Verwelkoming
De Voorzitter.
Namens het Parlement wil ik de delegatie van het parlement van Nieuw-Zeeland, geleid door de voorzitter van het parlement, de heer Hunt, van harte welkom heten op de officiële tribune. Mijnheer de voorzitter, hartelijk welkom!

De delegatie uit Nieuw-Zeeland bestaat uit tien leden van het parlement. Gisteren is de 10e Interparlementaire Conferentie van het Europees Parlement en Nieuw-Zeeland begonnen en er zijn reeds verscheidene bijeenkomsten geweest. Vandaag staan er nog meer zaken op het programma. Nieuw-Zeeland en de Europese Unie zijn door hun gemeenschappelijke waarden, het vertrouwen in democratische instellingen en de sleutelrol van de parlementaire democratie nauw met elkaar verbonden. Wij verheugen ons over uw bezoek aan het Parlement in Straatsburg en wij hopen dat u tijdens uw bezoek goede gesprekken kunt voeren. Hopelijk worden de vriendschappelijke betrekkingen tussen Europa en Nieuw-Zeeland verder uitgediept!
(Applaus)

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0343/2002) van de heer Goebbels, namens de Economische en Monetaire Commissie, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld, met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie (marktmisbruik) (9359/6/2002 - C5-0384/2002 - 2001/0118(COD)).

Goebbels (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de richtlijn betreffende marktmisbruik is om meer dan één reden van belang. Het is de eerste richtlijn die aangenomen zal worden volgens de zogeheten Lamfalussy-procedure. Het betreft hier kaderwetgeving die aangevuld zal worden met uitvoeringsverordeningen. Deze secundaire wetgeving zal door de Commissie uitgewerkt worden op basis van de voorstellen van het Europees Comité van effectenregelgevers, in het Engels het CESR. Het CESR zal zich bij zijn voorstellen op zijn beurt baseren op de uitkomsten van een brede openbare raadpleging. Ook bij de vaststelling van de uitvoeringsverordeningen door de Commissie zal transparantie betracht worden. De Raad ECOFIN en het Europees Parlement zullen controle uitoefenen op de werkzaamheden van de Commissie. Het Parlement zal drie maanden de tijd hebben om advies uit te brengen. Neemt het Parlement binnen die termijn een resolutie aan, dan is de Commissie verplicht de voorgenomen maatregelen op basis van die tekst opnieuw tegen het licht te houden. We kunnen er dus zeker van zijn dat er democratische controle plaatsvindt van de secundaire wetgeving.
Voor de toekomst dient er zonder meer een call back-procedure te komen, via wijziging van artikel 202 van het Verdrag. Op die manier kan het gebruik van secundaire wetgeving voor regelgeving van technische aard bevorderd worden en kan de medewetgevers tevens een eindbeslissingsrecht gegarandeerd worden.
De richtlijn heeft tot doel uniforme regels vast te leggen voor alle financiële producten in de gehele Unie, zodat alle vormen van handel met voorkennis en marktmisbruik effectief bestreden kunnen worden.
Het Parlement heeft in de eerste lezing 77 amendementen aangenomen. Daarvan heeft de Raad er zestig integraal en tien gedeeltelijk overgenomen. Dat kan zonder meer een succes voor het Parlement genoemd worden.
Ik zou een woord van dank willen richten tot het Belgische, Spaanse en Deense voorzitterschap en tot de diensten van de Commissie. Allen hebben zich voortdurend bereid getoond te zoeken naar aanvaardbare compromissen. Een woord van dank ook aan het adres van mijn collega's in de Economische en Monetaire Commissie, met name de heer Thomas Mann. De Commissie en de Raad hebben ingestemd met de vijf amendementen die door de Economische en Monetaire Commissie zijn voorgesteld met het oog op de tweede lezing, en dat betekent dat de richtlijn op korte termijn van kracht kan worden. De nieuwe regels zullen zeker bijdragen aan het herstel van het imago van de financiële markten.
Sinds het uiteenspatten van de luchtbel van speculaties op de beurzen en de financiële schandalen in zowel de Verenigde Staten als Europa zijn veel investeerders terughoudend geworden. Sinds begin 2000 is meer dan 7000 miljard dollar virtuele beurswinst verdwenen. Ook in Europa zijn miljarden euro's in rook opgegaan. Deze situatie leidt tot instabiliteit van de economieën, treft de spaarders in hun portemonnee, vermindert de investeringsbereidheid en doet het vermogen van de pensioenfondsen afnemen.
Om het vertrouwen van investeerders en kleine spaarders in de financiële markten te herstellen moet de strijd aangebonden worden met iedere vorm van crimineel gedrag en moet van alle partijen maximale transparantie geëist worden. De laatste maanden hebben we voortdurend verhalen gehoord over geheime afspraken tussen topbestuurders, accountantskantoren, zakenbanken en financieel analisten. Alle betrokkenen - in beginsel toch respectabele lieden - hadden de zaken zo geregeld dat de exorbitante beurswinsten ten eigen bate afgeroomd konden worden.
Vanwege een gebrek aan transparantie van de markten zijn er belangenconflicten ontstaan in de accountancywereld. Veel financieel analisten waren zowel arbiter als belanghebbende partij. Accountants en analisten hebben met hun bedrog het vertrouwen van de marktdeelnemers geschonden. Oorzaak van dit alles: de praktijk van stock-options en andere individuele bonussen die topmanagers kunnen binnenhalen, afhankelijk van de financiële resultaten die worden behaald door hun werknemers.
De bedragen waarom het gaat zijn soms onvoorstelbaar hoog. Een voorbeeld: de president-directeuren van de 25 grootste Amerikaanse bedrijven die de afgelopen anderhalf jaar failliet zijn gegaan hadden zichzelf in de drie jaar voorafgaand aan het faillissement van hun onderneming bonussen toegekend die tezamen 3,3 miljard dollar bedroegen. Ik wil niet generaliseren, maar we kunnen toch wel stellen dat de jaren van overvloed in de financiële sector uitgemond zijn in een soort financial mad cow disease, het syndroom van de financiële gekte. Om de rundvleessector te saneren moest een streng controlesysteem in het leven worden geroepen, en precies zo moet voor een sanering van de financiële markten een stelsel van strikte regels ingevoerd worden om een einde te maken aan iedere vorm van handel met voorkennis en aan iedere vorm van marktmanipulatie.
Met de richtlijn wordt enkel beoogd de financiële markten beter te reguleren; ze heeft niet tot doel regels voor journalisten in te voeren. Helaas hebben sommige media, met name in het Verenigd Koninkrijk, een soms onbegrijpelijk harde campagne gevoerd tegen de voorstellen van de Commissie, met als argument dat de persvrijheid in het geding zou zijn. De persvrijheid is niet in gevaar en zal ook niet in gevaar komen. Artikel één bepaalt nadrukkelijk dat journalisten niet verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de verspreiding van valse of misleidende informatie, tenzij ze zelf voordeel of baat hebben bij de verspreiding van die informatie.
Ik ga uit van de gedachte dat alle journalisten proberen hun vak op correcte wijze uit te oefenen en dus hun bronnen natrekken. Wordt een journalist vals voorgelicht, dan kan hij niet verantwoordelijk gesteld worden voor de verspreide - onjuiste - informatie, behalve als hij zelf financieel beter wordt van de betreffende manipulatie. Recente schandalen als die van de Daily Mirror en het Magazine des actionnaires bewijzen dat geen enkele beroepsgroep zich op honderd procent eerlijkheid kan beroepen. Het Parlement wil de invoering van codes van goed gedrag voor journalisten en zelfregulering in de media bevorderen, met name ten aanzien van mogelijke belangenconflicten. Maar zelfs de meest vergaande vorm van zelfregulering ontslaat de wetgever niet van de plicht waakzaam te blijven en via regelgeving in te grijpen ingeval zelfregulering niet blijkt te volstaan of niet het gewenste resultaat oplevert. Om die reden roep ik u op de twee amendementen dienaangaande - die vreemd genoeg identiek zijn - te verwerpen. Het is simpelweg onaanvaardbaar dat een beroepsgroep, zelfs een zo respectabele beroepsgroep als die van de journalisten, probeert voorgoed gevrijwaard te blijven van specifiek op die groep gerichte Europese regelgeving. Nogmaals, niet het CESR maar de Commissie zal de regels vaststellen, en daarbij is ze onderworpen aan de democratische controle van de Raad en het Parlement.
Ik kan u verzekeren, mijnheer de Voorzitter, dat ik de eerste - en niet de enige - zal zijn die in het geweer komt wanneer de persvrijheid in het geding zou zijn of wanneer er sprake zou zijn van een overdaad aan onuitvoerbare regels. De Europese wet dient evenwel voor iedereen te gelden. Iedere democraat en dus ook iedere journalist die zichzelf als democraat beschouwt zou die opvatting moeten onderschrijven.

Bolkestein
Ik wil beginnen met de rapporteur, de heer Goebbels, dank te zeggen voor al zijn inspanningen. Zoals ons allen bekend is, heeft hij onder grote druk gewerkt. Dit is een uiterst ingewikkelde en gevoelige kwestie. Ik juich het toe dat hij het doel van de richtlijn - een grotere integriteit van de Europese financiële markten - resoluut heeft verdedigd. Mijn dank gaat ook uit naar de schaduwrapporteur en de leden van dit Parlement, met name naar de leden van de Economische en Monetaire Commissie, vanwege hun bereidheid om zo snel mogelijk te handelen.
Na alle discussies die wij eerder over de comitologiekwestie hebben gevoerd, wil ik graag wijzen op de geslaagde samenwerking tussen onze instellingen bij het opstellen van deze richtlijn, de eerste waarin de Lamfalussy-procedure volledige toepassing vindt. Ik geloof dat de tekst zoals die voorligt een goede basis zal blijken voor een doelmatige samenwerking tussen de Europese Commissie en het Europees Parlement. Zoals de heer Goebbels weet, is de Commissie vóór het amenderen van de artikelen 202 en 211 van het Verdrag, teneinde Parlement en Raad op één lijn te krijgen. Hopelijk komt dat nog duidelijker tot uiting in de bijdrage die de Commissie momenteel aan het voorbereiden is voor de Conventie, waaraan naar ik hoop eind november de laatste hand wordt gelegd. De heer Goebbels, zijn collega's en de Commissie zijn over dat onderwerp dezelfde mening toegedaan.
Ik verzeker het Parlement dat de Europese Unie geen boodschap heeft aan inhalige financiële bedriegers - zeker niet van het soort financial mad cows, in de woorden van de heer Goebbels. Dat is een zeer expressieve uitdrukking die de Commissie erg toepasselijk vindt. Wij willen voor elke consument en belegger stabiele, transparante en efficiënte markten in Europa.
De richtlijn zal inderdaad zorgen voor een betere bescherming van de belegger en de Europese financiële markten veiliger en aantrekkelijker maken. Met de richtlijn wordt een punt gezet achter de in de laatste jaren geuite bezorgdheden over handel met voorkennis en marktmanipulatie op de Europese markten.
Zoals wij allemaal weten, hebben recente gebeurtenissen duidelijk aangetoond hoe belangrijk deze kwesties zijn. Schandalen als die rondom Enron en andere bekende namen laten er geen twijfel over bestaan dat we met krachtige regelgeving de markten doorzichtiger en veiliger moeten maken om misbruik en fraude te voorkomen. Voor een duurzame economische groei en toenemende welvaart is het essentieel dat de financiële markten goed werken en het vertrouwen van het grote publiek genieten. Marktmisbruik leidt ertoe dat ondernemingen meer betalen voor de financiering die zij nodig hebben en dat beleggers wegblijven, met als gevolg dat de economie eronder te lijden heeft.
Wij moeten er alles aan doen om daar een eind aan te maken en het vertrouwen van het publiek in onze markten te herstellen. Dat is wat met de richtlijn wordt beoogd.
Aangezien er een diepgaande discussie is gehouden over de toepassing van de richtlijn op journalisten, een kwestie waarover de heer Goebbels zojuist heeft gesproken, wil ik daar graag wat over zeggen. Ten eerste wil ik duidelijk stellen dat het zeker niet onze bedoeling is het werk van journalisten nog moeilijker te maken. Dat is niet wat de richtlijn doet. Het vak van journalist is al moeilijk genoeg, en de druk waaronder wordt gewerkt is groot. De richtlijn garandeert de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de pers. Dat staat duidelijk in de overwegingen, en in de tekst van de richtlijn zelf zijn diverse waarborgen voor journalisten opgenomen, waaronder de mogelijkheid tot zelfregulering.
Recente schandalen in diverse lidstaten hebben echter aangetoond hoe aanbevelingen van journalisten voor het kopen of verkopen van een bepaald fonds de marktprijs ervan in hun voordeel kan beïnvloeden. Wat we niet willen is dat de kleine categorie zeer gespecialiseerde financieel journalisten die aanbevelingen doen omtrent beleggingsstrategieën, ontheven wordt van transparantieverplichtingen. De Commissie kan de amendementen 6 en 7 derhalve niet goedkeuren. Het lijkt niet terecht om die tamelijk kleine categorie uit te sluiten van fundamentele normen voor marktintegriteit die voor alle andere marktpartijen gelden.
Daarnaast zou het geheel of gedeeltelijk uitsluiten van journalisten van de werkingssfeer van de richtlijn inhouden dat de definitie van 'de journalist? op communautair niveau moet worden geharmoniseerd - bepaald geen eenvoudige taak, en iets wat wij ook niet willen. Daarom is amendement 5 als compromis voorgesteld door de Economische en Monetaire Commissie voor de plenaire vergadering van vandaag. Dat compromis is voor zowel journalisten als het algemeen belang eerlijk, en verdient dus goedkeuring. Ik hoop van harte dat het standpunt van de heer Goebbels en de Commissie op dit punt door de leden van het Parlement wordt gedeeld. Financieel journalisten die specifiek een bepaalde strategie aanbevelen bij beleggers, zouden een eventueel belangenconflict immers moeten melden. Ik zie niet in waarom dat onderdeel van deze richtlijn niet nuttig zou zijn.
De Commissie kan dus wel de amendementen 1 tot en met 5 overnemen, maar niet de amendementen 6 en 7, en wel om de eerder aangegeven redenen.
Als het Parlement de amendementen 1 tot en met 5 overneemt, het gemeenschappelijk standpunt goedkeurt en de amendementen 6 en 7 verwerpt, waarvoor ik nu pleit, dan hoop ik dat de Raad de komende weken deze tekst eindelijk kan goedkeuren. Als de richtlijn nog voor het eind van het jaar wordt vastgesteld, zou dat een belangrijke stap zijn op weg naar de integratie van de financiële markten in Europa in 2005, waarop ons aller streven is gericht.
Ik beveel het Parlement aan deze richtlijn aan te nemen en ik hoop dat allen die aan het debat deelnemen het met de heer Goebbels en mij eens zijn.

De Voorzitter.
Dames en heren, het is me een genoegen om nu de heer Thomas Mann naar voren te roepen. Voordat u het woord neemt, geachte afgevaardigde, wil ik u van harte gelukwensen met het feit dat u gisteren door de Duitse Bondspresident bent onderscheiden met het Bundesverdienstkreuz. Hartelijk gefeliciteerd, mijnheer Mann!

Ik wil eveneens van de gelegenheid gebruikmaken - neemt u het mij niet kwalijk - om de fractievoorzitter te feliciteren, nu hij toch hier in de zaal aanwezig is en voor mij zit. Hij is gisteren door de Duitse Bondspresident zelfs onderscheiden met het Große Bundesverdienstkreuz! Mijn hartelijke gelukwensen aan beide afgevaardigden!
(Applaus)

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter. Ik voel me zeer vereerd dat u de vergadering leidt bij dit belangrijke verslag. Op de financiële markten in Amerika en Europa zijn schandalen aan de orde van de dag. Nu wordt duidelijk dat er onder de betrokkenen heel wat zwarte schapen zitten, die het niet zo nauw nemen met hun beroepsintegriteit. Er wordt geknoeid met balansen, geld verduisterd en op een slimme manier misleidende informatie in de openbaarheid gebracht. Eerst worden effecten de hoogte in geprezen, vervolgens worden ze met winst afgestoten en even later gaat de koers snel naar beneden. Marktmanipulatie en handel met voorkennis hebben heel wat kleine aandeelhouders schade berokkend. Daarom zijn duidelijke regelingen en vertrouwenwekkende maatregelen nodig.
Ik was als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij in de Economische en Monetaire Commissie betrokken bij heel wat amendementen. Het Parlement heeft in eerste lezing 77 amendementen ingediend. De Raad heeft de kwaliteit ervan erkend door bijna 60 amendementen integraal en 10 amendementen ten dele over te nemen. Ik wil vandaag in tweede lezing rapporteur Robert Goebbels nog eens feliciteren. We hebben overeenstemming bereikt over belangrijke punten.
Een van de omstreden onderwerpen is "frontrunning". Hierbij worden handelaren voor eigen rekening actief op basis van een order van een klant voordat ze de order van die klant uitvoeren, terwijl die order alleen al door de omvang ervan de markt kan beïnvloeden. Ze maken misbruik van voorkennis, wat nu al verboden is. Dit verbod zou voor alle markten moeten gelden die onder de werkingssfeer van de richtlijn vallen.
Veel stof tot discussie levert de vraag hoe journalisten die beleggingsadviezen geven aan het publiek moeten aangeven dat er sprake is van belangenverstrengeling. Commissaris Bolkestein heeft hier zojuist op gewezen. Het gaat hier niet om objectieve informatie over financiële zaken, maar uitsluitend om adviezen aan het publiek. Er zijn journalisten die door hun publicaties met succes aandelenkoersen weten te manipuleren in hun eigen voordeel. Het zou toch in het belang moeten zijn van de journalisten zelf om een onderscheid te maken tussen integere en niet integere collega's. Het is niet acceptabel dat er bijvoorbeeld een uitzonderingsregeling wordt opgesteld voor een klein deel van een beroepsgroep.
Ik heb als compromis voorgesteld om op basis van het amendement van mijn collega Kauppi bij technische modaliteiten rekening te houden met de regels voor de journalistiek, inclusief zelfregulering. In een samen met rapporteur Goebbels ingediend amendement wordt voorgesteld dit op te nemen in het betreffende artikel 6, lid 10. In de commissie hebben we hier een brede meerderheid voor gekregen. Ik ken vanzelfsprekend de kritiek op het CESR, het Europees Comité van effectenregelgevers, en de open brief van journalistenbonden over de werkzaamheden van dit comité. Ik wil er wel op wijzen dat dit comité geen wetgevende bevoegdheden heeft en daarom ook het werk van journalisten niet bindend kan regelen. De Commissie heeft het comité gevraagd als onafhankelijke instantie te adviseren. Zij zal dan de verordening uitwerken, die zowel wordt voorgelegd aan de Europese Commissie voor het effectenbedrijf - waarin de vertegenwoordigers van de ministeries van Financiën van de lidstaten zitting hebben - als aan ons, het Europees Parlement. Ik kan me ook niet voorstellen dat de Commissie de principes van de vrijheid van pers en van meningsuiting voor journalisten zal negeren. Die zijn per slot van rekening verankerd in de overwegingen van deze richtlijn.
Als schaduwrapporteur van de Fractie van de Europese Volkspartij pleit ik dus voor ondersteuning van de besluiten van de Economische en Monetaire Commissie van begin oktober, die nu als amendement 1 tot en met 5 in een ietwat gewijzigde versie zijn ingediend. Ik steun u op dit punt uitdrukkelijk, mijnheer de commissaris. Onder deze omstandigheden is de kans groot dat de Commissie en de Raad snel hun goedkeuring zullen verlenen. De richtlijn zou dan begin 2003 in werking kunnen treden. Dat zou een beslissende stap zijn naar meer integriteit op de financiële markten in Europa, naar nieuw vertrouwen en meer investeringen van beleggers. Volgens mij is de kans groot dat wij brede goedkeuring krijgen voor dit belangrijke onderdeel van de comitologie.
Katiforis (PSE).
De voorliggende aanbeveling voor de tweede lezing betreffende een richtlijn over marktmisbruik komt in meer dan één opzicht gelegen. Ten eerste komt zij op het juiste moment, omdat het vertrouwen in de integriteit van marktpartijen de afgelopen twee jaar ernstig is geschaad door diverse gevallen van marktmisbruik, hoofdzakelijk in de Verenigde Staten.
Ten tweede is het inhoudelijk gezien een goede aanbeveling, omdat in het gemeenschappelijk standpunt een oplossing wordt geboden voor de behoefte van regelgevende instanties aan voldoende flexibiliteit voor het consequent en effectief opsporen van marktmisbruik en het sanctioneren van degenen die zich daaraan schuldig maken. Tevens is er rekening mee gehouden dat er voor marktpartijen een redelijke mate van rechtszekerheid moet zijn dat hun activiteiten als legitiem worden aangemerkt.
Waar het allemaal om draait, is dat marktmisbruik consequent kan worden aangepakt. Degenen die misbruik willen maken van de markt of daar kennis van hebben - en daaronder vallen ook journalisten - of degenen die onzorgvuldig handelen, kunnen sancties verwachten. Degenen die te goeder trouw zijn maar wier handelen ongewenste gevolgen heeft, blijven echter gevrijwaard van strafmaatregelen.
Dat we nu een debat houden over een richtlijn waarop zo weinig amendementen zijn ingediend, nog geen anderhalf jaar nadat de financiëledienstensector zich begon af te vragen of er behoefte bestond aan een dergelijk voorstel, is grotendeels te danken aan de vaardige, geduldige aanpak van onze rapporteur, de heer Goebbels, waarmee ik hem wil feliciteren.
Wij zijn erin geslaagd een goede omschrijving te geven van marktmanipulatie en van financiële instrumenten waarvan het gebruik onder de werkingssfeer van deze richtlijn valt. Dat neemt niet weg dat de lidstaten via de beschikbaarstelling van extra middelen de regelgevers in staat zullen moeten stellen om gevallen van marktmanipulatie effectief te onderzoeken en te vervolgen.

Huhne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal beginnen met het controversiële vraagstuk van deze richtlijn. De richtlijn mag financieel journalisten natuurlijk niet buiten beschouwing laten, en artikel 1 gaat dan ook over deze groep. Als journalisten misbruik maken van de informatievoorziening, dan vallen zij binnen de werkingssfeer van de richtlijn en kunnen en moeten zij worden vervolgd.
Kern van de discussie is een ander punt. Moeten journalisten onderworpen zijn aan eventuele nieuwe, door de Commissie en financiële regelgevers vast te stellen verordeningen, zoals nu wordt voorgesteld in artikel 6, lid 10? In de huidige situatie moeten de lidstaten er zorg voor dragen dat via afdoende regelgeving gegarandeerd is dat instellingen die informatie over onderzoeksresultaten of andere zaken verspreiden, dat wil zeggen nieuwsorganisaties, er in redelijkheid voor zorgen dat die informatie getrouw wordt weergegeven. Commissaris Bolkestein wil ons doen geloven dat dit alleen journalisten raakt als zij aandelen aanbevelen. Dat is niet wat er in de richtlijn staat. In feite spelen volgens de richtlijn de Commissie en financiële regelgevers een rol bij het beantwoorden van de vraag of informatie getrouw is weergegeven.
Het is niet moeilijk voor te stellen hoe die bepaling de persvrijheid zou kunnen ondermijnen. Dat financiële regelgevers, in de meeste lidstaten de meest bekritiseerde publieke instellingen - zij krijgen altijd de schuld als er iets fout gaat met de banken - zouden moeten meehelpen om vast te stellen of informatie getrouw is weergegeven, is een uitzonderlijke gedachte. Om die reden heeft de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij een amendement dat eerder in de commissie was ingediend opnieuw ingediend, met de bedoeling bonafide journalisten uit te sluiten van deze bepaling, niet van de hele werkingssfeer van de richtlijn, en wel zonder daarbij mazen te laten ontstaan waarvan financieel analisten gebruik zouden kunnen maken om zich voor te doen als journalisten.
Willen wij vandaag echt zo'n uitzonderlijk precedent scheppen? Willen wij echt de eerste Europese regelgeving voor de pers in het leven roepen? Willen wij de bezwaren van nieuwsorganisaties als Handelsblatt, Reuters, Agence France Press en de Financial Times, die stuk voor stuk bestaan bij de gratie van hun goede reputatie, naast ons neerleggen? Willen we echt deze verschrikkelijke eerste stap zetten en de pers aan regelgeving onderwerpen zonder de mogelijke gevolgen terdege te bespreken?
Ik verzoek u dringend het amendement van onze fractie te steunen en deze slecht doordachte poging om via de achterdeur regels voor de pers in te voeren, te verwerpen.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat ons Parlement zeer goed werk heeft verricht en dat we onze rapporteur, Robert Goebbels, moeten feliciteren met zijn uitstekend verslag.
We mogen in het bijzonder tevreden zijn over het feit dat we niet bezweken zijn voor de druk om een element van opzet op te nemen in de definitie van de delicten - een element dat vaak niet te bewijzen valt - en over het feit dat we meer inhoud hebben gegeven aan de verplichtingen inzake transparantie op het gebied van voorwetenschap en samenwerking tussen de toezichthoudende autoriteiten in de sector. We zijn dus bezig ons in te werken in de procedure-Lamfalussy, die in mijn ogen begonnen is met een goede samenwerking tussen onze drie instellingen.
Wel vind ik het enigszins betreurenswaardig dat de Commissie om 18.00 uur gevraagd heeft te kunnen beginnen met haar werk inzake de tenuitvoerlegging van de richtlijn, nog vóórdat het Parlement en de Raad met de tekst hebben ingestemd. Dat was voor de lobbies van financieel journalisten natuurlijk eens te meer aanleiding om de druk flink op te voeren; die wensen voor zichzelf in feite een algemene uitzondering inzake de comitologie, oftewel volledige zelfregulering. Wij zijn evenwel van mening dat de financieel verslaggevers alle bepalingen betreffende de transparantie en de betrouwbaarheid van de informatie in acht dienen te nemen en dat eventuele verbeteringen op het punt van de comitologie pas in een later stadium aan de orde zijn, in het kader van een herziening van artikel 202.
Daarom zien we niets in de twee amendementen die zijn ingediend door de liberale fractie en de Fractie van de Europese Volkspartij. Wij steunen daarentegen het door de Economische en Monetaire Commissie goedgekeurde amendement 5, waarmee de garanties ten aanzien van deze beroepsgroep nog versterkt worden.
Ter afsluiting zou ik het volgende willen zeggen. De recente affaires hebben uiterst ernstige gebreken aan het licht gebracht, en het enige dat we nu proberen is een eerste stap te zetten, met name met betrekking tot het delict van handel met voorkennis. In feite staan de productie en de werkwijze van de financiële sector als zodanig ter discussie.
Wij roepen de Europese Unie en in het bijzonder de Commissie dan ook op spoedig met nieuwe regelgevende en wetgevende initiatieven te komen inzake de standaardisering van boekhoudnormen, de hervorming van het bedrijfsbeheer en de organisatie en supervisie van het accountantsonderzoek, de financiële analyse en de credit rating.

Blokland (EDD).
Voorzitter, vertrouwen is een begrip dat centraal staat wanneer we spreken over economie. Ons hele economische systeem is gebaseerd op vertrouwen. En zolang dat vertrouwen niet wordt beschaamd functioneert het economische systeem zoals we dat verwachten. Verwachtingen op de financiële markten hangen nauw samen met de wijze waarop regelgevende instellingen, zoals de Raad, de Commissie en het Parlement, omgaan met onverwachte omstandigheden. De financiële markten verwachten maatregelen, maar wel éénduidige maatregelen, die zich niet lenen voor een meervoudige interpretatie.
Met name het begrip interpretatie speelt een belangrijke rol in het debat over voorkennis. Immers wat is voorkennis en wanneer spreken we van voorkennis die daadwerkelijk invloed heeft? In artikel 1 van de richtlijn wordt dan ook gesproken van een 'aanzienlijke invloed op de koers van financiële instrumenten?. Een begrip dat echter uitgelegd moet worden op basis van de werking van de richtlijn in de praktijk.
Een éénduidige regel stellen die in elke situatie opgaat, is hier niet mogelijk. Vanuit de praktijk zijn in de lidstaten regels geformuleerd om fraude en handel met voorkennis te voorkomen en te sanctioneren. De praktijk laat daarbij zien dat het in veel gevallen gaat om een beoordeling van de feiten op grond van een gegeven situatie.
Juist waar het de praktijk betreft is mijns inziens de beroepsgroep van journalisten in staat om aan de hand van een praktische casus te bepalen of er sprake is van voorkennis. Immers, zij zullen in hun dagelijks werk moeten beoordelen of iets 'nieuws? is, dan wel voorkennis. Het doel waarmee informatie is vergaard of verspreid, vormt de basis voor de beoordeling of er sprake is van voorkennis. Op grond hiervan zal ik de amendementen 6 en 7 niet steunen.
Het niet van toepassing verklaren van de technische modaliteiten op journalisten in hun beroepsuitoefening is onvoldoende. Gezien het feit dat op basis van feiten en situaties een beoordeling plaatsvindt, zal er moeten worden verwezen naar bestaande regels en de zelfregulering binnen de beroepsgroep. Ook hier geldt dat een beroep op de beroepsgroep een kwestie is van vertrouwen.
Hoewel ik van mening ben dat een aantal zaken op het niveau van de lidstaat zou moeten worden geregeld is de argumentatie om te komen tot een Europese uniformering van de regels, overtuigend. In de internationale context van de financiële markten schiet nationale regelgeving tekort. Ik steun dan ook de aanbeveling voor de tweede lezing van collega Goebbels.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer de rapporteur, de Economische en Monetaire Commissie heeft uitstekend werk verricht voor deze richtlijn. Toch geloof ik dat we een aantal zaken goed voor ogen moeten houden. Wij hebben allemaal de kwestie-Enron en andere financiële schandalen nog in ons achterhoofd, maar wij moeten ons geen illusies maken: met een nieuwe wet, een nieuwe reglementering, een nieuwe autoriteit zal het probleem van marktmisbruik en handel met voorkennis niet opgelost worden. Het kan zijn dat we langzamerhand dichter bij een betere situatie komen, maar we moeten onszelf geen zand in de ogen strooien en geloven dat de nieuwe wet, de nieuwe richtlijn, een nieuwe autoriteit voorgoed kan zorgen voor transparantie en misbruik op de financiële markten kan voorkomen.
Afgezien daarvan vinden wij het bedenkelijk dat de reglementering een bedreiging kan vormen voor de mechanismen op basis waarvan de informatie de markt bereikt, in de eerste plaats de media. Ook hier is historisch gezien de markt zelf het beste middel om manipulatie van al dan niet geheime informatie te voorkomen: de markt zelf zal wel bevestigen of de methoden voor het producren en verspreiden van informatie betrouwbaar en adequaat zijn.
Ik kan me vinden in de woorden van collega Huhne en ik steun het amendement dat de collega's Huhne en Villiers hebben ingediend. Ik denk dat wij het niet moeten zoeken in een specifieke en strenge regeling, want dat houdt onherroepelijk in dat de persvrijheid, de vrijheid van uitoefening van het journalistieke beroep aan banden wordt gelegd. Wij moeten ons heil dus niet zoeken bij de gedachte dat wij via een wet de kwaliteit van de informatie die financieel-economisch journalisten verstrekken, kunnen controleren dan wel garanderen. Bovendien lopen we zo het risico een regeling in te voeren waarmee we nauwelijks iets opschieten, want als iemand misbruik wil maken van voorkennis, dan vindt hij toch wel een manier daartoe, ongeacht de wet waarmee de materie geregeld wordt.

Villiers (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is essentieel strenge regels te hebben om handel met voorkennis te voorkomen en degenen die de markt misbruiken te straffen, ook journalisten en marktpartijen. Het is essentieel consumenten te beschermen tegen kwalijke praktijken van partijen die handelen met voorkennis. Ik wil de Raad, de Commissie en de rapporteur formeel dankzeggen voor het meenemen in de eerste lezing van een aantal kwesties inzake aanvaarde marktpraktijken, derivaten betreffende goederen en Chinese muren. Deze ontwerprichtlijn laat echter enkele zeer wezenlijke problemen onopgelost.
Zoals we hebben gehoord, heerst er grote bezorgdheid onder een groot aantal journalisten en mediaorganisaties in de hele Europese Unie - mediaorganisaties die bestaan bij de gratie van hun reputatie als integere media die in hun openbaar optreden hoge gedragsnormen hanteren. Ik ben het eens met de opvatting dat journalisten onderworpen moeten zijn aan regels tegen marktmisbruik. Ik ben eens met de opvatting dat journalisten onderworpen moeten zijn aan regels om belangenconflicten te voorkomen. Ik ben het eens met de gedachte dat we strenge mechanismen moeten hebben om de hand te houden aan die regels. Ik ben het echter niet eens met de opvatting van de rapporteur dat het Comité van Europese effectenregelgevers daarvoor de geschikte instantie is.
In het geval van journalisten dient handhaving van de regels te worden ondergebracht bij regelgevende instanties die zich specifiek met de media bezighouden, weten wat daar speelt en inzicht hebben in typisch journalistieke kwesties. Het CESR beschikt niet over de vereiste deskundigheid om toe te kunnen zien op journalisten. Bij eerdere gelegenheden is al gebleken dat het CESR niet begrijpt hoe de media in elkaar steken. De voorstellen die het heeft gedaan in zijn discussienota zouden in de praktijk onuitvoerbaar en onwerkbaar zijn.
In het geval van journalisten dient rekening te worden gehouden met speciale constitutionele kwesties, zoals het wezenlijke grondrecht van de vrijheid van meningsuiting. Het is van het grootste belang dat wij die grondwettelijke kwesties eerbiedigen. Het is in elk geval aantoonbaar dat het in sommige landen ongrondwettelijk en in strijd met het beginsel van de vrijheid van meningsuiting zou zijn om het CESR die rol toe te kennen.
Een vrije informatiestroom naar de markten is essentieel om marktmisbruik te voorkomen en consumenten te beschermen. Als wij die vrije informatiestroom naar de markt verstoren, dan spelen wij degenen die de markt misbruiken in de kaart. Dat zou het gevolg zijn als wij het CESR zouden belasten met het toezicht op journalisten terwijl het niet begrijpt wat er in de media speelt.
De leden van het Parlement hebben tijdens de eerste lezing steeds in de overtuiging verkeerd dat artikel 6, lid 5, niet voor journalisten bedoeld was. Desondanks heeft het CESR laten weten zich te gaan bezighouden met het toezicht op journalisten. Dit is een testcase. Dit is de eerste keer dat we de Lamfalussy-procedure hebben gevolgd. Wij moeten gebruik maken van onze medebeslissingsbevoegdheid om het CESR duidelijk te maken dat wij opkomen voor de prerogatieven en bevoegdheden van de enige gekozen EU-instelling, en amendement 7 steunen.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn nog te veel obstakels die een soepele grensoverschrijdende verlening van financiële diensten in de weg staan. De ontwerprichtlijn betreffende marktmisbruik die wij vandaag behandelen, is een stap in de goede richting. Het vertrouwen van de belegger is van cruciaal belang voor een goede ontwikkeling van onze markten voor financiële diensten. De integriteit van de Europese markten moet gewaarborgd zijn, en dat vereist de vaststelling en strikte tenuitvoerlegging van gemeenschappelijke, efficiënte normen ter bestrijding van marktmisbruik.
Iedere handeling waarmee financiële markten willens en wetens worden gemanipuleerd, ook die van financieel journalisten, moet worden gestraft. Evenals enkele collega's maak ik mij echter zorgen om sommige voorstellen die in de grond wellicht goed bedoeld zijn en respect verdienen, maar waarvan de gevolgen desastreus zouden zijn. Ik ben van mening dat er harde regels moeten komen om belangenconflicten onder financieel journalisten te voorkomen, maar dat moeten dan wel regels zijn die op de mediacontext zijn afgestemd. De vrijheid van meningsuiting is een van de hoekstenen van de democratie. In veel landen, zoals in mijn land en in Scandinavië, zou het eenvoudigweg ongrondwettelijk zijn om journalisten te onderwerpen aan het soort onbeholpen regelgeving dat het CESR in juli heeft voorgesteld.
Volgens die ontwerprichtlijnen zou een journalist die in zijn verslag alleen maar nauwkeurig weergeeft wat een beleggingsanalist aanbeveelt - bijvoorbeeld, een hogere beoordeling van Nokia door Merrill Lynch - zijn belangen openbaar moeten maken. Dat zou onuitvoerbaar, onnodig en buiten proporties zijn. Het Europees Parlement heeft zich tijdens de eerste lezing niet beziggehouden met de kwesties die in artikel 6, lid 5, worden aangesneden, omdat algemeen werd aangenomen dat dit artikel bedoeld was voor financieel analisten werkzaam bij beleggingsinstellingen waar sprake is geweest van gevallen van misbruik die uitgebreid in het nieuws zijn geweest. Toen het CESR in juli zijn ontwerprichtlijnen publiceerde, werd duidelijk dat het iets anders in de zin heeft, namelijk het bestrijken van een breed terrein van alledaagse financiële journalistiek waar nog altijd gewerkt wordt volgens hoge normen en waar de bestaande governance-mechanismen bewezen hebben adequaat te zijn.
Zoals hiervoor uitgelegd, is het recente amendement op artikel 6, lid 10, van het Economisch en Monetair Comité ontoereikend, aangezien het CESR deze mechanismen nog terzijde zou kunnen schuiven of zou kunnen wijzigen.
De reacties die wij van Europese financieel journalisten hebben ontvangen zijn duidelijk. De voorstellen zouden een nadelige uitwerking hebben op de vrijheid en onafhankelijkheid van de pers. De financiële journalistiek draagt bij tot de verwezenlijking van een van de belangrijkste doelstellingen van de richtlijn: meer openheid op de markt. Dat is vooral belangrijk voor de kleine beleggers. Het is die groep beleggers die het Europees Parlement zou moeten proberen te beschermen.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte dames en heren. Om te beginnen wil ik een woord van dank richten tot de leden van alle fracties, maar vooral van de mijne, die in onze commissie hebben gewerkt aan dit verslag, voor de inzet, de vakkennis en het enthousiasme waarmee dit belangrijke onderwerp is aangepakt. Dat is tijdens dit debat ook weer gebleken. Deze richtlijn is belangrijk, ze is noodzakelijk, wij willen die hebben, we willen het eens worden met de Raad, en we willen dat ze begin 2003 in werking treedt.
Deze richtlijn is de eerste richtlijn volgens de nieuwe comitologieprocedure. Vanuit mijn optiek is ze gebaseerd op zeven punten. Ten eerste: de richtlijn inzake transacties van ingewijden, die tot nu toe het raamwerk vormde, is dertien jaar oud. Sindsdien is er heel wat gebeurd. Deze richtlijn is gebaseerd op de conclusies van de Europese Raad van Lissabon en op de conclusies van de Top van Stockholm. Ze maakt deel uit van het actieplan voor financiële diensten. Het is een antwoord op 11 september, omdat de richtlijn tegemoet komt aan de wens van de lidstaten om strengere maatregelen te kunnen nemen tegen activiteiten van terroristen. Het is een antwoord op Enron, Microsoft en het proces tegen EM.TV. In de informatiemaatschappij van tegenwoordig is het gemakkelijker om te handelen met voorkennis, door misbruik te maken van de vele verschillende informatiebronnen.
Wij moeten het vertrouwen in de financiële dienstensector, in de financiële markt en de economie vergroten. Deze richtlijn draagt hiertoe bij, omdat de integriteit van de financiële markten in Europa wordt gewaarborgd, regels worden opgesteld voor de bestrijding van marktmisbruik in Europa en het vertrouwen van beleggers in de financiële markt in Europa wordt vergroot.
Ik moet wel zeggen dat we het ons niet gemakkelijk hebben gemaakt. Dat blijkt ook weer uit dit debat. Er is sprake van twee sterk uiteenlopende standpunten: het verslag-Goebbels uit de eerste lezing en dat wat hier nu voorligt. Ik wil erop wijzen dat dit geen journalistenrichtlijn is, maar een richtlijn over handel met voorkennis en marktmanipulatie. Deze richtlijn moet niemand uitsluiten, maar moet wel ingaan op de verschillende kwaliteiten. We moeten er niet van uitgaan dat het Parlement iets besluit wat censuur in de hand werkt en fundamentele rechten en vrijheden schendt.

Dit is de basis van ons politieke werk. Er is in de commissie een compromisamendement opgesteld omdat we de twee partijen bijeen wilden brengen en de argumenten van de heer Huhne, mevrouw Villiers en mevrouw Kauppi en die van de betrokkenen wilden samenvoegen. Volgens mij hebben we dankzij onze brede blik een zeer goed, breed compromis gevonden, dat is gebaseerd op de speciale rol van journalisten en op de mogelijkheid van zelfregulering.
(Applaus)

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, beste collega's. Heel wat mensen in deze sector vroegen en vragen zich af of een regeling wel nodig is. Volgens mij moet deze vraag met een duidelijk 'ja? worden beantwoord, ook al zijn veel betrokkenen een andere mening toegedaan.
Ik ben principieel tegen een overmaat van regels. Hopelijk worden de politici, de politiek en ook de Commissie in de toekomst beoordeeld op het aantal regels en richtlijnen dat ze afschaffen of uniformeren, en niet omgekeerd. Maar hier hebben we met een ietwat andere situatie te maken. Hier gaat het om eerlijkheid, om vertrouwen; hier gaat het erom diefstal, onveiligheid en uiteindelijk fraude te voorkomen. Ik ben blij dat er meer controle zal komen, en ik hoop dat er in de toekomst ook meer sancties zullen komen.
Wat journalisten en de persvrijheid betreft: ik ben het helemaal eens met de uitspraken van collega Karas over onze principiële opstelling vóór de vrijheid van meningsuiting en tegen elke vorm van censuur. Maar het is naar mijn mening niet voldoende de ook hier verkondigde mening over te nemen dat de goede reputatie van sommige media en mediaorganisaties die genoemd zijn, een garantie is voor het voorkómen van misbruik. Ik kom zelf uit deze branche en weet helaas maar al te goed dat uitgevers en journalisten ook maar mensen zijn, en dat de scheidslijn tussen eerlijkheid en fatsoen enerzijds en dubieuze praktijken anderzijds zeer, zeer dun is. Om die reden denk ik dat een goede reputatie momenteel niet voldoende garantie biedt, maar dat er juist regels nodig zijn. Ook Arthur Andersen had een goede naam, totdat dit bedrijf werd geconfronteerd met een ramp.

Ik ben voor openbaarmaking van die belangen. Volgens mij hebben wij ten opzichte van de publieke opinie de plicht om ook op gevoelige gebieden de problemen bij de naam te noemen en het begin van een oplossing te zoeken. De toekomst zal leren of we dat in de eerste fase goed doen, met alle nodige nuances. Eventueel moeten we later weer bijstellen.
(Applaus)

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, ik heb opnieuw het woord gevraagd over dit onderwerp in verband met bepaalde opmerkingen van mevrouw Villiers, mevrouw Kauppi en de heer Huhne.
Mevrouw Villiers en mevrouw Kauppi hebben beiden gesteld dat de vrijheid van meningsuiting in het geding is. Met alle respect voor de leden van het Parlement die hebben gesproken en degenen die ik zojuist heb genoemd, maar dat is een karikatuur van datgene wat met deze richtlijn wordt beoogd. Het staat financieel journalisten vrij te schrijven wat zij willen. Er bestaat niet de minste twijfel over dat zij kunnen schrijven wat hun goed dunkt. Het enige wat in de richtlijn staat, is dat zij er melding van moeten maken wanneer zij het publiek bepaalde aandelen aanbevelen waarin zij zelf hebben belegd. Met andere woorden: als financieel journalisten het publiek aanraden aandelen van een bepaalde onderneming te kopen en zijzelf aandelen in die onderneming bezitten, dan moeten zij opgeven hoeveel aandelen dat zijn.
Ik begrijp niet goed waarom daardoor de persvrijheid in het geding zou zijn, of, zoals de heer Huhne zei, waarom dat een poging zou zijn om via de achterdeur regelgeving voor de pers of de media in te voeren. Waarom zou de regel inzake transparantie moeten gelden voor iedereen die op welke manier dan ook betrokken is bij de handel op de effectenbeurzen maar niet voor financieel journalisten? Wij vragen hun per slot van rekening alleen maar om openheid te betrachten ten aanzien van hun beleggingen in aandelen die zij bij het publiek aanbevelen.
De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0324/2002) van de heer Beysen, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 1254/96/EG tot opstelling van richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector (COM(2001) 775 - C5-0111/2002 - 2001/0311(COD)).

de Palacio
. (ES) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de Europese Commissie heeft een voorstel voor herziening van de richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector ingediend teneinde het Europees beleid op dit gebied te moderniseren.
Sinds 1996 - het jaar waarin de eerste richtsnoeren werden aangenomen - hebben zich in de Europese energiesector belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. Ik zal mij hier beperken tot de meest relevante feiten: de eerste fase van de interne markt, het toenemend gebruik van aardgas - dat geheel in lijn is met ons streven naar een betere milieubescherming -, de vaststelling van meer ambitieuze doelstellingen voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en ten slotte ook de geplande uitbreiding van de Unie, die hier vandaag is bekrachtigd. Het Commissievoorstel zet deze feiten om in prioritaire beleidslijnen voor energienetwerken en andere in de richtsnoeren vervatte voorschriften.
Het belangrijkste streefdoel van ons voorstel is de vaststelling van twaalf prioritaire assen voor de ontwikkeling van goed geïntegreerde Europese energienetwerken. Deze assen brengen verbindingen tot stand die van fundamenteel belang zijn om het concurrentievermogen van onze energiemarkt veilig te stellen en een continue energievoorziening te waarborgen, met name inzake aardgas.
Ik attendeer u er met genoegen op dat de Europese Raad van Barcelona het licht op groen heeft gezet voor de snelle uitvoering van deze projecten en onomwonden het politieke belang van deze initiatieven voor het geheel van de Europese Unie heeft erkend.
Ik herinner u eraan dat de Commissie naast de voorstellen voor herziening van de richtsnoeren voor de vervoers- en energienetwerken ook een voorstel heeft ingediend tot wijziging van sommige bepalingen van de verordening betreffende de financiële bijstand voor dergelijke netwerken.
In dit verband heeft de Commissie de mogelijkheid geopperd om de financiële steun te verhogen, met name tot 20 procent van de prioritaire projecten voor energienetwerken. Het spreekt vanzelf dat deze verhoging slechts van toepassing is op projecten waarvoor deze bijkomende steun werkelijk nodig is, die de ontwikkeling en efficiënte tenuitvoerlegging van het energienetwerk bespoedigen en die voor de Unie in haar geheel een toegevoegde waarde hebben.
Voor wat de energienetwerken betreft, berust deze concentratie van financiële middelen op een beperkt, vast budget dat eerder laag is. Daarom is er a priori geen reden tot bezorgdheid. De voorgestelde aanpak heeft zo goed als geen gevolgen voor de mededinging en de uitgaven aangezien er aan het volume en de hoeveelheid - ik zeg het nogmaals - niet getornd wordt.
Tot slot zou ik u willen verzoeken wat geduld uit te oefenen met betrekking tot de gevolgen van de uitbreiding Het onderhavige voorstel bevat reeds een groot aantal projecten die van belang zijn voor de toetredingslanden. Desalniettemin is de Commissie van oordeel dat de desbetreffende projecten pas in de prioritaire assen mogen worden opgenomen na een eerste fase waarin het concurrentievermogen van de energiemarkt in deze landen wordt versterkt. De Commissie zal zo spoedig mogelijk een voorstel in die zin voorleggen.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik heb hier kort de doelstellingen uiteengezet die de Commissie met dit voorstel beoogt, en ik kijk met belangstelling uit naar het debat over deze kwestie.

Beysen (ELDR)
Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, uit de inleidende toelichting van de commissaris blijkt reeds het uitzonderlijk belang van dit verslag. Als gevolg van de congestie en door onvoldoende koppelactiviteit kunnen bepaalde lidstaten nu slechts in beperkte mate profiteren van de voordelen van de open markten, waardoor de concurrentievoordelen voor de verbruikers steeds kleiner worden. Terecht komt de Europese Commissie dus naar voren met een herziening van de richtsnoeren voor de trans-Europese netwerken in de energiesector.
Het herziene voorstel houdt rekening met de liberalisering van de energiemarkten, de toenemende externe energieafhankelijkheid en de strengere eisen om duurzame energiebronnen meer ingang te doen vinden. Dit zijn doelstellingen die door de politieke leiders op de Europese Raden van Stockholm en Barcelona ook extra in de verf werden gezet. De concentratie op een nieuwe lijst van prioritaire projecten vormt de kern van het voorstel. Dergelijke projecten krijgen extra politieke steun en aandacht van de lidstaten. Het maximumpercentage voor de medefinanciering wordt verhoogd van 10% naar 20% en voortaan krijgt de constructiefase de voorrang.
De vraag rijst meteen of dit de meest adequate oplossing is. Mijns inziens is een massale subsidiëring van de energiesector geen goede oplossing omdat ik meen dat dit indruist tegen de huidige trend naar liberalisering en het creëren van een concurrerende interne markt. Het moet onderstreept worden dat de hoofdverantwoordelijkheid bij de energiesector en bij het bedrijfsleven ligt. Maatregelen die op basis van deze beschikking worden genomen, mogen in geen geval leiden tot concurrentieverstoring in de interne energiemarkt. Bovendien ben ik van mening dat communautaire hulp enkel betrekking mag hebben op de ontwerpfase. Subsidies voor de constructiefase zoals door de Commissie wordt voorgesteld, moeten dan ook hoogst uitzonderlijk blijven. In deze context vormt de integratie van hernieuwbare energiebronnen een belangrijke factor. Mijns inziens zullen deze in de toekomst bijdragen tot de diversificatie van de energiebronnen en dus als zodanig tot de continuïteit van de energievoorziening in de Europese Unie. Steun aan concrete projecten zoals offshore-windparken moet dan ook worden aangemoedigd.
De wijze waarop de Commissie dit alles wil verwezenlijken roept toch wel een aantal vragen op. Ik meen dat het geen goed idee is het Europees Parlement enkel een droit de regard te geven als het gaat over strategisch belangrijke wijzigingen van zogenaamde specificaties van de projecten. Het is dus belangrijk evenwicht te zoeken tussen enerzijds een snelle reactie van de Commissie op de nieuwe ontwikkelingen, en anderzijds de noodzaak van een efficiënte controle door het Parlement. Omwille van de transparantie dient de Commissie dan ook regelmatig verslag uit te brengen.
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, concluderend wens ik te onderstrepen dat daadwerkelijke maatregelen noodzakelijk zijn willen we de vruchten van de interne markt plukken. Inderdaad, de nieuwe richtsnoeren kunnen in belangrijke mate ertoe bijdragen de problemen in verband met de continuïteit van de energievoorziening, de integratie van hernieuwbare energie, de ultraperifere gebieden en de uitbreiding het hoofd te bieden. Wel wens ik duidelijk te onderstrepen dat communautaire hulp pragmatisch moet worden aangewend en dat men op de eerste plaats de verantwoordelijkheid moet geven aan de energiesector zelf.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn hartelijke dank aan collega Beysen voor het werk dat hij heeft verricht. Hij heeft al in de voorbereidingsfase op voorbeeldige wijze rekening gehouden met de standpunten van de schaduwrapporteurs, en die onderlinge samenwerking was vruchtbaar.
Wij moeten rekening houden met het feit dat de Unie over ruim een jaar tien nieuwe lidstaten telt. Hun zorgen zijn ook onze zorgen. De kandidaat-landen moeten zo snel mogelijk worden betrokken bij programma's als de trans-Europese netwerken in de energiesector. Alle kandidaat-landen hebben grote problemen met hun transmissienetwerken voor energie. In de Baltische landen bestaan zulke netwerken niet. Ongeacht de vraag of en wanneer Ignalina wordt gesloten, en ongeacht de besluiten die over bitumineuze leisteen worden genomen, de energiestrategieën van de Baltische landen kunnen niet eenzijdig op Rusland gericht blijven. Wanneer is de Commissie van plan de nieuwe lidstaten in de trans-Europese netwerken te integreren?
Ik heb de nadruk gelegd op de vraag of de Europese Unie de privé-sector moet steunen. De basisgedachte hier moet zijn dat de markteconomie in de energiesector zelf haar werk doet. Slechts in uitzonderingsgevallen kan er overheidssteun aan de privé-sector worden gegeven. De bijdrage van de Commissie, en dat is uiteindelijk het geld van de Europese belastingbetaler, mag niet van 10 naar 20 procent worden verhoogd. Voorheen was er slechts steun beschikbaar voor studies in de ontwerpfase. Als het nieuwe voorstel van de Commissie wordt aangenomen, wordt er ook steun verleend voor de ontwikkelingsfase van een project.
Er bestaat altijd het risico dat projectontwikkelaars hun kosten alleen al verhogen om zo veel mogelijk steun van de Commissie te krijgen.
Het is goed dat de Commissie de bouw van trans-Europese netwerken steunt. Dit programma en deze hoeveelheid geld hebben echter slechts een geringe invloed; hiermee worden de problemen van de Europese energie-infrastructuur niet opgelost. De oplossing voor de knelpunten ligt eerder bij de lidstaten dan bij dit EU-programma. Er zijn veel problemen bij de aanleg van elektriciteitsverbindingen vanwege lokale en regionale besluitvormingsprocedures. Omwonenden klagen over elektromagnetische straling, nadelige gevolgen voor het milieu, horizonvervuiling, enzovoort. Daarom is er nog geen oplossing voor het grootste knelpunt in de Europese elektriciteitsnetwerken, aan de grens tussen Spanje en Frankrijk.
Technologische kwesties moeten niet met dit programma in verband worden gebracht. Wij nemen nu besluiten over trans-Europese netwerken zonder een standpunt in te nemen over de vraag welke technologie gebruikt moet worden voor het opwekken van energie die via het netwerk wordt verspreid en wat de bron van die energie moet zijn. Hernieuwbare energiebronnen, in te zetten ter aanvulling van de basisproductie, maken deel uit van het Europese energiepalet. Onder bepaalde omstandigheden voldoen zij uitstekend als lokale oplossingen. Dit verslag gaat echter over de infrastructuur, niet over de energieproductie. Het netwerk en de productie moeten van elkaar gescheiden blijven.
Ik wil amendement 9 nog even apart noemen. Als daarmee wordt bedoeld dat hernieuwbare energiebronnen lagere consumentenprijzen mogelijk maken, dan is dat niet waar. Alle onderzoeken tonen aan dat kernenergie van alle energievormen de goedkoopste optie is voor de consument.
De Commissie stelt voor de interconnectiecapaciteit op de elektriciteitsmarkt een Europees minimumpercentage van 10 procent voor. In een deel van de landen ligt het interconnectieniveau nu al op 20 procent. De Commissie zou de lat hoger moeten leggen en van alle lidstaten een percentage van 20 procent moeten eisen.

Rapkay (PSE)
. (DE) - Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's. Allereerst wil ik me richten tot mijn collega Ward Beysen en hem uitdrukkelijk bedanken. Normaal gesproken ben ik niet iemand die zijn bijdrage aan een debat begint met felicitaties voor de rapporteur omdat ik vind dat dit ons werk is. En meestal doen we dat ook goed.
Maar ik vind dat collega Beysen uitdrukkelijk lof verdient omdat hij van begin af aan contact heeft gehouden met de andere fracties om een zo unaniem mogelijk verslag voor te kunnen leggen aan de plenaire vergadering. Daar is hij heel goed in geslaagd. Dus hartelijk dank voor het feit dat we er al in het beginstadium bij betrokken zijn. Dat heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat mijn fractie het helemaal niet nodig vond zelf amendementen in te dienen; het werk van Ward Beysen was naar mijn mening al goed.
Daarom wil ik slechts kort ingaan op drie politieke punten, die ik belangrijk vind. Ten eerste - dit heeft mevrouw de commissaris ook duidelijk gemaakt - heeft deze beschikking betrekking op de liberalisering van de energiemarkt; ze is dus een bijdrage aan datgene wat reeds op de agenda staat van de Raad. En over het pakket voor de liberalisering van de energiemarkt moet weer eens duidelijk worden gezegd dat wij ons huiswerk op tijd hebben gemaakt. We hebben hier in de plenaire vergadering op 13 maart de eerste lezing gehouden nadat de Raad er sterk op had aangedrongen dat we dat snel zouden doen. Ook de Commissie heeft dat gedaan; ook zij heeft haar huiswerk gemaakt. Alleen de Raad doet het nog steeds niet. De Raad doet wat hij altijd doet, en waar hij zo goed in is: hij doet helemaal niets. De Raad zit te vergaderen en neemt geen beslissing. Dat is de geïnstitutionaliseerde besluiteloosheid. Daarom moet ook op deze plaats worden gezegd dat het om een compleet pakket gaat en dat we eindelijk resultaten willen zien, zodat we verder kunnen gaan.
Tweede opmerking. In dit verband vind ik het inderdaad juist dat de Commissie heeft voorgesteld - en dat zouden we ook werkelijk moeten besluiten - het accent te leggen op strategisch belangrijke projecten op het gebied van de trans-Europese energienetwerken. En daarmee bedoelen we projecten die belangrijk zijn voor een continue energievoorziening, strategisch belangrijke projecten die van groot belang zijn voor de liberalisering van de markt, in het bijzonder projecten die betrekking hebben op een onderdeel van dit pakket waarover ik gesproken heb, namelijk de verordening waarvoor collega Mombaur rapporteur is. Het is jammer dat hij vandaag niet aanwezig is. Ik denk dat hij in dit verband ook een paar duidelijke kanttekeningen zou hebben gemaakt.
Derde opmerking. In tegenstelling tot de situatie bij de vervoersnetwerken verdienen de ondernemingen, het bedrijfsleven, normaal gesproken echt geld met de energienetwerken. Ze verdienen geld! En dat betekent dat het in de eerste plaats de taak is van het bedrijfsleven om zulke projecten te financieren. Wij als wetgever hebben de taak een en ander te ondersteunen door randvoorwaarden te scheppen. En dat brengt me weer bij mijn oproep aan de Raad eindelijk eens actief te worden. Zo willen we het dus doen: we willen de ondersteuning meefinancieren, maar de ondernemingen moeten de hoofdrol spelen waar het gaat om het leveren van de financiële bijdrage.

Pohjamo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, ook ik wil allereerst de heer Beysen voor zijn goede verslag bedanken. Hij heeft enkele belangrijke aspecten naar voren gebracht en onze fractie steunt zijn aanpak. De Commissie stelt voor om de financiële steun voor de trans-Europese netwerken te vergroten. Dat moet worden gesteund, om de interne markt voor elektriciteit en gas te bevorderen. Zoals hier is gezegd, is het ook belangrijk de nieuwe lidstaten bij de interne markt voor energie te betrekken. Dit standpunt wordt ook uitgedragen in het door het Parlement aangenomen verslag over de grensoverschrijdende handel in elektriciteit.
Hier is ook al gezegd dat de hoofdverantwoordelijkheid voor de aanleg en het onderhoud van voldoende energienetwerken bij de Europese industrie en het bedrijfsleven ligt. In dit verband verschillen de energienetwerken van de trans-Europese netwerken, die veel overheidssteun krijgen. Netwerkaanbieders hebben er echter geen belang bij de knelpunten in de toevoer naar buurlanden weg te nemen. Daarom zijn staatsinterventie en Europese steun om de concurrentie te bevorderen gerechtvaardigd. Wij moeten er natuurlijk ook op toezien dat de steun de concurrentie niet verstoort en dat hij voor het juiste doel wordt gebruikt.
Door de communautaire steun te richten op prioritaire projecten bevorderen we de concurrentie en het wegnemen van knelpunten en worden de consumenten meer keuzemogelijkheden geboden. Op die manier worden de eigen Europese energiebronnen doeltreffender gebruikt en wordt de economische ontwikkeling van Europa gestimuleerd.
Bij het ontwikkelen van de trans-Europese netwerken moet ook rekening worden gehouden met de noodzaak van sociale en economische toenadering. Wij moeten ervoor zorgen dat er ook netwerken worden ontwikkeld op de eilanden en in perifere en afgelegen regio's. Zo nodig moeten wij de aansluiting van de netwerken van deze regio's op andere netwerken steunen. Overeenkomstig de besluiten van de Unie moeten wij ook de diversificatie van de energievormen bevorderen en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen vergroten. Wij moeten garanderen dat hernieuwbare energie die op decentraal niveau geproduceerd wordt tegen redelijke prijzen via het netwerk gedistribueerd wordt.
De grote stormschade van onlangs heeft ons eraan herinnerd dat van het bedrijfsleven en de industrie ook moet worden geëist dat ze voldoende voorbereid zijn op het snel herstellen van de schade en het repareren van de netwerken in alle regio's van de Unie.

Caudron (GUE/NGL).
Geachte collega's, mevrouw de commissaris, ik wil mijn bijdrage aan het debat over de trans-Europese netwerken in de energiesector beginnen door er nogmaals nadrukkelijk op te wijzen dat energie geen verhandelbaar goed is zoals andere goederen en dat de regels van de vrije markt niet het belangrijkste regulerende element mogen zijn.
De continuïteit van de energievoorziening is een voorwaarde voor de politieke onafhankelijkheid van onze landen en van Europa. Om die continuïteit te waarborgen zijn diversificatie van de energiebronnen alsmede grote investeringen voor de lange of zelfs zeer lange termijn noodzakelijk. Daarnaast speelt energie een belangrijke rol in de ruimtelijke ordening en behoort ze zonder meer tot de openbare diensten, in de meest positieve betekenis van het woord. Ik zou er dit aan toe willen voegen: wanneer we spreken over energie en transportnetwerken, gaat het niet alleen om het creëren van nieuwe infrastructuur, maar ook om het aanpassen van de bestaande infrastructuur met het oog op een betere benutting daarvan. Laatste punt, en ik zeg het met klem: we moeten absoluut rekening houden met het milieu, in alle opzichten - de zichtbare natuur, vervuiling, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en niet te vergeten het afvalprobleem.
Wat het verslag van collega Beysen betreft - die ik feliciteer met zijn werk - kan ik ten volle instemmen met de voorstellen die ons voorgelegd zijn. De transportnetwerken voor energie moeten inderdaad verbeterd en uitgebreid worden, en we moeten via studies en investeringen de ontwikkeling van de minst rendabele netwerken bevorderen daar waar ze nodig en nuttig zijn.
Er moet een interne markt voor energie komen, maar voor de totstandkoming daarvan is niet zozeer deregulering als wel een investeringsinspanning op het gehele grondgebied van de Unie nodig, in het bijzonder in de minst toegankelijke en dunst bevolkte regio's. Niemand zal ontkennen dat interconnectie van de netwerken noodzakelijk is. We moeten echter niet vergeten dat er wel energie moet zijn om die netwerken te laten functioneren, en daarvoor moet aan een aantal voorwaarden voldaan zijn.
Tot slot onderschrijf ik de gedachte dat hernieuwbare energiebronnen voor ons van groot belang zijn. Er moet onderzoek verricht worden op dat gebied, en voor de ontwikkeling ervan zijn publieke investeringen noodzakelijk. Ik moet bekennen dat ik niet goed begrijp hoe sommigen die doelstelling inzake de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen willen rijmen met een liberale benadering die vaak leidt tot het zoeken naar de goedkoopste oplossing op de korte termijn, zonder dat aandacht besteed wordt aan de gevolgen op de middellange en lange termijn.
Afsluitend zou ik dit willen zeggen: ik sta afwijzend tegenover de liberale elementen in het voorstel van de Commissie, omdat ik denk dat die gevaarlijk zijn voor de energieonafhankelijkheid van Europa en voor de particuliere verbruikers, en zeker ook voor de minst begunstigde regio's, maar ik ben van mening dat de uitgangspunten van de Commissie inzake de trans-Europese netwerken de goede kant op gaan, en zoals het hoort spreek ik daarvoor mijn dank aan u uit, mevrouw de commissaris.

Turmes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Commissie beweert dat het besteden van meer overheidsgelden aan de aanleg van extra elektriciteitsverbindingen in Europa bevorderlijk is voor de mededinging. Daarvoor bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs. Wat moeten we doen als we de oligopolistische tendensen op de Europese markt willen afremmen? Ten eerste zullen we de marktdominantie moeten verkleinen door bijvoorbeeld aan te sturen op ontmanteling in landen met dominante spelers. Ten tweede moeten we de gecentraliseerde elektriciteitsproductie opvoeren, omdat alleen zo de sector in de nabije toekomst concurrerender kan worden.
Onafhankelijk onderzoek toont aan dat er geen economische argumenten zijn om miljarden uit te geven aan een nieuw elektriciteitsnet. Ik heb enkele samenvattingen van dat onderzoek bij me en zal ze aan de commissaris geven. Wat moeten we dan wel doen met de beschikbare overheidsgelden? Wel, die moeten we besteden aan gasleidingen, want dat betekent meer mededinging en meer continuïteit van de energievoorziening. Dat geld moeten we besteden aan offshoreprojecten in de Noordzee en de Baltische Zee.
Deze markt en het bestaande Europese netwerk zijn ooit opgezet om de inzet van gecentraliseerde elektriciteitscentrales die gebruik maken van fossiele brandstoffen en kernenergie te stimuleren. Als wij eerlijke concurrentie willen, dan moeten we een deel van de overheidsgelden gebruiken om te zorgen voor gelijke concurrentievoorwaarden voor offshoreprojecten. Het potentieel daarvoor is enorm.
Wij moeten niet voor kerstmannetje spelen. Kijken we naar de bijlagen van het verslag, dan zien we een arrenslee vol met alle elektriciteitsleidingen die iedere exploitant altijd al had willen aanleggen in Europa. Daarvoor zijn Europese overheidsgelden niet bedoeld.

Segni (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd om de collega's die naar mij willen luisteren de betekenis uit te leggen van amendement 22, dat ik heb ingediend. In dat amendement worden enkele problemen ter sprake gebracht die betrekking hebben op de regio die ik vertegenwoordig, Sardinië, maar ook de andere eilanden van de Gemeenschap zijn erbij betrokken. Er zijn dus in totaal ongeveer 15 miljoen inwoners mee gemoeid, verdeeld over alle zeeën van Europa.
Uit de algemene criteria die ten grondslag liggen aan de trans-Europese netwerken die in dit voorstel worden toegelicht, spreekt uiteraard de wens en de bedoeling om de onderontwikkelde regio's te helpen. In het amendement dat ik heb voorgesteld worden de eilanden gelijkgesteld aan de minst ontwikkelde regio's, omdat de energiesector één van de sectoren is waar de achterstand van de eilanden het meest in het oog springt: er is geen enkel eiland in ons continent dat niet met een of ander energieprobleem kampt - qua kosten, kwantiteit, vermogen tot vooruitgang en economische ontwikkeling.
Er is hoe dan ook wel iets concreets tot stand gebracht, want op de lijst van projecten van gemeenschappelijk belang prijkt nu een belangrijk project waar twee eilanden van de Gemeenschap, Sardinië en Corsica, bij gebaat zijn, namelijk de gasleiding waarmee vanuit Algerije een aanzienlijke hoeveelheid aardgas naar Italië, Frankrijk, Zuid-Duitsland vervoerd moet worden. Deze gasleiding is op de lijst van projecten van gemeenschappelijk belang gezet, maar hoort nog niet bij de prioritaire projecten.
Ik hoop dan ook dat als het Europees Parlement mijn amendement zal goedkeuren, dit een stimulans zal vormen om de gasleiding waar een deel van Europa op wacht, aan te leggen. Hopelijk geldt dat ook voor enkele andere projecten die op concrete realisatie wachten.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Beysen heeft een uitstekend en op de toekomst gericht verslag opgesteld. Er wordt rekening gehouden met belangrijke basisdocumenten zoals het Witboek over duurzame energiebronnen en de richtlijn betreffende de interne energiemarkt, maar ook met de richtlijn betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen. Wij staan vooral positief tegenover de amendementen waarin voor producenten van stroom uit hernieuwbare energiebronnen eerlijke toegang wordt geëist tot netwerken. Wij verwachten van de Commissie natuurlijk ook dat externe kosten op de lange termijn geïnternaliseerd worden, kosten die bij fossiele en atomaire energieopwekking uitgesplitst moeten worden.
Waarschijnlijk onderschatten wij momenteel allemaal in ernstige mate de toekomstige problemen met betrekking tot de continuïteit van de energievoorziening en de te verwachten kostenstijgingen op het gebied van de primaire energie. Daarom staan wij positief tegenover de amendementen van Claude Turmes. En de heer Beysen moet vooral worden gefeliciteerd omdat hij de integratie van windenergie voor elkaar heeft gekregen.

Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, mijn dank voor dit verslag. Het gaat over een logistiek systeem in de Europese Unie dat wij nu proberen op te bouwen. Het ziet ernaar uit dat het elektriciteitsverbuik de komende twintig jaar blijft toenemen, maar dat de groei afzwakt of vervlakt. Tegelijkertijd zal de productie van elektriciteit en andere vormen van energie afnemen in verhouding tot het verbruik.
Wij in de Noordse landen hebben onze elektriciteitsmarkt geliberaliseerd. In mijn eigen land Finland bijvoorbeeld kunnen huishoudens nu al verscheidene jaren hun elektriciteitsleverancier kiezen. Die praktijk werkt goed in de Noordse landen en zelfs Noorwegen, een land buiten de Europese Unie, neemt eraan deel.
Het belang van hernieuwbare bronnen in ons logistiek systeem neemt toe en het beperken van de CO2-uitstoot is ook een belangrijke zaak geworden. Het belang van aardgas neemt eveneens toe.
Wij moeten oppassen voor het ontstaan van monopolies en van een situatie waarin we afhankelijk zijn van slechts één leverancier, wat voor grote problemen kan zorgen. Denkt u er alleen maar aan hoe het Enron is vergaan, of hoe het nu een zekere grote onderneming in Groot-Brittannië vergaat. Waar bevinden zich de belangrijkste en dichtstbijzijnde energiebronnen voorzover het de Unie betreft? In Rusland. Ik zie dat de bevoegde commissaris aandachtig zit te luisteren, en daarom stel ik voor dat op de volgende Top tussen de Europese Unie en Rusland getracht wordt te komen tot een of andere concrete afspraak over energie, zowel in de gas- als in de elektriciteitssector, want wij zijn in beide zeer geïnteresseerd en over zo'n twintig jaar zijn wij voor gas van Rusland afhankelijk.

Sánchez García (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, dames en heren, wij moeten dit soort voorstellen en verslagen toejuichen, aangezien hier vandaag ook de ultraperifere regio's bij de vaststelling van de richtsnoeren voor energie worden betrokken. Energieschaarste is een van de belangrijkste problemen waarmee deze gebieden te kampen hebben. Met het onderhavige voorstel trachten wij deze achterstand te verhelpen.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om aan te dringen op meer precisie in de bijlage over aardgasnetwerken in ultraperifere regio's. In de tekst is een ernstige fout geslopen die ik hier onder uw aandacht breng, ofschoon het in wezen aan de Spaanse regering is om deze mededeling te doen.
Punt 'E.07' voorziet in twee nieuwe terminals op de Canarische Eilanden. Volgens de tekst is de ene bestemd voor Santa Cruz de Tenerife en de andere voor Las Palmas de Gran Canaria. Wij gaan er evenwel - samen met de sector - van uit dat het aardgas voor het gehele eiland bestemd is, niet alleen voor de hoofdstad. Het gaat derhalve om Tenerife enerzijds en Gran Canaria anderzijds.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, wie is er tegen de aanleg en het onderhoud van infrastructuren in de energiesector en tegen de integratie van de energienetwerken van de landen die tot de Europese Unie zullen toetreden? Niemand natuurlijk, tenminste als het erom zou gaan te voorzien in de behoeften van de burgers. In werkelijkheid gaat het er echter om - en het verslag laat daarover geen misverstand bestaan - de aanleg en het onderhoud van de infrastructuurnetwerken in de energiesector te onderwerpen aan de wetten van de vrije markt. Om de totstandkoming van een meer liberale en beter concurrerende interne markt voor energie te bevorderen wordt het aandeel van de publieke middelen in particuliere investeringen verhoogd van 10 naar 20 procent. De afgevaardigden van LO (Lutte ouvrière) zijn tegen het aanwenden van publieke middelen met de bedoeling de particuliere winsten te verhogen.
Bovendien heeft de versterkte interconnectie van de gas- en elektriciteitsnetwerken niet tot doel de energiedistributie op Europees niveau te rationaliseren; de bedoeling is de gas- en elektriciteitsmarkt volledig open te stellen voor concurrentie. Dat betekent in het geval van Frankrijk bijvoorbeeld een stap verder op de weg naar privatisering van EDF/GDF, een proces waar wij ons fel tegen verzetten, en met ons de tienduizenden werknemers die op 3 oktober jongstleden in Parijs gedemonstreerd hebben om duidelijk te maken dat EDF/GDF een publieke instantie dient te blijven. Daarnaast verzetten wij ons tegen iedere aantasting van de salarissen of pensioenen van de werknemers in die sector.
Zeker, de verschillende lidstaten of de Europese Gemeenschap zelf moeten in staat zijn een transportnetwerk in de energiesector te financieren waarmee de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd geboden kunnen worden en waarvan de exploitatiecriteria niet berusten op de vraag naar de rentabiliteit of de mogelijke winst voor een kleine groep belanghebbenden, maar op het streven te voorzien in de energiebehoeften van eenieder en alle burgers gelijke toegang te garanderen. Wij denken echter niet dat de huidige Europese instellingen dat doel zullen bereiken, tenminste niet zolang ze zich laten leiden door particuliere belangen.

De Voorzitter.
Geachte dames en heren, in overeenstemming met artikel 120, lid 5 heeft de vice-voorzitter van de Commissie, mevrouw de Palacio, nu het laatste woord.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle sprekers voor hun toelichtingen en voor de problemen die zij hebben aangekaart.
Ik heb niets dan lof voor het uitstekende werk van de rapporteur, de heer Beysen, en het verheugt mij dat de Commissie en het Parlement over het geheel genomen op dezelfde golflengte zitten. Wij zijn het er immers over eens dat de trans-Europese netwerken onontbeerlijk zijn om de totstandkoming van de interne markt voor gas en elektriciteit te bevorderen.
De Commissie kan instemmen met het merendeel van de ingediende amendementen, op voorwaarde dat de formulering her en der wordt aangepast. De desbetreffende amendementen vervolledigen en verhelderen de tekst van de Commissie. Ik zal u de volledige lijst doen toekomen, met inbegrip van de amendementen die wij niet kunnen aanvaarden omdat zij richtsnoeren bevatten die buiten de door de Commissie beoogde doelstellingen vallen.
Ik wil echter even nader ingaan op de amendementen 8, 10 en 11, die betrekking hebben op bijlage III, en met name op het gebruik van de comitologieprocedure. Ter wille van de transparantie en de duidelijkheid stelt de Commissie voor om in bijlage III van de richtsnoeren een gedetailleerde omschrijving van de projecten op te nemen.
Onzes inziens is de bijlage zo gedetailleerd dat zij als een technische bijlage moet worden beschouwd. Beslissingen betreffende de regelmatige en noodzakelijke aanpassing van deze bijlage moeten dan ook overeenkomstig de comitologieprocedure worden genomen.
Dames en heren, ik herinner u eraan dat de toepassing van de comitologieprocedure verder reikt dan de trans-Europese netwerken en momenteel bestudeerd wordt in het kader van de analyse van het Interinstitutioneel Akkoord tussen de drie instellingen. Voor de problemen die het Parlement opwerpt, moet derhalve in deze context een oplossing worden gevonden.
Ik wil hier tevens onderstrepen, mijnheer de Voorzitter, dat de Commissie in elk geval een jaarlijks verslag zal voorleggen over de ontwikkeling van de trans-Europse netwerken en de bij de tenuitvoerlegging van de projecten geboekte vooruitgang. Indien mogelijk zal zij daarbij ook aandacht besteden aan de wijzigingen van de projecten zoals omschreven in bijlage III.
Ik dank het Parlement nogmaals voor de aan dit voorstel verleende steun. Mijn dank ook aan de heer Beysen voor het verrichte werk en aan alle sprekers. Ik hoop dat er ook in de Raad spoedig een oplossing zal worden bereikt.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie - Begroting 2003 
Ontwerpamendementen en wijzigingsvoorstellen met betrekking tot de kredieten van Afdeling III van het ontwerp van algemene begroting voor het begrotingsjaar 2003 betreffende de Commissie 
Ontwerpamendementen op de Afdelingen I, II, IV, V, VI, VII en VIII van het ontwerp van algemene begroting voor het begrotingsjaar 2003 betreffende het Europees Parlement, de Raad, het Hof van Justititie, de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's, de Europese ombudsman en de Europese toezichthouder voor gegevensbescherming

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, voordat we beginnen met de stemming over de ontwerpbegroting en de amendementen daarop, wil ik graag enkele opmerkingen maken met betrekking tot enkele correcties en mondelinge amendementen die ik in stemming zou willen brengen.
Allereerst wil ik u erop wijzen dat wij te maken hebben met een zeer krappe marge in rubriek 3, voor intern beleid. Die is maar 2,6 miljoen euro. Indien als gevolg van de stemming het maximum wordt overschreden, dan zou ik verplicht zijn compensaties en verdere kortingen op andere begrotingslijnen voor te stellen. Het is maar dat u het weet.
Dan zijn er enkele technische correcties. Ten eerste zou amendement 662 op begrotingslijn B5-3004 (nieuw) niet afzonderlijk in stemming moeten worden gebracht, omdat niemand daarom heeft gevraagd. Het is per ongeluk opgenomen als afzonderlijke stemming. In plaats daarvan moet het bij bloc 4 in stemming worden gebracht. Ik zal dat nog natrekken bij alle politieke fracties, maar volgens mij is dit geen probleem.
Verder hebben we een technische aanpassing in rubriek 5. De voorgestelde amendementen zijn ingegeven door de aankondiging van Eurostat van 15 oktober. Wij hebben te maken met nieuwe parameters voor salarissen in 2003. De verhoging van 2,6 procent is teruggebracht tot 2 procent. Het gevolg daarvan is dat wijzigingen nodig zijn in verband met aanpassing aan de frontloading in 2002.
Voor de goede orde zal ik de cijfers snel doornemen. In amendement 525 moet het eindbedrag 1.450.901.000 euro zijn, en niets anders. In amendement 556 is het eindbedrag 68.890.436 euro. In amendement 650 op begrotingslijn A-360 moet het eindbedrag 38.219.720 euro zijn.
Dan hebben we nog twee nieuwe amendementen, omdat we geen amendementen op de pensioenen hadden. Het eerste van die twee amendementen betreft begrotingslijn A-1900, waar het eindbedrag 412.887.000 euro moet zijn; het tweede betreft begrotingslijn A-6000, waar het eindbedrag 124.456.000 euro moet zijn. In amendement 562 op begrotingslijn A-7000 moet het eindbedrag 54.916.000 euro zijn.
Ten slotte moet in amendement 527 op begrotingslijn A-200 het eindbedrag 147.529.904 euro zijn.
Ook zijn er enkele technische correcties met betrekking tot de agentschappen. Er is een aparte opmerking over de kosten van de uitbreiding voor de agentschappen. Die zijn nu enigszins gewijzigd, zodat voor amendement 583 op begrotingslijn B3-4201 het juiste bedrag 7.150.000 euro is.
Voor amendement 589 op begrotingslijn B5-3111 is het juiste bedrag 300.000 euro. Voor amendement 596 op begrotingslijn B5-8301 is het eindbedrag 3.522.711 euro. Voor amendement 593, ten slotte, zijn geen cijfers nodig, omdat het is ingetrokken. In dat geval zijn er geen kosten voor de uitbreiding.
Er is één post waarover gestemd moet worden en dat is begrotingslijn A-3014, een van de A-30-lijnen voor Europese postuniversitaire cursussen in mensenrechten en democratisering. De verwijzing naar de Universiteit van Padua is niet juist hier en moet worden vervangen door het Europees Interuniversitair Centrum. Dat is in feite een nieuwe wijziging van de ontwerpbegroting en daarover zal aan het begin moeten worden gestemd.
Ook wil ik u zeggen dat ik, om niet van de resolutie af te wijken, de vergaderdienst zal vragen het tweede gedeelte van de eerste paragraaf van de motivering voor amendement 644 over Afghanistan te vervangen door paragraaf 26 in de resolutie, opdat de formulering van de resolutie overeenkomt met die van het amendement. Ik geloof niet dat daarover gestemd hoeft te worden, maar ik wilde het Parlement er wel op wijzen.
Ten slotte een politiek belangrijker punt, omdat het gaat over Noord-Korea en de discussies die wij hebben gevoerd over KEDO en nucleaire kwesties. Na de recente informatie over de verklaring van de regering van Noord-Korea inzake de mogelijke productie van kernwapens heeft de Begrotingscommissie mij tijdens haar vergadering van maandag jongstleden gemachtigd tijdens de plenaire vergadering een mondeling amendement voor te stellen. Dat amendement houdt in dat de totale bijdrage van de EU aan KEDO, te weten 20 miljoen euro, in de reserve wordt geplaatst, op grond van het feit dat de Noord-Koreaanse regering heeft toegegeven dat het land bezig is met onderzoek naar en de productie van kernwapens. Dat valt natuurlijk niet te rijmen met de algemene doelstellingen van de EU-deelname aan KEDO, de Organisatie voor de energieontwikkeling van het Koreaanse Schiereiland. Die deelname heeft namelijk tot doel 'een bijdrage te leveren tot het versterken en handhaven van het internationale stelsel voor non-proliferatie van kernwapens en het bewerkstelligen van een goede samenwerking met zowel Noord- als Zuid-Korea ten behoeve van een veilig en vreedzaam gebruik van atoomenergie?.
De betalingskredieten zullen uit deze reserve beschikbaar komen op voorwaarde dat, ten eerste, Noord-Korea zich bereid toont de internationale regeling voor non-proliferatie te eerbiedigen, en, ten tweede, dat Noord-Korea aantoont te zijn gestopt met zijn programma voor de productie van atoomwapens. Dat is eveneens een nieuw amendement op de ontwerpbegroting en moet bij voorkeur aan het begin in stemming worden gebracht.
Ten slotte zal ik, als we bij rubriek 4 zijn aangekomen, ingaan op twee specifieke aspecten van die rubriek, maar dit is voorlopig alles wat ik te zeggen had.

Stenmarck (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, alvorens we met de stemming beginnen wil ik uw aandacht vragen voor de volgende mondelinge amendementen op rubriek 5.
Ten eerste, aangezien de Raad nu bijdraagt tot de frontloading, en het Parlement, overeenkomstig het maandagavond door het Bureau en de Begrotingscommissie genomen besluit, bijna 43 miljoen euro in plaats van 40 miljoen euro zal bijdragen, stel ik voor een bedrag van 35 miljoen euro uit de begroting voor 2003 terug te nemen. De bijdrage van het Parlement komt daarmee netto uit op 8 miljoen euro.
Ten tweede moeten de bedragen die in de verschillende afdelingen voor personeelsuitgaven zijn opgenomen, in verband met het nieuwe percentage van Eurostat voor salarisaanpassingen, dat nu niet meer 2,6 procent maar 2 procent is, dienovereenkomstig worden aangepast.
Met het oog op deze veranderingen stel ik voor de volgende amendementen als volgt aan te passen. Amendement 493, afdeling - Parlement: een verlaging van 1,9 miljoen euro voor post 1100. Amendement 715, afdeling - Parlement: een verlaging van 3,1 miljoen euro voor post 209. Amendement 514, inzake het Hof van Justitie: een verlaging van 500.000 euro voor post 1100. Amendement 516, inzake de Rekenkamer: een verlaging van 36.000 euro voor post 1100. Amendement 520, inzake het Economisch en Sociaal Comité: een verlaging van 236.000 euro voor post 1100. Amendement 522, inzake het Comité van de regio's: een verlaging van 102.000 euro voor post 1100. Amendement 523, tot slot, inzake de Ombudsman: een verlaging van 11.000 euro.
Op de resolutie moet ik later nog terugkomen.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde slechts opmerken dat wij nu zijn aangekomen bij rubriek 4 - Externe maatregelen - en dat hier sprake is van een bijzondere situatie, omdat dit een zogenaamd 'schijnamendement? betreft. Wij hebben het maximum van 72 miljoen euro overschreden. Dit 'schijnamendement? houdt in dat als wij na dit bloc 5 nog verdere verhogingen introduceren, de kredieten voor Afghanistan omlaag gaan. Ik wilde iedereen daar alleen voor waarschuwen. Dit is natuurlijk nog maar de eerste lezing, maar ik wilde u er toch op wijzen.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk is dit de laatste keer dat ik bij deze stemming het woord voer.

Maandag jongstleden hebben wij in de Begrotingscommissie gesproken over Oost-Timor, en ik wil alleen een toelichting geven op wat we op dit punt aan het doen zijn. Om vast te houden aan een afzonderlijke begrotingslijn voor Oost-Timor - wat politiek zeer belangrijk is voor de Timorese regering en voor vele anderen - is verzocht om een stemming in onderdelen over amendement 674. Ter verduidelijking wil ik graag het een en ander toelichten. Een stemming in onderdelen betekent dat het eerste onderdeel over de bedragen gaat. Als wij het eerste onderdeel aannemen, dan stemmen wij in met het verhoogde bedrag, dat wil zeggen: 25,5 miljoen euro. Voor zover ik weet is dat voor iedereen aanvaardbaar.
Het tweede onderdeel van de stemming betreft de nomenclatuur. Wilt u een afzonderlijke lijn voor Oost-Timor - zoals de rapporteur aanbeveelt, daartoe gemachtigd door de Begrotingscommissie - dan dient u het tweede onderdeel van het amendement van de Begrotingscommissie te verwerpen.
Stenmarck (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, hopelijk is dit het enige wat ik over de resolutie te zeggen heb. De resolutie van de eerste lezing moet als gevolg van de stemming worden aangepast. Paragraaf 8 moet daarom als volgt worden gewijzigd. Het woord 'voornemen? moet worden vervangen door 'besluit?. Het bedrag van 40 miljoen in de eerste regel moet worden vervangen door '42.690.000? en het bedrag van 40 miljoen in regel 8 moet worden vervangen door '35 miljoen?.
Een tweede, kleine wijziging is nodig in paragraaf 19 in enkele werkwoordsconstructies. In regel 2 moeten de woorden 'verbeterd moeten worden? worden vervangen door de woorden 'verbeterd worden?. In regel vier dienen de woorden 'moeten zijn? te worden vervangen door 'zijn?. In regel vijf dienen de woorden 'moet zijn? te worden vervangen door 'is?. In regel zes moeten de woorden 'dienen te zijn? worden vervangen door 'zijn?.

De Voorzitter.
Dank u voor deze verklaringen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)
Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met op te merken dat mevrouw Schreyer, mijn collega, zich laat verontschuldigen. Zij moet vandaag in Brussel zijn voor besprekingen met de Commissievoorzitter, vanzelfsprekend over de financiering van de uitbreiding en - al even vanzelfsprekend - voorafgaand aan de Europese Raad in Brussel.
Ik neem namens de Commissie met dank kennis van de door het Parlement tijdens deze eerste lezing van de ontwerpbegroting voor 2003 ingenomen onderhandelingspositie.
De rapporteurs, de heer Färm en de heer Stenmarck, hebben hun steun verleend aan een standpunt dat redelijke perspectieven biedt voor een positieve, behoedzame begroting voor 2003 in de tweede lezing.
De Commissie zal snel en volledig antwoorden op de diverse vragen en verzoeken van het Parlement, opdat een spoedige oplossing kan worden gevonden voor de nog openstaande punten, dat wil zeggen: vóór de tweede lezing.
Wij zijn nog niet helemaal rond met de voorbereidingen van de uitbreiding, maar we zijn het Parlement erkentelijk voor zijn voorstellen voor 2002. Dat zal ongetwijfeld een verlichting betekenen van de problemen in 2003.
Ik wil nog drie korte opmerkingen maken. Ten eerste moeten we, en zullen we, de administratieve hervormingen krachtdadig doorzetten. In januari kan het Parlement een uitgebreid verslag over de voortgang van de hervormingen tegemoet zien.
Ten tweede zullen wij de laatste wijzigingen aanbrengen in de landbouwbegroting en de behoeften aan visserijovereenkomsten van de Unie voor 2003. De nota van wijzigingen zal volgende week aan het Parlement worden voorgelegd.
Ten derde neemt de Commissie kennis van de door het Parlement geuite bezorgdheid inzake de geringe betrokkenheid van de Commissie en het Parlement bij de voorbereidingen van mogelijke gezamenlijke acties in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en bij de ramingen van de middelen die voor die acties nodig zijn.
Het is duidelijk dat voor de begroting op het punt van externe maatregelen nog een redelijk algemeen evenwicht moet worden gevonden. De Commissie zal daarom de komende weken met realistische voorstellen komen om de begrotingsautoriteit in staat te stellen tot een bevredigend eindresultaat te komen.

Oostlander (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik stel voor de woorden 'Pakistan en Rusland? toe te voegen aan het woord 'Israël?.

Boudjenah (GUE/NGL.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts iets verduidelijken, want als het goed is staat de tekst van het amendement al op uw stemlijst. Mijn fractie stelt voor het woord 'veroordeelt? helemaal aan het begin van amendement 5 te vervangen door 'betreurt?.

Hannan (PPE-DE)
Het Europees Parlement heeft de EU-begroting aangenomen en tegen een amendement van de Fractie voor een Europa van Democratie en Diversiteit gestemd waarin werd gevraagd om vergoeding van de werkelijk door de leden van het Europees Parlement gemaakte kosten. Amendementen met eenzelfde strekking zijn al zo lang ik lid ben van dit Parlement bij de achtereenvolgende begrotingsbesprekingen afgestemd, en steeds weer verworpen. Nu de EU haar uitbreiding viert, is het van wezenlijk belang dat het Europees Parlement een commitment aangaat inzake financiële eerlijkheid en open verantwoording. Andermaal heeft het dat niet gedaan.

Malmström en Paulsen (ELDR)
Bij de stemming over de begroting hebben wij over het algemeen gestemd tegen de voorstellen van de parlementaire commissie inzake verhoging van de landbouwuitgaven in rubriek 1. De reden hiervoor is dat het geld van de EU naar onze mening beter op andere gebieden kan worden gebruikt, waar werkelijk behoefte aan dit geld is. Het is onredelijk dat jaarlijks rond de helft van de totale begroting van de Unie naar subsidies voor de productie en de uitvoer van landbouwproducten gaat. Het huidige gemeenschappelijk landbouwbeleid is niet alleen kostbaar voor de Unie, maar draagt ook bij tot hogere consumentenprijzen.
De exportsteun leidt ertoe dat de levensmiddelenoverschotten van de EU tegen lage prijzen op de wereldmarkt gedumpt worden, zodat bijvoorbeeld de levensmiddelenindustrie in veel ontwikkelingslanden daar ernstige concurrentienadelen van ondervindt. Dat de Unie bovendien steun geeft voor de tabaksteelt is bijzonder afkeurenswaardig. De activiteiten en de begroting van de EU moeten in plaats daarvan gebruikt worden voor de aanpak van grensoverschrijdende problemen die de lidstaten niet zelf kunnen oplossen. Het landbouwbeleid van de EU, in de vorm van subsidies voor uitvoer en productie, moet daarom geleidelijk worden afgeschaft en voor een deel vervangen worden door steun voor biologische diversiteit en milieumaatregelen.

Queiró (UEN)
Ik heb voor de eerste lezing van het ontwerp van algemene begroting voor 2003 gestemd omdat het mijns inziens gaat om een evenwichtig en nauwgezet document dat geheel in lijn is met de in Berlijn vastgestelde richtsnoeren, met name voor wat betreft de financiële vooruitzichten voor het gebruik van de structuurfondsen.
Ik wil hier twee punten uit het voorstel benadrukken: ten eerste, de weigering van het merendeel van de afgevaardigden om de bijdragen aan de Europese politieke partijen en fracties te verlagen, hetgeen ik heb gesteund; en ten tweede, de instandhouding van de specifieke begrotingslijn die voorziet in financiële steun voor het herstel en de wederopbouw van Oost-Timor en de aanzienlijke stijging van de bijbehorende kredieten in vergelijking met vorig jaar. Deze verhoging, die met overweldigende meerderheid door het Europees Parlement is aangenomen, gaat terug op het eveneens door mij onderschreven ontwerpamendement van de Begrotingscommissie.

Sacrédeus en Wijkman (PPE-DE)
Wij juichen het toe dat de middelen voor de bestrijding van hiv en aids in het voorstel van de Raad met circa 200 miljoen euro oftewel met 60 procent stijgen. Dat geeft aan dat het Parlement werkelijk wil voldoen aan de verplichtingen die wij op ons hebben genomen toen het Global Health Fund werd ingesteld.
Over het geheel genomen delen wij Zweedse christen-democraten het onderhandelingsstandpunt inzake de begroting. Er zijn echter enige punten van zeer uiteenlopende aard, waar wij speciaal commentaar op willen geven.
Wij vinden het belangrijk dat de Commissie nader verklaart hoe de steun aan Israël en Palestina wordt gebruikt, voordat wij akkoord kunnen gaan met het hele bedrag. Als wij daarom op dit moment slechts de helft van het begrote bedrag goedkeuren, oefenen wij druk uit in de juiste richting.
Het is positief dat men begonnen is met een geleidelijke afschaffing van de steun voor het vervoer van levende dieren, al hadden wij liever gezien dat die steun geheel was verdwenen.
Daarentegen betreuren wij het dat er minder steun wordt gegeven aan Oost-Timor, daar dit land zich nog steeds in een consolidatiefase bevindt, zo direct na de onafhankelijkheidsverklaring. Wij vinden het verkeerd om voor 7 miljoen euro subsidie te verstrekken aan Europese partijen zolang daar geen rechtsgrond voor is, en wij betreuren het dat het voorstel om deze subsidie in te trekken verworpen is met 393 tegen 76 stemmen. Wij hebben ook gestemd voor een haalbaarheidsstudie naar de oprichting van een civiel vredescorps, maar dat voorstel is verworpen.

Sandbæk (EDD)
De collectieve sector heeft al verscheidene jaren te lijden van omvangrijke bezuinigingen. In dat verband is het beangstigend om te zien dat er in de EU-begroting ongelooflijk veel middelen ongebruikt blijven en dat er in bepaalde gevallen sprake is van pure verspilling.
Een groot deel van de uitgavenbegroting van de EU willen wij geheel of gedeeltelijk afschaffen, zoals landbouwsubsidies, subsidies voor de uitvoer van levende dieren naar derde landen, grote delen van de regionale steun, subsidies voor tabaksteelt, steun voor het functioneren van het Economisch en Sociaal Comité, subsidies voor Europese politieke partijen, steun voor federalistische EU-organisaties en voor het bedrijven van propaganda voor de EU en de EMU. Deze lijst van naar onze mening verwerpelijke uitgaven kan nog worden uitgebreid.
Een ander detail waarop wij altijd met nadruk hebben gewezen, is dat reiskostenvergoedingen voor de leden van het Europees Parlement alleen moeten worden betaald voor kosten die daadwerkelijk zijn gemaakt voor reizen in het kader van de parlementaire functie. Het is gewoon ongelooflijk dat deze kwestie nooit opgelost kan worden, ook al zeggen velen dat zij zich achter dit beginsel scharen.
De publieke middelen die door de EU worden uitgegeven, kunnen op betere wijze in de lidstaten worden aangewend. Wij vinden dat de bijdragen van de lidstaten aan de Europese Unie omlaag kunnen.

Scallon (PPE-DE)
Ik heb tegen de begrotingslijnen B7-6312, amendement 605 en amendement 361 gestemd. Deze financiering van gezondheidsprogramma's en reproductieve gezondheidszorg zal, aldus het binnenkort te verschijnen verslag-Sandbæk, worden benut voor het uitvoeren van abortussen in ontwikkelingslanden.
De Europese Unie heeft geen wettelijk recht om abortus mogelijk te maken of te bevorderen en het is onaanvaardbaar om daarvoor overheidsgelden te gebruiken in de lidstaten, kandidaat-landen of ontwikkelingslanden waar het voor gemeenschappen onacceptabel is.

Andersson, Hedkvist Petersen, Hulthén en Karlsson (PSE)
Wij Zweedse christen-democraten hebben vandaag gestemd tegen de amendementen die ten doel hebben de landbouwsubsidies te verhogen. Wij vinden dat de landbouwsubsidies moeten worden gereduceerd. Een eerste stap op de weg naar landbouwhervorming is het overbrengen van middelen naar plattelandsontwikkeling. Op de iets langere termijn is het echter niet voldoende om de middelen voor de landbouwsector anders te verdelen, maar moeten de landbouwsubsidies ook sterk worden verlaagd. De EU moet geen steun geven aan de productie van gewassen die levensgevaarlijk zijn voor ons mensen.

Berthu (NI)
Evenals mijn collega's van de MPF heb ik mijn handtekening gezet onder het amendement dat tot doel heeft het krediet van zeven miljoen euro te schrappen dat is opgenomen in de ontwerpbegroting 2003 ten behoeve van de 'Europese partijen?.
Het Verdrag van Nice, dat voorziet in publieke financiering van politieke partijen 'op Europees niveau?, is immers nog niet van kracht, en de bijbehorende toepassingsverordening al helemaal niet. We begrijpen dat de bestaande 'partijen? om geld verlegen zitten nu de Rekenkamer de financiering van deze partijen door bepaalde parlementaire fracties van onze Vergadering onwettig heeft verklaard. Wij vinden dat evenwel geen reden om de elementaire rechtsregels met voeten te treden.
Daarnaast is de toepassingsverordening die vorig jaar - enigszins voorbarig - voorbereid is in strijd met een aantal belangrijke voorwaarden. Die voorwaarden zijn vastgelegd in Verklaring nr. 11 van het Verdrag van Nice en betreffen de eerbiediging van de grondwettelijke bepalingen van de lidstaten inzake neutraliteit ten opzichte van de financiering van het nationale politieke bedrijf en de gelijke behandeling van alle in het Europees Parlement vertegenwoordigde politieke bewegingen.
Om inhoudelijke redenen kunnen we niet anders dan dit soort financiering wederom afwijzen. De belastingbetalers zullen een hoge prijs betalen voor deze poging Europese partijen zonder werkelijke inhoud kunstmatig in leven te houden.

Eriksson, Frahm, Herman Schmid en Sjöstedt (GUE/NGL)
De collectieve sector heeft al verscheidene jaren te lijden van omvangrijke bezuinigingen. In dat verband is het beangstigend om te zien dat er in de EU-begroting ongelooflijk veel middelen ongebruikt blijven en dat er in bepaalde gevallen sprake is van pure verspilling.
Een groot deel van de uitgavenbegroting van de EU willen wij geheel of gedeeltelijk afschaffen, zoals landbouwsubsidies, subsidies voor de uitvoer van levende dieren naar derde landen, grote delen van de regionale steun, subsidies voor tabaksteelt, steun voor het functioneren van het Economisch en Sociaal Comité, subsidies voor Europese politieke partijen, steun voor federalistische EU-organisaties en voor het bedrijven van propaganda voor de EU en de EMU. Deze lijst van naar onze mening verwerpelijke uitgaven kan nog worden uitgebreid.
Een ander detail waarop wij altijd met nadruk hebben gewezen, is dat reiskostenvergoedingen voor de leden van het Europees Parlement alleen moeten worden betaald voor kosten die daadwerkelijk zijn gemaakt voor reizen in het kader van de parlementaire functie. Het is gewoon ongelooflijk dat deze kwestie nooit opgelost kan worden, ook al zeggen velen dat zij zich achter dit beginsel scharen.
De publieke middelen die door de EU worden uitgegeven, kunnen op betere wijze in de lidstaten worden aangewend. Wij vinden dat de bijdragen van de lidstaten aan de Europese Unie omlaag kunnen.

Pasqua (UEN)
Uiteraard staat onze fractie achter het besluit van het Europees Parlement om zijn goedkeuring te onthouden aan de algemene korting op de marktuitgaven op landbouwgebied die door de Raad van ministers is vastgesteld en om deze uitgaven weer op te trekken tot het niveau van het voorontwerp van begroting 2003. Onze fractie is ook verheugd over het feit dat de Begrotingscommissie haar goedkeuring gehecht heeft aan ons amendement dat tot doel heeft twintig miljoen euro extra uit te trekken om jonge landbouwers te helpen op het platteland een eigen bedrijf op te zetten, een methode waarmee in Frankrijk grote successen geboekt worden.
We mogen echter de ogen niet sluiten voor de grote gevaren die het GLB bedreigen in het vooruitzicht van een nieuwe, historische uitbreiding van de Europese Unie, op het moment waarop de Top van de Vijftien in Brussel van start gaat. Het akkoord inzake de financiële perspectieven voor Europa - het met name voor Frankrijk zo moeizaam bereikte akkoord van de Top van Berlijn in 1999, dat loopt tot en met 2006 - mag vanwege de uitbreiding niet op losse schroeven komen te staan, gelet op het feit dat het laatste jaar waarin de huidige financiële vooruitzichten van toepassing zullen zijn tevens het jaar is waarin de hervorming van het GLB haar beslag krijgt, en gezien het feit dat Frankrijk vanaf dat moment een nettobetaler zal zijn binnen de Europese Unie. Voor de mechanische verhoging van de landbouwuitgaven die samenhangt met de uitbreiding kunnen niet enkel de Franse landbouwers opdraaien, en als in 2006 het stelsel van de landbouwsteun hervormd wordt, dient die hervorming uiteraard tevens de structuurfondsen en de individuele bijdragen van de lidstaten aan de communautaire begroting te omvatten.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Het verheugt mij ten zeerste dat in het kader van de algemene begroting van de Europese Unie het licht op groen is gezet voor de instandhouding van zowel een specifieke lijn voor steun voor herstel en wederopbouw van Oost-Timor als een passend financieringsniveau. Met name de aanneming van de bijzondere functie van de twee delen van amendement 674 - waarover de hoofdelijke stemming geen twijfel laat bestaan - is geheel in lijn met de geest van intense samenwerking en solidariteit die de Europese Unie ten aanzien van het jongste land van de wereld aan de dag heeft gelegd. In dit verband zij eraan herinnerd dat het Europees Parlement in 1999 de Sacharovprijs heeft toegekend aan de huidige president van Oost-Timor, Xanana Gusmão. Ook de toezegging van steun voor de consolidatie van de nieuwe natie, die op meesterlijke wijze in de resolutie van het Europees Parlement van 4 oktober 2001 is verwoord, spreekt in dit opzicht boekdelen. De aanneming van deze specifieke begrotingslijn door het Parlement is een beloning voor de inzet en de volharding van en de uitstekende coördinatie tussen de afgevaardigden die Oost-Timor goed kennen en dit land een warm hart toedragen. Ik denk dan met name aan de Portugese afgevaardigden van de verschillende fracties. De zeer ruime meerderheid waarmee dit voorstel in de plenaire vergadering is aangenomen, toont tevens aan dat het Parlement is opgewassen tegen zijn politieke en morele verantwoordelijkheden en zijn verplichtingen ten aanzien van het Timorese volk niet naast zich neerlegt. Dit schenkt werkelijk enorm veel voldoening.

Marques (PPE-DE)
Ik feliciteer de heer Camisón Asensio met zijn verslag over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor de opstelling van communautaire statistieken betreffende het verkeer van goederen en personen per spoor, met inbegrip van veiligheidsgegevens, dat mijn onvoorwaardelijke steun geniet.
Aangezien het hier gaat om een wetgevingsvoorstel dat op een brede consensus van de betrokken partijen kan rekenen, wil ik hier slechts onderstrepen dat de aanneming van dit regelgevend instrument ons, in het kader van het gemeenschappelijk vervoerbeleid, in de gelegenheid zal stellen het spoorwegvervoer in de Unie te evalueren op grond van een goed onderbouwd besluitvormingsproces. Zo kunnen wij werken aan de totstandkoming van een snel, comfortabel en veilig spoorwegvervoer in en tussen de lidstaten en tussen de lidstaten en derde landen als alternatief voor het drukke weg- en luchtverkeer, ten behoeve van de gebruikers en vooral ook ter wille van het milieu.

Ribeiro e Castro (UEN)
De bevordering van het vervoer per spoor - en van het zeevervoer over korte afstand en de kustvaart - als milieuvriendelijk en veilig alternatief voor het drukke wegvervoer vormt sinds geruime tijd een belangrijk streefdoel. Welnu, om te garanderen dat dit streven stoelt op een vruchtbaar en objectief debat is een gedetailleerde en betrouwbare kennis van de realiteit van de sector onontbeerlijk, zowel voor het nemen van min of meer dringende strategische beslissingen - met name inzake prioritaire bestemmingen en trajecten - als voor de tenuitvoerlegging van maatregelen waarmee de beoogde terugdringing van het wegvervoer wordt bevorderd. Daarin schuilt het belang van dit voorstel. Het biedt garanties voor de modernisering en aanpassing van de statistiek van het vervoer per spoor, zodat de ontwikkelingen in de sector beter gecontroleerd en geanalyseerd kunnen worden, met inachtneming van de maatregelen die in het kader van het spoorwegpakket moeten worden genomen. Nu wij in deze fase zijn aanbeland, verheugt het mij dat de Raad een gemeenschappelijk standpunt heeft vastgesteld waarin overigens ook amendementen van het Europees Parlement zijn overgenomen. Hieruit blijkt dat deze kwestie niet zozeer verdeelt als wel verenigt. Het onderhavige voorstel zal wellicht bijzonder gunstige gevolgen hebben voor de levenskwaliteit van de toekomstige Europese burgers. Dit zijn de redenen waarom ik het verslag ten volle heb gesteund.

Inglewood (PPE-DE)
Ik ben voorzitter van de C.N.-groep, die eigenaar is van diverse kranten. Om iedere schijn van een mogelijk belangenconflict te vermijden zal ik niet aan de stemming over dit verslag deelnemen.

Malmström, Paulsen en Olle Schmid (ELDR)
In Zweden is de vrijheid van meningsuiting sinds 1766 grondwettelijk beschermd. De richtlijn betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie heeft geleid tot discussie en voor een deel ook tot onrust, omdat men het recht van de journalisten op de vrijheid van meningsuiting wil blijven beschermen, ook nadat de richtlijn in werking is getreden.
Wij vinden echter dat wij voldoende verklaringen hebben gekregen waarom de richtlijn belangrijk is, bijvoorbeeld omdat men financiële speculaties wil vermijden die het individu schaden. Ook hebben wij voldoende verzekeringen gekregen dat de richtlijn geen effect zal hebben op de Zweedse grondwet. De richtlijn als geheel is een belangrijk instrument om een vrije en beter functionerende financiële markt te scheppen, waarin men recht heeft op een goede consumenten- en investeringsbescherming. Met het amendement van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij zou financiële journalistiek binnen het toepassingsgebied van de richtlijn vallen, maar zou de verantwoordelijkheid voor de uitvoering bij bestaande, zelfregulerende organen liggen. Daarom hebben wij vandaag voor de richtlijn betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie gestemd.

Marques (PPE-DE)
. (PT) Zoals onze collega en rapporteur, de heer Goebbels, ook al zei, is dit voorstel betreffende handel met voorkennis en marktmanipulatie (marktmisbruik) om principiële redenen van wezenlijk belang.
Gezien het belang van deze richtlijn en de enorme spoed waarmee zij moet worden aangenomen, lijkt het mij volkomen gerechtvaardigd dat ik gebruik maak van het recht op een schriftelijke stemverklaring, ondanks het feit dat ik geen lid ben van de Economische en Monetaire Commissie en derhalve niet erg vertrouwd ben met dit onderwerp. Ik bedien mij van dit instrument om u nogmaals te overtuigen van de noodzaak voor deze aanbeveling te stemmen.
Het is van fundamenteel belang dat praktijken als die welke op de Amerikaanse financiële markten tot tal van schandalen hebben geleid op afdoende en efficiënte wijze worden bestraft. Het gaat hier niet uitsluitend om een principiële kwestie, zoals ik aan het begin van mijn uiteenzetting zei. Het komt er tevens op aan het vertrouwen in de financiële markten te herstellen. Dit verklaart waarom er over deze kwestie in eerste lezing overeenstemming is bereikt, hetgeen mij overigens ten zeerste verheugt.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) De opeenvolgende schandalen op de Amerikaanse financiële markten hebben, zoals de rapporteur terecht signaleert, het gebrek aan professionele integriteit van bepaalde financiële bemiddelaars blootgelegd. Het vertrouwen van de publieke en particuliere investeerders heeft een flinke deuk opgelopen en alle economische actoren zitten momenteel met twijfels, vermoedens en onzekerheden, hetgeen een algehele malaise in de wereldeconomie heeft veroorzaakt. Ik heb voor de amendementen van dit verslag gestemd omdat ik van oordeel ben dat de voorgestelde wijzigingen op afdoende wijze bijdragen aan de onontbeerlijke permanente bestrijding van de schaduwkanten van de globalisering, die een nieuwe economische criminaliteit in het leven heeft geroepen en bepaalde verstoringen, vervalsingen en manipulaties in de hand werkt. Dit is mijns inziens de beste manier om het vertrouwen van de economische actoren te herstellen, hetgeen overigens absoluut noodzakelijk is om een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand te brengen en de Unie te laten uitgroeien tot 'de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie van de wereld (...) die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang?, zoals is vastgelegd in de strategie van Lissabon. Ik hecht met name uitzonderlijk belang aan het amendement waarin de rapporteur benadrukt dat investeerders snel toegang moeten krijgen tot bekendmakingen van transacties voor rekening van personen die bij de emittenten een leidinggevende verantwoordelijkheid dragen.

Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij zijn verbijsterd over het voorstel van de rapporteur om de door de Commissie voorgestelde vergoedingen te verlagen. De financiële gezondheid van de luchtvaartmaatschappijen weegt voor hem duidelijk zwaarder dan het belang van de reizigers die het slachtoffer zijn van de commerciële praktijken van die ondernemingen. Deze vooringenomenheid brengt hem er tevens toe de deregulering van de luchtvaartsector geheel in strijd met de feiten aan te bevelen als zijnde heilzaam voor de reizigers, terwijl die enkel tot doel heeft de winsten van de luchtvaartmaatschappijen op te stuwen. Bovendien vergroot die deregulering alleen maar het wanbeheer in deze sector, en daarvan zijn in de eerste plaats de werknemers in het luchtvervoer en de reizigers het slachtoffer.
Toch stemmen wij niet tegen dit verslag, maar onthouden wij ons van stemming. De reden is enkel en alleen dat het verslag er ondanks alle genoemde bezwaren mogelijkerwijs toe leidt dat de reizigers in het luchtvervoer iets betere vergoedingen geboden zullen worden in geval van overboekingen, annuleringen of ernstige vertragingen.

Andersson, Färm, Hulthén, Hedkvist Petersen, Karlsson (PSE)
Uit een oogpunt van rechtvaardigheid vinden wij dat de beste oplossing het gebruik van twee compensatieniveaus voor passagiers zou zijn - in de praktijk één binnen de EU en één buiten de EU. Bij gebrek aan alternatieven stemmen wij echter mee met de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, dat wil zeggen voor drie compensatieniveaus.

Piscarreta (PPE-DE)
. (PT) Ik verleen mijn steun aan de amendementen die rapporteur Giorgio Lisi heeft ingediend op het initiatief van de Europese Commissie tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij overboeking en annulering of vertraging van vluchten. Ieder van ons kent deze praktijken, die het reisplan danig in de war sturen. Menigeen heeft ze aan den lijve ondervonden. Welnu, op grond van het onderhavige initiatief kunnen luchtvaartmaatschappijen een beroep doen op 'vrijwilligers? die bereid zijn hun boeking op te geven in ruil voor terugbetaling van hun ticket of boeking op een andere vlucht naar hun eindbestemming. Aan passagiers die tegen hun wil de toegang tot een vlucht wordt geweigerd, zal een compensatie worden toegekend overeenkomstig de afstand van de vlucht.
Deze regels zijn zowel van toepassing bij overboeking als in geval van annulering of vertraging van lijn- en chartervluchten.

Queiró (UEN)
. (PT) Het lijdt geen twijfel dat de liberalisering van het luchtverkeer de cliënten van transportbedrijven talloze voordelen heeft opgeleverd. Denkt u maar aan de aanzienlijke daling van de prijzen van de vliegtuigtickets en de daarop volgende indrukwekkende stijging van het aantal passagiers. In dit voor de consument overwegend gunstige kader zijn er echter nog steeds bepaalde aspecten - afgezien van de veiligheidsproblemen - die bijzondere aandacht verdienen en vaak aanleiding geven tot volkomen gerechtvaardigde klachten van passagiers. Met name de ongemakken die gepaard gaan met de vertraging en annulering van vluchten zorgen voor problemen.
Daarom heb ik voor de in dit verslag geformuleerde voorstellen gestemd. Het is immers belangrijk dat er passende compensaties worden vastgesteld om de ongemakken van de passagiers te verlichten in geval van overboeking door luchtvaartmaatschappijen. Deze aanpak maakt deel uit van een beleid waarin aan de betrokken vervoersbedrijven welomlijnde verantwoordelijkheden worden opgelegd.

Ribeiro e Castro (UEN)
. (PT) Het lijdt geen twijfel dat de liberalisering van het luchtverkeer de cliënten van transportbedrijven talloze voordelen heeft opgeleverd. Denkt u maar aan de aanzienlijke daling van de prijzen van de vliegtuigtickets en de daarop volgende indrukwekkende stijging van het aantal passagiers. Bovendien is de interne markt zelf gegrondvest op de vrijheid van verkeer. Vanuit het oogpunt van de passagier en consument zijn er echter bepaalde aspecten die meer aandacht verdienen, met name het zogenaamde overboeken door luchtvaartmaatschappijen - dat helaas veel te vaak voorkomt - en de in de vorige regelgeving niet in aanmerking genomen situatie waarin passagiers een alternatieve vlucht wordt aangeboden die hen, zij het met enige vertraging, naar hun eindbestemming brengt. De huidige situatie heeft terecht aanleiding gegeven tot klachten van passagiers, met name voor wat betreft de ongemakken en problemen die veroorzaakt worden door de vertraging en annulering van vluchten. Ofschoon vele luchtvaartmaatschappijen zich er zelf toe hebben verbonden beter tegemoet te komen aan de verwachtingen van de passagiers, bestaat er behoefte aan een nieuw regelgevingskader ter bescherming van de rechten van de consument. Dat is waar het Commissievoorstel op aanstuurt. Ook het verslag-Lisi gaat in die richting. Daarom heb ik voor gestemd. Ik vind het een goede zaak dat de rapporteur rekening heeft gehouden met de op dit gebied sterk uiteenlopende belangen en een reeks redelijke compromissen heeft voorgesteld die in de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme juist daarom voor een brede consensus hebben gezorgd.

Vermeer (ELDR)
De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij heeft het verslag-Lisi gesteund. Desalniettemin hebben wij ernstige twijfels bij het Commissievoorstel over compensatie aan luchtreizigers, en wel om de volgende redenen:
1) Het Commissievoorstel is niet onderworpen aan een behoorlijke economische effectbeoordeling zodat wij geen zicht hebben op de gevolgen ervan voor de prijzen van de tickets en de consumentenkeuze. Een dergelijke evaluatie is onontbeerlijk om te waarborgen dat het voorgestelde systeem praktisch haalbaar is.
2) Noch in het Commissievoorstel noch in het compromis van het Parlement wordt rekening gehouden met het feit dat er een fundamenteel verschil bestaat tussen de omstandigheden die tot instapweigering leiden en die welke annulering tot gevolg hebben. Terwijl instapweigering doorgaans te wijten is aan opzettelijke overboeking, worden annuleringen vaak veroorzaakt door omstandigheden die buiten de verantwoordelijkheid van de luchtvaartmaatschappij vallen en bijvoorbeeld moeten worden toegeschreven aan de luchtverkeersleidingsdiensten. In dit opzicht biedt de definitie van het begrip 'overmacht', zoals die door het Parlement wordt geformuleerd, onvoldoende garanties. Men kan uiteraard stellen dat de luchtvaartmaatschappijen in zulke gevallen verhaal moeten nemen op degenen die voor de situatie verantwoordelijk zijn, maar praktisch gezien is dat bijzonder ingewikkeld.
3) Tot slot achten wij het wenselijk dat met name de zogeheten lowbudgetmaatschappijen ertoe worden verplicht de consumenten de keuze te laten om boven op de prijs van hun ticket een afzonderlijke verzekeringspremie te betalen die hun recht geeft op vergoeding in geval van annuleringen en vertragingen die buiten de verantwoordelijkheid van de betrokken luchtvaartmaatschappij vallen.

Figueiredo (GUE/NGL)
Dit verslag vormt een onderdeel van de liberalisering van de markten voor elektriciteit en aardgas. Bovendien is het streven naar nieuwe richtsnoeren voor deze sectoren in verband met de liberalisering geheel in lijn met de conclusies van de Europese Raad van Stockholm en Barcelona. Zo wordt onder meer als regel gesteld dat bouw en onderhoud van energie-infrastructuur moeten beantwoorden aan de beginselen van de vrije markt, hetgeen betekent dat de privatisering van de sector, met name ook op infrastructuurgebied, onder druk komt te staan. Daarmee kunnen wij onmogelijk instemmen.
Ofschoon de rapporteur benadrukt dat het bevorderen van de mededinging en de verwezenlijking van een interne markt voor energie in geen geval afbreuk mogen doen aan de plicht om voor universele dienstverlening te zorgen, stelt hij voor de financiële bijstand voor prioritaire projecten, zelfs in probleemgebieden, slechts in uitzonderlijke gevallen tot hoogstens 20 procent op te trekken. Desalniettemin gaat hij verder dan het Commissievoorstel, waarin slechts sprake was van 10 procent. Helaas heeft de voorgestelde verhoging uitsluitend betrekking op de ontwikkelingsfase van prioritaire projecten die de concurrentie tussen ondernemingen niet in het gedrang brengen, hetgeen betekent dat de liberalisering ook hier weer de overhand krijgt. De sociale criteria moeten eens te meer wijken voor de bedrijfseconomische rendabiliteit.

Marques (PPE-DE)
Het voorstel voor herziening van de richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector dat wij hier vandaag bespreken en in stemming brengen, voorziet in een nieuwe definitie van de prioriteiten op het gebied van de trans-Europese netwerken (TEN's). Daarbij wordt binnen de projecten van gemeenschappelijk belang een afzonderlijke categorie van prioritaire projecten van Europees belang onderscheiden waaraan absolute voorrang zal worden gegeven zodra er een besluit tot financiering overeenkomstig de verordening inzake financiële bijstand voor TEN's op tafel ligt. De lijst van prioritaire projecten omvat een aantal energienetwerkprojecten die verstrekkende gevolgen zullen hebben voor de verwezenlijking van de interne markt en de totstandkoming van een continue energievoorziening.
Ik wil hier evenwel het strategisch belang van de TEN's onderstrepen. Dankzij dit essentieel instrument kunnen de beperkingen worden ondervangen waarmee perifere regio's en landen zoals Portugal geconfronteerd worden. Deze situatie doet zich met name voor in ultraperifere gebieden, waaronder de autonome regio's Madeira en de Azoren. Dit verklaart waarom ik met betrekking tot deze regio's steeds voor een speciale behandeling heb gepleit. Zij kunnen immers niet worden aangesloten op de Europese netwerken voor elektriciteit en gas. Ik acht het tevens onontbeerlijk dat steun wordt toegekend aan projecten voor energieproductie uit hernieuwbare energiebronnen, overeenkomstig het plaatselijke potentieel van elk van deze regio's en hun plaats op de prioritaire assen.

Moreira da Silva (PPE-DE)
. (PT) Ik acht het van fundamenteel belang dat bij de vaststelling van de richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector niet alleen gestreefd wordt naar een continue energievoorziening en eerlijke concurrentie, maar ook naar een duurzame milieuontwikkeling. In dit verband ben ik van oordeel dat wij moeten opteren voor energieproductie uit hernieuwbare energiebronnen, aangezien die de minste schade toebrengen aan het milieu. Er moet eveneens voldoende aandacht worden besteed aan het onderzoek naar nieuwe energievormen, om de productiekosten van deze energiebronnen te drukken, en naar gedecentraliseerde energieopwekking.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd omdat ik mij ten volle kan vinden in het voorstel van de Commissie om het instrument voor toekenning van financiële steun aan TEN's - trans-Europese netwerken - te verhogen met het oog op de verwezenlijking van de interne markt voor elektriciteit en gas. Deze aanpak is overigens geheel in lijn met het op 13 maart 2002 in eerste lezing aangenomen verslag van het Europees Parlement over het voorstel voor een verordening betreffende het bevorderen van de grensoverschrijdende handel in elektriciteit. Volgens de informatie van de Commissie is er de afgelopen jaren bitter weinig vooruitgang geboekt. Slechts 3 van de 14 specifieke projecten zijn afgerond. Daarom komt de suggestie van de rapporteur om een nieuwe werkcategorie in het leven te roepen bijzonder gelegen. Hij stelt voor om binnen de projecten van algemeen belang een afzonderlijke categorie van prioritaire projecten van Europees belang aan te wijzen. Die nieuwe categorie omvat een beperkt aantal energienetwerkprojecten die verstrekkende gevolgen zullen hebben vanuit het oogpunt van de essentiële criteria van het energiebeleid, te weten verwezenlijking van de interne energiemarkt en totstandkoming van een continue energievoorziening. Verder onderschrijf ik het voorstel om de hernieuwbare energiebronnen beter te integreren in de energienetwerken en zodoende bij te dragen aan de gewenste toename van de productie en het gebruik van deze energievormen.

Moreira da Silva (PPE-DE)
Ik ben van oordeel dat de amendementen van het Europees Parlement inzake timing en frequentie van kennisgevingen van export, niveau van de vereiste informatie, technische steun en opleiding onontbeerlijk zijn om de tekst beter af te stemmen op de doelstellingen van het Verdrag van Rotterdam. Wij verwachten dan ook dat de Raad en de Commissie deze amendementen gunstig zullen onthalen. Ik feliciteer de rapporteur met het uitstekende werk dat hij heeft verricht.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Deze resolutie komt op een uiterst kritiek moment voor de wereldvrede, gezien de op til zijnde aanval op Irak. Het Europees Parlement vindt het noodzakelijk opnieuw een standpunt te bepalen en zijn volledige steun te betuigen aan het militaristisch beleid van de EU. Daarbij wordt de 'strijd tegen het terrorisme? tot hoofddoel gemaakt van het EVDB en worden de lidstaten aangemoedigd de Europese antiterreurwet en andere autoritaire wetgevingen snel en volledig ten uitvoer te leggen. In de resolutie wordt volmondig instemming betuigd met de Amerikaanse uitleg van de gebeurtenissen van de 11e september en met de uitspraken over de bedreiging van de wereld door het terrorisme. Aldus wordt de propaganda met betrekking tot de interventie in Irak - of elders - gelegitimeerd.
Zeer belangrijk is dat in de resolutie de NAVO wordt uitgeroepen tot een 'fundamentele factor voor het waarborgen van de euro-atlantische stabiliteit? en dat onverhulde steun wordt betuigd aan de nieuwe NAVO-doctrine, gericht op de inzet van de NAVO in de strijd tegen het 'terrorisme?. Natuurlijk wordt voor de EU ook een gelijkwaardige rol opgeëist naast de VS als het om de wereldpolitie gaat, en dus wordt de VS op dit punt beschuldigd van unilateraal optreden.
Daarom zijn alle uitspraken in deze resolutie over de noodzaak van eerbiediging van de rechtsstaat, de vrijheid en de democratie zo hypocriet. Voor ons spreekt de verwijzing naar het Handvest van de VN boekdelen. Deze verwijzing is uiterst gevaarlijk, daar zij gepaard gaat met de opvatting dat de gebeurtenissen van de 11e september een gewapende aanval waren.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen de resolutie gestemd.

Berthu (NI)
Ik heb de resolutie van het Europees Parlement over de strijd tegen het terrorisme gesteund om aan te geven hoezeer ik mij bij deze strijd betrokken voel, maar eerlijk gezegd staan bepaalde aspecten van deze tekst me zeer tegen.
In paragraaf 6 lijkt het Europees Parlement te zeggen dat het recht op zelfverdediging van een aangevallen lidstaat pas na goedkeuring door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zou kunnen worden uitgeoefend, hetgeen me geheel onjuist lijkt. Bij een aanval mag de Veiligheidsraad zich uitsluitend uitspreken over de gezamenlijke inzet van troepen, en niet over het recht op zelfverdediging van de aangevallen lidstaat.
In paragraaf 36 stelt het Europees Parlement dat de zogenaamde 'pijlerstructuur' van de Europese instellingen de bestrijding van het terrorisme in de weg zou staan, hetgeen vrij onzinnig is. De algemene 'ontwapening' waartoe de Unie heeft besloten door de controles aan de binnengrenzen af te schaffen en door - uit naam van de mensenrechten - de ogen te sluiten voor de stroom illegale immigranten is een veel groter obstakel bij de bestrijding van het terrorisme.
Tot slot, wat overweging P betreft, om te voorkomen dat de moslimwereld beschouwd wordt als de bron van het terroristisch kwaad, zouden we ook moeten inzien dat het noodzakelijk is de dubbelzinnigheden in de aanduiding jihad aan het licht te brengen, want deze vormen een bijzonder ongezonde voedingsbodem voor terrorisme.

Coelho (PPE-DE)
De terroristische dreiging heeft mondiale proporties aangenomen. Daarom moet er wereldwijd actie worden ondernomen om deze aanslag op de democratie en de vrije uitoefening van de mensenrechten op doeltreffende wijze te bestrijden. De EU gaat er prat op deze fundamentele waarden met hand en tand te verdedigen, zowel in de Europese ruimte als in de rest van de wereld. Het snelle en efficiënte optreden van de EU bij de vaststelling van de algemene strategie ter bestrijding van het terrorisme (Europees actieplan voor de strijd tegen het terrorisme) verdient een woord van lof. Het is van wezenlijk belang dat de algemene strategie van de EU en de lidstaten de volgende doelstellingen inhoudt:
1 - versterking van de beginselen van de rechtsstaat;
2 - versterking van de democratische controle (helaas zijn het EP en de nationale parlementen slechts gedeeltelijk ingelicht over de maatregelen waartoe de Raad heeft besloten);
3 - versterking van de preventie en repressie van terreurdaden. Het is zeer belangrijk dat de lidstaten doeltreffende strafwetten uitvaardigen en maatregelen voor politiële en justitiële samenwerking aannemen. De stapsgewijze totstandkoming van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid heeft slechts zin als de drie bestanddelen met elkaar in evenwicht zijn, zonder dat één van de elementen inbreuk maakt op de andere twee. De tragische gebeurtenissen van 11 september mogen geen excuus zijn voor excessen of vormen van misbruik waarbij de beginselen van vrijheid en rechtvaardigheid worden opgeofferd aan de veiligheid.

Figueiredo (GUE/NGL)
. (PT) De resolutie over de 'Evaluatie en vooruitzichten van de EU-strategie inzake terrorisme een jaar na 11 september 2001' bevat talloze tegenstrijdigheden. Ik zou hier enkele van de meest negatieve punten willen onderstrepen:
de beoogde militarisering van de 'strijd tegen het terrorisme', die onder meer tot uiting komt in de vervanging van het huidige defensieconcept door het zogenaamde 'ruimere veiligheidsconcept', waarbinnen ook 'preventieve aanvallen' geoorloofd zijn, en in de huidige tendens van president Bush om interne veiligheidsmissies van nationale staten te verwarren met defensiebeleid;
de bekrachtiging van de NAVO en het partnerschap met de VS als referentiekader voor de Europese Unie in de 'strijd tegen het terrorisme';
de ondersteuning van de hervorming van de NAVO (politieke en militaire structuur) die tot doel heeft van een defensieve alliantie een offensieve alliantie te maken;
de aanzet tot criminalisering van acties van organisaties en bewegingen die, in sommige gevallen met geweld, strijd voeren tegen de repressie waarvan hun volk het slachtoffer is, waardoor dergelijke acties als 'terrorisme' worden beschouwd;
het gebruik van de strijd tegen het terrorisme om de communautarisering van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken in de EU te bespoedigen.
Daarom hebben wij tegengestemd.

Lang (NI)
Het terrorisme veroorzaakt alom afgrijzen. Geen enkel land ter wereld is nog veilig voor terroristische acties. In democratische landen kan geen enkel religieus, politiek of economisch argument het plegen van terroristische acties rechtvaardigen. We moeten het wereldwijde terrorisme actief bestrijden en op dit punt scharen wij ons uiteraard achter deze gezamenlijke ontwerpresolutie.
De aanslagen van 11 september 2001, en recentelijker die op Bali, hebben helaas de tekortkomingen blootgelegd van de wereldwijde strijd tegen het terrorisme. Ondanks het vijftigtal Europese teksten - resoluties van het Europees Parlement, kaderbesluiten, verdragen, verordeningen, richtlijnen - die momenteel van kracht zijn, zijn we er geenszins in geslaagd het terrorisme terug te dringen.
Gisteren hebben alle politieke fracties elkaar echter gelukgewenst met de snelle reactie van Europa na de aanslagen van 11 september. En inderdaad: in de noodsituatie die ontstond is een gemeenschappelijke definitie van terrorisme vastgesteld, zij het moeizaam. Ook heeft Europol nieuwe bevoegdheden gekregen op dit gebied en is een lijst opgesteld van instabiele landen die onderdak bieden aan fundamentalistische splintergroeperingen. Maar een jaar na dato bestaan de terroristische netwerken nog altijd en zijn we getuige van steeds meer terroristische aanslagen.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
De paniek van 11 september 2001 is nog steeds niet voorbij. Angst voor terrorisme leidt tot besluiten die onder normale omstandigheden alleen zouden worden gesteund door een minderheid in dit Parlement. De EU-lidstaten zijn weliswaar terughoudender dan Amerika als het gaat om het voorbereiden van preventieve oorlogen en meer bereid tot betalingen aan de Derde Wereld, maar toch worden we voor een belangrijk deel meegesleept door de kortzichtige politiek van Bush junior. Bij de voorbereiding van deze resolutie heeft de Commissie buitenlandse zaken gewonnen van de Commissie vrijheden en rechten van de burger, en hebben christen-democraten en liberalen hun wil grotendeels kunnen opleggen aan de sociaal-democraten en de groenen. Dit betekent dat aan de NAVO meer belang wordt gehecht dan aan de Verenigde Naties en dat inperking van vrijheidsrechten belangrijker wordt gevonden dan het wegnemen van de oorzaken die vernederde mensen tot terrorist maken. Dat is precies het recept voor duurzame en toenemende verontwaardiging bij de slachtoffers van de huidige machts-, bezits- en inkomensverhoudingen in de wereld. Het is mooi dat de liberale fractie deze slechte stellingname nog van menslievende franje wil voorzien, maar dat verandert de strekking niet. Ik ben teleurgesteld door de steun van sociaal-democraten en groenen, die aantonen tot elke prijs bij de zich nu aftekenende parlementaire meerderheid te willen behoren.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ofschoon ik mij niet kan vinden in een aantal werkelijk betreurenswaardige paragrafen van de gezamenlijke resolutie, heb ik uiteindelijk voor gestemd omdat de strijd tegen het terrorisme de grootste mondiale dreiging van onze tijd mijns inziens van wezenlijk belang is en ik de boodschap die wij hier uitdragen zeker niet wil afzwakken. De gijzeling van honderden onschuldige burgers gisteren in een volkstheater in Moskou luidt een nieuw drama in waarvan de afloop op dit moment zeer onzeker is. Na de aanvallen van 11 september 2001, de aanslag op Bali en diverse andere over de gehele wereld verspreide acties worden met dit voorval onze ergste angsten realiteit. Deze brutale dreiging, die almaar beangstigender wordt, legt de zwakheden van onze moderne maatschappij bloot. Daarom juist moeten wij op onze hoede zijn voor de dubbelzinnigheden en ingewikkelde schijnargumenten waarvan deze resolutie bol staat. Als gevolg van de noodzaak het ene na het andere compromis te sluiten is de tekst te lang geworden. Hij heeft veel weg van een mislukte wals of een eindeloze tango, van links naar rechts en van achteren naar voren, zodat wij op de duur zelfs niet meer weten welke richting hij uitgaat. Daarmee bereiken wij alleen maar dat terroristen van allerlei slag blijven lachen om aanslagen op onschuldige en hulpeloze burgers en haat, geweld en vernieling zaaien. De verwoede strijd tegen het terrorisme is een van de fundamentele politieke uitdagingen van het begin van deze eeuw. Het is de enige manier om te voorkomen dat deze eeuw slechter eindigt dan hij begonnen is. Politieke en morele excuses zijn uit den boze; wij moeten deze strijd hoe dan ook voortzetten. Daartoe moeten alle beschikbare politieke, diplomatieke, militaire, politiële en justitiële instrumenten worden aangewend, naar gelang van de concrete omstandigheden en de doeltreffendheid van een op afschrikking of repressie gebaseerde aanpak. Wij mogen de feiten niet verdraaien, aangezien wij daarmee de slachtoffers benadelen en de agressors in de kaart spelen.

Tannock (PPE-DE)
Net zoals vele van mijn conservatieve Britse collega's heb ik mij vandaag tijdens de eindstemming over de resolutie inzake terrorisme van stemming onthouden. Sommige van de aangenomen paragrafen betekenen immers een regelrechte aanslag op het onvervreemdbare recht op zelfverdediging zoals bedoeld in artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties en op het recht om preventief op te treden, krachtens hetzelfde onvervreemdbare wettelijke gezag, wanneer de veiligheid van een land of regio duidelijk bedreigd wordt door een imminente actie van een schurkenstaat of terroristische organisatie. Ook de verwijzingen naar diverse politieke concepten, van het GBVB en het EVDB tot het Echelon-project, zijn onaanvaardbaar. Het is algemeen bekend dat ons standpunt op deze terreinen afwijkt van dat van de meerderheid van dit Parlement. Ik hoef u niet te vertellen dat wij als fractie alle terreuracties, overal ter wereld, veroordelen en dat wij als land gedurende lange tijd geleden hebben onder de gewelddaden van de IRA en andere paramilitaire organisaties. Onze stemonthouding heeft ook te maken met de eerder slappe toon van de resolutie. Het lijkt wel alsof in de tekst meer belang wordt gehecht aan de bescherming van de burgerrechten van de terroristen dan aan de veroordeling van hun moorddadig gedrag ten aanzien van onschuldige burgers.

Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Hoewel hij erop wijst dat '75% van de 1,2 miljard mensen die van minder dan $1 per dag moeten leven op het platteland wonen?, weet de rapporteur niets anders voor te stellen om het voedseltekort van de arme landen op te lossen dan 'toegang tot de markten voor ontwikkelingslanden zodat zij deel kunnen hebben aan de algemene welvaart en tot economische groei kunnen komen?, evenals een aantal charitatieve maatregelen.
Maar het is juist de markteconomie die deze landen ertoe heeft gedwongen de teelt van voedingsgewassen op te geven ten gunste van monocultuur voor de wereldmarkt, en deze zelfde markteconomie maakt dat zelfs de wereldwijde economische groei voor meer dan één miljard mensen gelijk staat aan nog meer armoede en honger.
De rapporteur weet overigens best dat de hulp aan de arme landen door de grote mogendheden is teruggebracht en dat deze in werkelijkheid slechts ten goede komt aan een kleine laag van de plaatselijke bevolking, zo de hulp al niet wordt omgezet in orders voor grote bedrijfsconglomeraten uit rijke landen.
Hoe het ook zij, wat de arme landen nodig hebben is niet een bemoederende liefdadigheid, maar stopzetting van de plundering en uitbuiting door deze grote concerns en deze grote mogendheden waaraan ze sinds jaar en dag blootstaan.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Fruteau (PSE)
Het huidige debat over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zaait ernstige verdeeldheid in Europa. Grofweg kunnen we zeggen dat aan de ene kant de voorstanders staan van een multifunctionele landbouw, waartoe ik behoor, die het ontoelaatbaar vinden dat 80 procent van de landbouwsteun naar 20 procent van de boeren gaat, terwijl aan de andere kant de voorstanders staan van de status-quo.
In dit verband geeft het verslag van de heer Kanbhai mij de gelegenheid een gerucht uit de wereld te helpen dat maar al te vaak wordt verspreid en dat ik ongegrond acht: de Europese Unie zou zich afsluiten voor producten uit de armste landen van de wereld. Dit veronderstelt dat wij onze plicht zouden verzaken om de ontwikkelingslanden te steunen door een protectionistisch en uitsluitend op de Europese boeren gericht landbouwbeleid te voeren.
Waar is dit gerucht op gebaseerd, gelet op het feit dat de Europese Unie meer landbouwproducten importeert uit ontwikkelingslanden dan uit de Verenigde Staten, Canada, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland bij elkaar? Op leugens vermoed ik.
Moeten we hieruit afleiden dat het bevorderen van de handel en deregulering van de landbouw de belangrijkste pijlers van het ontwikkelingsbeleid zijn?
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1, van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
Opnieuw toont de heer Khanbhhai zich een goed pleitbezorger voor de landen in de Derde Wereld. Hij erkent het recht van ieder land om zijn producten te beschermen door tariefbarrières op te trekken en roept de rijke landen op om desondanks hun markten open te stellen voor exportproducten uit de armste landen. Ook vraagt hij de rijke landen om ten minste 0,7% van hun Bruto Nationaal Product te besteden aan ontwikkelingshulp en erkent hij de noodzaak van herverdeling van het agrarisch grondbezit. Ik hoop dat zijn opvatting gedeeld wordt door zijn christen-democratische en conservatieve fractiegenoten. Bij hen zag ik in de afgelopen tijd helaas een andere voorkeur. Voorrang voor vrijhandel, dus ondersteuning van de verkeerde soort mondialisering zoals die wordt bevorderd door de Wereldhandelsorganisatie. Als die vrijhandel wordt doorgezet geldt slechts het recht van de sterkste. De bedrijven met de laagste kosten voor arbeid en milieu kunnen dan de markt veroveren op hun concurrenten, de rijkste landen verrijken zich verder ten koste van de armste en de groep uitgeslotenen blijft nationaal en op wereldschaal groeien. Daarom is het verheugend als nu een meerderheid ontstaat voor een stellingname die niet berust op 'voor wat, hoort wat' maar op solidariteit. Overigens besef ik dat het hier gaat om een niet-wetgevend initiatiefvoorstel met weinig directe gevolgen voor de praktijk.

Bernié (EDD)
Wij zijn tegen de inhoud van de resolutie over de twaalfde vergadering van de Conferentie der Partijen bij de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (CITES), die van 3 tot en met 15 november 2002 zal plaatsvinden in Santiago, Chili.
Alle populaties van Afrikaanse olifanten van Bijlage II (handelsautorisatie) overhevelen naar Bijlage I komt neer op het verbieden van de export van beperkte hoeveelheden huiden en slagtanden onder toezicht van het secretariaat van de overeenkomst. Door de aanzienlijke toename van de populaties in vele landen in het zuiden van Afrika behoort deze export weer tot de mogelijkheden.
De toename van de populaties in deze landen heeft ernstige gevolgen, aangezien ze oogsten verwoesten, natuurlijke leefgebieden aantasten en plaatselijke boeren de nodige inkomsten doen mislopen.
Met het oog op behoorlijk beheer van de olifantenpopulaties in het zuiden van Afrika (Botswana, Namibië, Zimbabwe, Zuid-Afrika) hebben wij de door onze fractie ingediende amendementen gesteund waarin zij eist dat de overheveling naar Bijlage I wordt uitgesteld.
Bij onze stemming en ons standpunt staan de belangen centraal van zowel de plaatselijke populaties als de met uitsterven bedreigde wilde diersoorten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0492/2002) van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, aan de Commissie, over de strategie van de Commissie met het oog op de Conferentie van New Delhi over klimaatverandering.

Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de onderhavige vraag heeft betrekking op de achtste conferentie van de partijen bij het Protocol van Kyoto inzake de vermindering van CO2-emissies. Het gaat om een dringende kwestie aangezien de Conferentie van New Delhi, waarop deze vraag van toepassing is, momenteel in de startblokken staat.
Het Europees Parlement, en met name de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, dringt er met klem op aan dat de vlam van Kyoto brandende wordt gehouden. In de Europese Unie gaat het niet al te best, aangezien de CO2-emissies in sommige van de lidstaten die Kyoto hebben geratificeerd alleen maar toenemen, vooral in Spanje.
Wij hebben een reeks richtlijnen aangenomen om de uitstoot van CO2 terug te dringen en de Commissie heeft een zeer nuttig programma opgesteld waarin duidelijk wordt aangegeven wat zij reeds gedaan heeft en wat zij in de toekomst denkt te doen. Wij wachten met belangstelling op de voorstellen voor controlemechanismen die wellicht binnenkort op tafel zullen worden gelegd.
Ik heb drie vragen. Ten eerste, hoe belangrijk is de Conferentie van New Delhi? De commissaris wordt verondersteld te zeggen dat de conferentie uitermate belangrijk is. In dat geval is mijn volgende vraag waarom zij hier is en of zij voornemens is de bijeenkomst bij te wonen. Als zij beslist om niet deel te nemen, wil dat volgens mij niet zeggen dat de conferentie aan prestige heeft ingeboet. Wij willen alleen graag weten wat er in New Delhi gaat gebeuren. Er doen immers tegenstrijdige geruchten de ronde.
Ten tweede zou ik graag van de commissaris vernemen op welke manier andere landen tot deelname aan het Kyoto-proces kunnen worden aangezet. Ik heb bijvoorbeeld onlangs een onderhoud gehad met de ambassadeur van Australië bij de Europese Unie. Australië is geen partij bij Kyoto en is duidelijk niet van zins om daarin verandering te brengen. De uitstoot van Australië zelf is weliswaar beperkt, maar dit land zou een voorbeeldfunctie kunnen vervullen in Zuidoost-Azië, een vitale regio waar de toenemende industrialisatie een verhoging van de CO2-emissies tot gevolg heeft.
Ten derde vragen wij opheldering over de rol van de EP-leden die dergelijke conferenties bijwonen. In het verleden kregen mijn collega's het op deze bijeenkomsten steeds moeilijker, onder meer tijdens de Conferentie van Johannesburg over duurzame ontwikkeling. De Commissie is steeds zeer behulpzaam en verstrekt de afgevaardigden zo veel mogelijk informatie, maar dat neemt niet weg dat onze delegaties geen partij zijn bij de vergaderingen van de EU-delegatie als zodanig. Wij begrijpen niet waarom wij niet als waarnemers aan dat proces mogen deelnemen. Het is absurd dat de vertegenwoordigers van de Europese burgers de halve wereld afreizen om alleen maar toe te kijken bij een conferentie waar namens hen onderhandeld wordt door mensen die niet rechtstreeks gekozen zijn op basis van een Europees mandaat. Wij zouden hierin graag verandering zien komen, zodat wij in de EU-vergaderingen tijdens dergelijke conferenties op zijn minst een waarnemersstatus krijgen.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor deze zeer pertinente vragen betreffende de zogeheten COP-8, waarop ik een zo duidelijk mogelijk antwoord zal trachten te formuleren.
Om te beginnen biedt de COP-8 ons, na Bonn en Marrakech, de gelegenheid de verplichtingen van de ontwikkelde landen inzake de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen te versterken en de landen die het Protocol van Kyoto nog niet hebben geratificeerd ertoe aan te zetten dit zo spoedig mogelijk te doen. Tijdens de debatten van de COP-8 in India zal met name aandacht worden besteed aan de vooruitgang op het gebied van de tenuitvoerlegging. Op die manier kan de stand van zaken worden opgemaakt. De ontwikkelingslanden hechten vooral belang aan de aanpassing aan de klimaatverandering en aan de voortzetting van de acties na 2012. Op dat moment moet de tweede verplichtingsperiode van start gaan.
Er zal dagelijks een verklaring worden afgelegd over het verloop van de conferentie. Maar goed, u vraagt mij hoe belangrijk deze conferentie is in vergelijking met andere bijeenkomsten. Ik kan u alvast zeggen dat er geen onderhandelingen over substantiële kwesties op de agenda staan. In dit opzicht verschilt deze conferentie van de vorige COP's. Dat betekent echter niet dat deze bijeenkomst onbelangrijk is. Er zullen alleen geen echte onderhandelingen plaatsvinden.
Wellicht zullen de ontwikkelingslanden de geïndustrialiseerde wereld herinneren aan de verplichtingen die wij in het kader van het Klimaatverdrag zijn aangegaan om hen te helpen bij de uitbouw van hun reactievermogen en de aanpassing aan de klimaatverandering. De Europese Unie en andere ontwikkelde landen wensen dat er een voorbereidend debat wordt gevoerd over het besluitvormingsproces dat moet uitmonden in nieuwe afspraken en een tweede verplichtingsperiode en dat dit proces in New Delhi op gang wordt gebracht. De Raad Milieu heeft vorige week ook andere landen opgeroepen om deel te nemen aan het overleg over deze kwestie.
Ik kan u alvast meedelen dat de Europese Unie zich zal inspannen om een brug te slaan tussen Japan, de Verenigde Staten en andere landen die de ontwikkelingslanden nu reeds willen aanzetten tot kwantitatieve afspraken voor de tweede toepassingsfase. De ontwikkelingslanden verzetten zich tegen dit initiatief. Zij beroepen zich daarbij op een politiek argument. Volgens hen is het aan ons om het voorbeeld te geven en te bewijzen dat het ons ernst is met de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen voordat zij verplichtingen aangaan die hun ontwikkeling in het gedrang zouden kunnen brengen. Waarschijnlijk zal hierover dus een debat worden geopend, maar de Europese Unie heeft duidelijk gesteld dat al onze aandacht moet uitgaan naar de vaststelling van het proces, aangezien ons hoofddoel de inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto is. Niets mag ons ervan weerhouden deze doelstelling te verwezenlijken.
Samen met de lidstaten zal de Commissie de COP-8 te baat nemen om het belang van de toepassing van het Protocol van Kyoto en de in Bonn en Marrakech bereikte overeenkomsten te onderstrepen. Wij kunnen ons vinden in de punten die het Europees Parlement in haar resolutie van 2 oktober heeft aangestipt en wij zullen die in de mate van het mogelijke verdedigen.
Wij zullen tijdens de COP-8 ook pleiten voor voortzetting van de coalitie voor de bevordering van hernieuwbare energie die de Europese Unie in Johannesburg heeft gelanceerd. Wij zullen met gelijkgezinde landen van gedachten wisselen over de te hanteren strategie en wij zullen de andere landen aanmoedigen zich bij ons te voegen.
Zoals u weet, zal het Protocol van Kyoto in werking treden zodra het geratificeerd is door 55 partijen die samen minstens 55 procent van de in bijlage 1 bedoelde emissies vertegenwoordigen. Tot dusver is het Protocol van Kyoto geratificeerd door 95 landen, die tezamen verantwoordelijk zijn voor 37,1 procent van de emissies en ongeveer tweederde van de wereldbevolking uitmaken. Voor en tijdens de Wereldtop in Johannesburg en hiermee ben ik bij uw tweede vraag aangekomen, mevrouw Jackson werd een toename van het aantal ratificaties waargenomen. Dergelijke evenementen leiden vaak tot dit soort reacties. Dat is uiteraard mooi meegenomen, maar hoofdzaak is dat de landen het Protocol ratificeren en de toepassing ervan bespoedigen. Canada en Rusland hebben tijdens de Wereldtop gezegd dat zij alles in het werk zullen stellen om de tekst te ratificeren en belangrijke ontwikkelingslanden als China, India en Brazilië hebben dat ondertussen ook daadwerkelijk gedaan.
In mijn ogen komt het er nu vooral op aan dat wij druk blijven uitoefenen op Rusland. Wij weten immers dat de ratificatie door Rusland - goed voor 17,4 procent van de emissies - van vitaal belang is om de drempel van 55 procent te halen die nodig is om het Protocol van Kyoto in werking te laten treden. Uiteraard onderhouden wij contacten met de Russische autoriteiten en volgen wij het ratificatieproces in Rusland op de voet. Mijn collega en ik hebben ook andere partijen waarmee wij bilaterale bijeenkomsten organiseren aangespoord het Protocol van Kyoto te ratificeren, en wij blijven dat doen. Wij hebben alles gedaan wat in onze macht lag: wij hebben de wereld afgereisd, wij hebben met Australië en andere landen overleg gepleegd in het kader van onze gewone bilaterale betrekkingen, wij hebben de aandacht op deze kwestie gevestigd en het belang van de ratificatie van het Protocol van Kyoto benadrukt. Wij blijven bijvoorbeeld ook ijveren voor de terugkeer van de VS en Australië naar het proces van Kyoto.
Het Europees Programma inzake klimaatverandering waarnaar mevrouw Jackson hier heeft verwezen, is op 8 maart 2000 in werking getreden. Het draagt fundamentele elementen aan voor een kosteneffectieve Europese strategie ter bestrijding van de klimaatverandering. In onze mededeling van vorig jaar hebben wij een eerste pakket van tien maatregelen voorgelegd met een kosteneffectief reductiepotentieel van tussen de 122 en 178 miljoen ton CO2-equivalent. Dat is bijna de helft van het in Kyoto vastgestelde streefdoel van 8 procent.
De Commissie heeft voor een aantal van deze maatregelen reeds voorstellen ingediend, met inbegrip van een regeling voor de handel in EU-emissierechten, energieprestaties van gebouwen, warmtekrachtkoppeling en een strategie om het gebruik van biobrandstoffen in het wegvervoer te bevorderen. Andere initiatieven, zoals de opstelling van een regeling inzake minimumnormen voor de energie-efficiëntie van apparatuur voor eindgebruik, bevordering van energiediensten en gebruik van gefluoreerde gassen, zijn momenteel in de maak. Het is echter waar dat sommige van onze lidstaten grote inspanningen zullen moeten leveren om de huidige trend naar verhoging van de uitstoot van broeikasgassen te doorbreken. Laksheid is hier uit den boze.
Het vervoer wordt beschouwd als een van de lastigste sectoren, aangezien de uitstoot van CO2 door voertuigen het snelst groeit, de gunstige gevolgen van onze overeenkomst met de Europese Federatie voor autoproducenten ten spijt. De Commissie heeft gesignaleerd dat de wijziging van de huidige vervoerspatronen prioritaire aandacht moet krijgen.
Om terug te komen op de rol van de EP-leden, de afgevaardigden die ik gisteren heb ontmoet en die deel zullen uitmaken van de delegatie voor India vinden het frustrerend dat zij vaak in dezelfde groep als de NGO's worden ondergebracht. Als waarnemers zullen zij geen toegang hebben tot de onderhandelingen en de rondetafelgesprekken in New Delhi.
Tijdens de vorige COP's in Bonn en Marrakech waren er in de delegatie van de Europese gemeenschappen leden van het Europees Parlement aanwezig. In beide gevallen heb ik de uitstekende samenwerking met de EP-delegatie ten zeerste op prijs gesteld en heb ik van haar aanwezigheid genoten. De aanwezigheid en deelname van de leden van het Europees Parlement aan die conferenties en aan de bilaterale vergaderingen met andere parlementsleden is overigens ook zeer nuttig gebleken.
In een brief aan Voorzitter Cox heeft Commissievoorzitter Prodi onlangs bevestigd dat de Commissie, overeenkomstig het kaderakkoord voor de betrekkingen tussen het Parlement en de Commissie, bereid is acht afgevaardigden als waarnemers in de communautaire delegatie voor de COP-8 op te nemen. De toelating van de EP-leden tot de COP-delegatie is in overeenstemming met de bestaande regelgeving betreffende de aanwezigheid van afgevaardigden in delegaties voor internationale conferenties.
Na ons debat van gisteren hebben wij besloten dat de Commissie van haar kant alles zal doen wat in haar macht ligt om ervoor te zorgen dat bepaalde delen van de rondetafelgesprekken in het openbaar plaatsvinden of worden opengesteld voor de leden van het Europees Parlement. U moet echter wel beseffen dat het laatste woord hierover aan de VN-organisatie is en dat wij niet meer kunnen doen dan een verzoek indienen. Vervolgens moet u de Raad en de lidstaten vragen of het mogelijk is aan coördinatievergaderingen deel te nemen.
Ik ben van oordeel dat dit vraagstuk in een meer algemene context aan de orde moet worden gesteld, aangezien het niet alleen gaat om de aanwezigheid van EP-leden op deze en andere klimaatconferenties maar ook om andere internationale gespreksfora. Met het oog op de toekomst is het van wezenlijk belang dat de functies en verantwoordelijkheden van de Commissie, de lidstaten en de leden van het Europees Parlement duidelijk worden vastgesteld. Dit is waarschijnlijk niet het moment om alle bepalingen van de bestaande overeenkomst te wijzigen, maar mettertijd zal deze kwestie in meer algemene termen moeten worden behandeld en zullen er eenduidige, toekomstgerichte spelregels moeten worden vastgesteld.
Ik heb de samenwerking met de leden van het Europees Parlement steeds ten zeerste op prijs gesteld en ik hoop dat dit ook op de COP-8 in India zo zal blijven.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de onderhandelingsfase is voorbij; het is tijd voor actie. Gelet op de nieuwe politieke agenda van de Europese Unie moeten er mijns inziens op dit vlak drie kortetermijndoelstellingen worden gehaald.
Ten eerste moeten wij ervoor zorgen dat het Protocol in werking treedt. Om dat voor elkaar te krijgen is het onontbeerlijk dat Rusland de tekst ratificeert. Het probleem is echter dat Rusland reeds verschillende keren heeft toegezegd, maar zijn belofte tot dusver nog steeds niet is nagekomen. Daarom vraag ik de commissaris welke concrete politieke en diplomatieke stappen er bij de Russische regering worden ondernomen en zullen worden ondernomen om te waarborgen dat het Protocol onverwijld ter ratificatie aan de doema wordt voorgelegd.
Ten tweede lijkt het mij belangrijk dat wij bij de Amerikaanse regering blijven aandringen wij mogen de moed in geen geval opgeven op toetreding tot het Protocol van Kyoto. Ik geloof dat de richtlijn betreffende de handel in emissierechten de Europese campagne om de Amerikanen ertoe te bewegen het Protocol van Kyoto te onderschrijven kracht bijzet. Laten wij zeggen dat de handel in emissierechten ons in de gelegenheid stelt te bewijzen dat Kyoto kan worden nageleefd zonder al te grote economische offers. Anderzijds ben ik echter van oordeel dat een charme-offensief alleen niet volstaat. Mijns inziens is het van wezenlijk belang dat Kyoto tijdens de eerstkomende ronde van de Wereldhandelsorganisatie aan de orde wordt gesteld. Daarover gaat mijn vraag aan de Commissie. Is zij bereid tijdens de volgende ronde van de Wereldhandelsorganisatie een initiatief voor te leggen dat garanties biedt voor de opheffing van de concurrentievoorsprong en de juridische voordelen die de Amerikaanse producten ten deel zullen vallen vanwege het feit dat de economie van de VS niet onderworpen is aan het Protocol van Kyoto?
Ten derde vind ik het belangrijk, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Unie haar internationale leiderschap versterkt met daden en niet zozeer met woorden. In dit verband wil ik commissaris Margot Wallström feliciteren met het uitstekende werk dat zij op dit vlak verricht. De Commissie heeft bewezen dat zij in staat is initiatief te nemen. Dat blijkt onder meer uit de richtlijn betreffende de handel in emissierechten en het Europees programma inzake klimaatverandering. Desalniettemin staan wij hier voor een ernstig politiek probleem, aangezien de lidstaten geen vinger uitsteken. Het is hoog tijd dat er ook op het niveau van de lidstaten schot in de zaak komt als wij althans onze geloofwaardigheid als leidinggevende partij niet in het gedrang willen brengen. Wat de rol van de delegatie van het Parlement in New Delhi betreft, onderschrijf ik de woorden van voorzitter Caroline Jackson: het is van essentieel belang dat de delegatie van het Parlement zitting heeft in de dagelijkse vergaderingen van de Europese Unie.

Hulthén (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik onderstrepen wat de collega's Moreira da Silva en Jackson hebben gezegd. Het politieke leiderschap in deze kwestie is ontzettend belangrijk. Ik vind ook dat de EU dit via de Commissie uitstekend geregeld heeft. Het gaat er echter om dat wij ook in de toekomst het vaandel hoog blijven houden op dit punt. Het kan niet zo zijn dat bepaalde lidstaten deze kwestie niet serieus nemen en in plaats van de uitstoot te reduceren eerder een ontwikkeling in tegengestelde richting kennen. Vrijwel hetzelfde geldt voor de kandidaat-lidstaten die lid willen worden van de EU maar die nog steeds niet tot ratificatie zijn overgegaan. Wij moeten de druk op de ketel houden en laten weten dat wij ratificatie als voorwaarde stellen voor het lidmaatschap. Wij verwachten vóór alles dat de EU tijdens de bijeenkomst in New Delhi politiek leiderschap toont en een krachtige politieke boodschap blijft afgeven.
De belangrijkste kwestie, ook al beginnen we nu te begrijpen dat men zich daar wel niet op zal kunnen concentreren, is de vraag wat er tijdens de volgende verplichtingsperiode gebeurt. Wat gebeurt er met andere woorden na 2012? Wat moeten we doen? Wat zijn onze doelstellingen? Deze vragen zou ik ook willen stellen aan commissaris Wallström. Wat denkt men dat er in de volgende periode zal gebeuren? Heeft de Commissie nu al plannen voor de wijze waarop een en ander in zijn werk zal moeten gaan? Welke eisen zullen er worden gesteld en hoe moeten we verder gaan om het probleem van de klimaatverandering op te lossen?
Hetzelfde geldt voor onze rol tegenover de ontwikkelingslanden. Wij wijzen er heel vaak op dat we de ontwikkelingslanden moeten helpen te voldoen aan de eisen van het Protocol van Kyoto. Hoe moeten we dat heel concreet doen?
Wij hebben vandaag over de EU-begroting in eerste lezing gestemd. Er komt uiteraard een tweede lezing, maar het is moeilijk te zien hoe de klimaatverandering in het plaatje past.
Om de oude eisen van het Parlement nog eens kracht bij te zetten, wordt het verder tijd dat we de zee- en luchtvaart in deze onderhandelingen betrekken. Dat is nog steeds niet gebeurd, maar het is wel wenselijk dat het gebeurt. Ook al kunnen deze kwesties misschien niet aan de orde komen in Delhi, toch is het belangrijk dat wij deze eisen stellen.
Tot slot wil ik nogmaals wijzen op het beginsel waarop deze discussie mijns inziens gebaseerd zou moeten zijn en dat deze keer feitelijk geen aanleiding tot discussie gaf tijdens de laatste bijeenkomst van de Milieucommissie. Ik bedoel dat wij moeten streven naar gelijke rechten voor alle wereldburgers. De parlementaire commissie maakt hierbij weliswaar het kleine voorbehoud dat dit pas op de lange termijn een feit zal zijn, maar het uitgangspunt moet toch zijn dat alle burgers op gelijke voorwaarden toegang hebben tot goede, hernieuwbare energie.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik mijn dank uitspreken aan mevrouw Jackson omdat zij, ondanks mijn afwezigheid in het debat over de resolutie, vier van de vijf door ons ingediende amendementen heeft overgenomen.
Ten tweede moet overweging C van de onderhavige resolutie worden gecorrigeerd. Daarin wordt immers gezegd dat 83 landen het Protocol van Kyoto geratificeerd hebben, maar zoals de commissaris terecht heeft opgemerkt, was de tekst begin oktober reeds geratificeerd door 95 landen, die samen 37,1 procent van de CO2-emissies vertegenwoordigen.
Ik vrees dat wij in herhaling zullen vallen. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat er een aantal prioritaire aandachtspunten zijn. De commissaris zei ook al dat wij alle mogelijke diplomatieke instrumenten en pressiemiddelen moeten aanwenden om ervoor te zorgen dat Rusland het Protocol ondertekent. Dat zou immers betekenen dat de drempel van 55 procent wordt overschreden. Vanaf dat moment is de toepassing van het Protocol van Kyoto een feit.
Ik moet toegeven dat mijn land op het gebied van de vermindering van de uitstoot helaas geen voorbeeldfunctie vervult, integendeel. Het is van wezenlijk belang dat de verschillende landen onder druk worden gezet om te waarborgen dat zij de door ons allen aangegane verplichtingen blijven nakomen. Het lijdt geen twijfel dat de hernieuwbare energiebronnen en het vervoer een zeer belangrijke plaats innemen op de nieuwe weg die wij zijn ingeslagen, ofschoon Johannesburg op het vlak van hernieuwbare energie bitter weinig resultaat heeft opgeleverd.
Het is van fundamenteel belang dat er in New Delhi een debat wordt geopend over de doelstellingen na 2012, over strafmodaliteiten en sanctiemogelijkheden en over mechanismen voor conflictbeheersing. Dat kan een belangrijke inzet van deze conferentie zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik eindig mijn uiteenzetting met een verwijzing naar de deelname van de leden van het Europees Parlement aan deze bijeenkomsten. Zoals de commissaris ook al heeft onderstreept, moet voor ons een belangrijke rol worden weggelegd, niet omdat wij overal aanwezig willen zijn, maar omdat wij de Commissie en al degenen die ijveren voor de daadwerkelijke toepassing van het Protocol van Kyoto een helpende hand kunnen bieden.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, hoewel we ronduit blij mogen zijn met deze vraag en de door mevrouw Jackson voorgelegde resolutie over het standpunt van de Unie tijdens de Conferentie van New Delhi over klimaatverandering, vragen wij ons gezien de late indiening af wat het doel ervan is.
Geachte collega´s, hoe kunnen we dit debat, dat plaatsvindt na de opening van de conferentie, anders interpreteren dan als een teken van politieke en psychologische onvolwassenheid tegenover de realiteit van de bedreigingen waarvoor de plotse klimaatverandering ons plaatst? We moeten ons afvragen of het laatste rapport van de UNEP, dat onthulde dat ieder jaar 150 miljard dollar aan milieuschade wordt uitgegeven, ontstapt is aan de aandacht van bepaalde Europese beleidsmakers. Wees gerust, geachte collega´s hier bijeen, ik heb het niet over u.
Mevrouw de commissaris, hoe wilt u uw collega´s overtuigen van de dringende noodzaak van concrete maatregelen? In New Delhi moeten we de internationale mobilisatie tegen de dreigende klimaatverandering namelijk nog verder versterken. Dit momentum dat de Europese Unie tot stand heeft weten te brengen om de conclusies van de laatste Klimaatconferentie zo volledig mogelijk te implementeren, moet behouden blijven met het oog op de tenuitvoerlegging van het Kyoto-protocol, waarover in Bonn en Marrakech afspraken zijn gemaakt.
De Europese Unie moet een voortrekkersrol blijven spelen in de strijd tegen de klimaatverandering. In New Delhi zullen we ook de weg moeten vrijmaken voor een tweede periode, zoals u heeft gezegd, dat wil zeggen voor dringender eisen, vanwege de ernst van de situatie, en wij weten dat de tijd dringt.
Er zijn drie essentiële punten die we in New Delhi moeten verdedigen. Ten eerste, de CO2-putten die de ware gesteldheid van het milieu verhullen: wetenschappelijke accuratesse en objectiviteit sluiten deze makkelijke oplossing uit. Ten tweede, de explosieve toename van het vliegverkeer en de invloed daarvan op de toename van de uitstoot van broeikasgassen moeten absoluut worden opgenomen in het proces. Hoe staat de Commissie hier tegenover? Derde en laatste punt: COP-8 mag niet nalaten de pogingen om kernenergie aan te merken als hernieuwbare energie te veroordelen, want kernenergie is beperkt en zelfs achterhaald. Zo moet amendement 15 op onze resolutie, waarmee beoogd wordt kernenergie in ere te herstellen, worden verworpen.
Niets mag ons en onze debatten meer bezighouden dan de mogelijke toekomstige gevolgen van klimaatverandering. Niets is wezenlijker in de politiek dan het wezen van alle politiek: het voortbestaan en goed functioneren van onze planeet zelf. Dus laten we ons vandaag een kans voor de toekomst geven.

Blokland (EDD).
Voorzitter, sinds de klimaatconferentie in Kyoto zijn al vele andere conferenties gehouden. Nu we ons opmaken richting New Delhi is het Kyotoprotocol echter nog steeds niet van kracht. Kennelijk kunnen we de wereld niet zomaar naar onze hand zetten. Zeker niet als we bedenken dat de mens beperkte invloed heeft op de uitstoot van CO2. Technisch gezien is er natuurlijk sprake van grote bronnen en grote putten van CO2. Het is daarom niet vreemd dat de door de mens veroorzaakte uitstoot een beperkte invloed heeft op het totaal. We hebben echter wel de plicht om zo veel mogelijk die CO2-uitstoot te beperken.
Als ik naar het programma van de conferentie kijk zie ik dat er concrete zaken betreffende de uitwerking aan bod komen. Positief vind ik de aandacht voor windenergie, de samenwerking met derde landen en emissiehandel. De Europese Unie kan mijns inziens een substantiële bijdrage leveren aan projecten voor schone ontwikkeling in ontwikkelingslanden.
De EU heeft al een voortrekkersrol als het gaat om emissiehandel. Het Parlement heeft gekozen voor een eenduidig en duidelijk systeem dat in 2005 ingaat. Op een goedkope wijze kan bereikt worden dat bedrijven zuiniger omgaan met energie. De link met het totale energiebeleid is natuurlijk erg belangrijk.
Betreffende de CO2-putten wil ik wijzen op het gevaar dat we ons rijk gaan rekenen door middel van een boekhouding met CO2-putten in bijvoorbeeld de oceaan. Echter, als het water in de oceaan opwarmt, neemt de capaciteit voor de opname van CO2 ook weer af.
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft het protocol een half jaar geleden al geratificeerd. Laten we hopen dat de klimaatconferentie in New Delhi er toe leidt dat ook de Russische en Canadese regering zullen ratificeren.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's. Ik wil mevrouw Jackson bedanken voor haar belangrijke vraag en mevrouw Wallström voor haar eerlijke antwoord. Het is wel jammer dat er realistisch gezien echt geen grote politieke vooruitgang is te verwachten in New Delhi, want de mensen verwachten eigenlijk iets anders. Na de verschrikkelijke overstromingen in Duitsland en zijn buurlanden werd verwacht dat het klimaatprobleem nu eindelijk eens opgelost zou worden in Johannesburg. Toen werd er gezegd dat er andere punten op de agenda stonden. In New Delhi is het van hetzelfde laken een pak, maar we moeten hardnekkig blijven onderhandelen, ook al is er niet altijd snel vooruitgang te boeken.
Wij moeten ook bedenken dat Kyoto natuurlijk slechts een eerste stap is. Daarom zeggen wij in onze resolutie nog een keer heel duidelijk dat er uiteindelijk sprake moet zijn van gelijke rechten voor alle burgers. Dat betekent in feite dat de uitstoot per hoofd overal ter wereld gelijk zou moeten zijn. Maar dat betekent voor de ontwikkelingslanden nog veel meer dan wij nu in Kyoto hebben toegezegd. Gezien de discussies die wij kort geleden in Duitsland hebben gehad over de handel in emissies, moet er steeds weer aan worden herinnerd dat ook in Duitsland eigenlijk alle partijen het erover eens zijn dat wij op de lange termijn de uitstoot moeten verminderen met 80 procent - ik herhaal, 80 procent minder in 2050. En als we nu al zo fanatiek tegenargumenten aanvoeren wanneer een eerste stap gezet moet worden, dan zie ik het eigenlijk somber in voor dat langetermijndoel. Desondanks moeten we onze verantwoordelijkheid nemen, en dat bekrachtigen wij in deze resolutie.
De ratificatie door Rusland, Japan en de Verenigde Staten blijft zeer, zeer belangrijk. Zoals we al herhaalde malen te horen hebben gekregen, kunnen we alleen maar eisen en ervoor zorgen dat dit onderwerp ter sprake komt bij elke ontmoeting, op welk niveau dan ook, tussen vertegenwoordigers van de Europese Unie - of het nu de Commissie is of de Raad van Ministers of wij hier in het Parlement - tussen de EU dus en de VS, en tussen de EU en Rusland. Dit moet de hoogste prioriteit hebben in onze relaties met die landen. Wij moeten hieraan vast blijven houden. Ik ondersteun ook uitdrukkelijk wat collega Moreira da Silva heeft gezegd over de WTO. We moeten in de WTO gedaan krijgen dat we bepaalde producten van de Europese markt mogen weren wanneer ze volgens een procédé worden gemaakt dat het klimaat extra schade toebrengt.
Essentieel is natuurlijk de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Wij moeten ons eigen handelen op orde brengen. Het Europees Parlement heeft met overgrote meerderheid een duidelijk standpunt ingenomen over de handel in emissies. Ik betreur dat de Raad van Ministers zijn beslissing voorlopig weer heeft uitgesteld. Ook betreur ik dat uit eerste reacties blijkt dat belangrijke amendementen die wij hebben goedgekeurd - bijvoorbeeld over het GLB of 1990 als basisjaar - niet onvoorwaardelijk instemming vinden van de Raad. De Raad moet snel een duidelijk concept aannemen. Volgens mij moeten wij als Europees Parlement ook hierover hardnekkig onderhandelen. Hier wil ik het bij laten. Je kunt dit onderwerp in drie minuten niet helemaal behandelen. Maar ik denk dat het echt belangrijk is dat wij onze positie als Europees Parlement steeds weer duidelijk maken.
Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijne dames en heren, het klimaatbeleid zal in de 21e eeuw onverminderd onze aandacht blijven vergen en ik hoop dat Europa wat dit betreft een voortrekkersrol zal blijven spelen. Ik zou het volgende tegen de afgevaardigden willen zeggen. Niet alleen wat Kyoto betreft, maar ook op andere terreinen - ik denk hierbij aan het Internationaal Monetair Fonds, het financieel beleid, het wereldwijde kredietbeleid, het milieubeleid en het handelsbeleid - spelen in toenemende mate mondiale processen een rol die in feite enkel door de uitvoerende macht worden geregisseerd. Het is aan de parlementen om vervolgens ja te knikken; het kan ook eigenlijk niet anders. De vraag is of er mogelijkheden bestaan om bij een toenemende globalisering de parlementariërs meer bij de opinievorming te betrekken. Dat is een vraag die we ook aan de afgevaardigden hier, in ons Parlement, kunnen stellen. Wij moeten op zoek gaan naar nieuwe vormen van samenwerking en mogen ons niet beperken tot het bekritiseren van de uitvoerende macht - in ons geval de Commissie.
Ten tweede wil ik opmerken dat Kyoto geratificeerd moet worden, dat is waar wij ons in New Delhi op moeten concentreren. Wij moeten onze collega's, ik doel vooral op onze Russische collega's, van het nut daarvan zien te overtuigen.
Ten derde constateer ik dat hernieuwbare energiebronnen min of meer centraal staan in de discussie over verlaging van de uitstoot van CO2 - en van andere broeikasgassen, maar vooral van CO2. Dat is op zich een goede zaak en ik heb daar niets tegenin te brengen. Maar nu we het toch over New Delhi hebben, dan zou ik u erop willen wijzen dat dat de hoofdstad is van een land waar meer dan 50 procent van de energie uit kolen wordt gewonnen. Als het alleen al zou lukken de kolentechnologie daar op de huidige Europese stand te brengen, zou dat wereldwijd tot een vermindering van de CO2-uitstoot leiden die onhaalbaar is bij uitvoering van alle overige besparingsmaatregelen, die overigens ook nog eens bijzonder kostbaar zijn. Dat is een waarheid waar wij niet omheen kunnen. Het voeren van klimaatbeleid moet dus gepaard gaan met het voeren van een actief kolenbeleid. Kolenbeleid moet in één adem worden genoemd met hernieuwbare energiebronnen, want wereldwijd wordt 80 procent van onze energie nog steeds gewonnen uit fossiele brandstoffen.
Tot slot denk ik dat het klimaatbeleid ons middels de emissiehandel ook de gelegenheid biedt nieuwe betrekkingen met de ontwikkelingslanden aan te knopen. Het was de Commissie zelf die in haar instituut in Sevilla een bijzonder interessante studie heeft uitgevoerd - mede met het oog op het jaar 2030 - waarin gesteld wordt dat er in 2030 ongeveer 80 miljard euro gemoeid zal zijn met de emissiehandel met Azië. Het betekent dat 80 miljard euro in de richting van die landen vloeit. Zij krijgen de beschikking over know-how en wij hebben het voordeel dat emissiedalingen op ons conto geschreven kunnen worden; een compensatieregeling die beide partijen goed uit komt. Daar moeten we het in zoeken.

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, Rusland ratificieert binnenkort en dan wordt het Kyotoprotocol van kracht. Onmiddellijk zal er een wereldwijde discussie ontstaan: 1) Hoe en wanneer gaan de VS meedoen? 2) Hoe en wanneer gaan de ontwikkelingslanden meedoen? Europa moet opnieuw het voortouw nemen in deze discussie. Na 2012 moeten er veel sterkere reducties komen in Europa, bijvoorbeeld min dertig procent in 2020 zoals de Duitste regering voorstelt. Wat vindt de commissaris hiervan? Maar ook - het is al gezegd - gelijke rechten om CO2 uit te stoten per wereldburger op een duurzaam niveau, dat staat ook in de resolutie van het Parlement. Wat vindt de Commissie van dit idee? Dat zal betekenen dat India twee keer zoveel mag uitstoten, dat China moet stabiliseren, dat Europa met tachtig procent moet reduceren, en dat de Verenigde Staten met negentig procent moeten reduceren. Er is wereldwijd een burden sharing nodig als we werkelijk vooruitgang willen boeken in de strijd tegen de klimaatverandering.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, er is al diverse malen op gewezen dat een van de belangrijkste taken van de COP-8-conferentie in New Delhi bestaat uit de uitwerking van een definitief routeschema voor de inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto. Daarbij wordt tevens gehamerd op het feit dat Rusland het Protocol moet ratificeren. Ik ben het nadrukkelijk eens met mijn collega Annelie Hulthén, die vindt dat wij de toekomstige EU-lidstaten een duidelijk signaal moeten geven dat dit een prioriteit van ons is.
Een andere belangrijke kwestie - en op dit moment, op deze conferentie, die sowieso niet gehouden zou mogen worden, heeft die minder betrekking op concrete onderhandelingen maar meer op denkwerk in de richting van een strategie en het opnoemen van de hiertoe behorende elementen - is de vraag in hoeverre een groot aantal ontwikkelingslanden ertoe aangezet kan worden in de toekomst deel te nemen aan de strijd tegen klimaatverandering. Dat zal grotendeels afhangen van de mate waarin onze maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan geloofwaardig zijn. Europa, de Europese Unie, zal dus met goede resultaten op dit vlak moeten komen. Winnen aan geloofwaardigheid bij onze partners in de ontwikkelingslanden - en ik besef dat dit niet eenvoudig zal zijn, mevrouw de commissaris - hangt niet alleen af van het milieubeleid, maar ook van een coherent beleid op andere terreinen, zoals het Europees landbouwbeleid.
Hoewel hier niet genoemd, is monitoring een andere kwestie die mijns inziens van groot belang is. Als wij willen dat het Protocol van Kyoto een succes wordt en tastbare resultaten oplevert, moeten wij gebruikmaken van een verantwoord en betrouwbaar monitoringsysteem. Om dat te bereiken moeten wij ervan opaan kunnen dat de gegevens die de landen leveren over hun uitstoot en over de flexibele mechanismen betrouwbaar zijn.
Maar ook concepten in verband met herbebossing die berusten op de capaciteit van bomen om CO2 uit de lucht te nemen en vast te leggen, wat overigens in Europa stuit op veel kritiek, moeten betrouwbare gegevens opleveren.
Mijn laatste punt, dat ook al door enkele collega's is aangestipt, gaat natuurlijk over de vraag wat er na de eerste periode, na 2012 gaat gebeuren. In dat verband denk ik dat COP-8 een nuttige rol kan vervullen mits men bij de aanpak van deze problematiek niet verstrikt raakt in detailkwesties en onderhandelingen, en als men nu alvast gaat nadenken over wat er in 2012 zal en moet gebeuren.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank voor uw waardevolle bijdragen aan dit debat. Ik wil graag even nader ingaan op enkele punten die hier te berde zijn gebracht.
Ten eerste, wat kunnen wij doen om druk uit te oefenen op Rusland en dit land tot ratificatie aan te zetten? Het is moeilijk om tot een gesprek te komen met de Russen. Er is sinds geruime tijd een bezoek van de trojka aan Rusland gepland. Wij zijn nog steeds met de voorbereidingen bezig omdat wij de juiste personen willen ontmoeten. Wij ijveren voor overleg op hoog politieke niveau, zodat er een zinvol debat kan plaatsvinden. In alle bilaterale gesprekken, met inbegrip van de ontmoetingen tussen Commissievoorzitter Prodi en premier Poetin, stonden de klimaatverandering en het Protocol van Kyoto op de agenda. Uiteraard stellen wij dit vraagstuk in al onze bilaterale contacten aan de orde.
Wij hebben tevens kennis genomen van een onlangs door de Russische regering gepubliceerde studie over de ratificatie van het Protocol van Kyoto. Op dit moment worden de resultaten van die analyse onder de loep genomen. Hopelijk kunnen wij een deel ervan gebruiken in het lopende debat. Wij volgen de ontwikkelingen in Rusland op de voet om te kunnen inspelen op de positieve krachten in dat land. Maar goed, ik veronderstel dat de uiteindelijke beslissing bij premier Poetin ligt.
Verder is mij gevraagd of ik met een WTO-initiatief akkoord kan gaan. Om eerlijk te zijn was daarvan in onze plannen vooralsnog geen sprake. Het is wellicht een goed idee. Ik heb hierover onvoldoende kunnen nadenken om u vandaag reeds een weldoordacht antwoord te geven, maar ik zou willen waarschuwen voor acties die de toepassing van het Protocol van Kyoto zouden kunnen belemmeren of blokkeren. Wij moeten uitermate voorzichtig te werk gaan. Onze formulering mag zeker geen nieuwe hindernissen opwerpen in het debat over de inwerkingtreding van het Protocol. Ik zou bij gelegenheid graag terugkomen op het debat over de WTO en het verband tussen beide kwesties.
Wat zal er tijdens de tweede verplichtingsperiode gebeuren? Onze enige wens is dat het proces reeds tijdens de COP-8 in Delhi wordt vastgesteld. Het is voorbarig om nu reeds verdere stappen te ondernemen, temeer daar het risico bestaat dat het hele debat over de inwerkingtreding van het Protocol van Kyoto hierdoor op de helling komt te staan. Wij moeten eerst en vooral het proces vaststellen en beslissen hoe wij tot de tweede verplichtingsperiode zullen overgaan. Het lijkt nogal zinloos om in details te treden voordat het Protocol van Kyoto van kracht is. Laten wij met het begin beginnen. Wij moeten ook tijdens de COP-8 trouw blijven aan deze strategie.
Er is ook een vraag gesteld over het luchtverkeer. Uiteraard nemen de Commissie en de Europese Unie deel aan de werkzaamheden die in het kader van de ICAO, de internationale burgerluchtvaartorganisatie, ten uitvoer worden gelegd. Het gaat hier immers om een internationale aangelegenheid. U bent het ongetwijfeld met mij eens dat de werkzaamheden in het kader van de ICAO geen toonbeeld van snelheid en inzet zijn, maar deze organisatie heeft van de VN-Conferentie over klimaatverandering de opdracht gekregen het probleem van de klimaatverandering aan te pakken. Hopelijk slagen wij erin op dit gebied betere resultaten te behalen. Hoe het ook zij, het spreekt vanzelf dat wij in een internationale context moeten blijven werken.
Tot slot nog een woord over het streven naar gelijke rechten voor alle burgers van de wereld. Het is de bedoeling dat de concentraties in de atmosfeer zich stabiliseren op een onschadelijk niveau. Dat moet u goed voor ogen houden. Daarom moeten wij het aantal emissies terugdringen. Mijns inziens zal dit op internationaal vlak tot een convergentie van de emissies per capita leiden. Ik weet echter niet of het streven naar gelijke rechten de juiste oplossing is. Ik wil hiermee niet zeggen dat het een belachelijk idee is, maar persoonlijk ben ik van oordeel dat het wellicht niet de meest aangewezen benadering is. Het heeft immers meer weg van een moreel concept dan van een milieumaatregel.
Ons hoofddoel is de bescherming van het milieu. Ik denk dat wij het eerder zo moeten bekijken. Wij stoten gemiddeld acht keer meer broeikasgassen uit dan een Indiase burger. Hoe kunnen wij dan gelijke rechten voor alle wereldbewoners tot stand brengen? Ik benader deze kwestie liever vanuit een milieuperspectief, zodat wij er zeker van kunnen zijn dat de concentraties in de atmosfeer worden teruggebracht tot een onschadelijk niveau. Ik hoop dat u begrip kunt opbrengen voor mijn argument. Wellicht vereist deze kwestie verder overleg. Bij de COP-8-besprekingen in New Delhi staat ons een belangrijke taak te wachten, aangezien wij met de ontwikkelingslanden zullen kunnen samenwerken. Wellicht zullen wij een brug slaan tussen de G-77, China en de ontwikkelde landen in het debat over de aanpak van de klimaatverandering.

De Voorzitter.
Ter afsluiting van dit debat wil ik u mededelen dat ik overeenkomstig artikel 42 van het Reglement ontwerpresolutie B5-0531/2002 van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, heb ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de mondelinge vraag (B5-0497/2002) van de heer Graefe zu Baringdorf, namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, aan de Commissie, over onvoorziene aanwezigheid van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) in zaden.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, toen wij ons midden jaren negentig in het Parlement bogen over de zadenrichtlijn was ik rapporteur voor de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling. Destijds werd ingegaan op ons verzoek de definitieve stemming over het onderwerp genetisch gemodificeerde organismen uit te stellen. Vervolgens heb ik namens de Landbouwcommissie twee jaar lang onderhandelingen gevoerd. Het ging daarbij niet om de vraag of gentechniek wel of niet toegepast moest worden, maar over de etikettering en over de opname van deze richtlijn en de hierin vervatte methoden in wat toen nog richtlijn 90/220 heette betreffende de verspreiding.
Dat is gelukt. Toentertijd dacht men in wetenschappelijke kringen nog dat genetisch gemodificeerde gewassen en niet gemodificeerde gewassen naast elkaar konden bestaan. De wetenschap sloot contaminatie uit. Die opvatting is achterhaald, eerst door de praktijk en vervolgens door de wetenschap zelf. Het probleem is dat degenen die - hetzij conventioneel, hetzij ecologisch - zonder gebruik te maken van gentechniek willen telen dan wel wettelijk verplicht zijn tot een teeltwijze overeenkomstig de bioverordening, geconfronteerd worden met ongewenste contaminatie.
De Commissie wil nu een drempelwaarde invoeren. Zit men onder die waarde, dan is etikettering niet noodzakelijk. Op dit punt is er wat verwarring omtrent de cijfers. Ooit was er sprake van 1 procent contaminatie, maar nu zitten we dan op 0,3 en 0,5 procent. Hoe het ook zij, er is sprake van een situatie waarbij onvoorziene GGO's in forse hoeveelheden vrijkomen. In concreto betekent dit dat bij een oppervlak van 7,5 tot 8 miljoen hectare koolzaad of maïs elk jaar 7 miljoen planten worden uitgezaaid. Daarover wordt niet onderhandeld met het Parlement; zelfs niet in het Permanent Comité voor de onlangs herziene richtlijn betreffende de verspreiding. Hierover wordt beslist door het Permanent Comité voor zaden. In het kader van de comitologieprocedure moet dat comité met een regeling komen die, wanneer die als zodanig ten uitvoer wordt gelegd, indruist tegen de waarde waar het Europees Parlement in de etiketteringsrichtlijn voor levensmiddelen naar streeft, namelijk 0,5 procent.
Als we toestaan dat zulke grote hoeveelheden worden ingezaaid zonder dat sprake is van registratie moeten wij ervan uitgaan dat die streefwaarde wordt overschreden en dat ook degenen die geen genetisch gemodificeerde organismen gebruiken, gedwongen zijn de test- en etiketteringsbepalingen na te leven. Er moet dan ook een regeling komen die duidelijk stelt - dat is ook het standpunt waar de Landbouwcommissie sinds kort op staat - dat er coëxistentie moet zijn. Dat houdt in dat degenen die gebruik willen maken van genetisch gemodificeerde organismen moeten waarborgen dat degenen die dat niet willen er niet mee in aanraking kunnen komen. Onder die laatste categorie valt 70 procent van de Duitse boeren en de Duitse consumenten.
Het heeft dus geen zin van een bepaalde drempelwaarde uit te gaan, want het risico bij overschrijding en de kosten van schadevergoedingsregelingen zijn in individuele gevallen nauwelijks te dragen. Er moet dus een regeling komen die ertoe strekt dat veroorzakers overeenkomstig het beginsel 'de vervuiler betaalt' verantwoordelijk gesteld kunnen worden. Over die regeling en het daaraan voorafgaande proces moet niet te licht worden gedacht, mevrouw de commissaris. Een en ander kan niet zomaar even worden geregeld in het kader van de comitologieprocedure, of in het Permanent Comité en de technische bijlage. Er dient een nieuw debat en een nieuw besluitvormingsproces aan vooraf te gaan waarbij ook het Europees Parlement wordt betrokken. Daarnaast dienen wij een beroep te doen op de wetenschap, die moet uitzoeken hoe een coëxistentie die die naam werkelijk verdient tot stand kan komen. Dat kost tijd; we mogen in dit proces beslist niet over één nacht ijs gaan. Totdat we meer weten moeten we ervoor zorgen dat degenen die geen genetisch gemodificeerde organismen willen gebruiken, kunnen rekenen op zaden zonder enige contaminatie.
Wallström
Mijnheer de Voorzitter, deze vragen zijn van fundamenteel belang in het kader van het huidige debat over GGO's in Europa. Op sommige van de vragen die de heer Graefe zu Baringdorf hier opwerpt, kunnen wij nog geen welomlijnd antwoord geven. Ik hoop dat u begrijpt dat mijn antwoorden slechts een voorlopig karakter hebben en verder onderzoek en overleg behoeven, zowel in de Commissie als in het kader van de gesprekken die momenteel met de lidstaten en de diverse belanghebbenden gevoerd worden.
Ik zal beginnen met een korte beschrijving van het probleem waarmee wij worden geconfronteerd bij de aanpak van de onvoorziene aanwezigheid van genetisch gemodificeerde zaden in conventionele producten. Dat is van wezenlijk belang voor eenieder die dit debat gevolgd heeft.
Over het geheel genomen is de teelt van GGO's de afgelopen jaren spectaculair gegroeid. In 2001 beplantten 5,5 miljoen landbouwers uit 13 verschillende landen naar schatting 52,6 miljoen acres met genetisch gemodificeerde gewassen. Tussen 2000 en 2001 is de verbouwde oppervlakte met minstens 20 procent toegenomen. Deze uitbreiding had vooral betrekking op enkele specifieke gewassen. In de VS steeg de teelt van genetisch gemodificeerd graan van 4,4 procent van de totale teeltoppervlakte in 1996 tot 32 procent in 2002. De productie van genetisch gemodificeerde sojabonen steeg van 7,4 procent in 1996 tot 74 procent in 2002.
Tot dusver bleef de productie van GGO's geografisch beperkt tot vier landen die samen 99 procent van alle genetisch gemodificeerde gewassen voor hun rekening namen: de Verenigde Staten van Amerika, Argentinië, Canada en China. Het ziet er evenwel naar uit dat de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen de komende jaren ook in andere landen zal doorzetten. Tot nog toe heeft Europa in deze sector een onbeduidende rol gespeeld, aangezien de met deze gewassen beplante oppervlakte slechts 20.000 acres bedraagt, waarvan het merendeel zich in Spanje en Frankrijk bevindt. Dat is ongeveer 0,03 procent van de wereldproductie.
Europa onderhoudt belangrijke handelsbetrekkingen met grote GGO-producenten, ofschoon het daarbij vooral gaat om producten voor diervoeders. De invoer van genetisch gemodificeerde producten voor menselijk gebruik, zoals maïs, is zo goed als volledig stilgevallen omdat de uitvoerders geen garanties kunnen bieden ten aanzien van de samenstelling van alle individuele GGO's die hun leveringen bevatten.
De laatste jaren is gebleken dat de onvoorziene aanwezigheid van GGO-sporen in traditionele producten onvermijdelijk is geworden. Kruisbestuiving tussen planten is een natuurlijk verschijnsel dat ook tussen verschillende zaden optreedt. Het is een mechanisme dat wij niet volledig in de hand hebben, aangezien factoren zoals de wind en de verplaatsing van insecten aan onze controle ontsnappen. Daarom is het volstrekt onvermijdelijk dat GGO-sporen in beperkte mate naar conventionele gewassen en derhalve ook naar de bijbehorende geoogste producten worden overgebracht.
Ook opslag- en vervoerspraktijken bemoeilijken een absolute scheiding, temeer daar deze eis de kosten behoorlijk opdrijft. Het gevolg hiervan is dat ook conventionele zaden sporen van genetische gemodificeerde zaden bevatten.
In dit concrete geval kan het probleem slechts op één manier worden opgelost, namelijk via de vaststelling van tolerantiedrempels voor de aanwezigheid van GGO-onzuiverheden. Het hermetisch sluiten van onze markt is geen haalbare oplossing.
Gelet op deze omstandigheden werkt de Commissie momenteel aan een voorstel voor een richtlijn tot wijziging van de bijlagen bij de zaadrichtlijnen. Het voorstel voorziet in aanvullende voorwaarden en vereisten voor de onvoorziene aanwezigheid van genetisch gemodificeerde zaden in niet genetisch gemodificeerde partijen.
Wij hebben de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling tweemaal ingelicht over de status van dit voorstel. Commissaris Byrne heeft mevrouw Jackson schriftelijk meegedeeld dat de tekst officieel zal worden voorgelegd aan het Europees Parlement, zodat u ons voorstel nauwgezet kunt onderzoeken.
Krachtens artikel 21, lid 2, van richtlijn 18/2001/EG kunnen drempels voor toegestane GGO's worden vastgesteld. Indien de aanwezige sporen onder de vastgestelde grens liggen, hoeven ze niet geëtiketteerd te worden. In overeenstemming hiermee is voor conventionele producten die onvoorziene sporen van dergelijke genetisch gemodificeerde zaden bevatten geen etiket nodig indien de sporen het toegestane niveau niet overschrijden.
Laat ik nu even nader ingaan op enkele van de vragen die de heer Graefe zu Baringdorf hier heeft geformuleerd. Mijn eerste antwoord heeft betrekking op de instantie die verantwoordelijk is voor het vaststellen van de drempelwaarden. Krachtens artikel 21, lid 2, van richtlijn 18/2001/EG is het in de tekst genoemde regelgevend comité bevoegd voor de besluitvorming inzake de drempelwaarden en de vrijstelling van etiketteringsverplichtingen. Het is echter niet bevoegd voor beslissingen die in het kader van de sectorspecifieke zaadrichtlijnen worden genomen, aangezien de drempelwaarden in dat geval specifiek afhankelijk zijn van de marktcriteria voor zaden. Die verantwoordelijkheid berust terecht bij het Permanent Comité voor zaden. Het is uiteraard van wezenlijk belang dat de samenhang tussen de verschillende wetgevingsdocumenten wordt gewaarborgd.
Het volgende punt betreft het risico dat een aanzienlijk percentage genetisch gemodificeerde zaden zonder enige controle in het milieu terechtkomt. Om te beginnen is het van het grootste belang dat bij de vaststelling van de drempelwaarden rekening wordt gehouden met de bescherming van de menselijke gezondheid en van het milieu, aangezien het hier om zaden gaat. U bent zich er wellicht van bewust dat dit noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met een alomvattende risicobeoordeling.
Ten tweede moeten de drempelwaarden haalbaar en afdwingbaar zijn. De voorgestelde drempels berusten op het advies van het Wetenschappelijk Comité voor planten en zijn derhalve wetenschappelijk onderbouwd, en er wordt in verwezen naar de specifieke kenmerken van elk gewas.
Ten derde zijn de lidstaten in verband met de registratie van GGO-gewassen verplicht overeenkomstig artikel 31, lid 3, sub b, registers aan te leggen waarin de locatie van voor handelsdoeleinden verbouwde genetisch gemodificeerde gewassen wordt opgetekend. Zoals in het desbetreffende artikel wordt gesteld, is deze maatregel bedoeld om de opvolging van de mogelijke milieueffecten van de GGO's mogelijk te maken.
Verder heeft het toepassingsgebied van richtlijn 18/2001/EG duidelijk betrekking op de teelt van genetische gemodificeerde zaadproducten en niet op conventionele zaadproducten die sporen van genetisch gemodificeerde zaden bevatten.
Genetisch gemodificeerde zaadproducten moeten als zodanig geëtiketteerd en getraceerd worden, zodat de boeren weten wat zij zaaien. Op die manier kunnen de lidstaten een register bijhouden van de locaties van de betrokken gewassen.
Uiteraard moeten de op wetenschappelijke leest geschoeide drempelwaarden er mede voor zorgen dat de teelt van conventionele zaden blijft beantwoorden aan de eigenschappen van een niet genetisch gemodificeerde cultuur.
Coëxistentie is een van de basiselementen van de mededeling van de Commissie 'Biowetenschappen en biotechnologie een strategie voor Europa?. Momenteel wordt deze kwestie in opdracht van de Commissie bestudeerd. Hoofddoel is de gevolgen van een toename van de teelt van genetisch gemodificeerde gewassen in de Europese Unie te evalueren in het licht van de beoogde duurzame coëxistentie. Vooralsnog beschikken wij alleen maar over algemene informatie die berust op louter hypothetische scenario's. Er bestaat behoefte aan experimentele gegevens, zodat wij een waarheidsgetrouw beeld van de situatie kunnen schetsen.
De Commissie zet zich actief in om de nodige gegevens te verzamelen alvorens zich uit te spreken over de formules die moeten worden gehanteerd om de levensvatbaarheid van de conventionele en biologische landbouw te waarborgen en de duurzame coëxistentie tussen deze aanpak en de productie van genetisch gemodificeerde gewassen veilig te stellen.
De Commissie heeft overigens reeds een begin gemaakt met de volgende fase van het proces. Zij is besprekingen gestart met de lidstaten, de landbouwers en andere privé-ondernemers om van gedachten te wisselen over mogelijke oplossingen. In dit verband zij erop gewezen dat coëxistentie niet per se een risico hoeft in te houden. Er zal echter wel behoefte ontstaan aan doeltreffende systemen voor landbouwbeheer en passende praktijken voor de verschillende soorten gewassen, zodat de coëxistentie gewaarborgd blijft en de keuzevrijheid van de consument niet wordt aangetast.
Tot hier mijn voorlopige antwoord op uw vragen. Ik zal u aan het einde van het debat met plezier opnieuw te woord staan.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, als u mij toestaat zou ik even kort een aanvullende opmerking willen maken. Mevrouw de commissaris heeft gezegd dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling op de hoogte is gesteld. Dat is juist. Verder is beloofd dat ook het Parlement op de hoogte zal worden gesteld. Wij willen echter niet pas op de hoogte worden gesteld, mevrouw de commissaris, als u al een besluit genomen hebt. Wij willen betrokken worden bij het besluitvormingsproces. Wij willen niet dat een en ander wordt geregeld in de vorm van een technische bijlage. Onzes inziens gaat het om een cruciaal amendement op de richtlijn en daarom willen wij bij de besluitvorming betrokken worden! Ik zou graag willen dat u hier commentaar op geeft of dat u deze boodschap in ieder geval doorgeeft aan de voltallige Commissie.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, dit is een steeds terugkerend institutioneel debat. Valt deze kwestie onder de medebeslissingsprocedure of is de comitologie van toepassing? De bijlagen bij de richtlijnen voor zaden voorzien in zuiverheidscriteria. Die kunnen in overeenstemming worden gebracht met de wetenschappelijke en technische inzichten via de comitologieprocedure, zoals duidelijk wordt aangegeven in de zadenrichtlijn. Daarom is het mogelijk via de comitologieprocedure drempels vast te stellen voor de aanwezigheid van GGO's in niet genetisch gemodificeerde soorten.
De 1-procentdrempel die de Raad in zijn verordening betreffende de etikettering van levensmiddelen hanteert, is vastgesteld via de comitologieprocedure overeenkomstig de wetgeving inzake de etikettering van levensmiddelen. Ook in artikel 21, lid 2, van richtlijn 2001/18/EG wordt bepaald dat etiketteringsdrempels mogen worden vastgesteld krachtens de in de richtlijn bedoelde comitologieprocedure. Uiteraard spelen ook de timing en de praktische haalbaarheid van de procedure een rol.

Sommer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte dames en heren, ook ik heb er, in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, herhaaldelijk over geklaagd dat er in de comitologieprocedure zoveel haast wordt gemaakt met de regelingen voor zaden. Ik heb gezegd het zinvoller te achten dat de Commissie in deze comitologieprocedure wacht met de regeling van GGO's in zaden totdat het Europees Parlement de nog lopende procedures heeft afgerond. Nieuwe regelingen in dit verband moeten consistent zijn met de verordeningen voor GGO's in levensmiddelen en diervoeder en voor de traceerbaarheid en etikettering van GGO's.
Afgelopen zomer was dit nog onderwerp van felle discussie in het Parlement. Op menig punt kwam de besluitvorming niet zonder slag of stoot tot stand en dat gold met name voor de drempelwaarden. Momenteel zijn wij in afwachting van het besluit van de Raad van Ministers, dat wederom opgeschoven is, ditmaal naar december. Een definitief besluit van de Raad en het Europees Parlement valt waarschijnlijk niet eerder te verwachten dan halverwege volgend jaar. Ik denk dat de Commissie er goed aan doet haar papieren nog een jaartje op te bergen in een lade, zodat de drempelwaarden aangepast kunnen worden aan de regelingen die dan op de agenda staan. Tot zover wat de procedure betreft.
Nu even een korte opmerking over de materie op zich. Eigenlijk hoort de vraag of GGO's goed of slecht zijn niet in de huidige discussie thuis, maar omdat de heer Graefe zu Baringdorf in zijn betoog bepaalde standpunten over GGO's naar voren heeft gebracht voel ik mij geroepen ook stelling te nemen. Uit het betoog van mijn collega maak ik op dat hij bepaalde dingen niet begrijpt of niet wil begrijpen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds de introductie van GGO's overeenkomstig richtlijn 2001/18/EG en anderzijds het vaststellen van een technische grenswaarde voor de toevallige aanwezigheid van GGO's in conventioneel zaaigoed via een wijziging van de bijlagen van de zaaigoedrichtlijnen.
Deze richtlijnen bevatten een groot aantal technische regelingen en voorschriften inzake de kwaliteit en het op de markt brengen van zaden in de EU. De heer Graefe zu Baringdorf heeft zelf verklaard dat de huidige richtlijnen zoals te doen gebruikelijk zijn goedgekeurd nadat het Parlement in dezen is gehoord. In dit kader is tevens vastgelegd dat bepaalde technische details geregeld zouden moeten worden op basis van de procedure van het desbetreffende regelgevend comité. Dat comité neemt natuurlijk geen besluit over de introductie van GGO's; het besluit hoe een nadere kwaliteitsnorm voor conventionele zaden gedefinieerd moet worden. Het comité is hiertoe bevoegd op grond van geldend EU-recht. De commissaris heeft reeds een opmerking van die strekking gemaakt.
Wat uit talloze wetenschappelijke documenten blijkt, wordt nog eens bevestigd door het wetenschappelijk comité: voor min of meer betrouwbare cijfers mogen we niet uitgaan van een grenswaarde lager dan 0,1 procent. Daar ligt de analysegrens. Een 0-procentwaarde bestaat niet; niets kan als geheel GGO-vrij worden bestempeld. In het ontwerp van de Commissie worden drempelwaarden voorgesteld voor GGO's die geen risico's voor het milieu en de consument inhouden en daarom in de EU commercieel geteeld mogen worden. De registratieverplichtingen van richtlijn 2001/18/EG hebben niets te maken met het op de markt brengen van conventioneel zaaigoed.
In sommige gevallen kunnen zaden die boeren zelf produceren veel meer problemen geven. Die zijn namelijk geenszins onderworpen aan de verplichting van kwaliteitsonderzoek en worden dan ook niet onderzocht op de aanwezigheid van GGO's. De heer Graefe zu Baringdorf is zelf voorstander van een liberalisering van de reproductieregelingen.
En dan nog iets. Hoe lager de drempelwaarde voor de toevallige aanwezigheid van GGO's, des te eerder komen conventionele en ecologische producten in aanmerking voor een etiketteringsplicht. Daarom pleiten de Commissie, verschillende lidstaten en een groot deel van het Europees Parlement ervoor een realistische grenswaarde van 1 procent in de komende GGO-verordeningen op te nemen.
Tot slot wil ik opmerken dat een praktische landbouwer fundamentele kennis moet hebben van eenvoudige biologische feiten betreffende de onvoorziene en technisch onvermijdbare aanwezigheid van zaden van soort A in soort B. Collega Graefe zu Baringdorf is zo'n landbouwer. Er doen zich nu eenmaal natuurlijke gebeurtenissen voor. GGO's komen altijd voor.

Scheele (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, na alle kritiek op de woorden van collega Graefe zu Baringdorf wil ik hem hartelijk danken voor zijn mondelinge vraag aan de Commissie. Zowel mijn fractie als die van mevrouw Sommer hebben zich ermee beziggehouden. Zoals ze zei, hebben wij in deze kwestie samengewerkt in de Milieucommissie, waar we werden gesteund door een overweldigende meerderheid. Er heerst namelijk de stellige indruk dat er wordt geknaagd aan ons medebeslissingsrecht, ongeacht de legislatieve situatie in dit Huis - daar zijn wij ons allen wel van bewust, mevrouw Sommer. Wij hebben de Commissie en de afgevaardigden die aan deze richtlijn werken regelmatig om uitstel verzocht, omdat wij voortdurend signalen krijgen dat men erop uit is de wettelijke bepalingen er dit jaar nog doorheen te jagen. Uit de wetgeving op dit vlak waarover de Raad zich momenteel buigt, maar die tot juli in eerste lezing door het Parlement is behandeld, blijkt dat wij deze kwestie zeer serieus nemen.
Ik zal de verleiding weerstaan om het debat van afgelopen juli opnieuw aan te zwengelen. Ik wil echter een onderwerp aansnijden waarmee ik mij als rapporteur bezighoud en dat vanzelfsprekend ook in de wetgeving behandeld wordt, namelijk de verordening betreffende genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeder. Het gaat daarbij om de vraag wat er wordt gedaan om technisch onvermijdelijke, ongewenste contaminatie te voorkomen. Wat stelt de Commissie op dit punt voor? Er is een groeiend besef dat we iets op Europees niveau aan het regelen zijn, namelijk de grenswaarden, de drempelwaarden voor technisch onvermijdelijke, onvoorziene contaminatie. Iedereen weet dat die grenswaarden noodzakelijk zijn en dat "GGO-vrij" niet bestaat. Maar tegelijkertijd worden geen wetten of aanbevelingen in het vooruitzicht gesteld die ertoe strekken contaminatie in de toekomst te voorkomen.
Als het doel is - ook op dat punt zijn wij het met de Commissie eens - contaminatie te ontkennen en als we streven naar coëxistentie van verschillende soorten landbouw - traditionele en ecologische landbouw bijvoorbeeld - dan is dat een vraag waarmee wij ons serieus moeten bezighouden. Als mevrouw de commissaris stelt dat op deze vragen geen eenduidig antwoord te geven is - waar ik begrip voor heb - begrijp ik des te minder waarom er nu in de comitologieprocedure zoveel haast wordt gemaakt.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik voer hier het woord namens mijn collega, mevrouw Figueiredo, die dit debat voortijdig heeft moeten verlaten. Ik heb haar notities snel uit het Portugees vertaald. Hopelijk is mijn bijdrage coherent.
Sinds de aanneming door de Commissie van richtlijn 2001/18/EG inzake de introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu is er grote bezorgdheid ontstaan over de gevolgen voor de gezondheid, het milieu en de belangen van de landbouwers. Het is algemeen bekend dat de introductie van GGO's in het milieu, los van ethische kwesties zoals de commercialisering en de octroieerbaarheid van het leven en het natuurlijke erfgoed, onvermijdelijk is, moeilijk gecontroleerd kan worden en wellicht de contaminatie van de conventionele landbouw en de afname van de biodiversiteit in de hand werkt.
In de praktijk worden zelfs landbouwers die geen genetisch gemodificeerde planten verbouwen ertoe gedwongen hun producten te etiketteren wegens kruisbestuiving en andere soortgelijke verschijnselen. Dit kan ertoe leiden dat conventionele en biologische landbouwers uiteindelijk geen keuze meer hebben.
Is de Commissie, gezien het gebrek aan nauwgezette studies, niet van oordeel dat het voorzorgsbeginsel moet worden toegepast en dat het bestaande moratorium moet worden gehandhaafd? Hoe kan er een oplossing worden gevonden voor de etikettering van producten die GGO's bevatten wegens onvoorziene omstandigheden of om redenen die vanuit technisch oogpunt moeilijk kunnen worden voorkomen?

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben eigenlijk nogal ontsteld over uw antwoord. U hebt met geen woord gerept over de centrale vraag, de vraag namelijk hoe de keuzevrijheid van consumenten gerealiseerd en gegarandeerd kan worden. U hebt niets gezegd over wat er moet gebeuren met de resolutie in eerste lezing van het Parlement betreffende een grenswaarde van 0,5 procent voor etikettering. Dat is precies waarover de Raad nu onderhandelt! Met de grenswaarde voor zaden die u in gedachten hebt, is deze limiet niet haalbaar! Dat weet u, en daarom vraag ik u duidelijk te maken hoe u consequenties denkt te trekken uit de stemming van het Parlement. Bent u echt van plan de zaak erdoor te drukken en aan te sturen op een fait accompli? Wilt u de zadenindustrie nu echt een soort kerstcadeau geven? Ik vind dat u hier vandaag moet uitleggen wat u in verband met deze verordening van plan bent te doen met de resolutie in eerste lezing van het Parlement.
Verder zei u dat contaminatie onvermijdelijk is. Dat is zowel onjuist als onaanvaardbaar! Hiermee bombardeert u zichzelf tot de spreekbuis van de gentechindustrie, die hetzelfde beweert. Tests in Europa hebben geen noemenswaardige contaminatie van zaden aangetoond en Oostenrijk kent zelfs een Reinheitsgebot voor zaden. Dat is wat wij nodig hebben. Consumenten moeten vrijheid van keuze hebben en een Reinheitsgebot biedt daarvoor de garantie. Wij mogen contaminatie niet accepteren alsof het iets onvermijdelijks is; en dat hoeft ook niet als het juiste beleid maar wordt gevoerd. Beleid dat ervoor zorgt dat er geen producten, geen zaden, geïntroduceerd mogen worden die dergelijke omvangrijke contaminaties veroorzaken. Het gaat om de noodzakelijke keuzevrijheid van de consument. Ik verzoek u ons een tijdschema te geven in plaats van kerstcadeautjes uit te delen aan de zadenindustrie. Wij willen weten wat de Commissie van plan is te doen en of zij bereid is het democratische besluit van het Parlement te aanvaarden en te wachten totdat wij een resolutie hebben aangenomen inzake het verslag-Scheele.

Trakatellis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik ben het met u eens dat alle richtlijnen en verordeningen over GGO's deel zouden moeten uitmaken van een en hetzelfde raamwerk en elkaar niet zouden mogen tegenspreken. Ten tweede begrijp ik dat de Commissie er de voorkeur aan geeft dat de onvoorziene aanwezigheid van GGO's gemeten wordt aan de hand van kwantitatieve detectietechnieken. Daar heb ik helemaal geen moeite mee. In sommige gevallen veronachtzaamt u zelfs de 1-procentdrempel voor de onvoorziene aanwezigheid van GGO's eenvoudigweg - en daarin geef ik u gelijk - omdat de vergunning voor het in de handel brengen van een bepaald GGO onder het toepassingsgebied van een andere richtlijn valt, waarin rekening wordt gehouden met de gevolgen voor de menselijke gezondheid en het milieu. Als er geen risico bestaat voor de menselijke gezondheid en het milieu wordt er een vergunning afgegeven.
Daar waar het de richtlijnen inzake traceerbaarheid betreft, houdt u zich echter om de een of andere reden niet aan het beginsel van detecteerbaarheid dat u in alle andere gevallen wel hanteert. Deze houding zal onder meer ook voor problemen zorgen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. Als u van oordeel bent dat een aanwezigheid van 1 procent geen negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid en dergelijke, waarom pleit u dan niet voor opname van het beginsel van detecteerbaarheid in alle richtlijnen betreffende traceerbaarheid? De aanwezigheid van al dan niet voorziene GGO's moet immers hoe dan ook worden aangeduid.
U staat erop dat het beginsel van detecteerbaarheid niet in de richtlijnen over traceerbaarheid wordt opgenomen. U moet u echter houden aan wat u hier hebt gezegd, namelijk dat alle richtlijnen deel moeten uitmaken van een en hetzelfde raamwerk. Ik zou willen dat u even nader zou ingaan op het vraagstuk van de detecteerbaarheid, aangezien dat van wezenlijk belang is, ook op handelsgebied.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, met betrekking tot de vraag van de heer Graefe zu Baringdorf is het belangrijk te benadrukken dat wij het hebben over de onvoorziene aanwezigheid van GGO's die in de Europese Unie zijn toegestaan. Het gaat dus niet om de introductie van GGO's, maar om de definiëring van een nadere kwaliteitsnorm voor het op de markt brengen van conventioneel zaaigoed.
Het Parlement heeft in juni in eerste lezing het voorstel aangenomen voor een verordening betreffende de traceerbaarheid en etikettering van GGO's of genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders en is daarbij uitgegaan van een drempelwaarde van 0,5 procent. Ik ben het met de Commissie eens dat deze waarde te laag en in de praktijk niet realistisch is. Een tolerantiedrempel van 1 procent voor de onvoorziene aanwezigheid van GGO's in niet-GGO-producten is dat wel.
Bij vastlegging van de limieten op het onderhavige terrein van zaaigoed dient de Commissie de door het Europees Parlement en door de Raad voorgestelde drempelwaarden in de genoemde procedures te eerbiedigen. De drempelwaarden voor de onvoorziene aanwezigheid van GGO's in beide teksten dienen op elkaar afgestemd te zijn.
Daarnaast wil ik benadrukken dat ik met name de ongecontroleerde reproductie als een potentiële extra bron van GGO's in levensmiddelen en diervoeder beschouw. Het is niet verplicht reproductiezaden te onderzoeken op kwaliteit en de zaden worden dan ook niet gecontroleerd op GGO's. Dat moeten we wel beseffen.
In de strategie van de Commissie op het vlak van de biotechnologie wordt de coëxistentie van verschillende teeltvormen als belangrijke prioriteit aangemerkt. Coëxistentie is alleen mogelijk in combinatie met verantwoorde drempelwaarden, omdat het bijvoorbeeld technisch onmogelijk is de natuurlijke verspreiding van pollen uit te sluiten. Biologisch gezien is het onmogelijk contaminatie voor honderd procent te voorkomen en dat zal in de toekomst niet anders zijn. Drempelwaarden met betrekking tot het GGO-gehalte van producten zijn voor tal van gebieden gebruikelijk en noodzakelijk. Zo geldt voor de biologische landbouw een drempelwaarde van 5 procent. Dat betekent dat producten die als biologische producten worden aangemerkt niet meer dan 5 procent bepaalde niet-biologische bestanddelen mogen bevatten. Daar wil ik speciaal de Groenen kennis van laten nemen.
Een belangrijk criterium moet de praktische hanteerbaarheid van de wettelijke kadervoorwaarden zijn. Die voorwaarden moeten met name verenigbaar zijn met de WTO-regels en mogen niet ontaarden in nodeloze bureaucratie die een rem is op de ontwikkeling van de biotechnologie in Europa.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het staat buiten kijf dat de vragen en statistieken van onze collega's van de Groenen tendentieus en eenzijdig zijn. Mag ik de Commissie derhalve verzoeken te beamen dat volgens een opiniepeiling van de Eurobarometer 75 procent van de Europeanen voorstander is van basisonderzoek naar nieuwe technologieën die bijdragen aan de vooruitgang van de kennis? En is het niet waar dat volgens de verslagen van de Eurobarometer 48 procent van de Europeanen van oordeel is dat genetische modificatie nuttig of zeer nuttig is voor de voedselproductie en met name de voedingswaarde, de houdbaarheid en de smaak bevordert, ondanks de emotioneel geladen campagne van de Groenen om hen van het tegendeel te overtuigen?
Die campagnes zijn niet alleen emotioneel geladen, zij berusten ook op vervalste en misleidende informatie, die verspreid wordt om het verzet tegen de nieuwe technologie van genetische modificatie van gewassen - irrationeel verzet dat op de lange duur onhoudbaar is - kracht bij te zetten. Waren zij tenminste maar zo eerlijk om toe te geven dat er aan deze technologie ook bepaalde voordelen verbonden zijn.
Ik geloof dat de nadelen niet opwegen tegen de aantoonbare voordelen, om nog maar te zwijgen van het nog onverkende potentieel. Uiteraard houdt elk nieuw technologisch product of proces mogelijke risico's in. Wij tasten de grenzen van de kennis af, maar wij hebben de nodige veiligheidsmechanismen ingebouwd. Wij eisen dat er solide experimenten en proeven worden uitgevoerd, zowel in laboratoria als in de praktijk. De tegenstanders zijn echter afkerig van proeven. Het deert hun niet dat deze experimenten worden gehinderd of vernietigd. Durven zij de enorme milieuvoordelen van genetisch gemodificeerde gewassen te ontkennen? Deze gewassen drukken niet alleen de productiekosten; zij dragen tevens bij aan een vermindering van het energieverbruik, het gebruik van pesticiden en herbiciden en de uitstoot van koolstofdioxide. De tegenstanders blijven zich vastklampen aan de laatste strohalm, maar in Amerika en ook elders is gebleken dat het milieu met deze nieuwe technologie gebaat is.
In Europa kunnen wij ons misschien de luxe veroorloven om het belang van genetisch gemodificeerde gewassen voor de voedselproductie te ontkennen, maar hebben onze collega's van de Groenen geen oog voor de behoeften van hun medemensen in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara of in Oost-Azië, die vanuit zowel voedseltechnisch als sanitair oogpunt hun voordeel kunnen doen met deze gewassen, die mogelijk zelfs hun overlevingskansen zullen vergroten? Zijn zij zich bewust van de gevolgen die het verzet tegen deze enorme vooruitgang zal hebben voor ons wetenschappelijk draagvlak, voor onze onderzoekers, voor onze landbouwers en voor de werkgelegenheid in de landbouwsector? Voor duizenden arbeidsplaatsen in de voedselverwerkende industrie? Voor de prijs en de kwaliteit van onze voeding en voor de consumentenkeuze?
Laten wij niet vergeten dat de Europese consumenten het recht hebben om te kiezen welk voedsel zij kopen en eten. Wij moeten ons milieu uiteraard zo goed mogelijk beschermen, maar anderzijds zijn wij het ook aan onze kiezers verplicht om eerlijke en transparante informatie te verstrekken over de risico's en de voordelen van genetische modificatie. Er bestaat overeenstemming over het feit dat een product als biologisch mag worden geëtiketteerd als het voor 95 procent biologisch is, en dus voor 5 procent niet-biologisch. Waarom kiezen wij dan voor een vrijwel onhaalbaar doel inzake etikettering van niet genetisch gemodificeerde producten door onbereikbare zuiverheidsniveaus in te voeren? Zou ik te kwader trouw zijn, dan zou ik deze voorwaarde onderschrijven om er op die manier mede voor te zorgen dat niet genetisch gemodificeerde organismen zo zeldzaam worden dat niemand ze nog kan kopen. Dan zou iedereen ertoe verplicht worden terug te keren tot de realiteit, waar het risico op onvoorziene aanwezigheid van GGO's altijd aanwezig is.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Purvis, ik weet één ding heel zeker, en dat is dat deze hele GGO-kwestie me grijze haren bezorgt. Door Eurobarometer uitgevoerde enquêtes geven aan dat mensen zich zorgen maken over GGO's. We weten ook dat mensen vinden dat ze er niet genoeg over weten. Misschien bestaat er een verband tussen deze twee verschijnselen.
Ik wil mevrouw Breyer graag verzekeren dat we hiermee terdege rekening hebben gehouden, om er zo voor te zorgen dat we duidelijke wetgeving - een duidelijk kader - voor GGO's creëren. Dat geldt dan niet alleen voor de - mogelijke - voordelen, maar ook voor de risico's. Dat is de reden waarom we richtlijn 18/2001/EG hebben herzien. We willen een betere beoordeling van de risico's en betere informatie, zodat consumenten een weloverwogen keuze kunnen maken. En dat is ook de reden waarom we extra wetgeving hebben voorgesteld aangaande traceerbaarheid en etikettering. Het zou echter oneerlijk zijn als we zouden zeggen dat we, terwijl we zaden blijven importeren, toch totale zuiverheid kunnen garanderen, en dat GGO's nooit onvoorzien aanwezig zullen zijn.
We weten dat in de natuur uiteindelijk alles ontsnapt, bijvoorbeeld via kruisbestuiving. De grenzen sluiten is dus geen zinvolle oplossing. We moeten pragmatisch zijn en limieten vaststellen voor de omgang met natuurlijke verschijnselen. We moeten ons richten op de werkelijk bestaande toestand en goed kijken naar de producten die we importeren.
En dan kom ik terecht bij de vraag van de heer Trakatellis aangaande traceerbaarheid. De voorstellen betreffende traceerbaarheid en etikettering zijn net als die voor voeding voor mens en dier niet voor honderd procent gebaseerd op de detecteerbaarheid van GGO's. Mensen hebben het recht geïnformeerd te worden, zelfs als de GGO's niet kunnen worden gedetecteerd. De bestaande 'Novel-Food?-verordening zal door deze voorstellen vervangen worden. De reikwijdte van deze verordening zal worden vergroot teneinde consumenten de keuze te geven - en dus ook als de GGO's niet kunnen worden gedetecteerd. Nogmaals: de consument heeft recht op informatie.
Dan zal ik nu iets zeggen over twee andere kwesties die hier aan de orde zijn gesteld. Om te beginnen dit: als het om grenswaarden voor etikettering gaat, kan de Commissie alleen uitgaan van de bestaande wetgeving. Op dit moment geldt er voor voedingsmiddelen een grenswaarde van 1 procent. Die grenswaarde van 1 procent is vastgelegd in een verordening van de Raad, zoals die door Commissieverordening nr. 49/2000/EG is geamendeerd. Men is verplicht aan te geven dat in voedingsmiddelen GGO's zijn verwerkt, zodra die grenswaarde van 1 procent wordt overschreden. Zoals in de overwegingen van deze verordening wordt aangegeven, vertegenwoordigt die 1-procentlimiet een zinvol compromis. Het is een lage tolerantiewaarde, maar ze is ook praktisch hanteerbaar - er wordt rekening gehouden met de beperkingen van de productieketen. Alle factoren in de productieketen spelen mee. De grenswaarden voor zaden zijn gebaseerd op deze 1-procentlimiet. Je moet dus terugtellen om op die 1 procent uit te komen.
In een overweging bij de ontwerprichtlijn van de Commissie betreffende zaden wordt gesteld dat de grenswaarde voor zaden moet worden herzien als de grenswaarde voor voedingsmiddelen gewijzigd wordt.
Met betrekking tot het vraagstuk van de coëxistentie kan ik u vertellen dat het Institute for Prospective Technological Studies bezig is met een onderzoek onder de naam 'Scenario's voor coëxistentie van genetisch gemodificeerde, conventionele en biologische gewassen in de Europese landbouw?. Dat onderzoek wordt verricht in opdracht van het directoraat-generaal Landbouw en wordt gecoördineerd door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. De voornaamste bedoeling van dit onderzoek is vast te stellen wat de gevolgen zullen zijn op het vlak van coëxistentie als er binnen de Europese Unie meer genetisch gemodificeerde gewassen verbouwd gaan worden. Met dit onderzoek proberen we ook vast te stellen op welke wijze en in welke mate GGO-gewassen op bedrijfsniveau ongewild met niet gemodificeerde gewassen vermengd kunnen raken. Verder willen we vaststellen hoe landbouwmethoden kunnen worden aangepast om het risico op onvoorziene aanwezigheid van GGO's zodanig te beperken dat de grenswaarde niet bereikt wordt. Daarbij wordt ook een schatting gemaakt van de kosten die aan het overschakelen op zulke nieuwe methoden verbonden zullen zijn, evenals van de kosten van het toezicht en eventuele verzekeringssystemen. Dit onderzoek heeft inmiddels al aangetoond dat kruisbestuiving en coëxistentie moeten worden gezien in hun verhouding tot de landbouwproductie als geheel.
Met de resultaten van dit onderzoek moeten we heel voorzichtig omgaan. Er is slechts naar drie gewassen gekeken: koolzaad voor de productie van zaad, maïs voor diervoeder en aardappels voor menselijke consumptie. De resultaten zijn via modellen verkregen en ze zijn niet gevalideerd door echte gegevens. Dit onderzoek heeft dus enige voorlopige conclusies opgeleverd, maar die hypothetische resultaten zullen nog bevestigd moeten worden. Er zal hoe dan ook meer onderzoek moeten worden verricht.
De Commissie voert daarover nu een discussie en treedt op als coördinator van de verschillende directoraten-generaal. Deze discussie zal zeker voortgezet worden.
Dit is een heel gecompliceerd en gevoelig onderwerp, zowel in technisch als in juridisch en politiek opzicht. Zoals ik eerder al gezegd heb geven we eerlijk toe dat we niet overal een antwoord op hebben. Wat we wel kunnen doen - en we hebben dat voor andere technologieën ook al gedaan - is een juridisch kader opzetten, zowel voor de eventuele voordelen als voor de risico's. Dat is wat we hebben proberen te bereiken met de herziening van richtlijn 18/2001/EG betreffende traceerbaarheid en etikettering. Dat zal later gevolgen hebben voor de drempelwaarden bij de regeling voor zaden.
Ik dank u voor dit debat - we zullen het later zeker voortzetten.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris.

De Voorzitter.
Aan de orde is het debat over gevallen van schending van de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
B5-0546/2002 van de heer Sakellariou e.a., namens de PSE-Fractie, over het standpunt van de Raad Algemene Zaken inzake het Internationaal Strafhof;
B5-0549/2002 van de heer Wurtz e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over het Internationaal Strafhof;
B5-0553/2002 van de heer Oostlander, namens de PPE-DE-Fractie, over het Internationaal Strafhof;
B5-0557/2002 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over het Internationaal Strafhof;
B5-0561/2002 van de leden Frassoni en Wuori, namens de Verts/ALE-Fractie, over het Internationaal Strafhof.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, deze resolutie is bedoeld om de Raad van de Unie op te roepen te handelen in overeenstemming met de toezeggingen die zijn gedaan op het vlak van ratificatie en daadwerkelijke inwerkingstelling van het Internationaal Strafhof.
Wij moeten het Deense voorzitterschap nageven dat het geen inspanning heeft geschuwd om een eensluidend standpunt van de Unie te behouden. De Raad Algemene Zaken heeft echter een uiterst halfslachtige houding aangenomen met betrekking tot de mogelijkheid van bilaterale akkoorden. Dit komt door het offensief dat de huidige regering van de Verenigde Staten heeft ontketend om voor Amerikaanse staatsburgers algemene onschendbaarheid in de wacht te slepen, maar het is ook te wijten aan de inschikkelijkheid die sommige Europese landen in dit opzicht hebben getoond. Een van die landen is Italië, en dat betreur ik ten zeerste, niet alleen omdat het mijn eigen land is maar ook omdat het de eerste lidstaat is die het Verdrag van Rome heeft geratificeerd.
Wij willen er daarom op wijzen hoe verfoeilijk het is dat de Verenigde Staten zelfs hebben gedreigd met sancties tegen landen die het statuut van het Internationaal Strafhof hebben geratificeerd of daartoe aanstalten maken. Wij willen erop wijzen dat er geen enkel akkoord kan worden gesloten op basis waarvan personen die zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid en volkerenmoord vrijuit kunnen gaan. Het statuut van Rome staat geen enkele uitzondering toe in dit verband, en dus moet elk akkoord dat met dat doel wordt gesloten, beschouwd worden als zijnde onverenigbaar met het Verdrag van Rome. Dit geldt voor de vijftien lidstaten, maar ook voor de landen die tot de Unie zullen toetreden en de landen met wie de Unie betrekkingen onderhoudt. De Raad zou alles in het werk moeten stellen om een open dialoog met de Amerikaanse regering tot stand te brengen en wij zouden nog vóór de Europese Raad van Kopenhagen een verslag van de Raad moeten ontvangen waarin een duidelijk standpunt staat over de compatibiliteit van eventuele bilaterale akkoorden met het statuut van Rome.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het niet erkennen van het Internationaal Strafhof door de Verenigde Staten zegt veel over de trots van deze grootmacht, maar ook over het bespottelijke en hypocriete karakter van dit Hof. Het is bedoeld om invulling te geven aan het concept van een internationale en immanente rechtspraak die in staat is volkenmoord en misdaden tegen de menselijkheid te bestraffen en zelfs te voorkomen.
Maar als één internationaal strafhof een paar misdadigers berecht die grotendeels verantwoordelijk zijn voor de massamoorden in voormalig Joegoslavië, en een ander hof hetzelfde doet voor de volkenmoord in Rwanda, hoe durven we dan te beweren dat allen die zich schuldig hebben gemaakt aan misdrijven die minstens even ernstig zijn ook zullen worden vervolgd? Hoe groot is de kans dat de politiek verantwoordelijken en de economische profiteurs van de voormalige Belgische koloniale mogendheid die Tutsi´s en Hutu´s willens en wetens tegen elkaar hebben opgezet, zullen worden vervolgd? Zullen de Franse leiders worden vervolgd wier troepen in Rwanda aanwezig waren en lijdzaam hebben toegezien hoe de door de zittende regering ontketende massamoorden zich voltrokken, voorzover ze er al niet aan hebben bijgedragen door middel van wapenleveranties?
Zal Groot-Brittannië worden vervolgd voor zijn rol in de politieke stoelendans die de etnische zuiveringen in Sierra Leone zozeer in de hand heeft gewerkt? Hoe groot is de kans dat George Bush, die openlijk voorbereidingen treft om tienduizenden Iraakse burgers te bombarderen, met als excuus dat hij hun dictator wil straffen, door het Strafhof zal worden vervolgd wegens misdaden tegen de menselijkheid? Hoe groot is de kans dat industriële concerns worden vervolgd, die in het kielzog van oorlogszuchtige politici forse winsten halen uit de productie en de verkoop van massavernietigingswapens?
Mijns inziens zal het Internationaal Strafhof slechts een vleugje hypocrisie toevoegen aan een imperialistische wereld waarin alleen het recht van de sterkste geldt.

Andreasen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, wij moeten de integriteit van het Statuut van Rome behouden en een actieve bijdrage leveren om het Internationaal Strafhof zo spoedig mogelijk van start te laten gaan. Het is dan ook onacceptabel dat de Amerikaanse regering het Hof ondermijnt door haar pogingen bilaterale overeenkomsten met EU-landen of kandidaat-lidstaten te sluiten.
Het stemt mij tevreden dat het Deense voorzitterschap zich heeft ingespannen om een gemeenschappelijk EU-standpunt te behouden. Het spijt mij dat dat niet is gelukt. De Raad is in tal van opzichten gezwicht voor de Amerikaanse druk en namens de liberale fractie verzoek ik de nationale parlementen in de EU en de kandidaat-lidstaten goed in de gaten te houden wat hun regeringen doen, zodat het Statuut van Rome niet wordt uitgehold.
De Verenigde Staten hebben, zoals bekend, het Statuut ondertekend, maar ze hebben hun ondertekening herroepen. Ik hoop dat de Raad opnieuw de dialoog met de Amerikaanse regering over de erkenning van het Internationaal Strafhof zal aangaan, waarvan het statuut nu door alle lidstaten en de meeste kandidaat-lidstaten is geratificeerd.
De EU en de VS delen dezelfde elementaire waarden. Beide partijen belijden vrijheid en democratie, het verdedigen van de mensenrechten en de principes van de rechtsstaat. Derhalve zou de VS, die een bijzonder positieve bijdrage aan het Hof en het functioneren daarvan zal kunnen leveren, aan het Statuut van Rome moeten deelnemen. Sinds 1998 heeft de EU getracht aan de Amerikaanse zorgen inzake bepaalde bepalingen in het Statuut tegemoet te komen, maar deze pogingen zijn tot dusverre helaas vergeefs gebleken.
Bovendien valt het te betreuren dat de Verenigde Staten op dit moment niet van zins zijn aan het Statuut deel te nemen dat ze, zoals gezegd, tijdens de regering-Clinton feitelijk ondertekend hebben. Het besluit van de VS is onjuist en het Amerikaanse optreden is voor ons allemaal betreurenswaardig. We moeten hopen dat de VS ertoe aangezet kunnen worden een positiever standpunt in te nemen als het Hof in de praktijk heeft kunnen laten zien dat het in overeenstemming met de hoogste normen van rechtszekerheid functioneert en dat het misbruik voor politieke doeleinden niet zal toestaan.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in het debat over het Internationaal Strafhof liggen de standpunten wel erg ver uiteen. Aan het ene uiteinde bevindt zich het betoog van mevrouw Cauquil. Mevrouw Cauquil, ik moet u eerlijk bekennen dat wij geen behoefte hebben aan een internationaal revolutionair tribunaal. Als we ons gaan bedienen van stellingen zoals u die poneert, is het zeker dat het idee van een strafhof op niets uitloopt. Anderzijds mag het Strafhof - op dat punt ben ik het helemaal met u eens - geen marionettenrechtbank van de grootmachten worden. Ik betreur het zeer dat in de VS, China, Rusland en andere landen krachten aan invloed winnen die van het Strafhof een marionettenrechtbank willen maken als het niet lukt om de komst ervan tegen te houden.
Wij, als Europese Unie, bewandelen de duidelijke paden van het recht, die naar mijn opvatting geworteld zijn in een goede en wezenlijke traditie. Hier in Straatsburg is vijftig jaar geleden de Raad van Europa als mensenrechtengemeenschap opgericht. Hier in Straatsburg is het Europees Verdrag voor de rechten van de mens afgekondigd en het Europees Hof voor de rechten van de mens ingesteld. Hier in Straatsburg zetelt al vijftig jaar het Europees Parlement als stem van de volkeren, als stem van de Europese rechtsgemeenschap. Omdat wij willen dat deze rechtsgemeenschap zich over het gehele continent verspreidt hebben wij aan de top van het historische uitbreidingsproces, dat nu afstevent op zijn bekroning, welbewust de notie van de criteria van Kopenhagen geplaatst - democratie en rechtsstatelijkheid.
Dat is de consequentie van onze geschiedenis, die helaas maar al te vaak bestaan heeft uit perioden waarin volkerenmoord en misdaden tegen de menselijkheid werden bedreven, waarin mensen werden verdreven en waarin minderheden van hun rechten werden beroofd en onderdrukt werden. Wij hebben het recht niet om, wat wij soms doen, tegenover de rest van de wereld een belerend vingertje op te steken als het wezen van onze rechtsgemeenschap niet serieus genomen wordt door onszelf. Dat betekent dat wij als rechtsgemeenschap niet naar binnen gekeerd mogen zijn, maar wereldwijd als sterke partner van anderen op moeten komen voor het bevorderen van een internationale gemeenschap van recht. De bakermat van ons oprichtingsverdrag en het Internationaal Strafhof is Rome, een stad die op bijzondere wijze met het begrip recht is verbonden. Het Statuut van Rome waarop het Strafhof berust mag noch uitgehold, noch afgezwakt, noch ondergraven worden. Als wij willen voorkomen dat processen die gevoerd moeten worden wegens regelmatig de kop opstekende genocide en misdaden tegen de menselijkheid in een kwaad daglicht worden gesteld doordat ze, hoe onterecht ook, betiteld worden als exclusivistische of overwinnaarsrechtspraak, moet er een permanent strafhof worden opgericht dat voor iedereen in gelijke mate geldt, of het nu gaat om grote of kleine landen en ongeacht de nationaliteit van de dader of misdadiger.
Daarom willen wij onverkort vasthouden aan dit Statuut. Wij hekelen de Raad van de Europese Unie, die hier tekortschiet in helderheid en waardigheid, die probeert zich met vervelende trucs uit de problemen te manoeuvreren en die steeds weer opnieuw voor de grootmachten door de knieën gaat. Als dit Europa zichzelf serieus wil nemen, moet het krachtig voor het Strafhof opkomen en moet het de Verenigde Staten duidelijk maken dat wij weliswaar bondgenoten zijn, maar dat een bondgenoot in de vrije wereld verplicht is het recht ook serieus te nemen als het even niet uitkomt.
Het antwoord op 11 september mag niet bestaan uit meer unilateralisme; het moet bestaan uit een versterking van de wereldwijde rechtsgemeenschap. Daarom eisen wij dat het Statuut van Rome zo spoedig mogelijk en zonder mitsen en maren wordt geratificeerd.
Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de laatste keer dat we hierover gesproken hebben was toen de fungerend voorzitter mij in antwoord op mijn vraag verzekerde dat overeenkomsten krachtens artikel 98, lid 2, verenigbaar zijn met het Statuut van Rome. Sterker nog: het Statuut bevat bepalingen waarin wordt vooruitgelopen op dergelijke overeenkomsten. Ik ben daarom ietwat verrast door de negatieve tekst van de resolutie die we nu behandelen en een aantal van de opmerkingen die tijdens dit debat zijn gemaakt. De Raad Algemene Zaken heeft immers goed werk geleverd - Europa heeft overeenstemming bereikt.
Dit was een goed voorbeeld van de wijze waarop het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid de lidstaten dichter bij elkaar kan brengen, terwijl we bovendien de integriteit van het Internationaal Strafhof hebben weten te behouden. We moeten dus heel tevreden zijn met deze overeenkomst, zeker omdat we nu de algemene beginselen hebben vastgelegd die voor alle overeenkomsten die we nu aangaan moeten gelden. Daaronder valt ook het principe dat door een aantal collega's is genoemd, namelijk dat geen overeenkomst kan worden getekend als dat betekent dat bepaalde mensen immuniteit genieten. We sluiten zulke overeenkomsten expliciet uit.
We moeten de werkelijkheid onder ogen zien: we moeten voorzichtig proberen de Amerikanen aan onze zijde te krijgen. Dit is geen heksenjacht tegen de Amerikaanse strijdkrachten. Waar het om gaat is dat alle aspecten van de internationale politiek onder het internationaal recht komen te vallen.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van dit interessante, zij het vrij korte debat, zou ik namens de Commissie graag willen bevestigen dat de Europese Unie zich - zoals reeds gezegd - zal blijven inspannen voor het Internationaal Strafhof. Wij vinden dit Strafhof een uiterst belangrijke ontwikkeling binnen het streven naar internationale rechtsbescherming en het garanderen van de mensenrechten. De principes van het Statuut van Rome en die welke aan het Strafhof ten grondslag liggen zijn uiteraard verenigbaar met de principes en doelstellingen van de Europese Unie.
Zoals de heer Titley al heeft aangegeven is het onderwerp van ons streven vastgelegd in de gemeenschappelijke standpunten aangaande het Internationaal Strafhof die we in juni 2001 hebben aangenomen en in juni 2002 hebben herzien. Het blijkt ook uit het actieplan voor het Internationaal Strafhof dat we in mei van dit jaar hebben goedgekeurd en de conclusies en richtsnoeren die de Raad op 20 september heeft aangenomen. Al deze beslissingen geven duidelijk aan dat de Europese Unie het Statuut van Rome en een doeltreffend Internationaal Strafhof blijft steunen.
De Europese Unie probeert daarom te bereiken dat zo veel mogelijk partijen het Statuut van Rome ondertekenen, ratificeren en implementeren. Daarom is in het kader van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten van de Commissie tussen 1995 en 2001 bijna 7 miljoen euro vrijgemaakt voor projecten op dit gebied, waar ook ter wereld. Voor de periode 2002-2003 is 6 miljoen euro opzij gezet.
We proberen alle staten die dat nog niet gedaan hebben te bewegen het Statuut van Rome zo spoedig mogelijk te ondertekenen en te ratificeren en vervolgens de daarmee samenhangende wetgeving uit te vaardigen. Bovendien moedigen we alle staten aan een antwoord te formuleren op het Amerikaanse verzoek tot immuniteitsovereenkomsten dat verenigbaar is met het Statuut van Rome.
De richtsnoeren en conclusies die de Raad op 30 september aangenomen heeft geven aan op welke wijze die antwoorden geformuleerd kunnen worden, zodat de integriteit van het Internationaal Strafhof behouden blijft. Dat is van fundamenteel belang.
De Europese Unie vindt dat alle staten die het Statuut van Rome geratificeerd hebben betrokken moeten worden bij de verkiezing en benoeming van de hoofdaanklager en de rechters van het Internationaal Strafhof. Dat moet geschieden overeenkomstig de criteria en procedures die in het Statuut van Rome en de resolutie van de eerste vergadering van staten-partijen zijn vastgelegd.
Ik dank u dat u mij deze gelegenheid heeft willen geven om het standpunt van de Commissie en van de Europese Unie uiteen te zetten.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou het Bureau overeenkomstig artikel 142 willen vragen hoe het mogelijk is dat hier op grond van artikel 50 van ons Reglement een debat wordt geopend over de mensenrechtendialoog met Iran. Wat heeft dit te maken met dringende kwesties op het gebied van de schending van de mensenrechten? Dit punt heeft niets uit te staan met de bepalingen van artikel 50, lid 1. Het door de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten ingediende verzoek betreffende de steniging van vrouwen, een in Iran veel gebezigde praktijk waaraan zelfs meisjes van negen jaar worden blootgesteld, beantwoordde wel aan de vereisten. Dat gaat werkelijk boven mijn pet, mijnheer de Voorzitter.
Ik heb nog een andere vraag voor het Bureau: als wij het hier gaan hebben over de mensenrechtendialoog tussen Iran en de Europese Unie, verzoek ik het Bureau de juiste betekenis en draagwijdte van dit debat toe te lichten, want afgaande op datgene wat wij op Internet over de dialoog kunnen lezen, zijn de Iraanse autoriteiten van oordeel dat de islam in Europa wordt vervolgd, met name in het Verenigd Koninkrijk. Dat staat daar zwart op wit. Ik zou het op prijs stellen als u deze kwestie nader zou toelichten.

De Voorzitter.
Mijnheer Casaca, ik wil u erop wijzen dat de Conferentie van voorzitters de agenda opstelt; die wordt vervolgens goedgekeurd door het Parlement, en dan, alleen dan, hebben de afgevaardigden de mogelijkheid hun bezwaren te uiten. Ik vrees dat u te lang heeft gewacht met uw bezwaren. Ik wil u verzoeken deze de volgende keer eerder naar voren te brengen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt onmiddellijk na de debatten om 17.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
B5-0548/2002 van de heer Ford e.a., namens de PSE-Fractie, over dood door steniging;
B5-0551/2002 van mevrouw Frahm e.a., namens de GUE/NGL-Fractie, over de mensenrechtendialoog met Iran;
B5-0552/2002 van de heer Belder, namens de EDD-Fractie, over de mensenrechtendialoog met Iran;
B5-0554/2002 van de leden Maij-Weggen en Gahler, namens de PPE-DE-Fractie, over de mensenrechtendialoog met Iran;
B5-0556/2002 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over Iran;
B5-0559/2002 van mevrouw Boumediene-Thiery e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over de terdoodbrenging door steniging in Iran.
Voordat ik het woord geef aan de indieners van de ontwerpresoluties, wil ik u erop wijzen, dames en heren, dat wij flink achterlopen op het schema. Als u wilt dat de afgevaardigden hun stem kunnen uitbrengen naar aanleiding van uw ongetwijfeld sprankelende voordrachten, dring ik er bij u op aan om u strikt aan uw spreektijd te houden.

Ford (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal in het debat over deze resolutie die door vijf fracties is ingediend namens de socialistische fractie spreken. Met deze resolutie maken wij duidelijk dat wij ons verzetten tegen de executies van vrouwen - en soms ook mannen - door middel van steniging: een wrede en barbaarse praktijk. We geven verder aan dat we ons ernstige zorgen maken over het feit dat er in Iran de laatste twee jaar steeds meer doodvonnissen worden uitgevoerd.
In 2000 zijn 75 mensen terechtgesteld, in 2001 waren dat er 139. Dit jaar zijn tot nu toe 250 mensen terechtgesteld. We weten dat de Iraanse ambassadeur bij de EU in een brief van 23 oktober heeft verzekerd dat er de laatste maanden geen mensen zijn gestenigd en dat de bevoegde autoriteiten richtlijnen hebben uitgevaardigd waarin wordt aangegeven dat dit soort terechtstellingen niet langer mag plaatsvinden, en die richtlijnen zouden ook opgevolgd worden. Dat heeft ons echter niet helemaal kunnen overtuigen - er worden nog steeds doodvonnissen geveld met terechtstelling door steniging en we zien dat de doodstraf in algemene zin vaker wordt opgelegd.
Het Europees Parlement en de EU zijn principieel tegen de doodstraf, waar ook ter wereld - of die nu wordt opgelegd in de Verenigde Staten, China, Japan of elders. Dat geldt dus ook voor Iran. We erkennen echter wel dat bepaalde sectoren binnen de Iraanse maatschappij proberen vooruit te komen. Er zijn vooruitstrevende krachten die een minder wrede variant van een islamitische maatschappij nastreven, en deze groeperingen worden steeds talrijker.
Deze resolutie vormt geen bedreiging voor de onderhandelingen tussen de EU en Iran aangaande toekomstige handels- en samenwerkingsovereenkomsten. Die overeenkomsten zullen echter wel een clausule over de mensenrechten bevatten. Het Europees Parlement zal deze overeenkomsten moeten goedkeuren: we zullen de ontwikkelingen dus nauwlettend blijven volgen.

Markov (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ten eerste heeft de Iranese regering sinds januari 2002 meer dan 250 mensen laten executeren, waarvan alleen al 27 sinds 30 september van dit jaar - de dag waarop onderhandelingen werden gevoerd tussen de EU en Iran. Ten tweede zit er in de regering een vrouw, adviseur van president Khatami, die verklaard heeft steniging een legitieme en verdedigbare straf te vinden ter bescherming van het gezin. Ten derde veroordeelt het regime mensenrechtenactivisten, zoals de heer Nasser Zarafshan, tot jarenlange gevangenisstraffen. Een regering van dat kaliber verdient het predikaat "inhumaan bewind" en moet ten scherpste veroordeeld worden.
Natuurlijk onderschrijf ik de noodzaak van een dialoog tussen de Europese Unie en Iran, maar ik heb absoluut geen begrip voor het voornemen op 29 oktober onderhandelingen te openen die moeten leiden tot een samenwerkings- en handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en Iran. Het Europees Parlement heeft er herhaaldelijk op aangedrongen samenwerkingsovereenkomsten of financiële steunverlening stop te zetten of op te schorten bij schendingen van de mensenrechten. Dus vanwaar deze dubbele moraal?
De Raad heeft op 22 oktober, twee dagen geleden dus, besloten op de volgende zitting van de VN-Commissie voor de mensenrechten geen resolutie in te dienen over de mensenrechten in Iran. Ik vind dat volkomen onaanvaardbaar. Wordt de Iranese regering soms ontzien omdat een resolutie even niet past in het Iran-beleid? Wij van de Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links steunen de gezamenlijke ontwerpresolutie, al is het niet de resolutie geworden die wij zouden willen maar een gemengde resolutie die mensenrechten en samenwerking van de Europese Unie met Irak behelst. Om bovengenoemde redenen zijn wij het echter niet eens met bepaalde onderdelen van de punten 4 en 5 en daarom hebben wij verzocht om een stemming in onderdelen.
Ik zou echt bijzonder verheugd zijn als de hoop die uit deze gezamenlijke ontwerpresolutie spreekt realiteit zou worden, waarmee ik bedoel dat er een einde komt aan de schendingen van de mensenrechten in Iran, wat reden zou zijn voor enig optimisme. De huidige ontwikkelingen ontnemen mij echter alle vertrouwen daarin. Daarom moeten wij in ieder geval in het Parlement onze stem laten horen.
Belder (EDD).
 Voorzitter, allereerst een puntje van parlementaire zelfkritiek. De voorliggende ontwerpresolutie schiet voor zover ik dat kan overzien in redactioneel opzicht op één punt tekort. De vier tot steniging veroordeelde Iraanse vrouwen worden niet precies met voor- en achternamen genoemd. Zie het eind van paragraaf 3. Van de vier gehanteerde namen slaan er bijvoorbeeld zeker twee op algemeen gebruikte voornamen. Kortom ter wille van de zaak van deze veroordeelde vrouwen stel ik een correctie van de tekst voor.
Mijnheer de Voorzitter, de dialoog met de Islamitische Republiek Iran over mensenrechten is, om in beeldspraak te spreken, een wel zeer steil en zeer moeilijk begaanbaar pad. Vanuit Europees perspectief dienen we ons te hoeden dat pad zelf te blokkeren. Elke uitgestoken Iraanse hand is dus welkom. Heel welkom en bijzonder nuttig is het gebaar dat de Iraanse bewindsman van Buitenlandse Zaken, minister Kharrazi, op 20 juli tegenover een bezoekende ad-hocdelegatie van dit Parlement maakte om rechtstreekse contacten tot stand te brengen tussen vertegenwoordigers van het Iraanse rechtssysteem en juristen van EU-zijde. Graag zou ik zien dat Raad en Commissie dit aanbod zo spoedig mogelijk met beide handen aangrijpen. Zo immers kunnen de door de voorliggende ontwerpresoluties terecht gewraakte Iraanse vonnissen op het juiste en beslissende niveau worden behandeld. Zulke contacten zouden eveneens kunnen worden aangegrepen om op grond van de sharia de gruwelijke strafmaat van steniging tegen te gaan. Want laat daar van Europese zijde geen misverstand tegenover de Iraniërs over bestaan. Met het stenigen van medemensen waar ook ter wereld kunnen en willen wij niet leven.

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor Iran ondersteun ik de gezamenlijke ontwerpresolutie die in overleg tussen de fracties tot stand is gekomen. De dialoog met Iran is belangrijk. Als Parlement leggen wij echter vooral de nadruk op de mensenrechtendialoog. Als afgevaardigden zijn wij vrij van diplomatiek gesteggel als het gaat om de eis dat universeel geldende beginselen van deze aard moeten worden nageleefd. Daarom maken wij elk land dat de doodstraf nog kent op niet mis te verstane wijze duidelijk dat wij daar op tegen zijn.
Over de stijging van het aantal uitgevoerde doodstraffen ten opzichte van de jaren ervoor wil ik hier mijn oordeel duidelijk tot uitdrukking brengen. De conservatieve krachten binnen de formele en informele structuren laten doodstraffen of lichaamsstraffen in het openbaar uitvoeren om de bevolking en de liberale krachten in het parlement en in andere instellingen in de samenleving te intimideren. Dat heeft allemaal niets te maken met de islam of de koran. Om tegenwicht te bieden aan de stijgende druk van binnenuit neemt de repressie toe.
Reden te meer om ondanks alle kritiek uit te gaan van de bewijsbare feiten en elke bewering, uit welke hoek dan ook, te controleren. Daarom ben ik erop tegen de resolutie te overladen met beweringen die wij uiteindelijk niet kunnen staven. Daarmee zouden wij onze geloofwaardigheid ondermijnen.
Er zijn veroordelingen tot steniging uitgesproken waarvan de voltrekking in twee gevallen, in de eerste helft van 2001, is bewezen. Met betrekking tot 25 september 2002 hebben wij geen bewijs. Wij maken daarom gebruik van de bereidheid van Iran om, zonder voorwaarden vooraf, alle kwesties inzake de mensenrechten, inclusief individuele gevallen, te bespreken, zoals door dit land bij de besprekingen met de Human Rights Exploratory Experts mission EU-Iran begin deze maand is toegezegd.
Ik ben echter bang dat de Raad niet zo handig heeft geopereerd door nu al officieel af te zien van het indienen bij de Verenigde Naties van de gebruikelijke jaarlijkse resolutie over de mensenrechten in Iran. Dat valt het voorzitterschap niet aan te rekenen, maar wel de usual suspects die zich gestoord voelen in hun zaken.
Wij zeggen dat er meer dan voldoende bereidheid is tot een dialoog. Laten wij die uitgebreid voeren en als we verbeteringen constateren kunnen wij op een gegeven ogenblik besluiten af te zien van het indienen van nieuwe resoluties. Concessies vooraf mogen niet ten koste gaan van de mensenrechten. In het licht van deze situatie doen wij er goed aan de betreffende structuren in Iran - en mijns inziens ook de Raad en de Commissie - er nog eens aan te herinneren dat een onderhandeld akkoord pas tot stand komt als dit Parlement zijn goedkeuring eraan gehecht heeft, en de aspecten waaraan wij bijzonder hechten heb ik zojuist aangestipt.

Van den Bos (ELDR).
De huidige modernisering van Iran betekent nog geen verbetering van de mensenrechtensituatie. Er worden nog steeds gruwelijke straffen toegepast. De achterlijke middeleeuwse steniging maakt nog deel uit van het strafrecht. Mensen worden publiekelijk opgehangen, handen worden afgehakt voor geringe vergrijpen en er worden zelfs zonder verdoving ogen uitgestoken. Vooral vrouwen zijn het slachtoffer van de onmenselijke rechtspleging. Als Iran het serieus meent met zijn wil tot opening naar het Westen, als Iran het serieus meent met een dialoog met de Europese Unie dan moet het bovenal het schenden van de mensenrechten stoppen. De sharia in zijn extreme vorm betekent een onoverkomelijk obstakel voor normalisering van de betrekkingen. Er kan geen sprake zijn van een handels- en samenwerkingsovereenkomst met Europa zolang de mensenrechtensituatie niet in orde is. De onderhandelaars namens de Europese Unie moeten dit van begin af aan zeer duidelijk maken. Is commissaris Kinnock het dit met mij eens?
Wij kunnen natuurlijk niet afzien van een afkeuringsresolutie in de VN als Iran doorgaat op de heilloze weg van aantasting van universele beginselen. Het gaat hier niet om een succesvolle dialoog over mensenrechten met de EU zoals gesuggereerd wordt maar om een succesvolle afschaffing van barbaarse methoden. De Europese Unie mag Iran niet isoleren. Het is van groot belang dat de reformisten worden gesteund in hun strijd voor een democratisch en humaner Iran. De jonge generatie wil verandering en biedt hoop. De Iraanse authoriteiten weten hier helaas geen raad mee. Er is echter geen alternatief voor openheid en democratisering. Het licht van de modernisering kan alleen schijnen als er een einde wordt gemaakt aan de barbaarse methoden uit het donkere verleden.

Maes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wat mijnheer Van den Bos zegt staat helaas niet in alle klaarheid in deze gezamenlijke ontwerpresolutie en daarom hebben wij die ook niet ondertekend. Zolang Khatami's adviser on women affairs vindt dat steniging een ondersteuning is van de familie, vinden we dit eigenlijk gruwelijk, gruwelijk!
Sinds onze resolutie van 13 december 2001 werden in Iran 250 mensen geëxecuteerd en het vorige jaar 75. Van vooruitgang gesproken! Het ziet er niet naar uit dat de situatie van de mensenrechten verbetert. Ik vind dan ook dat de ontwerpresolutie die ons ter stemming wordt voorgelegd onvoldoende duidelijk is. Niettegenstaande het bezoek van een Europese delegatie in verband met de mensenrechten werden op 30 september vijf publieke terechtstellingen uitgevoerd. Wij veroordelen het dan ook dat de Europese Raad besloot geen resolutie over de mensenrechten in Iran in te dienen voor de volgende zitting van de Commissie voor de mensenrechten in Genève. We willen klaar en duidelijk stellen dat er voor de volgende zitting wél een dergelijke resolutie moet worden ingediend. Wij willen in alle duidelijkheid zeggen dat het Europees Parlement niet kan aanvaarden dat er sprake zou zijn van samenwerkingsovereenkomsten indien er geen reële verbetering komt in de situatie van de mensenrechten in Iran en daarom hebben we niet ondertekend.
Tannock (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, Iran is een groot en belangrijk land met een eeuwenoude culturele en wijsgerige traditie die teruggaat tot de voor-Islamitische Zoroatrische periode. Dit is ook een land waarmee het Westen de afgelopen jaren problematische betrekkingen onderhoudt. Iran verwerpt de westerse materialistische waarden en is daarom geradicaliseerd geraakt. Het steunt radicale islamitische groeperingen, zoals de Hezbollah. De complexiteit van de situatie wordt nog eens vergroot door het feit dat het conflict met het Westen verstrengeld is geraakt met spanningen binnen Iran zelf. De afgelopen jaren is men in Iran tot het inzicht gekomen dat deze isolatie de belangen van het land schade berokkende en nergens toe leidde. Als gevolg daarvan is er een dooi opgetreden in de betrekkingen. De EU moet dat toejuichen.
Hoe de betrekkingen zich zullen ontwikkelen hangt af van de vraag of er vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de mensenrechten, illegale immigratie, de ontwikkeling van massale vernietigingswapens - ik denk dan in de eerste plaats aan het Iraanse kernwapenprogramma -, drugs, het Midden-Oosten, Afghanistan en de strijd tegen het terrorisme.
Iran heeft zelf een ernstig drugprobleem, en de autoriteiten verdienen lof voor hun pogingen drugshandel tegen te gaan en voor hun bereidheid tot samenwerking. Iran heeft de verleiding om Afghanistan te destabiliseren weten te weerstaan en aangegeven dat het niets zal ondernemen om Irak te destabiliseren als Sadam Hoessein daar verdreven wordt. Iran heeft belang bij stabiliteit in de regio, en de Iraanse leiders hebben dat begrepen.
Wat het Midden-Oosten betreft: Iran volgt nu net als Saoedi-Arabië het beginsel van 'land-voor-vrede? - als dat is wat de Palestijnen willen. Dat zijn allemaal belangrijke ontwikkelingen en we moeten die toejuichen. Iran moet begrijpen dat Europa een vriendschappelijke hand toesteekt en dat het mogelijk is dat we naast elkaar leven zonder dat Iran zijn identiteit verliest. Niemand zegt dat het land zich niet mag verzetten tegen de meest kwalijke aspecten van de westerse beschaving. De Europese Unie moet zich echter niet blind staren op de doodstrafkwestie. Indien correct toegepast wordt de doodstraf in het internationaal recht nog steeds aanvaard. De doodstraf wordt in 's werelds grootste democratieën - de Verenigde Staten, Japan, India - toegepast, en ook in mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, zijn tientallen miljoenen voorstanders van de doodstraf te vinden.
Wat de Iraanse leiders wel goed moeten begrijpen is dat doodstrafvoltrekking door steniging, een middeleeuwse en barbaarse sharia-straf, ons allemaal met afgrijzen vervult. Ik roep de Iraanse leiders op hierover goed na te denken en oplossingen te zoeken die aansluiten bij de waardigheid en geschiedenis van dit land.

Paciotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het valt helaas niet te ontkennen dat het aantal executies in Iran in het afgelopen jaar enorm is toegenomen. De praktijk van steniging van mannen, maar vooral van vrouwen, blijft niet alleen van kracht maar wordt ook om de haverklap toegepast, zoals blijkt uit de talloze vonnissen die reeds zijn uitgesproken en op uitvoering wachten. Wij weten dat in de komende maanden weer vier vrouwen zullen worden gestenigd, in het kader van een wetgeving die vrouwen gevangen houdt in een systeem van onderdrukking en discriminatie.
De verslechtering van de situatie in Iran op het vlak van eerbiediging van de grondrechten is door verschillende organisaties gemeld, maar ook een resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties maakt er gewag van, evenals het laatste rapport dat is opgesteld door de speciale vertegenwoordiger voor Iran van de Commissie mensenrechten van de Verenigde Naties.
Nu is tijdens de verkenningsmissie van de Unie in het kader van de dialoog tussen de Europese Unie en Iran weliswaar geconstateerd dat de Iraanse regering bereid is te spreken over kwesties die verband houden met mensenrechten, ook specifieke gevallen, maar het land heeft nooit de daad bij het woord gevoegd. De situatie lijkt zelfs nog te verslechteren. De signalen van bereidwilligheid die van de Iraanse regering komen moeten weliswaar verwelkomd worden, maar anderzijds moet ook geconstateerd worden dat het toenemend aantal executies en het voortduren van praktijken als steniging negatieve signalen vormen die de Unie in het licht van haar eigen Handvest van de grondrechten en de internationale verdragen niet kan aanvaarden. De Unie moet er dus in alle fasen van de huidige dialoog op wijzen dat Iran de grondrechten dient te garanderen, met name de rechten van de vrouw, en zij dient erop te hameren dat de doodstraf, steniging en iedere andere onmenselijke of mensonterende behandeling afgeschaft moeten worden.

Malmström (ELDR).
Velen, niet alleen in Europa, maar in de hele wereld, stelden vertrouwen in president Khatami. Dat gold uiteraard vooral voor het Iraanse volk. Wij hoopten allen dat hij Iran een democratischer, opener en toleranter weg zou doen inslaan. Helaas zijn wij allen keer op keer teleurgesteld. De laatste verslagen zijn beangstigend. Journalisten, intellectuelen en critici van het regime verdwijnen, worden gemarteld, gevangen gezet en in schijnprocessen berecht. De doodstraf wordt frequent toegepast. In dit opzicht heeft Iran een van de misdadigste regimes ter wereld.
De laatste verslagen over vrouwen die door steniging ter dood gebracht zijn volgens oude sharia-wetten zijn ronduit huiveringwekkend. Dat dit nog voorkomt in het jaar 2002 is volstrekt onaanvaardbaar. Een hele wereld wendt zich vol afschuw tot Iran.
De EU en Iran hebben bepaalde voorzichtige betrekkingen, en dat is een goede zaak. Willen die betrekkingen echter werkelijk zinvol zijn, dan moet het vraagstuk van de mensenrechten altijd boven aan de agenda staan. Ik wil er ook nog aan herinneren dat het Parlement het recht van veto heeft bij het goedkeuren van eventuele overeenkomsten, en dat recht zullen wij gebruiken als de situatie niet verbetert.

Cauquil (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook wij protesteren tegen de vonnissen die worden uitgesproken tegen talloze Iraanse vrouwen, tegen de weerzinwekkende straf van dood door steniging en tegen de dubbele onderdrukking van vrouwen door de dictatuur van de mullah´s.
Wij zullen een stem uitbrengen voor de ontwerpresolutie die is ingediend in de hoop daarmee druk uit te oefenen op de leiders van dit land en hen ertoe te bewegen een eind te maken aan deze barbaarse praktijken. Maar van barbaarsheid tegenover vrouwen is niet enkel in de dictatuur van de mullah´s sprake. Dit soort praktijken wordt ook veelvuldig toegepast door talloze regimes die door de grote mogendheden als bondgenoten worden beschouwd en die door deze mogendheden op doeltreffende wijze onder druk kunnen worden gezet, te beginnen met Saoedi-Arabië en enkele van de olieproducerende emiraten in de regio.
Ik protesteer tevens tegen de barbaarsheid van de doodstraf en tegen het obscurantisme, niet alleen wanneer dat wordt toegepast in het kader van primitieve religies, maar ook wanneer de leiders van de grootste mogendheid ter wereld zich daaraan schuldig maken, een supermacht die het lef heeft zich op te werpen als beschermer van de beschaving
Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het is juist dat president Khatami verwachtingen heeft gewekt inzake de situatie van de mensenrechten in Iran. Maar die verwachtingen heeft hij zelf al lang weer de grond in geboord. Nu toont hij zijn goede wil, met het oog op de handelsovereenkomst met de EU. Maar we zitten niet om goede wil verlegen, we willen resultaten zien. Ik ben het eens met al mijn collega's die gezegd hebben dat het sluiten van een handelsovereenkomst met Iran onmogelijk is. Het zou compleet schizofreen zijn om enerzijds te zeggen dat we een bijzonder kritische resolutie in de VN verlangen en anderzijds een handelsovereenkomst met datzelfde land te sluiten. Laten we eens even nadenken. Natuurlijk moeten we een kritische dialoog met Iran aangaan, en als dat vruchten afwerpt in die zin dat er een eind komt aan stenigingen of barbaarse doodstraffen en vonnissen in Iran, ja dan kunnen we natuurlijk de weg naar handelsovereenkomsten plaveien. Maar geen seconde eerder.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat er spoedig een debat komt over Iran, en dat dit debat de vorm zal krijgen van een dialoog tussen parlementaire commissies. Ook hoop ik dat er aan het einde van de rit een associatieovereenkomst zal worden ondertekend en toegepast.
Om dat doel te bereiken moeten beide partijen evenwel hun beste beentje voorzetten. Wij moeten van onze kant duidelijk maken dat we bereid zijn rekening te houden met de geschiedenis van dit grote land, met zijn hedendaagse situatie en met de fysieke en sociaal-economische factoren binnen en buiten Iran die deze situatie bepalen. Wij moeten met ons voorbeeld vertrouwen wekken bij de leiders van Iran en bij de bevolking van dit land. Dit is een talentrijk en waardig volk dat uitziet naar democratie en hervormingen. Dit blijkt ook uit het feit dat de hoop nog steeds gevestigd is op president Khatami, die zich daadwerkelijk inzet voor veranderingen binnen het theocratisch regime.
Iran heeft van zijn kant leiders nodig die beseffen dat het Westen, en met name de Europese Unie, een voorwaarde stelt aan de openstelling tot en samenwerking met de ontwikkelingslanden, namelijk de eerbiediging van de mensenrechten. Zij moeten beseffen dat het hierbij niet gaat om door Europa opgelegde waarden, maar om universele waarden, en dat ook de rechten van de vrouw daarvan deel uitmaken. Het zijn namelijk de rechten van de vrouw die nu nog het meest geschonden worden.
De communicatie en de dialoog zullen hiervoor zeer nuttig zijn. Laten wij deze voortzetten en versterken, en laten wij met deze resolutie nogmaals duidelijk maken dat wij geen duimbreed afwijken van onze principes en waarden en dat we dit ook zullen aantonen bij de voorbereiding en de eindtekst van de samenwerkingsovereenkomst.
Als coördinator van de Europese Volkspartij in de Commissie rechten van de vrouw wil ik duidelijk maken dat dit een zeer belangrijk vraagstuk is. Binnenkort zullen wij samen met andere parlementsleden en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld een kennismakings- en samenwerkingsbezoek aan Iran brengen. Wij streven ernaar dat in de eindtekst van de overeenkomst, als die er ooit komt, een duidelijke en expliciete verwijzing voorkomt naar de rechten van de vrouw.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de afgevaardigden graag bedanken voor deze ontwerpresolutie. De Commissie blijft uiteraard bezorgd over de mensenrechtensituatie in Iran, zeker als het gaat om de voortzetting van repressieve maatregelen tegen democratische instellingen, de burgermaatschappij en de media.
Willekeurige arrestaties, foltering, discriminatie van minderheden en manifeste niet-naleving van de principes van de rechtsstaat - de situatie is en blijft verontrustend. Er is meer dan voldoende bewijs voorhanden dat er wrede, onmenselijke en vernederende straffen ten uitvoer worden gelegd, waaronder het stenigen van kinderen, vrouwen en mannen. Dat toont aan dat beschaafde normen vaak ver te zoeken zijn.
De meest efficiënte wijze om deze verontrustende zaken aan de orde te stellen is het bespreken van de kwesties in de halfjaarlijkse uitgebreide dialoog, het voeren van bilaterale gesprekken op ministerieel niveau en het ontwikkelen van andere, gelijksoortige activiteiten. Zoals een aantal afgevaardigden heeft aangegeven heeft de trojka onlangs geprobeerd nieuwe wegen te vinden voor een meer rechtstreekse en specifieke dialoog.
Op 21 oktober heeft de Raad Algemene Zaken en Buitenlandse Betrekkingen een strategie goedgekeurd voor het opzetten van een dialoog met Iran over de mensenrechten, op basis van de aanbevelingen van de verkenningsmissie van de trojka die op 30 september en 1 oktober Teheran heeft bezocht. Tijdens deze gesprekken heeft de Iraanse regering er blijk van gegeven over de politieke wil te beschikken om een dialoog te voeren over de mensenrechten, en ze is in het algemeen bereid dat te doen op de manier die de EU daarvoor voorstelt. Met betrekking tot de lijst met mensenrechtenkwesties waarover gesproken gaat worden heeft de regering geen beperkingen opgelegd, en de dialoog zal regelmatig worden beoordeeld aan de hand van specifieke en realistische benchmarks, zoals verslagen van thematische bezoeken van VN-rapporteurs.
De bedoeling is dat de dialoog eerst als een experimentele rondetafeldiscussie wordt gevoerd. Dat zou in december van dit jaar in Teheran moeten gebeuren. Die formule zal direct na de eerste sessie worden beoordeeld en - indien nodig - worden aangepast voor gesprekken in de lente van 2003.
Het openen van onderhandelingen met Iran over een handels- en samenwerkingsovereenkomst is gekoppeld aan instrumenten voor politieke dialoog en terrorismebestrijding. De Europese Unie heeft dus een goede uitgangspositie, aangezien de onderhandelingen gelijke tred moeten houden met - onder andere - de vorderingen op het gebied van de mensenrechten. Die link vormt de kern van het politieke pakket dat de Raad in juni heeft samengesteld en op 12 juli officieel goedgekeurd.
Het opzetten van een gestructureerde dialoog tussen de EU en Iran over mensenrechten is op zich niet voldoende om al onze twijfels en bedenkingen weg te nemen. Ik geloof echter dat het op dit moment de beste manier is om verbetering te brengen in de deplorabele mensenrechtensituatie in Iran.
Ik benadruk dat het ons gaat om fundamentele rechten en het welzijn van mensen, wat ook hun geloof of gewoonten mogen zijn. Dat is het principe dat ons optreden bepaalt - het is wat de Europese Unie beweegt. We zullen steeds aan die principes blijven vasthouden.

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, nog even bij wijze van navraag, is de Commissie bereid het Europees Parlement te betrekken bij de genoemde rondetafelconferentie in december in Teheran?

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik zal zeker navraag doen bij mijn collega's die voor deze zaken verantwoordelijk zijn. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie - met of zonder het Parlement - elke bijdrage tot het behalen van deze doelstellingen zal toejuichen. We weten dat dit Parlement deze doelstellingen onderschrijft.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 17.30 uur plaats, tenminste als de afgevaardigden die over het laatste onderwerp willen spreken hun best doen om het kort te houden.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende ontwerpresoluties:
B5-0545/2002 van de heer Collins, namens de UEN-Fractie, over de situatie in Nepal;
B5-0547/2002 van mevrouw Carrilho e.a., namens de de PSE-Fractie,over de situatie in Nepal;
B5-0550/2002 van de heer Vinci, namens de GUE/NGL-Fractie, over de politieke situatie in Nepal;
B5-0555/2002 van de heer Thomas Mann, namens de PPE-DE-Fractie, over de situatie in Nepal;
B5-0558/2002 van de heer Van den Bos, namens de ELDR-Fractie, over de politieke situatie in Nepal;
B5-0560/2002 van de heer Messner e.a., namens de Verts/ALE-Fractie, over Nepal.

Fruteau (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega´s, ik wilde allereerst onze solidariteit betuigen met het Nepalese volk, dat sinds enkele jaren een van de moeilijkste perioden in zijn geschiedenis doormaakt. De jonge democratie wankelt, de rechtsstaat geeft voortdurend terrein prijs aan willekeur en geweld. In minder dan een jaar zijn er meer dan 3000 doden gevallen - hetgeen onthutsend is - als gevolg van gewapende botsingen tussen het leger en de maoïstische guerrilla die zich ten doel heeft gesteld de monarchie omver te werpen, kennelijk tegen de wens van de bevolking.
In werkelijkheid is dit volk al ruim zes jaar blootgesteld aan een ware burgeroorlog, hetgeen de internationale gemeenschap grotendeels onberoerd laat. Deze moeilijke situatie heeft onlangs een nog grimmiger karakter gekregen door de gebeurtenissen van begin deze maand. Door het ontslag van de premier bekend te maken en de uitvoerende macht tijdelijk naar zich toe te trekken, iets wat sinds het einde van de absolute monarchie in 1990 niet meer was voorgekomen, heeft koning Gyanendra een ernstige politieke crisis doen ontstaan; want hij heeft vervolgens wel een nieuwe premier benoemd, maar deze beschikt over geen enkele vertegenwoordigingsbevoegdheid, en het moet voor de koning wel erg verleidelijk zijn de oorlog tegen de maoïstische guerrilla aan te grijpen om de rechtsstaat op te schorten en een einde te maken aan de parlementaire democratie die sinds twaalf jaar van kracht is.
Deze gebeurtenissen hebben niet alleen Nepal in rep en roer gebracht, maar ook de problemen en de instabiliteit van de hele regio geaccentueerd. De Europese Unie kan niet langer volstaan met het kenbaar maken van goede bedoelingen tegenover een dergelijke situatie. Wij moeten er bij de nieuwe premier in zo ferm mogelijke bewoordingen op aandringen dat hij onvoorwaardelijk de dialoog met de maoïstische rebellen hervat; voorts zou het in dit verband wenselijk zijn dat de Raad snel een speciale vertegenwoordiger voor Nepal benoemt, die eventueel als bemiddelaar tussen de strijdende partijen kan fungeren.
Tot slot moeten we, in de wetenschap dat het conflict voor een groot deel voortkomt uit de economische en sociale problemen, een aanzienlijke hoeveelheid financiële steun vrijmaken om daarmee te zijner tijd een wezenlijke bijdrage te leveren aan het herstel van de vrede en de democratie in dit kleine koninkrijk.

Mann, Thomas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de escalatie van het geweld in Nepal bedreigt de stabiliteit in de gehele Himalaya-regio. Wij mogen niet langer werkloos toezien hoe de maoïstische guerrillastrijders hun vernietigende werk voortzetten. In grote delen van het land zijn scholen en ziekenhuizen verdwenen en is de infrastructuur voor jaren verwoest. Elke week bereiken ons berichten dat politieagenten en burgers zijn gedood. Een nieuw triest dieptepunt is het opblazen van het beroemde standbeeld van koning Mihendra, dat zich midden in Patan bevond, een gebied dat ik zeer goed ken. Bij de ontploffing kwam één voorbijganger om het leven en raakten negen mensen gewond.
De guerrillastrijders willen - tegen de wil in van de meerderheid van de bevolking - een einde maken aan de constitutionele monarchie. Sinds 1996 zijn bij de vijandelijkheden al meer dan 5000 mensen gedood. In mei nog hebben wij in het Europees Parlement in Brussel overleg gepleegd met minister-president Deuba. De premier is echter door de koning afgezet, want ondanks de door hem geproclameerde doelstellingen had hij aangekondigd de in november geplande verkiezingen met een jaar te willen uitstellen. Zijn door de koning benoemde opvolger Bahadur Chand, die al tweemaal eerder minister-president is geweest, staat nu aan het hoofd van de overgangsregering. Hij heeft aangekondigd de vrede en stabiliteit in het land te zullen waarborgen en met de rebellen te willen onderhandelen.
Het standpunt van de Europese Volkspartij is eenduidig. Wat Nepal nodig heeft, is rechtsstatelijkheid, pluralisme en voortzetting van de parlementaire democratie. De strijd tegen corruptie en nepotisme moet energiek voortgezet worden en er moeten doeltreffende maatregelen genomen worden teneinde de uitgestelde verkiezingen zo spoedig mogelijk en in veilige omstandigheden te kunnen houden.
Vanuit een partijoverstijgende optiek roepen wij de Europese Unie op zich als bemiddelaar op te werpen. De Raad dient een speciale gevolmachtigde voor Nepal te benoemen. Ik hoop dat de Commissie deze mening deelt. Door mijn jarenlange ervaring als vice-voorzitter van de SAARC-delegatie en vanwege de regelmatige contacten die ik met en in Nepal onderhoud, weet ik dat de Europeanen er een hoog aanzien genieten. Wij kunnen het best optreden als onpartijdige tussenpersoon om zodoende een belangrijke bijdrage te leveren aan de vrede waar de Nepalese bevolking al zo lang op wacht.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, het ziet er naar uit dat met koning Birendra de prille democratie in Nepal ook vermoord is. Alle macht werd door de huidige vorst in zijn eigen handen gecentraliseerd. De noodtoestand werd vervangen door een permanente volmachtentoestand en intussen is er geen enkele hoop op verbetering. De rebellenbeweging groeit aan omdat de hopeloosheid op het platteland blijvend toeneemt en jongeren zich aansluiten bij deze rebellen. Ze verzetten zich tegen een corrupt regime dat 95% van de rijkdommen van het land in handen heeft. En aan zo een land worden door sommige van onze lidstaten, waaronder België, mijn eigen staat, wapens geleverd!
Het Europees Parlement heeft in zijn vroegere resoluties er terecht op aangedrongen dat Europa zich zou inspannen om niet alleen de democratie te steunen maar te zorgen dat het tot een politieke oplossing en tot onderhandelingen komt maar niet dat - in strijd met de Europese gedragscode zelf - wapens geleverd worden die krachtiger zijn en nog sterkere repressie toelaten. Alleen al in de laatste zes jaar stierven vijfduizend mensen in Nepal. Gisteren zijn alweer 25 mensen gevallen in diverse slachtpartijen. Het gaat er mij niet om aan welke zijde de slachtoffers vallen, het gaat er mij om dat wij moeten streven naar een vreedzame oplossing, dat alleen ontwikkeling van dit land met kansen voor zijn bevolking de enige hoop is die we aan dit land kunnen geven. Ik hoop dan ook dat u onze amendementen zult willen steunen die daarop wijzen. Want het gaat toch niet op dat wij maar één antwoord kennen: schiet er maar op, dood ze maar. Wij oordelen dat dit niet kan en wij vragen uw steun want anders kunnen wij deze resolutie, althans wat mij betreft, ook niet onderschrijven.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, de hele wereld weet dat de mensenrechten in Nepal geschonden worden. De voorliggende resolutie veroordeelt terecht alle gewelddaden. Die van de veiligheidstroepen maar ook die van de maoïstische rebellen. Zij dringt terecht aan op bemiddeling, op politiek overleg. Ze vraagt terecht dat de onderliggende oorzaken van het conflict worden aangepakt: extreme armoede, sociale ongelijkheid, gemarginaliseerde bevolkingsgroepen. De Europese Commissie stelde in augustus 615.000 euro ter beschikking voor een vredevolle oplossing van het conflict. Tegen deze achtergrond, collega's, is het onwijs moordwapens te leveren aan Nepal. Het is bovendien een duidelijke schending van de gedragscode wapenuitvoer. De Vlaamse groenen zeggen hier klaar en duidelijk dat de voorwaarden voor een levering niet vervuld zijn en dat onze fractie in het Belgisch parlement de minister van Buitenlandse Zaken zal blijven confronteren met de mogelijkheid de geplande levering alsnog op te schorten. In die zin is deze resolutie, collega's, een meer dan duidelijke wenk aan de heer Michel in een slecht dossier, dat met haken en ogen aan elkaar hangt. Geen wapens maar ploegscharen, mijnheer Michel, dat is wat de Nepalezen nodig hebben.
Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, net als de afgevaardigden betreurt de Commissie het dat er steeds meer slachtoffers vallen bij gevechten tussen maoïsten en regeringstroepen in Nepal. De Commissie maakt zich ernstige zorgen over de schendingen van de mensenrechten die overal in het land door zowel de opstandelingen als de ordetroepen worden begaan.
Waarnemers geloven dat er geen duurzame militaire oplossing voor deze crisis kan worden bereikt, en dat het hoog tijd is dat er een einde komt aan de instabiliteit die veroorzaakt wordt door de voortdurende conflicten tussen de verschillende politieke partijen. De Commissie hoopt dat het feit dat de koning de nieuwe eerste minister, de heer Chand, als leider van een interim-regering met beperkte bevoegdheden heeft benoemd ertoe zal bijdragen dat de er een nationale consensus wordt bereikt. Het landsbestuur zal verbeterd moeten worden, er moeten zo spoedig mogelijk vrije verkiezingen worden gehouden en de dialoog met de maoïstische opstandelingen zal hervat moeten worden.
Voortgezet overleg met de politieke partijen zou ertoe moeten leiden dat er een nieuwe regering gevormd wordt. Van die nieuwe regering verwachten we dat ze een meerpartijendialoog opzet en snel maatregelen neemt om iets te doen aan de sociaal-economische oorzaken van dit conflict, waarnaar de heer Staes en andere afgevaardigden terecht hebben verwezen.
De Commissie is bereid binnen het kader van de samenwerking met Nepal steun te geven voor langetermijninitiatieven voor ontwikkeling. Ik denk dan in de eerste plaats aan de bestrijding van armoede in kritische regio's in het middenwesten van Nepal. Daarnaast denken we aan steun voor lokale instellingen die zich willen inzetten voor consolidering van de rechtsstaat en de bescherming van de mensenrechten.
De Commissie richt een oproep aan de autoriteiten om de voorwaarden te scheppen voor geweldloze en democratische verkiezingen. De autoriteiten zullen spoedig bekend moeten maken wanneer er nieuwe parlementaire en plaatselijke verkiezingen zullen worden gehouden. Intussen kan de Commissie bevestigen dat de fondsen die zijn vrijgemaakt voor de geplande EU-waarnemingsmissie tijdens deze verkiezingen tot december 2003 zullen worden aangehouden. Dat is alles wat we op dit moment kunnen doen om bij te dragen tot een oplossing voor deze al geruime tijd voortdurende verschrikkelijke en bloedige situatie.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Ontwerpresolutie (B5-0531/2002) van mevrouw Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid

(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter.
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt om 17.40 uur gesloten)

