Sytuacja w Zimbabwe (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie sytuacji w Zimbabwe.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! W ostatnio przeprowadzonych w Zimbabwe wyborach prezydenckich Robert Mugabe został ponownie wybrany na prezydenta kraju na kolejne pięć lat. Druga tura głosowania odbyła się po wycofaniu się jedynego drugiego kandydata, pana Morgana Tsvangiraiego, co umożliwiło panu Mugabe wygranie zdobywając 85% głosów. Wybory te zostały uznane za kompromitację demokracji przez wielu przywódców państw, łącznie z państwami afrykańskimi oraz przez Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych, który uznał je za bezprawne.
Natychmiast po zaprzysiężeniu, pan Mugabe wyjechał do Sharm el-Sheikh na szczyt Unii Afrykańskiej, który odbył się w dniach 30 czerwca i 1 lipca tego roku. Podczas spotkania na szczycie, Nigeria rozpoczęła ożywioną dyskusję na temat wyborów. Przyjęto rezolucję, w której wyrażono wielką obawę wywołaną sytuacją panującą w Zimbabwe oraz podkreślono krytyczne sprawozdania, które zostały sporządzone przez obserwatorów wyborczych ze Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej (SADC), Unii Afrykańskiej i Parlamentu Panafrykańskiego, oraz przemoc i utratę życia.
W rezolucji nakłoniono pana Mugabe i pana Tsvangirai do podjęcia dialogu w interesie ludności Zimbabwe i do utworzenia rządu jedności oraz wsparcia misji mediacyjnej SADC.
W obliczu takich wydarzeń wspólnota międzynarodowa mobilizuje się. Stany Zjednoczone przedstawiły rezolucję Radzie Bezpieczeństwa ONZ, w której wzywają do zastosowania sankcji wobec Zimbabwe - embargo na uzbrojenie, zamrożenie aktywów i zakaz podróżowania - wraz z aneksem, w którym przedstawiono listę 14 osób objętych sankcjami łącznie z panem Mugabe i innymi politykami, z których większość znajduje się już na europejskiej liście sankcji przyjętej w 2002 r.
Kanada również nasiliła podejmowane środki, a 20 czerwca Rada Europejska oświadczyła, że jest gotowa podjąć dalsze działania, które, nawiasem mówiąc, zostaną przeanalizowane z komisarzem Michelem 22 lipca. Prezydencja Unii Europejskiej silnie potępiła drugą turę wyborów jako zaprzeczenie demokracji natychmiast po objęciu stanowiska, to znaczy 29 czerwca. Prezydencja podkreśliła w nowym oświadczeniu złożonym 4 lipca w imieniu Unii Europejskiej, że nie zaakceptuje fait accompli wynikającego ze sfałszowanego głosowania z 27 czerwca i że jedynym możliwym rozwiązaniem jest formuła przejściowa oparta na wynikach pierwszej tury wyborów.
Ważne jest również, aby Afryka przedstawiła swoje obawy w obliczu kryzysu na skalę regionalną i aby poprzeć starania podejmowane w szczególności przez Unię Afrykańską oraz przez SADC. Należy zapewnić, że spełniane są zasady przedstawione w Afrykańskiej Karcie Praw Człowieka i Praw Ludu. Dobrym rozwiązaniem dla Unii Afrykańskiej i ONZ byłoby zaangażowanie ich w to podejście, mając na uwadze uzupełnienie perspektywy regionalnej SADC perspektywą afrykańską i międzynarodową.
W tej rezolucji Unia Afrykańska wzywa również zaangażowane kraje i strony do powstrzymania się od podejmowania działań, które mogłyby zaszkodzić atmosferze dialogu. Jest to sygnał, który został wysłany w szczególności do Unii Europejskiej. Pomimo tego, UE nie powstrzyma się od przygotowywania rozszerzenia listy osób odpowiedzialnych za przemoc, którzy są przedmiotem sankcji poprzez odmówienie wizy lub zamrożenie aktywów. UE musi również zapewnić, iż uzyska ograniczenia na planowane zwolnienie z zakazu wydawania wizy oraz ustalanie nowych sankcji, w szczególności sankcji gospodarczych. Oczywiście cały zakres środków stosowanych w odwecie będzie uzależniony od postępu negocjacji.
Negocjacje między dwoma stronami powinny rozpocząć się możliwie jak najszybciej. Uważam, że komisarz potwierdzi to, nawet jeżeli wynik tych negocjacji wydaje się niepewny. Naszym zdaniem, negocjacje muszą opierać się na wynikach pierwszego głosowania z 29 marca, które są najprawdziwszym wyrazem woli ludności Zimbabwe, podczas gdy drugie głosowanie jest zaprzeczeniem demokracji. Dowolna forma koalicji może stanowić przejściowy środek, mając na uwadze nowe wolne, demokratyczne i przejrzyste wybory, zgodnie z zapowiedziami przeciwnika pana Mugabe.
Na koniec chciałbym wspomnieć, że podczas ostatniego posiedzenia, które właśnie zostało zakończone, członkowie G8 zaplanowali dodatkowe środki finansowe skierowane do osób odpowiedzialnych za przemoc podczas ostatnich wyborów. Tak więc wygląda sytuacji i musimy utrzymać to napięcie bez poddania się, aby zakończyć to niedopuszczalne naruszenie prawa.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie i panowie! Bardzo jestem zadowolony z faktu, że mogę z państwem uczestniczyć dzisiaj podczas tej wymiany poglądów, przyszłych perspektyw i pomysłów dotyczących roli, jaką możemy odgrywać podczas wspierania wszystkich wysiłków podejmowanych w celu znalezienia rozwiązania kryzysu, możliwego do zaakceptowania przez wszystkich głównych partnerów politycznych oraz przede wszystkim rozwiązania, które ma szansę na przetrwanie i które może otworzyć nową erę dobrobytu dla kraju i ludności, która tak bardzo tego potrzebuje.
Na krótko przed rozpoczęciem tego posiedzenia rozmawiałem z panem Ping, przewodniczącym Komisji Unii Afrykańskiej, a około pół godziny temu odbyłem całkiem długą rozmowę z liderem opozycji panem Tsvangirai. Posiadam więc kilka świeżych informacji, które nie zostały jeszcze potwierdzone, jednak mogę przynajmniej przedstawić państwu kilka szczegółów i więcej aktualnych informacji.
Po pierwsze, oczywiście powinienem podzielić się z państwem swoją wielką obawą dotyczącą tej sytuacji. Jest mi bardzo przykro, o czym mówiłem publicznie zarówno przed jak i po tym wydarzeniu, że druga tura wyborów prezydenckich odbyła się, jak powiedział minister, pomimo wielu próśb o ich przełożenie ze strony wspólnoty międzynarodowej, łącznie z, nawiasem mówiąc, prośbami ze strony afrykańskich partnerów Zimbabwe. Oczywiście atmosfera wyjątkowej przemocy politycznej i systematycznego zastraszania zdyskredytowała te wybory i pozbawiły je całkowitej prawomocności i wiarygodności.
Wielokrotnie mówiłem publicznie, podobnie zresztą jak prezydencja Unii Europejskiej, że wobec warunków, w jakich przeprowadzona została druga tura wyborów, w żadnym wypadku nie można uznać, że prezydent wybrany w takich wyborach jest prawowitym prezydentem. Należy nieustannie powtarzać, że jest to bezprawne zwycięstwo i jest bardzo oddalone od ducha demokratycznego odrodzenia, który obecnie panuje w Afryce. Podczas szczytu Unii Afrykańskiej, który odbył się w Egipcie i w którym uczestniczył prezydent Mugabe, miała miejsce bardzo intensywna i żarliwa debata między przywódcami afrykańskimi, debata, która została opisana przez wielu jako bezprecedensowa.
Rezolucja Unii Afrykańskiej jest krytyczna wobec prezydenta Mugabe i wzywa prezydenta do szukania politycznego porozumienia z Morganem Tsvangiraiem, liderem Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany (MDC), mając na uwadze utworzenie rządu jedności narodowej. Ponadto Unia Afrykańska wezwała SADC do kontynuowania swojego działania "torowania drogi”, mającego na celu osiągnięcie porozumienia politycznego. Moglibyśmy oczywiście uznać tę rezolucję za niedostateczną. W szczególności możemy skrytykować fakt, że Unia Afrykańska powstrzymała się od wyrażenia jasnej opinii na temat prawnego lub bezprawnego charakteru prezydentury Mugabe, jednak należy przyznać, że w obecnych okolicznościach rezolucja ta jest znacznym wynikiem. Oczywiście to nie jest koniec sprawy. Ważne jest, aby Unia Afrykańska i SADC przedstawiły konkretny dowód swojego zaangażowania w znalezienie politycznego porozumienia.
Unia Europejska i inni gracze międzynarodowi w jasny sposób przedstawili swoje oczekiwania w tym zakresie. Takie porozumienie polityczne można osiągnąć wyłącznie na podstawie wyników pierwszej tury wyborów, która odzwierciedla opinię ludności Zimbabwe wyrażoną w wolny i demokratyczny sposób. Wyników drugiej tury wyborów nie można traktować jako punktu wyjścia dla mediacji czy negocjacji. Innymi słowy, naszym zdaniem rozwiązaniem politycznymi będzie koalicja rządowa pod przywództwem pana Tsvangiraiego pełniącego funkcję Premiera, który otrzyma większość władzy i będzie opierał się na większości w parlamencie.
Jeżeli chodzi o Unię Europejska, wszystkie opinie są jeszcze rozważane. Po pierwsze, jesteśmy gotowi wesprzeć wysiłki SADC i Unii Afrykańskiej i oczekujemy konkretnego postępu w ciągu najbliższych dwóch tygodni.
W przypadku zawarcia konstruktywnego porozumienia politycznego odzwierciedlającego wyniki pierwszej tury wyborów, jesteśmy oczywiście przygotowani, jak powiedzieliśmy wcześniej, do stopniowego ponownego podejmowania działań w Zimbabwe. Co więcej, jesteśmy gotowi natychmiast przystąpić do działań. Chciałbym przypomnieć, że podczas opracowywania programu dziesiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju, zapewniałem, że prace były przeprowadzane tak, jakby w Zimbabwe przywrócono demokrację, aby uniknąć karania ludności Zimbabwe za tragiczną sytuację, w której się znalazła.
Teraz powrócę do dwóch rozmów, które odbyłem tego popołudnia mając na uwadze planowane posiedzenie Parlamentu. Po pierwsze, rozmowa z panem Ping. W czym leży problem? Obecnie problem leży w tym, że wszyscy w Unii Afrykańskiej zgadzają się, iż powinni wspierać negocjacje miedzy panem Mugabe a panem Tsvangirai oraz że zgodnie z podstawowymi zasadami rząd powinien zostać utworzony pod przewodnictwem pana Tsvangirai, to znaczy rząd ten powinien w zasadzie opierać się na koalicji, w której partia pana Tsvangirai, która posiada większość w parlamencie, będzie posiadała pozycję dominującą, a rząd ten musi posiadać najpełniejszą i najbardziej obszerną władzę w zakresie wykonawczym.
Sądzę, że wiedzą państwo, iż obecnie wygląda na to, że podejście to jest kwestionowane. Wszystko to jest dużo bardziej skomplikowane, gdyż pan Tsvangirai wyraził pewne obawy co do właściwego zrównoważenia mediacji i chce nadać tym mediacjom ramę, oprawę i wsparcie, które umożliwią zagwarantowanie równowagi. Nie dokonuję tutaj oceny wartościującej, jedynie stwierdzam stan rzeczy. Obecnie pan Ping zapewnił mnie, ze prace - nie powiem prace mediacyjne, ale prace - mające na celu przygotowanie opinii publicznej do tego rozwoju są w toku i jeżeli wszystko pójdzie dobrze, w ciągu kolejnych kilku dni powinniśmy otrzymać prawdziwą szansę.
Następnie odbyłem dość długą rozmowę z panem Tsvangirai. Potwierdził, iż popiera pomysł rządu z członkami Afrykańskiej Narodowej Unii Zimbabwe - Front Patriotyczny, jednak w którym to do niego będzie należała ostateczna decyzja w sprawie wyboru składu rządu. W zasadzie, chociaż pan Tsvangirai nie ujął tego w ten sposób, wygląda to raczej jak scenariusz kenijski, nawet jeżeli (i zgadzam się z tym poglądem) tych dwóch sytuacji nie można porównywać. Nie są one w ogóle do siebie podobne. Ludzie korzystają z możliwości zachowania się, jakby sytuacje te były identyczne, jednak, patrząc na to obiektywnie, i kobiety i mężczyźni są różni, sytuacja jest całkiem inna. To jest pierwszy punkt.
Po drugie, pan Tsvangirai chciałby obecności "stałego zespołu negocjacyjnego”, to znaczy zespołu do prowadzenia negocjacji, który oczywiście powinien zapewniać równowagę. Oczywiście chciałby, aby zespół ten znajdował się pod egidą Unii Afrykańskiej i Narodów Zjednoczonych, jak stwierdził Minister. Wydaje mi się, że jest on nastawiony raczej optymistycznie - wierzy, że wszystko posuwa się do przodu. Oczywiście uznaje kwestie sankcji za istotne i podkreśla coś, w stosunku do czego, jak sądzę wszyscy wyraziliśmy zgodę, a mianowicie, że w przypadku zastosowania sankcji muszą one zostać nałożone na poszczególne osoby i nie mogą mieć pośredniego lub bezpośredniego wpływu na ludność.
Mam wrażenie, że Unia Afrykańska całkowicie zrozumiała swoją odpowiedzialność, że jest aktywnie zaangażowana i że poszukuje rozwiązania poprzez mediacje, które w każdym razie uwzględnią, jak podkreślił Minister, potrzebę przełożenia wyniku pierwszej tury na władzę wykonawczą, gdyż jest to jedyny wynik, który nadaje prawowitość tym, którzy z niej korzystają.
Michael Gahler
w imieniu grupy PPE-DE. - (DE) Panie przewodniczący! Sytuacja w Zimbabwe przeżywa całkowite załamanie pod względem politycznym, gospodarczym i humanitarnym. Tutejsza ludność jest zakładnikiem reżimu, który nie chce oddać władzy, gdyż klika zgromadzona wokół Prezydenta, dowództwo wojskowe i służby specjalne chcą nadal bogacić się kosztem zasobów państwa. W tym celu finansują milicję i niewłaściwe korzystają z usług policji i wojska, którzy terroryzują ludność w całym kraju.
Zgodnie ze standardami SADC, nawet wybory parlamentarne przeprowadzone 29 marca nie były wolne czy uczciwe. Ogólnokrajowa kampania zastraszania, która nastąpiła po wyborach i przyczyniła się do zabójstwa dziesiątek ludzi i ranienia i prześladowania tysiąca, uniemożliwiła zwycięscy pierwszej tury, Morganowi Tsvangiraiowi wysłanie swoich wyborców do urn, gdyż obawiali się oni, iż zostaną za to ukarani. Szef misji obserwacji wyborów Parlamentu Panafrykańskiego, Marwick Khumalo i misja SADC oceniają wydarzenia z 27 czerwca w następujący sposób:
"Panująca w kraju atmosfera nie prowadziła do przeprowadzenia wolnych, uczciwych i wiarygodnych wyborów. Wybory nie odzwierciedlały woli ludności Zimbabwe.”
Ważnym jest teraz, aby opracować scenariusz przejściowy, który doprowadzi do sytuacji, w której utworzony zostanie prawowity rząd i prawowity urząd prezydenta. Unia Afrykańska i SADC mają tu do odegrania decydującą rolę. Niestety przewodniczący Mbeki nic nie osiągnął poprzez cichą dyplomację. Nie zyskał również zaufania obu stron konfliktu i sam dobrze wie dlaczego.
Zachęcałbym partie polityczne w Afryce Południowej do podjęcia inicjatywy. Nawołuję do kolegów z Afryki Południowej, aby podjęli w swoim parlamencie decyzję o zamrożeniu kont i aktywów spekulantów reżimu Mugabe w Afryce Południowej. Powinni oni odmówić Grace Mugabe i innym możliwości robienia zakupów w Cape Town lub Sandton, podczas gdy ludzie przymierają głodem. Proszę ich o manifestację solidarności z trzema milionami mieszkańców Zimbabwe w ich kraju, którzy wrócą do domu, gdy rządy Mugabe dobiegną końca, a tym samym zrobią miejsce dla milionów bezrobotnych mieszkańców Afryki Południowej. Z powodzeniem wymuszamy na firmach europejskich wycofanie się z Zimbabwe, gdyż ich działalność pomogła ustabilizować reżim.
Alain Hutchinson
w imieniu grupy PSE. - (FR) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie komisarzu! Prezydent Mugabe zastosował niewyobrażalną przemoc i wykazał skandaliczną pogardę dla najbardziej podstawowych praw człowieka przejmując władzę i biorąc zmaltretowaną już ludność na zakładnika.
Socjaliści potępiają taką przemoc i nie uznają takiej władzy jako prawowitej. Socjaliści europejscy myślą jednak przede wszystkim o ludności Zimbabwe. W szczególności, Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa szacuje, że na początku 2009 r. pięć milionów mieszkańców Zimbabwe będzie zagrożonych ryzykiem poważnego głodu.
Ponadto wiemy, że obecnie jedna trzecia ludności Zimbabwe jest w stanie przetrwać tylko dzięki pomocy międzynarodowej. W związku z tym absolutnie niezbędnym jest, aby Komisja Europejska, Rada, każde państwo członkowskie i całość wspólnoty europejskiej wywarła maksymalny nacisk na władze Zimbabwe, aby umożliwiły one wolny dostęp międzynarodowej pomocy humanitarnej do najbardziej bezradnej ludności. Nie możemy tego wystarczająco uwydatnić, gdyż obecna pozycja Mugabe jest po prostu karygodna.
W tym samym duchu zwracamy się do Unii Europejskiej i wspólnoty międzynarodowej o przyjęcie silnych sankcji wobec Zimbabwe i zgodnie z tym, co powiedział minister, chcielibyśmy również podkreślić, że sankcje te nie powinny szkodzić ludności, ale być skierowane w określonych członków reżimu odpowiedzialnych za ataki na prawa człowieka i obecne rządy terroru w tym kraju.
Oczywiście musimy również nakłonić Unię Europejską i struktury regionalne takie jak SADC, aby wraz z wybranym parlamentem Zimbabwe i społeczeństwem objęły prowadzenie podczas rozwiązywania obecnego kryzysu szybko i demokratycznie.
Panie przewodniczący! Chciałbym jeszcze dodać jedną małą uwagę na temat przesiedlonych 200 tys. mieszkańców Zimbabwe. Zwracamy się z prośbą do ich sąsiadów z Afryki Południowej, a w szczególności do prezydenta Mbeki, o podejmowanie odpowiedzialnych działań i nieodsyłanie uchodźców z Zimbabwe, którzy szukają schronienia w Afryce Południowej.
Fiona Hall
w imieniu grupy ALDE . - Panie przewodniczący! Ludność Zimbabwe potwornie cierpiała. Po latach zastraszenia, brutalności i upadku gospodarki nadeszły wybory jako ostateczny epizod. Od wyborów przemoc utrzymywała się na tym samym poziomie. Od pierwszej tury głosowania, która odbyła się 29 marca, zginęło co najmniej 90 osób, a w ten poniedziałek mieszkańcy obozu IDB na wschód od Harare zostali zaatakowani i uprowadzeni.
Możemy mieć ochotę po prostu załamać ręce, jednak uważam, że Unia Europejska może podjąć działania w celu rozwiązania kryzysu. Po pierwsze Unia Europejska może zaoferować wsparcie dyplomatyczne tym, którzy szukają rozwiązania poprzez utworzenie tymczasowego rządu składającego się ze wszystkich partii społeczeństwa i uszanowanie wyników pierwszej tury.
Przejściowa koalicja to afrykańskie podejście, które od wielu lat sprawdza się w wielu innych państwach takich jak Togo czy Demokratyczna Republika Kongo.
Jednak wniosek o rezolucję oznacza niepowodzenie cichej dyplomacji prezydenta Mbeki i może inne afrykańskie państwo sąsiadujące respektowane przez obie strony byłoby lepszym mediatorem w tych negocjacjach. Międzynarodowe wsparcie mogłoby również pomóc w negocjacjach.
Po drugie musimy zwiększyć nacisk na Mugabe we wspólnocie międzynarodowej. Poparcie przez Rosję żądania sankcji wysuniętego podczas szczytu G8 było bardzo obiecujące i jestem zadowolona z uwag Rady dotyczących wzmocnienia sankcji przez wiele państw.
Po trzecie, musimy zacząć przygotowywać plany naprzód, na okres, w którym w Zimbabwe będzie funkcjonował prawowity rząd i kiedy kraj ten będzie potrzebował ogromnego wsparcia międzynarodowego.
Na koniec nie możemy zapominać o tym, że zwyczajni mieszkańcy Zimbabwe znajdują się w poważnych kłopotach i potrzebują podstawowej pomocy, aby móc dalej żyć.
Philip Claeys
(NL) Unia Europejska wprowadziła sankcje przeciwko socjalistycznemu dyktatorowi Mugabe już jakiś czas temu, jednak sankcje te nie zawsze były konsekwentnie i właściwie egzekwowane. Na przykład, dla prezydencji portugalskiej zaproszenie Mugabe na szczyt Unii Europejskiej i Afryki nie stanowiło żadnego problemu.
Unia Europejska powinna również silnie zaprotestować przeciwko groteskowemu uczestnictwu Mugabe w szczycie FAO w Rzymie nie tak dawno temu. Zakaz podróżowania nałożony na Mugabe i wszystkich wyższych członków jego reżimu musi zostać uszczelniony i rozszerzony. Powinniśmy rozważyć ogólne rozszerzenie sankcji wobec reżimu Mugabe. Sankcje te muszą być stanowcze i jednoznaczne i muszą wywierać nacisk na rząd Afryki Południowej, który poprzez cichą dyplomację, sprawił, że reżim Mugabe zwyczajnie zyskał na czasie.
Geoffrey Van Orden
Panie przewodniczący! Kryzys w Zimbabwe nie wybuchł nagle przed niczego niepodejrzewającym światem: to już 16. raz w ciągu ośmiu lat debatujemy nad wnioskiem o przyjęcie rezolucji w sprawie Mugabe, który systematycznie i celowo rabował swój kraj, rujnował gospodarkę i dręczył ludność Zimbabwe.
Do niedawna reakcja wspólnoty międzynarodowej była żałosna. Przynajmniej Unia Europejska wprowadziła sankcje - jednak nie była w stanie utrzymać ich w mocy. Afrykanie - z bardzo nielicznymi prawymi wyjątkami - jedynie przyklaskiwali Mugabe. Powinni się wstydzić.
Co należy zrobić? Po pierwsze należy wyraźnie zaznaczyć w Radzie, że żadne z państw UE nie będzie uznawało nielegalnego reżimu Mugabe. Wiadomość, że UE rozszerza sankcje dodała mi otuchy.
Po drugie, Unia Europejska i jej państwa członkowskie powinny przekonywać państwa afrykańskie, w szczególności SADC, aby przyłączyły się do sankcji wobec reżimu Mugabe w sytuacji, gdyby negocjacje zakończyły się niepowodzeniem.
Po trzecie, członkowie Komitetu ds. działań połączonych (JOC) - gang wojskowy, który stoi za Mugabe - powinni zostać poinformowani o tym, że poniosą odpowiedzialność za systematyczne okropności, jakich dopuszczali się wobec ludności Zimbabwe. Jeszcze nie jest za późno na to, aby niektórzy członkowie sił zbrojnych i policji zajmujący wyższe stanowiska - funkcjonariusze ZANU-PF wyższego stopnia - opuścili Mugabe i przeszli do sił demokratycznych.
Po czwarte, Francja powinna zwołać posiedzenie nadzwyczajne Rady Praw Człowieka w Genewie w celu omówienia sytuacji w Zimbabwe i po piąte wymagane jest podjęcie bardziej zdecydowanych działań przez Narody Zjednoczone.
Przede wszystkim musimy jednak aktywnie zachęcać Unię Afrykańską do pozytywnego i aktywnego zaangażowania się w nakłanianie do utworzenia tego rządu jedności narodowej. Rząd ten oczywiście powinien opierać się na wynikach wyborów z 29 marca a nie na farsie z 27 czerwca, jak wskazał zarówno urzędujący przewodniczący, jak i Komisja.
Usłyszeliśmy od rzecznika MDC, Nelsona Chamisa, że obecnie nie są prowadzone żadne negocjacje między ZANU-PF a MDC. Zamiast tego mamy do czynienia z nieustanną przemocą. Unia Afrykańska musi nalegać na zakończenie przemocy i wyznaczyć mediatora, wspartego obserwatorami, który zdobędzie zaufanie MDC.
Mugabe znowu gra na czas. Należy wyznaczyć ostateczny termin pomyślnego zakończenia negocjacji, a w międzyczasie ktoś powinien zaproponować Mugabe przejście na emeryturę.
Glenys Kinnock
Panie przewodniczący! Podobnie jak inni muszę skomentować fakt, że parlament, który został należycie wybrany dnia 29 marca w Zimbabwe, nigdy nie obradował, a wybrani posłowie są nadal dręczeni, zastraszani i stają się ofiarami przemocy.
W naszej rezolucji wzywamy do zwiększenia sankcji i oczywiście będziemy musieli przyłączyć się do żądań stawianych przez ONZ dotyczących wprowadzenia międzynarodowego embargo na uzbrojenie, zakazu podróżowania po świecie oraz zamrożenia aktywów.
Wiemy kim są kolejni prowodyrzy, wobec których należy skierować podejmowane działania, wiemy kim są poplecznicy i kim są tragarze. Działają tam Chihuri, komisarz policji; Shiri, marszałek lotnictwa; Gono, szef Banku Centralnego, Chinamasa, minister sprawiedliwości, Bonyongwe, dyrektor generalny Centralnej Organizacji Wywiadowczej: są to osoby wobec których można i należy podjąć działania. W naszej rezolucji wyraźnie przedstawiliśmy konieczne warunki określone przez MDC.
Wszystkie rozmowy muszą opierać się na wynikach wyborów z 29 marca, w których wygrał Ruch na rzecz Demokratycznej Zmiany (MDC), a nie na podstawie fikcyjnych wyborów z czerwca.
To musi być przejściowe porozumienie prowadzące do nowej konstytucji - nikt o tym nie wspominał, a właśnie do tego wzywa Morgan Tsvangirai - i wolnych wyborów. Pan Tsvangirai mówi bardzo wyraźnie i pozwolę go sobie tutaj zacytować: "Nie chcę żadnych układów i dzielenia się władzą”.
Jak powiedział Geoffrey van Orden, nie prowadzone są żadne negocjacje, tak więc obecna sytuacja nie powinna dodawać nam otuchy.
Musimy wyznaczyć dodatkowego mediatora. Najwyraźniej pan Mbeki nie jest w stanie podołać wszystkiemu samodzielnie, prosimy więc o wyznaczenie kandydata z Unii Afrykańskiej. Kandydat musi posiadać podobną pozycję jak pan Mbeki i na tym etapie przychodzą na myśl takie osoby jak pan Chissano i pan Kufuor.
Finansowana przez państwo niekontrolowana brutalność, przemoc i okrucieństwo musi w końcu zakończyć się, dlatego też wspólnota międzynarodowa musi podjąć działania, pilne działania, w interesie cierpiącej ludności Zimbabwe.
Eoin Ryan
w imieniu grupy UEN. - Panie przewodniczący! Niegdyś wzgórze nadziei, przykład afrykańskiej autonomiczności i lider wśród państw afrykańskich, dzisiaj Zimbabwe jest epicentrum afrykańskiej desperacji i rozpaczy. Ludność Zimbabwe zasługuje na więcej i musi to otrzymać. Jednak, aby tego dokonać należy zakończyć reżim mordercy, Roberta Mugabe.
My, jako wspólnota międzynarodowa, musimy wzmocnić naszą determinację przeciwko tyranicznemu reżimowi Mugabe. Jestem zadowolony z faktu, że Rada Bezpieczeństwa ONZ rozważa wprowadzenie dalszych sankcji przeciwko władzom Zimbabwe, łącznie z wprowadzeniem embargo na uzbrojenie. Jak to jest możliwe, że państwo, w którym pięć milionów ludzi jest uzależnionych od pomocy żywnościowej, w którym inflacja osiągnęła ponad dziesięć miliardów procent i w którym bochenek chleba kosztuje ponad 1 miliard ZWD, nadal posiada jedną z najlepiej uzbrojonych armii na kontynencie afrykańskim i jest zalane bronią? Jest to wyjątkowe stwierdzenie.
Ostatnia kampania prezydencka nie została przeprowadzona zgodnie z prawem. W wyniku brutalności reżimu Mugabe 90 osób zostało zabitych, 3500 zostało rannych, a pozostałe 200 000 osób zostało wysiedlonych podczas kampanii. Zdecydowanie nie są to elementy wolnej, uczciwej i przejrzystej walki demokratycznej.
Afryka Południowa i pozostałe kraje afrykańskie muszą wzmocnić nacisk na Roberta Mugabe. Nelson Mandela miał racje, kiedy mówił, że w Zimbabwe mamy do czynienia z tragicznym upadkiem rządu. Afryka Południowa wywołuje silny wpływ polityczny na rząd Mugabe i musi wykazać się silnymi i zdecydowanymi zdolnościami przywódczymi w tej kwestii zarówno dla ludności Zimbabwe jak i dla ludności afrykańskiej, która musi patrzeć, jak ten przywódca wciąga swój kraj w bagno.
Josep Borrell Fontelles
(ES) Panie przewodniczący! Aby nie powtarzać tego, co zostało już powiedziane przez innych posłów, skoncentruje się na otwarciu parlamentu.
Wybory marcowe były wyborami, w których opozycja zdobyła większość i do 17 lipca parlament tego kraju musi zostać utworzony. My, jako parlamentarzyści, powinniśmy się skoncentrować na wykorzystaniu nacisku Unii Europejskiej do zapewnienia, że obietnica demokracji w parlamencie z przewagą opozycji może zostać spełniona. Ten proces potrzebuje uruchomienia. Musimy zrobić wszystko, co możliwe, aby zapewnić, że po fikcyjnych wyborach prezydenckich, wybory ustawodawcze, w wyniku których opozycja uzyskała potwierdzoną większość, umożliwiły funkcjonowanie parlamentu.
Drugi punkt dotyczy mediatora. Oczywistym jest, że delikatnie mówiąc, Afryka Południowa osiągnęła górną granicę swoich możliwości mediacyjnych. Kolejny mediator musi więc zapewnić wsparcie, albo nawet zastąpić prezydenta Afryki Południowej. W przeciwnym razie, mediacje będą również sprawiały pozory skorumpowanego mechanizmu kontrolowanego przez rząd Zimbabwe.
José Ribeiro e Castro
Panie przewodniczący! To już nie tylko Mugabe i jego reżim podlegają dokładnej kontroli. Mugabe, z powodu swoich okrutnych działań i tego całego tragicznego procesu, został już potępiony przez międzynarodową opinię publiczną. Obecnie, to wspólnota międzynarodowa podlega dokładnej kontroli. Dotyczy to Thabo Mbeki, SADC i AU oraz Chin. Dotyczy to również nas w UE i Narodów Zjednoczonych. Ludność Zimbabwe, Tsvangirai i MDC zasługują na nasze wsparcie i solidarność w tych ciężkich czasach. Możemy zaprosić Morgana Tsvangirai na zebranie Komisji Spraw Zagranicznych i Komitetu ds. Rozwoju w lipcu lub wrześniu.
Wszyscy nadal otrzymujemy okropne wiadomości z Zimbabwe na temat przemocy w tym państwie. Nie możemy zawieść. Morgan Tsvangirai i MDC zasługują nie tylko na słowa pociechy czy jakiekolwiek inne formy pocieszenia, ale raczej na objęcie stanowiska zgodnie z wynikami wyborów z 29 marca. Wspólnota międzynarodowa, jeżeli zawiedzie na etapie przejściowym - jeżeli zawiedziemy - zostanie okryta hańbą. Mam nadzieję, że do tego nie dojdzie.
Marios Matsakis
Panie przewodniczący! Reżim pana Mugabe jest odpowiedzialny nie tylko za oszustwo wyborcze, ale również za przypadkowe wieloletnie aresztowania, torturowanie i morderstwo setki obywateli.
Jak dotąd, rezolucje i sankcje okazały się nieskuteczne. Sugeruję, że nadszedł już czas, aby wszcząć postępowanie, postawić pana Mugabe przed sądem międzynarodowym i oskarżyć go o zbrodnie przeciw ludzkości. Wiem, że Zimbabwe nie podpisało konwencji w sprawie Międzynarodowego Sądu w Hadze, jednak jestem przekonany, że istnieją inne procedury oparte na prawie międzynarodowym i może komisarz Michel lub urzędujący przewodniczący mogliby nas o nich poinformować.
Uważam, że jedynie w wyniku podjęcia tak drastycznych działań afrykański dyktator i jego wspólnicy zostaną zmuszeni do zastanowienia się i wysłuchania głosu rozsądku, a ich kraj i wspólnota międzynarodowa zostaną uwolnieni od ich przestępczej działalności.
Ewa Tomaszewska
Panie Przewodniczący! Chciałabym zaapelować do Komisji o rozeznanie i przygotowanie propozycji działań, które byłyby skuteczne wobec Roberta Mugabe, który stosuje nadal przemoc i który lekceważy całkowicie wynik wyborów marcowych. W tej chwili praktycznie jesteśmy bezradni i jedyną naszą możliwością przeciwdziałania są słowa. Bardzo bym prosiła, by przygotować takie rozeznanie, jakie działania można podjąć, żeby osądzić go, tak aby w Zimbabwe zapanował pokój i by ludność tego kraju miała rzeczywiście szanse skorzystania z przysługujących jej uprawnień obywatelskich.
Czesław Adam Siekierski
Panie Przewodniczący! Zimbabwe wymaga pomocy międzynarodowej i naszego wsparcia, ale w kraju tym konieczne są reformy. Unia Europejska, Unia Afrykańska i RPA powinny dążyć do podjęcia dialogu między partią rządzącą a opozycyjną. Zimbabwe musi wreszcie wkroczyć na drogę demokracji i powołać rząd jedności narodowej. [...] inicjatywę ONZ, zgodnie z którą na Zimbabwe zostanie nałożone embargo na dostawy broni oraz zamrożeniu podlegać będą aktywa ludzi z najbliższego otoczenia Mugabe. Należy natomiast podjąć kroki, które umożliwią działalność organizacji humanitarnych. Rozwiązaniem może być dostarczanie pomocy do najbardziej potrzebujących regionów Zimbabwe poprzez organizacje pozarządowe.
Mairead McGuinness
Panie przewodniczący! Mugabe nie słucha i to jest właśnie tragedią, ponieważ gdyby słuchał, zrobiłby to, co należy, czyli wrócił do marcowych wyborów i pogodził się z wynikami. Myślałam, że jednym z najbardziej karygodnych wydarzeń, jakie miały miejsce, było uczestnictwo Mugabe w Światowym Szczycie Żywnościowym, podczas którego pozwolono mu defilować, podczas gdy to właśnie on jest powodem niektórych poważnych globalnych problemów braku bezpieczeństwa żywnościowego w jego kraju i na jego własnym kontynencie.
W ubiegłym tygodniu na konferencji w Brukseli rozmawiałam z rolnikiem z Zimbabwe i szkoda wyrządzona bazie produkcji żywności w tym kraju jest dość przerażająca. Ktoś inny stwierdzi, że potwornym jest, iż kraj może być uzbrojony po zęby, a jego ludność cierpi z powodu głodu, przemocy, zastraszenia i tortur.
Afryka Południowa musi zrobić więcej. Sam kontynent musi być silny w swoim potępieniu i musimy ponaglać, zachęcać i przekonywać, że tak należy właśnie postępować, ponieważ nasi ludzi oczekują od nas podjęcia działań w sytuacji, która jest dość przerażająca.
Luís Queiró
Obecne wydarzenia w Zimbabwe są wyzwaniem dla naszego sumienia i naszych zdolności do podejmowania działań. Z jednej strony istnieje rząd, który stosuje przemoc wobec własnych ludzi, który powoduje cierpienie i który skorzystał z przyzwolenia innej afrykańskiej dyktatury i autokracji. Z drugiej strony istnieją siły, które dążą do stworzenia demokracji i wprowadzenia praw człowieka drogą pokojową: ludność Zimbabwe, wspólnota międzynarodowa no i oczywiście Unia Europejska.
Jak zostało to już powiedziane na tych obradach, Unia Europejska mogłaby użyć swoich sił dyplomatycznych, wprowadzić sankcje, odmówić wiz, wywrzeć wpływ na władze regionalne i zapewnić wsparcie obrońcom demokracji i praw człowieka. Co możemy zrobić w Parlamencie Europejskim? Możemy poprzeć jutro naszą rezolucję i zalecić, aby Komisja i Rada podjęły te inicjatywy, ale możemy też zrobić jeszcze więcej. Możemy dowieść, że nasze czyny odpowiadają naszym słowom i przydzielić nagrodę Sacharowa liderowi opozycji, Morganowi Tsvangirai. Stawiamy to wyzwanie przed naszymi kolegami posłami. W ten sposób będziemy mieli okazję nagrodzić walkę i jednocześnie przyczynić się do demokratycznego i pokojowego zwycięstwa.
Jean-Pierre Jouyet
urzędujący przewodniczący Rady. - (FR) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie Michel, panie i panowie! Debata była zupełnie oczywista i takie są też wnioski, które powinniśmy z niej wyciągnąć. Osoby wypowiadały się w bardzo ostrych słowach i tak właśnie powinny były wypowiadać się, gdyż Unia Europejska może zaakceptować tylko jedno rozwiązanie, to znaczy, że wola ludności Zimbabwe, która wyrażona została w pierwszej turze wyborów, powinna zostać uszanowana i to wyniki tych wyborów powinny stanowić podstawę jakiegokolwiek porozumienia.
Wraz z Komisją będzie analizować sytuację w Zimbabwe podczas następnego posiedzenia Rady 22 lipca. Weźmiemy pod uwagę wyrażone opinie i przedstawione sugestie - nie przed Francją, panem Van Ordenem, ale przez Przewodniczącym Rady Unii Europejskiej, gdyż sama Francja nie posiada żadnej mocy jako Francja, ale jedynie posiada mandat, który został jej przydzielony w tym kontekście przez Unię Europejską - łącznie z państwa propozycją zwołania przez Radę nadzwyczajnego posiedzenia sesji Rady Praw Człowieka w Genewie, pod warunkiem oczywiście, że jest to możliwe.
Będziemy stosować się do zaleceń pana Michela, które są zawsze rozsądne i opierają się na doświadczeniu, dotyczących dalszego podejmowania prób mediacyjnych. Uważam, że jeżeli chodzi o te próby to nie możemy wymagać więcej, niż pan Tsvangirai zalecił panu Michelowi podczas zebrania i uważam, że to jest właśnie stanowisko, które powinniśmy przyjąć.
Unia Europejska, Rada i Komisja muszą pozostać w kontakcie z powiązanym jednostkami, SADC, Unią Europejską oraz Afryką Południową - jeszcze raz chciałbym powitać obecną tutaj z nami dzisiaj delegację z Afryki Południowej - musimy oczywiście uwzględnić jeszcze rezolucję, nad którą Parlament będzie głosował jutro, w pracach, którymi zajmie się Rada.
Nie mam nic do dodania i aby nie tracić czasu przekazuję głos w tej kwestii panu Michelowi z uwagi na jego doświadczenie i elokwencję.
Louis Michel
komisarz. - (FR) Panie przewodniczący! Powiem krótko. Wszystko zostało już powiedziane przez pana Jouyet i innych mówców.
Oczywiście mogę tylko poprzeć z całego serca wyrażone opinie, w szczególności opinię pana Van Ordena i pani Kinnock, ale jednocześnie pragnę dodać, że siła Komisji to przede wszystkim siła dyplomatyczna, ale być może jest to też siła do przygotowania się do podjęcia działań, które moglibyśmy podjąć gdyby - i to coś, czego z pewnością wszyscy pragniemy z całego serca i czego będziemy się domagać dysponując wszelkimi środkami - proces mediacji zakończył się powodzeniem prowadząc do powstania rządu na czele z panem Tsvangirai.
W związku z powyższym w pełni zgadzam się z opiniami wyrażonymi przez pana Van Ordena, panią Kinnock i innych, którzy przemawiali, panią Hall, pana Hutchinson i pana Gahler - mam nadzieję, że nikogo nie pominąłem. Istnieje tylko jeden punkt, z którym się nie zgadzam. Wiedzą państwo, że mam w zwyczaju mówić szczerze. Nie zgadzam się z tym, że powinniśmy potępić prezydencję portugalską za zorganizowanie w Lizbonie szczytu, na który czekano od lat i który nie mógł odbyć się z uwagi na kwestię Zimbabwe.
To spotkanie na szczycie między Unią Europejską a Afryką było już bardzo opóźnione i nastał już najwyższy czas, aby podjąć działania. Jesteśmy doskonale świadomi faktu, że obecność pana Mugabe był gwarantowana przez żądanie Unii Afrykańskiej, zgodnie z którym druga strona, tzn. strona europejska nie mogła ograniczać jej podczas wyboru zapraszanych osób. W związku z tym uważam, że ta krytyka jest niesprawiedliwa.
Ponadto, chciałbym jeszcze podkreślić szczególnie trudną sytuację, w jakiej znajduje się Afryka Południowa. W sytuacji Afryki Południowej, Afryce Południowej nie jest łatwiej podejmować działania niż przewodniczącemu Thabo Mbeki pełnić rolę mediatora. Każdy doskonale wie w tym przypadku, że obecnie pierwszym państwem, które odczuje efekty kryzysu w Zimbabwe - lub raczej nierozwiązania kryzysu - jest Afryka Południowa. W związku z tym proszę spróbować spojrzeć na tę sytuację z punktu trudności Afryki Południowej. Uważam również, że Afryka Południowa prowadzi mediacje tak sumiennie, jak powinna.
Oczywiście podzielam opinię wyrażoną przez wszystkie osoby, które już przemawiały, że proces mediacyjny powinien zostać rozszerzony, nie tylko aby polepszyć pozycję Afryki Południowej, ale również przedstawić różnym stronom zaangażowanym w rozwiązanie tego kryzysu bardziej zrównoważony obraz sytuacji.
Na koniec, aby odpowiedzieć na jedno z zadanych pytań, obecnie przygotowujemy prawdziwy pakiet "rozwojowy i humanitarny”, aby zapewnić, że gdy pan Tsvangirai dojdzie do władzy, otrzyma natychmiastowe wsparcie, aby dać ludności Zimbabwe powód do uwierzenia w tę zmianę rządu i może aby wzbudzić lokalnie pragnienie zmiany reżimu, przy wsparciu opinii lokalnej i opinii publicznej oraz oczywiście przy wsparciu aktywnie zaangażowanej wspólnoty międzynarodowej.
Chciałbym jeszcze dodać jedną uwagę na temat Unii Afrykańskiej. Chciałby przytoczyć argumenty za okazaniem nieznacznie większego zrozumienia. Co jest problemem Unii Afrykańskiej? Jak już nadmieniłem, problemem Unii Afrykańskiej jest konieczność żonglowania dwoma różnymi opiniami. Jedna opinia jest wyjątkowo i otwarcie krytyczna względem Zimbabwe i jego wirtualnego prezydenta natomiast druga opinia zakłada potrzebę większej elastyczności. Według tej opinii sankcje są bezcelowe i nie należy wprowadzać żadnych sankcji. Nie jest więc prosto osiągnąć jedność w Unii Afrykańskiej. Musimy to zrozumieć i dlatego też musimy zinterpretować wnioski posiedzeń Unii Afrykańskiej z tej perspektywy, z tego punktu widzenia.
Muszę jednak powiedzieć, że w wyniku informacji, jakie właśnie otrzymałem, jestem skłonny uwierzyć, że obecnie jedność zaczyna się przebijać i Unia Afrykańska będzie w stanie przedstawić użyteczne i skuteczne propozycje wyjścia z kryzysu, który jest oczywiście bardzo niefortunny i który jest prawdziwą zniewagą dla wszystkich osób w Afryce, które wspierają demokrację i zapewniają jej rozwój.
Przewodniczący
Otrzymałem dwa projekty rezolucji złożone zgodnie z art. 103. ust. 2.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 10 lipca 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Colm Burke  
oświadczenie pisemne. - Ostatnie wybory w Zimbabwe były fikcyjne, a fakt, że Mugabe był jedynym ostatecznym kandydatem doprowadził pana Tsvangirai i innych członków MDC do wycofania się. Należy przeprowadzić nowe wybory prezydenckie w tym państwie, uniemożliwiając przemoc, zastraszenie i morderstwo w bardzo dużym stopniu finansowane przez państwo.
Jestem zadowolony z wczorajszej decyzji podjętej podczas szczytu G8 w Japonii dotyczącej przyjęcia finansowych i innych sankcji przeciwko członkom rządu Zimbabwe. Znaczące jest to, że osiągnięto konsensus na tym poziomie, nawet ze strony Rosji, co do silnego potępienia reżimu Mugabe. Prawdopodobne wydaje się teraz przyjęcie rezolucji przez Radę Bezpieczeństwa ONZ ze stwierdzeniem, że Zimbabwe jest obecnie zagrożeniem dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Namawiałbym Chiny, aby nie blokowały tych istotnych działań w tym nadchodzącym tygodniu.
Żałuję, że Unia Afrykańska nie podejmuje wystarczających działań, aby odizolować Mugabe, gdyż uważam, że ta unia wraz ze Wspólnotą Rozwoju Afryki Południowej i Parlament Panafrykański są kluczowymi forami, które powinny być odpowiedzialne za usunięcie takiego despoty. Naruszenie praw człowieka, jakiego obecnie dopuszcza się rząd Zimbabwe, graniczy ze zbrodnią przeciwko ludzkości i w związku z tym uważam, że Rada Bezpieczeństwa ONZ powinna również rozważyć skierowanie członków tego rządu do Międzynarodowego Trybunału Karnego w niezbyt nieodległej przyszłości.
James Nicholson  
oświadczenie pisemne. - Ostatnie wybory w Zimbabwe były całkowicie bezprawne i niedemokratyczne, wywołując rozległą krytykę i potępienie ze strony wspólnoty międzynarodowej.
Chociaż sytuacja w Zimbabwe wzbudza niepokój już od dłuższego czasu, efekty tych wyborów i dowody finansowanej przez państwo brutalnej przemocy wobec zwolenników opozycyjnej partii MDC Tsvangiraiego, przeniosły ten kryzys na kolejny poziom.
Zimbabwe znajduje się obecnie w wyjątkowo poważnej sytuacji. Poza kryzysem politycznym, w wyniku wielu lat niegospodarności reżimu Mugabe, gospodarka kraju wali się w gruzy, a waluta kraju jest praktycznie bezwartościowa. Średnia długość życia zarówno kobiet jak i mężczyzn wynosi poniżej czterdziestu lat, a w wyniku ostatnich wydarzeń, wielu zostało zmuszonych do opuszczenia kraju i szukania schronienia w sąsiednich krajach afrykańskich, co wywiera nacisk na stabilność całego regionu.
Jestem zadowolony z tej rezolucji, która podkreśla jednoznaczne odrzucenie przez UE wyników ostatnich wyborów w Zimbabwe z powodu ich niedemokratyczności i bezprawności. Rezolucja również gorąco potępia stosowanie przemocy politycznej przez reżim Mugabe i wzywa do zastosowania sankcji wobec zwolenników tego reżimu zarówno na terenie jak i poza terytorium Zimbabwe.
