Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej  (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie sporządzone przez Claude'a Turmesa w imieniu Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii na temat Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej.
Claude Turmes
sprawozdawca. - (DE) Panie przewodniczący! Martin Luther King miał marzenie. Marzył o społeczeństwie, w którym kolor skóry nie byłby powodem do dyskryminacji. Było to marzenie, które zrewolucjonizowało Stany Zjednoczone i cały świat. Dziś to Europa ma marzenie, a raczej wizję: chce stworzyć energię przyszłości nie tylko w Europie, ale i poza jej granicami. Wizję energii odnawialnej odgrywającej kluczową rolę już w połowie naszego wieku, pomagającej uniknąć konfliktów związanych z kurczącymi się źródłami ropy i gazu, łagodzącej zmiany klimatyczne i zapewniającej miliardom ludzi na całym świecie dostęp do energii, która nie leży jeszcze w ich zasięgu.
Uważam, że Komisja, reprezentowana dziś przez swój głos sumienia ekologicznego, pana Dimasa, ma wszelkie powody ku temu, by być dumną z Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej (GEEREF). Przypuszczamy, że w ciągu czterech lub pięciu lat fundusz ten zbierze około 500 milionów euro, co uczyni go największym funduszem inwestującym w źródła odnawialne i efektywność energetyczną na świecie.
Te 500 milionów euro będzie pochodzić po części ze środków publicznych - około 80-150 milionów euro z budżetu Unii - a po części również z budżetów poszczególnych państw. Mamy obecnie konkretne zobowiązania względem Niemiec oraz Norwegii.
Jakie będą osiągnięcia tego funduszu? Analitycy finansowi, którzy z bliska przyglądają się napływowi inwestycji w pojedyncze projekty związane z energią odnawialną i efektywnością energetyczną, zauważyli, że trudno jest zgromadzić kapitał podwyższonego ryzyka na inwestycje o wartości mniejszej niż 10 milionów euro. Fundusz będzie ukierunkowany przede wszystkim na tego rodzaju średniej wielkości projekty o wartości poniżej 10 milionów euro.
Będzie więc pełnił rolę "funduszu funduszy”, co oznacza, że nie będzie bezpośrednio inwestował w farmy wiatrowe w Maroko ani w systemy wykorzystania energii słonecznej w Chinach, lecz będzie zdobywał udziały w funduszach inwestycyjnych w Afryce Południowej i Centralnej, w Chinach, Rosji i Ameryce Południowej. Kasa publiczna będzie decydować o tym, gdzie mają trafić fundusze.
Będzie to interesująca oferta dla prywatnych inwestorów, ponieważ w praktyce kasa publiczna pokryje całe ryzyko inwestycji, pozwalając na to, by zwrot z inwestycji - jeżeli inwestycje takowy przyniosą - trafi w pierwszej kolejności do inwestorów prywatnych, a dopiero na drugim etapie inwestycji z powrotem do kasy publicznej, co stanowi duże zabezpieczenie środków prywatnych inwestorów.
My, jako parlamentarzyści, poruszyliśmy cztery czy pięć kwestii związanych z tym funduszem. Pierwsza z nich wiąże się również z konkretnym pytaniem do komisarza Dimasa. W momencie, w którym biopaliwa są tematem niezwykle kontrowersyjnym, jako parlamentarzyści przyjęliśmy, że należy stosować bardzo surowe kryteria dla każdego projektu związanego z inwestycjami w biomasę i biopaliwa podejmowanego przez fundusz. Nie chodzi jedynie o to, że grozi to zachwianiem równowagi środowiska; może to również źle wpłynąć na wizerunek funduszu w przypadku, gdy tego typu inwestycje zepsują jego reputację. Dlatego jeszcze raz pytam: panie komisarzu! Czy może pan zagwarantować, że Komisja uczyni wszystko, co możliwe aby zapewnić zastosowanie najostrzejszych kryteriów w tej sprawie?
Drugą ważną sprawą dla nas, parlamentarzystów - szczególnie dla tych, którzy troszczą się o rozwój - jest rola tego funduszu jako środka przyczyniającego się do eliminacji ubóstwa energetycznego. W tym celu musimy wykorzystać know-how instytucji zajmujących się mikrofinansami, takich jak Grameen Bank i inne organizacje już teraz realizujące projekty dla najbiedniejszych, na przykład kolektory słoneczne czy systemy fotowoltaiczne. Musimy włączyć do współpracy tego typu instytucje. Kolejne pytanie do pana komisarza: czy Komisja jest gotowa, jako największy fundator publiczny, zagwarantować, że 20-25% funduszy zostanie wykorzystane na tego typu mikroprojekty poprzez mikrofinansowanie?
Po trzecie obawialiśmy się tego, że skoro inwestowanie w Chinach jest coraz łatwiejsze, wszystkie fundusze z GEEREF poszłyby w tamtym kierunku. Naszym pragnieniem jest zachowanie odpowiedniego rozłożenia geograficznego inwestycji, dlatego niezbędne jest zaangażowanie polityczne Komisji gwarantujące dopływ środków finansowych również do krajów afrykańskich, Karaibów i Ameryki Południowej.
Jako Parlament, potrzebujemy rygorystycznego monitoringu i oceny działań wyrażonej w regularnych sprawozdaniach przedstawianych na tej sali oraz przed jej Komisją Budżetową i Komisją Kontroli Budżetowej, gdyż chcemy powiększyć ten fundusz, w ramach możliwości, w najbliższych latach. Aby to zrobić, będziemy oczywiście potrzebować ufności ze strony tej Izby w działalność funduszu.
Takie były wstępne komentarze z mojej strony. Z niecierpliwością czekam na przebieg debaty z pozostałymi posłami.
(Oklaski)
Stavros Dimas
komisarz. - (EL) Panie przewodniczący, panie i panowie! Minął już ponad rok od opublikowania komunikatu Komisji pod tytułem: "Uruchamianie publicznych i prywatnych środków finansowych w celu zapewnienia powszechnego dostępu do przyjaznych środowisku, bezpiecznych usług energetycznych po przystępnych cenach: Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej” (znany jako GEEREF).
Od tamtej pory poczyniono wiele postępów, jak na przykład grudniowe porozumienie z Bali. W rezultacie inicjatywa ta wydaje się dziś jeszcze ważniejsza i jeszcze bardziej aktualna. Dlatego jest to idealny moment do rozmów na temat tego sprawozdania, mnie zaś bardzo cieszy fakt, że Parlament Europejski wyjątkowo pozytywnie odnosi się do tych nowych, innowacyjnych sposobów wspierania projektów związanych z efektywnością energetyczną i energią odnawialną.
Po pierwsze chciałbym wyjaśnić, dlaczego Komisja zaproponowała wykorzystanie subsydiów publicznych w ramach globalnego funduszu kapitału ryzyka związanego z działalnością gospodarczą, choć pan Turmes już wskazał główne powody tej decyzji i zadał kilka pytań. W rzeczywistości, choć mamy do czynienia z ciągłym postępem w zakresie użycia odnawialnych źródeł energii, całkowity udział tych źródeł w światowej energetyce pozostaje niewielki.
Wiadomo również, że zwiększenie efektywności energetycznej może przynieść większe korzyści niż samo zbudowanie nowej infrastruktury energetycznej. Niemniej jednak, choć na całym świecie inwestuje się w sektor efektywności energetycznej, istniejące możliwości poprawy nie są w pełni wykorzystywane. Dużym problemem są znaczne trudności w znajdowaniu prywatnych źródeł finansowania projektów na rzecz efektywności energetycznej i wykorzystania energii odnawialnej.
Powody tej sytuacji są złożone i związane głównie z brakiem kapitału ryzyka związanego z działalnością gospodarczą. Kapitał ryzyka związanego z działalnością gospodarczą jest niezbędny w krajach rozwijających się, a w gospodarkach przejściowych szacuje się go na ponad 9 miliardów euro rocznie. Jest to dużo więcej niż kapitał obecnie dostępny. Choć dotacje publiczne uległy zwiększeniu w ciągu ostatnich lat, całkowita suma dostępnych środków jest nadal niewystarczająca. Należy szukać dodatkowych środków; jest to konieczne dla sektora energetycznego do 2030 r. W rezultacie rozwiązaniem jest szukanie środków w sektorze prywatnym.
Jednak wieloletnie terminy spłaty inwestycji w czyste technologie powstrzymują inwestorów, szczególnie w regionach tak zwanego podwyższonego ryzyka. Na przykład prywatnych inwestycji w regionie Afryki Subsaharyjskiej jest bardzo niewiele; jest to powodem, dla którego jednym z celów funduszu GEEREF stało się zachęcanie do inwestowania w tych regionach. Suma, do której odnosił się pan Turmes, jest orientacyjna - stanowi ona minimum inwestowanych środków we wspomnianych regionach.
Drugim problemem, o którym wspomniał pan Turmes, jest skala przedsięwzięć. W przypadku projektów na niewielką skalę, organizowanych w odległych krajach, koszty administracji i wykonania mogą być wyższe. W rezultacie międzynarodowe instytucje finansujące nie są przygotowane na finansowanie takich projektów, szczególnie jeśli ich wartość nie dochodzi do 10 milionów euro, jak wspomniał sprawozdawca.
Pokonanie tego typu przeszkód na drodze niewielkich inwestycji jest właśnie celem funduszu GEEREF. Skoncentrujemy nasze wysiłki na tego typu projektach. Fundusz przyciągnie prywatnych inwestorów, wykorzystując środki publiczne, by ich chronić przed ryzykiem, o którym wspomniałem wcześniej. Aby fundusz GEEREF mógł funkcjonować, Komisja Europejska przeznaczy na niego około 80 milionów euro począwszy od bieżącego roku do roku 2010. Jak już pan wspomniał, dzięki dodatkowemu zaangażowaniu ze strony władz niemieckich i norweskich przekroczyliśmy sumę 100 milionów euro. Przewidujemy, że dodatkowy kapitał ryzyka związanego z działalnością gospodarczą napłynie z sektora prywatnego i będzie wynosił od 300 do 500 milionów euro, a nawet 1 miliard euro w dłuższej perspektywie czasowej.
Panie przewodniczący! Cieszę się, że sprawozdanie Parlamentu Europejskiego popiera utworzenie Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej. Chciałbym podziękować sprawozdawcy, panu posłowi Turmesowi, za wysiłek, jaki włożył w sprawozdanie, a także panu Wijkmanowi z Komisji Rozwoju i pani Korholi z Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności za ich wkład. Uważam, że jest to bardzo trafiona i ważna inicjatywa dowodząca zaangażowania UE w działania na tym polu oraz w pomoc krajom rozwijającym się w uzyskaniu dostępu do odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej.
Niezbędnym wymogiem finansowania projektów - nie tylko tych związanych z biomasą i biopaliwami - będzie bez wątpienia szacunek dla kryteriów zrównoważonego rozwoju, które nie będą ani trochę mniej restrykcyjne niż kryteria wyszczególnione w ramach wcześniejszych przepisów UE. Wzmocni to relacje oparte na zaufaniu, które należy nawiązać z tymi państwami, szczególnie w celu dojścia do porozumienia w sprawie globalnych zmian klimatycznych do końca 2009 r.
(Oklaski)
Eija-Riitta Korhola
autorka opinii wydanej przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. - (FI) Panie przewodniczący! Tematy klimatu i energii szybko stały się kluczowe w niemal każdej dziedzinie polityki Unii Europejskiej. Potrzeba większego wykorzystania energii odnawialnej jest tematem niezwykle aktualnym, w szczególności z powodu celów jakościowych ustanowionych ostatnio dla energii odnawialnej.
Omawiany fundusz jest doskonałym przykładem działania i źródłem nadziei. Jednak sprawa nie zawsze jest oczywista. To, co jest popularne w polityce, może stać się sprawdzianem poprawności politycznej, a obecna sytuacja może przerodzić się w wyścig, który wygra ten, kto najchętniej stanie po właściwej stronie. Sprawy miały się właśnie tak w ostatnim czasie, po ustaleniu celu, jakim jest promowanie energii odnawialnej. Niektóre elementy wniosku w tej sprawie są grubą przesadą, a wyznaczony harmonogram działań wiąże się z oczywistym ryzykiem.
W obliczu braku prawdziwego potencjału technologicznego istnieje ryzyko, że wyznaczony cel zostanie zrealizowany w sposób, który nieodwracalnie zniszczy naturalne wartości. Nie wszystkie biopaliwa są korzystne dla środowiska i nie wszystkie formy energii odnawialnej przyczyniają się do zmniejszenia emisji szkodliwych substancji, jak słusznie zauważył przed chwilą poseł Turmes.
Potrzebujemy energii odnawialnej, lecz musimy podejść do tego rozwiązania w sposób rozważny. Omawiany Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej to świetny przykład na to, jak zachęcać do słusznych działań w sposób dający szereg różnorodnych korzyści.
Jak mówi stare powiedzenie, nie wystarczy dać ryby głodnym, trzeba ich również nauczyć je łowić. Ma to zastosowanie w finansowaniu projektów lokalnych, dzięki którym wiedza praktyczna i umiejętności mogą być pomnażane i zatrzymane w państwach trzecich. Jest to sposób na trwałość projektów i możliwość ich wykorzystania w przyszłości.
Romana Jordan Cizelj
w imieniu grupy PPE-DE. - (SL) Złagodzenie zmian klimatycznych i energia to dwa ważne elementy polityki rozwoju Unii Europejskiej. Jest to jak najbardziej pożądane. Cieszy mnie każda inicjatywa, która może pomóc w utrzymaniu zrównoważonej gospodarki energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego, nie tylko w Europie, ale i w państwach trzecich. Pozwolą państwo, że wyrażę pewne wątpliwości, które należy rozwiać przed założeniem funduszu.
Po pierwsze liczba inicjatyw związanych z polityką energetyczną i polityką rozwoju systematycznie rośnie. Niestety, pożądane rezultaty osiągane są niezwykle rzadko. Inicjatywom w postaci rozmaitych funduszy brakuje wzajemnej harmonizacji, a przede wszystkim bezpośredniego finansowania poszczególnych projektów. To ostatnie zastrzeżenie odnosi się również do omawianego dziś funduszu, który powinien działać dzięki zakładaniu i finansowaniu regionalnych subfunduszy w krajach rozwijających się. Należy się zastanowić, jak wpłynie to na przejrzystość wykorzystania środków i do jakiego stopnia warunki instytucjonalne w krajach rozwijających się ułatwią ich planowane wykorzystanie.
Po drugie jedynie działania przeprowadzone w porę przyniosą odpowiednie rezultaty. W przypadku proponowanego globalnego funduszu nie jest jasne, czy jest to odpowiedni moment na tego typu krok. Propozycja utworzenia funduszu padła w 2006 r., debata na ten temat rozpoczęła się zaś dopiero teraz.
Po trzecie chciałabym podkreślić informację zawartą w samym dokumencie: środki zgromadzone na fundusz nie są wystarczające. Nie zabezpieczono nawet minimalnej sumy określonej jako niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania funduszu. Z pewnością nie pomoże to w stymulowaniu inwestycji w sektorze prywatnym.
Po czwarte trudno jest mi wyobrazić sobie efektywne funkcjonowanie funduszu w oparciu jedynie o współpracę pomiędzy Unią a międzynarodowymi instytucjami finansowymi. Propozycji tej brakuje jasno sprecyzowanych celów i planu współpracy z innymi uprzemysłowionymi państwami świata, a także nadania funduszowi charakteru międzynarodowego.
Jak już zostało powiedziane, sam pomysł jest jak najbardziej mile widziany, jednak jego wartość dodana i realizacja muszą być jeszcze przemyślane.
Matthias Groote
w imieniu grupy PSE. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Przede wszystkim chciałbym pogratulować sprawozdawcy, panu posłowi Turmesowi, zaangażowania i cennej pracy. Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej stanowi aktywne działanie Europy na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi.
Jako sprawozdawca pomocniczy Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, chciałbym omówić dwie rzeczy. Po pierwsze należy się upewnić, że zrównoważony rozwój będzie miał zdecydowane pierwszeństwo w projektach wspieranych przez fundusz. Emisje gazów cieplarnianych powinny być analizowane od początku do końca, poczynając od źródła, a więc środki finansowe powinny trafiać jedynie na rzecz projektów o zadowalającej historii w zakresie emisji CO2. Analiza ta jest szczególnie ważna w przypadku projektów, w których jednym z elementów jest biomasa.
Po drugie jestem optymistą, dlatego zakładam, że przyszłoroczna Konferencja Narodów Zjednoczonych w Kopenhadze na temat zmian klimatu zakończy się sukcesem i będziemy mogli pójść o krok dalej, w kierunku porozumienia zastępującego protokół z Kioto. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii będzie wtedy odgrywało istotną rolę dla krajów rozwijających się. Komisja musi wziąć to pod uwagę już teraz i w odpowiedni sposób dostosować fundusz do przewidywanego stanu rzeczy.
Fiona Hall
w imieniu grupy ALDE . - Panie przewodniczący! Wniosek Komisji w sprawie utworzenia Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej (GEEREF) jest oczywiście mile widziany. Istnieje wiele powodów, dla których ważne jest zwiększanie roli efektywności energetycznej i energii odnawialnej w krajach rozwijających się i gospodarkach wschodzących. Należą do nich: ograniczenie emisji dwutlenku węgla, zwiększenie niezależności w zakresie dostaw energii, zwalczanie problemu ubóstwa energetycznego oraz tworzenie nowych miejsc pracy i możliwości rozwoju. W rzeczy samej są to te same powody, dla których ważne jest zwiększenie roli efektywności energetycznej i energii odnawialnej w granicach UE.
Mam jednak kilka obaw związanych z wnioskiem Komisji. Po pierwsze proponowana ilość środków finansowania jest bardzo niewielka, biorąc pod uwagę rozmach przedsięwzięcia. 15 milionów euro rocznie ze środków publicznych to grosze - nawet jeśli to tylko kapitał wstępny, mający przyciągnąć i asekurować prywatnych inwestorów. Suma ta mogłaby spokojnie zostać pochłonięta przez zaledwie kilka projektów przygotowanych przez większe gospodarki wschodzące, takie jak Chiny czy Indie. Choć komunikat Komisji mówi o możliwości współfinansowania z 9. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR), nie jest do końca jasne, w jaki sposób mają być podejmowane decyzje o podziale budżetu pomiędzy państwa AKP i bardziej rozwinięte, nie należące do UE państwa Europy Wschodniej korzystające z dofinansowania z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR). W rezultacie nie jest do końca jasne, w jaki sposób fundusz ma się przyczynić do ograniczenia ubóstwa. Fundusz ten sprawia wrażenie raczej makro- niż mikrofunduszu stworzonego po to, by przyciągać prywatne środki do finansowania projektów, które, choć są względnie niewielkie według standardów europejskich, byłyby postrzegane jako duże w wielu krajach afrykańskich. Nie jest jasne, jak finansowanie w ramach funduszu GEEREF miałoby obejmować również projekty szczebla wspólnotowego, takie jak panele fotowoltaiczne dla ośrodków zdrowia i szkół oraz urządzenia wykorzystujące energię słoneczną do podgrzewania wody i gotowania. To właśnie rozwój odbywający się o dołu, od poziomu lokalnego jest najbardziej korzystny dla najbiedniejszych ludzi.
Moją ostatnią obawą są relacje pomiędzy funduszem i mechanizmem czystego rozwoju, które nie zostały określone zbyt jasno. Pomocne byłoby w tej sprawie wskazanie przez Komisję, w jaki sposób fundusz ma zamiar zwiększyć dostęp krajów rozwijających się do mechanizmu czystego rozwoju.
Esko Seppänen
w imieniu grupy GUE/NGL. - (FI) Panie przewodniczący! Sprawozdanie pana Turmesa dotyczy bardzo ambitnego celu, mianowicie efektywnego wykorzystania źródeł energii przez kraje rozwijające się. Kraje te zajmują często obszary geograficzne, w których można z powodzeniem wykorzystać tanie, naturalne źródła energii odnawialnej.
Mają one również szansę na rozwój bez potrzeby masowego inwestowania w najnowsze technologie. Na przykład produkcja węgla drzewnego ze skromnych zapasów drzewa w regionach subsaharyjskich, które stopniowo przekształcają się w pustynię, jest dużo bardziej opłacalnym sposobem na wykorzystanie zapasów drzewa niż przeznaczenie ich na opał. Kraje te powinny wiedzieć, jak zamienić drzewo w węgiel, zanim się je spali. Do przekazania tego typu wiedzy nie potrzeba dużych nakładów finansowych. Zasady, na których opiera się działanie funduszu GEEREF, oznaczają dla mnie, że nie będzie możliwe uzyskanie funduszy na przedsięwzięcia polegające na rozpowszechnianiu wiedzy i umiejętności. Oczywiście na ten cel można przeznaczyć środki pochodzące z innych programów pomocy.
Interesującym rozwiązaniem jest finansowanie projektów poprzez inwestycje kapitałowe. Dobre z punktu widzenia strony otrzymującej kapitał oraz strony inwestującej jest to, że inwestowana suma nie przyczynia się do powiększenia długów krajów już zadłużonych. Nasuwa się jednak pytanie, ile będzie kosztować zarządzanie tego typu przedsięwzięciem oraz kontrolowanie zdolności małych przedsiębiorstw do zwrócenia długu.
Fundusz mógłby, w najlepszym przypadku, przygotować kraje rozwijające się na wolniejszy wzrost wykorzystania paliw kopalnych. Poparcie naszej grupy dla sprawozdania pana Turmesa jest jednogłośne.
Paul Rübig   -
(DE) Panie przewodniczący! Gorące podziękowania dla pana Claude'a! Organizował pan wiele spotkań na ten temat. Jest to sprawa dość złożona, a ja chciałbym panu podziękować za całkowitą klarowność podczas trwania tych negocjacji oraz za umożliwienie nam spojrzenia na ten projekt całościowo.
Obecnie na całym świecie mówi się o efektywności, zarówno w zakresie zużycia energii, jak i jej produkcji. Jednak nie może się to odnosić jedynie do poziomu globalnego; powinniśmy kierować się maksymą "najpierw myślenie na małą skalę”, czyli od poziomu mikro przechodzimy do poziomu makro, jeżeli oczywiście odniesiemy zamierzony skutek.
Punktem centralnym naszych działań powinna być pewność, że zastosujemy najlepsze technologie na rynku światowym. Mogą to być proste, jasno skonstruowane technologie, niekoniecznie elektronika czy nanotechnologia. Naszym zadaniem jest sprawić, by technologie te były, w miarę możliwości, przystępne cenowo, tak aby każdy mógł sobie na nie pozwolić.
Z drugiej strony jest oczywiste, że powinniśmy karać tych, którzy marnują zasoby naszej Ziemi. Jest to dużym wyzwaniem także dla naszego komisarza, który ma karać tych, którzy trwonią energię i nagradzać tych, którzy wykorzystują najlepsze i najbardziej skuteczne technologie. Jest to również żelazna zasada polityki ochrony klimatu.
Badania przeprowadzone w Unii Europejskiej wykazały, że zmiany klimatyczne będą nas kosztować wiele miliardów euro. Dlatego ważne są nie tylko działania wspomagające kraje nieeuropejskie. Rada powinna również pomyśleć o nowych funduszach na działania badawczo-rozwojowe w zakresie efektywności energetycznej, szczególnie dla nowego Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii.
Jorgo Chatzimarkakis
(DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Dziękuję panu za pańskie słowa! Parlament Europejski popiera utworzenie tego funduszu. Komisarzu Dimas, wyszedł pan z bardzo trafioną inicjatywą w odpowiednim momencie.
Jeśli jako Europejczycy angażujemy się w wysiłki na rzecz zmniejszenia emisji CO2, nie ma znaczenia, gdzie emisje CO2 mają miejsce. Emisje CO2 muszą ulec zmniejszeniu na całym świecie, dlatego powinniśmy stosować nowe technologie w każdym miejscu na Ziemi.
Jednakże ja postrzegam ten fundusz nie tylko jako narzędzie rozwoju, lecz również jako narzędzie strategiczne. Nie chodzi tylko o to, by służyć pomocą w zakresie rozwoju. Europejczycy nie mogą pełnić jedynie roli pomysłodawcy w dziedzinie zmian klimatycznych - powinni również zachęcać innych do przyłączenia się do Europy. Reszta świata musi być gotowa na to, by podążać tą samą drogą, co my. Do tych właśnie działań planowany fundusz powinien się w dużej mierze przyczynić. Jeśli wyznaczymy sobie zbyt ambitne cele i pozostaniemy odosobnieni w naszych działaniach, będzie to oznaczało również upadek naszej bazy przemysłowej. Dlatego potrzeba nam globalnego zarządzania w tym zakresie. Bali było dobrym przykładem tego typu polityki, a Kopenhaga będzie kolejnym. Jednak w systemie globalnego zarządzania nie chodzi tylko o rozwiązanie rozłożenie sił; musimy tworzyć systemy zachęt i wierzyć w to, że ten fundusz będzie stanowił odpowiednią zachętę do działania.
Claude Turmes odniósł się na początku swojej przemowy do marzenia Martina Luthera Kinga. Jako Europejczycy będziemy mogli spełnić marzenie o ochronie klimatu, jedynie jeśli będziemy uparcie podążać tą ścieżką. Panie Turmes, dzięki panu sprawozdanie zyska bardzo duże poparcie na jutrzejszym głosowaniu! Chciałbym panu pogratulować już teraz tego osiągnięcia! Naprawdę bardzo mnie cieszy pański sukces.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Europejski fundusz na rzecz efektywności energetycznej i energii odnawialnej to innowacyjne rozwiązanie, którego celem jest maksymalizacja wykorzystania funduszy publicznych w dziedzinie efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii poprzez stymulowanie prywatnych inwestycji.
Fundusz ten jest spółką publiczno-prywatną, finansującą konkretne projekty przedstawiane przez sektor MŚP, których wartość nie przekracza 10 milionów euro. Początkowe koszty projektów związanych z energią odnawialną są 37 razy wyższe niż koszty projektów dotyczących konwencjonalnych źródeł energii, dlatego z przykrością patrzymy na ograniczony przewidywany budżet funduszu w wysokości zaledwie 100 milionów euro.
W 2005 r. 50% energii Unii pochodziło z importu, a wśród państw członkowskich jedynie Dania jest eksporterem netto. W latach 1995-2005 wykorzystanie odnawialnych źródeł energii wzrosło w Unii Europejskiej o 40%. W roku 2005 wolne od zanieczyszczeń źródła energii stanowiły 42% podstawowej produkcji energii europejskiej.
Skuteczne wykorzystanie funduszu mogłoby zapewnić dostawy energii do co najmniej 1 miliona, a nawet do 3 milionów obywateli, równocześnie zmniejszając emisje CO2 o 1-2 miliony ton rocznie. Gratuluję sprawozdawcy.
Teresa Riera Madurell
(ES) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Chciałabym rozpocząć od pogratulowania panu posłowi Turmesowi jego sprawozdania oraz Komisji - wysuniętej w tej sprawie inicjatywy.
Wielu z nas wierzy, że Unia Europejska powinna uważać wsparcie inicjatyw związanych z energią odnawialną i efektywnością energetyczną nie jedynie jako nieodłączną część strategii dotyczącej energii i zmian klimatycznych, ale również jako nieodłączną część polityki rozwoju.
Dlatego propozycja utworzenia Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej w celu mobilizacji prywatnych inwestycji w krajach rozwijających się i gospodarkach przejściowych jest niezwykle interesująca.
Aby skromne finansowanie miało miejsce, niezbędne jest wyznaczenie priorytetów i doprowadzenie do synergii z innymi, istniejącymi już programami, a także z Bankiem Światowym i z regionalnymi bankami rozwoju, które coraz częściej inwestują w energię odnawialną i efektywność energetyczną.
Niemniej jednak po pierwszych kilku latach od wdrożenia tego nowego narzędzia finansowania trzeba będzie ocenić jego funkcjonowanie i postarać się o znaczne zwiększenie wkładu stron zaangażowanych.
Jestem zgodna co do tego, że, jak wskazuje obecna sytuacja, wsparcie powinno być skierowane przede wszystkim do Afryki i Ameryki Łacińskiej.
Jerzy Buzek
Panie Przewodniczący! Chciałem pogratulować panu komisarzowi i naszemu sprawozdawcy za świetny projekt, popieram go w pełni. To jest przede wszystkim bardzo dobry znak ze strony Unii Europejskiej, mówię o gotowości wsparcia dla krajów rozwijających się, a także o walce ze zmianami klimatu - ale mam pytanie do pana komisarza: jak Komisja chce zapobiec wylesianiu, które w krajach rozwijających się często łączy się z produkcją biomasy i produkcją biopaliw, a także czy Komisja zachowa odpowiedni dystans w stosunku do produkcji biomasy i biopaliw pierwszej generacji, bo wiadomo, że nie jest to najbezpieczniejsza sprawa?
Natomiast chciałem poprzeć bardzo mocno wystąpienie pana Chatzimarkakisa. My musimy, jako Unia Europejska, dać tego rodzaju znak. Jestesmy odpowiedzialni za najbliższe konferencje dotyczące zmiany klimatu w Poznaniu i w Kopenhadze i od nas zależy, czy wynegocjujemy post Kioto i od nas zależy, jakie będziemy dawali znaki całemu światu. Ten program to jest doskonały znak.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
Panie Przewodniczący! Chcę zwrócić uwagę na trzy kwestie. Dobrze się stało, że autor sprawozdania dostrzega, że najpoważniejsze konsekwencje zmian klimatycznych dotkną kraje najbiedniejsze, bowiem mają one ograniczone możliwości, w szczególności finansowe, zareagowania na nie.
Po drugie, należy w tej sytuacji poprzeć wniosek Komisji o uruchomieniu funduszu, wprawdzie ze skromną kwotą 80 milionów euro, ale w związku z tym, że ma on charakter dźwigni dla finansowania projektów lokalnych przez sektor prywatny, może być funduszem niezwykle efektywnym.
Po trzecie wreszcie, chciałbym przy okazji zwrócić uwagę, że rozkładanie ciężarów będących konsekwencją zapobiegania zmianom klimatycznym w samej Unii Europejskiej jest wysoce niesprawiedliwe, np. limity emisji CO2 zostały rozdzielone na poszczególne kraje członkowskie bez dostatecznego uwzględnienia zapóźnień w poziomie ich rozwoju. W konsekwencji takie kraje jak Polska otrzymały zaniżone limity, co prawie natychmiast przełożyło się na wzrost cen energii elektrycznej o kilkanaście procent.
Czesław Adam Siekierski
Panie Przewodniczący! Głównym celem funduszu jest pobudzenie inwestycji prywatnych i wsparcie funduszy regionalnych dla najbiedniejszych, najsłabiej rozwiniętych państw świata. Fundusz ma wspierać efektywność energetyczną, oszczędność energii, rozwój energii odnawialnych, zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych oraz poprawę dostępu do podstawowych usług energetycznych. Działania Unii w tym zakresie powinny pomóc biednym regionom przeciwdziałać zmianom klimatycznym i pomóc zdywersyfikować źródła energii.
Pamiętajmy, że skutki zmian klimatu dotkną w pierwszej kolejności najbiedniejszych mieszkańców świata. Byłoby naszym błędem, gdybyśmy działania przeciwdziałające zmianom klimatycznym i zmniejszeniu zużycia energii ograniczyli do naszego obszaru. Pomoc w tym zakresie udzielona biedniejszym krajom przyczyni się do rozpoczęcia tych działań na ich terenie i da znaczne efekty oraz uświadomi wagę tych problemów. Inicjatywa właściwa i w odpowiednim momencie.
Ewa Tomaszewska
Panie Przewodniczący! Chciałam zwrócić uwagę na fakt, że wśród odnawialnych źródeł energii za mało uwagi przywiązujemy do źródeł geotermalnych, czyli do energii czystej. Koszty można tutaj obniżać korzystając z istniejących odwiertów z badań geologicznych.
Stavros Dimas
komisarz. - Panie przewodniczący! Oczywiście propozycja obejmuje energię geotermalną. Nasze zainteresowania obejmują tak energię geotermalną, jak i pozostałe odnawialne źródła energii.
Jeżeli chodzi o Polskę i przydział emisji: w pierwszym okresie handlowym państwo to miało dość duży przydział emisji, dużo większy niż to konieczne dla przemysłu i gospodarki energetycznej. Ten nadmierny przydział spowodował problem z cenami przydziałów. W drugim okresie handlowym przydział dla Polski jest naszym zdaniem wystarczający dla potrzeb przemysłu tego kraju. W przypadku trzeciego okresu handlowego obowiązują nowe zasady oparte na tym, czego potrzebuje przemysł i elektrownie do sprawnego funkcjonowania, z możliwością przeprowadzania aukcji w stopniu dozwolonym przez Komisję.
Jeżeli chodzi o wylesianie, uważamy, że jest to temat równie ważny, związany tak z różnorodnością biologiczną, jak i ze zmianami klimatycznymi. Uporanie się z problemem wylesiania przyczyni się do zatrzymania stopniowej utraty różnorodności biologicznej oraz do walki ze zmianami klimatycznymi, dlatego jest dla nas bardzo ważnym zadaniem. Jednak projekty związane z wylesianiem mają pewną wadę: są bardzo trudne. Mimo to wylesianie jest jednym z priorytetowych działań, które należy podjąć nie tylko w ramach tego funduszu, lecz również przy użyciu innych metod, w szczególności poprzez uzgodnienie, jakie zachęty powinny wiązać się z różnorodnymi sposobami walki z problemem wylesiania, na przykład ograniczenie jej rozprzestrzenienia i zachowywanie lasów lub jakiekolwiek inne działania podejmowane przez poszczególne kraje. Obecnie pracujemy nad rozwiązaniami w tej sprawie, głównie z Bankiem Światowym, planujemy także projekty pilotażowe. Tak więc istnieje wiele źródeł finansowania różnego rodzaju przedsięwzięć.
Przede wszystkim chciałbym podziękować za wszystkie pozytywne opinie i sugestie. Zapewniam państwa, że weźmiemy je pod uwagę podczas dalszej pracy. Wszystkie komentarze są dla nas bardzo przydatne i dotyczą wielu różnych aspektów poruszonego tematu.
Nie odpowiem na przykład dziś w sprawie znaczenia projektów z zakresu mechanizmu czystego rozwoju w Afryce Subsaharyjskiej. Chciałbym tylko przypomnieć, że w 2006 r. w Nairobi miała miejsce inicjatywa Kofi'ego Annana, ówczesnego Sekretarza Generalnego ONZ, w sprawie promowania projektów z zakresu mechanizmu czystego rozwoju w Afryce Subsaharyjskiej. Podobnie jak ONZ, pragniemy zrealizować więcej projektów w tym regionie, nie koncentrując się jedynie na Chinach i Indiach. Dlatego państwa komentarz w tej sprawie jest dla nas bardzo ważny, choć oczywiście można zauważyć związek między planowanym funduszem a mechanizmem czystego rozwoju, i to związek dość istotny.
Chciałbym skomentować jeszcze trzy rzeczy. Po pierwsze nawołujecie państwo do położenia szczególnego nacisku na potrzeby krajów Afryki Subsaharyjskiej i państw AKP. Oczywiście żywimy tę samą obawę, że projekty w dużych krajach, takich jak Chiny czy Rosja, pochłoną wszystkie lub znaczną część środków funduszu. Z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia w przypadku mechanizmu czystego rozwoju, dlatego państwa obawa jest słuszna. Zadaniem GEEREF-u będzie wykorzystanie obecnych możliwości inwestycyjnych, ale zgadzamy się, że należy położyć szczególny nacisk na potrzeby państw AKP. Upewnimy się również, że żaden subfundusz obejmujący jedynie jedno państwo nie będzie mógł pochłonąć całości ani większości dostępnych środków. GEEREF musi być obecny w wielu regionach świata, również w celu rozpowszechniania ryzyka inwestycyjnego. Uwaga pana Turmesa na temat ujęcia procentowego jest jak najbardziej trafna.
Po drugie chciałbym powrócić do kwestii ubóstwa, która jest oczywiście fundamentalna. Jak dziś wspomniano, około 1,6 miliarda osób w biedniejszych państwach świata nadal nie ma stałego dostępu do godnych zaufania usług energetycznych. Uważam, że fundusz GEEREF może przyczynić się do zwiększenia dostępu do czystej i niedrogiej energii, co jest niezbędne dla ograniczenia ubóstwa na świecie i promowania zrównoważonego rozwoju.
Po trzecie, wreszcie, pozytywnie odnoszą się państwo do nacisku funduszu na inwestycje prywatne, choć zwrócili państwo uwagę na niewystarczające środki funduszu. Osobiście uważam, że środków finansowych nigdy nie jest wystarczająco dużo. Wzywają państwo również inne państwa członkowskie do składania ofert wsparcia finansowego. Oczywiście w pełni popieram państwa opinie, a Komisja już teraz pracuje i nadal będzie pracować nad zachęceniem większej liczby inwestorów do dołączenia do tej inicjatywy.
Przy okazji tej sprawy chciałbym również poprosić o państwa wsparcie w zakresie promowania funduszu GEEREF wśród wszelkich możliwych udziałowców. Im większe będzie zdobyte wsparcie, tym więcej rzeczywistych działań będziemy mogli podjąć.
Claude Turmes
sprawozdawca. - Panie przewodniczący! Omawiany fundusz będzie dysponował środkami rzędu 500 milionów euro, ponieważ jego efekt dźwigni wynosi między 3 a 5, jeżeli chodzi o kapitał prywatny. 100, 120 lub 150 milionów euro z kasy publicznej będzie mogło, a przynajmniej taką mamy nadzieję, pomnożyć się, dając kolejne 300 lub 400 milionów. Całkowita suma środków wyniesie więc około 500 milionów euro. Poza tym mamy jeszcze władze państwowe, które mogą przybyć nam na ratunek. W przypadku dobrego nadzoru Parlament pozwoli Komisji na ten krok.
Pani posłanka Jordan Cizelj poruszyła bardzo ważną kwestię stopnia przygotowania poszczególnych regionów do inwestycji. Parlament zadecydował o przydzieleniu dodatkowych 5 milionów euro z innej linii budżetowej na budowanie potencjału instytucjonalnego, który stworzy ramy tego programu. Dlatego musimy zakładać w krajach afrykańskich oraz w Indiach małe i średnie przedsiębiorstwa, które będą rozwijać modele działalności gospodarczej. Musimy wyciągnąć wnioski z wcześniejszych błędów w polityce rozwoju, kiedy to po prostu zapewnialiśmy technologie, zapominając o konieczności przekazywania wiedzy na temat ich wykorzystania. Mówię o tym w obecności komisarza ds. rozwoju. Wiemy również, że DG ds. Rozwoju pomaga w zwiększeniu potencjału instytucjonalnego tych krajów.
Tak więc ma pan rację, panie komisarzu - w chwili obecnej musimy szukać inwestorów. W piątek w Luksemburgu, drugim pod względem wielkości centrum inwestycyjnym na świecie, odbędzie się spotkanie bankierów. Przedstawimy im SICAV, spółkę z siedzibą w Luksemburgu. Liczę na to, że Komisja opracuje dobrą strategię komunikacyjną. Należy jechać do Londynu, Frankfurtu, Paryża i Zurychu, ponieważ bankierzy muszą uzyskać informacje na temat tej spółki.
Dlaczego jest to ważne teraz? W tej chwili nadal odczuwamy skutki skandalu w Lichtensteinie i załamania rynku kredytów hipotecznych. W ciągu kilku miesięcy utraciliśmy setki miliardów. Ekologiczne systemy finansowe są być może ważniejszym zadaniem naszej planety i decydentów niż bardziej ekologiczny przemysł. Tego typu spółki pozwalają na to, by kapitał był przeznaczony na właściwe inwestycje. Być może nie generują one równie wysokiego zwrotu, co niektóre inwestycje o charakterze spekulacyjnym, ale zapewniają średnio- i długoterminowe inwestycje, co jest celem poszukiwań funduszy inwestycyjnych i innych. Dlatego ten fundusz ma również ogromne możliwości, jeśli chodzi o współpracę z inwestorami instytucjonalnymi, i właśnie tego powinniśmy szukać.
Chciałbym serdecznie podziękować za wspieranie, jak ja to nazywam, społeczności zrzeszającej fanów odnawialnego i lepszego świata.
Przewodniczący
Panie Turmes! Chciałbym panu pogratulować wspaniałej angielszczyzny i pańskiego zaangażowania w omawiany temat.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 14 marca.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
John Attard-Montalto  
na piśmie. - Powody założenia tego funduszu zasługują na pochwałę z naszej strony. Środki na niego przeznaczane są natomiast śmieszne.
Do głównych celów funduszu powinny należeć: promowanie efektywności energetycznej, oszczędność energii i odnawialne źródła energii, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenie dostępu do usług energetycznych w krajach najuboższych, nie mówiąc już o zróżnicowaniu źródeł energii w krajach rozwijających się.
Statystyki (zresztą już nieaktualne) mówią, że 1,6 miliarda ludzi nie ma dostępu do podstawowych usług energetycznych. 2,4 miliarda osób korzysta z tradycyjnej biomasy podczas gotowania i ogrzewania pomieszczeń.
Według Międzynarodowej Agencji Energii do roku 2010 potrzebne będzie 241 miliardów dolarów na inwestycje w produkcję energii odnawialnej. W przypadku krajów rozwijających się będzie to co najmniej 10 mld dol. lub 9 mld euro.
Proponowany budżet funduszu wynosi 80 milionów euro w latach 2007-2010 z sumą 15 milionów euro na uruchomienie inicjatywy. Liczby mówią same za siebie. Środki tego rzędu stanowią jedynie kroplę w morzu potrzeb. Zamiary są chwalebne, ale poparte skromnymi środkami finansowymi, nigdy nie przerodzą się w poważne inicjatywy.
Gyula Hegyi  
na piśmie. - (HU) Wspierajmy ogrzewanie z sieci!
Popieram inicjatywę Komisji Europejskiej na rzecz utworzenia nowego Globalnego Funduszu Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej (GEEREF). Zabezpieczenie dostaw energii, i to w sposób, który nie naraża środowiska naturalnego, naszego bezpieczeństwa strategicznego ani konkurencyjności, jest jednym z największych wyzwań XXI wieku. Najtańsza energia to oczywiście taka, której nie zużywamy - innymi słowy: ta, którą oszczędzamy. W czasach, kiedy opieramy się w dużej mierze na energii, oszczędzanie jej leży w interesie każdego, czy to pojedynczego konsumenta, czy większej społeczności. Z perspektywy lewicy należy też podkreślić, że oszczędzanie energii i efektywne jej zużywanie stanowią również sprawę społeczną, ponieważ często to właśnie najubożsi marnują najwięcej energii. Jest to stwierdzenie szczególnie prawdziwe w przypadku nowych państw członkowskich. Na przykład w gospodarstwach domowych na węgierskich osiedlach mieszkaniowych zużywa się dwa razy więcej energii na metr kwadratowy niż w krajach Europy Zachodniej. Dlatego tak ważne jest przeznaczenie środków wspólnotowych na modernizację systemów ogrzewania z sieci w Europie Wschodniej. W teorii ogrzewanie z sieci jest systemem oszczędzającym energię, ma też tę zaletę, że łatwo go przystosować do realiów energii odnawialnej, podczas gdy w przypadku ogrzewania indywidualnego trzeba by było przeprowadzić taką zmianę w każdym domu z osobna. Udostępnienie środków unijnych na tego typu przedsięwzięcia jest więc kluczowe. Oprócz tego należy rozważyć ujednolicenie zwolnień od podatków w Unii Europejskiej, by ułatwić inwestowanie w działania związane z oszczędzaniem energii oraz utworzyć fundusze na ten cel.
Bogusław Rogalski  
na piśmie. - Energie odnawialne oraz efektywność energetyczna stanowią środki sprzyjające ograniczaniu wzrostu średnich temperatur na świecie. Jak wskazują badania i raporty to właśnie najbiedniejsze społeczeństwa oraz ich najbiedniejsi mieszkańcy najintensywniej odczują niekorzystne skutki przemian klimatycznych. Ciąży więc na nas obowiązek chronienia tej właśnie warstwy społeczeństwa ze względu na jej obniżoną odporność ekonomiczną.
Odnawialne źródła energii przyczyniają się w istotny sposób do m.in. podwyższenia standardów ekologicznych, jakim jest obniżanie emisji CO2, jak i innych gazów cieplarnianych, zwiększania zatrudnienia oraz do obniżenia kosztów. Istotnym argumentem jest również zmniejszenie uzależnienia od dostaw energii, zwiększy się natomiast liczba osób pozbawionych podstawowych usług energetycznych, co jest szczególnie istotne w procesie kształtowania gospodarki krajów rozwijających się. Kraje te w dużej mierze przeżywają okres wzrostu gospodarczego, a, co za tym idzie, zapotrzebowanie na energię na tych obszarach jest wysokie. Rozwój odnawialnych źródeł energii w krajach rozwijających się ma ogromne znaczenie dla wysiłków zmierzających do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz na bezpieczeństwo dostaw w krajach, które zaspakajają jedynie część własnych potrzeb na energię.
W związku z powyższym Unia powinna wspierać odnawialne źródła energii oraz wydajność energetyczną, szczególnie w krajach rozwijających się, gdyż są to niezwykle istotne elementy strategii dotyczącej energii i zmian klimatycznych oraz polityki na rzecz rozwoju.
