Przyszłość systemów zabezpieczenia społecznego i emerytur (krótka prezentacja) 
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest sprawozdanie w sprawie przyszłości systemów zabezpieczenia społecznego oraz emerytur i rent, ich finansowania oraz tendencji do indywidualizacji, opracowane przez panią poseł Gabriele Stauner w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych.
Gabriele Stauner
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Opracowanie sprawozdania z własnej inicjatywy w sprawie przyszłości systemów zabezpieczenia społecznego oraz rent i emerytur jest fascynującym zadaniem, ponieważ dotyczy bardzo aktualnej i złożonej dziedziny. Niemniej niesie z sobą duże ryzyko, że sprawozdanie przybierze postać długiej listy pobożnych życzeń i oczekiwań wszystkich słusznie rozumujących osób.
Nie ulegliśmy tej pokusie, czego już na pierwszy rzut oka dowodzi dość zwięzły i bardzo techniczny tekst, w którym konsekwentnie unikaliśmy barwnych sformułowań. Dlatego chcę podziękować wszystkim kolegom i koleżankom posłom, w szczególności zaś kontrsprawozdawcom i pani poseł Lulling jako sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, za wykazaną samodyscyplinę.
Starałam się przygotować takie sprawozdanie, które dostarczyłoby wszystkim zainteresowanym stronom i osobom odpowiedzialnym za wyznaczanie kierunków polityki nie tylko opis rozwoju sytuacji w ciągu najbliższych 30 do 40 lat, ale także materiał do przemyśleń oraz zalecenia dotyczące działań w poszczególnych obszarach polityki społecznej. Projektowanie, rozwijanie i finansowanie systemów zabezpieczenia społecznego oraz rent i emerytur w państwach członkowskich już od samego początku przebiegało w bardzo różny sposób, co sprawia, że jakiekolwiek zharmonizowanie ich na szczeblu UE nie będzie możliwe.
Mimo to wszystkie te systemy doświadczają obecnie trudności w związku z sytuacją demograficzną i zmianami na rynku pracy wynikającymi z procesu globalizacji. A to oznacza konieczność reform w każdym z tych przypadków. Badania naukowe wskazują, że kontynuowanie dotychczasowego sposobu postępowania nie będzie dobrym rozwiązaniem dla żadnego z istniejących systemów. To pierwsze ważne stwierdzenie.
Rodzaj reform, które należałoby wprowadzić w poszczególnych państwach członkowskich, w oczywisty sposób zależy od struktury danego systemu. Naszym zdaniem, wszystkie te systemy wymagają m.in. wprowadzenia większej liczby skuteczniejszych środków umożliwiających utrzymanie optymalnej równowagi między życiem zawodowym i osobistym, co z kolei pozwoliłoby zapobiegać spadkowi stopy zatrudnienia oraz chroniłoby społeczeństwo przez nasileniem problemów społecznych, które mogłoby wyniknąć z masowej imigracji pracowników.
Po drugie, mimo wprowadzenia tzw. nietypowego stosunku pracy musimy utrzymać tradycyjny model zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony, gdyż jest to jedyny model, który gwarantuje stabilność warunków życia i systemów zabezpieczenia społecznego
Po trzecie, poza zapewnieniem finansowego zabezpieczenia wydatków socjalnych poprzez wykorzystanie wspólnych wkładów oraz rozwiązań mieszanych opartych na funduszach, musimy również skupić się na inwestycjach społecznych.
Po czwarte, musimy zwiększyć produktywność i innowacyjność, ponieważ w Europie jesteśmy w głównej mierze zdani na kapitał ludzki.
Po piąte, musimy zapewnić powszechną dostępność wysokiej jakości opieki zdrowotnej oraz sprawić, aby postęp w dziedzinie medycyny oraz malejące składki na ubezpieczenie zdrowotne gwarantowały każdemu obywatelowi podstawową opiekę zdrowotną.
Po szóste, należy wprowadzić specjalne środki w celu ochrony kobiet przed szczególnymi ryzykami, na jakie są narażone, szczególnie zaś przed ubóstwem w podeszłym wieku, poprzez uwzględnienie w ubezpieczeniu emerytalnym okresu sprawowania opieki nad dziećmi i rodziną.
Międzypokoleniowa solidarność, uwzględniająca różne grupy społeczne, powinna stanowić centralny punkt wszystkich naszych wysiłków, które będziemy podejmować w przyszłości. Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia we współczesnym świecie, który za sprawą zmian wynikających z globalizacji staje się coraz bardziej zdepersonalizowany i anonimowy. Solidarność i pomocniczość stanowią podstawowe zasady europejskiego modelu społecznego. W tym kontekście musimy zadbać, aby globalizacja uwzględniała też aspekt socjalny, tak aby wykwalifikowani pracownicy o wysokich zdolnościach przystosowawczych mogli zapewnić sobie i swojej rodzinie godne utrzymanie oraz mieć zagwarantowaną wysokiej jakości opiekę zdrowotną w razie choroby oraz zabezpieczenie finansowe w starszym wieku.
Janez Potočnik
komisarz. - Pani przewodnicząca! Mimo że projekt przedmiotowego sprawozdania powstał, zanim jeszcze nastało zamieszanie na naszych rynkach finansowych i dały się zauważyć oznaki kryzysu gospodarczego, to samo sprawozdanie pozostaje niezwykle aktualne i dobrze utrafione. Dlatego pragnę pogratulować pani poseł sprawozdawczyni rzetelnej pracy.
Sprawozdanie podkreśla długofalowe zmiany natury gospodarczej i społeczno-demograficznej, które stanowią motor modernizacji i reform naszych systemów ochrony socjalnej. Dokument ten zwraca szczególną uwagę na nasze wspólne wartości w dziedzinie ochrony socjalnej. Pokazuje też, w jaki sposób wartości te mogą przyczynić się do nadania naszym systemom emerytalnym i opieki zdrowotnej trwałego i zrównoważonego charakteru.
Kluczem do długofalowej adekwatności i stabilności ochrony socjalnej jest stworzenie sytuacji, w której wzrośnie liczba osób skłonnych więcej i dłużej pracować. Jest to również strategia, w której nie ma przegranych. Sprawozdanie wskazuje na powiązanie stabilnej, adekwatnej ochrony socjalnej ze strategią lizbońską i naszym zobowiązaniem do zagwarantowania stabilnych finansów publicznych. Odnowiona agenda społeczna, którą proponuje Komisja, wypełnia to powiązanie treścią, zalecając szeroko zakrojone, holistyczne podejście do przyszłych priorytetów i poszczególnych dziedzin polityki społecznej.
Toteż z zadowoleniem przyjmuję nacisk, jaki położono na promowanie pełnego włączenia kobiet do naszych rynków pracy oraz zwalczanie wszelkich form dyskryminacji, tak aby wszyscy obywatele mogli uzyskać odpowiednią ochronę socjalną, w tym zwłaszcza prawa emerytalne.
W sprawozdaniu podkreśla się konieczność połączenia emerytur i rent z funduszu ubezpieczeń społecznych, ku ktorym skłania się szereg państw członkowskich, z rzetelnymi krajowymi i unijnymi ramami regulacyjnymi, ktore gwarantowałyby skuteczny nadzór i staranne monitorowanie rezultatów, jakie te systemy przynoszą obywatelom.
Jest to niezwykle aktualne przesłanie. Dostęp do wysokiej jakości usług medycznych i opieki profilaktycznej stanowi fundament modeli społecznych w UE. Stanowi on zarówno cel sam w sobie, jak i konieczny warunek istnienia produktywnej siły roboczej w fazie szybkiego starzenia się społeczeństwa.
Komisja podziela państwa obawy dotyczące nierówności w sferze zdrowia, dostrzegając zarazem potrzebę zagwarantowania wysokiej jakości opieki zdrowotnej oraz solidarnego finansowania obejmującego całe społeczeństwo. Punkty te zostaną ujęte w komunikacie Komisji poświęconym nierównościom w sferze zdrowia, który zostanie wydany w nadchodzącym roku.
Przedmiotowe sprawozdanie stanowi zdecydowany apel pod adresem nas wszystkich - nie tylko o kontynuację działań zmierzających do realizacji naszych podstawowych celów, do których należy powszechna dostępność świadczeń, solidarność społeczna oraz zapewnienie świadczeń na odpowiednim i stałym poziomie, ale także o ich umocnienie i ugruntowanie poprzez działania modernizacyjne.
Komisja przedstawi pełną odpowiedź na kryzys finansowy oraz spadek realnej gospodarki w komunikacie, który zostanie opublikowany 26 listopada br.
Poruszy także, we wspólnym sprawozdaniu w sprawie ochrony socjalnej i integracji w roku 2009, kwestię konstruktywnej społeczno-ekonomicznej roli ochrony socjalnej.
Niech mi będzie wolno zapewnić państwa o gotowości Komisji do ponownego rozpatrzenia poszczególnych punktów przedmiotowego sprawozdania, w ścisłej współpracy z Parlamentem
Przewodnicząca
Zamykam ten punkt porządku obrad.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 20 listopada 2008 r.
Oświadczenia pisemne (art. 142 regulaminu)
Bogusław Rogalski  
na piśmie. - Starzenie się oraz spadek liczby ludności to niestety nieuchronna przyszłość Europy. Według demografów stopy urodzeń nie zapewnią zastępowalności pokoleń a średnia długość życia wzrośnie. Słaby wskaźnik urodzeń jest powiązany z trudnością godzenia pracy zawodowej z życiem rodzinnym - brak jest odpowiedniej ilości żłobków, przedszkoli, jak i ekonomicznego wsparcia dla rodzin. Do końca 2030 roku stosunek osób czynnych zawodowo do osób nieaktywnych będzie wynosił prawdopodobnie 2:1.
Złagodzenie skutków spadku liczby osób czynnych zawodowo przez imigrację jest tylko jedną z możliwości rozwiązania problemu. Spowoduje też zwiększenie różnorodności etnicznej, kulturowej oraz religijnej. Należy zatem zwiększyć stopę zatrudnienia (organizując szkolenia i przekwalifikowania) w odniesieniu do osób niepełnosprawnych oraz osób starszych. Uelastycznić również należy przejście na emeryturę, wprowadzając zasadę dobrowolności, zmianę organizacji oraz wykorzystując nowe technologie.
Państwa członkowskie powinny również prowadzić zrównoważoną politykę finansową, dokonując sprawiedliwego podziału obciążeń podatkowych pomiędzy pracowników, konsumentów i przedsiębiorstwa.
Zmiany demograficzne silnie wpłyną na wzrost wydatków publicznych z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych, które mogą zostać złagodzone przez częściowe finansowanie ze środków prywatnych. Wrosną również wydatki na opiekę zdrowotną.
W związku z tym zapewnienie obywatelom państw członkowskich ochrony zdrowia, odpowiednich świadczeń na odpowiednim poziomie jest zadaniem wymagającym natychmiastowych działań na wielu szczeblach społecznych i rządowych.
