Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, mijn opmerking betreft het vragenuur van gisteren op blz. 24 van de Duitse versie van de notulen. In verband met de bedrieglijke verklaring van mevrouw Cresson in de Commissie begrotingscontrole heb ik mevrouw Gradin gevraagd of mevrouw Cresson daarom moest aftreden. Mevrouw Gradin heeft die vraag niet beantwoord. In de notulen staat alleen maar dat de heer Posselt het woord heeft gevoerd. Ik wijs erop dat ik een aanvullende vraag heb gesteld en dat die niet werd beantwoord.
Levendig applaus

De Voorzitter
Wij nemen nota van uw opmerking en zullen ervoor zorgen dat de notulen worden gecorrigeerd en precies weergeven wat er is gebeurd.
De notulen worden goedgekeurd

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het niet over de notulen hebben, maar wens onze eerbiedwaardige Vergadering er alleen maar op te wijzen dat de Chinese Volksrepubliek vandaag veertig jaar geleden Tibet bezette.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn beklag doen. Ik voer inderdaad vaak het woord in andere talen dan de mijne, maar nu kan ik kanaal 5, de Nederlandse tolken, niet meer ontvangen, en ik denk dat de diensten dat doelbewust gedaan hebben. Ik zal dus voortaan altijd het woord voeren in een andere taal en de andere toespraken in de originele versie beluisteren.

De Voorzitter
Wij zullen onmiddellijk de nodige technische controles verrichten, want u spreekt natuurlijk ook Nederlands.
Gelach

Agenda
Müller
Mijnheer de Voorzitter, onder het punt stemmingen staat op de agenda van vandaag onder meer de stemming over het verslag van de heer De Giovanni over de controle op de uitoefening van de bevoegdheden van de Commissie. U weet allemaal dat wij over de vraag hoever het informatierecht van het Europees Parlement volgens artikel 206 van het Verdrag reikt, in verband met het UCLAF-verslag over de ECHO-affaire een grondig meningsverschil met de Commissie hadden. Wij zijn toen overeengekomen dat de Commissie en het Parlement onderhandelingen zouden voeren om voor de toepassing van artikel 206 een regeling te vinden. Die regeling ligt nu als overeenkomst tussen de Commissie en het Parlement voor en zou vandaag zonder debat moeten worden aangenomen. Gelet op de complexiteit van het probleem en de kiesheid van de situatie vind ik dat ongepast.
In de overeenkomst doen wij afstand van ons recht op informatie over bijvoorbeeld final reports on administrative inquiries , interne verslagen van de Commissie over administratieve procedures. Met verwijzing naar artikel 99 van het Reglement vraag ik dan ook dat wij vandaag niet zonder debat over dat punt stemmen. Het Parlement moet over deze ingewikkelde en netelige kwestie een debat kunnen houden. Ik heb daartoe een door 29 leden ondertekend verzoek ingediend.

De Voorzitter
Mevrouw Müller, u heeft alles inderdaad op de juiste wijze en in de juiste volgorde ingediend. Ik zou u echter twee dingen willen zeggen. Ten eerste moet deze kwestie worden losgekoppeld van het probleem van de UCLAF. Het betreft immers twee totaal verschillende aangelegenheden. Met betrekking tot de UCLAF is een werkgroep opgericht die is samengesteld uit vertegenwoordigers van het Parlement, de Raad en de Commissie. Zodra dezen met hun werk klaar zijn, zullen zij de resultaten voorleggen aan het Parlement.
Ten tweede zou ik willen benadrukken dat de door u aangehaalde kwestie niet in deze rubriek thuishoort maar verband houdt met een ander aspect dat voorzitter Santer heeft toegelicht, met name de verzending van vertrouwelijke documenten aan het Parlement. In verband hiermee kunnen wij kiezen uit twee mogelijke oplossingen. Alvorens een oordeel te vellen zou ik graag de mening van de verschillende fracties terzake kennen. De eerste mogelijkheid is dat wij dit thema vandaag volgens de procedure met debat behandelen. De tweede optie is dat wij het debat over deze kwestie uitstellen tot de volgende vergadering.
In beide gevallen moeten wij echter duidelijk voor ogen houden dat er geen amendementen kunnen worden ingediend aangezien het gaat om een interinstitutioneel akkoord. Het is kiezen of delen, zoals bij alle institutionele akkoorden. Dit neemt natuurlijk niet weg dat wij beide mogelijkheden kunnen bestuderen. Ik zou de fracties dan ook willen vragen of zij er de voorkeur aan geven het debat vandaag te houden of het liever uitstellen tot de volgende vergaderperiode.
Mevrouw Green heeft het woord.

Green
Mijnheer de Voorzitter, zo het Parlement en zijn leden dit voorstel al hebben kunnen bestuderen, hebben zij het zeker niet met elkaar kunnen bespreken en ik vind dan ook dat wij de stemming moeten uitstellen tot de volgende minizitting. Met name de Commissie institutionele zaken en de Commissie begrotingscontrole zouden zich over dit voorstel moeten kunnen beraden voordat het in stemming wordt gebracht.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, wij, de drie genoemde personen, hadden de taak dit ontwerp van overeenkomst op te stellen. Dat blijkt uit de resolutie die het Parlement in januari heeft aangenomen. Wij zijn meteen aan de slag gegaan en hebben over het ontwerp politieke onderhandelingen gevoerd. Namens de Commissie begrotingscontrole kan ik zeggen dat aan UCLAF niet wordt geraakt tot het probleem van OLAF, de dienst die eveneens ter discussie staat, is geregeld. Aan de bepalingen over UCLAF wordt door deze overeenkomst dus niet geraakt. Over de kwestie van de voorlichting door de financieel controleur komt daarin niet aan bod.
Wij moesten snel werken. Dat was ook de wens van het Parlement. Over de procedures zelf kon ikzelf niets beslissen. De Conferentie van voorzitters heeft het voorstel van de drie deskundigen goedgekeurd. Ik dacht dat ook de fracties zouden worden geïnformeerd over wat hun voorzitters hadden goedgekeurd. Ik begrijp niet waarom wij deze kwestie nog langer moeten rekken en vind dus dat wij daarover onmiddellijk moeten stemmen, zodat wij de overeenkomst onmiddellijk kunnen uitvoeren.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, ik heb in de toelichting bij mijn verzoek alleen naar UCLAF verwezen omdat over de publicatie van het verslag over de ECHO-affaire onenigheid heerste. Het is voor mij duidelijk dat het in deze regeling niet om UCLAF gaat. Namens mijn fractie sluit ik mij aan bij wat mevrouw Green heeft gezegd; ik vind dat wij de afgevaardigden de gelegenheid moeten bieden de tekst grondig te lezen. Het gaat hier immers om rechten en afspraken die met het fundamentele recht van artikel 206 te maken hebben. Wij moeten de zaak grondig kunnen onderzoeken. Onze agenda van deze week is overvol en daarom stel ik voor de kwestie tot de volgende vergaderperiode uit te stellen, zodat wij rustig een besluit kunnen nemen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, het is ontegenzeggelijk zo dat wij, waaronder ikzelf, dit voorstel donderdag jongstleden in de Conferentie van voorzitters hebben goedgekeurd maar het is toch bepaald niet onbelangrijk erop te wijzen dat de tekst niet in alle talen beschikbaar is en tot gisteren zelfs nog niet in het bezit was van de leden. Ik ben ervan overtuigd dat mijn fractie haar fiat zal geven aan een dergelijk interinstitutioneel akkoord maar dan moeten de leden er zich wel minimaal van op de hoogte hebben kunnen stellen. Het bevreemdt me eerlijk gezegd dat mevrouw Theato dat niet zo ziet.

De Voorzitter
Aangezien de fracties het niet eens zijn over de vraag of het al dan niet wenselijk is de agenda van vandaag te wijzigen, breng ik het voorstel om het voornoemde debat al dan niet vandaag te houden in stemming.
Het Parlement verwerpt het voorstel
Daar het debat niet op de agenda van vandaag wordt ingeschreven, is artikel 99 van het Reglement van toepassing, overeenkomstig het verzoek van mevrouw Müller en de overige ondertekenaars. Deze kwestie zal derhalve volgens de procedure met debat worden behandeld tijdens de volgende vergaderperiode. De tekst wordt terugverwezen naar de bevoegde commissie, de Commissie institutionele zaken, aangezien het een interinstitutioneel akkoord betreft. Ik wil u er eens te meer aan herinneren dat op dergelijke akkoorden geen amendementen kunnen worden ingediend. Wij kunnen enkel ja of nee zeggen, weliswaar na een grondige studie van de desbetreffende documenten te hebben uitgevoerd.
De heer Elles heeft het woord.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, kunnen wij er in het licht van dit besluit gevoeglijk van uitgaan dat deze zelfde werkwijze gevolgd zal worden bij het verslag van het Comité van wijzen? Zal, met andere woorden, dit verslag in alle talen en voor alle leden beschikbaar zijn en in de bevoegde commissie, de Commissie begrotingscontrole, behandeld worden vóór het hier in stemming wordt gebracht?

De Voorzitter
Het verslag van de wijzen wordt niet alleen aan alle leden verstrekt, het verschijnt ook op Internet zodat iedereen het kan inzien. De Conferentie van voorzitters heeft bovendien wat de procedure betreft, gekozen voor door de fracties in te dienen ontwerpresoluties. Dat neemt niet weg dat de Commissie begrotingscontrole kennis zal hebben genomen van dit verslag vóór het Parlement zich moet uitspreken over de kwijting van 1997. Dat is een ander verhaal. Het Parlement kan daarbij gebruik maken van het verslag van de wijzen, of van anderszins nuttige teksten.
De mening van het Parlement over het verslag van de wijzen zal op instigatie van de fracties vervat worden in ontwerpresoluties die in de week volgend op de presentatie van het verslag zullen worden ingediend.

Theato
Mijnheer de Voorzitter, alleen nog enige verduidelijking over het tijdstip. Wij weten nu dat wij vandaag niet over de overeenkomst over de informatie stemmen. Ik zou wel graag weten of dat punt dan op de agenda van de vergadering in Brussel wordt geplaatst. Daarvan hangt af hoe wij de zaak bespreken. Ik denk dat dit ook voor de Commissie institutionele zaken geldt. Dat is immers de commissie ten principale. De Commissie institutionele zaken heeft dit verslag voorgelegd, niet de Commissie begrotingscontrole. Wij willen het verslag nog eens bespreken. Ik moet alleen weten of het dan op de agenda zal staan.

De Voorzitter
Inderdaad, op de agenda van de volgende vergaderperiode in Brussel.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, op dit ogenblik wordt er buiten voor het gebouw van het Europees Parlement een Koerdische demonstratie gehouden. Ik zou de Voorzitter en het Bureau willen vragen of zij van plan zijn een delegatie te sturen naar de Koerdische afgevaardigden die zich hier voor het gebouw verzameld hebben, om te luisteren naar hun grieven. Ik denk dat het verstandig zou zijn om dit te doen en te luisteren naar alle partijen die ons, als leden van het Europees Parlement, hun standpunt willen meedelen.

De Voorzitter
Mijnheer Lindqvist, tot dusver is er geen verzoek ingediend waarin ons wordt gevraagd een Koerdische delegatie te ontvangen. Toen de Koerden ons tijdens de afgelopen vergaderperiode in Brussel te kennen gaven dat zij aldaar een verzoek wilden indienen, hebben wij hen ontvangen en hebben zij ons hun verzoek kunnen overmaken. Indien zij hier vandaag hetzelfde verzoek indienen, zullen wij hetzelfde antwoord geven, namelijk dat zij ontvangen zullen worden en dat wij hun verzoek zullen aannemen om het vervolgens in de Vergadering te behandelen.

Voorbereiding van de buitengewone Europese Raadvan 24/25 maart 1999 te Berlijn
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de voorbereiding van de buitengewone Europese Raad van 24 en 25 maart 1999 te Berlijn.
De heer Verheugen, fungerend voorzitter van de Raad, heeft het woord.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, op de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken wordt volgend weekend de laatste ronde van de onderhandelingen over Agenda 2000 ingezet. Het doet mij dan ook veel genoegen dat ik hier vandaag een stand van zaken van de besprekingen in de Raad kan maken en u kan informeren over het verdere verloop van de onderhandelingen over Agenda 2000 tot de buitengewone Europese Raad van Berlijn op 24 en 25 maart.
In de weken sedert het laatste debat over dit thema in plenaire vergadering op 1 februari is de Raad op zijn zoektocht naar een evenwichtig totaalpakket een flink stuk opgeschoten. Het is echter geen geheim dat over de knelpunten nog geen compromis is gevonden. Dat is volkomen normaal en houdt verband met het feit dat op alle terreinen tegelijkertijd een evenwicht moet worden gevonden. Het voorzitterschap is er altijd van uitgegaan dat het totaalpakket pas in Berlijn zal worden samengesteld. Dat zal ook gebeuren.
De noodzakelijke voorbereidende werkzaamheden, die het pad voor de top van Berlijn moeten effenen, zijn de laatste weken echter flink opgeschoten. Zo is op de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken op 21 februari in Luxemburg op een aantal punten substantiële vooruitgang geboekt. Ik wil die hier kort toelichten. Iedereen erkent nu dat het een aantal praktische voordelen biedt dat wij bij de formulering van het financiële vooruitzicht van de prijzen van 1999 uitgaan. Wat de uitgaven voor toetreding en pretoetreding betreft, is iedereen het erover eens dat wij de uitgaven voor de kandidaat-landen, in de vorm van pretoetredingsuitgaven of toetredingsuitgaven, duidelijk moeten onderscheiden en afbakenen, zodat gelden voor de nieuwe lidstaten niet door de EU van de 15 kunnen worden gebruikt en dat gelden voor de EU van de 15 niet kunnen worden aangewend om de kosten van de uitbreiding te dekken. Het voorzitterschap heeft daartoe een concept voorgesteld, dat door de meeste lidstaten wordt aanvaard.
Grote overeenstemming heerst ook over de door de Commissie voorgestelde bedragen voor de pretoetredingssteun die wij in de nabije toekomst zullen verlenen. Nadat wij al onder het Oostenrijkse voorzitterschap een ruime politieke consensus over de pretoetredingsinstrumenten hadden bereikt, geven wij de kandidaat-landen nu het duidelijke signaal dat wij die pretoetredingsinstrumenten met het oog op een spoedige uitbreiding erg belangrijk vinden.
Overeenstemming kon ook worden bereikt over een aantal belangrijke punten in verband met de toekomstige financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid: de handhaving van het landbouwrichtsnoer, een controle voor de eerste uitbreiding en de vaststelling van een bovengrens onder het landbouwrichtsnoer die beter met de reële uitgaven overeenstemt. Wat de structurele uitgaven betreft, wordt op dit ogenblik een door het voorzitterschap voorgelegd concept onderzocht om zowel de uitgaven te stabiliseren als onze cohesie-inspanningen te consolideren.
Het concept voorziet in de stabilisering van de uitgaven van de structuurfondsen en handhaaft de gemiddelde steun per capita voor de drie doelstellingen voor de komende periode op het huidige niveau. Iedereen is het ermee eens dat het aantal communautaire initiatieven tot drie wordt beperkt, met dien verstande dat de kerndoelstellingen voortaan ook het toepassingsgebied moeten bestrijken van de andere initiatieven die hun deugdelijkheid hebben bewezen.
Voor de rubrieken 3 tot 5 hebben de delegaties als basis voor de verdere onderhandelingen marges bepaald waarbinnen het reële niveau van de jaarlijkse bovengrenzen zal liggen. Grote overeenstemming is er ook over rubriek 6, de reserves. Wat de kwestie van de eigen middelen en de scheve budgettaire verhoudingen betreft, hebben de ministers een eerste evaluatie van mogelijke elementen van een algemeen akkoord gemaakt. Algemeen wordt aangenomen dat een definitief akkoord om het financiële kader evenwichtiger te maken een combinatie van maatregelen aan de uitgaven- en inkomstenzijde moet zijn. Daarbij wordt rekening gehouden met de gevolgen die de politieke hervormingen in het kader van Agenda 2000 voor de lidstaten zullen hebben. Ook wordt ermee rekening gehouden dat wij die maatregelen gefaseerd zullen moeten uitvoeren en dat de eerste fase in 2000 moet beginnen.
Op basis van de besprekingen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken hebben de staatshoofden en regeringsleiders op 26 februari op de Petersberg bij Bonn Agenda 2000 voor het eerst in zijn geheel besproken en gepeild in hoever een algemeen politiek compromis mogelijk was. Van meet af aan was het duidelijk dat fundamentele besluiten of zelfs een algemeen akkoord niet het doel konden zijn. Het verbaast ons dan ook niet dat op de door het Duitse voorzitterschap voorgelegde compromistekst ook kritiek werd geleverd en dat niet iedereen het met die tekst eens was.
Die kritiek kwam echter wel van beide zijden, zowel van de lidstaten die meer willen bezuinigen als van die welke meer willen uitgeven. Wij bevinden ons dus min of meer in het midden. Aangezien een compromis ergens tussen de extreme standpunten in ligt, heb ik het gevoel dat het voorzitterschap de juiste koers vaart.
Applaus
De staatshoofden en regeringsleiders hebben een aantal belangrijke en nuttige aanwijzingen gegeven op basis waarvan de verschillende Raden hun werkzaamheden tot de buitengewone top van Berlijn zullen voortzetten. Het allerbelangrijkst is dat alle partners nogmaals hebben bevestigd dat ze, zoals de Europese Raad van Cardiff heeft beslist, uiterlijk eind maart 1999 een algemeen politiek akkoord willen bereiken. Namens het voorzitterschap kan ik u uitdrukkelijk verzekeren dat wij van die doelstelling niet zullen afwijken en dat wij, ook in het belang van het Parlement, elk debat over een mogelijk opschorten van die datum met klem van de hand wijzen.
Applaus
De op de Europese Raad van Wenen overeengekomen principes voor de onderhandelingen werden bevestigd: Agenda 2000 moet als totaalpakket worden behandeld, alle lidstaten zijn bereid compromissen te sluiten en alle elementen moeten op tafel liggen. Dat is op 26 februari afgesproken. Vandaag, 10 maart, liggen echter niet alle elementen meer op tafel. Inmiddels is immers gebleken dat niemand de noodzaak van budgettaire stabilisering en begrotingsdiscipline nog echt betwist. Iedereen beseft dat iets anders in deze tijd van strakke nationale begrotingsdiscipline voor de bevolking onaanvaardbaar zou zijn. Iedereen is ervan overtuigd dat op die manier eind maart in Berlijn een algemeen compromis kan worden gevonden waarbij de bovengrens van de eigen middelen van 1, 27 % in acht wordt genomen.
Tijdens hun besprekingen over de toekomstige financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid hebben de staatshoofden en regeringsleiders ook met de noodzaak van de budgettaire stabilisering rekening gehouden. De meeste staatshoofden en regeringsleiders hebben zich uitgesproken voor een duidelijk signaal aan de ministers van Landbouw dat zij de landbouwhervorming en de toepassing van constante prijzen met elkaar moesten verzoenen en daartoe verschillende modellen van degressiviteit van de landbouwsteun moesten onderzoeken. Tijdens hun besprekingen van vorige en deze week hebben de landbouwministers al grote inspanningen gedaan om de basis voor een echte en zinvolle hervorming te leggen en tegelijkertijd te bezuinigen.
Ondanks de uiteenlopende belangen en de complexiteit van de kwestie zijn al vorderingen gemaakt. Ik vertrouw er dan ook op dat in Berlijn een voor iedereen aanvaardbaar resultaat kan worden bereikt.
Wat het structuurbeleid betreft, is de bundeling van de middelen van de structuurfondsen en het Cohesiefonds nog altijd omstreden. Sommigen steunen het voorstel van het voorzitterschap om in de periode 2000 tot 2006 200 miljard euro voor rubriek 2, dus met inbegrip van het Cohesiefonds, uit te trekken, maar ik moet toegeven dat anderen zich daartegen heftig verzetten. De kwestie van de financiering wordt aan de hand van verschillende modellen grondig verder onderzocht. Ik verwacht dat die kwestie pas in de allerlaatste fase van de onderhandelingen in Berlijn zelf zal kunnen worden geregeld.
Over de overgangsregelingen voor regio's die niet meer in aanmerking komen, heerst principiële overeenstemming maar de details zijn nog niet geregeld. Wat de eigen middelen en de scheve budgettaire verhoudingen betreft, bestaat in de Raad algemene bereidheid om in het kader van een evenwichtig pakket, waarin ook met de uitgaven rekening wordt gehouden, het besluit over de eigen middelen opnieuw te bekijken. Wij zullen hier een passend geheel van maatregelen met een procedure in verschillende fasen of stappen moeten combineren. Het kan ook zinvol zijn dat wij in het totaalpakket voor een veiligheidsnet zorgen.
Na de Top op de Petersberg bij Bonn heeft het voorzitterschap de onderhandelingen op alle niveaus nogmaals aangezwengeld. Het onderhandelingspakket werd in het licht van de discussie herzien en zal door de ministers van Buitenlandse Zaken en de ministers van Financiën en Economische Zaken respectievelijk volgend weekend en volgende maandag opnieuw worden besproken. Als voorzitter van de Raad reist de bondskanselier van 15 tot 19 maart naar alle hoofdsteden om met de staatshoofden en regeringsleiders de op dat ogenblik bereikte resultaten te bespreken en om de grote lijnen van een compromis uit te tekenen. Daarna zal de Raad Algemene Zaken, na een bijeenkomst op 21 maart, op 22 maart de laatste voorbereidselen voor de Europese Raad van Berlijn treffen.
Bondskanselier Schröder heeft de Voorzitter van het Europees Parlement, de heer Gil-Robles, op een bijeenkomst met de staatshoofden en regeringsleiders op de Petersberg uitgenodigd om er de visie van het Parlement op Agenda 2000 toe te lichten. Uw Voorzitter heeft dat ook gedaan. Daaruit blijkt het grote politieke belang dat de Raad aan de dialoog met het Parlement hecht. Bondskanselier Schröder heeft daarbij onderstreept dat die dialoog geen weg met eenrichtingsverkeer is, maar dat het resultaat van de dialoog zowel de opvattingen van de Raad als die van het Parlement weerspiegelt.
Voor de tijdige vaststelling van Agenda 2000 is samenwerking tussen Raad en Parlement onontbeerlijk. Dat is de reden van mijn aanwezigheid, vandaag en morgen, hier in Straatsburg, waar ook verder informeel overleg over de structuurfondsen en de pretoetredingsinstrumenten plaatsvindt. Over het landbouwbeleid pleegt minister Funke weldra apart overleg met het Parlement.
Ik verzeker u dat het voorzitterschap alles in het werk stelt om ervoor te zorgen dat het Parlement zich in de resultaten van de Top van Berlijn kan terugvinden. Ik ben ervan overtuigd dat wij allemaal willen dat Agenda 2000, die ons nu eenmaal voor grote uitdagingen plaatst, voor de toekomst van Europa positieve resultaten oplevert.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Verheugen.
Voorzitter Santer heeft het woord namens de Commissie.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, de komende weken zullen van cruciaal belang zijn voor de toekomst van de Unie. Wij maken ons op om besluiten inzake Agenda 2000 te nemen die beslissend zullen zijn om de uitdagingen van de 21ste eeuw aan te kunnen en de Unie op de komst van tal van nieuwe lidstaten zullen voorbereiden.
De Raad heeft meermaals te kennen gegeven dat hij de onderhandelingen eind deze maand wil afronden en de onontbeerlijke hervormingen wil goedkeuren. Ik wil nogmaals beklemtonen waarom we ons aan deze datum moeten houden. Allereerst om het nieuwe elan te bevestigen waarvan de Unie blijk gegeven heeft met de euro; vervolgens om onder goede voorwaarden de nieuwe structuurprogramma's voor de periode 2000-2006 voor te bereiden, en tenslotte, om de kandidaat-lidstaten een duidelijk signaal te geven.
Wij hebben niets te winnen, maar veel te verliezen wanneer we aarzelen. De Europese Raad moet nu zijn verantwoordelijkheid op zich nemen.
Mijnheer de Voorzitter, de politieke wil uitspreken om dit pakket af te ronden is één zaak, maar de noodzakelijke compromissen aanvaarden om deze maatregelen uit te voeren is nog iets anders. Wij dienen meerdere principes tegelijk in acht te nemen. Om te beginnen moet de begrotingsdiscipline gehandhaafd worden waaraan de twee takken van de begrotingsautoriteit de afgelopen jaren veel belang gehecht hebben; vervolgens moeten voldoende financiële middelen gevonden worden om de doelstellingen van de Unie te verwezenlijken: groei en werkgelegenheid, solidariteit via economische en sociale samenhang, een levensvatbaar landbouwbeleid en tenslotte de uitbreiding.
Ik voeg eraan toe dat de Commissie het bijzonder belangrijk vindt dat de financiering van de Unie niet voortdurend op een weegschaaltje afgewogen wordt. Er is ongetwijfeld begrotingsdiscipline nodig, maar die mag geen doel op zich worden, zonder dat men zich vragen stelt over onze doelstellingen voor Europa.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in dit verband een opmerking maken die mij na aan het hart ligt. Wij hebben in onze voorstellen inzake Agenda 2000 de aandacht gevestigd op de middelen die ter beschikking van de instellingen en met name van de Commissie gesteld zullen worden om de vooropgestelde doelen te verwezenlijken. Ik zeg klaar en duidelijk dat de Commissie niet langer bereid is deze kwestie te verzwijgen. Mijnheer de Voorzitter, er moet een vergelijk gevonden worden in Berlijn, en dat kan vast en zeker: enerzijds omdat het voorbereidende werk, met name op wetgevend vlak, ver gevorderd is. Ik juich in dit verband de toezeggingen en de houding van het Parlement in het wetgevingsproces toe. Ook met betrekking tot het interinstitutioneel akkoord kon veel vooruitgang geboekt worden. Anderzijds omdat voor de nog op te lossen problemen alle elementen op tafel liggen om een pakket te vormen waarin iedereen zich kan vinden.
Ik wil kort de drie heel belangrijke gebieden behandelen waar we nog vooruitgang moeten boeken. Om te beginnen zijn er het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de plattelandsontwikkeling. De onderhandelingen in de Landbouwraad verlopen moeizaam en zijn nog altijd aan de gang zodat ik niet in detail kan treden. Het echte probleem is dat we tegelijk geconfronteerd worden met de eis van een daadwerkelijke stabilisering van de uitgaven en de noodzaak van een echte hervorming van de gemeenschappelijke marktordeningen. Er zijn verschillende manieren om deze doelstellingen met elkaar te verzoenen. Sommigen stelden degressiviteit voor, anderen cofinanciering. De Commissie is bereid alle mogelijkheden te onderzoeken, maar er is één richting die de Commissie niet wil uitgaan: die van een afgezwakte en slechte hervorming. Die zou strijdig zijn met de belangen van Europa en van de landbouwers. Het zou onverantwoord zijn te dulden dat er opnieuw dure interventievoorraden worden gevormd, die ooit tot een explosie van de uitgaven van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zullen leiden. Bovendien moeten we vanaf heden de komende onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie voorbereiden.
Het tweede probleem dat nog altijd niet opgelost is, betreft de economische en sociale samenhang. Ik wil hier al onmiddellijk een opmerking maken. De solidariteitsinspanning die achter dit concept schuilgaat, is één van de pijlers van de Europese Unie en dat moet zo blijven. Voor de Commissie kan er geen sprake van zijn dat wordt teruggekomen op het acquis dat tijdens de vorige periode van de financiële vooruitzichten verworven werd. Tegelijk moet ook op dit gebied begrotingsdiscipline aan de dag gelegd worden. De redelijke weg van het compromis bestaat er mijns inziens in het in 1999 bereikte steunpeil als uitgangspunt te nemen en aldus de solidariteitsinspanning te handhaven. Daarnaast moeten we de middelen meer concentreren op de regio's en groepen in onze samenleving die de hulp het meest nodig hebben. Het is niet normaal dat meer dan de helft van de bevolking van de Unie op een of andere manier afhankelijk is van de acties van de structuurfondsen. Zoals altijd in de Unie zullen wij passende overgangsoplossingen vinden om bruuske schokken te vermijden. Wij zullen eveneens rekening houden met bepaalde specifieke situaties.
Mijnheer de Voorzitter, dan wil ik het nu hebben over het derde element van Agenda 2000, dat de financiële aspecten betreft. In haar verslag over de eigen middelen van november 1998 heeft de Commissie een aantal mogelijkheden opgesomd. Zij voegde eraan toe dat zij bereid was de nodige voorstellen te doen als een akkoord tussen de lidstaten mogelijk leek. Ik heb in Petersberg kunnen vaststellen dat de meeste staatshoofden en regeringsleiders van oordeel zijn dat slechts een evenwichtig compromis mogelijk is als het aspect "financiering" van ons beleid aan bod komt. Zo werd meer in het bijzonder verwezen naar billijke bijdragen aan de communautaire begroting.
Wij moeten erkennen dat de vraag gesteld is op politiek vlak. Tegelijk mag niet alles rond het overigens heel ambigue begrip "nettobijdrage" draaien. Iedereen heeft in Petersberg zijn eisen en grenzen aangegeven. Wij kunnen bijgevolg voortaan de grote lijnen schetsen waarbinnen een compromis gevonden moet worden. Ik van mijn kant sluit niet uit dat de oplossing zich in de tijd zal moeten uitstrekken. Sommige van onze financiële mechanismen zijn inderdaad bedacht in een periode dat de uitbreiding naar Midden- en Oost-Europa slechts een ver vooruitzicht was.
Mijnheer de Voorzitter, er wacht ons dan ook een heel zware taak. De Unie heeft in het recente verleden en met name bij de invoering van de eenheidsmunt bewezen dat zij in het licht van belangrijke datums in staat is nationale meningsverschillen te overwinnen. Dankzij de politieke wil van de leden van het college konden telkens belangrijke stappen gezet worden. De top van Berlijn is de volgende fase. Agenda 2000 is nodig voor de toekomst van de Unie en voor de toekomst van het Europees continent.
Elke dag opnieuw bewijzen conflicten rondom ons hoe belangrijk het is dat wij de weg naar de vreedzame verzoening van ons continent voortzetten. Ik heb het al vaak gezegd en ik herhaal het hier voor u: wij hebben voor het eerst in 500 jaar de unieke kans om dit doel te verwezenlijken in vrijheid en vrede voor onze volkeren. Ik heb er het volste vertrouwen in dat dit proces, door de communautaire methode gestuurd, zal slagen.
Applaus

Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten willen danken voor hun gedetailleerde situatieschets. Geheimen hebben zij ons niet onthuld. Ik meen te mogen stellen dat de drie instellingen zich bewust zijn van de noodzaak nog deze maand een politiek akkoord te bereiken indien wij althans wensen dat Agenda 2000 tijdens het Duits voorzitterschap in zijn geheel wordt aangenomen. In verband hiermee deelt de socialistische fractie logischerwijze de bezorgdheid van de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie over het feit dat wij tot dusver nog steeds geen definitief akkoord in handen hebben. Wij hopen echter dat hierin met het voor 15 maart geplande bezoek van bondskanselier Schroeder aan de hoofdsteden van de lidstaten verandering komt.
Volgens de socialistische fractie komt het er voornamelijk op aan datgene wat wij reeds hebben bereikt niet overboord te gooien, dat is dus Agenda 2000. Het document van de Commissie is in dit Parlement bijzonder goed onthaald en wij beschouwen het nog steeds als de hoeksteen van de toekomstige financiering en de toekomstige financiële vooruitzichten van de Europese Unie.
In het kader van Agenda 2000 mag het financiële aspect ons niet doen vergeten dat een aantal fundamentele doelstellingen die ten grondslag liggen aan het beleid van de Europese Unie onaantastbaar zijn. Ik denk dan in de eerste plaats aan het principe dat voldoende middelen moeten worden uitgetrokken om de communautaire beleidslijnen ten uitvoer te kunnen leggen. Ik ken geen enkel beleidsterrein dat het zonder financiering kan stellen. Het is best mogelijk dat wij de laatste jaren te veel tijd hebben besteed aan louter financiële kwesties en dat de Gemeenschap in de ogen van de publieke opinie hierdoor aan geloofwaardigheid heeft ingeboet, met het risico dat wij de indruk wekken dat Europa synoniem is geworden van gemarchandeer tussen regeringen over wat elk van hen moet betalen. Maar anderzijds is dit toch een reëel onderdeel van de politiek. Wat wij echter onder geen beding kunnen aanvaarden, is dat beleidslijnen worden uitgestippeld - ongeacht of dit op nationaal, op regionaal of op lokaal vlak gebeurt - zonder over de nodige middelen te beschikken. Mijns inziens is het derhalve essentieel dat voor de communautaire beleidsterreinen de nodige financiële steun wordt uitgetrokken.
Het Parlement heeft een aantal prioriteiten vooropgesteld die, voor zover ik heb begrepen, ook door de lidstaten en door de Commissie worden onderschreven. Een van deze aandachtspunten is de werkgelegenheid, die onze burgers bijzonder veel hoofdbrekens bezorgt. In een Europa waar het aantal werklozen op 18 miljoen wordt geschat, neemt het thema van de werkloosheid immers een centrale plaats in. Ik hoop dat de Raad deze prioriteit, die maar liefst het voorwerp is geweest van een buitengewone Europese Raad, de Europese Raad van Luxemburg, in haar besprekingen niet uit het oog verliest, vooral omdat de nationale beleidsplannen naar mijn oordeel niet volstaan om de werkloosheid te kop in te drukken en deze, zoals voorzitter Santer terecht heeft opgemerkt en de Raad van Luxemburg heeft bevestigd, moeten worden aangevuld met een communautair beleid inzake werkgelegenheid.
Het tweede, maar daarom niet minder belangrijkere aspect, betreft de cohesie. Een Gemeenschap met twee snelheden, waarin bepaalde landen of regio's een hogere ontwikkelingsgraad vertonen en andere regio's daarentegen door een zekere ontwikkelingsachterstand worden gekenmerkt, heeft geen kans van slagen. Het jongste verslag van de Commissie over het cohesiebeleid heeft aan het licht gebracht dat de communautaire beleidslijnen resultaat hebben opgeleverd aangezien de ongelijkheden in het ontwikkelingsniveau van de verschillende regio's daadwerkelijk zijn afgenomen. De totstandbrenging van een Gemeenschap met uiteenlopende ontwikkelingsniveaus zou niet enkel een negatieve weerslag hebben op de meest achtergestelde regio's, maar zou ook de meer geavanceerde gebieden en sectoren schade berokkenen, omdat deze nadeel zouden ondervinden van de daling van de koopkracht, en bijgevolg ook van de vraag, in de minder ontwikkelde regio's.
Het derde en laatste punt dat de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten doorslaggevend acht heeft betrekking op het milieu. Het staat als een paal boven water dat de economische ontwikkeling een duurzaam en milieubewust karakter moet hebben. Het heeft absoluut geen zin dat wij energie steken in een economische ontwikkeling die op lange termijn onhoudbaar blijkt, des temeer daar het behoud van het ecologisch evenwicht juist een van de basiselementen of steunpilaren van deze economische ontwikkeling vormt. Het is de wens van onze burgers, van al onze burgers. Er is weliswaar een tijd geweest waarin de milieuproblemen uitsluitend te berde werden gebracht in de meer ontwikkelde landen, maar vandaag de dag mogen wij met recht stellen dat alle Europeanen als "groen" kunnen worden bestempeld en dat deze benaming niet langer aan een enkele politieke stroming is voorbehouden, onder meer omdat ik u kan garanderen dat althans de leden van de socialistische fractie zich grotendeels door dergelijke ecologische overwegingen laten leiden.
Om kort te gaan, mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat zich binnen de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten dezelfde contradicties voordoen als binnen de Raad. Onze uitgangssituatie weerspiegelt het kader waarin de onderhandelingen van de Raad zich afspelen. Wij zijn ons volkomen bewust van de moeilijkheden waarmee de Raad te kampen heeft, maar wij hopen desalniettemin dat het tijdschema kan worden nageleefd. De socialistische fractie acht het van het grootste belang dat de voor 1999 opgestelde planning wordt nagekomen, een wens die trouwens ook de voorzitter van de Commissie heeft uitgesproken. Wij socialisten stellen alles in het werk om dit tijdschema te respecteren en ik ben ervan overtuigd dat indien de Raad zijn verplichtingen nakomt, de Europese socialisten al het mogelijke zullen doen om ervoor te zorgen dat ook het Europees Parlement zich naar behoren van zijn taak kwijt.
Wij zien ons momenteel bij wijze van spreken genoodzaakt een tijdje in de keuken of de machinekamer van de Europese eenwording door te brengen. In die zin kan men stellen dat het Duitse voorzitterschap met een eerder ondankbare taak wordt belast, maar zonder deze werkzaamheden ziet de toekomst van de Europese Unie er somber uit. De socialistische fractie vertrouwt er evenwel op dat wij, zodra de bedrijvigheid in de keuken en de machinekamer achter de rug is en tot een goed einde is gebracht - iets waar het Duitse voorzitterschap en meer bepaald de huidige Duitse regering ongetwijfeld in zullen slagen - weer met hernieuwde krachten van start zullen kunnen gaan. Het einde van het semester van het Duitse voorzitterschap zou tevens het einde moeten betekenen van deze kleinzielige discussies over louter financiële kwesties. Wij moeten een nieuwe weg inslaan, zoals die door het voorzitterschap van de Raad en het voorzitterschap van de Commissie is uitgestippeld en in Agenda 2000 wordt beschreven. Een weg die naar een uitgebreid Europa leidt, waar plaats is voor de miljoenen Europeanen die momenteel het hoofd moeten bieden aan immense problemen in vergelijking waarmee onze zogenaamde moeilijkheden in het niet zinken. Ik zou zelfs durven stellen dat wij verder moeten kijken dan Midden- en Oost-Europa aangezien ook de verwachtingen in het Middellandse-Zeegebied, Latijns Amerika, Afrika en de derde wereld in het algemeen bijzonder hoog gespannen zijn.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik hoop dat de voorzitter van de Raad gelijk heeft als hij zegt dat hij het gevoel heeft dat het Duitse Raadsvoorzitterschap de juiste koers vaart. Ik hoop dat hij het bij het rechte eind heeft. Het Duitse Raadsvoorzitterschap heeft het zichzelf in het begin immers niet gemakkelijk gemaakt. In plechtige verklaringen heeft het op het einde van vorig jaar voor zichzelf de lat zeer hoog gelegd. Het heeft ook gezegd wat de onderhandelingen voor Duitsland moeten opleveren. Wij zullen zien wat daarvan terecht komt. In elk geval is de uitgangspositie, namelijk voor de onderhandelingen een compromis vinden, niet verbeterd.
Wij, de Europese Volkspartij, zijn bereid constructief aan dat proces mee te werken en, ondanks alles wat over ons is gezegd, mee te zoeken naar een oplossing waarmee wij de Europese Unie vooruithelpen. Om een akkoord in het belang van de Europese Unie te bereiken, zult u uiteraard ook de steun van onze fractie moeten hebben. Wij willen echter een goed akkoord, niet een akkoord tot elke prijs. Wij willen een zinvol akkoord dat de begrotingsdiscipline garandeert en in de nodige hervormingen voorziet om die discipline mogelijk te maken en om binnen de - door u vermelde - 1, 27 % voldoende marge voor de uitbreiding te hebben. Dat is volgens mij van het allergrootste belang.
Bovendien hecht mijn fractie ook veel belang aan het debat over het platteland en de landbouw. Als een akkoord wordt bereikt over degressiviteitsmodellen waardoor de inkomens van de boeren dalen en bepaalde gelden alleen in bepaalde gebieden kunnen worden uitgegeven zonder de landbouw zelf ten goede te komen, moeten wij dat grondig bekijken. Daarmee zeg ik u echter niets nieuws.
Verder zijn wij, zoals ook in de gezamenlijke ontwerpresolutie staat, niet bereid de principes van de interne markt in het kader van de onderhandelingen over het structuurbeleid op losse schroeven te stellen. Controle op de verleende steun is een basisvoorwaarde voor het functioneren van de gemeenschappelijke markt. Daaraan mag in het kader van het structuurbeleid niet worden getornd.
Voorts mogen wij de invoering van de euro, het grootste project waaraan wij nu al sedert vele jaren werken, niet door discussies over het werkgelegenheidspact in gevaar brengen. In de huidige fase mogen er - dat is ook een verzoek aan de voorzitter van de Raad van ministers van Financiën en Economische Zaken - geen rentedalingen meer plaatsvinden die de waarde van de euro nog verder aantasten. Wij moeten tot stabilisering van de euro bijdragen. Het Duitse Raadsvoorzitterschap heeft hier een bijzondere taak. Ik meen dat het die verantwoordelijkheid in de tweede helft van zijn ambtstermijn op zich moet nemen.
Ik wil het kort nog over een laatste punt hebben. De top van Keulen zal een opdracht voor de volgende intergouvernementele conferentie formuleren. Wij zouden van het Duitse Raadsvoorzitterschap willen vernemen of het tijdens de voorbereiding van die opdracht met het Europees Parlement zal overleggen over de vraag welke punten op die intergouvernementele conferentie moeten worden behandeld en of het daarnaast ook bereid is het Europees Parlement te betrekken bij de onderhandelingen over onder meer Verdragswijzigingen en de hervorming van de besluitvorming.
Ik herinner nog eens aan een resolutie van het Parlement. U respecteert de democratie in de Europese Unie als u de Commissievoorzitter ná de Europese verkiezingen benoemt. Als u de Commissievoorzitter vóór die verkiezingen benoemt en als die benoeming niet met de uitslag van de verkiezingen strookt, loopt u het gevaar dat het Parlement het voorstel van de Raad afwijst. Daarom zouden wij nog eens over die data moeten nadenken.

Brinkhorst
Mijnheer de Voorzitter, in zekere zin is het inderdaad waar dat het uur van de waarheid nadert voor de Gemeenschap. Zowel voorzitter Santer als voorzitter Verheugen zeiden terecht dat het problematisch gaat worden indien er aan het einde van deze maand geen akkoord ligt. Het is zeker een goede zaak dat niemand over uitstel rept.
In deze, voor de Commissie roerige tijden is het mijns inziens van belang dat de Commissie als basis van de algemene benadering vasthoudt aan de twee jaar geleden door haar geëntameerde Agenda 2000. Alleen op die basis kan er sprake zijn van een uitgebalanceerde benadering. Ondanks al het gesteggel over de individuele bijdragen moet die basis gewaarborgd blijven. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zal het uiteindelijke resultaat in ieder geval hierop beoordelen. Wij zullen nagaan of er wel of niet wordt afgeweken van de toekomstige ontwikkeling voor een solide Europese Unie.
Het doet ons voorts genoegen bij monde van de fungerend voorzitter van de Raad te horen dat er reeds nu afspraken zijn om de voor de uitbreiding beschikbare fondsen opzij te zetten. Het is van doorslaggevend belang dat wij onze interne ruzietjes niet over de ruggen van de nieuwe kandidaat-landen uitvechten. Alleen dan kunnen we de echte, politieke wil die inherent is aan onze oorspronkelijke uitgangspositie, hard maken. Wij willen wel degelijk vooruitgang boeken.
Voorzitter Santer zei over het GLB dat het streven naar stabilisering per definitie strijdig is met het doorvoeren van ware hervormingen. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is voor werkelijke stabilisering. Wij hebben ons wellicht wat te laat gerealiseerd dat er grenzen zijn aan de financiële groei. Tegelijkertijd moeten die ware hervormingen er wel degelijk komen. Wij kunnen wat dat betreft niet volstaan met een wassen neus.
Onze fractie meent dat het binnen de algemene enveloppe mogelijk is hervormingen door te voeren maar dat de ontwikkeling van plattelandsgebieden moet vallen onder een structuurbeleid waarbinnen met meer dan alleen de landbouw rekening wordt gehouden. Dat is van groot belang.
Tot besluit wil ik ingaan op de eigen middelen. Wij staan nog altijd achter het Haug-verslag waarin gesteld wordt dat de correcties in eerste instantie uitgevoerd moeten worden op de uitgaven, en niet op de inkomsten. U vraagt zich af waarom? Omdat de nu al geruime tijd gehanteerde speciale mindering niet het toekomstige financieringsmodel mag worden. Als ik de fungerend voorzitter van de Raad juist heb begrepen betekent de gefaseerde benadering ook dat de individuele aanpassingen geleidelijk aan verdwijnen en er een eerlijk en uitgebalanceerd stelsel zal ontstaan waar alle landen aan zullen willen meewerken. Die weg zouden wij moeten inslaan.
Ik wens het voorzitterschap en de voorzitter van de Commissie veel succes toe in Berlijn.

Collins, Gerard
Mijnheer de Voorzitter, sinds haar oprichting als Europese Economische Gemeenschap heeft de Europese Unie, als instelling en als politiek bouwwerk, zelden voor hetere vuren gestaan dan op dit moment, bij de onderhandelingen over Agenda 2000. De Unie kan trots zijn op de slagvaardige en innovatieve initiatieven van de afgelopen 10 jaar ter verbetering van het concurrentievermogen van de Europese economieën. De instellingen van de Europese Unie en de Europese leiders kunnen ook bogen op de creatie van zowel een interne markt met vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal, alsook de oprichting van een nieuw monetair stelsel met één enkele munt dat de Europese Unie zelf diepgaand beïnvloed heeft.
Bij de bepaald niet gemakkelijke onderhandelingen die hieraan vooraf gingen, is men altijd uitgegaan van de premisse dat de stabiliteit van de Europese Unie te allen tijde het hoogste goed was. Ook bij de onderhandelingen over sleutelaspecten van de toekomstige beleidsterreinen die onder Agenda 2000 vallen, zullen de leiders van de Europese Unie deze premisse centraal moeten stellen. De regeringen van de Unie moeten zien te komen tot een evenwichtige, objectieve hervorming van de begroting, van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en van de structuurfondsen.
Er mag nooit afbreuk worden gedaan aan het partnerschapsmodel, dat de betrokkenheid van alle Europese regeringen en alle instellingen waarborgt bij de bepaling en uitwerking van belangrijk Europees beleid. U mag niet vergeten dat de begroting van de Europese Unie niet meer dan een dikke twee procent van de globale uitgaven van de 15 lidstaten bedraagt. Onaanvaardbaar is een hervorming van de Europese begroting die een hernationalisering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid behelst en het zo terug plaatst onder de bevoegdheid van de afzonderlijke lidstaten.
Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is een in de hele Unie gelijkluidend programma. Als binnen de Unie de regeringen zelf gaan opdraaien voor 25 % van alle GLB-betalingen aan hun respectieve boeren zal dit ongetwijfeld leiden tot fragmentarisering en scheeftrekking van het beleid.
Ik ben, als Ier, verheugd over het feit dat de Commissie recentelijk heeft besloten dat Ierland tot het jaar 2003 in aanmerking blijft komen voor het Cohesiefonds. 17 procent van alle investeringen in ons wegennet, in de waterzuivering en de vervoersinfrastructuur is afkomstig uit het Europese regionale Cohesiefonds.

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, de besluitvorming inzake de financiële vooruitzichten van de Unie verloopt buitengewoon moeizaam wegens de talloze politieke hindernissen die zij op haar weg tegenkomt. Dit wekt de indruk dat Europa wordt herleid tot een slagveld van nationale belangen waar voor een gemeenschappelijke visie betreffende de Europese integratie geen plaats is. Bovendien ziet ook de economische situatie er niet bijzonder rooskleurig uit. De economische groei is lager dan voorspeld, de uitvoer en de investeringen zijn teruggelopen en de inflatie is tot een historisch minimum gedaald, hetgeen ons ertoe verplicht bedacht te zijn op de problemen van een deflatoire economie. Ik zou hieraan willen toevoegen dat wij op bepaalde punten de bezorgdheid van minister Lafontaine delen.
In tegenstelling tot de vorige uitbreidingen van de Europese Unie, die steeds werden voorafgegaan door een verhoging van de begroting, is de in Agenda 2000 vastgestelde begroting zo gering dat zij ons niet in staat zal stellen de interne solidariteit te garanderen en het hoofd te bieden aan de nieuwe toetredingen. De ware toedracht van een uitbreiding in deze omstandigheden is dat zij de economische en sociale samenhang van het Europa van de Vijftien in gevaar zal brengen en derhalve een uitzichtloze situatie zal creëren waarbij de verminderde solidariteit en de afwezigheid van een sociale dimensie en een doelmatig beleid inzake werkgelegenheid de boventoon zullen voeren. Hoe je "t ook wendt of keert, deze begroting laat ons niet toe meer Europa tot stand te brengen.
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, dat een grotere evenredigheid tussen de bijdragen van de lidstaten en hun aandeel in het BBP van de Gemeenschap nastreefde, weerspiegelde een realistischer en billijker evenwicht. De Raad heeft dit voorstel echter in de wind geslagen en heeft het debat toegespitst op de inkrimping van de uitgaven. Dit heeft ertoe geleid dat de houding van bepaalde regeringen, die een vermindering van hun nettobijdrage aan de communautaire begroting eisen zonder rekening te houden met de commerciële voordelen die de binnenmarkt hun oplevert, de onderhandelingen aanzienlijk bemoeilijkt.
Wij verwijten het Duitse voorzitterschap dat het niet de nodige stappen heeft ondernomen om de problemen in te dijken op een moment dat het bemiddelingsvermogen van de Commissie aan banden is gelegd. In verband hiermee zien wij ons genoodzaakt te onderstrepen dat wij niet akkoord kunnen gaan met de filosofie van de nettobijdragen en dat een oplossing dient te worden gezocht die voor iedereen aanvaardbaar is. Wij menen dat het onverantwoord is drastisch te snoeien in de structuurfondsen en de landbouwuitgaven aangezien hierdoor bepaalde landen en bepaalde productiesectoren op onrechtvaardige wijze worden gestraft. Wat het landbouwbeleid betreft, zijn wij van oordeel dat, nu het onaanvaardbare voorstel inzake de cofinanciering van de uitgaven onder de tafel is geveegd, de beste economische en sociale oplossing bestaat in een rechtvaardigere toekenning van de steun. De huidige verdeling, waarbij 20 % van de landbouwers 80 % van de steun ontvangt, laat immers veel te wensen over. Een adequate aanpassing van de bestaande situatie zou ons in de gelegenheid stellen de steun rechtvaardig te verdelen en concrete antwoorden te bieden op de productie van melk, rundvlees en granen. En bovendien zouden we nog kunnen besparen ook.
Voor de goedkeuring van de financiële vooruitzichten is unanimiteit van de Raad en een voldoende meerderheid van het Parlement vereist. Het is derhalve wenselijk dat naar een evenwichtige oplossing wordt gezocht. Het bereikte akkoord moet voor iedereen aanvaardbaar zijn, niet enkel voor een meerderheid.
Wij zouden hieraan nog een concrete overweging van politieke aard willen toevoegen en ik richt mij nu in het bijzonder tot de Raad. Wij zijn ervan overtuigd dat wij in het belang van de toekomst van de Unie behoefte hebben aan een sterke en gelegitimeerde Commissie. Wij zouden de Europese Raad dan ook willen vragen de benoeming van de kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie uit te stellen tot na de Europese verkiezingen en wij zouden op onze vraag graag een antwoord krijgen.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik nog willen opmerken dat de buitengewone Europese Raad van 25 maart te Berlijn samenvalt met de dag waarop het Verdrag van Rome werd ondertekend. Gezien het huidige klimaat van onzekerheid verzoeken wij het Duitse voorzitterschap en alle staatshoofden en regeringsleiders eensgezind op te treden en zich achter een gemeenschappelijk politiek project te scharen. Wij dringen erop aan dat zij hun verantwoordelijkheid op zich nemen. Dit houdt onder meer in dat zij met betrekking tot Agenda 2000 een rechtvaardig akkoord moeten bereiken waarbij geen enkele regering, geen enkele lidstaat als winnaar uit de bus mag komen. Het is per slot van rekening toch de bedoeling dat het desbetreffende akkoord de Europese Unie en het geheel van haar burgers ten goede komt.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, op de top van Berlijn moet het Agenda 2000-pakket kunnen worden samengesteld. Uitstel zou zowel naar binnen als naar buiten toe een rampspoedig signaal zijn en de nationalistische krachten in de kaart spelen. Dat mag niet gebeuren. Om de structurele steun en de solidariteit tussen de arme en de rijke regio's ook volgend jaar te kunnen voortzetten, hebben wij over Agenda 2000 een toekomstgerichte consensus nodig die volkomen door solidariteit wordt gekenmerkt en geen ruimte voor nationale zelfzucht laat. Naar buiten toe zou de mislukking van de top ook de mislukking van het grote pan-Europese project van de uitbreiding in oostelijke richting betekenen. Daarom is er voor buitensporige nationale eisen geen plaats.
Wij richten de volgende oproep tot de Raad: alle staatshoofden en regeringsleiders moeten, als zij naar Berlijn reizen, bereid zijn concessies te doen. Dat geldt evengoed voor de Duitse regering als voor de regeringen van de zuidelijke landen. Wij vergen van de kandidaat-landen sedert vele jaren reusachtige inspanningen. Het zou dus rampspoedig zijn als de EU haar eigen huiswerk niet kan maken. Het Europees Parlement heeft met zijn compromissen in zijn verslagen laten zien dat ook over de knelpunten een akkoord mogelijk is. Onze eisen zijn evenwichtig en zijn de Raad bekend. Een akkoord is dus mogelijk.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, mijnheer de minister, in zijn toespraak van 12 januari in dit Parlement schetste de heer Joschka Fischer ons het beeld van een ruim en ambitieus Europees beleid en wekte hij de hoop dat het Duits voorzitterschap actief en doeltreffend zou zijn. Dat hebben wij inderdaad ook nodig.
Wij maken ons de jongste weken echter zorgen, aangezien de moeilijkheden groter dan verwacht lijken te zijn. De top van Berlijn is dan ook erg belangrijk in dit verband. In Berlijn moet beslist voor een nieuwe dynamiek gezorgd worden en moet blijken dat de aanvankelijke meningsverschillen stilaan uit de weg geruimd worden. Een Europese Unie die het aan optimisme en actiebereidheid ontbreekt, zou de komende periode en met name de Parlementsverkiezingen van 13 juni onder heel slechte voorwaarden aanvatten.
Ik wil één aspect beklemtonen: de financiële middelen. Wij zijn ons er terdege van bewust dat de overheidsfinanciën van onze lidstaten gesaneerd moeten worden, maar, en ook al is dat niet precies wat bepaalde regeringen stellen, het zou gevaarlijk zijn de Unie de middelen te onthouden die zij nodig heeft om wat van haar verlangd wordt te verwezenlijken.
Even voor alle duidelijkheid: ik heb het hier uiteraard niet over de verspilling en het wanbeheer bij de Commissie die aan de kaak worden gesteld! Er moet natuurlijk wel iets aan deze fouten gedaan worden, maar ik heb het hier over de problemen ten gronde, zoals het behoud van het Europees landbouwmodel, van het cohesie- en solidariteitsbeleid en van het concurrentievermogen van de Unie op het gebied van de spitstechnologie. Ik heb het over het welslagen van de uitbreiding, waarvoor een minimum aan middelen nodig is; zo niet zullen spanningen de Europese eenmaking in haar geheel in het gedrang brengen. Tenslotte heb ik het, natuurlijk in het kader van de Verdragen, over de opstelling en tenuitvoerlegging door de Unie van een economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid dat die naam waardig is. Ook hiervoor is een minimum aan middelen nodig.
Het is positief dat de financiële middelen van de Unie zorgvuldig beheerd worden. Het zou evenwel gevaarlijk zijn ze al te spaarzaam te beheren. Op die manier dreigt niet alleen het communautair beleid zonder brandstof te geraken, maar dreigt ook de communautaire geest te verzwakken. Zo is momenteel opnieuw sprake van hernationalisaties en directe nationale bijdragen. Gelukkig lijkt het Duitse voorzitterschap nu voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid van dat gevaarlijke idee af te stappen. Men heeft het ook opnieuw over nettobetalers, positieve en negatieve saldo's, een cheque aan de Britten, enzovoort. Ik ontken niet dat wij de rekeningen af en toe grondig moeten bekijken en nieuwe evenwichten moeten zoeken, maar er mag niet opnieuw een sfeer zoals in 1984 gecreëerd worden.
Mijnheer de Voorzitter, het behoud en zelfs de versterking van de communautaire geest zal in ruime mate afhangen van de top van Berlijn. Ik hoop dat men naar ons luistert.

Krarup
De weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens. Ik weet niet of dit voortreffelijke en leerrijke spreekwoord ook in de andere tien officiële talen bestaat, maar het bestaat in elk geval in het Deens en ik word er in de instellingen van de Europese Unie haast elke dag aan herinnerd, omdat deze instellingen - de Raad, de Commissie en dit Parlement - nooit de simpele wijsheid uit het Noorse handboek voor bergwandelaars hebben begrepen: als de stafkaart en het terrein niet overeenstemmen, moet men het terrein volgen. Dit Parlement en alle andere instellingen van de Unie, de Commissie en de Raad inbegrepen, volgen de kaart die ze ooit goedgekeurd hebben, consequent en bijna met een religieuze ijver, terwijl ze het terrein totaal negeren. Dit wreekt zich. Ik zal drie voorbeelden noemen zonder in detail te treden, want mijn spreektijd is daarvoor te kort.
Ten eerste gaat het uitbreidingsproject naar onze mening en volgens vele Deense en noordse staatsburgers de verkeerde richting uit. Het proces is, zoals het nu verloopt, vernederend voor de kandidaat-landen en bovendien is het in politiek opzicht niet goed doordacht, om het op z'n zachtst uit te drukken. Dit project is niet op democratisering gebaseerd, maar op imperialisme. Het tweede punt is dat de politieke voorwaarden in het beste geval niet uitgewerkt zijn en dat de financiële voorwaarden, die op de bijzondere top in Berlijn aan de orde zijn, een totale chaos hebben veroorzaakt in de reusachtige geldmachine die de Europese Unie in de loop der jaren heeft opgebouwd, in de eerste plaats met het landbouwbeleid en de structuurfondsen. Dit is een duidelijk voorbeeld dat men het terrein niet kan negeren. Vroeg of laat wreekt het terrein zich altijd. Het derde punt is dat de topbijeenkomst plaatsvindt nadat wij in het Parlement de ernstigste institutionele crisis aller tijden hebben behandeld. Het is niet ondenkbeeldig dat deze topbijeenkomst, zoals in het verleden al zo vaak gebeurd is, zal starten met een totaal andere agenda, die met de politieke werkelijkheid niets te maken heeft.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de top van Berlijn is een speciale conferentie belegd met de bedoeling een ingewikkeld vraagstuk en een complex knooppunt uiteen te rafelen. Het gaat om de aanpassing van de begroting, om de uitgaven met het oog op de uitbreiding, om de toekomst van het landbouwbeleid en de hervorming van het structuurbeleid. Wij zullen niet nalaten erop te wijzen dat deze complexe problemen plus de oplossingen die daarvoor gepland moeten worden, veel minder traumatisch zouden zijn geweest indien men eerst gezorgd had voor een hervorming van de institutionele opzet - en dus ook een hervorming van het evenwicht der bevoegdheden binnen de Unie - voordat concreet het vraagstuk van de uitbreiding werd aangesneden. Maar het heeft zo niet mogen zijn. Momenteel staan we dan ook voor problemen die objectief beschouwd heel ingewikkeld in elkaar zitten, en daar is dan nog het plotselinge verzoek van Duitsland bijgekomen om zijn afdracht aan de EU-begroting te verminderen: een bericht dat als een bom is ingeslagen. De Duitse regering is dus maar mooi vergeten welke inspanning de hele communautaire economie en financiën zich destijds hebben getroost voor de ontwikkeling van de vijf ex-communistische deelstaten. Duitsland haalt plotseling een troef te voorschijn die mevrouw Thatcher jaren geleden al had ingezet met het gevolg dat de activiteiten van de Gemeenschap lange tijd vastzaten en waar verder nog een hele, niet bepaald vrolijke nasleep aan verbonden was. De eerste wens die wij dan ook uiten aan het adres van het fungerend voorzitterschap is om de Unie die onplezierige ervaringen uit het verleden te besparen en te voorkomen dat de problemen van de ene top naar de andere worden doorgeschoven totdat er oplossingen gevonden worden die ten koste van deze of gene groep in deze of gene lidstaat gaat. Zoiets zet immers alleen maar kwaad bloed en dan blijven de mensen helemaal weg van de stembussen in juni aanstaande.
De landbouwhervorming dreigt erop neer te komen dat simpelweg bezuinigd wordt aan de kant van de uitgaven, zodat men zich niet kan concentreren op kwaliteitsproducties, op bescherming van de benaming van herkomst, wat per slot van rekening de enige waarborg is voor de typische eigenschappen van een product en de enige garantie om de eisen van de consument te honoreren. Een op Amerikaanse leest geschoeide extensieve landbouw, in plaats van een intensieve landbouw, zoals bij voorkeur in Europa het geval is, zou ten koste gaan van die bijzondere eigenschappen die onze typische producten hebben in de verschillende productiesectoren. De Duitse redenering dat de landbouw maar voor 4 % aan het bruto binnenlands product van de Unie bijdraagt, is wel heel simplistisch. Daarbij ga je immers volkomen voorbij aan allerlei andere sectoren zoals die van afgeleide producten, de agroalimentaire industrie, de verwerkingsindustrie en de machinebouw voor de agrarische sector. Maar ook al zou het waar zijn dat de landbouw maar voor een gering deel bijdraagt aan het BBP, dan nog mag je niet over het hoofd zien dat de Europese landbouw toch ook een uiting is van een zekere beschaving, van een levensstijl, een traditie. Het zou gewoon misdadig zijn daar korte metten mee te maken en in de plaats daarvan te investeren in blikvoer waar de grote supermarkten al vol van zitten of in toekomstige transgene producten. Waarom leggen wij de regeling van onze eventuele overschotten niet in handen van een Europees agentschap, zodat die overschotten doorgeloodst kunnen worden naar landen die te weinig produceren of met hongersnood kampen? Ook de geldelijke steun voor humanitaire hulpinstanties zou, voor een deel althans, in voedselproducten kunnen worden omgezet, om op deze indirecte manier scheve marktverhoudingen weer recht te zetten.

Rehder
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren, enkele dagen voor de top van Berlijn, waar ook over de toekomst van het plattelandsbeleid wordt beslist, willen wij twee eisen van de Europese sociaal-democraten nogmaals herhalen. Europa heeft in de eerste plaats nood aan een sociaal verantwoord steunbeleid waarmee het de zwakkeren helpt en de sterkeren tot daadwerkelijke solidariteit dwingt en hun tegelijkertijd ook de nodige ruimte geeft. In de tweede plaats moet Europa in het kader van het structuurbeleid en het steunbeleid voor het platteland grote inspanningen doen om er de werkgelegenheid veilig te stellen en nieuwe banen te creëren. Voor de sociaal-democraten moet het arbeidsmarktbeleid overal in de Unie prioriteit krijgen.
In Berlijn moeten en zullen voor de EU positieve besluiten worden genomen. Om de vele, ook levensbelangrijke problemen op te lossen moeten er in elk democratisch bestel uiteraard compromissen worden gevonden. Wie tegen de media in eigen land nu al zegt dat hij als enige overwinnaar uit Berlijn zal terugkeren, wacht beslist een pijnlijke teleurstelling. Wie nu al een crisis aankondigt, met een belerend vingertje raad geeft en scherpe kritiek levert op de wijze waarop het Duitse voorzitterschap de onderhandelingen leidt, moet bedenken dat wij vele van de problemen die wij nu moeten aanpakken gedurende vele jaren voor ons uit hebben geschoven en dat, mijnheer Brok, velen lijdzaam hebben toegezien hoe twee derde van de landbouwbegroting van 75 miljard mark economisch verloren ging en nooit aankwam bij de mensen voor wie wij dat geld hadden bestemd maar voor uitvoersubsidies en opslag werd gebruikt. Dat is geen sociaal, maar een asociaal beleid.
Op geen enkel ander EU-beleidsterrein kan duidelijker dan in het EU-landbouwbeleid worden aangetoond dat in de oude steunregeling de kleine boer al sedert vele jaren de dupe is en, als de regeling wordt voortgezet, ook de dupe zal blijven. Ondertussen zijn - ook dat moet hier eens worden gezegd - verdedigers van bepaalde belangen, op zoek naar een overtuigend concept, op een nieuw idee gekomen. Plotseling willen zij alle subsidies en bureaucratie weg en willen zij nog alleen een gereguleerde markt.
Als wij deze regeling en dit nieuwe voorstel bekijken, blijkt dat die gereguleerde markt een afgeschermde Europese Unie is waarin wij economie bedrijven alsof de Unie een zandbak was. Als wij de Unie op die 19de-eeuwse manier afschermen, zou dat niet alleen het einde van de gemeenschappelijke markt en het vrije verkeer van goederen betekenen. Wie zulke onzin wil omdat hij aan het einde van zijn Latijn is en iedereen hem in de steek laat, levert bovendien zonder enige verantwoordelijkheidszin de 6 % nog op het platteland werkende mensen aan de toorn van de overige 94 % Europeanen over. Die zullen dan terecht zeggen dat die visie niet alleen de werkgelegenheid en de sociale zekerheid doet verdwijnen, maar uiteindelijk ook het in de Europese en de wereldgeschiedenis unieke succesmodel van de Europese Unie op de helling zet.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, over twee weken vindt de Europese Raad van Berlijn plaats en ik meen dat het geen zin heeft dat wij hier het alomtegenwoordige pessimisme trachten te verdoezelen.
Eerlijk gezegd slaag ik er niet in de tekenen van vooruitgang te ontwaren waarnaar de vertegenwoordiger van de Raad heeft verwezen. Integendeel, ik kan alleen maar vaststellen dat het Duitse voorzitterschap een aantal voorstellen heeft ingediend die niet bepaald hoopgevend zijn en dan zwijg ik nog van het eigenaardige mechanisme deze voor te leggen onder de dekmantel van de Duitse delegatie - ik weet niet of dit de door de vertegenwoordiger van de Raad bedoelde tussenoplossing is.
Maar wat mij nog het meest verontrust, is de verwarring die wordt veroorzaakt door de voortdurende koerswijzigingen en het gebrek aan initiatief van degenen die worden verondersteld het leiderschap in handen te hebben.
Het is het recht en ook de plicht van het Europees Parlement te eisen dat het debat weer in goede banen wordt geleid. Wij mogen het eigenlijke voorwerp van discussie, te weten de financiering van de Europese Unie tot 2006 en de hervorming van de structuurfondsen en de gemeenschappelijke beleidsterreinen in het licht van de uitbreiding, niet uit het oog verliezen. Het is niet de bedoeling te onderzoeken hoe een bepaald land zijn bijdrage kan verminderen, maar het komt erop aan na te gaan op welke wijze de gemeenschappelijke beleidsterreinen op een rechtvaardigere en doelmatigere manier kunnen worden gefinancierd teneinde meer werkgelegenheid te scheppen en de ongelijkheden weg te werken. Naar mijn oordeel zou het voorzitterschap er dan ook goed aan doen een punt te zetten achter het debat over de fiscale nettobijdragen en oplossingen te zoeken die in overeenstemming zijn met het Verdrag.
Ik hoef u er wellicht niet aan te herinneren dat voor het slotakkoord unanimiteit is vereist. Met andere woorden, de mechanische toepassing van het meerderheidsprincipe leidt onvermijdelijk tot een patstelling en is derhalve tot mislukken gedoemd. En niemand wenst toch - dat veronderstel ik althans - dat dit voorzitterschap de geschiedenis ingaat als het voorzitterschap van de grote mislukking. Het is aan het Duitse voorzitterschap om voorstellen in te dienen die ons dichter bij een definitief akkoord brengen, die de uiteenlopende belangen op elkaar afstemmen en die een toekomstgerichte visie van de Europese eenwording belichamen waarmee de Europese burgers zich kunnen vereenzelvigen.
In juni worden de Europese verkiezingen gehouden. Zij zullen ons in de gelegenheid stellen de reikwijdte van onze vertegenwoordiging te meten overeenkomstig de regels van de democratie en het is pas na deze verkiezingen, niet ervoor, dat de Raad wordt geacht zijn kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie aan te wijzen, overeenkomstig de in het Verdrag van Amsterdam bepaalde procedure.

Moreau
Mijnheer de Voorzitter, nu het jaar 2000 nadert, krijgen we vaak te horen dat Europa een nieuw elan moet krijgen. Het minste wat we kunnen zeggen is dat de Europese Raad van Berlijn jammer genoeg niet in dit kader past.
Er is geen sprake van een socialer, democratischer Europa. Er is evenmin sprake van een solidair Europa aangezien begrotingsdiscipline en lagere bijdragen voor sommigen, en niet van de minsten, de kern van de debatten vormen, net nu de uitbreiding wordt voorbereid. Dat is heel verontrustend, want elke achteruitgang van het begrip "financiële solidariteit" in Europa kan uiteindelijk enkel leiden tot de bevordering van een ten top gedreven mondialisering die door de Amerikaanse eisen beheerst wordt.
Ik stel vast dat de kwestie van de door sommigen geëiste en door andere lidstaten, waaronder Frankrijk, verworpen cofinanciering van de landbouwuitgaven vlot getrokken lijkt te zijn. Ik verheug mij hierover, maar ben toch niet helemaal gerustgesteld. Om een alomvattend, positief en voor iedereen aanvaardbaar akkoord te bereiken mag niet langer alles op een weegschaaltje afgewogen worden en moeten we de financiële solidariteit versterken op nieuwe grondslagen, zodat we de economische en sociale samenhang, die zwaar op de proef gesteld wordt door de werkloosheid en de toename van de armoede, kunnen bevorderen. Mag nog altijd niet geraakt worden aan het plafond van 1, 27 % zodat de bepalingen van het stabiliteitspact worden nageleefd, terwijl dit pact beter door een werkgelegenheidspact vervangen zou worden en nieuwe financieringsbronnen gevonden moeten worden, bijvoorbeeld via een vennootschapsbelasting of een belasting over op de beurs gerealiseerde meerwaarden? Om tot een billijker begroting te komen, moeten de bijdragen van alle lidstaten in verhouding staan tot hun aandeel in het communautair BNP. De steun aan de landbouw zou geplafonneerd en aangepast moeten worden zodat hij meer de kleine en middelgrote ondernemingen en de werkgelegenheid ten goede komt.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Verheugen, ik heb aandachtig naar uw uiteenzetting geluisterd. Ik wil nog een enkele, voor het verdere verloop van de onderhandelingen wellicht belangrijke opmerking maken. Het Parlement kiest er morgen, naar aanleiding van het verslag van mevrouw Haug over de eigen middelen, wellicht voor het landbouwbeleid voor 50 % te cofinancieren. In het vooruitzicht van dat besluit en van de komende verkiezingen vind ik het onontbeerlijk dat in de nacht van de lange messen alle mogelijkheden op tafel liggen.
Wij weten allemaal dat cofinanciering van het landbouwbeleid de goede oplossing is. Door het verzet van bepaalde landen komt daarvan misschien niets terecht, maar toch is cofinanciering de enige mogelijkheid om een echt structuurbeleid voor het platteland te kunnen voeren. Als van die cofinanciering echter niets terecht komt - wat waarschijnlijk is -, moeten wij correctiemechanismen en begrenzingsmodellen ontwikkelen die ons zo dicht mogelijk bij ons doel brengen. Ik wil een structuur- en een begrenzingsmodel waarin de eerste stap onvermijdelijk tot verdere hervormingen leidt. Als wij dat tijdens de onderhandelingen niet kunnen bereiken, komen wij op de eerste dag van de uitbreiding volgens mij voor een volstrekt rampspoedige situatie te staan. Wij weten allemaal dat gewone verlagingen en bezuinigingen geen antwoord bieden op de onontkoombare vraag hoe wij voor de ontwikkeling van het landbouwbeleid een structurele oplossing kunnen vinden.
Wij weten ook dat het echte probleem niet het landbouwbeleid van de EU van de Vijftien maar dat van de kandidaat-landen is. Die landen zijn de echte landbouwruimte van Europa. Daarom onderstreep ik nogmaals dat alle alternatieven op tafel moeten liggen. Alleen zo kan een echt compromis worden gevonden dat het Duitse voorzitterschap op de top het verhoopte succes oplevert. Ik wens u daarbij het allerbeste toe.

Nicholson
Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar de fungerend voorzitter van de Raad, en zijn uitspraak dat essentiële kwesties nog niet zijn opgelost, is niet voor de poes. Ik zou dat dé understatement van de dag willen noemen. De Raad en de Commissie zijn er overduidelijk in geslaagd geen enkele vooruitgang te boeken op het hele ruime vlak van de hervormingen en alles wat daarmee samenhangt.
Iedereen heeft de mond vol van hervormingen, en iedereen roept dat hervormingen gewenst en vereist zijn. Ik denk dat wij allen inzien dat verandering altijd noodzakelijk is en dat wij met die verandering zijn mee geëvolueerd. Wat ik hier vandaag vooral luid en duidelijk tegen zowel de Commissie als de Raad wil zeggen is dat die eventuele hervormingen van hen niet het failliet van alle Europese plattelandsgebieden teweeg mogen brengen. Dat is een groot en in de toekomst reëel gevaar. Wij moeten de Europese boeren beschermen tegen de Amerikanen en al diegenen waar ook ter wereld, die de Europese landbouwsector willen vernietigen. De vernietiging van de Europese landbouwsector zal gepaard gaan met de vernietiging van grote delen van het platteland en de teloorgang van de gehele Europese infrastructuur.
Deze hervorming zal in alles lijken op de hervormingen die in het verleden zijn doorgevoerd. Het zal geen cent opleveren. Wij zullen er geen euro, geen mark aan overhouden. Achteraf zal blijken dat wij zelfs duurder uit zijn. Waar het nu op aankomt, is dat die landen die de afgelopen jaren flink geïncasseerd hebben dankzij hun lidmaatschap van de Europese Unie, en die zich afficheren als ware Europeanen, eens diep in de eigen buidel gaan tasten. Dat is volgens mij de inzet.
Het deed mij genoegen dat voorzitter Santer aangaf dat hij rekening zal houden met bepaalde specifieke situaties in de Europese Unie. Ik hoop dat hij dat waar maakt.

Le Pen
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, toen zij in juli 1997 Agenda 2000 presenteerden, die tot doel heeft de uitbreiding naar de landen van Midden- en Oost-Europa voor te bereiden, vermoedden Jacques Santer en de Commissie niet dat zij de samenhang in Europa en in het bijzonder de Frans-Duitse as in het gedrang zouden brengen.
Natuurlijk hoeven wij, enkele maanden voor de Europese verkiezingen en gezien het gemarchandeer waarmee de hervorming van Europa gepaard gaat, niet op concessies van de lidstaten te rekenen. Duitsland is deze zes maanden voorzitter van Europa en vraagt om een aanzienlijke verlaging van zijn bijdrage aan de communautaire begroting. Het is dus tegelijk rechter en partij en kan daarom zijn partners moeilijk offers opleggen, ook al is iedereen het er min of meer over eens dat de uitgaven gestabiliseerd dienen te worden. Zelfs de euro vertoont tekenen van zwakte tegenover de dollar, hetgeen nog maar eens bewijst dat een eenheidsmunt niet op bevel kan worden ingevoerd. Van de drie hervormingen in Agenda 2000 - de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de hervorming van de structuurfondsen en de herziening van de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006 - is enkel de hervorming van het GLB uitvoerig door de ministers besproken, met als enig tastbaar resultaat dat Duitsland afziet van de idee van nationale cofinanciering van rechtstreekse steun aan de landbouw.
Frankrijk heeft in deze moeilijke onderhandelingen twee enorme fouten gemaakt. Om te beginnen heeft het zijn kaarten te vroeg op tafel gelegd, terwijl de anderen hun joker voor het einde van de partij bewaarden. Ten tweede houdt het feit dat men een akkoord over het GLB wil bereiken zonder dat de structuurfondsen en het toekomstig financieel kader van Europa hervormd worden, gevaren in voor Frankrijk, dat met 23 % van de kredieten van het EOGFL-Garantie het belangrijkste landbouwland van Europa is en het meest aan budgettaire beperkingen blootstaat. Krijgt het Verenigd Koninkrijk soms het verwijt aan zijn broek dat het de jaarlijkse korting die in 1984 aan mevrouw Thatcher werd toegekend verdedigt? Krijgen Spanje, Portugal en Ierland soms het verwijt te horen dat zij het Cohesiefonds en de structuurfondsen verdedigen? Krijgt Duitsland het verwijt dat het een verlaging van zijn bijdrage eist of Italië dat het het stelsel van eigen middelen, en met name het BTW-stelsel verdedigt omdat het hierdoor bevoordeeld wordt? Niets van dat al.
Het Frankrijk van de heren Chirac en Jospin is het enige land dat zijn nationale belangen niet krachtig verdedigt, dat zijn landbouwers, zijn regio's en zijn belastingbetalers aan de Europese illusie opoffert. Ik stel hier in alle ernst dat de door Frankrijk voorgestelde degressiviteit van de directe landbouwsteun een slecht idee is, omdat zij tot een nog grotere daling van het inkomen van de landbouwers zal leiden en omdat deze steun de prijsdalingen slechts gedeeltelijk zal compenseren. In naam van welke principes zouden enkel de landbouwers opdraaien voor dit technocratische Europa, dat zich ten doel heeft gesteld de landbouwers op te ruimen? Als gevolg van de hervorming van de structuurfondsen zullen Corsica en Frans Henegouwen niet langer regionale steun krijgen en zullen de kwetsbare plattelandsgebieden die steun uit hoofde van doelstelling 5b ontvingen, slechts mondjesmaat steun krijgen in het kader van een nieuw, onsamenhangend geheel.
Waarde collega's, in die omstandigheden dreigt de Europese Raad van Berlijn van 24 en 25 maart eerstkomend in pure oplichterij te ontaarden. Frankrijk eiste in 1918 dat Duitsland zou betalen. De tijden zijn veranderd. Morgen zal Frankrijk niet alleen voor de nieuwe Länder van het voormalige Oost-Duitsland betalen, maar ook voor de infrastructuur in Zuid-Europa of zelfs voor Ierland, dat een veel hogere groei kent dan wij. En overmorgen zal het opdraaien voor de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa.
Het Front national dat ik mag voorzitten, verwerpt de federalistische excessen van Agenda 2000, die tot vernietigende vrijhandel en beperkend mondialisme leiden. Wij wensen daarentegen een Europa van de vaderlanden, van de volkeren en de nationale identiteiten, dat onze nu al veertig jaar lang misbruikte medeburgers opnieuw hoop geeft.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, het zal niemand verbazen dat ik er vandaag vooral op wil aandringen dat de Raad zich binnen de grenzen van het mogelijke tracht te houden aan zijn eigen tijdsschema. Alleen op die manier kan het Parlement het eigen democratisch mandaat volledig uitoefenen en voor democratische legitimering zorgen. De geluiden die opgaan in de regio's, bij de gemeenten en bij onze partners zijn mijns inziens luid en duidelijk; diegenen die daadwerkelijk van de fondsen gebruik maken, zullen ook in de toekomst steun nodig hebben maar wat nu vooral telt, is de garantie dat er in Berlijn overeenstemming zal worden bereikt. De programma's zullen niet op 1 januari 2000 van start gaan, maar de vertraging moet zo beperkt mogelijk worden gehouden. Denkt u maar aan de problemen en valkuilen die ontstonden door oponthoud bij de vorige financieringsronde: onderbestedingen, uitstel of intrekking van projecten en moeilijkheden met gekoppelde financiering. In de toekomst moeten onze programma's hiervan verschoond blijven.
En juist vanwege deze eventuele vertragingen is het van belang dat de overgangsprogramma's, één van de prioriteiten van het Parlement, voor alle doelstellingen eenzelfde tijdspanne beslaan. Een overgangsperiode van zes jaar stelt de regio's in staat op eigen kracht leningen en bedrijfskapitaal te vinden ter vervanging van de regionale steun. Zoiets vergt tijd. Vandaar dat wij opnieuw pleiten voor één enkele overgangsperiode. Op deze manier kunnen de regio's selfsupporting worden zonder brokken te hoeven maken.
Vorige week heb ik bij wijze van spreken mijn eigen minitop in Berlijn gehad. Ik moest daar een toespraak houden over het stedelijk beleid. Het heeft mij gesterkt in mijn overtuiging dat het URBAN-initiatief van de Europese Unie moet blijven bestaan. Overal in de Unie, zelfs op plaatsen met een relatieve welstand, bevinden zich kansarme, gemarginaliseerde groepen. Natuurlijk moeten de fondsen vooral ingezet worden voor de armste, meest vervallen gebieden, zoals bijvoorbeeld in mijn eigen regio Merseyside, maar dat neemt niet weg dat solidariteit twee gezichten heeft. Wij moeten de mogelijkheid openhouden om te investeren in die gemarginaliseerde groepen en gemeenschappen die zich niet in doelstelling 1- of doelstelling 2-gebieden bevinden. Het URBAN-initiatief is een klein programma met grote gevolgen. Laten we het blijven steunen.
Ik ben ook in een noordelijk gelegen industriegebied in Milaan geweest. Wij hebben daar een staalfabriek bezocht. U weet ongetwijfeld dat de RESIDER-fondsen niet meer kunnen worden ingezet voor deze gebieden. Zij komen waarschijnlijk niet in aanmerking voor doelstelling 2. Dat betekent dat er ook een crisisinitiatief moet komen ter ondersteuning van toekomstige crisissectoren. Zo'n initiatief verhoogt onze geloofwaardigheid en bewijst dat Europa in staat is economische en sociale crises het hoofd te bieden. Want wie van ons weet vandaag welke sector er morgen in crisis verkeert?
Ik wil de fungerend voorzitter van de Raad bedanken voor de niet-aflatende steun, vooral op het vlak van de investeringen, aan Noord-Ierland. Tijdens mijn laatste bezoek aan Noord-Ierland werd mij duidelijk dat het vredesproces uiterst kwetsbaar is maar dat de mensen enorm veel moed putten uit het feit dat Europa achter ze staat. Het is absoluut nodig te blijven investeren. Ik ben blij dat ook het Duitse voorzitterschap de steun aan Noord-Ierland bovenaan de agenda heeft geplaatst.
Er moet sprake zijn van partnerschap. Het partnerschapsprincipe is onmisbaar willen we geloofwaardiger maken dat de fondsen in onze regio's op een democratisch verantwoorde wijze gebruikt worden. Ik weet dat het voorzitterschap partnerschap heeft aanvaard als sleutelbegrip. Wij willen geen zaken opleggen. Wij willen alleen de zekerheid dat bij een partnerschapspact de lokale autoriteiten, de NGO's, en ook de sociale partners betrokken worden. Ik vind het prijzenswaardig hoe u probeert vast te houden aan het tijdsschema. Wij weten dat het bepaald niet gemakkelijk is om met 15 lidstaten te komen tot een eerlijk, rechtvaardig en aanvaardbaar resultaat. Wil een dergelijk resultaat democratisch legitiem zijn, dan moet het onvermijdelijk een weerslag bevatten van de prioriteiten van het Europees Parlement. Ik verheug mij erop deze prioriteiten terug te vinden in de uiteindelijke verordening.

Castagnetti
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met wat voorzitter Santer aanvankelijk heeft gezegd, namelijk dat de keuzen die wij voor de boeg hebben van vitaal belang zijn voor de toekomst van Europa. Tevens ben ik het ermee eens dat er in Berlijn een akkoord, een compromis op tafel moet komen, of op zijn minst dienen er raakvlakken gevonden te worden.
Nu we zo vlak voor de verkiezingen staan, wordt het tijd dat de Europese Unie een nieuw elan krijgt, en het is echt niet zaak dat we nu nog verstoppertje gaan spelen, zoals collega Galeote zojuist al heeft opgemerkt. Er hangt tegenwoordig een sfeer van scepticisme en pessimisme in Europa door de moeilijkheden waar de euro mee te kampen heeft. Er wordt veel gekibbeld, er is een hoop onzekerheid, er wordt oeverloos gediscussieerd over het stabiliteitspact en druk gekibbeld over de autonomie van de Europese Centrale Bank, er wordt pressie uitgeoefend om het disconto nog verder te verlagen: dit alles schept een klimaat van onzekerheid en pessimisme uitgerekend nu de euro zijn opmars moet beginnen. Daardoor treden ook allerlei ernstige problemen op de voorgrond, zoals het probleem van de institutionele hervorming, waar wij absoluut niet onderuit kunnen.
De president van de Europese Centrale Bank, Wim Duisenberg, heeft onlangs in een interview gezegd dat men hem gevraagd had in de bres te springen voor de waarde van de euro, onze gemeenschappelijke munt, en de stabiliteit van de prijzen. Maar als hij dit soort doelstellingen in zijn eentje moet nastreven, als hij alleen maar over de instrumenten mag beschikken die een bank normaliter heeft, dan komt daar geheid werkloosheid uit! Er is behoefte aan een economische regering en een politieke regering. Er is immers alleen maar sprake van autonomie van de Europese Centrale Bank als er een politieke regering is die de verantwoordelijkheid voor het economisch beleid op zich neemt. Dit is dus een spoedeisende kwestie.
Toch wordt deze aspiratie momenteel niet gevoeld als een absolute eis door de Europese Unie en al evenmin door dit voorzitterschap. De verklaring die vanochtend is afgelegd door de vertegenwoordiger van het voorzitterschap heeft ons in dit opzicht bepaald geen hart onder de riem gestoken. Wat bij de Raad van Berlijn en daarna bij de Raad van Keulen gepresteerd moet worden, is niet louter een kwestie van het even op een akkoordje gooien over getallen en berekeningen. Er moet juist weer nieuw leven in de hele Unie komen en de werkloosheid moet weer het centrale punt van de beleidsaandacht worden, zoals de Europese socialisten zeggen.
Wat zijn nu de manieren om het probleem van de werkloosheid weer op de voorgrond te krijgen? Onder andere kan dit door een beleid van grotere liberalisering van de arbeidsmarkt, door vooruitgang te boeken met de voorstellen van commissaris Monti, door de overheidsuitgaven en investeringen buiten het begrotingstekort te houden, of door harmonisatie van het fiscaal beleid: allemaal thema's die vanochtend niet eens aan de orde zijn gekomen! Waar men vooral naar moet streven, is dat de behoefte aan een nieuwe, evenwichtige verdeling van de financiële afdracht aan de Unie - dus echt geen vermindering - in overeenstemming wordt gebracht met de eis om niets af te dingen op het beleid van het Cohesiefonds en de structuurfondsen, want die fondsen zijn toch zeker bedoeld om het werkgelegenheidspeil op te trekken.
Wij willen graag uit de mond van het Duitse voorzitterschap dergelijke toezeggingen vernemen en wij willen dat deze toezeggingen op de top van Berlijn alsnog worden bevestigd.

des Places
Mijnheer de Voorzitter, wie twijfelt eraan dat de buitengewone Raad van Berlijn heel belangrijk zal zijn voor de toekomst van de Europese eenmaking en bijgevolg ook voor de landbouwsector?
Ik heb naar u geluisterd, geachte voorzitters, en ik moet zeggen dat ik niet voldaan ben. U gaat onvoldoende op de eigenlijke problemen in en houdt het bij politiek correcte algemeenheden. Het volstaat niet te zeggen dat de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid beschermd zal worden, u moet ook zeggen hoe en waarom dit zal gebeuren!
Mijnheer Santer, wij wisten allemaal dat we met een begrotingsprobleem geconfronteerd zouden worden. De toekomst van het financieel aspect van het GLB, daar ging het om. In het licht van de geplande prijsdalingen stelt de Commissie voor de directe steun aan de landbouwers te verhogen. Deze gedeeltelijke compensatie zal tot een geleidelijke en regelmatige daling van het inkomen van de Europese landbouwers leiden. Ik weet dat met statistieken alles bewezen kan worden. Men kan bijvoorbeeld beweren dat het inkomen van de landbouwers gestegen is sinds de hervorming van het GLB in 1992. In feite hebben de Europese landbouwers zich moeten aanpassen en dienden zij hun productiviteit op te drijven door hun bedrijf te vergroten of door hun productiesystemen te intensiveren. Het GLB uit 1992 heeft dan ook tot de verwoestijning van het platteland geleid, aangezien het aantal landbouwers gedaald is en de intensieve productiemethodes toegenomen zijn. Niemand heeft blijkbaar lessen getrokken uit de BSE-crisis.
Weldra zullen sommige producenten in hun zoektocht naar productiviteit sowieso gebruik maken van genetische gemodificeerde organismen, hormonen of andere zaken.
De Commissie stelt ons in het licht van dit begrotingsprobleem verschillende mogelijkheden voor. Zij stelt om te beginnen cofinanciering voor, maar wij verwerpen die mogelijkheid in haar huidige vorm omdat ze enkel tot concurrentieverstoring tussen de landbouwers van de verschillende lidstaten kan leiden en het enige gemeenschappelijk beleid, dat - ik herhaal het - zijn legitimiteit in het Verdrag van Rome vindt, zwaar op de proef zal stellen. De landbouwers geloofden in Europa omdat zij in het gemeenschappelijk landbouwbeleid geloofden. Ik verzoek u, geachte voorzitters van de Commissie en de Raad, hen niet teleur te stellen.
Momenteel liggen nog een aantal andere voorstellen van de Commissie op tafel, met name het voorstel om de steun degressief te maken, waarbij de steun jaarlijks zelfs met 3 % kan afnemen. In dit voorstel wordt geen rekening gehouden met de verschillen tussen de vormen van landbouwproductie, want de landbouwers die het meest van landbouwsteun afhankelijk zijn, zullen het zwaarst door deze maatregel getroffen worden. Ik denk bijvoorbeeld aan de schapenhouders en de producenten van rundvlees, die hun bedrijf zullen moeten stopzetten als ze onvoldoende compensatie krijgen. Als de steun elk jaar met 3 % verminderd worden en we hier de muntontwaarding, die we momenteel op 2 % per jaar voor de periode 2000-2006 kunnen ramen, aan toevoegen, betekent dat, mijnheer de Voorzitter, dat de landbouwers hun productiviteit jaarlijks met 5 % moeten opdrijven. Dit doel is strijdig met de voedselveiligheid van de Europese landbouwproducten en de volksgezondheid.
Wij zullen meer en meer afhankelijk worden van de landbouwproductie van derde landen en wij zullen de Europese consumenten zeker geen garanties inzake de kwaliteit van de producten kunnen bieden.
De Europese Unie moet in het licht van dit begrotingsprobleem - waarvan ik zowel de oorzaken als de noodzaak begrijp - een duidelijke politieke keuze maken. Zij moet de voorkeur geven aan beleidslijnen waarvan zij de volledige verantwoordelijkheid op zich neemt. Natuurlijk neemt het gemeenschappelijk landbouwbeleid een centrale plaats in dit beleid in.

De Voorzitter
Ik heb zeven ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement.

Jöns
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, bij de vraag of in Berlijn een voor iedereen aanvaardbaar compromis wordt gevonden, gaat het niet alleen om de inachtneming van het tijdschema voor Agenda 2000, maar ook om onze geloofwaardigheid. Dat wil ik uitdrukkelijk tot het voorzitterschap van de Raad zeggen. Het gaat om onze geloofwaardigheid tegenover alle burgers van de Unie, maar vooral tegenover de 27 miljoen werklozen, tegen wie wij altijd zeggen dat zowel de lidstaten als de Europese Unie de werkloosheid zo doeltreffend en vooral zo snel mogelijk willen bestrijden.
Het Sociaal Fonds is ons enige arbeidsmarktpolitieke instrument op Europees niveau en het moet dan ook zo snel mogelijk worden ingezet om de werkgelegenheidsstrategie te ondersteunen. Wij willen het Sociaal Fonds niet zomaar in de strijd tegen de langdurige en jeugdwerkloosheid in de gehele Europese Unie inzetten. Werkloosheid is geen regionaal probleem maar een probleem van de gehele Gemeenschap. Daarom zou het verkeerd zijn bij een eventuele verlaging van de middelen van de structuurfondsen uitgerekend die van het Sociaal Fonds buiten de gebieden die onder een van de doelstellingen vallen, met 40 % te verminderen, zoals de Raad voornemens is.
Als u de kredieten voor doelstelling 3 op die manier schrapt, vraag ik mij af hoe u de bevolking er nog van zult kunnen overtuigen dat het Sociaal Fonds overal in de Europese Unie aan de uitvoering van de door iedereen van ons gewenste werkgelegenheidsstrategie zal bijdragen. Wij weten immers allemaal uit ervaring dat het Sociaal Fonds de lidstaten en regio's er telkens opnieuw toe heeft gedwongen innovatieve oplossingen te zoeken om de mensen met Europees geld werk te verschaffen of om hen voor werkloosheid te behoeden.
Ik neem het voorbeeld van het preventieve arbeidsmarktbeleid, een van de vier pijlers van onze werkgelegenheidsstrategie. In 1994, toen het Sociaal Fonds dat preventieve arbeidsmarktbeleid voor het eerst in de lidstaten ten uitvoer legde, hebben veel lidstaten en ook de Duitse deelstaten zich daartegen met hand en tand verzet. Toch is die aanpak een duidelijk succes gebleken. Daaruit blijkt nogmaals welke meerwaarde Europa biedt.
Hetzelfde geldt voor de beroepsopleiding in Italië. Zonder het Sociaal Fonds zouden daar wellicht nog altijd niet de nodige maatregelen zijn genomen. Ik denk ook aan de succesvolle certificeringsregeling voor de opleidingen in Griekenland en aan het feit dat het Verenigd Koninkrijk, dankzij het Sociaal Fonds, op het gebied van de integratie van gehandicapten in Europa van de laatste naar de eerste plaats is opgeklommen en aan het feit dat in Ierland nu nog maar half zoveel studerenden hun studie voortijdig afbreken. Die vorderingen hebben niet alleen te maken met het arbeidsmarktbeleid, maar veranderen ook de samenleving, maken Europa ter plaatse concreet zichtbaar en bevorderen de acceptatie van Europa door de burgers.
In Portugal zijn de successen opvallend. Zonder het Sociaal Fonds zou het analfabetisme daar lang niet zo scherp zijn gedaald. Denken wij voorts ook aan de mainstreaming. Ook op dat gebied wijst Europa de weg, hoewel die - daarover maak ik mij geen illusies - zeker nog met vele stenen bezaaid is. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat geen enkele lidstaat zich kan onttrekken aan zijn plicht om specifiek de positie van de vrouwen te verbeteren. Dat geldt ook voor de vier andere interventieterreinen, namelijk de bestrijding van de langdurige en jeugdwerkloosheid, de sociale integratie, de algemene en beroepsopleiding en het preventieve arbeidsmarktbeleid.
Tot besluit nog het volgende dringende verzoek aan de Raad: ontsla de lidstaten niet van hun plicht op elk van de vier interventieterreinen van het Sociaal Fonds maatregelen te nemen. Cherry-picking creëert geen Europese meerwaarde maar consolideert nationale keuzen.

Cunha
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, waarde collega's, wij bespreken nu al 21 maanden de voorstellen van Agenda 2000. We hebben nog nooit zo'n debat als dit gehad. Het is zozeer op begrotings- en financiële kwesties toegespitst dat het debat over de grote Europese keuzes vervangen wordt door een debat over de begroting en over het debet of credit van de lidstaten, en vooral over de middelen die de meest welvarende landen van de Unie bijdragen of ontvangen.
Mijns inziens is het inderdaad van essentieel belang dat wordt nagegaan of een of meerdere lidstaten teveel aan de begroting bijdragen, met name vergeleken bij andere, eveneens welvarende lidstaten, die misschien te weinig bijdragen. Zodra dit evenwicht bepaald is, moet de Europese Unie evenwel de nodige besluiten nemen. Zij moet met name besluiten om het stelsel van de eigen middelen te hervormen, en de relatieve welvaart of met andere woorden het BNP is de enige rechtvaardige basis om te bepalen hoeveel de lidstaten moeten bijdragen. Wat evenwel niet kan, is dat de krachtlijnen voor Europa ondergeschikt gemaakt worden aan de oplossing van deze debet- en creditrekeningen en vooral dat de armste lidstaten of regio's voor deze keuzes en dit nieuwe financiële evenwicht moeten opdraaien.
Ik wil in dit verband drie aspecten onderstrepen. Om te beginnen wil ik beklemtonen dat de structuurfondsen en ook het Cohesiefonds versterkt moeten worden, in het bijzonder in gebieden van doelstelling 1, waaraan minstens twee derde van deze middelen besteed moet worden. Het cijfer van 0, 46 % van het BNP voor de structuurfondsen moet als een doelstelling in plaats van als een plafond beschouwd worden.
Ten tweede wil ik benadrukken dat de middelen ten bedrage van 0, 13 % van het BNP die nodig zijn om de pretoetredingsmaatregelen voor de nieuwe lidstaten te financieren, niet gehaald mogen worden uit de middelen die tot op heden naar de zwakste gebieden van de Europese Unie van de Vijftien gingen.
Ten derde wil ik onderstrepen dat ik, in de vele hervormingen van het GLB die ik gekend heb, nooit een hervorming à la minute als deze gezien heb. Alle oplossingen zijn goed, ook al worden ze voor de vuist weg bedacht, zolang ze de landbouwuitgaven maar tot het door de ministers van Financiën vastgestelde niveau beperken.
Wij hadden gehoopt op een nieuw evenwicht in het GLB, dat producenten en producten die tot nu toe weinig steun kregen, ten goede zou komen en de plattelandsontwikkeling zou bevorderen, dat maatregelen ten gunste van het agrarisch milieu en de bosbouw genomen zouden worden en dat ook en vooral de steun aan de achtergebleven gebieden verhoogd zou worden. Wij stellen evenwel vast dat in de voorstellen die in de Landbouwraad op tafel liggen, wordt voorgesteld de steun voor iedereen op dezelfde manier te verminderen, en dat men helemaal niet het billijkheidsbeginsel wenst in te voeren in het GLB. Alsof alle landbouwers hier in het verleden evenzeer van geprofiteerd hebben.
Ik wens dat op de top van Berlijn een oplossing gevonden wordt die Europa ten goede komt. Eigenlijk boekte Europa tot nu toe enkel vooruitgang wanneer het erin slaagde solidair te zijn en zich te overtreffen in zijn doelstellingen. Als het nu aan navelstaarderij gaat doen en gaat natellen hoeveel iedereen betaalt en ontvangt, zie ik geen mooie toekomst voor de Unie weggelegd. De premier van mijn land zegt altijd dat Europa ambitie en leiderschap mist. Dat is juist! We moeten er evenwel aan toevoegen dat dit gebeurt nu de socialisten in dertien van de vijftien regeringen zitten en elf van de vijftien eerste ministers socialisten zijn.

Wynn
Mijnheer de Voorzitter, de laatste opmerkingen gingen over een gebrek aan visie terwijl ik het net wilde gaan hebben over een gebrekkige beeldvorming; het interinstitutioneel akkoord wordt over het hoofd gezien.
Gelet op het feit dat alle aandacht, begrijpelijkerwijs, lijkt uit te gaan naar Berlijn, is de huidige Landbouwraad een welkome afleiding. Ondertussen gaan de gesprekken tussen het Parlement en de Raad over het interinstitutioneel akkoord gewoon door. Mag ik de leden en de voorzitter van de Raad eraan herinneren dat er zonder een interinstitutioneel akkoord ook geen Agenda 2000 komt? Zonder interinstitutioneel akkoord krijgen wij opnieuw artikel 203 en is Agenda 2000 morsdood. Het is dus bittere noodzaak dat wij er samen met de Raad op een prettige manier in slagen een interinstitutioneel akkoord af te sluiten.
Zoals voorzitter Santer al zei, verliep het oude proces via compromissen. Wij hebben problemen, vooral in de landbouw. Die problemen hebben te maken met de uitgaven en de hervormingen, maar het door ons af te geven signaal moet luiden dat er zonder de door de Commissie voorgestelde hervormingen van het GLB geen uitbreiding komt. Die lidstaten die geen hervormingen willen, moeten bij zichzelf te rade gaan of ze wel echt vóór uitbreiding zijn. Als wij het GLB ongewijzigd laten, verzwakken wij onze onderhandelingspositie bij de volgende WHO-ronde. Wij moeten het initiatief naar ons toe trekken. Zonder hervormingen zijn wij opnieuw overgeleverd aan de Amerikanen en zullen wij opnieuw moeten reageren op hun inbreng. Een ongewijzigd GLB leidt tot voedseloverschotten. Dan zijn wij weer terug bij de voor de Europese belastingbetaler zo kostbare voedselbergen, terug bij de misère van weleer, iets waar niemand op zit te wachten.
Ik wil ten overstaan van de fungerend voorzitter van de Raad nog een opmerking maken over het reilen en zeilen van de Landbouwraad. Ik hoop dat de ministers tot een oplossing komen, maar mocht dit niet zo zijn en de zaak sleept zich voort, dan vind ik toch echt dat de Raad Algemene Zaken zich maar in de plaats van de landbouwministers moet stellen. Het mag niet zo zijn dat door de landbouw Agenda 2000 verwatert of in het gedrang komt.
Agenda 2000 is momenteel wat de fondsen betreft afhankelijk van overeenkomsten over de toekomstige financiering. Ik houd al geruime tijd vol dat dit geen goede zaak is. Ik begrijp heel goed waarom het zo geregeld is maar er is geen enkele reden om Agenda 2000 te koppelen aan het nieuwe eigen middelen systeem. Ik hoop dat we, in geval van problemen, eerst Agenda 2000 kunnen afronden en pas daarna de toekomstige financiering. De voorstellen van de Commissie over de eigen middelen verdienen nauwgezette en uitvoerige behandeling. De Raad moet niet gedwongen worden overhaaste beslissingen te nemen die geen uitkomst bieden voor de dieperliggende problemen van dit soort financiering. Bovendien mag deze hele procedure de behandeling van Agenda 2000 niet in de weg staan. Wij willen dat dit beleid leidt tot meer werkgelegenheid, meer sociale samenhang, en meer milieubescherming; doelstellingen die wij allen kunnen onderschrijven. Dat mag niet gedwarsboomd worden door nationalistische navelstaarderij - en dat geldt voor alle lidstaten.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, de uiteenzetting van het Duitse voorzitterschap van de Raad en de stand - of misschien beter de toestand - van de onderhandelingen over Agenda 2000 zijn een reden tot grote bezorgdheid.
Er gaapt een diepe kloof tussen de politieke retoriek en de financiële vooruitzichten. Hier zien wij in het groot wat wij tijdens de vorige vergaderperiode van het Parlement tijdens het debat over SOCRATES in het klein aan de kaak hebben gesteld. De Commissie doet een ambitieus voorstel, stelt nieuwe opdrachten, meer partners en een grotere kwaliteit voor, maar dan komt de Raad van ministers van "Besparingen' roet in het eten gooien.
Als wij de cijfers en de voorstellen voor de hervormingen van de structuurfondsen en het landbouwbeleid bekijken, staan wij voor hetzelfde probleem. Van de nobele doelstellingen die in het Verdrag zelf worden vermeld, namelijk solidariteit, cohesie en gemeenschappelijk landbouwbeleid, zijn wij twee weken voor Berlijn nog ver verwijderd. Voor 1999 is op de begroting zowat 216 miljard euro voor het regionaal beleid uitgetrokken. De Commissie wilde op langere termijn 240 miljard euro, maar vele lidstaten bieden op dit ogenblik maar 190 miljard euro aan. Hier klopt iets niet.
Wat de kredieten voor de landbouw betreft, is de kloof nog breder. De voorzitter van de Raad zei dat wij ook moesten bezuinigen, maar in werkelijkheid beschouwen sommigen die bezuinigingen als het echte doel van de landbouwhervorming. Dat zou voor het platteland een ramp zijn.
Vele problemen moeten nog worden geregeld, vooral de kwestie van de phasing-out. Hoeveel zullen de betrokken regio's gedurende hoeveel tijd nog krijgen? Het probleem van de communautaire initiatieven is nog maar in grote lijnen besproken. Wij kunnen alleen maar hopen - ik richt mij hier tot de heer Santer - dat de gedetailleerde voorstellen nog voor eind maart zullen voorliggen. Dat alles doet een voor ons fundamentele vraag rijzen. Op 1 mei treedt het Verdrag van Amsterdam in werking. Voor het EFRO en het ESF heeft het Parlement dan volledige medebeslissingsbevoegdheid. Hoe kunnen wij die bevoegdheid uitoefenen als wij niet tijdig over de teksten beschikken?

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat Agenda 2000 bevallingsmoeilijkheden heeft in de Raad. De reden daarvoor is waarschijnlijk het gebrek aan overeenstemming tussen de doelstellingen en de beschikbare middelen. Wilt u een beleid voor de boeren? Akkoord! Wilt u een beleid voor de economische en sociale samenhang? Akkoord! Wilt u een beleid voor de uitbreiding? Akkoord! Iedereen wil, maar niemand betaalt. Zonder geld is er echter geen beleid mogelijk en wat dat betreft wil ik heel duidelijk zijn. De landen die het meest bijdragen aan de communautaire begroting, moeten wel beseffen dat zij elders grote winst binnenhalen. Ik noem alleen maar hun export naar de economisch zwakkere landen. De structuurfondsen zijn in het leven geroepen als een soort compensatie, als een middel om de gevolgen van de interne markt op te vangen. Al degenen die zich beklagen dat zij teveel betalen, mogen niet vergeten dat de begroting van de Europese Unie niet groter is dan de begroting van een enkele lidstaat, van Spanje.
Ik wil graag twee opmerkingen maken, één over de landbouw en één over de structuurfondsen.
Ten eerste ziet iedereen in dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid storingen heeft veroorzaakt en derhalve moet worden geheroriënteerd. Ook weet iedereen dat door de Wereldhandelsorganisatie een nieuwe situatie is ontstaan. Daarom hebben wij een nieuw GLB nodig, een beleid waarmee wij de werkelijk zwakken kunnen helpen. Werkelijk zwak zijn de economisch arme landen van de Europese Unie. Dat zijn tevens de landen die het hardst getroffen zullen worden door een eventuele gedeeltelijke renationalisatie van de landbouw. Werkelijk zwak zijn eveneens de kleine producenten en hun moeten wij onze speciale aandacht schenken. Benadeeld zijn verder de mediterrane producten en deze mogen niet nog meer schade worden berokkend.
Wat ten tweede de structuurfondsen betreft, gaat het Europees Parlement in principe akkoord met het aanvankelijk door de Commissie ingediende pakket. Wij zijn echter absoluut tegen elke poging om daar het mes in te zetten. Ik wil nogmaals de drie fundamentele standpunten in herinnering roepen die het Europees Parlement in november jongstleden tot uitdrukking heeft gebracht. Ten eerste bedragen de uitgaven voor de structuurfondsen en de pretoetredingsfondsen 0, 46 % van het communautair BBP. Ten tweede moet voor doelstelling 1 precies twee derde worden uitgetrokken van alle structuurmiddelen. Ten derde moet het Cohesiefonds van kracht blijven voor alle landen met een BBP per hoofd van minder dan 90 % van het communautair gemiddelde. Zo staat dat trouwens ook in het Verdrag. Ik wil verder nog beklemtonen dat voor de verordeningen van de structuurfondsen instemming van het Europees Parlement is vereist. Daarom zou het in velerlei opzicht goed zijn, indien de Raad en de Europese Raad van Berlijn onze voorstellen serieus in overweging zouden nemen.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik dank de fracties en de verschillende sprekers voor dit zeer constructieve debat. Wij zullen met al deze nuttige aanwijzingen en aanbevelingen rekening houden. Ik beschouw dit debat als een aanmoediging. Wij zijn het eens over onze doelstelling en methode. Agenda 2000 moet worden afgerond, zodat wij onze inspanningen kunnen richten op de grote uitdagingen waarnaar verschillende sprekers hier terecht hebben verwezen, namelijk de bestrijding van de werkloosheid in Europa, een beter milieu en meer sociale rechtvaardigheid.
Dat is echter niet het onderwerp van Agenda 2000. Alle sprekers die kritiek leverden op het feit dat de Raad daarover vandaag in zijn verklaring niets heeft gezegd, vergeten dat de Raad zich vandaag op de top van Berlijn moest concentreren. Agenda 2000 is duidelijk omschreven. U mag Agenda 2000 niet met nieuwe grote opdrachten belasten. Daarvoor moet op de top van Berlijn en op latere Europese Raden een oplossing worden gevonden.
Ik neem met passend respect kennis van de kritiek op de wijze waarop de onderhandelingen worden gevoerd en op de vorderingen die tot nu toe zijn gemaakt. Na de spreekwoorden die hier zijn aangehaald, wijs ik op het mooie Duitse spreekwoord dat wij de dag niet mogen prijzen eer het avond is. Voordat de avond is gevallen mogen wij echter ook geen kritiek leveren op wat tijdens de dag is gebeurd. Wie nu kritiek levert op de stand van de onderhandelingen, steunt op informatie over vertrouwelijke besprekingen die is gelekt om bepaalde belangen te dienen. Het voorzitterschap weet dat. Wij zien met grote belangstelling en soms ook met veel genoegen hoe in de hoofdsteden en in Brussel verslag wordt uitgebracht om bepaalde nationale belangen positief voor te stellen en de eigen uitgangspositie voor de verdediging van de eigen belangen te versterken.
Het voorzitterschap handelt volgens het motto dat een gentleman geniet en zwijgt. Wij leveren daarover geen verder commentaar, maar zetten onze inspanningen voor een totaalcompromis voort. Er is echter een opmerkelijk verschil tussen de debatten in het Parlement en de besprekingen in de Raad. Dat komt doordat beide instellingen een verschillende rol spelen. Het Parlement kan bij meerderheid besluiten, maar in de Raad hebben wij de instemming van alle vijftien lidstaten nodig. Daarom heeft het volstrekt geen zin dat wij als voorzitterschap van de Raad dogmatische posities innemen of absolute eisen of voorwaarden stellen. Wie dat doet, kan nooit de instemming van de vijftien lidstaten krijgen. Ik verzoek u daarvoor begrip op te brengen. Ik zou tegen de staatshoofden en regeringsleiders graag kunnen zeggen dat het niet gaat om de vraag hoeveel geld naar bepaalde regio's in Portugal, Spanje, Ierland of Italië gaat, maar om de vraag welke Europese visie wij moeten ontwikkelen. Ik zou tegen hen graag willen zeggen dat zij niet mogen denken aan de vraag wie wat betaalt en wie wat krijgt, maar dat zij onze grote gemeenschappelijke doelstellingen voor ogen moeten houden. Dat zouden zij moeten doen. Ik ken geen enkele Europese regeringsleider die het daarover ook maar even wil hebben. Jammer genoeg is de heer Cunha uit Portugal hier niet meer aanwezig. Ik had hem willen aanraden in Lissabon te gaan zeggen wat hij hier heeft gezegd en er ginds op te wijzen dat het echt niet zo belangrijk is wie hoeveel betaalt en wie hoeveel krijgt. Het gaat om de grote Europese gedachte.
Maar ik begrijp dat wel, dat heeft met onze verschillende rollen te maken. Zo kunnen wij in de Raad jammer genoeg niet te werk gaan. Wij moeten streven naar een consensus om een oplossing te vinden voor de taken van de Unie waarover wij het eens zijn. Die consensus moet met het financiële vooruitzicht stroken. Het gaat daarbij zowel om de inkomsten als de uitgaven. Die consensus moet ook betrekking hebben op de hervorming van het landbouwbeleid. Ik ben het uitdrukkelijk eens met de afgevaardigden die hier hebben gezegd dat wij om vele redenen een landbouwhervorming nodig hebben en dat wij daarbij met de toekomstige aanwending van de structuurfondsen en het Cohesiefonds rekening moeten houden. Die fondsen dienen uiteraard om het solidariteitsbeginsel in de Europese Unie toe te passen.
Over die punten moeten wij het eens worden. Zo creëren wij het kader waarbinnen wij een beleid kunnen voeren en de problemen kunnen aanpakken.
Nog kort iets over het hier door vele sprekers aangestipte probleem van de nettosaldi. In de eerste plaats mag niemand denken dat dit een Duits probleem is. Een groep landen heeft het al lang geleden tot thema van de besprekingen over Agenda 2000 gemaakt. Alle lidstaten erkennen overigens dat er een probleem is. Wanneer zouden wij dat thema anders dan in samenhang met het financiële vooruitzicht voor zeven jaar kunnen bespreken? Het kan alleen nu worden behandeld. Voor het Duitse voorzitterschap van de Raad is het uiteraard niet aangenaam dat de kwestie moet worden besproken op het ogenblik dat Duitsland als voorzitter optreedt. Als Duits politicus kan ik u verzekeren dat wij onze Duitse belangen veel nadrukkelijker, doeltreffender en waarschijnlijk ook met meer succes zouden kunnen verdedigen als wij op dit ogenblik het voorzitterschap niet zouden bekleden.
Ik heb het verwijt horen doorklinken dat het voorzitterschap de eigen nationale belangen verdedigt. Ik kan daar alleen maar om glimlachen. Het tegendeel is waar. De situatie van het Raadsvoorzitterschap kan worden beschreven met een klassieke Franse uitdrukking: La présidence coûte cher. Wij weten dat dit ook voor Duitsland het geval is.
Wij willen Agenda 2000 afronden. De vooruitzichten zijn goed. Over enkele belangrijke hoekstenen is er al een akkoord. De steun van het Parlement is voor ons belangrijk. Vooral na Berlijn wordt een hechte samenwerking op basis van vertrouwen tussen de Raad, de Commissie en het Parlement onontbeerlijk. Ik kan u die samenwerking alleen maar aanbieden.
Applaus

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 plaats.

Verwelkoming
De Voorzitter
Het doet mij bijzonder veel genoegen namens het Parlement een delegatie van het parlement van Bosnië-Herzegovina onder leiding van Halid Genja'c te kunnen verwelkomen, een delegatie waarin alle belangrijke politieke partijen en drie etnische minderheden zijn vertegenwoordigd.
Applaus
Bosnië-Herzegovina is altijd een speciaal land geweest voor dit Parlement. Vanaf het begin van ons mandaat hebben wij de gebeurtenissen aldaar op de voet gevolgd en gepoogd bij te dragen aan een rechtvaardige vrede en aan de hoop dat de verschillende etnische groeperingen opnieuw vreedzaam naast elkaar zouden kunnen leven.
Mag ik u namens het Europees Parlement alle succes toewensen met uw veeleisende taak om van Bosnië-Herzegovina een vreedzame, welvarende en democratische staat te maken waarin de komende generaties kunnen opgroeien in een sfeer van wederzijds begrip, verdraagzaamheid en saamhorigheid. Het is mijn hoop dat deze eerste interparlementaire vergadering waaraan uw delegatie en onze delegatie voor betrekkingen met Zuid-Oost-Europa deelnemen, vruchten zal afwerpen.

Situatie in Kosovo
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Kosovo.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb hier vanavond heel wat te doen! Wij behandelen nu een uiterst belangwekkend onderwerp. Ik zou u daarover het volgende willen meedelen: over enkele dagen worden de onderhandelingen over de oplossing van de crisis in Kosovo in Frankrijk voortgezet. Namens het voorzitterschap wil ik hier nogmaals onderstrepen dat de Europese Unie bereid is alles in het werk te stellen om het in Rambouillet op gang gebrachte onderhandelingsproces met succes te bekronen.
Wij hadden allemaal liever gehad dat in Rambouillet positievere resultaten waren geboekt. Jammer genoeg is daar geen akkoord ondertekend. Toch zijn de onderhandelingen niet voor niets geweest. Ze hebben ertoe geleid dat beide partijen zich er schriftelijk toe verbonden hebben het proces voort te zetten. Dat is een belangrijke stap.
Wij danken in het bijzonder de covoorzitters van de conferentie, de Britse en Franse ministers van Buitenlandse Zaken Cook en Védrine. Ik spreek ook mijn waardering uit voor de onverdroten inspanningen van de drie onderhandelingsleiders, de speciale EU-gezant Wolfgang Petritsch, de speciale VS-gezant Christopher Hill en de speciale gezant van de Russische Federatie Boris Majorskij.
Alleen door de vastberadenheid van de internationale gemeenschap zijn wij erin geslaagd de conflictpartijen naar de onderhandelingstafel te brengen en de basis voor een eventuele definitieve vreedzame oplossing te leggen.
Het ontwerpakkoord van Rambouillet zorgt volgens ons voor een billijk evenwicht tussen de belangen van beide partijen. Op basis van de territoriale integriteit van de Federale Republiek Joegoslavië voorziet het ontwerpakkoord in substantiële autonomie voor Kosovo met verregaand plaatselijk zelfbestuur, wetgevende organen en een eigen justitie. De definitieve status van Kosovo moet na drie jaar in het kader van een intergouvernementele conferentie worden geregeld.
Een belangrijk element waarover beide partijen het nog eens moeten worden, is het militaire toezicht op de uitvoering van het akkoord.
De Kosovo-Albanezen hebben in hun verklaring bij de aanvang van de besprekingen in Rambouillet expliciet geëist dat in Kosovo snel NAVO-troepen worden gestationeerd. De delegatie uit Belgrado heeft zich bereid verklaard te onderhandelen over de omvang en de aard van een internationale aanwezigheid om op de uitvoering van een akkoord toe te zien. Over dat punt moet op 15 maart nog verder worden onderhandeld. Inmiddels hebben de gematigde Kosovo-Albanezen verklaard dat zij bereid zijn het akkoord te ondertekenen. Dat is een bemoedigend signaal en vooral een waarschuwing voor Belgrado dat het een vreedzame oplossing niet in de weg mag staan.
Minister van Buitenlandse Zaken Fischer heeft als voorzitter van de Raad tijdens zijn net afgelopen reis naar Belgrado en Pristina beide partijen nogmaals gewezen op het feit dat het mislukken van het in Rambouillet op gang gebrachte vredesproces in de eerste plaats henzelf zou treffen. De Kosovo-Albanezen zouden de kans op een verregaande en door een internationale troepenmacht gegarandeerde autonomie verliezen. De Federale Republiek Joegoslavië zou internationaal nog meer worden geïsoleerd.
Daarnaast heeft minister Fischer ook gezegd dat de internationale gemeenschap zich niet bij een weigering van de conflictpartijen zou neerleggen. De NAVO-dreiging is gemeend en blijft overeind. Het gaat immers om de mensen in Kosovo. Zij dragen de last van dit conflict. Meer dan 200.000 vluchtelingen en ontheemden durven nog altijd niet naar huis terug te keren. De aanhoudende gevechten en de versterkte troepenbewegingen van het Joegoslavische leger hebben de jongste weken nieuwe vluchtelingenstromen naar Macedonië op gang gebracht.
Beide partijen moeten laten zien dat ze opgewassen zijn tegen de politieke verantwoordelijkheid die ze voor de mensen dragen. De internationale gemeenschap is bereid daartoe bij te dragen. De Europese Unie heeft al tijdens de onderhandelingen gezegd dat ze bij de uitvoering van het akkoord wil helpen. De Raad Algemene Zaken heeft dat op 22 februari 1999 bevestigd. De Europese Unie zal daarbij een leidende rol op zich nemen. De Commissie heeft zich bereid verklaard spoedig een conferentie van donorlanden bijeen te roepen om de wederopbouw zo snel mogelijk te kunnen aanvatten.
De aangerichte schade bedraagt volgens een eerste raming van de Commissie ongeveer 330 miljoen euro. De verwoeste huizen moeten zo snel mogelijk worden hersteld of wederopgebouwd. De vluchtelingen en ontheemden moeten spoedig naar huis kunnen terugkeren. De boeren moeten zaaigoed hebben. Pas dan kan in Kosovo opnieuw vrede heersen en kan de situatie er worden genormaliseerd en gestabiliseerd. Wij weten dat de bevolking van Kosovo dat niet op eigen kracht kan doen en onze hulp nodig heeft. Wij zijn tot hulp bereid op voorwaarde dat de leiders van de Kosovo-Albanezen en de leiders in Belgrado voldoende moed en visie aan de dag leggen om op 15 maart de voorstellen van de Contactgroep te aanvaarden.
In Rambouillet is een beslissende stap naar een vreedzame regeling gedaan. Ik roep beide partijen er met aandrang toe op die weg op basis van de bereikte compromissen tot het einde toe te volgen en af te zien van elke actie die in gevaar kan brengen wat tot nu toe al is bereikt. Het is de verdienste van de internationale gemeenschap dat ze er door haar vastberadenheid en eensgezindheid voor heeft gezorgd dat de onderhandelingen in Rambouillet een gedeeltelijk succes hebben opgeleverd. De Europese Unie heeft daaraan een belangrijke bijdrage geleverd en zal ook tijdens de volgende besprekingen in Parijs en bij de eventuele uitvoering van het akkoord de rol spelen die ze met het oog op het behoud van de vrede en de stabiliteit aan haar zuidoostelijke grens op zich moet nemen.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Verheugen, heeft in zijn uiteenzetting de huidige situatie in Kosovo samengevat. Wij zijn momenteel ongetwijfeld op een beslissend punt aanbeland en wij hopen van harte dat volgende week maandag, wanneer de internationale gemeenschap en de betrokken partijen in Parijs bijeenkomen, een akkoord kan worden ondertekend, ondanks de berichten over de vijandelijkheden aan de grens met de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
De Commissie spreekt haar bezorgdheid uit in verband met de jongste berichten dat mannen en vrouwen in het zuidelijke gebied van de regio van elkaar gescheiden worden. Zoals de fungerend voorzitter van de Raad reeds heeft gezegd, hebben de heer Fischer en mijn collega commissaris Van den Broek vorige maandag een bezoek gebracht aan Belgrado en aan Pristina - dat is de reden waarom ik mijn collega hier vervang - om druk uit te oefenen op de partijen en hen ertoe te brengen het akkoord van Rambouillet te ondertekenen en om afspraken te maken in verband met de aanwezigheid van een internationale troepenmacht die de naleving van dit akkoord moet garanderen. De in Belgrado gevoerde gesprekken waren niet erg hoopgevend, maar men heeft de drie gesprekspartners ervoor gewaarschuwd dat zij de vastberadenheid van de internationale gemeenschap niet mogen onderschatten. In Pristina heeft tevens een vergadering met de politieke leiders plaatsgevonden waarin zij allen hun steun hebben toegekend aan het in Rambouillet bereikte resultaat. De Commissie hoopt dat het Kosovaarse Bevrijdingsleger zijn twijfels overwint en het akkoord ondertekent. Het is mogelijk dat bepaalde leden van het UCK argwanend staan tegenover het feit dat zij hun wapens moeten inleveren op het moment dat het akkoord onder toezicht van de internationale vredesmacht van kracht wordt, maar zij zouden toch moeten inzien dat zij een enorme vergissing begaan indien zij hun goedkeuring uitstellen of weigeren het akkoord te aanvaarden.
In het akkoord wordt bepaald dat de autonomie van Kosovo moet worden bewerkstelligd door de economische en sociale ontwikkeling van de regio te bevorderen. Het spreekt vanzelf dat de Europese Commissie bereid is haar verplichtingen terzake na te komen. Zodra een akkoord is bereikt, zullen wij een aanvang maken met de wederopbouw. Er is reeds een schade-expertise opgemaakt waarvan de resultaten onlangs in Brussel met de Internationale Gemeenschap van Donorlanden zijn besproken en hoewel men er niet in is geslaagd de op het hele grondgebied van Kosovo aangerichte schade te evalueren, wordt ervan uitgegaan dat de wederopbouw minstens 350 miljoen euro zal kosten. Onmiddellijk na de ondertekening van het akkoord zal de Commissie een vergadering met de donorlanden beleggen om de voor de wederopbouw nodige financiële middelen bijeen te brengen. De Commissie van haar kant zal voor een vertegenwoordiging ter plekke zorgen en zij is voornemens een eminente en zichtbare rol te spelen bij de tenuitvoerlegging van de werkzaamheden. Tezelfdertijd dient de ontwikkeling van de burgermaatschappij in al haar facetten te worden bevorderd. Samen met de overige internationale organisaties, waaronder de OVSE, zal de Europese Unie alles in het werk stellen om deze doelstellingen te verwezenlijken.
Dit is het standpunt van de Commissie betreffende deze bijzonder belangrijke kwestie.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, namens mijn fractie sluit ik mij volledig bij de zienswijze van het Raadsvoorzitterschap en de Commissie aan. Het grote probleem is dat wij, om tot vrede te komen, partners nodig hebben, maar dat wij nog altijd te maken hebben met twee tegenstanders die amper bereid zijn partners te worden. Wij kunnen hen daartoe moeilijk dwingen, maar toch kunnen wij niets anders doen dan op de Serviërs en Kosovo-Albanezen pressie uitoefenen.
Wat de Serviërs betreft, hoeven wij geen tijd te verliezen met over Milosevic en andere Servische leiders een moreel oordeel uit te spreken. Ik heb maar een vraag - ik weet niet of het voorzitterschap van de Raad daarover iets wil zeggen. Ik vrees dat de over het algemeen begrijpelijke acties van de hoge vertegenwoordiger, Carlos Westendorp, ten aanzien van de Servische deelrepubliek deze keer, enkele dagen voor de nieuwe bijeenkomst in Rambouillet, de Serviërs ertoe kunnen aanzetten een hardere houding aan te nemen.
Ik denk daarbij aan de beslissing in Brcko, maar nog meer aan de beslissingen in verband met Poplasen, die uiteindelijk ook tot het terugtreden van Dodik hebben geleid, die in de Servische Republiek Bosnië-Herzegovina min of meer onze bondgenoot aan Servische zijde is. Ik plaats daar een vraagteken bij. Ik hoop dat dit alles goed gecoördineerd is.
Wat de Kosovo-Albanezen betreft, zou ik nogmaals het volgende willen onderstrepen. Als wij met vrijheids- en verzetsbewegingen zoals de Koerden of Kosovo-Albanezen spreken, moeten wij erop aandringen dat ze een vreedzame houding aannemen en bereid zijn compromissen te sluiten en aan een oplossing mee te werken. Zoals ook de commissaris al opmerkte, is een en ander in beweging en zijn ook aan de zijde van het UCK personen opgestaan die een grotere compromisbereidheid aan de dag leggen. Nogmaals, als die verzetsbewegingen de solidariteit en de steun van de internationale gemeenschap willen, moeten ze ook bereid zijn mee te werken en compromissen te zoeken.
Het laatste punt dat ik hier nogmaals wil onderstrepen en waarmee wij ook tijdens de besprekingen in Rambouillet rekening moeten houden, is dat dit alles zonder militaire ruggensteun geen zin heeft en dat het, zoals wij ook in Bosnië vaststellen, jaren zal duren om het conflict echt op te lossen. Ik verzoek u, wat de vredesmacht betreft, voet bij stuk te houden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, toen wij de kwestie-Kosovo hier vier weken geleden bespraken, was het voor iedereen die de situatie kent, duidelijk dat in Rambouillet geen tastbare resultaten zouden worden bereikt. De vrees dat vooral Milosevic tijd zou proberen te winnen heeft zich natuurlijk bewaarheid. Dat het ultimatum drie keer zou worden verschoven, was eveneens te verwachten. Milosevic kent onze zwakke plekken zeer goed, maar heeft van onze vastberadenheid nog nooit iets gemerkt. Dat geldt inmiddels ook voor de haviken onder de Albanezen. Ondanks Rambouillet en het vorig jaar tussen Holbrooke en Milosevic gesloten akkoord bevinden zich in Kosovo Servische soldaten om Macedonië en Albanië te bedreigen. Aan de Macedonische en de Albanese grens staan nu respectievelijk 4.500 en 1.500 zwaar bewapende soldaten. Dat militaire machtsvertoon maakt de Albanezen bang en drijft hen op de vlucht. Zoals altijd kijken wij toe. Wij doen niets en denken aan de wederopbouw. Ik vind dat wij ervoor moeten zorgen dat geen mensen meer op de vlucht slaan in plaats van aan de wederopbouw te denken en in Belgrado te gaan antichambreren.
Tegelijkertijd meldt zich de roemloze Lord Owen, aan wie wij uit de Bosnische oorlog nog allemaal smartelijke herinneringen hebben. Hij doet het merkwaardige voorstel Milosevic voor Kosovo een compensatie aan te bieden, namelijk de losmaking van de Servische Republiek uit de volkenrechtelijk erkende staat Bosnië. Zolang zulke ideeën in het achterhoofd van sommige onderhandelaars rondspoken, zal Milosevic ons aan het lijntje houden, Kosovo verder te vuur en te zwaard blijven bestrijden en de Kosovo-Albanezen blijven verdrijven. Met etnische zuivering heeft hij immers heel wat ervaring. Uiteindelijk zullen in Kosovo dan nog slechts enkele Albanezen overblijven, voor wier mensenrechten zich niemand nog zal interesseren en zeker niet zal inspannen.
Dat is mijn realistische beoordeling van de situatie en mijn gerechtvaardigde vrees. Tegen beter weten in hoop ik echter nog altijd op een akkoord in Rambouillet. Ik heb mijn best gedaan om de Albanezen te overtuigen. Zoals de heer Swoboda zonet opmerkte, moet een akkoord ook militair toezicht omvatten. Anders is ook elk gesprek over de wederopbouw nutteloos. Ik wens de onderhandelaars, vooral de Europeanen, die gelukkig mee aan de tafel zitten, alle succes toe. Het zou ook voor de uitvoering van het Dayton-akkoord in Bosnië, waarvan een spreker al heeft opgemerkt dat het jammer genoeg de kwadratuur van de cirkel is, bevorderlijk zijn, als Milosevic zich eindelijk eens over zijn eigenlijke taak als Joegoslavisch politicus zou gaan bezinnen en zijn Groot-Servische plannen zou opbergen.
Voor iedereen in de regio en vooral voor de Serviërs zou het echter nog beter zijn dat Milosevic zich in Den Haag eindelijk voor zijn oorlogsmisdaden moet verantwoorden.

Cars
Mijnheer de Voorzitter, velen in Europa, zeker in mijn eigen land, steigeren bij de gedachte aan een intensere europeanisering. Het vooruitzicht dat de nationale zelfbewustheid plaats zou moeten maken voor een steeds sterker wordende Europese identiteit maakt de mensen ongerust. De ontwikkeling in de Balkan bewijst dat ze het mis hebben en toont de noodzaak van een snelle Europeanisering van alle landen van Europa.
Wij dragen allemaal een nationaal historisch erfgoed mee. Dit helpt ons om ons in een onzekere wereld te identificeren. Wij zijn inwoners van Beieren of Duitsers, van de Gascogne of Fransen, van Småland of Zweden. Daarbij komt nu een Europese identiteit, gebaseerd op de vrijheid van het individu en de gelijkwaardigheid van alle mensen. Deze waarden zijn de belangrijkste bijdrage van Europa aan de wereldmaatschappij.
In deze tijd heeft geen enkel deel van Europa op dit gebied nog zo'n lange weg af te leggen als de landen in de Balkan. Nationale zelfingenomenheid en onverdraagzaamheid hebben er nog steeds de bovenhand, wat in de landen van de Europese Unie dankzij de verdiepende samenwerking aan het verdwijnen is, hoewel soms wat aarzelend. Het is belangrijk en positief dat dit Parlement en de EU alle krachten bundelen om een overeenkomst te bereiken die het bloedvergieten in Kosovo kan doen stoppen en de weg effent voor een duurzame vrede. Wij als liberalen zien Rambouillet en het vervolg erop als een belangrijke stap op die weg. Wij zijn voorstander van een internationale militaire eenheid in Kosovo.
Onze verplichting tegenover de Balkan moet echter verder gaan dan dit. Wij moeten ons steentje bijdragen opdat de bevolking het ellendige, bekrompen nationalisme afzweert, dat Serviërs belet zich als iets anders dan orthodoxe Serviërs voor te doen en Kosovaren als iets anders dan Albanese moslims.
De dag dat de wapens zullen zwijgen en het uitmoorden ophoudt, wacht ons de grote uitdaging: de Balkan europeaniseren en een maatschappij ontwikkelen die gekenmerkt wordt door verdraagzaamheid, waar het individu vrij is en alle mensen gelijkwaardig zijn, en tenslotte de deur openen zodat de volkeren in de Balkan kunnen toetreden tot de grote Europese gemeenschap.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag enkele opmerkingen maken. Ten eerste bestaat er ons inziens geen militaire oplossing voor de problemen in Kosovo. Ten tweede gooien de NAVO, de VS en de Europese Unie met hun eenzijdige dreigementen aan het adres van Belgrado olie op het vuur van de meest extremistische groeperingen en staan zij een politieke oplossing van het vraagstuk in de weg. Ten derde wordt alle aandacht toegespitst op de aanvaarding door het nieuwe Joegoslavië van de NAVO-strijdmachten. Daaruit blijkt duidelijk wat de prioriteiten zijn van de NAVO. De NAVO wil met het oog op de nieuwe wereldorde zijn militaire aanwezigheid opleggen. Daarvoor heeft hij zijn eigen geopolitieke redenen. Ten vierde blijft in de voorgestelde oplossing de kwestie van de onafhankelijkheid van Kosovo open staan. Dat zal de doos van Pandora in de Balkan openen en al de landen in dit gebied in avonturen verwikkeld doen raken. Laten wij tot slot nog eens nadenken over onze houding. Is het niet schijnheilig hier te spreken over Kosovo, waar onze solidariteit inderdaad noodzakelijk is en tegelijkertijd te doen alsof onze neus bloedt, wanneer het om duizenden vluchtelingen, om duizenden mensen uit Koerdistan gaat die door Turkije worden vervolgd?

Gahrton
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie De Groenen steunt vanzelfsprekend het internationaal engagement voor een vreedzame oplossing in Kosovo. Indien het nodig is vredestroepen te sturen, dan steunen wij die op voorwaarde dat het in overeenstemming met het volkerenrecht gebeurt en onder toezicht staat van de VN. Het is echter duidelijk dat de belangrijkste taak na een eventueel vredesverdrag komt. In dit verband zou een Europees burgerlijk vredeskorps, waartoe het Parlement op basis van een verslag van mij enige tijd geleden heeft besloten, een belangrijke rol kunnen spelen. Ook een stabiliteitspact is in het voormalige Joegoslavië en Zuid-Oost-Europa noodzakelijk.
Ik kan niet nalaten aan mijn eigen streek te denken. In het noorden zijn wij erin geslaagd na eeuwen oorlog een vrij goede vorm van samenwerking te vinden zonder de soevereiniteit van de verschillende landen te beknotten. De laatste 200 jaar zijn in het noorden verschillende staten ontstaan. Het kan zijn dat er nog staten gevormd worden, zoals in het voormalig Joegoslavië gebeurd is. De vorming van nieuwe staten hoeft geen bedreiging voor de vrede te zijn, op voorwaarde dat het binnen een kader van een stabiele en nauwe samenwerking gebeurt.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, ik kan er niets aan doen, maar heel deze Europese aanpak van de kwestie-Kosovo doet mij aan München denken. Men weigert nog altijd koppig van agressors en slachtoffers te spreken en men blijft de Albanezen in Kosovo en het regime van Milosevic op voet van gelijkheid behandelen. Men is van mening dat zij een vergelijk moeten vinden, hoewel men heel goed weet dat vooral Belgrado dwars ligt, hoewel men weet en voor ogen moet houden dat er in Kosovo al duizenden doden gevallen zijn, dat honderdduizenden mensen op de vlucht zijn en dat deze tragedie zeker niet door de zogenaamde extremistische Kosovaren veroorzaakt wordt, maar gepland is door de heer Milosevic, zoals zowel politiek als juridisch in een aantal verslagen is aangetoond.
Hopelijk slaagt u erin een akkoord te bereiken en bent u in staat het uit te voeren. We kunnen hier echter enorme vraagtekens bij plaatsen wanneer we weten dat, zolang de heer Milosevic in Belgrado aan de macht is, de Kosovaren geen vrede zullen kennen, maar dat de Serviërs evenmin democratie zullen kennen. Het gevaar van destabilisering zal altijd dreigen, zoals we vorige week nog in Bosnië gezien hebben. Het bouwwerk dat u met tal van kunstgrepen en veel geduld en fantasie bouwt, dreigt op geen enkel reëel beginsel van democratie en de rechtsstaat te steunen. Uiteindelijk zal enkel de tiran in Belgrado hierbij gebaat zijn, die vanuit Belgrado slachtpartijen in Bosnië heeft aangericht, die in Kosovo moordpartijen aanricht en die dat zal blijven doen omdat zijn macht op moorden, op het weigeren van democratie en het afwijzen van de rechtsstaat berust. Ik maak mij maar weinig illusies, maar de Raad moet eindelijk met behulp van een gemeenschappelijk Europees beleid dit probleem van de democratie in Belgrado aanpakken en vervolgens natuurlijk ook in Kosovo.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad bedanken voor zijn verklaring. Ik moet wel zeggen dat ik het bepaald niet eens ben met het negatieve oordeel van mevrouw Pack over wat er tot dusverre is bereikt. Ik vind dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt. Maar zij heeft wel gelijk wanneer zij zegt dat wij, zolang er geen slotakkoord is, eenvoudigweg met lege handen staan. Wat er de komende week gaat gebeuren, zal dan ook allesbepalend zijn. Er moet een akkoord komen.
In tegenstelling tot mevrouw Pack en andere sprekers vóór mij, baart het feit dat het akkoord vertraging heeft opgelopen mij niet echt zorgen. Deze onderhandelingen moeten resulteren in een akkoord dat praktisch en uitvoerbaar is. Als dat een paar extra weken kost, is dat, ook gelet op de voorafgaande inspanningen, een aanvaardbare prijs. Maar wij moeten wel vasthouden aan onze uitgangspunten. Ten eerste moet de contactgroep intact en actief blijven. Wij moeten ervoor zorgen dat de lidstaten van de Unie één front vormen - elk barstje verkleint de druk om tot een slotakkoord te komen. Verder moeten wij er opnieuw op wijzen dat de inzet van de onderhandelingen autonomie voor Kosovo is, met inachtneming van de territoriale onschendbaarheid van de Federale Republiek Joegoslavië. Bovendien moeten wij heel duidelijk stellen dat wij oorlogsmisdaden en andere criminele activiteiten niet zullen gedogen en dat wij absoluut van plan zijn om, zodra er een akkoord is, criminelen te vervolgen. Wij zijn niet bereid om, zoals in het verleden wel is gebeurd, bepaalde handelingen straffeloos te laten. Die boodschap is met betrekking tot Bosnië nog steeds niet duidelijk genoeg overgekomen.
In tegenstelling tot ten minste één spreker geloof ik niet dat dit akkoord zal werken zonder militaire aanwezigheid. We mogen niet voorbij gaan aan het feit dat de aanwezigheid van een buitenlandse troepenmacht op het eigen grondgebied zeer gevoelig ligt bij de Federale Republiek Joegoslavië, maar dat neemt niet weg dat het akkoord zonder militaire aanwezigheid niet zal functioneren. Geen enkele soldaat mag echter ingezet worden voordat wij zeker weten dat er een vredesakkoord is. Zonder zo'n akkoord mogen wij het leven van Europese of Amerikaanse militairen niet in de waagschaal stellen.
Zo moet de Europese Unie ook geen cent besteden aan de wederopbouw voor wij zeker weten dat er een akkoord is. Zodra dat het geval is, moeten wij heel hard gaan werken aan de wederopbouw van Kosovo en vooral ook oplossingen aandragen voor het probleem van de vluchtelingen en ontheemden. Als wij echt vrede willen, dan moet de Europese Unie zodra er een akkoord is, van start gaan. Maar dan moet er wel eerst een akkoord zijn.

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats zou ik willen zeggen dat ik het met de heer Dupuis eens ben. Het grote probleem is de persoon van Milosevic, zoals in Irak de persoon van Saddam Hoessein. Om vrede te sluiten zijn twee partijen nodig, om oorlog te voeren slechts een enkele. Dat mogen wij niet vergeten.
Voor ons betekent dat in de eerste plaats dat wij, als wij het over de democratie hebben, geloofwaardig moeten zijn. In internationaal verband staat democratie gelijk met het zelfbeschikkingsrecht van de volken, waarover iedereen graag spreekt maar dat iedereen vergeet als hij een oorlog heeft gewonnen. Dat is voor de mensheid altijd een vloek gebleken.
In de tweede plaats mogen wij ons geen illusies maken. Ik ben het met de heer Titley eens: zonder militaire aanwezigheid komt er geen vrede. Die militaire aanwezigheid mag niet eeuwig blijven duren, maar moet tastbaar zijn en ervoor zorgen dat de overeenkomsten en afspraken worden nageleefd. Wij willen het Servische volk niet afstoten. Ook de Serviërs zijn Europeanen en zullen ooit het recht hebben van Europa deel uit te maken. Dat kan echter alleen onder een beschaafd regime en niet onder een totalitaire dictatuur zoals die van Milosevic.
Applaus

Wiersma
Voorzitter, wij moeten vaststellen dat de spanning rond Kosovo de afgelopen dagen is opgelopen. Het is een soort politieke thriller geworden en over enkele dagen treedt de nieuwe fase in het onderhandelingsproces in. Hoe zal het aflopen met de conclusies van Rambouillet? Dat is de vraag die natuurlijk iedereen hier en elders bezighoudt. De internationale klok tikt door en welke van beide partijen zal als eerste akkoord gaan met de conclusies van Rambouillet. Welke acties zal tegen weigeraars worden ondernomen? Dat zijn vragen die voorop staan in de situatie waarin wij ons bevinden.
De Kosovo-Albanezen lijken dicht tegen aanvaarding van de conclusies aan te zitten, maar Milosevic worstelt nog steeds met zijn soevereiniteit. Kan hij militairen toelaten in zijn Federale Republiek? De Servische aanwezigheid in Kosovo is toegenomen en ook dat is een punt dat zorgen baart. Welk feit wil Milosevic daarmee creëren? Dat zijn vragen die de komende dagen beantwoord zullen moeten worden.
Vanaf deze plek kan ik slechts hopen dat de partijen zich schikken naar de conclusies van Rambouillet. Die bevatten de elementen voor een langere-termijnoplossing ook al zal niemand tevreden zijn met alle aspecten. Maar het doet niemand in de regio kwaad met compromissen te leren omgaan. Dat is in dit conflict ook steeds de lijn van mijn fractie geweest. Eenzijdige oplossingen hebben eenzijdige gevolgen en zijn daarom geen echte oplossingen. Maar het A van Rambouillet moet gevolgd worden door het B van een internationale militaire presentie. Dat betekent ook in ieder geval een presentie voor langere termijn. Hoe gaan wij dat organiseren? Dat is minstens zo'n interessante vraag als de vraag wanneer Rambouillet zal worden afgeconcludeerd. Wat zal daarbij de rol van de Europese Unie zijn?
Ik denk dat wij de gelegenheid moeten aangrijpen voor een discussie over de invulling van het Verdrag van Amsterdam en de wijze waarop de Europese Unie in de toekomst in dit soort zaken een rol kan spelen. Dat vereist wel eenheid van opvatting binnen de EU. Ik hoop ook dat die de komende tijd gehandhaafd zal blijven, want zonder die eenheid zullen wij niet in staat zijn een wezenlijke rol daar te spelen.
Ook moeten wij bereid zijn desnoods militair op te treden om het akkoord van Rambouillet af te dwingen, mochten de Serviërs dat blijven afwijzen. Uiteindelijk moet echter een politieke oplossing de voorkeur hebben boven een militaire.

Bianco
Mijnheer de Voorzitter, ook wij hopen dat de akkoorden van Rambouillet de eindstreep halen en dat men komt tot ondertekening van die ontmoetingen die op de een of andere manier vrede moeten brengen in Kosovo. Maar jammer genoeg zijn de voortekenen niet bepaald gunstig. Dit komt niet alleen doordat de Servische regering bezig is troepenmachten rondom Kosovo samen te trekken, maar ook doordat er iets verontrustends is gebeurd: er is namelijk een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen een paar vertegenwoordigers van het UCK, waarvan er drie in de onderhandelingen van Rambouillet zaten. Het is duidelijk dat wij gewapend met een forse dosis hoop niet echt ver komen. Waar wij wel mee op de proppen moeten komen, is een geschikt beleid dat dwingt tot ondertekening van een verdrag dat niet voortdurend op de lange baan mag worden geschoven. Ik ben het niet eens met de heer Titley als hij zegt dat het doel desnoods ook bereikt mag worden zonder dat dit allemaal op korte termijn geschiedt: al dat op de lange baan schuiven veroorzaakt alleen maar nog meer doden, het maakt de situatie alleen nog maar erger. Op dit moment is het broodnodig dat wij pressie gaan uitoefenen om een akkoord, om vrede te krijgen.
Een van de zaken waarvoor gezorgd moet worden is dat de contactgroep en wie daar deel van uitmaakt met één stem gaat spreken, dat er geen dissonanties ontstaan en dat de Europese Unie en de Verenigde Staten één lijn trekken. Het kan echt niet door de beugel dat verschillende politici langs elkaar heen opereren, want juist daardoor kan Milosevic ongestoord zijn gang gaan met een beleid van zoveel mogelijk uitstellen. Op die manier blijft hij eraan ontkomen dat men uiteindelijk aan een afrekening begint en korte metten maakt. Een dergelijk uitgangspunt moet bovendien samengaan, mijnheer de Voorzitter, met een ruimere visie van het hele Balkan-probleem. Het is toch te gek dat men denkt dat het probleem wel verholpen wordt als er maar een akkoord ondertekend wordt! Er moet eindelijk eens een algeheel plan uitgestippeld worden dat tot vrede in de hele Balkan kan leiden. Er moet eindelijk eens een algehele conferentie belegd worden. En ik geloof dat de Raad onder het Duitse voorzitterschap een begin kan maken om die richting uit te gaan en de eerste lijnen van zo'n beleid op papier te zetten.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben een zeer eenvoudige reden om het vredesproces van Rambouillet te ondersteunen: er is niets beters. Toch moeten wij vaststellen dat de kwadratuur van de cirkel niet is gevonden. Milosevic wijst een militaire vredesmacht in Kosovo nog altijd af en het UCK weigert de wapens in te leveren en met autonomie genoegen te nemen. De zwakheid van de politiek verdeelde Kosovaren is de kracht van Milosevic. Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat beide partijen de pauze in de onderhandelingen alleen hebben gebruikt om het nakende lenteoffensief voor te bereiden.
De politieke inspanningen van het Europese Raadsvoorzitterschap en de Verenigde Staten veranderen daar niets aan. Hier blijkt, zoals al zo vaak in de Balkan, nog maar eens hoe zwak de zogenaamde internationale gemeenschap wel is. De NAVO kan nog altijd optreden, maar de geloofwaardigheid van het enige, intacte Westerse militaire bondgenootschap is in Kosovo aangetast, niet alleen als gevolg van de telkens opnieuw opborrelende naijver tussen de VS en Frankrijk, maar vooral ook door het getalm van de Europese partners om zich tot een jarenlange en dure militaire aanwezigheid te verbinden. Wij kunnen dat gebrek aan politieke wil alleen maar telkens opnieuw betreuren en de Europeanen ertoe oproepen eindelijk werk te maken van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, evenals andere sprekers wil ook ik duidelijk maken dat solidariteit tussen de lidstaten van de Europese Unie een absolute voorwaarde is voor een juiste oplossing van het probleem in Kosovo. Het allerbelangrijkste is dat er een akkoord wordt gesloten. Daarover ben ik het met de heer Titley eens. Een militaire aanwezigheid zal alleen goede resultaten hebben, als er een akkoord is waarmee onschendbaarheid van de grenzen in de Balkan - waar alle landen in de Balkan: Bulgarije, Albanië, Griekenland en Roemenië om vragen - wordt gegarandeerd en een concrete oplossing wordt geboden voor het autonomievraagstuk.
Dit gebied is een gebied dat herinneringen oproept. Er komen Fransen, Britten, Duitsers, Spanjaarden naar Griekenland om de kerkhoven te bezoeken waar hun tijdens de Eerste Wereldoorlog gevallen landgenoten begraven liggen. Daarom is een akkoord zo noodzakelijk. Er moet, zoals ik zojuist al zei, een akkoord komen waarmee de huidige grenzen worden gegarandeerd. Als dit akkoord wordt bereikt, zal ook de militaire macht die momenteel in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië op poten wordt gezet, een opbouwende rol kunnen vervullen.
Het vraagstuk-Kosovo is geen Europese "kwestie-Irak" . Wij zijn blij met de Amerikaanse aanwezigheid hier, maar het vraagstuk-Kosovo zelf is een bij uitstek Europese aangelegenheid en daarom is solidariteit tussen de lidstaten van de Europese Unie bij de behandeling daarvan absoluut onontbeerlijk.

De Voorzitter
Ik heb zeven ontwerpresoluties ontvangen overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
De vergadering wordt om 11.55 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat

Stemming
Moreau
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, overeenkomstig artikel 129 verzoek ik namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links om terugverwijzing van de verslagen-Sarlis en -Swoboda naar de commissie. Deze twee verslagen plaatsen het Europees Parlement namelijk voor een zware verantwoordelijkheid: het bevorderen van de liberalisering van het internationaal goederenvervoer per spoor.
De door de Commissie opgestelde richtlijnen waarop deze verslagen betrekking hebben, bevatten enkel bepalingen van technische aard en prijzen deze oplossing niet aan. In de Raad zijn de regeringen van de lidstaten verdeeld over deze kwestie. Het spoorwegpersoneel, al hun vakbonden en de Europese vakbondsconfederatie hebben hun verzet tegen deze benadering uitgesproken met een goed opgevolgde Europese actie- en stakingsdag, en hebben hun ongenoegen ook kenbaar gemaakt tijdens gesprekken met beide rapporteurs.
Om al deze redenen roep ik ons Parlement op deze weg niet te bewandelen en tot terugverwijzing van deze verslagen naar de commissie te besluiten.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur en uit eigen naam kant ik mij tegen dit verzoek. Ik zou uitdrukkelijk het volgende willen zeggen. In de eerste plaats loopt het goederenvervoer per spoor terug en daalt de werkgelegenheid. Daarom moeten wij de Europese spoorwegen onverwijld hervormen. Dat is de grondgedachte van het verslag van de heer Sarlis en mijzelf.
In de tweede plaats heeft de commissaris gisteren een aantal van onze opmerkingen van de hand gewezen. Daarom moeten wij ons standpunt ten aanzien van de Commissie duidelijk formuleren. Wij willen geen ongebreidelde en blinde liberalisering, maar willen de spoorwegen op een zinvolle wijze op Europees niveau organiseren. Daartoe moeten wij komen en daarom verzoek ik u vandaag over dit verslag te stemmen. Wij hebben het verslag in de commissie uitvoerig en langdurig besproken en alleen mevrouw Moreau heeft tegengestemd. Daarom vind ik het belangrijk dat wij hierover vandaag stemmen.
Applaus

Lienemann
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het voorstel van mevrouw Moreau steunen.
In het Verdrag van Amsterdam is sprake van het begrip "diensten van algemeen belang" . Het is duidelijk dat op een gebied als dat van het vervoer per spoor dit concept moet primeren boven een liberalisering van de diensten op het vlak van het vervoer per spoor. Welnu, wij beschikken momenteel over geen enkele kaderrichtlijn waarin bepaald wordt wat deze diensten van algemeen belang inhouden.
Ons inziens dient dan ook gewacht te worden met de liberalisering of de openstelling van deze levensbelangrijke sector voor concurrentie. Zoals mevrouw Moreau ook al zei, hecht het personeel niet alleen veel belang aan zijn werkgelegenheid, maar ook aan het algemeen belang.
Het lijkt mij bijgevolg voorbarig deze kwestie te behandelen zolang we niet over een kaderrichtlijn inzake diensten van algemeen belang beschikken. Ik verzoek dan ook net als mevrouw Moreau om terugverwijzing naar de commissie.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil van meet af aan duidelijk maken dat ik tegen terugverwijzing naar de commissie ben. De plenaire vergadering moet vandaag over deze twee verslagen stemmen. Er is een grote meerderheid voor deze verslagen, kris kras door alle partijen heen. Wij moeten eindelijk schot zien te brengen in dit alom bekende vraagstuk van de geleidelijke liberalisatie van de spoorwegen. Ik herhaal nogmaals dat het in deze fase alleen gaat om liberalisatie van het goederenvervoer. Dit vraagstuk wordt reeds vanaf januari 1998 hier in het Parlement besproken, toen wij een resolutie aannamen waarin wij een lans braken voor een geleidelijke liberalisatie. In de vervoerscommissie hebben wij met bijna eenparigheid van stemmen het verslag met al zijn bevindingen goedgekeurd.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat er sedert 1970 een richtlijn van de Europese Gemeenschap bestaat, waarin werd voorzien in gedeeltelijke liberalisatie. 27 jaar zijn sedertdien verstreken en van deze liberalisatie is niets terechtgekomen. Het vervoer over zee, het luchtvervoer en het wegvervoer zijn allemaal geliberaliseerd. Laten wij dus zorgen dat ook deze liberalisatie doorgaat! Laten wij zowel de Raad als ook de Commissie een lesje leren!
Applaus
(Het Parlement verwerpt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie)
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Souchet
Dankzij het verslag van de Commissie (COM 98-0326) kunnen we een onderzoek instellen naar de huidige en geplande acties voor de tenuitvoerlegging van de conclusies van de tussentijdse ministeriële bijeenkomst van 13 en 14 maart 1997 in Bergen over de integratie van de sectoren visserij en milieu. Het toepassingsgebied is beperkt tot de Noordzee.
De Noordzee bevat relatief veel meer vis dan de Atlantische Oceaan. De totale biomassa van alle aanwezige vis in de Noordzee wordt op ongeveer 10 miljoen ton geschat. De jaarlijkse visvangsten bedragen ongeveer 2, 5 miljoen ton. De belangrijkste soorten roofvissen consumeren jaarlijks ongeveer dezelfde hoeveelheid vis.
Voor de commerciële visvangst zijn de volgende soorten het belangrijkst: zandspiering (38 %), haring (13 %), steenbolk (10 %), zeetong, schelvis, zwarte koolvis, wijting (8 %), sprot (7 %), horsmakreel (4 %) en schol (3 %).
Tijdens de conferentie over de Noordzee in Bergen zijn de volgende negen hoofdlijnen vastgesteld: het opnieuw samenstellen en behouden van de biomassa van paaivissen, het verkleinen van de capaciteit van de vissersvloot en/of de visserijinspanningen, het beschermen van jonge vis, zoutwaterschelpdieren en weekdieren, het beschermen van bepaalde soorten en leefgebieden, het beschermen tegen activiteiten die niets met de visserijsector te maken hebben en het uitvoeren en controleren van al deze activiteiten. Het gaat hierbij met name om de volgende aspecten: de wetenschappelijke, technologische en economische gevolgen, informatie en participatie en een betere integratie van het visserij- en milieubeleid.
Het toepassingsgebied van deze conclusies is dus zeer groot en kan gevolgen hebben voor alle Europese vissers. Deze conclusies hebben immers hun weerslag op bepaalde aspecten van het GVB, zoals de totaal toegestane vangsten, de quota's, de vermindering van de capaciteit van de vissersvloot, de maaswijdte van de netten en de technische visserijmaatregelen.
Alle betrokken landen zijn, met uitzondering van Noorwegen, lid van de Europese Unie. Het is dus van groot belang dat we nauw met de Noren samenwerken en voorkomen dat tegenstrijdige maatregelen worden genomen die tot concurrentievervalsing zouden kunnen leiden.
Tijdens de laatste plenaire vergadering hebben we een initiatiefverslag aangenomen over de regionalisering van het GVB. In dit verslag stond een aantal, in onze ogen omstreden begrippen. Zo wordt de Noordzee in dit verslag niet als een regionale entiteit of productiebassin beschouwd. Men gaat in het verslag uit van een regionalisatie die gebaseerd is op territoriale administratieve regio's. Het verslag dat vandaag ter tafel ligt over de Conferentie van Bergen toont duidelijk aan dat de benadering van het Europees Parlement onrealistisch is, met name daar het de 12-mijlszone wil uitbreiden tot een 24-mijlszone. Deze laatste bepaling is tot mijn grote verrassing door een aantal Franse afgevaardigden geaccepteerd, terwijl ze ertoe leidt dat de Franse vissers geen toegang meer zullen hebben tot sommige zeer belangrijke visserijzones die nu wel voor de Fransen toegankelijk zijn.
Verslag-Piecyk (A4-0074/99)
Novo
Mijnheer de Voorzitter, het is bekend dat de bouw van projecten in het kader van het trans-Europees vervoersnetwerk bijna volledig stilligt omdat de politieke wil ontbreekt, ook al worden vaak hoogdravende intentieverklaringen afgelegd en prachtige gelegenheidstoespraken gehouden. Wij steunen dan ook het amendement van de rapporteur waarin het voorstel van de Commissie om de richtsnoeren te herzien en aan te passen via de opstelling van nieuwe witboeken verworpen wordt.
Het lijkt ons evenwel gewoonweg onaanvaardbaar dat wordt voorgesteld dat enkel zeehavens die jaarlijks meer dan 1, 5 miljoen ton goederen verhandelen, als knooppunten voor de ontwikkeling van intermodaal vervoer beschouwd worden. Wij stemmen tegen dit wijzigingsvoorstel, dat niet alleen zeehavens in mijn land, maar ook elders tot isolement kan veroordelen omdat zij geen toegang zullen hebben tot de financiële middelen waarmee zij voor intermodale systemen en degelijke aansluitingen op de belangrijkste vervoersnetwerken kunnen zorgen en omdat zij verhinderd worden om zich op voet van gelijkheid met de anderen te ontwikkelen.
Het voorstel om deze criteria tot de zeehavens van de ultraperifere gebieden uit te breiden is helemaal onaanvaardbaar, omdat daardoor bijvoorbeeld de zeehaven van Ponta Delgada getroffen zou worden.

Deprez
De daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de interne markt leidt tot almaar meer mobiliteit, met name op het vlak van personen- en goederenvervoer. De eisen van duurzame ontwikkeling en de internationale verbintenissen die de Unie op dit gebied is aangegaan, maken een vermindering van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen noodzakelijk. Deze twee feiten vergen de aanleg van een trans-Europees geïntegreerd vervoersnetwerk, waarbij ook een intermodale dimensie ontwikkeld moet worden.
In het licht van de almaar langer wordende files die onze steden meer en meer verstikken, kunnen dankzij deze aanpak op termijn aanzienlijke besparingen gerealiseerd worden en kan niet alleen het milieu gespaard worden, maar kan ook op economische kosten bespaard worden.
Ik ben het met de rapporteur eens dat de Commissie terecht voorstelt binnenhavens en intermodale terminals aan de zeehavens toe te voegen, daar zij immers knoop- en overslagpunten in het trans-Europees netwerk voor gecombineerd vervoer zijn.
Ik ga er eveneens mee akkoord dat het stuk dat aan het begin of het einde van het reizigers- en vrachtvervoer via het trans-Europees netwerk voor gecombineerd vervoer over de autoweg of de weg wordt afgelegd zo kort mogelijk moet zijn.
Met het oog op duidelijkheid en samenhang lijkt het mij ook zinvol dat het Parlement bij zijn standpunt blijft dat de communautaire steun voor het trans-Europees vervoernetwerk naar de infrastructuur van havengebieden moet gaan en niet mag worden besteed aan investeringen in suprastructuur. Die kunnen inderdaad in aanmerking komen voor steun uit hoofde van het Cohesiefonds of de structuurfondsen.

Girão Pereira
Ik heb voor het verslag-Piecyk gestemd, niet alleen omdat het de intrinsieke verdienste heeft de intermodale verbindingen in de Europese ruimte te verduidelijken, maar ook omdat amendement 13 betrekking heeft op de intermodale verbindingen tussen Spanje en Portugal.
Het lijkt mij passend en zinvol project nr. 8 van Essen - de autoweg Lissabon-Valladolid - te vervangen en een nieuw project vast te stellen waaruit de wijzigingen blijken. Aldus wordt hier ook de spoorweg- en haveninfrastructuur van Midden- en Noord-Portugal in opgenomen, alsmede het netwerk van nog te bouwen of al aangelegde wegen, zoals de IP5, die evenwel snel tot autoweg omgevormd moet worden, zoals overigens in de bijlage gepland wordt.

Killilea
Het doel van dit verslag is helderheid te verschaffen omtrent de situatie van zeehavens, binnenhavens en luchthavens in het algemene kader van het functioneren van de trans-Europese netwerken. Als we de interne markt optimaal willen laten werken en alle regio's van de EU de kans willen bieden op gelijke voet met elkaar te kunnen concurreren, dient de voltooiing van het trans-Europese vervoersnetwerk een prioriteit te worden voor alle regeringen in de EU.
Het is echter duidelijk dat de communautaire financiering niet toereikend is om die uitdaging te kunnen aangaan, ondanks het positieve effect van dergelijke investeringen op de ontwikkeling van de plaatselijke en nationale economie. Het is duidelijk dat de ontwikkeling van die netwerken de werkgelegenheid ten goede zal komen en tot infrastructuurprojecten zal leiden die de concurrentiepositie en productiviteit van regionale economieën zouden verbeteren.
De Europese Commissie heeft een verslag laten opstellen over de vraag of partnerschappen tussen de publieke en particuliere sector een rol moeten krijgen in de ontwikkeling van trans-Europese projecten voor EU-vervoersnetwerken zoals voorzien in het Verdrag van Maastricht. Het verslag concludeert dat dergelijke partnerschappen inderdaad een integraal onderdeel van die ontwikkeling dienen te zijn. De Europese Commissie heeft de lidstaten nu geheel terecht uitgenodigd specifieke projecten voor te dragen die in aanmerking zouden komen voor die gedeeltelijk publieke en gedeeltelijk particuliere aanpak. De lidstaten worden daarbij uitgenodigd de particuliere sector op zo kort mogelijke termijn bij de ontwikkeling van infrastructuurprojecten te betrekken.
Vanuit Iers perspectief ben ik, meer in het algemeen, ingenomen met het initiatief van de Ierse regering om particuliere ondernemingen, in de geest van dat partnerschap en binnen het kader van de Ierse economie, de gelegenheid te geven grootschalige publieke projecten te financieren. We moeten realistisch zijn ten aanzien van het niveau van de middelen uit de structuurfondsen waar Ierland na de vaststelling van het volgende communautair bestek nog op kan rekenen. In 2006 krijgt Ierland nog maar 20 % van haar huidige toelage uit de structuurfondsen van de EU. Het is daarom zaak dat de Ierse regering actief op zoek gaat naar nieuwe bronnen die de vermindering van de middelen uit de structuurfondsen en het Cohesiefonds kunnen compenseren.Ik verwelkom het feit dat het bedrijfsleven nu in de gelegenheid wordt gesteld een wezenlijke rol te gaan spelen in de financiering van openbare projecten en initiatieven die voorheen uitsluitend uit EU-fondsen werden gefinancierd.
Commissaris Kinnock heeft al gewezen op de rol die er in de vervoerssector voor het bedrijfsleven is weggelegd. De vertegenwoordigers van ondernemingen en non-profitinstellingen in Ierland en de rest van Europa die een vermindering van structuurfondsgelden in het vooruitzicht is gesteld, zouden er goed aan doen gebruik te maken van de kansen die hun nu worden geboden om een partnerschap met de overheid aan te gaan ter bevordering van de ontwikkeling van hun eigen regio.

Le Rachinel
De toestand is ernstig in Frankrijk: er zijn almaar minder concurrerende havens, de scheepswerven gaan dicht en er zijn almaar minder zeelieden.
In het verslag en de benadering van collega Piecyk wordt uit het oog verloren dat een haven slechts kan bestaan in het kader van een volledige maritieme sector, die met andere woorden de bouw en reparatie van schepen en de eigenlijke commerciële activiteiten omvat. Welnu, deze drie activiteiten worden geleidelijk van elkaar gescheiden om elk een stille dood te sterven. Nemen wij het voorbeeld van de autonome haven van Le Havre. In deze parel van de Franse scheepsbouw werden ooit de mooiste schepen gebouwd zoals de "France" en de "Club Med 2" - een prachtige, computergestuurde vijfmaster van 134 meter en met 2000 m2 zeiloppervlak - maar ook oceaanschepen, kabelleggers, veerboten en vooral passagiersschepen.
Die tijd is echter voorbij. Nadat Le Havre in 1979 getroffen werd door de verkoop van het passagiersschip "France" , is de stad, die dertig jaar door de communisten bestuurd en mede door de CGT beheerd werd, onlangs ook zijn haven kwijtgeraakt. Deze gaat over twee jaar dicht. Op 9 november jongstleden besloot de Commissie immers dat de 1, 8 miljard Franse francs overheidssteun voor de werkplaatsen en scheepswerven van Le Havre onwettig was, en eiste zij op grond van de mededingingsregels teruggave van deze steun. Eventuele overnemers moeten dit bedrag dus terugbetalen. Overbodig te zeggen dat er geen kandidaten waren!
Nadat het eerder ook al onze landbouw en landbouwers, onze openbare diensten, onze textielsector, onze mijnen en steenkoolmijnen en onze handelsvloot vernietigde, pakt Brussel nu ook onze havens en onze scheepsbouw aan! Brussel weigert een Europese preferentie in te stellen voor de bouw en reparatie van schepen onder nationale vlag. Brussel verbiedt alle steun en overheidssubsidies die een onderneming er weer bovenop willen helpen. Brussel verplicht eventuele overnemers van een bedrijf dat steun gekregen heeft, de ontvangen overheidssteun terug te betalen. Brussel levert onze havens en scheepswerven over aan de concurrentie van de lagelonenlanden. De maat is vol, het einde staat vast en de dood is aangekondigd!
Wij kunnen dat niet aanvaarden. Het Front national stelt daarom een hervorming ten gronde van de sector voor. Wij stellen een hervorming van de belastingen voor de reders en investeringen in de haveninfrastructuur voor. Wij moeten de investeringen in de scheepvaart bevorderen, hetzij met directe steun, hetzij met belastingfaciliteiten; wij moeten de kennis van onze hooggekwalificeerde arbeiders beschermen; wij moeten opnieuw de communautaire preferentie instellen voor de werkgelegenheid en de bouw en reparatie van schepen onder nationale vlag - zoals de Verenigde Staten allang doen - en we moeten de schepen die deze preferentieregels niet naleven, straffen en hun compenserende heffingen opleggen. Brussel wil met vrijhandel en deregulering onze matrozen verdrinken, onze arbeiders uitschakelen en onze havens tot zinken brengen. Laten wij dat verwerpen!

Souchet
De in beschikking 1692/96/EG geplande ontwikkeling van het trans-Europees vervoernetwerk heeft als doel een geïntegreerd en multimodaal infrastructuurnetwerk te creëren. Dit is tevens een belangrijk gebied voor samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie.
De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten heeft natuurlijk voor het verslag-Piecyk gestemd, ook al vraagt zij zich af waarom de procedure zo lang aansleept: werd de kwestie al niet op 4 maart 1998 aan de Commissie vervoer en toerisme overgemaakt?
Teneinde de productiviteit van de ondernemingen te bevorderen en de ontsluiting van bepaalde regio's van de lidstaten van de Europese Unie mogelijk te maken, dient zo snel mogelijk voor doeltreffende, soepele en goedkope logistieke structuren gezorgd te worden. Wij kunnen de vertraging op het niveau van de Europese Unie op dit levensbelangrijke gebied voor de economische activiteit van onze regio's dan ook alleen maar betreuren.
Het voorstel van de Commissie leek ons zowel qua structuur als qua gekozen benadering interessant.
Met betrekking tot de structuur is het verstandig de binnenhavens en intermodale terminals aan de zeehavens toe te voegen, aangezien er een nauwe band bestaat tussen de zeehavens en de knooppunten in het achterland en aldus het intermodaal vervoer ontwikkeld kan worden.
Met betrekking tot de door de Commissie gevolgde benadering waren wij van oordeel dat, uiteraard met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, de knooppunten beter geïntegreerd moesten worden door in de richtsnoeren specifieke verwijzingen naar de knooppunten op te nemen, deze aan te duiden en nieuwe of herziene specificaties voor de projecten van algemeen belang in te voeren.
Verslag-Sarlis (A4-0058/99)
Novo
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben zopas tegen dit verslag gestemd omdat het het Europees Parlement een liberalisering van de spoorwegen voorstelt die, naar het voorbeeld van wat met de Britse spoorwegen gebeurd is, ernstige economische en sociale gevolgen voor de Europese spoorwegen kan hebben. In dit verslag wordt vooralsnog enkel de liberalisering van het internationaal vrachtvervoer behandeld, maar het lijdt geen twijfel dat voor de liberalisering van het binnenlands en internationaal reizigersvervoer dezelfde richtsnoeren zullen gelden.
Voortaan kan eender welke entiteit, persoon of groep, die niet noodzakelijkerwijs vertrouwd is met of banden heeft met het vervoer per spoor, ongeacht zijn nationaliteit en de lidstaat waarvoor hij zich kandidaat stelt, toegang tot het spoor krijgen. Deze entiteiten kunnen in feite gebruik maken van met overheidsgeld gebouwde infrastructuur en toegang krijgen tot de rendabele delen van de sector, terwijl de algemene kosten voor het onderhoud nog altijd door de overheid gedragen zullen worden, met andere woorden het niet-rendabele deel zal in handen van de overheid blijven.
Men had moeten investeren met het oog op een betere dienstverlening door overheidsdiensten, die een beslissende rol spelen in de onderscheiden landen en die een onvervangbare rol speelden en moeten blijven spelen in de binnenlandse en internationale verbindingen tussen de regio's. Men had moeten erkennen dat het algemeen beheer van de spoorwegen daadwerkelijk ten dienste van de bevolking moet staan en dat het spoorvervoer modern en doeltreffend gemaakt moet worden. Men had zich moeten bezinnen over een aantal heel positieve ervaringen op het gebied van samenwerking tussen overheidsdiensten en men had de concurrentievoorwaarden tegenover andere vervoerswijzen moeten verbeteren. In plaats hiervan kiest men echter voor een onaanvaardbare liberalisering, die hoogstwaarschijnlijk rampzalige gevolgen voor de sector zal hebben.

Bébéar
Ter begeleiding van de juridische procedure voor de afschaffing van de grenzen en het vrij verkeer van personen en goederen hebben wij in januari 1998 het Witboek van de Commissie inzake het spoorvervoer in de Europese Unie goedgekeurd.
In dit Witboek werden een aantal krachtlijnen uitgewerkt. Bedoeling was een ambitieus en kwaliteitsbeleid te voeren voor de nationale spoorwegondernemingen, die vaak zwaar in de schulden zaten.
Een jaar later wensen wij nog altijd hetzelfde: liberalisering van de spoorwegen in Europa voor het internationaal vrachtvervoer, en vervolgens ook geleidelijk voor het nationaal vrachtvervoer en het internationaal reizigersvervoer. De geleidelijke uitbreiding die wij wensen komt wel heel traag op gang. Het spoor moet meer dan ooit nieuw leven ingeblazen worden. Dat is slechts mogelijk als de vrijemarktwetten tot dit levensbelangrijke deel van de economie worden uitgebreid.
Het is heel moeilijk om met onze spoorwegnetten op een Europese schaal te werken. De onderlinge verbinding van de bestaande netten stelt zowel materiële als juridische problemen. De hoofdlijnen worden niet uitgebreid en de vrije toegang tot de spoorweginfrastructuur wordt nog altijd niet volledig toegepast in de praktijk.
Onze nationale spoorwegmaatschappijen hebben het net als onze respectieve regeringen moeilijk om een onderscheid te maken tussen het beheer van de vervoersinfrastructuur, enerzijds en de exploitatie van de spoorwegen, anderzijds.
Wij dienen dan ook nog altijd nieuwe maatregelen en richtsnoeren ter aanvulling van de huidige bepalingen voor te stellen. De volgende maatregelen lijken mij het meest noodzakelijk: een soepeler en beter aangepast beheer van de clientèle en vrije concurrentie in een vrije markt.
Ik keur dit nieuwe verslag-Sarlis dan ook goed omdat ik mij niet kan voorstellen dat alleen het wegennet over moderne en concurrerende infrastructuur beschikt. Er is een cruciale rol weggelegd voor het spoor, in het bijzonder aan de vooravond van de uitbreiding.

Bernardini
Na het Witboek met als titel "Een strategie om de spoorwegen in de Gemeenschap weer vitaal te maken" stelt de Commissie ons een "infrastructuurpakket" voor, met andere woorden een geheel dat het mogelijk maakt de bestaande richtlijnen te wijzigen. Waarom? Vooral om het vervoer per spoor op te splitsen en dus het proces naar liberalisering van het vrachtvervoer te versnellen.
Wij kunnen dit niet aanvaarden onder de huidige voorwaarden. Waarom wil men immers tegen elke prijs richtlijn 91/440 opnieuw vaststellen, maar weigert men een evaluatie? U zult zich herinneren dat tussen 1985 en 1995 500.000 banen verdwenen zijn in de sector. Hoe kunnen wij geloven dat het Commissievoorstel tot liberalisering een doeltreffende oplossing voor het spoor zal zijn? Wij zijn geen rabiate tegenstanders van liberalisering wanneer dit concept op gematigde en weloverwogen wijze wordt toegepast. In dit geval wil men evenwel blinde concurrentie aanprijzen en de weg vrijmaken voor andere entiteiten dan de spoorwegondernemingen. Hoe zit het met de veiligheid van de reizigers? Hoe zullen de bevoegdheden tussen deze nieuwe exploitanten en de spoorwegondernemingen verdeeld worden?
De spoorwegen hebben een nieuw elan nodig: wij moeten de maatregelen die al genomen worden - samenwerking tussen de nationale netten - aanmoedigen. De Commissie geeft, met de steun van voorliggende verslagen, evenwel een blancovolmacht voor de implosie van deze sector. Dat kunnen wij niet aanvaarden.

Caudron
Het debat dat wij gisteren over de liberalisering van de spoorwegen hebben gevoerd, was bijzonder belangrijk. Ik ontken niet dat de heer Sarlis en de heer Swoboda degelijk werk geleverd hebben, maar ik spreek mij krachtig uit tegen de wens van de Commissie om de spoorwegen een uniform liberaal systeem op te leggen.
Het is niet aan ons om de geforceerde mars van de Britten naar een volledige deregulering van hun spoorwegennet ter discussie te stellen, maar wij kunnen alleen maar vaststellen dat deze plannen zowel uit het oogpunt van de consument als uit dat van de exploitanten deerlijk mislukt zijn. Voor de consument heeft deze privatisering niet tot de beloofde verbeteringen geleid. Voor de exploitanten stellen we vast dat, nadat aanvankelijk tal van exploitanten opdoken, nu alles opnieuw in handen van één onderneming geconcentreerd wordt.
Ook al kan ik het ermee eens zijn dat bepaalde diensten inderdaad niet volledig in handen van de overheid mogen blijven, ik ben van mening dat in het geval van het spoorvervoer enkel de overheid kan instaan voor de kosten die veroorzaakt worden door deze activiteit, die een groot deel van onze medeburgers aanbelangt, die in het kader van de ruimtelijke ordening past en die heel wat gevolgen voor het milieu heeft. Ik beweer dat overheidsdiensten dankzij hun positie en ethiek het best geplaatst zijn om voor het vervoer van goederen en met name van gevaarlijke goederen te zorgen.
Tenslotte worden in de voorliggende voorstellen, die het eigen karakter van de openbare dienstverlening dreigen aan te tasten, twee zaken uit het oog verloren. Ten eerste dat de overheid voor de investeringen in infrastructuur moet zorgen: de belastingbetaler betaalt dus een eerste maal. Ten tweede wordt ook uit het oog verloren dat de exploitanten rendabel moeten werken en winst moeten maken om hun aandeelhouders tevreden te stellen. Het is bijgevolg een illusie te geloven dat de huidige prijzen voor de consument zullen dalen. Integendeel, de consument zal vaak een tweede maal betalen via hogere tarieven. Sommigen vinden deze argumenten misschien lachwekkend, maar ik zeg dat ze niet zomaar van tafel geveegd kunnen worden.
Ik zal dan ook tegen deze twee verslagen stemmen en ik dring bij de Commissie op nieuwe, realistischer voorstellen aan. Er moet een einde komen aan overhaaste dereguleringen.

Deprez
Aangezien de liberalisering van het spoorvervoer als doel heeft het aandeel van het spoor in het reizigers- en vrachtvervoer te verhogen, past ze natuurlijk in het kader van duurzame ontwikkeling en de naleving van de internationale verbintenissen die de Europese Unie op het gebied van milieubescherming is aangegaan.
Net als onze rapporteur herinner ik eraan dat het Europees Parlement wel degelijk een zo ruim mogelijke liberalisering van het spoorvervoer wenst, ook al is het wenselijk dat die stapsgewijs verloopt, zoals dit Parlement overigens in zijn resolutie van 13 januari 1998 stelde.
Het is dan ook heel jammer dat de Commissie geen voorstellen in die zin doet. De liberalisering van het spoorvervoer steunt vooral op twee pijlers, die zo snel mogelijk vaste vorm moeten krijgen.
Enerzijds moeten de exploitatie van het spoor en het beheer van de spoorweginfrastructuur institutioneel opgesplitst worden.
Anderzijds moeten wij de toegang tot de nationale netwerken vrijmaken onder eerlijke voorwaarden en moeten nieuwe exploitanten doorvoerrechten krijgen, zodat zij hun concurrenten met gelijke wapens kunnen bestrijden.
In dit verband gaan de door onze rapporteur ingediende amendementen in de goede richting en passen zij volledig in het door het Parlement geschetste kader. De liberalisering mag natuurlijk niet tot minder veiligheid voor de spoorweggebruikers leiden. Integendeel, de veiligheid van de reizigers moeten optimaal verzekerd worden.
De verantwoordelijkheid voor de exploitatie en voor het toezicht op de veiligheidssystemen moet dan ook bij de beheerders van de spoorweginfrastructuur liggen: ook hierover ben ik het volledig met de rapporteur eens.

Donnay
De belangen die verbonden zijn aan de ontwikkeling van de interne markt inzake het spoorwegvervoer zijn groot. Het is daarom van belang dat we hier zorgvuldig over nadenken. In dit opzicht is het debat van vandaag dus welkom.
Het is van groot belang dat we het spoorwegvervoer in Europa, en het vrachtvervoer in het bijzonder, nieuw leven inblazen. Dankzij deze wijze van vervoer kunnen we onder andere de vervuiling door het wegvervoer verminderen.
We mogen echter niet toestaan dat onze ideologische houding, ik zal maar niet zeggen onze dogmatische of buitensporige houding, leidt tot totale chaos in het spoorwegvervoer. Ik denk hierbij met name aan de wens van de Commissie om deze vorm van vervoer te liberaliseren.
Ik weet dat de Commissie zeer veel waarde hecht aan de positieve aspecten van concurrentie. In dit bijzondere geval echter, zal een overmaat aan intermodale concurrentie ongetwijfeld schadelijke gevolgen hebben voor het spoorwegvervoer in het algemeen. Dit betekent niet dat we niets moeten doen, en dat het behoud van de status quo een reële oplossing is. Integendeel, we moeten het spoorwegvervoer voorbereiden op de toekomst. Dit betekent dat we een eventuele openstelling van de markt niet zullen afwijzen, maar deze openstelling moet stap voor stap plaatsvinden en de actoren op de markt moeten gelijkwaardig zijn.
In dit opzicht vormen de bepalingen met betrekking tot de gemachtigde aanvragers een bedreiging voor het spoorwegvervoer, aangezien deze bepalingen het eenvoudige tussenpersonen mogelijk maken capaciteit te reserveren. Zouden deze bepalingen van kracht worden, dan zouden ze leiden tot een ongelijke behandeling van de actoren: de spoorwegmaatschappijen zouden dan moeten opdraaien voor de investeringskosten, en dus ook vaak voor de schulden die in het verleden zijn gemaakt, terwijl ze in de praktijk niet meer zijn dan toeleveranciers voor de nieuwkomers, die kunnen kiezen uit de meest rendabele marktsegmenten. Als de lidstaten willen toestaan dat de spoorwegcapaciteit door andere bedrijven dan de spoorwegmaatschappijen gereserveerd kan worden, dan moeten ze dat maar in het kader van hun nationale wetgeving doen. Ze hebben hiervoor geen richtlijn nodig die hun daartoe de bevoegdheid verleent.
Ik wil u tenslotte in herinnering brengen dat de spoorwegmaatschappijen niet uitsluitend commerciële bedrijven zijn. Ze vervullen ook een taak als openbaarvervoersdienst en spelen een belangrijke rol bij de ruimtelijke ordening.

Fayot
Iedereen is het er nu over eens dat het spoor meer dan ooit een instrument voor de toekomst is voor het vervoer van personen en goederen over korte en middellange afstanden. Wij moeten de spoorwegen dan ook ontwikkelen, moderniseren en op commercieel vlak aanpassen in het licht van de moordende concurrentie van het wegvervoer.
Het is bekend dat het spoor, en met name het vrachtvervoer per spoor, er al jaren op achteruit gaat. In het licht van deze situatie werd een Europees beleid voor de liberalisering van het spoor gevoerd. Sinds het begin van de jaren "90 hebben een hele reeks richtlijnen van de eerste generatie hieraan bijgedragen. Deze richtlijnen zijn echter nog niet in alle lidstaten in nationale wetgeving omgezet.
Voor we verder gaan in deze richting, moeten we dus de balans opmaken en de doeltreffendheid van de besluiten tot liberalisering en interne reorganisatie van de overheidsdiensten evalueren.
Welnu, de Commissie wil de liberalisering voortaan nog uitbreiden en het vrachtvervoer per spoor volledig voor concurrentie openstellen, terwijl de liberalisering tot nu toe beperkt bleef tot het gecombineerd vervoer. Volgens de Commissie moeten ook logistieke ondernemingen toegang hebben tot de spoorweginfrastructuur.
Het spreekt vanzelf dat wij het spoor concurrerender moeten maken tegenover het wegvervoer. Het voortbestaan van het spoor hangt er zelfs van af. De volledige openstelling van het spoor voor concurrentie dreigt evenwel de openbare diensten te ontmantelen, om nog te zwijgen van het feit dat het door de richtlijnen ingevoerde systeem om de spoorweginfrastructuurcapaciteit te verdelen omslachtig en bureaucratisch is. De beheerder moet onafhankelijk zijn van de spoorwegonderneming en het geheel moet door een controlemechanisme overkoepeld worden.
Ik deel dan ook de mening van de rapporteur van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, de heer Wibe, die benadrukt dat "de kosten van de grotere administratieve lasten in de lidstaten gemakkelijk de voordelen in de vorm van een toegenomen efficiëntie teniet kunnen doen" .
Om deze reden stem ik tegen het verslag-Sarlis en -Swoboda.

Grossetête en Verwaerde
Wij willen hier vandaag onze tevredenheid uitspreken over de twee, door de Commissie vervoer en toerisme gepresenteerde verslagen inzake de richtlijn uit 1991 betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen en de richtlijnen uit 1995 betreffende de verlening van vergunning aan spoorwegondernemingen, de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit, de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur en veiligheidscertificering. Beide rapporteurs verdienen onze gelukwensen voor het uitstekende werk dat zij geleverd hebben.
Deze richtlijnen gaan in de goede richting. Nadat de Europese Unie eerder ook al het luchtvervoer en de gas- en elektriciteitsmarkt geliberaliseerd had, kon zij de spoorwegen niet langer negeren. Het veel gebruikte spoorvervoer in Europa maakt sinds enkele jaren een zware crisis door. Nadat geëxperimenteerd werd met dirigistische methodes (nationalisatie van spoorwegondernemingen, een overheidsstatuut voor het personeel, rigiditeit ten aanzien van de markt, aanzienlijke tekorten, enzovoort) die in alle lidstaten rampzalig bleken, kan het spoor nu slechts nieuw leven ingeblazen worden via een liberalisering en een terugkeer naar de realiteit van de markt. Sommige lidstaten hebben in dit verband sneller gereageerd dan andere en wij moeten het voorbeeld van geslaagde maatregelen in de verschillende landen van de Unie volgen.
De Europese consumenten zijn zowel op het gebied van veiligheid als van kwaliteit (vertragingen, prijzen, dienstverlening, enzovoort) veeleisend. Zij hebben zich sinds enkele jaren ietwat van deze vervoerswijze afgekeerd. Wij moeten het spoor vandaag de middelen geven om deze mogelijk omvangrijke clientèle terug te winnen.
Natuurlijk moet deze liberalisering geleidelijk en stapsgewijs gaan, zoals onze beide rapporteurs zorgvuldig plannen. Het spoor is een middel voor de toekomst op het gebied van het vervoer van reizigers en goederen, maar het is meer dan dat. Het spoorvervoer draagt inderdaad in ruime mate aan de ruimtelijke ordening bij en speelt met name een uiterst belangrijke rol in plattelands- en ingesloten gebieden. Bovendien zijn de spoorwegen en met name het gecombineerd vrachtvervoer een politieke keuze in het kader van de strijd tegen de luchtverontreiniging die wij altijd al verdedigd hebben.

Lienemann
Ik ben tegen de openstelling van het spoorvervoer voor concurrentie en de door de Commissie en de Raad geplande deregulering.
In het Verdrag van Amsterdam wordt naar diensten van algemeen nut verwezen, maar in de praktijk beschikken wij over geen enkele richtlijn die hiervoor het kader vastlegt of de idee van openbare diensten verzekert. We hebben het dan over gelijke toegang voor alle burgers en gebieden tot infrastructuur en diensten voor het vervoer per spoor, enerzijds en evenwichtige tarieven die het recht op vervoer en vrij verkeer garanderen, anderzijds. Als zo'n kader ontbreekt, is liberalisering, ook al verloopt ze geleidelijk, gevaarlijk. Ze zal de ongelijkheid tussen de regio's en de burgers van de Unie vergroten, tot de ontmanteling van de openbare diensten leiden en meestal ook gepaard gaan met sociale achteruitgang voor de betrokken werknemers.
De Europese spoorwegvakbonden hebben terecht te kennen gegeven dat zij het oneens zijn met dit voorstel. Jammer genoeg blijkt dat in de sectoren die al geliberaliseerd werden, de dienstverlening voor de gebruikers, en met name voor de zwaksten, erop achteruitgaat.
Ik zal dan ook tegen het verslag-Sarlis en -Swoboda en de desbetreffende ontwerprichtlijnen stemmen.

Lindholm
De spoorwegsector is reeds voor een deel geliberaliseerd. Een echte evaluatie heeft daarentegen nog niet plaatsgehad. Wij weten echter dat de ervaringen in vele opzichten niet zeer positief zijn. Voordat we verdergaan, moeten we de ervaringen en de langetermijngevolgen van de huidige richtlijnen onderzoeken.

Porto
Wij zijn het eens met de idee van concurrentie tussen particuliere ondernemingen bij het gebruik van de spoorweginfrastructuur, maar deze principiële instemming volstaat niet; we moeten realistisch zijn en erkennen dat in alle opzichten voor aantrekkelijke voorwaarden voor de exploitatie van deze diensten moet worden gezorgd.
Zo is moderne infrastructuur een eerste voorwaarde om het spoor aantrekkelijk te maken. Wij kunnen weinig of niets verwachten in een land als het mijne, waar men decennia lang niet in het spoor geloofde en een heel ernstig onevenwicht ten gunste van het wegvervoer gecreëerd heeft.
Het spoor moet ook nog altijd in nauw verband met de andere vervoerswijzen gezien worden; alleen op die manier kunnen een degelijke dienstverlening aan de gebruikers en maximale rendabiliteit van alle diensten verzekerd worden. Zo is het, om een belangrijk en heel actueel voorbeeld te geven, ondenkbaar dat een nieuwe luchthaven niet door een hoofdlijn van het spoor bediend zou worden en dat meer dan 10 miljoen passagiers uitsluitend via de weg de luchthaven kunnen bereiken.
Het volstaat evenwel niet over eventueel moderne spoorlijnen te beschikken; de treinen moeten tevens met een hoge frequentie rijden en dat kan alleen als de treinen grote agglomeraties met miljoenen inwoners met elkaar verbinden. Want anders komt men, als er achter de luchthaven slechts een dunbevolkt hinterland ligt, onherroepelijk in een vicieuze cirkel terecht, waarbij weinig treinen worden ingezet omdat er weinig vraag is (uitsluitend of bijna uitsluitend van en naar de luchthaven) en er almaar minder reizigers zijn en de vraag almaar afneemt omdat er weinig treinen rijden (niemand wacht na een vlucht van anderhalf uur een uur op de trein...).

Reding
De drie verslagen waarover wij deze week in plenaire vergadering stemmen, moeten de voorwaarden creëren om van de spoorwegen het interessantste en succesvolste vervoermiddel van het volgende millennium te maken.
Het spoor is een milieuvriendelijk en veelbelovend vervoerssysteem voor goederen en personen waarvan de mogelijkheden op dit ogenblik onvoldoende worden benut. Om die mogelijkheden spoedig volledig te kunnen benutten moeten wij vandaag ingrijpende hervormingen op gang brengen. Om de gedeeltelijke liberalisering van het spoorvervoer kunnen wij niet heen. Liberalisering is echter geen privatisering en bovendien zal die gedeeltelijke liberalisering stapsgewijs en met inachtneming van de sociale aspecten worden uitgevoerd. Zo kunnen wij de voorwaarden creëren om het spoor ook in Luxemburg, het centrum van Europa, tot een doeltreffend en betrouwbaar vervoermiddel te ontwikkelen.
De Europese Volkspartij en haar Luxemburgse leden zullen ervoor zorgen dat geen "zachte', maar wel een evenwichtige en aan onze doelstellingen beantwoordende liberalisering van het spoorvervoer tot stand komt. Wij mogen ons geen illusies maken: het voortbestaan van het spoor staat op het spel. Wij moeten dus handelen.

Schlechter
Wij hebben drie plannen voor een verdere stap naar een geliberaliseerd spoor besproken.
Hoewel ook ik meen dat wij niet meer naar het spoorbeleid van vroeger kunnen terugkeren, ben ik als politicus en vakbondsman toch wat bang voor de toekomst als ik hoor welke argumenten voor deze verdere liberalisering worden aangevoerd.
Wat in de voorbije honderd jaar is opgebouwd, wordt nu gedeeltelijk weer afgebroken. Wij moeten ons afvragen of het beleid van de Commissie, die liberalisering van de nationale en internationale economie als enig redmiddel ziet, wel het juiste is. Waar dat beleid ons brengt, blijkt het duidelijkst in Duitsland, waar het spoorvervoer sterk ontwikkeld is. De reeks treinongelukken houdt niet op. In Duitsland blijkt dat verkeerde besparingen ons duur komen te staan en, nog erger, dat de door de spoorwegmaatschappijen noodgedwongen uitgevoerde besparingen op personeel ten koste van de veiligheid gaan.
Hoewel Luxemburg een van de landen is die het sterkst door de teruggang van het spoorvervoer zijn getroffen, heeft het zijn spoorwegen behouden, ze gemoderniseerd, het personeelsbestand meer dan elders in Europa afgeslankt en daarbij desalniettemin een sociaal bloedbad kunnen vermijden. Is dat dan allemaal tevergeefs geweest?
Wij kunnen ons terecht de vraag stellen waarom bijvoorbeeld richtlijn 91/440, die nog niet eens in alle landen is omgezet, in allerijl door het Parlement en de Raad moet worden gewijzigd en waarom wij ze niet eerst gedurende langere tijd uittesten.
Ik heb de indruk dat dit alweer een staaltje van perfectionisme van de Commissie is. Waarom een gescheiden boekhouding voor het goederen- en personenvervoer? In plaats van te vereenvoudigen maakt de Commissie alles nog ingewikkelder.
Er is sprake van bestuurlijke onafhankelijkheid van de spoorwegondernemingen, vermindering van de schuldenlast en verbetering van de financiële positie, maar tegelijkertijd worden de regeringen ertoe verplicht aan internationale samenwerkingsverbanden toegang tot het internationale spoorwegvervoer te garanderen.
Bovendien wordt de Commissie, hoewel het debat nog niet eens is afgerond, ertoe opgeroepen ook iets aan de prijzen te doen. Wil dat zeggen dat in Luxemburg in een niet al te verre toekomst de prijzen op basis van die van de goedkoopste aanbieder zullen moeten worden berekend? In dat geval wachten de vakbonden nog interessante loononderhandelingen.
Op dit ogenblik is het blijkbaar onmogelijk te beoordelen wat de gevolgen van de nieuwe maatregelen zullen zijn. De wens om de spoorwegen optimaal te gebruiken volstaat op zichzelf echter niet om ook iets echt te verbeteren.
Het beste voorbeeld daarvan zijn de met veel poeha voorgestelde "free ways'. Op grote landkaarten staan 25 van die lijnen getekend, waarvan er echter maar zeven in bedrijf zijn, en dan nog alleen maar omdat de kleinste spoorwegmaatschappij, namelijk die van Luxemburg, al haar diplomatieke handigheid in het "Bureau unique' heeft aangewend. De verschillende spoorwegmaatschappijen hebben door hun voorbeeldige samenwerking bewezen dat ze ook over de grenzen heen iets tot stand kunnen brengen.
Of de inmenging van de Commissie tot verbeteringen zal leiden, betwijfel ik. Ik vind het wel goed dat de meerderheid van het Europees Parlement zich, ondanks de negatieve houding van de Commissie, voor een lagere versnelling heeft uitgesproken en een stapsgewijze uitvoering van de nieuwe richtlijn voorstelt.
Ik zal dus tegen de verslagen van de heren Sarlis en Swoboda stemmen.

Theonas
Met haar nieuwe voorstellen geeft de Europese Commissie de staatsspoorwegen de genadeslag. Zij dringt immers aan op voorzetting van de liberalisatie. Daarbij bevordert zij de particuliere belangen, ten koste van de veiligheid in het vervoer, de openbare dienstverlening en de rechten van de werknemers in deze sector.
Deze voorstellen worden door dezelfde filosofie gekenmerkt als die van de algemene liberalisatieprocedure. Daarin wordt een onderscheid gemaakt tussen aanleg en onderhoud van infrastructuur enerzijds en dienstverlening in het spoorwegvervoer anderzijds. Dat betekent dus dat de infrastructuur wordt bekostigd door de staatsbegroting, maar particuliere bedrijven deze kunnen exploiteren en de winst daarvan in de zak kunnen steken. De Commissie gaat zelfs nog een stapje verder. Zij bepaalt dat de infrastructuurbeheerders ook particuliere bedrijven kunnen zijn die natuurlijk in hun beheer particuliere maatstaven zullen aanleggen. Dit sluit dus haarfijn aan bij de algemene visie betreffende liberalisatie. Ook elders wordt infrastructuur gefinancierd door de overheid en geëxploiteerd door het particulier kapitaal. De rechten van de werknemers vinden echter nergens hun beslag. Er worden zelfs massaontslagen aangekondigd. Men wil immers volledige flexibiliteit bij de vaststelling van het aantal werknemers en werktijden.
De twee onderhavige verslagen overtroeven echter zelfs de Commissievoorstellen nog. Hierin wordt immers gevraagd om liberalisatie van het internationale personen- en goederenvervoer, zowel in de lidstaten als daarbuiten.
Noch in de verslagen, noch in de voorstellen van de Commissie wordt gewag gemaakt van de gevolgen van deze maatregelen voor de werknemers. Met de toegang tot de infrastructuur van particuliere bedrijven wordt het terrein geëffend voor de liberalisatie van de winstgevende activiteiten van de staatsspoorwegen en de radicale verandering van de arbeidsrelaties. De kortgeleden in het Griekse parlement aangenomen wet voor omzetting van de communautaire richtlijnen gaat precies die kant uit. Daarin is sprake van een verlies van duizenden arbeidsplaatsen in de komende jaren.
De liberalisatie zal absoluut niet leiden tot een verbetering van het spoorwegvervoer, zoals men schijnheilig beweert. Integendeel, deze zal een groot gevaar betekenen voor de openbare dienstverlening. Men is trouwens ook van plan de prijzen te verhogen. Zoals een van de rapporteurs opmerkte, is een van de redenen waarom er zo weinig concurrentie plaatsvindt in de spoorwegen, het geringe aantal bedrijven en de geringe winstmarges in het spoorwegvervoer. De niet-rendabele lijnen zullen dan ook binnen de kortste keren worden gesloten, hetgeen zal leiden tot inkrimping van het spoorwegennet en dus tot vertraging van de lokale ontwikkeling en achteruitgang van het milieu.
Wij zien welke gevolgen de liberalisatie heeft gehad in andere vervoerssectoren. Daarom zijn wij uiterst verontrust over het lot dat de openbare dienstverlening, de milieubescherming en de lokale ontwikkeling zal zijn beschoren. Wij zijn fel gekant tegen sociale dumping en tegen ontwrichting van de arbeidsrelaties. Daarom stemmen wij tegen deze twee verslagen.
Wij willen een spoorwegenbeleid dat steun verleent aan de staatsbedrijven en de ontwikkeling van het spoorwegennet bevordert. Dit net moet beantwoorden aan de behoeften van de nationale staatshuishoudingen, de gebruikers en de werknemers. Wij vragen de Commissie haar voorstellen in te trekken en dringen bij de regeringen aan op verwerping van deze Commissievoorstellen in de Raad. Wij hopen dat de werknemers in deze sector hun strijd zullen coördineren en gezamenlijk een stokje zullen steken voor dit beleid dat de belangen van het volk totaal veronachtzaamt, een speculatief beheer van de spoorwegen mogelijk maakt en dus de veiligheid van het vervoer en de rechten van de werknemers en de gebruikers aantast.

Wibe
De reden waarom ik tegen het verslag stem is de overmaat aan details in het document van de Commissie, waarmee ze de spoorwegsector geen dienst bewijst. Ik denk niet dat een overmaat aan details vanuit Brussel een grotere efficiëntie kan bewerkstelligen.
Verslag-Swoboda (A4-0059/99)
Lindholm
De ontwikkeling van de spoorwegen en een ruimere samenwerking is niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk, vooral vanuit milieuoogpunt. Het toenemend verkeer op onze wegen brengt ook een toenemend aantal ongelukken met zich mee, met menselijke drama's als gevolg.
Het voorstel van de Commissie biedt echter geen oplossing. Aan de ene kant beoogt het liberalisering en vrije concurrentie in de spoorwegsector, aan de andere kant bulkt het van regelgeving en details. Ik vind het absurd dat de EU haar zegje wil hebben in wijzigingen van dienstregelingen, wanneer en hoe dit moet gebeuren, over kortingssystemen, reserveringskosten enzovoort.
In een groot en dunbevolkt land als Zweden spelen de spoorwegen een belangrijke rol. Om natuurlijke redenen zullen bepaalde delen van het spoorwegnet nooit rendabel zijn. Toch is het noodzakelijk het verkeer op deze lijnen in stand te houden, als men wil dat heel het land kan "leven" . De toekomst van de spoorwegen moet daarom eerst in de lidstaten grondig besproken worden vooraleer er op EU-niveau bijkomende richtlijnen worden aangenomen.

Lindqvist
Vervoer is grensoverschrijdend. Daarom is samenwerking voor het vervoersbeleid, waaronder ook de spoorwegen vallen, noodzakelijk.
Het verslag is echter veel te gedetailleerd en houdt zich zelfs bezig met dienstregelingen. Daarom stem ik tegen paragraaf 21 van het verslag.

Wibe
De reden waarom ik tegen het verslag stem is dat het document van de Commissie zoveel details bevat. Daarmee bewijst ze de spoorwegsector geen dienst. Ik denk niet dat een overmaat aan details vanuit Brussel een grotere efficiëntie kan bewerkstelligen.
Verslag-Tamino (A4-0101/99)
Schörling
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Tamino is een buitengewoon belangrijk verslag, omdat het beschrijft hoe elektrische toestellen, computers en mobiele telefoons de microgolven en elektromagnetische velden in ons milieu hebben doen toenemen. Wij weten bitter weinig over de invloed die deze toestellen en deze straling op korte en lange termijn op de gezondheid van de mens hebben. Wij zijn bij wijze van spreken proefkonijnen in onze eigen ontwikkeling. Wij hebben evenwel vermoedens dat deze straling kanker, veranderingen in het zenuwstelsel, in het immuunsysteem, in de cellenactiviteit enzovoort kan veroorzaken.
De beoordeling van de Commissie en van het comité van deskundigen druist regelrecht in tegen een groot aantal wetenschappelijke publicaties waarvan in het voorstel van de Commissie niets terug te vinden is. In haar aanbeveling aan de lidstaten zegt de Commissie dat niet zwart op wit bewezen is dat laagfrequente straling genetische schade zou veroorzaken, waardoor het onwaarschijnlijk is dat dit soort straling kanker kan veroorzaken. Men mag dit echter niet zomaar veronderstellen, wanneer men niet zeker is en wanneer anderen bovendien het tegendeel beweren. In zo'n geval moet het voorzichtigheidsprincipe primeren. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat ze niet kan garanderen dat elektromagnetische velden ongevaarlijk zijn, met als gevolg dat de mensen steeds ongeruster worden.
In Italië, Luxemburg en Zweden gelden strengere bepalingen dan die welke de Commissie voorstelt. Zolang er onzekerheid heerst, is dat de juiste handelwijze. Ik herhaal dat het voorzichtigheidsprincipe moet primeren. Voor installaties die elektromagnetische velden produceren, moeten wij een minimumafstand tot bewoonde gebieden en arbeidsplaatsen vaststellen.
Ik betreur dat we niet alle amendementen van de liberale fractie en van de heer Tamino aangenomen hebben, vooral die betreffende voorzichtigheidsmaatregelen en kwaliteitsmeting voor de effecten op lange termijn van elektromagnetische velden.

Bonde en Sandbæk
De aanbeveling van de Commissie over de beperking van blootstelling van de bevolking aan elektromagnetische velden wil erkende acute effecten van het gebruik van telefoons en elektronische apparatuur alsook het acute effect van het toenemend aantal hoogspanningsleidingen in woongebieden vermijden. De Junibeweging is meestal voorstander van het voorzichtigheidsprincipe. Wij zijn echter ook van mening dat de toepassing van dit principe in elke zaak afgewogen moet worden. In dit geval zijn wij tot de conclusie gekomen dat het Europees Parlement niet moet aandringen op een zeer restrictieve aanbeveling op dit gebied.
De heer Tamino heeft bij de voorbereiding van zijn verslag gepolst wat de eventuele gevolgen op lange termijn van elektromagnetische velden zijn. De publieke opinie is sinds jaren sterk in dit onderwerp geïnteresseerd, dat de laatste 20 jaar bovendien het voorwerp van intens wetenschappelijk onderzoek is geweest. Het is echter nog niet wetenschappelijk bewezen dat deze straling op lange termijn een invloed heeft op de gezondheid, laat staan dat ze kanker zou veroorzaken. Op dit ogenblik zijn grote onderzoeksprojecten aan de gang, die de rol van elektromagnetische velden bij de ontwikkeling van kanker bestuderen. Wij menen dan ook dat het niet zinvol is om een standpunt vast te stellen op basis van individuele onderzoeken, maar dat de EU moet wachten tot onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie haar groot evaluatieproject klaar heeft, alvorens wetgeving betreffende de gevolgen op lange termijn op te stellen. Er is op dit gebied reeds veel onderzoek verricht, bijvoorbeeld door de Deense vereniging voor kankerbestrijding, en op basis van de resultaten van dit onderzoek kunnen wij de restrictieve amendementen van de heer Tamino helaas niet steunen. Zodra de wetenschappers van onder andere de WGO harde bewijzen voorleggen, dragen wij graag ons steentje bij aan een wetgeving die bescherming moet bieden tegen eventuele gevolgen op lange termijn. Op dit ogenblik volgen wij echter het advies van de Deense vereniging voor kankerbestrijding op.

Deprez
Niemand in dit Parlement kan redelijkerwijs betwisten dat de gezondheid van onze bevolking en de bescherming van de consumenten en het milieu belangrijke bekommeringen zijn die onze ideeën en daden moeten bepalen.
Tevens kan niemand beweren dat onze samenlevingen zonder elektriciteit en de elektromagnetische velden die ze creëert, zouden kunnen, tenzij met rampzalige gevolgen. Onze taak bestaat er dan ook in ervoor te zorgen dat bij het gebruik alle mogelijke voorzorgsmaatregelen genomen worden om onze burgers te beschermen.
Wij dienen onze besluiten dan ook met alle wenselijke wetenschappelijke voorzorgen te omkleden.
Ik ben het met de rapporteur eens: de beschermingsmaatregelen moeten regelmatig herzien en aangepast worden in het licht van onze toegenomen wetenschappelijke kennis, de diversificatie van de systemen voor het vervoer van energie en het gebruik van nieuwe apparaten die de blootstelling van de gebruikers en de bevolking aan elektromagnetische velden kunnen verhogen. Wij willen de technische vooruitgang niet verhinderen, maar willen deze apparaten aldus optimaal benutten en de schadelijke gevolgen ervan almaar meer beperken.
Omdat op Europees niveau één enkele methode om de gelijkvormigheid van apparaten te meten ontbreekt en een eenvormig controlesysteem moet worden ingevoerd dat de verwezenlijking van de interne markt niet verhindert, dringen wij er terecht bij de Commissie op aan dat zij snel een systeem voorstelt voor de voortdurende revisie van apparaten die magnetische velden produceren, waarbij uiteraard rekening gehouden wordt met hun relatieve intensiteit en hun reële gebruikstijd.
Ik zal de aldus gewijzigde ontwerpaanbeveling steunen.

Gahrton, Holm, Lindholm en Schörling
Wij stemmen voor het verslag-Tamino over de beperking van blootstelling van de bevolking aan elektromagnetische velden, omdat wij het eens zijn met de inhoud, maar ook omdat wij willen onderstrepen hoe belangrijk het is dat regels worden opgesteld die Zweden niet verplicht zijn huidige regels af te zwakken. Met het voorstel van de Commissie zou dit namelijk wel het geval zijn, omdat dit voorstel minder strenge regels bevat dan de Zweedse. Hetzelfde geldt voor Italië en Luxemburg.
Wij willen ook onze verbazing uitdrukken over het feit dat de Zweedse regering in de Raad volgens het beschikbare protocol van 5 februari 1999 de door Italië voorgestelde strengere regels niet heeft gesteund. Deze regels houden niet alleen rekening met het thermisch effect op korte termijn, maar ook op lange termijn, zoals het kankerverwekkende effect, ongeveer in dezelfde geest als het verslag-Tamino. In plaats daarvan schijnt Zweden in één geval zelfs een afzwakking van de tekst van de Commissie gevraagd te hebben. Dat vinden wij op zijn zachtst gezegd merkwaardig.

Lindqvist
Het verslag is buitengewoon belangrijk vanuit milieuoogpunt, maar het bevat ook enorm veel details. Ik vind niettemin dat het milieuaspect de bovenhand moet hebben en stem daarom voor het verslag.

Manisco
Een van de alarmerendste elementen die bij deze kwestie naar voren komen, is dat uit de tekst waarmee onze rapporteur, collega Gianni Tamino, heeft moeten werken, wederom blijkt hoe weinig respect de Commissie voor de burgers opbrengt. De wetenschappers hebben ons al op de hoogte gebracht van het gevaar van elektromagnetische golven voor de menselijke gezondheid, zowel lagefrequentie- als hogegfrequentiegolven, ook al bestaat er nog wel onzekerheid op dit punt. En toch blijft de Commissie gewoon beweren dat er geen vuiltje aan de lucht is. Zodoende tracht de Commissie ook onder de rol uit te glippen die zij krachtens artikel 130 R van het Verdrag heeft, namelijk om wetten te maken ten behoeve van de burgers. En op die manier doen de bewoners van de Italiaanse plaats Volturno door al die relaiszenders boven hun hoofd "s nachts geen oog meer dicht.
Maar ja, allereerst moeten de winsten van de captains of industry met hand en tand verdedigd worden, de gezondheid van de burgers is toch eigenlijk maar een optional!
Hoe komt het dat de Commissie het vertikt beschermingslimieten voor de consumenten voor te schrijven? Waarom voert zij niet de plicht in om op een etiket aan te geven dat het product gevaarlijk kan zijn vanwege de elektromagnetische golven en worden er geen instructies gegeven over gebruik van het product? Waarom zouden wij bijvoorbeeld niet op een etiket voor haarföhns mogen zetten dat het beter is voor de gezondheid om het apparaat zo ver mogelijk van het hoofd te houden? Waarom komt er geen etiket op magnetronovens waarop eenvoudig wordt uitgelegd dat je beter op een paar meter afstand van zo'n oven kunt blijven als die aan staat? Waarom mag de consument niet gewaarschuwd worden dat, als hij voor lange tijd een mobiele telefoon gebruikt, dit schadelijk kan zijn voor zijn hersencellen? Alleen al de gedachte om de winsten van de telecommunicatiebedrijven enigszins af te romen, jaagt de hogepriesters van de marktidee de stuipen op het lijf! Wij Italiaanse communisten denken daar anders over: wij vinden dat de gezondheid van de burgers een primair goed is.
Verslag-Needle (A4-0082/99)
Schleicher
Mijnheer de Voorzitter, het Verdrag van Amsterdam zet in het gezondheidsbeleid in Europa nieuwe bakens uit. De Commissie heeft ons daarover ingelicht. De in bepaalde opzichten goede voorstellen in het verslag van de heer Needle schieten echter in andere opzichten hun doel voorbij. Een gebrekkig gezondheidsbeleid in sommige lidstaten is geen reden om de verantwoordelijkheid bij Europa te leggen. Daarom heb ik tegen het verslag van de heer Needle gestemd. Wij moeten het weinige geld waarover wij in Europa beschikken, voor concrete projecten gebruiken en mogen het niet verspillen door voor iedereen hetzelfde te willen.

Bébéar
Als gevolg van het Verdrag van Amsterdam zullen heel wat tot dan toe gebruikelijke procedures hervormd worden en zou het, dankzij het nieuwe artikel 152, vooral mogelijk worden om voor meer convergentie op het gebied van de volksgezondheid te zorgen.
Het communautair beleid op het gebied van volksgezondheid moet in zekere zin aan de nieuwe prioriteiten en nieuwe structuren aangepast worden. Jammer genoeg was de ernstige crisis van de gekkekoeienziekte nodig vooraleer wij inzagen hoe belangrijk een betere verspreiding van informatie voor de bevordering van de volksgezondheid is. Gegevens verzamelen over de gezondheid van de Europese burgers is meer dan ooit nuttig. De analyse van deze gegevens moet evenwel niet alleen onder het grote publiek, maar ook onder de deskundigen, die wijzigingen in hun nationale systemen van volksgezondheid moeten aanbrengen, verspreid worden.
Vervolgens kunnen ook de door de lidstaten op verschillende gebieden gevoerde acties bevorderd en gehergroepeerd worden en de beste praktijken verspreid worden.
Informeren volstaat niet. Wij moeten ook sneller reageren op gevaren voor de volksgezondheid dan we nu gewoonlijk doen. Snelheid is een beslissende factor in de geneeskunde, en wij moeten dan ook voor meer toezicht en nieuwe middelen voor communautaire coördinatie zorgen. Het zou om tal van gebieden gaan: zeldzame ziekten, voedselveiligheid, veilig bloed, gevaren vanuit het milieu, neveneffecten van geneesmiddelen, enzovoort.
Bovendien zou ook meer aandacht besteed kunnen worden aan de specifieke medische kenmerken van de lidstaten en kan een afdoend beleid gevoerd worden, met name op het gebied van drugsverslaving, hart- en vaatziekten, voedingsproblemen, enzovoort.
Ik keur het verslag-Needle dan ook goed, aangezien het erin geslaagd is de positieve gevolgen van het Verdrag van Maastricht op een zo belangrijk gebied als de volksgezondheid te benutten.

Chanterie
Gezondheidsbescherming is een door het Europees Sociaal Handvest erkend grondrecht (artikel 11) en een in het Verdrag opgenomen doelstelling (artikel 3).
Gemeenschapsoptreden is dus gerechtvaardigd, met name in de mate waarin het betrekking heeft op grensoverschrijdende aspecten. Zoals water- of luchtvervuiling gevolgen met zich meebrengt die niet beperkt blijven tot één of andere lidstaat, zo storen virussen, bacteriën, microben en andere ziektekiemen zich niet aan staatsgrenzen. Zoals de milieupolitiek een grensoverschrijdende dimensie heeft, zo heeft dus ook het volksgezondheidsbeleid een Europees luik.
Het komt er dan op aan een duidelijk onderscheid te maken tussen wat wel en wat niet tot het gemeenschapsoptreden behoort. In dat verband geldt enerzijds artikel 52 (ex-129) over volksgezondheid en anderzijds artikel 5 (ex-3b) met inbegrip van een protocol en twee verklaringen - over subsidiariteit en proportionaliteit. Beide voorzien in een aanvullend gemeenschapsoptreden dat bestaat uit beleidsmaatregelen aan de ene kant en samenwerking tussen lidstaten en met derde landen of internationale organisaties aan de andere kant. Maar "de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de oprichting en verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging" dienen volledig geëerbiedigd te worden. Dit betekent dat de rol van volksgezondheidsstelsels en geneeskundige dienstverlening als dusdanig geen Europese bevoegdheid is.
Als de rapporteur in paragraaf 6 dan stelt "dat de communautaire maatregelen primair moeten worden gericht op het bevorderen van de gelijkheid op het gebied van de gezondheid" dan overschrijdt hij niet alleen de grenzen van subsidiariteit en proportionaliteit maar dan overtreedt hij ook de letter en de geest van het Verdrag. Ten eerste is er geen rechtsgrondslag voorhanden om dit soort maatregelen te treffen. En ten tweede is "gelijkheid op het gebied van de gezondheid" ook geen verdragsdoelstelling. Het Verdrag spreekt over het verzekeren van "een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid" . Vervolgens zegt het Verdrag dat het gemeenschapsoptreden gericht moet worden op "verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid" . Het gaat dus niet om een zo gelijk mogelijke volksgezondheid maar om een zo hoog mogelijke gezondheidsbescherming. Overigens is een dergelijk streven ook gevaarlijk want gelijkheid bereikt men zowel door het verbeteren van wat slecht is als door het verslechteren van wat goed is.
Ik nodig de rapporteur dan ook uit het eerste deel van paragraaf 6 in te trekken om een "split vote" over die - uit verdragrechtelijk oogpunt - onzinnige eis te voorkomen.
Uiteraard kan worden opgemerkt dat een volgende verdragsherziening een dergelijke bekommernis misschien kan overnemen. Maar het mandaat van een intergouvernementele conferentie is vandaag niet aan de orde. De Commissie stelt trouwens dat haar mededeling "geen officiële voorstellen voor een nieuw communautair beleid op volksgezondheidsgebied" bevat. In haar mededeling stelt de Commissie wel "een verontrustende ongelijkheid in gezondheidstoestand tussen sociale klassen" vast, doch zonder ook maar één voorstel te doen om dit euvel te verhelpen. Begrijpelijk, want de Commissie heeft - zowel juridisch als politiek - geen poot om op te staan als het gaat om het vermijden en het bestrijden van de sociale ongelijkheid in de Europese volksgezondheid.
Overigens moeten we niet reactionair gaan doen. Het Verdrag van Maastricht bevat een afzonderlijke titel over volksgezondheid en het Hof van Justitie heeft zich - met de arresten Decker en Kohll - uitgesproken over het communautair gehalte van bepaalde voorzieningen in de sociale zekerheid. Er bestaan dus wel degelijk hefbomen voor een Europees gezondheidsbeleid. Maar we mogen ook niet al te voortvarend zijn door het Verdrag voorbij te streven of te omzeilen. In plaats van nog voor de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam al meteen een volgende intergouvernementele conferentie op poten te zetten moeten we dit Verdrag eerst zo aanwenden dat in de eerste plaats de Europese burger er beter van wordt. Want het is zijn belastinggeld. En het is zijn gezondheid.
De mensen verwachten ook dat grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen daadwerkelijk - en dus Europees - worden aangepakt. Grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen zijn trouwens ontzettend toegenomen ingevolge handel en zowel recreatieve als professionele mobiliteit.
Voedsel en voedselvergiftiging komen niet alleen uit binnen- maar ook uit buitenland. Zo dreigen BSE, salmonella, antibiotica en hormonen binnen te dringen in ons voedsel en vervolgens in ons lichaam. Gezondheidsbescherming is dus onmiskenbaar ook een kwestie van consumentenbeleid. En consumentenbescherming is - net als volksgezondheid - een titel in het Verdrag.
Het Verdrag van Maastricht heeft de basis gelegd voor een Europese bijdrage tot de consumenten- en gezondheidsbescherming. Het Verdrag van Amsterdam heeft dit fundament uitgebreid en aangepast. We moeten dus voornamelijk roeien met de riemen die we hebben.

Deprez
Een doeltreffend gezondheidsbeleid kan redelijkerwijs niet los gezien worden van alle andere beleidslijnen van de Europese Unie en de lidstaten. In het Verdrag van Amsterdam wordt dan ook terecht gesteld dat een hoog niveau van de bescherming van de gezondheid moet worden verzekerd bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van alle beleidslijnen en acties van de Gemeenschap die gevolgen hebben voor de gezondheid. Ook wordt de rol neergelegd die de lidstaten op het gebied van de organisatie en verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige zorgen moeten spelen.
Deze kwestie is zo belangrijk dat het misschien wel nuttig kan zijn een directoraat-generaal op te richten dat de verschillende aspecten van het volksgezondheidsbeleid moet beheren, met inbegrip van de kwestie van de middelen en de gezondheidsexpertise.
Ook hier moet het subsidiariteitsbeginsel volledig toegepast worden. Er kan dus geen sprake van zijn dat de Unie de plaats van de lidstaten inneemt op het gebied van de volksgezondheid. Haar taak moet erin bestaan de acties van de lidstaten te steunen en aan te vullen.
In die zin ben ik het er volledig mee eens dat de communautaire actie op het gebied van de volksgezondheid niet alleen naar meer samenhang met de sociaal-economische beleidslijnen en programma's moet streven, maar in het licht van het vrij verkeer ook en vooral echte gelijkheid tussen personen moet bevorderen.
Dit doel kan enkel verwezenlijkt worden als wij de ongelijkheid bestrijden en voor gelijke toegang voor allen tot geneeskundige zorgen ijveren, als wij de deskundigen op het gebied van de volksgezondheid meer mogelijkheden bieden om hun kennis en hun ervaringen te verruimen, en ja, zelfs prioritaire gezondheidszones oprichten. Bovendien moet de bevolking beter ingelicht worden over de gevaren die aan haar levens- en voedingswijze verbonden zijn, en moet aan actieve preventie van de oorzaken van ziekten gedaan worden.

Lindholm
Volgens artikel 152 van het Verdrag moet de Gemeenschap het nationale beleid op het gebied van volksgezondheid aanvullen. Het risico dat de ambitie zo sterk is en de Gemeenschap de verantwoordelijkheid van de lidstaten overneemt in plaats van ze aan te vullen, is zeer reëel. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het voorstel om een commissaris aan te duiden en een directoraat-generaal op te richten, die beide verantwoordelijk zouden zijn voor de volksgezondheid en die zich met alle aspecten van het volksgezondheidsbeleid moeten bezighouden.
Het moet duidelijk zijn dat de verantwoordelijkheid voor de gezondheid van de burgers, zowel politiek als economisch, bij de lidstaten ligt. De Europese Unie kan en moet het nationaal beleid aanvullen, maar mag deze verantwoordelijkheid niet overnemen.

Lindqvist
Het sociaal beleid moet in eerste instantie een nationale aangelegenheid zijn. Gezondheidskwesties zijn vaak terzelfder tijd verbonden met sociale problemen en milieuproblemen. Het is moeilijk de grens te trekken tussen wat als nationale aangelegenheid beschouwd moet worden en wat op Europees niveau behandeld moet worden.
Ik steun alle essentiële punten van het verslag die de volksgezondheid verbeteren. Een intensere samenwerking tussen de lidstaten en op wereldniveau is noodzakelijk om de gezondheid van mannen, vrouwen en kinderen te verbeteren. De wetgeving en de concrete uitvoering moeten echter in eerste instantie op nationaal niveau gebeuren. Minimumnormen kunnen in bepaalde gevallen een oplossing bieden, waarbij elke land het recht moet hebben om verder te gaan dan de minimumregels.
De vergadering wordt om 12.50 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat

Mediterraan beleid van de Unie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0042/99 van de heer Colajanni, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de mededeling van de Commissie: De rol van de Europese Unie in het vredesproces en de toekomstige hulp van de Unie aan het Midden-Oosten (COM(97)0715 - C4-0114/98) en-A4-0095/99 van de heer Sakellariou, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de ontwerpaanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad inzake het Middellandse-Zeebeleid van de Europese Unie.
Colajanni
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte commissaris, dit Parlement, dat de hele ontwikkelingen in het Midden-Oosten altijd met volharding en passie heeft gevolgd, krijgt van mij niets nieuws te horen als ik erop wijs hoe kritiek de situatie op dit moment daarginds is. Die hachelijke situatie komt niet alleen doordat het vredesproces zo lang is opgehouden, dat immers achttien maanden heeft platgelegen, en doordat de toch zo moeizaam tot stand gekomen akkoorden van Wye Plantation niet zijn toegepast, maar ook doordat voortgegaan wordt met het beleid van nieuwe nederzettingen en niet-naleving wat betreft de "corridor" die de Westelijke Jordaanoever met de Gaza-strook moet verbinden. En dan hebben we het nog maar niet eens over wat er op de luchthaven is gebeurd, in de haven, met de gedetineerden. Al met al zijn er ontzettend veel knelpunten. Ik wilde vooral herinneren aan de verkiezingen in Israël, waarvan de uitslag van doorslaggevend belang wordt. Het is niet aan ons om dit land instructies uit te delen over welke regeringsvorm daar het meest geschikt is. Wel hopen wij van ganser harte dat de verkiezingen gewonnen worden door die politieke krachten die uit zijn op vrede of die in ieder geval in staat zijn om met elkaar een grote coalitie te vormen die niet aan handen en voeten wordt gebonden door integralistische standpunten.
In de hele regio is de situatie bepaald niet rooskleurig. In Libanon en Syrië is er hoegenaamd niets opgelost, en de toepassing van de akkoorden en het proces van Barcelona komen ook al geen streep verder. Aangezien particulieren er helemaal geen zekerheid krijgen, valt absoluut niet te denken aan grootschalige investeringsacties. De situatie voor de Palestijnen is onhoudbaar. In de afgelopen jaren heeft de Europese Unie alles op alles gezet, en dat is van essentieel belang gebleken voor het ontstaan van de Palestijnse Autonomie. Zonder de Europese Unie zou de Palestijnse Autonomie nooit in het leven geroepen zijn. Onze hulp was essentieel voor de overleving van de Palestijnse Autonomie en ook voor het leven van de Palestijnen, vooral in Gaza, dat soort van concentratiekamp, dat lapje grond, waarop een miljoen mensen woont. Die hulp moet dan ook gehandhaafd worden, ook al zijn de interventies in uiterst moeilijke omstandigheden verlopen, buiten elke economische normale gang van zaken om. Is het juist om van de Commissie transparantie, bestrijding van verkwisting en fraude te vragen? Er is veel in deze zin gedaan, maar het is niet eerlijk om maar gewoon voorbij te gaan aan het feit dat elke actie in dat gebied geconditioneerd wordt door de veiligheidsmaatregelen en door andere verplichtingen die elk rationeel bevattingsvermogen te boven gaan en losstaan van economische rekensommen. Degene die dat niet begrijpt, kan ook niet begrijpen wat wij in deze regio klaargespeeld hebben.
Ik haak nu in op het thema van de onhoudbare situatie. Wij moeten beseffen dat wij veel van de Palestijnen gevergd hebben en dat wij ook veel gedaan gekregen hebben. Wij hebben gevraagd om vrije en democratische verkiezingen en wij hebben verkiezingen verkregen die zelfs tot voorbeeld strekken voor veel vrije landen in die regio. Wij hebben gevraagd dat de Palestijnen af zouden zien van de vernietiging van Israël zoals dat in hun handvest stond, en dat is ook zo gebeurd. Wij hebben gevraagd om de strijd tegen het terrorisme op te voeren en om de troepen van Hamas in te krimpen, en dat hebben wij allemaal ook verkregen. Wij blijven nu terecht eisen dat er meer democratie en legaliteit in het kader van de Palestijnse Autonomie komt. Thans echter moeten wij nog iets anders aan de Palestijnen vragen en dat is het centrale punt van mijn resolutie. De datum 4 mei kan een dramatische kink in de kabel worden. Wij moeten de Palestijnen dan ook vragen om nog een laatste inspanning te doen, namelijk om de wijzers van de klok te verzetten en de datum van het eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid nog even uit te stellen. Daarvoor moeten wij hun echter wel een goede reden in handen spelen. In dit opzicht moet er volgens mij een plechtige politieke toezegging komen van de landen die als waarborg optreden: de Verenigde Staten, de Europese Unie, Rusland, de groten van Oslo dus. Wij moeten de Palestijnen een klinkende politieke verklaring afleveren, waarin de doelstellingen van de akkoorden van Oslo herbevestigd worden en waarin vooral gegarandeerd wordt dat het recht op zelfbeschikking van het Palestijnse volk ook na 4 mei 1999, de datum die vijf jaar geleden in Oslo werd afgesproken, overeind blijft.
Ik denk dat de Palestijnen er begrip voor hebben dat de overgang nu eenmaal moeilijk is, maar zij zullen tegelijkertijd verwachten dat de grote onderhandelingspartners en de grote landen die als waarborg optreden ook een stap in de goede richting zetten. Ik geloof tevens dat de Palestijnen inzien dat, mochten zij op 4 mei eenzijdig de onafhankelijkheid uitroepen, dit reacties kan ontlokken, hetgeen trouwens ook al van Israëlische zijde is aangekondigd. En zo'n reactie kan het hele vredesproces in één klap aan diggelen slaan! Ik denk wel dat de Palestijnen inzien dat een dergelijke onafhankelijkheidsverklaring de doorslag kan geven voor een verkiezingswinst van die krachten in Israël die tegen het vredesproces gekant zijn. Volgens mij zijn de Palestijnen daarom geneigd om die datum te verzetten. Maar daar moet wel het een en ander van de Europese Unie, van de Verenigde Staten en Rusland tegenover staan. Dit is dan ook het nuttigste wat wij op dit ogenblik kunnen doen voor het vredesproces in het Midden-Oosten.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de vice-voorzitter van de Commissie, het Euro-mediterrane partnerschap, dat met de Conferentie van Barcelona in november 1995 een beloftevolle start had genomen, is na drie en een half jaar officieus bestaan nog altijd niet op kruissnelheid gekomen. Ik heb het Europees Parlement vroeger al twee verslagen over het Euro-mediterrane partnerschap voorgelegd. Naar aanleiding daarvan nam het Europees Parlement op 11 oktober 1995, kort voor de Conferentie van Barcelona, en op 13 maart 1997, kort voor de Conferentie van Malta, telkens een resolutie aan. Ik ben ingenomen met het feit dat het Europees Parlement zich in beide gevallen met een overweldigende meerderheid voor de voorgestelde inhoudelijke standpunten heeft uitgesproken en hoop dat wij ook deze keer een standpunt hebben kunnen formuleren dat met een even grote meerderheid kan worden aangenomen.
Het gaat deze keer om een aanbeveling aan de Raad. Wij hebben die bewust zeer kort gehouden om de bekende, in de twee vroegere resoluties aangenomen voorstellen niet meer te moeten herhalen. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zou uw aandacht op vier punten willen vestigen en daarover uw mening willen vragen.
In de eerste plaats heeft het feit dat de regering van de heer Netanyahu het vredesproces in het Midden-Oosten heeft doen stilvallen, ook het Barcelona-proces zeer negatief beïnvloed. De heer Colajanni had het zopas over het vredesproces in het Midden-Oosten, zodat ik daarover niets meer hoef te zeggen. Als wij het Euro-mediterrane partnerschap vooruit willen helpen, moeten wij echter ook in het vredesproces in het Nabije Oosten een veel actievere rol gaan spelen. Ik bedoel daarmee niet op financieel gebied, want als het op betalen aankomt, zijn wij wereldkampioen. Ik heb het over de politieke onderhandelingen, waar onze vertegenwoordiger, de heer Miguel Angel Moratinos, eindelijk aan de vredesbesprekingen moet kunnen deelnemen.
In de tweede plaats moeten wij het gehele Middellandse-Zeegebied in het partnerschap integreren en mogen wij geen landen aan de Middellandse Zee uitsluiten. Ik bedoel daarmee, in overeenstemming met mijn collega's van het parlementaire Middellandse-Zeeforum, dat ook Libië moet worden uitgenodigd om aan het partnerschap deel te nemen. De recente ontwikkelingen in de zaak-Lockerbie hebben volgens mij gunstige voorwaarden gecreëerd, zodat ook Libië op de volgende conferentie kan worden uitgenodigd.
Ook de Balkanlanden, die er niet vanaf het begin bij konden zijn, moeten nu tenminste als waarnemer worden uitgenodigd. De uitbreiding van het aantal deelnemers kan de conferentie nuttige impulsen geven.
In de derde plaats hebben wij niet alleen wat het aantal deelnemers, maar ook wat de inhoud betreft, een nieuw elan nodig. Vooral met betrekking tot de veiligheid zouden wij in Stuttgart een aantal oude voorstellen, zoals de vertrouwenwekkende maatregelen en het stabiliteitspact voor het Middellandse-Zeegebied, maar ook nieuwe, zoals een beperking van de bewapening en ontwapeningsakkoorden, kunnen voorleggen. Ook op het gebied van het binnenlands beleid kunnen de problemen in verband met de immigratie het Barcelona-proces een nieuw elan geven.
Tenslotte nog een opmerking over de schuldenlast van de betrokken landen. Wij waren bereid een omvangrijk bedrag voor het Middellandse-Zeebeleid beschikbaar te stellen, maar onze investeringen en inspanningen kunnen niets opleveren als wij de schuldenlast van die landen niet eerst op oordeelkundige wijze kunnen verlichten. Ik denk daarbij aan het voorstel van bondskanselier Schröder, die op de bijeenkomst van de G8 heeft voorgesteld dat de schuldaflossingen meteen voor de ontwikkeling van die landen worden aangewend.
Als wij die weg opgaan en het proces met nieuwe impulsen proberen te reactiveren, kan Stuttgart een succes worden.

Tomlinson
Mijnheer de Voorzitter, de politieke situatie in het Midden-Oosten is allang één van de belangrijke aandachtspunten van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en ik wil de heer Colajanni complimenteren met zijn uitstekende verslag.
Dat neemt niet weg dat de belangstelling in het Parlement voor dit onderwerp niet stopt bij de commissie buitenlandse zaken. De Begrotingscommissie is het afgelopen jaar zeer nauw betrokken geweest bij het toekomstige financieringsmechanisme voor het vredesproces in het Midden-Oosten. Toen ook commissaris Marín zich intensief met dit onderwerp bezig ging houden, heeft dat geleid tot voorbeeldige samenwerking tussen de commissaris en de Begrotingscommissie.
Maar ook bij de Commissie begrotingscontrole staat het Midden-Oosten hoog op de agenda vanwege het feit dat van elke dollar die in het vredesproces wordt gestoken, 54 dollarcent door de Unie gefinancierd wordt. Zelfs in een politiek moeilijke situatie moet de Commissie begrotingscontrole erop toezien dat het geld van de Europese belastingbetaler goed besteed wordt en maximaal politiek effect sorteert in het vredesproces. Het is dan ook onvermijdelijk dat het advies van de Commissie begrotingscontrole niet zozeer gericht is op loftuitingen als wel op kritische noten.
Ik zou hier vooral willen benadrukken dat commissaris Marín zich uiterst coöperatief heeft opgesteld. Zo heeft hij antwoord gegeven op een reeks zeer gedetailleerde vragen, gevolgd door een reeks niet minder gedetailleerde, aanvullende vragen over een aantal problemen die voortvloeien uit het vredesproces. Wij zijn de Commissie ook zeer erkentelijk voor de geboden samenwerking op het vlak van de kleinschalige dienstreis van onze Commissie naar het Midden-Oosten om in de bezette gebieden te verifiëren of ons geld efficiënt wordt ingezet. Wij zullen uiteraard pas daarna, binnen het kader van de kwijtingsprocedure, een eindoordeel vellen over de wijze waarop het geld van de Unie besteed wordt.
In de tussentijd feliciteren wij de heer Colajanni met zijn verslag en stellen wij kritische vragen over de kwaliteit van de uitgaven. Verder zwaaien wij commissaris Marín persoonlijk lof toe voor de mate waarin hij zich ingezet heeft voor de Commissie begrotingscontrole en voor de delegatie, om ervoor te zorgen dat wij wat de kwijting betreft een correct verslag kunnen uitbrengen aan het Parlement.

Samland
Mijnheer de Voorzitter, de heer Tomlinson heeft al gewezen op de punten waarover wij het de laatste weken, vooral in het kader van zijn opdracht als rapporteur voor de Palestijnse kwestie en de nieuwe regelingen - waarvan wij met de Raad en de Commissie gelukkig een pakket hebben kunnen maken -, uitvoerig hebben gehad. Met uitzondering van de punten die wij de Commissie hebben verzocht opnieuw te bekijken, schenkt het voorstel van de Commissie ons voldoening omdat het een oplossing biedt voor de problemen die wij tijdens de debatten hebben aangestipt.
Ik wil van deze gelegenheid echter gebruik maken om op twee punten te wijzen. In de eerste plaats betreft het hier een programma dat moet worden uitgevoerd met partners van wie wij in het begin van het jaar moeilijk kunnen zeggen hoeveel zij zullen kunnen uitgeven. Het gaat hier niet om een programma waarbij wij de besteding van de gelden precies kunnen berekenen, zoals dat in de Europese Unie normaal is. Daarom hebben wij met dit programma vertraging opgelopen: kredieten werden toegekend maar niet besteed, zodat wij die nu als een last uit het verleden met ons meedragen.
Er is ook nood aan meer zekerheid in verband met de procedure, ook wat de verwachte uitgaven in elk begrotingsjaar betreft. Wij hebben samen met de Commissie geprobeerd de procedure te verbeteren en ik weet dus hoe moeilijk dat is. Ik verzoek de Commissie ons in de loop van het jaar op het gebied van de planning en tenuitvoerlegging meer zekerheid te geven. Een groot deel van de kredieten is pas in de laatste weken van het jaar gebruikt. De Notenboom-procedure in oktober is echter onze laatste kans om kredieten die niet in het lopende jaar zijn gebruikt, een andere bestemming te geven. Daarom moet de Commissie in de toekomst voor meer zekerheid zorgen. Onmiddellijk na het zomerreces moet de Commissie ons een overzicht geven van de kredieten die wellicht nog zullen worden gebruikt. U weet immers ook dat wij vorig jaar opnieuw kredieten hebben moeten laten vervallen omdat ze in de enkele weken voor kerstmis geen andere bestemming meer konden krijgen.
Ik weet dat dit een groot probleem is bij partners met wie wij anders moeten omgaan dan met onze partners in de Gemeenschap zelf. Als wij in de toekomst echter geen berg lasten willen meezeulen, mogen wij dit probleem niet uit de weg gaan. Ik vind het dus erg belangrijk dat daar in het verslag voortaan rekening mee gehouden wordt. Dat is ook de bedoeling van het amendement van de Begrotingscommissie. Wij hebben dat in ons advies aan het verslag toegevoegd.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het voorzitterschap juicht het toe dat het Europees Parlement zich vandaag bezighoudt met het Midden-Oosten en de rol die de Europese Unie daar in het vredesproces speelt. U weet dat de Europese Unie dit vredesproces op basis van de akkoorden van Oslo en Madrid met kracht en vastberadenheid steunt.
De Europese Unie benoemde in 1996 de Spaanse ambassadeur Moratinos tot speciaal gezant voor het vredesproces in het Midden-Oosten. De heer Moratinos probeert sindsdien intensief en met veel creativiteit de vredesonderhandelingen tot een succes te maken. Alle voorzitterschappen hebben bijzondere aandacht aan de regio besteed.
Minister van Buitenlandse Zaken Fischer bezocht tussen 10 en 14 februari alle landen van de regio en de Palestijnse autonome gebieden om, in samenspraak met de betrokkenen, de uitvoering van het memorandum van Wye te bespoedigen. Ik zeg dat omdat de resolutie van het Europees Parlement de indruk kan wekken dat de Europese Unie onvoldoende aan het vredesproces deelneemt. De Europese Unie heeft om gegronde redenen besloten de inspanningen van de Verenigde Staten voor een vreedzame oplossing in het Midden-Oosten te steunen en niet met de Amerikanen te gaan concurreren.
De Verenigde Staten zijn allang een door beide kampen aanvaardde partner. Wij erkennen en respecteren de rol van de VS en het belang ervan voor de regio. Wij moeten beseffen dat dit een zeer moeilijk proces is waarin soms vooruitgang wordt geboekt maar ook veel tegenslagen worden opgetekend. Het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen staat tegenover het recht van Israël op veilige en erkende grenzen. Gezien de complexe geschiedenis van het conflict zijn volharding en geduld zeer belangrijk.
Ik wil erop wijzen dat de Europese Unie reeds wezenlijk heeft bijgedragen tot de vooruitgang van het vredesproces in het Midden-Oosten. De Europese Unie verleent sinds 1993 gulle financiële steun aan de Palestijnse gebieden. Daarmee levert ze een belangrijke economische bijdrage, maar de economische steun maakt ook de uitvoering van de politieke akkoorden mogelijk.
In de Europese Unie zijn wij ons ervan bewust dat dit ook problemen veroorzaakt. Gelet op onze buitengewone inspanningen zijn wij natuurlijk ontgoocheld over de economische teruggang in de Palestijnse gebieden. Het is werkelijk schokkend dat de levensstandaard van de bevolking vandaag lager is dan in 1993. Ik denk dat een belangrijke oorzaak van de problemen in de stagnering van het vredesproces en de daaruit voortvloeiende gebrekkige uitvoering van de economische akkoorden ligt. Ook Israël en Palestina dragen echter een deel van de verantwoordelijkheid. Zij moeten er beide voor zorgen dat de internationale hulp efficiënter kan worden gebruikt.
Er zijn echter ook zeer succesvolle EU-projecten die de levensomstandigheden van de mensen beduidend hebben verbeterd. Ik denk bijvoorbeeld aan het programma voor de bouw van scholen, de waterbehandelingsinstallaties in Bethlehem, Nabloes en Hebron en de afvalverwerking in Gaza. Het is echter geen troost dat wij ons voorstellen hoe rampspoedig de economische ontwikkeling in de Palestijnse gebieden zou zijn geweest als de steun van de Europese Unie en anderen niet zo gul was geweest. Vast staat dat de Palestijnse Autoriteit zich zonder die steun niet zou kunnen handhaven en dat heel het vredesproces op de helling zou komen te staan.
Dat mogen wij ook in de toekomst niet vergeten. De ontgoocheling over de economische ontwikkeling in de Palestijnse gebieden mag geen principiële vragen over het financiële engagement van de Europese Unie oproepen. Financiële steun is politieke hulp. Zonder onze steun zouden het vredesproces en dus ook de mensen in het gebied geen kans hebben. Ik juich de omvangrijke hulp toe die de Europese Unie op de conferentie van donorlanden in Washington en onlangs onder Duits voorzitterschap in Frankfurt voor de jaren 1999 tot 2003 heeft beloofd.
Bij deze gelegenheid, op 4 en 5 februari in Frankfurt, werd nader ingegaan op de bijzonderheden van een efficiënter gebruik van de EU-steun. Daarbij werd niet alleen gewezen op de Israëlische bureaucratische hinderpalen, maar ook op de terecht in het verslag van het Parlement vermelde problemen binnen het Palestijnse bestuur. Door het covoorzitterschap van de conferentie op zich te nemen heeft de Europese Unie overigens laten zien dat ze de zaak ter harte neemt.
De steun van de Europese Unie voor het vredesproces in het Midden-Oosten heeft echter ook een andere dimensie, namelijk het Euro-mediterrane partnerschap. De derde vervolgconferentie van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie en haar twaalf partners uit het Middellandse-Zeegebied, die volgende maand in het kader van Barcelona-proces in Stuttgart wordt gehouden, is een bijkomende bijdrage van de Europese Unie aan de regionale integratie en economische ontwikkeling in het Midden-Oosten. Wij verwachten dat daar zal worden besloten het vredesproces beter te begeleiden en nieuwe kanalen voor overleg en dialoog te creëren.
Ik wil het nog over twee punten in de ontwerpresolutie van het Europees Parlement hebben. Ten eerste is er de verwijzing naar de noodzaak van steun voor Jordanië. Het voorzitterschap is het daarmee volledig eens. Economische en politieke stabiliteit in Jordanië is een beslissende factor voor de vrede in het Midden-Oosten.
Minister van Buitenlandse Zaken Fischer sprak tijdens zijn verblijf in het Midden-Oosten ook met de nieuwe koning Abdullah. Hij wees hem erop dat de Europese Unie het erg belangrijk vindt dat het Jordaanse beleid wordt voortgezet. Koning Abdullah verzekerde hem dat hij dat zou doen. De veiligheid en stabiliteit van dit belangrijke land is voor ons, Europeanen, van groot belang. De Europese Unie moet daarom alles doen om Jordanië te blijven helpen. De Raad Algemene Zaken heeft de Commissie op 22 februari verzocht te onderzoeken hoe de Europese Unie dat, rekening houdend met de nationale bijdragen, kan doen.
Het tweede probleem is het gebrek aan water in het Midden-Oosten. Wij weten allemaal dat dit een van de zwaarste problemen van de regio is en dat alle betrokken landen vroeg of laat zullen moeten samenwerken. Ambassadeur Moratinos sprak al herhaaldelijk met Israël, Jordanië en de Palestijnse Autoriteit over dit probleem. Hij riep ook een task force voor het waterprobleem in het leven. Tijdens zijn verblijf in het Midden-Oosten heeft minister van Buitenlandse Zaken Fischer ook geaccentueerd dat Europa veel belang hecht aan de oplossing van het waterprobleem. Verschillende lidstaten werken daaraan.
Ik kan u verzekeren dat de Europese Unie in het vredesproces in het Midden-Oosten een passende rol zal blijven spelen. Wij zullen ons beleid, afgestemd op dat van de Verenigde Staten, met geduld en veel inzet voortzetten. Ik ben ervan overtuigd dat in een niet zo verre toekomst de door alle partijen gewenste vrede tot stand kan worden gebracht.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, vandaag worden hier twee documenten behandeld die zowel wat betreft de Palestijnse als de Libische kwestie van fundamenteel belang zijn voor de toekomstige ontwikkeling van het Middellandse-Zeebeleid van de Europese Unie. Ik spreek dan ook mijn dank uit aan de heren Sakellariou en Colajanni voor hun respectieve verslagen, des temeer daar deze afgevaardigden bijzonder veel aandacht aan deze kwesties besteden.
Ik ga niet uitweiden over de politieke situatie aangezien de uiteenzetting van de fungerend voorzitter van de Raad volledig overeenstemt met het standpunt van de Commissie terzake. Met uw welnemen zou ik de politieke analyse dan ook kort willen houden aangezien ik bijzonder weinig heb toe te voegen aan de woorden van de voorzitter van de Raad.
Wat het betoog van de heer Colajanni betreft, ben ik het met hem eens dat de bijeenkomst van Stuttgart een centrale rol speelt. De desbetreffende vergadering vindt plaats in een delicaat politiek klimaat. De Commissie en de speciale verslaggever, de heer Moratinos, hebben het voorzitterschap inderdaad vergezeld, zoals de heer Verheugen reeds heeft aangegeven. Wij hebben kunnen vaststellen in hoeverre de politieke situatie het zoeken naar een adequate oplossing bemoeilijkt. Enerzijds zijn er de akkoorden van Oslo en anderzijds staan de Israëlische verkiezingen voor de deur die uiteraard verregaande gevolgen zullen hebben voor het vredesproces en de ontwikkeling van de akkoorden van Wye Plantation.
Ik zou hieraan twee positieve aspecten willen toevoegen. De laatste maanden hebben wij intensief samengewerkt met het Duitse voorzitterschap - ik wil het voorzitterschap daarvoor publiekelijk bedanken - teneinde de laatste hand te leggen aan de associatie-overeenkomst met Egypte. Ik geloof dat wij er in principe in zullen slagen deze moeizame onderhandelingen tot een goed einde te brengen voor de bijeenkomst van Stuttgart, zodat Egypte, dat toch een bijzonder belangrijk land is, eindelijk over een dergelijk akkoord kan beschikken.
In verband met de aanbeveling van het Parlement om de lidstaten tot spoed te manen moet ik toegeven dat de ratificatie van de akkoorden door de landen lang op zich laat wachten. Hierna zal ik ingaan op het door de heer Samland ingediende programma alsmede op het voor de gemengde akkoorden geplande tijdschema. Er rest u hier in het Europees Parlement niet zoveel tijd meer, mijnheer Samland. Aangezien bovendien ook mijn dagen naar alle waarschijnlijkheid geteld zijn - bepaalde personen staan erop dat ik mij voortijdig terugtrek -, zou ik erop willen aandringen dat het systeem van de gemengde akkoorden wordt gecorrigeerd. Mijnheer Colajanni, ofwel wordt het systeem van de gemengde akkoorden tijdens de volgende intergouvernementele conferentie aangepast ofwel blijft de nationale ratificatietijd gemiddeld twee en een half à drie jaar bedragen. Hier heeft de Commissie geen schuld aan. Dit probleem is te wijten aan het feit dat de procedure waarover wij momenteel beschikken dringend aan herziening toe is. In dit verband zouden wij samen met het Europees Parlement en de Raad aan tafel moeten gaan zitten om rustig en sereen oplossingen te zoeken voor de uitdagingen die de toekomst ons zal brengen. Ik ben het met u eens dat bepaalde punten zonder dralen moeten worden aangepakt en een van deze aspecten, mijnheer Colajanni, betreft ongetwijfeld het ratificatiesysteem van de gemengde akkoorden. Ondanks alles heb ik een aantal lidstaten een brief gestuurd waarin zij worden verzocht het proces te versnellen.
U haalt een fundamentele kwestie aan, namelijk de vraag hoe wij het probleem van de interferenties tussen het vredesproces en de Conferentie van Barcelona kunnen ondervangen. Wij hebben dit thema reeds meermaals besproken en ik meen dat wij er goed aan zouden doen - wij plegen momenteel overleg met het voorzitterschap en hebben reeds verschillende technische deskundigen geraadpleegd - een vergadering in de lijn van de bijeenkomst van Palermo te beleggen. In tegenstelling tot de Conferentie van Malta, die tot mislukken gedoemd was omdat de vijandelijkheden tussen Israëliërs en Palestijnen op dat moment hun hoogtepunt hadden bereikt, werden in Palermo naar mijn oordeel serieuze inspanningen geleverd en werd opnieuw aangedrongen op de handhaving van het politieke forum van het comité van Barcelona. Dit is immers het enige politieke referentiepunt binnen het Middellandse-Zeegebied dat ons rest, nu het multilaterale en het regionale proces op een wel erg laag pitje staan. Ik ben optimistisch en ik geloof dat wij in Stuttgart goed werk zullen kunnen leveren.
Met betrekking tot het vredesproces in het Midden-Oosten gaan wij volledig akkoord met de voorzitter van de Raad en onderschrijven wij de filosofie van de heer Colajanni. Het is inderdaad zo dat wij alles in het werk moeten stellen om een adequate oplossing te vinden voor de kritieke datum van 4 mei en dat wij tezelfdertijd alle mogelijke middelen moeten aanwenden om de toekomstige Israëlische regering te overtuigen van de noodzaak het vredesproces te bespoedigen. In dit opzicht heb ik zo goed als niets toe te voegen aan de uiteenzetting van de heer Colajanni en de fungerend voorzitter van de Raad, de heer Verheugen.
In verband met de hulp aan de Palestijnen zou ik naar aanleiding van wat de heer Samland en ook de heer Tomlinson hebben gezegd, willen onderstrepen dat de Europese Commissie zich voor de vaststelling van de financiële middelen voor de komende jaren in het kader van de conferentie van donorlanden van Washington en Frankfurt aan het verslag-Tomlinson heeft gehouden. Het doet mij deugd dat een aantal vooraanstaande leden van de Commissie begrotingscontrole binnenkort een bezoek aan de bezette gebieden gaat brengen. Het is immers bijzonder moeilijk een financieel programma op te stellen in het licht van de niet-aflatende problemen, zoals gebrek aan veiligheid, terroristische aanslagen, het uitblijven van een dialoog tussen de Israëliërs en de Palestijnen, sluiting van de grenzen met de bezette gebieden en belemmeringen bij de levering van goederen. Iedereen is op de hoogte van deze moeilijkheden en het spreekt vanzelf dat het in deze omstandigheden nagenoeg onmogelijk is een planning op te stellen.
Vandaar dat het speciale reglement van het door dit Parlement aangenomen verslag-Tomlinson bijzonder nuttig zal blijken. Gezien de omstandigheden kan ik de voorzitter van de Begrotingscommissie werkelijk geen uitsluitsel geven over het definitieve financiële programma. Dat is onmogelijk. Ik kan niet voorzien of de akkoorden van Wye Plantation al dan niet ten uitvoer zullen worden gelegd. Ik geloof dat de heer Samland noch aan de Commissie, noch aan de lidstaten, noch aan het Parlement dergelijke eisen kan stellen. Indien Wye Plantation wordt toegepast zoals gepland, zal het overeenkomstige financiële programma aan de Raad en aan het Parlement worden voorgelegd. Indien Wye Plantation niet in de praktijk wordt gebracht, is dit echter minder evident. Dat wil ik hier duidelijk zeggen. Dat neemt niet weg dat wij ons aan de door het Europees Parlement aangegeven logica houden.
De heer Verheugen heeft een bijzonder belangrijke opmerking gemaakt. Het is een feit dat het voorzitterschap van de Raad en dat van de Commissie in februari tijdens de bijeenkomst van Frankfurt de twee hoofdproblemen van de afgelopen vijf jaar hebben aangekaart. Om de economische ontwikkeling van de Palestijnen te waarborgen moet aan twee voorwaarden worden voldaan. De Palestijnen dienen voor een transparantere begroting te zorgen en Israël moet een einde maken aan de restrictieve maatregelen. Indien de Palestijnse economie niet wordt opengetrokken, bestaat er gevaar voor corruptie. Een open en transparante Palestijnse economie zal ongetwijfeld het risico op storende elementen verkleinen. Daarom is het onontbeerlijk dat Israël, zoals de Commissie reeds zo vaak heeft herhaald, het bestaan van het reeds ondertekende bilaterale akkoord tussen de Palestijnse Autoriteit en de Europese Unie erkent. Dit betreft een wezenlijk aspect van onze samenwerking en het is onze plicht de Israëlische autoriteiten erop te wijzen dat zij een fout begaan door restrictieve economische maatregelen te treffen.
Wat de veiligheidskwestie betreft, heeft Israël het volste recht om meer veiligheid en een nauwere samenwerking in de strijd tegen het terrorisme te eisen, maar anderzijds mogen wij, zoals in het verslag-Colajanni en de mededeling van de Commissie wordt onderstreept, niet uit het oog verliezen dat ook de economische ontwikkeling van de Palestijnen fundamenteel is voor de veiligheid van Israël. De risico's zullen aanzienlijk afnemen naargelang de economische ontwikkeling van de Palestijnen toeneemt. En omgekeerd. De intensivering van de armoede, de marginalisering en de moeilijkheden in het Palestijnse kamp zijn ongetwijfeld factoren die een uitstekende voedingsbodem scheppen voor het ontstaan van allerlei extremistische groeperingen.
Wij zullen het financiële programma voor de komende jaren vaststellen in het licht van alle voornoemde omstandigheden. In dit verband - en hiermee ben ik bijna aan het einde van mijn betoog gekomen - zou ik het Parlement willen vragen begrip op te brengen voor het volgende punt. De Commissie is voornemens aan het Parlement en de Raad een voorstel in te dienen waarin de Europese Commissie uitdrukking geeft aan haar wens de lopende uitgaven van de Palestijnse Autoriteit niet langer te financieren. U moet dit begrijpen. In het verleden, en meer bepaald gedurende de afgelopen vijf jaar, heeft de Commissie steeds gevolg gegeven aan de politieke besluiten van de Raad en heeft zij om buitengewone redenen, om het voortbestaan van de Palestijnse Autoriteit veilig te stellen, om politieke redenen, geld uitgetrokken voor acties die geen deel uitmaken van het programma voor financiële steun. Dit was een louter politieke beslissing en dat mogen wij niet vergeten.
Wij wensen derhalve dat de Commissie in de toekomst de lopende uitgaven niet meer voor haar rekening neemt. En wat gebeurt er indien binnen een of twee jaar de grenzen worden gesloten? Zullen wij de Palestijnse Autoriteit dan aan haar lot overlaten? In geen geval. Maar de Commissie stelt wel voor dat het Europees Parlement en de Raad in dergelijke situaties in onderling overleg een beslissing nemen. Wij zijn van mening dat dit een aanvaardbare oplossing is. Mijnheer Tomlinson, in dit opzicht zou ik u willen verzoeken dat u in uw verslag betreffende de verlening van kwijting aan de Commissie voor de uitvoering van de begroting rekening houdt met het feit dat de Commissie uit politieke overwegingen lopende uitgaven heeft gefinancierd die in principe geen deel uitmaakten van het programma voor economische ontwikkeling. Wij hebben niets te verbergen en dat zeg ik hier in alle openheid. Ik hoop dat ik dat in de toekomst niet meer hoef te herhalen. Een ding is duidelijk. Noch de Commissie, noch commissaris Marín - en ik houd hier absoluut geen complexen aan over - kunnen ervan worden beschuldigd onrechtmatig gehandeld te hebben, aangezien ik mij ertoe heb beperkt de politieke besluiten van de Raad en het Europees Parlement toe te passen.
De volgende kwestie betreft Jordanië. Dit is een typisch voorbeeld van een politiek compromis. In het voormalige MEDA-programma, dat momenteel wordt vernieuwd, was een speciaal programma voor de structurele aanpassing van Jordanië ondergebracht. De Raad heeft gezegd - en met recht - dat men de Commissie heeft gevraagd een speciaal programma ten behoeve van Jordanië op te stellen. Welnu, mijnheer Tomlinson, mijnheer Colajanni, wij zullen eens te meer een keuze moeten maken. Ofwel krijgt de politiek de bovenhand ofwel de begrotingsdiscipline. En indien in het geval van Jordanië de politieke overwegingen doorslaggevend zijn, zullen wij voor de politiek moeten kiezen.
Nu rest mij enkel nog Libië. Mijnheer Sakellariou, Libië is een politiek probleem waarvoor een oplossing moet worden gezocht op politiek niveau aan de hand van een politiek besluit. U weet dat maar al te goed en het is dan ook onontbeerlijk dat een passende oplossing wordt gevonden die als basis kan dienen voor de door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties uitgedokterde formule. Is het een goede zaak dat aan het Libische conflict een einde komt? Ongetwijfeld. Is het wenselijk dat Libië tot de Euro-mediterrane conferentie wordt toegelaten? Dat spreekt vanzelf. Nochtans weten wij allemaal dat hieraan een voorwaarde is verbonden. Indien wij in staat zijn voor deze voorwaarde een oplossing te vinden, is het politieke probleem van de baan. Het is in alle opzichten beter dat de betrekkingen tussen Libië en de Europese Unie worden genormaliseerd, maar zolang niet aan die ene voorwaarde wordt voldaan is dat helaas onmogelijk.

De Voorzitter
Mijnheer de commissaris, u was nogal lang van stof. Ik besef dat u een aantal opmerkingen wilde maken over uw beleid en over de ontwikkelingen die zich de laatste jaren bij dit vraagstuk hebben voorgedaan. Zoals u zelf hebt kunnen vaststellen, laat het goede begrip van het voorzitterschap niets te wensen over.

Sakellariou
Mijnheer de Voorzitter, bij wijze van uitzondering iets over het Reglement. Artikel 46, lid 3 van het Reglement verleent het Parlement het recht aanbevelingen aan de Raad te richten in verband met artikel J 7 van het Verdrag. De aanbeveling waarover het Parlement zich morgen uitspreekt, was voor het voorzitterschap van de Raad bedoeld. Het voorzitterschap van de Raad is niet op de inhoud ervan ingegaan. Ik dank de vice-voorzitter van de Commissie, de heer Marín, dat hij dat wel heeft gedaan en over Libië heeft gesproken. De aanbeveling was echter tot de Raad gericht.
Ik vraag dus namens het Parlement wanneer de Raad op onze aanbeveling zal reageren, ook al is het antwoord "niet'.

De Voorzitter
Mijnheer Sakellariou, ik heb met grote aandacht naar u geluisterd. In antwoord op uw motie van orde moet ik u echter zeggen dat de heer Verheugen, de fungerend voorzitter van de Raad, ons heeft medegedeeld dat hij helaas niet langer kon blijven. Hij heeft dus uw opmerking niet gehoord en kan niet antwoorden. Het voorzitterschap zal echter niet nalaten de Raad alsnog om een antwoord te vragen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heren Colajanni en Sakellariou hartelijk danken voor hun geëngageerde verslagen, waarin zij de weg aangeven die Europa moet opgaan. Ik dank ook de heren Tomlinson en Samland. Ik meen immers dat, om veel van de recente problemen te voorkomen, buitenlands beleid, begroting en begrotingscontrole nog meer aan elkaar moeten worden gekoppeld. Ik heb als politicus belangstelling voor het buitenlands beleid en weet hoe belangrijk financiële middelen zijn om een buitenlands beleid te kunnen voeren. Als afgevaardigde weet ik echter ook dat het Parlement en de bevolking ervan overtuigd moeten zijn dat die middelen efficiënt worden gebruikt.
De heer Marín zei iets heel interessants, namelijk dat wij moeten kiezen tussen politiek en financiële strengheid. Samen kunnen wij wellicht een manier vinden om zowel politiek correct als financieel efficiënt te handelen. Er was in het Parlement waarschijnlijk te weinig bereidheid om zelf een brug tussen politiek en financiële strengheid te slaan. Mijn fractie is het volledig eens met u en met wat u vandaag hebt voorgesteld en zal u helpen om die brug te slaan.
Ik heb twee opmerkingen bij het voorstel van de heer Sakellariou. Ik sta achter wat hij over Libië heeft gezegd. Ik was zelf in Libië en heb daar met een aantal leiders gesproken. Ik geloof dat velen daar opnieuw bij de internationale gemeenschap van landen willen aansluiten. Mijnheer de commissaris, de door u genoemde voorwaarden blijven natuurlijk gelden. Op de vooravond van de reis die enkele collega's en ikzelf naar Syrië en Libanon zullen maken, wil ik nog enkele opmerkingen bij het verslag van de heer Colajanni formuleren. Ik geloof dat wij alles op alles moeten zetten om Israël de moed te geven om zich uit Libanon terug te trekken. Dat is in zijn eigen belang, maar ook in het belang van het vredesproces, want dan kunnen ook met Syrië vredesbesprekingen over de Golanhoogte worden aangevat.
Tenslotte verzoek ik de Commissie en de Raad ervoor te zorgen dat 4 mei 1999, een historische dag voor de Palestijnen, geen aanleiding voor nieuwe conflicten maar een nieuwe stap in de goede richting wordt.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik voer het woord voor een motie van orde. De fungerend voorzitter van de Raad heeft de Vergadering verlaten op een moment dat wij hier een aanbeveling aan de Raad bespreken. Ik zie mij er dan ook toe genoodzaakt te besluiten dat deze houding getuigt van onwellevendheid ten opzichte van het Parlement, des temeer daar het geen geval van overmacht betreft maar de voorzitter zich in zaal 100 bevindt en deelneemt aan een informele vergadering. Ik ben van mening dat deze houding blijk geeft van een enorm gebrek aan respect voor de plenaire vergadering en de debatten die hier worden gehouden. Ik zou de Voorzitter van het Parlement dan ook willen verzoeken ons protest betreffende deze ongewone houding, die in strijd is met de gebruikelijke gang van zaken, aan de voorzitter van de Raad over te maken.

De Voorzitter
Mevrouw Izquierdo Rojo, ik heb zojuist al gezegd dat de voorzitter van de Raad hier aanwezig was tijdens de redevoeringen van onze rapporteurs. Het spijt mij, maar ik kan hierover geen debat toestaan. De voorzitter van de Raad heeft ook nog geluisterd naar de spreekbeurt van commissaris Marín, maar dat is u misschien ontgaan. Ik ben het natuurlijk met u eens dat zijn aanwezigheid tot het einde van het debat de voorkeur had verdiend. Ik heb die opmerking dan ook genoteerd.

Graziani
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk neemt u het mij niet kwalijk als ik zeg dat ik het ook vreemd vind dat de voorzitter van de Raad alleen maar luistert naar de Commissie en de rapporteurs, en het debat verder volledig negeert. Dit gevoel hebben wij zo dikwijls als de problemen van het Middellandse-Zeegebied ter sprake komen: deze worden bijna met een houding van zelfingenomenheid door de Europese Unie bejegend, alsof het een kwestie is die uiteindelijk alleen maar een hoop last oplevert, van Libië tot het Midden-Oosten en de Balkan. En toch is dit de meest delicate en tegelijk ook meest interessante grens die wij hebben! Hier zijn verschillende culturen al eeuwenlang in contact met elkaar, ook al is dat vaak meer een tegen elkaar opbotsen dan een elkaar vinden; maar er wordt ook al eeuwenlang handel gedreven en het beginsel van de communicerende vaten doet hier in belangrijke deelsectoren van de cultuur opgeld, van de filosofie tot aan de wiskunde, om niet iets anders te noemen. Tegenwoordig, maar dat is sinds enige tijd al zo, is het niet meer mogelijk de landen van het Middellandse-Zeegebied te beperken tot alleen maar de oeverstaten. De problemen zijn zo aan elkaar vastgeketend - denk bijvoorbeeld aan de continuïteit van de problemen van het Midden-Oosten en de Golfregio - dat deze grenzen niet van een bepaald punt uit bezien kunnen worden vastgelegd, zoals de Romeinen in de oudheid deden toen ze op hun landkaarten onder de zuidelijke oever van de Middellandse Zee opschreven: "Hic sunt leones" , hier zitten de leeuwen.
Het zou dus een eerste grove fout zijn als Europa denkt dat zij deze zee kan beperken tot de landen die wat Europees aandoen, hoe weinig of hoe veel dat ook is: het bonte palet van culturele en politieke verschillen kan niet zomaar kunstmatig worden gereduceerd. Europa moet haar samenwerking met alle oeverstaten opvijzelen, natuurlijk met inbegrip van Libië, en ook met wie in de buurt van die landen woont voor zover bepaalde problemen geografisch niet duidelijk af te perken zijn.
Het eerste punt is dus het universele karakter van de mediterrane landen. Het tweede punt is even belangrijk als lastig en geeft antwoord op deze vraag: is het probleem van het Middellandse-Zeegebied een kwestie van economische ontwikkeling die gelijk moet opgaan met de ontwikkeling van Europa? Dat is het ook wel, maar als wij mochten denken dat het alleen maar of overwegend een kwestie van economische ontwikkeling is, dan zouden wij de tweede blunder begaan: het probleem is er ook een van ontwikkeling van de samenleving. Hoe? Door heel Europa over één kam te scheren? Dat zou de derde blunder zijn. Ik citeer hier een gezaghebbende stem uit de wereld van de islam, die van de Iraanse president Khatami, en het zou absurd zijn als we daar geen acht op sloegen: als een volk, zo zei Khatami, akkoord gaat met verandering en evolutie, dan moet het zich in de eerste plaats bewust zijn van zijn eigen bestaan en zijn eigen historische identiteit, zodat dit als uitgangspunt kan fungeren. Goed, dat is nu precies wat het Westen niet altijd door heeft gehad wanneer het zijn koloniale en postkoloniale instincten volgde.
Zeker, het is niet allemaal zo gemakkelijk. Wij staan bovendien voor heel uiteenlopende realiteiten, maar met isolementen los je de problemen in ieder geval niet op, wel daarentegen met een verstandig beleid. Libië zou wat dat betreft tot lering kunnen dienen. De juiste versie van het fundamentalisme moet ons nooit doen vergeten dat daarachter problemen schuilen waarover wij op correcte wijze onze mening kunnen geven. Op zich is de islam bijvoorbeeld helemaal niet intolerant, intolerant worden daarentegen de maatschappelijke en economische problemen als men die maar laat aansudderen.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, het vredesproces in het Midden-Oosten verkeert in een impasse en de partijen houden hun adem in enerzijds voor de verkiezingen in mei in Israël, anderzijds voor de uitroeping van een onafhankelijke staat Palestina. Wij zullen de Palestijnen ervan moeten overtuigen die uitroeping uit te stellen. Daar moet iets tegenover staan. Ik meen overigens dat wij ons ook moeten committeren tot de erkenning van die staat als die wordt uitgeroepen. Wij moeten niet vergeten dat 4 mei het einde is van de overgangsfase van het Oslo-Akkoord en op dat moment zal duidelijkheid kunnen komen over de finale status van de onderhandelingen.
Dat uitstel belangrijk is om te voorkomen dat in de verkiezingen in Israël de extreme elementen de boventoon zullen gaan voeren, dat is duidelijk. De problemen in Libanon zullen groot genoeg zijn. Europa moet matiging en compromisbereidheid prediken en hopen dat de bevolking en de regering van Israël de weg kennen naar vrede en dialoog. Dat vredesproces is ook van groot belang voor het Barcelona-proces dat ook op dit moment op die manier in een impasse is gekomen.
De Unie zal los van het vredesproces moeten investeren in democratie en mensenrechten. Good governance is de basis van een succesvolle ontwikkeling. De Unie kan deze processen steunen door veel aandacht te geven aan de civil society . Hopelijk zijn alle problemen rond de juridische basis voor besteding van fondsen opgelost. Bovendien moet de Unie haar steun geven aan de organisatie van een parallelle vergadering van de NGO's tijdens de Euro-mediterrane topconferentie in Stuttgart. Mijn fractie, de liberale fractie, steunt beide verslagen omdat zij genuanceerd zijn en het Europees Parlement een stem geven op een dergelijk belangrijk moment in die regio. Vrede, veiligheid en een goede toekomst.

De Voorzitter
Waarde collega's, ik wilde een algemene opmerking maken aan het adres van de kleine fracties. Zij geven hun leden soms spreekbeurten van anderhalve minuut. Dat is veel te weinig voor een fatsoenlijke spreekbeurt. Men rekent er dan ook min of meer op dat de Voorzitter coulant is. Op die manier wordt het voorzitterschap echter in verlegenheid gebracht, want sprekers onderbreken is niet bepaald onze liefhebberij. Daarom moet er vroeg of laat toch een einde komen aan deze tactiek. Het is beter de spreektijd te verdelen over minder sprekers en elke spreker dus meer tijd te geven. Anderhalve minuut spreektijd is niet serieus meer.

Van Bladel
Voorzitter, veel waardering voor de rapporteurs die de afgelopen vijf jaar met passie en zorgvuldige afweging visies aan ons hebben voorgelegd. Maar hoe intens die passie ook is om de situatie in het Midden-Oosten of het Middellandse-Zeegebied een stapje vooruit te brengen, we blijven afhankelijk van de ontwikkeling ter plekke zoals verkiezingen in Israël en Algerije.
Daarnaast hangt de datum van 4 mei als het zwaard van Damocles boven ons hoofd. De rapporteur roept de Palestijnse Autoriteit terecht op af te zien van het uitroepen van de onafhankelijkheid. Bovendien vrees ik - als het zou gebeuren - dat dat ook consequenties voor onze financiële ondersteuning zou hebben en die ligt al onder kritiek en we willen al meer controle.
Het is tevens duidelijk, Voorzitter, dat wij van de Israëli's vragen na de verkiezingen nu serieus werk te maken van de verdere invulling van het vredesproces. In de aanloop naar die verkiezingen zijn al positieve geluiden te horen, met name over mogelijke terugtrekking uit Libanon. De rapporteur spreekt van onvoorwaardelijke terugtrekking uit Libanon. Daarmee kan ik het niet eens zijn want Israël heeft geenszins de zekerheid dat Libanon in staat is de fundamentalistisch militante groeperingen te controleren. Noch is er duidelijkheid over de diepgewortelde presentie van Syrië in Libanon. Terugtrekken uit Libanon zonder afspraken met Syrië is een uitnodiging tot geweld.
Laten we dus hoopvol blijven dat er een samenhangende oplossing wordt gevonden, zodat een deel van de dreiging voor Israël van buitenaf wegvalt en er ook realistische ruimte komt om de relatie met de Palestijnen verder vorm te geven. Herstel van het vredesproces kan het Middellandse-Zeebeleid gunstig beïnvloeden, maar het hangt er niet uitsluitend vanaf. De commissaris heeft al verwezen naar Egypte. Drie jaar onderhandelen, het is erg belangrijk dat we dit land nu in het vredesproces betrekken. Jammer dat de Raad er niet meer is. Ik doe net als commissaris Marín een beroep op de Raad Egypte als belangrijk land over de drempel te trekken. Dat is een stap vooruit.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, beide verslagen, zowel dat van de heer Colajanni als dat van de heer Sakellariou, zijn uitstekend. Zij zijn met algemene stemmen in onze commissie goedgekeurd en krijgen de volledige steun van onze fractie.
Ik wilde een opmerking maken over het verslag van de heer Sakellariou. De rapporteur noemt hierin terecht vier punten: oplossing van het vraagstuk in het Midden-Oosten, uitbreiding van het aantal deelnemers aan de conferentie met toevoeging van Libië en de landen van het voormalig Joegoslavië, inhoud van de samenwerking en buitenlandse schuld. Ik vraag mij echter af of, gezien de huidige ontwikkelingen, deze vier punten wel volstaan. Speelt er momenteel in het Middellandse-Zeegebied niet nog een uiterst belangrijk vraagstuk, en geen nieuw vraagstuk als wij zien hoe virulent dit is? Wordt door dit vraagstuk niet de stabiliteit in heel het oostelijk gedeelte van de Middellandse-Zee ernstig bedreigd? Kunnen wij wel denken aan een Middellandse-Zee van veiligheid en samenwerking, als wij het probleem van de Koerden niet resoluut bij de horens vatten?
Het vraagstuk van de Koerden gaat de Middellandse-Zee landen direct aan. Dit betreft Turkije, Syrië en, zoals de heer Graziani al zei, ook landen in het verlengde van de Middellandse-Zee, zoals Irak en Iran. Het Koerdische vraagstuk is een ernstige destabiliserende factor voor de betrekkingen tussen de mediterrane landen en met name de landen in het oostelijk gedeelte van de Middellandse-Zee. Ik denk bijvoorbeeld aan de betrekkingen Griekenland-Turkije en Cyprus-Turkije. Kunnen wij het probleem van de Koerden hier dus veronachtzamen? Is het niet onderhand tijd dit op te nemen onder de vraagstukken betreffende de samenwerking in het Middellandse-Zeegebied?
Willen wij van dit vraagstuk een politieke aangelegenheid maken om op die manier de strijd aan te binden tegen terrorisme, geweld en situaties die het Europees Parlement herhaaldelijk heeft veroordeeld? Willen wij hier een internationale aangelegenheid van maken? Willen wij de nadruk leggen op politieke oplossingen om nog meer geweld te voorkomen? Zo ja, dan moeten wij erover nadenken hoe wij van het Koerdische vraagstuk een onderdeel kunnen maken van de inspanningen om van de Middellandse-Zee een gebied van vrede en veiligheid te maken, waarin ook de Europese Unie een rol ambieert.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, namens de Fractie De Groenen wilde ik allereerst mijn steun betuigen aan de verslagen van de collega's Colajanni en Sakellariou en er met klem op wijzen dat de twee problemen die hierin behandeld zijn - het vredesproces in het Midden-Oosten en het Euro-mediterrane beleid ten gevolge van de verklaring van Barcelona - op dit moment in een ernstige impasse verkeren, zoals andere collega's al hebben opgemerkt. Het lijdt geen twijfel dat wij ons vierkant moeten scharen achter hetgeen collega Colajanni beweert met betrekking tot de resultaten die zijn verkregen in de akkoorden van Wye Plantation en het belangrijke nieuws van de aanvaarding van het beginsel "land in ruil voor vrede" . Maar we kunnen ook niet voorbijgaan aan het gegeven dat de impasse op dit moment grotendeels te wijten is aan de halfslachtige houding van de Israëlische regering die allerlei obstakels opwerpt. Ik geloof dat ons Parlement daar best wel even de nadruk op mag leggen.
Het probleem van de vrede in het Midden-Oosten vergt zeker ook dat de kwestie Libanon en die van Syrië een oplossing vinden. In dit verband wilde ik wijzen op de interventie van ons Parlement om een zogeheten people to people- actie op te zetten. Naar mijn gevoel mag er van de zijde van de Commissie best wel een krachtiger antwoord komen.
Voor wat betreft de impasse waarin de akkoorden na de verklaring van Barcelona verkeren: ook wij hopen dat alle betrokken landen meedoen, dus Libië, maar ook de landen van het voormalige Joegoslavië en Albanië, en wij vragen dat er een speciaal deelnamestatuut voor Macedonië komt.
Ik wilde afronden met nog één opmerking: de toestand waarin wij ons bevinden houdt in grote mate ook verband met de gebrekkige manier waarop de Europese Unie momenteel de problemen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te lijf gaat. Als dit probleem niet opgelost wordt, kunnen wij moeilijk tot een geloofwaardig perspectief komen.

de Lassus Saint Geniès
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de twee kwesties die we hier vanmiddag behandelen, vormen er eigenlijk slechts één.
De heer Colajanni heeft zoals gewoonlijk een uitstekend, evenwichtig en voorzichtig verslag opgesteld en naar het minste teken van vooruitgang naar vrede gezocht, teneinde de talrijke aanleidingen tot confrontatie te omzeilen en de hindernissen die steeds weer in het Israëlisch-Palestijns conflict opduiken, uit de weg te ruimen.
Mijn fractie maakt evenwel ernstig voorbehoud bij het algemeen standpunt dat werd aangenomen. Dit heel diplomatieke standpunt lijkt de plotse ommezwaai van de Israëlische regering in verband met de resoluties over het vredesproces, waarmee zij nochtans zelf akkoord ging, als definitief te aanvaarden. De rapporteur vraagt nog maar eens een inspanning van de Palestijnen en vraagt de Palestijnse Autoriteit elke eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring uit te stellen. Diplomatieke inspanningen lijken ons echter niet gerechtvaardigd wanneer tegen de geest van vrede gezondigd wordt. De heer Netanyahu maakt ons inziens zware fouten, die waarschijnlijk de echte belangen op lange termijn van het Israëlische volk schaden.
De Europese Unie zal er weinig bij winnen als zij de waarheid niet durft te zeggen en niet voor haar mening durft uit te komen. Zij vergist zich als ze blijft denken dat zij deze kwestie volledig aan de Verenigde Staten moet overlaten en dat de Amerikanen zich aldus genoodzaakt zullen zien meer rekening te houden met de Palestijnse voorstellen en meer weerstand te bieden aan hun eigen pro-Israëlische lobby's, meer dan wanneer de Unie haar mening zou geven en druk zou uitoefenen in deze kwestie.
Zoals de heer Sakellariou en commissaris Marín ook al zeiden, is het standpunt dat wij terzake moeten innemen eigenlijk sterk afhankelijk van het standpunt dat wij over een nieuw begin voor het proces van mediterrane samenwerking in zijn geheel moeten innemen. Het standpunt dat wij zullen innemen zal doorslaggevend zijn om vrede aan de grenzen van Europa te bevorderen.
Met uitzondering van de clausules inzake mensenrechten en democratie moet alles soepel bekeken kunnen worden, zodat wij het proces van Barcelona een nieuw elan kunnen geven. Als de economische en demografische moeilijkheden van de betrokken landen opgelost worden, zal de vrede zich geleidelijk aan beginnen af te tekenen. De eeuwige broederstrijd die het Midden-Oosten kapot maakt zal uiteindelijk plaats maken voor de vrede.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het is duidelijk dat het vredesproces in het Midden-Oosten in het slop zit sinds de akkoorden van Wye Plantation. We weten wie hiervoor verantwoordelijk zijn. Het vredesproces zit vast als gevolg van de onbuigzame houding van Israël. Er zijn nog een aantal andere overduidelijke redenen: de steun van de enige supermacht, de Verenigde Staten, aan het Israëlisch beleid, dat in Washington en elders op ruime steun kan rekenen en waarop Amerikaanse politici, met name degenen die greep hebben op de federale regering, om electorale redenen geen enkele serieuze kritiek mogen uiten.
Tenslotte is er ook de volgzame houding van Europa, dat slaafs het Amerikaanse beleid volgt, zelfs als dit beleid tegen de meest vanzelfsprekende Europese belangen indruist en zelfs als wij over de politieke en juridische middelen beschikken om ons hiertegen te verzetten. Dat is bijvoorbeeld het geval in Libanon, waar wij zowel de politieke onderwerping als de blijvende bezetting van het Libanese grondgebied dulden. Dat is het geval in Irak, waar het embargo en de bombardementen, die vooral de burgerbevolking treffen, al jarenlang op cynische wijze worden voortgezet, ook al is het duidelijk dat dit beleid door geen enkele veiligheidsoverweging gerechtvaardigd wordt.
Wanneer zullen wij eindelijk gebruik maken van de stem van Frankrijk en Groot-Brittannië in de VN-Veiligheidsraad? Wij zouden zelfs op de steun van China en Rusland kunnen rekenen om een einde te maken aan deze schande.
Waarom vinden onze militaire interventies, als wij dan toch militair tussenbeide moeten komen, plaats in het kader van de NAVO, waarvoor geen enkele juridische en politieke rechtvaardiging bestaat, en die enkel tot doel heeft ons aan de besluiten van Washington te binden?
Wij willen het probleem van de Albanese immigratie in Kosovo oplossen, terwijl we niet eens in staat zijn de immigratieproblemen in Straatsburg, Hamburg, Brussel of Genua op te lossen! Ons inconsequent optreden op dit gebied zal noch onze belangen, noch de vrede in het Middellandse-Zeegebied ten goede komen.

Caudron
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, twee minuten om het als voorzitter van de delegatie Europa-Israël over het mediterraan beleid en in het kader hiervan over vrede in het Midden-Oosten te hebben, is echt heel weinig. Ik zie mij dan ook genoodzaakt in telegramstijl te spreken. Ik wil in deze stijl vijf opmerkingen maken, maar wil om te beginnen onze beide rapporteurs feliciteren.
Allereerst wordt Europa momenteel in beslag genomen door de uitbreiding naar het Oosten en Agenda 2000. Het zal meer aandacht aan het Zuiden en bijgevolg aan zijn mediterraan beleid moeten besteden. Dat is voor Europa, en dus voor ons, op termijn een kwestie van overleven.
Ten tweede moeten wij in dit verband, nadat een aantal principeverklaringen afgelegd en overeenkomsten gesloten werden, handelen en wel snel. De ratificatie van de overeenkomsten tussen Europa en de landen van het Zuiden sleept net als de tenuitvoerlegging van concrete, becijferde en vooral in het veld zichtbare acties vaak al te lang aan.
Ten derde moeten we natuurlijk naar dialoog met alle landen streven, maar met betrekking tot Libië moeten wij, beste collega Sakellariou, voorafgaandelijk eisen dat de terroristen die vliegtuigen opgeblazen hebben en honderden onschuldigen omgebracht hebben, uitgeleverd en berecht worden. De families van de slachtoffers eisen dit en schreeuwen hun verdriet uit.
Wat ten vierde het Midden-Oosten betreft, iedereen is het erover eens dat Europa meer politiek moet handelen. Het moet dat inderdaad doen, maar het mag zich momenteel zeker niet mengen in de verkiezingen die worden voorbereid, want dat zou strijdig zijn met onze doelstellingen.
Ten vijfde moet Europa tenslotte ook initiatieven nemen om een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van de Palestijnen op 4 mei te vermijden, maar dient het tevens het beginsel van een Palestijnse staat te steunen. Iedereen met gezond verstand erkent momenteel dat beide eisen de voorwaarden vormen om het vredesproces onmiddellijk na de verkiezingen weer vlot te kunnen trekken.

Lambrias
Mijnheer de Voorzitter, het mediterrane beleid had het meest energieke, langademige en eensgezinde beleid van de Unie moeten zijn, niet alleen omdat de Middellandse-Zee - zoals alle wijzen hebben gezegd, waarvan ik alleen Braudel noem - de historische, culturele en etnologische wieg van Europa is, maar omdat overeenkomstig de moderne, geopolitieke maatstaven de Middellandse-Zee een uiterst belangrijk gebied is. De Middellandse-Zee is immers de schakel tussen ons vasteland enerzijds en het onrustige Midden-Oosten en de ontwakende Afrikaanse reus anderzijds.
Het mediterraan beleid is echter helaas een van de meest veronachtzaamde, minst voortvarende en minst efficiënte beleidsvormen van de Unie. Na de gebeurtenissen van 1989, na de ineenstorting van de autoritaire regimes in de voormalige Oostbloklanden, werd duidelijk dat de uitbreiding van de Unie met de landen van Midden- en Oost-Europa onontkoombaar was. Pas veel later begon men zich echter rekenschap te geven van de noodzaak niet alleen de uitbreiding naar het oosten, maar ook de uitdagingen uit het zuiden bij de horens te vatten. Pas tegen het einde van 1995 probeerde men met de Conferentie van Barcelona een tegengewicht te vinden voor die uitbreiding en een samenwerking met de mediterrane landen op poten te zetten, zij het dan binnen een nauwkeurig omschreven kader en zonder een duidelijk tijdsschema.
Zoals de rapporteur, de heer Sakellariou reeds opmerkte, hebben deze inspanningen in de afgelopen drie jaar nauwelijks noembare resultaten opgeleverd. Het vredesproces in het Midden-Oosten heeft geen einde kunnen maken aan het drama in dat gebied. De situatie van de mensenrechten is niet verbeterd en in sommige gevallen zelfs verslechterd. Evenmin is een eind gekomen aan de politiek van geweld of dreiging met geweld tussen partners. Een blik op de landkaart volstaat om vast te stellen dat het partnerschap continuïteit ontbeert, zowel qua tijd als ruimte. Heel wat aan de Middellandse-Zee grenzende landen zijn uitgesloten van de samenwerkingsplannen. Dergelijke plannen kunnen echter pas zoden aan de dijk zetten, indien sprake is van samenhang en een geïntegreerde aanpak. Door een gebrek aan een waardige en realistische regeling voor de immigratieproblematiek worden de wederzijdse betrekkingen vergiftigd. Als men geen grootmoedige en goed gecoördineerde inspanningen onderneemt - en wie heeft geen bittere smaak over van de onsamenhangende activiteiten uit het verleden - als men geen soepelheid betracht, als de Unie niet het voortouw neemt in de pogingen de impasse in het Midden-Oosten te doorbreken, als het mediterraan beleid geen plaats krijgt naast het uitbreidingsbeleid met de Midden- en Oost-Europese landen, zal dit mediterraan beleid slechts een franje zijn, een alibi waarmee geen enkel probleem in het geboortegebied van Europa en zijn beschaving kan worden opgelost.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, de twee voorliggende verslagen genieten onze steun. Ik zal het enkel hebben over het verslag-Colajanni, dat onder andere de plaats van de Europese Unie in het vredesproces in het Midden-Oosten opnieuw tracht te bepalen. Dit lijkt mij een evenwichtig verslag, maar als gevolg van de onstabiele situatie komt de inhoud telkens opnieuw op losse schroeven te staan.
Een aantal zaken blijven desalniettemin waar. Het buitenlands beleid van de Unie ten aanzien van dit bijzonder woelige deel van de wereld mag niet langer beperkt blijven tot het verlenen van economische en financiële hulp. De Unie mag niet langer eenvoudigweg de belangrijkste donor zijn, zoals blijkt uit de enorme bedragen die ter beschikking gesteld zijn van de Palestijnse bevolking. Die hebben echter nog altijd niet de verhoopte resultaten opgeleverd, zoals de aanzienlijke daling van het gemiddelde inkomen van de Palestijnen bewijst. Europa mag dus niet langer een economische reus en een politieke dwerg zijn. Wij moeten meer dan ooit een echt Europees gemeenschappelijk veiligheidsbeleid voeren. Pas dan zullen wij een gesprekspartner zijn naar wie geluisterd wordt, en zullen wij echt een rol op het internationale toneel kunnen spelen.
De economische en politieke situatie is de jongste maanden sterk verslechterd en de Libanese kwestie zorgt voor almaar meer problemen. Gezien de ingewikkelde situatie in het Midden-Oosten moeten er via onderhandelingen tussen de verschillende partijen oplossingen gevonden worden. Er zij aan herinnerd dat Libanon onder Syrische voogdij staat en dat Israëlische troepen het zuiden van het land bezetten. Het vredesproces moet worden voortgezet en wij moeten tegen elke prijs vermijden dat nutteloos mensenlevens opgeofferd worden.
Ik wil ingaan op paragraaf 29 van de resolutie inzake de bezetting van Zuid-Libanon, een kwestie die momenteel brandend actueel is. Mijns inziens moet een eenzijdige Israëlische terugtrekking mogelijk zijn, op voorwaarde evenwel dat Israël de nodige garanties krijgt. Naar mijn mening moeten wij het woord "onvoorwaardelijk" dan ook schrappen.

Elmalan
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid over het Midden-Oosten heeft de neiging de Israëlische regering en de Palestijnen in dezelfde mate verantwoordelijk te stellen voor het stilvallen van het vredesproces. In werkelijkheid is dat niet zo. De verantwoordelijkheid ligt bij de Israëlische regering, die de eerder aangegane verbintenissen opnieuw ter discussie stelt.
Ik aanvaard niet dat het verslag druk tracht uit te oefenen op de Palestijnen om af te zien van de onafhankelijkheidsverklaring op 4 mei 1999. Dient ons Parlement net als de Europese Unie niet al het mogelijke te doen opdat de vredesakkoorden, alle vredesakkoorden worden nageleefd? Die akkoorden voorzien uitdrukkelijk in de uitroeping van de Palestijnse soevereiniteit op 4 mei 1999.
Er is nog een ander probleem in het mediterraan beleid dat blijft aanslepen: de situatie in de Westelijke Sahara. Ook daar zit het vredesproces in het slop. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, die zich persoonlijk voor de oplossing van dit conflict heeft ingezet, heeft een nieuwe datum vastgesteld, namelijk 31 maart 1999. Ik dring er dan ook bij de Raad op aan dat hij snel reageert, zodat tegen die tijd de door de Verenigde Naties vastgelegde voorwaarden vervuld zijn en het volk van de Westelijke Sahara eindelijk uiting kan geven aan zijn recht op zelfbeschikking en onafhankelijkheid.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, de vertragingen bij de inwerkingtreding van de vijf associatieakkoorden die in het kader van het proces van Barcelona zijn getekend, zijn betreurenswaardig en tegelijkertijd een teken aan de wand. Even betreurenswaardig is dat ruim drie jaar na de conferentie die is genoemd naar de stad waar zij gehouden werd, niet alle mediterrane landen uitgenodigd zijn om mee te doen aan dit partnerschapsproces dat in november 1995 zo de hemel in werd geprezen. Het zag er toen naar uit dat wij een nieuw historisch tijdperk zouden binnentreden, dit leek werkelijk dé kans om nieuwe relaties aan te knopen en een nieuwe impuls te geven aan de samenwerking tussen Europa en de landen van het Middellandse-Zeegebied, met name op politiek, economisch, financieel en cultureel gebied.
Deze hele vertraging is ronduit spijtig, en wel om twee redenen: ten eerste vanwege het uitblijven van een gemeenschappelijk buitenlands beleid in Europa, ten tweede vanwege het vastlopen van het vredesproces in het Midden-Oosten. Zolang Israël niet in veiligheid kan leven, blijft er van het vredesproces niets over dan een hol pleidooi. Een intensivering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Jordanië achten wij onontbeerlijk, gezien de belangrijke rol die wijlen Koning Hoessein heeft vervuld om de patstelling waarin de onderhandelingen zaten, te doorbreken.
Een Europa dat niet bij machte is een politiek statuut voor zichzelf op te stellen, kan niet eens de pretentie koesteren om politiek iets in de melk te brokkelen te krijgen, terwijl dat juist onontbeerlijk is om een doorslaggevende rol te kunnen spelen, zowel om vrede als om samenwerking en ontwikkeling te verzekeren. En toch zit er voor de Europese Unie niets anders op dan dat zij een steeds belangrijker rol gaat vervullen in deze processen. Anders zal haar functie zich ertoe beperken dat zij telkenmale als politieagent optreedt voor naleving van de mensenrechten: ongetwijfeld een nobel doel, maar je komt er toch geen stap verder mee als niet de daad bij het woord gevoegd wordt.
Het komt me voor dat er twee elementen zijn die een goede uitwerking kunnen hebben op een beleid van economisch herstel en hervormingen. Het eerste element is kwijtschelding van de schulden voor die landen die toezeggen dat zij het betreffende bedrag zullen herinvesteren in ontwikkelingsprojecten. Het tweede element slaat op de noodzaak om een nauwere samenwerking met het midden- en kleinbedrijf en de kleine neringdoenden aan te gaan. Het zijn echt niet de megaprojecten die de ontwikkeling voorttrekken, maar wel netwerken van kleine bedrijfjes die gespecialiseerd zijn in kwaliteitsproductie van typische en bijzondere producten. Als men het productiewezen van de mediterrane landen weet uit te breiden, dan zal dat wezenlijk bijdragen tot bestrijding van het verschijnsel van de ongebreidelde en illegale immigratie die een ware beproeving is, zowel voor de immigranten zelf als voor de Europese landen die voor opvang zorgen.
Tot slot wilde ik nog iets zeggen tegen het Duitse voorzitterschap, dat op 19 maart in Bonn en op 14 april in Stuttgart het Euro-mediterraan Comité bijeen zal roepen: ik hoop dat deze ontmoetingen eindelijk tot iets concreets leiden.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, met uw welnemen zou ik eerst en vooral willen opmerken dat de passie waarmee de Raad alle bevoegdheden inzake buitenlands en veiligheidsbeleid naar zich toe trekt enkel vergelijkbaar is met de minachting waarmee deze instelling het Parlement behandelt daar zij niet eens luistert naar wat wij te zeggen hebben. Ik zou de heer Marín dan ook willen danken voor het feit dat hij een aantal antwoorden op zich heeft genomen die eigenlijk voor rekening van de Raad waren.
Mijnheer de Voorzitter, tevens zou ik nog kort willen aangeven dat wij momenteel een bijzonder oud probleem bestuderen, misschien wel een van de oudste problemen van de mensheid. In verband hiermee beschikken wij momenteel over een concrete datum, te weten de top van Stuttgart van 4 april, die een maand later wordt gevolgd door de mogelijke onafhankelijkheidsverklaring van de Palestijnen en daarna door de Israëlische verkiezingen. Ik geloof dat wij in dit gecombineerde debat, waarin twee nauw verwante thema's worden behandeld, zeer concreet te werk moeten gaan. Hoewel wij verschillende malen hebben geprobeerd deze twee kwesties van elkaar te scheiden is gebleken dat indien wij vooruitgang willen boeken en het mediterrane proces willen veiligstellen, een afdoende oplossing voor het vredesproces in het Midden-Oosten moet worden gevonden. Het is immers het enige multilaterale forum van het Middellandse-Zeegebied dat tot onze beschikking staat.
Ik ben van oordeel dat de Europese Unie werk moet maken van iets wat het fungerend voorzitterschap van de Raad heeft aangehaald, maar niet concreet heeft uitgewerkt. Ik bedoel hiermee dat het evident is dat wij het door de Palestijnen opgeëiste recht moeten erkennen. De uitoefening van dit recht is echter een andere zaak. Bovendien kunnen wij nuances aanbrengen en kunnen wij ons op onze eigen ervaring beroepen. Ik geloof dat wij op grond van onze bijdrage aan dit proces - bijvoorbeeld door steun te verlenen op het gebied van de watervoorziening en de regionale ontwikkeling - over het gezag en de mogelijkheden beschikken om aan te tonen dat een onafhankelijkheidsverklaring niet per se onverenigbaar is met het opstarten van nieuwe onderhandelingen tussen de betrokken partijen die weliswaar elk een eigen persoonlijkheid hebben, maar in velerlei opzichten kunnen samenwerken.
Dat is per slot van rekening de optie waar wij voor hebben gekozen en ik geloof dat wij juist daaruit onze kracht putten.

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Colajanni van harte gelukwensen met zijn uitstekende verslag en ook commissaris Marín dankzeggen voor zijn opmerkingen van vandaag.
In het verslag van de heer Colajanni staat een uiterst belangrijk punt: paragraaf 13. Daarin wordt de Raad uitgenodigd een initiatief te ondernemen om de presentie van de Europese Unie in het Midden-Oosten meer gestalte te geven. Het is dan ook een schande dat de Raad in dit debat schittert door afwezigheid. Aldus ontneemt hij ons het recht op antwoord. Wij zetten namelijk een aantal vraagtekens bij dit nieuwe initiatief waarvan de inhoud aanleiding kan geven tot misvattingen.
De Raad maakt een grote fout wanneer hij de voorstellen voor een oplossing van het vraagstuk in het Midden-Oosten overlaat aan de Verenigde Staten. De Raad maakt een grote fout wanneer hij de aanwezigheid van een enkele vertegenwoordiger van de Unie voldoende acht. Bovendien heeft die man noch hulp, noch infrastructuur. De Raad maakt een grote fout wanneer hij de presentie van de Unie denkt te kunnen waarmaken met reizen en contacten. Om gewicht in de schaal te leggen moet men voorstellen doen voor de concrete vraagstukken en problemen in het Midden-Oosten.
Wij willen graag van de fungerend voorzitter van de Raad horen wat het standpunt is van de Europese Unie ten aanzien van de terugtrekking van de Israëlische strijdmachten uit de hoogvlakte van Golan. Kan de Raad ons zeggen wat de mening van de Unie is ten aanzien van het probleem in Zuid-Libanon en wat er zal gebeuren met de overeenkomst van de Unie met Syrië?
Als wij duidelijke standpunten willen, moeten wij eerst de institutionele presentie van de Raad in het Midden-Oosten onder de loep nemen. Van een echte presentie kan namelijk pas sprake zijn indien er een gemeenschappelijke task force wordt ingesteld van Raad, Commissie en eventueel ook Europees Parlement. Een dergelijke task force zou de problemen een voor een bij de horens moeten vatten.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik zou eens te meer het belang van het Middellandse-Zeebeleid op het niveau van de Europese Unie willen onderstrepen.
Er zijn momenteel onderhandelingen aan de gang met de landen uit Midden- en Oost-Europa met het oog op de toekomstige uitbreiding van de Unie. Ik hoop dat het overleg met de Oost-Europese landen de Europese Unie niet belet aandacht te besteden aan de problemen van Zuid-Europa, aan de problemen van de mediterrane landen.
Ik ben van oordeel dat de Noord-Zuid-dialoog op een lijn dient te worden gesteld met de maatregelen die de Europese Unie ten uitvoer legt om de volkomen gerechtvaardigde en noodzakelijke toetreding van de landen uit Midden- en Oost-Europa te garanderen.
De voornoemde aspecten kwamen ter sprake tijdens de Conferentie van Barcelona van 1995, die werd aangevuld met het voorstel een dialoog tot stand te brengen tussen de burgermaatschappij uit het noorden en het zuiden van het Middellandse-Zeegebied. Het Euromed-forum dat enkele dagen na de Euro-mediterrane Conferentie in Barcelona bijeenkwam, bracht orde op zaken en legde de basis voor overleg en samenwerking tussen Noord en Zuid.
De desbetreffende conferentie werd gevolgd door een tweede conferentie in Napels. Later werd een nieuwe Euro-mediterrane conferentie in Malta gehouden en dit jaar is Stuttgart aan de beurt.
Het is van vitaal belang dat deze dialoog wordt voortgezet aangezien dit mijns inziens de enige manier is om ervoor te zorgen dat Europa het hoofd kan bieden aan de vele uitdagingen die het nabuurschap met de landen uit het zuidelijke Middellandse-Zeegebied meebrengt en een gevaar betekenen voor de vrede en harmonie in de regio.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen beginnen met een terminologische kwestie die mij erg verontrust.
In het verslag wordt de term Midden-Oosten gehanteerd. Ik heb echter steeds gedacht dat wij Europeanen in deze context de term Nabije Oosten gebruiken in tegenstelling tot de Noord-Amerikanen, die van het Midden-Oosten spreken. Dit is geen toeval maar een duidelijk bewijs dat de Europese politiek ondergeschikt is aan de Noord-Amerikaanse politiek. En daarom geloof ik dat het de moeite loont een vergelijking te maken. De door de Commissie gepresenteerde mededeling is een goede mededeling. Ik zou zelfs durven stellen dat zij een progressief karakter heeft aangezien zij cijfers en argumenten aanvoert die een beeld geven van de draagwijdte van het politieke fiasco en aantonen in hoeverre de situatie van de Palestijnen is verslechterd sinds het begin van het vredesproces. Het resultaat van de vergelijkende analyse tussen het aandeel van de Europese Unie en de bijdrage van Noord-Amerika en de rest van de wereld spreekt voor zich.
Het is de hoogste tijd dat de Europese Unie haar figurantenrol inruilt voor een hoofdrol. Om in die opzet te slagen moeten wij van de Europese Unie het ethisch referentiepunt van het Nabije Oosten maken. Juist daarom moeten wij duidelijke taal spreken en indien blijkt dat een internationaal akkoord het gepaste juridische kader biedt om de Palestijnen in de gelegenheid te stellen op 4 mei een onafhankelijke Palestijnse staat uit te roepen, moet de Europese Unie aan dit initiatief haar onvoorwaardelijke steun verlenen. Doen wij dit niet, zullen wij eens te meer de agressor gelijk geven en vrij pleiten van schuld en zullen wij het slachtoffer weer maar eens moeten vragen kalm te blijven. Ik pleit ervoor dat wij precies de tegenovergestelde houding aannemen.

Féret
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Colajanni verduidelijkt andermaal een zonneklaar feit, een schurkenstreek die velen weigeren te zien: de halsstarrige weigering van de Israëlische regering om de gesloten akkoorden na te komen en de koppige manier waarop zij de spot blijft drijven met de resoluties van de Verenigde Naties. Zij lapt deze volkomen aan haar laars!
De Europese Unie mag dit niet dulden. De plicht tot inmenging, die bedacht werd om veel minder rechtvaardige zaken te steunen, moet in het Midden-Oosten vastberaden en kordaat worden toegepast. Wij moeten er eindelijk voor zorgen dat Israël het Palestijnse volk niet langer schade kan berokkenen, zoals het nu al meer dan vijftig jaar doet.
Europa kan aan zijn grenzen geen Israël dulden dat zich volledig straffeloos imperialistisch en racistisch gedraagt. De verzuchting van de Palestijnen om eindelijk het land te krijgen dat hun al zo vaak beloofd werd, is volkomen terecht, en de Europese Unie moet het voornemen van de Palestijnse Autoriteit om op 4 mei 1999 de onafhankelijkheid van de nog altijd bezette gebieden uit te roepen politiek, financieel en zo nodig militair steunen, zodat Palestina eindelijk vrij is.

Napoletano
Mijnheer de Voorzitter, aan de vooravond van de conferentie van Stuttgart zijn wij hier bezig een kritische balans van het Euro-mediterraan partnerschap op te maken. Ik zal niet ingaan op de moeilijkheden waar het vredesproces mee kampt, want dat hebben de rapporteurs reeds gedaan, en ook zal ik het niet hebben over het pleidooi voor een sterkere rol van de Europese Unie, want daar hebben de meeste collega's al het woord over gevoerd. Liever ga ik in dit korte bestek in op de beperkingen die kleven aan de ideeën en middelen van het onderhandelingsproces van Barcelona. Ik geloof dat wij ons er momenteel wel rekenschap van geven dat de multilaterale betrekkingen en de gedecentraliseerde samenwerking - wellicht de interessantste ideeën van het overleg van Barcelona - de nodige moeilijkheden ondervinden, terwijl de bilaterale relatie tussen de Europese Unie en de lidstaten gebukt gaat onder alle problemen die verband houden met de ratificatietijden waar commissaris Marín op wees. Ik van mijn kant wilde een oproep tot de Raad richten om te reageren op vijf heel precieze voorstellen zoals die in het verslag-Sakellariou staan: de mensenrechten, grotere betrokkenheid van de burgermaatschappij, afronding van de politieke deelname van nieuwe landen aan dit proces, de schuldenlast en het immigratievraagstuk. Indien die voorstellen door de Raad op een nieuwe manier worden aangepakt, dan zal men misschien in Stuttgart een hervatting te zien krijgen van dit moeilijke en complexe proces dat met diverse moeilijkheden te kampen had en nog steeds heeft. Ik ben van mening dat, als de Commissie een duidelijker politieke input krijgt, zij zich dan ook meer en beter kan redden uit beheersproblemen waarvan wij allen weten hoe lastig die zijn.

Azzolini
Mijnheer de Voorzitter, ik moet eerlijk zeggen dat de speech van collega Napoletano mij ertoe noopt mijn eigen betoog anders in te kleden, omdat ik anders niets nieuws aan dit debat toe te voegen heb. Ik wilde benadrukken dat haar standpunt op dezelfde golflengte ligt als het mijne, en als de ene vleugel van dit Huis er net zo over denkt als de andere, dan betekent dat natuurlijk dat onze opstelling gewoon zo moet zijn en geen andere kan zijn. Ik zal dus gebruik maken van deze anderhalve minuut spreektijd - wat overigens, zoals een voorganger zei, belachelijk weinig is gezien de gewichtige zaken die er gezegd moeten worden - door een paar overwegingen aan commissaris Marín mee te geven. Eerst echter wil ik de collega's Sakellariou en Colajanni danken voor het uitmuntende werk dat zij hebben afgeleverd: objectief gezien hebben zij alles wat aangepakt moest worden, heel serieus onder handen genomen.
In een poging even serieus te blijven als zij waren, wilde ik, gezien de aspecten die aan de orde zijn gekomen, één opmerking maken over de burgermaatschappij. Collega Vallvé heeft het daar zojuist over gehad. Na het overleg van Barcelona zijn er momenten van bezinning geweest waarbij voorstellen voor de burgermaatschappij zijn geformuleerd, die echter naar mijn gevoel niet de juiste aandacht hebben gekregen. Commissaris Marín, u hebt natuurlijk gelijk, het valt niet mee om te gaan met situaties van een dergelijk kaliber en draagwijdte. Maar het is ook waar dat wanneer er externe organen bestaan, organen die in ieder geval geloofwaardig zijn - en die zijn er in Europa en in het gebied van de Middellandse Zee - dan zou dat een verlichting kunnen betekenen voor uw leidinggevende taken.
Ik wil tot slot nog één algemene opmerking maken. Ik zou niet graag willen dat men na Barcelona, Palermo, Malta en Napels ingaat op het idee om van het toeristisch segment van het mediterraan beleid een opstap naar ontwikkeling te maken. Op zich is dit wel mogelijk, maar het is een veel beter idee om ons te beperken tot serieuzere problemen, dus de problemen waar collega Napoletano en ik op hebben gewezen.

Sichrovsky
Mijnheer de Voorzitter, met dit verslag en zijn eenzijdige standpunt ten aanzien van de vrede in het Midden-Oosten zet het Europees Parlement een trieste traditie voort. Vermeende schendingen van de mensenrechten in Israël worden steeds weer aan de kaak gesteld. Het Parlement reageert op schendingen door Arabische dictaturen en de Palestijnse Autoriteit echter veel voorzichtiger.
Wij vinden de directe inmenging in de verkiezingsstrijd onduldbaar. Israël is de enige democratie in de regio. De politieke strategie van de democratisch gekozen regering moet worden gerespecteerd. Het vredesproces is tenslotte niet stilgevallen omdat in Israël de verkeerde politici aan de macht zijn maar omdat er geen einde komt aan de Arabische terreur. Zij die op Israël kritiek leveren, hebben weinig ideeën om Israël te steunen in zijn strijd tegen de terreur, die elk jaar aan honderden onschuldige mensen het leven kost.
Tot slot nog een opmerking over wat een van de vorige sprekers heeft gezegd. Hij noemde de Gazastrook een concentratiekamp. Die vergelijking met de uitroeiingskampen van de nazi's is volkomen pervers.

Izquierdo Rojo
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat de Raad met het oog op de volgende Euro-mediterrane conferentie het verzoek van Mauritanië om als volwaardige partner aan het Euro-mediterrane proces te mogen deelnemen in overweging moet nemen en moet inwilligen, zoals wij reeds tijdens het Euro-mediterrane forum hebben gedaan.
Mauritanië is een van de vijf landen van de grote Arabische Maghreb. De Maghreb-structuur is van belang voor de economische en sociale ontwikkeling van het gebied. De geschiedenis van Europa heeft genoegzaam aangetoond welke huiveringwekkende gevolgen de opsplitsing van een Arabisch geopolitiek geheel kan hebben.
Bovendien maakt Mauritanië deel uit van de mediterrane dialoog in het kader van de NAVO. Het betreft allerminst een overhaaste beslissing aangezien Mauritanië reeds vanaf het begin bij dit proces betrokken is geweest. Mauritanië geniet al tien jaar - dat kan commissaris Marín beamen - de status van waarnemer. Ik geloof dat deze situatie reeds lang genoeg heeft geduurd en dat het tijdstip is aangebroken om dit land uitzicht op een actieve deelname te bieden.
Daar komt nog bij dat het Euro-mediterrane proces een globaal karakter heeft, omdat het ook toegankelijk is voor Zweden, Finland, Portugal en Ierland. Gelet op deze omstandigheden vraag ik mij af waarom aan dit eeuwenoude land van de Arabische Maghreb de toegang wordt ontzegd.
Ik ben van oordeel dat dit een uitstekend gelegenheid is om de Raad eraan te herinneren dat het Parlement voorstander is van een volwaardige deelname van Mauritanië aan het Euro-mediterrane proces en dat het Parlement dit standpunt heeft goedgekeurd en heeft opgenomen in de slotverklaring van het Euro-mediterrane forum. De vertegenwoordiger van de Raad is hier niet aanwezig omdat hij er de voorkeur aan geeft een informele vergadering bij te wonen. Ik zou u derhalve willen vragen mijn uiteenzetting aan de Raad te doen toekomen. Dat is immers de enige manier om hen van mijn betoog op de hoogte te brengen voordat de conferentie van Stuttgart begin april van start gaat. Ik dring er dan ook op aan dat u deze mededeling persoonlijk overbrengt aangezien de Raad, die hier vertegenwoordigd zou moeten zijn, momenteel niet aanwezig is.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik kan eigenlijk alleen maar tevreden zijn dat wij deze beide verslagen samen behandelen. De problemen in de regio kunnen ook alleen maar worden opgelost als iedereen samenwerkt.
Bij het vredesproces in het Midden-Oosten krijg ik telkens weer de indruk dat de verantwoordelijkheid vooral bij Israël wordt gelegd. In de teksten valt het mij ook op dat voor tekortkomingen van de Palestijnen begrip wordt getoond. Soortgelijke tekortkomingen aan de andere zijde leiden tot vermaningen of kritiek. Enkele formuleringen herinneren mij aan resoluties over landen in Afrika die tussen militaire dictatuur en eenpartijstelsel heen en weer zwalken en er regelmatig toe moeten worden aangemaand de democratische principes in acht te nemen. Israël is echter de enige functionerende democratie in de hele regio en is bovendien een bedreigd land.
Sommige afgevaardigden willen dat wij conflictpartijen steeds op dezelfde manier behandelen. De vraag is dan waarom men tegenover Israël niet dezelfde tolerantie aan de dag legt. Men wil dat Israël akkoord gaat met een onafhankelijke Palestijnse staat. Men zou evengoed van de Palestijnen kunnen verwachten dat zij wat meer begrip tonen voor de bijzondere situatie waarin Israël zich, vooral gelet op de niet-aflatende terreur, op dit ogenblik bevindt. Wij moeten nu wat geduld hebben, zoals altijd wanneer in een land belangrijke verkiezingen voor de deur staan. Ook als de in Oslo afgesproken termijn op 4 mei afloopt, moeten wij geduld hebben. De ene zijde mag de andere niet voor een voldongen feit plaatsen.
Ik vind dat wij in onze goede raadgevingen wel wat meer pro-Israël mogen zijn. Het land verdient dat.

Moretti
Mijnheer de Voorzitter, het is alom bekend dat het mediterrane beleid van de Europese Unie versterkt en hervormd moet worden. In het vredesproces voor het Midden-Oosten zijn de Verenigde Staten medeverantwoordelijk voor de toepassing van de akkoorden, terwijl de Europese Unie zich in de marge van de besprekingen over de politieke toekomst van die regio ophoudt.
Ik hoop dat de Conferentie van Stuttgart de gelegenheid wordt om een begin te maken met de hervorming van een beleid gebaseerd op het beginsel "aandacht in onderscheid" , hetgeen neerkomt op een actieve rol in het Arabische deel van de mediterrane wereld zonder voorbij te gaan aan de onuitwisbare historisch-culturele verschillen die hen van ons scheiden.
De beste garantie voor stabiliteit, vooral in de internationale politiek, is een gezond en verstandig realisme. Daarom denk ik dat er behoefte is aan een gemeenschappelijk beleid op het vlak van immigratie: een restrictief beleid dat het beginsel van communautaire preferenties rigoureus toepast. Ik geloof in de doelmatigheid van een goed opgezette samenwerking, maar ik kijk met argusogen naar projecten voor integratie van landen van de mediterrane regio in onze Unie. De Unie is immers een gemeenschap van Europese staten.

De Esteban Martin
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn betoog willen toespitsen op het verslag van de heer Colajanni. Ik feliciteer de rapporteur met het uitstekende werk dat hij heeft geleverd, zoals blijkt uit deze bijzonder goed gestructureerde en uitermate volledige tekst.
Ik zou nader willen ingaan op de rol die voor de Europese Unie is weggelegd in het vredesproces van het Midden-Oosten. Wat het vredesproces betreft moet ik eens temeer mijn bezorgdheid uitspreken over het feit dat de laatste tijd nagenoeg geen vooruitgang is geboekt op de weg naar een voor beide partijen aanvaardbare definitieve vrede. In dit verband zou ik willen onderstrepen dat de Europese Unie duidelijke taal moet spreken en zich moet doen gelden aangezien zij zich als belangrijkste economische donor van de regio niet kan verzoenen met een tweederangsrol op politiek gebied, des temeer - ik benadruk dit nogmaals, mijnheer de commissaris - daar de Europese Unie de Palestijnen de hoogste steun per hoofd van de bevolking van de wereld verleent.
Met betrekking tot de politieke samenwerking tussen de Europese Unie en het Nabije Oosten, moet de Unie inspanningen blijven leveren om bij te dragen aan de inrichting van autonome en onafhankelijke Palestijnse instellingen. Wij moeten ons hierbij laten leiden door de doelstelling de oprichting en organisatie van een Palestijnse burgermaatschappij te bevorderen, zoals hiervoor reeds is aangehaald. In dit opzicht moeten onze steunmiddelen worden gebruikt om de opleiding van openbare ambtenaren te financieren die een nieuwe administratie in het leven moeten roepen.
Wat de economische hulp betreft, moet de Unie alles in het werk stellen om de toegekende steun ter plaatse om te zetten in tastbare en duurzame resultaten teneinde het welzijn van de Palestijnen te verhogen en in het gebied een economisch netwerk tot stand te brengen dat de Palestijnen in de gelegenheid moet stellen een zekere onafhankelijkheid ten opzichte van de overige landen te bewaren, vooral met betrekking tot vitale kwesties zoals het vermogen om eigen producten te exporteren. Met de rapporteur onderschrijf ik de noodzaak toezicht uit te oefenen op de Palestijnse autoriteiten door accountantscontroles uit te voeren op de besteding van de Europese fondsen en op die manier de volledige transparantie van de uitgaven en de getroffen maatregelen te garanderen.
De bereidheid van de Unie alleen volstaat echter niet om deze doelstellingen te verwezenlijken. Wij moeten hiervoor de hulp van de staat Israël inroepen, die zich ertoe moet verbinden de economische ontwikkeling van de regio niet in de weg te staan. Dat is de enige manier om de betrekkingen en het wederzijdse respect tussen beide volkeren te bevorderen en vrede tot stand te brengen.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, ik wil er enkel op wijzen dat dit een bijzonder vruchtbaar debat is geweest. Ik heb kunnen vaststellen dat een ruime meerderheid van het Parlement zich voor een bepaald standpunt heeft uitgesproken en dat zich duidelijke contouren aftekenen. Overeenkomstig de in het verslag-Sakellariou en het verslag-Tomlinson aangegeven richtsnoeren zullen wij het programma gelijktijdig aan de Raad en aan het Parlement voorleggen aangezien het wenselijk is dat wij tezelfdertijd over het besluit van de Raad en het advies van het Parlement beschikken om tot een algemene conclusie te komen en een oplossing te zoeken voor bepaalde aspecten waarvan ik weet dat zij voor verbetering vatbaar zijn.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Trans-Europese netwerken in de energiesector
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0087/99) van de heer Adam, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van beschikking 1254/96 tot opstelling van richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector (COM(98)0542 - C4-0556/98-98/0284(COD)).

Adam
Mijnheer de Voorzitter, zoals de leden weten, vormen de trans-Europese elektriciteits- en gasnetwerken een belangrijk onderdeel van onze energiestrategie en er bestaat een communautaire begrotingspost voor het doen van onderzoek naar eventuele verbeteringen op dit gebied. Ik wil de collega's er overigens op attenderen dat de benadering enigszins is gewijzigd. Er is nu ook wat geld beschikbaar voor de aanleg van dergelijke netwerken.
De Commissie stelt nu een aanvulling voor in de vorm van een lijst met projecten die in haar ogen van algemeen belang zijn en dus vallen onder de medebeslissingsprocedure. Op bladzijde 8 en 9 van mijn verslag vindt u een beknopte weergave van deze projecten. Het gaat om: de aansluiting van geïsoleerde elektriciteitsnetwerken, de ontwikkeling van onderling gekoppelde elektriciteitsnetwerken en verscheidene voorstellen op het gebied van aardgas. De meeste voorstellen hebben betrekking op gasvoorzieningen, zoals de koppeling van aardgasaansluitingen en ondergrondse opslagfaciliteiten voor gas. Een interessante ontwikkeling is dat er steeds meer gedaan wordt aan de aansluiting op deze netwerken van de eilanden en perifere gebieden van de Gemeenschap. Dit geeft indirect wel aan dat het aanboren van hernieuwbare energiebronnen, vaak gezien als hét panacee voor de verafgelegen gebieden, moeizaam verloopt. De hoofdnetwerken breiden zich gestaag uit over het gehele grondgebied van de Gemeenschap.
Naar mijn mening kleven er aan de door de Commissie voorgestelde projecten geen bijzondere bezwaren. Een aantal van die projecten ligt al geruime tijd op tafel. In veel gevallen betreft het de aanvoer van aardgas naar gebieden in de Gemeenschap waar de voorzieningen op dit moment gebrekkig zijn. Van groot belang zijn de projecten met betrekking tot aardgasbevoorrading uit Oost-Europa. U moet dat zien in het licht van de groeiende communautaire vraag naar brandstoffen afkomstig uit die regio.
Wij hebben in de commissie drie amendementen ingediend met als doel voor Griekenland en Spanje de banden aan te halen met verafgelegen eilanden. Uit de gesprekken in de Commissie is ons gebleken dat noch de Raad noch de Commissie hierover zal struikelen. De procedures zullen hierdoor dus geen vertraging oplopen.
Ik zou echter nader in willen gaan op één aspect van deze problematiek dat ook in de ogen van onze Commissie van belang is. Aangezien het hier gaat om een wetgevende tekst kan ik in de resolutie slechts verwijzen naar datgene wat formeel is vastgelegd door het Parlement. De Commissie is echter de mening toegedaan dat de aanpak van de trans-Europese netwerken beter moet aansluiten op het algemene beleid. Het is natuurlijk prima dat er netwerken worden aangeboden, maar dat beïnvloedt wel het mededingingsbeleid. In zowel de elektriciteitssector als de aardgassector heerst bijvoorbeeld ongenoegen over het feit dat alhoewel de aangelegde netwerken in theorie twee richtingen op kunnen werken, de praktijk meestal uitwijst dat het om eenrichtingsverkeer gaat.
Een ander probleem is dat het in het ene land gemakkelijker is om eigenaar van een elektriciteitscentrale te worden dan in het andere. Het valt niet te ontkennen dat de geliberaliseerde markt niet in alle landen even liberaal functioneert. De Commissie en ik menen dat bij de goedkeuring van dit soort projecten meer garanties moeten worden geboden dat het geheel strookt met het globale mededingingsbeleid van de gemeenschap.
Wij vinden verder dat er gekeken moet worden naar de wijze waarop het elektriciteitsnetwerk kan worden uitgebreid naar Oost-Europa en zelfs de voormalige Sovjet-Unie. Dat is de kant die wij op moeten. Naast de technische haken en ogen die aan zo'n project zitten, rijzen er ook vragen op het vlak van de mededinging en het milieu. Wij hopen dat de Commissie alle mogelijkheden in deze regio zal onderzoeken, met inbegrip van de oliepijpleidingen - die technisch gezien niet onder het netwerkakkoord vallen - en in de nabije toekomst met een mededeling hierover zal komen. Wij dachten dat wij probleemloos aardgas uit het Kaspische gebied zouden kunnen betrekken. Wij weten dat daar ook vraag naar is uit Azië.
De Commissie is verheugd over de vorderingen die zijn gemaakt. Wij wachten met ongeduld op de uitbreiding van deze netwerken en de koppeling ervan aan die van de landen in Oost Europa.

Sindal
Mijnheer de Voorzitter, dank u dat u mij het woord verleent in het debat van de energiecommissie. Ik wil twee dingen zeggen. Ten eerste zal het openstellen van trans-Europese energienetwerken voor de voormalige sovjetrepublieken tot conflicten leiden. Deze staten zijn immers geïnteresseerd om op een liberale markt te opereren waar ze geld kunnen verdienen. Wanneer ik dit als afgevaardigde van het Parlement met mijn collega's in het Litouwse parlement bespreek, staat de discussie bol van de tegenstrijdigheden. Enerzijds willen ze geld verdienen, maar anderzijds willen ze voor de toegang tot de liberale markt andere voorwaarden dan wij. Dit schept een conflict. Mag een kerncentrale in Ignalina op de Europese markt aan dumping doen? Dat is de vraag die wij aan onze collega's in het Litouws parlement, het Sejmas, moeten stellen. Wanneer we later op de dag het verslag-Adam zullen behandelen, zal het conflict nog erger worden. Het is een kwestie van interpretatie. In Litouwen is men van oordeel dat de criteria van Kopenhagen niets met energie te maken hebben. In het debat wordt over energie niet gesproken. Wij moeten echter de sluiting van de kerncentrales blijven eisen, ook al wil het Litouwse parlement dit niet aanvaarden. Wij moeten natuurlijk ook realistisch zijn en beseffen dat de financiële middelen die wij kunnen aanbieden, peanuts zijn in vergelijking met de kosten van een dergelijke operatie.
Ik ben het eens met Gordon Adam - die ik overigens dank voor zijn deelname aan de vergaderingen met mijn Litouwse collega's - maar onderstreep dat alleen oplossingen in aanmerking komen die rekening houden met de economie van de kandidaat-landen. Anders gaat het niet. Ik herhaal nog eens dat problemen zullen ontstaan wanneer we de energienetwerken openstellen voor kerncentrales, die al lang gesloten hadden moeten zijn. Dit vertroebelt het politiek klimaat en schept conflicten in de politieke onderhandelingen over de toetreding.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat wij deze twee verslagen niet over een kam mogen scheren. Dat is de reden waarom ik u heb gezegd dat het debat over de trans-Europese netwerken in de energie-, gas-en elektriciteitssector één ding is en de veiligheid van de kerncentrales van de landen uit Oost-Europa een andere ding is. Ik stel voor dat wij deze twee problemen apart behandelen om onnodige verwarring te vermijden.
Tegen de commissaris wil ik zeggen dat het optreden van de Commissie en van de lidstaten op energiegebied mij onontbeerlijk lijkt. Ik ben met name van oordeel dat de ontwikkeling van de gas- en elektriciteitsnetwerken van bijzonder belang is voor de liberalisering van de markten, de totstandbrenging van nauwere betrekkingen en de verbetering van de levenskwaliteit van de betrokken landen.
Ik ga volledig akkoord met de uiteenzetting van de heer Adam. Ik ben dan ook niet voornemens zijn woorden te herhalen, maar ik zou er wel op willen wijzen dat de ontwikkeling van initiatieven die erop gericht zijn middelen vrij te maken voor de uitbreiding van deze netwerken onze interesse wekt en onze onvoorwaardelijke steun geniet. Het besluit van 1996, dat in 1997 werd herzien, telde 74 projecten. Dit aantal wordt in de huidige herziening van 1999 uitgebreid met nog eens 17 projecten. Ik zou kort willen ingaan op een van deze programma's dat reeds door de Raad is aangenomen en gebaseerd is op een door de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie ingediend amendement. Dat amendement ging over Spanje, namelijk de versterking van de binnenlandse koppelverbindingen om op die manier ook de internationale uitwisseling te bevorderen.
Zoals ik reeds aan het begin van mijn betoog heb opgemerkt, wordt er bijzonder veel gedaan en soms gaat het misschien allemaal een beetje te snel, maar dat neemt niet weg dat de investeringen in de elektriciteits- en gasnetwerken van vitaal belang zijn. Ik zou zelfs durven stellen dat de elektriciteit prioritair is, mijnheer de commissaris. Er wordt immers weinig of geen rekening gehouden - althans in deze Vergadering - met het feit dat elektriciteit niet kan worden opgeslagen, met als gevolg dat deze energiebron onmiddellijk geproduceerd en geleverd dient te worden op het moment dat er vraag naar is. Vandaar dat wij noodzakelijkerwijze over adequate netwerken moeten beschikken en deze moeten uitbreiden, ook naar de landen van Oost-Europa toe. Er wordt gezegd dat wij niet voldoende met deze landen samenwerken. Ik stel dan ook voor dat wij hen in de gelegenheid stellen over meer elektrische energie te beschikken. Wij verruimen hun mogelijkheden en zij verruimen de onze. Ik zou u van harte willen danken voor uw inzet en ik hoop dat u de huidige koers blijft aanhouden. In dat geval zal u steeds op onze steun kunnen rekenen.

Escolá Hernando
Mijnheer de Voorzitter, ik heb maar weinig tijd. Ik zou die echter volledig willen besteden aan een van de prioritaire projecten van het trans-Europese energienetwerk.
Ik zal het hebben over de aansluiting van het Franse en Spaanse elektriciteitsnet op een hoogspanningslijn. De werken lopen op hun einde. Er moet enkel nog een beslissing worden genomen over de plaats waar deze lijn de Pyreneeën zal oversteken. En het is daar dat zich een probleem voordoet.
Het is namelijk de bedoeling dat deze elektrische autosnelweg van 400.000 volt dwars door een natuurpark, een vogelreservaat en een van de weinige nog ongerepte valleien van de Pyreneeën loopt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat alle politieke partijen van Aragon, het parlement, de regering, de vakbewegingen, de kamers van koophandel en alle andere betrokkenen zich met alle mogelijke middelen tegen deze waanzinnige maatregel verzetten. Het gevolg hiervan is dat dit trans-Europese project al jaren stilligt.
Ik doe een beroep op ons aller gezond verstand: laten wij zowel in dit geval als in andere soortgelijke omstandigheden bij de tenuitvoerlegging van deze hoogst noodzakelijke en onontbeerlijke energieprojecten blijk geven van respect voor het milieu en respect voor een duurzame ontwikkeling, en bovenal rekening houden met de unanieme wensen van de betrokkenen, zeker wanneer voor minder traumatische oplossingen kan worden gekozen.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, wat kernenergie voor de opwekking van elektriciteit betreft, waren er de laatste jaren twee kampen: enthousiaste voorstanders en verbeten tegenstanders. Sinds de Duitse regering kernenergie heeft afgezworen en België en Zwitserland in de afgelopen weken te kennen hebben gegeven dat ze hetzelfde willen doen, staan wij voor een heel nieuwe situatie. Deze technologie heeft geen toekomst meer.
Zoals de Pemelin-commissie de afgelopen dagen heeft vastgesteld, wordt nu ook sterk getwijfeld aan de economische rendabiliteit van kerncentrales. In die omstandigheden zijn Euratom-kredieten voor de bouw van nieuwe reactoren niet meer te rechtvaardigen. In het belang van onze eigen veiligheid moeten wij in verband met onze energievoorziening nieuwe parameters ontwikkelen. Mevrouw Bloch von Blottnitz heeft dat duidelijk gemaakt. Haar amendementen zijn een stap in de goede richting.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag in eerste instantie de heer Adam bedanken voor zijn prachtige verslag. De lijst met projecten van gemeenschappelijke belang is reeds eerder, in 1997, bijgewerkt. Toen moesten wij aan deze lijst enkele projecten toevoegen met het oog op de uitbreiding. De meeste wijzigingen en toevoegingen die de Commissie momenteel voorstelt, beogen de bevordering van de aardgassector in Europa.
Bij de selectie van de in het voorstel van de Commissie opgenomen projecten is men in eerste instantie uitgegaan van hun bijdrage aan de algemene doelstellingen. Naast dit algemene criterium zijn echter ook specifieke maatstaven toegepast. Deze zijn onderwerp geweest van overleg met het bedrijfsleven en sluiten volledig aan bij de intenties van de lidstaten zoals die ons door hun deskundigen zijn medegedeeld.
De Commissie kan alle amendementen van het Parlement overnemen. Met name stemmen wij in met de twee amendementen voor de opneming van een aantal elektriciteitsprojecten in Griekenland en Spanje. Wij zijn het roerend met het Parlement eens dat deze projecten thuis horen in de lijst van projecten van gemeenschappelijk belang.
Staat u mij toe kort in te gaan op het geval van Griekenland. Wij geven de mogelijkheid tot financiering van studies en projecten voor zowel de verbinding tussen de eilanden onderling als tussen de eilanden en het vasteland. U zult zonder meer inzien dat daardoor enorme mogelijkheden ontstaan voor niet alleen de energiebalans maar bijvoorbeeld ook het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en van met name zonne- en windenergie, waar Griekenland rijk aan is.
In het uitstekende verslag van de heer Adam is ook sprake van de betrouwbaarheid van de energievoorziening en de externe dimensie van het energienetwerk. In de komende maanden zal de Europese Commissie een document indienen over de betrouwbaarheid van de energievoorziening in de Gemeenschap. Ook wil ik u duidelijk maken dat de Commissie de externe dimensie geen moment uit het oog verliest. Wij denken met name na over de verbindingen met de Midden- en Oost-Europese landen en de landen van de voormalige Sovjet-Unie. De heer Sindal en de heer Adam spraken daar zojuist ook al over. Wij zijn vast van plan het Europees Parlement over al deze zaken en over de ontwikkelingen in de komende jaren op de hoogte te houden.
Tot slot hoopt de Commissie dat het onderhavige ontwerpbesluit zo spoedig mogelijk kan worden aangenomen. Dan kan men een begin maken met deze projecten en dan kan men vooral met uitvoerbaarheidstudies beginnen. Zonder dergelijke studies kan men immers moeilijk beoordelen of projecten levensvatbaar zijn en kunnen worden opgenomen in het energieprogramma van de Unie.
Ik wil nogmaals de heer Adam bedanken voor zijn uitstekende verslag.

De Voorzitter
Dank u, mijnheer de commissaris, voor uw korte en duidelijke interventie.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Activiteiten in de nucleaire sector ten behoeve vanderde landen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0088/99) van de heer Adam, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende activiteiten in de nucleaire sector ten behoeve van de kandidaat-landen in Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (COM(98)0134 - C4-0314/98).

Adam
 Mijnheer de Voorzitter, sinds 1990 speelt kernenergie een belangrijke rol in de betrekkingen van de Europese Unie met de landen van Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Door de onderhandelingen over de uitbreiding is het belang van deze kwestie verder toegenomen. Het Europees Parlement heeft erkend dat soevereine staten het recht hebben hun eigen energiebeleid, met inbegrip van de nucleaire optie, uit te stippelen.
De Europese Unie is actief betrokken bij de nucleaire activiteiten van de landen van Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Het staat buiten kijf dat de operationele veiligheid van kerncentrales, met inbegrip van de eerste generatie reactoren van het type RMBK 1000- en het VVER 230, verhoogd is. De verbeteringen zijn vooral te danken aan de hulpteams ter plaatse die ondersteund worden in het kader van de PHARE- en TACIS-programma's. Een radicale omslag in de veiligheidscultuur is hiervan het resultaat geweest. Ik wil er wel op wijzen dat deze cultuuromslag en de grotere, operationele veiligheid niet direct in monetaire termen gemeten kunnen worden. Het feit dat deze resultaten moeilijk kwantificeerbaar zijn, maakt ze echter niet minder tastbaar.
Het wordt steeds duidelijker dat de Europese Unie, ondanks haar enorme investeringen in de nucleaire activiteiten van de Oost-Europese landen, geen beleid kan opleggen aan andere staten. Dit geldt zowel voor de Nieuwe Onafhankelijke Staten als voor de eerste en tweede golf kandidaat-landen. In de Russische Federatie is men gepikeerd over de constante druk die wij uitoefenen om in onze ogen onveilige reactoren gesloten te krijgen. Voor de Russen bestaan er geen onveilige reactoren; er zijn alleen eerste en tweede generatie reactoren. De druk die wij uitoefenen, ervaren zij als een misplaatste poging tot inmenging in interne aangelegenheden.
Wij mogen niet vergeten dat alle reactoren in de Europese Unie, de landen van Midden- en Oost-Europa, in Rusland en de nieuwe onafhankelijke staten voldoen aan de normen van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie en de bestaande nucleaire overeenkomsten. Het leidt geen twijfel dat deze Oost-Europese landen gebruik zullen blijven maken van kernenergie. In veel van deze landen is het energiebeleid gericht op maximale onafhankelijkheid en bevoorradingsveiligheid. De meeste landen willen niet afhankelijk zijn van Rusland voor olie en aardgas. Verder mogen wij ook niet uit het oog verliezen dat het bouwen van nieuwe, alternatieve kerncentrales veel kostbaarder is dan het in bedrijf houden van de reeds bestaande centrales.
Wat de zaak nog complexer maakt, is het feit dat een aantal van deze landen elektriciteit levert aan de buurlanden. Dat is het geval voor Litouwen en Bulgarije. Bulgarije exporteert jaarlijks voor zo'n 600 miljoen dollar aan elektriciteit naar Turkije - valuta's die het land hard nodig heeft. Een pleidooi voor sluiting leidt in dergelijke omstandigheden tot veel ressentiment. Alhoewel de Europese Unie zeer actief is in de nucleaire sector heeft het beleid van de Europese Unie en de G-7 tot nog toe volledig gefaald. Niet één onveilige of eerste generatie reactor is gesloten als resultaat van dat beleid. Het is duidelijk dat de nucleaire staten van Oost-Europa blijven kiezen voor de nucleaire optie.
Het falen van het beleid kan verklaard worden aan de hand van twee belangrijke redenen: ten eerste de ambiguïteit van de overeenkomsten en ten tweede het gebrek aan voorzieningen met betrekking tot alternatieve elektriciteitsopwekking. Daar zou ik aan willen toevoegen dat er te gemakkelijk voorbij wordt gegaan aan de economische en nationale veiligheidsbelangen van veel van deze landen.
In de toekomst moet er ruimte komen voor echte samenwerking en beraadslaging met diegenen voor wie de steun bestemd is. De Europese Unie mag zich niet dictatoriaal en tactloos opstellen. Wij kunnen onze wil niet aan deze landen opleggen. Wij kunnen ze niet vertellen wat ze moeten doen. Dat hebben wij geprobeerd en ik heb net aangetoond dat dat niet werkt. Ik ben er absoluut van overtuigd dat vooruitgang slechts mogelijk is via samenwerking en overleg. In samenspraak moet er per land een energiestrategie worden opgesteld waarin verplicht alternatieven voor de elektriciteitsbevoorrading worden opgenomen.
Een ander essentieel punt is de herziening van de normen door de West-Europese regelgevende instanties in samenwerking met de Internationale Organisatie voor Atoomenergie en de Europese Commissie. Deze geïntensifieerde samenwerking moet uiteindelijk resulteren in een acquis communautaire voor het gebruik van kernenergie. Het einddoel blijft een pakket veiligheidsnormen voor de kernenergiesector dat wordt toegepast in de gehele Europese Unie, de landen van Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten.
Wij vragen de Commissie met klem de coördinatie tussen haar eigen diensten naar een veel hoger plan te tillen dan in het verleden het geval was. Ik hoop dat de Commissie inziet dat het overleg dat wij voeren met de kandidaat-landen en de Nieuwe Onafhankelijke Staten over kernenergie, gestoeld moet zijn op samenwerking, en niet op confrontatie.

Van den Broek
In de allereerste plaats wil ik graag de rapporteur, de heer Adam, bedanken voor zijn uitstekende en vooral constructieve verslag. Ook wil ik graag mijn waardering uitspreken voor de intensieve debatten en de positieve gedachtewisselingen in het Europees Parlement over het moeilijke vraagstuk van de kernveiligheid. Het verslag dat we vandaag behandelen, schetst een realistisch beeld van de omvang van de problemen en ook van de zware taak waarvoor iedereen zich gesteld ziet die werkt aan de verbetering van de kernveiligheid in Midden- en Oost-Europa. Helaas, zoals ook in het verslag wordt opgemerkt, is een verandering en een verbetering van de situatie geen aangelegenheid van de heel korte termijn. Daar zijn ook redenen voor.
In de allereerste plaats, en ik hoorde het de heer Adam ook zeggen, zijn de betrokken partnerlanden met wie we over deze zaken spreken, soevereine staten die hun eigen energiebeleid vaststellen en overigens ook hun eigen kernenergiebeleid. Sommige van deze landen zijn in hoge mate afhankelijk van kernenergie voor de elektriciteitsproductie en ook voor exportinkomsten. Ook dat heeft de heer Adam vanmiddag nog eens belicht.
Een derde obstakel zijn natuurlijk de zeer hoge kosten die met modernisering, om nog maar niet te spreken over volledige sluiting van kerncentrales of afzonderlijke reactoren gemoeid zijn.
De strategie waarover veel is gezegd, ook in het verslag van de Rekenkamer van de Europese Unie en van de Commissie, gaat terug naar de G-7-beslissing van 1992 die eigenlijk nog een nasleep was van de gevolgen van de Tsjernobyl-ramp. Toen werd een strategie voor kernenergie vastgesteld die moest dienen als basis, ook voor de Commissie-activiteiten op dit gebied. En daarbij waren de uitgangspunten voor de korte termijn het vinden van concrete oplossingen voor de meest urgente veiligheidsproblemen die we in samenwerking overigens met de IAEA hadden geïdentificeerd, zoals bijvoorbeeld het instellen van onafhankelijke en competente veiligheidsautoriteiten en het verhogen van de veiligheid in de kerncentrales in zowel de Oost- Europese landen als de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Voor de langere termijn werd de nadruk gelegd op duurzame verbetering op het gebied van de veiligheid, enerzijds door sluiting te bevorderen van de minder veilige reactoren en deze te vervangen door alternatieve energiebronnen en het verbeteren van de energie-efficiëntie en anderzijds door te helpen bij het moderniseren van die reactoren die door die modernisering wel degelijk ook veilig te maken zouden zijn. Zoals u weet, dat gold niet voor alle kerncentrales. Een aantal ervan zouden gewoon dicht moeten.
Wat de meest urgente veiligheidsproblemen betreft ben ik er vast van overtuigd dat ondanks de kritiek die uit te oefenen is en ook uitgeoefend is, de inspanningen van de Europese Unie wel degelijk effect hebben gesorteerd en dat het geld, een bedrag van 800 miljoen waar we zo ongeveer over spreken, ook goed besteed was. Zo zijn onder de nucleaire veiligheidsprogramma's een aantal zaken tot stand gebracht. Ik noem er hier enkele. De onafhankelijke regelgevende autoriteiten zijn ingesteld of versterkt. Het noodzakelijke juridisch kader, wat je ook nodig hebt om een kernveiligheidsbeleid te voeren, is ingesteld, zowel in Midden-Europa alsook in de Nieuwe Onafhankelijke Staten, hoewel de kwaliteit van de regelgevende autoriteiten van land tot land verschilt.
Voor de belangrijkste en ernstigste ontwerpfouten in kerncentrales zijn technische oplossingen gezocht. Er is door uitwisseling van overdracht en kennis vooruitgang geboekt bij het versterken van de kernveiligheidscultuur in de regio. Dit heeft geleid tot een meer formele en regelmatige dialoog tussen exploitanten van centrales en de regelgevende autoriteiten en ook tot een acceptatie van de noodzaak om hoge veiligheidsniveaus bij de bouw van nieuwe reactoren aan te leggen.
Vervolgens zou ik willen noemen de substantiële bijdrage aan de verbetering van de operationele praktijk en aan de modernisering van kerncentrales, mede door levering van uitrusting en het bevorderen van een grotere bewustwording betreffende het probleem van het afvalbeheer.
Tenslotte hebben wij een bijdrage geleverd en dat doen we nog steeds, aan het oplossen van de problemen in verband met de kerncentrale van Tsjernobyl waarbij de Commissie naast het zogeheten shelter implementation plan een aanzienlijke bijdrage heeft geleverd aan de uitvoering van het G-7-beleid dat is opgesteld om te komen tot sluiting van die Tsjernobyl-centrale tegen het jaar 2000. Om ook in een notendop een indruk te geven van de kosten die met de bevordering van de kernveiligheid zijn gemoeid, moge het volgende dienen. Wij spreken in de periode van onze activiteit over een bedrag van tussen de 750 en 850 miljoen euro. De kosten voor de bouw van de zogeheten sarcofaag rond de ontplofte kernreactor IV van Tsjernobyl wordt alleen al geschat op een bedrag tussen de 600 tot 800 miljoen euro. Dit laat zien met welke kosten we te maken hebben terwijl ook berekend is dat om alle noodzakelijke moderniseringswerkzaamheden of sluitingswerkzaamheden uit te voeren, alleen al met het oog op de kwetsbare centrales in Centraal- en Oost-Europa, een bedrag gemoeid zou zijn van tussen de vier en vijf miljard euro. Het gaat dus om hele grote bedragen en dan is 100 miljoen per jaar die door de Commissie is besteed aan haar activiteiten natuurlijk een betrekkelijk gering bedrag.
Voortbouwend op de G-7-strategie zal de Commissie doorgaan met haar beleid om de partnerlanden te helpen bij het moderniseren van de reactoren die kunnen worden gemoderniseerd, maar zal de Commissie ook blijven ijveren voor sluiting van die reactoren waarvan modernisering niet mogelijk is wegens de fundamentele technische of ontwerpfouten die in dit soort concepten zit ingebouwd.
Laat ik hierbij wel duidelijk aantekenen dat de uitvoering van het beleid verschilt tussen de kandidaat-landen en de Nieuwe Onafhankelijke Staten van de voormalige Sovjet-Unie. Het is evident dat het vooruitzicht van het lidmaatschap van de Unie een grotere hefboom verschaft om het nucleaire beleid van de kandidaat-landen te beïnvloeden.
Bij de sluiting van reactoren moeten wij ons realiseren dat deze alleen realistisch is als er tevens bredere energiestrategieën worden ontwikkeld. Ook het verslag van de heer Adam geeft dat aan. De Commissie zal dan ook conform de aanbeveling in het verslag bevorderen dat in het kader van de pretoetredingsstrategie met de kandidaat-landen, maar ook in het kader van de partnerschapsovereenkomst met de landen van de voormalige Sovjet-Unie een dergelijke strategie tot stand komt. Dat is niet nieuw. Wij werken daaraan al geruimere tijd met die landen.
Wij voeren ook gesprekken met Litouwen, Bulgarije en binnenkort met Armenië. Want dat zijn drie landen waar wij niet alleen willen komen tot uitwerking van deze alomvattende energiestrategieën maar waar ook van kerncentrales sprake is die op basis van eerdere afspraken met name met the nucleair safety account gesloten zouden moeten worden. Wij weten welk aandeel deze centrales leveren aan de elektriciteitsproductie van de landen in kwestie, en wij zijn zeer wel bewust van de grote economische belangen die hier in het geding zijn en vanwege het sluiten van de centrales wegvallen, van belangrijke energie-exportmogelijkheden en van de offers die op dit gebied door deze landen moeten worden gebracht. Het is ook daarom dat wij samenwerking zoeken en hebben gezocht met de internationale financieringsinstellingen om financieringsplannen op te stellen die als grondslag kunnen dienen voor een internationale financiële steunverlening en het financieren van alternatieve energiebronnen.
Ik wil dan ook nog eens nadrukkelijk zeggen dat ik het met de heer Adam eens ben dat wij deze problematiek niet in de sfeer van confrontatie met de desbetreffende landen moeten proberen op te lossen. Maar dat neemt niet weg en die boodschap proberen wij met name ook naar Litouwen en Bulgarije over te brengen, dat wij te maken hebben met eerder door deze landen aangegane verplichtingen ten aanzien van de sluiting, een verplichting die zij zijn aangegaan ten opzichte van the nucleair safety account en dat wij graag behulpzaam willen zijn, om de consequenties van die sluiting niet alleen onder ogen te zien, maar te helpen dragen.
De Commissie heeft veel geleerd, niet alleen van de praktijk en de interne audits , maar ook van de kritiek in de diverse verslagen van het Europees Parlement en van de Rekenkamer. De problemen die het programma in de beginfase heeft gekend, hebben wij nu wel achter ons. De Commissie heeft op grond van haar ervaring, maar ook van uw commentaren, de nodige wijzigingen doorgevoerd met name voor wat betreft het beheer van het programma.
In dat verband zou ik nog de volgende voorbeelden willen geven. Veel van de traagheid in de uitvoering van de programma's werd veroorzaakt doordat de aanwezige instrumenten onvoldoende waren aangepast aan de specifieke vereisten van deze sector. De nieuwe TACIS-verordening moet helpen hierin verandering te brengen. Die bestrijkt de periode 2000 tot 2006 en bevat ten aanzien van de nucleaire veiligheid drie duidelijke prioriteiten. Het voortgaan met het stimuleren van de overdracht van een veiligheidscultuur op het gebied van de kernenergie, maar ook het verbeteren van het beheer van afgewerkte splijtstof en kernafval met name in Noord-West-Rusland en het leveren van een bijdrage aan internationale maatregelen ter verbetering van de nucleaire veiligheid, wat een nogal ruime omschrijving is maar die natuurlijk alles te maken heeft met het verdere streven naar sluiting van een aantal gevaarlijk geachte kerncentrales.
Wij hopen dat het Parlement tijdig advies zal willen uitbrengen over de nieuwe verordening zodat zij op 1 januari van het volgend jaar daadwerkelijk in werking kan treden. Ik zeg het Parlement graag toe dat wij periodiek verslag zullen uitbrengen over de stand van zaken in het kader van de PHARE- en TACIS-programma's voor nucleaire veiligheid. Tenslotte is het ons vaste voornemen om het interne beheer van de steunprogramma's te verbeteren. De Commissie bespreekt hiertoe momenteel een voorstel tot oprichting van een task force binnen de Commissie voor nucleaire veiligheid, wat te maken heeft met het versterken van de coördinatie tussen een tiental directoraten-generaal die binnen de Commissie op enigerlei wijze bij deze problematiek betrokken zijn. Om, gezien de discussies die in de afgelopen periode zijn gevoerd een duidelijker algemeen en meer gedetailleerd overzicht te geven van de tot dusver gevoerde activiteiten op het gebied van de kernveiligheid door de Commissie hebben wij onlangs naar de energiecommissie en ook naar een aantal andere commissies van het Parlement een zogenaamd aide-mémoire gestuurd, waarin wij de ondernomen activiteiten en ook de verdere plannen voor de nabije toekomst nog eens in extenso hebben uitgelegd. Ik hoop dat wij daarmee in ieder geval een bijdrage hebben geleverd aan een stevige basis onder een verdere vruchtbare uitwisseling met het Europees Parlement over dit belangrijke onderwerp.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, nucleaire veiligheid is een kwestie die miljoenen burgers in de Europese Unie en de landen van Oost-Europa aangaat. De Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, die op 27 oktober 1998 unaniem haar goedkeuring had gehecht aan het advies dat door mij op dit verslag werd gepresenteerd, is van mening dat het aspect van veiligheid een fundamenteel element vormt voor de pretoetredingsstrategie.
De Commissie had reeds in Agenda 2000 gesteld dat het doel van nucleaire veiligheid met het oog op toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa van primair belang was, en de centrales waren daarbij in drie groepen onderverdeeld: installaties van het sovjettype of verouderde installaties die ontmanteld moeten worden; het type dat verbeterd moet worden om tot een acceptabel veiligheidsniveau te komen; en tot slot de weinige installaties van het westerse type die in werking mogen blijven mits het veiligheidsniveau op lange termijn hoog blijft.
Uit het speciale verslag van de Rekenkamer blijkt dat de landen van Midden- en Oost-Europa maar 300 van de 850 miljoen ecu die hun voor de periode 1990-1997 ter beschikking was gesteld, aan nucleaire veiligheid besteed hebben. Het is dus nodig dat via PHARE en TACIS die aanpassings- en herstructureringswerkzaamheden worden uitgevoerd die onontbeerlijk zijn voor de Europese veiligheid. Het is van het hoogste belang dat er een controle wordt uitgevoerd naar de veiligheidsvoorschriften van die centrales door toedoen van een onafhankelijk orgaan dat erkenning heeft van de IAEA en de Europese Unie. Voorts vragen wij naar aanleiding van de heropening van een reactor in de kerncentrale van Tsjernobyl dat de landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie en de landen die destijds herrezen zijn uit de as van de Sovjet-Unie, veiligheidsgaranties weten te bieden voor heel Europa, in het volste besef van de economische en sociale implicaties die deze besluiten met zich meebrengen.
Wij wijzen er derhalve andermaal op dat de nucleaire veiligheid één van de hoofdelementen moet zijn van de pretoetredingsstrategie. Zonder garanties kan zo'n toetreding een risico zijn voor de gemeenschappelijke veiligheid. De Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid hoopt dan ook van harte dat met de beschikbare financiële middelen een begin gemaakt kan worden met programma's die moeten leiden tot een definitieve oplossing van het probleem van nucleaire veiligheid in Europa.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, ik spreek ook direct namens de liberale fractie, niet alleen namens de REX want anders had ik geen drie en een halve minuut. Voorzitter, collega's, commissaris, graag wil ik de rapporteur, de heer Adam, complimenteren met zijn verslag. Het is denk ik een beetje zijn zwanenzang. Het is niet makkelijk om de neuzen dezelfde kant op te krijgen als het om kernenergie gaat maar ik denk dat het in dit geval aardig gelukt is. Het energiebeleid van de Unie ten opzichte van de landen van Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten spitst zich toe op het veilig gebruik van de huidige kerncentrales. Volgens de doelstellingen van Agenda 2000 moeten de reactoren van sovjetontwerp die niet voor een redelijk bedrag kunnen worden gemoderniseerd, gesloten worden. Deze reactoren zijn namelijk onveilig. Maar, Voorzitter, in de praktijk is sinds 1992 geen enkele reactor in Oost-Europa gesloten. Zelfs de Tsjernobyl-reactoren I en II, hoewel al enkele jaren buiten werking, worden door de Oekraïense overheid nog steeds niet als definitief gesloten beschouwd ondanks alle resoluties van het Europees Parlement. Soevereine staten hebben het recht zelf te beslissen over de hoofdlijnen van hun energiebeleid, stelt de rapporteur. Maar, Voorzitter, collega's, dat betekent niet dat de Unie lijdzaam toe hoeft te kijken als onze resoluties niet worden nageleefd. Als de Unie via hulpprogramma's en leningen geld investeert in Oost-Europa dan kunnen wij wel degelijk invloed uitoefenen op de strategie en bepaalde vormen van energie bevoordelen ten opzichte van andere vormen.
Het is namelijk één van de weinige instrumenten die de Unie heeft om de sluiting van onveilige kerncentrales af te dwingen en die instrumenten moeten wij dan ook gebruiken. Veiligheid van bestaande kerncentrales dient bovendien als cruciaal criterium voor toetreding tot de Unie te worden gehanteerd.
Mijn tweede punt, Voorzitter en collega's, betreft het rapport van de Rekenkamer over de door de Europese Unie gevoerde acties op het gebied van kernveiligheid in Oost-Europa. De commissaris heeft ons daar uitvoerig over verteld. De leden van de REX-commissie zijn geschokt door de conclusies van het rapport. Wij hebben dat al eerder gesteld. Wij beseffen terdege dat het niet eenvoudig is voor de Commissie om te opereren in het voormalige Oostblok gezien de bureaucratie ter plaatse en de complexiteit van de nucleaire sector. Maar, Voorzitter, juist daarom had de Commissie extra aandacht en zorg moeten besteden aan de uitvoering van die programma's. Veel meer dient gebruik te worden gemaakt van de specialistische kennis ter plaatse aanwezig in Oost-Europa.
Dat brengt mij bij mijn laatste punt en ook direct een vraag aan commissaris Van den Broek. Een paar weken geleden hebben uw medewerkers in de REX-commissie maar ook in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie naar aanleiding van mijn vraag gezegd dat zij bezig zijn met inventarisering van het millenniumprobleem, de millenniumbestendigheid van de computers van de centrales in Midden- en Oost-Europa. Ik vraag u dan ook, commissaris: wanneer denkt u met een rapportage te komen hier in het Parlement over de millenniumbestendigheid van de kerncentrales in Midden- en Oost-Europa? Want er is al bijna een kwartaal om van 1999 en 1 januari 2000 is de cruciale datum. Daar wil ik graag antwoord op.

Van den Broek
Aan de geachte afgevaardigde mevrouw Plooij wil ik graag zeggen dat wij geld ter beschikking hebben gesteld aan de IAEA, die uiteraard veel competenter is om deze inventarisatie te maken dan wijzelf. U vraagt nu eigenlijk van de Commissie weer precies zoiets als waartoe wij ook in het verleden niet in staat waren en ook in de toekomst niet in staat zullen zijn. Wij hebben gewoon de kennis en ook de mensen niet om deze inventarisatie te maken. Daarom hebben we gezegd: we zullen de IAEA in al haar werkzaamheden dienaangaande steunen. Dat is precies wat we doen. Ik geloof dat in juni door de IAEA een forum wordt georganiseerd waarin ook over deze zaken zal worden gesproken. Naar aanleiding daarvan beloof ik u dat wij graag met een rapportage terug zullen komen.

De Voorzitter
Het debat wordt thans onderbroken en vanavond om 21.00 uur hervat. Wij gaan nu over tot het vragenuur.
Mevrouw Bloch von Blottnitz wil een beroep doen op het Reglement.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, zou u zo vriendelijk willen zijn de Commissie te vragen hier vannacht tijdens het debat over dit belangrijk onderwerp aanwezig te zijn? De Commissie heeft vanmiddag langer gesproken dan alle afgevaardigden samen, waardoor wij nu het debat niet kunnen voortzetten. Ik verzoek u de Commissie ertoe te bewegen hier straks aanwezig te zijn, zodat wij het debat vannacht kunnen voortzetten.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0144/99).
Omdat de vragen nrs. 1, 2 en 3 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

Vraag nr. 1 van Richard Graham Corbett (H-0115/99):
Betreft: De financiële gevolgen van het afschaffen van de belastingvrije verkoop voor de belastingbetaler Zal de Raad bij de herbeoordeling van de beslissing om tegen juli 1999 over te gaan tot afschaffing van de belastingvrije verkoop rekening houden met het voor de staatskas optredende verlies aan inkomsten uit belastingvrije verkoop, afgewogen tegen de aan de afschaffing verbonden voordelen?
Is het de Raad bekend dat belastingvrije verkoop alleen al in het Verenigd Koninkrijk een bedrag van 1 miljard GBP per jaar opbrengt en dat afschaffing ervan tot derving aan inkomsten uit accijnzen en BTW ter hoogte van minstens eenzelfde bedrag zal leiden? Is de Raad zich ervan bewust dat dit per belastingbetaler een tekort van 40 GBP betekent?

Vraag nr. 2 van Mark Francis Watts (H-0135/99):
Betreft: Belastingvrije verkopenDe Commissie zal op 15 maart 1999 aan de ECOFIN-Raad haar verslag voorleggen over de aanpak van de werkloosheidsproblemen die het gevolg zijn van de afschaffing van de belastingvrije verkopen binnen de EU. Hiermee wordt voldaan aan de instructies van de staatshoofden en regeringsleiders op de Topconferentie van Wenen.
Is de Raad voornemens, ingeval de Commissie in haar verslag niet de mogelijkheid van een uitbreiding tot overgangsregelingen voor belastingvrije verkopen opneemt, de Commissie te verzoeken om met voorstellen te komen voor een uitbreiding, overeenkomstig de verwijzing naar de mogelijkheid daartoe als vermeld in de conclusies van de Topconferentie van Wenen?

Vraag nr. 3 van John Walls Cushnahan (H-0179/99):
Betreft: Belastingvrije verkoopOp 17 februari presenteerde de Commissie een mededeling in antwoord op een verzoek dat de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten gedaan hadden op de Topconferentie van Wenen. Uit het document van de Commissie blijkt (op grond van een onderzoek naar de rechtstreekse verliezen aan arbeidsplaatsen in 10 lidstaten en naar de potentiële verliezen in slechts 7 lidstaten), dat hierdoor in totaal 56.000 arbeidsplaatsen worden bedreigd. In het document wordt vervolgens beweerd dat de potentiële verliezen aan arbeidsplaatsen ten gevolge van de afschaffing van de belastingvrije verkoop "onbeduidend" zijn en niet van "macro-economische betekenis" zouden zijn. Deelt de Europese Raad dit gezichtspunt?
Mijnheer Verheugen, wij heten u welkom en ik nodig u uit de door de afgevaardigden geformuleerde vragen gezamenlijk te beantwoorden.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Wenen zal de Raad in maart van dit jaar onderzoeken welke problemen de afschaffing van de belastingvrije verkoop van goederen op lucht-en zeereizen binnen de Gemeenschap voor de werkgelegenheid kunnen veroorzaken. Aan de hand van voorstellen van de Commissie zal de Raad onderzoeken hoe die problemen kunnen worden opgelost.
Ik kan u meedelen dat de Raad op 19 februari van dit jaar een mededeling van de Commissie over dit onderwerp heeft ontvangen. De Raad zal bij het onderzoek van die mededeling met alle relevante aspecten van de conclusies van de Europese Raad van Wenen rekening houden.

Corbett
Ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn antwoord. Bij de behandeling van de belastingvrije verkoop zal de Raad ongetwijfeld ingaan op de door meerdere regeringen terecht naar voren gebrachte kanttekening dat er een gebruiksklaar, nieuw stelsel gereed moet liggen.
Vindt hij ook dat bij de herziening gekeken moet worden naar de kosten die de overheid maakt in geval van een ongewijzigd stelsel voor de belastingvrije verkoop? De belastingvrije verkoop is een prijzige belastingvrijstelling die vooral ten goede komt aan de tabaks- en alcoholindustrie. Wanneer de ministers van Financiën over een extraatje beschikken, kan de fungerend voorzitter van de Raad toch zeker wel een betere besteding bedenken dan een belastingvrijstelling voor de tabaks-en alcoholhoudende drankenindustrie?

Verheugen
Mijnheer Corbett, ik kan bevestigen dat de Raad, zoals ik al zei, alle relevante aspecten van de kwestie zal onderzoeken. Daartoe behoren niet alleen de gevolgen van de afschaffing van de belastingvrije verkoop voor de arbeidsmarkt en de economische situatie in het algemeen, maar ook de gevolgen van de opheffing of wijziging van een besluit van de Europese Unie. Er wordt met alle aspecten rekening gehouden, ook met de vraag of het gerechtvaardigd en uit sociaal oogpunt verdedigbaar is dat het enige voordeel wordt afgeschaft dat ook gewone mensen tot nu toe konden genieten. Wie geen hoog inkomen heeft, kan immers normaal gesproken geen belasting- of andere voordelen genieten. Ook daarmee zal de Raad rekening houden tijdens het onderzoek dat hij deze maand zal voeren.

Watts
Ook ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor zijn zeer complete antwoord en in één adem door, het Duitse voorzitterschap voor deze poging het trieste, ellenlange verhaal van de belastingvrije verkoop te herzien.
Kan het Duitse voorzitterschap ingaan op de details van het Duitse compromis dat, naar ons beste weten, momenteel besproken wordt in de werkgroepen van de Raad? Het zou ons met het oog op de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën van volgende week bijzonder goed uitkomen indien wij vanavond de details van het Duitse compromisvoorstel te horen zouden krijgen.
Zou hij ten tweede iets kunnen zeggen over de mogelijke rechtsgrondslag voor een eventuele verlenging van de interim-regelingen?
Zou hij tot slot kunnen aangeven hoe de Raad en de Commissie, gelet op het krappe tijdschema en de tussenliggende Europese verkiezingen, het Parlement denken te raadplegen over de hopelijk door de Ecofin of anders in Berlijn geformuleerde voorstellen inzake een verlenging van de belastingvrije verkopen?

Verheugen
Mijnheer Watts, dat onderwerp is door de staatshoofden en regeringsleiders al tweemaal uitvoerig besproken. U ziet dus dat het thema politiek zeer relevant is. In Wenen en op de bijeenkomst op de Petersberg bij Bonn werd het uitvoerig besproken. Het gaat dus om een kernprobleem van het Europese beleid. De bondskanselier stelde bij deze gelegenheid een compromis voor, dat erop neerkomt dat onderzocht wordt of een eenmalige verlenging van de belastingvrije verkoop met drie jaar - dat was het oorspronkelijke voorstel - mogelijk is. Momenteel wordt onderzocht of daarvoor een rechtsgrondslag kan worden gevonden. Ik verklap geen geheim als ik zeg dat daarop onmiddellijk opgemerkt werd dat wij ook eens over tweeëneenhalf of drieëneenhalf jaar zouden moeten nadenken. Dat heeft iets met de vakantieperiodes in Europa te maken en hangt ermee samen wanneer die beslissing genomen wordt. Nu wordt dus onderzocht of die mogelijkheid al dan niet bestaat. Omdat het onderzoek nog niet is afgerond, kan ik u de resultaten niet mededelen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, het is niet te geloven dat de Commissie nu in haar mededeling aan de Raad op basis van de door zeven lidstaten geleverde, nauwkeurige gegevens over de directe en indirecte nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid van stopzetting van de belastingvrije verkoop concludeert dat er in dat geval zo'n 50.000 banen op de tocht komen te staan terwijl diezelfde Commissie onze uitspraken over banenverlies aan haar laars heeft gelapt.
Ik zou het voorzitterschap eraan willen herinneren dat de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de Top in Bonn zeer terecht geen geloof hechtten aan de beweringen van de Commissie dat de werkgelegenheid intact zou blijven met behulp van staatssubsidies en communautaire steun en dat een verlenging met 30 maanden noodzakelijk zou zijn om het nieuwe stelsel te onderzoeken op onvolkomenheden en de positie van de werknemers in deze sector afdoende te beschermen.
Ik zou graag willen dat de Raad commentaar geeft op het feit dat een groeiend aantal lidstaten zich bezorgd heeft betoond over het welslagen van dit stelsel. Onlangs heeft de Commissie een verklaring afgelegd waarin zij beweert dat alle partijen unaniem de mening zijn toegedaan dat de huidige wetgeving "een duidelijke, eenvoudige en gemakkelijk uitvoerbare oplossing biedt" . Kunt u reageren op het feit dat deze verklaring ronduit misleidend is?

Verheugen
De Raad, of liever het voorzitterschap, weet natuurlijk hoe het met de discussies in de Raadsorganen staat en wat de lidstaten over de kwestie denken. Er zijn vele opvattingen over wat wij moeten doen en hoe wij de gevolgen van het besluit moeten beoordelen. Sommige lidstaten vrezen dat de afschaffing van de belastingvrije verkoop uiterst negatieve gevolgen zal hebben, andere zeggen dat die er niet zullen zijn en nog andere zeggen dat er wel gevolgen zullen zijn, maar dat wij die moeten opvangen. De meningen lopen uiteen.
Ik vind het verstandiger eerst alle feiten op een rijtje te zetten en te analyseren. Daarna moeten wij proberen het eens te worden, wat altijd erg belangrijk is. Vervolgens moeten wij kijken of de getallen en feiten in dezelfde richting wijzen. Tenslotte moeten wij op grond daarvan een oplossing zoeken. U kent de juridische situatie. Er bestaat al een geldig besluit. Als wij iets anders willen doen, moet dat geldige besluit worden opgeheven of door een ander besluit worden vervangen. Daarvoor is eenparigheid vereist. Dat vereiste moeten wij in dit verband zeer au sérieux nemen. Het is een factor waarmee wij bij de beoordeling rekening moeten houden. Dat is ook de reden waarom de bondskanselier, als voorzitter van de Raad, het al vermelde compromis heeft voorgesteld. Hij oordeelde dat eenparigheid voor een wijziging van het besluit onmogelijk was.

Cassidy
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de fungerend voorzitter van de Raad voor de tot dusverre gegeven antwoorden. Het is goed dat hij ons erop wijst dat voor een eventuele verlenging van de belastingvrije verkoop eenparigheid vereist is. Ik heb niet bepaald de indruk dat een dergelijke eensgezindheid in het verschiet ligt.
Laten wij ook niet vergeten dat het aantal banen dat op de tocht zou staan, schromelijk wordt overdreven. De heer Cushnahan had het over 56.000. Dat aantal wordt nergens genoemd in het verslag van de Commissie en strookt niet met de 120.000 arbeidsplaatsen die volgens de tax-free lobby zouden verdwijnen. Ik zou graag van de fungerend voorzitter van de Raad de verzekering krijgen dat hij en zijn minister van Financiën niet zullen zwichten voor de druk van wat de heer Corbett de "tabaks- en alcohollobby' noemde.

Verheugen
Mijnheer Cassidy, als u mij vraagt of ik denk dat ik de Duitse minister van Financiën ergens van kan overtuigen, dan moet ik antwoorden dat ik dat niet weet.
Gelach

von Habsburg
Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk dat een machtige lobby tegen de opheffing is en dat daartegenover alleen maar kleine groepen en handelaars staan. Ik vraag mij af of er ook rekening wordt gehouden met wat er gebeurt als de belastingvrije verkoop mag blijven bestaan. Zullen dan niet veel meer banen verdwijnen in kleine ondernemingen, die zich niet op de juiste plaats bevinden en niet over de mogelijkheden van de grote beschikken?

Verheugen
Mijnheer von Habsburg, wat u gezegd hebt, kan ik moeilijk tegenspreken. Dit is een van de aspecten van een controverse die intussen bijna ideologisch geladen is. Dat hebt u in uw vraag duidelijk gezegd. Het gaat om zeer fundamentele en uiteenlopende visies, ook op de maatschappij. Dat wil ik niet verhelen.
Ik kan u alleen zeggen dat het noodzakelijk lijkt dat er, voordat wordt beslist of er al dan niet een verdere overgangsregeling komt, duidelijkheid moet zijn over de sociale en economische gevolgen van die beslissing, zodat ze op een verantwoorde wijze wordt genomen. Er moet in beide richtingen worden gezocht. Onderwerp van dat onderzoek moet de vraag zijn welke gevolgen de voortzetting van de belastingvrije verkoop heeft voor bijvoorbeeld de zelfstandige kleinhandel in bepaalde lidstaten en in de betrokken gebieden. Dat dit noodzakelijk is, staat buiten kijf.
Mijnheer von Habsburg, die vraag is zeer moeilijk te beantwoorden omdat er ook mensen zijn die zeggen dat het hier om spontane aankopen gaat die alleen worden gedaan omdat het aanbod er is. Daar komt geen andere aankoop voor in de plaats. Ik weet niet of het bijvoorbeeld klopt dat gepensioneerden tijdens boottochten alleen boter en koffie kopen als die daar goedkoper zijn. Dat alles zijn veronderstellingen, die verder moeten worden onderzocht. Ik hoop dat wij spoedig over onderzoeksresultaten beschikken, zodat wij dit onderwerp kunnen afsluiten voordat het ons Europees beleid ernstig verstoort.

McIntosh
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Cassidy verzekeren dat er tienduizenden banen zullen verdwijnen waarvan, helaas, vele in mijn eigen kiesdistrict, North Essex en South Suffolk, vanwege de luchthaven in Stansted en de zeehaven in Harwich.
Mijn vraag luidt als volgt; weet de fungerend voorzitter van de Raad hoe ongelooflijk complex het nieuwe stelsel wordt als de belastingvrije verkoop inderdaad krachtens het besluit op 1 juli wordt afgeschaft? Dat zou namelijk betekenen dat de prijs van één en hetzelfde product afwijkt al naar gelang het luchtruim of de territoriale wateren waarin het vliegtuig of het vaartuig dat dat product aan boord heeft, zich bevindt. Wat stelt hij voor? Ik kan mij niet voorstellen dat hij wil dat dit stelsel zo van kracht wordt. Het kan toch niet anders of er moet een pauze worden ingelast tot de correcte regels zijn uitgewerkt; anders wordt de hele toepassing van het besluit complete onzin.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw McIntosh, ik geef graag toe dat elke toekomstige regeling waarschijnlijk gecompliceerd zal zijn. De door u beschreven complicatie zie ik echter niet, vooral niet in het luchtverkeer. U stapt in A op het vliegtuig en stapt er in B weer uit, en als A en B beide in de Europese Unie liggen, kunt u geen belastingvrije aankoop doen. Als B buiten de Europese Unie ligt, kan dat wel. Als nu een schip van een land van de Europese Gemeenschap naar een ander land vaart en daarbij in de territoriale wateren van een derde land terechtkomt, is de zaak wat ingewikkelder. Ik kan u nu niet vertellen wat er dan gebeurt. Voor vliegtuigen zie ik echter geen probleem.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 4 en 5 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

Vraag nr. 4 van Paul Rübig (H-0116/99):
Betreft: Uitbreiding van de controlebevoegdheden van het Parlement in het kader van de volgende Verdragsherziening De discussie van de afgelopen weken heeft aangetoond dat zowel vanuit het oogpunt van het institutioneel bestel van de EU als vanuit het oogpunt van daadwerkelijk gevoerd beleid een modern systeem van "checks and balances" nodig is. Het Europees Parlement heeft aangetoond dat het in staat en bereid is als enige rechtstreeks gelegitimeerde instelling van de Gemeenschap de door de burger verlangde controle uit te voeren.
De verplichting van de Commissie om bij een aangenomen motie van afkeuring slechts als college te moeten aftreden, maar ook de ontbrekende rechtvaardiging van de motie van het Europees Parlement tot afzetting van een lid van de Commissie passen niet meer in deze tijd. De noodzaak individueel politieke verantwoordelijkheid te dragen, vereist een aanpassing van de desbetreffende bepalingen.
Hoe beoordeelt de aanwezige vertegenwoordiger van de Raad de kans dat deze institutionele tekortkoming uit de weg wordt geruimd op de eerstvolgende intergouvernementele conferentie tot wijziging van de Verdragen?

Vraag nr. 5 van Karl Habsburg-Lothringen (H-0194/99):
Betreft: Verantwoordelijkheid CommissieledenWelke maatregelen denkt de Raad te nemen om de leden van de Commissie individueel verantwoordelijk voor hun handelen te maken? Wanneer zal het volgens de Raad zo zijn dat de leden van de Commissie individueel door het Europees Parlement in hun ambt worden bevestigd en eventueel ook individueel ter verantwoording zijn te roepen?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik nodig u uit de vragen van de heren Rübig en Habsburg-Lothringen gezamenlijk te beantwoorden.

Verheugen
De door de twee afgevaardigden gestelde vragen behelzen voorstellen die een wijziging van het Verdrag vergen. Daarvoor is de Raad niet bevoegd. Volgens artikel N van het Verdrag betreffende de Europese Unie, artikel 48 van het Verdrag na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam, kan de regering van elke lidstaat of de Commissie aan de Raad voorstellen voor wijziging van de Verdragen voorleggen. Na raadpleging van het Europees Parlement en eventueel de Commissie beperkt de rol van de Raad zich tot het uitbrengen van een positief advies over het instellen van een intergouvernementele conferentie, die dan door de voorzitter van de Raad bijeen wordt geroepen. Door de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten eenparig goedgekeurde Verdragswijzigingen worden pas van kracht als ze door alle lidstaten volgens hun grondwettelijke bepalingen geratificeerd zijn.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, zal de Raad op zijn eerste zitting na de indiening van het verslag van het comité van wijzen, dat naar men zegt al in de Belgische dagbladen staat, volgens artikel 160 een procedure starten om individuele commissarissen uit hun ambt te ontheffen, of moet het Europees Parlement de gehele Commissie, waarvan de meeste leden uitstekend werk verrichten, zijn vertrouwen ontnemen?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik vrees dat ik die hypothetische vraag niet kan beantwoorden. Zij is hypothetisch omdat de voorzitter van de Raad de inhoud van het verslag, dat voor volgende week is aangekondigd, nog niet kent, en omdat ik vandaag, zonder de inhoud, de structuur of de aanbevelingen te kennen, onmogelijk kan zeggen of en hoe de Raad zal reageren en welke conclusies hij moet trekken.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, ik zal proberen u geen hypothetische vraag te stellen. Ik vraag naar uw persoonlijke mening. U hebt gezegd welke leden van welke artikelen moeten worden gewijzigd. Vindt u, op grond van de voorvallen van de laatste tijd, dat het Verdrag in die zin moet worden herzien?

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, ik denk niet dat ik die vraag kan beantwoorden. De geachte afgevaardigde vraagt naar mijn persoonlijke mening. Die is echter niet relevant voor het Europees Parlement. Relevant is alleen wat ik als fungerend voorzitter van de Raad als het standpunt van de Raad kan voorstellen. Ik vrees dat ik geen persoonlijke meningen kan geven. Wat ik wel kan geven zijn antwoorden. Ik moet die op alle lidstaten afstemmen en daarom moet ik nu neen antwoorden. Ik kan u mijn persoonlijke mening niet geven.

Corbett
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de fungerend voorzitter van de Raad het ons niet kwalijk neemt als wij zonder dat hij daar nu reeds formeel op kan reageren, wat mogelijkheden op tafel leggen voor de volgende Intergouvernementele Conferentie. Eén van de vragen die zich naar aanleiding van de recente gebeurtenissen onstuitbaar opdringt is of de voorzitter van de Commissie het recht zou moeten hebben om individuele Commissieleden weg te sturen. Als op nationaal niveau een minister zich ernstig misdraagt of wanbeheer pleegt zonder af te treden, kan het hoofd van de regering hem of haar dwingen op te stappen. De voorzitter van de Europese Commissie heeft, mocht die situatie zich ooit voordoen, die mogelijkheid niet. Tijdens de volgende Intergouvernementele Conferentie moet een Verdragswijziging te dien einde absoluut aan bod komen. Mocht de voorzitter van de Commissie in voorkomend geval geen gebruik maken van die bevoegdheid dan zouden wij een motie van wantrouwen tegen de Commissie als college kunnen indienen.

Verheugen
Mijnheer Corbett, ik zal mijn antwoord zeer zorgvuldig formuleren. Het voorzitterschap is niet voornemens in zijn voorstel voor de Europese Raad van Keulen begin juni op de left overs van Amsterdam in te gaan. Het voorzitterschap vindt dat een procedure voor de behandeling van die left overs moet worden uitgewerkt en dat de vraag moet worden beantwoord wanneer, hoe en met welke onderwerpen wij naar de volgende intergouvernementele conferentie moeten gaan. De onderwerpen die wij op het oog hebben zijn de samenstelling van de Commissie, de besluiten met gekwalificeerde meerderheid in de Raad en de weging van de stemmen in de Raad. Tot op de dag van vandaag is het voorzitterschap niet voornemens de Raad in Keulen nog andere voorstellen te doen.

Sandbæk
Ik wil de heer Rübig erop wijzen dat het Parlement zijn verantwoordelijkheid volgens mij juist niet heeft opgenomen, toen het de voltallige Commissie in januari naar huis had moeten sturen. Maar laat ons dit nu even buiten beschouwing laten. Mijnheer de voorzitter van de Raad, ik vind de vraag van de heer Rübig helemaal niet zo hypothetisch. U kunt de vraag natuurlijk wel beantwoorden, ongeacht het resultaat van het lopende onderzoek. Wij kennen het antwoord immers. Wij kunnen de voltallige Commissie niet de laan uitsturen. Dat moet u toch ook kunnen antwoorden. Ik meen mij ook te herinneren dat de heer Fischer in zijn toespraak zei dat het Duits voorzitterschap bereid is het Parlement meer bevoegdheid te geven, zodat het een echt parlement wordt en de Commissie een echte regering. Heb ik dat juist begrepen? Was dat het wat de heer Fischer hier in het Parlement gezegd heeft?

Verheugen
Mevrouw Sandbæk, dat kan ik gemakkelijk uitleggen U moet een onderscheid maken tussen twee dingen. Enerzijds is er een proces op lange termijn, een proces van verandering van de Europese instellingen en van de verhoudingen tussen die instellingen, van versterking van de democratische legitimiteit en controle en van verbetering van de transparantie. Dat is het Europese constitutionele proces, als ik het zo mag noemen, dat vele jaren in beslag zal nemen.
De besluiten die af en toe moeten worden genomen omdat ze met andere besluiten samenhangen, moeten onafhankelijk daarvan worden gezien. Dit is het geval met de beruchte left overs , waarover ik het zopas nog had. Die houden rechtstreeks verband met het uitbreidingsproces. De consensus in de Europese Unie is dat die left overs moeten worden geregeld, vooraleer het eerste nieuwe land toetreedt. De vraag wanneer dat gebeurt, heeft grote politieke betekenis. Hoe snel of hoe traag wij dat doen, is een signaal voor de landen die willen toetreden.
Als wij die left overs nu samen behandelen met de grote constitutionele problemen waarover u het had en die ik al heb beschreven, betekent dit dat ook over die problemen pas veel later zal worden beslist - te laat voor de toetredingskandidaten. Daarom beperken wij ons er in Keulen toe te zeggen hoe, wanneer en in welke mate wij de besluiten zullen nemen die wij in verband met de uitbreiding moeten nemen. Tegelijkertijd brengen wij echter het bredere debat over de door u vermelde onderwerpen op gang. Uiteraard is daarbij ook het probleem van de versterking van de rol van het Parlement in de Europese Unie van belang. Ik wil erop wijzen dat de bevoegdheden van het Parlement bij de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam, wellicht op 1 juni, aanzienlijk worden versterkt. Wij zien dat echter als een proces dat moet worden voortgezet.

Medina Ortega
De aanvullende vraag van de heer Rübig heeft mij bijzonder verontrust.
De heer Rübig heeft verwezen naar de Belgische kranten van vandaag. En hij heeft de fungerend voorzitter van de Raad gevraagd naar de reactie van de Raad met betrekking tot wat in de Belgische kranten van vandaag wordt gezegd. Mijn probleem is dat ik de Belgische kranten van vandaag niet heb gelezen en dat ik bijgevolg niet weet wat in deze kranten wordt gezegd. Normaal gezien koop ik die niet.
Ik zou de fungerend voorzitter van de Raad dan ook willen vragen of de Belgische kranten deel uitmaken van het Gemeenschapsrecht en, indien dit niet het geval is, of de Raad voornemens is de Belgische kranten in het Gemeenschapsrecht op te nemen tijdens de volgende intergouvernementele conferentie, want ik moet toegeven dat ik nu reeds de grootste moeite heb om het Gemeenschapsrecht van het Publicatieblad te volgen. Als ik ook nog de Belgische kranten moet gaan lezen, vrees ik dat ik het helemaal niet meer kan bijhouden.

Verheugen
Mijnheer Medina Ortega, het voorzitterschap zal zijn oordeel niet laten afhangen van een bericht in een Belgisch of ander dagblad, maar zal dat op documenten baseren. Voor ons is een document niet wat een krant schrijft, maar wat ons officieel door een Europees orgaan, door het Parlement of de Commissie wordt toegezonden. Kranten spelen een grote rol in Europa. Ze zijn voor een vrij en democratisch Europa onmisbaar, maar ze zijn geen orgaan van onze Unie. Het is voor beide partijen ook beter dat ze dat niet worden. Ik kan u dus geruststellen. Het door u gevreesde voornemen bestaat niet.

De Voorzitter
Hartelijk dank voor uw toelichting, mijnheer Verheugen.

Vraag nr. 6 van Michael J. Hindley, vervangen door de heer Newens (H-0124/99):
Betreft: Visumvrije toegang tot de EU voor houders van een Hongkongs paspoort In het kader van een verslag van het EP over Hongkong keurde het Europees Parlement een resolutie goed waarin er bij de lidstaten op werd aangedrongen een visumvrije toegang te verstrekken aan houders van een Hongkongs paspoort. In antwoord daarop antwoordde de Commissie dat zij, in afwachting van de invoering van een gemeenschappelijke visumlijst, geen rechtstreekse bevoegdheid heeft ten aanzien van het visumbeleid van de EU, maar dat ze het streven van Hongkong om visumvrije toegang te verkrijgen voor de houders van een HKSAR-paspoort van harte ondersteunt. Kan de Raad ons mededelen wat hij heeft ondernomen in antwoord op de resolutie van het Europees Parlement?
Zal de kwestie van de visumvrije toegang voor houders van een HKSAR-paspoort door de lidstaten in overweging worden genomen? Wat is trouwens het standpunt van de lidstaten in deze kwestie?
Zijn er lidstaten die zich niet bereid getoond hebben visumvrije toegang te verstrekken aan houders van HKSAR-paspoorten?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van de heer Hindley te antwoorden, die hier vandaag door de heer Newens wordt vertegenwoordigd.

Verheugen
Mijnheer Newens, eerst wil ik erop wijzen dat voor de visumregeling voor inwoners van Hongkong nog steeds de Europese verordening 2317/95 geldt. Die verordening is door het Europees Hof van Justitie nietig verklaard, maar haar juridische consequenties zijn overeind gebleven. Aangezien inwoners van Hongkong niet zijn opgenomen in de gemeenschappelijke lijst van staatsburgers die visumplichtig zijn voor de Europese Unie, beslissen volgens artikel 2 van de vermelde verordening de lidstaten over de voorwaarden om het land binnen te komen. De Commissie heeft op grond van informatie van de lidstaten een overzicht opgesteld van hun visumbeleid tegenover burgers van landen die niet in de gemeenschappelijke lijst zijn opgenomen. Dat overzicht vindt u op bladzijde 4 en volgende van het Officieel Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen van 3 april 1998. Daarin staat dat alleen Ierland en het Verenigd Koninkrijk geen visum eisen van houders van een paspoort van de speciale administratieve regio Hongkong. De andere lidstaten hebben laten weten dat ze voor Hongkong dezelfde visumeisen stellen als voor China.
De Raad wil in samenwerking met het Europees Parlement een gewijzigde verordening betreffende de gemeenschappelijke visumlijst goedkeuren. Inwoners van Hongkong zullen volgens die verordening nog steeds niet onder de gemeenschappelijke visumplicht vallen. Hoe de lidstaten de inreis van inwoners van Hongkong regelen, moeten ze zelf beslissen.
U moet begrijpen dat ik niets kan zeggen over het nationale visumbeleid van de lidstaten van de Europese Unie tegenover de inwoners van Hongkong. Ik kan zeker niets zeggen over hoe dat beleid in de toekomst zal zijn.

Newens
Mijn collega, de heer Hindley, laat zich verontschuldigen voor zijn afwezigheid.
Het is ons ter ore gekomen dat het besluit over Hongkong wordt uitgesteld. Er bestaat in dit geval geen gevaar voor een massale stroom illegale immigranten. Is dit uitstel dat louter en alleen gebaseerd is op vrees voor andere landen, dan realistisch te noemen? De autoriteiten in Hongkong hebben werkelijk alles in het werk gesteld om moeilijk vervalsbare reisdocumenten te vervaardigen. Bovendien kunnen Europese reizigers met bestemming Hongkong hun voordeel doen met de nu geldende wederkerigheid. Pleit dit alles niet juist voor een snellere afhandeling van deze zaak, iets wat ook de banden tussen de Europese Unie en Hongkong, en in het verlengde daarvan, tussen Europa en China zou aanhalen?

Verheugen
Mijnheer Newens, wij kunnen lang discussiëren over de vraag of het genomen besluit al dan niet realistisch is en of de bezorgdheid of de overwegingen die tot het besluit hebben geleid, juist zijn of niet. Het besluit is genomen. De huidige regeling blijft bestaan. De lidstaten beslissen zelf of inwoners van Hongkong visumplichtig zijn of niet. De gronden waarop de lidstaten hun besluit nemen zijn hun zaak. Zij moeten rekening houden met alle beschikbare informatie, ook die met betrekking tot het probleem van de vervalsingen en de beveiliging tegen vervalsing.

Cushnahan
Mijnheer de fungerend voorzitter, ik onderschrijf zowel het initiatief van collega Hindley als de opmerkingen van collega Newens. Ik ben in dit Parlement rapporteur voor Hongkong, en als zodanig onderschrijf ik de door hen geformuleerde verzoeken volledig. Met in het achterhoofd het commentaar van de fungerend voorzitter van de Raad over het exclusieve recht van lidstaten zou ik hem willen vragen of hij het eens is met de stelling dat het concept "één land - twee systemen' beleidsmatig wordt gesteund door de Europese Unie. Zou de Raad, geheel in lijn met dat exclusieve recht van lidstaten, niet juist een visumvrij toegangsbeleid moeten coördineren dat, in mijn optiek, gelijkstaat aan een strikte toepassing van het "één land - twee systemen'-concept?

Verheugen
Die vraag kan ik met "ja' beantwoorden. Het is juist dat wij binnen de Europese Unie een gemeenschappelijk inreisbeleid en een gemeenschappelijk immigratiebeleid moeten nastreven. In de landen van de Schengenruimte bestaat dat. Ik hoop dat andere landen zullen volgen. Dat verandert echter niets aan de situatie van Hongkong. In de Europese Unie is het wettelijk nu eenmaal zo dat het antwoord op de vraag of inwoners van Hongkong al dan niet een visum nodig hebben, een nationale aangelegenheid is. Daarover kan niet op Europees niveau worden beslist. De lidstaten zijn momenteel niet bereid die beslissing aan Europa over te laten. Wij kunnen alleen vermoeden waarom dat zo is. Ik denk echter dat u dat ook weet.

De Voorzitter

Vraag nr. 7 van Arthur Stanley Newens (H-0126/99):
Betreft: De bananenregeling van de EU Kan de Raad een verklaring afleggen over de laatste ontwikkelingen in het conflict met de Verenigde Staten en andere partijen over de bananenregeling van de Europese Unie?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van de heer Newens te antwoorden.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het Comité van Permanente Vertegenwoordigers heeft op 4 maart kennis genomen van en ingestemd met de veroordeling, op 3 maart, van de eenzijdige Amerikaanse maatregelen door Sir Leon Brittan, het bevoegde lid van de Commissie. De Raad steunt de Commissie bij het nemen van alle mogelijke maatregelen in het kader van de WHO om de belangen van de Europese Unie te verdedigen. De Raad volgt de ontwikkelingen op de voet. De Raad heeft de ontwikkelingen in het bananengeschil regelmatig besproken. Tussen de zittingen van de Raad door was er voortdurend nauwe coördinatie met de Commissie in het 113de comité en in het bijzonder met de ambassadeurs in Brussel.

Newens
Ik dank de fungerend voorzitter voor zijn antwoord, waaruit blijkt dat de Raad het standpunt van de Commissie deelt. Realiseert de Raad zich echter dat de standpuntbepaling van de Europese Unie gezien zal worden als een lakmoesproef? Is de Europese Unie bereid de arme producenten in de ontwikkelingslanden bij te staan, met name in het Caribisch gebied waar geen alternatieve bron van inkomsten bestaat, of bezwijkt de Unie onder de Amerikaanse druk, uitgeoefend door grote multinationals die sowieso het leeuwendeel van de markt in handen hebben en een deel van hun vermogen aanwenden voor hun lobby bij de voornaamste Amerikaanse partijen? De houding van de Unie in dezen kan een precedentwerking hebben. Kan de fungerend voorzitter van de Raad ons daarom garanderen dat de Unie op dit cruciale punt geen druppeltje water bij de wijn zal doen?

Verheugen
Mijnheer Newens, de Raad is nog altijd van mening dat alleen in het kader van de WHO een oplossing voor dit probleem kan worden gevonden. De Europese Unie laat daarom de conformiteit van haar marktordening voor bananen met de WHO-regels door een WHO-panel onderzoeken en zal het resultaat van dat onderzoek aanvaarden. Pas daarna kan in de WHO-geschillencommissie over het Amerikaanse voorstel in verband met strafheffingen worden beslist.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, als het WHO-panel ons gelijk geeft, wat gebeurt er dan met de ondernemingen die nu strafheffingen betalen? Zult u de eisen tot schadeloosstelling van die ondernemingen tegenover de Amerikaanse regering ondersteunen?

Verheugen
Mijnheer Rübig, daarover staat ons standpunt nog niet vast. Bij mijn weten is er op het ogenblik nog niets besloten. Ik zal deze vraag schriftelijk beantwoorden.

De Voorzitter

Vraag nr. 8 van Nikitas Kaklamanis (H-0131/99):
Betreft: "Eurobelasting" , het sociaal "gezicht" van de EU en de bescherming van het milieu Zoals bekend wordt er in de EU heel wat gediscussieerd over het percentage van de bijdrage van de lidstaten aan de communautaire begroting.
Overweegt de Raad het opleggen van een "eurobelasting" , die een belasting zou zijn op speculatieve kapitaalbewegingen, alsook op een reeks van luxegoederen die worden geconsumeerd door de hogere-inkomensklassen van de Unie.
Zou een dergelijke "eurobelasting" een alternatieve keuzemogelijkheid kunnen zijn bij de herziening van het stelsel van eigen middelen van de EU, zodat de inkomsten uit deze belastingheffing een financieringsbron worden voor het sociaal "gezicht" van de EU en de bescherming van het milieu?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van de heer Kaklamanis te antwoorden.

Verheugen
Mijnheer Kaklamanis, zoals u weet, kan de Raad alleen op voorstel van de Commissie nieuwe wetten goedkeuren. De Commissie heeft de Raad geen voorstel in de door u gewenste zin voorgelegd.

Kaklamanis
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u hebt een antwoord gegeven op de formele aspecten van deze zaak. Die ken ik echter al. Mijn vraag ging dan ook over de politieke aspecten. U maakt deel uit van een instantie waarin nog veertien andere regeringen zitting hebben. Dertien daarvan zeggen socialistisch te zijn. In de praktijk zijn zij echter neoliberaal. Ik heb enkele dagen geleden het verkiezingsmanifest van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten gelezen. Daarin is sprake van het sociale Europa. Weet u echter dat op de begroting van dit jaar de uitgaven voor het sociale Europa zijn verminderd? Kunt u mij zeggen welke politieke strategie de Raad wil toepassen om het geld voor het sociale aangezicht van Europa en de milieubescherming te vinden? Kunt u mij zeggen of de Raad van plan is met de Commissie te spreken over een mogelijke belasting van het speculatief kapitaal, opdat met de aldus geïnde belasting het sociale Europa en de milieubescherming kunnen worden gefinancierd? U hoeft mij niet te zeggen hoe die zaak formeel in mekaar zit. Dat weet ik al.

Verheugen
Mijnheer Kaklamanis, ik moet u gelijk geven. De huidige politieke constellatie in Europa, die u hebt beschreven en waarover ik dus niet hoef uit te weiden, maakt het gelukkig mogelijk een nieuwe dynamiek te ontwikkelen op het gebied van sociale gerechtigheid, werkgelegenheidsbeleid en ecologische markteconomie. Op al die gebieden wordt hard gewerkt, ook door het Duitse voorzitterschap. De goedkeuring van het Europees werkgelegenheidspact op de top van Keulen zal daarvan een voorbeeld zijn, net zoals de opstelling van een Europees handvest van grondrechten, waarin de sociale rechten speciale aandacht krijgen. Ik kan nog andere voorbeelden geven. Het antwoord op uw vraag is een overtuigd ja: in Europa is een duidelijke politieke tendens merkbaar om de sociale en milieuthema's krachtig aan te pakken.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt de vraag nr. 9.
Omdat de vragen nrs. 10, 11 en 12 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld:

Vraag nr. 10 van Mihail Papayannakis, vervangen door mevrouw González Álvarez (H-0141/99):
Betreft: De ontvoering van Öcalan Na zijn vruchteloze pogingen in ongeacht welke lidstaat van de Europese Unie politiek asiel te vinden of voor een internationaal gerechtshof een proces te krijgen (hetgeen ook een gewenste doelstelling was, overeenkomstig de verklaringen van de ministers van Buitenlandse Zaken van Italië en Duitsland - Agence Europe nr. 73530) heeft de leider van de PKK, de heer Öcalan, zijn toevlucht in Kenia gezocht, vanwaar hij is ontvoerd en naar Turkije overgebracht.
Is de Raad van mening, ongeacht het oordeel dat hij mag hebben over de representativiteit van de heer Öcalan of diens politieke opvattingen, dat tot op heden de mensenrechten van de heer Öcalan gerespecteerd zijn?
Vormt wellicht zijn ontvoering uit Kenia zonder instemming van dat land (verklaring van de Keniaanse minister van Buitenlandse Zaken van 16 februari 1999) een schending van het internationaal recht - en wellicht ook staatsterrorisme? Welk oordeel heeft de Raad over deze ontvoering door een land dat kandidaat voor toetreding tot de EU is?
Kan hij derhalve na al deze gebeurtenissen garant staan voor het leven van de heer Öcalan en voor een proces dat een rechtsstaat waardig is?

Vraag nr. 11 van Alexandros Alavanos, vervangen door mevrouw Pailler (H-0163/99):
Betreft: Kwestie Öcalan en het Koerdisch probleemKan de Raad na de recente ontwikkelingen in de kwestie Öcalan meedelen hoe hij op grond van zijn eigen resoluties en besluiten betreffende de staat die verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek (resolutie van de Raad van 20 juni 1995, overeenkomst 97/C254/01) staat tegenover de fundamentele weigering en de vertragingspolitiek van sommige lidstaten van de Europese Unie om politiek asiel te verlenen aan de Koerdische leider Abdullah Öcalan? Had de Raad in deze zaak geen duidelijk standpunt moeten innemen vóór Öcalan in de handen van de Turkse "justitie" viel?
Welke druk zal de Raad op Turkije uitoefenen om ervoor te zorgen dat de Koerdische leider een eerlijk en openbaar proces krijgt en zijn leven niet wordt bedreigd? Welke initiatieven zal hij ontplooien om een internationale conferentie bijeen te roepen om het Koerdische probleem op te lossen?

Vraag nr. 12 van Ioannis Theonas (H-0184/99):
Betreft: Omstandigheden waaronder de heer Öcalan wordt vastgehouden en gevaar voor zijn lichamelijke en psychische integriteit en voor zijn levenEr bestaat een sterke reserve ten aanzien van de omstandigheden waaronder de Koerdische leider Abdullah Öcalan wordt vastgehouden, en grote vrees voor zijn lichamelijke, psychische en geestelijke integriteit en zelfs voor zijn leven. Volgens bepaalde aantijgingen en volgens alle aanwijzingen, die worden bevestigd door de beelden die de Turkse media voortdurend uitzenden, krijgt de Koerdische leider tijdens zijn hechtenis door de autoriteiten onafgebroken kalmeringsmiddelen toegediend om hem qua beweging en gevoelens permanent af te stompen en onder controle te houden en zo zijn verhoor "gemakkelijker" te laten verlopen. Bovendien hebben de Turkse autoriteiten onlangs zelf meegedeeld dat de heer Öcalan ernstige hartklachten vertoont, wellicht ten gevolge van de omstandigheden waaronder hij wordt vastgehouden.
De Koerdische leider wordt geïsoleerd vastgehouden in de vreselijkste gevangenis, waarvan alle internationale mensenrechtenorganisaties reeds herhaaldelijk de levensomstandigheden van de gedetineerden hebben aangeklaagd. De "arrestatie" en de hechtenis van de Koerdische leider hebben grote woede veroorzaakt, en het vooronderzoek en de gerechtelijke procedure onder invloed van kalmeringsmiddelen, die verhinderen dat de gevangene uit vrije wil kan handelen en spreken en hem onderdanig maken, vormen een flagrante schending van elk rechtsbegrip. Kan de Raad gezien dit alles meedelen hoe hij denkt te reageren tegen deze regelrechte aanfluiting van de rechten en de integriteit van de gevangene? Wat denkt hij te ondernemen om ervoor te zorgen dat de heer Öcalan wordt onderzocht door onafhankelijke geneesheren-experts opdat zijn lichamelijke en psychische integriteit tijdens zijn hechtenis en zijn proces wordt nagegaan en gewaarborgd en zo het recht van de gedetineerde op waardigheid en leven wordt gevrijwaard?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik stel voor dat u de vragen nrs. 10, 11 en 12 tezamen beantwoordt.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, ik zal deze vragen afzonderlijk maar kort beantwoorden. Wat de vragen van de heer Papayannakis betreft, verwijst de Raad naar de verklaring van de Europese Unie van 22 februari 1999, waarin ze kennis neemt van de belofte van de Turkse regering dat Abdullah Öcalan een eerlijk proces zal krijgen. De Europese Unie verwacht een faire en correcte behandeling, een openbaar proces, volgens de principes van de rechtsstaat, voor een onafhankelijke rechtbank, vrije toegang tot een vrij gekozen advocaat en de toelating van internationale waarnemers tot het proces.
De Raad kan momenteel niet beoordelen of de ontvoering uit Kenia een inbreuk tegen het volkenrecht was, zoals u het in uw vraag formuleerde, of een daad van staatsterreur, zoals u het ook formuleerde. De Raad beschikt niet over eenduidige gegevens over de manier waarop Öcalan naar Turkije werd gebracht. Wij kunnen daar dus ook niet over oordelen. In antwoord op uw vraag of het leven van Öcalan veilig is en of het zeker is dat het proces volgens de principes van de rechtsstaat zal verlopen, verwijs ik naar het eerste deel van mijn antwoord, namelijk naar de eisen van de Europese Unie met betrekking tot het gehele proces. De Europese Unie heeft in de hierboven vermelde verklaring de doodstraf trouwens nogmaals uitdrukkelijk veroordeeld.
Het eerste deel van de vraag van de heer Alavanos betreft het asielbeleid. Daarover moet ik zeggen dat de lidstaten bevoegd zijn voor de uitvoering van de asielprocedure en dat de Raad zich daarover niet kan uitspreken. Voor uw tweede vraag verwijs ik naar de verklaring van de Europese Unie van 22 februari 1999, waarin ze kennis neemt van de belofte van de Turkse regering dat Abdullah Öcalan een eerlijk proces zal krijgen. Ik verwijs naar mijn antwoord op de eerste vraag, waarin ik heb gezegd welke eisen aan Turkije worden gesteld. Ik verwijs ook naar wat ik over de doodstraf heb gezegd. Ik voeg daaraan toe dat de Europese Unie van Turkije verwacht dat het zijn problemen met politieke middelen oplost en daarbij de mensenrechten en de rechtsstaat in een democratische samenleving in acht neemt.
In dat verband begroet de Europese Unie alle oprechte inspanningen om het terrorisme zo aan te pakken en de politieke problemen zo op te lossen dat de betrokkenen zich kunnen verzoenen en het conflict kan worden opgelost.
Op de vraag van de heer Theonas antwoord ik dat de Raad geen informatie heeft over eventuele schendingen van de rechten van de heer Öcalan in het kader van het vooronderzoek en de gerechtelijke procedure.

González Álvarez
Excuseert u mij voor de vertraging, maar wij hebben hier in dit Huis soms twee vergaderingen tegelijk.
Eerst en vooral zou ik de fungerend voorzitter van de Raad willen danken voor de informatie die hij ons heeft verstrekt hoewel er nog een vraag is waarop wij graag een antwoord zouden krijgen. Ook wij zijn radicaal gekant tegen elke vorm van terrorisme. Het terrorisme is een van de voornaamste problemen waarmee ons land, Spanje, momenteel te kampen heeft - ook al lijkt het erop dat het einde van de tunnel in zicht is - en verdient dan ook onze absolute afkeuring. Dit neemt echter niet weg dat een aantal afgevaardigden die vorige week in Turkije een bezoek hebben gebracht aan de advocaten die de verdediging van Öcalan op zich hebben genomen - en met de dood zijn bedreigd - hebben vernomen dat de fysieke conditie van Öcalan sterk te wensen overlaat en dat zijn lichamelijke integriteit verre van gegarandeerd is.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, hoe denkt de Raad vorm te geven aan het algemene kader dat ons in de gelegenheid moet stellen een politieke oplossing voor het probleem van het Koerdische volk te vinden dat veel verder reikt dan de huidige situatie van de heer Öcalan?

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw González. Kent u dat beroemde liedje van die bekende Cubaanse zanger van een paar jaar geleden? Dat liedje gaat een beetje over u, het gaat namelijk over hoe iemand twee vergaderingen tegelijkertijd kan bijwonen zonder gek te worden. Ik raad u dan ook aan voorzichtig te zijn en slechts aan een vergadering tegelijk deel te nemen.
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de aanvullende vraag van mevrouw González te antwoorden.

Verheugen
Mevrouw González Álvarez, ik wil mijn antwoord opsplitsen in twee onderdelen, het eerste over de zaak-Öcalan, het tweede over de andere vragen. Ik kan u verzekeren dat de Raad de zaak-Öcalan op de voet volgt en dat hij, indien nodig, met woord of daad tussenbeide zal komen. De Raad zal alle informatie over het verloop van het proces en de behandeling van Öcalan verzamelen en onderzoeken of wij op basis van die informatie al dan niet moeten reageren. Ik kan u dus verzekeren dat wij het probleem volgen.
Wat de rest van de vraag aangaat, moet ik erop wijzen dat Turkije, zoals u weet, de internationalisering van het Koerdische vraagstuk altijd heeft afgewezen. Turkije beschouwt uitspraken over dat onderwerp als een ontoelaatbare inmenging in zijn binnenlandse aangelegenheden en is nog altijd niet bereid met de Europese Unie of iemand anders over het Koerdische vraagstuk te spreken. U weet waarschijnlijk beter dan ik dat er voor Turkije officieel geen Koerdisch vraagstuk bestaat.
Ik zie dan ook erg weinig mogelijkheden om Turkije positief te beïnvloeden. Het standpunt van het Duitse voorzitterschap, dat de status van toetredingskandidaat van Turkije meer dan de vorige Duitse regeringen heeft benadrukt, is dat de voorwaarden voor het lidmaatschap van de Europese Unie evenzeer voor Turkije als voor de andere landen gelden. Dat wil zeggen dat Turkije geen bonus krijgt voor zijn bijzonder belangrijke strategische ligging, maar ook geen malus omdat het een islamitisch land is. Turkije moet aan precies dezelfde voorwaarden voldoen als de andere landen en moet met andere woorden een volledig ontwikkelde democratie zijn. Turkije moet de mensenrechten eerbiedigen en alle mensen in het land moeten gelijke rechten hebben. Het woord minderheden wil ik in verband met de Koerden niet gebruiken, omdat het daar niet op zijn plaats is.
Het gaat om volledige gelijkgerechtigdheid voor alle mensen van een land. Dat is wat wij Turkije met betrekking tot zijn Europese ambities moeten voorhouden. Als de situatie zo verandert dat een directe dialoog met Turkije over de oplossing van het Koerdische vraagstuk mogelijk wordt, zullen wij die dialoog aangaan, daar ben ik van overtuigd. Jammer genoeg is die dialoog nog altijd onmogelijk.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, de mij toebedeelde spreektijd is wel heel kort. Ik wil de voorzitter van de Raad desalniettemin vragen hoe hij zeker kan zijn van de garanties, de waarborgen die Turkije geeft. Ik was zelf aanwezig op het proces van Leyla Zana en de 16 andere parlementsleden die veroordeeld werden. Leyla Zana werd tot 16 jaar gevangenis veroordeeld. Ik heb zelf gezien hoe Leyla Zana, een kleine, tengere vrouw maar een geweldig democrate en politica, in aanwezigheid van de internationale waarnemers en in ons bijzijn door de aanwezige militairen met een geweerkolf geslagen werd. We zagen het gebeuren! Ik hecht dan ook geen geloof aan deze mondelinge toezeggingen. Mijns inziens dragen wij evenmin aan een vreedzame oplossing voor het Koerdische probleem bij door wapens te blijven verkopen aan Turkije.
Ik zou willen weten waar u deze garanties vandaan haalt en of geen economische sancties overwogen kunnen worden. Wij moeten immers vaststellen dat wij tevergeefs dachten dat wij dit land met de goedkeuring van de douane-unie konden helpen om opnieuw de weg naar democratie in te slaan. Ik zou u nog heel wat andere vragen willen stellen, maar ik moet jammer genoeg afronden.

Verheugen
Mevrouw Pailler, jammer genoeg kunnen wij er in zulke gevallen niet zeker van zijn dat beloften ook worden nagekomen. Zekerheid is er niet. Ik kan daarvan tal van voorbeelden uit de recente geschiedenis van Europa en andere delen van de wereld aanhalen. Dat is het probleem als wij te maken hebben met landen die geen echte rechtsstaat zijn. Wij zijn het er allemaal over eens dat Turkije zo een land is.
Er is dus geen zekerheid. Wij kunnen wel beoordelen wat het betekent als Öcalan geen vrije toegang tot advocaten van zijn keuze mag hebben of als internationale waarnemers geen vrije toegang krijgen tot het proces. Dan kunnen wij ons een oordeel vormen. Maar zelfs als dat wel zo is, hebben wij geen absolute zekerheid dat een proces in elk opzicht eerlijk verloopt. Dat is jammer genoeg zelfs in een volledig ontwikkelde rechtsstaat niet het geval.

Theonas
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter. Helaas kan ik de fungerend voorzitter niet bedanken. Wat ik me afvraag: heeft de fungerend voorzitter ze soms niet gezien, die huiveringwekkende beelden van de onmenselijke martelingen en intimidatie waaraan de leider van een heel volk is blootgesteld? De Turkse televisie en alle andere media hebben deze beelden toch vol trots de hele wereld over gestuurd. Heeft hij ze niet gezien? Hij zegt dat de Raad geen informatie heeft. Heeft hij die beelden dan niet gezien? Is hij er niet ongerust over? Gelooft hij nou echt dat het staatsveiligheidshof van Turkije een rechtvaardig proces kan voeren?
De fungerend voorzitter heeft ons verteld dat er geen Koerdisch probleem bestaat, dat er geen Koerdisch volk bestaat, dat er geen Koerdische minderheid bestaat. Omdat Turkije dat namelijk niet erkent! Ik vraag me af: heeft de heer Milosevic inmiddels begrepen dat de kwestie-Kosovo een internationaal vraagstuk is en dat de NAVO met bombardementen dreigt en dat de legers van de NAVO paraat staan om Kosovo binnen te trekken? Kan de Raad ons hierop een overtuigend antwoord geven?

Verheugen
Juist omdat de Raad de door u zopas beschreven emotionele video- en televisiebeelden kent, heeft hij die verklaringen afgelegd en de eisen gesteld waar ik het zopas over had.

Marset Campos
Ik heb afgelopen donderdag en vrijdag in Istanboel een onderhoud gehad met de advocaten van de heer Öcalan. Ze hebben mij gezegd dat zij wat de beschuldiging betreft geen enkel concreet document in handen hebben, dat zij slechts een heel kort bezoek aan Öcalan hebben mogen brengen en dat deze een volkomen afgestompte indruk maakte en onder invloed van kalmeringsmiddelen was. Zij hebben sindsdien geen toestemming meer gekregen om Öcalan te bezoeken, hetgeen ons doet vrezen dat het leven van Öcalan in gevaar is, zoals hier vandaag reeds is gezegd.
Wij hebben bij ons spontane bezoek als Europese afgevaardigden talloze moeilijkheden ondervonden. Ik zou u in verband hiermee dan ook de vraag willen stellen of de Raad voornemens is advocaten van de Europese Unie naar Turkije te sturen opdat deze het proces kunnen bijwonen en ervoor kunnen zorgen dat dit rechtvaardig verloopt, zoals u terecht heeft opgemerkt.

Verheugen
Zoals ik al zei, eist de Raad dat internationale waarnemers tot het proces worden toegelaten en steunt hij de desbetreffende eisen van de Europese publieke opinie. Normaal gesproken zijn die waarnemers juristen. De vraag is of de Europese Unie als zodanig als waarnemer op het proces moet toezien. Die vraag is nog niet besproken en moet te gelegener tijd worden beantwoord.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, aangezien de vertegenwoordiger van de Raad de vraag van de heer Theonas niet beantwoord heeft, wil ik hem vragen wat hij degenen die van oordeel zijn dat met twee maten gemeten wordt al naargelang het om de Koerden of de Kosovaren gaat, kan antwoorden. Wij moeten in beide gevallen een einde maken aan de repressie en de fundamentele rechten waarborgen. Wat antwoordt u degenen die van mening zijn dat de Europese Unie in deze gevallen met twee maten meet?

Verheugen
De Raad heeft daarover nog niets gezegd. Hij heeft de kwestie-Kosovo nog nooit met het Koerdische vraagstuk in verband gebracht. Ik ben ook niet van plan dat te doen.

De Voorzitter

Vraag nr. 13 van Astrid Thors (H-0142/99):
Betreft: Coördinatie tussen de EU en de Raad van Europa met betrekking tot wederzijdse bijstand in beleidskwesties op strafrechtelijk gebied De lidstaten onderhandelen thans over een EU-Conventie inzake wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied. De Raad van Europa onderhandelt thans over een Tweede Aanvullend Protocol bij de Europese Conventie inzake wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied. De beide ontwerpen gaan in wezen over dezelfde kwesties, maar er is geen sprake van enige coördinatie. Hebben de lidstaten van de EU enige stappen ondernomen om ervoor te zorgen dat de beide fora tot dezelfde strafrechtelijke oplossingen komen? Zo neen, wat is de reden van het feit dat de EU en de Raad van Europa een uiteenlopend beleid volgen?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van mevrouw Thors te antwoorden.

Verheugen
De coördinatie van de onderhandelingen over een EU-Conventie inzake wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied en over het ontwerp van de Raad van Europa voor een tweede aanvullend protocol bij de Europese Conventie inzake wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied van 1959 is op het niveau van de Unie uitvoerig besproken.
De werkgroep "Wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied' die de nieuwe EU-Conventie opstelt, heeft het probleem van de coördinatie voor het laatst in zijn vergadering van 18 en 19 februari van dit jaar besproken. Op de regelmatige bijeenkomsten van de trojka, het K.4-comité en vertegenwoordigers van de Raad van Europa is de noodzaak van een coördinatie tussen de Europese Unie en de Raad van Europa al meermaals besproken. Daar kwam als bijzonder belangrijk naar voren dat de op het gebied van de wederzijdse bijstand bereikte resultaten onderling verenigbaar moeten zijn en dat zoveel mogelijk moet worden vermeden dat rechtsbesluiten elkaar overlappen.
Een van de concrete resultaten van dat coördinatieproces was een technische vergelijking, door het Secretariaat van de Raad, tussen het ontwerp van de Europese Unie en de tekst van de Raad van Europa. Dat document was op dat ogenblik een nuttig hulpmiddel voor het overleg. Het wordt nu herzien. Bepaalde overlappingen tussen het ontwerp van EU-Conventie en het ontwerpprotocol van de Raad van Europa zijn onvermijdelijk. Beide nieuwe rechtsbesluiten dienen immers om de wederzijdse bijstand op strafrechtelijk gebied te verbeteren. De EU-Conventie zal de vijftien lidstaten strengere verplichtingen inzake wederzijdse bijstand opleggen dan het protocol van de Raad van Europa, dat in meer dan 40 landen met zeer uiteenlopende rechtssystemen kan gelden. Ik denk daarbij aan de regelingen voor het afluisteren van telecommunicatie.

Thors
Het verheugt mij te horen dat er een coördinatie geweest is. Begin februari hoorde ik een van de afgevaardigden van de Raad namelijk zeggen dat er nog geen coördinatie plaatsgevonden had. Bovendien moeten wij eens nadenken over de principes die in de nieuwe overeenkomst inzake bijstand op strafrechtelijk gebied toegepast kunnen worden.
Het lijkt alsof het toezicht op Internet en e-mail een van de problemen is die niet in deze beide overeenkomsten zijn gecoördineerd. Volgens de ene overeenkomst, volgens de EU-Commissie, wil men de autoriteiten dwingen onmiddellijk alle informatie over e-mailcorrespondentie mee te delen. Klopt dit en is het verzoenbaar met Europese principes? Kan dit zonder definitie van de overtredingen die men precies wil controleren en zonder juridische criteria? Het verheugt mij echter wel dat de coördinatie op basis van dit initiatief gebeurd is.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, jammer genoeg kan ik daarover niets zeggen. In de oorspronkelijke vraag van mevrouw Thors werd niet naar dat bijzondere probleem verwezen. Ik heb daarover van het Secretariaat van de Raad dan ook geen gegevens ontvangen. Ik zou uw vraag graag willen beantwoorden, maar kan dat niet. Ik zal ze dus schriftelijk beantwoorden.

De Voorzitter
Omdat de vragen nrs. 14 en 15 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden ze tezamen behandeld.

Vraag nr. 14 van Esko Olavi Seppänen (H-0143/99):
Betreft: De pensioenen van de directieleden van de ECB Volgens informatie die in de media is verschenen krijgt Sirkka Hämäläinen, directielid van de Europese Centrale Bank, naast haar ECB-salaris een bijzonder pensioen ter hoogte van ongeveer 10 000 _ van de Finse Bank, die tot het Europees Stelsel van Centrale Banken behoort.
Was de Raad hiervan op de hoogte voordat de salarissen van de directieleden van de ECB werden vastgesteld en weet de Raad of nog meer directieleden van de ECB naast hun salaris nog andere inkomsten genieten?

Vraag nr. 15 van Heidi Anneli Hautala (H-0157/99):
Betreft: Regels betreffende gebondenheid en financiële belangen voor ambtenaren en directieleden van de ECBIn Finland is grote ophef ontstaan over het feit dat Sirkka Hämäläinen, het Finse lid van de ECB-directie, behalve haar salaris ook een vroegtijdig pensioen van de Finse Bank ontvangt ter hoogte van circa 60 000 markka. Om deze reden zou ik de volgende vragen willen stellen:
Heeft de ECB voor zeer hoge ambtenaren en directieleden bepalingen opgesteld inzake gebondenheid en financiële belangen die een gevaar kunnen opleveren voor hun onafhankelijkheid?
Heeft de ECB regels opgesteld inzake de openbaarheid van stukken bij de uitvoering van haar werkzaamheden oftewel inzake het recht van de burgers op inzage in de documenten die zijn opgesteld en worden beheerd door de ECB, zoals verlangd door de ombudsman?
Indien het antwoord op bovenstaande vragen bevestigend is, zijn de gegevens over de inkomens, het bezit en de mogelijke nevenactiviteiten van de hoge ambtenaren en directieleden dan openbaar? Indien dit niet het geval is, is de Raad dan van plan hiertoe de nodige regels op te stellen?
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ik nodig u uit op de vragen van de heer Seppänen en mevrouw Hautala te antwoorden.

Verheugen
In artikel 11, lid 1 van het Protocol betreffende de statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken en van de Europese Centrale Bank is bepaald dat een directielid van de Europese Centrale Bank geen beroepswerkzaamheid, al dan niet tegen beloning, mag verrichten, tenzij van deze bepaling door de Raad van de Europese Centrale Bank bij uitzondering afwijking is toegestaan. Om de onafhankelijkheid van de directieleden te vrijwaren, verbiedt het Protocol dus dat zij voor een andere beroepswerkzaamheid worden betaald. Deze bepaling belet echter niet de benoeming van een ervaren persoon, die bijvoorbeeld een pensioen uit een vroegere betrekking geniet.
Het komt de Raad niet toe de arbeidsvoorwaarden voor de directieleden vast te stellen. Volgens artikel 11, lid 3 van het al vermelde protocol worden die geregeld in overeenkomsten met de Europese Centrale Bank en worden ze door de Raad van de Europese Centrale Bank vastgesteld op voorstel van een commissie die uit zes leden bestaat, van wie er drie door de Raad worden benoemd.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, de Raad heeft helemaal geen antwoord op mijn vraag gegeven. Ik vroeg of de Raad voordat de salarissen van de leden van de directie van de Europese Centrale Bank werden vastgesteld al wist dat deze leden ook een pensioen van buiten de ECB krijgen en ik vroeg of behalve het lid van de directie van de ECB Sirkka Hämäläinen nog een ander lid van de directie een aanvullend salaris krijgt. De Raad moet deze vragen beantwoorden, omdat deze zaak onder de verantwoordelijkheid van de Raad valt. De Europese Centrale Bank en de aan haar ondergeschikte nationale centrale banken maken deel uit van het Europees Stelsel van Centrale Banken. Daarop zijn dezelfde personeelsvoorschriften van toepassing als op alle andere Europese instellingen. Volgens artikel 232 van het oprichtingsverdrag moet de Raad de uitvoering van deze basisovereenkomsten en personeelsvoorschriften controleren en moet de Raad garanderen dat ook de regels van de Europese Centrale Bank overeenkomen met de regels van de overige Europese instellingen. Ik verzoek de voorzitter van de Raad mijn vraag te beantwoorden.

Verheugen
Mijnheer Seppänen, ik heb de vraag, waarop u nu een antwoord verwacht, al beantwoord. Ik herhaal wat ik daarover heb gezegd. De bepaling dat een directielid van de ECB geen andere beloning mag krijgen, belet niet dat mensen met grote ervaring worden benoemd die bijvoorbeeld een pensioen uit een vroegere functie ontvangen. Volgens de rechtsopvatting die de Raad hier verdedigt, is er een onderscheid tussen een beloning en het pensioen dat iemand voor vroegere prestaties ontvangt.

Hautala
Mijnheer de Voorzitter, net als collega Seppänen ben ik er ook verbaasd over dat de afgevaardigde van de Raad de gestelde vragen niet beantwoordt. Naar mijn mening is het belangrijk dat de Europese Centrale Bank openheid over haar werkzaamheden betracht; ook al is ze relatief onafhankelijk en zelfstandig in haar monetair beleid, ze moet toch bepaalde regels hebben over openheid en onder andere de incompetentie en economische afhankelijkheid van hoge functionarissen zoals de leden van de directie.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, u heeft de vragen niet beantwoord. In plaats daarvan heeft u gezegd dat het niet strijdig is met elkaar is dat een ervaren persoon een salaris krijgt van de ECB en tevens pensioen uit een eerdere betrekking. Is het niet zo dat deze eerdere instantie, de Finse Centrale Bank, en de ECB in feite onderdeel vormen van hetzelfde Europees Stelsel van Centrale Banken? Ook de commissaris heeft hierover geen standpunt willen innemen? Wie kan dat wel?

Eriksson
Ik zou graag willen weten wat de reden is voor de uitzondering die de Europese Centrale Bank geniet, omdat het voor zover ik het begrepen heb, niet toegestaan is dat een lid van de Commissie of de Raad behalve zijn salaris pensioen ontvangt voor andere activiteiten. Ik zou dus graag willen vragen waarom men voor de Europese Centrale Bank een uitzondering maakt.

Verheugen
Ik moet eerlijk zeggen dat ik uw vraag niet heb begrepen. Wat kan ik daarop zeggen? De geachte afgevaardigde zegt dat zij iets niet begrijpt. Dat is geen vraag aan mij. Ik kan alleen herhalen hoe de Raad de zaken juridisch bekijkt. Dat is duidelijk. De vraag of een directielid van de ECB tegelijkertijd een salaris en een pensioen op basis van een vroegere beroepsactiviteit kan ontvangen, heb ik al drie keer bevestigend beantwoord. Dat is de rechtsopvatting die de Raad hier verdedigt.

De Voorzitter

Vraag nr. 16 van Maj Britt Theorin (H-0146/99):
Betreft: Wereldwijde solidariteit In de gehele wereld leven 1, 3 miljard mensen in absolute armoede. Dit aantal groeit voortdurend.
De steun van de landen van de OESO aan de ontwikkelingslanden daalde in 1997 tot 0, 22 procent van het BNP. De cijfers over 1998 lijken erop te wijzen dat de steun in dat jaar nog verder is verlaagd. Behalve deze steun is in 1997 en 1998 ook de toestroom van privé-kapitaal van de industrielanden naar de ontwikkelingslanden sterk verminderd.
De Verenigde Naties hebben als doelstelling geformuleerd dat de rijke landen 0, 7 procent van hun BNP aan ontwikkelingshulp moeten geven. Op welke wijze wil de Raad zich binnen de OESO ervoor inzetten dat deze doelstelling van de VN wordt gehaald?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van mevrouw Theorin te antwoorden.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, de geachte afgevaardigde merkt terecht op dat het aandeel in het bruto nationaal product van de ontwikkelingshulp van de in de OESO-Commissie voor Ontwikkelingsbijstand vertegenwoordigde lidstaten is gedaald. Uit een vergelijkend overzicht blijkt evenwel dat de cijfers voor de EU-lidstaten, waarvan het gemiddelde 0, 33 % van het bruto nationaal product bedraagt, ver boven het gemiddelde percentage van alle in de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand vertegenwoordigde donorlanden liggen. Het gemiddelde bedraagt 0, 22 % van het bruto nationaal product, maar de bijdrage van een belangrijk donorland zoals de VS vertegenwoordigt niet meer dan 0, 09 % van het bruto nationaal product. In enkele staten kan een omkering van de negatieve trend worden vastgesteld.
Wat de toestroom van privé-kapitaal naar de ontwikkelingslanden betreft, is de Europese Unie zich terdege bewust van de betekenis van particuliere investeringen en, meer in het algemeen, van een ontwikkelingsproces op het niveau van het particuliere bedrijfsleven. Privé-investeringen kunnen het best naar de ontwikkelingslanden worden geleid door er het particuliere bedrijfsleven te versterken en door er een gunstig investeringsklimaat te creëren. Daarbij moet vooral aandacht gaan naar de gebieden economie, justitie, administratie en regelgeving. De Europese Unie heeft die visie overigens nog op de recente ACS-EU-ministersbijeenkomst van 8 en 9 februari 1999 in Dakar verdedigd, waar onze ACS-partners zich daarmee volkomen eens hebben verklaard.
De Raad onderzoekt bovendien met nog meer aandacht het probleem van de armoede, dat de geachte afgevaardigde in haar vraag heeft vermeld. In dat verband dient erop te worden gewezen dat een van de belangrijkste punten waarover in Dakar overeenstemming heerste, was dat de terugdringing en eventuele overwinning van de armoede, naast een duurzame ontwikkeling en de geleidelijke integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie, centrale doelstellingen van het nieuwe partnerschap moeten zijn.
Wat de vraag van de geachte afgevaardigde over de op OESO-niveau te treffen concrete maatregelen betreft, dient erop te worden gewezen dat de Raad, in tegenstelling tot de lidstaten en de Europese Commissie, niet in de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand vertegenwoordigd is en bijgevolg ook geen concrete maatregelen kan voorstellen.

Theorin
Dank u voor uw antwoord op mijn vraag. Ik was een beetje verbaasd het excuus te horen dat de VS nog veel minder aan ontwikkelingshulp besteden. Dat is immers altijd al zo geweest. Er zijn echter ook EU-landen die beduidend meer dan 0, 33 % aan bijstand spenderen. De doelstelling die de VN vastgesteld heeft, is echter 0, 7 % van het BNP en deze belangrijke doelstelling moeten we voor ogen houden, of het nu in de Raad is of in de OESO.
Nu ik gehoord heb dat men de armoedeproblematiek wel degelijk heeft opgemerkt - opmerken alleen is toch niet voldoende - vraag ik mij af wat de Raad van plan is te doen om de armoede concreet aan te pakken. Op welke manier zijn wij bereid de landen in de derde wereld te steunen?
De stroom van privé-kapitaal is zeer belangrijk. Het is eveneens belangrijk ervoor te zorgen dat er vrijhandelsovereenkomsten gesloten worden. De overeenkomst met Zuid-Afrika is er zo een en ik hoop dat ze op 22 maart ondertekend zal worden, zodat het mogelijk wordt bijstand te verlenen.

Verheugen
Mevrouw Theorin, ik ben het volkomen met u eens. Een van de hoofddoelstellingen van het beleid van de Europese Unie bestaat erin tot de bestrijding van de armoede in de wereld bij te dragen. Armoede is een van de grootste plagen waarmee wij op dit ogenblik worden geconfronteerd. Ook wij, Europeanen, die het beter hebben dan de meeste andere mensen in de wereld, hebben er alle belang bij te voorkomen dat grote delen van de wereld in steeds diepere armoede wegzinken.
Dit steeds nijpender sociale probleem zal onvermijdelijk tot politieke en sociale conflicten leiden, die misschien ook met geweld zullen worden uitgevochten. Daarover zijn wij het volledig eens. Dat is ook wat wij tegen de mensen in onze landen moeten zeggen. Ontwikkelingssamenwerking kost wel geld, maar uiteindelijk investeren wij daarmee in onze eigen veiligheid. Die investering is tenminste even belangrijk als onze investeringen in militaire veiligheid. Ik stel vast dat wij het over die fundamentele aangelegenheid volkomen eens zijn.
Mevrouw Theorin, u weet over welke mogelijkheden wij beschikken en welke middelen wij inzetten. De ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie zelf is op de verwezenlijking van die doelstellingen gericht. Dat geldt ook voor de ontwikkelingssamenwerking van de meeste lidstaten. Ik denk daarbij niet alleen aan uw en mijn land, maar ook aan een aantal andere. Wij hebben die weg gekozen. Ik ben het er echter met u over eens dat nog veel meer kan gebeuren en dat wij vooral moeten afstappen van de idee dat ontwikkelingssamenwerking betekent ergens geld heen sturen en te denken dat alles dan wel goed komt.
Wij moeten inderdaad voor een geïntegreerde aanpak kiezen. In het kader van die geïntegreerde aanpak moeten wij de economieën van de ontwikkelingslanden in de wereldeconomie integreren, met alle mogelijke middelen kapitaalstromen en investeringen naar die landen leiden en hulp bieden voor de totstandbrenging van structuren die voor investeringen onontbeerlijk zijn en waardoor ook investeringen worden aangetrokken. Dat zit allemaal in ons beleid. Alles kan echter beter. Ik ben daarom blij met elke steun om de doelstellingen van ons beleid te verfijnen en de beschikbare mogelijkheden te versterken.

De Voorzitter

Vraag nr. 17 van María Izquierdo Rojo (H-0148/99):
Betreft: Deelneming van Libië aan de komende Euro-mediterrane conferentie in Stuttgart Zal de Europese Unie Libië de mogelijkheid geven om deel te nemen aan de komende Euro-mediterrane conferentie in Stuttgart?
Mijnheer Verheugen, ik nodig u uit op de vraag van mevrouw Izquierdo te antwoorden.

Verheugen
Over deze kwestie is vandaag al gedebatteerd. Het antwoord op de vraag luidt als volgt: de Raad heeft kennis genomen van de slotverklaringen van het Euro-mediterrane parlementaire forum van 27 en 28 oktober 1998 in Brussel en van de daarin geformuleerde aanbeveling dat de deelnemers aan de derde Euro-mediterrane conferentie alles in het werk moeten stellen om Libië volledig aan het Barcelona-proces te doen deelnemen.
De Raad bevestigt de positie die hij vanaf het begin van het Euro-mediterrane partnerschap heeft ingenomen: de deur blijft voor Libië open en Libië kan dus aan het partnerschap deelnemen zodra het de resoluties van de VN-Veiligheidsraad volledig naleeft. De Raad volgt de situatie op de voet. Hij heeft van de recente positieve ontwikkelingen kennis genomen en wenst dat de anderen in deze aangelegenheid een nuttige bijdrage blijven leveren.

Izquierdo Rojo
Ik leid uit het antwoord van de fungerend voorzitter van de Raad af dat het tijdstip is aangebroken waarop wij Libië kunnen verwelkomen aangezien de betrokken partijen, zoals hij weet, reeds een akkoord hebben gesloten dat enkele dagen geleden door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties is bekendgemaakt.
Welnu, aangezien de voorzitter van de Raad verzekert dat de deur openstaat vanaf het moment dat een akkoord wordt bereikt en aangezien hij net zoals ik weet dat dit akkoord er is, mogen wij besluiten dat Libië als volwaardig lid aan de volgende Euro-mediterrane conferentie in Stuttgart zal deelnemen - hetgeen ik als een bijzonder positieve zaak beschouw. Hiermee wordt het verzoek van het in november in het Europees Parlement gehouden Euro-mediterrane forum ingewilligd.
Mag ik, indien ik het bij het rechte eind heb, dan ook concluderen dat Mauritanië eveneens wordt toegelaten? In de slotverklaring van het voornoemde forum pleit het Europees Parlement er namelijk voor dat ook dit land als volwaardig lid wordt uitgenodigd.

Verheugen
Mijnheer de Voorzitter, de heer Marín heeft vanmiddag tijdens het debat over Mauritanië gezegd wat er te zeggen viel. Mauritanië is voor ons op dit ogenblik in dit verband geen probleem. Mevrouw Izquierdo Rojo, in verband met Libië zou ik graag zoals u kunnen zeggen dat nu alle voorwaarden zijn vervuld en dat Libië aan het Barcelona-proces kan deelnemen. Ik kan uw optimisme echter niet delen. Libië moet de resoluties van de VN-Veiligheidsraad volledig uitvoeren. Zolang de vermoedelijke daders van de aanslag niet zijn uitgeleverd, is dat niet het geval.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Verheugen.
Waarde collega's, precies anderhalf uur na het vragenuur aan de Raad te hebben geopend verklaar ik het vragenuur aan de Raad te zijn gesloten.
De vragen nrs. 18 tot en met 40 worden schriftelijk behandeld.
De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat

Activiteiten in de nucleaire sector ten behoeve vanderde landen (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de activiteiten in de nucleaire sector ten behoeve van derde landen.

Linkohr
Mevrouw de Voorzitter, hoe minder talrijk wij zijn, hoe meer wij ons aan de spreektijd moeten houden. Ik zal dat proberen! Ik wil vooreerst de heer Adam danken voor zijn verslag. Hoe vaker ik dit lees, hoe meer ik het een uitstekend werkstuk vind. Ik beveel het Parlement dan ook aan dit thema zeer ernstig te nemen en het verslag-Adam grondig te lezen.
De boodschap is duidelijk: geen weigering, maar samenwerking. Oudere reactoren, met name die van de eerste generatie, moeten zo snel mogelijk buiten werking worden gesteld en operationele reactoren moeten worden gemoderniseerd. Wij willen in de eerste plaats bij de ontwikkeling van een algemeen energiebeleid samenwerken met de landen van Oost- en Midden-Europa en van de voormalige Sovjet-Unie.
Het probleem wordt des te belangrijker naarmate het oostelijke net op het westelijke wordt aangesloten. De betrokken landen zullen immers hun kerncentrales gebruiken om in het Westen stroom te verkopen en zo geld te verdienen. Wij mogen dan ook terecht vragen hoe die stroom wordt geproduceerd. Overigens moeten de kandidaat-lidstaten - ik wil dat nog toevoegen aan het debat van daarnet - zich ook aan de andere milieuvoorschriften houden. Niet alleen de kerncentrales, maar ook de grote stookinstallaties, de auto's, de fabrieken moeten de milieuvoorschriften naleven. Voor kerncentrales zal geen uitzondering worden gemaakt.
Ik wil nochtans nog op één punt wijzen en mij in de eerste plaats tot de Commissie richten. Het gaat er niet enkel om wederzijds te herhalen hoe belangrijk deze zaak is, men moet ook de lacunes onder ogen zien. Ik werd daar onlangs op gewezen door een Duitse kerncentrale, Neckar-Westheim, die sinds 10 jaar met Zaporizje samenwerkt om ventielen te verbeteren. Zoals u weet - anders verneemt u het nu - gebeurde daar op 20 april 1995 een ongeval, zoals trouwens ook in twee andere kerncentrales in Rusland, waarbij zich hetzelfde afspeelde als in Harrisburg. Men moest toen relatief snel reageren. Het gaat gewoon om ventielen, om technische problemen. Het is reeds vier jaar geleden en er is nog niets gebeurd, hoewel er een aanvraag is ingediend. Er moeten nu aanbestedingen worden uitgeschreven. Stelt u zich de volgende situatie voor: uw huis staat in brand en u schrijft een aanbesteding uit om na te gaan welke brandweer het goedkoopst is; tegen de tijd dat die arriveert, is het huis afgebrand! Hier zijn andere procedures nodig en Gordon Adam wijst terecht op punt 20. Daar staat precies in wat wij moeten doen. Daarom vraag ik dat er sneller wordt gehandeld en dat er niet wordt gewacht tot alles om zeep is!

Eisma
Voorzitter, wij hebben als liberale fractie enige weken geleden een urgentieresolutie ingediend over K2 en R4 kerncentrales in de Oekraïne, mede ondertekend door mevrouw Plooij en de heer Frischenschlager. Wij willen graag, nu wij deze urgentieresolutie hebben ingetrokken, omdat het verslag-Adam aan de orde is, iets over het onderwerp zeggen.
Ik ben het geheel eens met de rapporteur dat de capaciteit van de veilige centrales die klaar of in aanbouw zijn, optimaal benut moet worden, tenminste als het de minst kostende manier is. Nu heb ik het een en ander gelezen over de K2 en R4 centrales in de Oekraïne die zouden moeten worden afgebouwd met geld van de EBWO en Euratom-gelden. Wij zijn daar zeer aarzelend over. Wij hebben oorspronkelijk gevraagd om de Rekenkamer een oordeel te laten geven over deze aanwending van gelden vanuit de Europese instellingen, met name Euratom. Echter, mevrouw Aelvoet heeft twee amendementen ingediend die iets verder gaan. Wij zullen haar daarin als fractie toch steunen. Wij vinden dat de gelden voor K2 en R4 door Euratom en EBWO niet moeten worden verstrekt om de twee kerncentrales in de Oekraïne af te bouwen. Bovendien hebben wij een verdrag van Espoo, dat betekent dat Oekraïne zijn buurlanden moet inlichten over de kerncentrales aldaar. Dat heeft Oekraïne niet gedaan. Oekraïne is geen ondertekenaar van het verdrag van Espoo, maar wij als West-Europese instellingen mogen wel aan Oekraïne de eis stellen om aan de Espoo-normen te voldoen, om inspraak te garanderen van de buurlanden over de toekomst van de kerncentrales daar.

Pompidou
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, niet alleen in het kader van de Europese constructie, maar ook in het vooruitzicht van de uitbreiding is het belangrijk dat er een energiebeleid wordt ontworpen dat weet in te spelen op de ontwikkeling van de markten en de werkelijkheid van de behoeften van de consument. Dat is de rol van Europa die bovendien gestaag groter wordt.
Dit is het kader van de twee verslagen van onze collega Gordon Adam die hij, zoals we van hem gewend zijn, op een uiterst nauwkeurige en scherpzinnige manier heeft voorbereid. Het is de bedoeling dat er op het hele grondgebied van het "Groot-Europa" wordt gezorgd voor een optimale elektriciteitsvoorziening waarbij rekening wordt gehouden met de onvermijdelijke ontwikkeling van de nog over aanzienlijke voorraden beschikkende aardgasmarkt. De doelstelling is een interconnectie tot stand te brengen tussen de elektriciteitsnetten van Midden-Europa en die van de Europese Unie, alsmede de invoer van uit derde landen afkomstig aardgas te vergemakkelijken. Er moet tegenwoordig weliswaar sprake zijn van diversificatie van energiebronnen, waarbij de fossiele brandstoffen niet worden opgegeven, maar de emissies van CO2 moeten zoveel mogelijk worden teruggedrongen. Gezien de snelle stijging van de energiebehoefte, is het zaak een realistisch percentage van duurzame energiebronnen te ontwikkelen en voorts dient de Europese kennis op het gebied van kernenergie te worden benut.
Het tweede verslag van Gordon Adam beoogt verbetering van de nucleaire veiligheid in Oost-Europa. In dit kader is de opwerking van splijtstoffen net zo belangrijk als de veiligheid van kerninstallaties. De programma's PHARE en TACIS zijn gericht op een grotere veiligheid van de traditionele kerncentrales, programma's die zijn verbeterd door middel van nieuwe bepalingen voor de periode 2000-2006. Het is niet de bedoeling de strategie van de regeringen van de derde landen te vervangen door een Europese strategie, maar wel om door middel van een dialoog en samenwerking de noodzakelijke veiligheid en energie-efficiëntie van hun kernreactors te bewerkstelligen. Het is met name belangrijk dat de afvalstoffen van de civiele centrales beter worden verwerkt en dat de 50 ton militair plutonium van Rusland wordt verwijderd. De Europese Unie mag niet werkloos toezien hoe het Russisch militair plutonium zich ophoopt als gevolg van de uitvoering van de verdragen van nucleaire non-proliferatie.
Het is noodzakelijk dat de nationale regeringen en Europa een geïntegreerd energiebeleid toepassen, op grond waarvan de industrie wordt aangespoord tot een rationeel energiegebruik door meer gebruik te maken van duurzame energiebronnen en door verbeteringen in de kernenergiesector aan te brengen: een nieuwe generatie kernreactors, een beter beheer van de brandstofkringloop en met name van de eindfase, dat wil zeggen het kernafval.
Een ambitieus, doch pragmatisch en verantwoord programma moet de Europese Unie ertoe brengen haar bevoegdheden op korte en op lange termijn uit te oefenen. Op korte termijn moet de Europese drukwaterreactor, snel worden verwezenlijkt: deze reactor is zowel veiliger als rendabeler, aangezien hiermee het kilowattuurverbruik met meer dan 10 % wordt teruggedrongen. Terwijl een MOX-splijtstof (plutonium in gemengd oxide) de gedeeltelijke verwerking van kernafval mogelijk maakt, moet er vanaf nu op lange termijn worden gedacht en moet er tegelijkertijd worden gekeken naar validering van de bij hybridische reactors gebruikte technologie, zoals de reactor die onlangs door Carlo Rubia is voorgesteld. Er moet echter ook worden gewerkt aan hoge-temperatuurreactors, omdat die opvallende prestaties leveren zowel uit het oogpunt van energie-efficiëntie als vanwege hun vermogen om 90 % van het militair plutonium te vernietigen.
Met het kaderprogramma van de Europese Unie moeten de lidstaten en de derde landen zich toeleggen op de ontwikkeling van de vereiste technologie. Een grotere nucleaire veiligheid, verwerking van afvalstoffen evenals diversificatie van energiebronnen: dat zijn de manieren om te voldoen aan de stijgende energievraag in het "Groot-Europa" en om de emissies van broeikasgassen terug te dringen. In dit opzicht bekleedt het Europees beleid een voorbeeldfunctie.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, bij het lezen van de mededeling van de Commissie over activiteiten in de nucleaire sector ten behoeve van de LMOE- en de NOS-landen en van het verslag van de Rekenkamer, kan men alleen maar denken dat hier over twee verschillende onderwerpen wordt gepraat. Aangezien de Commissie stelt dat ze in haar mededeling een overzicht wil geven van de ter beschikking gestelde middelen, van de behaalde successen alsook van de nieuwe richtsnoeren voor uitvoering van het programma, is het voorgelegde document - 13 bladzijden tekst en 17 bladzijden bijlagen - gewoonweg ongehoord! Vage formuleringen als - ik citeer: "De EU heeft sinds 1990 talrijke maatregelen in de nucleaire sector doorgevoerd" , en "Er werden speciale programma's uitgewerkt waarvoor aanzienlijke middelen zijn uitgetrokken" , zijn toch helemaal geen evaluatie!
Het toppunt van nietszeggendheid vinden wij in de passage over de definitieve opslag. Ik citeer: "Men heeft de begunstigde landen een diep inzicht gegeven in de techniek en de veiligheidscultuur van het Westen. Zo heeft men het probleem in dat gebied kunnen begrenzen en concrete projecten kunnen vastleggen" . Volgens mij moeten de heren vooral in een diep zwart gat hebben gekeken! Welke problemen, welke projecten? Hoe ziet de geplande EU-participatie eruit? Het is echt grof, als wij bedenken dat wij in de EU nog steeds geen oplossing hebben voor de definitieve opslag van kernafval, zodat wij dat afval dan maar van het ene land naar het andere sjouwen en het ergens voorlopig opslaan!
De medewerking van de Oost-Europese landen aan het EU-onderzoeksprogramma wordt als uiterst succesvol bestempeld, maar nergens wordt aangetoond waarom dit zo zou zijn. Of is het misschien een succes als, ondanks de in het kader van de nuclear safety account gemaakte afspraken over sluiting van hoogrisicoreactoren, al die reactoren nog in werking zijn? De Commissie en de Raad hebben uitdrukkelijk gewezen op de uitzonderlijke betekenis van de overeenkomst over de sluiting. Het verbaast mij dan ook des te meer dat onze rapporteur dit gewoon negeert in plaats van druk uit te oefenen op de betrokken landen. Het gaat toch niet op dat wij met EU-belastinggeld het gevaar verhogen in plaats van het tot een minimum te beperken!
Ook de stelling van de rapporteur klopt niet, dat de bouw van nieuwe reactoren de druk om de oudere te sluiten verhoogt. Integendeel, de geschiedenis leert ons dat de oude reactoren nog allemaal in gebruik blijven. Men zal immers stroom blijven uitvoeren tot wanneer die reactoren ons als schroot om de oren zullen vliegen. Ik ga dan nog voorbij aan het feit dat ook in die landen het afvalprobleem niet is opgelost en de proliferatierisico's alleen maar toenemen. Het is niet de bedoeling dat wij met EU-belastinggeld nieuwe afzetmarkten voor de EDF creëren. Het staat immers vast dat het goedkoper is stoomkrachtcentrales te bouwen en maatregelen voor efficiënt energiegebruik te promoten.
Wij moeten vaststellen dat het tot op heden uitgegeven geld helemaal niet het gewenste effect heeft gehad. De Commissie moet dat dringend gaan inzien en haar beleid veranderen. Ik heb nog een vraag, ook al is de heer Van den Broek alweer vertrokken: wanneer krijgen wij een mededeling die met de feiten strookt? Ik had graag vanavond nog een antwoord gehad!

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, het probleem van de nucleaire veiligheid in Midden- en Oost-Europa en in de landen van de voormalige Sovjet-Unie houdt ons reeds meer dan 10 jaar bezig en eigenlijk is er nog geen oplossing in zicht. Tot op heden werd geen enkele van de reactoren die wij eufemistisch reactoren van de eerste generatie noemen, gesloten. Toch vloeide in die 10 jaar reeds veel EU-geld naar de LMOE- en de NOS-landen en werd een hele reeks overeenkomsten gesloten om ervoor te zorgen dat die oude, onveilige reactoren zo snel mogelijk worden gesloten: en dat is toch wat iedereen in dit Huis wenst, geloof ik! Wat dat betreft was het beter als dat gisteren al gebeurd was in plaats van dat het morgen moet gebeuren.
In zijn verslag zegt de heer Adam - en ik wil hem danken voor het ontegenzeggelijk moeilijke werk dat hij voor de boeg had - dat met de kandidaat-landen, de andere Midden- en Oost-Europese landen en de NOS-landen energieprogramma's en - strategieën moeten worden uitgewerkt die het mogelijk maken verouderde kernreactoren te sluiten en de bouw van onveilige reactoren te staken, maar tevens om te voorzien in de energiebehoefte van die landen die thans voor het grootste stuk door kernenergie wordt gedekt. Bij het uitwerken van een dergelijke strategie moeten wij absoluut respect betonen voor de betrokken landen, die ook soeverein beslissen of ze al dan niet verder kernenergie benutten. Ik vind dat wij hierbij zo veel mogelijk de regionale en plaatselijke overheden moeten betrekken en dat een dergelijk energieprogramma ook het pad effent voor hernieuwbare energiebronnen en aldus een kans betekent voor die landen.
Op milieugebied komt er een reeks overgangsbepalingen voor de kandidaat-landen. Voor de nucleaire veiligheid zijn echter overgangsbepalingen uitgesloten!

Flemming
Mevrouw de Voorzitter, milieuvoorschriften hebben pas echt gevolgen voor het concurrentievermogen wanneer een onderneming rechtstreeks moet concurreren met bedrijven in regio's waar dergelijke voorschriften niet gelden. Als men deze redenering toepast op kernenergie, betekent dit dat het niveau van nucleaire veiligheid in de kandidaat-landen absoluut moet worden gelijkgeschakeld met dat in de EU. Wanneer echter, naast het sluiten van kerncentrales, middelen nodig zijn om bestaande kerncentrales te moderniseren, moeten die komen van de exploitanten zelf, namelijk van de opbrengst van de stroomverkoop, en niet van subsidies uit de EU-kas. Dat ligt volledig in de lijn van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt en van het beginsel dat de vervuiler betaalt. Anders treedt er een marktverstoring op ten gunste van de kernenergie van de kandidaat-landen, wat wij uiteraard niet willen.
Het is dan ook logisch te eisen dat EU-middelen - uit programma's als PHARE en TACIS - die ter beschikking worden gesteld om de nucleaire veiligheid in het Oosten te verhogen, niet mogen dienen om moderniseringswerkzaamheden te financieren, maar uitsluitend om steun te verlenen aan de instanties die toezicht houden op kernenergie in Oost-Europa, om de veiligheid te bewaken en om een systeem van regels uit te werken die aan de stand van de techniek beantwoorden. Ik vraag u dan ook het amendement dat ik hierover heb ingediend en dat reeds in commissieverband is goedgekeurd, ook in plenaire vergadering aan te nemen.

Dybkjær
Mevrouw de Voorzitter, ook alle andere sprekers hebben erop gewezen dat veiligheid in kerncentrales het belangrijkste punt is waaraan de EU aandacht moet besteden bij de ontwikkeling van activiteiten in de nucleaire sector in de kandidaat-landen en de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Het is onaanvaardbaar dat we in deze landen overgangsregelingen toestaan. De veiligheidseisen dwingen sommige kerncentrales tot sluiting en de reactie van de landen in kwestie hierop is dat ze weer nieuwe kerncentrales willen bouwen. Dat soort reactie is onaanvaardbaar. Wij mogen standpunten die wijzelf niet meer verdedigen, ook niet naar andere landen exporteren. De bevolking in Europa wil geen nieuwe kerncentrales. Het is daarom ook zeer belangrijk dat de Commissie in haar mededeling wijst op de noodzaak om plannen op te stellen voor de hele energiesector, en dus niet alleen voor de elektriciteitssector, waarbij de nadruk gelegd wordt op energiebesparingen, de ontwikkeling van alternatieve energiebronnen en een efficiënter gebruik van energie. Wij zien maar al te vaak dat de stijgende vraag naar energie beantwoord wordt met de bouw van nieuwe kerncentrales. Dat is niet de juiste oplossing, ook niet in de landen van Midden- en Oost-Europa.

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie wordt door het uitbreidingsproces met de Midden- en Oost-Europese landen en de partnerschappen met de nieuwe onafhankelijke staten gedwongen initiatieven te ondernemen ten behoeve van de kernveiligheid. In deze landen bevinden zich 50 kerncentrales met verouderde Russische reactoren. Deze centrales moeten worden gesloten omdat zij gewoon veel te gevaarlijk zijn. Iedereen weet hoe gevaarlijk de eerste-generatiereactoren RBMK en VVER 440/230 van Russische makelij zijn. Het is niet gemakkelijk een eventueel ongeluk met deze reactoren het hoofd te bieden. Dergelijke reactoren zijn echter nog steeds in bedrijf in Bulgarije, Letland, Slowakije, Armenië en Rusland. Gelijksoortige reactoren in Oost-Duitsland zijn reeds stilgelegd.
Ten eerste willen wij dat de Commissie aandringt op eerbiediging van de overeenkomsten betreffende de stillegging van de eerste-generatiereactoren, zoals de reactoren in Kozloduy in Bulgarije, in Ignalina in Letland en in Slowakije. Ten tweede vragen wij de Commissie geen enkele financiële steun te geven voor eerste-generatiereactoren en ten derde willen wij dat geen Euratom-leningen worden verstrekt voor modernisering van nieuwere reactoren, als niet eerst gevolg wordt gegeven aan de afgesproken, definitieve stillegging van de eerste-generatiereactoren. Deze zijn namelijk een regelrechte bedreiging voor de burgers van de Europese Unie.

Papoutsis
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, mijn collega, de heer Van der Broek heeft vanmiddag reeds gesproken over de onderhavige vraagstukken.
Mijns inziens heeft hij in zijn toespraak de door Adam aan de orde gestelde vraagstukken uitputtend behandeld. Ook ik wil u van mijn kant verzekeren dat de Europese Commissie alles in het werk zal stellen om een optimale veiligheid van deze kerncentrales te garanderen. U kunt er van op aan dat het vraagstuk van de kernveiligheid onderdeel zal zijn van de bilaterale overeenkomsten met de Midden- en Oost-Europese landen. Heel belangrijk zijn echter ook onze inspanningen in het kader van de voorbereiding van deze landen op het acquis communautaire en de toetreding. Kernveiligheid is, met andere woorden, een belangrijk onderdeel van de pretoetredingsstrategie ten behoeve van de Midden- en Oost-Europese landen.
Verder vroeg u wat de Europese Unie onderneemt om de Midden- en Oost-Europese landen waar zich gevaarlijke kernreactoren bevinden, te bewegen deze te sluiten. Ik kan u verzekeren dat de Europese Commissie, afgezien van haar inspanningen in het kader van de pretoetredingsstrategie, aandringt op de reeds met deze landen gesloten overeenkomsten. Wij zorgen derhalve voor een zo goed mogelijke coördinatie met de IAEA en natuurlijk Euratom, opdat de voor de kernreactoren noodzakelijke leningen beschikbaar worden.
Ik wilde hier nog aan toevoegen dat vanmorgen in de Oekraïne een task force aan het werk is gegaan, die precies datgene beoogt wat ik zojuist zei. Deze task force zal de Oekraïense regering moeten bijstaan bij de onmiddellijke reorganisatie van de energiesector en natuurlijk bij het vervullen van de voor de verstrekking van de leningen noodzakelijke voorwaarden. In onze samenwerking met de andere landen, zoals Bulgarije, laten wij geen enkele mogelijkheid onbenut om te helpen bij de algemene reorganisatie van de energiesector. Deze landen moeten de mogelijkheid krijgen om op andere energiebronnen over te schakelen Daarom helpen wij ook bij de heroriëntering van het bankwezen dat moet bijdragen tot verwezenlijking van dergelijke projecten.
Ik wil het Parlement nogmaals verzekeren dat de Europese Commissie, overeenkomstig de door het Parlement voorgestane en in het verslag van de heer Adam bekrachtigde beginselen, haar inspanningen ten behoeve van een optimale veiligheid van de kerncentrales zal voortzetten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
Mijnheer Eisma, wij hebben te weinig tijd, ik kan geen bijkomende vraag toestaan. Anders komen wij er vandaag niet meer, wij hebben nu al vertraging.

Eisma
Voorzitter, ik betreur het zeer dat commissaris Van den Broek niet aanwezig is bij dit deel van het debat. Het is niet zo, zoals deze commissaris zegt, dat de heer Van den Broek vanmiddag op al onze opmerkingen is ingegaan; dat kan ook niet. Wij spreken hier en wij hadden graag van de eerst verantwoordelijke commissaris antwoord gehad. Misschien kan dit bericht doorgegeven worden aan collega Van den Broek.

De Voorzitter
Hiermee is dit agendapunt afgehandeld.

Meerjarenprogramma's in de energiesector
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende drie verslagen:
A4-0085/99 van de heer Robles Piquer, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap - ALTENER II (COM(97)0550 - C4-0071/98-97/0370(SYN)); -A4-0084/99 van mevrouw Bloch von Blottnitz, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie (1998-2002) (COM(97)0550 - C4-0072/98-97/0371(SYN)); -A4-0086/99 van de heer Stockmann, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie over energie-efficiëntie in de Europese Gemeenschap - op weg naar een strategie voor het rationeel gebruik van energie (COM(98)0246 - C4-0316/98).
Robles Piquer
Mevrouw de Voorzitter, Thomas Edison - die wel wat van elektriciteit wist - schreef in 1916 wat ik u nu voor zal lezen: "Wij zouden de natuurkrachten moeten gebruiken om onze energie te verkrijgen. Het zonlicht, de wind en zeestromen zijn vormen van energie. Maar nee: wij verbranden de bossen en steenkool alsof wij de deur van ons huis verbranden om het warm te krijgen. Wij leven op aarde als wilden, en niet alsof die hulpbronnen ons voor eeuwig toebehoren."
Deze vreselijke woorden, die meer dan tachtig jaar geleden werden geschreven terwijl de Eerste Wereldoorlog in alle hevigheid woedde, zijn denk ik heel geschikt om dit debat te openen. Het gaat immers over drie verslagen waarmee de Europese Commissie ons kan helpen om te voorzien in de leemte die momenteel bestaat door het ontbreken van een gemeenschappelijk energiebeleid. De lidstaten willen zo'n beleid niet, in tegenstelling tot het Parlement en de Commissie. De verslagen waar ik het over heb zijn in de eerste plaats het verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz over energie-efficiëntie en dat van de heer Stockmann over rationeel energiegebruik en energiebesparing. Die verslagen komen zo dadelijk aan bod.
Mijn verslag, mevrouw de Voorzitter, gaat in op het gedeelte van het nieuwe kaderprogramma voor energie waarin een meerjarenplan voor de bevordering van hernieuwbare energiebronnen uit de doeken wordt gedaan. Qua omvang is dat het belangrijkste deel van het geheel. Kort samengevat gaat het erom de effecten - voordelen, zou ik zeggen - van het ALTENER programma (nu ALTENER II) te versterken, uit te breiden en te verbeteren. De activiteiten die daartoe worden ontplooid zijn er natuurlijk op gericht het ecologisch evenwicht te bewaren, het milieu te ontzien, en de energievoorziening te garanderen door vermindering van de import, die zo is toegenomen in de Europese Unie. Ook wordt geprobeerd een zeker evenwicht te bereiken met de technologische vooruitgang bij de exploitatie van hernieuwbare energiebronnen, en wordt aandacht besteed aan het scheppen van banen.
Er is het een en ander voorafgegaan aan deze verslagen en deze situatie. Eerst was er ALTENER I, van 1993 tot 1997, toen de voorlopige versie van ALTENER II, en nu hebben we het definitieve ALTENER II- programma dat tot 2002 moet duren. Belangrijke documenten als het Witboek en het Groenboek van de Commissie moeten ook worden genoemd, net als - op een meer persoonlijke noot, voor een keertje - de Conferentie van Madrid van 1994. Over een week zal het precies vijf jaar geleden zijn dat die werd gehouden. Ik wil er nog eens aan herinneren, mijnheer de commissaris, dat op die conferentie niet alleen vertegenwoordigers van de Spaanse overheid en van veel andere landen aanwezig waren en een actieve bijdrage hebben geleverd. We zijn ook heel goed geholpen door uw voorganger, mijn vriend Abel Matutes, en uw landgenoot Mandelis, die tegenwoordig minister is. Toentertijd was hij echter voorzitter, want de conferentie vond plaats tijdens het halfjaar van het Griekse voorzitterschap.
We hebben het hier over windenergie, thermische en fotovoltaïsche zonne-energie, energie uit biomassa, kleinschalige waterkracht onder de 10 megawatt, geothermische energie, en in de toekomst misschien ook de benutting van de getijdenbeweging. Wat vaststaat, is dat de laatste jaren de belangstelling voor dit alles is toegenomen, niet afgenomen. Een paar dagen geleden werd in een grote Franse krant met een woordspeling opgemerkt dat het de windenergie voor de wind gaat. Ik denk dat dit gelukkig niet alleen opgaat voor windenergie, hoewel dat de energievorm is die het snelst groeit. Ik denk ook dat je één van de volgende drie standpunten in kunt nemen over deze materie. Je kunt denken dat dit soort inspanningen nutteloos zijn, of denken dat deze vormen van energie in de nabije toekomst de conventionele bronnen kunnen vervangen. Of - en dat is volgens mij de redelijkste aanpak - het aandeel van hernieuwbare energie in het totale verbruik gaandeweg opvoeren binnen de termijnen die in al die documenten worden genoemd. Voor ons zijn die termijnen natuurlijk nog niet kort genoeg of definitief, maar er wordt toch een belangrijke eerste stap mee gezet. In veel landen - de tijd is te kort om ze allemaal op te noemen - is men zich er al van bewust dat de situatie aan het veranderen is. Om maar één feit te noemen: wij weten inmiddels dat in 1998 de productie en het verbruik van windenergie in de Europese Unie met niet minder dan een derde is toegenomen ten opzichte van 1997.
Afrondend wil ik nog zeggen dat wij van mening zijn dat langs deze lijn verder moeten worden gegaan. Als rapporteur beveel ik u aan om zowel voor mijn verslag als voor de andere twee verslagen te stemmen; in geval van mijn verslag en dat van mevrouw Bloch von Blottnitz dan wel met inbegrip van de amendementen die al zijn goedgekeurd in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Ik zou zeggen dat het niet nodig is de overige amendementen over te nemen. Tot besluit zou ik graag vast de collega's gelukwensen die nu hun verslagen zullen inleiden.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, het SAVE-programma is naast het ALTENER-programma ons enige wapen om de doelstelling te bereiken waartoe wij ons in het protocol van Kyoto verbonden hebben, namelijk de uitstoot met 8 % te verminderen. Het is dan ook des te verwonderlijker en onbegrijpelijker dat wij bijvoorbeeld voor SAVE II in vijf jaar slechts 68, 45 miljoen ecu willen uitgeven en voor ALTENER 281, 1 miljoen, ook voor vijf jaar, terwijl wij in één jaar 170 miljoen ecu weggooien voor kernfusie! Er is nog iets waar ik niet kan inkomen: wanneer de Commissie bij de evaluatie van SAVE I tot het besluit komt dat alleen wetgevende initiatieven ons vooruit kunnen helpen, waarom vinden wij er dan geen meer terug in SAVE II? Ik mis ook een gedetailleerde beschrijving van wat men eigenlijk van plan is te doen.
Het staat in ieder geval vast - daar is geen twijfel meer over mogelijk na de studie van het Duitse federale milieuagentschap - dat wij bijvoorbeeld in Duitsland door permanente stand-by-schakelingen in woningen en kantoren evenveel stroom verspillen als twee 1000-megawattcentrales produceren. Als wij eindelijk tot een intelligent energiegebruik zouden komen - overigens ook nog bij dalbelasting, want stroom bespaart men "s morgens, "s middags en "s nachts, dat weten wij allemaal en het wordt ook overal gezegd -, zal niemand betwisten dat dit een innovatie zou zijn, dat het banen zou scheppen, dat het ons concurrentievoordelen zou opleveren, dat het de natuur ten goede zou komen. Er wordt wel voortdurend over gekletst, maar eigenlijk gebeurt er niets concreets! Ik ga stil aan de verdenking koesteren dat een bepaalde grootindustrie het ook helemaal niet wil! Als wij het verbruik bij dalbelasting sterk zouden kunnen terugdringen - door intelligent energiegebruik kunnen wij zonder meer meteen 30 tot 40 % besparen en via hernieuwbare energie kunnen wij ook veel binnenhalen -, dan zouden natuurlijk veel kerncentrales, die enkel dienen voor het verbruik bij dalbelasting, moeten worden opgedoekt.
Dit alles bewijst hoe besluiteloos de politiek is: men praat om de zaak heen, de woorden halen het op de daden. Met zo'n beleid zullen wij er niet in slagen de doelstellingen voor het terugdringen van de emissies te halen. Het biedt ons evenmin een technologie voor het komende millennium waarmee wij daadwerkelijk de energie-uitvoer kunnen aanzwengelen, waarmee wij ons een plaats op de wereldmarkt kunnen veroveren, banen kunnen scheppen en het milieu beschermen. Dat is allemaal niet mogelijk met zo'n schraal programma. Als wij geen geld hebben, moeten wij ten minste wetgevingsinitiatieven nemen. Maar in feite kan het beleid pas echt succesvol worden als energie in heel Europa eindelijk eens belast zou worden. Wat zo goedkoop is als nu, wordt verkwist!
Kan de Commissie mij nu eens zeggen wanneer ze eindelijk in actie zal komen? Wij hebben in dit Huis reeds oeverloos gediscussieerd. Wij hebben steeds gezegd dat er eindelijk eens intelligente programma's voor rationeel energiegebruik moeten komen. Wij kunnen toch niet dezelfde methodes blijven toepassen, wij zitten toch niet meer in het stenen tijdperk! U bent toch intelligent en wijs genoeg! Wij weten wat nodig is, de mogelijkheden zijn er en toch gebeurt er niets! Wat wilt u aanvangen met 68, 1 miljoen ecu voor vijf jaar? En daarmee moeten wij ook nog de EVA-landen bedienen!
In het ALTENER-II-verslag wil men opnieuw verbranding van huishoudelijk afval als hernieuwbare energie beschouwen. Dat kan toch niet! Waar zijn wij eigenlijk mee bezig? Zonne-energie, biogas, water, wind, daar gaat het om, en natuurlijk het rationeel gebruik ervan. Beide zaken horen bij elkaar, ALTENER en SAVE zijn als broer en zuster. Men moet alleen de politieke wil hebben en niet steeds aarzelen. De Commissie kan op onze onvoorwaardelijke steun rekenen. Waarom maakt ze hier geen werk van? Waarom laat ze zich jaar na jaar door de Raad de wet voorschrijven? De Raad wil dit niet, dat weten wij allen. Ik heb u uitgelegd waarom de zaken niet vooruitgaan. Besparingen in het verbruik bij dalbelasting, dat komt velen niet goed uit!
Daarom, mijnheer Papoutsis, vraag ik u met aandrang een beetje spoed achter de zaken te zetten. SAVE en ALTENER II zijn pleisters op een houten been. Hoe gemeend ze ook zijn, wij weten beiden dat u met zo weinig geld niets kunt uitrichten en dat niemand dat kan! Wij hebben verplichtingen, niet alleen wegens Kyoto, maar ook ten aanzien van de komende generaties. Ik hoop dan ook dat het Parlement mijn amendementen aanneemt, ook het amendement over de 1, 5 % die wij jaarlijks willen besparen in plaats van die belachelijke 1 % die in het voorstel van de Commissie staat!

De Voorzitter
Mevrouw Bloch von Blottnitz, ik moet mij verontschuldigen. Ik heb inderdaad na drie minuten afgeklopt. U moest het verslag inleiden, maar ik had niet de indruk een rapporteur te horen, maar wel iemand die zijn eigen mening te kennen geeft. Dat heeft mij wat in verwarring gebracht.

Bloch von Blottnitz
De commissie heeft hiermee ingestemd. Alles wat ik hier zeg staat in het verslag, zelfs de 1, 5 %. Alles staat in de algemene toelichting. Ik heb niets nieuws toegevoegd!

Stockmann
- (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik feliciteer mijn collega's en ben het met hen eens, bij dit onderwerp trekken wij één lijn.
Energie-efficiëntie is een onderwerp dat de laatste jaren in de publieke opinie geen betekenis meer heeft. Ook het energieagentschap stelt dat vast. Het onderwerp lijkt irrelevant, omdat, ondanks de bevolkingsgroei en het stijgende energieverbruik, de fossiele energiebronnen nog een tijd meekunnen. Het ligt volgens mij ook aan het feit dat de markt zwijgt. De markt geeft geen prijssignalen. In tegendeel, de prijs van ruwe olie is lager dan vóór de oliecrises. Wie heeft belang bij meer efficiëntie? Niet de energieproducenten, de verbruikers amper en de industrie als verbruiker enkel onder bepaalde voorwaarden. De grootste belanghebbenden zijn wij, de politici, omdat wij de samenhang tussen energieverbruik en CO2-uitstoot begrijpen. Daarom hebben wij ons ertoe verbonden - en dit was reeds benadrukt in Kyoto en in Buenos Aires, in de klimaatconventie en in de raamovereenkomst - in Europa de CO2-uitstoot terug te dringen tot de stand van 1990.
Er is nog een andere politieke reden. Als wij zo verdergaan, zal het aandeel van de invoer tegen het jaar 2020 stijgen van 50 % naar 70 % en daarmee ook onze afhankelijkheid. Als wij de mogelijkheden bekijken, merken wij dat ze talrijk zijn. Er bestaan zeker verschillende ramingen over het potentieel aan technische en wetenschappelijke besparingsmogelijkheden in de komende vijf jaar. Of wij het nu bij 18 à 20 % houden of bij een hoger percentage, het potentieel is in ieder geval enorm.
Als wij onszelf dus als politici ernstig willen nemen, moeten wij de energie-efficiëntie jaarlijks met minstens 2, 5 % kunnen verbeteren in plaats van met 0, 6 % nu. Die 2, 5 % is nodig, als wij consequent willen zijn en het is ook haalbaar. De Commissie eist 1, 6 %, maar er is meer mogelijk. Dat kan echter pas wanneer wij het op Europees, nationaal en regionaal niveau eens worden over een algehele strategie, en dat stelt de Commissie ook voor. Deze strategie veronderstelt dat de lidstaten zich verbinden tot nationale algemene doelstellingen en dat er oriëntatiedoelstellingen per energiesoort en economische sector worden opgesteld. Wijzelf willen vanaf 2001 om de drie jaar een verslag.
Ik kom nu tot enkele belangrijke specifieke maatregelen. Er moet een richtlijn komen over standaardvoorschriften in het kader van overheidsopdrachten. Er is een richtlijn nodig over de aanpassing van bestaande gebouwen. Laten wij beginnen bij onze eigen communautaire instellingen. Er zouden richtsnoeren moeten worden uitgewerkt voor het verstrekken van opdrachten met betrekking tot nieuwbouw en het onderhoud van gebouwen. Ik wil daarbij opmerken - en dat is ook reeds gezegd - dat een consequente sanering van oude gebouwen ook nieuwe banen zal scheppen.
Ten tweede, er moeten specifieke beroepsgeoriënteerde campagnes komen alsook een uitgebreide etikettering van alle elektrische gebruiks- en investeringsgoederen. Daar is reeds een begin mee gemaakt, maar men moet verder die kant uit.
Ten derde, er moet meer gebruik worden gemaakt van warmtekrachtkoppeling en bij de liberalisering van de interne energiemarkt moeten wij ervoor waken dat deze mogelijkheid niet terzijde wordt geschoven. Een aandeel van 18 % is zinvol en dat is ook wat de Commissie eist.
Het kan nuttig zijn een programma op te stellen voor financiering van dienstverlenende ondernemingen op energiegebied (ESCO's). Die hebben ruime toekomstperspectieven en kunnen ertoe bijdragen energie te besparen.
Ten vierde, op verkeersgebied is er een groot potentieel; de landbouw laat ik nu nog maar even buiten beschouwing. Begrippen als logistiek en intermodaal vervoer tonen aan wat op dat vlak allemaal te verwezenlijken valt. Een eerste aanzet hiertoe is al gegeven in het vijfde kaderprogramma voor onderzoek, maar er moet meer gebeuren.
Ten vijfde: vermindering van stand-by-verliezen. Mijn collega had het hier reeds over. Wij verwachten van de Commissie zo snel mogelijk een mededeling over dit onderwerp.
Ten zesde: er moet natuurlijk een energiebelasting komen in de hele EU. Wij moeten daar opnieuw werk van maken. Ik stel mijn hoop dan ook in het volgende Parlement en reken erop dat men ooit eens tot inzicht komt. Ik weet immers wat er met het verslag-Cox gebeurd is.
Ook al is energiebesparing geen politiek lonend onderwerp, toch is en blijft energie-efficiëntie de schoonste en veiligste energiebron die wij hebben en daar moeten wij onze aandacht dan ook op richten.

Dybkjær
Mevrouw de Voorzitter, de milieucommissie heeft advies gegeven over twee deelgebieden van het meerjarenprogramma voor activiteiten in de energiesector, met name duurzame energie en energie-efficiëntie. Gezien door een milieubril zijn dit eigenlijk twee aspecten van dezelfde zaak. Beide zijn noodzakelijk. Indien de huidige ontwikkeling aanhoudt, zal de vraag naar energie tegen het jaar 2020 wereldwijd verdubbeld zijn. Vandaar dat er behoefte is aan goede plannen en programma's om de Kyoto-doelstellingen te kunnen verwezenlijken. Algemeen kan men zeggen dat het voorstel van de Commissie niet vooruitstrevend genoeg is. Het besteedt teveel aandacht aan conventionele oplossingen in plaats van duurzame energie-oplossingen voor te stellen; centrale systemen in plaats van gedecentraliseerde, traditionele economische instrumenten in plaats van innovatie, puur technische ingrepen in plaats van globale oplossingen. Bovendien is dit alles niet voldoende en daarom ben ik ingenomen met beide verslagen die wel in de juiste richting gaan.
Er zijn nog enkele punten die ik naar voren wil brengen. Allereerst het beheer van de programma's. Zoals vele andere EU-programma's, zijn ook deze programma's weinig overzichtelijk voor de aanvragers. Vele mensen vinden het moeilijk met deze programma's te werken. Ik zeg dit omdat mijn andere punt - met name de betrokkenheid van de gewone consument - een absolute vereiste is om de gewenste doelstellingen te kunnen bereiken. Alleen via de verbruikers kunnen de vereiste lokale initiatieven geconcretiseerd worden. In verband hiermee wil ik ook iets zeggen over de tariefsystemen. Deze moeten aangepast zijn aan de decentrale structuur en kunnen niet zomaar voor een groot aantal gebieden of denkwijzen gebruikt worden. Het is belangrijk en noodzakelijk de programma's door nationale organen te laten beheren, omdat die de lokale situatie het beste kennen. Het spreekt immers voor zich dat de omstandigheden niet in alle landen dezelfde zijn. Zonne-energie moet gebruikt worden waar de zon schijnt en windmolens moeten geplaatst worden waar de wind blaast. Deze mogelijkheden kennen de lidstaten nu eenmaal het beste zelf.

Linkohr
Mevrouw de Voorzitter, wij kunnen van de drie verslagen alleen maar zeggen dat ze in orde zijn, dat wij het ermee eens zijn. Dat is dan ook ons probleem niet. Wij hebben in dit Huis reeds veel mooie verklaringen afgelegd en wij zijn het altijd met elkaar eens. Er is nauwelijks een andere kwestie waarover dit Parlement en ook de Commissie het zo volmondig eens zijn als die van de bevordering van hernieuwbare energiebronnen. Hier ligt het probleem dus niet. Toch voel ik mij ietwat hulpeloos. Als wij immers de cijfers bekijken, is er reden om wanhopig te worden.
Neem bijvoorbeeld het verslag van de heer Seppänen. Hij stelt terecht vast dat, als men waterkracht buiten beschouwing laat, het aandeel van hernieuwbare energiebronnen slechts 1, 3 % bedraagt. Met waterkracht erbij komen wij op 6 %. Nu is het onze bedoeling het aandeel van hernieuwbare energiebronnen op 12 % te brengen. Voor de uitbouw van waterkracht is evenwel niet veel ruimte meer. Wij mogen de natuur geen geweld aandoen, er zijn grenzen. Het andere deel van de hernieuwbare energiebronnen is de biotechnologie. Waterkracht en biotechnologie vormen samen 95 % van de hernieuwbare energiebronnen. Waterkracht is vooral in de noordelijke landen en in alpenlanden als Oostenrijk en Frankrijk voorhanden, en biomassa is eveneens in die landen aanwezig. Men kan die energiebronnen echter niet willekeurig uitbreiden, tenzij u hiervoor betaalt.
De ontwikkeling van biomassa hangt samen met het landbouwbeleid. In het voorstel over het landbouwbeleid in Agenda 2000 ontbreekt echter een volwaardig hoofdstuk over hernieuwbare energiebronnen. Daar is het nochtans op zijn plaats. Ik weet dat de Commissie eraan gewerkt heeft, maar uiteindelijk is er niets ingelast, omdat de ministers van Financiën daar uiteraard niet voor willen dokken. Het kost immers geld en daar wringt de schoen. Wij willen hernieuwbare energiebronnen, dat is prima, maar wij zijn genoopt die in te voeren tegen de markt in, omdat ze doorgaans duurder zijn dan de goedkope energie die wij momenteel hebben.
Mevrouw Bloch von Blottnitz heeft dan ook volkomen gelijk: zonder wetgevingsinitiatieven komen wij er niet. De markt zal er niet uit eigen beweging toe komen, anders was het al lang gebeurd. Daarom moeten wij dit voorfinancieren. Op langere tijd is dat hoe dan ook rendabel, maar eerst moet er een voorfinanciering komen. Het grootste probleem is dan ook volgens mij niet de technische kant van de zaak, ook al willen wij uiteraard steeds betere installaties. Het gaat erom hoe wij privé-kapitaal en overheidsgeld kunnen vrijmaken en de banken ertoe bewegen op dat gebied meer te investeren.
Dat lijkt mij de kernvraag met betrekking tot de hernieuwbare energiebronnen. Wij hadden hier ooit reeds een debat over stroombesparing. Ik heb toen een voorstel ingediend, dat de meerderheid in dit Parlement verworpen heeft. Nu ja, geen man over boord, zou je zeggen, wellicht is er een beter voorstel. Tot op heden is dat echter niet gebleken. Ik vraag commissaris Papoutsis dan ook wanneer zo'n voorstel er komt. Men had ons toen immers beloofd dat dit nog vóór het einde van het jaar zou gebeuren. Ondertussen zijn wij in maart, en het voorstel is er nog steeds niet. Ik geef grif toe dat het een ingewikkelde materie betreft. Ik benijd u niet om die opdracht. Ik heb het zelf geprobeerd en het is mij met dit Parlement niet gelukt. Ik wens u meer succes toe, maar wij moeten in ieder geval iets doen. Geef ons iets beters dan wat ik voorgesteld heb en ik onderschrijf het meteen, maar wij moeten handelen.
Wij kunnen niet wachten tot de markt in actie treedt. Het heeft ook iets met energieprijzen te maken. Zoals wij in de documenten kunnen lezen, stelt de Commissie vast dat in dit decennium de energie-efficiëntie er jaarlijks met slechts 0, 6 % op vooruitging omdat de energieprijzen laag zijn. In de jaren "70 en "80 bedroeg de stijging 2 %, want toen waren de energieprijzen hoog. Dit is een economisch gegeven. Men moet dit vraagstuk dus onderhand aanpakken. Wij hebben energieheffingen voorgesteld en ik weet dat dit allesbehalve aangenaam is. Toch moet men eerlijk over de dingen praten, mooie verklaringen zijn niet langer voldoende.

Ryynänen
Mevrouw de Voorzitter, het kaderprogramma dat nu behandeld wordt, legt alle stukjes van het energiebeleid van de EU bij elkaar en helpt hopelijk om het functioneren van de EU te coördineren en effectiever te maken. Het is van belang dat ook de verschillende afdelingen binnen de Commissie hun activiteiten afstemmen op een zuiniger energieverbruik en hernieuwbare energiebronnen. Om op zijn minst de doelstelling van het Witboek te kunnen bereiken - laat staan de nog zwaardere doelstelling die de parlementscommissie heeft voorgesteld - moet voornamelijk van de biomassa een groeisector gemaakt worden. In sommige landen, met name in de noordelijke delen van de EU, blijft tegenwoordig een aanzienlijk deel van biomassa, bijvoorbeeld afval dat ontstaat bij het kappen, geheel onbenut. Desondanks groeit de inzameling hiervan momenteel uit tot een van de belangrijkste logistieke vaardigheden ter wereld, en men verwacht dan ook de nodige groei op dit vlak.
Ik zou nog twee dingen willen benadrukken. In de eerste plaats is het naar mijn mening van wezenlijk belang dat het mogelijk wordt om gelden uit de structuurfondsen ook in de toekomst te gebruiken voor projecten voor hernieuwbare energie, aangezien de financiën voor andere activiteiten van de EU beperkt zijn. Ten tweede zou ik, zoals vele anderen dat ook doen, de centrale betekenis van energiebelasting willen benadrukken.

Holm
Mevrouw de Voorzitter, bespaarde energie is de schoonste vorm van energie; dat hebben verscheidene mensen vandaag opgemerkt. We hebben daarom ook op EU-niveau energiebelasting nodig. Ik zie dat als iets vanzelfsprekends en wacht geduldig op het voorstel van de Commissie en op het moment dat de Raad dit vervolgens aanneemt. Om vernieuwbare energiebronnen te bevorderen, om bij te dragen tot een doeltreffende aanwending van energie en, last but not least, om een einde te maken aan de oude, conventionele, milieuonvriendelijke en achterlijke energiesamenleving, hebben wij namelijk aansturing met economische middelen nodig.
Er zijn vanavond al vele mooie woorden gezegd over het stimuleren van nieuwe, vernieuwbare energiebronnen, maar er gebeurt niets. Daarom moeten wij deze ontwikkeling in economisch opzicht stimuleren, om op de goede weg te komen.
De Commissie, de Raad en een onzalige alliantie hier in het Parlement steunen tezamen de nucleaire industrie en weigeren in te zien dat de nieuwe energiebronnen vernieuwbare energiebronnen zijn, dat daarmee een rationeel gebruik wordt gemaakt van energie, en dat deze bronnen tevens werkgelegenheid, een beter milieu en op lange termijn een betere economie in de hand werken. Waarom zijn er dan zoveel mensen die hier nee tegen zeggen? Mijn generatie en mijn fractie zeggen zeker geen nee!

Caudron
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, waarde collega's, ik deel u al aan het begin van dit betoog mee dat ik het verslag van de heer Robles Piquer over de bevordering van hernieuwbare energiebronnen steun, alsmede dat van mevrouw Bloch von Blottnitz over de bevordering van de energie-efficiëntie en dat van de heer Stockmann over het rationeel gebruik van energie. Uit alle drie verslagen blijkt dat ons Parlement verder wil gaan bij het ontwerpen van een gediversifieerd energiebeleid ter bevordering van de milieubescherming.
Dat is mijns inziens momenteel de manier om vooruitgang te boeken. Er moet worden gestreefd naar de ontwikkeling van energiebronnen waardoor de Europese Unie, weliswaar op nog te beperkte schaal maar toch op een reële manier, een aantal grote uitdagingen en problemen het hoofd kan bieden. De eerste uitdaging is natuurlijk het milieu. Welnu, de nieuwe energiebronnen en meer in het bijzonder de wind-, waterkracht- en zonne-energie zijn schone bronnen. We mogen in dit opzicht niet vergeten dat we de in 1997 in Kyoto aangegane verplichtingen moeten nakomen. Deze nieuwe energiebronnen zouden er tevens voor moeten zorgen dat we voor onze aardolie-, aardgas- of andere energievoorziening minder afhankelijk van onze buitenlandse partners worden. Van onze energie komt 50 % van buiten de Unie. In 2020 loopt dit waarschijnlijk op tot 70 %, hetgeen niet zonder risico is.
Overigens moet er op worden gewezen dat de technologische ontwikkeling de prijzen van deze nieuwe energiebronnen weliswaar heeft doen dalen, maar dat deze daling nog te gering is en dus moeten er programma's voor technologisch onderzoek op dit gebied worden gefinancierd. Het onlangs gelanceerde vijfde kaderprogramma voor onderzoek moet ons hiertoe in staat stellen.
Mevrouw de Voorzitter, ter afsluiting herinner ik eraan - op een moment waarop de werkloosheid als grootste vijand van Europa is bestempeld - dat deze energiebronnen een groot aantal nieuwe banen opleveren. Ik vond dat dit vanavond eveneens gezegd moest worden.

Graenitz
Mevrouw de Voorzitter, de heer Stockmann zei met een zekere gelatenheid dat de kwestie van energie-efficiëntie vandaag niet in het brandpunt van de politieke belangstelling staat. Toch geloof ik dat dit onderwerp wel degelijk op de voorgrond staat bij diegenen die nadenken over hoe men kan besparen. Uit talrijke contacten en gesprekken met industriebazen heb ik geleerd dat energie-efficiëntie vooral in de grondstoffenindustrie de mogelijkheid biedt minder energie te verbruiken en de energie trapsgewijs te benutten, twee tot drie keer dus. Zo kan niet alleen veel geld worden bespaard maar kan er ook technologisch gezien een sprong gemaakt worden. Hierdoor kunnen wij uiteindelijk nieuwe methoden ontwikkelen, zodat we, zoals mevrouw Bloch von Blottnitz al zei, concurrerend kunnen worden op de wereldmarkt; en met nieuwe industrieën lukt het ons dan ook nieuwe banen te scheppen.
Bevordering van hernieuwbare energiebronnen is een thema dat in dit Huis reeds vaak en diepgaand werd besproken. Ik geloof niet dat er nog veel nieuws over te zeggen valt. Wij moeten hernieuwbare energiebronnen bevorderen, willen wij de Kyoto-doelstelling halen waartoe de Unie zich verbonden heeft. Mijnheer de commissaris, ik reken er ook op dat u bij de toetredingsonderhandelingen vasthoudt aan de strategie om hernieuwbare energiebronnen intensiever te benutten. De andere landen hebben immers ook de Kyoto-doelstelling van de Europese Unie onderschreven, en de eerste zes kandidaten, die op het vastgestelde tijdstip reeds lid zullen zijn, moeten die doelstelling evengoed halen.
Naast deze verslagen, waarmee ik de rapporteurs feliciteer, zullen nog extra inspanningen nodig zijn. De heer Linkohr zei reeds dat wij wachten op een voorstel van de Commissie waarin uitgelegd wordt hoe hernieuwbare energiebronnen in het huidige tijdsbestek bevorderd kunnen worden. De richtlijn over de toegang tot het net - het voorstel van de heer Linkohr - kreeg immers in dit Parlement geen meerderheid achter zich. Zo'n voorstel is nochtans nodig omdat wij bij het op de markt brengen van hernieuwbare energiebronnen voor een zekere ondersteuning moeten zorgen totdat deze concurrerend worden. Wij moeten opnieuw over energieheffingen praten. Er moet immers, conform het principe dat de vervuiler betaalt, een einde worden gemaakt aan de huidige situatie waarbij de kosten die energieproductie veroorzaakt - vooral energieproductie door centrales met hoge emissiewaarden - door de gemeenschap worden gedragen en niet door diegenen die dergelijke kosten veroorzaken.
Ik hoop dat wij een toekomst tegemoet gaan waar de zon meer dan nu bepaalt waar onze energie vandaan komt.

Rovsing
Mevrouw de Voorzitter, ik stel verheugd vast dat we het hier in het Parlement en in de Commissie allemaal eens zijn over het belang van nieuwe energievormen. Demonstratieprojecten zijn daarbij ongelooflijk belangrijk. De goede resultaten die we met deze demonstratieprojecten bereiken, stellen wij immers niet alleen ter beschikking van onze lidstaten in de EU, maar ook van de kandidaat-landen en de derde wereld, waar het energieverbruik het sterkst toeneemt. Het is daarom onbegrijpelijk dat er zo weinig geld wordt uitgetrokken voor de ontwikkeling van goede, solide demonstratieprojecten, die anderen werkelijk kunnen tonen hoe het moet. Het zijn de beste landen, de beste instituten en de beste industrieën die moeten aanduiden welke richting wij uit moeten. Wij weten allemaal dat we vandaag dubbel zoveel CO2 uitstoten dan de planten kunnen afbreken. Wij weten ook dat het gebruik van fossiele brandstoffen in het jaar 2020 verdubbeld zal zijn. Wij gaan een moeilijke, zeer moeilijke periode tegemoet. Wij mogen niet gerust zijn in de evolutie van ons klimaat en de belasting van onze ecosystemen.
Naar mijn mening is de enige uitweg meer onderzoek en ontwikkeling van nieuwe technologie. De gedragsregelende heffingen - de zogenaamde groene heffingen - zijn in vele gevallen gewoon nieuwe belastingen geworden, waardoor de bevolking ze niet positief onthaald heeft. Alleen een betere erkenning van de problemen door voorlichting en opvoeding zal op de langere termijn een verantwoorde omgang met onze beperkte energiehulpbronnen mogelijk maken.

Robles Piquer
Mevrouw de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik zeggen dat het misschien niet per se nodig is om zo pessimistisch te zijn als sommige collega's die hier het woord hebben gevoerd. Ik ben net terug uit het noorden van Oostenrijk, waar meer daken met zonnepanelen te zien zijn dan in heel Spanje, hoewel het daar minder zonnig is, en waar 30 % van de energie al hernieuwbare energie is. Terwijl daar in Wels die bijeenkomst over zonne-energie plaatsvond, als vervolg op de bijeenkomsten van Madrid en Milaan, werd er in Nice een groot congres van de European Wind Energy Association gehouden, met honderden deelnemers.
Van de Duitse pers weten wij dat er tegenwoordig zoiets bestaat als het "Duits-Spaans-Deense model" , wat gewoon inhoudt dat sommige regeringen zich ontvankelijker tonen voor en aanzienlijke steun beginnen te verstrekken aan hernieuwbare energie. Wie bijvoorbeeld het laatste Spaanse Koninklijk Besluit van eind december leest, weet meteen wat ik bedoel. Dat heeft namelijk betrekking op een zogenaamd "feed in" systeem, zoals dat in ons jargon heet, waarbinnen volgens verschillende schalen wordt betaald voor energie afkomstig uit diverse soorten hernieuwbare energiebronnen. Er zijn heel wat landen zoals Nederland, Zweden, Finland en Griekenland - waar het trouwens ook wemelt van de zonnepanelen - die windenergie serieus nemen. Ik heb een paar dagen geleden in mijn eigen land de "dag van de windenergie" bezocht, een tentoonstelling die voor de tweede maal in Santiago de Compostela werd gehouden. Het gebruik van windenergie neemt met sprongen toe, bijvoorbeeld in Navarra, waar deze bron van energie al in 20 % van de behoefte voorziet.
Ik heb veel vertrouwen in het experiment dat de Commissie nu wil beginnen - de zogenaamde take off - met 100 gemeenten die ernaar streven hun energiebehoefte uitsluitend met diverse soorten hernieuwbare energie te dekken. Hieruit blijkt toch wel dat sommige regeringen ondanks alles toch meer openstaan dan voorheen en dat er bindende wettelijke regelingen beginnen te komen. En ik denk dat we met gepaste trots mogen zeggen dat het gezamenlijke optreden van de Commissie en het Parlement ten gunste van de hernieuwbare energie daarin zeker een rol heeft gespeeld.

Papoutsis
Mevrouw de Voorzitter, waarde afgevaardigden, ik wil allereerst de drie rapporteurs, mevrouw Bloch von Blottnitz en de heren Robles Piquer en Stockmann, van harte gelukwensen met hun verslagen en hun werkelijk uitstekende werk.
Deze drie verslagen maken deel uit van een algemene communautaire strategie voor een toekomst met schone en duurzame energie. In ons beleid ter bestrijding van de milieuvervuiling en ter vermindering van de CO2 -uitstoot hebben wij twee hoofddoelstellingen: bevordering van de hernieuwbare energiebronnen en verbetering van de energie-efficiëntie.
Zoals u weet, vormen het ALTENER-programma en het SAVE-programma de hoofdmoot van het reeds uitgevaardigde kaderprogramma voor energie. De andere daarin voorkomende programma's zijn reeds in werking getreden en als dus in de komende maanden ook de ALTENER- en het SAVE-programma's worden aangenomen, kan dit kaderprogramma voor energie als één geheel, als één groot energieproject, gaan functioneren.
Dan zal ik nu op elk verslag apart ingaan. Ik begin met het verslag van de heer Robles Piquer over het ALTENER-programma voor hernieuwbare energiebronnen. Het ALTENER-programma is een zeer belangrijk instrument in de communautaire strategie en het actieplan voor hernieuwbare energiebronnen. Ons doel is tot het jaar 2010 het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen aan het bruto intern energiegebruik in de Europese Unie te verdubbelen.
In het kader van het ALTENER-programma zullen wij doorgaan met de uitwerking van normen voor de voor hernieuwbare energiebronnen noodzakelijke uitrusting. Ook zullen wij strategieën uitwerken voor bevordering van de marktpenetratie van de hernieuwbare energiebronnen of de daarvoor reeds bestaande instrumenten versterken. Het ALTENER-programma levert ook een belangrijk bijdrage tot de in het Witboek aangekondigde strategie voor het "van de grond doen komen" van de hernieuwbare energiebronnen. Deze functie van ALTENER zal dankzij nieuwe productieactiviteiten kunnen worden versterkt. Ook zal men met ALTENER op grote schaal projecten kunnen verwezenlijken waarin nieuwe, voor hernieuwbare energie ontwikkelde technologie wordt toegepast. Aan dit programma mogen verder ook de landen van de Europese Economische Ruimte en de kandidaat-landen voor toetreding deelnemen. Voordat ik inga op de amendementen wil ik nogmaals de heer Robles Piquer bedanken voor niet alleen zijn verslag, maar met name ook de onverdroten inspanningen die hij zich in de laatste jaren heeft getroost ter bevordering van de hernieuwbare energiebronnen en een desbetreffende communautaire strategie.
De Commissie kan 14 van de ingediende amendementen geheel overnemen. Dit zijn de amendementen 1, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 13, 17, 18, 19, 20, 23 en 24. Verder kan de Commissie nog eens 7 amendementen overnemen indien de formulering daarvan wordt aangepast aan het Witboek. Dit zijn de amendementen 2, 6, 11, 14, 16, 21 en 22.
In amendement 3 is sprake van invoering van een communautair actieplan. Dit actieplan is er echter al. Daarom geven wij de voorkeur aan een verwijzing naar de toepassing van het actieplan met de daarvoor in het Commissievoorstel opgenomen formulering. Met amendement 15 wordt een nieuw doel toegevoegd aan dit programma. Dit doel komt echter al voor in doelstelling 1, 1a. Bovendien worden in dit amendement activiteiten genoemd die thuishoren in 2e. Ik denk verder dat wat amendement 26 betreft, het Parlement het standpunt van de Commissie kent. Wij willen niet tornen aan de comitologie. Amendement 12 kunnen wij evenmin overnemen. Daarin wordt namelijk gesproken over indirecte kosten en mededinging, maar de vraagstukken van doorberekening van de winst uit hernieuwbare energie en versterking van het mededingingsvermogen van hernieuwbare energiebronnen komen al uitvoerig aan de orde in het Witboek. Verder kan de Commissie niet instemmen met de amendementen 27 en 28, daar deze het bestek van dit programma te buiten gaan. Ook moeten wij amendement 29 verwerpen, daar volgens ons het organisch gedeelte van stadsafval een hernieuwbare energiebron is. Tot slot gaan wij weliswaar in principe akkoord met amendement 30, maar ons inziens is hiermee al rekening gehouden in artikel 2, waarin sprake is van toezicht op de met hernieuwbare energiebronnen gemaakte vooruitgang.
Mevrouw de Voorzitter, dan zou ik nu, als u het goed vindt, willen overgaan naar het eveneens zeer belangrijke verslag van mevrouw Bloch von Blottnitz over het SAVE-programma betreffende rationeel energiegebruik. Ik wil allereerst de rapporteur bedanken voor haar kwalitatief hoogstaand werk.
Wij zijn het er allemaal over eens dat met het SAVE-programma een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan een rationeel energiegebruik en beperking van de CO2 -uitstoot in de Europese Unie. Dit is echter niet het enige doel van het SAVE-programma. Met SAVE willen wij ook de bevoorradingszekerheid van de Gemeenschap verhogen. De Europese Unie is in grote mate afhankelijk van invoer van primaire energie. Daarom is het zo belangrijk dat activiteiten worden ontplooid om de efficiëntie van het energieverbruik te verbeteren. Dergelijke activiteiten zullen een belangrijke weerslag hebben op de levensduur van de minerale energiebronnen en onze behoeften aan geïmporteerde energie verminderen. Met het SAVE-programma zullen wij steun blijven geven aan de ontwikkeling van gemeenschappelijke energie-indicatoren en aan de normalisatie van de energie-efficiëntie van elektrische apparaten. Ook zullen wij steun blijven geven aan de inspanningen van de lidstaten ter verbetering van hun energie-efficiëntie via informatie-uitwisseling enerzijds en intensief toezicht op energie-efficiëntie anderzijds.
Een belangrijk gedeelte van de begroting zal bestemd blijven voor de oprichting van lokale en regionale SAVE-kantoren. Deze zullen, gecombineerd met de investeringen in het kader van de structuurfondsen, een multiplicatoreffect hebben Aan dit programma kunnen ook de landen van de Europese Economische Ruimte en de kandidaat-landen voor toetreding tot de Unie deelnemen, mits zij zelf voor de benodigde begrotingsmiddelen zorgen. Ik deel natuurlijk de mening van mevrouw Bloch von Blottnitz over de omvang van de begrotingskredieten. Ik vind ook dat voor hernieuwbare energiebronnen, energiebesparing en energie-efficiëntie meer middelen beschikbaar moeten worden gesteld, maar u weet dat wij ons hier moeten houden aan de begrotingsdiscipline. Het Europees Parlement en de Raad hebben als voor de begroting bevoegde autoriteit beiden echter geweigerd instemming te betuigen met een verdere verhoging van de kredieten voor deze doelstellingen.
Van de ingediende amendementen kan de Commissie er 5 geheel overnemen. Dit zijn de amendementen 2, 3, 7, 10 en 16. Ook aanvaarden wij, met een herformulering, amendement 8. De Commissie zal nieuwe wetgevingsvoorstellen doen als deze op communautair vlak gerechtvaardigd zijn en als andere instrumenten, zoals de zelfbeperkingsovereenkomsten met de industrie, geen vruchten blijken af te werpen. De wetgevingsinitiatieven van de Commissie zijn echter niet afhankelijk van aanneming van het SAVE-programma.
De amendementen 1, 6, 9 en een deel van 11, waarin wordt gevraagd om meer wetgevingsinitiatieven van de kant van de Commissie, passen niet in het onderhavige kader en kunnen derhalve niet worden aanvaard. Met de amendementen 13, een deel van 15, 19 en 20, waarin sprake is van studies en experimentele acties op andere terreinen dan de reeds voorziene, worden in feite de draagwijdte van het programma en de flexibiliteit bij uitvoering van de initiatieven ingeperkt. Daarom zijn deze amendementen voor ons onaanvaardbaar. Evenmin kunnen wij instemmen met het gedeelte van amendement 15 waarin sprake is van verbetering van de energie-efficiëntie door overschakeling van de ene energiedrager op een andere. Dit gaat verder dan het toepassingsgebied van het programma ons toestaat. Ook kan de Commissie niet akkoord gaan met amendement 4. Uit de evaluatie door onafhankelijke deskundigen van het SAVE-programma is immers gebleken dat dit programma in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de verbetering van de energie-efficiëntie van de Gemeenschap. Verder moeten wij amendement 5 en een gedeelte van amendement 11 verwerpen. De verbetering van de energie-efficiëntie met 1, 5 % is weliswaar wenselijk - en daar zijn wij het in principe ook mee eens - maar met het oog op de praktijk is zo'n percentage waarschijnlijk te optimistisch. Evenmin kunnen wij amendement 18 overnemen, daar hierdoor verwarring ontstaat tussen het SAVE- en het ALTENER-programma. Hetzelfde geldt voor amendement 12 dat verwarring sticht tussen het SAVE-programma en het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Wij kunnen evenmin amendement 21 overnemen. Volgens ons zullen onze activiteiten pas echt efficiënt zijn, indien wij hiermee inhaken op de nationale plannen van de lidstaten. Verder verwerpen wij amendement 22 daar dit volgens ons overbodig is. Wij willen graag dat de Midden- en Oost-Europese landen, Cyprus en Malta aan dit programma deelnemen, maar deze deelneming kan natuurlijk niet worden gefinancierd met de middelen van SAVE. Dan zou men dit programma al te zeer verzwakken.
De heer Linkohr heeft een voorstel gedaan voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in het kader van de interne elektriciteitsmarkt. Ik wil u verzekeren dat wij onze inspanningen en onze beraadslagingen met het Duitse voorzitterschap en het Europees Parlement zullen voortzetten. Wij streven naar een optimaal resultaat dat aanvaardbaar is voor de lidstaten en in de Raad kan worden aangenomen. Ik moet u eerlijk bekennen dat de Commissie al een voorstel voor een richtlijn klaar had. Na beraadslagingen met het voorzitterschap en met het Parlement moesten wij echter tot de conclusie komen dat ons voorstel momenteel nog te ambitieus is voor de lidstaten. Daarom blijven wij onze inspanningen voortzetten. Wij zullen werkelijk ons uiterste best doen om een voorstel op tafel te leggen dat tijdens de volgende Energieraad kan worden aangenomen.
Dan wil ik tot slot nog ingaan op het belangrijke en uitvoerige verslag van de heer Stockmann over de mededeling van de Commissie over energie-efficiëntie.
In dit verslag worden overtuigende argumenten gegeven voor maatregelen ter bevordering van energie-efficiëntie. Ook wordt hierin duidelijk aangegeven hoe men daarbij te werk kan gaan.
Ik kan u verzekeren dat de Commissie in grote mate kan instemmen met de principes, overwegingen en maatregelen in het verslag van de heer Stockmann. Uit het verslag blijkt duidelijk dat u groot belang hecht aan de verbetering van de informatieverspreiding, de aanpassing van de bestaande richtlijnen aan de normen en richtsnoeren voor overheidsopdrachten en aan de bevordering van warmtekrachtkoppeling. Wij zijn het daar roerend mee eens. Ook stemmen wij volledig in met de prioriteiten die u aangeeft voor verbetering van de energie-efficiëntie. Ik noem als voorbeeld renovatie en onderhoud van gebouwen via onderhoudscontracten.
De diensten van de Commissie zullen het voorstel betreffende dienstverlenende ondernemingen op energiegebied nauwkeurig onder de loep nemen. Dit is juist nu erg interessant, daar wij door de liberalisatie van de energiemarkt meer mogelijkheden krijgen. Uw voorstel zal dan ook in het licht van de nieuwe ontwikkelingen worden bekeken. Ook is de Commissie het met de heer Stockmann eens dat regelmatig een toetsing moet plaatsvinden van de nationale plannen voor energiebesparing. Wij moeten de lidstaten aanmoedigen bij het uitwerken van nationale plannen. Ik wil u er echter wel op wijzen dat de in het verslag van de heer Stockmann genoemde bezuinigingsmogelijkheden iets ambitieuzer zijn dan hetgeen de Commissie in haar mededeling heeft vastgesteld. Natuurlijk moet men ambitieus zijn, maar de in het verslag genoemde energiebesparingen zullen met de bestaande communautaire middelen nauwelijks te verwezenlijken zijn. Desalniettemin zie ik deze hoge doelstellingen als een uiting van uw belangstelling voor de verbetering van de energie-efficiëntie.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil nogmaals de drie rapporteurs bedanken voor hun uitstekende verslagen. Deze zullen ons helpen bij de nog te voeren besprekingen en brengen ons een stap dichter in de buurt van het doel dat wij gemeenschappelijk nastreven, namelijk een toekomst met duurzame energie.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, heb ik goed begrepen dat u de amendementen 6 en 11 niet wil aannemen? Dat zou natuurlijk betekenen dat wij alles wel kunnen vergeten. Met uw 68 miljoen ecu voor 5 jaar en zonder wetgevingsinitiatieven - die lijkt u immers niet te willen aanvaarden - komen wij niets verder, zoals wij immers gezien hebben. Wanneer komt u eindelijk eens met wetgevingsinitiatieven voor de dag? Anders blijft die hele poppenkast maar voortduren!

Papoutsis
Mevrouw de Voorzitter, inderdaad kan ik die amendementen niet overnemen, omdat doodeenvoudig de wetgevingsinitiatieven van de Europese Commissie niet afhankelijk zijn van het SAVE-programma, ook al is het noodzakelijk dat wij dergelijke initiatieven nemen. Ik kan dus die amendementen niet, aanvaarden, niet omdat ik tegen de inhoud ervan ben, maar omdat, nogmaals, die wetgevingsinitiatieven volledig losstaan van het SAVE-programma.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Bankkosten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende mondelinge vragen aan de Commissie:
B4-0146/99 van de heer Hendrick en mevrouw Randzio-Plath, namens de PSE-Fractie, over bankkosten; -B4-0149/99 van de heer Gasòliba i Böhm, namens de ELDR-Fractie, over bankkosten in de eurozone; -B4-0150/99 van de heer Lassus Saint Geniès, namens de ARE-Fractie, over kosten in verband met de wisselkoersen in de eurozone; -B4-0151/99 van de heer Wolf, namens de V-Fractie, over bankkosten na de invoering van de euro; -B4-0152/99 van de heer Gallagher, namens de UPE-Fractie, over bankkosten in de Europese Unie na de invoering van de euro; -B4-0153/99 van de heer Herman, namens de PPE-Fractie, over bankkosten na de invoering van de euro; -B4-0154/99 van de heer González Alvarez, namens de GUE/NGL-Fractie, over bankkosten.
Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, de muntunie is meer dan zeven weken oud, maar de consumenten hebben de voordelen van die muntunie voor het dagelijkse leven in Europa nog steeds niet kunnen ontdekken. Handelsreizigers of toeristen die hun nationale munt omwisselen in andere valuta - in beide gevallen gaat het slechts om een uitdrukkingswijze van de euro, die nog niet bestaat in de vorm van muntstukken of bankbiljetten -, stellen vast dat de kosten voor omwisseling hoog zijn. Ze vinden, net zoals wij in de monetaire subcommissie na een hoorzitting met de banken, spaarbanken en consumentenorganisaties, dat geld wisselen te duur is.
Aan de Commissie moeten wij dus de volgende vraag stellen: was het niet fundamenteel verkeerd dat bij de eerste besprekingen niet de voorstellen van het Europees Parlement zijn opgevolgd in verband met de vraag wat deel moest uitmaken van de euroverordening? Niet alleen de rechtsstatus van de euro of regelingen inzake normen en internationale geldigheid van de euro moesten daarin aan bod komen, maar ook het probleem van de omschakeling van bankrekeningen en van conversiekosten, het probleem van de dubbele prijsaanduiding en vooral van de wisselkosten. Zo had men effectief maatstaven kunnen hanteren die ertoe leiden dat de kosten van verzekering tegen wisselkoersverliezen en andere kosten, die vroeger golden voor verrichtingen in de Europese Unie en nu wegvallen, niet langer aangerekend worden, zodat dit een voordeel zou opleveren voor de consument, de klant en de reiziger.
Ik kan alleen maar zeggen dat wij in de verschillende lidstaten een vrij gelijkaardige kostenstructuur hebben. Ik kan enkel herhalen dat in bepaalde lidstaten de wisselkosten ondertussen oplopen tot 6 %. Ik kan alleen maar vaststellen, zoals velen vertellen, dat de kosten voor het omwisselen van de nationale munt in andere valuta verschillen, bijvoorbeeld voor de Franse frank, en dat het duurder is om Duitse marken in Italiaanse lires te wisselen dan in Franse franken.
Ik stel ook vast dat collega's en burgers zeggen dat er reeds banken en spaarkassen zijn die geen wisselverrichtingen meer uitvoeren, met name voor bepaalde deviezen. Ik heb vernomen dat er zelfs centrale banken zijn die niet langer gratis omwisselen. Dat zijn stuk voor stuk problemen en vragen die de Commissie grondig moet onderzoeken en waar ook wij een onderzoek aan moeten wijden - en niet alleen maar één onderzoek via de Europese bankassociaties -, zodat een einde kan worden gemaakt aan deze toestand.
Wij kunnen het niet accepteren dat bij de invoering van de euro de burger geen vertrouwen krijgt in de muntunie, maar dat integendeel wantrouwen heerst. Daarom moet er eindelijk transparantie komen. Wij moeten weten hoe hoog de kosten waren vóór de invoering van de euro en hoe hoog ze zijn na de invoering. Hier moet de Commissie een initiatief nemen. Waar blijft eigenlijk de concurrentieslag met het oog op het verlagen van de kosten bij wisseltransacties? Het is een schandaal dat Italiaanse banken op voorhand gewaarschuwd werden voor een nakend onderzoek! De Europese Commissie heeft slechts bij acht banken onderzocht of er geen afspraken waren gemaakt. Is dat niet veel te weinig?
Daarom vind ik het uiterst belangrijk dat de Commissie een initiatief neemt of via andere maatregelen - zelfs via wettelijke regelingen - maximumtarieven voor de kosten vaststelt. Ik moet er ook nog op wijzen dat de maatregelen van de Commissie in verband met het grensoverschrijdende betalingsverkeer echt te wensen overlaten. Er was nochtans een politieke belofte om meer te doen dan pas vanaf 15 augustus de kosten voor grensoverschrijdend betalingsverkeer te verlagen en dat verkeer veiliger te maken.
Al die problemen verontrusten het Europees Parlement ten zeerste en de burgers verwachten dat de Europese Commissie onverwijld optreedt.

Kestelijn-Sierens
Mevrouw de voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, voor de omwisseling van munten en biljetten van de eurozone voeren de banken aan dat zij kosten hebben voor onder meer opslag voor transport, verzekering, personeelskosten, noem maar op. Ik heb hier moeite mee. Waarom? Omdat het wisselen van geld in één en dezelfde munt gratis gebeurt. Als ik bijvoorbeeld een biljet van 10.000 Belgische frank wil omwisselen in kleinere coupures, tien coupures van 1.000 frank, dan gebeurt dit gratis.
Nu, de koersen van de munten van de eurozone zijn sinds het begin van dit jaar aan elkaar en ten opzichte van de euro vastgekoppeld. Dit betekent dat ze een onderdeel vormen van de euro en dus van één en dezelfde munt. Wat is dan het verschil? De gratis omruiling van nationale munten naar euro werd door dit Huis bepleit omdat het gaat over een verplichte omruiling. Tussen de munten en biljetten van de eurozone werd dit niet bedongen omdat het over een vrijwillige uitwisseling gaat.
In ieder geval moet er een volledige transparantie komen en dit op zich moet leiden tot een verlaging van de kosten, zowel voor de uitwisseling als voor de grensoverschrijdende betaling. Dit moet gebeuren tegen 31 maart aanstaande. Zo niet, is ook onze fractie van oordeel dat bindende wetgeving moet worden overwogen, zodat de geloofwaardigheid van de euro niet wordt ondermijnd en de consumenten volledig de vruchten kunnen plukken van de monetaire unie.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, ook al zijn niet alle vragenstellers in persoon aanwezig bij dit debat over de bankkosten, illustreren de vele mondelinge vragen toch wel het grote belang en de ernst van dit vraagstuk. Ik wil in eerste instantie een overzicht bieden van de situatie en vervolgens verschillende specifieke vraagstukken bespreken.
Nu de Commissie het verzoek heeft gekregen een initiatief op te stellen, zou ik u de verschillende en met elkaar samenhangende initiatieven in herinnering willen brengen die de Commissie inmiddels heeft genomen. Maar allereerst dit: de Commissie is het er geheel mee eens dat een van de voornaamste argumenten die destijds werden gebruikt om de burgers van de Unie te overtuigen van het nut van de eenheidsmunt, was dat met de invoering van de euro de kosten van grensoverschrijdende activiteiten van toeristen en bedrijven zouden afnemen. Wij zijn er nog steeds volkomen van overtuigd dat dit een steekhoudend argument is.
De leden van dit Huis zullen zich herinneren dat de Commissie, voorafgaande aan de invoering van de euro, aanbeveling 98/286 heeft aangenomen inzake bankkosten voor het omzetten van rekeningen in euro's. Volgens die aanbeveling wordt het de banken van deelnemende lidstaten verboden de kosten in rekening te brengen van de omzetting van een bankrekening van de nationale munteenheid in euro's, bijvoorbeeld de omzetting van Franse franken in euro's in Frankrijk, alsook de kosten voor omzetting van betalingen van de munteenheid van een lidstaat in euro's en vice versa. Bovendien mogen de banken voor diensten in euro's geen verschillende kosten berekenen en vooral mogen ze geen hogere kosten in rekening brengen dan normaal wordt berekend voor identieke diensten uitgedrukt in de nationale munteenheid.
De aanbeveling bevat verder regels ten aanzien van de transparantie van de in rekening gebrachte kosten voor bijvoorbeeld de omwisseling van bankbiljetten. Op 8 december 1998 heeft de Commissie een eerste beoordeling gepubliceerd, waaruit bleek dat alle banken in de eurozone van plan waren de aanbeveling ten uitvoer te brengen. Het is waar dat de aanbeveling niet precies aangeeft wat een aanvaardbaar provisieniveau zou zijn, maar het valt niet te ontkennen dat de hoge kosten die momenteel op bankdiensten in rekening worden gebracht reden geven tot ernstige bezorgdheid. Zoals u weet moeten we in dit verband onderscheid maken tussen twee verschillende operaties: het omwisselen van bankbiljetten in de eurozone en het grensoverschrijdend betalingsverkeer.
Ik zal beginnen met het omwisselen van briefgeld. Zoals uw collega's de heer Hendrick en mevrouw Randzio-Plath in hun vragen hebben onderstreept, waren in de periode voordat de euro werd ingevoerd de omwisselingskosten, waarmee het valutarisico en de kosten van het verwerken van buitenlandse bankbiljetten werden gedekt, deels verborgen in de spread. Als gevolg daarvan kregen de cliënten de indruk dat ze minder betaalden dan in werkelijkheid gebeurde. Sedert de officiële vaststelling van de omwisselingskoersen moeten de banken alle in rekening gebrachte kosten specificeren afzonderlijk van de omwisselingskoers. Met het wegvallen van het omwisselingsrisico, dat zo'n 15 % tot 20 % van de totale bankkosten voor zijn rekening nam, en doordat de concurrentie dankzij de verhoogde transparantie zal toenemen, zou er een verlaging moeten komen van de omwisselingskosten. Daar is in de praktijk tot op zekere hoogte inderdaad al sprake van, maar er moet toch wel meer vaart achter gezet worden.
De Commissie volgt de actuele ontwikkelingen op dit gebied met grote aandacht en heeft het initiatief genomen tot een reeks maatregelen die de eerlijke concurrentie op de omwisselingskosten voor bankbiljetten in de eurozone moeten waarborgen. Ik heb de Europese bankorganisaties op 12 januari 1999 schriftelijk verzocht mij van de gegevens te voorzien die nodig zijn om een vergelijking te kunnen maken tussen het niveau van de provisie voor en na de invoering van de euro. Op 5 februari heeft de Commissie, via mijzelf en met medewerking van de commissarissen De Silguy en Bonino, een persbericht gepubliceerd waarin ze alle banken oproept hun gegevens openbaar te maken omtrent de veranderingen die de invoering van de euro teweeg heeft gebracht wat betreft de hoogte van de provisie op de omwisseling van bankbiljetten in de eurozone en op grensoverschrijdend betalingsverkeer per cheque, bancaire overmaking en creditcard. Ook hebben we de banken in de eurozone gevraagd de betreffende gegevens via hun Europese belangenorganisaties vóór 31 maart aan de Commissie kenbaar te maken. In ons persbericht van 5 februari hebben we bovendien de gebruikers van financiële diensten uitgenodigd de Commissie via e-mail of fax te wijzen op gevallen waarin de banken het juridisch kader van de euro of de aanbeveling van de Commissie omtrent de transparantie van bankkosten, niet in acht nemen.
Mijn diensten hebben tot op heden om en nabij de 200 meldingen ontvangen betreffende gevallen waarin te hoge of onrechtmatige provisiekosten werden berekend, maar niet zozeer van gevallen waarin het juridisch kader of de aanbeveling niet werden nageleefd. Meer recentelijk heeft commissaris Van Miert een onderzoek ingesteld naar een mogelijke schending van de concurrentiewetgeving, om te kunnen waarborgen dat de aanbieders van financiële diensten daadwerkelijk concurreren op omwisselingskosten en andere bankkosten. Uw collega De Lassus Saint Geniès heeft zich daar in het bijzonder mee bezig gehouden. Ik wil bij dezen overigens duidelijk maken, in het bijzonder aan de heer Gallagher en mevrouw González Álvarez, dat er momenteel geen plannen zijn voor speciale wetgeving op dit terrein. Dit heeft voornamelijk te maken met het feit dat maatregelen ter vaststelling van de omwisselingskosten voor bankbiljetten in de eurozone niet te rijmen zijn met de beginselen van de vrije markt en contractvrijheid. Dat is vooralsnog de stand van zaken.
Mevrouw de Voorzitter, met uw instemming zou ik nu willen reageren op een aantal specifieke vragen van verschillende leden van dit Huis. Zij maken zich zorgen over de huidige provisieniveaus met betrekking tot grensoverschrijdende diensten, waaruit zou blijken dat de aanbeveling niet wordt nagevolgd. Zoals ik al heb gezegd zorgt deze aanbeveling voor transparantie in de wijze waarop dergelijke kosten in rekening gebracht worden maar geeft zij niet aan welk kostenniveau aanvaardbaar zou zijn. De bezorgdheid over de hoogte van de provisiekosten lijkt echter op het tegenovergestelde te wijzen, namelijk dat de banken wel degelijk gehoor hebben gegeven aan de aanbeveling inzake transparantie en dat ze dus inzicht hebben verschaft in het niveau van de provisiekosten, die voorheen volledig of gedeeltelijk aan het oog onttrokken waren.
De geachte afgevaardigden vragen zich ook af of het wegvallen van de valutarisico's al dan niet invloed heeft gehad op het niveau van de kosten die voor dergelijke diensten in rekening worden gebracht. We hebben in reactie op ons verzoek van 12 januari verschillende deelgegevens ontvangen en die op 29 januari openbaar gemaakt. We gaan er echter van uit dat we na 31 maart een volledig overzicht kunnen geven van de huidige stand van zaken op basis van de gegevens die we tegen die tijd in bezit hebben, en het Parlement zal daarover naar behoren worden ingelicht.
Tenslotte het vraagstuk van het grensoverschrijdend betalingsverkeer. Met name de heer Gasòliba i Böhm heeft uitvoerig bij dit thema stilgestaan. Dit is een zeer belangrijk probleem dat niet automatisch in het niets zal verdwijnen met de invoering van euro-bankbiljetten in 2002. In een gebied waar een eenheidsmunt functioneert zal het eerlijk gezegd steeds lastiger worden aan de burgers uit te leggen waarom de in euro opgestelde grensoverschrijdende betalingen hogere kosten met zich meebrengen dan betalingen binnen een lidstaat. Vandaar dat het zo belangrijk is om snel een oplossing voor dit probleem te vinden. Buiten het politieke belang is een snelle oplossing van dit probleem ook van commercieel belang voor de banken zelf. Daarom moet ook worden geïnvesteerd in grensoverschrijdende aansluitingen tussen nationale betalingsstelsels voor de detailhandel, zoals de heer Herman heeft aangegeven. De Commissie is vastbesloten om als katalysator voor al deze ontwikkelingen op te treden, en ik zou de heer Wolf, die heeft gevraagd welke andere maatregelen op het programma staan, willen zeggen dat dit er één van is. We werken momenteel aan een mededeling betreffende het beleid inzake de betalingsstelsels binnen de Economische en Monetaire Unie, die in mei 1999 zal worden gepubliceerd.
Ter afsluiting wil ik het nog hebben over grensoverschrijdende overmakingen. Ik wil u eraan herinneren dat de richtlijn die in samenwerking met dit Parlement tot stand is gekomen uit januari 1997 stamt. Binnen het bemiddelingscomité moest een tijdstip van inwerkingtreding worden afgesproken die heel ver weg lag, namelijk medio augustus 1999, dit vooral omdat één lidstaat daarop stond, maar over het algemeen deden de lidstaten toch de politieke toezegging om de richtlijn nog vóór invoering van de euro in hun eigen wetgeving over te nemen. Echter, in de meeste lidstaten is het daar niet van gekomen. Op 8 februari heb ik er in de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën op aangedrongen dat deze richtlijn zo spoedig mogelijk ten uitvoer wordt gebracht. Ik heb mijn verzoek ook schriftelijk kracht bijgezet. Ook de lidstaten dragen hier dus een grote verantwoordelijkheid. Hier wil ik nog aan toevoegen dat de kranten de afgelopen dagen melding hebben gemaakt van plannen van de Franse minister van Financiën en Economische Zaken om een brede discussie met alle betrokken partijen op gang te brengen over de bankkosten in verband met de euro. Dit is een bemoedigend signaal. Tegen deze achtergrond, waaruit ook blijkt dat de Commissie zich, zoals de geachte afgevaardigden kunnen zien, buitengewoon actief heeft opgesteld, zou ik de leden van dit Huis erop willen wijzen dat we u bijzonder dankbaar zijn voor de steun die dit Parlement ons op dit terrein biedt, ook in de vorm van initiatieven zoals de recente hoorzitting die mevrouw Randzio-Plath over dit vraagstuk heeft georganiseerd.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik wil nog iets zeggen over de procedure: bij vragen aan de Commissie is het steeds zo dat eerst de indieners hun vragen toelichten, dan antwoordt de Commissie en dan komen de sprekers voor de fracties, die op hun beurt hun standpunt kunnen verwoorden.

Pérez Royo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar de uitleg van commissaris Monti, en ik moet zeggen dat die mij niet tevreden stelt. Dit om verschillende redenen. In de eerste plaatst hebben wij hier niet met een onvoorziene situatie te maken: het is niet de eerste keer dat wij in het Parlement over deze kwestie debatteren. Wij hebben het onderwerp al eerder behandeld, ruim op tijd zelfs. Meer dan een jaar voordat de derde fase inging, heeft het Parlement de kwestie waarmee wij ons vandaag ook bezig houden bij verschillende gelegenheden behandeld. Ik doel op de provisie of kosten die banken gedurende de overgangsperiode in rekening brengen. Tot tweemaal toe kwam het Parlement tot de conclusie die wij ook tegenover de Commissie hebben uitgesproken, namelijk dat de Commissie haar initiatiefrecht moest gebruiken om regels op te stellen - een verordening, om precies te zijn - om concrete grenzen te trekken, om voor discipline te zorgen, om misbruik op dit gebied te voorkomen. De Commissie was echter van mening dat dit niet nodig was en dat een lichter instrument, zoals een simpele aanbeveling, wel voldoende zou zijn. Verder moest maar op het effect van mededinging worden vertrouwd.
In werkelijkheid ziet de situatie er nu echter somberder uit dan zelfs de minst rooskleurige voorspellingen konden doen bevroeden. De algemene regel is dat de provisie voor het wisselen van valuta die tot de eurozone behoren niet minder dan 3 % bedraagt, en in heel wat gevallen daar zelfs boven ligt. En eerlijk gezegd kan dat cijfer moeilijk worden beschouwd als een afspiegeling van de werkelijke kosten.
Het is ook moeilijk om de bewering van sommige banken te geloven dat voorheen het wisselkoersrisico door niet meer dan 10 % van de provisie werd afgedekt. De commissaris heeft ons vandaag verteld dat dit cijfer tussen de 15 % en 20 % ligt. Dat is niet geloofwaardig. De meeste redenen die de banken aanvoeren voor het berekenen van provisie is dat ze met behandelingskosten zitten, dus personeelskosten, verzekerings- en opslagkosten, en dergelijke, maar dit zijn redenen die evengoed kunnen worden gebruikt om het berekenen van provisie bij het omwisselen van een bankbiljet van 100.000 lire in tien biljetten van 10.000 lire te rechtvaardigen. Dat brengt ook kosten met zich mee, net zoals trouwens een tegoed dat geen rente opbrengt, enzovoorts.
Al met al zullen veel mensen, gewone mensen, door het gedrag van de banken de conclusie trekken dat de euro niet de munt is die in de plaats is gekomen van de munten van de elf lidstaten van de monetaire unie, maar een extra munt naast die nationale valuta, die verder in praktisch dezelfde omstandigheden blijven bestaan als vóór de invoering van de euro.
De euro is een reëel gegeven op de beursvloer, op de financiële markten, maar niet voor de gewone mensen: niet voor de toerist die geld moet wisselen om in een ander land iets te betalen, of voor de emigrant die geld overmaakt naar zijn land van herkomst en ziet dat de overboekingskosten nog altijd even hoog zijn of soms zelfs hoger zijn geworden, alsof de euro niet bestond.
Wat op het spel staat, mijnheer de commissaris, is niets minder dan de geloofwaardigheid van de euro, de geloofwaardigheid van de belangrijkste prestatie die de Unie in lange tijd geleverd heeft. Precies dat riskeren wij, en daarom willen wij u er nogmaals op wijzen dat herziening van de oorspronkelijk aanpak van de Commissie geboden is.

Garosci
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, ik ben net als mijn voorganger nog niet tevreden. Ik heb uiteraard waardering voor al uw inspanningen, maar wil erop wijzen dat ik afgelopen januari al een dringende vraag over dit probleem heb ingediend bij de Raad en nog altijd geen antwoord heb ontvangen. Meer dan vier jaar hebben de Commissie, het Parlement en de ministers van Financiën en Economische Zaken van de lidstaten de burgers en bedrijven proberen wijs te maken dat er vanaf die beslissende dag, 1 januari 1999, iets wezenlijks zou gaan veranderen in het communautaire scenario, dat de kosten van het bindmiddel bij uitstek, de munt, zouden vervallen. Tot nu toe is daar echter niets van terechtgekomen. Het omwisselen van geld in de eurozone kost nu zelfs meer dan in 1998. Ik zou hier nog lang op kunnen doorgaan, maar dit lijkt me niet het geschikte moment. Wel kan ik u een klein voorbeeld geven van wat ik bedoel. Zoals iedere goede Europese afgevaardigde - en ik bekleed daarnaast ook nog het vice-voorzitterschap van de commissie voor economische en monetaire zaken - heb ik zowel een eurorekening in mijn eigen land, Italië, als in dit land, waar ik werk. Toen ik door middel van een cheque een bedrag in euro's wilde overmaken op een andere euro-rekening werden me daarvoor kosten in rekening gebracht bovenop de gangbare bankkosten, alsof het om een buitenlandse cheque ging. Ik heb vervolgens de directeur van het betreffende bankfiliaal gebeld en hem gevraagd of hij wist wat een Italiaanse lire was. Toen hij antwoordde dat de lire de Italiaanse munteenheid was, corrigeerde ik hem door te zeggen dat de lire, naast de franc, de mark en de peseta, sinds 1 januari 1999, een nationale variant van de eenheidsmunt is.
Dus, als de banken niet bereid zijn mee te werken aan een munteenheid die niet langer nationaal maar communautair is, is er weinig hoop dat we de burgers, ondernemers en kleine zelfstandigen kunnen overhalen te opereren op een markt die, zoals de commissaris terecht heeft aangegeven, meer nog dan een ene markt een binnenmarkt dient te zijn.

Thors
Mevrouw de Voorzitter, meneer de commissaris, wij nemen met belangstelling kennis van alles wat er vandaag is gezegd. Ik heb aangaande deze kwestie ook een schrijven gericht aan de Commissie kort voordat de elektronische betaalmiddelen aan de orde kwamen.
Wij hebben veel gepraat over de kosten van het wisselen en het overmaken van geld. Het was wel interessant nog eens van de commissaris te horen dat wij in mei een mededeling zullen ontvangen die misschien speciaal over het betaalsysteem zal gaan. Voorts denk ik dat het voor de burgers als een grote verrassing kwam dat wij geen interoperabel systeem van bankkaarten hebben, geen systeem voor de consument. Ik hoop dus enerzijds dat de Commissie met een doeltreffend systeem van controle kan komen op de mededinging van de diverse betaalsystemen of interoperabele systemen die binnenkort hun intrede doen, en anderzijds dat de Commissie de bestaande standaardmogelijkheden zal gebruiken.
Voorts wil ik erop wijzen dat, als wij registreren wat er moet gebeuren, wij ook oog moeten hebben voor de wisselkosten bij gebruik van een creditcard in een ander land. Dat is namelijk het enige zogezegd interoperabele systeem dat men in een ander land kan gebruiken. Het is onbegrijpelijk dat het zoveel moet kosten om zo'n kaart buiten het eigen land, maar dan wel in een ander euroland, te gebruiken. Naar ik hoop zal de Commissie deze problematiek tevens signaleren. Ook in die context is gesproken over effectieve kosten van 4 procent en meer.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, ik wil er ten eerste op wijzen dat de eenheidsmunt destijds de burgers van de EU werd aanbevolen op grond van onder andere het argument dat ze de kosten van grensoverschrijdende activiteiten voor reizigers en ondernemingen zou terugdringen. In brede kringen werd verwacht dat het wegvallen van de valutarisico's tussen de munteenheden van lidstaten in de eurozone zou leiden tot vermindering van de kosten van omwisselingstransacties tussen die munten. Desalniettemin blijven de kosten voor omwisseling van valuta binnen de eurozone relatief hoog. Dat geldt ook voor de kosten van grensoverschrijdende overmakingen. En dat terwijl de munteenheden nu onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.
Het Parlement heeft altijd volgehouden dat iedere vorm van verplichte omzetting tussen nationale munteenheden en de euro moet worden afgeschaft. Het is belangrijk dat de EU-instellingen waakzaam blijven op dit punt. De Commissie dient de bankkosten die banken en andere financiële instellingen in rekening brengen voortdurend in het oog te houden, te beoordelen en te publiceren, om ervoor te zorgen dat de burger niet meer betaalt dan nodig is. Die gegevens moeten inzicht bieden in de structuur van de bankkosten en moeten het mogelijk maken dat de kosten voor en na invoering van de euro rechtstreeks met elkaar vergeleken worden. Op die manier verzekeren we ons van maximale transparantie op dit belangrijke punt.
De Europese financiële en bancaire sector zou voor zichzelf een gedragscode moeten opstellen op basis waarvan de financiële wetgeving terzake van deze munteenheden strikt wordt nageleefd.
Afsluitend ben ik blij dat het Europese Directoraat-generaal Concurrentie inmiddels een onderzoek heeft ingesteld naar banken die ervan worden verdacht dat zij hun cliënten te hoge kosten in rekening hebben gebracht voor transacties die na januari 1999 hebben plaatsgevonden.

Lukas
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat u mij het woord geeft voor de niet-ingeschrevenen. Aangezien de niet-ingeschrevenen echter geen fractie vormen, kan ik mij de luxe permitteren uit eigen naam te spreken, andersom zou niet logisch zijn. Dit is natuurlijk wel een gevaarlijke start van mij, want met één minuut spreektijd kan men zich zo'n lange inleiding pas veroorloven als naar iemand anders verwezen wordt. Daarom verheugt het mij te kunnen zeggen dat ik de eisen van mevrouw Randzio-Plath ten volle kan onderschrijven en dat ik die eisen alleen maar wil onderstrepen, namelijk dat de Commissie daadwerkelijk een initiatief moet nemen en, in de mate van het mogelijke, voor transparantie moet zorgen.
Het feit dat de burgers vandaag te hoge kosten moeten betalen, is echter niet het enige beslissende punt. Ook het feit dat ze overrompeld werden speelt een rol. De burgers wisten niet wat hun te wachten stond en dat is het grote probleem. Zij moesten zich grote inspanningen getroosten om toch vooral de convergentiecriteria te halen, maar ze werden gerust gesteld met het argument dat ze nadien op dezelfde manier in euroland zouden kunnen reizen als in hun eigen land. Dat blijkt evenwel helemaal niet het geval. Er zijn nog steeds onkosten en in sommige gevallen zijn die zelfs hoger geworden. En hier voelt de burger zich, misschien niet bedrogen - want ik wil ook weer niet overdrijven - maar toch zeker misleid. Dat is geen goede zaak voor het imago van de Europese Unie bij de burgers van de verschillende lidstaten.

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, in Le Monde van woensdag 10 maart stond de kop "Euro blijft voor de consument virtuele munt" en daaronder "Twee maanden na invoering is de Europese munt in het dagelijks leven een marginaal betaalmiddel" .
Beter zou ik dat niet kunnen formuleren! Twee maanden dus nadat de munt met veel ophef is ingevoerd en na een ongeëvenaard publiciteitsoffensief dat tot 1 januari 1999 heeft geduurd en waaraan ook wij, als afgevaardigden, hebben deelgenomen, heeft de euro de consument niet voor zich kunnen winnen en is ze zelfs een bron van zorgen en vragen.
Dit lijkt me geen goede zaak voor de geloofwaardigheid en acceptatie van de nieuwe munt door de gewone sterveling. Het was weliswaar te verwachten dat in de diverse lidstaten de nationale munteenheden bij de dagelijkse verrichtingen niet erg snel zouden worden vervangen door de euro, maar op het vlak van grensoverschrijdende betalingen werd verwacht dat dankzij de stabiliteit verkregen met de invoering van de euro het aantal overschrijvingen fors zou stijgen, omdat immers de hieraan verbonden kosten zouden dalen. Niets was echter minder waar! Ik denk dat de kosten zelfs zijn gestegen. De bankiers leggen doodgemoedereerd uit - en de commissaris geeft ze een beetje gelijk - dat, nu er niets meer wordt verdiend met het wisselen, de kosten op een andere manier moeten worden terugverdiend.
Ik geef u twee voorbeelden uit mijn land. Sinds 1 januari 1999 heft de Luxemburgse post op alle grensoverschrijdende overboekingen een belasting van 80 Luxemburgse frank, terwijl deze voorheen gratis waren. Een tweede voorbeeld: een burger heeft mij er middels een brief op gewezen dat hij bij een overschrijving van 268 Luxemburgse frank naar Duitsland 200 frank aan bankkosten heeft betaald.
Dit alles komt de ontwikkeling van de interne markt voor de financiële dienstverlening ten behoeve van de consument niet ten goede. In haar mededeling over de financiële diensten geeft de Commissie aan dat er op alle voor de gewone consument van belang zijnde gebieden enorme verschillen bestaan tussen de landen. Ik denk dat er in het geval van bankkosten voor conversie van de euro toch op zijn minst sprake had kunnen zijn van transparantie, dat in ieder geval had kunnen worden uitgelegd wat precies die kosten zijn die moeten worden verhoogd, waarom ze moeten worden verhoogd en wat eigenlijk de strategie van de sector is.
Geachte commissaris, het is uiteindelijk de vraag of er sprake moet zijn van zelfregulering van de markt of van marktregulering. U heeft duidelijk gezegd dat er wat u betreft niet wordt ingegrepen en dat de markt zelf actie moet ondernemen om de kosten terug te dringen. Ik geef u echter het volgende in overweging: in een tijdperk waarin alles via het banksysteem loopt, waarin de gewone burger steeds afhankelijker wordt van dit systeem moet er - zelfs in de banksector - sprake zijn van een universele dienstverlening, dat wil zeggen van een echt recht op bankdiensten tegen een redelijke prijs.

Metten
Voorzitter, consumenten voelen zich beetgenomen en politici staan in hun hemd nu de invoering van de euro niet geleid heeft tot fors lagere wisselkoersen maar bij omwisseling van kleinere bedragen zelfs tot hogere wisselkosten. Hetzelfde verhaal gaat op voor grensoverschrijdende overschrijvingen. Omdat wij wat minder naïef waren dan de Commissie over wat de banken zouden gaan doen, hebben we om wetgeving gevraagd die de wisselkosten zouden regelen. Maar die hebben we niet gekregen. Nu probeert de Commissie met spectaculaire invallen bij banken haar blazoen nog enigszins te zuiveren, maar te laat vrees ik.
Banken hebben gelijk als ze ter verdediging aanvoeren dat ze nog steeds kosten maken. Maar dat hadden ze best wat eerder mogen vertellen toen ze die kosten nog compenseerden door verschillende aan- en verkoopkoersen te hanteren. Ze mogen nu wel wat transparanter zijn over die kosten. Desnoods moet wetgeving dat maar afdwingen.
Tenslotte is het onacceptabel dat de banken nog steeds geen goedkoop en efficiënt systeem hebben ontwikkeld voor grensoverschrijdende consumentenbetalingen. Hoe dat mogelijk is in een bedrijfstak die zegt dat de klant koning is, is mij een raadsel. Het ontwikkelen van zo een goedkoop systeem van grensoverschrijdende consumentenbetalingen lijkt mij de hoogste prioriteit te moeten krijgen. Daarmee zou de bancaire sector zich tenminste nog enigszins kunnen revancheren.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, ik zou alle sprekers voor hun bijdragen willen danken. Ze hebben me ervan overtuigd dat we het op één punt in ieder geval roerend met elkaar eens zijn, namelijk dat de huidige stand van zaken absoluut onbevredigend is, en dat we op een ander punt gedeeltelijk van mening verschillen, namelijk betreffende de wijze waarop we die situatie kunnen veranderen.
Er is momenteel inderdaad heel wat niet in orde. Uit de eerste gedeeltelijke aangiften van de belangenorganisaties van de banken blijkt dat de kosten voor het omwisselen van bankbiljetten in veel gevallen met 15 % tot 40 % zijn gedaald, afhankelijk van het bedrag en de munteenheid. Deze cijfers laten echter ook zien, en dat is een verontrustend gegeven, dat die vermindering van de kosten het kleinst is bij de omwisseling van kleine bedragen, tot honderd euro of daaromtrent, terwijl in sommige gevallen de kosten voor het omwisselen van kleine bedragen zelfs zijn toegenomen. Dit is volstrekt onaanvaardbaar.
Enkelen van u lijken echter te geloven dat een richtlijn of een verordening waarin het niveau van de kosten wordt voorgeschreven, afdoende zou zijn om het probleem te verhelpen. De Commissie is het daar niet mee eens. We zijn heus niet zo naïef dat we geloven dat alles wel in orde komt als we de markt maar zijn gang laten gaan. Dat zou niets oplossen. We willen echter niet alleen luidkeels klagen over deze misstanden maar we willen ook daadwerkelijk proberen daar iets aan te doen. Een van de instrumenten die we daarbij hanteren is het bevorderen van concurrentie. Vandaar ook dat de commissaris voor concurrentiezaken speurt naar eventuele onderlinge overeenkomsten of kartels. De Commissie heeft de bevoegdheid om dergelijke samenwerkingsverbanden desnoods op te doeken.
Daarnaast proberen we de transparantie te vergroten. Zoals u weet kan er zonder transparantie geen concurrentie bestaan. We zetten dan ook alle wapens in die ons ter beschikking staan om die transparantie te verwezenlijken. Zo hebben we inmiddels relevante gegevens opgevraagd bij de banken en hun belangenorganisaties. De e-mailadressen en faxnummers die we hebben opengesteld voor klachten van consumenten en burgers vormen een meer direct wapen. Daarnaast moeten we zien te voorkomen dat er verwarring ontstaat. Zo heeft het vraagstuk van de overschrijvingen van allochtone werknemers niets te maken met de convergentie van de belastingstelsels, maar alles met het goed of slecht functioneren van grensoverschrijdende kredietoverboekingen. Het instrument dat nodig is om dit probleem te bestrijden bestaat inmiddels in de vorm van wetgeving - de richtlijn uit begin 1997 betreffende grensoverschrijdende kredietoverboekingen. Zoals ik in mijn vorige toespraak al heb aangegeven is het probleem echter dat er vertraging is ontstaan bij de opname van de regelgeving in de nationale wetgeving. Vandaar ook dat we stappen hebben genomen bij de ministers van Financiën. Ik zou hieraan willen toevoegen dat het ons zeer zou helpen als de leden van het Europees Parlement er bij hun nationale regeringen op aandringen de tenuitvoerlegging van die regelgeving te bespoedigen.
Teneinde de complexiteit van dit vraagstuk te illustreren, en de artillerie waarmee de Commissie - die bijzonder actief is op dit terrein - het probleem bestrijdt, wil ik tenslotte niet onvermeld laten dat we twee ontwerprichtlijnen hebben voorgesteld betreffende de uitgifte van elektronisch geld. Als de burgers de euro straks in 2002 voor het eerst in betalingstransacties gebruiken, is het goed mogelijk dat dat via elektronisch geldverkeer gaat. Verschillende belanghebbenden hebben ons met klem verzocht de bevoegdheid tot het uitgeven van elektronisch geld te beperken tot banken, maar we zijn daar niet op ingegaan. Ook op dit gebied willen we immers de concurrentie bevorderen ten voordele van de consument. In onze ontwerprichtlijn staan we dus ook toe dat andere instellingen dan banken elektronisch geld aanmaken, uiteraard op voorwaarde dat die instellingen aan passend toezicht worden onderworpen. We zijn het dus met u eens dat deze zaak van enorm belang is voor de geloofwaardigheid van de euro en trouwens ook van het hele financiële stelsel. Ik ben bang dat dit niet het type probleem is waartegen relatief simpele strategieën, zoals het louter opstellen van wetgeving, afdoende bescherming zouden bieden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Premies en garantiedrempels voor tabaksbladeren
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0067/99) van de heer Trakatellis, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 2075/92 en tot vaststelling van de premies en de garantiedrempels voor tabaksbladeren per soortengroep en per lidstaat voor de oogsten 1999, 2000 en 2001 (COM(98)0633 - C4-0682/98-98/0306(CNS)).

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, het voorstel van de Commissie beantwoordt slechts gedeeltelijk aan hetgeen wij hadden verwacht van de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor tabak.
De landbouwcommissie heeft vier punten uit het Commissieverslag gewijzigd en hoopt dat de door haar ingediende amendementen worden overgenomen.
Sedert 1995 is de premie niet één keer aangepast. Daardoor hebben de producenten een aanzienlijk inkomensverlies geleden. Onze commissie stelt dan ook voor de premie met 5 % te verhogen. Dit is precies het bedrag dat noodzakelijk is om de sedert 1995 in de Europese Unie vastgestelde inflatie te compenseren. Dat is ons eerste punt.
Het tweede punt betreft de overdracht van bepaalde tabakssoorten naar een hogere categorie. Dit is ons inziens terecht, mits deze overdracht ook daadwerkelijk kan plaatsvinden. Ik zal u een voorbeeld geven. In Italië ligt de garantiedrempel bij 15.000 ton. Men stelt voor 3.000 à 3.500 ton tabak over te dragen naar een hogere categorie. Dat kan. Voor de hoeveelheid van 15.000 ton in Griekenland stelt men echter voor 14.800 over te dragen. Dat kan niet binnen de gestelde termijnen, om verschillende redenen is dat onmogelijk. Ik zal daar niet verder op ingaan, maar alleen vermelden dat geen enkele producent bezwaar zou hebben tegen het overstappen op een andere tabakssoort. Waarom zou hij niet, als hij voor minder productie hetzelfde geld kan opstrijken? Daarom heeft onze commissie dit aandachtig bestudeerd en voorgesteld in Griekenland 25 % van de hoeveelheid over te dragen naar een andere categorie.
Het derde punt betreft de toepassingsperiode. 1999 is al vrij ver gevorderd en voor deze overdracht zijn hoe dan ook studies en programma's noodzakelijk. Daarom stellen wij een tijdsbestek 2000-2002 voor. Dit is een logische en haalbare periode.
Ten vierde stellen wij opneming voor van een Griekse tabakssoort die in het district Pieria wordt gecultiveerd en de naam van een stad daar draagt: Katerini. Men heeft voorgesteld deze soort ook in andere gebieden van de Europese Unie te telen, dat wil zeggen buiten de in de GMO voorziene gebieden. Dat zal ons inziens niet de resultaten opleveren die men verwacht.
Dat zijn de vier punten die onze commissie wil wijzigen en ik ga ervan uit dat de Commissie hiermee zal instemmen.
Er zijn verder ook amendementen ingediend waarin sprake is van de schadelijke gevolgen van roken voor de gezondheid. Men vraagt daarin geen premie meer te geven om de productie te verminderen. Men zegt daar echter niet bij dat, als de productie wordt verminderd, ook de import van tabak in de Europese Unie zal toenemen. Daarom is dit mijns inziens geen logisch voorstel. De collega's die dit hebben ingediend, weigeren de werkelijkheid onder ogen te zien. De bestrijding van roken moet beginnen bij de consumptie en niet bij de productie. Ik ben zelf arts en ik rook niet, maar ik vind het absurd dat men de productie wil verminderen terwijl wij nu al moeten invoeren. Minder productie betekent meer import en meer import betekent niet alleen financiële schade voor de Europese Unie, maar ook sociale onrust. Heel wat tabakproducenten zullen immers zonder werk komen te zitten, niet alleen in Griekenland, maar ook in Italië, Spanje, Portugal, Duitsland en eigenlijk overal.
Daarom vraagt onze commissie u deze amendementen te verwerpen. Wij hebben deze amendementen ook al in onze commissie van de hand gewezen, omdat ons inziens de tabaksteelt financiële en sociale steun nodig heeft. Dat is de waarheid. Zo zit de vork aan de steel. Ik wil iedereen uitnodigen de strijd aan te binden tegen het roken. Ook wil ik dat de productie wordt teruggedrongen, maar dan wel in de hele wereld. Anders zien wij de werkelijkheid niet onder ogen. Dan straffen wij onze eigen mensen, veroorzaken wij een enorm sociaal probleem onder onze eigen tabaksproducenten en belonen wij de tabaksproducenten uit landen buiten de Europese Unie.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, met het onderhavige Commissievoorstel wordt een aantal vraagstukken geregeld betreffende de premies en de garantiedrempels voor tabaksbladeren. Het extra bedrag dat wordt toegekend aan in Oostenrijk, België, Duitsland en Frankrijk geteelde tabak wordt verhoogd met 50 tot 65 % ten opzichte van de oogst van 1992. Teneinde de maatregel budgettair neutraal te houden, zal het niveau van de garantiedrempels in de periode 1999-2001 met 0, 95 % worden verlaagd. De premies worden verhoogd met 10 % en de specifieke steun die werd betaald via de producentenorganisaties wordt dienovereenkomstig verlaagd. Deze voorstellen zijn budgettair neutraal en daarom heeft de Begrotingscommissie daar geen enkel bezwaar tegen. Ik wil hier wel opmerken dat de waarde van de premies in reële termen gedaald is met 5 % in vergelijking met 1995. Derhalve vind ik een verhoging met 5 % een redelijke aanpassing en steun ik de amendementen van de landbouwcommissie.
Ik ben het met de heer Trakatellis eens dat de voorgestelde overdracht van Griekse tabak naar een hogere categorie op grote moeilijkheden stuit. Deze is niet haalbaar. De Griekse tabaksproducenten zijn kleine telers. Zij zullen worden geconfronteerd met onoverkomelijke problemen als zij over moeten stappen op een andere soort. De grond is over het algemeen zeer onvruchtbaar en voor overstappen naar een andere soort zal heel veel tijd nodig zijn. Daarom ben ik van mening dat de Commissievoorstellen voor Griekenland zich niet houden aan de geest van de gemeenschappelijke marktordening voor onverwerkte tabak.

Whitehead
Mevrouw de Voorzitter, ik voer het woord namens de voorzitter van mijn commissie, de heer Collins, en namens de meerderheid van de leden, of zelfs, als ik me niet vergis, alle leden van de commissie die hun stem hebben uitgebracht over de amendementen die we hebben ingediend.
Ik vrees dat ik de kalme en licht ironische toon van onze voorzitter niet kan treffen. Ik wind me namelijk nogal op als ik mijn goede vriend de heer Trakatellis hoor zeggen dat we onze strijd tegen het roken weliswaar moeten voortzetten, maar dat wij, als we in Europa 28 miljoen mensen per jaar om zeep helpen met tabaksverbruik, er dan wel voor moeten zorgen dat het in ieder geval met gesubsidieerde Europese tabak gebeurt. Dat is natuurlijk geen antwoord.
Aangezien het roken zoveel mensenlevens kost, bespeurt de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming een wrange hypocrisie in de houding van de Europese Commissie. Enerzijds spendeert die Commissie namelijk enorme bedragen in de vorm van subsidies voor kankeronderzoek, maar anderzijds kent ze enorme en nu weer hernieuwde subsidies toe aan de tabakstelers. Hoe je het ook wendt of keert, wij geven nu al 28 jaar lang subsidies aan de tabaksplanters in de Gemeenschap, en daarmee vergroten wij hun financiële afhankelijkheid. De milieucommissie heeft voorgesteld om deze quota's en premies voor ruwe tabak geleidelijk terug te schroeven. Het was onze bedoeling dat die afbouw in 2008, dus in tien jaar tijd, haar beslag zou krijgen in de landen die het meest van dit gewas afhankelijk zijn, terwijl de subsidie aan de noordelijke landen, waarvoor - zoals we zojuist vernamen - een voorstel is ingediend om de beschikbare middelen te verhogen van 50 % tot 65 % ten opzichte van de oogst van 1992, binnen vijf jaar afgebouwd zou moeten worden. Die eisen van ons zijn niet ingewilligd.
We hebben een verkeerde koers gezet en brengen daarmee de volksgezondheid in gevaar. Ik zou mijn goede vriend de heer Trakatellis, die zelf arts is, willen vragen of hij dit naar eer en geweten kan ontkennen. Telkens als er een rechtszaak wordt aangespannen tegen multinationale tabaksbedrijven, telkens als er weer een schadevergoeding wordt toegekend, ligt het medisch bewijsmateriaal als het ware voor het oprapen. Dat is een feit dat voor iedereen duidelijk is. De opmerkingen van de heer Trakatellis brengen me de woorden in herinnering die de martelaar Jan Huss richtte tot de mensen die het sprokkelhout voor zijn brandstapel aanvoerden. Tegen een oud boerenvrouwtje dat haar takken op de stapel legde zei hij: "O sancta simplicitas" . Ik zou dezelfde woorden willen richten aan de voorstanders van verhoging van de subsidies voor tabak: "sancta simplicitas" . Dit is een verkeerde beslissing.

Filippi
Mevrouw de Voorzitter, het is altijd weer een beproeving over tabak te moeten spreken, niet zozeer vanwege dit late uur, maar omdat het zo moeilijk blijkt elkaar te begrijpen. Dat geldt dan met name voor de afgevaardigden hier in dit Huis. De opmerkingen die ik wil maken gaan dan ook voornamelijk deze richting uit. Onze collega van de milieucommissie heeft een diepgaand misverstand blootgelegd. Niemand zal ontkennen dat roken slecht is voor de gezondheid, maar we kunnen dit probleem niet oplossen door de Europese tabaksproductie simpelweg te decimeren of helemaal af te schaffen. We moeten of de moed hebben het roken te verbieden en dus een daadwerkelijk radicaal standpunt innemen, of anders moeten we de demagogie maar achterwege laten. De argumenten die de revue passeren zijn steeds dezelfde. Ik was eens genoopt de tabaksproducenten te verdedigen en daarmee ook de sponsoring van grootschalige sportevenementen, te beginnen bij de Grand Prix van Formule 1. Deze vorm van publiciteit voor tabak werd verboden ondanks dat de regeringen van diverse landen van de Unie twijfel koesterden over de rechtmatigheid van de maatregelen die wij wilden aannemen. Men is toen toch gewoon doorgegaan, zonder in dit geval het subsidiariteitsbeginsel te willen toepassen, rekening houdend met het feit dat in de textielsector, de kledingindustrie en andere sectoren problemen bestonden in verband met het merkenrecht die met een geleidelijke aanpak moesten worden verholpen. Men beweert maar steeds dat wij de tabaksproducenten op andere gewassen moeten laten overschakelen, en dat terwijl de melkquota's met geen mogelijkheid verhoogd kunnen worden, de wijngaarden volgens de GMO voor wijn niet meer vernieuwd mogen worden, het areaal van wijngaarden niet meer vergroot mag worden, en zo kan ik nog wel wat meer belemmeringen noemen in allerlei agrarische sectoren. Ook op dit punt moeten we dus concreet zeggen waar het op staat, we moeten geen onuitvoerbare voorstellen doen maar op de proppen komen met concrete plannen die haalbaar zijn en ook de nodige subsidies in de wacht kunnen slepen. Dan zullen we straks heus wel tabaksproducenten vinden die akkoord gaan met onze initiatieven. De voorwaarde is echter dat die initiatieven uitvoerbaar zijn.
We moeten ons niet laten misleiden door de demagogie van de amendementen van de milieucommissie, maar het voorstel van de Commissie steunen, met inbegrip van de amendementen van de heer Trakatellis. Op die manier gaan we consequent voort op de koers die al was vastgesteld, de koers van het realisme. Dat betekent toekenning van steun ter verbetering van de kwaliteit van de tabak, teneinde een variëteit te ontwikkelen die minder schadelijk is dan de huidige, en bestudering van concrete middelen, vrij van iedere vorm van demagogie, die kunnen leiden tot een procedure voor omschakeling van de gewassen op basis van concrete voorstellen.

Lambraki
Mevrouw de Voorzitter, het Commissievoorstel voor de vaststelling van premies en garantiedrempels voor tabak voor de komende drie jaar bestaat in hoofdzaak uit twee punten.
Ten eerste wil de Commissie binnen heel korte tijd alle tabakssoorten van categorie V totaal afschaffen en ten tweede wil zij de mogelijkheid bieden tot import van de variëteit Katerini in Italië.
Wat het eerste vraagstuk betreft, schijnt de Commissie niet op de hoogte te zijn van de omstandigheden waaronder deze soorten in de bewuste gebieden worden geteeld. Hoe kan zij anders voorstellen bepaalde soorten, zoals de Tsebelia en de Mavra, te vervangen op grond waar dit onmogelijk is? Bovendien stelt de Commissie een heel kort tijdsbestek voor deze vervanging voor. Daardoor zal zij de tabaksproducenten voor een onmogelijke situatie plaatsen en een streep halen door hun planning.
Ten tweede zal de import van de Katerini-variëteit in Italië de markt verstoren, wat de nodige weerslag zal hebben op zowel de prijzen als de voorraden. Men tornt dan immers aan het evenwicht tussen vraag en aanbod en aan de kwaliteit van deze tabakssoort. De geologische en klimatologische omstandigheden zijn in deze nieuwe gebieden heel anders dan in het gebied waar deze soort al dertig jaar lang wordt geteeld. Het spijt mij zeer dat de bevoegde commissaris afwezig is. Ik heb hem namelijk gevraagd mij de studie te geven die naar verluidt een Griek heeft gemaakt en waaruit zou blijken dat deze tabakssoort goed kan gedijen in Italië. Ik wacht nog steeds op de naam van die Griek. Bovendien is dit de eerste keer dat de Commissie een voorstel doet uitgaande van een studie. Dat is nooit eerder voorgekomen. De heer Fischler heeft mij echter nog steeds niet de gevraagde naam en gegevens verschaft.
Ik wil de rapporteur bedanken voor zijn amendementen en de in de landbouwcommissie goedgekeurde amendementen. Daarmee wordt het Commissievoorstel aanzienlijk verbeterd. Met deze amendementen wil men de omstandigheden voor de tabaksteelt verbeteren, de mogelijkheid bieden tot een rationele en in de tijd haalbare aanpassing van de steunmaatregelen voor tabak, waarbij de klemtoon meer moet komen te liggen op kwaliteit, en tenslotte wil men ook inkomenssteun bieden aan een groot aantal gezinnen op het Europese platteland die in enkele zeer arme gebieden van de Europese Unie wonen. Dat laatste werd helaas door de rapporteur niet in ogenschouw genomen.
Ik wil afsluiten met een korte opmerking. Al vijf jaar lang komt de milieucommissie met amendementen waarin sprake is van de gezondheid. Daarom wil ik haar vragen ook eens op de proppen te komen met een amendement voor de afschaffing van boter. Boter is heel slecht voor het hart en veroorzaakt allerlei hartziekten. Wij zouden bovendien ook de auto moeten verbieden. Welke wetenschapper durft te beweren dat roken schadelijker is dan de door auto's en de automobielindustrie veroorzaakte milieuvervuiling? Vroeg of laat moet het afgelopen zijn met die schijnheiligheid hier!

Rosado Fernandes
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het verslag-Trakatellis is een gematigd verslag. Het is gematigd omdat het een aantal voorstellen doet die mijns inziens in de goede richting gaan. Het doel hiervan is namelijk de tabaksmarkt aan te passen, de kwaliteit te verbeteren en de tabaksproducenten de nodige tijd te geven om andere soorten te telen. Ook waarschuwt het verslag tegen het voornemen om een bepaalde tabakssoort, Katerini, in Italië te introduceren.
Ik ben het eens met de voorstellen van de heer Trakatellis en met de verhoging met 5 %, die eigenlijk gewoon een compensatie is voor de inflatie sinds 1995: 5 % is dus niet veel.
Desalniettemin wil ik aan twee zaken herinneren. In de eerste plaats wil ik erop wijzen dat het Parlement naar mijn mening weinig aandacht heeft besteed aan de strijd tegen fraude in de tabakssector. Ik heb er niet de minste twijfel over dat, als de fraude in de tabakssector - één van de ergste vormen van fraude op het Europees grondgebied - serieus zou worden aangepakt, dus zonder hypocrisie en krokodillentranen, het aldus teruggewonnen geld ruim voldoende zou zijn om veel van de ziektes te betalen waaraan volgens de milieucommissie mensen lijden die roken, maar die toch gewaarschuwd zijn, die volwassen zijn en heel goed weten dat tabak hun gezondheid schaadt. Zelf vraag ik rokers alleen maar dat zij mij niet hinderen en dat ze niet in mijn bijzijn roken.
Ik wil tevens zeggen dat tabak één van de producten is waarop de meeste belastingen geheven worden en die het zwaarst door de fiscus wordt belast. In mijn land wordt voor 82 % belasting betaald op tabak. Ik denk dus dat degene die het aandurft te roken en daarvan ziek wordt, zijn bed in het ziekenhuis al lang heeft betaald. Dat klinkt misschien sarcastisch, maar het is zo. Ik van mijn kant erken dat iedereen moet kunnen doen wat hij zelf wil zolang hij de anderen maar geen last bezorgt.

Hardstaff
Mevrouw de Voorzitter, deze gelegenheid, mogelijk mijn laatste in dit Parlement, wil ik niet voorbij laten gaan zonder te wijzen op de absurditeit van een uitgave van meer dan een miljard euro aan subsidies voor de teelt van een gewas dat uiterst schadelijk is en zelfs dodelijk kan zijn voor degenen die het nuttigen. Gisteren wees commissaris Bangemann aan het eind van het debat over het verslag van de heer Needle inzake het Europese volksgezondheidsbeleid nog op het tegenstrijdige van deze situatie, want we besteden aanzienlijk meer openbare middelen aan een product dat de volksgezondheid ondermijnt dan aan programma's ter bevordering van de volksgezondheid.
Wat hier in wezen ter tafel ligt is een voorstel van de Commissie voor verhoging van de middelen voor tabaksproducenten in vier van de rijkste landen van de Europese Unie, zogenaamd omdat ze tabak van betere kwaliteit zouden produceren. Frankrijk, België, Duitsland en Oostenrijk zijn geen van alle zo arm en hebben geen van alle zo'n arme grond dat er geen andere gewassen kunnen worden verbouwd. Anders dan misschien het geval zou zijn als het Griekenland of Spanje betrof, is er geen enkele sociale omstandigheid aan te voeren die een dergelijk gebruik van openbare middelen zou kunnen rechtvaardigen.
Ik voelde me op de dag van de stemming in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling een roepende in de woestijn. Ik heb de amendementen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming en sterk daarmee verwante amendementen van mijzelf gesteund en gepleit voor een geleidelijke afbouw van subsidies voor alle soorten tabak. Helaas waren mijn geestverwanten bij die gelegenheid verhinderd. Ik ben het volkomen eens met collega Whitehead. Met de voorstellen die nu voor ons liggen zetten we een volstrekt verkeerde koers. Als Europese landbouwers tabak willen verbouwen moeten ze dat maar doen zonder subsidie, en de bestaande subsidies dienen in de loop van de jaren te worden afgebouwd, waarbij gebieden onder doelstelling 1 en 5B tijdens de overgangsperiode in aanmerking moeten komen voor aanvullende steun. Er is geen enkele verdediging aan te voeren voor het voorstel de subsidies aan rijke landen gedurende de komende drie jaar te verhogen.

Schierhuber
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, tabak is een plant en dat blijkt ook duidelijk uit het huidige debat, waar de meningen uiteenlopen, en uit de steeds weerkerende hevige discussies die vooral worden gevoerd door mensen die niets met landbouw te maken hebben en bij wie het eerder om een politiek-maatschappelijke stellingname gaat. Daarom wil ik de rapporteur van harte danken voor de moeite die hij zich heeft getroost.
De tabaksteelt speelt in Europa en in de betrokken lidstaten een zeer uiteenlopende rol in de landbouw. Velen eisen dat de EU de tabaksproductie onvoorwaardelijk stopzet. Dit is volgens mij niet doeltreffend, en wel om een aantal redenen. In vele Europese regio's is tabaksbouw vaak de enig mogelijke vorm van landbouwproductie, vooral in sommige gebieden die onder doelstelling 5B vallen, maar ook in de zogenaamde rijke landen, zoals Oostenrijk. Veel familiebedrijven werken daar in moeilijke omstandigheden, ze zijn afhankelijk van de tabaksteelt, omdat deze de enige inkomensbron vormt. Overschakeling op andere landbouwproducten is vaak niet mogelijk vanwege het klimaat. Ik denk dus dat wij ons allen zeer bewust zijn van de sociale en economische druk op de bevolking in die regio's.
Voorts lijkt het tamelijk onrealistisch te denken dat, wanneer men in Europa de tabaksproductie volledig stopzet, de burgers minder zullen roken of er zelfs mee stoppen. Het enige gevolg zou zijn dat wij al onze sigaretten en tabakswaren uit derde landen in gaan voeren. Ik hoop dat men mij niet verkeerd begrijpt. Ik ben een uitgesproken voorstander van een gezonde levenswijze en ik rook zelf niet. Toch vind ik dat iedereen zelf moet uitmaken hoe hij met zijn gezondheid omspringt. Zoveel eigen verantwoordelijkheid wil ik ieder van ons wel gunnen.
In dit verband wil ik er ook op wijzen dat de kwaliteit van tabak moet verbeteren en ook dat het mogelijk moet zijn in de EU de tabaksproductie vrijwillig stop te zetten, maar de EU moet daarvoor in financiële steun voorzien.

Santini
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het lijkt wel alsof we in een stadion zitten. Het is telkens een soort derby als we het hier over tabak hebben, met altijd dezelfde discussie tussen vertegenwoordigers van de Latijnse, mediterrane en Angelsaksische wereld, alsof die zelf niet zouden roken. Het is verontrustend dat de meningen na een jaar - sinds we hier weer zitten om over de GMO te debatteren - nog altijd op dezelfde manier zijn verdeeld en dat nog steeds dezelfde argumenten worden gehanteerd. Ik heb maar nauwelijks de verleiding kunnen weerstaan het reactievermogen van de aanwezige leden te testen door mijn speech van een jaar geleden hier opnieuw af te draaien! Maar wat ik nu ga zeggen wijkt daar hoe dan ook niet veel van af.
Hoe dan ook, terwijl deze derby voortduurt worden er punten toegekend aan diegenen die de tabaksindustrie in Europa het liefst zouden zien verdwijnen. De prijzen en premies zijn sinds 1995 niet meer gestegen, hetgeen betekent dat ze al 5 % van hun werkelijke waarde hebben verloren. Er zit weinig schot in de GMO die, welbeschouwd, vooralsnog alleen de extra kosten behelst. Bovendien moeten we niet vergeten dat de negatieve gevolgen van de overstap op de euro met name voelbaar zijn in gebieden waar tabak wordt verbouwd, en die liggen juist in de meest perifere regio's die onder doelstelling 1 vallen.
Daar komt nog eens bij dat het voorstel voor de GMO en de voorstellen van de Commissie op geen enkele manier rekening houden met de nieuwe elementen die we het afgelopen jaar in dit vraagstuk hebben proberen te verwerken. Die vernieuwingen liggen juist op het sociale vlak en verwijzen naar de voorstellen - daar is in dit Huis herhaaldelijk naar verwezen - waarin wordt gepleit voor afschaffing van de tabaksteelt, alsof we op die manier kanker kunnen bestrijden. Alsof rokers zouden ophouden met roken als er op onze markt geen Europese sigaretten meer verkrijgbaar zijn. Dat belooft gouden tijden voor de grote Amerikaanse multinationals! Hoe het ook zij, we zijn ook vanavond weer getuige van een benadering die op veel punten onjuist is. De rokers zullen niet stoppen met roken, laat dat duidelijk zijn, maar wee als de tabaksplanters het zouden opgeven: dan krijgen wij er in Europa pakweg 1.380.000 werklozen bij. Het is dus evident dat dit uiterst negatieve gevolgen zou hebben.
Toch zijn er verschillende amendementen waarin dit alles serieus wordt voorgesteld, en ze hebben de steun van de heer Collins en anderen. Tegen collega Collins die stelt: "Stop met het verbouwen van tabak en ga maar iets anders produceren binnen de landbouwsector" , wil ik zeggen dat zo'n omschakeling lang niet overal mogelijk is en bovendien: zo'n stap gaan wij toch ook niet van andere Europese burgers verlangen? Ik zou hem op mijn beurt willen vragen waarom jullie Engelsen bijvoorbeeld niet stoppen met de productie van whisky, aangezien alcohol meer slachtoffers eist dan tabak. Is het niet beter om gewoon over te schakelen op aardbeien?

Keppelhoff-Wiechert
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, zowel het voorstel van de Commissie als het voorliggende verslag kunnen wij resumeren in de formule: structuurbeleid op kosten van de gezondheid. Als niet-rookster en landbouwer vind ik het belangrijk te wijzen op de dubbele moraal in de manier waarop tabak thans wordt gesubsidieerd. Ik kan mij niet voorstellen dat waar tabak groeit, niet ook een andere cultuur kan gedijen. Er zijn alleen maar subsidies nodig als een eventuele stopzetting van de teelt van tabakssoorten tot aankopen buiten de Gemeenschap leidt.
In de gevoelige regio's - met name in Griekenland en Italië - moet er een ander, verbeterd structuurbeleid komen. In die landen kan de productie zeker niet van vandaag op morgen worden omgeschakeld, maar daarover praten wij volgens mij reeds veel te lang. Als ik het vanuit mijn eigen nationaal standpunt bekijk, zijn de voorstellen van de Commissie aanvaardbaar. De garantiedrempels zijn weliswaar verlaagd, maar die verlaging maakt het ook mogelijk de premies voor de noordelijke landen op te trekken. Algemeen gezien zeg ik dat de subsidies in hun huidige vorm moeten worden afgeschaft. Waarom? Met hogere subsidies worden landen die tabak produceren echt niet aangespoord tot omschakeling van productie, maar wel worden ze gesterkt in hun streven gewoon verder te gaan als voorheen, want de schadelijkste sigaretten worden merkwaardig genoeg het sterkst gesteund.
De voorstellen van de Commissie zijn louter marktgericht. De quota's voor soorten met gegarandeerde afzetmogelijkheden en hoge marktprijzen worden progressief verhoogd en de quota's voor soorten met geringere afzetmogelijkheden en lagere marktprijzen worden dienovereenkomstig verlaagd. Sinds 28 jaar wordt de tabaksteelt massaal gesteund en niets wijst erop dat men het roer wil omgooien. De soorten die in de EU worden geproduceerd zijn van geringe kwaliteit. De telers zouden wat meer ambitie moeten hebben om de kwaliteit van hun productie te verhogen.
Een vraag tot besluit: welke gevolgen moeten uit dit alles worden getrokken? Ten eerste, de subsidiëring van tabak tot in 2008 moet volgens mij worden afgeschaft. Ten tweede, in de overgangsperiode moet die subsidiëring op een sociaal aanvaardbare manier worden afgebouwd. Ten derde, in het kader hiervan moeten de minder schadelijke soorten worden gesteund en moet de steun voor soorten die de gezondheid echt schaden worden afgeschaft. Ten vierde, in de periode waarin op andere landbouwproducten wordt omgeschakeld, moet financiële steun worden gegeven. Dit is niet tegen de rokers gericht, maar is bedoeld om de kwaliteit te verbeteren, de gezondheid te bevorderen en ook een oplossing voor de landbouwers aan te reiken.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen beginnen met mijn gelukwensen aan het adres van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, en van rapporteur Trakatellis in het bijzonder, vanwege de doelmatigheid en kwaliteit van hun werk inzake het voorstel tot voltooiing van de hervorming van de GMO voor ruwe tabak. We hebben eerlijk gezegd al uitgebreid gediscussieerd over het verslag van de landbouwcommissie en het voorstel tot hervorming van de GMO. Dit heeft geleid tot een consensus tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie omtrent de noodzaak van handhaving van de steun aan tabaksplanters. Tegelijk met deze steun bieden we deze sector een stimulans om de kwaliteit van hun product te verhogen. In overeenstemming met de inhoud van het verslag stelt de Commissie voor om het niveau van de premies en de quota's ongewijzigd te laten, hoewel ze overweegt het volume van de quota voor groep V stelselmatig te verminderen.
Dit vooropgesteld, wil ik de voornaamste kwesties die met de ingebrachte amendementen aan de orde zijn gesteld, even onder de loep nemen. De Commissie kan de amendementen 1 en 3, waarin wordt voorgesteld de oogst van 1999 niet in aanmerking te nemen, niet accepteren, omdat de hervorming van de GMO met ingang van 1999 van kracht moet worden. De gevolgen van dit voorstel voor de producenten zijn overigens beperkt, gezien het feit dat de garantiedrempels voor alle variëteiten zijn vastgesteld, met uitzondering van groep V: voor deze groep liggen de geldende garantiedrempels onder de 30 % voor Griekenland en onder de 22 % voor Italië. Dit tekort wordt aan andere groepen overgedragen vanwege de middelmatige kwaliteit en de lage marktprijzen.
We kunnen amendementen 2 en 6 evenmin goedkeuren, omdat we de jaarlijkse begroting nu eenmaal stabiel moeten houden. Amendementen 4 en 5 inzake de negatieve gevolgen van de monetaire omschakeling moeten helaas ook worden verworpen, omdat naar het oordeel van de Gemeenschap voor de gemeenschappelijke ordening van de tabaksmarkt dezelfde regels moeten gelden als voor de andere GMO's.
Wat betreft de amendementen inzake de garantiedrempels, nummers 7, 8 en 9, moet ik u zeggen dat de Commissie voor al die variëteiten van groep V een marktcrisis wil voorkomen. Er gelden voor deze variëteiten vrij lage marktprijzen en ze moeten concurreren met sigaretten uit Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie. Wij zijn dus wel bereid een onderzoek in te stellen naar de gevolgen van de voorgestelde transfer van volumes naar andere groepen, maar we bevestigen dat we het nodige voorbehoud hebben voor wat betreft een mogelijke inkrimping van groep V.
De amendementen 10 en 13 kunnen wij niet overnemen omdat het extra bedrag voor de producenten uit de noordelijke lidstaten in overeenstemming is met de situatie van die producenten en dus niet gewijzigd hoeft te worden.
De amendementen 11, 12, 14 en 15 betreffen de verplichte afkoop van de Gemeenschap. Ik bevestig hierbij hetgeen de Commissie heeft voorgesteld en het Parlement heeft afgesproken de laatste keer dat commissaris Fischler zich hier over dit vraagstuk heeft uitgelaten, namelijk dat de tabaksproductie in de Unie slechts ongeveer een derde van de totale communautaire consumptie dekt. Met de invoer van tabak, die nu dus al twee derde van het interne verbruik voor haar rekening neemt, zouden we dus gemakkelijk de gehele consumptie kunnen dekken. Dat neemt niet weg dat de steun voor de tabaksplanters van cruciaal belang is, aangezien ze geconcentreerd zijn in de minst ontwikkelde regio's van de Europese Unie en geen duidelijke economische of agrarische alternatieven hebben, zoals hier al is opgemerkt. Dankzij de hervorming van de tabakssector kunnen planters zich nu al op vrijwillige basis terugtrekken, maar het zou niet goed zijn als we hen daartoe zouden dwingen. De Commissie kan deze amendementen dus niet overnemen.

Trakatellis
Mijnheer de commissaris, u was een en al lof voor dit verslag, maar ik heb uiteindelijk niet mee gekregen welke amendementen van de landbouwcommissie u kunt overnemen. Waarom al die lof als u geen enkel amendement overneemt? Dat wilde ik dus graag horen: welke amendementen aanvaardt u?

Monti
Geachte heer Trakatellis, het is evident dat dit verslag een waarde heeft die aan de afzonderlijke amendementen ontstijgt. Wij hebben dan ook woorden van waardering uitgesproken over de algehele opzet van het verslag. Zoals ik al gezegd heb, kan de Commissie de amendementen 7, 8 en 9 overnemen. Dan wat betreft de amendementen inzake de garantiedrempels: de Commissie wil een marktcrisis voorkomen voor al die variëteiten van groep V die vrij lage marktprijzen hebben en moeten concurreren met sigaretten uit Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie. Wij zijn dus wel bereid een onderzoek in te stellen naar de gevolgen van de voorgestelde transfer van volumes naar andere groepen, maar wij bevestigen dat wij onze reserves hebben wat betreft een mogelijke inkrimping van groep V.

Lambraki
Neemt u mij niet kwalijk, mevrouw de Voorzitter, misschien is het een kwestie van vertaling. Ik heb het antwoord van de heer Monti nog steeds niet begrepen. Waarom al die beleefdheid als wij enkel een antwoord willen? Welke amendementen neemt de heer Monti over? Dat was de vraag van mijnheer Trakatellis. Één woord is voldoende als antwoord. Zegt u 1, 2, 3 of geen! Ik heb de indruk dat niet één amendement is aanvaard, maar laat hij ons dat met één woord zeggen, opdat wij hier niet vandaan gaan zonder er iets van te hebben begrepen.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, ik probeer zo goed mogelijk uitleg te geven aan het standpunt van de Commissie omtrent een vraagstuk dat, zoals u weet, niet tot mijn eigen bevoegdheden behoort maar tot die van commissaris Fischler. We hebben het over de aanneming van amendementen 7, 8 en 9 met overdracht, ofwel wijziging van bijlage II, voor overdracht van de volumes van groep III naar groep I en II in Frankrijk. De Commissie behoudt zich het recht voor om de andere overdrachten onder de loep te nemen, die echter al door de amendementen 7, 8 en 9 worden gedekt, dus de overdrachten in bijlage II, teneinde de beperking van groep V in Griekenland te verminderen, en de overdrachten in bijlage II tegen de invoering van Katerini en soortgelijke variëteiten in Italië. Ik hoop dat ik de zaak nu wat heb verduidelijkt.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.

Statuut van de ambtenaren van de EG
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over het verslag (A4-0098/99) van de heer Lehne, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging van verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 259/68 tot vaststelling van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen (COM(98)0312 - C4-0332/98-98/0176(CNS)).

Lehne
- (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, dit is inderdaad een heel belangrijk verslag. In de voorbije jaren heeft dit Parlement een hele reeks beslissingen genomen, met name in het kader van resoluties over begrotingskwesties. Ik geloof dat toen telkens gebleken is dat dit Parlement een statuut wou voor de medewerkers van de EU-Parlementsleden.
Wij herinneren ons allen het verslag van de Rekenkamer, dat wij enkele maanden geleden hebben ontvangen en waarin - en ik druk mij voorzichtig uit - heel wat kritiek werd geuit op de bezoldiging van de medewerkers. Daarom meen ik dat het hoog tijd is dat het probleem van de bezoldiging en de arbeidsvoorwaarden voor de medewerkers geregeld wordt. Hoe doet er niet toe hoe, als het maar op een serieuze en verstandige manier gebeurt. Het voorstel waarover wij ons moeten uitspreken en dat door de Europese Commissie is voorgelegd, is eigenlijk niet door haarzelf uitgewerkt, maar door de administratie van dit Huis, en de Voorzitter van ons Parlement heeft er bij de voorzitter van de Commissie op aangedrongen dit over te nemen. Welnu, dit voorstel is in zijn huidige vorm voor mij onaanvaardbaar.
Het voorstel bepaalt in principe dat in de regeling voor de andere personeelsleden een nieuw artikel 78 wordt ingevoegd, waarin staat dat de parlementaire medewerkers deel uitmaken van de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen en dat voor de rest de arbeidsvoorwaarden moeten worden geregeld in algemene dienstvoorschriften, die door het Parlement zelf uitgevaardigd moeten worden. Daar ligt nu net het probleem.
De rechtsgrondslag voor het Statuut van de ambtenaren en de regeling voor de andere personeelsleden, namelijk het Fusieverdrag, voorziet niet in delegatie ten gunste van het Parlement. Mijn kritiek op dit voorstel van de Commissie, het voorstel dus dat door de administratie van het Parlement is uitgewerkt, was dan ook steeds dat deze kwesties niet via uitvoeringsbepalingen konden worden geregeld. Ik sta trouwens niet alleen met deze mening. Het Europese Hof van Justitie heeft in een arrest van 7 mei 1992 precies hetzelfde vastgesteld, namelijk dat de in het kader van het Statuut uitgevaardigde algemene uitvoeringsbepalingen criteria kunnen vaststellen die de administratie moet volgen bij de uitoefening van haar beslissingsbevoegdheid of die de betekenis van onduidelijke bepalingen in het Statuut moeten verduidelijken. Het Hof stelt voorts vast dat ze evenwel het toepassingsgebied van het Statuut niet via een precisering van een eenduidige bepaling in dat Statuut kunnen beperken. Met andere woorden, uitvoeringsbepalingen mogen niet in tegenspraak zijn met de wezenlijke inhoud van het Statuut. Zijn ze dat wel, dan zijn ze ongeldig en irrelevant. Ze hebben niet hetzelfde rechtskarakter als het Statuut zelf.
De Europese Rekenkamer heeft in een verslag aan de Raad, dat op diens verzoek is opgesteld, het volgende standpunt ingenomen met betrekking tot dit Commissievoorstel: "In het voorliggende geval kunnen algemene uitvoeringsbepalingen die voor een bepaalde categorie van hulpkrachten de toepassing uitsluiten van regelmatige, eenduidige bepalingen in het Statuut, inzonderheid met betrekking tot de tewerkstellingsduur, als onwettig worden beschouwd en kan, in geval van klacht tegen een individuele beslissing, de toepassing ervan op de helling worden gezet" . Met andere woorden, de Rekenkamer zegt precies hetzelfde als rapporteur Lehne en als het Europese Hof van Justitie: als wij het voorstel van de Commissie aannemen, zal men ons de uitvoeringsbepalingen aanwrijven en uiteindelijk enkel de bepalingen van het Statuut over de ambtenaren en andere personeelsleden toepassen. Daardoor zal niet langer rekening kunnen worden gehouden met de specifieke kenmerken van het werk van de parlementaire medewerkers. Het enige resultaat hiervan zal zijn dat het Europees Parlement er 2.000 ambtenaren bij krijgt - ik schat namelijk het aantal parlementaire medewerkers op 2.000. Dat vind in niet verantwoord, ook niet in de zin van datgene waar het hier uiteindelijk om gaat.
Daarom heb ik de Commissie juridische zaken en rechten van de burger oorspronkelijk voorgesteld de rechtsgrondslag te wijzigen en een statuut voor de parlementaire medewerkers op te stellen. Dat statuut zou als bijlage bij het Statuut van de Parlementsleden worden gevoegd en zijn rechtsgrondslag vinden in de bepalingen van artikel 190 van het Verdrag van Amsterdam. De Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft dit om tactische redenen van de hand gewezen, om te voorkomen dat in de Raad de besluitvorming over het statuut van de parlementsleden en over het statuut van de parlementaire medewerkers onderling afhankelijk werden.
Het gevolg hiervan is echter dat de bepalingen die het voorwerp moeten zijn van overeenkomsten tussen de medewerkers, de Parlementsleden en natuurlijk de administratie van het Parlement, in het Statuut zelf, of heel concreet in het voorstel van de Commissie moeten worden vastgelegd. Dat heb ik in een tweede verslag aan de Commissie juridische zaken en rechten van de burger voorgesteld.
Wellicht is er maar één juridisch aanvaardbaar alternatief, namelijk helemaal geen statuut voor de parlementaire medewerkers vaststellen en in plaats daarvan de quaestoren of het Bureau van dit Parlement te laten beslissen onder welke voorwaarden überhaupt nog een secretariaatstoelage kan worden toegekend, en daarbij bijvoorbeeld ook het probleem van de sociale zekerheid en van de passende bezoldiging in het eisenpakket op te nemen.
In de Commissie juridische zaken en rechten van de burger is het toen tot een spannende stemming gekomen. In het begin werd mijn standpunt gesteund, maar in de eindfase haalde het standpunt van de Commissie het. Het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger bevat dan ook tegenstrijdigheden en ik, als rapporteur, kan hetgeen daar beslist werd niet steunen.
Dat is de aanleiding waarom ik in deze plenaire vergadering ook namens mijn fractie opnieuw de amendementen indien die in mijn aanvankelijke verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger stonden, met het verzoek deze aan te nemen. Ik vrees dat, als wij in deze kwestie het voorstel van de Commissie zonder meer volgen, de Raad niet tot een positieve besluitvorming zal komen, gelet op de bezwaren die reeds bij de Raad bestaan en die ook naar voren komen in het door mij geciteerde arrest van het Hof van Justitie en in het tweede verslag van de Rekenkamer. Wij zouden dus als het ware een alibibesluit vormen onder het motto: het Parlement wil weliswaar een statuut voor de parlementaire medewerkers, maar neemt een onrealistische tekst aan, waarvan het weet dat de Raad daar naderhand niet mee akkoord kan gaan. Daarmee zou niemand gebaat zijn, noch de parlementaire medewerkers, noch de leden van dit Huis.
Alleen om die reden vraag ik dit Parlement met aandrang om het oorspronkelijke ontwerpverslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger te volgen en niet het voorstel van de Commissie. Als dit niet lukt en er dus morgen geen meerderheid voor mijn voorstel wordt gevonden, zie ik mij, met het oog op een bevredigend resultaat, verplicht om terugverwijzing naar de Commissie juridische zaken en rechten van de burger te verzoeken. En als het echt niet anders kan, vraag ik dat dit ontwerpverslag wordt verworpen. Ik wil en kan immers niet verantwoordelijk zijn voor iets wat ik verkeerd vind en dat alleen maar een alibi is, dat de problemen waarmee wij in dit verband worden geconfronteerd, niet kan oplossen.

Gebhardt
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik moet zeggen dat de scherpe verwijten van de rapporteur aan het adres van de Commissie niet zo namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger geuit moeten worden. Dat wilde ik vooreerst rechtzetten.
De werkzaamheden over het statuut van de parlementaire medewerkers verliepen moeizaam en werden daarenboven bemoeilijkt door dissonante geluiden op de achtergrond. Toch is men er in geslaagd een oplossing te vinden waardoor de parlementaire medewerkers eerlijke arbeidsvoorwaarden en sociale bescherming krijgen en tegelijk de autonomie van het Europees Parlement wordt gevrijwaard. Met haar voostellen maakt de fractie van de sociaal-democraten en socialisten die oplossing mogelijk. Het is in het belang van onze nauwste medewerkers dat wij die met een ruime meerderheid goedkeuren.
De amendementen van mijn fractie bevatten twee elementen die elkaar aanvullen: uitgaande van het voorstel van de Commissie worden de grondbeginselen van de dienstbetrekkingen tussen de Parlementsleden en hun medewerkers geregeld. Dat verzekert ons van het vereiste akkoord van de Raad. De Raad kan er niets op tegen hebben wanneer wij verlangen dat de algemene arbeidsvoorwaarden, inclusief indienstneming, ontslag, bezoldiging en sociale bescherming in een overeenkomst worden vastgelegd. Hij kan er ook niets op tegen hebben dat bepalingen omtrent de zwijgplicht en het verbod op ongeoorloofde nevenactiviteiten, met inbegrip van lobbying, contractueel worden vastgesteld. Het verbod op discriminatie van burgers uit landen buiten de EU ligt voor de hand gelet op de nakende uitbreiding van de Unie. De Raad zal dan ook het statuut zeker niet doen mislukken.
De autonomie van het Parlement om in eigen aangelegenheden zelf te beslissen wordt door het tweede element van ons voorstel veiliggesteld. Het gaat om algemene uitvoeringsbepalingen die wij als Parlement zelf vaststellen. In die uitvoeringsbepalingen worden, op basis van een voorstel van de bevoegde commissie, de details van de arbeidsovereenkomsten vastgelegd. Daarin kan ook een reeks voorstellen van de rapporteur worden ingepast zonder dat men het risico loopt dat een of ander voorschrift de Raad niet aanstaat en dat hij daarom het hele statuut verwerpt.
Ik wil nog op twee punten ingaan, die mij erg ter harte gaan. Het eerste houd ik kort en categorisch. Een statuut dat onze medewerkers geen optimale sociale bescherming biedt, ook bij ziekte en ouderdom, kunnen wij meteen wel in de prullenmand gooien. Het is zonde om daarvoor inkt te verspillen.
Ook het tweede punt is uiterst gewichtig. Het betreft de bezoldiging van onze medewerkers. Die moet eerlijk en in overeenstemming met de prestatie zijn. Uiteindelijk betalen wij niet voor getuigschriften en diploma's, maar voor de kwaliteit van het geleverde werk. Die betaling kunnen wij evenwel niet doen op basis van getuigschriften, beroepskwalificaties en ambtenarensalarissen. Daarvoor moeten wij een hoge mate van flexibiliteit hanteren bij het opstellen van de overeenkomsten die wij als werkgever sluiten, flexibiliteit ook wat de bezoldiging betreft.
Overigens duikt hier weer een wezenlijk element op dat wij al in het kader van de discussie rond het statuut van de parlementsleden naar voren gebracht hadden: de contractueel vastgestelde beloning wordt door het Europees Parlement rechtstreeks op de rekening van de medewerker gestort. Dat beschermt ons enigszins tegen de lasterlijke kritiek, die ook de laatste dagen weer te horen is, als zouden de leden van dit Parlement een soort roversbende zijn die hun medewerkers uitbuiten en met nepovereenkomsten hun eigen zakken vullen.
Ik dank u voor uw aandacht en zou willen dat u donderdag samen met mij en mijn fractie stemt voor de sociale zekerheid van onze medewerkers en voor de vrijwaring van de autonomie van het Europees Parlement.

Thors
Mevrouw de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de sprekers die de werkzaamheden met betrekking tot deze regeling als niet eenvoudig bestempelen; ook ik vond het een lastige opgave. Dat strekt het Parlement niet tot eer, en ik moet zeggen dat naar onze mening het resultaat na stemming in de commissie zeker niet bevredigend was.
Wij zijn van mening dat het verslag van de Commissie een goed uitgangspunt vormde. Daarom hebben wij een paar kleine amendementen ingediend, aangezien wij duidelijk willen maken wanneer de voorschriften van de Commissie moeten worden toegepast. Wij vinden dat duidelijk gesteld moet worden voor welke medewerkers deze regeling geldt, en dat er een begrenzing is in de tijd. Een meerderheid van de fractie is ook bereid te aanvaarden dat het beloningssysteem zoals dat in het voorstel van de Commissie staat, het systeem is dat moet worden toegepast.
Tevens vind ik het van het grootste belang dat wij hierover morgen een besluit nemen. Wij kunnen geen terugverwijzing naar de commissie aanvaarden. Ik vind het zeer ondemocratisch dat de rapporteur dit wil voorstellen wanneer zijn standpunten geen doorgang vinden. Ik beveel aan dat een meerderheid in dit Parlement dit voorstel inderdaad over de streep trekt, zodat wij een bevredigende oplossing krijgen wanneer binnenkort zoveel nieuwe assistenten met het nieuwe Parlement hier hun intrede zullen doen. Dit is uitermate belangrijk, en ik dank dan ook de Commissie voor haar inzet terzake.

Sierra González
Mevrouw de Voorzitter, met het oog op de bestaande rechtsonzekerheid waarmee parlementaire medewerkers en hulpfunctionarissen te kampen hebben, en de daaruit voorvloeiende ongelijkheid, is het zonder meer noodzakelijk dat er een verordening komt om aan deze situatie een einde te maken.
Het verslag van de heer Lehne beoogt dat te doen, en heeft positieve kanten die erkenning verdienen. Dat geldt vooral voor de punten die betrekking hebben op de aanwervingsprocedure, de geschillenregeling en de fiscale behandeling. Maar in ander opzichten dreigt het gevaar dat de toepassing van een dergelijke verordening tot meer ongelijkheid leidt dan in de huidige situatie het geval is. Dat zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren als sommige van de ingediende amendementen worden aangenomen, met name het uitgebreide en uiterst gedetailleerde amendement 38, dat uitputtend ingaat op de classificatie van medewerkers, het daarbij behorende bezoldigingsstelsel en de ongelijke sociale voorzieningen.
De overmatige nauwgezetheid van dit amendement laat weinig ruimte voor overgangssituaties. De rechten van medewerkers mogen natuurlijk niet verwaarloosd worden, en wij zijn verplicht te zorgen voor de nodige rechtszekerheid op het moment van aanwerving. Desondanks denk ik dat het op dit ogenblik beter is om voor een wat opener aanpak te kiezen dan wat in het voorstel van de heer Lehne staat. De rapporteur heeft weliswaar een lovenswaardige prestatie geleverd, maar wij zijn het ten dele niet eens met het resultaat.

Ullmann
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, deze kwestie is van uiterst groot belang voor onze nauwste medewerkers. De manier waarop het probleem wordt aangepakt, siert geenszins dit Parlement. In dat opzicht was het misschien niet ten onrechte dat dit debat rond het spookuur werd gepland. Ik kan heel kort zijn: wat de fundamentele vragen betreft, ben ik het volledig eens met de rapporteur en het verheugt mij dan ook dat hij zijn amendementen opnieuw indient. Ik zal ervoor ijveren dat ze worden aangenomen, en dit in het belang van onze medewerkers.
Ik ben het echter ook eens met de twee vorige sprekers. Er moet inderdaad dringend een tekst worden aangenomen die een einde maakt aan de situatie van rechtsonzekerheid, waarin de assistenten thans moeten werken. Wij mogen het niet zover laten komen dat ze zich bijvoorbeeld tot de Europese ombudsman wenden tegen het Parlement omdat door onze schuld de rechtsonzekerheid voortduurt. Ik hoop dat het zover niet komt, maar na wat ik gehoord heb, kunnen wij toch wel redelijk gerust zijn.

Buffetaut
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, ik vraag me af of het niet beleefder is om me tot de tolkencabines te wenden, want ik heb de indruk dat er in die cabines meer mensen zitten dan in de vergaderzaal.
Maar goed. Het lijkt erop dat de aanpak van de heer Lehne helaas noodzakelijk was, zowel op het vlak van de bezoldiging als van de sociale bescherming van onze medewerkers. Een eenvoudig en fundamenteel beginsel van elke sociale doctrine is echter dat iedereen die werkt recht heeft op een eerlijke bezoldiging. Het ziet ernaar uit dat dat niet het geval was en het Parlement heeft zich in navolging van de Commissie over deze kwestie moeten buigen. In het verslag van de heer Lehne worden echter naar mijn gevoel te veel details gegeven over de contractuele betrekkingen en er wordt teveel moeite gedaan om de situatie van onze personeelsleden rigoureus in een statuut onder te brengen.
Het voorstel van de Commissie had het voordeel dat het gekenmerkt werd door een zekere soepelheid en zekerheid en het was als het ware, mutatis mutandis , in de praktijk getest met het stelsel voor medewerkers van de parlementaire fracties, dat veel weg heeft van het stelsel dat de Commissie ons nu voorstelt.
Hoe het ook zij, het belangrijkst lijkt me dat de keuze van een assistent - profiel, capaciteiten, enzovoorts - aan de betrokken afgevaardigde wordt overgelaten, waarbij deze afgevaardigde zowel vrij moet zijn bij het kiezen van de persoon als bij het bepalen van de arbeidsvoorwaarden.

Barzanti
Mevrouw de Voorzitter, naar ons oordeel is nu het moment aangebroken waarop we een bijzonder gecompliceerd dossier moeten afsluiten, maar we mogen niet vergeten welke moeilijkheden nog opgelost zijn. Bij de stemming die morgen zal plaatsvinden zullen we proberen ervoor te zorgen dat het essentiële karakter van de tekst die we moeten aannemen ook inderdaad wordt erkend. Met de term "essentieel' verwijs ik naar de noodzaak verschillende algemene bepalingen vast te stellen waaraan we vervolgens specifieke regelgeving kunnen ontlenen die ons helpt bij het aanpassen van verschillende contractuele aspecten. Deze algemene bepalingen kunnen, uitgaande van het in onze ogen positieve voorstel van de Commissie, eindelijk duidelijkheid scheppen. We willen in het bijzonder de belangrijke en noodzakelijke bepalingen in amendement 31 aan dit Huis aanbevelen, omdat daarin staat dat de medewerkers recht hebben op gelijke behandeling en wat hun bezoldiging betreft op een rechtstreeks contact met het Parlement, ook al moet uiteraard het contact met de afgevaardigde of afgevaardigden voor wie ze werken instandgehouden en zelfs versterkt werden. Op die manier kunnen we helderheid scheppen in deze situatie, hetgeen een onmisbare basis vormt voor een daadwerkelijk transparante en correcte gang van zaken.
Dit Parlement moet deze uitdaging absoluut aangaan; sterker nog, we hadden dat al veel eerder moeten doen. We hebben nu extra veel moed nodig om tot handelen over te gaan. We strijden voor transparantie en eerlijkheid, niet alleen omwille van de medewerkers maar omwille van dit hele Parlement en zijn manier van werken, om de waardigheid en de rechten van eenieder te beschermen.

Monti
Mevrouw de Voorzitter, als u mij toestaat zou ik de rapporteur, de geachte heer Lehne, en de andere leden van de juridische commissie graag willen danken voor hun diepgravend onderzoek naar de situatie van de medewerkers van dit Parlement en voor hun voorstellen voor verbetering van die situatie.
Het voorstel van de Commissie is uitgewerkt op verzoek van de Voorzitter van het Parlement en op basis van een verslag van het Bureau van dit Parlement. De Commissie heeft gebruik gemaakt van haar initiatiefrecht teneinde een juridisch kader te kunnen opstellen, overigens met respect voor de autonomie waarmee de leden van het Parlement de voorwaarden voor aanstelling, duur van overeenkomsten en bezoldiging kunnen vaststellen.
In het huidige systeem zijn zowel de voorwaarden voor aanstelling als de beloning en de regels voor sociale zekerheid afhankelijk van een rechtstreekse overeenkomst tussen de parlementaire medewerker en de afgevaardigde die hem of haar aanneemt. Dit heeft geleid tot een grote verscheidenheid aan contractformules die lang niet altijd recht doen aan een aantal minimumeisen ten aanzien van de gelijke behandeling van de medewerkers. Zoals het Bureau van het Parlement al heeft aangegeven, is duidelijk geworden dat de huidige problemen het best kunnen worden bestreden door de parlementaire medewerkers de voordelen van de status van hulpfunctionaris te bieden. Daarbij zou hun functie wel aan specifieke normen onderworpen blijven, afhankelijk van de aard van hun activiteiten.
Dit betekent dat ieder Parlementslid zijn of haar medewerkers zelf kan blijven selecteren, maar dat die medewerkers wel kunnen profiteren van de regelgeving die voor andere functionarissen geldt, met uitzondering van de vrijstellingen waarin het voorstel voorziet ten aanzien van de voorwaarden voor aanstelling, bezoldiging en de duur van de overeenkomst.
Het voorstel van de Commissie biedt een rechtsgrondslag die het u als afgevaardigden mogelijk maakt uw medewerkers de status van hulpfunctionaris te bieden. Als deze rechtsgrondslag eenmaal is aangenomen wordt het noodzakelijk in een tweede fase de interne en specifieke normen van het Parlement vast te stellen op basis waarvan de medewerkers kunnen profiteren van een billijker en logischer stelsel dan het huidige.
Omwille van de uitgangspunten die ik zojuist heb genoemd en ook om ervoor te zorgen dat de betreffende verordening zo spoedig mogelijk wordt aangenomen, is de Commissie niet van zins haar voorstel nog te wijzigen. Amendementen 1, 4, 5 en 11 hebben betrekking op de regeling ten aanzien van de kosten en vergoedingen van de afgevaardigden. Aangezien op die manier de bepalingen van het statuut voor ambtenaren en andere personeelsleden gewijzigd zouden worden, kan de Commissie deze amendementen niet overnemen. Met de andere amendementen die in het verslag van de heer Lehne zijn opgenomen wordt beoogd bepalingen in de verordening op te nemen die door de Raad goedgekeurd zouden moeten worden, terwijl de Commissie er de voorkeur aan geeft dat bepalingen van dit type door het Parlement in zijn eigen Reglement worden opgenomen krachtens artikel 78 bis. Dat is de reden waarom de Commissie deze amendementen moet afwijzen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.00 uur plaats.
De vergadering wordt om 0.10 uur gesloten

