Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 4 oktober 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Mededeling van de Voorzitter
De Voorzitter
Waarde collega's, zoals u weet zijn er 8 oktober jongstleden 104 passagiers en 4 werknemers van de luchthaven Linate omgekomen bij een tragisch ongeluk tussen een klein privé-vliegtuig en een vliegtuig van SAS, dat van Milaan naar Kopenhagen had moeten vliegen.
Onmiddellijk na deze ramp heb ik mijn condoleances overgebracht aan de eerste ministers van Italië en Denemarken. Daar ik de volgende dag een officieel bezoek aan Denemarken heb gebracht, heb ik dezelfde boodschap ook mondeling overgebracht aan de diverse autoriteiten die ik daar ontmoet heb. Ik wil hier echter nogmaals in het openbaar blijk geven van onze solidariteit en ons medeleven met de gezinnen van de slachtoffers.

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld overeenkomstig artikel 110 van het Reglement.
Dinsdag 23 oktober De Voorzitter. -Ik wil u erop wijzen dat er een nieuwe ondervoorzitter zal worden gekozen ter vervanging van de heer Wiebenga. Deze verkiezing vindt dinsdagmiddag plaats. De termijn voor de indiening van voordrachten voor de verkiezing is vastgesteld op vanavond 18.00 uur.
Ik wil u erop wijzen dat 95 leden conform artikel 62, lid 5 van het Reglement bezwaar hebben aangetekend tegen de toepassing van de procedure van overdracht van beslissingsbevoegdheid aan een commissie voor het verslag-Corbey over verpakking en verpakkingsafval, dat voor de stemmingen van dinsdagmiddag staat ingeschreven. Dit verslag wordt derhalve volgens de gebruikelijke procedure ingeschreven op de agenda van de komende vergaderperiode.

Färm
Mevrouw de Voorzitter, ik ben rapporteur voor de kwestie Macedonië, die voor morgen op de verslagenlijst staat. De Commissie heeft ons echter zojuist meegedeeld dat dit onderwerp eigenlijk van de agenda geschrapt moet worden. Als rapporteur wil ik, mede namens de PSE-Fractie, voorstellen dat wij dit onderwerp van de verslagenlijst van morgen schrappen, overeenkomstig artikel 144 van het Reglement. De reden daarvoor is dat wij hebben gehoord dat de Commissie meer steun aan Macedonië wil geven, en de periode van steunverlening wil uitbreiden.
Daarom stel ik voor dat wij het onderwerp schrappen van de agenda voor deze vergaderperiode en het in plaats daarvan tijdens de vergaderperiode van november behandelen. Wij verwijzen het onderwerp dus terug naar de Begrotingscommissie en naar de commissies die over deze kwestie gaan, dus de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, en de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie.

De Voorzitter
Mijnheer Färm, wat u zegt is inderdaad juist. De Commissie stelt op dit moment een gewijzigd voorstel op, waarin rekening wordt gehouden met de behoefte aan extra financiële middelen waarvan het IMF gewag heeft gemaakt.
Zijn er bezwaren tegen dit verzoek van de heer Färm, die zich overigens in het voorstel van de Commissie kan vinden?
(Het Parlement stemt in met het verzoek)
De Voorzitter. Krachtens artikel 114 hebben 37 leden bezwaar gemaakt tegen de toepassing van de procedure zonder verslag voor het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de Codex Alimentarius, dat voor de stemmingen van dinsdagmiddag staat ingeschreven.
Dit voorstel wordt dus voor een nieuwe behandeling naar de bevoegde commissie terugverwezen.
De agenda wordt aldus vastgesteld.


Borghezio
Mevrouw de Voorzitter, ik wil het hebben over de agenda. Ik stel vast dat daarin een spoedeisend onderwerp ontbreekt en ik neem de vrijheid om dat voor u en de collega' s snel uiteen te zetten. De met de Duitse regering en het Duitse bedrijfsleven verbonden stichting "Geschiedenis, verantwoordelijkheid en toekomst" heeft het even verrassende als betreurenswaardige besluit genomen, de Italiaanse militaire geïnterneerden en zelfs een groot aantal civiele geïnterneerden uit te sluiten van de compensatie voor voormalige dwangarbeiders. Slechts degenen die gevangen hebben gezeten in de eigenlijke vernietigingskampen zullen namelijk compensatie ontvangen. Juridisch valt een dergelijke uitsluiting niet te rechtvaardigen en ze vormt tevens een beletsel voor een echte verzoening tussen de Europese volkeren die door de tragische ervaringen van de Tweede Wereldoorlog verdeeld zijn. Het lijkt mij nodig stappen te ondernemen ter voorkoming van deze ernstige vorm van discriminatie die het Duits compensatiebeleid toepast op de Italiaanse militaire en civiele geïnterneerden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Borghezio.
Wij nemen graag nota van deze verklaring.

Fatuzzo
Mevrouw de Voorzitter, toen ik vanmorgen opstond was ik mijn stem kwijt en daarom weet ik niet of ik morgen in staat zal zijn mijn gebruikelijke stemverklaringen af te leggen. Voorts moet ik zeggen dat ik mij verwant voel met mijn vriend Borghezio. Niet omdat hij van fractie veranderd zou zijn, maar omdat ik het eens ben met zijn voorstel met betrekking tot de klachten over de weigering voormalige Italiaanse militaire en civiele geïnterneerden compensatie te geven. Het zijn allemaal gepensioneerden van boven de 75 jaar, die van de Italiaanse regering geen pensioen krijgen. Het leed is voor deze Italiaanse staatsburgers, die net als velen van ons de verschrikkingen van de oorlog hebben meegemaakt, dus nog groter, omdat zij niet alleen geen compensatie ontvangen maar ook geen pensioen.
  

Doyle
Mevrouw de Voorzitter, de media hebben de beschikking gekregen over grote delen van een ongepubliceerde studie die is uitgevoerd in opdracht van STOA, het "Scientific and Technological Option Assessment Committee" en die getiteld is "The Possible Toxic Effects from Nuclear Reprocessing Plants at Sellafield and Cap de la Hague" . Kunt u naar aanleiding hiervan zorgdragen dat dit rapport onmiddellijk wordt gepubliceerd, zodat alle betrokkenen hierop een evenwichtig en ter zake kundig commentaar kunnen leveren? Daarbij doel ik met name op de leden van dit Parlement van democratisch gekozen vertegenwoordigers. Ik ben principieel van mening dat alle studies van de commissies van dit Parlement, ongeacht hun status, in ieder geval beschikbaar moeten zijn voor de Parlementsleden, voordat zij voor de buitenwereld beschikbaar komen. Zorgt u er daarom alstublieft voor dat het rapport onmiddellijk wordt gepubliceerd.

De Voorzitter
Mevrouw Doyle, ik kan mij vinden in uw verzoek en zal het dus nader bekijken.

Trakatellis
Mevrouw de Voorzitter, als STOA-voorzitter wilde ik u mededelen dat de voltallige vergadering van STOA nog niet officieel kennis heeft genomen van de studie waar collega Doyle over sprak. Dat zal tijdens de volgende bijeenkomst hier in Straatsburg gebeuren. U weet dat in verband met deze studie talrijke vraagstukken onderzocht moesten worden. Wij hebben ook onafhankelijke deskundigen om advies gevraagd, teneinde zowel de geloofwaardigheid van de studie als de geloofwaardigheid van STOA te kunnen waarborgen. Zodra de voltallige STOA-vergadering een besluit heeft genomen, zullen wij u dat mededelen. Dat is volgens mij de meest correcte besluitvorming voor een dergelijk belangrijke zaak.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, daar onze voorzitter afwezig is, wil ik u er als ondervoorzitter van de Commissie verzoekschriften op wijzen dat onze commissie aan STOA de opdracht heeft gegeven voor een studie naar de mogelijke toxische effecten van de opwerkingsinstallaties in Sellafield in de Ierse Zee en La Hague in het Kanaal.
De Commissie verzoekschriften is er net als iedereen op gebrand dat deze studie zo snel mogelijk wordt gepubliceerd. Het is belangrijk dat wanneer het document door STOA is goedgekeurd, het als een zuiver objectieve en onafhankelijke wetenschappelijke studie wordt beschouwd. De studie is dan ook door onafhankelijke deskundigen beoordeeld. Wanneer wij het resultaat van die onafhankelijke beoordeling hebben bestudeerd, denk ik dat alle Parlementsleden zullen instemmen met publicatie. Indien er echter nog twijfel bestaat over de objectiviteit van het huidige rapport dat aan STOA is voorgelegd - en helaas is die twijfel er - moeten wij daarmee wachten.

Cohn-Bendit
Mevrouw de Voorzitter, tot mijn verbazing heb ik uit de krant het resultaat vernomen van de onderhandelingen van de Conferentie van voorzitters inzake het besluit over de Sacharovprijs. Hoe kunnen de afgevaardigden in ' s hemelsnaam begrip opbrengen voor een besluit van de voorzitters -die zich er in meerderheid achter hebben geschaard - dat geheel in strijd is met de uitslag van de stemming binnen de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid?
Ik vind het, voorzichtig uitgedrukt, schandalig en ben van mening dat het Parlement in dit opzicht bijzonder slecht functioneert. Onze mening telt immers niet. Er is urenlang gedebatteerd binnen de commissie, hetgeen heeft geleid tot dit stemresultaat. Vervolgens vindt er een telefoongesprek tussen de heer Barón en de heer Poettering plaats en onze mening telt opeens niet meer mee. Wij zijn afgevaardigden die met dezelfde stemmen zijn gekozen als de heren Poettering en Barón. Ik kan dus niet accepteren dat zij samen in dit Parlement de dienst uitmaken. Ik wil dat hier een debat wordt gevoerd over deze methode van besluitvorming, waarmee afgelopen week ook over de Sacharovprijs is beslist.
(Applaus van de Verts/ALE-Fractie)

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, aangezien de heer Cohn-Bendit mij persoonlijk aangesproken heeft, wil ik hem graag hier in het Parlement antwoord geven. De Conferentie van voorzitters heeft zich geschaard achter het meerderheidsadvies van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, en ook kandidaat nummer twee, die eveneens veel stemmen kreeg, voorgedragen. Op die manier zijn er drie personen genomineerd. Overigens wil ik zeggen, mijnheer Cohn-Bendit, dat ik altijd bereid ben u telefonisch of in een persoonlijk gesprek te woord te staan!

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ik heb per telefoon een gesprek gevoerd met de heer Poettering en ik heb een persoonlijk onderhoud gehad met de heer Wurtz, met mevrouw Hautala en met de heer Lannoye. Ten eerste denk ik niet dat afgevaardigden een misdaad begaan door met elkaar van gedachten te wisselen. Ten tweede heeft de Conferentie van voorzitters het voorstel van de Commissie buitenlandse zaken geëerbiedigd. Dit blijkt uit het feit dat men de prijs met een overweldigende meerderheid heeft toegekend aan de gezamenlijke Israëlisch-Palestijnse kandidaten en aan de andere kandidaat, de bisschop van Angola. Bovendien zal op uw initiatief, mevrouw de Voorzitter, ook bijzondere aandacht worden geschonken aan mevrouw Sedrine, de Tunesische journaliste. Ik zou mijn collega' s, en met name de heer Cohn-Bendit, dan ook willen verzoeken een beetje beter op hun woorden te letten. Wij hebben immers het volste respect gehad voor de beslissing van de Commissie buitenlandse zaken. Het ontbreekt er overigens nog maar aan dat wij in de huidige delicate politieke omstandigheden een godsdienstoorlog tussen een jood, een moslim en een katholiek zouden hebben ontketend. Dat is voor mij volstrekt onaanvaardbaar.

Wurtz
Mevrouw de Voorzitter, voor aanvang van het debat binnen de Conferentie van voorzitters heb ik reeds kunnen aangeven hoe ik over deze kwestie denk. Het is nu niet het juiste moment om over dit vraagstuk of over de gevolgde procedure met elkaar te redetwisten. Persoonlijk doet het mij genoegen dat vrijwel iedereen zich in de Conferentie van voorzitters heeft uitgesproken voor de toekenning van de Sacharovprijs aan de heer Ghazzawi en mevrouw Peled, die in mijn ogen het symbool vormen van de hoop op vrede in het door rampspoed geteisterde Midden-Oosten, omdat ze kiezen voor de weg van de dialoog. Velen van ons hebben hier aangegeven dat ze deze weg willen bewandelen
Mevrouw de Voorzitter, net als de Europese Raad willen wij dat de regering-Sharon de internationale rechtsorde respecteert en haar tanks en troepen onmiddellijk uit de autonome Palestijnse gebieden terugtrekt. Ik zou u, mevrouw de Voorzitter, willen vragen om dit verzoek in de geest van de Sacharovprijs kenbaar te maken aan de regering-Sharon. Ik dank u daarvoor hartelijk.

De Voorzitter
Mijnheer Wurtz, het applaus geeft al aan dat ik heel graag op uw verzoek inga.

Cohn-Bendit
Mijnheer Barón, ik wil graag nog een opmerking maken. Als we de prijs toekennen aan zowel een moslim als een jood, maakt dat duidelijk dat het hier niet om een godsdienstoorlog gaat. Als we moedig zijn, hoeven we daar geen katholieke prijswinnaar aan toe te voegen, want nogmaals: het gaat hier niet om een godsdienstoorlog. U zegt zelf dat het besluit niet op twee moslims, maar op een jood en een moslim betrekking heeft. Daarmee is alles gezegd en daarom blijf ik bij mijn standpunt dat deze afzwakking van het voorstel van de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid blijk geeft van gebrek aan moed en aan een historische visie.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, ook Afrika bestaat. Wij hebben de Conferentie van Durban bijgewoond. In het licht daarvan is het van fundamenteel belang dat wij een signaal van hoop afgeven met betrekking tot de conflicten in Afrika. Verder verheugt het mij dat over deze prijs zo' n consensus heerst. U kunt hoe dan ook rekenen op mijn steun, die u ten zeerste verdient.
  

Alyssandrakis
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, enkele dagen geleden zijn vijf werknemers omgekomen in Salamina, bij een explosie in een tanker die daar in reparatie was.
Voor de zoveelste keer hebben werknemers in mijn land met hun leven moeten betalen voor het bijna totale gebrek aan veiligheidsmaatregelen. Dat komt niet alleen doordat de reders kunnen doen en laten wat zij willen, maar ook doordat de inspectiediensten die de benodigde certificaten moeten uitgeven, zijn geprivatiseerd. Deze diensten dansen naar de pijpen van de scheepseigenaars en bekommeren zich niet om het leven van de werknemers. Ook de Griekse regering is medeplichtig, daar zij ondanks de talrijke ongelukken geen enkele maatregel neemt.
Daarom wil ik vanaf deze plaats mijn medeleven betuigen met de gezinnen van de slachtoffers en op de meest vastberaden wijze het ongecontroleerde optreden van de werkgevers en het beleid van de Griekse regering aan de kaak stellen.
Of het nu om Toulouse of om Salamina gaat: voor de zoveelste keer zijn werknemers opgeofferd op het altaar van het mededingingsvermogen van de economie, op het altaar van nog grotere winsten.

Blak
Mevrouw de Voorzitter, misschien kunt u zich herinneren dat ik een paar maanden geleden zware kritiek heb geuit omdat wij Denen achtergesteld werden. Wij konden hier niet naar de Deense televisie kijken. Ik heb u en mevrouw Banotti gevraagd de zaak uit te zoeken, en ik wil graag opmerken dat mevrouw Banotti opnieuw heeft bewezen dat ze goed is in het aanpakken van dergelijke zaken. Nu hebben wij Denen weer Deense tv. Wij zijn blij en gelukkig, en zoals mevrouw Banotti kan zien, vier ik dat in mijn nationale kleuren: dit rode jasje, en het mooie witte overhemd van de Håndværkerbank in Næstved. Zo ziet u hoe blij wij zijn dat wij onze Deense tv weer terughebben.
  

Villiers
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag blijk geven van mijn teleurstelling over het feit dat wij de richtlijn over het witwassen van geld deze week niet zullen kunnen bespreken. Dankzij het harde werk van het bemiddelingscomité en van de Parlementsleden die aan deze richtlijn hebben gewerkt, staan wij nu op het punt een akkoord te bereiken met de Europese Raad en het is dan ook jammer dat wij er niet in zijn geslaagd dit onderwerp op de agenda van deze week te krijgen.
Deze richtlijn is voor de terrorismebestrijding net zo belangrijk als de bommen op Afghanistan of de inzet van degenen die daar met gevaar voor eigen leven vechten. Wij moeten deze problematiek dan ook zo spoedig mogelijk ter discussie stellen. Het uitputten van de financiële middelen van terroristen is immers net zo belangrijk als een militaire aanval op hen uitvoeren. Ik hoop dat dit Parlement snel zal handelen wanneer dit onderwerp tijdens de volgende plenaire vergadering ter sprake komt. Ik vind het spijtig dat het niet mogelijk was om het voor deze maand al op de agenda te zetten.

Provan
Mevrouw de Voorzitter, ik heb niet beseft dat dit probleem zou gaan ontstaan en daarom wil ik hier mijn excuses aanbieden aan mevrouw Villiers voor het feit dat ik er niet eerder met haar over heb kunnen spreken. Inderdaad, er is met de Raad een akkoord bereikt en nu is het het Parlement aan zet met een derde lezing. Wij hebben ons uiterste best gedaan - en u, mevrouw de Voorzitter, was daarbij betrokken - om te bereiken dat wij als Parlement flexibel en zeer snel konden handelen. Helaas moesten wij wachten tot de documenten van de Raad in de elf talen van de Gemeenschap aan ons waren toegezonden voordat wij het standpunt van de Raad formeel konden aannemen zodat wij de derde lezing konden afronden. Dat wij die flexibiliteit niet hebben, heeft dus onder andere te maken met de termijnen voor documenten en de vertaling ervan. Ik heb werkelijk mijn uiterste best gedaan, maar helaas was mijn doel niet te verwezenlijken.

Ludford
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie had ook graag gezien dat de richtlijn over het witwassen van geld spoediger zou worden aangenomen. Wat ons betreft was de behandeling van die richtlijn al voor het zomerreces afgerond. Het was echter de fractie van mevrouw Villiers zelf die zich heeft verzet tegen het plan om advocaten te verplichten tot het melden van verdachte transacties. Daardoor is de uiteindelijke afronding van deze zaak na onze plenaire stemming in april met zes maanden vertraagd. Ik ben blij dat dat verzet niet naar voren komt in het resultaat van die bemiddeling en dat advocaten contact op moeten nemen met de autoriteiten indien zij vermoeden dat hun cliënten om advies vragen voor witwaspraktijken.
Ik ben blij dat dit het uiteindelijke resultaat is. Het is alleen heel spijtig dat het allemaal zo lang heeft geduurd. Ik vrees dat de fractie van mevrouw Villiers - of liever gezegd, haar eigen delegatie binnen die fractie - die langdurige en kwalijke vertraging aan zichzelf te danken heeft.

Bushill-Matthews
Mevrouw de Voorzitter, ik wil kort uw aandacht vragen voor iets wat mij, en misschien ook andere Parlementsleden, zeer bezighoudt. Het heeft te maken heeft met discriminatie. Dit Parlement is terecht tegen alle vormen van discriminatie, en wij ontvangen regelmatig adviezen over dit onderwerp uit allerlei geledingen, onder andere van het Economisch en Sociaal Comité. Nu blijkt dat dit comité zich zelf schuldig maakt aan leeftijdsdiscriminatie: voor iemand die ouder is dan 45 jaar is het namelijk onmogelijk om bij deze instelling een baan te krijgen. Mevrouw de Voorzitter, ik wil u verzoeken aan dit comité een schrijven te doen toekomen met het dringende verzoek om na te gaan of dit waar is. Mocht dit het geval zijn, dan kunt u misschien dreigen dat wij hun adviezen niet langer zullen aanvaarden totdat zij korte metten maken met deze discriminerende praktijk. Mensen moeten toch ongeacht hun leeftijd voor iedere instelling kunnen werken, zelfs al zijn ze van mijn leeftijd!

De Voorzitter
Hartelijk dank. Wij zullen conform uw verzoek een en ander natrekken.

De Rossa
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een onderwerp ter sprake brengen dat ik ook tijdens de vorige vergaderperiode heb aangekaart, namelijk de hachelijke situatie waarin een aantal nationale luchtvaartmaatschappijen in Europa zich bevindt. Zij zijn in feite ten dode opgeschreven. Naar schatting zal de Europese luchtvaart tussen nu en het einde van het jaar een verlies lijden van ongeveer 2,5 miljoen euro en zullen er ongeveer 20.000 banen verloren gaan. De reactie hierop van de Commissie was echter keihard en ideologisch. Zij heeft geprobeerd de crisis die als gevolg van de gruwelijkheden van 11 september is ontstaan, aan te wenden als middel om de luchtvaartsector te reorganiseren, zodat bedrijven die onder normale economische omstandigheden er misschien wel of niet in waren geslaagd het hoofd boven water te houden, nu gedwongen zijn te sluiten.
Ik wil de Commissie verzoeken om deze situatie toch vooral te benaderen met een zekere politieke wijsheid. Als 'Europa' niet de steun heeft van de Europese burgers, zal het een mislukking worden, maar de Commissie weigert dat in te zien. Iedere maar dan ook iedere baan die in de Europese luchtvaart verloren gaat als gevolg van het besluit van de Commissie, zal bijdragen aan een groeiende afkeer van Europa en niet aan een afkeer van nationale regeringen die misschien hun eigen belangen op het oog hebben. Het is dringend noodzakelijk dat de Commissie haar standpunt ten aanzien van de Europese luchtvaart herziet.

Onesta
Mevrouw de Voorzitter, dit is de tweede zitting van oktober.
Tijdens de eerste zitting hebben wij onze agenda op het allerlaatste moment gewijzigd, zodat er gedebatteerd en gestemd kon worden over het verschrikkelijke ongeluk in de fabriek AFZ in Toulouse. Gisteravond heeft dezelfde fabriek verschillende tonnen ammoniak gestort in de rivier Garonne, die door de stad Toulouse stroomt.
Mevrouw de Voorzitter, ik wil u verzoeken ervoor te zorgen dat de Commissie toeziet op de tenuitvoerlegging van de door ons aangenomen resolutie, en dat deze resolutie niet in het administratieve moeras verzinkt.
Ons Parlement moet vastberaden afrekenen met de arrogantie van de vervuilers, die tot op heden nog niet voor hun daden zijn gestraft.

De Voorzitter
Mijnheer Onesta, ik ga graag op uw verzoek in.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een mededeling doen over onze collega Patricia McKenna. Zij heeft vandaag in Schotland bij de kernwapenbasis Faslane deelgenomen aan een vreedzame demonstratie en is om acht uur vanmorgen met twaalf Ierse studenten gevangen gezet. Zij vraagt of u de aandacht wilt vestigen op het feit dat een lid van het Europees Parlement niet gevangen mag worden genomen als hij op weg is naar vergaderingen van het Europees Parlement of ervandaan komt. Met dit verzoek wil zij ook een debat op gang brengen over de onwettigheid van kernwapens. Zeer kort geleden heeft het Internationaal Gerechtshof gezegd dat het bezit van massavernietigingswapens in strijd is met het internationaal recht. Mevrouw de Voorzitter, ik weet dat sommigen hier denken dat men niet via Schotland naar Straatsburg kan komen, maar ik wil in de moedertaal van Patricia McKenna slechts zeggen dat "what goes up, must come down" .

De Voorzitter
Mevrouw Hautala, ik heb dit bericht over mevrouw McKenna zojuist ontvangen en zal uiteraard alles doen wat in mijn vermogen ligt om onze collega te helpen.

Ghilardotti
Mevrouw de Voorzitter, ik zou u willen bedanken voor het feit dat u bij de opening van de vergadering heeft herinnerd aan de ramp op het vliegveld Linate, waarbij 118 mensen om het leven zijn gekomen. Er lopen verschillende onderzoeken, die zullen uitwijzen waar de verantwoordelijkheid ligt. Het is echter al direct duidelijk geworden dat menselijk falen - dat helaas altijd mogelijk is - mede in de hand is gewerkt door de ernstig tekortschietende veiligheid op dat vliegveld. En dat terwijl wij allemaal dachten dat het een veilige luchthaven was. Vanuit humaan oogpunt bezien is het naar mijn mening dan ook noodzakelijk een herhaling van dergelijke fouten te vermijden. Gezien de ernst van deze tragedie moeten alle verantwoordelijken zich er plechtig toe verbinden dat zij zich er voor in zullen zetten om in de toekomst dergelijke rampen te voorkomen. Wat de verantwoordelijkheid betreft, denk ik dat wij als vertegenwoordigers van de Europese Unie aan de Commissie en de Raad moeten vragen strenger te zijn inzake de absolute noodzaak vliegvelden veilig te maken, zodat dit soort rampen niet meer kan gebeuren.

De Voorzitter
Mevrouw Ghilardotti, u loopt enigszins vooruit op het debat dat straks, direct na de moties van orde, zal plaatsvinden

Korakas
Mevrouw de Voorzitter, helaas wordt mijn vrees bevestigd: het bloed van de duizenden onschuldige Amerikaanse slachtoffers van de terreuraanslagen in de VS wordt nog geen dag later gebruikt als voorwendsel om een barbaarse aanval te openen op Afghanistan en daar niet alleen enorme materiële schade te veroorzaken maar ook talloze, nieuwe onschuldige slachtoffers te maken.
De aanval gaat vandaag zijn derde week in en het wordt nu zonder meer duidelijk -ook uit de verklaringen van de leiders van de VS -dat het doel van de aanval niet de bestrijding van het terrorisme is, maar onder andere de controle over Midden-Azië met zijn enorme natuurlijke rijkdommen en zijn bijzonder belangrijke geostrategische positie
Ook is mijn vrees bevestigd dat, met name na Gent, deze aanval te baat zou worden genomen om de repressieve mechanismen te versterken en de democratische vrijheden en verworvenheden van de werknemers en de bevolking van onze respectieve landen aan banden te leggen. Onder aanvoering van haar drie grote leiders schaart de EU zich achter de VS in dit voor de volkeren van onze planeet rampzalige beleid.
Ik ben ervan overtuigd, mevrouw de Voorzitter, dat als het Europees Parlement het democratisch streven en het vredesideaal van de volkeren die het vertegenwoordigt wil dienen, het zich resoluut tegen deze ontwikkelingen moet verzetten en druk op de EU moet uitoefenen om zich hiervan te distantiëren. Wij moeten de oorlog een halt toeroepen en terugkeren tot een vreedzame geschillenregeling.
Het laatste woord is echter aan de bevolking van onze lidstaten.

Sandbæk
Mevrouw de Voorzitter, ik maak deel uit van een kleine delegatie van Parlementsleden, die net terug is van de Clinique Sainte Barbe hier in Straatsburg. Daar is een voormalig minister van Tsjetsjenië, de heer Ibragimov, opgenomen nadat hij 27 dagen in hongerstaking is geweest. Wij zijn ernaartoe gegaan om met de heer Ibragimov te praten en om de wereld te laten zien dat deze hongerstaking hier in Straatsburg heeft plaatsgevonden. De heer Ibragimov hoopte uiteraard dat de internationale organisaties en politici zouden proberen om president Poetin over te halen de oorlog in Tsjetsjenië te beëindigen, en zich aan de afspraken te houden die Rusland en Tsjetsjenië hebben gemaakt. Deze mededeling wilde ik graag overbrengen. De heer Ibragimov is inmiddels weer begonnen met eten. Hij is nog wel erg verzwakt, maar voorvechters van de mensenrechten hebben hem verzocht zijn hongerstaking te beëindigen. Hij wil zijn actie later weer oppakken, samen met andere voorvechters van de mensenrechten, als er in de toekomst niets met Tsjetsjenië gebeurt. Ik vind het belangrijk dat wij erheen zijn gegaan. Mevrouw de Voorzitter, waar ik op wijzen wil, is dat wij niet moeten vergeten dat de mensenrechten zijn geschonden. Wij vechten tegen het terrorisme, maar wij moeten de mensenrechten niet vergeten. Ik wil u vragen de heer Ibragimov te laten weten dat u bereid bent hem te ontmoeten - als dat mogelijk is - tijdens de volgende vergaderperiode in Straatsburg.

Gevolgen van de recente gebeurtenissen voor de veiligheid van het luchtvervoer en industriegebieden, waaronder kerncentrales
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de gevolgen van de recente gebeurtenissen voor de veiligheid van het luchtvervoer en van industriegebieden, waaronder kerncentrales.
Ik geef onmiddellijk het woord aan commissaris Vitorino.

Vitorino
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, tijdens de laatste plenaire bijeenkomst van het Parlement heeft u een debat gevoerd over de maatregelen die getroffen moeten worden in de strijd tegen het terrorisme naar aanleiding van de aanslagen van 11 september jongstleden. Namens mijn collega, mevrouw de Palacio, wil ik vandaag met u van gedachten wisselen over de gevolgen van deze gebeurtenissen voor de veiligheid van het luchtvervoer en de implicaties van dergelijke gebeurtenissen voor een aantal industriegebieden, en met name kerncentrales. Ik zal beginnen met de veiligheid van het luchtvervoer.
Zoals u ongetwijfeld weet, heeft de Europese Raad tijdens zijn bijeenkomst van 21 september jongstleden verzocht om de maatregelen te treffen die nodig zijn om de veiligheid van het luchtvervoer te verbeteren. De Commissie wilde voortvarend te werk gaan en heeft daarom onmiddellijk een passend communautair antwoord uitgewerkt op de aanslagen die in de Verenigde Staten van Amerika zijn gepleegd. Op verzoek van de Europese Raad heeft de Commissie de lidstaten onverwijld voorgesteld een systeem van wederzijdse inspectie in te voeren van het type "dual review" . Dit systeem van wederzijdse controle houdt in dat deskundigen van een lidstaat naar een andere lidstaat gestuurd mogen worden om daar de veiligheidsmaatregelen van de vliegvelden te controleren. In dit verband wijs ik erop dat de lidstaten inspecteurs niet graag met deze taak belasten. Tot op heden hebben slechts twee lidstaten voorstellen aan de Commissie voorgelegd met betrekking tot de vertegenwoordigers die zij willen aanwijzen.
De Commissie heeft op 10 oktober een ontwerpverordening aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegd om binnen Europa de veiligheidsnormen in het luchtvervoer te standaardiseren, waarbij de Commissie de benodigde uitvoerende en controlerende bevoegdheden krijgt om de toepassing van deze veiligheidsnormen te kunnen waarborgen.
Deze tekst gaat concreet over de controle bij de toegang tot gevoelige zones op de vliegvelden en in de vliegtuigen, de controle van de handbagage, de controle en de afhandeling van de geregistreerde bagage, de controle van de vracht en de post, en de opleiding van het grondpersoneel.
Mevrouw de Palacio heeft dit voorstel aan de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme gepresenteerd op de dag waarop het is aangenomen. Wij hopen dat het Parlement het snel kan bestuderen zodat wij de Raad in december groen licht kunnen geven. Voorts hopen wij dat er al bij de eerste lezing sprake kan zijn van medebeslissing.
Er is overigens onmiddellijk een multidisciplinaire ad- hocwerkgroep in het leven geroepen van deskundigen op het gebied van de luchtveiligheid en de terrorismebestrijding. Tot op heden hebben de werkzaamheden van deze werkgroep van deskundigen helaas nog weinig resultaten opgeleverd. Het voorlopige verslag dat aan de Raad van ministers van Verkeer van 16 oktober is voorgelegd, beperkt zich enerzijds tot de constatering dat er nog veel moet worden gedaan om een effectieve toepassing van de veiligheidsmaatregelen op alle vliegvelden te waarborgen, en anderzijds tot de vaststelling dat er nieuwe maatregelen nodig zijn om gevaarlijk gedrag van bepaalde individuen in vliegtuigen te voorkomen, de toegang tot de cockpit te verbieden en bij de civiele controle op de luchtvaart meer gebruik te maken van militaire verdedigingstechnieken in het luchtruim.
Wij zijn ervan overtuigd dat er gevolg moet worden gegeven aan de voorstellen die wij u hebben voorgelegd. De zojuist genoemde groep heeft immers te weinig concrete aanbevelingen gedaan, en de internationale organisaties zijn kennelijk niet in staat om snel te reageren. Zo heeft de Organisatie voor de Internationale Burgerlijke Luchtvaart OIBL tijdens haar bijeenkomst van september jongstleden alleen besloten dat er een conferentie moet worden georganiseerd, maar de datum daarvan is nog niet eens vastgesteld. Laten wij hopen dat de OIBL de aanbevelingen ter versterking van de internationale veiligheidsnormen voor luchthavens en luchtvervoer zal overnemen. Gezien de huidige situatie hebben de Verenigde Staten er uiteraard voor gekozen om zelf naar oplossingen te zoeken.
De Commissie is van mening dat de samenwerking moet worden versterkt. Alleen zo kunnen de partijen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan in onderlinge coördinatie preventieve maatregelen treffen.
Op 6 en 7 november aanstaande zullen wij dan ook een ontmoeting hebben met onze Amerikaanse collega's. Doel van deze ontmoeting is de oprichting van een werkgroep waarin zowel de Amerikaanse autoriteiten als de Commissie zullen plaatsnemen. Deze werkgroep dient voor de coördinatie van de inspanningen, zodat er een maximale veiligheid kan worden gerealiseerd. Dit betekent evenwel niet dat van onze luchtvaartmaatschappijen verlangd zal worden dat zij onevenredig ingrijpende maatregelen treffen.
Ik wil hier nu graag uiteenzetten wat de gevolgen kunnen zijn van een eventuele terroristische aanslag van dezelfde omvang als de aanslag van 11 september jongstleden, op een industriegebied of een energiecentrale.
Kijkend naar de industriële bedrijvigheid kan men stellen dat er weinig sectoren zijn die aan striktere veiligheidsnormen zijn onderworpen dan de nucleaire sector. Zo houden de maatregelen met name verband met de non-proliferatie en de stralingsbescherming.
Er zijn echter ook bedrijven die minder goed zijn beveiligd en derhalve kwetsbaar kunnen zijn. Ongelukken in of aanslagen op zulke bedrijven kunnen veel slachtoffers veroorzaken, zoals is gebleken in Bhopal, in Seveso en onlangs nog in Toulouse. Niet alleen chemische bedrijven vormen een gevaar, maar ook bijvoorbeeld energieleveranciers. Ik denk hierbij onder meer aan de infrastructuur voor aardgas. Iedereen herinnert zich nog ongetwijfeld de rampen die een dambreuk bij een aantal waterkrachtcentrales heeft veroorzaakt.
Sinds 11 september hebben de autoriteiten van de lidstaten de bestaande veiligheidsmaatregelen verscherpt. Ook worden de meest risicovolle voorzieningen, waaronder met name kerncentrales, nu beter bewaakt.
Bij deze fysieke beschermingsmaatregelen dient u met name te denken aan intensievere controles op de toegang tot energie-installaties en het verbod om over dergelijke installaties te vliegen.
Bij de bouw van de bestaande kerncentrales zijn de risico' s goed afgewogen, ook met betrekking tot eventuele ongelukken. Zo is het risico dat het primaire koelingsysteem uitvalt vanuit alle oogpunten onderzocht en door middel van veiligheidsvoorzieningen tot een minimum gereduceerd. Het is immers niet ondenkbaar dat terroristen zich toegang weten te verschaffen tot dergelijke koelingsystemen.
Andere risico' s worden afhankelijk van de omstandigheden ingeschat. Neem bijvoorbeeld het risico van een aardbeving. De geografische ligging van de kerncentrale is bepalend voor de mate waarin dit risico als ernstig wordt beschouwd.
De Commissie wil u er in dit kader graag aan herinneren dat het ontwerp en de bouw van kerncentrales voor de opwekking van elektriciteit uitsluitend onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen. Het risico is overigens niet alleen verbonden met de kerncentrales zelf, maar ook met het vervoer van nucleair materiaal. Het vervoer van hoogradioactief materiaal vormt in feite slechts een zeer klein onderdeel van de omgang met nucleair materiaal en vindt plaats conform de meest stringente nationale en internationale regelgeving.
Over het algemeen kan gezegd worden dat nucleair materiaal alleen voor terroristische doeleinden kan worden gebruikt als de terroristen de beschikking hebben over splijtstoffen en de technische mogelijkheden om deze stoffen op te slaan, te verwerken en te lanceren. In de praktijk is dit alles moeilijk te verwezenlijken zonder de argwaan van de autoriteiten te wekken.
Overeenkomstig hoofdstuk VII van het EURATOM-Verdrag vindt er op communautair niveau een zeer nauwkeurige inventarisatie van het kernmateriaal plaats, zodat dit materiaal niet kan worden misbruikt voor niet-vreedzame doeleinden.
De gebeurtenissen in New York hebben evenwel duidelijk gemaakt dat er een debat op gang moet worden gebracht over de kwetsbaarheid van kerncentrales. In samenwerking met het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie in Wenen zullen de diensten van de Commissie onderzoeken in hoeverre onze kerncentrales veilig zijn.
Uit dit debat moet blijken of het nuttig is om aanbevelingen te doen om de bestaande wetgeving op communautair en/of internationaal niveau aan te vullen. Wij moeten hierbij met name kijken naar de verdragen die in het kader van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie in Wenen zijn opgesteld, zoals het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal, dat hoofdzakelijk betrekking heeft op het vervoer van nucleair materiaal.
Mevrouw de voorzitter, geachte afgevaardigden, ik dank u hartelijk voor uw aandacht.

Chichester
Wij van onze kant stemmen volmondig in met de wijze waarop door de Verenigde Staten, de Europese Unie en haar lidstaten en andere landen is gereageerd op de aanvallen van 11 september 2001 en met de ontwikkeling van een allesomvattende multilaterale strategie voor terrorismebestrijding. Wij zijn erkentelijk voor de vastberadenheid van de Europese Unie en haar lidstaten om haar burgers tegen terreurdaden te beschermen. Wij moeten waakzaam zijn, maar het gewone leven moet ook weer kunnen worden hervat. Wij moeten daartussen een balans zien te vinden.
Onzes inziens moet iedere lidstaat zijn benadering van de veiligheid van de infrastructuur en van installaties -vooral de meest risicovolle zoals kerncentrales -totaal herzien. Wij beseffen dat er onder de bevolking grote bezorgdheid bestaat over deze problematiek, maar benadrukken dat het belangrijk is om de zaken te relativeren. De veiligheid van kerncentrales en dergelijke industriële installaties is voornamelijk een zaak waarvoor de lidstaten bevoegd en verantwoordelijk zijn. In die context dient bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk alle beschermende maatregelen op korte termijn te nemen, alsmede op langere termijn noodzakelijke besluiten inzake de verwijdering van radioactief afval.
Uit de gebeurtenissen in de Verenigde Staten van 11 september 2001 blijkt duidelijk dat wij het risico van aanvallen op centrales die voorheen als veilig werden beschouwd opnieuw moeten beoordelen. Ik ben dan ook blij met de verklaring van de Commissaris. Ik vind het alleen spijtig dat Commissaris Loyola de Palacio niet met ons kon spreken. Wij hadden namelijk gehoopt dat dit debat tijdens de volgende vergaderperiode zou worden gehouden.

McNally
Voorzitter, terrorisme is gebaseerd op de vooronderstelling dat een onverwachtse, onbezonnen en ongelofelijke daad ertoe kan leiden dat een bevolking uit bittere angst instemt met politieke eisen, of die nu gebaseerd zijn op rationele overwegingen of niet.
Ik wil de Commissaris bedanken voor zijn verklaring. Ik ben voorstander van de samenwerking die u heeft omschreven en van de speciale aandacht voor nucleaire installaties. Ik hoop dat de lidstaten op dit terrein met de Commissie zullen samenwerken.
Wij moeten reageren door koste wat kost te voorkomen dat zich nogmaals taferelen voordoen als het enorme bloedbad, het lijden en de chaos die zich in de Verenigde Staten hebben voorgedaan. Vliegtuigen, kerncentrales, chemische fabrieken en olieopslagplaatsen kunnen allemaal het doelwit zijn van terroristische aanslagen. Bij het ontwerp en de constructie daarvan en bij het nemen van veiligheidsmaatregelen wordt al rekening gehouden met dat risico, hetgeen voor de burgers dan ook een kostbare zaak is. De opwerkingsinstallatie van La Hague wordt momenteel door de Franse regering met gevechtsvliegtuigen en raketten beschermd. Het Verenigd Koninkrijk doet in Sellafield ongetwijfeld hetzelfde.
Wij hebben geen macht over de zieke geesten van terroristen, maar we zijn wel in staat om de hoge prijs voor onze bescherming te betalen. Zo kunnen wij tijdens de bouw of de bescherming van een mogelijk doelwit met elkaar samenwerken.
Zoals al door velen is gezegd, zal de wereld na de gebeurtenissen van 11 september nooit meer dezelfde zijn. Wie had ooit kunnen denken dat een afgeladen, groot passagiersvliegtuig als wapen zou kunnen worden gebruikt? Dat is een factor die wij wel mee moeten wegen. Ik verzoek u met klem het Parlement op de hoogte te houden. De Europese burgers moeten immers weten dat al het mogelijke is gedaan voor hun veiligheid.

Isler Béguin
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er is hier sprake van een bijzonder ernstige situatie. De meest verschrikkelijke scenario' s van terroristische luchtaanvallen op kerncentrales die de Groenen en de tegenstanders van kernenergie al heel lang hebben geschetst, worden door de recente gebeurtenissen plotseling niet meer als onmogelijk beschouwd. Frankrijk heeft een beroep gedaan op het leger om zijn kernreactoren te beschermen en daarmee aangegeven dat er wel degelijk rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid van luchtaanvallen op kerncentrales. De Franse autoriteiten hebben de risico' s van dergelijke terroristische aanslagen altijd van de hand gewezen. Nu moeten ze evenwel erkennen dat hun kerncentrales wel degelijk gevaar lopen. Het is de vraag of de grond-luchtraketten rondom het opwerkingscentrum in La Hague echt doelmatig zullen functioneren in geval van een kamikazeaanval. De Duitse autoriteiten en het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie in Wenen erkennen dat zelfs de centrales met de dikste muren geen weerstand kunnen bieden aan een crash. In heel Europa en de rest van de wereld is er sprake van een reëel gevaar, zeker als wij kijken naar het indrukwekkend aantal bestaande kernreactoren. De veiligheid van de burgers is op dit moment niet gewaarborgd. De burgers zijn terecht ongerust. Heeft de Commissie deze rampscenario' s serieus genomen? Hoe denkt ze nu de veiligheid van de burgers te kunnen waarborgen? Is de Commissie van plan om in navolging van Duitsland een onderzoek te laten uitvoeren naar de veiligheid van kerncentrales? Tot slot, mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, betreur ik het dat de collega' s van de overige fracties het niet nodig hebben geacht om naar aanleiding van dit debat een resolutie in te dienen.

Ainardi
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, er dienen onmiddellijk maatregelen te worden getroffen om de veiligheid van het Europese luchtruim te waarborgen. Ook dienen er maatregelen te komen om de veiligheid in de vliegtuigen en bij het instappen te vergroten.
Wij nemen nota van de verklaringen van de Commissie, met name betreffende de verschillende maatregelen die zijn getroffen op het gebied van de passagierscontrole, de handbagagecontrole en de controle van vluchten uit derde landen. Wij kunnen deze verklaringen onderschrijven.
De veiligheidsprogramma' s inzake de controle op geregistreerde bagage moeten versneld worden uitgevoerd. Ook onze beslissingen moeten zo snel mogelijk ten uitvoer worden gebracht.
Ik wil hier nu, enkele weken na ons debat over deze kwestie, niet terugkomen op hetgeen zojuist is gezegd over de schandalige situatie omtrent AZF.
De gebeurtenissen van 11 september hebben duidelijk gemaakt dat er twee maatregelen moeten worden getroffen bij de bouw van vliegtuigen om de veiligheid in het vliegtuig en bij het instappen te vergroten. De cockpits moeten worden afgesloten en piloten moeten met behulp van een videocircuit kunnen zien wie zich in de richting van de cockpit begeeft. Verder is er het vraagstuk van de transponders, die de code en positie van het vliegtuig doorgeven aan de luchtverkeersleiding. Deze transponders moeten worden veiliggesteld en tijdens vluchten niet meer worden uitgeschakeld, zoals het geval was tijdens de aanvallen op de Verenigde Staten.
Ik wil verder de aandacht van dit Parlement richten op de kwestie van de steun aan de Europese luchtvaartsector. Ik vind het onbeholpen en zelfs provocerend van de Commissie dat ze in dit kader een debat durft aan te gaan over de concentratie in de luchtvaartsector. Na de economische klap die de luchtvaartmaatschappijen hebben gekregen, kan de bewering dat er in Europa slechts plaats is voor vier of vijf maatschappijen, beschouwd worden als een oproep tot fusies, herstructureringen en sociale plannen.
Uit meerdere bronnen is gebleken dat het luchtverkeer met 15 tot 30% is afgenomen, en de Europese Vereniging van luchtvaartmaatschappijen verwacht dat het luchtverkeer wereldwijd met meer dan 7% zal afnemen, waardoor de verliezen zullen oplopen tot boven de drie miljard euro.
Ik ben van mening dat de mogelijkheden voor overheidssteun aan luchtvaartmaatschappijen moeten worden uitgebreid en dat er nauwlettend rekening moet worden gehouden met alle gevolgen van 11 september.
Tot slot wil ik opmerken dat deze overheidssteun gebruikt moet worden om bedrijven levensvatbaar te houden. Ik beschouw het dan ook als onze plicht erop toe te zien dat deze middelen daadwerkelijk hun bestemming bereiken, zodat er in deze sector geen ontslagen hoeven te vallen.

Fitzsimons
Mijnheer de Voorzitter, gezien de omvang en de wreedheid van de acties van de terroristen, die zogenaamd strijden voor hun politieke doelstellingen, zijn de spelregels nu totaal veranderd. Immers, terroristen zijn thans bereid om deel te nemen aan zelfmoordacties. Wat dat betekent, is duidelijk: de internationale gemeenschap dient nu grondig en opnieuw te beoordelen welke veiligheidsmaatregelen het beste kunnen worden toegepast om deze schandalige en zorgvuldig beraamde terreuracties te verijdelen.
Wij Ieren maken ons grote zorgen over de veiligheids- en beveiligingsmaatregelen in de kerncentrale van Sellafield in Cumbria. In een tijd waarin men een reductie van het aantal nucleaire ondernemingen in Groot-Brittannië zou verwachten, heeft de Britse overheid aangekondigd dat de nucleaire MOX-installatie in Sellafield gevestigd mag worden. In plaats van de nucleaire fabriek in Sellafield te sluiten vanwege de veiligheid, het milieu en de economie, hebben de Britse autoriteiten ingestemd met een uitbreiding van de activiteiten op die plek. Dat is niet alleen een probleem voor de Ieren, maar ook voor de Britten en voor de Europese Unie als geheel. Is de Britse bevolking bijvoorbeeld blij met het idee dat ook in de toekomst treinen met nucleair materiaal door Londen en andere steden in Groot-Brittannië zullen blijven rijden? Terwijl de Amerikaanse overheid heeft besloten voorlopig te stoppen met het transport van nucleaire stoffen die mogelijk gevaar zouden kunnen opleveren is BNFL geenszins van plan om het nucleair treintransport vanuit kerncentrales naar de controversiële opwerkingsfabriek in Sellafield stil te zetten.
Nu het internationaal terrorisme steeds nadrukkelijker aanwezig is, is het toch onverantwoord om dergelijke transporten voort te zetten. Evenzo doet het nucleair transport over de Ierse Zee veel Ierse burgers huiveren. Als vertegenwoordiger van de Ierse oostkust heeft het me altijd enorm gestoord dat British Nuclear Fuels Limited de Ierse Zee als vuilnisbelt gebruikt. Het besluit van de Britse overheid om de activiteiten van de nucleaire fabriek in Sellafield uit te breiden is in ieder opzicht een omstreden beslissing. Wel bijzonder schaamteloos is echter het moment waarop die beslissing werd genomen, aangezien de oorlogsverklaring aan het adres van het terrorisme diende als rookgordijn. Dit is een duidelijk voorbeeld van het feit dat de Britse overheid de oorlog tegen het terrorisme gebruikt om de aandacht af te leiden van onaangename en omstreden beslissingen. Gezien de omstandigheden kunnen wij dat echter gewoon niet tolereren.
De veiligheid en beveiliging van de fabriek in Sellafield is voor de Europese Unie net zozeer een zorg als voor de Ierse en Britse overheden. De Britse regering dient de eer aan zichzelf te houden door dit nucleaire wangedrocht eens en voor altijd te sluiten. In de komende paar weken dient de Commissie een volledige en onafhankelijke beoordeling uit te voeren van de risico' s voor het milieu en de volksgezondheid van alle activiteiten van BNFL in de nucleaire installatie van Sellafield. De Ierse bevolking heeft schoon genoeg van de sussende woorden van BNFL en de Britse regering over de veiligheidsnormen in Sellafield. Het is nog maar kort geleden dat wij allen werden opgeschrikt door het bericht dat BNFL nucleaire materialen uit Japan moest terughalen, omdat dit bedrijf documenten had vervalst. Wie kan na dit incident ook nog maar iets geloven van wat in een persbericht van BNFL wordt beweerd?
Ik kan alle Parlementsleden verzekeren dat Ierland alle politieke, juridische en diplomatische mogelijkheden zal aanwenden om de Britse regering te dwingen tot het sluiten van de kerncentrale in Sellafield. Het enige dat deze ons heeft opgeleverd, is immers milieuellende voor ons allemaal.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de crisis die sedert de terreuraanslagen van 11 september in de luchtvaart heerst, wordt ongetwijfeld nog aangewakkerd door andere problemen, zoals de structurele problemen van de luchtvaartmaatschappijen en de afwezigheid van een gemeenschappelijk Europees luchtruim. Dat luchtruim zal echter naar wij hopen binnenkort realiteit zijn. De crisis is echter voor een deel ook toe te schrijven aan de ongerustheid onder de passagiers over de veiligheid van de luchtvaart. Met het oog daarop moeten zo spoedig mogelijk maatregelen worden genomen.
Kortgeleden hebben wij met een delegatie van het Europees Parlement aan de ICAO-Conferentie in Montreal deelgenomen. Daar hebben wij het Europese standpunt naar voren gebracht, en duidelijk gemaakt dat vóór het einde van het jaar internationale maatregelen op ministerieel niveau genomen moeten worden. Als deze maatregelen tegen alle verwachtingen in toch op zich laten wachten, moet de Europese Commissie mijns inziens eenzijdig handelen, om het vertrouwen in de veiligheid van het luchtvervoer te schragen.
Zoals wij allen weten, heeft de Commissie kortgeleden een eerste pakket maatregelen voorgesteld. Deze komen het beste tot uitdrukking in document 30 van de ECAC. De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme van het Europees Parlement zal dit document zo spoedig mogelijk behandelen, opdat deze maatregelen overeenkomstig de wensen van de Raad nog vóór het eind van het jaar hun beslag kunnen vinden in het communautair recht. Daarom zal de commissie ook de drie andere wetgevingsvoorstellen voor de veiligheid zo spoedig mogelijk behandelen.
Er is nog een ander pakket maatregelen dat verband houdt met zaken zoals de veiligheid in de cockpit, videocircuits en de communicatie tussen luchthavens en vliegtuigen. Dat zijn de maatregelen waar de commissaris zojuist over sprak. Wij zijn echter ongerust over de trage vorderingen en over de wijze waarop de nationale deskundigen tot nu toe hebben gewerkt. Wij hopen dat zij ons signaal opvangen opvangen en zich voortaan beter van hun taak zullen kwijten.
Wij zien, mijnheer de Voorzitter, dat het luchtvervoer, de handel, het toerisme en andere bedrijfstakken grote economische schade oplopen. Laten wij aantonen dat wij opgewassen zijn tegen deze uitdaging, en alles in het werk stellen om deze crisis het hoofd te bieden.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, het is ongetwijfeld waar dat kerncentrales niet volledig beschermd kunnen worden tegen terroristische aanslagen. Geen enkele reactor zou tegen de inslag van een Boeing 747 bestand zijn. Wie iets anders beweert, liegt gewoonweg. Wat echter voor kerncentrales geldt, geldt ook voor andere technische installaties. De heer Vitorino heeft er in zijn verslag terecht op gewezen dat ook een stuwdam kan worden verwoest. En de gevolgen daarvan kunnen desastreus zijn - zoals de Tweede Wereldoorlog heeft laten zien.
Een aanval op een gasdruktank midden in de stad kan echter ook vreselijke gevolgen hebben. Daarom hebben verschillende gasdruktanks overigens al een lagere druk. Als er methaan zou vrijkomen uit een gasdruktank - en er is niet meer dan een zwaar machinegeweer nodig om dat te bewerkstelligen - en als het zich over de stad zou verspreiden, dan zou de stad bij een bepaald mengsel van lucht en methaan gewoon afbranden. Dergelijke ongevallen zijn in het verleden al gebeurd, maar gelukkig hebben wij ze de afgelopen jaren kunnen voorkomen.
Hetzelfde geldt voor de watervoorziening. Water is relatief eenvoudig te vergiftigen, en de gevolgen daarvan zouden niet te overzien zijn. Dat kunnen wij ons allemaal wel voorstellen.
Ik kan begrijpen dat er in onze lidstaten tegenstanders van kernenergie zijn. In sommige landen vormen deze tegenstanders misschien zelfs de meerderheid van de bevolking. Ik respecteer hun mening, ook al denk ik er zelf anders over. Als wij echter het gevaar van terreuraanslagen als argument tegen kernenergie gaan gebruiken, kunnen wij net zo goed geen gas en geen water meer gebruiken. Dat is in mijn ogen echter absurd.
Met mijn conclusie volg ik slechts de lijn van de Commissie. Ik moet toegeven dat deze conclusie de voorpagina' s van de kranten niet zal halen, maar het is wel een verstandige conclusie. Wij moeten nagaan welke installaties gevaarlijk zijn, de fysieke beveiliging verbeteren en misschien meer veiligheidsmaatregelen treffen. Wij moeten deze veiligheidsmaatregelen wel onmiddellijk treffen. Aan verdere onderzoeken is geen behoefte.
Tot slot wil ik hier nog één ding aan toevoegen, mijnheer de Voorzitter: wij mogen niet de indruk wekken dat wij totale veiligheid garanderen. Die zouden wij alleen kunnen bereiken door totale bewaking, maar die kunnen wij niet met een vrije rechtsstaat verenigen.

Bouwman
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Vitorino, ik wil graag een paar opmerkingen maken. Onze fractie heeft al gesproken over de gevolgen van de recente gebeurtenissen met betrekking tot kerncentrales, en er is onder andere al gesproken over het pakket maatregelen dat al in de Commissie vervoer aan de orde is. Wij steunen het zoeken naar gemeenschappelijke veiligheidsvoorschriften zoals die geformuleerd zijn in document 30 van de ECAC. Het gaat met name over een speciale aanpak van gevoelige zones, en om controlekwesties. Wij vinden natuurlijk dat zo' n debat in ieder geval wel zuiver moet zijn, zeker op het gebied van privacybescherming.
Ik wil één punt onder de aandacht brengen, want het gaat niet alleen om de uitbreiding tot andere targets, maar ook om de uitbreiding tot andere vervoerswijzen. Ik wil wijzen op het gebruik van andere vervoermiddelen - iets wat wij al hebben waargenomen -, zoals tankwagens met chemicaliën, en de commissaris vragen wat hij daarvan denkt. Ook in de scheepvaart is het betrekkelijk eenvoudig om een schip in een haven als Rotterdam een andere kant uit te doen varen en het op zeer explosieve installaties af te laten sturen. Met andere woorden, niet alleen de luchtvaart maar ook andere middelen van vervoer zouden het onderwerp van bespreking moeten zijn.

Meijer
Voorzitter, kwetsbare installaties zoals kerncentrales, stuwdammen, havens, oliedepots, extreem hoge gebouwen, onderzoekscentra voor biologische oorlogsvoering en voor genetische manipulatie zullen steeds de aandacht van terroristen blijven trekken. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat er zo weinig mogelijk installaties zijn die het voortbestaan van het menselijk samenleven en ons milieu kunnen bedreigen. In plaats van nu de luchtvaartmaatschappijen met belastinggeld te steunen om te kunnen doorgaan met het stunten met lage prijzen, is het beter om kwetsbare gebieden volledig te sluiten voor het luchtverkeer. En kwetsbare luchthavens vlakbij steden of zonder voldoende veiligheidsinstallaties, zoals recentelijk bleek in Linate bij Milaan, een luchthaven die men al jaren geleden had moeten sluiten, behoren geen toekomst te hebben.
Het eenzijdige streven naar economische groei, vrijheid voor de luchtvaartmaatschappijen en het terugdringen van overheidstaken heeft er, tot de droeve gebeurtenissen van 11 september, toe geleid dat er te weinig aandacht werd besteed aan het risico dat bedrijfsgebouwen kunnen instorten en aan de controle van overheidswege op de toegang van kwaadwilligen tot luchthavens. Ik heb voor die twee zaken al eerder bij de Commissie de aandacht gevraagd.

Ripoll y Martínez de Bedoya
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, 11 september is een mijlpaal in de geschiedenis van de moderne tijd in het algemeen en van de luchtvaartsector in het bijzonder. Sinds deze dag is alles anders.
Om te beginnen betuig ik mijn solidariteit met de slachtoffers van deze lafhartige en meedogenloze aanslagen, en met de regering van de Verenigde Staten. Ik voeg hier onmiddellijk aan toe dat ik het terrorisme onomwonden, absoluut, met klem en ondubbelzinnig veroordeel.
Het verbeteren van de veiligheid van gebruikers van vervoermiddelen en van de vervoerde goederen was reeds een van de prioritaire aandachtspunten van de Unie en moet dat ook tijdens de komende jaren blijven. Ik ben blij dat de Commissie hierop aandringt in het Witboek over het vervoersbeleid, dat zij nog maar enkele maanden geleden heeft gepresenteerd. Wij mogen vooral niet vergeten dat een veilige reis het voornaamste recht van iedere passagier is.
Teneinde de nodige langetermijngaranties te kunnen bieden en het concurrentievermogen van deze sector veilig te stellen, moeten de jongste Commissievoorstellen over de veiligheid van het luchtvervoer en het pakket voor de totstandbrenging van één Europees luchtruim onverwijld worden toegepast. Ik herinner in dit verband overigens aan de andere maatregelen die reeds ter tafel liggen, namelijk de verordening inzake JAR-OPS; het voorstel voor een richtlijn betreffende de melding van voorvallen in de burgerluchtvaart; en het voorstel inzake vakbekwaamheidsattesten voor cabinepersoneel in de burgerluchtvaart. Mijnheer de commissaris, het is wenselijk dat al deze teksten zo spoedig mogelijk worden goedgekeurd.
Tot slot wil ik hier nog onderstrepen dat de drastische wijzigingen die de maatregelen op het gebied van het luchtvervoer de laatste weken hebben ondergaan, mijns inziens duidelijk hebben aangetoond dat de Europese Unie een essentiële rol speelt bij het opvullen van de gaten in de regelgeving, zowel op communautair niveau als op wereldniveau. Deze Europese aanpak is onontbeerlijk om het hoofd te kunnen bieden aan nieuwe uitdagingen zoals het internationale terrorisme, waarop de internationale intergouvernementele fora te langzaam en ondoelmatig reageren.
Het is de plicht van het Parlement om de Commissie in deze voorstellen te steunen, teneinde op die manier het gebroken vertrouwen en de zoekgeraakte veiligheid van onze burgers te herstellen. Juist op momenten als dit moeten wij laten zien dat Europa bestaat.
Ter afsluiting attendeer ik de Raad erop dat deze de nodige bekwaamheid en moed aan de dag dient te leggen en beslissingen moet nemen die de veiligheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van de burgerluchtvaart in alle opzichten garanderen.

De Rossa
Ik wil kort ingaan op twee onderwerpen, waarvan ik er één al heb behandeld, namelijk de toestand waarin de Europese luchtvaart zich bevindt. Het doet me deugd dat de Commissaris heeft aangekondigd dat er een ontmoeting zal plaatsvinden tussen de Europese Unie en de Amerikaanse autoriteiten, waarbij over ongelijke concurrentie zal worden gesproken. Gezien de huidige crisis in de luchtvaartindustrie vind ik dat echter volstrekt ontoereikend. Ik zou graag willen weten wat de Commissie precies onderneemt. De Ierse kranten van vandaag melden dat de Commissie eist dat de reddings- en hulpmaatregelen van de Ierse regering voor Aer Lingus door particulieren worden gefinancierd. Dat is echter totaal niet conform de inhoud van de verdragen, waarin met geen woord wordt gerept over de vraag waar de hulp of het geld voor de luchtvaartindustrie vandaan dient te komen. Ik wil daar graag opheldering over. Is dit de eis van de Commissie of gebruikt de Ierse regering de huidige crisis als dekmantel om haar eigen privatiseringsspelletje te kunnen spelen?
Mijn tweede punt betreft de nucleaire en chemische bedrijven in Europa. De studie die deze week aan STOA wordt voorgelegd, bevat geen vrolijke berichten. Hopelijk zal dit document spoedig worden gepubliceerd. De belangrijkste feiten zijn: Sellafield en Cap de la Hague vormden al voor 11 september een gevaar, en de chemische fabrieken waren dat zelfs al voor Toulouse. Mijn opvatting is dat wij met de Commissie afspraken moeten maken voor een onafhankelijk Europese inspectiedienst.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, na de gruwelijkheden van 11 september bevinden wij ons in een nieuwe situatie. Wij hebben het hier over acties die met kwade opzet zijn beraamd, niet over ongevallen.
Rond de twee opwerkingsfabrieken in de EU - Sellafield en Cap de la Hague - dienen onmiddellijk zones met een vliegverbod te worden ingesteld. In het algemeen zijn krachtcentrales tijdbommen die ieder moment kunnen afgaan. De enige logische reactie is ze allemaal te sluiten en een einde te maken aan deze vreselijke dreiging.
De Franse regering heeft al actie ondernomen om de antiterroristische voorzorgsmaatregelen op Cap de la Hague te verscherpen. Een van die maatregelen is de plaatsing van twee grond-luchtraketten. De Duitse regering heeft vastgesteld dat kerncentrales niet bestand zijn tegen de inslag van een passagiersvliegtuig. Ze is onmiddellijk begonnen aan een rampenanalyse. De ministers zijn geen voorstander van luchtafweergeschut en hebben verklaard dat centrales die op de vliegroutes van grote vliegvelden liggen, kunnen worden gesloten indien men meent dat zij een groot risico vormen.
De Amerikaanse regering heeft het nucleair transport stopgezet en ook de EU-overheid dient dit transport, waaronder het transport van MOX-brandstof, onmiddellijk stil te leggen. Tot nog toe is de reactie van de Commissie mijns inziens echter maar magertjes geweest. De IAEA heeft bevestigd dat bij 75% van de meldingen van incidenten met nucleaire stoffen van afgelopen jaar sprake was van illegale activiteiten. Nucleaire stoffen zijn momenteel duidelijk niet betrouwbaar en niet veilig.
Noch Sellafield noch la Hague is ontworpen om de inslag van een commercieel vliegtuig te kunnen weerstaan. Deze centrales bevatten tienduizenden tonnen bestraalde splijtstof met daartussen meer dan honderd ton gescheiden plutonium. Voor het Europees Parlement is een nieuwe studie verricht, met een zorgwekkend resultaat. Het desbetreffende rapport komt als geroepen. Naar ik begrijp zal het document morgen door STOA worden verspreid. Sterker nog, ik verwacht gewoon dat dat gebeurt. Ik vraag me eigenlijk af waarom het Parlement nog steeds niet over het document beschikt en het bedrijfsleven al wel.
In het rapport wordt gezegd - en dit is al vóór september aan ons meegedeeld - dat een aanslag een reeks gebeurtenissen in gang kan zetten waarbij radioactieve stoffen vrijkomen in de opslagtank voor hoogradioactief vloeibaar afval, die met name in Sellafield veel ernstiger en vernietigender gevolgen hebben dan in Tsjernobyl het geval was. Dit is een buitengewoon ernstige zaak. Ik wil een adequaat antwoord van de Commissie. Tot op heden hebben wij dat nog niet gehad.

Doyle
Mijnheer de Voorzitter, toen wij de regeling van de werkzaamheden bespraken, heb ik over het STOA-rapport gezegd wat ik wilde zeggen. Verschillende opeenvolgende Ierse regeringen hebben hun bezorgdheid geuit over de centrale in Sellafield, voorheen Windscale. Daarbij ging het met name om de talloze malen dat BNFL de veiligheidsvoorschriften heeft overschreden, en om de arrogante houding van de Britse autoriteiten tegenover de terechte zorgen van een soeverein en welwillend buurland. De toestemming voor ingebruikneming van de MOX-fabriek terwijl de ogen van de internationale media na de ramp van 11 september 2001 ergens anders op waren gefixeerd, is daarvan slechts het meest recente voorbeeld. Omdat door de terroristische aanvallen de bezorgdheid enorm is toegenomen, gaat het hier om een buitengewoon ernstige zaak.
Kan de Commissie bevestigen dat veiligheidsnormen die thans in Cap de la Hague noodzakelijk worden geacht - bescherming door gevechtstoestellen, grond-luchtraketten en een zone met een vliegverbod - ook in Sellafield worden toegepast? Is de Commissie het met mij eens dat er dringend behoefte is aan gemeenschappelijke veiligheidsnormen voor alle kerncentrales, niet alleen in de 15 EU-landen, maar tevens in de kandidaat-landen? Zou de Commissie ook commentaaar kunnen geven op de ondoelmatige werkwijze van de huidige inspectie?

Berger
Mijnheer de Voorzitter, ik ben de Commissie dankbaar voor haar verklaring van vandaag. Daarmee snijdt ze namelijk een onderwerp aan waarover de Europese burgers zich op dit moment veel zorgen maken.
Ik juich het eveneens toe dat de Commissie uitdrukkelijk de installaties vermeldt die het grootste gevaar lopen, met name de industriecomplexen en kerncentrales. Dat werd op Oostenrijks initiatief geëist in de resolutie van het Europees Parlement naar aanleiding van de gebeurtenissen op 11 september.
Wij weten dat in een aantal kerncentrales voorzorgsmaatregelen zijn getroffen om in ieder geval de inslag van een klein vliegtuig op te kunnen vangen. Heeft de Commissie een overzicht van kerncentrales waarvoor dat niet geldt? En wat is er op Europees niveau afgesproken om niet alleen bij die centrales, maar ook bij alle andere, de veiligheidsmaatregelen te verscherpen?
Wij weten dat geen enkele kerncentrale helemaal veilig is en dat verschillende centrales qua veiligheidsvoorzieningen achterlopen bij de huidigre stand van de techniek. Het zou daarom des te verbazingwekkender zijn als er inderdaad een brief van commissaris Verheugen zou bestaan waarin hij bevestigt dat de kerncentrale van Temelin in orde is. Dit zou indruisen tegen de conclusies over Temelin van alle internationale deskundigen. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat de heer Verheugen deze verklaring afgelegd heeft. Daarom verzoek ik de Commissie deze brief, die aan de Tsjechische en Oostenrijkse regering gericht was, aan het Europees Parlement voor te leggen. Wij hebben ons zeer voor deze kwestie ingezet en het Parlement heeft er recht op, ook al is de Commissie een andere mening toegedaan...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Atkins
Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg gesteld op senator Doyle en haar Ierse vrienden, maar wat het in mijn kiesdistrict gelegen Sellafield betreft, heeft ze het toch echt bij het verkeerde eind. Toen ik in Noord-Ierland als minister verantwoordelijk was voor het energiebeleid, heb ik haar dat al eens verteld en dat doe ik nu opnieuw. Ik juich het besluit van de Britse regering over de MOX-fabriek van harte toe. Door die beslissing - die allang genomen had moeten worden - is de toekomst van mijn kiesdistricten op het gebied van de economie en de werkgelegenheid verzekerd. Mijn boodschap luidt dus: blijf met uw handen van Sellafield af.
Dan nog een korte oopmerking over de luchtvaart. Ik feliciteer commissaris Palacio met de maatregelen die zij al genomen heeft, maar er zijn drie dingen die moeten worden benadrukt. Ten eerste moeten wij de luchtvaartuigen op de grond beschermen. Als iemand zich eenmaal in het luchtvaartuig bevindt, kan hij of zij meer schade aanrichten. Ten tweede moeten wij de veiligheidsmaatregelen op luchthavens herzien en opnieuw verscherpen. Ten derde moeten wij bijdragen aan het dekken van de kosten van de beveiliging en van verzekeringen in verband met oorlogsrisico. Hoe sneller wij het vertrouwen van de bevolking in de luchtvaart herwinnen, hoe beter.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het doet mij genoegen dat het standpunt van de Commissie inzake de veiligheid van het luchtvervoer, van industriegebieden en van kerncentrales kan rekenen op de brede steun van de sprekers van daarnet.
Ik wil hier aan toevoegen dat wij, met strikte inachtneming van de bevoegdheden van zowel de Gemeenschap als de lidstaten, een actieprogramma hebben uitgewerkt. Ik kan u dan ook garanderen dat de Commissie in het kader van de Verdragen alle maatregelen heeft getroffen die nodig zijn in deze nieuwe situatie na de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten. Wij zullen druk blijven uitoefenen op de lidstaten om hun verantwoordelijkheden op zich te nemen en in het kader van hun bevoegdheden de benodigde maatregelen te treffen. In sommige gevallen hebben ze dat al gedaan. Zo zijn er bijvoorbeeld in Sellafield en La Hague maatregelen getroffen om de veiligheid van de opwerkingscentrales te waarborgen. Ik wil hier benadrukken dat dergelijke maatregelen onder de bevoegdheden van de diverse lidstaten vallen en dat de nationale autoriteiten ons hebben laten weten dat ze de benodigde maatregelen getroffen hebben.
De Commissie erkent de noodzaak van een nadere bezinning op de veiligheid van kerncentrales en het vervoer van nucleair materiaal. Ik heb dat al in mijn betoog aangegeven en hoop dat de Commissie de door haar in gang gezette gedachtenwisseling over dit onderwerp spoedig kan afronden.
Wat de veiligheid van het luchtvervoer betreft, doet het mij genoegen dat een aantal EP-leden ons wetgevingsinitiatief zeer positief heeft ontvangen. Ik hoop dat het Parlement kans ziet om de verordening die wij hebben voorgelegd, spoedig in behandeling te nemen. Ik wil verder benadrukken dat de follow-up van de maatregelen die op nationaal niveau zijn genomen moet worden verbeterd. Hetzelfde geldt voor de follow-up van de maatregelen van de ad-hocwerkgroep die belast is met de evaluatie van de concrete bestuurlijke maatregelen die getroffen moeten worden ter verbetering van de veiligheid van het luchtvervoer.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag nog een laatste opmerking maken. Ik heb gesproken over de concurrentievoorwaarden en over de strategie die de Commissie in het kader van de Euro-Amerikaanse dialoog over het veiligheidsvraagstuk volgt om concurrentievervalsing te voorkomen. Wij vinden dat er alleen in internationaal verband oplossingen kunnen worden gevonden en dat er geen buitensporige maatregelen getroffen moeten worden die wereldwijd tot concurrentievervalsing kunnen leiden. Dit is de achtergrond van mijn opmerkingen van vandaag. Ik heb hier niet gesproken over andere maatregelen die in het kader van het concurrentiebeleid getroffen kunnen worden naar aanleiding van de gevolgen die de terroristische aanslagen hebben voor de handelsstrategie van de luchtvaartmaatschappijen. Ik ben hier niet op specifieke situaties ingegaan, hoewel sommige leden van het Parlement hier tijdens het debat expliciet om gevraagd hadden. Wat dit punt betreft, geachte afgevaardigden, wil ik graag verwijzen naar de conclusies van de bijeenkomst van mijn collega Loyola de Palacio en de vertegenwoordigers van de vereniging van vliegmaatschappijen. Ik ben mij terdege bewust van het feit dat sommige mensen hier de voorstellen van de Commissie ontoereikend en te ideologisch vinden. Ik heb goede nota genomen van uw opmerkingen en ik zal deze aan mevrouw de Palacio overbrengen. Op dit moment echter blijft dit het officiële standpunt van de Commissie.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De heer Fitzsimons heeft het woord voor een motie van orde.

Fitzsimons
Het is niet de eerste keer dat ik commissarissen hier heb horen vertellen dat zij wat kerncentrales betreft geen verplichtingen hebben en dat die verplichtingen bij de lidstaten liggen. De Europese Commissie moet uiteraard duidelijk een onafhankelijke beoordeling uitvoeren van alle risico' s voor het milieu en de volksgezondheid, niet alleen voor Ierland en het gehele Verenigd Koninkrijk, maar voor alle inwoners van Europa. Dit onderwerp is men lang genoeg uit de weg gegaan, maar de Commissie moet nu toch echt eens door de zure appel heen bijten.

De Voorzitter
Voor dit soort vragen kunt u direct contact opnemen met de commissaris.

Ahern
Ik wil slechts mijn instemming betuigen met de woorden van de heer Fitzsimons. Ik heb hier een verslag dat voor het Parlement is opgesteld door de STOA-commissie.

De Voorzitter
Mevrouw Ahern, ik herhaal voor u wat ik tegen de heer Fitzsimons gezegd heb: dit is geen motie van orde.

Europese justitiële ruimte/SIS II
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen van de heer von Boetticher, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken:
A5-0339/2001 over het voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van een algemeen kader voor communautaire activiteiten ter vergemakkelijking van de totstandbrenging van een Europese justitiële ruimte in burgerlijke zaken (COM(2001) 221 - C5-0254/2001 - 2001/0109(CNS));
A5-0333/2001 over de initiatieven van het Koninkrijk België en het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming van:
1. een verordening van de Raad betreffende de ontwikkeling van een Schengen-informatiesysteem van de tweede generatie (SIS II) (9844/2001 - C5-0315/2001 - 2001/0818 (CNS));
2. een besluit van de Raad betreffende de ontwikkeling van een Schengen-informatiesysteem van de tweede generatie (SIS II) (9845/2001 - C5-0316/2001 - 2001/0819(CNS)).

von Boetticher
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, er gaat vandaag een kleine wens van mij in vervulling, want ik krijg tien minuten spreektijd. Normaal krijgt alleen een fractievoorzitter zo veel spreektijd. Dat ik nu ook zoveel tijd krijg, komt doordat twee verslagen samengevoegd zijn die eigenlijk helemaal niet bij elkaar horen. Daarom zal ik ze in mijn betoog apart behandelen.
Allereerst wil ik de justitiële ruimte in burgerlijke zaken behandelen. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht in 1993 is de justitiële samenwerking in civielrechtelijke zaken een zaak van gemeenschappelijk belang van de lidstaten. Met het Verdrag van Amsterdam is deze samenwerking krachtens artikel 65 van het EG-Verdrag van de derde naar de eerste pijler overgebracht. Sinds de inwerkingtreding van dit Verdrag zijn er veel Europese wetten opgesteld. De regelingen voor juridische geschillen en bevoegdheidsconflicten zijn geharmoniseerd, de verordening van de Raad inzake de insolventieprocedure en de betekening en kennisgeving van burgerlijke en handelszaken is aangenomen en er zijn ontwerpverordeningen aan de Raad voorgelegd inzake de verkrijging van bewijs en omgangsrecht.
Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice worden tenslotte toekomstige besluiten op het gebied van de juridische samenwerking in civielrechtelijke zaken volgens de medebeslissingsprocedure in de Raad met gekwalificeerde meerderheid genomen. U ziet dat er dus een zeer snelle ontwikkeling op dit gebied plaatsvindt. Voor de inhoud en invulling van de beroepsopleiding van in de rechtspraak actieve personen zijn echter alleen de lidstaten verantwoordelijk. Het blijft evenwel de taak van de Gemeenschap om de lidstaten daarbij te ondersteunen, hindernissen bij de toepassing van het Gemeenschapsrecht op te heffen en de samenwerking tussen de justitiële autoriteiten te intensiveren.
Op geen enkel juridisch gebied is de voortgezette opleiding van de beroepsgroepen zo noodzakelijk als op het gebied van de civiele rechtspraak, die al in een vergevorderd stadium van harmonisatie is. Het administratief recht en het strafrecht staan daarentegen nog aan het begin van een Europese ontwikkeling, die de Unie in het verleden met twee programma' s heeft ondersteund. GROTIUS, het gemeenschappelijke stimulerings- en uitwisselingsprogramma voor de juridische beroepen, is in 2000 ten einde gelopen en heeft slechts een vervolg gekregen in de vorm van een eenjarig programma, GROTIUS-civielrecht genaamd. Dit jaar is ook het driejarige actieprogramma-ROBERT SCHUMAN afgelopen, dat gericht was op de sensibilisering van de juristen op het gebied van het Gemeenschapsrecht.
Het onderhavige Commissievoorstel vormt de rechtsgrondslag voor een verdere financiering van activiteiten op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken. Daarbij worden de justitiële samenwerking en de verbetering van de wederzijdse rechtsstelsels bevorderd, evenals maatregelen voor de omzetting en toepassing van de communautaire voorschriften op dit gebied en de verbetering van de informatie aan het publiek. Er worden echter niet alleen projecten gefinancierd. Nu zullen voor het eerst ook Europese niet-gouvernementele organisaties financiële bijdragen in de operationele kosten ontvangen. Hier ben ik uitdrukkelijk voorstander van.
Wij moeten het verder ook toejuichen dat de deelname van kandidaat-lidstaten mogelijk is. Wij zijn in principe allemaal tevreden met de doelstelling van dit voorstel, waarvoor dankzij het ruime financiële kader tot 2006 nog 14,5 miljoen euro extra beschikbaar komt. Er zijn echter nog wel een paar negatieve punten. Wij kunnen nu al niet voldoen aan de voorwaarde dat niet-gouvernementele organisaties alleen financiële steun kunnen krijgen als twee derde van de lidstaten hierbij betrokken is. Met het oog op de komende uitbreiding is het daarom dringend noodzakelijk deze drempel tot een derde te verminderen. Anders zou deze goede verordening direct al in de kiem gesmoord worden.
Ik vraag me ook af waarom de Commissie het geheel in tegenstelling tot haar gebruikelijke gewoonte nalaat nauwkeurig te omschrijven wie de opdrachtgevers zijn - in dit geval dus personen die juridische beroepen uitoefenen. Dat was wel gebruikelijk in het kader van het GROTIUS-programma. Uit het debat over de richtlijn inzake de verhindering van het gebruik van het financiële systeem voor het witwassen van geld is wel gebleken hoe belangrijk de definities van begrippen op dit gebied zijn. Het is niet de bedoeling dat de lidstaten zelf de definities opstellen met betrekking tot Europese financiële ondersteuning. Ik heb daarom het voorstel gedaan de bestaande definitie van het GROTIUS-civielrechtprogramma over te nemen.
Hier wil ik nog een opmerking aan toevoegen. Ik zou het fijn gevonden hebben als de Unie ook in de toekomst 80% van de kosten voor haar rekening was blijven nemen en niet slechts 50%. Helaas was de betrokken commissie daarover een andere mening toegedaan. De Europese Unie heeft mijns inziens echter nog steeds een grote verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de justitiële samenwerking, en deze verantwoordelijkheid zal in de toekomst alleen maar groter worden. Daarom moeten wij de vinger aan de pols blijven houden.
Tot zover mijn uiteenzetting over de justitiële ruimte in burgerlijke zaken. Dan ga ik het nu hebben over het Schengen-informatiesysteem.
Het Schengen-informatiesysteem is in 1995 op basis van de Schengen-uitvoeringsovereenkomst van 1990 opgericht. Het is een grensoverschrijdend, computerondersteund opsporingssysteem voor de politie, dat on line toegang biedt tot meer dan acht miljoen opsporingsgegevens. Daarmee is het de grootste databank van Europa. Het systeem wordt gebruikt door dertien lidstaten plus IJsland en Noorwegen. Het SIS is daarmee een succesvol onderdeel van het Europees beleid voor de binnenlandse veiligheid, dat nodig is geworden als gevolg van het wegvallen van de binnengrenzen, waardoor er minder controle is.
Wij hebben nu te maken met twee problemen. Het eerste probleem is de verdere technische ontwikkeling. Het Schengen-informatiesysteem zoals wij dat vandaag de dag kennen, is oorspronkelijk voor achttien lidstaten ontworpen. De kandidaat-lidstaten die nu tot de EU zullen toetreden, gaan echter ook deel uitmaken van het SIS. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat wij gaan nadenken over een nieuw systeem. De technologische ontwikkeling heeft intussen ook vooruitgang geboekt. Daarom moeten wij het initiatief van België en Zweden inzake de ontwikkeling van SIS II zeker toejuichen.
De voorbereidende werkzaamheden betreffende de ontwikkeling van SIS II zullen drie jaar duren en deze initiatieven vormen daarvoor volgens de begrotingsregels de noodzakelijke rechtsgrondslag. De initiatiefnemers zijn hun doel echter wel enigszins voorbijgeschoten. De lidstaten moeten volgens hen namelijk door een combinatie van een comité van beheer en een regelgevend comité deelnemen aan de comitologieprocedure, om zodoende zo veel mogelijk invloed te kunnen uitoefenen op de technische ontwikkeling. Dat levert echter nog meer bureaucratische rompslomp op.
Ik vind het niet logisch dat de lidstaten in een ontwikkelingsfase waarin slechts technische aspecten behandeld moeten worden, ook over ieder detail moeten overleggen en beslissen. Het voorstel om een regelgevend comité voor alle kwesties inzake de vormgeving van het systeem en de technische aspecten van de gegevensbescherming in te zetten, is ook niet in overeenstemming met besluit 1999/468 van de Raad. Volgens dat besluit moet namelijk alleen van de regelgevingsprocedure gebruik gemaakt worden voor maatregelen met algemene strekking die ten doel hebben essentiële onderdelen van een basisbesluit toe te passen. Dat is hier echter duidelijk niet het geval.
Ik wil de vertegenwoordigers van de Raad er ook op wijzen dat er bijvoorbeeld bij het opzetten van Eurodac geen gebruik is gemaakt van een officiële deelnemingsprocedure, maar dat de lidstaten door middel van een informeel netwerk van technici hun invloed kunnen uitoefenen. Dat heeft een hoop tijd en geld bespaard, maar toch tot een goed resultaat geleid. Ik vertrouw ook op de vakkennis van de commissie die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling.
Daarom stel ik aan de lidstaten voor, de overbodige bureaucratische beheersprocedure te vervangen door een adviesprocedure. Minder is soms meer!
Het tweede probleem is de juridische ontwikkeling. De lidstaten hebben weliswaar tijdens de intergouvernementele conferentie in Amsterdam besloten het Verdrag van Schengen in de Europese juridische ruimte te integreren, maar omdat daarover geen overeenstemming werd bereikt, heeft men het Schengen-informatiesysteem bij de derde pijler ondergebracht. De persoonsgegevens die zijn verstrekt met het oog op een verbod op inreizen in een Schengen-staat, vallen echter zonder enige twijfel onder de eerste pijler. Dat is ook de reden waarom wij vandaag twee initiatieven van België en Zweden behandelen.
Als Europees Parlement streven wij ernaar Schengen en het Schengen-informatiesysteem zo mogelijk in hun geheel in de eerste pijler te integreren. Alleen op die manier kunnen wij een goede parlementaire controle garanderen. Ik beschouw het dan ook als een duidelijke vooruitgang dat de ontwikkeling van Schengen II met ingang van 2002 met communautaire middelen gefinancierd wordt. Helaas staat in het initiatief niet dat de halfjaarlijkse voortgangsrapporten van de Commissie over de stand van zaken ook aan het Parlement gepresenteerd moeten worden. Het is evenwel niet logisch om voor de financiering van Schengen II enerzijds de begrotingsprocedure van de Europese Gemeenschap toe te passen en anderzijds de begrotingswetgever, het Parlement, niet over de ontwikkelingen te willen informeren. Het initiatief moet op dat punt nog verbeterd worden, ondanks de algemene instemming met de inhoud. Verder ben ik het helemaal eens met alle voorstellen. Neemt u mij niet kwalijk dat ik over ongeveer vijftien minuten weg moet - evenals een aantal andere collega' s. Dan is er namelijk een bijenkomst van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, waar wij moeten stemmen. Onze afwezigheid betekent dus niet dat wij geen respect voor het Parlement hebben!

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer von Boetticher. Wij kennen het probleem van bijeenkomsten die snel na elkaar volgen, en wij weten dat u nu naar de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken moet gaan.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, ik zou collega Christian von Boetticher willen feliciteren met zijn werk aan de twee verslagen die hij zo juist heeft gepresenteerd. Ik zou mij willen concentreren op het tweede verslag, dat over het Schengen-systeem gaat. Dat verslag heeft het Parlement niet in behandeling gekregen omdat daar een duidelijke politieke wil toe bestond. Nee, in de Raad was het niet mogelijk eenparigheid van stemmen te bereiken over het handhaven van de intergouvernementele financiering, en derhalve was er een communautaire financieringsbron nodig. Dat zijn de eigenaardigheden van ons werk in de Europese instellingen. Veel besluiten komen via onbegaanbare wegen tot stand en zijn de vrucht van noodoplossingen.
Dit voorstel voor de ontwikkeling van een nieuwe generatie van het Schengen-informatiesysteem, SIS II, is slechts aanvaardbaar als een eerste voorbereiding op de feitelijke ontwikkeling van het systeem. De communautaire financiering lost de problemen die ons verdeeld houden bij de analyse van het SIS niet op. Zoals ik hier de vorige maand bij de presentatie van mijn verslag over Schengen al heb gesteld, is het van fundamenteel belang te bedenken dat het Schengen-informatiesysteem, los van de communautaire financiering, niet op een geheime wijze louter intergouvernementeel beheerd kan blijven. Nee, het systeem moet in het kader van de Europese Unie door een afzonderlijk agentschap beheerd worden. Tegelijkertijd moet er één enkel communautair informatiesysteem komen in de vorm van een computernetwerk met de gegevens die uit hoofde van de drie overeenkomsten (Schengen, Europol en de douane-overeenkomst) worden verzameld. Daarbij moet natuurlijk wel rekening gehouden worden met de noodzaak de verschillende gegevens gescheiden te houden. Alleen dan zullen wij een adequaat niveau van bescherming van persoonsgegevens kunnen garanderen, dat identiek en rechtvaardig is voor alle burgers en in overeenstemming met de bepalingen inzake het beschermingsniveau in het Handvest van de grondrechten.
Tot slot zou ik willen opmerken dat wij weten dat het SIS met 18 deelnemende staten aan zijn plafond zit. Dat betekent dat dit systeem de komende uitbreiding van de Europese Unie mogelijk niet overleeft. Dat is dus ook een reden dat wij snel over moeten gaan tot het wijzigen van het systeem. Ik spreek dan ook de hoop uit dat de komende vijf jaar volstaan voor het opstellen en indienen van een evenwichtig voorstel, dat in overeenstemming is met hetgeen het Parlement heeft gevraagd.

Marinho
Mijnheer de Voorzitter, het Belgisch en Zweeds initiatief voor de ontwikkeling van een SIS-systeem van de tweede generatie is gebaseerd op twee verschillende rechtsgronden: het besluit op basis van het Unie-Verdrag en de verordening op basis van het EG-Verdrag. Het initiatief heeft te maken met de doelen van het systeem, dat zowel dient voor de justitiële en politiële samenwerking op strafrechtelijk vlak in de eerste pijler, als voor aangelegenheden op het gebied van visa, asiel, immigratie en andere met het vrije verkeer van personen verbonden aangelegenheden in de derde pijler. Deze initiatieven zijn de echte premissen voor de te starten werkzaamheden ter voorbereiding van het nieuwe SIS II. De voorstellen zijn, zoals al is opgemerkt, een gevolg van de weigering van enkele lidstaten om het systeem op intergouvernementele wijze te financieren. Gelukkig wil de Commisie het politieke risico en de politieke last op zich nemen die verbonden zijn met de ontwikkeling van het nieuwe informatiesysteem gedurende de komende jaren.
Het SIS -dat zoals bekend pas sinds 1999 een communautair instrument is - is snel verouderd. Het is ontworpen voor twaalf lidstaten en is nu al operationeel voor dertien lidstaten plus IJsland en Noorwegen, terwijl het Verenigd Koninkrijk en Ierland aan de deur kloppen. Onder de huidige historische omstandigheden is het SIS met het oog op de controle aan de buitengrenzen en van het personenverkeer waar dan ook in de Gemeenschap, een uiterst belangrijk Europees instrument voor het verzamelen van informatie over de burgers van derde landen en over verdwenen of gestolen goederen. Nu de nieuwe uitbreiding op til is en er zoals wij allemaal vermoeden nieuwe behoeften zullen ontstaan, is het absoluut noodzakelijk het huidige systeem te moderniseren met communautaire financiën. De ontwikkeling van een SIS van de zogenaamde tweede generatie blijkt vandaag de dag onmisbaar te zijn om mogelijke bedreigingen van de kant van onderdanen van derde landen te kunnen vaststellen; om criminelen die in aanmerking komen voor uitlevering in voorlopige hechtenis te kunnen nemen; en als hulpmiddel om vermiste en ontvoerde personen te lokaliseren, toezicht te houden op gevaarlijke personen, en gestolen goederen en waardepapieren terug te vinden. Ik ben blij met de steun hiervoor van de rapporteur, de heer Christian von Boetticher, die uitstekend werk heeft verricht. Ik geloof dan ook dat de eindstemming morgen over dit verslag een advies van het Parlement zal opleveren dat een veel bredere steun heeft. Mijnheer de Voorzitter, alleen financiering via de begroting kan werkelijk zorgen voor het nieuwe communautaire karakter van het Schengen-bestand, waar het huidige en het nieuwe informatiesysteem deel van uitmaken. De nieuwe behoeften aan on line- en real time-informatie en justitiële samenwerking kunnen aan de andere kant de veiligheid van de Europese burgers garanderen. Daarom moeten wij, mijnheer de Voorzitter, ons niet verliezen in boekhoudkundige of juridische pietluttigheden. Waar het om gaat, is de verdere ontwikkeling van het SIS, ten bate van de Europese burgers.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag de rapporteur gelukwensen met zijn verslagen, die beide uitstekend zijn. Hij levert een uitmuntende bijdrage aan het werk van de commissie waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn.
Ik wil het heel kort hebben over het eerste van beide verslagen, dat te maken heeft met het vrije verkeer van personen. Het is van essentieel belang dat wij een Europese justitiële ruimte tot stand brengen en dat wij de ontwikkeling daarvan nastreven door middel van justitiële samenwerking in civielrechtelijke zaken. De rapporteur stelt zeer juist vast wat hier de problemen zijn. Hij erkent dat er een omvangrijke benchmarking - een uitgebreid proces van wederzijdse vergelijking en erkenning - nodig zal zijn voor de ontwikkeling van een Europese justitiële ruimte, zoals dat eveneens nodig was voor de interne markt.
In het tweede verslag richt de rapporteur zich op de problemen die gerezen zijn bij het Schengen-informatiesysteem. Daarnaast onderzoekt hij de mogelijkheid om over te gaan tot de ontwikkeling van de tweede generatie van dit systeem. Het is duidelijk dat daaraan behoefte zal zijn in verband met de uitbreiding. Met het Schengen-computersysteem hebben wij hier in Straatsburg de meest uitgebreide gegevensbank in Europa. Deze moet uit onze begroting worden gefinancierd. De initiatieven van België en Zweden, waarin een verordening voor de eerste pijler en een besluit voor de derde pijler worden voorgesteld, tonen helaas aan hoe bespottelijk het is om nog steeds met deze twee pijlers te werken.
Met name artikel 96, aangaande de gegevens over personen aan wie toegang is geweigerd, hoort thuis in de eerste pijler. Het heeft betrekking op de persoonlijke gegevens van 1,3 miljoen mensen, en na de uitbreiding van de Unie zal het om nog aanzienlijk meer gegevens gaan.
Tot slot zou ik de aandacht van het Parlement willen vestigen op een verslag dat de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken vorig jaar heeft uitgebracht. Daarin werden belangrijke tekortkomingen geconstateerd op het gebied van gegevensbescherming en werd gewezen op de slechte kwaliteit van gegevens en op de belemmeringen waarmee mensen die fouten trachtten te corrigeren, geconfronteerd werden. Wij moeten daar rekening mee houden.

Kaufmann
Mijnheer de Voorzitter, wij debatteren vandaag over de goedkeuring van een nieuw Schengen-informatiesysteem, SIS II, maar eigenlijk zouden wij de fatale gevolgen van het reeds bestaande informatiesysteem moeten bespreken. Ik vind het een schandaal dat de overgrote meerderheid van de personen die in het SIS geregistreerd staan, niet van een misdrijf verdacht wordt. Er staan slechts 11.000 personen in het bestand om wier aanhouding wordt verzocht met het oog op uitlevering. Er staan echter 780.000 personen geregistreerd aan wie de toegang tot alle EU-lidstaten wordt geweigerd.
Volgens artikel 99 van de Schengen-uitvoeringsovereenkomst kan het SIS ook gebruikt worden om, zoals dat heet, informatie te verkrijgen om het gevaar dat mogelijk van burgers uitgaat en andere mogelijke grote gevaren af te wenden. Op grond van deze bepaling staan compleet onschuldige burgers in de SIS-computers geregistreerd. Met behulp van deze data zijn bijvoorbeeld onrechtmatige toegangsverboden voor demonstranten uitgevaardigd naar aanleiding van de Top van Genua. Zolang dergelijke praktijken nog mogelijk zijn, kunnen wij in geen geval toestemming geven voor de verder ontwikkeling van dit Schengen-informatiesysteem.

Turco
Mijnheer de Voorzitter, op de allereerste plaats zou ik collega von Boetticher dank willen zeggen voor zijn werk, en de collega' s die na hem hebben gesproken voor hun betoog. Ik zou de rapporteur ook willen danken voor de resultaten die wij met ons werk als Parlement hebben bereikt, maar toch ontbreekt er volgens ons nog een essentieel element, namelijk de democratische controle. Voor de zoveelste keer moeten wij zoals collega Marinho al zei, ons er tevreden mee stellen de weg van de communautaire financiering te bewandelen om ook ons zegje te kunnen doen. Volgens ons levert de Europese Raad nog steeds uiterst slecht werk, dat niets anders is dan aan de ene kant het vermenigvuldigen van de databanken en aan de andere kant het vermenigvuldigen van de gegevens. Wij weten dat er naast het SIS nog databanken zijn van Europol en Eurodac (zij het in herziene vorm), terwijl de volgende databank de strafregisters ten behoeve van Eurojust zal bevatten.
Tot nu toe was het SIS een groot vat met informatie en signalementen betreffende personen en voorwerpen. Elke lidstaat heeft daar op basis van zijn eigen wetten en uiteenlopende criteria gegevens ingevoerd die ter beschikking stonden van de verschillende verantwoordelijke autoriteiten. Voor mogelijke fouten hoeven wij maar te wijzen op een van de vergissingen die al met het systeem gemaakt zijn. Het betreft het geval van een in België gearresteerde Amerikaan, die zijn paspoort had verloren, maar die in het SIS werd geregistreerd als paspoortdief. De gebeurtenissen in Genua zijn al genoemd; na de gebeurtenissen in Gotenburg waren duizenden personen in het SIS geregistreerd, maar daar heeft de Italiaanse politie geen enkele baat bij gehad.
Wij geloven niet zozeer dat méér staten gegevens in deze databank zullen invoeren, als wel dat er vooral méér gegevens in zullen komen. Tot slot menen wij dat totale controle niet verenigbaar is met de rechtsstaat.

Keßler
Mijnheer de Voorzitter, ik ben collega Boetticher zeer erkentelijk voor zijn verslag over de Europese justitiële ruimte in civiele zaken. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam is de justitiële samenwerking in civiele zaken overgeheveld van de derde naar de eerste pijler. Vanaf toen heeft de Europese Gemeenschap gewerkt aan een ambitieus werkprogramma over dit onderwerp. Een diepgaand onderzoek van het GROTIUS-programma heeft geleid tot de conclusie dat er een bijkomend, algemener kader nodig is voor activiteiten op dit terrein. Met de nieuwe kaderregeling is voortzetting mogelijk van de activiteiten die reeds in het kader van het GROTIUS-programma worden gefinancierd.
Ik ben bijzonder ingenomen met deze ontwerpverordening van de Commissie, waarmee de rechtsgrondslag moet worden geschapen voor de financiering uit de begroting van de Europese Gemeenschap van activiteiten op het gebied van de juridische samenwerking op civielrechtelijk gebied. Daarnaast maakt de kaderregeling het voor het eerst mogelijk financiële steun te verlenen aan Europese niet-gouvernementele organisaties voor zover deze zonder winstoogmerk opereren en hun doelstellingen zijn afgestemd op het bevorderen van justitiële samenwerking.
Dat ook de toetredingskandidaten en andere landen kunnen deelnemen aan al deze activiteiten, is zeer toe te juichen. Het door de commissie aangenomen voorstel van de rapporteur om de vereiste deelname van de lidstaten tot een derde te beperken, getuigt met het oog op de naderende uitbreiding in 2006 van realiteitszin en een vooruitziende blik. De onderhavige verordening geldt niet in Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Beoefenaars van juridische beroepen uit deze landen mogen echter net als hun collega' s uit de kandidaat-lidstaten en andere landen aan de projecten deelnemen.
De definitie van juridische beroepen moet in deze verordening tegen een geheel andere achtergrond worden bezien dan in de richtlijn over het witwassen van geld. Een definiëring in de vorm van een uitputtende opsomming, zoals de rapporteur die voor ogen heeft, zal echter minder ruimte bieden om de regeling in de toekomst op flexibele wijze toe te kunnen passen en zal juist leiden tot een beperking van het toepassingsgebied. Het is met name problematisch de namen van de beroepen correct te vertalen in alle talen van de Gemeenschap en daarbij te zorgen voor consistentie in betekenis. Bovendien is het mogelijk dat er in bepaalde lidstaten op termijn varianten van juridische beroepen bijkomen, die dan van deelname zouden worden uitgesloten. Om die reden ben ik geen voorstander van een lijst van deze beroepen.

Schröder, Ilka
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega' s, waar wordt met het Schengen-informatiesysteem nu eigenlijk op aangestuurd? De doelstellingen zijn: een betere politiële samenwerking op strafrechtelijk gebied; harmonisering van het migratie- en visumbeleid; en de controle van het vrije verkeer van personen. Deze controle is echter vooral gericht tegen migranten, die sowieso weinig of geen mogelijkheden hebben om op legale wijze de Europese Unie binnen te komen. Bovendien vlucht het merendeel voor omstandigheden die wellicht niet helemaal, maar toch zeker voor een deel op het conto van de Europese Unie te schrijven zijn. Ik sluit mij aan bij de vele sprekers die vandaag hebben gemeld dat het systeem ook gericht is tegen ongewenste EU-burgers die bij topconferenties hun ongenoegen laten blijken over een EU-beleid dat wordt gekenmerkt door uitsluiting en door de kapitalisatie van belangrijke levensgebieden.
Er wordt nu ook duidelijk waar deze actualisering van het Schengen-informatiesysteem op neer zal komen. Het gaat erom, technisch en geografisch realiseerbare controlescenario' s doelmatig uit te voeren. Nu de mogelijkheden er zijn, wil de Europese Unie daar natuurlijk graag gebruik van maken. De schijnbaar technische wijziging in deze voorstellen houdt echter ook in dat de huidige controlestructuur wordt geoptimaliseerd, en daarom is ook de financiering van die optimalisatie gewenst. En hier - op dit punt ben ik het met collega Turco oneens - zal mijns inziens ook een democratische toetsing helemaal niets veranderen aan dit project.
Vanuit een linkse optiek kan men naar mijn mening niet instemmen met dit voorstel. Fundamentele vrijheden vervullen in het kapitalisme geheel andere functies. Vanuit pragmatisch perspectief garanderen ze echter een minimum aan bescherming voor de burger tegen de staat. In de huidige situatie is het zo dat de meeste beperkingen van het grondrecht ....
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Karamanou
Mijnheer de Voorzitter, zoals u weet is het huidige Schengen-informatiesysteem in 1995 in werking getreden, maar is het pas in 1999 uitgeroepen tot een communautair instrument, toen het met het Verdrag van Amsterdam werd opgenomen in het Schengen-acquis in het kader van de Europese Unie. Dit systeem heeft dus een communautaire identiteit en daarom moet elk voorstel tot vervanging ervan gestoeld zijn op dezelfde rechtsvoorschriften inzake oprichting en werking. Ook zal, zoals ook andere collega' s reeds hebben gezegd, elke uitbreiding van het takengebied van het systeem onderworpen moeten worden aan de volledige democratische controle door de bevoegde instanties.
Men mag echter noch de recente gebeurtenissen noch de noodzaak van extra veiligheidsmaatregelen ten behoeve van de burgers en de tekortkomingen van het huidig informatiesysteem aangrijpen om op willekeurige wijze af te wijken van de regels en de bevoegdheden van dit systeem uit te breiden. Daarom moeten in het voorgestelde wetgevingskader bepaalde cruciale vraagstukken worden opgehelderd.
Voor de bescherming van natuurlijke personen tegen het gebruik van persoonlijke gegevens is de medewerking vereist van de gemeenschappelijke controle-autoriteit die met het Verdrag van Schengen in het leven is geroepen. Deze autoriteit is belast met de opstelling van een jaarverslag over de werking van het huidige systeem. Daarin moeten de nieuwe gegevens, dus de gegevens die in het kader van het nieuwe systeem zullen ontstaan, op stelselmatige wijze worden geanalyseerd. Daarnaast moet het Europees Parlement zich sterker inzetten voor een doelmatig toezicht op de nieuwe functies van het systeem en regelmatige informatie eisen over de gemaakte vorderingen. Wij moeten hier duidelijk maken dat de Raad het Europees Parlement slechts eenmaal heeft geïnformeerd over de verdere toepassing van de Schengen-overeenkomst. Daardoor is het Parlement niet op de hoogte van vraagstukken die rechtstreeks verband houden met het vrije verkeer van de burgers en de controle aan de grenzen van de Unie.
Tot slot moet ik nog wijzen op de noodzaak een communautair informatiesysteem, bestaande uit een gemeenschappelijk elektronisch netwerk, in het leven te roepen, waarin gegevens op doorzichtige wijze kunnen worden opgeslagen, beheerd en geëvalueerd.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, het Schengen-informatiesysteem functioneert sedert 1995. Het wordt samen met Europol gebruikt als een instrument voor de onderdrukking van allerlei benadeelde bevolkingsgroepen, voor het fabriceren en bespioneren van verdachten, voor het onderdrukken van massaal verzet en politieke ongehoorzaamheid, en voor het tegengaan van immigratie van degenen die Europa zomaar "binnenvallen" op zoek naar een plaatsje onder de zon. Elke keer dat volksprotesten op touw worden gezet om uiting te geven aan verzet tegen tegen besluiten van de machthebbers binnen de Europese Unie, zoals in Nice, Göteborg en Genua, wordt gretig van dit systeem gebruik gemaakt.
Een maand geleden heeft het Europees Parlement een voortgangsverslag behandeld waarin onthullende gegevens voorkwamen over de willekeur waarmee de persoonlijke gegevens geregistreerd zijn en over de onbetrouwbaarheid ervan. Enkele dagen later aarzelde men echter geen moment om deze gegevens aan de Amerikanen door te geven en hen aldus te helpen bij het verstikken van elke stem van verzet waar dan ook ter wereld en bij het opstarten van een nieuwe imperialistische oorlog onder het mom van de terreurbestrijding. Dat was kennelijk echter nog niet genoeg. Tijdens de recente buitengewone Europese Raad hebben de vijftien lidstaten van de Europese Unie eveneens besloten de VS onbeperkte toegang te verlenen tot alle Europese bronnen en archieven.
Het Schengen-informatiesysteem van zowel de eerste als de tweede generatie, waar wij het vandaag over hebben, is een vast bestanddeel van het repressiemechanisme en daarom heeft de volksbeweging geen andere keuze dan te vechten voor de afschaffing daarvan.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil graag beginnen met het eerste verslag van de heer von Boetticher, over de juridische samenwerking in burgerlijke zaken.
Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam hebben wij een bijzonder ambitieuze agenda als het gaat om juridische samenwerking in civielrechtelijke zaken. Om een voorbeeld te geven: de afgelopen twee jaren zijn reeds vijf verordeningen op dit terrein aangenomen door de Raad, en twee andere voorstellen zijn op dit moment in behandeling. Twee nieuwe wetgevingsvoorstellen worden momenteel voorbereid door de Commissie.
Het doel van dit voorstel is een bijdrage te leveren aan de totstandbrenging van een Europese justitiële ruimte in burgerlijke zaken. Het gaat er niet om, met een nieuw actieprogramma te komen, maar een bijdrage te leveren aan de geslaagde tenuitvoerlegging van reeds bestaande actieplannen op dit gebied, met name de conclusies van Tampere.
Daarom is de steun die wij verlenen aan deze voorstellen niet alleen gericht op de medefinanciering van projecten die worden uitgevoerd door de instellingen en de publieke en particuliere organisaties binnen de lidstaten, maar ook op de financiering van acties van de Commissie, zoals de acties om de correcte toepassing van het communautaire recht in burgerlijke aangelegenheden te garanderen. Dat zijn acties waarvan de burger, naar mijn stellige overtuiging, de vruchten zal plukken.
Ik ben zeer tevreden over de positieve wijze waarop op ons voorstel is gereageerd door de heer von Boetticher, die ik wil feliciteren met zijn uitstekende verslag.
Wat de voorgestelde amendementen betreft, keurt de Commissie vier van de zes amendementen goed. Ik heb het dan over de door de Begrotingscommissie voorgestelde amendementen op de twee nieuwe overwegingen, over de nieuwe overweging voorgesteld door de Commissie vrijheden, en over het amendement met een definiëring van het begrip "beoefenaars van juridische beroepen" .
Wat het amendement over de specifieke doelstellingen van de kaderregeling betreft, wil ik het oorspronkelijke voorstel van de Commissie handhaven, aangezien dit dichter aanleunt tegen de doelstellingen die zijn vastgelegd in de conclusies van de Europese Raad van Tampere.
Wat amendement 5 betreft, begrijp ik de argumentatie van de geachte rapporteur maar al te goed, maar ik denk dat het vaststellen van een drempel voor niet-gouvernementele organisaties ook een manier is om het bestaan van echte Europese organisaties op dit gebied te bevorderen. En ik denk dat de drempel die wij voorstellen een drempel is die realistisch blijft, zelfs met het oog op de geplande uitbreiding van de Europese Unie. Verschillende niet-gouvernementele organisaties, waaronder een fors aantal kandidaat-lidstaten, hebben op dit punt trouwens al een vrij grote inbreng,.
Geachte voorzitter, wat het tweede verslag betreft, dat over het Schengen-informatiesysteem gaat, ben ik van mening dat dit systeem een sleutelrol kan vervullen in het functioneren van een grenzeloze ruimte. De noodzaak om een SIS van de tweede generatie te ontwikkelen is jaren terug reeds onderkend. Deze noodzaak houdt bovenal verband met de beperkingen van het huidige SIS, waarin slechts 18 landen kunnen worden opgenomen. Daarom moet met het oog op de geplande uitbreiding van de Gemeenschap een SIS van de tweede generatie worden ontwikkeld, waarin nieuwe lidstaten volledig kunnen worden opgenomen. Zonder een SIS II wordt niet voldaan aan de voorwaarden tot afschaffing van controles aan de binnengrenzen van landen die momenteel op de nominatie staan om toe te treden tot de Europese Unie.
De twee initiatieven waarover u vandaag uw advies geeft, bevestigen dat het Europees Parlement en de Commissie voortaan een grotere rol spelen bij de ontwikkeling van SIS II, hetzij in deze initiële financieringsfase, hetzij bij het bepalen van de toekomstige structuur van het systeem en de concrete werking ervan.
De initiatieven liggen in het verlengde van de conclusies van de zitting van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van eind mei dit jaar, die met ingang van 2002 de ontwikkeling van SIS II met communautaire middelen wenst te financieren.
Op grond van beide initiatieven, waarin de benoeming wordt bepleit van een comité dat de Commissie kan ondersteunen bij de ontwikkeling van SIS II, zal het Europees Parlement stelselmatig geïnformeerd worden over de voortgang van de werkzaamheden, via de in het kader van de comitologie vastgelegde informatiemechanismen van het Parlement.
Ik wil benadrukken dat op verzoek van de Commissie in de ontwerpbegroting 2001 een bedrag is opgenomen voor de voorbereiding van SIS II. Omdat het gaat om de financiering van voorbereidende werkzaamheden, en gezien de begrotingsregels, heeft de Commissie niet echt een rechtsgrondslag nodig voor haar voorafgaande uitgaven. De Commissie is zich er evenwel terdege van bewust dat zij geen SIS II kan ontwikkelen zonder een beroep te doen op de ervaring die de lidstaten hebben opgedaan met het huidige SIS en het functioneren daarvan. Deze ervaring is absoluut onontbeerlijk, en het instellen van een comitologie vormt een duurzame, en naar blijkt bruikbare, manier om de Commissie te helpen haar nieuwe verantwoordelijkheden voor de ontwikkeling van SIS II na te komen.
Als wij echter besluiten een comité in het leven te roepen ter ondersteuning van de Commissie, spreken wij onze voorkeur uit voor een comitologiesysteem dat gebaseerd is op een raadgevend comité en een comité van beheer.
De Commissie juicht de door de heer von Boetticher hiertoe ingediende amendementen toe, en ik hoop dat deze zullen worden goedgekeurd tijdens de plenaire vergadering.
De Commissie is tevens bereid haar steun te verlenen aan het amendement van het Europees Parlement waarin de Commissie wordt verzocht haar halfjaarlijkse voortgangsrapporten met betrekking tot de ontwikkeling van SIS II niet alleen aan de Raad te presenteren, maar ook aan het Europees Parlement. Dit verzoek wordt niet alleen ingegeven door de wens tot transparantie, maar ook door de rol die het Europees Parlement zal gaan spelen in het kader van de noodzakelijke regelgeving rondom de ontwikkeling van SIS II en die vereist dat het Europees Parlement volledig geïnformeerd wordt over de werkzaamheden. De initiatieven waarover wij vandaag van gedachten wisselen, hebben immers vooral betrekking op de technische aspecten van SIS II. Het opzetten van SIS II vereist tevens dat te zijner tijd maatregelen worden genomen die voortvloeien uit de betreffende rechtsgrondslagen in de Verdragen en waarover het Europees Parlement zal worden geraadpleegd. Met deze maatregelen moeten alle wezenlijke kenmerken van SIS II worden vastgelegd, waaronder met name: de doeleinden van het systeem; de op te nemen gegevenscategorieën; de gegevensbescherming, inclusief het toezicht door een gemeenschappelijke controle-autoriteit; het beheer van het toekomstige operationele SIS II; en de door de heer Coelho te berde gebrachte kwestie van de eventuele oprichting van een agentschap.
De punten die ik net heb genoemd, zullen te zijner tijd aan de orde komen in een ander debat, dat zal voortborduren op de resultaten van een haalbaarheidsstudie, waarvoor de Commissie begin 2002 het startsein zal geven.
Het is dus niet omdat wij het oneens zijn met de inhoud van de amendementen met betrekking tot deze punten dat de Commissie deze vandaag niet kan goedkeuren, Het lijkt me alleen voorbarig er een uitspraak over te doen in het kader van twee initiatieven die slechts ingaan op de financiering van de ontwikkeling van SIS II. Wij zullen nog nader over deze kwesties spreken komen en te zijner tijd knopen doorhakken op grond van wetgevingsvoorstellen.
Ik wil graag afsluiten met de prettige constatering dat de ontwikkeling van SIS II een karwei is dat ons de komende jaren bezig zal houden en dat binnen een redelijke termijn afgerond moet worden, zodat de nieuwe lidstaten erin kunnen worden opgenomen en daarmee de voorwaarden worden geschapen voor hun deelname aan onze gemeenschappelijke grenzeloze ruimte.
Dat wij uw advies vandaag overnemen, binnen drie maanden na de presentatie van beide initiatieven, geeft blijk van de bereidheid en het vermogen van het Europees Parlement, van de parlementaire commissie Vrijheden en haar rapporteur, om SIS II binnen afzienbare tijd tot stand te brengen. Dat doet mij deugd.

Milieu: publieke inspraak met betrekking tot de opstelling van bepaalde plannen en programma's
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0321/2001) van mevrouw Korhola, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot voorziening in publieke inspraak met betrekking tot de opstelling van bepaalde plannen en programma's betreffende het milieu en tot wijziging van de richtlijnen van de Raad 85/337/EEG en 96/61/EG (COM(2000) 839 - C5-0027/2001 - 2000/0331(COD)).

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, er is nu een richtlijn in behandeling over publieke inspraak betreffende milieubesluiten. Dat is de tweede pijler van het wetgevingswerk dat als doel heeft het in 1998 gesloten Verdrag van Aarhus door de Gemeenschap te laten ratificeren. Ik wil mijn dank uitspreken voor het feit dat mijn ontwerpverslag ruime en unanieme steun heeft gekregen op veel belangrijke door mij voorgestelde punten. Het verslag heeft echter ook politieke emoties losgemaakt. Met het verslag moet worden geprobeerd een evenwicht te vinden tussen aan de ene kant het waarborgen van een ruime deelnamemogelijkheid voor de burgers en aan de andere kant het voorkomen van vertragingstactieken. Dat is geen gemakkelijke taak, vooral niet omdat het basisvoorstel van de Commissie een zeer ingewikkelde structuur heeft.
De stemming van eerverleden week in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft geleid tot een zeer onlogisch eindresultaat, dat nu bij de behandeling in de plenaire vergadering rechtgezet moet worden, zodat wij een eind kunnen maken aan een voor het aanzien van het Parlement beschamende situatie. De door de commissie aangenomen versie van het verslag bevat op dit moment elementen die elkaar tegenspreken. Ik ben zelf van mening dat er te weinig tijd is geweest om het door mij gepresenteerde uitgangspunt en de praktische gevolgen ervan voldoende te behandelen en te begrijpen. Ik stelde dat de toegang tot informatie en het luisteren naar het publiek geldt voor het hele publiek, maar dat de rechtszekerheid na het besluit slechts van toepassing is op een beperkter publiek, namelijk dat waarvan de rechten door het genomen besluit worden geschonden. Alleen op dat punt heb ik niet de door mij gewenste steun van de grootste fracties van het Parlement gekregen. Ik wilde de raadplegingsfase voor het hele publiek openstellen, omdat het logisch gezien vreemd is dat een autoriteit van tevoren het publiek moet beperken tot degenen op wie een zaak van toepassing is. Zij kan niet weten op wie en hoe de zaak van toepassing is, voordat zij het publiek daarin gehoord heeft. En als zij dat weet, dan is het raadplegen van het publiek totaal overbodig. Een dergelijke beperking is voor de deelname van het publiek vreemd en verspilt ook onnodige tijd en energie van de autoriteit zelf.
Aangezien de collega" s bang zijn dat mijn benadering inhoudt dat iedereen een autoriteit voor de rechter kan slepen, wil ik onderstrepen dat het tegenovergestelde waar is. De angst komt vooral door de versie van de Commissie, waarin de nodige plichten van de autoriteit worden geëist. In mijn voorstel wordt het recht op beroep beperkt tot degenen wier rechten door het genomen besluit worden geschonden, zodat het beroep niet opzettelijk wordt gebruikt om de tegenpartij te tergen. De mogelijkheid zijn mening te uiten heeft niet automatisch het recht op beroep tot gevolg.
In het Commissievoorstel werd de deelnamemogelijkheid van het publiek in alle fases beperkt tot het publiek waarop een zaak van toepassing is. Ik beschouw het Commissievoorstel op dit punt nog steeds als een vergissing, omdat de praktische gevolgen ervan het werk van de autoriteiten onnodig bemoeilijken. Het zal voor de autoriteiten een enorm grote opgave zijn om uit te zoeken op wie een zaak van toepassing is, en datzelfde geldt voor alle NGO' s, die volgens het Commissievoorstel altijd deelnemers zijn. Falen of nalatigheid in dezen is altijd een reden om de zaak voor de rechter te brengen. Ongetwijfeld kunnen de regels in de door de Commissie voorgestelde vorm worden misbruikt - ook voor het vertragen van projecten.
Mijn voorstel was zo belangrijk, omdat het gelijktijdig van nut kon zijn voor de burgers die oprecht willen deelnemen en voor de autoriteiten en instanties die bij een project betrokken zijn. Misschien wordt dit nog rechtgezet als de lidstaten beter moeten gaan nadenken over de praktische toepassing ervan. Wat ik zojuist heb gezegd, is naar mijn mening van belang voor alle partijen die met een richtlijn te maken krijgen.
Gelukkig zijn veel andere aspecten die voor het Verdrag van Aarhus van belang zijn, goed ontvangen. Ik heb allereerst de praktijk willen stroomlijnen door de bepalingen van verschillende richtlijnen die betrekking hebben op het proces te harmoniseren. Op die manier is het voor de burgers gemakkelijker te weten hoe zij moeten handelen, en zal de plicht van de autoriteiten om de burgers te adviseren minder problematisch verlopen. In het Commissievoorstel verschillen de procedures enigszins van elkaar, en dan is het moeilijk te weten hoe er in een bepaald geval gehandeld moet worden.
Bovendien heb ik in het verslag enkele doelen van het Verdrag van Aarhus opgenomen die de Commissie in haar voorstel had weggelaten of vergeten. Op die manier worden in het verslag beter de geest en de doelen van het verdrag gerespecteerd. Dat geldt vooral voor artikel 6, lid 5 en artikel 8 van het Verdrag van Aarhus. Vooral artikel 8 bevat principes die voor het verdrag belangrijk zijn. Mijn dank ook voor de adviezen van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken en de Commissie verzoekschriften die mijn werk in de Milieucommissie hebben gestimuleerd en gesteund. Ook de samenwerking met de Commissie en vooral de Raad is constructief en belooft veel goeds voor de tweede lezing van het verslag.

Lambert
Mijnheer de Voorzitter, wij willen mevrouw Korhola graag bedanken voor haar werk met betrekking tot dit complexe document. De Commissie verzoekschriften behandelt een groot aantal petities die verband houden met juist die richtlijnen waarover dit belangrijke verslag gaat. Het is ons volstrekt duidelijk dat het publiek bij bepaalde voorstellen betrokken wil worden, dat het erover geïnformeerd wil worden en dat het de informatie ruim op tijd wil ontvangen. Wij horen vaak klachten van burgers dat er geen informatie is of dat ze te laat verstrekt wordt, dat ze onvolledig is of dat ze moeilijk te begrijpen is. Wij hebben door deze verzoekschriften vaak gemerkt dat een aantal lidstaten de hier genoemde richtlijnen zeer slecht ten uitvoer heeft gelegd. Daarom zijn er, zo hebben wij gezien, rechtszaken aangespannen.
Onze commissie heeft een buitengewoon helder standpunt ingenomen. Wij willen een zo breed mogelijk definitie van het begrip "publiek" . Uit de onderwerpen die aan de orde werden gesteld, bleek dat "publiek" meer is dan alleen NGO' s op het gebied van het milieu of mensen die in een direct getroffen gebied wonen. Wij hebben te maken gehad met kleine bedrijven, vissers en anderen die meenden dat bepaalde plannen hen troffen en dat zij daarom belanghebbenden waren.
Daarnaast vonden wij het belangrijk ook naar het beleidsterrein te kijken. Een van de vragen die wij vaak te horen krijgen, is namelijk: "In welk kader vindt deze ontwikkeling plaats?" Die vraag wordt vooral gesteld wanneer de desbetreffende ontwikkeling verband houdt met EU-beleid, bijvoorbeeld bij bestedingen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid of bestedingen door de structuurfondsen. Wij merken ook dat mensen toegang willen tot hulpmiddelen om de verkregen informatie te kunnen begrijpen. Soms zien wij dat klachten bij onze commissie worden ingediend, met het feitelijke doel de milieueffectbeoordelingen te laten beoordelen, omdat het de betrokken organisaties zelf aan de middelen ontbreekt om volledig deel te nemen aan het planningsproces. Het is van cruciaal belang dat wij daarnaar kijken, zeker op lidstaatniveau.

Sacconi
Mijnheer de Voorzitter, volledige en doeltreffende publieke inspraak bij het besluitvormingsproces over milieuaangelegenheden is noodzakelijk en wij staan daar dan ook achter. Zo kunnen burgers hun mening en vrees uiten, hetgeen van belang kan zijn voor de te nemen besluiten. De inspraak van burgers geeft degenen die verantwoordelijk zijn voor de besluiten de mogelijkheid rekening te houden met de mening van de burgers. Het besluitvormingsproces wint daarmee aan gezag en transparantie en draagt ertoe bij dat het publiek zich bewust wordt van milieuvraagstukken.
Op internationaal niveau heeft zoals gezegd het Verdrag van Aarhus het belang van meer publieke inspraak al erkend. De richtlijn waar wij morgen over stemmen, beoogt het communautair recht aan de bepalingen van het verdrag aan te passen en de weg te bereiden voor de ratificatie van dit verdrag door de Gemeenschap. De inspraak van de burgers zal vanaf de eerste fase van het besluitvormingsproces gegarandeerd zijn. Dat geldt in het bijzonder voor het opstellen van plannen en programma' s, de procedure bij de milieueffectbeoordeling, de preventie en het volledig elimineren van vervuiling.
Daarom ben ik verheugd dat de Milieucommissie nieuwe bepalingen opgenomen heeft die op een duidelijke manier verwijzen naar informatieverspreiding via onder andere Internet. Van wezenlijk belang is dat alleen het betrokken publiek - individuele burgers of groepen, waaronder NGO' s -het recht heeft opmerkingen en meningen te formuleren en in beroep te gaan bij de rechter.
Ik heb waardering voor de wijzigingen die de rapporteur in haar tekst heeft aangebracht, maar ik ben het niet eens met haar voorstel het recht op inspraak zonder enkele beperking uit te breiden tot alle burgers. Een verbrede en verwarde definitie van het begrip "publiek" kan leiden tot misverstanden bij de interpretatie en op oneigenlijke wijze de uitvoering van een project belemmeren. Ik steun daarentegen de definities van "het betrokken publiek" in het Commissievoorstel. Alleen dat publiek kan opmerkingen en meningen doen toekomen aan de bevoegde autoriteit voordat er een beslissing genomen wordt in de sectoren die onder deze richtlijn vallen, en eventueel tegen een dergelijk besluit in beroep gaan.

Paulsen
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, al een paar maanden geleden hebben wij het uitstekende verslag van mevrouw Korhola behandeld, over de toegang van het publiek tot informatie over het milieu. Nu behandelen wij de publieke inspraak met betrekking tot de opstelling van plannen en programma' s betreffende het milieu.
De beide verslagen hebben gemeen dat de voorstellen van de Commissie gebaseerd zijn op het zogeheten Verdrag van Aarhus. Volgens artikel 8 van dit Verdrag moet ieder land ernaar streven het publiek, als de besluitvorming nog niet vaststaat, daadwerkelijk de gelegenheid te geven om zich te mengen in het werk van de overheid aan dergelijke maatregelen.
Volgens artikel 9 van hetzelfde verdrag verbinden de landen zich ertoe - en dat wil ik benadrukken - om binnen het kader van de nationale wetgeving per land het betrokken publiek de mogelijkheid te geven om bij de rechter na te gaan of overheidsbesluiten rechtsgeldig zijn.
Voor mij als liberaal spreekt het voor zich dat de door de overheid genomen besluiten en opgestelde voorstellen zo veel mogelijk toegankelijk moeten zijn voor alle geïnteresseerden en betrokkenen. Iets anders zou in een democratie ondenkbaar zijn.

Evans, Jillian
Mijn complimenten aan de rapporteur voor dit belangrijke verslag. Een cruciaal element van het verslag is de definitie van het begrip "inspraak" . Die definitie houdt in dat mensen in verschillende fasen van het proces plannen en programma' s kunnen beïnvloeden en dat zij een behoorlijke feedback krijgen, zodat zij weten dat de zaken die zij aan de orde hebben gesteld serieus behandeld zijn. Het is van wezenlijk belang dat er niet zodanige beperkingen worden gesteld aan overleg dat het in praktijk zinloos is. Het is met andere woorden niet de bedoeling dat overheden zelf kunnen bepalen welke mensen getroffen worden door bepaalde plannen en dat die mensen de enigen zijn met wie overlegd wordt.
Als voorbeeld zou ik een geval uit mijn eigen kiesdistrict willen aanhalen. In Swansea bouwt een plaatselijke overheid een vuilverbrandingsoven op de grens van twee districten. Zij heeft haar eigen ingezetenen geraadpleegd, maar niet de inwoners van het andere district, die er dichterbij wonen en er meer last van zullen hebben. Die inwoners protesteren nu hevig tegen de plannen. De onderhavige wetgeving zou dat soort situaties kunnen voorkomen. Niet minder belangrijk is dat deze wetgeving het publiek toegang geeft tot een herzieningsprocedure. Ik vraag dan ook om steun voor de amendementen van mijn fractie, die erop gericht zijn het verslag meer in overeenstemming met het Verdrag van Aarhus te brengen.

Bernié
Mijnheer de Voorzitter, pleiten voor transparantie en publieke inspraak bij de opstelling van bepaalde plannen en programma' s betreffende het milieu is een nobel streven, dat wij volledig onderschrijven. Het verslag daarentegen werpt enkele fundamentele problemen op. Het eerste probleem is de eventuele overlapping van teksten die voorzien in publieke inspraak, met name de richtlijnen inzake de milieueffectbeoordeling en die inzake de preventie en bestrijding van verontreiniging. Het tweede probleem is de ratificatie van het Verdrag van Aarhus. Dit verdrag is door de Gemeenschap en door alle lidstaten ondertekend, maar slechts geratificeerd door Italië en Denemarken: het is dus niet van kracht! De Unie mag het verslag niet aangrijpen om zich, via een richtlijn, namens de lidstaten bereid te verklaren tot naleving van een internationaal verdrag.
Overigens lijkt het toevoegen van milieubeleid aan de plannen en programma' s mij in dit stadium voorbarig, temeer daar het Verdrag van Aarhus nog altijd niet geratificeerd is.
Dan is er nog de notie "het betrokken publiek" . Wij zijn voorstander van deze notie, om de toepassingssfeer van de tekst niet te zeer uit te breiden. Niettemin zouden de noties "het publiek" en "het betrokken publiek" naast elkaar moeten kunnen bestaan, mits de lidstaten een beslissing nemen over het gewenste niveau van raadpleging. In het geval van grensoverschrijdende projecten bijvoorbeeld zou het verstandig zijn het gehele publiek te raadplegen.
Wij scharen ons achter de amendementen 30, 31 en 32.
Tot slot zijn wij evenals de Commissie van mening dat het raadzaam is de minimale voorwaarden vast te leggen waaraan moet worden voldaan om een daadwerkelijke publieke inspraak te garanderen, en het aan de lidstaten over te laten de praktische details uit te werken, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel.

Moreira Da Silva
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, een van de meest gehoorde klachten van de burgers betreft hun geringe rol in de vertegenwoordigende democratie. Zij beklagen zich erover dat zij het recht hebben periodiek hun stem uit te brengen, maar dat zij geen volwaardig recht op inspraak hebben in de dagelijkse werkzaamheden van de door hen gekozen organen op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau. Juist op milieugebied hebben wij deze ontevredenheid van de burgers het meest gemerkt. Als zij het niet eens zijn met een bepaald project -en vaak is dat terecht - hebben zij geen andere keus om uiting te geven aan hun verontwaardiging dan de straat op te gaan of zich tot de rechter te wenden.
Welnu, die verontwaardiging neemt vaak exponentieel toe, daar vele projecten met onaanvaardbare effecten voor het milieu worden gefinancierd in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid of door de structuurfondsen. Daarom is het erg belangrijk dat de Commissie op basis van het Verdrag van Aarhus wetgeving heeft gemaakt over de toegang van het publiek tot milieu-informatie; over de publieke inspraak bij bepaalde plannen, programma' s en beleid; en over de toegang van het publiek tot de rechter. Meer inspraak van de burgers vergroot zowel de legitimiteit van de door onze instellingen genomen besluiten als de kwaliteit ervan.
Ik feliciteer de rapporteur met haar werk aan deze ontwerprichtlijn inzake de publieke inspraak met betrekking tot de opstelling van bepaalde plannen en programma' s betreffende het milieu. Ik feliciteer haar met name omdat zij met verschillende amendementen geprobeerd heeft de rechten van de burgers te verbreden en een aantal dubbelzinnigheden weg te werken. Er is echter één zaak waarover ik het niet eens kan zijn met collega Korhola: het raadplegen van het publiek is alleen realiseerbaar indien de definitie van "het publiek" niet al te vaag is. Voor de Commissie is het door een gegeven project getroffen publiek de doelgroep van de raadpleging. Derhalve geef ik de voorkeur aan deze aanpak boven de bredere en daardoor vagere definitie van de rapporteur.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, met de Europese Commissie ben ik van mening dat daadwerkelijke publieke inspraak bij milieubesluitvorming voordelen heeft. Het publiek wordt namelijk in de gelegenheid gesteld zijn mening en eventuele bezorgdheid bekend te maken. De besluitvormers worden in staat gesteld hiermee rekening te houden bij het nemen van beslissingen. Kortom, het zal bijdragen tot de doorzichtigheid van het besluitvormingsproces en de acceptatie van het resultaat, te weten de plannen en programma's.
De verbreding naar beleid, zoals de rapporteur voorstelt, gaat echter een stap te ver aangezien dit onvoldoende concreet is voor publieke inspraak. Tevens valt het onderdeel "beleid" niet binnen het toepassingsgebied van de huidige richtlijn "milieueffectbeoordeling" . De voorliggende richtlijn stelt als doel dat basisprocedures betreffende publieke inspraak in alle lidstaten consistent zijn en binnen de Gemeenschap op dezelfde wijze worden toegepast. Het is echter ook een minimumverplichting. Dus bij de implementatie zal blijken dat er toch verschillen zijn tussen de lidstaten.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, vele sprekers hebben al gezegd dat dit verslag zeer lovenswaardige bedoelingen heeft. De centrale doelstelling is dat de burgers in staat worden gesteld hun stem te laten horen bij de regelgeving van milieuzaken. In maart hebben wij dit onderwerp al in de plenaire vergadering besproken en eerlijk gezegd bleek toen al dat de inzichten over de methoden en het gewicht van de inspraak verschilden, afhankelijk van de geografische ligging van de lidstaat. In de noordelijke landen van Europa ligt dit soort inspraakmogelijkheden, deze aanwezigheid van de burgers, anders dan in de landen in het centrum en het zuiden.
De rapporteur is blijkbaar gewend aan een bepaalde vorm van inspraak in haar eigen land, dat democratisch gezien misschien geavanceerder, verder is dan ander landen. Haar voorstel met betrekking tot inspraak is te dwingend, te autoritair. Een dergelijke vorm van inspraak zou uiteindelijk bepaalde besluitvormingsprocessen kunnen vertragen of zelfs tegenhouden en verlammen. In bepaalde gevallen zal er immers nooit een volledig gelijkluidende mening zijn tussen de democratische basis en de zogenaamde autoriteiten, kortom het bestuur dat gemachtigd is deze problemen aan te pakken. Die autoriteiten moeten natuurlijk rekening houden met alle eisen, met alle opmerkingen, ook van de kant van sectoren die invloed uitoefenen op het milieu: de bouw, de handel, de toeristensector, de sportwereld en de cultuursector. Kortom, degenen die van economische activiteiten bestaan.
Daar dit tweede debat gaat over onderwerpen en thema' s die te maken hebben met de wettigheid en de toegang tot de rechter -ook met het oog op een mogelijk beroep -moet volgens mij op duidelijke, rechtvaardige en ondubbelzinnige wijze het gewicht van de verschillende rollen worden bepaald. Met andere woorden, er moet antwoord worden gegeven op de vraag wie de deelnemers zijn en welk gewicht zij in de schaal leggen. Wij steunen natuurlijk allemaal het genoemde Verdrag van Aarhus, maar dat is niet het evangelie. Ook dat verdrag heeft namelijk te maken met een gezonde dosis subsidiariteit, met de gebruiken, de gewoontes en de inspraakmogelijkheden in het kader van de directe democratie in de verschillende landen.
Ondanks deze opmerkingen wil ik lof brengen aan de rapporteur, die met hart en ziel heeft gewerkt. Maar zoals ik al bij het begin van mijn betoog zei: misschien zijn enkele aanpassingen aan de verschillende geografische breedtegraden in Europa nodig.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst graag zeggen dat het onderhavige voorstel betrekking heeft op de tweede pijler van dit verdrag, die onder andere publieke inspraak bij milieubesluitvorming omvat. Behalve in dit voorstel voor toegang tot milieu-informatie is het beginsel van het Verdrag van Aarhus reeds vervat in andere onderdelen van de gemeenschapswetgeving. De Commissie zal er zorg voor dragen dat de elementen van dit verdrag in alle toekomstige voorstellen worden opgenomen. Publieke inspraak moet een volledig geïntegreerd onderdeel worden van milieubesluitvorming. Om dat doel te bereiken moeten onze voorstellen gemakkelijk in praktijk te brengen zijn, zodat zij soepel ten uitvoer kunnen worden gelegd in de verschillende bestuurssystemen van de lidstaten.
De vraag of inspraak bij besluitvorming gericht dient te zijn op het publiek in brede zin of op "het betrokken publiek" , is een belangrijk punt. Enkele afgevaardigden die zojuist aan het woord zijn geweest, hebben deze vraag al aan de orde gesteld. De Commissie stelt voor om er in overeenstemming met het Verdrag van Aarhus voor te zorgen dat het publiek in brede zin volledig geïnformeerd wordt aangaande ontwikkelingsplannen waardoor het getroffen zou kunnen worden. Het recht op inspraak bij het besluitvormingsproces wordt in het voorstel echter gegeven aan degenen die belanghebbende zijn of die waarschijnlijk door de plannen getroffen zullen worden, dat wil zeggen, "het betrokken publiek" . Sommige van de voorgestelde amendementen - en eveneens de opmerkingen van sommige afgevaardigden - lijken te suggereren dat zowel het verdrag als de Commissie de rechten van burgers beperken door de definitie "het betrokken publiek" te gebruiken. Staat u mij echter toe om erop te wijzen dat dit beslist niet het geval is. Het is niet juist. Dit voorstel strekt tot het uitbreiden van burgerrechten. Er is geen sprake van dat die rechten ingeperkt worden.
Door "het betrokken publiek" te definiëren vestigen wij de aandacht van de bevoegde overheden op het feit dat zij rekening moeten houden met de burgers die er het meest direct bij betrokken zijn. Zowel het recht om een standpunt kenbaar te maken als het recht om gehoord te worden, wordt door de definitie bevestigd. De definitie van "het betrokken publiek" is voldoende gedetailleerd om te garanderen dat het geen twijfel lijdt wie bij inspraak betrokken moeten worden. Degenen die tot dat publiek behoren, kunnen op grond daarvan eventueel aanvoeren dat zij ten onrechte zijn uitgesloten. Dat zou echter moeilijk zijn met een meer algemene definitie van het publiek. Het feit dat NGO' s in de definitie van "het betrokken publiek" zijn opgenomen, garandeert dat ook met het standpunt van een algemener publiek rekening kan worden gehouden.
Op een meer praktisch niveau zou ik het volgende willen opmerken. De term "het betrokken publiek" wordt al een aantal jaren zonder grote problemen gebruikt in bestaande wetgeving - bijvoorbeeld in de richtlijn inzake milieueffectbeoordeling. Er hebben zich geen problemen voorgedaan doordat mensen zijn uitgesloten door het gebruik van de definitie - geen grote problemen, tenminste. Kortom, deze benadering zal degenen die door nieuwe ontwikkelingen getroffen worden het recht geven om invloed uit te oefenen - niet alleen op besluiten die hun omgeving betreffen, maar ook op besluiten die van invloed kunnen zijn op hun economische en sociale omstandigheden. Om deze redenen kan de Commissie helaas de amendementen die erop gericht zijn het begrip "het betrokken publiek" te vervangen, niet steunen.
In amendement 26 wordt voorgesteld het toepassingsgebied van artikel 1 aanzienlijk uit te breiden. Het artikel zou daardoor niet alleen betrekking hebben op plannen en programma' s op milieugebied, maar ook op wetgeving in andere sectoren. De Commissie is de mening toegedaan dat het toepassingsgebied van het voorstel hierdoor minder duidelijk gedefinieerd zou zijn. Ook meent zij dat de voorgestelde maatregelen tot juridische verwarring zouden kunnen leiden. In feite zou er een verdubbeling van maatregelen ontstaan in verschillende onderdelen van de wetgeving, die allemaal hetzelfde beogen, maar op inconsequente wijze. Richtlijn 2001/42 betreffende de strategische milieueffectbeoordeling bevat reeds zeer relevante maatregelen voor plannen en programma' s in andere sectoren met mogelijk aanzienlijke gevolgen voor het milieu. De richtlijn regelt de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma' s in veel integratiesectoren. Tevens voorziet de richtlijn in publieke inspraak, geheel in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag van Aarhus.
De amendementen 6 en 12 zijn erop gericht een "best endeavour" -clausule in te voegen op grond van het Verdrag van Aarhus. Zij zijn niet-verbindend geformuleerd. In de titel van amendement 9 wordt publieke inspraak betreffende beleid ter sprake gebracht. De tekst bevat echter geen bepalingen over de tenuitvoerlegging hiervan. Het doel van de Commissie was de bindende bepalingen van het Verdrag van Aarhus in haar voorstel te verwerken. Zij is van mening dat het opnemen van de soft-law-achtige bepalingen van het verdrag geen meerwaarde zou opleveren. Niet alleen de Gemeenschap, maar ook alle lidstaten afzonderlijk hebben het Verdrag van Aarhus ondertekend. Zij houden derhalve al rekening met de soft-law-achtige bepalingen ervan.
Helaas kan de Commissie de amendementen 7 en 11, waarin gepleit wordt voor toegang tot de rechter met betrekking tot publieke inspraak bij plannen en programma' s, niet overnemen. Het Verdrag van Aarhus vereist dit niet uitdrukkelijk. Evenmin voorziet de richtlijn betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde plannen en programma' s in toegang tot de rechter. Niettemin beraadt de Commissie zich op eventuele verdere wetgevingsvoorstellen in verband met de derde pijler van het Verdrag van Aarhus inzake toegang tot de rechter.
Tot besluit wil ik u nu meedelen welk standpunt de Commissie inneemt ten aanzien van de amendementen. De Commissie steunt de amendementen 15, 18, 25, 28 en 29. Daarnaast kan zij de amendementen 9, 13, 14, 23 en 27 ten dele overnemen en onderschrijft zij de amendementen 4, 5, 10 en 17 in beginsel. De amendementen 1, 16, 20, 21 en 22 kan de Commissie niet aannemen.
Bij wijze van afronding zou ik willen beklemtonen dat het in ons gezamenlijk belang is - dus in het belang van de Europese burger - als dit voorstel snel van kracht wordt. Pas als de kaders eenmaal zijn vastgesteld, kan publieke inspraak bij besluitvorming volledig geïntegreerd worden in de normale, bestuursrechtelijke gang van zaken.

Korhola
De Engelse tolk heeft mijn interventie niet kunnen volgen en bijgevolg waren alle op dat tolkwerk gebaseerde vertalingen helaas onvolledig. Dit is al vele malen gebeurd en ik dring er derhalve bij u op aan ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de tolkdienst zo spoedig mogelijk verbeterd wordt.

De Voorzitter
Mevrouw Korhola, wij nemen hier nota van. Wij weten dat het tolken via een tussentaal soms problemen oplevert. Wij nemen hier goede nota van en zullen zorgen dat het niet nogmaals gebeurt.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Instellingen voor collectieve belegging in effecten (ICBE' s)
De Voorzitter
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0324/2001), namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende de gemeenschappelijke standpunten, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijnen van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van:
1. Richtlijn 85/611/EEG tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (ICBE's) met het oog op de reglementering van beheermaatschappijen en vereenvoudigde prospectussen (7551/1/2001 - C5-0296/2001 - 1998/0243(COD));
2. Richtlijn 85/611/EEG tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve belegging in effecten (ICBE' s), betreffende beleggingen van ICBE' s (7550/1/2001 - C5-0295/2001 - 1998/0242(COD)) (Rapporteur: de heer Olle Schmidt).

Schmidt, Olle
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk is dit het einde van twaalf jaar behandeling van de zogeheten ICBE-richtlijn! Vorig jaar in februari was de eerste lezing. Anderhalf jaar later, in juli, kwam dan eindelijk het gemeenschappelijke standpunt, en nu is het onze beurt.
Dit eerste voorstel gaat zoals u weet over de ICBE' s zelf en over de beleggingen die zij mogen doen. Het andere voorstel behelst een actualisering en een uitbreiding van de regels voor het feitelijke beheer van de fondsen. De beide verslagen hebben in eerste lezing brede steun in het Parlement gekregen. Bij de verslagen zijn in totaal 37 amendementen op de verslagen aangenomen. Dertig daarvan zijn geheel of gedeeltelijk aangenomen door de Raad. Ten aanzien van ICBE I heeft de Raad 20 van de 24 amendementen van het Parlement geheel of gedeeltelijk overgenomen en heeft hij zelf ook nog een aantal wijzigingen aangebracht. De belangrijkste wijziging betreft de OTC-derivaten. De Commissie was daar van meet af aan tegen. Het Parlement voorzag daarentegen een bredere toepassing voor OTC-derivaten, maar onder strikte voorwaarden. De Raad zat ook op die lijn. In een aantal gevallen heeft de Raad zich in de kwestie van de OTC-derivaten nog voorzichtiger opgesteld dan het Parlement, en geoordeeld dat beleggingen in OTC aan zwaardere kwaliteitseisen moesten voldoen.
Wat de comitologie betreft, bevat het gemeenschappelijk standpunt weliswaar comitologiebepalingen op het gebied van de financiële dienstverlening, maar er is geen duidelijk verband met de latere voorstellen van de door de heer Lamfalussy voorgezeten groep.
Uit hoofde van de richtlijn van 1985 is het zogenaamde contactcomité opgericht, om de Commissie van advies te dienen. In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, dat wij vandaag behandelen, wordt geopperd dat de bevoegdheid van dit comité uitgebreid moet worden. De Commissie stelt voor dat het comité nieuwe bevoegdheden moet krijgen. Het Parlement aanvaardt delen van het voorstel, maar niet het deel dat gaat over de aanpassing van de beleggingsgrenzen, dat is aangenomen door de Raad. Op dezelfde wijze hebben de Commissie en het Parlement de eis ingewilligd dat de aan het comité gedelegeerde bevoegdheden worden ingeperkt. Het Parlement heeft daarmee naar mijn mening de comitologieprocedure aangenomen, en daarbij de bevoegdheden met succes ingeperkt. Ik zie derhalve geen reden om deze kwestie nu te behandelen.
Er ligt echter ook een amendement van de heren Goebbels, Jonckheer en Herzog. Als dat aangenomen wordt, ben ik bang dat wij voor een bemiddeling staan die wij niet kunnen overzien. De regeling-Lamfalussy dreigt vertraging op te lopen en de ICBE-richtlijnen tot stilstand te brengen. Dat kan niemands bedoeling zijn! Ik hoop dat de heer Goebbels zich in mijn mening kan vinden.
In ICBE II heeft de Raad de commentaren van het Parlement bij de eerste lezing voor het grootste deel overgenomen. Tien van de dertien amendementen van het Parlement zijn geheel of gedeeltelijk opgenomen. Het meest omstreden punt was de kapitaalvereiste voor beheermaatschappijen. Het uiteindelijk in de Raad bereikte compromis komt in grote lijnen overeen met het standpunt van het Parlement. Het comité houdt rekening met de complexiteit van deze twee richtlijnen en de snelle ontwikkeling van de markt, en stelt voor binnen drie jaar een herziening van de regels in te voeren. Daar zijn twee redenen voor. In de eerste plaats is het compromis van de Raad heel fragiel en is het in niemands belang om de doos van Pandora te openen en opnieuw tot in de details te gaan onderhandelen over technische of politiek gevoelige amendementen. Bemiddeling zou leiden tot vertraging van de herziening, -een herziening waar nu al behoefte aan is - en misschien zelfs tot stopzetting van de wetgeving. In de tweede plaats is in beide gemeenschappelijke standpunten sprake van een goed evenwicht tussen bescherming van de belegger en vrijheid van beleggen. De meeste wijzigingen die wij de vorige keer hebben voorgesteld zijn, zoals ik al zei, doorgevoerd.
Er zijn echter ook problemen. Die kunnen naar mijn mening beter in een breder verband worden opgelost. Het comité is zo vriendelijk geweest mijn aanbevelingen op te volgen. Daarom is er maar één amendement op ICBE I, met een aantal richtsnoeren voor een toekomstige herziening. Ook wordt in de zogeheten "grandfather" -clausule voorgesteld dat bestaande fondsen in een overgangsperiode niet aan de nieuwe wetgeving hoeven te voldoen. In een amendement op ICBE II wordt voorgesteld de herzieningstermijn voor het kapitaalvereiste in overeenstemming te brengen met de termijn voor een algehele herziening.
Na de behandeling door het comité heb ik contact gehad met de Raad, nog maar een paar uur geleden zelfs, en met de Commissie. Daarom dien ik samen met de heer Goebbels een nieuw amendement in, waarin de overgangsperiode verkort wordt. Op die manier is het mogelijk om de ICBE-richtlijn voor de lidstaten in te voeren voor de periode tot het jaar 2005, dat wil zeggen tot het moment waarop de financiële actieplannen doorgevoerd moeten zijn. Dit om bemiddeling te vermijden.
De vernieuwing van de regels voor fondsen is al twaalf jaar aan de gang. Dat laat eens te meer zien dat de besluitvorming op dit gebied herzien moet worden. Als Europa een kans wil hebben in de concurrentie met bijvoorbeeld de Amerikaanse economie, moeten wijzigingen van meer technische aard aanzienlijk eenvoudiger en sneller kunnen kunnen worden aangebracht. Nu is er een goed evenwicht tussen een goed functionerende markt en een redelijk zekere bescherming voor de consumenten.
Het Parlement is daadkrachtig geweest en heeft laten zien snel te kunnen handelen en compromissen kunnen sluiten wanneer dat echt nodig is. Laten wij op deze ingeslagen weg verder gaan! Een doordachte, snelle en doelmatige wetgeving - dat is wat Europa nodig heeft!
Ik wil tot slot mijn dank uitspreken aan alle betrokkenen: de commissaris, zijn kundige en vriendelijke medewerkers, en de collega' s, die steeds klaarstonden in deze zware periode. Ik hoop dat wij dankzij hen morgen een punt kunnen zetten achter twaalf jaar werk ten bate van de consumenten en beleggers in Europa.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, in aansluiting op de laatste woorden van de rapporteur spreek ik mijn dank uit aan alle personen die hun medewerking hebben verleend. Ik ben met name de diensten van de Commissie bijzonder erkentelijk voor hun hulp. Ondanks het technische karakter van dit verslag staan wij hier voor een bijzonder belangrijke politieke en maatschappelijke kwestie. Het is immers algemeen bekend dat het merendeel van de burgers zijn spaargeld momenteel bij voorkeur toevertrouwt aan instellingen voor collectieve belegging in effecten en pensioenfondsen.
Het eerste probleem waarmee wij geconfronteerd werden, was het bestaan van twee richtlijnen: een zogenaamde "productrichtlijn" , die deze instellingen in de gelegenheid stelde om in tot dusver verboden producten te investeren, en een andere richtlijn, waarmee een aanzienlijke kapitaalverhoging werd nagestreefd. Zowel de Commissie als het Parlement hebben de verleiding moeten weerstaan om de zogeheten productrichtlijn onmiddellijk goed te keuren en de goedkeuring van de richtlijn inzake beheer te verdagen. Het Parlement heft een waarschuwende vinger. Wij vonden het namelijk gevaarlijk om ICBE' s -die, ik herhaal, het spaargeld van de burgers kanaliseren - naar diepere kustwateren te laten varen zonder ons ervan te vergewissen of zij wel over het nodige tuig beschikten om langere afstanden af te leggen dan zij gewend waren.
Zoals de rapporteur terecht heeft gesignaleerd, ging de eerste discussie -en ik beperk mij nu tot de productrichtlijn -over de beleggingsmogelijkheden van de genoemde instellingen. Er is gesproken over OTC-derivaten, indexfondsen, het zogenaamde cascadeverschijnsel enzovoorts. Dat zijn technische problemen, waarover ik niet verder zal uitweiden. Ik wil daarentegen wel benadrukken dat er volgens mijn fractie een evenwicht is bereikt tussen enerzijds de verruiming van de mogelijkheden van de beheermaatschappijen, en derhalve ook van de beleggers, en anderzijds het beschermingsniveau, de behoedzaamheid waarmee een dergelijke delicate kwestie dient te worden aangepakt.
Het Parlement heeft een signaal aan de Commissie willen afgeven. Zoals ook vroeger reeds het geval was, wenst het Parlement de goedkeuring van de richtlijnen van het actieplan inzake financiële diensten te bespoedigen. Wij dringen aan op een snelle goedkeuring van de onderhavige richtlijn en willen vermijden dat de medebeslissingsprocedure op gang wordt gebracht. Daarom hebben wij slechts één amendement ingediend. Ofschoon ik mij daar persoonlijk niet echt in kan vinden, zal ik toch voorstemmen. Het gaat om de invoering van een "grandfather" -clausule. Er moet met andere woorden een overgangsregeling worden vastgesteld, zodat de huidige instellingen over voldoende tijd beschikken om hun kapitaal aan te passen.
Er is hier ook een amendement van de heer Goebbels ter sprake gekomen, dat zal worden ingetrokken. Desalniettemin gaat het mijns inziens om een bijzonder intelligent voorstel, dat als het tweede signaal van het Parlement aan de Commissie moet worden beschouwd. Het eerste -ik herhaal - houdt in dat er geen amendementen worden ingediend die voor de Raad en de Commissie onaanvaardbaar zijn. Met dit tweede signaal geven wij te kennen -ofschoon de procedure-Lamfalussy niet van toepassing is - dat het tempo moet worden verhoogd en dat wij steeds bereid zijn om de wetgevingsprocedure te bespoedigen,. maar dat wij niet bereid zijn om ook maar een duimbreed te wijken in de medebeslissingsbevoegdheden, waarvoor het Parlement zo lang heeft moeten vechten.

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen de tijd in te halen die de heer García-Margallo heeft gebruikt; ik wil namens mijn fractie slechts mijn steun toezeggen aan de voorstellen van de heer Olle Schmidt, die ik feliciteer met zijn werk als rapporteur van het Europees Parlement. Wij scharen ons achter de twee amendementen die hij heeft ingediend. Persoonlijk heb ik samen met een aantal collega' s nog een ander amendement ingediend. Wij zullen deze resolutie hoogstwaarschijnlijk tegenhouden; dat hangt af van de antwoorden die commissaris Bolkestein ons zodadelijk gaat geven. Wij, en velen met ons, zijn namelijk van mening - en ik kan daarbij denk ik ook namens de heer García-Margallo en anderen spreken -dat in Stockholm het evenwicht tussen de Raad en het Europees Parlement als medewetgever is verstoord. Het is aan de Commissie om dit evenwicht te herstellen. Wij verwachten dan ook concrete voorstellen van de commissaris.

Huhne
Ik wil slechts namens de liberale fractie zeggen dat ik van ganser harte hoop dat de heer Goebbels en zijn collega' s hun amendement intrekken. Wij vinden niet dat het amendement waarin aangedrongen wordt op call-back thuishoort in dit specifieke stuk wetgeving, waarover mijn collega Olle Schmidt heeft opgemerkt dat het zeer zorgvuldig uitgebalanceerd is na het gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Het past evenmin in de context van de lopende besprekingen over het verslag-Lamfalussy. Ik zou zelfs willen stellen dat wij, door aan te dringen op call-back - een term die niet voorkwam in de tweede resolutie van het Parlement over dit onderwerp na de Raad van Stockholm - het gevaar lopen dat onze oprechtheid in twijfel getrokken wordt in de langdurige onderhandelingen die sommigen van ons met de heer Bolkestein zijn aangegaan.
Ik hoop dan ook dat degenen die dit amendement hebben ingediend het zullen intrekken en dat de discussies tijdens de daarvoor bestemde gelegenheden zullen worden gevoerd. Wij moeten deze wetgeving niet in twijfel trekken. Ik ben van mening dat zij moet worden uitgevoerd zoals zij is.

Villiers
Ook ik hoop van harte dat de heer Goebbels amendement 4 intrekt. U wilt call-back, mijnheer Goebbels, ik wil call-back en de heer Bolkestein eveneens. Feit is echter dat een wettelijke call-back niet haalbaar is binnen de bepalingen van het Verdrag. Het is daarom aan ons om een politieke overeenstemming te bereiken en een formulering te vinden waarmee wij vooruit kunnen tot 2004. Dan kunnen wij immers dit hele vraagstuk opnieuw bekijken. Ik geloof zelfs dat de Commissie zich sterk maakt voor een dergelijke herziening. Het is van essentieel belang dat wij deze overeenstemming bereiken.
Wat het verslag van de heer Schmidt betreft: het doet mij buitengewoon genoegen te zien dat men het kader voor ICBE' s actualiseert door er derivaten en OTC-derivaten in op te nemen. Het Parlement geeft wat dit onderwerp betreft het voorbeeld, en de heer Schmidt heeft een bijzonder geslaagde rol gespeeld bij deze actualisering van de richtlijnen. Hij heeft duidelijk de weg gewezen inzake de kwestie van de derivaten.
Ik betreur het dat de kapitaalvereisten in hun huidige vorm in de richtlijn staan. Ik ben weliswaar van mening dat beheerders van ICBE' s aan kapitaalvereisten dienen te voldoen, maar ik geloof niet dat de in de richtlijn opgenomen kapitaalvereisten voldoende risicogevoelig zijn. Naar mijn mening zijn zij niet in overeenstemming met het algemene kader dat wij ten uitvoer hopen te leggen. Ik denk niet dat een kapitaalbeoordeling op basis van het risico van beheersfondsen een beeld geeft van het feitelijk genomen risico. Ook maak ik mij er zorgen over dat deze formulering van de richtlijn een ongelijke marktopening zal opleveren: een gesloten markt in één lidstaat en een open markt in de overige veertien. De rapporteur en onze geachte schaduwrapporteur hebben mij er echter toe overgehaald geen amendementen in te dienen inzake deze tekortkomingen. Wij zijn er immers zeer op gebrand deze twee richtlijnen in de communautaire wetgeving op te nemen, teneinde het kader voor een beleggingsfonds en ICBE' s in de Europese Unie te moderniseren. Ik beveel het Parlement de richtlijn aan.

Purvis
Mijnheer de Voorzitter, ik verwijs naar het gemeenschappelijk standpunt inzake richtlijn 1998/242 en de kapitaalvereisten waaraan beleggingsmaatschappijen op grond van deze richtlijn zullen moeten voldoen. In Schotland bestaat een lange traditie van beleggingsbeheer, die teruggaat tot de ontsluiting van het Amerikaanse westen in de negentiende eeuw. De toenmalige beleggingsbeheerders waren gewoonlijk advocatenkantoren, particuliere vennootschappen die de activa van hun cliënten zeer succesvol beheerden. Tot op de dag van vandaag zijn er dit soort beleggingsmaatschappijen - particuliere vennootschappen, eenmansbedrijven en andere ondernemingen met beperkt kapitaal. De belangen van cliënten zijn volkomen beschermd, aangezien hun activa beheerd worden door onafhankelijke en volledig gekapitaliseerde en gereguleerde banken.
Het heeft uitermate weinig zin om kapitaaleisen te stellen aan de beleggingsmaatschappijen zelf. Ik ben opgelucht dat de Raad de kapitaalvereisten die dit Parlement bij de eerste lezing had bepaald enigszins heeft teruggebracht en een uiterste limiet van tien miljoen euro heeft vastgesteld. Dit is echter nog altijd een aanzienlijk bedrag voor particuliere vennootschappen en eenmansbedrijven. De grootste en meest succesvolle firma' s van de Verenigde Staten en van de wereld - Fidelity is een goed voorbeeld - zijn overigens juist ondernemingen van dit type.
Dit soort vereisten zal een belemmering vormen voor nieuwe ondernemers in een bedrijfstak die juist regelmatig nieuw bloed nodig heeft. Deze branche zou op zijn minst het onderhavige kapitaal beschikbaar moeten maken door middel van garanties van banken of verzekeringsmaatschappijen, teneinde beroeps- of bedrijfsrisico' s te dekken. Het gemeenschappelijk standpunt beperkt om onduidelijke redenen een dergelijke dekking echter tot slechts vijftig procent van het vereiste. Waarom? Het gemeenschappelijk standpunt bepaalt dat de Commissie binnen vijf jaar na de in werkingtreding van de richtlijn verslag uitbrengt over dit onderwerp. Ik wil nu reeds laten vastleggen dat ik de Commissie verzoek om in dat verslag vooral te overwegen of kapitaalvereisten überhaupt wel nodig zijn voor beleggingsmaatschappijen. Daarnaast verzoek ik haar om de kapitaalvereisten in ieder geval fors te verlagen.

Lulling
Mijnheer de Voorzitter, waar de Europese wetgeving die wij voortbrengen vaak openlijk wordt bekritiseerd -en dat niet zonder reden - moeten wij bij wijze van uitzondering ook erkennen dat de richtlijn van 1985 inzake de instellingen voor collectieve belegging in effecten een meesterwerk was. Het succes dat de richtlijn heeft geoogst bij beleggingsfondsen en bij de klanten van deze fondsen is hiervan het bewijs. De richtlijn is zelfs wereldwijd een schoolvoorbeeld van wetgeving geworden. Sinds de inwerkingtreding van de richtlijn in 1989 hebben de activa van de ICBE' s niet alleen een stormachtige groei doorgemaakt, maar heeft ook de grensoverschrijdende marketing zich zeer sterk ontwikkeld. De richtlijn heeft dus bereikt waarvoor ze bedoeld was.
Toch blijf ik, nu de richtlijn na tien jaar een opknapbeurt nodig heeft om zich aan te passen aan de ontwikkeling van de markten en aan het steeds verfijndere aanbod van financiële producten, mij zorgen maken over de oude fondsen die niet aan de nieuwe eisen voldoen. Dat is ook de reden dat ik voor deze fondsen een uitzonderingsclausule heb willen opnemen, de zogenaamde "grandfather" -clausule. Ook op dit punt bestaan er namelijk verworven rechten, die niet zomaar met terugwerkende kracht kunnen worden aangepast. Zonder een dergelijke clausule bestaat er een reëel gevaar voor onzekerheid op de markt, met funeste gevolgen voor de prestaties van de fondsen, hetgeen niet alleen de sector maar ook de beleggers schade toebrengt. Vooral de kwetsbaarste consumenten, die het financiële nieuws niet altijd op de voet volgen en die dus later reageren, zouden het zwaarst getroffen worden.
De Economische en Monetaire Commissie heeft zich uiteindelijk voorstander verklaard van een in de tijd beperkte clausule. Dat is de minst slechte oplossing, ook al kan deze clausule negatief uitwerken op de concurrentiepositie van de oude ICBE' s, die waarschijnlijk niet allemaal de operationele of financiële armslag hebben om zich aan te passen aan de nieuwe bepalingen van de richtlijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dus dat deze beperkte clausule wordt goedgekeurd. Ik wil graag benadrukken dat ook ik tegen het amendement van de heer Goebbels ben, dat zou leiden tot uitstel en zelfs afstel van de gewijzigde richtlijn - een richtlijn waarmee wij kunnen leven, ondanks de tekortkomingen - maar het ging overduidelijk om een bij voorbaat verloren zaak. De heer Goebbels zou er volgens mij goed aan doen zijn amendement in te trekken. Hij kan het achter de hand houden tot zich een betere gelegenheid aandient om het opnieuw in te dienen.

Bolkestein
Allereerst wil ik graag namens de Commissie de rapporteur, de heer Schmidt, van harte bedanken. Uit naam van mijn dienst, waarover de heer Schmidt enige buitengewoon vriendelijke opmerkingen heeft gemaakt, dank ik de rapporteur en de leden van de Economische en Monetaire Commissie voor hun bijzonder constructieve benadering van deze belangrijke dossiers. De gemeenschappelijke standpunten zijn cruciaal om het Actieplan financiële diensten op tijd te kunnen presenteren, dat wil zeggen uiterlijk in 2003 waar het gaat om een geïntegreerde Europese Unie voor effectenmarkten, en uiterlijk in 2005 in het algemeen. In hun geheel genomen betekenen deze voorstellen een zeer delicaat en complex compromis, dat volledig onderschreven wordt door zowel de Commissie als door het Europese bedrijfsleven. Het is belangrijk om dat in gedachten te houden.
Gezien de kapitalisatie van de ICBE-markt - het gaat om bijna 4 biljoen euro - zijn de verwachte voordelen groot. Ten eerste voorzien de voorstellen in een uitbreiding van het aantal financiële instrumenten dat gebruikt kan worden in de portefeuilles van de ICBE' s. Ook worden de vereisten voor risicomanagement verhoogd. Aldus zullen zij voor een grotere, financiële verscheidenheid zorgen, terwijl het oorspronkelijke concept wordt aangehouden, namelijk risicospreiding met het hoogst mogelijke beschermingsniveau voor de belegger.
Ten tweede krijgen de beheermaatschappijen die deze spaarregelingen gewoonlijk aanbieden een Europees paspoort. Daarnaast zullen zij extra diensten mogen verlenen aan cliënten die bijvoorbeeld vragen om individueel beheer van hun activa. Zij zullen echter aan een uitgebreide reeks vereisten en regels moeten voldoen.
Ten derde zal de voorlichting aan beleggers sterk verbeterd worden. Dit wordt bereikt door risicoprofielen tot in detail bekend te maken en een volledig geharmoniseerd, vereenvoudigd prospectus uit te brengen, als afzonderlijk beleggersvriendelijk en pan-Europees marketinginstrument.
Ik ga nu in op de ingediende amendementen. Ik zou willen benadrukken dat de bepalingen in de eerste drie amendementen, te weten de bij elkaar horende herzieningsclausules en de uitzonderingsclausule, ons voor een aantal problemen stellen. Dit heeft niet met de inhoud van de bepalingen te maken, maar met de voorgestelde tijdschema' s. Wij geven sterk de voorkeur aan één enkele streefdatum voor beide voorstellen, dat wil zeggen 2005. In dat jaar wordt het Actieplan financiële diensten afgerond en die datum lijkt ons een logischer keuze.
Wij zijn echter bereid tot het sluiten van een compromis. Het is tijd dat deze zaak nu, na twaalf jaar discussiëren, tot een einde wordt gebracht. Om deze reden en uit erkentelijkheid voor de inspanningen van dit Parlement zal de Commissie uiteindelijk de amendementen 1, 2 en 3 steunen. Daarbij nemen wij ook het laatste amendement van de rapporteur in aanmerking, dat strekt tot verkorting van de in amendement 1 bepaalde geldigheidsduur van de uitzonderingsclausule.
In amendement 4 wordt een zogenaamde call-back-clausule voorgesteld met betrekking tot het ICBE-contactcomité. Ik wil graag duidelijk stellen dat dit voorstel voor de Commissie onaanvaardbaar is. Wij denken dat een dergelijke clausule evenmin aanvaardbaar zou zijn voor de Raad. De eerste reden waarom de Commissie dit amendement niet kan aanvaarden, is dat de voorgestelde clausule niet in overeenstemming is met artikel 202 van het Verdrag, zoals de heer Goebbels heel goed weet. De clausule is eveneens strijdig met bestaande comitologische voorschriften. Ook dat weet de heer Goebbels.
(Interruptie van de heer Goebbels)
Niet vóór 2004, mijnheer Goebbels, zoals ik namens de Commissie al zeer vele malen heb uitgelegd.
De tweede reden waarom dit amendement niet aanvaardbaar is voor de Commissie, is dat het mandaat van het ICBE-contactcomité bij de eerste lezing door het Parlement besproken is. Het Parlement heeft toen zijn volledige steun aan dit mandaat gegeven. In het eerste gemeenschappelijke standpunt waren de wensen van het Parlement zelfs in hun geheel opgenomen. Ik stel dus voor dat de heer Goebbels niet terugneemt wat het Parlement eerder overeengekomen is.
De derde reden waarom de Commissie het onderhavige amendement niet kan aanvaarden, is dat dit zou leiden tot hevige discussies tussen de instellingen in een bemiddelingsprocedure. De aanneming van beide richtlijnen zou er ernstig door in gevaar komen. Dat is het laatste wat de Commissie en - naar ik aanneem - het Parlement zouden willen.
Laten wij het dus eens worden over de amendementen 1, 2 en 3. Ik zou met name het volgende willen zeggen tegen de heer Purvis, die heeft verwezen naar het systeem van de Verenigde Staten, dat verschilt van het Europese. Kapitaalstorting is van fundamenteel belang voor het Europese systeem. Wij zullen bekijken of een herziening mogelijk is na het Ecofin-Raadsbesluit van december, inhoudende dat de Europese ICBE' s kapitaal nodig hebben, omdat zij geen schulden kunnen aangaan teneinde aan werkkapitaal te komen. Dat is wél mogelijk in de Verenigde Staten. De noodzaak om dergelijke ondernemingen van kapitaal te voorzien is daarom in de VS kleiner dan in Europa. Nogmaals, de Europese ondernemingen kunnen geen schulden als werkkapitaal gebruiken en zij moeten derhalve zichzelf van kapitaal voorzien.
Als ik mij niet vergis, vindt morgen de stemming plaats en ik hoop dat wij het nu eens kunnen worden over de amendementen 1, 2 en 3 en over de voorstellen als zodanig. Dat zou ons in staat stellen op constructieve wijze verder te gaan, in het belang van Europese investeerders, het Europese bedrijfsleven en de Europese economie. Ik hoop dat deze voorstellen nu, na twaalf jaar discussiëren, opgenomen kunnen worden in de communautaire wetgeving.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Internationaal monetair stelsel (IMS)
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0302/2001) van de heer Goebbels, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het internationaal monetair stelsel: hoe kan men het beter laten functioneren en toekomstige crises vermijden (2000/2017(INI)).

Goebbels
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, dames en heren, volgens het Internationaal Monetair Fonds heeft de wereld tussen 1975 en 2000 maar liefst 120 monetaire crises gekend. Van een monetaire crisis is sprake wanneer een munt in één jaar met meer dan 25% in waarde afneemt. Het was steeds de reële economie die de kosten van deze financiële instabiliteit betaalde. Financiële crises worden gekenmerkt door minder groei, minder banen en minder welzijn. wij moeten de noodzakelijke financiële stabiliteit derhalve beschouwen als een openbaar goed. Het is de taak van de overheidsinstellingen om crises te voorkomen of zo goed mogelijk te beheersen. De Economische en Monetaire Commissie heeft mij belast met dit initiatiefverslag. Ik ben enigszins gefrustreerd door het Reglement van ons Parlement. Mijn verslag was te lang -alsof men de complexiteit van monetaire internationale betrekkingen in vijf pagina' s uit de doeken kan doen! Het verslag-Meltzer van het Amerikaanse Congres besloeg een honderdtal pagina' s. De Commissie-Meltzer, samengesteld uit parlementariërs, wetenschappers, bankiers en vakbondsvertegenwoordigers, heeft een verhit internationaal debat veroorzaakt. Mijn verslag en de ontwerpresolutie zullen zeker niet zoveel stof doen opwaaien. Om meer gewicht in de schaal te leggen, had ons Parlement dezelfde benadering moeten kiezen als het Amerikaanse Congres, dat wil zeggen een verslag laten opstellen waarin alle betrokkenen aan het woord komen en waarin goed onderbouwde voorstellen worden gedaan. De ontwerpresolutie beperkt zich tot enkele kernvragen. Mijn verslag draait om de begrippen transparantie en verantwoordelijkheid, regulering en solidariteit. In 2000 heeft de particuliere sector ongeveer twintig maal zoveel middelen beschikbaar gesteld aan ontwikkelingslanden als de Wereldbank en de andere multilaterale banken. De open financiële markten zullen op termijn tot belangrijke efficiëntiewinsten voor de wereldeconomie leiden, mits er betere kadervoorwaarden worden geschapen. De internationale financiële instellingen moeten echt universeel worden. Het IMF moet democratischer worden. Wij moeten de vereiste meerderheid van maar liefst 95% voor alle belangrijke besluiten afschaffen. Deze eis geeft een vetorecht aan de Verenigde Staten en de Unie, als zij zich ook binnen het Internationaal Monetair Fonds zouden weten te verenigen. Wij hebben behoefte aan een regelmatige stijging van de quota' s en de uitgifte van bijzondere trekkingsrechten, afhankelijk van de groei van de wereldeconomie. Wij moeten op internationaal niveau komen tot gemeenschappelijke normen en standaarden. Wij hebben een juridisch en justitieel kader nodig om insolventiecrises snel het hoofd te kunnen bieden. Wij moeten de particuliere sector betrekken bij het crisisbeheer, vooral door het opnemen van collectieve actieclausules. Deze betrokkenheid kan zich in sommige gevallen uitstrekken tot het bevriezen van de aflossingen, hetgeen de morele gevolgen kan beperken en de kosten van de herstructureringsprogramma' s kan verminderen. Betere crisispreventie is niet mogelijk zonder meer toezicht op transacties buiten de balans om. Wij moeten met name de zorgvuldigheidseisen versterken, die worden opgelegd aan banken wanneer deze fungeren als tegenwicht tegen waarborgfondsen. Europa moet actiever worden op de internationale podia. In dit verband moet de ECB zich meer laten gelden. Wij moeten het Europees Stelsel van Centrale Banken aanwijzen als orgaan voor de coördinatie van de toezichthoudende en controle-instanties van de Unie.
Een van de conclusies van mijn verslag is dat de Tobinbelasting geen effect zal sorteren en zelfs ongewenste economische gevolgen zal hebben. Waarom zouden wij verrichtingen tussen de sterke valuta bestraffen die meer dan 95% van de internationale monetaire verrichtingen uitmaken, zogenaamd om de speculatie ten koste van munteenheden van opkomende economieën te belemmeren? Van de Chileense aanpak kunnen wij meer heil verwachten. Niettemin verwelkom ik het besluit van de Ecofin-Raad om de Commissie te vragen hierover een verslag voor te bereiden dat, naar ik hoop, de besluitvorming veel objectiever zal maken.
Mijn verslag onderstreept de noodzaak om het probleem van de schuldenlast van de Derde Wereld zo snel mogelijk te regelen. Deze schuldenlast moet deels worden kwijtgescholden en deels geherfinancierd, teneinde de opkomende landen in staat te stellen het saldo terug te betalen ter hoogte van 5% van de jaarlijkse opbrengst van hun uitvoer. De Overeenkomst van Londen van 1953 kende een dergelijke regeling ten behoeve van Duitsland, die de basis vormde van het economisch wonder van na de oorlog. Een dergelijke regeling zou tevens een nieuwe economische partnerschap tussen alle landen kunnen inluiden, het begin van een echte mondialisering. Een schikking met betrekking tot de schuldenlast van de Derde Wereld zou de interne ontwikkeling van de derdewereldlanden op gang kunnen brengen en daarmee zou men het probleem van armoede, onwetendheid en daarmee ook van onverdraagzaamheid en terrorisme kunnen overwinnen.

Langen
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat de uitdrukking "het duurt even, maar dan heb je ook wat" goed van toepassing is op het verslag van collega Goebbels. Het is een initiatiefverslag dat zijn oorsprong heeft in 1999. De aanleiding werd toen gevormd door de Azië-crisis en de crises in Rusland en Brazilië. Naarmate ons werk vorderde, hebben nog wat meer kleine crises de kop opgestoken.
Onze fractie heeft in de Economische en Monetaire Commissie haar volledige instemming betuigd met de hoofdlijn van het verslag van de rapporteur, vooral vanwege het duidelijke standpunt inzake de Tobinbelasting. Uit het verslag blijkt dat het internationaal monetair stelsel een proces van veranderingen doormaakt. Wij willen voorstellen met betrekking tot dit proces naar voren brengen. Wij kunnen echter ook vaststellen dat de euro zich sinds 1999 stevig heeft verankerd en bewezen heeft een stabiele pijler te zijn in de wereldeconomie.
Alleen al de euro kunnen wij beschouwen als een belangrijke bijdrage van Europa aan de stabilisering van het internationaal monetair stelsel. Collega Goebbels heeft goed werk geleverd; dat wil ik hier even onderstrepen. Daarom zijn wij het goeddeels eens met zijn voorstellen: beter toezicht op banken; controle op internationale financiële activiteiten; en een versterking van het vermogen van internationale organisaties zoals het IMF en de Wereldbank om crises effectief te beteugelen. Het verslag stelt eveneens dat het IMF dient te worden gedemocratiseerd. Het is echter vooral van belang dat de algemene structuur van het IMF er zodanig uit komt te zien dat er geen aanleiding is deze organisatie als boeman af te schilderen bij de bestrijding van crises. Wat dit betreft moeten de landen natuurlijk hun steentje bijdragen, want met geld alleen zijn de crises niet op te lossen.
Wij hechten onze goedkeuring aan de nauwere samenwerking op internationale schaal tussen de nationale toezichthoudende en controlerende instanties; aan versterking van de coördinerende rol van de Europese Centrale Bank - een kwestie waarvan wij vinden dat die nu echt eens volledig moet worden opgelost; aan de instelling van een waarnemingspost voor systeemrisico' s bij de BIB, de bank voor internationale betalingen; en aan een voortzetting van de lopende hervormingen bij het IMF. Wij zijn het niet eens met de amendementen van de groene collega' s, maar delen de mening van de heer Goebbels dat de Tobinbelasting niet in dit verslag thuishoort. Ik heb kunnen constateren dat ook de PSE-fractie blijkens amendement 10 voorstander is van deze toetsing, mits er ook rekening wordt gehouden met een besluit van de Ecofin-Raad. Wij denken hier geheel anders over. Wij onderschrijven de hoofdlijn, en wat deze thematiek betreft zullen wij verzoeken om een afzonderlijke stemming.
Invoering van de Tobinbelasting zou gepaard gaan met onbeheersbare technische problemen en zou daarnaast een negatief effect hebben op kapitaalbewegingen en dientengevolge op de voordelen van mondiale arbeidsverdeling, investeringen en werkgelegenheid. Daarom zijn wij tegen deze belasting. Zonder Tobinbelasting stemmen wij dus in met het verslag, met Tobinbelasting niet.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u hartelijk dat u zich op de late avond nog wilt laten trakteren op mijn bijdrage. Uit naam van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik de rapporteur feliciteren met zijn verslag. Wij steunen dit verslag omdat het op gedegen wijze aangeeft hoe het financiële stelsel moet worden vormgegeven, hoe de hervorming in grote lijnen moet worden aangepakt en hoe de crises moeten worden bezworen. Het verslag gaat concreet in op de behoeften van door een crisis getroffen gebieden, op de behoeften op de internationale financiële markten en op de cruciale behoefte van alle samenlevingen aan stabiele financiële markten. Ik wil nog eens extra benadrukken dat ik stabiliteit op de financiële markten beschouw als een openbaar goed, waarop alle burgers recht hebben.
Als wij de uitgangssituatie nog eens onder de loep nemen, kan ik het niet laten hier een opmerking over te maken. De internationale financiële activiteiten op de deviezenmarkten zijn namelijk afgenomen tot een omzet van circa 1.200 miljard dollar per dag. De oprichting van de Monetaire Unie ligt hieraan ten grondslag. Deze Unie is immers een van de hefbomen voor de kwantitatief nauwelijks beheersbare kapitaalstromen. Daarentegen moeten wij constateren dat zich in de loop van de jaren ' 90 een vervijfentwintigvoudiging heeft voorgedaan van de omzetten in financiële derivaten als swaps, opties, enzovoort. Wij zijn ons ervan bewust dat slechts 3% van alle transacties het reële goederen- en dienstenverkeer betreft. Ik acht het van belang, met name vanwege de globalisering, om bij beschouwing van de kapitaalstromen niet alleen het rendement van de institutionele beleggers en de sociaal-economische stand van zaken, maar ook de kapitaalimporterende landen als uitgangspunt te nemen.
In dit verband moeten wij bedenken dat 75% van al het geïnvesteerde kapitaal naar slechts 12 landen vloeit, terwijl niet meer dan 1% in donker Afrika terechtkomt. De rapporteur stelt dan ook terecht dat de schuldenlast doelmatiger moet worden aangepakt, en dat gaat alleen als wij op een veel grotere schaal dan tot dusver schulden kwijtschelden.
Goed functionerende financiële markten op wereldschaal bieden beslist voordelen. Mits ze zich stabiel ontwikkelen, leveren ze een bijdrage aan groei en werkgelegenheid. Er wordt in het verslag echter ook gewezen op het bestaan van uiteenlopende sociaal-economische problemen en op het gebrek aan regulering en toezicht. De bezorgdheid om speculatieve activiteiten die ten koste gaan van de reële economie, maar ook de te hoge volatiliteit van de markten als gevolg van de enorme toename van het transactievolume bij diverse financiële producten, maken een herstructurering van het internationale financiële stelsel noodzakelijker dan ooit.
Wij hebben nu 120 monetaire crises doorgemaakt en er zullen er ongetwijfeld meer volgen. Wij zijn er tot op heden nog steeds niet in geslaagd een doeltreffend early warning-systeem te ontwikkelen, meer inzicht te verkrijgen in gegevens en een alomvattende gedragscode te ontwikkelen; om nog maar niet eens te spreken over een oplossing van het moral hazard-probleem. Ik vind het dan ook zeer belangrijk dat de eisen in dit verslag ter sprake wordt gebracht op de vergaderingen van de Europese Unie, die naar mijn mening op mondiaal niveau met één stem moet spreken. Het is natuurlijk positief dat wij beschikken over een monetaire zone, maar het gaat er ook om op wereldniveau met één stem te spreken over internationaal financieel beleid en het mondiale financiële stelsel. De invoering van de euro levert een bijdrage aan de financiële stabiliteit, ons financieel stelsel is beter bestand tegen schokken van buiten. Er is echter geen reden om rustig achterover te leunen want de stabiliteit in Europa en de wereld is gebaat bij meer schragen dan de Monetaire Unie alleen.

Huhne
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de rapporteur met dit verslag. De liberale fractie juicht de koers van het verslag toe, omdat het de werkelijke problemen aanpakt en de populistische oplossingen vermijdt die helaas in veel van de voorliggende amendementen worden aangedragen. Ik denk in het bijzonder aan de Tobinbelasting. Natuurlijk kan niemand bezwaar hebben tegen de studie van de Commissie over dit onderwerp. Dat geldt met name voor liberalen, die voor vrij onderzoek zijn. Eerlijk gezegd denk ik echter dat het hier om een valse belofte gaat, die in werkelijkheid weinig praktisch nut heeft voor de landen die wij, naar ik hoop, allemaal trachten te helpen.
Het verslag wijst daarentegen terecht op het Chileense kapitaalsysteem als mogelijk voorbeeld. Dit systeem introduceert een stimulans voor beleggers om langetermijninvesteringen te doen in een opkomende markt en niet te kiezen voor geld op de korte termijn. Voor langetermijninvesteringen is immers een langduriger investering van inleggers nodig. Die richting moeten wij op. Nogmaals, mijn complimenten aan de rapporteur. Ik hoop dat het Parlement de amendementen op dit uitstekende verslag niet zal steunen.

Jonckheer
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wilde ik de heer Goebbels bedanken voor al zijn energie en denkwerk ten behoeve van dit verslag. Wij betreuren het dat de aan ons voorgelegde ontwerpresolutie uiteindelijk op de achtergrond is geraakt bij de toelichting die hij had opgesteld, en daarom hebben wij gemeend enkele amendementen te moeten indienen om de politieke boodschap die van het verslag zou kunnen uitgaan, te versterken.
De eerste groep amendementen heeft betrekking op de "organisatie" van het Internationaal Monetair Fonds, die ons op dit moment weinig aanvaardbaar lijkt. Dat is de reden dat wij een door Jacques Delors geopperd idee voor een economische en sociale veiligheidsraad binnen de Verenigde Naties nieuw leven willen inblazen. Wij zouden graag zien dat de Commissie en de Raad zich hierover uitspreken tijdens de Raadszitting die volgend voorjaar plaats zal vinden in Barcelona. Eveneens zijn wij van mening dat de besluitvormingsmechanismen en de bestuurssamenstelling van het Internationaal Monetair Fonds grondig moeten worden herzien.
De tweede belangrijke kwestie die wij aan de orde willen stellen, betreft de noodzakelijke strijd tegen het terrorisme, die een bijzonder belangrijke financiële dimensie heeft. Dit lijkt ons een reden temeer om de aanbevelingen van de GAFI bindend te maken en het mandaat van deze instelling uit te breiden -iets waarop trouwens ook door de Europese Raad van Gent wordt aangedrongen. Ik denk dat het verslag hierdoor zou worden versterkt.
Tot slot wil ik ingaan op kapitaalstromen, en meer in het bijzonder op valutatransacties; ik heb het niet meer over de Tobinbelasting, maar blijf wel vragen om een diepgaand debat over mogelijke fiscale maatregelen ter bestrijding van speculatie die gericht is tegen de munten van een aantal landen. Ik denk dat er interessante voorstellen in deze richting liggen, die onze steun verdienen.

Bordes
Mijnheer de Voorzitter, ondanks de pretentieuze titel van dit verslag - "Hoe kan men het internationaal monetair stelsel beter laten functioneren" - zijn het zeker niet de voorliggende vage recepten die toekomstige crises zullen voorkomen.
Dat ligt niet aan het verslag, al rechtvaardigt het een economisch systeem dat even irrationeel en anarchistisch als sociaal onrechtvaardig is.
U, verdedigers van het kapitalisme, bent volstrekt niet bij machte de kapitalistische economie, die gebaseerd is op winstbejag en concurrentie, te reguleren. Want ze valt niet te reguleren. De enige denkbare regulering is die welke de sterksten opleggen aan de anderen, enkel en alleen om er zelf beter van te worden. Ook de wens tot democratisering van het IMF, dat met handen en voeten gebonden is aan de Verenigde Staten, is belachelijk.
De rapporteur geeft toe dat het gevaar van financiële instabiliteit inherent blijft aan het functioneren van de economie. Voor uw kapitalistische economie is dat ontegenzeggelijk het geval, maar er zal een eind komen aan de situatie waarin een klein aantal financiële en industriële conglomeraten zich de sociale welvaart en de middelen om deze te produceren toe-eigenen, en aan hun rivaliteit en speculatiedrift.
Voor de generaties na ons zullen de gigantische verspilling en de onnoemelijke stupiditeit van uw economie het bewijs vormen dat de mens, wat de controle over haar eigen gemeenschapsleven betreft, in onze tijd nog altijd barbaarse trekjes vertoonde.

Blokland
Voorzitter, de rapporteur verdient steun bij zijn streven naar grotere financiële stabiliteit. Terecht verlangt hij een versterking van het toezicht, hoewel dat een crisis niet uitsluit. Interessant is dat zich in de strategie van het Internationaal Monetaire Fonds een verschuiving aftekent naar meer gerichte ondersteuning. Die katalysatorrol in stadia van groei kan negatieve effecten van het beleid voorkomen, zoals een groei in de schuldenlast voor opkomende landen.
Begrijpelijk is de oproep van de rapporteur om een aantal zaken op Europees niveau te coördineren. Indien die niet in het verlengde liggen van de mondiale beleidslijnen, zou het eigen Europese beleid de slagkracht van het systeem als geheel ondermijnen.
Tot slot zie ik geen rol voor de Europese Centrale Bank bij mondiale crisisbestrijding. De ECB werd enkele maanden geleden nog verzocht de groeivertraging op te vangen, hoewel binnen Europa geen reden tot renteverlaging bestond. Schipperen tussen Europees beleid en globale desiderata zou de internationale stabiliteit geen goed doen.

Ilgenfritz
Mijnheer de Voorzitter, het grote aantal monetaire crises en de negatieve gevolgen daarvan voor de wereldeconomie nopen tot een gemeenschappelijke aanpak. Veel mensen geloven dat met de invoering van belasting op mondiale financiële transacties in de toekomst financiële crises kunnen worden voorkomen. Het doet mij deugd dat veel leden van de Economische en Monetaire Commissie deze mening niet zijn toegedaan. Mijns inziens is de invoering van de Tobinbelasting geen remedie tegen financiële crises. Kapitaal moet zijn weg vinden naar de plaatsen die er het meest profijt van trekken, ergo, het moet in nieuwe markten, ontwikkelingslanden enzovoort worden geïnvesteerd. Hiermee worden mogelijkheden voor groei gecreëerd. Als wij het kapitaalverkeer duur maken, aan banden leggen en reglementeren, heeft dat alleen maar een negatief effect op dat proces. Een dergelijke belasting heeft trouwens alleen zin als ze op internationaal niveau probleemloos wordt ingevoerd. En dit nu schijnt niet mogelijk te zijn: een dergelijke belasting leidt alleen maar tot meer belastingen en meer bureaucratie, waardoor het eigenlijke doel, beperking van de financiële crises, uit het zicht raakt.

Karas
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ook ik wil de rapporteur hartelijk danken voor zijn verslag. Ik wil in het kort vier punten aansnijden. Ten eerste: wij willen het internationaal monetair stelsel stabieler maken, mede omdat financiële stabiliteit een openbaar goed is, alsmede een economische basisvoorwaarde voor groei, werkgelegenheid en sociale rechtvaardigheid. Ik beschouw dit als een morele verplichting.
Ten tweede: wij willen niet alleen een hervorming van het IMF, maar doen ook een beroep op de morele plicht van overheidsinstanties om een optimaal evenwicht tot stand te brengen tussen het vrije spel der markten en de noodzaak van de reglementering daarvan overeenkomstig het grondbeginsel van de eco-sociale markteconomie, alsmede om bij publieke reddingsmaatregelen in geval van crises een evenwicht te waarborgen tussen de publieke en de particuliere sector. Wij vragen de lidstaten een economisch beleid te voeren dat is toegespitst op groei en werkgelegenheid. Ook verzoeken wij ze om kwijtschelding van schulden, gekoppeld aan adequate voorwaarden ten aanzien van het economisch beleid.
Ten derde: laten wij bij onszelf beginnen. De euro is een stabiele munt, ook vanuit mondiaal perspectief. Het antwoord van de FED en de ECB op de gebeurtenissen van 11 september getuigt van stabiliteit. Het stabiliteits- en groeipact is een antwoord van Europa. De Commissie en het Europees Parlement hebben zich in meerderheid uitgesproken tegen de Tobinbelasting. In Luik is besloten de schadelijke neveneffecten van de globalisering te corrigeren.
Ten vierde: wij zijn gekant tegen maatregelen die remmend werken op de economische ontwikkeling en die onzekerheid creëren bij alle marktspelers. Ik doel op de ideologisch ingegeven pogingen het stabiliteitspact verder op te tuigen met verplichtingen dan wel de kale invoering van de Tobinbelasting. Daarom betreur ik dat er in amendement 10 van de sociaal-democraten een nieuwe interpretatie wordt gegeven aan het correcte besluit van Luik, door invoeging van de Tobinbelasting. Deze herinterpretatie moet dan ook van de hand worden gewezen. Tot ziens in Luik!

Van den Burg
Voorzitter, met verbazing heb ik de briefing gelezen van de Voorlichtingsdienst van het Parlement die het verslag-Goebbels als volgt presenteert: "In een resolutie over de werking van het Internationaal Monetair Stelsel spreekt de Economische en Monetaire Commissie zich uit tegen de invoering van een Tobin-tax op financiële speculaties" . Blijkbaar is dat de headline waarmee de pers getrokken moet worden en blijkbaar is het nog steeds het onderwerp waar zich hier de debatten op toespitsen.
Mijns inziens doet dat absoluut geen recht aan het uitgebalanceerde en uitstekende verslag van collega Goebbels. Om te beginnen spreekt de resolutie zich helemaal niet voor of tegen de Tobin-tax uit. Wel worden er in de uitgebreide toelichting wat kanttekeningen gemaakt, maar wat belangrijker is, er worden daar ook vele andere mogelijkheden geschetst om de twee doelstellingen die de voorstanders van een Tobin-tax nastreven, te realiseren.
Kapitaalbewegingen en valutamarkten moeten meer relatie met de reële economische werkelijkheid krijgen en in de richting van langetermijninvesteringen en financiële stabiliteit gestuurd worden door een aantal maatregelen, maar ook door een soepeler opstelling tegenover ontwikkelingslanden. Die moeten schuldenkwijtschelding krijgen en een aangepaste manier van herfinanciering om ze een nieuwe kans te geven.
In feite zou je kunnen zeggen dat dit verslag eigenlijk buitengewoon goed aansluit bij die actiepunten van de Tobin-tax. Ik zou het jammer vinden als het verslag als een tegengeluid wordt gezien, want ik denk dat het een goede aanvulling is.
In een amendement van mijn fractie wordt op een heel neutrale manier geformuleerd wat ook in de Ecofin-Raad geformuleerd is. In dit amendement wordt het voornemen van de Ecofin-Raad om zo'n studie en een verdere analyse te verrichten, toegejuicht. Dat lijkt me veel vruchtbaarder dan opnieuw een polarisatie omtrent de methode: de Tobin-tax ja of nee. De voorstanders van de Tobin-tax kunnen zo opnieuw aansluiten bij de doelstellingen die nu echt op de agenda staan, en de tegenstanders kunnen blij zijn dat op een neutrale manier onderzoek kan worden gedaan en dat de doelstellingen, namelijk betere sturing van kapitaalbewegingen en meer kansen voor ontwikkelingslanden, kunnen worden bereikt.

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de heer Goebbels met zijn verslag. Ik heb het met belangstelling gelezen, temeer daar het de behandelde kwesties nauwgezet uitdiept en op die manier voortgang tracht te boeken. Mijns inziens gaat het om een goed onderbouwde en evenwichtige resolutie. Wij zijn van oordeel dat dit document een constructieve bijdrage levert aan een fundamenteel politiek debat en bovendien bijzonder gelegen komt.
Het debat over de manier waarop men een beter functionerend internationaal monetair en financieel stelsel tot stand kan brengen is de sleutel tot het antwoord op de globalisering waarnaar wij op zoek zijn.
De particuliere kapitaalstromen zijn de voornaamste bron van groei, welvaart en productiviteit - deze visie komt ook in het verslag tot uiting. Als wij werkelijk willen dat niet alleen de industrielanden maar ook de ontwikkelingslanden ten volle kunnen genieten van de voordelen van de globalisering, zie ik geen beter alternatief dan de integratie van de financiële markten en hun werkingsmechanismen. Brede, diepe en liquide financiële markten hebben een gunstige invloed op de financiering van de investeringen, zodat de economische operatoren hun risico' s beter kunnen spreiden.
Een dergelijke situatie zal met name de transacties ten goede komen die in andere omstandigheden voor de internationale investeerders te riskant zijn. Hiervan zullen niet alleen de ontwikkelingslanden maar ook de kleine en middelgrote ondernemingen uit onze eigen landen de vruchten plukken.
De economische voordelen die met de financiële globalisering gepaard gaan, zijn het resultaat van de versterking van de interne banden tussen de markten en de operatoren. Deze banden zorgen er van nature voor dat de in het kader van dit globaliseringsproces veroorzaakte storingen zich in een moderne economie sneller verspreiden, met name ten gevolge van de afschaffing van de grenzen die ons twintig jaar geleden nog van elkaar scheidden. Een van de risico' s waaraan wij het hoofd zullen moeten bieden, heeft inderdaad te maken met de buitensporige volatiliteit van de financiële markten inzake rentes en prijzen van activa. De kans op "besmettingen" die van het ene land op het andere overslaan, is reëel, en het is niet ondenkbeeldig dat de kapitaalstromen aan schommelingen onderhevig zullen zijn.
Het is een feit dat wij in de context van de Economische en Monetaire Unie de stabiliteit en de groei hebben bevorderd door middel van macro-economische beleidslijnen en structurele hervormingen. Dat zijn fundamentele ingrediënten om de weerstand van onze economie op peil te houden en financiële turbulenties te voorkomen of, liever gezegd, te bestrijden.
Zodoende draagt de Economische en Monetaire Unie bij aan de versterking van de stabiliteit van de internationale context in onze regio. Het is inderdaad zo dat er op wereldniveau enkele alternatieven zijn geopperd. In dat verband deel ik de stelling die de heer Goebbels in zijn verslag verdedigt. Ik geloof niet dat er wondermiddelen bestaan om deze uitdaging aan te gaan en het wereldomvattende financiële stelsel eens en voor altijd te consolideren. Dit punt komt bijzonder duidelijk tot uiting in het verslag. Ik hoop dan ook dat deze resolutie niet alleen zal worden gelezen door de officiële doelgroep van dit document die zich beroepshalve met dit soort kwesties bezighoudt, maar tevens gehoor zal vinden bij degenen die terecht bezorgd zijn over de koers die het internationale economische en financiële integratieproces vaart.
De problemen en uitdagingen waarvoor de integratie van de financiële markten ons stelt, moeten in een ruimere context worden geplaatst, zoals de rapporteur in zijn verslag doet. Ook wij trachten dit doel vanuit het standpunt van de Commissie voor ogen te houden in de studie die de Ecofin-Raad van Luik ons heeft opgedragen en die wij in februari wensen voor te leggen. Er is ons met name gevraagd om antwoorden te formuleren op de uitdagingen van de globalisering.
Wat is er de laatste jaren gebeurd? Mijns inziens is er sinds de crises in Azië aanzienlijke vooruitgang geboekt. Er zijn inspanningen geleverd om de macro-economische voorwaarden te verbeteren. Heden ten dage zijn de economieën beter bestand tegen externe schokken. Steeds meer landen onderschrijven voor hun eigen bestwil de internationaal overeengekomen codes en normen om de transparantie van hun economie te verhogen. De ministers van de G-7 en het Monetair Fonds hebben op enkele belangrijke terreinen vorderingen gemaakt. Denkt u maar aan het optreden van de internationale financiële instellingen. Dat is veel transparanter geworden. Zo heeft het Internationaal Monetair Fonds zijn slagvaardigheid versterkt en schaaft het momenteel zijn instrumenten bij teneinde de stabiliteit van het financieel stelsel op doelmatiger wijze te kunnen analyseren, evalueren en controleren. Ik meen ook te mogen stellen dat de coördinatie tussen de verschillende nationale controleorganen aanzienlijk is verbeterd.
Desondanks mogen wij natuurlijk niet op onze lauweren rusten. Mijns inziens is er nog veel werk aan de winkel en ik geloof dat het Parlement in zijn verslag de juiste weg inslaat. De Commissie is het er volstrekt over eens dat wij ons ervan moeten vergewissen dat de privé-sector ten volle deelneemt aan de bezwering en het beheer van financiële crises. Het gaat hier niet alleen om een rechtvaardige verdeling van verantwoordelijkheden in crisistijden, maar om een gepaste en systematische betrokkenheid van de privésector. Deze aanpak is van fundamenteel belang om een afdoend preventief crisisbeleid ten uitvoer te leggen en opeenhoping van gevaarlijke en ten langen leste onhoudbare risicosituaties te vermijden.
In die zin neem ik nota van uw verzoek aan de Commissie om de haalbaarheid van de invoering van clausules voor collectieve actie op het gebied van financiële instrumenten zoals obligaties te onderzoeken. U weet evengoed als ik dat dit standpunt niet volmondig door de lidstaten wordt aangehangen, ofschoon het door de Commissie wordt verdedigd, net zoals alle andere referenties aan de strijd tegen de financiering van het terrorisme.
De aanslagen van 11 september hebben duidelijk aangetoond hoezeer de terroristen misbruik maken van het financieel stelsel. De Commissie heeft in dit verband reeds enkele maatregelen genomen. U hebt zelf een doelmatige bijdrage geleverd aan de afronding van de medebeslissingsprocedure in het kader van de tweede richtlijn tegen het witwassen van geld. Ik ben evenwel van mening dat er meer nodig is. Wij bevinden ons aan het begin van een proces dat heel wat tijd in beslag zal nemen. Vandaar dat wij onze werkzaamheden tijdens de komende maanden moeten voortzetten. Het is van fundamenteel belang dat wij snel voortgang maken met de initiatieven die nuttige instrumenten bevatten voor de bestrijding van de financiering van het terrorisme.
Ik zou nog even nader willen ingaan op een punt dat in ons midden steeds aanleiding geeft tot enige frustratie: de externe vertegenwoordiging van de Europese Unie. In de toelichting op de ontwerpresolutie wordt gesignaleerd dat Europa in het debat over een nieuw financieel stelsel opvallend afwezig blijft. U betreurt het dat de losse initiatieven van bepaalde lidstaten niet uitmonden in een Europees beleid. Welnu, de Commissie kan de door u gestelde diagnose alleen maar ten volle beamen. Waarin bestaat de oplossing? Wat kunnen wij doen? Hoe kunnen wij de situatie verbeteren? Mijns inziens zullen wij de problemen niet verhelpen door de coördinatie te versterken en met één stem te spreken. Men kan uiteraard niet ontkennen dat de lancering van de Economische en Monetaire Unie de grondbeginselen van de financiële en monetaire betrekkingen wereldwijd heeft gewijzigd. Desondanks stoelt de behandeling van deze kwesties in de voornaamste instellingen en fora, met inbegrip van het Monetair Fonds en de G-7, nog steeds grotendeels op een louter nationale aanpak.
Daarom ga ik er natuurlijk mee akkoord dat wij hoe dan ook vooruit moeten. Ik vrees dat wij op dit terrein maar moeilijk een echt beleid zullen kunnen uitstippelen als wij onze Europese standpunten niet zeer duidelijk als dusdanig vertolken op wereldniveau. Dit streefdoel vergt ongetwijfeld een doelmatiger en beter gedefinieerde vertegenwoordiging van onze belangen in het buitenland. Ik ben mij er evenwel van bewust dat wij op dit vlak maar weinig vooruitgang zullen boeken als wij niet eerst ook inhoudelijke vorderingen maken. Wij mogen ons niet blind staren op de formele aspecten van onze externe vertegenwoordiging. Het is minstens even belangrijk dat wij onze eigen standpunten vaststellen en erin slagen onze externe acties te coördineren. Deze twee ontwikkelingen moeten gelijke tred houden en dezelfde richting uitgaan. In zoverre zal het Parlement in zijn streven naar vooruitgang steeds kunnen rekenen op de steun van de Commissie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Solbes.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 20.47 uur gesloten)

