. Hier zou ook de Europese Unie een grotere bijdrage moeten leveren, en ik steun ook het ECHO-programma, dat al actief is.
In ieder geval zou geleidelijk aan de indruk moeten worden weggenomen dat slechts de VS actie onderneemt terwijl de vijftien lidstaten van de EU nog overleg plegen, dat wil zeggen: de Europese Unie zou zich, nadat het stof van de oorlog in Irak weer is gaan liggen, primair tot taak moeten stellen haar gestoorde verhouding met de VS te herstellen. We ontvangen binnenkort de Poolse president Kwasniewski, die een staat vertegenwoordigt die aan de kant van de VS in Irak heeft opgetreden, en die hier desondanks zijn interesse in een gemeenschappelijk Europees buitenlands en veiligheidsbeleid zal uitspreken. Voordat wij de Europese gezindheid van deze landen - en die van huidige EU-lidstaten - in twijfel trekken, zouden wij er beter over kunnen denken om alle landen die in de coalitie met de VS militair hebben ingegrepen, als potentiële bruggenbouwers tussen ons en Washington te beschouwen. Net zoals bij het Kwartet voor het Midden-Oosten kan de EU uitsluitend in partnerschap en niet in tegenstelling met de VS een geloofwaardige rol spelen.

Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben niet bepaald een vriend van de regering-Bush, maar ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om de Amerikanen en de coalitie te feliciteren en te bedanken voor het militaire ingrijpen in Irak. Het was een snel en effectief optreden, dat beantwoordde aan het doel: het omverwerpen van een verwerpelijk regime. De vreselijke gevolgen voor het hele Midden-Oosten die sommigen in de plenaire vergadering alhier hadden voorzien, hebben niet plaatsgevonden.
Na deze dankzegging aan de Amerikanen is het tijd ze te vertellen dat we niet verwachten dat ze ook maar één uur langer in Irak blijven dan noodzakelijk is. Ik vertrouw erop dat ze dit standpunt delen en ik hoop dat de Verenigde Naties een dominante rol zullen spelen in het naoorlogse Irak.
Ook voor de Europese Unie is een rol weggelegd in Irak de komende maanden: zij dient de democratische ontwikkeling te steunen om zo stabiliteit te brengen in de hele regio. We kunnen terugvallen op de ervaringen die we hebben opgedaan met het optreden van de Unie in Afghanistan, en ik zie uit naar een verenigd Europa na afloop van deze nieuwe, grote uitdaging in Irak, te beginnen bij het opheffen van de sancties.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb slechts een minuut en wil in telegramstijl het volgende zeggen. Het is een schande dat er vandaag geen resolutie komt. Kennelijk wil de meerderheid de illegale aanval zonder reden van de VS en Groot-Brittannië niet veroordelen. Dat is trouwens ook duidelijk geworden uit de meeste redevoeringen van vandaag. Zowel de commissaris als het voorzitterschap heeft weliswaar de terroristische aanslag in Riyad veroordeeld, maar geen van beiden heeft een woord van afkeuring uitgesproken over de terroristische, roofzuchtige en criminele aanval van de VS en het VK. Het is een schande! Erger nog: ook vandaag zijn weer pogingen gedaan om de misdaad te legitimeren. Zonder blikken of blozen heeft men de bezettingsmacht de verantwoordelijkheid gegeven voor de handhaving van de orde en de wederopbouw, kennelijk in de hoop dat een deel van de buit aan de Europese Unie wordt gegeven. Wat een schande! Geen van beiden heeft zich verzet tegen het standpunt van de VS ten aanzien van een preventieve aanval. Integendeel, de deur werd zelfs opengehouden voor een eventuele herhaling van deze misdaad. In Praag werd trouwens algemene instemming betuigd - ook door de Europese Unie - met een preventieve aanval. Nogmaals, het is een schande, mijnheer de Voorzitter.
Wij moeten deze misdaad onvoorwaardelijk en onomwonden veroordelen. Wij moeten de onmiddellijke terugtrekking van de bezettingsmacht uit Irak eisen en de aanvallers verantwoordelijk stellen voor de kosten van het herstel van de door hen veroorzaakte verwoestingen. De aanvallers en hun Iraakse handlangers moeten worden veroordeeld als oorlogsmisdadigers. De VN moet, al is het dan te elfder ure, strenge sancties opleggen aan de agressors en erop toezien dat schadeloosstellingen worden betaald. Tot slot moet het Iraakse volk de vrijheid worden gegeven om het lot in eigen handen te nemen en zich te ontdoen van zijn veroveraars. Het Iraakse volk moet dus eensgezind zijn verzet organiseren en ontwikkelen. Alleen met een overwinning op de veroveraars zullen de vrede en de orde kunnen worden hersteld. Wij zijn het Iraakse volk daarbij onze solidariteit verschuldigd.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het jammer dat er geen resolutie volgt op dit debat, want het wordt hoog tijd dat het Parlement een politiek signaal afgeeft aan het grote publiek met betrekking tot deze ernstige internationale crisis, die is uitgelokt door de oorlogszuchtige diplomatie van de Verenigde Staten. Hiermee is - en het werd ook bijna lachwekkend - aangetoond wat de werkelijke drijfveer was achter die eenzijdige aanval, die praktisch door de gehele internationale gemeenschap werd veroordeeld, zoals mijn collega's van de Groenen reeds opmerkten.
We kunnen deze achterbakse methoden echter niet afdoen door ze alleen met woorden te veroordelen, want door het optreden van deze wereldmacht is de geloofwaardigheid, zoniet het voortbestaan van de VN ernstig in gevaar gekomen, en dat kan ons toch niet onberoerd laten. Bovendien heeft het een negatief bijeffect op de politieke doelen van ons gemeenschappelijk project, op onze pogingen om de neuzen in Europa in één richting te krijgen en te zorgen voor draagvlak en internationale legitimiteit. Een volk van 24 miljoen zielen wordt aan zijn droevige lot overgelaten, en het is er niet eens meer zeker van dat in zijn dagelijkse behoeften wordt voorzien. Het is thans een uiterst kritiek moment en er is dringend behoefte aan een Europees initiatief. Wij moeten ons niet laten afschepen met een rol als bureau voor de wederopbouw, ook al moet die taak absoluut en snel vervuld worden. We staan mogelijk aan de vooravond van een historisch keerpunt in de internationale verhoudingen, dat moeten we ons goed realiseren; dat is niet meer zomaar een theorie waarover je leest in de pers. Dat gevaar is er wel degelijk, maar daar gaan de mensen in deze vergaderzaal kennelijk aan voorbij.
Het is nu derhalve zaak dat dit Parlement, dat is uitgebreid met waarnemers van de nieuwe lidstaten, doordrongen raakt van de noodzaak dat de Europese Unie met een beter doordacht en op de lange termijn gericht voorstel komt, als tegenhanger van de kortzichtige en door handelsbelangen ingegeven logica van de Amerikanen. Een optie is om daarbij te kijken naar de stemmen van de landen die willen uitgaan van de wet, zoals Frankrijk, Duitsland of België, als uitgangspunt voor een gezamenlijk en eenduidig standpunt. Geachte collega's, we moeten er tot slot voor zorgen dat de VN weer de centrale rol krijgt bij internationale onderhandelingen.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik wil me in mijn betoog van vandaag vooral richten op de lering die de Unie kan trekken uit het feit dat zij de hele Iraakse crisis machteloos heeft moeten toezien. Deze machteloosheid hebt u zelf ook terecht betreurd.
Op 10 april jongstleden heeft het Parlement met een meerderheid van bijna 75 procent van de stemmen een resolutie aangenomen over de nieuwe Europese structuur voor veiligheid en defensie, waaraan behoefte ontstond na afloop van deze oorlog. Dat hiervoor een zeer ruim draagvlak bestond wekt geen verbazing als men weet dat uit de laatste peilingen van de Eurobarometer blijkt dat 71 procent van de inwoners van de Europese Unie voorstander is van de ontwikkeling van een gemeenschappelijk beleid op dit gebied. En het zal ook niemand verbazen dat die vraag ons ook bereikt van talrijke mensen van buiten de Unie die graag zouden zien dat de Europese Unie een rol speelt bij het besturen van een wereld waarvan de toekomst niet langer enkel de verantwoordelijkheid moet zijn van de president van de Verenigde Staten van Amerika.
We moeten vaststellen dat het Europa waarop wordt gewacht er nog steeds niet is en er ook niet zal komen zolang de voor zijn functioneren vereiste institutionele wijzigingen niet zijn doorgevoerd. Wij zijn daar als Parlement druk mee bezig via voorstellen, maar de draagwijdte daarvan is beperkt, daar zijn wij ons van bewust. Wij weten maar al te goed dat het in laatste instantie aan de Conventie is eventueel voor te stellen om die teksten aan te nemen.
Dat driekwart van de Europese afgevaardigden in een hoofdelijke stemming, vorige maand, ten aanzien van dit thema zo duidelijk en in bepaalde gevallen zo moedig stelling heeft willen nemen geeft aan, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat zij dankzij de crisis in Irak begrepen hebben hoe belangrijk het is hun onvoorwaardelijke steun te geven aan onze collega's die zich op dit moment beijveren in de werkgroep voor defensie, onder leiding van commissaris Barnier, en in die voor buitenlands beleid, voorgezeten door de heer Dehaene.
Degenen die, gesterkt door de lessen van de Irak-crisis en ontsteld over de kakofonie die toen heerste in de Unie, blijven vasthouden aan de totstandkoming van een gemeenschappelijk huis, willen dat het Europa van de 25 staten spoedig op het internationale toneel de plaats inneemt die van Europa wordt verwacht, een plaats die het totnogtoe met vijftien lidstaten niet heeft kunnen vasthouden. Europa moet uiteindelijk met één stem kunnen spreken, dat moet vooral de inzet zijn. Als de Conventie daarin slaagt, dan heeft ze dus lering kunnen trekken uit de tegenstellingen van de afgelopen tijd die, wat dat betreft ben ik het met u eens, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, naar mijn overtuiging meer schijn waren dan werkelijkheid.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het doet me bijzonder veel deugd dat Saddam Hoessein en zijn regime gevallen zijn, maar hoe blij ik ook ben, dit betekent niet ik er niet net als voorheen van uitga dat deze oorlog verkeerd was. De oorlog was in strijd met het internationaal recht en er was een alternatief; ik verbaas me erover dat zo weinig afgevaardigden zich herinneren dat wij hier in mei 2002 overeenstemming hebben bereikt over een alternatieve mogelijkheid. Velen hebben op dit punt een erg slecht geheugen. Maar staat u mij toe dat ik in de toekomst kijk: men heeft het geweten van deze wereld, waartoe bijvoorbeeld ook het geweten en de woorden van de Poolse paus behoren, gesust door te beloven dat na de oorlog de Verenigde Naties erbij betrokken zouden worden en dat dan ook de internationale gemeenschap een rol zou gaan spelen. Wanneer wij de ontwerpresolutie voor de Veiligheidsraad bekijken, dan moeten we spreken van een farce, en de Britse minister Claire Short heeft consequent gehandeld door af te treden.
Staat u mij toe dat ik nog verder in de toekomst kijk, namelijk naar het vredesproces in het Midden-Oosten. Ook ten aanzien hiervan heeft men ons gezegd dat de oorlog in Irak ons de mogelijkheid zou bieden een nieuw vredesproces in gang te zetten, maar dat er nog niets besloten was. Maar hoe ziet het er op dit moment uit? Aan de kant van de Palestijnen heeft men, godzijdank, door druk van de VS en ook vooral van Europa een belangrijke stap gezet, en voor de eerste keer een minister-president benoemd, Abu Mazen. Wij willen hem met alle kracht steunen, zodat hij dat kan doen wat hij heeft beloofd, en wat hij mijns inziens ook werkelijk zou willen doen, namelijk het geweld en het terrorisme bestrijden. Maar de reactie van de kant van de Israëliërs, beter gezegd van de kant van de Israëlische regering van Sharon, is niet bepaald positief. Wanneer Sharon weigert Solana te ontvangen, zou de gehele Europese Unie daartegen moeten protesteren. Want zo weinig als Sharon - gelukkig - voor heel Israël spreekt, zo weinig spreekt Abu Mazen op het ogenblik helaas nog voor heel Palestina. Ook Arafat is een kracht in Palestina die wij voor dit vredesproces moeten zien te winnen, en daarom is ook het gesprek met hem goed en noodzakelijk.
Ik hoor echter betrekkelijk weinig van degenen die voor de oorlog zeiden dat wij na de oorlog aan het vredesfront zouden staan om de vrede te herstellen. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de Spaanse minister-president Aznar. Ik hoor gelukkig wel veel van de heer Papandreou; hij is op dit punt werkelijk erg actief. Ik hoor ook veel van de heer Solana, en ik zou wensen dat alle mensen in dit Parlement en in Europa nu tenminste zouden proberen het vredesproces in Israël en Palestina te bevorderen en een begin zouden maken met de uitvoering van de road map, hoe gebrekkig die ook is. Want als wij niet eens dit vredesproces tot stand kunnen brengen, bestaat er geen excuus meer, bestaat er niet de geringste rechtvaardiging meer voor deze oorlog.
Vallvé (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn verheugd dat er een einde is gekomen aan de dictatuur in Irak, maar laten wij daarbij niet uit het oog verliezen dat deze oorlog niet alleen werd gevoerd om een dictatuur te verdrijven. De Verenigde Staten lijken geen moeite te hebben met andere dictaturen in andere delen van de wereld en daar wordt geen oorlog om gevoerd. Wij als Spanjaarden hebben meer dan twintig jaar in een dictatuur geleefd die de directe steun genoot van de Verenigde Staten.
De aanleiding voor de oorlog was volgens de VS de vernietiging van massavernietigingswapens, maar die massavernietigingswapens zijn niet aangetroffen.
Ik wilde ook graag naar voren brengen dat er nog voor de oorlog in Irak een conferentie werd gehouden op de Azoren waar de VS, het Verenigd Koninkrijk en de Spaanse premier Aznar aanwezig waren. De foto die daar werd genomen was de laatste die werd gemaakt voor de aanval op Irak begon. Na afloop van de oorlog zagen wij dat het grondgebied van Irak niet werd verdeeld tussen de partijen die op de Azoren aanwezig waren, maar enkel tussen de VS, het Verenigd Koninkrijk en Polen. Spanje werd wat dat betreft op een zijspoor gezet, ondanks de deelname en de steun aan de oorlog.
Het Museum voor Archeologie is geplunderd en dat is niet het enige voorbeeld van de destructie. Er zijn veel zaken die weer moeten worden opgebouwd in Irak en wij hopen dat de Verenigde Naties daar weer een rol in zullen spelen en zo weer de garantie zullen vormen voor een wereldorde.

Krarup (GUE/NGL).
Het is misschien niet algemeen bekend dat het kleine land waar ik vandaan kom tot de landen behoort die de VS onvoorwaardelijk hebben gesteund. In dit tamelijk surrealistisch debat vestig ik uw aandacht op de merkwaardige toespraak van mijn landgenoot en collega Ole Andreasen van de liberale fractie, een van de vertrouwelingen van de Deense premier. Gewoonlijk spreekt hij Deens, wat positief is, maar deze keer heeft hij om symbolische redenen Engels gesproken, wat zijn nauwe relatie met de Deense premier, zijn partijgenoot en naaste collega, ook ten volle typeert. De Deense premier heeft vijf dagen in Washington verbleven en in de pers konden wij lezen - meer bepaald in de Deense internationale pers, die u wellicht niet kent - dat er tijdens de laatste bijeenkomst, toen de Deense premier president Bush lof toezwaaide voor diens integere optreden, opeens tonen van de bruidsmars van Mendelsohn-Bartholdi uit het bekende toneelstuk weerklonken. Het ontgaat u wellicht dat collega Andreasen, die de premier onvoorwaardelijke steun heeft verleend, een bijzonder groot gevoel voor ironie heeft.
De retoriek waarop de steun van de Deense regering aan de VS is gebaseerd, is zo absurd dat alleen iemand met zo'n gevoel voor ironie als collega Andreasen het op die manier kan uitdrukken. Ik maak hierbij de kanttekening dat dit debat surrealistisch is omdat de EU helemaal geen gemeenschappelijk buitenlands beleid heeft, laat staan dat dit Parlement invloed op dit beleid zou kunnen uitoefenen.

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst commissaris Nielson en de heer Yiannitsis van het Griekse voorzitterschap dankzeggen voor hun bijdragen. Poul Nielson verdient speciale waardering voor zijn bezoek aan Bagdad om er ter plekke op toe te zien dat de humanitaire activiteiten van de EU snel op gang zouden komen.
In het debat van vandaag ben ik het met de heer Titley eens dat we geneigd zijn te vergeten dat de bevolking van Irak feitelijk bevrijd is van een tiran. Emma Nicholson, die zojuist uit Irak is teruggekeerd, heeft ons een getuigenverslag gegeven van de vreugde bij grote delen van de bevolking over de bevrijding na tientallen jaren van terreur. Ik behoorde tot degenen die tegen de oorlog waren, maar ik kan er niet onderuit mijn diepe voldoening uit te spreken over het feit dat een volk dat lange tijd in onderdrukking geleefd heeft nu de gelegenheid krijgt zijn eigen toekomst gestalte te geven. Alles hangt natuurlijk af van de wijze waarop de wederopbouw wordt georganiseerd.
De VS is Irak binnengevallen met als argument dat Irak massavernietigingswapens zou bezitten en dat er een link met Al-Qaeda zou zijn. Met grote regelmaat werd benadrukt dat economische belangen niets met deze kwestie hadden uit te staan. Toch doemt er nu een organisatie voor de wederopbouw op die onder volledige controle van de Amerikanen staat. De regering-Bush heeft voor de wederopbouw van Irak al contracten ter waarde van vele miljarden aan Amerikaanse bedrijven gegund. Dit type aanbestedingsprocedures, en ik ben daarvan goed op de hoogte omdat ik bij de VN heb gewerkt, verloopt normaal gesproken via de VN of de Wereldbank en dat zou natuurlijk ook nu het geval moeten zijn. Anders ontbreken er garanties tegen willekeur in de aanbestedingsprocedure zelf en tegen willekeur bij het gebruik van de olie-inkomsten van Irak. Alleen een VN-mandaat kan de wederopbouw van Irak legitimiteit verschaffen. Dat zou natuurlijk voor zich moeten spreken, niet in de laatste plaats voor ons Europeanen. De grondslagen die wij zelf hanteren als het gaat om het sluiten van overeenkomsten hebben we juist ingevoerd om stabiliteit en voorspelbaarheid in de relaties tussen onze landen te creëren.
Mijnheer de Voorzitter, ik begrijp dat het lastig is de rol van de EU bij de wederopbouw exact te definiëren alvorens er duidelijkheid is gecreëerd middels besluiten in de VN. De problemen zijn natuurlijk ook te wijten aan de verdeeldheid tussen de lidstaten vóór en tijdens de oorlog. Ik stem echter in met wat de heer Poettering gezegd heeft, namelijk dat er meer is dat onze lidstaten verenigt dan hen verdeelt. Het stelt mij daarom teleur dat de EU er niet in geslaagd is overeenstemming te bereiken over een aanvalsplan om onze speciale ervaring met wederopbouw optimaal te benutten. Ik lees in Scandinavische kranten dat afzonderlijke lidstaten als Denemarken hun bijdragen voor de wederopbouw op de lange termijn voorbereiden. Dat is natuurlijk een goede zaak, maar het zou uiteraard nog beter zijn als de Unie onder leiding van de Commissie daartoe een plan zou uitwerken. Mij ontbreekt de tijd om nu de betreffende taken te definiëren, maar het is duidelijk dat het vooral gaat om de inzet op juridisch terrein en in sectoren als verpleging, gezondheidszorg, onderwijs en dergelijke. Ik doe daarom een beroep op zowel het voorzitterschap als de Commissie onmiddellijk een dergelijk voorstel uit te werken, zodat de Unie een deel van haar aanzien kan herwinnen en vooral ook de centrale rol in de internationale politiek en in deze regio kan spelen die deze situatie vereist.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de militaire overwinning van de Brits-Amerikaanse troepen in Irak, die duidelijk te voorzien was, heeft bij sommige mensen een soort gelegenheidsopportunisme opgeroepen: laten we de geschillen uit het verleden nu maar vergeven en vergeten en onder de wijze leiding van de Amerikanen beginnen aan de opbouw van een democratisch Irak.
Deze stelling is wellicht juridisch verdedigbaar, maar niet geschikt als uitgangspunt voor een gezonde herstart van een Europees buitenlands beleid. Door de oorzaken voor dat eenzijdige militaire ingrijpen, de voorbereiding ervan en de wijze waarop ertoe besloten is met de mantel der liefde bedekken kun je de brokken niet lijmen en zorgen voor een nieuwe eenheid in Europa op basis van een plan dat perspectief biedt.
Eerst zal de waan de wereld uit moeten, volgens mij de waan van de eeuw, dat Irak zou beschikken over massavernietigingswapens die een bedreiging vormen voor de veiligheid in de wereld. Er is niet één verboden wapen gevonden. Iedere dag wordt het duidelijker dat de mensen over de hele wereld, de Verenigde Naties incluis, om de tuin zijn geleid door degenen die allang en tot elke prijs een voorwendsel zochten voor de oorlog.
Er is een tweede waanidee waartegen we ook stelling moeten nemen, namelijk dat de Verenigde Naties gefaald zouden hebben en dat de wederopbouw van Irak en de Iraakse olie - oorlogsbuit, zeggen sommigen - derhalve een zaak zouden zijn voor de overwinnaars. De Verenigde Naties hebben niet gefaald. Ze zijn botweg aan de kant gezet door degenen die niet de vereiste meerderheid wisten te behalen in de Veiligheidsraad. De internationale rechtsorde is geschonden, maar ze kan nu worden hersteld. De Europese Unie moet ervoor zorgen dat de bevoegdheden van de Verenigde Naties om op te treden in geval van een crisis volledig worden hersteld. Om die reden zou ik de Raad en de Commissie willen verzoeken de Amerikaanse eisen te verwerpen en te blijven vasthouden aan de eis dat alleen de VN een leidende rol krijgt in het naoorlogse Irak.

Zacharakis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het klinkt misschien vreemd maar het is mijns inziens niet opportuun gebruik te maken van mijn drie minuten spreektijd om u lastig te vallen met een herhaling van hetgeen de laatste maanden reeds zo vaak is gezegd over de tragedie in Irak. Daarom zal ik mij beperken tot één enkele vraag die mijns inziens de hoofdvraag moet zijn voor het Europees Parlement. Wij zijn de gekozen vertegenwoordiging van de Europese volkeren en zijn hun verantwoording verschuldigd voor onze oordelen en besluiten. De Europese volkeren hebben het recht ten minste één antwoord te ontvangen met betrekking tot de voorwendsels die de leiding van de oorlogscoalitie aanvankelijk gebruikte om haar daden te rechtvaardigen en om de internationale en met name de Europese publieke opinie te overtuigen, of te bedriegen.
Wat was het concrete resultaat van de invasie in Irak en de triomfantelijke militaire overwinning over het regime van Saddam Hoessein ten aanzien van de opsporing en de vernietiging van de verboden Iraakse massavernietigingswapens? Is er een democratische en representatieve Iraakse regering tot stand gekomen en is het internationale terrorisme, en met name Al-Qaeda, uitgeroeid?

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het interessante debat van vandaag heeft ons in staat gesteld enkele interessante dingen vast te stellen. Het eerste interessante - en mijns inziens positieve - element is dat de standpunten van de voorzitter van de Europese Volkspartij, de heer Poettering, zijn veranderd. Het tweede interessante element is dat enkelen hier ons ervan proberen te overtuigen dat wij de heer Rumsfeld nu zelfs dankbaar moeten zijn voor het feit dat hij Saddam, zijn oude vriend, uit het zadel heeft gelicht, omdat dat lijkt te duiden op een echte herziening van standpunten. Het derde element is dat gesproken is over de noodzaak het cultureel erfgoed van Irak te beschermen. Ook dat is positief, alhoewel ik wel hoop dat er over een aantal jaren geen mensen zullen zijn die hetzelfde verhaal zullen ophangen als bij de marmeren beelden van het Parthenon - die zich in het British Museum bevinden - en zullen zeggen dat de oudheidkundige vondsten of culturele monumenten beter worden beschermd in de verschillende buitenlandse musea dan in het land van herkomst. Afin, vandaag worden wij geconfronteerd met een nieuwe politieke situatie. De enige organisatie die het probleem kan oplossen en de internationale betrekkingen daar kan herstellen waar zij moeten worden hersteld, is de Organisatie van de Verenigde Naties. Dit zo zijnde moet de Europese Unie, en moeten de EU-leden die lid van de Veiligheidsraad zijn, een bijdrage in die richting leveren. Het valt daarom ook bepaald niet toe te juichen dat de nieuwe resolutie waarover gediscussieerd wordt opnieuw gezamenlijk is ingediend door bepaalde leden van de Europese Unie en leden van de Veiligheidsraad.
Ik hoop dat onze ervaringen en problemen ons zullen aanzetten tot betere gedachten en de leiding van Europa tot een beter perspectief zullen inspireren. Er moeten echter bepaalde beginselen zijn. Welke beginselen? Als wij naar de recente geschiedenis kijken zien wij dat de hele regio van het Midden-Oosten sinds een aantal jaren gebukt gaat onder verschillende regimes die in feite een overblijfsel zijn uit een ander kwalijk tijdperk, namelijk het koloniale tijdperk. Als bepaalde mogendheden proberen de regio soortgelijke antwoorden met soortgelijke regimes te geven - of het nu sultans, maharadja's, emirs of zogenaamde politieke premiers zijn - moet Europa daar een stokje voor steken. Wij zijn hier bijeen met 25 landen die bepaalde opvattingen over democratie, vrijheid en rechten delen. Wij zijn hier niet naar toegekomen om toestanden uit de negentiende eeuw te reproduceren, zij het dan in een nieuwe vorm en met nieuwe compromissen.

Gawronski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het succes van de actie van de Amerikanen in Irak en de snelheid waarmee zij hun doel bereikt hebben, namelijk het land bevrijden van de dictatuur van Saddam Hoessein, met een relatief laag aantal slachtoffers, bevestigt wat velen al dachten, namelijk dat de oorlog nog het minst moeilijke onderdeel van deze operatie zou zijn.
De aanslag in Riyad - die sommigen, ook in deze vergaderzaal, reeds een perverse en nauwelijks verholen voldoening heeft geschonken, omdat zij zich nu gerechtigd voelen te zeggen: 'Wij wisten wel dat de aanval op Irak nergens toe zou leiden? - bevestigt dat de ware oorlog tegen het terrorisme nog maar net begonnen is.
Nu begint de fase waarin het land, dat verwoest en leeggeroofd is, weer wordt opgebouwd en waarin de bondgenootschappen die door de oorlog zijn beschadigd, worden hersteld. De Europese Unie moet, met de hulp van de tien landen die wij nog maar kort geleden in ons midden hebben verwelkomd, laten zien dat zij tot werkelijke eenheid in staat is.
Het is beslist verheugend te weten dat in de straten van Bagdad, vandaag, na die oorlog die sommigen nog steeds zinloos blijven noemen, folders, boeken en kranten verkocht worden die onder Saddam Hoessein - en elders onder het communisme - zouden hebben geleid tot gevangenisstraffen en marteling.
Straks zullen wij in deze vergaderzaal luisteren naar de president van Polen, de heer Kwasniewski. Hij behoort tot een geheel andere politieke richting dan ik, maar hij heeft laten zien dat hij een moedig leider is, die de steun van zijn land voor de interventie in Irak heeft weten te verwerven, wat hem kritiek opleverde van die staatshoofden en regeringsleiders die politiek fout zaten en die nog altijd moeite hebben hun vergissing toe te geven.
Tijdens zijn ontmoeting met de heren Chirac en Schröder vorige week heeft president Kwasniewski hun gevraagd Polen niet te dwingen tot een keuze tussen Europa en de Verenigde Staten: men kan met beide bevriend zijn. Laten ook wij in dit Parlement proberen met beide bevriend te zijn.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is spijtig dat het Parlement niet in staat is geweest om een resolutie voor het debat van vandaag op te stellen. Uit het debat hier blijkt duidelijk dat we in feite een resolutie hadden kunnen opstellen over een verscheidenheid aan kwesties waar we het over eens zijn. Uiteraard zouden we het grootste deel van de zelfrechtvaardiging waartoe we allemaal de neiging hebben, achterwege hebben moeten laten. Ik ben tegenstander van de oorlog en ik blijf tegen de resultaten ervan en tegen de richting waarin Irak op dit moment gaat. We moeten echter proberen om het vertrouwen te herstellen in een wereldorde die is gebaseerd op het recht. We kunnen dat niet doen door onszelf te rechtvaardigen voor wat betreft onze houding tegenover de oorlog. We moeten het in de eerste plaats doen door te proberen eenheid te smeden in de Europese Unie.
We moeten een middenweg vinden tussen degenen die een unipolaire wereld nodig achten en degenen die een multipolaire wereld voorstaan. Daar is geen ontkomen aan. De Europese Unie moet deze kwestie aan de orde stellen. Zij zou voorop moeten lopen bij pogingen daartoe, en ik hoop dat als de leiders van onze fracties volgende week bij elkaar komen, ze zullen proberen een of ander mechanisme in te voeren op basis waarvan het Parlement deze zaak aan de orde kan stellen. We kunnen de mensen niet in ernst vragen om ons te steunen in de Europese verkiezingen van volgend jaar en tegelijkertijd doen alsof we geen rol te spelen hebben en niets te zeggen hebben over de richting die de wereld ingeslagen is. Dit is van het allergrootste belang. We hebben het over oorlog en vrede. Een mensenleven is nog steeds niet veel waard in het Midden-Oosten en we zullen nog heel lang spreken over de gevolgen van de oorlog die onlangs geëindigd is.
We moeten een manier vinden om onszelf te verzoenen met het feit dat we verschillende visies op de wereld hebben. We moeten een manier vinden om met de Verenigde Staten om te gaan en ze overtuigen dat een wereldorde die is gebaseerd op het recht veel beter is dan een Pax Americana. In hun belang en in ons belang is het essentieel dat we dit zo snel mogelijk doen.

Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, net als de andere leden veroordeel ik de terroristische gruweldaad in Riyad en wil ik mijn medeleven betuigen met hen die dierbaren hebben verloren of gewond zijn geraakt.
Nu de oorlog in Irak voorbij is, wordt de aandacht verlegd naar herbouw en wederopbouw. Behalve voor de fysieke en politieke wederopbouw in Irak moeten we ook zorgen voor het herstel van de verhoudingen binnen de EU zelf en van onze geloofwaardigheid op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. We moeten de schade herstellen die bij de VN is aangericht en we moeten, niet in de laatste plaats, de transatlantische relatie herstellen.
De houding van de VS in de naoorlogse situatie zal bepalend zijn voor het al dan niet bereiken van al deze doelstellingen, of een gedeelte ervan. Ik hecht veel waarde aan de transatlantische relaties. Het is in het belang van zowel de EU als de Verenigde Staten dat de huidige breuk in onze relatie geheeld wordt. Het moet echter gezegd worden dat er sprake moet zijn van een echt partnerschap tussen gelijken, en niet simpelweg van een relatie waarin de EU de rol van junior partner speelt, waarbij ervan uitgegaan wordt dat we automatisch, zonder een woord van kritiek, het Amerikaanse buitenlands beleid steunen en waarbij we, als we het niet eens zijn met bepaalde aspecten, worden beschuldigd van een deloyale opstelling en van anti-Amerikanisme.
Volstrekt onacceptabel is de anti-Franse hysterie waarover bericht wordt, in het bijzonder de hysterie waarvan sprake lijkt te zijn in regeringskringen in Washington. Er zal een verandering nodig zijn in de houding van de huidige regering van de VS als ze de transatlantische relatie daadwerkelijk wil herstellen.
Door de Verenigde Naties een leidende rol toe te kennen in het naoorlogse Irak, zoals EU-leiders hebben voorgesteld, zouden de Verenigde Staten zeer nadrukkelijk kunnen laten zien dat zij waarde hechten aan de transatlantische relatie en deze oprecht willen herstellen. Wat niet vergeten mag worden, is dat de Verenigde Naties in 1999 een soortgelijke rol hebben gespeeld in Oost-Timor. Deze ervaringen zouden nu in het belang van het Iraakse volk moeten worden benut.

Lalumière (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, vóór de oorlog in Irak, tijdens de oorlog en ook nu, na de oorlog - steeds weer heeft het Parlement trouw een analyse van de stand van zaken gegeven en zijn standpunt bepaald. De meningen lopen helaas uiteen, maar het is niet anders: de Europese Unie is verdeeld.
Vandaag kan iedereen in dit debat opnieuw zijn uitgangspunten bevestigen. Wat mijzelf betreft zijn die nog steeds dezelfde: ik keur het bewind van Saddam volledig af, maar ik vrees dat de wijze waarop de Verenigde Staten het bewind ten val hebben gebracht heeft geleid tot een situatie die, zo ze al niet even afschuwelijk is, in ieder geval niet minder onbeheersbaar is. Ik zeg nee tegen oorlogen waartoe eenzijdig wordt besloten; ik acht versterking van de rol van de internationale organisaties van belang, met name de rol van de VN, niet alleen als het gaat om beslissingen inzake gebruik van geweld maar ook ten aanzien van de supervisie bij de wederopbouw.
Beginselen bevestigen is een goede zaak, maar daar moet het niet bij blijven. Wederopbouw na verwoesting is een plicht, ook voor degenen die op geen enkele wijze de hand hebben gehad in de vernielingen. Maar ook dat is niet voldoende. Wij moeten ook alles in het werk stellen om er achter te komen waarom en hoe die grote verdeeldheid is ontstaan tussen Europeanen onderling en tussen Europeanen en Amerikanen. We moeten alles in het werk stellen om onze Unie opnieuw vorm te geven, niet enkel achter een tafel, maar ook tussen onze oren. Dat houdt in dat we naarstig aan het werk moeten om gezamenlijk tot één wereldvisie te komen of, in ieder geval, tot samenhangende visies over belangrijke vraagstukken als de transatlantische betrekkingen, de plaats en de hervorming van internationale organisaties, de rol van recht en geweld en dergelijke. Dat zijn lastige thema's, waar soms zelfs een taboe op rust.
Na de klap die we te verwerken hebben gekregen, is het onze eerste plicht om ons in te spannen voor meer wederzijds begrip en duidelijkere ideeën, door steeds opnieuw en waar mogelijk te zoeken naar consensus. De wederopbouw van Irak, mensenlevens redden - het is een absolute must. Maar we moeten ook weer een gemeenschappelijke visie opbouwen of, beter gezegd, tot stand brengen, een visie op het wereldgebeuren èn op de verantwoordelijkheden die wij hebben in de wereld. Het Griekse voorzitterschap heeft getracht een eerste aanzet te geven, maar dat is bij lange na niet genoeg.

Nicholson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, we moeten erkennen dat de relatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten een historisch dieptepunt heeft bereikt. Ik vind dat we in de komende maanden een taak hebben in dit Parlement, samen met de Raad en de Commissie, om deze relatie te herstellen. Als we erkennen dat er een grote noodzaak is om Irak weer op te bouwen, moeten we tevens erkennen dat er een dringende noodzaak is om de relatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten te herstellen.
We moeten de waarheid onder ogen zien. De waarheid is dat we uit elkaar zijn gegroeid. Elk van ons heeft zich op verschillende prioriteiten gericht en in veel opzichten begrijpen we elkaars zorgen niet meer. Na de aanvallen op de Twin Towers op die verschrikkelijke dag in 2001, hebben de Verenigde Staten zich geconcentreerd op het terrorisme: waar kwam de aanval vandaan, binnenlandse veiligheid. In Europa gingen we de euro invoeren en concentreerden we ons op de uitbreiding. Tot op zekere hoogte zijn we het zicht kwijtgeraakt op datgene wat we probeerden te doen. We hebben ons allebei teruggetrokken en zijn over de Atlantische Oceaan verwijten naar elkaar gaan slingeren. Nu is voor elk van ons de tijd gekomen, aan beide zijden van de grote plas, om een stap terug te doen en de zaken te laten afkoelen.
We moeten een begin maken met het herstel van onze relatie. Onze gemeenschappelijke band is daar absoluut sterk genoeg voor. We hebben gemeenschappelijke normen en waarden. We moeten niet toestaan dat de recente gebeurtenissen zo doorgaan, of erger worden, of ons te gronde richten. Jawel, daar zal tijd voor nodig zijn en ongetwijfeld wordt het moeilijk. Er zullen altijd meningsverschillen zijn tussen ons en de Verenigde Staten. Laten we hopen dat deze meningsverschillen in de toekomst alleen betrekking zullen hebben op kwesties inzake staal of handel in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Dat zijn normale meningsverschillen; daar hoeven we niet bang voor te zijn. Maar laten we beginnen aan een hernieuwde en verbeterde, diepere relatie, die niet zal afbrokkelen zoals onlangs gebeurd is.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben diep teleurgesteld over het feit dat wij er niet in geslaagd zijn overeenstemming te bereiken over een gezamenlijke resolutie van het Europees Parlement, ofschoon uit het debat van vandaag duidelijk is gebleken dat er wel degelijk gemeenschappelijke grond is en dat wij de bouwstenen hebben voor een gemeenschappelijke Europese identiteit, voor een identiteit waarin voorrang wordt verleend aan politiek, logica en cultuur boven geweld en boven de sociale en culturele barbaarsheid die wordt bevorderd door de nieuwe militaire doctrine van de VS. De Europese Unie heeft de taak en de plicht de nieuwe internationale situatie die wordt veroorzaakt door het Amerikaanse expansionisme en de ongeloofwaardigheid van de neoconservatieve Amerikaanse leiding diepgaand te bestuderen.
Wij moeten antwoorden eisen op vragen die nog steeds niet beantwoord zijn, vragen over:
ten eerste de flagrante schending van het volkerenrecht, door het voeren van een agressieoorlog; ten tweede de vermeende aanwezigheid van massavernietigingswapens, waarnaar werd verwezen om de publieke opinie een rad voor ogen te draaien maar die uiteindelijk de leugen van de eeuw zijn gebleken te zijn; ten derde de barbaarse plundering van kunstschatten - naar ik hoop zal geen enkel museum de euvele moed hebben om deze gestolen kunstschatten te herbergen; ten vierde de moord op honderden burgers, de vernietiging van de infrastructuur, de bombardementen op televisiezenders en de moord op journalisten; en ten vijfde, last but nog least, de oorlog die de VS heeft ontketend tegen de Verenigde Naties.
De ineenstorting van het dictatoriaal regime van Saddam Hoessein mag niet gebruikt worden om de Amerikanen en hun bondgenoten vrij te pleiten. Tot slot zou ik nog willen vermelden dat de vrouwen van Irak een beslissende bijdrage kunnen leveren aan de beëindiging van de chaos in het naoorlogse Irak, aan de opbouw van het land en de toekomstige democratische regering.
Het voorzitterschap en de Commissie moeten de onmiddellijke toepassing vragen van resolutie 1325 van de VN, die unaniem is aangenomen. Daarin wordt aangedrongen op een sterkere betrokkenheid en vertegenwoordiging van vrouwen in de besluitvormingscentra op elk niveau. Tot slot hopen wij dat op 21 juni de Europese Unie haar invloed zal doen gelden en ervoor zal zorgen dat besloten wordt de routekaart ten uitvoer te leggen. Er moet eindelijk een billijke oplossing worden gevonden voor het conflict in het Midden-Oosten, en het klimaat van vertrouwen met de Arabische wereld moet worden hersteld.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Raad heeft mij laten weten dat ik vandaag tijdens dit debat een bevredigend antwoord zou krijgen op mijn verzoek aangaande de deloyale houding van de heer Aznar ten opzichte van Europa tijdens de oorlog in Irak. Is deze houding van Aznar niet laakbaar? Het is bewezen, en overtuigend bewezen, dat Aznar de brief van de Raad op 17 februari actief heeft tegengewerkt. Het is bewezen dat hij zich niets gelegen heeft laten liggen aan het gemeenschappelijk standpunt. Hij koos voor de rol van afvallige en voor de unilaterale, immorele en onwettige aanval. Wat betekenen de Europese loyaliteit en wederzijdse solidariteit waartoe wij volgens de Verdragen verplicht zijn voor Aznar? Waar is de loyale samenwerking gebleven? Is die afvalligheid niet laakbaar?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wij zouden de groeiende ontrouw van Aznar niet stilzwijgend over onze kant moeten laten gaan. Het Spaanse volk, waarvan meer dan 90 procent het niet eens is met die afvallige houding, voelt zich zeer Europees en eist dat de beginselen van loyaliteit en solidariteit worden verdedigd, aangezien zij de sleutel vormen tot onze toekomstige vooruitgang.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkele korte opmerkingen maken ter afsluiting van dit debat in het Parlement.
Wij worden geconfronteerd met drie nauw met elkaar verbonden vraagstukken. Het belangrijkste is mijns inziens de vraag wat de onmiddellijke behoeften zijn in Irak, wat wij in Irak moeten doen aan de problemen daar, aan de ellende van de mensen, hoe wij de normale situatie kunnen herstellen en hoe wij de zaken waaronder de mensen daar gebukt gaan kunnen bestrijden. Dat is volgens mij veel belangrijker dan te spreken over onze interne tegenstellingen en over een reeks andere vraagstukken, die weliswaar belangrijk zijn maar niet zo dringend als de huidige situatie in Irak. De Europese Unie heeft daar, zoals gebleken is, antwoorden op. De Unie heeft in de eerste plaats praktische antwoorden. Zij kan humanitaire steun verlenen en steun geven op cultureel gebied. Zij kan aandringen op een vredesproces in het Midden-Oosten en daar steun aan geven. Zij heeft echter ook politieke antwoorden op andere vraagstukken, die ik evenwel niet zal herhalen. Het belangrijkste is namelijk dat de Europese Unie naar buiten is getreden, steun heeft gegeven aan deze beginselen en in al deze maanden pogingen heeft ondernomen om een ander standpunt te laten horen.
De tweede vraag is wat er gaat gebeuren met het internationaal bestel, met de rol van de VN, en waar deze oorlog in Irak toe heeft geleid wat de massavernietigingswapens betreft. Er doen zich hier talrijke leemtes voor waar een antwoord op moet komen. De Europese Unie heeft bepaalde standpunten ten aanzien hiervan, en dat geldt ook voor u hier. Vandaag zijn hier vragen naar voren gekomen die inderdaad gesteld en beantwoord moeten worden.
Het derde grote vraagstuk dat naar voren is gekomen als gevolg van deze crisis betreft de noodzaak van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. Mijns inziens is door dit hele proces een nieuwe dynamiek op gang gebracht in de Europese Unie. Wij moeten daaruit de noodzakelijke lessen trekken en nagaan wat er gedaan moet worden.
Tot slot wil ik echter nog opmerken dat velen die zeggen een gemeenschappelijk buitenlands beleid of een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid na te streven, vinden dat bij dit hele proces in de eerste plaats besluiten of standpunten uit de bus moeten komen die stroken met hun opvattingen en standpunten. Dat is nu precies het probleem waar wij mee geconfronteerd worden bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands beleid. Dit beleid zal pas stevig op de benen staan en realiteit worden, indien wij beseffen dat wij onderling tot compromissen moeten komen, dat wij begrip moeten opbrengen voor elkanders standpunten en die gemeenschappelijke elementen moeten zien te vinden die een onderlinge band kunnen creëren en als een gemeenschappelijke noemer kunnen fungeren, en dat wij dus niet te veel naar de elementen moeten kijken waarover we van mening verschillen. Dankzij deze aanpak hebben wij de afgelopen twee à drie maanden ook bepaalde stappen kunnen zetten, stappen waarop door de publieke opinie en ook door u hier in het Europees Parlement positief is gereageerd.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, in reactie op deze discussie is mijn eerste opmerking dat ik erg blij ben te kunnen constateren - en ik ben het eens met de manier waarop de heer De Rossa het formuleerde - dat er in het Parlement brede overeenstemming bestaat omtrent de belangrijkste elementen van de situatie. Deze discussie in het Parlement heeft laten zien dat het Europees Parlement een bron van constructieve ideeën in de EU is en er kan veel inspiratie opgedaan worden uit datgene wat vanochtend is gezegd. Er is ook veel inspiratie nodig.
Mijn tweede opmerking heeft specifiek betrekking op de bijdrage van de heer Titley, die het probleem van de schulden van Irak aansneed. Dit is een kernpunt als het gaat om het wissen van de lei, zodat we verder kunnen gaan. Het succes van het hele proces is afhankelijk van de vraag of er voldoende aandacht besteed wordt aan de kwestie van de schulden van Irak en aan de wijze waarop die zaak geregeld wordt. Voor dit doel is een eerlijke tussenpersoon nodig. Het is ondenkbaar dat de bezettingsmacht ooit zo gezien zal worden. Dit is een perfecte illustratie, op een zeer praktisch en cruciaal punt, van de noodzaak juist de VN die rol van eerlijke tussenpersoon toe te kennen.
We moeten alle schuldeisers vragen naar voren te komen om hun zaak uiteen te zetten. We kunnen het IMF en de Wereldbank gebruiken als penningmeesters van deze operatie, en de VN als de eerlijke tussenpersoon. Alle andere oplossingen zullen niet werken, maar in plaats daarvan argwaan wekken.
Tegen de heer Andreasen, die de krachtige hoop uitsprak dat de VN een echte rol zal spelen, zou ik willen zeggen: maakt u eens enkele minuten vrij, zolang duurt het ongeveer, om de ontwerpresolutie te lezen die nu op tafel ligt bij de Veiligheidsraad. Als u daarmee klaar bent, praat u dan eens met uw minister-president. Dit is wat er moet gebeuren om deze hoop om te zetten in iets wat enigszins op een politiek gesprek lijkt.
Wat betreft de grote, bredere kwestie van de rol van de Commissie en de wederopbouw is het niet genoeg dat lidstaten zeggen dat ze willen dat de Commissie iets doet op dit terrein. Als we de politieke basisvoorwaarden niet goed organiseren, dan zal het voor de Commissie moeilijk zijn om een zinvolle, effectieve rol te spelen. De realiteit is dat we nog steeds in een fase zitten waarin de elementaire, echte politieke vraagstukken eerst aan de orde gesteld moeten worden.
Tot slot: veel leden hebben gewezen op het feit dat het grote probleem is hoe we ervoor kunnen zorgen dat Europa tot een gemeenschappelijk standpunt komt. Ik ben het ermee eens dat stemming bij gekwalificeerde meerderheid beter is dan stemming bij ongekwalificeerde eenparigheid van stemmen. Sommigen zullen zeggen dat dit geen garantie is dat Europa één enkel standpunt zal hebben. Nee, maar er zal in ieder geval een standpunt zijn en dat standpunt zal autoriteit uitstralen. Er kan inderdaad onenigheid zijn na een stemming, maar Europa zal een standpunt hebben. De dynamiek die ontstaat als gevolg van het feit dat iedereen in de Unie weet dat na een discussie een standpunt tot stand kan komen, is in pedagogisch opzicht een zeer nuttig instrument, dat tot zelfdiscipline zal leiden in de politiek met betrekking tot de manier waarop zaken worden besproken.
Er bestaat een wereld van verschil tussen gekwalificeerde meerderheid en ongekwalificeerde eenparigheid.

Van den Bos (ELDR).
Voorzitter, ik had een vraag gesteld aan commissaris Nielson die ik graag beantwoord wil zien. Ik had commissaris Nielson gevraagd om uitleg te geven over zijn uitspraak dat de Amerikanen hard op weg zijn om lid van de OPEC te worden. Ik zou hieromtrent graag een verklaring van de commissaris willen ontvangen. Ik hoop dat u de commissaris alsnog in staat wil stellen om mij een antwoord te geven.

De Voorzitter.
Ik ga het debat niet opnieuw openen. De commissaris kan zelf beslissen of hij antwoordt.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, het zou vreemd overkomen als ik hierop geen antwoord gaf.
Dit was mijn manier om de analyse taalkundig gezien te comprimeren, om zo de bezorgdheid uit te drukken dat als in de resolutie die aan de Veiligheidsraad voorgelegd wordt de Verenigde Naties geen echte rol toegekend wordt, en als de resolutie wordt aanvaard, de bezettingsmachten de facto degenen zullen zijn die zullen beslissen over de olie in Irak. Dit spreekt vanzelf, en het voegt niets wezenlijks toe aan de discussie.
De beëindiging van alle sancties zou tevens Iraks positie als een groot olieproducerend en -exporterend land normaliseren. Irak was lid van de OPEC.
Met mijn manier van formuleren heb ik geprobeerd de discussie duidelijker te maken. Ik denk dat ik tot op zekere hoogte de aandacht heb gevestigd op de realiteit van diegenen die de macht zouden hebben als de Verenigde Naties geen leidende rol zouden krijgen.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
SCHRIFTELIJKE VERKLARINGEN (ARTIKEL 120)

Berthu (NI)
De landen die hebben getracht om de militaire interventie in Irak te voorkomen hebben op alle fronten schipbreuk geleden: door Saddam Hoessein indirect aan te moedigen hebben ze deze interventie alleen maar dichterbij gebracht; bij de wederopbouw van het land doen ze niet mee, en daar hebben ze zelf voor gezorgd; en erger nog is het feit dat door hun toedoen de VN buitenspel gezet dreigt te worden, aangezien die nu van aanhoudende onmacht en partijdigheid beschuldigd wordt.
Er breekt in Irak immers een zeer gevaarlijke tijd aan, dat is duidelijk, bijna even gevaarlijk als de oorlog zelf, maar dan in een andere vorm, en er is een gezag nodig dat van aanpakken weet en in staat is snel en krachtig beslissingen te nemen om de zaken in goede banen te leiden. Uitgaande van de ervaring van voor de inval lijkt de VN hiervoor bepaald niet de meest geschikte kandidaat.
Echter, al belichaamt dit orgaan niet een 'universeel geweten dat boven de naties uitstijgt? zoals Dominique de Villepin stelt (hoe komt hij daarbij?), dan neemt dat nog niet weg dat de VN een breed spectrum van landen vertegenwoordigt die een bijdrage kunnen leveren aan de stabiliteit in Irak. De Verenigde Naties zouden, samen met de Europese Unie, dus hun invloed moeten aanwenden om steun te bieden aan de coalitietroepen die gezamenlijk de orde in het land herstellen en snel een betrouwbare regering willen instellen, en om te zorgen voor humanitaire hulp in de vorm van voedsel, water, elektriciteit en ziekenhuizen, die de mensen in Irak zo hard nodig hebben.

Figueiredo (GUE/NGL)
De Brits-Amerikaanse strijdkrachten hebben een illegale en ongerechtvaardigde oorlog gevoerd tegen Irak. Daarbij zijn duizenden uiterst krachtige bommen afgeworpen, waaronder ook fragmentatiebommen. Duizenden mensen zijn omgekomen, terwijl behalve hele woonwijken ook markten, ziekenhuizen, scholen en andere openbare gebouwen verwoest zijn. Vervolgens is het historische en culturele erfgoed van het Iraakse volk en de mensheid geplunderd. De regering-Bush en haar bondgenoten dienen daarvoor verantwoordelijk te worden gesteld. We mogen niet toelaten dat hun misdaden achteraf goedgepraat worden om zo deze agressie en de daarop volgende bezetting te legitimeren.
We betreuren het dat de EU de agressie tegen Irak niet krachtig heeft veroordeeld. We eisen dat de bezettingstroepen onmiddellijk worden teruggetrokken. De soevereiniteit van het Iraakse volk en de integriteit van het grondgebied moeten worden gerespecteerd.
We moeten solidair zijn met het Iraakse volk, het Palestijnse volk en alle volkeren die strijd voeren. Dat betekent dat we de strijd voor de vrede moeten opvoeren, en dat moet via ontwapening, het afschaffen van kernwapens en andere massavernietigingswapens, de ontmanteling van militaire bases op vreemd grondgebied en de ontbinding van de NAVO. We zijn tegen het militarisme. Het Handvest van de VN moet worden gerespecteerd, om zo de soevereiniteit van de volkeren en hun recht om zelf over hun lot te beslissen te garanderen.

De Voorzitter.
Wij gaan over tot de stemming.
Verslag (A5-0127/2003) van de heer De Rossa, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over de ontwerprichtlijn tot aanvulling van het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (9924/2002 - C5-0494/2002 -1991/0389(CNS)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0119/2003) van de heer Callanan, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/25/EG inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten met betrekking tot pleziervaartuigen (PE-CONS 3615/2003 - C5-0109/2003 - 2000/0262(COD)) 
(Het Parlement keurt de gemeenschappelijke ontwerptekst goed)
Verslag (A5-0146/2003) van mevrouw Gebhardt, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de Europese coöperatieve vennootschap (hernieuwde raadpleging) (9923/2002 - C5-0485/2002 -1991/0388(COD)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Na de stemming:

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb begrepen dat sommige collega's die hier als waarnemer zijn, zojuist aan de stemming hebben deelgenomen door hun hand op te steken. Om misverstanden te vermijden zou ik u willen verzoeken om nogmaals duidelijk te maken dat uiteraard uitsluitend de leden van dit Parlement aan de stemmingen mogen deelnemen.

De Voorzitter.
Wij willen heel graag dat de waarnemers een zo groot mogelijke rol spelen in het Parlement, maar ze hebben niet het recht te stemmen. Dat is wel duidelijk. Dank u dat u dit onder de aandacht heeft gebracht.
Verslag (A5-0140/2003) van mevrouw Gill, namens de Begrotingscommissie, over de raming van de ontvangsten en uitgaven van het Europees Parlement voor het begrotingsjaar 2004 (2003/2016(BUD)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
(De vergadering wordt om 11.50 uur onderbroken en om 12.30 uur hervat)

De Voorzitter.
Dan gaan we nu verder met de stemming.
Verslag (A5-0145/2003) van de heer Manders, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (COM(2002) 17 - C5-0088/2002 - 2002/0021(COD)) 
Voor de stemming over de amendementen 85 en 99:

Miller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, op het stembriefje dat wij voor ons hebben staat dat amendement 85 identiek is aan amendement 99. Ik zou erop willen wijzen dat dit feitelijk niet het geval is. De twee amendementen verschillen aanzienlijk, in het bijzonder met betrekking tot het Verdrag van Parijs inzake wettelijke aansprakelijkheid op het gebied van kernenergie en het Verdrag van Wenen inzake wettelijke aansprakelijkheid voor kernschade. In amendement 85 valt de paragraaf die betrekking heeft op de IMO-bepalingen niet onder de paragraaf met bepalingen inzake kernschade. In amendement 99 is dit wel het geval. Ik weet dat dit enigszins verwarrend is, maar het is ook een verwarrende richtlijn! Ze zijn niet hetzelfde en er zou daarom niet gestemd moeten worden als waren het identieke amendementen.

Manders (ELDR)
Voor mij zijn ze gelijkluidend, dus kunnen we ze allebei tegelijk onderwerp van stemming maken, als dat mogelijk is.

De Voorzitter.
Ze zijn inderdaad identiek. Verschillende onderdelen zijn gemarkeerd, maar als u kijkt naar punt 2 van beide amendementen dan ziet u dat deze gelijk zijn, afgezien van het feit dat een van beide vet gedrukt is. Wij zullen derhalve gelijktijdig over de amendementen 85 en 99 stemmen.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
De Voorzitter. Hiermee is de stemming beëindigd.
STEMVERKLARINGEN
Bastos (PPE-DE)
Ik steun dit verslag. Daarmee wordt eindelijk een juridisch instrument voor de coöperatieve sector geschapen. We hebben daar veel te lang op moeten wachten. Belangrijk is wel dat er bij het opstellen van een statuut voor Europese coöperatieve vennootschappen rekening wordt gehouden met de verworven rechten van de werknemers. Die rechten moeten gegarandeerd worden, zowel bij de oprichting van nieuwe vennootschappen als bij structurele hervormingen van reeds bestaande vennootschappen. ECV's moeten verplicht worden met werknemers te overleggen en ze informatie te verstrekken; werknemers moeten vertegenwoordigd zijn in het beheer van de vennootschap en daarin ook kunnen participeren. Bij de besluitvorming dient dus rekening te worden gehouden met de adviezen van de vertegenwoordigers van de werknemers.
Ik wil ook nog op de volgende punten wijzen:
a) de lidstaten hebben krachtens de regeling voor het statuut van vertegenwoordigers van werknemers een wetgevende rol. Daarbij is als principe vastgelegd dat alle vertegenwoordigers, ongeacht hun herkomst, dezelfde rechtsbescherming genieten als de vertegenwoordigers op nationaal niveau;
b) de vertegenwoordigers van de werknemers moeten bij hun deelname in het beheer van de ECV rekening houden met de initiatieven op het gebied van maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen;
c) gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen. De methoden voor het benoemen, aanstellen of kiezen van vertegenwoordigers van werknemers moeten zodanig worden vormgegeven dat ze bijdragen tot gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen.

Figueiredo (GUE/NGL)
Met het in dit verslag besproken voorstel voor een richtlijn wil de Commissie het statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap afronden, voor zover het de participatie van de werknemers betreft. Daarbij komt een aantal juridische kwesties aan de orde, maar het gaat toch vooral om de vraag hoe de rechten van werknemers die in het beheer van Europese coöperatieve vennootschappen meebeslissen beschermd worden.
De rapporteur neemt de voorstellen van de Commissie goeddeels ongewijzigd over. Hij introduceert wel een aantal nieuwe elementen: gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen, maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen en de rechtsbescherming van vertegenwoordigers van werknemers (die moet voor alle vertegenwoordigers, ongeacht afkomst, gelijkwaardig zijn aan die welke de vertegenwoordigers van de werknemers op nationaal niveau genieten).
Er bestond een clausule die lidstaten toestond de regeling voor de participatie van werknemers niet toe te passen in die gevallen waarin een Europese coöperatieve vennootschap tot stand komt door de fusie van twee coöperaties. Daarmee worden de rechten van de werknemers geschaad. De rapporteur stelt daarom terecht voor deze clausule af te schaffen.

Moraes (PSE)
Ik heb voor het verslag-De Rossa over coöperaties en de implicaties ervan voor werkenden gestemd, omdat het een uitstekende bijdrage is aan de ontwikkeling van coöperaties in de Europese Unie. Mijn collega de heer De Rossa heeft een uitstekend verslag gemaakt dat nuttig zal zijn bij de verspreiding van het coöperatieve model dat, als werknemers ermee in aanraking komen, wordt gezien als een model met belangrijke voordelen. In de coöperatieve sector in het Verenigd Koninkrijk, die nu aan het groeien is en een proces van modernisering heeft ondergaan, zal dit verslag met open armen worden ontvangen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik stem tegen dit verslag. Volgens mij vallen kwesties die rechtstreeks verband houden met de participatie van werknemers in het kader van het statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap buiten de sfeer van artikel 137.
Door de rechtsgrondslag te wijzigen probeert de rapporteur het Parlement nieuwe bevoegdheden te verschaffen, en ik geloof niet dat daarmee de letter en de geest van de Verdragen gevolgd worden.
Lid 3 van bovenvermeld artikel verschaft volgens mij niet de nodige rechtsgrondslag voor de gewenste participatie van werknemers in dit soort coöperatieve ondernemingen. Het onder e) van lid 1 van hetzelfde artikel bepaalde vermag al evenmin een dergelijke rechtsgrond te scheppen (ook al denkt de Economische en Monetaire Commissie daar anders over). Een verwijzing naar artikel 308 is dus geheel gerechtvaardigd.
Wat betreft het toestaan van de mogelijkheid om over de regeling voor de participatie van werknemers opnieuw te onderhandelen als er zich bij de oprichting van een vennootschap belangrijke structurele veranderingen hebben voorgedaan, geloof ik dat dit aanleiding kan geven tot conflicten. Ik heb ernstige twijfels over de levensvatbaarheid van vennootschappen die onder zulke omstandigheden tot stand komen.

Moreira da Silva (PPE-DE)
Ik vind dat de delegatie in het bemiddelingscomité goed werk heeft geleverd en dat de heer Callanan een goed verslag heeft opgesteld. Ik vind echter ook dat men niet voldoende ambitieus is geweest als het gaat om geluidsoverlast en luchtvervuiling. Er had ook meer kunnen worden gedaan om de kwaliteit van het water voor menselijk gebruik te verbeteren. Ik ben het dus niet eens met de uitzondering voor stoomvaartuigen, de tolerantiewaarde van 3 dB voor alle soorten vaartuigen en de grenswaarden voor de uitlaatgasemissies in bepaalde binnenwateren.

Darras (PSE)
. (FR) Deze tekst dient zo spoedig mogelijk van kracht te worden.
Sommigen zullen ongetwijfeld opmerken dat artikel 308 van het EG-Verdrag niet de juiste rechtsgrondslag is en dat het EP hierdoor opzij gezet wordt, oftewel dat het Parlement op dit gebied medebeslissingsbevoegdheid ontzegd wordt en voortaan nog slechts zal worden geraadpleegd. De argumenten die veel collega's naar voren hebben gebracht om dit verslag om die reden te verwerpen, zijn logische en sterke argumenten. Artikel 95 van het EG-Verdrag, dat harmonisatie beoogt van de nationale wetgevingen gericht op de oprichting en het functioneren van de interne markt, lijkt inderdaad de juiste rechtsgrondslag te zijn.
Moeten wij daarom echter het risico nemen dat een statuut waarnaar de sociaal-economische sector al jaren uitziet, op de lange baan wordt geschoven? Ik vind van niet. Ik onthoud mij dan ook van stemming met betrekking tot amendement 1, waarin de rechtsgrondslag wordt betwist, omdat het belangrijker is dat deze tekst zonder verdere vertraging wordt aangenomen.
Figueiredo (GUE/NGL)
Met deze verordening wordt beoogd een Europees juridisch statuut te scheppen voor coöperaties, om deze vennootschappen in de gelegenheid te stellen buiten de landsgrenzen op de interne markt van de EU te opereren. Met dit statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap (waarvoor dezelfde doelstellingen gelden als voor het statuut van de Europese Vennootschap - verordening 2157/2001) moet het mogelijk worden de productiestructuur op Europese schaal aan te passen. Allerlei soorten bedrijven kunnen op die manier hun activiteiten op Europees niveau herstructureren. De centralisering en concentratie van kapitaal in grote multinationale ondernemingen zal zo een versnelling ondergaan. De nationale wetgevingen bevatten bepalingen die het samenvoegen van ondernemingen uit verschillende lidstaten aan beperkingen onderhevig maken. Multinationals worden nu in de gelegenheid gesteld deze 'belemmeringen? te omzeilen.
Wij zijn het niet eens met het idee om ondernemingen met 'Europees kapitaal? te financieren. Dit soort fusies en herstructureringen zal ernstige sociaal-economische gevolgen hebben, zeker voor perifere landen als Portugal. Bovendien hebben coöperaties een geheel eigen structuur met betrekking tot de deelname van de leden en de verdeling van de winst. Onze onthouding weerspiegelt het feit dat we onze twijfels hebben bij deze gehele wetgevingsprocedure en bij de doelstellingen en inhoud van het initiatief van de Commissie. Het Parlement heeft wel positieve voorstellen gedaan met betrekking tot het uitvoerend comité.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb tegen dit verslag gestemd. Ik vind dat het statuut voor de Europese coöperatieve vennootschap verder gaat dan harmonisatie van wetgeving - er wordt zo een nieuwe, supranationale rechtspersoon geschapen. Beweerd wordt dat er in dit statuut zoveel verwijzingen naar de nationale wetgevingen worden gemaakt dat je bij de ECV bezwaarlijk kunt spreken van een nieuwe rechtsvorm. Met die zienswijze ben ik het niet eens. Het lijkt me, louter interpretatief gezien, trouwens van kortzichtigheid getuigen om te beweren dat bij een juridisch kader specifieke omstandigheden op lokaal niveau geen rol mogen spelen om daadwerkelijk te kunnen spreken van een juridisch kader. Dat lijkt me juist een manier om een rechtsvorm extra diepte te verlenen - zo kan hij pas goed aansluiten op de tastbare werkelijkheid.
Er wordt gesproken over de 'verwezenlijking van de interne markt? en die kreet wordt vervolgens gebruikt als rechtvaardiging voor een beroep op artikel 95. Dat argument moet preciezer worden geformuleerd, aangezien het anders voor alle wetgevende arbeid kan worden gebruikt. Het is duidelijk dat de rapporteur en de advies verstrekkende commissies meer en verdergaande bevoegdheden voor het Parlement willen. Ze beweren echter te handelen op grond van juridische noodzaak.
Ik vind het echt jammer dat dit gegeven wordt gebruikt als aanleiding voor wederom een institutioneel conflict. We moeten juist voorzichtig zijn. Voordat we meer bevoegdheden voor onszelf opeisen dienen we eerst goed gebruik te leren maken van de bevoegdheden waarover we reeds beschikken.

McAvan (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar uitleggen waarom ik voor amendement 1 van het verslag-Gill heb gestemd.
In een tijd waarin zoveel van onze burgers worden geconfronteerd met onzekerheden over pensioenen en andere werkgerelateerde uitkeringen, denk ik dat het echt verkeerd zou zijn als leden van dit Parlement voor extra privileges voor zichzelf zouden stemmen. Daar zou een verkeerd signaal van uitgaan. Ik ben erg blij dat tenminste aan deze kant van dit Parlement de meerderheid van de collega's tegen het voorstel heeft gestemd om ook gepensioneerde leden in aanmerking te laten komen voor ziektekostenregelingen.

Balfe (PPE-DE)
Alle leden van dit Parlement profiteren van een gratis ziektekostenverzekering.
Het is een triest voorbeeld van een gebrek aan solidariteit tussen generaties dat een coalitie die voornamelijk uit socialisten en groenen bestaat, zelfs tegen een onderzoek naar opneming van gepensioneerde leden in het systeem heeft gestemd.

Berthu (NI)
Ik heb voor het verslag-Manders betreffende de milieuaansprakelijkheid gestemd, omdat de amendementen die uiteindelijk zijn aangenomen redelijk tegemoet kwamen aan de bezwaren die ik tijdens het debat van gisteren had opgeworpen. Een zeer grote meerderheid van de afgevaardigden (312 tegen 179) is van dezelfde redenering uitgegaan.
De amendementen die mij met name hebben doen besluiten om vóór te stemmen zijn: 1) de amendementen 85 en 99, waarin de Commissie met name gevraagd wordt voorstellen uit te werken voor de toepassing van deze richtlijn op milieuschade ten gevolge van kernenergie en zeevervoer; 2) de amendementen 86 en 103, waarin de bepaling wordt geschrapt dat er geen aansprakelijkheid bestaat indien men handelde op grond van eerder verleende administratieve vergunningen of op grond van de toenmalige stand van de wetenschap en technologie; 3) amendement 107, dat bepaalt dat exploitanten gebruik moeten maken van passende verzekeringen of andere vormen van financiële zekerheid ter dekking van hun aansprakelijkheid.
Daarnaast is amendement 54 aangenomen, dat weliswaar niet perfect is, maar waar ik genoegen mee neem. Hierin wordt om aanvullende wetgeving gevraagd inzake aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door genetisch gemanipuleerde organismen (GGO's), met name schade veroorzaakt door de aanwezigheid van GGO's in producten waarbij géén gebruik is gemaakt van deze organismen. Uiteraard zou ik graag zien dat de opschorting van de vergunningen voor GGO's gehandhaafd blijft totdat deze wetgeving is goedgekeurd.
Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
. (FR) Uitgangspunt bij de opstelling van het verslag-Manders was het principe 'de vervuiler betaalt': ondernemingen die het milieu vervuilen, moeten opdraaien voor de kosten van de schade die zij hebben veroorzaakt. Aangezien sommige amendementen van gezond verstand getuigen, hebben wij voor dit verslag gestemd. Een enorm probleem blijft echter hoe dit in de praktijk moet worden gebracht.
Het feit dat het Parlement de aanbevelingen van dit verslag overneemt, is niet voldoende om deze ook van toepassing te laten worden. Het feit dat er een bevoegde autoriteit wordt aangewezen om de exploitant zover te krijgen dat hij zijn verantwoordelijkheid neemt, volstaat evenmin. Dat geldt vooral wanneer de exploitant een multinational is, die over de middelen beschikt om deze verantwoordelijkheid te ontlopen en naar wiens eisen de bevoegde autoriteit zich gewoonlijk schikt. We hebben dit in Frankrijk gezien met het concern TotalFinaElf (olievervuiling van de Erika en ontploffing van de AZF-fabriek).
Tot op zekere hoogte zou je nog om de door de rapporteur aangebrachte nuances inzake de aansprakelijkheid van de vervuiler kunnen glimlachen, als de houding van deze grote concerns, die zich vooral om hun winstcurve bekommeren, niet zulke dramatische gevolgen voor de bevolking zou hebben.
Het volstaat evenmin om financiële garanties in te stellen. Het IOPC-fonds, dat geacht wordt de risico's van olietankers te dekken, heeft onlangs aangekondigd dat het slechts 15 procent van de schade van de Prestige zou vergoeden, omdat de kas leeg is. Om de woedende slachtoffers tot bedaren te brengen, heeft de Franse regering niet eens overwogen om de schade op de bevrachter te verhalen. In plaats daarvan laat zij de belastingplichtigen ervoor opdraaien. Het komt erop neer dat dit verslag in de harde realiteit, waarin enkel het maken van winst telt, weinig kan uitrichten.
Figueiredo (GUE/NGL)
Wij geloven dat het beleid voor het behoud van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen van fundamenteel belang is voor duurzame ontwikkeling. Op preventie gerichte maatregelen en strategieën dienen daarom prioriteit te krijgen. Er moet steun komen voor onderzoek waarbij van de best beschikbare technologie gebruik wordt gemaakt. Daarbij moet vooral rekening worden gehouden met de specifieke problemen die kleine en middelgrote ondernemingen ondervinden.
Het is hoog tijd dat de veroorzakers van milieuschade voor die schade aansprakelijk worden gesteld en dat ze gedwongen worden te betalen voor herstel. De ramp met de Prestige is een voorbeeld. Het is in het kader van al deze maatregelen en acties vooral van belang dat we ervoor zorgen dat de grote industriële ondernemingen hun verantwoordelijkheid voor het behoud van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen aanvaarden. Om te verhinderen dat de industrie ongestraft blijft vervuilen moeten er efficiënte en echtvaardige mechanismen worden ontwikkeld. Het is niet aanvaardbaar dat de milieuschade die als gevolg van nalatigheid of commerciële strategieën wordt veroorzaakt met openbare middelen moet worden hersteld. De vervuilers zijn vrijwel altijd particuliere ondernemingen die alleen maar uit zijn op een zo groot mogelijke winst.
Deze resolutie van het EP houdt een verbetering in van het op het Groenboek van 1983 gebaseerde Commissievoorstel voor milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade, aangezien in deze resolutie verzet wordt aangetekend tegen de standpunten van de grote industriële ondernemingen (zie het advies van UNICE). Het voorstel van de Commissie was op die standpunten gebaseerd.

Hudghton (Verts/ALE)
Overheden, vooral de plaatselijke overheden, worden op dit moment geconfronteerd met aanzienlijke lasten die voortkomen uit milieuschade, met veel verschillende oorzaken, zowel groot als klein. Deze richtlijn biedt de mogelijkheid verantwoordelijkheden beter vast te stellen en toe te kennen en zou in overeenstemming met het beginsel 'de vervuiler betaalt' moeten zijn.
Ik was tegen amendement 37 van de commissie, dat tegen dat principe ingaat en dat tot gevolg zou hebben dat er onacceptabele lasten op de schouders van de plaatselijke autoriteiten zouden komen te liggen. Bovendien zou het gevaar kunnen opleveren voor de plaatselijke economieën.
In het bijzonder in het Verenigd Koninkrijk hebben regeringen zich schuldig gemaakt aan pogingen om plaatselijke autoriteiten te laten opdraaien voor de kosten van EU-wetgeving, zoals het afvoeren van ijskasten, waarbij 'Brussel' de schuld kreeg.
De kosten om deze richtlijn om te zetten mogen niet op oneerlijke wijze worden verhaald op plaatselijke autoriteiten, waarvan de budgetten reeds onder druk staan, noch door goedkeuring van een ondeugdelijke richtlijn noch als gevolg van een uiteindelijk ondeugdelijke omzetting door de nationale overheid.

Korakas (GUE/NGL)
De richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid is gegrondvest op het achterhaalde beginsel 'de vervuiler betaalt'. Dit beginsel is weliswaar doeltreffend gebleken als het gaat om het herstel van milieuschade door degenen die voor die schade verantwoordelijk zijn, maar ook schadelijk, daar echte preventie wordt verwaarloosd en daar het uiteindelijk als cynisch excuus gebruikt wordt om nieuwe belastingen op te leggen aan 'vervuilde burgers', in die zin dat de 'vervuilers' - het grootkapitaal in de industrie - niet alleen weigeren schadevergoeding te betalen voor de enorme rampen die zij veroorzaken (Erika, Prestige, Sevezo, enzovoort) maar zelfs gesubsidieerd worden via allerlei faciliteiten en belastingvrijstellingen.
Milieuaansprakelijkheid is hier niet meer dan een concept vol onverbloemde hypocrisie. De 'financiële borgstelling? wordt namelijk van de industrie overgeheveld naar de overheid en de werknemers, via ofwel hogere exploitatiekosten ofwel doorberekening in de productprijzen. Deze richtlijn is met haar uitzonderingen en beperkt toepassingsgebied een 'vijgenblad? voor de monopolistische belangen. Er is namelijk geen sprake van, bijvoorbeeld, een allesomvattende bescherming van de biodiversiteit of tegen olievervuiling, nucleaire schade, niet-ioniserende straling, GGO's, enzovoort. Heel provocatief wordt vermeden degenen aansprakelijk te stellen die via barbaarse militaire interventies waarvoor geen aanleiding bestaat enorme milieurampen veroorzaken. Vanwege de beperkte definities van schade, aansprakelijkheid en andere fundamentele begrippen, die zo lek zijn als een zeef omdat talloze sectoren zijn uitgesloten en omdat er sprake is van vreemdsoortige 'niet-aansprakelijkheidsbewijzen?, zijn wij uiterst gereserveerd en kritisch ten aanzien van deze 'milieuaansprakelijkheid?.

Meijer (GUE/NGL)
. Bedrijven produceren niet alleen goederen en diensten, maar ook verontreiniging en ongelukken. De kosten om de schade voor de omgeving ongedaan te maken komen terecht bij de benadeelden of bij de overheid. De voordelen van de economische activiteit die tot de schade heeft geleid komen daarentegen bij het bedrijf terecht. Om dat onrecht tegen te gaan is reeds lang geleden het principe 'de vervuiler betaalt' ontwikkeld, maar bedrijven oefenen nog steeds druk uit om dat zo veel mogelijk uit te hollen. Dat is ook te zien aan de ingediende rechtse amendementen, die de aansprakelijkheid sterk beperken. Na 21 jaar voorbereiding lijkt er van de oorspronkelijke bedoelingen niets terecht te komen. De richtlijn is van toepassing op slechts 13 procent van het grondgebied van de EU, de regio's die zijn aangegeven in de Vogelrichtlijn en Natura 2000. Zeevervuiling en schade door kernenergie tellen niet mee, en ook als men handelde op grond van een vergunning of van de toenmalige stand van de wetenschap is er geen aansprakelijkheid. Olierampen op zee en besmetting van natuurlijke gewassen door genetisch veranderde gewassen leiden niet tot aansprakelijkheid. Vooroplopen in nationale milieubescherming wordt onmogelijk gemaakt als artikel 95 voor een uniforme markt wordt geplaatst boven de milieubescherming in artikel 175. Alleen de gezamenlijke linkse amendementen kunnen dit voorstel nog enigszins aanvaardbaar maken.

Miller (PSE)
Namens de Britse sociaal-democratische leden van het Europees Parlement zou ik onze steun willen uitspreken voor het algemene principe van 'de vervuiler herstelt'. Dit is een fundamentele verandering van de richting die het milieubeleid van de EU uitgaat. Het moet niet langer zo zijn dat de burgers belast worden met schoonmaakkosten terwijl de vervuiler vrijuit gaat, zoals maar al te vaak gebeurt.
De Labour-afgevaardigden steunen echter niet de opneming in deze richtlijn van genetisch gemodificeerde organismen, ten eerste omdat we vinden dat dit daarvoor niet de geschikte richtlijn is en ten tweede omdat er op dit gebied reeds wetgeving bestaat. Dit zou onder bedrijven die op dit gebied actief zijn of willen worden aanleiding kunnen geven tot verwarring over de vraag welke wetgeving van toepassing is.

Ribeiro e Castro (UEN)
Dit Commissievoorstel is van groot belang. De Commissie wil een algemeen communautair systeem opzetten voor het voorkomen en herstellen van milieuschade, waaronder inbegrepen watervervuiling, schade aan de biodiversiteit en bodemvervuiling. We hebben het dan over het soort vervuiling dat de menselijke gezondheid ernstige schade kan berokkenen. Na jaren discussie en een hele reeks milieurampen zijn we nu op een beslissend punt aangekomen. Het is hoog tijd dat we werkelijk efficiënte maatregelen ontwikkelen voor het voorkomen en herstellen van milieuschade. Dit moet werkelijk een ommekeer zijn.
Ik steun de benadering van de Commissie. De beslissingen aangaande de institutionele bepalingen en concrete procedures voor het bereiken van de verlangde resultaten moeten, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel, voor een groot deel aan de lidstaten overgelaten worden.
Ik vind overigens wel dat het Commissievoorstel niet voldoende nauwkeurig is met betrekking tot bepaalde kwesties. Ik heb het dan over de reikwijdte van de definitie van biodiversiteit (die blijft beperkt tot Natura-2000), de wijze waarop de steeds vaker verplicht gestelde verzekeringen moeten worden afgesloten (voor de in Bijlage I genoemde entiteiten), het goedkeuren van uitzonderingen, het nuanceren van de objectieve aansprakelijkheid door het invoeren van 'verzachtende omstandigheden? en het uitsluiten van aansprakelijkheid voor uit bepaalde activiteiten voortvloeiende schade. Ik heb aangegeven dat ik het met een aantal zaken niet eens ben, maar ik geloof toch dat ik moet meewerken aan het goedkeuren van deze richtlijn. Ze gaat in de goede richting en ze is zeker heel belangrijk.

Sacrédeus (PPE-DE)
Het voorstel voor een richtlijn inzake milieuaansprakelijkheid betekent in milieukwesties in Europa een grote stap vooruit en het zal hopelijk vele ongelukken in de toekomst kunnen voorkomen. Dit voorstel is zeer welkom, maar wij vonden dat het op een aantal terreinen verbetering behoefde.
De definitie van de biodiversiteit in verband waarmee wettelijke aansprakelijkheid voor schade van toepassing kan zijn was veel te beperkt. Naar onze mening zouden ook soorten en habitats die worden beschermd door nationale wetgeving onder de richtlijn moeten vallen.
Het voorstel om activiteiten die aan een procedure voor het verlenen van een vergunning onderworpen zijn geweest aan strikte milieuaansprakelijkheid te onttrekken was naar onze mening een veel te ver gaande uitzondering, die niet met nationale wetgeving strookt. Dit dient echter wel een factor te zijn die bij het vaststellen van het bedrag van de schadevergoeding in het besluit wordt meegewogen.

Souchet (NI)
. (FR) Hoewel het er niet de schijn van heeft, zijn de kwesties met betrekking tot milieuaansprakelijkheid enerzijds en de specifieke aansprakelijkheid op het gebied van zeevervoer anderzijds, verschillend van aard. De tekst die door het Parlement is aangenomen zal dan ook verwarring zaaien.
Het begrip "milieuaansprakelijkheid", dat nog beter vorm moet krijgen, berust op de noodzaak een schuldige aan te wijzen en een oorzakelijk verband vast te stellen tussen de gebeurtenis die de vervuiling tot gevolg heeft en de vervuiling zelf. Dit brengt langdurige procedures en schadevergoedingen in een laat stadium met zich mee.
Wat de risicoaansprakelijkheid betreft geldt het systeem dat is ingesteld bij twee verdragen: het CLC-verdrag en het IOPC-fonds. Dit systeem heeft als voordeel voor de slachtoffers dat er een schuldige wordt aangewezen die verplicht verzekerd is en dat er een fonds voor schadevergoeding wordt opgericht dat - in theorie - in geval van vervuiling onmiddellijk kan worden aangesproken.
De ervaring met de olierampen van de laatste tijd toont echter aan dat dit systeem absoluut dient te worden uitgebreid tot de bevrachters en dat veranderingen in de biodiversiteit erin opgenomen moeten worden. Verder moet het IOPC-fonds krachtig worden opgewaardeerd en een permanent karakter krijgen.
Het is de taak van de meest betrokken lidstaten die bereid zijn zich hiervoor in te zetten, om deze verzoeken aan de Internationale Maritieme Organisatie over te brengen. Indien dit op niets uitloopt, behoren deze zelfde lidstaten van de Europese Unie te eisen dat zij eenzijdig ingrijpt en de verantwoording op zich neemt voor deze noodzakelijke verbeteringen, net als de Verenigde Staten hebben gedaan.
De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.15 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, morgen begint een Bilderbergconferentie in Versailles. De reden dat ik dit ter sprake breng is dat een aantal commissarissen - Monti, Liikanen, Solbes Mira, Verheugen, Vitorino en Bolkestein - in het verleden Bilderbergconferenties heeft bijgewoond. Commissaris Prodi was in de jaren tachtig zelfs lid van het stuurcomité, op hetzelfde moment dat Wim Duisenberg de penningmeester van de Bilderberg-groep was.
Een andere reden dat ik dit onderwerp ter sprake breng is dat ik schriftelijk een prioritaire vraag via het Parlement heb ingediend, maar elke keer als ik de kwestie-Bilderberg aan de orde stel word ik van het kastje naar de muur gestuurd. Ik had op 25 april antwoord moeten krijgen, maar ik heb dit nog steeds niet ontvangen. De Bilderbergconferentie begint in het weekend. Ik heb geprobeerd antwoord te krijgen op mondelinge vragen in dit Parlement en in het vorige, maar de commissarissen waren gewoon bang om antwoord te geven.
Wat ik echt wil weten, is of de commissarissen deze conferenties bijwonen op persoonlijke titel, of dat ze er de Commissie vertegenwoordigen. Als ze de Commissie vertegenwoordigen, dan moeten we weten wat er op deze Bilderbergconferenties precies gebeurt, omdat het uiteindelijk gaat om een geheime organisatie die beslissingen neemt over de wereldpolitiek zonder enige bijdrage van de burgers. Het is de hoogste tijd dat de deuren van Bilderberg opengaan en dat de mensen echt weten wat daar gebeurt, omdat de meeste invloedrijke mensen in de wereld van vandaag een rol spelen in de Bilderberg-groep. De Voorzitter van dit Parlement, de heer Cox, heeft ook één van deze conferenties bijgewoond, een paar jaar geleden in Zweden. De mensen moeten weten wat er gebeurt tijdens Bilderbergconferenties en als ik een vraag stel dan moet de Commissie tijdig een antwoord op die vraag geven. De Commissie heeft geen geldige reden om hem niet te beantwoorden.

De Voorzitter.
Mevrouw McKenna, ik heb nota genomen van uw opmerkingen en zal deze doorgeven aan de Commissie. Aangezien u sprak over commissarissen, zult u van de Commissie een antwoord krijgen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Raad over de uitleveringsovereenkomst Europese Unie/Verenigde Staten en het Internationaal Strafhof.
De minister van Justitie van Griekenland, de heer Petsalnikos, heeft het woord namens de Raad.

Petsalnikos
Mijnheer de Voorzitter, geachte leden van het Europees Parlement, vandaag hebben wij de gelegenheid u op de hoogte te stellen van de stand van zaken in de onderhandelingen die het voorzitterschap voert met de Verenigde Staten van Amerika over twee overeenkomsten, een inzake uitlevering en de andere inzake wederzijdse justitiële samenwerking. Wij zijn inmiddels in het eindstadium van deze onderhandelingen aanbeland. De tekst van de twee ontwerpovereenkomsten is twee weken geleden voorgelegd aan het Europees Parlement. Het voorzitterschap hoopt tijdens de Raad JBZ van 6 juni aanstaande toestemming te krijgen voor de ondertekening. Dan zal het voorzitterschap in staat zijn de overeenkomsten tijdens de Top van de Europese Unie en de Verenigde Staten, die voor 25 juni in Washington gepland staat, te ondertekenen.
De huidige situatie geeft ons alle reden tot optimisme over de uitkomst van deze onderhandelingen. Dit is ook in hoge mate te danken aan de enorme inspanningen van de vorige voorzitterschappen. Nadat een eerste onderhandelingsbijeenkomst onder het Spaanse voorzitterschap was gehouden, zijn onder het Deense voorzitterschap, met de bijstand van de Commissie en natuurlijk ook het secretariaat van de Raad, uitvoerige onderhandelingen gevoerd.
Tijdens zijn bijeenkomst van 28 februari 2003 heeft de Raad erkend dat de onderhandelingen tot dan toe op tevredenstellende wijze door het voorzitterschap waren gevoerd, dat de uitkomst positief was en dat de onderhandelingen moesten worden opgeschort om de lidstaten de noodzakelijke tijd te geven om de fundamentele aspecten van de tekst te bespreken. Enkele lidstaten zijn nog bezig met de raadpleging van hun parlementen. Daarom heeft de Raad tijdens zijn bijeenkomst van vorige week besloten te helpen om de informatievoorziening zo volledig mogelijk te maken. Ik herinner u eraan dat het voorzitterschap het Europees Parlement herhaaldelijk op de hoogte heeft gesteld van de stand van zaken in de onderhandelingen met de Verenigde Staten. Zo hebben wij op 20 maart jongstleden nog de mogelijkheid gehad de LIBE-commissie te informeren. Als de Raad van 5 juni aanstaande het voorzitterschap machtigt om de overeenkomsten namens de Europese Unie te ondertekenen, zullen in bepaalde lidstaten grondwettelijke procedures in gang moeten worden gezet en zullen de parlementen aldaar moeten instemmen met de overeenkomsten of deze moeten ratificeren. Artikel 24 van het Verdrag betreffende de Europese Unie geeft de lidstaten uitdrukkelijk de mogelijkheid om te verklaren dat grondwettelijke procedures moeten worden gevolgd voordat een overeenkomst voor hen bindend kan worden. Inderdaad heeft een aantal lidstaten reeds duidelijk gemaakt dat zij een dergelijke verklaring zullen afleggen. De Europese Unie zal pas gebonden zijn als de wettelijke ratificeringsinstrumenten met de Verenigde Staten zijn uitgewisseld, en deze uitwisseling zal pas plaatsvinden als de Raad het voorzitterschap daartoe machtigt met een tweede besluit. In de tijd tussen de ondertekening van de overeenkomsten en de uitwisseling van de ratificeringsinstrumenten zal het voorzitterschap het Europees Parlement op de hoogte stellen van de tekst van de overeenkomst, ofschoon het Verdrag betreffende de Europese Unie de Raad daartoe niet verplicht. Het is evenwel logisch dat de informatievoorziening in dit stadium plaatsvindt, aangezien de regeringen traditiegetrouw, overeenkomstig de grondwettelijke procedures, op dat moment hun parlementen vragen om instemming met of advisering over de eindtekst van de overeenkomst. Het lijdt echter geen enkele twijfel dat de tekst van de overeenkomst pas definitief is wanneer deze door alle partijen is ondertekend.
Het voorzitterschap is van mening dat deze overeenkomst een meerwaarde heeft ten opzichte van de bestaande bilaterale overeenkomsten inzake uitlevering en wederzijdse justitiële samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie en de Verenigde Staten. Ik moet hierbij onderstrepen dat wij, als er geen akkoord komt, met de bestaande bilaterale overeenkomsten van de lidstaten moeten zien te leven. De overeenkomsten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zullen de bilaterale overeenkomsten tussen de lidstaten en de Verenigde Staten hoe dan ook niet vervangen. De overeenkomsten waarover ik u vandaag informeer, zijn gebaseerd op de artikelen 24 en 38 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en laten de bilaterale overeenkomsten onverlet. Zij zullen een aanvulling zijn en slechts in bepaalde gevallen de bepalingen van de bilaterale overeenkomsten vervangen.
Wij moeten eveneens beseffen dat de lidstaten een beroep kunnen blijven doen op de in de bilaterale overeenkomsten opgenomen gronden tot weigering van uitlevering of verlening van justitiële samenwerking. Als, met andere woorden, een tussen een lidstaat en de Verenigde Staten gesloten bilaterale overeenkomst inzake uitlevering of wederzijdse justitiële samenwerking voorziet in gronden waarop een lidstaat zich kan beroepen om te weigeren, kan deze lidstaat deze gronden ook na de inwerkingtreding van de overeenkomsten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten blijven inroepen.
In de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering komt bovendien een bepaling voor die, als ik het wel heb, tot nu toe nooit eerder in het internationaal recht inzake uitlevering is voorgekomen. Volgens deze bepaling kan een lidstaat die om uitlevering verzocht wordt verwijzen naar grondwettelijke beginselen. Deze beginselen hoeven niet per se in de tekst van de grondwet zelf te staan maar kunnen ook deel uitmaken van teksten die om historische of andere redenen op hetzelfde niveau als de grondwet staan, die juridisch bindend zijn en die het nakomen van de verplichting een persoon uit te leveren in de weg staan. In deze gevallen zullen de lidstaat die om uitlevering verzoekt en de lidstaat die om uitlevering verzocht wordt overleg moeten plegen om de zaak op te lossen. De betekenis van deze bepaling wordt zelfs nog versterkt door de uitdrukkelijke verwijzing in de preambule naar het beginsel van een eerlijk proces voor een onpartijdige en volgens de wet ingestelde rechtbank. Deze bepaling geeft de lidstaten het recht uitlevering te weigeren als de betrokken persoon voor een speciale rechtbank moet verschijnen, indien zij dit recht niet hebben op basis van hun bilaterale uitleveringsovereenkomsten met de Verenigde Staten van Amerika.
De lidstaten die van plan zijn in de toekomst overeenkomsten te sluiten met de Verenigde Staten zullen zich daarbij evenwel moeten houden aan de overeenkomsten van de Europese Unie, daar deze deel zullen gaan uitmaken van het acquis van de Europese Unie. Bijgevolg zullen eventuele toekomstige overeenkomsten verenigbaar moeten zijn met de overeenkomsten van de Europese Unie en de Verenigde Staten.
De onderhandelingen zijn volgens het voorzitterschap succesvol verlopen. Wij zijn erin geslaagd een positieve bijdrage te leveren aan het huidige niveau van samenwerking, voor meer efficiëntie te zorgen en met name extra waarborgen af te spreken. Het is zeer belangrijk in te zien dat de overeenkomsten waarborgen bevatten die een aanvulling zijn op de bestaande bilaterale overeenkomsten en dat zonder deze overeenkomsten de rechtsbescherming gebrekkiger zou zijn dan met deze overeenkomsten. In de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten komt een bepaling voor op grond waarvan uitlevering is verboden in geval van oplegging of uitvoering van de doodstraf. Deze bepaling overstijgt het rechtsbeschermingsniveau van de bilaterale uitleveringsovereenkomsten, daar hiermee een algemene voorwaarde wordt ingevoerd en niet-uitvoering van de doodstraf niet afhankelijk wordt gemaakt van de garanties die de regeringen van de Verenigde Staten al naar gelang het geval zullen geven. In tegenstelling tot hetgeen tot nu toe in bijna alle bilaterale uitleveringsovereenkomsten geldt - niet-uitvoering van de doodstraf door de regering van de Verenigde Staten hangt af van de garanties die de Verenigde Staten op ad-hocbasis verschaffen - zal de lidstaat die door de Verenigde Staten om uitlevering wordt verzocht niet-uitvoering van de doodstraf hoogstwaarschijnlijk als een voorwaarde kunnen stellen. Verder kunnen de lidstaten van de Europese Unie de voorwaarde stellen dat de Verenigde Staten de doodstraf niet zullen opleggen. De Verenigde Staten van Amerika zullen dan aan deze voorwaarde zijn gebonden, tenzij dit om procedurele redenen onmogelijk is. Dit is bijvoorbeeld het geval indien de doodstraf reeds is opgelegd voordat de betrokken persoon werd overgedragen, of indien de strafvervolging van het misdrijf waarvan de betrokken persoon wordt beschuldigd automatisch tot oplegging van de doodstraf door de bevoegde rechtbank van de Verenigde Staten kan leiden. Deze mogelijkheid bestaat echter slechts in een gering aantal staten van de Verenigde Staten. De lidstaten die hun bilaterale praktijk willen voortzetten kunnen dat echter doen. Zij kunnen deze bepalingen ofwel niet toepassen ofwel samen met de Verenigde Staten een verklaring op bilateraal niveau opstellen.
Er zijn nog enkele andere vraagstukken waarbij de ontwerpovereenkomsten een meerwaarde hebben. Wat uitlevering betreft zijn dat de volgende.
In het geval van gevoelige informatie voorziet de ontwerpovereenkomst in de mogelijkheid om overleg te vragen teneinde vast te stellen in welke mate de in het verzoek voorkomende gegevens door de verzoekende staat kunnen worden beschermd.
Dan de gelijktijdige indiening van meerdere verzoeken. In de overeenkomst wordt het geval geregeld waarin gelijktijdig een verzoek om uitlevering wordt gedaan door de Verenigde Staten en een ander land of een land dat deel uitmaakt van de landen waar het Europees arrestatiebevel van kracht is. Wat dit betreft wil ik kort verwijzen naar het vraagstuk van het Internationaal Strafhof, aangezien het voorzitterschap zeer wel beseft hoe gevoelig en bezorgd het Parlement op dit punt is. Bij de start van de onderhandelingen is door beide onderhandelingsdelegaties afgesproken dat de overeenkomst geen enkele weerslag zou hebben op de standpunten van de lidstaten en de Verenigde Staten met betrekking tot uitleveringsverzoeken van het Internationaal Strafhof. De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben op onderhandelingsniveau afgesproken dit thema verder schriftelijk uit te werken in een toelichting. Daarin staat dat artikel 10 geen inbreuk inhoudt op de verplichtingen van de lidstaten die partij zijn bij het Verdrag van Rome inzake het Internationaal Strafhof. Bijgevolg is het vraagstuk met betrekking tot de gelijktijdige indiening van uitleveringsverzoeken door het Internationaal Strafhof en de Verenigde Staten geregeld, en wel dusdanig dat hiervoor uitsluitend de lidstaten bevoegd zijn en dat de Raad geen enkele verklaring terzake kan afleggen.
Met betrekking tot de wederzijdse justitiële samenwerking betreffen de belangrijkste resultaten die tijdens de onderhandelingen met de Verenigde Staten zijn bereikt de volgende sectoren: met de ontwerpovereenkomst wordt de samenwerking verbeterd op het gebied van onderzoek naar eventuele financiële elementen van ernstige misdrijven, met inbegrip van georganiseerde criminaliteit, terrorisme en economische criminaliteit. De lidstaten die nu nog geen overeenkomst inzake wederzijdse justitiële bijstand hebben met de Verenigde Staten kunnen een beroep doen op de openbare orde, de veiligheid, de nationale soevereiniteit of andere belangen van het land dat om uitlevering wordt verzocht om overdracht van gegevens in bepaalde gevallen te weigeren. In de overeenkomst komen uitgebreide bepalingen voor met betrekking tot de bescherming van gegevens, het overleggen van bewijzen en het verstrekken van informatie. De ontwerpovereenkomst voorziet tevens in bepalingen waarmee de inzet van gemeenschappelijke onderzoeksteams en het organiseren van teleconferenties tussen de lidstaten en de Verenigde Staten kunnen worden bevorderd. Deze bepalingen maken het voor de lidstaten gemakkelijker deze middelen te gebruiken, maar ze houden geen verplichting in. De ontwerpovereenkomst biedt ook de mogelijkheid gebruik te maken van moderne telecommunicatiemiddelen, fax en e-mails voor de indiening van verzoeken inzake justitiële samenwerking en voor het sturen van antwoord wanneer nadrukkelijk om een ontvangstbevestiging wordt gevraagd. De wederzijdse justitiële samenwerking is, voor zover hierin niet reeds voorzien wordt met de bilaterale overeenkomsten, een geschikt instrument voor de administratieve autoriteiten van zowel de Verenigde Staten als de lidstaten als zij onderzoek instellen naar crimineel gedrag en strafvervolging overwegen, of indien zij melding moeten maken van dergelijk gedrag aan de met onderzoek of vervolging belaste autoriteiten.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik zou u nogmaals willen bedanken voor de gelegenheid die u mij geboden hebt om het Parlement op de hoogte te brengen van de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over de sluiting van een uitleveringsovereenkomst en een overeenkomst inzake justitiële samenwerking.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, om te beginnen wil ik u danken voor de informatie, maar ik denk helaas dat u de mondelinge vraag die mijn fractie heeft gesteld niet heeft beantwoord.
Wij hebben hier uiteraard te maken met een overeenkomst met een bijzondere betekenis, zowel voor de Europese Unie als voor de Verenigde Staten, die hebben besloten om een nauwere samenwerking te stimuleren, vooral op het gebied van de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Geachte fungerend voorzitter van de Raad, ik voel mij als rapporteur dan ook verplicht om een dergelijk initiatief te verwelkomen, vooral omdat de Europese Unie voor het eerst een overeenkomst voor juridische en strafrechtelijke samenwerking gaat ondertekenen die ook als model kan dienen voor de ondertekening van soortgelijke overeenkomsten met andere derde landen.
Geachte fungerend voorzitter van de Raad, er zijn drie zaken die ik toch graag nog iets duidelijker wil toelichten. Leidt deze overeenkomst tot meer efficiëntie in de strijd tegen de internationale misdaad? Het antwoord is bevestigend, want een samenwerking van dit kaliber is uiteraard gunstig voor de strijd tegen witwaspraktijken, mensensmokkel, drugsmokkel en terrorisme.
Versterkt deze overeenkomst de Europese justitiële ruimte? Ik denk dat het antwoord opnieuw bevestigend is, aangezien ze de lidstaten en de kandidaat-lidstaten ertoe verplicht om de ratificatieprocedures van de Europese teksten die ten grondslag liggen aan deze overeenkomst te versnellen. Te denken valt daarbij bijvoorbeeld aan het protocol inzake witwaspraktijken, het besluit inzake de detentie- en uitleveringsprocedure en de afspraken inzake gezamenlijke onderzoeksteams.
De derde vraag luidt of deze teksten een toegevoegde waarde kunnen hebben voor de bilaterale overeenkomsten die nu al van kracht zijn. En ik moet opnieuw bevestigend antwoorden, aangezien zij ook bij de bestaande overeenkomsten zullen zorgen voor een soepelere samenwerking en meer garanties zullen bieden die in het belang zijn van de verdachten.
Na dit gezegd te hebben wil ik het voorzitterschap van de Raad graag ook nog wijzen op de twijfels die er in dit Parlement bestaan en die wij hebben uitgesproken in de vraag die geleid heeft tot deze verklaring.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, in de eerste plaats willen wij graag de verzekering dat er bij een verzoek om uitlevering door de Verenigde Staten dezelfde garanties bestaan als bij het Europees aanhoudingsbevel.
Ondanks de verklarende noot in de tekst van de overeenkomst inzake het Internationaal Strafhof, waar u al naar verwezen hebt, was het volgens ons veel duidelijker geweest als deze opmerking in de tekst van de overeenkomst zelf was opgenomen, zodat er geen twijfels over kunnen ontstaan dat een lidstaat de mogelijkheid heeft om te beslissen of iemand aan de VS wordt uitgeleverd of berecht wordt door het Internationaal Strafhof.
Wat de procedure betreft wilde ik graag een positief en een negatief aspect belichten. In de eerste plaats wil ik het Griekse voorzitterschap onze waardering laten blijken voor de openbaarmaking van de tekst van een internationale overeenkomst voordat die ondertekend is, zodat wij als Europees Parlement er kennis van kunnen nemen. Dat schept een belangrijk precedent, maar, geachte fungerend voorzitter van de Raad, uit het oogpunt van de democratische controle is het toch niet voldoende.
Dan nu het negatieve aspect. Tot op heden is het Europees Parlement nog nooit geconsulteerd over dit soort internationale overeenkomsten, hoewel er belangrijke aspecten van de buitenlandpolitiek en de justitiële samenwerking in aan de orde komen. Dat lijkt ons onaanvaardbaar, aangezien dit soort akkoorden helaas ook geen ratificatie vereist op nationaal niveau, door de nationale parlementen, noch op Europees niveau, door dit Parlement. Hoe kunnen wij volhouden dat de Europese Unie op dit gebied handelt volgens het democratische principe waar zij volgens artikel 6 van het EU-Verdrag op is gebaseerd als het Europees Parlement en de nationale parlementen er niet bij worden betrokken? Daarom is het wenselijk dat dit Parlement niet enkel wordt geïnformeerd, zoals u hebt gezegd, maar dat het tevens wordt geconsulteerd.
Dat is voor ons een zeer belangrijke kwestie, hetgeen ik in de maand december van het afgelopen jaar ook al per brief heb laten weten aan het voorzitterschap van de Raad. Daar is om onverklaarbare redenen echter nooit een reactie op gekomen. Ik heb de kwestie ook aangekaart bij het huidige voorzitterschap, tijdens uw aanwezigheid bij bijeenkomsten van de commissie waar ik voorzitter van ben.
Geachte fungerend voorzitter van de Raad, wij hebben het hier over de fundamentele vrijheden en belangen van de Europese burgers. Het gaat hier om de justitiële en strafrechtelijke samenwerking, een terrein waarvoor het Verdrag een nauwere samenwerking tussen de lidstaten voorziet dan voor het GBVB. Daarom verzoek ik u om uw positie te heroverwegen indien er geen raadpleging is voorzien. Verder verzoek ik u met klem om de boodschap van dit Parlement over te brengen aan de Raad die u voorzit. Geachte fungerend voorzitter van de Raad, ik wil u niet verhullen dat dit Parlement gerechtelijke stappen bij het Hof van Justitie overweegt indien u niet aan mijn verzoek voldoet.
Ten slotte wil ik de fungerend voorzitter van de Raad nogmaals bedanken voor zijn positieve instelling bij de behandeling van zo'n gevoelig dossier, zoals die bevestigd wordt door zijn aanwezigheid in dit Parlement vandaag.
Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook graag eerst de Raad bedanken voor het verspreiden van dit document en het vergemakkelijken van dit debat. Mijn oprechte dank voor uw aanwezigheid hier.
Ik heb het Europees opsporings- en aanhoudingsbevel hier krachtig verdedigd. En daarmee heb ik ook met kracht verdedigd dat alleen internationale samenwerking, en niet de beperking van rechten en vrijheden, ons sterker kan maken in de strijd tegen de nieuwe veiligheidsproblemen. Ik beschouw intensivering van de samenwerking met de Verenigde Staten op dit gebied daarom in principe als een positieve ontwikkeling.
Desalniettemin wil ik hier vandaag enkele vragen stellen over de inhoud van het akkoord met een land dat er op justitieel gebied nog geheel andere prakrijken op nahoudt dan de EU.
Mijn eerste vraag is of er inderdaad garanties bestaan dat een uitgeleverde verdachte niet ter dood kan worden veroordeeld, want ik denk dat dat toch nog niet duidelijk genoeg is. Daarom wilde ik graag weten hoe kan worden gegarandeerd dat de justitiële samenwerking en het uitwisselen van bewijsmateriaal niet zullen bijdragen aan de effectieve terechtstelling van een verdachte.
Mijn tweede vraag is hoe kan worden gegarandeerd dat een verzoek van het Internationaal Strafhof zal prevaleren boven een verzoek om uitlevering door de Verenigde Staten, wanneer het Europees aanhoudingsbevel, waarin het Internationaal Strafhof de voorkeur geniet, over een aantal maanden van kracht is. Er is inderdaad een bescherming ingebouwd tegen de Patriot Act en andere uitzonderingsmaatregelen en het is duidelijk dat niemand zal worden uitgeleverd die onder deze voorwaarden kan worden berecht. Dit brengt mij, geachte Voorzitter, bij een andere vraag, die niet meer te maken heeft met de inhoud van dit voorstel, maar met een politieke kwestie. Er zijn bewijzen dat er minstens twaalf Europese staatsburgers in Guantánamo Bay worden 'gedetineerd', om het zo maar eens te noemen. Heeft de Raad daar iets aan gedaan of heeft u de Commissie geïnstrueerd om het recht van deze Europese staatsburgers op effectief consulair toezicht in het buitenland te garanderen, zoals is voorzien in het Verdrag van Maastricht? Of staan wij toe dat er verschillende klassen burgers zijn? Hebt u iets ondernomen om deze personen door de VS te laten berechten?
En ten slotte wil ik graag weten, geachte Voorzitter, of het politiek gezien acceptabel is om een dergelijke overeenkomst inzake justitiële samenwerking te sluiten met een land dat inwoners van onze landen vasthoudt onder deze omstandigheden. Ik denk eerlijk gezegd van niet. Hoe kunnen wij in de toekomst andere landen oproepen het recht te eerbiedigen als wij zelf boter op ons hoofd hebben?

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, achttien maanden geleden, toen ik de eer had om als voorzitter op te treden van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, nam dit Huis een resolutie aan over juridische samenwerking tussen de Unie en de Verenigde Staten. Die resolutie bevatte vier belangrijke voorwaarden waaraan een uitleveringsverdrag zou moeten voldoen: volledige eerbiediging van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens; geen uitlevering van personen die naar alle waarschijnlijkheid door een militaire rechtbank worden berecht; geen uitlevering als de beschuldigde de doodstraf riskeert; en de eis dat alle maatregelen die raken aan de bescherming van gegevens proportioneel, doeltreffend en in tijd beperkt zijn.
De terroristische wandaden in Saudi-Arabië van maandagnacht herinneren ons eens temeer aan het feit dat terrorisme nog steeds een dodelijk serieuze bedreiging vormt. We moeten daar een stevig en doeltreffend antwoord op hebben. Het is echter zo dat de liberalen in dit Parlement van mening zijn dat bij antiterreurmaatregelen fundamentele rechten altijd moeten worden geëerbiedigd en dat dit soort maatregelen onderworpen moet zijn aan behoorlijk democratisch toezicht en afdoende democratische controle. Het is essentieel om de juiste balans te vinden bij een succesvolle bestrijding van diegenen die de structuren van de democratische samenlevingen willen ondermijnen.
De huidige ontwerpovereenkomsten tussen de EU en de VS over uitlevering en juridische samenwerking mogen niet onttrokken worden aan de kritische controle van het Parlement waarin onze Verdragen voorzien. Ze hebben betrekking op 'fundamentele keuzes', in de betekenis van artikel 21. Ze vallen niet alleen onder artikel 28 maar ook onder artikel 24, en het is schandalig dat de Raad dit Huis niet bij voorbaat raadpleegt over alle overeenkomsten op grond van artikel 24.
In Frankrijk heeft de Conseil d'Etat de Assemblée Nationale het recht ontzegd om zulke overeenkomsten goed te keuren; dus tenzij de Raad ons raadpleegt, welke parlementaire controle bestaat er dan in de Europese Unie?
Deze overeenkomsten over uitlevering en juridische samenwerking zijn zeer ambitieus. De Verenigde Staten weigeren de VN-verdragen inzake cybercriminaliteit, misdaadpreventie en het Internationaal Strafhof te ondertekenen. In de Unie hebben lidstaten ons besluit inzake het witwassen van geld of de kaderrichtlijn inzake terrorisme nog niet geratificeerd. Maar toch bestrijken deze voorstellen de hele agenda van Palermo. Ze zouden op zijn minst moeten voorzien in de oprichting van organen om toezicht te houden op hun operaties en om feedback te leveren.
Ik kan het alleen maar betreuren dat deze overeenkomst geen verwijzingen naar het Internationaal Strafhof bevat. Ik zou de Raad krachtig willen aanmoedigen om dit recht te zetten. De Raad moet trachten de angel te halen uit het potentiële conflict tussen een verzoek van het Internationaal Strafhof om een persoon uit te leveren aan het Hof en de verplichting die voortvloeit uit deze uitleveringsovereenkomst.
Een verwijdering van de democratie kan beginnen met de beste bedoelingen van de wereld. De Europese Unie moet daarvoor waken. De haast die de Raad heeft mag een dergelijke ontwikkeling niet in de hand werken.

Krarup (GUE/NGL).
Ik sluit mij volledig aan bij de kritiek die de vorige sprekers hebben geuit. Ik vestig de aandacht op het feit dat het Parlement volgens de artikelen 38 en 24 van het EU-Verdrag helemaal geen recht heeft om geraadpleegd te worden. Het betreft hier een buitengewone bepaling, hetgeen betekent dat de Raad deze overeenkomsten alléén kan afsluiten.
In april vorig jaar zond de Raad een antwoord aan de Britse mensenrechtenorganisatie State Watch, die informatie had gevraagd over deze overeenkomsten. In zijn antwoord gaf de Raad te kennen dat de onderhandelingen daarover geheim moesten blijven, omdat het belang van geheimhouding voor de Raad belangrijker was dan het belang van democratische controle.
Het is begrijpelijk dat de Raad deze onderhandelingen gedurende meer dan een jaar geheim heeft gehouden. Als zij in een overeenkomst uitmonden, worden belangrijke delen van de rechtszekerheid die de meeste van onze rechtssystemen kenmerkt, immers met één pennenstreek weggeveegd. Om het maar eens duidelijk te zeggen: ons rechtsstelsel zou teruggebracht worden tot iets wat nog het meest lijkt op wat het in de Middeleeuwen was, zowel door de overeenkomst inzake uitlevering, die veel verder gaat dan wat men beweert, aangezien ze veel meer soorten misdrijven bestrijkt dan alleen maar terrorisme - zo is een veroordeling tot één jaar gevangenisstraf volgens de strafwetgeving van het land dat om uitlevering verzoekt of verzocht wordt al voldoende - als door het tweede deel van de overeenkomst, dat betrekking heeft op de zogenaamde wederzijdse rechtshulp.
Vraag het de gevangenen in Guantánamo Bay. Deze overeenkomsten met de VS worden in naam van de rechtszekerheid gesloten, terwijl diezelfde rechtszekerheid op alle vlakken geschonden wordt. Vraag het de 3000 - voor het grootste deel buitenlandse - gevangenen die op verdenking van terroristische activiteiten in Amerikaanse gevangenissen zijn opgesloten zonder dat ze kennis hebben van hun dossier. Vraag het de elf miljoen actieve FBI-tipgevers die krachtens deze overeenkomst, als ze ooit in werking treedt, hun activiteiten op het grondgebied van de EU zullen mogen uitoefenen. Dit is zoals gezegd een aanzienlijke stap achteruit en ik herhaal dat het Parlement op dit vlak helemaal niets te zeggen heeft, noch in juridisch opzicht noch op grondwettelijk niveau, maar het debat kan nuttig zijn om de nodige weerstand op te wekken waarmee we deze aanslag op de rechtszekerheid kunnen tegenhouden.

Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de voorzitter van de Raad, wij debatteren vandaag voor het eerst over een uitleveringsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten waarover geen enkel parlement in de Unie, het Europees Parlement incluis, is geraadpleegd. Ik ben u dan ook zeer dankbaar dat u hier in ons midden bent, maar ik ben mij er tevens terdege van bewust dat wij vrijwel geen enkele manoeuvreerruimte hebben, aangezien de zaak, zoals uzelf reeds gezegd heeft, waarschijnlijk vóór 5 juni beklonken zal worden.
Opnieuw vinden er onderhandelingen plaats, of beter gezegd: hebben er onderhandelingen plaatsgevonden, zonder ook maar de minste transparantie, over zaken die zonder meer van cruciaal belang zijn voor de vrijheid en de rechten van de burger. Alleen waar het voldongen feiten betrof werd er een tipje van de sluier opgelicht. De Raad blijft ieder formeel overleg met het Europees Parlement van de hand wijzen.
In tijden als deze, waarin veel politieke partijen menen de democratie en de rechten te kunnen exporteren door middel van een onrechtmatige oorlog, vind ik dat uitermate verontrustend. Onzes inziens hebben wij hier te maken met een duidelijke schending van het Verdrag, en wij bekijken dan ook of het uitvoerbaar is een rechtszaak aan te spannen bij het Hof van Justitie wegens schending van de bevoegdheden van het Europees Parlement. Ik hoop werkelijk dat de meerderheid van het Parlement van mening zal zijn dat een dergelijk rechtszaak mogelijk is.
Wij hebben veel redenen om sceptisch en bezorgd te zijn over deze overeenkomst. Er wordt bijvoorbeeld geen prioriteit gegeven aan het Europees arrestatiebevel in geval van gelijktijdige verzoeken, en zelfs over onderwerpen waarover wij onderling zo weinig van mening verschillen, zoals gegevensbescherming en de doodstraf, blijft onduidelijkheid bestaan. Wij vragen ons overigens af waarom we zoveel haast hebben om deze overeenkomst te sluiten, terwijl wij weten dat er Europese burgers gevangen worden gehouden in Guantánamo Bay, zoals enkele collega's reeds hebben opgemerkt, op een volstrekt illegale wijze en zonder dat er iets over hen bekend is.
Als de Unie en dit Parlement hun reputatie willen waarmaken dat zij, al is het maar met woorden, opkomen voor de rechten, dan moeten we in actie komen en met spoed een delegatie sturen om te onderzoeken in welke omstandigheden die burgers gevangen worden gehouden, voordat we een overeenkomst sluiten met de Verenigde Staten. Het zal interessant en wellicht ook vermakelijk zijn te zien of de Verenigde Staten ons daarvoor toestemming geven.
Vandaag zouden wij echter antwoorden van u willen krijgen over de mogelijke - sterker nog: waarschijnlijke - tegenstrijdigheden tussen deze overeenkomst en het statuut van het Internationaal Strafhof, waarover u, mijnheer de fungerend voorzitter, helaas niets gezegd heeft. Wij zouden graag een duidelijk antwoord krijgen op de volgende vragen. Is het waar dat de Verenigde Staten zich verzetten tegen iedere verwijzing in de overeenkomst naar het Strafhof, daarbij actief gesteund door het Verenigd Koninkrijk? Wat gebeurt er wanneer het Statuut van Rome, en met name de verplichting om mee te werken met het Strafhof, en de uitleveringsovereenkomst met de Verenigde Staten strijdig zijn met elkaar? En zou u ons tot slot kunnen zeggen, in aanmerking nemend dat het Europees Parlement zich ondubbelzinnig heeft uitgesproken tegen bilaterale overeenkomsten die de straffeloosheid van Amerikaanse burgers garanderen, of aan huidige dan wel toekomstige lidstaten van de Europese Unie gevraagd is deze overeenkomsten te ondertekenen? Bent u op de hoogte van het bestaan van dergelijke overeenkomsten?

Blokland (EDD).
Voorzitter, naar mijn mening heeft de Raad op gedegen wijze getracht over deze akkoorden tot een afgewogen resultaat te komen. Aan de ene kant is het belangrijk dat wij onze bevriende NAVO-partners steunen waar mogelijk in de strijd tegen terrorisme. Het is ook in ons eigen belang dat we gezamenlijk strijden tegen de georganiseerde misdaad. Als dit makkelijker wordt door de uitleverings- en samenwerkingsovereenkomst is dat een groot gewin. Tegelijkertijd zie ik dat de rechtssystemen van de Verenigde Staten en de Europese Unie niet gelijk zijn. Dat de Verenigde Staten daarom niet gelijk behandeld kunnen worden als een EU-lidstaat is logisch. De Verenigde Staten vormen een democratische eenheid waarin mensenrechten gewaarborgd worden, maar hun invulling is niet altijd dezelfde als die van de EU-lidstaten.
De problematiek rond de doodstraf lijkt nu voldoende geregeld te zijn door het compromis van de Raad. Wel ligt er nog de kwestie van concurrerende vragen tot uitlevering via bijvoorbeeld een Europees arrestatiebevel of het Internationaal Strafhof. Ik begrijp dat de Raad dit besproken en ook erkend heeft als probleem, maar kan dit wel op afdoende wijze worden geregeld door het aan de lidstaten over te laten? Daarnaast blijft de vraag liggen of voldoende aan de eisen van de Europese richtlijn gegevensbescherming voldaan kan worden. Gezien deze gevoeligheden heeft de Raad terecht besloten deze voorstellen ter ratificatie aan de nationale parlementen voor te leggen.
De Nederlandse minister Donner van Justitie verklaarde dat de voorstellen binnen de grenzen van de huidige Nederlandse verdragen met de Verenigde Staten bleven. Zijn kalme reactie was een verademing na de overspannen reactie van verschillende collega-parlementariërs in binnen- en buitenland. De Verenigde Staten worden door sommigen tot een boeman gemaakt. Geen wonder dat ze daar niet staan te springen om mee te doen aan het Internationaal Strafhof. Ik heb begrepen dat de Raad ook hier een compromis heeft bereikt. Lidstaten kunnen een niet-uitleveringsverdrag afsluiten met de Verenigde Staten met door de regering in Washington uitgezonden vertegenwoordigers. Dat biedt opening voor verdere onderhandelingen. Ik neem aan dat de Raad ons hiervan op de hoogte houdt.

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zal hier niet herhalen wat al eerder is opgemerkt over de onhoudbare situatie met betrekking tot de zogenoemde derde pijler. In feite zou deze situatie wel eens gevolgen kunnen hebben op velerlei fronten en met name de kandidaat-lidstaten een weinig democratisch beeld van de Europese Unie kunnen geven. Bij het Parthenon hebben wij de komst van het democratische Europa gevierd; en juist tijdens de eerste vergadering die door enkele van onze waarnemers wordt bijgewoond, moeten wij er schande van spreken dat u ons over dergelijke essentiële kwesties als waarvan nu sprake is, niet raadpleegt.
Ik zal niet verder over dit onderwerp uitweiden, temeer daar ik weinig tijd heb. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik vind dat u weinig over het Strafhof heeft gezegd. Mijn collega's wil ik erop wijzen dat wij toch ook rekening moeten houden met de uitleveringsvoorwaarden waarin het Statuut van Rome voorziet. Het overdragen van verdachten is geen uitlevering in de juridische zin van het woord. Dat hier niet over gesproken wordt is op zich niet zo erg. Maar Europa moet zich natuurlijk wel bewust zijn van zijn belofte om de integriteit van het Statuut te handhaven en te beschermen, evenals de strekking van de verklaring van 30 september 2002. In deze verklaring worden alle kandidaat-landen en alle lidstaten dringend opgeroepen om geen bilateraal akkoord te sluiten dat zou indruisen tegen het beginsel dat ten grondslag ligt aan het Strafhof, dat gelukkig sinds 11 maart bestaat en hopelijk binnenkort aan de slag kan gaan.
Paciotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijke overeenkomst, niet alleen omdat zij nuttig zal zijn in de strijd tegen de internationale criminaliteit, maar ook omdat het de eerste keer is dat de Unie als zodanig onderhandelt over een internationale overeenkomst over dit onderwerp, die bindend is voor de lidstaten en voorrang heeft boven de bilaterale overeenkomsten die zij gesloten hebben.
De aangenomen voorschriften en normen zullen dus als nuttige standaarden kunnen fungeren voor vergelijkbare overeenkomsten met veel andere derde landen en ook daarom moeten zij zorgvuldig bestudeerd worden. Nu is het zo dat de Unie gebonden is aan de bepalingen van de Verdragen en de door haar instellingen onderschreven wetgeving. Met betrekking tot de grondrechten is zij gebonden aan artikel 6, leden 1 en 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten, die voorzien in veel strengere garanties dan die welke in derde landen, en met name in de Verenigde Staten gelden - ook ik denk aan de Europese burgers die nog steeds gevangen zitten in Guantánamo Bay - en het zijn dus die bepalingen van het Verdrag, en niet de eerbiediging van de rechten van het individu in het algemeen, waarnaar in de overeenkomst met de Verenigde Staten moet worden verwezen.
De Unie behoudt zich het recht voor niet mee te werken aan uitlevering wanneer een verdachte het risico loopt de doodstraf te krijgen, maar dat voorbehoud maakt zij niet - zoals zij had moeten doen - voor justitiële samenwerking. Deze eis is niet alleen bindend voor de lidstaten, maar ook voor de Unie als zodanig, die niet de bevoegdheid heeft overeenkomsten te sluiten die voorzien in afwijkingen van dit beginsel. Ik ben dan ook van mening dat artikel 9 van de overeenkomst inzake justitiële samenwerking ontoereikend is. Voorts is het ongerijmd dat de Raad met derde landen overeenkomsten sluit die hij nog niet binnen de Unie ten uitvoer heeft gelegd, omdat de lidstaten de overeenkomsten nog niet geratificeerd hebben of omdat kaderbesluiten die al wel zijn aangenomen, nog niet ten uitvoer zijn gelegd. Het is eveneens ongerijmd dat, zoals in artikel 10 van de overeenkomst bepaald wordt, het uitleveringsverzoek van een derde land voorrang zou kunnen krijgen boven het uitleveringsverzoek van een lidstaat in het kader van het Europees arrestatiebevel.
Wij moeten deze tekortkomingen derhalve verhelpen, en dan kan de overeenkomst model staan voor de samenwerking van de Unie met derde landen in de strijd tegen de internationale criminaliteit, waarbij de grondrechten, waarvan de Unie vindt dat zij voor ieder mens gelden, geëerbiedigd worden.

Boogerd-Quaak (ELDR).
Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij wat de heer Watson en andere collega's hier al hebben gezegd. Op zichzelf gaat het om een buitengewoon belangrijke overeenkomst en dan is het dus des te schrijnender dat de consultatie van de diverse volksvertegenwoordigingen niet goed geregeld is. In mijn land bijvoorbeeld moest men de overeenkomsten in een kamertje gaan lezen omdat het om een geheime overeenkomst zou gaan. Wij hebben deze nu wel uitgedeeld gekregen en ik vraag me af of deze manier van bespreken de juiste is. Ik deel de mening van de voorzitter van onze commissie dat we eventueel naar het Hof van Justitie moeten stappen als er niet een andere procedure wordt gevolgd.
In ieder geval heb ik met name de volgende vragen. Is het juist dat de Amerikaanse regering weigert om het Internationaal Strafhof op te nemen? Kunt u expliciet zeggen welke rol de Raad voornemens is toe te kennen aan het Internationaal Strafhof? Zijn de toetredende landen geconsulteerd, zij hebben tenslotte ook te maken met dit voorstel? Is de ondergrens van een jaar, op basis waarvan mensen al uitgeleverd kunnen worden, niet veel te laag? Kortom, Voorzitter, ik heb grote twijfels over een goede behandeling en ik zou dan ook heel graag zien dat wij meer en beter over dit onderwerp kunnen discussiëren dan nu het geval is.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de fungerend voorzitter, u zult wel begrijpen dat wij door de zaak van de Europese gevangenen in Guantánamo Bay, door de omstandigheden waaronder zij gevangen worden gehouden en door de zaak van de overdracht van vertrouwelijke gegevens van vliegtuigpassagiers aan de Verenigde Staten zeer wantrouwig zijn geworden en ons zorgen maken, niet alleen over deze overeenkomst maar vooral ook over de houding van de Europese Unie. Hier doen zich drie vraagstukken voor en ik wijs met name op het eerste daarvan.
Wat de doodstraf betreft: in het bulletin Europe van eergisteren was artikel 13 afgedrukt. Daarin wordt gezegd dat als een land waarin de doodstraf wordt toegepast een uitleveringsverzoek indient bij een ander land waarin de doodstraf niet wordt toegepast, die andere partij - dat wil zeggen de Europese Unie - als voorwaarde kan stellen dat de doodstraf niet wordt toegepast of niet wordt opgelegd. Aan het slot van het artikel staat:

Wuori (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een jaar geleden zei de heer Bolton, de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken, dat het enige doel van het Internationaal Strafhof de inperking van de Amerikaanse militaire macht was.
Welnu, als we moeten kiezen tussen macht en recht, dan moeten we uiteraard de internationale rechtsorde verdedigen. In de komende weken zal de steun van de EU voor het Internationaal Strafhof op de proef worden gesteld, omdat de Verenigde Staten hun pogingen opvoeren om bilaterale onschendbaarheidsovereenkomsten te krijgen van derde landen. We moeten deze landen, die onder druk komen te staan, steunen. Verder moeten we de situatie in de gaten houden en er achter zien te komen wie akkoord gaat en wie zich zal verzetten. Deze informatie hebben we niet.
Verder zouden we nog steeds willen weten welke stappen de Raad neemt om ervoor te zorgen dat Iraakse gevangenen niet op willekeurige wijze worden berecht door Amerikaanse militaire rechtbanken, maar terechtstaan voor onafhankelijke internationale tribunalen, bij voorkeur onder auspiciën van de Verenigde Naties.

Swiebel (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, bestaat er tussen de Europese lidstaten onderling voldoende vertrouwen in mekaars rechtssysteem? Dat was de kern van de discussie rondom het Europees arrestatiebevel. Dit vertrouwen moet, als het aan de Raad ligt, ook blindelings gegeven worden aan een derde land buiten de grenzen van de Europese Unie, de Verenigde Staten. Voor mij gaat dit alsnog een brug te ver. Eerst zal er toch een kritische en openbare discussie over deze materie moeten plaatsvinden. Het gaat hier tenslotte om elementaire grondrechten, persoonlijke bewegingsvrijheid en het behoud van lijf en goed. Men kan toch niet de burgers en de gekozen volksvertegenwoordigers belangrijke ingrepen in die rechten zomaar door de strot proberen te duwen.
Eerst over het uitleveringsverdrag. De norm voor uitlevering tussen de VS en de EU-lidstaten zijn strafbare feiten waarop minimaal één jaar gevangenisstraf staat. Dit is voor sommige lidstaten die reeds een bilateraal uitleveringsverdrag met de VS hebben niets nieuws. Maar ook samenspanning, deelneming en poging tot het plegen van een strafbaar feit vallen onder de verplichting tot uitlevering en dat gaat toch wel erg ver. Voor lidstaten zonder een bilateraal uitleveringsverdrag en voor lidstaten die werken met een zogenaamde positieve lijst verandert er echter wel veel. Mijn vraag is ook aan de vertegenwoordiger van de Raad of wij een overzicht kunnen krijgen van de verschillende gevolgen die de invoering van het verdrag heeft voor de afzonderlijke lidstaten.
De rechten van de verdachte in de Verenigde Staten worden zoals algemeen bekend in het algemeen niet voldoende beschermd. De Europese Unie moet de burgerrechten van zijn ingezetenen, in dit geval van verdachten en van veroordeelden, waarborgen. Ik betwijfel of de Unie dat met de invoering van dit verdrag nog kan blijven doen. Op zijn minst zou men toch mogen eisen dat in het verdrag naar het EVRM wordt verwezen en dat de EU-lidstaten niet wordt toegestaan in het verband van de uitvoering van dit verdrag hiervan af te wijken. Daarom is de ontsnappingsclausule over het probleem van de doodstraf ook ten enenmale onvoldoende. Het is niet voldoende dat de EU-landen uitlevering kunnen weigeren als de oplegging van de doodstraf dreigt, nee ze zouden dat dan moeten weigeren. Beter nog: de lidstaten moeten in het verdrag een bepaling opnemen die hun de mogelijkheid biedt misdrijven zelf te berechten indien uitlevering aan de VS geweigerd wordt. Dan zijn de EU-burgers tenminste verzekerd van een behoorlijke rechtsgang met Europees verworven waarborgen voor het strafproces.
Het verdrag over de strafrechtelijke samenwerking roept de vraag op naar juridische en politieke verantwoordelijkheid van wat hier gaat gebeuren: die opsporingsteams. Krijgen we straks Miami Vice in Europa? De ervaring leert dat de VS veel ruimere opvattingen heeft van wat wel en niet kan. Wie moet er straks aan de bel trekken als we hier Amerikaanse agenten krijgen die uitlogging gaan toepassen?
Ook de gegevensbescherming deugt niet, zoals verschillende andere collega's al hebben gezegd. Ten slotte sluit ik me van harte aan bij wat de voorzitter van onze commissie heeft gezegd, namelijk dat het onaanvaardbaar is dat de Raad dit keer wederom weigert het Parlement te raadplegen. Dat is echt iets wat we niet langer kunnen accepteren en ik begrijp eerlijk gezegd niet hoe het Griekse voorzitterschap dat nog durft te herhalen keer op keer dit Parlement voor gek te zetten. Ik vind dat echt een schandaal.

Désir (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in de strijd tegen de internationale misdaad en het terrorisme is er op het gebied van informatie-uitwisseling reeds sprake van samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie en de Verenigde Staten, hetgeen al tot belangrijke resultaten heeft geleid. Deze samenwerking dient te worden uitgebreid naar het justitiële vlak om redenen van efficiëntie, maar ook om onze fundamentele beginselen en de bescherming van de vrijheden te waarborgen. Hoe meer wij namelijk de internationale samenwerking in de strijd tegen het terrorisme of andere vormen van criminaliteit opvoeren, hoe meer wij moeten oppassen dat wij daarbij de democratische waarborgen en de rechtsbeginselen uit naam waarvan wij handelen niet uit het oog verliezen. Net als de heer Watson wil ik nog eens wijzen op de resolutie van het Parlement van 13 december 2001, en met name op de uitgangspunten die daarin worden vermeld voor de onderhandelingen over justitiële samenwerking met de Verenigde Staten. Ten eerste: volledige eerbiediging van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en van de minimale procedurele waarborgen voor een rechtvaardig vonnis, zoals officieel bekrachtigd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In de overeenkomst zou artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie expliciet moeten worden vermeld. Daarnaast zou er ook een verwijzing naar het Handvest van de grondrechten moeten worden opgenomen, aangezien dit door de Raad en de lidstaten is afgekondigd en omdat hieraan - naar ik hoop - een constitutionele waarde zal worden toegekend. Ten tweede: uitlevering aan de Verenigde Staten van personen die door een militaire rechtbank kunnen worden berecht, dient te worden geweigerd. Ten derde: uitlevering moet niet mogelijk zijn indien de verdachte de doodstraf riskeert. De heer Alavanos heeft gelijk dat uitlevering niet alleen mág worden geweigerd; uitlevering moet onmogelijk zijn indien er gevaar voor executie bestaat. Ten vierde moeten wij erop toezien dat de bepalingen die negatieve gevolgen voor de bescherming van persoonsgegevens hebben, doeltreffend, proportioneel en van beperkte duur zijn.
Wat het verband met het Europees arrestatiebevel en het Internationaal Strafhof betreft, vind ik dat de lidstaten in geval van concurrentie de vrijheid moeten houden om te kiezen tussen uitleveringsverzoeken van de Verenigde Staten en verzoeken om personen over te dragen uit hoofde van het Europees arrestatiebevel of een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof. Ik zou echter graag willen dat u ons het standpunt van de Raad hierover meedeelt. Klopt het dat de Verenigde Staten elke verwijzing naar het Internationaal Strafhof verwerpen en dat sommige lidstaten dit standpunt steunen? De Verenigde Staten hebben verzocht om een doorleveringclausule in de overeenkomst op te nemen, die het EU-lidstaten onmogelijk zou maken een Amerikaanse burger naar het Internationaal Strafhof of een andere internationale rechtbank te sturen zonder uitdrukkelijke instemming van de Verenigde Staten. Wordt dit verzoek eveneens door de lidstaten gesteund? Tot slot: beseft de Raad dat een dergelijke doorleveringclausule juist zou indruisen tegen zijn verplichtingen uit hoofde van het Internationaal Strafhof en het Statuut van Rome?
Petsalnikos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd en de verschillende meningen en opmerkingen zorgvuldig genoteerd. Daarin komen de concrete en terechte zorgen van de leden van het Europees Parlement tot uiting en ik zal proberen daarop te antwoorden.
Ten eerste de rol van het Europees Parlement bij de procedure inzake de sluiting van deze twee overeenkomsten. Misschien is het overbodig, maar ik voel mij toch gedwongen er nogmaals op te wijzen dat de onderhavige overeenkomsten gebaseerd zijn op de artikelen 24 en 38 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Daarin is helaas geen sprake van een rol van het Europees Parlement. Integendeel, op indirecte maar niettemin duidelijke wijze wordt hierin verwezen naar de nationale grondwettelijke procedures. Dat neemt echter niet weg dat wij als voorzitterschap van mening zijn dat na de ondertekening een uitgebreide informatievoorziening inzake het gehele proces moet plaatsvinden en dat de mening van het Europees Parlement moet worden gehoord. Ofschoon hier dus momenteel geen rechtsgrondslag voor is hebben wij - en ik onderstreep dit uitdrukkelijk - als voorzitterschap besloten het Parlement te informeren. Ook het Parlement krijgt de mogelijkheid zijn mening te geven over deze twee teksten. Dit zijn zulke belangrijke vraagstukken dat volgens ons voortdurend contact moet worden onderhouden met het Europees Parlement en dat het Parlement geïnformeerd moet worden.
Wat de opmerkingen over het Internationaal Strafhof betreft, moet ik nogmaals benadrukken dat in een toelichting op de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering nadrukkelijk is aangegeven dat de verplichting tot uitlevering aan de Verenigde Staten geen gevolgen heeft voor de verplichting tot uitlevering aan het Internationaal Strafhof. Mijns inziens is aldus het recht van iedere lidstaat om aan zijn verplichtingen jegens het Internationaal Strafhof te voldoen, duidelijk gewaarborgd.
Dan nu het vraagstuk van gelijktijdige verzoeken tot uitlevering in relatie tot het Europees arrestatiebevel. In de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering wordt elke lidstaat volledig vrijgelaten om te beslissen aan welk land iemand uitgeleverd wordt. Ik herinner eraan dat er, toen wij in de Europese Unie het Europees arrestatiebevel bespraken en daarover een akkoord bereikten, geen steun was voor het idee dat een arrestatiebevel van een lidstaat altijd voorrang zou moeten hebben boven een verzoek tot uitlevering aan een derde land. Als wij in de toekomst op basis van onze eigen interne procedures evenwel een dergelijke prioriteit willen toekennen aan het Europees arrestatiebevel, dan kan dat. In de ontwerpovereenkomst is een speciale bepaling opgenomen die ons dat mogelijk maakt. Daarin wordt meer concreet erkend dat de toekomstige ontwikkeling van de Europese Unie gevolgen kan hebben voor de toepassing van de overeenkomst en dat herziening van de overeenkomst in het licht van deze ontwikkelingen derhalve mogelijk moet zijn. Ik herhaal evenwel dat volgens de ontwerpovereenkomst elke lidstaat de mogelijkheid heeft zelf te beslissen aan welk land iemand uitgeleverd wordt.
Wat betreft de relatie tussen enerzijds de overeenkomsten van de Europese Unie en de Verenigde Staten en anderzijds de bilaterale overeenkomsten van de lidstaten met de Verenigde Staten moet ik herhalen wat ik reeds in mijn eerste redevoering zei: de overeenkomsten van de Europese Unie met de Verenigde Staten leiden niet tot afschaffing van de afzonderlijke bilaterale overeenkomsten van de lidstaten. De overeenkomsten van de Europese Unie met de Verenigde Staten zullen meerwaarde creëren, en dat willen wij ook: wij willen dat er extra waarborgen komen, naast de waarborgen die van toepassing zijn in het kader van de bilaterale overeenkomsten die tot op heden gesloten zijn tussen individuele lidstaten en de Verenigde Staten. Dat willen wij en daarvoor hebben wij ons tijdens het gehele onderhandelingsproces ook ingezet, en daarvoor zullen wij ons blijven inzetten totdat de besprekingen en de onderhandelingen met de Verenigde Staten zijn afgerond. Wij willen dat er waarborgen zijn voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, waarbij de grondwettelijke beginselen van de lidstaten worden geëerbiedigd. Mijns inziens mogen wij hier van een succes spreken, want er zijn nu in beide ontwerpovereenkomsten uitdrukkelijke verwijzingen opgenomen naar zowel de grondwettelijke beginselen als de openbare orde, enzovoort. De lidstaten kunnen natuurlijk, als zij dat willen, in de toekomst het bestaande verdragskader met de Verenigde Staten versterken door middel van bilaterale overeenkomsten. Zij kunnen dus verder gaan, mits de door hen gesloten overeenkomsten verenigbaar zijn met en een nog grotere meerwaarde bieden dan de onderhavige overeenkomsten tussen de Europese Unie en de VS.
Wat de speciale rechtbanken betreft, kan ik zeggen dat zowel in de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering als in de ontwerpovereenkomst inzake wederzijdse justitiële samenwerking uitdrukkelijk wordt vermeld dat de lidstaten de reeds in hun bilaterale overeenkomsten met de Verenigde Staten opgenomen gronden tot weigering kunnen blijven inroepen. In de ontwerpovereenkomst inzake uitlevering wordt bovendien uitdrukkelijk erkend dat grondwettelijke beginselen een hinderpaal kunnen zijn voor uitlevering. Daarom wordt in de overeenkomst voorzien in een specifiek overlegmechanisme. In de preambule van beide overeenkomsten wordt bovendien uitdrukkelijk verwezen naar het beginsel van een eerlijk proces, hetgeen onder meer betekent dat het proces gevoerd moet worden door een onpartijdige, normale rechtbank, en naar het vraagstuk van de speciale rechtbanken, die niet passen in de rechtscultuur van Europa, en dat stellen wij dan ook bij elke ontmoeting en in alle besprekingen met de vertegenwoordigers van de Verenigde Staten aan de orde.
Dan de doodstraf. Ik wil wat dit betreft verwijzen naar de ontwerpovereenkomst inzake justitiële samenwerking, daar de kwestie van de doodstraf in die overeenkomst duidelijker ligt dan in de uitleveringsovereenkomst. Op grond van artikel 13 van de ontwerpovereenkomst inzake justitiële samenwerking hebben de lidstaten de mogelijkheid om een verzoek tot bijstand van de Verenigde Staten te weigeren als zij van mening zijn dat de inwilliging van het verzoek een aantasting zou kunnen betekenen van hun soevereiniteit, veiligheid, openbare orde of andere fundamentele belangen. Wij zijn erin geslaagd hiervoor een formulering in de overeenkomst opgenomen te krijgen, en wij beschouwen dat als een succes, omdat wij als Europese Unie tot doel hadden ervoor te zorgen dat de lidstaten de mogelijkheid zouden krijgen bijstand te weigeren als zijn van mening zijn dat de gevraagde bewijzen, gegevens, enzovoort zouden kunnen leiden tot oplegging van de doodstraf. Overeenkomstig artikel 9, lid 2 kan een lidstaat tevens extra voorwaarden stellen aan de Verenigde Staten in verband met het gebruik van de bewijsstukken. Zo kunnen lidstaten bijvoorbeeld eisen dat bewijsstukken niet gebruikt worden in processen die kunnen leiden tot de doodstraf.
Ik wil over de doodstraf ook nog het volgende zeggen, inhakend op de opmerkingen van de heer Alavanos: de regeling in de ontwerpovereenkomst met de Verenigde Staten heeft juist tot doel meerwaarde te creëren ten opzichte van de bestaande bilaterale overeenkomsten tussen de lidstaten en de Verenigde Staten. In die overeenkomsten zijn niet altijd voldoende waarborgen aanwezig. In sommige gevallen ontbreken in de huidige overeenkomsten vooralsnog afdoende garanties. Ik moet er evenwel nogmaals op wijzen dat aan de bepalingen van de bilaterale overeenkomsten niet wordt getornd. Als met andere woorden een bepaalde bilaterale overeenkomst verder gaat dan de overeenkomst van de Unie, blijft het acquis daarvan gehandhaafd. Uitgaande van alles wat we in het ontwerp hebben opgenomen kan ik evenwel zeggen dat wij veel verder gaan: wij zorgen ervoor en garanderen dat de doodstraf niet wordt opgelegd en niet wordt uitgevoerd, hetgeen niet gezegd kan worden van een aantal bilaterale overeenkomsten waarin dergelijke waarborgen niet voorkomen. De formulering 'kan worden afgewezen? (may be denied) betekent niet dat de lidstaten hun grondwettelijke beginselen opzijzetten, maar dat zij deze in hun geheel kunnen inroepen. Ik moet er bovendien aan herinneren dat alle lidstaten het protocol bij het EVRM inzake uitbanning van de doodstraf hebben ondertekend en geratificeerd.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, het Parlement opnieuw bedanken voor het feit dat mij vandaag deze gelegenheid werd geboden. Ik heb u op de hoogte kunnen stellen maar ook kunnen luisteren, en ik kan u nogmaals verzekeren dat wij alvorens alle procedures af te sluiten aandachtig zullen luisteren naar de mening van het Europees Parlement.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de minister.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de verklaring van de Raad en de Commissie over het initiatief ten behoeve van de nieuwe buurlanden en het Grote Europa.
Ik geef namens de Raad het woord aan de minister van Europese Zaken van Griekenland, de heer Yiannitsis.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, reeds vorig jaar toen de voltooiing van het uitbreidingsproces met de tien nieuwe landen in zicht kwam, is men begonnen na te denken over de betrekkingen van de Europese Unie met haar nieuwe geografische en politieke omgeving, met haar nieuwe buren. Afgezien van de specifieke kwesties stelt zich momenteel vooral het vraagstuk van de nieuwe visie: hoe moet de Europese Unie de toekomst van haar betrekkingen met de haar omringende landen zien?
Dit denkproces heeft de naam 'Het Grote Europa - nieuwe buurlanden? gekregen en werd in feite vorig jaar met de bijdragen en interventies van de lidstaten ingeluid. Ik noem bijvoorbeeld de brief van de heer Straw, mevrouw Lindh en de heer Pagrotsky, de minister van Handel, en daarna de gemeenschappelijke brief van de heren Solana en Patten. De Raad heeft het initiatief voor de nieuwe buurlanden besproken en op 19 december 2002 conclusies aangenomen met betrekking tot Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland. Ook heeft de Raad gevraagd om concrete voorstellen voor dit initiatief en de grenzen hiervan verlegd naar andere aangrenzende regio's. Aldus heeft de Raad duidelijk gemaakt dat hij van plan is een ambitieuze, langademige en geïntegreerde benadering te volgen voor elk van deze drie buurlanden. Deze benadering is gegrondvest op het differentiatiebeginsel, waarin rekening wordt gehouden met enerzijds de specifieke omstandigheden in elk land, zijn politieke en economische macht en prestaties, en anderzijds de doelstellingen van de Unie voor elk land.
Er is ongeveer een jaar verstreken sedert het begin van dit denkproces. Inmiddels is het uitbreidingsproces voltooid en daarmee het perspectief van een dergelijke benadering versterkt. Hierin wordt het meer algemene geheel van de betrekkingen van de Unie met haar buren aan de orde gesteld en wordt de mogelijkheid geboden bepaalde fundamentele waarden zoals vrede, veiligheid en welvaart, die zo belangrijk zijn voor de burgers van de Unie, te verspreiden. De combinatie van een dergelijk beleid en de voortzetting en uitdieping van de uitbreiding heeft tot doel een cirkel van vrienden om de Europese Unie te trekken.
De Raad van Kopenhagen heeft gesproken over gemeenschappelijke politieke en economische waarden. Hij heeft duidelijk gemaakt dat de totstandkoming van nieuwe scheidslijnen moest worden voorkomen en binnen en buiten de grenzen van de Unie vrede en stabiliteit moesten worden bevorderd. Deze overwegingen zijn in april diepgaand besproken toen het ging over de versterking van de samenwerking tussen de Europese Unie en haar oostelijke en mediterrane buren en over de manier om hun vooruitgang te evalueren. Dit zelfde thema was ook aan de orde tijdens de Europese Conferentie van staatshoofden en regeringsleiders die op 17 april jongstleden in Athene heeft plaatsgevonden, en zal opnieuw besproken worden tijdens de volgende Euro-mediterrane conferentie van 26 en 27 mei 2003. Tijdens de Europese Conferentie van 17 april kon een eerste discussie worden gevoerd over de algemene beginselen van het initiatief. Toen is ook een verklaring afgelegd waarin de gemeenschappelijke doelstellingen nader werden uitgewerkt. Deze doelstellingen worden gedeeld door de nieuwe lidstaten, de geassocieerde landen, de EVA-landen, de landen van de Westelijke Balkan, Oekraïne, Moldavië en Rusland.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijnheer de commissaris, met het initiatief voor de nieuwe buurlanden willen wij een nieuwe dynamiek brengen in een reeds bestaand kader. Dit initiatief betreft onze betrekkingen met de buurlanden in het Zuiden en het Oosten en behelst natuurlijk noch de kandidaat-landen, noch de potentiële kandidaat-landen, de landen van de Westelijke Balkan. Het toepassingsgebied van dit initiatief kan in de toekomst evenwel worden aangepast al naar gelang de ontwikkelingen. Wij volgen eveneens de situatie in andere niet verafgelegen gebieden, zoals de Zuidelijke Kaukasus, een regio die momenteel evenmin deel uitmaakt van het initiatief. Rusland is overigens een specifiek geval, en dat moet in zijn relatie tot dit initiatief worden weerspiegeld.
Het differentiatiebeginsel dat ik zojuist noemde heeft betrekking op de middelen, de voorwaarden en het tijdsbestek waarmee wij onze doelstellingen willen bereiken. Deze zijn: de bevordering van gemeenschappelijke politieke en economische waarden, welvaart en vrede. Wat de politieke waarden betreft, kan ik zeggen dat deze de grondslag vormen voor de verbetering van de politieke betrekkingen en een onontbeerlijk bestanddeel zijn voor de interne politieke stabiliteit en economische welvaart. De bevordering van politieke waarden draagt eveneens bij aan de totstandkoming en werking van een verantwoord en efficiënt bestuur. De Unie kan belangrijke lessen trekken uit het uitbreidingsproces en ervoor zorgen dat de programma's waarmee zij reeds ervaring heeft opgedaan, worden uitgebreid tot de buurlanden.
Wat meer in het bijzonder de mediterrane landen betreft, zij vermeld dat wij hier geconfronteerd worden met andere godsdiensten en culturen, hetgeen een bron van creativiteit kan zijn. Dit mag geen hinderpaal zijn voor de Euro-mediterrane samenwerking. Integendeel, wij moeten middelen zien te vinden om de communicatiekloof die het gevolg is van verschillende talen, godsdiensten, gewoontes en gedragingen, te overbruggen en tegelijkertijd de culturele diversiteit te eerbiedigen.
Dan kom ik nu bij de gemeenschappelijke economische waarden. Ook hier is, wat de niet voor toetreding in aanmerking komende landen betreft, ons uiteindelijk doel ervoor te zorgen dat zij betrokken worden bij een Europese economische ruimte, met gemeenschappelijk verkeer van goederen, diensten en kapitaal. Dit is een perspectief dat op middellange termijn ook voor andere gevallen een alternatieve keuze kan zijn. De integratie van Rusland en Oekraïne met het mondiale economische systeem is zeer belangrijk. Bovendien hebben wij wat Rusland betreft reeds een begin gemaakt met de verwezenlijking van een gemeenschappelijk Europese economische ruimte. Iets dergelijks kan ook in ogenschouw worden genomen voor de andere drie oostelijke landen, met inbegrip van Wit-Rusland, mits de omstandigheden daar dit mogelijk maken.
De toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie zal een absolute voorwaarde blijven voor het sluiten van een vrijhandelsovereenkomst met Rusland of Oekraïne. De voorbereidingen voor een dergelijke overeenkomst met Moldavië, dat reeds lid is van de Wereldhandelsorganisatie, zullen worden voortgezet. Ook het perspectief van een stelsel van vrij verkeer van personen mag vandaag de dag niet geheel worden uitgesloten. Dit zou iets voor de lange termijn kunnen zijn. Als dit wordt gekoppeld aan duidelijke voorwaarden zou dit een sterk wapen kunnen zijn in onze pogingen om onze oosterburen te overtuigen van de noodzakelijke hervormingen. Daarmee zou de Europese Unie eveneens duidelijk kunnen maken dat zij vastbesloten is te voorkomen dat door de uitbreiding nieuwe scheidslijnen ontstaan, en zouden wij hoe dan ook meer soepelheid krijgen in ons optreden.
Wat onze mediterrane partners betreft is het juridisch bouwwerk voor de Euro-mediterrane samenwerking zo goed als voltooid. De meeste van deze partners zijn opgenomen in het proces dat geleidelijk aan moet uitmonden in de totstandkoming van een vrijhandelszone met de Europese Unie. De liberalisatie van de handel zal ook voor de economische hervormingen een katalysator blijken te zijn.
Het derde doel betreft de verzekering van vrede en welvaart binnen en buiten de Unie. In dit kader moeten wij onderzoeken welke mogelijkheden bestaan voor de versterking van de samenwerking bij belangrijke vraagstukken, zoals het terrorisme, de georganiseerde misdaad, de Petersbergtaken, de milieubescherming, de ontwikkelingshulp en de immigratie. De uitbreiding brengt nieuwe kansen maar ook nieuwe uitdagingen met zich mee, met name in de betrekkingen met onze oosterburen. De Petersbergtaken en de versterkte samenwerking met Rusland en Oekraïne vormen een belangrijk instrument waarmee we de door ons gewenste koers kunnen inzetten. Grote mogelijkheden ontstaan ook door de versterkte samenwerking in gevallen waarin grote gevaren dreigen, zoals milieu- of kernrampen. Met name aan onze nieuwe oostgrenzen is een degelijke samenwerking essentieel om het dreigend gevaar af te wenden, en dit moet dan ook tot uiting komen in onze prioriteiten.
In het kader van de Euro-mediterrane samenwerking moeten wij eveneens de politieke dialoog versterken, en zorgen voor een gevoel van veiligheid en een ruimte van vrede en stabiliteit. Deze dialoog zou zowel op bilateraal vlak als in het kader van het proces van Barcelona moeten worden versterkt. Wat het politieke deel van de Euro-mediterrane samenwerking betreft, is het noodzakelijk maatregelen te treffen voor de verbetering van het wederzijds begrip tussen de verschillende partners. Dan kunnen misverstanden worden voorkomen en de voorwaarden worden geschapen voor de bevordering van de samenwerking op onder meer ook het gebied van de veiligheid. Op initiatief van het Europees Parlement bevorderen wij eveneens de ontwikkeling van de parlementaire dimensie van de Euro-mediterrane samenwerking via de instelling van een Euro-mediterrane parlementaire vergadering.
Het doel van de vorming van een gemeenschappelijke ruimte van welvaart via een duurzame en evenwichtige economische en sociale ontwikkeling behelst vijf specifieke onderdelen. Ten eerste staat de totstandbrenging van een vrijhandelszone niet haaks op de milieubescherming. Integendeel, dit zijn aanvullende doelstellingen. Het kader van de Euro-mediterrane strategie voor milieu-integratie, die werd aangenomen tijdens de Euro-mediterrane ministeriële milieuconferentie van Athene, moet ons inziens ook de leidraad zijn voor onze ontwikkelingsactiviteiten.
Het tweede onderdeel is de versterking van de rechtsstaat. Tijdens de Euro-mediterrane conferentie van Valencia werd een kadertekst aangenomen waarvan het doel is enerzijds een regionaal samenwerkingsprogramma ten uitvoer te leggen op het gebied van justitie, drugsbestrijding, georganiseerde misdaad en terrorisme en anderzijds samen te werken bij de aanpak van vraagstukken in verband met de sociale integratie van immigranten, met de immigratie zelf en het verkeer van personen.
Het derde onderdeel betreft de ontwikkeling van grensoverschrijdende samenwerking en de opname van onze buurlanden in de trans-Europese netwerken op vooral vervoers-, telecommunicatie- en energiegebied. Met name aan onze oostgrenzen is gebleken dat de grensoverschrijdende samenwerking moeilijk te coördineren is met de reeds beschikbare instrumenten, zoals PHARE, TACIS en INTERREG. Daarom wordt serieus nagedacht over de mogelijkheid om een enkel instrument in het leven te roepen waarin alle facetten van de grensoverschrijdende samenwerking zijn opgenomen. Wij wachten gespannen op de desbetreffende voorstellen van de Commissie.
Het vierde onderdeel is de nauwe samenwerking op energiegebied. Vele van onze buren zijn belangrijke leveranciers en ons beleid zal zijn gericht op de energiebevoorrading van de Unie, waarbij evenwel altijd het differentiatiebeginsel in acht zal worden genomen.
Het vijfde onderdeel is dat voldoende stimulansen moeten worden geboden ten behoeve van de hervormingen. De Unie moet een helder standpunt innemen met betrekking tot hetgeen deze landen kunnen verwachten zodra zij aan de criteria voldoen. Het uiteindelijke doel moet aantrekkelijk zijn: bijvoorbeeld de sluiting van een versterkte overeenkomst. Wij moeten zeer zorgvuldig het vraagstuk van de naam bestuderen: symboliek is immers vaak een nuttig instrument en een stimulans voor daadwerkelijke hervormingen. Ook hier moet het differentiatiebeginsel zorgvuldig worden toegepast.
Dit waren de gedachten die ik u wat dit thema betreft wilde uiteenzetten. Ik dank u voor uw aandacht.

Verheugen
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte dames en heren, de Commissie is hier reeds op 11 maart uitvoerig ingegaan op het nieuwe initiatief inzake de betrekkingen met de nieuwe buurlanden. Eerlijk gezegd is er sindsdien niet veel gebeurd waarover ik verslag zou kunnen uitbrengen. De lidstaten zijn in de Raad begonnen met de behandeling van dit onderwerp. Minister Yiannitsis is zojuist uitvoerig op de resultaten ingegaan. Wij hebben hierover gesproken met de toekomstige lidstaten, en ter gelegenheid van de ondertekening van het uitbreidingsverdrag in Athene heeft het Griekse voorzitterschap het prijzenswaardig initiatief genomen om hierover te spreken tijdens een Europese conferentie met de partnerlanden tot wie het initiatief is gericht.
Ik kan u met voldoening mededelen dat de reacties buitengewoon positief waren. We mogen er dus van uitgaan dat dit initiatief overal op voldoende politieke steun zal kunnen rekenen. Uiteraard vormt de uitbreiding het uitgangspunt voor onze voorstellen voor een nieuw beleid inzake de betrekkingen met de buurlanden, maar dit is niet het moment om te spreken over de toetredingsvooruitzichten van onze nieuwe buren. Voor het komende decennium hebben wij vooral behoefte aan een gedifferentieerde strategie voor goed nabuurschap zonder dat wij hier uitspraken over een mogelijke toetreding aan koppelen. Wij willen de stabiliteit, veiligheid en welvaart exporteren die wij in de uitgebreide Europese Unie tot stand hebben gebracht en hopelijk in de toekomst zullen blijven creëren. Voorzitter Prodi heeft deze doelstellingen aangeduid als een kring van vrienden die ons omgeeft, van Rusland tot Marokko. Wij kunnen met onze partners veel van de verworvenheden van de Europese Unie delen, en de interne markt met de bijbehorende regels, de communautaire programma's en de politieke dialoog horen daar zeker bij, maar niet onze interne instellingen.
De Commissie heeft ook reeds toegelicht waarom de landen van de Westelijke Balkan, Roemenië, Bulgarije en Turkije niet in deze kring zijn opgenomen. Deze landen hebben een toetredingsperspectief, waaraan in het geval van Roemenië en Bulgarije zelfs een concreet tijdsschema is gekoppeld.
Uiteraard zullen de intensiteit en het ontwikkelingstempo van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de afzonderlijke landen vooral afhankelijk zijn van de mogelijkheden en de ambities van onze partnerlanden. Evenals bij de uitbreiding zal ook hier het beginsel van de differentiatie een grote rol spelen. Daarom willen wij met elk land afzonderlijk op basis van onze ervaringen en bestaande verplichtingen een actieplan opstellen. In dit actieplan moet de weg worden vastgelegd die wij samen willen bewandelen, met doelstellingen, tijdsschema's, modaliteiten en begeleidende mechanismen die voor beide zijden in gelijke mate bindend zijn. Of wij eventuele nieuwe verdragsinstrumenten nodig hebben zal in de loop van het proces moeten blijken. In elk geval moeten de werkzaamheden in het kader van de bestaande partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten worden voortgezet; deze mogen niet door het vooruitzicht van mogelijke toekomstige overeenkomsten worden vertraagd.
Hoever zijn wij gevorderd met deze doelstellingen? In de eerste plaats leveren wij samen met de toetredingslanden en de partnerlanden onze bijdrage aan de discussie en het is de bedoeling dat de Raad conclusies aanneemt. Met Oekraïne en Moldavië hebben wij de eerste oriënterende gesprekken gevoerd ter voorbereiding van onze samenwerking. Voor de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EU-Oekraïne hebben beide zijden gezamenlijk een uitvoerige analyse opgesteld van wat wij totnogtoe hebben bereikt en waar nog aan moet worden gewerkt. Binnen de Commissie ontwerpen wij thans de grondslagen van deze actieplannen. De afzonderlijke nationale actieplannen moeten op een coherent kader berusten dat alle beleidsterreinen omvat. De praktische omzetting moet kunnen worden beoordeeld aan de hand van tevoren opgestelde criteria, zodat de geplande voortgangsverslagen kunnen worden opgesteld. Zoals u ziet willen wij ook hier gebruik maken van een instrument dat zijn waarde in de loop van het uitbreidingsproces overtuigend heeft bewezen.
Wij ontwikkelen het concept van een nieuw financieringsinstrument waarvan de algemene doelstellingen weliswaar zijn omschreven, maar waarvan de details, de planningsbeginselen en de begroting nog moeten worden vastgelegd. Hierover willen wij in de herfst een afzonderlijke mededeling voorleggen. Zo zouden wij met de praktische werkzaamheden moeten kunnen beginnen zodra de politiek het groene licht heeft gegeven. Zoals u zojuist heeft gehoord werkt het voorzitterschap hieraan. De uiteenzetting van het voorzitterschap geniet de volledige steun van de Commissie.
De bijdrage van het Parlement aan dit debat zal van groot en wezenlijk belang zijn. Om voortgang te kunnen boeken is het van belang dat ook de volksvertegenwoordigers van de partnerlanden een bijdrage leveren. U kunt ervan op aan dat de parlementen in de partnerlanden groot belang zullen hechten aan de opvattingen van het Europees Parlement. Ik zou zeer dankbaar zijn als de leden van dit Parlement hun contacten met parlementsleden uit de partnerlanden zouden aangrijpen voor een intensieve dialoog en het uitwisselen van ervaringen.
Ik verwelkom derhalve het feit dat de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid reeds een rapporteur heeft benoemd en een eerste gedachtewisseling heeft gehouden. Ik wens mevrouw Napoletano veel succes. Ik kan haar verzekeren dat zij bij haar werkzaamheden op de volledige steun en samenwerking van de Commissie kan rekenen.

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik wil het Parlement mededelen dat mevrouw Louise Fréchette vandaag bij ons is. Zij is eerste adjunct-secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Mevrouw Fréchette is vandaag hier in het Europees Parlement om bilaterale besprekingen te voeren met een aantal collega's. Vanmiddag heeft zij een ontmoeting met de Voorzitter, de heer Cox. Ik heet haar van harte welkom en wil haar feliciteren met de toewijding waarmee zij zich van haar taken kwijt. Wij wensen haar een heel vruchtbaar verblijf in het Europees Parlement.
Nassauer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, er zijn natuurlijk algemeen bekende en aanvaarde historische redenen voor de uitbreiding van de Europese Unie. Afgezien daarvan echter heeft bij ons besluit het feit een belangrijke rol gespeeld dat we de kloof op het vlak van welvaart, democratie en de rechtsstaat tussen het Westen en het voormalige Oostblok na de val van het IJzeren Gordijn niet konden laten voortbestaan. Wij hadden derhalve alle reden om de welvaart en democratie een kans te geven in de landen waar dit onder de Sovjetdictatuur niet mogelijk was.
Met de uitbreiding verschuift deze welvaarts- en democratiegrens verder naar het Oosten, waardoor opnieuw de vraag rijst hoe wij met onze nieuwe buren samenleven. Het siert de Commissie dat zij zich zo intensief over dit vraagstuk buigt. Ik steun de uiteenzetting van de commissaris volledig op één punt na, mijnheer Verheugen, namelijk dat u dit alles zou kunnen bewerkstelligen zonder een uitspraak te doen over mogelijke toetredingen. Dat is mijns inziens een vergissing. Het is juist van groot belang dat wij in de loop van deze uitbreiding, waaraan wij nog lang de handen vol zullen hebben, duidelijk maken wie in de toekomst buurland en wie lidstaat van de Europese Unie zal zijn.
Het is immers de hoogste tijd dat wij een antwoord geven op de vraag betreffende de grenzen van de Europese Unie, niet alleen in geografische zin. Reeds het Verdrag dwingt ons een antwoord te geven op deze vraag. In de mededeling van de Commissie wordt terecht geciteerd dat Europese landen een aanvraag kunnen indienen tot lidmaatschap van de Europese Unie. Wij moeten er evenwel over nadenken tot hoever de politieke unie waar wij naar streven kan worden uitgebreid, waar de grenzen van ons integratievermogen liggen, hoe de toekomstige structuren eruit moeten zien en welke vorm de Europese Unie moet aannemen. Dat hoeven wij niet vandaag definitief te regelen en dat kunnen wij ook niet, maar het is wel nadrukkelijk onderwerp van discussie binnen de Conventie. Wij hoeven nu geen besluit te nemen over de vraag of de Europese Unie een federale staat is of iets anders. Wij juristen spreken in dit verband graag van een constructie sui generis, maar dat neemt niet weg dat wij een antwoord moeten geven op de vraag betreffende de toekomstige lidstaten en buurlanden. Wij zijn immers duidelijkheid verschuldigd tegenover enerzijds onze burgers, die willen weten waar de grenzen liggen van het project van de Europese Unie, en anderzijds tegenover de buurlanden, die wij geen valse hoop mogen geven. Dit is een van de problemen in onze betrekkingen met onze belangrijke partner en bondgenoot Turkije. De vraag wat wij nu eigenlijk met Turkije willen, is te lang in het ongewisse blijven hangen.
Ook uit de doelstelling van een "politieke unie" volgt een grens. Met de huidige uitbreiding bereiken wij een stadium dat wellicht nog een enkele afronding toelaat, maar een nieuwe grote uitbreidingsronde zou het integratievermogen van de Europese Unie bedreigen, het evenwicht tussen de 25 landen volledig verstoren en moet dus worden afgewezen. Bij verdere uitbreiding zou het zoveel energie vergen om de verschillende opvattingen onder een noemer te brengen en tot een gemeenschappelijk standpunt te komen, dat krachtdadig extern optreden onmogelijk wordt.
Dat de uiteenlopende standpunten de Europese Unie verlammen is een van de lessen van de oorlog in Irak. Wie kan serieus geloven dat de opname van de landen van het Middellandse-Zeegebied, Turkije of zelfs Rusland de Unie sterker en krachtdadiger kan maken? Daarom kunnen wij het goede nabuurschap pas opbouwen als wij eerst een antwoord geven op de vraag naar de grenzen van de Europese Unie.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik zou de Commissie allereerst willen zeggen dat deze mededeling over het Grote Europa en zijn betrekkingen met de nieuwe buurlanden in het Oosten en het Zuiden op een zeer gelegen moment komt, ook omdat zij de mogelijkheid biedt het debat zodanig te structureren dat geïmproviseerde en onvoorbereide interventies voorkomen worden. Dergelijke interventies kunnen immers gemakkelijk verwachtingen of frustraties wekken in een situatie die zeer gecompliceerd is en zich voortdurend ontwikkelt. Er is zelfs geen slechter moment om illusies te wekken over nieuwe uitbreidingen dan het moment waarop we de integratie van tien landen met succes moeten voltooien en de doeltreffendheid moeten beoordelen van de hervormingen waartoe de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie besloten hebben. Dat wil echter niet zeggen dat de Unie in zichzelf gekeerd moet zijn. De Commissie heeft er daarom goed aan gedaan om juist op het moment dat het toetredingsverdrag met de tien nieuwe lidstaten ondertekend wordt, te komen met een bredere integratiestrategie voor landen en regio's ten oosten en zuiden van de uitgebreide Unie.
Desondanks is het goed, zoals de Commissie in haar mededeling stelt, om te vermijden dat er misleidende vergelijkingen getrokken worden tussen buurlanden en landen die nooit zullen toetreden tot de Europese Unie. Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat toetreding tot de instellingen het enig voorstelbare instrument is voor een beleid van nauwere samenwerking ten aanzien van gemeenschappelijke vraagstukken en belangen. Met andere woorden: we moeten ervoor zorgen dat deze strategie en de uitbreiding relatief onafhankelijk van elkaar zijn. Juist daarom is in de eerste discussie binnen de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid naar voren gekomen dat we één enkel kader nodig hebben voor een brede strategie, die echter ook praktisch genoeg is om beleidsvormen voor te stellen voor vandaag, en niet voor een vage toekomst die wij op dit moment niet kunnen overzien, maar waarvoor wij wel het pad kunnen en moeten effenen.
Wat dit aangaat waren de eerste ideeën die in de besprekingen aan de orde kwamen ongeveer als volgt. Het geopolitieke kader dient te worden voltooid, waarbij ook de landen van de Kaukasus in aanmerkingen moeten worden genomen. De blik moet, ook wat het Middellandse-Zeegebied betreft, gericht worden op andere landen dan die van het huidige partnerschap. Landen die reeds op het punt staan toe te treden tot de Unie dienen niet van deze strategie te worden uitgesloten, mijnheer de commissaris. Uiteraard niet om verwarring te scheppen, maar omdat ook die landen interacties zullen moeten kunnen aangaan met de regio's waaraan zij grenzen. Als we grenzen niet uitsluitend als fysieke grenzen willen beschouwen, is het uitermate belangrijk dat bijvoorbeeld de Balkanlanden tussen nu en het moment waarop zij tot de Unie toetreden in een mediterrane context kunnen functioneren. Daarmee wil ik niet zeggen dat wij de verschillen tussen de instrumenten, van de pretoetredingsovereenkomsten tot aan de Euro-mediterrane partnerschappen, maar moeten gladstrijken of dat we die verschillen niet in stand moeten houden. Integendeel, we moeten ze juist versterken via het voorstel over de grensoverschrijdende dimensie dat de Commissie ter tafel zal leggen.
De kracht van deze strategie is juist daarin gelegen dat zij gemeenschappelijke doelen stelt voor een geografisch gebied dat door zijn geschiedenis en cultuur, alsmede door het feit dat het grenst aan de Unie, als pan-Europese en mediterrane regio kan worden beschreven - de boog die zich uitstrekt van Rusland tot Marokko, zoals Commissievoorzitter Prodi zegt. Wat kunnen de landen van een zo gevarieerd gebied met elkaar gemeen hebben? Ik zou de Commissie en de Raad duidelijk willen maken dat wij aandringen op één ding, namelijk dat de politiek op de eerste plaats komt. Wij willen vóór alles de waarden, de democratie, de rechtsstaat en de vrijheid delen en we willen in dit kader bestaande, maar ook nieuwe instrumenten en beleidsvormen ontwikkelen dan wel verder uitwerken. Mijns inziens kan - en zal - het Parlement hieraan bijdragen, want wij zijn zeer verheugd over de geest van openheid die spreekt uit de redevoeringen van de fungerend voorzitter van de Raad en van de Commissie.

Vallvé (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, het is duidelijk dat de uitbreiding met tien nieuwe lidstaten de relatie van de Europese Unie met haar buurlanden heeft veranderd. En ik wil graag wijzen op een fundamenteel aspect van de samenwerking met deze buurlanden, namelijk de grensoverschrijdende samenwerking. Die samenwerking was een sleutelbegrip bij de opbouw van de Europese Unie en zal ook weer een hoofdrol moeten spelen bij de opbouw van onze relaties met de nieuwe buurlanden na de uitbreiding.
Wij hopen dat de nieuwe Europese grondwet aan de grensoverschrijdende samenwerking de plaats toekent die zij verdient.
Onze nieuwe buurlanden kunnen in drie groepen worden onderverdeeld: de Oost-Europese landen, de landen in het Middellandse-Zeegebied en natuurlijk de Balkanlanden, hoewel die zich in de toekomst wellicht bij de EU zullen aansluiten.
De grensoverschrijdende samenwerking is misschien niet voldoende om een perfect samenspel tot stand te brengen met de buurlanden, maar bevat wel enkele elementen die op de juiste wijze kunnen en moeten worden benut. Die elementen zijn: het buurland kennen, begrijpen en vertrouwen. Want als wij elkaar kennen, begrijpen en vertrouwen kunnen wij gezamenlijk iets tot stand brengen, kunnen de onderlinge relaties verbeteren en kunnen wij het welzijn en de stabiliteit die van zo veel belang zijn voor onze buren en voor de EU zelf exporteren, zoals de commissaris ook al zei.
Ik wil graag ook een concreet thema dat in Noord-Europa speelt benoemen, namelijk de situatie van Kaliningrad, dat een eiland zal worden omringd door EU-grondgebied. Het is van belang dat daar een speciale samenwerking tot stand wordt gebracht. De huidige gouverneur van het gebied, Vladimir Egorov, heeft al meerdere malen gewezen op de noodzaak om grensoverschrijdende samenwerking met Litouwen en Polen tot stand te brengen. Ik denk dat de relatie van de Europese Unie met alle buurlanden, van het Middellandse-Zeegebied tot het noorden van Rusland, een van de grote uitdagingen is waar wij voor staan.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de historische gebeurtenis die de uitbreiding van de Unie is, en - misschien nog wel meer - de nieuwe situatie die is ontstaan door de bezetting van Irak en de imperialistische pretenties van de Verenigde Staten, impliceren dat wij moeten nadenken over d e rol die de Europese Unie in de toekomst wil spelen, met name jegens de toekomstige buurlanden.
Er is haast geboden. De oorlog is voorbij, maar de logica van het geweld houdt aan. Door de hulpbronnen achterover te drukken en de teugels van de macht volledig in eigen handen te nemen, stelt de regering-Bush het Irakese volk voor een voldongen feit, dat tegen hun belangen indruist. Bovendien wordt de VN, en daarmee de eerbiediging van het internationale recht, buiten spel gezet.
Als de Europese Unie een ander wereldbeeld tegenover deze doctrine wil stellen, moet zij van nu af aan blijk geven van politieke moed, initiatieven nemen en de dialoog aangaan. Het aanknopen van nieuwe betrekkingen met onze toekomstige buurlanden zou volgens mij een eerste, beslissende stap kunnen zijn. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de Arabisch-islamitische wereld. De vrijwel voortdurende stigmatisering en vernedering van deze gemeenschap en de sociale en economische kloof zullen het religieus fundamentalisme alleen maar aanwakkeren, terwijl groeperingen die steeds gevaarlijker worden hun toevlucht tot terreurdaden zullen nemen. Als weerslag hierop hoopt het rechts-extremisme bij ons daarvan de vruchten te plukken.
Om al deze gevaren doeltreffend te kunnen bestrijden, moeten wij volgens mij echter andere doelstellingen en middelen op de voorgrond stellen dan die welke in de mededeling van de Commissie worden uiteengezet. Op papier wordt weliswaar het streven naar nauwere betrekkingen verkondigd, zoals het idee van een nieuwe stimulans voor het zoeken van toenadering. Een gemeenschappelijke ruimte is echter niet mogelijk zonder gemeenschappelijke opbouw. En daar zijn we nog lang niet, getuige de woorden van Romano Prodi over "politieke toenadering" en "toenemende integratie in de sociaal-economische structuren van de Europese Unie".
Zal de term "nabuurschap" voortaan in de plaats komen van het woord "partnerschap"? Was de samenstelling van de tot veertig Europese landen uitgebreide bijeenkomst, die 17 april jongstleden in Athene werd gehouden, een voorproefje van een soort opbouw in meerdere snelheden, met landen uit de tweede zone - het zogenoemde Grote Europa - en landen uit de derde zone, namelijk de zuidelijke mediterrane landen? Het belangrijkste is echter dat de rechtlijnigheid waarmee men zich bij de huidige Europese eenwording op de marktlogica richt, beslist niet aansluit op de behoeften, terwijl doeltreffendheid ver te zoeken is.
Een daadwerkelijk samenwerkingsbeleid kan niet beperkt blijven tot het heilige principe van de omzetting van het acquis communautaire. Want daar gaat het immers om, temeer daar er op het gebied van steun geen enkele tegenpartij wordt genoemd. De ontwikkeling van specifieke actieprogramma's kan interessant zijn ten aanzien van de rigiditeit van bijvoorbeeld het proces van Barcelona. Terwijl de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten een bittere nasmaak hebben nagelaten en tot veel frustratie hebben geleid, heeft de Commissie echter - zoals wij weten - geen enkele herziening voorgesteld. Erger nog: de beste hervormers is een premie in het vooruitzicht gesteld.
Ik sluit af met een opmerking over de conflicten. De Commissie staat hier slechts kort bij stil, terwijl een gemeenschappelijke ruimte uitsluitend gebouwd kan worden op het beginsel van het internationale recht en op een veel actievere rol voor de Unie.
Tot slot: uit het gehele document van de Commissie spreekt een benadering die vrijwel uitsluitend op het veiligheidsaspect van de betrekkingen is gericht...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte fungerend voorzitter van de Raad, geachte commissaris, wij steunen de intentie van de Raad en de Commissie om geen nieuwe muren in Europa te bouwen van ganser harte. Niet grenzen met prikkeldraad en infraroodcamera's, maar partnerschap en nauwe betrekkingen moeten in het oosten en het zuiden het handelsmerk van de Europese Unie worden.
De grensgebieden in het oosten en het zuiden waren in de geschiedenis ontmoetingsplaatsen voor mensen met verschillende culturen, religies en levenswijzen. Het is onze taak om deze gebieden nieuw leven in te blazen. Weliswaar komt de politieke intentie van de mededeling van de Commissie hieraan tegemoet, maar hetzelfde kan niet gezegd worden van de voorgestelde maatregelen. Onze punten van kritiek betreffen met name het proces van Barcelona, het partnerschap met de regionale macht Rusland en de betrekkingen met de buurlanden die blijk hebben gegeven van de wens tot integratie. Al deze landen worden over een kam geschoren. Dit leidt tot inhoudelijke vervlakking van de lopende processen, terwijl het huidige beleid en de bestaande doelstellingen als iets nieuws worden verkocht zonder dat er sprake is van een nieuwe evaluatie van de verworvenheden of van nieuwe ontwikkelingen. Dat is niet de substantiële toegevoegde waarde die we in onze betrekkingen met de buurlanden nodig hebben. Voor de problemen waar vooral de mensen in de oostelijke grensregio's mee te maken zullen krijgen als Schengen wordt uitgebreid, worden geen oplossingen aangedragen en vooralsnog zijn er geen helder geformuleerde geschikte insturmenten. Hier schiet de mededeling zeer ernstig tekort.
De verschillende vraagstukken moeten afzonderlijk worden behandeld. Dat wil zeggen dat wij voor de grensregio's regionale oplossingen moeten aanbieden voor het samenleven van regionale gemeenschappen, het economisch leven en de familierelaties die in het oosten door de nieuwe Schengen-grens onder grote druk komen te staan. Wij moeten ook voldoende financiële middelen vrijmaken opdat de noodzakelijke voorbereidingen kunnen worden getroffen. Hiervoor is een decentraal beheerd financieel instrument nodig. Tenslotte geldt voor zowel de oostelijke als de zuidelijke grensgebieden dat wij een humaan vluchtelingenbeleid overeenkomstig de Conventie van Genève moeten voeren dat voorziet in een rechtvaardige lastenverdeling tussen ons en de buurlanden.

Muscardini (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, een van de voornaamste gevolgen van de uitbreiding is dat landen die tot gisteren in geografisch opzicht nog ver weg leken, nu geïntegreerd zijn in de Unie en dat derhalve hun bevolking geïntegreerd is. Het aantal inwoners van de nieuwe, uitgebreide Unie komt daarmee op 450 miljoen.
De geografische, politieke en culturele aardverschuivingen die in de twintigste eeuw hebben plaatsgevonden op het Europees continent en in het mediterrane bekken hebben in het recente verleden bepaald niet bijgedragen aan een wederzijdse toenadering van Europa enerzijds en Rusland, de nieuwe onafhankelijke staten en de landen van het zuidelijke Middellandse-Zeegebied, die nu onze buurlanden zijn, anderzijds. Zij hebben uiterst verschillende en tragische ontwikkelingen doorgemaakt, en het is daarom des te belangrijker om vandaag punten van overeenstemming tussen hen en ons te vinden, alsmede mogelijkheden tot concrete samenwerking.
Een van de voornaamste doelstellingen van het nieuwe, herenigde Europa, met de 25 landen waaruit zij bestaat, zal moeten zijn het opbouwen van bevoorrechte relaties met die buurlanden, zowel met de Oost-Europese buurlanden, Rusland of Aziatische landen als Kazachstan, als met de landen die het Midden-Oosten vormen en aan het mediterrane bekken grenzen.
Het politieke Europa dat ontstaat uit de werkzaamheden van de Conventie en uit het nieuwe institutionele verdrag dat de Intergouvernementele Conferentie aan de bevolking van de Unie zal voorleggen, moet niet alleen tot taak hebben economische allianties, die ook de verbetering van de communicatiestructuren kunnen vergemakkelijken, te versterken met het doel de handel tussen burgers en bedrijven te bevorderen. Het moet ook en vooral al die politieke, maatschappelijke, culturele en wetenschappelijke initiatieven stimuleren die bevorderen dat de burger betrokken wordt bij de ontwikkeling van democratische en seculiere regeringen, die alle nationale, culturele en religieuze tradities eerbiedigen waarin in elk geval de waardigheid van de mens hoog wordt gehouden en de integriteit van het lichaam wordt gewaarborgd.
Als wij echter willen dat deze dialoog met eenzelfde intensiteit gevoerd wordt met alle buurlanden van de Unie, dan moeten we prioriteit geven aan politieke maatregelen op de zeer korte termijn ter bevordering van de vrede in het Midden-Oosten en het herstel van het economisch evenwicht in het mediterrane bekken. Sterker nog, wij beschouwen het als een primaire doelstelling dat de staat Israël ondubbelzinnig erkend wordt, evenals het recht van de Israëlische burgers op een leven zonder terrorisme en het recht van het Palestijnse volk op een autonome, onafhankelijke staat, die zich inzet voor de bestrijding van iedere vorm van terrorisme en die erop toeziet dat de financiële middelen die de Europese Unie beschikbaar heeft gesteld daadwerkelijk worden gebruikt om het Palestijnse volk te helpen, de jeugd te onderwijzen, productieactiviteiten te ontwikkelen en huizen en infrastructuren te bouwen.
Een andere belangrijke doelstelling is te voorkomen dat een massale uittocht uit armste landen plaatsvindt. Die zou namelijk leiden tot een ongecontroleerde immigratie en enerzijds een verarming teweegbrengen in de landen van herkomst en anderzijds de structuren van de ontvangende landen ontwrichten. Deze zijn immers niet in staat een massale, ongeregelde immigratie het hoofd te bieden, vooral wanneer zich onder de emigranten die op zoek zijn naar betere levensomstandigheden talloze aanhangers van criminele of terroristische organisaties bevinden die zich bezighouden met drugshandel, wapenhandel en, erger nog, mensensmokkel.
Er is dan ook duidelijk een politieke en economische inspanning van de Unie vereist om een voortdurende, harmonische ontwikkeling in die landen te bevorderen, opdat burgers in hun land van oorsprong de middelen vinden om niet alleen in hun levensonderhoud te voorzien, maar ook om sociale en culturele vooruitgang mogelijk te maken. Alleen op die manier kan ervoor gezorgd worden dat wie emigreert dit niet uit wanhoop en op illegale wijze doet, maar op basis van een beredeneerde keuze en in overeenstemming met de regels.
Mijnheer de Voorzitter, wij mogen bovendien niet vergeten dat wij alle instellingen van de Europese Unie moeten oproepen om, door middel van passende overeenkomsten met de regeringen van buurlanden, een niet aflatende, intensieve strijd te voeren tegen kindermisbruik, tegen de vooral seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, en tegen iedere andere praktijk waarmee de lichamelijke integriteit van het individu geschonden wordt.
Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, wij vinden het beleid inzake nabuurschap van het uitgebreide Europa, waarover de Raad en de Commissie zojuist gesproken hebben, bijzonder interessant omdat het deel uitmaakt van een nieuwe, flexibelere aanpak, namelijk die van een weliswaar algemene, maar gegradueerde en gedifferentieerde samenwerking, die afgestemd is op de situatie van elk buurland afzonderlijk. In dit stadium roept deze samenwerking echter vier vragen bij ons op.
Ten eerste: inhoudelijk gezien worden de nabuurschapovereenkomsten soms omschreven met de uitdrukking "alles, behalve de instellingen", hetgeen ten onrechte kan worden geïnterpreteerd als "alles, behalve beslissingsbevoegdheid". Deze dubbelzinnigheid zou dus moeten worden weggenomen.
Ten tweede, nog steeds wat de inhoud betreft: er is ook over gesproken dat uitbreiding van het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal binnen de gemeenschappelijke markt, de zogenaamde vier vrijheden, prioriteit heeft. Is het niet erg riskant om dit van te voren te beloven? Er zijn natuurlijk nog andere doelstellingen met een veel hogere prioriteit, zoals veiligheid.
Ten derde: het lijkt erop dat het nieuwe nabuurschapbeleid voorbehouden moet worden aan buurlanden die geen kandidaat-lidstaat zijn. Turkije staat niet op die lijst. De ratio daarvan ontgaat ons echter, aangezien de toetreding van dit land vooralsnog niet officieel is aanvaard.
Ten vierde: wat dit beleid inzake nabuurschap betreft, is het niet zo dat de Europese Unie met een schone lei begint. De huidige lidstaten onderhouden namelijk reeds betrekkingen met hun buurlanden, vooral de landen die direct aan elkaar grenzen. Hoe zal het Europese beleid zich verhouden tot de bestaande nationale beleidsvormen? Zouden wij de lidstaten die direct aan de buurlanden grenzen geen beslissende stem of een speciaal controlerecht op dit nieuwe Europese beleid moeten geven?
Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, juist toevallig vandaag staat in de internationale pers een artikel over de toekomst van Europa. Er wordt een heel dramatisch beeld geschetst, ontworpen door een Frans instituut, over de gevaren die Europa bedreigen. De bevolking neemt af, de economische groei stagneert, ook op langere termijn volgens dat instituut. De innovatieve kracht van de Europese Unie blijft sterk achter bij die van de Verenigde Staten. Treurnis alom. De remedie die dit Franse instituut voorschrijft is: kijk eens om je heen, maak er een groter geheel van en kijk nog wat verder dan de Commissie op dit ogenblik doet. Daar kwam het eigenlijk op neer. Of dit een remedie is, weet ik niet. In elk geval moeten we de Verenigde Staten steeds in ons achterhoofd houden omdat dat land een belangrijke buur van ons is.
Maar wat betreft de gang van zaken binnen Europa en de buurlanden op dit continent, moet ik zeggen dat ik een déjà-vu gevoel kreeg toen ik de mededeling van de Commissie las. De Commissie is bekend met het hele terrein van uitbreidingen, met het hele proces dat daarmee verband houdt. Als je het stuk leest dan lijkt het alsof we aan een nieuwe ronde van uitbreidingen gaan beginnen, het lijkt er sterk op. Er wordt heel duidelijk gezegd dat dat niet zo is. Aan de omringende landen wordt alleen een deelname aan de interne markt in het vooruitzicht gesteld en niet een deelname aan de Unie en haar besluitvorming. Ook zaken rond milieubeleid, openbare orde, veiligheid, criminaliteitsbestrijding, kwaliteit van het overheidsbestuur, kwaliteit van de rechtstaat, blijken allemaal voor een gezamenlijke aanpak in aanmerking te komen. Kortom, eigenlijk het hele scala van onderwerpen dat ook bij de toetreding van kandidaat-lidstaten aan de orde was. De ontwikkeling van de buurlanden, zo gaat de mededeling verder, in al deze sectoren kan vervolgens jaarlijks in voortgangsrapporten worden besproken. Het lijkt heel sprekend op het uitbreidingsproces. Bovendien wordt er gesproken over ijkpunten, er zijn een aantal internationaal erkende ijkpunten, waaraan de buurlanden gemeten worden en die staan dus ook concreet vermeld.
Ik vraag mij eventjes af of hier een soort Rijkswaterstaateffect aan de orde is. Rijkswaterstaat is een zeer bekwame dienst in Nederland die steeds polders en dijken aanlegt. Als ze een nieuwe polder hebben aangelegd en klaar zijn, blijkt er ineens een dijk veel te laag te zijn en moet men daar meteen weer aan het werk. Het is een beetje een plagerige opmerking maar ik zou me kunnen voorstellen dat dat effect een beetje een rol speelt. Men is bezig met dit soort werk en men kijkt ook verder.
Het thema Wider Europe gaat dus eigenlijk over de aansluiting van buurlanden bij de Europese Unie maar dan zonder deelname aan de besluitvorming, als ik het goed heb begrepen. Eigenlijk worden ze daardoor een soort satellieten, je onttrekt ze ook aan de samenwerkingsverbanden waarin ze bijvoorbeeld zitten. Rusland in het GOS, misschien ook wel de Noord-Afrikaanse landen in hun eigen bond van Arabische staten. Het veronderstelt tevens dat onze huidige lidstaten volledig aan de ijkpunten en de criteria die in de mededeling worden vermeld, voldoen. Dat laatste juich ik natuurlijk van harte toe. Elke nieuwe kandidaat moet zorgvuldig gewogen worden volgens dezelfde maat, daar zijn we allemaal van overtuigd.
Maar hoe gaan we in dat opzicht om met landen die wij uitdrukkelijk geen lidmaatschap in het vooruitzicht kunnen of willen stellen? Accepteren die zo'n weging en zo'n jaarlijks onderzoek? Het komt mij voor dat een wider Europe een ruimte zou kunnen zijn voor landen wier traditie het onmogelijk maakt om voor het Europese democratische model te kiezen. Ik kan mij voorstellen dat er zulke landen zijn. Landen die daar wèl voor kiezen en ook geheel aan de Europese modellen voldoen, kun je eigenlijk moeilijk buiten de deur houden. Welke morele basis is er om tegen dergelijke landen, als ze om een datum vragen, te zeggen: u komt er niet bij. Het lijkt me dat dit soort vragen in de toekomst heel nauwkeurig moet worden besproken.

Iivari (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wij leven in een wereld waarin wij het beter hebben naarmate onze buren en andere medemensen het beter hebben. Het is daarom belangrijk een beleid te ontwikkelen dat de democratie en de welvaart in de buurlanden van de Unie versterkt.
Toen Finland tot de Europese Unie toetrad, kreeg de Unie Rusland als buurland en een gezamenlijke grens van bijna 1.300 kilometer met dat land. Die grens vormt nog steeds een van de diepste welvaartskloven ter wereld. Ondanks zijn ontwikkeling moet Rusland nog veel doen om structuren voor een democratische samenleving te creëren. Het versterken van de democratie en het maatschappelijk middenveld blijft dan ook een fundamenteel doel van de samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland.
De uitbreiding houdt in dat de Unie naast de grens tussen Finland en Rusland tien nieuwe INTERREG/TACIS-grenzen krijgt. 
Het huidige systeem van samenwerking kunnen wij niet meer handhaven, maar de ervaringen die wij daar tot nu toe mee hebben opgedaan moeten zorgvuldig worden benut. De nieuwe lidstaten brengen de nieuwe buren Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië met zich mee. Deze landen kennen grote politieke en economische problemen. Als die problemen groter worden, kunnen zij voor instabiliteit in Europa zorgen. De toestand is het slechtst in Wit-Rusland, waar de politieke situatie samenwerking met de Europese Unie heeft belemmerd. Hopelijk opent de voorbereiding op de verkiezingen van 2004 in ieder geval ontluikende mogelijkheden voor samenwerking.
In de mededeling van de Commissie wordt zeer terecht het belang van grensoverschrijdende en regionale samenwerking met de nieuwe buren onderstreept. Voor die samenwerking moet een nieuw financieel instrument worden ontwikkeld. Dat moet naar mijn mening zijn gebaseerd op de principes van INTERREG en kunnen worden aangepast aan de behoeftes van elke grensregio. De belangrijkste principes zijn meerjarigheid, zeggenschap in de regio's en een zo doeltreffend mogelijk georganiseerde administratie en uitbetaling. Belangrijk is ook dat de knowhow en culturele kennis van de nieuwe lidstaten van de Europese Unie snel worden benut bij de planning en uitvoering van het beleid inzake goed nabuurschap.

Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, de uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe lidstaten is nog niet voltooid en reeds spreken wij over een toekomstig groter Europa, een Europa van goed nabuurschap met de buurlanden. Uiteraard moeten wij nadenken over betrekkingen met de buurlanden van de toekomstige uitgebreide Europese Unie, waarvan de buitengrenzen zullen verschuiven tot Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland. Vooral met Oekraïne moeten wij een zo intensief mogelijke partnerschap opbouwen, en op basis van artikel 4 van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst moeten we positieve accenten plaatsen. Dit betekent dat wij moeten streven naar een vrijhandelszone en versterkte toepassing van twinning-projecten, en de Europaconferentie moeten aangrijpen als forum voor ons beleid inzake de buurlanden.
De grenzen van de Unie zullen ook verschuiven naar Kroatië, waarvan wij hopen dat het wellicht reeds samen met Roemenië en Bulgarije deel zal uitmaken van de volgende uitbreidingsronde. Wij moeten derhalve inderdaad, uiteraard met de nieuwe lidstaten, een debat voeren over de uiterste geografische grenzen van de Europese Unie. Er moet een duidelijk alternatief komen voor lidmaatschap, een alternatief dat een Europese economische ruimte met intensieve betrekkingen mogelijk maakt waarin ook steun kan worden verleend. Het is een begrijpelijke strategie van de Europese Unie om een evenwicht te zoeken tussen het beleid tegenover de buurlanden van het continentale Europa en een strategie voor het Middellandse-Zeegebied. Ik ben evenwel van mening dat wij voor het toekomstige Europese beleid ten aanzien van de buurlanden prioriteiten moeten vastleggen, want anders zouden de omzetting en de financiering in gevaar kunnen komen.
Het moet uiteraard ons doel zijn dat de landen die op middellange of lange termijn of zelfs nooit tot de Europese Unie zullen behoren zich vooral oriënteren op de politieke criteria van de Europese Unie. Democratisering van de samenleving, de rechtsstaat en de eerbiediging van de rechten van de mens en minderheden moeten niet alleen worden omgezet in praktisch beleid met het oog op een mogelijke toetreding tot de Europese Unie, maar ook in het belang van de betreffende volkeren.

Volcic (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag de aandacht willen vestigen op een regio aan de rand van ons continent, de Kaukasus, waar ook de minister en de rapporteur, mevrouw Napoletano, al naar hebben verwezen. Deze regio is van belang voor Europa, want de Kaukasus is in veel perioden in de geschiedenis deel geweest van Europa.
Armenië en Georgië behoren tot de oudste christelijke landen. In de Middeleeuwen werd Armenië als een belangrijke Europese mogendheid beschouwd. Aan het eind van de negentiende eeuw zou niemand ontkend hebben dat Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan, een machtig centrum was, ook naar Europese maatstaven, temidden van de pioniers van de olieleverende industrie. Tegenwoordig is Azerbeidzjan bovendien de belangrijkste leverancier van de Europese Unie van ruwe olie.
Na de Eerste Wereldoorlog en voor de ineenstorting van de Sovjet-Unie kozen de nationale regeringen van deze drie landen, hoewel zij zeer verschillend waren, voor Europese waarden. De conferentie van Versailles legde enkele Europese mogendheden de taak op hulp te bieden bij het ontstaan van nieuwe democratieën.
De drie republieken hebben als onderdeel van de Sovjetdelegatie deelgenomen aan de pan-Europese conferentie die van 1972 tot 1975 gehouden werd in Helsinki; bovendien maken zij alledrie deel uit van de Raad van Europa. Het zijn derhalve geen landen die niet bij Europa behoren.
Het Parlementaire Samenwerkingscomité EU-Zuidelijke Kaukasus heeft verscheidene bezoeken gebracht aan deze landen, en iedere keer droegen de drie regeringen als oplossing voor de crisis aan dat er zo snel mogelijk nauwere betrekkingen met Europa tot stand moesten worden gebracht. Gehoopt wordt dat zelfs extreem risicovolle crises, zoals die in Nagorno-Karabach, in Europees verband kunnen worden bezworen.
De Verenigde Staten en Rusland zijn om economische redenen aanwezig in de regio. Dit vergt derhalve een voortdurend balanceren van de nationale regeringen, waarbij elk uiteraard een ander accent legt. Toch geven zij er de voorkeur aan dat nog een andere speler, zoals de Europese Unie, meer bij de ontwikkelingen betrokken wordt.
Ons Samenwerkingscomité - waarvan ik mijzelf tot woordvoerder heb benoemd - was onder de indruk van het fundamentele gevoelen van de drie landen - Armenië, Georgië en Azerbeidzjan - dat zij vanuit historisch oogpunt deel uitmaken van Europa.
Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, beste collega's, ik ben blij dat dit debat vandaag in het Europees Parlement wordt gevoerd, want wij moeten ons inderdaad bezig houden met het vraagstuk van de grenzen van Europa. Wij staan voor een politiek vraagstuk waarover ook in de Conventie wordt gediscussieerd, namelijk tot hoever de Europese integratie kan gaan, wat ons verbindt en wat ons stimuleert tot gemeenschappelijk politiek handelen. Wij moeten evenwel ook het geografische aspect aan de orde stellen. Hoever kan het Europa worden uitgebreid dat bereid is in dit politieke verband samen te werken? Vervolgens moeten wij een antwoord geven op de vraag hoe wij omgaan met de buren van dit nauw samenwerkende Europa.
Ik wil de Commissie en de Raad bedanken voor het feit dat zij met dit document en dit debat de aanzet hebben gegeven tot een brede maatschappelijke discussie waar Europa hard aan toe is, en wel over de geografische uitbreiding van Europa - niet van het continent, maar van de nauwe politieke samenwerking in het kader van de Europese Unie. Het wordt tijd dat wij het zwart-witdenken doorbreken als zouden er slechts twee opties zijn, namelijk volledig lidmaatschap of geen lidmaatschap. Als wij dit signaal uitzenden zouden wij een ernstige fout begaan. Europa beschikt over een brede waaier van mogelijkheden voor bilaterale samenwerking. Ik ben zelf afkomstig uit een kiesdistrict dat duurzaam aan een niet-lidstaat grenst, namelijk aan Zwitserland, waarmee wij bilaterale juridische oplossingen hebben ontwikkeld in de vorm van overeenkomsten, samenwerking door integratie en bepaalde Europese programma's. Dit is een schoolvoorbeeld van de wijze waarop rekening kan worden gehouden met de belangen van Zwitserland en van de Europese Unie zonder dat wij zeggen: "Jullie blijven buiten of jullie moeten lid worden". In dit verband moeten wij erop toezien dat wij ook voor onze buurlanden over zo'n brede waaier van samenwerkingsvormen beschikken, zonder dat wij voortdurend de discussie moeten voeren over de opname van steeds meer landen in de Europese Unie.
Wij moeten ons namelijk afvragen wanneer de grens van het integratievermogen van dit Europa is bereikt. Bij de behandeling van de politieke grenzen en de politieke verantwoordelijkheden moeten wij ons tevens afvragen wie in staat is deze weg samen met ons te bewandelen. Een Europese Unie die uiteindelijk verwordt tot een grote vrijhandelszone is niet het model waarvoor ik mij inzet. Volgens mij geldt dit ook voor mijn collega's.
Voorts verwacht ik dat dit debat in de openbaarheid plaatsvindt en niet binnen de Raad, in het bijzonder bij de ontmoetingen van de regeringsleiders en staatshoofden, die de opname van Turkije in nog geen drie minuten hebben afgehandeld. Zo kunnen wij niet met deze vraagstukken omgaan. Wij moeten naar de mensen luisteren. Dat moet de boodschap zijn die vandaag van Straatsburg uitgaat. Wij moeten de mensen bij de discussie betrekken en als zij bereid zijn deze weg in te slaan, laten wij dat dan gemeenschappelijk politiek mogelijk maken!

Souladakis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, over een jaar heeft de Europese Unie van de Vijfentwintig, en later Zevenentwintig, nieuwe buren. Zij houdt echter ook oude buren. Het is daarom niet alleen nuttig maar zelfs noodzakelijk na te denken over onze nieuwe omgeving. Volgens de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, moet de Europese Unie al haar nieuwe buren zien als vrienden en samenwerkingspartners. Dat is een volkomen juist standpunt dat door iedereen, door alle volkeren en regeringen van de Vijfentwintig en de Zevenentwintig, moet worden overgenomen. In bepaalde, min of meer in het oog springende gevallen is men het daar namelijk niet mee eens, ofwel op grond van historische atavismen ofwel omdat tegenstellingen en etnische conflicten uit het verleden opnieuw opleven. Hoe het ook zij, wij hebben geen behoefte aan scheidslijnen, aan nieuwe ijzeren gordijnen en nieuwe koude oorlogen. Een groot aantal van onze nieuwe buren moeten wij zien als potentiële kandidaten voor toetreding tot de Europese Unie, maar vrienden en samenwerkingspartners zijn zij hoe dan ook. Welk perspectief echter ook wordt geboden, het moet altijd een uitvloeisel zijn van de vrije democratische wilsuiting van elk volk.
Na de uitbreiding zullen zich aan de grenzen van Europa interessante processen voltrekken. Veel van deze processen zullen van groot geopolitiek en strategisch belang zijn voor ook bepaalde landen buiten dit gebied, hetgeen betekent dat deze landen invloed uitoefenen op deze ontwikkelingen. De volkeren van Oekraïne, Wit-Rusland, Moldavië, Rusland, de Westelijke Balkan, de Kaukasus, het Midden-Oosten tot aan de overkant van de Middellandse Zee koesteren hoge verwachtingen van de Europese Unie, van ons! Wij mogen deze verwachtingen niet beschamen.
Wat nu de grenzen van Europa betreft, wil ik iets toevoegen aan hetgeen collega Volcic zojuist zei over de Kaukasus. Reeds in de oudheid, in de oude Griekse tragedie van de Prometheus was sprake van de Kaukasus. De goden hadden daar Prometheus vastgeketend als straf voor het feit dat hij de mensen het vuur en daarmee de eerste elementen van de moderne beschaving had gegeven.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in mijn opvatting is de voornaamste doelstelling van dit initiatief ten gunste van de nieuwe buurlanden van het Grote Europa niet, commissaris Verheugen, om die buurlanden die verwachten om op hun beurt tot de Unie toegelaten te worden, nog even geduld te laten uitoefenen. Deze landen weten reeds wat onze eisen zijn, die gebaseerd zullen blijven op de criteria van Kopenhagen of, beter gezegd, op de grondwetvoorstellen van de Conventie waarop wij wachten.
Ik heb er in het debat van vanmorgen op gewezen hoe belangrijk dit is. Nu zou ik u echter deelgenoot willen maken van de ontroerende getuigenis van een van deze landen, dat - naar eigen zeggen - momenteel in het peuterklasje van de Raad van Europa afwacht tot het ooit met de oudere leerlingen van het Europees Parlement zal mogen meespelen. Dat was in Mostar. Zoals u weet bestaat daar - ondanks de inspanningen van de Europese Gemeenschap - nog steeds veel te veel rivaliteit en angst tussen katholieke Kroaten en Bosnische moslims. In Mostar, zo verzekerde de Kroatische burgemeester van die stad, is de enige overeenkomst tussen de katholieke Kroaten en de Bosnische moslims het gevoel, de overtuiging dat zij als Europeanen tot elkaar zijn veroordeeld.
Dit betrof dus de landen die wachten. Als ik mij echter in de behartigenswaardige gedachtegang van onze rapporteur, mevrouw Napoletano, verdiep, dan zie ik dat ik niet de enige ben die - op basis van haar verslag - wil dat wij een krachtig signaal afgeven aan alle landen die noch de aandrang, noch de intentie hebben om het EU-lidmaatschap aan te vragen. Ik denk hierbij met name aan onze buurlanden ten zuiden van de Middellandse Zee. Veel landen in deze regio vrezen namelijk dat de inspanningen van de EU ten gunste van Midden- en Oost-Europa ten koste zullen gaan van de - toch al weinig geïnstitutionaliseerde - banden met hun eigen land. In de beroering die ontstond na de aanslagen van 11 september hebben wij unaniem besloten om onder andere het proces van Barcelona een nieuwe impuls te geven en - met het oog hierop - een Euro-mediterraan forum op te richten, een initiatief dat momenteel helaas blijft steken vanwege de oorlog in Irak.
Wordt het geen tijd, mijnheer de voorzitter van de Raad, om dit initiatief onmiddellijk weer op te starten?
Poignant (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Europa heeft nog nooit zijn grenzen vastgesteld. Europa is met zes landen begonnen, maar dat hadden er evengoed zeven of acht kunnen zijn. Artikel 3 van de ontwerp-grondwet vermeldt ook nu nog: "De Unie staat open voor alle Europese staten waarvan de volkeren dezelfde waarden delen." Er wordt echter geen enkele definitie gegeven van wat een Europese staat is. Welnu, het is nooit goed om de mensen geen duidelijke grenzen aan te geven, omdat dit hen eerder verontrust dan geruststelt.
Iedereen heeft wel een eigen opvatting over deze grenzen. Voor sommigen, waartoe ik mijzelf reken, houden ze op bij de Maghrebijnse landen. Dit zijn bevriende buurlanden en het is dus belangrijk om voor uitstekende partnerschappen met hen te zorgen. De grenzen houden eveneens op in Wit-Rusland, Moldavië en Oekraïne, omdat deze landen - net als Rusland - deel uitmaken van een geheel. Ook dit zijn buurlanden en vrienden.
Velen vinden dat Turkije en de landen van de Kaukasus evenmin binnen de grenzen vallen. Veertig jaar geleden hebben wij een toezegging omtrent toetreding gedaan, maar het is niet zeker of de volkeren hierin meegaan. In dat geval zouden Iran, Irak en Syrië namelijk onze buurlanden worden. Ik vind dat wij deze groep de best mogelijke associatie-overeenkomsten moeten voorstellen.
Om Europa een mooie toekomst te garanderen, moeten wij in ieder geval grenzen weten te stellen aan de uitbreiding. We kennen allemaal het spreekwoord "wie veel begeert, veel ontbeert".
Gawronski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vorige plenaire zitting hebben wij gestemd vóór een van de grootste ondernemingen waaraan de Europese Unie zich ooit gewaagd heeft - de toetreding van tien nieuwe lidstaten.
De uitdagingen liggen evenwel nog niet achter ons. Wij verbreden onze horizon, wij verleggen onze grenzen en de komst van nieuwe lidstaten zal de Unie verder aansporen de betrekkingen met haar nieuwe buurlanden te consolideren, zozeer zelfs dat - zo zie ik het althans - het vermogen van de Unie om haar burgers de komende jaren veiligheid, stabiliteit en duurzame ontwikkeling te bieden zal afhangen van haar verlangen en haar vermogen om de samenwerking en de dialoog met de nieuwe buurlanden te intensiveren en verder uit te bouwen. Met het initiatief voor een Groter Europa wordt onze aandacht in dit verband gevestigd op het nieuwe nabuurschapbeleid van de Europese Unie, waarmee getracht wordt voor het komende decennium een strategisch kader te definiëren voor de betrekkingen met de nieuwe buurlanden.
Polen is een van de landen die nu aan de vooravond staan van hun de facto toetreding tot de Europese Unie. Ik ben rapporteur voor Polen en in die hoedanigheid ben ik uitermate ingenomen met de belangrijke rol die dit belangrijke grensland zal kunnen spelen bij het ontwikkelen van goed nabuurschap met landen als Oekraïne, Wit-Rusland en vooral Rusland, zoals president Kwasnieski vandaag nog gezegd heeft.
Voorts wil ik graag het zuidelijke Middellandse-Zeegebied noemen, dat van bijzonder belang is voor een land als Italië, waarvan vrijwel het gehele grondgebied grenst aan de Middellandse Zee en dat aldus een natuurlijke brug vormt tussen de Europese Unie en de landen van het zuidelijke Middellandse-Zeegebied.
Tot besluit spreek ik de hoop uit dat de Raad en de Commissie, samen met het Europees Parlement - vooral in het licht van het naderend Italiaans voorzitterschap - betere geopolitieke voorwaarden zullen creëren voor het verwezenlijken van een vernieuwd Europa, een Europa dat niet alleen groter is in politiek opzicht, maar dat ook in economische en sociale zin gegroeid is, opdat landen die onderling divers zijn maar gemeenschappelijke belangen hebben tezamen een gezond geheel vormen, ondanks de verschillen in hun geschiedenis en hun afzonderlijke ervaringen.

Gahler (PPE-DE).
- (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij met deze mededeling van de Commissie. Wel was ik aanvankelijk enigszins verbaasd over het feit dat landen als Libië en Wit-Rusland in dezelfde mededeling worden behandeld. Deze en de andere landen aan de zuidkust van de Middellandse Zee en in Midden- en Oost-Europa hebben erg weinig gemeen, behalve hun relatieve geografische nabijheid tot de Europese Unie. Ik ben derhalve blij dat elk land ook nog afzonderlijk zal worden behandeld. De voorzitter van de Raad heeft dit aangekondigd en de commissaris had het over actieplannen. Aangezien hier over vrijwel alle buurlanden iets wordt gezegd, had men omwille van de volledigheid ook een zin over Noorwegen en Zwitserland kunnen opnemen, en wel - althans in het geval van Noorwegen - als voorbeeld van wat er afgezien van het lidmaatschap nog allemaal mogelijk is.
Formuleringen als de titel "verschillende landen, gemeenschappelijke belangen" vind ik rijkelijk vaag. Daarvoor lopen de betreffende agenda's te sterk uiteen. Wij hebben reeds opgemerkt dat er buurlanden met het vooruitzicht op toetreding zijn en andere zonder een dergelijk perspectief. Van buurlanden die lid zijn van de Raad van Europa kunnen wij bijvoorbeeld, als wij willen, tegenover de toekenning van handelspreferenties veel meer verlangen op het vlak van de mensenrechten. Wij moeten evenwel geen beloftes doen die wij niet kunnen nakomen. Wij kunnen niet aan alle buurlanden de vier vrijheden aanbieden zoals in punt 3 van de mededeling van de Commissie wordt gedaan, ik citeer: "uitzicht [...] op deelname aan de interne markt van de EU en verdere integratie en liberalisering ter bevordering van het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal". De commissaris heeft dit citaat uit de mededeling hier gelukkig niet herhaald. Deze mededeling wekt evenwel de indruk dat wij een Europa à la carte aanbieden. Ik voorzie evenwel binnen afzienbare tijd geen politieke consensus voor de toekenning van het vrije verkeer aan bijvoorbeeld Noord-Afrika en Rusland. Ik verzoek de Commissie derhalve dat zij pragmatische en realistische actieplannen uitwerkt die geen valse hoop wekken, noch de EU overbelasten.

Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is belangrijk relaties tussen de EU en zijn nieuwe buurlanden na de uitbreiding tot stand te brengen door middel van een zone van welvaart en een vriendenkring waarmee de EU nauwe, vreedzame, op samenwerking gerichte economische banden onderhoudt.
In ruil voor concrete vooruitgang zou aan Rusland, de westelijke landen van het GOS en de landen van het zuidelijke Middellandse-Zeegebied uitzicht moeten worden geboden op een belang in de interne markt van de EU en op deelname aan de zogenoemde vier vrijheden - in feite op alles, behalve deelname aan de instellingen.
Volgens artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie kan elke Europese staat verzoeken lid te worden van de Unie. Om deze reden is toetreding al uitgesloten voor de niet-Europese partners in het Middellandse-Zeegebied. Rusland en Wit-Rusland willen zich niet bij de Europese Unie aansluiten, omdat ze tevreden zijn met de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, en de Maghreb wil deel gaan uitmaken van een Afrikaanse Unie. Een grotere betrokkenheid bij Wit-Rusland en een betere samenwerking met dat land op gebieden die van gemeenschappelijk belang zijn, is echter essentieel aldaar hervormingen aan te moedigen.
Ondanks artikel 49 is het gevaar nog steeds groot dat Moldavië en Oekraïne het proces onvoldoende gedifferentieerd zullen vinden en zullen zien als een manier van de EU om hun terechte ambities om lid te worden te dwarsbomen. Bovendien zou het voorstel alle buurlanden extra bewegingsvrijheid voor personen te gunnen de bestaande pogingen om grootschalige migratie naar de EU te beperken ondermijnen. De trek van geschoolde en goedopgeleide mensen naar omliggende landen zou ook een ernstige braindrain tot gevolg hebben die de economie van landen zoals Moldavië en Oekraïne zou schaden.
De EU kijkt echter wel naar manieren om het passeren van de buitengrenzen te vergemakkelijken voor bonafide burgers van derde landen; een goed hek zorgt, naar mijn mening, immers voor een goede relatie met de buren.
Tot slot stel ik voor PHARE en andere succesvolle financiële pre-toetredingsinstrumenten, waar toetredende landen tot nu toe veel profijt van hebben gehad, te verlengen en de EIB de landen van het westelijke deel van het GOS kwijtschelding te laten geven. Dit zou dan een vervanging zijn voor het huidige beperkte TACIS-programma en de huidige aanpak, die geen economische investeringen in de particuliere sector steunt.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wilde ik graag zeggen dat het initiatief dat op 11 maart jongstleden werd gepresenteerd door de Europese Commissie het beste antwoord is dat de Europese Unie kan geven op de angst die is ontstaan door de uitbreiding.
In dit voorstel wordt uitgegaan van een globale visie op de positie van het nieuwe Europa in zijn omgeving, waarbij ook ieder land apart wordt belicht en niet aan de Europese aspiraties van welk land dan ook wordt getornd. Laat dat duidelijk zijn.
Deze ruimte van nabuurschap moet worden gegrondvest op enkele gemeenschappelijke waarden die verder geconsolideerd moeten worden; zo dient de strategie van de Europese Unie op het gebied van de democratisering en de mensenrechten aan de zuidgrens niet beperkt te blijven tot een democratische clausule. De Verenigde Staten ontwikkelen momenteel een wereldwijde strategie op dit terrein waarbij extra financiële middelen worden ingezet en de Europese Unie moet de dringende noodzaak om de democratie te bevorderen aan zijn dichtstbijzijnde culturele en strategische grenzen niet uit het oog verliezen. Dit moet uiteraard op een realistische en geleidelijke manier gebeuren, maar onder strikte voorwaarden.
De Europese Unie moet datgene aanbieden waar onze partners in het Middellandse-Zeegebied altijd om vragen: een ruimte van gedeelde welvaart. Het moet echter tegelijkertijd een ruimte van gedeelde verantwoordelijkheid worden, met name op het gebied van een thema waar dit Parlement zich vooral zorgen om maakt, namelijk de migratiestromen. De voorstellen van de Commissie aangaande het vrije verkeer van personen moeten daarom nauwkeurig worden bestudeerd en grondig worden besproken, en ook de stem van dit Parlement dient te worden gehoord.
De algemene en regionale strategie waar dit initiatief voor nieuw nabuurschap uit bestaat, moet werken als een stimulans voor regionale integratie en de grensoverschrijdende samenwerking tussen de landen ten zuiden en ten oosten van de Middellandse Zee, waar nu nog nauwelijks sprake van is, versterken. Daarbij moeten nu eindelijk de muren eens worden geslecht die ervoor zorgen dat veel grenzen tussen de landen in het Middellandse-Zeegbied hermetisch gesloten blijven.
Het initiatief dat wij hier vandaag bespreken moet geloofwaardig zijn en tasbare resultaten opleveren. Daarom zullen er voldoende budgettaire middelen voor uit moeten worden getrokken en zullen bepaalde voorstellen opnieuw dienen te worden bekeken, zoals het plan voor een Euro-mediterrane Ontwikkelingsbank.
Ten slotte moet ook de mogelijkheid van een 'burenconferentie? worden onderzocht, waarbij de staatshoofden en regeringsleiders uit deze landen bijeenkomen om kwesties van gezamenlijk belang te bespreken, waaronder de kwestie van het Nabije Oosten. Daarbij dienen beide partijen vertegenwoordigd te zijn plus twee leden van het kwartet.

Verheugen
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil drie korte opmerkingen maken en er nogmaals op wijzen dat er thans nog geen sprake is van een volledig concept, maar dat wij nog bezig zijn om op basis van de door de Commissie voorgelegde overwegingen samen met de lidstaten en de partnerlanden een concept te ontwikkelen. Dit concept zal gedifferentieerd zijn en er voor elk land anders uitzien. Zo bestaat bijvoorbeeld niet het gevaar dat het vrije verkeer wordt aangeboden aan bijvoorbeeld Libië. Bij alle instrumenten zal nauwkeurig worden afgewogen voor welk land zij geschikt zijn en hoe wij het huidige samenwerkingspotentieel zo goed mogelijk kunnen benutten. Ergens volgend jaar zullen wij dan over een volledige strategie voor de toekomst beschikken.
Ten tweede omvat dit concept ook landen die geen toetredingsperspectief hebben. Dat meen ik toch duidelijk te hebben gezegd. Ik begrijp dan ook niet waarom sommige afgevaardigden suggereren dat hier een verkapte nieuwe uitbreidingsronde wordt voorbereid. Deze landen zijn juist in het programma opgenomen omdat zij geen toetredingsperspectief hebben. Alle andere landen die aan de orde zijn gesteld hebben immers een dergelijk perspectief, dat wil zeggen de Balkanlanden, Bulgarije, Roemenië en Turkije. De landen van de Europese economische ruimte en Zwitserland hebben hoe dan ook bijzondere betrekkingen met de Europese Unie, die thans evenwel tot het uiterste worden benut. De enige stap die wij met deze landen nog zouden kunnen zetten is het volledige lidmaatschap, maar of zij dat willen of niet moeten deze landen zelf besluiten.
Dan kom ik nu bij mijn derde punt. Hoewel ik hem had verzocht nog even te blijven opdat hij kon horen wat ik te zeggen heb, is de heer Ferber helaas niet meer aanwezig. Ik moet het namelijk opnemen voor de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie tegenover het verwijt dat zij de kandidatuur van Turkije in drie minuten zouden hebben besproken. Dit was noch het geval in Helsinki, noch in Kopenhagen. In beide gevallen is hier urenlang uitvoerig over gediscussieerd. Wellicht bedoelde de heer Ferber dat in Kopenhagen drie minuten volstonden om te besluiten of voor Cyprus Protocol A dan wel Protocol B zou worden toegepast toen vaststond dat de beide partijen in het conflict het ook in Kopenhagen niet eens konden worden over een politieke oplossing. Ik wil er evenwel op wijzen dat Turkije in de Raad altijd met de grootste zorgvuldigheid en uitvoerig is behandeld.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris. Uw antwoord aan de heer Ferber is eveneens een antwoord aan het gehele Parlement. Het zal worden opgenomen in de notulen.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van Raad en Commissie over de voorbereiding van de Top EU/Rusland.
Het woord is aan de heer Yiannitsis, fungerend voorzitter van de Raad.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de gelegenheid die mij vandaag wordt geboden om iets te zeggen over de betrekkingen van de Europese Unie met Rusland komt heel goed van pas, aangezien de top die eind mei in Sint-Petersburg zal plaatsvinden zowel hier als in Moskou aanleiding was tot een allesomvattend onderzoek van het samenwerkingskader tussen de twee partijen. De voorbereidingen van deze top waren een eveneens een goede gelegenheid om het vraagstuk van de samenwerking met Rusland op ruimere leest te schoeien. Daaruit blijkt dat beide partijen hun betrekkingen willen versterken en op gemeenschappelijke doelstellingen willen richten, en dat zij tezamen inspanningen willen ondernemen om de problemen op te lossen en nieuwe perspectieven te openen.
De belangrijkste maatstaf voor onze planning is de vaststelling dat Rusland een strategische partner en de grootste en belangrijkste buur is van de Unie. Met de uitbreiding zal het aantal contactpunten met Rusland toenemen. Wij zullen meer gemeenschappelijke belangen hebben en voor meer gemeenschappelijke uitdagingen worden gesteld. Ondanks zijn moeilijkheden bij de overgang naar de markteconomie blijft Rusland een land met een enorm potentieel. De huidige internationale situatie heeft ons bovendien weer eens herinnerd aan het grote belang van onze strategische betrekkingen met Rusland.
Dit alles mag ons echter niet uit het oog doen verliezen dat Rusland ook grote tekortkomingen heeft. Zoals ik zojuist al zei bevindt de Russische economie zich nog in een overgangsfase. Qua volume is deze economie slechts een tiende van de economie van de Unie van de Vijftien. Slechts 4% van onze uitvoer gaat naar Rusland en de Europese Unie neemt 40% van de Russische export op. De instellingen van de markteconomie zijn er nog steeds gebrekkig en met name in de financiële sector doen zich problemen voor. Ook moet het wetgevingskader zich verder ontwikkelen.
Tot slot is Rusland nog steeds geen lid van de Wereldhandelsorganisatie. Zijn politiek bestel vertoont een soortgelijk beeld. Ondanks de aanzienlijke vorderingen bij de versteviging van de democratie doen zich nog steeds tekortkomingen voor op het gebied van de mensenrechten in met name Tsjetsjenië - waar ik zo dadelijk op terugkom - en zijn er problemen in verband met de georganiseerde misdaad en de corruptie.
De Unie heeft er ongetwijfeld baat bij Rusland te helpen bij de ontwikkeling van een stabiele, democratische en welvarende samenleving. Daartoe moeten de banden van Rusland met Europa worden versterkt. Ook elders hebben wij op die manier succes geboekt, alhoewel natuurlijk in het geval van Rusland andere instrumenten moeten worden ingezet. Ondanks het feit echter dat wij hier andere instrumenten moeten gebruiken, blijven onze doelstellingen dezelfde. Wij willen de waarden van de Unie verspreiden in heel onze geografische en politieke omgeving: dat is en blijft de grondslag van ons beleid. Daarom hebben wij onmiddellijk bij aanvang van het voorzitterschap besloten om het samenwerkingskader met Rusland aan een evaluatie te onderwerpen en na te gaan of dit volstond. Zoals u weet zijn de betrekkingen met Rusland gebaseerd op een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, die in 1994 tijdens het vorige Griekse voorzitterschap werd ondertekend. Ik wil u eraan herinneren dat de Europese Unie gelijksoortige overeenkomsten heeft gesloten met alle landen van de voormalige Sovjetunie, met uitzondering van de Baltische landen, die recentelijk als nieuwe leden in de EU zijn opgenomen. Wij hebben dus, op enkele kleine verschillen na, met Rusland eenzelfde soort overeenkomst als met de landen van Centraal-Azië. Het werd al snel duidelijk dat op die manier elke verhouding zoek was. De partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst kon namelijk een vrij groot aantal sectoren niet dekken. Ik noem de nauwe samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid, de non-proliferatie van kernwapens, de terreurbestrijding, enzovoort. Dat was een van de voornaamste redenen waarom in 1999 een gemeenschappelijke strategie voor Rusland werd afgesproken. De daarmee gepaard gaande samenwerking vond haar beslag in een reeks ad-hocinitiatieven, zoals bijvoorbeeld de energiedialoog, het initiatief tot de instelling van een gemeenschappelijke Europese economische ruimte en het actieplan voor samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Daarvoor is echter in geen enkele overeenkomst een rechtsgrondslag te vinden.
Er zijn uiteenlopende meningen over de vraag of het samenwerkingskader EU-Rusland volstaat en een breed spectrum van betrekkingen kan dekken. Iedereen geeft toe dat dit kader voor een groot deel achterhaald is en dat dit in de toekomst nog duidelijker zal worden. Anderzijds zijn naar het schijnt noch de EU noch Rusland bereid om dit kader radicaal te herzien. Voor een dergelijke herziening zouden tijdrovende procedures nodig zijn, aangezien er opnieuw onderhandeld en geratificeerd zou moeten worden. Daarom heeft het voorzitterschap voorgesteld de werkzaamheden van de top uitsluitend te wijden aan de toekomst van onze betrekkingen met Rusland en het vraagstuk op twee niveaus aan te pakken, waarbij ons doel natuurlijk is tijdens de top van Sint-Petersburg besluiten te nemen. Het eerste niveau betreft de herziening van de samenwerkingsstructuren teneinde de samenwerking te kunnen stroomlijnen en regelmatig tastbare resultaten te kunnen bereiken. Het tweede niveau betreft een onderzoek naar de mogelijkheid of de top het politieke mandaat kan geven tot de uitwerking van ideeën en de versterking van het samenwerkingskader in de sectoren waar dit noodzakelijk is.
Wat het eerste niveau, de herziening van de samenwerkingstructuren, betreft kan ik u zeggen dat er reeds resultaten zijn bereikt in de vorm van concrete voorstellen aan het adres van Rusland. Wij hopen dat deze in goede aarde zullen vallen en in de besluiten van de top zullen worden weerspiegeld.
Wat het tweede niveau betreft zijn er onder de partners enkele voorbehouden ten aanzien van de vraag of het wel zin heeft de betrekkingen met Rusland te versterken nu het huidig kader nog niet eens geheel wordt toegepast. Wij zijn van mening dat als wij Rusland willen bewegen tot een proces van geleidelijke harmonisatie met de Europese normen, er een evenwichtig beleid moet komen met stimulansen en voorwaarden, een op de versterking van het samenwerkingskader afgestemd beleid in alle sectoren waar dit noodzakelijk is. Het laat zich trouwens aanzien dat dit vroeg of laat ook zal gebeuren bij met name de vraagstukken van de tweede en derde pijler.
Wij zijn tevens van mening dat de top van Sint-Petersburg - de eerste top na de uitbreiding, waaraan ook alle nieuwe lidstaten zullen deelnemen - het geschikte forum is om deze stap te zetten.
Wij hebben echter niet alleen de klemtoon gelegd op de perspectieven op middellange en lange termijn in onze betrekkingen met Rusland. Wij willen ook onmiddellijk tastbare resultaten kunnen boeken bij een reeks hangende vraagstukken. Een belangrijke kwestie die zich al jarenlang voortsleept in de betrekkingen tussen beide partijen is de overeenkomst Multilateral Nuclear Environment Programme for Russia. Deze zal nu 21 mei in Stockholm worden ondertekend.
Ten tweede zijn de problemen overwonnen die zich voordeden bij het toepassen van de oplossing voor het personenverkeer tussen Kaliningrad en de rest van Rusland.
Ten derde zijn onderhandelingen begonnen over de sluiting van een terugnameovereenkomst EU - Rusland, en wij hopen dat deze spoedig kunnen worden afgerond.
Ten vierde hebben wij goede hoop dat ook het mechanisme voor conflictregeling in het kader van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst nog voor de top kan worden ingesteld.
Wij zijn er bovendien in geslaagd Rusland te overtuigen van de noodzaak de tien nieuwe leden van de Unie in Sint-Petersburg uit te nodigen. De top zal op die manier een nog sterkere symbolische waarde krijgen en kunnen bijdragen aan een vreedzaam en veilig Europa dat zijn uitdagingen met nauwe samenwerking het hoofd biedt.
Wij hebben eveneens in onze besprekingen met Rusland afgesproken dat de vooruitgang bij de vraagstukken die Rusland het meest interesseren gekoppeld zal worden aan dienovereenkomstige vooruitgang bij de vraagstukken die ons, de EU, het meest interesseren. Wij hopen op die manier concrete resultaten te kunnen bereiken. Zo hebben wij onze inspanningen toegespitst op het milieu. Wij willen dat Rusland zich verbindt tot de ratificatie van het Protocol van Kyoto, tot nucleaire veiligheid, tot veiligheid in de zeescheepvaart en op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waarbij de klemtoon ligt op de onderhandelingen over de terugnameovereenkomst. Tot slot wijs ik nog op de gemeenschappelijke belangen die zijn gediend bij de strijd tegen drugs uit Afghanistan en Centraal-Azië.
Ik wil kort iets zeggen over Tsjetsjenië. Wij hechten groot belang aan dit vraagstuk. Allereerst moet ik nogmaals uiting geven aan onze verontwaardiging over de recente terroristische bomaanslagen, die tientallen mensen het leven hebben gekost. Vandaag is opnieuw een aanslag gepleegd. Anderzijds zijn wij echter verheugd over de verklaringen die president Poetin na deze aanslag heeft afgelegd. Hij heeft beloofd de inspanningen te zullen voortzetten voor een oplossing van het probleem met politieke middelen. Wij zijn van mening dat politieke inspanningen en een dialoog de enige weg zijn om het probleem definitief op te lossen. Wij laten geen gelegenheid voorbij gaan om te wijzen op de noodzaak van eerbiediging van de mensenrechten en bestraffing van diegenen die de mensenrechten en het internationaal humanitair recht schenden. Tegelijkertijd moeten wij Moskou echter aanzetten tot de toepassing van een geïntegreerd beleid ten behoeve van Tsjetsjenië, een beleid dat kan leiden tot vrede, tot de versterking van een klimaat van vertrouwen en tot de sociale en economische wederopbouw van het gebied. Te dien einde moeten wij nagaan of het mogelijk is concrete programma's uit te werken voor de bevordering van de democratie, de rechtsstaat, de instellingen en het sociaal herstel.
Wat de resultaten van het referendum van maart betreft hebben wij met voldoening vastgesteld dat in weerwil van de moeilijke situatie er tijdens de verkiezingen geen geweld heeft plaatsgevonden. Er was weliswaar sprake van onregelmatigheden en organisatorische tekortkomingen, maar het feit dat de grondwet is aangenomen is op zich positief en kan als een eerste stap van Moskou worden beschouwd in de richting van een politieke regeling voor Tsjetsjenië. Tot slot is het voorzitterschap van mening dat de OVSE de inspanningen van de Russische autoriteiten in dit gebied wezenlijk kan ondersteunen.
Wij geven van harte steun aan de inspanningen van Nederland, dat als fungerend voorzitterschap van de OVSE besprekingen voert met de Russische regering over de voorwaarden voor de nieuwe OVSE-missie in Tsjetsjenië. Wij zijn verheugd over de resultaten van de besprekingen die inmiddels zijn bereikt en die de weg lijken te openen naar de Nederlandse aanwezigheid in OVSE-kader ter plekke. Wij hopen dat aldus de Organisatie haar taak kan aanvatten en kan bijdragen aan de inspanningen voor vrede en democratie in dit gebied.

Verheugen
. (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, de komende Topontmoeting EU/Rusland in Sint-Petersburg is een welkome gelegenheid om in beknopte vorm de balans op te maken van onze betrekkingen en te analyseren welke opgaven wij gezamenlijk moeten oplossen.
Beide zijden zijn het er volledig over eens dat onze betrekkingen omvangrijk en op de lange duur gericht moeten zijn, dat zij op gezamenlijke waarden moeten berusten en moeten worden ontwikkeld in de vorm van een strategisch partnerschap. Van onze kant benadrukken wij vooral het belang van samenwerking op gebieden die wij als risico's beschouwen die wij alleen gezamenlijk kunnen oplossen, zoals de bescherming van het milieu, nucleaire veiligheid en kwesties op het vlak van justitie en binnenlandse zaken. Voorts worden onze betrekkingen, zij het niet overwegend, beïnvloed door de uitbreiding van de Europese Unie. Het debat dat wij zoëven hebben gevoerd wees reeds in deze richting. Het beleid inzake de buurlanden waarover wij vanmiddag hebben gesproken, speelt een belangrijke rol bij onze betrekkingen met Rusland, maar daarnaast zijn er andere belangrijke factoren, zoals de veiligstelling van de energievoorziening van de Europese Unie, de gezamenlijke strijd tegen het terrorisme en de noodzakelijke samenwerking bij de oplossing van gewichtige regionale en wereldwijde problemen,
Aan Russische zijde bestaat er grote belangstelling voor samenwerking op het vlak van het veiligheidsbeleid. Daarvan getuigt bijvoorbeeld de Russische deelname aan de politiemissie in Bosnië-Herzegovina of het voorstel voor een gemeenschappelijk Europees centrum voor crisisbeheersing.
Op een aantal terreinen hebben wij de afgelopen tijd goede vooruitgang geboekt. In de eerste plaats met betrekking tot Kaliningrad: de doorreiskwesties, waar het Europees Parlement zich uitvoerig mee heeft bezig gehouden, zijn nu gelukkig opgelost. De instrumenten die wij destijds in de overeenkomst met Rusland hebben voorgesteld zijn ingevoerd en kunnen met ingang van juli worden toegepast. Er is ook reeds een bijzonder TACIS-programma voor Kaliningrad aangenomen dat ertoe moet bijdragen dat de socio-economische kloof tussen Kaliningrad en de buurlanden, waar vanmiddag reeds op werd gewezen, niet nog groter, maar juist kleiner wordt.
Zoals de fungerend voorzitter van de Raad reeds heeft aangegeven is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de onderhandelingen over een terugnameovereenkomst. Voorts wil ik erop wijzen dat de energiedialoog met Rusland reeds tot concrete resultaten heeft geleid. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat wij het eens zijn geworden over projecten van gemeenschappelijk belang en het centrum voor energietechnologie in Moskou. Wij hopen dat wij tegen het eind van dit jaar een gezamenlijk concept kunnen voorleggen voor een gemeenschappelijke economische ruimte. Ook met de onderhandelingen over de toetreding van Rusland tot de WTO gaat het de goede kant op.
Volgende week zullen wij in Stockholm het multilaterale nucleaire milieuprogramma met Rusland en de andere donorlanden ondertekenen. Dit betekent een heuse doorbraak bij de aanpak van nucleaire verontreiniging in het noordwesten van Rusland. Wij hopen dat er een verbod komt van olietransporten op de Oostzee met enkelwandige tankschepen. Helaas heeft Rusland het Protocol van Kyoto nog steeds niet geratificeerd. Dit moet derhalve hoge prioriteit krijgen bij de komende gesprekken op politiek niveau.
Wij mogen niet verzwijgen dat wij het bij een reeks van onderwerpen weliswaar eens zijn over de fundamentele doelstellingen, maar niet over de manier hoe deze te bereiken. Beide zijden willen dat Europa gevrijwaard blijft van een nieuwe muur of een nieuw ijzeren gordijn. De Commissie wil met de voorstellen over de nabuurschap van maart juist verhinderen dat aan de oostgrenzen van de Europese Unie nieuwe muren en een tweeklassen-Europa ontstaan.
De uitgebreide Unie zal de samenwerking met de buurlanden moeten intensiveren en verdiepen. Onze veiligheid vereist evenwel de volledige en doelmatige toepassing van de Schengen-regels, ook door de nieuwe lidstaten wanneer deze op een gegeven moment toetreden tot de Schengen-zone. Tegenover de Russische wens van een gedetailleerd tijdschema voor de volledige afschaffing van visa bestaan in de Europese Unie ernstige voorbehouden. Als langetermijndoelstelling is dit natuurlijk voorstelbaar en de fora van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst kunnen zich hiermee bezighouden. Wij moeten evenwel alle mogelijkheden van Schengen uitbuiten om het kleinschalig verkeer in de grensregio's zo gemakkelijk mogelijk te maken en de grensoverschrijdende economische ontwikkeling te bevorderen. Dit betekent uiteraard ook dat de instrumenten voor de technische bijstand moeten worden geoptimaliseerd.
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad voorts bedanken voor het feit dat hij ook over Tsjetsjenië heeft gesproken. Namens de Commissie kan ik bevestigen dat Tsjetsjenië ook voor ons een belangrijk agendapunt blijft en dat wij vasthouden aan onze prioriteiten: een vreedzame politieke oplossing, eerbiediging van de rechten van de mens en humanitaire hulp. Wij zijn het met Rusland eens dat de structuren voor onze samenwerking een doelmatiger vorm moeten krijgen. Wij kunnen echter geen gehoor geven aan de Russische wens tot veelvuldige toepassing van de formule 15+1 of in de toekomst 25+1. Dit raakt te zeer aan een kerngebied van de identiteit van de Europese Unie. Wel is er volgens ons ruimte om de werking van de instellingen onder de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te verbeteren. Dit geldt met name voor de samenwerkingsraad.
Ten slotte stellen wij vast dat aanpassing aan de uitbreiding van de Europese Unie tot uiteenlopende zienswijzen leidt. Rusland gaat er thans vanuit dat het feit dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst ook de nieuwe lidstaten zal omvatten, de gelegenheid biedt om handelspolitieke en andere terreinen opnieuw te onderhandelen. Wij zijn van mening dat dit niet het geval is. Wij hopen daarentegen dat de in principe positieve beoordeling door Rusland van de uitbreiding van de Europese Unie er toe zal bijdragen dat de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst de basis zal blijven voor onze betrekkingen, met inbegrip van de nieuwe lidstaten. De Commissie zal evenwel geen onderhandelingen openen over de gevolgen van de uitbreiding.
Gezien de veelheid aan onderwerpen alsmede het feit dat alle aanwezige staatshoofden in Sint-Petersburg de gelegenheid moeten krijgen om hun standpunten uiteen te zetten, is een degelijke voorbereiding voor de Top in Sint-Petersburg van nog groter belang dan anders. De Europese Unie is daarbij zoals gebruikelijk vertegenwoordigd door het voorzitterschap, de Commissie en het Raadssecretariaat. Van de doelstellingen van de Raad heeft de heer Yiannitsis u uitgebreid op de hoogte gesteld en alles geschiedt in volledige onderlinge overeenstemming.

Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, 4 minuten dat is heel wat, zeker nadat zowel de Raadsvoorzitter als de Commissaris eigenlijk al heel wat vragen die in de resolutie zijn gesteld, hebben beantwoord, waarvoor mijn dank.
Rusland blijft natuurlijk voor ons een buitengewoon belangrijk thema, niet eens zozeer omdat onze grens zoveel langer is geworden, want toen Finland toetrad hadden we eigenlijk het grootste stuk al binnen van die grens. De grens is eigenlijk alleen maar verlengd rond Kaliningrad en de Baltische staten.
Daar wil ik dan ook graag mee beginnen. Vorige keer heb ik ernaar gevraagd of vanuit de Raad bij Rusland kan worden aangedrongen om, in het verlengde van de behandeling van het Kaliningradvraagstuk over de doorreisvisa van de Russische burgers, ervoor te zorgen dat de grensovereenkomsten tussen Rusland en de drie Baltische staten allemaal worden geratificeerd. Het hangt nog steeds een beetje boven de markt. De Commissaris heeft de vorige keer al uitdrukkelijk geknikt dat hij het er helemaal mee eens is want het is natuurlijk zo dat als Russen naar Sint-Petersburg gaan, ze niet via Litouwen en Wit-Rusland zullen gaan maar via Litouwen, Letland en Estland. Vandaar dat het dan ook erg belangrijk is dat we op deze wijze een middel hebben om druk op de Russen uit te oefenen om dit kleine flauwe geschil nu eindelijk eens uit de wereld te helpen. Ik hoop dat de Raadsvoorzitter over dat punt nog een keer wil nadenken.
De Raadsvoorzitter heeft ook gesproken over de overeenkomsten en hij heeft natuurlijk ook de klachten in zijn hoofd gehad die ten aanzien van de uitvoering zijn gevallen. Hij belooft ons stroomlijning wat betekent dat er waarschijnlijk ook op de Russische klachten een betere focus moet zijn, dat er meer doeltreffendheid, meer gegarandeerde financiering - dat is natuurlijk sowieso een belangrijk punt - meer bijstand in het projectbeheer en dergelijke tot stand zullen komen en dat een nieuwe noordelijke dimensie environmental program daarbij waarschijnlijk als voorbeeld zou kunnen optreden. Ik heb met genoegen gehoord dat wat dat betreft voortgang wordt gemaakt. Bij ons laatste bezoek namelijk aan Moermansk bleek dat het opruimen van die nuclaire onderzeeërs eigenlijk wel in een heel langzaam tempo verloopt. Dat is een soort wederzijds belang voor ons allemaal dat sneller kan worden voortgezet.
In dat verband is het ook interessant van u te weten in hoeverre TACIS met grensoverschrijdende projecten kan worden verbonden. Grensoverschrijdende projecten zijn sowieso altijd moeilijk maar het schijnt dat het met TACIS eigenlijk nog een beetje moeilijker wordt.
Tot mijn genoegen heb ik ook gezien dat op de Top de gemeenschappelijke Europese economische ruimte aan de orde is gesteld. Ik zou willen vragen of dat nu één van de typische uitwerkingen is van ons idee van het wider Europe. Heeft het wider Europe eigenlijk betrekking op dit soort bilaterale overeenkomsten zoals deze gemeenschappelijke economische ruimte met Rusland?
Hebben we in dat verband ook wel eens nagedacht over die andere dingen die bij wider Europe aan de orde zijn, bijvoorbeeld de democratische ontwikkeling van Rusland? Hebben wij daar enige invloed op? Zo ja, hoe gaat dat dan, want helemaal een normale democratie kunnen we natuurlijk de Russische Federatie nog niet echt noemen.
Rusland zou moeten worden geïntegreerd zeggen velen, in de veiligheidsstructuren van Europa. Ik heb daar wel een vraag bij. Het is natuurlijk heel mooi dat Rusland geïntegreerd wordt in de transatlantische veiligheidsstructuren. Dat lijkt me al een mooie stap. Maar wat zou nu het effect zijn als Rusland, toch een voormalige grootmacht met groot militair potentieel, een sterke rol zou gaan spelen in het Europese veiligheids- en defensiebeleid? Het lijkt mij dat we dan een beetje in een onevenredige positie ten opzichte van elkaar staan. Ik zou graag met name het oordeel van de Raad daarover horen.
De resolutie vraagt verder nog aan de Commissie om een strategisch partnerschap op te stellen. Dat betekent natuurlijk dat er convergentie moet zijn in het EU-beleid. Strategisch partnerschap heeft voor ons eigenlijk meer betekenis, namelijk dat de EU op één lijn komt, dan dat het voor Rusland zoveel betekent. Dat is ook in het verleden wel gebleken. Nu met de crisis in Irak en in de Europese Unie daaromtrent, hoe zit het eigenlijk met de vooruitzichten van een convergentie van dit beleid in een strategisch partnerschap met Rusland? Ik zou de Commissaris daarbij veel moed willen toewensen om op dit gebied verslagen naar voren te brengen.

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad en mijnheer de commissaris, waarde collega's, wij moeten onze betrekkingen met Rusland nu echt in een nieuwe fase brengen. Zowel Rusland, de Unie als de rest van de wereld bevinden zich in een historisch tijdsgewricht, en dit is dan ook het moment om actie te ondernemen. Wij hebben het handvest, de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, slechts gedeeltelijk uitgevoerd. Bureaucratie heeft de hervormingen vertraagd, die verder aan kracht hebben ingeboet door apathie, de kwestie-Kaliningrad, milieuproblemen en de massamedia. Terroristische aanslagen - aan de familieleden van de slachtoffers wil ik mijn diepe medeleven betuigen, en mijn hart is ook bij de slachtoffers zelf - getuigen van weerstand tegen een politieke oplossing in Tsjetsjenië, hoewel de Russische regering, zover ik begrijp, die kant uit wil door juist verkiezingen te organiseren. Op het punt van de mensenrechten in Rusland valt nog veel werk te verrichten. Het kan zijn dat het oplossen van de kwestie Tsjetsjenië, die voor wrijving in onze betrekkingen zorgt, ook van onze kant een werkgroep vereist die samen met Rusland deze kwestie onder handen neemt.
In Rusland verlopen de hervormingen dus langzaam. Tegelijkertijd worden de landen in Midden- en Oost-Europa, voortgetrokken door de Europese Unie, op een snellere en duurzamere wijze sterker. Rusland kan zijn markten in de regio verliezen en de uitbreiding van de Unie kan in het slechtste geval Rusland isoleren. Daarom onderstreep ik de noodzaak van een nieuw beleid: wij hebben een nieuw strategisch partnerschap met Rusland nodig.
De oorlog met Irak is het meest recente bewijs dat Rusland tot de Europese samenwerkingsstructuur behoort. De speerpunt voor dit partnerschap zou het moderniseren van Rusland kunnen zijn, en de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld. De stimulator aan de kant van de economie zou de samenwerking op het gebied van energie kunnen zijn, waarin echter nog slechts weinig is bereikt. Als voorbeeld zou de noordelijke dimensie kunnen fungeren. Als zij goed gefinancierd wordt, kan zij dit partnerschap versterken. In Rusland moet de overeenkomst ter bescherming van investeringen goed worden uitgevoerd. Het land moet zo snel mogelijk lid van de WTO worden en op een of andere manier ook deel gaan uitmaken van de Europese samenwerking op het gebied van veiligheid. Het is een feit dat hoe sneller Rusland verwestert, hoe sneller ook de situatie van de mensenrechten verbetert.
Rusland bouwt maar liefst drie oliehavens in de Finse Golf, die bekend staat vanwege zijn vele riffen en het uiteinde vormt van de ecologisch zwaarst belaste zee ter wereld, de Oostzee. In de winter was de vaste ijslaag daar 70 centimeter dik en het pakijs kan maar liefst 20 meter hoog zijn. De afgelopen winter dreven tientallen schepen vanwege een gebrek aan assistentie door ijsbrekers met het ijs mee - schepen die dus naar Rusland op weg waren. Schepen die zo'n zware ijsgang niet kunnen weerstaan en bovendien in een dergelijke staat van onderhoud verkeren, zijn ware ecologische tijdbommen, zoals de Prestige dat ook was. Ik vraag de Raad dan ook welke maatregelen het Griekse voorzitterschap heeft genomen om ervoor te zorgen dat er naar deze drie nieuwe Russische oliehavens alleen dubbelwandige, tegen ijsvorming beschermde tankers zullen varen die aan alle veiligheidseisen voldoen.
Als het om Rusland gaat, blijft één zaak vaak onderbelicht. Dat is de betekenis van de Russische cultuur, die in Europa nog altijd onderbelicht blijft. Nu onze huidige informatiemaatschappij om content schreeuwt kunnen Russische producenten van content hun Europese tegenhangers, die wereldwijd concurreren, veelzijdiger maken en verrijken.
Rusland heeft zich al op het Westen gericht maar volgens mij ook op het Noorden, wat wordt aangetoond door de activiteiten van de Russen in de noordelijke en noordwestelijke regio's. Dat betekent dat de Europese Unie en Rusland nu een nieuwe mogelijkheid hebben om snel hun samenwerking te verbeteren en daarvan te profiteren.

Väyrynen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, naar de mening van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij legt de door de fracties opgestelde resolutie een goede basis voor het werk van de Top tussen de Europese Unie en Rusland. Het standpunt is toekomstgericht en constructief, maar bevat ook kritiek. De resolutie is ook nuttig voor de vergadering van de parlementaire samenwerkingscommissie van het Europees Parlement en de Russische Doema, die volgende week in Moskou plaatsvindt.
Ik wil van mijn kant onderstrepen dat wij ernaar moeten streven de economische en sociale verschillen aan alle buitengrenzen van de Unie te verkleinen. Nu de grens tussen de Europese Unie en Rusland nog langer wordt, moeten wij de grensoverschrijdende samenwerking sterk verbeteren. Wij moeten vooral de lidstaten en de regio's aan de buitengrenzen van de Europese Unie aanmoedigen directe contacten over de grens met Rusland aan te gaan.
Aan de grens tussen Finland en Rusland bestaat een dergelijke georganiseerde samenwerking tussen naburige regio's al ruim tien jaar. Soortgelijke acties moeten er nu ook komen tussen Estland en Rusland enerzijds en tussen Letland en Rusland anderzijds. Litouwen en Polen moeten van hun kant speciale verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkeling van de regio Kaliningrad. De Unie moet bereid zijn deze samenwerking tussen naburige regio's te financieren.
Voor de samenwerking tussen grensregio's is een nieuw financieel mechanisme nodig. De huidige TACIS- en INTERREG-programma's zijn niet krachtig genoeg en het is niet gelukt deze in voldoende mate op elkaar af te stemmen. Er moet een nieuw financieel mechanisme worden gecreëerd dat ook aan de andere buitengrenzen van de Unie kan worden toegepast. Een voorbeeld voor deze nieuwe regeling zou het PHARE-programma kunnen zijn voordat het onderdeel van het toetredingsproces werd.

Brie (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het staat in dit Huis buiten kijf dat we een werkelijk intensief partnerschap met Rusland wensen. Er is de afgelopen jaren zeer grote vooruitgang geboekt tussen de EU en de toetredingslanden enerzijds, en Rusland anderzijds, maar er zijn ook nog problemen. Er is al verwezen naar de problemen in de regio Kaliningrad, en wat mij betreft zijn die nog altijd niet bevredigend opgelost. Om nog maar te zwijgen over het feit dat de positieve kansen die dit probleem zou kunnen opleveren, noch door de Russische regering, noch door de Europese Unie doelgericht, uitvoerig of zelfs maar strategisch worden benut. 'Strategisch' is hier het sleutelwoord dat ik wil benadrukken. Ik ben van mening dat we de gemeenschappelijke strategie van de Europese Unie in juni 1999 veel kritischer hadden moeten beoordelen. Collega Oostlander heeft daar al op gewezen. Mijns inziens is deze strategie tot dusver noch gemeenschappelijk noch een strategie in de eigenlijke zin des woords, terwijl ook het veel minder ambitieuze, reëel bestaande concept voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland onvoldoende resultaat boekt.
Ik wil in de eerste plaats de nadruk leggen op de mogelijkheden voor een strategisch partnerschap inzake het veiligheidsbeleid. Het is naar mijn mening van het grootste belang dat de Europese Unie en Rusland middels een gezamenlijke strategische ontwikkeling van hun betrekkingen bijdragen aan het multilateralisme, aan een versterking van het internationale recht, internationale samenwerking, de VN, internationale overeenkomsten en ontwapening. Ik zie ook een actuele noodzaak met betrekking tot de rol van de VN bij de wederopbouw van Irak. In de tweede plaats hebben wij behoefte aan een verdergaande substantiële en kwalitatieve ontwikkeling van de economische betrekkingen met Rusland. De energiealliantie is in mijn ogen zeker belangrijk, maar niet toereikend. Er moet mijns inziens doelbewust worden gestreefd naar het ontwikkelen van economische vervlechtingen berustend op een zekere mate van wederkerigheid en gelijkwaardigheid. Ik beschouw dat streven als economisch zinvol, terwijl het bovendien zou kunnen leiden tot een zeer nauwe en onomkeerbare relatie tussen de Europese Unie en Rusland. Daarbij vind ik het beslist onacceptabel dat de structuur van de Russische export naar de EU geregeld is zoals die van een ontwikkelingsland dat rijk is aan grondstoffen. Ik weet dat die situatie moeilijk te veranderen is en daarom zijn politieke inspanningen van beide zijden uiterst belangrijk. In de derde plaats vereist een strategisch partnerschap aan beide zijden een consequente oriëntatie op de democratische beginselen en op de implementatie van de mensenrechten en de rechten van minderheden. We moeten aanvaarden dat er daarbij verschillende maatstaven zullen gelden. Wat echt niet moet gebeuren, is de zuiver conjuncturele behandeling van het mensenrechtenvraagstuk die ik bij vele EU-regeringen heb waargenomen, met name in het geval van de Tsjetsjeense kwestie. In mijn optiek duidt dat ook op het ontbreken van een strategie. Ik zou willen afsluiten met het uitspreken van de wens dat wij in Europees verband, zowel in het openbaar als hier in dit Huis, tegenover de Commissie, de Raad en de Russische regering de moed kunnen opbrengen om eens wat concreter over het strategische en institutionele doel van strategische betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland te spreken, opdat de deur wijd geopend blijft.

Schroedter, Elisabeth (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte voorzitter van de Raad, geachte commissaris, waarde collega's, ten aanzien van de betrekkingen met Rusland heb ik de indruk dat het steeds verder bergafwaarts gaat met de waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest en die tevens gelden voor de betrekkingen met Rusland. Nu er onderhandeld wordt over de mede-exploitatie van de enorme Russische energiebronnen en over bewapeningssamenwerking, spelen de democratische grondrechten en het eerbiedigen van de mensenrechten totaal geen rol meer. Alle vormen van betrekkingen, of het nu gaat om een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst of economische betrekkingen, zijn echter gebaseerd op volledige naleving van de mensenrechten en de rechten van minderheden. Dat staat ook nadrukkelijk vermeld in het eerste lid van het verdrag! Dit houdt in dat de inperking van de persvrijheid, de vervolging van journalisten, de zware politieke druk op het justitiële systeem, de situatie in de gevangenissen en niet in de laatste plaats de schendingen van de mensenrechten in de oorlog tegen het Tsjetsjeense volk, bij de topontmoeting centraal moeten staan, en niet alleen als dessert tijdens de afsluitende maaltijd ter tafel mogen komen.
Concessies inzake economische betrekkingen en hulp voor militair onderzoek moeten worden gebonden aan significante verbeteringen van de mensenrechtensituatie en naleving van de grondrechten in Rusland. Dat is in elk geval hier in dit Parlement bij de goedkeuring van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst zo overeengekomen tussen de Commissie, de Raad en het Europees Parlement. Ik verwacht van de Commissie en de Raad dat zij deze belofte nakomen. Dat betekent dat een vreedzame oplossing voor het conflict in Tsjetsjenië bij de besprekingen nu eindelijk prioriteit moet krijgen, en dat er ook werkelijk op wordt aangedrongen dat er een vorm van dialoog ontstaat. Het is duidelijk dat wij allen, en daarmee bedoel ik ook mijn eigen fractie, de misdaden veroordelen die daar worden bedreven, door beide zijden, zowel de bomaanslagen als de misdaden die door de Russische troepen worden begaan. Wij veroordelen de pogingen om een oplossing te forceren door het uitoefenen van geweld tegen de burgerbevolking. Dat is onaanvaardbaar. De enige oplossing is een vreedzame dialoog. Deze moet echter ook mogelijk worden gemaakt door concessies van de zijde van de Russische regering, met name door bestraffing van de misdaden die onder dekking van de staatsmacht tegen de burgerbevolking worden bedreven.
In dit verband wil ik er bij u op aandringen de prioriteiten op deze Top te verleggen en niet, zoals u hier beiden hebt bepleit, de economische betrekkingen centraal te stellen.

Belder (EDD).
Voorzitter, twee bloedige terreuraanslagen in Tsjetsjenië en Saudi-Arabië begin deze week onderstrepen de noodzaak van internationale bestrijding van internationaal terrorisme. Precies deze politieke urgentie vraagt om een effectieve aanpak. Bij de Russische anti-terreuroperatie in Tsjetsjenië worden in die zin duidelijke vraagtekens geplaatst. Niet in de laatste plaats door de Russische politiek en de burgerij zelf. Over de hoofdoorzaak spreekt een recente wetenschappelijke analyse heldere taal: "Een werkelijke normalisering en pacificatie van Tsjetsjenië staan vooral de door de Russische strijdkrachten en speciale eenheden begane gruweldaden in de weg." Treurig genoeg trekken de Tsjetsjeense terreurbendes veel jonge Tsjetsjenen aan omdat zij anders vrezen te worden opgepakt, mishandeld, gefolterd en zelfs doodgeschoten door volledig losgeslagen Russische soldaten.
De voorliggende ontwerpresolutie zwijgt over deze zorgwekkende situatie in Noord-Kaukasus. Dit Huis wenst, gelet op de voorlaatste paragraaf, eerst het rapport over het bezoek van zijn delegatie aan Tsjetsjenië medio juni af te wachten. Naar ik hoop zullen Raad en Commissie de aanpak van het volstrekt afkeurenswaardige Tsjetsjeense terrorisme, laat daar geen misverstand over bestaan, op de komende top met de Russische Federatie aan de orde stellen. En dat niet alleen vanwege bredere geografische repercussies...
Dat brengt mij op een ander belangrijk punt van regionale veiligheid en stabiliteit. Paragraaf 4 van de ontwerpresolutie begroet de actieve deelname van zowel de EU als Rusland aan het vredesproces in het Midden-Oosten. Dat vredesproces is evenwel allerminst gebaat bij militaire nucleaire ambities van de Islamitische Republiek Iran. De VS vrezen dat deze Perzische ambities daadwerkelijk worden gevoed door de huidige nucleaire samenwerking tussen Iran en Rusland. Van Amerikaanse zijde is daarom begin deze maand aan Moskou gevraagd deze specifieke coöperatie te heroverwegen. Delen Raad en Commissie deze zorgen van onze Atlantische bondgenoot en zijn zij ook van zins deze kwestie op de komende Top met het Kremlin ter sprake te brengen? Naar ik van harte hoop, trekken zij tegenover Rusland en Iran één transatlantische lijn!

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, geachte collega's, ik vind de tekst over de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland, waarover wij morgen zullen stemmen, werkelijk weerzinwekkend. De heer Oostlander deelt ons zijn zorgen mee over de democratisering - of het ontbreken daarvan - in Rusland, maar hij rept in zijn vier minuten durende betoog met geen woord over Tsjetsjenië. Ook de heer Paasilinna, samen met de heer Oostlander een van de belangrijkste initiatiefnemers van deze ontwerp-resolutie, spreekt er niet over. In de ontwerp-resolutie krijgen wij zelfs een lofrede voorgeschoteld over de Russische strijdkrachten als vredesmacht. Russische strijdkrachten die de vrede moeten handhaven, in Tsjetsjenië of elders - zoals een paar jaar geleden in Afghanistan - oordeelt u zelf!
Voor één keer heeft de Raad tenminste het onderwerp Tsjetsjenië aangeroerd. Ik denk echter dat de Raad zich illusies maakt en ik zou zelfs willen beweren dat de Raad zichzelf voor de gek houdt. Tegelijkertijd houdt de Raad ook ons voor de gek en vertelt hij ons fabeltjes, want de kwestie is anders dan de fungerend voorzitter van de Raad ons uiteen heeft gezet. De door Poetin voorgestelde politieke oplossing is geen politieke oplossing, maar een aansporing tot twee vormen van terrorisme: de terreur die dagelijks door de Russische strijdkrachten in Tsjetsjenië wordt uitgeoefend en het optreden van terreurbendes die in het geheim bijgestaan worden door deze zelfde Russische strijdkrachten, die nu al het gehele gebied bezet houden en geen enkele mogelijkheid meer overlaten voor de politieke oplossing die de Raad voorstaat.
Wij hebben alles gedaan - Europa heeft alles gedaan - om Maskadov te isoleren, terwijl hij toch tijdens verkiezingen die door de OVSE waren gelegitimeerd, door het Tsjetsjeense volk gekozen is. De Europese Unie heeft er alles aan gedaan om te zorgen dat de ministers van de regering-Maskadov niet langer vrij kunnen rondreizen in Europa en geen politieke gezagdragers van de verschillende EU-landen meer kunnen ontmoeten. De Unie heeft er alles aan gedaan om elke kans op reële onderhandelingen tussen de Tsjetsjenen en de Russische autoriteiten te blokkeren.
Nu hebben wij een soort Quisling die over Grozny en omstreken heerst en die Moskou gehoorzaamt. Van tijd tot tijd komt hij in opstand en stelt hij een rapport op - waarover u overigens niet gesproken heeft, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad - waarin hij verslag uitbrengt van het dagelijkse terreurbeleid van de Russische autoriteiten in Tsjetsjenië.
Zo is de situatie op dit moment. Zonder president Maskadov zal er geen vrede en geen politieke oplossing mogelijk zijn in Tsjetsjenië. Zonder duidelijke boodschap aan president Poetin dat hij moet gaan onderhandelen, zal er geen oplossing komen in Tsjetsjenië. Overigens heeft Poetin ongeveer tien maanden geleden in de Financial Times verklaard dat het probleem waar Rusland voor staat niet de uiteindelijke status van Tsjetsjenië is, maar een veiligheidskwestie betreft. De minister van Buitenlandse Zaken van de regering-Maskadov heeft voorgesteld dat de Verenigde Naties een voorlopig bestuur in Tsjetsjenië instellen, juist met de bedoeling om de Russische autoriteiten gerust te stellen en binnen vijf tot tien jaar een bestuur van de Tsjetsjeense staat op te richten dat een garantie zou zijn tegen de bedreigingen voor de Russische veiligheid.
U spreekt hier niet over en u wilt dit niet zien, zoals u ook de minister van Buitenlandse Zaken van Tsjetsjenië, die niet langer vrij door Europa kan reizen, niet wilt zien. U weigert hem een visum te verlenen, zoals u ook de overige leden van de regering-Maskadov een visum weigert. Dit is precies wat wij niet moeten doen en toch gaat u hiermee door. Door deze houding kan de geweldspiraal niet worden doorbroken en worden jeugdige Tsjetsjenen - zoals de heer Belder en mevrouw Schroedter opmerkten - dagelijks tot wanhoop gedreven. Deze jongeren waren er getuigen van hoe hun ouders, broers en verdere familie door de Russische strijdkrachten in Grozny of in andere Tsjetsjeense steden werden gedood, ontvoerd of verkracht. Door een dergelijke houding drijft u hen in de armen van extremisten die een stel idioten elders ter wereld financieren.
Deze opstelling moet dringend veranderen, want anders kiest u ervoor om op de komende Top van Sint-Petersburg geen champagne te drinken, maar bloed.
Stenzel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, we kunnen niet om Rusland heen, noch op het internationale, mondiale vlak, zoals bij de Irak-crisis is gebleken, noch op Europees niveau. En dat is ook terecht. We hebben Rusland nodig als partner, en ik vind het dan ook zeer wenselijk dat we ernaar streven de samenwerking met Rusland te verdiepen. De uitbreiding van de Europese Unie moet door Rusland immers niet worden opgevat als een vijandige daad, maar als een positieve kans. De grenzen verschuiven - zoals al herhaaldelijk is benadrukt - en na de uitbreiding hebben we gemeenschappelijke grenzen met Rusland.
Het is zeer toe te juichen dat het probleem van de Russische enclave Kaliningrad, het voormalige Königsberg, nog onder het Deense Voorzitterschap kon worden opgelost. Nu komt er op 31 mei een nieuwe topontmoeting, de Top EU/Rusland naar aanleiding van het driehonderdjarige bestaan van Sint-Petersburg. Er bestaat sinds 1999 een gemeenschappelijke strategie, die moet zijn gebaseerd op de pijlers democratie, rechtsstaat, verdere integratie in de Europese economische en sociale ruimte en een algehele verbetering van de veiligheid en stabiliteit in Europa, evenals op hervormingen in de energiesector en een gezamenlijke strijd tegen de georganiseerde misdaad. Rusland streeft niet naar toetreding tot de EU. Dat zou ook in tegenspraak zijn met het zelfbeeld van een grootmacht. De Europese Unie dient te streven naar hechte samenwerking met Rusland, niet in de laatste plaats door ruimere handelsmogelijkheden voor de Europese Investeringsbank in Rusland, zoals ook de Oostenrijkse bondskanselier Schüssel uitdrukkelijk vaststelt in zijn brief aan Commissievoorzitter Prodi.
Als Rusland het op de noordelijke dimensie gerichte verdrag met de Europese Investeringsbank zou ondertekenen, zouden de Russen direct de beschikking krijgen over honderd miljoen euro. Dan kon er ook wat worden gedaan aan die stortplaats voor atoomonderzeeërs. Wat Tsjetsjenië betreft, is het evident dat we moeten staan op naleving van de mensenrechten en een veroordeling van het terrorisme, dat enkele dagen geleden opnieuw burgerslachtoffers heeft geëist. Maar om de vicieuze cirkel van geweld en tegengeweld te doorbreken is de diplomatie onontbeerlijk.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, geachte vertegenwoordiger van de Raad en geachte commissaris, naar mijn mening is men lange tijd niet zo oprecht over de relaties met Rusland geweest als in dit debat. We hebben voorheen vele malen gedaan alsof we resultaten hadden geboekt. Vandaag zeggen we echter tamelijk stellig dat we wel topontmoetingen houden, maar dat resultaten ver te zoeken zijn. Deze oprechtheid doet mij deugd en ik hoop daarom dat de houding van de Commissie werkelijk standvastig is. Wij hebben geen nieuwe organen nodig. Ik hoop dat de EU zich afwijzend zal opstellen tegen de voorgestelde Raad van 15 + 1.
Eigenlijk denk ik ook dat het een beetje te optimistisch is om, zoals sommigen van ons hier doen, te stellen dat wij dezelfde basiswaarden huldigen. Het risico bestaat dat de EU in de relatie met Rusland niet zo eensgezind is als in dit debat wordt gesuggereerd. Er zijn krachten die tot verdeeldheid kunnen leiden in de opvattingen van de EU. Bovendien zwijgen we over de kwestie-Tsjetsjenië. Denk aan het vraagstuk van nieuwe organen en visumvrijstelling. Ik hoop werkelijk dat de door de Commissie voorgestane lijn zal gaan gelden. Als er in dit soort zaken onenigheid ontstaat en als de Commissie en de Raad dan niet aan hun opstelling vasthouden, ontstaat er tussen de EU en Rusland een soortgelijke relatie als de huidige tussen de EU en Amerika, d.w.z. een van verdeeldheid.
Ik ben blij met de milieukwesties die zowel de Commissie als de Raad hebben opgepikt. Wij hebben succes gehad met het MNEPR. Maar het was eigenlijk niet de PSO-overeenkomst die voorwaarts leidde, maar geld. Er zijn, naast degene die u genoemd heeft, talloze andere onopgeloste milieukwesties. Dat betreft kwesties die aan de Verdragen van Stockholm en Espoo en de veiligheid op zee zijn gekoppeld. Ik verzoek u de druk op de ketel te houden inzake die kwesties die voor ons belangrijk zijn, zoals de veiligheid op zee. Dat punt, en het milieu en de mensenrechten moeten op de agenda staan.

Yiannitsis
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe enkele aanvullende opmerkingen te maken over de vraagstukken die tijdens dit debat aan de orde zijn gekomen. In mijn eerste redevoering en in het standpunt van de Commissie zijn namelijk op talrijke vraagstukken reeds antwoorden gegeven.
Natuurlijk willen wij een succesvolle topbijeenkomst hebben. Dat zou trouwens voor elk land gelden. Dergelijke ontmoetingen worden juist belegd om onze doelstellingen na te streven uitgaande van de waarden en de beginselen die wij willen bevorderen. Wij weten dat deze procedures vaak tijdrovend en moeizaam zijn, maar ik ken geen enkele procedure die snel veranderingen brengt en snel oplossingen biedt voor lang bestaande problemen.
Ik wil iets zeggen over Kaliningrad. De oplossing voor Kaliningrad vordert binnen het gestelde tijdschema en mijns inziens zijn die vorderingen tevredenstellend. De Doema zal het grensakkoord met Litouwen voor 30 juni ratificeren. Daartoe heeft men zich verbonden. Hetzelfde verwachten wij van de terugnameovereenkomst tussen Rusland en Litouwen.
Ik wil er verder nog op wijzen dat er een speciaal TACIS-programma is voor Kaliningrad. Wij willen graag dat tijdens de top een mandaat wordt gegeven tot de opstelling, samen met Rusland, van een strategie voor een geïntegreerde ontwikkeling van dit Russische gebied.
Wat de noordelijke dimensie betreft bevinden wij ons in de aanloopfase tot het nieuwe actieplan. De Commissie is bezig een eerste plan op te stellen. Dit zal dan in de Raad verder worden uitgewerkt. Wij zien de noordelijke dimensie als een belangrijk instrument in de ontwikkeling van onze betrekkingen met Rusland. Door de ondertekening van het MNEPR-programma zullen financiële middelen vrij komen voor de bescherming tegen nucleaire gevaren in het noordwesten van Rusland. Deze middelen zijn daarom ook bijeengebracht in het kader van de noordelijke dimensie.
Ik wilde tevens aantekenen dat zich in de afgelopen dertien of meer jaren enorme veranderingen hebben voltrokken in Rusland. Traditionele stereotypen zijn ongedaan gemaakt. Er zijn nieuwe uitgangspunten ontstaan en de betrekkingen van Rusland met de Europese Unie, de NAVO en de Verenigde Staten zijn radicaal veranderd. Daardoor ontstaan nieuwe verhoudingen en elke lidstaat apart en de Europese Unie in haar geheel moeten de betekenis hiervan bepalen en moeten afwachten hoe deze zich zullen ontwikkelen en welke dynamiek zij zullen verwerven.
Men moet hier rekening houden met hetgeen gezegd werd over het gemeenschappelijk buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Ik wil hierbij echter wel aantekenen dat men hier heel voorzichtig moet zijn. Dergelijke zaken vorderen niet snel. Zij moeten in een perspectief en strategie op lange termijn worden geplaatst en zo worden aangepakt dat geen conflicten en tegenstrijdige situaties ontstaan voor de fundamentele strategische keuzes van de Europese Unie en Europa in zijn geheel. Wij zijn dus blij met de nieuwe mogelijkheden en werken daaraan met de mate van vrijheid die wij noodzakelijk achten om nauwere samenwerkingsvormen tot stand te brengen.

Oostlander (PPE-DE).
Zou de fungerend voorzitter van de Raad iets meer kunnen vertellen over de ratificatie van de grensovereenkomsten tussen Letland, Estland en Rusland? Ik had daar speciaal om gevraagd.

Verheugen
Mijnheer Oostlander, ik kan u mededelen dat de Doema in het kader van de verdragsbesprekingen tussen Rusland en Litouwen nadrukkelijk heeft toegezegd het grensverdrag met Litouwen aan het eind van deze maand te ratificeren. Ik kan helaas niet dezelfde positieve berichten melden met betrekking tot de andere landen, maar er wordt aan gewerkt. Het is in de praktijk echter geen enkel probleem, aangezien het verloop van de grenzen onomstreden is. Alleen de situatie rond Kaliningrad was problematisch, maar dat is nu opgelost.

De Voorzitter.
Ter afsluiting van het debat deel ik u mede dat ik overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement zes ontwerpresoluties

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0089/2003). Wij behandelen een reeks vragen aan de Raad.

De Voorzitter.
Vraag nr. 1 van Alexandros Alavanos (H-0215/03):

Betreft: Tenuitvoerlegging richtlijn 1999/70/EG van de Raad door Griekenland
Richtlijn 1999/70/EG

Yannitsis
Volgens artikel 2, lid 1 van richtlijn 1999/70/EG van de Raad betreffende de kaderovereenkomst inzake tijdelijk werk, die gesloten werd door het Europees Verbond van Vakverenigingen, de Unie van Industrie- en Werkgeversfederaties van Europa en het Europees Centrum van overheidsbedrijven zijn de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat deze richtlijn uiterlijk op 10 juli 2001 is omgezet.
Volgens artikel 2, lid 2 kunnen de lidstaten, indien nodig extra tijd krijgen - maximaal een jaar - voor de omzetting om deze richtlijn, als zich bijzondere moeilijkheden voordoen of een regeling via een cao gevonden moet worden.
Dit gezegd zijnde vraagt de Raad de geachte afgevaardigde zijn vraag te richten tot de Commissie die bevoegd is om de vorderingen van de lidstaten bij de omzetting van het communautair recht te toetsen.
Het spijt mij maar als vertegenwoordiger van de Raad kan ik geen verdere details verschaffen. Deze details zijn evenwel voorhanden en zouden de geachte afgevaardigden zeker duidelijkheid kunnen verschaffen.

Alavanos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar het antwoord van de fungerend voorzitter. Natuurlijk is de Commissie verantwoordelijk voor de toepassing van de communautaire wetgeving, maar de Raad gaat niet vrij uit als een lidstaat een belangrijke richtlijn niet toepast. Nadat ik mijn vraag had gesteld is er weliswaar een presidentieel decreet uitgevaardigd - dat was ongeveer een maand geleden - maar dit is in de kiem gesmoord omdat de rechtbank van Kreta, waar beroep was aangetekend, met beslissing 466 oordeelde dat dit decreet indruiste tegen de fundamentele bepalingen van de communautaire richtlijn. Rest mij dus de vraag, met deze nieuwe gegevens, opnieuw aan de fungerend voorzitter voor te leggen.

Yiannitsis
Ik kan de geachte afgevaardigde enkel verzoeken zijn vraag voor te leggen aan de Commissie.

De Voorzitter.
Vraag nr. 2 van Josu Ortuondo Larrea (H-0217/03):

Betreft: Irakoorlog: bevoorrading van B-52 bommenwerpers boven Europese steden
In Baskenland en het Noordoosten van Spanje is met verbazing gereageerd op berichten in de pers over de route die B-52 bommenwerpers volgen als zij vanuit de luchtmachtbasis Fairford in Engeland naar Irak vliegen. Blijkbaar worden deze bommenwerpers in het luchtruim boven steden als Bilbao, Pamplona, Zaragoza en Barcelona bijgetankt door tankvliegtuigen van het type "KC-135 Stratotanker" alvorens hun reis voort te zetten over de Middellandse Zee. In plaats dat ze boven de Atlantische Oceaan worden bijgetankt gebeurt dit in de lucht boven gebieden waar honderdduizenden mensen wonen, met groot gevaar voor hun veiligheid. Vliegtuigen van de Spaanse luchtmacht is het verboden bij te tanken boven bevolkte gebieden.
Is de Raad niet van oordeel dat de veiligheid van de bevolking gevaar loopt als deze vliegtuigen boven dichtbevolkte gebieden vliegen? Als ze daar dan ook nog worden bijgetankt, dan worden de rechten van de bevolking ondergeschikt gemaakt aan het belang van een wrede oorlog die wordt afgewezen door de publieke opinie in Europa en in de wereld en die zonder toestemming van de VN-Veiligheidsraad wordt gevoerd. Verdienen de heer Aznar en zijn regering niet de afkeuring van de EU omdat zij toestemming geven voor dergelijke gevaarlijke operaties in de lucht en de onwettige oorlog tegen Irak steunen en eraan deelnemen?

Yiannitsis
De beweringen waar de geachte afgevaardigde in zijn vraag gewag van maakt, zijn de vrucht van krantenberichten. Deze zijn niet aan de Raad medegedeeld en evenmin besproken. Dit vraagstuk valt onder de bevoegdheid van de Spaanse staat.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, de Spanjaarden zullen niet licht vergeten hoe de heer Fraga Iribarne, de oprichter en erevoorzitter van de Partido Popular en tevens mentor van de huidige premier Aznar, als minister onder dictator Franco iedereen voor de gek heeft gehouden toen hij zei dat hij in Palomares in zee had gezwommen, terwijl hij in werkelijkheid een duik had genomen in Mojácar. In Palomares waren vier thermonucleaire bommen gevallen ten gevolge van een botsing tussen een B-52 en een tankvliegtuig die de bommenwerper aan het bijtanken was. Ondertussen waren de Amerikanen bezig om 105 hectare met radioactiviteit besmette grond te verwijderen uit een groot gebied dat werd afgesloten voor de Spanjaarden en Camp Wilson werd gedoopt. Nu ontkent de Spaanse regering van de Partido Popular ook nog dat sommige B-52 bommenwerpers op 21 maart op weg naar Irak hebben bijgetankt boven de steden Bilbao, Iruña/Pamplona en Barcelona.
Ten overstaan van het bewijsmateriaal dat beschikbaar was gesteld door de luchtverkeersleiders, kon de Spaanse regering gisteren in het parlement niets anders doen dan toegeven dat op 21 maart inderdaad aan ten minste acht bommenwerpers, met 240 ton bommen aan boord, toestemming was gegeven voor het gebruik van het luchtruim en bijtanken. Als rechtvaardiging voerde de regering aan dat het om manoeuvres met een beperkt risico ging. Acht de Raad het acceptabel dat bij dergelijke operaties over dichtbevolkte steden wordt gevlogen en wordt gezegd dat er geen risico's aan verbonden zijn? Vindt de Raad het democratisch dat een regering deze feiten schaamteloos heeft ontkend en de kiezers op flagrante wijze heeft misleid?

Yiannitsis
Mijns inziens is de geachte afgevaardigde nu slechts meer gedetailleerd ingegaan op een reeks gebeurtenissen die de Raad onbekend zijn. Ik heb zojuist al gezegd dat dit vraagstuk uitsluitend onder de bevoegdheid van de Spaanse staat valt. De Raad van de Europese Unie heeft geen enkele bevoegdheid terzake.

De Voorzitter.
De Raad heeft duidelijke antwoorden gegeven, zoals u zelf heeft kunnen horen. In principe bieden deze antwoorden geen ruimte voor aanvullende vragen, maar vooruit! 
Het woord is aan de heer Nogueira Román voor een aanvullende vraag.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het is vooral de Spaanse staat geweest die de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk gesteund heeft in hun unilaterale aanval op Irak. En nu gaat Spanje samen met Italië en Polen in Irak als bezettingsmacht optreden! Vindt de Raad dat de Spaanse staat nu internationale verantwoordelijkheden heeft als gevolg van deze ongerechtvaardigde, illegale en oorlogszuchtige interventie? Wat voor soort betrekkingen zal de Europese Unie in het kader van haar optreden in Irak gaan onderhouden met de lidstaten die datzelfde Irak nu bezet houden?

De Voorzitter.
Ik wil de heer Nogueira Román erop wijzen dat zijn aanvullende vraag sterk op vraag nr. 3 lijkt. Die zou nu aan de beurt zijn geweest, maar is komen te vervallen omdat er vanmorgen een debat is geweest naar aanleiding van de verklaringen van Raad en Commissie. Ik voel me verplicht hem hierop te wijzen. De heer Yiannitsis mag hier echter op reageren als hij dat noodzakelijk acht.

Yiannitsis
Wat de Spaanse regering heeft gedaan in de kwestie-Irak of bij andere daarmee verband houdende vraagstukken is iets waarop ik als fungerend voorzitter van de Raad geen commentaar kan geven. Ik kan daarop niet op de door de geachte afgevaardigde gewenste manier ingaan.

Oreja Arburúa (PPE-DE).
Om eerlijk te zijn zou ik graag willen dat de heer Ortuondo Larrea niet steeds weer met nationale kwesties op de proppen kwam in dit Parlement. Waarom levert hij geen bijdrage aan de Europese opbouw? Is dat niet de reden waarom wij hier zitten
De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, u krijgt het woord, maar alstublieft, rondt u dit onderwerp nu af. De fungerend voorzitter van de Raad is duidelijk en helder ingegaan op deze kwestie. Maar de heer Ortuondo Larrea mag nog het woord voeren als hij dat noodzakelijk acht.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Ik heb alle respect voor de mening van de heer Oreja Arburúa, maar ik snijd hier kwesties aan die van belang zijn voor de Europese burgers. De Basken en Catalanen, die risico's hebben gelopen door de manoeuvres van de B-52 bommenwerpers, maar ook de Andalusiërs die aan den lijve hebben ondervonden dat er vier bommen op hun grondgebied terecht kwamen, zijn Europeanen. Als dus wordt gesuggereerd dat het hier om een binnenlandse aangelegenheid gaat, dan denk ik dat de wil ontbreekt om de koe bij de hoorns te vatten, want het gaat immers om een onderwerp dat van belang is voor de inwoners van Europa.

De Voorzitter.
Ik merk wel dat de spreekwoorden eveneens uit Spanje afkomstig zijn, zoals deze van de koe en de horens. Er zijn geen moties van orde en daarmee zijn we volgens mij aan het einde gekomen van deze vraag-en-antwoordronde waar de heer Ortuondo Larrea gebruik van heeft gemaakt.

De Voorzitter.
Vraag nr. 3 komt te vervallen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 4 van Bernd Posselt (H-0223/03):

Betreft: Herziening van het Verdrag van Dayton
Wat is het standpunt van het voorzitterschap van de Raad ten aanzien van de idee van een herziening van het Verdrag van Dayton, waardoor Bosnië-Herzegovina van een gemeenschap van drie volkeren en twee entiteiten in een federatie van drie gelijkberechtigde volkeren zou worden omgezet?

Yiannitsis
De gelijke rechten van de volkeren van Bosnië-Herzegovina zijn verankerd in de in bijlage IV van het vredesakkoord opgenomen grondwet en bekrachtigd door het constitutioneel hof van Bosnië-Herzegovina. Het hof heeft in september 2000 een belangrijke uitspraak gedaan en gezegd dat 'het feit dat in de grondwet van Bosnië-Herzegovina de Bosniërs, Kroaten en Serviërs worden erkend als zijnde de volkeren die dit land vormen, is slechts voor één uitleg vatbaar, namelijk dat zij als groepen gelijkheid genieten?. Daarin staat eveneens dat: 'het grondwettelijk beginsel van collectieve gelijkheid van de volkeren die het land vormen, dat voortvloeit uit de erkenning dat de Bosniërs, Kroaten en Serviërs de volkeren zijn die het land vormen, houdt een verbod in op speciale voorrechten voor een van deze volkeren, op eenzijdige overheersing in de regeringsstructuren of etnische homogenisering via territoriale scheiding?. Naar aanleiding van deze uitspraak is toen de grondwet van de Servische Republiek en Federatie gewijzigd en de onverenigbare bepalingen eruit verwijderd. Er is een nieuwe wet uitgevaardigd om de vertegenwoordiging van de drie volkeren van dit and op elk bestuursniveau en in heel de overheid te kunnen garanderen.
De Europese Unie zet via het stabilisatie- en associatieproces haar inspanningen voor de bevordering van de democratie, de rechtsstaat en de economische hervormingen voort en beschouwt deze als een middel om de rechten van de minderheden en de gelijke kansen van alle burgers te bevorderen.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik erop wijzen dat men ook in het Duits zegt dat men de stier bij de hoorns vat. Hoewel men bij ons helaas geen stierengevechten organiseert, gebruikt men de metafoor wel.
Ik dank de voorzitter van de Raad voor zijn exacte en zeer relevante antwoord, en zou hem nog een aanvullende vraag willen stellen. Als er inderdaad een sterkere verankering komt van de gelijkberechtiging van deze drie volkeren - een ontwikkeling die ik zeer zou toejuichen -, kan er dan ook een begin worden gemaakt met het terugdringen van de bureaucratie? Ik hoor van veel Bosniërs dat er te veel kleine kantons zijn. Dat is een gevolg van de onevenwichtige situatie en leidt ertoe dat een groot deel van het bruto nationaal product en van de internationale hulp door de buitensporige bureaucratie wordt opgeslokt.

Yiannitsis
Ik wil allereerst zeggen dat deze zegswijze ook in het Grieks bestaat. Kennelijk bestaat het in alle landen van de Europese Unie, of daar nu stieren zijn of niet. Er zijn trouwens ook fresco's gevonden in de oude Minoïsche paleizen waarop stierengevechten zijn afgebeeld en dat was duizenden jaren geleden, lang voor het moderne Spanje. Ik heb overigens uw opmerkingen genoteerd maar heb daar verder niets aan toe te voegen. Misschien stelt zich inderdaad het probleem van de beperking van de bureaucratie. Als daar iets aan gedaan kan worden, waarom niet? U begrijpt echter dat wij ons niet te zeer kunnen bezighouden met de binnenlandse aangelegenheden van deze landen, want dat zou als een andersoortige inmenging kunnen worden beschouwd.

De Voorzitter.
Vraag nr. 5 van Othmar Karas (H-0229/03):

Betreft: Europees belastinghervormingsbeleid voor ondernemingen
In het bijzonder de kleinere ondernemingen hebben te lijden onder 15 (binnenkort 25) verschillende belastingstelsels, het extra administratiewerk door de verschillende BTW-regels en de enorme administratieve vereisten die voortvloeien uit de verschillende belastingstelsels voor ondernemingen en de talloze dubbele-belastingverdragen.
Hoe is het te rechtvaardigen dat bij grote bedrijven de effectieve belastingdruk lager is dan bij kleine en middelgrote ondernemingen (KMO), die zich geen "fiscal engineering" kunnen veroorloven? Hoe staat de Raad tegenover de door het Europees Parlement verlangde voortzetting van het succesvol verlopen project voor verlaging van de BTW op arbeidsintensieve diensten, om zwartwerken te vermijden en gunstiger randvoorwaarden voor werkgelegenheid te scheppen? Hoe denkt de Raad over de wens, dat alle transacties binnen de EU in slechts één BTW-aangifte in het vestigingsland van de onderneming hoeven te worden opgevoerd, alsmede over het proefproject van belastingheffing in het land van vestiging, om de administratieve last voor de KMO te verminderen? Hoe denkt de Raad over uitbreiding van de regel van gekwalificeerde meerderheid tot die gebieden van het belastingbeleid die van directe invloed zijn op de goede werking van de interne markt?

Yiannitsis
De Raad schenkt bij zijn werkzaamheden op het gebied van de coördinatie van de verschillende belastingstelsels grote aandacht aan de administratieve kosten die de KMO's moeten maken om zich aan te passen aan de verschillende stelsels. Meer algemeen zou ik willen zeggen dat de Raad herhaaldelijk initiatieven heeft genomen en voorstellen heeft gedaan om de problemen en moeilijkheden die de KMO's ondervinden bij de toegang tot de markt te beperken. Voor de specifieke initiatieven moet de geachte afgevaardigde zich tot de Commissie van de Europese Gemeenschappen wenden, die belast is met het desbetreffend toezicht.
Wat de besluitvormingsprocedure in de Raad op belastinggebied betreft wil ik duidelijk maken dat daarvoor bepalingen voorkomen in de Verdragen. Men kan de Raad niet vragen deze te veranderen. De geachte afgevaardigde zal evenwel hebben vastgesteld dat momenteel besprekingen worden gevoerd in de Conventie en wordt nagedacht over de mogelijkheid om de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid uit te breiden. Misschien zal er ook op dit gebied een andere regeling uit de bus komen, een regeling die betere resultaten zal kunnen opleveren.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u zegt dat men niet van de Raad mag verwachten dat hij plotseling zijn houding verandert. Maar mijns inziens mag men wel van de Raad verwachten dat hij zijn houding verandert als die houding tot problemen leidt. Op de interne markt is sprake van oneerlijke concurrentie vanwege het bestaan van 25 verschillende belastingstelsels. Er is sprake van benadeling van de kleine en middelgrote ondernemingen, met name bij grensoverschrijdende activiteiten, en er is natuurlijk ook sprake van problemen bij het versterken van de Europese economie, omdat in de Raad bij belastingzaken het unanimiteitsprincipe geldt. Ik vraag u daarom nogmaals: welke initiatieven gaat de Raad ontplooien om de uit de verschillende belastingstelsels voortvloeiende nadelen voor kleine en middelgrote bedrijven ongedaan te maken en een echte interne markt tot stand te brengen? Welke initiatieven hebben de lidstaten in de Conventie ontwikkeld om de unanimiteitseis voor de interne markt te laten vervallen?

Yiannitsis
De geachte afgevaardigde spreekt over structurele problemen op de interne markt, enzovoort. Ik wilde hier ten eerste bij aantekenen dat elk bedrijf, in welk land dan ook van de Europese Unie, meestal met een enkel belastingstelsel is geconfronteerd en niet met 25 verschillende stelsels, namelijk met het belastingstelsel in het land waarin het werkt. Met andere woorden het probleem van een klein bedrijf dat met 15 of 25 verschillende belastingstelsels is geconfronteerd en van de markt wordt weggeduwd omdat het niet over dezelfde mogelijkheden beschikt als een groot bedrijf, stelt zich niet.
Ten tweede moet men ook kijken naar de mogelijkheden van een klein bedrijf om zich uit te breiden naar andere markten en vooral de Europese interne markt. Ik moet er trouwens aan herinneren dat een klein bedrijf in Zuid-Duitsland soms ook de grootste moeite heeft om een plaatsje op de markt in Noord-Duitsland te veroveren, net zoals het voor een klein bedrijf in Athene soms moeilijk is om de markt in de rest van Griekenland te bevoorraden. Die problemen houden verband met de structuren en de belastingstelsels oefenen daar ternauwernood invloed op uit. Ik denk dat die problemen in elk land voorkomen. In mijn land bijvoorbeeld doen die zich voor, en ik weet dat in andere landen dat net zo is. Daar bestaan ook speciale belastingstelsels voor kleine en middelgrote bedrijven en worden, met inachtneming van de mededingingsregels, juist subsidies verleend om deze bedrijven te helpen. Er is zijn bindende wetsbepalingen die eenparigheid van stemmen tussen de lidstaten voorschrijven als het om belastingzaken gaat. Geen enkel voorzitterschap kan initiatieven en regelingen forceren als niet alle vijftien landen daarmee akkoord gaan.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Raad heeft de Commissie verzocht een studie te maken van de gevolgen van Bazel II. We weten dat deze studie tot op heden nog niet is verschenen, maar dat Bazel II ernstige gevolgen heeft voor Europa, met name voor de kredietwaardigheid van kleine en middelgrote ondernemingen en de door hen op te brengen zekerheden.
Mijn vraag is: wat gaat de Raad ondernemen om de resultaten van deze studie te verkrijgen, en hoe denkt de Raad de belastinghervormingsproblematiek zodanig aan te pakken dat kleine en middelgrote ondernemingen kunnen voldoen aan de vereisten van Bazel II?

Yiannitsis
Wij zullen nagaan waarom de Europese Commissie op zich laat wachten. Het komt regelmatig voor dat de Commissie wat laat is met studies, en vaak zijn daar ook goede redenen voor. Dat is ook ons, tijdens het Grieks voorzitterschap, op andere gebieden overkomen. Natuurlijk zullen wij, als wij deze studie hebben - alhoewel ik niet geloof dat met één studie alle problemen de wereld uit zijn - en als weten welke voorstellen op tafel liggen, nagaan wat wij kunnen doen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 6 van Seán Ó Neachtain (H-0230/03):

Betreft: EU-initiatieven om Amina Lawal te redden van de dood door steniging
Aan welke initiatieven werkt de Raad om het leven van Amina Lawal te redden, de Nigeriaanse vrouw die in beroep gegaan is tegen het vonnis dat haar terdoodbrenging door steniging beveelt. De behandeling van haar beroep is uitgesteld tot na de verkiezingen van april 2003. Heeft de Raad kennis van andere gelijkaardige veroordelingen in Nigeria, en hoe treedt hij op in die gevallen?

Yiannitsis
De EU volgt de zaak van Amina Lawal, die vorig jaar ter dood werd veroordeeld door steniging, op de voet. Met onze verklaring van 21 augustus 2002 hebben wij uiting gegeven aan onze diepe ongerustheid over de gerechtelijke beslissing waarmee het beroep van Amina Lawal werd afgewezen. Na deze zaak zijn de Raad geen andere soortgelijke veroordelingen bekend geworden.
De EU zal op verschillend niveau en in het kader van de politieke dialoog, en vooral via de delegatieleiders in Abuja, druk blijven uitoefenen en duidelijk maken dat Nigeria ervoor moet zorgen dat zijn grondwet boven alles komt.
De verdediging van Amina Lawal heeft de mening naar voren gebracht dat, ten gevolge van de grondwettelijke problemen in verband met de toepassing van Sharia-wet, in bepaalde landen op discrete en vertrouwelijke wijze ondersteunende activiteiten moeten worden ondernomen. De EU heeft rekening gehouden met deze bijdrage en is van mening dat, nu de zaak als niet meer hangend moet worden beschouwd, het beter is een algemene aanpak te volgen, overeenkomstig hetgeen ik zojuist zei, en de zaak geen individuele kenmerken te geven. In dit kader heeft de EU haar standpunt ten aanzien van de doodstraf herhaald en de regering van Nigeria ertoe aangemoedigd zich te blijven inzetten voor afschaffing van de doodstraf en voorkoming van elke vorm van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Wij vragen de autoriteiten van Nigeria de mensenrechten en de menselijke waardigheid van met name de vrouw volledig te eerbiedigen
De EU hecht meer specifiek bijzonder belang aan de rol van het maatschappelijk middenveld en geeft steun aan de mensenrechtenorganisaties en andere niet-gouvernementele organisaties die op dit gebied actief zijn.
Nu de verkiezingen achter de rug zijn, zal de EU dit zeer belangrijke vraagstuk op de voet blijven volgen en al naar gelang de door de rechtbanken genomen maatregelen de geschikte acties ondernemen.

Ó Neachtain (UEN).
Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord. Het antwoord is tot op zekere hoogte bevredigend. Dit is echter een verschrikkelijk geval dat nauwlettender gevolgd zou moeten worden dan volgens dit antwoord lijkt te gebeuren, want in Nigeria en elders is sprake van nog andere, vergelijkbare gevallen en vergelijkbare veroordelingen. We moeten laten zien dat het ons ernst is wanneer we om afschaffing van deze vreselijke praktijken vragen, en dat we ertegen zijn dat mensen het meest elementaire mensenrecht, namelijk het recht van leven, wordt ontzegd. Ik hoop dus dat de Raad verdere maatregelen zal nemen om ervoor zal zorgen dat hier een eind aan wordt gemaakt, en dat de Raad tevens zal achterhalen waar andere veroordelingen van vergelijkbare aard hebben plaatsgevonden.
Ik bedank de fungerend voorzitter nogmaals voor zijn antwoord, maar ik wil er toch bij hem op aandringen deze zaak nauwlettender te volgen, met het oog op de meest fundamentele mensenrechten.

Yiannitsis
Ik wil duidelijk maken dat de Raad zeer gevoelig is voor de meer algemene vraagstukken die verband houden met de mensenrechten en voor met name de praktijken die in bepaalde landen van de wereld worden toegepast. Dat wat het algemene gedeelte van het probleem betreft. Wat nu het onderhavige geval betreft blijft de Raad erbij dat erger moet worden en in het onderhavig geval geprobeerd moet worden het best mogelijke resultaat te bereiken.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik vraag mij af of enig EU-land zich bereid heeft verklaard Amina Lawal bescherming te bieden ingeval het gerechtelijk proces niet op de door ons gewenste manier zou verlopen. Heeft enig land in de Raad de bereidheid getoond een dergelijke verklaring af te leggen? Indien wij haar in ernst bescherming willen bieden, moeten wij onze landen onder druk zetten haar te beschermen tegen dit type vervolging door de overheid, waar de facto talloze vrouwen mee te maken hebben.

Yiannitsis
Dat is mij nu niet bekend en ik kan momenteel niet op uw vraag antwoorden. Wij zullen het onderzoeken en u een schriftelijk antwoord geven.

De Voorzitter.
Vraag nr. 7 van Niall Andrews (H-0232/03):

Betreft: Overeenkomst van Cotonou en prioriteiten van de Raad
De Overeenkomst van Cotonou is op 1 april 2003 van kracht geworden. Kan de Raad in deze tijden van toenemende economische onzekerheid in heel de wereld zijn prioriteiten aangeven voor de versterking van de politieke dimensie, de behandeling van de schuldenlast, de bestrijding van de armoede en de voornaamste problemen van de volksgezondheid?

Yiannitsis
De Overeenkomst van Cotonou steunt op drie hoofdpijlers: de politieke dialoog, de samenwerking op economisch en commercieel gebied en de ontwikkelingshulp. Dit partnerschap is toegespitst op de vermindering en zo mogelijk uitroeiing van de armoede. Dat strookt ook met de doelstellingen van duurzame ontwikkeling en geleidelijke integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie.
De samenwerking ACS-EU is gegrondvest op een reeks fundamentele beginselen. Daarvan maken ook de gelijkheid van de partners en de aanneming van ontwikkelingsstrategieën deel uit. Wat de verwezenlijking van de doelstellingen van het partnerschap betreft staat in de Overeenkomst van Cotonou duidelijk dat de ACS-landen volledig soeverein zijn bij de vaststelling van de ontwikkelingsstrategieën voor hun economie en samenleving.
De tenuitvoerlegging van de meeste bepalingen van de Overeenkomst is reeds lang voor de volledige inwerkingtreding van de Overeenkomst in april 2003 begonnen. Daarvoor zijn overgangsovereenkomsten gesloten. Nu de Overeenkomst van Cotonou van kracht is geworden zijn ook de kredieten van het 9de EOF beschikbaar geworden. De planning van deze middelen, dat wil zeggen de voorbereiding van de strategische ondersteuning per land - die is gebaseerd op de specifieke doelstellingen op middellange termijn en op de ontwikkelingsstrategieën van het land - en de uitvaardiging van een indicatief programma voor de tenuitvoerlegging van de strategische ondersteuning per land zijn bijna afgerond.
De Commissie heeft kenbaar gemaakt dat zij van plan is de reserve van het 9de EOF te gebruiken om met name de communautaire bijdrage aan de internationale initiatieven ten behoeve van de ontwikkelingslanden te financieren. Deze initiatieven betreffen onder meer schuldenvermindering en volksgezondheid. De desbetreffende voorstellen worden momenteel in de Raad besproken en zullen eveneens een snellere terbeschikkingstelling van de EOF-kredieten mogelijk maken. De toepassing van deze voorstellen vereist echter gemeenschappelijke besluiten met de ACS-landen.
De prioriteiten van de Raad voor de EG-ontwikkelingshulp worden duidelijk genoemd in de in november 2000 aangenomen Verklaring van de Raad en de Commissie. Daarin wordt gewag gemaakt van zes prioritaire sectoren waarvan het uitgangspunt wordt gevormd door de meerwaarde van de communautaire activiteiten en hun bijdrage aan de vermindering van de armoede. Deze zijn: koppeling van handel en ontwikkeling, regionale integratie en samenwerking, ondersteuning van de macro-economische beleidsvormen, bevordering van gelijke toegang tot sociale diensten, vervoer, voedselveiligheid, duurzame landbouwontwikkeling en tot slot totstandbrenging van een institutionele infrastructuur.
De Raad geeft steun aan de inspanningen die de Commissie onderneemt om ervoor te zorgen dat de buitenlandse hulp van de Gemeenschap doeltreffender wordt beheerd en de EOF-kredieten worden ingezet overeenkomstig de doelstellingen en criteria van de Overeenkomst van Cotonou.

Andrews (UEN).
Ik bedank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord. Het antwoord was werkelijk zeer uitgebreid. In de bijna dertig jaar dat ik bij ontwikkeling betrokken ben, heb ik echter ontdekt dat er weinig aandacht voor onderwijs is.
De reden waarom ik de Raad deze vraag heb gesteld, is dat ik graag wil weten of de Raad en de Europese Unie meer nadruk zouden kunnen leggen op onderwijs, omdat je in ontwikkelingslanden de dorpsoudsten en de leiders van de gemeenschap kunt uitdagen als je de drie basisvaardigheden - lezen, schrijven en rekenen - beheerst, al is het op het meest elementaire niveau. Als je ongeletterd bent, is dat onmogelijk.
Het doel van mijn vraag was het accent te verleggen, want de armoede kan niet worden aangepakt door op dezelfde oude voet door te gaan. Ik ben van mening dat 'onderwijs, onderwijs, onderwijs' het echte antwoord op armoede is. En dus zou de nadruk op onderwijs moeten liggen.

Yiannitsis
Ik heb de opmerking van de geachte afgevaardigde genoteerd. Ik ben het roerend met hem eens dat onderwijs een centrale voorwaarde is voor succes. In deze tijd van informatica en kennis is onderwijs inderdaad van fundamenteel belang. Wat de mogelijkheid betreft om sterker in te grijpen in het interne beleid van deze landen, heb ik nota genomen van zijn opmerking. Ik zal deze doorgeven aan de Commissie en er rekening mee houden in het kader van de Raad.

De Voorzitter.
Vraag nr. 8 van Liam Hyland (H-0234/03):

Betreft: WTO en uiterste termijn voor de landbouwonderhandelingen
Is de Raad, in het licht van het feit dat de onderhandelaars binnen de WTO niet in staat waren het vóór de uiterste termijn van 31 maart 2003 eens te worden over de onderhandelingsvoorwaarden voor de landbouw, van mening dat op andere gebieden tijdig bevredigende vooruitgang kan worden geboekt, te weten vóór de vijfde WTO-ministersconferentie in Cancún (Mexico) komende september? Denkt de Raad dat in de tussentijd acceptabelere landbouwvoorstellen kunnen worden behandeld die stroken met het onderhandelingsmandaat dat de Raad aan de Commissie heeft gegeven? Wat is zijn mening over de opvattingen van de heer Bergsten, directeur van het Amerikaanse Institute for International Economics, die volgens Reuters heeft verklaard dat de WTO-onderhandelingen zich waarschijnlijk zullen voortslepen tot medio 2007, wanneer de huidige onderhandelingsbevoegdheid voor handelszaken van het Witte Huis afloopt?

Yiannitsis
De Raad erkent dat de algemene situatie in de onderhandelingen van Doha over de ontwikkelingsproblematiek allesbehalve tevredenstellend is, vooral omdat de termijnen voor bepaalde sectoren niet zijn gerespecteerd. Ik denk bijvoorbeeld aan de details voor de toegang tot geneesmiddelen en de details voor de landbouwsector. De impasse bij de geneesmiddelen is te wijten aan het feit dat de Verenigde Staten weigerden in te stemmen met een oplossing die voor bijna alle andere landen aanvaardbaar was. Bij de landbouw is de situatie echter wat ingewikkelder. De voorzitter van de landbouwcommissie van de WTO, de heer Harbinson, heeft herhaaldelijk inspanningen ondernomen, maar geen enkele van de betrokkenen was het tot nu toe, een ieder om zijn eigen redenen, met hem eens. De Raad is natuurlijk bereid om elke nieuwe tekst van de heer Harbinson, of wie dan ook, te onderzoeken.
Ondanks deze moeilijkheden moeten wij ervoor zorgen dat de dynamiek in de WTO-onderhandelingen behouden blijft. Er moet echte vooruitgang worden geboekt met het oog op de conferentie van Cancún. Juist omdat de politieke situatie in de wereld momenteel zo onstabiel is, moet vooruitgang worden geboekt op handelsgebied. Bovendien hebben de laatste multilaterale bijeenkomsten in Genève aangetoond dat de leden van de WTO zich sterker bewust zijn geworden van de noodzaak in de komende maanden vooruitgang te boeken bij de voorbereidende fase en de conferentie van Cancún niet te overladen met werk.
Tot slot is de Raad het niet eens met de pessimistische meningen die bepaalde commentatoren over de conferentie van Cancún ten beste geven. Voor Cancún moeten inderdaad talrijke problemen worden opgelost maar het is niet de eerste keer dat de handelsbesprekingen onder tijdsdruk staan. Als alle belangrijke betrokken partijen serieuze inspanningen doen en een daadwerkelijke politieke wil aan de dag leggen, kan in de komende maanden bij alle hangende vraagstukken vooruitgang worden geboekt. Daarom moet men positieve verbindingen tot stand brengen tussen de verschillende vraagstukken en aldus het proces een nieuwe dynamiek verlenen. Alle partijen weten immers dat zolang er geen volledig akkoord is, er helemaal geen akkoord is.
Wat de landbouw betreft heeft de Raad tijdens zijn bijeenkomst van 8 april 2003 bevestigd steun te geven aan het voorstel van de Gemeenschap betreffende de details in de landbouwsector. Hij heeft de Commissie ertoe aan gezet haar inspanningen voort te zetten opdat uitgaande van dit voorstel overeenstemming kan worden bereikt. De Raad is namelijk van mening dat dit het meest realistische middel is om de onderhandelingen te voltooien overeenkomstig het in de Ministeriële Verklaring van Doha vastgestelde tijdschema.

Hyland (UEN).
Ik wil de fungerend voorzitter bedanken voor zijn zeer uitgebreide antwoord. Hij zal zich zeker bewust zijn van de inspanningen die worden ondernomen om vóór de Wereldhandelsovereenkomst en de door de commissie vastgestelde termijn van juni overeenstemming te bereiken over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik kom zojuist uit de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, waar ik heb gezegd dat we in onze pogingen deze termijn te halen onfatsoenlijk veel haast maken. Ik weet zeker dat de fungerend voorzitter zich ook bewust is van de mogelijke gevolgen van de WTO op eventuele afspraken over het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Daarom wil ik hem vragen in hoeverre een overeengekomen hervorming kan worden beschermd in de komende WTO-onderhandelingen? Kan hij dit Parlement verzekeren dat wat er ook wordt afgesproken over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van Europa, de resultaten daarvan volledig zullen worden beschermd bij deze onderhandelingen? Want anders is het hele onderhandelingsproces betekenisloos.

Yiannitsis
Ik wilde iets zeggen over 'redelijke verwachtingen? en 'redelijk gedrag?. Als men in onderhandelingen binnen de Europese Unie tot bepaalde resultaten komt, zal men er toch voor zorgen dat die resultaten hard gemaakt kunnen worden en verenigbaar zullen zijn met hetgeen op wereldvlak zal worden besloten.

De Voorzitter.
Vraag nr. 9 van Brian Crowley (H-0236/03):

Betreft: Stillegging van de Magnox-reactor van Calder Hall in Sellafield
Denkt de Raad, nu de Magnox-reactor van Calder Hall in Sellafield gelukkig stilgelegd is, zijn actieve steun te verlenen aan oproepen voor de stillegging van de vijf overblijvende Magnox-bedrijfseenheden in het Verenigd Koninkrijk, die naarmate ze ouder worden een alsmaar groter veiligheidsrisico vertegenwoordigen?

Yiannitsis
Het vraagstuk van de nucleaire veiligheid houdt de Raad meer algemeen bezig. De Raad geeft volledig steun aan het streven naar een hoog niveau van nucleaire veiligheid in heel de Europese Unie. De bevoegdheid en de verantwoordelijkheid daarvoor liggen echter bij de betrokken lidstaten, en dus kan de Raad geen commentaar leveren op de veiligheid van kernreactoren in bepaalde lidstaten, noch op andere aspecten in dat verband.
Zoals de geachte afgevaardigde weet, mag een kernreactor normaal gesproken enkel in bedrijf blijven zolang aan de hoge veiligheidsvereisten wordt voldaan. De huidige communautaire wetgeving betreffende de veiligheid van kerninstallaties is met name gebaseerd op Hoofdstuk 3 van Titel II van het Euratom-verdrag. De fundamentele verplichtingen inzake de bescherming tegen ioniserende straling komen voor in Richtlijn 96/29 Euratom betreffende de vaststelling van de fundamentele veiligheidsvereisten met betrekking tot de bescherming van de gezondheid van de werknemers en de bevolking tegen ioniserende straling. De Raad wil tevens verwijzen naar de recente ontwerprichtlijn van de Commissie betreffende de vaststelling van de fundamentele verplichtingen en de algemene beginselen betreffende de veiligheid van kerninstallaties. Dit ontwerp wordt aandachtig onderzocht in de Raad.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord. Technisch gesproken heeft hij misschien gelijk als hij zegt dat de Raad geen verantwoordelijkheidsgebied of -rol heeft als het gaat om de kwestie van kerninstallaties, maar er is dringend behoefte aan politiek leiderschap. Zoals u zelf hebt gezegd, is deze kwestie al diverse keren binnen de Raad besproken. Als je naar de Verdragen kijkt, die de lidstaten en de diverse instellingen de rechtsgrondslag en de bevoegdheid geven om actie te ondernemen, kan de Raad zelfs actie ondernemen uit hoofde van het Euratom-Verdrag.
Ik zou graag van u als fungerend voorzitter de toezegging willen dat u dit op een bepaald moment in de toekomst in de Raad ter sprake zult brengen. We zouden dit hele halfrond kunnen vullen met rapporten over ongelukken, lekken, schade aan het milieu, schade aan mensen en schade aan eigendom, die allemaal zijn veroorzaakt door wanbeheer, gebrekkige constructie en het slechte ontwerp van dit type Magnox-reactoren. Het is absoluut noodzakelijk dat we deze toezegging nu krijgen, op het moment dat de kernindustrie zegt dat kernenergie goed voor Kyoto en goed voor het milieu zou kunnen zijn. We zouden een hele lijst kunnen opstellen met slachtoffers van vrijgekomen radioactiviteit en met het daardoor veroorzaakte leed, en dus moet er onmiddellijk actie worden ondernomen.

Yiannitsis
Zoals ik zojuist al zei, is er een voorstel van de Commissie en wordt dit voorstel momenteel in de Raad onderzocht. Als de Raad tot een eindresultaat komt heeft hij misschien een grondslag voor de behandeling van dergelijke vraagstukken. Ik wilde er bovendien nog op wijzen dat dit geen technisch probleem is. Dit is ook een nationaal en institutioneel probleem, en natuurlijk zit er ook een politieke dimensie aan vast. Belangrijk zijn hier echter vooral de institutionele aspecten. Deze moeten worden geëerbiedigd en mogen niet worden geforceerd. Er is wat dit vraagstuk, en ook talrijke andere vraagstukken betreft, paal en perk gesteld aan hetgeen de Raad kan doen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 10 van de heer Collins, vervangen door de heer Andrews (H-0238/03):

Betreft: Europees plattelandsmodel
Griekenland heeft als voorzitter het belang van het Europees plattelandsmodel en zijn grondslagen benadrukt, namelijk gezinsboerderijen en woonkernen van plaatselijk belang, kleine stadjes en dorpen die in de Europese Unie overal op het platteland verspreid liggen. Kan de Raad nu een verklaring afleggen over het behoud en de verdediging van dat Europees plattelandsmodel onder Grieks voorzitterschap?

Yiannitsis
Het Grieks voorzitterschap zet de inspanningen van het vorig voorzitterschap voort. Sedert januari doen wij ons uiterste best om vorderingen te maken bij de behandeling van de wetgevingsvoorstellen inzake de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Daaronder valt ook het voorstel voor een verordening betreffende de plattelandsontwikkeling. De recente informatie over de ontwikkelingen in de Landbouwraad geeft mij reden tot optimisme over de vooruitgang van de werkzaamheden. Het debat over de hervorming in dit eerste semester zal de Raad in staat moeten stellen om in juni, na het advies te hebben ontvangen van het Europees Parlement, een akkoord te bereiken over alle hervormingsvoorstellen.
Het voorzitterschap hecht groot belang aan het behoud van het Europees multifunctioneel landbouwmodel, waarin de aandacht sterk is gericht op plattelandsontwikkeling. Dat zou ook niet anders kunnen, want dit model is deugdelijk gebleken, ook in ons land. Er zijn besprekingen geweest over de voorstellen in hun geheel, en toen is gebleken dat de verschillende aspecten van deze voorstellen algemene instemming vinden. Toen is echter ook gewezen op het belang van deze vraagstukken en van met name de plattelandsontwikkeling in de perifere gebieden.
Bovendien zijn de Raad en de Commissie zich ervan bewust dat de financiering van het GLB moet stroken met de conclusies van de Europese Raad van Berlijn inzake het begrotingsplafond, evenals met de conclusies van de Europese Raad van Brussel van oktober 2002. De maatregelen ten behoeve van de plattelandsontwikkeling zullen bijgevolg afhankelijk zijn van de hoeveelheid beschikbare kredieten in de tweede pijler van het GLB en van hetgeen uit de bus zal komen bij een eventuele herverdeling van de middelen die in de eerste pijler van het GLB zullen vrijkomen ten gevolge van de op stapel gezette hervorming.

De Voorzitter.
Als de heer Andrews zijn vraag wil herformuleren, dan kan hij dat nu doen. Anders is het woord nu aan de heer Ó Neachtain voor zijn vraag.

Ó Neachtain (UEN).
Ik dank de fungerend voorzitter voor dit uitgebreide antwoord. Ik kom uit een perifeer gebied in het westen van Ierland en wil alleen maar zeggen dat het Europese plattelandsmodel door de verschillende verordeningen van de Europese Unie en vooral door de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid ernstig in gevaar is gebracht. Volgens mij worden bijvoorbeeld kleine gezinsboerderijen, die we als basis zouden kunnen nemen voor de plattelandsontwikkeling enzovoort, in groot gevaar gebracht door de nieuwe ontwikkeling die zich nu voordoet.
Ik vraag u hier rekening mee te houden, omdat dergelijke bedrijven de basis zijn van het plattelandsmodel dat de Europese Unie heeft ingesteld. Als deze bedrijven schade wordt berokkend, zal dit grote gevolgen hebben voor de toekomstige plattelandswereld in Europa.

Yiannitsis
Zoals uit mijn antwoord reeds is gebleken, ben ik het er mee eens dat dit model een zeer belangrijke rol speelt in de Europese landbouw. Wij zijn nu aan het onderzoeken hoe wij dit vraagstuk zullen aanpakken. In dit proces zullen de bevoegde ministers melding maken van hun ervaringen en standpunten, en ik hoop dat het eindresultaat evenwichtig zal zijn en de positieve aspecten van het in de Unie overheersende model zal vrijwaren. Dit is belangrijk voor niet alleen het landbouwbeleid maar heel de economie, het sociaal beleid en de politiek.

Crowley (UEN).
Ik verwijs naar de opmerkingen van de fungerend voorzitter en de heer Ó Neachtain.
Mijnheer de fungerend voorzitter, u hebt in uw eerste antwoord gezegd dat het noodzakelijk is om binnen het akkoord van Berlijn van 1999 te blijven. Zoals iedereen in dit Parlement weet, en zoals u vast en zeker ook weet, zijn de parameters van 1999 nu geschrapt als gevolg van de voorstellen van commissaris Fischler over de hervorming van het GLB. Twee jaar daarvoor, in 1997, hadden we de verklaring van Cork waarin werd gezegd dat een krachtig en innovatief beleid voor de plattelandsontwikkeling nodig was om emigratie uit de plattelandsgebieden en de daaruit voortvloeiende sociale problemen in de verstedelijkte gebieden tegen te gaan. Zoals u zelf weet uit uw eigen land, ondervinden perifere gebieden en eilanden specifieke nadelen en problemen, en daarop moeten we gezamenlijk complexe antwoorden zien te vinden. Daarom wil ik u vragen er bij toekomstige bijeenkomsten van de Raad, of wanneer mensen uit andere landen zeggen dat we deze landbouw- en plattelandskwestie voorlopig moeten laten rusten, aan te denken dat er een direct en onlosmakelijk verband bestaat tussen landbouw en plattelandsontwikkeling.

Yiannitsis
Ik zal rekening houden met de gemaakte opmerkingen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 11 van mevrouw Izquierda Rojo (H-0240/03) wordt niet behandeld omdat het desbetreffende onderwerp reeds op de agenda van deze vergadering staat.

De Voorzitter.
Vraag nr. 12 van mevrouw Ludford, vervangen door mevrouw Thors (H-0241/03):

Betreft: Vrouwen in Afghanistan en Irak
In Afghanistan is er, meer dan een jaar na de val van het Taliban-regime, nauwelijks verbetering opgetreden in de levensomstandigheden voor vrouwen. Welke stappen zal de Raad, samen met de Commissie, nemen om verbetering te brengen in de situatie aldaar voor vrouwen, die in veel gevallen als gevolg van allerlei beperkingen in de praktijk nog steeds hun huis niet kunnen verlaten?
Welke druk oefent de EU als hulpverlener op de interim-regering in Afghanistan uit om een einde te maken aan pesterij en onderdrukking van vrouwen, zoals gevallen waarin een verbod werd ingesteld om te lopen, waarin het dragen van de burqa verplicht werd gesteld en waarin vrouwen werd verboden zich door een man in een taxi te laten chaufferen?
Zal de Raad er, in het kader van de mogelijkheden waarover hij beschikt, voor zorgen dat vrouwen in het naoorlogse Irak redelijk behandeld zullen worden in het concrete en politieke wederopbouwproces?

Yiannitsis
De EU volgt de situatie in Afghanistan met betrekking tot de eerbiediging van de mensenrechten van vrouwen op de voet. In haar contacten met de overgangsautoriteit van Afghanistan maakt de EU steeds weer duidelijk dat de rechten van de Afghaanse vrouwen en de bevordering van hun volledige en gelijke deelneming aan elk aspect van het openbaar leven belangrijke maatstaven zijn voor de beoordeling van de prestaties van de Afghaanse overgangsautoriteit en voor de vaststelling van het verdere beleid van de EU jegens Afghanistan.
Op 14 april heeft de Raad conclusies aangenomen waarin onder meer wordt onderstreept dat het opportuun is voorlichting over gendervraagstukken op te nemen in het beleid van de Afghaanse overgangsautoriteit. Eveneens wordt daarin aangedrongen op de verwezenlijking van een grondwettelijk kader voor de bevordering en de bescherming van de mensenrechten, en met name van de mensenrechten van vrouwen en meisjes. Ook heeft de Raad erop gewezen dat gevoeligheid ten aanzien van gendervraagstukken een van de kenmerken moet zijn van de regering die na vrije en eerlijke verkiezingen, voor juni 2004 zal worden gevormd. De Afghaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft in april 2003 een ontmoeting gehad met de ministers van de EU, en deelt deze conclusies.
Na de val van de Taliban doen zich tekenen van verbetering voor. Steeds meer meisjes gaan naar school en in de wat grotere steden gaan ook steeds meer meisjes naar de universiteit. De ministeries nemen vrouwen aan en over het algemeen hebben vrij veel vrouwen besloten weer buitenshuis te gaan werken. Een heel positieve stap was ook de ratificatie op 5 maart jongstleden van het Verdrag van de Verenigde Naties tot afschaffing van elke vorm van discriminatie van vrouwen. De Raad moet evenwel erkennen dat, in weerwil van bovengenoemde voorbeelden, de situatie van de vrouwen nog steeds onaanvaardbaar is als het gaat om onderwijs- en arbeidsmogelijkheden, om rechtsbescherming of volledige en gelijke deelneming aan het openbaar leven. Vrouwen zijn bovendien de eerste slachtoffers van de onveiligheid, die een bedreiging vormt voor hun leven en hun waardigheid.
Het kantoor van de Speciale Afgezant van de EU voor Afghanistan, de heer Vendrell, heeft goede arbeidsrelaties kunnen opbouwen met de minister van Vrouwenzaken en met de Onafhankelijke Afghaanse Mensenrechtencommissie. Zijn kantoor geeft steun aan de opbouw van infrastructuur voor vrouwenorganisaties, via scholing en dialoog. Samen met de vertegenwoordigers van de Commissie en de lidstaten evalueert de Speciale Afgezant van de EU regelmatig de mate waarin de doelstellingen van de Unie op onder meer het gebied van de vrouwenrechten konden worden verwezenlijkt. Hij zal zo nodig aanbevelingen doen voor verdere acties van de kant van de EU. Tot slot zal de Raad bijzondere aandacht schenken aan de rol van de vrouwen bij de opbouw van Irak.

Thors (ELDR).
Allereerst wil ik de Raad bedanken voor zijn antwoord. Helaas bevatte het antwoord maar weinig informatie over de situatie van de vrouwen in Irak. Gisteren heb ik een vertegenwoordiger van UNICEF rechtstreeks vanuit Bagdad horen zeggen dat de sjiieten de stad Sadr hebben overgenomen, en dat betekent problemen voor vrouwen.
Mevrouw Elisabeth Rehn, mijn voorgangster hier in het Parlement, heeft een zeer invloedrijk verslag geschreven over de situatie van vrouwen, zowel in oorlogstijd als in vredestijd. Zij wees erop dat het voor vrouwen in vredestijd moeilijker zal worden. Helaas hebben we, met name in Afghanistan, met een situatie te maken waarin vrouwen er niet zeker van kunnen zijn dat ze niet worden verkracht. Dit probleem speelt in het westen van Afghanistan.
Zou de Raad kunnen aangeven welke acties hij onderneemt in het licht van het werk van mevrouw Rehn? Zij heeft diverse maatregelen voorgesteld. Zo heeft zij aangegeven dat de militairen van de vredestroepen zeer goed op de hoogte zouden moeten zijn van de rechten van vrouwen.
Is er ook een manier waarop u zou kunnen interveniëren in de situatie in Irak?

Yiannitsis
Ik zal rekening houden met deze opmerkingen. Evenals in het geval van Afghanistan zullen wij ook in Irak na het herstel van de normaliteit concrete acties kunnen ondernemen.

Andrews (UEN).
 De fungerend voorzitter is het toch zeker wel met me eens dat de situatie voor vrouwen in Afghanistan buiten Kaboel helemaal niet is veranderd? Ook de situatie voor vrouwen in Irak zal in de nabije toekomst waarschijnlijk niet verbeteren.

Yiannitsis
Ik heb zojuist gezegd dat de situatie van de vrouwen in Afghanistan inderdaad het beeld vertoont dat ook u zojuist schilderde. De Raad probeert met alle hem ter beschikking staande middelen deze situatie te beïnvloeden.

De Voorzitter.
Bij ontstentenis van de vraagsteller komt vraag nr. 13 te vervallen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 14 van José Ribeiro e Castro (H-0243/03):

Betreft: Herziening van de beleidskoers ten aanzien van Cuba
De Europese Unie heeft een constructieve dialoog met Cuba ontwikkeld, op basis van het idee dat er een zekere versoepeling van het Cubaanse communistische regime plaatsvond, en de hoop een ontwikkeling naar de democratie en de volledige eerbiediging van de mensenrechten te kunnen bevorderen. Het Europees Parlement heeft na een debat over de zeer ernstige situatie op 10 april 2003 een resolutie aangenomen.
Welke politieke consequenties trekt de Raad uit de onverwachte omslag in de situatie op Cuba? Blijft de Raad vasthouden aan de beleidskoers die ontwikkeld werd, ook nu het Cubaanse regime de uitgangspunten plotsklaps heeft veranderd? Wat gaat de Raad doen - en wat kan hij doen - om ervoor te zorgen dat alle personen die worden vervolgd vanwege hun politieke opvattingen door het Cubaanse regime worden vrijgelaten? Deelt de Raad de mening dat alle Europese instellingen, vooral na de toekenning van de Sacharov-prijs 2002 en zeker gedurende heel het jaar 2003, een nog grotere verantwoordelijkheid hebben krachtig en solidair op te treden ter ondersteuning van die mensen die op Cuba alleen maar hun fundamentele vrijheden willen uitoefenen en die geloven in de democratie en de mensenrechten, ook voor het Cubaanse volk?

Yiannitsis
In zijn geregelde evaluatie van het gemeenschappelijk standpunt van de EU ten aanzien van Cuba onderstreept de Raad altijd de noodzaak van een open en opbouwende dialoog met Cuba over alle problemen van gemeenschappelijk belang. De Raad heeft herhaald dat de Europese Unie in haar beleid jegens Cuba blijft streven naar de volgende doelstellingen: de aanmoediging van de overgang naar een pluralistische democratie en de eerbiediging van de mensenrechten en grondvrijheden, duurzame economische ontwikkeling en verbetering van de levensstandaard van de bevolking. De EU onderzoekt de situatie in Cuba op gezette tijden .
Toen de recente golf van arrestaties bekend werd, heeft het voorzitterschap onmiddellijk namens de Europese Unie openbare verklaringen afgelegd en krachtige stappen ondernomen bij de autoriteiten van Havana. Ook de lidstaten hebben in hun bilaterale contacten met de Cubaanse autoriteiten krachtig geprotesteerd tegen deze arrestaties. De Raad heeft naar behoren rekening gehouden met de resolutie van het Europees Parlement van 10 april jongstleden waarmee het standpunt van de EU tegen deze maatregelen nog werd versterkt.
De Raad van de EU heeft tijdens zijn bijeenkomst van 14 april jongstleden de volgende conclusies aangenomen:
'De Raad veroordeelt de recente daden van de Cubaanse autoriteiten, met name de executies, de arrestaties op grote schaal van dissidenten, de oneerlijke processen en de willekeurige en overdreven straffen die werden opgelegd. De Raad dringt aan op de onmiddellijke vrijlating van alle politieke gevangenen. Deze recente ontwikkelingen betekenen een verdere verslechtering van de situatie van de mensenrechten in Cuba en zullen een weerslag hebben op de betrekkingen van de EU met dit land en op de vooruitzichten voor een nauwere samenwerking. De Raad volgt de situatie op de voet?.
De EU heeft zich eveneens geschaard achter de resolutie over de situatie van de mensenrechten in Cuba, die in het kader van de Mensenrechtencommissie van de VN werd aangenomen. Bij wijze van algemeen commentaar heeft het voorzitterschap van de EU het volgende verklaard: 'De EU veroordeelt de arrestaties op grote schaal, de oneerlijke summiere vervolgingsprocedures en de willekeurige en overdreven straffen die talrijke dissidenten zijn opgelegd omdat zij op vreedzame wijze uiting gaven aan hun politieke, religieuze en sociale overtuigingen en hun recht op een volledige en gelijke deelneming aan het openbare leven uitoefenden.
De EU eist bijgevolg dat deze mensen onmiddellijk worden vrijgelaten, die zij als gevangenen wegens politieke overtuigingen beschouwt, en dringt eveneens aan op de onmiddellijke vrijlating van alle politieke gevangenen. Zij is eveneens diep bezorgd over de voortgezette onderdrukking van oppositieleden.
De EU veroordeelt ten zeerste de recente executies van Cubaanse burgers na summiere processen, en betreurt de beëindiging van het moratorium op de doodstraf in het land.
Deze recente ontwikkelingen betekenen een verdere verslechtering van de situatie van de mensenrechten in het land, en zullen een weerslag hebben op de betrekkingen van de EU met Cuba en op de vooruitzichten voor een versterkte samenwerking. De EU volgt de schendingen van de individuele en politieke rechten op de voet. Deze blijven invloed uitoefenen op de betrekkingen van de Unie met Cuba?.
Tot slot wil ik nog erop wijzen dat de EU de situatie op de voet zal blijven volgen, met name wat de mogelijkheid van toepassing van rechtsmiddelen voor de 78 veroordeelden betreft.

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de fungerend voorzitter bedanken voor het uitgebreide antwoord dat ik heb ontvangen. Ik vind wel dat er meer gedaan moet worden. We willen dat Cuba overgaat naar de democratie en we willen die ontwikkeling steunen. We zien nu echter dat de gewekte verwachtingen op gewelddadige wijze zijn beschaamd. Juist daarom hebben we een bijzondere verantwoordelijkheid. Dit Parlement heeft in december vorig jaar immers de Sakharov-prijs toegekend aan Osvaldo Payá, een heel belangrijke Cubaanse persoonlijkheid en een voorvechter van de mensenrechten. Osvaldo Payá heeft het op dit moment bijzonder moeilijk.
We moeten ons nu op een actieve wijze solidair tonen. Daarom wil ik graag het volgende weten: is de Raad bereid de heer Payá uit te nodigen voor een ontmoeting met het voorzitterschap, de Hoge Vertegenwoordiger en de Raad, om in persoon tijdens Raadsvergaderingen verslag te kunnen doen van de ernst van hetgeen zich op Cuba afspeelt? Is de Raad bereid de lidstaten te verzoeken via hun diplomatieke vertegenwoordigers hetzelfde te doen? Dan kunnen de lidstaten hun solidariteit kenbaar maken en de heer Payá, Sakharov-prijswinnaar van het jaar 2002, uitnodigen om een bezoek te brengen aan alle Europese hoofdsteden om daar een beeld te schetsen van de Cubaanse werkelijkheid en het lijden van het Cubaanse volk.

Yiannitsis
Ik heb zojuist gezegd dat de Raad en vele, zo niet alle lidstaten verklaringen hebben afgelegd waarin zij de recente ontwikkelingen in Cuba veroordelen. De Raad is zeer gevoelig voor dit thema en heeft dit tijdens zijn laatste bijeenkomst besproken. Toen werd besloten deze veroordelende verklaringen af te leggen. Of nader actie moet worden ondernomen zal afhangen van de verdere ontwikkelingen. Het is wel duidelijk dat hetgeen de laatste tijd op Cuba is gebeurd enorme verontwaardiging teweeg heeft gebracht en wij hopen dan ook dat dit invloed zal uitoefenen op de besluiten van de Cubaanse regering.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Raad gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 15 t/m 24 schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
 Geachte collega's, het doet mij veel genoegen om vandaag de heer Aleksander Kwasniewski, president van de Republiek Polen, in ons midden te kunnen verwelkomen.

Uw aanwezigheid doet mij des te meer deugd omdat wij deze week in het Europees Parlement middels de waarnemingsprocedure een proces van voorbereidende integratie zijn begonnen van onze collega-politici en vrienden uit de toetredende lidstaten. Vandaag hebben wij waarnemers uit de parlementen van de toetredende lidstaten in ons midden en dus ook uit de Sjem en de Senaat van Polen.
Bovendien, mijnheer de president, biedt uw aanwezigheid ons de kans om onze erkentelijkheid te tonen over de belangrijke bijdrage van uw land aan het proces dat ons inmiddels tot dit gevorderde stadium van integratie en herintegratie heeft geleid. Ik wil ook u persoonlijk hulde brengen voor de rol die u hebt gespeeld in het transformatie- en overgangsproces in de Republiek Polen.
Vanaf dit spreekgestoelte wil ik aan u een boodschap voor het Poolse volk doorgeven. In dit Parlement hebben wij op 9 april 2003 gestemd over de toetredingsverdragen. Namens de 360 miljoen Europese burgers die wij vertegenwoordigen, hebben wij met een meerderheid van meer dan 90 procent 'ja? gezegd tegen Polen. Wij willen graag dat u die boodschap vanuit Straatsburg overbrengt aan uw mensen in Polen.
(Applaus)
Ik wil ook in herinnering brengen dat dit Parlement in het begin van de jaren tachtig zijn solidariteit met het nieuwe Poolse reveil liet blijken door de oprichting van de groep Vrienden van Polen - Amici Poloniae. Die uiting van solidariteit is een vroeg bewijs van de diepgang en de continuïteit van de belangstelling die er in dit Parlement bestaat voor uw land.
Wij kijken uit naar de dag volgend jaar waarop Polen zich bij de Europese Unie zal aansluiten. 1 mei 2004 is de dag dat er een einde komt aan een lange reis. Voor ons allen begon die reis in de scheepswerven van Gdansk, halverwege de maand augustus in 1980. Wij zijn er ons vandaag nog ten volle van bewust hoeveel wij Polen verschuldigd zijn voor het feit dat wij in Europa dit nieuwe tijdperk kunnen binnentreden, en ook van de Poolse traditie die in die periode van de strijd 'voor uw en onze vrijheid? werd bevestigd. Wij denken ook aan de gedeelde identiteit die de geschiedenis ons heeft verschaft. Westerplatte, Katyn en de twee opstanden van Warschau zijn belangrijke gebeurtenissen in onze gezamenlijke geschiedenis.
Deze vreedzame revolutie is door uw landgenoten, onder aanvoering van Lech Walesa, op gang gebracht.
Ik kan mij - en velen met mij - een bekende poster herinneren die in november 1989 in de straten van Praag te zien was, met de tekst: Polen - 10 jaar, Hongarije - 10 maanden, DDR - 10 weken, Tsjechoslowakije - 10 dagen. Het begon dus allemaal op een scheepswerf in Polen.
Wij denken ook aan die andere illustere landgenoot van u, Karol Wojtyla - Zijne Heiligheid Paus Johannes Paulus II. Toen hij in 1999 het Poolse parlement toesprak, zei hij dat Polen het volste recht had om deel te nemen aan het proces van vooruitgang en ontwikkeling in de wereld, en vooral in Europa. Ook hij steunde de integratie van Polen in Europa, net zoals wij dat thans in dit Parlement doen.
(Applaus)
Mijnheer de president, ik wil hulde brengen aan uw leiderschap. Een paar weken geleden had ik samen met commissaris Verheugen het voorrecht om de start van uw presidentiële campagne bij te wonen in verband met het komende referendum in Polen. Ik weet dat u nog een zeer uitgebreid reisprogramma door heel Polen voor de boeg hebt. U hebt al burgers in Plock en Gorzow bezocht, en gisteren was u, ondanks het bijzonder slechte weer, in Bialystok. En om u zich thuis te laten voelen hebben wij ook hier voor wat regen gezorgd.
(Gelach)
Ik weet dat u in uw campagne nog veel meer plaatsen aan zult doen en overal uw boodschap en visie zult uitdragen. Uw visie van Polen in Europa, uw visie van de terugkeer van Midden-Europa tot Europa en de rest van de wereld, de betrekkingen met uw oude buurlanden, zoals Oekraïne en andere landen die onze nieuwe buren zullen worden - dit zijn allemaal dingen waarmee u ons kunt helpen onze perspectieven in de oostelijke dimensie uit te bouwen.
Ik wens u oprecht het allerbeste toe voor het leiderschap dat u Polen in deze beslissende fase geeft. Ik hoop dat uw landgenoten dit historische moment zullen benutten en de boodschap van uw campagne zullen overnemen door te zeggen 'Tak dla Polski'.
(Applaus)

Kwasniewski

De Voorzitter.
 De plechtige vergadering is gesloten.
(De plechtige vergadering wordt om 12.30 uur gesloten)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0141/2003) van de heer Kreissl-Dörfler, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG (COM(2002) 736 - C5-0029/2003 - 2002/0299(CNS)).

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugd hier te zijn om het voorstel van de Commissie voor een nieuwe richtlijn tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer te bespreken.
Het doel van dit voorstel is om lidstaten meer flexibiliteit te bieden in hun keuze voor de meest passende bestrijdingsstrategie onder bepaalde sociaal-economische omstandigheden, waardoor zij tegelijkertijd ook meer verantwoordelijkheid zullen dragen voor de ingezette maatregelen, met name wat betreft de naleving van de relevante volksgezondheids- en milieunormen.
Ons fundamentele standpunt ten aanzien van preventieve vaccinatie tegen MKZ blijft ongewijzigd. Dit standpunt is gebaseerd op de huidige stand van zaken met betrekking tot de ontwikkeling van het vaccin, de diverse vormen die het verantwoordelijke virus aanneemt en de ernstige consequenties voor de handel die een keuze voor preventief vaccineren met zich mee zou brengen.
Het ruimen van besmette dieren en dieren die het virus naar alle waarschijnlijkheid kunnen verspreiden blijft de voornaamste methode om uitbraken effectief te bestrijden.
Toch hebben we gezien, niet in de laatste plaats door het werk van uw Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer, dat het massaal doden van ogenschijnlijk gezonde dieren grote zorgen teweeg heeft gebracht onder de burgers over de ethische en economische aspecten van de moderne veehouderij en de maatregelen ter bestrijding van ziekten, en de gevolgen daarvan voor de plattelandsgemeenschappen.
In voorstel van de Commissie wordt derhalve de nadruk gelegd op andere beschikbare bestrijdingsmaatregelen. Noodvaccinatie is hierin niet langer een laatste redmiddel, maar een van de belangrijkste bestrijdingsmethoden.
De Commissie is zich er terdege van bewust dat het beschermen van de huidige gezondheidsstatus van dieren een uiterst ambitieuze doelstelling is, gegeven de globalisering van de handel, het grootschalige verkeer van personen, de aard van het virus en het feit dat de ziekte in grote delen van de wereld enzoötisch is.
Het voorstel bevat daarom ook bepalingen over de communautaire antigeenbank, diagnoselaboratoria en rampenplannen ten einde een hoog niveau van paraatheid in geval van ziekte te waarborgen.
Ik ben het Europees Parlement er dankbaar voor dat het ons voorstel nauwkeurig heeft bestudeerd. Ik kijk dan ook uit naar het nu volgende debat over het verslag.

Kreissl-Dörfler (PSE)
Mijnheer de commissaris, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, nauwelijks een half jaar nadat het verslag van de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer met grote meerderheid door de plenaire vergadering werd aangenomen, brengen wij vandaag advies uit over het voorstel voor een richtlijn van de Raad ter bestrijding van MKZ. Daarmee wordt een uitermate belangrijk hoofdstuk afgesloten. Daarom wil ik op deze plaats nogmaals alle collega's, het secretariaat en met name de Commissie heel hartelijk danken voor de uitstekende samenwerking.
Het speciale verslag en het verslag dat wij vandaag bespreken zijn in goede samenwerking tot stand gekomen. Veel aanbevelingen van het Parlement waren al verwerkt in het voorstel dat de Commissie nu heeft gepresenteerd. Bij veel van onze amendementen gaat het daarom eerder om nuanceringen dan om totaal nieuwe voorstellen. Ik wil nog eens heel duidelijk onderstrepen, ook om misverstanden te voorkomen, dat wij niet vragen om een algemene beschermende vaccinatie, zoals tot 1992 gebruikelijk was. Wij zij dus niet voor preventive vaccination. Wel vinden wij dat noodvaccinatie, bedoeld om de dieren in leven te laten, een middel van eerste keuze moet zijn bij de bestrijding van een MKZ-uitbraak. Dat is een belangrijk verschil en met het oog hierop moeten bepaalde passages in de tekst nog worden aangepast. Ook wil ik benadrukken dat de producten van gevaccineerde dieren op geen enkele wijze schadelijk of nadelig zijn voor de gezondheid. Dat weten we. Het is dan ook niet uit te leggen dat producten van dieren die bij een uitbraak worden gevaccineerd, niet op de markt mogen worden gebracht. Er zullen zich ongetwijfeld problemen voordoen in de handel met derde landen zoals Japan en de Verenigde Staten. Regionalisatie kan daarop een antwoord zijn. Ook het feit dat na een vaccinatie de status 'MKZ-vrij? al na zes maanden verleend wordt en niet meer, zoals nog tot een jaar geleden het geval was, na twaalf maanden, moet als een belangrijke beleidswijziging worden beschouwd. Toch is het zaak om er bij het Internationaal Bureau voor besmettelijke ziekten op te blijven aandringen dat er een regeling met een termijn van drie maanden komt. Collega Böge en anderen hebben daartoe een amendement ingediend. Ik verzoek u om dat amendement aan te nemen. Wij moeten echter tegen amendement 32 van de commissie stemmen, omdat dit amendement naar mijn mening geen rekening houdt met de bestaande internationale rechtstoestand. Ook dient amendement nummer 49 van de Groenen te worden afgewezen, omdat hierin de noodzakelijke bewegingsvrijheid beknot wordt.
Ik wil de verschillende voorstellen nu niet in detail bespreken. Hoe belangrijk een nieuwe aanpak van en een fundamentele herbezinning op de bestrijding van dierziekten echter is, zien we nu bij de vogelpest of vogelgriep. Er zijn in Nederland al 25 miljoen dieren gedood en ook in de Bondsrepubliek doet de ziekte zich nu voor. Het wordt hoog tijd - en dat is dan ook een heel duidelijke aanbeveling in ons verslag - dat wij het eens worden over een andere aanpak van dierziekten in het algemeen. Handelsoverwegingen en economische belangen mogen niet als enige de doorslag geven. In de strategie dient niet alleen met het economische, maar ook met het ethische aspect rekening te worden gehouden. Intensieve veehouderij en internationale handelsbetrekkingen leiden nu eenmaal tot een verhoogd risico op het verspreiden van ziekten. Dat vraagt om een bezinning op het vaccinatiebeleid. De letaliteit van sommige virussen is enorm hoog en vraagt in de toekomst om een andere benadering.
Het Europees Parlement heeft in zijn verslag heel duidelijk op de economische en sociale gevolgen van een verkeerde strategie gewezen. We moeten voorts nadenken over de vraag, hoe we in de toekomst de kosten kunnen compenseren, hetzij door middel van nationale fondsen, hetzij met behulp van een Europees diergezondheidsfonds. Ook speelt de vraag, wie voor schadevergoeding in aanmerking komen: alleen de direct betrokkenen die hun dieren verloren hebben, of iedereen die daardoor financiële schade heeft geleden. Hiervoor is nog geen bevredigende oplossing gevonden.
Geachte collega's, om betere entstoffen te krijgen moet ook het onderzoek, met name het toegepast onderzoek, worden geïntensiveerd. Daarnaast moeten preventieve maatregelen worden genomen in de bedrijven zelf, bij de import en bij het veevervoer. Het is belangrijker dan ooit ervoor te zorgen dat een ziekteverwekker of virus helemaal niet bij de dieren terecht kan komen. Wij hopen dat de Raad nog onder het Griekse voorzitterschap een oplossing vindt waarmee niet alleen tegemoet kan worden gekomen aan de behoeften van de producenten, dat wil zeggen de boeren, en die van de consumenten, maar ook recht doet aan de dieren. De EU beschikt dienaangaande over bevoegdheden en mogelijkheden die ten volle dienen te worden benut. Wij hebben als Parlement onze bijdrage geleverd, zowel binnen de commissie als daarbuiten, toen wij ter plaatse met de gedupeerden in Groot-Brittannië en Nederland hebben gesproken. Ik hoop dat wij de vicieuze cirkel van doden en isoleren in de toekomst kunnen doorbreken.
Maat (PPE-DE).
Voorzitter, ik wil beginnen met de rapporteur namens de PPE-DE-fractie een groot compliment te maken voor de wijze waarop hij met de diverse fracties heeft samengewerkt en ook met het resultaat, dat er mag zijn. Dat toont aan dat hij de grote ongerustheid heeft begrepen die er heerste bij de uitbraken in het verleden Hij heeft een heel goed verslag neergelegd als reactie op de wetgevingsvoorstellen van de Commissaris. Ik wil ook de Europese Commissie, Commissaris Byrne danken voor de wijze waarop hij snel heeft gereageerd op het inititatiefverslag en de resolutie van het Parlement op basis van de onderzoeken die we hebben verricht. Hij heeft in ieder geval een aantal zaken van dit parlementaire verslag overgenomen. Dat biedt perspectieven voor een goede samenwerking tussen Commissie en het Parlement om gezamenlijk, ook in de toekomst, tot een goede aanpak te komen van de bestrijding van epidemische dierziekten.
Tegelijkertijd, Voorzitter, moet ik namens mijn fractie zeggen dat het parlementaire onderzoek geleerd heeft hoe onthutsend uitbraak van dierziekten kan zijn. We hebben onderzoek verricht naar de uitbraken van MKZ. We hebben gezien wat voor gevolgen dat had voor mens en dier maar we hebben ook de naijlende gevolgen gezien. De gezondheidsklachten die nog steeds in regio's waar MKZ is geweest voorkomen, de grote economische schade maar ook het grote verdriet van de mensen en alles wat eromheen zat tonen aan dat we deze dierziekten, in feite de bestrijding ervan, niet langer als een technisch vraagstuk moeten zien maar dat we ook nadrukkelijk moeten kijken naar de maatschappelijke gevolgen.
Het kan niet worden ontkend dat de risico's op besmettelijke dierziekten toenemen in een wereld waarin de grenzen steeds transparanter worden en er steeds meer internationale handel is. Ik hoef maar een uitstapje te maken naar de uitbraak van SARS om aan te geven wat voor paniek het kan geven. We moeten ons goed realiseren dat, als we gekozen hebben voor een non-vaccinatiebeleid, de risico's op besmettelijke dierziekten toenemen. We willen dieren buiten houden, we willen graag de koeien in de wei zien, we willen graag zien dat kippen en varkens scharrelen. Dat betekent wel dat de risico's toenemen. Daarnaast zijn er ook de internationale risico's met meer reisverkeer, meer internationale handel. Dat betekent dat wij de gevolgen ervan niet alleen op het boerenerf kunnen neerleggen maar dat wij ook als politici erover na moeten denken hoe wij in de toekomst deze risico's kunnen aanpakken. Wat dat betreft, is het verslag Kreissl-Dörfler een goede aanzet daartoe. Wanneer er een nieuwe uitbraak is kunnen wij dan toch ervoor zorgen dat wij door middel van een principiële beleidswijziging, wellicht ook door middel van vaccinatie tot een veel sterkere aanpak en bedwinging van een aantal epidemische dierziekten, in dit geval MKZ kunnen komen.
Met betrekking tot die principiële beleidswijziging, te weten meer mogelijkheden voor de lidstaten, meer mogelijkheden voor de Commissie en wel degelijk het gebruik van vaccinatie om een uitbraak te beteugelen, is het van groot belang om te kijken hoe wij vervolgens de naijleffecten, de gevolgen ervan kunnen bedwingen. Er zijn een aantal zaken van belang. Om te beginnen en daar is de Commissie nog niet helemaal helder in geweest hoe gaan wij om met degenen die indirect worden getroffen bij toekomstige uitbraken? Ten tweede, hoe zorgen wij ervoor dat er een maximale afzet is van producten op het moment dat ringvaccinatie wordt toegepast en de dieren blijven leven? Natuurlijk staat de wetgeving toe dat wij onze producten onder bepaalde voorwaarden op de Europese markt kunnen afzetten maar wat de supermarktketens betreft blijven we met vragen zitten. Hoe gaan wij daarmee om? Wat is onze rol als politiek daarin, wat is de rol van de Commissie daarin?
Een derde vraag is, hoe zorgen wij ervoor dat dit soort uitbraken ook internationaal vertaald worden in het handelsverkeer? Op dat vlak mag ik erop wijzen dat de PPE-fractie een amendement heeft ingediend, ik heb dat gedaan mede namens collega Böge en een aantal anderen in onze fractie, waarin wij nadrukkelijk de Commissie oproepen om te kijken naar wat de rapporteur al heeft vermeld, namelijk dat het van groot belang is dat ook op internationaal vlak de termijn van exportverboden na een uitbraak teruggebracht wordt van 6 naar 3 maanden. Dat is heel essentieel voor onze aanpak in de Europese Unie en deze aanpak kan alleen succes hebben als wij ook in internationaal verband kans zien de termijn terug te brengen van 6 naar 3 maanden. Wij roepen de Commissie krachtig op om dit in onderhandelingen ook te bewerkstelligen. Ik hoor graag de reactie van de Commissaris op dit punt.
Voorzitter, ik ben blij dat wij een stap voorwaarts hebben kunnen zetten met betrekking tot de bestrijding van MKZ. Ik doe het tegelijkertijd met gemengde gevoelens, nu in mijn eigen land maar ook in de nabuurlanden, in Duitsland en in België de vogelpest rondwaart. Nogmaals roep ik de Commissie op om ook de samenhangen in die uitbraken te zien en te kijken hoe wij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid kunnen nemen met betrekking tot die grote dierziekten, zoals vogelpest, zoals varkenspest, nu in dit geval MKZ, ten einde tot een samenhangend beleid te komen. Maar nogmaals, de PPE-fractie is blij dat wij een eerste stap hebben kunnen zetten met betrekking tot dit MKZ-dossier.

Corbey (PSE).
Voorzitter, Commissaris, collega's, de MKZ-crisis heeft diepe sporen getrokken. De ruimingen hebben verdriet opgeleverd in talloze families. Ze hebben geleid tot publieke verontwaardiging en woede. Soms een machteloze woede tegenover autoriteiten en ook een woede tegen Europa dat inenten van vee in de weg stond.
Allereerst mijn oprechte dank aan collega Wolfgang Kreissl-Dörfler. Hij heeft opnieuw zeer goed werk geleverd. Na zijn verslag over de MKZ-crisis heeft hij hard gewerkt om de lijst met aanbevelingen die dit Parlement in december vorig jaar heeft neergelegd terug te laten komen in het voorstel van de Commissie.
Inmiddels bevinden we ons in een wetgevingsproces. Ik denk dat het voorstel en de voorgestelde wijzigingen al met al een aanvaardbaar antwoord zijn op de publieke verontwaardiging over de massale ruiming van vee. Ik ben vóór het gebruiken van beschermende noodvaccinaties waarbij de dieren in leven worden gehouden tot het moment dat ze geslacht worden voor consumptie.
Ik wil twee belangrijke punten benadrukken in de vorm van vragen aan de Commissie en ik verzoek u daar straks op in te gaan. De eerste gaat over de politieke verantwoordelijkheid. De MKZ-crisis in 2001 was in Nederland een voorbode van de politieke aardverschuiving in 2002. We moeten in ieder geval ook de politiek een les leren. Het vertrouwen in de politiek liep een stevige deuk op. Eén belangrijke reden was dat de politieke verantwoordelijkheid onduidelijk bleek. Wie was verantwoordelijk voor het non-vaccinatiebeleid? De regering, de EU of het Internationaal Bureau voor besmettelijke ziekten? De ministers verwezen naar de EU en de EU-commissarissen verwezen naar de nationale regeringen en naar het Bureau in Parijs. Voor de burger was het ingewikkelde bouwwerk van verantwoordelijkheden nauwelijks inzichtelijk en dat leverde het beeld op van politici die wel standpunten innemen maar zich vervolgens het liefst verschuilen achter anderen. Politici die geen verantwoordelijkheid nemen maken politiek ongeloofwaardig. Dit zwartepietenspel heeft zich met kracht tegen Europa gekeerd. De honderden boze brieven en boze e-mails waren signalen van de menselijke en institutionele tragedie.
Een volgende MKZ-uitbraak mag nooit meer leiden tot de massale slachting van gezond vee. Daar moeten we de komende tijd massaal op inzetten. Daarvoor is er een MKZ-beleid nodig waarin de verantwoordelijkheden duidelijk vastliggen. Regionaal, nationaal, Europees en internationaal en waarbij ook de parlementen betrokken worden. Ons doel moet een MKZ-beleid zijn dat niet anoniem is. Verantwoordelijkheden voor keuze en voor naleving moeten duidelijk vastliggen. Het is onze taak ook daarover te communiceren.
In een poging die duidelijkheid te geven, wil ik de Commissaris verzoeken hier vanavond nog eens duidelijk te maken waar precies de verantwoordelijkheid ligt. Klopt het dat een lidstaat de mogelijkheid heeft tot het gebruik van beschermende noodvaccinatie te besluiten en deze gevaccineerde dieren vervolgens in leven te laten? Klopt het dat dierlijke producten van gevaccineerde dieren zonder problemen op de markt kunnen worden gebracht?
Dit brengt me bij het tweede punt, namelijk de afzet van dierlijke producten afkomstig van gevaccineerde dieren. Op het moment dat een lidstaat besluit over te gaan tot beschermende noodvaccinatie en de dieren in leven te laten, moeten de producten verkocht kunnen worden. Daar zijn minimaal twee dingen voor nodig. Supermarkten die ze verkopen en consumenten die de producten kopen. Hoe denkt de Commissie in samenwerking met de lidstaten de juiste randvoorwaarden te creëren? Het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn gevaccineerde dieren in leven te laten om vervolgens te ontdekken dat er geen afzetmarkt voor is. Dat zou uiteindelijk toch leiden tot het ruimen van gevaccineerde dieren. Graag uw antwoord op deze twee vragen.

Mulder (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, op het hoogtepunt van de uitbraak van mond- en klauwzeer in 2001 formuleerde de liberale fractie drie uitgangspunten: hoe kunnen wij in de toekomst dergelijke uitbraken voorkomen, wat te doen als er weer een uitbraak is en hoe kunnen wij in de toekomst voor dergelijke uitbraken betalen?
Wat het eerste punt betreft: betere grenscontrole. We hebben gehoord dat de Commissie maatregelen heeft uitgevaardigd. Ik heb er speciaal op gelet als ik van tijd tot tijd een keer in Europa terug kwam vanuit een ander continent. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik ondanks de nieuw aangekondige maatregelen nog weinig verandering heb kunnen ontdekken. Wat zijn precies die nieuwe maatregelen geweest?
Wat te doen als er weer een uitbraak is? Wij hebben ons op het standpunt gesteld dat het massale ruimen van gezonde dieren in de toekomst niet acceptabel is en vandaar dat wij de conclusies van het verslag volkomen onderschrijven dat ringvaccinatie moet worden toegepast. We hebben het nog sterker gedaan. Wij hebben in 2001 een amendement op de begroting 2002 ingediend om te zorgen dat de Commissie onderzoek zou kunnen verrichten naar betere entstoffen, markervaccins tegen mond- en klauwzeer. We hebben dat trouwens niet beperkt tot mond- en klauwzeer. Het zouden alle besmettelijke dierziekten kunnen zijn.
Het is bijzonder teleurstellend te merken dat de Commissie op dit moment, ongeveer twee jaar nadat het amendement werd ingediend en goedgekeurd, nog steeds niet begonnen is met dit onderzoek. Er komt steeds weer een verhaal. Het gebeurt. Maar het gebeurt nog steeds niet. Ik zou graag willen weten waarom dat het geval is.
Een ander punt: wat te doen met de producten van de gevaccineerde dieren? Dat lijkt mij een groot probleem. Het is al gezegd door mevrouw Corbey en door de heer Maat. Waarschijnlijk zal het zo zijn dat het moeilijker zal zijn die producten van die gevaccineerde dieren af te zetten en waarschijnlijk ook tegen een verminderde prijs. Valt dat ook onder toekomstige compensatieschema's, ja of neen? Wat denkt de Commissie in dit opzicht te ondernemen?
Derde punt: hoe in de toekomst voor dergelijke uitbraken te betalen? Wij hadden wat dat betreft geluk bij de uitbraak van 2001. Er was voldoende ruimte op de landbouwbegroting. Als de berekeningen nu niet verkeerd zijn dan is de ruimte op de landbouwbegroting aanzienlijk minder. De euro staat hoog ten opzichte van de dollar en er zal een zeer geringe ruimte zijn. Als er nu weer een uitbraak zou zijn, hoe betalen wij dat? Vandaar dat de liberale fractie ook in 2001 een amendement op de begroting had ingediend ertoe strekkende dat er studies moesten worden uitgevoerd naar verzekeringssystemen. Wat dat betreft heeft de Commissie wél haar werk gedaan. Eind mei zullen wij een verslag daarover hebben. Ik heb het zelf als rapporteur van de begroting van 2004 tot één van mijn hoofdpunten gemaakt. Het kan niet zo zijn dat wij de financiering van dergelijke uitbraken altijd aan de toevalligheid overlaten of er geld is of niet. Er zal een deugdelijke financiering voor moeten komen. Dat hoop ik met de Commissie in de toekomst nader uit te werken.
Het punt van de zes maanden en de drie maanden is voor ons ook essentieel en ik raad dus de plenaire vergadering aan het amendement van de liberale fractie en van de christen-democratische fractie in dit opzicht te aanvaarden.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de geschiedenis van mond- en klauwzeer in Europa reikt ver terug. De grote crisis begon echter op 21 februari 2001 in Zuid-Engeland. Hoewel al tientallen jaren bekend is wat voor schade een ongecontroleerde uitbraak van mond- en klauwzeer kan veroorzaken, werd de mogelijkheid om de ziekte effectief te bestrijden, niet benut. De scenario's die men in de betrokken lidstaten hanteerde, konden niet verhinderen dat het virus zich verder verspreidde. De uitzonderingstoestand die vervolgens in verschillende regio's van de EU werd afgekondigd, leidde tot ergernis bij de bevolking, niet alleen op het platteland, maar ook in de steden. Het platteland leek op een extra beveiligd gevangeniscomplex en op de boerderijen heerste een soort noodtoestand. De verwijten waren in die tijd niet van de lucht. De EU hield vast aan het beginsel dat een land tot MKZ-land wordt verklaard als ook maar één dier is ingeënt. Dit vaccinatieverbod vond bij vrijwel geen van de burgers steun. Zelfs zeer goed ingevoerde ambtenaren drongen er in die dagen op aan, zogenaamde markervaccins te gebruiken om verdere verspreiding van de ziekte tegen te gaan. Het openlijk verbranden van kadavers als methode om mond- en klauwzeer te bestrijden werd door brede lagen van de bevolking als dieronwaardig beschouwd. Ook economisch gezien was dit geen goede oplossing.
Het verslag over de bestrijding van mond- en klauwzeer doet recht aan deze overwegingen en trekt daarom de juiste conclusies uit de crisis van 2001. Bovendien konden de resultaten van het werk van de onderzoekscommissie worden bevestigd. Dat is een aanmoediging om ook in andere gevallen op die manier te werk te gaan, bijvoorbeeld bij de vogelpest. Deze steeds terugkerende ziekte verspreidt zich van het ene naar het andere buurland. Het grote aantal grensoverschrijdende contacten vormt het belangrijkste probleem. Wanneer men afgaat op de berichten in de pers, dan bestaat er een groot risico dat de vogelpest zich evenals mond- en klauwzeer tot een geweldige catastrofe zal ontwikkelen. Het principe 'doden in plaats van vaccineren? dan wel het omgekeerde principe zou voor alle diersoorten in de EU moeten gelden. Het zou de moeite waard zijn om dat als Parlement eens nauwkeuriger te onderzoeken. Zo zou bijvoorbeeld moeten worden nagegaan of de verordening ter voorkoming van de verspreiding van de klassieke vogelpest strookt met onze inzichten en of alle diersoorten in het besluit zijn opgenomen. Ook zou nog eens kunnen worden onderzocht, hoe de grensoverschrijdende samenwerking in de praktijk gestalte krijgt.
In de kandidaat-lidstaten heerst er nog rust op het MKZ-front. Ik wil er op deze plaats echter op wijzen dat die situatie snel kan veranderen. Iedere verkeerde inschatting met betrekking tot de bestrijding en vroegtijdige herkenning van dierziekten heeft economische en sociale gevolgen. Dankzij dit verslag hebben wij precies kunnen formuleren wat ons op dit gebied te doen staat. Ik stem met het verslag en de voorstellen in. Ik steun met name de amendementen die betrekking hebben op de bescherming van het fundamentele recht op eigendom. In het verslag wordt in dit opzicht nadrukkelijk vastgehouden aan een schadevergoedingsregeling voor de gedupeerden. Ook steun ik de amendementen die dierenartsen en coördinerende instanties in de lidstaten meer armslag geven. De rol van de lidstaten zal in die zin veranderen dat hun verantwoordelijkheid groter wordt. Het is namelijk de bedoeling dat de beslissing welke strategie in de bestrijding van dierziekten op welk moment wordt toegepast, een zaak wordt van de nationale staten en dat moet ook. De fokkers worden niet ontslagen van hun plicht om zich aan de voorschriften en aan de regels op het gebied van hygiëne te houden. De criminaliteit die zich rond de handel in dieren en dierlijke producten aan de grenzen afspeelt, hoort in een andere wet thuis, maar ook daarvoor bevat het verslag goede aanknopingspunten.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur graag feliciteren met zijn verslag, waarmee hij mijns inziens zeer belangrijk werk heeft geleverd. We zijn nu echt op weg naar een situatie waarin de vreselijke massaslachtingen van de laatste mond- en klauwzeerepidemie daadwerkelijk tot het verleden zullen behoren.
Het doet mij met name deugd om te zien dat vaccinatie een belangrijke plaats heeft gekregen in het gevecht tegen mond- en klauwzeer - de verschuiving van de nadruk waarover commissaris Byrne net sprak. Maar wat ons eigen parlementaire verslag betreft, zou ik er toch voor willen pleiten dat wij vasthouden aan de tekst waarover we binnen de commissie overeenstemming over hebben bereikt en waarin zeer duidelijk wordt gezegd dat vaccinatie als instrument de eerste optie is. Zo staat dat in het verslag van de tijdelijke commissie en ook in het verslag van de Royal Society in het Verenigd Koninkrijk heeft men zich in dergelijke bewoordingen uitgelaten. Het is goed en gepast om dit ondubbelzinnige standpunt ook hier te verwoorden.
Ik juich het amendement toe waarin de verandering van de regels van het OIE wordt gesteund. Op deze wijze hoeft er namelijk niet langer automatisch worden overgegaan tot slachten, maar kan er ook worden gevaccineerd. We hebben immers vastgesteld dat er in Groot-Brittannië meer dan tien miljoen dieren zijn afgemaakt, veel daarvan onnodig. De prioriteit lag destijds namelijk bij het eenzijdige economische belang om zo snel mogelijk de exportstatus terug te krijgen, ongeacht de desastreuze gevolgen voor individuele plattelandsgemeenschappen en de plattelandseconomie als geheel.
Wat betreft de massaslachtingen komt mijn fractie met een amendement om het preventief afmaken te schrappen. Wij geloven dat preventief slachten onnodig is en baseren ons hierbij op het bewijs dat het mond- en klauwzeeronderzoek heeft voortgebracht. Daarbij vinden wij preventief slachten onwenselijk, niet economisch en inefficiënt. Derhalve zou het in deze richtlijn niet moeten worden toegestaan.
Het lijkt misschien lang geleden dat er foto's van de brandstapels op de voorpagina's van de kranten stonden in de landen die door de epidemie waren getroffen. Sommige mensen zijn het inmiddels zelfs alweer vergeten, maar de boeren en de gemeenschappen die deze vreselijke tijd hebben doorgemaakt herinneren het zich nog als de dag van gisteren en velen van hen beginnen nu pas hun leven opnieuw op te pakken.
Ik hoop dat dit verslag en het initiatief van de Commissie een volgende stap zal zijn in het proces dat ertoe moet leiden dat een dergelijke verwoesting zich nooit meer voor zal kunnen doen, noch in het Verenigd Koninkrijk noch ergens anders in de Europese Unie.

Van Dam (EDD).
Voorzitter, terwijl we ons vanavond bezinnen over de vraag hoe MKZ in de toekomst te bestrijden, zijn dieren en boeren getroffen door de volgende besmettelijke veeziekte, de vogelpest. Het dierziektenbeleid van de Europese Unie vraagt om herijking.
Geen mens besefte in 1991 wat de instelling van het non-vaccinatiebeleid tot gevolgen kon hebben. We zijn inmiddels door schade en schande wijzer geworden. Vaccinatie had de vernietiging van miljoenen, gezonde dieren kunnen voorkomen.
Voorzitter, als economische belangen boven alles prevaleren, verliest de mens zijn waardigheid en de schepping haar bescherming. Ik ben blij dat de landbouwcommissie ons amendement, waarin we aandringen op het hanteren van ethische principes bij de dierziektenbestrijding, heeft overgenomen.
In de nieuwe richtlijn die de Commissie heeft opgesteld, komt de zorg voor de schepping er nog steeds slecht vanaf. Ik durfde niet te rekenen op terugkeer naar preventieve vaccinatie. Wel had ik gehoopt dat 'noodvaccinatie ten leven' de eerste optie bij een uitbraak zou zijn. Maar zelfs dat is niet het geval. De Commissie blijft voor ruimen kiezen en verbreedt hooguit de mogelijkheden tot noodvaccinatie. Ik steun dan ook de amendementen die noodvaccinatie tot de eerste optie in de bestrijding maken. Daarbij moet deze vaccinatie ten leven ook een eerlijke kans krijgen. Producten van gevaccineerde dieren zijn niet minder veilig dan producten van niet-gevaccineerde dieren. Etikettering van deze producten wekt die indruk echter wel. Dat, terwijl voorafgaand aan 1991 consumenten onder andere in mijn land jarenlang deze producten nuttigden.
Verder moeten we voorkomen dat een lidstaat op basis van de financiële bijdrage die Brussel bij de bestrijding levert, voor ruimen kiest. Noodvaccinatie kost de Europese Unie minder geld, terwijl een lidstaat vervolgens wel kosten moet maken om de producten te vermarkten. De besparing die door vaccinatie ontstaat, dient ingezet te worden ter compensatie van deze bijkomende kosten.
Het bestaan van verscheidene serotypes van het MKZ-virus is een argument tegen preventieve vaccinatie. Het is tegelijkertijd een extra stimulans voor onderzoek naar de ontwikkeling van MKZ-vaccins. Preventieve vaccinatie is daarmee de optie voor de toekomst.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in het debat van vandaag over mond- en klauwzeer gaat het naar mijn idee vooral over de verplichtingen die in verband met handelssancties door het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (IOE) worden opgelegd aan landen die niet meer de status 'vrij van mond- en klauwzeer' hebben. In feite zijn het die regels en de enorme economische schade die daaruit voortvloeit, die de ziekte zo afschrikwekkend maakt voor de fokbedrijven. Laten we niet vergeten dat mond- en klauwzeer bij fokdieren niet gevaarlijk is voor de mens. Het is geen kwestie van volksgezondheid.
Ik stem dan ook in met het voorstel van de rapporteur in amendement 5, overweging 14, dat de lidstaten bij de IOE voorstellen indienen om de handelssancties die in dit soort situaties van kracht zijn geleidelijk terug te brengen. Preciezer gezegd: de regels van de IOE behoeven in twee opzichten aanpassing.
Ten eerste moet rekening worden gehouden met de vorderingen die op het gebied van vaccinatie zijn geboekt (markervaccins, waarmee onderscheid kan worden gemaakt tussen ingeënte en besmette dieren, en vaccins met een breder spectrum) en moeten wij niet vergeten dat de producten, melk of vlees, van een ingeënt dier geen enkel gevaar opleveren voor de volksgezondheid en niet tot besmetting kunnen leiden. Er is dan ook geen enkele reden meer voor discriminatie van die producten en evenmin van de landen waar die producten op de markt zijn. Met het aanpassen van de regelgeving kan ook opnieuw worden overwogen of lidstaten geen preventieve vaccinatie moet worden toegestaan in die gevallen waarin fokkers dat zelf wensen. Ik denk hierbij met name aan dieren met bijzondere genetische waarde, fokdieren en zeldzame rassen die van belang zijn voor de biodiversiteit.
Ten tweede moet de lidstaten worden toegestaan hun fokgebieden te regionaliseren en mag het niet meer zo zijn dat door bijvoorbeeld een uitbraak van mond- en klauwzeer in de Elzas, Bretagne haar voortreffelijke dierproducten niet meer mag exporteren, waarbij dit natuurlijk een fictief voorbeeld is.
Laten wij niet uit het oog verliezen - ik vind het jammer dat dit punt dat ik in de tijdelijke commissie voor mond- en klauwzeer heb ingebracht, niet door de rapporteur is overgenomen - dat bepaalde ontwikkelingen in de Europese landbouw, in de hand gewerkt door het gemeenschappelijk landbouwbeleid, op zichzelf risicofactoren vormen voor uitbreiding van uitbraken van mond- en klauwzeer. Ik noem hier de toenemende omvang van fokbedrijven, de onbezonnen intensivering, de algehele verbreiding van het niet grondgebonden fokken, de specialisatie van regio's en het vervoer van dieren over grote afstanden. Allemaal factoren die bijdragen aan een zeer hoge dierdichtheid en daardoor het risico vergroten.
Mijnheer de Voorzitter, nu dit Parlement zich moet uitspreken over de tussentijdse herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, moeten wij ons best doen om de ongewenste gevolgen te beperken in plaats van te versterken en daarbij voorrang te geven aan kleinschalige bedrijven, extensieve houderij in de minder begunstigde gebieden, lokale integratie van distributiekanalen en lokale slachthuizen, kortom aan landbouw met een menselijk gezicht.

Parish (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen de rapporteur, de heer Kreissl-Dörfler, bedanken voor zijn uitstekende verslag. Dit is al zijn tweede verslag. Eerst had hij namelijk al een verslag opgesteld namens de tijdelijke commissie en nu ligt er een verslag over de door de Commissie voorgestelde wetgeving. Ik zou de parlementsleden ook nog willen bedanken voor het opzetten van de tijdelijke commissie.
Commissaris Byrne heeft geluisterd naar de tijdelijke commissie en heeft een aantal goede voorstellen gedaan. Ik wil ook hem bedanken voor het verbieden van het particulier importeren van vlees- en melkproducten in de EU. Ik hoop alleen dat de lidstaten die regels nu ook beter zullen gaan handhaven.
We moeten lessen trekken uit deze vreselijke ramp voor ons platteland, onze boeren en onze plattelandsbevolking. Laten we de geschiedenis niet herschrijven en geen veranderingen aanbrengen in wat we door bittere ervaring geleerd hebben, of onze visie achteraf aanpassen. De uitkomsten van het Europese onderzoek waren duidelijk ten aanzien van de manier waarop een toekomstige uitbraak moet worden bestreden. De EU-commissie heeft meer gedaan voor het imago van de EU door een pro-actieve en positieve indruk te geven van wat Brussel wilde bereiken, dan alles wat ik tot nog toe in mijn tijd als lid van dit Parlement heb meegemaakt. We hebben laten zien dat we naar hen luisterden en dat we maatregelen zouden nemen om aan hun zorgen tegemoet te komen. We hebben met boeren, mensen uit de toeristensector en boerenbedrijven gesproken.
Laten we duidelijk zijn over wat een toekomstige strategie moet inhouden. Er moeten goede controles komen op de paraatheid en de waarde van ons rampenplan. Rampenplannen moeten steeds opnieuw gecontroleerd, geoefend en geëvalueerd worden, zodat we niet meer volledig onvoorbereid zijn, zoals bij de vorige uitbraak het geval was. We moeten over de middelen, de kennis en de mensen beschikken om snel te kunnen reageren. We moeten vaccinatie gebruiken als een eerste methode om een uitbraak te bestrijden, in combinatie met en naast het slachten van dieren. We moeten het inzetten van ruimingen niet uitsluiten.
Er doen geruchten de ronde dat de Raad terugkomt op het gebruik van vaccinatie en het belang ervan naar beneden bijstelt. Vaccinatie is zeker niet het enige wapen in ons arsenaal, maar het moet wel volledig en effectief kunnen worden ingezet vanaf het begin van iedere uitbraak. Verder moeten we de consument geruststellen ten aanzien van gevaccineerde vleesproducten en moeten we meer nieuwe vaccins ontwikkelen en daar onderzoek naar verrichten. De massaslachting van tien miljoen dieren is iets wat we nooit meer mogen meemaken en onze burgers zullen dat ook niet meer accepteren. Bij toekomstige uitbraken moeten we toestaan dat gevaccineerde dieren in de voedselketen blijven om een dergelijke vreselijke vorm van kapitaalvernietiging te voorkomen. We moeten ons nooit meer door de politiek laten dicteren hoe we een uitbraak dienen te bestrijden. Nooit meer die beelden van brandstapels, die iedereen die er getuige van is geweest, zowel direct als via de tv, nog zo helder voor de geest staan.
Tot slot mogen we niet achterover leunen. Ondanks dat de Commissie de regelgeving ten aanzien van het particulier importeren heeft aangescherpt - wat ik toejuich - kan de ziekte zonder twijfel nog altijd zeer eenvoudig de EU binnenkomen. Mijn eigen regering kiest voor een riskante aanpak. Na een uitbraak die onze plattelandsgemeenschappen op de knieën heeft gedwongen, beschikken we nog steeds maar over vier snuffelhonden die de taak hebben besmet vlees buiten het land te houden. Dit is gewoon waanzin en je kunt zeggen wat je wilt, maar dit kan gewoon niet.
Er moet een op elkaar afgestemde, georganiseerde en gezamenlijke aanpak komen om illegale import te voorkomen. Alle EU-regeringen moeten ervoor zorgen dat er voldoende middelen komen voor deze taak: menskracht, geld en, als ik het zeggen mag, snuffelhonden.
Tot slot moeten we deze ziekte in samenwerking met de boerengemeenschappen bestrijden, niet in weerwil van hen. We kunnen hen niet ruwweg aan de kant schuiven zoals we in 2001 hebben gedaan. We moeten hun vertrouwen winnen en onze bereidwilligheid tonen, want alleen op die manier kunnen we deze vreselijke ziekte buiten de EU houden.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sta hier als de rapporteur voor advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Alleen om die reden al zal ik de meest provocerende opmerkingen van de heer Parish niet onderschrijven. Ik zou hem willen adviseren voortaan na te gaan voor hoeveel dieren een schadevergoeding is aangevraagd alvorens met aantallen de massaslachtingen proberen te staven - hoe afgrijselijk die ook waren.
Ik wil slechts tegen de rapporteur zeggen dat de manier waarop hij zijn werk heeft verricht, zowel namens de tijdelijke commissie als daarna, een voorbeeld is voor de manier waarop dit dient te gebeuren. Hij is behoedzaam, beleefd en grondig geweest. Ik denk dat de Britse regering, die zich in het middelpunt van de aandacht bevond, zich in vergelijkbare termen over hem zou uitlaten en waarderen.
De Commissie heeft in grote lijnen besloten datgene ten uitvoer te leggen wat wij als tijdelijke commissie hebben aanbevolen. Er zullen altijd veel meningsverschillen blijven bestaan over de vraag hoe een uitbraak het best kan worden bestreden: door dieren af te maken of ze te vaccineren. Het gaat hier immers om doden of in leven laten. We leven namelijk in een maatschappij die veel waarde hecht aan een MKZ-vrije status, maar die tegelijkertijd oprechte scrupules heeft over welke middelen je in extremis mag inzetten om die status terug te krijgen. De publieke opinie ontwikkelt zich parallel aan het wetenschappelijk onderzoek. We geven dan ook terecht prioriteit aan het noodzakelijke onderzoek. Ik zou graag van de commissaris een inschatting horen over de wetenschappelijke vooruitgang die is geboekt.
De epidemie greep angstaanjagend snel om zich heen. Zoals ook al gezegd is tijdens de huidige SARS-uitbraak, heeft het virus een eigen overlevingswoede. Het was vreselijk om te zien hoe snel het ging. Vervoersverboden waren in de eerste fase niet effectief. Er waren vijftigduizend schapen onderweg, waarvan een groot deel niet te achterhalen was, toen het virus toesloeg. Ik weet zeker dat iedereen het erover eens is dat we de massaslachtingen die vervolgens plaatsvonden nooit meer willen meemaken. Hele gemeenschappen raakten erdoor getraumatiseerd. De lidstaten kunnen nu beschikken over een grotere vrijheid wat betreft het bestrijden van een uitbraak en de acties die vervolgens ondernomen moeten worden, variërend van ruimen tot vaccineren.
Ik wil graag benadrukken - zoals ook de heer Blokland gedaan heeft en in ons verslag te lezen valt - dat er een morele kant aan deze kwestie zit. Alleen als de landbouw zich ethisch verantwoord opstelt, is het waarschijnlijk dat we in de toekomst nog bijval krijgen voor de maatregelen die we de volgende keer dat zoiets gebeurt mogelijk moeten nemen.
Binnen onze eigen commissie wilden we de Commissie drie dingen duidelijk maken. Allereerst dienen rampenplannen sneller te worden aangepast, waarbij uiteraard gekeken moet worden naar de haalbaarheid. Als het gaat om het kopen en verkopen van voedingsmiddelen, dienen wij deze grenzeloze wereld waarin we leven goed onder de loep te nemen. Misschien kan de commissaris iets zeggen over de activiteiten die het Voedsel- en Veterinair Bureau (FVO) ontplooit ten aanzien van de controle van de voedingsmiddelen die de EU binnenkomen, met het oog op enkele van de problemen die we recent hebben gehad.
We moeten de burgers - dus in feite de consumenten - veel overtuigender kunnen vertellen waarom het vlees van gevaccineerde dieren veilig is voor menselijke consumptie. We kunnen geen pro-vaccinatiebeleid voeren zonder dat dit beleid algemeen aanvaard is, wat weer samenhangt met het aanzienlijk veranderde standpunt van de consumenten.
Toen onze eigen Food Standards Agency deze zaak bepleitte in Groot-Brittannië, werd zij van haar stuk gebracht door de weerstand van bijzonder veel producenten en detailhandelaren.
Tot slot moeten we, zoals anderen reeds gezegd hebben, speciale maatregelen nemen om zeldzame rassen te behouden - een onmisbaar onderdeel van de dierlijke genenpoel - zodat die niet massaal worden afgemaakt in het geval van een nieuwe grote epidemie.
Ik ben ervan overtuigd dat de commissaris de noodzaak van een praktische aanpak kan inzien. Dat heeft hij al aangetoond. De toon van dit debat zal gezet worden door de mate waarin wij ons menselijke gezicht kunnen behouden en het leven in al zijn verschillende verschijningsvormen kunnen beschermen.

Busk (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, eerst een woordje voor de heer Kreissl-Dörfler: ik heb zelden meegemaakt dat de behandeling van een verslag zo grondig en fair gebeurt als bij u het geval was. Het is gewoon bewonderenswaardig en ik dank u hiervoor.
Ik wijs erop dat de beslissing om het non-vaccinatiebeleid op te geven grote gevolgen zal hebben voor de landen die veel exporteren naar derde landen. Ik wijs er tevens op dat mond- en klauwzeer in die mate besmettelijk is dat vaccinaties niet meteen alle problemen kunnen oplossen. Wie dat denkt en wie gelooft dat we mond- en klauwzeer de volgende keer zullen kunnen indammen, zal zijn mening moeten herzien, want zo gaat het niet met mond- en klauwzeer.
Daarom ben ik ervan overtuigd dat het non-vaccinatiebeleid als richtlijn zal blijven gelden, maar ik geef toe dat er vaccins gebruikt zullen worden, zoals bijvoorbeeld in Nederland het geval was, waar het gebruik van vaccins zeer goed beheerd werd. Ringvaccinatie is efficiënt gebleken, omdat de besmetting zo kon worden tegengegaan.
In dit verband is het naar mijn mening ook belangrijk dat wij mijn collega uit de liberale fractie, de heer Mulder, steunen voor een belangrijke eis, namelijk dat de gevaccineerde dieren uit de voedselketen gehaald moeten worden. Het lijkt onwaarschijnlijk dat we daarvoor nu al een meerderheid vinden, maar we moeten voor ogen houden dat de gevaccineerde dieren dragers zijn van het virus en het rampzalig is als deze dieren het virus overdragen.
Een situatie zoals bijvoorbeeld in amendement 11, waarin gepleit wordt dat melk en vlees van gevaccineerde dieren vrij verkocht kunnen worden in heel de EU, is voorts totaal ondenkbaar. Wij moeten op dit vlak een regionale aanpak eisen. Als melk en vlees van gevaccineerde dieren in de verkoop worden gedaan, dan moet dit binnen de landsgrenzen gebeuren. Dit mag niet grensoverschrijdend gebeuren.
Hoewel ik weet dat het volgende tot de bevoegdheid van commissaris Byrne behoort, wil ik hier toch het belang van exportovereenkomsten met vooral de Amerikanen benadrukken. De mogelijke verliezen bij toekomstige MKZ-epidemieën en vooral bij een eventuele vaccinatie dienen beperkt te blijven. Niemand heeft er belang bij dat wij de export van verse producten naar derde landen tegenhouden en dat deze producten tegen veel lagere prijzen op de Europese markt terechtkomen . Dat is niet wat de landbouwers in deze situatie nodig hebben. De Commissie dient dus werk te maken van de regionalisering en van overeenkomsten met de Amerikanen.

Wyn (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag allereerst commissaris Byrne bedanken voor het respect dat hij aan de dag heeft gelegd voor het werk van de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer van het Parlement, en uiteraard ook voor het feit dat de belangrijkste bevindingen uit ons verslag nadrukkelijk zijn terug te vinden in de richtlijn van de Commissie. Ook wil ik de heer Kreissl-Dörfler bedanken voor de tomeloze inzet die hij van meet af aan voor deze kwestie heeft getoond.
Dat we deze laatste fase hebben bereikt is positieve reclame voor het Europees Parlement. Toen de tijdelijke commissie de regio's bezocht die getroffen waren door deze vreselijke ziekte - waaronder Wales, mijn eigen land - kregen we van mensen te horen hoe dankbaar ze waren dat het Europees Parlement besloten had tot dit onderzoek omdat ze geen enkele andere mogelijkheid hadden om in hun eigen lidstaten hun grieven te spuien.
In de richtlijn worden enkele waardevolle aanbevelingen gedaan aangaande het verscherpen van de controle op de import - zoals reeds ter sprake is gekomen - het opstellen van rampenplannen, het oprichten van groepen deskundigen en het benadrukken van noodvaccinatie als een van de belangrijkste bestrijdingsmethoden, overeenkomstig de welkome veranderingen die doorgevoerd zijn in de internationale handelsregels. De slechte aanpak van de crisis van 2001 door de Britse regering was grotendeels te wijten aan het ontbreken van een duidelijk beleid ten aanzien van of en wanneer er overgegaan diende te worden tot vaccinatie. Dit lag ten grondslag aan de onacceptabele voortdurende ruimingen, die gebaseerd waren op gebrekkig wetenschappelijk bewijs en de kortzichtige beslissing om vaccinatie resoluut af te wijzen. In het geval van toekomstige uitbraken, dient het ruimen van dieren beperkt te blijven tot bedrijven die, op basis van laboratoriumonderzoek, aantoonbaar besmet zijn. We zijn het immers aan plattelandsgemeenschappen waar dan ook verplicht om lessen te trekken uit de gebeurtenissen van 2001.

Andersen (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in sommige situaties zijn noodvaccins erg nuttig , maar het heeft geen zin de export in moeilijkheden te brengen. Het probleem ontstaat door de opheffing van de veterinaire grenzen als gevolg van de totstandkoming van de interne markt. De EU is één enkele veterinaire zone geworden. Denemarken heeft zijn zelfstandige veterinaire status verloren. De VS en Japan beschouwen de EU als één land en dat is te begrijpen. Zij verbieden de invoer van varkensvlees uit heel de EU, ook al wordt er slechts in één lidstaat gevaccineerd tegen MKZ. De EU exporteert jaarlijks 1,5 miljoen ton varkensvlees voor een waarde van 4 miljard euro, waarvan de export vanuit Denemarken zes- à zevenhonderdduizend ton vertegenwoordigt. Als de exportomzet daarentegen op de interne markt moet worden gerealiseerd, dan zal dit het aanbod van varkensvlees met tien procent doen stijgen. Dit zal tot een totale ineenstorting van de markt in de EU leiden.
De Commissie had van bij het begin moeten stilstaan bij het risico dat derde landen handelsbeperkingen zouden gaan opleggen. De Commissie heeft helemaal geen rekening gehouden met dit exportverlies, dat ontstaat wanneer men niet op voorhand heeft gezorgd voor aanvaarding door derde landen.
Het moet uiteraard mogelijk zijn de vaccinatiestrategie te wijzigen, maar we moeten erop toezien dat de goede bedoeling niet ten koste gaat van de vitale exportbelangen van de EU.
Ik verzoek de Commissie ervoor te zorgen dat zij bij de beoordeling van regels in de toekomst rekening houdt met alle handelsaspecten. Bijna alles wijst erop dat een regionalisering op veterinair gebied noodzakelijk is en dat wij een soort exportreserve tot stand moeten brengen die vrij is van gevaccineerde dieren, waaruit export kan plaatsvinden, ook wanneer op andere plaatsen in de Unie MKZ is uitgebroken.
Tot slot wil ik u vragen, mijnheer de commissaris, of u bereid bent op mijn verzoeken in te gaan.

Paisley (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het verontrust mij ten zeerste dat er geen echte poging wordt gedaan om actie te ondernemen op basis van de ervaringen die in het Verenigd Koninkrijk zijn opgedaan tijdens de verwoestende uitbraak van mond- en klauwzeer. We hebben het recht, in dit Parlement, om te eisen dat er daadwerkelijk actie wordt ondernomen in de hele Europese Unie om tot een strategie te komen waarmee deze vreselijke ziekte effectief kan worden bestreden, mocht deze opnieuw de kop opsteken. In Noord-Ierland bestaan daar nu geen structuren voor. Ik heb van veterinaire experts gehoord dat zij ontsteld zijn over de laksheid van de regering op dit terrein.
Hoe anders wordt er met deze ervaring omgegaan in de Verenigde Staten. Daar worden regelmatig oefeningen gehouden en wordt de strategie op nationaal niveau getest om zwakheden bloot te leggen en de details van de gehele operatie vervolgens aan te passen. Dit is mijns inziens ook noodzakelijk in de Europese Unie. Ik vertrouw erop dat er bij alle regeringen op wordt aangedrongen dat zij die noodzaak accepteren. Wij in het Verenigd Koninkrijk weten immers hoeveel de uitbraak van mond- en klauwzeer ons heeft gekost en hoe deze zowel de landbouw als het toerisme op hun knieën dwong. We kennen de emotionele pijn en de persoonlijke drama's die erdoor zijn veroorzaakt, grotendeels vanwege de controverse over het vaccineren.
Ik juich het verslag toe omdat het voorziet in een beleid dat gestoeld is op vaccineren om dieren in leven te laten. Ik geloof dat dit een veel beter beleid is dan: 'niet vaccineren, verbrand ze maar?. De voorstellen van de Commissie zijn verstandig en volgen in grote lijnen de tijdelijke commissie van het Europees Parlement. Het staat voor mij als een paal boven water dat het Parlement het advies dat nu op tafel ligt dient te aanvaarden.
Ik wil de rapporteur en de commissie feliciteren met de presentatie van dit verslag. Het biedt namelijk werkelijk zicht op vooruitgang, zowel in termen van paraatheid als in termen van afschrikking.
De alarmerende toename van de ziektecijfers voor tuberculose en brucellose bij dieren geeft nog eens aan hoe noodzakelijk het is om onmiddellijk actie te ondernemen tegen dit soort ziekten.

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, allereerst wil ik beslist niet nalaten onze rapporteur, de heer Kreissl-Dörfler, te bedanken voor de werkelijk uitstekende prestatie die hij met dit verslag heeft geleverd. Ik wil vandaag echter ook mevrouw Encarnación Redondo bedanken, die als voorzitter de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer op zeer tactvolle wijze heeft geleid.
Vanuit mijn optiek moeten in principe zowel het voorstel van de Commissie voor de richtlijn als het nu voorliggende verslag worden toegejuicht. Het door de Commissie gepresenteerde voorstel houdt gelukkig rekening met de meeste aanbevelingen van de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer van het Europees Parlement. In het Parlement hebben we immers op 17 december 2002 een resolutie aangenomen waarin wordt gevraagd om een herziening van het tot nu toe door de EU gevoerde beleid ter bestrijding en voorkoming van mond- en klauwzeer. Zoals uit de bijdragen van vandaag blijkt, grijpt momenteel in Europa een volgende epidemie om zich heen. Ik denk dat het echt vijf voor twaalf is: we moeten het beleid in de Europese Unie veranderen, want een epidemie van een omvang die even dramatisch is als die we in 2001 in Groot-Brittannië hebben meegemaakt, moet in de toekomst worden voorkomen. Daarbij denk ik niet alleen aan de zware financiële verliezen voor boeren en met name toeleveranciers en afnemers, aan de schade voor het platteland in het algemeen of aan de grote ongerustheid bij de bevolking. Het schaadt vooral ook het imago van onze Europese boeren en het hele gemeenschappelijke landbouwbeleid.
Een belangrijk punt dat gehonoreerd werd, is de handhaving van het verbod op preventieve vaccinatie. Zolang er geen vaccin is dat alle zeven serotypes en de tachtig subtypes bestrijkt, heeft preventieve vaccinatie voor mij geen zin. Het onderzoek hiernaar moet verder ontwikkeld en verbeterd worden. Een ander belangrijk punt is dat noodvaccinatie niet meer als laatste optie gezien wordt, maar een hogere prioriteit krijgt.
Tot slot moet echter worden opgemerkt dat de mond- en klauwzeer, die - zoals we allemaal nog maar al te goed weten - in Groot-Brittannië een ongekende omvang aannam, voorkomen had kunnen worden. Het was voldoende geweest wanneer de betrokken lidstaat behoorlijke controles had uitgevoerd en de bestaande vaccinatievoorschriften had nageleefd. Wat heel duidelijk is geworden is dat de lidstaten de verantwoordelijkheid die zij op grond van de Verdragen hebben, ook werkelijk op zich moeten nemen. Ik hoop dat wij lering hebben getrokken uit het verleden, zodat we de volgende keer met meer verantwoordelijkheid en op meer gecoördineerde wijze zullen optreden. Een ramp van deze omvang - en het was een ramp - mag nooit meer voorkomen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de anderen en feliciteer de heer Kreissl-Dörfler met het uitstekende werk dat hij heeft verricht. Dit was een van de spaarzame kwesties waarover aan het eind van de rit nog maar weinig grote meningsverschillen bestonden tussen de diverse fracties in dit Parlement, en dat was ook precies onze missie. Ik wil hem bedanken, evenals mijn collega's die het eerste jaar lid waren van de tijdelijke commissie. Verder wil ik de heer Sturdy, de heer Parish en mijn Britse collega's bedanken aangezien zij zich, om voor de hand liggende redenen, vanaf het begin hebben ingezet voor het instellen van de tijdelijke commissie.
Het komt niet vaak voor dat ik het volledig eens ben met mijn Noord-Ierse collega, de heer Paisley. Toch zijn we het wat deze kwestie betreft zeker met elkaar eens en ik sluit me dan ook aan bij de opmerkingen die hij hier vanavond heeft gemaakt.
De MKZ-uitbraak van 2001 was niet alleen een ramp voor de landbouw, maar ook voor veel aanverwante ondernemingen en organisaties. Deze uitbraak maakte pijnlijk duidelijk dat het beleid van de Europese Unie ten aanzien van het risicobeheer voor MKZ en de risicobeoordeling waarop deze was gebaseerd dringend herzien moesten worden.
Boeren, dierenartsen en politici deelden stuk voor stuk de grote zorgen die onder de burgers leefden over de dood en destructie van miljoenen dieren, die voor een groot deel, zoniet het grootste deel, niet eens besmet waren met de ziekte. Dit bracht enorme psychologische schade teweeg, met name bij boeren en hun gezinnen, doordat zij hun bedrijven moesten laten ruimen of hun dieren moesten laten slachten. Niet alleen in het Verenigd Koninkrijk - het epicentrum van de uitbraak - maar ook op het schiereiland Cooley in Ierland, dat preventief geruimd moest worden, is de psychologische schade voor de getroffen gezinnen tot op de dag van vandaag ontegenzeggelijk enorm.
Hoewel ik geen voorstander ben van de terugkeer van het routinematig of preventief vaccineren, is een herziening van het vaccinatiebeleid zonder meer gepast, met name als het gaat om het inzetten van noodvaccinatie of het vaccineren om een zogenaamde brandgang te creëren die de verspreiding van het virus tijdens een uitbraak tegen moet gaan. Verdere besprekingen met het OIE, de Wereldorganisatie voor Diergezondheid, zijn dringend noodzakelijk om ervoor te zorgen dat een besmet land zijn MKZ-vrije status zo snel mogelijk na een uitbraak weer terug krijgt. Nadat het laatste geval is geconstateerd en het laatste gevaccineerde dier is geslacht, is het noodzakelijk de MKZ-vrije status terug te krijgen.
In tegenstelling tot mijn collega, de heer Busk, die zojuist het woord heeft gevoerd, heb ik geen problemen met gevaccineerde dieren die in de voedselketen terechtkomen. Toch moeten we ons aanpassen, zolang er bij de OIE zorgen bestaan over het exporteren van dergelijke dieren voor menselijke consumptie. Daarom moeten onze wetenschappers zich gezamenlijk over deze zaak buigen om tot een oplossing te komen. Dieren die tegen MKZ zijn ingeënt zijn niet besmettelijk als ze in de voedselketen terecht komen. We enten ons vee al in tegen een hele reeks van ziekten en eten dit vlees dagelijks. We moeten dan ook rationeel worden in deze kwestie.
Markervaccins, waardoor gevaccineerde dieren te onderscheiden zijn van dieren die het virus dragen, zullen in de toekomst een grote rol gaan spelen op dit terrein.
Ik wil een speciaal pleidooi houden om ervoor te zorgen dat de veterinaire diensten van de lidstaten goed zijn toegerust. Door de ernstige financiële verliezen die de veeteeltbedrijven de afgelopen jaren hebben geleden, kunnen we er niet meer zomaar vanuit gaan dat er overal op het platteland grote veterinaire praktijken zijn, met name in onze meer afgelegen gebieden. En dan heb ik het nog niet eens over de dringend noodzakelijke ontwikkeling van controleprogramma's om de gezondheid van veestapels in de gaten te houden, waar routinebezoeken door praktiserende dierenartsen uiteraard deel van uit moeten maken. De dierenarts is immers de aangewezen persoon voor het vaststellen van inheemse en exotische dierziekten. Het enige dat we met zekerheid kunnen zeggen is dat er zich een nieuwe uitbraak van een exotische ziekte in de EU zal voordoen, we weten alleen niet wanneer.
Ik wil de Commissie verder bedanken omdat ze tegemoet is gekomen aan mijn pleidooi voor een speciaal protocol ten aanzien van dieren die niet ziektegevoelig zijn, met name paardachtigen. Ik doel hiermee op bijlage VI over de beperkingen van verplaatsingen van paardachtigen. Er zijn een paar amendementen op dit terrein aangenomen in de commissie en ik verzoek de Commissie dringend aan te geven dat zij deze zal aanvaarden.
Een uitbraak moet worden gedocumenteerd door een dierenarts die 24 uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar is. Voor de hippische en de draf- en rensport is het noodzakelijk dat ook op zaterdag, zondag en vrije maandagen dieren vervoerd kunnen worden om mee te fokken, voor noodoperaties en om aan wedstrijden deel te nemen - paarden kunnen het virus immers niet krijgen, zij zijn er niet gevoelig voor. De bevoegde autoriteiten dienen toestemming te geven voor het vervoer, maar zij moeten 24 uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar zijn. De officiële dienstdoende dierenarts wordt vóór het vertrek in kennis gesteld van de reisroute van ieder paard dat tijdens een uitbraak in een speciaal daarvoor bestemd vervoermiddel vervoerd wordt.
Ik geeft toe dat ik belangen heb in de paardensport en ik wil de Commissie en de betreffende autoriteiten dan ook bedanken omdat er voor het eerst een protocol is opgenomen in een MKZ-rampenplan over een diersoort dat niet gevoelig is voor het virus.

Byrne
Nadat ik de voorstellen van de Commissie voor de communautaire maatregelen voor de bestrijding van MKZ had gepresenteerd aan de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, hoorde ik tot mijn grote tevredenheid dat de heer Kreissl-Dörfler benoemd was tot rapporteur voor dit dossier.
Door deze verstandige benoeming waren we er immers van verzekerd dat de zeer gewaardeerde expertise inzake MKZ die de tijdelijke commissie verworven heeft direct in uw beoordeling van de voorgestelde MKZ-richtlijn zou worden verwerkt.
Op dit moment wil ik mijn eigen ambtenaren eens in het zonnetje zetten - iets wat ik normaal niet doe - door te wijzen op de snelle reactie van diegenen, een van hen is hier vanavond aanwezig, die op die memorabele nacht in februari 2001, na om half tien 's avonds van de uitbraak op de hoogte gebracht te zijn door de bevoegde autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk, in staat waren om de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten voor half elf op de hoogte te stellen van de uitbraak. Hun snelle reactie heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het indammen van de ziekte. Dat is waar het om gaat zodra we te maken hebben met het aanpakken van besmettelijke ziekten, of het nu om menselijke of dierziekten gaat. Een snelle reactie is van cruciaal belang. Het indammen van de ziekte kan de ernst van de situatie namelijk aanzienlijk beperken.
Het wekt geen verbazing dat het MKZ-voorstel van de Commissie heeft geleid tot felle debatten tussen alle betrokken partijen.
Het voorstel is onderwerp geweest van een diepgravende analyse binnen de werkgroepen van technische experts die werden voorgezeten door het Griekse voorzitterschap van de Raad.
De globale mening die uit de diverse besprekingen naar voren is gekomen is positief. De Commissie heeft brede steun ontvangen voor het algemene beleid dat in het voorstel uiteengezet wordt, niet in de laatste plaats omdat het hier gaat om een weloverwogen, pragmatische hervorming en niet om een revolutie.
De Commissie stelt met tevredenheid vast dat er in dit Parlement brede steun bestaat voor een grotere nadruk op noodvaccinatie. Ook onder de lidstaten kan dit voorstel op grote steun rekenen.
Toch heb ik gemerkt dat een aantal parlementsleden in dit opzicht nog verder zou willen gaan. Als we dat echter hadden gedaan, dan zouden we fundamentele elementen als keuzevrijheid en flexibiliteit, die we juist willen bevorderen, weer teniet doen.
We zijn het erover eens dat de paraatheid in geval van ziekte verbeterd dient te worden en dat rampenplannen gebaseerd dienen te zijn op het allerslechtste scenario. Bovendien, en misschien is dat wel veel belangrijker, moeten rampenplannen regelmatig geëvalueerd en kritisch bekeken worden aan de hand van nauwkeurig voorbereide en realistische oefeningen.
In het verslag van de landbouwcommissie worden 48 amendementen voorgesteld. De Commissie kan maar liefst 47 van de 48 ingediende amendementen aanvaarden.
De Commissie kan amendement 32 niet accepteren. Hoewel dit amendement in overeenstemming is met het verslag van het Wetenschappelijk Comité voor de gezondheid en het welzijn van dieren uit 1999, is het strijdig met de geldende regels van het OIE. Ik moet hier echter aan toevoegen dat het voorstel van de Commissie voorziet in een snelle aanpassing, mochten de aanbevelingen van het OIE gewijzigd worden.
Wat betreft de aanvullende amendementen die voor deze plenaire vergadering zijn ingediend kan de Commissie de amendementen 51, 52 en 53 deels accepteren.
In internationaal verband stelt de Commissie zich ten doel om bij elke geschikte gelegenheid de kwestie van het regionalisatiebeleid aan de orde te stellen en zij wil er daarnaast aan bijdragen dat de diergezondheidscode van het OIE niet achterloopt op de vooruitgang die op wetenschappelijk en technologisch terrein wordt geboekt. Een unilateraal optreden zou nu echter nog leiden tot een internationale handelsblokkade van dieren en dierproducten uit de EU. We hopen in dit verband volgende week tijdens de Algemene Vergadering van het OIE vooruitgang te boeken.
Voordat ik afsluit wil ik nog één punt aan de orde stellen waar bijzondere zorgen over bestaan, namelijk het financieren van veterinaire maatregelen. In het voorstel dat vandaag op tafel ligt komen de communautaire regels ten aanzien van de middelen voor diergeneeskunde niet ter sprake, omdat de principes van ons bestrijdingsbeleid onveranderd blijven. Bovendien is een studie naar een mogelijk verzekeringssysteem voor dierenwelzijn in de toekomst vergevorderd, maar nog niet voltooid.
Tot slot wil ik ingaan op enkele vragen die gesteld zijn door de parlementsleden, zoals de vraag van mevrouw Corbey, die vroeg wie er verantwoordelijk is voor de MKZ-vaccinatie. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de lidstaten. Toch hebben we de lidstaten wel geadviseerd om voor de zekerheid de Commissie op de hoogte te stellen en haar om goedkeuring te vragen alvorens tot vaccinatie over te gaan. Daarvoor bestaat een aantal redenen, waarvan de belangrijkste zijn het financieren van de vergoedingen en ook het zorgdragen voor overeenstemming met andere lidstaten als er sprake is van grensoverschrijdende handel. Ze vroeg mij verder hoe we ervoor zouden zorgen dat supermarkten vlees van gevaccineerde dieren gaan verkopen. Het is waar dat er geen wet bestaat die voorschrijft dat vlees van gevaccineerde dieren herkenbaar dient te zijn aan een bepaald etiket, maar er bestaan wel eisen ten aanzien van het voorzien van verse karkassen van stempels, maar die gelden weer niet voor andere producten. Dit is een kwestie die zeker geregeld moet worden, maar ik zie niet hoe regelgeving hieraan kan bijdragen. Dit is immers een zaak voor de vrije markt.
Met betrekking tot de vraag van de heer Mulder over verzekeringen wil ik zeggen dat hieraan gewerkt wordt. Er is al heel wat werk verzet en we verwachten hierover een verslag.
De heer Whitehead vroeg naar het onderzoek naar vaccins. Ik kan hem verzekeren dat dit werk plaatsvindt in het kader van het onderzoeksprogramma van het DG onderzoek. Ook over deze kwestie zal te zijner tijd een verslag verschijnen.
Ik wil de parlementsleden bedanken voor de snelheid waarmee zij hun advies hebben uitgebracht. Zij dragen er zo immers aan bij dat de nieuwe maatregelen ter bestrijding van MKZ zo snel mogelijk van kracht worden.

Mulder (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Byrne heeft mijn vraag niet beantwoord. De vraag luidde wanneer het contract voor onderzoek naar betere vaccins - markervaccins enzovoorts. tegen besmettelijke dierziekten gesloten zou worden. Hij heeft gelukkig wel verklaard dat de studie naar het verzekeringssysteem bijna is afgerond. Toch is men nog niet eens begonnen met het onderzoek naar markervaccins. Wanneer zal dit onderzoek van start gaan?

Byrne
Het doet mij deugd dat ik de heer Mulder kan vertellen dat er recentelijk behoorlijk wat werk is verricht in verband met dit onderzoek. We hebben openbare aanbestedingen doen uitgaan. Ik heb begrepen dat een aantal daarvan onlangs is behandeld en ik verwacht dat de rest binnenkort wordt behandeld.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0066/2003) van mevrouw Ferrer, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over capaciteitsopbouw in de ontwikkelingslanden (2002/2157(INI))

Ferrer (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik betreur het dat we dit verslag nu, vanavond, tijdens deze late sessie moeten bespreken, terwijl het in eerste instantie gepland stond voor de donderdag op een tijdstip dat dit debat over ontwikkelingssamenwerking meer aanzien zou hebben gegeven. Maar helaas, het is niet anders.
Mijnheer de commissaris, uit de ervaringen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking van de afgelopen decennia en het gebrek aan substantiële resultaten blijkt dat het ontwikkelingsbeleid noodzakelijkerwijze op een andere wijze benaderd moet worden. Met een andere benadering zou de effectiviteit van de hulp kunnen worden verbeterd en de kloof tussen rijke en arme landen worden verminderd, zodat de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, zoals we ons die hebben gesteld, gerealiseerd zouden kunnen worden.
Het is een feit dat de armste landen om de meest uiteenlopende factoren niet kunnen meeprofiteren van het ontwikkelingsproces en ten onder gaan in de strijd om de uitbanning van de armoede. In de eerste plaats is er de buitenlandse schuld, de grote last die zwaar op de ontwikkelingslanden drukt. Verder zijn er de burgeroorlogen die zoveel arme landen teisteren, de aidsepidemie en de corruptie op alle niveaus van het openbare leven. De tekortkomingen kunnen echter ook worden verklaard door de toepassing van buitenlandse modellen en door het feit dat de ontwikkelingsdoelstellingen in het verleden zijn vastgesteld zonder enige vorm van overleg met de ontvangers van deze hulp.
Het zal daarom niemand verbazen dat het idee van capaciteitsopbouw steeds meer gezien wordt als noodzakelijke voorwaarde voor het verbeteren van de resultaten van het ontwikkelingsbeleid, met name sinds de Verklaring van Rio van 1992. Hierin wordt erkend dat het vermogen van een land om de weg van duurzame ontwikkeling te volgen, in grote mate bepaald wordt door de capaciteit van de mensen en de instellingen in dat land. Daarom heeft de Commissie ontwikkelingssamenwerking, die dit beginsel volledig onderschrijft, enige maanden geleden een openbare zitting over capaciteitsopbouw georganiseerd en na afloop hiervan ingestemd met het opstellen van een verslag over dit onderwerp, waarvan ik de rapporteur ben. Ik wil er verder op wijzen dat dit verslag binnen de commissie op unanieme goedkeuring kan rekenen, aangezien iedereen van oordeel is dat capaciteitsopbouw een fundamenteel en doorslaggevend element van ontwikkelingssamenwerking vormt om de kwaliteit van de hulp te kunnen garanderen.
Om u meer inzicht te geven in de strekking van de voorstellen die het verslag bevat, wil ik graag allereerst duidelijk maken dat capaciteitsopbouw voor mij in de eerste plaats een nieuwe manier is om beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking te interpreteren en vooral ook uit te voeren. Dit beleid vereist een mondiale langetermijnstrategie, waarin rekening wordt gehouden met de specifieke maatschappelijke omgevingsfactoren van elk van de spelers. Deze strategie is gericht op het aanleren van de vaardigheden en het realiseren van de voorwaarden die het betrokken land nodig heeft om economische en sociale groei te bewerkstelligen. De strategie dient ter ondersteuning van de nationale inspanningen die ieder land zich dient te getroosten, uitgaande van het plan dat het land heeft ontwikkeld met betrekking tot de eigen behoeften en specifieke belangen en in lijn met wat er nu al staat beschreven in met name de strategiedocumenten voor elk land.
De Europese Unie en haar lidstaten - maar ook de andere internationale donoren - moeten derhalve hun samenwerkingsmethoden herformuleren en de aanpak van hun ontwikkelingsbeleid zodanig veranderen dat capaciteitsopbouw als een op participatie gericht proces gebaseerd op toe-eigening de basis wordt van dit beleid. Met dit beleid dienen individuen en maatschappelijke organisaties te worden geholpen bij de ontwikkeling van hun mogelijkheden en vaardigheden waarmee ze de ontwikkelingsdoelstellingen kunnen realiseren die ze zelf moeten kunnen vaststellen. Kort gezegd komt het erop neer dat wij ze de middelen in handen moeten geven waarmee ze hun eigen ontwikkeling in belangrijke mate kunnen vormgeven. Dat is overigens ook hun recht. We moeten ze helpen hun institutionele vaardigheden te verbeteren en het scholingsniveau te realiseren dat nodig is om de deur naar ontwikkeling open te zetten. Voorts moeten wij ze in staat stellen de productiecapaciteit te diversifiëren en te verbeteren, de infrastructuur te ontwikkelen, het macro-economisch kader te creëren dat nodig is om investeringen aan te trekken, de technische bijstand te bieden om de handel te stimuleren, zodat deze landen kunnen integreren in de wereldhandel, en te kunnen delen in de winst die deze handel oplevert.
Beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking dat vanuit dit perspectief is ontwikkeld, vormt het meest geëigende instrument om de armoede uit te bannen en een duurzame rechtvaardige ontwikkeling voor iedereen te realiseren. Daarom, mijnheer de commissaris, is het in mijn ogen noodzakelijk dat de Commissie op dit punt een mededeling opstelt om de Europese Unie en elk van haar lidstaten aan te sporen tot actie op het gebied van ontwikkelingshulp. Voorts dient de Commissie zich in haar mededeling uit te spreken over de uitlatingen in de ontwerpresolutie waarover we gaan stemmen. Want alleen als er voldoende middelen beschikbaar worden gesteld voor capaciteitsopbouw is het mogelijk om af te rekenen met deze onrechtvaardige situatie waarin 20 procent van de wereldbevolking over 80 procent van de wereldrijkdommen beschikt, terwijl 80 procent van de mensen zich verstoken ziet van het recht van elk individu op een waardig leven.
Nielson
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Ferrer bevat enkele uiterst interessante ideeën voor de ontwikkeling van het concept capaciteitsopbouw en voor het beschrijven van de middelen die nodig zijn om dit concept ten uitvoer te leggen. Het gaat hier om een terrein waaraan we prioriteit hebben gegeven binnen onze ontwikkelingssamenwerking. Het is het belangrijkste element uit onze algemene beleidsverklaring uit november 2002, die ook door het Parlement is aangenomen.
We proberen de strategische benadering van acties van de Europese Unie die gericht zijn op capaciteitsopbouw te verbeteren en benaderen deze kwestie vanuit het perspectief van goed bestuur.
Het verslag komt op een goed moment omdat we bezig zijn met de voorbereidingen voor onze mededeling over Good Governance in het communautaire ontwikkelingsbeleid. Capaciteitsopbouw is overigens typisch een terrein dat binnen al onze interventies meer aandacht moet krijgen en dat steeds meer wordt herkend als een doorslaggevende factor op alle ontwikkelingsterreinen. Onze mededeling zal bij uitstek aandacht besteden aan drie specifieke onderwerpen - bestuur in het algemeen, politiek bestuur en economisch bestuur - drie thema's die wij zien als onderdeel van capaciteitsopbouw in bredere zin.
Ik ben het volledig eens met de benadering die in het verslag van mevrouw Ferrer gekozen wordt ten aanzien van het vinden van een definitie. Met name de noodzaak om capaciteitsopbouw aan een bepaalde context aan te passen is relevant, evenals het hanteren van een brede definitie van het begrip, waarin niet alleen de 'klassieke' zaken, zoals 'opleidingen en materiaal' worden opgenomen, maar ook een reeks innovatieve aspecten.
Ook de verwijzing naar de noodzaak om te voorkomen dat er buitenlandse modellen worden opgelegd is zeer welkom - toe-eigening moet worden bevorderd. De diverse vermelde sectoren waaraan prioriteit gegeven wordt, geven ook blijk van een innovatieve benadering van institutionele ontwikkeling; de veiligheidskwestie is hierbij bij uitstek een van de nieuwe politieke zorgen geworden.
Het specifieke probleem waarmee we te maken hebben is dat de prioriteiten op het terrein van de capaciteitsopbouw, die verbonden zijn met de uitbreiding van activiteiten, moeten worden vastgesteld. De noodzaak van capaciteitsopbouw wordt overal onderkend. Er is interesse voor deze kwestie en in principe bestaat ook de bereidheid hieraan financieel bij te dragen. Als je echter gaat bekijken wat er in de praktijk op dit gebied gebeurt, dan zie je een lappendeken van onsamenhangende activiteiten, vaak uiterst kleinschalig en verbonden aan specifieke projecten en programma's. Als we toe-eigening echt willen bevorderen, dan moet deze situatie veranderen. Het is noodzakelijk dat de ontwikkelingslanden zelf hun prioriteiten beter vaststellen en dat donoren meer doen aan coördinatie en harmonisatie ter bevordering van activiteiten op een grotere schaal en langere termijn. Wat ik voortdurend zeg als het gaat over wat er moet gebeuren op dit terrein is dat capaciteitsopbouw geen aanvullende maatregel meer dient te zijn bij de acties die we ten uitvoer leggen, maar dat we capaciteitsopbouw tot topprioriteit moeten omvormen binnen de ontwikkelingssamenwerking. Dat betekent ook dat er veel geld voor uitgetrokken moet worden en we mogen er dan ook niet voor terugdeinzen akkoord te gaan met het financieren van terugkerende kosten die deel uit maken van inspanningen op het gebied van capaciteitsopbouw.
Tot slot deel ik de kritiek op de problemen bij het beoordelen van de effecten van de door de Gemeenschap gefinancierde bijdragen binnen de statistieken van de Commissie. Aan deze kwestie wordt op dit moment gewerkt. Het is een van de vele aspecten van hetzelfde probleem waar we aan werken. De mededeling zal deze kwestie behandelen door een hoofdstuk te wijden aan de huidige praktijken binnen de Commissie en de inmiddels geleerde lessen. De aanbevelingen van de rapporteur komen in dit opzicht buitengewoon goed van pas.
Ik wil tot besluit de rapporteur nogmaals bedanken.
Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als de wereld een dorp met honderd inwoners zou zijn, dan zouden er 61 Aziaten wonen, 13 Afrikanen, 12 Europeanen, 8 Noord-Amerikanen en 6 Zuid-Amerikanen.
Van de dorpelingen zouden er twee of drie toegang tot internet hebben. Zestien mensen zouden in het bezit zijn van een telefoon. Van de bewoners van het werelddorp zouden er 65 in een fase van hun leven in ieder geval enige scholing hebben genoten. Elk jaar vindt er in het dorp een begrafenis plaats en worden er minstens twee kinderen geboren.
De Wereldbank beschouwt degenen die van minder dan een dollar per dag moet rondkomen als absolute armen. Die meetmethode is deels misleidend, omdat daarbij geen rekening wordt gehouden met bijvoorbeeld de betekenis van overheids- of gemeenschappelijke diensten voor de armen. Zij vertelt ook niets over gezondheid, onveiligheid of het gebrek aan macht.
Behalve over rijkdom zou er dus ook over macht moeten worden gesproken. Naast de rijkdom die slechts voor enkelen is weggelegd, moet de aandacht zich ook richten op het beheer van gezamenlijk bezit dat bijvoorbeeld wordt vertegenwoordigd door gemeenschappelijke grond en gebieden, de oceanen, een groot deel van de bossen, de diversiteit van de natuur, de klimaathuishouding op aarde, openbare ruimtes in steden, openbare bibliotheken, scholen en ziekenhuizen en wetenschappelijke en traditionele kennis.
Het debat over mondialisering en armoede heeft in het algemeen slechts betrekking op één dimensie van armoede: de inkomens- en consumptiearmoede. Ook de argumentatie voor of tegen de mondialisering is vaak verbonden aan de economische definities van armoede: de voorstanders wijzen op een toename van het BNP en de tegenstanders op het duurder worden van voedsel en de groei van de werkloosheid.
Uit die op consumptie en economie gerichte gedachte volgt een paradox: hoe rijker wij zijn, hoe meer schaarste er is, want mondialisering wijzigt de behoeftes en de aard van armoede. Veel lokale gemeenschappen waarvan de natuurlijke hulpbronnen in hun woonomgeving niet is vernietigd of afgenomen, die voldoende voedsel en bescherming hebben en waarin de gemeenschappelijke cultuur bloeit, kunnen minstens net zulke goede plaatsen zijn om te leven als de steden in rijke landen. Als gevolg van de mondialisering worden veel oorspronkelijk welvarende leden van een lokale gemeenschap echter armlastige leden van de mondiale gemeenschap.
Het is daarom zeer goed dat in het verdienstelijke verslag van collega Ferrer sterk en op elke pagina voor partnerschap wordt gepleit. Het verslag erkent de fouten van het ontwikkelingsbeleid en de verkeerde houdingen die te lang de overhand hadden, zoals de focus op technische oplossingen en het vertrouwen op buitenlandse modellen. Het erkent de noodzaak van een geëngageerd proces en de meningen van lokale gemeenschappen. Ik wil ook het recht op de eigen natuurlijke hulpbronnen onderstrepen.
Ik kan slechts hopen dat dit in de lidstaten serieus wordt genomen wanneer de middelen voor ontwikkelingssamenwerking worden verdeeld en toegewezen. In mijn land waren in maart verkiezingen. Tijdens de verkiezingscampagne beloofde bijna elke partij meer geld voor ontwikkelingssamenwerking uit te geven. Ook in het regeerakkoord was dit een vrome wens, maar de uitvoering ervan werd aan de volgende regering overgelaten. Op die manier wordt bereidheid niet in daden omgezet en in de globaliserende wereld zal zich dat binnenkort ook op ons wreken.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden is een van de nieuwe concepten waarmee vorm wordt gegeven aan het hedendaagse ontwikkelingsbeleid. Capaciteitsopbouw is gebaseerd op de toe-eigening van ontwikkelingsprocessen door de ontvangende samenlevingen. Het gaat hierbij om een proces van binnenuit door middel waarvan een samenleving haar sociale kapitaal opbouwt via de activiteiten van individuen, organisaties en instellingen die elk hun eigen verplichtingen hebben en die op elk gebied hun eigen doelstellingen formuleren en realiseren.
Het gaat derhalve om een zeer ruim begrip. Mevrouw Ferrer heeft dit begrip zeer goed samengevat in het verslag dat vandaag ter tafel ligt en daarmee wil ik haar van harte gelukwensen. Hoewel de capaciteitsinspanningen van ontwikkelingslanden tot alle ontwikkelingsterreinen moeten doordringen, dienen ze vooral gericht te zijn op een aantal essentiële aspecten. Naar de mening van de PSE-Fractie zijn dat aan de ene kant de organisatie van de burgermaatschappij en de versterking van de democratische instellingen en aan de andere kant de versterking van de individuele capaciteiten via het onderwijs. Er dient uiteraard wel rekening te worden gehouden met een aantal minimumvereisten voor ontwikkeling, op grond waarvan de burgers in staat moeten worden gesteld te kunnen overleven. Dit betekent concreet dat er aan een aantal minimumnormen op het gebied van de gezondheidszorg moet worden voldaan.
De organisatie van de burgermaatschappij heeft betrekking op de structuur van het burgerschap en de deelname aan maatschappelijke en besluitvormingsprocessen. Het draait hierbij om de dynamiek van binnenuit. De externe hulp moet dan ook meer gericht zijn op het versterken van de basisorganisaties zoals de verenigingen van burgers en van plattelandbewoners, de plaatselijke NGO's en de traditionele maatschappelijke instellingen, dan op directe steun aan de ontwikkelingslanden. Dit verzoek doen wij dan ook aan de Commissie.
De commissaris heeft vanavond erkend dat dit verslag niet alleen gelegen komt, maar ook noodzakelijk is. In het verslag wordt namelijk gedetailleerd beschreven hoe de capaciteitsopbouw vorm moet krijgen om de gewenste ontwikkeling mogelijk te maken.
De versterking van de democratische instellingen is een van de beslissende voorwaarden voor samenwerking in het algemeen en communautaire samenwerking in het bijzonder. Democratie gaat veel verder dan het organiseren van periodieke verkiezingen. Ze vereist flexibele mechanismen voor participatie en dialoog tussen burgers en instellingen, evenals de democratisering van die instellingen. Democratie dient voorts te zijn gebaseerd op de beginselen van goed bestuur, transparantie en corruptiebestrijding.
De beste methode voor capaciteitsopbouw is individuele capaciteitsopbouw door middel van onderwijs. De PSE-Fractie vindt dat onderwijs een absolute voorwaarde voor armoedebestrijding en ontwikkeling is. Dit hebben we dan ook aldus laten vastleggen in de communautaire begroting.
Met dit initiatiefverslag dringt het Europees Parlement er bij de Commissie op aan om in navolging van de grote donororganisaties gezamenlijke capaciteitsopbouw op te nemen als een van de algemene elementen van haar samenwerkingsbeleid. Mijn gelukwensen gaan nogmaals uit naar mevrouw Ferrer, maar ook naar alle fracties die door middel van hun amendementen een bijdrage hebben geleverd en ervoor gezorgd hebben dat dit verslag een aantal richtsnoeren bevat aan de hand waarvan het beleid van de gemeenschap op het gebied van ontwikkelingssamenwerking kan worden geactualiseerd en verbeterd.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ook ik wil mevrouw Ferrer hartelijk feliciteren met haar verslag dat terecht unaniem is aangenomen. Zij gaat in haar verslag ook in op het belang van nieuwe technologieën en noemt met name het internet. Het is vooral dit punt waarop ik de aandacht wil vestigen en dat ik nader wil preciseren.
Al die goede voorstellen voor de hoognodige capaciteitsopbouw die hier worden gedaan en die wij allemaal steunen, zijn maar half zoveel waard wanneer de digitale kloof niet wordt overbrugd en de ontwikkelingslanden geen toegang krijgen tot de moderne informatie- en communicatietechnologieën. Nog altijd zijn er in New York meer telefoonaansluitingen dan in heel Afrika. Voor iemand die in Afrika woont bedraagt de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde telefoon ongeveer vijftig kilometer, om maar te zwijgen van internet. Misschien heeft u ook gelezen dat het drie dagen duurde voordat de buitenwereld kennisnam van een massaslachting die kortgeleden in het grensgebied van Sierra Leone en Liberia plaatsvond. Dat waren namelijk precies de drie dagen die nodig waren om bij de dichtstbijzijnde telefoon te komen. Voor de capaciteitsopbouw zijn zowel in voor- als tegenspoed ook communicatiemiddelen nodig, bijvoorbeeld om in het geval van een ramp snel hulp te kunnen verlenen, maar ook om kennis over te dragen, waardoor aan de capaciteitsopbouw een flinke impuls kan worden gegeven. Communicatiemiddelen zijn ook nodig om de concurrentiepositie van de lokale, regionale en nationale economieën te versterken. Ze zijn nodig voor de empowerment van het maatschappelijk middenveld, met name van vrouwen, voor het verbeteren van de volksgezondheid en zo mogelijk ook voor het verbeteren van de organisatie van beheersstructuren, voor de toepassing van innovatieve technieken en zo zou ik eindeloos kunnen doorgaan.
In een strategie voor capaciteitsopbouw hoort dit aspect thuis. Een dergelijke strategie ontbreekt echter met name voor Afrika vrijwel geheel, terwijl daar de vraag toch het grootst is. Op dit punt heeft de Commissie met name jegens de ACS-landen een brengschuld. De lacune op het gebied van communicatie heeft voor velen ook nadelige economische gevolgen. Dat kan worden aangetoond, daar zijn berekeningen van gemaakt. Ik wil er dan ook heel nadrukkelijk op aandringen dat bij de evaluatie van al die concepten die hier op goede wijze zijn beschreven, echt wordt nagedacht over de vraag hoe de lacune op het gebied van communicatie kan worden aangevuld, juist ten bate van de capaciteitsopbouw zoals die hier door mevrouw Ferrer geschetst is.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Junker.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0126/2003) van de heer Van den Berg, namens de Commissie Ontwikkelingssamenwerking, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement inzake de rol van onderwijs en scholing in de armoedebestrijding in ontwikkelingslanden [COM(2002) 116 -C5-0333/2002 - 2002/2177(COS)]

Van den Berg (PSE)
Voorzitter, Commissaris, "TWEEMAAL NU" riepen 200 schoolkinderen uit Europa vorige week in de vergaderzaal van het Europees Parlement in Brussel. Zij doelden daarmee op het deel van de Commissiebegroting voor ontwikkelingssamenwerking dat aan basisonderwijs wordt besteed. Momenteel is dat slechts 4procent en dat moet dus verdubbeld worden naar 8procent vandaar die beroemde "tweemaal nu". Onderwijs is een belangrijk middel, misschien wel het belangrijkste middel bij armoedebestrijding. Geletterdheid doorbreekt de vicieuze armoedecirkel waarin vele families, generaties lang, gevangen hebben gezeten. Om zich verder te ontwikkelen hebben landen een opgeleide bevolking nodig. Onderwijs is ook de sleutel tot verbetering van de positie van vrouwen.
Wereldwijd krijgen nog altijd 113 miljoen kinderen geen onderwijs waarvan ongeveer tweederden meisjes zijn. In 2000 sprak de internationale gemeenschap in Zuid en Noord af dat in 2015 alle kinderen naar school moeten kunnen gaan. Om dat millenniumontwikkelingsdoel, onderwijs voor allen, te halen hebben we met elkaar meer fondsen nodig. Berekend is zo'n 8 miljard EUR extra om in 2015 ieder kind te kunnen onderwijzen. In totaal is dat overigens over de komende jaren evenveel als de oorlog in Irak in die drie weken heeft gekost. Ontwikkelingslanden zelf moeten natuurlijk op hun begroting primair zo'n 20procent vrijmaken voor sociale basisvoorzieningen zoals onderwijs en gezondheidszorg. Het Noorden moet zich verbinden aan de doelstelling om in 2015 gezamenlijk extra middelen op te hebben gebracht voor onderwijs. Sommige landen moeten hun gehele bijdrage verhogen, andere moeten binnen hun bijdrage fondsen verschuiven richting onderwijs. Zonder die verbinding van Noord en Zuid hebben al onze gezamenlijke pogingen om effectief armoede te bestrijden weinig kans van slagen.
Gelukkig heeft de Europese Unie op het gebied van onderwijs een speciale verantwoordelijkheid. De Europese Commissie en de lidstaten zijn samen de grootste donoren in de ontwikkelingssamenwerking ter wereld. Daarom moeten zij, en doen ze het ook, het voortouw nemen in het beleid dat gericht is op duurzaamheid en oplossingen op de lange termijn. Het Europese deel van het al eerder genoemde cijfer van 8 miljard EUR per jaar, is er. Veel daarvan ligt te slapen binnen de Europese begroting of kan door middel van een verschuiving van fondsen vrijgemaakt worden.
Het Europees Parlement, zoals de Commissaris weet, is geen voorstander van begrotingssteun zomaar, omdat dan vaak geld dat bestemd is voor bijvoorbeeld onderwijs voor heel andere doelen wordt aangewend, zoals in Oeganda laatstelijk nog geld werd besteed aan defensie. Wij zijn juist voorstander van sectorale steun waarbij niet alleen de ministers van financiën betrokken zijn maar in dit geval ook de ministers van onderwijs. Daarnaast pleit ik in mijn verslag voor actieve rollen van onderwijsvakbonden en oudersorganisaties in het ontwikkelingland bij het ontwikkelen van onderwijsplannen. Een land wordt immers niet door ons ontwikkeld maar ontwikkelt zichzelf.
Voorzitter, in antwoord op vragen die we gisteren gesteld hebben zei commissaris Nielson dat de Commissie inmiddels 1,3 miljard EUR heeft vrijgemaakt voor de komende 5 jaren. Dat is een betekenisvol en belangrijk begin. Tevens heb ik van hem begrepen dat de Commissie bezig is systematisch na te gaan waar binnen de slapende fondsen nog meer mogelijkheden bestaan om tot een aanzienlijke verhoging te komen. Naast het geld dat binnen het negende EOF besteed zou worden aan onderwijs is er nog meer nodig om daadwerkelijk onderwijs voor alle doelstellingen te halen. We gaan te langzaam omhoog, we hebben een aanzienlijke versnelling nodig. Voorop moet de verdubbeling van het budget voor basisonderwijs staan en in dat kader is een stimulerende rol van de Europese Commissie Education for All-Fast Track minstens zo belangrijk. Fast Track is een initiatief van Unesco, Wereldbank, verschillende donoren waaronder de Europese Commissie. Ontwikkelingslanden ontvangen op basis van onderwijsvoorstellen versnelde, aanvullende financiering. Ik noem maar Mauretanië en Niger. In mijn verslag dring ik erop aan dat de Commissie haar toezeggingen omzet in daadwerkelijke financiële middelen.
Voorzitter, ik ben enorm verheugd dat mijn verslag op dat punt nu al achterhaald kan worden genoemd omdat de Europese Commissie heeft toegezegd de eerste 7 landen te financieren. Daarvoor ben ik zeer erkentelijk. Dit is een succes voor ons allen. Helaas is mijn verslag op veel andere punten zeer actueel en zeker niet achterhaald. Meisjes blijven een belangrijk aandachtspunt. Nog altijd zijn het merendeel van de 113 miljoen kinderen die geen onderwijs genieten, meisjes. Nog altijd kunnen veel kinderen niet naar school omdat ze werken, gedwongen of vrijwillig. Nog altijd wordt veel onderwijs niet gratis aangeboden waardoor schoolgaande kinderen voor veel ouders onbetaalbaar zijn. Daarnaast heeft het onderwijs in ontwikkelingslanden af te rekenen met het wegvallen van onderwijzers in verband met AIDS, met geen of te weinig lesmateriaal en moeilijk bereikbare scholen. In de postconflictsituatie in Afghanistan en in Irak blijft onderwijs zeer dringend nodig, juist in een situatie waarin men van verwoesting en een puinhoop opnieuw tot wederopbouw komt.
Voorzitter, gelukkig is er ook voldoende goed nieuws. Benin en Gambia hebben onlangs het schoolgeld voor meisjes afgeschaft en het jarenlang door oorlog geteisterde Eritrea ontving onlangs de internationale prijs voor alfabetisering. In mijn verslag vraag ik de Commissie over een jaar verslag uit te brengen over de implementatie van deze resolutie, als deze morgen wordt aangenomen en daar ga ik met voldoende vertrouwen van uit. Ik hoop dat dat voortgangsrapport boordevol goed nieuws zal staan, zoals ik het feit dat de Commissie bereid is geweest die 1,3 miljard EUR vrij te maken, een geweldige opsteker vind voor degenen die onderwijs een goed hart toedragen.
Voorzitter, tot slot, vorige week 200 kinderen in Brussel, deze week meer dan 10 000 kaarten en petities van Europeanen op de bureaus van de Commissie om mijn verslag te steunen en daarmee de Commissaris te steunen. Het is goed dat de buitenwacht weet wat we hier doen en dat we samen trots zijn op het werk dat de Europese Unie verricht.
"Tweemaal nu", Voorzitter, dat was de leuze en die blijf ik uitspreken.

Nielson
Ik wil het Parlement, en met name de heer Van den Berg, bedanken voor het vele werk dat hij heeft verricht en de grote belangstelling die hij heeft getoond voor het bestuderen van de mededeling van de Commissie over onderwijs en scholing.
Onderwijs is een zeer belangrijk middel voor armoedebestrijding en het is ons doel dit middel maximaal in te zetten. Dit is in overeenstemming met de millenniumontwikkelingsdoelen en de doelstellingen van het initiatief Onderwijs voor Iedereen. Ook toe-eigening door onze partnerlanden en complementariteit met andere donoren zijn cruciale aspecten. In feite zouden we, als we het hierover hebben, ons niet alleen moeten concentreren op de acties van de Commissie, maar zouden we een rondje door Europa moeten maken en moeten toelichten wat elke lidstaat afzonderlijk doet. Complementariteit dient immers twee kanten op te werken. Zelfs in het Verdrag van Maastricht is dit een gemeenschappelijke activiteit en niet iets waar alleen de Commissie bij betrokken is. Het is uiteraard een voorrecht voor de Commissie om bij iedere gelegenheid een georganiseerde dialoog te voeren met het Parlement.
We ondersteunen het onderwijs zowel via begrotings- als via sectorale steun. Ik ben het wel eens met de heer Van den Berg wat betreft de bijzondere kwaliteiten van sectorale programmasteun, maar we zijn toch erg blij, vanuit oogpunt van complementariteit, dat de Commissie ook begrotingssteun kan bieden. Waar we die bieden proberen we die te koppelen aan beleid dat andere donoren hebben uitgewerkt en waar zij ook aan bijdragen, waardoor de kwaliteit van de activiteiten van de ontvangers of het partnerland worden verbeterd.
De mededeling van de Commissie over dit onderwerp biedt de Commissie ook de mogelijkheid om terugkerende uitgaven binnen de onderwijsbegroting van partnerlanden te financieren. Dit is tot nu toe een ontbrekend element geweest. Het is immers prima om een lerarenopleiding op te zetten, maar als we alleen het gebouw financieren en niet het curriculum en - nog belangrijker - de salarissen van de docenten, dan zal een dergelijke inspanning nooit vruchten afwerpen.
Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat er middelen terechtkomen bij diegenen die ze echt nodig hebben en dat ze ook werkelijk effect sorteren.
Onze partnerlanden moeten de effectiviteit en de kwaliteit van hun onderwijsstelsels verbeteren en wat betreft het donoren is het noodzakelijk dat zij een flexibele houding aannemen ten aanzien van financieringsmechanismen.
De eerste prioriteit in ons onderwijsbeleid ligt bij het basisonderwijs - zes jaar basisschool. Dit is in overeenstemming met de millenniumontwikkelingsdoelen voor onderwijs, waarin prioriteit wordt gegeven aan algemeen basisonderwijs.
De tweede prioriteit is het bewerkstelligen van een evenwichtige strategie waarin het voortgezet, hoger, beroeps- en volwassenenonderwijs zijn opgenomen. Beroepsopleidingen zijn met name van belang in landen die in de eerste plaats een aanvaardbaar onderwijsniveau hebben bereikt. Verder hebben we ook aanvullende beleidsprioriteiten opgenomen voor onze onderwijssteun.
Er moet vooral meer aandacht geschonken worden aan de invloed van HIV/aids op onderwijsstelsels en aan de rol van het onderwijs in HIV/aids-preventie en het verbeteren van de algemene gezondheidssituatie.
Bovendien is het communautaire beleid met name gericht op de behoeften van de armste landen en de armste mensen, waarbij speciale aandacht uitgaat naar vrouwen, wezen en kinderen in conflict- en post-conflictsituaties.
In de mededeling wordt benadrukt dat de financiële middelen voor onderwijs en scholing aanzienlijk dienen te worden uitgebreid en de slogan 'Tweemaal nu? is dan ook bijzonder toepasselijk. De internationale gemeenschap moet voorrang geven aan die landen die zich het duidelijkst inzetten voor Onderwijs voor Iedereen. Dit is de belangrijkste uitkomst van de inspanningen in het kader van Onderwijs voor Iedereen: we moeten onderwijs niet alleen benadrukken, maar ook een soort onderlinge druk creëren waardoor alle betrokkenen onderwijs meer prioriteit geven.
Onderwijsbegrotingen moeten ingesteld zijn op zwakke bevolkingsgroepen en een rechtvaardige toegang tot onderwijs: basisonderwijs moet verplicht en gratis zijn, jongens en meisjes moeten gelijke kansen hebben, plattelandsgemeenschappen verdienen voorrang te krijgen, inheemse bevolkingsgroepen moeten worden gesteund en er moet rekening gehouden worden met de speciale onderwijsbehoeften van wezen en gehandicapten.
Tot slot benadrukt de Commissie het belang van een verandering met betrekking tot de controle van het onderwijs, waarbij meer gelet moet worden op uitkomsten en resultaten. Er worden duidelijke indicatoren ontwikkeld, waarbij de eigen controlesystemen van onze partnerlanden in nauwe samenwerking met andere donoren gebruikt en versterkt worden. Dit is een kwestie die we tijdens de dialoog tussen de Commissie en het Parlement hebben besproken. We hebben al daadwerkelijke vooruitgang kunnen constateren bij het verbeteren van die controlesystemen.
We werken samen met andere donoren aan afspraken over gemeenschappelijke, maar per land verschillende indicatoren. Het is onmogelijk en onwenselijk om de activiteiten van een enkele donor te evalueren zonder de activiteiten van een land of die van andere donoren daarbij te betrekken. In de komende jaren zullen we een beter onderbouwde discussie kunnen voeren omdat we over cijfers zullen kunnen beschikken waarmee we ons standpunt kunnen verhelderen.
We zien dat er misschien een plaats is weggelegd voor een mix van doelstellingen wat betreft de investeringen en de behaalde resultaten, maar wij zijn geen voorstander van doelstellingen in de vorm van een bepaald percentage dat bij de onderwijssector terecht moet komen. Dit hangt samen met de realiteit van het toe-eigeningsprincipe. We zijn het volledig eens met de wens de uitgaven voor onderwijs te verhogen, maar we kunnen hieraan geen specifiek percentage verbinden.
Tot slot wil ik het Parlement en de rapporteur bedanken voor deze resolutie en de sterke toewijding die op alle punten aan de dag wordt gelegd voor het bevorderen van het onderwijs.
Wyn (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Van den Berg prijzen en bedanken voor zijn uitstekende werk ten aanzien van deze uiterst belangrijke kwestie.
Als er op deze aarde maar honderd mensen zouden leven, dan zouden vijftien van hen analfabeet zijn. Terwijl er hele samenlevingen toetreden tot de informatie- en kennismaatschappij en moderne technologieën zich razendsnel ontwikkelen en verspreiden, zijn er nog altijd 860 miljoen volwassenen analfabeet. Meer dan honderd miljoen kinderen hebben geen toegang tot onderwijs en talloze kinderen, jongeren en volwassenen die wel naar school gaan of andere onderwijsprogramma's volgen, halen niet het vereiste niveau om in de complexe wereld waarin we vandaag de dag leven als geletterd te worden beschouwd.
Een van de belangrijkste gevolgen van een laag inkomen of het totaal ontbreken daarvan is een gebrek aan onderwijs, onvoldoende scholing of, erger nog, het volledig ontbreken van toegang tot onderwijs, dat een van de meest beperkende factoren in het leven is. De armste mensen ter wereld hebben helemaal geen toegang tot scholing. Mensen die geen onderwijs hebben genoten of niet beschikken over bepaalde vaardigheden en een beroepsopleiding, hebben moeite bij het vinden van een baan of het ontwikkelen van hun zakelijke talenten. Armoede weerhoudt zowel kinderen als volwassenen ervan naar school te gaan. De moderne technologie is niet in gelijke mate beschikbaar voor iedereen, waardoor de kloof tussen arm en rijk groter wordt.
Voor arme mensen in afgelegen plattelandsgebieden is het vaak moeilijk, zoniet onmogelijk, om naar school te gaan omdat het simpelweg te ver weg is. Door gebrekkig onderwijs weten mensen vaak ook niet wat hun rechten zijn of op welke uitkeringen ze aanspraak ze kunnen maken. Het maakt het moeilijker om allerlei relaties met lokale of regionale bestuurders te onderhouden, om leningen te verkrijgen bij een kredietinstelling of om weerstand te bieden aan allerlei vormen van misbruik. Een gebrek aan opleiding maakt het verder moeilijker om informatie uit de media en politieke retoriek te analyseren.
Globaal bezien zijn de communautaire programma's nog steeds niet voldoende gericht op armoedebestrijding. Het percentage communautaire hulp dat wordt besteed in landen met lage inkomens is gedaald van 70 procent in 1990 tot 38 procent nu. Ook zijn er te veel programma's. Het is noodzakelijk de ontwikkelingsprogramma's radicaal te vereenvoudigen. Er moet een eind gemaakt worden aan de ongezonde concentratie op geopolitieke regio's. De armoedebestrijding moet in een wereldwijd perspectief worden geplaatst. De middelen ter bestrijding van de armoede dienen zo effectief mogelijk te worden ingezet.
Hoewel de Europese Unie, zoals ik al zei, de grootste donor van ontwikkelingshulp ter wereld is, moeten de Commissie en de lidstaten aan dit terrein meer financiële aandacht besteden. Alleen door te investeren in onderwijs in ontwikkelingslanden kunnen we immers een begin maken aan het uitroeien van de armoede in de wereld.
Fernández Martín (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij vinden de mededeling van de Commissie zeer opportuun en het verslag van de rapporteur biedt een aantal waardevolle aanvullingen op de oorspronkelijke tekst. De heer Van den Berg heeft zich flexibel opgesteld want hij heeft het merendeel van de gepresenteerde amendementen geaccepteerd. Daarom stem ik namens onze fractie voor dit verslag.
Er zijn al veel fora en grote conferenties gehouden over de noodzaak om meer aandacht te besteden aan de armoedebestrijding. Armoede is immers het belangrijkste probleem dat wij kennen. In dit kader dient derhalve te worden opgemerkt dat de beschikbare middelen niet toereikend zijn om de doelstellingen voor 2015 te realiseren. Het is evenwel een goede zaak dat we onze aandacht met het oog op deze beperkte beschikbare middelen richten op gezondheidszorg en onderwijs. Deze twee beleidsterreinen zijn immers nauw verwant met elkaar.
Het is duidelijk aangetoond dat ontwikkeling het meest gebaat is met deze twee beleidsterreinen. Dankzij gezondheidszorg en onderwijs kunnen miljoenen mensen aan de armoede ontsnappen. De rapporteur heeft terecht gesignaleerd dat er op dit terrein enige vorderingen zijn geboekt. In Afrika gaat bijvoorbeeld 60 procent van de kinderen naar school, wat betekent dat 40 procent van de kinderen niet naar school gaat. Met andere woorden: 45 miljoen kinderen zijn waarschijnlijk levenslang veroordeeld tot analfabetisme en armoede.
In een aantal landen zijn er nieuwe problemen waar te nemen. Het drama van de kindsoldaten zorgt ervoor dat moeders in bepaalde West-Afrikaanse landen weigeren om hun kinderen naar school te laten gaan, uit angst dat ze worden ontvoerd en niet meer thuis zullen komen. Een week geleden hebben we hierover informatie ontvangen met betrekking tot Ivoorkust in de vorm van een rapport dat door diverse aldaar gevestigde bureaus en andere NGO's is opgesteld.
Het probleem van de scheiding der seksen zorgt in een aantal landen in Azië en het Midden-Oosten nog altijd voor een onhoudbare situatie. In Latijns-Amerika zijn de investeringen in het onderwijs tijdens de afgelopen crisisjaren overal enorm gedaald waardoor er een alarmerende situatie is ontstaan. Zoals de commissaris vandaag heeft aangegeven, heeft dit vooral gevolgen voor de etnische minderheden in Brazilië, Ecuador en Guatemala, maar ook in landen als Argentinië, die tot op de dag van vandaag een uitstekend onderwijssysteem hadden, is nu een terugval te zien.
Jongens en meisjes moeten naar school kunnen gaan en onderwijs ontvangen waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan een betere gezondheid. De rapporteur heeft ons in dit opzicht in herinnering gebracht dat het hier niet alleen gaat om voorlichting over HIV en de wijze waarop dit virus kan worden overgedragen. Hoewel het hier om een ernstig probleem gaat, is het niet erger dan andere problemen die tegen lagere kosten kunnen worden voorkomen, zoals bijvoorbeeld problemen op het gebied van de voedselhygiëne.
Het lijkt me met name noodzakelijk dat de internationale financiële instellingen, zoals de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds hun criteria versoepelen en herzien, waardoor gratis en universeel onderwijs kan worden bevorderd. Dit is op dit moment een van de prioriteiten die we ons moeten stellen. We moeten proberen op dit specifieke terrein vorderingen te boeken.
Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat iedereen in dit Parlement zich zorgen maakt over de onderwijscrisis in onze wereld: er gaan wereldwijd 115 miljoen kinderen niet naar school en van iedere vijf kinderen in Afrika ontvangen er twee geen enkele vorm van onderwijs. Niemand in dit Parlement is voorstander van een eenzijdige benadering van deze problematiek. We erkennen immers de verbanden tussen onderwijs en andere ontwikkelingsdoelen en weten dat de bestrijding van HIV/aids cruciaal is, aangezien per jaar duizend leraren in Mozambique aan die ziekte sterven. We hebben regelmatig in dit Parlement aan de orde gesteld dat de liberalisering van de handel rechtstreeks leidt tot minder inkomsten voor de regeringen van ontwikkelingslanden en dus tot minder geld voor het onderwijs. Dit zijn allemaal ingewikkelde en met elkaar verband houdende zaken.
Toch zal het de commissaris niet verbazen dat we vanavond het debat over de begroting dat we al vier jaar met hem voeren, met hem voortzetten. Dit is noodzakelijk om meer duidelijkheid te scheppen in de begroting en om ervoor te zorgen dat de steun van de Commissie ook daadwerkelijk ten goede komt aan de onderwijssector. Binnen het zevende en achtste Europese ontwikkelingsfonds komt slechts 3 procent van de middelen direct ten goede aan de onderwijssector. Ik heb gehoord wat hij heeft gezegd en dat hij onze oproep om de fondsen te verdubbelen steunt. We bedanken hem hiervoor, maar de test zal voor ons allen zijn of hij deze verdubbeling van de fondsen ten behoeve van de ACS- en andere landen ook weet te realiseren tijdens de halftijdse herziening, en of hij begin dat hij heeft gemaakt met het opnieuw toewijzen van slapende fondsen ter ondersteuning van het Fast Track-initiatief kan continueren, zoals mijn vriend en collega de heer Van den Berg reeds heeft gezegd.
Uiteraard is macro-economische steun ook belangrijk. Ik weet dat hij daar nu aan zit te denken. We moeten initiatieven ondersteunen zoals de initiatieven die de Unesco heeft opgenomen in haar Global Monitoring Report over Onderwijs voor Iedereen, en waarbij gegarandeerd wordt dat de begrotingssteun van alle donoren ten goede komt aan de onderwijssector. Zoals mijn collega net al zei, zullen we echter nuchter moeten vaststellen dat op basis van de huidige trends het VN-millenniumontwikkelingsdoel om alle kinderen in 2015 basisonderwijs te bieden - het meest haalbare en betaalbare van deze ontwikkelingsdoelen - door zeventig landen niet gehaald zal worden. We zullen in de Europese Unie onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen om dat recht te zetten en dat houdt in dat we voortaan in de jaarverslagen van de Commissie bijgehouden willen zien hoe de Europese Commissie door middel van steun in die situatie verandering probeert te aan te brengen.
Sörensen (Verts/ALE).
Voorzitter, Commissaris, beste collega's, aangezien ik rapporteur voor advies was voor de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen met betrekking tot dit verslag wil ik dus ook in de eerste plaats collega Max van den Berg hartelijk danken voor het uitstekende werk en ook natuurlijk voor de het feit dat hij delen van het advies van onze commissie heeft overgenomen. Wat hebben we dus? We hebben een goed verslag, we hebben een goede rapporteur, we hebben een gemotiveerde Commissaris hier in ons midden, veel gemotiveerde mensen op het terrein, ontwikkelingshelpers, onderwijsmensen. Toch maken een aantal dingen mij woest omdat het allemaal zo lang duurt. De klok tikt maar verder en ik zie toch nog zoveel organisaties op het terrein die moeten bedelen om schooltjes te kunnen bouwen, om leerkrachten te betalen. Het zal nog een lange weg zijn.
Het recht op onderwijs en toegang tot onderwijs en scholing zijn in ontwikkelingslanden vaak loze begrippen. Het is correct: 113 miljoen kinderen gaan nog niet naar school en de meesten daarvan zijn meisjes, dat heeft collega Van den Berg reeds gezegd. Zij moeten meehelpen in het huishouden, zij moeten mee voorzien in de dagelijkse voedselvoorziening van het hele gezin, ze moeten de kleine kinderen bijhouden, zij moeten de overschotten op de markt verkopen en ze moeten drinkwater halen,. Ze krijgen dus niet die ruimte om aan zichzelf te werken. Ik kan me dus ook volmondig aansluiten bij de conclusies van dit verslag, namelijk dat onderwijs de sleutel is voor armoedebestrijding.
Enkel door onderwijs kan een land zich ontwikkelen, alleen via een adequaat opgeleide bevolking komt een land vooruit. Geef een meisje, een vrouw onderwijs en je onderwijst een hele familie. We weten ook allemaal dat gelijke kansen voor vrouwen niet enkel tot stand komen door het veranderen van wetgeving en de sociale omstandigheden. Nee! Dat komt door de opleiding. Participatie van vrouwen in alle sectoren van de samenleving en het bewerkstelligen van een algemene sociale, culturele en economische vooruitgang beginnen bij een behoorlijke kwalitatieve en kwantitatieve opleiding. Dat hebben we reeds gezien in Europa. Pas vanaf het moment dat vrouwen een behoorlijke scholing en toegang tot het onderwijs kregen kwam de emancipatie in alle sectoren van de samenleving, inclusief de politiek, op gang. Maar het is een lange weg.
Zoals de rapporteur terecht ook in de toelichting bij zijn verslag schrijft, hebben opgeleide vrouwen meer mogelijkheden om de economische situatie, van henzelf en hun familie te verbeteren, en zelfs bij de keuze van hun echtgenoot. De individuele ontplooiing van de vrouw biedt ook meer bescherming tegen uitbuiting in al haar vormen, inclusief tegen de al dan niet gedwongen prostitutie en mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel.
Toch nog drie opmerkingen. Het tijdschema dat in dit verslag wordt aangegeven, is mijns inziens behoorlijk onduidelijk. De financiële gevolgen werden niet behoorlijk in beeld gebracht. En ik hoop dan ook dat de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, gecoördineerd aan de slag zal gaan om de doelstellingen zoals vervat in haar mededeling te verwezenlijken.
Ten tweede het probleem van AIDS, en ten derde, en daarmee wil ik besluiten, het onderwijs dat in de ontwikkelingslanden ook moet aansluiten bij de plaatselijke cultuur zoals commissaris Nielson in het begin reeds heeft gezegd.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het aanpakken van de crisis in het onderwijs is een van de doeltreffendste middelen om de armoedeval te breken en de voor 2015 gestelde doelen voor een menselijke ontwikkeling te bereiken. Daarom verdienen de Commissie ontwikkelingssamenwerking en onze rapporteur Van den Berg onze dank voor het verslag waarin blijk wordt gegeven van kennis van zaken en echte betrokkenheid.
Het lijkt er nu op dat wij ver verwijderd blijven van het voor 2015 gestelde doel van basisonderwijs voor iedereen. Hierdoor wordt in grote mate de basis weggenomen voor al het overige werk dat wordt gedaan om de armoede in de wereld te bestrijden. De benodigde financiering is 8 miljard euro per jaar. Dat is veel, maar niet onmogelijk om het al meer dan vijftig jaar geleden in de VN-Verklaring voor de rechten van de mens opgetekende universele recht op onderwijs te kunnen realiseren.
De rapporteur brengt zeer terecht naar voren dat de Commissie moet deelnemen aan het programma "Education for all - Fast track" van de Wereldbank. Ook waarschuwt de rapporteur de Europese Unie terecht dat ze onderwijs in de GATS-overeenkomst van de WTO als een dienst dient te aanvaarden. Basisonderwijs moet gescheiden worden gehouden van de regels van de vrijhandel en de productiviteitscriteria. Men moet erop vertrouwen dat de verhoging van het onderwijsniveau en de toename van de geletterdheid de beste hoop voor de wereldhandel vormen. Daarom moeten ook de G8-landen worden gewezen op hun belofte dat ze flink in de buidel zullen tasten voor het Fast track-initiatief.
Uit mijn ervaringen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking weet ik dat vooral in de scholing van meisjes moet worden geïnvesteerd. Dit is de manier om ontwikkeling te bewerkstellige en een te snelle groei van de bevolking tegen te gaan. Een geschoolde vrouw baart immers minder kinderen. Dankzij scholing kunnen vrouwen de vicieuze cirkel doorbreken waarin ze vaak vanaf hun geboorte tot hun dood bevinden doorbreken. Dit geldt met name voor Aziatische meisjes en vrouwen. De discriminatie begint al voor de geboorte en duurt het hele leven voort. 
In gezinnen waarin een dochter als een last wordt gezien, kan er alleen een doorbraak worden bereikt als er wordt aangestuurd op een doelbewuste mentaliteitsverandering en men in staat wordt gesteld om onderwijs te volgen.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik collega Max van den Berg heel hartelijk bedanken voor het uitstekende verslag en natuurlijk ook voor de daaraan verbonden activiteiten, zoals education for all.
Zoals hier is uiteengezet, is het percentage van de bevolking dat analfabeet is in veel landen, met name in Afrika, deprimerend hoog. Vooral in dunbevolkte gebieden ontbreekt het aan mogelijkheden. Aangezien het nu eenmaal niet mogelijk is om in woestijngebieden en andere zeer dunbevolkte streken zoveel scholen te bouwen dat iedereen in de buurt van een school woont, moeten we ook naar andere oplossingen kijken waarmee iets aan het tekort aan onderwijsmogelijkheden kan worden gedaan. Een voorbeeld waarop Max van den Berg in zijn verslag ook wijst, is het oprichten van mobiele scholen die met name voor het basisonderwijs van belang zijn.
Ik kom in dit verband echter ook terug op de toepassing van moderne informatie- en communicatietechnologieën, waarmee afstanden kunnen worden overbrugd. Als het lukt om de digitale kloof te overbruggen, kan daardoor ook het onderwijs zich verder uitbreiden. Het belangrijkste massamedium blijft echter ook op de lange termijn de radio. Dit medium kan en moet veel meer dan tot nu toe voor onderwijsdoeleinden worden ingezet. Natuurlijk kan het model dat voor de binnenlanden van Australië wordt gebruikt niet rechtstreeks worden toegepast in Afrikaanse landen, maar men zou er wel van kunnen leren. Ook dat zou deel moeten uitmaken van een strategie van kennisoverdracht.
Tot mijn genoegen kan ik mij de opmerking besparen dat bij alle onderwijsinspanningen in het bijzonder rekening moet worden gehouden met meisjes en vrouwen. Dat inzicht is hier in ieder geval gemeengoed geworden. Nog niet algemeen bekend is dat kennisoverdracht in de belangrijkste regionale talen, vooral in het basisonderwijs, de motivatie om onderwijs te volgen duidelijk verhoogt en bij de ouders de drempel verlaagt om hun kinderen naar school te sturen. Onze hulp moet gericht zijn op investeringen in het benodigde lesmateriaal en op medefinanciering van de opleiding van leerkrachten. Ook moeten wij stimuleren dat die kennis wordt overgedragen, die in de lokale behoeften voorziet en daarmee een noodzakelijke voorwaarde is voor de bewustmaking van het maatschappelijk middenveld.
Ferrer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik wil u bedanken voor uw mededeling en de rapporteur feliciteren met zijn uitstekende werk aan deze belangrijke kwestie: de bijdrage van onderwijs en scholing aan het terugdringen van de armoede.
Het is niet de eerste keer dat het Parlement zich met dit onderwerp bezighoudt en het zal waarschijnlijk ook niet de laatste keer zijn. Niet alleen omdat voor velen van ons - uiteraard ook voor mij - het realiseren van wereldwijd, gratis en verplicht onderwijs van goede kwaliteit de absolute prioriteit is in de ontwikkelingssamenwerking. Ik zeg dat we hierover zullen blijven praten, omdat het er momenteel niet naar uitziet dat we de doelstellingen die in Dakar zijn vastgelegd binnen de geplande tijd kunnen verwezenlijken. Daarom moeten we ervoor waken dat er nieuwe vertragingen ontstaan, en al het mogelijke doen ervoor te zorgen dat ten minste de Europese Unie en haar lidstaten hun toezeggingen omzetten in concrete daden. We moeten besluiten onderwijs daadwerkelijk tot prioriteit van ontwikkelingssamenwerking te maken, en niet alleen maar die schijn willen wekken, als we tenminste echt een rechtvaardiger samenleving willen, waarin iedereen dezelfde keuzemogelijkheden en kansen heeft.
We hebben zojuist over het verslag over capaciteitsopbouw gedebatteerd, waarvan ik de rapporteur ben, en over de doorslaggevende rol die capaciteitsopbouw speelt bij het verbeteren van de effectiviteit van ontwikkelingshulp. Maar hoe kunnen we denken aan capaciteitsopbouw als 113 miljoen kinderen nooit naar school zijn geweest en 150 mijloen kinderen de basisschool niet hebben afgemaakt - zoals de rapporteur ons in zijn verslag in herinnering brengt? Daarom kan ik niet anders dan mij aansluiten bij de voorgestelde maatregelen om onderwijs de plaats binnen ontwikkelingssamenwerking te geven die het toekomt, en om de obstakels weg te nemen die zoveel meisjes en jongens de toegang tot onderwijs verhinderen en hun daarmee het recht op een beter leven ontnemen.
Ten slotte wil ik de rapporteur verzoeken om het amendement te aanvaarden dat ik samen met collega Corrie, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, heb gepresenteerd. In dat amendement verzoeken wij om erkenning van de verplichting van landen om het recht op onderwijs te waarborgen en van de rol die de private sector kan spelen bij het realiseren van het universele recht op onderwijs, dat op dit moment, helaas, het meest geschonden recht ter wereld is.

Carrilho (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, onderwijs is in de strijd tegen de armoede een onmisbaar instrument. Dat mag een uiting van gezond verstand lijken - je kunt het binnen het kader van de te voeren ontwikkelingsstrategie ook beschouwen als een optie. Het is allemaal een kwestie van prioriteiten. Sommigen gaan ervan uit dat onderwijs achteraf vanzelf komt, als er eerst maar werk is. En dan maakt het niet uit of dat werk niet gekwalificeerd is en slecht betaald wordt. Ik geloof dat deze optie - lage lonen - een pervers mechanisme in werking stelt en uiteindelijk alleen maar meer slecht betaald werk genereert. En ik geloof niet dat onderwijs vanzelf volgt. Onderwijs en opleiding vooronderstellen een bewuste inspanning, en die moet erop gericht zijn iedereen mogelijkheden te geven. Op die manier geef je het grootst mogelijke aantal mensen een kans om bij het maatschappelijk leven betrokken te geraken en mee te werken aan de opbouw van de maatschappij.
De Europese Unie heeft zich internationaal gezien onderscheiden door voor deze laatste optie te kiezen - niet alleen in Europa zelf, maar ook als het gaat om de landen die wij in hun ontwikkeling steunen.
Wij zijn daarom heel tevreden met deze mededeling van de Commissie. Ze verdient de volledige steun van dit Parlement. We willen de rapporteur graag gelukwensen met zijn uitstekende verslag. Ik wil echter wel een paar punten even noemen. Het is heel belangrijk dat er een evenwicht gevonden wordt tussen de kwantiteit en de kwaliteit van het onderwijs enerzijds, en de pogingen het analfabetisme voorgoed uit te bannen, anderzijds. Van belang is ook dat er in de context van de door ons gesteunde programma's mensen uit de regio zelf worden ingezet. We willen immers proberen de samenwerking steeds meer te decentraliseren. Het onderwijs moet bovendien beide seksen ten goede komen. Als ook meisjes en vrouwen onderwijs krijgen en opleidingen kunnen volgen zal dat niet alleen rechtsreeks gevolgen voor de economie hebben - het zal op de middellange termijn ook bijdragen tot een mentaliteitsverandering en een vrijere maatschappij. We moeten er verder voor zorgen dat het onderwijs beschermd wordt, zelfs tijdens conflicten en gedurende de onmiddellijke nasleep daarvan. Ik wijs er ook nog op dat de normalisering van het onderwijs een prioriteit moet zijn. Ik voeg daar tot slot aan toe dat het heel belangrijk is dat we meer aandacht besteden aan opleidingen voor gedemobiliseerde soldaten, om ze op die manier weer in de maatschappij op te nemen.

Valenciano Martínez-Orozco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de mededeling van de Commissie, maar bovenal wil ik mijn collega Van den Berg feliciteren met zijn uitstekende verslag, dat naar mijn mening elementen en maatregelen bevat die onontbeerlijk zijn voor deze taak.
Mijnheer de Voorzitter, 65 miljoen meisjes ter wereld blijven verstoken van hun recht op onderwijs en we doen erg weinig om deze situatie te veranderen. Zoals mijn collega Van den Berg bevestigt bevat het kader dat de Commissie presenteert zeer weinig actievoorstellen die met name het onderwijs aan meisjes bevorderen. Dat is op zichzelf al ernstig genoeg, maar het is nog veel ernstiger als we bedenken dat baby's die geboren worden uit moeders die geen toegang hebben gehad tot onderwijs, twee keer zoveel kans hebben om aan ondervoeding te lijden en voor hun vijfde verjaardag te sterven dan baby's van moeders die de basisschool hebben afgemaakt. Als moeders slechts één of twee jaar onderwijs hebben genoten vermindert de kindersterfte al met 15 procent.
Onderwijs aan moeders is veel effectiever in de strijd tegen ondervoeding dan welke andere maatregel dan ook, zelfs voedselhulp. We weten dat vrouwen de beslissende factor vormen in het ontwikkelingsproces: hoe hoger de opleiding van vrouwen, hoe hoger het ontwikkelingsniveau van de samenleving waarvan ze deel uitmaken. Succes in de strijd tegen de armoede is niet mogelijk zonder een vastbesloten keuze voor onderwijs aan meisjes. Uiteraard geldt dit eveneens voor de strijd tegen aids. Daarom, en omdat het hun fundamentele recht is, moet onderwijs onze prioriteit zijn: algemeen, verplicht, hoogwaardig en openbaar basisonderwijs gedurende ten minste zes jaar.
Ik benadruk nogmaals dat onderwijs prioriteit moet krijgen. En dat is de reden waarom ik de laatste seconden van mijn spreektijd wil gebruiken om, evenals de rapporteur, te pleiten tegen de opname van onderwijs in de algemene overeenkomst over handel en diensten bij de komende onderhandelingen van de Wereldhandelsorganisatie. Het recht van meisjes en jongens op onderwijs mag niet van marktmechanismen afhankelijk worden gemaakt.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag reageren op een paar punten die aan de orde zijn gesteld.
De heer Wyn zei dat het percentage communautaire hulp dat wordt besteed in landen met lage inkomens gedaald is van 70 procent in 1990 naar 38 procent nu. Hierbij moet hij echter wel bedenken dat er in 1990 nog geen sprake was van de uitbreiding van de steun aan de Midden- en Oost-Europese landen die nu op het punt staan tot de Unie toe te treden. Ook was er destijds nog geen sprake van activiteiten in de Balkanlanden. De realiteit is dat we in absolute cijfers de hulp aan de minst-ontwikkelde landen en de zeer arme ontwikkelingslanden niet hebben teruggebracht, maar dat we onze inspanningen op andere terreinen juist hebben vergroot. Zijn percentages kloppen dus wel, maar de interpretatie ervan niet. Ik hoop dat de heer Wyn dit ook in het Verenigd Koninkrijk vertelt, want het lijkt erop dat dit iets is wat in het Verenigd Koninkrijk langzamer doordringt dan in andere landen.
Ik ben het van harte eens met de opmerkingen van de heer Howitt dat de halftijdse herziening de aangewezen gelegenheid is om de kwestie van de prioriteit van deze sector aan de orde te stellen. We waren, om het maar ondiplomatiek te zeggen, teleurgesteld over de prioriteiten van onze partners, zowel wat betreft onderwijs als gezondheidszorg, ten aanzien van de planning van wat we per land doen. Dat is een van de redenen dat we slapende fondsen proberen vrij te maken en die gelden vervolgens opnieuw proberen toe te wijzen door middel van brede initiatieven als het Fast Track-initiatief voor onderwijs. Het waterinitiatief is een vergelijkbaar geval. Het spoort niet geheel met onze planningsmethodiek, maar toch staan we er achter. Morgen zal ik de kwestie bij de regeringen van onze ACS-partnerlanden aan de orde stellen.
Tot slot noemden mevrouw Junker en anderen de belangrijke rol van de regionale talen in de stelsels voor het basisonderwijs. Een paar maanden geleden vroeg ik aan mensen in Mali waarom ze hun kinderen nog niet naar de lokale basisschool enkele kilometers verderop hadden gestuurd. Het antwoord was dat het onderwijs er werd gegeven in het Frans, een taal die ze in het dorp niet spreken. Zij waren derhalve uitgesloten van het systeem. Dat is hard, maar het is wel een belangrijk punt. Aan de andere kant kan onderwijs in een taal die ook buiten de strikt plaatselijke comntext wordt gesproken, juist fungeren als een poort naar de rest van de wereld. Er is geen eenvoudige oplossing voor dit vraagstuk, maar iedere oplossing zal in ieder geval aan beide aspecten recht moeten doen.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0092/2003) namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport over de bescherming van artiesten in de audiovisuele sector.

Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een heel goedenavond op dit zeer late uur, zo kort voor middernacht. Wij zijn nu echt met enkelen onder elkaar. Ik wil graag een quiz met u doen. Laten we het eens hebben over een internationaal filmsucces, een Europees internationaal succes. Neem bijvoorbeeld de film 'Four weddings and a funeral?. Weet u wie de auteur was van het script? Nee? Jammer! Kent u de naam van degene die de filmmuziek gecomponeerd heeft? Ook niet! Weet u wie de film geregisseerd heeft? Misschien weet iemand daar het antwoord op? Nee, ook niet! Kunt u mij zeggen wie deze film mogelijk heeft gemaakt? Wie heeft hem geproduceerd? Hm! Daarentegen neem ik aan dat u de beide hoofdrolspelers wel kent, Hugh Grant en Andy McDowell. Of het nu om deze film, om 'Le fabuleux destin d'Amélie Poulain? of om 'La Pianiste? gaat maakt niet uit: we zouden eindeloos door kunnen gaan met deze quiz. 
Regisseurs en producenten weten maar al te goed wat zij in hun acteurs waarderen: in de eerste plaats hun kwaliteit en in de tweede plaats hun naam. Het publiek richt zijn bewondering geheel op de persoon van de filmster. Succes op filmfestivals, het begerenswaardige rinkelen van de bioscoopkassa, hoge kijkcijfers: dat houdt allemaal direct verband met het acteertalent van een acteur en diens geliefdheid bij het publiek. Voor alle duidelijkheid: begrijpt u mij niet verkeerd. Het is niet mijn bedoeling om een waardeoordeel uit te spreken over de verschillende creatieve beroepen in de filmsector. Film is teamwork: iedereen is belangrijk, van scenarioschrijver tot producent. Iedereen doet zijn werk en iedereen, op één beroepsgroep na, geniet internationale bescherming. Scenarioschrijvers worden beschermd door de Conventie van Bern en de WIPO-verdragen inzake auteursrecht. De Conventie van Rome en het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen bieden muziekproducenten en musici internationale bescherming. Zelfs de rechten van televisieomroepen, die toch eerder als gebruikers dan als scheppend kunstenaars moeten worden gezien, worden door de Conventie van Rome gewaarborgd. Die rechten worden door het komende WIPO-verdrag inzake de rechten van omroeporganisaties ook geactualiseerd. Dat is hoognodig, dat is goed en dat is belangrijk! De filmacteurs blijven echter van het WPPT uitgesloten. Waarom? Sinds 1996 hebben de onderhandelingen binnen de WIPO voor de filmsterren tot geen enkel positief resultaat geleid. De Diplomatieke Conferentie van december 2000 bleef voor de acteurs en actrices eveneens zonder resultaat. Ook bilaterale ontmoetingen tussen WIPO-lidstaten leidden niet tot het gewenste doel. De verdragsstaten komen nu van 18 tot en met 20 juni opnieuw in Genève bijeen.
Filmacteurs wachten al jaren op een minimum aan bescherming van hun intellectuele-eigendomsrechten op internationaal niveau. De EU heeft altijd al ingezien dat artistiek werk een belangrijke economische output heeft. Tegelijkertijd beseffen we dat het artistieke werk van vandaag het culturele erfgoed van morgen is. Binnen de EU worden acteurs beschermd door nationale wetten. In de meeste landen hebben ze echter nauwelijks of helemaal geen rechten. Doordat harmonisatie van deze rechten op internationaal niveau ontbreekt, worden echter ook de acteurs in films die oorspronkelijk uit de EU komen, niet meer beschermd. Het vrije verkeer van artiesten wordt daardoor beknot en het heeft een negatieve invloed op de verspreiding van Europees werk op internationaal niveau. Alles bij elkaar zijn de voorwaarden dus bepaald niet gunstig.
U kent de uitdrukking: 'De wereld is klein?. De technologische ontwikkelingen van de afgelopen jaren, de convergentie van de media en de ontwikkelingen in de techniek die ons nog te wachten staan, maken deze uitdrukking maar al te waar. Grenzen en hindernissen worden uit de weg geruimd, wetgevers en alle betrokkenen worden met een groot aantal uitdagingen geconfronteerd. Een daarvan is het werk van performers internationaal te beschermen. De Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport wil op dit punt een signaal aan Genève afgeven.
De lidstaten van de EU worden bij de WIPO-onderhandelingen in juni dit jaar vertegenwoordigd door de Commissie. Daarom willen wij de volgende vragen aan u stellen en het volgende van u weten: Wat vindt de Commissie van deze ongelijkheid tussen artiesten in de audiovisuele sector en andere kunstenaars? Zouden ze niet dezelfde internationale bescherming moeten genieten als al hun collega's in de muziekwereld? Kan de Europese Commissie ons iets zeggen over de huidige stand van de WIPO-onderhandelingen met betrekking tot audiovisuele performers? Ten derde: welke activiteiten denkt de Europese Commissie te ondernemen om de discriminatie van deze ene beroepsgroep ongedaan te maken?
Nielson
De Commissie deelt de zorgen van het parlementslid dat op internationaal niveau de rechten van artiesten in de audiovisuele sector nog niet gemoderniseerd zijn en aangepast aan de nieuwe digitale technologieën. Met de rechten van auteurs, muzikale performers en muziekproducers is dat immers al wel gebeurd.
De Commissie roept in herinnering dat de Europese Gemeenschap en haar lidstaten op 26 september 2002 tijdens de Algemene Vergadering van de WIPO wederom hun steun hebben bevestigd voor een betekenisvolle modernisering van de Conventie van Rome van 1961 met betrekking tot de bescherming van audiovisuele optredens, ten einde audiovisuele artiesten de internationale bescherming te bieden waar ze recht op hebben. 
De Commissie hecht er veel waarde aan deze onafgedane kwestie eindelijk te regelen. Deze dateert immers nog van de Diplomatieke Conferentie van 1996, waarbij de WIPO-verdragen inzake het auteursrecht en inzake uitvoeringen en fonogrammen werden aangenomen.
Hoewel er enige vooruitgang werd geboekt op dit terrein tijdens de Diplomatieke Conferentie over de bescherming van audiovisuele artiesten in december 2000, konden de bestaande meningsverschillen gedurende drie weken intensief onderhandelen tijdens de conferentie toch niet overbrugd worden, ook niet tijdens de contacten van de laatste twee jaar.
De Europese Gemeenschap en haar lidstaten zijn vastbesloten deze zaak tot een oplossing te brengen en steunen dan ook de organisatie van een informele ad-hocvergadering door het secretariaat van de WIPO, die van 18 tot 20 juni 2003 in Genève plaatsvindt. De Commissie zal actief deelnemen aan deze vergadering, waar alle deelnemers, inclusief de WIPO-lidstaten en de belanghebbende intergouvernementele en non-gouvernementele organisaties, de mogelijkheid moeten krijgen om standpunten en informatie uit te wisselen. De kwestie van de bescherming van audiovisuele uitvoeringen moet ondertussen op de agenda blijven staan voor de Algemene Vergadering van de WIPO in september 2003.
Hieronymi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik kan namens mijn fractie zeggen dat wij dit initiatief nadrukkelijk steunen. Ik wil ook de commissaris hartelijk danken, omdat ons enthousiasme blijkbaar door de Commissie wordt gedeeld. Alleen gezamenlijk kunnen wij het gestelde doel bereiken: meer bescherming van de rechten van artiesten in de audiovisuele sector.
Ik vind het jammer dat er geen gelegenheid was om in de commissie over deze punten te discussiëren, maar de tijd dringt. Het is bijna 18 juni en het is goed dat wij hier vandaag een duidelijk signaal afgeven dat naar onze overtuiging de WIPO-verdragen zo snel mogelijk moeten worden aangevuld om in deze leemte te voorzien. De noodzakelijke rechtsbescherming voor de artiesten in de audiovisuele sector moet nu eindelijk eens worden gerealiseerd. Ik wil daarom voorstellen dat de Commissie hier in de plenaire vergadering verslag doet van de resultaten van de onderhandelingen en van de voortgang die hopelijk geboekt wordt, niet alleen ruim voor de conferentie maar ook na de conferentie in de parlementaire commissie. Mocht u bij de voorbereiding van de conferentie op serieuze problemen stuiten, dan acht ik het noodzakelijk dat de Commissie daarvan nog in de eerstvolgende vergadering van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport verslag doet. Ik vind dus dat we zowel voor als na de beraadslagingen uitvoerig moeten worden geïnformeerd, teneinde dit vraagstuk ook echt op de rails te zetten.
Ik wil graag nog een cruciaal punt naar voren brengen, maar dat doet niets af aan onze principiële steun. Het betreft de vraag hoe de kunstenaars zich verhouden tot de belangrijkste instellingen die de artistieke prestaties voor het voetlicht brengen, namelijk de radio- en televisieomroepen. Ik denk dat het iets te kort door de bocht is om te zeggen dat radio- en televisieomroepen uitsluitend gebruikers en geen scheppend kunstenaars zijn. Het gaat mij hier om het punt van de exclusiviteit. Natuurlijk staan de kunstenaar en de bescherming van zijn artistieke prestatie hier op de voorgrond. Dat is precies de lacune die juridisch moet worden aangevuld. Ik vind het echter ook belangrijk dat wij een manier vinden waarbij rekening wordt gehouden met mogelijk tegenstrijdige belangen, zodat die ons niet vroeg of laat bij het oplossen van de problemen in de weg staan. Wat dit aangaat wens ik u veel geluk bij de onderhandelingen en houdt u alstublieft het Parlement van de resultaten op de hoogte!

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Echerer heeft ons op de hoogte gebracht van een onderwerp dat maar al te vaak naar de periferie van onze debatten wordt geschoven. Ze heeft zich hierbij ontpopt tot een artieste die zelf onder het auteursrecht dient te vallen en dus recht heeft op de bijbehorende royalty's.
Ik moet bekennen dat ik belang heb bij deze kwestie: als gewezen televisiemaker en filmproducent ontvang ik nog steeds mijn moeizaam verdiende royalty's, van wat voor soort dan ook, voor een aantal van mijn activiteiten. Als we vandaag de dag kijken naar de wereld waar ik uit afkomstig ben, dan zien we dat de verscheidenheid aan producties groeit en dat ook de macht van diegenen die deze producties in handen hebben en er de rechten van kopen toeneemt. Diegenen die op dit moment niet hebben bedongen dat ze op meer dan één manier worden betaald voor hun activiteiten zullen de verliezers van deze ontwikkelingen zijn. Voor de mensen in de audiovisuele sector is de situatie verslechterd, niet verbeterd.
Zoals de vraagsteller al zei, beschikken muzikale performers over een zeer sterke vakbond die in de loop der jaren in staat is geweest voor hun rechten op te komen. Ook voor producers bestaat er nu een vorm van vergoeding en daar kan in de toekomst verder over onderhandeld worden. Voor audiovisuele artiesten ontbreken dit soort rechten volledig. We weten precies waar ze tegenop moeten boksen, want zonder de bescherming van een verdrag zijn ze voortdurend in gevecht met een overmacht - een overmacht die alle touwtjes in handen heeft en die over alle mogelijk denkbare soorten advocaten beschikt - die hen eenvoudigweg kan neersabelen.
Het heeft een beroemde artieste als Peggy Lee bijna twintig jaar gekost om haar gelijk te halen in een conflict met de Disney Corporation over het blijven ontvangen van royalty's voor de stemmen die ze had ingesproken voor enkele tekenfilms van Disney. Als het haar al zoveel tijd kostte omdat ze zich op geen enkel verdrag kon beroepen, wat gebeurt er dan met de onbekende artiest die zich in de situatie bevindt die de vraagsteller heeft geschetst?
Ik heb nog een afsluitende vraag die misschien nu niet beantwoord kan worden, maar die zeker in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport nog aan bod zal komen. We weten dat we aan de vooravond van de informele WIPO-vergadering nog een laatste kans hebben om deze kwestie in september tot een oplossing te brengen. Wat gebeurt er als ook die onderhandelingen stuklopen, net zoals de vorige onderhandelingen en die daarvoor? Wat gaat de Commissie dan doen? Blijven we dan toch om aandacht vragen voor deze kwestie, of leggen we de zaak met een meewarige zucht naast ons neer terwijl de macht van diegenen die de rechten bezitten en deze zo afgunstig bewaken zich uitbreidt en de audiovisuele artiesten veroordeeld blijven tot een leven in de schaduw?
Echerer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil eerst de Commissie bedanken voor haar toelichting en vervolgens ook alle collega's in de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport, vooral de coördinatoren die in zeer korte tijd zo snel een oplossing wisten te vinden. Ter verduidelijking van mijn misschien wat boude bewering dat omroepen eerder thuishoren in de categorie gebruikers dan in de categorie scheppend kunstenaars, zou ik willen aanvullen dat dit geen waardeoordeel is, maar gewoon een feit. Ze zijn zowel gebruiker als schepper, maar niet exclusief. Toch kunnen zelfs zij op internationaal niveau bescherming krijgen en filmacteurs niet. Ik geef collega Hieronymi op dit punt helemaal gelijk. Deze lacune moeten we aanvullen en ik ben blij dat alle autoriteiten hier één lijn wil trekken.
Wat bedoelen we eigenlijk precies met de internationale bescherming van audiovisuele performers waarnaar al zo lange tijd wordt uitgezien? In de eerste plaats gaat het om een moreel recht van de performers. Stelt u zich eens voor dat een van uw toespraken hier in de plenaire vergadering zonder uw toestemming in gewijzigde vorm gebruikt of misschien zelfs misbruikt wordt. Als auteur kunt u daar iets tegen doen, maar als performer hebt u nauwelijks mogelijkheden en zelden het recht om in te grijpen. Een tweede belangrijk punt is de naamsvermelding: voor iedere kunstenaar is het van grote betekenis zijn naam onder zijn werk te kunnen zetten, ook wanneer hij slechts een radertje in het geheel is. Dat is voor acteurs net zo belangrijk, ook buiten de Europese Unie. Welnu, over Hugh Grant en andere acteurs van zijn niveau hoeven we ons waarschijnlijk geen zorgen te maken, maar wel over de duizenden anderen die niet tot de kopstukken behoren. Zelfs vooraanstaande nationale filmsterren hebben soms slechte tijden en staan soms een jaar lang geen enkele dag op de set. Dat is pech; daar valt niets aan te doen. De huur moet echter wel betaald worden. Het zou helpen als ze aanspraak zouden kunnen maken op hun deel in het succes van geslaagde producties. Sterker nog, daar hebben ze recht op, of dat nu gebeurt door middel van de praktijk van buy-outs, door een passende vergoeding of met behulp van mogelijkheden die wij in de Europese Unie hebben. Ik denk dat alle artiesten in de audiovisuele sector buiten de Europese Unie die geen aanspraak kunnen maken op deze rechten, op een signaal van ons zitten te wachten. Ik ben blij dat wij hiervoor met vereende krachten strijd leveren en ik wens u allemaal, zoals men dat bij ons in de artiestenwereld zegt, toi, toi, toi en veel succes!

De Voorzitter.
Ter afsluiting van het debat deel ik u mede dat ik overeenkomstig artikel 42, lid 5 van het Reglement een ontwerpresolutie

De Voorzitter.
Aan de orde is het voorstel van de Commisse regionaal beleid, vervoer en toerisme, voor een besluit betreffende de sluiting van een overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Kroatië inzake de toepassing van het ecopuntensysteem op het transitoverkeer door Oostenrijk uit de Republiek Kroatië (COM(2003)121 - C5-0215/2003 - 2003/0051(CNS)).

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen namens de Commissie mijn dank uitspreken aan het Parlement omdat het ermee heeft ingestemd deze zaak urgent te verklaren.
Zoals u weet gaat de overeenkomst die we vanavond bespreken over de toepassing van het ecopuntensysteem op Kroatische vrachtwagens die in 2003 door Oostenrijk rijden. In deze overeenkomst, in de vorm van een briefwisseling, wordt voorzien in het Protocol inzake het transitoverkeer over de weg van de Interimovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Kroatië betreffende handel en aanverwante zaken, die sinds 1 maart 2002 van kracht is.
Over het aantal ecopunten en de andere administratieve aspecten van de overeenkomst zijn afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat vrachtwagens uit de Gemeenschap gedurende de geldigheid van het ecopuntensysteem binnen de Gemeenschap niet worden benadeeld.
Ik heb begrepen dat de overeenkomst de facto al wordt toegepast.
Ik hoop dan ook van harte dat het Europees Parlement een positief advies kan afgeven over de ontwerpovereenkomst.
Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, ik wil u hartelijk danken, commissaris, voor het feit dat u zo duidelijk gesteld hebt dat hier niet uitsluitend een Oostenrijks belang in het geding is, maar dat het gaat om de wettelijke naleving van verdragen die de EU met haar buurlanden gesloten heeft. Het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van een overeenkomst tussen de EU en Kroatië is eigenlijk slechts een routinekwestie. Doel hiervan is dat Kroatië wordt opgenomen in het ecopuntensysteem dat momenteel op het transitoverkeer door Oostenrijk van toepassing is.
Alle bepalingen die hierop betrekking hebben, commissaris, maken reeds deel uit van een volkenrechtelijke overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Kroatië en moeten derhalve nu al worden nageleefd. De spoedbehandeling van het voorstel hangt samen met de looptijd van de destijds gesloten interim-overeenkomst. Aangezien de overeenkomst, zoals ook de commissaris zei, voor 2003 geldt, is het nu eigenlijk al te laat om de briefwisseling om te zetten. Wij Oostenrijkers begrijpen dan ook niet waarom daar telkens weer bezwaar tegen wordt gemaakt. Wij zien dat eigenlijk als een zoveelste poging om te verhinderen dat er een vervolgregeling komt voor protocol nr. 9 - dat handelt over het transitoverkeer - bij het toetredingsverdrag dat destijds met Oostenrijk is gesloten. Een dergelijke opstelling dient echter ondubbelzinnig van de hand te worden gewezen.
Wij moeten de discussie over het ecopuntensysteem zoals dat uit het thans voorliggende gemeenschappelijk standpunt van de Raad naar voren komt, op serieuze wijze voeren. Bij de stemming van morgen gaat het erom dat voldaan wordt aan een internationale verplichting van de Europese Unie op een wijze die de EU als rechtsgemeenschap waardig is. Daartoe worden wij allen uitgedaagd en ik verzoek dan ook alle collega's om morgen het voorstel van de Commissie goed te keuren.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, zoals gezegd gaat het om het formaliseren van een toestand die de facto reeds bestaat. Wij waren er wat dat aangaat niet helemaal van overtuigd dat spoedbehandeling nodig is, aangezien men daartoe wellicht al eerder een verzoek had kunnen indienen. Daarom konden mijn collega's hier niet instemmen met de spoedbehandeling, maar nu de meerderheid dat wel gedaan heeft, zullen wij morgen natuurlijk onze goedkeuring geven aan het formaliseren van de overeenkomst.
Evenals mevrouw Schierhuber wil ik nog een keer kort ingaan op het feit dat de ecopuntenregeling als zodanig steeds weer bekritiseerd wordt. Ik begrijp ook dat we op den duur van die ecopuntenregeling af moeten. Op dit moment gaat het echter om de vraag, of en in welke mate de ecopuntenregeling tot 2006 moet worden verlengd. We gaan er immers vanuit dat we dan eindelijk het instrument hebben dat als richtlijn inzake infrastructuurkosten wordt aangeduid, dat wil zeggen een algemene regeling die niet alleen betrekking heeft op het transitoverkeer, maar in het algemeen op het vrachtvervoer over de weg, met name op vrachtwagens die niet erg milieuvriendelijk zijn.
Men moet toegeven dat de ecopuntenregeling zeker heeft bijgedragen aan het milieuvriendelijker maken van het wegvervoer. Het extra verbruik van ecopunten door milieubelastende vrachtwagens was immers voor veel bedrijven en transportondernemingen aanleiding om milieuvriendelijkere vrachtwagens aan te schaffen, omdat ze daardoor qua ecopunten goedkoper uit waren of meer ritten konden rijden. Daarnaast was het toch een heel slimme of - zo men wil - marktconforme regeling. Het transitoverkeer werd immers niet verboden, maar de ondernemers werden aangemoedigd om milieuvriendelijke vrachtwagens aan te schaffen. Daar gaat het in het debat met de Commissie en de Raad eigenlijk om.
De Commissie is ons zeer behulpzaam - waarvoor ook onze dank - bij het zoeken naar een overgangsregeling waarmee we nog een flinke technologische vooruitgang kunnen boeken. Er wordt nu ook gesproken over de vraag of ondernemingen, wanneer we de EURO 2-vrachtwagens, dat zijn dus vrachtwagens die zeer belastend zijn voor het milieu, zwaarder met ecopunten belasten en de EURO 4-vrachtwagens daarvan geheel vrijstellen, direct van EURO 2 overstappen op EURO 4 en deze vrijgestelde, milieuvriendelijke vrachtwagens ook voor het vervoer gaan inzetten. De indruk moet niet worden gewekt dat een regeling wordt gecontinueerd die eigenlijk slecht en onwerkbaar is. Deze regeling met Kroatië is niet alleen gunstig voor het milieu in Oostenrijk, maar in Europa als geheel. De milieueffecten hadden immers niet alleen betrekking op Oostenrijk als deel van het Alpengebied, maar op heel Europa. In die zin dank ik de Commissie voor haar steun. Wij zullen morgen als fractie onze goedkeuring aan deze regeling geven.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.45 uur gesloten)

