Sprawozdanie Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ds. konfliktu w Gruzji (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Komisji w sprawie sprawozdania Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ds. konfliktu w Gruzji.
Vytautas Landsbergis
Pani przewodnicząca! Nawiązując do kwestii proceduralnych, chciałbym zaprotestować przeciwko manipulacjom w sekretariacie. Lista mówców na debatę w sprawie Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ds. konfliktu w Gruzji została dostarczona, ale nazwiska niektórych osób - między innymi moje - zostały z niej wykreślone. Dlatego domagam się czasu wystąpienia zgodnego z wcześniejszymi ustaleniami, które obowiązywały do ostatniej chwili. Proszę o głos po wystąpieniu pana posła Kasoulidesa.
Przewodnicząca
Panie pośle Landsbergis! Wygląda na to, że na liście znajdują się tylko osoby reprezentujące poszczególne grupy i jest już wyznaczona osoba, która będzie przemawiać w imieniu Grupy PPE. Mogę jednak zaproponować panu możliwość zabrania głosu na zasadzie pytań z sali.
Leonard Orban
komisarz. - (RO) Cieszę się, że mam dzisiaj możliwość przedyskutowania z państwem sprawy Gruzji. Niecały rok po konflikcie zbrojnym z Rosją Gruzja stoi w obliczu wielu wyzwań istotnych dla Unii Europejskiej. Dlatego musimy skoncentrować naszą uwagę na tym kraju.
Sprawozdanie Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ds. konfliktu w Gruzji, nadzorowane przez ambasadora Szwajcarii, panią Heidi Tagliavini, zostało opracowane na życzenie Unii Europejskiej w oparciu o decyzję Rady. Sprawozdanie jest jednak całkowicie niezależne, a Unia Europejska nie była zaangażowana w jego przygotowanie, ani nie ingerowała w jego treść. W związku z tym nie będę szczegółowo omawiał wyników sprawozdania.
Jesteśmy przekonani, że sprawozdanie pozwoliło osiągnąć główny cel, którym było wyjaśnienie wydarzeń z sierpnia 2008 roku oraz zrozumienie najważniejszych przyczyn konfliktu. W sprawozdaniu wyraźnie podkreślono - jak to zwykle bywa w sytuacjach konfliktowych - że nie można za konflikt obwiniać tylko jednej strony. I Gruzja, i Rosja zasługują na krytykę za swoje działania. Ze sprawozdania wynika również wniosek, że społeczność międzynarodowa powinna działać szybciej i bardziej zdecydowanie w wyjątkowo napiętych sytuacjach, które mogą przerodzić się w akty przemocy.
Unia Europejska zdecydowanie podtrzymuje przyjęte stanowisko w sprawie integralności terytorialnej Gruzji. Obecnie powinniśmy dołożyć starań, aby uniknąć konfliktów w przyszłości i pokojowo rozwiązać istniejące napięcia. Jest to jedyna droga do osiągnięcia trwałego pokoju i stabilności w regionie.
Panie i panowie! Wojna odcisnęła na Gruzinach głębokie piętno i dzisiaj ten kraj nadal musi uporać się z fundamentalnymi problemami, takimi jak zaspokojenie podstawowych potrzeb wysiedleńców. W związku z tym mam przyjemność poinformować, że po konflikcie udaje się z powodzeniem realizować program pomocowy, przygotowany przez Komisję Europejską przy wsparciu państw członkowskich i innych krajów. Jak państwo wiecie, program Komisji Europejskiej zapewnia pomoc do wysokości 500 milionów euro w latach 2008-2010. Program koncentruje się między innymi na potrzebach osób wysiedlonych wewnątrz kraju i na środkach ekonomicznych generujących wzrost gospodarczy i stymulujących powstawanie nowych miejsc pracy. Ponadto Komisja Europejska zaproponowała, by stworzyć Gruzji możliwość skorzystania z pomocy makrofinansowej do wysokości 46 milionów euro w celu przezwyciężenia skutków kryzysu finansowego i gospodarczego.
Obecnie misja obserwacyjna Unii Europejskiej w Gruzji jest jedynym międzynarodowym przedsięwzięciem monitorującym sytuację w kraju. Misja ta odgrywa istotną rolę, ale chcielibyśmy, aby jej działalność została rozszerzona na terytorium całego kraju. Rozmowy w Genewie, prowadzone wspólnie przez Unię Europejską, Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) oraz Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) stwarzają niepowtarzalną okazję do politycznego dialogu miedzy wszystkimi stronami. Będziemy nadal podejmować działania, mające na celu wspieranie konstruktywnych dyskusji prowadzące do konkretnych rezultatów.
Obecnie grupa robocza, zajmująca się sprawami ludzi wysiedlonych wewnątrz kraju i aspektami humanitarnymi - prowadzona wspólnie przez Komisję Europejską i Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) - rozważa różne działania, które mogą zostać podjęte w celu umożliwienia powrotu uchodźcom i osobom wysiedlonym w kraju i innym takim osobom. W tym samym czasie w Abchazji i Południowej Osetii przyjęto dwa mechanizmy służące zapobieganiu konfliktom i reagowaniu na nie. Oba przyniosły pozytywne rezultaty w zakresie zmniejszenia liczby incydentów i ułatwienia przekraczania granic wspomnianym osobom.
Biorąc pod uwagę wypadki z niedawnej przeszłości, przywrócenie w Gruzji stabilności, bezpieczeństwa i pokoju jest niezwykle ważne. Potrzeba reform gospodarczych i politycznych jest w tym kraju większa niż kiedykolwiek. Partnerstwo wschodnie, powołane w maju w Pradze, stwarza silne podstawy dla jeszcze większego wsparcia Gruzji w ramach współpracy zarówno dwustronnej, jak i wielostronnej z innymi partnerami w regionie. Jednym z kluczowych elementów jest propozycja zbudowania silniejszych związków politycznych i handlowych. Zgodnie z partnerstwem wschodnim Rada ds. Stosunków Zewnętrznych postanowiła we wrześniu, że dyrektywy w sprawie negocjacji nowych umów muszą zostać przygotowane dla wszystkich trzech krajów Kaukazu Południowego, między innymi dla Gruzji.
Oprócz wzmocnienia relacji politycznych, zaproponujemy również, aby w nowej umowie z Gruzją uwzględnić stworzenie rozszerzonej, kompleksowej strefy wolnego handlu. Należy wspomnieć, że taka strefa zapewni stopniowe dopasowanie gospodarki Gruzji do wewnętrznego rynku Unii Europejskiej. Nie trzeba wyjaśniać, że do realizacji tego ambitnego, długoterminowego celu niezbędne będzie podejmowanie i wspieranie przez Gruzję wysiłków nastawionych na wdrożenie reform. Negocjacje w sprawie rozszerzonej, kompleksowej strefy wolnego handlu rozpoczną się natychmiast po spełnieniu koniecznych warunków.
Chciałbym dodać, w nawiązaniu do kwestii relacji z Gruzją, że nasze działania zmierzające do zwiększenia kontaktów między ludźmi są skuteczne. Komisja zakończyła negocjacje w sprawie porozumienia umożliwiającego zwolnienie z obowiązku wizowego i zapewniającego readmisję, którego treść jest dostępna w Radzie. Mamy nadzieję, że w najbliższym czasie uda się doprowadzić procedury do końca.
Panie i panowie! Wierzę, że jesteśmy zgodni co do kluczowej roli Gruzji w naszym sąsiedztwie. W związku z tym jest sprawą najwyższej wagi, abyśmy wywiązali się z naszych zobowiązań w tym kraju i pomogli sprostać licznym wyzwaniom, w szczególności w zakresie wprowadzenia programu reform. Ponieważ Gruzja robi postępy we wdrażaniu reform politycznych i gospodarczych, związki Unii Europejskiej z tym krajem będą coraz bliższe i głębsze.
Ioannis Kasoulides
w imieniu grupy PPE.- Pani przewodnicząca! Przede wszystkim zapoznaliśmy się ze sprawozdaniem przygotowanym przez niezależną komisję śledczą. Bardzo trudno w takich okolicznościach ocenić, która strona zaczęła, a która zareagowała. Istotne jest, że w ciągu roku od wybuchu konfliktu sytuacja nie zmieniła się i wiele zasad popieranych przez Unię Europejską nadal jest naruszanych.
Po pierwsze, jak powiedział pan komisarz, obowiązuje zasada poparcia integralności terytorialnej Gruzji. Żadne nasze działania - nie tylko dyplomatyczne - nie powinny popierać ani społeczności udynów ani separatyzmu. Zaistniała sytuacja związana z użyciem siły jest nie do przyjęcia i nigdy nie spotka się z akceptacją.
Po drugie, osoby wysiedlone mają prawo do powrotu do swoich domów; chodzi więc o podstawową swobodę przemieszczania się, jak pan powiedział, wiążącą się z przekraczaniem granic. Własność nieruchomości i zasiedlenie powinny znaleźć się w centrum naszej polityki, a podejmowane przez nas działania powinny koncentrować się na zaspokojeniu tych ludzkich i humanitarnych praw niezależnie od wyniku porozumienia politycznego.
Po trzecie, działania wojenne w Południowej Osetii dowiodły, że konflikt nie został zażegnany. Określenie "zażegnany” sugerowałoby uspokojenie. Jednak brak zainteresowania części społeczności międzynarodowej może doprowadzić do chronicznego i nierozstrzygniętego konfliktu, stwarzającego potencjalne zagrożenie dla pokoju i stabilności. Rok po konflikcie podkreślam jeszcze raz ważną rolę Unii Europejskiej i prezydencji francuskiej w doprowadzeniu do zawieszenia broni i powołania misji obserwacyjnej. Obecność europejskich obserwatorów gwarantuje, że żadna strona nie będzie mogła bezpodstawnie oskarżyć drugiej o rozpoczęcie działań wojennych. Wysiłki należy skierować na osiągnięcie politycznego porozumienia, niezależnie od trudności, oraz na kontynuację negocjacji politycznych rozpoczętych w Genewie zaraz po zakończeniu działań wojennych.
Popieramy wysiłki zmierzające do zawarcia nowego układu stowarzyszeniowego w ramach partnerstwa wschodniego, o zakresie wykraczającym poza możliwości handlowe i inwestycyjne. Wspieramy również porozumienie między Wspólnotą Europejską a Gruzją umożliwiające zwolnienie z obowiązku posiadania wiz krótkoterminowych i zapewniające readmisję oraz jesteśmy zadowoleni z funkcjonującego z powodzeniem pakietu pomocowego uruchomionego po konflikcie.
Zoran Thaler
Pani przewodnicząca, panie i panowie, przedstawiciele Komisji! Doceniamy bezstronne i niezależne dochodzenie oraz późniejsze sprawozdanie w sprawie konfliktu w Gruzji w 2008 roku, przeprowadzone przez międzynarodową komisję śledczą, kierowaną przez panią ambasador Szwajcarii - panią Heidi Tagliavini. Przed wybuchem wojny w Południowej Osetii w nocy z siódmego na ósmego sierpnia 2008 roku, która doprowadziła do śmierci wielu cywilów, byliśmy świadkami licznych prowokacji ze strony obu krajów. Interwencja wojsk rosyjskich, w tym inwazja na Gruzję, była nieproporcjonalna i bezpodstawna. Obie strony konfliktu ponoszą odpowiedzialność za naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego. Zostało to potwierdzone także w sprawozdaniu i w relacjach różnych organizacji, między innymi organizacji Human Rights Watch.
Co powinniśmy teraz zrobić? Rosja musi dotrzymać warunków porozumienia pokojowego. Po pierwsze, musi wycofać się z terenów okupowanych od 7 sierpnia 2008 r. Powinna zapewnić natychmiastowy, wolny i nieograniczony dostęp do Południowej Osetii członkom misji obserwacyjnej Unii Europejskiej i agencjom międzynarodowym, w tym Organizacji Narodów Zjednoczonych, aby mogli oni nadzorować zawieszenie broni i pomoc humanitarną. Około 25 - 30 tysięcy Gruzinów zostało wysiedlonych w Południowej Osetii i faktyczne władze Południowej Osetii muszą umożliwić im powrót do domów.
Nie ulega wątpliwości, że integralność terytorialna Gruzji musi być zachowana. Są jednak niepokojące sygnały świadczące o autorytaryzmie w Gruzji. Nadużywanie prawa przez prezydenta Saakaszwiliego, rosnąca wrogość wobec jakichkolwiek opozycyjnych głosów, ciągłe ograniczanie wolności słowa i kontrowersyjne niekiedy przemówienia nacjonalistyczne bardzo szkodzą Gruzji. Gruzja będzie mogła wrócić na proeuropejską i demokratyczną ścieżkę i stać się atrakcyjna dla innych krajów w regionie tylko jeśli zachowa ideały, za którymi opowiedziała się w czasie rewolucji róż. Wszyscy uczestnicy powinni skorzystać bona fide z możliwości, które powstały dzięki negocjacjom w Genewie. Sytuacja na Kaukazie powinna zostać potraktowana poważnie podczas kolejnego szczytu Unii Europejskiej w Rosji.
Kristiina Ojuland
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Przemawiając w imieniu grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy mam okazję wyrazić swoje uznanie dla pani sprawozdawczyni. Sprawozdanie odgrywa niezwykle istotną rolę, nawet jeśli obala jedynie pewien rozpowszechniony przez Federacją Rosyjską mit - mit, że to Gruzja rozpoczęła wojnę. Sprawozdanie jest wyważone, a zarazem zawiera krytykę obu stron uczestniczących w konflikcie, mimo stwierdzenia, że nie mogły one zapobiec konfliktowi. Sprawozdanie z pewnością ma duże znaczenie, ponieważ wyraźnie zwraca uwagę, że Federacja Rosyjska od samego początku konfliktu organizowała szkolenia na terytorium Południowej Osetii i dostarczała jej mieszkańcom technologię wojskową i sprzęt wojskowy.
Innym istotnym elementem sprawozdania jest zdecydowanie kwestia "paszportyzacji”, którą Federacja Rosyjska wdrażała przez wiele lat zarówno w Abchazji, jak i w Południowej Osetii. Takie działanie pozostawało w sprzeczności z prawem międzynarodowym i przyczyniało się do pogorszenia dobrych stosunków sąsiedzkich. Chociaż ze sprawozdania wyraźnie wynika, że w wyniku paszportyzacji mieszkańcy Południowej Osetii i Abchazji nie otrzymywali obywatelstwa rosyjskiego, to jedynie de iure są oni nadal obywatelami Gruzji. Również z tego powodu twierdzenie Federacji Rosyjskiej, że chroniła lub wysyłała ludzi do ochrony swoich obywateli w Południowej Osetii nie ma sensu. Inna ważna część sprawozdania dotyczy czystek etnicznych w wioskach gruzińskich na terytorium Południowej Osetii. To bardzo ważny moment. Niestety w sprawozdaniu nie odniesiono się do czystek etnicznych, które Federacja Rosyjska przeprowadzała w Abchazji od roku 1991. Z powodu niepodległości Gruzji prawie 250 tysięcy Gruzinów zmuszono do opuszczenia własnego kraju - Abchazji.
Pani przewodnicząca! Na zakończenie chciałabym podkreślić, że oczywiście najważniejszym stwierdzeniem w sprawozdaniu jest to, że niezależność, autonomia, suwerenność i integralność terytorialna Gruzji muszą być respektowane. Musimy dzisiaj odpowiedzieć na pytanie, czy jest to możliwe. Chciałabym zapytać państwa, panie i panowie - w obliczu zbliżającej się dwudziestej rocznicy obalenia muru berlińskiego - kiedy będziemy mogli świętować zjednoczenie Abchazji i Południowej Osetii z Gruzją?
Ulrike Lunacek
w imieniu grupy Verts/ALE. - Pani przewodnicząca! Chciałabym przyłączyć się do przedmówców i pogratulować sprawozdania pani Tagliavini i jej zespołowi.
W sprawozdaniu stwierdzono jasno, że obie strony są odpowiedzialne za eskalację konfliktu, który wybuchł ostatecznie w sierpniu 2008 roku. Jasne jest, że Rosja budowała zaplecze wojskowe w Południowej Osetii, która jest częścią terytorium Gruzji. Jednakże jest również jasne, że te działania wywołały zbyt silną reakcję ze strony prezydenta Gruzji, pana Saakaszwiliego. Należy podkreślić, że obie strony ponoszą odpowiedzialność za to, co się stało i musimy zastanowić się, jak sytuacja może rozwinąć się w przyszłości. To było ważne osiągnięcie sprawozdania. Zgadzam się również ze wszystkimi, którzy twierdzą, że integralność terytorialną Gruzji i wszystkich innych krajów należy respektować. Prawo międzynarodowe musi być respektowane.
Należy jednak przyjrzeć się przyczynom tej sytuacji - agresywny język, ksenofobiczny język, nacjonalistyczny język przyczynił się do powstania konfliktu. Pozostaje również pytanie, co Unia Europejska zrobi w tej sytuacji. Nasza misja obserwacyjna jest ważna, ale musi mieć dostęp do wszystkich rejonów Gruzji, aby udzielać wsparcia mieszkańcom i osobom wysiedlonym.
W czasie naszej dyskusji pan komisarz wspomniał o stworzeniu strefy wolnego handlu z Gruzją. Parlament będzie rozważał mikrofinansową pomoc dla tego kraju. Jest dla mnie jasne, że Unia Europejska powinna również zastanowić się nad postawieniem Gruzji pewnych warunków, na przykład zmniejszenia budżetu na cele wojskowe. Gruzja przez lata zwiększała środki w budżecie na obronę, natomiast ograniczała je w innych obszarach, takich jak kwestie społeczne, społeczeństwo obywatelskie i wolność mediów. Unia Europejska musi przyglądać się temu bardzo uważnie. Reasumując, Unia Europejska powinna wspierać działania zmierzające do wyciszenia agresywnego języka, natomiast pomoc finansowa powinna być przyznawana po spełnieniu pewnych warunków.
Milan Cabrnoch
Pani przewodnicząca, panie i panowie! W imieniu grupy ECR oraz jako przewodniczący delegacji Parlamentu Europejskiego współpracującej z parlamentem Gruzji, z zadowoleniem przyjmuję sprawozdanie przedłożone przez Komisję. Jest ono rzetelne i nie zostało zakwestionowane przez żadną ze stron konfliktu. Uważnie obserwujemy sytuację w Gruzji oraz szczegóły przygotowań do członkostwa Gruzji w NATO. W pełni popieramy integralność terytorialną i suwerenność Gruzji jako niezależnego kraju. Nie możemy zaakceptować wizji, w której Gruzja lub jakiekolwiek inne państwo znajdowałoby się w wyłącznej strefie wpływów Federacji Rosyjskiej lub innego państwa. W związku z konfliktem wojskowym, który miał miejsce w Gruzji rok temu, z niepokojem obserwujemy sytuację w Południowej Osetii. Jesteśmy zaniepokojeni rozwojem wypadków związanych z porozumieniem o zawieszeniu broni oraz sytuacją uchodźców, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia domów i nie mogą do nich wrócić. Pomoc humanitarna Unii Europejskiej nie dociera niestety obecnie do Abchazji i Południowej Osetii. Zarówno etniczni Gruzini, jak i inni mieszkańcy cierpią z powodu trudnych warunków w tych regionach. Bardzo żałujemy, że niezależni obserwatorzy pokojowi wysłani do Gruzji przez Unię Europejską nie mają możliwości pracowania w tych rejonach.
W sprawozdaniu stwierdzono, że obie strony konfliktu złamały prawo międzynarodowe. Nasza rola nie polega na osądzaniu ich, niemniej jednak z raportu jasno wynika, że Federacja Rosyjska przekroczyła granice ogólnie przyjętej obrony koniecznej. Jesteśmy w najwyższym stopniu poruszeni informacją o czystkach etnicznych i aktach przemocy przeciwko ludności cywilnej, które miały miejsce - zgodnie ze sprawozdaniem - zarówno w trakcie konfliktu, jak i po nim. W przyszłości w ramach prac komisji międzyparlamentarnej będziemy działać na rzecz natychmiastowego zakończenia wszelkich aktów przemocy, usuwania blokad uniemożliwiających dotarcie pomocy humanitarnej do ludzi potrzebujących, dostępu dla międzynarodowych obserwatorów pokojowych oraz złagodzenia negatywnego wpływu konfliktu na niewinnych cywilów. Będziemy wspierać wszelkie działania prowadzące do zakończenia konfliktu i do odbudowy terytorialnej integralności i suwerenności Gruzji.
Bastiaan Belder
Pani przewodnicząca! W sprawozdaniu komisji śledczej ds. konfliktu zbrojnego w Gruzji latem 2008 roku znalazło się stwierdzenie "nie ma zwycięzców”. Nie mogę zgodzić się na takie podsumowanie.
Oczywistym zwycięzcą była i nadal jest Rosja. Z pomocą gruzińskiego prezydenta Kreml dokonał środkami wojskowymi zdecydowanej aneksji terenów Abchazji i Południowej Osetii. Przegrała Gruzja, chociaż może pocieszyć się wsparciem rosyjskiego kościoła prawosławnego, który w dalszym ciągu twierdzi, że mieszkańcy Abchazji i Południowej Osetii są obywatelami Gruzji. Chciałbym podkreślić, że postawa tej części moskiewskiego patriarchatu jest godna uznania i powinna stać się wzorem do naśladowania dla niezdecydowanych państw członkowskich.
Komisja pani Tagliavini słusznie krytykuje masowe wydawanie rosyjskich paszportów obywatelom Gruzji mieszkającym w Abchazji i Południowej Osetii, jako niezgodne z prawem międzynarodowym. Niszczenie gruzińskiej suwerenności znajduje obecnie swoje odbicie w niszczeniu suwerenności ukraińskiej. Na Krymie Rosjanie wydają swobodnie nowe paszporty obywatelom Ukrainy.
Dlatego Unia Europejska powinna wyciągnąć ważne polityczne wnioski ze sprawozdania pani Tagliavini i aktywnie wspierać Kijów w obronie niezależności kraju przed państwami sąsiadującymi. Europejskie projekty na Krymie stwarzają ku temu świetne możliwości, tak jak ma to miejsce w Gruzji.
Franz Obermayr
(DE) Pani przewodnicząca! Konflikt na Kaukazie w 2008 roku, nazywany również wojną pięciodniową, był godnym ubolewania zbrojnym konfliktem wojskowym na terytorium Gruzji pomiędzy Rosją a Gruzją i miał wpływ na tzw. "buntownicze prowincje”: Abchazję i Południową Osetię.
Ponieważ reportaże w mediach międzynarodowych, dotyczące wydarzeń i tła wojny, były często jednostronne, chciałbym wyjaśnić kilka kwestii. Stany Zjednoczone zdecydowanie potępiły działania wojskowe Rosji, określając je jako jednoznaczną próbę zastraszenia i demonstrację siły, oraz stanęły w obronie stanowiska Gruzji. Po pierwsze, należy powiedzieć, że Rosja nie była agresorem, a jej działania były odpowiedzią na wojnę rozpoczętą przez Saakaszwiliego. Wiedział doskonale, że podejmując próbę zjednoczenia, będzie musiał zmierzyć się z potężnym przeciwnikiem, ale liczył na poparcie NATO i Stanów Zjednoczonych. Dlatego zdecydował się na przejęcie siłą kontroli nad buntowniczymi prowincjami.
Reakcja Rosji była bez wątpienia zbyt silna, ale decyzja o podjęciu działań zapadła zgodnie z prawem międzynarodowym w sytuacji tzw. samoobrony. Tak oto wsparcie Stanów Zjednoczonych dla Gruzji miało na celu nie tylko ochronę demokratycznego prawa do samostanowienia, ale również - trzeba to powiedzieć - miało cele wojskowe i polityczne, zwłaszcza, że Gruzja była na Kaukazie krajem odgrywającym rolę strategicznego wasala, leżącym przy granicy rosyjskiej.
Gruzini powinni być bardziej rozważni, godząc się na wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych. Proszę przypomnieć sobie sytuację z roku 1956, kiedy Stany Zjednoczone zaoferowały wsparcie Węgrom. Skutki były opłakane - kraje zachodnie opuściły Węgrów w ich walce o wolność.
Reasumując, chciałbym odnieść się do sprawozdania z 30 września 2009 r., w którym komisja śledcza, powołana przez Radę Ministrów UE, szczegółowo wyjaśniła, dlaczego usprawiedliwianie ataku prawem międzynarodowym, podawane przez Gruzinów, jest bezpodstawne.
Vytautas Landsbergis
Pani przewodnicząca! Pani Heidi Tagliavini, kierująca komisją, napisała w oddzielnym oświadczeniu prasowym: "Należy zaznaczyć, że można było przewidzieć konflikt w 2008 roku i mu zapobiec”; "ale społeczność międzynarodowa odwróciła wzrok, sprawiając wrażenie, jakby zrezygnowała nie tylko z rozwiązania istniejącego konfliktu, ale również z utrzymania w mocy coraz bardziej niepewnego zawieszenia broni”. Kto wolałby utrzymywać rosnącą niepewność i akty przemocy, w obliczu zbliżającego się tragicznego zakończenia?
Pani Tagliavini zwróciła uwagę na trzy organizacje reprezentujące obojętną społeczność międzynarodową: Organizację Narodów Zjednoczonych, OBWE i Unię Europejską. Teraz my - posłowie do Parlamentu Europejskiego - znaleźliśmy się w grupie wielkich hipokrytów, którzy widzieli, wiedzieli i nie chcieli zapobiec niedawnemu krwawemu aktowi tej siedemnastoletniej wojny.
Pozostałe wnioski mają również znaczenie globalne. Rozjemcy nie powinni pochodzić z sąsiadujących krajów, ponieważ działają oni zwykle w celu zachowania wpływu w regionie, a nie w interesie pokoju. Istnieje prawdopodobieństwo, że potężne państwo będzie wykorzystywać polityczne i dyplomatyczne środki przymusu wobec małego, niezależnego kraju w sąsiedztwie, nie wspominając o ewentualności przejęcia części terytorium w wyniku postępującej aneksji. Nie ma zwycięzców w tym konflikcie. Kiedy społeczność międzynarodowa jest wielkim przegranym, to znaczy, że ucierpiała polityczna kultura współpracy.
Przytoczę jeszcze dwa cytaty: "Ustalone zasady prawa międzynarodowego, takie jak poszanowanie suwerenności i integralności terytorialnej, zostały zlekceważone”; "konsekwencją jest uciekanie od cywilizowanych standardów politycznej interakcji w Europie”.
(Przewodnicząca wyłączyła mikrofon)
Jelko Kacin
(SL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Miałem okazję osobiście odwiedzić Tbilisi we wrześniu zeszłego roku. Kwestia integralności terytorialnej i stabilności Gruzji ma istotne znaczenie dla stabilności całego regionu, który niestety ma długą historię braku stabilności. Nie istnieje jedna prawda - jest ich kilka i często pozostają ze sobą w sprzeczności. Kiedy politycy podejmujący decyzję przestają działać rozsądnie, konsekwencje mogą być różnorodne i nieprzewidywalne. Straty pośrednie i bezpośrednie są ogromne, ale skutki wydarzeń będą przede wszystkim odczuwać niewinni ludzie.
Ani ingerencja wielkich mocarstw, ani ich wsparcie dla tej czy innej strony nie prowadzą do sukcesu. Potrzebujemy działań, które pozwolą odbudować i wzmocnić zaufanie, które w tej chwili nie istnieje. Kaukaz to skomplikowany region o historii - podobnie jak Bałkany - o której trudno zapomnieć i z którą ciężko sobie poradzić. Łatwe rozwiązania i ksenofobia nigdy nie pozwolą osiągnąć sukcesu. Jednakże kiedy brak poszanowania praw i swobód mniejszości jest głównym powodem konfliktu, to prawdziwe przyczyny są głębsze i mają charakter między innymi gospodarczy. Mogą to być przede wszystkim kwestie energetyczne i geopolityczne. Jednakże geopolityka wymaga, aby największe mocarstwa działały w sposób odpowiedzialny, ponieważ trawa nigdy nie wyrośnie w miejscu, gdzie bawią się słonie. Musimy nauczyć te słonie, że trawa nie wszędzie jest - i nie będzie - ich własnością.
Paweł Robert Kowal
(PL) Pani przewodnicząca! Ja myślę, że dzisiejsza debata przebiega według schematu, że zastanawiamy się głównie, jak leczyć objawy poważnej sytuacji w Gruzji. Gruzja to jedno z takich miejsc, gdzie decyduje się dzisiaj reputacja Unii Europejskiej jako poważnej siły na arenie międzynarodowej. Prawda jest taka: plan Sarkoziego nie jest respektowany, został już właściwie przełożony do archiwów historycznych. Prawda jest taka, że Rosja postępuje w integracji wojskowej z Abchazją i Osetią. Prawda jest taka, że Unia nie potrafi zbudować swojej pozycji jako poważnej siły, która jest w stanie wypowiedzieć się na temat sytuacji w Gruzji, a najlepszym tego dowodem jest to, że w dzisiejszej debacie nie bierze udziału pani komisarz Ferrero-Waldner, tylko pan komisarz Orban przedstawia nam stanowisko, a pani przewodnicząca uważa tę sprawę, widać, za nie dosyć ważną, ponieważ bardzo restrykcyjnie ogranicza czas i możliwości wypowiadania się w tej kwestii.
Csaba Sógor
(HU) Ta sprawa dotyczy wielkich mocarstw, mimo że jest to przede wszystkim kwestia praw człowieka. Jak pionki w grze potężnych graczy ludność cywilna, członkowie mniejszości i demokracja są zawsze ofiarami rozgrywających się wydarzeń. Tam, gdzie są podziały znika bezpieczeństwo, a zamiast niego pojawia się niepewność i broń zastępuje negocjacje. Co można zrobić? Unia Europejska musi okazać się wiarygodna. Musi przyjąć politykę, która zagwarantuje mniejszościom prawo do używania języka ojczystego, wsparcie ich kultury i autonomii także we Francji, Rumunii, Grecji i Słowacji. Klucz do rozwiązania sytuacji w Rosji, Gruzji, Południowej Osetii i Abchazji znajduje się w Unii Europejskiej. To Unia musi zaproponować rozwiązanie i dać przykład tym krajom.
Charles Tannock
Pani przewodnicząca! To prawda, że pan prezydent Saakaszwili wydał rozkaz ataku na Południową Osetię w 2008 roku, ale była to reakcja na prowokacje w postaci surowych sankcji ekonomicznych i obecności coraz liczniejszych oddziałów rosyjskich na okupowanych terenach.
Moim zdaniem sprawozdanie nie odzwierciedla w pełni nieproporcjonalnej reakcji sił rosyjskich, w postaci bombardowań cywilnych obszarów, takich jak Gori, regularnych czystek etnicznych wśród Gruzinów z Południowej Osetii oraz okupacji terytorium Gruzji przez odziały z Abchazji.
Według mnie pan Saakaszwili przesadził w dążeniach do odzyskania kontroli nad terenami suwerennymi i popełnił niewybaczalny polityczny błąd, mimo że ostatecznie było to terytorium Gruzji. Jednakże Rosja jest zdecydowana nielegalnie ustanowić strefy wpływu w sąsiadujących krajach, tzw. "przygranicznych”, które są oczywiście suwerenne i powinny być traktowane zgodnie z prawem międzynarodowym.
Tunne Kelam
Pani przewodnicząca! Z tego konfliktu można wyciągnąć jeden wniosek - społeczność międzynarodowa zbyt długo i zbyt łatwo zgadzała się na istnienie tak zwanego zamrożonego konfliktu, który - jak to określił pan poseł Kasoulides - oznaczał ustępstwa. Istotnym faktem tego konfliktu jest to, że nie Gruzja najechała terytorium Rosji, natomiast Rosja zaatakowała Gruzję z ogromną wojskową siłą i zamierzała zająć stolicę kraju. Było to bezprecedensowe naruszenie prawa międzynarodowego i podważyło wizerunek Rosji jako wiarygodnego partnera.
Międzynarodowa reakcja na ten atak była niejednoznaczna i pozwoliła Rosji poczuć zwycięstwo, a to oznacza prawdopodobieństwo, że podobne ataki mogą zdarzyć się na przykład na Krymie albo nawet w rejonie Morza Bałtyckiego. Dlatego Unia Europejska powinna zobowiązać się do obecności w Gruzji oraz do zagwarantowania wolnego wyboru i integralności terytorialnej. Zwłaszcza obecność jest sprawą najwyższej wagi.
Leonard Orban
komisarz. - (RO) Chciałbym powiedzieć krótko, że - jak wspomniało wcześniej już wielu mówców - sprawa integralności terytorialnej Gruzji jest niezwykle istotna dla realizowanych przez nas działań. To podstawowa kwestia, o której musimy pamiętać, podejmując wszystkie działania.
Chcę powiedzieć jasno, że Komisja będzie nadal wspierać współpracę z Gruzją, aby umożliwić temu krajowi rozwój i bliższe relacje z Unią Europejską. Jak wspomniano, działania wspierające będą wdrażane w różnych obszarach.
Będziemy nadal uczestniczyć w negocjacjach w Genewie, gdzie toczy się polityczny dialog między wszystkimi stronami. Jest to konieczne dla rozwiązania sytuacji. Będziemy również nadal udzielać pomocy osobom wysiedlonym. Rozpoczęliśmy także proces inicjowania negocjacji w sprawie układu stowarzyszeniowego, obejmującego porozumienie o wolnym handlu i kwestie związane z uproszczeniem procedury wizowej.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że chcemy, aby przed rozpoczęciem negocjacji władze Gruzji spełniły pewne warunki i przyjęły zobowiązania wynikające z zasad praworządności i poszanowania praw człowieka oraz praw podstawowych, oczywiście obok innych warunków ekonomicznych związanych z wymianą handlową.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 10.55 i wznowione o godz. 11.05)

Ana Gomes
(PT) Panie przewodniczący! Zgodnie z art. 151 Regulaminu, dotyczącym oświadczeń osobistych, chciałabym zwrócić uwagę, że moje nazwisko jest nadużywane w poprawkach do budżetu w sprawie przymusowej aborcji, zgłoszonych przez pana posła Deva i pana posła Szymańskiego. W poprawce, do której się odwołują i którą zgłosiłam w opinii do sprawozdania "Większy nacisk na kwestię dzieci w działaniach zewnętrznych UE” znajduje się stwierdzenie:
"Wzywa UE do zdecydowanych działań na rzecz zlikwidowania wszelkich form dyskryminacji wobec dziewcząt (od chwili poczęcia) oraz do przyznania wystarczająco dużych środków na walkę z nierównościami wynikającymi z tej dyskryminacji”
(PT) Mój tekst ma na celu ochronę dziewcząt od chwili poczęcia przed dyskryminacją, a mianowicie przed aborcją opartą na selekcji płci. Moim celem nie jest zapobieganie wszelkim działaniom związanym z przerywaniem ciąży.
Mój tekst jest inaczej sformułowany i ma inny cel, niż ten który przyświecał panu posłowi Deva i panu posłowi Szymańskiemu zgłaszającym poprawki do budżetu. Dlatego uważam, że poszukiwanie analogii jest niesłuszne, a przywoływanie mojego nazwiska w tym kontekście odbieram jako naganną próbę politycznej manipulacji.
Będę głosować przeciwko poprawkom nr 727, 732 i 734, zgłoszonym przez pana posła Deva i pana posła Szymańskiego.
