Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, ik wil u vragen mijn naam aan de presentielijst van gisteren toe te voegen. Ik was bij de hoofdelijke stemmingen aanwezig en kan dat ook aantonen, maar ik had mijn naam niet op de lijst gezet.

De Voorzitter
Dat zal alsnog gebeuren, mevrouw Rothe.

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, dit lijkt mij een goed moment om een kwestie aan de orde te stellen die gisteren tijdens de stemmingen rees.
U zult zich herinneren dat er één stemming was, de stemming over mijn verslag, die werd beslist met een meerderheid van één stem. Ik wil zeker de discussie over dit onderwerp niet heropenen. Het Voorzitterschap heeft deze discussie gesloten verklaard en ik accepteer dat volledig. Nadat het besluit echter was genomen, meldde een groot aantal leden van dit Parlement dat hun machines niet hadden gewerkt, enzovoort.
Ik bedacht toen plotseling dat er, gezien het alarmerende aantal gevallen waarin allerlei machines niet werken, serieuze problemen kunnen ontstaan. Nadat de uitslag van een stemming bekend is gemaakt, is er volgens het huidig Reglement immers geen enkele mogelijkheid meer om de discussie over het betreffende vraagstuk te heropenen. Het is dan bijvoorbeeld niet ondenkbaar dat door een technische storing een groot aantal stemmen in een bepaald gedeelte van dit Parlement niet wordt meegeteld. De uitslag van een dergelijke stemming doet dan twijfels rijzen over de doeltreffendheid van onze besluitvorming.
Er moeten voor dergelijke situaties wellicht voorzieningen worden getroffen in het Reglement. Ik hoop dat u met mij van mening bent dat dit een belangrijk punt van orde is.

De Voorzitter
Ik herinner me de kwestie heel goed, mijnheer Evans, en wij zullen dit dan ook aan het Bureau voorleggen. Uiteraard zal ik de Voorzitter in kennis stellen van wat u nu gezegd hebt.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, laten wij afgezien van deze motie van orde ook bedenken dat de tolken heel vriendelijk tegen ons zijn en de zin "mijn machine werkte niet" soms niet vertalen als "ik werkte niet".

Sturdy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil uit hoofde van artikel 38 of 64 van het Reglement een opmerking maken over de vergadering van de Commissie die vandaag plaatsvindt. Ik wil commissaris Lamy verzoeken met spoed een verklaring af te leggen in dit Parlement over de vraag waarom hij parlementair onderzoek naar een artikel dat bekend staat als "alles behalve wapens" probeert te voorkomen.
Dit heeft ingrijpende gevolgen voor dit Parlement, voor de ACS-landen en voor heel Europa. Ik zeg ingrijpende gevolgen, omdat dit Parlement meer democratische rekenschap en verantwoording wil. Dit specifieke vraagstuk zal niet alleen een weerslag hebben op dit Parlement, maar op de meeste Europese lidstaten, met name op die landen die producten hebben als bananen - een sterk lokale productie - rijst en suiker.
Om democratische rekenschap en verantwoording te garanderen moet de heer Lamy deze verklaring vandaag nog afleggen. Hij voelt schijnbaar niets voor een discussie over dit vraagstuk met het Parlement. Het is echter een heel belangrijk vraagstuk.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, de heer Evans is zojuist teruggekomen op de stemming van gisterochtend. Hij sprak met name over de stemming tijdens welke een aantal amendementen met één stem verschil is aangenomen.
Volgens mij doet het Parlement er goed aan zich te houden aan de huidige regels omdat, zoals een collega terecht heeft opgemerkt, het heel vaak niet de apparatuur is die het laat afweten, maar de leden die vergeten te stemmen. Als men dan achteraf de stemming kan corrigeren, komt er nooit een einde aan de procedure. Dat is wel heel duidelijk gebleken bij de eindstemming over het verslag van de heer Evans. Als ik had geweten dat de achteraf toegevoegde onthoudingen en tegenstemmen zwaarder zouden wegen dan de stemmen vóór het verslag van de heer Evans, zou ik mijn fractie hebben gevraagd tegen het verslag-Evans te stemmen en dan zou het niet zijn aangenomen. Zo ziet u in wat voor absurde situaties we terechtkomen als het mogelijk wordt een stemming te herzien. Ik geloof dat we ons beter kunnen houden aan de huidige regels.

De Voorzitter
Geachte collega' s, wij zullen de zaak hoe dan ook tijdens de volgende bijeenkomst van het Bureau aan de orde stellen.

Evans, Jonathan
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog even iets toelichten, met name aan het adres van de heer Goebbels. Ik had het niet over individuele leden die melding maken van problemen met hun machines of iets dergelijks. Ik maak mij zorgen over de mogelijkheid van een algemene storing in een groot aantal machines en over de regels die dan twijfels doen ontstaan over de besluiten van dit Parlement.
Ik verzeker de heer Goebbels ook dat ik er absoluut geen bezwaar tegen heb dat zaken met een meerderheid van één stem worden beslist. In 1979 werd de Britse Labourregering met een meerderheid van één stem weggestemd en daartegen heb ik nooit bezwaar aangetekend.
(De notulen worden goedgekeurd)

Voedselveiligheid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0272/2000) van de heer Bowis, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, over het Witboek van de Commissie over voedselveiligheid (COM(1999) 719 - C5-0136/2000 - 2000/2082(COS)).

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn genoegen mag ik u vandaag verzoeken mijn verslag over het Witboek over voedselveiligheid aan te nemen. Ik wil ook uw aandacht vestigen op de negentien amendementen die zijn ingediend op dit verslag. Zestien daarvan aanvaard ik. De drie die ik niet accepteer zijn de amendementen 14, 16 en 17. Daarnaast prefereer ik amendement 15 boven 5, en amendement 10 boven 6.
Zoals Feuerbach al zei: "der Mensch ist, was er ißt ", de mens is wat hij eet. Wij zijn wat wij eten - en helaas geldt dat ook voor mij. Ik ben duidelijk wat ik eet.
Maar nu serieus. Als gevolg van slecht eten lijden sommige mensen aan langdurige ziekten en overlijden anderen zelfs doordat het voedsel dat zij eten hun lichaam heeft vergiftigd. In de afgelopen decennia hebben wij een heleboel schandalen gehad: olijfolie, verontreinigde wijn, mineraalwater, rundvlees, dioxinen en rioolslib Wij hebben nieuwe woorden geleerd, zoals E. coli, salmonella en listeria. Er hebben zich verontrustende ongelukken en schandalen voorgedaan die geleid hebben tot angst, paniek en openbare onderzoeken. Onze kiezers overal in Europa verwachten van ons dat wij hen geruststellen en hen zeggen dat het voedsel dat zij eten veilig is en het water dat zij drinken drinkbaar. Zij hebben geen vertrouwen meer in het huidige maatregeleninstrumentarium om de risico's in het traject "van boer tot bord", zoals dat tegenwoordig vaak wordt genoemd, te beheersen en weg te nemen.
De waarheid is dat je risico's natuurlijk nooit helemaal kunt uitsluiten. Dat ligt gewoon niet binnen ons bereik. Er zullen altijd risico's blijven, of ze nu samenhangen met diervoeders en bestrijdingsmiddelen in de landbouw of met verwerking, vervoer, koeling, opslag of verkoop van voedsel. En dan zijn er nog de risico's bij de mensen thuis, in de keuken, in de provisiekast en de risico's die samenhangen met de manier waarop wij het eten bereiden.
Wij kunnen risico' s weliswaar niet helemaal uitsluiten, maar we kunnen wel actie ondernemen om ze op te sporen en aan te pakken. Daarvoor zijn nieuwe maatregelen nodig. Wij moeten zorgen voor een wetgevingskader, voor goede voorlichting en goede praktijken op het gebied van voedsel, veevoer, pesticiden, dioxinen, etikettering, additieven, nieuwe voedingsmiddelen, enzovoort. Daarnaast is er een nieuwe instantie nodig die het vertrouwen van het publiek en het respect van de lidstaten moet herstellen.
In mijn verslag stellen wij voor een Europese autoriteit voor voedselveiligheid op te richten. Deze instantie moet gezaghebbend, onafhankelijk, objectief, controleerbaar, transparant en begrijpelijk zijn. Zij moet zich vooral richten op de veiligheid en zij moet volgens wetenschappelijke methoden werken. Haar taak is risico's te beoordelen en vervolgens advies uit te brengen over de aanpak van die risico's. De taak van de Commissie is risicobeheer en risicobeheersing. De taak van het Parlement is de controle op en de bewaking van beide.
Wij hebben een vroegtijdig waarschuwingssysteem. Dit systeem moet worden verbeterd. Er kan echter alleen snel verantwoording over dit systeem worden afgelegd aan het Parlement, indien het onder het gezag van de Commissie blijft vallen. Het systeem moet ook dichtbij de EAV zijn gesitueerd en qua werkwijze nauw bij de EAV aansluiten. Het werkgebied moet zodanig worden uitgebreid dat het ook diervoeders omvat.
De directeur van de EAV zal een centrale rol spelen. Hij of zij moet worden benoemd door de Commissie. Die moet echter eerst de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en waarschijnlijk ook andere commissies, zoals de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, daarover raadplegen. Er moet jaarlijks een verslag worden uitgebracht en aan het Parlement gepresenteerd. Ook moeten risicoverslagen worden voorgelegd aan de Commissie, het Parlement en de Raad. Het bestuur dient te bestaan uit mensen met ervaring op uiteenlopende gebieden, zoals productie, verwerking, detailhandel, consumptiegedrag wetgeving, enzovoort. De wetenschappers moeten een beoordelingsrapport indienen bij het bestuur. Het bestuur dient vervolgens te zorgen voor een verslag in voor de consument begrijpelijke taal. Ook moet het aanbevelingen voor risicobeheer toevoegen en het verslag aan de Commissie en ons voorleggen.
Wij moeten nauw samenwerken met de nationale voedselveiligheidsdiensten en met internationale instanties. Het werk van de huidige vijf wetenschappelijke comités en het Wetenschappelijk Stuurcomité moeten daarin worden ondergebracht. Het moet een klein hoofdkwartier krijgen, met een professionele staf dat gemakkelijk toegankelijk is voor de Commissie en het Parlement, al hoeven wij de locatie niet vandaag te bespreken.
Ik dank mijn collega's van alle partijen en alle lidstaten. Ik dank hen voor de constructieve dialoog die wij hebben gehad. Ik dank de Commissie en haar medewerkers. Ik dank de Raad en het Franse voorzitterschap voor de steunbetuigingen die zij ons hebben gestuurd. Ik dank het secretariaat van het Parlement. Wij hebben hier een voorstel dat kan bijdragen tot een betere veiligheid van ons voedsel. Hierdoor zal het vertrouwen van het publiek in de verschillende landen die wij hier vertegenwoordigen, worden hersteld. Ik hoop dat het Parlement dit voorstel zal steunen.
(Applaus)

Ayuso González
, rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. (ES) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, je kunt het met dit voorstel van de Commissie moeilijk oneens zijn, want het staat bol van goede ideeën en goede bedoelingen.
De rapporteur, de heer Bowis, heeft een voortreffelijk verslag opgesteld. Hij toont daarin duidelijk het belang aan van een onafhankelijke en deskundige voedselautoriteit die wel bevoegd is om risico's te beoordelen, maar niet om risico's of crises te beheren. Dat zijn taken die, net als de indiening van wetgevingsvoorstellen, tot de bevoegdheid van de Commissie behoren.
Mijnheer de commissaris, het Parlement zal de instelling van een voedselautoriteit steunen. Wij steunen ook de tot het garanderen van voedselveiligheid strekkende wetgevingsvoorstellen die u ons heeft gedaan. Ik wil echter op een fundamenteel punt wijzen: zelfs met de best mogelijke wetgeving en een voortreffelijke Voedselautoriteit die onberispelijk wetenschappelijk werk doet, zijn wij er nog niet.
Er kunnen zich opnieuw voedselcrises voordoen. Telkens wanneer dat gebeurt, worden de veiligheid van de consumenten, de geloofwaardigheid van de instellingen en de belangen van de landbouw en de voedingsindustrie bedreigd. Als bovendien de reactie op een dergelijke crisis tekortschiet, wordt het probleem groter en loopt het uit de hand.
Voedselveiligheid is allerminst van ondergeschikt belang. Het gaat hier om de volksgezondheid en de stabiliteit van de voedingsmiddelenmarkt. Ik wil de Commissie daarom vragen wat zij denkt te doen om de doelstellingen van het Witboek te verwezenlijken.
Het is recentelijk gebleken dat de crises niet door een gebrek aan wetenschappelijke kennis of door het ontbreken van passende wetgeving zijn ontstaan. Het probleem werd steeds veroorzaakt doordat iemand fraude pleegde en daarin kon volharden doordat de controles tekortschoten.
Dat is bijvoorbeeld het geval met het bedrijf dat in het Verenigd Koninkrijk poliovaccins maakte van een uit runderfoetussen verkregen serum dat sinds 1999 was verboden, en met de duizend kilo met BSE besmet rundvlees die in een Franse voedseldistributieketen terecht zijn gekomen.
Kortom, mijnheer de commissaris, naast de voedselautoriteit moeten de bevoegde diensten van de Commissie in samenwerking met de lidstaten een uniform en doeltreffend controlesysteem voor de gehele voedselketen opzetten. Daarnaast moet het netwerk van laboratoria voor voedingsmiddelenanalyse in de Europese Unie worden versterkt en moeten deze laboratoria op gecoördineerde wijze met de Commissie samenwerken.
Ik verzeker u dat dit de beste maatregel is, omdat het een preventieve maatregel is.

Corbey
Voorzitter, het voorstel van de Commissie en het verslag van de heer Bowis verdienen onze volledige steun, voedsel moet veilig zijn, voedsel moet ook zuiver zijn. We moeten er zeker van zijn dat de kadavers van BSE-koeien niet in de voedselketen terechtkomen. We moeten erop kunnen vertrouwen dat salmonella wordt aangepakt. Maar dat vertrouwen wordt keer op keer geschonden. De ruim tachtig maatregelen uit het Witboek zijn daarom hard nodig.
De oprichting van de Europese voedselautoriteit is een belangrijke stap in de goede richting. Haar belangrijkste taak is wetenschappelijke advisering, want ook de discussie over voedselveiligheid moet zuiver zijn. Rondom voedsel spelen de emoties hoog op: tegen globalisering, tegen grootschalige productie, tegen genetische modificatie, vóór lokale producten, vóór traditie en vóór diversiteit. Het zijn vaak terechte emoties, maar we moeten ervoor zorgen dat ze geen dekmantel voor protectionisme worden. We mogen de opkomst van kant-en-klaar voedsel niet ontkennen, maar moeten juist een pro-actieve aanpak voorstaan. Het nieuwe voedsel moet kwaliteit hebben, de ingrediënten moeten traceerbaar zijn, het etiket moet eerlijke informatie bieden. Consumenten verdienen een keus. De voedselautoriteit moet zowel burgers als besluitvormers van objectieve informatie voorzien.
Als rapporteur voor advies van de industriecommissie wil ik een paar punten benadrukken. Besluitvorming moet helder en transparant zijn. Dubbel werk en wetenschappelijk onderzoek moet voorkomen worden, dus samenwerking met nationale onderzoeksinstituten en de gemeenschappelijke onderzoekscentra. Verder is voedselveiligheid een opgave voor de hele levensmiddelensector, van boer tot bord. Essentieel is een goede communicatie tussen consumenten, producenten, detailhandel, werknemers en transporteurs. Aandacht voor diversiteit in het midden- en kleinbedrijf. Strenge eisen en goede controle zijn onmisbaar, maar daarbij moeten ook de concurrentieverhoudingen zuiver zijn.
Ten slotte pleit de industriecommissie voor een strategie voor derde landen en kandidaat-lidstaten. Voedselveiligheid is een mondiale opgave, wij mogen ons niet afsluiten voor producten uit de Verenigde Staten of uit ontwikkelingslanden. Wij moeten toewerken naar een gemeenschappelijke agenda.
Voorzitter, ik zou graag de rapporteur nog even willen bedanken voor zijn constructieve bijdrage en voor zijn bereidheid de adviezen van de andere commissies ter harte te nemen.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de Commissie juridische zaken en interne markt heeft het Witboek over voedselveiligheid grondig bestudeerd. Onze conclusies komen overeen met die van de commissie ten principale. Wij zijn het ook met de Commissie eens dat voedselveiligheid in het belang van de burgers een bijzonder hoge prioriteit moet hebben. De Commissie juridische zaken heeft daarom een flink aantal voorstellen gedaan, die ook in dit verslag van de heer Bowis zijn opgenomen.
Omdat ik maar weinig spreektijd heb, wil ik mij tot twee hoofdpunten beperken. In de eerste plaats lijdt het geen twijfel dat de wetgeving met betrekking tot de veiligheid van levensmiddelen moet worden vereenvoudigd. Wij verwachten daarom van de Commissie dat zij een voorstel doet voor een wettelijk kader dat daarvoor als uitgangspunt kan dienen. De relevante wetgeving moet systematisch in dat kader worden ondergebracht, zodat duidelijk blijkt dat gezondheidsbescherming het hoogste doel is.
In de tweede plaats mogen de Europese burgers verwachten dat hun gezondheid de hoogste prioriteit geniet. Zij mogen bovendien verwachten dat zij via het Parlement een belangrijke stem in het kapittel hebben wanneer de bescherming van hun gezondheid en de veiligheid van voeder- en levensmiddelen in het geding is. De geplande Europese voedselautoriteit kan daarom uitsluitend op de artikelen 95 en 152 van het EG-Verdrag worden gestoeld. Daarbij moet aandachtig worden bekeken welke bevoegdheden deze autoriteit krijgt.

Grossetête
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik de rapporteur, de heer Bowis, hartelijk willen feliciteren en tevens commissaris Byrne willen zeggen dat we veel waardering hebben voor het werk dat hij met dit Witboek heeft verricht en voor de betrekkingen die hij onderhoudt met het Parlement om de best mogelijke wetgeving op het gebied van voedselveiligheid tot stand te brengen.
Vandaag behandelen we dus een Witboek en het is belangrijk dat we daarbij enkele basisprincipes vastleggen. Wat ten eerste de toekomstige Europese autoriteit voor voedselveiligheid betreft, moeten volgens mij de taken daarvan heel nauwkeurig worden omschreven. Het gaat hierbij om de identificatie en beoordeling van risico's. Daarvoor moet worden gecoördineerd met de bestaande nationale bureaus. We moeten echter ook benadrukken dat het de bevoegdheid van de politiek blijft om aan de alarmbel te trekken en maatregelen te treffen. Hier is een rol weggelegd voor de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement.
Het is ten tweede belangrijk dat de autoriteit in hoge mate onafhankelijk is; wij moeten deze onafhankelijkheid garanderen. Zo is het van fundamenteel belang dat de EAV zelf zaken aanhangig kan maken. De EAV moet onafhankelijk staan tegenover de lidstaten, de Europese instellingen en de levensmiddelensector.
Ik heb een amendement ingediend over de rangorde van risico's. Ik heb overigens de gelegenheid gehad hierover van gedachten te wisselen met commissaris Byrne. We zijn beiden tot de conclusie gekomen dat de bevolking in sommige gevallen risico's ziet die er niet zijn of louter op geruchten berusten. Het is onze taak, onze verantwoordelijkheid om door het geven van juiste informatie deze geruchten te ontzenuwen en het vertrouwen van de consumenten te herstellen.
Wanneer we worden geconfronteerd met een potentieel risico moet het voorzorgsbeginsel worden toegepast. In geval van reële risico's dienen met spoed voorzorgsmaatregelen te worden genomen.
Tot slot moet het actieterrein van het Europees bureau voor voedselveiligheid beperkt blijven tot voedselveiligheid. Het mag onder geen beding worden uitgebreid tot kwaliteitscontrole of etikettering. Risicobeoordeling van voedselproducten mag niet verward worden met de kwaliteit van producten. Hoe het ook zij, het Europees Parlement en de Europese Commissie zijn vast van plan om het vertrouwen van de consumenten te herstellen.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, het komt regelmatig voor dat een collega in het Parlement een bepaald verslag krijgt toebedeeld waarvoor je haar of hem benijdt. Tegen de tijd dat het verslag dan wordt gepresenteerd, is dat over. Dit is met de heer Bowis niet het geval. Hij heeft dit debat op een uitstekende en bijzonder charmante manier tot een goed einde gebracht. Hij was voortdurend bereid tot het sluiten van compromissen. Hierdoor heeft de commissie twaalf amendementen kunnen aannemen die compromissen bevatten en die daardoor door bijna alle fracties worden gedragen.
Deze week zijn wij er nog eens flink aan herinnerd waarom wij hier allemaal zitten en waarom deze wetgeving wordt aangenomen, namelijk door het verslag in mijn eigen land van de onderzoekscommissie onder leiding van Lord Phillips naar de ramp, ik mag wel zeggen het schandaal met de BSE. Deze ziekte heeft zich in onze veestapel kunnen ontwikkelen als gevolg van nalatigheid. De aanklacht tegen degenen die hiervoor verantwoordelijk zijn, zowel ambtenaren als regeringsfunctionarissen, zal morgen publiekelijk aan de wereld worden bekendgemaakt. Wij zullen niet bepaald trots zijn op onze handelwijze van toen. De procedures zijn nu aangepast en wij hebben nu onze eigen dienst voor voedselkwaliteitsnormen. Dat wij nu ook in het Europees Parlement een dergelijke instantie oprichten, als onderdeel van een hele serie soortgelijke maatregelen, zal onze inzet en zorg voor de voedselveiligheid in de Europese Unie ongetwijfeld vergroten. Dit is dan een gelukkig bijwerking van een droevige geschiedenis.
Ik wil kort de belangrijkste amendementen langslopen die ik het Parlement en de commissaris van harte aanbeveel en die, naar ik hoop, vandaag zullen worden aangenomen. De naam is uiteraard heel belangrijk, en dit heeft de heer Bowis ook geaccepteerd. Wij moet dit een "autoriteit" noemen omdat deze term zowel in het Engels als in de meeste andere talen een orgaan uitdrukt dat de bevoegdheid en het vermogen heeft om in het risicoanalyseproces zo nu en dan zijn eigen beoordelingsvermogen te gebruiken, in plaats van alleen maar uit te voeren wat anderen willen. Een van de amendementen die zijn overgenomen geeft de autoriteit de bevoegdheid om initiatiefverslagen op te stellen. Over de vraag hoe ver de bevoegdheid van deze autoriteit met betrekking tot voeding moet reiken, en ook in hoeverre zij gevraagd en ongevraagd advies moet kunnen uitbrengen aan diegenen die zich in de eerste plaats bezighouden met risicobeheer, bestaat nog geen overeenstemming. Hierover hebben wij gezegd dat de onderwerpen waarbij het om voedselveiligheid gaat, in ieder geval ook onder het takengebied en de adviesbevoegdheid van deze voedselkwaliteitsautoriteit moeten vallen.
Wij hebben ook gezegd dat bij de processen die nu in gang zijn gezet de nationale voedselveiligheidsdiensten en de consumentenorganisaties in de lidstaten van de Europese Unie uitvoerig moeten worden geraadpleegd. Dit is belangrijk omdat wij voor deze autoriteit de volledige steun nodig hebben van het publiek, van alle betrokken partijen en in feite natuurlijk van alle lidstaten. Dat betekent dat zij moeten accepteren dat het vroegtijdig waarschuwingssysteem onmiddellijk moet worden verbeterd en uitgebreid tot diervoeders. Deze week hoorden wij dat geïnfecteerd rundvlees in Frankrijk op de rekken bij Carrefour was terechtgekomen. Dit was weer het zoveelste voorbeeld dat aantoont hoe moeilijk het is om degenen die het met de voedselveiligheid niet zo nauw nemen, te pakken te krijgen.
De EAV dient een bestuur te krijgen met een evenwichtige vertegenwoordiging van mensen die deskundig zijn op het gebied van consumentenzaken, volksgezondheid en alle mogelijke terreinen van wetenschap en landbouw. Het moeten mensen zijn voor wie wij respect kunnen hebben en die bereid zijn volledige opening van zaken te geven over hun belangen. Uiteraard zullen velen van hen banden hebben gehad met de voedingsindustrie of met ander wetenschappelijke instellingen. Dat is begrijpelijk en ook logisch. Wij dienen echter te weten hoe, wie en wanneer, en wij moeten die informatie ook kunnen krijgen.
De EAV dient jaarlijks verslag uit te brengen aan dit Parlement. Bovendien moet de directeur, zodra hij of zij door de Commissie is benoemd, steeds beschikbaar zijn om de Milieucommissie, de Landbouwcommissie en dit Parlement tekst en uitleg te geven. Als dit alles is geregeld, rest ons volgens mij nog slechts één ding, namelijk rustig afwachten tot de Commissie met wetgeving komt over andere zaken op het gebied van de voedselveiligheid: PCB-normen, voedseletikettering, allergie-etikettering, actie op het gebied van voedingsbeleid, en de gewijzigde wetgeving die nodig is voor bewerkte baby- en kleutervoeding. Deze zaken zijn onlosmakelijk verboden met de activiteiten van de voedselautoriteit.
Tot slot zullen wij ook enkele nieuwe amendementen steunen, in ieder geval de amendementen 11 tot en met 13 en 7 tot en met 9. Over amendement 14 willen wij een vrije stemming. Wij vinden sommige andere amendementen overbodig. In het algemeen gesproken zijn wij echter van mening dat de brede consensus die er in het Parlement over dit verslag steeds is geweest, ook tot uitdrukking moet komen in de stemming.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, de heer Bowis heeft zijn werk als rapporteur voor deze belangrijke en gecompliceerde kwestie uitstekend uitgevoerd.
Eigenlijk zijn er heel veel belangrijke, en ogenschijnlijk ook tegenstrijdige doelen die bereikt moeten worden in deze kwestie van voedselveiligheid. Het gaat onder andere om veiligheid. In deze context zou ik willen spreken over het goedkope voedsel dat gezinnen kopen en dat kinderen en jonge mensen eten.
Het gaat hier niet alleen om de vrijheid het voedsel en de voedingssector te ontwikkelen, maar ook om het bewaren van het Europese erfgoed. Een belangrijk onderdeel hiervan is het veiligstellen van het rijke erfgoed en de rijke tradities. Daarom steun ik amendement 15.
Eén kwestie is mijns inziens echter onvoldoende besproken, namelijk de noodzaak het uniform wetgevingskader gepaard te doen gaan met uniforme en verregaande controle. Vergeet u niet dat de voedingssector in zijn geheel de grootste werkgever is in de Europese Unie! We moeten erop toezien dat de regelgeving in de hele Unie op dezelfde manier wordt uitgevoerd! Anders brengen we de veiligheid in gevaar en ontwrichten we de vrije concurrentie op de interne markt!
Laat mij het volgende nogmaals zeggen: ziet u erop toe dat de regels van het zuiden tot het noorden goed worden nageleefd!

Staes
Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, der Mensch ist, was er ißt, de mens is wat hij eet. Dat, collega's, waren inderdaad de eerste woorden die ik in mijn maiden speech vorig jaar uitsprak over de Belgische dioxinecrisis. Het zijn ook de woorden waarmee mijn collega Bowis hier zijn toelichting en toespraak begint. Het geeft meteen weer dat de heer Bowis en ikzelf samen met de hele milieucommissie grotendeels op dezelfde lijn zitten en ik dank de heer Bowis voor de bijzonder constructieve samenwerking de voorbije maanden.
Vier opmerkingen wil ik maken. Het verslag maakt terecht een onderscheid tussen enerzijds risicoanalyse en anderzijds risicobeheer. Tegen deze achtergrond wil ik vooreerst kwijt dat het garanderen van voedselveiligheid staat of valt met het door de overheid organiseren van sterke controles en die controles zijn zo sterk als de zwakste schakel. Als de zwakste schakel breekt, valt ook de controle als een kaartenhuis in elkaar. Dat betekent dus dat alle controlediensten goed moeten samenwerken en vaak wordt hierbij te weinig aandacht besteed aan die controlediensten die de dierengeneesmiddelen moeten controleren; in mijn land is dat de farmaceutische inspectie. Ik betreur dan ook dat die dienst in mijn land niet of nauwelijks wordt betrokken bij de toekomstige werking van het federale agentschap voor voedselveiligheid. De ervaring leert immers dat slechte controle op dierengeneesmiddelen en de slechte controle op het voorschrijfgedrag van dierenartsen, kan leiden tot schandalen. Dus aandacht daarvoor.
Ten tweede, het verslag-Bowis stelt duidelijk dat het Europees voedselagentschap verantwoordelijk is voor de risicoanalyse. We moeten er ons goed van bewust zijn dat dit agentschap alleen een sterke partner in het voedselveiligheidsdebat zal zijn wanneer het in de loop van de komende jaren respectabiliteit zal verwerven. Die respectabiliteit zal er komen, niet door wetten, niet door regelgeving, maar wel door integriteit, door academische topkwaliteit, door onafhankelijkheid, door verantwoordingsplicht, door transparantie en door begrijpelijkheid. Ik pleit er dan ook voor dat bij een afweging van wetenschappelijke meningen ook steeds de minderheidsstandpunten worden gepubliceerd. Wetenschap is immers, collega's, geen statisch gegeven, maar is steeds in beweging en het debat over de zes Amerikaanse hormonen heeft dat voldoende bewezen.
Collega's, ik ben ook blij met de van boer tot bord- en met de van riek tot vorkbenadering. Ik zou zelfs nog verder willen gaan en pleiten voor een van zaad tot lepelbenadering. Dat betekent dat bij het nagaan van voedselveiligheid alle producten in ogenschouw worden genomen en ik verwijs daarvoor naar paragraaf 11 van de resolutie.
Ten vierde, terecht ook benadrukt het Parlement in paragraaf 17 dat het rapid alert system uitgebreid moet worden tot alle aspecten van de voedselveiligheid met inbegrip van diervoeders en terecht pleiten we dan ook voor een snelle invoering van een positieve lijst, mijnheer de commissaris.
Collega's, dit is nog maar het begin, we hebben nog een lange weg te gaan. We moeten beseffen dat de consument opnieuw vertrouwen moet krijgen in het voedsel en dat is een fundamenteel mensenrecht. Ik hoop dat wij de komende maanden en jaren de Commissie van zeer nabij zullen volgen bij het uitvoeren van het Witboek.

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, allereerst geven ook wij natuurlijk steun aan alle compromis- en samenvattingsamendementen waarover in de Milieucommissie een akkoord werd bereikt. Ik hoop dat die amendementen ook hier aangenomen zullen worden. Staat u mij echter toe een of twee opmerkingen te maken. Bij de bespreking van dit vraagstuk blijkt namelijk hoe oppervlakkig en inhoudsloos het debat over de politieke eenmaking van Europa is. Dit lijkt u misschien absurd, maar dat is het niet. Zonder een sterke politieke steun zal geen enkele instantie in staat zijn voedselveiligheid te garanderen.
Hier doen zich verschillende kwesties voor: wetgeving, tenuitvoerlegging in het begin, manier van reageren op gevaren, maatregelen, beleidsverandering, vergelijking met import, en kwaliteitscontrole op wat van buiten komt. Ik vraag derhalve: wie gaat daar voor zorgen? De nationale autoriteiten? De autoriteiten van de betrokken lidstaten hebben juist geprobeerd de crisissen die zich tot nu toe hebben voorgedaan te verhullen. Moet ik hier herinneren aan het beleid van het Verenigd Koninkrijk in verband met de gekkekoeienziekte? Welke organisatie kan voor alle Europese burgers controle uitoefenen, onderzoek instellen en maatregelen voorstellen? Ik zal u een klein voorbeeld geven. Ik vraag mij af wat een instantie als de ons hier voorgestelde had kunnen doen in de tijd van de gekkekoeienziekte in Groot-Brittannië, in de tijd van de dioxines in België, in de tijd van de gemodificeerde katoen en de daarvan afgeleide producten zoals katoenolie in Griekenland? Ik geloof niet veel bijzonders.
Als dus deze organisatie niet de status krijgt van een beleidsinstantie, zal zij niet veel kunnen uitrichten. Dan zal zij op zijn hoogst iets dergelijks worden als het Milieuagentschap dat uitstekend informatiewerk verricht, maar - zoals het zelf zegt - het milieu in Europa niet kan verbeteren.

Thomas-Mauro
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in Europa wordt regelmatig grote ongerustheid veroorzaakt door ernstige volksgezondheidscrises. Deze crises, zoals de BSE-crisis en de dioxine-crisis, zijn een regelrecht maatschappelijk probleem geworden en doen de consument zijn vertrouwen verliezen in de voeding. Dat is zeer recent nog eens gebleken.
De lidstaten hebben niet stilgezeten. Frankrijk heeft bijvoorbeeld een nationaal bureau voor voedselveiligheid opgericht. De Europese Commissie legt vandaag een voorstel op tafel voor de oprichting van een Europese autoriteit voor voedselveiligheid die tot taak heeft elk risico voor de volksgezondheid te onderzoeken.
Een goede wetenschappelijke kennis is ongetwijfeld noodzakelijk om alle risico's voor de voedselketen, van hooi- tot tafelvork, beter te kunnen beoordelen. Ieder initiatief dat een betere kennis van deze risico's mogelijk maakt, is dus welkom. Is het echter niet zo dat we de problemen omdraaien? Zoals vaak stelt de Commissie regelingen voor om de kwalijke gevolgen uit te wissen of te verzachten van een beleid waarvoor zij zelf gedeeltelijk verantwoordelijk is, zonder ook maar in de geringste mate de hoofdlijnen van dat beleid ter discussie te stellen. Zo zijn de Europese eisen inzake traceerbaarheid beslist goede maatregelen. Ze zijn echter des te noodzakelijker geworden door de afschaffing van de controles aan de binnengrenzen, de communautaire grenzen. Op dezelfde wijze tracht de Europese Unie de biodiversiteit en de ecosystemen te beschermen met richtlijnen, zoals de habitatrichtlijn en de richtlijn voor wilde vogels, zonder evenwel de buitensporige landbouwproductie ter discussie te stellen, ofschoon we heel goed weten dat dit samen met de verstedelijking de voornaamste oorzaak is van de verstoring van de ecosystemen.
Het is juist dit op productievermeerdering gerichte systeem dat de risico's voor de voedselveiligheid doet toenemen. De belangrijkste trekken hiervan zijn: de specialisatie van de landbouwbedrijven, die voor het merendeel intensieve landbouwmethoden toepassen; de noodzaak zich aan te passen aan de prijzen van de Amerikaanse markt en dus te zoeken naar kostenbesparende oplossingen, met name voor de diervoeding; de soms eindeloze vervoersafstanden; de verschillende elementen van de voedselketen tussen boer en bord. Dit zijn stuk voor stuk risicofactoren voor de volksgezondheid, maar men verkiest het kwaad te genezen in plaats van het te voorkomen. Dat is bedenkelijk.
In dit opzicht is er zeker een rol weggelegd voor de Europese autoriteit voor voedselveiligheid, met name op het gebied van wetenschappelijke risicoanalyse. Wij moeten er echter wel voor zorgen dat de lidstaten bevoegd blijven voor risicobeheer en voor een redelijke en evenwichtige toepassing van het voorzorgsbeginsel. Dit is een waarborg voor efficiëntie. Want wie kan beter plaatselijke controles uitvoeren dan de landen zelf? Wie kan beter het onderscheid maken tussen producten die echt gevaarlijk zijn en producten die, ook al zijn ze niet 100% risicoloos, deel uitmaken van onze verschillende eetculturen? Een absoluut nulrisico bestaat niet, en is ook niet wenselijk, want steriliteit is geen garantie voor voedselveiligheid. Wie kan tenslotte de bevolking beter informeren over de risico's die verbonden zijn aan bepaalde producten dan de lidstaten?
Laten we dus de Europese autoriteit voor voedselveiligheid enkel belasten met wetenschappelijke taken, in samenwerking met de nationale agentschappen. Laten we hoge eisen stellen aan de voedselautoriteit op het gebied van deskundigheid en onafhankelijkheid en vragen dat zij aanbevelingen doet aan de politieke autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor risicobeheer. Laten we de autoriteit echter geen initiatiefrecht geven tot vroegtijdig waarschuwen of informatie van het publiek.
We moeten ook oppassen voor een al te grote uniformiteit tussen onze voedingspatronen. Ieder land, en Frankrijk in het bijzonder, is trots op zijn eigen voedingsproducten en gastronomische cultuur. Deze diversiteit bepaalt mede de rijkdom van Europa en zijn hoge levenskwaliteit. Laten we daar angstvallig over waken.

Farage
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat er veel enthousiasme bestaat voor de oprichting van een Europese autoriteit voor de voedselveiligheid, zoals de rapporteur dit orgaan wenst te noemen. Net als in vele andere landen hebben wij ook in het Verenigd Koninkrijk te midden van even grote bijval onze eigen dienst opgericht.
Deze instantie is dit jaar met haar werk begonnen, en velen hadden er hooggespannen verwachtingen van. Met de komst van de ambitieuze voorstellen van de heer Byrne lijkt het er echter op dat dit nationale initiatief zal opgaan in de structuren van de Europese Unie. Dit hebben wij te danken aan de heer Bowis. In zijn verslag bevestigt hij de ondergeschikte rol van de Britse dienst wanneer hij opmerkt dat "het van essentieel belang is dat de Commissie voor coördinatie zorgt tussen haar diverse afdelingen, met inbegrip van ....... nationale voedselagentschappen." Ik ben er, tussen twee haakjes, wel erg verbaasd over dat hij, als conservatief lid van het Europees Parlement, kennelijk zo gemakkelijk over het feit heenstapt dat weer een Britse instantie wordt opgeslokt, en dat terwijl zijn partij toch steeds vooraan staat bij de protesten tegen verdere integratie.
Desalniettemin zal het misschien voor sommige leden als een verrassing komen als ik zeg dat ik het idee van een pan-Europese aanpak van de voedselveiligheid, zoals dat tot uitdrukking komt in de EAV, steun. Ondanks het feit dat ik door mijn Britse collega's vaak als "een klein Engelsmannetje" word aangemerkt, heb ik er absoluut geen moeite mee om te erkennen dat bacteriën geen grenzen kennen. Zij respecteren echter niet alleen geen nationale grenzen, maar zij houden zich uiteraard ook niet aan de grenzen van de Europese Unie.
Ondanks het enthousiasme voor weer een nieuwe EU-instantie, moeten wij, als wij een effectief controleprogramma willen, verder kijken dan de vijftien lidstaten. Dat is een te beperkte visie: een dergelijk programma moet in een breder perspectief worden geplaatst. Daarom kunnen wij onszelf gelukkig prijzen. Wij hebben namelijk al sinds 1954 het bijzonder doelmatige bewakingsprogramma van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de controle op via het voedsel overgebrachte infecties en vergiftigingen in Europa. Dit is ondergebracht in het Von-Ostertag-instituut in Berlijn.
Het is interessant te bedenken dat, in tegenstelling tot de kleine Europeaantjes die zo vaak achter dit soort EU-projecten zitten, de voorstanders van het WHO-concept oorspronkelijk aan 32 landen dachten, waaronder de Sovjet-Unie. Sindsdien is het uitgebreid met alle landen van de Oeral tot de Atlantische Oceaan en van IJsland tot Israël. De WHO bestrijkt bovendien niet alleen Europa, maar haar werkterrein strekt zich uit over onze hele planeet. Dit is heel belangrijk. Wanneer wij de verspreiding van de belangrijkste, door voedsel overgebrachte ziekten die op dit moment Europa teisteren, in kaart brengen, zien we dat de meeste in feite voor het eerst zijn waargenomen in Amerika.
Zo is bijvoorbeeld de recente dreiging van E-coli O157, om er maar één te noemen, waarschijnlijk ontstaan in Zuid-Amerika. Het verspreidde zich vervolgens naar de VS, daarna naar Canada, vandaar naar Australië en Japan, voordat de ziekte uitbrak in Europa, om te beginnen in Duitsland. Als gevolg hiervan zijn veel van de initiatieven die sindsdien in Europa zijn ontplooid om de ziekte te bestrijden, ontstaan in andere landen, vooral in de VS. Risicobeoordeling moet daar beginnen waar het probleem zich aandient. Als wij daarom de noodzaak erkennen van een grensoverschrijdende instantie die de inspanningen van afzonderlijke instanties moet ondersteunen - en dat doe ik inderdaad - moet een dergelijke instantie zich niet alleen bezighouden met Europa. Zij moet wereldwijd werken aan de hand van informatie uit de hele wereld. Dat is ook precies wat de WHO al doet: zij werkt volledig geïntegreerd samen met haar lokale organisaties. Dit zou een EU-organisatie nooit kunnen.
Ervan uitgaande dat het WHO-programma ook in de toekomst voldoende middelen en steun zal krijgen, lijkt het absoluut onnodig om weer een nieuwe instantie op te richten, laat staan een instantie met zo beperkt bereik als de vijftien lidstaten van de Europese Unie. De voedselveiligheid is veel te belangrijk om het zoveelste excuus voor Europese integratie te worden. Dit toont de allerslechtste kant van de Europese Unie, omdat het wordt ervaren als een voorbeeld van extreme regelzucht.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het Witboek over voedselveiligheid, dat veel eerder had moeten verschijnen, is een reactie op gebeurtenissen als de BSE- en dioxinecrises die onder de consumenten grote onzekerheid en verlies aan vertrouwen teweeg hebben gebracht. Twee punten gaan mij in dit verband bijzonder aan het hart. In de eerste plaats moet er, om onze doelstelling te kunnen bereiken, absoluut een Europees netwerk van onderzoeksinstellingen tot stand worden gebracht. De bevoegdheden van de toekomstige Europese voedselautoriteit en die van andere instellingen, zoals het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin, mogen elkaar echter niet overlappen of met elkaar botsen. Niet alleen de Commissie, maar ook de lidstaten moeten de juridische mogelijkheid hebben een beroep op deze autoriteit te doen. Dat is zinvol, omdat de Europese voedselautoriteit dan ook onafhankelijk van de Commissie kan optreden, waardoor - indien noodzakelijk - zo snel mogelijk voor efficiënt crisismanagement kan worden gezorgd. De voorwaarden waaronder een beroep op de autoriteit kan worden gedaan, moeten echter wel zodanig worden geformuleerd dat efficiënt en snel optreden wordt gegarandeerd.
In de tweede plaats moet er voor alle levensmiddelen een systeem worden bedacht waarmee de ingrediënten van voedingsmiddelen tot aan hun oorsprong kunnen worden getraceerd. Aan dit principe moet bij de geplande herziening van de communautaire etiketteringsvoorschriften consequent worden vastgehouden. Dat is de enige manier om het teloorgegane vertrouwen van de consumenten in de levensmiddelenproductie terug te winnen.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, de heer Bowis heeft een uitstekend verslag opgesteld, en ik ben het op veel punten met hem eens. Mede met het oog op de voedselschandalen die zich tot op heden hebben voorgedaan, is de instelling van een onafhankelijke Europese voedselautoriteit van harte toe te juichen.
Voedselveiligheid is voor consumenten van fundamenteel belang omdat zij gezond willen eten, en wij moeten daarvoor zorgdragen. De hoofdtaken van de voedselautoriteit vloeien hieruit voort. Zij moet risico's beoordelen en daarvan melding maken, en in samenwerking met de vijf levensmiddelencomités een systeem van vroegtijdig waarschuwen hanteren. Verder moet de voedselautoriteit consumenten zo goed mogelijk informeren over levensmiddelen en de veiligheid daarvan, en zo nauw mogelijk met wetenschappelijke instellingen en de controle-instanties in de lidstaten samenwerken, om ook de plaatselijke controle van de producent tot aan de consument te kunnen garanderen.
Om het consumentenvertrouwen te herstellen en te versterken, moet ook in de regelgeving inzake meststoffen, de bestrijding van plantenziekten, geneesmiddelen, milieu en afvalbeheer met de voedselveiligheid en de desbetreffende bepalingen rekening worden gehouden. Voor een betrouwbare risicobeoordeling zijn uitgebreide analyses en referentiemetingen nodig. De gebruikte meetmethodes moeten worden gestandaardiseerd en geharmoniseerd om te garanderen dat de wetenschappelijke resultaten uit heel Europa vergelijkbaar zijn. Er is ook een bepaalde infrastructuur nodig om onderzoek naar levensmiddelen, of speciaal naar gifstoffen in diervoeders te kunnen doen. In het instituut voor gezondheid en consumentenbescherming van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek worden nu al kwaliteits- en veiligheidscontroles op levensmiddelen uit heel Europa uitgevoerd. Levensmiddelen worden er onder andere op verontreiniging gecontroleerd, en er worden referentiemetingen voor landbouwproducten en voedingsmiddelen gedaan.
Er zijn omvangrijke financiële middelen nodig om al deze maatregelen uit te voeren. Het is daarom zinvol de bestaande instellingen van de Europese Unie daarbij te betrekken en in te zetten, ze eventueel uit te breiden en ze tot 2002 de daarvoor benodigde financiële middelen te verschaffen. Ik heb dienaangaande een voorstel gedaan, en ik wil u vragen dat te steunen.

Roth-Behrendt
Mijnheer de Voorzitter, dit is een ingewikkeld onderwerp dat de gemoederen snel in beroering brengt. Het feit dat hierover in de plenaire vergadering slechts 19 amendementen zijn ingediend, bewijst dat er binnen de commissie uitstekend voorbereidend werk is gedaan en dat er in goed vertrouwen is samengewerkt, niet alleen met de rapporteur, maar ook tussen de fracties onderling. Ik wil de rapporteur daarvoor bedanken.
Het Witboek is in geen geval een reactie op de een of andere crisis. Het Witboek is de verlate uitwerking door de Commissie van een Groenboek dat al jaren geleden is verschenen. Wij moeten er tevens op wijzen - met name de heer Whitehead en mevrouw Gebhardt hebben dat al gedaan - dat het Witboek veel meer dan zomaar een nieuwe regeling van de Unie is. Het Witboek moet er bijvoorbeeld toe leiden dat er voorwaarden worden gesteld waardoor voedsel echt veilig wordt. Als wij er niet in slagen het vroegtijdig waarschuwingssysteem te moderniseren en te laten werken, dan hoeven we over veel dingen niet meer na te denken. Als wij er niet in slagen de lidstaten in de verantwoordelijkheid voor dat systeem te laten delen, zitten we met een probleem. Wij moeten voedermiddelen aan strengere wetgeving, aan strengere richtlijnen en strengere criteria onderwerpen. Ook wat de gezondheidsvoorschriften bij de productie van voedermiddelen en de controles betreft, moeten we veel strenger zijn. Zonder een nieuwe kaderrichtlijn zullen we over veel aspecten van de voedselveiligheid alleen maar kunnen glimlachen. De Commissie heeft een zeer ambitieus programma gepresenteerd dat circa 80 nieuwe voorstellen en amendementen bevat. Uit een paar punten leid ik af dat de Commissie al bezig is, en ik denk dat de Commissie op de goede weg is.
Wij hebben het natuurlijk allemaal in eerste instantie over deze nieuwe voedselautoriteit. Wij zijn het in de commissie eens geworden over wat deze nieuwe instantie wel en wat zij niet mag doen. Ik voeg daar echter aan toe dat voedselveiligheid belangrijk is. Wij hebben nu al wetenschappelijke comités binnen de Unie die daarop toezien. Als wij het echter niet voor elkaar kunnen krijgen dat in de lidstaten de naleving van de wetgeving ook daadwerkelijk ter plaatse wordt gecontroleerd, als wij er niet in slagen de lidstaten verplicht te laten melden wie wat controleert, en wanneer en hoe vaak, dan kunnen we in de Europese Unie wel twintig nieuwe instanties oprichten zonder dat dit enig effect op de voedselveiligheid heeft. Dat moeten we goed voor ogen houden. In zulke omstandigheden is een nieuwe instantie, hoe die ook wordt genoemd, niet meer dan boerenbedrog en een alibi. Zo'n nieuwe instantie zal misschien een bepaalde lidstaat of stad blij maken, maar verder gebeurt er niets. Uitdrukkingen als "niemand kijkt op of om" of "alles blijft bij het oude" zouden dan erg toepasselijk zijn. Tegenwoordig zijn echter gezondheidsvoorschriften en controles ter plaatse het parool. Dat komt meer op de lidstaten aan dan op de Commissie of op ons, want de lidstaten hebben tot op heden hun huiswerk niet gedaan.

Olsson
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij en dankbaar vandaag. Dat komt door zowel de Commissie die begonnen is met de werkzaamheden voor een betere voedselveiligheid, als door de heer Bowis en heel de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Ik ben heel blij met de goede samenwerking die we hebben gehad en met de bereidheid die aan de dag is gelegd om compromissen te sluiten voor het tot stand brengen van een goed verslag. Nu hopen we op de steun van het Parlement en we hopen dat de Raad en de Commissie onze voorstellen aanvaarden.
De voedselautoriteit moet samen met het Voedsel- en Veterinair Bureau, andere wetenschappelijke organen en nationale autoriteiten een allesomvattend systeem creëren. Zoals mevrouw Paulsen al zei, moeten alle lidstaten en alle bedrijven, waaronder veel multinationals, zich aan de wetgeving houden. Mocht zij dat niet doen, moet er een sanctiesysteem op EU-niveau komen. Daarom wil ik naar amendement 16 verwijzen. Wanneer de voedselveiligheid gevaar loopt, wordt zowel de gezondheid van de mens als de gemeenschappelijke markt bedreigd. We moeten het EU-Verdrag daarom zodanig wijzigen dat de Commissie de mogelijkheid heeft om sancties op te leggen op voedingsgebied, net zoals zij dat tegenwoordig op het gebied van de mededinging heeft. De voedselautoriteit moet voorstellen kunnen doen aan de Commissie voor geschikte maatregelen op dit gebied.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb het genoegen om allereerst de Commissie te prijzen voor het Witboek voedselveiligheid dat mijns inziens een goed voorstel is. Ook wil ik de heer Bowis complimenteren met de uitstekende manier waarop hij dit voorstel heeft verbeterd en aangescherpt. Bovendien heeft hij een document gepubliceerd met een concrete resolutie en een gemakkelijk leesbare en humoristische toelichting. Het komt niet vaak voor dat we zulke teksten onder ogen krijgen in het Parlement!
Mijn fractie deelt het standpunt van de Commissie en de rapporteur over de verdeling van de taken voor de onafhankelijke voedselautoriteit. We zijn van mening dat haar hoofdtaak moet zijn de risico's voor de voedselveiligheid te beoordelen. Wetenschappelijk advies moet de kern zijn van haar werkzaamheden. Natuurlijk moet ook de wetgeving worden verbeterd en heel de voedselketen daarin worden ondergebracht, omdat de hele kijk op voedsel gekenmerkt moet worden door voorzichtigheid en verantwoordelijkheid. Daar moet iedereen zich voor inzetten. Ook moet het voedsel zoveel mogelijk geproduceerd worden volgens ecologische principes.
In feite hebben we een allesomvattende strategie nodig voor de omgang met voedsel van het begin tot het einde. Het gaat om kwesties zoals GMO's, additieven, etikettering enzovoort. Ik hoop dat de Commissie hier werkelijk op toeziet.
Mijn fractie steunt de meeste amendementen. Ik vind met name amendement 17 belangrijk. In dit amendement staat dat consumentenorganisaties om advies wordt gevraagd. Omdat in overweging J staat dat het bedrijfsleven en de voedselproducenten om advies moet worden gevraagd, ben ik van mening dat er een evenwicht op dit gebied moet komen.

Fiebiger
Mijnheer de Voorzitter, het bestaande voedselveiligheidssysteem is door de veelvuldige voedselschandalen en de discussie over het gebruik van gentechnologie bij de productie van levensmiddelen op de helling komen te staan. Optimale voedselveiligheid en een afbrokkelend consumentenvertrouwen gaan niet samen. Er moet dus iets nieuws worden verzonnen, dat vind ik ook. Ik vind echter dat de bevoegdheid in laatste instantie bij de lidstaten moet blijven berusten.
De Gemeenschap is de grootste importeur en exporteur van levensmiddelen. Deze branche zet jaarlijks 600 miljard euro om en biedt werk aan 10 miljoen mensen. Ik steun alle partijen die aan de strategie "voeding voor iedereen" werken, of zij nu een politieke, administratieve of andersoortige verantwoordelijkheid dragen. De ontwikkelde industrielanden kunnen op dit vlak de grootste bijdrage leveren door op een duurzame en veelzijdige manier levensmiddelen te produceren. Het Witboek is een politiek document van degenen die de verantwoordelijkheid voor de productie van levensmiddelen dragen. Absolute veiligheid is op dit gebied niet of nauwelijks haalbaar. Daarom zijn de voorzorgsmaatregelen uit het Witboek de werkelijke actieplannen. Bovendien bestaat er niet zoiets als een Europese smaak. Nationale bijzonderheden moeten niet alleen worden gerespecteerd, maar zelfs worden bevorderd.
Daarin schuilen ook de enige zwakke plekken van het Witboek over voedselveiligheid. Sommige vragen blijven onbeantwoord. Wat voor relatie zal de voedingsautoriteit bijvoorbeeld met de consumenten opbouwen? Hoe wordt de financiering en de samenwerking met lidstaten geregeld? Hoe zit het met de aansprakelijkheid? Tot nu toe betalen namelijk de onschuldigen het gelag. De Commissie zal deze vragen bij haar verdere werk nog concreter moeten beantwoorden.

Nobilia
Mijnheer de Voorzitter, wij waarderen het werk dat collega Bowis verricht heeft, niet alleen omdat hij de materie op correcte wijze in kaart brengt, maar ook omdat hij belangrijke vraagstukken aan de orde stelt die nog op antwoord wachten.
Het staat als een paal boven water dat de voorgenomen Europese voedselautoriteit een nuttige instantie zal blijken, zowel met het oog op allerlei controleacties als ten behoeve van de preventie, alhoewel het voorzorgbeginsel als operationele indicator in dit opzicht niet toereikend is. Aspecten die nog verder op scherp moeten worden gezet betreffen onder meer de noodzaak van een solide wetgeving, definitie van het begrip "toelaatbaar risico" en concrete bescherming voor de diversiteit van de plaatselijke levensmiddelen en producties. Ook moet de nodige aandacht uitgaan naar het midden- en kleinbedrijf en moet de opleiding van werknemers in die sector nog beter in de verf gezet worden. Een ander aspect dat aangepakt moet worden is een consequente herziening van de voorschriften inzake etikettering voor zowel de groot- als detailhandel, zodat de consument eindelijk op correcte wijze wordt voorgelicht over de traceerbaarheid van producten en bestanddelen. Ook kunnen zodoende in het geval van risico' s of crisissituaties eventuele verantwoordelijkheden opgespoord worden.
Voorts is terecht opgemerkt dat de voedselautoriteit geen politieke hoedanigheid krijgt en dat zij met name in geval van alarmsituaties de Commissie en de lidstaten als aanspreekpunten heeft. Een en ander zal hoe dan ook pas echt blijken als de autoriteit in werking treedt. De juridische status, de bevoegdheden, de manieren waarop in Europees verband wordt omgegaan met andere technisch-wetenschappelijke organen wier takenpakket momenteel nog gedeeltelijk overlappingen vertoont met die van de te vormen autoriteit, zijn ook aspecten die nog nader ingekleurd moeten worden.
Verder wordt het belangrijk te zien hoe de onafhankelijkheid en transparantie van de voedselautoriteit gerijmd kunnen worden enerzijds met haar ondergeschikte positie ten opzichte van de Commissie en het onbepaalde karakter van de financiële middelen die haar ten deel vallen, anderzijds met de samenstelling van de raad van bestuur en het feit dat de autoriteit op eigen houtje in actie kan komen.
Tenslotte zijn wij er zeker voor dat prioritaire acties worden vastgesteld en deze worden gerangschikt op grond van belangrijkheid. Aangezien de uitwerking van die acties lang op zich zal laten wachten, moet beseft worden dat die acties niet in de plaats kunnen treden van een alomvattend Europees richtsnoer over voedselbeleid en voedselveiligheid. De uitstippeling van een dergelijk richtsnoer biedt trouwens ook een kans om de eenheid van de vele Europese diversiteiten aan te tonen.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, rapporteur Bowis begint de toelichting van zijn verslag met een citaat van Ludwig Feuerbach, dat hij ook vanmorgen herhaalde: der Mensch ist was er ißt. Ik deel deze uitspraak niet, want we kunnen weten dat een mens meer is dan alleen een lichaam. Dat er al lang regels voor voedselveiligheid bestaan, kunnen we lezen in de Bijbel, aangezien God deze aan Zijn volk Israël voorschreef.
Een nuancering van de zorg die er bij de mensen leeft over de veiligheid van het voedsel is echter op zijn plaats. Tegenover Feuerbach kan ik de wijze uitspraak van de Here Jezus zelf zetten: "de mens wordt niet verontreinigd door wat er via zijn mond binnenkomt, maar door wat uit zijn mond komt", namelijk door wat we allemaal zeggen.
In deze moderne maatschappij zijn de keuzemogelijkheden voor voedsel enorm uitgebreid. We eten vooral lekkere dingen, ook als we weten dat ze ongezond zijn. Vreemd genoeg ontstaat er bij de bevolking echter wel grote paniek als er iets misgaat met de voedselproductie. Om het vertrouwen weer terug te winnen worden er zeer drastische maatregelen genomen, waarvan je je kunt afvragen of ze uit veiligheidsoverwegingen nodig zijn. Had met een Europese Voedselautoriteit een dioxinecrisis en een BSE-crisis voorkomen kunnen worden?
Mijns inziens is het maken van nieuwe wetgeving geen goede reactie op het niet naleven van bestaande wetgeving. Het opzetten van onafhankelijke inspectiediensten in de lidstaten die ter plaatse de wet handhaven dient daarom prioriteit te hebben. Hetzelfde geldt voor het rapid alert system, de lidstaten moeten ervoor zorgen dat dit systeem goed werkt en zij moeten de Europese Commissie tijdig informeren.

Nisticò
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Byrne, ik wilde allereerst mijn vriend John Bowis dankzeggen omdat hij uitstekend werk heeft verricht voor het Witboek over voedselveiligheid en vooral ook omdat hij bereid was verschillende amendementen over te nemen uit diverse politieke fracties. Deze amendementen vormen naar mijn mening een aanmerkelijke verbetering van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
De oprichting van een onafhankelijke en wetenschappelijk georiënteerde Europese voedselautoriteit, vormt een belangrijke stap naar de vervulling van een behoefte die alle burgers gevoelen; zij eisen immers de nodige garanties voor de kwaliteit en de veiligheid van hun levensmiddelen. De neuronale schade die het centrale zenuwstelsel van de mens aantast en veroorzaakt wordt door het eten van vlees van runderen - die, zoals vanochtend werd gezegd, lijden aan de gekkekoeienziekte - de recente dioxine-affaire in België, de hoge concentraties bestrijdingsmiddelen die in het milieu terechtkomen, de aanwezigheid van allerlei andere microbiologische en chemische stoffen die een sterk kankerverwekkend effect hebben, zijn een bron van verontrusting en soms ook van angst bij de gewone mensen. Met de oprichting van een Europese voedselautoriteit zal in niet geringe mate bijgedragen worden tot een hoge beschermingsgraad van de volksgezondheid.
Ik wilde tot slot alle politieke fracties bedanken - de Europese Volkspartij, de socialisten, de groenen, de liberalen - omdat zij akkoord zijn gegaan met een compromisamendement dat aanvankelijk door mij en de heer Fiori was ingediend met de bedoeling de Europese voedselautoriteit een grotere rol toe te kennen. Deze autoriteit moet als het ware het brein vormen achter de coördinatie van het netwerk van nationale instanties, die op hun beurt in de afzonderlijke regio' s een netwerk van topcentra voor voedselveiligheid moeten coördineren en begeleiden. Het is de bedoeling dat met dit netwerk van laboratoria een doorlopende en dagelijkse controle op de kwaliteit en de veiligheid van voedselproducten van de grond komt, precies zoals mevrouw Roth-Behrendt zojuist bepleitte. Dat is een aanpak waar ik me in kan vinden. Dit netwerk moet zo dicht mogelijk bij de burgers staan, zodat zij langs deze weg langzaam aan weer vertrouwen gaan stellen in de Europese en nationale instellingen.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, met de stemming in het Parlement wordt deze eerste fase van raadpleging over de problematiek van de voedselveiligheid afgesloten. Ik hoop wel dat met deze stemming geen punt wordt gezet achter het streven naar snel en efficiënt ingrijpen. Het gaat hierbij immers om een sector die heel dicht bij het dagelijks leven van de burgers staat en een van de belangrijkste proefbanken is voor ons vermogen om het vertrouwen van de burgers in de instellingen en in de politiek terug te veroveren.
De behoefte aan een forse inzet wordt nu zelfs nog groter als men bedenkt dat de hooggestemde verwachtingen die het Witboek heeft gewekt, niet volledig verwoord zijn in het verslag van de heer Bowis, ondanks het feit dat de rapporteur ontegenzeggelijk zijn best heeft gedaan. De oprichting van de Europese voedselautoriteit en de omschrijving van haar bevoegdheden vormen weliswaar kernpunten van de door de Commissie voorgestelde strategie, maar de kous is hiermee niet af. Een Europese voedselstrategie mag niet beperkt blijven tot het oprichten van een bewakingsinstantie en het toepassen van een paar hygiënische en gezondheidstechnische voorschriften, hoe nodig deze ook zijn. Er bestaat een onverbrekelijke band tussen gezond eten en goed eten, maar hiervoor moet nog wel het nodige besef bij de consumenten gekweekt worden. In dit bewustwordingsproces is het zaak kwaliteit voorop te plaatsen en de typische plaatselijke producten voldoende ondersteuning te geven, omdat zij een grote rijkdom van de Europese volkeren vormen.
Met de stemming in de Milieucommissie is het ons gelukt een zeker evenwicht te herstellen, doordat wij namelijk onder het toepassingsgebied de voedingsproblemen en een paar belangrijke verwijzingen naar de rol van het MKB voor de bescherming van de diverse voedingsgewoonten hebben opgenomen. Dit is de reden waarom ik voor zal stemmen.

Sterckx
Voorzitter, collega's, ik denk dat we met het rapport van de heer Bowis een stevige basis hebben voor het verdere werk en ik denk, mijnheer de commissaris, dat er nu geen enkele reden is waarom u, bij wijze van spreken, morgen niet met het wetgevend voorstel zou komen, want de grote meerderheid van het Parlement is het er nu over eens op welke manier we verder moeten gaan en dat het zo'n grote meerderheid is, is onder meer en vooral te danken aan u, mijnheer de rapporteur, u bent een enorm goed diplomaat.
Over de grond van de zaak ga ik niet veel meer zeggen, we zijn het daar allemaal over eens. Ik zou een paar kleinere dingen naar voren willen brengen. Ik heb een amendement ingediend dat naar mijn gevoel niet onbelangrijk is, hoewel collega Whitehead suggereerde dat het overbodig was. Het moet een onafhankelijke autoriteit zijn, en daarom denk ik dat zoals in paragraaf 12 staat, nauwe banden, close ties in het Engels, eigenlijk niet mogen, met niemand, niet met consumentenverenigingen, maar ook met niemand anders. Dus ik denk dat uw amendement 11 en mijn amendement 17 perfect combineerbaar zijn.
Tweede punt, naast de autoriteit zijn er nog een aantal belangrijke dingen die moeten gebeuren. Ik haal er twee uit: wij hebben dringend PCB-normen nodig op Europees niveau, wij hebben dringend een positieve lijst van ingrediënten van veevoeder nodig. Mijnheer de commissaris, aan het werk zou ik zeggen, en collega's, onze rol in het Europees Parlement is ook zeer belangrijk want wij zullen met het jaarverslag, met de ondervraging van de directeur van de autoriteit ervoor moeten zorgen dat de autoriteit ook werkt, want als zij niet werkt, als zij niet goed haar werk doet, dan zal de politieke rekening bij ons terechtkomen. Ik denk dat dat iets is wat we in de loop van de jaren in het oog zullen moeten houden.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken omdat hij - zoals enkele collega's al hebben gezegd - de amendementen van alle fracties door middel van compromisteksten in het verslag heeft opgenomen. Ik denk dat de rapporteur een duidelijk doel nastreeft. Zoals hij zelf in zijn verslag zegt, is dat in de eerste plaats het garanderen van de hoge veiligheidsnormen die voor voeding moeten gelden. Een tweede, daarvan afgeleide doelstelling is het terugwinnen van het consumentenvertrouwen dat door de schandalen een flinke deuk heeft opgelopen. Ik wil eraan herinneren dat in Spanje niet alleen het schandaal rondom de raapolie heeft gespeeld - dat ruim 20 jaar na dato nog steeds gevolgen heeft - maar ook het BSE- en het dioxineschandaal. Het laatste en zorgwekkende schandaal in verband met genetisch gemodificeerde maïs uit de VS, die niet voor consumptie geschikt is maar toch in voedingsmiddelen terecht is gekomen, schijnt Spanje eveneens te raken.
Ik denk dat het heel belangrijk is om, zoals de rapporteur voorstelt, een driesporenbeleid te volgen. Ten eerste moet er een voedselagentschap of -autoriteit worden opgericht, die door integriteit, transparantie en onafhankelijkheid wordt gekenmerkt. Vooral de onafhankelijkheid is een fundamenteel vereiste. Ten tweede moet er dringend duidelijke en toegankelijke wetgeving komen. Ten derde moet er worden samengewerkt met de instanties van andere lidstaten, met niet-gouvernementele organisaties, consumentenorganisaties en internationale organisaties. Zoals mijn collega Mihail Papayannakis al zei, zullen ook wij dit verslag daarom steunen en aannemen.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij graag aan bij de andere collega's en complimenteer de rapporteur, de heer Bowis, met zijn bijzonder constructieve en logische benadering van dit probleem. Mag ik, bij wijze van luchtige noot in deze discussie, zeggen dat ik luisterend naar de bijbelse citaten van de heer Blokland het gevoel had dat hij dit debat op een hoger niveau bracht? Er is immers een tijd is geweest dat wij dachten dat dit soort zaken alleen door goddelijk ingrijpen kon worden opgelost.
Dit gezegd zijnde vind ik echter ook dat het dit Parlement en commissaris Byrne tot eer strekt dat de voedselveiligheid nu zo hoog op de Europese agenda staat. Onze burgers verwachten van ons een alerte en positieve reactie en zij hebben daar ook recht op. Volgens mij is dit absoluut noodzakelijk om het vertrouwen van de consument in dit voor zowel producenten als consumenten zo belangrijke beleidsterrein weer helemaal te herstellen. Wij hebben allemaal onze lessen geleerd van de voedselcrises in de jaren 90. Door een stelsel van uniforme regels in te voeren, zullen wij naar mijn stellige overtuiging de basis leggen voor een wetgeving die de bestaande hiaten op dit gebied opvult. Dit zou duidelijk de voedselveiligheid in de hele voedselketen vergroten. De hervorming van de levensmiddelenwetgeving van de EU kan dan op het niveau van de Europese Unie worden uitgevoerd.
Wij willen niet in een situatie terechtkomen waarin levensmiddelen in de Europese Unie weer alleen in eigen land worden gekocht. Een van de centrale elementen van de hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is dat wij renationalisatie van het GLB, in welke vorm dan ook, willen voorkomen. Daarom is het ook zo belangrijk dat de wetgeving inzake voedselveiligheid op Europees niveau wordt uitgevoerd. Daarom ook ben ik bijzonder gelukkig met een van de kernpunten van het Witboek over voedselveiligheid, namelijk het plan om een nieuwe Europese voedselautoriteit op te richten. Deze autoriteit moet de verantwoordelijkheid krijgen voor wetenschappelijk bewijsmateriaal, voor informatieverstrekking en maatregelen met betrekking tot alle met de voedselveiligheid samenhangende risico's.
Een ander vraagstuk waarmee wij in de komende maanden te maken zullen krijgen, is dat van de genetisch gemodificeerde organismen (GMO's) in de voedselproductie. Wij moeten openstaan voor de mogelijkheden van de biotechnologie. Het zou wel eens een ernstige misvatting kunnen zijn te denken dat wij met de biotechnologie slechte kwaliteit en onveilig voedsel in huis halen. GMO-voedsel biedt ons bijvoorbeeld de mogelijkheid de hoeveelheid pesticiden in ons voedsel terug te dringen en de voedingswaarde ervan te verbeteren. Wij zouden in gebreke blijven wanneer wij deze voordelen zouden negeren. Ik steun echter volledig de invoering van heldere, gebruikersvriendelijke en gestandaardiseerde etikettering met betrekking tot genetisch gemodificeerde levensmiddelen. Bovendien mogen levensmiddelen die genetisch gemodificeerd zijn of die genetisch gemodificeerde ingrediënten bevatten pas in de voedselketen worden toegelaten wanneer zij uitgebreid zijn getest, en dan nog alleen indien relevante informatie duidelijk op het etiket vermeld staat.

Thyssen
Voorzitter, dat het Witboek voedselveiligheid zelf geen legislatieve betekenis heeft, doet absoluut geen afbreuk aan de dubbele waarde die het ongetwijfeld heeft. Het bevat ten eerste een engagement om de wetgeving globaal en grondig te renoveren, om een onafhankelijke voedselveiligheidautoriteit op te richten en om de controle beter te organiseren.
Het heeft bovendien een symbolische betekenis. Het kan en moet de start zijn van een nieuw begin. Voortaan wordt het beleid gecoördineerd en geïntegreerd aangepakt en omvat het de gehele voedselketen.
Het is goed dat rapporteur Bowis, die uitstekend werk geleverd heeft, voor een positieve benadering van het Witboek opteert. In zijn verslag worden niet zozeer wijzigingen voorgesteld, maar worden klemtonen gelegd. Zo wordt terecht beklemtoond dat de voedselautoriteit zich in de eerste plaats op de voedselveiligheid moet concentreren. Toch hoop ik dat er ook ruimte zal zijn voor wetenschapsvergaring op het vlak van het verband tussen voedselpatronen en gezondheid. Het beleid moet immers niet alleen gericht zijn op het voorkomen van schade aan de gezondheid, maar ook op het bekomen van gezondheidswinst.
Een tweede terechte klemtoon is de vraag naar aandacht voor de regionale en de culturele verschillen in het voedingsaanbod en de rol van het midden- en kleinbedrijf en de ambachten hierbij. Laat dit meteen een oproep zijn om in het uitgebreide wetgevingspakket dat op ons afkomt de specificiteit van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht niet te miskennen.
Er is nog een derde klemtoon nodig, die vooralsnog ontbreekt in het verslag en die wij nog kunnen inbrengen via amendement 12. Zowel in het Witboek als in het verslag-Bowis wordt gesproken over communicatie enerzijds en over procedures in het geval van noodsituaties anderzijds, maar er is geen aandacht voor de o zo nodige interne en externe crisiscommunicatie. Nochtans, en in België kunnen wij daarvan meespreken, kan die bepalend zijn voor de beheersing van de omvang van de crisis en het staan of vallen van het vertrouwen van de consument in de instellingen.
Om af te sluiten nog dit: laat ons hopen dat de lidstaten de door het Parlement en de Commissie gedeelde visie bijtreden en dat zij vooral ook hun verantwoordelijkheid nemen, niet alleen als samenstellende delen van de Raad, maar ook als instantie die moet zorgen dat de controle in het veld effectief gebeurt nadat de maatregelen van Europa in nationale wetgeving zijn geïmplementeerd.

Van Brempt
Collega's, Voorzitter, met het Witboek voedselveiligheid is een belangrijke basis gelegd voor betere voeding in de toekomst en ik hoop ook voor een meer milieuvriendelijke en mensvriendelijke productie van voedsel. De rapporteur, maar ook heel veel EP-leden in de commissie, waaronder ikzelf, hebben de focus gelegd op de voedselautoriteit en eigenlijk is dat een beetje te betreuren. Te betreuren, omdat goed voedsel, veilig voedsel vooral baat heeft bij duidelijke wetgeving. Maar ik begrijp ook dat de vele crises in Europa, en ik verwijs hier ook naar mijn land, hebben aangetoond dat we vooral nood hebben aan een houvast. De politiek heeft nood aan een houvast om duidelijke keuzes te kunnen maken en de consument heeft nood aan vertrouwen. Daarom hebben we deze voedselautoriteit nodig en daarom leggen we daar terecht de nodige nadruk op.
Het is belangrijk dat die voedselautoriteit onafhankelijk kan functioneren. Dat hebben we duidelijk in het verslag gezet, en ik verheug me daar absoluut over. Het is ook belangrijk dat de voedselautoriteit haar prioriteiten kan stellen, dat ze pro-actief kan werken en dat ze aanbevelingen kan doen aan diegenen die instaan voor het risicobeheer. Ik betreur het een beetje dat er in de benaming alleen voedselveiligheid staat. Ik begrijp dat voedselveiligheid het uitgangspunt moet zijn, maar er moeten toch bruggen geslagen worden naar andere domeinen zoals milieu, gezondheid en dergelijke. Ik hoop dat een dynamische toekomstige autoriteit deze dynamiek toch op gang kan brengen.
Ten slotte nog dit. Ik denk dat we op dit moment, in deze politieke discussie onze focus niet moeten plaatsen op de vestigingsplaats. Ik ben er echt van overtuigd dat dat de bevolking Siberisch koud laat.

Pesälä
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van de liberale fractie bedank ik de Commissie hartelijk voor het Witboek en zijn ambitieuze doelstellingen. Er moet snel en op flexibele wijze vooruitgang worden geboekt. Dat is in het belang van zowel de consumenten als de voedselketen in Europa. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is tot een verstandige lijn gekomen. Ze wil van het agentschap voor voedselveiligheid een op wetenschappelijk gebied respectabel orgaan maken dat verantwoordelijk is voor risico-evaluatie en advisering. Het is van belang dat risicobeheer onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten en de Commissie blijft vallen en op die manier ook aan politieke controle onderhevig is.
Om het vertrouwen van de consumenten in de veiligheid van levensmiddelen te herstellen en te behouden, moet het voedselagentschap met voldoende openbare middelen kunnen beginnen. Onafhankelijkheid en zelfstandigheid van de dienst zijn een goed uitgangspunt om de belangen van de Europese consumenten te dienen. Het zou daarom het beste zijn als het agentschap niet onder de Commissie, maar onafhankelijk zou functioneren, dus fysiek los van de Commissie. Het agentschap moet worden gevestigd op een plaats met goede infrastructuur op het gebied van vervoer en informatietechnologie, en de plaats van vestiging moet een goede naam hebben op het gebied van voedselveiligheid. Ook de steun van de omliggende wetenschappelijke instanties is van belang bij het kiezen van de vestigingsplaats. Ik steun daarom de amendementen 14 en 19 waarin men van het besluit over de vestigingsplaats een principiële kwestie wil maken.

Vachetta
Het Witboek, dat in grote lijnen wordt ondersteund door het verslag van de heer Bowis, formuleert geen dwingende beleidsmaatregelen, en dat is te betreuren. Dit neemt niet weg dat de oprichting van een Europees agentschap voor voedselveiligheid een heel goede zaak is. Het is alleen nog noodzakelijk, zoals sommige collega' s al hebben gezegd, de onafhankelijkheid van het agentschap te waarborgen. Hiervoor moeten de nodige financiële middelen en menselijke hulpbronnen beschikbaar worden gesteld.
Wij zijn van mening dat door een belasting te heffen op de winsten van de agro-industrie deze middelen kunnen worden vrijgemaakt. Met het oog op transparantie zouden ook vakbonden en de diverse organisaties zaken aanhangig moeten kunnen maken bij het agentschap, zowel op consumenten- als op milieugebied. Een goede wetenschappelijke risicobeoordeling, vergezeld van een doelmatige communicatiestrategie richting publieke opinie, is niet voldoende om voedselcrisissen onder controle te krijgen. Dit getuigt van een technocratische visie die voorbijgaat aan de culturele, sociale en economische aspecten van de voedingsproblematiek.
In sommige gevallen vereist de oplossing van een crisis meer politieke wil. Kijkt u bijvoorbeeld maar naar de huidige BSE-crisis. Men zou de toevoeging van vermalen dierstoffen aan veevoeder moeten kunnen verbieden en de bedrijfsvergunning moeten kunnen intrekken van voedselproducenten die deze voorschriften niet naleven.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik complimenteer de heer John Bowis met zijn goede werk. Tijdens deze procedure heb ik vaak gedacht dat wij geluk hebben gehad met de keuze van de rapporteur. Hij heeft goed weerstand weten te bieden aan de druk die bij deze gevoelige zaak op hem is uitgeoefend. Ik bedank ook commissaris Byrne voor de samenwerking met ons. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft de raad van de heer Bowis opgevolgd en besloten geen standpunt in te nemen over de vestigingsplaats van het voedselagentschap. Naar mijn mening was dat een wijs besluit. Het is daarentegen wel van belang te bepalen wat wij van het voedselagentschap verwachten en welke criteria wij aan de vestigingsplaats stellen. Het is in het belang van de burgers van de hele Unie dat er criteria komen. Die criteria zijn: een goede naam op het gebied van voedselveiligheid, onafhankelijkheid, goede wetenschappelijke infrastructuur met de beste beschikbare technologie en goede verbindingen op het gebied van vervoer en informatietechnologie. In amendement 19, dat ik samen met mijn collega's Nisticò en Fiori en veel anderen namens de PPE-DE-fractie heb ingediend, worden deze criteria duidelijk vastgesteld zonder dat een standpunt over de vestigingsplaats wordt ingenomen. Die criteria zijn tegelijkertijd essentiële instrumenten om het gemeenschappelijke doel te bereiken, te weten het zo snel mogelijk herstel van het vertrouwen van de consumenten in de veiligheid van het Europese voedsel.
In de debatten is de eis naar voren gekomen dat het agentschap moet worden gevestigd in een stad met Europese instellingen, omdat er anders geen controle op uitgeoefend kan worden. Een dergelijke argumentatie is verbazingwekkend en zorgwekkend en haalt in feite de bodem onder de basisgedachte van integratie vandaan. Wij kunnen niet serieus zeggen dat alleen een autoriteit in het centrum van de Gemeenschap op betrouwbare wijze de haar gegeven taak kan uitvoeren. Zo zijn er waarschijnlijk meer oorzaken voor de lage waarde van de euro dan de vestiging van de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Zelf denk ik niet zo, ik vertrouw op de kracht van de Europese integratiegedachte en de fundamentele principes in de hele Europese Unie.

Malliori
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil collega Bowis van harte gelukwensen met zijn waarachtige pogingen om alle meningen in zijn verslag te verwerken. Ik dank hem met name ook voor zijn bereidheid om in het verslag het meer algemene begrip van voeding op te nemen.
Met het Witboek over voedselveiligheid probeert men het vertrouwen van de consumenten in heel de voedselketen te herstellen. Terecht eisen de consumenten dat zij risicovrije voedingsmiddelen voorgeschoteld krijgen, waarvan de kwaliteit aan specifieke criteria en normen voldoet. De desbetreffende wetgeving moet dus heel het gebied bestrijken en een zo horizontaal mogelijk karakter hebben: zo hoort dat nu eenmaal als het om voedselvraagstukken gaat. Ik wil hier de aandacht vestigen op een aantal punten. Het vroegtijdig waarschuwingssysteem heeft, zoals is gebleken, tot nu toe niet naar behoren gewerkt. De lidstaten zijn in grote mate verantwoordelijk voor de gebreken daarvan. Mijns inziens moeten daarom concrete termijnen worden vastgesteld waarbinnen elk geval van gerechtvaardigde ongerustheid aan de Commissie moet worden gemeld. De controles in de lidstaten moeten strenger en efficiënter worden.
Wat de Europese autoriteit voor voedselveiligheid betreft, moeten wij hameren op de onafhankelijkheid van deze instantie. Pas dan kan zij het dreigende gevaar evalueren en maatregelen voorstellen voor het beheer daarvan, in afwachting van de definitieve politieke besluiten. Bovendien moet de autoriteit zorgen voor transparantie en alle belanghebbenden de mogelijkheid van toegang tot de beschikbare informatie bieden. Mijns inziens zijn transparantie en onafhankelijkheid absolute voorwaarden voor veilige en juiste voeding, en dat is ons aller doel.

Maaten
Mijnheer de Voorzitter, de recente incidenten met het vlees van zieke koeien dat in de voedselketen terecht is gekomen in Nederland en Frankrijk en ook de discussie die nu weer in Groot-Brittannië plaatsvindt, onderstrepen nog eens dat het toezicht en de controle op de voedselproductie verder moeten worden verscherpt. Het terugwinnen van het vertrouwen van de bevolking in voedselveiligheid is van groter belang dan alleen maar voor de voedselveiligheid. Het gaat immers ook om het vertrouwen van de burger in de overheid.
Het nieuwe Europese voedselveiligheidsagentschap dient daarom een krachtige en onafhankelijk instelling te worden die niet slechts publieksvoorlichting geeft, maar ook concrete bevoegdheden krijgt om in het geval van crises tijdig effectieve maatregelen voor te stellen en om problemen te onderzoeken. Wij hebben daarom een zo slank mogelijke organisatie voor ogen, niet een grote bureaucratie. Daarnaast zal een deel van de doelmatigheid van het agentschap liggen in transparante besluitvorming en snelle publicatie op Internet van zijn onderzoeken en adviezen, analoog aan bijvoorbeeld het voortreffelijk functionerende Food and Veterinary Office in Dublin. Daar heeft het publiek recht op. Er moet ook worden voortgebouwd op het werk van al bestaande organisaties zoals EMEA en de FAO, omdat doublures voorkomen dienen te worden.
Uiteindelijk, Voorzitter, mag de politiek haar verantwoordelijkheid niet ontlopen. De besluiten moeten uiteindelijk voor rekening komen van de Europese Commissie en het Parlement moet, onder andere door middel van een discussie over het jaarverslag, bij het werk van het agentschap betrokken blijven.
Ter afronding, voorzitter Prodi heeft grote verwachtingen gewekt in de aanloop naar zijn voorzitterschap en commissaris Byrne en rapporteur Bowis hebben dat handen en voeten moeten geven in hun Witboek. Ik denk dat ze daar zeer goed in zijn geslaagd en nu zien we graag zo spoedig mogelijk wetgeving op dit terrein.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, de voedselketen in Europa is weliswaar de veiligste in de wereld, maar slechte praktijken en vooral ook recente schandalen hebben tot grote problemen geleid. Onze commissaris, de heer Byrne, heeft op deze problemen op bewonderenswaardige wijze gereageerd. Ik complimenteer hem en ook onze rapporteur, de heer Bowis, voor hun bijzonder logische en rationele aanpak van het probleem dat vandaag op tafel ligt.
De EU moet in het belang van haar burgers de hoogst mogelijke normen voor voedselveiligheid hanteren. Voedselveiligheid en volksgezondheid zijn politieke prioriteiten van de bovenste plank. Wij moeten degenen die ons op dit gebied adviseren, kunnen vertrouwen - boeren, voedselproducenten, voedselverwerkers, detailhandelaren, regeringen, consumentenorganisaties, wetenschappers, enzovoort: een eindeloze lijst. Wij hebben vooral behoefte aan een wetenschappelijke instantie als referentiepunt, of wij nu consumenten of beleidsmakers zijn of zelf ook bijdragen aan de voedselketen. Wij moeten weten wat een aanvaardbaar evenwicht is tussen risicopreventie en een weloverwogen keuze van de consument: alles draait om evenwicht.
Veiligheid en betrouwbaarheid betekenen niet dat wij de mogelijkheid om te kiezen, of zelfs de culturele diversiteit, opofferen. Een van de interessantste amendementen van de Milieucommissie betreft het behoud van het Europese culturele erfgoed op het gebied van lokale voedselspecialiteiten. Dit amendement is een goede aanvulling op het verslag en maakt het des te sterker.
Risico's moeten dan ook in een zo vroeg mogelijk stadium worden onderkend, wetenschappelijk geëvalueerd en in de kiem gesmoord. Actie op Europees niveau is nodig omdat risico's in een gemeenschappelijke markt niet bij de nationale grenzen stoppen. De EAV moet een belangrijke rol spelen in het huidig vroegtijdig waarschuwingssysteem. Dit systeem moet worden verbeterd en uitgebreid tot alle terreinen van de voedselveiligheid, met inbegrip van diervoeders. Ik ben blij met de brede eensgezindheid over de belangrijkste beginselen: er moet een nieuwe wetenschappelijke instantie komen voor de risicobeoordeling op het gebied van voedselveiligheid; deze instantie moet onafhankelijk en transparant zijn, verantwoording afleggen en beantwoorden aan de behoeften inzake objectief onderzoek en commerciële vertrouwelijkheid, en het moet voor een breed publiek toegankelijke en begrijpelijke informatie beschikbaar maken. Het allerbelangrijkste is echter dat deze instantie het respect van haar zusterorganisaties en het vertrouwen van het publiek kan winnen en de regeringen van de lidstaten ertoe kan brengen haar conclusies te aanvaarden.

Klaß
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Commissie reageert met dit Witboek op de toegenomen gevoeligheid van de burgers op dit gebied. Het weinige dat wij ons nog aan eten gunnen, moet in de eerste plaats gezond zijn en goed smaken, en moet naar het oordeel van de consument ook op milieuvriendelijke wijze worden geproduceerd. Wanneer wij over voedselveiligheid spreken en die willen garanderen, moeten wij met veel aspecten rekening houden. Er bestaat al een groot aantal organisaties en instellingen, federaties en actiegroepen die zich tot doel hebben gesteld de voedselveiligheid te bewaken. Binnen de interne markt van Europa, met zijn vrijhandel en zijn vrij verkeer van goederen, rijst steeds duidelijker de vraag naar de bevoegdheid voor de wetgeving en controle op dit voor de Europese burgers zo belangrijke gebied.
De Commissie stelt nu voor een Europese voedselautoriteit in het leven te roepen. Ik juich dat voorstel toe, maar ik stel tegelijk de vraag welke bevoegdheden, opdracht en invloed zo'n Europese instantie krijgt. Dat zijn ook de vragen die wij in de commissies hebben behandeld. Ik wil daarom collega Bowis complimenteren met zijn goede en evenwichtige verslag, waarin hij de vele verschillende ideeën heeft samengebracht. De voedselautoriteit dient verantwoordelijk te zijn voor het beoordelen van risico's en samen te werken met de organen van de lidstaten. Transparantie is daarbij erg belangrijk. De burgers eisen transparantie omdat zij goed geïnformeerd willen zijn. De voedselautoriteit moet daarom informatie aanbieden die voor het publiek gemakkelijk toegankelijk en begrijpelijk is. De autoriteit moet ook nauw samenwerken met de instellingen die er al zijn. Dat houdt in dat informatie, statistieken en gegevens wederzijds toegankelijk moeten zijn. De kennis en ervaring van anderen kunnen zo worden gebundeld, en vervolgens in heel Europa worden benut. We hoeven niet allemaal opnieuw het wiel uit te vinden. Op deze manier kunnen we onze ervaringen delen. Zo zie ik de toekomstige voedselautoriteit.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil mij aansluiten bij de talrijke felicitaties aan het adres van de rapporteur, de heer Bowis. Er zijn al verscheidene gezegden over voeding aangehaald, maar er is ook een stelregel die luidt dat men van alles, maar weinig moet eten. Het aanbod op de overvolle schappen in de winkels maakt dat allang mogelijk. De eetgewoonten van veel burgers, de manier waarop zij met levensmiddelen omgaan en het gebrek aan kennis over het bereiden van een evenwichtige maaltijd zijn allemaal dingen waaraan ook een nieuwe autoriteit of agentschap niets kan veranderen. Ook als producten veiliger worden, houden consumenten hun eigen verantwoordelijkheid.
Mijnheer de commissaris, ik heb de indruk dat er steeds meer controleurs zijn en steeds minder producenten. Ik vrees dat Europa opnieuw het gevaar loopt een log ambtenarenapparaat in het leven te roepen dat niet tot optreden in staat is. Hoe zal men de Europese bevoegdheden nauwkeurig kunnen afbakenen van die van de nationale controle-instanties? Ik ben bang dat wij onszelf een nieuw blok aan het been binden. Deze nieuwe instantie zal niet voor een definitieve doorbraak op het gebied van consumentenbescherming kunnen zorgen. Wie zal wie ter verantwoording roepen als in de toekomst het volgende voedselschandaal uitbreekt?
In verband met de uitbreiding van de Europese Unie discussiëren we telkens weer over de afbakening van bevoegdheden. Dat moet ook met betrekking tot de voedselveiligheid een centraal punt zijn. Ook in de toekomst moet bij de regeling van economische schades beslist het beginsel worden toegepast dat de brokkenmaker betaalt. Er wordt in het Witboek over voedselveiligheid niet altijd een duidelijke lijn gevolgd. Het concrete tijdschema om het doel te bereiken, ziet er naar gelang de wensen van de talrijke betrokkenen heel verschillend uit. Door het debat van vandaag kunnen wij de totstandkoming van deze instantie niet meer beletten. Ik denk echter dat wij ook niet al te zeer moeten verwachten dat dankzij deze instantie in de toekomst alles beter wordt.

Helmer
Mijnheer de Voorzitter, mijn collega de heer Bowis heeft de kaarten die hij heeft gekregen, goed gespeeld. Ik vraag mij echter wel af of die kaarten eigenlijk wel uitgedeeld hadden moeten worden.
Wij debatteren in dit Parlement steeds weer over details van voorstellen die wij voorgelegd krijgen, maar wij vragen ons niet af of die voorstellen er wel zouden moeten zijn. In de meeste lidstaten bestaan al instanties op het gebied van voedselveiligheid. Wij hebben wetenschappelijke comités die advies uitbrengen aan de Commissie. Wij hebben de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève. Wat kan een Europese voedselautoriteit daar nog aan toevoegen? Zij zal voornamelijk het werk van de bestaande instanties nog eens over doen.
Haar belangrijkste functie is public relations. Een Europese voedselautoriteit is een vertwijfelde poging om een sceptisch publiek ervan te overtuigen dat de Europese instellingen op de een of andere manier iets nuttigs presteren. Zou de nieuwe instantie de Britse BSE-crisis of de Belgische dioxine-crisis hebben voorkomen? Zoals de heer Blokland terecht zegt, hoogstwaarschijnlijk niet.
Wij moeten erkennen dat wij hier te maken hebben met de wet van de afnemende meeropbrengst. Naarmate wij steeds meer nieuwe bureaucratische niveaus creëren en steeds meer geld uitgeven, krijgen wij daar steeds minder voor terug. Wij krijgen te horen dat wij geen vraagtekens mogen zetten bij de waarde van het geld dat we aan de menselijke gezondheid uitgeven. Wij moeten als politici echter beperkte middelen verdelen en daarom moeten wij zulke vragen juist wel stellen. Zouden de enorme bedragen die deze nieuwe instantie zal kosten, niet beter kunnen worden besteed aan kankeronderzoek, of aan het voorkomen van roken, of aan de verkeersveiligheid? Hoogstwaarschijnlijk zou dit geld op deze terreinen veel meer opleveren aan geredde levens, maar niemand is bereid deze vraag te stellen.
Ik richt mij nu op de vraag van de vestigingsplaats van deze instantie. Volgens mij is haar belangrijkste taak te zorgen voor betere coördinatie van het werk van de bestaande instanties. De directeuren van de nationale instanties moeten het bestuur gaan vormen. Zij moeten aan hun eigen bureau blijven zitten, voor hun eigen computer. De vestigingsplaats voor de nieuwe instantie moet dan ook niet Barcelona, Helsinki of Italië worden, maar Internet, cyberspace. Dan zou zij pas doelmatig, transparant en toegankelijk zijn. Het zou een typisch 21ste-eeuwse oplossing zijn.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in tegenstelling tot de vorige spreker wil ik heel duidelijk zeggen dat het vandaag te behandelen Witboek over voedselveiligheid de springplank is voor de instellingen van de Europese Unie om het hoogst mogelijke niveau van voedselveiligheid te bereiken en het vertrouwen van de consumenten terug te winnen. Wij hebben dit document immers niet zonder reden op laten stellen.
Het onderwerp werd natuurlijk op sterk uiteenlopende manieren benaderd: dat is uit de discussies van de afgelopen maanden wel gebleken. Daarom verdient de rapporteur een flinke pluim omdat hij erin geslaagd is die verschillende benaderingen en ideeën in een overzichtelijk verslag samen te vatten. Zelfs over het kernpunt van het Witboek, de instelling van een autoriteit voor voedselveiligheid, waren de meningen echter al sterk verdeeld. Ik wil ook niet verhullen dat ik mij bij de publicatie van het Witboek tegen deze autoriteit heb uitgesproken. Nu ik straks bij de stemming toch samen met een ruime meerderheid - want daar ga ik vanuit - voor deze autoriteit zal pleiten, moet ik de commissaris het volgende op het hart drukken. Vergist u zich niet; er bestaat veel twijfel, er is veel kritiek. Neemt u de voorstellen van het Parlement serieus en concentreert u het werk van de autoriteit op wetenschappelijk werk en risicoanalyse" . Het is bijzonder belangrijk - en dit onderstreep ik - dat de autoriteit niet naast het huidige systeem van raadgevende comités gaat functioneren. De samenwerking tussen de autoriteit en het onderzoekscentrum in Ispra en het veterinair bureau in Dublin moet duidelijk worden geregeld. Vermijdt u gelijksoortig of parallelle werkzaamheden in de verschillende instellingen.
Wat de concrete invulling van de voedselautoriteit betreft, moet in de eerste plaats duidelijk zijn hoe deze wordt gefinancierd. Vanuit het Parlement juichen wij een financieringsplan niet alleen toe, wij eisen er zelfs een. Hoeveel medewerkers zijn er nodig? Wat is een passend tijdschema voor de oprichting van een dergelijke instantie? Gebruikt u het Witboek ook om in de lidstaten strengere regels door te drukken. Als de ontwerpen voor de meer dan 80 wettelijke regelingen er net zo uitzien als de gezondheidsvoorschriften die ik als rapporteur heb ontvangen, dan ben ik zeer optimistisch gestemd. U moest echter nog maar eens overdenken wat u over de etiketteringsvoorschriften zegt, mijnheer de commissaris, ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega' s, allereerst moet ik rapporteur Bowis feliciteren met het uitmuntende werk dat hij heeft verricht. Mijns inziens hebben wij een uiterst belangrijk aspect teruggewonnen, namelijk het idee van een netwerk voor de Europese voedselautoriteit. Het is de bedoeling dat deze autoriteit een aanvullende functie krijgt en niet in de plaats treedt van andere organisaties, van de organisaties die bepaalde lidstaten reeds voor voedselveiligheid bezitten.
Het is echter ook zaak te pleiten voor een evenwichtige aanpak van het probleem. De artikelen 152 en 153 van het Verdrag van de Europese Unie stellen immers als algemene regel dat een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en van de consumenten verzekerd moet worden. Op deze beginselen berust ook de prioritaire aandacht voor de menselijke gezondheid. Men moet er dus voor zorgen dat de Europese Unie over zo hoog mogelijke standaardvoorschriften inzake voedselveiligheid beschikt. Hierover bestaat weliswaar algehele consensus, maar bekeken moet nog worden welke economische consequenties deze aanpak heeft voor de productiesectoren. In artikel 2 van het Verdrag wordt er namelijk aan herinnerd dat de Unie tot taak heeft een harmonieuze, evenwichtige en duurzame ontwikkeling van de economische activiteit te bevorderen. Dus iedere wetgevingsmaatregel die betrekking heeft op een sector als die van de voedselvoorziening, welke één van de motoren van de Europese industrie vormt - 15% van de totale output in de nijverheidssector en 2,5 miljoen werknemers - moet getoetst worden op grond van deze dubbele overweging. Beide beginselen zijn immers gericht op het waarborgen van algehele welvaart en welzijn in de Gemeenschap. Iedere actie ter bescherming van de consumenten wordt alleen haalbaar en voordelig voor de consumenten zelf als onterechte schade voor het algehele economische welzijn wordt voorkomen. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn indien het productieproces van deze sector geconfronteerd werd met buitensporige obstakels die de groei van de economie en de werkgelegenheid in de weg zouden staan.
Ik nodig dus de Commissie uit om, zodra er spijkers met koppen worden geslagen en er wetgevingsbesluiten op tafel komen, teveel geregel en teveel bureaucratische lasten te voorkomen, met name voor het MKB.

Bodrato
Mijnheer de Voorzitter, de bevordering van een onafhankelijke Europese autoriteit die belast kan worden met onderzoek op het vlak van voedselveiligheid, is een uiterst belangrijk doel. Dat doel kan verwezenlijkt worden in samenwerking met de nationale instanties die de verantwoordelijkheid voor de controle moeten krijgen. Daarbij dient voorkomen te worden dat, in de schaduw van het debat over het Witboek, de publieke opinie steeds meer angst krijgt voor een bureaucratisch Europa dat weliswaar de kwaliteit van haar producten kan beïnvloeden, maar niet in staat is korte metten te maken met allerlei fraudeurs die de gezondheid van de consumenten ondermijnen.
Ik zal in dit bestek maar één punt van het verslag van de heer Bowis - die ik bij dezen feliciteer - naar voren halen. De kans bestaat dat een strategie die de hele voedselketen beslaat, van de landbouw tot de productie en de distributie, de economische concentratie nog verder in de hand werkt, hetgeen ten koste zou gaan van de kleinere bedrijven en de typische producten, zonder dat de consumenten daar zelf iets mee opschieten. Kleine bedrijfjes en typische producten zijn de rijkdom van menige Europese regio. Het doel van voedselveiligheid kan en moet dus in overeenstemming gebracht worden met deze concrete situatie, die, zoals veel collega' s al hebben beklemtoond, een economische maar ook een culturele waarde heeft.

Oomen-Ruijten
Voorzitter, ik wil de heer Bowis oprecht feliciteren met zijn heel degelijke verslag over het Witboek voedselveiligheid. Het is een zeer beladen onderwerp dat na de Europese voedselcrises tot intense discussies heeft geleid en die discussie is door de heer Bowis op een gedegen manier in zijn verslag verwerkt.
In Nederland heeft de discussie zich geconcentreerd rond een Europees Agentschap voor voedselveiligheid. Eigenlijk een soort Europese pendant van de Amerikaanse FDA. Overigens een pendant die ook zo door Commissievoorzitter Prodi bij zijn aantreden in de steigers is gezet.
Voor het Witboek dat nu voor ons ligt en ook het verslag van collega Bowis gaat men slechts uit van een agentschap, een agentschap vergezeld van een omvangrijk takenpakket van begeleidende wetgevende maatregelen dat vertrouwen moet herstellen. Het Witboek zal dan nadat het in de lidstaten en ook hier in het Parlement goed is bekeken, ook een wetgevende vorm krijgen in een nieuw richtlijnvoorstel. De taken zijn dan: onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, een advies, onafhankelijke controles en inspecties, en een rapid alert system, maar zeker ook coördinatie om het vertrouwen te herstellen.
Ik heb zorgen over die onafhankelijke inspecties. Waarom? Ik vind dat de coördinatie met Dublin beter gewaarborgd moet zijn en ik vind ook dat men zonder voorafgaande toestemming ook in de lidstaten moet kunnen gaan controleren. Er liggen amendementen op dat punt.
Wetgeving, normen en het vaststellen van regels blijft bij die instellingen die daarvoor bevoegd zijn in Europa en dat zijn dan de Commissie als initiator en de Raad en het Parlement als wetgever. Dat neemt niet weg dat ik nog een grote wens heb. Ik zou het zo graag vergeleken hebben met het EMEA en in het nieuwe voorstel zou ik ook notificatie en goedkeuring van producten bij het agentschap hebben willen neerleggen. Ik hoop dat daar in het nieuwe voorstel toch nog aandacht voor zal zijn.

Byrne
Allereerst wil ik de vele leden bedanken die aan dit verslag hebben meegewerkt. Zoals u weet, geniet een strategie voor voedselveiligheid de hoogste prioriteit in de Commissie. Ik dank speciaal de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en haar rapporteur, de heer Bowis, voor de grote eensgezindheid waarmee zij dit standpunt heeft uitgewerkt. Ik heb grote waardering voor de rapporteur en de andere leden van dit Parlement. Zij hebben de tijd genomen om deze vraagstukken diepgaand met mij en met mijn medewerkers te bespreken. Het resultaat hiervan is deze voortreffelijke eensgezindheid. Dit is het zoveelste voorbeeld van de samenwerking die kan bestaan tussen onze twee fantastische instellingen.
In het Witboek van de Commissie over voedselveiligheid wordt een belangrijk en ambitieus programma beschreven voor legislatieve hervormingen ter voltooiing van het EU-beleid "van boer tot bord" . Samen met onze voorstellen voor de oprichting van een Europese voedselautoriteit zal dit programma in belangrijke mate bijdragen tot de bescherming van de gezondheid van onze burgers en tot het herstel en het behoud van het vertrouwen van de consument in de voedselveiligheid. De Europese consument verwacht terecht het hoogst mogelijke niveau van voedselveiligheid. Onze ambitie is systemen te ontwikkelen die daarvoor kunnen zorgen.
Een voedselveiligheidsketen van boer tot bord, met een goede regelgeving en doeltreffende controle, is de enige manier om een hoog niveau van vertrouwen in de Europese voedselvoorziening te verwezenlijken. De Commissie werkt reeds hard aan het in het Witboek aangekondigde programma voor legislatieve hervormingen op dit gebied. Er zijn al verschillende voorstellen ingediend bij de Raad en het Parlement. Ik noem bijvoorbeeld het pakket voorstellen voor hervorming en aanpassing van de hygiënevoorschriften. Nu wij het er toch over hebben, zou ik de sprekers die hebben gewezen op de noodzaak van een zekere fijngevoeligheid met betrekking tot lokale voedselspecialiteiten en traditionele producten, erop willen wijzen dat dit vraagstuk in de hygiënewetgeving wordt geregeld.
Wij werken ook aan een aantal belangrijke wijzigingen in de controlesystemen, zoals die door de bevoegde autoriteiten in de lidstaten en op Gemeenschapsniveau worden uitgevoerd. De Commissie zal op dit punt in de komende tijd voorstellen aannemen voor een herziening van het controlestelsel. In het Witboek bevestigt de Commissie haar intentie om de voorstellen tot bescherming van de consumentengezondheid te baseren op betrouwbare wetenschappelijke gegevens. Wij zien de voedselautoriteit als de wetenschappelijke instantie bij uitstek die ten dienste staat van de Gemeenschap in de breedste zin van het woord, van zowel de consumenten als de instellingen en de lidstaten.
De voedselautoriteit moet ook goed zichtbaar zijn voor het publiek. Zij moet de toonaangevende autoriteit worden op het gebied van zaken betreffende de wetenschappelijke aspecten van de voedselveiligheid in Europa. De Commissie zal een voorstel aannemen voor een verordening betreffende de algemene grondbeginselen en doelstellingen van het levensmiddelenrecht. Deze verordening zal het kader vormen voor toekomstige gezondheidsbeschermende maatregelen op het gebied van levensmiddelen. Dit voorstel behelst de oprichting van een Europese voedselautoriteit die de Gemeenschap zal voorzien van advies over wetenschappelijke en technische vraagstukken. Hiermee kan de Commissie de algemene grondbeginselen van het levensmiddelenrecht ten uitvoer leggen. Wij zijn van plan dit voorstel in de Commissie aan te nemen op 8 november 2000.
Dit tijdpad weerspiegelt opnieuw het belang dat de Commissie aan deze zaak hecht. Het is ook in overeenstemming met het tijdschema zoals dat is aangekondigd in het Witboek. De Commissie streeft naar inwerkingtreding van de wetgeving in 2001, zodat de voedselautoriteit feitelijk kan worden opgericht in 2002. Ik zou wensen dat dit sneller kon. Ik weet, mijnheer de Voorzitter, dat u die mening deelt. Ik kijk dan ook uit naar de volledige steun van het Parlement, zodat de behandeling van dit bijzonder belangrijke stuk wetgeving in een zo kort mogelijke tijd kan geschieden.
Ik heb het debat in het Parlement over het Witboek met veel belangstelling gevolgd. Ik voel mij bemoedigd door de grote mate van overeenkomst tussen de standpunten van het Parlement, zoals die in het door u besproken ontwerpverslag tot uitdrukking komen, en het Witboek zelf. Dit zal de taak van de Commissie om met een evenwichtig voorstel te komen, een voorstel dat zoveel mogelijk rekening houdt met de meningen binnen het Parlement en van de vele belanghebbenden op het gebied van voedselveiligheid, aanzienlijk vergemakkelijken.
U zult begrijpen dat ik niet kan beloven dat ik al uw standpunten overneem. Mijn staat van dienst in dit Parlement toont echter aan dat ik mijn uiterste best doe. Ik heb bij eerdere gelegenheden in het Parlement en in andere fora gezegd dat ik de rol en de betrokkenheid van het Parlement zelf bij de invoering van de wetgeving betreffende de oprichting van de voedselautoriteit als een belangrijk element beschouw van een volledige acceptatie van onze ideeën over een voedselautoriteit. Ik verklaar vandaag nog eens publiekelijk dat ik er nog steeds van overtuigd ben dat het Parlement een volwaardige medebeslissingsrol dient te hebben bij de invoering van deze wetgeving. Dit is de juiste weg. Ik steun de wens van het Parlement om de artikelen 95 en 152 van het Verdrag in die zin toe te passen.
Tot slot wil ik u, mijnheer de Voorzitter, uw rapporteur, de heer Bowis, de schaduwrapporteurs, de Milieucommissie, de andere betrokken commissies en het Parlement als geheel bedanken. Tezamen hebben wij gemeenschappelijke inspanningen voor een betere regeling van de voedselveiligheid tot een goed einde kunnen brengen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Antipersoneelmijnen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over het verslag (A5-0286/2000) van mevrouw Bonino, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over het
voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de bestrijding van antipersoneelmijnen (COM(2000) 111 - C5-0158/2000 - 2000/0062(COD)),
en de volgende mondelinge vragen:
B5-0544/2000 van de heer Miranda, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, aan de Commissie, over landmijnen;
B5-0545/2000 van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, aan de Commissie, over landmijnen.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega' s, het is niet de eerste keer dat dit Parlement zich buigt over het probleem antipersoneelmijnen. In de afgelopen jaren is deze problematiek zelfs één van de drijvende krachten geweest en heeft, in politiek opzicht, geleid tot de ondertekening van het Verdrag van Ottawa. Deze campagne werd destijds opgestart door een aantal NGO' s; ze werd gesteund door het Rode Kruis, door Europa en de Europese Unie als zodanig, en is bijna een model geworden voor hoe je op internationaal vlak campagne kunt voeren.
Dit was één van de snelst ondertekende verdragen in de geschiedenis van internationale verdragen: binnen amper een jaar werd het door veertig parlementen geratificeerd, waardoor het operationeel kon worden. De laatste bijeenkomst in Genève heeft laten zien dat er aanzienlijke vooruitgang op dit gebied is geboekt niet alleen bij het probleembesef maar ook bij de ontmijning. Er is echter uiteraard nog heel veel werk aan de winkel en daarom moeten wij allen het voorstel van de Commissie als een goede zaak verwelkomen. Ik hoop zelfs dat dit vermogen om druk uit te oefenen, deze snelheid waarmee de Unie heeft gehandeld op het vlak van antipersoneelmijnen, een voorbeeldfunctie kan vervullen voor andere verdragen die op ratificatie wachten en waaraan dit Parlement altijd veel belang heeft gehecht. Ik doel met name op de oprichting van een internationaal gerecht voor misdaden tegen de mensheid, om maar niet te spreken over het moratorium op de doodstraf.
Ik kom nu bij mijn verslag. Wij zijn ingenomen met het voorstel van de Commissie. Ik moet echter wel zeggen dat de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking intensief hebben gewerkt om dit voorstel hier en daar nog te verbeteren, hetgeen op enkele punten ook is geschied. Ik zal een paar punten noemen die opvallen vergeleken met het voorstel van de Commissie en die hoe dan ook een concrete stap vooruit betekenen. Eerste punt: wij hameren erop - in de hoop dat het Parlement hier steun aan geeft - dat de voorraden antipersoneelmijnen waar veel landen nog over beschikken, ook landen die tot de ondertekenaars behoren, vernietigd worden. Vernietiging van die voorraden beschouwen wij namelijk als een onderdeel van preventie, waar wij de mond altijd zo vol over hebben zonder goed te weten waar wij het precies over hebben.
Het tweede punt betreft een reeks begrotingszaken. Ik hoop dat het Parlement het hier mee eens kan zijn. Mijnheer de commissaris, wij hebben niet alleen geprobeerd uw voorstel verder te vereenvoudigen - waardoor wij uiteindelijk op drie begrotingslijnen zijn uitgekomen: een algemene begrotingslijn, een begrotingslijn voor onderzoek en één voor humanitaire ontmijning - maar wij hebben tevens een vereenvoudiging aangebracht in de comitologie. Hopelijk kan dat de goedkeuring van het Parlement wegdragen. Wij vonden namelijk een beheerscomité niet nodig. Een raadgevend comité is voldoende omdat naar onze interpretatie de Commissie verantwoordelijk is voor de begrotingsuitvoering, waar zij in volledige transparantie rekening en verantwoording voor moet afleggen.
Een ander belangrijk element is dat dit Parlement niet vraagt om algemene zaken maar om 200 miljoen euro voor de periode 2000-2006, plus het onderzoeksgeld, plus het geld voor de humanitaire begrotingslijn. Wij hebben het immers over harde feiten en niet slechts over een resolutie. Uit eigen ervaring weet ik namelijk, mijnheer de commissaris, dat je zonder geld moeilijk concreet kunt zijn.
Juist omdat de fondsen uit de kluiten gewassen zijn - 200 miljoen euro is aanzienlijk meer dan wat de vorige keer werd uitgetrokken- willen wij graag dat de Commissie een eigen antimijneenheid op poten zet om op consequente en transparante wijze gestalte te geven aan acties in dit kader.
Dit zijn volgens mij de meest typerende aspecten en zij stroken met een transparant en verantwoord bestuur. Wat de politieke aspecten betreft, zullen wij later nog wel op de resolutie terugkomen.
Mijn laatste punt betreft de amendementen. Ik wijs er nogmaals op dat ik om begrotingstechnische redenen tegen de amendementen 10 en 19 ben. Ik wil graag dat over amendement 29 in onderdelen wordt gestemd opdat de formulering van de gehele tekst kan worden verbeterd. Deze is namelijk naar mijn gevoel door verkeerde interpretaties achteruit gegaan.
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik dank u en hoop dat al deze innoverende voorstellen niet alleen door het Parlement worden aangenomen, maar tevens door de Raad en de Commissie in overweging worden genomen.

Morgantini
Mijnheer de Voorzitter, zelfs in het gewone taalgebruik duidt het woord "mijn" al op gevaar; in het Italiaans bestaat dan ook de uitdrukking: "sei una mina" , hetgeen zo ongeveer betekent: je bent een stuk onheil.
Als Europese Unie moeten wij eensgezind optreden om te bewerkstelligen dat er geen mijnen meer geproduceerd worden. Ook moeten wij ervoor zorgen dat de voorraden vernietigd en de betreffende gebieden ontmijnd worden, de slachtoffers - waaronder zoveel kinderen - revalidatie alsook middelen tot sociale en economische reïntegratie krijgen, en de getroffen gemeenschap de nodige ontplooiingskansen worden geboden.
Daarom moeten er acties ondernomen worden voor niet alleen meer bewustwording maar ook om te voorkomen dat het probleem op de achtergrond wordt geschoven door andere vraagstukken. Zowel in het verslag als in de adviezen van de commissies wordt vol lof gesproken over de bezielende rol die het Parlement en de Europese Unie spelen bij de uitbanning van mijnen en over de economische bijdrage aan de VN.
Zoals mevrouw Bonino al helder en duidelijk uit de doeken heeft gedaan, is met de ontwerpverordening van de Commissie een nieuwe stap vooruit gezet. Wij hebben diverse amendementen ingediend om meer duidelijkheid te bewerkstelligen, de begrotingslijnen te versterken en te rationaliseren, maar ook om onze eigen inzet voor ontmijning en vernietiging van de voorraden te versterken. Dit moet echter in samenwerking geschieden met een groot aantal NGO' s: het is namelijk vooral dankzij deze organisaties dat men dit probleem nu beschouwt als iets dat niet langer uitgesteld mag worden. Er is echter één zwak punt - er zijn er heel wat, maar ik doel met name op één - en dat heeft met onze eigen beleid te maken. Wij moeten pressie uitoefenen op Finland dat het Verdrag van Ottawa nog niet heeft ondertekend, en op Griekenland dat het niet heeft geratificeerd. Anders brokkelt Europa' s geloofwaardigheid af: de Unie is namelijk voorstander van deelname van alle landen aan het Verdrag van Ottawa. Bovendien stelt zich ook de vraag - en dat brengen wij ook te berde in de mondelinge vraag die wij de Commissie zullen stellen - of de kandidaat-landen het Verdrag van Ottawa moeten ondertekenen voordat zij tot de Unie toetreden.
In het rapport 2000 van Unmine Monitor is duidelijk zichtbaar welke vooruitgang er met het Verdrag van Ottawa is geboekt. Op wereldschaal valt niet alleen een vermindering van de productie en de handel te bespeuren, maar ook een vermindering van het aantal slachtoffers, van de arsenalen en dergelijke, alhoewel er nog veel te veel van dat wapentuig in de wereld is. Heel veel problemen zijn nog onopgelost, vooral omdat landen als de Verenigde Staten het Verdrag nog niet hebben ondertekend, of omdat landen als China en Rusland over enorme voorraden beschikken.
Europa moet een manier zien te vinden om ervoor te zorgen dat deze arsenalen weliswaar de geschiedenis uitgebannen worden maar in het mensengeheugen verankerd blijven. Laten zij ons eraan herinneren dat wij niet meer moeten doden met onze dodelijke producties.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn hier allemaal terdege doordrongen van de omvang van de ellende die door antipersoneelmijnen veroorzaakt wordt. Onze collega' s Emma Bonino en Luisa Morgantini hebben er zojuist nog naar verwezen. Het is een ernstig probleem: er bevinden zich namelijk nog heel veel actieve mijnen in de grond. Er wordt zelfs gesproken over aantallen van 70 tot 100 miljoen. Vandaar het belang van het Verdrag van Ottawa: de internationale gemeenschap kan nu gerichte actie ondernemen om een einde te maken aan deze afschuwelijke toestand waaronder vooral de minder ontwikkelde landen te lijden hebben. Er kan nu, zoals gezegd, eindelijk iets ondernomen worden, ook al blijven er nog wel wat problemen bestaan: een aantal belangrijke landen - ze zijn hier genoemd - heeft immers nog niet ondertekend. We betreuren het dan ook dat één lidstaat - Finland - niet ondertekend heeft, en dat een andere, Griekenland, het verdrag nog niet geratificeerd heeft. Mevrouw Morgantini heeft daar al op gewezen.
Dan dringt zich meteen ook de volgende kwestie op: de Europese Unie, inzonderheid de Commissie, moet al het mogelijke ondernemen om ervoor te zorgen dat de landen die het Verdrag van Ottawa niet ondertekend hebben dat alsnog doen. Het is van belang dat de Commissie ons uitlegt wat zij voornemens is te doen, en dan vooral als het gaat om de kandidaat-landen. Haar gezag in dezen zal natuurlijk des te groter zijn als de Raad en de lidstaten expliciet aangeven dat de Europese Unie in het kader van haar buitenlands optreden in geen geval antipersoneelmijnen zal gebruiken, dan wel aan de inzet van zulke wapens zal meewerken. Het is daarbij van het grootste belang om de acties van de Unie en die van de lidstaten zo goed mogelijk te coördineren en ervoor te zorgen dat ze coherent zijn. Ook hier weer is het de Commissie die een essentiële rol kan en moet vervullen. Ook hier weer moet de Commissie aangeven wat zij voornemens is te doen. Het lijkt ons echter minstens even vanzelfsprekend dat er in de begroting middelen worden vrijgemaakt om ervoor te zorgen dat de te ondernemen acties ook werkelijk doeltreffend kunnen zijn. De ontwerpverordening van de Commissie komt ons te vaag voor. Wij neigen eerder naar het opzetten van een specifieke begrotingslijn voor het opruimen van mijnen, geheel los van onderzoek of voedselhulp. We geloven bovendien dat het nuttig zou kunnen zijn om tegelijkertijd een centrale coördinatie-eenheid op te zetten voor alle acties op dit gebied. Mevrouw Bonino suggereerde dat reeds.
Wat de acties zelf betreft: we moeten er hoe dan ook voor zorgen dat reeds bestaande mijnen - alle opgeslagen mijnen - vernietigd worden, om te voorkomen dat ze op de zwarte markt terechtkomen. Daarnaast is het van fundamenteel belang dat de productie ervan stopgezet wordt. Het heeft weinig zin de ontmijning en de steun aan slachtoffers voort te zetten als we doorgaan met de productie en verkoop van mijnen. We moeten vooral ook preventieve activiteiten ontwikkelen en meer in onderzoek investeren, vooral in onderzoek naar mijndetectie. Tot slot is het essentieel dat de inspanningen op het gebied van ontmijning opgevoerd worden. Dat is de enige manier om ervoor te zorgen dat de reeds uitgevoerde acties zoden aan de dijk zetten. De landen die het Verdrag ondertekend hebben dienen daarbij prioriteit te krijgen. Het behoeft geen betoog dat voor de behandeling van slachtoffers middelen opzij moeten worden gezet.
We zouden graag zien dat de Commissie ook hier weer duidelijk aangaf wat zij van plan is te ondernemen, gezien de ervaringen tot nu toe en het feit dat de Europese Unie op dit gebied een belangrijke rol op zich heeft genomen. Het werkgebied is buitengewoon uitgestrekt; er zijn middelen nodig en politieke wil. We hebben hier te maken met een enorme uitdaging. De omvang van het drama is echter zodanig dat alleen een grote inzet en zware inspanningen een einde aan de toestand kunnen maken.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, wij weten allemaal welke gevolgen antipersoneelmijnen hebben, ofschoon er in afzonderlijke gevallen vaak gegronde militaire redenen bestaan om ze te gebruiken. Deze mijnen veroorzaken oneindig veel leed, vooral onder de burgerbevolking en onder kinderen. Dikwijls doen zij ook de ontwikkelingskansen van landen voor lange tijd teniet omdat grote gebieden onder de mijnen zitten. Het is daarom een buitengewoon goede zaak dat de Commissie en de Europese Unie hier samen iets aan doen en er zorg voor willen dragen dat op dit gebied een gecoördineerd beleid wordt gevoerd. Wij willen de Commissie met onze mondelinge vraag aanmoedigen om op die weg voort te gaan en dit initiatief kracht bij te zetten.
Het is inderdaad noodzakelijk de Europese en de internationale inspanningen, de activiteiten van het Ontwikkelingsfonds en de direct door de Commissie beheerde acties te coördineren. Ook de uitrusting van ontmijningsteams moet goed worden georganiseerd. Wij moeten daarom onderzoek financieren naar detectie- en opruimingswerkzaamheden, en naar instrumenten die ter plaatse eenvoudig te gebruiken zijn, zodat ze met name in ontwikkelingslanden van nut zijn. Er valt ook bij de inzet van militair en burgerpersoneel nog van alles en nog wat te coördineren. Mijn commissie wil u tevens voorstellen overleg te plegen met het Eurokorps om te onderzoeken of het korps hiervoor speciaal kan worden ingezet, zodat Europa op dit gebied een leidende rol kan spelen. Wij moeten dan zeker bepaalde voorkeursgebieden voor mijnopruiming aanwijzen om duidelijk te maken waar onze prioriteiten liggen.
De betreffende internationale verdragen zijn nog niet door alle landen ondertekend of - om de meest uiteenlopende redenen - nog niet geratificeerd. Ik denk dat wij deze campagne mede moeten voeren om te bereiken dat de politiek verantwoordelijken in die landen de afweging gaan maken tussen het militaire nut van deze mijnen en de gevolgen die ze voor de lokale bevolking en de betrokken regio hebben. Die afweging zou hen moeten doen besluiten die wapens niet meer te gebruiken. Onzerzijds moeten wij deze landen helpen politieke alternatieven voor het gebruik van zulke mijnen te ontwikkelen. Ik denk dat het mogelijk is ook in dergelijke regio's de politieke verhoudingen op een verstandige manier zo te beïnvloeden dat de plaatselijke regering de politieke kracht krijgt om de cirkel te doorbreken. Het probleem is immers dat men zegt zichzelf te willen beschermen, maar uiteindelijk de eigen bevolking langdurige schade berokkent. Ik kan de Commissie daarom alleen maar aansporen zich niet te beperken tot een technisch onderzoek naar de manier waarop ergens met financiële middelen hulp kan worden geboden. Wij moeten ook de politieke voorwaarden scheppen om de toestand te verbeteren.

Patten
Ik wil mijn waardering uitspreken voor de ambitieuze en constructieve houding van het Parlement, zoals die ook duidelijk blijkt uit het verslag van mevrouw Bonino over de ontwerpverordening. Deze houding versterkt de bijdrage van de Europese Unie aan de bestrijding van antipersoneelmijnen.
Het is niet echt een verrassing dat een verslag van mevrouw Bonino een zo krachtig en belangrijk document is. Ik ben dankbaar voor de toon van het verslag, maar ik ben er niet echt verbaasd over. Uiteindelijk heeft het Europees Parlement binnen de Unie het voortouw genomen in de strijd tegen landmijnen. Het Parlement stelde in 1996 als eerste de kwestie van een horizontale begrotingslijn aan de orde. Ook stelde het als eerste een goede rechtsgrondslag voor ten behoeve van een breed scala aan acties die wij op dit belangrijke gebied konden ondernemen.
Het Parlement heeft er in hoge mate toe bijgedragen dat de Unie op de conferentie van Ottawa in 1997 - die leidde tot het Verdrag van Ottawa waarmee landmijnen werden verboden en uitgebannen - heeft gekozen voor een pro-actieve opstelling. De uitdaging om dit verdrag volledig uit te voeren was voor de Commissie aanleiding om na te denken over de manier waarop de bijdrage van de Europese Unie aan de bestrijding van landmijnen kan worden versterkt. Het resultaat van deze overpeinzingen ligt hier voor u in de vorm van een voorstel voor een verordening.
Ik wil ook de cruciale rol noemen die is gespeeld door de burgermaatschappij, door zeer gemotiveerde NGO's en vooral ook door de internationale campagne voor een verbod op landmijnen. Hun inspanningen zijn van groot belang voor een succesvolle uitvoering van het Verdrag. De druk die zij hebben uitgeoefend op regeringen overal ter wereld heeft er in hoge mate toe bijgedragen dat uiteindelijk een bemoedigend hoog aantal landen tot het Verdrag is toegetreden en het heeft geratificeerd.
In de afgelopen acht jaar hebben wij uit de Gemeenschapsbegroting met ruim 200 miljoen euro bijgedragen aan de bestrijding van landmijnen. Alleen al in 1999 gaf de Unie hieraan meer dan 100 miljoen euro uit. Daarvan was 30 miljoen euro bestemd voor Gemeenschapsprojecten. Dat is veel meer dan welke andere internationale organisatie dan ook heeft uitgegeven. Sommige leden van het Parlement hebben wellicht de brochure gezien die wij hebben gemaakt voor de conferentie van vorige maand, waar de voortgang van de uitvoering van het Verdrag van Ottawa werd besproken. Deze brochure toont de sterk uiteenlopende acties die wij in alle hoeken van de wereld ondernemen en die alle aspecten van mijnbestrijding behelzen. Ik noem met name het geweldige werk van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.
Dat wij de grootste financiële bijdrage aan dit doel leveren, is echter niet genoeg. Het doel van de ontwerpverordening is een strategische en alomvattende aanpak vast te stellen. Vervolgens kunnen wij onze inspanningen dan toetsen aan nauw omschreven streefdoelen die ons de weg wijzen naar ons gezamenlijke einddoel: een wereld zonder landmijnen.
Voordat ik reageer op het uitstekende verslag over de ontwerpverordening, wil ik eerst nog een paar algemene opmerkingen maken, in antwoord op de interessante en waardevolle toespraken van de heer Miranda en de heer Brok.
Uiteraard hebben wij allen tot doel het Verdrag van Ottawa universele geldigheid te verlenen. De Europese Unie heeft een heel duidelijk standpunt. Zij heeft dat uiteengezet in het gemeenschappelijk optreden van 1997 waarmee werd geprobeerd zoveel mogelijk landen tot ondertekening en ratificatie van het Verdrag te bewegen. Om één feit kan ik echter niet heen: de overtuigingskracht die de Unie aan de dag legt voor het bereiken van dit doel wordt kennelijk enigszins aan banden gelegd door de problemen die sommige lidstaten nog steeds hebben met ondertekening en ratificatie van het Verdrag. Wij brengen dit punt, dat door de geachte afgevaardigde in zijn toespraak werd genoemd, regelmatig onder de aandacht van de betrokken lidstaten.
Ongetwijfeld kan het feit dat de Europese Unie financiële steun verleent aan mijnbestrijding potentiële begunstigde landen stimuleren tot het ondertekenen van het Verdrag. In de mededeling en de ontwerpverordening is in dit opzicht een zekere mate aan voorwaardelijkheid ingebouwd. Wij mogen echter niet al te dogmatisch zijn. Wij moeten de specifieke situatie in bepaalde landen accepteren. Wij moeten mensen die onze hulp hard nodig hebben, niet straffen, ook als hun regering zich nog niet voldoende inzet voor de uitvoering van het Verdrag. Dit is een regelmatig terugkerend dilemma. De geachte afgevaardigde heeft dit dilemma in het verleden zo welsprekend onder woorden gebracht: wij hebben steeds weer de taak om humanitaire hulp te verschaffen aan mensen, terwijl die humanitaire hulp vaak nodig is als gevolg van de activiteiten van hun eigen regering. Wij mogen echter mensen niet straffen voor het feit dat ze zo'n beroerde regering hebben.
Wat de kandidaat-lidstaten betreft verwachten wij dat zij het zojuist genoemd gemeenschappelijk optreden steunen. Dit is geen acquis communautaire in de strikte juridische zin van het woord, maar wij zullen hen uiteraard stimuleren de landmijnen uit hun defensiepakket te halen, de productie van of de handel in landmijnen te stoppen en het Verdrag van Ottawa te ondertekenen en te ratificeren.
Ik wil nog op een punt ingaan dat de heer Miranda eerder vandaag noemde. Ik vind het bijzonder belangrijk dat wij ook kijken naar projecten voor de vernietiging van de bestaande voorraden landmijnen. Dit kan voor milieuproblemen zorgen en het kost ook veel geld, maar wij moeten er in de toekomst toch prioriteit aan geven.
Ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op het Sloveense Internationale Trustfonds. Dit fonds heeft in zijn pas tweejarige bestaan met de hulp van de Europese Unie, de Verenigde Staten en een aantal andere landen een regionaal ontmijningsprogramma opgezet met projecten in het hele Balkangebied. Na de gebeurtenissen eerder dit jaar in Zagreb en de nog recentere gebeurtenissen in Belgrado moeten we hopen dat er in de toekomst in Zuid-Oost-Europa geen landmijnen meer zullen worden gelegd.
Het verbeteren van de samenhang tussen het optreden van de Gemeenschap en dat van de lidstaten waarop de geachte afgevaardigde doelde, is in feite de kernboodschap van de samen met de ontwerpverordening gepubliceerde mededeling. Wij hebben voor een flexibele en coördinerende, en niet voor een rigide en gecentraliseerde aanpak gekozen. Mijnbestrijding is het effectiefst wanneer het op de omstandigheden is afgestemd. Deze zijn voor elke situatie anders. Daarom stellen wij ook niet voor om alle acties op het gebied van mijnbestrijding, ook niet alle acties binnen de Gemeenschap, in één programma en in één begrotingslijn te concentreren. Wij stellen veeleer voor om een deskundigengroep in te stellen, met deelnemers uit niet-gouvernementele organisaties en andere relevante betrokken groepen. Het is de bedoeling dat deze groep de Commissie bijstaat bij de opstelling van een algemene strategie voor mijnbestrijding.
Ik zal nu specifiek reageren op het verslag-Bonino. Eerst wil ik graag kort reageren op de - weinige - amendementen van het Parlement die de Commissie in hun huidige vorm moeilijk kan overnemen. Enkele daarvan heb ik al even aangestipt in mijn antwoord aan de geachte afgevaardigde. Ten eerste zou het, zoals ik al eerder heb gezegd, een volgens mij weliswaar goedbedoelde maar desondanks toch contraproductieve vergissing zijn om de toetreding tot het Verdrag van Ottawa als harde voorwaarde te stellen voor Europese hulp bij ontmijning. Het spreekt vanzelf dat wij slechts zeer zelden hulp zullen bieden aan landen die dit Verdrag niet hebben ondertekend. Niettemin zullen er zeker gevallen zijn waarin wij om politieke of humanitaire redenen toch de bevolking willen helpen, in weerwil van hun regering. Daarom ben ik tegen amendement 18.
Ik begrijp en respecteer de bedoeling van het voorstel om alle financiële middelen voor mijnbestrijding, met uitzondering van ECHO en de onderzoekslijnen, in één horizontale begrotingslijn te concentreren. Toch ben ik er niet van overtuigd dat dit ons de flexibiliteit zal bieden die nodig is om een maximale effectiviteit van de acties van de Europese Unie te bereiken. Het is mogelijk dat de horizontale lijn in de loop van de tijd meer aandacht en meer erkenning zal krijgen, maar het is ook belangrijk dat wij door middel van geografische begrotingslijnen en regelgeving de relatie met de reguliere nationale en regionale programma's in stand houden. Ikzelf zou derhalve geneigd zijn "nee" te zeggen tegen de amendementen 3, 16 en 21.
Om dezelfde reden zijn mijns inziens de voor het centrale beleidsteam voor mijnbestrijding gevraagde personele en administratieve middelen voldoende om een goede tenuitvoerlegging te waarborgen. Wij willen geen extra bureaucratische lagen creëren. Met een klein team en een goed gebruik van de netwerken bereik je dezelfde resultaten. Ik zou dan ook tegen amendement 17 willen zijn.
Wij willen evenmin een nieuw comité, of dit nu een beheers- of een adviescomité is. Het Parlement weet dat we er daar al veel te veel van hebben. U weet ook dat wij juist hebben voorgesteld de externe hulp door de Europese Commissie zo te veranderen dat er een eind komt aan alle omslachtige controles op afzonderlijke projecten en wij ons in plaats daarvan in onze discussies met de lidstaten willen richten op de algemene strategieën en de programmering. Dit doen wij bijvoorbeeld al met MEDA. Wij zullen dit ook gaan doen met allerlei bestaande geografische comités. In plaats van nu weer een nieuw comité in het leven te roepen, stellen wij voor een deskundigengroep in te stellen die voor ons als forum kan optreden, en meer gezag heeft dan de deskundigen van nationale regeringen. Hier kunnen wij dan besprekingen voeren en besluiten nemen over de algemene ontmijningsstrategieën, waarvoor horizontale toepassing en jaarlijkse evaluatie zijn vereist. Daarom kan de Commissie de amendementen 8, 22, 23, 25 en 29 niet accepteren.
Tot slot wil ik nog een opmerking maken over de aanbesteding van ontmijningsprojecten. Ik wil u waarschuwen tegen uw plan om strengere beperkingen in te voeren voor deelname aan onze aanbestedingsprocedures. Wij willen niet alleen een grotere lokale capaciteit en meer inbreng van het lokale bedrijfsleven stimuleren, maar wij moeten ook gebruik kunnen maken van de beste deskundigheid die er is en van het beste materiaal, waar dat maar te krijgen is. Meestal zal dat binnen de Europese Unie zijn, maar in uitzonderlijke gevallen kan dat ook elders zijn. Ik kan daarom amendement 19 niet accepteren.
Ik zal niet alle door de geachte afgevaardigde voorgestelde amendementen bespreken die de Commissie graag overneemt, want dat zijn er een heleboel. Zij zullen naar mijn mening een belangrijke verbetering van de ontwerpverordening betekenen. Zij bevestigen het gevoel van vastberadenheid en ambitie dat wij allen delen.
Wij hebben nog veel werk te doen als wij de doelstellingen van het Verdrag van Ottawa, namelijk om deze landmijnen binnen de komende tien jaar uit te bannen, willen bereiken. Deze verordening betekent een kleine, maar naar mijn stellige overtuiging belangrijke stap in de goede richting. Ik hoop dat wij kunnen blijven rekenen op de steun van het Parlement voor een succesvolle uitkomst van het wetgevend proces.

Van Orden
Mijnheer de Voorzitter, sommigen van ons zijn al jarenlang betrokken bij de pogingen om een einde te maken aan de tragedie van de antipersoneelmijnen. Het is een vraagstuk dat de publieke opinie in vele van onze lidstaten zeer bezighoudt. Regeringen hebben hun betrokkenheid laten blijken en grote sommen geld toegezegd. De NGO' s zijn, in reactie op de behoefte, als paddestoelen uit de grond gerezen. Toch moeten wij nu, zo'n vier jaar na de eerste VN-conferentie over landmijnen in Genève en meer dan een jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Ottawa, erkennen dat vele landen en duizenden mensen, meestal in de armste streken van de wereld, nog steeds worden geteisterd door antipersoneelmijnen en ongeëxplodeerde munitie.
Waarom gaat het allemaal zo langzaam? Het lijkt mij dat er drie soorten problemen zijn. Ten eerste moeten wij bij onze doelstellingen duidelijk aangeven wat wij willen bereiken. Wij moeten de campagne voor de uitbanning van antipersoneelmijnen niet gebruiken als een gelegenheid om westerse regeringen, met name de Verenigde Staten, westerse defensieapparaten of de westerse industrie aan te vallen. Algemeen gesproken zijn de westerse regeringen niet het probleem, maar juist een deel van de oplossing. Wij moeten onze politieke aandacht concentreren op de ware schuldigen: strijdende partijen en onverantwoordelijke regeringen die hebben bewezen zich niet te bekommeren om de burgerbevolking en die antipersoneelmijnen gebruiken als niets en niemand ontziende terreurwapens.
Nog belangrijker is dat de praktische mijnbestrijding zich richt op de prioriteiten: het veilig maken van gebieden waar het vermoeden van mijnaanwezigheid het herstel van het gewone leven en de economische ontwikkeling in de weg staat, en hulp aan mijnslachtoffers. Ten tweede dient de internationale gemeenschap haar inspanningen, op wereldniveau maar vooral ook in de geteisterde landen zelf, beter te coördineren. Wij moeten constateren dat wij de werkelijke omvang van het landmijnprobleem nog steeds niet echt kennen. Ook weten wij niet hoe efficiënt onze ontmijningsinspanningen in feite zijn geweest. Wij moeten hier snel een onderzoek naar instellen in alle door landmijnen geteisterde landen, zodat wij duidelijker kunnen zien wat er nog moet gebeuren.
Ten derde moeten wij ervoor zorgen dat het geld goed terechtkomt. Ik ben er werkelijk een beetje trots op dat de Europese Commissie op het gebied van mijnbestrijding de grootste contribuant ter wereld is. Gezien het vermogen van de Europese Unie om de inspanningen van vele landen te coördineren, zou de aanwending van deze omvangrijke middelen echter meer zoden aan de dijk kunnen zetten. Er zijn vele redenen op te noemen waarom de grote woorden nog niet in even grote daden zijn omgezet. In zekere zin is de landmijnbestrijding een typisch voorbeeld van de meer algemene onmacht van de Commissie om de middelen die zij tot haar beschikking heeft, ook effectief te gebruiken. De commissaris voor buitenlandse betrekkingen heeft al eerder erkend dat de manier waarop de externe hulpprogramma's van de Commissie momenteel worden uitgevoerd, beschamend is. De Commissie dient zowel de kwaliteit van haar programma's als de snelheid waarmee die worden uitgevoerd, te verbeteren. Onder leiding van de heer Patten begint er het een en ander in de goede richting te veranderen.
De mededeling en de verordening van de Commissie inzake antipersoneelmijnen zijn uiterst nuttige documenten. Twee essentiële elementen worden daarin echter niet genoemd. Met zijn amendementen wil het Parlement deze omissies goedmaken. Meerjarige financiering van mijnbestrijding moet worden geconcentreerd binnen een enkele begrotingslijn, en er moet binnen de Commissie een met voldoende middelen uitgeruste afdeling komen die speciaal verantwoordelijk is voor niet alleen het beleidskader maar ook de planning en uitvoering van mijnbestrijding, met inbegrip van de gunning van contracten. Een zo groot mogelijke inzet, goed leiding en beheer vormen tezamen de sleutel voor een doeltreffend gebruik van de middelen. Wij willen geen mooie gebaren meer, maar echte actie en tastbare resultaten.

Van den Berg
Voorzitter, de socialistische fractie deelt de trots die de heer van Orden net uitdrukte over de rol van de Europese Unie. Ik was een aantal jaren geleden in een schoolklas in Kabul in Afghanistan en ik zag daar hoe kinderen werden gewezen op de verschillende vormen van landmijnen. En toen ik een van die landmijnen in de vorm van een vlinder zag, begreep ik dat landmijnen ontworpen worden opdat kinderen ermee gaan spelen en gewond raken en toen begreep ik ook wat de morele waarde was van diegenen die dit soort zaken produceren. Toen heb ik ook gezien dat bewustmakingscampagnes op scholen en onder de bevolking het effectiefste middel zijn voor het voorkomen van slachtoffers. En een belangrijk deel, de amendementen die daar op slaan, steun ik ook van harte vanuit mijn fractie, moet daarheen.
In de tweede plaats is het duidelijk dat het vaak dweilen met de kraan open is, want terwijl deze mijnen in Afghanistan door allerlei clubs werden verwijderd, werden ze elders weer gelegd. En dan denk ik ook terug aan Noord-Mozambique waar ik werkte met organisaties van invaliden, gewond geraakt door de landmijnen, die zelf zaken opruimden en verwijderden. Toen heb ik twee dingen geleerd. Je moet de lokale bevolking inschakelen. Mensen, ook al zijn ze gewond, kunnen een hoop dingen zelf weer doen. Ik begreep tevens dat het niet gaat om het doden van mensen via landmijnen, maar dat verminken hoofddoel is van dit middel, en dat maakt die morele kwestie zo zwaar.
Toen ik in Angola kwam, zag ik de Norwegian People's Aid en die hadden een methode waarbij ze samen met de lokale bevolking opspoorden waar de mijnen lagen en heel strategisch bepaalde gebieden schoonmaakten. Dat heeft me twee dingen geleerd: je hebt deskundigen nodig, in het geval van de Norwegian People's Aid oud-soldaten en de lokale bevolking - heel erg wezenlijk - en je moet vervolgens strategisch opruimen. Niet overal de tandenborstelmethodes, dat is extreem duur en duurt veel te lang, maar strategische gebieden weer vrijmaken, zodat de lokale economie weer kan gaan draaien, etc. Dat bracht mij op de gedachte om dus niet via de nationale autoriteit Angola en niet in de eerste plaats via ingewikkelde structuren, maar gewoon via sterke NGO's in de lokale bevolking goed georganiseerd met de autoriteiten te werken, zoals ze in Angola proberen te doen.
Tegelijkertijd besef je dat er in Angola opnieuw ook weer landmijnen worden gelegd en dat brengt mij op het punt dat de heer Patten naar voren heeft gebracht. Commissaris, u zegt: ik ben tegen een aantal amendementen. Ik denk echter dat als u daar nog eens heel goed doorheen gaat er een paar amendementen zijn die u noemde, die naar mijn gevoel te maken hebben met bewustwordingscampagnes, met transparantie, met toegang voor NGO's, met dingen die ook heel goed gaan op dit moment, maar die efficiënter kunnen. Ik geloof niet dat u bang moet zijn voor de amendementen op dat punt vanuit ons Parlement. Wij willen niet bureaucratischer, wij willen niet meer comitologie, wij willen ruimte voor u, wij willen dat het efficiënt gebeurt en ik geloof dat we op dit punt ook niet in de prioriteiten verschillen.
Misschien dat u nog eens langs een paar paragrafen wilt lopen om toch te kijken of op al die punten inderdaad nu wel een njet moet worden uitgesproken, wat toch ook niet zo makkelijk uit een Engelse mond komt. Op dat punt, geloof ik, staan u en het Parlement aan dezelfde kant. Wij voelen ons als socialistische fractie een deel van die grote internationale anti-landmijnencampagne en we zijn daar trots op, samen met de andere collega's hier in dit Parlement.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, antipersoonsmijnen zijn een afschuwelijk kwaad, omdat zij niet bedoeld zijn om te doden, maar om mensen invalide te maken en de slachtoffers, hun familie en landen te raken. Denk aan de Sovjetrussische speelgoedbommen in Afghanistan. De productie ervan is helaas spotgoedkoop, maar de opsporing en vernietiging peperduur. Het zal 100 jaar duren vooraleer ze allemaal verwijderd zijn en er worden er nog steeds verspreid. De liberaal Jan Willem Bertens bracht dit probleem vijf jaar geleden hier in het Parlement aan de orde en ik vind dat hij alle lof van het Parlement verdient. Hij heeft deze zaak in de openbaarheid heeft gebracht en daardoor is nu een mijnenverbod in zicht. Ook de Unie doet op dit gebied grote en efficiënte inspanningen.
Toch kan er nog meer gedaan worden. Er bestaan machines die in een mum van tijd grote stukken areaal kunnen ontruimen. Ik heb een dergelijke machine in Kosovo gezien, maar zij was op dat moment niet in gebruik. Mevrouw Bonino en de heer Patten merkten terecht op dat men in eerste instantie de opslagplaatsen moet vernietigen. Dat kost immers slechts een fractie van wat de vernietiging van moeilijk te vinden mijnen kost.
Mevrouw Bonino en de heer Patten merkten voorts ook nog terecht op dat het Parlement en de Raad zich niet met de administratie mogen bemoeien. Ik heb aandachtig geluisterd naar de woorden van de heer Patten, want hij is blijkbaar van oordeel dat wij ons nog meer afzijdig moeten houden. Ik ben het in principe eens met zijn standpunt. Wij mogen ons niet met de administratie bemoeien, maar wij moeten wel kritiek uitoefenen op de Commissie, indien zij haar beheerstaken niet naar behoren uitvoert. Daarvoor hoeven wij de Commissie echter niet van op een afstand mee te besturen. Het is een fout die het Parlement permanent begaat. De Commissie moet vrij zijn in de uitoefening van haar bevoegdheden en wij moeten de vrijheid hebben haar omver te werpen, als ik zo mag zeggen, als zij haar werk niet behoorlijk doet. Tot slot dank ik mevrouw Bonino. Het is fijn zo' n ervaren rapporteur te hebben. Dank u voor het goede verslag.

Wuori
Mijnheer de Voorzitter, binnen verankerde machtsstructuren ontstaat zeer zelden iets nieuws. Het verbod op antipersoneelmijnen heeft geleid echter tot een proces dat een uitstekend voorbeeld is van de manier waarop niet-gouvernementele organisaties en het Europees Parlement doelstellingen konden vaststellen en doelbewust konden nastreven die nationale instellingen schuwden of onrealistisch vonden. Na de doorbraak in Ottawa moeten wij ervoor zorgen dat de Unie en haar lidstaten in zowel hun bilaterale betrekkingen als in hun interne wetgeving de nodige vervolgmaatregelen nemen. Zij moeten ook hun leidende rol bewaren en hun politieke wil consolideren en behouden. Uiteindelijk zal het zover moeten komen dat het Verdrag door iedereen wordt ondertekend en geratificeerd, inclusief door mijn land, Finland. De ondertekening en ratificatie van het Verdrag moet ook voor de kandidaat-landen een voorwaarde zijn voor toetreding tot de Europese Unie, en moet dus in het acquis communautaire worden opgenomen.
Het onderhavige verslag en vooral het uitstekende advies van de Commissie ontwikkelingssamenwerking scheppen goede voorwaarden voor verdere maatregelen. Deze moeten gericht zijn op de operationele aspecten van mijnopruiming en niet op het vinden van exotische en dure technologische oplossingen. Biosensoren zijn in dit verband zeer veelbelovend. De resolutie-Brok geeft van haar kant een politieke dimensie aan dit werk en de mondelinge vragen van de heer Brok en de heer Miranda aan de Commissie geven belangrijke richtsnoeren. Alle instellingen van de Europese Unie moeten initiatief tonen en wel zo dat de arme landen die het meest onder het mijnenprobleem te lijden hebben op doeltreffende wijze bij het programma worden betrokken. De hoofdverantwoordelijkheid voor het toezicht ligt natuurlijk bij de Commissie, maar wij moeten er met z'n allen voor zorgen dat het gezamenlijke werk om deze plaag wereldwijd uit te roeien zo snel mogelijk beëindigd kan worden. Wij kunnen dan onze sporen achterlaten in een wereld zonder mijnen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie houdt zich al geruime tijd actief bezig met alle acties en maatregelen die op dit gebied nodig zijn, van onderbreking van productie, vernietiging van voorraden en stopzetting van handel tot het opruimen van mijnenvelden, rehabilitatie van de getroffen personen en bewustmaking.
Ik wil echter de volgende opmerking maken. Het aanleggen van mijnenvelden is rechtstreeks evenredig aan het onvermogen van de internationale gemeenschap om politieke oplossingen te vinden voor grote vraagstukken. Wanneer een land zich bijvoorbeeld onveilig voelt aan de grens met een ander land, zal zijn regering gemakkelijker de toevlucht nemen tot mijnenvelden. Als de internationale gemeenschap niet weet hoe zij de angel uit het nationalisme en de conflicten moet halen en als zij niet in staat is bij te dragen aan politieke oplossingen, besluiten de betrokkenen gemakkelijker om mijnenvelden aan te leggen. Dit moeten wij vooral ook in de gaten houden in bijvoorbeeld de Balkan. Mijns inziens dragen het Westen en de Europese Unie met hun politieke interventies wel degelijk een deel van de verantwoordelijkheid voor het feit dat de helft van de Balkan bedekt is met mijnen.
Tot slot wil ik, mijnheer de Voorzitter, nog zeggen dat speciale actie nodig is voor de vraagstukken in verband met de Balkan. Ik wil dan ook vanaf deze plaats aandringen op onverwijlde ratificatie door de Griekse regering van het Verdrag van Ottawa.

Mathieu
Mijnheer de Voorzitter, in Cambodja worden mijnen "de eeuwige bewakers" genoemd. Deze dodelijke flitsen, die toevallig en soms vele jaren na het conflict exploderen door toedoen van het slachtoffer zelf, zijn uitgestelde bommen die het sociale en economische herstel van hele regio' s belemmeren, alsook de herintegratie van de slachtoffers zelf.
Als ondertekenaarster van de oproep tot een aarde zonder mijnen steun ik van harte het verslag van Emma Bonino, omdat het in de goede richting gaat. Twee jaar na de ondertekening van het Verdrag van Ottawa zijn er jammer genoeg nog steeds enorme voorraden mijnen, althans wat de geïnventariseerde mijnen betreft. Voor de mijnen die nog steeds niet geïnventariseerd zijn, moeten dringend nieuwe identificatie- en opsporingsmethoden worden gevonden.
De nationale acties moeten absoluut worden aangevuld met financiële bijdragen van de Europese Unie. Daarenboven is het van essentieel belang dat de Unie als geheel en de kandidaat-lidstaten het Verdrag van Ottawa ondertekenen en, vooral, ratificeren. Er staat veel op het spel, want als in oorlogen al bepaalde regels gelden - voor sommigen in de vorm van gewoonterecht, voor anderen uit hoofde van verdragen - maakt het gebruik van antipersoneelmijnen daar zeker geen deel van uit. Mijnopruiming is geen militair probleem meer, maar een humanitaire uitdaging. Europa mag zich niet beperken tot de rol van geldschieter. Het moet een pioniersrol spelen bij het uitdenken van de meest adequate opruimingsmechanismen, nog voordat nieuwe wapens worden ingezet. Het is vervolgens aan de lidstaten om dit proces in de internationale organisaties te ondersteunen.
Tot slot moet Europa het proces van Ottawa ondersteunen en versterken, zodat er geen nieuw wapen komt dat, zoals nu het geval is, iedere twintig minuten nieuwe slachtoffers maakt.

Raschhofer
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik steun het initiatief van de Gemeenschap ter bestrijding van antipersoneelmijnen van ganser harte. Als ik mij de beelden van door mijnen verminkte kinderen voor de geest haal, trek ik persoonlijk de conclusie dat iedere euro die wordt gebruikt om deze waanzin te bestrijden, welbesteed is. Ik heb met vertegenwoordigers van NGO's gesproken, die kritiek hadden op het feit dat in de paragrafen 11 en 15 van de resolutie de activiteiten van militairen en NGO's worden vermengd. De NGO's genieten door hun jarenlange arbeid het vertrouwen en de waardering van de bevolking, en ik ben bang dat een dergelijke vermenging zowel de onafhankelijkheid van de NGO's als hun vertrouwensrelatie met mensen in nood definitief kan beschadigen.
Mensen koesteren tegenover geüniformeerd personeel een gerechtvaardigd wantrouwen dat door vele jaren oorlog is gegroeid. Wij moeten daarom alles in het werk stellen om het werk van de NGO's duurzaam te steunen.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden en de reglementaire spreektijd van één minuut niet overschrijden. Ik wil alleen mijn ongenoegen uiten over het feit dat in zo'n belangrijk debat de Raad niet vertegenwoordigd is, terwijl het zonder twijfel de instelling is die de meeste mogelijkheden heeft om te handelen op het terrein dat hier aan de orde is.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil mevrouw Bonino heel hartelijk voor haar werk bedanken. Het Verdrag van Ottawa is een beslissende stap in de internationale strijd voor het verbod op gebruik, opslag, productie en overdracht van antipersoneelmijnen. Ik juich het daarom ten zeerste toe dat dit verdrag nu door deze verordening wordt omgezet in een communautaire strategie ter verbetering van de coördinatie, de samenhang en de transparantie van deze mijnbestrijdingsacties en van de controle daarop. De Europese Unie moet haar aanspraken op een leidersrol ook op dit gebied waarmaken.
De Oostenrijkse regering heeft dit onderwerp altijd uiterst belangrijk gevonden. Zoals vandaag al is gezegd, houdt ook het Parlement zich er al jaren mee bezig. Het Parlement is de drijvende kracht achter al deze inspanningen, en ik denk dat wij er nog een schepje bovenop moeten doen. Ik wil benadrukken dat meer landen moeten worden gemaand het Verdrag van Ottawa te ondertekenen, dan wel dit verdrag spoedig te ratificeren, om internationale coördinatie en revalidatie van de slachtoffers mogelijk te maken. Om te beginnen zouden alle EU-lidstaten dit verdrag moeten ondertekenen. Ik beschouw dat als een solidaire plicht, ook binnen de Europese Gemeenschap.
De wederopbouw in de betrokken landen en de terugkeer van vluchtelingen worden door de mijnen natuurlijk ernstig belemmerd. Zolang dit gevaar aanwezig is, zal het moeilijk blijven de gevluchte bevolking ervan te overtuigen dat zij naar huis kan terugkeren. De Europese Unie is bij mijnbestrijdingsoperaties vaak de grootste geldschieter. In de betrokken landen worden internationale acties uitgevoerd. Het probleem van de antipersoneelmijnen, maar ook het vluchtelingenprobleem is vaak te groot voor de betrokken regio's, zodat er zonder internationale samenwerking geen werkelijk doeltreffende hulp kan worden verleend. De internationale gemeenschap moet een samenhangend en gecoördineerd standpunt innemen. De ondersteuning van mijnbestrijdingsprogramma's, slachtofferhulp, onderzoek en technologische ontwikkeling moeten worden bevorderd. Er moet absoluut een verbod op de productie van mijnen in de EU alsook op de uitvoer van mijnen uit de EU komen. Dat doel moeten wij allemaal zonder meer als een prioriteit beschouwen.

Sauquillo Pérez del Arco
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat er nu met deze verordening eindelijk een Europese wetgeving over antipersoneelmijnen bestaat, en dat wij vandaag het goede verslag behandelen dat mevrouw Bonino hierover heeft geschreven.
Er werd al opgemerkt dat het Europees Parlement reeds in de vorige zittingsperiode de verbintenis van de Europese Unie onderschreef om de strijd aan te binden tegen een van de wreedste, dodelijkste en lafste wapens die er bestaan. Zoals de heer Patten al zei, heeft de Commissie ontwikkelingssamenwerking in 1996 een begrotingslijn voor mijnopruiming geïntroduceerd. Jammer genoeg neemt het bedrag op die begrotingslijn gestadig af, op een manier die omgekeerd evenredig is aan de nadruk die wij hier op dit onderwerp leggen.
Omdat we momenteel ook bezig zijn de begroting goed te keuren, wil ik even stilstaan bij de cijfers waar het mij om gaat. Dit jaar beschikten wij over 8,1 miljoen euro. De Raad en de Commissie willen dat bedrag komend jaar tot 7,4 miljoen terugbrengen, terwijl het Parlement een verhoging met 3 miljoen ten opzichte van het jaar 2000 voorstelt. Deze cijfers stellen niet veel voor als het om de oplossing van een probleem gaat waarbij 110 miljoen mensen in 64 landen zijn betrokken, waardoor 26.000 mensen per jaar verminkt raken en waarvan vooral veel kinderen het slachtoffer worden. In El Salvador noemen ze die kinderen "kapotte kinderen" omdat ze de vernieling in zijn geholpen, omdat ze geen handen, armen of benen meer hebben.
Ik wil daarom aan de Raad, die hier niet aanwezig is, en aan de Commissie laten weten hoe belangrijk het is dat dit bedrag wordt verhoogd. Helaas worden er namelijk voor elke opgeruimde mijn tussen de 20 en 50 nieuwe mijnen gelegd. Er is al opgemerkt dat als wij in dit tempo doorgaan, het ruim 100 jaar zou kosten om de aarde van antipersoneelmijnen te ontdoen. Ik wil de andere instellingen dan ook verzoeken het door het Parlement voorgestelde bedrag over te nemen, ofschoon ook dit ontoereikend is, en daarmee de naleving van het Verdrag van Ottawa te bevorderen. Daarnaast verzoek ik de landen die dat Verdrag nog niet hebben ondertekend of geratificeerd, dat alsnog te doen.

De Voorzitter
Aangezien er al verschillende toespelingen op de Raad zijn gemaakt, wil ik erop wijzen dat er weliswaar geen minister aanwezig is, maar dat de Raad hier wel is vertegenwoordigd door enkele hoge ambtenaren die onze opmerkingen natuurlijk zullen doorgeven.

Frahm
Mevrouw Bonino, een minuutje spreektijd voor een verslag dat uw engagement werkelijk uitstraalt, is zeer weinig, maar gelukkig ben ik het met de meeste conclusies in het verslag eens, ook met de indirecte kritiek op de landen die het Verdrag van Ottawa nog niet bekrachtigd hebben. Mijn eigen land heeft veel te lang getalmd dit te doen. Er is één probleem in het verslag. Naar mijn mening heeft men de neiging civiele taken uit het GBVB weg te laten. Ik denk dat het zinvol is elke organisatie met militaire activiteiten meer civiele verplichtingen te geven. Naar mijn mening moeten wij van de Raad, het GBVB en de lidstaten eisen dat ze naast de gewone ontwikkelingsactiviteiten en humanitaire activiteiten voor elk bedrag dat aan militaire activiteiten wordt uitgegeven, een even groot bedrag aan civiele activiteiten, bijvoorbeeld mijnenopruiming in de betreffende gebieden, besteden.

Zimmerling
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, wij bespreken vandaag een bijzonder triest onderwerp. Wij zijn het er in ieder geval over eens dat antipersoneelmijnen wereldwijd moeten worden uitgebannen. Ik wil het onderwerp ruwweg in drie gebieden onderverdelen. Het eerste gebied is preventie. Wij zijn het er in dit Parlement zeker over eens dat bestaande mijnen, en met name antipersoneelmijnen, moeten worden vernietigd. Als ik aan de problemen en ontwikkelingen in de ontwikkelingslanden denk, bijvoorbeeld in het ACS-gebied of in Midden-Amerika, blijkt uit de feiten dat het zo niet verder kan. Verder lijkt het mij van belang dat wij vooral in Afrikaanse landen de verkoop op de zwarte markt tegengaan.
De nazorg is het tweede gebied dat ik belangrijk vind. Wij moeten daarvoor een band leggen met mijnbestrijdingsprogramma's en bijzondere aandacht geven aan humanitaire acties. Vooral onderzoek naar mijnopsporings- en opruimingstechnieken moet worden gesteund. Wat ook niet mag worden veronachtzaamd, is dat de Europese Unie, en het Europees Parlement in het bijzonder, beter moeten kunnen controleren waar de financiële middelen die wij besteden eigenlijk naartoe gaan.
Het derde gebied is volgens mij dat van de concrete maatregelen die moeten worden voorgesteld, gecontroleerd en uitgevoerd. Ik ga er daarbij vanuit dat we ons vooral op de slachtoffers van mijnen moeten richten. Het gaat grotendeels om privé-personen, burgers, kinderen en kindsoldaten. Aan die laatste groep hebben we al eerder aandacht besteed. Omdat het hier echter om kinderen gaat die worden verminkt, moet er langlopende zorg worden verleend. Zo bestaat inmiddels de mogelijkheid zogenaamde meegroeiende ledematen aan te meten, die in Europa ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Souladakis
Mijnheer de Voorzitter, met het debat van vandaag over het uitstekende verslag van mevrouw Bonino codificeren wij in feite alle activiteiten ten behoeve van dit zeer ernstig internationaal probleem. Enige tijd geleden hebben wij over het verslag van de heer Titley gestemd, waarmee in feite de tweede stap werd gezet op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Dit beleid zal geleidelijk aan in heel de Europese Unie verwezenlijkt worden en concrete vorm aannemen met uniforme voorwaarden en voorschriften. Ik denk dat de ontwikkelingen degenen gelijk zullen geven die dit initiatief hebben genomen. Er zal nu misschien eindelijk een eind komen aan het beeld van liefdadige mannen en vrouwen die zich naast kinderen zonder armen en benen laten fotograferen. Beleid betekent hier namelijk preventie en niet repressie. Het is ook geen toeval dat de mijnen zich met name in crisisgebieden bevinden, in gebieden waarin wel degelijke andere initiatieven kunnen worden ondernomen om de crisis te overwinnen.
Er is hier een vraagstuk aangestipt in verband met mijn land, Griekenland. Ik ben ervan overtuigd dat het Grieks Parlement binnenkort het desbetreffende verdrag zal ratificeren. Als land hebben wij deze immers al ondertekend. U moet echter wel beseffen dat wij daartoe bereid zijn ondanks het feit dat wij een buur hebben, Turkije, die niet bepaald goede bedoelingen jegens ons koestert. Dit is helaas een feit, zoals ook de vorige week weer eens werd aangetoond tijdens de NAVO-oefeningen. Deze werden aangegrepen als een gelegenheid tot een ander soort manifestatie van politieke onverzettelijkheid. Laten wij echter hopen dat in de toekomst ook die problemen de wereld uit worden geholpen.
Ik geloof hoe dan ook dat wij met waarschijnlijk grote meerderheid in het Parlement dit verslag dusdanig kunnen versterken dat ook degenen die noch oren hebben om te luisteren, noch ogen om te zien, gedwongen worden hier aandacht aan te schenken.

Knolle
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik steun het verslag van collega Bonino, dat voor een grotere transparantie en efficiëntie zorgt en waarover ook de Commissie ontwikkelingssamenwerking advies heeft uitgebracht. Ik dank de rapporteurs voor hun uitstekende werk. In 1992, 1995 en 1999, tijdens en na de oorlog in Bosnië, heb ik het leed dat slachtoffers van mijnen doorstaan met eigen ogen aanschouwd. Veel slachtoffers zijn jonge kinderen. Het maakt een verschrikkelijk indruk kinderen te zien die afschuwelijk verminkt zijn en wier leven te gronde is gericht nog voor het echt is begonnen. Ieder kind dat wij in Bosnië, Afrika of elders voor de dood of voor verschrikkelijke verwondingen door mijnen kunnen behoeden, is onze gezamenlijke inspanning waard. Ik wil ook de niet-gouvernementele organisaties hartelijk voor hun inzet bedanken.
Ik wil nog even ons amendement op de resolutie toelichten. Er bestaat geen wereldwijde consensus over een verbod op antitankmijnen, die binnen en buiten de NAVO nog altijd als een onmisbare bescherming tegen pantservoertuigen en tanks worden gezien. Niemand kan echter wat op het succes van Ottawa afdingen door te zeggen dat antitankmijnen daar ook in hadden moeten staan. Dan was het verdrag namelijk al bij voorbaat tot mislukken gedoemd geweest.
Wat de uitbreiding van de EU betreft, vind ik dat de toetredingskandidaten het Verdrag van Ottawa absoluut moeten ondertekenen. Ook de VS, Rusland en China moeten worden aangespoord het verdrag te ondertekenen, en Griekenland en Finland dienen het zo spoedig mogelijk te ratificeren.
Tot slot wil ik zeggen dat ik het liefst alle mijnen op de wereld zou willen verbieden omdat het duivelse en weerzinwekkende wapens zijn, maar we leven helaas niet in een paradijs.

Carlotti
Mijnheer de Voorzitter, op een decemberdag in 1992 vergat een jonge Mozambikaanse herder het gevaar: hij dacht dat het was verdwenen met de vrede. Dit overdreven vertrouwen kostte hem zijn linkerbeen.
In 1999, op twee kilometer van een dorp in Bosnië, waarschuwt een bord voor de aanwezigheid van een mijnenveld. Desondanks loopt er een kleine jongen rond. Voor hem is het een speelterrein als een ander. Telkens als een oorlog wordt beëindigd, verlaten bevolkingen de vluchtelingenkampen om terug te keren naar hun dorpen, in de hoop hun wonden te laten genezen en geleidelijk weer een normaal leven te beginnen. Mijnen hebben echter geen boodschap aan vredesakkoorden en zetten hun werk onverbiddelijk voort.
Zelfs vandaag nog, ondanks de ondertekening van het Verdrag van Ottawa door 139 staten, blijven mijnen hun moorddadige werk voortzetten. Om de twintig minuten wordt er ergens in de wereld iemand gedood of verminkt door een mijnontploffing. Zeker, er zijn vorderingen vastgesteld door de Conferentie van Genève, en deze gunstige tendens moet worden onderstreept, want het is het resultaat van een verbeten strijd die de NGO's al heel lang voeren. Deze vorderingen mogen ons echter niet blind maken voor de werkelijkheid, want nog altijd worden iedere dag 27 personen gedood en 41 personen verminkt door mijnen. Nog altijd hebben 105 landen samen 250 miljoen mijnen in voorraad. Vorig jaar nog werden mijnen ingezet in twintig conflicten, met name in Europa.
Ik verwelkom dus het werk dat is verricht door mijn collega's Emma Bonino en Luisa Morgantini, die het Parlement opnieuw volop betrekken in het politieke debat. Ze geven duidelijk aan wat ons nog te doen staat. Van mijn kant zou ik vooral de nadruk willen leggen op de universele toepassing van het verdrag, totdat het een volledig succes is. In de eerste plaats door de wetten in de diverse landen op één lijn te stellen met het verdrag, zodat het niet het zoveelste internationaal akkoord wordt dat niet wordt toegepast. Er moet werkelijk druk worden uitgeoefend op de landen van de Europese Unie die nog niet getekend hebben, zoals Finland, of die niet geratificeerd hebben, zoals Griekenland. Waarom zouden we geen sancties overwegen, mijnheer de commissaris, tegen degenen die de verdragen niet naleven? Waarom zouden we geen clausule opnemen in het kader van de uitbreiding, die nieuwe lidstaten verplicht het verdrag te ondertekenen?
U heeft daarnet geantwoord op al deze vragen. Ik weet dat over sommige amendementen de meningen nog uiteenlopen. Niettemin vraag ik u ze nog eens aandachtig te bekijken, want sommige van deze amendementen kunnen door de Commissie worden aanvaard. Hoe dan ook, we zullen samen onze vastberadenheid tonen in de strijd tegen het probleem van de landmijnen, dat een "laffe oorlog" moet worden genoemd.

Vatanen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, oorlog is een wrede manier om de geschillen tussen mensen op te lossen. Het is tragisch als de burgerbevolking moet lijden onder de onbuigzaamheid van haar leiders. Het Verdrag van Ottawa over het verbod op mijnen is een zeer goede zaak. Te veel kinderen hebben het leven gelaten of zijn kreupel geworden door op de verkeerde plek te spelen. Het steunprogramma van de Europese Unie is noodzakelijk en ik sta er achter. Het is onze plicht volken te helpen die lijden onder lang geleden gemaakte politieke fouten. In sommige landen zitten meer mijnen in de grond dan in Frankrijk truffels en beide zijn even moeilijk te vinden.
Hoewel ik voorstander ben van het beëindigen van het misbruik van mijnen, wil ik wat Finland betreft enkele zaken naar voren brengen die hiermee verband houden. Finland heeft het Verdrag van Ottawa niet ondertekend en daar werd hier vaak op gewezen, onder meer door de vorige spreker. De kritiek is echter niet gespeend van schijnheiligheid en onwetendheid. Waarde collega's, kijkt u eens naar Finland! Het land is dunbevolkt en heeft een landgrens met Rusland van meer dan duizend kilometer. De gezamenlijke geschiedenis met onze oosterbuur is voor ons vaak pijnlijk geweest. Wij moeten ons hierbij wenden tot een Romeinse waarheid: de beste manier de vrede te garanderen is om voorzorgsmaatregelen te treffen voor een oorlog.
In de Finse defensie is voor mijnen een belangrijke rol weggelegd. Daarmee kunnen geen andere landen worden bezet en ze worden alleen voor defensie gebruikt. Alle Finse mijnen bevinden zich veilig in opslagplaatsen en worden niet naar andere landen geëxporteerd. Ik wil onderstrepen dat er zeer disciplinair mee wordt omgegaan en alle mijnen kunnen na een conflict gemakkelijk worden verwijderd. Men mag Finland niet in dezelfde categorie indelen als veel ontwikkelingslanden waar men onnauwkeurig met mijnen omspringt en de gevolgen dienovereenkomstig zijn.
Men moet beseffen dat Finland grote bedragen uitgeeft aan het opruimen van mijnen in andere landen. In de praktijk betekent dat het opruimen van mijnen met Finse voertuigen, het helpen van slachtoffers en het vernietigen van voorraden mijnen. Dat werk is een ondersteuning van de maatregelen van de Europese Unie. Finland neemt zijn deel van de verantwoordelijkheid voor het mijnenprobleem in de wereld op zich. Dat moet echter zo gebeuren dat er niet vanwege politieke druk wordt bezuinigd op de veiligheid in het eigen land.

Verwelkoming
De Voorzitter
Geachte aanwezigen, waarde collega's, wij hebben vandaag de eer een afvaardiging van Marokkaanse parlementsleden op de officiële tribune van ons Parlement te mogen verwelkomen. De delegatie wordt voorgezeten door de heer Ibrahim Rachidi, vice-voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden van het Koninkrijk Marokko.

Ik heet de geachte afgevaardigden van harte welkom namens ons Parlement, waarmee hun land in het kader van ons gemeenschappelijke project voor de totstandbrenging van een zone van welvaart, veiligheid en vrede in het Middellandse-Zeegebied uitstekende betrekkingen onderhoudt.
Wij staan aan de vooravond van de vierde Euro-mediterrane ministersconferentie. Deze zal op 15 en 16 november aanstaande plaatsvinden in Marseille. Ik ben ervan overtuigd dat uw besprekingen met onze delegatie voor de relaties met de Mahgreb-landen, die wordt voorgezeten door de heer Obiols, een impuls zullen geven aan ons project voor dialoog en vrede.

Antipersoneelmijnen (voortzetting)
Carrilho
Mijnheer de Voorzitter, toen een aantal jaren geleden een begin gemaakt werd met de ontmijningsacties, werd gezegd dat landmijnen de atoombom voor de arme landen waren. Er is sindsdien enige tijd verstreken, maar deze op het eerste gezicht wat zwaar aangezette uitspraak kan helaas nog steeds goed dienst doen om een nauwkeurig beeld van de toestand te geven. Er kan geen sprake zijn van vooruitgang zolang er geen veilige verbindingswegen zijn, geen velden om te bebouwen en geen plaatsen waar kinderen zonder angst kunnen spelen. Daarom heeft de Europese Unie zich aangesloten bij de door de Verenigde Naties opgezette internationale campagne. Ze heeft daarin een belangrijke stem, zoals ook reeds door de voorgaande sprekers is aangegeven. Nu is wel duidelijk geworden hoe belangrijk het hier ingediende voorstel is, het voorstel dus waarover mevrouw Emma Bonino een verslag heeft opgesteld.
Wij steunen dit voorstel en alle initiatieven die de rol van de Europese Unie op dit gebied beogen te versterken. We benadrukken dat we, met dat doel voor ogen, ervoor moeten zorgen dat de inspanningen van de Europese Unie een grotere samenhang krijgen en ook Finland en Griekenland tot medewerking worden bewogen. Bovendien dient de Europese Unie haar krachten te bundelen om optimaal gebruik te kunnen maken van haar vermogen om internationale druk uit te oefenen op al die landen die zich nog niet hebben aangesloten bij het Verdrag van Ottawa. De Europese inspanningen moeten doeltreffender worden, onder andere door het beschikbaar stellen van extra middelen. We streven naar daadwerkelijke ontmijning, naar vernietiging van de bestaande voorraden en ontwikkeling van verfijnde mijndetectie- en ontmijningstechnologie. Die inspanningen moeten efficiënter worden gemaakt door middel van coördinatie en toezicht. Niet-gouvernementele organisaties dienen daarbij een belangrijkere rol te spelen. Tot slot hopen wij dat er in het kader van de taken van de toekomstige Europese gemeenschappelijke strijdkrachten gedacht wordt aan opleiding van specialisten, en dan vooral van mensen die zelf een direct belang hebben bij het opruimen van landmijnen.

Suominen
Mijnheer de Voorzitter, de Finse regering behandelde de kwestie antipersoneelmijnen voor het laatst op 14 juni 1999. Toen werd besloten te onderzoeken of Finland in 2006 deel zou kunnen nemen aan het Verdrag van Ottawa en uiterlijk eind 2010 zijn antipersoneelmijnen zou kunnen vervangen door andere methodes. Finnen werken in internationaal verband met anderen samen bij de mijnopruiming. Deskundigen uit Finland en Finse opruimingsvoertuigen hebben 2,5 jaar in Cambodja, een jaar in Mozambique en een jaar in Kosovo aan de mijnopruiming deelgenomen. Finland houdt zich als verdragspartner aan de bepalingen van het in 1996 herziene mijnenprotocol van de Convention on Conventional Weapons die in december 1998 van kracht is geworden.
Finland voelt zich militair niet bedreigd. Wij hebben echter als enige land in de Europese Unie een landgrens van meer dan duizend kilometer met een externe grootmacht. Finland zorgt zelf voor zijn geloofwaardige defensie. Totdat een vervangend wapensysteem, dat ongeveer de helft kost van de Finse defensiebegroting voor een jaar, is aangeschaft, maken antipersoneelmijnen deel uit van het defensiesysteem. In Finland bevindt zich geen enkele antipersoneelmijn in de grond. Finland heeft nog nooit antipersoneelmijnen geëxporteerd en heeft ze na 1981 niet meer geproduceerd. Alle mijnen zijn opgeslagen. In Finland zijn na de in de jaren '40 beëindigde opruimingsperiode van na de Tweede Wereldoorlog geen ongelukken meer gebeurd door antipersoneelmijnen waarbij burgers of soldaten het slachtoffer waren. Finland is een van de helaas weinige landen in de wereld die internationale verdragen pas ondertekenen en ratificeren als ze volledig in staat zijn aan de voorwaarden ervan te voldoen. Dat zal ook wat de antipersoneelmijnen betreft gebeuren.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben hier nog nooit voor zoveel mensen met zo weinig aandacht voor het debat gesproken.
De massaproductie en het grootschalige gebruik van antipersoneelmijnen zijn niet alleen ontzettend vanwege de gevolgen ervan, maar ook omdat ze een zorgwekkende dosis wreedheid, verdorvenheid en schijnheiligheid aan het licht brengen. Wat ook wordt blootgelegd, is het paradoxale verlies aan menselijkheid van een aanzienlijk deel van degenen die geacht worden de mensheid te besturen en vooruit te helpen.
De cijfers in de verslagen van mevrouw Bonino en mevrouw Morgantini zijn huiveringwekkend. Als politici schamen velen van ons zich diep bij het zien van deze cijfers, die ons pessimistisch en sceptisch stemmen over de menselijke aard. Wij hebben het hier over miljoenen doden en verminkten, over 70 tot 100 miljoen mijnen die op ieder moment kunnen ontploffen in een van de 60 betrokken landen. In de verslagen wordt minder sterkt benadrukt dat de meeste mijnen niet zijn geproduceerd in de landen waar ze zijn gelegd. Evenmin wordt onderstreept dat de landen die het meest onder landmijnen te lijden hebben vooral ontwikkelingslanden zijn. Waar gelukkig wel de nadruk op wordt gelegd, is dat mijnen niet alleen dood en verderf zaaien, maar ook een formidabel obstakel vormen voor de ontwikkeling van deze regio's.
(De Voorzitter verzoekt de vergadering om stilte)

Onze gewaardeerde collega's Bonino en Morgantini drukken ons met de neus op de feiten. Wij moeten die feiten moedig onder ogen zien en niet bij de pakken neerzitten. Gelukkig vermelden de rapporteurs in hun verslagen ook wat er allemaal wordt gedaan om aan het gebruik van antipersoneelmijnen paal en perk te stellen. Er is verzet tegen de productie en de verspreiding van mijnen, en er wordt actie ondernomen om ze te vernietigen. Waar mijnen hun wrede werk al hebben gedaan, probeert men de schade te herstellen. Gebieden die onverdiend zwaar zijn getroffen, worden schoongeveegd om ze van mijnen en hun gevolgen te bevrijden. Net als op andere gebieden, is het optreden van de Europese Unie en van ons Parlement ook hier aanleiding tot vertrouwen en verzoening met onze eigen soort. De verordening van de Commissie, die wij door deze parlementaire behandeling trachten te verbeteren, is een stap voorwaarts waarmee wij ons engagement en onze hoop opnieuw kracht bijzetten.
Dat is de overtuiging waardoor wij ons in onze amendementen en bij de stemming laten leiden, en waarop onze inspanningen al deze jaren hebben berust. Dat was ook de reden waarom het Noord-Zuid-centrum van de Raad van Europa, waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn, in 1998 zijn jaarlijkse prijs uitreikte aan de Canadese minister van Buitenlandse Zaken, de heer Axworthy, voor de inspanningen van zijn regering, inspanningen die hun beslag hebben gevonden in het Verdrag van Ottawa. Mevrouw Bonino ontving diezelfde prijs in 1999, en haar verslag van vandaag bevestigt nogmaals dat wij haar kandidatuur destijds terecht hebben gesteund.

Linkohr
Aangezien ik het met vrijwel alles eens ben wat mijn collega's al hebben gezegd, zal ik niet in herhaling treden. Ik zal geen gebruik maken van mijn spreektijd. Dat is het beste wat we nu kunnen doen om te gaan stemmen.

De Voorzitter
Ik heb een ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement ontvangen om het debat te sluiten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

STEMMING
Van Lancker
Voorzitter, voor wij aan de stemming beginnen, zou ik u willen verzoeken of u de diensten kan vragen de taalversies nog eens goed na te kijken in de uiteindelijke versie. Er zijn namelijk problemen opgedoken met de vertaling van de woorden "aanpassing van de werktijd" en met de woorden "gecombineerd werken". Ik zou u willen verzoeken om de diensten te vragen naar de oorspronkelijke Franstalige versie te verwijzen.

De Voorzitter
Mevrouw Van Lancker, uw verzoek wordt beschouwd als een plicht voor onze diensten.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0812/2000) over de bijeenkomst van de informele Europese Raad in Biarritz
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)
Ontwerpresolutie (B5-0813/2000) over de bijeenkomst van de informele Europese Raad in Biarritz
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)
Gezamenlijke ontwerpresolutie (B5-0814/2000) over de bijeenkomst van de informele Europese Raad in Biarritz
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0289/2000) van de heer Duhamel, namens de Commissie constitutionele zaken, over de constitutionalisering van de Verdragen (2000/2160(INI))

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, we staan voor een historische stemming over een tekst met een buitengewone symbolische waarde, namelijk de Europese Grondwet. Toch zou het jammer zijn als we een verslag in stemming zouden brengen dat bezaaid is met vormfouten en juridische blunders. Dat zou een smet zijn op de geschiedenis.
Daarom stel ik voor, mijnheer de Voorzitter, dat deze tekst wordt terugverwezen naar de commissie voor een schoonmaakbeurt, opdat deze historische stemming niet wordt besmeurd door ergerlijke vormgebreken.

De Voorzitter
Er is, met inachtneming van het Reglement, een voorstel ingediend tot terugverwijzing van het verslag naar de commissie. Ik wil nu graag luisteren naar een spreker voor en een spreker tegen, als die er zijn, anders breng ik het voorstel van de heer Martinez in stemming.

Désir
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat als we het over een smet hebben, de bijdrage van de heer Martinez daarvan het beste voorbeeld is. Extreem rechts is inderdaad een smet op de totstandbrenging van een Europese democratie, terwijl de Europese Grondwet juist een opbouwende stap is in de richting van die Europese democratie.
(Het Parlement verwerpt het verzoek tot terugverwijzing naar de commissie)
Na de stemming over amendement 33:

Onesta
Mijnheer de Voorzitter, we hebben een klein probleem in verband met de tekst. We hebben net een correctie aangebracht in paragraaf 19. Maar door deze kleine tekstvervanging hebben we een belangrijk element uit het oog verloren, dat vanaf het begin een eis is geweest van het Europees Parlement. Want wat ook onze mening is over de constitutionalisering, of we nu voor of tegen een grondwet zijn, we zijn het er allen over eens dat de instemming van het Parlement vereist is. Dit element, dat in de oorspronkelijke paragraaf wel was opgenomen, hebben we bij de tekstverbetering over het hoofd gezien.
Dus, met de goedkeuring van de rapporteur, Olivier Duhamel, stel ik voor dat we dit toevoegen aan paragraaf 20, laatste lijn, die dan als volgt zou luiden: "Vanaf het in gang zetten van de discussie tot de aanneming, na instemming van het Parlement, van de definitieve tekst van de grondwet". We zouden dus vijf woorden toevoegen. Deze toevoeging zou in overeenstemming zijn met alle debatten en stemmingen die het Parlement over dit onderwerp heeft gehouden.

De Voorzitter
Zijn er bezwaren tegen de toevoeging van die zes woorden die de heer Onesta heeft voorgelezen? Geen bezwaren? Goed, dan breng ik dit amendement nu in stemming.

Duhamel
Mijnheer de Voorzitter, dit is geen mondeling amendement op amendement 8. Het is een mondeling amendement op de originele tekst. U zei daarnet amendement 8, dat is tenminste wat ik heb gehoord in de vertaling. Daar gaat het niet om. Het gaat om een mondeling amendement dat een rechtstreekse wijziging van de tekst beoogt.

De Voorzitter
Mijnheer Duhamel, het mondelinge amendement is op geen enkel bezwaar van de kant van dit Huis gestuit, bijgevolg is het aangenomen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0288/2000) van de heer Gil-Robles Gil-Delgado, namens de Commissie constitutionele zaken, over de nauwere samenwerking (2000/2162/INI))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0808/2000) over de status van de eilanden
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Ontwerpresolutie (B5-0802/2000) over de antipersoneelmijnen
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0285/2000) van mevrouw Sudre, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het verslag van de Commissie over de maatregelen ter uitvoering van Artikel 299, lid 2 - De ultraperifere regio' s van de Europese Unie (COM(2000) 147 - C5-0247/2000 - 2000/2135(COS))
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag (A5-0272/2000) van de heer Bowis, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het Witboek over voedselveiligheid (COM(1999) 719 - C5-0136/2000 - 2000/2082(COS))

Bowis
Mijnheer de Voorzitter, ik stel een mondelinge wijziging voor van amendement 11. De woorden "nauwe banden" hebben voor sommigen een wat sinistere ondertoon. Daarom stel ik voor die te veranderen in "nauwe contacten". Ik heb met de liberale fractie afgesproken dat zij in dat geval haar amendement zal intrekken.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Verslag-Bonino (A5-0286/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een groot genoegen u mee te kunnen delen dat ik voor het verslag van mevrouw Bonino heb gestemd. Dit verslag levert een prijzenswaardige bijdrage tot het voorkomen van de schade die dat vreselijke wapentuig in vredestijd veroorzaakt. Ik wilde hier echter nog aan toevoegen dat ons Parlement zich ook moet interesseren voor de vraag wie zo nodig al die ellende moet berokkenen, niet alleen met antipersoneelmijnen maar met al het wapentuig waar de mensheid zich van bedient. Ik geloof dat de verantwoordelijkheid daarvoor gezocht moet worden in het verziekte brein van de staatshoofden en regeringsleiders van heel wat landen in de wereld en in het verziekte brein van veel te veel burgers die denken dat ze hun conflicten wel even met een partijtje oorlog kunnen beslechten. Laten wij hopen dat daar een eind aan komt!

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie heeft vóór dit verslag gestemd. Dit is een zeer belangrijke zaak en wij vinden dat het Europees Parlement hierin een bewonderenswaardige rol heeft gespeeld, een rol die van groot belang is geweest bij de campagne tegen de antipersoneelmijnen. De NGO's hebben een fundamentele rol gespeeld. Zij hebben lange tijd aangedrongen op aanvaarding van het verbod, ondanks het feit dat sommige regeringen erg terughoudend waren en beweerden dat het onrealistisch zou zijn. Maar waar een wil is, is een weg, en dan kan er veel bereikt worden. De regeringen moeten het voortouw nemen en gedwongen worden om het Verdrag te ondertekenen. Zij moeten erop aandringen dat kandidaat-lidstaten het Verdrag ook ondertekenen.
Overal in de wereld zie je dat lang nadat oorlogen afgelopen zijn mensen nog steeds lijden doordat zij het slachtoffer worden van landmijnen, hetgeen ontoelaatbaar is. Onschuldige burgers, vrouwen en mannen en vooral kinderen worden verminkt en gedood door een wapen dat er nog lag lang nadat de oorlog was afgelopen. Het idee dat industrieën winst maken met dergelijke onmenselijke materialen is absoluut onaanvaardbaar.
Eerder was er iemand die sprak over de andere wapens die worden geproduceerd. Wij moeten de productie van alle wapens in ogenschouw nemen, niet alleen van landmijnen, vooral binnen de Europese Unie. Laten wij eerst de hand in eigen boezem steken. Het is niet aanvaardbaar of ethisch verantwoord dat wij banen verschaffen of winst maken met materialen die mensen doden, verminken en verwonden. Wij moeten op zoek gaan naar alternatieven.
Het idee dat er technologie, kennis en geld wordt besteed aan het maken van wapens die mensen en de leefwereld vernietigen, is onacceptabel. De stap die is genomen met de landmijnen toont aan dat vooruitgang mogelijk is naar een humane maatschappij die geen voordeel haalt uit dood en vernietiging.

Blak en Lund
De Deense sociaal-democraten stemmen voor het verslag over de bestrijding van antipersoneelmijnen. De Commissie heeft in haar mededeling verslag uitgebracht over de acties die de Unie reeds heeft genomen ter bestrijding van het gebruik van antipersoneelmijnen. Denemarken heeft bij verschillende gelegenheden deelgenomen aan humanitaire mijnopruiming, waarbij alleen burgers en geen militairen betrokken waren. Dit was niet in strijd met het Deens voorbehoud op militair gebied.
De acties werden met middelen uit verschillende begrotingslijnen gefinancierd. De Commissie stelt nu voor ze voortaan via één horizontale begrotingslijn te financieren. Het Parlement steunt dit voorstel omdat de huidige structuur met de vele verschillende begrotingslijnen niet transparant is en niet bevorderlijk is voor een gecoördineerde bestrijding.
Het is nog onduidelijk welke rechtsgrondslag de Commissie voor dit initiatief zal voorstellen. Het is daarom op dit ogenblik moeilijk te zeggen of het initiatief verzoenbaar zal zijn met het Deens voorbehoud. Het zou echter ergerlijk zijn dat Denemarken daardoor niet kan deelnemen aan een project dat bedoeld is om de gevreesde en onmenselijke antipersoneelmijnen in de komende 10 à 15 jaar af te schaffen.

De Rossa
. (EN) Ik steun van harte het besluit van het Parlement om actieve maatregelen te nemen tegen antipersoneelmijnen. De EU heeft de verplichting een standpunt in te nemen tegen wapens die bedoeld zijn voor mensen die niet deelnemen aan de strijd en waarvan de slachtoffers in grote mate onder de burgerbevolking vallen.
Ook maakt het leggen van grote hoeveelheden landmijnen over grote gebieden het onmogelijk om voedsel te verbouwen gedurende vele jaren nadat het conflict reeds is beëindigd.

Frahm, Herman Schmid, Seppänen en Sjöstedt
Hoewel wij de algemene doelstelling van het verslag steunen, zijn wij het niet eens met alle voorgestelde middelen om deze doelstelling te verwezenlijken. Wij vinden het een probleem dat het GBVB wordt ontslagen van verantwoordelijkheid voor civiele acties.
Het vredes- en veiligheidsbeleid zou overigens een ernstiger beleid kunnen zijn, indien tegenover de GBVB-middelen en de nationale middelen voor militaire acties een even groot bedrag voor humanitaire acties zou worden geplaatst.

Kauppi
Finland streeft ernaar in 2006 toe te treden tot het Verdrag van Ottawa en de antipersoneelmijnen eind 2010 te hebben vervangen door andere wapensystemen.
Finland heeft nooit antipersoneelmijnen geëxporteerd. Finland heeft alleen voor zijn eigen defensie antipersoneelmijnen geproduceerd en opgeslagen. De Finse defensie-uitgaven behoren traditioneel tot de laagste in Europa. Het besluit om af te zien van antipersoneelmijnen stelt enorme eisen aan de Finse defensie.
Antipersoneelmijnen zijn het wapen van de verdediger. Of kan iemand vertellen hoe men met antipersoneelmijnen kan aanvallen? In de Finse defensiestrategie spelen mijnen een belangrijke rol. Men is van plan om voor 2005 in het kader van een nieuwe defensiestrategie besluiten te nemen over een vervangend programma. Vervolgens moeten de financiële kwesties, vervangende systemen en methodes en het effect van de besluiten op de ontwikkeling van de defensiedoctrine worden bekeken.
Finland blijft deelnemen aan zowel de doelstelling van een totaal verbod als aan de internationale samenwerking op het gebied van mijnopruiming.

Maes
Als klein land hebben wij mee aan de spits gestaan in de strijd tegen het gebruik van landmijnen. Europa staat aan de spits van de ontmijnings- en vernietigingsprogramma's.
Daarom ook heb ik het verslag-Bonino goedgekeurd. In het bijzonder wil ik echter de aandacht vragen voor een aan het terrein aangepaste technologie voor de opsporing van mijnen. Een op honderd van de ontmijners wordt immers zelf vroeg of laat slachtoffer van zijn activiteit, ook ten gevolge van onnauwkeurige detectiemethoden.
Het gebruik van biosensoren zoals afgerichte honden en ratten blijkt in de praktijk bijzonder goede resultaten op te leveren. Toch worden de financiële middelen vooral aangewend om hoogtechnologische militaire detectietechnieken te ontwikkelen.
Verslag-Van Lancker (A5-0291/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, als afgevaardigde van de Fractie van de Europese Volkspartij maar vooral ook als afgevaardigde van de Partij van de Gepensioneerden kan ik niet anders dan voor het verslag van mevrouw Van Lancker stemmen, ook al zijn enkele amendementen die ik in de commissie had ingediend, er niet doorgekomen. Ik doe dat vooral omdat onder punt g) de wens wordt geuit - en de Commissie, het Parlement en de Raad worden daartoe met zoveel woorden uitgenodigd - om een minimumpensioen voor alle burgers van de Europese Unie goed te keuren. Wij debatteren in dit Parlement over bandendruk, over de lengte van auto' s en zo, maar wij hebben nog niet door hoe belangrijk het is dat er in alle vijftien lidstaten een gemeenschappelijke verordening komt voor een menswaardige pensioen voor iedereen. Daarom heb ik voorgestemd.

Laguiller
Het verslag-Van Lancker brengt enkele algemene principes in herinnering, zoals het recht op pensioen of een minimumloon en het stakingsrecht, principes waar de tekst van de Raad, die als enige beslissingsrecht heeft, niet eens over praat. Voor het overige wordt het Parlement door de rapporteur verzocht het zogenaamde sociaal beleid dat de Commissie de Raad heeft voorgesteld, goed te keuren. Dit zou betekenen dat het Parlement zijn handtekening zou zetten onder een luchtbel, want er staat in dit voorstel geen enkele concrete maatregel die de situatie van de werknemers kan verbeteren. Niets verplicht de grote ondernemingen voor werkgelegenheid te zorgen en ze kunnen zelfs doorgaan met banen te schrappen terwijl ze enorme winsten maken.
De leiders van de Europese Unie nodigen de sociale partners uit om een actievere rol te spelen in sectoren van het werkgelegenheidsbeleid die onder hun verantwoordelijkheid vallen. Maar dat is nogal cynisch. Alsof werkgevers en werknemers op voet van gelijkheid staan als het gaat om de aanwerving van personeel. Het is gewoon een manier om werklozen minstens gedeeltelijk verantwoordelijk te stellen voor hun werkloosheid. Dus ofschoon we gestemd hebben voor het in herinnering brengen van de fundamentele sociale rechten, hebben we, door ons van stemming te onthouden, het sociaal beleid in zijn geheel verworpen, omdat dit beleid gemene zaak maakt met de meedogenloze praktijken van de grootindustriëlen, die overal in Europa mensen ontslaan, salarissen verlagen, banen en inkomens op de tocht zetten, en de sociale bescherming aantasten.

Caudron
Ik zou mijn waardering willen uitspreken voor het werk dat is verricht in het kader van de voorbereiding van de sociale agenda van het Franse voorzitterschap en van Martine Aubry, zowel wat de inhoud als de vorm betreft, en dus ook mevrouw Van Lancker van harte willen feliciteren.
Deze agenda is een initiatief van het Franse voorzitterschap en voorziet in een heus werkprogramma voor de komende vijf jaar. Hij ligt in de lijn van de voornaamste conclusies van de Europese Raad van Lissabon, te weten de totstandbrenging van een concurrerende kenniseconomie en de doelstelling van volledige werkgelegenheid.
De agenda is vastgesteld in overleg met de Europese instellingen en de NGO's, die volledig bij de uitwerking van de agenda zijn betrokken. In het verslag-Van Lancker zijn ook sommige van de voorstellen opgenomen die deskundigen en vertegenwoordigers van de burgermaatschappij hebben gedaan ter gelegenheid van de conferentie die de Europese Commissie en het Parlement gezamenlijk hebben georganiseerd rond dit thema, op 21 en 22 september 2000.
Deze agenda vormt dus een krachtig politiek signaal voor de Europese burgers die vinden dat Europa zich te zeer beperkt tot de totstandbrenging van een grote binnenmarkt. In de agenda wordt de nadruk gelegd op het belang en de realiteit van het Europees sociaal model, maar ook op de noodzaak tot modernisering daarvan.
Wij mogen de burgers niet teleurstellen. De sociale agenda moet dus steunen op de vaste overtuiging dat het sociaal, economisch en werkgelegenheidsbeleid nauw met elkaar verweven en onderling afhankelijk zijn, en dat het gaat om gelijkwaardige beleidsvormen die samen de driehoek vormen van het communautair beleid ter bevordering van de sociale levenskwaliteit van alle burgers. Het sociaal beleid moet inderdaad een volwaardige beleidsvorm zijn, met eigen doelstellingen. Het mag niet louter als een verlengstuk worden gezien van het economisch en werkgelegenheidsbeleid of van de totstandbrenging van de interne markt, en zeker niet als "de laatste druppels van een leeg vat".
Tijdens de komende vijf jaar zullen we ons moeten concentreren op het scheppen van kwaliteitsbanen, op het anticiperen en in goede banen leiden van de overgang naar een nieuwe sociale omgeving, op het benutten van de mogelijkheden van de kenniseconomie, op de modernisering en verbetering van de sociale bescherming, op de bevordering van sociale integratie en gelijkheid tussen mannen en vrouwen, op de versterking van de fundamentele rechten en de strijd tegen discriminatie ...
Ik ben verheugd over de aanneming in Nice van deze agenda die samen met het Handvest van de grondrechten laat zien dat we ons op een keerpunt bevinden in de opbouw van Europa. Vanaf nu zal deze gericht zijn op de versterking van de sociale en burgerlijke dimensie van de Unie!

Crowley
De Europese Unie wordt als politiek en economisch orgaan steeds sterker. Economische resultaten vormen echter niet het enige criterium voor de beoordeling van de wetgevers van de Europese Unie.
Het is de taak van ons allen ervoor te zorgen dat de voornaamste maatschappelijke problemen binnen onze gemeenschap worden opgelost en met daadkracht worden aangepakt. Met het oog hierop verheugt het mij dat de Europese Commissie haar goedkeuring heeft verleend aan het beleidsprogramma voor de werkgelegenheid van de Ierse regering voor de periode van zeven jaar van 2000 - 2006.
Dit is een eerlijk en evenwichtig sociaal programma en vormt een van de essentiële onderdelen van het nationale ontwikkelingsplan van de Ierse regering voor de periode van zeven jaar vanaf 1999. Dit programma zorgt ervoor dat mensen die geen opleiding hebben en geen vak hebben geleerd toch kansen worden geboden. Er wordt vooral de nadruk gelegd op het opzetten van programma's die hulp bieden aan langdurig werklozen en voortijdige schoolverlaters.
Dit plan onderkent ook de behoefte aan mogelijkheden tot bijscholing voor mensen die momenteel een baan hebben, hetgeen ook in de agenda voor het sociaal beleid voor 2000 - 2005 van de EU wordt genoemd.
De agenda voor het sociaal beleid van de EU onderkent dat mogelijkheden voor bijscholing aan de bestaande beroepsbevolking moeten worden geboden op technologisch gebied en voor Internet. De technologie verandert dermate snel dat de beroepsbevolking van de Europese Unie moet beschikken over de nodige computervaardigheden, indien de Europese Unie concurrerend wil kunnen blijven.
Flexibiliteit van de beroepsbevolking en het bevorderen van ondernemersvaardigheden behoren ook tot de voornaamste doelen van de Ierse regering voor de komende zeven jaar.
Om dit beleid een succes te laten zijn op nationaal niveau en binnen de bredere context van de Europese Unie is het een vereiste dat lagere bestuursinstanties een beleid voeren voor de ontwikkeling van het ondernemerschap in Europa.

Darras
Dit verslag betekent een belangrijke stap in de richting van een Europa waar werkgelegenheid en sociaal beleid centraal staan. Het steunt op de conclusies van de Top van Lissabon en streeft naar het bereiken van een akkoord in Nice over de totstandbrenging van een "Europese sociale agenda", die de komende vijf jaar (2000-2005) de basis zal vormen van het Europees sociaal beleid.
Het verslag geeft een algemene en samenhangende kijk op wat een echt sociaal beleid zou kunnen zijn, door het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid aan elkaar te koppelen. Het gebruikt alle instrumenten waarover de Europese Unie thans beschikt: het Sociaal Handvest, het hoofdstuk over werkgelegenheid, artikel 13 als rechtsgrondslag voor de strijd tegen alle vormen van discriminatie, enzovoort.
Onze rapporteur stemt in met de voorstellen van de Europese Commissie, maar vult ze aan met de eis tot meer Europese wetgeving op sociaal gebied. De rol van en de dialoog met de betrokken sociale partners bij de totstandbrenging van wetgeving worden versterkt. Voor het geval echter dat er geen akkoord wordt bereikt, roept onze commissie de Europese Commissie op haar initiatiefrecht te gebruiken en passende wetgevingsvoorstellen te doen. Waar het op aankomt is dat we steeds meer vorderen in de richting van een sociaal Europa, dus van meer sociale Europese wetgeving.
Voor het overige verzoekt de rapporteur ons de lidstaten te steunen in hun pogingen een minimumloon in te voeren, alsook het recht te geven op een minimumpensioen dat iedere burger in staat stelt een waardig leven te leiden.
Ik kan u alleen maar aansporen dit verslag te steunen. Zoals het Handvest van de grondrechten, staat het voor onze gemeenschappelijke waarden. Deze maken dat de Unie meer is dan alleen een markt.

Eriksson, Frahm, Herman Schmid, Seppänen en Sjöstedt
Het verslag behandelt een agenda voor het sociale beleid voor de komende vijf jaar. Het behelst een reeks voorstellen voor verbeteringen van de sociale voorwaarden en van de voorwaarden voor werknemers, wat we van harte ondersteunen. We waarderen de formuleringen van de rapporteur over de open coördinatiemethode die de autonomie van de lidstaten in sociaal-politieke kwesties respecteert en gebaseerd is op vrijwillige harmonisatie en coördinatie.
We maken ons echter zorgen over het feit dat het verslag tegelijkertijd voorstellen bevat die erop uitlopen dat de Commissie de motor wordt achter de ontwikkeling van het sociale beleid in Europa, wat ook op dit gebied een toenemende supranationaliteit tot gevolg heeft. Om de wetgeving op het gebied van het sociale en arbeidsmarktbeleid goed te laten functioneren, moet zij het eindpunt vormen in een veranderingsproces dat zich van onderaf ontwikkelt en waarin de verschillende voorwaarden en ervaringen in Europa weerspiegeld worden.

Kauppi
Ik verklaar hierbij dat ik tegen het verslag van mevrouw Van Lancker heb gestemd. In de plenaire vergadering van het Europees Parlement zien wij zelden zulke conservatief-socialistische verslagen als dat van mevrouw Van Lancker over de agenda voor het sociaal beleid van de Europese Unie. In haar programmaverklaring wil mevrouw Van Lancker alle maatregelen realiseren die de burgers hebben willen tegenhouden, ik herhaal tegenhouden, door bij de vorige verkiezingen van het Europees Parlement een niet-socialistische meerderheid te kiezen.
Ik kan er slechts van gruwen als de Commissie deze zojuist aangenomen, volledig onrealistische, bijna idiote criteria werkelijk gaat steunen. Meer strijdigheid tussen de voorstellen van het Parlement en de doelstellingen van Lissabon is niet mogelijk. De voornamelijk socialistische Europese regeringsleiders riepen daar om het hardst dat zij ten doel hadden gesteld van Europa de meest dynamische en concurrerende economie ter wereld te maken.
Als de voorstellen van Van Lancker worden aanvaard, gaan we een lichtjaar terug in de tijd waar het gaat om onze mogelijkheden de belangrijke, ambitieuze en noodzakelijke doelen van Lissabon te bereiken.
Wat wil mevrouw Van Lancker eigenlijk? Volgens haar moet de arbeidstijd in Europa aanzienlijk worden verkort, moet de sociale wetgeving van de Europese Unie aanzienlijk worden uitgebreid, moet het niveau van de sociale zekerheid in Europa enorm worden verhoogd, moet de macht van de vakbeweging worden vergroot en supranationale arbeidsmarktonderhandelingen mogelijk worden gemaakt, moeten werknemersorganisaties ruimere bevoegdheden krijgen om gehoord te worden, moet het sociaal beleid de prioriteit hebben in alle economische sectoren, het mededingingsbeleid en de overheidsopdrachten.
Ik kan de collega's alleen maar herinneren aan de wijze woorden van CDU-voorzitter Angela Merkel: in de politiek is meer sociaal gevoel nodig, maar dat is niet hetzelfde als socialisme.

Lang
Ik kan niet weerstaan aan de verleiding om termen te gebruiken, of liever gezegd neologismen, die niet zouden misstaan in uw verslag, en wel om uw aanhoudende e-pocrisie op het gebied van werkgelegenheid en sociale bescherming aan de kaak te stellen.
Zult u nog altijd zo lyrisch doen over de informatiemaatschappij die zogezegd alle problemen zal oplossen wanneer iedereen, inclusief baby's, chronische patiënten en analfabeten, beschikt over een eigen e-mailadres, maar het niet kan raadplegen bij gebrek aan middelen om een computer te kopen. In uw e-Europe zal men er overigens wel voor zorgen dat dit materiaal aan iedereen wordt geleverd wanneer de computers meer naar de gebruikers zullen kijken dan de gebruikers naar de computers, en wanneer computers de verslagen zullen schrijven.
Uw lyrische beschrijvingen zijn echter minder grappig wanneer men beseft dat ze niet het welzijn van de Europeanen beogen, maar nog meer wetten, richtlijnen en verordeningen uit Brussel. Uw opvatting over open samenwerking betekent dat men opnieuw terechtkomt in een institutionele structuur die beheerst wordt door de ambtenaren van de Commissie. Het enige dat echt open is, wijdopen zelfs, is de mogelijkheid om de invloed van Brussel tot in het oneindige uit te breiden, zonder dat men de verdragen hoeft te herzien. De bevoegdheden die u Brussel wilt geven zijn de vastlegging en implementering van minimale sociale bescherming, flexibilisering van de arbeid, dus uitbuiting van de werknemer, verplichte vermindering van de arbeidstijd, wat betekent dat salarissen worden bevroren en bedrijven minder armslag hebben, absolute controle over de sociale dialoog, zoals Aubry heeft in Frankrijk.
Daarom zullen wij ons onthouden van stemming over dit verslag. Want ofschoon we verheugd zijn over de in het verslag getoonde bezorgdheid over de werkgelegenheid, hoe gekunsteld en laattijdig die ook is, kunnen we de concrete voorstellen in het verslag echt niet goedkeuren.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
We hebben tegen het verslag-Van Lancker gestemd over een agenda voor het sociaal beleid.
Het voorstel van de Commissie voor een nieuwe sociale agenda is een goed document. De Commissie heeft een aantal gebieden gedefinieerd waarbinnen samenwerking en coördinatie tussen de EU-lidstaten belangrijk zijn. De Commissie stelt in de nieuwe politieke agenda een kader voor waarin alle belangrijke actoren een rol kunnen spelen en waarin de verschillen tussen de nationale systemen worden gerespecteerd. De Commissie zal haar initiatiefrecht gebruiken en de lidstaten steunen bij het tot stand brengen van de noodzakelijke veranderingen.
Rapporteur Van Lancker wil dat het Parlement besluit tot wijziging van het voorstel van de Commissie, enerzijds door een aantal gebieden toe te voegen waarop wetgeving van toepassing is en anderzijds door een aantal rechten op Europees niveau vast te stellen. Mevrouw Van Lancker is van mening dat bindende instrumenten op veel grotere schaal gebruikt moeten worden. De Commissie zal niet gehinderd worden om haar initiatiefrecht te gebruiken op die gebieden waarin ze de bevoegdheid heeft om te handelen en bindende instrumenten voor te stellen.
We hebben een zeer positieve grondhouding ten opzichte van de Europese Unie. Als Zweedse liberalen zien we de Europese integratie als een mogelijkheid om oplossingen te vinden voor grensoverschrijdende problemen zoals milieu, handel, vrij verkeer over de grenzen, mensenrechten en conflictbeheersing. Op deze gebieden krijgen de Europese democratieën de kans om de wereld te laten zien dat samenwerking leidt tot vrede en meer welvaart.
We geloven ook in het subsidiariteitsbeginsel: een besluit moet op het laagst mogelijke niveau worden genomen. Daarom zetten we ons actief in voor een grondwet voor de Europese Unie die de verdeling van de lasten voor een ieder duidelijk maakt. Het moet voor alle EU-burgers volkomen duidelijk zijn dat de EU zich alleen zal bezighouden met de kwesties die ze het beste kan regelen, te weten de grensoverschrijdende kwesties. Alle andere kwesties moeten op lokaal, regionaal of nationaal niveau behandeld worden.
Het voorstel van de Commissie betreffende een agenda voor het sociaal beleid komt ons inziens overeen met onze kijk op het functioneren van de EU. Een Europese samenwerking die leidt tot coördinatie en meer welvaart is de juiste handelswijze. De Europese sociale stelsels zijn zo divers dat een bindende wetgeving niet het juiste resultaat zal opleveren. We steunen daarom het voorstel van de Commissie en stemmen tegen het verslag-Van Lancker betreffende een agenda voor het sociaal beleid.

Mann, Thomas
Werknemers vinden het vaak moeilijk zich met Europa te identificeren. Hoewel de Europese interne markt zich globaal gezien dynamisch ontwikkelt en de convergentie binnen de Economische en Monetaire Unie steeds sneller verloopt, is de sociale Unie meestal het vijfde wiel aan de wagen.
Dit terwijl de Unie sinds de Top van Amsterdam in 1997 over nieuwe instrumenten beschikt om het sociaal beleid beter te ontwikkelen. Sinds Lissabon, in maart 2000, streeft de Raad bovendien niet alleen naar een hogere groei en meer gekwalificeerde arbeidsplaatsen, maar ook naar een grotere sociale cohesie. De Commissie versterkt door het derde sociale actieprogramma het besef dat economisch beleid, werkgelegenheidsbeleid en sociaal beleid meer met elkaar moeten worden vervlochten.
Een bewijs van deze vervlechting ligt in de inzetbaarheid van mensen: om de sprong van een industriële samenleving naar een kennismaatschappij te kunnen maken, hebben mensen - en niet alleen jongeren - meer kennis en vaardigheden nodig. Er moet in de lidstaten daarom meer in opleiding en onderwijs, meertaligheid, mobiliteit en communicatie worden geïnvesteerd.
Veel van wat in het verslag-Van Lancker wordt verlangd, is onaanvaardbaar. Zo zou het proces van Luxemburg, dat betrekking heeft op het werkgelegenheidsbeleid, ook op het gebied van de sociale bescherming en sociale uitsluiting moeten worden toegepast. Dit proces houdt in dat jaarlijks gemeenschappelijke doelen worden vastgesteld en nationale actieprogramma's worden uitgevoerd, die dan ook jaarlijks - mede door het Europees Parlement - worden geëvalueerd. Dit is zo'n succesvolle methode omdat er nieuwe kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen worden geformuleerd, terwijl het subsidiariteitsbeginsel consequent in acht wordt genomen. Die methode kan niet zomaar op andere gebieden worden toegepast, omdat een specifieke aanpak noodzakelijk is.
Onze fractie wenst geen recht op een minimuminkomen of een basispensioen te erkennen. Evenmin aanvaarden wij de opnieuw gestelde eis dat de wettelijke arbeidstijd op Europees niveau moet worden beperkt. De praktijk in talrijke Europese ondernemingen bewijst dat flexibilisering van de arbeidstijd veel beter werkt.
Ook de eis dat er een rechtsgrondslag voor NGO's moet komen om een "civiele dialoog" te regelen, is voor ons niet aanvaardbaar. De rapporteur is zo tuk op centralistische oplossingen dat zij het subsidiariteitsbeginsel heeft laten schieten.
Omdat de belangrijkste amendementen van de EVP-Fractie echter zojuist door een aanzienlijke meerderheid zijn aangenomen, heb ik voor het verslag gestemd.

Moraes
De EPLP heeft vóór het verslag-Van Lancker gestemd omdat dit verslag over de Europese sociale agenda veel goede punten bevat. Deze tekst heeft geen wettelijke status, maar dient ter informatie voor de top van Nice en het werkprogramma van de Commissie.
Er worden echter diverse gebieden onder de aandacht gebracht waarvoor nieuwe wetgevende maatregelen worden voorgesteld. Sommige hebben betrekking op taken die het beste op het niveau van de lidstaten kunnen worden aangepakt, of prematuur zijn in die zin dat de wetgeving nog maar recentelijk is goedgekeurd en nog niet volledig is doorgevoerd en geëvalueerd.
Op een aantal punten - paragraaf 14a, 14b en 14c - kon het EPLP geen steun betuigen aan de oproep tot "belasting en wettelijke maatregelen" en "richtlijnen" om hierboven genoemde redenen.
Het EPLP heeft zich onthouden van stemming over het stakingsrecht. Volgens het EPLP is dit al geregeld in de wetgeving van de lidstaten en vastgelegd in het Handvest van de grondrechten.
Het EPLP kon geen steun betuigen aan de oproep tot een wettelijke regeling van werknemersparticipatie in het kader van het Statuut van de Europese vennootschap, aangezien bedrijfsmatige verhoudingen al in andere wetgeving wordt geregeld.
Tenslotte, is het EPLP van mening dat de nieuwe richtlijnen ter bestrijding van discriminatie krachtens Artikel 13 nog niet genoeg de kans hebben gekregen om hun uitwerking te doen gelden. Om die reden heeft het EPLP tegen de voorstellen voor nieuwe verticale richtlijnen gestemd omdat verdere wetgeving prematuur zou zijn.
Bijeenkomst van de informele Europese Raad van Biarritz

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft ons tijdens het debat van gisteren nogmaals geattendeerd op de in Biarritz bereikte toenadering tussen de standpunten van de nationale regeringen over de uitbreiding van stemmingen met gekwalificeerde meerderheid.
Deze verklaring baart ons zorgen en ik zou hier onder andere twee onderwerpen willen aansnijden die ons bijzonder bezighouden. Ten eerste heeft de Commissie voorgesteld de internationale handelsonderhandelingen over diensten en intellectuele eigendom te communautariseren, dit wil zeggen in de Raad te behandelen met gekwalificeerde meerderheid, zonder ratificatie door de nationale parlementen. Deze mogelijkheid is overigens gecreëerd door het in Amsterdam ingevoerde artikel 133, lid 5 van het Verdrag. Deze overdracht van bevoegdheden lijkt ons heel gevaarlijk, want hierdoor zouden de nationale parlementen elk recht verliezen om controle uit te oefenen op toekomstige onderhandelingen van de WTO betreffende deze voor onze maatschappijen essentiële vraagstukken.
Dat is echter niet het ergste. De Commissie wil ook de onderhandelingen over investeringen communautariseren. Als dit voorstel wordt aanvaard, kunnen we er zeker van zijn dat binnen de komende zes maanden de Commissie ons een andere versie zal opdringen van de multilaterale overeenkomst inzake investeringen, de befaamde MOI die twee jaar geleden niet kon worden verworpen, enkel en alleen omdat zij viel onder strikt intergouvernementele procedures. Dus eens te meer berooft de Commissie de nationale democratieën op schandelijke manier van hun rechten, zonder daarom onze bevoegdheden te versterken, al beweert zij natuurlijk het tegendeel.
Een tweede categorie beslissingen waarvan de eventuele overgang naar het regime van de gekwalificeerde meerderheid ons zorgen baart, betreft de immigratie en het internationaal personenverkeer. Overeenkomstig artikel 67 van het EG-Verdrag moeten besluiten over deze beleidsterreinen gedurende vijf jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam met eenparigheid van stemmen worden genomen, maar kunnen daarna eventueel onder gekwalificeerde meerderheid komen te vallen. De Commissie wil dat deze kentering nu reeds plaatsvindt. Dat wijzen wij resoluut af. In deze materie heeft de ervaring ons geleerd dat met iedere overdracht van bevoegdheden naar de Commissie de laksheid van het beleid toeneemt. Wanneer bevoegdheden daarentegen bij de nationale overheden blijven, heeft dit relatief gezien een gunstig effect op het veiligheidsbeleid. Wij kiezen voor veiligheid.

Cauquil
Naast de juridische hoogstandjes die hier en daar zijn opgevoerd, heeft de Top van Biarritz vooral laten zien dat het uitbreidingsproces van Europa weinig meer is dan een moeizame koehandel. De machtigste landen, zoals Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië en in mindere mate Italië, zijn er allemaal op uit om de kleine Oost- en Zuid-Europese landen die willen toetreden tot de Europese Unie te onderwerpen aan hun macht. Ieder land probeert echter zijn eigen invloed en de belangen van zijn eigen industriële en financiële concerns veilig te stellen. Wat ons te wachten staat, is niet eens een Unie met twee snelheden, maar een arena waar de grote roofdieren van de Europese economie zich zullen storten op een aantal minder ontwikkelde landen, die buiten de Unie reeds als prooi fungeerden, maar ook binnen de EU een gemakkelijke prooi zullen zijn.
Wat het Handvest van de grondrechten betreft, diende de ondertekening ervan door de bijeengekomen staatshoofden en regeringsleiders slechts als publiciteitsstunt. De tekst blijft vaag over de elementaire mensenrechten, de sociale rechten, het vrije verkeer van onderdanen van derde landen. Hij is alleen helder over het eigendomsrecht en de vrijheid van ondernemen, die enkel de bezitters van kapitaal aangaan. Wij zijn absoluut niet van plan onze goedkeuring te hechten aan de conclusies van de Top van Biarritz, noch aan wat men zal besluiten op de komende top van Nice.

Queiró
Mijnheer de Voorzitter, ik heb me bij het stemmen over de resolutie betreffende de resultaten van de informele Europese Raad van Biarritz van stemming onthouden, en wel om twee redenen. Ten eerste heb ik over de paragrafen 2 en 5 een hoofdelijke stem kunnen uitbrengen. Op die wijze heb ik duidelijk kunnen maken dat ik mij uitdrukkelijk verzet tegen deze twee paragrafen. Ik ben het er evenmin mee eens dat het Handvest van de grondrechten in het Verdrag opgenomen wordt. Dat zou namelijk een eerste stap zijn in de richting van de constitutionalisering van datzelfde Handvest, en dan gaan we de richting uit van een federatie. Daar sta ik niet achter. Ik keur ook de algemene toepassing van de stemming bij gekwalificeerde meerderheid af. Als je deze maatregel los ziet van de andere hier aanhangige maatregelen, zie je dat deze bij zwaarwegende nationale belangen conflicten kan opleveren. Deze maatregel druist bovendien in tegen al hetgeen in paragraaf 7 van de resolutie uitdrukkelijk naar voren wordt gebracht. Dat is dezelfde paragraaf 7 dus die mij in de gelegenheid heeft gesteld mij van stemming te onthouden.
Als ik niet tegen stem, is dat omdat ik mijn steun wil uitspreken voor elk mogelijk initiatief dat een einde kan maken aan de gespannen verhouding tussen de kleine en grote landen. Het debat over de institutionele hervorming heeft namelijk geleid tot een soort oorlogsstemming. Het Franse voorzitterschap is daarbij - helaas - één van de voornaamste aanstichters geweest. In paragraaf 7 wordt terecht gewezen op het fundamentele belang van werkzame en voor alle lidstaten aanvaardbare oplossingen, onafhankelijk van hun omvang of economisch gewicht. We zijn Europeanen en dat willen we blijven, maar alleen als het onderliggende principe van vrije en soevereine staten gerespecteerd wordt.

Andersson, Blak, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Hans Karlsson, Lund en Theorin
Wij stemmen voor de resolutie maar we willen een paar kanttekeningen plaatsen bij de volgende punten:
Het Handvest van de grondrechten moet het karakter hebben van een politieke verklaring die op de top van Nice wordt afgelegd.
Het toepassen van eenparigheid van stemmen in de besluitvorming mag niet alleen gelden bij kwesties van constitutionele aard, maar ook bij kwesties die van fundamenteel belang zijn voor de lidstaten.

Hager
Wij hebben ons binnen de FPÖ van begin af aan voorstander van een Handvest van de grondrechten met een bindend karakter getoond. Wij vinden het echter op juridische gronden onjuist daar in artikel 6 van het VEU nu reeds naar te verwijzen. De Conventie kan door zijn aard geen formeel besluit over het Handvest nemen, dat daardoor juridisch gezien nog niet bestaat. Des te voorbariger is de eis dat het Handvest in de Verdragen moet worden opgenomen. Verder hebben de nationale parlementen zich nog niet over het Handvest kunnen uitspreken, terwijl dit bij het door de lidstaten geratificeerde EVRM wel het geval was. Wij hebben uitsluitend om deze redenen geen van beide delen van paragraaf 2 van de resolutie aanvaard.

Marinho
Ik heb voor de resolutie gestemd omdat het Parlement zich in deze resolutie wijselijk afzet tegen de "imperialistische" visie van een Europa van grote en bevolkingsrijke landen, een Europa waar de overige landen zich niet kunnen doen gelden.
De resolutie beperkt zich tot een oproep om een op het gezond verstand berustend evenwicht te bereiken, een evenwicht dat zijn wortels heeft in de geschiedenis van de Gemeenschap.
Er zijn er die de status van het Parlement wilden terugbrengen tot een slippendrager van de - inderdaad revisionistische - intenties van de volkrijkste landen. Die lijden nu een nederlaag.

Martinez
Met uitzondering van het Handvest van de grondrechten dat in een vergrijzend Europa waar over twee decennia het aantal mensen van de vierde leeftijd de 50 miljoen zal overschrijden, geen enkele bepaling bevat betreffende het recht op versterkte economische, sociale en menselijke bescherming, heeft de Top van Biarritz zich vooral geconcentreerd op de drastische vermindering van beleidskwesties waarop het unanimiteitsbeginsel van toepassing is, terwijl dit de enige procedure is die de belangen van de volkeren eerbiedigt. Ook heeft hij zich toegespitst op de bizarre uitvinding van versterkte samenwerking, ook bekend onder namen als het Europa van de elites, de voortrekkers, de voorhoede, de variabele geometrie of het Europa à la carte.
Wat is er tussen 1951 in Parijs en 1997 in Amsterdam, met als tussenstation Rome in 1957, gebeurd? Europa is gecreëerd door verdragen tussen gelijke staten. Bovendien is Europa meer dan een juridische constructie; het is een grote familie die zich verbonden voelt door dezelfde beschaving, een gemeenschappelijk huis. Welnu, de idee van versterkte samenwerking betekent dat op essentiële terreinen als monetair beleid, defensie of fiscaliteit, bepaalde leden van de familie meer rechten en plichten hebben dan andere.
Met andere woorden, rond de tafel van het gemeenschappelijk Europees huis zouden familieleden zitten waarvan sommigen à la carte eten en anderen vrede moeten nemen met het kleinste menu. Sommigen zouden mogen spreken over het monetair beleid terwijl anderen, zoals Denemarken en Zweden, moeten zwijgen.
Zoals er in de periode voor de invoering van het universeel stemrecht een onderscheid was tussen actieve en passieve burgers, zouden er nu actieve en passieve volkeren zijn. Men zou dan aan de ene kant van de tafel de "mannenvolken" hebben, die over oorlog, belastingen en monetair beleid mogen praten, en aan de andere kant, zoals in Frankrijk voor 1945, de "vrouwenvolken", die geen beslissingsrecht hebben.
In het Europa van de variabele geometrie is bovendien het aantal stemgerechtigde tafelgenoten in de Raad verschillend naar gelang van het onderwerp. Het Europese raderwerk, dat nu al weinig doorzichtig is, zal hierdoor alleen maar stroever worden.
Versterkte samenwerking is met andere woorden een handige manier om het unanimiteitsbeginsel en het vetorecht, die de hoeders zijn van de nationale belangen, in het geniep te omzeilen en aldus het principe van de gelijkheid tussen de staten te schenden, volkeren die een minderheid vormen uit te sluiten, een kloof te scheppen tussen de lidstaten, en dit, opvallend genoeg, door de democratische basis van het Europese bouwwerk te versterken, de ondoorzichtigheid van de Europese instellingen te vergroten en verwarring, zo niet chaos te veroorzaken in de Raad en de Commissie.
Eens te meer gaat achter het rookgordijn van technocratische begrippen een bekend manoeuvre schuil: men wil de volkeren van Europa een militair en fiscaal Europa opdringen dat ze niet wensen en ze het recht ontnemen om nee te zeggen tegen de beroving van hun nationale vrijheden.

Miller
De stemming over dit verslag geeft de oppositie weer van het EPLP tegen de opneming van het Handvest van de grondrechten in het Verdrag en het onderdeel van het verslag waarin de eenstemmigheid van de Raad wordt beperkt tot constitutionele zaken.
Het EPLP heeft het opnemen van het Handvest van de grondrechten consequent niet gesteund omdat deze rechten al in de nationale wetgeving worden geregeld en in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het opnemen van een nieuwe tekst in de Verdragen zal naar alle waarschijnlijkheid wettelijke verwarring scheppen.
De beperking van unanimiteit in de Raad tot constitutionele zaken zou essentiële zaken als belastingheffing en sociale zekerheid uitsluiten, die naar onze mening onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten moeten blijven.
De ontwerpresolutie bevat goede onderdelen over de Federale Republiek Joegoslavië en het Midden-Oosten en het EPLP steunt dan ook in grote lijnen de ontwerpresolutie.

Muscardini
De topconferenties van staatshoofden en regeringsleiders wekken steevast hoge verwachtingen. De topontmoeting van Biarritz werd gepresenteerd als zijnde het moment bij uitstek voor opstelling van de grondrechten, van alle mogelijke rechten, ook die rechten die we nooit zelf hadden durven bedenken, alsof de Europese Gemeenschap en de landen die daar deel van uitmaken tot op heden in een complete chaos leefden. En toch hebben wij niet echt de indruk dat onze landen de hekkensluiters van de wereld zijn waar het om aandacht voor de mensenrechten gaat. Natuurlijk kan het altijd nog beter, de democratische controle mag nooit verslappen. Wij vinden echter niet dat een opsomming van die rechten, en opname daarvan in de Verdragen, de voornaamste kopzorg van de Europese Unie moet zijn. Zelfs de staatshoofden en regeringsleiders zijn er trouwens niet in geslaagd om het over deze kwestie eens te worden, vandaar dat in de komende top van Nice de draad weer opgepakt zal worden.
Toch zijn er zoveel nijpende vraagstukken. Ten eerste moet een economisch beleid worden uitgestippeld om de euro uit het slop te halen en de werkgelegenheid weer aan te zwengelen. Ten tweede moet men investeringen in de Unie aantrekken om de economie weer vlot te trekken. Ten derde moet de arbeidswetgeving worden herzien om de markt dynamischer en slagvaardiger te maken. Ten vierde moet men een gemeenschappelijk beleid uittekenen voor consequente diplomatieke actie ter verdediging van de vrede in het Midden-Oosten, en ga zo maar door. Dit zijn allemaal uiterst belangrijke en spoedeisende kwesties voor de toekomst van de Unie en voor de rol die zij in de wereld zou moeten vervullen.
Zoals echter zo vaak gebeurt met deze topontmoetingen, gaat achter de feestelijke slotverklaringen een veel prozaïscher waarheid schuil: de Vijftien zijn niet in staat gebleken zich een gemeenschappelijk beleid aan te meten. Er worden wel afleidingsmanoeuvres gemaakt, zoals de plotselinge ontdekking van de grondrechten, maar die kunnen niet verhullen dat het dringend noodzakelijk is de concrete problemen waar miljoenen gezinnen en hele groepen producenten en werknemers mee kampen, te lijf te gaan. Een Europese Raad die deze problemen weet aan te pakken zal eindelijk het nut van zijn eigen instelling weten aan te tonen en de burgers van de Unie een signaal van vertrouwen en hoop geven.
Verslag-Duhamel (A5-0289/2000)

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, we hebben gestemd tegen het verslag-Duhamel over de Europese grondwet, omdat het, volgens de goede oude methode van Monnet, een politieke omwenteling tracht te bewerkstelligen onder de dekmantel van technische overwegingen, zonder ook maar een keer duidelijk te zeggen dat hiermee in feite een einde wordt gemaakt aan een Europa waarin de nationale grondwetten de opperste wet zijn voor de volkeren.
In de toelichting zegt de rapporteur hier iets meer over en stelt hij dat het Verdrag reeds in hoge mate een supranationaal karakter heeft. Hij baseert zich daarbij vooral op de interpretaties van het Hof van Justitie. Maar naar onze mening zijn de interpretaties van deze vijftien rechters, die zich niet houden aan de Verdragen zoals ze zijn geratificeerd, duidelijk verkeerd en moeten ze nog altijd de goedkeuring krijgen van de volkeren van de lidstaten, die zich volgens ons hierover moeten kunnen uitspreken.
De rapporteur toont zich overigens een aanhanger van de nieuwe theorie die in Brussel in de mode is, de zogenaamde dubbele legitimiteit van de Europese Unie: die van de burgers, vertegenwoordigd door het Europees Parlement, en die van de staten, vertegenwoordigd door de Raad. Deze theorie strookt niet met het Verdrag, dat slechts één legitimiteit erkent, namelijk die, ik citeer: "van de volkeren van de staten die in de Gemeenschap zijn verenigd". Dit is de formule van artikels 189 en 190 van het EG-Verdrag, die inhoudt dat de Gemeenschap enkel de staten verenigt, die op hun beurt elk hun eigen volk vertegenwoordigen.
In geen geval vertegenwoordigen de Europese afgevaardigden de Europese burgers in het algemeen. Ze vertegenwoordigen hun eigen burgers, en op die basis werken ze samen in het kader van de Europese controle op de staten. Die controle heeft echter een aanvullend karakter, want de voornaamste controletaken berusten bij de nationale parlementen. Anders gezegd, het feit dat de Europese afgevaardigden hun respectieve volkeren vertegenwoordigen, verandert niets aan het karakter van de Gemeenschap. Het betekent allerminst dat een denkbeeldige Europese burger wordt geplaatst boven de nationale burgers, en nog minder dat een artificiële Europese democratie boven de nationale democratieën komt te staan, of zelfs ermee gelijk zou staan.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, ik sta absoluut positief tegenover het verslag van de heer Duhamel. Ik ben ervan overtuigd dat de ouderen en gepensioneerden vinden dat Europa een toekomst van vrede te bieden heeft en dus staan wij voor honderd procent achter elke stap, hoe klein ook, die in die richting gaat. De Partij van de Gepensioneerden kan trouwens niet anders dan zich achter Europa scharen, aangezien het de enige partij is die alleen in het Europees Parlement zetelt en niet in de parlementen van de nationale staten vertegenwoordigd is. Ik heb het volste recht om mijzelf te bestempelen als de enige vertegenwoordiger van een partij die alleen in het Europees Parlement zetelt. Wie is Europeser dan Carlo Fatuzzo? Dit is een esthetisch standpunt dat naar mijn gevoel ondergrond geeft aan wat wij gepensioneerden bepleiten: een werkelijk verenigd Europa!

McKenna
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het Verslag Duhamel gestemd omdat ik denk dat dit verslag niet de juiste benadering weergeeft. Ik ben het eens met wat de heer Berthu heeft gezegd, dat het concept van één enkele staat met één enkele grondwet de nationale soevereiniteit van de lidstaten volledig ondermijnt.
Dit project is aan de man gebracht op basis van het idee van een grondwet voor de mensen. Dit is natuurlijk allemaal mooi en aardig, maar als er maar één kiesdistrict bestaat, verwatert wel de individuele macht van de mensen in de lidstaten. Er is gesproken over referenda en over de amendementen van dit verslag met betrekking tot referenda. Referenda zijn van groot belang, maar als je in een enkel kiesdistrict bijna 50% eventuele tegenstemmers in een lidstaat zou negeren, dan is dat niet meer democratisch. Het is interessant te zien dat mensen het idee van een referendum op deze manier naar voren brengen, want als je de veranderingen beschouwt die in de loop der jaren hebben plaatsgevonden in de Verdragen, de Europese Akte, het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam, zie je dat maar heel weinig burgers in de afzonderlijke lidstaten inspraak hebben gehad en als gevolg hiervan weten we niet wat de burgerbevolking in de lidstaten wil.
Het onlangs gehouden referendum in Denemarken over de euro laat zien dat er veel mensen zijn die, als zij daartoe de gelegenheid krijgen, andere uitspraken doen dan die in het Parlement worden gedaan. Alleen krijgen zij die gelegenheid niet geboden.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, bij de stemming over de terugverwijzing van het verslag-Duhamel heb ik mij uit protest van stemming onthouden. Weet u, ik ben een hartstochtelijk tegenstandster van extreemrechts in dit Parlement. Het heeft mij echter pijnlijk getroffen dat in ditzelfde Parlement een vertegenwoordiger van de linkse partijen - ik weet niet eens meer wie het was - gekozen afgevaardigden ervan kan betichten dat zij dit Parlement bezoedelen, zonder dat u ze tot de orde roept, mijnheer de Voorzitter! Een dergelijke woordkeus mogen wij niet aanvaarden, omdat extreemrechtse krachten precies zulke taal gebruikten toen zij, voor mijn geboorte en in mijn vroege jeugd, in mijn vaderland aan de macht waren. Wij mogen een dergelijk taalgebruik van niemand aanvaarden, noch van extreemrechts noch van extreemlinks.

Andersson, Blak, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Karlsson, Lund, Theorin en Thorning-Schmidt
De Zweedse en Deense sociaal-democraten stemmen tegen het verslag-Duhamel over de constitutionalisering van de Verdragen. Het verslag stelt als voorwaarde dat de Verdragen een fundamenteel deel omvatten, dat de gemeenschappelijke beleidstakken als protocollen aan het kaderverdrag worden gehecht en dat er verschillende procedures zijn voor de aanpassing van de verschillende teksten. Wij vinden dat de EU-samenwerking ook in de toekomst gebaseerd moet zijn op unanimiteit over fundamentele kwesties betreffende de rechtsgrondslag waarop de EU steunt. Daarom kunnen wij niet voor het verslag stemmen.
Met de vaststelling dat de Verdragen in hun huidige vorm te wensen overlaten op het gebied van transparantie en eenvoud, kunnen wij instemmen. Wij zijn daarom voorstander van een herziening van de teksten met de bedoeling de doelstellingen en instrumenten voor de opbouw van de EU op een rationelere en begrijpelijkere manier voor te stellen.

Eriksson, Frahm, Herman Schmid, Seppänen, Sjöstedt
Helaas is de Commissie constitutionele zaken volkomen voorbijgegaan aan de gebeurtenissen in de Europese Unie de afgelopen jaren.
Tijdens de verkiezingen voor het Europees Parlement in 1999 was de opkomst slechts 40 %, afgezien van de landen die stemplicht hebben en de landen waarbij de nationale verkiezingen samenvielen met de verkiezingen voor het Europees Parlement. Zo weinig enthousiasme bestond er voor het federalistische EU-project in 1999. In september 2000 heeft de Deense bevolking tegen het EMU-lidmaatschap gestemd, en ik weet zeker dat de burgers van andere lidstaten ook tegen het EMU-project gestemd zouden hebben als ze daarvoor de kans hadden gekregen.
Het is interessant om op te merken dat de Deense sociaal-democraten op de EMU-verkiezingsavond afgelopen maand stonden te juichen toen de uitslag van de stemmen uit de hogere kringen bekend werd en teleurgesteld waren toen ze merkten hoe de arbeiders hadden gestemd. Dit zou een politiek signaal moeten zijn voor het falen van de ontwikkeling van de EU.
Ondanks deze tegenslagen voor de vorming van een federale EU-staat heeft de Commissie constitutionele zaken nog een verslag geleverd voor een grondwet voor de EU, terwijl de burgers daar helemaal niet op zitten te wachten.
Wat we daarentegen nodig hebben is een duidelijkere definitie van het "nabijheidsbeginsel" in de Europese Unie. Tegenwoordig is dit beginsel slechts een werktuig voor de EU als zodanig, omdat vandaag de dag op EU-niveau wordt besloten op welk niveau de politieke besluiten genomen worden, met als gevolg dat de EU het ene beleidsterrein na het andere naar zich toetrekt. Bovendien bestaat er behoefte aan een vereenvoudiging van de regels voor flexibiliteit, zodat ze in hogere mate een Europese samenwerking mogelijk maken, in overeenstemming met de wensen van de Europese bevolking. Bovendien dienen de gebieden waarmee de Europese Unie niets te maken heeft zorgvuldig afgebakend te worden. Dat zijn de gebieden waarop de lidstaten zelfstandig besluiten kunnen nemen.

Campos, Candal, Carrilho, Casaca, Soares, Torres Marques en Vairinhos
De socialistische Portugese afgevaardigden hebben voor het verslag-Duhamel over de constitutionalisering van de Verdragen gestemd. De teksten die de werking van de Europese Unie vastleggen zijn vrijwel onleesbaar geworden door de accumulatie die het gevolg is van de elkaar opvolgende Verdragen. Ze moeten dus hoognodig herschikt en vereenvoudigd worden. Dat is dan ook de voornaamste reden waarom we voor het verslag gestemd hebben.
Het is van fundamenteel belang dat de Europese Unie de richting van een grondwet opgaat waarin dan ook het Handvest van de grondrechten wordt opgenomen. De democratie in de Europese Unie kan niet anders dan gebaat zijn met een heldere, duidelijke en leesbare grondwet, een grondwet die voor de burgers als referentie dienst kan doen.
De Portugese socialistische europarlementariërs staan niet achter het idee dat deze "grondwet" noodzakelijkerwijs via een referendum geratificeerd moet worden. Uit dat standpunt mag overigens niet afgeleid worden dat we het referendum als instrument afwijzen, of dat het Portugese volk over een verdieping van de Europese Unie niet geraadpleegd zou behoeven te worden.
De keuze voor een grondwet moet vrij en autonoom plaatsvinden, en mag dus niet ondergeschikt worden gemaakt aan een regel die strijdig zou kunnen zijn met de grondwettelijke usance van de lidstaten. Om die reden hebben de socialistische Portugese afgevaardigden tegen het voorstel van hun eigen fractie gestemd. Dat wees immers in de richting van een gelijkvormig referendum in alle lidstaten van de Europese Unie.
Als we deze doelstelling - een Europese grondwet - willen bereiken, doen we er verstandig aan geen rigide vormen en methoden op te leggen, aangezien die alleen maar tot een mislukking kunnen leiden. Bij dit soort delicate aangelegenheden moeten we even vermetel als voorzichtig te werk gaan.

Caudron
Ik ondersteun de benadering en het verslag van Olivier Duhamel, zowel qua vorm als inhoud.
Als overtuigd Europeaan en als voorzitter-animator van de "Europese beweging Noord" en "Burger van Europa", ben ik voor een federaal Europa omdat ik voorstander ben van een politiek, sociaal, civiel Europa dat zowel democratisch als efficiënt is.
Op een moment dat onze Europese Unie lijkt weg te zinken in het groeiende nationalisme en bedreigd wordt door min of meer verdoken vormen van fascisme, is er behoefte aan een nieuwe impuls.
Olivier Duhamel en zijn verslag leveren daartoe een uitstekende bijdrage.
Ik heb dus met overtuiging en enthousiasme voor zijn verslag gestemd!

Goebbels
Ondanks mijn waardering voor het werk van Olivier Duhamel, heb ik mij bij de eindstemming onthouden, omdat het debat over een Europese grondwet volgens mij te vroeg komt. Hoewel zo'n grondwet op zich wenselijk is, zal de aanneming ervan pas mogelijk zijn na een diepgaande institutionele hervorming.
Een grondwet heeft enkel zin wanneer het de democratische grondslag vormt van een echte Europese federatie: de Verenigde Staten van Europa. Zolang de EU een verzameling blijft van nationale staten die slechts op beperkte schaal solidair zijn, met een begroting die maximaal 1,27% van het bruto binnenlands product van Europa bedraagt, zal iedere poging tot "constitutionalisering" van de bestaande Verdragen slechts een vlucht naar voren zijn, een vlucht op onbekend politiek terrein.

Krivine en Vachetta
Wij verwerpen dit verslag in naam van het democratische Europa dat wij willen opbouwen. Door bij de opstelling van de Europese grondwet dezelfde middelen en doelstellingen te gebruiken als voor het Handvest van de grondrechten, volhardt de Unie in het optrekken van een Europees bouwwerk dat niet gemaakt is voor de volkeren, noch door de volkeren, of ze nu uit de lidstaten of uit de kandidaat-lidstaten komen.
Het is niet gemaakt voor de volkeren, want er wordt met geen woord gerept over de sociale inhoud van Europa. Naar het voorbeeld van het Handvest, dat ruime aandacht schenkt aan de vrijheid van ondernemen en het recht van eigendom, maar geen bescherming biedt aan 62 miljoen armen en 18 miljoen werklozen, praat men nu over de politieke versterking van het liberale Europa van Maastricht. Een echte sociale grondwet zou van bovenaf de belangrijkste sociale verworvenheden opleggen ten behoeve van de werknemers, de vrouwen, de immigranten en de burgers.
Het is niet gemaakt door de volkeren, want niettegenstaande een paar hypocriete verwijzingen naar eventuele referenda, zal opnieuw een handjevol institutionele delegaties beslissen over het lot van 385 miljoen mensen. Een algemeen Europees congres van vertegenwoordigers van de sociale beweging zou het ideale platform zijn geweest om te komen tot een echt Handvest van de rechten van de volkeren en de werknemers.
Alles is gericht op een steriel debat tussen federalisten en voorstanders van soevereiniteit. Het feit dat sociale vraagstukken niet aan bod komen, werkt dit alleen maar in de hand. Wij verwerpen deze verkeerde keuze en eisen, met de sociale beweging, een ander handvest voor een ander Europa.

Lulling
De stemming over dit verslag in de Commissie constitutionele zaken, met 18 stemmen voor en 2 tegen bij 6 onthoudingen, laat zien dat er op dit terrein een kloof bestaat tussen de leden van het Parlement.
Dit initiatiefverslag van de heer Duhamel valt onder de categorie van verslagen die beter niet geschreven hadden kunnen worden, vooral niet op dit moment. Want gezien de huidige situatie in de verschillende lidstaten dreigt het eerder een averechtse uitwerking te hebben. Op dit moment is onze voornaamste prioriteit immers niet een uitvoerig debat over een Europese grondwet, maar wel de totstandbrenging van een verdrag dat de Europese Unie toelaat de uitbreiding te verwerken zonder de communautaire methode in gevaar te brengen, die de sleutel is tot het welslagen van de Europese integratie.
In dit debat over de keuze tussen een grondwet of een verdrag, sta ik eerder aan de kant van Jacques Delors dan van de heer Duhamel en degenen die er samen met hem voor hebben gezorgd dat dit verslag werd voorgelegd aan het Parlement. Jacques Delors heeft er amper een maand geleden nog, ter gelegenheid van een vergadering van onze Commissie constitutionele zaken, terecht op gewezen dat de term "grondwet" zeer dubbelzinnig is.
Delors zei dat volgens hem het Parlement, gesteund door een groot deel van de politieke klasse, er de voorkeur aan zou geven onze betrekkingen met andere landen te regelen door een internationaal verdrag. In dit kader - ik citeer alweer Jacques Delors - zouden we op bepaalde terreinen een gemeenschappelijke uitoefening van soevereiniteit kunnen aanvaarden.
Een grondwet is heel wat anders! Die verwijst naar een eenheidsstaat. Door een grondwet in te voeren zouden de lidstaten zich begeven op een heel gevaarlijke weg, die zelfs zou kunnen leiden tot een constitutioneel hof, dat de natiestaten beetje bij beetje zou beroven van de prerogatieven die zij willen blijven uitoefenen. Een goed verdrag is meer waard dan een verdrag dat de naam "grondwet" zou krijgen (einde citaat van Jacques Delors).
Omdat ik het helemaal eens ben met deze verstandige woorden van Jacques Delors, heb ik niet gestemd voor het verslag van de heer Duhamel.

Marinho
Het streven naar versterking, verheldering en verdieping van de Europese Unie is beslist lovenswaardig, en datzelfde geldt voor het verlangen om de teksten te vereenvoudigen teneinde de werking ervan voor de burgers toegankelijker te maken. Desalniettemin heb ik niet vóór gestemd.
Het komt er voor mij kort en goed op neer dat de resolutie een soort doos van Pandora is. Uit de tekst blijkt nergens duidelijk waarom een Europese grondwet urgent of zelfs maar wenselijk is.
Een grondwet voor Europa zoals die bij tijd en wijle op een nogal tegenstrijdige wijze wordt verdedigd, kan bijdragen tot extra "beschaving" van de Unie, met de klemtoon op democratie en burgerschap. Het kan daarnaast een instrument zijn voor het precies definiëren van bevoegdheden, een soort grensbepaling, waarmee formeel voor eens en voor altijd wordt vastgelegd wat de specifieke en bijzondere bevoegdheden van de Unie en haar instellingen zijn.
De constitutionalisering van de Verdragen kan ook vooruitgang voor de Unie betekenen en een versterking van haar politieke bevoegdheden inhouden. Diezelfde constitutionalisering kan echter ook uitlopen op een sacrosancte formalisering van het subsidiariteitsbeginsel. Het is dan ook veelzeggend dat veel afgevaardigden en zelfs premier Blair een lans willen breken voor een Europese grondwet ...
Het betoog van Mário Soares is heel helder geweest. Hij heeft dit verslag in zijn diepste Europese betekenis willen interpreteren, zonder concessies te doen aan al te eenvoudige oplossingen als referenda die een groot risico vertegenwoordigen en in veel lidstaten geen enkele traditie kennen. Al met al is zijn betoog niet meer dan een heldere interpretatie van een Europa dat gebouwd is op geschiedenis en overtuigingen.
Daarom is het juist zo beklagenswaardig dat de tekst niet aansluit bij de verlangens en ideeën van de eerste Europeaan onder de Portugezen. Voor dat verschil is alleen de rapporteur verantwoordelijk: hij is niet voldoende helder en precies geweest. Diezelfde discrepantie leidt er ook toe dat ik de tekst niet vertrouw en er dus niet vóór kan stemmen.
Ik zou zelfs tegen kunnen stemmen. Dat is echter wel een erg radicale wijze om een oordeel over een tekst te vellen, en zo belangrijk is die tekst nu ook niet ...

Martin, David W
Ik beschouw het verslag van de heer Duhamel als een interessante en constructieve bijdrage aan het idee van constitutionalisering van de Verdragen.
Je zou kunnen zeggen dat de bestaande Verdragen in essentie de Europese grondwet vormen, maar deze zijn moeilijk te lezen en de artikelen ervan staan niet altijd in een logische volgorde.
Een toekomstige grondwet zou op duidelijke en (relatief) beknopte wijze het volgende kunnen vastleggen:
de grondrechten van de Europese burgers
het beginsel van de scheiding der machten en van de rechtsstaat
de samenstelling, de rol en het functioneren van de instellingen van de Unie
de verdeling van de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
het subsidiariteitsbeginsel
de rol van de Europese politieke partijen
de doeleinden van de Europese integratie.

Meijer
Dit verslag bevat zowel een positieve als een negatieve kant. Terecht wordt geconstateerd dat er in de loop der jaren een onbruikbare opeenhoping van lange en ingewikkelde verdragen is ontstaan en dat het goed zou zijn als die worden herschreven tot één kort en leesbaar kaderverdrag, dat voor iedereen duidelijk maakt wat er tot nu toe is afgesproken. Tegelijk wordt een pleidooi gehouden voor een Europese Grondwet, die zowel dit kaderverdrag als het Handvest van de Grondrechten zou moeten omvatten, terwijl bovendien de rol van Europese politieke partijen zou moeten worden vastgelegd. Ondanks de erkenning dat de nationale identiteit van de lidstaten moet worden geëerbiedigd en dat het nationale burgerschap niet moet worden afgeschaft tendeert dit verslag zeer sterk in de richting van een gecentraliseerde Europese superstaat naar het model van de USA. Ik ondersteun graag een uitbreiding van de sociale grondrechten en een voor alle inwoners van Europa overzichtelijke en toegankelijke structuur van politieke besluitvorming. Een redactionele herformulering van de bestaande verdragen en het door de EU ondertekenen van het reeds lang bestaande Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens van de Raad van Europa is daarvoor voldoende.

Miller
De Britse Labour-leden van de PSE-fractie verwelkomen dit verslag zonder alle details ervan te onderschrijven. Wij denken dat een nieuwe ordening en vereenvoudiging van de Verdragen de burgers een duidelijker inzicht zal geven in de verantwoordelijkheden van de EU - en in haar beperkingen - evenals in de procedures voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheden. Wij vinden het een goed idee dat toekomstige veranderingen, na Nice, voorbereid zouden kunnen worden door een "Conventie", bestaand uit de nationale parlementen, het Europees Parlement en regeringsvertegenwoordigers, naar het model van de Conventie die het ontwerphandvest van de grondrechten met succes heeft opgesteld. De ratificatie moet echter overgelaten worden aan iedere lidstaat, overeenkomstig zijn eigen procedures en tradities.
Wij willen niet op voorhand al bepalen welke zaken in deze nieuwe grondwet moeten worden opgenomen, en of bijvoorbeeld het Handvest er wel of niet deel van moet uitmaken.
Wij beschikken al over een grondwet in de vorm van Verdragen, met dien verstande dat daarin de bevoegdheden van de Unie, haar procedures en de samenstelling van de bevoegdheden van haar instellingen zijn verankerd. Deze zijn echter niet gecodificeerd; zij zijn ondoorzichtig en voldoen niet als het gaat om doelmatigheid en democratie.
Wij zijn blij met pogingen die hierin verbetering willen aanbrengen.

Sacrédeus
Ik heb mij bij de eindstemming onthouden van stemming.
Het is voor mij van doorslaggevend belang dat het Handvest van de grondrechten in de EU een toetreding tot het Verdrag van de Europese Raad over de mensenrechten betekent. Het woord grondwet is politiek gezien onjuist en wekt de verkeerde associatie. De juiste term moet daarentegen zijn: samenvatting en vereenvoudiging van de EU-verdragen.
De Zweedse christen-democraten zijn van mening dat de Conventie voor de uitwerking van het Handvest van de grondrechten geen democratische en goed functionerende werkvorm is gebleken. Dit geldt voor zowel het toezicht op de nationale parlementen en hun constitutionele commissies, als voor de Commissie constitutionele zaken van het Europees Parlement. In de praktijk heeft het voorzitterschap van de Conventie een eigen samenvatting gemaakt van wat men denkt dat de verschillende deelnemers hebben bereikt. Mocht de Conventie in de toekomst worden gebruikt, dan moet haar taak beperkt blijven tot de functie van referentiegroep.

Savary
Ik heb met enthousiasme gestemd voor het verslag van onze collega Olivier Duhamel, omdat het behoort tot de grote ideeën en projecten die, stap voor stap, de fundamenten hebben gelegd voor het Europese bouwwerk na de oorlog.
Wat dit idee echter bijzonder maakt, is dat het uitgaat van het Parlement, een instelling die iedere dag een beetje meer het gezag van de volkeren laat gelden binnen de Unie en binnen haar institutionele driehoek.
Beetje bij beetje, verdrag na verdrag - en naar we hopen zal dat van Nice daar geen afbreuk aan doen - wordt het oude Europese nationalisme overstegen en vormen de Europese landen samen een wereldmacht, in een wereld die beheerst wordt door giganten.
We weten allemaal dat Europa met zijn diplomatie, munt, veiligheid, cultuur en sociaal model slechts de glansrijke geschiedenis, maar ook de zinloze onderlinge conflicten van de Europese volkeren, kan overleven als het overgaat in een federatie van natiestaten, die beschikt over sterke, respectabele, goed georganiseerde en samenwerkende instellingen, die verankerd zijn in een Europese Grondwet, waartoe onze collega Duhamel de aanzet heeft gegeven.
Tot het Verdrag van Amsterdam van 1997 was Europa een intergouvernementele superorganisatie. Met het Verdrag van Amsterdam en de uitbreiding van de medebeslissingsprocedure heeft het Europees Parlement Europa werkelijk de weg laten inslaan van de politieke integratie en de supranationaliteit.
Als de Unie morgen heel Europa wil kunnen omvatten, het gehele Europese continent, dus zelfs voorbij de komende uitbreidingen, zal het instellingen nodig hebben die over voldoende politieke en democratische rijpheid beschikken.
Het jaar 2000, dat sommigen te saai vinden, zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin de idee van een Europese grondwet is ontwikkeld en bekrachtigd door een meerderheid van dit Parlement, dat vandaag op het punt staat om het verslag-Duhamel aan te nemen.
Daarom moeten we ook vurig hopen dat de top van Nice en de intergouvernementele conferentie een succes worden, gewoon opdat de zaken snel vooruit kunnen gaan.
Verslag-Gil-Robles (A5-0288/2000)

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, sinds ik verkozen ben tot Europees Parlementslid zit ik te tobben over een vraag waardoor ik soms hele nachten geen oog dichtdoe: zal ik het redden om nog voordat mijn mandaat ten einde loopt mijn steentje bij te dragen tot een Europese wetgeving inzake pensioenvoorziening? Tot nu toe lukt het me niet, omdat de pensioenregeling niet onder onze bevoegdheden valt. Maar het verslag van de heer Gil-Robles schiet me nu wel te hulp, omdat daarin voorgesteld wordt dat bepaalde lidstaten van de Unie voor bepaalde vraagstukken en deelgebieden gemeenschappelijke acties moeten gaan afspreken. Ik hoop dus dat men gauw besluit tot een nauwere samenwerking tussen bepaalde staten - liefst met inbegrip van Italië - om afspraken te maken over gemeenschappelijke regels voor premies en pensioenuitkeringen. Dan kan ik tenminste ook slapen!

De Voorzitter
Mijnheer Fatuzzo, dat hopen wij allemaal!

Andersson, Blak, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Karlsson, Lund, Theorin en Thorning-Schmidt
De Zweedse en Deense sociaal-democraten stemmen tegen het verslag-Gil-Robles Gil-Delgado over versterkte samenwerking.
Wij zijn het eens met de algemene principes die het verslag vaststelt: ten eerste dient de ontwikkeling van een versterkte samenwerking binnen het institutioneel kader van de Europese Unie te gebeuren en ten tweede moet men met de politieke en juridische voorwaarden die in het Verdrag van Amsterdam voor de invoering van een versterkte samenwerking zijn opgenomen, zien te voorkomen dat de solidariteit tussen de lidstaten in het gedrang komt en het gemeenschappelijk juridisch terrein wordt opgesplitst.
Wij erkennen dat een zekere graad van differentiëring in de Europese integratie qua tempo en diepte nuttig kan zijn, mits de gemeenschappelijke doelstellingen bewaard blijven en de differentiëring opgevat wordt als een instrument dat slechts bij uitzondering en gedurende een overgangsperiode wordt aangewend, waarbij steeds gerespecteerd wordt dat elk land zelf beslist wanneer het deel wenst te nemen aan de beleidsgebieden waarvoor een versterkte samenwerking is aangegaan.
De reden waarom wij niet voor het verslag kunnen stemmen is dat wij de amendementen voor de politieke en juridische voorwaarden voor een versterkte samenwerking niet kunnen aannemen. De schrapping van de voorwaarde dat een versterkte samenwerking binnen het kader van het Verdrag moet blijven en de afschaffing van het vetorecht en van de mogelijkheid de kwestie op de agenda van de Europese Raad te zetten zijn strijdig met de fundamentele principes waarop de samenwerking in de EU geschraagd is.

Bernié en Bonde
De EDD-fractie stemt tegen het verslag-Gil-Robles Gil-Delgados over versterkte samenwerking. Het verslag stelt de afschaffing van het vetorecht voor, wat er in de praktijk op neerkomt dat landen die voorstander zijn van meer integratie, hun gang kunnen gaan zonder ruime steun van de bevolking. De onderliggende gedachte is in feite verder te kunnen evolueren naar een "steeds hechtere Unie" zonder daarbij hinder te ondervinden van de uitbreiding, waartoe de EU-landen zich hebben verplicht. Een versterkte samenwerking zal, nog meer dan nu het geval is, een centralisatie van de meeste beleidssectoren tot gevolg hebben, ook de meest gevoelige. Gil-Robles wil bijvoorbeeld ook voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid een versterkte samenwerking tot stand brengen.
Wij zijn daarentegen van mening dat de toekomstige ontwikkeling de behoefte aan een gedifferentieerde en flexibele samenwerking in Europa zal doen toenemen. Het nemen van beslissingen met gekwalificeerde meerderheid over steeds belangrijkere onderwerpen is in strijd met de fundamentele waarden van de democratie. Het kan gebeuren dat landen die traditioneel een volksraadpleging houden wanneer zij soevereiniteit moeten afstaan, voor het voldongen feit komen te staan dat een op nationaal niveau afgewezen voorstel, op EU-niveau toch aangenomen wordt. De landen die niet gewonnen zijn voor een verregaande integratie, rest dan alleen nog het povere alternatief de aangenomen wetgeving over te nemen zonder reële invloed te hebben gehad. Ze kunnen de wetgeving die de pionierslanden hebben goedgekeurd, echter niet ontwijken.
De EDD-fractie wenst een vrijer en flexibeler Europa, waar men niet verplicht wordt aan alles deel te nemen. Wij wensen een Europa van democratie en diversiteit. Daarom stemmen wij tegen het verslag.

Berthu
Ik heb gestemd tegen het verslag Gil-Robles over versterkte samenwerking, of te wel vormen van samenwerking waar niet alle leden van de Unie bij betrokken zijn, maar slechts enkelen. Want ofschoon dit verslag het zeer rigide stelsel van titel VII van het EU-Verdrag van Amsterdam tracht te versoepelen, wat positief is, blijft het eindresultaat zeer onbevredigend. Het verslag getuigt van een veel te monolithische visie op de Unie, waarin alle vormen van samenwerking opgenomen moeten zijn binnen "één enkel institutioneel kader" en gericht zijn op het doel van een superstaat.
Het verslag-Gil-Robles stelt zelfs voor om het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid op te nemen in de versterkte samenwerking, wat zou betekenen dat deze beleidsvorm nog meer gecentraliseerd wordt dan nu het geval is (zie paragraaf 4 van de ontwerpresolutie).
Deze voorstellen zijn onaanvaardbaar omdat de behoefte aan samenwerking in Europa, die heel sterk aanwezig is, maar verschillende vormen en gedaanten heeft, niet meer in een uniform communautair kader kan worden geduwd, waarin de besluitvorming geschiedt op basis van meerderheidsbeslissingen. Overigens geeft het verslag geen concrete uitleg - en dat is een belangrijke leemte - over hoe versterkte samenwerking met eenderde van de lidstaten zou moeten functioneren binnen het huidige institutionele kader, als dit niet gewijzigd wordt.
In feite levert het Parlement een achterhoedegevecht. Het heeft zich vroeger al eens verzet tegen de invoering van gedifferentieerde samenwerking in het Verdrag van Amsterdam, maar uiteindelijk aan het kortste eind getrokken door in te stemmen met "versterkte samenwerking". Vandaag probeert het de versoepeling van de versterkte samenwerking tegen te houden, maar ook deze strijd zal het uiteindelijk verliezen.
Wij zijn van mening dat op het vlak van de samenwerking, die "gedifferentieerd" moeten worden genoemd, men geen doelstellingen vooraf mag vastleggen, noch beperkingen inzake nieuwe vormen van samenwerking of verplichtingen ten aanzien van hun functioneren. Voor sommige vormen van samenwerking kan men het communautair kader gebruiken als men dit wenst, voor andere kan men ad hoc instellingen creëren, die alleen door een secretariaat met de Unie verbonden zijn. Tenslotte verdient het de voorkeur dat bij de gedifferentieerde samenwerking het unanimiteitsbeginsel wordt toegepast, tenzij we dan weer te maken krijgen met de problemen die aan het communautaire systeem kleven.

Caudron
Er moet op worden gewezen dat het mechanisme dat nu bekend staat onder de naam "versterkte samenwerking" reeds lang bestond voor het Verdrag van Amsterdam.
Sommige lidstaten, die hun samenwerking wilden verdiepen en verder wilden gaan dan het integratieproces dat is vastgelegd in de Verdragen, hebben verschillende instrumenten ontwikkeld zoals het Sociaal Handvest, de overeenkomsten van Schengen, de Economische en Monetaire Unie, enzovoort. Daardoor konden ze evolueren volgens verschillende snelheden en doelstellingen.
Door de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam zijn deze instrumenten geformaliseerd, met name door de invoering van het begrip "versterkte samenwerking" in het Verdrag betreffende de Europese Unie (titel VII) en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (artikel 11).
Het doel van deze samenwerking is een beperkt aantal lidstaten, die vooruit willen gaan en daartoe ook in staat zijn, de mogelijkheid te geven het Europese integratieproces te verdiepen, op voorwaarde dat dit gebeurt binnen een enkel institutioneel kader. Europa heeft immers steeds meer moeite om op hetzelfde tempo vooruit te komen. Om te vermijden dat de ontwikkeling van het geheel vertraagd wordt, krijgen bepaalde lidstaten de mogelijkheid om via de ontwikkeling van het mechanisme van de versterkte samenwerking vooruit te gaan.
De toepassing van dit instrument is gekoppeld aan voorwaarden, om te vermijden dat de Europese Unie een "Europa à la carte" of een Europa van verschillende snelheden wordt. Deze legitieme bekommernis staat overigens centraal in het debat over dit thema.
Er moet aan herinnerd worden dat, overeenkomstig het Verdrag van Amsterdam, versterkte samenwerking met name betrekking moet hebben op beleidsterreinen die niet vallen onder de uitsluitende bevoegdheid van de Gemeenschap, bevorderlijk moet zijn voor het bereiken van de doelstellingen van de Unie, de beginselen van de verdragen moet eerbiedigen, slechts mag gebruikt worden als laatste hulpmiddel en een meerderheid van lidstaten moet betreffen.
Versterkte samenwerking zou een belangrijke rol kunnen spelen in het Europa van na de uitbreiding.
In het kader van de huidige bepalingen kan dit mechanisme echter niet correct functioneren. Daarom is de hervorming van dit instrument op de agenda geplaatst van de IGC, teneinde het gebruik ervan te vergemakkelijken. Het Parlement heeft dienovereenkomstig een standpunt ingenomen (resolutie van 13 april 2000) dat het onderhavige verslag tracht te concretiseren.
Om versterkte samenwerking te bevorderen, is het met name noodzakelijk het vetorecht af te schaffen, en het instrument van versterkte samenwerking alleen te gebruiken wanneer minimaal eenderde van de lidstaten erbij betrokken is en het uit te breiden tot het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
De rapporteur legt terecht de nadruk op het feit dat het initiatiefrecht van de Commissie, de volledige deelname van het Europees Parlement en de rechterlijke controle van het Hof van Justitie bindende voorwaarden moeten zijn voor alle vormen van versterkte samenwerking. Wanneer dit mechanisme verstandig wordt ingezet, kan het een van de middelen zijn om de Unie uit de huidige impasse te halen.

Crowley
Binnen de Europese Unie hebben de laatste tijd uitgebreide debatten plaatsgevonden over wat bekend staat als het beginsel van de versterkte samenwerking. Heel eenvoudig gezegd betekent dit dat de grote lidstaten sterker en sneller kunnen integreren dan de kleine lidstaten van de EU.
De voorstanders van een dergelijk beleid willen in principe een Europa met twee lagen scheppen. Zij willen dat de Europese Unie in een snel en een langzaam tempo wordt opgebouwd; één voor landen die versterkt willen samenwerken en één voor landen die in een voorzichtiger tempo de weg naar economische integratie willen afleggen.
Ik vind niet dat het noodzakelijkerwijs een gezonde stap vooruit betekent voor de Europese Unie als de EU-leiders het beginsel van versterkte samenwerking volledig goedkeuren en doorvoeren. Naar mijn mening zou dit indruisen tegen zowel de doelstellingen, die bij de oprichting werden vastgesteld, als de geest van het Verdrag van Rome en tegen alle daarop volgende Verdragen.
Men mag niet vergeten dat de Europese Akte in 1987 de basis heeft gelegd voor de invoering van een interne markt. Er zijn grootschalige structuurfondsen in het leven geroepen om de landen van doelstelling 1 binnen de Europese Unie te helpen bij het verwerven, na verloop van tijd, van een sterkere concurrentiepositie. De EU-leiders beweerden toen dat zij niet een interne markt voor slechts een paar landen wilden, maar alle aan de Europese Unie deelnemende landen in staat wilden stellen actief en concurrentiekrachtig deel te nemen aan de nieuwe interne markt.
Daarom werden omvangrijke kredieten uitgetrokken voor de Europese structuurfondsen. De structuren op basis waarvan de interne markt functioneert zijn al vanaf het begin van de jaren 90 een succes. Het beginsel van gelijkheid tussen armere en rijkere landen werd hard gemaakt met beleidsplannen voor de verwezenlijking van een nieuwe, Europese monetaire unie. Nogmaals, als de relatief arme en kleine landen van de Europese Unie hun economische structuren niet hadden kunnen hervormen, zouden zij niet hebben kunnen voldoen aan het economische criterium voor toetreding, zoals vastgelegd in het Verdrag van Maastricht.
De EU-leiders hebben grootschalige programma' s voor de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor de kleinere en armere landen gefinancierd, opdat zoveel mogelijk landen deel zouden kunnen nemen aan de Europese monetaire unie.
Er is behoefte aan institutionele gelijkheid met het oog op de onderhandelingen tijdens de volgende intergouvernementele conferentie. De invloed van de kleinere lidstaten kan niet worden weggevaagd door een aantal grotere landen binnen de EU die, zoals ik al eerder zei, het beginsel van versterkte samenwerking willen toepassen. Dit zou geen gezonde zaak zijn voor de Europese Unie, noch nu, noch in de toekomst. Het zou echter zeker geen gezonde zaak zijn met het oog op de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt
We staan door de bank genomen positief tegenover een zogeheten flexibele integratie. De integratie kan in de hele Unie verbeterd worden door een groep landen verder te laten gaan, de samenwerking binnen een bepaald gebied te verdiepen en tegelijkertijd te verhinderen dat een of meerdere lidstaten een flexibele integratie afremmen. Zolang de gemeenschappelijke doelen van de Unie binnen het kader van een flexibele integratie gestimuleerd worden en zolang geen enkele lidstaat uitgesloten wordt van deelname, vinden wij dit een goede oplossing die verder ontwikkeld moet worden.
Om te voorkomen dat een toekomstige EU met 25 tot 30 lidstaten een Europa à la carte wordt waarin de cohesie tussen de lidstaten dreigt te verdwijnen, vinden wij dat minstens de helft van alle lidstaten dienen deel te nemen aan een flexibele integratie.
Verder zijn wij tegen de totstandkoming in de EU van dubbele defensiestructuren. Daarom zijn wij tegen een flexibele integratie wat het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU betreft. Sinds het falen van de EU op de Balkan is het buitengewoon belangrijk dat de EU als geheel de capaciteit heeft om te kunnen ingrijpen in haar nabije omgeving en op tijd over personeel en middelen kan beschikken voor conflictbeheersing en vredesmissies.
De institutionele en operationele structuren van de WEU dienen volledig geïntegreerd te worden in het gemeenschappelijke veiligheidsbeleid. De EU moet een geloofwaardig buitenlands beleid gaan voeren. We kunnen niet altijd op de Verenigde Staten blijven leunen. Tegelijkertijd is het van belang dat de betrokkenheid van de Verenigde Staten behouden blijft. Wij willen niet dat er in de EU een parallelle mini-NAVO ontstaat. Wat we nog minder graag willen, is dat een aantal lidstaten verdergaat in het kader van een flexibele integratie op dit gebied. Daarom is het van belang om de transatlantische link te behouden, terwijl er natuurlijk een betere taakverdeling en coördinatie kan komen. Wij zijn van mening dat een geloofwaardig gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid ook in de toekomst binnen de nu geldende regels ontwikkeld moet worden. Besluiten moeten met meerderheid van stemmen worden genomen, maar de mogelijkheid van een constructief veto moet blijven bestaan, dat wil zeggen dat een land ervoor kan kiezen om buiten schot te blijven, maar andere landen niet hindert om verder te gaan.

Martin, David W
Ik ben verheugd over het verslag van de heer Gil-Robles over versterkte samenwerking.
Met enige tegenzin aanvaard ik dat er in een uitgebreide Europese Unie behoefte zal zijn aan een voortrekkersgroep, maar ik ben het met de heer Gil-Robles eens dat er aan een aantal fundamentele voorwaarden voldaan moet worden.
Versterkte samenwerking moet worden uitgevoerd in het institutionele kader van de Unie.
Het is noodzakelijk dat er één enkel institutioneel kader wordt gehandhaafd waarin alle leden van het Parlement en van de Commissie volledig deelnemen aan de uitoefening van de taken van elk van deze instellingen.
De procedure voor de instelling van versterkte samenwerking moet voor alle pijlers gelijk zijn en gebaseerd zijn op de bestaande procedure voor de eerste pijler, met inachtneming van de weinige wijzigingen die de heer Gil-Robles in zijn verslag heeft uiteengezet.
Ik ben ervan overtuigd dat alleen het communautaire systeem de nodige garanties biedt op het gebied van democratische controle, juridische toetsing en solidariteit, indien versterkte samenwerking noodzakelijk blijkt te zijn.

Meijer
Europese samenwerking kan nuttig zijn om grensoverschrijdende problemen op te lossen. Wat ligt dan meer voor de hand dan samenwerking tussen aangrenzende staten, zoals die reeds vóór het ontstaan van de Europese Unie bestond in de vorm van de Benelux en de samenwerking tussen de Noordse landen? Een dergelijke samenwerking tussen buren is in vele gevallen te verkiezen boven dure, ondoorzichtige en moeilijk door de kiezers beïnvloedbare EU-structuren. Geen enkele regel van de EU behoort verdergaande samenwerking in de weg te staan, er voorwaarden aan te stellen of te eisen dat ook anderen moeten kunnen meedoen. Daarom wil ik aan versterkte samenwerking tussen buren, zolang die niet bedoeld is om anderen te benadelen, zo weinig mogelijk regels en beperkingen opleggen. In de praktijk zien we binnen de EU nu al Euro-landen en niet-Euro-landen. Dat gaat niet om kopgroepen maar om een verscheidenheid die met 30 lidstaten alleen maar groter wordt. Daarom is het beter om voor de hele EU uit te gaan van interparlementaire samenwerking en het recht op verscheidenheid: de Commissie doet voorstellen, het Parlement neemt de eindbeslissing en de nationale parlementen beslissen of hun lidstaat zich bij zo'n uitspraak aansluit.

Miller
De Britse Labour-leden van de PSE-fractie zijn tevreden over de goedkeuring van hun bijdrage aan de huidige activiteiten van de IGC met betrekking tot versterkte samenwerking, zonder dat zij alle details ervan onderschrijven.
Het is duidelijk dat in een uitgebreide Unie de inzet van versterkte samenwerking gemakkelijker moet worden gemaakt. Maar hier moet slechts spaarzaam gebruik van worden gemaakt. Versterkte samenwerking moet toegankelijk blijven voor degenen die er aanvankelijk niet aan hebben deelgenomen. De bestaande kern van gemeenschappelijke beleid en verantwoordelijkheden mag niet worden ondermijnd. Deze versterkte samenwerking moet binnen de bestaande institutionele structuur plaatsvinden.
Wij zijn het eens met deze basispunten uit het verslag, ook al vergen de details nadere uitwerking in het kader van de IGC.

Sacrédeus
Ik heb mij onthouden van stemming bij de eindstemming. De Zweedse christen-democraten vinden dat militaire kwesties niet geschikt zijn voor versterkte samenwerking.
Tegelijkertijd ben ik van mening dat de kwestie van de vermindering van het aantal lidstaten - eenderde in plaats van de helft - dat noodzakelijk is om versterkte samenwerking te kunnen opstarten en de afschaffing van het vetorecht eigenlijk niet actueel zijn voordat de uitbreiding van de EU met de Oost-Europese landen is voltooid. De nieuwe lidstaten moeten deelnemen aan de vormgeving van het wetgevingskader dat op dat moment de versterkte samenwerking moet sturen.
Verslag-Sudre (A5-0285/2000)

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Sudre is van groot, zo niet van kapitaal belang voor de ultraperifere regio's, maar mijn fractie, de Verts/ALE-Fractie, heeft zich van stemming onthouden, en ik zou willen uitleggen waarom. De problemen die in het verslag worden behandeld zijn bekend; hun specifieke karakter hoeft niet meer te worden onderstreept. De Verts/ALE-Fractie is echter teleurgesteld omdat het verslag deze kans niet heeft gegrepen om in de ultraperifere regio's een duurzame ecologische, sociale en culturele ontwikkeling tot stand te brengen. De tijdens de stemming aangenomen amendementen verbeteren de tekst op dit punt ook niet. Wij betreuren het dat de standpunten die het Parlement vandaag bij de stemming heeft ingenomen dezelfde zijn als die van de Unie ten aanzien van deze gebieden.
De Verts/ALE-Fractie betreurt met name de nogal defensieve houding van het verslag tegenover de ACS-landen en de kandidaat-lidstaten. De Verts/ALE-Fractie spreekt zich eveneens uit tegen de instandhouding van de uitzonderingen. Wij zijn voor het principe op grond waarvan uitzonderingen op het gemeenschappelijk beleid in de ultraperifere regio's geval per geval moeten worden bekeken. Ik denk daarbij met name aan de overheidssteun en het fiscaal beleid.
Wij betreuren het dat men is ingegaan op de eis om de toepassing van het principe "de vervuiler betaalt" te wijzigen. Dit zet de deur wagenwijd open voor misbruik. Wij betreuren het eveneens dat er niet wordt gesproken, of zelfs melding gemaakt van de noodzaak tot bescherming van de biodiversiteit, hetgeen nochtans een van de belangrijkste rijkdommen van de ultraperifere gebieden is. Deze gebieden zouden een geweldig laboratorium kunnen zijn op het gebied van duurzame ontwikkeling. Dit is alweer een gemiste kans.
Wij zijn daarentegen verheugd over de punten in het verslag die betrekking hebben op de bevordering van hernieuwbare energiebronnen en de controle op vervuilende industriële activiteiten.

Fatuzzo
Beste mijnheer Fernández die hier dichtbij mij zit als wij stemmen, ik heb met plezier voor deze resolutie gestemd, die jij vast en zeker gesteund hebt, zoals je altijd doet als het over jouw Canarische Eilanden gaat. De Partij van de Gepensioneerden en de gepensioneerden die achter deze partij staan, kennen deze eilanden goed omdat ze voor de toeristisch sector van vitaal belang zijn. Ik geloof dat de Europese Unie meer oog moet hebben en meer haar best moet doen dan ze tot nu toe deed voor de Azoren, de Canarische Eilanden, Guadaloupe, Guyana, Martinique, Madeira en Réunion. Deze eilanden moeten voelen dat zij actief deel uitmaken van de Europese Unie en hopelijk kunnen zij dankzij de Unie veranderd worden in een paradijs voor toeristen en een paradijs ook voor de bewoners zelf.

Costa Neves
Het Europees Parlement en, in de eerste plaats, de PPE-Fractie hebben al het nodige gedaan om het begrip "ultraperifeer" aanvaard te krijgen. Dat blijkt uit het verslag-Gutiérrez Díaz en dat blijkt ook uit het verslag van de heer Fernández Martín. In dat laatste verslag wordt ervoor gepleit dit begrip in de Verdragen op te nemen. Nu hebben we dan het verslag-Sudre waarin het Europees beleid voor de ultraperifere regio' s eens te meer op de voorgrond wordt geplaatst.
De Commissie heeft lang geaarzeld en zichzelf vaak tegengesproken. Dat blijkt uit het verdwijnen van REGIS, uit het uitstel van de herziening van POSEI en de vermindering van de voor deze programma' s beschikbare middelen. Het verslag-Sudre komt dus precies op het juiste moment. Het Europees Parlement spreekt zich opnieuw uit voor maatregelen op diverse gebieden, van landbouw tot visserij, van milieu tot vervoer en energie, terwijl ook de informatiemaatschappij niet vergeten wordt. Daarvoor moeten natuurlijk de benodigde budgettaire middelen worden uitgetrokken. Op hetzelfde moment wordt er naar de productiesectoren gekeken, wat voor de Azoren betekent dat het geschil omtrent melk en suiker beslecht is.
Ik citeer hier lid 7 van het verslag-Sudre: "[...] acht het van fundamenteel belang dat in overeenstemming met artikel 299, lid 2 ten behoeve van de ultraperifere regio's aangepaste gemeenschapsmaatregelen vastgesteld worden, zolang deze regio' s economisch zozeer afhankelijk blijven van een beperkt aantal producten of zelfs van één enkel product"
Nu is het wachten op initiatieven van de zijde van de Commissie en de nationale en regionale autoriteiten.

Martinez
De bureaucratische term "ultraperifere gebieden" zou ons bijna doen vergeten dat er vrouwen en mannen leven in Nieuw-Caledonië, Guadeloupe, Martinique, Guyana, Réunion, Mayotte, St. Pierre en Miquelon, Polynesië, Wallis, Futuna en al onze andere gebieden in de Stille, Indische en Atlantische Oceaan die een brug vormen tussen Europa en de andere continenten en beschavingen, zowel op het gebied van kennis als van solidariteit en schoonheid.
In zijn ziekelijke drang tot nivellering en gelijkschakeling heeft het Europa van Brussel onrechtvaardig, om niet te zeggen dom gehandeld tegenover onze landgenoten die op duizenden kilometers van Parijs, Madrid of Lissabon, onze waarden in ere houden. De technocraten, de Europese rechters, vonden dat we de "havenrechten" die onze gemeenschappen in de overzeese gebieden van bestaansmiddelen voorzien en, vooral, onze ambachtelijke producenten beschermen, moesten afschaffen. Vanuit Brussel heeft men onze rum uit Martinique, onze rijst en onze tropische vruchten in gevaar gebracht. Maar Brussel is vooral verantwoordelijk voor de systematische vernietiging van onze bananenindustrie in Guadeloupe, in Martinique, in Madeira of op de Canarische Eilanden.
De Europese Commissie is gezwicht voor de bananenmultinationals. Ieder jaar geeft men twee miljard euro aan douanerechten cadeau aan Chiquita of Del Monte.
Hoe kan men onze overzeese gebieden en departementen dan de noodzakelijke begrotingsmiddelen weigeren als compensatie voor de kosten die voortvloeien uit het vervoer, cyclonen en de investeringen in universiteiten en ziekenhuizen.
Wanneer onze gebieden in de Antillen of de Stille Oceaan in dezelfde zones liggen als de belastingparadijzen die Amerikaanse multinationals als Kodak, Microsoft, Boeing en Cargill gebruiken om op grote schaal exportbelastingen te ontduiken, moet op grond van het recht op gelijke geografische concurrentievoorwaarden en het recht van gelijkheid tussen alle Europeanen, een deel van de Europese begroting worden opgeëist - bijvoorbeeld via een belasting van 17% op de opbrengsten - voor de ontwikkeling van het economische, sociale en culturele leven van onze landgenoten in regio's die door hun ligging ultraperifeer zijn, maar vanuit het oogpunt van de beschaving een centrale rol vervullen.

Meijer
Het bestaan van ultraperifere gebieden heeft veel te maken met de koloniale geschiedenis. In de Middeleeuwen behoorden die gebieden en hun volkeren niet bij Europa, en ook tegenwoordig worden ze niet als echt Europees gezien. Spanje, Portugal, Frankrijk, Engeland en Nederland hadden al vóór de 19e eeuw grote koloniale rijken veroverd en daarna hebben ook België, Duitsland, Denemarken en Italië kortstondig geprobeerd om datzelfde te doen. Inmiddels is die koloniale periode voorbij. De onderdrukte volkeren hebben zichzelf vrijgevochten, of kregen hun onafhankelijkheid preventief aangeboden omdat de oude machthebber geen zin had in een bevrijdingsoorlog die hij uiteindelijk toch zou moeten verliezen. Wat de lidstaten van de EU buiten het geografische Europa nu nog aan grondgebied over hebben, zijn kleine of dunbevolkte restanten van hun vroegere koloniale rijk.
De lidstaten van de EU gaan zeer verschillend om met hun perifere regio's. Spanje en Portugal rekenen hun eilanden in de Atlantische Oceaan ertoe. Die eilanden kunnen door hun huidige bevolkingssamenstelling en door hun relatieve nabijheid worden gezien als een gewoon deel van hun land. Nederland en Denemarken hebben elk ook twee gebiedsdelen in of aan de overzijde van de Atlantische Oceaan, maar die gebieden worden nadrukkelijk niet gerekend tot de Europese Unie. Daarentegen bezit Frankrijk overzeese departementen in de Indische Oceaan en het Caribisch gebied. Dit voorstel plaatst mijn fractie voor een moeilijke keuze. Enerzijds willen wij gebieden met achterstanden, binnen en buiten Europa, steunen om eenzelfde levensstandaard en voorzieningenniveau te bereiken als thans binnen de lidstaten van de EU gebruikelijk is. Dat is een kwestie van solidariteit. Anderzijds hebben wij ernstige twijfels over het tot ultraperifere gebieden uitroepen van vroegere koloniën. Voor de Spaanse en Portugese eilanden is dit model verdedigbaar, voor de verderweg gelegen gebieden eigenlijk niet. Die zouden beter een zelfde status kunnen hebben als de huidige ACS-staten, die aan dezelfde geschiedenis een ander soort relatie met Europa hebben overgehouden.
Bij de beoordeling van de amendementen heeft mijn fractie geprobeerd een middenweg te vinden tussen de meest verregaande verlangens van de verdedigers van de perifere belangen en de onverschilligheid voor of zelfs weerzin tegen dit onderwerp, zoals die heerst in lidstaten die met dit onderwerp geen enkele binding hebben. Onze weerzin tegen de koloniale achtergrond van dit onderwerp hebben we echter in alle gevallen ondergeschikt gemaakt aan de belangen van de bewoners van deze gebieden.

Miranda
Wij geloven dat het onderhavige verslag zeer gelegen komt: er moet immers snel en op objectieve wijze uitvoering worden gegeven aan artikel 299, lid 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. We onderschrijven grosso modo de ideeën van de rapporteur aangaande de duurzame ontwikkeling van de ultraperifere regio' s.
Deze regio' s hebben een aantal geheel eigen karakteristieken, die meestal verband houden met het feit dat het eilanden zijn en doorgaans vrij ver van het Europese continent verwijderd liggen. Bovendien zijn deze gebieden traditioneel afhankelijk van één enkel product. Er moeten dus specifieke maatregelen worden ontwikkeld om een einde te maken aan deze handicaps.
Wij zijn ingenomen met het feit dat er in het verslag ideeën opgenomen zijn die grotendeels overeenkomen met de voorstellen die wij in de parlementaire commissies hebben ingediend.
We willen echter wel aangeven dat er niet voldoende aandacht wordt besteed aan een aantal bijzondere situaties op sociaal vlak zoals die zich in een aantal van deze regio' s voordoen. Ook hier weer moeten er specifieke maatregelen worden getroffen, en dat kan als het amendement dat we speciaal daarvoor hebben ingediend wordt aangenomen.
Verslag-Bowis (A5-0272/2000)

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, de Verts/ALE-Fractie heeft voor het verslag van de heer Bowis gestemd. Ofschoon we echter verheugd kunnen zijn over het feit dat het Europees Parlement en de Commissie met haar Witboek de Europese consumenten interessante perspectieven bieden, moet de voedselveiligheid een absolute prioriteit blijven in ons beleid. We moeten echter ook bescheiden blijven. Met de vooruitgang van het wetenschappelijk onderzoek ontstaan er immers voortdurend nieuwe vragen. Kijkt u maar naar de ontwikkeling van de BSE-kwestie. Er worden iedere week nieuwe gevallen ontdekt, in geografische gebieden die tot nu toe gespaard waren gebleven. Dit is met name het geval in een departement van Frans Lotharingen, in de streek van de Vogezen.
Veel van de maatregelen die in het Witboek worden voorgesteld, moeten nog op talrijke punten worden bijgespijkerd om de voedselveiligheid daadwerkelijk te garanderen, en vooral het vertrouwen van de consumenten te herstellen. Tot de belangrijkste punten behoort de Europese autoriteit voor voedselveiligheid. De oprichting daarvan is een verheugend feit en wekt hoge verwachtingen. De onafhankelijkheid van de voedselautoriteit zal een onmisbare voorwaarde zijn voor haar geloofwaardigheid. Die onafhankelijkheid is essentieel. De autoriteit moet volledig losstaan van de belangen van privé-ondernemingen of lidstaten.
Deze onafhankelijkheid vereist ook financiële onafhankelijkheid. De Unie moet middelen vrijmaken om ervoor te zorgen dat de voedselautoriteit goed kan functioneren. Zal de EAV echter volstaan om de bezorgde consument ervan te overtuigen dat wat op zijn bord en binnenkort ook in zijn glas terechtkomt, werkelijk veilig is? De voedselautoriteit moet voor 2002/2003 met haar werkzaamheden kunnen beginnen en we hopen dat de kwestie van de zetel in dit opzicht geen belemmering zal vormen.
In de tussentijd moet de Unie haar taken inzake risico-evaluatie en -beheer op het gebied van voedselveiligheid voortzetten. Zij moet dagelijks een oogje in het zeil houden. Alleen zo kunnen we garanderen dat de beleidsvoerders in hun concrete beleidsmaatregelen echt rekening houden met de eisen van de burgers. De kwestie van de vermalen dierstoffen in het veevoer, die een nieuwe voedselcrisis kan veroorzaken, is onaanvaardbaar. Men moet deze stoffen voortaan verbieden. Het zijn deze krachtige standpunten die de burgers verwachten en niet het soort gedoogbeleid dat ernstige gevolgen kan hebben voor de volksgezondheid.
Ten aanzien van dit soort wetenschappelijk erkende feiten mag er geen enkele toegeeflijkheid zijn. Dat is ook de strekking van het verslag van de heer Bowis. Daarom heeft de groene fractie zijn volledige steun gegeven aan het verrichte werk en voor het verslag gestemd.

Fatuzzo
Mijnheer de Voorzitter, excuseert u mij indien ik het Voorzitterschap en de tolken nog even ophoud om naar mijn laatste stemverklaringen te luisteren. Ik wilde trouwens vooral mijn solidariteit betuigen met degenen die onze stemverklaringen vertalen en voor wat mijzelf betreft de Italiaanse Ornella Buson. Ik zal proberen zo weinig mogelijk van mijn recht gebruik te maken, maar ik wilde zeggen dat ik ook bij dit verslag, dat gaat over de oprichting van een voedselautoriteit, heb voorgestemd. Het ligt voor de hand waarom dit verslag belangrijk is. Zo herinner ik me dat een buurman van mij een keer in het ziekenhuis werd opgenomen met vreselijke buikpijn omdat hij giftige paddestoelen had gegeten die hij niet door een bevoegde instantie had laten controleren.
Met zijn verslag zal John Bowis ervoor zorgen dat wij altijd gezond eten krijgen voorgeschoteld, zodat onze gezondheid geen gevaar loopt.

De Voorzitter
U hebt gezegd dat het uw laatste stemverklaring was, mijnheer Fatuzzo, maar u bedoelt toch voor vandaag? Ik werd al ongerust!

Hortefeux
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor het verslag van de heer Bowis gestemd, die ik uiteraard wil feliciteren met het uitstekende werk dat hij als rapporteur heeft verricht.
Ik zou mijn tevredenheid willen betuigen over het feit dat ons Parlement eindelijk zijn standpunt heeft gegeven over dit uitermate belangrijk onderwerp, al betreur ik het dat dit standpunt pas 10 maanden na de presentatie van het Witboek door de Europese Commissie, op 12 januari laatstleden, komt. Het was absoluut noodzakelijk dat wij ons uitspraken over een onderwerp dat voor onze medeburgers zo belangrijk is.
Met onze stemming hebben wij opheldering verschaft over de rol en de samenstelling van de toekomstige Europese autoriteit voor voedselveiligheid, maar ook onze eisen kenbaar gemaakt op het gebied van de financiering en de onafhankelijkheid van de voedselautoriteit. Ik hoop dan ook dat de Commissie zal instemmen met de eisen van het Europees Parlement.
Deze eerste stap mag ons niet doen vergeten dat er nog een heleboel werk aan de winkel is op het gebied van risicobeheer, met name wat de ontwikkeling en verbetering van het vroegtijdig waarschuwingssysteem, maar ook de traceerbaarheid of de communicatie met het publiek betreft. Dit verslag is geen eindpunt, maar moet het begin zijn van een uitgebreid werkprogramma waarin heel onze voedingswetgeving onder de loep wordt gelegd.

Berthu
Het Witboek van de Commissie over voedselveiligheid lijkt op het eerste gezicht te berusten op goede bedoelingen, omdat het met name voorstelt een Europees bureau voor voedselveiligheid op te richten, dat belast is met het beheer van een netwerk voor vroegtijdige waarschuwing en het verstrekken van volledig onafhankelijke adviezen aan de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor risicobeheer.
Als men het verslag echter leest, of kennisneemt van de resolutie van het Europees Parlement over dit thema, blijft er van de goede indruk weinig over.
Dan blijkt al gauw dat het bureau tot doel heeft nationale bevoegdheden inzake veiligheid in te palmen, of lam te leggen, om ze ondergeschikt te maken aan de doelstellingen van de Commissie. Dat is absoluut onaanvaardbaar. De Fransen mogen niet vergeten dat ondanks de mooie verklaringen van de Commissie, dat zij wil zorgen voor het "hoogste niveau van voedselveiligheid in de Unie", het wel degelijk de Commissie is, en niemand anders, die de belangen van het vrije goederenverkeer laat primeren op die van de volksgezondheid; het is de Commissie, en niemand anders, die bijvoorbeeld Frankrijk voor het Hof van Justitie daagt omdat het zijn embargo op Brits rundvlees handhaaft. Het is onaanvaardbaar dat wij op wat voor manier dan ook afstand moeten doen van onze nationale beslissings- en beschermingsbevoegdheid op het gebied van voedselveiligheid. Dat is echter waar de oprichting van het Bureau gaandeweg toe zal leiden.
Ten eerste moet eraan herinnerd worden dat de bevoegdheid om adviezen te verstrekken een cruciale rol speelt. In de affaire van de gekkekoeienziekte heeft de Franse regering het embargo instandgehouden omdat zij kon steunen op het onafhankelijk advies van het Franse bureau voor voedselveiligheid (AFSSA), terwijl het zogenaamd wetenschappelijk Europees comité geen enkel bezwaar zag in de invoer van Brits rundvlees naar Frankrijk. Als bijgevolg een Europees bureau noodzakelijk is, moet het een aanvullende rol spelen en niet de geringste afbreuk doen aan de legitimiteit van de nationale bureaus. Dit is echter allerminst de strekking van het Witboek waarin staat dat het Europees Bureau "voor de hele Unie het wetenschappelijke referentiepunt zal worden" (pagina 5).
Ten tweede moet het Europees bureau volledig onafhankelijk zijn. De directeur van het bureau mag in geen geval benoemd worden door de Commissie, in tegenstelling tot wat het Europees Parlement voorstelt (paragraaf 21 van de resolutie). De wetenschappelijke experts mogen evenmin door haar benoemd worden, zelfs niet na een ogenschijnlijk strenge selectieprocedure. Tenslotte moet het bureau kritisch kunnen staan tegenover de Commissie zelf. Dat is helemaal niet het gezichtspunt van het Witboek, dat verlangt dat de diensten van het bureau en die van de Commissie nauw samenwerken, want, verduidelijkt het met een zekere onbeschaamdheid: "ook kan de autoriteit (het Bureau) aan de behoeften van de diensten (van de Commissie) tegemoet komen" (pagina 22).
Ten derde mag het Bureau zich niet bemoeien met risicobeheer en regelgevende taken. Het Witboek van de Commissie is zo vriendelijk dit te erkennen, maar wanneer men het aandachtig leest, blijkt dat de regelgevende bevoegdheid die moet worden beschermd de bevoegdheid van, jawel, de Commissie is, en niet die van de landen. Dat belet de Commissie en het Parlement niet dit bureau de naam te geven van "Europese autoriteit", een naam die volledig in tegenspraak is met de filosofie die er zogezegd aan ten grondslag ligt. Het Europees Parlement voegt hier zelfs aan toe, in paragraaf 6 van zijn resolutie, dat het noodzakelijk is "de bevoegdheden die moeten worden overgedragen aan een nauwgezet onderzoek te onderwerpen", terwijl er zogezegd helemaal geen bevoegdheden waren over te dragen.
Het Witboek en het verslag van het Parlement lijken dus valstrikken te zijn, en daarom verzetten we ons ertegen. De lidstaten moeten hun volledige verantwoordelijkheid behouden op het gebied van voedselveiligheid, want ze staan dicht bij hun burgers en reageren sneller dan de Commissie die voortdurend verblind wordt door haar vrijhandelsideologie. Een bureau dat tot taak heeft een Europese kijk op de situatie te houden is ongetwijfeld noodzakelijk, maar moet wel een strikt adviserende rol spelen en volledig onafhankelijk zijn. Het beste zou zijn indien het slechts een verlengstuk was van de nationale bureaus en daarmee samenwerkte in het kader van een netwerk.

Figueiredo
De crises en de voedselschandalen die zich in een aantal landen van de Europese Unie hebben voorgedaan vormen een ernstig probleem voor de maatschappij en de gezondheid: we weten niet hoe veilig ons voedsel is. Het probleem vloeit voort uit methodes die er alleen op gericht zijn om ten koste van alles de grootst mogelijk winsten voor de landbouwers te realiseren. De belangen van de consumenten worden daaraan ondergeschikt gemaakt.
Daarom moeten wij onze steun uitspreken voor al de maatregelen waarmee men deze situatie wil wijzigen en op wil komen voor de consument. Het gaat daarbij in de eerste plaats om de oprichting van een Europese autoriteit voor voedselveiligheid en om wetenschappelijke risicoanalyse. Die autoriteit moet nauw samenwerken met de bestaande nationale agentschappen op dit gebied en de belangrijkste Europese consumentenorganisaties.
Daarbij mag het echter niet blijven. We moeten ook kijken naar de methoden die in de landbouw en de agro-industrie gebruikt worden, naar de problemen bij de import van voedingsmiddelen, naar de samenstelling van diervoeder, naar de bovengrenzen voor dioxinen en pesticiden, naar additieven in levensmiddelen en andere substanties. De veiligheid van de voedingsmiddelen moet prioriteit krijgen. Ook daarom is het van belang dat steun wordt geboden aan regionale producten en gewassen, aan de landbouw binnen het kader van familiebedrijven en plattelandsontwikkeling.

Souchet
Het probleem van de voedselveiligheid is tegenwoordig een prioritaire zorg voor de burgers van onze landen. Dit probleem heeft inmiddels bijzonder scherpe vormen aangenomen, niet alleen vanwege de vooruitgang in onze wetenschappelijke onderzoeksmethoden, maar vooral ook omdat duidelijk aan het licht is gekomen wat de gevolgen zijn van bepaalde landbouwmethoden die tegen elke prijs productiviteitsstijgingen nastreven en berusten op de ideologie van de vrije markt. Zoals mevrouw Thomas-Mauro vanmorgen heel terecht heeft onderstreept, moeten wij vandaag de schadelijke effecten voor de volksgezondheid corrigeren van een beleid dat voor een zeer groot deel door de Commissie is uitgestippeld.
De vraag is hoe en met welke middelen wij onze burgers het beste kunnen beschermen.
Als we bijvoorbeeld wat de BSE-crisis betreft een blik werpen op de recente gebeurtenissen - en dan hoeven we alleen maar naar het voorbeeld van Frankrijk te kijken - zien we dat dankzij het bestaan van een competent en onafhankelijk nationaal bureau voor voedselveiligheid de Franse autoriteiten in staat zijn geweest met spoed de noodzakelijke gezondheidsmaatregelen te treffen om de bevolking te beschermen.
Daarentegen liet de inbreng van de Europese instellingen tot nu toe heel veel te wensen over. In de eerste plaats weigerden de Raad en de Commissie te luisteren naar de waarschuwingen van de Franse wetenschappers, die inmiddels volkomen terecht zijn gebleken. Vervolgens kwam de onvoorstelbare uitspraak van het Hof van Justitie tegen de instandhouding van het invoerverbod op Brits rundvlees, waartoe Frankrijk had besloten op uitdrukkelijk wetenschappelijk advies. Het gedrag van de Europese instellingen in deze voor de voedselveiligheid van onze medeburgers essentiële aangelegenheid heeft klaarblijkelijk geleid tot reële gevaren voor de volksgezondheid van de Europeanen.
Daaruit moeten lessen worden getrokken. Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel en de efficiëntie moet de voorrang worden gegeven aan maatregelen op nationaal niveau, waar onafhankelijke voedingsbureaus in korte tijd gefundeerde wetenschappelijke adviezen kunnen geven die niet beïnvloed zijn door andere overwegingen en waar de politieke autoriteiten snel de vereiste beslissingen kunnen nemen op het gebied van risicobeheer, ter bescherming van de bevolkingen die hun daartoe een mandaat hebben gegeven.
In die context kan een Europees bureau een nuttige rol spelen, op voorwaarde dat het echt onafhankelijk is, met name ten aanzien van de diensten van de Commissie en de diverse belangengroepen die er actief zijn, en het een aanvullende en ondersteunende rol speelt ten behoeve van de nationale bureaus, waarvan het een verlengstuk moet zijn. Het moet echter met name een platform zijn voor de uitwisseling van kennis.
Dat komt niet helemaal overeen met de voorstellen van het verslag-Bowis. Deze wekken de indruk dat de voedselveiligheid vooral wordt gebruikt als een nieuw voorwendsel om op aloude manier het bevoegdhedenpakket van de Commissie uit te breiden, ten koste van de nationale instanties en de veiligheid van de burgers.
Het verslag neemt zonder slag of stoot de door de Commissie gewenste woordwijzigingen over: het gaat niet meer om een Europees bureau, maar om een autoriteit. De benoeming van de directeur van de autoriteit door de Commissie vindt het verslag heel normaal: het is ongetwijfeld de beste manier om de onafhankelijkheid ervan te garanderen! De zetel te Brussel van de autoriteit vormt geen enkel probleem: hierdoor zal zij heel dicht in de buurt zijn van de Commissiediensten en dus volkomen "ontvankelijk" (sic) zijn voor hun behoeften, zoals het Witboek aanbeveelt. Aan de andere kant moet de autoriteit "bevoegd zijn tot het eisen" van verslagen, statistieken en documenten van de lidstaten. In punt 6 van het verslag wordt dan weer op klassieke wijze de onvermijdelijke overdracht van bevoegdheden aangekondigd.
Achter het ogenschijnlijke en ongetwijfeld oprechte streven tot versterking van de voedselveiligheid in Europa, gaat dus weer de bekende logica schuil, de logica van de betutteling van de lidstaten, zowel hier als op andere terreinen, van de uitholling van de bevoegdheden en de efficiëntie van de nationale instanties ten gunste van een grote, logge en slappe Europese instelling die theoretisch weliswaar onafhankelijk is maar in werkelijkheid gecontroleerd wordt door de Commissie en haar grenzeloze vrije-marktfilosofie.

Thomas-Mauro
De Europese autoriteit voor voedselveiligheid zal enkel de bevoegdheid hebben tot het maken van wetenschappelijke analyses van de risico' s voor voedselveiligheid, en zal dus niet belast worden met het politieke beheer van deze risico's. Deze bevoegdheden moeten duidelijk worden ingeperkt. Wij hadden overigens de voorkeur gegeven aan een "bureau".
Op termijn krijgt de autoriteit ook het beheer over het vroegtijdig waarschuwingssysteem (VWS) dat informatie van de lidstaten en de Europese Commissie verzamelt. Als dusdanig zal zij ook als coördinator fungeren tussen de nationale bureaus. Wij staan wantrouwig tegenover deze term die overeenkomstig de woordenschat van het perfecte commissarisje synoniem is met autoritaire harmonisatiebevelen. Is het bijvoorbeeld niet voorzien dat de autoriteit op termijn ook het beheer krijgt over de voedingstaken van het VWS?
Daarom heb ik mij van stemming onthouden. Van mijn kant heb ik geen behoefte aan een autoriteit om mijn vertrouwen te herstellen. In Frankrijk hebben we het AFSSA, een instelling waarin ik vertrouwen heb en waarvan de adviezen, met name in het kader van de gekkekoeienziekte, betrouwbaar zijn gebleken.
Wij hebben voor amendement 15 gestemd omdat we zeer veel belang hechten aan de bescherming van het Europees cultureel erfgoed op het vlak van lokale voedselproductie. Wij zijn echter bevreesd dat de genoemde middelen ter bescherming van de lokale voedselproductie averechts zullen werken. Zijn vergunningen en certificaten niet juist een middel om het in het begin van overweging I vermelde principe te omzeilen? De kleine lokale producenten zullen er geen toegang toe hebben vanwege de bureaucratische rompslomp, de ingewikkeldheid en de kosten van dergelijke certificaten.
Wij hebben tegen amendement 7 gestemd omdat dit het domein van de risicobeoordeling verlaat en - nu reeds - in de richting gaat van risicobeheer. De autoriteit behoort de staten niet te adviseren over het volgen van de een of andere controleprocedure. Dat is niet haar taak.
(De vergadering wordt om 14.05 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Speciale administratieve regio Hongkong
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0284/2000) van de heer Cushnahan, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over het eerste en tweede jaarverslag van de Europese Commissie over de speciale administratieve regio Hongkong (COM(98)796 - C4-0100/1999 - 1999/2009(COS)) (COM(2000) 294 - C5-0500/2000 - 1999/2009(COS)).

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, in september zijn er, voor de tweede keer sinds de voormalige Britse kolonie werd overgedragen aan het Chinese bewind, verkiezingen gehouden in Hongkong. Bij de analyse van de resultaten komen een aantal verontrustende trends aan het licht waaruit blijkt dat niet alles van een leien dakje gaat. De opkomst van de stemgerechtigden daalde van 53% in 1998 naar 43% en de steun aan de plaatselijke pro-Beijing partijen nam toe, terwijl er tegelijkertijd een opmerkelijke daling in steun aan de pro-democratische partijen te zien was.
Er zijn mijns inziens enkele redenen waarom de stemgerechtigden in Hongkong voor apathie hebben gekozen in plaats van gebruik te maken van het onlangs ingevoerde stemrecht. Het voornaamste probleem is dat de verkiezingsprocedure, die op zich vrij en doorzichtig is, nauwelijks beschreven kan worden als een daadwerkelijk democratisch gebeuren. Vierentwintig van de zestig zetels worden rechtstreeks gekozen op basis van het algemene kiesrecht, waaraan drie miljoen inwoners van Hongkong mogen deelnemen. De overige 36 zetels worden gekozen door zo'n 179.000 kiezers afkomstig uit de machtige zakenwereld van Hongkong, beroepsbelangengroepen en pro-Beijing partijen. Bovendien heeft de wetgevende macht weinig echte macht. De enige echte macht ligt bij de hoofdbestuurder, Tung Chee-hwa en zijn regering, die in feite is aangesteld door Beijing. De uitvoerende macht is totaal gescheiden van de wetgevende macht die meer de functie van een waakhond heeft gekregen en niet zozeer die van een echt besluitvormend orgaan. Het gebrek aan werkelijke macht van de wetgevende instantie heeft ervoor gezorgd dat de stemmers ongemotiveerd zijn en weinig zin hebben om deel te nemen aan verkiezingen die in hun ogen niet echt democratisch zijn.
Hoewel er in de Fundamentele Wet, die de minigrondwet van Hongkong vormt, een aantal specifieke criteria zijn vastgelegd voor het houden van verkiezingen in 2004, bevat deze wetgeving niettemin bepalingen voor de mogelijke invoering van het algemeen kiesrecht, waarmee dan alle 60 zetels verkiesbaar worden gesteld voor de verkiezingen van 2008. Er zijn echter mensen die duidelijk de macht van het grote geld willen beschermen, die weerstand bieden aan een dergelijke stap. Zelfs als het algemeen kiesrecht ingevoerd zou worden - bij voorkeur liever eerder dan later - zouden toch nog niet alle huidige problemen opgelost worden. Dit kiesrecht zou gepaard moeten gaan met een hervorming van de politieke instellingen van de Speciale Administratieve Regio Hongkong. De uitvoerende macht heeft geen partijbasis in de wetgevende macht, hetgeen inhoudt dat deze twee instellingen in feite volledig gescheiden zijn van elkaar.
Omdat de uitvoerende macht dus niet echt verantwoording hoeft af te leggen aan de gekozen vertegenwoordigers en omdat de gekozen vertegenwoordigers niet over echte macht beschikken, hoeft de uitvoerende macht geen verantwoording af te leggen voor zijn politieke woorden en daden.
Er dient aandacht te worden besteed aan de wijziging van de regels waaraan de uitvoerende en de wetgevende macht zich moeten houden. Dat is de enige manier om een werkbare onderlinge verhouding te waarborgen. Er zijn nog meer zaken die moeten worden onderzocht. De wijze van aanstelling van mensen voor topfuncties zou hieronder kunnen vallen: moeten dit politieke posten zijn, of moeten hiervoor ambtenaren worden aangesteld? Hoe moeten verder deze topmensen ter verantwoording worden geroepen door de gekozen vertegenwoordigers?
Afgezien van deze problemen wordt ook de groeiende Chinese bemoeienis met de zaken van Hongkong steeds zorgwekkender. De rechtsstaat is de hoeksteen van het beleid "een land, twee systemen". Drie recente, controversiële rechtszaken hebben vergaande gevolgen gehad voor de integriteit van de rechtsstaat en uiteindelijk voor de autonomie van Hongkong zelf. Twee ervan hebben geleid tot terechtstelling van personen die misdaden hadden begaan in Hongkong, waar de doodstraf is afgeschaft. De derde zaak had betrekking op een vonnis van het hoogste gerechtshof van Hong Kong over een controversiële immigratiewet waarin sprake was van verblijfsrechten in Hongkong van kinderen van Chinese ouders die zelf de status van ingezetenen van Hongkong hebben. De regering van Hongkong was ontevreden over het liberale vonnis en richtte zich tot de Chinese autoriteiten om de Fundamentele Wet opnieuw te interpreteren. Vele waarnemers vinden dat daarmee een zorgwekkend precedent is geschapen waardoor China in staat wordt gesteld om telkens interpretaties te geven van de Fundamentele Wet als een plaatselijke rechter een beslissing neemt die ofwel de regering van Hongkong of de politici van het vasteland niet aanstaat.
De situatie werd nog verergerd doordat overheidsambtenaren van het vasteland probeerden in te grijpen in de persvrijheid en de handelsrelatie van Hongkong met Taiwan na de recente Taiwanese verkiezingen.
Met betrekking tot mijn opmerkingen over de dominante rol van de familie Li Ka-shin - waarvoor vandaag veel belangstelling bestond in de media van Hongkong - in enkele sectoren van de economie van Hongkong, wil ik er op wijzen dat ik deze kwestie heb aangeroerd omdat deze zaak aan mij is voorgelegd door vooraanstaande persoonlijkheden in Hongkong, en het onderwerp was van een uitgebreide discussie in de media toen ik onlangs zelf in Hongkong was.
Ik wil ook graag de kwestie van visumvrije toegang ter sprake brengen. Ik vind het erg vervelend dat dit door een aantal regeringen is tegengehouden. Als we echt geloven in de benadering van "een land, twee systemen", dan is dit de enige manier om dit voor elkaar te krijgen. De mensen met een paspoort uit Hongkong moeten zonder enige restrictie visumvrije toegang worden gegeven.
Tot nu toe heb ik me gericht op de negatieve aspecten. Ondanks deze zorgwekkende gebeurtenissen ben ik toch niet overwegend pessimistisch over de toekomst van Hongkong. Het concept van "een land, twee systemen" blijft redelijk intact, maar als dit mocht falen, zal het nog moeilijker wordt om het probleem tussen China en Taiwan op te lossen. Dat is eigenlijk het probleem.
Tenslotte wil ik al degenen bedanken die deel hebben genomen aan de bespreking van dit verslag: mijn collega's van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheids- en defensiebeleid, en het secretariaat van de Commissie van buitenlandse zaken, in het bijzonder mevrouw Opacic, en de commissaris.

De Clercq
Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie industrie, externe handel en onderzoek wil ik toch graag nog eens wijzen op het belang van Hongkong voor de internationale handel. Reeds in 1997 was Hongkong achtste op de wereldranglijst van belangrijke handelsmogendheden en de tiende handelspartner van de Europese Unie. Sindsdien en ondanks de Aziatische financiële crisis is de handelsrelatie tussen de Europese Unie en Hongkong er danig op vooruit gegaan.
Wat betreft de betrekkingen tussen Hongkong en zijn internationale handelspartners, meer bepaald de Wereldhandelsorganisatie, delen de EU en Hongkong een aantal gemeenschappelijke doelstellingen en werken beide heel nauw samen, hetgeen nuttig is met het oog op de volgende handelsronde.
In mijn advies wijs ik op de belangrijke rol die Hongkong kan spelen bij de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie. Hongkong kan aan China tonen hoe een open, volledig geïntegreerde markt een leidinggevende rol kan spelen in de regio en op die manier economische ontwikkeling en duurzame groei kan bereiken.
Aangezien Hongkong daarenboven een belangrijk afzetgebied is voor China, kan Hongkong zijn invloed uitoefenen op de economische hervormingen in China. Om die reden, collega's, moeten wij wijzen op het belang van een hechtere samenwerking tussen de Europese Unie en Hongkong op financieel gebied en op het vlak van handel en directe buitenlandse investeringen.
Hongkong sloot de voorbije jaren heel wat bilaterale akkoorden. Wij mogen niet vergeten dat in het kader van het EU-China-akkoord met betrekking tot de eventuele toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie, deze bilaterale akkoorden opnieuw moeten worden onderzocht.
Hoewel wij op economisch vlak terecht mogen spreken van een succes moet ik hier toch nog wijzen op enkele minpunten, namelijk de bescherming van de intellectuele eigendomsrechten blijft een groot probleem. Onze bedrijven worden nog steeds geconfronteerd met schendingen van het auteursrecht en het vervaardigen en het verkopen van namaakproducten.
Ook op sociaal vlak hebben wij zorgen. De arbeidsomstandigheden zouden immers, vooral voor de gastarbeiders, te wensen overlaten. Wat het onderzoek betreft, moeten wij erop aandringen dat Hongkong én de Europese Unie in de talrijke projecten die op stapel staan een volwaardige rol spelen.

Dimitrakopoulos
Ik wil allereerst de heer Cushnahan van harte gelukwensen met het uitstekend werk dat hij voor dit uiterst belangrijke vraagstuk heeft verricht. Het verheugt mij dat commissaris Patten vandaag hier aanwezig is. Ik heb grote waardering voor hem, voor zijn standpunten en zijn activiteiten als gouverneur van Hongkong. Ik wil kort stil blijven staan bij twee van de mijns inziens talrijke belangrijke punten. Het eerste punt betreft een zuiver juridisch vraagstuk. Volgens mij zijn wij het er allemaal over eens dat als met de door de heer Cushnahan in zijn verslag genoemde activiteiten het beginsel van de rechtsstaat wordt geschonden - dat de grondslag zou moeten zijn voor het juridisch en grondwettelijk kader van Hongkong - het meer algemene beginsel van "een land, twee systemen" op de helling komt te staan, ofschoon de verdere ontwikkeling van Hongkong juist op dit beginsel is gefundeerd. Mijn tweede opmerking houdt verband met de gevaren voor de persvrijheid. Als men wil dat het beginsel van "een land, twee systemen" zich op juiste manier ontwikkelt - en dit was in feite een revolutie in de internationale betrekkingen omdat hiermee een nieuwe leerstelling werd verkondigd - moet men zorgen voor bescherming en eerbiediging van de persvrijheid. Weet u waarom? Omdat alleen met persvrijheid de voorstellen naar buiten kunnen treden en de situaties aan de orde kunnen worden gesteld die ervoor kunnen zorgen dat alles binnen het door ons allen gewenste democratisch kader blijft.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Cushnahan graag feliciteren met zijn verslag. Ik ben hem dankbaar voor het feit dat hij wederom zo flexibel is geweest bij het schrijven van dit verslag en bereid was zijn collega's erbij te betrekken. Nu hoeven wij tenminste geen langdurige amenderingsprocedure te volgen, daar al overeenstemming kon worden bereikt bij het opstellen van het verslag.
Wederom zagen wij dat de machtsoverdracht in Hongkong in grote lijnen erg goed is verlopen en enkele pessimistischere voorspellingen werden gelogenstraft. Elke week vinden er nog demonstraties plaats in Hongkong; er worden bewegingen toegestaan in Hongkong die in China niet worden toegelaten; de economie heeft een moeilijke tijd doorstaan maar gedijt nog steeds en, zoals de heer De Clercq al aangaf, is het WTO-lidmaatschap van China in feite een kans voor Hongkong, vooral gezien de enorm krachtige financiële dienstensector en vanwege het feit dat een groot deel van de fabricageprocessen al naar China is verplaatst.
De heer Cushnahan heeft er echter al op gewezen dat er nog steeds onrustbarende kwesties bestaan. Deze worden duidelijk uiteengezet in zijn verslag, dus ik hoef deze nu niet te noemen. Wel wil ik een of twee voorbeelden geven. Het voorval dat het Chinese nieuwsagentschap mevrouw Anson Chan en de ambtenaren vertelde dat ze de hoofdbestuurder beter moesten steunen is in mijn ogen een inmenging in de zaken van een ander land. De diverse berichten van zakenlieden dat zij onder druk worden gezet om geen handel met Taiwan te voeren zijn ook zorgwekkend. Het recente ontslag of de overplaatsing van een van de directeuren van Radio-Televisie Hongkong lijkt het gevolg te zijn van druk vanuit het vasteland.
Al deze zaken zijn op zichzelf nog niet zo belangrijk, want zij maken deel uit van een normale machtsstrijd die je wel vaker ziet, als Hongkong maar een basis had met een goed functionerend, democratisch systeem dat bestand is tegen dit soort druk. Wij moeten er echter rekening mee houden dat de democratie in Hongkong niet de richting uitgaat die wij graag hadden gezien. We hebben reeds horen vertellen over het onbillijk kiesstelsel.
Zoals een adviseur van de voormalige gouverneur ons onlangs in de Financial Times liet weten, is duidelijk de achteruitgang in de reglementering sedert 1997 merkbaar. Als je echter ziet dat iemand al Christine Loh ontslag neemt omdat haar werk in de wetgevende instelling geen zin meer heeft, is dat voor mij een duidelijk teken dat er iets mis is. Het voorspelt ook niet veel goeds voor de toekomst als een medewerker van de hoofdbestuurder beschuldigd wordt van inmenging in opiniepeilingen. Het is niet alleen maar een kwestie van een aantal afzonderlijke feiten. Er moet nog heel wat gemoderniseerd worden in Hongkong, en dat kan alleen gebeuren als er een consensus is. Daarvoor is de "top-down"structuur in het Hongkong van nu echter slecht uitgerust. We erkennen dat de overdracht soepel is verlopen, maar er blijft een aantal zaken dat wij in de gaten moeten houden. Ik hoop dat wij door kunnen gaan met deze jaarverslagen en deze verslagen van het Parlement zodat we de situatie in Hongkong op de voet kunnen volgen.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil John Cushnahan ook graag feliciteren met zijn verslag. Ik benijd hem dat hij de gelegenheid heeft gekregen om dit op te stellen.
Als ik al van iets uit het verslag een punt zou maken, dan is dat wel van de kwestie in verband met het evenwicht en het perspectief. Ziet men het glas half vol of half leeg? De heer Cushnahan wijst terecht op drie rechtszaken die reden tot zorg gaven. Hij wijst terecht op het gebrek aan vooruitgang bij de invoering van het algemeen kiesrecht voor de verkiezing van de hoofdbestuurder, de discriminatie tegen bedrijven die handelsrelaties met Taiwan hebben, en op het afnemende vertrouwen in het politieke bestel. Dit zijn inderdaad serieuze uitdagingen en hoe dankbaar wij ook moeten zijn dat alles zo goed is gegaan, moeten we ons niettemin toch blijven bekommeren om het feit dat er geen grotere vooruitgang is gemaakt.
Voor al degenen die met mij geloven dat de grootste uitdaging van de 21e eeuw de democratisering van China is, is Hongkong vanzelfsprekend een fascinerend experiment. Ik zou graag iets vernemen van de commissaris over de top die de heer Prodi vorige week had met de Chinezen en ik ben benieuwd of Hongkong ook onderwerp van gesprek is geweest.
Democratie en rechtsstaat kunnen niet worden bereikt als het Westen niet vastbesloten zijn stem laat horen. Mijns inziens blijft de Europese Unie qua prestaties op dit gebied ver achter bij de Verenigde Staten van Amerika. Ik weet dat onze lidstaten het moeilijk vinden om de Chinezen aan te spreken op kwesties van mensenrechten omdat zij bang zijn voor economische sancties als vergeldingsmaatregel, maar als er een gebied is waarop West-Europa vierkant achter de Europese vlag zou kunnen gaan staan, dan is dat toch zeker op dit gebied. Als de mensenrechten moeten worden aangekaart, moeten wij de Verenigde Staten evenaren.
Op de ASEM-top van vorige week is men tot overeenstemming gekomen over een verklaring waarin onder andere de bevordering van de mensenrechten als doel van de Aziatisch-Europese samenwerking omschreven wordt. Dat is al een stap vooruit, maar we moeten ons richten tot de Commissie en aandringen op een actievere betrokkenheid op dit gebied. Nergens zal men van een dergelijke aanpak meer kunnen profiteren dan in Hongkong.

Belder
Mijnheer de Voorzitter, met instemming en waardering heeft onze fractie kennis genomen van het verslag van collega Cushnahan. Naast de globale tevredenheid over het functioneren van het "een land, twee systemen"beleid delen wij de oproep tot permanente waakzaamheid. Deze is geboden na zorgwekkende voorvallen.
Als eerste spreken wij onze verontrusting uit over het besluit van de Hongkongse regering om een interpretatie van de Fundamentele Wet van 1990 aan te vragen bij het Permanente Comité van het Nationale Volkscongres. Het vetorecht dat China hierdoor over besluiten van rechtbanken in Hongkong zou kunnen krijgen, stelt de juridische autonomie van de Speciale Administratieve Regio ter discussie.
Dit is te meer zorgelijk omdat de regering in Hongkong niet op een democratisch gekozen meerderheid stoelt. De verkiezingen voor de Wetgevende Raad een maand geleden demonstreerden opnieuw het democratisch deficit. De kiezers toonden hun minachting voor het systeem, waarin slechts 24 van de 60 zetels gevuld werden met direct verkozenen. Dat verklaart mede de lage opkomst, 43,6%. Dat een 800 leden tellend kiescollege vervolgens beslist over de bezetting van zes zetels en slechts 175.000 zakenlieden het recht hebben om de andere helft van het parlement te kiezen, maakt de verkiezingen tot een farce. Daardoor wordt de kloof tussen arm en rijk niet alleen in stand gehouden, maar ook vergroot. Wij opteren dan ook voor spoedige invoering van rechtstreekse verkiezingen, ten laatste in 2008, wanneer er geen wettelijke belemmeringen meer zijn.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, bepleiten wij voortdurende waakzaamheid met betrekking tot de persvrijheid, de noodzaak van wetten inzake eerlijke concurrentie en de mogelijkheid tot een open handelsrelatie van Hongkong met Taiwan. Op deze basis bevelen wij een stimulerend handelsbeleid ten aanzien van Hongkong aan.

Patten
Ik ben verheugd dat ik dit verslag mag becommentariëren en prijs het uitstekende werk van mijn geachte vriend, John Cushnahan. Wij zijn oude vrienden en, wat nog belangrijker is, oude vrienden van Hongkong. Wij spreken beiden met, wat ik met een understatement zou kunnen beschrijven als een zekere mate aan kennis van die opmerkelijke gemeenschap.
Dit was een kort debat, maar we hebben een aantal uitstekende en goed onderbouwde toespraken gehoord. Ik was dankbaar voor de aardige dingen die de geachte heer Dimitrakopoulos zei over mijn verblijf in Hongkong. Ik ben het er met hem over eens dat vrijheid van meningsuiting en een sterke positie van de media erg belangrijk zijn, en als ik afga op mijn ervaringen van vorige week hebben de media nog steeds - in ieder geval de schriftelijke media - een zeer sterke positie.
De heer Watson maakte duidelijk dat we ons bij hetgeen wij zeggen over Hongkong, of over andere kwesties, niet geremd zouden moeten voelen door onze handelsrelatie met China. Ik ben altijd verrast als mensen het tegendeel beweren, temeer daar uit de meest recente cijfers blijkt dat China vorig jaar ten opzichte van de Europese Unie een handelsoverschot had van 30 miljard euro. In de eerste helft van dit jaar was het overschot 20 miljard euro en het ziet ernaar uit dat het voor het hele jaar zal oplopen tot 40 miljard euro, dus, zacht uitgedrukt, het is zaak de handelskwesties in perspectief te houden.
Het komt goed uit dat het debat vandaag plaatsvindt, want ik ben vorige week nog in Hongkong geweest. Het was mijn derde bezoek vanaf het moment dat ik mijn functie als gouverneur heb neergelegd, en mijn eerste volledige werkbezoek als commissaris. Ik kan het Parlement uit eerste hand meedelen dat, zoals enkele geachte leden al hebben vermeld, er inderdaad een aantal problemen bestaat. Hongkong blijft niettemin een vrije samenleving, zonder twijfel een van de meest vrije samenlevingen in Azië. Dit blijkt duidelijk uit de jaarverslagen van zowel de Commissie als het Parlement.
Het geheim van het grote succes van Hongkong is altijd al de fusie geweest tussen de ondernemerscultuur van China en Hongkong en de kenmerken van een op de rechtsstaat gefundeerde, vrije en open samenleving. Het in de gezamenlijke verklaring vastgelegde concept van "een land, twee systemen" is zodanig uitgewerkt dat deze speciale mix blijft gehandhaafd, een mix tussen een onafhankelijke rechtsspraak, een vlekkeloze overheid, nul-tolerantie tegen corruptie, en vrije pers aan de ene kant en markteconomie aan de andere kant.
Zoals uit onze beide verslagen duidelijk wordt, is het tot dusver over de grote linie gelukt om deze mix in stand te houden en ik deel de mening in het verslag van de geachte rapporteur dat de grondbeginselen van de regeling redelijk goed intact zijn gebleven.
We moeten wel beseffen dat Hongkong een aantal gedenkwaardige jaren heeft doorgemaakt. Niet alleen heeft Hongkong de soevereiniteitsoverdracht moeten doorstaan, maar onmiddellijk na de verwisseling van de vlaggen werd Hongkong, net als de rest van Azië, getroffen door een financiële crisis.
Het getuigt van de kracht en veerkracht van de mensen van Hongkong dat zij ook tijdens deze tumultueuze gebeurtenissen gewoon zijn doorgegaan met hun werk. Dit verbaast mij ook niet echt. Velen van hen zijn voormalige vluchtelingen of de zonen en dochters van vluchtelingen. Zij zijn eraan gewend om zaken aan te pakken en tegenslag te boven te komen. Ik ben zeer ingenomen met het feit dat de economie van Hongkong zich nu na een aantal moeilijke jaren sterk begint te herstellen. Dit herstel is deels te danken aan de professionaliteit van het uitmuntend ambtenarenapparaat van Hongkong, en zeker niet in de laatste plaats aan de hoofdsecretaris en de financiële secretaris, die Tung Chee Hwa met dezelfde deskundigheid en toewijding hebben gediend als mij indertijd. Hongkong beschikt over een uitstekende overheid en het zou fijn geweest zijn als dat de basis was geweest van het Xinhwa-verslag waaraan de rapporteur refereerde.
In grote lijnen verloopt alles goed, maar er zijn natuurlijk vraagstukken die reden tot ongerustheid geven bij veel vrienden van Hongkong. Beide verslagen behandelen deze zaken onomwonden. Beide verslagen noemen in het bijzonder de vonnissen die eerder dit jaar zijn gewezen in de zaken in verband met verblijfsrecht. Dat was een belangrijke kwestie. Wij hebben hier aandacht voor gevraagd en wij zullen erop aan blijven dringen dat de manier waarop deze zaak was aangepakt, vooral de betrokkenheid van Beijing, een absolute uitzondering moet blijven.
Er zijn ook andere kwesties geweest, zoals de recente controverse rond academische vrijheid en de nog recentere kwestie over de verordening inzake openbare orde, waarbij een voorlopige wetgeving in de plaats kwam van de meer liberale regeling die mijn bestuur had nagelaten. Deze voorlopig wetgeving is namelijk heel wat minder liberaal. Ik geef daar verder geen commentaar op, maar ik vind het wel geruststellend dat de publieke opinie in Hongkong nog steeds duidelijk maakt dat het haar vrijheden en rechten zeer serieus neemt. Dat geldt ook voor de media, zoals ik al eerder zei.
Het succes op lange termijn van "een land, twee systemen" was altijd al afhankelijk van de bereidheid van de mensen van Hongkong om op te komen voor hun rechten en vrijheden; tot dusver hebben ze op allerlei manieren laten zien dat ze vastbesloten zijn dat ook te doen.
Er zijn een of twee specifieke kwesties in onze bilaterale verhouding waarnaar in beide verslagen wordt verwezen. Een daarvan is de visumvrije toegang tot de Europese Unie voor paspoorthouders van de Speciale Administratieve Regio Hongkong. Deze kwestie doet zich in dezelfde mate met Macao voor. Zowel de Commissie als de rapporteur geven steun aan visumvrije toegang. Deze kwestie diende zich afgelopen weken tijdens mijn bezoek een aantal keren aan. Op dat moment heb ik, net als nu, er geen enkele twijfel over laten bestaan dat ik visumvrije toegang ten zeerste steun. Een aantal lidstaten maakt zich zorgen. Deze zorgen zijn echter absoluut misplaatst. Zij vinden hun oorsprong in de ongerustheid over illegale immigratie vanuit het vasteland China, en niet zozeer uit de speciale administratieve regio's Hongkong of Macao. Wij zijn nog steeds helemaal tevreden over de integriteit van de grenscontroles ter plaatse en over de integriteit van de SAR-procedures voor paspoortafgifte. De visumwerkgroep van de Raad die het systeem heeft geïnspecteerd, was, als ik het goed heb begrepen, onder de indruk. Ik hoop dat wij bereid zijn visumvrije toegang te verlenen.
Ik hoop ook dat wij in staat zullen zijn de florerende economische banden met Hongkong te verstevigen, mede door middel van intensiever samenwerking op andere gebieden, zoals onderwijs en milieu. Wij zullen proberen de toepassing van de bestaande instrumenten van de Europese Gemeenschap in Hongkong te bevorderen, bijvoorbeeld middels deelname aan het EG-kaderprogramma voor onderzoek, zoals in het verslag van de geachte rapporteur wordt aanbevolen. Er staan nog enkele aanbevelingen in het verslag die mijn ambtenaren nauwgezet zullen bestuderen.
Ik wil graag nog iets zeggen over piraterij op het gebied van intellectuele eigendom waaraan de heer De Clercq heeft gerefereerd. Dit is al jarenlang een probleem. Mijn bestuur had al heel krachtige maatregelen genomen om deze zaak aan te pakken, en het huidige bestuur neemt momenteel ook uitermate sterke maatregelen hiertegen, onder leiding van de nieuwe directeur van de douanedienst, die ik overigens vrij goed ken omdat hij een aantal jaren als privé-secretaris voor mij heeft gewerkt. Iedereen is onder de indruk van de leiderscapaciteiten waar hij bij de aanpak van dit ongetwijfeld ernstige probleem voor het bedrijfsleven blijk van geeft.
Tenslotte zijn wij het absoluut met het Parlement eens dat dit toezicht - uw toezicht en ons toezicht - waardevol is en moet worden voortgezet. Wij hebben niet de intentie ons te mengen in de zaken van Hongkong, maar de internationale gemeenschap, en de Europese Unie in het bijzonder, hebben een tamelijk groot belang in Hongkong. De voortzetting van de rechten en vrijheden van Hongkong zijn vastgelegd in een verdrag dat is ingediend bij de Verenigde Naties. Wij blijven belangstelling houden voor Hongkong. Deze gemeenschap heeft over de hele wereld bewondering gewekt met haar prestaties, en doet dat nog steeds tot grote tevredenheid van de laatste gouverneur van Hongkong.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Patten.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Samenwerking met ACS-landen die bij gewapende conflicten betrokken zijn
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-296/2000) van de heer Van Hecke, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over samenwerking met ACS-landen die bij gewapende conflicten betrokken zijn (COM(1999) 240 - C5-0115/1999 - 1999/2118(COS)).

Van Hecke Johan
Voorzitter, de mededeling van de Commissie waarover wij het hier hebben werd anderhalf jaar geleden gepubliceerd naar aanleiding van het uitbreken van de oorlog in Centraal-Afrika. Bij gebrek aan consensus is zij al die tijd blijven liggen in de Raad. Sindsdien zijn in de Kongolese oorlog al naar schatting 1,2 miljoen mensen omgekomen. In mijn verslag probeer ik bescheiden een aantal voorstellen te formuleren om een einde te helpen maken aan de spiraal van geweld en onderontwikkeling waarin veel van onze ACS-partners zijn terechtgekomen. Voorstellen ook die moeten vermijden dat Europese fondsen worden misbruikt om de oorlogsmachine te financieren. Mijn verslag valt samen te vatten in drie C's: conditionaliteit, coherentie en controle. Meer dan tot nu toe het geval is, moet er een duidelijke band bestaan tussen financiële hulp en schuldverlichting enerzijds, en goed bestuur, democratie, respect voor de mensenrechten en de rechtsstaat anderzijds.
Ik pleit zelfs voor het vastleggen van een plafond voor militaire uitgaven in de ACS-landen waarboven niet langer hulp- en schuldverlichting wordt toegekend. Als deze voorwaarden niet zijn vervuld, dan moet de Europese Unie aangepaste maatregelen durven treffen, gaande van diplomatieke druk en het opschorten van hulp tot sancties met een voorkeur voor wapen- en diamantembargo's of zogenaamde smart sanctions die de heersende elites en niet de bevolking treffen.
Ik zou ook bij de Commissie in dat verband willen aandringen, op het hanteren van éénduidige criteria voor de opschorting van hulp. Het zou, geloof ik, bijzonder nuttig zijn om in het kader van artikel 96 van het Cotonou-akkoord een lijst op te stellen van alle mogelijke inbreuken op dit akkoord. Momenteel kan ik mij niet van de indruk ontdoen dat de Commissie te veel een ad hoc aanpak hanteert, die haar het verwijt kan opleveren met twee maten en twee gewichten te werken.
Naast conditionaliteit ligt de klemtoon op meer coherentie, meer coherentie tussen het Lomé-spoor en het GBVB-spoor en tussen het beleid van de Unie en het beleid van de lidstaten. Situaties, zoals in het geval van Ethiopië, waarbij de Europese Commissie en sommige lidstaten de hulp bevroren hebben, terwijl andere lidstaten nieuwe programma's hebben opgestart, moet absoluut worden vermeden. Daarnaast is er dringend nood aan een strengere controle op het gebruik van Europees geld. ACS-landen betrokken bij gewapende conflicten moeten de Wereldbank en het IMF volledige inzage verschaffen in hun boekhouding. Waar Europees ontwikkelingsgeld wordt gebruikt voor de aankoop van wapens, moet de structurele hulp onverwijld worden opgeschort. Op dat vlak kan Europa niet streng genoeg zijn.
Dat alles mag, denk ik, de aandacht niet afleiden van één van de hoofdopdrachten van de Europese Unie: conflictpreventie. Zoals Rwanda en Ethiopië hebben aangetoond, ontbreekt het meestal niet aan alarmsignalen, maar wordt daar niet altijd adequaat en tijdig op gereageerd. Daarom is het van belang de oorzaken van de problemen vroegtijdig aan te pakken. Conflictpreventie omvat ook armoedebestrijding, het versterken van de democratie en de burgermaatschappij, een betere controle op de illegale wapenhandel, de oprichting van een Afrikaanse vredesmacht, een internationale regeling voor het gebruik van huurlingenlegers en een betere controle op het wereldwijde verbod op kindsoldaten. Ik pleit trouwens, Voorzitter, in mijn verslag ook voor een grotere betrokkenheid van het Europees Parlement. Het lijkt mij essentieel dat wij meer inspraak verwerven over het bevriezen of ontdooien van de hulp.
Voorzitter, ik hoop dat de Raad deze belangrijke mededeling die nog geïnspireerd werd door gewezen commissaris Deus Pinheiro, niet opnieuw naar de Griekse kalender zal verwijzen. Willen wij echt een bijdrage leveren aan een vredesregeling in Centraal-Afrika, dan moet er nu krachtdadig en coherent worden opgetreden, dan moet de hulp worden geconditioneerd en moet er een totaal wapenembargo komen voor het gebied van de Grote Meren. Ontwikkelingsgeld mag onder geen enkel beding worden afgeleid naar de oorlog. Dit is onaanvaardbaar, zowel ten aanzien van de getroffen bevolking als ten aanzien van de Europese belastingbetaler.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking wil ik nog een paar bedenkingen toevoegen aan de behartigenswaardige zaken die door de heer Van Hecke als rapporteur reeds aan de orde werden gesteld. Ik kan hem in elk opzicht bijtreden, namens heel de commissie overigens, en ik wil hem ook danken voor de constructieve samenwerking die het mogelijk heeft gemaakt dat alle amendementen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking reeds werden geïncorporeerd in de tekst, zodat de voorzitter tevreden zal kunnen zijn. Hij zal niet veel stemmingen moeten afwerken.
De bedenkingen die ik vandaag aan u ter overweging wil geven, mijnheer de commissaris, hebben vooral te maken met de praktijk. Vandaag nog lazen wij in onze kranten dat het nu weer slecht gaat in Ivoorkust, dat onze eigen mensen die daar aanwezig zijn om de verkiezingen te verslaan gevaar lopen betrokken te worden in een nieuw gewapend intern conflict.
Wij stellen ons vragen over de coherentie van het beleid van de Commissie en van de Raad, wiens afwezigheid ik hier nogmaals betreur. Terwijl in september 1998 werd overeengekomen geen budgettaire hulp te verstrekken aan landen in oorlog werd in maart 2000 door de Commissie 110 miljoen euro aan Rwanda verstrekt, terwijl dit land aanzienlijke delen van de democratische republiek Kongo bezet houdt, in weerwil van de vredesakkoorden. Ik weet wel dat er in dat conflict velen zijn met boter op hun hoofd. Maar is men dan niet strenger voor de DRC van Kabila dan voor Oeganda. Is men niet strenger voor Zimbabwe dan voor Rwanda. Ik heb de indruk dat dat duidelijk wel het geval is, want in de praktijk wordt een politiek van twee maten en twee gewichten toegepast tegenover landen die zelfs in één gewapend conflict verwikkeld zijn. Sommigen worden bijna onvoorwaardelijk gesteund door de Europese Unie, het IMF en anderen. Andere landen krijgen hulp onder strenge voorwaarden. Dat beïnvloedt soms rechtstreeks de machtsverhoudingen tussen bij één en hetzelfde conflict betrokken landen.
Laat het mij duidelijk zeggen: ik ben tegen elke vorm van budgettaire hulp aan oorlogvoerende landen, want meestal wordt die hulp dan toch rechtstreeks of onrechtstreeks gebruikt voor de aankoop van wapens. Hier is een tweede zere teen in onze Europese beleidsvorming. De wapenexport verdient hier een vermelding wegens absolute medeschuldigheid aan de verschillende conflicten. Niet alleen de illegale wapenhandel floreert, maar ook de gecontroleerde wapenhandel heeft meer oog voor "de eerlijke concurrentie" van de wapenhandelaren onderling dan voor de vrede die wij bepleiten.

Morillon
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Paritaire Vergadering ACS-EU heeft zich ten doel gesteld de armoede uit te roeien in deze gebieden van Afrika, het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan. Wij moeten ze bevrijden uit hun ellendige situatie.
Voor het rijke Europa is dat een plicht, maar Europa heeft daarbij naar mijn stellige overtuiging ook belang bij. Een van de factoren die deze armoede veroorzaken, en die onze rapporteur Johan Van Hecke terecht aan de orde stelt in zijn zeer complete verslag, is de heersende anarchie in deze gebieden. Deze is vaak het gevolg van de bloedige conflicten die er onophoudelijk woeden. Een van de remedies voor deze situatie - en daarbij is geen sprake van inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van deze landen die allemaal zeer gehecht zijn aan hun onafhankelijkheid - is het inzetten van een vredesmacht, een optie die Johan Van Hecke terecht aankaart. Ik zou dit punt willen uitdiepen, uitgaande van mijn eigen ervaring.
Militaire interventies door Europese troepen zijn achterhaald, niet zozeer omdat ze de nare bijsmaak hebben van neokolonialisme, maar omdat uit de recente interventies van de internationale gemeenschap - of ze nu plaatsvonden onder VN-mandaat of in het kader van multilaterale akkoorden - is gebleken dat deze crisissen met een regionale aanpak moet worden opgelost. Om vredeshandhavende of vredesherstellende operaties echt zinvol te laten zijn, is een grondige kennis vereist van de geschiedenis, de cultuur en zelfs de taal van het land waarin men moet interveniëren. Dit is ook de reden waarom regionale mechanismen voor conflictbeheersing werden opgezet, mechanismen die nu verder met de hulp van de Europese Unie moeten worden ontwikkeld en geïnstrueerd. Deze regionale mechanismen zullen geleidelijk de verantwoordelijkheid moeten dragen voor de acties op het terrein, in het kader van een gemeenschappelijke strategie waarvoor coördinatie moet plaatsvinden tussen de lidstaten en de ACS-landen, en die ons Parlement continu moet herbezien. Daarbij moet het ook steeds actiever toezien op de implementatie ervan.
Het is een van de verdiensten van de rapporteur dat hij op dit punt een zeer uitgebreide lijst van ideeën en maatregelen voorstelt die kunnen en moeten worden uitgediept.

Martínez Martínez
Mijnheer de Voorzitter, de nieuwe samenwerkingsovereenkomst van Cotonou is een goede gelegenheid om de tekortkomingen te corrigeren die tijdens de looptijd van de vorige overeenkomst zijn geconstateerd. Het geeft ons ook de kans de concepten en gedragsregels te verduidelijken die wij in het kader van onze samenwerking met de ACS-landen in bepaalde situaties hanteren. Een dergelijke situatie vormde de aanleiding voor de mededeling van de Commissie en de verslagen van de collega's Van Hecke en Maes, die ingaan op de vraag wat er moet gebeuren wanneer een geassocieerd land bij een gewapend conflict is betrokken.
Inhakend op hetgeen de rapporteurs hierover opmerkten, lijkt het ons onvermijdelijk dat de Unie haar steunprogramma's onder andere herziet als de betrokken landen in oorlog zijn, om te vermijden dat de toegewezen middelen worden gebruikt om militaire activiteiten te financieren. In principe moet onze steun ook worden heroverwogen als landen of regimes militaire expedities in buurlanden op touw zetten of buitensporig veel geld aan wapens uitgeven, of die middelen besteden om de individuele - of minderheidsrechten in hun land te beknotten.
Wij moeten artikel 11 van het nieuwe Verdrag goed in het oog houden. Daarin staat dat Europa een beleid zal voeren dat op de bevordering van vrede en het voorkomen en oplossen van gewapende conflicten is gericht. Overleg tussen de strijdende partijen enerzijds, en tussen de Unie en deze partijen anderzijds moet daarbij het voornaamste instrument zijn.
Wij zijn net zo verbijsterd als mevrouw Maes over het paradoxale gedrag van de Unie, waardoor miljoenen euro's aan steun zijn toegekend aan landen die duidelijk bezig zijn een van hun buurlanden gewapenderhand te bezetten. Het is onaanvaardbaar dat bij het uitvoeren van het steunbeleid soms op deze wijze met twee maten wordt gemeten. Wij maken ons ook zorgen over mogelijke tegenstrijdigheden tussen het optreden van de lidstaten, of van een van de lidstaten, en dat van de Unie. Ik denk dat het wenselijk is dat het Parlement op dit gebied meer transparantie en coherentie aan de dag legt, en meer informatie en controle over dit beleid krijgt.
Wij moeten er tenslotte ook aan denken dat de vermindering of bevriezing van onze ontwikkelingshulp aan een bepaald land dat in oorlog is, vaak samen zal moeten gaan met humanitaire hulpverlening aan de bevolking van dat land, die van zulke conflicten het meest te lijden heeft. Ook hier is de tussenkomst van betrouwbare NGO's weer onmisbaar om zulke programma's succesvol en doelmatig uit te voeren.

Van den Bos
Voorzitter, gewelddadige conflicten zijn altijd mensenwerk, hoe beestachtig ook van karakter, zijn nooit onafwendbaar zoals een natuurramp, de leiders die ze veroorzaken dragen een immense verantwoordelijkheid. Dat is altijd zo, maar vooral in straatarme landen, daar moet de bevolking dubbel lijden, daar wordt de ontwikkeling stopgezet en jarenlange inspanningen en hulp van buitenaf tenietgedaan. En waar gaat het om, macht veroveren of juist weigeren die af te staan? Delfstoffen vergaren, andere etnische groepen uitmoorden, zich afscheiden of een stuk woestijn veroveren?
Vooral Afrika is een zeldzaam oorlogszuchtig continent. Eén op de vijf Afrikanen leeft in een land dat verwikkeld is in een ernstig conflict en tot overmaat van ramp nemen de conflicten toe, zowel in aantal als in intensiteit. De grote vraag is, waarom is dat eigenlijk zo? Het is de politieke en morele plicht van de Europese Unie om alles te doen om conflicten in ACS-landen te voorkomen of te stoppen. Het verslag hierover van de collega Van Hecke is mij uit het hart gegrepen. We moeten veel strenger worden ten opzichte van onverantwoorde ACS-regimes, criteria voor stopzetting van hulp moeten duidelijk zijn, sancties dienen op maat te worden toegepast voor elk land afzonderlijk. We moeten de machthebbers treffen en niet de bevolking, hoe moeilijk dat ook is en ons Parlement dient direct bij het besluit tot opschorting van hulp te worden betrokken.
Het is een grof schandaal als Europees ontwikkelingsgeld voor wapenaankopen wordt gebruikt. Van hun kant zijn de EU-lidstaten die wapens leveren aan strijdende partijen mede verantwoordelijk voor het zware menselijke lijden en het vernietigen van de eigen ontwikkelingshulp. De overeenkomst van Cotonou, mijnheer de Voorzitter, legt terecht de basis voor verdere ontwikkeling, deelneming aan de wereldhandel en politieke dialoog, maar ACS-landen die vervallen in geweld blazen die samenwerking op en schieten het Verdrag aan flarden.

Lucas
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag is mij uit het hart gegrepen en ik feliciteer de rapporteur ervan. Er is slechts een ding waar ik mij ernstig zorgen over maak en dat ligt op het terrein waar de rapporteur het beginsel van conditionaliteit wil toepassen met betrekking tot schuldverlichting. Op vrijwel elk ander gebied steun ik het principe van conditionaliteit. Ik ben ervan overtuigd dat wij de verantwoordelijkheid hebben om de middelen die tot onze beschikking staan in onze internationale relaties moeten gebruiken voor de bevordering van goed bestuur, democratie en de rechtsstaat. Terwijl deze zaken echter inderdaad richting zouden moeten geven aan ons beleid, moet er toch een belangrijk onderscheid worden gemaakt als het gaat om schuldverlichting. De geschiedenis leert ons immers dat de verantwoordelijkheid voor de schuld zowel bij degenen ligt die een lening geven als bij degenen die de lening ontvangen Bovendien is vanaf het moment dat de oorspronkelijke leningen waren aangegaan de schuldenlast almaar blijven groeien tot een bedrag dat veel hoger ligt dan de oorspronkelijke leningen. Veel landen betalen vele malen het bedrag dat zij ooit hebben geleend. Sommige landen geven meer uit aan terugbetaling van schulden dan aan gezondheid en onderwijs bij elkaar, en toch zijn de mensen die lijden onder deze gewijzigde besteding van de geldmiddelen zeker niet degenen die enig voordeel hebben gehad van de oorspronkelijk verstrekte lening.
De vraag wat de zin is van kwijtschelding van schulden als de ondemocratische regeringen de fondsen gewoon voor hun eigen doeleinden gebruiken, vormt een geldig argument. Dat kan inderdaad zo verlopen. Maar wellicht is de kans groter dat zodra het volk van een land weet dat de schuld is kwijtgescholden, de mensen zelf meer druk uitoefenen op hun regeringen om ervoor te zorgen dat er meer geld vrijkomt voor de sociale noden.
In het verslag van de heer Van Hecke wordt gezegd dat het toepassen van het voorwaardelijkheidsconcept een consequente houding en moed vereist. Daar ben ik het mee eens. In het geval van schuldverlichting echter vraagt het ook om rechtvaardigheid en erkenning dat in veel gevallen de oorspronkelijke schuld al vele malen is terugbetaald.

Sylla
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur willen bedanken voor zijn steekhoudende opmerkingen en talrijke voorstellen. Van de vierendertig armste landen in de wereld zijn er twintig betrokken in een conflict. Deze situatie zorgt voor instabiliteit in complete regio's.
De heer Morillon legt terecht de nadruk op het probleem van de armoede en uitroeiing daarvan is een van de doelen die wij ons hebben gesteld tijdens de ontmoeting met de ACS-landen. Ik geloof dat we vandaag niet meer om het vraagstuk van de schuldverlichting heen kunnen. Wij moeten hierover nadenken, zoals ook over de afschaffing van het zogenoemde beleid van "structurele aanpassing" dat deze landen nog dieper in de ellende doet wegzakken. Ik geloof dat we moeten ophouden zelf de prijzen voor grondstoffen te bepalen en tritherapieën en andere medicijnen tegen kostprijs te verkopen. Het is mijn overtuiging dat we op een aantal terreinen meer solidariteit moeten tonen.
Beste collega's, mijnheer de Voorzitter, terwijl ik deze woorden tot u richt, gaan mijn gedachten noodgedwongen uit naar alle democraten en naar het volk van Ivoorkust dat momenteel op straat komt om, in naam van de democratie, het vertrek te eisen van de militaire junta en van generaal Gueï. Wij weten net zo goed als dit volk dat ons een balkanisering van Afrika te wachten staat. Het is een etnocentrisch regime dat wij niet kunnen aanvaarden. Ik geloof dus, om aan te sluiten bij wat de rapporteur zei, dat we vandaag een zeer duidelijke boodschap moeten afgeven aan de Europese belastingbetaler en de ACS-landen. We moeten ons verbinden tot een harde lijn tegenover de militaire junta in Ivoorkust en het dictatoriale regime in zijn geheel. Wij moeten hen te kennen geven dat ze noch een visum van ons zullen krijgen, noch enige bescherming, dat we hun vermogen zullen bevriezen en dat we daarenboven onze volledige steun geven aan alle democraten.
Het is dit soort simpele en krachtige taal die ervoor zorgt dat wij begrepen worden.

Pacheco Pereira
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Van Hecke roept een fundamentele vraag op. We moeten ons afvragen in welke mate internationale steun aan landen in conflictsituaties een factor is in datzelfde conflict en in welke mate deze zelfde steun bijdraagt aan het in stand houden van corrupte en oorlogszuchtige regimes. Ik wil u hier twee voorbeelden geven van de onzalige gevolgen van internationale steun als die zonder enige voorwaarden wordt verstrekt. Het gaat om één van de armste en meest geplaagde gebieden van deze wereld. Ik heb het over een land dat sinds de jaren zestig onafgebroken in staat van oorlog heeft verkeerd en een land waar nu vrede heerst, maar dan wel een vrede die zo breekbaar is dat internationale steun er - tegen alle goede bedoelingen in - gemakkelijk een einde aan kan maken. Ik doel hier op Angola en Mozambique.
In Angola voeren de regering en UNITA één van de bloedigste burgeroorlogen van Afrika. Het is helaas maar al te duidelijk dat internationale hulp, en dan vooral hulp aan de regering in Luanda, bijgedragen heeft aan de voortzetting van dit conflict. Ik betreur het dan ook dat mijn eigen regering, die van Portugal, in deze oorlog verwikkeld is.
In Mozambique heerst nu vrede. Die kon slechts met heel veel moeite bereikt worden en is dan ook erg fragiel. De partij die aan de macht is, gebruikt de internationale steun om bepaalde provincies prioriteit te geven boven andere. Die voorkeursbehandeling is gekoppeld aan de verkiezingsresultaten. Internationale hulp kan er zo dus toe bijdragen dat er een einde komt aan de vrede die enige jaren geleden zo moeizaam tot stand is gekomen, en dan zal de burgeroorlog weer oplaaien.
Dit is voor de Europese Unie en de donorlanden een belangrijke kwestie. We moeten erachter zien te komen of de internationale steun in landen als Mozambique gebruikt wordt als machtsmiddel voor een regime dat maar ternauwernood democratisch kan worden genoemd en op die wijze kan bijdragen tot het verbreken van een met veel moeite bewerkstelligde vrede.
Dit verslag roept dit soort vragen op, en we dienen daar werkelijk serieus over na te denken.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik ben ook verheugd met zowel de mededeling van de Commissie als het verslag dat wij nu behandelen. Een van de kernboodschappen hierin is de noodzaak van een consequente houding. De Europese Unie heeft een aantal activiteiten onder haar paraplu: handel, Overeenkomst van Lomé, gemeenschappelijk buitenlands beleid en veiligheidsbeleid, extern beleid. Veel te vaak is een van de onderdelen daarvan niet in overeenstemming met een ander onderdeel. Een consequent beleid moet ons voornaamste doel zijn.
Ten tweede moet het voorkomen van conflicten een prioriteit worden van de Europese Unie. De maatregelen krijgen nu hun juiste plaats. We hebben de hoge vertegenwoordiger, we hebben de eenheid beleidsplanning en vroegtijdige waarschuwing in de Raad. Zij moeten er nu de nadruk op leggen dat we ons moeten concentreren op conflictpreventie in plaats van op militaire interventie nadat een conflict al uit de hand is gelopen. Wij moeten ook vooral de gepaste nadruk leggen op zaken als bijvoorbeeld gebrek van waterbronnen als oorzaak van een conflict. Het beleid van de Commissie moet erop gericht zijn te verzekeren dat de watervoorziening wordt verbeterd, in plaats van verminderd zoals in het verleden nog wel eens placht te gebeuren.
Zoals al eerder is gezegd, moeten we het belang van goed bestuur en democratie benadrukken. Dat moet een onderdeel vormen van het voorwaardelijkheidsbeginsel. Eveneens moeten wij van de lidstaten eisen dat zij geen politici steunen in eisen op korte termijn als zij niet voldoen aan de fundamentele voorwaarden in verband met goed bestuur en democratie. Veel te vaak zijn wij bereid steun te verlenen aan een groep waarbij indirect een andere groep wordt benadeeld, met als gevolg dat de vrede op lange termijn hierdoor wordt geschaad.
Wat we tenslotte vanzelfsprekend moeten doen, is de stroom van wapens naar deze streken indammen, en dan niet alleen met acties tegen lichte wapens. Ik zou graag willen zien dat, zoals ik vorige maand al in mijn verslag heb beschreven, er actie wordt ondernomen tegen wapenhandelaren in de hele Europese Unie. In veel landen is er geen controle op de activiteiten van wapenhandelaren. Zij kunnen vrijelijk handel drijven en in bijna elk conflict vind je wapenhandelaren achter de enorme hoeveelheid wapens. Het is van cruciaal belang dat wij als onderdeel van de EU-gedragscode de wapenhandelaren verplichten vergunningen aan te vragen en dat wij een begin maken met de controle van hun activiteiten. Het heeft geen zin als regering de export te controleren als men tegelijkertijd individuele personen hun gang laat gaan.
Op dezelfde wijze moeten we ook kijken naar de geautoriseerde fabricage. Het is onvoldoende om voorschriften te hebben voor fabricage binnen de EU als bedrijven uit de EU buiten de EU kunnen produceren om zo de controle te ontlopen.
Ik ben blij met dit verslag, maar ik onderstreep dat we nergens komen als we niet bereid zijn de wapenstroom naar de conflictregio's in te dammen. Dat vraagt om een veel hardere aanpak dan waar we tot dusver toe bereid zijn geweest.

Laguiller
Mijnheer de Voorzitter, het verslag trapt een open deur in door te stellen dat de uitbreiding en de intensiteit van de gewapende conflicten in Afrika dramatische vormen aannemen en voor onnoemelijk menselijk leed zorgen.
Deze begripvolle woorden zijn echter ook een manier om de directe of indirecte, maar hoe dan ook verpletterende verantwoordelijkheid van de grote Europese mogendheden in het merendeel van de conflicten in Afrika, van Rwanda tot en met Sierra Leone, te verbergen.
Zelfs als vandaag, tegen de achtergrond van de nieuwe poging tot staatsgreep in Ivoorkust en de reactie daarop van de bevolking van Abidjan, zowel Jospin als Chirac zich uitspreken tegen de coup, kunnen we onmogelijk de ogen sluiten voor het imperialistische karakter van het Franse beleid. De banden van generaal Gueï met de Franse legerleiding zijn bekend, net als zijn connecties met een aantal grote Franse industriële concerns die in Ivoorkust volledige economische sectoren beheersen.
Parijs heeft de eerste staatsgreep van Gueï met een welwillende neutraliteit gadegeslagen. Het heeft zelfs op schandelijke manier gezwegen over de verwerpelijke demagogische politiek van de Ivoorse leiders, die al sinds jaren de bevolking aanzetten tot etnische vijandigheden. Het heeft zelfs gezwegen over het feit dat etnische motieven een rol spelen bij de selectie van kandidaten voor de presidentsverkiezingen, wat het rampzalige gevolg zou kunnen hebben dat de strijd om de macht ontaardt in een etnische oorlog.
Als de Europese instellingen echt iets willen doen aan de oorzaken van de problemen in Afrika, zouden ze moeten beginnen met zich te kanten tegen het beleid van de grote Europese mogendheden zelf.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur moet worden gecomplimenteerd met zijn met grote wijsheid verrichte werk. Zo'n goed voorstel vraagt er gewoon om in de praktijk gebracht te worden en wij moeten in ons eigen belang er alles aan doen om ons beleid daarop af te stemmen. In het verslag wordt zeer terecht gewezen op onze betekenis als grootste hulpverlener aan veel ACS-landen. Dit aspect wordt nog niet voldoende op politiek niveau weerspiegeld als het gaat om het oplossen van conflicten. Het moet als uitgangspunt van onze werkzaamheden worden beschouwd. Daarom ben ik blij dat in het verslag met goed gevoel van eigenwaarde wordt gesproken over het belang van positieve voorwaarden. Daar is ook alle reden toe.
Het profiel van crises is de laatste decennia aanzienlijk veranderd. De VN die oorspronkelijk is opgericht voor conflicten tussen staten, probeert nu pas greep te krijgen op het beheersen van steeds vaker voorkomende interne crises. Daarom heeft de Europese Unie juist nu als economische en politieke partner een grote verantwoordelijkheid en ook grote mogelijkheden om invloed op de situatie uit te oefenen.
Het lijkt de wereldwijde trend te zijn dat steeds meer conflicten een religieuze dimensie hebben: Kosovo, Tsjetsjenië, Zuid-Soedan, Nigeria, Kasjmir en, de afgelopen tijd een van de ergste, de Molukken. In het Westen beseft men dat niet volledig. Als er sprake is van religie, wordt bij ons al snel gedacht dat wij met een privé-kwestie te maken hebben. In die landen worden religieuze spanningen echter voor politieke doeleinden gebruikt. Mijnheer de Voorzitter, om dit ernstige probleem op te lossen zijn instrumenten nodig. Een belangrijk doel is naar mijn mening een inspecteur of ombudsman voor de mensenrechten te benoemen die gespecialiseerd is in religieuze spanningen en aan de Europese Unie rapporteert. De Europese Unie moet ook doelbewust en systematisch regeringen onder druk zetten om internationale inspecteurs voor de mensenrechten toe te laten in landen in oorlog, om een evenwichtig en neutraal onderzoek naar de conflicten te doen. Wij moeten ook steeds blijven eisen dat de regeringen zich ertoe verplichten dat de humanitaire hulp gegarandeerd de betrokken gebieden bereikt.

Nielson
Het initiatief van de Commissie van 1998 om de samenwerking met ACS-landen die betrokken zijn in een gewapend conflict te herzien en haar mededeling van mei 1999 heeft de aanzet gegeven tot een debat over de meest passende respons van de EU aan landen die bij een gewapend conflict betrokken zijn en waarmee de EU een nauwe samenwerking heeft.
Mijn collega, de heer Patten, stelde in maart van dit jaar voor dat de Raad Algemene Zaken deze mededeling in de context moest bezien van het debat over conflicten in Afrika. De Raad Algemene Zaken concludeerde in mei dat de betrokken organen van de Raad moesten doorgaan met hun bezinning op de kwestie van ontwikkelingshulp aan landen die bij gewapende conflicten betrokken zijn, en wel op basis van de mededeling van de Commissie.
Ik betreur het dat de lidstaten de mededeling van de Commissie niet actiever ter hand hebben genomen. Voorvallen in de Democratische Republiek Kongo en buurlanden Angola en Burundi, de Hoorn van Afrika en nu ook weer in West-Afrika, in het bijzonder in Sierra Leone, hebben aangetoond dat we deze moeilijke kwesties niet kunnen ontlopen. De Commissie overweegt momenteel wat haar respons zal zijn en overweegt in het bijzonder Artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou toe te passen op elk land waarop dit eventueel van toepassing is.
Een breed kader zou van nut zijn indien men moet reageren op een conflict waarin een gevalsgewijze benadering wordt gehanteerd. Als de Raad bereid is gevolg te geven aan de mededeling, door bijvoorbeeld conclusies van de Raad te formuleren, zal de Commissie haar volledige medewerking verlenen aan de pogingen in deze conclusies de talrijke vorderingen weer te geven die sinds medio 1999 zijn gemaakt met het Europees beleid voor crisisbeheersing en het GBVB. Ook zullen wij er dan voor zorgen dat rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan in de respons van de internationale gemeenschap op conflicten.
Wij zullen ook rekening houden met de innoverende elementen van de Overeenkomst van Cotonou, vooral met betrekking tot de politieke dialoog. Deze moet ons immers helpen bij het nemen van passende maatregelen en het geven van een proportionele en coherente respons. Het is evenwel duidelijk dat er geen gemakkelijke oplossingen zijn voor deze problemen, zoals de bijdragen aan het debat van vanmiddag ook duidelijk laten zien. De einduitkomst wordt in ieder geval bepaald door de daadwerkelijke politieke wil van de lidstaten om een gemeenschappelijke strategie te voeren. De Commissie kan het Parlement op dit gebied geen wonderen beloven.
Wij zijn bereid de beraadslagingen uit te breiden naar andere landen die betrokken zijn bij gewapende conflicten. Gewelddadige conflicten doen zich niet alleen in de ACS-landen voor. De Europese Unie moet ook bereid zijn om op efficiënte en coherente wijze te reageren op geweld in andere landen van de wereld.
De mededeling is een uitnodiging om deel te nemen aan een debat over de relaties van de EU met landen waarvoor de traditionele vorm van ontwikkelingssamenwerking twijfelachtig of verouderd is geworden. Dat is een moeilijk debat. Wij zouden liever al onze inspanningen wijden aan het bijstaan van de ACS-landen in de moeilijke taak van armoedebestrijding en deelname aan de snel veranderende wereldeconomie. Voor een aanzienlijk aantal ACS-partners is de grootste uitdaging echter het herstel van vrede of het bezweren van regionale destabilisatie. Vrede is een onontbeerlijke grondvoorwaarde voor ontwikkeling en landen die verstrikt blijven in gewelddadige conflicten sluiten zichzelf uit van de potentiële voordelen die de nieuwe samenwerking met de EU hen biedt. Ze beroven zichzelf ook van de mogelijkheden die de continue verandering van de wereldeconomie met zich mee brengt. Ze bederven de vooruitzichten voor buitenlandse investeringen, niet alleen in hun eigen landen maar in heel de regio. In minder instabiele landen leveren onze inspanningen voor armoedebestrijding en schuldverlichting een bijdrage aan conflictpreventie op lange termijn.
De Commissie heeft niet stilgezeten nadat zij deze mededeling heeft gedaan. Zij heeft reeds talloze initiatieven genomen waarmee zij haar vermogen tot een effectieve aanpak van het probleem van de gewelddadige conflicten in ACS-landen wil versterken.
Er wordt steun verleend aan de OAE en subregionale organisaties zoals ECOWAS en IGADD op het gebied van conflictpreventie en -beheersing. Het is opmerkelijk hoeveel geld er wordt besteed aan crisisbeheersing of aan wederopbouw na beëindiging van een conflict. Wij proberen uit alle macht vaart te zetten achter onze inspanningen voor een doelmatige preventie van geweld en voor vreedzame oplossing van conflicten.
De Gemeenschap heeft een groot aantal middelen tot haar beschikking voor preventie en oplossing van conflicten, variërend van handels- en samenwerkingsovereenkomsten tot steun aan instellingen bij het verkrijgen van meer mogelijkheden voor de eerbiediging van de mensenrechten en de rechten van minderheden, of voor demobilisatie en rehabilitatie. Wij zetten ons volledig in om een nog doeltreffender en gerichter gebruik van deze instrumenten te maken. Binnen deze context schenken wij bij het opzetten van programma's voor economische hulp en ontwikkelingshulp vooral aandacht aan de vaststelling van doelstellingen voor preventie van conflicten. Het probleem is echter dat het rigide karakter van deze instrumenten zelf de beperking vormt voor wat we kunnen doen en hoe we ze kunnen toepassen.
Budgettaire beperkingen en comitologieprocedures beperken onze mogelijkheden tot flexibel en snel reageren. Dit lijkt allemaal heel anders dan het gereedschapskist-concept. Daar denk ik namelijk aan als we het hebben over de talloze instrumenten die tot onze beschikking staanThe toolbox concept provides a good image of the ideal situation and a satisfactory way of making use of the diversity of instruments.. Het concept van de gereedschapskist geeft een goed beeld van de ideale situatie waarin op bevredigende wijze gebruik gemaakt kan worden van de vele, verschillende instrumenten.However, we find ourselves in a different situation even though we are making determined reform efforts. Wij bevinden ons echter in een andere situatie, ook al doen we verwoede pogingen tot hervorming.
Ik zou hieraan willen toevoegen dat wat conflicten betreft, de voornaamste waarde van ontwikkelingssamenwerking gelegen is in het preventieve effect ervan. Onze handen zijn niet sterk genoeg als een conflict eenmaal echt is uitgebroken; wel kunnen wij betekenisvolle inspanningen vooraf doen. Er bestaat geen enkele twijfel dat het HIPC-initiatief, dat door de EU wordt gefinancierd maar nog niet door de VS, momenteel de grootste bijdrage levert aan conflictpreventie in de hele wereld.
Het lijdt evenmin twijfel dat de zeer arme landen met grote schulden zullen vervallen in instabiliteit en conflicten als het rijke deel van de wereld geen bijdrage levert aan het HIPC-initiatief. Ook het scheppen van regionale economische samenwerking, zoals bepaald in de Overeenkomst van Cotonou levert een primaire bijdrage aan de stabiliteit in Afrika. In de komende jaren zullen wij absolute voorrang geven aan het scheppen van regionale stabiliteit en regionale samenwerkingsstructuren. Dit is een belangrijke bijdrage aan de bevordering van vrede en vooruitgang in Afrika.
Met het oog op wat er in dit debat is gezegd wil ik ook nog iets zeggen over de situatie in Ivoorkust. Helaas verslechtert de situatie zich daar in rap tempo sinds de verkiezingen op zondag. De situatie verandert haast per uur. Wij houden het verloop van de gebeurtenissen natuurlijk nauwgezet bij en verwachten dat de besprekingen van Artikel 96 weer moeten worden hervat indien er na de verkiezingen geen overzichtelijke, stabiele situatie ontstaat. Dit is werkelijk een zeer betreurenswaardige situatie en wij vrezen zelfs nog meer geweld als de orde niet heel snel wordt hersteld.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Nielson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Moratorium op de uitvoering van de doodstraf
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de tenuitvoerlegging van de begrotingslijnen "Mensenrechten/democratie" betreffende campagnes voor een moratorium op de uitvoering van de doodstraf.

Patten
, Commissie. (EN) Dit Parlement en, voor wat het waard is, deze commissaris zijn sinds jaar en dag tegenstanders van de doodstraf. Wat mijzelf betreft, ik heb er als lid van een ander parlement consequent tegen gestemd. Een van mijn eerste besluiten als gouverneur van Hongkong was - met steun van Amnesty en Human Rights Watch - het schrappen van de doodstraf uit de wet van Hongkong en ik ben uitermate verheugd dat hij daar niet opnieuw in is opgenomen.
In het verleden heeft het Parlement verkondigd dat het de doodstraf beschouwt als een inhumane, middeleeuwse strafvorm die niet thuishoort in moderne samenlevingen. Ik weet dat velen die gevoelens onderschrijven. Ik ben blij dat alle Midden- en Oost-Europese landen die kandidaat-lid van de Unie zijn, de doodstraf hebben afgeschaft. Wij zijn op weg naar een Europa waarin de doodstraf in het gehele continent onrechtmatig is. De Europese Unie is onder alle omstandigheden tegen de doodstraf en heeft besloten campagne te voeren voor wereldwijde afschaffing ervan. Deze houding is geworteld in ons geloof in de inherente waardigheid van alle mensen en in de onschendbaarheid van ieder individu. Voor mijzelf komt daar nog bij dat ik geloof in de onaantastbaarheid van menselijk leven.
Er zijn nog zo' n 87 landen die vasthouden aan de doodstraf; in 30 hiervan worden ieder jaar doodstraffen voltrokken. Een stuk of twee landen voltrekken doodstraffen op industriële schaal. De Europese Unie probeert nu al geruime tijd een wereldwijd moratorium te bereiken. Zij heeft een aantal richtlijnen opgesteld om omstandigheden te identificeren waaronder de Europese Unie specifieke, doelgerichte actie kan ondernemen. Deze richtlijnen bepalen dat de Europese Unie bij landen zal aandringen op toetreding tot het tweede facultatieve protocol bij het Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten en tot soortgelijke regionale mechanismen die de afschaffing van de doodstraf beogen. Ook zullen wij de kwestie van de doodstraf in multilaterale fora ter sprake brengen.
De Europese Unie deelt de grote bezorgdheid van alle tegenstanders van de doodstraf over de onomkeerbaarheid ervan. Het is onmogelijk om het risico dat de doodstraf ten onrechte wordt voltrokken, tot nul terug te brengen. Dit risico, het risico dat een onschuldig iemand van zijn leven wordt beroofd, is voor velen van ons voldoende reden om het als mogelijke straf te verbieden. Evenmin aanvaarden wij het argument dat de doodstraf ernstige geweldsdelicten zou tegengaan vanwege zijn afschrikwekkende werking. Wij zien hiervoor in onze eigen landen eenvoudigweg geen enkel bewijs.
In landen waar men vasthoudt aan de doodstraf richt de Europese Unie zich op een steeds restrictiever gebruik ervan en op eerbiediging van de strikte voorwaarden waaronder de doodstraf mag worden toegepast. Deze voorwaarden zijn vastgelegd in verschillende internationale overeenkomsten op het gebied van de mensenrechten. Tegelijk proberen wij een moratorium in te stellen op terechtstellingen om uiteindelijk te kunnen komen tot algehele afschaffing van de doodstraf.
Tijdens het Fins en het Portugees voorzitterschap heeft de Europese Unie de kwestie van de doodstraf onder de aandacht gebracht van de autoriteiten van een groot aantal landen, waaronder Antigua en Barbuda, Burundi, de Bahama' s, China, Guyana, India, Iran, Kirgizstan, de Palestijnse autoriteiten, Pakistan, de Filipijnen, Tadzjikistan, Thailand, Trinidad en Tobago, Turkije, de Verenigde Arabische Emiraten, de Verenigde Staten, Oezbekistan, Jemen en Zimbabwe. In het geval van China hebben wij de fora van onze dialoog over mensenrechten gebruikt om de kwestie telkens weer aan te kaarten. Ik betreur het dat China nog steeds vrijwel dagelijks gebruik maakt van de doodstraf.
De Europese Unie maakt zich vooral zorgen over het opleggen van de doodstraf aan mensen die ten tijde van de misdaad nog geen 18 jaar oud waren. De Europese aanpak van het jeugdrecht voldoet aan internationaal erkende normen voor jeugdrecht zoals vastgelegd in de internationale overeenkomsten op het gebied van de mensenrechten.
Ik heb aan het begin gezegd dat de Europese Unie had besloten de kwestie van de doodstraf naar voren te brengen in multilaterale fora. Dit was niet altijd gemakkelijk. Het Parlement herinnert zich ongetwijfeld dat wij vorig jaar op de Algemene Vergadering van de VN in november na intensieve onderhandelingen hebben besloten dat geen resolutie altijd nog beter was dan een totaal verwaterde tekst en dat de Europese Unie derhalve moest afzien van zijn initiatief in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De resolutie van de VN Commissie voor de Rechten van de Mens van april jongstleden is daarentegen tot mijn grote genoegen met een duidelijke meerderheid aangenomen. De hardliners onder de aanhangers van de doodstraf zullen zich moeten neerleggen bij toekomstige teksten over deze kwestie van de Commissie voor de Rechten van de Mens. Zij zullen zich echter met kracht blijven verzetten tegen pogingen om een resolutie van de Algemene Vergadering tot stand te brengen. Dit zou alleen maar leiden tot een verharding van de standpunten. De Europese Unie heeft derhalve besloten dat het niet verstandig zou zijn om tijdens de AVVN 55 een resolutie over de doodstraf ter tafel te brengen.
Intussen blijven wij campagnes ondersteunen voor de invoering van een moratorium op de doodstraf en de voltrekking van de doodstraf. Deze moeten uiteindelijk uitmonden in de wereldwijde afschaffing van de doodstraf. Wij doen dit met de begrotingslijnen die vallen onder het hoofdstuk "Europees initiatief voor de democratie en de bescherming van de mensenrechten" . Met name met begrotingslijn B7-704 voeren wij een aantal, over de hele wereld verspreide initiatieven uit om de publieke opinie tegen de doodstraf te mobiliseren.
In 1999 werd een gezamenlijk programma opgesteld van de Commissie en de Raad van Europa om het publiek te informeren over verschillende onderwerpen die te maken hebben met de afschaffing van de doodstraf in Rusland, Turkije, Albanië en Oekraïne. In het kader van dit programma, dat verspreid over een periode van twee jaar 670.000 euro kost, wordt informatie verstrekt aan parlementariërs, juristen en het brede publiek over juridische argumenten tegen de doodstraf.
Ik herhaal nogmaals dat dit een onderwerp is dat wij serieus nemen. Het is een onderwerp dat ik persoonlijk hoogst serieus neem. Als Unie kunnen wij er met een zekere mate van morele autoriteit over spreken. Wij boeken vooruitgang, maar wij hebben tijd en doorzettingsvermogen nodig, evenals de niet nalatende steun van dit Parlement, om ons doel te bereiken en dat is de doodstraf naar de geschiedenisboeken te verwijzen als een strafvorm waarvoor geen plaats meer is in de moderne wereld.

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, u heeft herhaaldelijk en terecht gezegd dat dit Parlement, en daarmee de Fractie van de Europese Volkspartij, zich tegen de doodstraf en voor een algeheel moratorium op de doodstraf heeft uitgesproken. Ook dat laatste heeft uitsluitend tot doel de definitieve en wereldwijde afschaffing van de doodstraf te bereiken.
Dat kan ook niet anders, aangezien de doodstraf een directe inbreuk op het recht op leven, en daarmee op de mensenrechten is. Het eerste en meest fundamentele mensenrecht, waarop alle andere zijn gebaseerd, is immers het recht op leven. De Europese Unie bevordert de eerbiediging van dat recht.
Op een gegeven moment kan het echter niet bij woorden blijven, en moet er een veel strijdvaardiger houding worden ingenomen bij de verdediging van wat voor christen-democraten de kern van onze filosofie en het uitgangspunt voor ons politiek handelen is: de bijzondere waarde van de mens en zijn recht op leven vanaf het moment van zijn geboorte tot aan zijn natuurlijke dood. Deze twee beginselen zijn onverenigbaar met de toepassing van de doodstraf.
Vandaar dat wij niet alleen ijveren voor de afschaffing van de doodstraf, maar ook voorstellen de begrotingslijnen voor mensenrechten te gebruiken om campagne te voeren voor een moratorium op de doodstraf. Wij vinden dat zowel de internationale en lokale niet-gouvernementele organisaties als de kerken bij de uitvoering van deze begrotingslijnen moeten worden betrokken.
Wij stellen dat in de eerste plaats voor omdat de mensenrechten en de afschaffing van de doodstraf hand in hand gaan, zodat wij de daad bij het woord kunnen voegen. Verder is maatschappelijke inbreng onmisbaar voor de meningsvorming en het kweken van een collectief gevoel dat de doodstraf moet worden afgeschaft.
Steeds meer mensen zijn voor de afschaffing van de doodstraf, zo blijkt uit de statistieken. In 90 landen wordt hij echter nog altijd toegepast. Wij kunnen onze ogen niet sluiten voor het feit dat in 1998 1.625 officiële executies werden uitgevoerd, waarvan 80% in slechts vier landen. Een van die landen is de Verenigde Staten, die met 68 executies op de derde plaats staan.
De afschaffing van de doodstraf moet daarom, naast de eerbiediging van de mensenrechten, een wezenlijke rol spelen in de betrekkingen tussen de Europese Unie en derde landen, mijnheer de commissaris. Dat geldt in het bijzonder voor de Verenigde Staten, omdat het tegenstrijdig is dat dit land overal ter wereld de vrijheid verdedigt, maar tegelijkertijd over leven en dood van zijn burgers beschikt. Of dit nu gebeurt met een beroep op de voorbeeldfunctie van de doodstraf, de handhaving van de openbare orde of omdat de meerderheid van de bevolking erom vraagt, doet niet ter zake.
Democratie mag geen dictatuur van de meerderheid zijn. Men mag niets uit naam van de meerderheid doen of rechtvaardigen waardoor de fundamentele rechten van de mens worden geschonden, en het recht op leven is het voornaamste van die rechten.
De Gemeenschap van Sint Aegidius leerde dat onze wereld door de doodstraf wordt ontmenselijkt, omdat daarmee vergelding en wraak voorop worden gesteld. Als dat zo is, moet het voor de Europese Unie een prioritaire doelstelling zijn deze praktijk uit te bannen met alle economische en politieke middelen die ons ter beschikking staan, omdat de doodstraf in strijd is met de beginselen en waarden die onze bestaansreden vormen.
Het verheugt ons daarom dat de Commissie deze doelstelling overneemt en daaraan, in de woorden van de commissaris, de aandacht zal besteden die deze essentiële kwestie verdient. Wij handelen daarmee naar de beginselen die we verdedigen.

Díez González
Mijnheer de Voorzitter, eens te meer spreekt het Europees Parlement zich voor de menselijke waardigheid en tegen de doodstraf uit. Deze keer gebeurt dat echter nadat de Conventie de definitieve tekst van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie heeft goedgekeurd. Het eerste hoofdstuk daarvan is speciaal aan de menselijke waardigheid gewijd. Er wordt verklaard dat deze onschendbaar is en zal worden geëerbiedigd en beschermd. Er staat tevens dat niemand tot de doodstraf kan worden veroordeeld of kan worden geëxecuteerd.
Het Parlement heeft verklaard het Handvest in de Verdragen te willen opnemen en de daarin vervatte rechten van Europese burgers ook voor burgers van derde landen te laten gelden. Er bestaat daarom meer reden dan ooit om nu eens van de Commissie en de Raad te eisen dat zij de afschaffing van de doodstraf als mensenrechtenclausule in de onderhandelingen met alle derde landen opnemen. Nu gebeurt dat alleen met de landen die in de rij staan om tot de Unie toe te treden.
1999 was opnieuw een somber jaar. Volgens Amnesty International werden bijna 2000 mensen geëxecuteerd, en werden in 63 landen 4000 anderen ter dood veroordeeld. China, Irak, Saudi-Arabië, de Democratische Republiek Kongo en de Verenigde Staten zijn enkele van de 31 landen waar mensen terecht zijn gesteld. Wist u dat in dit laatste land, de Verenigde Staten - toch een groot voorvechter van democratische beginselen, zoals mijn collega Concepció Ferrer zojuist zei - 98 burgers terecht zijn gesteld in 1999? Wist u dat het in 18 staten van Amerika mogelijk is iemand van 16 te executeren? Wist u dat in ditzelfde land sinds 1976 34 zwakbegaafde gevangen terecht zijn gesteld? Ik vestig de aandacht niet op de VS omdat ik anti-Amerikaans ben, want dat ben ik niet, maar omdat het een bevriende democratie is die wereldwijd over vrede en democratie waakt.
Wij zouden ons allen af moet vragen of wij nog iets meer kunnen doen. Wij dienen onderhand te begrijpen dat menslievende verklaringen alleen niet voldoende zijn. Als wij deze strijd niet als een bij uitstek politieke verplichting beschouwen, als wij daar niet de spil van ons Europees buitenlands beleid van maken - en daarom waardeer ik het dat commissaris Patten hier is - doen we mijns inziens minder dan we kunnen om deze barbaarse praktijk te beëindigen. Laten we vanuit dit Parlement al het mogelijk doen.
Van Albert Camus zijn de gedenkwaardig woorden: "Er zal noch in 's mensen hart noch tussen de mensen vrede heersen zolang de dood niet vogelvrij is verklaard". Nog één ding, mijnheer Patten. U zei in uw betoog dat niet kan worden gegarandeerd dat bij het uitvoeren van de doodstraf nooit fouten worden gemaakt. Iedere executie is een fout. Ik ben agnostisch, maar ik lees de bijbel, en daarin staat dat niemand Kaïn iets mag aan doen, ook al heeft hij zijn broer Abel gedood. Iedere executie is een fout die onverenigbaar is met de democratie, de bescherming van de mensenrechten en de menselijke waardigheid.

Rutelli
Mijnheer de Voorzitter, ik he geapprecieerd wat commissaris Patten te zeggen had, met name toen hij refereerde aan zijn persoonlijke ervaring en zijn visie over het absurde van een straf die een groeiend aantal burgers in de wereld steeds minder ervaart als een doeltreffende afschrikking.
Het staat buiten kijf dat Europa belangrijke vooruitgang heeft geboekt in haar eigen inzet: het afzien van de doodstraf en het recht op leven worden plechtig vermeld in het ontwerphandvest van de grondrechten; er is een stringente bepaling over het afzweren van de doodstraf voor al wie toenadering zoekt tot het Europese uitbreidingsproces; het aantal instrumenten in de relaties met derde landen neemt met de clausule over de mensenrechten toe, en tot slot is er sprake van een moratorium op de doodstraf dat de Raad als prioriteit kan opnemen in het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Wanneer onze internationale instellingen, wanneer het Gerechtshof in Den Haag een misdadiger moet veroordelen als Tadic - die heel ernstige misdaden op zijn kerfstok heeft - en als wij dat soort vreselijke misdaden vergelijken met welke misdrijven dan ook, waarvoor in heel wat landen, zelfs democratische landen, duizenden mensen momenteel op de doodstraf wachten, dan beseffen wij misschien dat wat eens een Europees anderszijn was, oftewel de weigering om de doodstraf uit te voeren, mettertijd kan uitgroeien tot de norm in het politieke, institutionele en humanitaire gedrag in alle delen van de wereld. Dit inspireert dan ook het nieuwe Europa van het derde millennium.
Daarom, Voorzitter, vraag ik van commissaris Patten een onomwonden antwoord op de vraag of de Commissie bereid is de amendementen op de begroting van de Europese Unie, de amendementen die onze Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij op de begroting van 2000 heeft ingediend, goed te benutten. Er is namelijk geen sprake van een institutioneel initiatief als er geen hechte samenwerking met de NGO' s is. Ik stel u voor, commissaris, om te bezien of Europa geen Europese dag tegen de doodstraf in de wereld kan invoeren: dat zou een relevante bijdrage zijn aan dit groeiende, universele besef dat almaar toeneemt in de bakermat van de beschaving die Europa is en wil blijven.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie is een overtuigd voorstander van de resolutie die morgen over het moratorium op de doodstraf zal worden aangenomen.
Destijds, op 10 maart 1992, presenteerde mevrouw Adelaide Aglietta in het Europees Parlement het eerste belangrijke verslag over deze kwestie. Daarin pleitte zij voor een moratorium op de doodstraf waarover in VN-verband moest worden besloten. Acht jaar later, zoals ook in onze resolutie wordt benadrukt, is de situatie ernstig en zorgwekkend, maar de internationale mobilisatie voor het moratorium neemt voortdurend toe. Dit is dan ook het gegeven waar wij van uit moeten gaan, ondanks dat de VN onlangs een pas op de plaats heeft gemaakt. Daarom is het zaak dat wij profijt trekken van de middelen die met de begroting beschikbaar zijn gesteld.
Weliswaar had een moratorium de ruim 4000 executies die in de afgelopen jaren in Irak zijn verricht niet tegengehouden, en evenmin de duizenden executies in China, maar in andere landen, in de eerste plaats de Verenigde Staten - de enige grote democratie die nog met hardnekkige trots de doodstraf blijft toepassen - begint dit moeizame proces van mobilisatie voor het moratorium enige timide effecten te vertonen. Presidentskandidaat Bush, in wiens staat 144 executies hebben plaatsgevonden, is erin geslaagd het item van de doodstraf uit de verkiezingscampagne te schrappen en hij was zo sluw en hypocriet om de executies in zijn staat op te schorten tot na de verkiezingen. Dat is toch zeker een van de talloze bewijzen van de cynische wijze waarop men met het mensenleven speelt en er munt uit tracht te slaan. Weliswaar gaat het veelal om personen die schuldig zijn bevonden, maar zij worden toch maar mooi voor het karretje van de cynisch calculerende politicus gespannen. Daarom moeten wij onze weg vervolgen met dezelfde overtuiging en vasthoudendheid die mevrouw Aglietta aan de dag legde toen zij de vereniging "niemand mag aan Kaïn komen" stichtte. Misschien krijgen wij het niet meteen voor elkaar, maar wij vertrouwen erop dat het ons lukt dit doel te bereiken, mede met het geld dat op de begroting hiervoor is uitgetrokken en met de bijstand van de Commissie.

Uca
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, volgens de Universele Verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties heeft iedereen het recht op leven en vrijheid. Alle lidstaten van de VN hebben zich verplicht deze Verklaring in acht te nemen. De doodstraf is een onherroepelijke inbreuk op het recht op leven en is altijd gruwelijk, onmenselijk en vernederend. Alleen al in het jaar 2000 zijn in de Verenigde Staten 70 mensen terechtgesteld. Er is een lange lijst met landen waar de doodstraf wordt voltrokken of waar de doodstraf wordt opgelegd. Dat gebeurt bijvoorbeeld in China, Iran en Irak. Hoewel in Turkije de doodstraf sinds 1984 niet meer is voltrokken, zijn er tenminste 69 mensen ter dood veroordeeld. Het Turkse parlement heeft het laatste woord over de tenuitvoerlegging van het vonnis, en moet zich nog over 49 dossiers buigen. Dat is niet aanvaardbaar, zeker niet voor een land dat tot de Europese Unie wil toetreden. Turkije moet de doodstraf afschaffen om in de Europese Unie te worden opgenomen.
Wat is de bestaansreden van de doodstraf? Zolang de doodstraf bestaat, probeert men al vruchteloos aan te tonen dat die nodig is. Tegenwoordig grijpen voorstanders van de doodstraf vooral terug op het argument van de afschrikwekkende werking. Zij beweren dat na de afschaffing van de doodstraf het aantal zware criminelen stijgt. Nergens ter wereld kan echter het minste bewijs voor die bewering worden gevonden. Hoe valt bijvoorbeeld te verklaren dat het aantal moorden in de VS, waar de doodstraf nog altijd wordt toegepast, aanzienlijk hoger is dan in landen waar de doodstraf is afgeschaft? Bij iedere terechtstelling kan het ook om een onschuldige gaan. Er zijn talrijke gevallen bekend waarin onschuldigen zijn veroordeeld. Vooral armen en leden van minderheidsgroepen worden verhoudingsgewijs vaak tot de doodstraf veroordeeld. Achter de voltrekking van de doodstraf schuilt een wraaklust die in een beschaafd land niet voorkomt.
Of het nu gaat om Abu Jamal in de VS, om Öcalan in Turkije, of de daadwerkelijke executie van Abdul Achmin Sabi in Irak - al deze vonnissen moeten worden veroordeeld. Ik beschouw de doodstraf als een barbaarse ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Angelilli
Mijnheer de Voorzitter, net zoals het Verdrag van Amsterdam en het Europees Handvest van de grondrechten, heeft dit Parlement zich herhaalde malen tegen de doodstraf uitgesproken. Helaas bestaat, zoals al is gezegd, de doodstraf nog in vele landen ter wereld, in landen met een antidemocratische traditie, zoals het communistische China, maar ook in landen met een uiterst liberaal stelsel, zoals de Verenigde Staten.
Wij weten hoe moeilijk het is afschaffing van deze buitensporige en onmenselijke straf te bewerkstelligen. Het is zelfs moeilijk in Amerika, waar, zoals mevrouw Frassoni zojuist bemerkte, degenen die de instellingen vertegenwoordigen en aan de politieke touwtjes trekken het niet in hun hoofd halen voor afschaffing van de doodstraf te pleiten, omdat ze anders kiezers verliezen. De verklaring ligt voor de hand: gezien de toename van de georganiseerde misdaad wordt de doodstraf beschouwd als een vorm van afschrikking om een eventuele toename van misdrijven en andere illegale activiteiten tegen te houden. Wij weten echter dat de vork niet zo in de steel zit; wij weten dat de doodstraf een gruwelijke maatregel is, een soort gelegaliseerde staatsmisdaad.
De strijd tegen de criminaliteit moet weliswaar onverbiddelijk en compromisloos zijn, maar zij moet op basis van het recht geschieden en gericht worden op sociale reclassering. Deze strijd mag zeer zeker niet in het teken staan van alleen maar repressie of, nog erger, van de logica "oog om oog, tand om tand" . Juist daarom moet in heel Europa campagne worden gevoerd voor een moratorium op de doodstraf. Daarbij moet ook een grootscheepse campagne voor de mensenrechten worden gelanceerd waar iedereen bij betrokken kan worden, van hoog tot laag, van degenen die een politieke of institutionele rol vervullen tot de gewone burger, vooral ook de jonge burger. Dan kan men het nodige bewustzijn voor dit thema kweken en politieke pressie uitoefenen op de landen die deze straf nog in hun wetgeving hebben.
Ook al riskeer ik voor naïef te worden uitgemaakt, wil ik graag voorstellen dat de Europese staten weigeren handelsrelaties te onderhouden met landen die de doodstraf nog steeds toepassen. Ik besef echter wel dat dit een utopie van de bovenste plank is. Ik denk met name aan China dat, zoals de commissaris ook al zei, iedere dag wel een doodvonnis uitspreekt en in het algemeen heel wat steken laat vallen bij de naleving van de mensenrechten, maar helaas ook een uiterst aanlokkelijke handelspartner is waar onze Europese landen absoluut niet buiten kunnen.
Ik sluit af. Deze campagnes tegen de doodstraf zullen des te efficiënter en populairder zijn naarmate wij er als instelling in zullen slagen onze burgers ook het gevoel te geven dat wij allen met dezelfde vastberadenheid en doelmatigheid werken aan de opbouw van een veilig Europa, een Europa waar vreselijke criminele praktijken - zoals de handel in verdovende middelen, mensenhandel, uitbuiting en pedofilie - zo spoedig mogelijk uit de weg geruimd kunnen worden.

Bonino
Mijnheer de Voorzitter, al degenen die geen jong lid meer zijn of hun eerste mandaat al achter de rug hebben, kunnen dit debat niet aanvangen zonder met ontroering terug te denken aan collega Adelaide Aglietta, zoals Monica Frassoni zojuist deed. Zij was het immers degene die destijds, in 1992, een begin maakte met deze lange strijd waarin wij nog steeds verwikkeld zijn. Juist doordat ik terugblik, doordat ik kijk naar de vooruitgang die sedert 1992 is geboekt, mijnheer de commissaris, kan ik me helemaal niet vinden in uw visie en in de positieve beoordeling die u geeft over het feit dat de Unie de resolutie die in november in VN-verband was ingediend, heeft ingetrokken.
Mijnheer de commissaris, ik ben ervan overtuigd dat het toen ging om een gemiste kans. De verbale starheid waardoor men een compromis over - u hoort het goed - de preambule geweigerd heeft terwijl dat compromis aan de maatregel zelf niets afdeed, dreigde in feite een substantieel gegeven te verbergen. Daardoor heeft men uiteindelijk precies dat gedaan waar een hele reeks, al dan niet bevriende, grote mogendheden op uit waren, die immers hun stekels hadden opgezet toen ze van dit initiatief vernamen. Niet dat zo' n reactie nu zo nieuw was: in 1994 raakte Europa al verdeeld over een ontwerpresolutie van Italië, maar juist daarom is het allemaal nog erger. Ik vind namelijk dat acht jaar werk, niet alleen van dit Parlement maar zeker ook van uw personeel, commissaris, en van het personeel van de Unie als zodanig, in november van dit jaar, had kunnen resulteren in een overwinning. Dit was namelijk absoluut haalbaar. Ik herhaal dus, voor mij is hier sprake van een gemiste kans.
Dit vooropgesteld, mijnheer de commissaris, geloof ik dat juist bij dit soort vraagstukken een gezamenlijk optreden van de organisaties die in de samenleving werken en de NGO' s een fundamenteel uitgangspunt is. Normaliter zijn dit immers organisaties die een grotere bewegingsruimte hebben, zij kunnen meer doortasten en durven standpunten te verdedigen die als het ware minder gebonden zijn aan andere zienswijzen of belangen, welke, hoe terecht ook, regeringen en instellingen er dikwijls toe brengen water in de wijn te doen.
Juist met het oog hierop wordt in een deel van de resolutie gevraagd dat de Commissie explicieter wordt in haar verslaglegging en er transparante informatie komt over hoe de begrotingslijnen over het jaar 2000 worden gebruikt voor dit probleem en voor de democratisering in ruimere zin. Het is namelijk wel eens gebeurd, en het gebeurt nog steeds, dat juist organisaties die zich het meest voor dit probleem inzetten, afgesneden worden van samenwerking met de Commissie, ondanks dat die organisaties al jarenlang op dat vlak bezig zijn, naar verluidt omdat er geen geld meer is, of omdat het geld gewoon ergens anders is terechtgekomen. Daarom geloof ik, mijnheer de commissaris, dat transparantie en informatie onze gemeenschappelijke inspanningen ten goede zullen komen, waar naar mijn gevoel iedereen baat bij heeft.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de Commissie en het fungerend voorzitterschap van de Raad dankbaar zijn dat zij dit belangrijke onderwerp tot een van de prioriteiten van dit halfjaar hebben verheven, vooral nu de Europese Raad - zoals mevrouw Díez al opmerkte - net het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie heeft geproclameerd..
Zoals al werd gezegd, staan de beelden van de Amerikaanse verkiezingscampagne en het laatste debat tussen de twee voornaamste kandidaten ons nog helder voor de geest. De kandidaat van de democraten heeft daarin publiekelijk bevestigd dat het enige punt van overeenkomst met zijn tegenstander is dat zij beiden voor de doodstraf zijn. Ik vind het belangrijk dat de Europese Unie de campagne ter afschaffing van de doodstraf aanvoert omdat dit een campagne ten gunste van de menselijke waardigheid en het meest fundamentele van alle grondrechten is.
Ik denk dat wij - zoals u terecht heeft opgemerkt, mijnheer de commissaris - bij het uitstippelen van het buitenlands beleid van de Europese Unie met betrekking tot de derde landen moeten bedenken dat in een verklaring die bij het Verdrag van Amsterdam is gevoegd, duidelijk wordt gezegd dat een land de doodstraf moet hebben afgeschaft voordat het lid kan worden van de Europese Unie. Ik vind dan ook dat wij in onze betrekkingen met derde landen heel duidelijk moeten zijn, en niet mogen aarzelen de landen die zich op ons standpunt stellen te begunstigen.
Mijnheer de commissaris, mevrouw Ferrer merkte zo-even terecht op dat we soms de daad bij het woord moeten voegen. Wij moeten daarom het optreden van de Commissie ondersteunen door een passende programmering, door doeltreffend te werk te gaan, en vooral ook door als Europese Unie op een herkenbare, duidelijke en transparante manier op te treden. Daarbij moet worden samengewerkt met de niet-gouvernementele organisaties - mevrouw Bonino wees daarop - die op dit gebied veel gezag hebben en veel kunnen bijdragen.
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de instellingen de waarden van onze beschaving moeten uitdragen, en dat onze burgers zich moeten kunnen herkennen in de ethische spiegel die wij ze door ons werk horen voor te houden.

Fava
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, als ieder verzoekschrift dat wij in dit Parlement hebben behandeld en goedgekeurd een mensenleven waard zou zijn, zou ik in mijn nopjes zijn. Helaas was en is dat echter niet zo. Wij moeten zien te voorkomen dat onze redevoeringen en onze verontwaardigde reacties uitmonden in een dodenwake, want terwijl wij onze verontwaardiging uitspreken gaan anderen door met doden.
Wat wij dus dit Parlement, de Commissie en de Raad vragen is een gezonde vorm van zakelijkheid: wij moeten er achter zien te komen hoe wij de nodige invloed kunnen uitoefenen opdat de doodstraf geen vernedering blijft voor de hele mensheid. Dat is de betekenis van de huidige resolutie.
Er zijn twee punten die naar ons inzicht uiterst praktijkgericht zijn. In de eerste plaats moet de afschaffing van de doodstraf, of het moratorium daarop, een absolute prioriteit blijven in de betrekkingen met derde landen; dit moet geen voorwaarde zijn tot vriendschap maar een voorwaarde tot politieke, economische en handelssamenwerking. Als tweede punt - dat door u, mijnheer de commissaris, heel goed is aangekaart en waar veel collega' s op hebben ingehaakt - moet de Commissie op verstandige wijze gebruik maken van haar financiële middelen en campagnes steunen waarmee het denken rondom de doodstraf in de samenleving kan worden gewijzigd. Zoals collega Salafranca zo fraai opmerkte, was het moment waarop beide kandidaten voor het presidentschap van de Verenigde Staten zeiden akkoord te gaan met de doodstraf een gênant hoogtepunt tijdens het debat voor de presidentsverkiezingen.
Wij zijn daarentegen kinderen van Cesare Beccaria en zouden graag zien dat deze erfenis niet beperkt bleef tot de geografie van Europa. Vandaar de noodzaak gerichte acties uit te voeren ter ondersteuning van de NGO' s, ter ondersteuning van de samenleving en van wie maar de nodige moed op dit terrein weet op te brengen, zoals collega Bonino terecht opmerkte.
Afsluitend, mijnheer de commissaris, dring ik bij de Commissie aan op een uiterste vorm van zakelijkheid. De Raad vraag ik zijn stem te laten horen bij onze regeringen. Dit Parlement vraag ik de moed niet op te geven en nooit te zwijgen over dit probleem.

Malmström
Mijnheer de Voorzitter, iedere dag worden er mensen ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. Het is verschrikkelijk en haast niet te geloven dat dit anno 2000 nog steeds plaatsvindt. Zoals een aantal collega's al heeft gezegd - waarvan de meeste Italianen waren, maar dat is mijns inziens niet kenmerkend is voor de afschuw die wij voelen - is het een mensonterende straf. Een straf die een geciviliseerde samenleving onwaardig is en altijd het risico met zich meebrengt dat onschuldige mensen veroordeeld worden.
China staat boven aan de lijst wat betreft het aantal executies. Ik en andere afgevaardigden hebben ons in het Parlement beziggehouden met China. Vandaag wil ik mijn aandacht echter richten op de Verenigde Staten. Over twee weken vinden daar presidentsverkiezingen plaats en George Bush kan de volgende president zijn, een man die zijn toestemming aan 145 executies heeft verleend. Daaronder bevonden zich juridische twijfelgevallen en minderjarigen. In tenminste één van deze gevallen ging het om een geestelijk gehandicapt kind. Dit is weerzinwekkend en schandalig, en zeer schadelijk voor de democratische reputatie van de Verenigde Staten!
Met het oog op de presidentsverkiezing is het van groot belang dat we nu in het Parlement onze afkeer uitspreken. Ik steun van harte het voorstel van collega Rutelli voor de organisatie van een Europese dag tegen de doodstraf.

Manisco
Mijnheer de Voorzitter, tussen nobele intenties en praktische daden zit een schaduw. In het geval van de doodstraf is het de schaduw van de geopolitieke en economische belangen. Uw standpunt hier vandaag gaat veel verder dan nobele intenties.
U had het over de begrotingslijnen voor het jaar 2000 voor het financieren van campagnes ten behoeve van de afschaffing van de doodstraf. Prima! De schaduw is er echter nog steeds. Waar ik op doel, commissaris Patten, is het volgende: de 700.000 euro die de Commissie heeft geïnvesteerd zijn voornamelijk naar Penal Reform International gegaan, een juridische organisatie die zich richt op de Caribische eilanden, en naar de universiteit van Westminster die een databank en onderzoek beschikbaar stelt aan advocaten in studiecentra op de Filippijnen. Ik wil de Commissie derhalve aansporen om het gebruik van kredieten meer te richten op de twee belangrijkste landen waar overheidsmoord veelvuldig en met gretigheid wordt uitgevoerd: de Volksrepubliek China en de Verenigde Staten van Amerika. Natuurlijk weten wij wel dat deze kwestie ritueel en op gezette tijden wordt aangekaart bij de regeringen van beide landen, maar wij moeten veel meer doen. Voor wat betreft de Verenigde Staten zou er bijvoorbeeld geld moeten worden geïnvesteerd in bewustwordingscampagnes in Europa. Uiteraard is het daarbij geenszins de bedoeling om een soevereine staat als Texas te boycotten, maar wel om het Europese toerisme en de Europese industriële investeringen om te leiden naar de 12 staten die dergelijke barbaarse praktijken niet kennen.

Vanhecke Frank
Voorzitter, ik ben persoonlijk om verschillende redenen geen voorstander van de doodstraf en nochtans wil ik hier twee fundamentele opmerkingen maken die afwijken van al hetgeen hier voor mij reeds is gezegd. In de eerste plaats denk ik, mogen toch geen appelen met peren worden vergeleken. Er is een reusachtig verschil tussen de uitvoering van de doodstraf in bijvoorbeeld de Verenigde Staten enerzijds, en in landen als China, Pakistan, Saoedi-Arabië, Noord-Korea, om er maar een paar uit een lange rij te noemen, anderzijds. In de eerste plaats gaat het om de hoogste straf voor de allerzwaarste criminelen, die bovendien over zeer talrijke verdedigingsmechanismen in de democratische rechtsgang hebben kunnen beschikken. In de andere gevallen gaat het meestal om een soort willekeurige gruwelijke intimidatie tegen bijlange na niet alleen zware criminelen van gemeenrecht. Wie dit alles over één kam scheert, die begaat boerenbedrog.
In de tweede plaats moet ik toch ook zeggen dat het gemakkelijk is om in democratische staten krokodillentranen te wenen om het lot van zware criminelen. Het is al iets moeilijker om zich het lot aan te trekken van de nabestaanden, bijvoorbeeld van oude mensen die worden doodgemarteld voor hun spaarcentjes, van slechtbetaalde geldkoeriers die gewetenloos worden neergeknald door gangsters, van kinderen die worden verkracht en vermoord. Mocht ik ervan overtuigd zijn dat in Europa de wil bestaat om zich boven alles het lot van de slachtoffers en de veiligheid van de slachtoffers aan te trekken, dan zou ik hier vandaag met u en zonder voorbehoud de doodstraf veroordelen. Ik kan alleen maar in de praktijk vaststellen, zeker in mijn land, dat de allerzwaarste criminelen systematisch vervroegd worden vrijgelaten en niet zelden opnieuw gruwelijke misdrijven begaan. Het is in die omstandigheden niet verwonderlijk dat talrijke mensen zeggen dat de doodstraf voor sommige multi-recidivistische monsters heel wat onschuldige mensenlevens had kunnen redden.

Gargani
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, op het eerste gezicht lijkt dit debat, dat een herhaling is van vorige debatten, extravagant en niet actueel. Een debat over de doodstraf is echter een debat waarin men zich beroept op een door het recht geregeerde beschaving; daar laat Europa zich door inspireren. Toch is dit debat actueel en belangrijk. Kijkt u maar naar hetgeen in de wereld gebeurt. Het is belangrijk dat dit debat wordt gevoerd door het Parlement van Europa - van West-Europa - want Europa heeft een tweeduizendjarige traditie: een bij de Romeinen beginnende traditie, een traditie die de Europese juridische cultuur en met name die van Italië en Duitsland heeft beïnvloed en de moderne weg van de nieuwe vrijheidsrechten heeft aangetoond, een traditie van Common Law die teruggaat naar de Bill of Rights van Engeland.
Ondanks de zeer tragische momenten in Europa - er zijn fascistische en communistische regimes geweest die de persoons- en vrijheidsrechten onder de voet hebben gelopen - mag mijns inziens dit Parlement nooit nalaten over de doodstraf te spreken en elke vorm daarvan gedecideerd te veroordelen. Ik geloof dat het Handvest van de grondrechten, dat momenteel in behandeling is en waarvoor in Nice een beslissend moment aanbreekt, vooral is ingegeven door deze waarde, door de waarde van de mens, door de waarde van het recht, door de waarde van het recht op vrijheid. Wij Italianen komen van de traditie van Cesare Beccaria, wiens naam hier al is genoemd, maar ik geloof dat Beccaria Europa toebehoort. Hij heeft het hele middeleeuwse en obscurantistische recht geweigerd. Hij wilde een modern recht, een rechtsorde die ons behoedt voor de homo homini lupus en via een beschaafde samenleving vrijheid garandeert. De doodstraf houdt de vrede in een beschaafde samenleving altijd ver weg. Wij moeten de moed hebben om te zeggen dat een land pas echt democratisch is als het de doodstraf afschaft. Aanvaarding van een moratorium volstaat niet, hoe belangrijk dit ook moge zijn.
Inderdaad, humanitaire inspanningen volstaan niet: mijns inziens moet men luidkeels roepen dat de doodstraf buiten de wet staat.

Maaten
Voorzitter, in 1999 vond vijfentachtig procent van alle executies in de wereld plaats in slechts vijf landen: China, Iran, Saoedi-Arabië, de Democratische Republiek Kongo en de Verenigde Staten. Het is natuurlijk juist dat de Europese Unie de doodstraf binnen haar grenzen niet toestaat. De doodstraf is de meest wrede, inhumane en mensonterende straf. Ze schendt het recht op leven, het is onherroepelijk en kan betrekking hebben op onschuldige personen. Bovendien is nooit bewezen dat het criminaliteit beter afschrikt dan een andere vorm van straf. Er is zojuist gezegd dat er in de Verenigde Staten misschien een betere rechtsgang is, of dat er ook wel heel erge misdaden kunnen worden begaan. Maar dat is natuurlijk precies het punt. Wij kunnen ons, ook als overheid, niet verlagen tot het niveau van die misdadigers die wij straffen. Dat is nou precies de civilisatie die wij hier in Europa hebben bereikt en dat is de civilisatie waaraan wij vast moeten houden en daarom ondersteunen wij van harte het beleid van commissaris Patten.

Boudjenah
Mijnheer de Voorzitter, het is de hoogste tijd dat we een universeel moratorium op de doodstraf - of de administratieve moord, zoals Albert Camus het noemde - invoeren. Dat heb ik reeds afgelopen oktober gezegd toen wij een urgentie behandelden waarmee wij executie van de Amerikaanse zwarte journalist Mumia Abu Jamal wilden voorkomen.
Wat is de huidige stand van zaken? 77 staten beschouwen de doodstraf nog altijd als een passend antwoord op bepaalde misdaden. In 1999 werden 1813 personen geëxecuteerd in 31 landen en momenteel zijn er minstens 3857 ter dood veroordeelden in 63 landen. Het leven van Mumia hangt, in afwachting van een eventuele herziening van zijn proces, meer dan ooit af van de internationale solidariteit. Welke plaats zal de Europese Unie innemen in de strijd voor de afschaffing van de doodstraf, nu de twintigste eeuw is verstreken? Mumia Abu Jamal heeft, toen hij zich in fase 2 van de dodengang bevond, deze moedige boodschap doorgegeven: "Fase 2: dat is fase 2 van de strijd. We zullen winnen".
Zeker, er zijn hoopgevende tekens die erop wijzen dat op mondiaal niveau de tegenstanders van de doodstraf terrein winnen.
Zowel de Verenigde Naties als het Europees Parlement nemen inmiddels deel aan het debat. Dit debat is onontkoombaar en houdt alle lagen van de samenleving bezig. In de Verenigde Staten zelf staat de publieke opinie nog altijd zeer positief tegenover de doodstraf, maar is zij niettemin aan het twijfelen gebracht. Zo heeft de Universiteit van Columbia aangetoond dat over een periode van twintig jaar fouten zijn gemaakt in bijna 60% van de executies. Men doodt onschuldigen en er is bij de toepassing van de doodstraf duidelijk sprake van racisme. De ambtswoning van de gouverneur van Texas en de republikeinse kandidaat voor het Witte Huis is regelmatig het toneel van demonstraties tegen de doodstraf.
De Europese Unie moet al haar gewicht in de schaal leggen om dit moratorium af te dwingen en het als een onaantastbaar beginsel op te leggen aan alle naties die deze staatsmisdaad, die Victor Hugo al een schok voor het menselijk geweten noemde, nog altijd toepassen. Negentien jaar na de afschaffing van de doodstraf in Frankrijk worden er thans initiatieven genomen voor de uitroeping van een nationale dag voor een universeel moratorium op de doodstraf. Ik ben er voorstander van dat we dit voorstel op Europees niveau presenteren. Op 10 december aanstaande zullen er honderdduizenden petities worden overhandigd aan de Verenigde Naties. Het voorzitterschap van de Unie zou zich ook kunnen inzetten voor deze campagne en aldus de voorstanders van afschaffing de noodzakelijke ondersteuning en een duwtje in de rug kunnen geven. De betrokkenheid van Europa is van doorslaggevend belang.

Patten
Mijnheer de Voorzitter, ik zal dit even kort samenvatten, in de hoop dat het Parlement mij niet verkeerd begrijpt als ik eerst iets wil rechtzetten. Wij gaan hier niet met elkaar wedijveren in humanitarisme; ik voel mij minstens zo betrokken bij dit onderwerp als menig lid van dit Parlement. Ik heb in discussies minstens zo vaak als sommige leden van dit Parlement over dit onderwerp gesproken, misschien zelfs vaker dan menigeen in dit Parlement. Als universiteitsstudent nam ik al aan dergelijke discussies deel en later tijdens mijn politieke loopbaan heb ik toespraken gehouden aan universiteiten. Ik heb deelgenomen aan radio- en televisieprogramma' s en ben vanwege mijn standpunt uitgejouwd tijdens openbare bijeenkomsten over de doodstraf. Ik heb in het parlement over de doodstraf gesproken en mij hiertegen verzet tijdens hoog oplopende discussies over terrorisme, over terroristische aanslagen en de doodstraf. Voor mij is dit debat hier een volstrekt unieke ervaring. Ik heb nog nooit eerder aan een debat over de doodstraf deelgenomen waarin iedereen aan dezelfde kant stond. Dat is iets waarbij we wel even mogen stilstaan.
De geachte afgevaardigde heeft in een uitstekende en aangrijpende redevoering verwezen naar Kaïn en Abel. De Bijbel is in discussies over dit onderwerp vaker misbruikt - en ik bedoel hiermee niet te zeggen dat de geachte afgevaardigde de Bijbel hier heeft misbruikt - dan welke andere tekst dan ook, wellicht met uitzondering van Confucius. Meestal krijgen we een ander citaat uit de Bijbel te horen; meestal horen we het vers over oog om oog en tand om tand. Die tekst wordt zo vaak geciteerd dat het een verademing de geachte afgevaardigde nog verder terug te horen gaan: tot Genesis. Veel verder kun je niet teruggaan. Ik verzoek het Parlement na te denken over het feit dat alle sprekers in dit debat aan dezelfde kant stonden, aan een kant waar ik het hartstochtelijk mee eens ben. Ik maak hieruit op dat wij niet alleen onze gedachten moeten laten gaan over publieke voorlichtingscampagnes in andere landen, maar ook over de noodzaak om binnen de Europese Unie permanent publieke voorlichtingscampagnes te voeren. Ik ben er namelijk niet van overtuigd dat iedereen buiten deze prachtige zalen, buiten dit Parlement, er net zo over denkt als wij. Wij mogen ook niet vergeten dat het een van de taken van de politiek is om invloed uit te oefenen op de publieke opinie en er niet klakkeloos van uit te gaan dat iedereen het met ons eens is. Het voorstel van de heer Rutelli om een Europese dag op onze kalender te zetten, een dag waarop wij ons telkens weer tegen de doodstraf uitspreken, vind ik uitstekend en zeer efficiënt. Dat valt onder het terrein waar ik het over had.
Als ik het niet met de geachte afgevaardigde eens ben, is mijn eerste reactie dat ik het dan waarschijnlijk wel aan het verkeerde eind heb. De onenigheid over de Algemene Vergadering van de VN betreft uitsluitend de tactiek. Ons doel op middellange termijn staat vast: een succesvolle resolutie en de Algemene Vergadering van de VN tegen de doodstraf. Daar bestaat geen twijfel over. Wij waren vorig jaar van mening dat wij niet het doel konden bereiken dat wij wilden bereiken, dat het gevaar groot was dat er uiteindelijk een resolutie zou worden aangenomen waarmee ik het inhoudelijk volstrekt oneens zou zijn geweest, en waarmee de geachte afgevaardigde het volgens mij eveneens volstrekt oneens zou zijn geweest, een resolutie namelijk waarin zou komen te staan dat het ene land zich niet mag bemoeien met de mensenrechtensituatie in een andere land. Wij zouden dan hebben gezien dat de verdragstaal gewoon zou worden misbruikt om tot die conclusie te komen. Wij willen een goede en duidelijke tekst waarin de doodstraf wordt verworpen en wordt verwezen naar de universele geldigheid van de mensenrechten, met inbegrip van de onaantastbaarheid van het menselijk leven. Wij willen voortbouwen op wat bereikt is in de VN-mensenrechtencommissie en zo de meerderheid creëren die wij graag in de Verenigde Naties zelf zouden willen zien.
Er is meermaals gesproken over landen waar de doodstraf buitensporig vaak, in huiveringwekkende aantallen zelfs, wordt uitgevoerd.
Er is gesproken over China en wij kennen allemaal de situatie daar. Dit is een kwestie die wij in onze mensenrechtendialoog telkens weer naar voren brengen. Ik durf niet met de hand op het hart - en zelfs niet zonder de hand op het hart - te zeggen dat het veel nut heeft, maar we blijven de kwestie aankaarten.
Ook bij de Verenigde Staten dringen wij op de kwestie aan. In de Verenigde Staten hebben we afgelopen februari een algemene demarche ondernomen, naast de demarches bij de afzonderlijke staatsautoriteiten, bijvoorbeeld met het oog op individuele gevallen van de doodstraf. Wij hebben de Verenigde Staten opgeroepen een moratorium op de voltrekking van de doodstraf in te stellen. Dat moet uiteindelijk leiden tot algehele afschaffing van de doodstraf. Wij hebben er bij de Verenigde Staten op aangedrongen hun voorbehoud bij het artikel van het Internationale Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten over het verbod op de doodstraf voor minderjarigen in te trekken. Ook hebben wij de Verenigde Staten opgeroepen in te stemmen met de strikte voorwaarden waaronder de doodstraf mag worden gebruikt; deze zijn in verschillende internationale overeenkomsten vastgelegd.
Een of twee afgevaardigden hebben gewezen op de presidentsdebatten. Zij refereerden aan het feit dat zowel de republikeinse als de democratische kandidaat - bij al hun onderlinge onenigheden: omvang van de regering, belastingtarieven, morele normen in het openbare leven - het over een ding eens zijn: de doodstraf. Misschien zijn zij het inderdaad eens over de doodstraf, en misschien zeggen ze dat de doodstraf efficiënt en moreel zelfs gerechtvaardigd is, omdat ze dat daadwerkelijk geloven. De meeste Amerikaanse politici en ambtenaren lijken er zo over te denken, maar soms is het ook zo dat ambtenaren, gekozen ambtenaren, bepaalde standpunten innemen omdat zij denken dat die populair zijn. Misschien moeten wij, nog even teruggrijpend op het punt over de publieke informatie, ook die kwestie naar voren brengen in wat wellicht de best geïnformeerde maatschappij ter wereld is.
Het aantal terechtstellingen, het aantal mensen in de gevangenis in de Verenigde Staten is extreem hoog voor een land dat een eeuw geleden in zulke eloquente bewoordingen om zijn democratie werd geroemd door Alexis de Tocqueville. Ik vraag me af wat hij van de presidentsdebatten zou hebben gevonden. Ik vraag me af wat hij zou hebben gevonden van het aantal doodstraffen in de Verenigde Staten.
Dit is een nuttig, hoewel aangenaam ongebruikelijk debat geweest. Ik hoop dat we het nog eens kunnen herhalen. Ik hoop echter ook dat wij dit debat naar buiten toe zullen uitdragen en dit onderwerp ter sprake zullen brengen in gezelschappen die minder eensgezind zijn in hun opvattingen en wijsheid. Ik hoop dat wij zowel onze intellectuele als onze financiële bronnen keer op keer zullen kunnen inzetten voor de onaantastbaarheid van het menselijk leven en de bestrijding van de onaanvaardbare praktijk van de doodstraf. Wij moeten ons allemaal verheugen op de dag dat de doodstraf wordt beschouwd als een middeleeuwse vorm van barbarij, want dat is het!

De Voorzitter
Ik heb twee ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag plaats.

Missie van commissaris Patten in Servië
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over de missie van commissaris Patten in Servië.

Patten
Zoals enkele geachte afgevaardigden wellicht weten, had ik vandaag eigenlijk samen met Javier Solana en Bodo Hombach van het Stabiliteitspact, de speciale top van de Zuid-Oost-Europese leiders in Skopje moeten bijwonen, die president Trajkovski heeft georganiseerd om de terugkeer van Joegoslavië tot de familie van Zuid-Oost-Europese landen te vieren. Ik heb president Trajkovski echter laten weten dat ik dolgraag aanwezig was geweest, maar vandaag hier in dit Parlement moest zijn om democratische verantwoordelijkheid in de praktijk te tonen. Ik heb hier, tot mij groot genoegen, inmiddels aan meerdere debatten deelgenomen. Ik zal dan ook met plezier verslag uitbrengen aan dit Parlement over mijn bezoek aan Joegoslavië gisteren en maandag. Zoals menigeen hier, heb ik popelend uitgekeken naar de dag waarop ik verslag zou kunnen uitbrengen over een dergelijk bezoek en over onze pogingen banden aan te knopen met een democratisch Belgrado. Velen van ons werden verrast door de triomfantelijke terugkeer van de democratie in Servië in de afgelopen weken. In feite zou het ons natuurlijk niet mogen verbazen dat de democratie uiteindelijk toch zegeviert.
De Europese Unie heeft voor de verkiezingen van precies een maand geleden onomwonden duidelijk gemaakt dat democratische veranderingen in Joegoslavië zouden leiden tot een radicale verandering van de houding van de Europese Unie tegenover dat land. Wat kan er in een maand veel veranderen! Afgelopen zomer bracht ik in dit Parlement verslag uit over een Servië dat een uitgestotene was onder de Europese landen, over een Servië waarin de moedige, onafhankelijke media werden onderdrukt, over een Servië waarvan wij de oppositie steunden. Het is natuurlijk nog vroeg dag, maar vandaag is de oppositie aan de regering en merken de onafhankelijke media dat ze ineens niet meer geïsoleerd zijn en niet meer van alle kanten worden aangevallen, maar dat ze de voorhoede vormen in een nieuwe poging tot de totstandbrenging van waarlijk open en pluralistische media voor het hele land.
Vanaf het moment dat de mensen in Servië hun democratische gezindheid duidelijk hebben gemaakt en eerbiediging daarvan hebben geëist, heeft de Europese Unie zijn woord gestand gedaan. Amper vier dagen na de democratische omwenteling van 5 oktober kondigden de Europese ministers van Buitenlandse Zaken aan dat de sancties werden opgeheven en het olie-embargo en vliegverbod onmiddellijk werden ingetrokken. Zij kondigden tevens aan dat het Europees Bureau voor Wederopbouw werd uitgebreid tot Servië en Montenegro. Ze benadrukten onze bereidheid om voortgang te maken met het opruimen van de Donau en daarvoor middelen beschikbaar te stellen. Ze vroegen de Commissie om voorstellen te doen voor uitbreiding tot heel Joegoslavië van onze pas geleden aangekondigde preferentiële regelingen voor de Balkan. Ze uitten de wens dat de lidstaten zo spoedig mogelijk de diplomatieke relaties met Joegoslavië zouden herstellen ofwel zouden normaliseren. Ze onderstreepten de bereidheid van de Europese Unie om een bijdrage te leveren aan het institutionele en economische herstel van de FRJ en nodigden president Kostunica uit om de informele bijeenkomst van de Europese Raad in Biarritz bij te wonen en deel te nemen aan de door het voorzitterschap georganiseerde regionale top op 24 november in Zagreb waar de Kroatische regering gastheer zal zijn.
De dag na de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken vloog minister Védrine, als vertegenwoordiger van het voorzitterschap, naar Belgrado om president Kostunica persoonlijk te informeren over de maatregelen die de Europese Unie had besloten teneinde de tijdens de verkiezingscampagne aan de bevolking van Servië gedane beloften gestand te doen. Nog diezelfde dag, net vijf dagen na 5 oktober, arriveerde een team ambtenaren van de Commissie in Belgrado om met adviseurs van president Kostunica te onderhandelen over een pakket hulpmaatregelen op korte termijn.
Later in die week stelde de Europese Commissie de Europese Raad in Biarritz voor de begrotingsautoriteiten, inclusief dit Parlement, te vragen in te stemmen met een noodpakket ten behoeve van Servië ter waarde van 200 miljoen euro, waarvan 180 miljoen uit de noodreserve zou moeten worden genomen. In de afgelopen paar dagen is een team van ons Bureau voor de Wederopbouw in Belgrado geweest om in nauwe samenwerking met het team van president Kostunica, en met name met professor Labus en de G17-groep van economen evenals met andere donoren, na te gaan welke hulp wij precies kunnen geven en hoe we ervoor kunnen zorgen dat de hulp de komende weken zo spoedig mogelijk op Servische bodem terechtkomt, gezien de naderende winter en de komende verkiezingen voor de Servische Republiek op 23 december.
Na deze inleidende missies ben ik maandag zelf naar Belgrado vertrokken en heb ik gisterenmiddag Podgorica bezocht. In Belgrado had ik een ontmoeting met president Kostunica en een afzonderlijke ontmoeting met zo' n 80 burgemeesters van democratische gemeentes. Ik heb tevens een bezoek gebracht aan het hoofdkwartier van de studentenverzetsbeweging en de moedige, onafhankelijke journalist Marislav Filipovic ontmoet die door Milosevic gevangen was gezet omdat hij de waarheid zei. President Kostunica heeft hem pas geleden vrijgelaten. Ik had tevens een ontmoeting met professor Labus, zijn collega' s van de G7-groep van economen en met collega' s van de Wereldbank om te praten over zowel kortetermijnhulp als ook de meer langademige maar levensbelangrijke taak van de wederopbouw, en over met name de institutionele opbouw en de versteviging van de rechtsstaat.
Ik heb een ontmoeting gehad met de burgemeester van Belgrado en met hem een school bezocht die wordt gerenoveerd in het kader van het programma "Scholen voor Democratie" van de Europese Commissie.
Ik heb een bezoek gebracht aan het onafhankelijke mediacentrum, een soort schuilplaats voor onafhankelijke journalisten, dat mede is ondersteund door de Europese Commissie en heb daar een interview gegeven. Ook heb ik een bezoek gebracht aan de studio van het onafhankelijke televisie- en radiostation B92 dat zwaar heeft geleden onder pesterijen van Milosevic en eveneens werd gesteund door de Europese Commissie. Als wij de geschiedenis van de afgelopen weken in Servië te boek stellen, mogen wij niet nalaten de onafhankelijke journalisten hier een eervolle vermelding te geven. Zij hebben oneindig veel meer moed getoond dan ik ooit heb hoeven te tonen.
Ook heb ik belangrijke ontmoetingen gehad met vertegenwoordigers van de democratische oppositie van Servië, met NGO' s en vertegenwoordigers van de burgermaatschappij, inclusief met Goran Svilanovic, de indrukwekkende leider van de alliantie van democratische burgers. Ik heb verslag uitgebracht aan de delegatieleiders van de Europese Unie voor ik naar Montenegro vertrok, waar ik gisterenavond ontmoetingen had met president Djukanovic en premier Vujanovic.
Ik wil even kort ingaan op mijn ontmoeting met president Kostunica en het pakket noodhulp waaraan wij momenteel de laatste hand leggen. Ik heb president Kostunica uitgelegd dat wij van plan zijn Servië zo spoedig mogelijk te hulp te schieten. Ik was onder de indruk van zijn democratische gezindheid en ben me volledig bewust geworden van de enorme uitdaging die hem nu wacht. Hij moet nu de democratie in Servië zien te consolideren, met name in de aanloop naar de Servische verkiezingen. Ik heb hem duidelijk gemaakt dat wij bereid zijn zo veel mogelijk te helpen. Ik prees de aanpak die hij in Biarritz en tijdens zijn recente bezoek aan Sarajevo had gekozen, met name zijn bereidheid om onmiddellijk diplomatieke betrekkingen aan te knopen met Bosnië en Herzegovina. U heeft wellicht zijn uitspraken hierover gehoord in een recent interview voor CBS.
Ik vind dat president Kostunica een indrukwekkende start heeft gemaakt, gezien de extreem moeilijke omstandigheden die slechts weinigen onder ons een paar maanden geleden konden voorzien. Hij verdient een zekere mate van politieke armslag bij het aanpakken van de problemen en het consolideren van zijn positie. Wij moeten hem echter ook alle praktische hulp bieden die wij bijeen kunnen krijgen.
Daarom hebben wij snel gehandeld en een grootschalig noodhulpprogramma voor Servië samengesteld. Onze prioriteiten zijn in nauwe samenspraak met de democratische leiders in Belgrado opgesteld en bestaan uit de leverantie van vooral energie, medicijnen en mogelijk ook voedsel. Met hetzelfde pakket zullen wij ook ons uitermate succesvolle programma "Scholen voor Democratie" gaan uitbreiden. Daarmee voeren wij sinds enkele maanden fundamentele verbeteringen uit in scholen van door de oppositie bestuurde gemeentes. Dit gaan wij nu in heel Servië doen.
We gaan een nieuw programma lanceren, genaamd "Gemeentes voor Democratie" . Daarmee moeten de meest noodzakelijke verbeteringen van de gemeentediensten mogelijk worden en meer steun worden verleend aan de media en de burgermaatschappij in deze kritische fase.
Het is duidelijk dat Servië een enorm moeilijke winter tegemoet gaat, vooral op het gebied van energie. Wij zullen alles in het werk moeten stellen om de problemen te verlichten, maar het zal hoe dan ook zwaar worden. Milosevic heeft Servië' s nieuwe leiders opgezadeld met een onvoorstelbare puinhoop.
Op energiegebied willen wij ons programma "Energie voor Democratie" uitbreiden tot heel Servië. We willen vooral diesel en stookolie invoeren, zowel om de energiecentrales draaiende te houden als om stadsverwarmingcentrales van brandstof te voorzien. Wij zullen voornamelijk via de gemeentes opereren, zoals wij dat ook vorig jaar hebben gedaan tijdens het eerste initiatief in het kader van Energie voor Democratie.
Ik heb een bijzonder nuttige ontmoeting gehad met president Kostunica en een groot aantal burgemeesters om over de prioriteiten te praten.
Hopelijk ben ik erin geslaagd duidelijk te maken met welk een enorme taak wij geconfronteerd worden. We zullen met anderen moeten samenwerken. Servië gaat een moeilijke periode tegemoet, hoezeer wij ons ook zullen inspannen. Wij doen ons uiterste best om de hulp zo snel mogelijk op Servische bodem te krijgen. Dat zal waarschijnlijk vanaf de tweede helft van november het geval zijn.
De bevolking van Servië weet dat ze van nu af aan niet meer alleen staat, dat zij kan rekenen op stevige hulp van de Europese Unie en de rest van de familie van Europese democratieën.
Uit mijn ontmoetingen met burgemeesters en anderen kwam duidelijk naar voren dat men zeer hoge verwachtingen koestert van de Europese Unie. Wij mogen hen niet teleurstellen. Ik hoop dat er spoedig overeenstemming kan worden bereikt in de Commissie en in de beheerscommissie voor de programma' s, zodat leveringen inderdaad in de tweede helft van november kunnen beginnen.
De bevolking van Servië zal er geen begrip voor hebben als zij tegenwerking ondervindt door bureaucratie, ik trouwens evenmin. We moeten echt heel snel aan de slag gaan. Ik wil echter nog een ander belangrijk punt benadrukken: de hulp die ik heb beschreven gaat absoluut niet ten koste van onze inspanningen elders in de regio. Ikzelf en mijns inziens ook de ministers in de Raad Algemene Zaken zijn ons bijzonder bewust van de verplichtingen van de Europese Unie ten aanzien van Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Albanië, de FYROM en de bevolking van Kosovo en Montenegro. Onze inspanningen elders in de regio zullen niet afnemen; zij zullen eerder nog verdubbelen.
Dat was een van de redenen waarom ik gisteren een bezoek bracht aan Podgorica, mijn derde bezoek sinds maart. Voor het eerst kon ik vanuit Belgrado met een visum daar naartoe vliegen. Ik heb ons uitgebreide hulpprogramma besproken met president Djukanovic. Wij hebben dit jaar 55 miljoen euro uitgegeven voor Montenegro uit erkentelijkheid voor het feit dat Montenegro, ondanks de druk van het Milosevic-regime, de afgelopen drie jaar moedig de democratische weg heeft gevolgd. Ik heb de president en de premier op de hoogte gesteld van onze plannen om de activiteiten van het Europees Bureau voor Wederopbouw tot Montenegro uit te breiden en heb hen, in het kader van de zo welkome democratische verandering in Belgrado, geïnformeerd over onze voorstellen om de totale opbrengsten van onze pas geleden ingestelde asymmetrische handelsmaatregelen voor de regio uit te breiden tot Montenegro en ook Servië. Dit zal een grote stimulans betekenen voor de economie in Montenegro.
Ik heb geluisterd naar de opvattingen van de premier en de president over de recente ontwikkelingen en over de betrekkingen tussen Montenegro en Servië. Ik heb hen en de pers duidelijk gemaakt dat ik onder de indruk was van president Kostunica' s democratische gezindheid en de enorme uitdaging die hem wacht bij het consolideren van de democratie. Ook heb ik gezegd dat de Europese Unie al het mogelijke zal doen om te helpen en dat wij daarom werken aan een omvangrijk pakket hulpmaatregelen voor de winter.
Sprekend als vriend van Montenegro zei ik dat als gekozen democratische leiders hun hand in vriendschap toesteken, het van groot belang is deze te accepteren. Ik onderstreepte mijn opvatting dat, nu Milosevic weg is, de overgebleven problemen kunnen worden opgelost met een rationele en kalme dialoog waarin begrip wordt getoond voor elkanders standpunten, en blijk wordt gegeven van een zekere ruimhartigheid van geest en geduld. (Dit zijn attributen die het afgelopen decennium in de regio niet altijd in ruime mate aanwezig zijn geweest - en dan druk ik mij erg zacht uit.) Ik concludeerde dat er nu een generatie leiders aan de macht is die de dingen op een andere manier wil aanpakken.
Laat mij vandaag eindigen met te zeggen dat dit jaar begon met democratische veranderingen in Zagreb en wij er deze herfst getuige van waren hoe de zozeer gehoopte democratische verandering wortel kon schieten in Belgrado. Er moet nog veel worden gedaan. Hoewel ik geloof dat democratie onomkeerbaar is, is de democratie in Servië nog jong en breekbaar. Nu hebben wij de beste vooruitzichten voor een generatie om duurzame vrede en welvaart op te bouwen in heel Zuid-Oost-Europa, een kans om eindelijk echt een streep te zetten onder de trauma' s van het recente verleden en naar de toekomst te kijken, een toekomst in Europa.
De Europese Unie is klaar voor deze taak. Zij staat klaar om alles te doen wat in haar macht ligt om de verwachtingen waar te maken van al degenen wier levens beschadigd zijn door de gruwelen van het Milosevic-regime, zowel binnen als buiten de Servische grenzen. Het is een gigantische uitdaging, maar dit is de uitdaging waar wij allemaal zo lang voor hebben gewerkt. Nu is het onze plicht om deze uitdaging aan te gaan.

Lagendijk
Voorzitter, laat ik beginnen met de commissaris te bedanken dat hij zo snel naar Belgrado geweest is en dat hij daar zo snel verslag van doet in het Parlement. Normaal gesproken vind ik dat dat de taak is van commissarissen en niet normaal gesproken moet worden opgemerkt, dat ik bij deze een uitzondering wil maken voor het feit dat hij dat hier nu doet.
De vorige keer dat wij het over Servië hadden, heb ik de collega's opgeroepen enig geduld te hebben met de heer Kostunica omdat mijn indruk was dat er bijna per dag vooruitgang was en ik denk dat we kunnen constateren dat die vooruitgang er is, tot en met gisteren toen de heer Kostunica zich bereid heeft verklaard verantwoordelijkheid te nemen, en dat vind ik zeer belangrijk, verantwoordelijkheid voor de Servische misdaden in Kosovo.
Heel concreet heb ik drie vragen aan de commissaris. Heeft hij gesproken met de heer Kostunica over de positie van de Kosovaarse vluchtelingen? Zoals bekend zijn er ongeveer nog tweeduizend mensen zonder enige aanklacht op dit moment in Servische gevangenissen. Het gerucht gaat dat daar snel iets aan gedaan gaat worden. Ik was benieuwd of hij daar nog nadere informatie over had.
De tweede vraag gaat over Kosovo. Ik ben het met hem eens met wat hij hier gezegd heeft over Montenegro, maar het volgende grootste probleem is natuurlijk, wat te doen met Kosovo?
Derde vraag ten slotte, het geld. Heel goed dat er noodhulp is. Is de commissaris ervan overtuigd dat de 250 miljoen die er maximaal voor volgend jaar zal zijn, genoeg is om Servië volgend jaar structureel te helpen?

Pack
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijn dank voor wat u hier heeft gezegd. Ik ben het volledig met u eens. Ik zou ongeveer hetzelfde hebben gezegd, alleen druk ik me anders uit dan u. Toen ik twee weken geleden met collega Swoboda in Servië was, heb ik precies dezelfde ervaringen opgedaan. Wij waren er echter niet voor de heer Hombach, maar omdat we genoeg geld hebben om de mensen daar te helpen. De heer Hombach is er alleen naartoe gegaan om zijn gezicht te laten zien en vast te stellen wat er eventueel kan worden gedaan.
Wij weten wat er kan worden gedaan, en het doet me genoegen dat we het daarvoor benodigde geld morgen beschikbaar kunnen stellen. Ik weet zeker dat de noodhulp onder uw hoede ook werkelijk snel zal worden verleend. Daarmee kan de Commissie laten zien dat zij het beter doet dan wordt beweerd.
Ik wil nog twee vragen stellen. In de eerste plaats heeft de heer Modrow gisteravond gezegd dat wij daar alleen maar de schade van de NAVO-bombardementen herstellen. Ik heb toen tegen hem gezegd dat dit onzin is, omdat 90% van de schade door socialistisch, dan wel communistisch wanbeheer is veroorzaakt. Ik wil u vragen of u dit kunt bevestigen. In de tweede plaats werd ons, toen wij twee weken geleden ter plaatse waren, verteld dat de sancties waren opgeheven, maar die zijn niet opgeheven. Hoe zit het met de handelssancties? Heeft u dat probleem inmiddels opgelost? De bedrijven daar moeten nu de kans krijgen handel te drijven. Ik zou zeggen: zet u de entourage van Milosevic op een zwarte lijst, maar geeft u iedereen die daar niet op staat de vrije hand.

Volcic
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de dramatische zelfbeschuldiging van de Joegoslavische president Kostunica, waar ook de collega gewag van maakte, zijn mea culpa en het mea culpa van het Servisch volk - iets dat wij van andere naties nooit hebben meegemaakt - vormen een gebaar dat hem tot eer strekt. Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de verbetering van de sfeer in dit gebied. In politiek opzicht schaart Kostunica zich dus achter de besluiten van de internationale gemeenschap. De internationale gemeenschap beschouwt Kosovo nog steeds als een deel van de Joegoslavische federatie en zet aldus een domper op de hoop van de Albanezen in Kosovo op onafhankelijkheid. Wat voor een soort spanning - hoe paradox ons die spanning ook moge lijken, zelfs met een gedeeltelijke terugkeer van de Servische vluchtelingen - kan het gevolg zijn van de lang verwachte maar gemiste kans van de Albanezen op zelfbeschikking? Kunt u mij, mijnheer de commissaris, na uw besprekingen zeggen in welke mate volgens u de gematigde Rugova bereid is een dialoog te beginnen met de democratische collega in Belgrado?

Patten
De geachte afgevaardigde heeft er terecht op gewezen dat wij de komende weken enig geduld moeten betrachten ten aanzien van de ontwikkelingen in Belgrado, in Joegoslavië. De democratie moet zich daar nu consolideren. Dat wil niet zeggen dat wij onze principes aan de kant zetten of onze waarden overboord gooien. Dat is uitgesloten. Wij moeten de heer Kostunica echter wel voldoende tijd geven om de democratische grondslag van zijn regering verder te ontwikkelen en te verstevigen. Iedereen hoopt dat hij zal slagen in zijn enorme taak, en tot op heden hebben zowel zijn woorden als zijn daden telkens weer in democratische richting gewezen. Hij heeft een amnestiecommissie in het leven geroepen die zich bezig moet gaan houden met de kwestie van de gevangenen. Er zijn overigens al enkele gevangenen vrijgelaten, onder andere ook gevangenen voor wie onze aandacht hier in het verleden is gevraagd. Zoals ik vorige week in Wenen echter tegen de patriarch van de Servisch orthodoxe kerk heb gezegd, is de kwestie van de Albanese gevangenen iets dat hij met voorrang moet bekijken.
Zoals twee afgevaardigden al hebben opgemerkt, begint en eindigt mijn standpunt inzake Kosovo met resolutie 1244 van de Veiligheidsraad. Ik heb gemerkt dat sommigen hier nogal fantasierijk mee omgaan. Dat lijkt mij niet altijd even verstandig, in ieder geval is voor mij resolutie 1244 het uitgangspunt van ons beleid.
De 200 miljoen euro noodhulp zal deels bestaan uit structurele hulp, maar ik heb in mijn inleidende opmerkingen al aangegeven in welke richting wij dit zouden willen uitgeven. Aangezien het leeuwendeel afkomstig is van de post 'noodsituaties in derde landen' uit de algemene begroting hoeven wij geen geld weg te halen bij de voor andere landen in dit gebied, of andere gebieden bestemde hulp.
De geachte afgevaardigde die zoveel weet over Zuid-Oost-Europa en die al sedert maanden, zo niet jaren, aandringt op een verstandiger en efficiënter beleid in Zuid-Oost-Europa, heeft erop gewezen hoe belangrijk het is dat wij snelle en daadwerkelijke noodhulp kunnen verzekeren. Ik heb mij nogal verbaasd over de vrij onrealistische beloftes die men in Servië doet. Ik zou het fantastisch vinden als wij de Donau binnen een paar weken zouden kunnen opruimen, maar dat is onmogelijk. Hier en daar is gesuggereerd dat dingen misschien iets sneller kunnen worden gedaan. Dat zouden wij misschien moeten beschouwen als een aanmoediging om nog meer vaart achter de hulpverlening te zetten.
Ik wil graag een belangrijk inhoudelijk punt naar voren brengen. Wij hebben het hier over noodhulp en terwijl die noodhulp wordt geleverd zullen wij, samen met de Wereldbank, de behoeftes op lange termijn in kaart brengen. Ik hoop dat wij gedurende dat onderzoek Joegoslavië ook kunnen helpen met de problemen rondom zijn lidmaatschap van de VN, zijn lidmaatschap van de Wereldbank en bij de problemen met de IFI' s waaraan het aanzienlijke schulden heeft. Hopelijk kunnen wij deze problemen oplossen en de inventarisatie van de behoeftes voor medio volgend jaar afronden.
Het zou volslagen idioot zijn een donorconferentie te houden voordat deze zaken rond zijn. Een donorconferentie is zinloos zolang men ons nog niet veel geld kan toezeggen. Wij zouden dan in een situatie verzeild raken waarin wij nog geen beroep kunnen doen op leningskapitaal maar volledig afhankelijk zijn van subsidies. Voor een donorconferentie is het nog te vroeg.
Ik hoop dus dat wij bij alle vooruitgang steeds een verstandig tempo in het oog zullen houden.
Van het geld is een deel ongetwijfeld nodig voor wederopbouwwerkzaamheden als gevolg van de NAVO-luchtaanvallen. Toch kan men in Belgrado zien dat deze aanvallen - hoe tragisch ieder verlies van mensenlevens ook is -over het algemeen inderdaad met grote precisie zijn uitgevoerd. De voornaamste wederopbouwwerkzaamheden zijn echter het gevolg van jarenlang communisme en jarenlang xenofoob nationalisme. Het merendeel van de wederopbouw vindt daarin zijn oorzaak. Nu moet de economie de 21ste eeuw worden binnengeloodst en concurrentiekrachtig worden gemaakt voor het Europa van de open grenzen en de open markten. Dit zal een behoorlijke opgave worden, maar als men ziet hoeveel capabele en competente Serviërs een bijdrage leveren aan de economieën van Australië, Canada, Duitsland en andere landen over de hele wereld, weet men dat de Serviërs binnen afzienbare tijd zelf in staat zullen zijn om hun eigen economie in Servië succesvol tot bloei te brengen. Daarbij willen wij hen helpen.
Wat nu de sancties betreft, weet het Parlement ongetwijfeld dat wij de sancties op olie en op het luchtverkeer hebben opgeheven. Wij bespreken nu met Joegoslavische ambtenaren wat er precies moet gebeuren met de financiële sancties. Hierover zal de Raad Algemene Zaken met enige spoed een besluit moeten nemen. Persoonlijk heb ik er altijd een hekel aan om roomser dan de paus te zijn, of in dit geval: orthodoxer dan de patriarch. Als de autoriteiten in Belgrado ons laten weten dat zij af willen van de financiële sancties, zou het op zijn zachtst gezegd merkwaardig zijn als wij dan zouden zeggen: "Kalm aan, wij kunnen nog wel wat slimme sanctietjes bedenken voor behoeftes waarvan jullie zelf misschien zeggen dat wij ze wat jullie betreft rustig mogen vergeten.' In deze zin zal ik te zijner tijd ook verslag uitbrengen aan de Raad Algemene Zaken.

McMillan-Scott
Vorig jaar rond deze tijd heb ik een bezoek gebracht aan Belgrado, een nogal troosteloze stad die dagelijks heen en weer zwalkte tussen hoop en wanhoop. Ik heb daar de NGO' s bezocht die zich bezighouden met humanitaire hulpverlening en media, en geld ontvangen van de Europese Unie. Wat ik daar echter zag stemde mij niet bepaald tot vrolijkheid. De bedoelingen waren goed, maar de omstandigheden niet. De belofte was er, maar er kwam niets uit omdat het geld niet aankwam en er bestuurlijk geklungeld werd.
Ik wil de commissaris vragen om te bevestigen dat hij het personeel van de Commissie dat in Brussel, maar met name ook in het kantoor in Belgrado onder leiding van Michael Graham, de delegatieleider, werkt, zal bedanken. Zij hebben gedurende deze hele periode met enorme veranderingen te maken gehad en in feite hebben zij aanzienlijk bijgedragen aan het proces in de richting van meer democratie. Zij hebben alle moeilijkheden ten spijt iets opmerkelijks bereikt. Ik wil de commissaris verzoeken te bevestigen en hij niet alleen deze mensen maar ook de NGO' s ter plekke zal bedanken. Ik hoop vooral ook dat hij de dank van dit Parlement wil aanvaarden. Hij heeft aangetoond dat democratisch activisme niet alleen in Hongkong effect heeft maar ook in Servië.

Ludford
Ook ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn inspanningen en zonder aanmatigend te willen zijn, meen ik hem te mogen verzekeren dat de geringe aanwezigheid in dit Parlement geen afspiegeling is van de mate van belangstelling voor dit onderwerp. Tussen twee haakjes, volgens mij klopt er iets niet met de procedures van dit Parlement als wij tijdens de lunch anderhalf uur moeten stemmen en dan niet in staat worden gesteld met voldoende mensen, overeenkomstig de mate van belangstelling, aanwezig te zijn bij het debat over een dermate belangrijk onderwerp.
Ik heb een vraag over de regionale samenwerking. Boekt de commissaris, en boeken wij als Europese Unie, vooruitgang bij onze pogingen de betrokkenen in de regio ervan te overtuigen dat ons aandringen op regionale samenwerking geen afleidingsmanoeuvre is, maar een stap op de weg naar een eventueel lidmaatschap van de EU? Weten zij dat wij hun weg naar Europa niet willen blokkeren, vooropgesteld natuurlijk dat zij voldoen aan alle criteria, zonder termijnen en tijdschema' s?

Piétrasanta
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het hebben over Kosovo want daarover zou uw mededeling, die is veranderd in een mededeling over Servië, vandaag eigenlijk moeten gaan. Ik heb daar begrip voor, omdat er een nieuwe leider is, president Kostunica, en u met hem in overleg moet treden om dit proces zo goed mogelijk te laten verlopen.
Ik was vorige week in Pristina. Daar heb ik een heleboel mensen ontmoet en vooral ook een werkbijeenkomst gehad met Bernard Kouchner. Ik heb kunnen zien wat voor enorme problemen er zijn. Inderdaad, u had het over de Donau, maar wij kunnen ons niet tevredenstellen met het verrichten van studies. Er moeten dringend acties worden ondernomen. Ik denk ook aan de vervuiling van de Donau, die is begonnen in de buurt van Mitrovica, met de opslagplaatsen van zwavelzuur. Er moet een plan inzake risicopreventie komen voor deze regio, maar ook voor Pristina en andere steden in Kosovo. De bevolking leeft in grote nood. Door de aanvallen met uraniumbommen zijn Pristina en de andere getroffen gebieden zwaar vervuild. Bij de vernietiging van het sportpaleis is er asbest vrijgekomen, dat zich over de hele stad heeft verspreid. Er is een ernstig gezondheidsprobleem.
Hierop wilde ik uw aandacht vestigen, evenals op de sociale problemen. Er moet dringend steun worden gegeven aan het sociale actieplan, aan de weduwen, de wezen, enzovoort. Er moeten dringend maatregelen worden genomen. Dat wens ik te onderstrepen.

Patten
Ik ben mijn geachte vriend dankbaar voor zijn woorden over Michael Graham en zijn personeel in Belgrado. Zij hebben uitstekend werk verricht. Tot mijn groot genoegen heb ik enkele van hen kunnen bedanken, maar hopelijk kan ik hen tijdens mijn volgende bezoek allemaal bedanken, Ik zal ook zeker de lof doorgeven van de geachte afgevaardigde.
De organisaties op mediagebied hebben het prima gedaan. Zo zijn wij op uitstekende wijze bijgestaan door het Zweedse Helsinki-comité. We hebben meer algemeen prima samengewerkt en ondanks alle obstakels die werden opgeworpen door het regime Milosevic hebben wij heel wat hulp kunnen ontvangen van democratisch gezinde personen en organisaties in Servië. Hopelijk heeft dit een bescheiden rol kunnen spelen in het teweegbrengen van de veranderingen.
De geachte afgevaardigde heeft er terecht op gewezen dat ons aandringen op regionale samenwerking soms de verdenking wekt dat Brussel op die manier hinderpalen wil opwerpen de weg naar Europa. Wij moeten de mensen uitleggen dat wij in Zuid-Oost-Europa precies dat willen bewerkstelligen waarvan wij weten dat het werkt. De Europese Unie is het beste voorbeeld ter wereld van landen die te maken hebben gehad met oude vijandigheden, van landen die uiteindelijk grotere politieke stabiliteit en welvaart hebben weten te bereiken door grenzen en hinderpalen te overwinnen, bepaalde soevereine rechten te bundelen en dingen samen te doen die zij samen gewoon beter konden doen.
Wij willen de landen van Zuid-Oost-Europa aanzetten hetzelfde te doen. Wij zeggen bijvoorbeeld tegen hen: wij geven jullie ruim toegang tot onze markten, maar dan moeten jullie ook je buurlanden ruim toegang geven tot jullie markten. Dat is de kern van het stabilisatie- en associatieproces dat nu langzaam maar zeker voortschrijdt. Voor wat betreft de Donau en de milieu- en gezondheidsproblemen ben ik het eens met wat de geachte afgevaardigde heeft gezegd.
President Kostunica zei tijdens de ontmoeting met enkele burgemeesters dat Joegoslavië in het nieuwe democratische tijdperk nog heel wat werk voor de boeg heeft op het gebied van gender mainstreaming. Er waren bij die ontmoeting geloof ik maar drie vrouwen aanwezig. Een van deze vrouwelijke burgemeesters bracht specifiek de kwestie te berde van de milieu- en gezondheidsgevaren die het afgelopen jaar zijn ontstaan. Wij zullen ons met dit soort problemen moeten bezighouden, omdat zij voor veel mensen in Zuid-Oost-Europa een ernstige bedreiging voor de gezondheid vormen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.

Klimaatverandering - Overstromingen
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over:
het verslag (A5-0270/2000) van de heer Moreira Da Silva, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over de mededeling van de Commissie inzake het beleid en de maatregelen van de EU om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen : Naar een Europees Programma inzake klimaatverandering (EPK) (COM(2000) 88 - C5-0192/2000 - 2000/2103(COS));
het verslag (A5-0271/2000) van de heer Moreira Da Silva, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het Groenboek van de Commissie over de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Europese Unie (COM(2000) 87 - C5-0193/2000 - 2000/2104(COS));
de mondelinge vraag (B5-0547/2000) van mevrouw Jackson aan de Commissie, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over de strategie van de Commissie voor de zesde Conferentie van Den Haag inzake klimaatverandering (COP6);
de verklaring van de Commissie over de overstromingen in Noord-Italië en Spanje.

Moreira da Silva
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, we overdrijven niet als we nu, acht jaar na Rio en drie jaar na Kyoto, vaststellen dat de behandeling van de kwestie klimaatsverandering op dit moment in een kritische fase begint te geraken. We kunnen zelfs zeggen dat het uur der waarheid is aangebroken, en wel om twee redenen. Allereerst zien we op institutioneel vlak dat de COP-6, die in november in Den Haag zal worden gehouden, zich zal gaan bezighouden met de uiteindelijke versie van het Protocol van Kyoto. Daarmee belanden we in de ratificatiefase van dit Protocol, opdat het tot de conferentie "Rio + tien" kan gelden, dat wil zeggen: tot 2002. Bovendien is het zo dat we op intern vlak niet convergeren, maar integendeel steeds verder van elkaar verwijderd raken met betrekking tot de beloften die we in Kyoto hebben gedaan aangaande het terugdringen van de uitstoot. Dat is heel eenvoudig het gevolg van het feit dat de lidstaten hebben nagelaten een beleid en maatregelen op te leggen op het gebied van bijvoorbeeld efficiënt energiegebruik, de bevordering van hernieuwbare energie, de belastingheffing op energie en broeikasgassen.
Er moet iets gedaan worden. Alleen daarom al moeten we het initiatief van de Commissie om een Groenboek te presenteren toejuichen. Datzelfde geldt voor de mededeling van de Commissie "Naar een Europees Programma inzake klimaatverandering" . We zullen snel genoeg kunnen vaststellen dat de voorstellen zelf enige wijzigingen behoeven en niet kritiekloos aanvaard behoren te worden, maar desalniettemin gaan er van deze initiatieven twee onmiskenbare politieke signalen uit. Naar buiten toe wordt de leidersrol van de Europese Unie benadrukt; naar binnen worden complimentjes uitgedeeld.
We beginnen met een analyse van het Groenboek over de handel in broeikasgasemissierechten. Dit Groenboek is de aanzet geweest voor het debat over de wijze waarop de handel in broeikasrechten in de toekomst moet worden gestructureerd. Om het systeem op gang te brengen heeft de Commissie een aantal voorwaarden geformuleerd, een soort harde kern: het systeem moet gebaseerd zijn op een aanpak waarbij al doende geleerd wordt, het moet in 2005 van start gaan, en het moet in de eerste fase beperkt blijven tot kooldioxide en de grote vervuilers.
Het opzetten van een dergelijk systeem voor de Europese Unie, en dan al vanaf 2005, heeft volgens ons onmiskenbare voordelen. Dat komt uit het verslag duidelijk naar voren. Ik zal drie van deze voordelen toelichten. In de eerste plaats kan men met een dergelijk systeem in de praktijk leren, terwijl de verschillende economische sectoren, ondernemingen, alsook de lidstaten zelf in de gelegenheid worden gesteld zich voor te bereiden op het jaar 2008, het jaar waarin het systeem voor de handel in broeikasrechten van kracht wordt. In de tweede plaats maakt dit systeem het gemakkelijker om in te grijpen in geval van niet-naleving; niet-naleving is op dit moment in de meeste lidstaten de norm. Ten derde kunnen met dit systeem de kosten die voortvloeien uit de tenuitvoerlegging van de in Kyoto aangegane verplichtingen aanzienlijk worden teruggebracht, en wel met miljarden euro' s per jaar.
Dit is een goed initiatief en het Groenboek is van goede kwaliteit; we zijn de Commissie daarvoor dank verschuldigd. Een aantal punten wordt echter op een al te beperkte wijze behandeld. Het doel van dit verslag bestaat er dan ook in het door het Groenboek geopende debat te verdiepen en uit te breiden. Dat is onze taak.
Staat u mij toe dat ik zes van die punten belicht. Eén: het Groenboek had gekwantificeerde doelstellingen moeten vastleggen voor het terugbrengen van broeikasgassen via het systeem van uitstoothandel. Het Groenboek had dus moeten aangeven welk percentage van de afname van broeikasgassen via de handel in broeikasgassen gerealiseerd zal moeten worden. Twee: het kan zijn dat het systeem van handel in broeikasgassen ten gunste van kernenergie werkt. De Commissie is een analyse van die mogelijkheid uit de weg gegaan. Drie: het is volgens ons van fundamenteel belang dat het systeem in de toekomst ook zal gelden voor een aantal sectoren die nu niet onder het systeem vallen. Het gaat dan vooral om de sector vervoer, de sector waar de uitstoot het snelst toeneemt. Vier: de Commissie heeft in het debat over het toepassingskader van het systeem van handel in broeikasgassen ondernemingen als enige optie aangewezen. Dat had ze niet moeten doen. Er zijn namelijk ook andere opties, en we hopen dat de Commissie nu ook alle ander opties in overweging zal nemen. Vijf: het is volgens ons essentieel dat de kandidaat-landen zo vlug mogelijk worden opgenomen in het systeem voor de handel in broeikasgassen. We roepen de Commissie daarom op om in een volgende mededeling een plan voor te leggen waarin aangegeven wordt op welke wijze deze landen in het systeem kunnen worden geïntegreerd. Tot slot punt zes: de wijze waarop de emissievergunningen worden uitgegeven. Het verlangde milieuresultaat kan volgens ons veel gemakkelijker via een veiling dan via grandfathering behaald worden. Een veiling levert bovendien een veel eenvoudiger systeem op dat de mededinging niet verstoort. We kunnen op dit moment echter nog geen enkele methode uitsluiten, reden waarom we de Commissie verzoeken om over de door ons genoemde optie na te denken en ook een derde - benchmarking - in aanmerking te nemen.
Dan kijken we nu naar de mededeling over het Europees programma voor klimaatverandering. Het Groenboek over de handel in broeikasgassen getuigt van inzet en is kwalitatief goed. Daarbij vergeleken is de mededeling "Naar een Europees Programma inzake klimaatverandering" - de mededeling aangaande het te voeren beleid en de te nemen maatregelen - beslist teleurstellend te noemen. Teleurstellend, omdat de mededeling beleidsvorming en het treffen van maatregelen op het tweede plan stelt; acties op nationaal of communautair vlak worden immers ondergeschikt gemaakt aan marktmechanismen. De mededeling stelt bovendien teleur omdat de onderscheidene economische sectoren een ongelijke behandeling ten deel valt. We hadden verwacht dat de sectoren die niet zijn opgenomen in het systeem voor de handel in broeikasgassen, althans in de mededeling over het te voeren beleid en de te nemen maatregelen, op een gedegen wijze behandeld zouden worden, met duidelijk vastgelegde doelstellingen. We verzoeken de Commissie derhalve om het Europees programma voor klimaatverandering - het ICCP - zo spoedig mogelijk te vervolledigen. De Commissie moet zes maanden na de COP-6 een heel pakket maatregelen en beleidsvoorstellen indienen waarin voor elke sector een beleid en maatregelen worden vastgesteld. Daarin moet dan telkens ook precies worden aangegeven wat kwantitatief gezien de doelstellingen zijn met betrekking tot het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen.
Met uw permissie wil ik u heel beknopt iets vertellen over de volgende conferentie van de Verenigde Naties, de COP-6, die in november in Den Haag gehouden zal worden. De moeilijkheden waar de COP-6 mee te maken zal krijgen, zijn niet alleen het gevolg van de complexiteit van de problemen die in Kyoto niet zijn opgelost; ze hebben ook te maken met wat er in de Verenigde Staten gebeurt. Om het even wie de Amerikaanse verkiezingen wint, Bill Clinton en Al Gore zullen hoe dan ook degenen zijn die in Den Haag gaan onderhandelen over het Protocol van Kyoto. Wat er dan gaat volgen is zorgwekkend. Wint Bush, kan het zijn dat al de door de regering-Clinton in Den Haag getekende akkoorden door de nieuwe regering eenvoudigweg genegeerd worden. Zelfs als Gore wint, betekent dat nog niet dat hij zonder problemen de twee derde meerderheid in de Senaat vindt die hij nodig heeft voor de ratificatie van het Protocol. Ik geloof daarom dat de Europese Unie zich moet houden aan haar onderhandelingsagenda. Die is goed doorwrocht en we moeten met die agenda blijven werken. Als we dat niet doen, om met de Verenigde Staten tot een vergelijk te kunnen komen, riskeren we een dubbele nederlaag: we ontkrachten het Protocol en dat ontkrachte Protocol kan dan ook nog eens niet geratificeerd worden door de Verenigde Staten. Juist daarom moeten we aangeven dat er ruimte is voor een opening in de richting van Rusland, Canada, Japan, Noorwegen en de Midden- en Oost-Europese landen.
Ik besluit, mijnheer de Voorzitter, met een woord van dank aan alle collega' s, en dan in het bijzonder aan de rapporteurs voor advies en de schaduwrapporteurs: zij zijn erin geslaagd een consensus te vinden met betrekking tot de strategie die we moeten volgen als we de klimaatsverandering een halt willen toeroepen.

Blokland
. Voorzitter, de uitstoot van broeikasgassen neemt nog steeds toe, terwijl de Europese Unie zich ertoe verplicht heeft om de emissie van deze gassen in de periode 2008-2012 met acht procent terug te dringen. Tegen deze achtergrond moeten we het Groenboek voor de handel in emissierechten zien. Het Groenboek is een eerste stap in de richting van een marktconform instrument dat de uitstoot aan een plafond bindt en op termijn zeer efficiënte en effectieve mogelijkheden biedt om de emissies terug te dringen. Op deze wijze is er een kans dat de Europese Unie toch haar verplichtingen inzake het Kyoto-protocol nakomt.
De Economische en Monetaire Commissie staat in grote lijnen positief tegenover het Groenboek. Wel hecht zij groot belang aan een solide opzet van het verhandelingssysteem. Het moet eenvoudig en transparant zijn voor de deelnemers en voorzien worden van goede marktinstituties. Anders gaat het teloor door een gebrek aan vertrouwen van marktpartijen.
Daarnaast moet het systeem voor de betrokken ondernemingen concurrentieneutraal zijn. Op dit punt hebben wij grote bezwaren tegen enkele paragrafen in de voor ons liggende ontwerpresolutie, want die sturen aan op verstoring van concurrentie doordat de sectorgewijze benadering niet consequent wordt doorgevoerd. De benadering van de rapporteur heeft tot gevolg dat ondernemingen uit dezelfde sector in de onderscheiden lidstaten ongelijk kunnen worden behandeld. Een vrachtvervoerder concurreert nu eenmaal niet met een chemiefabriek, maar wel met vrachtvervoerders uit andere lidstaten. Met een aantal amendementen hoop ik dat dit misverstand rechtgezet kan worden. Ik ben benieuwd of commissaris Wallström ze ook steunt.
Voorzitter, het uiteindelijke doel is een schoner leefmilieu. Dat kan door de introductie van verhandelbare emissierechten worden bereikt zonder direct in te grijpen in de economische structuren. Tenslotte behoren wij onze collectieve verantwoordelijkheid om de schepping van God verantwoord te beheren, zonder dralen na te komen.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor het feit dat hij al onze standpunten bijeen heeft gebracht en fantastisch werk heeft afgeleverd. De emissiehandel kwam in het klimaatdebat als onderdeel van de zogeheten flexibele mechanismen. De Europese Unie wilde deze eigenlijk niet bij het instrumentarium betrekken, maar nu staan ze toch in het internationale verdrag en in Den Haag worden nu regels opgesteld voor deze zogeheten flexibele mechanismen waarvan de emissiehandel een van de belangrijkste is.
De Europese Unie is tot nu toe de leidende kracht in de internationale onderhandelingen geweest en wij hopen beslist allemaal dat die leidende positie gehandhaafd blijft. Daarbij vertrouwen wij op de Commissie. De Europese Unie heeft daarom besloten voor te stellen om binnen de Unie al vanaf 2005 over te gaan op de handel in broeikasgasemissies. Dat is dus iets anders dan hetgeen in het protocol van Kyoto staat, waarin sprake is van een dergelijke internationale emissiehandel vanaf 2008. Binnen de Europese Unie kan men dit systeem echter uitproberen en ontwikkelen. Daarom verwelkomt de Commissie juridische zaken en interne markt het Groenboek van de Commissie en is ingenomen met de opstelling van een kaderrichtlijn op basis daarvan. Emissiehandel op Europees niveau is beslist gerechtvaardigd omdat anders de concurrentie wordt verstoord. Ik wil er wel namens de commissie op wijzen dat men met emissiehandel veel, maar niet alles kan doen. Het is zeer belangrijk dat emissiehandel andere middelen aanvult. Daarvan zijn de economische instrumenten de belangrijkste. Het is ook van groot belang dat de emissiehandel doeltreffend wordt gecontroleerd. Volgens mij hebben wij ook milieu-inspecteurs nodig en daarover onderhandelen wij momenteel met de Raad.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ook de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie is van mening dat emissiehandel een verstandige oplossing is. Wij zijn het echter ook met anderen eens dat deze tot 50% van de totale vermindering van de uitstoot moet worden beperkt. Waar het bij de emissiehandel immers vooral om gaat, is dat er in de toekomst niet alleen aan stroom en gas een prijskaartje hangt, maar ook aan CO2. Dat klinkt heel eenvoudig, maar het komt eigenlijk neer op een totale omwenteling in de energiehuishouding, ofwel de energiesector. Dat moet duidelijk zijn. Dit heeft enorme gevolgen, en ik ben ervan overtuigd dat het ook aan de vermindering van de uitstoot kan bijdragen.
Hoe zou het draaiboek voor de komende jaren eruit kunnen zien? Ik hoop dat het Europees Parlement na succesvolle onderhandelingen in Den Haag het Protocol van Kyoto zal ratificeren. Daarmee wordt onze handtekening rechtsgeldig.
Vervolgens moet de Commissie een voorstel voor een richtlijn doen waarmee de lasten over de 15 lidstaten worden verdeeld. We hebben dus quota's nodig. Aan deze quota's moeten echter sancties worden verbonden, anders hebben ze geen zin. Anders gezegd: wij voeren dan met een omweg via het milieubeleid een gemeenschappelijk energiebeleid. Wij kunnen in 2005 met deze emissiehandel binnen de Europese Unie beginnen. Nogmaals, ik hoop dat dit draaiboek min of meer zal worden gevolgd en dat wij ons daar niet vanaf laten brengen doordat anderen, misschien zelfs de Verenigde Staten, voorlopig niet tekenen. Wij moeten de Commissie hierin steunen en de rijen zoveel mogelijk sluiten.

Messner
Mijnheer de Voorzitter, het is de hoogste tijd voor een programma van de Europese Commissie ter beperking van het broeikaseffect. Overal ter wereld zijn klimaatveranderingen waarneembaar. In Europa hebben wij het daarbij niet zo slecht getroffen als andere gebieden. Ik denk bijvoorbeeld aan de Amerikaanse westkust of aan Bangladesh. De recente rampen in Italië, en in met name het Aostadal, en in Zwitserland hebben echter laten zien dat zich inmiddels ook bij ons ernstige rampen voordoen, waar de plaatselijke bevolking nauwelijks iets aan kan doen.
Wat nu telt, is dat de verklaring van Kyoto wordt omgezet en dat de aanstaande klimaatconferentie in Den Haag verdergaat dan onze inspanningen tot dusverre. Nu duidelijk is dat de klimaatveranderingen hoofdzakelijk aan CO2 zijn te wijten en het verkeer toeneemt, is het vooral van belang dat er concrete voorstellen worden gedaan om het stadsverkeer te beperken en het doorgaand verkeer op correcte wijze te belasten, met name door middel van road pricing. Wat nu telt, is dat er naast de emissiehandel ook maatregelen worden genomen om het hele proces te kunnen beheersen.
Het is niet mijn bedoeling de mobiliteit ter discussie te stellen of aan te vallen, want wij hebben die mobiliteit nodig. Wij moeten echter wel ons verkeersgedrag veranderen. De emissiehandel mag er echter niet toe leiden dat wij niet langer over andere concrete maatregelen discussiëren. Europa is toonaangevend op het gebied van het milieubeleid, en als wij geloofwaardig willen blijven, moeten we verder gaan dan nu in het Witboek wordt voorgesteld.

Jackson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hierbij nadrukkelijk de bezorgdheid van het Europees Parlement over de conferentie van Den Haag tot uiting brengen.
Zoals reeds werd gezegd, gaat het hier ten eerste om de kwestie van de deelname van leden van dit Parlement. Al wat in het kielzog van de conferentie van Den Haag in Europees beleid wordt gegoten, moet door dit Parlement besproken, geamendeerd en goedgekeurd worden. Nationaal beleid, voor zover deze van toepassing is, zal via de nationale parlementen moeten lopen, maar voor heel het Europese beleid dat voortvloeit uit de conferentie van Den Haag moeten wij een stem in het kapittel hebben.
Onze bijdrage aan de EU-delegatie is tot op heden beperkt tot 3 parlementsleden. Bovendien tasten wij volledig in het duister omtrent de rol die voor onze delegatie is weggelegd. Wij zouden graag meer mensen sturen. Wij weten dat COREPER zich volgende week hierover buigt maar wij zouden toch graag van de commissaris horen wat de laatste stand van zaken is.
Verder willen wij graag dat er vóór de conferentie een briefing wordt georganiseerd voor onze vertegenwoordigers en zij tijdens de conferentie steeds op de hoogte worden gehouden. Wij zullen er straks meer over horen, en ik hoop dat de commissaris ons uitputtend verslag zal doen. Dat is echter nog niet alles: onze vertegenwoordigers moeten aanwezig zijn bij alle vergaderingen van de EU-delegatie, dus ook die waar tactiek en beleid uitgestippeld worden. Wij geloven niet dat wij hiermee het onderste uit de kan willen. Gelet op onze rol in het Europese wetgevingsproces zou het absurd zijn indien de Commissie en de Raad ons bij de onderhandelingen buitenspel zouden zetten.
Ten tweede moet men zich afvragen in hoeverre de geïndustrialiseerde landen, waaronder de Verenigde Staten, oprecht zijn wat COP6 en de ratificatie van Kyoto betreft. Wij moeten ook onszelf die vraag in alle eerlijkheid stellen. Willen zij, en wij, echt vooruitgang boeken of zet iedereen de hielen in het zand? Het bewijs inzake de gevolgen van de klimaatverandering is overstelpend en toch kregen de leden van de Milieucommissie tijdens een recente videoconferentie met leden van het Amerikaanse Congres de indruk dat het Congres niet zal instemmen met ratificatie van Kyoto. Als de Verenigde Staten zelfs ten tijde van economische groei niet kunnen instemmen met deze milieuvriendelijke maatregelen, wat valt er dan nog te verwachten in minder rooskleurige periodes?
Wij zouden graag horen wat de Commissie verwacht van de houding van de Amerikanen in Den Haag. In welke mate zullen de Amerikanen de conferentie saboteren en wat zouden wij uit het vuur kunnen redden? Stel dat de Verenigde Staten duidelijk kenbaar maken dat zij nooit ofte nimmer Kyoto zullen ratificeren zonder de deelname van de belangrijkste ontwikkelingslanden. Wat zijn dan de kansen op de vorming van een coalitie van landen die wel ratificeren, en hoe groot is het risico dat wij op die manier de concurrentiepositie van de Europese Unie ondermijnen?
Misschien kan de Commissie ons ook een duidelijk tijdschema geven voor de plannen in verband met de volgend jaar te treffen maatregelen op het vlak van de klimaatverandering. Ik realiseer me dat de Commissie ons dan waarschijnlijk een kijkje moet gunnen in de keuken van het 6e Milieu Actie Programma, maar dit lijkt me wel een gepast moment om de grote lijnen daarvan vrij te geven.
Aangezien wij er, tot besluit, redelijk zeker van zijn dat wij de oorzaken van de klimaatverandering kennen, zullen de toekomstige generaties ons deze trage reactie niet vergeven. Regeringen deinzen terug voor brandstofheffingen uit angst niet herkozen te worden. Dat is menselijk en misschien onvermijdelijk, maar wij zouden dan toch ten minste meer middelen kunnen uittrekken om nieuwe, hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen die snel een reëel alternatief bieden. Het is toch uitermate bedroevend dat wij SAVE, het Europese fonds voor hernieuwbare energiebronnen, vorig jaar juist gekort hebben. Slechts een fractie van het bedrag dat wij aan tabaksubsidie spenderen, gaat naar dit fonds. Toekomstige generaties zullen ons dat niet vergeven, en terecht!

Wallström
Laat ik eerst en vooral de rapporteur, mijnheer Moreira Da Silva, bedanken voor deze twee uitstekende verslagen over onze huidige strategie op het vlak van de klimaatverandering. Ik vind het ook zeer verheugend dat het Europees Parlement zoveel belang blijft hechten aan het wereldwijde probleem van de klimaatverandering. Het is een goede zaak dat wij hieraan vandaag een uitvoerige discussie wijden, te meer daar over minder dan 4 weken in Den Haag tijdens de zesde Conferentie van de Partijen van de Conventie over Klimaatverandering, verstrekkende beslissingen moeten worden genomen.
Zoals u weet is de Europese Unie een fervent voorstander van de inwerkingtreding van het Kyoto-Protocol in uiterlijk 2002, tien jaar na Rio met andere woorden. Het is de bedoeling dat de Europese Unie het protocol ratificeert zodra COP-6 is uitgemond in besluiten die de milieu-integriteit en de geloofwaardigheid van het protocol waarborgen. Om dit te bewerkstelligen moet de Europese Unie al bij voorbaat het roer op overtuigende wijze naar zich toetrekken. Binnen deze optiek zou ik de belangrijkste doelstellingen van COP-6 van de Europese Unie als volgt willen samenvatten.
Ten eerste moeten wij ervoor zorgen dat de geïndustrialiseerde landen zelf actie ondernemen. De meeste uitstoot van broeikasgassen vindt plaats in de geïndustrialiseerde landen en zij moeten het voortouw nemen in de strijd tegen de klimaatverandering. Daarom moet COP-6 resulteren in een evenwichtige verdeling tussen enerzijds het gebruik van de Kyoto-mechanismen zoals de handel in emissierechten, en anderzijds de binnenlandse actie, de complementariteit. Bovendien moeten de landen kunnen aantonen dat het beleid ter vermindering van de uitstoot in 2005 vruchten afwerpt.
Ten tweede moeten wij ervoor zorgen dat de Kyoto-streefcijfers worden nageleefd. De geïndustrialiseerde landen hebben een reductie afgesproken binnen het kader van het Kyoto-Protocol. Om dit doel te bereiken moet COP-6 een solide set toepassingsregels voor de Kyoto-mechanismen opleveren, evenals een handzaam en uitgebouwd controlesysteem. Markten en mechanismen functioneren slechts dan optimaal wanneer zij zijn ingebed in een hecht institutioneel kader.
Ten derde heeft de Europese Unie in haar streven de doelstellingen zuiver te houden, grote bezwaren tegen het opnemen van de zogenaamde "sinks" , dit vanwege de wetenschappelijke en andersoortige onzekerheden en risico' s die hieraan verbonden zijn. De Unie plaatst ook vraagtekens bij de potentiële omvang van de "sinks" omdat het de geïndustrialiseerde landen gedeeltelijk ontslaat van de plicht de uitstoot te verminderen. Als deze bezwaren niet worden opgeheven, kunnen wij niet instemmen met het opnemen van extra bosbouw- en landbouwactiviteiten anders dan bebossing, ontbossing en herbebossing. "Sinks" horen niet thuis bij het "CDM" , het schone ontwikkelingsmechanisme omdat dat een mechanisme betreft dat moet leiden tot sociale en economische ontwikkeling in een land.
Ten vierde moeten wij de ontwikkelingslanden en de zich in overgang bevindende economieën bijstaan door ons te richten op capaciteitsopbouw ter plaatse, overdracht van technologie en hulp bij aanpassingen.
In dit opzicht verdienen de minst ontwikkelde landen extra aandacht. Wij moeten deze punten tijdens COP-6 nader uitwerken en afspreken dat het schone ontwikkelingsmechanisme gebaseerd moet zijn op veilige, milieuvriendelijke technologieën waardoor deze landen zich schoner kunnen ontwikkelen.
Ik juich toe dat leden van het Europees Parlement deel uitmaken van de communautaire delegatie voor COP-6. Op 31 oktober zal de definitieve beslissing genomen worden over het precieze aantal delegatieleden: de Commissie heeft voorgesteld dat het Europees Parlement door 8 parlementsleden wordt vertegenwoordigd. Deze leden kunnen op basis van de institutionele regels aanwezig zijn bij de plenaire vergaderingen. Ik kan u verzekeren dat ik en mijn staf alles in het werk zullen stellen om de aanwezige parlementsleden regelmatig op de hoogte te brengen van de stand van de onderhandelingen, die niet open staan voor waarnemers. Ik kan u ook toezeggen dat voor aanvang van COP-6 een uitvoerige briefing gehouden zal worden, mogelijkerwijs tussen 7 en 11 november. Wij zullen proberen dat zo goed mogelijk te regelen.
Ik wil ook ingaan op de vraag over ratificatie zonder de Verenigde Staten. De Europese Unie hecht enorm aan ratificatie en inwerkingtreding van het protocol in uiterlijk 2002. Wij dringen er bij de andere partijen, met name de Verenigde Staten en Rusland, telkens op aan dat zij voorbereidingen moeten treffen voor de ratificatie. Theoretisch kan het protocol zonder de deelname van de Verenigde Staten van kracht worden, maar het is zeker niet ons doel ' s werelds grootste producent van broeikasgassen buiten het stelsel te hebben. Dit zou bovendien hoogstwaarschijnlijk belangrijke gevolgen hebben voor de concurrentiepositie van de EU.
Het sterkt mij te weten dat de Commissie door het Europees Parlement en de Raad gesteund wordt in haar pogingen een doeltreffend Europees Programma inzake Klimaatverandering (EPK) op te zetten. Het advies van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over dit programma benadrukt dat beleid en maatregelen de zwaartepunten van de strategie moeten zijn. Het is belangrijk dat alle betrokkenen deze strategie onderschrijven en daarom heeft de Commissie in dit kader geopteerd voor een proces waarbij alle belangengroepen gemoeid zijn.
De Milieuraad heeft kort geleden een aantal beleidsbeslissingen genomen over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen die de keuzes in het Europees Programma inzake Klimaatverandering bestendigen.
Tegelijkertijd is er een aantal prioriteiten vastgesteld voor de sectoren vervoer, energie-efficiëntie en industrie. Deze moeten verder worden uitgewerkt met het oog op het milieu-impact en de kosten-batenanalyse. Deze voorstellen zullen aandachtig bestudeerd worden binnen het kader van het EPK. Zoals u weet staat het programma op de rails: de 6 bestaande werkgroepen - flexibele mechanismen, energieopwekking, energieverbruik, vervoer, industrie en onderzoek - zijn sinds juni jongstleden operationeel. Het EPK is van meet af aan een huzarenstukje geweest op het vlak van de integratie: Commissiediensten, het bedrijfsleven, NGO' s en nationale deskundigen moesten met elkaar om de tafel. De eerste indruk, na deze 4 beginmaanden, is absoluut positief. Er heeft een constructieve houding postgevat in de verschillende werkgroepen.
Op de speciale Klimaatraad van 7 november zal mijn inleiding gebaseerd zijn op een voortgangsverslag van dit programma. Alhoewel het programma nog jong is, tekent zich toch al een eerste lijst te nemen maatregelen af voor alle betrokken sectoren. De stimulering van gecombineerde warmte- en energiesystemen en van hernieuwbare energiebronnen, het vergemakkelijken van de overstap naar koolstofarme brandstoffen, een doelmatig energieverbruik in gebouwen, een bewustwordingscampagne in de transportsector, verbeteringen aan lichte bedrijfsvoertuigen, controlemaatregelen voor lekken en de terugwinning van fluorhoudende gassen zijn onder andere maatregelen die deel uitmaken van de voorlopige voorstellen van het Europese Programma inzake Klimaatverandering.
Komende zomer, aan het einde van het overlegproces, zal het EPK door de nieuwe impulsen die het afgeeft, de bestaande voorstellen in een stroomversnelling hebben gebracht. Tegelijkertijd zal het echter nieuwe ideeën hebben aangewakkerd. Vandaar dat dit programma een unieke kans biedt om alle elementen bijeen te brengen die onderdeel moeten zijn van een ambitieuze Europese strategie tegen de klimaatverandering. De follow-up van de Commissie zal erin bestaan dat de meest veelbelovende voorstellen nader worden uitgewerkt.
Ik zou de leden willen bedanken voor de ruime aandacht die zij besteed hebben aan het Groenboek over de handel in emissierechten. De Commissie heeft grote belangstelling voor de standpunten van de marktdeelnemers en, uiteraard, voor die van het Europees Parlement. Het is niet meer dan normaal dat bij een nieuw beleidsinstrument de meningen uiteenlopen daar waar het details betreft en het doet mij bijzonder veel genoegen dat het Parlement in deze zo' n constructieve houding heeft ingenomen.
De handel in emissierechten is een nieuw concept en leidt dus begrijpelijkerwijs bij sommige mensen tot wantrouwen. Ik hoop dat het Groenboek dat wantrouwen enigszins geneutraliseerd heeft.
De handel in emissierechten binnen de Europese Unie is een beleidsmaatregel die bestaat naast al die maatregelen die reeds genomen zijn of momenteel ontwikkeld worden door de Commissie binnen het kader van het EPK. De Commissie wed niet op één paard. Een forse vermindering van de emissies vereist gedifferentieerd beleid en allerhande maatregelen. Om de discussie binnen de Europese Unie op gang te helpen heeft de Commissie een beeld geschetst van de wijze waarop het handelssysteem zou kunnen functioneren. Het betreft hier zeker niet een definitief model. Misschien dat er uit het Groenboek een lichte voorkeur voor bepaalde opties spreekt, maar het gaat de Commissie eerst en vooral om een onbevooroordeelde benadering van dit nieuwe instrument. Daarnaast pleit de Commissie voor een behoedzame, stapsgewijze ontwikkeling van de handel in emissierechten in de Europese Unie. Diezelfde behoedzame aanpak ligt ten grondslag aan de weigering van de Commissie om van meet af aan alle broeikasgassen en branches als vervoer en de huishoudelijke sector onder het handelssysteem te laten vallen.
Een goed lopend systeem kan worden uitgebreid maar het moet zich eerst waarmaken. Ik geloof niet dat de handel in emissierechten kernenergie bevoordeelt, net zomin als de andere maatregelen van het Europese klimaatveranderingsprogramma dat doen. Kernenergie zal niet in aanmerking komen voor het handelssysteem. Wij streven onverminderd naar een lancering van het systeem in 2005, zodat de gemeenschap al doende lering kan trekken. De lidstaten brengen zich al in gereedheid en wij moeten altijd de gedeelde belangen van de Unie voor ogen houden. Het is bovendien mijn bedoeling - en ik heb hierover in oktober al besprekingen gevoerd - om de Midden- en Oost-Europese landen te betrekken bij de eventuele, toekomstige handel in emissierechten.
Tot slot blijkt wel uit het grote aantal reacties op het Groenboek - een vijftigtal in totaal - hoezeer dit nieuwe instrument in de belangstelling staat. De meningen over hoe het nu verder moet gaan, lopen uiteen en de Commissie zal hierover binnen een paar maanden uitsluitsel geven, nadat de reacties nader zijn bestudeerd en de uitkomst van de COP-6 bekend is. De Commissie heeft altijd geprobeerd het Europese handelssysteem naadloos te laten aansluiten bij dat van het Kyoto-Protocol zodra dit van kracht wordt. Zoals u weet, gaat het Europese systeem in principe in 2005 van start, terwijl de internationale handel volgens het Protocol langer op zich zal laten wachten.
Ik kan tot besluit zeggen dat er algemene steun is voor uw resoluties en ik wil nogmaals mijn dank en waardering uitspreken voor de pogingen van het Parlement om de klimaatverandering meer voor het voetlicht te brengen. Ik dank u ook voor uw steun aan de Commissie voor de tenuitvoerlegging.

Fiori
Mevrouw de commissaris, staat u mij toe dat ik naar aanleiding van het prachtige verslag van de heer Da Silva en het door u beschreven, belangrijke en perspectiefrijke scenario, even stil sta bij een dramatische gebeurtenis: de overstromingen die zich in de afgelopen week in grote delen van Europa hebben voorgedaan, met name in Noord-Italië, maar ook in Frankrijk en Spanje. Wij raken onderhand gewend aan een bepaald taalgebruik dat kenmerkend lijkt te worden voor onze tijd. Werkwoorden als "buiten zijn oevers treden" en "overstromen" zijn onderdeel geworden van onze gewone huis-, tuin- en keukentaal. Volgens ons zijn deze rampen het gevolg van de klimaatveranderingen, en daar moet met het sociaal en economisch systeem weerstand tegen worden geboden.
Ook de klimaatdeskundigen bevestigen dat het weer in onze gebieden verandert. De uitzonderlijke regenval van de afgelopen week heeft gezorgd voor evenwichtsherstel van het klimaat dat na de droogte van vorig jaar sterk was verstoord. Zij zeggen eveneens dat droogteproblemen zich in de komende jaren versterkt zullen voordoen en zullen worden afgewisseld door stortbuien die overstromingen zullen veroorzaken en rivieren buiten hun oevers zullen doen treden. Nu onze doden helaas zijn begraven, de journalisten de verwoeste gebieden verlaten hebben en de rivier, de Po - ik woon langs de Po - weer zijn normale loop volgt, is het hoog tijd om - zoals wij in Italië plegen te zeggen - "zijn paraplu eens te openen" , niet om de funeste rol van Kassandra te spelen maar om nog eens diep na te denken over de behoeften en remedies.
Het lijdt geen twijfel dat in de afgelopen jaren grote vooruitgang is geboekt met de alarmsystemen. Dankzij de alarmmaatregelen heeft men de omvang van de ramp binnen bepaalde perken weten te houden. Hoe belangrijk deze maatregelen echter ook mogen zijn, zij kunnen nooit als het belangrijkste bestrijdingsmiddel worden beschouwd. Het belangrijkste is dat er een beleid komt waarmee men zich tegen dergelijke rampen kan weren. Wij moeten daarbij inhaken op hetgeen de deskundigen ons zeggen. Er moeten politieke besluiten worden genomen voor territoriale vraagstukken, opdat de grond kan worden beschermd, ook wanneer de zon schijnt.
Ik wil nog enkele overwegingen naar voren brengen. De eerste betreft de logica die aan de huizenbouw van de mens ten grondslag ligt. Deze mag niet uit het oog worden verloren. Men moet ervoor zorgen dat de voorschriften voor de huizenbouw strikt in acht worden genomen en daar strenge controle op wordt uitgeoefend. Ook mag men de rol van de landbouw bij dergelijke zaken niet vergeten. Tijdens de laatste overstroming van de Po konden dankzij de landbouwgronden grote hoeveelheden water worden opgevangen en aldus de bewoonde gebieden en de steden worden beschermd. Daarom moet men nogmaals de rol van de landbouwer als milieubeschermer bekrachtigen. Die vergeet men maar al te gemakkelijk als de zon schijnt. Het landbouwbeleid, het milieubeleid, het stedenbeleid en de ruimtelijke ordening worden ternauwernood in het licht van deze functie gezien. Daarom moeten wij in Europa de juiste coördinatiemogelijkheden daarvoor zien te vinden.

Hulthén
Mijnheer de Voorzitter, het zijn drie belangrijke documenten die we vandaag moeten bespreken en ze betreffen een van de grootste uitdagingen waarmee wij zijn geconfronteerd, dat wil zeggen de klimaatverandering.
Voor een Scandinaviër die in een gebied woont waar de temperatuur in dit jaargetijde zelden boven de zeven graden uitkomt en waar de regen met bakken uit de hemel valt, lijkt de gedachte aan een warmer klimaat op het eerste gezicht aanlokkelijk. Zo simpel is het echter niet. De op handen zijnde klimaatverandering is voor niemand een goede ontwikkeling. Het scenario is daarentegen precies zoals het zojuist beschreven is: stormen, regen en overstromingen alsmede veranderingen in flora en fauna. Het leven verandert en het wordt er amper behaaglijker op.
De drie documenten over de klimaatverandering die de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft behandeld, kunnen worden beschouwd als documenten die verschillende perioden vertegenwoordigen. De resolutie over de conferentie van Den Haag is de meest recente. Daarin presenteren wij als Milieucommissie onze visie, en hopelijk ook die van Unie, op wat er in Den Haag moet gebeuren. Zij wordt gekenmerkt door een grote eensgezindheid, wat een goede basis is voor de conferentie van Den Haag. De resolutie geeft op een duidelijke manier aan dat het Kyoto-protocol moet worden ondertekend en de industriële landen het voortouw moeten nemen bij het stoppen van de klimaatverandering. Zij benadrukt ook zeer duidelijk dat de flexibele mechanismen slechts een aanvulling op de nationale maatregelen zijn. Ik ben blij te horen dat commissaris Wallström deze opvatting deelt.
De voorzitter van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft naar mijn mening duidelijk te kennen gegeven dat voor ons drie vertegenwoordigers van het Europees Parlement op de conferentie van Den Haag niet voldoende zijn. Ik ben ook blij commissaris Wallström te horen zeggen dat de Commissie acht afgevaardigden heeft voorgesteld. Het Europees Parlement en degenen die zich in het Parlement met milieukwesties bezighouden, moeten eens serieus genomen worden, en niet alleen, als het zo toevallig uitkomt, worden gebruikt als een soort boegbeeld. Het is ook belangrijk te onderstrepen dat regelmatige bijeenkomsten en regelmatige informatie tijdens de conferentie van Den Haag constructief zouden zijn. De standpunten van de afgevaardigden moeten echter in acht worden genomen, opdat de communicatie niet eenzijdig wordt.
De resolutie over de handel in emissierechten is een goed document, maar met de wijzigingen van de Milieucommissie is deze verbeterd. De belangrijkste aanvulling is dat, zoals ook in het COP6-document staat, een duidelijke grens wordt gesteld aan de eigenlijke handel in emissierechten. Deze mag niet meer dan 50 % bedragen van de maatregelen voor de terugdringing van de emissie. Verder is belangrijk dat er voor ieder land en iedere sector meetbare doelstellingen worden geëist en er juridisch bindende maatregelen worden genomen die de lidstaten verplichten om zich aan hun quota te houden.
Er bestaat ook een zekere ongerustheid over het feit dat bepaalde sectoren, zoals de vervoerssector, niet zijn opgenomen in het Groenboek. Wij gaan ervan uit dat deze in het volgende document aan de orde zullen komen, dat wil zeggen in de strategie en de maatregelen van de EU om de emissie te verminderen, en dat de vervoersector niet overgeslagen wordt bij de besprekingen over de klimaatverandering.
De boodschap is glashelder: in principe moeten er voor alle emissies, ongeacht de bron, regulerende maatregelen komen. Of dat nu in de vorm van emissierechten of in de vorm van wetgeving is, doet er weinig toe; er moeten concrete beperkingen en regulerende maatregelen komen voor alle soorten emissies.
Velen hebben twijfels over het voorstel voor de handel in emissierechten, met name wat de sociaal-economische consequenties daarvan betreft. Men is simpelweg bang dat de werkgelegenheid in gevaar komt. Men is bang dat bedrijven de verschillende industrieën tegen elkaar gaan uitspelen. Deze twijfel en ongerustheid hebben we in paragraaf 13 van de resolutie behandeld, en ik hoop dat dit in ieder geval een paar mensen geruststelt. Er staat in deze paragraaf een duidelijke fout in de Zweedse versie. Slechts het halve amendement dat in het Zweedse document is gepubliceerd, is aangenomen.
Het derde document is wellicht op lange termijn het belangrijkst. Hierin worden de strategie en de maatregelen behandeld waarmee de EU de emissie van broeikasgassen wil verminderen. Ook wordt hierin gewag gemaakt van datgene waar het eigenlijk om draait, namelijk het veranderen van onze levenswijze als we echt iets willen bereiken. Het is een welkom document, maar het zou nog meer welkom zijn als het concreter en duidelijker was geweest. Wij hopen echter dat het met de door de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid goedgekeurde amendementen inderdaad duidelijker wordt.

Caveri
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben blij dat het debat over de klimaatveranderingen in Europa en in de wereld ons de gelegenheid biedt om even stil te staan bij de ware cycloon die in een groot deel van Europa heeft huisgehouden. Deze cycloon - die Duitse meteorologen de naam Joséphine hebben gegeven - heeft enorme schade aangericht in het noordwesten van Italië, met name in mijn regio, Val d'Aosta. In drie, vier dagen is er over een totale oppervlakte van 10.000 km2 gemiddeld 500 tot 700 millimeter regen gevallen, wat ruwweg overeenkomt met de neerslag van een heel jaar. Deze storm heeft terreur gezaaid in de Val d'Aosta en in de andere landen en gebieden. Het lijkt wel alsof er oorlog heeft gewoed en nu moet men het hoofd bieden aan een lange en dure lijst van schadegevallen.
Wat is de rol van de Europese Unie? Het is haar taak om onze levensstijl te veranderen. Zij moet echter met name erachter zien te komen waardoor het klimaat wordt veranderd en volgens welke cycli. Zij moet dan ook de noodzakelijke Europese kredieten ter beschikking stellen om te kunnen voorzien in de behoeften van de bevolkingen en - dat is mijn standpunt als bergbewoner - maatregelen te kunnen treffen voor de berggebieden in Europa. Deze maatregelen zijn absoluut noodzakelijk, als we dit soort overstromingen in de toekomst willen vermijden.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, ons klimaat verandert nu al. De afgelopen duizend jaar is het eenvijfde graad kouder geworden. Maar de laatste vijftig jaar is het anderhalve graad warmer geworden. Die opwarming gaat steeds sneller. Eén of twee graden meer is wel lekker denken veel burgers, maar de warme golfstroom die ons een aangenaam klimaat geeft, kan elk moment omkeren. Dan krijgen wij in Europa het klimaat van Canada. In de winter vele weken met 20 tot 30 graden vorst.
Er zijn radicale maatregelen nodig om de opwarming van de aarde te stoppen. Het Kyoto-protocol is te beperkt. Alleen al de groei van het vliegverkeer in de komende vijftien jaar vreet alle reducties van het Kyoto-protocol op. China stoot nu al meer broeikasgassen uit dan duurzaam is. Daar mogen wij onze ogen niet voor sluiten.
Na 2020 zouden de ontwikkelingslanden ook broeikasgassen moeten gaan bestrijden. Maar wel op basis van gelijkwaardigheid. Elke wereldburger heeft evenveel recht om CO2 uit te stoten. Niet de Amerikaanse burgers tweehonderd maal zoveel als mensen uit Oost-Afrika. Op basis van equity zou de internationale handel in CO2-certificaten na 2008 van start moeten gaan. Alleen op die basis zullen ontwikkelingslanden als China en India mee gaan doen.
In Den Haag kiezen voor de Amerikaanse lijn van grandfathering zal deze weg blokkeren. Energie-efficiëntie en hernieuwbare energieën zijn de weg vooruit, zowel in het Noorden als in het Zuiden. Niet 25 cm hoge struiken zoals de Australische regering voorstelt. En ook niet andere niet te verifiëren bosprojecten.
Ook niet kernenergie subsidiëren met Clean Development Mechanism-geld. Dat zou pervers zijn op een moment dat Amerika en Europa alleen maar atoomcentrales sluiten. Gelukkig staan onze ministers en de Commissie aan de goede kant. Namens mijn fractie wens ik hun standvastigheid toe.
Een snelle ratificatie van het Kyoto-protocol is de juiste weg. Wij mogen ons niet afhankelijk maken van de Amerikaanse Senaat. Na ratificatie krijgt CO2-uitstoot een prijs. Nu is het nog gratis voor de grote industrieën en de elektriciteitsproducenten in Europa, die gezamenlijk voor 45% van de CO2-uitstoot verantwoordelijk zijn.
Het Groenboek over verhandelbare emissierechten binnen Europa is een uitstekend initiatief. Europa moet alles op alles zetten om die 8%-doelstelling te halen. Ik wil een oproep doen aan de Europese Commissie om extra voorstellen te ontwikkelen om de uitstoot in de transportsector te beteugelen. Alleen als wijzelf die 8%-doelstelling halen, zijn wij geloofwaardig. En alleen dan zijn doorbraken op het wereldklimaattoneel mogelijk.

Sjöstedt
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend is de klimaatkwestie wellicht het grootste probleem van deze tijd. Het is niet zo dat we niet weten welke veranderingen nodig zijn. Het probleem is veeleer dat de noodzakelijke veranderingen een enorme weerslag hebben op heel ons vervoers- en energiebeleid, in feite op onze hele manier van consumeren. Er zijn ingrijpende maatschappelijke veranderingen nodig om de emissie van broeikasgassen terug te dringen.
De hoogst ontwikkelde landen, de landen met de hoogste economische standaard, die per persoon de meeste broeikasgassen uitstoten, hebben een verantwoordelijkheid. Zij moeten een voortrekkersrol vervullen bij het verminderen van de emissie. Daarom lijkt het van doorslaggevend belang dat op de conferentie van Den een akkoord wordt bereikt met de Verenigde Staten, dat leidt tot zowel echte vooruitgang als ratificatie van het Kyoto-protocol.
Een verantwoord beleid van de kant van de hoogst ontwikkelde landen moet gebaseerd zijn op het verminderen van hun eigen emissie. Als er al plaats moet worden ingeruimd voor handel in emissierechten - en daar heb ik mijn twijfels over - mag deze slechts een klein deel van het totale beleid uitmaken. Als een dergelijke handel er komt, moet dit streng gecontroleerd worden, met het oog op het sociale aspect en de toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden in ontwikkelingslanden. Dit systeem kan in de toekomst grote risico's opleveren als Rusland en de ontwikkelingslanden gaan deelnemen aan de handel in emissierechten en als dit op mondiale leest wordt geschoeid. Daarentegen bestaan er andere soorten flexibele mechanismen die op mondiaal niveau voordelen kunnen opleveren.
Handel in emissierechten en emissiereductie kunnen de werkelijke veranderingen die nodig zijn niet vervangen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor kernenergie. In plaats daarvan hebben we een krachtig beleid nodig, minder energieverbruik, hernieuwbare energie, alternatieve brandstof en effectieve milieuheffingen op vervoer. Het is met name de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten om deze maatregelen door te voeren. Op het gebied van de belasting is een gemeenschappelijke minimumheffing wenselijk. Als het niet mogelijk is om het eens te worden over een heffing op broeikasgassen binnen de EU, moeten de landen die bereid zijn om het voortouw te nemen gezamenlijk toch een dergelijke heffing invoeren.
Wij zijn het eens met de inhoud van de meeste paragrafen van het verslag-Moreira Da Silva, maar we staan sceptisch tegenover de handel in emissierechten. Een dergelijk systeem kan een interessant experiment op EU-niveau zijn, maar het kan andere maatregelen niet vervangen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, in de afgelopen jaren hebben wij op ons grondgebied het aantal natuurrampen op exponentiële wijze zien toenemen, natuurrampen die soms hele regio' s en dorpen hebben ontwricht, maar die niet alleen te wijten zijn aan klimaatveranderingen - klimaatveranderingen worden trouwens ook door de mens veroorzaakt - maar ook aan het ingrijpen van de mens in de natuur, aan de manier waarop regeerders, bestuurders en burgers omgaan met de bodem, een bodem die zij niet verbeteren, beschermen en waarborgen.
Dit jaar hadden wij in Italië eerst de ramp in Calabria en nu heeft zich deze verschrikkelijke ramp voltrokken in Noord-Italië met zijn 25 doden en meer dan 45.000 daklozen. Met name de Val d' Aosta, Piemonte en talrijke gebieden van de Povlakte en Lombardije zijn getroffen. Vorig jaar heeft de ramp in Frankrijk eeuwenoude bossen verwoest en heel de mensheid schade aangericht.
Mijnheer de Voorzitter, ook vijf jaar geleden is Italië door een grote overstroming getroffen. Ook toen zijn er huizen, bruggen, wegen, fabrieken, winkels en hele dorpen verwoest. Ik was toen Europees afgevaardigde van Alleanza Nazionale en heb toen de Commissie gevraagd onmiddellijk aan de slag te gaan, de gebieden met overstromingsgevaar op te sporen en een hydrologische kaart te maken van de regio' s van de Europese Unie. Sedertdien zijn vijf jaar verstreken, er heeft een nieuwe overstroming plaatsgevonden en nog steeds is er geen hydrologische kaart. Europa heeft niets gedaan. Europa heeft zelfs geen druk uitgeoefend op de lidstaten en aangedrongen op maatregelen van ruimtelijke ordening ter verbetering van de situatie.
Wij vragen nu opnieuw om die kaart, in de hoop dat wij dan over vijf jaar hier niet opnieuw ons beklag moeten doen over onze doden en onszelf moeten verwijten dat wij niet dat hebben gedaan wat wij hadden moeten doen, namelijk een hydrologische kaart opstellen voor de risicogebieden van de Europese Unie en een richtlijn maken met veiligheidsnormen voor de bebouwing van rivieroevers, met operationele maatstaven voor het bomenbeheer, met een verbod op steengroeven en lozingen in risicogebieden en met sancties voor degenen die dergelijke dingen toestaan of aanleggen. Het moet eindelijk tot ons doordringen dat risicopreventie de beste milieubescherming is. Ontwikkeling, ook plattelandsontwikkeling moet verenigbaar zijn met het milieu en met de mens.

Gobbo
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega' s, de afgelopen tien jaar hebben wij herhaaldelijk kunnen vaststellen dat de klimaatverandering in Europa rampen veroorzaakt, rampen die nog niet voldoende zijn bestudeerd en ingeschat. De Povlakte, een van de in geopolitiek en cultureel opzicht verst gevorderde gebieden in Europa, heeft een dramatische overstroming te verwerken gekregen die een groot aantal doden en enorme materiële schade achter zich liet. De Italiaanse regering heeft, in vergelijking met de omvang van deze - overigens van tevoren aangekondigde - ramp in een van de strategisch belangrijkste productiegebieden van Italië en Europa, werkelijk een belachelijk laag bedrag ter beschikking gesteld. De Italiaanse regering gedraagt zich jegens de nijvere inwoners van dit gebied op een ongepaste en onverantwoordelijke manier. De Italiaanse regering is inefficiënt, zoals reeds eerder is gebleken tijdens de aardbevingen in Umbria en de overstromingen in Zuid-Italië.
Tot nu toe is er geen enkel waterwerk verwezenlijkt ter voorkoming van nieuwe rampen. Daarom moet Europa zich garant stellen en stappen ondernemen bij de Italiaanse regering om ervoor te zorgen dat de schade aan de bedrijven in zijn totaliteit wordt erkend en deze bedrijven worden vrijgesteld van elk soort belasting. Ook moet zij de schade aan de burgers erkennen die, bijgestaan door actieve en voorbeeldige vrijwilligers uit de Povlakte, onmiddellijk de mouwen hebben opgestroopt en aan de slag zijn gegaan om de schade te herstellen.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, Jorge Moreira da Silva, hartelijk bedanken voor zijn uitstekende werk en zijn verslag. Klimaatbescherming is geen marginaal onderwerp voor milieufreaks, maar een van de grootste uitdagingen van onze tijd. De vreselijk stormen en overstromingen die Europa en de rest van de wereld de afgelopen maanden hebben geteisterd, zouden ons wakker moeten schudden. Vrijwel alle wetenschappers zeggen dat deze stormen en overstromingen drastisch in aantal zullen toenemen als wij de uitstoot van broeikasgassen niet duidelijk verminderen. Daarom is klimaatbescherming ook in economisch opzicht zinvol. Juist echter omdat wij voor deze uitdaging staan, ergert het me dat men in de discussies over klimaatbescherming weliswaar heel vaak zegt wat men niet wil, maar bijna nooit wat men eigenlijk wel wil. Er is gebrek aan alternatieven, aan constructieve debatten.
Veel mensen zijn vierkant tegen kernenergie. Anderen zijn volledig gekant tegen belastingmaatregelen. Ik denk echter dat iedere mogelijkheid om broeikasgassen terug te dringen moet worden aangegrepen. Het hindert me ook dat in de discussie over nationale milieubelastingen die in de lidstaten wordt gevoerd die nationale instrumenten weliswaar terecht worden bekritiseerd, maar daar te weinig opbouwende voorstellen tegenover worden gesteld. Ik heb daarom namens de EVP-Fractie een amendement ingediend om een Europese klimaatheffing in te voeren, die alle broeikasgassen omvat en fiscaal neutraal is. Wij hebben de kans de fouten die op nationaal niveau worden gemaakt te corrigeren. Europa moet een positief signaal geven.
De EVP-Fractie is ook van mening dat kernenergie tenminste in de komende decennia onmisbaar is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Sommige lidstaten zijn van plan helemaal van kernenergie af te stappen, of zijn daar al mee bezig. Dat is precies het foute signaal omdat kerncentrales aanzienlijk minder broeikasgassen produceren dan fossiele brandstoffen. Voordat landen kernenergie vaarwel zeggen, moeten ze eerst duidelijk maken hoe ze de hoeveelheid broeikasgassen denken te verminderen.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ik wil in de eerste plaats de rapporteur bedanken, omdat hij er mijns inziens voortreffelijk in is geslaagd de verschillende belangen binnen onze instelling met elkaar te verenigen en namens het Parlement een standpunt te bepalen. Mevrouw de commissaris, ik volg de discussie over het klimaat in dit Parlement sinds 1995. Wat ik sindsdien heb meegemaakt, komt er eigenlijk op neer dat het Parlement steeds uit tactische overwegingen bepaalde concessies heeft gedaan, omdat wij willen dat ook het land dat de meeste CO2 produceert zich aan de afspraken van Kyoto houdt. Daarom hebben wij ook de emissiehandel geaccepteerd. Wij zijn daar in principe voor, en hebben daarnaast nog veel meer concessies gedaan. Op een gegeven moment komt de lat dan zo laag te liggen, dat die wat mij betreft niet lager kan. Wij kunnen niet nog meer concessies doen. Ik vind dan ook dat wij ons bij de toekomstige onderhandelingen, als de VS er niet in zouden tot ratificatie over te gaan, werkelijk moeten richten op het maken van afspraken met andere landen, zodat ratificatie ook zonder de VS mogelijk wordt en er eindelijk schot in de zaak komt.
We kunnen niet eeuwig concessies blijven doen zonder de zekerheid te hebben dat het Congres dan ook werkelijk akkoord gaat. Mevrouw de commissaris, ik heb natuurlijk naar uw redevoering over het klimaatprogramma ECCP geluisterd. Het was een fraaie, maar nogal gratuite toespraak over wat er allemaal kan worden gedaan en hoe mooi dat zou zijn. Ik heb zulke fraaie toespraken de laatste jaren al vaker gehoord.
Ik zou veel liever samen met u eindelijk eens voor concrete maatregelen strijden, zoals de invoering van hernieuwbare energie. Er ligt nu een voorstel op tafel om dat te doen, waarbij ik me afvraag wat de Commissie eigenlijk voor beleid voert als een dergelijk voorstel ter bevordering van hernieuwbare energie door het directoraat-generaal concurrentie door middel van de kaderregeling milieusteun wordt gedwarsboomd, of zelfs getorpedeerd.
Ik zou samen met u voor een norm voor energiezuinige huizen willen vechten. Ik zou samen met u willen strijden voor een belastingplan ter bevordering van brandstofbesparende auto's. Dus geen fraaie toespraken meer, maar concreet aan de slag gaan, zodat wat nu nog te mooi klinkt om waar te zijn, straks de gewoonste zaak van de wereld is.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij genoegen dat de commissaris pleit voor 8 vertegenwoordigers van het Parlement bij de COP-6 maar ik wil wel benadrukken dat wij onszelf een actieve rol toedichten bij de uitwerking van Europese strategieën. Wij willen niet weggedrukt worden zoals dat kort geleden de parlementsleden overkwam die aanwezig waren bij de conferentie van de Wereldgezondheidsorganisatie.
Wij zien onszelf als een medestrever die samen met de andere Europese instellingen werkt aan een verbetering van de situatie en aan ratificatie van het Kyoto-Protocol. Kijkt u bijvoorbeeld eens naar de gelijkgestemdheid waarmee wij de recente videoconferentie met leden van het Amerikaanse Congres omschreven als een teleurstellende ervaring. De voorzitter van de Health Science Committee zei met zoveel woorden dat het hier volgens de Amerikanen een economisch, en geen milieuvraagstuk betreft. Daaruit spreekt de wereld van verschil die er bestaat tussen de Amerikaanse en de Europese benadering. De Amerikanen erkenden noch dat er offers gebracht dienden te worden, noch dat wij aan beide zijden van de Atlantische oceaan een historische verantwoordelijkheid dragen als grootste producenten van broeikasgassen.
Ondanks al onze goede bedoelingen lijkt het er toch op dat de Europese Unie aan het eind van dit decennium in plaats van minder, meer CO2 uitstoot zal produceren. De vooruitzichten voor COP-6 zijn dan ook niet rooskleurig en datzelfde kunnen wij eigenlijk ook al zeggen van de ratificatie van Kyoto. Deze situatie wordt bepaald niet gekeerd door de regeringen in de Europese Unie die ingaan op verzoeken voor lagere brandstofprijzen. Als wij echt milieubewust zijn, moeten wij die verzoeken van de hand wijzen. Wij moeten niet korten op brandstofheffingen.
Ik zeg "ja" tegen de handel in emissierechten; laten wij daarmee aan de slag gaan. Laten wij in de lidstaten ook haast maken met de maatregelen ter vermindering van de verkeersuitstoot, ter verbetering van de energie-efficiëntie en ter stimulering van de hernieuwbare energiebronnen en CHP. De trieste waarheid is dat wij de klimaatverandering sowieso niet meer kunnen voorkomen, maar als wij nu geen actie ondernemen wordt het probleem alleen nog maar groter.

Turmes
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, sommigen willen kernenergie terug op de agenda plaatsen. Ik denk dat de Europese ministers van Milieu tot nu toe een wijs standpunt hebben ingenomen door kernenergie uit te sluiten van de lijst van flexibele mechanismen. Kernenergie is duurder dan andere opties, zoals bijvoorbeeld energie-efficiëntie, en iedere dollar die men investeert in nucleaire energie gaat verloren voor andere investeringen die veel rendabeler zijn.
Kernenergie beantwoordt niet echt aan de behoeften van de mensen, die willen leven in verwarmde of gekoelde woningen al naar gelang de klimaatzones waarin ze zich bevinden. Kernenergie biedt geen enkele oplossing, wat gecombineerde elektriciteitsproductie, op basis van biomassa of gas wel doet. Kernenergie blijft gevaarlijk. Het ongeluk in Tokai-mura heeft dat laten zien. Vijftig jaar na het ontstaan van de civiele nucleaire sector zijn er nog altijd geen oplossingen gevonden voor het kernafval. Er zijn reeds miljarden geïnvesteerd in onderzoek, maar men is nog geen stap verder gekomen.
Aan de andere kant denk ik dat we echt het belang moeten inzien van energie-efficiëntie. We kunnen de Chinezen, Indiërs, Indonesiërs, Pakistani veel beter helpen door ze middelen te geven om koelkasten te kopen die weinig energie verbruiken, want er zullen de komende tien jaar 800 miljoen koelkasten bijkomen. Dat is wat bij de strijd tegen CO2-emissies in de ontwikkelingslanden de doorslag zal geven, veel meer dan de twee, drie, vier of vijf kernreactoren die we ze eventueel zouden verkopen.

González Álvarez
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur merkt terecht op dat klimaatverandering een van de ernstigste milieuproblemen is waarmee wij te maken hebben.
Hoewel er sinds de Conferentie van Kyoto en de toezegging de uitstoot van broeikasgassen met 8% te verminderen al drie jaar verstreken zijn, herinnert het Europees Milieuagentschap ons eraan dat als er geen zeer concrete politieke maatregelen worden genomen, deze vermindering niet werkelijk zal worden behaald. Integendeel, de uitstoot van broeikasgassen zal dan met 6% toenemen. Daarbij moet worden bedacht dat de uitstoot door het verkeer misschien nog wel sneller stijgt. Tegen het jaar 2010 kan die met 39% zijn toegenomen.
Ik ben het ook met rapporteur eens dat concrete maatregelen en een concreet beleid de voorkeur verdienen boven de handel in emissierechten, die daarop een aanvulling moet zijn.
Het vertrouwen dat de heer Liese in kernenergie heeft, en zijn enthousiasme ervoor, deel ik in het geheel niet. Ik ben het met de vorige spreker eens dat bepaalde problemen in verband met kernenergie nog niet zijn opgelost. De uitspraak van de commissaris dat in de voorstellen die momenteel worden behandeld geen groter gewicht aan kernenergie wordt toegekend, stelt me daarom gerust.
We denken in ieder geval dat de Europese Unie voorrang moet geven aan een concreet beleid en aan concrete maatregelen, aan het opstellen van een Europees programma tegen klimaatverandering dat concrete doelstellingen en streefcijfers bevat. Het verontrust ons dat dit niet de filosofie is die binnenkort op de vergadering in Den Haag zal worden verdedigd.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er tenslotte net als andere collega's op wijzen dat de overstromingen in Spanje en Italië, evenals andere zogenaamde natuurrampen, volgens ons aantonen dat het klimaat verandert.

Ayuso González
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, in de eerste plaats wil ook ik de rapporteur met deze twee schitterende verslagen feliciteren. In verband met het eerste verslag hoef ik de overstromingen in het oosten van Spanje en de slachtoffers daarvan, die aan de klimaatveranderingen zijn toe te schrijven, alleen maar te vermelden. De vorige sprekers zijn daar immers al op ingegaan.
Wat het tweede verslag betreft, denk ik dat de handel in emissierechten moet worden gezien als een instrument om de uit het Protocol van Kyoto voortvloeiende verplichtingen na te komen. Wij kunnen op verschillende manieren met dit flexibele mechanisme omgaan: afwachtend, actief of reactief. Ik denk dat wij ons zowel uit economisch als uit milieuoogpunt actief moeten opstellen. Een van de redenen daarvoor is de realistische gedachte dat hiermee op korte termijn bepaalde milieudoelstellingen kunnen worden behaald doordat er concrete streefwaarden voor de vermindering kunnen worden vastgesteld, en een tijdsbestek waarbinnen die vermindering moet zijn gerealiseerd. Dit is ook een goede gelegenheid om het onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe technologie ter beheersing van de vervuiling te bevorderen. Ik zie dat dus anders dan degenen die denken dat dit mechanisme een manier is om de belangen van de grote vervuilers permanent veilig te stellen.
Als dit instrument goed wordt gebruikt, zal vervuilen steeds duurder worden en zal de markt ervoor zorgen dat de producten die op de minst schone wijze zijn gemaakt, buitenspel komen te staan. Als emissies handelswaar worden, kunnen ze ook beter worden gecontroleerd en zullen ze worden geregistreerd. De ontwikkeling van milieuvriendelijke activiteiten zal daardoor worden gestimuleerd.
Dit mechanisme moet hoe dan ook op transparante wijze worden uitgewerkt, en een vast bestanddeel vormen van de maatregelen die de lidstaten in het kader van de Europese strategie tegen klimaatverandering dienen te nemen. Alle lidstaten moeten in dit verband bijzonder hun best doen om een en ander aan het publiek uit te leggen, zodat de mensen van meet af aan goed begrijpen wat men met dit mechanisme wil bereiken en wat daarvan de voordelen zijn. Het moet ook duidelijk zijn dat dit maar een deeloplossing is, ter aanvulling op andere maatregelen. Op die manier ontstaan er geen misverstanden.

Corbey
Voorzitter, commissaris, een groot deel van de wereldbevolking heeft binnenkort laarzen nodig. Vooral in de Derde Wereld moeten de voeten beschermd worden tegen het opkomende water. Maar ook in Italië waren onlangs de dramatische effecten zichtbaar. De precieze relatie tussen CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde is nog niet volledig duidelijk, maar dit mag geen reden zijn om nu geen ingrijpende maatregelen te nemen. Het begrip "voorzorg" is hier van toepassing.
Deskundigen vertellen ons dat wij de huidige CO2-uitstoot met 60% moeten verminderen om de klimaatverandering te stoppen. Wij werken nu aan een vermindering van 8%. Dat is al een hele opgave. Wij zetten in op meer duurzame energie en meer efficiëntie. Terecht. Maar onze voornemens zijn niet nieuw. Toch moeten wij vaststellen dat onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen sinds de jaren '70 nauwelijks is verminderd. Wij moeten daarom alle instrumenten inzetten en zoveel mogelijk benutten. Dat betekent een volmondig ja tegen de handel in emissierechten, maar het moet natuurlijk wel goed doordacht zijn.
Wij moeten nog oplossingen vinden voor belangrijke economische en politieke problemen. Emissiehandel kan leiden tot een nieuwe vorm van kolonialisme. Rijke landen kopen makkelijker reducties in ontwikkelingslanden en zo komen zij gemakkelijk van hun verplichtingen af. Technologische vernieuwing wordt hiermee afgeremd.
Het succes van emissiehandel zal dus afhangen van de prijs. Een te lage prijs maakt afkopen wel erg aantrekkelijk. Het succes zal ook afhangen van het draagvlak. Emissiehandel moet eerlijk zijn en moet in de betrokken sectoren een level playing field zijn. De markt moet ingezet worden om duurzame groei én rechtvaardige verdeling te bevorderen. Hiervoor zijn duidelijke politieke keuzes nodig. De Klimaatconferentie in Den Haag is een kans om mondiale stappen te zetten, een kans die wij niet verloren mogen laten gaan. Wij mogen ons niet verschuilen achter de onwil van de Verenigde Staten. Goede samenwerking tussen rijke en arme landen om klimaatdoelstellingen te bereiken, is nodig. Wij moeten rechtvaardige uitgangspunten vaststellen. Gelijke emissierechten voor alle wereldburgers is niet alleen rechtvaardig, maar ook effectief. Het is een middel om de ontwikkelingslanden mee te krijgen én om technologische inspanningen te bevorderen.
Den Haag moet ook een agenda voor de toekomst opleveren. Hier moeten gelijke emissierechten voor alle wereldburgers zeker een onderdeel van zijn. Ik bedank ten slotte de rapporteur voor zijn werk en ik wens de Commissie veel succes toe.

Isler Béguin
Mijnheer de Voorzitter, de klimaatveranderingen die het gevolg zijn van onze consumptiepatronen zijn volop begonnen. Onze collega's hebben nogmaals gewezen op de rampen die elkaar blijven opvolgen en die stuk voor stuk alarmsignalen zijn waarop wij met concrete en politieke maatregelen moeten reageren. Wij begroeten de scherpe en nuchtere conclusies van het verslag van onze collega Moreira Da Silva, dat een overzicht geeft van de uitdagingen en verwachtingen, maar ook van de ontgoochelingen en opgegeven ambities bij de strijd om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.
We weten dat de belangrijkste fase zich in Den Haag zal afspelen, aanstaande november. Dan zullen we zien of de partijen van het Kyoto-Protocol hun verantwoordelijkheden op zich zullen nemen en zullen reageren op de planetaire uitdagingen die op ons afkomen, die ons allemaal in hetzelfde schuitje zetten en niemand sparen.
Velen voorspellen nochtans een fiasco, een afgeroomde overeenkomst die het einde zou betekenen van het Protocol van Kyoto. Wij weigeren in deze mogelijkheid te geloven. De delegatie van de Europese Unie moet vastberaden zijn; zij moet het leiderschap opeisen zoals in Kyoto, het goede voorbeeld geven en onder geen beding zwichten voor de verleiding van de achterdeurtjes. De opdracht is duidelijk en de eisen zijn hoog. De ratificatie van het Protocol van Kyoto is absoluut noodzakelijk, net zoals de tenuitvoerlegging van binnenlandse maatregelen die een echte bijdrage leveren aan de strijd tegen broeikasgassen.
De Raad mag niet in de vallen trappen die in Den Haag zullen worden gespannen. De Unie moet weigeren kernenergie op te nemen in de lijst van mechanismen voor schone ontwikkeling, zelfs als er zware druk wordt uitgeoefend in die richting. Kernenergie is geen duurzame en ook geen schone energiebron.
Het zou net zo onaanvaardbaar zijn om kolenmijnen op te nemen in de flexibele mechanismen. Het is ook bijzonder ongepast en bedrieglijk om de burgers te doen geloven dat het volstaat om bomen te planten om zich te ontheffen van de Kyoto-verbintenissen. Met 80% elektriciteit uit kernenergie en een aanzienlijk bosareaal vervult Frankrijk bijvoorbeeld niet de verbintenissen die het is aangegaan in Kyoto, al zijn die nochtans gering: 0%. Dit wil zeggen dat men op andere terreinen moet handelen. De Europese Unie heeft niet het recht zich te onttrekken aan haar verplichtingen.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige twee verslagen van mijnheer Moreira de Silva zijn van belang voor de voorbereiding van de Gemeenschap op de bijeenkomst volgende maand van de partijen van Kyoto. In de verslagen wordt ernaar gestreefd de Europese Unie een leidinggevende rol te laten vervullen in de internationale strijd tegen klimaatverandering. Ik ben van mening dat het werk van de heer Moreira de Silva dit doel naderbij brengt.
Het Europees Milieuagentschap verwacht dat de hoeveelheid broeikasgasemissies in de Europese Unie in de periode 1999-2010 met 6% zal groeien. Het stelt in zijn beoordeling ook dat de emissies het meest zullen toenemen in het verkeer. Vooral het stadsverkeer neemt een sleutelpositie in bij het verminderen van de CO2-uitstoot in de vervoerssector. Onze commissie roept de Commissie daarom op in haar nieuwe groenboek met voorstellen te komen voor de verandering van de verkeerscultuur binnen de bebouwde kom, zodat de broeikasgasemissies blijvend verminderd worden. De commissie vindt ook dat extra steun aan het openbaar vervoer noodzakelijk is. De commissie verweet de Commissie dat in de Europese strategie ter vermindering van de broeikasgasemissies het beleid en de maatregelen op de tweede plaats komen. Dat kunnen wij niet accepteren als de Europese Unie echt van plan is de leidende rol te vervullen bij het tegenhouden van de klimaatverandering. Een eigen inzet van de Europese Unie is vooral nodig omdat er nog geen zekerheid is over de resultaten van de zesde conferentie van de verdragspartijen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het nu zeer eenvoudig zeggen. Het lijkt mij dat wij politici nog steeds niet de ernst van de klimaatverandering hebben begrepen. Als politici zijn wij gewend over bijna alles compromissen te sluiten en hebben wij geleerd dat de wereld uit compromissen bestaat. Nu hebben wij echter met een partner te maken waarmee wij niet kunnen onderhandelen. De natuur is een harde werkelijkheid die zich niet tot verdragspartij verlaagt, maar er gewoon is. Dat is zo eenvoudig dat ik mij bijna schaam te zeggen dat ik denk dat juist hier ons denken ons in de steek laat.

Vattimo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het natuurlijk eens met veel van hetgeen hier vandaag zo uitvoerig ter sprake is gekomen, maar ik wil uw aandacht vestigen op een heel concrete zaak in verband met de overstromingen van de afgelopen week in Noord-Italië, Spanje en Frankrijk. Ik ben een van de ondertekenaars van de compromisresolutie die morgen in stemming zal worden gebracht. Daarin wordt de Commissie verzocht noodkredieten uit haar eigen begroting beschikbaar te stellen ter aanvulling van de steun van de nationale autoriteiten aan de door de overstroming getroffen gebieden. Ook vragen wij de Commissie op grond van artikel 87, lid 2 van het Verdrag van de Gemeenschap onmiddellijk geschikte financiële hulp te verstrekken aan de getroffen sectoren en meer in het algemeen rekening te houden met het feit dat een groot deel van de getroffen gebieden voldoet aan de voorwaarden voor steun uit de communautaire structuurfondsen. De structuurfondsen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan wederopbouw- en vooral ook preventiemaatregelen.
Bij dit specifieke thema mag de Unie zich niet beperken tot buitengewone maatregelen: men moet, zoals men pleegt te zeggen, de put niet meer dempen als het kalf al verdronken is. Ik wil met name wijzen op de paragrafen 6, 7 en 8 van de compromisresolutie. Europa moet bij de lidstaten aandringen op perfectionering van hun wetgeving inzake milieu, illegale bouw, herbebossing, ontwikkeling van de berggebieden en meer in het algemeen inzake de ontwikkeling van een landbouw waarmee niet alleen productieverhoging kan worden verwezenlijkt maar ook de bodem beter kan worden beschermd en verzorgd.
Het is duidelijk dat een dergelijke omvangrijke actie niet efficiënt zal zijn als ze alleen op nationaal vlak wordt uitgevoerd: ten eerste is hier enorm veel geld mee gemoeid, en ten tweede reiken dergelijke natuurrampen, evenals de klimaatveranderingen en de door de CO2 -uitstoot veroorzaakte schade, tot wijd over de grens.
Met de aanneming van de door ons voorgestelde resolutie vragen wij niet alleen om noodhulp, om een bijdrage aan het schadeherstel, maar ook om een meer langademig beleid waarmee wij van Europa een veiliger en leefbaardere plek kunnen maken voor zijn burgers.

Evans, Jillian
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie en ook anderen hebben reeds voorspeld dat de meeste lidstaten de met het Kyoto-Protocol vastgelegde verminderingen van de broeikasgasemissie niet zullen halen. Het is dus van cruciaal belang dat er nu doeltreffende maatregelen worden doorgevoerd.
Het niet halen van de doelstellingen is eenvoudigweg geen optie. Volgens een raming zijn er de afgelopen twee jaar, voornamelijk in de ontwikkelingslanden, 10.000 mensen omgekomen ten gevolge van de klimaatverandering. Het roer moet radicaal om worden gegooid. Wij kunnen en moeten efficiënte en innovatieve oplossingen goedkeuren om de uitstoot van broeikasgassen te beteugelen en tegelijkertijd onze samenleving en de werkgelegenheid te beschermen.
Mijn kiesdistrict, Wales, is enorm afhankelijk van de verwerkende en de zware industrie. Omdat het VK per 1 april aanstaande een klimaatveranderingsheffing gaat opleggen, heb ik laten onderzoeken wat de gevolgen hiervan zouden zijn voor de industrie in mijn kiesdistrict. Uit het onderzoek bleek niet alleen dat Groot-Brittannië dankzij deze heffing de vermindering van de uitstoot volgens plan kan doorvoeren, maar dat er zelfs nieuwe banen door zullen ontstaan. Meerdere economen hebben de gevolgen van een Europese heffing geanalyseerd en zijn tot gelijkluidende conclusies gekomen voor de werkgelegenheid.
De discussie is niet stil blijven staan en wij moeten het beteugelen van de uitstoot niet meer als een bedreiging maar als een uitdaging en een kans opvatten. Ik hoop dat zal worden ingegaan aan de in de verslagen geformuleerde verzoeken van het Parlement en de regeringen van de conferentie van Den Haag een succes weten te maken, zodat het Kyoto-Protocol op korte termijn kan worden geratificeerd.

Inglewood
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mijnheer Moreira Da Silva feliciteren met zijn verslagen en onmiddellijk verklaren dat ik persoonlijk belang heb bij dit thema. Ik bezit wat bos in het Verenigd Koninkrijk dat binnen de huidige economische constellatie financieel nauwelijks rendabel is. Toch neutraliseren mijn bomen, en die van vele anderen, de CO2-uitstoot die afkomstig is van enkele bedrijven die tot de rijkste van het land behoren.
Boseigenaren krijgen geen stuiver voor deze belangrijke sociale functie. Mijns inziens moeten de opbrengsten van milieuvergunningen en van de handel daarin ten goede komen van degenen die deze bomen planten en beheren. Zij mogen niet onteigend worden door de overheid en anderen. Het spreekt voor zich dat als bosbouw niet loont, er geen bomen worden geplant die CO2 kunnen opnemen. Bovendien klopt het niet dat een relatief arme branche moet opdraaien voor de rommel van een relatief rijke branche, en wel zo maar, voor niets, zonder enige vergoeding. Het rechttrekken van deze situatie zou bovendien extra inkomen genereren voor de in het nauw gebrachte boeren en andere plattelandsbewoners die op deze manier zouden kunnen proberen de huidige, systematische overproductie van te duur voedsel om te buigen naar een economisch gezond stelsel.
De landbouw is zeer veelzijdig en het is goed denkbaar dat er overheidsgeld in gepompt moet worden om het hele scala aan goederen te produceren dat verwacht kan en moet worden van deze industrie. Als wij de potentiële energie- en zuurstofproductie van biomassa en andere gewassen afzetten tegen de overheidssteun voor deze alternatieve productie en dat vervolgens vergelijken met de subsidiebedragen die worden uitgetrokken voor de productie van overtollig voedsel, wordt het enorme verschil zichtbaar. Deze cijfers moeten in evenwicht worden gebracht, want zonder een nieuwe, duurzame landbouwpraktijk worden de problemen van de boeren en het platteland alleen maar groter.
Dit is een zaak van het GLB én van het milieubeleid. Alleen wanneer deze twee beleidsterreinen samengaan, kan er substantiële vooruitgang worden geboekt.

Berenguer Fuster
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur, de heer Moreira Da Silva, met zijn verslag. Zoals enkele sprekers al hebben gezegd, is het een tragische samenloop van omstandigheden dat de natuur ons juist tijdens dit debat met de gevolgen van de klimaatverandering confronteert. In het noorden van Italië en in het gebied waar ikzelf woon - aan de Middellandse-Zeekust van Spanje - is het natuurgeweld opnieuw losgebarsten. Daarbij zijn mensen om het leven gekomen en hebben boerderijen, fabrieken en andere zaken schade geleden.
Aan onze kust, de Spaanse Middellandse-Zeekust, wordt dit natuurgeweld veroorzaakt door condensatie. Doordat het water van de Middellandse Zee warmer wordt, stijgt waterdamp op die hevige regenval veroorzaakt wanneer die in de stratosfeer tegen koude luchtlagen botst. Dat gebeurt in de herfstmaanden weliswaar altijd, maar aanhoudend noodweer als dit deed zich vroeger om de 15 tot 20 jaar voor, terwijl het nu haast ieder jaar prijs is, en minstens een keer in de drie of vier jaar met tragische gevolgen.
Is dit nu wel of niet het gevolg van het broeikaseffect of van klimaatverandering? Ik denk van wel, ook al hebben de deskundigen daar geen sluitend wetenschappelijk bewijs voor. Er moet daarom iets aan deze situatie worden gedaan.
Het Protocol van Kyoto, waarop het verslag dat wij vandaag behandelen betrekking heeft, bevat een aantal maatregelen. Weliswaar zal daarmee niet op korte termijn resultaat worden geboekt, maar als mensen moeten wij nu eenmaal proberen de problemen die wij hebben veroorzaakt te verhelpen.
Afgezien van het broeikaseffect worden de gevolgen van dergelijke natuurrampen nog verhevigd door andere oorzaken die ook aan menselijke hebzucht te wijten zijn. Zo wordt er bijvoorbeeld over de bedding van beken of bergstromen heen gebouwd. Ik ben daarom met anderen een ontwerpresolutie ondertekend waarin niet alleen wordt voorgesteld de maatregelen uit het Protocol van Kyoto snel toe te passen om klimaatverandering tegen te gaan, maar ook andersoortige preventieve maatregelen te nemen. Zo moet men doorgaan met de aanleg en de verbetering van de infrastructuur om bijvoorbeeld de gevolgen van extreem zware regenval op te vangen. Tenslotte moet er ook hulp worden verleend aan de slachtoffers. Zij zijn immers niet verantwoordelijk voor de schade die op korte of lange termijn door speculatie en hebzucht is aangericht.

Frassoni
Mijnheer de Voorzitter, in de gezamenlijke resolutie over de overstromingen wordt aangedrongen op een Europese burgerbescherming en noodkredieten. Het kan echter geen kwaad eraan te herinneren dat de milieubeschermers bijna altijd alleen staan als gevochten moet worden voor een bouwverbod op zomerdijken, voor het schoonmaken van waterlopen, voor een bouwverbod op rivieroevers of een verbod op ongecontroleerde steengroeven, en voor herbebossings- en beschermingsmaatregelen. Alleen op die manier kan immers de stroom van het regenwater worden afgeremd en aardverschuivingen worden voorkomen.
Ik zou niet graag willen - maar ik vrees het ergste - dat over enkele dagen, wanneer de overstroming geen nieuws meer is en de getroffen personen alleen zitten met hun problemen, plotseling niemand meer wil dat zijn grond in opvangbekkens wordt veranderd. Ik zou niet graag willen - maar ik vrees het ergste - dat deze of gene burgemeester zich zal verzetten tegen de bouw van een dam of deze aan de andere kant wil laten bouwen, tegen de logica van ruimtelijke ordening en veiligheid in.
Mevrouw de commissaris, waarde collega' s, natuurlijk kan Europa helpen, maar alleen ter plekke kan men, met eventueel ook impopulaire besluiten, laten zien dat men zich serieus wil inspannen voor het voorkomen van dergelijke rampzalige gebeurtenissen.

Wijkman
Mijnheer de Voorzitter, iedereen is het eens over de ernst van de klimaatproblematiek, en iedereen vindt dat de EU een verstandig beleid moet voeren om aan de in Kyoto aangegane verplichtingen te voldoen. Ik vind dat we nog een stap verder moeten gaan. Alleen een goed beleid in Europa is niet afdoende. De EU moet het voortouw nemen bij de internationale klimaatwerkzaamheden. Anders komt het klimaatverdrag er nooit. Voor een dergelijke leidinggevende rol is een actief energiebeleid nodig, maar eigenlijk ontbeert de EU momenteel een noemenswaardig energiebeleid.
Ik ben zelf lid van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, die verantwoordelijk is voor energiekwesties en ik heb de afgelopen maanden keer op keer kunnen constateren hoe onsystematisch het energiebeleid van de Unie is. De voorstellen die gepresenteerd worden, zijn geen onderdeel van een coherente strategie. Ze worden veeleer zonder onderlinge samenhang gepresenteerd. De ene maand staan we te juichen over het feit dat deregulering van de elektriciteitsmarkt tot lagere prijzen leidt, en een paar maanden later betreuren we het juist dat door de lagere prijzen de stimulans voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie afneemt. Dit zijn slechts een paar voorbeelden. Een actieve strategie moet zorgen voor een verandering van ons energiebeleid. Tegelijkertijd moet zij ook een actievere steun aan de ontwikkelingslanden betekenen. Het grootste deel van de investeringen in energieproductie zal namelijk in de ontwikkelingslanden plaatsvinden.
Ik zie dat de Commissie haar best doet. In mijn optiek ligt de verantwoordelijkheid voor de ontbrekende resultaten met name bij de lidstaten en bij onze regeringen, die weigeren om akkoord te gaan met een gemeenschappelijke CO2-heffing en de behoefte aan een gemeenschappelijk energiebeleid niet onderkennen. Ik wens commissaris Wallström veel succes bij haar werk, maar ik wil afsluiten met een vraag: gelooft zij werkelijk dat het mogelijk is om een actieve klimaatstrategie te voeren zonder een gemeenschappelijk energiebeleid?

Patrie
In de allereerste plaats mijn felicitaties aan mijnheer Moreira Da Silva voor zijn scherpe en relevante analyses, alsook voor de uitstekende voorstellen die hij in zijn twee verslagen heeft geformuleerd. Toch zou ik enkele bezwaren willen aantekenen tegen de geplande invoering van een systeem dat dient te worden omschreven als "het recht om te vervuilen".
Ik zou om te beginnen willen herhalen dat ofschoon het systeem van de handel in emissierechten inderdaad een van de bepalingen is van onze internationale akkoorden - en daar hoeven we nu niet op terug te komen - de Commissie lijkt te vergeten dat dit systeem slechts een van de zogenaamde flexibele mechanismen van het Protocol van Kyoto is.
Bijgevolg moet dit mechanisme niet als een van de voornaamste instrumenten worden gezien, maar veeleer als een aanvulling op andere maatregelen ter vermindering van broeikasgassen. Het is immers duidelijk dat dit mechanisme bedrijven er allerminst toe zal aanzetten om minder te vervuilen en hun gedrag te wijzigen, en dat als er niets anders gedaan wordt, met name op het gebied van vervoer, we zeker niet de doelstellingen van het Kyoto-Protocol zullen halen. Wat men het Groenboek van de Commissie kan verwijten, is dat daarin het paard achter de wagen wordt gespannen. Men wil immers bij voorbaat in de Europese Unie een systeem voor de handel in emissierechten invoeren, ofschoon niemand de Europese Unie verplicht om op iedereen vooruit te lopen, vooral niet op haar handelspartners. Op dit punt is het denk ik zinvol om een van de amendementen te steunen van onze collega's van de GUE/NGL-Fractie die het noodzakelijk vinden de invoering van een systeem, waarmee het recht op vervuiling wordt ingevoerd, op te schorten zolang de Raad en de lidstaten geen operationeel plan hebben uitgewerkt en geratificeerd met maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen in alle betrokken sectoren, en in het bijzonder in het vervoer en de landbouw.
Overigens zwijgt de Commissie over de economische en sociale gevolgen die dit systeem onvermijdelijk met zich mee zal brengen. Men kan echter moeilijk voorbijgaan aan de onaanvaardbare praktijken waartoe de kapitalistische strategieën van de meest vervuilende industrieën onherroepelijk zullen leiden. Iedereen moet toch beseffen dat sommige industriële concerns zullen overgaan tot fusies - met alle gevolgen van dien zoals ontslagen - en niet-vervuilende of minder vervuilende bedrijven zullen opkopen met als enige doel hun vervuilingsrechten te verwerven alvorens ze te verplaatsen of vlakweg te sluiten.
Kortom, waar blijven onze milieudoelstellingen op deze internationale beurs van vervuilingsrechten en wat kan men verwachten van een systeem dat slechts een enorme markt voor emissierechten opent ten bate van landen die, zoals Rusland, vandaag misschien nog beschikken over een emissiemarge, niet omdat ze ervoor gezorgd hebben dat hun fabrieken voldoen aan de normen, maar domweg omdat hun industriële productie is gekelderd? Kortom, we moeten eisen dat er wordt begonnen aan de opstelling van een kaderovereenkomst voor samenwerking tussen Rusland en de Europese Unie met het oog op de totstandbrenging ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Kauppi
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, hoewel in het klimaatbeleid van de Unie de prioriteit moet liggen op een duurzaam milieubeleid, moeten wij in onze besluiten ook rekening houden met het internationale concurrentievermogen van de industrie en het onbelemmerd functioneren van de interne markt. De verantwoordelijkheid voor het protocol van Kyoto en de taakverdeling in de Unie om de verplichtingen na te komen, ligt bij de lidstaten. De mogelijkheden van de lidstaten om emissiebestrijdende maatregelen te nemen zijn zeer verschillend.
Als de quota's per land in de Europese Unie over verschillende sectoren worden verdeeld, zoals onder andere de heer Blokland in zijn advies van de Economische en Monetaire Commissie heeft gezegd, komen gelijksoortige bedrijven in de verschillende lidstaten in een volledig ongelijke positie terecht. Het kan bijvoorbeeld best zijn dat een bepaalde sector in een bepaalde lidstaat wat de milieuefficiëntie betreft tot de beste ter wereld hoort - en dat kan bijvoorbeeld worden gezegd van veel industrieën in mijn eigen land Finland - maar zich toch moet houden aan strengere emissiequota's dan minder doeltreffende concurrenten in een ander land. Dat leidt onherroepelijk tot concurrentieverstoring en daarom moet men op communautair niveau de verschillende industriële sectoren geen quota's opleggen. Het is van essentieel belang maatregelen te bevorderen die in de praktijk te realiseren zijn en die het concurrentievermogen van bedrijven niet in gevaar brengen.
Mijn vaderland Finland is naast Frankrijk momenteel de enige EU-lidstaat waar men overweegt meer kerncentrales te bouwen. Ik ben daar een warm voorstandster van, want dat zorgt voor extra concurrentievoordeel voor onze energie-intensieve industrie, zowel wat betreft de economie als de uitstoot. Ook in dit verslag moet daarom geen stelling worden genomen ten gunste van of tegen een bepaalde vorm van elektriciteitsproductie. Alle verschillende productievormen moeten beschikbaar zijn bij het creëren van een nationale klimaatstrategie.
Ik wil ook het belang van vrijwillige overeenkomsten onderstrepen. In verscheidene landen worden die als zeer doeltreffend beschouwd om de klimaatdoelstelling te bevorderen. Vooral in het uitbreidingsproces kunnen vrijwillige overeenkomsten een goed mechanisme vormen.

Costa, Raffaele
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, als ik een toelichting mag geven op de door Italiaanse afgevaardigden ingediende resolutie moet ik zeggen dat wij voor de tweede keer in vijf jaar in de noordelijke regio van ons land, Italië een regelrecht drama beleven ten gevolge van een natuurramp. Deze ramp heeft ons enerzijds sterker bewust doen worden van het probleem en aangetoond hoe dramatisch dergelijke gebeurtenissen kunnen zijn, maar anderzijds hebben wij daardoor ook een taak op onze schouders gelegd gekregen, ofschoon wij niet de enigen zijn die deze taak moeten dragen. Dit is namelijk geen taak voor een enkel gebied of meerdere getroffen gebieden. Dit is zelfs geen taak voor een enkel land, maar voor heel de internationale gemeenschap. Hier is solidariteit nodig en deze solidariteit moet zich op verschillende niveaus uiten. Deze solidariteit is aanvankelijk ook reeds tot uiting gekomen op moreel, politiek, economisch en legislatief vlak.
Wij verwachten van de Commissie niet alleen dat zij de schade erkent in de getroffen regio' s van ons land en samen met de nationale overheid zorgt voor herstel daarvan, maar ook dat zij iets onderneemt op legislatief vlak, opdat men zich op Europees vlak bewust wordt van deze problematiek. Misschien kan dan verandering worden gebracht in dit probleem van overstromingen en rampen, in de overwinning van de nefaste natuur op de mens en de georganiseerde samenleving.

Tannock
Mijnheer de Voorzitter, de algehele opwarming van de aarde is weliswaar nog niet onomstotelijk bewezen maar verontrust de hele wereld, ongeacht nationale grenzen. Het maakt absoluut deel uit van het concept "Gaia" , oftewel geofysiologie. Ik ben een voorstander van de vrije markt en de enorme welvaart en vrijheid die deze heeft opgeleverd voor miljoenen en miljoenen mensen. Vandaar dat ik het intomen van marktmechanismen daar waar mogelijk toejuich om zo milieuvriendelijke doelstellingen als het verminderen van de CO2-uitstoot meer bereikbaar te maken. Deze voorstellen vinden wij terug in het Groenboek van de Commissie en in het verslag van mijnheer Moreira Da Silva. Ik kan zijn verslag in grote lijnen onderschrijven en ben ervan overtuigd dat het de doelstellingen van Kyoto binnen handbereik brengt.
Ik heb twee amendementen ingediend. Het eerste amendement vraagt om extra onderzoek naar de andere broeikasgassen zoals methaan, roet, CFK' s , enzovoort. Misschien dat het handelssysteem voor emissierechten moet worden uitgebreid met deze stoffen. De vermindering van deze gassen is namelijk veel rendabeler en minder schadelijk voor de wereldeconomie.
Mijn tweede amendement betreft kredietverstrekking aan nationale quota' s voor de aanplant van bossen. Zoals mijn collega, Lord Inglewood zojuist al zei, fungeren bossen als koolstoffilters. Zij verfraaien het landschap en kunnen met behulp van satelliettechnologie gecontroleerd worden. Ik denk ook dat nieuwe ideeën als het zaaien van plankton in oceanen om CO2 blijvend te binden, nader onderzoek behoeven.
Dan wil ik nog ingaan op twee omstreden punten van het verslag. Ten eerste is daar sprake van een koolstofheffing voor de gehele Unie. Ik verwerp dit voorstel omdat het afbreuk doet aan bepaalde fiscale voorrechten en omdat het schadelijk is voor onze economieën, aangezien het naar mijn mening zal leiden tot een verschuiving van activiteiten naar gebieden waar de Europese jurisdictie niet geldt. Het tweede punt is de keus tussen een toegekende vrijstelling van de CO2-quota' s, het zogenaamde "grandfathering" , of een verkoop bij opbod van die quota' s. Ik persoonlijk geef de voorkeur aan een "grandfathering" -stelsel zoals ook de Amerikanen dat voorstaan. Het voorkomt afstraffing van de bestaande energie-intensieve industrieën en verhindert een dubbele beloning voor die bedrijven die in het verleden energiearm zijn gaan werken en daardoor al lagere elektriciteitsrekeningen hebben.
Tot slot ben ik, net als mijn collega mevrouw Kauppi, een voorstander van kernenergie. Dat is voor mij de enige langetermijnoplossing voor het CO2-probleem.

Wallström
. (SV) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil u natuurlijk bedanken voor uw constructieve bijdragen aan het debat over de klimaatverandering en over de manier waarop we die moeten bestrijden. Over een paar minuten zal ik de overstromingen in Italië en Spanje bespreken. Ik zal een verklaring van de Commissie voorlezen; ik kom er zo dadelijk op terug.
Eerst wil ik echter de discussie afronden over onze verwachtingen van de conferentie van Den Haag die over een paar weken zal plaatsvinden. Ik moet u zeggen dat we zonder meer een internationale voortrekkersrol moeten vervullen. We zullen het initiatief moeten nemen, we moeten anderen stimuleren en tegelijkertijd bruggen slaan tussen met name de ontwikkelingslanden en landen zoals de Verenigde Staten. We moeten de dwarsliggers natuurlijk dwingen om deze conferentie over de klimaatverandering tot een succes te maken en laten zien dat we ook in de praktijk geloofwaardig zijn.
In antwoord op de vraag moet ik zeggen dat wij volgens mij hier op de lange termijn niet in zullen slagen als we niet de beschikking hebben over een reeks instrumenten en een reeks politieke maatregelen. Hierbij doel ik natuurlijk op het vervoer en onze vervoerssystemen die geschikt gemaakt moeten worden voor de toekomst, en op het energiebeleid. Ik ben blij dat men erkent dat de Commissie op dit gebied het initiatief heeft genomen. Ik denk dat er meer economische regulerende maatregelen nodig zijn. We moeten natuurlijk ook nieuwe gebieden en de milieu- en klimaatintegratie in alle beleidsterreinen bespreken. Het draait opnieuw om geloofwaardigheid. Handel in emissierechten is slechts een aanvulling op de maatregelen die op intergouvernementeel en EU-niveau uit hoofde van onze fundamentele beleidssystemen en infrastructuren genomen moeten worden om de klimaatverandering het hoofd te kunnen bieden.
Ik ben het ermee eens dat, zoals vandaag al eerder is gezegd, we het concurrentievermogen en de sociaal-economische effecten in de gaten moeten houden. Dit probleem mag echter niet gebruikt worden als een voorwendsel om niets te doen. Integendeel, we kunnen het zelfs in ons voordeel laten werken en daardoor het concurrentievermogen vergroten.
Ik wil de rapporteur en alle andere deelnemers aan het debat nogmaals bedanken. Natuurlijk zullen we zo snel mogelijk na de conferentie van Den Haag terugkomen met een plan om deze maatregelen door te voeren. Dan staan de regels hopelijk vast. Ik hoop dat we na afloop van de conferentie kunnen zeggen dat het een groot succes is geweest.
De natuurrampen die de Europese Unie en haar burgers hebben geteisterd hebben een zware tol geëist. Ze hebben geleid tot enorme materiële schade en in sommige gevallen, zoals recentelijk in Italië en Spanje, hebben ze ook mensenlevens gekost. De Commissie is zich pijnlijk bewust van het door deze rampen veroorzaakte leed. Vandaar dat de Commissie op het vlak van het gemeenschappelijk optreden voor burgerbescherming in de periode 2000-2004, in nauwe samenwerking met de lidstaten initiatieven ontplooit ter voorkoming van rampen en ter scholing van het publiek.
Op 27 september heeft de Commissie dan ook een op een Raadsbeschikking gebaseerd voorstel aangenomen waarin een gemeenschappelijk mechanisme wordt opgezet ter coördinatie van maatregelen voor de bescherming van burgers ten tijde van noodsituaties. Er zijn drie speerpunten: ten eerste de aanduiding en de verbetering van de coördinatiecentra die in geval van nood de verbinding tussen de belangrijkste hulpinstanties moeten verzorgen, ten tweede de speciale cursussen die moeten leiden tot een betere samenwerking en afstemming tussen de betrokken hulpdiensten en ten derde het opzetten van een efficiënt communicatiesysteem dat de contacten beter en sneller moet doen verlopen. Bovendien leidt het voorstel tot snellere en meer doelmatige slachtofferhulp. Op het gebied van onderzoek lopen er momenteel meerdere projecten die betrekking hebben op overstromingen en het terugdringen van risico' s in verband met klimatologische omstandigheden.
Alhoewel, ter afronding, de structuurfondsen niet bedoeld zijn voor natuurrampen, kunnen zij wel aangesproken worden voor wederopbouwprojecten, indien de lidstaat in kwestie de middelen daartoe inzet en voor zover het rampengebied binnen de bestaande indeling van de structuurfondsen valt. Bij natuurrampen kan slechts een beroep worden gedaan op de structuurfondsen wanneer aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Het betrokken gebied moet voldoen aan de territoriale doelstellingen, namelijk doelstelling 1 of doelstelling 2. Cofinancieringsprojecten moeten betrekking hebben op uitgaven die normaal gesproken in aanmerking komen voor de structuurfondsen. Wederopbouwprojecten die aan deze voorwaarden voldoen, mogen niet de financiële hoofdmoot van het betrokken programma uitmaken. Het project moet tijdelijk zijn, één of maximaal twee jaar, en mag niet de gehele programmaduur beslaan. Het structuurfonds mag ook niet de plaats innemen van een verzekering. Om dit soort projecten met middelen uit de structuurfondsen te kunnen financieren moet aangetoond worden dat het programma interne manoeuvreerruimte biedt. Het spreekt voor zich dat de betrokken lidstaat het voor het zeggen heeft en dus mag bepalen welke maatregel eventueel door het structuurfonds gefinancierd wordt, wanneer aan alle voorwaarden voor interventie zijn voldaan.
Er wordt eveneens gewerkt aan samenwerking op het vlak van de ruimtelijke ordening om zo de gevolgen van overstromingen in te dammen. In de INTERREG III- richtsnoeren wordt specifiek verwezen naar de mogelijkheid gemeenschappelijke strategieën te formuleren voor risicobeheer in risicogebieden. Bovendien kunnen er geïntegreerde strategieën en acties worden gepland en uitgevoerd ter voorkoming van overstromingen in transnationale afwateringsgebieden. De Commissie verwacht ook dat onder INTERREG III preventieve acties tegen overstromingen ingebed worden in een transnationale strategie voor al die gebieden waar overstromingen zich plegen voor te doen. De Commissie zal op haar beurt snel en constructief blijven reageren op dit soort verzoeken.
Dan wil ik tot slot nog iets zeggen over de hulp aan slachtoffers. Het Europees Parlement verzoekt de Commissie regelmatig om iets te doen voor de slachtoffers van deze rampen. De Commissie kan dan slechts reageren met de constatering dat er geen begrotingslijn meer bestaat voor dergelijke maatregelen. September jongstleden heeft de heer Nielson, bij de behandeling in dit Parlement van een resolutie over bosbranden, bekend gemaakt dat de Commissie overweegt een rechtsgrondslag voor te stellen voor zo' n begrotingslijn. De Commissie heeft in deze echter nog geen definitief standpunt ingenomen.
De ervaringen uit het verleden tonen in elk geval aan dat ons twee wegen open staan. Wij kunnen ten eerste een begrotingslijn instellen die op een semi-automatische wijze wordt gecrediteerd. In dat geval zou het om niet meer dan symbolische bedragen kunnen gaan. De tweede optie zou inhouden dat de Commissie inderdaad een rechtsgrondslag voorstelt, maar dat zou betekenen dat aanzienlijke bedragen uit hoofdstuk 3 van de financiële vooruitzichten moeten worden vastgelegd. De Commissie moet ook nagaan hoeveel mankracht het beheer van nieuwe activiteiten op dit gebied vergt.

De Voorzitter
Dank u voor uw bijdrage aan dit debat.
Tot besluit van dit debat heb ik een ontwerpresolutie over klimaatverandering, overeenkomstig artikel 42, lid 5, van het Reglement, alsmede zes ontwerpresoluties over de overstromingen, overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.

Davies
Mijnheer de Voorzitter, staat er nergens een regel in het Reglement dat leden verplicht aanwezig te zijn wanneer de commissaris de door hen gestelde vragen beantwoordt? Ik vind dit gedrag uitermate laakbaar ten opzichte van de Commissie. Is dit geen onderwerp voor de Conferentie van Voorzitters?

De Voorzitter
Nee, mijnheer Davies, dit valt niet in een Reglement te regelen. Dit is een kwestie van ambtsopvatting van de parlementariërs. Ik ben in ieder geval tevreden dat u hier nog bent, maar er hadden meer leden mogen zijn. Daar ben ik het zeker met u eens.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.40 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Hormoonontregelaars
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0197/2000) van de heer Lund namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een communautaire strategie voor hormoonontregelaars, een groep stoffen waarvan wordt vermoed dat ze de hormoonhuishouding van mensen en in het wild levende dieren ontregelen.

Lund
Mevrouw de Voorzitter, vandaag de dag weten wij vrij veel over hormoonontregelaars. Er waren heel wat vermoedens, maar nu zijn vele oorzakelijke verbanden betreffende de invloed van hormoonontregelaars op mensen en dieren duidelijk geworden. Wij weten dat ze het voortplantingsvermogen kunnen verminderen. Wij weten dat ze kunnen leiden tot misvormingen van geslachtsdelen, zowel bij dieren als bij mensen, en wij weten dat ze ernstige ziekten kunnen veroorzaken, waaronder borst- en teelbalkanker. Toch heerst er nog grote twijfel over de algemene invloed van vele hormoonontregelaars. In werkelijkheid is de situatie niet te overzien, ook niet voor de volgende generaties.
Dit is naar mijn mening een angstwekkend vooruitzicht. Tot nog toe huldigde men het principe dat een ingreep pas nodig was wanneer het gevaar van een stof bewezen was en de schade aangericht was. Dat is uiteraard een onhoudbaar principe. Daarom is het goed dat de Commissie in haar mededeling een communautaire strategie voor hormoonontregelaars voorstelt. Ik vind alleen dat de Commissie daarin een te afwachtende houding aanneemt. Ze had best wat ambitieuzer mogen zijn. Ik vind dat ze te weinig offensieve en efficiënte initiatieven op korte termijn heeft voorgesteld. In mijn verslag heb ik gepoogd daar iets aan te doen.
Eerst en vooral dient een lijst te worden opgesteld van alle stoffen waarvan vermoed wordt dat ze de hormoonhuishouding kunnen verstoren. Dit moet snel gebeuren. In het verslag stel ik voor dit nog vóór het einde van dit jaar te doen. Het is ook belangrijk dat men over de nodige middelen beschikt om alle betreffende stoffen op de lijst te krijgen, in totaal zijn het er ongeveer 560. Tevens moeten de gevaarlijkste stoffen op de lijst geïdentificeerd worden, zodat tegen deze stoffen onmiddellijk maatregelen genomen kunnen worden. De maatregelen kunnen verschillend van aard zijn: een onmiddellijk verbod, een geleidelijk verbod over een aantal jaren en andere beperkingen op het gebruik. Deze lijst van gevaarlijke stoffen moet tegen het midden van 2001 klaar kunnen zijn. Het is niet nodig verdere onderzoeksresultaten af te wachten en dat moeten wij duidelijk stellen. Het voorzorgsprincipe moet primeren en alle aandacht moet naar de bijzonder kwetsbare groepen gaan. Ik denk aan zwangere vrouwen, zuigelingen en bepaalde groepen van werknemers, die een groot risico lopen aan deze stoffen te worden blootgesteld.
Voorts is het noodzakelijk in de lidstaten en op EU-niveau een efficiënte controle tot stand te brengen. Er moet van de ondernemingen geëist worden dat ze meedelen welke chemische stoffen ze op de markt brengen, in welke hoeveelheden deze worden gebruikt en welke gevolgen ze kunnen hebben. Wij weten ook allemaal dat er meer middelen voor onderzoek naar de omvang en de gevolgen van deze stoffen moeten worden uitgetrokken. Ook onderzoek inzake de testmethodes en specifiek onderzoek over de gevolgen van vermenging en synergie zijn noodzakelijk. Wij weten immers dat deze stoffen in combinatie een zeer ongelukkig effect kunnen hebben. Risico-onderzoek is daarom zeer belangrijk en we moeten ervoor zorgen dat dit onderzoek totaal onafhankelijk gebeurt. Onze politieke initiatieven mogen met andere woorden niet gebaseerd zijn op het onderzoek dat de producenten zelf uitvoeren.
Op het gebied van onderzoek is internationale samenwerking belangrijk, onder andere met de VS en met Japan. Het zou dan ook goed zijn in de toekomstige wetgeving over chemische stoffen een afzonderlijk kader vast te stellen met enkele specifieke hoofdstukken over hormoonontregelaars. Dit wetgevend kader moet gebaseerd zijn op het voorzorgsprincipe en op de omgekeerde bewijslast. Ook dient een tijdschema voor het testen van alle gekende hormoonontregelaars worden opgesteld. Ik heb het over een wetgevend kader, omdat de regels naar mijn mening bindend moeten zijn. Met vrijwillige afspraken op dit gebied hebben wij alleen slechte ervaringen.
Ik dank de fractievoorzitters en de Commissie voor de samenwerking bij het opstellen van dit verslag. Met betrekking tot de amendementen wil ik er alleen op wijzen dat mijn eigen amendement een taalkundige verbetering van paragraaf 15 is en dat ik niet kan aanbevelen voor de drie amendementen van mevrouw Grossetête te stemmen. Volgens mij zijn deze amendementen in hoge mate ingegeven door contacten met de chemische industrie, die mij trouwens ook heeft benaderd. Hun bedoeling is duidelijk: zij willen onmiddellijke maatregelen verhinderen. Ik denk dat het belangrijk is te benadrukken dat het advies van de wetenschappelijk ethische comités louter advies is en geen eigenlijke wetgeving. De Commissie, de Raad en het Parlement stellen het wetgevend kader vast, niet de wetenschappelijke comités. Hun advies staat op gelijke voet met het advies dat wij van andere bronnen krijgen.

Ahern
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor zijn voortreffelijke verslag en hoop dat wij dit belangrijke probleem snel kunnen aanpakken. Ik ben het er met de rapporteur over eens dat dit alles onrustbarend is, vooral de gevolgen voor de komende generaties en het effect op ongeboren kinderen. In de voorbije decennia is het almaar duidelijker geworden dat een aantal industriële chemische stoffen die in het milieu terecht zijn gekomen, ongeveer hetzelfde effect hebben als hormonen. Wij noemen die stoffen hormoonontregelaars. Hormoonontregeling is geen negatief gevolg van iets anders, maar een mechanisme dat kanker kan veroorzaken en gevolgen kan hebben voor de voortplanting, de ontwikkeling of het gedrag. Sommige van die gevolgen kunnen met gewone testprocedures worden opgespoord, hoewel het niet altijd duidelijk is of de stoornis door hormoonontregeling wordt veroorzaakt.
Het Wetenschappelijk Comité toxiciteit en milieu van de EU heeft opgemerkt dat er voor het leven in de natuur een wereldwijd probleem kan rijzen. Ook in het advies van het wetenschappelijk comité over de gevolgen voor de gezondheid van mens en dier - met speciale aandacht voor het leven in de natuur - staat dat de gevolgen voor de gezondheid van de mens moeten worden onderzocht omdat het verband tussen hormoonontregelaars en verstoring van de menselijke gezondheid moet worden nagegaan. In het algemeen verdenkt de wetenschap organische chloorwaterstofverbindingen zoals PCB's.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft daarom een aantal conclusies geformuleerd, in het bijzonder dat de meer dan 560 vermoedelijke hormoonontregelende stoffen volledig moeten worden doorgelicht. Wij moeten die stoffen in het kader van het zesde kaderprogramma onderzoeken. Wij moeten ons daarbij zowel op vrouwen als op mannen concentreren. Wij gebruiken de technische termen 'oestrogeen' en 'androgeen'. Daaruit blijkt dat het niet alleen om een mannenprobleem gaat.

Grossetête
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, over hormoonontregelaars bestaan veel twijfels, veel vragen en geen enkele zekerheid. Deze stoffen kunnen een zeer schadelijke invloed hebben op de vruchtbaarheid van mensen, dieren en planten. We weten niet hoelang en in welke mate iemand eraan mag worden blootgesteld. De stoffen zijn zelfs niet geïnventariseerd. Vragen genoeg dus.
Onderzoek moet ons in staat stellen om antwoorden op al deze vragen te vinden. Paragraaf 3, 6 en 7 gaan trouwens in die richting. Het is essentieel dat we beter met de Amerikaanse en Japanse onderzoeksinstellingen gaan samenwerken. Een gemeenschappelijk onderzoeksprogramma om zoveel mogelijk informatie en wetenschappelijke bewijzen te verzamelen, moeten we zeker steunen. Bovendien moeten we op de begroting van 2001 genoeg kredieten vrijmaken zodat we onze ambities voor het zesde kaderprogramma voor onderzoek kunnen realiseren. Alleen door onderzoek kunnen we achterhalen wat de specifieke risico' s van de hormoonontregelaars zijn en alleen op die manier kunnen we in de toekomst kaderwetten met betrekking tot chemische stoffen opstellen.
De rapporteur, die uitstekend werk heeft geleverd, noemt het voorzorgsprincipe de basis voor mogelijke maatregelen. Maar we moeten intellectueel eerlijk blijven. Het voorzorgsprincipe mag niet alleen tot verordeningen leiden, ook algemene, positieve maatregelen moeten kunnen. Met mijn amendement wil ik daarvoor zorgen.
Ik hoop trouwens dat er rekening zal worden gehouden met het advies van het Wetenschappelijk Comité toxiciteit, eco-toxiciteit en milieu van 5 september. De expertise van dit wetenschappelijk comité wordt erkend. Het is dan ook raadzaam dat er bij het opstellen van wetgeving met zijn advies wordt rekening gehouden. Ik denk dat het voor ons allemaal belangrijk is dat we ons op het advies van experts baseren. Het voorzorgsprincipe houdt ook in dat we ons op de beste wetenschappelijke kennis moeten baseren.
De Fractie van de Europese Volkspartij is ook tegen een omkering van de bewijslast - ik moet dit wel blijven herhalen, dus druk ik me ook telkens in die zin uit. We zijn nergens zeker van, het is dus totaal voorbarig om de verantwoordelijkheid om te keren. Voor elke gevaarlijke stof die men op de markt wil brengen, is een voorafgaande goedkeuring vereist. Die procedure houdt op zich al een waarschuwing in.
Het Parlement moet - en daarin kan ik de rapporteur wel volgen - de publieke opinie, de consumenten, de Commissie en de industrie op een eerlijke en verantwoorde manier informeren. Er zijn terechte twijfels en er heerst nog onzekerheid. Hierop moeten we gepast antwoorden.

Davies
Mevrouw de Voorzitter, ik vertegenwoordig het noordwesten van Engeland. Met de steden Manchester en Liverpool is dat een van de dichtstbevolkte gebieden van de Europese Unie. Wij hebben een bijzonder probleem. Platvis, meer bepaald bot in het estuarium van de Mersey, vertoont vaak duidelijke kenmerken van de twee geslachten. Wij weten niet wat de oorzaak daarvan is. Aan de monding van de Mersey bevinden zich een groot aantal chemische fabrieken. De verdenking is op die fabrieken gevallen, maar de wetenschappers denken ook aan de detergenten die voor industriële doeleinden en in de huishoudens worden gebruikt. Zij denken aan oestrogenen, in het bijzonder synthetische oestrogenen die honderdduizenden vrouwen in het gebied in de vorm van de pil gebruiken. De wetenschappers denken ook aan de natuurlijke oestrogenen die vrouwen produceren. De oorzaak kan een combinatie van dit alles zijn. Dat is het probleem. Wij kennen het antwoord niet. Er zijn meer dan 500 chemische stoffen waaruit wij kunnen kiezen.
Ik betwijfel of het goed is het voorzorgsprincipe te gebruiken en vrees dat het soms wordt misbruikt. Door de aard zelf van dat principe weten wij nooit of het goed is dat wij het toepassen. Wij moeten ons grote zorgen maken over de langetermijngevolgen van het feit dat wij duizenden chemische stoffen in het milieu brengen, maar kunnen moeilijk weten op welke stoffen wij ons moeten toespitsen. Wij stellen vast dat de kwaliteit van het sperma afneemt, dat borstkanker steeds vaker voorkomt en dat vrouwelijke ijsberen een penis ontwikkelen. Dat is zeer onrustbarend en wij moeten dan ook bereid zijn bepaalde stoffen te verbieden om de eenvoudige reden dat ze verdacht zijn, ook al hebben wij nog geen enkel wetenschappelijk bewijs.
Ik ondersteun de voorstellen van de Commissie en de rapporteur. Wij mogen echter harde discussies verwachten als wij gaan bepalen welke chemische stoffen wij moeten verbieden.

De Roo
Voorzitter, commissaris, collega's, ik zou Torben Lund willen feliciteren met een uitstekend verslag waar mijn fractie 100% achter kan staan. Hormoonontregelaars is een relatief nieuw begrip. In mijn eigen taalgebied is het pas sinds één à twee jaar ingeburgerd geraakt. Ik weet dat het in het Deens oestrogene stoffen heet en dat er daar al bijna tien jaar over wordt gepraat. In het Engels is het endocrine disruptors en zeker in de wetenschappelijke literatuur is er een grote discussie over. Maar bijvoorbeeld in het Duits is er nog steeds geen term die ingeburgerd is. Dat geeft aan dat het een nieuw probleem is, maar daarom niet minder ernstig.
Wij kunnen volledig achter de termijn van 2001 staan. Ik ben bang dat de Europese Commissie onder druk van de chemische industrie te lang wil wachten met wettelijke maatregelen.
De helft van de 560 stoffen die ervan verdacht worden hormoonontregelend te zijn, zijn pesticiden. Dat heeft de Commissie in antwoord op mijn vragen in de milieucommissie toegegeven. Daar zouden wij mee moeten beginnen. In elk geval zouden zij niet achteraan de lijst geplaatst mogen worden.
Spelen hormoonontregelende eigenschappen een rol bij de goedkeuring van pesticiden op dit moment? Helaas niet. In de zogeheten uniforme principes staan zij niet. Dat zou wel moeten. Ik vind dat dat ten laatste bij de herziening van de pesticiderichtlijn in 2003 geregeld zou moeten worden. Ik hoop dat de commissaris daar antwoord op kan geven.

Sandbæk
Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Lund voor zijn uitstekend verslag. Het verdient de steun van alle leden van dit Parlement. De gevolgen van kunstmatig geproduceerde chemische stoffen die in het milieu vrijgegeven worden, zijn duidelijk. Er zijn genoeg voorbeelden van de schade die deze stoffen toebrengen aan het voortplantingsvermogen en de ontwikkeling van dieren en planten. Een van de meest afschuwelijke voorbeelden zijn de geslachtsverstoringen die bij ijsberen op Antarctica zijn vastgesteld. Daaruit blijkt dat de schadelijke gevolgen van verschillende hormoonontregelaars een wereldwijd probleem zijn en zelfs tot in de meest afgelegen gebieden ter wereld zijn doorgedrongen. De onderzoeksresultaten van de Deense professor Skakkebæk over de duidelijke afname van de kwaliteit van het sperma bij de man, zouden ons zeer ongerust moeten maken. Het is in feite zover gekomen dat jonge mannen de kwaliteit van hun sperma zouden moeten laten testen om te zien of ze een gezin kunnen stichten, voordat ze er werkelijk aan willen beginnen, om er zeker van te zijn dat ze wel kinderen kunnen verwekken.
Zoals Torben Lund terecht opmerkt, dient het voorzorgsprincipe te primeren. Nu zijn er alle redenen om dit beginsel veel offensiever te gaan gebruiken. Onder verwijzing naar het voorzorgsprincipe is het mogelijk dringende maatregelen te nemen om te voorkomen dat er onomkeerbare schade bij mensen, dieren en planten ontstaat. Nu moeten wij de daad bij het woord voegen betreffende de bescherming van milieu en gezondheid door het voorzorgsprincipe te hanteren voor een gebied waar we nog veel te weinig van afweten. Dit is het enige antwoord dat we kunnen geven op het onveilige gevoel dat bij de bevolking heerst. Het verslag stelt dat het toekomstig wetgevend kader voor chemische stoffen gebaseerd moet zijn op het voorzorgsprincipe en op de omgekeerde bewijslast. We kunnen deze aanbevelingen niet snel genoeg opvolgen.

Arvidsson
Mevrouw de Voorzitter, we hebben als politici nu de taak om besluiten te nemen over een zeer lastige gezondheidskwestie. Dit zeg ik ondanks dat mijn gewone beroep op het gebied van de interne geneeskunde ligt.
De effecten van hormoonontregelaars zijn niet altijd bekend. De onderlinge variatie is zeer groot. Bovendien varieert de gevoeligheid tijdens de levenscyclus van de mens van moment tot moment. Daarom kunnen we geen standaardprocedure volgen en grenswaarden vaststellen voor maximale blootstelling, dat is voor hormoonontregelaars niet mogelijk. We moeten als politici het probleem met de hormoonontregelaars buitengewoon serieus nemen.
Ik ben van mening dat het strategische document over het onderwerp van de Commissie zeer goed is. We hebben meer kennis nodig, onderzoek moet de prioriteit krijgen, de risicobeoordeling moet bespoedigd worden en er moeten eventuele vervangingsmiddelen gevonden worden. We hebben beoordelingen van het wetenschappelijke comité nodig. Het publiek moet objectieve informatie krijgen. We moeten overleg plegen met de lidstaten, de industrie en verschillende organisaties. Om dat te bereiken ligt het voor de hand dat de Commissie aan de hand van een prioriteitenlijst werkt.
Wat betreft het voorstel voor een verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid wil ik een belangrijke tegenwerping maken. Ik ben het namelijk niet eens met de opvatting dat vrijwillige overeenkomsten in het algemeen geen werkbare methode zijn. Ik ben daarentegen van mening dat vrijwillige overeenkomsten een snellere manier kunnen zijn om je doel te bereiken dan via de wetgeving. Afspraken over tijdelijke verkoopstops, het beperkt op de markt brengen, het gefaseerd invoeren van ongevaarlijke producten genieten vaak de voorkeur als over de situatie geen duidelijkheid bestaat, maar wanneer flexibiliteit en snelle maatregelen wel geboden zijn.
Tot slot wil ik onderstrepen dat de wetgevingsmaatregelen altijd voorafgegaan moeten worden door een veelzijdige wetenschappelijke beoordeling en een aanbeveling van het wetenschappelijke comité. Deze beoordelingen en aanbevelingen zullen door ons besluitvormers in acht genomen worden. Dat is een politieke fatsoensnorm.

Stihler
Mevrouw de Voorzitter, wie nog nooit iets over hormoonontregelaars heeft gehoord en naar dit debat luistert, denkt waarschijnlijk dat hormoonontregelaars meer met een science fiction griezelverhaal dan met de volksgezondheid te maken hebben. In werkelijkheid gaat het echter om een groot probleem voor de gezondheid van mens en dier.
Op dit ogenblik is de communautaire wetgeving voor chemische stoffen ontoereikend om de gevaren van hormoonontregelaars aan te pakken. Het is onrustbarend dat in het menselijk lichaam nu meer dan 100 chemische stoffen worden gevonden die daarin vijftig jaar geleden niet aanwezig waren. Vele gezondheidsproblemen van vrouwen zijn in verband gebracht met blootstelling aan hormoonontregelaars. Zoals andere afgevaardigden hier vanavond al hebben gezegd, is er ook een mogelijk verband tussen die stoffen en het toenemende aantal borst- en andere kankersoorten en de dalende spermakwaliteit. De mogelijke gevolgen van dat alles voor de gezondheid en de voortplanting van de mens en het leven in de natuur zijn onrustbarend. Kinderen, zwangere vrouwen en kwetsbare werknemers behoren tot de groepen die het grootste gevaar lopen.
Een ander probleem is dat het vrijwel onmogelijk is grenswaarden vast te stellen voor stoffen die hormonen nabootsen. Uit het oogpunt van de consument is voorgesteld dat de bewijslast wordt omgekeerd, zodat de fabrikant met een redelijke zekerheid moet aantonen dat een product geen gevaar oplevert voordat het op de markt wordt gebracht.
Voorts wordt ook een ruimere voorlichting aanbevolen op basis van het 'recht te weten'-principe. Er is meer onderzoek nodig om ons in staat te stellen snel, doeltreffend en met zekerheid op te treden. Wij hebben absoluut een Europese strategie nodig. Daarom is dit verslag zo belangrijk. Wij hebben meer informatie, een grotere bewustwording van de bevolking en vooral meer onderzoek nodig.
Ik dank de rapporteur voor dit verslag en beveel het aan het Parlement aan.

Wallström
 Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats dank ik het Parlement voor zijn reactie op de mededeling van de Commissie over een communautaire strategie voor hormoonontregelaars en de heer Lund, rapporteur, voor zijn verslag.
Op vrijwel elke conferentie over chemische stoffen wordt over hormoonontregelaars gesproken. Een van de redenen daarvan is dat die stoffen ernstige schade kunnen toebrengen aan mens en dier en vooral aan de foetus en aan ons reproductief vermogen. Er is nauwelijks iets ergers denkbaar dan een aantasting van ons voortplantingsvermogen.
Het probleem van de hormoonontregelaars is zeer complex en vele vragen zijn nog niet beantwoord. Bepaalde dingen weten wij wel. Soms kunnen wij met vrij grote zekerheid voorspellen wat er gaat gebeuren, over andere stoffen heerst grote onzekerheid. Wat wij weten, is dat een aantal door de mens gemaakte en in het milieu gebrachte chemische stoffen en ook enkele natuurlijke stoffen de hormoonhuishouding van dieren en mensen kunnen verstoren. Tot die stoffen behoren een aantal verbindingen die in levende wezens worden geaccumuleerd, onder meer pesticiden en industriële chemische stoffen, maar ook andere synthetische producten. Vele dierenpopulaties zijn door die verbindingen al aangetast.
Er zijn duidelijke cijfergegevens waaruit het oorzakelijke verband tussen blootstelling aan die stoffen en voortplantingsproblemen bij levende wezens blijkt. De onderzoekers hebben ook een aantal algemene conclusies getrokken, onder meer dat die chemische stoffen, zoals de heer Arvidsson opmerkte, totaal andere gevolgen hebben voor embryo's, foetussen en borelingen dan voor volwassenen en dat de gevolgen zich vaker manifesteren bij de nakomelingen dan bij de blootgestelde ouder.
Er heerst echter ook heel wat onzekerheid doordat de aard en de omvang van de gevolgen van blootstelling voor mensen nog niet duidelijk zijn. Onze informatie is beperkt, in het bijzonder wat de concentratie in embryo's betreft. Wij moeten de mogelijke gevaren van die stoffen verder onderzoeken om onze kennis te vergroten en passende maatregelen te kunnen nemen. Dat is de reden waarom ik een communautaire strategie voor hormoonontregelaars heb voorgesteld. Wij hebben allemaal het recht te weten en de plicht te leren. Ik wil de belangrijkste elementen van de strategie nu kort toelichten. Uitgangspunt is het voorzorgsprincipe. Ik stel met voldoening vast dat het Parlement de Commissie steunt in haar voornemen om op basis van het voorzorgsprincipe een beleid uit te stippelen om het probleem van de hormoonontregelaars snel en doeltreffend te kunnen aanpakken.
Het voorzorgsprincipe en de behoefte aan snelle en doeltreffende risicobeheerstrategieën voor hormoonontregelaars werden ook door de Milieuraad in zijn conclusies van 30 maart onderstreept. Het Parlement vindt dan weer dat de Commissie in haar strategie niet ver genoeg gaat om de blootstelling van de mens aan hormoonontregelaars te beperken en het leven in de natuur te beschermen.
Ik zou daarbij een aantal opmerkingen willen maken. De strategie van de Commissie bestaat uit twee belangrijke elementen. Het eerste is verder onderzoek en ontwikkeling, het tweede de ontwikkeling van algemeen aanvaarde testmethodes. Wat onderzoek en ontwikkeling betreft, is het belangrijkste instrument voor de Commissie het vijfde kaderprogramma inzake onderzoek en ontwikkeling. Ik kan u zeggen dat het probleem van de hormoonontregelaars bij de laatste herziening van de programma's inzake menselijke gezondheid en milieu als prioritair onderzoeksobject is vermeld.
De Commissie is ook voornemens een oproep te publiceren tot het indienen van voorstellen in verband met hormoonontregelaars om het onderzoek op dat gebied te stimuleren. Met de aanbevelingen in de ontwerpresolutie van het Parlement zal rekening worden gehouden. De ontwikkeling van algemeen aanvaarde testmethodes zal twee à vier jaar vergen. Wij hebben zulke testmethodes nodig omdat alle betrokkenen het erover eens moeten zijn dat zowel de tests om de stoffen op te sporen als de testresultaten zelf op uniforme manier kunnen worden geïnterpreteerd. Zonder een akkoord zullen wij altijd met wetenschappelijke onzekerheid, maar ook met tegenstrijdige standpunten worden geconfronteerd. Daarom menen wij dat wetgeving om blootstelling in het algemeen op basis van het voorzorgsprincipe te beperken pas mogelijk is, als algemeen aanvaarde testmethodes beschikbaar zijn.
Algemeen aanvaarde testmethodes zijn ook nodig om op zoek te kunnen gaan naar vervangende stoffen. Anders kan op die vervangende stoffen dezelfde verdenking rusten als op de stoffen die ze vervangen. Voorts moeten wij echter ook met de bestaande wetenschappelijke gegevens rekening houden. Daarom zorgen wij ervoor dat wij ook zonder algemeen aanvaarde testmethodes op basis van het voorzorgsprincipe op korte termijn elke stof apart kunnen aanpakken.
Het Parlement steunt het voornemen van de Commissie om tegen het einde van dit jaar een eerste lijst van hormoonontregelende stoffen op te stellen en om na te gaan in welke specifieke gevallen van gebruik door consumenten en blootstelling van ecosystemen wij maatregelen kunnen nemen zonder op verdere tests te wachten. Inmiddels zullen ook de bestaande wettelijke bepalingen inzake hormoonontregelaars worden geanalyseerd. Ik wil daarover twee opmerkingen maken.
In de eerste plaats wil de Commissie haar doelstelling voor eind 2000 in twee stappen bereiken: in de eerste plaats zullen consultants een lijst van mogelijke stoffen opstellen en in de tweede plaats zullen prioriteiten worden vastgesteld. De Commissie zal daarover een voorstel goedkeuren. Op dit ogenblik is alleen de lijst van mogelijke stoffen klaar. Voor de tweede stap is overleg met de betrokkenen nodig. Daarbij streven wij naar een zo breed mogelijke consensus over de prioritaire stoffen.
Ik kan nu niet beloven dat alle 553 mogelijke stoffen op de prioriteitenlijst zullen voorkomen. Ik wil niet vooruitlopen op de besprekingen die met de betrokkenen aan de gang zijn. Zowel het wetenschappelijk comité als de industrie hebben kritiek op de lijst van mogelijke stoffen, het BKH-verslag. Uit de eerste commentaren van de lidstaten en NGO's blijkt dan weer dat die het verslag als een goed uitgangspunt beschouwen. De kritiek van het wetenschappelijk comité op de wetenschappelijke gebreken van het verslag zal bij de vaststelling van de prioriteiten en de verdere beoordeling worden opgevangen.
Ik merk op dat de kritiek ten dele steunt op de verkeerde veronderstelling dat prioriteit zal worden verleend aan een groep van 60 stoffen die in dit verslag wordt vermeld. Die stoffen zijn in werkelijkheid opgenomen in de lijst van 553 stoffen waarover de besprekingen in verband met de vaststelling van de prioriteiten nog aan de gang zijn. Belangrijk is ook te weten dat de lijst dynamisch moet zijn. Nieuwe stoffen kunnen worden toegevoegd en andere stoffen kunnen worden geschrapt als nieuwe gegevens bekend worden.
Mijn tweede opmerking over de lijst van prioritaire stoffen betreft het in de ontwerpresolutie geformuleerde verzoek om ten aanzien van een aantal stoffen voor medio 2001 maatregelen vast te stellen. Om uit te maken ten aanzien van welke stoffen op de prioriteitenlijst maatregelen dienen te worden vastgesteld, is een grondiger evaluatie van het gebruik door de consument en de blootstelling van ecosystemen nodig. Bovendien zullen de wetenschappelijke comités in die specifieke gevallen een zeer belangrijke rol spelen door onafhankelijk wetenschappelijk advies uit te brengen. Verwachten dat die doelstellingen binnen zes maanden kunnen worden bereikt, is wel erg ambitieus. Wij zullen nochtans alles doen om zo snel mogelijk vooruitgang te boeken.
Zoals u weet, is de Commissie voornemens tegen het einde van dit jaar een witboek over het algemene beleid inzake chemische stoffen voor te leggen. Wij werken aan dat witboek en ik heb de eerste ontwerpteksten gezien. Een van de basisprincipes van dat beleid is dat wij een hoog niveau van bescherming willen bieden. De strategie voor hormoonontregelaars moet consistent zijn met het algemene beleid inzake chemische stoffen. Een aantal specifieke elementen in de ontwerpresolutie van het Parlement zoals de omkering van de bewijslast, de nieuwe definitie van de aansprakelijkheid van de fabrikanten, de herziening van de etiketteringsvoorschriften en de groepering van chemische stoffen voor de uitvoering van screenings en tests, worden in het kader van het algemene beleid inzake chemische stoffen aangepakt. In het witboek dat nu wordt voorbereid, zal rekening worden gehouden met de standpunten die het Parlement in deze ontwerpresolutie inneemt.
Wat tenslotte de internationale samenwerking en uitwisseling van informatie betreft, organiseert de Commissie in de eerst helft van 2001, met de steun van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie, een workshop over hormoonontregelaars. Op die workshop zullen alle betrokkenen onderzoeken welke vorderingen zijn gemaakt en aanbevelingen formuleren voor de ontwikkeling van testmethodes en teststrategieën, het onderzoek en de opstelling van monitoringprogramma's.
Ik dank het Parlement nogmaals voor zijn steun. De Commissie is vastbesloten haar strategie ten uitvoer te leggen en daarin met de in de ontwerpresolutie geformuleerde opmerkingen rekening te houden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Verwerkte producten op basis van groenten en fruit
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0273/2000) van de heer Jové Peres namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 2200/96 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit, en verordening (EG) nr. 2201/96 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector verwerkte producten op basis van groenten en fruit, en verordening (EG) 2202/96 tot invoering van een steunregeling voor telers van bepaalde citrussoorten (COM(2000) 433 - C5-0391/2000 - 2000/0191(CNS)).

Jové Peres
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie heeft een voorstel ingediend dat onder het mom van technische aanpassingen extra budgettaire beperkingen bevat voor een sector die toch al het slachtoffer van discriminatie binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid is.
Onder andere door de pariteitsschommelingen tussen de euro en de dollar is de steun de laatste paar jaar met 50% gedaald ten opzichte van de bijdrage die vier jaar geleden werd verleend. Het voorstel van de Commissie beoogt de steun op dit lage niveau te handhaven en de steunbedragen rechtstreeks aan de telersverenigingen te betalen, hetgeen afschaffing van de minimumprijs tot gevolg heeft.
Voor het eind van dit jaar moet de Commissie een verslag over het functioneren van de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit indienen. Daarbij kunnen eventueel ook nieuwe hervormingsvoorstellen worden gevoegd. De Commissie rechtvaardigt het onderhavige voorstel met het argument dat er haast is geboden. De Commissie landbouw trekt geenszins in twijfel dat de zaken waar de Commissie zich mee bezighoudt spoedeisend zijn, maar heeft zelf nieuwe urgenties vastgesteld. Ook kwantitatief zijn er verschillen met het Commissievoorstel. Voor de Commissie landbouw is versterking van de telersverenigingen een van de prioriteiten.
Het probleem is dat de telersverenigingen sinds de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening in 1996 het voornaamste instrument voor de marktordening vormen. Op dit moment is echter slechts 40% van de groenten- en fruitproductie in telersverenigingen ondergebracht. Een gemeenschappelijke marktordening met een bereik van slechts 40% van de productie verdient een dergelijke benaming niet. We moeten zorgen dat het aanbod in telersverenigingen wordt gegroepeerd. Als er iets is dat met spoed moet gebeuren, dan is dat het wel. Daar dit een uitzondering in het gemeenschappelijk landbouwbeleid is en de producenten zelf de actiefondsen moeten cofinancieren, is het duidelijk dat het opvoeren van de communautaire financiering het instrument bij uitstek is om die doelstelling te verwezenlijken. Dit is de reden dat de Commissie landbouw heeft voorgesteld het percentage communautaire financiering voor een aantal gemeenschappelijke acties van diverse telersverenigingen onder bepaalde voorwaarden op te voeren, met name in de regio's waar men het meest op de groenten- en fruitproductie is aangewezen, dan wel voor associaties of fusies van telersverenigingen.
De kwantitatieve verschillen tussen het Commissievoorstel en het voorstel van de Commissie landbouw, dat overigens bijna bij unanimiteit is goedgekeurd, betreffen hoofdzakelijk de hoogte van de steun en de verwerkingsdrempels. De door de Commissie landbouw gevraagde steun lijkt misschien buitensporig hoog, maar dat is slechts schijn. De door de Commissie voorgestelde steun is namelijk bijzonder laag en beoogt de louter conjuncturele steunverlaging te bestendigen, waardoor het inkomen van de telers wordt aangetast. Conjuncturele factoren zijn onder andere de pariteitsschommelingen tussen de euro en de dollar, alsook bijzondere gebeurtenissen op de markten. De lijn van de Commissie landbouw beperkt zich feitelijk tot het teruggeven van de vóór 1996 bestaande steun.
In dit verband wijs ik er bovendien op dat de afschaffing van de minimumprijs en de rechtstreekse betaling via de telersverenigingen tot problemen aanleiding kunnen geven, in het bijzonder in de landen met de voornaamste productiezones. In problematische situaties kan alleen een redelijk steunbedrag het inkomen van de telers op peil houden. Om absurde situaties met continue boetes te voorkomen, stelt de Landbouwcommissie voor de steun vast te stellen op het gemiddelde niveau van de laatste jaren. Daarmee proberen wij de steun af te stemmen op de productiestructuur en de opnamemogelijkheden van de markt en lopen wij niet het risico dat er overschotten ontstaan.
Misschien vraagt iemand zich af hoe de amendementen gefinancierd moeten worden. Daarop heb ik het volgende antwoord. Momenteel ontvangt de sector groenten en fruit 445 miljoen euro minder dan het plafond dat in de financiële vooruitzichten is vastgelegd. Natuurlijk moeten wij de budgettaire neutraliteit in acht nemen, maar wij moeten ook tot overeenstemming komen over de betekenis van dit begrip. Volgens mij betekent budgettaire neutraliteit dat wij binnen de grenzen moeten blijven die bij de goedkeuring van de financiële vooruitzichten zijn vastgelegd. De Commissie wil de steun echter tot een historisch dieptepunt terugbrengen.
Naar mijn mening dient de discussie met name te gaan over de wijze waarop de doelstellingen van de gemeenschappelijke marktordening moeten worden verwezenlijkt. Op grond daarvan kunnen budgettaire afspraken worden gemaakt. Het lijkt er dikwijls op dat de instellingen zich van alles kunnen permitteren zolang hun voorstellen zich tot bezuinigingen op de begroting beperken. Wij moeten ons in de eerste plaats bekommeren om het verbeteren van de doelmatigheid van de instrumenten die wij met zijn allen in het leven hebben geroepen. Zonder begroting kan er geen Europees bouwwerk zijn. In de begroting van de sector groenten en fruit komen vele sociale en territoriale onevenwichtigheden in het gemeenschappelijk beleid duidelijk tot uitdrukking.
Ik sluit mijn betoog af met een woord van dank aan mijn collega's van de Commissie landbouw. Dankzij hun begrip en medewerking heb ik dit bepaald niet makkelijke verslag uiteindelijk toch kunnen voltooien.

Redondo Jiménez
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het Parlement zal zich morgen uitspreken over het voorstel tot hervorming van de sector verwerkte producten op basis van groenten en fruit. Die hervorming is volgens ons noodzakelijk, maar het voorstel van de Europese Commissie is niet precies wat ons voor ogen stond.
Er moet worden voldaan aan de doelstelling om door bevordering van de telersverenigingen de groepering van het aanbod te stimuleren. Zoals mijn collega reeds heeft opgemerkt, is vorig jaar slechts 40% van de productie via de telersverenigingen in de handel gebracht. Mijnheer de commissaris, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft amendementen goedgekeurd waarin wordt bepaald dat gedurende de eerste vijf jaar 50% van de kosten voor de totstandkoming en werking van deze groeperingen uit het EOGFL-Garantie wordt gecofinancierd. Deze amendementen zijn geen overbodige luxe. Ook de in de Commissie landbouw goedgekeurde financiële steun van 4,5% in plaats van 3% van de waarde van de door elke telersvereniging in de handel gebrachte productie is beslist noodzakelijk.
Wij zijn niet gelukkig met de door de Europese Commissie voorgestelde drempels. De drempels moeten aan de ontwikkeling van de markten worden aangepast. De reeds goedgekeurde en door de rapporteur ingediende amendementen in die richting krijgen dan ook onze steun.
De lijst producten zou moeten worden aangevuld met producten die als gevolg van weersomstandigheden of conjuncturele factoren aan sterke prijsdalingen onderhevig zijn. Het Commissievoorstel om de voor de ophoudvergoeding vastgestelde maximale hoeveelheden voor citrussoorten te verlagen van 10 naar 5%, dient mijns inziens dan ook niet te worden gevolgd.
Voor het beheren van de markt in crisissituaties moeten wij nog enkele instrumenten invoeren die als vangnet kunnen dienen. In geval van een ernstige crisissituatie kunnen de voor de ophoudvergoeding vastgestelde maximale hoeveelheden bijvoorbeeld met ongeveer 10% worden overschreden.
Ten aanzien van de etikettering ontbreekt een regeling. De geldende wetgeving dient te worden gewijzigd, zodat de consument volledig geïnformeerd wordt en in staat is te bepalen of het product al dan niet met verse basisproducten is bereid. Hierover komen altijd veel vragen en klachten van de zijde van de consumenten.
Ik steun de amendementen die betrekking hebben op tomaten, peren, perziken, kersen, abrikozen en asperges. Deze producten zijn van groot regionaal belang. Ter verbetering van het concurrentievermogen dienen zij een forfaitaire steun per hectare te ontvangen.
Met betrekking tot noten en gedroogde vruchten - in het bijzonder hazelnoten - blijft het verzoek van kracht om de financiële steun aan de telersverenigingen die een programma voor de verbetering van de kwaliteit ten uitvoer hebben gelegd te verlengen. Dit geldt ook voor de specifieke maatregelen die voor deze sector zijn getroffen en die het volgende verkoopseizoen aflopen. De omstandigheden die geleid hebben tot de invoering hiervan zijn namelijk niet veranderd.
Op uitdrukkelijk verzoek van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling moet het hervormingsonderzoek voor 30 juni 2001 worden ingediend. Aan de hand daarvan kunnen de ontwikkelingen in de sector worden geëvalueerd. Deze hervorming houdt een verhoging van de begroting in. Een verhoging die echter binnen de op de Europese Top van Berlijn goedgekeurde begrotingslijn valt. De Commissie moet opnieuw gaan rekenen, maar van een overschrijding van het plafond is geen sprake. Het verschil in de voorstellen van de Commissie en het Europees Parlement bedraagt 151 euro. Mijnheer de commissaris, budgettaire neutraliteit betekent niet dat de kosten van het voorstel niet boven de tot nu toe uitgegeven bedragen mogen uitkomen. Budgettaire neutraliteit houdt in dat zij lager moeten zijn dan de op de Top van Berlijn afgesproken bedragen.
Ik maak van de gelegenheid gebruik de rapporteur lof toe te zwaaien. Ik ben zeer tevreden over het werk dat wij met zijn allen hebben verricht. Waarschijnlijk is dit een van de voorstellen waarover het Parlement de meeste onderhandelingen heeft moeten voeren.

Berenguer Fuster
Mevrouw de Voorzitter, dit debat is het resultaat van de door de Commissie voorgestelde hervorming van drie verordeningen betreffende groenten en fruit, verwerkte producten op basis van groenten en fruit en de steunregeling voor telers van bepaalde citrussoorten. Zoals reeds opgemerkt, is de Commissie aan de slag gegaan zonder het verslag over de werking van verordening (EG) 2020/1996 af te wachten. Volgens de Commissie is dit verslag voor het einde van dit jaar beschikbaar.
Het feit dat genoemd document niet wordt afgewacht - zoals toch voor de hand ligt - en de hervorming reeds in gang is gezet, toont aan dat de Commissie niet erg in de uitkomsten van haar verslag is geïnteresseerd en zich niets aan de inhoud ervan gelegen laat liggen. Door deze handelwijze kunnen wij ons niet aan de indruk onttrekken dat de Commissie vastbesloten is de verordeningen tot elke prijs te hervormen. Heeft die hervorming zoveel haast? Als de vraag is of de onderhavige verordeningen hervorming behoeven, is het antwoord wat ons betreft zonder meer bevestigend. Als de vraag echter is of er behoefte is aan de door de Commissie voorgestelde hervorming beantwoorden wij die vraag beslist ontkennend. Verbeteringen in de werkingsmechanismen van de sector mogen immers nimmer ten koste van een sector gaan die er in de communautaire begrotingen toch al zo bekaaid afkomt.
De informatie in het verslag is niet bepaald schokkend. De sector groenten en fruit levert een belangrijk aandeel van ongeveer 15% in de agrarische eindproductie. De financiële inspanning is niettemin gering en wordt zelfs nog verder verlaagd. In 1995 ging nog 5,3% van de kredieten van het EOGFL-Garantie naar deze sector. In 1999 was dat slechts 3,6%. Er zitten nog twee kanten aan deze zaak. Enerzijds is deze sector van enorm belang voor de werkgelegenheid. Anderzijds zorgt zij voor inkomsten uit verkoop als gevolg van de overeenkomsten met derde landen.
Wij gaan ons op geen enkele wijze tegen deze overeenkomsten keren, want zij zijn een manier om onze solidariteit met derdewereld- en ontwikkelingslanden te betuigen. Het lijkt echter niet logisch dat de prijs van solidariteit uitsluitend voor rekening komt van een sector die er in de communautaire begrotingen altijd al bekaaid is afgekomen.
Het lijdt geen twijfel dat wij het verslag van de heer Jové Peres zullen steunen. Het is een uitstekend verslag, waarvoor wij de rapporteur feliciteren. Op evenwichtige wijze zet hij de verschillende belangen en afspraken uiteen. Zijn voorstellen, zoals die welke de meest onredelijke aspecten van het Commissievoorstel corrigeren, kunnen een positieve uitwerking hebben. Onze steun is onvoorwaardelijk. Wij geven deze bovendien vanuit de overtuiging dat de Raad wellicht gevoeliger voor de weloverwogen en redelijke voorstellen van het Europees Parlement is dan de Commissie.

Bautista Ojeda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie steunt in grote lijnen het verslag van de rapporteur, de heer Jové Peres. Het voorstel van de Commissie behelst naar ons oordeel zeer zeker budgettaire beperkingen, waardoor de sector financieel dus enorm wordt gekort. Wij moeten niet uit het oog verliezen dat de sector groenten en fruit de eerste gemeenschappelijke marktordening is die door haar eigen telers wordt gefinancierd. Het is dan ook van het grootste belang de telersverenigingen te bevorderen en een verhoging van de actiefondsen te ondersteunen.
Ik benadruk dat de sector groenten en fruit een aanzienlijk percentage van de agrarische eindproductie van de Europese Unie vertegenwoordigt. Nochtans gaat slechts 4% van de kredieten van het EOGFL-Garantie naar deze sector. Tevens herinneren wij aan de ruime consensus in de Commissie landbouw toen dit verslag werd goedgekeurd.
Deze productie heeft een bij uitstek mediterraan karakter. Diverse lidstaten zijn erbij betrokken. Het is een sector die zeer vele directe en indirecte arbeidsplaatsen genereert, hetgeen een bijzonder dynamische economische bedrijvigheid met zich meebrengt. Het is de belangrijkste inkomstenbron van bijna twee miljoen Europese gezinnen.
Wij moeten niet vergeten dat de telersverenigingen die door de wijziging van de Commissie landbouw versterkt en gestimuleerd zullen worden, van het grootste belang zijn voor de ontwikkeling van het platteland in bepaalde gebieden.
De groenten- en fruitproductie is zeer nauw verbonden met de mediterrane eetcultuur, welke bij uitstek staat voor een uitgebalanceerd en gezond dieet. Het is dan ook noodzakelijk dat een van de prioriteiten van de telersverenigingen het bevorderen van kwaliteitsproductie is.
De sector groenten en fruit gaat echter een onzekere toekomst tegemoet, onder andere als gevolg van de uitgeholde communautaire preferenties in deEuro-mediterrane vrijhandelszone. Deze kunnen het tot nu toe verrichte werk volkomen ongedaan maken. Ten aanzien van de toekomst dienen wij ons dan ook vooral constructief en waakzaam op te stellen.

Figueiredo
Mevrouw de Voorzitter, de door de Commissie voorgestelde wijziging van de gemeenschappelijke marktordening in de sector groenten en fruit zal leiden tot nog grotere problemen in de huidige marktordening en de onrechtvaardigheden van het GLB nog vergroten. De groenten- en fruitproducenten krijgen het daardoor nog veel moeilijker. Met name de volgende maatregelen zijn zorgwekkend: de maatregelen ter afschaffing van de minimumprijs voor de voor verwerking bestemde tomaten, verlaging van de maximale steun aan actiefondsen van 4,5% naar 3% van de waarde van de door elke telersvereniging in de handel gebrachte productie, voorlopige verlaging van 9,1% van de steunbedragen in het eerste verkoopseizoen na hervorming van de marktordening, en een vermindering van de hoeveelheid citrusvruchten die uit de markt kunnen worden genomen.
Deze sector is vanuit sociaal, economisch en strategisch opzicht vooral voor Portugal van belang. De sector genereert enorm veel werkgelegenheid en ondersteunt de plattelandsontwikkeling in de uitgestrekte regio' s in de zuidelijke landen. Daarom moeten wij er speciale aandacht aan besteden. Maar de Commissie geeft die aandacht niet.
De wijzigingsvoorstellen van onze collega-rapporteur Jové Peres verdienen dus onze steun. Getracht wordt immers de onaanvaardbare standpunten van de Commissie te corrigeren, met name de voorstellen tegen verhoging van de steun aan telers, voor verhoging van de drempels en herziening van de beperkingen aan de steun voor telersverenigingen.

Martinez
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega' s, na de GOM in de sector wijn en olijfolie is ook de GOM in de sector groenten en fruit heel belangrijk voor de zuidelijke landen. Overigens hebben eigenlijk alleen de Spaanse collega' s het woord gevoerd. Het uitstekende verslag van onze vriend en collega Jové Peres behandelt een zeer belangrijk en zeer symbolisch onderwerp, en niet alleen vanwege de cijfers - het betreft hier bijna twee miljoen gezinnen of 500.000 banen, maar ook omdat de Europese Commissie, mijnheer Fischler, met de rampzalige hervorming van 1996 een groot aantal vrouwen, mannen en landelijke gebieden bewust heeft veroordeeld.
Een voorbeeld uit Frankrijk, meer bepaald uit de Provence: voor de exploitatie van 40 hectare appelen bedragen de productiekosten het dubbele van de verkoopprijs. De teelt van 40.000 appelen per hectare betekent dan ook een verlies van 320.000 euro per jaar. Die exploitatie gaat dus verdwijnen. Wie zijn schuld is dat? Niet die van de kwekers. Zij hebben geprobeerd om zich in organisaties te hergroeperen en om gecofinancierde actiefondsen op te richten. Maar daarvoor moet je wel inkomsten hebben en om inkomsten te hebben, moet je kunnen verkopen. Dat kunnen ze niet omdat de machtige aankoopcentrales van de distributiesector buiten Europa inkopen. De peren komen uit Argentinië, de appelen uit Chili, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. De centrales kopen hun voorraden in die landen omdat dat goedkoper is, omdat de arbeiders in die gebieden geen enkele sociale bescherming kennen, omdat de douanerechten zijn afgeschaft, omdat de Europese Commissie is gegrepen door de ziekte van de wilde diplomatie, zeg maar de ziekte van de wereldwijde vrijhandel!
In naam van een wereldwijd buitenlands beleid heeft Brussel onze fruittelers, groentekwekers en tuinbouwers opgeofferd. Die mensen worden als ruilmiddel gebruikt in de vrijhandel. De deal is duidelijk: het zuidelijk halfrond krijgt het fruit en de groenten, de bloemen en de wijn, het noorden krijgt misschien de industrie.
Wat te doen, zoals kameraad Lenin al zei? Ongetwijfeld is het raadzaam om de uitstekende amendementen van Jové Peres, die prima werk heeft geleverd, en van de Commissie landbouw, zonder het voorwendsel van de budgettaire neutraliteit, aan te nemen, want als er met geld naar Kosovo, de Balkan, Indonesië en Azië wordt gesmeten, dan moet er poen zijn. Maar, beste collega' s, als wij geen einde maken aan de wereldwijde ontsporing van Europa, zullen niet alleen de boeren verdwijnen, maar zal heel Europa in de oceaan van de wereldmarkt verdrinken.

Fiori
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, voordat we het verleden overboord gooien en nieuwe werkwijzen invoeren, moeten de bereikte resultaten worden geanalyseerd. Het valt niet te ontkennen dat er sinds 1996, het jaar waarin de GMO van de sector verse en verwerkte groenten en fruit in zijn geheel werd gewijzigd, geen sprake is geweest van enige reflectie over de impact van de GMO in de sector, hoewel die steeds wordt aangekondigd en de verordening al drie jaar wordt toegepast. Dat is lang genoeg om de analyse uit te voeren die voor elke hervorming nodig is.
De belangen van een hele sector, waarin bijna twee miljoen personen uit het centrum en zuiden van de mediterrane landen werkzaam zijn, staan op het spel. Deze gebieden worden unaniem gezien als de zwakste van de Europese Unie. De sector groenten en fruit heeft te kampen met productiequota en de mondiale liberalisering van de markten, terwijl een onderzoeksbeleid voor de vernieuwingen in de biotechnologie nog steeds ontbreekt. Deze sector heeft het meest te lijden van de internationale akkoorden van Marrakesh, ondanks dat hij 16% van de waarde van de agrarische productie in de Europese Unie vertegenwoordigt.
Als het de bedoeling van de nieuwe GMO is om de telersverenigingen te bevorderen als alternatief voor en integratie in het Europese economische systeem van groothandels, moeten voor een dergelijk beleid de benodigde financiële middelen worden uitgetrokken, zodat de operationele programma' s kunnen worden uitgevoerd: een reële financiële quota van ten minste 4,5% van de verhandelde productie in plaats van de door de Commissie voorgestelde 3%. Om door te kunnen werken vragen de telers om wetten die de ontwikkeling van de sector groenten en fruit steunen en niet belemmeren.

Garot
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de GOM in de sector fruit en groenten werd in 1997 hervormd en na drie jaar is de balans onduidelijk.
Om de producenten economisch sterker te maken, werden er collectieve projecten opgestart en ging men contracten met de overheid aan om tot cofinanciering te komen. Uiteindelijk bleken de resultaten van deze hervorming tegen te vallen. Ze had eigenlijk geen toekomst omdat een te klein deel van de productie in telersverenigingen was ondergebracht, zoals daarstraks al werd gesteld, namelijk minder dan 40%.
Onder die omstandigheden kregen de telersverenigingen ook geen echte greep op de regeling en de afzetmogelijkheden van de producten in de sector fruit en groenten. Daarnaast is de begroting van het EOGFL voor deze sector sinds 1997 weliswaar regelmatig verhoogd, maar tijdens het begrotingsjaar is ze voortdurend geslonken omdat er als gevolg van de slechte toewijzingsregels te weinig kredieten werden aangesproken.
Daarom zitten we nu in de paradoxale situatie dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid veel te weinig rekening houdt met een van de belangrijkste Europese landbouwsectoren, die 20% van de productie-eenheden groepeert, heel veel werkgelegenheid genereert in de productie en de verwerking, en 16% van de uiteindelijke landbouwproductie voor zijn rekening neemt.
In dit verband wil ik natuurlijk het belang benadrukken van het voorstel van de Commissie, waarover we vanavond debatteren. Maar ik wil vooral de kwaliteit van het verslag van de heer Jové Peres loven. Zijn verstandige voorstellen moeten de resultaten van deze sector in de zuidelijke landen nog meer verbeteren door de overheidssteun op 4,5% van de marktwaarde vast te leggen en er zelfs 6% van te maken om zo het hergroeperen van het aanbod door de producentenorganisaties aan te moedigen.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ik hoop dat de Raad deze hervorming snel goedkeurt zodat ze in 2001 met de nodige middelen in werking kan treden.

Maat
Voorzitter, onze collega-rapporteur did a hell of a job. Het was een moeilijk onderwerp rond deze crisis in de groente- en fruitsector in delen van Europa. Die analyse onderschrijf ik en die analyse moeten we ook gebruiken in de komende WTO-onderhandelingen, zodat er scherp onderhandeld wordt voor die producten waarvoor geen marktbescherming is. Ook die moeten een weg vinden.
Het tweede punt is de positie van de telers. Zijn pleidooi om deze sterker te ondersteunen en de positie van de telers te versterken, onderschrijf ik en ik acht dat essentieel. Want bij het huidige geweld van inkooporganisaties van supermarkten kan zich langzamerhand de vraag voordoen of er geen sprake is van, in ieder geval een te grote samenklontering en samenvoeging van inkooporganisaties en de vraag is of dit langzamerhand geen monopolieposities zijn.
Daarop is maar één antwoord mogelijk: een krachtiger optreden van telersgroeperingen en het beter organiseren daarvan. Daarin zie ik meer dan meer geld pompen in een sector. De sector moet een sterkere marktpositie krijgen. En ik moet ook zeggen dat ik daar meer in zie, zeker voor groenten en fruit, voor kwetsbare producten die snel verkocht moeten worden.
Een aantal opmerkingen met betrekking tot de verdeling over de landen ook van de quota met betrekking tot verwerking en de drempels. Ik constateer dat die verdeling op een aantal punten niet geheel evenwichtig is. En ik verwacht ook van de collega-rapporteur morgen een mondeling amendement met betrekking tot in ieder geval één van de landen bij de verwerking van peren. Maar ook als je kijkt naar de verdeling over de zuidelijke landen, kijk bijvoorbeeld naar de positie van Portugal ten opzichte van andere landen, kun je je afvragen of die verdeling in alle opzichten evenwichtig is.
Principieel zou ik willen zeggen, en in die zin wil ik ook het pleidooi volgen van onze woordvoerder, mevrouw Rodondo, dat het essentieel is dat de positie van telers versterkt wordt, dat de telersgroeperingen sterker worden, want ik kan u zeggen, dat dat moet gebeuren, ze moeten steviger op de markt staan, dat zal het beleid moeten zijn. Zolang we een marktordening hebben en enerzijds zeggen we willen niet meer geld erin, zal dat alleen werken wanneer je anderzijds ook kijkt naar de productiekant en wellicht een zekere beheersing daarvan. Maar ik kies in dit verslag en ook als reactie op dit verslag juist voor een versterking van telersgroeperingen.

Klaß
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de Commissie heeft op 12 juli een voorstel ingediend voor de wijziging van de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit, hoewel we in december 2000 een evaluatieverslag van de Commissie over het functioneren van uitgerekend deze marktordening verwachten. Als we nu bij voorbaat enkele punten wijzigen, moet de Commissie daarna de dan beschikbare evaluatie onverwijld als basis gebruiken voor een herziening van de marktordening voor groenten en fruit en de noodzakelijke wijzigingen aanbrengen.
Juist voor de marktsector groeten en fruit is de samenvoeging van telersverenigingen en de vorming van telersfederaties en bovendien ook de commerciële samenwerking tussen telersverenigingen uit verschillende regio's van bijzonder belang. De marktordening geeft hiertoe een goede aanzet. Toch moet ook worden gekeken naar de boeren die voor zichzelf en hun gezinnen met veel energie een deel van hun productie zelf vanuit hun bedrijf rechtstreeks aan de consument verkopen.
Het zelf op de markt brengen van groenten en fruit biedt veel bedrijven het noodzakelijke extra inkomen en vaak zijn het ook juist de boerinnen die dit als zelfstandig onderdeel van het bedrijf doen. Bovendien onderstreept vooral de rechtstreekse verkoop vanuit het bedrijf de regionaliteit van de producten en wordt daarmee ook een bepaald potentieel aan kopers bereikt. Daarom moet het amendement op artikel 11, lid 1, sub c) ook zo worden geformuleerd dat de telers met goedvinden van de telersverenigingen een per afzonderlijk geval vast te leggen deel van hun producten rechtstreeks aan de consument voor persoonlijk gebruik kunnen verkopen.
Als de momenteel geldende starre grens gehandhaafd wordt, dan zijn de telersorganisaties gedwongen om leden die deze regeling niet nakomen, buiten te sluiten. Dit zou dan tot gevolg hebben dat de telersorganisaties qua verkoopvolume worden verzwakt en dat ze de invloed op deze telers ten aanzien van hun activiteiten in de rechtstreekse verkoop verliezen, dat wil zeggen op de naleving van kwaliteitsnormen, de inachtneming van productierichtlijnen en het nastreven van gemeenschappelijke marktstrategieën. Daarom verzoek ik u om ook hiermee rekening te houden.

Ayuso González
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de groenten- en fruitproductie is in de landen van Zuid-Europa geconcentreerd. Zij vertegenwoordigt 13% van de agrarische eindproductie van de hele Europese Unie. In de meeste productielanden is dit percentage nog veel hoger, tot zelfs 25%. In sommige provincies in het zuiden van Spanje vertegenwoordigen verse groenten en fruit zelfs meer dan 80% van die productie. Zij vormen daar de enige motor voor plattelandsontwikkeling en werkgelegenheid.
Bovendien gaat het om producties die geen communautaire preferentie meer genieten. Zij moeten in het buitenland concurreren zonder dat zij kunnen terugvallen op de vergoeding van ongeveer 70% uit de EOGFL-kredieten die de traditionele continentale producten krijgen.
Mijnheer de commissaris, het heeft er alle schijn van dat deze sector het wisselgeld voor de preferentiële overeenkomsten met derde landen en de achtereenvolgende wijzigingen van de daarbij behorende protocollen is. Daar komt nog bij dat deze landen moeten produceren zonder de financiële, sociale en ecologische voorwaarden die wij in Europa hebben, terwijl de oogst wel op hetzelfde tijdstip als in onze productiezones plaatsvindt.
Dit is een onrechtvaardige, onredelijke situatie. Het is namelijk oneerlijk dat er in het buitenland geconcurreerd moet worden zonder de bescherming die de continentale producten wel genieten. Het is ook oneerlijk dat als gevolg van interne belemmeringen en door de regelgeving opgelegde boetes de budgettaire neutraliteit niet in acht wordt genomen die in Agenda 2000 op 1.900 miljoen euro is gesteld.
Tenslotte ben ik van oordeel dat dit voorstel beslist voor verbetering vatbaar is. Het verslag van de heer Jové, die ik van harte feliciteer, kan daarbij heel goed als leidraad dienen. Er moet mijns inziens hoe dan ook een verbetering komen.

Cunha
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het voorstel van de Commissie voor het groenten- en fruitbeleid is verre van volledig en schiet tekort. Ik wil hierbij 4 aspecten belichten.
In de eerste plaats moeten de gegarandeerde maximumhoeveelheden voor de verschillende soorten groenten en fruit worden verhoogd, om deze beter af te stemmen op de reële communautaire productie en om tegemoet te komen aan de vraag. Ik vind met name dat de gegarandeerde maximumhoeveelheden voor verwerkte tomaten in Portugal moet worden verhoogd. Deze zullen op z' n minst dichtbij de tijdens de top van Berlijn vastgestelde hoeveelheid moeten komen, oftewel 953 ton.
Ten tweede: de door de Commissie voorgestelde steun per ton is ontoereikend. Een verhoging daarvan is noodzakelijk, zoals overigens ook door de rapporteur wordt voorgesteld. Doordat de minimumprijs nu wordt afgeschaft, zullen de productieprijzen flink dalen. We moeten daarom voorkomen dat telers er in inkomen op achteruit gaan.
Ten derde wil ik zeggen dat het niveau van de actiefondsen eveneens volledig ontoereikend is. Overigens is het, zoals de rapporteur uiteenzet, onmogelijk om de organisatie van de telersverenigingen te verbeteren zonder de middelen van de fondsen te verhogen.
Tenslotte wil ik nog kwijt dat de Commissie een prachtkans heeft laten liggen om het GLB billijker te maken. Zoals u weet, mijnheer de commissaris, krijgt deze sector, die 16% van de agrarische productie voor zijn rekening neemt, nog geen 4% van de begrotingsmiddelen. Op dit moment leven de groenten- en fruitproducenten van de Europese Unie voornamelijk van inkomsten uit de markt, van datgene wat ze zelf op de markt verkopen. Zij hebben dus te maken met marktrisico' s en marktonzekerheden en bovendien met collega' s uit andere landen die producten als graangewassen, oliehoudende gewassen, rundvlees, melk, etc. produceren en die vanuit het GLB een gegarandeerd inkomen hebben zonder dat ze enig risico lopen.
Mijnheer de commissaris, er moet heel snel een eind gemaakt worden aan deze gespletenheid in het GLB.

Costa, Raffaele
Mevrouw de Voorzitter, collega' s, ik waardeer het verslag zoals het is ingediend en ook het advies van de Commissie landbouw over het standpunt van het Parlement ten opzichte van de oude verordeningen en de voorstellen van de Commissie en de Raad.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat er verschil van mening kan zijn - en ook is, zoals morgen tijdens de stemming zal blijken. Net zoals er redenen kunnen zijn om wijzigingen voor te stellen of deze wijzigingen te steunen. Het lijkt erop dat er in het voorstel van de Commissie en de Raad weinig rekening wordt gehouden met de manier waarop bepaalde producten gekweekt worden, met hun kenmerken en eigenschappen en de sociale omgeving waarin ze gekweekt worden. Een collega die zojuist sprak, heeft dat ook al gezegd. Ik doel op industrietomaten, citrusvruchten, maar ook op schaalvruchten.
Ik denk daarom dat sommige subsidies in waarde zijn gedaald. Niet alleen door de huidige waardevermindering van de euro, waartegen we overigens beter maatregelen kunnen nemen voordat de situatie ontaardt in verzet tegen de Europese Unie als geheel, maar ook wat betreft de vereiste houding ten opzichte van producten uit het Middellandse-Zeegebied. Onlangs zijn er terecht protesten en acties geweest, maar ook zijn er op parlementair niveau enkele voorstellen ingediend: voorstellen inzake het maximum van de financiële steun; voorstellen om de steun voor alle telersverenigingen te uniformeren, onafhankelijk van de rechtsgrondslag; een voorstel, dat volgens mij gesteund moet worden, om de productiesteun na de drie jaar niet stop te zetten en tenslotte een voorstel om voor bepaalde producten, met name schaalvruchten, de hoogte van de subsidie bijzonder zorgvuldig te bepalen.

Ebner
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, waarde collega's, ik heb groot begrip voor de inspanningen van de Commissie en de commissaris om besparingen door te voeren en dat is ook goed zo. Maar zonder dat ik wil dat de besparingen worden afgeschoven op andere sectoren: de situatie in de sector groenten en fruit verslechtert zienderogen. Toenemende hoeveelheden, import uit derde landen, schommelingen in de consumptie, zowel qua hoeveelheid als kwaliteit, zijn daarvoor de belangrijkste argumenten. De situatie wordt kritieker, ook al is zij niet zo kritiek als collega Martinez zegt. Met 40 hectare kun je bijvoorbeeld in mijn geboortestreek Zuid-Tirol heel goed leven. Dus zo erg is het nog niet, maar toch!
Als je bijvoorbeeld ziet dat de sector groenten en fruit met 3,8% wordt gesteund en de akkerbouwgewassen met 41%, dan ga je haast denken dat er een komma te veel is gezet. Helaas is de komma wel op de goede plaats gezet. Het gaat echt om 3,8%. Een nadeel dat in het voordeel is van een andere landbouwsector, namelijk de landbouwgewassen, waar vast veel meer vrijheid van handelen bestond dan bij de sector groenten en fruit. Internationale handelsverdragen gaan deels ten koste van de sector groenten en fruit en zijn daarmee in het voordeel van andere economische sectoren.
Ik ben van mening dat deze extra financiële inkrimping moeilijk te verkroppen is en ik hoop dat de commissaris, de Commissie en de Raad zo verstandig zullen zijn om aan de twee bestaande punten van achterstelling niet nog een derde toe te voegen, omdat men hier een extra besparing wil doorvoeren. Ik hoop dat er rekening zal worden gehouden met de wensen en voorstellen van het Parlement, de rapporteur en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling.

Fischler
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, voordat ik inga op de inhoud van het verslag wil ik zowel de heer Jové Perez bedanken voor zijn verslag als de leden van de commissie voor de tijd en moeite die zij zich hebben getroost voor de 61 amendementen. Eén ding lijkt me duidelijk: net als bij elke andere geheel nieuwe regeling moet ook hier in de sector groenten en fruit op basis van ervaringen die we in de afgelopen jaren in de praktijk hebben opgedaan, een toetsing plaatsvinden en voorts moet ook de marktordening worden verfijnd.
De lidstaten en ook de vertegenwoordigers van de sector zelf zijn het met de Commissie eens dat er enkele prioritaire problemen zijn die we zo snel mogelijk moeten oplossen. Dat was de reden waarom de Commissie een soort voorloper van het verslag heeft gemaakt en dit voorstel nu ter discussie heeft voorgelegd zonder op het definitieve verslag te wachten.
We hebben ons op vier terreinen geconcentreerd: het gaat om de twee maxima voor de steun aan de actiefondsen en voorts om de steunregeling voor tomaten die voor verwerking bestemd zijn, het gaat om de hoogte van de quota voor tomaten, citrusvruchten en peren en om exportrestituties. Maar het feit dat we deze vier onderwerpen al bij voorbaat behandelen, betekent niet dat we dit verslag, dat in de marktordening wordt geëist, niet alsnog zullen voorleggen. We zullen dat in ieder geval doen en we zullen dat ook nog dit jaar doen.
Zoals ik echter uit veel amendementen kan opmaken, heeft u nu van de gelegenheid gebruikgemaakt en behalve de vier onderwerpen die de Commissie ter discussie heeft voorgelegd, ook nog een voorschot genomen op het definitieve verslag. Daaruit blijkt een zekere discrepantie tussen de opvatting van de Commissie en hetgeen u hier voorstelt.
Door welke uitgangspunten heeft de Commissie zich bij het maken van haar voorstel dan wel laten leiden? Met het oog op de begrotingssituatie en de besluiten van Berlijn zou immers ieder voorstel dat tot wezenlijke verhogingen van de begrotingsuitgaven ten gunste van één bepaalde sector zou leiden, niet realistisch zijn. Daarom is het voorstel gebaseerd op het principe van de begrotingsneutraliteit.
Ik weet natuurlijk dat de financiële middelen voor de sector groenten en fruit - de bananen even buiten beschouwing gelaten - sinds de hervorming van 1996 zijn teruggelopen en dat ook de prognoses van Agenda 2000 niet volledig zijn uitgekomen. Daarvoor zijn met name twee factoren verantwoordelijk: ten eerste zijn de uitgaven voor de steun aan de actiefondsen veel minder gestegen dan verwacht, en wel omdat de ledenaantallen van de telersorganisaties niet zo sterk zijn gestegen als gehoopt, en ten tweede werd bij de berekening van de steun voor de verwerking rekening gehouden met de stijgende prijzen op de mondiale markt en ook met de ontwikkeling van de dollar.
Ten slotte beoogt het voorstel van de Commissie een verstrekkende vereenvoudiging, doordat de bestaande verwerkingsregelingen voor de belangrijkste producten geharmoniseerd en daardoor ook transparanter worden. Voor tomaten, peren, perziken en citrusvruchten worden naast de communautaire drempel nationale drempels vastgesteld en de doorlopende steun wordt aan de telersorganisaties uitbetaald. Een voordeel van de voorgestelde wijziging is ook dat de telersorganisaties op basis van het toekomstige - voortaan voor onbepaalde tijd vastgestelde - bedrag van de financiële steun vrij kunnen onderhandelen over de prijs voor de basisproducten. Daarvoor zijn minimumprijzen in de toekomst overbodig. Bovendien zal de invoering van één gegarandeerd maximum voor de steun aan de actiefondsen zowel de opzet van operationele programma's als de afwikkeling ervan aanzienlijk vereenvoudigen.
Met deze uitgangspunten voor ogen wil ik nu graag ingaan op de door u voorgestelde wijzigingen. Ik ben van mening dat deze in drie groepen ingedeeld kunnen worden: bij de eerste groep gaat het om algemene opmerkingen over de gemeenschappelijke marktordening. De amendementen 1, 2, 44 en 19 hebben betrekking op de versterking van de rol van de telersorganisaties, bij de amendementen 8, 14, 26, 27 en 35 gaat het om een krachtiger ondersteuning voor perifere en achtergebleven regio's alsmede om handelsmaatregelen; bij de amendementen 17, 48, 49, 50, 55, 56 en 59 om de rapportage over de gemeenschappelijke marktordening. De amendementen 3 en 4 hebben betrekking op verhoging van de EU-middelen voor de sector groenten en fruit.
Mijns inziens passen al deze algemene opmerkingen over de marktordening niet in het kader van het onderhavige voorstel. Ze lopen namelijk vooruit op het voorstel dat we van plan zijn in te dienen en moeten daarom in de context van dit verslag worden besproken.
Bij de tweede groep gaat het om specifieke eisen met betrekking tot het functioneren van de gemeenschappelijke marktordening, zoals bijvoorbeeld amendement 5 over nieuwe rooiingen en de amendementen 27, 21, 25 en 34 over bijzondere steunmaatregelen bij zware crises. Met behulp van amendement 18 moeten de directe afzetmogelijkheden worden verbeterd en de amendementen 22 en 24 hebben wederom betrekking op de actiefondsen. De amendementen 28-30, 33, 36, 37 en 38 hebben betrekking op de brancheorganisaties, de schaalvruchten en het uit de markt nemen van producten.
Net als bij de eerste groep vallen ook deze amendementen niet binnen het kader van het onderhavige voorstel en zij kunnen daarom ook niet worden overgenomen. Ik moet echter toegeven dat beide groepen enkele interessante aspecten bevatten, die de Commissie in het kader van de uiterlijk eind dit jaar in te dienen verslagen zorgvuldig zal beoordelen. Ik wijs erop dat de toetsing van een verhoging van de financiële middelen voor schaalvruchten al het onderwerp van een voorstel aan de Raad is, dat op 5 oktober werd aangenomen.
De derde groep amendementen heeft betrekking op het voorstel dat hier ter behandeling ligt. In de amendementen 6 en 25 wordt een verhoging van de communautaire steun via de actiefondsen voorgesteld. De amendementen 31 en 32 beogen de door de Commissie voorgestelde verlagingen van de maximale percentages voor uit de markt genomen producten te laten vallen. De amendementen 67 en 68 richten zich op het waterverbruik en met de amendementen 9, 11, 15, 16, 40, 41, 51, 53, 57, 60 en 61 wordt op verschillende wijze de verhoging of wijziging van de verwerkingsdrempels en steun voor tomaten, perziken, peren en citrusvruchten voorgesteld.
Amendement 39 voorziet in een vereenvoudiging van de procedure bij aanpassingen aan nieuwe producten in de verwerkingssector. Bij amendement 43 gaat het om een overgangsregeling voor tomaten en in amendement 12 wordt een onderzoek naar de afschaffing van de minimumprijs gevraagd. Ten slotte voorzien de amendementen 62 tot 66 in rechtstreekse steun aan de telers, die losgekoppeld is van de verwerking. De meeste amendementen in deze groep leiden deels tot aanzienlijke verhogingen van de begrotingsuitgaven en zijn daarom een aanzienlijke inbreuk op het beginsel van neutraliteit. Daarom kan ik deze amendementen niet aanvaarden.
Natuurlijk werd ook maandag in de Raad gediscussieerd over de kwestie van het algemene volume van de communautaire financiering van deze sector. Deze discussies zullen beslist doorgaan en dit punt zal zeker ook nog een belangrijk element zijn voor een afsluitend besluit over het voorstel.
De amendementen 41, 53, 67 en 68 zouden de regeling naar mijn mening eerder gecompliceerd maken dan vereenvoudigen en amendement 12 past niet binnen de kaderregeling. De Commissie is het echter inhoudelijk eens met amendement 39. We zullen nagaan of er daarvoor een betere juridische vorm bestaat. De amendementen 62 tot 66 veranderen het bestaande systeem zodanig dat de inspanningen om telersorganisaties te ontwikkelen in gevaar worden gebracht.
Tot slot wil ik graag nog op het volgende wijzen: ieder uitstel van het voorstel van de Commissie zou ertoe leiden dat de meeste amendementen, die volgens het huidige voorstel vanaf 1 januari 2001 respectievelijk het begin van het boekjaar 2001/2002 van kracht moeten zijn, pas een jaar later in werking treden. De Commissie is van mening dat dit een onnodige benadeling van de sector is. Daarom werd het voorstel op dit moment ingediend en ik hoop dat het Parlement deze week zijn advies zal uitbrengen en de Raad het voorstel voor het eind van het jaar zal aannemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 10.00 uur plaats.

Kabeljauwbestand in de Ierse Zee
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0276/2000) van de heer Nicholson namens de Commissie visserij over het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van aanvullende technische maatregelen voor het herstel van het kabeljauwbestand in de Ierse Zee (ICES-sector VII a)

Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, toen ik aan de opstelling van dit verslag dacht, heb ik mij afgevraagd of het voor een politicus uit Noord-Ierland wel een wijze beslissing was een verslag over Box VIIa in de Ierse Zee te willen opstellen. Ik meen echter dat wij in de politiek ook de positieve aspecten van het leven moeten bekijken. Oorspronkelijk was dit misschien een vergiftigd geschenk, maar ik hoop toch dat het Parlement, de Commissie en ikzelf iets tot stand kunnen brengen dat goed en nuttig is voor de vissers die van de visserij in de Ierse Zee afhankelijk zijn.
Dit verslag betreft de bescherming van jonge kabeljauw in de Ierse Zee. Wij moeten echter duidelijk zeggen dat het niet alleen om de bescherming van jonge kabeljauw, maar ook van vele andere soorten in de Ierse Zee gaat. Dat is belangrijk. Deze beschermingsmaatregel zal ook de andere soorten in de Ierse Zee ten goede komen.
In dat verband is er de laatste tijd een grondige verandering opgetreden: het besef groeit dat die bescherming onontbeerlijk is. Vijf jaar geleden zouden de vissers in dat gebied nog hebben gezegd dat er geen beschermingsmaatregelen nodig waren. Nu zou hun reactie zeker positiever zijn en zouden zij erkennen dat er een probleem is. De vraag is nu hoe wij dat probleem kunnen oplossen.
Ik ben ingenomen met de samenwerking tussen de vissers, hun vertegenwoordigers, de Commissie, de plaatselijke en regionale besturen en de nationale regeringen. Om vooruitgang te kunnen boeken moet die samenwerking worden voortgezet. Wij moeten daarop kunnen voortbouwen. Wij moeten de samenwerking versterken en tot een succes maken.
Dit mag echter geen eenrichtingsgesprek worden. De Commissie mag tegen de vissers niet zeggen dat ze alles weet. De Commissie moet naar de vissers luisteren, met hun ervaring en kennis rekening houden en met hen samenwerken.
In dit verslag worden ook technische wijzigingen gevraagd, meer bepaald wat de maaswijdte betreft. Dit is een uiterst technisch verslag. De vissers moeten met de Commissie en de regionale autoriteiten samenwerken om ervoor te zorgen dat wij niet langer vernietigen wat in het verleden altijd als een natuurlijke rijkdom werd beschouwd.
In Box VIIa in Noord-Ierland zijn drie havens volledig van de visserij afhankelijk: Kilkeel, Ardglass en Portavogie. Vorig jaar konden de vissers in het gebied gedurende elf weken niet uitvaren omdat hun visserijrechten waren geschorst. Dat was een harde tijd. Om de jonge kabeljauw te beschermen en de paaiperiode te respecteren hebben zij echter hun medewerking verleend. Ik geloof dat zij dat ook volgend jaar zullen doen. De vissers verwachten dat de Commissie hen op een positievere wijze behandelt dan in het verleden.
Wij moeten een uitweg vinden. Dat is voor niemand een gemakkelijke opdracht. Ik meen dat wij een oplossing kunnen vinden, maar alleen als iedereen meewerkt. Ik heb amendementen ingediend die daarbij hopelijk kunnen helpen. Ik hoop dat de commissaris daar positief op zal reageren.
De technische maatregelen zouden jaarlijks opnieuw moeten worden bekeken. Dat zou voor de vissers in het gebied een grote hulp zijn. Die maatregelen zijn een zware last en daarom moeten wij ze jaarlijks opnieuw bekijken. Ik hoop ook dat de commissaris een levenslijn kan uitwerpen en iets kan doen aan de sociaal-economische gevolgen van de voorstellen. Zal de commissaris, als de regionale of nationale autoriteiten een voorstel doen, daarop positief reageren en een middel zoeken om de vissers te ondersteunen, de technische aspecten zo nodig te verbeteren en aan de nieuwe normen te voldoen?
Dit is een zeer moeilijke situatie. Een oplossing ligt niet voor de hand. Ik hoop dat de commissaris positief zal reageren.

Langenhagen
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik begin met een aangepast citaat van de Duitse dichter Heinrich Heine: "Denk ik aan visserij in de nacht, dan kan ik de slaap niet meer vatten". Daaraan kan worden toegevoegd: Denk ik aan de kabeljauwstand in de Ierse Zee, dan blijf ik pas echt wakker. Waakzaamheid is geboden of weet u misschien waarom het sinds vele jaren meer dan schrale kabeljauwbestand eigenlijk zijn historische dieptepunt kon bereiken? Ligt dat nou aan de vis, aan de visser, aan de milieuomstandigheden of aan de maatschappij?
Wat hebben we aan een geïntegreerd beheer van kustgebieden, waarover we binnenkort zullen spreken, want kustregio's met een structurele achterstand hebben een nieuwe identiteit en vooral moderne arbeidsplaatsen nodig. Maar dat gaat slechts als er eindelijk een oplossing gevonden wordt voor de kwesties van het oorsprongsbeginsel, de schuldvraag, de bevoegdheden en de verantwoordelijkheden op alle niveaus. Er moeten zinvolle, controleerbare technische maatregelen worden toegepast. We hebben sancties nodig die verplichtingen opleggen, we hebben lidstaten nodig die hun recht uitoefenen om de oorsprong te controleren, ook onder financiële druk.
Bovendien moet er een drievoudige harmonie bestaan tussen de politieke wil, de bedrijfseconomisch denkende visser en de samenwerking tussen de consument en de ondernemer op de markt. Die drie krachten moeten zich alle inzetten voor één idee, namelijk het idee van de duurzame exploitatie van een voedingsbron die waardevol en onvervangbaar is. De actoren ter plaatse zijn gezamenlijk verantwoordelijk, met geld alleen worden de problemen op de lange duur niet opgelost, collega Nicholson! Met technische maatregelen wordt een uit balans geraakte natuur echter weer op orde gebracht en komt de kabeljauw volgens mij ook weer in de Ierse Zee terug.
Onze samenleving is helaas geneigd wetten te ontduiken. Ook in de Ierse Zee is het geen probleem ' s nachts wetten te ontduiken. Wij allemaal, mijzelf incluis, zullen weer rustig kunnen slapen als er gerichte controles en rapportage plaatsvinden en alle betrokkenen, van hoog tot laag, een voortdurende dialoog met elkaar aangaan. Daarom heeft de Visserijcommissie het verslag van onze strijdlustige collega James Nicholson eendrachtig gesteund. We vragen hetzelfde van het Parlement, de Commissie en de Raad!

Stihler
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, mijnheer Fischler, dit verslag is een droevig verhaal over een vis waarvan een auteur heeft gezegd dat hij de wereld in de voorbije duizend jaar heeft veranderd. Het begin van dit nieuwe millennium is heel anders dan het begin van het vorige. Overal in de wereld, ook in de Ierse Zee, is de visserij sterk uitgebreid. De resultaten zijn verschrikkelijk.
De dramatische daling van de kabeljauwreserves in de Ierse Zee is overduidelijk. Van 1988 tot 1997 zijn de kabeljauwvangsten van de Ierse Republiek van 5.821 tot 1.492 ton gedaald. Je hoeft geen wiskundige te zijn om in te zien dat, als wij in de toekomst in de Ierse Zee nog op kabeljauw willen vissen, instandhoudingsmaatregelen onontbeerlijk zijn. Voordat ik het over de technische maatregelen heb, wil ik het over de vis zelf hebben. Daarover heeft nog niemand iets gezegd. Weet u dat kabeljauw alles eet? Kabeljauw is een vrij luie vis. Het lekkere witte vlees is het gevolg van het feit dat kabeljauw traag is en geen krachtige spieren heeft. Toch is kabeljauw een delicatesse voor mensen die een dieet volgen. Kabeljauw bevat slechts 0,3% vet maar niet minder dan 18% eiwitten. Gedroogde kabeljauw bevat zelfs 80% eiwit. Aan kabeljauw is er ook geen afval. Kabeljauw zorgt voor tal van culinaire hoogstandjes. Daarover zijn boeken geschreven.
In dit verslag worden technische maatregelen beschreven om jonge kabeljauw te beschermen. Het gaat in de eerste plaats om de maaswijdte en om de netten. De rapporteur heeft het over compensatie, maar dat is een gevaarlijke weg. Compensatie kan een kortetermijnoplossing voor een langetermijnprobleem zijn. Een duurzame visserij, zodat de vissers en hun gezinnen kunnen voortbestaan en toch instandhoudingsmaatregelen kunnen worden genomen, komt iedereen ten goede. Op die manier hebben de kabeljauwbestanden de tijd om zich te herstellen en een duurzame visserij mogelijk te maken.
Laten wij ervoor zorgen dat de mensen in dit millennium met evenveel smaak kabeljauw uit de Ierse Zee kunnen eten als in het vorige millennium.

Fraga Estévez
Mevrouw de Voorzitter, ik ben de heer Nicholson erkentelijk voor de vlotte indiening van zijn verslag. Dit stelt ons in staat morgen over een Commissievoorstel te stemmen dat zeer zeker toepassing behoeft.
Ik heb echter nog enige twijfels bij de amendementen 1 en 2. Daarin wordt verzocht om de uit dit voorstel voortvloeiende wijzigingen van het visserijtuig via het FIOV te financieren. Hoewel ik in beginsel geenszins bezwaar tegen het verlenen van steun aan de vissers heb, vind ik wel dat deze in een concreet kader en op grond van eenduidige criteria verleend dient te worden. Mijn vraag komt er dan ook op neer welke criteria dat zijn.
De rapporteur beroept zich voor zijn verzoek om steun op artikel 15 en 16 van verordening (EG) 2792/1999. Ik ben van oordeel dat hooguit artikel 16, lid 2 van toepassing is. Misschien kan de commissaris mij uitleggen waarom de verzoeken uit het verslag volgens hem onder genoemd artikel vallen. Als men namelijk van oordeel is dat de maatregelen uit het onderhavige voorstel krachtens artikel 16, lid 2 van de FIOV-verordening gefinancierd kunnen worden, geldt dit ook voor iedere technische maatregel die een beperking van enig formaat van de visserij-activiteit met zich meebrengt.
Wij moeten niet vergeten dat iedere technische maatregel per definitie een zekere beperking van de activiteit betekent. Ik vind het belangrijk dit vast te stellen. Het is immers onmiskenbaar dat iedere technische maatregel al dan niet rechtstreeks een financieel verlies voor de vissers betekent. Als dit het criterium is en maatregelen als de onderhavige voor subsidie in aanmerking komen, dan komen ook alle andere maatregelen voortvloeiende uit een wijziging van de technische maatregelen die een verandering ten aanzien van het gebruik van visserijtuig of vismethoden beogen, voor subsidie in aanmerking. Dan moeten praktisch alle hervormingen van de verordening betreffende technische maatregelen worden gefinancierd.
Mijnheer de commissaris, ik heb behoefte aan een toelichting op dit punt. Artikel 16, lid 2 kan immers op zeer veel verschillende manieren worden uitgelegd. Kunt u mij vertellen welke interpretatie de Commissie aan artikel 16, lid 2 geeft?
Dank u wel, mevrouw de Voorzitter. Op deze voor ons allemaal zeer lange avond krijgt u van mij een minuut cadeau.

Stevenson
Mevrouw de Voorzitter, ik feliciteer de heer Nicholson met zijn voortreffelijke verslag.
Hij merkte op dat, om doeltreffend te zijn, de maatregelen de steun moeten genieten van de vissers en wetenschappers die in het gebied leven en werken. Dit kan wel eens van het allergrootste belang zijn voor de strategie voor een gedelegeerd visserijbeheer die wij in het kader van de hervorming van het GVB hebben besproken. Het wordt almaar duidelijker dat de vissers en wetenschappers in een bepaalde visserijsector gemakkelijker regels en voorschriften zullen naleven die ze zelf hebben opgesteld dan regels die hun vanuit Brussel worden opgelegd.
De grote visserijorganisaties in het Verenigd Koninkrijk - de Schotse vissersbond en het nationaal verbond van visserijverenigingen - die de belangen van 1900 vaartuigen verdedigen, ondersteunen het concept van het zonale beheer. De vissers vrezen ook dat regels en voorschriften door de vissers van verschillende lidstaten anders zullen worden geïnterpreteerd en toegepast. Ook daarom kan een zonaal visserijbeheer waarbij alle in een bepaald segment van de visserij werkzame vissers betrokken worden, ervoor zorgen dat de voorschriften overal eerlijk worden toegepast.
Dit verslag komt juist op tijd. De kabeljauwbestanden slinken niet alleen in de Ierse Zee maar in alle wateren van het Verenigd Koninkrijk. Enkele jaren geleden, toen het Lagerhuis in Londen een akkoord uitwerkte waardoor een einde kwam aan de kabeljauwoorlog tussen het Verenigd Koninkrijk en IJsland, werd dat 'het stuk kabeljauw dat alle begrip te boven gaat' genoemd. Hopelijk wordt dit verslag de start van het herstel van de kabeljauwbestanden in de Ierse Zee en opent het de weg naar de toekomst.

Fischler
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, allereerst wil ik de heer Nicholson hartelijk bedanken voor zijn uitstekende verslag. Ik wil hem tegelijkertijd verzekeren dat ik zeer zeker bereid ben om naar de vissers te luisteren, zeker omdat ik uitgerekend over twee weken in Ierland zal zijn en daar zeer intensieve contacten, gesprekken en discussies met de lokale vissers en de gehele sector zal hebben.
U bent zeer goed op de hoogte van het voorstel. Ik denk dat het niet meer nodig is om het hier te bespreken. Ik ga daarom gelijk in op de amendementen en moet u helaas zeggen dat ik daarmee enkele problemen heb. Wat betreft de amendementen 3 en 4 die betrekking hebben op de compensatoire steun: er zijn twee redenen waarom de Commissie niet kan instemmen met deze amendementen.
Ten eerste: het gaat hier om een tekst over technische maatregelen en een tekst over technische maatregelen is niet het aangewezen document om ook nog bepalingen over compensatoire steun in op te nemen. Ten tweede, en dat is nog belangrijker: het zijn de lidstaten die op grond van verordening 27/97 moeten beslissen of ze de vissers voor het tijdelijk onderbreken van de visserijactiviteiten compensatoire steun aanbieden of niet.
De twee andere amendementen 1 en 2 snijden de toekomstige evaluatie van de verordening aan en zijn voor de Commissie om de volgende redenen problematisch: de eerste reden is dat iedereen - de Commissie, de autoriteiten in de lidstaten en ook de vissers zelf - de verordening op 1 januari van het komende jaar in werking willen laten treden. Iedere vertraging van de inwerkingtreding moet mijns inziens worden vermeden. Ten tweede werd deze verordening opgesteld op basis van de resultaten van bijeenkomsten met vissers, wetenschappers en functionarissen en we zijn van plan om deze bijeenkomsten ook in de toekomst voort te zetten, zolang de crisis in de kabeljauw voortduurt.
Dat kan dan zeer zeker tot een evaluatie van de nu vast te stellen maatregelen en voorwaarden leiden. Ik verzoek u daarom ons op dit punt te vertrouwen. We zullen ons in de praktijk aan de herzieningsvoorwaarde houden. Om de verordening echter zo snel mogelijk in werking te laten treden, kan ik niet instemmen met dit amendement. Ik dank u voor uw begrip!

Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, ik heb met grote belangstelling naar het antwoord van de heer Fischler geluisterd. Kan hij mij zeggen welke haven hij wil bezoeken: Kilkeel, Ardglass of Portavogie? Hij zei dat hij de vissers ging opzoeken. Ik zou daarbij graag aanwezig zijn. Ik zou met hem willen meegaan en met de vissers spreken. Kan hij mij zeggen wanneer hij die havens gaat bezoeken?

Fischler
Mevrouw de Voorzitter, ik heb gezegd dat ik naar Ierland ga - en verder ook nog naar Schotland - en ik heb het aan de regeringen en autoriteiten ter plekke overgelaten om het programma samen te stellen en ook uit te kiezen met welke vissers ik een ontmoeting zal hebben. Daarom kan ik dat op dit moment niet veranderen, maar u bent van harte uitgenodigd om mij - als u wilt - te begeleiden.

Nicholson
Mevrouw de Voorzitter, ik wil dit debat niet rekken, maar heb het afgrijselijke vermoeden dat de heer Fischler niet naar Noord-Ierland wil komen maar dat hij misschien wel een bezoek wil brengen aan een ander deel van het Ierse eiland dat met Noord-Ierland niets te maken heeft. Noord-Ierland maakt deel uit van het Verenigd Koninkrijk. Als hij naar Noord-Ierland wil komen om er de vissers te bezoeken, zou ik graag met hem meegaan. Mijnheer Fischler, geef mij echter geen nietszeggend antwoord zoals u daarnet hebt gedaan. Dat kan ik niet aanvaarden. Als u dit tegenover de vissers wil verdedigen, kunt u dat doen, maar daaraan doe ik niet mee. Ik verzoek u uzelf niet in zulk een situatie te brengen.
Visserij is iets waaraan wij allemaal meewerken, zowel in het noorden als in het zuiden van het eiland. Probeer daarvan geen politieke kwestie te maken.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Ontbundelde toegang tot het aansluitnet
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0298/2000) van de heer Clegg namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake ontbundelde toegang tot het aansluitnet (COM(2000) 394 - C5-0432/2000 - 2000/0185(COD)).

Clegg
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het is voor mij altijd een genoegen hier 's avonds laat gezellig te kunnen debatteren. Toen ik rapporteur werd voor iets geheimzinnigs als ontbundelde toegang tot het aansluitnet, wist ik zeker niet dat dit een zo controversiële en ingewikkelde kwestie was en ook niet dat ons debat zo laat in de avond tot een hoogtepunt zou worden gebracht. De verordening betreffende de ontbundelde toegang tot het aansluitnet is een belangrijk stuk wetgeving. Ze is de voltooiing van wat in het verleden onafgewerkt is gebleven, maar ook een belangrijke stap naar de toekomst.
De verordening voltooit wat in het verleden onafgewerkt is gebleven doordat ze het laatste segment van de telecommunicatie, dat aan de eerdere Europese liberaliseringsmaatregelen was ontsnapt, nu eveneens openstelt voor de mededinging. Voorts zorgt de verordening ervoor dat de toegang tot het aansluitnet, de laatste kilometer koperdraad, voor alle nieuwe marktspelers wordt opengesteld en niet het exclusieve jachtterrein van de zogenaamde gevestigde operatoren blijft. De verordening zal de keuzemogelijkheden op het gebied van niet voor spraak bestemde diensten voor de consumenten sterk uitbreiden. De verordening zal ook de consumentenprijzen doen dalen, nieuwe breedbanddiensten stimuleren en aldus Europa op weg naar een dynamische toekomst zetten.
Op die manier zal de verordening ook helpen om de belofte na te komen die in maart van dit jaar in Lissabon werd gedaan, toen een aantal ambitieuze doelstellingen werden geformuleerd om ervoor te zorgen dat de kloof tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten op het gebied van de informatie-economie zo snel mogelijk wordt gedicht. Om zo snel mogelijk op de conclusies van de Top van Lissabon en het voorstel van de Commissie van juli te reageren, moesten wij een ongebruikelijke procedure volgen.
Ik heb gehoord dat, als wij morgen over het verslag stemmen en het aannemen zoals het in de commissie is goedgekeurd, deze verordening het stuk wetgeving zal zijn dat de instellingen van de Europese Unie het snelst tot stand hebben gebracht. Dat was alleen mogelijk door een samenwerking die hechter was dan ooit. Ik denk in de eerste plaats aan de samenwerking met de Commissie. Ik dank de heer Liikanen en zijn uitstekende medewerkers voor hun nooit aflatende hulp tijdens de gehele procedure. Zij hebben ons werkelijk allemaal onschatbare diensten bewezen.
Ik dank ook de Raad voor de goede samenwerking, in de eerste plaats op basis van het mandaat in de conclusies van de Top van Lissabon, maar ook op basis van een reeks doeltreffende initiatieven van het Franse voorzitterschap in de Raad. Tenslotte dank ik ook voor de samenwerking in dit Parlement.
Ik heb de eer en het genoegen gehad te kunnen samenwerken met afgevaardigden van alle fracties, die in de commissie hebben meegewerkt aan het verslag waarover wij morgen stemmen. Ik dank hen allemaal voor de voortreffelijke manier waarop wij hebben samengewerkt.
Dit was geen gemakkelijke klus, in de eerste plaats omdat de procedure nieuw en moeilijk is. Allen die hieraan hebben meegewerkt, weten dat, als dit een precedent wordt, wij wellicht een aantal regels moeten vaststellen om ons werk te vergemakkelijken, maar ook een aantal inhoudelijke regels. Deze maatregel zal voor een aantal gevestigde operatoren beslist pijnlijk zijn. Ik heb er begrip voor dat een aantal collega's met gevestigde operatoren besprekingen hebben gevoerd en ben hun dankbaar dat zij mij hun bekommeringen hebben voorgelegd en samen met mij een uitweg hebben gezocht.
Wij mogen trots zijn op wat wij hebben gedaan. Ik hoop dat wij ons werk morgen bij de stemming zullen afmaken. Uit dit alles blijkt dat het Parlement zelfs op moeilijke en controversiële beleidsterreinen besluitvaardig is en, als dat nodig is, duidelijke beslissingen kan nemen. Ik dank nogmaals allen die hieraan hebben meegewerkt.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur bedanken. Hij heeft in dit moeilijke proces uitstekend werk verricht en wij mogen, rekening houdend met de door de fast-track-procedure veroorzaakte problemen bij zowel de tijdschema's voor de nieuwe wetgeving als het parlementaire debat, zeer tevreden zijn met het nu bereikte compromis. Het is voor de consumenten het belangrijkste dat de verordening meteen begin volgend jaar van kracht wordt. Er is echt haast bij, want de vrije prijsconcurrentie bij de lokale netwerken is een van de hoekstenen van de ontwikkeling van de Europese informatiemaatschappij.
Ik ben vooral tevreden over het feit dat het Parlement, de Raad en de Commissie in staat zijn geweest nauw met elkaar samen te werken en op constructieve wijze over deze complexe zaak te debatteren, misschien wel voor het eerst met zo veel eensgezindheid. Als het Parlement hopelijk morgen in de geest van de bereikte consensus het verslag aanneemt, zoals ik denk en hoop, is het de beurt aan de Raad.
Van vrije mededinging bij lokale telefoongesprekken profiteren vooral de Internetgebruikers. Monopolisten in de telecomsector hebben tot nu toe woekerprijzen in rekening gebracht. De Europese consument heeft in het ergste geval voor zijn Internetverbinding een tien keer hogere prijs moeten betalen dan de Amerikaanse consument. Een daling van de prijzen verlaagt voor de mensen de drempel om Internet bij de dagelijkse bezigheden te betrekken. Bijvoorbeeld de onbegrensde mogelijkheden van de elektronische handel komen nu beter in het bereik van de Europeanen. Van een verlaging van de lokale gesprekskosten profiteert iedereen, ook zij die niet geïnteresseerd zijn in het gebruiken van de computer of Internet.
De nationale controlerende instanties zijn er in grote mate verantwoordelijk voor dat de telecombedrijven met een monopoliepositie ook de laatste aansluitlijnen voor nieuwe bedrijven in die sector gaan openstellen. Het is te verwachten dat sommige monopolisten met kunstmatig gesjoemel aan hun concurrentievoordeel proberen vast te houden. Daar moet met harde hand tegen worden opgetreden. Men moet monopolisten aanzienlijke vergoedingen laten betalen als ze treuzelen met het liberaliseren van hun netwerken. Alleen op die manier kan men het ontstaan van vrije concurrentie begin volgend jaar zeker stellen. Namens mijn fractie hoop ik dat de stemming van morgen positief verloopt, waarna de Raad aan zet is, en dat wij de nieuwe wetgeving met de jaarwisseling kunnen toepassen.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik bedank de heer Clegg voor zijn uitstekende werk. Hoewel zijn geschiedenis de laatste tijd een enigszins bijzondere wending heeft genomen, wil ik hem toch bedanken. Van de Commissie is het een belangrijke en goede prestatie, dat moet gezegd worden. Er is nu een record gebroken op een gebied waarin de ontwikkeling zo snel gaat dat records toepasselijk zijn. De liberalisatie van lokale netwerken is een snelle weg die door het Verdrag van Amsterdam mogelijk is gemaakt. Wij benutten die nu, omdat wij anders elke dag veel geld zouden verliezen aan te hoge prijzen en de activiteiten zouden belemmeren. In enkele weken zijn wij, die zich in de Commissie industrie met deze zaak hebben beziggehouden, erin geslaagd onder leiding van de rapporteur met zowel de Commissie als de Raad te onderhandelen over dit voorstel dat morgen beslist ongewijzigd wordt aangenomen. Daar ben ik vast van overtuigd. Wij hebben in de praktijk dus tegelijkertijd gedebatteerd met de Commissie, de Raad, onszelf en vele anderen en nu is een resultaat bereikt waarvoor wij ons niet hoeven schamen.
Lokale netwerken zijn naar mijn mening de grootste flessenhals in de Europese telecommunicatiemarkt geweest en nu verdwijnt hij. Als hij niet verdwijnt kunnen de nationale autoriteiten ingrijpen en als de prijzen niet goed zijn, dan komen er compensaties. Consumenten en bedrijven hebben miljoenen achter elkaar verloren vanwege te hoge prijzen. Nu gaan de prijzen van zowel telefoongesprekken als van snelle Internetverbindingen en multimediadiensten in heel Europa omlaag. Dat is juist voor de consumenten een goede maatregel en het helpt ook ons. Netwerken moeten onder rechtvaardige en niet-discriminerende voorwaarden worden geliberaliseerd. Dat is heel belangrijk. Aan de andere kant hebben wij er bij de herzieningen van het Parlement rekening mee gehouden dat de eigenaren of makers van netwerken niet zonder geld blijven zitten. Zij moeten redelijke inkomsten voor hun werk krijgen en ook hun toekomstige investeringen in netwerken moeten mogelijk zijn. Een probleem bij de toekomstige infrastructuur is dat de privacy minder wordt, omdat nu allerlei installateurs die een vergunning krijgen om in verdeelstations en -centra te komen, daar hun eigen apparatuur kunnen installeren. Op die manier is het traditionele geheim van het telefoongesprek aan het verdwijnen.
De veiling van radiofrequenties is daarentegen een tegenovergestelde ontwikkeling. Zij verhoogt de consumentenprijzen en heeft tot een zekere chaos op de markt geleid. Zoals ik zei verhogen ze de consumentenprijzen en het is afwachten wat er zal gebeuren met de mobiele telefonie van de vierde en vijfde generatie. Staten verliezen hun vermogen de zaak in goede banen te leiden. Het is nu al zo dat de oligopolistische ontwikkeling een grote vlucht neemt met als gevolg dat de markt direct wordt verdeeld. Het is in Nederland en zojuist in Italië gebeurd dat er bij de veiling slechts net zo veel deelnemers waren als er licenties te verkrijgen zijn. Zodoende is er sprake van een soort afspraak die inhoudt dat de markt in feite niet meer functioneert. Ik stel voor dat de Commissie, nu er zoveel informatie is over wat dit allemaal betekent, een verklaring opstelt. Deze ontwikkeling is tegengesteld aan wat wij nu met de verordening willen bereiken.

Alyssandrakis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega' s, volgens de Communistische Partij van Griekenland is de telecommunicatiesector van strategisch belang. Bijgevolg kan de drijfveer hier niet de winst van de monopolies zijn. Deze sector moet een optimale dienstverlening voor iedereen beogen.
Het algemene beleid van de Europese Unie is alle sectoren van het economisch leven in handen te spelen van het groot kapitaal. Met de onderhavige verordening wordt het waarschijnlijk belangrijkste deel van telefoonnetwerk overgeleverd aan de monopolies. Er zijn jaren nodig geweest om dit netwerk op poten te zetten. Daar zijn enorme bedragen aan overheidsgeld voor uitgegeven en nu wordt dit voor een appel en een ei afgestaan. De telecommunicatiebedrijven hoeven immers alleen maar de onderhouds- en operationele kosten te dragen. Het argument dat op deze manier nieuwe diensten zullen worden gecreëerd slaat nergens op. Dergelijke diensten kunnen immers net zo goed worden ontwikkeld door de huidige telecommunicatiebedrijven. Zij kunnen dat zelfs veel goedkoper doen, daar zij niet per se woekerwinsten willen.
De Europese Commissie en de Raad leveren deze sector echter niet zo maar over aan het particulier kapitaal. Zij doen dat met een verordening die onmiddellijk van toepassing zal zijn en die werkelijk met opmerkelijke haast is ingediend. Mijns inziens kan men, geachte collega' s, hier heel nuttige conclusies uittrekken en vooral de volgende: het lijdt geen enkele twijfel meer wiens belangen de Europese Unie dient.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, ik breng hulde aan de heer Clegg, die de laatste weken heel hard heeft gewerkt om een evenwichtig verslag op te stellen dat de bekommeringen van de verschillende fracties in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie weerspiegelt.
Ik ben blij dat in de door de commissie goedgekeurde tekst rekening wordt gehouden met twee punten die ik zeer belangrijk vind. Het eerste punt is een eerlijke tarifering, het tweede de universele dienstverlening in het kader van de verdere openstelling van de communicatiemarkt voor de mededinging.
Ik vind het belangrijk dat de veranderingen op een gecontroleerde manier gebeuren, zodat alle betrokkenen de tijd hebben om zich aan te passen en de rechten van alle consumenten worden gegarandeerd. Het is duidelijk dat wij het allemaal eens moeten zijn met de verbetering van de bestaande telecommunicatie-infrastructuur om het voordeel van de nieuwe technologieën te kunnen genieten. In mijn land willen wij een zo goed mogelijke telecommunicatie-infrastructuur om nieuwe investeringen aan te trekken. Investeringen in onze infrastructuur zijn onontbeerlijk voor het verdere succes en de verdere groei van de Ierse economie. Ierland wil een wereldcentrum van elektronische handel worden.
Belangrijk is ook dat alle burgers dezelfde vruchten van de verbetering van de telecommunicatie-infrastructuur kunnen plukken. De openstelling van de koperen aansluitnetten voor de mededinging moet ervoor zorgen dat alle aansluitnetten in alle steden en dorpen worden verbeterd. Wij moeten voorkomen dat nieuwe spelers alleen de aansluitnetten in de grotere steden verbeteren.
Wat de eerlijke tarieven betreft, moet voor de toegang tot het aansluitnet een prijs kunnen worden gevraagd die de gedaalde kosten weerspiegelt en een marge voor herinvestering biedt. In dat verband stel ik met voldoening vast dat de Commissie het ermee eens is dat de in het verleden gemaakte kosten bij de berekening van de tarieven in aanmerking worden genomen. Wij moeten ervoor zorgen dat de bestaande telecomoperatoren voor de openstelling van de aansluitnetten op adequate wijze worden vergoed. Ik vind dat de nationale regelgevende instantie op een eerlijke manier tussen de bestaande operatoren en de nieuwe netwerken moet kunnen bemiddelen.
Ik vind dit een goede en evenwichtige tekst. Ik dank de heer Clegg dat hij naar de betogen van zoveel van zijn collega's heeft willen luisteren.

Della Vedova
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de buitengewone Europese Raad van Lissabon heeft een strategische doelstelling voor de Europese Unie vastgesteld: "de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld" worden. Om deze bewering in de praktijk te brengen, moet ze in de eerste plaats gevolgd worden door maatregelen die de markten liberaliseren, de mededinging bevorderen en dus nieuwe exploitanten op de markt van de telecommunicatiediensten en in het bijzonder Internet toelaten. De Commissie en de Europese autoriteiten hebben niet altijd in overeenstemming met de verklaringen van Lissabon gehandeld. Het voorstel voor een richtlijn inzake e-commerce zal bijvoorbeeld, met het doel of het excuus de discriminatie van Europese IT-dienstverleners te beëindigen, de ontwikkeling van e-commerce in heel Europa afremmen.
Hieraan wordt echter in snel tempo verandering gebracht en, naar het schijnt, met goede resultaten. Onze rapporteur, de heer Clegg, heeft goed werk geleverd. Hij heeft het voorstel van de Commissie verduidelijkt en verhelderd en de voorwaarden geschapen voor een snelle afronding van de wetgevingsprocedure; velen van ons hopen daarop en morgen zullen ook wij ons daarvoor uitspreken.
Desalniettemin wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om de Commissie, zo mogelijk, te waarschuwen. Wanneer deze verordening is vastgesteld, moeten andere obstakels voor een daadwerkelijke invoering en liberalisatie van de laatste mijl in telecommunicatiediensten worden aangepakt.
In mijn land, Italië, zijn de voorwaarden voor de liberalisering van de laatste mijl al lang aanwezig, maar concrete uitvoeringsmaatregelen door de Nationale Autoriteit voor telecommunicatie, met name de vaststelling van toegangstarieven tot het lokale net, laten nog op zich wachten. In het geval van Italië, maar ook in andere Europese landen, is dit waarschijnlijk te wijten aan de macht van de gevestigde exploitant, die de liberalisering zoveel mogelijk probeert te vertragen. Het gaat om belangrijke, lucratieve marktposities en in Italië is er een belangenconflict tussen de staat als regulerende instantie en de staat als eigenaar of beheerder van enkele van de belangrijkste telecommunicatiebedrijven.

Niebler
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, zoals de vorige sprekers al hebben gezegd, betreden wij met de verordening over de ontbundeling van het aansluitnet een nieuw terrein. Wij hebben voor het eerst de versnelde procedure gevolgd die in het Verdrag van Amsterdam is voorzien, die inhoudt dat een tweede lezing achterwege wordt gelaten. De bedoeling daarvan is dat we de verordening over ontbundeling snel aannemen, zodat de markt voor lokale telefonie al aan het eind van het jaar voor concurrentie kan worden opengesteld.
Uit de eerste ervaringen met deze procedure blijkt dat die alleen voor heel bepaalde uitzonderingsgevallen geschikt is. Aan de andere kant, en daar ben ik natuurlijk erg blij mee, blijkt het ook in dit Parlement mogelijk te zijn om over een zo belangrijk onderwerp als de ontbundeling snel een wetgevingsresolutie op te stellen. Zonder de inzet en de betrokkenheid van Nicholas Clegg had deze verordening nooit zo snel in de commissie en hier in de plenaire vergadering kunnen worden behandeld. Hopelijk zal ze morgen ook worden aangenomen. De rapporteur heeft verschillende standpunten steeds weten te verzoenen, en heeft zich ook in de Raad voor het Parlement ingezet. Beste Nick, hierbij nogmaals hartelijk dank voor je fantastische prestatie!
Waarom hebben wij deze verordening nodig? Hoewel de Europese telecommunicatiemarkt sinds 1998 volledig is geliberaliseerd, is de zogenaamde laatste mijl - ofwel het aansluitnet - feitelijk nog altijd in handen van de gevestigde exploitanten. De verordening is bedoeld om ook op die laatste mijl voor concurrentie te zorgen. Alleen als ook in dat marktsegment daadwerkelijke concurrentie bestaat, kan snelle en voordelige toegang tot Internet en multimediatoepassingen op den duur worden gegarandeerd. Dat is niet alleen de droom van iedere Internetgebruiker, maar ook een dwingende noodzaak in het tijdperk van de new economy. In grote delen van Europa ziet de werkelijkheid er momenteel nog anders uit: het inbellen verloopt moeizaam, de telefoonlijn is tijdens het surfen bezet, Internetten is duur, en het gaat langzaam.
Volgens recente onderzoeken hadden begin 2000 maar 400.000 Europeanen toegang tot breedbanddiensten, terwijl dat er in de VS al 3 miljoen waren. De Europese Commissie heeft daarom terecht besloten dit probleem snel te verhelpen. Politiek gesproken bestaat er volgens mij geen alternatief voor het ongewijzigd aannemen van deze verordening, waarmee de laatste bottleneck uit de weg wordt geruimd.

Glante
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ook ik wil Nicholas Clegg voor de intensieve samenwerking bedanken. Ik kan daar een amusant voorbeeld van geven: hij legde zijn compromisvoorstellen aan mij voor toen ik in eigen land op de snelweg zat. Ik ben natuurlijk plichtsgetrouw gestopt, en heb toen verder met hem overlegd. Dat geeft denk ik goed aan hoe wij hieraan hebben gewerkt. Wij zijn best bereid dat in het vervolg ook zo te doen, maar we zouden af en toe misschien een beetje langer de tijd kunnen nemen om bepaalde punten nog intensiever te behandelen.
Ons stond een politiek doel voor ogen: wij wilden concurrentie nog eenmaal en definitief afdwingen om de weg naar de informatiemaatschappij te effenen. De concurrentie op het lokale telefoonnet zou door deze verordening in beslissende mate moeten toenemen, zodat bijvoorbeeld Internetdiensten een betere toegang tot de massamarkt krijgen. De marktpenetratie zal daardoor toenemen. Dit voorstel zal uiteindelijk ook de informatiemaatschappij bevorderen. Snellere en goedkopere Internettoegang is echter niets waard als de inhoud ontbreekt. De informatiemaatschappij moet vooral tot stand worden gebracht door in mensen en hun vaardigheden te investeren.
Het is een belangrijk gegeven dat de verordening net als bij de oorspronkelijke liberalisering van de telecommunicatiesector een asymmetrische regeling is. Dat is een goede aanpak gebleken om concurrentie in te voeren. In de toekomst zal deze verordening echter verdwijnen, en zullen we mededingingsregels gaan toepassen. In dat opzicht is amendement 13 - dat is de nieuwe overweging 10 bis - erg belangrijk, omdat daarin nogmaals wordt onderstreept dat de verordening binnen niet al te lange tijd door een nieuw juridisch kader wordt vervangen.
Het is minstens zo belangrijk dat de Raad het zogenaamde telecompakket niet ophoudt. Ik vertrouw erop dat de Raad deze verordening vlug zal aannemen en dat we de behandeling van de rest van het pakket snel en serieus zullen voortzetten. Ik hoop dat de Raad ons daarbij niet in de steek laat en dat deze of gene lidstaat zich niet alsnog bedenkt. Wij hebben met ons werk het goede voorbeeld gegeven. Wij zijn het snel en op een goede manier met elkaar eens geworden, en ik hoop dat de Raad daar ook in zal slagen.

Harbour
Mevrouw de Voorzitter, de heer Clegg zei daarstraks dat dit een controversieel en ingewikkeld werkstuk is. Wij hebben er dus goed aan gedaan hem tot rapporteur te benoemen. Hij heeft gedurende de gehele tijd blijk gegeven van grote standvastigheid. Ik wil er het Parlement ook op wijzen dat hij, terwijl hij het aansluitnet met succes loskoppelde, door te trouwen ook met succes een eigen koppel heeft gevormd. Wij feliciteren hem allemaal.
Het zal het Parlement beslist niet verbazen dat ik als afgevaardigde van de Britse conservatieve partij - de conservatieve regering heeft British Telecom al meer dan 17 jaar geleden geprivatiseerd, waarschijnlijk de eerste grote telecomprivatisering in Europa - uiterst ingenomen ben met deze onontbeerlijke maatregel om de markt de dereguleren en open te stellen. Uiterst belangrijk is dat de Commissie daarvoor met deze telecommaatregel de basis heeft gelegd. Wij bewonderen haar inzet en ijver om dat te doen.
Als ik zie hoe weinig pregnant sommige bepalingen over het tijdschema zijn geformuleerd - bijvoorbeeld dat kandidaat-operatoren met ingang van 31 december op de redelijke verzoeken van de begunstigden moeten ingaan -, zou ik de commissaris willen verzoeken ons de verzekering te geven dat de Commissie hierop streng zal toezien. Het heeft immers geen zin dat wij deze tekst aannemen als de lidstaten hem daarna traag en op onduidelijke manier uitvoeren. Ook daar is immers spoed geboden.
Ik wil er ook op wijzen dat dit weliswaar een bewonderenswaardig initiatief als resultaat van de Top van Lissabon is, maar dat in Lissabon ook een aantal andere belangrijke aspecten voor de bevordering van de nieuwe economie werden genoemd. Wie gaat al die nieuwe, goedkope en gedereguleerde capaciteit gebruiken? Wij willen dat nieuwe ondernemers en nieuwe Internetbedrijven naar de markt komen. Ik herinner de commissaris eraan dat een van de andere belangrijke punten in Lissabon was dat in de Europese economie nieuwe voorwaarden moeten worden geschapen om nieuwe investeerders aan te trekken. Ik feliciteer hem met de zin voor avontuur die wij hier vaststellen en die wij de Commissie wellicht niet altijd kunnen toeschrijven. Ik verzoek hem met dezelfde ijver en vastberadenheid ook de andere aspecten van Lissabon doeltreffend aan te pakken.

Read
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik de heer Clegg met de snelheid waarmee hij dit voortreffelijke verslag heeft opgesteld. Ik heet hem ook welkom in het vrij exclusieve clubje van afgevaardigden die hier vaak 's avonds laat over de problemen in verband met telecommunicatie debatteren. De voorganger van de heer Liikanen, de heer Bangemann, noemde ons ooit 'wij, happy few, wij broeders onder elkaar'. Hij negeerde de zusters, maar u begrijpt ongetwijfeld wat hij met dit citaat van Shakespeare bedoelde.
Ik zou het ook over deze verordening willen hebben. Dit is een uitzonderlijk en historisch ogenblik, en wel om verschillende redenen. In de eerste plaats is alles na de Top van Lissabon zeer snel gegaan. In de tweede plaats waarderen wij de technische consistentie van de maatregel. Het Parlement moet nieuwe, van verbeeldingskracht getuigende en, zoals de heer Harbour zei, avontuurlijke werkmethodes ontwikkelen. Wij moeten echter ook duidelijk zeggen wanneer zulke maatregelen passend zijn. Het is vrijwel zeker dat de andere onderdelen van dit laatste telecommunicatiepakket meer tijd zullen vergen en op een traditioneler manier zullen worden behandeld.
Ik wil ook iets zeggen over een uiterst belangrijk aspect van het voorstel van de heer Clegg, namelijk de bevoegdheden van de nationale regelgevende instanties en de initiatiefbevoegdheid. Dat is volgens mij uiterst belangrijk voor de spoedige en consistente toepassing van deze verordening.
Anderen hadden het al over de Top van Lissabon. Deze verordening vloeit uiteraard voort uit de belofte van de lidstaten van de Europese Unie dat ze de groei en het gebruik van Internet in Europa in het kader van het eEurope-actieplan zullen ondersteunen. Zonder de verbintenis om voor betaalbare snelle Internettoegang te zorgen, zou daarvan niet veel terechtkomen. De ontbundeling van het aansluitnet is belangrijk voor het succes van het eEurope-initiatief.
Dankzij de gezamenlijke inspanningen van Commissie, Parlement en Raad komt deze verordening tot stand in het kader van de algemene inspanning om de telecommunicatiewetgeving te moderniseren. Die inspanning zal voor openheid, transparantie en mededinging in de sector zorgen en een evenwicht tot stand brengen tussen de behoefte aan regulering en het verlangen naar liberalisering. Er komt echter nog meer wetgeving. Wij moeten lering trekken uit de vele wetgeving die wij gedurende vele jaren samen tot stand hebben gebracht. Wij hebben altijd achterom gekeken om lering te trekken uit wat wij hadden gedaan voordat wij naar de toekomst keken en probeerden te raden wat ons wachtte. Wij hebben in deze snel veranderende markt fouten gemaakt, maar ik zou tot besluit willen opmerken dat, als Europa concurrerend wil blijven, de voordelen van eEurope aan alle burgers van de Europese Unie wil aanbieden en op het gebied van de derde generatie mobilofoons zijn voorsprong op de Verenigde Staten wil behouden, wij ons allemaal samen moeten inspannen om ervoor te zorgen dat alle maatregelen worden uitgevoerd.

Scallon
Mevrouw de Voorzitter, de ontbundeling van de toegang tot het aansluitnet moet mededinging mogelijk maken, de prijzen voor de gebruiker doen dalen, de toegang tot Internet gemakkelijker en goedkoper maken en de technologische vernieuwing op de aansluitnetten bevorderen. Ik begroet die beloofde ontwikkelingen. Zoals de rapporteur opmerkte, hebben velen van ons de bekommeringen van de plaatselijke telecommunicatieaanbieders leren kennen. Eirecom, de Ierse telecommunicatieaanbieder, zegt dat hij voldoende tijd moet krijgen om de veranderingen uit te voeren en dat 31 december vrijwel niet haalbaar is. Ook moet de vergoeding voor de ongebundelde toegang tot het aansluitnet eerlijk en passend zijn om de ontwikkeling en verbetering van de plaatselijke aansluitinfrastructuur op lange termijn te garanderen. Als het financieel niet haalbaar is in minder dicht bevolkte en minder ontwikkelde gebieden te investeren, zullen wij wellicht geen nieuwe operatoren kunnen aantrekken.
Als wij dit mogelijke scenario combineren met andere maatregelen die voor de plattelandsgebieden averechtse gevolgen hebben, zoals de liberalisering van de postdiensten - waardoor het voortbestaan van kleine postkantoren op het platteland wordt bedreigd - en de recente sluiting van vele kleine bankkantoren op het platteland, hoe kan de mogelijke terugschroeving van de investeringen in de ontwikkeling en verbetering van de plaatselijke infrastructuur op de nu al benadeelde plattelandsgebieden op lange termijn dan een positieve invloed hebben? Ik hoop oprecht dat mijn vrees niet bewaarheid wordt. Ik hoop dat wij in de toekomst kunnen voorkomen dat het debat in het Parlement drastisch wordt besnoeid door de procedures te bespoedigen voor kwesties die uiteindelijk vooral voor de meest kwetsbaren onder ons zware gevolgen hebben.

Caudron
Mevrouw de commissaris, Mevrouw de Voorzitter, geachte collega' s, de wat vreemde benaming van het voorstel waarover wij vanavond debatteren, de ontbundelde toegang tot het aansluitnet, een totaal onbegrijpelijke benaming voor de gemiddelde burger overigens, slaat op een eenvoudige en belangrijke beslissing om lokale telefoonnetwerken en telecommunicatie- en informaticadiensten open te stellen voor de vrije concurrentie.
Volgens sommige collega' s, dat hebben we vanavond nog gehoord, leidt de afschaffing van dit laatste overheidsmonopolie automatisch tot lagere prijzen voor lokale telefoongesprekken en kan dit alleen maar gunstig zijn voor de consument.
Voor anderen, en ik behoor tot die groep, is dit veel minder evident en vanzelfsprekend. Als een ongelimiteerde concurrentie sowieso tot blijvende prijsverlagingen zou leiden en altijd gunstig zou zijn voor alle consumenten, dan zou dat al lang duidelijk zijn. De markt van de mobiele telefonie, die volkomen vrij is, bewijst trouwens het tegendeel. De reële prijzen voor mobiel telefoneren blijven hoog en van enige transparantie in de kosten en prijzen is geen sprake. Tussen de reclame en de werkelijkheid gaapt geen kloof maar een hele ravijn. Vele burgers zijn daarvan nog elke dag het slachtoffer, kunnen hun rekening niet meer betalen en geven hun GSM dan maar als gestolen aan.
Overigens ben ik voor een ontbundelde toegang, maar er moeten wel heel snel eenvoudige, heldere en dwingende regels komen om de omvang te bepalen, de ontwikkeling te begeleiden en de financiering van deze dienst te preciseren.
Onze rapporteur en collega, Nicholas Clegg, heeft natuurlijk hard gewerkt en daarvoor feliciteer ik hem. Hij was heel open in de discussie met zijn collega' s en daarvoor bedank ik hem. Maar hij is heel liberaal en heeft daarom ook alles afgewezen wat in de richting van een echte algemene dienst zou kunnen gaan. Hij is banger voor overheidsmonopolies dan voor privé-monopolies. Ik hoop daarom dat de ontwerprichtlijn "Universele dienst", waarvoor ik in juli namens de Commissie industrie tot rapporteur werd benoemd en dat ik nu ondanks de poging van de Juridische Commissie zou moeten terugkrijgen, de zaak wat meer richting kan geven.
De heer Clegg heeft het voorstel van de Commissie inzake een ontbundelde toegang technisch correct weergegeven. Hij heeft de zaak zeer serieus aangepakt, maar toch vind ik dat hij te weinig aandacht heeft voor het risico van privé-monopolies en voor het gevaar dat de zwakste en meest kwetsbare burgers in zo' n gedereguleerd systeem lopen.
Ik herhaal vanavond nog maar eens dat de openbare diensten niet langzaam mogen verdwijnen ten voordele van de markt. Zij moeten en kunnen voor ons Europeanen een doel op zich zijn, een waarde en een troef in een evenwichtige en duurzame ontwikkeling. Overigens, Mevrouw de Voorzitter, aangezien de drie Europese instellingen het eens zijn over een ontbundelde toegang, wil ik niet roomser dan de paus zijn en zal ik morgen voor stemmen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik heb hier de stukken voor me liggen waarover wij deze week gaan stemmen. Ik denk dat het belangrijkste verslag dat van de heer Clegg is, omdat daarmee meteen is aangetoond dat beslissingen snel en op onconventionele wijze kunnen worden genomen. Ik denk dat we dat als voorbeeld voor het Europese wetgevingsproces moeten gebruiken: als zich nieuwe ontwikkelingen voordoen, moeten de juiste beslissingen snel en op een ongecompliceerde, onbureaucratische manier worden genomen.
Ik wil de rapporteur feliciteren, omdat het hem gelukt is alle neuzen in een richting te krijgen. Ik wil echter ook de Commissie bedanken, omdat zij de opdracht van de Raad om dit onderwerp met spoed te behandelen, zo efficiënt en bekwaam heeft uitgevoerd. Ik denk dat wij met deze stappen werkelijk een nieuwe ontwikkeling ten gunste van Europese burgers inluiden. De Europese burger zal daardoor niet alleen goedkoper uit zijn, maar zal ook aan de kwaliteit van de dienstverlening en op de arbeidsmarkt merken dat het internationale concurrentievermogen van Europa door deze stappen toeneemt.
Wij weten dat er met UMTS nieuwe diensten op ons afkomen. Het milieu en de telecommunicatiesector zullen in de toekomst van grote betekenis zijn voor het internationale concurrentievermogen. Ik vind het daarom belangrijk dat we eerlijke randvoorwaarden bepalen. Uit de richtlijn blijkt dat men nauwkeurig heeft afgetast wat eerlijk is, en dat is een voorbeeldige aanpak van het wetgevingsproces. Wetgeving hoort tot stand te komen na een review, een behoorlijke en grondige toetsing waarbij alle betrokken worden gehoord. Tenslotte volgt dan een goede, efficiënte, snelle en nauwkeurige procedure in het Europees Parlement.
Ik wil de rapporteur nogmaals van harte bedanken.

De Rossa
Mevrouw de Voorzitter, kennelijk ben ik de enige die hier alarm slaat. Normaal gesproken neem ik hier geen standpunt in dat uitsluitend op nationale overwegingen steunt, maar nu heb ik de indruk dat deze verordening geen enkele soepelheid biedt en met de marktsituatie in Ierland volstrekt geen rekening houdt. Door dit voorstel zal Eirecom, een particuliere vennootschap en vroeger staatsmonopoliehouder, ertoe worden gedwongen zijn aansluitnet voor andere aanbieders open te stellen. De andere op de markt aanwezige aanbieders zoals kabelmaatschappijen en operatoren van satelliet- en draadloze aansluitnetten, hoeven dat echter niet. Zij vallen niet onder de toepassing van deze verordening.
De kabelmaatschappijen in Ierland zijn nu al eigenaars van het netwerk en verbeteren dat netwerk om telefoon-, Internet- en andere interactieve diensten te kunnen aanbieden. Vaak laten zij uitgestrekte gebieden door exclusieve franchisenemers exploiteren. In Ierland hebben die maatschappijen in de grotere steden en gemeenten een marktaandeel van ongeveer 90%, veel meer dan Eirecom PLC. Wij kunnen onmogelijk begrijpen en vinden het volstrekt onaanvaardbaar dat het voorstel ook niet op kabelmaatschappijen betrekking heeft. Bovendien zullen de gevestigde netwerkoperatoren zoals Eirecom onmogelijk met die maatschappijen kunnen concurreren omdat die in het kader van hun standaardaanbod de gebruikers gecombineerde diensten aanbieden, waaronder vaak ook Internettoegang en kosteloze lokale telefonie.
Waar naast het koperdraadnetwerk een concurrerend netwerk bestaat, moeten alle aansluitnetten worden ontbundeld, ofwel geen enkel. Dat zou in overeenstemming zijn met de rechtvaardiging die de Commissie voor de ontbundeling opgeeft. Deze verordening over ontbundelde toegang tot de aansluitnetten is zelf concurrentievervalsend.
De ergste wetgeving is meestal slechte wetgeving. Dat geldt ook voor deze verordening.

Liikanen
Mevrouw de Voorzitter, nachtvergaderingen zijn niet altijd het aangenaamste wat wij in het Europees Parlement meemaken, maar ik moet zeggen dat hier vanavond een uiterst positief en interessant debat is gevoerd. Ik ben het eens met de sprekers die dit een historisch ogenblik hebben genoemd. Dit is om twee redenen een historische verordening.
In de eerste plaats gaat het om de voltooiing van de liberalisering van de telecommunicatie. Dat is ook belangrijk voor de universele dienstverlening. Een grotere mededinging op de netwerken zal de prijzen doen dalen, de kwaliteit doen toenemen en de dienstverlening betaalbaarder maken. Bovendien zal ze ons helpen om een inclusieve informatiemaatschappij tot stand te brengen.
In de tweede plaats is dit een historisch ogenblik omdat wij een antwoord hebben gegeven op de vaak gestelde vraag of Europa te traag is om te handelen. Zijn wij in staat de kans te grijpen die de informatietechnologie ons biedt? Daarover heerst grote twijfel. Kunnen de instellingen van de Gemeenschap die uitdaging aan? Als het Parlement morgen het verslag van de heer Clegg aanneemt, bewijzen wij dat wij dat inderdaad kunnen. Wij kunnen laten zien dat wij in deze tijd van Internet slagvaardig zijn. Wij kunnen dat concreet bewijzen en aldus de geloofwaardigheid van de Europese Unie krachtig versterken, vooral in de ogen van de jongere generatie die in het Internettijdperk leeft.
Dit alles zou zonder de voortreffelijke samenwerking tussen de instellingen onmogelijk zijn. Ik dank de rapporteur, de heer Clegg, voor het voortreffelijke werk dat hij heeft verricht, maar ook alle andere leden van de commissie. Dit resultaat zou zonder grondige kennis van het dossier onmogelijk geweest zijn. Wij zouden dit resultaat ook nooit hebben bereikt zonder de bereidheid om met vele partners te onderhandelen.
Ik dank ook het voorzitterschap van de Raad, dat vastbesloten was deze verordening tot stand te brengen. In vele lidstaten is dit een gevoelige en ingewikkelde kwestie.
De heer Gallagher en de heer Haarder hebben daarover enkele opmerkingen gemaakt. Het is inderdaad belangrijk voor het eEurope-actieplan dat de telecommunicatiemarkt wordt geliberaliseerd om de prijzen te doen dalen en de dienstverlening te verbeteren. Dat is echter slechts één zijde van de medaille. Wij hebben ook geschoolde en gekwalificeerde mensen nodig die van die diensten gebruik kunnen maken. Wij moeten dus in de opleiding van jong en oud blijven investeren.
Wat de toepassing van de verordening betreft, hebben de nationale regelgevende instanties gisteren met ambtenaren van de Commissie vergaderd. Ze hebben ermee ingestemd de uitvoering van de verordening op een zo geharmoniseerd mogelijke manier te bespoedigen om in deze sector een sterke Europese markt tot stand te brengen.
De Commissie is het vrijwel met de gehele inhoud van het verslag eens. De rapporteur ondersteunt de doelstellingen en maatregelen in het Commissievoorstel. Ik wil er daarvan maar drie vermelden.
In de eerste plaats willen wij operatoren die op het gebied van vaste telefonienetwerken geen significante marktpositie bekleden, verplichten om toestemming geven om onder transparante, niet-discriminerende en kostengerichte voorwaarden vanaf 31 december 2000 ongebundelde toegang te verlenen tot het metalen aansluitnet.
Om de transparantie door andere operatoren te garanderen, zullen wij in de tweede plaats een referentieofferte moeten publiceren voor de toegangsvoorwaarden tot het aansluitnet en de daarmee verbonden faciliteiten zoals collocatie en tarifering onder het toezicht van de nationale regelgevende instanties om een eerlijke aanpak te garanderen. Ik stel met voldoening vast dat de nationale regelgevende instanties willen meewerken om dat overal te realiseren.
Tenslotte zullen de regels betreffende de ontbundelde toegang tot het aansluitnet het mogelijk maken dat nieuwe spelers alle soorten toegang kunnen aanbieden waar dat technisch haalbaar is, zoals volledig ontbundelde en gedeelde toegang tot algemene en specifieke aansluitnetten. Dat zorgt voor technische vernieuwing, meer mededinging en een grotere keuze voor de gebruikers. De Commissie neemt alle 18 amendementen op het verslag van de heer Clegg over. Die amendementen houden een verbetering in van het Commissievoorstel en zorgen voor accuratere technische beschrijvingen en duidelijker eisen aan de nationale spelers en regelgevende instanties. Al die amendementen zijn constructief en zullen ervoor zorgen dat de verordening volledig operationeel wordt. Op die manier garanderen ze dat de aansluitnetten vanaf 31 december 2000 snel en doeltreffend worden ontbundeld.
De Commissie hoopt dat de Raad de tekst zal goedkeuren zoals hij in het verslag is geamendeerd en hopelijk morgen door het Parlement zal worden aangenomen. De Raad kan de medebeslissingsprocedure dan in één enkele lezing afronden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 23.40 uur gesloten)

