Goedkeuring van de notulen
De Voorzitter
De notulen van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
Het woord is aan de heer Schierhuber.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam is Schiedermeier!
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de notulen van de vergadering van de 19de, dus van maandag, pas gistermiddag in mijn vak gevonden. Hoewel ik aanwezig was en ondertekend heb, staat mijn naam helaas niet op de presentielijst. Ik verzoek u dit te corrigeren.

De Voorzitter
Mijnheer Schiedermeier, wij moeten u twee keer onze verontschuldigingen aanbieden. Een keer omdat ik u vanwege de afstand en mijn leeftijd niet had herkend, de tweede keer omdat er in de notulen inderdaad een fout staat die wij zullen corrigeren. Hartelijk dank.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijn naam staat niet op de presentielijst van gisteren, terwijl ik uiteraard wel aanwezig was. Ik verzoek u daarom om een rectificatie. Bij voorbaat dank.

De Voorzitter
Heel goed, mevrouw Lalumière, we zullen dit rechtzetten door u op de lijst te plaatsen.
(De notulen worden goedgekeurd) Volgens de gebruikelijke procedure geef ik mijzelf nu het woord om het debat over de stand van zaken in de Unie in te leiden.

Stand van zaken in de Uniebijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van 24-24 oktober
De Voorzitter
Mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren commissarissen, geachte afgevaardigden, dit is het laatste debat over de stand van zaken betreffende de Unie voordat deze zittingsperiode afloopt, dat wil zeggen voor de verkiezingen van juni 1999. Dat is geen reden om te zwichten voor de neiging een balans van deze zittingsperiode op te maken. Het is nog vroeg en in acht maanden kan er nog veel gebeuren.
Ook ga ik niet vooruitlopen op het eventuele standpunt van het Parlement ten aanzien van de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders. Ik wil bondskanselier Klima bedanken voor het feit dat hij een oproep voor deze top heeft gedaan en dat hij voor het eerst ook het Parlement voor een informele top heeft uitgenodigd. De bijeenkomst biedt gelegenheid voor een eerste beschouwing over de toekomst van onze Unie in de volgende eeuw. Het vandaag door ons te voeren debat zal mede de inbreng van het Parlement bepalen.
Het debat van vandaag vindt plaats op een moment waarop het mooie beeld van een paar maanden geleden is aangetast door twee crises - die in Azië en Rusland - alsook door de dreiging dat deze misschien een domino-effect in andere delen van de wereld zullen hebben.
Daarbij komt nog het feit dat er op een bepaald moment een gebrek aan leiderschap in de wereld leek te zijn. De berichtgeving van de laatste dagen lijkt er echter op te wijzen dat de reactiemechanismen op gang zijn gekomen en dat het gevaar van een algemene recessie is geweken. De Unie heeft de monetaire turbulenties goed doorstaan dankzij de invoering van de euro en de daaraan voorafgaande inspanningen met betrekking tot sanering en convergentie van de economieën.
De eenwording heeft van dit deel van Europa dus een machtig, solide en stabiel economisch en handelsblok gemaakt. Een verworvenheid die wij niet uit het oog mogen verliezen en waar wij niet te min over moeten denken.
Deze eenheid heeft ons echter niet onkwetsbaar gemaakt en zou dat ook niet kunnen. Een open economie, zoals die van de Unie dat reeds is, zou niet kunnen blijven groeien als de rest van de wereld in een recessie terecht zou komen. Vandaar dat wij uit eigenbelang actief moeten blijven en niet passief moeten toekijken. Al ons potentieel moet worden aangewend om de stabiliteit in kwetsbare gebieden zoveel mogelijk te garanderen.
Ik denk hierbij in de eerste plaats aan Rusland, ons machtigste buurland, dat wij zo optimaal mogelijk moeten steunen opdat de overgang naar een democratie en een markteconomie daar tot een goed einde wordt gebracht, een overgang die veel langer duurt en veel moeizamer en complexer is dan aanvankelijk werd gedacht.
Wij moeten echter ook de eenwordings- en liberaliseringsprocessen in Latijns-Amerika krachtig ondersteunen, niet alleen om een steeds interessantere markt tot ontwikkeling te brengen, maar ook om de verworvenheden op de weg terug naar democratie te consolideren.
Voor het voeren van die actieve politiek is het noodzakelijk dat de Raad van de Unie de nodige maatregelen treft om ervoor te zorgen dat de elf lidstaten van de eurozone daadwerkelijk naar buiten toe worden vertegenwoordigd, in overeenstemming met het mandaat van de Top van Cardiff.
Er hoeven geen complexe structuren of een nieuwe meneer euro in het leven te worden geroepen. Reuzen met twee of meer hoofden komen alleen maar in sprookjes voor. Het institutionele kader van het Verdrag van Rome, dat tot nu toe het best aan de behoeften van een verenigd Europa is tegemoetgekomen, is ook hiervoor een uitstekend uitgangspunt.
Natuurlijk vertoont dit kader na zoveel jaren een aantal zwakke plekken. Sommige kunnen worden bijgeschaafd zonder dat daarvoor een nieuwe intergouvernementele conferentie behoeft te worden belegd. Wij mogen geen tijd verliezen, want de Unie heeft zo snel mogelijk een politieke richting nodig.
Het Europees Parlement - en ik begin in dit verband maar bij onszelf - moet zijn maatregelen gaan aanpassen aan de nieuwe bevoegdheden die door het Verdrag van Amsterdam aan het Parlement worden toegekend.
Het Parlement is reeds enige tijd bezig met het aanpassen van zijn Reglement en zijn administratieve structuren; het heeft gewerkt aan een ontwerp voor een uniform Europees kiesstelsel en het wil begin december een ontwerp voor een algemeen statuut voor de parlementsleden gereed hebben. Dat wil zeggen dat het Parlement niet heeft gewacht op de inwerkingtreding van het Verdrag om de leidraden voor te bereiden die zijn werkzaamheden moeten versoepelen of die de onafhankelijkheid en de democratische zichtbaarheid van zijn leden moeten versterken.
Ik hoop, Voorzitters, dat de Raad en de Commissie ons in deze voortvarendheid volgen door zo spoedig mogelijk met de behandeling en beraadslaging van deze projecten te beginnen.
Ook met betrekking tot de samenwerking met de nationale parlementen heeft het Parlement niet gewacht op de inwerkingtreding van het Verdrag. De bereidwilligheid van deze parlementen heeft ervoor gezorgd dat die samenwerking het laatste jaar is geïntensiveerd en versterkt en dat deze zich heeft uitgebreid tot het voorbereiden van de voorgenomen wijziging van de Verdragen, welke onderwerp zal zijn van een top van nationale parlementen onmiddellijk voorafgaand aan de top van Wenen.
Deze voortvarende houding laat nog eens heel duidelijk zien hoe groot de spoedeisendheid van het ratificeren van het Verdrag van Amsterdam is.
Het Parlement heeft zijn werkzaamheden zodanig georganiseerd dat Agenda 2000 in tweede lezing kan worden behandeld en aangenomen overeenkomstig de bepalingen van genoemd Verdrag.
Tenslotte wil ik nogmaals benadrukken dat een wijziging van de Verdragen niet absoluut noodzakelijk is om via een interinstitutioneel akkoord een systeem uit te werken om het Parlement bij alle belangrijke besluiten van de Ecofin-Raad in de context van de Economische en Monetaire Unie te betrekken.
De huidige situatie is er een van een groot democratisch deficit dat onaanvaardbaar is in een zo gevoelige kwestie als de onderhavige. Slechts de deelname van het Parlement kan die leegte opvullen.
De Raad bestond in 1958 uit zes leden. In 1998 zijn dat er vijftien. Binnenkort zal hun aantal 21 en later 27 of 30 zijn. Beter gezegd, het aantal leden van de Raad blijft alleen maar groeien.
Voor het goed functioneren van de Raad zijn maatregelen nodig waarvoor een herziening van de Verdragen is vereist, zoals een nieuw besluitvormingsmechanisme met gekwalificeerde meerderheid, alsook het instellen van een efficiënt voorzitterschap. Dit zal misschien niet een voorzitterschap volgens het huidige systeem kunnen zijn, dat ieder halfjaar bij toerbeurt wordt uitgeoefend en waarbij veel verschillende ministers zijn betrokken.
Het is echter duidelijk dat niet op deze wijziging gewacht moet worden en dat verder gewerkt moet worden aan de coördinatie van de verschillende Raden en het voorbereiden van hun besluiten. Hoe groter de politieke organen, des te groter de noodzaak van coördinatie.
Het "polysynodale" karakter van een besluitvormingsstructuur, dat wil zeggen het verhogen van het aantal gespecialiseerde raden die niet tot coördinatie in staat zijn, leidt onvermijdelijk tot ondoelmatigheid, zoals in Spanje reeds in de 16de eeuw het geval is geweest. Wij moeten lering trekken uit de geschiedenis.
Iets dergelijks kan onze Unie ook gebeuren als de coördinatie van de verschillende samenstellingen van de Raad niet wordt versterkt. Het verheugt mij dat het huidige voorzitterschap al aan de slag is gegaan. Ik vraag mij echter wel af of de ministers van Buitenlandse Zaken weer degenen moeten zijn die raden coördineren waarin over onderwerpen wordt besloten die van bijzonder groot belang voor de binnenlandse politiek van de lidstaten zijn.
Er is veeleer de tendens dat die functie feitelijk door de Europese Raad wordt overgenomen. De leden van die Raad zijn de enigen die de nodige macht hebben om de onontbeerlijke arbitrages uit te voeren, zowel op nationaal als op communautair niveau.
Het is echter niet alleen nodig dat het functioneren van de Raad wordt verbeterd. Ook moet de Raad in de periode voorafgaand aan de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam belangrijke besluiten nemen, zoals de inpassing van het acquis van Schengen in het gebouw van de Unie en andere institutionele en organisatorische aspecten van de nieuwe situatie.
Het is niet te veel gevraagd deze besluiten, die zo essentieel zijn voor de verwezenlijking van een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, in de Europese Raad van Wenen te nemen. Als het later gebeurt, is het misschien te laat.
De Commissie moet de nieuwe rol op zich nemen die na de Verdragen van Maastricht en Amsterdam voor haar is weggelegd, namelijk die welke de parlementaire regeringen hebben. Enerzijds moet zij op politiek, wetgevend en budgettair vlak een koers uitstippelen. Anderzijds moet zij het Parlement ten volle in zijn rol van controleur erkennen.
Anders gezegd: het zonder valse voorstelling van zaken en zonder oponthoud in praktijk brengen van de corrigerende maatregelen die als gevolg van het toezicht zijn genomen - bijvoorbeeld in het geval van de gekke koeien - en het zonder enige terughoudendheid aanvaarden van de minimumeis van ieder toezicht, namelijk dat het aan het controlerende orgaan, het Parlement, is te besluiten welke gegevens en stukken het voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Gegevens en stukken die zonder discussie moeten worden toegezonden.
Niet minder belangrijk is dat de Commissie haar taken uitoefent ten behoeve van de Unie als geheel. Er is een zekere - gevaarlijke - tendens waarneembaar dat commissarissen zich opstellen als vertegenwoordigers van nationale belangen en standpunten, waardoor de functie van de Raad verdubbeld wordt zonder dat iemand hier baat bij heeft.
De Commissie voldoet aan haar opdracht - en ik denk dat wij dat nooit uit het oog mogen verliezen - als zij in staat is voor Europese problemen Europese oplossingen aan te dragen en zo vorm geeft aan een Europese politiek die per definitie niet een politiek kan zijn die uitsluitend of overwegend gunstig is voor een bepaald land of een groep van landen.
Ook dit kan zonder institutionele hervormingen. Het is voldoende terug te keren naar de oprichtingsgedachte van de Unie.
Geachte voorzitters, commissarissen, collega's, de Unie is er omdat een groep illustere Europeanen heeft ingezien dat het om uit de put van na de oorlog te komen, nodig was middelen en beleidsvormen te delen. Gedurende deze veertig jaar zijn wij erin geslaagd eerst de handel gemeenschappelijk in te richten, daarna de munt, de landbouw en een groot deel van de industrie, waarmee wij nu met zijn allen, en niet een paar ten koste van anderen, de toekomst veroveren.
Aldus hebben wij het Europees sociaal-economisch model kunnen handhaven en consolideren. Het is een krachtig cohesiemodel, gebaseerd op sociale en territoriale solidariteit.
Nu zien wij ons voor grote uitdagingen geplaatst: de uitbreiding van de Unie met Midden- en Oost-Europese landen, met Cyprus en met Malta, versterking van de binnenlandse veiligheid om die grote ruimte van vrijheid en rechtvaardigheid te creëren, alsook bevordering van ons buitenlands optreden.
Wij zullen die uitdagingen niet kunnen aangaan indien wij afwijken van de lijn waarmee wij tot nu toe succes hebben geboekt en indien wij ons laten leiden door de logica van slecht begrepen nationale belangen, waardoor er van solidariteitsmechanismen geen sprake meer is en beleidsvormen en middelen weer worden genationaliseerd.
Ik hoop dat het Parlement die ethiek van gemeenschappelijke vooruitgang blijft bewaken en moeilijke kwesties aan de orde stelt, zoals Agenda 2000, de nieuwe financiële vooruitzichten en de strijd tegen de werkloosheid vanuit het gezichtspunt van sociale en fiscale rechtvaardigheid, waardoor wij verder in de richting komen van een Unie waarvan de financiering ten laste van iedere burger naargelang diens financiële middelen komt.
Hierdoor zal het mogelijk zijn dat de uitbreiding versterking van de communautaire banden betekent en dat deze niet ophouden te bestaan.
Het bieden van een duidelijker en betere toekomst voor de Europeanen is vooral een kwestie van politieke wil. Dit Parlement hoopt dat deze wil op de top van Pörtschach duidelijk tot uiting komt.
Ik ben van oordeel dat er vanaf nu veel gedaan kan worden opdat de Europese Unie het leiderschap in de wereldpolitiek op zich neemt, alsook een centrum van stabiliteit en economische ontwikkeling blijft en tegelijkertijd de beginselen van solidariteit en cohesie overeind houdt.
Hartelijk dank voor uw aandacht.
Het woord is aan de voorzitter van de Europese Raad, de heer Klima.

Klima
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, heren commissarissen, geachte dames en heren afgevaardigden, het verheugt me zeer en het is mij een grote eer u enkele dagen voor de informele bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders in Pörtschach voor het eerst in dit Huis te mogen toespreken in een debat over de stand van zaken in de Unie, over de actuele discussie en over de toekomst van onze Unie.
Het verheugt mij ook, mijnheer de Voorzitter, dat u mijn uitnodiging heeft aangenomen om met de staatshoofden en regeringsleiders van de Unie te discussiëren over de beraadslagingen in het Europees Parlement. Ik heb mij hiervoor ingezet, omdat ik een goede samenwerking tussen alle Europese instellingen buitengewoon belangrijk acht voor ons gemeenschappelijk succes. We hebben de laatste jaren belangrijke successen geboekt. Staat u mij toe hier in mijn functie van voorzitter van de Europese Raad ook Helmut Kohl te bedanken voor alles wat hij aan ons gezamenlijke Europa heeft bijgedragen.
Het zijn successen die velen enkele jaren geleden nog voor onmogelijk hielden: de convergentie van de economieën en de participatie van een groot deel van de lidstaten aan de Economische en Monetaire Unie, het begin van het toetredingsproces voor nieuwe lidstaten, de eerste stappen op weg naar de implementatie van een gemeenschappelijk werkgelegenheidsbeleid. De Europese integratie heeft daarmee een nieuwe kwaliteit verkregen. Dat brengt ook met zich mee dat er nieuwe eisen worden gesteld aan ons gemeenschappelijk beleid en maakt het noodzakelijk dat we de verdere koers van de integratie opnieuw uitstippelen.
Als we ons nu afvragen waar dit toe moet leiden, is één ding duidelijk: het proces van economische integratie, dat momenteel zijn voltooiing nadert, kan niet het einde zijn van het project van de Europese eenwording. Dit project was van het begin af aan een politiek project, een project waarbij het erom ging de vrede te waarborgen en om de waarden te verwezenlijken die zo kenmerkend zijn voor Europa: democratie, sociale rechtvaardigheid en culturele diversiteit.
De weg naar een nieuw Europa is dus geen weg waarvan we niet weten waarheen hij ons leidt, want we hebben met deze Europese waarden al een duidelijke richting bepaald. Ik ben er stellig van overtuigd dat het Europees economisch en sociaal model de beste richting is die de verdere ontwikkeling van ons continent kan volgen. Maar om ons doel te bereiken, moeten we ook bereid zijn dit model aan te passen aan de eisen van onze tijd. Juist in deze tijd van internationaal opererende ondernemingen en geglobaliseerde economie is het zaak dat de politiek op zoek gaat naar supranationale niveaus van handelen om te waarborgen dat een harmonisatie van sociale en milieunormen de situatie voor de mensen niet verslechtert maar verbetert, onder andere doordat Europa een gemeenschappelijk standpunt inneemt bij de WHO-onderhandelingen.
De successen uit het verleden geven aan dat we goede reden hebben om de toekomst optimistisch tegemoet te zien. Ze hebben bewezen dat het mogelijk is ambitieuze doelstellingen te realiseren, mits de daartoe vereiste politieke wil aanwezig is. Wij zijn geen gedreven voorvechters van een internationale economische ontwikkeling, ook al weten we natuurlijk allemaal dat de ruimte tot handelen van de nationale politiek tegenwoordig sterker beperkt is dan vroeger. Maar gezamenlijk zijn we - zowel op nationaal als op Europees en wereldwijd niveau - in staat richting te geven aan de toekomst, en dat moeten we met het oog op de werkgelegenheid en de mensen ook doen.
Wat zijn nu de grote uitdagingen? Ik zal er enkele noemen. We kunnen met recht zeggen dat de euro zijn eerste vuurdoop nog voor zijn officiële invoering heeft doorstaan. Hij heeft zich tijdens de financiële crises in Azië en Rusland en de recente crisis in Latijns-Amerika bewezen als een stabiele factor in het internationale monetaire stelsel. We mogen ons er evenwel niet op verlaten dat Europa volkomen onbeïnvloed zal blijven als de situatie op de financiële markten zich verder toespitst. Het zal voor Europa dus noodzakelijk zijn zijn verantwoording voor de wereldeconomie te nemen en een bijdrage te leveren aan de bestrijding van de financiële crisis en de consolidatie van de groei van de wereldeconomie. Dit is ook in ons eigen belang, omdat we zo de voorwaarden voor stabiliteit en groei in de Unie waarborgen. Daarvoor is het nodig dat de internationale financiële architectuur op adequate wijze herzien wordt. Er liggen al enkele voorstellen op tafel en er dient op dit punt snel overeenstemming bereikt te worden. Ik vertrouw erop dat de ministers van Financiën ons in dit kader snel adviezen zullen voorleggen. We hebben echter ook een economische policy mix nodig die effectief genoeg is om het groeipotentieel in Europa ten volle te kunnen benutten.
Als we willen dat de euro een succes wordt, zal het noodzakelijk zijn de mogelijkheden voor verdere economische hervormingen te benutten, te komen tot een betere coördinatie van het economisch beleid met alle relevante actoren, ook de dialoog over het monetair beleid, die mij bijzonder essentieel lijkt, aan een kritische beschouwing te onderwerpen, uiteraard zonder te tornen aan de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank, snel een oplossing te vinden voor de vertegenwoordiging van de eurozone naar buiten en niet in de laatste plaats natuurlijk ook de koers van de stabiliteit te blijven volgen. We zullen in Pörtschach intensief van gedachten wisselen over de vragen die de staatshoofden en regeringsleiders over dit onderwerp hebben en de verwachtingen die zij stellen.
Je kunt zonder overdrijving zeggen dat ook 1998 voor de Unie een gedenkwaardig jaar is. Het toetredingsproces dat in maart onder het Britse voorzitterschap is begonnen, biedt de burgers van de Europese Unie en de burgers van de toekomstige lidstaten na talloze conflicten voor het eerst de mogelijkheid Europa in vrede en vrijheid tot een eenheid te maken. Op dit moment, slechts enkele jaren na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn, lijkt het al vanzelfsprekend dat er in de Midden- en Oost-Europese landen democratische rechtsstaten zijn ontstaan. Democratie en stabiliteit zijn zonder twijfel in de allereerste plaats een verdienste van de bevolking van deze landen. Maar ik geloof ook dat het perspectief van deelname aan onze Europese Unie daartoe heeft bijgedragen.
We moeten achter dit proces nu - met inachtneming van de nodige zorgvuldigheid - flink vaart zetten. In Oostenrijk zijn we er buitengewoon trots op dat het ons tijdens ons voorzitterschap - namelijk al op 10 november - zal lukken met 6 kandidaten de concrete onderhandelingen over de eerste hoofdstukken te beginnen. Wij beschouwen dit als een belangrijk signaal, een signaal zoals ook het Europees Parlement dat wil zien. Maar we moeten er ook voor zorgen dat dit proces zich open en volgens objectieve criteria ontwikkelt, open voor de landen die in het licht van de criteria van Kopenhagen voldoen aan de voorwaarden van de besluiten van Luxemburg, en objectief als het gaat om de inspanningen die de afzonderlijke kandidaten leveren om te voldoen aan de toetredingscriteria. In deze zin zal de Europese Raad van Wenen zich ook bezighouden met de vorderingen die de toetredingskandidaten hiermee maken.
De kandidaat-lidstaten zijn onze partners in het uitbreidingsproces en onze collega's in de Unie van morgen. Ze hebben al veel bereikt en zullen nog zware taken moeten volbrengen. Daarvoor hebben ze onze gezamenlijke steun nodig. We houden ons daarbij steeds voor ogen dat de uitbreiding van de Unie zowel voor ons als voor de kandidaat-lidstaten voordelen met zich meebrengt. We mogen de hoop van de burgers in de kandidaat-lidstaten niet beschamen, maar we moeten ten aanzien van de doelstellingen eerlijk en realistisch blijven. Het moet iedereen duidelijk zijn dat de uitbreiding van de Europese Unie zorgvuldig gepland moet worden, zodat zowel de huidige lidstaten als de toetredingskandidaten zich erop kunnen voorbereiden. Ik ga ervan uit dat er voor gevoelige terreinen, zoals het vrije verkeer van werknemers en van diensten, in het belang van de toetredingskandidaten maar ook in het belang van de lidstaten reële overgangstermijnen zullen komen.
De Unie van morgen waartoe de kandidaten zullen toetreden, moet en zal er anders uitzien dan de huidige Unie. De toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, een evenwichtig structuurbeleid, de financiële ondersteuning van de toetredingskandidaten en het efficiënte gebruik van de financiële middelen van de Unie voor de eerste zeven jaar van de volgende eeuw zijn punten van onderhandeling die ongetwijfeld een toetssteen voor onze solidariteitsgemeenschap zijn. We hebben ons in Cardiff voorgenomen voor de Europese Raad van Wenen aanzienlijke vooruitgang te boeken ten aanzien van de hoofdcomponenten van het pakket. Het Oostenrijkse voorzitterschap zet zich er zeer geëngageerd voor in de onderhandelingen te bespoedigen, zodat dit doel bereikt wordt. Ik wil er echter zeer nadrukkelijk op wijzen dat hiertoe de wil en de solidariteit van alle lidstaten vereist zullen zijn.
Ik weet ook dat u zich hier in het Parlement bijzonder intensief bezighoudt met alle aspecten van Agenda 2000 om zo te kunnen bijdragen tot een tijdige afronding en ik wil benadrukken hoe belangrijk juist in dit proces de samenwerking tussen Raad en Parlement is, als we Agenda 2000 nog in deze zittingsperiode succesvol willen afsluiten.
De in de ogen van de burgers belangrijkste uitdaging bij de verdere integratie is wel het werkgelegenheidsbeleid. Wie zich herinnert hoe groot de weerstand van enkele lidstaten tegen een gemeenschappelijk werkgelegenheidsbeleid voor de Top van Luxemburg was, zal nu verheugd - hoop ik - kunnen vaststellen dat er ten aanzien van de meningen hierover een duidelijke kentering heeft plaatsgevonden. Werkgelegenheidsbeleid is inmiddels een vast bestanddeel van het Europees economisch beleid geworden.
(Applaus) En steeds meer wint de overtuiging terrein dat wij werkgelegenheidsbeleid moeten voeren op alle niveaus, op wereldwijd niveau net zo goed als op Europees en nationaal niveau. Wat wij nu moeten doen en wat de burgers van Europa van ons verwachten, is blijk geven van dezelfde vastberadenheid en consequentie die we ook hebben laten zien bij de implementatie van de convergentiecriteria. De structuur en de problemen van de nationale arbeidsmarkten zijn, zoals u bekend, verschillend. Het werkgelegenheidsverslag dat de Commissie vorige week in ontwerp heeft voorgelegd, laat dan ook zien dat de lidstaten zeer diverse pakketten van maatregelen hebben ontwikkeld die zijn aangepast aan de individuele probleemsituatie. Dat verandert naar mijn mening evenwel niets aan het feit dat wij een controleprocedure moeten ontwikkelen die duidelijk tot uitdrukking brengt hoe serieus het gehele proces is, en ook wat dit betreft heeft het werkgelegenheidsverslag buitengewoon positieve uitgangspunten.
Ik zou evenwel willen dat we in de toekomst een weg bewandelen die verder gaat dan wat we tot nu toe bereikt hebben. Zoals u weet, waren niet alle lidstaten het vorig jaar in Luxemburg eens met de concrete precisering van kwantitatieve doelstellingen. De argumenten waren destijds dat er geen onrealistische verwachtingen gewekt mogen worden en dat het werkgelegenheidsbeleid niet alleen een zaak is van de regeringen, maar dat dit onder andere ook in belangrijke mate wordt beïnvloed door de sociale partners. Ik begrijp deze argumenten, maar geef in overweging dat duidelijke doelstellingen ook realistische doelstellingen kunnen zijn. Dat hebben de lidstaten al bewezen met hun nationale actieplannen op het gebied van de werkgelegenheid. Duidelijke doelstellingen kunnen ook zelfgekozen doelstellingen zijn en afgestemd worden op de specifieke problematiek van de lidstaten. Duidelijke doelstellingen moeten een efficiënte en transparante controleprocedure waarborgen zonder de lidstaten te beperken in de keuze van hun specifieke pakket van maatregelen. Duidelijke doelstellingen sluiten beslist niet uit dat de sociale partners medeverantwoordelijkheid dragen voor het werkgelegenheidsbeleid. Integendeel, voor een effectief werkgelegenheidsbeleid is naar mijn mening ook een effectieve sociale dialoog nodig en het inzicht dat coöperatie voor beide partijen meer oplevert dan conflict. Daarom zal het ook noodzakelijk zijn, en dat is onze gemeenschappelijke bedoeling, deze sociale dialoog in Europa verder te ontwikkelen en te versterken.
(Applaus) U weet dat een werkgelegenheidsbeleid breed van opzet moet zijn, dat er geen patentrecepten meer bestaan en dat het daarom noodzakelijk is alle beleidsonderdelen te onderzoeken op hun effecten op de werkgelegenheid. Dat betekent bijvoorbeeld dat er meer geïnvesteerd moet worden in onderzoek en technologie als een van de sleutelgebieden. Europa beschikt op het gebied van onderzoek en technologie over een groot potentieel. We moeten dit potentieel in de toekomst beter benutten. We moeten het benutten door zodanige voorwaarden te scheppen dat de onderzoeksresultaten uit het hoger onderwijs ook omgezet kunnen worden in nieuwe producten en processen en daarmee in nieuwe arbeidsplaatsen. We moeten de omvang en de synergieeffecten van ons gemeenschappelijke Europa, van de gemeenschappelijke markt beter benutten. Daarom hoop ik dat we erin zullen slagen snel een oplossing te vinden voor de voltooiing van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, waarbij dit zwaartepunt voor ons belangrijk is. Het gaat niet alleen om technologie, maar ook en vooral om de toekomst van de werkgelegenheid.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb uw betoog met grote belangstelling gevolgd. Als we over vier dagen met de staatshoofden en regeringsleiders, de voorzitter van de Commissie en met u in Pörtschach bijeenkomen, dan zult u ook de kans hebben de balans op te maken en in te gaan op de vraag welke verbeteringen nodig zijn om te bereiken dat de burgers van de Unie deze in sterkere mate gaan accepteren. We zijn in Cardiff een discussie begonnen over de toekomst van Europa, een proces dat in Pörtschach verdiept en tijdens de Europese Raad in Wenen en onder het voorzitterschap van de lidstaten die dit na ons op zich nemen, voortgezet dient te worden. Er zal naar mijn mening - en alle staatshoofden en regeringsleiders die ik de afgelopen dagen tijdens mijn tour des capitales heb bezocht, delen dit standpunt - in Pörtschach worden aangegeven dat één markt en één munt geen resultaten zijn waarmee wij zo tevreden zijn, dat het Europese project nu is afgelopen.
(Applaus) Er zal gediscussieerd moeten worden over een tijdschema voor het vergroten van de economische stabiliteit, het verbeteren van de werkgelegenheidssituatie en het versterken van de interne veiligheid en de politieke rol van Europa in de wereld. Dat zijn onderwerpen die de burgers direct raken en waarvan zij verwachten dat wij er iets aan doen. Dat is beleid dat dicht bij de burger staat. Daarvoor hebben we uiteraard goed functionerende instellingen nodig die zich efficiënt en democratisch geloofwaardig inzetten voor de beleidsterreinen waarvoor geldt dat een grotere betrokkenheid van Europa in het belang is van de burgers. Dat versta ik onder subsidiariteit.
Ik wil twee punten noemen die in Pörtschach zeker niet aan de orde zullen zijn. Het zal niet aan de orde zijn het integratieproces te stoppen of zelfs om te keren of instellingen aan te pakken of te verzwakken. Het zal ook niet aan de orde zijn de institutionele hervormingen waarover in Amsterdam nog geen overeenstemming bereikt kon worden, nu, nog voordat het Verdrag van Amsterdam in alle lidstaten geratificeerd is, toch alvast uit te voeren. We zullen het moeten hebben over de toekomst van de instellingen, maar het zal nog veel belangrijker zijn inhoud te geven aan het Verdrag van Amsterdam, dat immers al vele nieuwe maatregelen bevat die tot doel hebben de Unie dichter bij de burger te brengen. In mijn functie van voorzitter van de Europese Raad heb ik u, mijnheer de Voorzitter, uitgenodigd om naar Pörtschach te komen omdat ik ervan overtuigd ben dat wij allen gezamenlijk de nieuwe weg van Europa zullen moeten bepalen, omdat ik zeker weet dat het Europees Parlement hieraan een belangrijke bijdrage kan en ook zal leveren.
Europa moet in het nieuwe millennium naast economische kracht ook politieke kracht ontwikkelen. En natuurlijk zijn we op dit moment nog een flink eind verwijderd van een functioneel gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. We moeten ons echter herinneren dat ook andere grote integratieprojecten, zoals bijvoorbeeld de uniforme munt, in hun startfase door velen werden beschouwd als niet meer dan een utopie. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat de Europese Unie in de toekomst dient te beschikken over een sterker gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Dit zal een belangrijk instrument zijn om de wereldvrede te waarborgen.
Europa moet zichtbaar naar buiten toe kunnen optreden en met één stem kunnen spreken om samen met zijn partners in staat te zijn tot handelen. Daarom hebben wij ons ook voorgenomen een eerste stap in de juiste richting te zetten en de persoon die er volgens het Verdrag van Amsterdam moet komen, meneer of mevrouw GBVB, monsieur of madame PESC of mr. of mrs. CFSP, zo mogelijk al tijdens de Raad in Wenen te benoemen. Verdere stappen zullen en moeten volgen, want de ontwikkeling van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is van beslissende betekenis voor de toekomstige kwaliteit van de Unie. De transatlantische betrekkingen zullen daarbij steeds een belangrijke rol spelen. Maar belangrijk is ook de Europese dimensie, want alleen als die er is, kan en zal Europa een sterke partner voor zijn vrienden zijn.
De burgers verwachten van ons dat we de uitdagingen van de 21ste eeuw niet in hoofdzaak beschouwen als een risico, maar dat we ze zien als een kans, dat we ze open en op basis van de Europese waarden tegemoet treden. Laten we gezamenlijk verder bouwen aan ons grote project van een Europa dat veiligheid en stabiliteit biedt. Laten we verder bouwen op het fundament dat de geestelijke vaders van de Europese Unie hebben gelegd. Laten we deze gezamenlijke kans waarnemen. Er is nog veel werk aan de winkel!
(Applaus)
Santer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Europese Raad, geachte afgevaardigden, voor de derde keer komen we bijeen om samen de balans op te maken van stand van zaken in de Unie. Het debat van vandaag gaat vooraf aan de informele bijeenkomst die in Pörtschach over de toekomst van de Unie wordt gehouden. Ik weet dat uw Parlement een permanent en levendig debat over dit onderwerp voert. Het lijkt me een uitstekend moment om over de Unie van morgen na te denken: de interne markt nadert haar voltooiing, de euro wordt over minder dan 100 dagen ingevoerd waarmee een nieuwe fase in het integratieproces van de Europese Unie wordt ingeluid, nieuwe uitbreidingen staan op het programma en hervormingen van ons uitgavenbeleid alsmede nieuwe financiële vooruitzichten dienen zich aan.
Als we terugblikken naar de afgelopen 40 jaar van Europese eenwording, kunnen we niet ontkennen dat de communautaire methode succesvol is geweest. Het is evenwel opmerkelijk hoezeer de Europeanen kritisch blijven ten opzicht van een aantal aspecten van de Unie, wat overigens niet wil zeggen dat ze geen waardering hebben voor de positieve aspecten van de Europese eenwording. De politici zouden een meer verantwoord communicatiebeleid moeten voeren over wat er in Brussel, Straatsburg en Luxemburg daadwerkelijk wordt gedaan en over wie wat doet. Er zal zo meer duidelijkheid ontstaan over de politieke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. Hierdoor kan voorkomen worden dat lidstaten en Unie met elkaar in conflict raken, dat de Unie en haar instellingen - met de Commissie voorop - eenvoudig als zondebok kunnen worden bestempeld en dat er "euromythes" verzonnen worden. De nationale politieke leiders moeten met betrekking hiertoe hun verantwoordelijkheid op zich nemen.
Daarbij komt dat heel wat aspecten van deze malaise niet uitsluitend de schuld van de Unie zijn. Het functioneren van de nationale democratieën zelf ligt onder vuur. Het vertrouwen in deze democratieën wordt geschaad door bijvoorbeeld de werkloosheid en de onveiligheid. Door dergelijke verschijnselen keert de burger zich op indirecte wijze van de Europese Unie af. We moeten echter toegeven dat de Europese instellingen inderdaad aan vernieuwing toe zijn. Ik zeg dit niet om de legitimiteit van deze instellingen ter discussie te stellen, maar om een nuchtere discussie op gang te brengen die niet verzandt in een loopgravenoorlog tussen enerzijds de aanhangers van de Unie die zich a priori op historische gronden beroepen en anderzijds de stelselmatige tegenstanders.
We weten goed welke kritiek er veelal geuit wordt: democratisch tekort en technocratie. Het zijn vaak losse kreten die in het publieke debat veelvuldig te horen zijn. Iedereen herhaalt ze, maar deze kreten zeggen niets over de ware aard van de malaise; sterker nog, ze maskeren vaak de werkelijke oorzaken. Laten we de realiteit eens nader bekijken. Op sommige gebieden hebben we behoefte aan "meer Europa" : werkgelegenheid, buitenlandse betrekkingen, binnenlandse zaken en justitie. Op andere gebieden moeten we naar "minder Europa" : minder pietluttige interventiepolitiek, minder bemoeienis met bijzondere culturele aspecten, andere manieren om met nationale politieke culturen om te gaan, dat wil zeggen manieren waarbij deze culturen meer in hun waarde worden gelaten.
Dit zijn belangrijke punten waarvan ik hoop dat ze op 24 en 25 oktober aanstaande in Pörtschach ter tafel worden gebracht. Het gaat hierbij om drie vragen: hoe kunnen we onze werkwijzen aanpassen aan het hoge integratieniveau dat de Unie bereikt heeft? Hoe boeken we daadwerkelijke vooruitgang met betrekking tot die zaken waarmee de burgers van onze landen direct geconfronteerd worden of die vooralsnog een toonbeeld zijn van onze onmacht, die voor deze burgers - uiteraard - onbegrijpelijk is. Welke hervormingen zijn nodig om de instellingen doelmatiger te laten functioneren en ze voor te bereiden op de uitbreiding?
Mijnheer de Voorzitter, de eerste uitdaging waaraan wij het hoofd moeten bieden heeft betrekking op onze benadering van het hoge niveau van integratie dat we bereikt hebben. Dankzij de laatste Verdragen zijn de bevoegdheden van de Unie met betrekking tot het merendeel van haar taken vergroot. We kunnen niet verlangen dat deze bevoegdheden nu verder op communautair niveau worden uitgebreid. Bovendien ligt op wetgevend gebied het meeste werk voor de interne markt achter ons. Het merendeel van de ongeveer 300 voorstellen voor een richtlijn of verordening die in het Witboek stonden vermeld, is aangenomen. Het aantal nieuwe wetgevingsvoorstellen dat op het programma van de Commissie staat, is tussen 1995 en 1998 gestaag afgenomen. Ik wil met dit alles maar een ding zeggen: laten we de Unie van nu niet bekritiseren met de argumenten van gisteren.
Laten we liever kijken naar de werkelijke situatie van vandaag en morgen. We moeten in de eerste plaats de nog lopende projecten afronden. Dankzij het actieplan "interne markt" van de Europese Commissie is er daadwerkelijke vooruitgang geboekt met betrekking tot de voltooiing van deze markt. Technisch gezien is de EMU klaar. We moeten er nu voor zorgen dat de markt in de praktijk een succes wordt. Er moet met Agenda 2000 overeenstemming worden bereikt over de financiële vooruitzichten.
Vervolgens moeten we de consequenties onder ogen zien van het hoge integratieniveau dat tussen onze landen is bereikt. De euro zal op 1 januari 1999 van kracht worden. De lidstaten moeten er zich bewust van worden dat de monetaire unie gevolgen heeft voor de fiscaliteit en de flexibiliteit van de arbeidsmarkten. De lidstaten moeten een coherent beleid voeren met betrekking tot de keuze voor de monetaire unie, ook wat betreft hun vertegenwoordiging naar buiten toe. Tenslotte moet bekeken worden hoe de wijze waarop communautaire maatregelen genomen worden, gemoderniseerd kan worden. Wetgevende actie blijft mogelijk en vaak ook noodzakelijk, maar deze actie is niet het enige of in alle gevallen meest doelmatige instrument.
Laten wij als voorbeeld de Europese werkgelegenheidsstrategie nemen. De methode van Europese richtsnoeren heeft veel dynamiek teweeg gebracht waartoe geen enkele richtlijn had kunnen leiden. Waarom? Omdat het om een terrein gaat waar de bevoegdheden in grote mate op nationaal gebied liggen, en ook wel zullen blijven liggen. Omdat het om een terrein gaat waar de nationale situatie per land verschilt en waar een uniforme en geharmoniseerde doelstelling geen enkele zin heeft. Andere terreinen waarop Europese activiteiten worden ontwikkeld hebben in verschillende mate vergelijkbare eigenschappen. Binnenlandse veiligheid, gezondheid en milieu zullen in hoge mate nieuwe activiteiten noodzakelijk maken. Het zal het van groot belang zijn de toegevoegde waarde van al deze gebieden vast te stellen en zich hierop te concentreren, waarbij evenwel ieders verantwoordelijkheid duidelijk wordt vastgesteld.
Natuurlijk is en blijft de Commissie de voornaamste drijvende kracht achter de belangrijkste vraagstukken. Maar de Commissie werkt daarin niet alleen. Ze werkt met andere instellingen, waaronder uw Parlement. Ze werkt met lidstaten, hun regeringen, hun rechtsstelsels en hun douanediensten, om maar enkele voorbeelden te noemen. Alle publieke actoren regeren mee op Europees niveau. Deze gedeelde verantwoordelijkheid moet beter zichtbaar worden, zodat iedereen zijn of haar deel van de werkzaamheden en verantwoordelijkheden op zich neemt, het geheel beter kan functioneren en de burgers hier de vruchten van kunnen plukken en beter kunnen zien wie wat doet.
Deze noodzaak tot identificatie heeft ook betrekking op de herkomst van de voorstellen van de Commissie. Ook op dit gebied werkt de Commissie niet in een "ivoren toren" . Zeker, ze behoudt haar politieke verantwoordelijkheid inzake de uitoefening van haar recht van initiatief, maar er rust op haar ook een zware verplichting wetgeving te formuleren. De cijfers die we deze week openbaar hebben gemaakt in de mededeling "Subsidiariteit en evenredigheid" laat zien dat 35 % van de wetgevingsvoorstellen in internationale verplichtingen uitmondt en dat ten minste 20 % van de voorstellen afkomstig is uit verzoeken van andere actoren: andere instellingen - met name de Raad en het Parlement - lidstaten en het bedrijfsleven.
Men kan de Commissie niet om actie verzoeken en tegelijkertijd - terug in de eigen lidstaat - weigeren de verantwoordelijkheid hiervoor te dragen om zo ook tegemoet te komen aan de wensen van de tegenstanders van deze actie van de Unie. We hebben dus met name behoefte aan collectieve discipline en waakzaamheid. Subsidiariteit en evenredigheid van communautaire activiteiten moeten niet "à la carte" te consumeren zijn. Het zijn verantwoordelijkheden die, net als informatie, eerlijk en rechtvaardig gedeeld moeten worden.
Mijnheer de Voorzitter, ik leg zoveel nadruk op dit punt omdat er gebieden zijn waarop er in de ogen van Europeanen te weinig actie door de Unie wordt genomen, dat wil zeggen terreinen waarop de Europeanen "meer Europa" willen. Op deze gebieden moeten we onze inspanningen richten om nieuwe activiteiten te ontplooien. Hiervan wil ik er drie met name noemen: werkgelegenheid, buitenlandse betrekkingen en binnenlandse veiligheid.
Het eerste punt betreft de economie en het sociale aspect. We beschikken voor het eerst sinds een jaar over een Europese werkgelegenheidsstrategie. Deze strategie toont nu wat ze waard is, namelijk dat er in Europa voortaan een daadwerkelijke politieke bereidheid bestaat om samen een model van economische en sociale groei te schetsen; een model dat zorgt voor werkgelegenheid door de handen van de ondernemers vrij te maken en dat gebruik maakt van de mogelijkheden die door de huidige economische veranderingen worden geboden; een model dat ervoor zorgt dat iedereen in deze dynamiek wordt opgenomen - via opleiding en verbetering van de inzetbaarheid - als beste garantie voor de solidariteit. Tot deze solidariteit behoort natuurlijk ook een sociaal vangnet voor diegenen die de meeste moeite ondervinden opnieuw een baan te vinden, of die het hoofd moeten bieden aan moeilijke omstandigheden. Deze groei van de solidariteit wordt vandaag de dag steeds meer het herkenningsteken van het Europese economisch en sociaal model. We moeten dit model binnen de lidstaten moderniseren en in de wereld aan de man brengen.
Dit brengt me ertoe iets te zeggen over de internationale crisis waarin wij momenteel verkeren. Heeft deze crisis te maken met het gedrag van een aantal economieën? Is er sprake van een crisis van het systeem? Waarschijnlijk spelen beide aspecten hierbij een rol. We kunnen in ieder geval constateren dat de internationalisering een spel is met een aantal vereisten: enige training van de spelers, duidelijke spelregels, een scheidsrechter die ervoor zorgt dat deze spelregels worden nageleefd en een brancard voor de ongevallen. Wat betreft deze zaken zouden we opnieuw de architectuur van het Bretton-Woods-systeem in ogenschouw moeten nemen.
Laten we een voorbeeld nemen waarover de laatste dagen veel gediscussieerd is: het kapitaalverkeer, met name op korte termijn. Niemand schijnt zich te herinneren dat er pas vanaf 1 januari 1990 sprake is van vrij verkeer van kapitaal. Is het verbazingwekkend dat een te vroege liberalisering in de opkomende landen niet in alle situaties kan worden doorgezet? Het ontbreekt deze landen immers aan financiële transparantie en strenge preventieve maatregelen of regels voor het openbaar en financieel bestuur. Ik zou daaraan toe willen voegen dat het Europese model kan dienen als voorbeeld voor een hoog integratieniveau van de economische en financiële banden tussen afzonderlijke landen. Europa kan vandaag de dag als centrum van stabiliteit bestempeld worden, omdat de controlesystemen en mechanismen die uitgaan van de beste handelwijzen hun vruchten hebben afgeworpen. Het is niet voor niets dat deze systemen en mechanismen via het Verdrag van Amsterdam worden toegepast op het gebied van de werkgelegenheid.
Mijnheer de Voorzitter, ten tweede hebben de Europeanen verwachtingen op het gebied van de buitenlandse betrekkingen. Ik wil hierbij meteen opmerken dat ik soms een gevoel van frustratie in dat opzicht bespeur. We hebben hier een Unie die zowel de banden tussen de lidstaten onderling als haar relatie met haar buren ingrijpend heeft weten te veranderen; een Unie die de eerste commerciële macht in de wereld is; een Unie die de grootste hulpverlener ter wereld is; een Unie die beschikt over een markt die uniek is in de wereld; een Unie die is samengesteld uit lidstaten die beschikken over een ongeëvenaarde ervaring op diplomatiek gebied. En tegelijkertijd is het ook een Unie die in onzekerheid rondtast, die moeite heeft met één stem te spreken en die haar boodschap laat verwateren door onbegrijpelijke bureaucratische ruzies. Ik heb maar een wens: dat de regeringsleiders en staatshoofden zich bewust worden van de gigantische mogelijkheden die de Europese Unie biedt en dat ze gezamenlijk besluiten deze Unie een sleutelrol te laten spelen op internationaal niveau.
Hiervoor moet uiteraard de politieke wil bestaan. Ook moeten de regeringsleiders en staatshoofden de noodzaak inzien van een coherent buitenlands beleid dat gebruik maakt van alle instrumenten waarover we beschikken. Tenslotte moet het politieke aspect versterkt worden via een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat zijn naam waardig is. We moeten voorkomen dat de nationale bureaucratieën de politieke wil in de weg staan, zoals helaas na Maastricht is gebeurd. Iedereen wil graag een Unie die werkt en doelmatig is. Maar de feitelijke situatie is dat de regeringen van de lidstaten zich hiertegen verzetten. Doelmatigheid betekent immers dat er wordt ingestemd met een daadwerkelijke onderlinge afstemming en dat alle neuzen dezelfde kant op wijzen. Mijnheer de voorzitter van de Europese Raad, ik hoop dat we in Wenen een hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid zullen benoemen. Dat is de eerste stap, maar vanaf dat punt zullen we de nieuwe instrumenten op een nieuwe wijze moeten gebruiken.
Dat brengt me op het volgende punt. De komst van de euro voegt een nieuwe dimensie toe aan het debat over de plaats van Europa in de wereld. Na alle inspanningen die we allemaal geleverd hebben om de euro te verwezenlijken, ben ik geneigd te zeggen: laten we nog een inspanning leveren, dames en heren, want met de komst van de euro moeten we onze verantwoordelijkheden op internationaal gebied op ons nemen, onze standpunten onderling afstemmen en zorgen voor een goed imago van de euro naar buiten toe. Het is ondenkbaar dat de Europese Unie het laat afweten bij instellingen als het IMF of de G7 Financiën. Dat geldt zowel voor monetaire als economische vraagstukken. Ik heb af en toe de indruk dat sommigen vergeten dat we een economische en monetaire unie hebben. Ik praat vaak over dit imago naar buiten toe: soms krijg ik hierop te horen dat ik de Commissie naar mijn hand wil zetten. Dat is een onjuiste interpretatie. Ik heb geen kant-en-klare oplossing, maar vind wel dat we er een moeten vinden, en dat hierbij haast is geboden.
Mijnheer de Voorzitter, justitie en binnenlandse zaken vormen het derde vraagstuk dat volgens de Europeanen snel door de Unie moet worden aangepakt. Dit vraagstuk is een bron van constante en groeiende zorg voor al onze burgers. Ook op dit gebied zouden de burgers "meer Europa" willen, net als de mensen die beroepsmatig op dit gebied actief zijn: politieagenten, medewerkers van immigratiediensten en rechters. Ze willen allen dat we ons best doen onze capaciteit om snel, solidair en operationeel te reageren te verhogen. Persoonlijk heb ik er altijd een prioriteit van gemaakt, al tijdens mijn eerste toespraak die ik voor u hield. Het nieuwe Verdrag erkent het belang van deze handelwijze. De communautaire methode is tot nu toe van toepassing op terreinen die te maken hebben met de wetgevende macht. Het doel is zeker niet deze handelwijze te harmoniseren, zoals gebruikelijk in gevallen van de klassieke interventie van de Gemeenschap. Niemand denkt erover de nationale politiekorpsen te uniformeren of een immigratiedienst in Brussel op te richten. Dit is dus een ander gebied waarop de nieuwe werkwijzen van de Gemeenschap moeten worden toegepast, zeker omdat het vertrouwen tussen de actoren hier zo'n belangrijke rol speelt.
De Commissie en de Raad zullen op de Europese Raad van Wenen een actieplan voor justitie en binnenlandse zaken voorleggen. Dit plan moet gesteund worden door een daadwerkelijk politieke wil. Als het een prioriteit van de burgers is, dan moet het ook een prioriteit van de regeringsleiders en staatshoofden zijn. Ik zal voorstellen in 1999 een speciale bijeenkomst voor regeringsleiders en staatshoofden te wijden aan dit cruciale onderwerp. De deelnemers zullen er bovendien voor zorgen dat hun nationale regeringen niet vast blijven houden aan hun oude, op uitsluitend nationale belangen baseerde beleidsvoering of het accent blijven leggen op de belangen die de lidstaten en de Gemeenschap verdelen.
Mijnheer de Voorzitter, ik ben aangekomen bij de derde uitdaging waaraan de Unie het hoofd moet bieden: de institutionele hervorming. Ik zal niet nogmaals herhalen wat er geconstateerd is. Het functioneren van de instellingen dient onderwerp te zijn van een voortdurend debat binnen de EU. De instellingen van 1997 zijn dezelfde als die van 1957. Er nemen evenwel geen 6 lidstaten meer plaats aan de tafel van de Raad van Ministers. Nu zijn dat er 15 en straks 20 of zelfs nog meer. Bij de volgende uitbreiding zullen we het functioneren van onze instellingen moeten aanpassen. Het Verdrag van Amsterdam moet nog door een aantal lidstaten geratificeerd worden, maar we kunnen al een aantal maatregelen nemen waarvoor de Verdragen niet gewijzigd hoeven te worden. Daarom zal de Commissie de lidstaten aanraden een tweesporenbeleid te voeren.
Het eerste deel van dit beleid heeft betrekking op een beter functioneren van de instellingen. Ik ben ervan overtuigd dat er nu al veel gedaan kan en moet worden. Iedere instelling moet haar eigen functioneren onder de loep nemen. Het doet mij genoegen te constateren dat men zich steeds meer bewust wordt van de noodzaak van betere onderlinge afstemming, zowel op het niveau van de Europese Raad als van de Raad Algemene Zaken. Deze Commissie is zich terdege bewust van haar eigen verantwoordelijkheden. Sinds 1995 is er veel gedaan om het interne beheer en de begrotingsdiscipline te verbeteren. Zoals ik al heb aangegeven, is sinds 1995 het aantal nieuwe wetgevingsvoorstellen afgenomen. Sinds 1995 is er steeds meer raadpleging aan de communautaire voorstellen voorafgegaan. Alvorens het Verdrag van Amsterdam in werking treedt, zal de Commissie formeel haar richtsnoeren voor het wetgevend beleid wijzigen.
Met het initiatief "de Commissie van morgen" hebben we besloten verder te kijken en onze moderniseringsinspanningen te richten op een globale hervorming van deze instelling, op aanpassing en op het vinden van antwoorden op nieuwe uitdagingen. Het gehele jaar 1999 zullen we ons met deze hervorming bezighouden, waarbij we ons in de eerste plaats zullen baseren op diepgaande bezinning op de taken en de rol van de Commissie in de Unie van morgen, in de tweede plaats op een gedetailleerd onderzoek naar onze interne structuren zodat deze opnieuw opgesteld kunnen worden rondom nieuwe prioriteiten, en in de derde plaats op een flinke moderniseringsinspanning van ons beheer. Ik zal zeker gebruik maken van de nieuwe bevoegdheden die het Verdrag van Amsterdam aan de voorzitter van de Commissie heeft toegekend, zodat deze veelomvattende taak tot een goed einde kan worden gebracht.
Ik stel trouwens voor dat de andere instellingen ook een diepgaand onderzoek naar hun functioneren doen en een moderniseringsprogramma voorbereiden. Het gaat hier om een gedeelde verantwoordelijkheid. Iedereen moet deze verantwoordelijkheid op zich nemen, waarbij we niet moeten vergeten dat veel antwoorden evenzeer te vinden zijn in de dagelijkse praktijk als in de besluiten die op een top genomen worden.
Het tweede deel van het tweesporenbeleid heeft betrekking op de institutionele hervormingen zelf. De uitbreiding die in zicht is vraagt om daadwerkelijke institutionele hervormingen. Het protocol van Amsterdam speelt in op de noodzaak van dergelijke hervormingen. De belangrijkste aspecten ervan zijn al bekend: vermindering van het aantal commissarissen en een nieuwe afweging van stemmen binnen de Raad, maar ook een algemene uitbreiding van stemmingen bij gekwalificeerde meerderheid. Maar we zullen het hier ongetwijfeld niet bij kunnen laten als we het functioneren van de Unie doelmatiger willen maken. Zoals de Commissie het in Agenda 2000 in herinnering heeft gebracht, is het ongetwijfeld te vroeg om er tot in de details over te debatteren zolang de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam nog niet is afgerond. Maar we moeten langzamerhand gaan nadenken over de inhoud en planning van deze hervormingen en al in 1999 duidelijke termijnen stellen. De Commissie zal te zijner tijd haar beraadslagingen op dit gebied kenbaar maken.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit is in het kort de boodschap die ik in Pörtschach, maar ook elders, wil overbrengen. Zoals altijd in de communautaire geschiedenis, is de grootste uitdaging er hierin gelegen dat we bij het debat over de toekomst van Europa de daad bij het woord moeten voegen. Dit zullen we in het tijdsbestek tussen Pörtschach en Wenen proberen te doen. Ik hoop dat we voor de Europese Raad van Wenen duidelijke doelstellingen zullen formuleren, met duidelijke termijnen.
Mijnheer de Voorzitter, als ik de weg die we de laatste tijd hebben afgelegd in ogenschouw neem, heb ik vertrouwen in onze gezamenlijke wil en ons vermogen om van de Unie een daadwerkelijk model te maken in de wereld van de 21ste eeuw.

Green
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik de eerste Oostenrijkse kanselier die het voorzitterschap van de Europese Raad bekleedt, van harte welkom heten in het Parlement. Ik ben zeer verheugd dat hij hier aanwezig is om deel te nemen aan ons jaarlijkse debat over de stand van zaken in de Unie en te luisteren naar onze ideeën over de toekomst van Europa.
Het is naar mijn mening een teken des tijds dat onze staatshoofden en regeringsleiders informeel bijeenkomen om te praten over de richting waarin Europa zich beweegt. Het is een teken van zelfvertrouwen - van het groeiende zelfvertrouwen en de toenemende volwassenheid van onze Unie - dat de bijeenkomst van komend weekeinde er vooral op gericht is om de Europese burgers het gevoel te geven dat ze ook bij deze Unie horen; dat dit partnerschap voor hen van waarde is. En dat is het natuurlijk ook.
We hebben er al vaak, maar het afgelopen jaar in het bijzonder, over gesproken dat Europa dichter bij de mensen moet komen te staan, dat er een Europa van de burgers moet komen. Mooie woorden, maar wat houden ze nu eigenlijk in? Ik denk dat een Europa van de burgers te maken heeft met vrede, welvaart en veiligheid. Als Pörtschach het idee van een verenigd Europa nieuw leven kan inblazen door aan te geven hoe het op deze drie punten - vrede, welvaart en veiligheid - verder moet, dan levert dat een nieuwe en relevante agenda op voor de komende jaren.
Dit weekeinde kunnen we een vervolg geven aan de uitstekende start die vorig jaar in Amsterdam is gemaakt. Amsterdam heeft al enig idee gegeven van wat een Europa van de burgers nu eigenlijk is, hoe dat eruit zou kunnen zien: we zijn het eens zijn geworden over de stimulerende rol van de Unie op werkgelegenheidsgebied, hebben de sociale dimensie nog eens bevestigd, hebben brede bevoegdheden geschapen op het gebied van discriminatiebestrijding, hebben de aandacht voor milieu, consumentenbelangen en volksgezondheid versterkt, en hebben aangedrongen op nauwere politiële en justitiële samenwerking in de strijd tegen terrorisme en drugs. Dit zijn de zaken waar mensen in hun dagelijks leven mee te maken hebben. Dit zijn de kwesties die we in Amsterdam voor ogen hadden. Nu de wereld zowel economisch als politiek steeds instabieler wordt, is het moment gekomen om de sterke kanten van Europa verder te ontwikkelen; om naar die gebieden te kijken waarop mensen in toenemende mate activiteit en creativiteit van ons verwachten. Bijvoorbeeld, zoals hier al zo vaak is gezegd, de behoefte aan een dynamisch gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is nog nooit zo evident geweest. En aan de vooravond van het meest spannende en vernieuwende monetaire avontuur van onze tijd - de invoering van de euro - roepen de vijftien economieën van de Europese Unie om meer economische afstemming, zodat ze het hoofd kunnen bieden aan de economische onrust in de wereld en de interne groei kunnen stimuleren.
Europa is geen doel op zichzelf. Europa is een hulpmiddel in de aanpak van de problemen waar we in dit werelddeel en in de hele wereld mee worden geconfronteerd. Ook in die zin is dit het juiste moment. De afgelopen weken en maanden hebben we een wanhopige behoefte aan politiek leiderschap in de wereld gezien. Bij de aanhoudende economische onrust van het Verre Oosten tot Rusland, bij de toenemende druk op de Latijns-Amerikaanse economieën en valuta's zijn we getuige geweest van een gebrek aan politiek leiderschap. De Japanse politiek is van crisis naar crisis gewankeld. President Jeltsin heeft een gevecht geleverd om een regering - welke dan ook - in het Kremlin te houden, en allemaal hebben we het persoonlijke en institutionele trauma van de Amerikaanse president moeten aanschouwen. De stuwende kracht achter vernieuwing in de mondiale economische en monetaire structuren is Europa. Te midden van alle economische onrust is het de euro die een significant nieuw element toevoegt, dat in Europa's voordeel is. En het zijn de Europese leiders die aandringen op nieuwe internationale regelgeving en hervorming van de wereldwijde structuren om vorm, samenhang en redelijkheid in de wereldeconomie te brengen.
Maar tegelijkertijd is het vertrouwen wereldwijd tanende en zijn velen onzeker waarheen en in welke richting deze wereldomvattende markt hen voert. Juist nu hebben we de kans om te laten zien dat Europa in deze instabiele wereld voor leiderschap kan zorgen. In alle lidstaten zijn het dezelfde vragen die om antwoorden schreeuwen en ook dezelfde kwesties die in de Europese discussies om oplossingen vragen: hoe scheppen we banen in een mondiale markt; hoe hervormen we de sociale- zekerheidsstelsels in Europa, zonder hulp en ondersteuning te onthouden aan degenen die daar werkelijk behoefte aan hebben; hoe redden we het milieu voor de toekomst; hoe pakken we racisme, drugs en terrorisme aan; hoe kunnen we mensen opleiden en bijscholen zodat ze de uitdaging van de informatietechnologie aankunnen; in wezen, hoe zorgen we voor een dynamische, welvarende, sociaal rechtvaardige economie?
Ik geloof in een sterke Europese Unie. Ik vind dat de Europese instellingen effectief en efficiënt moeten zijn. Willen we binnen de staten en onder de ambtenaren van de Unie een cultuur tot stand brengen van openheid en bereidheid om in te haken op de uitdagingen van de moderne democratie, dan moeten we onze instellingen blijven aanpassen, bijschaven en democratiseren. Maar onder de bevolking in onze lidstaten is het institutionele debat al lang over zijn uiterste houdbaarheidsdatum heen. Voor ons is en blijft het echter van belang, en dat moet ook. Wij opereren binnen de instellingen. Wij zijn gebonden aan de engagementsregels ervan en zitten vaak verstrikt in een cultuur van politiek-bestuurlijke betrokkenheid die verouderd is en vaak te kort blijkt te schieten.
Het is dus onvermijdelijk en zeer terecht dat we veranderingen nastreven. Dat geldt voor alle parlementen, met name voor nieuwe, zoals het onze. Maar het wordt tijd om duidelijk te maken dat het in Europa niet om institutionele ontwikkeling moet draaien. Wat telt is het waarborgen van een groter, stabieler, vreedzaam Europa voor ons allemaal; geen institutionele ontwikkeling, maar de ontwikkeling van een gemeenschappelijk Europees waardepatroon; niet het bouwen aan instellingen, maar het bouwen aan een toekomst voor onze jeugd.
We worden vaak geplaagd en gekritiseerd dat we geen groot ideaal hebben. Maar Europa is een ideaal dat qua ontstaansgeschiedenis en achterliggende gedachte nog niets aan kracht heeft ingeboet. Zoals John Hume gisteren in dit Huis zo mooi zei: Europa is het grootste conflictoplossingsmodel dat de wereld ooit heeft gekend. Maar de Unie heeft op dit moment een nog grotere taak te vervullen. Wie meer dan een vluchtige blik werpt op de mondiale omgeving waarin we ons werk doen, kan het belang van de Europese Unie niet ontgaan: haar vermogen tot samenwerking ten behoeve van haar 370 miljoen inwoners; de potentiële kracht van haar economie met de eenheidsmunt; haar mogelijkheden om de jeugd een duidelijke kans te bieden via een gecoördineerde aanpak van de werkgelegenheid voor de toekomst; haar tradities van verdraagzaamheid en openheid en haar uitgewerkte sociale model. Als dit alles kan worden aangevuld met meer en uitgebreidere samenwerking op het gebied van buitenlands en veiligheidsbeleid, zodat de Bosniës en Kosovo's van deze wereld voorkomen kunnen worden - niet alleen beëindigd nadat ze eenmaal begonnen zijn, maar voorkómen - dan hebben we werkelijk iets nieuws te bieden voor de toekomst.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, geachte dames en heren, ik denk dat we ervan uit kunnen gaan, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat wij allen net als u voorstander zijn van een Europees model dat gebaseerd is op een sociale markteconomie. Ook vinden wij net als u dat de Europese Unie niet beperkt mag blijven tot een interne markt en een uniforme Europese munt. De Unie heeft een flinke dosis nieuwe energie nodig. Maar wat de Europese Unie vooral nodig heeft, is geloofwaardigheid bij de burger. Ik ben u namens mijn fractie bijzonder dankbaar dat u duidelijk heeft gemaakt wat de doelstellingen van Pörtschach zijn. Het was ons parlementariërs tot nu toe niet helemaal duidelijk wat er met deze top beoogd wordt. Het was ons wel duidelijk wat er niet mee beoogd wordt. Er kunnen geen besluiten genomen worden, er kan niet geanticipeerd worden op een hervorming van de instellingen, maar er kan wel bepaald worden welke richting de top van Wenen uit dient te gaan, en er kunnen natuurlijk signalen worden afgegeven, signalen die de geloofwaardigheid van de Europese Unie vergroten. Dat hoop ik in ieder geval.
De mogelijkheid bestaat - en we zijn daar natuurlijk heel benieuwd naar - dat u in Pörtschach de man zult ontvangen die gekozen is tot de nieuwe Duitse bondskanselier. U hebt hem uitgenodigd en er wordt van hem natuurlijk vooral informatie verwacht over zijn economische beleidsdoelstellingen, over de richting die de belangrijkste en sterkste staatshuishouding van de Europese Unie onder hem zal inslaan. U hebt de heer Schröder dus uitgenodigd en je zou op grond van de jongste ontwikkelingen bijna denken dat het ook goed geweest zou zijn de superminister uit te nodigen, te weten de heer Oskar Lafontaine, omdat het niet helemaal duidelijk is wie het op het gebied van het economische beleid nu echt voor het zeggen zal krijgen. Is dat Gerhard Schröder of Oskar Lafontaine? Wat de burgers in dit verband interesseert, is natuurlijk de geloofwaardigheid van dit economische beleid en vooral de geloofwaardigheid van de Europese munt, die ook door u in het overleg centraal wordt gesteld. We moeten tijdens de top in Pörtschach - en ik verwacht dat van u - de vraag stellen: hoe staat de nieuwe regering in Bonn tegenover de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank? Komt men niet in de verleiding zich met het beleid te bemoeien? Hoe staat men tegenover de ontlasting van de economie, de ontlasting van het midden- en kleinbedrijf, dat de meeste belasting betaalt en de meeste arbeidsplaatsen kan scheppen? We moeten er toch van uitgaan, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat de conjunctuurprognoses wereldwijd herzien zijn, maar Europa staat er nog heel goed voor. De euro heeft zich al bewezen als een bolwerk dat bestand is tegen financiële turbulentie, maar het komt erop aan het vertrouwen van de burger in deze euro te vergroten. Als de Raad zich in Pörtschach niet duidelijk uitspreekt voor een duurzame stabiliteitscultuur, een onafhankelijke Europese Centrale Bank, een sober begrotingsbeleid en een gemeenschappelijke stem van de euro, die de euro bij de WHO en in de internationale gremia kan vertegenwoordigen, ben ik bang dat het vertrouwen van de burger in deze uniforme munt misschien afneemt, als hij dit vertrouwen al niet helemaal verliest.
De Europese Unie geloofwaardig maken is ook van essentieel belang als we de veiligheid op de voorgrond plaatsen. De burger moet zich veilig voelen. Veilig voor internationale criminaliteit en veilig voor ongecontroleerde migratie. Op dit punt betekent de in het Verdrag van Amsterdam voorziene opname van het visa-, asiel- en immigratiebeleid in het Gemeenschapsrecht een stap vooruit. Maar er moet meer gedaan worden. De strafrechtsystemen moeten nog beter gecoördineerd worden, nog voor de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam. Ook het proces van uitbreiding van de Europese Unie moet worden beschouwd als een factor die een rol speelt bij het veiligheidsbeleid. Het starten van concrete onderhandelingen over zeven hoofdstukken tijdens het Oostenrijkse Raadsvoorzitterschap is, zoals u terecht gezegd heeft, een positief signaal. Het zou wenselijk zijn, mijnheer de Voorzitter, als er tijdens de top van Pörtschach een verklaring aangenomen zou kunnen worden over het doel van het uitbreidingsproces, dat wij namelijk de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht willen uitbreiden om Europa vanuit het midden te versterken. Een voornemen dat gezien de situatie in Rusland van zeer grote betekenis is. Als we dit doel van de veiligheidsexport helder voor ogen hebben staan, zullen ook onze medeburgers zich gemakkelijker met het uitbreidingsproces kunnen identificeren.
De burgers van Europa, die wij hier in het Parlement vertegenwoordigen, zullen zich ook gemakkelijker kunnen identificeren met een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De bewijzen van onmacht van de Europese Unie op de Balkan en in het Nabije Oosten zijn nu niet bepaald geschikt om het vertrouwen van de burgers in deze Unie te vergroten. Ik waarschuw evenwel voor de illusie dat de problemen opgelost kunnen worden door een meneer of mevrouw GBVB te benoemen. Achter een meneer GBVB moet een gemeenschappelijke politieke wil staan. Ik doe in dit verband een beroep op u om dit niet alleen te beschouwen vanuit het oogpunt van personeelsbeleid, maar ook inhoudelijk. Uiteindelijk moeten de Europese burger ook kunnen begrijpen hoe en waarom een bepaald besluit wordt genomen. Aan het oorspronkelijke motto van de top van Pörtschach, de subsidiariteit, is nu wat te weinig aandacht besteed, zo snel veranderen de zwaartepunten in de Europese politiek nu eenmaal. Maar het Europees Parlement heeft over het onderwerp subsidiariteit enkele gedachten ontwikkeld. Subsidiariteit mag vooral - zoals u gezegd heeft - geen alibi voor renationalisatie zijn. Er moeten in de Raad betere besluiten worden genomen en dit moet vaker gebeuren met een gekwalificeerde meerderheid. Ook het Europees Parlement moet achter deze besluiten staan. Er moet gewaarborgd worden dat het Europees Parlement en de nationale parlementen voortdurend samenwerken. Het is vooral van belang dat de EU als geheel en haar instellingen weer geloofwaardig worden. Gezien de onregelmatigheden in de Commissie en in het Parlement is dit een bijzonder dringende zaak. Ik verzoek u het thema van de status van het Europees Parlement prioriteit te verlenen. Laten we eens stilstaan bij een uitspraak die misschien voor een conservatief christen-democratisch parlementslid wat ongewoon is maar die in dit verband nog steeds van toepassing is, te weten Lenins uitspraak: vertrouwen is goed, maar controle is beter!

Cox
Mijnheer de Voorzitter, onze Unie is tot uitzonderlijke prestaties in staat gebleken wanneer visie wordt gepaard aan politieke wil. Helaas kan zij ook ontgoocheling veroorzaken wanneer die eigenschappen ontbreken. Het is aan visie en politieke wil te danken dat de invoering van de euro nu over 71 dagen van start gaat. Zowel intern als extern zullen onze economische betrekkingen op een ander plan komen. Als zone van stabiliteit kunnen we op het wereldtoneel een belangrijke positieve rol spelen, met name in deze periode van crises.
Met het oog daarop is mijn fractie van mening dat het voorzitterschap met voorstellen moet komen om te zorgen dat de Europese Centrale Bank - in samenwerking met de Euro-11-Raad, met hulp van de Commissie en met verantwoordingsplicht tegenover dit Parlement - de vertegenwoordiging van de euro naar buiten toe optimaal kan ontwikkelen. Nu we zo hard hebben gewerkt om deze sterke federale monetaire positie te creëren, mogen we het internationale effect ervan niet op het spel zetten door gebrek aan visie en wil. Bij het streven naar een sterkere internationale rol van de Centrale Bank verwacht mijn fractie ook van de bank zelf een doorzichtiger geformuleerd beleid. Anders vrezen we dat er spanningen kunnen ontstaan tussen de politieke en de monetaire autoriteiten, vooral bij een teruglopende economische groei. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij dringt er ook ten zeerste op aan dat die lidstaten die aan de criteria voldoen, te weten Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, aan de euro meedoen.
Er zijn weinig terreinen waar onze beleidspretenties en onze feitelijke inspanningen in scherper contrast staan dan op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. De crisis in Kosovo legt opnieuw de kloof tussen ambitie en realiteit bloot. Ondanks de recente vooruitgang blijft Kosovo gevaarlijk balanceren op de rand van een humanitaire ramp. Het bestand is broos, de politieke vooruitzichten zijn onzeker. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij vindt dat de Unie en de internationale gemeenschap de druk op Milosevic moet handhaven, en zo nodig bereid moeten zijn om daar het overtuigende vooruitzicht van militair ingrijpen aan te verbinden. De redelijke, maar onvervulde, verwachting van veel burgers dat we taferelen zoals in Kosovo nooit meer op Europese bodem mogen meemaken, ondermijnt de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Mijn fractie vindt dat het buitenlands beleid een terrein is waarop we ontegenzeglijk meer Europa nodig hebben, inclusief een rol op veiligheids- en defensiegebied.
De uitbreiding is voor ons allen een uitnodiging om de essentiële opdracht van Europa te herontdekken. De trofee die daaraan verbonden is, is politieke stabiliteit en veiligheid in het grotere Europa. De Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij verwelkomt het besluit om volgende maand op ministerieel niveau met de toetredingsconferentie te beginnen. Het moeilijke debat over de toekomstige financiering van de Unie en Agenda 2000 vereist een brede visie; we mogen niet vervallen tot een verschraald, beperkt en bekrompen debat over geldkwesties. In afwachting van de ratificatie van Amsterdam geldt deze zelfde logica voor de institutionele hervorming. Dit veronderstelt een nieuwe urgentie om door te dringen tot de kern van het soort Unie waartoe we de kandidaat-landen willen laten toetreden. Voor de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is dat een bredere en diepere Unie met zowel een politieke en sociale als een economische missie, maar ook met de institutionele capaciteit om die tot een goed einde te brengen.
Wij zijn blij dat Cyprus het groene licht heeft gekregen, maar dat verplicht de EU wel tot grotere inspanningen om dat probleem onder bescherming van de Verenigde Naties op te lossen. Daarvoor zal het nodig zijn om onpartijdig met alle regionale politieke machten om te kunnen gaan. Mede daarom betreuren we dat de Raad nog steeds niet met een financieel protocol voor Turkije is gekomen, en stellen we vandaag de vraag hoe het voorzitterschap deze ongelukkige situatie denkt te doorbreken. Tijdens de top van Wenen zullen de eisen van andere kandidaat-landen aan de orde komen. Mijn fractie wijst met name op de vooruitgang die door de Baltische staten is geboekt: in Litouwen op economisch gebied en in Letland op het gebied van de mensenrechten. Ook vermelden wij met tevredenheid de ontwikkelingen in Slowakije en de hernieuwde belangstelling van Malta.
Het vooruitzicht van verdergaande samenwerking op het gebied van immigratie- en asielbeleid is toe te juichen. Een gezamenlijke aanpak kan een gunstig effect hebben, mits deze niet berust op de waarden van de kleinste gemene deler of op aantasting van het in het Verdrag van Genève van 1951 vastgelegde, individuele menselijke recht om asiel aan te vragen. Wij zijn verheugd over de doorbraak ten aanzien van de oprichting van een permanent internationaal strafhof voor het berechten van verdachten van misdaden tegen de mensheid, en wij dringen erop aan dat het voorbereidende werk voortgang vindt.
Tenslotte blijft de bestrijding van fraude in de Unie voor ons een punt van zorg, vanwege het ernstige risico dat de instellingen hierdoor kunnen worden ondermijnd. Wij vinden het belangrijk dat de proporties niet uit het oog worden verloren, maar ook dat er bij wangedrag volledige verantwoording wordt afgelegd, en helaas is dat tot dusver ofwel helemaal niet ofwel met tegenzin gebeurd. Er is behoefte aan een onafhankelijker onderzoeksproces. De stand van zaken in de Unie laat zien dat we succes kunnen hebben als we over de nodige politieke visie en wil beschikken; en dat we falen als die ontbreken. Laten we dat goed onthouden en in praktijk brengen.

Pasty
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de informele top van staatshoofden en regeringsleiders, die eind deze week zal plaatsvinden in Pörtschach, moet de nadruk leggen op een belangrijke fase in de geschiedenis van de Europese eenwording.
Nu Europa van start is gegaan met een nieuw uitbreidingsproces - waarvan de omvang en de gevolgen groter zijn dan bij alle voorgaande uitbreidingen - is het van groot belang dat de Europese eenwording van een politieke dimensie wordt voorzien. Het gaat er niet alleen om dat het functioneren van de instellingen wordt aangepast aan de gewijzigde geografische situatie. De doelstelling van de Europese eenwording zelf moet opnieuw worden gedefinieerd, zodat deze door alle burgers van de Unie begrepen kan worden.
Onze medeburgers stellen zich momenteel de volgende, zeer eenvoudige vraag: waarvoor dient de Unie? Allereerst hadden zes landen de handen ineengeslagen voor een gemeenschappelijk gebruik van de kolen- en staalvoorraden. Vervolgens ging het om de verwezenlijking van een grote binnenmarkt, die binnenkort aangevuld wordt met een monetaire unie. Zeker, de communautaire verworvenheden van hetgeen bereikt is zijn niet uit te vlakken, maar de beperkingen van deze methode zijn nu aan het licht gekomen.
We hebben Europa niet van de politieke dimensie voorzien die generaal de Gaulle in gedachten had met wat het "plan Fouchet" wordt genoemd. Daarom is de Unie vandaag de dag niet meer dan een economische reus op lemen voeten en een politieke dwerg. Als we niet oppassen verliezen begrippen als "solidariteit" of zelfs "politieke unie" snel hun waarde onder druk van de nationale economische en financiële belangen, zoals het weer opgelaaide debat over Agenda 2000 betreffende de nettobijdragen liet zien. In dit debat wordt het begrip communautaire meerwaarde volkomen ontkend.
Het mag op zijn minst kwalijk heten dat de Commissie - die de belangrijkste voorstander van de Europese gedachte zou moeten zijn - voorstelt de financiering van het GLB gedeeltelijk opnieuw te nationaliseren. Hiermee zou het tapijt dat de Europese Unie met zoveel moeite 40 jaar lang heeft geweven, wel weer eens ontrafeld kunnen worden.
We moeten opnieuw het belang van de solidariteit als basis van de Europese Unie onderstrepen. Deze solidariteit moet als tegenhanger van het alomtegenwoordige economisme gelden, dat als een grotere bedreiging van de communautaire verworvenheden kan worden beschouwd dan de gevolgen die de uitbreiding zal hebben. Sommigen verwelkomen deze gevolgen maar hebben er tegelijkertijd ook hun twijfels over, aangezien ze zich geen vrijgevig en coherent beeld kunnen vormen van het grote Europa.
Met behulp van de eenheidsmunt - die zeker in dienst zou moeten worden gesteld van de werkgelegenheid en de groei - zal de naar het centrum, oosten en zuiden van dit continent uitgebreide Europese Unie, als ze wil overleven, de bereidheid moeten tonen om op internationaal niveau een rol te spelen die in verhouding staat tot haar economische macht en haar historische en culturele erfgoed.
Overal in de wereld - de Maghreb, Afrika, het Midden-Oosten, Azië en Latijns-Amerika - wordt met smart uitgekeken naar een Europa dat in staat is de waarden van beschaving en humanisme, die in de voorgaande eeuwen de basis hebben gelegd voor het prestige van dit continent, te verdedigen. Dat is voor de mensheid van nu veel belangrijker dan de algehele uitbreiding van de vrijhandel.
Het Europees Europa dat 40 jaar geleden de vurige wens was van generaal de Gaulle, moet nog altijd tot stand komen. Dit kan alleen als Europa bereid is een autonome strijd- en interventiemacht op te richten die buiten de grenzen van de Unie kan worden ingezet als het algemeen belang hiermee gediend is of de vrede gehandhaafd kan worden.
De kandidaat-landen uit Centraal- en Oost-Europa moeten bij dit debat over de politieke totstandkoming van een authentiek Europa betrokken worden. Deze landen hebben immers direct te maken met de veiligheid aan de buitengrenzen van de Unie, zoals nu ook het geval is met Griekenland.
De Europese landen kunnen niet eeuwig het volgende vraagstuk blijven ontwijken: welke onmiddellijke en doeltreffende maatregelen kunnen door hen genomen worden als de grenzen of de integriteit van een lidstaat bedreigd zouden worden door een derde land? Het antwoord dat op dit moment gegeven kan worden is duidelijk: geen enkele zonder de zege en deelname van de Verenigde Staten, zoals de crisis van Kosovo ons nogmaals heeft aangetoond.
Waarde collega's, dit zijn de belangrijkste vraagstukken waar de staatshoofden en regeringsleiders zich over zouden moeten buigen als ze daadwerkelijk, zoals we mogen aannemen, van plan zijn de politieke voornemens van de Europese Unie opnieuw ten uitvoer te brengen. Als ze dit niet doen, dan zien we niet in hoe we over enkele maanden, ter gelegenheid van de Europese verkiezingen, het enthousiasme en de steun van onze medeburgers moeten verkrijgen. Moge onze oproep gehoord worden!
De richtsnoeren die u zojuist gedefinieerd heeft, mijnheer de voorzitter van de Commissie, wijzen in de goede richting, maar moeten wel verduidelijkt worden. Viel Glück, Herr Präsident!

Puerta
Mijnheer de Voorzitter, dit is een fase die beslissend is voor de toekomst van Europa. Een nieuwe politieke impuls is dringend noodzakelijk.
Naar het oordeel van onze fractie moeten de inspanningen van de instellingen van de Europese Unie drie kanten uitgaan: het inrichten van een modelmaatschappij, het tot stand brengen van de institutionele hervorming tegen de achtergrond van de politieke unie, alsook het verstevigen van de interne solidariteit en uitbreiding daarvan tot de landen die bij de uitbreiding betrokken zijn.
Een modelmaatschappij met grote doelstellingen als volledige werkgelegenheid, milieubehoud en democratisch beheer van de economie. Onder dit model vallen het voorstel voor een 35-urige werkweek in Frankrijk en het vooruitzicht van een nieuwe energiepolitiek in Duitsland, die een Europese dimensie zouden kunnen hebben die verder reikt dan de huidige monetaire unie, waarvan sommige aspecten tegenstrijdig zijn met de sociale dimensie.
Wat betreft de institutionele hervormingen verwachten wij van de komende top iets meer dan een retorische boodschap. Wij kiezen voor transparantie en participatie. Wij willen afspraken over het evenwicht - een nieuw evenwicht - tussen de Raad, de Commissie en het Europees Parlement; over het versterken van de democratische legitimiteit en het ontwikkelen van een echt Europees burgerschap dat steeds verenigbaar is met het bestaan van de lidstaten. Voor de komende Europese verkiezingen zou er een institutioneel en politiek programma beschikbaar moeten zijn, zodat de burgers bij de verkiezingen hun mening kunnen uiten.
De Europese Unie moet haar rol in de wereld verstevigen met een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid waarmee recht kan worden gedaan aan de eigen standpunten en waarmee men in Europa en in alle continenten vrede en mensenrechten kan verwezenlijken, zonder de financiële en militaire hegemonieën die op dit moment de globalisering bepalen. Een vrede waarmee in Noord-Ierland al een begin is gemaakt door het terrorisme te beëindigen en de politieke dialoog te bevorderen, waarvoor onze collega John Hume onlangs de Nobelprijs heeft gekregen.
Ook signaleren wij dat er in Spanje en met name in Baskenland hoop is opgevat als gevolg van het feit dat er onlangs door de terroristen een eind is gemaakt aan geweld en doodslag. Als blijkt dat dit definitief is, doet de mogelijkheid zich voor dat we naar een volkomen normale democratische situatie gaan. Het komend weekend worden er in Baskenland verkiezingen gehouden in een klimaat van vrede dat door ons geheel en al gesteund wordt en dat ook door het Europees Parlement gesteund moet worden.
Tenslotte verklaren wij dat de nieuwe grens van de uitbreiding niet ten koste van de interne solidariteit tot stand kan komen. Dat zou een ernstige fout zijn die het overleven van de Unie in gevaar zou brengen. Derhalve kunnen wij niet akkoord gaan met het document waarin verschillende alternatieven voor het systeem van eigen middelen staan genoemd en dat onlangs door de Commissie is ingediend. Naar onze mening gaat het om een voorstel waarbij beleidsvormen die nu gemeenschappelijk zijn weer genationaliseerd worden, hetgeen de weg naar Europese economische en sociale cohesie blokkeert.
Mijnheer de voorzitter van de Raad, onze fractie steunt u ten zeerste in uw zienswijze met betrekking tot een Europees werkgelegenheidsbeleid, maar wij willen u ook zeggen dat het ontwerpen van een toekomstplan de belangrijkste uitdaging voor het Oostenrijks voorzitterschap is, dat er geen genoegen mee moet nemen de geschiedenis in te gaan als een aanloop tot het Duitse voorzitterschap.

Aelvoet
Heren voorzitters van Commissie en Raad, geachte collega's, bijna alle verkiezingen van het voorbije jaar tonen ondubbelzinnig dat de mensen in Europa nieuwe politieke meerderheden wensen die afstand nemen van de mythe dat politieke overheden zo weinig mogelijk moeten doen en dat de marktkrachten in een perspectief van flexibilisering, liberalisering en deregulering de samenlevingsproblemen wel zullen oplossen. De aankomende rood-groene regering in Duitsland voegt zich daarmee bij Groot-Brittannië en Frankrijk. De politieke instantie heeft de opdracht de samenleving voor al haar leden leefbaar te houden met uitzicht op werk, op een gezond milieu, op geëmancipeerde participatierechten. Wij willen meer vrouwen zien op de familiefoto's van de Unie als er ergens in Europa een top samenkomt. Voor geïsoleerde nationale staten is het onmogelijk politieke beslissingsruimte af te dwingen in een wereldeconomie die nauwelijks bijgestuurd wordt, en als één ding de laatste maanden duidelijk geworden is dan is het dat dit een absolute noodzaak is. Daar juist moet de politieke unie haar macht inzetten om ook politiek wereldwijd reguleringen af te dwingen. Wij verheugen ons daarom dat dankzij de Franse regering het multilateraal akkoord in zijn huidige vorm voor de investeringen naar de prullenmand verdwenen is en dat staat ook met evenveel woorden in het nieuwe Duitse regeerakkoord. Wat dat betreft, mevrouw Stenzel, heeft ook een meerderheid in dit Europees Parlement duidelijk gezegd dat met de Europese Centrale Bank een dialoog moet kunnen worden aangegaan. Als dat voor de conservatieven ook al te veel is, dan weet ik niet meer in welke tijd we leven.
Afrondend, onze collega Voggenhuber zal het hebben over de top in Pörtschach maar ik zou willen besluiten met twee elementen. Het drama van het buitenlands beleid dat weer zichtbaar wordt ten aanzien van Kosovo is dat er eigenlijk geen gemeenschappelijk buitenlands beleid is. Langs de andere kant willen wij dat de Commissie - en ik denk dat op dat vlak het Parlement uitstekend voorwerk geleverd heeft - transparanter is en beter bestuurd, zodanig dat bepaalde fraude-incidenten ingeperkt worden. Wat dat betreft is het van het grootste belang dat de Commissie de moed heeft op te komen voor een efficiënte, goed uitgebouwde en democratisch controleerbare administratie. Alleen een goed geleide administratie, die niet permanent beroep doet op honderden consultants en onderaannemingen van alle slag, kan hierop een antwoord geven.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Europese Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, hoe staat de Unie ervoor aan de vooravond van de informele top van Pörtschach, de eerste top waarop Oostenrijk het voorzitterschap bekleedt?
Ik ben in de eerste plaats ingenomen met de inspanningen die het Oostenrijks voorzitterschap op een aantal gebieden heeft verricht. Als ik er de tijd voor had, zou ik me graag met de ontwikkeling van deze gebieden bezighouden. Dit geldt bijvoorbeeld voor de mensenrechten. Onlangs woonden we in Wenen met een aantal EP-leden de viering van de vijftigste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens bij. Oostenrijk was bij deze viering vertegenwoordigd en we hebben kunnen aanschouwen welke inspanningen dit land zich heeft getroost. Ook op cultureel en audiovisueel gebied doet het land zijn best om op een aantal vlakken vooruitgang te boeken. Ik zou deze lijst nog kunnen aanvullen, maar wil met name de vraagstukken benadrukken waarin geen vooruitgang wordt geboekt en die ons iedere dag meer reden tot ongerustheid geven.
Mijnheer de kanselier, zoals u net al aangaf gaat u in Pörtschach praten over de toekomst van de Unie, haar doelstellingen en haar bestaansrecht. Deze fundamentele bezinning is noodzakelijk, maar we weten nu al dat de volgende uitbreiding een van de elementen van die toekomst vormt. Onder de besluitvormers en de burgers bespeuren we gevoelens van onbehagen en angst. Mijnheer de kanselier, afgelopen maart heeft u zelf in Luxemburg gezegd dat de uitbreiding weliswaar noodzakelijk is, maar dat er geen enthousiasme over bestaat.
Zouden we de positieve kanten van deze uitbreiding, en de vooruitgang die we ermee boeken, niet moeten benadrukken, zonder evenwel de problemen te verdoezelen? Een boodschap in die richting van uw kant zou welkom zijn. Vanochtend heeft u al een begin gemaakt met het verspreiden van deze optimistische boodschap, waarbij u de realiteit niet uit het oog verloor.
Met betrekking tot de benodigde hervorming van de instellingen, die niet los kan worden gezien van de uitbreiding, weet ik dat u wacht op de definitieve ratificatie van het Verdrag van Amsterdam alvorens dit probleem daadwerkelijk aan te pakken. Het lijkt echter niet te vroeg nieuwe ideeën naar voren te brengen over het functioneren van de Raad van ministers. Ook de coördinatie tussen de verschillende ministerraden laat nu te wensen over. Voor een goede werking van het Europees Parlement is een statuut voor de leden nodig en ook het functioneren van de Commissie zelf heeft een nieuwe impuls nodig. De voorzitter van de Commissie sprak er zojuist over. Hetzelfde geldt voor een betere coördinatie van het economisch beleid in de EU, met name binnen de eurozone, en voor de vertegenwoordiging van deze eurozone naar buiten toe. In beide gevallen moeten de institutionele middelen toereikend zijn.
Op een derde belangrijk gebied, de financiën van de Unie, kan het Oostenrijks voorzitterschap een belangrijke bijdrage leveren wat betreft de middelen en de uitgaven. Met betrekking tot de uitgaven zou ik er met nadruk op willen wijzen dat solidariteit een van de belangrijkste uitgangspunten van de Unie moet blijven. Solidariteit mag natuurlijk niet tot verspilling leiden, maar begrotingsdiscipline mag niet ten koste gaan van de solidariteit, waaronder ik ook sociale rechtvaardigheid versta. Ik weet dat dit laatste punt u aan het hart gaat.
We moeten nu ook nadenken over een eventuele verandering in het stelsel van de eigen middelen. Moeten we de BTW behouden of op zoek gaan naar middelen die op inkomsten gebaseerd zijn? Dat is vandaag de dag een belangrijk vraagstuk. Hoe voorkomen we dat de verschillende vormen van gemeenschappelijk beleid opnieuw genationaliseerd worden, met name wat betreft het GLB? Moeten we opnieuw een grote Europese lening uitschrijven om de investeringen die werkgelegenheid scheppen te stimuleren? Werkgelegenheid is immers onze prioriteit. Kunnen we tenslotte voorkomen dat er een nieuwe berekeningsmethode komt die de bijdrage van de verschillende lidstaten vaststelt? We zullen ons heel snel over deze vraagstukken moeten buigen.
Mijnheer de Voorzitter, ik zou tot slot nog iets willen zeggen over het GBVB. De afgelopen maanden heeft de Unie zich op internationaal gebied nogmaals aarzelend getoond. Op sommige momenten was ze zelfs afwezig. Laten we hopen dat de vertegenwoordiger van het GBVB die in december wordt benoemd een politieke figuur zal zijn - met nadruk op het woord "politiek" - die een flinke impuls aan het buitenlands beleid kan geven. Dit is immers van groot belang voor de toekomst van Europa.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, het zal de top van Pörtschach grote moeite kosten de warboel van institutionele vraagstukken waarin de Unie gevangen zit te ontrafelen.
De eenheidsmunt zal midden in de financiële onrust worden ingevoerd terwijl nog veel zaken, die de deelnemende lidstaten kennelijk niet voorzien hadden, geregeld moeten worden. Het zal onmogelijk zijn de uitbreiding door te voeren zolang het Europees monolithisch denken en de massa communautaire verworvenheden, die trouwens nog elke dag aangroeit, niet ter discussie worden gesteld.
We kunnen met de volgende tegenstrijdigheid alle andere samenvatten: de Unie wil met name op een manier aan haar problemen ontkomen, namelijk door zichzelf tot een superstaat om te vormen. Het gevolg hiervan is dat het democratisch tekort zal toenemen. Mijnheer de Voorzitter van de Commissie, dit tekort is niet alleen maar een "euromythe" of "losse kreet" zoals u zei, maar een realiteit waarmee alle Europese volken geconfronteerd worden.
Gezien de talloze institutionele problemen wordt met het Verdrag van Amsterdam een verkeerde richting ingeslagen, namelijk die van een superstaat die de kwaliteit van de democratische controle in Europa vermindert. De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten is daarentegen van mening dat de volkeren weer de controle over de Unie moeten zien te krijgen. Helaas leiden dit soort voorstellen altijd tot meer communautaire procedures, meer uniforme regelgeving voor de burgers en meer marginalisatie van de lidstaten. Deze methode is niet goed, ze maakt het kwaad alleen maar erger.
Wij zijn daarentegen van mening dat we meer onze toevlucht moeten nemen tot de nationale democratieën, waar de burgers immers het meest worden gestimuleerd tot participatie, en vanuit deze nationale democratieën de controle op de Unie moeten verbeteren.
Ons uitgangspunt verschilt zo wezenlijk van de benaderingswijze die binnen deze muren gevolgd wordt, dat we er niet mee kunnen volstaan op dit of dat punt amendementen voor te stellen in de resolutie van de Commissie institutionele zaken die aan het eind van dit debat in stemming wordt gebracht. Daarom heeft onze fractie een totaal afwijkende resolutie met gedetailleerde voorstellen ingediend die, eerlijk gezegd, ook een programma voor een Europa van nationale staten is, dat wil zeggen een Europa dat gebaseerd is op zijn nationale democratieën, die afzonderlijk goed in staat zijn onze waarden in de wereld van morgen te vertegenwoordigen.

Muscardini
 Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, er zijn minstens twee manieren waarop de stand van zaken in de Unie kan worden geëvalueerd: in de eerste plaats is er de manier die gisteren door onze collega Spaak is afgewezen, namelijk de bureaucratische en zuiver formele exercitie van het opsommen van alle activiteiten die in de beschouwde periode op het gebied van de wetgeving of anderszins zijn verricht; de tweede manier bestaat erin de processen van de Unie te evalueren door ze te toetsen aan de internationale realiteit en aan de economische en sociale toestand in de lidstaten, met het doel na te denken over het politieke gehalte van de Europese onderneming en de doelstellingen beter af te bakenen. Wanneer we van die tweede optiek uitgaan, moeten we helaas met bitterheid constateren dat er geen enkele voortgang is geboekt. Het Verdrag van Amsterdam is een van de oorzaken van deze stagnatie, van deze politieke verlamming, maar niet de enige: de andere oorzaak is de kwade wil van de regeringen en de intergouvernementele methode is niet in staat gebleken de moeilijke problematiek die zich op het institutionele vlak voordoet, de baas te worden.
Zoals wij reeds eerder hebben verklaard, is Amsterdam een van de meest ongeïnspireerde voortbrengselen die ooit aan het Britse voorzitterschap met zijn lage profiel zijn ontsproten, terwijl de doelstellingen van de Unie daarentegen juist opnieuw moeten worden gedefinieerd en aangepast aan de hand van de diepgaande transformatie die de eenheidsmunt en de uitbreiding met zich brengen. Als wij ons willen beperken tot de formele opsomming van wat er tot stand is gebracht, dan moeten wij in klare taal de comateuze toestand aan de kaak stellen waarin de werkgelegenheid zich bevindt, een probleem waarin ongelukkigerwijs absoluut geen schot zit - behalve dan in de mooie woorden van de helaas werkeloos toeziende regeerders.
De Unie is opnieuw niet in staat geweest om, zoals had gemoeten, op een eensgezinde manier te reageren op de crisissituatie in Kosovo; op diplomatiek niveau is er geen enkel gemeenschappelijk voorstel ingediend; om het probleem tot een oplossing te trachten te brengen is er geen enkel concreet initiatief genomen om de invloed van de Unie te doen gelden bij de onderhandelingen. De Verenigde Naties voor het voorbereidende werk, de NAVO als stok achter de deur: zo redeneren bijna alle regeringen, alsof zij ervoor terugdeinzen om rechtstreeks hun verantwoordelijkheden op zich te nemen. En Europa? En ons buitenlands en veiligheidsbeleid? Wat is er terechtgekomen van de zo vurig bepleite kerngroep voor planning en analyse die in een werkelijk gemeenschappelijke optiek zou werken om ons beleid samenhangend en doeltreffend te maken en om de zichtbaarheid van het buitenlands beleid van de Unie in de ogen van de publieke opinie te verbeteren?
Zolang wij niet de aanzet geven tot de politieke Unie, zullen wij elk jaar weer dit symbolische ceremonieel van de nutteloze discussie over de stand van zaken in de Unie mogen meemaken. Aan de stand van zaken in de Unie moet eindelijk eens iets worden gedaan door een gemeenschappelijke Europese politiek te bedrijven.

De Giovanni
 Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad en mijnheer de voorzitter van de Commissie, volgens mij is Pörtschach een belangrijke kans om het politieke debat over de instellingen weer nieuw leven in te blazen. We weten allemaal dat er in Pörtschach geen besluiten worden genomen en dat het hier een informele top betreft, maar daardoor wordt het in zekere zin gemakkelijker om na te gaan of de politieke wil aanwezig is om de Unie verder uit te bouwen. Ik zou het al een groot succes vinden wanneer Pörtschach zich, aan de vooravond van de uitbreiding, behalve over de euro ook zou buigen over onderwerpen als de uitbreiding van de Unie en de nieuwe plaats die Europa in de wereld moet innemen, want we moeten duidelijk iets doen aan zowel het probleem van de vertegenwoordiging van Europa naar buiten toe als aan dat van de verhouding tussen stabiliteit en ontwikkeling, waarvoor er een blauwdruk moet komen. Als wij namelijk de werkgelegenheid noemen als iets wat hoog in ons vaandel staat, hoe kunnen we dan een brug slaan tussen Europa en het werkgelegenheidsbeleid als we geen verband leggen tussen stabiliteit en ontwikkeling?
Ik heb een ruimte in gedachten waar vrijheid, veiligheid en rechtszekerheid heersen en waarin, mijnheer de Voorzitter, niet alleen goederen circuleren maar mensen van vlees en bloed - met al hun problemen in verband met werk, rechten, rechtszekerheid, veiligheid en grondrechten. Wat kunnen we doen om dit alles te vatten in een nieuw evenwicht tussen de nationale en de supranationale dimensie, nodig als zij beide zijn? Daar gaat het hier om!
Onze collega Green heeft hier al gezegd hoe noodzakelijk het is dat de burgers het gevoel hebben dat zij bij Europa horen, maar het is juist in zo'n ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtszekerheid dat dit gevoel optimaal wortel kan schieten. Er moet dus verder worden gewerkt aan de opbouw van de Europese democratie en er moet een nieuw evenwicht tussen alle instellingen van de Unie worden gecreëerd. Het moet duidelijk zijn wie wat doet.
Het is daarom dat wij in onze resolutie, mede met inachtneming van het in Cardiff vastgestelde programma van werkzaamheden, het belang hebben onderstreept van het subsidiariteitsbeginsel voor de organisatie van de democratie; wij hebben niet de advocaat van de duivel willen spelen, maar aan dit beginsel wel enige beperkingen willen geven. In de resolutie waarover wij morgen zullen stemmen hebben we "nee" gezegd tegen subsidiariteit als dekmantel voor een renationalisering van de beleidsvoering, "nee" tegen het idee van een minimalisering van de bevoegdheden van de Unie, "nee" tegen een mogelijk egoïsme van het subsidiariteitsbeginsel en hebben we het verband belicht tussen subsidiariteit en solidariteit evenals tussen subsidiariteit en samenhang. We hebben een belangrijke politieke boodschap afgegeven aan de nationale parlementen en we hebben deze resolutie samen met de vertegenwoordigers daarvan uitgewerkt. Dit impliceert een verandering omdat wij het oude - wederzijdse - wantrouwen moeten overwinnen. Welnu, ik acht het van buitengewoon groot belang dat we de grijze zones geleidelijk wegwerken en dat we de momenten van samenwerking scherper doen uitkomen.
Mijnheer de Voorzitter, er is hier gesproken over de heromschrijving - de heer Santer heeft het er ook over gehad - van een politiek institutioneel project. Ik ben het met de formulering daarvan eens: we hebben tegelijk meer en minder Europa nodig. Mijns inziens hebben wij ook een politiek Europa nodig. Zo zijn bijvoorbeeld voor het buitenlands beleid passende instellingen nodig, terwijl er voor de werkgelegenheid besluiten in Europees verband moeten kunnen worden genomen; maar daarnaast is het ook nodig dat er meer wordt gedelegeerd bij de tenuitvoerlegging van de besluiten, juist om een nieuw evenwicht tussen de lidstaten en de Unie te creëren, want hier doet zich werkelijk een probleem voor. Het beheer moet zich derhalve minder met de details bezig houden. Alle instellingen moeten democratischer en efficiënter worden en we hebben niet zomaar aangedrongen op evenredigheid.
Tenslotte zou ik willen zeggen dat sommige dingen kunnen worden gedaan zonder wijzigingen in de Verdragen en andere niet. Wijziging impliceert een nieuwe methode voor de herziening van de Verdragen en we hopen - en daarvoor zullen we vechten - dat de Commissie na de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam het initiatief zal nemen om een procedure tussen de verschillende instellingen op gang te brengen voor overleg over de herziening van de Verdragen.

Medina Ortega
Mevrouw de Voorzitter, het moment dat wij de stand van zaken betreffende de Unie bespreken is misschien ook een goed moment om te herinneren aan het feit dat onze Unie wel eens is vergeleken met een gotische kathedraal. De voorzitter van de Raad weet heel goed wat een gotische kathedraal is, want in zijn land staat een van de mooiste gotische kathedralen van Europa. Gotische kathedralen waren het werk van vele generaties. Er werd begonnen met de ene stijl en geëindigd met een andere. Ik denk dat de Europese Unie op dit moment inderdaad een - half afgebouwde - gotische kathedraal is: wij hebben pilaren waarop niets steunt, loopplanken die nergens op uitkomen en zelfs ruimten die met geen enkel type van communautaire middelen gedekt zijn.
Op dit moment wordt bovendien gezegd dat de Europese Unie in tijden van crisis op haar best is. In normale tijden verloopt alles heel traag, maar in tijden van crisis komt er vaart in. Ik geloof dat er in de verschillende interventies - in de interventie van de Voorzitter van het Parlement, in die van de voorzitter van de Raad en in die van de voorzitter van de Commissie - op is gewezen dat wij juist dankzij een van de constructies die wij voor een ander doel hadden gebouwd, de euro, in staat zijn geweest de internationale financiële crisis het hoofd te bieden. De euro is voor iets anders gemaakt, maar dankzij de euro zijn onze beurzen en onze valuta overeind gebleven, reden waarom ik denk dat het waar is dat de Europese Gemeenschap op dit moment op haar best is en dat de financiële crisis het karakter van de Unie op dit moment heeft versterkt.
Het grote probleem van de Unie is natuurlijk dat zij, net als een goede gotische kathedraal, nog niet af is. Ik denk dat wij op zijn minst nog twee of drie generaties nodig hebben, terwijl wij op het ogenblik ook behoefte aan uitbreiding hebben. Een gotische kathedraal werd begonnen als een kleine Romaanse kerk, die later almaar groter werd en uiteindelijk de hele omtrek van de oude stad bestreek, zoals bijvoorbeeld met de kathedraal van Wenen het geval is. Welnu, op dit moment moeten wij onze kathedraal groter maken om plaats te bieden aan de landen tussen de Baltische en de Middellandse Zee - dat zijn meer dan honderd miljoen mensen - die hier mogen zijn en die wij dus ook moeten toelaten.
Er is een eenvoudige oplossing. Je kunt zeggen: "goed, omdat deze mensen niet in onze kathedraal passen, breken we deze maar af en gaan we met zijn allen buiten zitten" , maar we moeten natuurlijk zeggen: "we gaan het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de communautaire fondsen en de communautaire beleidsvormen aanpakken, waardoor er een groot open veld komt dat plaats biedt aan ons allemaal" . In het Duits is er een uitdrukking die ook wel naar het Spaans vertaald wordt: het kind met het badwater weggooien. Als wij zo doorgaan, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, zijn wij bang dat wij uiteindelijk geen kathedraal meer zullen hebben en zelfs geen huis waar wij het nodige kwijt kunnen.
Op dit moment zijn er besprekingen gaande over heel kleine onderdelen van de communautaire begroting. Er zijn bijvoorbeeld landen die een nationale haven hadden, die nu een communautaire haven is geworden, en die zich beklagen over het feit dat zij te veel moeten bijdragen aan de communautaire begroting. Mijnheer de Voorzitter, ik vind dit niet het geschikte moment om over die minuscule onderdelen te praten. Wij moeten verder met het grote project waarbij wij ons ten doel hebben gesteld een echt huis voor heel Europa te bouwen.

Martens
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik heet u namens onze fractie van harte welkom, de eerste keer dat u het woord neemt voor dit Parlement. Ik wil u ook danken dat u hulde hebt gebracht aan het historische werk van bondskanselier Helmut Kohl.
Dit debat over de stand van zaken in de Unie vindt plaats in een onzeker klimaat. Mondialisering en globalisering verwekken onrust, de financiële turbulenties, eerst in Zuidoost-Azië, dan in Japan, Latijns-Amerika, in Rusland, maar ook op de beurzen van Amerika en Europa geven de indruk dat de wereldeconomie niet meer wordt geleid.
De markt reageert steeds minder rationeel en bewijst hoe de economische stelsels van elkaar afhankelijk zijn geworden. Maar toch, ondanks dit algemeen crisisgevoel, wordt het pessimisme getemperd door het feit dat Europa rondom zijn eurozone grote stabiliteit heeft kunnen behouden. Wie hield het enkele jaren geleden voor mogelijk dat de zwakste munten van het Europees Monetair Stelsel stand zouden houden tegen speculaties en koersverschillen van de dollar? Onze landen hebben samen de monetaire soevereiniteit teruggewonnen die zij elk afzonderlijk beschouwd verloren hadden.
Hoewel er scepticisme was bij de enen, vijandigheid bij anderen en onverschilligheid bij nog veel meer, mogen wij gelukkig zijn dat wij onze inspanningen hebben gericht op deze monetaire unie. Ik denk dat wij nu in staat zijn nieuwe engagementen aan te gaan. Wij moeten nu de elf lidstaten die deelnemen aan de eenheidsmunt, de euro een status geven buiten onze grenzen, met name ten aanzien van de G7, waardoor de euro daadwerkelijk gaat wegen op de wereldhandel.
Ik vraag ook een politieke impuls voor de uitbreidingsonderhandelingen. Ik hoop dat het bewustzijn van wederzijds belang blijft bestaan. De Unie, die op economisch, monetair en sociaal vlak een sterke structuur aan het worden is maar een dwerg blijft voor alle diplomatieke en strategische beslissingen, moet zich, nu wij zien dat de Balkan meer dan ooit een explosief gebied is, afvragen of de bepalingen uit het Verdrag van Amsterdam die gemeenschappelijk diplomatiek optreden mogelijk maken niet vervroegd moeten worden toegepast.
Ik denk dat onze medeburgers ook groot belang blijven hechten aan de twee elementaire vrijheden vrijheid en zekerheid. Vrij verkeer van personen en werknemers, en dit zonder te moeten vrezen voor misdaad en onveiligheid. Dit ligt aan de basis van ons democratisch bestel. Onze fractie vraagt of het niet mogelijk is dat de harmonisatie van de wetgeving over de binnenlandse veiligheid versneld zal worden uitgevoerd.
De prioriteiten voor Pörtschach en voor Wenen zijn voor ons zeer duidelijk. Wij beseffen dat de Unie zonder sterke en democratische instellingen in de toekomst met 27 lidstaten de kiem in zich draagt van verschraling van vijftig jaar lang opgebouwde verworvenheden. Dit Parlement heeft altijd gehamerd - en de heer De Giovanni heeft het gezegd - op de communautaire methode, waarbij de drie politieke instellingen en de nationale parlementen bij de hervormingen worden betrokken. Wij blijven overtuigd dat alleen meerderheidsbeslissingen in de Raad de Raad voor verlamming kunnen behoeden. De Commissie blijft een onmisbare instelling. Haar onafhankelijkheid en recht van initiatief moeten worden gevrijwaard.
Wij verwachten dat dit Parlement nieuwe wetgevende bevoegdheden zal krijgen, dat het de nieuwe verantwoordelijkheid draagt voor de investituur van de Commissie. Wij vinden het legitiem dat de Raad zou aanvaarden dat de onderhandelingen begonnen worden over het statuut van de leden van dit Parlement.
Ik wil op een optimistische wijze besluiten. Wij houden in de drie instellingen altijd een positief debat over de staat van de Unie. Ik denk dat gisteren ook hier een ontroerende boodschap is gebracht door John Hume, die de historische betekenis van de verzoening in Europa tot stand heeft gebracht. Ik zou op mijn beurt vandaag ook hulde willen brengen aan hem en zeggen dat zijn boodschap door ons allemaal aanvaard moet worden als een echte wezenlijke boodschap voor Europa.

Frischenschlager
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, dames en heren, het is zonder meer zinvol vandaag onze conclusies te trekken over de stand van zaken in de Europese Unie en ook na te denken over de toekomst en de betrokkenheid van de burgers, omdat de ontevredenheid groot is. We kunnen er naar mijn mening niet mee volstaan grote conferenties te houden waar alleen loze kreten worden uitgewisseld. Dit komt weliswaar op de televisie goed over, maar leidt nergens toe. Daarom wil ik, mijnheer de bondskanselier en Raadsvoorzitter, over Pörtschach één ding duidelijk stellen: de doelstellingen, de tijdschema's en de concrete projecten van de Europese Unie zijn allemaal gegeven. Wat er ontbreekt, is de moed van de nationale regeringen om besluiten te nemen. Het probleem van de Europese Unie is niet het Brusselse centralisme, waarop zo vaak kritiek wordt uitgeoefend, maar het onvermogen van de nationale regeringen en dus ook van de Raad om beslissingen te nemen en problemen op te lossen.
Wat ik voor Pörtschach wens, zijn duidelijke politieke signalen ten aanzien van de hoofdproblemen. Dat er duidelijk ja wordt gezegd tegen de uitbreiding van de Europese Unie, en wel onder de voorwaarden die we zelf in Europa hebben vastgesteld, op een tijdstip waarop de landen in staat zijn aan deze voorwaarden te voldoen, ook al kost dat politiek en financieel het een en ander. Dat men zich duidelijk uitspreekt voor een hervorming van de instellingen, voor verbetering van onze besluitvormingsstructuren, zodat we besluitvaardig blijven, en dat er in het belang van de vrede op dit continent en in de wereld duidelijk ja wordt gezegd tegen een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat deze naam ook echt verdient.
Het machtscentrum van de Europese Unie wordt gevormd door de Raad, de regeringsleiders en de nationale regeringen. Zij moeten handelen, zij moeten besluiten nemen en dat is nu precies het punt waar in de huidige situatie het probleem ligt. Daarom mijn oproep aan u om in de tijd van uw voorzitterschap de essentiële tekortkomingen aan het licht te brengen. Wij, het Europees Parlement, de parlementsleden en de Commissie zullen u graag helpen het project van de Europese integratie in het belang van alle burgers te bespoedigen. Maar primair is dit aan u en aan de nationale regeringen.

Collins, Gerard
Mevrouw de Voorzitter, de uitkomst van het debat dat momenteel wordt gevoerd over de invulling van de jaarlijkse begroting van de Europese Unie, is van fundamenteel belang voor de koers die de Unie de komende jaren gaat varen. De wending die dit debat onlangs heeft genomen, is uiterst ontmoedigend voor diegenen onder ons die een Europese Unie voor ogen hebben die niet alleen voor de ontwikkeling van de huidige vijftien lidstaten positief kan zijn, maar ook voor de nieuwe democratieën in Midden- en Oost-Europa die het lidmaatschap van onze Unie hebben aangevraagd.
De terugkeer van de oude thatcheriaanse "geld-terug-opstelling" - ook al komen deze geluiden nu uit andere nationale hoofdsteden dan ten tijde van mevrouw Thatcher - houdt nog steeds het risico in dat de elementaire grondslagen van de Unie worden aangetast, precies zoals in de jaren tachtig.
Hét grote succes op het gebied van gemeenschappelijk beleid van de Unie is, en blijft, het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In het kader van de algemene voorstellen van Agenda 2000 is men bezig met de herziening en hervorming van dit beleid. Toch worden ook nu weer pogingen gedaan om het gemeenschappelijk landbouwbeleid af te breken, en dat terwijl in al onze landen de boeren het momenteel moeilijker hebben dan ooit.
Het voorstel om de GLB-begroting voor 25 % te renationaliseren is niets minder dan een gedeeltelijke ontmanteling van het gemeenschappelijk beleid op landbouwgebied. Het is achterbaks en misleidend om dit anders voor te stellen. Een dergelijke fundamentele richtingverandering van een van de werkelijk gemeenschappelijke beleidsterreinen die de Unie kent, behoort op weerstand te stuiten, niet alleen bij voorstanders van de ontwikkeling van de Europese landbouw, maar ook bij aanhangers van de basisbeginselen die aan de Europese Unie ten grondslag liggen.
De voorstellen van Agenda 2000 hebben de aanzet gegeven tot een vergaande herziening van zowel de structuurfondsen als het GLB. Deze herziening moet leiden tot een hervorming van het GLB en het regionale beleid, niet alleen met het oog op de uitbreiding, maar zeker ook in het belang van de mensen in elk van onze lidstaten voor wie dit beleid is bedoeld.
In al onze landen zijn, vanwege een aantal ernstige factoren zoals de BSE-crisis en vaak oneerlijke concurrentie uit derde landen, de overlevingskansen van agrarische gezinsbedrijven op het spel komen te staan.
Het GLB en andere instrumenten die de Unie ter beschikking staan moeten nu worden gemobiliseerd om onze boeren en voedselproducenten te beschermen. In een tijd dat plattelandsontwikkeling en de bescherming van het nationale milieu meer prioriteit krijgen, dient de vraag zich aan of er op het platteland straks nog iemand over zal zijn om dit beleid uit te voeren. Overal in de Unie vormen landbouw en voedselproductie de kern van de plattelandseconomie.
Tenslotte is het GLB essentieel voor het voortbestaan van het agrarische gezinsbedrijf. We moeten protesteren tegen pogingen om dit beleid af te breken of te renationaliseren.

Herzog
Mevrouw de Voorzitter, wij stellen het op prijs dat de fungerend voorzitter van de Raad zich inspant voor een authentieke politieke unie die in dienst staat van de werkgelegenheid en de ontwikkeling van een sociaal model. Maar waarom wordt de kloof tussen deze bedoelingen enerzijds en de houding van onze instellingen inzake de huidige vraagstukken anderzijds niet onderstreept? Wij vinden het noodzakelijk dat de Europese instellingen hun verantwoordelijkheid op zich nemen wat betreft de internationale financiële crisis en de duidelijk voelbare vertraging van de groei die daarvan het gevolg zal zijn.
De lidstaten hebben ten onrechte een gevoel van euforie in stand gehouden door te beweren dat met de komst van de euro de belangrijkste inspanningen achter ons liggen en dat deze euro ons voortaan zal beschermen. Dat is een grote inschattingsfout waarvan we in de toekomst wel eens de pijnlijke gevolgen zouden kunnen merken. Het Europees Parlement heeft daarom de plicht de Raad en de Commissie wakker te schudden. Gezien de schadelijke gevolgen die het budgettair stabiliteitspact met zich mee kan brengen, moeten we dit pact opnieuw bekijken in het licht van de nationale verscheidenheid. Hetzelfde geldt voor het monetair beleid van de Unie. De Gemeenschap zal initiatieven ter ondersteuning van de economische bedrijvigheid moeten ontplooien en met name ook een duurzaam ontwikkelingsproject van de grond moeten brengen. Een daadwerkelijke coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten die onder democratische controle staan is dus noodzakelijk. De instrumenten ten behoeve van de solidariteit moeten dus uit de kast gehaald worden en de Unie moet met spoed haar standpunt innemen betreffende de regulering van de wereldeconomie.
In het licht van deze doelstellingen raden we aan dat de verantwoordelijkheid over de Raad, de Commissie en onze parlementaire instellingen verdeeld wordt. In de resolutie van de institutionele commissie staat terecht de aanbeveling stemmen bij gekwalificeerde meerderheid te wegen en solidariteit niet ondergeschikt te maken aan subsidiariteit. Wij zijn evenwel van mening dat met de resolutie de verkeerde weg wordt ingeslagen omdat ze de belangrijkste bevoegdheden van de uitvoerende macht bij de Commissie wil leggen. De Commissie kan geen vooruitgang boeken zonder een Raad die zijn politieke verantwoordelijkheden op zich neemt. Het Europees Parlement zelf heeft de plicht het publieke debat over de fundamentele keuzen in het economisch, financieel en sociaal beleid meer diepgang te geven, in samenwerking met de nationale afgevaardigden en de burgermaatschappij. Dit Huis is in dezen tekort geschoten. Het moet daarom zijn verplichtingen jegens de burgers en de sociale groeperingen opnieuw in overweging nemen, om hen beter te kunnen laten participeren binnen ons institutioneel systeem.

Voggenhuber
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, geachte collega's, op de speciale top van Pörtschach zal worden nagedacht over de toekomst van Europa, hebt u gezegd. Maar de lijst van onderwerpen verraadt ons dat er eerder over allerlei onbeduidende zaken gesproken zal worden. Velen van ons zijn bang dat deze bijeenkomst de geschiedenis van de Unie zal ingaan als de duurste boottocht die ooit is gehouden.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, als politici nadenken over de toekomst, moeten ze zich de beloftes herinneren die ze de mensen hebben gedaan, en de taken die het heden hun stelt. Aan verbroken beloftes en niet volbrachte taken is er in de Unie waarschijnlijk geen gebrek. Sinds Maastricht wordt ons al beloofd dat de ernstige tekortkomingen op het gebied van de democratie in de Unie uit de wereld geholpen en het parlementarisme en de rechtsstaatprincipes versterkt zullen worden. De mensen wachten nog steeds, terwijl de Raad nog niet eens in staat is zijn wetgeving openbaar te maken.
Het gebrek aan democratie in de Europese Unie heeft nog altijd een naam. Het heet: de Raad. Sinds Amsterdam wordt ons beloofd dat de interne barrières voor een uitbreiding van de EU uit de weg geruimd zullen worden. We weten dat daarvoor een grootschalige hervorming van de instellingen van de EU noodzakelijk is. Maar de Raad heeft tot nu toe nog niet eens een bindend tijdschema opgesteld. In plaats daarvan wordt de angst voor de uitbreiding naar het oosten regelmatig aangewakkerd.
Sinds het besluit over de monetaire unie wordt ons beloofd dat de Europese eenwording een sociale dimensie zal krijgen, dat het Europa van het geld en de markt ontwikkeld zal worden tot een politieke unie, een sociale ruimte. Maar op de politieke verklaringen waarin men zich uitsprak voor de strijd tegen de massale werkloosheid, zijn nog steeds geen daden gevolgd. Er is nog steeds geen gecoördineerd economisch beleid en er is tot op heden nog nergens in Europa een einde gekomen aan de fiscale en sociale dumpings! De bijeenkomsten van de Europese Raad verzanden steeds vaker in een bazaar van nationalistische belangenconflicten.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, we weten het een en ander over de toekomst van Europa. We weten dat deze alleen een succes kan worden in de vorm van een Europese democratie, dat deze democratie Europa tot een eenheid moet maken en zich alleen kan ontwikkelen in een Europa waar op sociaal gebied vrede heerst. De top van Pörtschach zal worden beoordeeld op het feit of deze de kier waarop de deur naar de toekomst openstaat, door concrete daden een klein beetje groter zal maken.

de Gaulle
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ieder jaar weer wordt het verslag over de stand van zaken in de Unie gekenmerkt door zelfgenoegzaamheid. Men doet ons geloven dat "euroland" Frankrijk zal beschermen tegen de externe chaos, de bedreiging van een internationale recessie en de fluctuaties van de valutamarkt. In werkelijkheid worden alle vooruitzichten van economische groei naar beneden bijgesteld, niet alleen in Frankrijk maar ook in Duitsland, en men kan zich afvragen of het criterium van een begrotingstekort van 3 % in 1999 bereikt zal worden.
Graag wil ik u eraan herinneren dat op het gebied van de internationale economische betrekkingen tijdens de Uruguay-Ronde werd gesteld dat de rijkdom na tien jaar met zo'n honderd tot tweehonderd miljard dollar zou zijn toegenomen, met name in Zuidoost-Azië en de opkomende landen. Europa zou hiervan ongetwijfeld geprofiteerd hebben. Ook wil ik u herinneren aan de garanties die de heer Delors ons gaf toen hij in 1994 als antwoord op mijn vraag bevestigde dat de voorbereidingsfase van de euro niet het karakter van een recessie zou krijgen. Tenslotte wil ik u herinneren aan de jubelstemming van 2 mei jongstleden. De enige domper op de vreugde werd veroorzaakt door de afwezigheid van Trichet, die ons om stipt 15.00 uur gouden bergen zou beloven.
Maar gelukkig worden we beschermd door de Verdragen van Maastricht en Amsterdam. Dankzij deze Verdragen kunnen de Europeanen straks, nu nog niet, samen werkelijk alles doen wat ze ieder afzonderlijk niet willen doen. In ieder geval weet u dat - met of zonder juridisch voorwendsel - de Franse leiders u alles wat u hen zelfs niet durfde te vragen zonder tegenprestatie zullen geven om vervolgens hun beloften weer in trekken, wat ze bovendien als een succes voor Frankrijk zullen presenteren.
Mijnheer de voorzitter van de Commissie, uw boodschap bevat mijns inziens veel ontmoedigende elementen. Iedereen weet immers dat de Europese eenwording een kunstmatig project is. Er komt een dag dat u niet meer om het echte vraagstuk heen kunt, namelijk wat de zin van deze eenwording is.

Raschhofer
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, toen bondskanselier Kohl en Jacques Chirac een paar maanden geleden een brief stuurden naar Tony Blair waarin ze opriepen tot een grotere betrokkenheid van de burgers, was dat vele mensen uit het hart gegrepen. De lijst van tekortkomingen van de Unie in het publieke bewustzijn is lang. Neemt u alleen maar de meest recente krantenkoppen. Een Unie die gekenmerkt wordt door fraudezaken en geheime Raadsvergaderingen, een Unie die niet in staat is als eenheid naar buiten te treden met een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Een Unie die, terwijl er 18 miljoen werklozen zijn, voor den dag komt met een best practice -model.
De met de brief over de subsidiariteit gewekte verwachtingen hebben ons tot de extra top van Pörtschach begeleid. Welke signalen zullen er van deze extra top uitgaan? In Pörtschach gaat het niet meer om betrokkenheid van de burgers. Met het argument van de renationalisatie werd een inhoudelijk debat over de subsidiariteit al bij voorbaat onmogelijk gemaakt. In Pörtschach gaat het over de toekomst van de Unie, zo heb ik gelezen. Maar men wilde geen strijd over Agenda 2000 of de nettobetalers. Deze punten, die men in de discussie buiten beschouwing wil laten, zijn echter de vragen van de toekomst. In Pörtschach zou men niet over de institutionele hervorming van de Unie kunnen praten, omdat Amsterdam nog niet geratificeerd is. In werkelijkheid, zo vermoed ik, komt het het Raadsvoorzitterschap eigenlijk wel goed uit dat ze met dit argument de doos van Pandora niet hoeven te openen. In Pörtschach, zo vrees ik, heeft niemand zin zich de vingers te branden aan netelige onderwerpen. Dus blijven ze buiten beschouwing.
En dat terwijl er veel hervormd moet worden, ook zonder Verdragswijziging. Dat zou de gelegenheid zijn om met wat meer moed een signaal voor Europa af te geven. Als Pörtschach de top van de gemiste kansen wordt, denkt u, mijnheer de Raadsvoorzitter, dan eens aan het verlies aan geloofwaardigheid en de teleurstelling die uitmondt in de vraag "waarvoor" .

Berès
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, waarde collega's, waar is de toekomst van de Unie van afhankelijk? Ongetwijfeld van twee zeer belangrijke punten waarop vooruitgang moet worden geboekt. Allereerst moeten we, via democratische raadpleging, de aard van het contract tussen de Unie en haar burgers definiëren, onder regels brengen en bekrachtigen rondom een Europees sociaal model dat garant staat voor onze waarden. We moeten dit model definiëren, het doel waarmee we het vertrouwen van de Europeanen kunnen terugwinnen onder woorden brengen, onze actie legitimeren, ons verzekeren van de benodigde durf en de voorwaarden voor toetreding van nieuwe leden opnieuw bekijken.
We moeten ervoor zorgen dat we over de benodigde middelen beschikken zodat we onze verantwoordelijkheid uit kunnen oefenen en de rol die we spelen als baken in de mondiale wanorde op ons kunnen nemen teneinde een bijdrage te leveren aan een betere regulering.
Wat verwachten we - met dit langetermijnperspectief voor ogen - op middellange termijn van Pörtschach? Geen grote verklaringen. Het is een informele Europese Raad. Prachtig! Maak er dan ook een informele Europese Raad van, dat is wat we van u verwachten, mijnheer de voorzitter. Er staat al erg veel op de agenda. Deze informele Europese Raad is van harte welkom. We zullen vaker Europese Raden moeten organiseren. Het is slechts het begin van een proces. Ook van de top van Wenen moet u een succes maken. Er staat al veel op het programma voor deze top met de nationale actieplannen voor de werkgelegenheid en het vraagstuk wie de euro naar buiten toe vertegenwoordigt. Zorg ervoor dat er niet opnieuw te veel op de agenda wordt gezet.
Na deze informele Europese Raad moet er over de voornaamste richtsnoeren worden gedebatteerd met de nieuwe Commissie en het nieuwe Europees Parlement. Dit moet niet worden vergeten.
Wat verwachten we van Pörtschach? Er moet toch zo langzamerhand worden gesproken over deze vraagstukken van de toekomst die na het institutionele vraagstuk zullen volgen. En stel ons niet voor te wachten totdat iedere lidstaat Amsterdam geratificeerd heeft. U weet immers goed dat een aantal landen, waaronder mijn land in het bijzonder, niet kan volstaan met de gedachte "eerst ratificeren en vervolgens onderhandelen" . We zijn er ons terdege van bewust dat de vraagstukken waarover het hier gaat niet eenvoudig zijn en dat de termijnen kort zijn terwijl het uitbreidingsproces al op gang is gebracht. Een aantal landen, waaronder het mijne, heeft behoefte aan garanties met betrekking tot het tijdpad en de methodes die gebruikt zullen worden alvorens deze landen het Verdrag van Amsterdam kunnen ratificeren. We nemen immers geen genoegen met wat er momenteel in het Verdrag van Amsterdam verwoord staat.
Ik wil nu iets zeggen over de voornaamste richtsnoeren betreffende het door ons beoogde toekomstige functioneren van de instellingen zoals die in de voorstellen van de voorzitter van onze institutionele commissie verwoord staan. Ja, de Raad Algemene Zaken moet hervormd worden. Uw gedachten gaan die richting al op. Goed zo! U moet hiermee doorgaan, en de Raad Algemene Zaken omvormen tot een Raad die zich uitsluitend bezighoudt met buitenlandse zaken en defensie. Verder moet er een daadwerkelijk coördinerend orgaan worden opgericht met hooggeplaatste ministers die eenmaal per week bijeenkomen. Dit moet een machtig orgaan zijn. De bevoegdheden van de Raad van Ministers van Economische Zaken en Financiën moeten zorgvuldig worden afgestemd. Ik heb niets tegen de ministers van Economische Zaken en Financiën, maar ze leveren geen wezenlijke bijdrage aan sociale verandering.
Met betrekking tot de onderlinge machtsverdeling tussen de Raad en de Commissie moeten we ons houden aan het evenwicht dat de opstellers van het Verdrag voor ogen hadden. Dat is een rechtvaardig evenwicht. We moeten bepalingen uit de Verdragen niet in het voordeel van een van de instellingen proberen te interpreteren. Tot nu toe hebben de staatshoofden en regeringsleiders dat ook niet gedaan, en dat is rechtvaardig. We hebben eenvoudigweg behoefte aan een sterke Commissie en een sterke Raad. We moeten toe naar een situatie waarin de Commissie niet meer ondergeschikt is aan de Raad en zich dus niet zonder meer achter de Raad schaart, zoals de laatste tijd steeds meer lijkt te gebeuren.
Ik zal het hier niet hebben over de Euroraad, hoewel er veel over te zeggen valt, met name met betrekking tot de dialoog die we met deze Raad moeten aanknopen.
Ik zou tenslotte nog iets willen zeggen over de subsidiariteit. Dit beginsel moet niet worden aangegrepen om opnieuw te nationaliseren. Het dient bij te dragen aan de doelmatigheid en samenhang, maar hierin zullen we niet slagen als de lidstaten ieder hun eigen bevoegdheden proberen af te bakenen. Er bestaan talrijke voorbeelden die aantonen dat we op alle niveaus te werk moeten gaan, waarbij ieder gebruik maakt van zijn eigen capaciteiten.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat er in dit debat over de stand van zaken betreffende de Unie en de informele top van Pörtschach twee vragen aan de orde zijn. De eerste: wat is de werkelijke stand van zaken betreffende de Unie? De tweede: wat kunnen wij van deze informele top van Pörtschach verwachten om uit de huidige stand van zaken te geraken?
Ik ben van mening, mevrouw de Voorzitter, dat na de afgelopen verkiezingsprocessen in een van onze lidstaten en na de verklaringen van de premier van een kleine maar rijke lidstaat van de Europese Unie, waarbij deze dreigde met het uitspreken van een veto over Agenda 2000 als hij niet een cheque krijgt zoals Groot-Brittannië die heeft gekregen, het minste wat je kunt zeggen is dat wij een renationalisatie van het communautaire debat beleven.
Ik vind, mevrouw de Voorzitter, dat wij te veel de nadruk aan het leggen zijn op de - legitieme - zienswijze dat Europa het Europa van het netto-eindresultaat, van de nettobetaler, van de netto-ontvanger, het tastbare Europa van de klinkende munt is. Mevrouw de Voorzitter, Europa is echter wel wat meer - om het met een zin van Madariaga te zeggen - dan het eindresultaat van steenkool en staal. Wat er gebeurt is dat wij, doordat wij te veel de nadruk op deze weliswaar legitieme zienswijze ten aanzien van Europa leggen, in een hypertrofie van het hier en nu vervallen, waardoor wij het belangrijkste vergeten, namelijk het Europa van de waarden, het Europa van de vrede, het Europa van het begrip, het Europa van de eensgezindheid en het Europa van de solidariteit; ja, ook van de solidariteit, mijnheer Santer, want u heeft hier vanochtend in dit Parlement gehoord dat velen van ons van mening zijn dat het verslag van de Commissie over de toekomst van de eigen middelen een breuk vormt met de lijn van solidariteit, een stap terug in de traditionele standpunten van de Commissie en een verwarrende exercitie, waarbij inkomsten en uitgaven door elkaar lopen en die, als u het over communautaire beleidsvormen heeft, de bevoegdheden van dit Parlement raakt.
Europa moet uit zijn lethargie ontwaken en een stap in de goede richting zetten. Hoe? Door zijn interne dimensie via de interne markt en de eenheidsmunt te versterken, alsook door zijn externe invloed te verstevigen, want de Europese Unie moet iets meer zijn dan een instelling die de cheques voor de grote hedendaagse drama's betaalt en ondertekent.
Wat kunnen wij van de top van Pörtschach verwachten? Laten wij maar niet al te optimistisch zijn. In de eerste plaats zullen er geen formele beslissingen worden genomen, want het is een informele top. Uiteindelijk vraagt dit Parlement om invoering van de communautaire methode. De Voorzitter van het Parlement heeft uitgelegd wat de verplichtingen voor natuurlijk in de eerste plaats dit Parlement zijn. De Commissie van haar kant moet een eind aan het interne geruzie maken - laten wij niet vergeten dat het geval-ECHO onenigheden tussen vier commissarissen aan het licht heeft gebracht - en op overtuigende wijze en in samenspraak met dit Parlement de koers voor de Europese integratieplannen bepalen. De Raad moet aangeven welke doelstellingen prioriteit hebben en een zekere mate van coherentie en precisie in die prioriteitenlijst aanbrengen. Voor eens en voor al moet de Raad begrijpen dat, als de lidstaten hun voordeel niet zoeken in het gemeenschappelijk voordeel, wij stukjes soevereiniteit zullen moeten overdragen aan andere mogendheden die zich heel goed rekenschap hebben gegeven van de voordelen die eenwording en integratie met zich meebrengen.
Ik ben het geheel en al eens met de meeste doelstellingen zoals de fungerend voorzitter van de Raad deze heeft uiteengezet, maar ik zou een kleine rectificatie willen aanbrengen met betrekking tot de mythe. De mythe is een wezenlijk bestanddeel van het menselijk leven, maar wij moeten de valse mythen wel vervangen door echte. Echte mythen zijn die welke de werkelijkheid respecteren en daar tegelijkertijd niet mee volstaan, die geen geweld op die werkelijkheid uitoefenen, maar die meer verlangen en het reeds bestaande niet voldoende vinden. Zij vullen het bestaande aan met wat wij ons verbeelden en wat wij wensen. Mevrouw de Voorzitter, wat wij wensen is dat Europa - zoals voorzitter Martens heeft gezegd - zijn ambities met betrekking tot het wereldleiderschap in de 21ste eeuw niet frustreert.

Sjöstedt
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een paar woorden zeggen over de ontwerp-resolutie van collega De Giovanni en de Commissie institutionele zaken. Het is immers een zeer federalistische resolutie. Wordt deze doorgevoerd, dan zet de Unie daadwerkelijk een stap in de richting van een "Verenigde Staten van Europa" . Waarom is dit een probleem? Het is een probleem omdat daar in onze lidstaten niet om gevraagd wordt. In Noord-Zweden bijvoorbeeld, waar ik vandaan kom, is er bijna nooit iemand die het nodig vindt dat de Commissie meer zeggenschap krijgt of dat de WEU in de EU opgenomen moet worden. Als je de houding van de Zweedse bevolking ten aanzien van de Europese Unie peilt, blijkt dat zelfs maar een fractie van degenen die positief tegenover het lidmaatschap staan een dergelijke ontwikkeling wenselijk acht.
Wat daarentegen altijd naar voren komt als het werkelijke probleem van de Unie, is het gebrek aan echte democratie en democratische controle op de wetgeving. Ik vind ook dat dit een reden is om nu een grondige democratisering te verlangen. Het uitgangspunt dient daarbij te zijn dat de nationale parlementen binnen afzienbare tijd de wetgevingswerkzaamheden zullen controleren.

Schörling
Mevrouw de Voorzitter, de De Giovanni-resolutie van de Commissie institutionele zaken bevat een aantal punten voor de extra top. De meeste punten gaan veel te ver in hun integratiedrift. Zo staat er bijvoorbeeld in paragraaf 22 dat wij nu de basis moeten leggen om de bevoegdheden van de WEU in de EU te integreren, dit betekent dus een militarisering van de EU, wat geheel in strijd is met de opvatting die de meerderheid van de groenen heeft over een vreedzaam en gedemilitariseerd Europa.
De alternatieve resolutie die de Deense Junibeweging onder andere ingediend heeft, zullen wij, de Zweedse groenen, steunen aangezien hieruit meer de wil spreekt om de democratische legitimiteit te verbeteren en het subsidiariteitsbeginsel tot een realiteit te maken, zoals ook tijdens de Top van Cardiff is uitgesproken.
Helaas zijn verschillende amendementen van mijn eigen fractie van dien aard dat ik en mijn collega's deze niet kunnen steunen, dit geldt onder andere voor het amendement dat aan het Hof van Justitie van de EU jurisdictie wil verlenen over binnenlandse en juridische kwesties. Aangezien dit onder de bevoegdheden van de afzonderlijke lidstaten valt, kunnen wij dergelijke amendementen niet steunen.

Vanhecke
Voorzitter, ik wil er eerst en vooral aan herinneren, en dat is belangrijk in dit debat over de stand van zaken betreffende de Unie, dat er zoiets bestaat als het arrest van het Hof van Karlsruhe waaruit blijkt dat de Europese Unie een statenverbond is en geenszins een Europese superstaat in wording. Ik geloof dat dit feit en dit arrest in deze zaal niet voldoende kan herhaald en bevestigd worden.
In de tweede plaats wil ik de aandacht van het Raadsvoorzitterschap vragen voor het feit dat heel wat delen van de Europese besluitvorming niet enkel onduidelijk en ondoorzichtig zijn maar ook fundamenteel ondemocratisch. Dat geldt bijvoorbeeld voor de te grote macht van door collegepolitiek benoemde hoge ambtenaren, zijnde de Europese Commissie, maar dat geldt ook voor de totstandkoming van zeer talrijke Europese richtlijnen. In mijn land, Vlaanderen, doet zich bijvoorbeeld nog steeds een enorm probleem voor betreffende de omzetting in Belgisch recht van de Europese richtlijn van 19 december 1994 betreffende het stemrecht voor Europese burgers. Zowel het Verdrag van Maastricht als de bindende richtlijn zelf werden in mijn land met een gewone meerderheid goedgekeurd alhoewel een grondwetswijziging over stemrecht in België enkel met een parlementaire tweederde meerderheid had kunnen gebeuren. Die feitelijke voorrang van een Europese richtlijn op de Belgische grondwet betekent dus dat een Europees niveau de grondwetten van de lidstaten kan negeren, wat in mijn ogen althans niet kan overeenstemmen met een correcte invulling van de Unie als statenverbond in de geest van het bindende arrest van Karlsruhe.
Concreet doet zich in Vlaanderen het probleem voor dat het stemrecht voor EU-burgers in Brussel en in Vlaams Brabant in de praktijk zal leiden tot een echte etnische zuivering ten nadele van de Nederlandstalige Vlamingen. Niemand in deze zaal zal dan ook verbaasd mogen zijn wanneer zal blijken, bijvoorbeeld bij de verkiezingen van volgend jaar, dat Europa in Vlaanderen spijtig genoeg bijzonder slecht in de markt zal liggen.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, wat door sommigen werd gepland als een top die de Europese Unie moet verzwakken, kan eindigen en behoort en dient dat gewoonweg te doen als een top die de Europese Unie sterker maakt. Niet dat de Europese Unie alles en iedereen voor zijn verantwoordelijkheid moet nemen, nee, het moet ons juist ook helder voor ogen staan welke taken bij de nationale of regionale overheden blijven berusten. Maar de taken die de Unie op zich kan en moet nemen, moet ze met meer engagement en efficiënter uitvoeren.
Een gebied waarvoor dit bijvoorbeeld geldt, is het buitenlands en veiligheidsbeleid, waarover vandaag al het een en ander gezegd is. Met name de laatste tijd hebben verschillende voorbeelden ons laten zien dat de Europese Unie, als ze een gemeenschappelijke, heldere en duidelijke lijn volgt, succes kan hebben. Over Kosovo - we hebben daar al vaker over gesproken - toen er in de Europese Unie overeenstemming was en er sprake was van coördinatie met de NAVO, heeft de Europese Unie bereikt dat Milosevic door de knieën is gegaan. Als we het ook verder eens zijn, zullen we - zo denk ik - Milosevic en het UCK zover krijgen dat ze vreedzame gesprekken gaan voeren.
Wat het uitbreidingsproces betreft, we hebben de bevolking van Slowakije en Letland gezegd: ja, we willen met jullie onderhandelen, maar jullie moeten nog een paar stappen zetten in de richting van de democratie, het respecteren van de mensenrechten en de rechten van de minderheden. De bevolking van beide landen heeft dit inmiddels gedaan en dat geeft aan hoe succesvol wij zijn geweest. Maar het geeft ook aan dat wij nu signalen moeten afgeven waaruit blijkt dat wij hebben begrepen dat de bevolking van deze landen zich de nodige inspanningen heeft getroost, dat we dit respecteren en erachter staan.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, u heeft gesproken over het belangrijke besluit een mijnheer of mevrouw GBVB te benoemen. Ook ik ben van mening dat dit een belangrijk besluit is. Het moet duidelijk zijn dat we een sterke persoonlijkheid nodig hebben, maar ook een persoonlijkheid die kan coördineren en in staat is tot overeenstemming te komen met de leden van de Commissie en de individuele lidstaten. Een ongecoördineerde werkwijze zou hier meer kwaad dan goed doen. Ook dat moet mevrouw of mijnheer GBVB duidelijk zijn.
Mijnheer de Raadsvoorzitter, u hebt duidelijk gemaakt dat de sociale markteconomie een model is, een model dat we niet alleen in Europa willen realiseren. Ik ben net gisteren uit Rusland teruggekomen en ik heb daar gemerkt hoe ultraliberale adviseurs, meestal uit Amerika, niet alleen de Russen maar ook Europa de schrik op het lijf hebben gejaagd en op een dwaalspoor hebben gebracht, dat we veel van wat zij hebben aangericht, nu gezamenlijk moeten corrigeren. Natuurlijk moet dit ook gecorrigeerd worden voor Rusland zelf, dat de volledig vrije markteconomie heeft meegeproduceerd, vooral met het oog op de omstandigheden die de laatste jaren in Rusland geheerst hebben.
Een laatste opmerking, mijnheer de Raadsvoorzitter. Collega Medina heeft de Europese Unie vergeleken met een gotische kathedraal. Soms komt de Unie op mij echter eerder over als een postmodern gebouw met Griekse zuilen, met Italiaanse pleinen rondom, met patio's uit Spanje en Portugal, met Engelse en Franse tuinen, met Duitse gotiek en Oostenrijkse barok. Ook een dergelijk gebouwencomplex kan zeker aantrekkelijk zijn, maar er moet uiteindelijk een uniform plan aan ten grondslag liggen. Ik hoop, mijnheer de Raadsvoorzitter, dat het juist in Pörtschach zal lukken de vele bouwheren die er in Europa zijn - helaas misschien te weinig bouwdames -, ervan te overtuigen dat ze met al hun stijlen toch een gemeenschappelijk gebouw moeten neerzetten dat een eenheid vormt.
In deze zin wens ik u veel succes in Pörtschach!

Graziani
 Mevrouw de Voorzitter, ik heb gemeend hier - en vooral in de opmerking van de fungerende voorzitter van de Raad - een nieuw geluid te horen in verband met een actueel en bijzonder belangrijk probleem: dat van de werkloosheid; dit is een probleem dat alle ontwikkelde samenlevingen treft en die wel in het bijzonder. Dit is een novum, omdat tot gisteren in deze zaal en daarbuiten het probleem van de werkloosheid steeds is afgedaan als een nationale kwestie die de afzonderlijke lidstaten aangaat en niet de Unie, die zich uiteraard om andere dingen heeft te bekommeren. Eindelijk wordt nu ontdekt - of misschien beter herontdekt - dat ook de Unie op dit punt iets te zeggen en vooral te doen heeft. Het politiek belang probeert dus daar weer vaste voet te krijgen waar de - ditmaal liberalistische - ideologie getracht had het te verjagen. Weliswaar begint het ons nog maar te dagen dat er een probleem is, zonder dat de contouren van een oplossing zich aftekenen, maar het is toch al iets, of liever het zou al iets zijn wanneer we ons konden bevrijden van de ideologische overtuiging die wil dat de openbare instellingen slechts de hoedsters zijn van wat de markt op eigen houtje kan doen, als ware het economisch beleid niet juist het noodzakelijke sluitstuk van de invoering van de eenheidsmunt.
Ik feliciteer de Raad omdat deze er daarentegen de noodzaak van inziet op de euro een harmonisatie te laten volgen van de economische beleidsvoering die behalve op stabiliteit juist gericht is op het bestrijden van de werkloosheid, een verschijnsel dat deprimerend genoeg is voor wie eronder te lijden heeft, maar waaraan medeschuldig zijn die instellingen en mensen, die bij het bezien van het probleem misschien een traantje plengen maar weigeren om hun verstand te gebruiken. Of, om het met het Evangelie te zeggen "niet wie zegt "Heer, Heer', maar wie de wil des Vaders doet" .
Dit alles brengt nu ook weer het probleem aan de orde van goed functionerende instellingen, een probleem dat echter niet zozeer verband houdt met hervormingen van hetgeen reeds bestaat, als wel met het creëren van wat nog niet bestaat. Het buitenlands beleid van de Unie, tot nu toe het summum van besluiteloosheid, is hiervan een duidelijk bewijs; zolang de instellingen geblokkeerd blijven - en er zijn helaas niet veel tekenen dat er op dit punt schot in zit - valt er niet veel te verwachten. Het buitenlands beleid zonder een echte regering, zonder gemeenschappelijk leger, is hoogstens een oefening in de redenaarskunst, waarvan de zielige machteloosheid algauw wordt ontmaskerd.

Klima
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissievoorzitter, geachte commissarissen, geachte dames en heren, ik dank u dat u mij de gelegenheid heeft geboden zo gedetailleerd met u van gedachten te wisselen, zodat ik uw mening, de richting waarin u over een bepaald onderwerp denkt, voor de top in Pörtschach kan meenemen in het overleg tussen de staatshoofden en regeringsleiders. Iedereen is het er duidelijk over eens dat deze top niet moet en mag gaan over renationalisatie, maar, zoals al in Cardiff tot uiting is gebracht, de toekomst van Europa moet betreffen.
Er is ook een grote meerderheid in het Europees Parlement die zich ervoor inzet dat we ons bezighouden met de genoemde politieke prioriteiten van een beter gecoördineerd economisch beleid ten behoeve van de stabiliteit van Europa en de werkgelegenheid in Europa, maar ook dat we nadenken over de vraag hoe Europa op verantwoorde wijze kan bijdragen tot de stabiliteit van de financiële markten en de wereldeconomie en over de vraag van de interne veiligheid; over de snelheid waarmee vooruitgang wordt geboekt bij het realiseren van een Europese ruimte voor vrijheid, recht en veiligheid, ben ik niet tevreden. We moeten ons ook bezighouden met de diverse keren ter sprake gebrachte kwestie van een zelfbewust Europa in het kader van een sterker gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Het is mij wel duidelijk dat we er met de benoeming van een politicus die zo goed mogelijk in staat is te coördineren en bovendien daadkrachtig is, tot high commissioner voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid niet zijn. Maar we moeten dit proces serieus nemen en er moeten verdere stappen op volgen, als we de rol van Europa in de wereld werkelijk groter willen maken.
Ik ben het, geachte heer Frischenschlager, ook niet met u eens dat we op alle beleidsterreinen al exact hebben bepaald welke richting we zullen volgen en nauwkeurige tijdschema's hebben klaarliggen. Ik denk dat het bijvoorbeeld belangrijk is, en staat u mij toe deze opmerking te maken, dat we de ministers van Financiën dringend verzoeken voor ons een plan te ontwikkelen met een tijdschema waarbinnen dit uitgevoerd zou kunnen worden, voor een stapsgewijze harmonisatie van het belastingbeleid. Niet omdat ik vind dat we er in Europa naar moeten streven de belastingtarieven te nivelleren, maar omdat ik vind dat we moeten komen tot een stelsel dat het mogelijk maakt dat in de toekomst niet alleen degenen die zich niet kunnen weren, de consumenten en de werknemers, bijdragen aan de financiering van de overheidstaken, maar dat er ook door sommigen die tegenwoordig buitengewoon mobiel zijn, dat wil zeggen het kapitaal, een faire bijdrage wordt geleverd aan de financiering van onze gemeenschappelijke nationale en Europese taken.
Ik vind dat we in Pörtschach natuurlijk ook moeten praten over een betere samenwerking, een betere coördinatie, over een grotere efficiëntie, evenals over het begin van een proces van grotere democratische legitimiteit, maar ook - en ik zeg dat heel duidelijk, geachte collega - over het punt van de subsidiariteit, dat nog niet van tafel is. Subsidiariteit in de zin van een manier om terug te keren naar nationalisatie hebben we nooit gewild. Subsidiariteit betekent versterking van het gemeenschappelijk beleid op die terreinen waar gemeenschappelijke besluiten voordelen met zich meebrengen voor de Europese burgers en een Europese meerwaarde hebben. Dat betekent echter ook dat bijvoorbeeld op het gebied van het cultuurbeleid een Europese nationaliteit, een Europees gevoel, juist omdat we deze postmoderne kathedraal hebben die bestaat uit vele cultuurbouwstenen, een surplus kan zijn. Het betekent niet dat regionale of nationale culturele identiteit vernietigd zal of moet worden.
Wij zullen de gezamenlijke taak hebben dit protocol van Amsterdam over subsidiariteit inhoud te geven, bij ieder besluit te controleren of er sprake is van Europese meerwaarde voor de burgers. Een taak die de Commissie zichzelf heeft gesteld. Een jaarlijks subsidiariteitsverslag van de Commissie zou heel goed in de nationale parlementen besproken kunnen worden om daar een einde te maken aan het, naar ik meen, soms onterechte gevoel dat er in Europa te veel besluiten worden genomen waarvan het niet zinvol is dat ze op Europees niveau genomen worden.
Ik vind dat we ons goed moeten voorbereiden op de top van Wenen en ik beloof u nogmaals dat het Oostenrijkse voorzitterschap alles in het werk zal stellen om substantiële voortgang met Agenda 2000 te bereiken en ik doe een beroep op de gezamenlijke wil van de lidstaten deze voortgang ook toe te laten. Ik denk dat het ook voor de leden van het Europees Parlement heel goed is als we dit probleem nog voor de Europese verkiezingen gezamenlijk oplossen en zo bewijzen dat we in staat zijn tot oplossingen te komen in plaats van blijk te geven van zwakheid doordat we niet in staat zijn de noodzakelijke interne hervormingen te realiseren.
Ik denk ook dat we, naast het feit dat we dit teken geven van onze positieve instelling tegenover het uitbreidingsproces, bij het begin van de onderhandelingen in november in Wenen een zeer open en eerlijk debat over het interimrapport van de Commissie zullen voeren. Ik juich het, zonder me te willen inlaten met het binnenlands beleid van Slowakije, bijzonder toe dat de burgers van Slowakije zich er bij hun verkiezingen sterk voor hebben uitgesproken te willen komen tot een democratie, tot een rechtsstaat en zo achteraf hebben bevestigd dat het standpunt dat het Europees Parlement ook ondersteund heeft, namelijk dat Slowakije niet geïsoleerd mag worden, een zinvol politiek standpunt is. Ik denk ook dat als er op dat moment een statuut voor de parlementsleden is, we daarover in Wenen van gedachten zullen wisselen en we ons daarmee zullen bezighouden. We zullen de discussie daarover op gang brengen, omdat het ook zinvol is voor de Europese parlementsverkiezingen te beschikken over een dergelijke regeling voor de parlementsleden.
Dank u voor dit debat. We hebben veel gemeenschappelijke taken. Ik wens ons het succes dat de Europese gedachte verdient en het verheugt me dat ik in december voor de tweede keer met u kan praten over de top van Pörtschach en die van Wenen, die dan al afgesloten zijn. Hartelijk dank!
(Applaus)
De Voorzitter
Mijnheer de kanselier, ik dank u van ganser harte voor dit betoog en denk dat de voorzitter van de Commissie ons nu ook iets wil zeggen. Ik geef hem graag onmiddellijk het woord.

Santer
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil eenvoudigweg wat vragen beantwoorden om een aantal misverstanden waartoe de betogen van een aantal EP-leden hebben geleid, uit de weg te ruimen.
Allereerst omvat het verslag dat de Commissie in het kader van het besluit over de eigen middelen heeft gepresenteerd geen voorstellen of richtlijnen van de Commissie inzake de toekomstige eigen middelen. De Europese Raad van Cardiff heeft de Commissie daarentegen opgedragen een aantal scenario's te onderzoeken, zodat het debat over de onderhandelingen die in het kader van de wijzigingsvoorstellen van Agenda 2000 worden gevoerd kan worden vergemakkelijkt.
De Commissie heeft dus op eigen initiatief op geen enkele wijze voorgesteld het GLB te renationaliseren of rekening te houden met het nettoresultaat bij het vaststellen van de nettobijdragen. Ze heeft uitsluitend aangegeven op welke manieren de onderhandelingen in de verschillende lidstaten kunnen worden vergemakkelijkt.
Zou het zo zijn dat op het niveau van de lidstaten akkoorden worden bereikt over het gehele pakket en de financiële vooruitzichten, dan zou de Commissie op dat moment - en uitsluitend dat moment - haar initiatiefrecht toepassen en concrete voorstellen doen. Maar tot op heden heeft de Commissie alleen maar mogelijke scenario's aan de onderhandelaars aangegeven. De lidstaten en de Raad mogen nu een uitspraak doen.
Ik hoop zo ieder misverstand uit de weg te hebben geruimd. Verder, mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ben ik het eens met de afgevaardigden die van mening zijn dat het in het belang van de Unie is dat ze dichter bij de burgers komt te staan. U weet al dat dit het leitmotiv van mijn openingsdebat voor dit Parlement was en ik schaar mij achter alle inspanningen die het Oostenrijks voorzitterschap in deze richting verricht. Europa is niet alleen een markt en de euro is geen doel op zich, hoewel het belangrijke instrumenten zijn voor het definiëren en bevorderen van een Europees model van de maatschappij, dat wil zeggen een groeimodel dat gebaseerd is op het solidariteitsprincipe en waarin de economische en sociale samenhang een van de belangrijkste peilers van de Europese eenwording moet blijven. In dat licht moet het debat over subsidiariteit worden bezien: volgens mij kunnen subsidiariteit en solidariteit niet los van elkaar bekeken worden. Deze twee begrippen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden als we aan een Europa willen bouwen dat dichter bij de burgers staat.
Verder ben ik ervan overtuigd dat Europa zijn verantwoordelijkheid op internationaal niveau op zich kan nemen in de context die u geschetst heeft, mijnheer de voorzitter van de Europese Raad. Ik vrees echter dat Europa wederom niet in staat is van de gelegenheid die zich voordoet te profiteren en dat de projecten waar de meesten van u gezamenlijk aan werken verzanden in bureaucratie. Dat is het grote gevaar, het grote risico, en ik weet waarover ik praat als ik kijk naar de debatten die in verschillende Ministerraden gehouden worden.
Op dat gebied moet de Europese Raad tot actie overgaan, dat wil zeggen daar waar de ideeën van staatshoofden en regeringsleiders ertoe kunnen bijdragen dat Europa zijn verantwoordelijkheden tegenover zijn eigen burgers en partners en op internationaal gebied niet uit de weg gaat. Als we deze weg in Pörtschach inslaan, dan kunnen we er zeker van zijn dat Europa onder de burgers aan geloofwaardigheid wint!

De Voorzitter
Dank u, mijnheer Santer.
Ik heb twee ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 40, lid 5 van het Reglement ontvangen.

Myller
Mevrouw de Voorzitter, hopelijk zijn de betogen van na de verklaringen van de Commissie en de Raad niet minder waardevol dan die van daarvoor.
Het is zeer belangrijk te beseffen dat we niet in een Europa leven dat al af is, maar in een voortdurend veranderend Europa. Ons succes hangt af van hoe we in staat zijn de toekomstige problemen op te lossen. Het is derhalve noodzakelijk een voortdurend debat te voeren over de vraag of het door ons gekozen beleid effectief is, zoals we hier nu doen.
Europa redt zich duidelijk beter dan andere werelddelen uit de wereldwijde en toenemende economische problemen. In de door crises getroffen wereld wordt de Europese stabiliteit ook gewaardeerd door degenen die om verschillende redenen tegen Europese samenwerking zijn. In onder andere opiniepeilingen is dit te merken doordat de populariteit van de eenheidsmunt groeit, terwijl de steun voor de Europese Unie, de moeder van de euro, onder de burgers afneemt.
Een gemeenschappelijk economisch en monetair beleid vereist van de lidstaten een betere coördinatie van het economisch beleid, zodat een goede ontwikkeling ook in de toekomst gegarandeerd kan worden. In het economisch beleid moet vooral veel aandacht worden besteed aan de gebieden die de burgers in de Europese samenwerking waarderen. Het Europese maatschappijmodel moet worden bevorderd, wat een betere coördinatie van de sociale, ecologische en economische maatregelen betekent. De inspanningen ter verbetering van de werkgelegenheid moeten de kern van het economisch beleid vormen. Wat deze kwestie betreft kunnen we het vorige Britse en het huidige Oostenrijkse voorzitterschap bedanken; men houdt zich er meer dan voorheen mee bezig.
De internationale economische crisis zet helaas ook Europa onder druk. We hopen vooral dat in onze nabije omgeving Rusland zo snel mogelijk een oplossing vindt voor zijn huidige economische en politieke crisis. Het nog dit jaar te behandelen initiatief over de noordse dimensie van de Europese Unie schept de nodige langdurige en planmatige samenwerking tussen Rusland en de Europese Unie. In verband met de economische samenwerking met Rusland moet de noodzakelijkheid van concrete structurele veranderingen, onder andere in de bank- en overheidssector, worden onderstreept. Hiervoor is het nodig het op Rusland gerichte TACIS-samenwerkingsprogramma opnieuw richting te geven. Het is nu tijd het TACIS-programma zo te ontwikkelen dat het aan de huidige eisen voldoet. Het juiste beleid is niet het bevriezen van de middelen in het kader van TACIS, maar, en ik herhaal, een betere sturing ervan.

De Voorzitter
Dank u, mevrouw Myller. Voor de collega's die zich voor dit debat hebben ingeschreven, meld ik dat de kanselier en de voorzitter van de Commissie dringende verplichtingen elders hadden, en daarom hadden gevraagd eerder te mogen spreken. Mevrouw de minister van Buitenlandse Zaken en commissaris Fischler zijn er wel nog altijd en luisteren zeer aandachtig naar wat de collega's te zeggen hebben.

Bourlanges
Mevrouw de Voorzitter, u vraagt ons voor lege stoelen te praten, maar goed, daar zijn we al aan gewend in dit Parlement. Trouwens, zo leeg zijn die stoelen nu ook weer niet, want ik zie mevrouw de minister daar zitten.
Ik wilde de twee à drie minuten die mij ter beschikking staan gebruiken om een boodschap uit te dragen. Wij hebben het gevoel dat er op het institutionele vlak iets raars aan het gebeuren is in de Europese Unie. Men is het er hoe langer hoe meer over eens dat de instellingen hervormd moeten worden, maar als je dan ziet wat die hervormingen uiteindelijk om het lijf hebben, is dat bar weinig. Hoe verder het institutionele debat vordert, hoe minder er overblijft om te hervormen. Alles wordt herleid tot een mini-hervorminkje rond de weging van de stemmen, tot een minuscule uitbreiding van het aantal gevallen waarbij met een gekwalificeerde meerderheid wordt gestemd en een beter gestroomlijnde organisatiestructuur van de Commissie.
Deze tweeledige ontwikkeling baart mij zorgen. Ik vind dat we geen uitverkoop van de hervormingen mogen accepteren. Het volstaat niet onze drie instellingen van een paar marginale verbeteringen te voorzien. Waar het werkelijk om draait, is een herziening van het totale concept van de Unie. Hoe kunnen wij functioneren, wat moeten we gezamenlijk doen en met welke middelen? Op welke gebieden willen wij eigenlijk een gemeenschappelijk beleid voeren? Omdat er niet over dit soort fundamentele kwesties wordt nagedacht, glijden we af naar een minimalistisch debat over hervormingen die er eigenlijk geen zijn, zoals ik net al zei.
Het wordt tijd dat we ons hier zorgen over maken, dat we ons verzetten tegen deze alarmerende ontwikkeling. De uitbreiding vereist een hervorming ten gronde, niet alleen van de Verdragsteksten, maar ook van onze gewoontes, ons bestuur en onze politieke wil. Zoals de gewezen eerste minister van Frankrijk, Raymond Barre, het uitdrukte: "Hoe gekker we doen, hoe minder er te lachen valt in de Europese Unie."

Fayot
Mevrouw de Voorzitter, de informele top van het komende weekend en die van december aanstaande zijn van het grootste belang voor de Europese politiek. Verder komen de Europese verkiezingen van juni 1999 en de vernieuwing van de Commissie eraan. Het Europese politieke debat krijgt dus meer vaart.
Inhoudelijk zie ik het als volgt. De nationale verkiezingsuitslagen hebben duidelijk naar voren gebracht dat onze burgers een voluntaristisch beleid willen, bijvoorbeeld op het gebied van de werkgelegenheid. Ze willen niet dat we essentiële politieke keuzes overlaten aan de vrije markt en eisen dat we ons sociale model niet alleen handhaven, maar zelfs verder uitbreiden. De arbeidersklasse heeft er tenslotte niet voor niets een eeuw lang moeizaam voor gestreden. We moeten de burgers dus waarachtige maatschappelijke keuzes bieden, zowel op nationaal als op Europees vlak. Om dat te bereiken moeten we de nodige politieke instrumenten in het leven roepen, en ik ben het eens met Commissievoorzitter Santer dat het bestuur van Europa de inzet nodig heeft van alle actoren, zowel nationale als Europese. Ik zal nu dieper ingaan op vier aspecten van dat bestuur.
Ten eerste bestaan er nog altijd geen Europese politieke partijen die naam waardig. Artikel 138 A van het Verdrag van Maastricht blijft een dode letter, of toch zo goed als. Zoals bekend zijn de partijen degenen die in de nationale politiek structuur en dynamiek aanbrengen. Maar op Europees niveau vinden we daar niets van terug. Aan wie ligt dat? Aan de nationale politieke partijen zelf. Die zouden moeten beseffen dat er sterke Europese partijen nodig zijn, met mechanismen om tot meerderheidsbeslissingen te komen, een efficiënte administratie en een democratische structuur.
Ten tweede wil een ander aspect van de Europese democratie, het Europese burgerschap, maar geen vaste vorm aannemen. Burgers van de lidstaten hebben stemrecht bij Europese en gemeentelijke verkiezingen in andere lidstaten, maar hun opkomst is nergens bevredigend. Hier schiet de Europese democratie zwaar tekort.
Ten derde denken sommigen dat ze de democratie kunnen bevorderen door alsmaar meer fora in het leven te roepen, bovenop degene die we al hebben. Zo willen zij een forum van nationale parlementsleden om erop toe te zien dat het subsidiariteitsbeginsel wordt gerespecteerd. Zoiets is te gek voor woorden. Het enige wat we daarmee zouden bereiken, is nog meer ondoorzichtigheid.
Ten vierde, hoe kunnen we de Europese politiek met een beetje creativiteit interessanter maken zonder dat we iets aan de Verdragen veranderen? Mevrouw de Voorzitter, het comité Notre Europe, geleid door Jacques Delors, heeft voorgesteld dat de Europese politieke partijen bij de volgende Europese verkiezingen elk hun eigen kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie naar voren schuiven. Noch Jacques Delors, noch de leden van zijn comité, waaronder ikzelf, zijn lichtzinnig te noemen. Zij doen dit voorstel omdat de kiezers zich terugtrekken. Volgens de heersende tijdgeest zouden wij er goed aan doen de Europese politiek een persoonlijker aanzien te geven, en de Europese politieke persoonlijkheid die het meest in de schijnwerpers staat, is en blijft de voorzitter van de Commissie. Het zou van bitter weinig zin voor democratie blijk geven als we zijn benoeming aan het democratische proces zouden onttrekken.

Nassauer
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag inhaken op de woorden van collega Bourlanges en opmerken dat de Europese Unie niet meer dan een minimalistisch begin heeft gemaakt met het hervormingsproces, terwijl de verwachtingen die de burgers aan de Unie stellen, steeds hoger worden. Europa wordt hoe langer hoe meer beschouwd als een ruimte die één geheel vormt. De binnengrenzen zijn vervallen en dus verwachten de burgers ook dat Europa hun dezelfde mate van interne veiligheid, bescherming tegen georganiseerde criminaliteit en illegale immigratie biedt als hun eigen land.
Wij ervaren Europa allang als een succesvolle, één geheel vormende economische ruimte, maar het ontbreekt nog steeds aan een met deze economische ruimte corresponderende juridische ruimte die het economisch handelen op sociaal rechtvaardige wijze regelt en beschermt. Daar kijken de burgers naar uit. Wij zien de uitbreiding naar het oosten als een enorme historische kans om Europa opnieuw in te richten, maar we moeten daaraan de verwachting verbinden dat onze veiligheids-, rechts- en democratische normen in de toetredende landen worden overgenomen en dat niet alleen de operationele basis voor de maffia in het oosten wordt vergroot.
Het Verdrag van Amsterdam is zonder meer een enorme stap vooruit, maar het is daarnaast een omvangrijk werkprogramma voor de Europese Unie. We moeten tenslotte erkennen dat het niet alleen meer rechten voor het Parlement heeft opgeleverd, maar ook gepaard gaat met een duidelijk gebrek aan democratische legitimiteit. In dit verdrag worden essentiële onderdelen van het binnenlandse beleid overgedragen op de Gemeenschap, onttrokken aan de directe wetgevingsbevoegdheid van de nationale parlementen en toevertrouwd aan de alleen indirect democratisch gelegitimeerde Raad, terwijl het Europees Parlement nauwelijks medebeslissingsrecht krijgt. Een gebrek aan democratie waaraan iets gedaan moet worden.
De Commissie beschikt volgens het nieuwe Verdrag over een omvangrijker initiatiefrecht en zal na vijf jaar zelfs een initiatiefmonopolie hebben. Zij zal moeten beseffen dat ze dit monopolie in het belang van iedereen moet aanwenden en niet alleen in het belang van enkelen. Op het gebied van de tijdelijke bescherming van vluchtelingen mag het bijvoorbeeld niet zo zijn dat er alleen op veel grotere schaal voor wordt gezorgd dat gezinnen worden bijeengebracht, maar moet er ook worden gezorgd voor een rechtvaardige lastenverdeling. Daarom is er voor een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht meer solidariteit op het punt van de vrijheid nodig, meer veiligheid voor de burgers en het mag niet gebeuren dat deze er niet komt doordat er wordt vastgehouden aan nationale soevereiniteit!

Schäfer
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, de toekomst van Europa werpt grote vragen op die niet kleingeestig beantwoord mogen worden. Wij praten tijdens het debat van vandaag over de reële problemen en voeren terecht geen schijngevechten. De EU voorbereiden op de 21ste eeuw betekent dat we het begonnen integratieproces moeten voortzetten en ook stap voor stap institutionele hervormingen moeten uitvoeren. Het betekent dat we niet stil mogen blijven staan op het punt dat we bereikt hebben, en het betekent zeker geen renationalisatie. Het probleem waar het in het subsidiariteitsdebat om draait, is dat de Verdragen van Maastricht en Amsterdam de macht in de EU hebben verschoven ten gunste van meer gemeenschappelijk beleid maar dat deze machtsverschuiving door de nationale politiek gewoonweg nog niet geëffectueerd is. Europese thema's zijn inmiddels meestal binnenlandse beleidskwesties die samen met de EU opgelost moeten worden. Met name de regeringen moeten de burgers van hun land openlijk zeggen: ja, we willen en moeten gezamenlijk op Europees niveau besluiten nemen, omdat dat goed is voor ons land en omdat ons land alleen centrale problemen niet meer kan oplossen.
De euroscepsis bij een gedeelte van de bevolking is het gevolg van de houding van diegenen die als devies hebben: als "s morgens vroeg de zon ons toelacht, dan is dit aan ons land te danken, maar valt er sneeuw of waait er een orkaan, dan is de EG daar schuldig aan! Het gaat om zelfhandhaving van Europa! Globalisering en toenemende internationale arbeidsverdeling kunnen alleen gerealiseerd en beïnvloed worden door een Gemeenschap die over sterke instrumenten beschikt. Op vele terreinen moet er weer beleid komen, want in de jaren "80 en "90 werd er te sterk geloofd in deregulering en oplossing van problemen door de markt alleen. Het Europese model is ook altijd nog een staatsmodel. De euro was een mijlpaal, het gemeenschappelijk werkgelegenheidsbeleid moet de volgende zijn. Het Oostenrijkse Raadsvoorzitterschap wens ik langs deze weg een compleet succes toe en ik groet, zoals dat bij ons in het Ruhrgebied gebruikelijk is, met een hartelijk "Glück auf" !

Randzio-Plath
Mevrouw de Voorzitter, de monetaire unie zal Europa veranderen en een economisch beleidskader voor de Europese financiële interne markt vormen, maar ook de weg effenen voor de politieke unie. Zonder deze unie kan de Europese Unie toch niet verder op weg naar de verwezenlijking van Agenda 2000 en van de uitbreiding naar het oosten. Ook de gemeenschapszin moet verder ontwikkeld worden. De Duitse auteur Peter Schneider vestigt zijn hoop op zijn droomvrouw Europa, maar hij wordt steeds weer teleurgesteld in zijn hoopvolle verwachtingen door het feit dat de dynamiek van de door de gemeenschappelijke munt krachtige interne markt niet op andere beleidsterreinen tot ontwikkeling komt. Iedere markt heeft echter een beleidskader nodig om de maatschappij te vrijwaren tegen schade en ik wil eraan herinneren dat geld er voor de mensen is. De monetaire unie biedt de Europese Unie dan ook de historische kans de gevolgen van de mondialisering succesvol te verwerken.
De crises in Rusland en andere gebieden in de wereld enerzijds en de positieve ontwikkeling van de prijsstabiliteit anderzijds onderstrepen het bijzondere belang van de euro voor de Europese en internationale monetaire stabiliteit. De eurozone vormt een lichtboei in de woelige monetaire en financiële situatie. Wij mogen in de Unie echter niet op onze lauweren rusten. Behalve monetaire stabiliteit moeten wij ook sociale stabiliteit tot stand brengen. Niet alleen de markten, ook de mensen hebben behoefte aan vertrouwen in dit Europa. Het komt er nu dan ook op aan de monetaire unie op economisch, werkgelegenheids- en sociaal beleid vorm te geven en te coördineren. Ik roep het voorzitterschap van de Raad en ook de Commissie ertoe op het Parlement eindelijk op gelijke voet te betrekken bij de coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid en nu eindelijk het interinstitutioneel akkoord met ons af te sluiten, zodat wij bij deze belangrijke noodzakelijke vorderingen van de Unie betrokken zijn. Wij als Parlement hebben de democratische dialoog met de Europese Centrale Bank op gang gebracht, de eerste monetaire dialoog heeft plaatsgevonden, maar nu moet er ook op politiek vlak vooruitgang worden geboekt, evenals er vorderingen moeten worden gemaakt op internationaal vlak. Niet alleen op het vlak van de Centrale Bank, maar ook op dat vlak moet de Europese Unie, vooral de eurozone, met één stem spreken en de Raad en de Commissie moeten hierbij betrokken zijn.
Wij hebben behoefte aan maatregelen tegen fiscale, sociale en milieudumping, tegen belastingparadijzen en aan maatregelen voor een lage belasting voor bedrijven. De euro zal een eigen dynamiek ontwikkelen en zich doorzetten op de markten en bij de bevolking. Voorts zijn er maatregelen noodzakelijk voor de reële economie, zodat de eurozone vanaf 1 januari 1999 in staat is de stand van zaken in de Unie onophoudelijk te verbeteren.

Azzolini
 Voorzitters, waarde collega's, ik ben het in grote trekken eens met de beschouwingen van degenen die mij in dit debat zijn voorgegaan. Wel wil ik beklemtonen dat 1998 zeker een mijlsteen zal worden in de geschiedenis van de Europese Unie: dit is immers het jaar waarin de eenheidsmunt tot stand is gekomen, een beslissende stoot in de richting van een nauwere integratie van onze landen waarvan het effect veel verder gaat dan dit op zich zo waardevolle resultaat. De eer hiervan komt uiteraard toe aan voorzitter Santer, die immers samen met commissaris de Silguy, de in het Verdrag van Maastricht neergelegde termijnen heeft weten te respecteren. Mijn dank gaat verder uit naar de regeringen die een deel van hun eigen soevereiniteit hebben willen opofferen voor de verwezenlijking van een belangrijk en historisch gemeenschappelijk doel; ik denk dan in de eerste plaats aan de regering van bondskanselier Kohl, die zelf weliswaar na 16 jaar de leiding over zijn land heeft overgedragen, maar die met het volste recht zijn plaats heeft gekregen in de geschiedenis van de Unie.
Tenslotte gaat mijn speciale dank uit naar de burgers van de Unie die zich nu en in de toekomst in sommige landen zware offers moeten getroosten om hun land te laten voldoen aan de convergentiecriteria. Dit succes mag onze aandacht evenwel niet afleiden van het feit dat de Unie sterkere benen moeten krijgen wil zij een belangrijkere en meer beslissende rol kunnen spelen. Het zijn feitelijk de beroemde pijlers die wij, mijnheer de Voorzitter, nu nog niet kunnen beschouwen als de dragers van het volledige institutionele apparaat die van de Unie een niet alleen economische, maar ook politieke realiteit zullen maken van mondiaal niveau. Het ernstige probleem van de werkloosheid, de ontoereikendheid van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de nog steeds uitgebleven hervorming van onze instellingen, dit zijn mijns inziens de echte uitdagingen waarop wij nog een afdoend antwoord moeten vinden.
Dit zijn dus de verplichtingen die wij met absolute prioriteit op de agenda van de Unie moeten plaatsen, ook omdat wij dit verschuldigd zijn aan onze burgers en aan derde landen. In dit verband wil ik onderstrepen dat ik vind dat de Unie tot dusver onvoldoende aandacht heeft besteed aan het Middellandse-Zeegebied en erop wijzen dat de internationale betrekkingen niet alleen mogen worden aangezwengeld door handelsbelangen. Er zijn namelijk gegronde redenen van sociale, etnische, culturele en strategische aard die uitdrukking moeten krijgen in een meer subtiele beleidsvoering die is toegespitst op de oplossing van de problemen waaronder het Middellandse-Zeegebied reeds al te lang gebukt gaat.
Mevrouw de Voorzitter, nog een paar seconden om in dit verband de komst van het Forum van het Europees Parlement en de Middellandse-Zeelanden met instemming te begroeten evenals de terugkeer van Malta in het proces van de Europese integratie, een integratie die ik voor Malta in zo kort mogelijk tijd een feit zou willen zien worden, om de tijd in te halen die inmiddels is verloren en die het voordien niet was gegund.

Cunha
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, dit debat wordt beheerst door de discussie over Agenda 2000, de nog steeds zeer hoge werkloosheidscijfers, en de eerste, zorgwekkende signalen dat er een economische recessie op komst is.
Met betrekking tot Agenda 2000 is het van belang te benadrukken dat deze alleen zin kan hebben als zij een bijdrage levert aan de versteviging van de economische en sociale cohesie binnen de Europese Unie. Welnu, de voorstellen die voor ons op tafel liggen wekken bij ons de indruk dat we de andere kant opgaan. Het GLB moet worden herzien om billijke oplossingen te vinden voor alle Europese landbouwsystemen, en dan vooral voor de perifere of achtergebleven systemen, aangezien nu juist deze door de Wereldhandelsorganisatie in zulk een ernstige mate worden bedreigd. Als die herweging niet plaatsvindt, lopen we het risico een landbouwhervorming in te voeren voor de meest efficiënte landbouwers, en daarmee brengen we het Europees landbouwmodel in gevaar.
De financiering van de uitbreiding naar het Oosten mag niet geschieden ten koste van de structuurfondsen - dat wil zeggen: ten koste van de armste regio's en burgers van de Unie. De voorstellen die er gedaan zijn stellen ons in dit opzicht al evenmin gerust. Het onlangs door de Commissie ingediende financieringsvoorstel gaat in de richting van een hernationalisering van het gemeenschappelijk beleid voor de verschillende sectoren, wat aangeeft dat Europa een minimalistische houding aanneemt, daar waar versterking en verdieping geboden zijn.
Wat de werkloosheid betreft, hier moet worden vastgesteld dat we nog geen tastbare resultaten hebben waargenomen of resultaten op een schaal die het tij van de huidige situatie zouden kunnen keren. We aarzelen of we voor Keynesiaanse dan wel monetaristische oplossingen moeten kiezen en die aarzeling moeten we zien te overwinnen: er moet een gemengd beleid worden ontworpen waarmee we de crisis de baas kunnen.
Tot slot de economische crisis. In tegenstelling tot de laatste crisis heeft de huidige crisis de Europese Unie nog niet zo hard getroffen als onze voornaamste concurrenten. De onzekerheid met betrekking tot het verloop van de situatie rechtvaardigt echter extra behoedzaamheid van de zijde van de Unie, opdat zij zich niet bij verassing laat nemen. Het betekent ook dat de regeringen van de lidstaten ophouden een rooskleurige indruk te geven van de economische situatie waarin we ons bevinden - zoals in mijn land, bijvoorbeeld. We verwachten daarom veel van de Oostenrijkse voorzitter en de top van staatshoofden en regeringsleiders die volgende week zal plaatsvinden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Stemming
De Voorzitter
Deze stemming zal niet lang duren. Door het grote aantal verzoeken van de fracties om aparte stemmingen waren wij gedwongen de stemming over de ontwerpresolutie inzake de buitengewone topconferentie tot morgen uit te stellen. Mijns inziens moet dit de fracties tot nadenken stemmen. Misschien moeten wij de termijn voor indiening van verzoeken om aparte stemmingen verkorten.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, het zal u uiteraard niet ontgaan dat ik in het Parlement aanwezig ben. Bij wat ik wil zeggen richt ik mij tot u, omdat ik weet dat het u zeer ter harte gaat. Het heeft te maken met communicatie. Afgelopen donderdag heb ik vanaf de nieuwe computer van het Parlement in Brussel een e-mail verstuurd naar mijn kantoor. Nadat ik een aantal medewerkers had ingeschakeld, is de e-mail vandaag eindelijk in mijn kantoor aangekomen. Ik denk niet dat het een goed voorbeeld van vooruitgang in de Unie is als het bijna vijf dagen kost om een e-mail te sturen van Brussel naar het kantoor in mijn kiesdistrict. Ik heb begrepen dat het ligt aan de groepsserver die het Parlement hiervoor gebruikt.
Aangezien ondervoorzitter Haarder zich al met deze zaken bezighoudt, zou hij dit misschien nader kunnen onderzoeken en ons kunnen laten weten of we waar voor ons geld krijgen en of er andere klachten van deze aard zijn geweest.

Blak, Iversen, Kirsten Jensen en Sindal
Dit voorstel is een onderdeel van het algemeen communautair beleid ter bestrijding van de luchtverontreiniging. Het gaat over vaste installaties die organische oplosmiddelen uitstoten. Het voorstel legt de nadruk op luchtverontreiniging en de gevolgen voor de volksgezondheid. De aspecten die te maken hebben met de situatie op de werkplek, met andere woorden het arbeidsmilieu, komen in het voorstel echter niet ter sprake. Daarom steunen de Deense sociaal-democraten de amendementen van de commissie betreffende de mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de mensen in het algemeen en bij beroepshalve blootstelling in het bijzonder.

Lindqvist
Ik steun het verslag. Strengere normen voor organische oplosmiddelen zijn noodzakelijk, vooral daar waar intensief gebruik gemaakt wordt van schoonmaakmiddelen en oplos- en conserveringsmiddelen.
Ik steun het verslag op voorwaarde dat de afzonderlijke lidstaten het recht houden om strengere regels te handhaven of in te voeren, dat wil zeggen onder de voorwaarde dat amendement 6 wordt aangenomen. Men dient uit te gaan van het voorzichtigheidsbeginsel, dat wil zeggen dat men chemische middelen niet moet gebruiken als er ook maar het geringste gevaar voor het milieu of de volksgezondheid kan bestaan, en ook dient men uit te gaan van het substitutieprincipe, dat wil zeggen dat men minder gevaarlijke stoffen moet gebruiken als die er zijn.

Rovsing
Uit de gegevens die de nationale gezondheidsdiensten hebben verzameld, is gebleken dat vluchtige organische verbindingen schadelijk zijn voor de volksgezondheid. Bovendien zijn deze verbindingen verantwoordelijk voor de vorming van ozon, wat eveneens schadelijk is voor de gezondheid. Een beperking van deze stoffen is daarom een zeer belangrijk initiatief om een groot aantal ziekten, vooral van de luchtwegen, te voorkomen. Het Parlement heeft een positieve bijdrage geleverd door dit voorstel in eerste lezing op een aantal gebieden te verbeteren, bijvoorbeeld met de eis dat oplosmiddelen die bij het verven vrijkomen, eveneens in het voorstel worden opgenomen. Het verheugt mij dat de belangrijkste eisen die het Parlement in eerste lezing heeft gesteld, in het gemeenschappelijk standpunt terug te vinden zijn.
Verslag-Lange (A4-0364/98)
Fitzsimons
Het voorstel voor een richtlijn om de uitstoot van uitlaatgassen uit zware voertuigen terug te dringen, maakt deel uit van een algemene communautaire strategie en vloeit voort uit de richtlijnen ter vermindering van de emissies van personenauto's en lichte bedrijfsauto's die onlangs door het Parlement en de Raad in overleg zijn vastgesteld.
Deze nieuwe wetgeving vormt een succes in het streven naar schonere lucht in Europa. De nieuwe goedgekeurde voorstellen gaan veel verder dan de originele tekst in de aanbevelingen van de Europese Commissie. Ze zullen er zonder meer toe leiden dat nieuwe personenauto's en lichte bedrijfsauto's in de toekomst minder vervuilend zijn dan in het verleden. Het Europees Parlement heeft in deze nieuwe herziene regeling ook betere brandstofkwaliteiten weten af te dwingen.
Laagzwavelige brandstoffen vormen een integraal onderdeel van deze voorstellen om de emissies van dieselmotoren te verminderen.
Het zwavelgehalte in brandstof zal aanzienlijk worden verminderd en deze nieuwe brandstof zal zich gemakkelijk aanpassen aan de nieuwe uitstootbeperkende technologieën voor bedrijfsauto's en voor voorzieningen om uitlaatgassen te zuiveren.
We mogen niet vergeten dat tijdens de Conferentie van Kyoto een strak mondiaal tijdschema is vastgesteld voor de reductie van CO2 -emissies en soortgelijke gevaarlijke verontreinigende stoffen teneinde de aantasting van de ozonlaag en klimaatverandering tegen te gaan.
De wettelijke regeling die vandaag voorligt is een intrinsiek onderdeel van het hervormingsprogramma dat door de Europese Unie wordt uitgevoerd om te voldoen aan de richtsnoeren die door de deelnemers aan de Conferentie van Kyoto zijn vastgelegd.
De CO2 -uitstoot van zware voertuigen vormt een steeds groter percentage van de totale emissies van het wegverkeer. Deze voertuigen moeten daarom zo spoedig mogelijk onder de communautaire strategie voor de reductie van de CO2 -uitstoot komen te vallen.
Bovendien moeten er vervroegd belastingmaatregelen worden ingevoerd om te zorgen dat bedrijfsauto's aan de nieuwe voorschriften voldoen en dat oudere voertuigen worden aangepast, zodat de strakke planning wordt gehaald op grond van deze nieuwe wetgeving.

Lindqvist
Het verslag over strengere regels ten aanzien van de verontreinigende emissies van dieselmotoren is welkom. Het is een aanvulling op eerdere besluiten van het Parlement ter vermindering van de uitstoot en ter verbetering van de kwaliteit van brandstoffen en dergelijke voor personenauto's en lichte vrachtauto's.
Het verslag is in hoofdzaak goed en ik heb voorgestemd. Ik heb steun verleend aan amendement 26 van collega Hautala, dat een verdere daling van de uitstoot tot het jaar 2005 tot doel heeft. Het is al eerder gebleken, bijvoorbeeld in verband met de discussie over het tijdstip waarop de katalysator ingevoerd moest worden, dat de auto-industrie heel goed in staat is de overeengekomen besluiten voor de vastgestelde datum ten uitvoer te leggen.
Verslag-Spaak (A4-0357/98)
Berthu
In haar verslag over de vorderingen van de Unie in 1997 uit mevrouw Spaak de wens dat er, wanneer de Europese Verdragen herzien moeten worden in verband met de uitbreiding van de Unie, werk wordt gemaakt van een meer communautaire vorm van besluitvorming, onder impuls van raden van wijzen. Zij wil dat de Commissie voor het einde van het jaar een ontwerp voor de hervormingen op tafel legt, waarmee ze de leden van de Commissie in een moeite door bij de wijzen schijnt in te delen. Het idee om met raden van wijzen te werken is in de ogen van mijn fractie nogal aanvechtbaar. Een dergelijke aanpak heeft in de regel tot doel de burger voor een voldongen feit te stellen volgens het principe dat men in hogere sferen de wijsheid in pacht heeft. Ik begrijp trouwens niet waarom dit idee niet in de resolutie-De Giovanni over de politieke toekomst van de Unie voorkomt. Misschien heeft voorzitter De Giovanni er ook zijn twijfels over.
Bij deze herziening van de Verdragen is het Europees Parlement geen enkele medebeslissingsbevoegdheid toebedacht. Het zou zoals gewoonlijk alleen maar moeten dienen ter ondersteuning van de meest federalistische pressiegroepen. Maar eigenlijk is dit een zaak van de nationale staten. Voorafgaand aan de afsluitende Raad horen de nationale parlementen hun eigen standpunten in te nemen en voorstellen te formuleren volgens hun eigen regels. Zij zijn het die horen te beslissen over een duidelijk omlijnd onderhandelingsmandaat voor hun regeringen. En tenslotte zou de Commissie in deze kwestie niet meer dan een uitvoerende rol moeten spelen, niet die van initiatiefneemster. Maar aangezien de huidige Commissie kennelijk toch al hervormingsplannen klaar heeft liggen voor wat er na het Verdrag van Amsterdam moet gebeuren, kan ze die net zo goed openbaar maken. Zo kunnen de Fransen, die binnenkort gaan debatteren over de ratificatie van Amsterdam, tenminste zien waar men er in Brussel mee naartoe wil.

Andersson, Hulthén, Lööw en Sandberg-Fries
Wij zijn niet bereid afstand te doen van de beginselen voor intensievere samenwerking zoals beschreven in het Verdrag van Amsterdam. Daarom kunnen wij de inhoud van paragraaf 11 niet steunen.
Wij zijn evenmin van mening dat coördinatie van het defensiebeleid op een andere manier moet gebeuren dan in het Verdrag van Amsterdam is vastgelegd. Wij vinden dat de Unie zich in de eerste plaats dient te richten op de coördinatie van activiteiten voor het handhaven van de vrede en de Unie moet daarbij de WEU raadplegen. Het lidmaatschap van de NAVO vormt hierbij geen beletsel voor de Europese Unie om zelfstandig op te treden. Net zo min als de alliantievrijheid van bepaalde lidstaten een beletsel vormt. Wij kunnen daarom de inhoud van paragraaf 20, vierde streepje, niet steunen.

Bébéar
De onderhandelingen over de uitbreiding zijn al een paar maanden aan de gang. We moeten onze organisatiestructuur dus zodanig aanpassen, dat we in de toekomst met 13 nieuwe lidstaten verder kunnen. Het wordt met de dag noodzakelijker om een ander evenwicht te bereiken met nieuwe, duidelijke spelregels.
Het grootste risico dat we volgens mij lopen, is dat de beslissingsorganen versnipperd raken, en daardoor de besluitvorming en het hele gemeenschappelijke beleid verwatert.
Daarom ben ik het eens met de bedenkingen uit het verslag-Spaak, met name met de vaststelling dat we de instellingen snel moeten hervormen, voordat de eerstvolgende aansluiting een feit is.
Er moet een strak tijdschema worden opgesteld zodat we de slechte indruk goedmaken die de Intergouvernementele Conferentie bij de Europese burgers heeft achtergelaten. We zouden ons in verband hiermee trouwens moeten afvragen wie er het best is toegerust om dit soort onderhandelingen te voeren: de verzamelde lidstaten of een democratisch verkozen orgaan op Europees niveau?
De huidige aanpak is niet doelmatig, dat blijkt wel uit de manier waarop de onderhandelingen tot nu toe gevoerd worden. Het is tijd voor concrete vooruitgang, anders lopen alle voorbereidingen vast.
Het is absoluut noodzakelijk dat de onderhandelingen over aansluiting en institutionele hervorming gelijktijdig gevoerd worden. Als we ons nu ook maar even laten tegenhouden door het mislukken van de Intergouvernementele Conferentie, komt er niets meer van de onderhandelingen terecht en zullen de hervormingen in de kandidaat-lidstaten stranden.
Ik stem dus voor het verslag-Spaak, waarbij ik wil benadrukken dat er een evenwicht tussen de instellingen moet worden gevonden.

Blak, Iversen en Kirsten Jensen
De Deense sociaal-democraten hebben zich van stemming over het verslag-Spaak onthouden. Op bepaalde gebieden zijn wij het niet eens met de wensen van het verslag. Wij vinden het Verdrag van Amsterdam goed en wij willen zien hoe het in de praktijk werkt. Institutionele hervormingen mogen het uitbreidingsproces niet tegenhouden.

Gallagher
In dit verslag dat vandaag aan het Europees Parlement is voorgelegd, wijst de rapporteur, mevrouw Spaak, erop dat er institutionele hervormingen moeten worden doorgevoerd vóór een eventuele toekomstige uitbreiding van de Europese Unie. We weten dat de onderhandelingen tussen de Europese Unie en de zes landen uit Oost- en Midden-Europa die waarschijnlijk begin volgende eeuw tot de Europese Unie zullen toetreden, in november van start moeten gaan. De voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer, heeft reeds openlijk verklaard dat er nog een intergouvernementele conferentie zal worden gehouden om de bestaande Europese Verdragen te herzien, zodat het uitbreidingsproces gestructureerd kan verlopen. Wat hij zegt komt er vooral op neer dat de besluitvormingsprocedures binnen de Europese Unie gewijzigd zullen moeten worden, wil de Europese Unie nog effectief kunnen functioneren nadat Polen, Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Estland en Cyprus zijn toegetreden.
Ik sta volledig achter het algemene principe dat de besluitvormingsprocedures binnen de Europese Unie gewijzigd moeten worden, maar iedere herziening moet wel op een evenwichtige en open wijze gebeuren. Zeker, met de Europese Akte is de samenwerkingsprocedure ingevoerd en met het Verdrag van Amsterdam is op tal van politieke, economische en sociale terreinen de medebeslissingsbevoegdheid van het Europees Parlement uitgebreid. Ik ben voor de voortzetting van dit proces.
In het verleden is echter in verslagen van het Europees Parlement voorgesteld om de Europese Commissie te verkleinen. Ik herinner me het verslag-Bourlanges van voor de Intergouvernementele Conferentie van 1996, waarin werd voorgesteld om de Europese Commissie in omvang te beperken tot slechts tien leden. Als gevolg van de discussies over het Verdrag van Amsterdam is overeengekomen dat de vijf grootste lidstaten van de Europese Unie bij de volgende ronde van uitbreidingsonderhandelingen één van hun twee Commissieleden zullen moeten inleveren.
Ik ben van mening dat dit een zeer belangrijke kwestie is, met name vanuit de optiek van de kleinere lidstaten, zoals Ierland, die het belangrijk vinden om een Commissielid te mogen blijven leveren. Sinds 1973 hebben Ierse commissarissen uiteenlopende en belangrijke portefeuilles gehad zoals sociale zaken, landbouw, mededingingsbeleid en vervoer, en het zou uitermate onbillijk zijn als Ierland in de toekomst geen eigen commissaris meer zou mogen voordragen. Wat ik hier officieel naar voren wil brengen, is dat bij een toekomstige intergouvernementele conferentie het recht van de kleinere lidstaten om een lid van de Europese Commissie te benoemen, te allen tijde gehandhaafd moet blijven.
Lindqvist (ELDR), Eriksson, Seppänen en Sjöstedt (GUE/NGL), Gahrton, Holm, Lindholm en Schörling (V), Krarup en Sandbæk (I-EDN), schriftelijk. (DA) 1997 was het jaar waarin onder andere het Verdrag van Amsterdam werd ondertekend en waarin meer dan 50.000 mensen in Amsterdam tegen de EU protesteerden, terwijl de onderhandelaars achter gesloten deuren dachten dat zij de belangen van de bevolking behartigden. Wij vinden dat 1997 een stap achteruit was in plaats van vooruit op de gebieden die het verslag behandelt, dit wil zeggen het Verdrag van Amsterdam, de euro, het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, de samenwerking op gebied van justitie en binnenlandse zaken om er maar enkele te noemen. Daarom kunnen wij het verslag-Spaak onder geen beding steunen.
Zoals reeds gezegd, is het Verdrag van Amsterdam geen project voor de bevolking, net zomin als de EMU. In 1997 wekte de euro veel verzet en dat is nu, eind 1998, slechts enkele maanden vóór de invoering van de munt nog steeds het geval. De wetgevende macht moet terug naar de nationale parlementen en mag niet worden overgedragen aan het Hof van Justitie, dat tegenwoordig eerder een wetgevende dan een rechterlijke rol speelt. Wij keuren het af dat bepaalde bepalingen van het Verdrag van Amsterdam geïmplementeerd worden zolang het Verdrag niet is bekrachtigd. Wij vinden dat dit getuigt van een gebrek aan respect voor de nationale parlementen en de bevolking in de landen die het Verdrag nog niet bekrachtigd hebben. Hoe kan het Europees Parlement zich de vertegenwoordiger van de "Europese" bevolking noemen als het de democratische processen niet eerbiedigt?

Palm, Theorin en Wibe
Wij zijn van mening dat de samenwerking van de EU op een intergouvernementeel niveau dient plaats te vinden en wij kunnen het pleidooi dat in het verslag wordt gehouden voor een ontwikkeling in de richting van een "Verenigde Staten van Europa" niet steunen.
Het verslag stelt een ruimere toepassing van stemming bij gekwalificeerde meerderheid binnen de Raad voor en tevens een uitbreiding van de invloed van het Europees Parlement, maar hierdoor zal het onduidelijk worden wie er verantwoordelijk is voor genomen politieke besluiten in de afzonderlijke lidstaten van de EU.
Ook wat het gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid betreft gaat het verslag verder dan het Verdrag van Amsterdam voorschrijft. Wij zijn voor samenwerking volgens de Petersberg-taken, zoals de uitvoering van vredebewarende, conflictoplossende en humanitaire taken, maar wij zijn niet voor een gemeenschappelijke militaire defensie, en evenmin voor de inrichting van gemeenschappelijke burgerlijke en militaire interventiekorpsen.

Souchet
Nu ons zo'n mager verslag wordt voorgelegd, mogen we ons afvragen of het wel zin heeft dat ons Parlement zich in plenaire zitting uitspreekt over de "vorderingen" van de Unie, temeer daar dit zes maanden na het verschijnen van een al even mager verslag van de Raad gebeurt, dat bovendien nog eens gaat over een periode die toen al voorbij was.
Deze beoordeling van de "vorderingen van de Europese Unie" in 1997 bevat uiteraard een hoofdstuk over het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid. Vanzelfsprekend vinden we daarin de rituele spijtbetuigingen terug over de aangeboren impotentie van dit beleid, en een doktersvoorschrift om de kwaal te genezen. De Viagra-pillen voor het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid zijn de komende institutionele hervormingen en het "voortijdig (sic) in werking treden" van "de bepalingen van het Verdrag van Amsterdam" . Betekent dat soms dat onze volkeren dat verdrag niet meer hoeven te ratificeren? De heer Santer heeft ons vanmorgen al aangekondigd dat de Europese Raad van Wenen zich moet uitspreken over een topfunctionaris voor het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid, nog voordat onze volkeren hebben kunnen stemmen over het verdrag dat deze functie in het leven moet roepen. Wil de Europese Unie hiermee soms een nieuwe juridische categorie creëren waarin, om met Hayek te spreken, op legitieme wijze kan worden geanticipeerd op een niet-geratificeerd verdrag" zonder enige legitimatie door de bevolking?
Laten we het beestje bij de naam noemen: zulk soort wantoestanden luidt het einde van de rechtsstaat in. Ten einde raad vindt mevrouw Spaak op de koop toe "dat de lidstaten politiek vastberadener te werk [moeten] gaan" . Applaus. Of toch nog niet. Dit kunstwerk wordt nog bekroond met het voorstel "Europese civiele en militaire interventiecorpsen in het leven te roepen" (maar daar heeft de plenaire zitting anders over beslist), en "om in derde landen waar minder dan vier lidstaten diplomatiek zijn vertegenwoordigd, diplomatieke vertegenwoordigingen van de Unie te vestigen" . Dat is de norm die mevrouw Spaak aanlegt. Wat hebben dergelijke gekunstelde, holle frasen vol herhalingen en irreële wensen aan het debat toe te voegen?
Diplomatie is immers geen rekensommetje. Er is al met een ontwapenend simplisme beweerd dat de Europese Unie het diplomatieke gewicht van de afzonderlijke nationale staten ging overtreffen, puur en alleen omdat zij veel groter was en omdat haar internationale gewicht een optelsom zou zijn van de samenstellende delen. Degenen die die redenering hebben gevolgd, komen bedrogen uit. Dat de Europese Unie afwezig is op het internationale toneel, komt gewoon doordat zij geen politieke realiteit is, wat dan weer voortvloeit uit haar aard.
Verlang dus niet van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid wat het niet geven kan. Overschat zijn mogelijkheden niet. Tot ver in de toekomst zal het waarschijnlijk niet meer dan een bescheiden aanvulling vormen op de nationale diplomatie. Als we proberen er meer uit te halen, wordt het een dwangbuis, een systeem dat ontaardt in zelfcensuur en zelfintimidatie, een stelsel dat initiatieven ontkracht en het elan uit de diplomatie haalt. Het enige dat daaruit nog voort zal komen is zelfgenoegzaam geleuter, en politieke wil zal ver te zoeken zijn. Ook landen die het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid van dienst zouden kunnen zijn wordt dan de lust tot handelen ontnomen. Sommige lidstaten willen maar al te graag verlost worden van de plichten die soevereiniteit met zich meebrengt. Zij willen niets liever dan zich overgeven aan de geneugten van collectieve machteloosheid en onverantwoordelijkheid. Zij laten het liever aan anderen over om hun belangen te behartigen. We moeten goed opletten dat het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid geen excuus wordt voor die landen om zichzelf vrij te pleiten van elke plicht tot handelen. Zo maken we geen gezamenlijk buitenlands beleid.
De Europese Unie mag dan in alle talen zwijgen op het internationale toneel, de nationale staten laten des te meer van zich horen. Als er één entiteit leeft, is het wel de nationale staat. De nationale staat is de enige realiteit die in het diplomatieke spel als volwaardig wordt erkend, en wel omdat hij zijn eigen belangen verdedigt. Wat leren ons de recente crises? Dat Europa nergens vertegenwoordigd is, tenzij door de diplomatie van zijn meest gerespecteerde lidstaten. De tweede Iraakse crisis was een typisch voorbeeld. In tegenstelling tot de eerste speelde Europa hierin zijn eigen, voorname rol, en voorkwam het op het laatste moment een gewapend conflict. De twee oudste Europese natie-staten, Frankrijk en Groot-Brittannië, met elk hun eigen, eeuwenoude diplomatie, hebben er toen samen voor gezorgd dat Europa zich met kracht liet gelden en een belangrijke bijdrage kon leveren aan het beheersen van de crisis. Zij hebben dit gedaan door naar hun eigen tradities te handelen en hun nationale belangen te dienen. Die nationale belangen lopen overigens uiteen, maar beide landen vinden ze te belangrijk om ze te laten wegvlakken door de Unie, zoals Christophe Réveillard terecht heeft opgemerkt. En het uiteindelijke resultaat was zo slecht nog niet voor de internationale gemeenschap.
Het is inconsequent de lidstaten eerst uit alle macht hun soevereiniteit af te nemen en vervolgens te klagen dat Europa diplomatiek zo zwak staat. Het een is het gevolg van het ander. Een sterke, gemotiveerde diplomatie is geworteld in nationale onafhankelijkheid, die op haar beurt de uitdrukking is van een saamhorig volk dat opkomt voor zijn identiteit, zijn belangen en zijn voortbestaan, en dat wil bijdragen aan een internationaal evenwicht. Als we het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid voortaan bij meerderheid van stemmen laten uitstippelen, negeren we de onafhankelijkheidsdrang van onze naties, en er is geen terrein waarop dit gevaarlijker is dan de internationale politiek.
De Europese staten hebben de ene hap na de andere uit hun soevereiniteit zien nemen. Het buitenlands beleid is zo ongeveer de enige vrijheid die hen nog rest, verminkt als zij zijn door economische, financiële en culturele mondialisering en door een slopende economische en monetaire integratie. Er zijn op z'n minst een paar staten die hun onafhankelijkheidsdrang niet gekortwiekt willen zien, een onafhankelijkheidsdrang die met name tot zijn recht komt in hun diplomatieke initiatieven. Europa zou zijn eigen onafhankelijke internationale positie verliezen als het hun het recht op die initiatieven ontzegde. In de buitenlandse politiek bestaat er op dit moment geen andere mogelijkheid dan dat Europa zich verlaat op de nationale democratieën om Europese initiatieven te ontplooien. Hoe meer we die nationale democratieën ontzielen, hoe zwakker onze basis voor gemeenschappelijk optreden.
Dit zijn de punten die het verslag-Spaak eigenlijk aan de orde had moeten stellen. Maar daar is in de verste verten geen sprake van. Het zal dan ook niemand verbazen dat onze fractie dit verslag heeft afgewezen.

Spiers
De Labour-fractie in het Europees Parlement heeft het verslag-Spaak ondersteund, maar met ernstige bedenkingen.
We waren het niet eens met paragraaf 8, waarin wordt voorgesteld om voortaan alle beslissingen, behalve die van constitutionele aard, te nemen met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.
De Labour-fractie maakt zich ook zorgen over de paragrafen over het GBVB in het verslag van mevrouw Spaak. Wij hebben voor de amendementen 1 tot en met 3 van Gary Titley van de socialistische fractie gestemd.
Dat het Parlement amendement 2 heeft verworpen was verrassend. Daarmee is zonder meer duidelijk gemaakt dat het onvermogen van de EU om de crisis in Kosovo op te lossen, veel meer het gevolg is van gebrek aan politieke wil dan van overwegingen van institutionele aard. De door het Parlement aanvaarde paragraaf 20 suggereert dat de Europese Unie lid is van de NAVO. Dat is niet het geval.

Theonas
De toekomst van de Europese Unie is de toekomst van haar burgers, van de burgers in heel Europa. Deze toekomst zal het lot bepalen van de talloze slachtoffers van het neoliberale beleid van de EU dat de belangen van de werknemers en het volk met voeten treedt. Dit beleid tast het bestaan aan van miljoenen werklozen, armen, vrouwen, jongeren en honderden miljoenen werknemers. Hun grondrechten zijn het mikpunt geworden van de EU.
Ondanks zijn sociaal-democratische meerderheid, waar zoveel reclame voor wordt gemaakt, blijft de Europese Raad de monetaristische, neoliberale opvattingen trouw en volgen zijn leden hetzelfde beleid als hun voorgangers. Voor de zoveelste keer is het hoofdthema voor deze Europese Raad de voltooiing van de interne markt en de Economische en Monetaire Unie, de strikte toepassing van het stabiliteitspact en van de criteria van Maastricht. De attaque op de inkomens van de werknemers en op hun sociale voorzieningen en rechten kent dus geen respijt.
De leiders van de EU worden echter niet warm of koud van het ongenoegen en het verzet van de burgers en de werknemers. Zij weigeren halsstarrig de noodzakelijke conclusies te trekken uit de internationale economische crisis in met name landen zoals Rusland of gebieden zoals Zuidoost Azië en Latijns-Amerika. En dat is nog niet alles. Zij proberen zelfs de monopolies en de grote ondernemingen te beschermen tegen zowel hun interne tegenstanders, de volksbewegingen en de werknemers, als tegen de internationale concurrentie en zelfs tegen de lidstaten, die immers via de uitoefening van hun soevereine rechten hinderpalen zouden kunnen opwerpen tegen de toepassing van hun plannen.
Daarom zullen ook andere vraagstukken onderwerp van gesprek zijn in de Europese Raad. Ik noem de interne veiligheid, de opneming van de Schengen-overeenkomst in het Verdrag van Amsterdam, de versterking van de politiële en gerechtelijke autoriteiten op Europees vlak, de versteviging van het GBVB en de bevordering van de noodzakelijke institutionele veranderingen, dat wil zeggen de invoering van de "variabele geometrie" , de afschaffing van het vetorecht en de unanimiteit en de algemene toepassing van meerderheidsbesluiten.
Met de uitbreiding van de EU en de voorstellen in Agenda 2000 wil men als het ware twee vliegen in een klap slaan. Ten eerste wil men nieuwe markten voor het Europees kapitaal veroveren en de "kosten" van Europa beperken door een drastische vermindering van de bijdragen van de meest ontwikkelde landen en door een vermindering van de toch al ontoereikende middelen van de EU voor ontwikkeling en landbouw. Men wil verder de gevolgen van het economische beleid afwentelen op de lidstaten die, mede door de hen opgelegde begrotingsdiscipline, gedwongen zullen zijn het mes te zetten in de uitgaven voor zaken als volksgezondheid, onderwijs en sociale voorzieningen. Daarentegen worden de grote monopolistische ondernemingen allerlei faciliteiten geboden.
Ten tweede wil men de volksbewegingen en de lidstaten als het ware buiten gevecht stellen. Men wil hun alle middelen van verzet op zowel nationaal als internationaal vlak ontnemen. Dat geschiedt onder andere met allerlei internationale overeenkomsten, zoals de Multilaterale Overeenkomst inzake Investeringen, waarmee buitenlandse investeerders autonomie jegens nationale overheden wordt geboden en de belangen van "investeerders" worden beschermd tegen eisen van werknemers en volksbewegingen.
Ook de volkeren in de kandidaat-landen voor toetreding zullen het slachtoffer worden van deze pogingen. Om te kunnen toetreden moeten de regeringen van deze landen de zogenaamde communautaire verworvenheden immers overnemen. Zij moeten zich met andere woorden aanpassen aan het institutioneel, juridisch en operationeel kader van de EU.
De werknemers in niet alleen de landen van de Europese Unie maar ook in de kandidaat-landen hebben maar één mogelijkheid: zij moeten zich met hand en tand verzetten tegen dergelijke pogingen. Een andere weg bestaat voor hen niet. De werknemers zullen de monopolies van repliek dienen en de weg moeten effenen voor een ander Europa, voor het Europa van de toekomst, voor het echte Europa waarin hun belangen, de belangen van de mensen en niet die van het kapitaal worden behartigd.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, beste collega's, ik neem het woord als rapporteur voor de binnenscheepvaart en wil hierover het volgende zeggen. Blijkbaar is er een wijziging opgetreden bij de verschijning van de door de diensten van het Parlement gepubliceerde persverslagen. In de Duitse publicatie van maandagmiddag werd bijvoorbeeld geen gewag gemaakt van het verslag over de binnenscheepvaart. Intussen heeft dit ook tot protesten van de kant van de Duitstalige journalisten in het Parlement geleid. Ik wil dit protest versterken en er ruchtbaarheid aan geven, mede namens de Duitstalige leden. Secretaris-generaal Priestley heeft blijkbaar eenzijdig besloten deze verandering aan te brengen, die echter niet aanvaardbaar is. Hier in het Parlement bepalen wij toch de wijze van berichtgeving! Ik vraag het Bureau dan ook met klem deze situatie recht te zetten en te waarborgen dat dit in de toekomst niet meer gebeurt!

De Voorzitter
Mijnheer Konrad, ik heb uw opmerkingen met grote zorg genoteerd en verzeker u dat wij dit zullen uitzoeken. Wij zullen zien wat wij kunnen doen om dergelijke problemen in de toekomst te voorkomen.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Konrad. Ik heb hetzelfde geconstateerd. In de Duitse persinformatie komen de begroting, rapporteurs en externe economische betrekkingen aan bod. Ook hier is geen spoor meer te bekennen van dit verslag. Ik vraag dan ook dat de persverslagen in de Duitse taal evenals in de Engelse en Franse versie weer een volledige weergave zijn, waarin ook de betogen van de rapporteur uiteengezet worden. Ik vind het een onmogelijke zaak om deze berichtgeving ijskoud af te schaffen. Dat laten wij ons niet welgevallen!

De Voorzitter
Mijnheer Schwaiger, ik heb de heer Konrad reeds geantwoord dat ik zijn opmerkingen heb genoteerd. Aangezien ik in het Bureau verantwoordelijk ben voor informatie, weet ik heel goed dat er op dit gebied helaas nog veel problemen zijn. Ik heb daar trouwens zowel in het Bureau als in de aan u allen gerichte verslagen gewag van gemaakt. Ik weet dat terzake nog talrijke tekortkomingen bestaan. Dit is een van onze grote zorgen en tot nu toe zijn wij er helaas niet in geslaagd een efficiënte en correcte oplossing hiervoor te vinden. Wij zullen dit nogmaals met grote aandacht bestuderen. Het spijt mij dat de Duitse collega's deze problemen hebben, maar u bent helaas niet de enigen. Het is inderdaad heel onaangenaam wanneer leden zich zoveel moeite getroosten voor hun verslagen en hun andere werkzaamheden en daarna nauwelijks een spoor daarvan terugvinden in de pers.

Mann, Thomas
Mijnheer de Voorzitter, dank u voor uw betoog! Ik wil u ook bedanken omdat u als een van de ondervoorzitters bekend staat die ervoor kunnen zorgen dat wij transparantie en goede public relations tot stand brengen, zodat het algemeen belang niet gereduceerd wordt tot reiskosten, schandalen en dergelijke. De journalisten moeten op tijd voldoende informatie van ons krijgen en u als ondervoorzitter heeft daar veel voor gedaan. De mededeling die u zojuist heeft gedaan, moedigt ons aan. Wij nemen de gelegenheid graag te baat de door u persoonlijk gedane verklaringen aan de journalisten door te geven. Ik vind dat een bemoedigend en goed teken en wij hopen ten zeerste dat u op deze wijze voortgaat. Derhalve verheugt het mij bijzonder dat u vandaag het debat over dit thema leidde en ik ben van mening dat wij er reden toe hebben gehad ons tot u te richten. Dank u wel!
(De vergadering wordt om 13.00 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Situatie in Kosovo
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Kosovo.
Namens de Raad is het woord aan mevrouw Ferrero-Waldner.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, de laatste keer dat wij hier in het Europees Parlement het thema Kosovo hebben behandeld was exact twee weken geleden. De ontwikkelingen sindsdien geven tenminste aanleiding tot hoop. De vastberaden houding van de Europese Unie en van de hele internationale gemeenschap, die tot uiting komt in de resultaten van de discussie in de Balkan-Contactgroep en vooral in de zogenaamde activation -besluiten van 13 en 16 oktober, heeft Belgrado duidelijk gemaakt dat het geduld van de internationale gemeenschap in de Kosovo-kwestie nu definitief ten einde is, zoals ik in mijn vorige betoog al heb aangegeven.
Joegoslavië moet op ernstige consequenties rekenen als het zich niet houdt aan de verbintenissen. Het akkoord dat president Milosevic op 13 oktober gesloten heeft met de speciale VS-gezant, de heer Holbrooke, beschouwen wij als een basis voor een politieke oplossing van de Kosovo-kwestie. Meer is het niet, maar ook niet minder.
Het besluit van de NAVO van 16 oktober om de aan Milosevic gestelde termijn voor de terugtrekking van de leger- en speciale politie-eenheden te verlengen tot 27 oktober toont aan dat er niet getolereerd wordt dat Joegoslavië zijn verplichtingen niet nakomt.
De belangrijkste elementen van het akkoord dat op 15 oktober door de Permanente Raad van de OVSE is goedgekeurd en op 16 oktober ondertekend is door de ministers van Buitenlandse Zaken Geremek en Jovanovic zijn: ten eerste, in de komende weken wordt een groep van ongeveer 2000 ongewapende waarnemers in Kosovo gestationeerd, de zogenaamde Kosovo Verification Mission onder leiding van de OVSE in nauwe samenwerking met de NAVO. De KVM dient ervoor te waken dat de resolutie 1199 wordt geëerbiedigd die op 23 september door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is aangenomen.
De EU zal een grote en duidelijk zichtbare bijdrage leveren aan de Kosovo Verification Mission , alsook aan de leniging van de humanitaire nood. De Europese Unie is actief betrokken bij de voorbereidingen voor de tenuitvoerlegging van het akkoord en heeft de eerste noodzakelijke stappen gezet zodat dit zonder strubbelingen verloopt. Op dit moment is het Politiek Comité van de Raad bijeen om nadere maatregelen van de Europese Unie te bespreken. Het grootste aandeel in de missie wordt door de EU geleverd met 1000 of nog meer waarnemers. Het zal bijzonder belangrijk zijn de veiligheid van de waarnemers ter plaatse te waarborgen.
Voor de in Wenen gevestigde OVSE vormt de Kosovo Verification Mission een buitengewoon grote uitdaging. Een hele reeks EU-lidstaten heeft reeds contingenten toegezegd, Oostenrijk ongeveer 50 personen. De harde kern van de KVM zal gevormd worden door de KDOM, de Kosovo Diplomatic Observer Mission . U weet dat de Europese Unie daaraan deelneemt met de ECMM, de European Community Monitoring Mission . Deze grondsurveillance wordt aangevuld met een reeds operationele bewaking van het luchtruim door de NAVO.
Ten tweede ligt er een precies tijdschema klaar voor het afsluiten van een interim-akkoord tussen de centrale regering van Belgrado en de vertegenwoordigers van de Albanezen in Kosovo. Uiterlijk op 2 november moet er een akkoord bereikt zijn over de basiselementen voor een politieke oplossing. De basis daarvoor vormt het door de Balkan-Contactgroep van de EU en het OVSE-voorzitterschap gesteunde document over de status van Kosovo.
Ten derde moeten uiterlijk op 3 november de procedure en regels zijn opgesteld voor algemene verkiezingen voor een provinciaal parlement, voor de oprichting van zelfstandige bestuursorganen en van rechtbanken onder toezicht van de OVSE, zodat deze in de komende negen maanden tot stand kunnen komen.
Ten vierde zal Servië aan de Albanezen en andere bevolkingsgroepen in Kosovo gelijke nationale en religieuze rechten toekennen binnen het rechtsstelsel van Joegoslavië. Om het vertrouwen van de Albanese bevolking te winnen en voor een goed functionerend zelfbestuur is het ook van bijzonder groot belang dat er plaatselijke politie-eenheden komen, die ondergeschikt zijn aan de gemeenten en samengesteld naar de etnische verhoudingen.
De humanitaire situatie in Kosovo was een van de belangrijkste redenen voor de internationale gemeenschap om snel en energiek op te treden. Hier het ergste te voorkomen is een van de prioriteiten van het Oostenrijkse voorzitterschap. Gisteren heeft Oostenrijk de reeds op gang gebrachte en verder geplande activiteiten van de EU voor een terugkeer van de vluchtelingen gepresenteerd. Wij hopen dat deze maatregelen bij de volgende Raad Algemene Zaken brede steun zullen krijgen.
De terugkeer van de vluchtelingen en ontheemden, de voorbereiding op de komende winter, hulp voor mensen die voorlopig onderdak hebben gekregen bij vrienden en elementaire hulp voor de komende wintermaanden zijn de huidige prioriteiten. Het succes van al deze activiteiten hangt er echter van af of het mogelijk zal zijn een veilige omgeving te creëren voor degenen die terug willen keren. Daar zullen wij ons volledig voor inzetten.
Al heel lang eist de Europese Unie dat er zo snel mogelijk een einde aan het bloedvergieten komt. Wij kunnen maar één weg begaan, die van de politieke onderhandelingen. Allereerst moet er natuurlijk een einde komen aan het geweld, dat betekent dat er aan beide zijden een wapenstilstand geëerbiedigd moet worden, ook al is deze in eerste instantie informeel. Tegelijkertijd moet de humanitaire situatie zo snel en goed mogelijk worden verbeterd. Pas als deze twee voorwaarden vervuld zijn, kan erop gerekend worden dat er aan de derde voorwaarde kan worden voldaan, namelijk het voeren van zinvolle onderhandelingen tussen beide zijden.
Wat de eerste prioriteit betreft heeft de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties resolutie 1199 goedgekeurd, die Belgrado overduidelijk ertoe oproept de vijandelijkheden te staken in Kosovo en de leger- en speciale politie-eenheden terug te trekken. De NAVO is nu in ieder geval bereid tot militair ingrijpen als president Milosevic zich niet tegen 27 oktober aan zijn op papier gezette beloften houdt.
De tweede prioriteit is de humanitaire situatie. De speciale EU-gezant voor Kosovo, de ambassadeur van het voorzitterschap Wolfgang Petritsch, heeft tot taak de humanitaire activiteiten van de EU te coördineren met die van andere internationale organisaties, maar ook als contactpersoon te fungeren voor de regering in Belgrado en tussen haar en de politieke leiding in Kosovo. Voor de coördinatie van de internationale activiteiten heeft het Oostenrijks voorzitterschap in Belgrado en Genève werkgroepen opgericht. Het doel hiervan is te overleggen en ter plaatse na te gaan welke dorpen en gemeenten veilig zijn voor een menswaardige terugkeer van vluchtelingen die nu onder de blote hemel slapen. De humanitaire zorg zal daardoor wezenlijk eenvoudiger worden. Ik heb hier al het Project home van het voorzitterschap voorgesteld dat de terugkeer van de vluchtelingen mogelijk moet maken. De concrete werkzaamheden voor dit project zijn reeds gestart.
Wat is er nu in de afgelopen weken bereikt? Gelet op de steeds weer gehoorde beschuldigingen - overigens van beide zijden - dat er meedogenloze oorlogsmisdaden werden begaan, van massamoorden tot humanitaire misdaden tegen vrouwen en kinderen, eist het voorzitterschap al maandenlang dat er een internationaal team van deskundigen op het gebied van de forensische geneeskunde naar Kosovo wordt gestuurd om eindelijk eens opheldering te verschaffen over deze ernstige beschuldigingen.
Dat er van Joegoslavische zijde een forensisch team van de universiteit van Helsinki is uitgenodigd, is een succes voor het Oostenrijkse voorzitterschap. Het voorbereidend team is gisteren in Belgrado aangekomen en voert vandaag de eerste informatieve gesprekken met de ambassadeur van het voorzitterschap. Overmorgen al dient hij met zijn werk in Kosovo te beginnen.
Ik wil het nu hebben over een ander punt dat mijns inziens belangrijk is, namelijk de repressie van de onafhankelijke media in de Federatieve Republiek Joegoslavië. Enkele dagen geleden heeft de regering onder het voorwendsel van een militaire dreiging van buitenaf enkele onafhankelijke radiozendstations en uitgeverijen van dagbladen gesloten. Het Oostenrijkse voorzitterschap heeft daar op 15 oktober meteen op gereageerd met een verklaring en op 16 oktober met een protest van de ambassadeur van het voorzitterschap gericht aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Belgrado. Vertegenwoordigers van de onafhankelijke media staan nu in voortdurend contact met het voorzitterschap, verschillende ambassades, de NAVO, de VN en de OVSE.
Wij moeten Belgrado duidelijk maken dat dergelijke maatregelen niet verenigbaar zijn met het lidmaatschap van internationale organisaties zoals de Raad van Europa of de OVSE en dat de internationale gemeenschap deze maatregelen krachtig veroordeelt. De nieuwe mediawet die gisteren door het Servische parlement is goedgekeurd, bevat een reeks bepalingen die de mediavrijheid beperken. Dat is zorgwekkend.
Het vastberaden en gecoördineerde optreden van de internationale gemeenschap heeft eindelijk resultaten opgeleverd. Het komt er nu echter op aan dat de akkoorden ook door president Milosevic worden nageleefd en dat wordt voldaan aan de eisen in de resolutie 1199 van de Veiligheidsraad. Bij niet-naleving hiervan is er de voortdurende dreiging van gerichte militaire aanvallen op doelen in Servië. Als het daartoe komt, met alle gevolgen voor de bevolking van Joegoslavië, dan draagt Milosevic daar de verantwoordelijkheid voor. Dat hebben wij hem heel duidelijk gemaakt.
De internationale gemeenschap en vooral ook de Europese Unie, die achter de diverse sanctiemaatregelen staat, is niet langer bereid toe te zien hoe vluchtelingen bevriezen en verhongeren, hoe de burgerbevolking verdreven wordt en dat het zelfs tot massamoorden en andere gruweldaden komt. Wij hopen dat wij tijdens het volgende Kosovo-debat hier in het Europees Parlement al verslag kunnen doen over concrete vorderingen. Vooruitgang kan alleen worden geboekt als de Europese Unie, de Raad, de Commissie en het Parlement, de OVSE, de NAVO en de VN alsmede alle andere internationale actoren die betrokken zijn bij de stabiliteit en het lot van de mensen in deze regio gezamenlijk optreden.

Van den Broek
Mijnheer de Voorzitter, na de uitvoerige uiteenzetting van het voorzitterschap zal ik het kort houden en me ertoe beperken te zeggen dat de ook Commissie, in nauwe samenwerking met het voorzitterschap, hard aan het werk is om te zien wat er verder nog gedaan kan worden aan de humanitaire situatie, die uiteraard de hoogste prioriteit heeft. De fondsen daarvoor zijn beschikbaar, het is nu een kwestie van coördinatie. Zoals het voorzitterschap zojuist heeft gezegd, staan we niet alleen onderling maar ook met de Hoge Commissaris voor Vluchtelingen in nauw contact om te zorgen dat de terugkeer van ontheemden en vluchtelingen op gang kan komen. Dat is een traag en moeizaam proces omdat eerst de omgeving veilig moet zijn. Hoewel het tot tevredenheid stemt dat de ergste geweldsuitbarstingen en vijandelijkheden voorbij zijn sinds de totstandkoming van het akkoord tussen de heer Holbrooke en president Milosevic, kunnen we er niet op rekenen dat dat zo blijft - waakzaamheid blijft absoluut geboden. Wij menen dat de geallieerde opperbevelhebber voor Europa, generaal Clark, aan president Milosevic exact duidelijk heeft gemaakt wat er in militair opzicht moet gebeuren, met name voorzover het gaat om de terugtrekking van troepen, die tot op heden nog niet is voltooid. Zolang dat niet het geval is, blijft het gevaar bestaan dat de vijandelijkheden weer oplaaien, met al het menselijk leed dat daar het gevolg van kan zijn.
Intussen blijft de Commissie, zoals haar is gevraagd, werken aan voorstellen voor de Raad voor aanscherping van het sanctiebeleid dat al geruime tijd van kracht is maar dat een aantal ontsnappingsmogelijkheden bevat die moeten worden gedicht. Met die taak zullen we verdergaan.
Evenals het voorzitterschap verafschuwen en veroordelen wij de wet die gisteren door het Joegoslavische parlement is aangenomen en die een aantal onafhankelijke kranten verbiedt om hun opvattingen te publiceren en radiostations om Servischtalige programma's van buitenlandse zenders uit te zenden. Hieruit blijkt weer hoe het hele politieke klimaat in Joegoslavië tegenwoordig is: fundamentele rechten en vrijheden - en met name de persvrijheid - zijn voortdurend onderdrukt, en daar zien we nog geen verandering in.
Samen met het voorzitterschap kan ik alleen maar hopen dat de situatie zich zal stabiliseren en dat de troepenterugtrekking daadwerkelijk zal plaatsvinden. Dat is niet alleen een voorwaarde voor een vreedzame terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, maar het is ook absoluut noodzakelijk om te zorgen dat hulpverleners hun werk kunnen doen zonder persoonlijk gevaar. Het is van het grootste belang dat de tweeduizend man sterke waarnemersmissie onder veilige omstandigheden kan werken.
Niet het minst belangrijk is tenslotte dat het beëindigen van het geweld en het nakomen van de verplichtingen van president Milosevic ook bepalend zullen zijn voor het politieke klimaat waarin uiteindelijk een politieke oplossing bereikt moet worden.
Net als het voorzitterschap herhaal ik dat we geen andere definitieve oplossing voor de problemen in Kosovo zien dan een politieke. De enige vraag is of dat ook voor president Milosevic geldt. Dat valt nog te bezien.

Titley
Mijnheer de Voorzitter, het spreekt bijna voor zich dat de socialistische fractie opgetogen is over de vooruitgang die de fungerend voorzitter van de Raad mocht melden. Wij feliciteren het voorzitterschap met al zijn inspanningen van de afgelopen weken.
Wij zijn zonder meer verheugd dat we op weg lijken te zijn naar een oplossing in Kosovo en dat president Milosevic ten langen leste het beginsel van zelfbestuur voor Kosovo schijnt te hebben geaccepteerd, en dat we dus een basis hebben van waaruit we verder kunnen.
Uiteraard willen we allemaal dat dit Parlement de boodschap uitdraagt dat het staakt-het-vuren voor alle partijen in Kosovo moet gelden. De moord op vier Servische politieagenten afgelopen weekeinde, vermoedelijk door het UCK, is alleen tot voordeel van degenen die dit proces willen ondermijnen. We moeten dus duidelijk maken dat alle partijen zich aan het bestand moeten houden. We moeten ons ook bewust zijn van wat men de CNN-factor zou kunnen noemen, dat wil zeggen dat we, zodra we het probleem niet meer op de televisie zien, denken dat het is opgelost.
We moeten vandaag weer goed voor ogen houden dat het om het begin, en niet om het einde, van een proces gaat. Het zal nog de nodige moeite kosten om Milosevic aan dit akkoord te houden. Zoals we hebben gezien, en zoals de fungerend voorzitter en commissaris Van den Broek ook hebben opgemerkt, is een van zijn eerste daden geweest om de onafhankelijke media in de Federale Republiek Joegoslavië te verbieden - een duidelijk signaal dat hij zijn oude streken nog niet is verleerd.
We moeten niet vergeten dat het slechts door de overtuigende dreiging van militair geweld is gelukt om Milosevic aan de onderhandelingstafel te krijgen, en die dreiging moeten we in stand houden. Daarom is het zo belangrijk dat de ultimatums strikt worden toegepast, met name dat van 2 november. We moeten in gedachten houden dat kiezen voor het vooruitzicht van militair ingrijpen, het risico met zich meebrengt dat Milosevic kat-en-muis-spelletjes gaat spelen. Wat is nu precies het moment om de krijgsmacht in te zetten? We moeten dus niet van de ultimatums afwijken.
Het is ook pas het begin in de zin dat nu eerst vereist is - en we hebben het allemaal in Bosnië al gezien - dat de internationale gemeenschap zich volledig inzet voor de stabiliteit en veiligheid en de wederopbouw van Kosovo. Landen mogen niet te vroeg denken dat de klus is geklaard: het klaren van de klus is nog niet eens begonnen. Dat moet ons uitgangspunt zijn. Ik zou graag zien, zoals commissaris Van den Broek aangaf, dat we de sancties aanscherpen en gaan werken aan een nieuwe VN-resolutie die verder gaat dan 1199 en geen twijfel laat bestaan over militair ingrijpen als Milosevic dit akkoord niet in alle opzichten naleeft. Anders zal over zes maanden blijken dat we weer spelletjes aan het spelen zijn. Ik wil werkelijk niet terugkeren naar de drama's van met name de afgelopen drie of vier weken, toen de hele situatie erger was dan een humaan mens kan aanzien of aanhoren.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, beste mevrouw de voorzitter van de Raad, ik kan niet zo snel vooruitgang zien als de voorgaande spreker, want er is geen vooruitgang. Er wordt geen signaal "veilig' gegeven en ik zie geen keerpunt in de Kosovo-miserie. Alle westerse politici hebben zich weer eens laten beetnemen door Milosevic. Hoe ziet het door Holbrooke bereikte resultaat van de onderhandelingen er eigenlijk uit? Dit resultaat had afgelopen voorjaar wellicht effect kunnen sorteren. In deze periode, waarin er in Kosovo nog steeds dorpen gebombardeerd worden en mensen tot vluchtelingen worden gemaakt, sturen wij 2000 waarnemers. Wat moeten en kunnen zij daar doen?
Zij kunnen heus geen toezicht houden op de beloofde eventuele terugtrekking van de Servische militaire troepen. Wie wil ons dat laten geloven? Hoe kunnen zij hier het bewijs voor leveren? Militairen zonder uniform die zich niet terugtrekken, kunnen zij niet identificeren. Ook blijven de Servische politie-eenheden in het land die al jarenlang gruweldaden begaan. De OVSE-waarnemers zijn ongewapend. Hun eigen bescherming is niet gewaarborgd, laat staan de bescherming van de Albanezen op wie zij toezicht houden. Ik heb ook ernstige twijfels over de rekrutering van deze waarnemers. Wie zijn zij? Over welke bekwaamheden beschikken zij? Ik heb dit in Duitsland eens onderzocht. In Duitsland worden zij aangeworven voor DEM 6.000 per maand, plus nog een toelage van 100 US-dollar per dag, hetgeen dus neerkomt op DEM 10.000 per maand voor iedere waarnemer.
Velen laten zich hierdoor verlokken en wagen de sprong in het duister. Tegen velen die bij mij geïnformeerd hebben, heb ik gezegd: doe het niet. Gelooft men nu echt dat de over Kosovo vliegende NAVO-vliegtuigen enige bescherming bieden? Weer is hier verdomd sprake van een déjà vu . Het lot van de VN-soldaten in Bosnië-Herzegovina, die nota bene nog wapens hadden om zichzelf te kunnen beschermen, komt om het hoekje kijken. De OVSE-waarnemers zijn ongewapend, ze hebben zelfs geen wapens om zichzelf te beschermen. Laten wij eens veronderstellen dat deze missie zonder de door mij geschetste problemen zou verlopen en natuurlijk ook zonder het resultaat dat eenieder bekend is. Er is beloofd over negen maanden verkiezingen te houden, maar wat moeten de mensen daar kiezen, welk bestuur? Is er dan een verstandig mens die gelooft dat er een aanvaardbaar compromis wordt bereikt tussen Milosevic en de Albanezen voordat deze termijn afloopt? De onderhandelingen zijn de gebruikelijke tactische onderhandelingen van Milosevic, zijn politieke overlevingsstrategie. Hij zal zolang onderhandelen totdat wij het uiteindelijk zat zijn dat de koppige Albanezen zich niet door hem laten overhalen. Wij zullen ons militaire potentieel afbouwen, maar de Servische soldaten zijn in zes uur tijd weer in Kosovo als Milosevic dit wil. De NAVO heeft zes maanden nodig totdat zij weer iets heeft opgebouwd.
Hoe blind zijn de westerse politici eigenlijk dat zij Milosevic geloven als hij zegt dat hij in Kosovo zal inbinden en tegelijkertijd - zoals u beiden reeds heeft beschreven - in zijn land alle onafhankelijke media verbiedt en gisteren een wet door het Parlement jaagt die ook de weergave van berichten van CNN en de "Deutsche Welle" op radio en televisie strafbaar stelt? Dat is toch niet het optreden van iemand die de mensenrechten van de Albanezen wil eerbiedigen. Hij eerbiedigt niet eens de mensenrechten van zijn eigen Servische landgenoten. Hij treedt al deze rechten met voeten.
Beste mevrouw de voorzitter van de Raad, u gelooft dat er garanties gegeven kunnen worden binnen het rechtsstelsel van Joegoslavië, in een Joegoslavië dat zo ver van de democratie verwijderd is dat men zich dat helemaal niet kan voorstellen, mijlenver, bijna oneindig ver. Dat is echt wel een beetje naïef en zelfs onverantwoordelijk ten opzichte van de Albanezen. U heeft gezegd dat u hoopt ons de volgende keer betere berichten te kunnen brengen. Men kan natuurlijk altijd hoop hebben, er is echter absoluut geen reden toe, want in de Kosovo-kwestie is Milosevic het probleem en niet de probleemoplosser.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Pack heeft helaas volkomen gelijk. Er heerste vertwijfeling in deze zaal toen wij deze kwestie behandelden en met reden. Het nageslacht zal zich onze onmacht in het geval van Bosnië en Kosovo herinneren zoals onze ouders zich de onmacht herinneren tegenover Hitler tijdens de eerste jaren van zijn bewind, toen hij de zwakheid van de westerse machten uitbuitte. Picasso legde de tragedie vast in zijn Guernica. Iemand zal over enkele jaren misschien een gelijkaardig schilderij maken en het Srbrenica noemen. Hoe onbegrijpelijk het ook klinkt, Srbrenica is nog erger dan Guernica en het gebeurt in onze tijd, terwijl wij verkozen zijn om voor ons werelddeel te zorgen. En het waren onze troepen die gefaald hebben en die in de steek zijn gelaten. Indien het geweld in Kosovo door de zwakheid van het Westen opnieuw losbreekt, zullen we ons weer afvragen hoeveel doden er nog moeten vallen eer er hulp komt.
Ik weet ook dat de NAVO en niet de EU over militaire drukkingsmiddelen beschikt. Bijna al onze landen zijn echter lid van de NAVO en er is ook iets dat we politieke unie noemen. Het is onze visie dat we met één stem moeten spreken. Wat hebben onze landen gedaan om de NAVO tot sneller handelen te bewegen? Wij kunnen de schuld niet op de NAVO schuiven en nog minder op de VS. Wij moeten de VS juist lof toezwaaien en danken, omdat zij - in tegenstelling tot de Unie - gelukkig in staat zijn in te grijpen, terwijl de Unie uiteenvalt door uiteenlopende meningen en nationale belangen. Ik hoop dat de Raad van ministers schoon schip maakt en lering trekt uit de tragische gevolgen van deze verdeeldheid. Een van de lidstaten wil zelfs het vliegverbod, waarover iedereen het eens was, niet naleven en een andere lidstaat is op merkwaardige wijze opeens terughoudend geworden, wat een remmend effect op de anderen heeft gehad. Ja, mijnheer de Voorzitter, ik bedoel hier GrootBrittannië en Frankrijk, maar mijn eigen land is niet beter. Denemarken sleept sinds het verloren referendum van 1992 een uitzichtloos voorbehoud voort, dat de regering belet om mee te beslissen over ontmijning, evacuatie en humanitaire acties. Wij zijn dus geen haar beter.
Wat ik niet begrijp, is dat sommigen vrezen dat de samenwerking teveel wordt. Iedereen kan immers zien dat het niets dreigt te worden. En dat we alleen niets anders kunnen doen dan de lijken opruimen en tellen alsook de enorme stroom vluchtelingen opvangen, waarmee we Milosevic nog de grootste dienst bewijzen. Beste commissaris, kunnen we er nu zeker van zijn dat alles in het werk wordt gesteld om zoveel mogelijk mensen te helpen, ook in de bergen en ook ondanks het feit dat het UCK en de Serviërs op elkaar beginnen te schieten? Kunnen we er zeker van zijn dat het niet op een nieuw Srbrenica uitdraait, waar degenen die hulp moeten bieden het bij de minste dreiging laten afweten en de bevolking aan hun lot overlaten? Mijnheer de commissaris, zaterdag reis ik naar Kosovo. Ik weet dat ze daar beneden uitstekend werk leveren, maar krijgen ze ook de steun die ze verdienen? Graag kreeg ik een antwoord hierop.

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, de discussies over de gebeurtenissen na het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië lopen vaak hoog op.
Het meest acute probleem is momenteel Kosovo. De crisis daar veroorzaakt enorme gevaren voor de stabiliteit en de veiligheid in heel het omringende gebied en zal bij uitbreiding van de onrust naar het zuiden ook de Europese Unie niet ongedeerd laten. Daarom moeten wij het hoofd koel houden, want de meest luide stemmen komen meestal daar vandaan waar van gevaar sowieso geen sprake is.
Het ultimatum van de NAVO is met tien dagen verlengd. Zoals de fungerend voorzitter van de Raad zojuist ook al zei, is het gesloten akkoord fragiel, niet bepaald perfect en wordt het door beide kanten geschonden. Het is echter wel een stap in de goede richting. Daarom moeten wij dit akkoord steunen en eisen dat het wordt geëerbiedigd. Wij weten allen dat de fanatici zich altijd zullen verzetten tegen wat voor een akkoord dan ook en ook voor dit akkoord een stokje zullen proberen te steken. Dit moet echter voor ons een reden te meer zijn om dit akkoord te steunen. Het is boven elke twijfel verheven dat de Serviërs zich schuldig maken aan wrede aanvallen op ongewapende burgers, dat de mensenrechten met voeten worden getreden en de regering in Belgrado de pers probeert te muilkorven. Het is echter eveneens boven elke twijfel verheven dat het Kosovaars Bevrijdingsleger met zijn absoluut onverzettelijke houding de gematigde Rugova niet veel speelruimte laat.
Wij moeten echter ook eens nadenken over onze eigen houding. Hebben wij met het stelselmatig marginaliseren van het Servische volk de fanatici en de nationalisten misschien niet in de kaart gespeeld? Klopt het misschien dat, zoals de nietnationalistische Servische oppositie beweert, Milosevic bewust de Serviërs in hun overtuiging laat dat heel het Westen tegen hen is en zij derhalve voor hun overleven moeten vechten?
De Europese Unie moet alle mogelijke diplomatieke middelen gebruiken om het gesloten akkoord te verstevigen. Wij moeten eisen dat de democratische beginselen en de mensenrechten worden geëerbiedigd en de hervormingen voor Kosovo ook daadwerkelijk plaatsvinden. Zoals gisteren de Britse minister van buitenlandse zaken zei, is iedereen het ermee eens dat van onafhankelijkheid geen sprake kan zijn. Een militair NAVO-ingrijpen in een onafhankelijk land dat niet onder jurisdictie van de NAVO valt en waarmee niet alle permanente leden van de Veiligheidsraad instemmen, zal echter ook heel wat voeten in de aarde hebben. Er zijn mogelijkheden tot optreden en de fungerend voorzitter noemde deze al heel voorzichtig. Als wij standvastig zijn en het in politiek opzicht met elkander eens worden en als bovendien met de nieuwe akkoorden de mensen in Kosovo gerehabiliteerd kunnen worden, zal ook het Servische volk gemakkelijker kunnen worden bevrijd van de spoken uit het verleden.

Ephremidis
Mijnheer de Voorzitter, dit is een akkoord met een aantal goede punten en een tijdschema. Het is goed dat tenminste tijdelijk een eind wordt gemaakt aan bloedvergieten en geweld, alhoewel dit akkoord door beide partijen wordt geschonden. Maar dat is een andere zaak. Toch zitten er ook enkele zwakke punten in dit akkoord. Dit akkoord is met druk van buitenaf opgelegd. Men heeft gedreigd met grof geweld en zelfs met militair ingrijpen. Ten tweede is dit een partijdig akkoord. Alhoewel hier namelijk sprake is van conflicten tussen twee partijen, legt men slechts verplichtingen op aan één partij en negeert men gewoon de andere. Hetzelfde doen ook wij hier in deze zaal. Er zijn echter wel degelijk twee partijen die, voor de een terecht en voor de ander ten onrechte, met elkander slaags zijn geraakt. Bovendien zal het lot van dit akkoord afhangen van de reële ontwikkelingen en dus is het beter even te wachten voordat wij onze voldoening hierover uitspreken. U weet nog wel wat er is gebeurd in het geval van het akkoord in Noord-Ierland. Heel het Parlement heeft dit akkoord een staande ovatie van tien minuten gegeven. Een akkoord moet eerlijk zijn en een vreedzame, voor alle betrokken partijen aanvaardbare, politieke oplossing behelzen en mag niet partijdig zijn.

Tamino
 Mijnheer de Voorzitter, zoals ik een maand geleden in deze zaal heb gezegd, is het, nu er een soort akkoord vorm begint te krijgen, nog steeds zo dat de Europese Unie een volledig gebrek aan daadkracht vertoont. Daarnaast moet worden gezegd dat er al meer dan tien jaar niet echt iets is ondernomen om het proces van de vrede en speciaal van de vreedzame actie van de zijde van het Albanese volk onder leiding van president Rugova te ondersteunen. En uitgaande van die constatering, moeten we zeggen dat we nu - nadat de Albanese bevolking al tien jaar nu eens met geweld, dan weer met vreedzame actie heeft gepoogd om haar onschendbare rechten af te dwingen - worden geconfronteerd met botsingen die praktisch onvermijdelijk waren. En hier moeten we wel onderstrepen dat de Europese Unie haar kans om een rol van betekenis te spelen heeft gemist. Er is feitelijk gedelegeerd aan de Verenigde Staten en aan de NAVO. Dit past weliswaar in het veel ruimere beeld van het schromelijk tekortschietende gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid binnen de Europese Unie, maar we kunnen er niet omheen dat de Unie de haar toekomende rol niet heeft gespeeld.
Ook in dit stadium werden de ten dienste staande mogelijkheden niet tot het uiterste benut: waarom bevond bijvoorbeeld de Europese onderhandelaar González zich niet aan de zijde van de Amerikaanse onderhandelaar Holbrooke? Bekommerde de Unie zich misschien niet om de omstandigheden waarin de vluchtelingen verkeerden, maar alleen om het risico dat de Albanese vluchtelingen uit Kosovo eventueel Europa binnen zouden komen? Is dat onze enige zorg? Dit toont zeker aan dat er maar weinig aandacht is voor hetgeen er in de Balkan aan het gebeuren is en ook dat er geen echte politiek is om het gehele Balkangebied te betrekken bij het toekomstige proces van oostwaartse uitbreiding van de Europese Unie.
Dit zijn mijns inziens de echte problemen die onze aandacht behoeven. Maar dit vooropgesteld, is er toch een lichtpunt, namelijk het feit dat er op 14 oktober een eerste akkoord tot stand is gekomen en dat dit een onmiddellijk staakt-het-vuren inhoudt alsmede de terugtrekking van de Joegoslavische troepen uit het grondgebied en de aanwezigheid van 2000 waarnemers. Wel moeten we opmerken dat 2000 waarnemers ons te weinig lijken om het gestelde doel te kunnen bereiken. En verder vinden wij het ernstig dat een en ander niet het resultaat is geweest van werkelijke onderhandelingen, maar alleen van de dreiging van mogelijke bombardementen door de NAVO. Dit toont helaas aan hoe vastbesloten Milosevic is en hoe weinig ruimte er is voor een dialoog. Volgens ons is het noodzakelijk dat er een onmiddellijke en volledige terugtrekking wordt gegarandeerd en dat wordt geprobeerd iedere vorm van botsingen te vermijden; daarom moeten wij de verantwoordelijkheden duidelijk afbakenen, en niet alleen die van Milosevic maar zo nodig ook die van het UCK. Ons streven is zo ver te komen dat het staken van de vijandelijkheden niet langer een doel op zich is, maar een werkelijk voorspel voor een dialoog, die voor het probleem van Kosovo een definitieve oplossing op basis van autonomie aandraagt; en dat we vervolgens proberen de totaliteit van de problemen in de Balkan tot oplossing te brengen, waarbij rekening wordt gehouden met wat er nu gebeurt in Servië - waar inmiddels enkele onafhankelijke dagbladen zijn gesloten - en in Macedonië, vanwaar wij allerminst bemoedigende signalen krijgen.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, om te beginnen moet mij van het hart dat de heer Titley erg veel durf heeft om te beweren dat we een oplossing hebben bereikt in de kwestieKosovo, of dat er zelfs maar vooruitgang is geboekt.
Na alle pogingen die sommigen onder ons de laatste maanden hebben ondernomen, moeten we de werkelijkheid onder ogen zien en de Raad en de Commissie met beide benen op de grond zetten. De Europese Unie laat het in dit drama tussen Kosovo en Servië afweten, net zoals Europa dat deed in Tsjecho-Slowakije, Oostenrijk en overal elders in de jaren "30. Het is een grof schandaal dat de Amerikanen in Kosovo de kastanjes uit het vuur hebben gehaald terwijl de Europese Unie nog niet schijnt te denken aan een interventie, een beleid of zelfs maar een politieke doelstelling.
Zolang die meneer Milosevic in Belgrado zit, komt er geen vrede, noch voor de Albanezen, noch voor de Serviërs, noch voor de Hongaren, noch voor de zigeuners, noch voor wie dan ook in de kleine republiek Joegoslavië. Het is hoog tijd dat we dit probleem te lijf gaan en dat nationaal-communistische regime ten val brengen. Onze socialistische vrienden zijn terecht blij met de vervolging van de heer Pinochet, maar - met alle respect - ze zouden eindelijk eens de moed moeten opbrengen om de heer Milosevic voor het Haagse tribunaal te slepen. Dan kunnen Serviërs en Albanezen samen hun problemen aanpakken en een democratie opbouwen. Hun probleem is hoe ze moeten samenleven, terwijl ons probleem, ik herhaal het nog eens, draait rond de vraag of wij een nationaal-communistisch regime willen steunen.

Angelilli
 Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de situatie in Kosovo blijft problematisch en verward en de houding van Milosevic blijft absoluut onbetrouwbaar. Ondanks het waakzame toezicht van de NAVO en de aanwezigheid op het grondgebied van een paar waarnemers van de OVSE zijn, volgens de kranten van de laatste dagen, de bombardementen in Kosovo hervat. Dat betekent dus weer nieuwe drama's, opnieuw moeten mensen hun huizen verlaten om hun toevlucht te zoeken in de bossen. En door het weer oplaaien van de gevechten hebben onder meer ook de Verenigde Naties zich genoodzaakt gezien af te zien van het zenden van enkele konvooien humanitaire hulp naar de regio.
Volgens Albanese bronnen zouden de Serviërs, in plaats van hun troepen terug te trekken juist bezig zijn om een nieuwe legermacht naar Kosovo te sturen, hetgeen volledig zou indruisen tegen de in de resolutie van de Veiligheidsraad van de VN neergelegde voorwaarden. Inmiddels wordt de crisis steeds maar ernstiger en moeilijker voor de ongeveer 60.000 vluchtelingen die hun toevlucht hebben gezocht in de bossen en voor alle andere mensen, waaronder een groot aantal kinderen, die redding en vrede zoeken door een massale uittocht naar de landen van Oost-Europa en Italië. Alleen al in Italië zijn in de laatste weken aan de kusten van Apulië meer dan 1500 Kosovaren aan land gegaan met alle problemen van dien op het stuk van opvang en hulpverlening.
Door haar bevoegdheden aan andere internationale organisaties over te dragen heeft de Unie eens te meer getoond noch de moed noch het vermogen te bezitten om een zij het minimale Europese strategie uit te stippelen op het stuk van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, daarmee blijk gevend van haar onvermogen om ten aanzien van deze crisis een consequente en ondubbelzinnige houding aan te nemen. Alles wordt overgelaten aan de VN en de NAVO.
Vandaag stond er in een Italiaanse krant een interview met Tony Blair die er - misschien wel om te provoceren - op wees dat er dringend een enkele gezagsdrager moet worden aangewezen om de Europese Unie bij de NAVO te vertegenwoordigen, een soort Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie. Tot dusverre heeft de enige concrete bijdrage van de Europese Unie daarentegen bestaan in het zenden van waarnemers van de OVSE die trouwens de nodige moeite hebben om zich in Kosovo te installeren. Er was sprake van 2000 waarnemers, maar voorzover ik weet zijn het er maar twee à driehonderd en ze zijn dus niet eens in staat om hun taak uit te oefenen.
Europa is in feite de grote afwezige terwijl de Servische troepen talmen om zich terug te trekken daarbij gokkend op het onbegrip en de schimpredes binnen de NAVO, terwijl Mladic en Karadzic voortvluchtig zijn en aan internationale berechting ontsnappen en terwijl men blijft toelaten dat de Servische autoriteiten de pers muilkorven en onder allerlei voorwendsels journalisten de mond snoeren die het niet eens zijn met het regime.
Wij vragen ons af waarom de Europese Unie, die zich zo bekommert om de problematiek van de mensenrechten, niet werkt aan een meer doeltreffend en doortastend beleid. Terwijl een geheel volk gebukt gaat onder onrecht en onbeschrijfelijk lijden, verzanden wij hier in vruchteloze en eindeloze discussies, protestnota's, mondelinge afkeuringen en studiegroepen.
Mijnheer de Voorzitter, ik besluit met te zeggen dat wij met veel krachtiger initiatieven moeten komen. Ik ben het eens met afgevaardigde Dupuis die uiteindelijk pleit voor een internationaal arrestatiebevel tegen Milosevic om een eind te maken aan diens oorlogszuchtige en ik zou zeggen misdadige politiek.

Wiersma
Voorzitter, ik vind eigenlijk de sfeer hier een beetje opvallend in de discussie tot nog toe. Er wordt een beetje gesomberd over datgene wat door Holbrooke ook door onze medewerking tot stand is gebracht, alsof er geen vooruitgang zou zijn geboekt de afgelopen weken. Ik wijs dat van de hand. Ik denk dat wat we nu zien, met alle twijfels die u kunt hebben, zeker een vorm van vooruitgang is en ik had het gooien met bommen zeker niet willen bestempelen als vooruitgang. Ik ben blij dat dat moment niet gekomen is. Twee weken geleden stond ik hier nog in de angstige verwachting dat de NAVO zou ingrijpen in het Kosovo-conflict. Wij spraken toen ook steun uit voor de harde lijn ten opzichte van het regime in Belgrado, maar wij hoopten toch tegelijk dat dit niet tot een breuk binnen de Verenigde Naties zou leiden en dat er toch nog wellicht een politieke oplossing gevonden zou worden. Ik wil dat nog eens benadrukken. Wij hebben steeds gezegd: voor alles blijven streven naar een politieke oplossing. Dat is onze lijn geweest en dat is nog steeds onze lijn. Tegen geweld, geweld alleen als uiterste middel.
Twee weken later kunnen we voorzichtig optimistisch zijn. De dreiging van een militaire interventie en de onderhandelingskwaliteit van Holbrooke hebben Milosevic op het laatste moment tot inkeer gebracht, ook al presenteerde hij het zelf, zoals gewoonlijk, als een overwinning en pakte hij en passant de onafhankelijke media aan. Volgende week moeten de Servische troepen uit Kosovo verdwenen zijn. Dat verloopt moeizaam, we zien dat, en nog steeds bestaat ook het risico dat groepen die daarbij belang hebben het conflict weer laten oplaaien. De militaire dreiging van de NAVO moet daarom blijven maar er moet ook druk worden uitgeoefend op het UCK om het bestand niet te schenden. Beide partijen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de afspraken. Provocatie naar welke kant ook wijzen wij af. De Serviërs moeten ruimte maken voor een autonoom Kosovo, maar de Albanezen moet nogmaals duidelijk gemaakt worden dat, wat ons betreft, onafhankelijkheid er niet inzit. Op die basis kunnen na volledige uitvoering van de VN-resolutie 1199 onderhandelingen over de toekomst van Kosovo beginnen, zonder voorwaarden vooraf.
Het is nu van belang dat de OVSE zich zo snel mogelijk kan installeren. Er moet haast gemaakt worden met het stationeren van de waarnemers om het risico van incidenten te verkleinen. Ik ben het eens met degenen die hun zorgen hebben uitgesproken over de risico's die waarnemers zelf weer oproepen. Ik denk dat er de komende weken goed naar gekeken moet worden hoe die mensen zo goed mogelijk beveiligd kunnen worden. We zijn ook blij dat de Unie gelden heeft vrijgemaakt voor de humanitaire steun. We hopen dat de Algemene Raad daar zo snel mogelijk de nodige rechtsgrond aan verleent, maar die hulp moet ook tegelijk zo snel mogelijk op gang komen.
Wat nu bereikt is zou je kunnen bestempelen als de minst slechte oplossing, maar het is wel een oplossing die een begin kan betekenen van een proces waarin ook de problemen rond Kosovo kunnen worden opgelost. Het is in ieder geval een oplossing. Ik heb uit de woorden van de kritische collega's om me heen niet gehoord wat dan wel een oplossing zou zijn geweest die gewerkt heeft. Het is een breekbare oplossing, waakzaamheid is daarom geboden en de uitvoering ervan kan niet alleen aan de conflictpartijen worden overgelaten. Er is een blijvende betrokkenheid van de internationale gemeenschap, en vooral ook van de Europese Unie, nodig en gewenst.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, u zult het mij vast niet kwalijk nemen dat ik niet instem met uw voorzichtige optimisme, want daar heb ik problemen mee. Uit de afgelopen jaren en vooral uit het gedrag van de heer Milosevic in de afgelopen jaren hebben wij lering kunnen trekken. Eigenlijk zou ons eigen gedrag in de laatste maanden ons ook een lesje moeten leren. Als wij de situatie in Kosovo ernstiger hadden beoordeeld toen deze slechter werd, dan zouden wij nu misschien veel eerder reden tot optimisme hebben. Maar eigenlijk hebben wij de zaak heel lang laten aanslepen, heel lang hebben wij bijna niet of maar heel weinig gereageerd. Wij hebben gewacht tot alles in lichterlaaie stond en hebben toen pas de brandweer geroepen. God zij dank kunnen wij nu vaststellen dat het vuur langzaam dooft. Het lijdt echter geen twijfel dat er nog steeds brand is en het is eigenlijk onze taak er steeds weer op te wijzen dat de brand nog niet verdwenen is.
In dit verband betreur ik het ook dat wij in dit debat nog geen enkele maal het begrip zelfbeschikkingsrecht van de volkeren hebben gehoord. Ik ben van mening dat wij dit begrip in ere moeten houden en het steeds weer als beginsel - want dit beginsel ligt niet alleen bij de OVSE, maar ook bij ons verankerd - tot leven moeten laten komen. Bij de oorlog die aan het begin van de ineenstorting van het voormalige Joegoslavië woedde, hebben wij verzuimd de beginselen van het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren op tijd toe te passen, en nu laten wij het weer na.
Mijnheer Wiersma, het spijt mij dat ik u moet zeggen dat sommige van de door u gehanteerde begrippen op niets anders dan neokolonialisme duiden. U noemt een reeks voorwaarden op voor de mensen in Kosovo, terwijl zij daar eigenlijk zelf over zouden moeten besluiten. U stelt voorwaarden en zegt dat u zich geen onafhankelijke autonomie kunt voorstellen, maar het is niet aan ons om hierover te beslissen, maar aan de betrokkenen zelf. Wij moeten heel voorzichtig zijn, als wij hierop vooruitlopen.
Ik wil nog graag de volgende opmerkingen maken: wij moeten nu aandacht besteden aan de stabiele factoren in dit gebied en daar steun aan verlenen. Afgelopen zondag waren er verkiezingen in Macedonië en werd het oud-communistische regime niet herkozen. Hoogstwaarschijnlijk - over twee weken wordt een tweede verkiezingsronde gehouden - komt er een nieuwe regering die al aan het begin van de verkiezingscampagne heeft gezegd dat zij vanzelfsprekend volledig andere betrekkingen met de Albanese bevolking in Macedonië wil opbouwen. Heel veel kiesdistricten zijn naar Macedonische, vooral democratische kandidaten gegaan en ik hoop dat er in de toekomst een stabiele regio in de onmiddellijk omgeving van Kosovo ontstaat. Van Europese zijde moeten wij dit ook op de juiste wijze steunen.
Tot slot nog een kort maar voor ons uiterst noodzakelijk ceterum censeo : wij mogen niet vergeten dat de oorzaak van al het kwaad echt Milosevic heet, en dat er niet met hem moet worden onderhandeld, maar dat er alleen over hem onderhandeld kan worden, en wel in Den Haag!

Cars
Mijnheer de Voorzitter, eindelijk heeft het besluitvaardig optreden van de internationale gemeenschap resultaat opgeleverd. Ik vind dat wij, Europeanen, de Verenigde Staten hier nogmaals voor moeten danken. Ik wil de waardering van de liberale fractie uitspreken voor het akkoord over waarnemers en dergelijke dat Holbrooke en Milosevic bereikt hebben. Maar commissaris Van den Broek heeft gezegd dat de militaire terugtrekking nog niet voltooid is en, zo voegde hij toe, dat men in Belgrado de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting nog verder heeft ingeperkt. Daarom is het zeer goed dat de NAVO nu bereid is militair in te grijpen als Milosovic zijn verplichtingen niet uiterlijk 27 oktober nakomt. Kunnen wij daarop vertrouwen? Of bestaat het gevaar dat de termijnen uitgesteld blijven worden? Ik zou de minister dankbaar zijn als hij mij op deze vragen een antwoord kan geven.
Het is nu de bedoeling dat er onderhandelingen zullen plaatsvinden tussen Milosovic en de leiders in Kosovo. Maar, minister, gaan de Kosovo-leiders de onderhandelingen soms niet met een hand op de rug gebonden in? Wordt hun vrijheid en zelfstandigheid in het vooruitzicht gesteld? Het antwoord op deze vraag luidt zeker nee! Zij mogen onderhandelen over meer zelfbestuur, maar ze worden vanaf het begin door de EU en de NAVO gedwongen om Milosovic als staatshoofd te accepteren. Staan de zaken er niet zo voor, mijnheer de minister?
Wij, de Europese liberalen, hadden graag gezien dat geen voorwaarden gesteld waren aan de onderhandelingen. Dit is echter niet het geval en wij beschouwen dat als een grote tekortkoming.

Caccavale
 Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in twee weken heeft het scenario zich maar een beetje gewijzigd: eens te meer heeft men er de voorkeur aan gegeven om met Milosevic te onderhandelen en hem te beschouwen als onderdeel van de oplossing van het probleem van de Balkan, in casu van Kosovo, net als vroeger gebeurd is in Bosnië en voordien nog in Kroatië.
Volgens mij is opnieuw de verkeerde weg gekozen, vooral omdat Europa weer eens heeft getoond bij de slechtsten van de klas te horen, die maar wat stonden toe te kijken en zijn blijven wachten tot Oom Amerika onze problemen kwam oplossen; Europa bleek nogmaals een politiek dwergje dat niet eens in staat bleek een politiek initiatief te nemen in een gebied vlak bij huis; en verder omdat ik niet geloof dat dit met veel moeite van Milosevic los gekregen akkoord ertoe zal leiden dat hij een verantwoordelijke houding aan de dag gaat leggen. Milosevic heeft in Kosovo al etnische zuiveringen doorgevoerd; hij heeft de Kosovaren al aangevallen en verjaagd en tenminste 700 dorpen in die regio platgebrand. Ik stel mezelf en u de vraag hoe er ooit kan worden teruggekeerd tot de status quo ante , ik stel mezelf en u de vraag of wij een man kunnen vertrouwen die zich in deze laatste aangelegenheid wederom heeft ontpopt als een misdadiger, een moordenaar van vrouwen en kinderen en duidelijk heeft laten zien dat hij geen onderdeel is van de oplossing maar dat hij in feite het probleem, het echte probleem van de Balkan vormt, het echte probleem van Kosovo, het echte probleem van Joegoslavië.
Er komt noch in Kosovo noch elders ooit vrede zolang Milosevic aan het hoofd blijft staan van het Joegoslavische regime.
Ik dring er nogmaals op aan dat wij ons tegenover Milosevic uiterst ferm opstellen, dat Europa een voorstel doet om hem wegens oorlogsmisdaden te laten berechten door het Internationaal Oorlogstribunaal voor het voormalige Joegoslavië in Den Haag.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, bij mij leven er nogal wat twijfels over de vraag of wij wel zo tevreden kunnen zijn over hetgeen de internationale gemeenschap de afgelopen weken heeft gedaan. De zin "Milosevic is gedwongen tot onderhandelen" zou volgens mij moeten worden omgedraaid, want is het niet zo dat Milosevic de internationale gemeenschap tot onderhandelen heeft gedwongen? Met Milosevic is niet eens over naleving van resolutie 1199 van de Veiligheidsraad onderhandeld. Alleen de punten die hij van belang achtte zijn besproken. In wezen zijn de dingen na de gemaakte afspraken bij het oude gebleven. Zullen bijvoorbeeld de verificateurs die naar Kosovo worden gestuurd uiteindelijk geen gijzelaars worden? Stel dat Belgrado de afspraken niet nakomt. Durft de internationale gemeenschap, de NAVO, militair in te grijpen als er 2000 verificateurs in het gebied zijn? Dat zou toch al te dwaas zijn. Het is een valstrik, een valstrik die dodelijk kan zijn. Herinnert de Raad zich de doelstelling nog Joegoslavië te democratiseren? Wordt er nu eindelijk eens naar González geluisterd? Of blijven wij gevangen in het web van Holbrooke? Mijnheer Dupuis, deze keer ben ik het volledig met u eens: Milosevic is een misdadiger van internationaal formaat en moet door het Internationaal Gerechtshof van Den Haag worden berecht.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik heb al twee keer mijn mening en die van mijn vrienden uiteengezet over Kosovo. Daarbij heb ik gewezen op de verpletterende verantwoordelijkheid van Milosevic, maar ook op die van de Europese en Franse autoriteiten, ik denk bijvoorbeeld aan Delors, Santer en Mitterrand. Zij hebben hem destijds op grond van de federalistische ideologie aangemoedigd op te treden tegen het Sloveense en Kroatische volk. Ik heb ook gewezen op het gebrek aan legitimiteit van een NAVO-interventie. De NAVO heeft destijds geen enkele steun verleend aan de volkeren die in verzet kwamen tegen het communisme. Bovendien zou een interventie alles nog verergerd hebben en de toestand op de Balkan nog ingewikkelder gemaakt hebben dan die al was.
Ik heb gisteren aandachtig zitten luisteren naar de loftuitingen aan het adres van onze collega Hume, winnaar van de Nobelprijs voor de vrede, vanwege zijn inspanningen voor een vredesakkoord in Noord-Ierland. Zijn ontroerende antwoord oogstte unaniem applaus, ook van ons trouwens, ondanks het feit dat we op veel andere punten met hem van mening verschillen. In zijn antwoord zei Hume dat mensen waar ook ter wereld respect voor elkaar moeten leren opbrengen, en dat het veel beter was overal regelingen zoals in Noord-Ierland tot stand te brengen dan troepen en bommenwerpers te sturen. Ik besef heel goed hoe moeilijk het probleem is. Reden te meer om er de schouders onder te zetten.
Ik stel dus voor dat we vredesmissies naar het Midden-Oosten sturen om een regeling te treffen voor de toestand aldaar. Die missies zouden onder toezicht kunnen staan van de heer Hume zelf, of zouden zelfs door hem persoonlijk geleid kunnen worden. Ons Europa heeft zoals bekend goede banden met Israël en de Palestijnen, en zijn inbreng kan dus niet genegeerd worden. Natuurlijk moeten we helpen zorgen dat de VN-resoluties inzake Libanon worden uitgevoerd. We moeten ons ook sterk maken voor de vrede in Soedan, waar een ware genocide plaatsvindt door de hongersnood onder christenen en animisten in het zuiden en de burgeroorlog in het noorden.
Maar Kosovo ligt het dichtst bij ons. We moeten er een missie-Hume naartoe sturen, en wel snel. Ik twijfel er niet aan dat ons Parlement zijn applaus van gisteren gestand doet en de nodige druk zal uitoefenen op de Raad om het Servische volk voor dood en vernieling te behoeden, zodat een uitslaande brand in de regio voorkomen kan worden.

Imbeni
 Mijnheer de Voorzitter, ik deel de zienswijze van mijn collega's wat betreft het akkoord en de begane misdaden en ik hoop dat wij geen 25 jaar behoeven te wachten om een of andere misdadiger aan het gerecht uit te leveren. De punten waarmee ik het evenwel niet eens ben zijn de analyse van de situatie en de strategie voor de toekomst. Vanuit dat oogpunt blijven we wel wat in gebreke: dit geldt voor de Raad, de Commissie en het Parlement. Want naar mijn mening mogen zulke belangrijke instellingen zich er niet toe beperken enerzijds de feiten aan de kaak te stellen en anderzijds de - vooral dankzij de interventie van de Verenigde Staten - bereikte akkoorden te onderschrijven en zich vervolgens, zoals u terecht heeft gezegd, ertoe te verbinden om die akkoorden toe te passen.
Zoals gewoonlijk geven wij geld en mensen, maar het probleem is dat we volgens mij de kwestie van de Balkan op een te versnipperde manier benaderen. En daarmee houden we onszelf voor de gek. Als we zeggen dat het een probleem is tussen twee partijen, tussen Milosevic en Kosovo, dan houden we onszelf wederom voor de gek. We weten wat het dramatisch probleem is: namelijk of wij al dan niet aan een volk de vrijheid kunnen geven om volledig zichzelf te zijn, met alle menselijke, politieke, civiele en sociale rechten die voortvloeien uit dat ene fundamentele recht van cultuur en taal. Maar wat er bij mij niet ingaat is het idee dat het probleem is opgelost, wanneer we Milosevic maar kwijt zijn. Nee! Het probleem van de Balkan blijft dan nog bestaan, als een soort brandhaard, waar de op verschillende leest geschoeide soorten nationalisme die onder de oppervlakte blijven smeulen, elkaar ontmoeten - of liever met elkaar botsen. De ene soort kan het nationaalcommunisme van Milosevic zijn, de andere het nationalisme van Groot-Albanië en we hebben immers gezien wat er in Bosnië is gebeurd.
De vraag is dus hoe de Europese Unie met een andere strategie de kwestie van de vrede en de stabiliteit op de Balkan kan benaderen. We moeten de hele kwestie bestuderen en nadenken over de manier waarop we die moeten aanpakken, terwijl we ons er daarnaast toe verbinden om de zo moeizaam bereikte akkoorden toe te passen en ervoor te zorgen dat er een echt staakt-het-vuren komt en een daadwerkelijke volledige terugtrekking van de speciale troepen van Milosevic. Waarom buigen wij ons niet eerst over het idee van een internationale conferentie voor de Balkankwestie in haar totaliteit, waarbij alle spelers aanwezig zijn, dat wil zeggen een groot aantal verschillende landen - Servië, Albanië, Macedonië, Montenegro en Bosnië - en waarom ook niet de minderheden uit die landen? Volgens mij kunnen we zo beginnen een bijdrage te leveren. We kunnen niet aan de ene kant vragen dat de Europese Unie meer doet en ons aan de andere kant vastbijten in een te bekrompen analyse.

Ferrero-Waldner
Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, er is reeds herhaaldelijk gezegd dat het akkoord met Milosevic verre van ideaal is. Dat klopt, maar wij moeten er toch van uitgaan dat, ook al heeft Milosevic in het verleden heel vaak zijn belofte verbroken, hij er zich soms - weliswaar onder druk - ook aan heeft gehouden. Denk bijvoorbeeld aan de bepalingen van Dayton. Het is derhalve moeilijk in te schatten hoe zijn huidige inschikkelijkheid in het Kosovo-conflict moet worden beoordeeld. Ik ben van mening dat de gehele internationale gemeenschap nu vastberadenheid dient te tonen en bij niet-naleving van het akkoord de gepaste stappen moet nemen. De dreiging van een militaire aanval van de NAVO is niet opgeheven en dat is ook de enige reden dat er een akkoord tot stand is gekomen. Mijns inziens moet deze politieke druk ook verder worden gehandhaafd. De Kosovo Verification Mission is eveneens heel belangrijk. In dit debat is daar eigenlijk weinig over gezegd. 2000 personen in Kosovo, dat is een groot aantal. Verscheidene afgevaardigden hebben gezegd dat de EU te weinig zichtbaar is. De Europese Unie zal echter meer dan 1000 personen in deze missie hebben, terwijl de Amerikanen een aandeel van maar ongeveer 200 personen hebben. Dus ook die bewering klopt niet.
Ten tweede werd in de discussie ook steeds weer gezegd dat alleen de Amerikanen hier hebben gehandeld. Het is inderdaad Holbrooke geweest die dit akkoord door onderhandelen tot stand heeft gebracht, maar Holbrooke heeft hier ook op basis van onze instructies gehandeld, zoals u weet via de Contactgroep. De laatste ontmoeting van de Contactgroep vond plaats in Londen op de luchthaven, en de EU en Amerika hebben deze laatste poging echt gezamenlijk gewaagd. Waarom? Omdat op die manier ook de Russische Federatie van de partij is en dat heeft natuurlijk politieke betekenis. Nu hebben wij deze politieke akkoorden, maar vanzelfsprekend vind ik het heel belangrijk dat de militaire druk nog altijd aanwezig is.
Ik wil er kort op ingaan dat deze Kosovo Verification Mission niet zichtbaar genoeg is. Er is telkens weer ter sprake gebracht, dat de EU hier te weinig zichtbaar is. Ik wil ook vermelden dat er nog geen duidelijk antwoord is op de vraag wie deze missie moet leiden. Het voorzitterschap zal weliswaar door een Amerikaan worden bekleed, maar op dit moment beraadslaagt het Politiek Comité in Brussel erover of er toch niet ook een plaatsvervangend leider uit de EU hieraan moet deelnemen.
Ik wil tevens ingaan op de kwestie inzake de veiligheid van deze waarnemers. Dit klonk ook in de discussie door. Mijns inziens is dat een heel belangrijk en delicaat aspect van de Kosovo Verification Mission . Natuurlijk zullen de waarnemers ongewapend zijn. Derhalve is het volgens mij heel belangrijk dat de OVSE en de NAVO heel nauw met elkaar samenwerken. Er moet echter een ding onder ogen worden gezien: Milosevic heeft toch maar aanvaard dat er een beperking van de soevereiniteit is. Dat is tenminste een eerste stap. Behalve grondsurveillance is er ook de luchtsurveillance door de NAVO en ook hier gaat het weer om een gemeenschappelijke actie. Overigens - en de Britse afgevaardigde heeft dat hier te berde gebracht - legt Groot-Brittannië momenteel nog een voorstel voor een resolutie voor aan de Veiligheidsraad; het is gisteravond reeds besproken en er bestaat een mogelijkheid dat een dergelijke resolutie vannacht al door de Veiligheidsraad wordt aangenomen. Dat zou dan voor ons allen een zekere verdere basis zijn.
Tot slot alles nog eens in het kort samengevat: wij weten dat het geen perfect akkoord is, maar onder de gegeven omstandigheden biedt het een zekere oplossing die vooral een ding mogelijk maakt, namelijk de terugkeer van de vluchtelingen. Dat moet ons wel na aan het hart liggen en wij ondersteunen dit met onze militaire dreiging. Wij hopen - wij zijn er niet zeker van - dat Milosevic de ernst van de situatie erkent en de tijd gebruikt om te onderhandelen en niet om dit akkoord weer te breken.

Sarlis
Waarde collega's, ik protesteer tegen het vertrek van de fungerend voorzitter van de Raad. Wat voor een zin heeft het dat ik hier een betoog houd terwijl zowel de bevoegde commissaris als de vertegenwoordigster van de Raad schitteren door afwezigheid? Daarom protesteer ik ook namens de collega's die de pech hebben aan het eind van dit debat het woord te moeten voeren. Hun eventuele vragen zullen onbeantwoord blijven. Commissaris Van den Broek is er niet en de fungerend voorzitter van de Raad evenmin. De fungerend voorzitter heeft haar standpunten hier op haar dooie gemak naar voren gebracht, nadat slechts twee collega's van het Parlement het woord hadden gevoerd en nu is zij opgestapt. Hartelijke dank! Ik hoef niet meer!

Papayannakis
Mijnheer de Voorzitter, ik heb echt moeite om dit debat te volgen. Het is een en al gemeenplaatsen en triomfkreten. Hier wordt de mening van elk land gepresenteerd alsof het de mening van de Europese Unie is. Wat er voor Kosovo is afgesproken, is misschien een goede zaak, maar misschien ook een lege dop. Misschien is het zelfs een fout. Dezelfde vraag stelt zich voor nu Bosnië, morgen voor Tetovo en overmorgen misschien voor andere gebieden waar de enthousiastelingen hier, die de problemen zomaar in een handomdraai denken op te lossen, waarschijnlijk voordien nog nooit van hebben gehoord. Ik mis een allesomvattend, samenhangend beleid, een kaderbeleid voor Zuidoost-Europa ofwel, anders gezegd, voor de Balkan. De Raad heeft een dergelijk beleid niet en de Commissie evenmin. Dit beleid moet er echter zo snel mogelijk komen. Ook voor andere, veel verder afgelegen gebieden is immers een dergelijk beleid op poten gezet en natuurlijk moet dit een langademig, Europees, communautair beleid zijn. Dan zullen ook de minder belangrijke problemen een oplossing krijgen. Zonder een dergelijk beleid zullen onze acties als los zand aan elkaar hangen.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega Sarlis, u kunt de aanwezige commissaris die hier de Commissie vertegenwoordigt, toch niet over het hoofd zien. Geachte dames en heren, allereerst wil ik het standpunt van de Raad en van het voorzitterschap van de Raad volledig steunen. Niet omdat het een Oostenrijks standpunt is, en al helemaal niet om partijpolitieke redenen, maar omdat dit standpunt voor mij de juiste overwegingen in aanmerking neemt. Ik heb al langer gezegd dat er zonder militaire dreiging geen vreedzame regeling voor Kosovo tot stand komt. Als hier echter sommigen van mening zijn dat een dergelijke militaire aanval ook onder alle omstandigheden moet worden uitgevoerd, dan ben ik het daar niet mee eens. Niemand weet wat er na een luchtaanval gebeurt. Al hetgeen wij nu moeten doen, zouden wij ook na een luchtaanval moeten doen, maar dan zouden wij veel daarmee verband houdende nadelen op de koop toe moeten nemen als er geen andere regeling tot stand komt.
Maandag was ik in Moskou en heb ik daar ook met afgevaardigden van de Doema gesproken, met de voorzitter van het comité voor buitenlandse politiek en met anderen. Ik wil dan ook uitdrukkelijk vermelden dat het een nadeel is dat wij, na de val van het IJzeren Gordijn en het communisme, alles moeten ondernemen om Rusland in een Europees veiligheidssysteem in te passen. Desondanks heb ik gezegd: zelfs als Rusland een veto stelt, moet men er toch op voorbereid zijn om een militaire aanval uit te voeren, als het niet anders kan. Het is echter naïef, ja zelfs gevaarlijk, het is spelen met vuur als men gelooft dat men Rusland er in ieder geval op de een of andere manier buiten kan laten en bovendien nog kan provoceren.
De nationalistische kringen in Rusland wachten toch alleen maar op een dergelijke slag om het klimaat in Rusland ook dienovereenkomstig te veranderen. Wij weten allen, om maar het voorbeeld van een beer te gebruiken, dat een gewonde of verzwakte beer vaak gevaarlijker is dan een sterke beer. Rusland bewust provoceren is mijns inziens volledig verkeerd. Rusland voor zover mogelijk van de partij laten zijn, zoals ook mevrouw de staatssecretaris heeft gezegd, het bij een vreedzame oplossing betrekken, zonder af te wijken van de doelstellingen, is mijns inziens ook het juiste standpunt. De Raad vertegenwoordigt dit standpunt en ik ben dan ook van mening dat wij hierbij moeten blijven.
Het moet duidelijk zijn dat degenen die in Kosovo ingezet worden, natuurlijk beschermd worden. Als er daar problemen ontstaan, moet er ook militaire en politionele bescherming zijn voor deze waarnemers. Wij mogen hun leven niet in de waagschaal stellen. Maar het moet ook duidelijk zijn dat het des te beter is als wij hetzelfde doel met minder militaire middelen, maar eerder met civiele middelen kunnen bereiken. Men mag ook niet vergeten wat er in een land gebeurt, wat er met een bevolking gebeurt, als het land gebombardeerd wordt. Dat zou niet alleen, zoals ik al gezegd heb, de nationalisten, bijvoorbeeld in Rusland, in de kaart spelen, maar dat zou de positie van Milosevic wellicht nog versterken. Daar moeten wij ook aan denken als wij deze weg inslaan. Wij mogen dan ook niet met vuur spelen, mijnheer de Voorzitter, maar moeten een verstandige en tegelijkertijd harde lijn aanhangen, zoals wij ook in het verleden hebben gedaan. En bij deze gemeenschappelijke lijn moeten wij blijven!

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een aantal opmerkingen.
Ten eerste is gebleken dat diplomatie vruchten kan afwerpen, mits men maar aandringt en geduld oefent. De diplomatie heeft in Joegoslavië, Palestina en Ierland laten zien dat er wel degelijk mogelijkheden bestaan en men niet bij het minste en geringste naar de wapens hoeft te grijpen.
Ten tweede waren het helaas weer de Verenigde Staten, en niet de Europese Unie, die voor een oplossing zorgden, alhoewel Joegoslavië naast onze deur ligt. De Verenigde Staten zijn begonnen met dit hardnekkige en moeilijke karwei van onderhandelingen, machtsuitbalancering en drukuitoefening. En, nota bene, deze oplossing kwam er zonder militair ingrijpen.
Ten derde zijn er aan beide kanten mensen die de toepassing van het afgesproken pakket maatregelen willen ondermijnen. De moord op Serviërs enkele dagen geleden is daar een bewijs van. Daarom moet de internationale gemeenschap en alle bij deze procedure betrokken mogendheden beide kanten uitkijken en niet slechts één kant.
Ten vierde moet men zich houden aan het kader dat voor de ontwikkelingen in Kosovo werd afgesproken. Dat betekent enerzijds volledige autonomie en anderzijds eerbiediging van de huidige grenzen in de Balkan.
Tot slot wilde ik een vraag stellen aan de heer Bangemann. Waarom spant de Europese Unie, de Europese Commissie - en wij allen trouwens - zich zo enorm in voor het vraagstuk van de Albaniërs in Kosovo en wordt er zelfs met militair ingrijpen gedreigd, terwijl de Commissie, als het om het bezette Cyprus gaat of om de Koerden, zich niet beperkt tot dreigementen en politieke druk, maar zelfs niet terugschrikt voor een regelrechte coup om, let wel, de financiering van Turkije erdoor te drukken. Dat is betreurenswaardig. Het is een schande voor de Europese Unie, voor de heer Santer en alle commissarissen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, het is goed om hoop te hebben, maar die moet niet misplaatst zijn en moet ons niet blind maken voor de realiteit. Ik wil graag optimistisch zijn maar ik vrees dat Milosevic nog steeds een kat-en-muisspel speelt. Ik denk dat hij daartoe met name is aangezet door het gebrek aan daadkracht van de Verenigde Naties. Hoewel ik erken dat er problemen waren met China en Rusland, kan ik niet anders dan cynisch worden als ik de VN-reactie in Kosovo vergelijk met die tijdens de Golfoorlog. Het staat wel vast dat de VN anders zou hebben gehandeld als Kosovo, net als Koeweit, rijk aan olie zou zijn.
Uit Bosnië-Herzegovina is geen lering getrokken. Doordat ook toen werd geaarzeld, zijn daar onnodig honderdduizenden mensen omgekomen bij de etnische zuiveringen. Maar zodra de VS en hun Europese bondgenoten tot actie overgingen, veranderde de situatie ingrijpend. Dat mag niet worden vergeten, vooral als Milosevic het door de VS tot stand gebrachte akkoord niet respecteert en als hij zich niet aan de letter en de geest van de resoluties van de VN-Veiligheidsraad houdt. Dan is er maar één antwoord en dat is de militaire optie. Tot mijn spijt moet ik zeggen dat dat naar mijn mening de enige taal is die zal worden begrepen en die tot een oplossing van deze crisis zal leiden.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Cushnahan.
Het debat is gesloten.

Economische crisis in Latijns-Amerika
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de economische crisis in Latijns-Amerika.
Het woord is aan de heer Bangemann namens de Commissie.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, de huidige economische, maar vooral ook financiële toestand in de wereld laat een aantal verschuivingen zien die natuurlijk ook van invloed zijn in Latijns-Amerika. Er is een verschil tussen de reële economische situatie en de situatie van de financiële markten. Dit verschil is bijzonder duidelijk in landen, bijvoorbeeld in Latijns-Amerika, waar de economische situatie op zich tamelijk stabiel is en perspectieven biedt, maar die tegelijkertijd bedreigd worden door financiële onzekerheden. Maar omdat dit zo is, omdat dit verschil bestaat, moeten wij niet overdreven reageren op deze onzekerheden.
Natuurlijk kunnen wij nuchter vaststellen en dat kan ook niemand negeren, dat de onzekerheid op de mondiale financiële markten in bepaalde gebieden van de wereld, onder andere in Latijns-Amerika, tot explosieve situaties heeft geleid. Tegelijkertijd moeten wij er echter op wijzen dat de huidige economische situatie en de vooruitzichten in de LatijnsAmerikaanse landen positief kunnen worden genoemd. Er zijn dus eigenlijk twee verschillende beoordelingen van de situatie, afhankelijk van welke elementen men uitgaat. Voor beide beoordelingen geldt echter dat wij niet mogen vervallen in een soort self-fulfilling prophecy . Gelet op de financiële onzekerheden mogen wij niet ook de economische vooruitzichten van LatijnsAmerika ongunstig beoordelen en er zo toe bijdragen dat de feitelijke economische situatie van Latijns-Amerika slechter wordt, want de beschikbare gegevens geven een heel ander beeld.
Latijns-Amerika kende in 1997 de hoogste economische prestatie sinds tientallen jaren. De gemiddelde groei in de regio lag boven de 5 %. Het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking steeg met meer dan 3 % en de inflatie liep in alle landen terug, niet tot op een niveau dat wij als basis hanteren, maar het is belangrijk dat deze tendens er was. De gestegen investeringen en een massale kapitaaltoevoer hebben vrucht afgeworpen. Ik wil eraan herinneren dat in de tijd dat er gesproken werd over een lost decade, de kapitaaluitvoer bijzonder groot was. Nu zien wij de omgekeerde situatie en in zoverre kan men op grond van de gegevens hier heel anders over spreken, dan wanneer men alleen maar de financiële situatie in overweging neemt.
Alle regeringen in Latijns-Amerika willen via hervormingen een stabiele nationale economie tot stand brengen en de meeste hebben al werk gemaakt van radicale hervormingen die steunen op economische openheid en een gezond financieel beheer. De Commissie is derhalve van mening dat wij over een solide basis kunnen spreken van waaruit de huidige financiële problemen te lijf gegaan kunnen worden. Vanzelfsprekend heeft de economische crisis in Azië - minder die in Rusland - gevolgen voor de regio. De repercussies zijn echter verschillend naar gelang van de economische band met de Aziatische landen. De buitenlandse handel van Brazilië met Azië bedraagt 12 %, Chili levert 25 % van zijn export aan Azië en Peru 13 %.
Dat betekent dat enkele landen zeker door de economische teruggang in Azië worden getroffen en dat ondanks de grotere diversificatie en het toenemende belang van de verwerkende industrie en de dienstverleningssector de uitvoer van grondstoffen nog altijd een belangrijke rol speelt en daardoor zijn deze landen ook economisch gezien kwetsbaarder. De economische crisis in Azië zal dan onvermijdelijk weerspiegeld worden op de lopende rekening van de betalingsbalans van deze landen. Dat is echter niet het gevaar. Wij zijn ervan overtuigd dat deze teruggang ook kan worden opgevangen. Het directe gevaar is de mogelijke verzwakking van de Latijns-Amerikaanse munten.
Door het verlies aan vertrouwen in de internationale kapitaalmarkten en ook doordat men zich meer bewust is van de risico's, hebben de Aziatische crisis en ook de recentere Russische crisis de Latijns-Amerikaanse munten kwetsbaarder gemaakt voor potentieel destabiliserende kapitaalbewegingen. Om die reden heeft Brazilië al harde maatregelen tegen speculaties getroffen en ook Chili, Mexico en Colombia zullen dit voorbeeld zeker volgen. Uit de vastberadenheid en de snelheid van deze reactie blijkt dat de regio beter dan in het verleden in staat is deze uitdagingen van een mondialisering van de financiële markten aan te nemen. Argentinië is een schoolvoorbeeld van hoe gemeenschappelijke internationale inspanningen een land daarbij kunnen helpen.
Ondanks de afgeremde economische groei van de afgelopen maanden zijn wij toch van mening dat Argentinië een solide, economische basis heeft en dat de in het laatste decennium ingevoerde hervormingen nu positieve resultaten opleveren. Aan het begin van deze maand heerste er grote angst dat de wereldwijde financiële instabiliteit te veel zou vergen van deze economie. Om investeerders gerust te stellen en omdat buitenlandse banken aarzelden Argentinië de nodige middelen te verschaffen, heeft de Wereldbank op 5 oktober kredieten toegestaan aan Argentinië van 5, 7 miljard US-dollar. Daardoor is gewaarborgd dat Argentinië tot eind maart volgend jaar zijn financiële verplichtingen kan nakomen.
Daaruit blijkt overduidelijk dat de internationale gemeenschap, indien nodig, ook andere landen zal helpen en wij hebben er dan ook gegronde redenen voor de economische toekomst van Latijns-Amerika realistisch en ook positief te beoordelen. De grondige politieke en vooral ook economische hervormingen waarmee in veel Latijns-Amerikaanse landen aan het einde van de jaren tachtig een begin is gemaakt, moeten dan wel tot het einde toe worden volgehouden. Het zou suïcidaal zijn om op grond van de problemen te concluderen dat nu een eind gemaakt moet worden aan deze hervormingen en een nieuw beleid moet worden gestart. De Commissie zal dan ook haar volledige steun verlenen aan alles wat ertoe bijdraagt dat deze hervormingen voortgezet worden. Dat is de enige kans die dit continent heeft. U weet dat wij deze inspanningen op veel gebieden praktisch vorm geven: op het gebied van de industriële samenwerking, vanzelfsprekend op het vlak van de klassieke samenwerking, dus op politiek gebied, maar ook op financieel economisch gebied, mocht dat noodzakelijk zijn.
Door middel van deze verklaring willen wij ertoe bijdragen dat er geen ineenstorting komt die op grond van de economie niet te rechtvaardigen zou zijn, maar die alleen maar door een overdreven reactie veroorzaakt zou zijn. Ons inziens moet dit debat er hoofdzakelijk toe bijdragen dat een dergelijke overdreven reactie achterwege blijft.

Miranda de Lage
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor de informatie die hij ons zojuist heeft verstrekt. Dit debat is een goede gelegenheid om de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika eens onder de loep te nemen. Het feit dat er contacten op gang komen ter voorbereiding van de eindfase in de afspraken met betrekking tot liberalisering van de handel met Mercosur, Chili en Mexico toont aan dat de belangstelling van de Unie voor deze afspraken en voor de nadere uitwerking ervan echt is en niet zomaar een wens tot toenadering. Ook is de inspanning echt die de Latijns-Amerikaanse economieën zich hebben getroost te moderniseren, de inflatie te bestrijden en hun internationale afspraken na te komen, waaronder ook het aflossen van de uitstaande schuld. Juist aan het eind van deze eeuw begonnen de ontwikkelingen zich duidelijk af te tekenen en leek er aan de verwachtingen van een krachtig economisch herstel te worden beantwoord. Meer internationale investeringen en een grotere groei, een juiste koers in de pogingen tot integratie, een opvallende politieke stabiliteit, alsook een democratische verdieping leken erop te wijzen dat winstdeling het drama van het dualisme van de Latijns-Amerikaanse maatschappijen zou kunnen verzachten. Echter, in een paar weken tijd is een groot deel van deze winst - de commissaris noemde dit al - gekelderd als gevolg van een crisis die beslist een aantal virtuele elementen in zich heeft die aan het ontstaan van nog grotere paniek hebben bijgedragen. De gevolgen zijn voor deze economieën soms bijzonder schrijnend. Zij hebben immers nog steeds met structurele problemen te kampen en hadden soms nog niet eens een voorsmaak gehad van de voorspoed die de spectaculaire groei in andere landen heeft gebracht. Na tien jaar geïntensiveerde betrekkingen kunnen we stellen - dat wel - dat er een wederzijds vertrouwen is en dat Latijns-Amerika van ons iets meer dan een mooie intentieverklaring verwacht.
Mijn fractie maakt zich zorgen om de burgers, de sociale stabiliteit en de democratie. Daarom willen wij dat er een actieve politieke wil wordt uitgesproken. Wat houdt dit in? Dat wij voor eens en altijd het debat moeten aangaan over het functioneren van het internationale financiële stelsel in een vrijwel geglobaliseerde economie. Dit is ook de strekking van de gezamenlijke resolutie, die op zijn minst een positieve bijdrage is om een dosis rust en vertrouwen toe te dienen aan de markten die het meest van de crisis te lijden hebben gehad. Deze resolutie moet echter wel snel gestalte krijgen. Mijn fractie spoort de Commissie aan het initiatief te nemen, want de dimensie van onze economie, van ons financiële stelsel, van ons aandeel in de wereldmarkt, van onze sociale ontwikkeling en van onze winsten - ook daar mogen wij het wel eens over hebben - kent ons een leiderschap toe dat wij niet mogen laten liggen, zeker in situaties als deze, die mondiale onrust en wantrouwen teweegbrengen vanwege de geringe operationaliteit van de internationale monetaire instellingen bij het oplossen van deze crises en vanwege het feit dat zij zoals altijd weer op de geijkte recepten terugvallen.

Galeote Quecedo
Mijnheer de Voorzitter, de in de Aziatische landen ontstane economische crisis die zich reeds in ernstige mate naar Rusland heeft uitgebreid en die nu ook naar Latijns-Amerika is overgeslagen, bestaat echt en daar zijn geen objectieve argumenten voor aan te geven, zoals commissaris Bangemann heel duidelijk heeft uiteengezet. Wat de commissaris niet heeft gezegd is dat de Europese Unie, haar gemeenschappelijke instellingen en vrijwel alle lidstaten zich ondertussen niet in het debat hebben gemengd en ook overigens niets hebben bijgedragen aan het zoeken naar een oplossing. Hun stilzwijgen is door niemand begrepen, al helemaal niet door onze Latijns-Amerikaanse partners. Nog ernstiger dan dat het Europees Parlement pas nu de gelegenheid vindt om over de situatie te debatteren, is dat de Europese Commissie in het geheel geen initiatief heeft genomen en de Raad hierover geen enkel besluit heeft kunnen nemen.
Het zou een grote tegenstrijdigheid zijn om in onze hoedanigheid van grootste economische mogendheid een rol op het wereldtoneel te willen opeisen en daarmee verantwoordelijkheden en een economische sleutelrol te ambiëren - een rol die wij door de euro op mondiale schaal kunnen krijgen - en tegelijkertijd niet over voldoende ruimdenkendheid te beschikken die de geglobaliseerde wereld waarin wij nu eenmaal leven van ons verwacht, of zelfs de in overeenstemming met onze belangen zijnde waarneming te vergeten dat Latijns-Amerika de enige regio met een opkomende economie is die tot nu toe niet door de crisis is getroffen. Wij moeten rekening houden met het feit dat de Commissie vanochtend nog onze groeivooruitzichten voor het komend jaar met zes tiende heeft verminderd.
Dankzij de structurele hervormingen die deze landen in de loop van de afgelopen tien jaar met veel moeite hebben verwezenlijkt, hebben zij aanvallen van speculatie kunnen trotseren. Hun solide economische grondslagen zijn het resultaat van het ontwikkelen van een gezond economisch beleid. Fiscale en monetaire discipline, liberalisering en regionale integratie zijn de afgelopen jaren de leidende beginselen van het economisch beleid in Latijns-Amerika geweest. Als die er niet waren geweest, zou er op dit moment al een onoverzienbare prijs betaald moeten zijn. Juist nu moet worden aangedrongen op de noodzaak de verleiding te weerstaan om hindernissen voor de vrije kapitaalstroom op te werpen, waarmee wij ons zouden overgeven aan protectionistische praktijken die niet meer van deze tijd zijn.
De verbreiding van de nieuwe realiteit van een globale wereldeconomie heeft voor ons zeker een grens: de waarden van democratie, solidariteit en sociale cohesie. Juist in deze conjunctuur kunnen wij het niet laten de aandacht te vestigen op de maatschappelijke gevolgen die zich daarboven nog als resultaat van de financiële instabiliteit voordoen.
Daarom juicht mijn fractie van harte de stemmen toe die in de onlangs gehouden Latijns-Amerikaanse landentop zijn opgegaan om een debat te openen dat leidt tot het instellen van minimale gedragsregels met betrekking tot de grote stromen die verband houden met de economische en financiële activiteit.
In dit verband is het deblokkeren van de Amerikaanse bijdrage aan de middelen van het Internationaal Monetair Fonds, gekoppeld aan verlaging van de rentepercentages, zeer zeker positief te noemen, maar het is niet voldoende.
Spanje heeft voor de oprichting van een reserve- of contingentiefonds voor Latijns-Amerika een bijdrage van 3.000 miljoen dollar aan het Internationaal Monetair Fonds gedaan. U zult dan ook begrijpen dat ik mij gelukkig prijs dat dit initiatief in de gezamenlijke ontwerpresolutie is opgenomen, waardoor dit debat beëindigd wordt met het oogmerk dit initiatief tot de hele Unie en tot de lidstaten uit te breiden.
De Europese Commissie heeft nu de verantwoordelijkheid de initiatieven nader uit te werken en andere maatregelen voor te stellen. Voor het overige, mijnheer de commissaris, vind ik dat hier de bijzonder lage uitvoering van de fondsen uit de communautaire begroting voor Latijns-Amerika genoemd moet worden: een krappe 2 % in de eerste zes maanden van dit jaar.
Bij de Raad moeten wij erop aandringen dat deze op overtuigende wijze het hoofd biedt aan de open processen van wederzijdse en geleidelijke liberalisering van de handel.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, in de eerste plaats ben ik commissaris Bangemann en de Commissie erkentelijk voor de verklaring en de getoonde belangstelling met betrekking tot een onderwerp dat de internationale economische en financiële stabiliteit betreft. Ik heb mezelf afgevraagd wat de oorzaak is van dit progressieve effect op deze internationale economisch-financiële crisis die de Latijns-Amerikaanse economieën zo rechtstreeks heeft getroffen. In de eerste plaats kunnen wij constateren dat ze erg kwetsbaar zijn. Het zijn economieën die nog aan het opkrabbelen zijn na een lang proces van interne conflicten en excessieve schulden en die inderdaad, zoals hier naar voren is gebracht, een enorme inspanning hebben verricht om enerzijds stabiliteit te verkrijgen door de instelling van democratische regimes en anderzijds om hun economieën te saneren, terwijl zij zich bovendien bijzonder hebben ingespannen voor openheid naar buiten toe.
Deze inspanning voor openheid naar buiten toe had tot nu toe goede vruchten afgeworpen. Er was een goede toegang tot de buitenlandse markten en bovendien, zoals commissaris Bangemann heeft opgemerkt, was de investeringsstroom heel positief.
Echter, volgens een reeks van gegevens - de prijzen van grondstoffen zijn bijvoorbeeld voor rubber met 32, 9 % gedaald, voor wol met 31, 8 %, voor maïs met 9, 3 % en voor katoen met 14, 6 % - was er enerzijds een gigantische achteruitgang in de vooruitzichten van economische groei - vanaf half vorig jaar tot dit jaar zijn deze met de helft afgenomen - terwijl er anderzijds sprake was van een verminderde deelname aan de handel en de productie, die bij de export in Chili bijvoorbeeld een derde deel bedroeg en bij die in Peru 23 %.
De noodzaak om deze situatie te herstellen is duidelijk. Herstel is met name nodig op een financieel gebied om het internationaal vertrouwen in deze economieën terug te doen keren. Volgens ons moet dit gebeuren vanuit twee fundamentele gedachten. In de eerste plaats gaat het er in geen geval om te proberen zich af te wenden van het proces van internationalisering en opening van de markten op internationale schaal. In de tweede plaats moet er echte politieke, maatschappelijke en economische stabiliteit worden gewaarborgd, waarmee al een begin is gemaakt en waarbij de processen van transparantie en hulp aan deze economieën benadrukt zijn.
Daarom, en hiermee sluit ik mijn betoog af, wil ik mij aansluiten bij de oproep die is gedaan opdat de communautaire instellingen en de Europese Commissie, die ondanks het feit dat de invoering van de euro al zeer binnenkort plaatsvindt, helaas nog niet in de internationale financiële instellingen vertegenwoordigd zijn, doelmatiger kunnen interveniëren.

Puerta
Commissaris Bangemann, u zult wel gemerkt hebben dat alle leden die tot nu toe aan het woord geweest zijn u in het Spaans hebben toegesproken, want er is bij ons logischerwijs een bijzondere verbondenheid met LatijnsAmerika, die door talrijke collega's van deze Vergadering wordt gedeeld. Wij spreken echter vanuit een Europese dimensie. Wij zijn geen doemdenkers. Als Europeanen - in mijn geval als woordvoerder van een linkse fractie - willen wij ook geen onheilsprofeten zijn, maar wel willen wij onze verontrusting tot uitdrukking brengen.
Na de zogenoemde verloren jaren "80 heeft de structurele regeling van het Internationaal Monetair Fonds een dwangmechanisme toegepast dat tot een luchtspiegeling van herstel en groei heeft geleid. Vandaag de dag constateren wij dat de werkelijkheid heel anders is en dat Latijns-Amerika heel kwetsbaar is voor het effect van de crisis in Rusland en Azië. Niet alleen is het psychologisch kwetsbaar, maar ook structureel. Deze situatie belooft niet veel goeds voor landen die onder een lange reeks van autoritaire regimes hebben geleden. Wij zijn van mening dat de verantwoordelijkheden die wij vanuit onze Europese dimensie op ons hebben genomen, ons nopen tot een antwoord op belangrijke uitdagingen als feitelijk productieverlies, vernietiging van werkgelegenheid en verlaging van lonen. Dit zijn geen op zichzelf staande problemen, zij gaan vergezeld van kapitaalvlucht, angst van de kant van de buitenlandse of externe investeerder voor insolvabiliteit van de particuliere sector, alsook van een zekere degradatie van het sociale weefsel. Een degradatie die steeds verder gaat en die weinig reden tot hoop geeft in een regio die om historische en culturele redenen heel dicht bij de Europese realiteit staat.
In mijn fractie denken wij dat de gevolgen van de crisis in de context van globalisering tot ernstig sociaal verval kunnen leiden in gebieden die de soms bloedige conflicten nog maar net te boven zijn en die dikwijls nog maar net aan processen van intern herstel zijn toegekomen. Daarom doen wij een beroep op de Commissie en nemen wij als Parlement de verantwoordelijkheid op ons om niet alleen na te denken, maar ook te handelen. Wij moeten verantwoord te werk gaan en dat niet alleen vanuit een eurocentrische houding. Het is echter wel waar dat de Latijns-Amerikaanse crisis extra onzekerheid voor de Europese economie met zich mee kan brengen als wij niet resoluut op korte termijn onze solidariteit inzetten voor de toekomst.
De aanwezigheid van de Europese Unie kan bovendien een evenwicht betekenen voor de aanwezigheid van Japan en de Verenigde Staten, hetgeen kan bijdragen aan verbetering van het kader voor mondialisering van de economie. Onze fractie hangt niet het simplistische standpunt aan dat economische beleidsvormen aan de politiek en de solidariteit moeten worden overgelaten. Wij staan een sociale aanpassing voor met een menselijke dimensie, maar wij weten dat als wij de economie er niet bij betrekken, de logica van stijgende kosten en waardeloze winsten gaat gelden. Daarom zijn wij het eens met de resolutie waarover vandaag in het Parlement gestemd wordt. Wij dringen er bij de Commissie op aan actief aan al die processen van regionale integratie deel te nemen als blijk van besluitvaardige en solidaire steun aan Latijns-Amerika, waardoor stabiele, democratische maatschappijen met een hoge graad van ontwikkeling mogelijk gemaakt worden.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de crisis die momenteel meer en meer gebieden in de wereld en dus ook Latijns-Amerika treft, is geen ziekte, maar een logisch gevolg van een uit haar voegen gebarsten wereldeconomie. Er is dan ook geen besmettingsgevaar dat wij door nieuwe financiële injecties zouden kunnen immuniseren, zoals in de compromisresolutie van verschillende fracties wordt voorgesteld. Integendeel, dergelijke financiële injecties zijn alleen maar koren op de molen van degenen die zich in Latijns-Amerika al jarenlang ongestoord verrijken.
Wat in de afgelopen tien jaar alleen al in de Braziliaanse banken gekonkeld werd en welke trucjes er werden gebruikt, kan alleen nog maar crimineel worden genoemd. Ik herinner alleen maar aan de beroemde affaire van de roze map twee jaar geleden. In dat dossier werden politici zoals António Carlos Magalhães tot zelfs de voormalige president Sarney genoemd, die jarenlang illegale overschrijvingen hebben ontvangen en het is nooit tot een proces gekomen omdat diezelfde politici tegen een enquêtecommissie hebben gestemd. Een hele reeks grote particuliere banken ging ten onder, de staat nam de schulden over, balansen werden zonder scrupules vervalst en de gewone man verloor zijn spaargeld.
Wie in een dergelijke situatie nog meer liberalisering, nog minder controle en alleen maar maatregelen eist om, en ik citeer, "het vertrouwen van de investeerders terug te winnen" , maakt de wolf tot herder. Als kredieten alleen maar verstrekt worden om aan de buitenlandse schulden te kunnen voldoen, raakt men nooit meer uit die vicieuze cirkel. Met het oog op de toenemende armoede in Latijns-Amerika zou het cynisch zijn als wij weer de kans voorbij laten gaan om het financiële carrousel af te remmen. Fresh money , nieuwe investeringen moeten in Latijns-Amerika blijven, op zijn minst voor een minimumtermijn en zij moeten de lokale productie ondersteunen en de lokale consumptie stimuleren.
Tijdens de Latijns-Amerikaanse top vorig weekeinde in Lissabon was zelfs president Cardoso ten aanzien van de crisis bereid om te herinneren aan zijn eigen linkse verleden. Hij was het die een belasting wilde invoeren op kortlopende kapitaalbewegingen en de inkomsten hieruit gebruiken voor armoedeprogramma's. Dit is nu precies de bedoeling van de zogenaamde Tobin Tax . Het vertrouwen van onverantwoordelijke speculanten wint men er niet mee, echter wel van investeerders die op lange termijn denken.
Beste collega's, als u onze amendementen overneemt, zijn wij ook bereid uw resolutie te ondersteunen.

Escolá Hernando
Mijnheer de Voorzitter, dank u wel voor uw toelichting, mijnheer de commissaris. Dames en heren, laten wij ons de situatie voorstellen dat een land te maken krijgt met een sterke stijging van de rentepercentages, een duizelingwekkende beursval, groei van de nationale schuld, paniek bij de investeerders, dreiging van devaluatie van de munt; kortom, een echte vertrouwenscrisis en een slag voor de economische hervormingen die in gang zijn gezet. Welnu, dit scenario is het afgelopen jaar in veel Aziatische landen werkelijkheid geworden en van de zomer is het naar Rusland overgewaaid. Nu ziet Brazilië zich voor dezelfde situatie geplaatst en is er de dreiging dat de crisis overslaat naar andere Latijns-Amerikaanse landen.
Dames en heren, angst en vooral financiële angst stoort zich nergens aan. Als wij dit domino-effect geen halt toeroepen, hebben wij geen enkele zekerheid dat morgen niet de Verenigde Staten of onze eigen Europese Unie worden getroffen, ook al gaat het hier om gezonde economieën. Laten wij er anderzijds op vertrouwen dat dit eventuele domino-effect wordt lamgelegd dankzij de solide economische en democratische basis in Zuid-Amerika, die met steun uit de verschillende overeenkomsten met de Europese Unie is verkregen.
Naar ons oordeel, dames en heren, moeten er op dit punt maatregelen worden genomen. Op de lange termijn moet de hervorming van het institutionele kader van het naar Bretton Woods genoemde internationale financiële systeem ter hand worden genomen. Op de middellange termijn moet een grotere transparantie en regulering van de financiële instellingen worden bevorderd. Op de korte termijn moeten er formules komen voor onmiddellijke financiële steun zoals die welke door Spanje zijn toegepast voor het instellen van een financieringsfonds voor Brazilië, een voorstel waar de Verenigde Staten zich onmiddellijk bij hebben aangesloten door kredietlijnen beschikbaar te stellen voor die landen die financieel erg kwetsbaar zijn. Wij hopen dat ook de Europese Unie zich daar zeer binnenkort op overtuigende wijze bij aansluit. En ik zeg overtuigend vanwege de noodzaak van een voortvarend optreden tegenover de dreiging van een systematische crisis in Latijns-Amerika die een globale uittocht van het buitenlands kapitaal met zich mee zal brengen en een flinke recessie op regionaal niveau tot gevolg zal hebben. Op dit moment is de schatting dat een miljoen peseta per seconde de Braziliaanse beurs verlaat. Een situatie, dames en heren, die niet kan blijven voortbestaan.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de financiële crisis in Latijns-Amerika heeft bijna alle economieën in opkomst uit de regio getroffen. Toch wordt de omvang ervan langs Europese kant zwaar onderschat. Ook is er veel te weinig aandacht voor de gevolgen die deze crisis voor Europa kan hebben, vooral voor de landen van de eurozone. We worden tot in dit Huis toe om de oren geslagen met propagandataal over het schild van de euro en de uitzondering die Europa zou vormen. Alsof Europa op een eiland van stabiliteit zat. Deze misvatting heeft alles te maken met een onjuiste inschatting van het belang van de intracommunautaire handel. Men probeert de crisis te bezweren met een façade van kinderlijk en onverantwoord optimisme. Onze voornaamste taak als verantwoordelijke volksvertegenwoordigers bestaat er dan ook in de crisis in haar ware omvang onder ogen te zien, zelfs als het daardoor veel moeilijker wordt om de euro in te voeren en zelfs als daardoor de vraag rijst of het wel zo opportuun is een nieuwe munt in te voeren in een periode van internationale financiële onrust.
De verklaring die commissielid Bangemann zojuist heeft afgelegd over Latijns-Amerika is, althans gedeeltelijk, een stap in de richting van dat broodnodige realisme dat we hier en daar zien ontluiken. De eerste minister van Luxemburg, de heer Junker, heeft verklaard dat de euro ons niet eeuwig zal beschermen. De winnaar van de Nobelprijs voor de economie van 1998, Amartya Sen, is bang dat een Europees monetair beleid dat uitsluitend stoelt op inflatiebestrijding desastreuze gevolgen kan hebben voor Europa als de Verenigde Staten hun rentevoet blijvend verlagen.
De Aziatische en Latijns-Amerikaanse financiële crises en hun weerslag op de koers van de dollar zouden weleens de eerste schok kunnen worden die de landen van de eurozone te verwerken krijgen. Ik herinner er hier nog eens aan dat de eurozone economisch verre van homogeen is. Zo zullen de economieën van het Iberische schiereiland eerder en ernstiger door een Latijns-Amerikaanse crisis getroffen worden dan de rest. Pas als het zover is zullen we kunnen beoordelen of de euro ook daadwerkelijk een schild is en of de landen van de eurozone een crisis kunnen opvangen binnen de strikte beperkingen die de eenheidsmunt hun oplegt. Het ene land zal immers zwaarder te lijden krijgen dan het andere, niet elk land zal de klappen op hetzelfde moment voelen en elk land heeft een andere economische structuur.
We moeten ons ook de vraag stellen of dit echt het geschikte moment is voor de eurolanden om zichzelf de soepele monetaire instrumenten te ontzeggen, instrumenten die hun nut bewezen hebben in tijden van conjuncturele crisis, net nu er kennelijk een grote, wereldwijde financiële crisis voor de deur staat!

Antony
Mijnheer de Voorzitter, de algemene economische toestand van de Latijns-Amerikaanse landen is niet goed te noemen, noch in de bananenrepublieken die geëxploiteerd worden door de Noord-Amerikaanse trusts, noch in de landen waar communistische guerrilla's moorden, plunderen en verkrachten. In Peru moordt het als Lichtend bekend staande Pad hele dorpen uit. In Colombia, met name in de Caguán, delen de extreem-linkse revolutionaire strijdkrachten in de inkomsten van de drugshandelaren wier plantages en handel zij beschermen.
Er is maar één land dat in alle opzichten gezond is, een land dat enkele jaren geleden de weg van de gezonde economische ontwikkeling is ingeslagen, en dat is Chili. Het Chileense model is niet alleen een voorbeeld voor de andere landen van Latijns-Amerika, maar ook voor Afrika en Rusland.
In het informatiebulletin van de Franse ambassade, dat ik gisteren op het Internet heb geraadpleegd, staat dat er constante groei heerst en dat de prijzen, de munt en de overheidsfinanciën stabiel zijn. Chili is een land waar geïnvesteerd wordt en waar de financiële reserves groeien. Dat was wel anders in 1973. De marxistische dictator Allende had het land geruïneerd, de vrachtwagenchauffeurs waren in staking en zelfs de huisvrouwen kwamen in opstand. Overal pleegden extreem-linkse gewapende bendes moorden en andere gewelddaden, net als in het Spanje van 1936, waar de rechtse meerderheid de mond gesnoerd werd, leiders en actieve leden van rechtse partijen vermoord werden en vreselijke gruweldaden tegen de katholieke kerk werden begaan. Het CEDA van de heer Gil-Robles maakte overigens deel uit van die rechtse meerderheid.
Op dat moment is er een republikeinse officier opgestaan: generaal Pinochet. Hij is opgestaan zoals destijds generaal Franco, om het communisme een halt toe te roepen. Dat communisme maakt zich dan al op om zijn goelags in te richten en zijn massagraven te vullen. Het leger en de politie gaan het terrorisme en het geweld met oorlogsmethodes te lijf, wat gepaard gaat met betreurenswaardige misbruiken. Maar gaan we straks soms ook Benyamin Netanyahu in Londen of Madrid achter de tralies zetten omdat martelpraktijken in Israël schering en inslag zijn en het Israëlische leger meer Palestijnse verzetslieden om het leven heeft gebracht dan het Chileense leger revolutionairen? Gaan we generaal Sharon in Washington of Parijs arresteren voor de meedogenloze repressie die onder zijn leiding heeft plaatsgevonden?
Er wordt hier onophoudelijk een beroep gedaan op de rechtstaat, maar de hinderlaag die Spanje en Groot-Brittannië hebben gelegd, schendt het internationale recht op de meest cynische wijze. Ondertussen is er geen enkele onderzoekscommissie ingesteld om een oordeel te vellen over 80 jaar rode terreur in de wereld en geen enkel volkstribunaal in het leven geroepen om diegenen te berechten die 200 miljoen doden op hun geweten hebben. 200 miljoen, dat is het aantal slachtoffers van oorlogen, vermeerderd met 100 miljoen doden van georganiseerde hongersnoden en communistische massa-executies. Onafzienbare hoeveelheden slachtoffers die deze hedendaagse vorm van slavernij geëist heeft.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag kort ingaan op de opmerkingen van de heer Kreissl-Dörfler. Natuurlijk heeft hij gelijk als hij aanvoert dat corruptie een van de oorzaken is voor de instabiele economie. Het is een feit dat er nu eenmaal volledig corrupte staten bestaan, men zou ook kunnen zeggen militaire dictaturen. De heer Antony heeft het zojuist over een land gehad dat vroeger een dergelijke militaire dictatuur was. Op economisch gebied zijn deze landen beslist stabiel. Er zijn echter ook goed geregeerde staten die economisch kwetsbaar zijn. Er zijn veel oorzaken voor een dergelijke situatie. Wij zien dit momenteel in Latijns-Amerika. Psychologische factoren spelen een grote rol op de financiële markten, die nu blijkbaar geen vertrouwen meer in de vaste wisselkoersen van bijvoorbeeld Brazilië hebben. De kapitaaluitvoer is groot, evenals in Azië of Rusland. Dat heeft een psychologische oorzaak. Er ligt geen economische reden aan ten grondslag en daar heeft de heer Bangemann terecht op gewezen.
Er zijn echter ook factoren waarop de staten vaak helemaal geen invloed hebben, namelijk de daling van grondstoffenprijzen. Op dit moment is de goedkope olie een voordeel voor Europa, maar voor Mexico, Venezuela en andere landen gewoonweg een ramp. Dat heeft niets met corruptie te maken, hier gaat het om de daling van de grondstoffenprijzen waarover wij eigenlijk moeten nadenken. Hoe kunnen wij de grondstoffenprijzen op lange termijn stabiliseren?
Ook het wegvallen van de Aziatische markten is een aspect waar de Latijns-Amerikaanse landen niets aan kunnen doen. Door het wegvallen van deze markten en door de gedevalueerde munten in Azië krijgen Latijns-Amerikaanse goederen goedkope concurrentie uit dit gebied. Ik ben derhalve van mening dat wij dit probleem ook praktisch moeten aanpakken. Praktisch gezien betekent dit dat Brazilië momenteel gestabiliseerd moet worden. Brazilië is het belangrijkste land in Latijns-Amerika op economisch vlak. Ik verwijs naar paragraaf 9 van onze ontwerpresolutie, waarin wij een speciaal fonds eisen - hier wordt reeds over gesproken - dat door de internationale financiële instellingen wordt ondersteund, om Brazilië uit zijn huidige moeilijke situatie te helpen. Als Brazilië ineenstort, als Brazilië moet devalueren, komt het gehele gebied in de problemen. En dan staan wij weer op het punt waar wij aan het begin van de jaren tachtig ook waren, namelijk bij een catastrofale situatie, die niets anders betekent dan dat de gewone man, dat het volk in de Latijns-Amerikaanse landen de prijs moet betalen voor het feit dat de financiers onbekwaam zijn orde te houden in de landen van de wereld.
Derhalve vraag ik u de ontwerpresolutie aan te nemen en zo alle inspanningen te ondersteunen die de Commissie, de Raad, en ook anderen ondernemen om de Braziliaanse economie momenteel een handje te helpen. Dat ontslaat deze landen echter niet van het huiswerk dat zij zelf moeten maken en waar wij hen graag bij willen helpen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, als altijd ben ik commissaris Bangemann erkentelijk voor zijn positieve en actieve aanwezigheid.
De laatste jaren, na de schuldencrisis, hebben de Zuid-Amerikaanse landen een opvallende niet alleen politieke, maar ook economische inspanning tot structurele aanpassing geleverd, hetgeen enorme sociale offers met zich mee heeft gebracht.
Mijnheer de Voorzitter, het toeval doet zich voor dat deze landen, ondanks het feit dat zij in hun samenwerkingsovereenkomsten met de Europese Unie de democratische clausule hebben aanvaard, in absolute cijfers het slechtst door de communautaire begroting worden behandeld. Zij hebben niet alleen geen profijt van die begrotingsvoordelen, maar hebben dat ook niet van het preferentiële handelsstelsel waar bijvoorbeeld de landen van de Overeenkomst van Lomé bij gebaat zijn.
De Latijns-Amerikaanse landen zijn door deze crisis dubbel in hun belangen aangetast. Zij zijn namelijk niet alleen slachtoffer van de doorgevoerde aanpassingen geworden, maar ook van het systeem waaraan zij zich op ons advies hadden te houden. Het is duidelijk dat de oplossing voor deze crisis de reikwijdte en de grenzen van de Europese Unie te boven gaat, maar ook is duidelijk, mijnheer de commissaris, dat er op communautair niveau veel mogelijk is. De heer Marín, verantwoordelijk commissaris, weet dat hij de - bescheiden - steun van deze afgevaardigde heeft genoten en zal blijven genieten voor alle door hem ontplooide initiatieven om de betrekkingen tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika te verstevigen.
Ik moet u echter zeggen, mijnheer de commissaris, dat ik in dit geval een zorgvuldig afgewogen en afdoend antwoord van de Commissie node heb gemist. De Europese Unie kan en mag haar medewerking in deze moeilijke tijd niet weigeren en mag er ook niet het zwijgen toe doen.
Het is betreurenswaardig, mijnheer Bangemann, dat de Commissie de nieuwe afspraken met Chili, Mexico en Mercosur, de uitdagingen van de top van Rio van volgend jaar en deze situatie van crisis voor de Latijns-Amerikaanse economieën niet in beschouwing neemt en in de belangrijkste begrotingslijnen voor Latijns-Amerika jaar op jaar dezelfde bedragen voorstelt, zonder ook maar enigszins rekening te houden met de vegetatieve vermenigvuldiging die zou kunnen resulteren uit een aanpassing van deze bedragen aan de galopperende inflatie.
Ik deel dan ook de zorg die door mevrouw Miranda naar voren is gebracht. Ik hoop dat de fracties die in dit debat het woord hebben gevoerd - zoals die van de heer Puerta of die van mevrouw Miranda, want de algemeen rapporteur voor de begroting behoort tot haar fractie - de amendementen kunnen steunen die zowel mevrouw Miranda als ikzelf op de ontwerpbegroting voor volgend jaar hebben ingediend en die mijn fractie uiteraard ook tot de hare heeft gemaakt, zoals zij dat ook de afgelopen begrotingsjaren heeft gedaan.
Tevens hoop ik, mijnheer de Voorzitter, dat de Commissie na dit debat een beetje enthousiasme en voorstellingsvermogen aan de dag legt en nadenkt over de mogelijkheden om op communautair niveau niet met een verklaring te komen, maar met een pakket begrotingsmaatregelen, investeringen, verhoging van de kredieten van de Europese Investeringsbank en verstrekking van communautaire garanties, ook handelsgaranties, waarmee tevens op de een of andere manier uiting wordt gegeven aan de solidariteit van het oude continent met zijn oude en bovenal geduldige vrienden in Latijns-Amerika.

Orlando
 Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de financiële en economische crisis in Latijns- Amerika houdt weliswaar verband met de crisis in Azië en Rusland, waarvan zij een gevolg is, maar heeft toch een paar aparte facetten. Er is duidelijk een kloof tussen enerzijds de - alleszins goede - voornemens, de macht en de invloed van de betrokken actoren - de internationale gemeenschap, het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Investeringsbank en de Wereldbank - en anderzijds de maar zeer magere resultaten die zijn bereikt. En dat duidt erop dat hier misschien niet de correcte therapie is toegepast. Ik geloof niet dat we Latijns- Amerika moeten blijven volpompen met aspirientjes met hun ruïneuze effecten, maar dat er misschien een kuur van antibiotica moet worden voorgeschreven, en dat er dus - om de uitdrukking van onze collega Kreissl-Dörfler te gebruiken - een andere invalshoek aan de projecten moet worden gegeven.
Hier moeten drastische keuzen worden gemaakt: de vicieuze cirkel van schulden die almaar tot nieuwe schulden leiden, moet worden doorbroken en alle schulden moeten eens en vooral worden kwijtgescholden. Er zijn optredens nodig die de rechten van de mens respecteren en er moet worden gezorgd voor een gelijke ontwikkeling in Europa en in Latijns-Amerika, zonder dat er met twee maten en twee gewichten wordt gemeten. Tenslotte moet een buitensporige liberalisering worden vermeden, die alleen de negatieve effecten nog zal verergeren, en mogen wij niet langer de middelen van de waarborgfondsen toewijzen zonder er voorwaarden aan te verbinden, hetgeen tot het debacle in Rusland heeft bijgedragen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, nog niet zo lang geleden was Latijns-Amerika een van de hoopgevende gebieden voor de wereldeconomie. Op dit moment heeft de economische en financiële crisis in dit gebied niet alleen maar zeer ernstige gevolgen voor de bevolking. De Latijns-Amerikaanse landen zijn in grote mate afhankelijk van de ontwikkeling van de grondstoffenprijzen en het is een feit dat de internationale financiële markten door deze crisis aan het wankelen worden gebracht. Wij bevestigen steeds weer terecht dat de eurozone tot nu toe redelijk stabiel op de internationaal verstrengelde crises heeft gereageerd. Wij moeten echter duidelijk beseffen dat al die wereldwijde economische problemen niet zonder gevolgen zullen blijven voor de Europese Unie als er geen internationaal gecoördineerde maatregelen worden genomen.
De problemen kunnen alleen maar worden opgelost als ze bij de wortels worden aangepakt en dan pas kan de wereldeconomie weer tot bloei komen. De reële rentepercentages zijn bijvoorbeeld gedeeltelijk te hoog. Het is van wezenlijk belang de kwaliteit van de systemen inzake beheer, toezicht en vooral financieringen op internationaal vlak te verbeteren.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, commissaris Bangemann, het doet er weinig toe dat de fundamenten van de economie gezond zijn, zoals u aan het begin van uw betoog zei, omdat in een monetaire economie, een markteconomie, de pijn altijd bij het geld zit. Het is het geldgedeelte dat we op de een of andere manier moeten genezen, willen we kunnen voorkomen dat de financiële crisis zich verspreidt en de eigenlijke economie aantast.
De vraag is wat we doen om dat te bereiken. Het antwoord is dat wij, de ontwikkelde wereld, uitermate weinig doen, en toch vragen we Latijns-Amerika om de lasten van de aanpassing te dragen. Wat doet Latijns-Amerika? Latijns-Amerika doet in feite heel wat. Brazilië heeft zijn rentetarieven verhoogd tot 50 %. U kunt wel nagaan welk effect dat waarschijnlijk op de economie daar zal hebben. Volgend jaar zal Brazilië negatieve groeicijfers kennen: -2 of -3 %. U kunt begrijpen hoe de reeds aanzienlijke armoede en ellende in dat land daardoor zullen verergeren. En nu vragen we hun om nog meer te doen. We vragen Brazilië om het begrotingstekort van 7 % terug te brengen tot 2 of 3 %, alsof ze aan de euro gaan meedoen. U kunt toch begrijpen wat dat voor de openbare voorzieningen betekent: het betekent dat uitgehongerde kinderen het eten uit de mond wordt gehaald. Dat is wat deze pressie inhoudt.
We dreigen met een nieuwe speculatieve aanval op hun munt. De speculanten, zeggen we tegen hen, wachten af wat we na de verkiezingen op 25 oktober gaan doen als de nieuwe maatregelen worden aangekondigd. Wat moeten ze? Ze staan al aan de rand van de afgrond. Wat kunnen ze nog meer doen om het westerse financiële systeem te redden, mijnheer de commissaris?
Wat kunnen we doen om ons eigen systeem te redden? President Cardoso noemde de invoering van een Tobin-belasting. Wij praten al vier jaar over een Tobin-belasting en we zijn nog geen stap verder. We hebben een fonds nodig om hen te hulp te komen. Hoe groot moet dat fonds zijn? Tussen de veertig en honderd miljoen dollar, zeggen de specialisten. Bij de financiële instellingen is dat geld er niet, mijnheer de commissaris.
Het is een vergissing te denken dat het alleen over hun belangen gaat. Als Brazilië instort, zal iedereen op een verantwoordelijke post u vertellen dat ook Wall Street zal instorten, en als Wall Street instort, zullen de gevolgen voor Europa verschrikkelijk zijn. Mijnheer de commissaris, het zijn onze belangen die we moeten verdedigen en wel op onze kosten en niet op hun kosten. Als er onheilspellende geluiden uit Latijns-Amerika klinken, vraag dan niet "voor wie de klok luidt" - hij luidt voor u.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, na al deze economische en politieke overwegingen wil ik graag op een ander punt wijzen. Wij haalden allen opgelucht adem toen aan het begin van de jaren negentig gesteld werd dat de economische opbloei ook Latijns-Amerika had bereikt, dat de verloren jaren tachtig ten einde waren. Naast de economische opleving, die trouwens van land tot land sterk verschilde, werden echter - en dit is mijns inziens voor ons zeer belangrijk - de democratische regeringen in alle landen, behalve Cuba, steeds sterker.
Natuurlijk, dit ging soms gepaard met groot politiek lijden, met sociale crises en nog altijd met veel schendingen van de mensenrechten. Maar het was belangrijk dat democratie en economische opbloei hun weg vonden en dat de mensen dit geleidelijk ondervonden in een zeker stabiel politiek klimaat. Nu heeft de Aziatische economische en financiële crisis ook Latijns-Amerika bereikt en de nog zwakke structuren worden weer verzwakt en bedreigd. Het mag niet gebeuren dat de mensen door nieuwe financiële crises ook aan de democratische structuren beginnen te twijfelen die voor een deel nu eenmaal nog zeer ontoereikend zijn.
De teleurstelling als de keten van democratie, rechtsstaat en welvaart niet voldoet aan de verwachtingen van de mensen, zou ons hier in Europa intussen bekend moeten zijn. Europa, de EG en de democratische partijen hebben te zijner tijd veel hulp verleend. Door al de problemen waarvoor de ommekeer in het Oosten ons heeft gesteld en nog altijd stelt, mogen wij deze partners niet vergeten, evenmin als de gevaren die gekoppeld zijn aan een dergelijke teleurstelling. De discussie rond Pinochet op dit moment bewijst hoe precair de situatie is, terwijl het hier nota bene om een democratisch gevestigd land gaat, namelijk Chili.
De opbloeiende Mercosur mag evenmin een slachtoffer worden. Wij dragen ook een stuk verantwoordelijkheid en moeten de met iedere economische en sociale crisis gepaard gaande schendingen van de mensenrechten aan de kaak stellen, ook al zijn dat op het eerste gezicht zeer gescheiden gebieden. Ook de Latijns-Amerikaanse markten zijn voor ons zeker toekomstmarkten. Wij vragen de Commissie rekening te houden met deze feiten in de initiatieven die nu worden genomen, vooral omdat in de zogenaamde wereldwijde internationale financiële instellingen ook reeds erkend wordt dat deze verbanden bestaan.

Musumeci
 Mijnheer de Voorzitter, ondanks de optimistische noot van de interventie van de commissaris, is er geen twijfel aan dat de financiële crisis die Latijns-Amerika teistert de Europese Unie wel moet alarmeren en verontrusten. Niet alleen omdat Europa een noodzakelijke rol te vervullen heeft in het proces van de internationale monetaire samenwerking, maar ook omdat de Europese Unie met het grote gebied van Midden- en Zuid-Amerika gelieerd blijft door eeuwenoude banden van cultuur, taal, godsdienst en beschaving en omdat misschien tot nu toe niet al het mogelijke is gedaan om onze bevoorrechte relatie met die markt te versterken.
Zeker, wij juichen de mogelijkheid toe van een pakket financiële maatregelen voor Latijns-Amerika, dat ook zal zijn toegespitst op het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen en op de groei van de binnenlandse bestedingen. Met evenveel genoegen constateren wij de trend van groei die zich in de laatste jaren heeft afgetekend, maar het lijdt geen twijfel dat de hervormingen om economische stabiliteit en financiële transparantie tot stand te brengen nu een onontkoombare noodzaak zijn geworden en dat we erop moeten toezien dat de financiële markten hun vertrouwen niet in die mate verliezen, dat de munteenheden van Latijns-Amerika erdoor verzwakken.
Hoe moeten we reageren op de toekomstige uitdagingen? De Wereldbank heeft Argentinië reeds geholpen en zou dit duidelijk ook met de andere landen kunnen doen. Maar de Europese Unie mag haar eigen rol daarbij niet verzaken, zij moet de politieke samenwerking versterken en een meer doeltreffend optreden voorbereiden, waarbij zij ervoor zorgt dat het kapitaalverkeer in Latijns-Amerika niet wordt afgeremd, maar dat er strikte controles worden ingevoerd om speculatie te vermijden, dat nieuwe investeerders worden aangemoedigd met stimulerende maatregelen die vooral gericht zijn op het midden- en kleinbedrijf, en dat wordt toegezien op de eerbiediging van de mensenrechten en op het herstel van de democratie.
Als de Europese Unie er niet in slaagt een voortrekkersrol te spelen bij de opbouw van een nieuw internationaal monetair stelsel, dan dreigt de zo bejubelde invoering van de euro een halve mislukking te worden, een soort Ferrari zonder motor die mooi staat in de etalage, maar die nooit de lange weg van de internationale solidariteit zal kunnen berijden.

Newens
Mijnheer de Voorzitter, de huidige economische crisis in de wereld toont duidelijk aan dat weinig landen immuun zijn voor de gevolgen van economische schokken in andere delen van de wereld. Azië is belangrijk, maar Latijns-Amerika stuurt slechts 1 % van zijn uitvoer naar Rusland. Toch werd het zwaar getroffen door de kapitaalvlucht ten gevolge van de situatie in Rusland. Als Latijns-Amerika in een diepe crisis terechtkomt, zal dit onvermijdelijk een zeer ernstige weerslag hebben op de Amerikaanse economie. Dan kan er een wereldcrisis gaan dreigen zoals we sinds het vooroorlogse tijdperk niet meer hebben gekend, en die voor Europa verwoestend zou kunnen zijn.
Gehoopt werd dat de lage inflatie en de stijgende groeicijfers in Latijns-Amerika de basis zouden vormen voor daadwerkelijke vooruitgang. De gemiddelde groei bedroeg in 1997 meer dan 5 %, zoals de heer Bangemann zei. Door veel waarnemers werd dit toegeschreven aan het feit dat liberalisering, privatisering, deregulering en dergelijke bevorderlijk zijn voor de instroom van kapitaal. De huidige crisis heeft echter laten zien dat een dergelijk beleid de betrokkenen kwetsbaar maakt voor gebeurtenissen waar zij geen enkele invloed op hebben. Zoals de algemeen directeur van het IMF, Michel Camdessus, het formuleerde: "Soms krijg je de indruk dat de markten niet goed kunnen onderscheiden wie de goede spelers zijn" . Hoewel het helemaal verkeerd zou zijn om te denken aan terugkeer naar gesloten economieën of kleingeestig protectionisme, is er wel behoefte aan internationale regelgeving om een rem te zetten op grote en plotselinge kapitaalstromen, met name van kortlopende fondsen, en om te streven naar mondiaal gecoördineerde rentetarieven. Aandacht moet er ook zijn voor een herschikking of afschrijving van de enorme buitenlandse schuldenlast, die voor Latijns-Amerika als geheel is gestegen van 83 miljard dollar in 1975 naar 627 miljard dollar in 1996.
Structurele aanpassingsprogramma's, liberalisering en belastinghervormingen hebben ook vaak geleid tot bezuinigingen op gezondheidszorg, onderwijs, sociale zekerheid en armoedebestrijding. Dat had in het verleden moeten worden voorkomen en moet in de toekomst worden bestreden, anders zal de armoede snel toenemen en de vraag verder verminderen.
Het is aan ons in Europa om een beleid te voeren, zoals het verlagen van de rente, om de groei te bevorderen, en om passende financiële steun te bieden - maar niet om daarmee alleen de rijken en de speculanten te helpen.
De crisis in Latijns-Amerika en in de hele wereld zou ons bewust moeten maken dat we vraagtekens moeten plaatsen bij het neoliberale beleid dat inmiddels gemeengoed is geworden, en dat we moeten werken aan een nieuw ontwikkelingsmodel met regelgeving op mondiaal niveau, nieuwe internationale financiële afspraken, hervorming van de internationale financiële instellingen en een nieuw programma om te voorkomen dat er nog meer inkomensongelijkheid en wijdverspreide armoede ontstaat.

Secchi
 Mijnheer de Voorzitter, ik waardeer de inleiding van commissaris Bangemann bijzonder en het lijkt me overbodig om - zoals praktisch alle collega's al hebben gedaan - er nogmaals op te wijzen dat de hevige financiële beroeringen die in de afgelopen maanden alle markten hebben getroffen en die hun oorsprong vinden in eerst de Aziatische en vervolgens de Russische crisis, negatieve effecten dreigen te hebben die bijzonder zwaar zullen drukken op de economie van Latijns- Amerika. Deze mogelijke ontwikkeling is nog zorgwekkender wanneer ze wordt bezien in het licht van de inspanningen die het merendeel van de landen op dit continent zich de laatste jaren hebben getroost om hun economie te stabiliseren en de voorwaarden te scheppen voor een behoorlijke integratie in de wereldmarkten. Dergelijke aanpassingsprocessen hebben aanzienlijke offers geëist van de Latijns-Amerikaanse bevolkingen, ook in de vorm van een daling van het reële inkomen en de levensstandaard. De eerste positieve resultaten beginnen evenwel zichtbaar te worden en als bewijs daarvan geldt de duidelijk groeiende interesse van de economische subjecten voor dit gebied, zowel wat betreft de geldstromen als aangaande de handel en de investeringen in de productie.
Helaas is het beeld niet even positief waar het de landen betreft die zich vrienden van Latijns-Amerika noemen, speciaal de Europese Unie. Als voorbeeld hiervan kan de impasse worden genoemd waarin de voorgenomen overeenkomst tot samenwerking met MERCOSUR en Chili zich bevindt, nog afgezien van de overeenkomst met Mexico. Ondanks de inspanningen van de Commissie en de steun van ons Parlement vormen het egoïsme en de kortzichtigheid van enkele lidstaten, die meer waarde hechten aan de bescherming van eng begrensde landbouwbelangen dan aan het ruimere perspectief van het economische en dus politieke wereldbestel, een belemmering voor de ontplooiing van initiatieven die een aanzienlijk uitwaaierend effect zouden kunnen hebben, in de eerste plaats voor Latijns-Amerika, maar ook voor Europa.
Terwijl deze onaanvaardbare patstelling energiek aan de kaak moet worden gesteld, is het ook noodzakelijk de Commissie en de Raad aan te sporen al het mogelijke te doen, ook via financiële maatregelen, om de tot dusverre verkregen resultaten te consolideren en te voorkomen dat de inspanningen die Latijns-Amerika zich heeft getroost vertaald worden in een nieuwe en ondraaglijke decada perdida . Terwijl het denkbeeld om de externe valutareserves van de Europese centrale banken, die eventueel na de invoering van de euro zouden kunnen ontstaan, voor interne doeleinden te gebruiken absoluut lijkt in te druisen tegen welk beginsel van gezond economisch beleid ook, zou het daarentegen bijvoorbeeld best redelijk zijn - en ik verwijs hier naar de door collega Katiforis genoemde cijfers - als deze bedragen voor een deel zouden worden gebruikt voor buitengewone financiële steun aan Latijns-Amerika, zulks in overleg met de andere internationale instellingen, om - zoals reeds is beklemtoond - te vermijden dat de problemen van die landen binnenkort ook naar ons overwaaien.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hieruit drie lessen trekken. Ten eerste, in een sterk onderling afhankelijke wereld is het risico van een domino-effect reëel en daarom moeten onze inspanningen vooral gericht zijn op het inperken ervan. Wij beschikken maar over schaarse middelen, namelijk de interventiemogelijkheden van het Monetair Fonds. Wij hebben ze verspild. De heer Jeltsin te hulp snellen in de gegeven omstandigheden is verkwisting. Zo ontbreekt het ons aan middelen om landen te helpen die bewijzen dat ze wel degelijk een staat en een marktorganisatie hebben, een marktorganisatie die niet volmaakt is - dat is nergens het geval - maar die wel van een heel andere orde is dan het vacuüm in Rusland. De eerste les is dus dat wij het domino-effect moeten stoppen.
Ten tweede, de problemen in verband met de betalingsbalansen of de instorting van de kredietmarkt zijn niet louter een kwestie van krediet of van voorschieten van de nodige liquiditeiten. Er moet een kader zijn, een cultuur, een geheel van werkzame instellingen. Een markt is geen jungle. Een markt is het resultaat van een beschaafde juridische en politieke structuur.
Ten derde, diegenen die vandaag pleiten voor het afschaffen en vervangen van het gelaakte systeem, omdat de mislukkingen die wij kenden het resultaat zijn van ongecontroleerde collectieve gedragingen, zeggen niet waardoor ze het willen vervangen. Wij weten echter dat ze denken aan systemen die helemaal niets hebben opgeleverd. Het systeem van protectionisme, dat wij gedurende twintig jaar solidariteit met de derde wereld hebben genoemd, leverde geen enkel resultaat op. Er werden miljarden uitgegeven om regimes te steunen die niets hebben gedaan om hun bevolking te ontwikkelen. En dat om ons geweten te sussen.
Daarom is volgens mij de beste oplossing om op termijn de ontwikkeling te garanderen, zich volgens heel precieze regels in te schakelen in een gemondialiseerde economie. Chili is daar een goed voorbeeld van. Er zijn er nog andere en het is niet omdat er op een gegeven moment problemen zijn, die heel duidelijke oorzaken hebben, dat wij hiervan moeten afstappen. Wij weten heel goed waarom het in Japan, Thailand en elders is misgelopen. Niet in de eerste plaats door slecht beheer, maar wel door de toevloed van kortetermijnkapitaal, dat zich bij de eerste tekenen van onrust heeft teruggetrokken. Collectieve reacties hebben toen de situatie uit de hand doen lopen. Daar moet iets aan gedaan worden, dat is de les die wij eruit moeten trekken. Wij mogen het kind niet met het badwater weggooien.

De Voorzitter
Ik heb vijf ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement ontvangen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Convergentie van de telecommunicatiesectoren
Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0328/98) van de heer Paasilinna, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de mededeling van de Commissie: Groenboek over de convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie en de implicaties daarvan voor de regelgeving (COM(97)0623 - C4664/97). Rapporteurs voor advies (procedure" Hughes" ): mevrouw Plooij-van Gorsel, Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, de heer Hory, Commissie juridische zaken en rechten van de burger, en de heer Kuhne, Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, collega's, ik had afgelopen voorjaar de eer benoemd te worden tot rapporteur van het Parlement inzake het Groenboek over de convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie. Het document van de Commissie was zeer technisch en misschien enigszins breedvoerig. Ik heb zelf geprobeerd het verslag beknopt te houden. Een te uitgebreid verslag zou misschien tot geen enkele maatregel leiden. Met een jachtgeweer kan men niet naar de volgende dag schieten. De convergentie is een zo complexe en onoverzichtelijke zaak, dat ze in ieder geval niet met een verslag nog ingewikkelder gemaakt moet worden.
Mijn belangrijkste uitgangspunt is een Europese informatiemaatschappij die voor iedereen toegankelijk is. Hierin laten we geen tweedeling ontstaan van informatierijken en -armen. Informatie is geen gewoon product. Ze heeft onafhankelijk van de wijze van verspreiding een grote sociale en culturele waarde. Bits zijn niet neutraal. Ik verlang dat de deelname aan de wereld van netwerken een modern Europees burgerrecht wordt. Dat betekent immers ook zo groot mogelijke markten. Zo moet ook een flexibele toegang van het werkverschaffende MKB in de nieuwe, integrerende omgeving een fundamentele eis zijn. Convergentie betekent niet noodzakelijk een integratie van de verschillende gebieden. De trend van de ontwikkeling lijkt eerder het overschrijden van grenzen te zijn. Dan functioneren nieuwe en elkaar gedeeltelijk overlappende activiteiten en diensten naast elkaar.
Opdat de beschikbaarheid, onderlinge uitwisselbaarheid en multifunctionaliteit van netwerken wordt gegarandeerd moet de overdracht van informatie op de netwerken binnen een homogeen regelgevend kader worden geregeld. De regelgeving moet een oplossing bieden voor de problemen op het gebied van burgerrechten en werkgelegenheid. Tegelijkertijd moet ze tegemoet komen aan de noodzaak van nieuwe economische strategieën en de synergetische voordelen van bedrijven. Omdat de sectoren zich snel ontwikkelen, moeten onze wetgevers ook snel en modern zijn. Ik ben voorstander van het model van flexibele regulering. Dat is niet nadelig maar juist voordelig voor het concurrentievermogen van de Europese industrie. Als het plotseling niet goed meer gaat met een sector, is er altijd nog regelgeving. Ik heb niet ingestemd met een uitstel van het verslag, omdat we ons vanwege het concurrentievermogen juist moeten haasten. Ik verwacht van de Commissie dan ook snel wetgevingsinitiatieven, zodat we daar tijdens het Finse voorzitterschap een besluit over kunnen nemen.
Het huidige regelgevende kader is dus nog voldoende, maar de convergentie gebeurt nu al en de overgangsperiode is kort. Nu al is er werkelijke concurrentie, bijvoorbeeld onder telefoon- en kabeltelevisienetwerken alsmede tussen het vaste telefoonnet en mobiele telefoons. Op het Internet krijgt men muziek en televisieprogramma's. Voor deze technische informatieoverdracht moet een nieuwe aparte regelgeving worden gemaakt, die de talrijke huidige regels vervangt. We hebben in geen geval een Europese controle-autoriteit nodig, die verantwoordelijk is voor de inhoud en de diensten. Dat zijn overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel natuurlijk zaken voor de lidstaten.
Mobiele telefoons spelen in het Groenboek misschien een te kleine rol. Nu al is bijvoorbeeld in mijn eigen land Finland een explosieve onophoudelijke groei in hun aantal te zien. Met mobiele telefoons worden rekeningen betaald, computerspelletjes gespeeld, wordt op het Internet gesurft en straks worden er televisieprogramma's op bekeken. De mobiele telefoon is meer dan wat ook geconvergeerd. Het is een manier van leven: je bent altijd dichtbij en toch altijd vrij.
Als we rekening houden met de gelijkwaardigheid van netten, moeten ook voor de aanbieders van diensten gelijke en rechtvaardige verspreidingscriteria worden gegarandeerd. Wat dit betreft moet de veiling van frequenties in de mobiele communicatie streng worden bestreden. Een veiling zal tot monopolies leiden. Dan zullen Amerikaanse en Europese mammoetbedrijven de frequenties onderling gaan verdelen. Dat is in het belang van niemand, zeker niet van de consumenten, want de consumentenprijzen zullen dan stijgen. Grote geldbedragen van een bedrijf zeggen namelijk nog niets over de kwaliteit van de dienstverlening. De voorkeursbehandeling van de openbare omroep overeenkomstig het Verdrag van Amsterdam moet altijd gepaard gaan met specifieke criteria voor inhoud en kwaliteit. Naast voldoende regelgeving hebben we ook grote investeringen nodig in onderwijs, de Europese informatie-industrie en werkgelegenheid. Bovenal moet een voor iedereen toegankelijke informatiemaatschappij worden ontwikkeld.

Plooij-van Gorsel
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, graag wil ik in de eerste plaats de rapporteur danken voor de prettige samenwerking om te komen tot een coherent verslag namens alle betrokken commissies over het Groenboek convergentie.
De convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie vormt een grote uitdaging voor beleidsmakers en wetgevers. Door de voortgaande concurrentie tussen de verschillende technologieën is het echter moeilijk de situatie van morgen te voorspellen. Zeker is dat door de opkomst van nieuwe diensten de informatiemarkt in zijn totaliteit groter zal worden. Dit zal nieuwe kansen met zich mee brengen voor economische groei en werkgelegenheid.
Een nieuwe omgeving voor communicatiediensten biedt eveneens mogelijkheden om de kwaliteit van het bestaan van de Europese burger te verbeteren door meer keuzemogelijkheden en kostenverlaging voor de consument. Toepassingen en diensten worden onafhankelijk van de hen dragende infrastructuur. Duidelijk is dat de technologie de motor vormt van de veranderingen.
Steunverlening aan onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten op het gebied van ICT door middel van het vijfde kaderprogramma kan een belangrijke bijdrage leveren aan het convergentieproces. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie betreurt dan ook zeer dat de begrotingsmiddelen die door de Raad zijn voorgesteld voor het programma technologieën van de informatiemaatschappij lager zijn dan in het vierde kaderprogramma. Dit strookt niet met het economisch en sociaal belang dat in het Groenboek over convergentie terecht wordt toegekend aan informatietechnologie.
Technologische ontwikkelingen zijn van invloed op het regelgevingskader en omgekeerd. Regelgeving mag de interoperabiliteit van verschillende technologieën niet belemmeren en dient daarom minimaal technologieneutraal en niet discriminerend te zijn. Bovendien dient regelgeving bij voorkeur mondiaal toegepast te worden.
Convergentie van telecommunicatie, media en informatietechnologie is onontbeerlijk voor een bloeiende elektronische handel. Vanwege de relatief hoge kosten voor data en telecommunicatie in Europa en de gebrekkige beveiliging op het Internet bleef elektronische handel tot nog toe hoofdzakelijk beperkt tot het zakelijk dataverkeer tussen grote ondernemingen en hun leveranciers en klanten. Lagere telecommunicatiekosten onder invloed van de liberalisering en de mogelijkheden die het Internet biedt zullen de toegang tot de elektronische handel voor het midden- en kleinbedrijf en de consument vergemakkelijken.
Feitenmateriaal, of eigenlijk goede statistieken, om het tempo en de richting te beoordelen waarin het ICT diensten gebruikt in het bedrijfsleven elders in de samenleving zich zal ontwikkelen is buitengewoon schaars. Het meten van bijvoorbeeld computergebruik of Internetgebruik is slechts één van de meetgegevens. Goede benchmarkstudies op bij voorkeur internationaal of Europees niveau zijn noodzakelijk om te kunnen beoordelen of het wenselijk is om regelgeving te maken. Wij moeten leren leven met het feit dat de overheid de ontwikkelingen op juridisch gebied niet kan bijbenen.
Tot slot, Voorzitter, is convergentie geen doel op zich. Het gaat erom barrières in aanbod en gebruik van ICT-producten en diensten weg te werken. Nationale wetgeving alleen voor telecommunicatie of alleen voor informatietechnologie of gedrukte media dient dan ook te worden aangepast. Daarbij dienen het innovatief vermogen én de mogelijkheden om risico's te nemen in stand te worden gehouden en niet belemmerd te worden door een overvloed aan regels die het kanaliseren van convergentie tot doel hebben.

Kuhne
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het was een waar genoegen er eens uitgebreid over te discussiëren hoe een onbetwistbaar en positief technisch proces het slachtoffer wordt van een door belangen beïnvloede dereguleringsideologie, onafhankelijk van de geschiktheid voor de markt of van het gedrag van gebruikers en toeschouwers, onafhankelijk van alles wat duidelijk noodzakelijk is voor de economische versterking van de Europese inhoudproductie en de toepassing ervan.
Vanuit het standpunt van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media moet het onderhavige verslag niet alleen de nadruk leggen op de publieke omroep en op het bij het Verdrag van Amsterdam gevoegde protocol, dat wil zeggen met een programma-opdracht die niet door een EU-commissaris wordt vastgelegd, ook nog de volgende punten bevatten: zogenaamde must carry -verplichtingen voor netwerkexploitanten ten gunste van programma's van publiekrechtelijke programmaaanbieders, een evenwichtige aanpassing van media-, telecommunicatie- en mededingingsrecht als basis voor investeringsen rechtszekerheid, de voortdurende geldigheid van reguleringsprincipes zoals pluralisme, culturele diversiteit, jeugdbescherming en productie en afzet van kwaliteitsprogramma's, ook in een wereld zonder frequentietekorten. Tevens dient er een voorstel voorgelegd te worden voor een richtlijn inzake media-eigendom en ter waarborging van het pluralisme, omdat juist met het oog op het samengroeien van platformen en de technische middelen voor overdracht van elektronische communicatie de toegang tot rechten belangrijk is voor de marktpositie en aan een democratische controle onderworpen moet worden. Ik denk dat ons nog enige taken wachten, een daarvan is bijvoorbeeld dat wij de onderhavige resolutie van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid in deze zin moeten aanvullen en corrigeren.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, ik vraag mij af waarom deze eigenaardige combinatie van plat marxisme en speculantenmentaliteit steeds weer naar boven komt als wij over de informatiemaatschappij debatteren. Technologie is de motor van de ontwikkeling, mevrouw Plooij-van Gorsel, welnu, dat is niet waar. Zo eenvoudig ligt dat niet met de productiecapaciteit en de productieverhoudingen, overigens ook niet bij Marx, maar dat is een ander onderwerp. Ook goede statistieken alleen helpen ons niet verder. Wij hebben behoefte aan kwalitatief onderzoek. Wij moeten begrijpen wat er gebeurt. Als men dat niet begrepen heeft, kunnen er helemaal geen statistieken worden opgesteld.
Markten worden niet ontsloten door vage vermoedens over mogelijke marktkansen, markten worden ontsloten door goede regulering, investeringszekerheid en duidelijke regels. Goede regulering mag niet het codewoord zijn om de dereguleringsideologie op dezelfde manier te handhaven als tot nu toe. In dat opzicht ben ik dan ook blij met het verslag van de heer Paasilinna. Door zijn specifieke aanpak en zijn helder gedefinieerd verslag over de convergentie brengt hij voor het eerst wat licht in de door het verslag van de Commissie ontstane duisterheid en creëert daarmee de basis voor een discussie rond de vraag: wat is hier goede regulering? Het gaat hier om twee woorden; informatie en communicatie kunnen inderdaad een goudmijn, een wapen of een stimulans voor democratische betrokkenheid zijn. Dat hangt er echter vanaf hoe dat op het desbetreffende gebied functioneert, hoe de behoeften en verwachtingen van de mensen zijn en welke behoeften en verwachtingen door overeenkomstige regels moeten worden gesteund, gecreëerd of beperkt, want natuurlijk zou het nogal plat liberaal zijn om te geloven dat men alles op zijn beloop moet laten en dat er dan wel iets goeds ontstaat. Dat strookt niet met de werkelijkheid.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, ik neem het woord als vervanger van de heer Hory van de ARE-Fractie, rapporteur voor advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Ik onderschrijf alles wat hij zegt en zal in het Frans spreken, want dat is de taal waarin wij deze interventie hebben voorbereid.
Mijnheer de Voorzitter, in dit advies heeft de Commissie juridische zaken en rechten van de burger in de eerste plaats de juridische problemen willen onderzoeken die het verschijnsel convergentie meebrengt. Dat verschijnsel resulteert in hoofdzaak uit de technische ontwikkelingen, te weten de digitalisatie en de comprimering, die het voor diverse typen infrastructuur mogelijk maken om, onafhankelijk van elkaar, informatie van uiteenlopende aard toegankelijk te maken. Deze despecialisatie van de infrastructuur zorgt er inderdaad voor dat het klassieke onderscheid tussen telecommunicatie en radioverkeer vervaagt en dat er een debat op gang komt over hoe de regelgeving in die sector moet evolueren.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger vond het dan ook belangrijk te kiezen voor een functionele benadering die verder reikt dan de drie opties in het Groenboek van de Commissie. Daarom heeft onze Commissie een model voor de toekomst voorgesteld, waarin het klassieke onderscheid tussen infrastructuur en inhoud weliswaar wordt gehandhaafd, maar toch een vereenvoudiging van het regelgevend kader wordt beoogd.
Het nieuwe kader is in vijf verschillende sectoren onderverdeeld: ten eerste, de levering van infrastructuur: toegang tot de hulpbronnen en interconnectiemodaliteiten; ten tweede, de exploitatie van een netwerk: routing en transfer van de informatie; ten derde, het beheer van de toegangssystemen: toewijzing van nummers en Internetadressen, navigatiesystemen, met inbegrip van elektronische hulpmiddelen voor de programma's; ten vierde, de algemene inhoud, namelijk de inhoud van de televisieen Internetprogramma's, met inbegrip van de auteursrechten; ten vijfde, de specifieke inhoud, te weten de levering van diensten zoals spraaktelefonie en toegang tot Internet.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger onderstreept ook dat enkel de toepassing van het Europese mededingingsrecht, dat bedoeld is om kartelvorming en misbruik van monopolieposities achteraf te corrigeren, niet voldoende is om een efficiënt antwoord te bieden op de belangrijke beweging naar vorming van allianties en verticale integraties in de industrie, doordat de technologie danig snel evolueert.
Onze Commissie acht het dan ook noodzakelijk de voorschriften voor open levering van het type ONP uit te breiden telkens als het bestaan van knelpunten de concurrentie tussen de ondernemingen dreigt te belemmeren en de bescherming van de consument in het gedrang dreigt te komen.
Ze vraagt de Commissie dan ook alles in het werk te stellen om voortaan in Europa de compatibiliteit van decoderboxen voor digitale televisie te garanderen en een voorstel voor een richtlijn uit te werken om de nog bestaande tekortkomingen te verhelpen, met name inzake de bescherming die het mededingingsrecht biedt aan de gebruikers van goederen en diensten die via nieuwe technologieën worden aangeboden.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de heer Paasilinna graag willen bedanken voor zijn uitstekende verslag. In het Groenboek en het verslag wordt convergentie gedefinieerd als het naar elkaar toegroeien en de onderlinge uitwisselbaarheid van netwerken en kanalen voor communicatie, en daarnaast als de integratie van afzonderlijke technologieën in de nieuwe vormen van toepassingen en diensten. Er wordt ook gesproken over "convergentie van inhoud" , waar ik het zo meteen even over zal hebben.
De van oudsher gemaakte technische indeling in spraaktelefonie, radio en televisie, en nieuwe diensten, heeft geleid tot een complexe wet- en regelgeving die zo is gegroeid omdat er allerlei verschillende technologieën werden toegepast. Deze technologieën maakten het onderscheid tussen een telefoongesprek, een televisie-uitzending en het raadplegen van een Internetpagina tamelijk uitgesproken voor wat betreft levering en inhoud. Qua netwerken en technologieën zullen die diensten in de toekomst op soortgelijke wijze worden geleverd als nu, maar de toegepaste technieken zullen hoofdzakelijk digitaal zijn in plaats van analoog, en hoofdzakelijk gebaseerd op glasvezelkabels en satellieten in plaats van op elektrische, kabel-, en terrestrische omroepverbindingen.
Daarom zullen de leveringsmechanismen geen grote invloed hebben op de manier waarop deze diensten worden geleverd of geconsumeerd. Ze zullen echter wel leiden tot het aanbieden van nieuwe diensten met een vorm en een karakter waardoor de traditioneel bestaande grenzen tussen de huidige communicatievormen zullen komen te vervallen. Dat zal betekenen dat traditionele vormen van inhoud door dezelfde media en middelen kunnen worden opgeslagen, verzonden en ontvangen. De inhoud zal, althans door de technologie, worden behandeld zonder onderscheid te maken.
Waarom zouden wij als regelgevers dan onderscheid maken tussen verschillende vormen van inhoud - behalve voor het berekenen van de toegevoegde waarde, het beschermen van auteursrechten en het bieden van veiligheid - wanneer de grenzen tussen de traditionele vormen van inhoud wegvallen? Wat we in feite meemaken is convergentie van inhoud. Is een videovergadering tussen vier personen een telefoongesprek met beeld? Is het een "live" televisie-uitzending naar een aantal ontvangers? Is het een nieuwe dienst die niet onder de Europese regelgeving voor telefonie of radio en televisie moet vallen, maar als nieuwe dienst moet worden behandeld zoals winkelen op Internet? Ik denk dat het niets van dit alles is.
Dat communicatie komend jaar door de Commissie binnen één regelgevend kader zal worden ondergebracht, is verheugend. Op basis van het Groenboek over convergentie en de reactie van het Parlement in de vorm van het verslag-Paasilinna zal er een kader ontstaan met luchtige en eenvoudige regelgeving ter bevordering van economische en industriële doelstellingen zoals concurrentie en interoperabiliteit. Dit zal ook het concept en de uitvoering van universele dienstverlening stimuleren, zodat iedereen "informatie-rijk" wordt en de culturele diversiteit blijft bestaan.
Dat is wat in het Groenboek van de Commissie en de reactie van het Parlement daarop wordt gezegd. Ik beveel het verslag van de heer Paasilinna bij dit Huis aan.

Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, mondialisering en convergentie zijn de slogans van deze tijd. Overeenkomstig het Groenboek is de grootste uitdaging dan ook na te gaan of het traditionele regelgevingskader geschikt is voor de toekomst. Vorig jaar december heeft de Commissie de discussie op gang gebracht. De massale deelname van vertegenwoordigers van de media, consumentenbonden en de industrie aan de vervolgens gehouden raadpleging met 270 bijdragen, alsmede de meer dan 80.000 bezoekers op de web-page tot aan juli 1998 tonen duidelijk aan hoe groot het interesse is, maar ook dat er terzake absoluut moet worden gehandeld. Hoe moeten wij reageren? De voorgestelde oplossingen lopen naar gelang van de verschillende belangen van de betrokkenen uiteen van vertrouwen op de zelfregulerende krachten van de vrije markt, via gedeeltelijke regelingen voor specifieke sectoren, tot en met het uitsluiten van de gebieden van bepaalde diensten die met de public service te maken hebben.
In deze discussie ben ik van mening dat wij aan het begin van een ontwikkeling staan waarvan wij de gevolgen met de beste wil van de wereld nog niet duidelijk kunnen overzien. De prognoses over het toekomstige gebruikersgedrag op het vlak van de digitale diensten stemmen absoluut niet overeen. Het is te vroeg om ondubbelzinnige verklaringen te doen omdat er nog te veel onbekende variabelen zijn. Derhalve moeten wij oppassen dat de discussie niet ontspoort door een eenzijdige beoordeling en dat wij daardoor een potentiële markt voor Europa's toekomst bederven.
Ik wil de rapporteur hartelijk feliciteren met zijn eerste verslag in dit Parlement. Hij heeft getracht een evenwicht tussen de diverse eisen te creëren. Hij verzoekt de Commissie en ik citeer: "om een voorzichtige benadering als het gaat om regelgeving voor nieuwe diensten: regelgeving moet alleen worden ingevoerd wanneer en waar nodig ter waarborging van de belangen van de consumenten en het grote publiek ", en ik citeer verder, "en indien zelfregulering door de industrie op basis van deze beginselen niet doelmatig genoeg mocht blijken" . Op dit punt kan ik het alleen maar eens zijn met de rapporteur. Toch zijn er enkele punten, echter maar weinig, waarop ik duidelijk van mening verschil. In dit stadium van de discussie is het mijns inziens echt niet gunstig het debat toe te spitsen op de gevolgen van de convergentie voor de inhoud.
Natuurlijk sta ik achter de huidige beoordeling van de publieke omroep, mijnheer Kuhne, maar in deze discussie moeten alle aspecten worden belicht en evenveel aandacht krijgen. Er moet een positief klimaat worden geschapen zodat alle partijen in de toekomstige ontwikkelingen hun plaats vinden, en daarmee bedoel ik ook de toekomstige rol van de publiekrechtelijke en de particuliere omroep in deze gewijzigde omgeving. Dit is nog maar het eerste jaar van de discussie en op grond van de geplande maatregelen van de Commissie zal deze nog 2 à 3 jaar duren. Derhalve pleit ik er in het beginstadium voor de weg open te houden voor discussie en deze niet te versperren door al te precieze bepalingen. Wij staan pas aan het begin van onze zoektocht naar de beste oplossingen voor alle betrokken sectoren.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, laat ik twee actuele voorbeelden van convergentie geven. Vandaag is voor het eerst in de wereldgeschiedenis, of althans in die van Europa, direct via Internet een parlementaire zitting, namelijk het toekomstdebat van het Finse parlement, uitgezonden.
In Fins Lapland heeft de Samische radio-omroep een Internetpagina opgezet die ervoor zorgt dat de Samen in Zweden, Finland en Noorwegen op een eenvoudige en goedkope manier programma's kunnen maken en over de grenzen heen contact kunnen houden. In Finland zijn 4000 à 5000 Samen op een bevolking van 5 miljoen.
Ik noem deze voorbeelden omdat wij binnen de mediasector de gedachte moeten loslaten dat na-aperij van Amerikaanse denkwijzen tot vooruitgang leidt. Wij moeten daarentegen moedig, zoals onder andere de Deense filmproducenten doen, onze eigen weg gaan om zo verscheidenheid te bieden en de toegang voor alle groeperingen te garanderen. Voorlopig is het onze taak ervoor te zorgen dat kleinere groeperingen toegang hebben tot de kanalen, de journalistiek bevorderd wordt en kleinere producenten speelruimte krijgen. Het tekort aan kanalen zal dan tijdelijk zijn en wij zien steeds meer mogelijkheden voor specialisatie.
Wij moeten bereid zijn minder te reguleren, zoals verschillende sprekers al gezegd hebben. Algemene EU-regels zullen in toenemende mate van toepassing zijn voor de betreffende sectoren. Maar, beste vrienden, een voorwaarde is dan ook dat de telecommunicatiesector transparanter moet worden, bijvoorbeeld wat de tarieven betreft.
Ik deel de opvatting dat dit een boeiend onderwerp is, dat alle antwoorden nu niet gegeven kunnen worden en dat de ontwikkeling duizelingwekkend snel kan gaan. Daarom kunnen de liberale fractie en ik amendement 13 van de rapporteur niet steunen, namelijk dat de televisie het medium zal blijven voor primaire informatieoverdracht en -bewerking. Ik moet helaas ook constateren dat wij niet vandaag het verslag-Ryynänen over bibliotheken en de informatiemaatschappij behandelen, maar pas vrijdag.
Tot slot wil ik u, mijnheer de Voorzitter, en ook de rapporteur zeggen dat de Zweedse vertalingen van de amendementen 1 tot en met 4 volkomen onbegrijpelijk zijn.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Thors. Wij nemen goede nota van uw opmerkingen met betrekking tot de amendementen in het Zweeds. Wij zullen ervoor zorgen dat deze worden bestudeerd.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik hulde brengen aan de rapporteur voor het opstellen en presenteren van dit verslag. Wij kunnen niet ontkennen dat de ontwikkelingen in de telecommunicatie en de informatietechnologie grenzen aan het ongelooflijke. Voorbeelden van nieuwe mogelijkheden zijn thuisbankieren en winkelen via Internet, telefoneren via Internet, toegang tot e-mail en het World Wide Web via mobiele telefoonnetwerken, en het gebruik van draadloze verbindingen om particulieren en bedrijven aan te sluiten op het vaste telecommunicatienetwerk, webuitzendingen van nieuws, sport, concerten en andere audiovisuele diensten. Dergelijke ontwikkelingen vormen concrete voorbeelden van een informatiemaatschappij die het leven van iedere burger in de Unie kan gaan beïnvloeden. Ze leggen ook de nadruk op de belangrijke verandering en de grote diversiteit in traditionele telecommunicatie- en mediadiensten.
De veranderingen die in het Groenboek worden beschreven, zouden de kwaliteit van het leven voor alle Europese burgers aanzienlijk kunnen verbeteren. Een ander effect is dat ze het proces van de integratie van de Europese regio's in het hart van de Europese economie zullen ondersteunen. Er moet wetgeving worden ingevoerd door middel van regelgeving om toezicht te houden op de nieuwe opkomende sector van elektronische handel, omdat het algemeen belang misschien niet altijd is gediend als er ongebonden marktregels gelden.
Wat de op zichzelf staande, maar hiermee samenhangende kwestie van pluralisme in de media betreft, steun ik het recente initiatief van de Ierse regering om te zorgen dat grote sportevenementen voor alle kijkers gratis te zien blijven. Dat is een toezegging van de Ierse regering, het is een programma voor de regering en er zal wetgeving worden ingevoerd, waardoor deze belangrijke maatschappelijke doelstelling de plaats krijgt die zij verdient.
Sport moet voor iedereen, ongeacht klasse of achtergrond, een uitingsmogelijkheid blijven. Er moet wetgeving komen die gelijke toegang garandeert voor alle kijkers tot belangrijke nationale sportevenementen in de toekomst, zoals "hurling" en voetbal, de Ierse nationale finale en uiteraard de Ierse Grand National.
We moeten onder ogen zien dat de nieuwe multimediaconglomeraten voortdurend pogingen doen om de rechten van allerlei sportevenementen in de wereld op te kopen. De lidstaten van de Unie mogen niet uit het oog verliezen dat culturele en regionale diversiteit alleen beschermd kan worden als nationale sportevenementen te zien zijn voor alle kijkers die ze willen zien.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, het debat, in de plenaire vergadering, over het verslag-Paasilinna bevat een aspect dat ik van buitengewoon belang acht, en waarover ik graag wil uitweiden.
Dit verslag is door de commissie goedgekeurd met 49 stemmen voor, één onthouding, en twee stemmen tegen - die van onze fractie. De motieven om tegen te stemmen zijn glashelder. Het feit dat de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie in het kader van de informatiemaatschappijen steeds meer convergeren, mag volgens ons geen excuus vormen om uiteenlopende culturele identiteiten en specifieke culturele kenmerken als handelswaar te beschouwen en de verschillen ertussen zo maar uit te wissen. Voor dit soort zaken moeten vragen worden gesteld met betrekking tot copyright, auteursrechten, intellectuele eigendom en het kernbegrip openbare dienstverlening.
Wij zijn bezorgd over deze zaken en aangezien we overtuigd zijn van de juistheid van ons standpunt, leggen we de Vergadering acht wijzigingsvoorstellen voor. Die voorstellen weerspiegelen de redenen waarom wij - als enigen - tegen hebben gestemd.
Het is opmerkelijk, maar ook veelbetekenend, dat de rapporteur de moed heeft gehad met betrekking tot zijn verslag zestien amendementen in te dienen. Wij danken hem daarvoor: uit een aantal van die voorstellen blijken dezelfde bedenkingen als die welke wij zelf koesteren, ook al zijn ze niet op geheel identieke wijze geformuleerd. Maar wat van belang is, is dat er een bezorgdheid uit spreekt met betrekking tot de rol van de overheden, de - ik citeer - " fundamentele component van de openbare dienstverlening" , alsook bezorgdheid aangaande het behoud van de culturele diversiteit. Dat kan onze waardering wegdragen.
Daarom laten wij het standpunt dat we uiteindelijk zullen innemen afhangen van de reactie van deze Vergadering op de ingediende amendementen. Zij vertegenwoordigen een zienswijze die verder gaat dan een uitsluitend op economische, commerciële, of financiële overwegingen gebaseerde visie. Met die wijzigingen zullen ook - tot op zekere hoogte - een aantal standpunten van de commissies cultuur en sociale zaken die niet door de Commissie zijn aanvaard herwonnen worden.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, morgen zullen wij een antwoord moeten bieden op de kernvraag in het Groenboek van de Commissie: wat zijn de gevolgen van het gebruik, in de audiovisuele en de telecommunicatiesector, van gemeenschappelijke en vooral revolutionaire technologieën? Men hoeft geen licht te zijn om zich voor te stellen welke gevolgen zo'n technologische vloedgolf zal hebben op ons dagelijkse leven. Die gevolgen zijn niet enkel van economische en juridische aard, maar ook van culturele en sociale aard.
Toch mogen wij ons niet laten ontmoedigen door de omvang van de taak, integendeel. Het verheugt mij dan ook dat de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid de noodzaak van een Europese regelgeving heeft erkend. In dat verband wil ik ook hulde brengen aan de heer Kuhn, rapporteur van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media. Zijn werk is een voorbeeld van helderheid en nauwkeurigheid. Ook de heer Hory wil ik mijn dank betuigen. In de Commissie juridische zaken en rechten van de burger heeft hij het debat over de juridische implicaties van het dossier met intelligentie en talent geleid.
Er moet dus een duidelijke afbakening komen tussen de regelgeving met betrekking tot infrastructuur voor elektronische communicatie en die met betrekking tot de inhoud. Het behoud van een communautaire regelgeving en de invoering van soepeler regels voor interactieve gemengde Internetdiensten zijn noodzakelijk om redenen van algemeen belang en om culturele redenen.
Dat wil zeggen dat de voorkeur moet worden gegeven aan een koppeling van de opties 1 en 2 van het Groenboek, zoals voorgesteld op de Conferentie van Birmingham. Wij moeten echter waakzaam blijven. De technologie vordert immers sneller dan de politieke besluitvorming. De bekoring is groot om, geconfronteerd met snel evoluerende concepten, het mededingingsrecht te verscherpen of concessies te doen aan het dogma van het ultraliberalisme.
De Europese Unie verloor reeds de slag van Hollywood en ze dreigt ook de slag van Silicon Valley te verliezen als de lidstaten niet gaan inzien dat ze dringend het technologische meesterschap moeten heroveren via het opzetten van een gemeenschappelijk multimediabeleid. Zo kunnen wij de stelling van mevrouw Irina Magaziner, raadgeefster van president Clinton, ontkrachten, die zei dat het Internet geen internationaal hulpmiddel is, maar de vrucht van Amerikaanse investeringen.

Read
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn collega, de heer Paasilinna, mijn gelukwensen aanbieden. Ik weet hoeveel zorgvuldige voorbereiding en uitvoerig overleg in dit verslag is gaan zitten. Daarvoor spreek ik mijn lof uit.
Collega's, bij onderwerpen als dit is het normaal om naar de toekomst te kijken. Ik wil mijn eigen kanttekeningen bij het werk van de heer Paasilinna en de voorstellen van de Commissie echter graag illustreren met een blik naar het verleden, naar een boek van Mark Twain getiteld "A Connecticut Yankee in the Court of King Arthur" . De yankee uit Connecticut was een Amerikaanse telefoontechnicus die na een klap op zijn hoofd terechtkwam in de tijd van koning Arthur. Hij gebruikte zijn kennis en vaardigheden om te bemiddelen in de oorlogen van die tijd, hoofdzakelijk om er zelf heelhuids vanaf te komen en - het moet gezegd - niet zozeer uit filantropische motieven. Op grond van zijn eigen praktische ervaring begreep hij het belang van toegang tot netwerken en diensten. Net als de heer Paasilinna wist hij dat deze voorstellen niet alleen over technologie gaan; ze gaan over hoe technologie kan voorzien in de behoeften van burgers en consumenten. Maar wat de yankee uit Connecticut wel begreep - ik citeer uit de ontwerpresolutie - " ... dat de convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie zodanig moet worden weerspiegeld in de Europese regelgeving dat de interoperabiliteit van verschillende technologieën niet wordt belemmerd" . Dat was, denk ik, nu juist zo cruciaal in de tijd van koning Arthur, en datzelfde wordt niet alleen in de toekomst maar ook nu cruciaal.
Naar de snelheid van de veranderingen kunnen het Groenboek en de rapporteur alleen maar gissen. Andere sprekers hier hebben al opgemerkt hoe de hele wereld van telecommunicatie en media en gegevensoverdracht in betrekkelijk korte tijd is veranderd. Het lijkt duidelijk dat dit voor een deel aan de markt kan worden overgelaten, maar op veel punten er is behoefte aan duidelijke regels op Europees niveau om te zorgen dat de Europese industrie bij deze veranderingen in de voorste gelederen blijft lopen.
De yankee uit Connecticut maakte zich niet erg druk om concurrentieregels. Hij had alle informatie en hield die om begrijpelijke redenen voor zichzelf. Maar voor de rapporteur - evenals voor dit Huis en de Commissie - gaat het erom dat de regels duidelijk zijn, dat concurrentiebeperkende maatregelen hun prijs hebben, maar dat de behoeften van burgers en consumenten niet uit het oog mogen worden verloren.
Ik wil het verslag van de heer Paasilinna bij u aanbevelen. Ook wil ik zowel de commissaris als de rapporteur - en alle eventuele overige geïnteresseerden - aanraden om het boek van Mark Twain te lezen. Het was opmerkelijk vooruitziend en is werkelijk het lezen waard.

Malerba
 Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek convergentie behandelt een uiterst belangrijk onderwerp en stelt volgens mij de vraag centraal welke van drie opties moet worden gekozen voor de nodig lijkende herdefiniëring van het regelgevingskader; de eerste optie bestaat erin de huidige regelgeving aan te passen, waarbij nog een scheiding in stand wordt gehouden tussen de verschillende sectoren; de tweede optie berust op de definitie van een nieuwe, progressieve regelgeving waarin nieuwe diensten een plaats kunnen vinden naarmate ze ter beschikking komen; de derde, meest ambitieuze optie is het omschrijven van een nieuw, allesomvattend regelgevingskader.
Ik hel over tot de zienswijze van collega Paasilinna, waarbij ik speciaal punt 4 van de conclusies noem, dat naar de derde optie neigt, die van één enkel regelgevingskader. Ik denk namelijk dat wij binnen een redelijke, zij het misschien niet erg korte termijn, van een wetgevingsperspectief dat gebaseerd is op de middelen van overdracht, de hardware, moeten overschakelen op dat van de transactie en dus de gebruiker, op de toegevoegde waarde van de transactie dus. Om dat te bereiken moeten we echter blijven werken aan zowel de aanpassing van de huidige regelgeving als de omschrijving van de nieuwe eisen waaraan het wettelijk kader voor de nieuwe media moet voldoen, en in dit verband denk ik aan het Internet-initiatief zoals dit gelanceerd is door commissaris Bangemann en dat op de volgende voltallige vergadering ter sprake zal komen.
Heel kort samengevat - want ik moet mij aan mijn spreektijd houden - wat zijn dus de twee punten waarop we moeten letten bij het proces dat in één enkel regelgevingsstelsel moet uitmonden? In de eerste plaats is er de interoperabiliteit, dus de bevordering van open systemen, van standaard-transmissieplatformen. En ook al is Europa geen koploper in deze sector, toch moet het zijn plaats behouden en ik geloof dat het vijfde kaderprogramma het daarbij zal helpen. Vervolgens is er het aspect van de mededinging. Terwijl enerzijds het overvloedige aanbod van capaciteit dat mogelijk is geworden door de digitale technieken, de druk op de ontoereikende middelen van overdracht en op de nutsbedrijven kan helpen verkleinen, kunnen er anderzijds nieuwe vormen van zowel openbare als particuliere monopolies de kop opsteken - en ik doel hier speciaal op het geval Microsoft, waarnaar onze aandacht in deze dagen uitgaat. Ik sluit dan ook niet uit dat de mededingingsregels speciaal opnieuw zullen moeten worden bezien in het licht van de nieuwe kansen die de technologie biedt om de allianties in die zin om te buigen.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek van de Commissie stelt een aantal open opties voor. Aan de basis ervan ligt echter een fundamentele benaderingswijze, namelijk dat de convergentie van de communicatiemiddelen tot de convergentie van de inhouden leidt. Op die manier behandelt men culturele producten als gewone koopwaar. Deze liberale aanpak is bijzonder erg omdat hij scheppend werk, informatie en openbare dienstverlening in het gedrang brengt. Bovendien zet hij het cultuurbeleid en de wetgevingen inzake auteursrechten en intellectuele eigendom op de helling.
Het verslag-Paasilinna geeft toe dat die aanpak een aantal risico's en gevaren inhoudt, maar het steunt voornamelijk op de naleving van het mededingingsrecht. Het is overigens veelbetekenend dat de positieve amendementen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media werden verworpen. Mijn fractie heeft dan ook amendementen ingediend die alle uitgaan van het principe dat culturele producten, met name film en televisieprogramma's, niet zoals andere producten kunnen worden behandeld. Er moet absoluut een specifieke regelgeving blijven bestaan voor de audiovisuele sector, en dit met het oog op vrije meningsuiting, pluralisme, culturele verscheidenheid, bescherming van de minderheidsculturen en van het algemeen belang.
De huidige regelgeving moet niet worden afgeschaft, maar verbeterd. Ze moet worden aangevuld met een richtlijn over het pluralisme en de mediaconcentratie, waarin alle vormen van communicatie aan bod komen. Ik wil een landgenoot van de heer Bangemann citeren - en hiermee breng ik hulde aan zijn francofilie, waarvan hij ten aanzien van mij vaak blijkt geeft - namelijk Walter Benjamin, die zei: "De dingen op hun beloop laten, dat is pas een ramp" . Ik ben het daarmee eens.
Door die amendementen aan te nemen, kan ons Parlement duidelijk maken dat het gekant is tegen de ultraliberale zienswijze van de Commissie. Zo heeft het ook bijgedragen tot het kelderen van de MOI, waarvan een van de doelstellingen de liberalisering van de audiovisuele sector was.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik richt mij voornamelijk tot u beiden - u hebt immers een lange parlementaire en regeringservaring - om uw aandacht te vestigen op de koddige situatie waarin wij ons bevinden.
Wij bespreken een verslag-Paasilinna in het kader waarvan namens de socialistische fractie een twintigtal amendementen zijn ingediend door een zekere mijnheer Paasilinna. Wie van de twee is de goede: Paasilinna I of Paasilinna II? Zoals de films Rambo I en Rambo II! Het gaat hier wellicht om een Noorse sage die ik niet ken. Maar misschien zal de echte Paasilinna ons morgen zeggen welke lijn de rapporteur Paasilinna van plan is te volgen met betrekking tot de amendementen-Paasilinna die zijn ingediend over het verslag-Paasilinna. Geef toe dat het, in de wereld van de informatietechnologieën, niet eenvoudig is hieruit wijs te geraken! Persoonlijk ben ik voor Paasilinna I en tegen Paasilinna II. Ik zeg dit opdat het voor iedereen duidelijk zou zijn.
Dit is geen geslaagde stijloefening, want, geef toe, mijnheer Paasilinna, er zijn nogal wat tegenstrijdigheden. Zelfs Paasilinna I, waar ik persoonlijk achter sta, beantwoordt volgens mij niet helemaal aan de verwachtingen. Wij staan voor een mondiale uitdaging. In Europa zijn er twintig miljoen computers, in de Verenigde Staten zeventig miljoen. Mijn collega Leperre-Verrier stelde terecht dat Silicon Valley bezig is al onze knappe koppen weg te kapen. En wij kijken toe, zeggende dat wij misschien dit of dat zouden kunnen doen.
Wij hadden de heer Bangemann veel meer speelruimte moeten geven opdat dit punt, in het belang van onze landen, van het onderzoek, enzovoort als prioritair punt in Agenda 2000 zou worden opgenomen. Ik denk dat wij met dit verslagje blijk geven van een gebrek aan ambitie. Mijnheer Bangemann, ik hoop dat het Witboek iets verder zal gaan en ons zal uitleggen wat de uitdaging is waar wij voor staan. Ofwel gaan wij ze aan, ofwel laten wij ons ook op dat gebied door de Amerikanen domineren, wat trouwens reeds het geval is.

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur Paasilinna danken voor een zeer gedegen stuk werk. Ik moet echter opmerken dat bepaalde gedeelten van de Zweedse vertaling moeilijk te begrijpen zijn. De zaken die wij hier behandelen zijn zeer belangrijk, met name de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Ik wil hier drie aspecten uit het verslag belichten.
Het eerste aspect betreft het zichtbare verschil in ontwikkeling tussen de VS en Europa. De VS hebben duidelijk een technologische voorsprong. Amerikaanse bedrijven zijn veel succesvoller dan hun Europese pendanten. Het is de vraag of dit verschil in concurrentievermogen gecompenseerd moet worden door een soort ontwikkelingsprogramma voor de Europese industrie, zodat we de Amerikanen kunnen inhalen. Ik vind van niet . Het is een volstrekt natuurlijke zaak en in overeenstemming met de relatieve voordelen dat een land een zekere superioriteit binnen bepaalde sectoren heeft. Hier zetten andere landen weer een zekere superioriteit binnen totaal andere sectoren tegenover. In Scandinavië hebben wij bijvoorbeeld tegenwoordig twee bedrijven die wereldmarktleiders zijn op het gebied van de mobiele telefonie. Dat Amerika een voorsprong heeft op het gebied van Internet en computers, is naar mijn mening niet iets om ons zorgen over te maken.
Het tweede aspect betreft de regelgeving binnen de genoemde sector. Ik deel volledig de opvatting van de rapporteur dat niet alle regelgeving slecht is en de technologische ontwikkeling niet in de weg hoeft te staan. In het rapport zelf staat goed gedocumenteerd dat regelgeving in veel gevallen het innovatieproces binnen een bedrijfstak kan versnellen. Ik vind ook dat men vooral moet proberen regelgeving in te voeren voor Internet, niet vanwege Internet zelf, maar omdat men Internet steeds meer gebruikt voor tal van nieuwe vormen van criminaliteit. Wat het normale gebruik van Internet betreft, denk ik echter dat het moeilijk is om zinvolle regels te bedenken. Het is ongeveer zoiets als proberen te verhinderen dat mensen in een grote menigte met elkaar praten. In wezen vergt dit één toezichthouder per persoon. Een sluitende regelgeving voor Internet vergt in wezen toezicht voor elke computer, en dat is natuurlijk onmogelijk.
Het derde aspect dat ik wil noemen is de rol van public service -bedrijven. Ik deel volledig de opvatting van de rapporteur dat wij een sterke public server -sector moeten krijgen om te voorkomen dat de commerciële bedrijven, en daarmee ook vaak de slechte smaak, de overhand krijgen. Bovendien zijn er overal in Europa en de VS afschrikwekkende voorbeelden van hoe geprivatiseerde media, vooral de televisie, voor specifieke politieke doeleinden worden gebruikt. Je hoeft niet paranoïde te zijn om in te zien dat hierin een gevaar voor de democratie schuilt.

Van Velzen, W.G.
Mijnheer de Voorzitter, zowel de commissaris als collega Paasilinna hebben hun tanden gezet in een zeer moeilijk onderwerp; hulde voor hun inzet en arbeid op dat terrein. Technologische ontwikkelingen gaan zo snel dat pc's, tv's enzovoorts functies kunnen gaan vervullen die we tot voor kort voor onmogelijk hielden. Maar natuurlijk is er ook convergentie tussen het vaste en het mobiele net en zien we dat we via de kabel kunnen telefoneren enzovoorts. Kortom, de traditionele wetgeving is aan het verschuiven. Het antwoord is vaak technologie-onafhankelijke regelgeving, maar ik zou aan de commissaris willen vragen: noemt hij eens een aantal punten waaruit dan technologie-onafhankelijke regelgeving bestaat.
Voorzitter, marktpartijen zijn inmiddels in allerlei integratieprocessen zoals fusies, allianties, enzovoorts betrokken. Voorkomen moet natuurlijk worden dat er grote monopolies gaan ontstaan of partijen met een dominante marktpositie. De keuze van de consument mag niet worden beperkt en dat is met name van belang wanneer de toegang tot klanten verloopt via systemen van voorwaardelijke toegang, zelfs decoders . Ik vraag dus aan de commissaris of hij op dat punt de strikte tenuitvoerlegging van de concurrentieregels wil toepassen.
De UMTS, de opvolger van de voor Europa zo succesvolle GSM-telefonie, is een voorbeeld van een systeem van convergentie. Weet de commissaris op dit moment hoe het gaat met de verdeling van de frequenties in de lidstaten? Dat lijkt mij van essentieel belang. Maar convergentie, mijnheer de Voorzitter, gaat ook om internationale afstemming. Het is heel belangrijk dat de business community op dit punt nu bezig is in het kader van het Internethandvest. Maar wat doen we op het gebied van het publieke domein? Wat is de rol van de politiek? Kan de commissaris aangeven hoe het nu staat met de rol van de politiek op dit terrein?
Tenslotte, het gaat om vertrouwen van de consument op het terrein van privacy. Ik denk dus dat het van groot belang is dat de richtlijn van elektronische handtekening zo gauw mogelijk door het Parlement wordt gehaald en ik hoop dat er met voortvarendheid aan wordt gewerkt.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het met de rapporteur eens dat convergentie niet enkel een technisch, juridisch of economisch vraagstuk is. Dit is in eerste instantie een politiek vraagstuk dat betrekking heeft op de individuele vrijheden, de werkgelegenheid, de culturele pluraliteit, de consumentenbescherming en allerlei andere kwesties die niet aan de markt overgelaten mogen worden. In de convergentiesectoren wordt echter korte metten gemaakt met elke overheidsbemoeienis. Men gaat steeds meer concentreren via opkoping en fusie en creëert aldus enorme, wereldomspannende, monopolistische complexen. Welk lot zal daarin de burgers beschoren zijn? Daar maken wij ons grote zorgen over.
Het Groenboek zou, gezien deze ontwikkelingen, ten eerste moeten voorzien in een studie van de verhouding tussen convergentie enerzijds en marktcontrole door monopolistische belangen anderzijds. Ook zal men bijvoorbeeld moeten onderzoeken welke perspectieven bestaan voor een verticale integratie, voor toepassing van restrictieve beleidsvormen en voor controle op de van cruciaal belang zijnde hulpbronnen en diensten. Verder moet men hierin nagaan wat de gevolgen zijn van deze ontwikkelingen voor de werkgelegenheid en de arbeidsrelaties en welke beschermende maatregelen kunnen worden genomen voor de universele dienstverlening en het toegangsrecht van burgers tot talrijke diensten. Ook moet men onderzoeken hoe kunstmatige kostenverhogingen kunnen worden voorkomen.
Technologische vooruitgang is onontbeerlijk en hoe dan ook onstuitbaar. Men mag de rechten van de burgers echter niet hieraan opofferen en enkel de belangen van de markt en de monopolies behartigen.

Bangemann
Mijnheer de Voorzitter, de heer Dell'Alba heeft het gevoel heel goed samengevat dat bij mij in deze discussie is ontstaan. Hij kon dat natuurlijk ook veel beter dan ik, want als ik het op die manier gezegd had zouden de rapporteur, die toch uitstekend werk heeft verricht, en de een of de ander zich beledigd voelen. Deze discussie deed mij echter denken aan het eerste debat dat wij over de zogenoemde informatiemaatschappij hebben gevoerd. Toen kwamen precies dezelfde argumenten naar voren: de bezitters en de niet-bezitters op informatiegebied, de sociale rol van het publiekrechtelijke monopolie, de vraag hoe het mededingingsrecht moest worden toegepast en er werd op een aantal punten vrees geuit die, als men nu terugkijkt op dat gebied van de informatiemaatschappij, dus in feite de telecommunicatie, volledig ongegrond zijn gebleken. Een prachtig voorbeeld als je een fan van Mark Twain bent: het succes van de marktmechanismen is te vergelijken met Huckleberry Finn, die verplicht is zijn hek te schilderen. Hij doet dat met zo'n overgave en enthousiasme, dat al zijn vrienden die hem gadeslaan de indruk krijgen dat het een groot plezier is dit hek te schilderen en zij betalen hem dan een centje om ook eens te kunnen schilderen.
Het gaat hier niet om regulering, maar om de ontwikkeling die voortvloeit uit de behoeften van de mensen en de technologische vorderingen. Niemand, mijnheer Kuhne, kan een definitie geven van convergentie. In uw verslag staat dat wij niet eens een definitie hebben gegeven. Dat is het typische standpunt van een jurist die eerst een definitie wil hebben voordat hij ergens mee kan beginnen, in plaats van dat hij zich eens met het leven bezighoudt, met datgene wat werkelijk gebeurt. Convergentie is geen uitvinding van de Commissie en ook niet van mij als ultraliberaal, maar vindt dagelijks plaats. De bewering dat convergentie, als deze er al zou zijn, alleen betrekking heeft op techniek en niet op inhoud, is volledig verkeerd! Nu al kunt u op het gebied dat vroeger telecommunicatie werd genoemd, natuurlijk inhoud vinden die vroeger uitsluitend in de televisiesector voorkwam. Een van de problemen, mijnheer Kuhne, als ik u dat eens mag zeggen, is dat de publiekrechtelijke televisieomroepen zich in deze discussies steeds weer door mensen laten vertegenwoordigen die op de een of andere manier ooit iets met hen te maken hadden. De rapporteur van het Duitse Constitutioneel Hof was directeur bij de Norddeutsche Rundfunk, bij een publiekrechtelijke televisieomroep. Dat is lastig voor de discussie. Waarom? U zegt bijvoorbeeld dat kwaliteit de beslissende factor moet zijn. Ik kan u alleen maar antwoorden dat als u een kwaliteitsmaatstaf wilt opstellen - en ik ben bereid hier tijd in te steken, ik ben bereid, ook met mevrouw Pailler, heel graag met mevrouw Pailler, om nachtenlang het aanbod aan televisieprogramma's van de publieke omroepen te bekijken - als u dan die maatstaf wilt vastleggen, dan moet u de helft verbieden, minstens de helft! En dan ben ik al heel optimistisch. Walter Benjamin bijvoorbeeld was een absolute individualist. Men zou kunnen stellen dat hij weliswaar linksgeoriënteerd was. Hij zou echter nooit een functie hebben gekregen bij de publiekrechtelijke omroep. Nooit! Omdat hij veel individualistischer was dan deze mensen. Nu heeft mijnheer Wibe gezegd, die overigens vertrokken is - het is altijd bijzonder aardig om in het debat met de Commissie een argument naar voren te brengen en dan te vertrekken; je houdt het niet voor mogelijk! - nu ja, hij heeft dus gezegd dat wij publieke omroepen nodig hebben omdat zij de dingen politiek neutraal kunnen evalueren. Natuurlijk zijn er particuliere omroepen die aan politiek doen. Dat hebben we in Italië gezien. Maar hetzelfde geldt voor publieke omroepen, mijnheer Kuhne! Als ik "s morgens in plaats van de televisie de radio aanzet en na drie seconden al weet, dat dat alleen de Westdeutsche Rundfunk kan zijn, dan ligt dat aan de politieke kleur van deze omroep! Dus laat u alstublieft het argument achterwege dat wij publieke omroepen nodig hebben vanwege de politieke neutraliteit. Dat is een absolute mythe, niets anders, om niet te zeggen misleiding van de bevolking!
Vandaag is er een heel andere kwestie aan de orde. Al in een eerste discussie met het Parlement heb ik getracht erop te wijzen dat wij daar geen discussie over moeten voeren. In eerste instantie hebben de publiekrechtelijke tv-omroepen bestaansrecht. Natuurlijk hebben zij dat als zij een taak vervullen. Als u het aan het Verdrag van Amsterdam gehechte protocol eens goed leest, dan stelt u precies vast wat er wordt gezegd, namelijk dat geen enkel artikel van het Verdrag buiten werking gesteld mag worden, dat gaat ook helemaal niet. De mededingingsregels blijven van kracht. Als de lidstaten gebruik willen maken van het recht publieke omroepen te hebben dan moeten zij alstublieft eerst eens definiëren wat dan eigenlijk de publieke opdracht is. Maar hier wil ik niet verder op ingaan, anders bega ik dezelfde fout als u, namelijk dat ik mij op deze kwestie concentreer.
Het gaat om iets heel anders. Niet alleen de technologische vorderingen op de diverse gebieden van media en communicatie groeien naar elkaar toe, maar dientengevolge ook de inhoud. Ik herinner mij niet meer wie dit in de discussie heeft gezegd, ik meen mevrouw Thors, en de heer Hendrick heeft er ook op gewezen, maar natuurlijk kan men vandaag de dag via Internet iedere mogelijke inhoud verkrijgen. Men kan telefoneren via Internet. De vraag die ons nu interesseert, gaat niet over de garantie dat publieke omroepen voortbestaan. Dat is te vergelijken met een discussie over het landbouwbeleid in het kader van het economisch beleid, waarin iedere landbouwer de vraag stelt of zijn zoon in de toekomst nog wel landbouwer kan zijn. Als u vandaag de dag naar een publieke televisieomroep toestapt, dan krijgt u van iedere journalist te horen: is er nog toekomst voor ons? Kan mijn zoon nog redacteur of afdelingschef bij een publiekrechtelijke televisieomroep worden?
Ik weet niet wat het is, mijnheer Wolf, ik heb u onlangs eens plat marxisme verweten. U heeft zich dat blijkbaar zeer ter harte genomen. Wat het is, weet ik niet, misschien plat corporatisme of zo. Daar gaat het echter niet om. Wat van belang is, is of men de regels voor het telefoonverkeer ook kan toepassen als via Internet telefoondiensten worden aangeboden en aanvaard. Het gaat erom overeenkomstig welke regels bijvoorbeeld koopcontracten via Internet gesloten kunnen worden. De heer Van Velzen heeft daar terecht op gewezen en dat zijn eigenlijk de problemen! En staat daar iets over in het verslag? Niets, helemaal niets. U jaagt hersenschimmen na, u heeft het over zaken die nooit werkelijkheid worden. Bij de deregulering van de telecommunicatie heb ik al gezegd dat er geen nadelen zijn voor de consument. Integendeel, als u de huidige telefoontarieven bekijkt - dat zijn trouwens geen tarieven meer, dat zijn prijzen - als u de diverse aanbiedingen ziet, stelt u vast dat iedereen er alleen maar voordeel bij heeft. Bij de vroegere monopoliebedrijven zijn onproductieve arbeidsplaatsen verloren gegaan, maar dit verlies is intussen alweer gecompenseerd. Vandaag de dag zien wij zelfs in deze bedrijven een positieve balans.
Mevrouw Pailler, als lid van een communistische partij moet u terecht over deze kwestie nadenken. Wij rekenen erop dat er in de komende jaren maar op weinig gebieden, echter wel op telecommunicatiegebied, veel arbeidsplaatsen ontstaan. In de Europese Unie zijn er nu al ongeveer 500.000 nieuwe arbeidsplaatsen en tot het jaar 2005 rekenen wij op nog eens 1, 5 miljoen arbeidsplaatsen. Als wij de voorwaarden daar niet voor scheppen, dan gaan anderen met deze markt aan de haal. Als u vandaag de dag via het Internet een aanbod aanneemt, kunt u al bijna niet meer nagaan waar dit aanbod vandaan komt, en als wij dat onmogelijk maken door de restrictieve regels van de klassieke telefonie toe te passen, dan kunnen wij het wel vergeten! Dan gebeurt dat niet bij ons. Dat is het eigenlijke probleem en daarover hebben wij in het Groenboek vragen gesteld. Ik geef toe dat ook degenen aan wie wij het Groenboek hebben doen toekomen, tamelijk behoudend zijn gebleven in hun antwoorden. U bent - eigenlijk wil ik niet weer beledigend worden, maar ik beledig u niet om persoonlijke redenen. Ik ben graag bereid met u samen te werken, maar uw antwoord op het Groenboek is - op enkele uitzonderingen na - niet voldoende om ons in ons streven in dezen te steunen.
Mijnheer Gallagher? Ook hij is niet meer aanwezig. De sportevenementen die hij hier met veel aplomb nogmaals ter sprake heeft gebracht, hebben wij al geregeld. Sinds meer dan een jaar bestaat er een regeling in de Europese Unie die het aan de lidstaten overlaat om bepaalde grote sportevenementen als vrij toegankelijk te verklaren. Dat hoeft hier niet meer te worden vermeld. Dit wordt met veel aplomb als bijdrage aan het debat naar voren gebracht en sommigen applaudisseren omdat dat nu eenmaal prachtig is. Men kan zeggen als Newcastle United tegen - ik kom zo snel niet op de naam van een Ierse club - laten we maar zeggen, Dublin Huppeldepup speelt, dan moet dat voor iedereen toegankelijk zijn. Natuurlijk, dat hebben wij al besloten en dat is ook niet het probleem. Het probleem is: kan dit sportevenement, als het vrij toegankelijk moet zijn, alleen maar door een publieke omroep vrij toegankelijk worden gemaakt, of kan een particuliere omroep dat bijvoorbeeld ook? Dat zijn de vragen die dan aan de orde komen.
Er is ook gezegd dat wij maar eens moeten afwachten hoe de zaken zich ontwikkelen en dat wij dan zo snel mogelijk moeten reageren. Dat klopt wel, maar er zijn twee tendensen waar wij praktisch geen grip op hebben: allereerst de snelle ontwikkeling van de technologie en vervolgens hetgeen Carsten Hoppenstedt gezegd heeft, namelijk dat wij in een mondiaal systeem leven. Dat betekent dat wij geen regels meer kunnen vastleggen alleen voor onszelf. U heeft nog niet ingezien - sta mij toe dat ik dat zo zeg - dat de algemene klassieke regulering waarover wij beschikken, niet meer voldoende is. Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste, omdat wij nooit zo snel kunnen zijn als de technische vooruitgang. Wij hebben minstens twee jaar tijd nodig voor een richtlijn en in de tussentijd kan alles weer anders zijn.
Ten tweede, zelfs al zouden wij erin slagen gelijke tred te houden met de snelle ontwikkelingen, vinden wij nooit een mondiale regeling. Om die reden trachten wij nu al globale regelingen waarbij ook de particuliere partijen worden betrokken vast te stellen voor het Internet wereldwijd. Dat zouden waardevolle antwoorden of bijdragen aan het debat zijn geweest. Ik hoop dat dit bij de volgende discussie mogelijk is.

Paasilinna
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de commissaris voor zijn kleurrijke betoog waarvan men beslist wakker blijft. Ik wil echter zeggen dat er noch een Europese noch een wereldwijde informatiemaatschappij kan bestaan zonder rechten. Daar willen we aan vasthouden. Daarvoor zijn er verkeersregels en andere regels. Het verslag bevat geen spoken, zoals u zei, want we hebben nu enorme internationale bedrijven die op deze gebieden opereren en grotere geldbedragen gebruiken dan veel lidstaten van de Europese Unie. De grote vraag is hoe we samen zo te werk gaan dat zowel cultuur als zakelijke activiteiten en zowel kleine als grote ondernemingen goed kunnen functioneren. Hiervoor hebben we een soort kader nodig. Ik geloof dat we hierover niet van mening verschillen. Dat is belangrijk.

Bangemann
Mijnheer Paasilinna, ik heb niet betwist dat wij behoefte hebben aan regulering. Ik heb zelfs in mijn slotwoord gezegd: wij hebben een regelgevingskader nodig dat aangepast is aan de technische vooruitgang, de snelheid en de mondialisering. Dat is wat wij nodig hebben. Dat is een regelgevingskader. Dat is echter iets anders dan de klassieke regels, richtlijnen en verordeningen die wij hier normaal tot stand hebben gebracht. Dat is het probleem.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Bangemann.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Derde fase van de EMU
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0341/98) van de heer Giansily, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over externe valutareserves gedurende de Derde Fase van de EMU.
In de eerste plaats is het woord gedurende vijf minuten aan de rapporteur, de heer Giansily.

Giansily
Geachte collega's, waartoe dienen de valutareserves van de centrale banken? Dat was de onderliggende vraag bij het debat in de Subcommissie monetaire zaken en in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid over dit initiatiefverslag dat ik u vandaag presenteer.
Die reserves maken het in de eerste plaats mogelijk op de wisselmarkt te interveniëren in geval van forse verstoringen en inzonderheid bij aanvallen tegen een bepaalde munt, waarbij vooral door massale verkopen de koers van die munt wordt gedrukt. Ten tweede dienen die reserves om externe tekorten op de betalingsbalans te dekken. Wat zegt nu het Statuut van de Europese Centrale Bank? Artikel 30.1 bepaalt dat de Europese Centrale Bank door de nationale centrale banken tot een bedrag van 50.000 miljoen ecu gedoteerd wordt met externe reserves, uitgezonderd valuta's van de lidstaten, ecu's, reserveposities in het IMF en bijzondere trekkingsrechten.
Het is niet langer nodig wisselreserves aan te houden tussen onze elf munten, aangezien die op 1 januari 1999, krachtens het fungibiliteitsbeginsel, onderverdelingen van de euro worden. Dat kan natuurlijk de indruk wekken dat een groot deel van die reserves overbodig wordt en dat dit overschot voor andere zaken kan worden benut. De aan te leggen reserve was vastgesteld op 50 miljard euro voor de vijftien lidstaten. Dat bedrag wordt nu teruggebracht tot 40 miljard, in feite 39, 46 miljard om precies te zijn, voor de elf lidstaten. Er blijft dus naar schatting ongeveer 400 miljard achter in de kassa's van de banken die lid zijn van het ESCB.
Op basis van een oppervlakkige analyse kan men de indruk krijgen dat die fondsen opnieuw in de economie kunnen worden gepompt door die overbodig geworden reserves in massale hoeveelheden op de markt te brengen. Ik ben daar tegen ingegaan in de Subcommissie monetaire zaken en in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en ik dank de commissieleden ervoor mij op dit punt te hebben gevolgd, in het bijzonder Fernand Herman, die mijn ontwerp verbeterd heeft zonder het echt te wijzigen.
Wij moeten inderdaad niet denken dat de euro de optelsom is van de elf munten die erin zullen opgaan. De euro zal iets anders zijn, allereerst de andere grote wereldmunt, zoals president Jacques Chirac het heeft gezegd. Zijn stabiliserende rol in het geldverkeer zal het eerste echt positieve feit zijn in het mondiale muntstelsel sinds president Nixon de akkoorden van BrettonWoods op 15 augustus 1971 eenzijdig opzegde. De euro is een evidentie geworden en wordt daarom over heel de wereld positief onthaald. Op de mondiale valutamarkt wordt hij de voornaamste concurrent van de dollar, waarvan het ESCB voor 400 miljard reserves heeft. Door die in massale hoeveelheden op de markt te brengen, kan de koers van de Amerikaanse munt gaan dalen zodat de producten van onze voornaamste mededinger concurrerender worden op de wereldmarkt voor industrieen landbouwproducten. Dat zou economisch gezien totaal contraproductief zijn.
Wij moeten dus de grootste omzichtigheid betrachten en niet vergeten dat de kwaliteit van de euro hoofdzakelijk aan de hand van drie criteria zal worden beoordeeld. Ten eerste, de mate waarin de regeringen van de elf erin slagen het stabiliteitspact na te leven en dus de geest van Maastricht te bestendigen. Ten tweede, de geloofwaardigheid van het beheer van de euro door de directie van de Europese Centrale Bank en van het ESCB, die onder meer moet blijken uit het totale bedrag van de toegestane kredieten. Tenslotte, de omvang van onze reserves ingeval onze nieuwe munt onder vuur komt te liggen. In dit geval is het beter te worden benijd dan beklaagd en daarom moeten wij behouden wat wij hebben.
Tot besluit wil ik twee dingen zeggen. Ten eerste, onze Commissie staat achter de beslissing van 8 juli jongstleden om over te gaan tot een eerste overdracht in goud van 15 % van de externe reserves van de nationale centrale banken naar de Europese Centrale Bank. Ten tweede vragen wij dat er een gouden euro komt, waarvan de waarde nog moet worden vastgesteld. Die kan in de komende jaren een belangrijke baken zijn in de algemene wanorde die reeds al te lang heerst op de mondiale kapitaalmarkt.

Metten
Voorzitter, een van de grote veranderingen die de komst van de euro met zich meebrengt, is dat elf economieën die sterk tot zeer sterk aan buitenlandse handel en dus aan valutarisico's zijn blootgesteld, ineens één economische zone worden, die daar nog slechts zeer weinig aan is blootgesteld. De gemiddelde blootstelling aan valutaschommelingen loopt met de factor drie terug, maar de valutareserves blijven hetzelfde. Dat is een luxepositie. Ook de belangrijkste andere reden om valutareserves aan te houden, namelijk een tekort op de betalingsbalans, kent de euro-11zone niet. In tegenstelling tot de VS met hun gigantische tekort op de betalingsbalans heeft de EU zelfs nog een overschot. Tegenover het grote betalingsbalanstekort van de VS staat daar een, relatief bescheiden, valutareserve. De tekorten op de betalingsbalans worden opgevangen met nieuw gedrukte dollars. Dat gaat goed zolang er geen alternatief is voor de dollar als wereldvaluta. Met de euro komt dat alternatief er echter aan, zodat de VS kritischer naar haar betalingsbalanstekort zal moeten gaan kijken. Op dit moment, met de wereldeconomie aan de rand van een crisis, vormt datzelfde betalingsbalanstekort, dat slechts een symptoom is van een nog groter tekort op de handelsbalans van de VS, de belangrijkste locomotief van de wereldeconomie. Zonder de tekorten van de VS zou de rest van de wereld niet in staat zijn overschotten op te bouwen. Het privilege van een wereldmunt te zijn, kent dus ook zijn verplichtingen naar de wereldeconomie toe. In de praktijk zorgt de VS voor liquiditeit in het wereldhandelssysteem, al is dit dan grotendeels op kosten van de rest van de wereld, de zogenaamde seigniorage die bij de uitgifte van de wereldmunt hoort.
De vraag is nu of Europa bereid en in staat zou zijn deze rol van de VS, al is het maar gedeeltelijk, over te nemen. De euro zal zeker het alleenrecht van de dollar beëindigen. De euro zal handels-, reken- en reservemunt worden. Er zal seigniorage ontstaan, euro's zullen in de hele wereld in kluizen en sokken verdwijnen. De eurozone zal zich ten koste van de rest van de wereld verrijken, maar geven we er de rest van de wereld iets voor terug behalve een stabiele munt om op te potten en mee te betalen? Het antwoord zou ja kunnen zijn als de euro verder zou appreciëren. Hoewel het voor de binnenlandse economie niet prettig is, want onze concurrentiepositie verslechtert, zou het wel eens nodig kunnen zijn vanwege onze globale verantwoordelijkheid. Het is de snelste weg naar een situatie waarin ook Europa een bijdrage levert aan het herstel van de economieën in Azië, de ex-Sovjet-Unie en Latijns-Amerika. Met een duurdere euro kunnen onze handelspartners uit de tweede en derde wereld zichzelf gemakkelijker uit de misère exporteren, zoals Europa dat zelf onlangs nog gedaan heeft dankzij de dure dollar.
Wat heeft deze filosofische beschouwing met het verslag-Giansily te maken? Heel veel, want de enorme hoeveelheden valutareserves bij het Europees stelsel van Centrale Banken, 400 miljard dollar, zouden de euro ongetwijfeld duurder maken als ze in aanzienlijke hoeveelheden op de markt worden gebracht. Het verslag-Giansily pleit ervoor dit voorlopig niet te doen, onder andere omdat een duurdere euro ongewenst zou zijn. Ik pleit ervoor de reserve-overschotten sneller op de markt te brengen opdat een duurdere euro een aanvullende locomotieffunctie voor de internationale economie kan vervullen, die dringend gewenst is. Omdat de eurozone een veel geslotener economie is dan die van de elf samenstellende landen, kan de eurozone zijn duurdere euro ook beter aan. Eén ding is echter duidelijk: de euro zal niet vanzelf een wereldmunt worden. We zullen dat ook moeten verdienen, en wel door onze globale verantwoordelijkheid te durven nemen.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Giansily voor zijn uitstekende analyse en voor de moeite die hij zich heeft getroost bij de behandeling van dit moeilijke vraagstuk.
Het begin van de Economische en Monetaire Unie en dus het begin van de monetaire beleidsvoering door de Europese Centrale Bank valt in een periode van hevige monetaire onrust en druk. Ik hoop natuurlijk dat deze onrust van tijdelijke aard zal zijn, maar het ziet ernaar uit dat hetgeen zich voordoet, geen op zich zelf staande gebeurtenis is, maar wel degelijk een algemeen verschijnsel dat wij heel omzichtig en verstandig moeten aanpakken.
Het beheer van de valutareserves zal derhalve van meet af aan een belangrijke rol spelen. Om de crisis het hoofd te bieden moeten wij gecoördineerd optreden en internationaal samenwerken. Deze internationale samenwerking is echter helaas in geen velden of wegen te bekennen en ik heb het dan met name over de sterke muntlanden. De vaststelling van de optimale omvang van de valutareserves zal aldus in grote mate afhankelijk zijn van de pogingen om de euro ten opzichte van met name de dollar te stabiliseren. Daarom moeten in eerste instantie duidelijke regels worden vastgesteld voor de uitoefening van de met het Verdrag aan de nationale centrale banken toegekende bevoegdheden. De gedecentraliseerde valutamaatregelen moeten immers efficiënt zijn en mogen niet indruisen tegen de algemene doelstellingen. Het gaat hier inderdaad niet om enorme bedragen en soms vraagt men zich af hoe met dergelijke, betrekkelijk geringe valutareserves het hoofd kan worden geboden aan de enorme monetaire massa die in de wereld circuleert.
Waarde collega's, ik wilde duidelijk maken dat wij met een goed gecoördineerd en vroegtijdig optreden van de centrale banken het uit de hand lopen van pogingen tot speculatie kunnen voorkomen. Juist voor een dergelijk optreden spelen de valutareserves een belangrijke rol. Daarom mogen wij niet overhaast handelen bij de beperking daarvan. De centrale banken beslissen of de reserves moeten worden verminderd, maar dan wel uitgaande van de heersende omstandigheden. Als de centrale banken oordelen dat de situatie gunstig is voor vermindering van de valutareserves, dan doen zij dat. Als de situatie niet gunstig is, houden zij de reserves in eigen hand. Daarom geloof ik dat wij bij de behandeling van het onderhavige vraagstuk het hoofd koel moeten houden en moeten wachten met voorstellen tot vermindering van de valutareserves totdat de situatie overzichtelijk is geworden en gebleken is dat de zojuist door mij genoemde maatregelen voor het voorkomen van een algemene crisis niet nodig zijn.
Dan hebben wij nog het vraagstuk van het gebruik van de valutareserves voor andere doelstellingen. Ik wilde wat dat betreft duidelijk maken dat valutareserves niet zomaar in een laatje liggen te wachten, klaar voor gebruik. De valutareserves maken deel uit van de monetaire massa. Zij zijn in gebruik. De lidstaten hebben deze ergens belegd en zij kunnen hun reserves niet gebruiken als een deus ex machina voor welk doel dan ook. Daarom moeten wij mijns inziens wat terughoudender zijn met onze amendementen. Mijn fractie heeft dan ook na overleg met de indieners van deze amendementen besloten niet te oppervlakkig en te voorbarig te zijn bij de behandeling van dit vraagstuk.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, geachte commissaris, wij behandelen vandaag een sensationeel onderwerp, namelijk dat er geld in de bank is en dat eigenlijk iedereen toegeeft dat dit op de een of andere manier overbodig is. Uit ervaring weten wij dat dat geld niet zomaar uit de bank gehaald kan worden. De heer Christodoulou zegt terecht dat wij aandacht moeten schenken aan de omstandigheden en niets overhaasten. Maar wij moeten toch echt openstaan voor de argumenten die de heer Metten reeds heeft genoemd. Een economische ruimte die de oude begrippen van buiten- en binnenlandse handel opheft en als men het realistisch bekijkt nog maar voor nauwelijks 10 % afhankelijk is van de buitenlandse handel, heeft inderdaad een andere hoeveelheid deviezenvoorraden nodig dan een economische ruimte die, zoals vóór de invoering van de euro, een aandeel van ongeveer 60 % buitenlandse handel heeft.
Ten tweede, de betalingsbalans is gewoon positief en zelfs structureel, dat is nu geen toeval. Derhalve is het belangrijk een ding duidelijk te beseffen: door deze samenvoeging ontstaat een potentiële hoeveelheid geld in handen van het Europees Stelsel van Centrale Banken. Natuurlijk kan men dit niet met behulp van een breekijzer eruit halen, dat zou ook niet verstandig zijn, maar men moet het wel vrijmaken, men moet het wel voor doelstellingen gebruiken, bijvoorbeeld in het kader van de Europese Investeringsbank, die verenigbaar zijn met onze taak in de eurozone om stabiliteit te handhaven. Ik ben van mening dat dat vandaag het punt van discussie is.

Castagnède
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, wij zijn het er met de heer Giansily over eens dat de reserves van het ESCB niet mogen worden afgebouwd gedurende de overgangsperiode van de invoering van de euro. Onze redenen hiervoor zijn evenwel niet helemaal dezelfde als die van onze rapporteur.
De heer Giansily zegt namelijk dat wisselreserves ten belope van 400 miljard dollar overdreven zijn op basis van de internationale normen. Men kan zich echter vragen stellen bij de aard en de pertinentie van die normen. Door de invoering van de euro, in een geografisch gebied waar het handelsverkeer voornamelijk tussen deelnemers verloopt, zal de nood aan middelen om eventuele externe tekorten te dekken, natuurlijk afnemen.
Daarentegen vinden wij dat de behoefte aan interventiemiddelen om verstoringen van de geldmarkt te voorkomen wordt onderschat. Waarom? Ten eerste wegens het economische risico dat verbonden is aan verstoringen van de wisselmarkt door ongecontroleerde bewegingen van grote privé-kapitaalstromen - men gaat ervan uit dat tussen 1.600 en 3.500 miljard dollar rijkdom verloren is gegaan door de ontwaarding van activa ingevolge de crisis in Azië iets meer dan een jaar geleden. Ten tweede wegens de rol die de euro volgens ons zou moeten spelen in het stabiliseren van de betrekkingen op de monetaire wereldmarkt en zelfs in het vestigen van een nieuw internationaal muntstelsel.
Een belangrijke reservevoorraad kan een ontradend effect hebben en aldus verstoringen van de wisselmarkt voorkomen. Naast het argument dat de heer Giansily heeft uiteengezet, is dit een van de voornaamste redenen om de reservevoorraad van het ESCB niet af te bouwen.
Voorts zorgt de invoering van de eenheidsmunt ervoor dat een deel van de wisselreserves van de nationale centrale banken in interne tegoeden worden omgezet. Dat deel kan volgens ons heel goed worden benut om, naar gelang van het geval, overheidstekorten af te bouwen of investeringen te doen die de groei en de werkgelegenheid ten goede komen. Dat zou dan een soort premie zijn bij de invoering van de euro, die ervoor kan zorgen dat de burgers van de deelnemende landen de nieuwe munt gemakkelijker aanvaarden en dat de landen die nog aarzelen worden aangezet om ook toe te treden.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verslag-Giansily legt goed uit hoe een deel van de reservevoorraad van de nationale centrale banken wordt samengevoegd in het toekomstige systeem van de eenheidsmunt en hoe het beheer ervan wordt geregeld tussen die banken en de Europese Centrale Bank.
Wij hadden niettemin wat verduidelijkingen gewild over twee punten. Ten eerste, hoe zullen de betrekkingen tussen de ECB en de nationale centrale banken er precies uitzien wat betreft het beheer van de vrije reserves, namelijk de reserves boven de 39, 46 miljard euro die statutair ter beschikking van de ECB worden gesteld? Artikel 31 van het Statuut van het ESCB bepaalt dat de Europese Centrale Bank eventueel toestemming moet geven voor heel grote verrichtingen van de nationale centrale banken. Het Verdrag voorziet dus in die toestemming maar die procedure gaat te ver, aangezien het om reserves gaat die in principe de volle eigendom van de lidstaten blijven. Wij hadden minstens willen vernemen hoe ver men hierin kan gaan.
Ten tweede, worden er al dan niet concrete goudreserves overgedragen aan Frankfurt? Het verslag-Giansily is hierover niet helemaal duidelijk, het laat verschillende interpretaties toe. Mijnheer de commissaris, weet u dat de Franse minister van Economische Zaken, de heer Dominique Strauss-Kahn, hierover een duidelijk standpunt heeft ingenomen tegenover de Franse Assemblee? Op 31 maart jongstleden werd hij in de Commissie financiën van het Franse parlement hierover ondervraagd. Hij verklaarde toen met klem dat de 50 miljard ecu voor de bijdrage aan het Europees Stelsel van Centrale Banken eigendom blijft van de verschillende lidstaten. Hij heeft er nog aan toegevoegd dat enkel het beheer van de reservevoorraad wordt overgedragen en dat het voor de deviezen en de bijbehorende effecten om een louter boekhoudkundige verrichting gaat. Het goud zou materieel aanwezig blijven in de centrale bank van Frankrijk.
Ik vraag dan ook dat men ons ook op Europees niveau op dezelfde manier geruststelt en dat men ons bevestigt dat er geen enkele materiële overdracht plaatsvindt. Die lijkt mij, technisch gezien, hoe dan ook niet nodig om het systeem vlot te laten werken.
Ik wil er tenslotte op wijzen dat, twee maanden voor de invoering van de euro, heel belangrijke kwesties nog steeds niet zijn opgehelderd, namelijk de juiste rol van de Raad in het bepalen van het wisselkoersbeleid, de democratische controle van de muntunie of het oplossen van liquiditeitscrises. Die dubbelzinnigheden wijzen volgens mij ongetwijfeld op structurele tekortkomingen. Het Internationaal Monetair Fonds toonde zich hierover bezorgd en wees erop dat, bij de invoering van de eenheidsmunt, de risico's voor het banksysteem zullen toenemen doordat een groot aantal belangrijke beslissingen niet zijn genomen.
Tot besluit zeg ik dat wij niet weten waar wij naartoe gaan maar dat wij er naartoe gaan. Dat lijkt het motto te zijn van onze beleidmakers, die verstrikt zitten in de zogezegd onomkeerbare verplichtingen die ze met betrekking tot de eenheidsmunt zijn aangegaan.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Giansily feliciteren met zijn evenwichtige verslag en ben het met hem eens dat de buitengewoon hoge deviezenvoorraden in de overgangstijd een noodzakelijke zekerheidsfactor kunnen betekenen. Een succesvolle speculatieve aanval op de gemeenschappelijke munt zou in deze fase namelijk ernstige gevolgen voor de Europese economie kunnen hebben en aanzienlijke schade aanrichten. Het is echter duidelijk dat overtollige valutareserves, die tot 200 miljard dollar kunnen oplopen, op lange termijn niet ongebruikt mogen blijven. Ik ben van mening dat het dan ook legitiem is om er nu al over na te denken hoe deze bedragen met het oog op het hoge werkloosheidspercentage in Europa moeten worden gebruikt. Het is in ieder geval niet aanvaardbaar om deze bedragen langer dan noodzakelijk ongebruikt te laten.
Het is algemeen bekend dat zowel in de Gemeenschap als in de meeste lidstaten te weinig financiële middelen beschikbaar zijn voor onderzoek. Op dit vlak is de situatie in de Verenigde Staten en in Japan duidelijk beter. Door meer onderzoek en innovatie zou het concurrentievermogen van de bedrijven vergroot kunnen worden en dit zou bevorderlijk zijn voor de werkgelegenheid. Op deze manier kan vooral het MKB, dat de economische ruggengraat van de EU vormt, technologisch en in zijn concurrentiepositie versterkt worden. Derhalve pleit ik er tot slot voor de overtollige externe valutareserves te zijner tijd gericht te gebruiken voor concrete onderzoeksprogramma's, teneinde ons grootste probleem, de massale werkloosheid, succesvol te bestrijden.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, de heer Castagnède heeft gelijk: reserves zijn niet alleen nodig om internationale betalingen te regelen. Ze dienen ook als middel om op de markt te interveniëren en als tegengewicht voor de uitgifte van geld. Diegenen die denken dat die reserves in de begroting kunnen worden opgenomen om andere dingen te doen, vergissen zich dus. Dat geld is niet het geld van de staat of van de begroting, dat geld is van de banken. Zelfs als de banken volledig genationaliseerd zijn, moet, als compensatie voor de afbouw van de reserves, de geldcirculatie worden teruggeschroefd. Laten wij dus asjeblieft wat aandacht hebben voor de elementaire regels met betrekking tot de werking van de munt in Europa. Vooraleer geld te gebruiken dat er niet is, om politieke doelstellingen te verwezenlijken, moeten wij rekening houden met de concrete werking van het huidige banksysteem.
Voor het overige sta ik absoluut achter de heer Giansily. Het is inderdaad van fundamenteel belang dat wij, vooral in het begin, waar wij nog niet weten hoe de dingen zullen evolueren, een minimale reservevoorraad hebben om op de markt te kunnen interveniëren.
Ik weet dat wij eerder via de rentetarieven de wisselkoersen zullen kunnen beïnvloeden. Wij weten echter ook dat men beter af is met meer dan een pijl op zijn boog, want als die ene pijl is verschoten, rest ons niets meer. Ook hier is het zo dat wij, met een ruime reservevoorraad, op de markt kunnen interveniëren als het manipuleren of wijzigen van de rentevoeten niet voldoende blijkt om speculatieve aanvallen op de euro tegen te gaan.
Mijnheer de Voorzitter, om die reden sta ik volledig achter het verslag-Giansily. Wij zullen de meeste andere ingediende amendementen goedkeuren, op voorwaarde dat sommige ervan eventueel worden aangepast om rekening te houden met de internationale conjunctuur.

Blokland
Voorzitter, de vorming van de eurozone heeft tot gevolg dat lidstaten met een relatief zeer open economie ineens deel gaan uitmaken van een relatief gesloten economie. Daardoor wordt een fors deel van de huidige officiële externe reserves op termijn overbodig. Die kun je dus te zijner tijd afstoten. Maar dat moet dan wel zo gebeuren dat er geen marktverstoringen optreden. Kortom, voorzichtigheid is troef. Het Europees Stelsel van Centrale Banken moet op zijn tellen passen. Er is geen enkele reden om te veronderstellen dat het ESCB dat niet zal doen. In dit opzicht vormt de voorliggende resolutie een ondersteuning van het voorgestane beleid.
Een deel van het probleem lost zich vanzelf op. Ruim een kwart van de huidige officiële externe reserves luidt in valuta die worden omgezet in euro. Deze behoren per 1 januari 1999 niet meer tot deze reserves, maar tot de interne middelen. Aanwending voor aflossing van de staatsschuld is niet aan de orde. Monetaire financiering is immers bij Verdrag verboden.
In dit debat moeten we waken tegen een eenzijdige preoccupatie ten aanzien van een te sterke koers van de euro ten opzichte van de US-dollar. Inderdaad, een relatief sterke euro stimuleert de Amerikaanse import en remt de Europese export. Maar intussen is het bij een zwakke euro voor Amerikaanse ondernemingen zeer aantrekkelijk om fusies aan te gaan met Europese bedrijven, dan wel om deze over te nemen. En dat is evenmin een beoogd effect.
Er rest ons één conclusie: de interne prijsstabiliteit van de euro dient steeds voorop te staan. De externe waarde van de euro is resultante van het monetaire beleid. Naar gelang de mogelijkheden die de ontwikkelingen op de internationale valutamarkt bieden, kan de omvang van de officiële externe reserves naar een lager niveau worden gebracht. Betalingen aan internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties en het Internationaal Monetair Fonds, zijn daarbij een prima aanwendingsmogelijkheid. Te allen tijde zullen we alert moeten zijn op de invloed die hiervan uitgaat op de valutakoersen. Mutatis mutandis geldt dit ook voor het afbouwen van de goudreserve. Van een gouden euromunt ben ik echter niet gediend, omdat dit getuigt van een buitenissige Europese eenheidssymboliek.

Peijs
Voorzitter, complimenten aan de heer Giansily voor zijn voorzichtige verslag. Het verslag komt tot de conclusie dat de 330 miljard aan buitenlandse reserves op langere termijn naar beneden gebracht kunnen worden. Ik ben het daarmee eens. De Amerikaanse Federal Reserve Bank houdt in verhouding veel minder reserves aan, terwijl de Amerikaanse situatie in de toekomst vergelijkbaar zal zijn met de Europese. De Federal Reserve volgt met betrekking tot de externe waarde van de dollar een beleid van benign neglect , vergelijkbaar met de verwachte toekomstige aanpak van de Europese Centrale Bank. Ook is de Amerikaanse economie wat betreft openheid en export als blok vergelijkbaar met het toekomstige eurogebied. Overigens hebben de centrale banken zelf een prikkel om de efficiënte hoeveelheid buitenlandse reserves aan te houden, want ook in de toekomst zal een deel van de rendementen op buitenlandse reserves worden toegevoegd aan de reserves van de nationale banken. In Nederland ligt de verhouding op 95 en 5 procent. 95 procent gaat naar de staat, een suboptimale mix zal tot een lagere toevoeging aan de reserves leiden.
Toch zijn de buitenlandse reserves nodig. Eind december 1998 kan het mogelijk zijn op grote schaal tegen de afgesproken koersen te interveniëren op de valutamarkten. Tot dat moment kunnen Duitse marken, Franse franken enzovoorts ingezet worden. Daarna zal de Europese Centrale Bank haar monetaire beleid starten. De tegoeden in Duitse marken en Franse franken worden dan automatisch binnenlandse tegoeden. Toch blijft er nog een aanzienlijk deel over in dollars en goud. Voor de bestendigheid en de geloofwaardigheid van de bank kan het belangrijk zijn om aanzienlijke reserves achter de hand te hebben. Ik zou de commissaris willen vragen in hoeverre hij signalen heeft gekregen dat de financiële markten geloven in de vastgestelde koersen.
Even een heel spoedeisend zijspoor, mijnheer de commissaris. In Nederland vindt op dit moment al de discussie plaats hoe de euromunten en -biljetten worden ingevoerd. In het ook door het Nederlandse parlement gesteunde scenario van de legal big bang is het noodzakelijk om voorafgaand aan 1 januari 2002 euromunten en -biljetten te distribueren terwijl zij nog geen wettelijk betaalmiddel zijn en zoals een toerist peseta's koopt voordat hij naar Spanje gaat. Hij kan er nog niet mee betalen. Voor deze zogenaamde frontloading is toestemming nodig van de Centrale Bank. Zal de Commissie de Europese Centrale Bank aansporen tot een spoedige positieve beslissing op dit punt? Overigens ben ik wel voor gouden munten, precies om die reden, mijnheer Blokland.

García-Margallo y Marfil
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur bedanken voor dit uitstekende verslag. Mijnheer de commissaris, met een beetje Franse overdrijving is wel gezegd dat de invoering van de euro voor Europa de belangrijkste gebeurtenis sinds 1917 is. Wij Europeanen hebben ons echter wel heel erg met de interne aspecten van de euro beziggehouden en zijn ons pas heel laat om de externe aspecten gaan bekommeren.
Sinds de Conferentie van Washington van twee jaar geleden waar deze verslagen voor het eerst aan de orde kwamen, zelfs sinds dit voorjaar toen de landen van de eerste lichting werden geselecteerd, zijn de externe en interne omstandigheden gewijzigd. De crises in Azië, Rusland en Latijns-Amerika, alsook de val van de dollar zijn er - zoals de commissaris ons vanmiddag heeft uiteengezet - de oorzaak van dat de geplande groeicijfers naar beneden gebracht moeten worden. In deze omstandigheden is het verheugend dat in het verslag tot voorzichtigheid in de aanwending van reserves wordt gemaand. Mijnheer de commissaris, de vraag onder deze omstandigheden is wat er moet gebeuren om de euro niet te duur te laten worden. Immers, een dure euro maakt onze export duurder en is nadelig voor de werkgelegenheid. Op dit moment is het echter niet zo dat voorzichtigheid in de aanwending van reserves voldoende is om te voorkomen dat deze effecten zich voordoen in een ontwikkeling die al behoorlijk is afgeremd. Zoals in het verslag wordt gesteld, is er op dit moment behoefte aan een betere coördinatie van de betrokken regeringen en van de Europese met de buitenlandse regeringen bij het hanteren van het internationale monetaire systeem. Die coördinatie zal lastig zijn zolang er op het politieke vlak nog geen externe euro is. Ook een herziening of het opzetten van een systeem van het type Bretton Woods zal niet eenvoudig zijn zolang de euro niet onder het gezag van een politieke autoriteit staat, een stuurman aan het roer van een schip dat het ruime sop kiest.

Porto
Ik wil allereerst collega Giansly bedanken voor zijn uitmuntende verslag, waar ik geheel achter sta. Met betrekking tot de aanleg van reserves voor de Europese Centrale Bank hebben we te maken met een aantal problemen. Sommige daarvan zijn van vooral technische aard, maar wat werkelijk bezorgdheid moet wekken is het feit dat de bank een overvloed van dollars tot zijn beschikking zal hebben.
Het gaat om een enorme hoeveelheid, ongeveer 400 miljard dollar - de "erfenis" van de reserves van de nationale banken van uitgifte. Voor dit bedrag kan niet snel een nuttige toepassing worden gevonden, vooral niet als we bedenken dat transacties tussen landen uit het eurogebied niet langer als externe transacties beschouwd zullen worden. Als we realistisch zijn, en daarbij ook vooruit denken, is er behoefte aan een reserve van 50 tot 200 miljard dollar, ofwel een achtste of een kwart, of - heel misschien - de helft van wat er beschikbaar is.
We moeten ons er overigens niet toe laten verleiden dit geld voor enig doel direct uit te geven, hoe nobel dat doel ook moge zijn. Want dan zou er een enorme hoeveelheid dollars op de markt gebracht worden, wat zou leiden tot een waardevermindering van die munt ten opzichte van de euro.
Het gevolg daarvan zou dus een opwaardering van de euro zijn, met alle prestige dat daaraan verbonden is. Maar het concurrerend vermogen van de Europese economie dient zwaarder te wegen. Die zou - laten we dus realistisch zijn - te lijden krijgen onder een te dure euro. Onze ondernemers zouden daar negatief op reageren, met als gevolg een sterke terugval van de investeringen en de werkgelegenheid.
De geloofwaardigheid van een munt hangt overigens niet af van haar overwaardering. Werkelijke en duurzame geloofwaardigheid hangt eerder samen met een juiste waardevaststelling naar buiten toe, en die waarde hangt op zijn beurt af van de interne stabiliteit. En dàt rechtvaardigt dan weer de inspanningen die worden geleverd om die stabiliteit te verzekeren, vooral door naleving van het stabiliteits- en groeipact, zoals door de rapporteur in zijn eerste interventie terecht wordt benadrukt.

Mendes Bota
... die is er, maar zijn plannen om een deel van de reserves van de centrale banken van de lidstaten uit het eurogebied te gebruiken voor een groot politiek initiatief met als doel een economische opleving van Europa gericht op het creëren van banen - een idee dat door Lionel Jospin gedeeld wordt - moeten met de allergrootste voorzichtigheid tegemoet worden getreden.
Al was het alleen maar omdat nog steeds duidelijk vastgesteld moet worden welk deel van de reserves van het Europese systeem van centrale banken als overbodig mag worden beschouwd. Het is waar dat met de invoering van de euro en de overgang naar de derde fase van de Economische en Monetaire Unie het koersrisico zoals dat bij operaties met nationale munten altijd bestaat aanzienlijk teruggebracht wordt. En het is ook waar dat een groot deel van de huidige externe handel nu interne handel gaat worden, omdat die handel zich binnen het eurogebied zal afspelen, zodat de deviezenreserves die als internationaal betaalmiddel moeten worden aangehouden lang niet zo groot hoeven te zijn.
Maar er moet nog steeds worden vastgesteld welk deel overbodig is. Sommigen hebben het over 50 miljard dollar, anderen spreken over 300 miljard. Het is zelfs de vraag of de reserves werkelijk groter dan nodig zijn. Allereerst omdat er aanzienlijke reserves in Duitse marken zijn aangelegd, en deze zullen op 1 januari aanstaande automatisch in euro's worden omgezet, waarna ze niet meer als reserves worden aangemerkt, maar gewoon als kasmiddelen.
Bovendien zal het niet gemakkelijk zijn invloed uit te oefenen op het beleid dat de nationale centrale banken op het gebied van de reserves voeren. We kunnen ze niet dwingen deze te gebruiken voor specifieke doeleinden gedefinieerd op basis van politieke besluiten die door de regeringen van de lidstaten genomen worden. Alles wijst erop dat de juiste strategie bestaat in een gematigd ingrijpen in het beheer van de externe reserves, en zulks om te vermijden dat de dollar vergeleken met de euro snel in waarde vermindert, wat voor de exportsector van de Europese Unie een ramp zou betekenen.
Het aanhouden van aanzienlijke reserves in dollars en yens is zonder twijfel het beste middel om te verhinderen dat er speculatieve wervelwinden ontstaan die tijdens de overgangsfase naar de euro een spoor van verwoesting zouden achterlaten op de internationale financiële markten. Met grote reserves is het mogelijk te interveniëren ter wille van de stabiliteit. En dat zal dan weer leiden tot monetaire geloofwaardigheid en een verhoogd prestige van de euro als solide internationale referentiemunt.

de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, ik beloof zo beknopt mogelijk te zullen zijn en dank u omdat u dit debat wat hebt willen verlengen.
Geachte parlementsleden, nu de Europese Centrale Bank zijn werkingsregels aan het uitwerken is, vraagt de heer Giansily ons terecht na te denken over het probleem van de valutareserves in de derde fase van de EMU.
Ik wil allereerst zeggen dat ik met mijn uitspraken geenszins afbreuk wil doen aan het standpunt van de Europese Centrale Bank, die krachtens artikel 105 verantwoordelijk is voor en belast is met het beheer van de reserves. Het is niet mijn bedoeling de onafhankelijkheid van deze instelling in het gedrang te brengen.
Algemeen gezien staat de Commissie achter de analyse van de rapporteur. Toch is er een punt dat ik wil aansnijden omdat het voor problemen kan zorgen, namelijk de optimale omvang van de deviezenvoorraad. Juist is dat wij niet meer zullen moeten interveniëren op de wisselmarkten om de wisselkoersen te stabiliseren onder de deelnemende landen. Voor dat doel moeten wij uiteraard geen reserves meer aanhouden. Maar daaruit besluiten dat de totale reservevoorraad van het ESCB de optimale reservevoorraad overschrijdt, gaat voor mij wat te ver. Wij vragen ons immers af hoe de optimale omvang van die reservevoorraad moet worden geraamd. Mijnheer Wolf, wisselreserves zijn geen overbodig geld dat slaapt in de kluizen van de nationale centrale banken. De heer Herman heeft volgens mij terecht onderstreept dat men de omvang ervan niet moet overdrijven, maar ook het nut ervan zeker niet mag onderschatten.
Om op voornoemde vraag te antwoorden, moeten wij, in het kader van de eurozone, rekening houden met een aantal elementen. Ten eerste, ook na de invoering van de euro zullen de valutareserves van de eurozone op 1 januari 1999 een stuk lager liggen dan die van de belangrijkste Aziatische landen. Ik denk bijvoorbeeld aan China, waar de valutareserves, de voorraad in verhouding tot de buitenlandse handel, dubbel zo groot zijn als die van de eurozone. China heeft nochtans geen converteerbare munt.
Tweede element: zeker voor de geïndustrialiseerde landen is het is in elk geval uiterst moeilijk om het juiste verband te bepalen tussen het volume van de internationale handel en de noodzakelijke reservevoorraad. De reden hiervoor houdt trouwens verband met het vrije verkeer en met de liberalisering van de kapitaalbewegingen. Ik heb heel wat studies geraadpleegd in een poging om de extra reservevoorraad binnen het ESCB te kwantificeren. De resultaten schommelden tussen nul en 200 miljard euro - 200 miljard dollar. U merkt dat de speelruimte groot is.
Derde belangrijk element: de nationale centrale banken zullen hun balans aanpassen naar aanleiding van de invoering van de euro. Door de invoering van de eenheidsmunt zullen de reserves van de Europese centrale banken automatisch verminderen, en dit om louter technische redenen. Ik denk onder meer aan het verdwijnen van de voorraad deviezen die in de euro zullen opgaan, bijvoorbeeld de reserves in Duitse mark van de Franse centrale bank.
Ten vierde, een grote reservevoorraad is een efficiënt middel om het banksysteem te steunen ingeval van structurele behoefte aan liquiditeiten. Nu is het zo dat die behoefte per definitie noodzakelijk is om een efficiënt muntbeleid te voeren en de rentetarieven vast te stellen.
Ten vijfde, een grote reservevoorraad zal de geloofwaardigheid van het ESCB ten goede komen. Dat is van essentieel belang in de beginfase. Het zou dwaas zijn om die geloofwaardigheid aan te tasten, zeker nu er grote onrust heerst op de financiële markten. Ik wijs er u - en in het bijzonder de heer Metten - op dat, als wij de geloofwaardigheid van het ESCB aantasten, wij de geloofwaardigheid van de euro op de helling zetten. Dat kan tot hogere rentetarieven leiden, dat wil zeggen dat wij precies het omgekeerde resultaat bereiken als wat wij beogen met de invoering van de euro. Wees gerust, de reserves zijn er niet om van Europa een internationale locomotief te maken. Als er liquiditeiten in het systeem moeten worden gepompt, zijn er andere middelen dan het aanspreken van de reserves. Dat laatste zou de geloofwaardigheid van de eigen munt aantasten. Ik meen overigens dat uw rapporteur dit punt terecht voldoende heeft onderstreept.
Tot besluit wil ik de heer Giansily feliciteren met zijn ernstig verslag en zijn omzichtige conclusies. Toch wil ik erop wijzen - en ook de heer Christodoulou heeft het gezegd en hij is terzake competenter dan ik, aangezien hij gouverneur van een centrale bank is geweest - dat alleen de ervaring ons kan leren wat het juiste niveau van de reserves moet zijn en dat is in hoofdzaak het werk en de verantwoordelijkheid van het ESCB.
Kortom, de Commissie vertrouwt erop dat de leden van de Raad van bestuur van de Europese Centrale Bank zich van die taak zullen kwijten.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer de Silguy.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 19.25 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Bescherming van de werknemers
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0353/98) van de heer Correia, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot tweede wijziging van richtlijn 90/394/EEG betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk (COM(98)0170 - C4-0310/98-98/0093 (SYN)).

Correia
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het verslag dat thans voor ons ligt gaat over een voorstel van de Commissie tot tweede wijziging van richtlijn 90/394/EEG betreffende de bescherming van werknemers die op hun werk aan kankerverwekkende stoffen worden blootgesteld.
Dit voorstel is in wezen gericht op uitbreiding van de reeds geldende richtlijn, zodat ook het stof afkomstig van hardhout (eik en beuk), vinylchloridemonomeer en de categorieën 1 en 2 van mutagenen onder deze richtlijn komen te vallen.
Artikel 118 A van het Verdrag betreffende de Europese Unie voorziet in de mogelijkheid dat de Raad door middel van richtlijnen minimumnormen vaststelt teneinde werkomstandigheden te verbeteren, de veiligheid van werknemers te verzekeren en hun gezondheid zo goed mogelijk te beschermen. Wij verwelkomen elk initiatief in deze richting, en dit voorstel is zo'n initiatief. Jammer is wel dat de Commissie niet van deze gelegenheid gebruik heeft gemaakt om de reikwijdte van deze richtlijn nog verder uit te breiden, door de bepalingen van richtlijn 83/477/EEG met betrekking tot houtstof te bevestigen. Door geen wijzigingen aan te brengen in het reeds geldende kader kunnen grote moeilijkheden ontstaan, wanneer lidstaten of leden van het Hof van Justitie kiezen voor een restrictieve interpretatie van deze voorschriften. Daar komt nog eens bij dat volgens genoemd artikel - ik citeer - " In deze richtlijnen wordt vermeden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtingen op te leggen dat zij oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen zouden kunnen hinderen."
Toen we over dit verslag spraken, is ons door de vertegenwoordiger van de Commissie gezegd dat er een studie naar de gevolgen van zulke verplichtingen zou worden gemaakt. Van een dergelijke studie hebben wij echter nog niets vernomen, zodat we niet weten wat voor gevolgen de publicatie van deze richtlijn voor de KMO's kan hebben.
In deze omstandigheden hebben wij, mèt de zeer gewaardeerde hulp van collega's, geprobeerd een compromis te vinden tussen het onvervreemdbare recht van werknemers op gezonde werkomstandigheden enerzijds, en de financiële gezondheid van ondernemingen anderzijds. We hebben daarbij allereerst aan KMO's gedacht, die immers de belangrijkste bron van nieuwe banen vormen, zonder evenwel de grote bedrijven te vergeten. We mogen niet vergeten dat er in de Europese Unie meer dan 42.000 bedrijven zijn. De meeste daarvan zijn KMO's; zij verschaffen aan 1, 9 miljoen werknemers een baan. In een tijd waarin het bestrijden van werkloosheid een prioriteit is, dienen wij aanmoedigingen te verschaffen. Dat kan via fiscale of economische stimuleringsmaatregelen, maar ook door afwijkingen toe te staan. En daarmee moet bereikt worden dat de kosten die voortvloeien uit de toepassing van deze richtlijn zo laag mogelijk blijven, en dat ze niet alleen door de werkgevers worden gedragen, maar ook, indirect, door de werknemers, die bij een faillissement van hun werkgever immers hun baan zouden verliezen.
Wat nu de bescherming van de gezondheid van werknemers betreft, het motief voor ons optreden, zijn wij van mening dat de Commissie moet uitgaan - en dat doet ze trouwens ook - van de gemiddelden tussen de waarden die worden opgegeven als drempelwaarden voor beroepsmatige blootstelling. Het is in dat verband nuttig er hier op te wijzen dat er geen wetenschappelijk bewezen waarden bestaan. De meningen lopen uiteen - van 2 milligram per kubieke meter tot 10 milligram. We hebben gekozen voor 5 milligram per kubieke meter. Dat is geen wetenschappelijk gefundeerde keuze, maar hij lijkt me juist. Datzelfde kunnen we niet zeggen met betrekking tot de houtsoorten die in dit voorstel voor een richtlijn zijn opgenomen. Alleen van het stof van eiken- en beukenhout is wetenschappelijk bewezen dat het bij inhalatie adenocarcinoom in de neus kan veroorzaken. Maar gezien de biochemische overeenkomsten tussen de verschillende hardhoutsoorten zouden op basis van kansberekening alleen al en verder als voorzorgsmaatregel alle soorten hardhout in deze richtlijn opgenomen moeten worden. Intussen dient het onderzoek naar de mogelijke kankerverwekkende eigenschappen van houtstof bij inhalatie gewoon te worden voortgezet. Dat onderzoek dient dus alle houtsoorten te omvatten.
We zijn uitgegaan van de premissen die we lieten gelden toen we de voorstellen tot wijziging van de tekst van de Commissie indienden. We weten dat de sociale commissie met betrekking tot deze wijzigingen unaniem haar stem heeft uitgebracht, en we hopen dat de Commissie ze aanvaardt en haar aanvankelijke voorstel dienovereenkomstig wijzigt. Ik besluit met allen die aan dit verslag hebben meegewerkt te bedanken.

Skinner
Ik ben de heer Correia zeer erkentelijk voor zijn verslag, want ik weet dat er bijzonder hard voor gewerkt is om het tot stand te brengen. Gezondheids- en veiligheidsvraagstukken behoren niet tot de onderwerpen waar men zich hier in het Europees Parlement het liefst mee bezighoudt. Desalniettemin heeft de heer Correia in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken enige tijd besteed aan wat zich naar ik hoop tot een toekomstige carrière op dit terrein zal ontwikkelen. De commissie heeft een aantal compromissen bereikt die naar mijn overtuiging tijdens de plenaire vergadering deze week een ruime meerderheid zullen behalen.
De lidstaten van de Europese Unie maken zich ernstige zorgen over de carcinogene effecten van hardhout, zoals we zojuist hebben kunnen horen. Het feit dat we nu alle soorten hardhout in deze specifieke richtlijn hebben betrokken is een verstandig begin. De vastgestelde maximale waarden, zoals de heer Correia al heeft aangegeven, zijn bedoeld voor een gemeenschappelijke Europese norm. Uiteraard is iedere lidstaat vrij veel striktere normen in te voeren. Een ding is echter duidelijk: dit is een zaak die de komende jaren zal worden herzien en waar we naar mijn overtuiging allen op terug zullen willen komen, om ervoor te zorgen dat werknemers in de industrie, waar dan ook in de Europese Unie, door de meest stringente normen zullen worden beschermd. Desalniettemin hebben we met deze richtlijn een begin gemaakt.
Binnen de bereikte compromissen kan de financiële steun die voor deze veranderingen nodig is, wellicht tot problemen leiden. Misschien kan de Commissie op dit punt een reactie formuleren. We hebben in ieder geval aangegeven dat de carcinogene effecten in deze sectoren niet langer aanvaardbaar zijn. Er komen grote hoeveelheden houtstof vrij die, zoals is aangetoond, bij inademing kan leiden tot de mutagenen die ten grondslag liggen aan niet nader geïdentificeerde ziekten en aandoeningen waar zo vele onbeschermde werknemers in onze Gemeenschap, zoals ieder jaar weer blijkt, aan lijden.
Ik zou willen afsluiten met een korte opmerking. De heer Correia heeft bij de soms moeizame besprekingen over dit vraagstuk binnen de commissie veel moed getoond. Ik kan zijn verslag aanbevelen aan allen die hier vandaag aanwezig zijn.

Pronk
Voorzitter, veiligheid en gezondheid is een heel belangrijke zaak voor iedereen. Het wordt door de Europese burgers als één van hun hoogste goederen beschouwd. De Europese Unie heeft in het kader van het sociaal beleid ook ontzettend veel aandacht gegeven aan veiligheid en gezondheid. Er zijn tal van richtlijnen uitgekomen en deze is er één van. Elke richtlijn voorziet erin om een deel van datgene wat nog niet geregeld is en wat de gezondheid schaadt aan te pakken.
Toch is het voor de onschuldige lezer nu wel wat ingewikkeld om door de wirwar van richtlijnen nog de weg te vinden. Ik heb daarom voordat ik overga tot de rest van het verslag een vraag aan de Commissie. Zou het niet mogelijk zijn dat de Commissie een studie liet doen, bijvoorbeeld door de universiteit van Florence - ik zie de heer Monti hier zitten en het doet mij onmiddellijk denken aan de universiteit van Florence - om te kijken of het niet mogelijk is het geheel van de richtlijn wat toegankelijker te maken, op een andere manier te rangschikken? Ik weet dat Florence dat geprobeerd heeft met het Europees Verdrag, op zichzelf met veel succes, de politiek heeft dat helaas niet gevolgd. Ik zou zoiets eigenlijk willen voorstellen met betrekking tot deze zaak ook en ik zou u willen vragen of het mogelijk is om daar een studie naar te laten verrichten.
Met betrekking tot de richtlijn wil ik de heer Correia heel hartelijk danken voor zijn vele werk. Ik denk ook dat het heel belangrijk is dat hij geprobeerd heeft het wat te verwijden. Het was een wat moeilijk punt waar hij net over sprak, de kwestie is, is het nu al wetenschappelijk aangetoond of niet. Ik geloof dat hij daar hele goede compromissen voor gevonden heeft. Ik vind dat dat ook een kwestie is waar hij mee kan worden gelukgewenst.
Het is niet zo dat wij met alle amendementen hebben ingestemd. Wij hebben met twee amendementen niet ingestemd, namelijk de amendementen 1 en 2. Amendement 1, omdat niet duidelijk is wat bedoeld wordt met een overgangsperiode. Is dat de normale overgangsperiode of is dat een overgangsperiode die na de inwerkingtreding van deze richtlijn geldt? Dat is volstrekt niet duidelijk. Het geeft aanleiding tot verwarring. Amendement 2 is zelfs principieel onjuist omdat daar de lidstaten om financiële steun wordt gevraagd voor bedrijven in moeilijkheden. Dat soort problemen moet in ons systeem worden opgelost door de richtlijnen zelf. Ik wil ook daar uiteraard de mening van de Commissie, die zal ongetwijfeld nog gegeven worden.
Met de rest van het advies heb ik totaal geen problemen, maar ben ik erg blij. Wel zou ik willen dat die eerste twee amendementen zouden verdwijnen. Ik hoop dat de meerderheid van dit Huis het daarover met me eens is.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie om de kankerrichtlijn uit te breiden met de blootstelling aan stof van de eiken- en beukenhout is goed. Juist op deze wijze moet worden gehandeld. Richtlijnen moeten worden aangevuld als er wetenschappelijk bewijs komt zoals nu wat betreft eiken- en beukenhout is gebeurd. Wat ander loofhout betreft kan op basis van de onderzoeken worden gezegd dat hun carcinogeniteit waarschijnlijk is, maar dit is epidemiologisch nog niet doorslaggevend aangetoond. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken heeft besloten hierbij het voorzichtigheidsbeginsel toe te passen en stelt voor de richtlijn uit te breiden tot alle loofhout.
Van naaldhout is daarentegen geen soortgelijk bewijs. Naaldhout is zachter dan de belangrijkste soorten hard loofhout, wat hun stof minder gevaarlijk maakt. Er is bijvoorbeeld nog geen wetenschappelijk bewijs voor de carcinogeniteit van de voor Finland industrieel belangrijkste houtsoorten den, spar en berk. Natuurlijk moet de richtlijn ook wat deze houtsoorten betreft opnieuw worden herzien als er nieuwe feiten komen. Het is echter overbodig de richtlijn te betrekken op alle houtsoorten, omdat hier geen bewijs voor is.
Men moet echter beseffen dat een mogelijke carcinogeniteit niet het enige probleem van houtstof is. Alle houtstoffen veroorzaken gezondheidsproblemen, onder andere allergie. Maar dit hoort niet meer tot de invloedssfeer van deze richtlijn.
In het voorstel van de commissie is men wat de grenswaarde van loofhoutstoffen betreft gekomen op vijf milligram per kubieke meter, en dat is zeer hoog. In veel landen brengt het geen enkele verandering in de bestaande situatie. Onze commissie heeft echter besloten een hoge grenswaarde voor te stellen nadat ze van de Commissie de garantie had gekregen dat de grenswaarde naar beneden toe wordt bijgesteld. We hebben gehoord dat er mogelijk al over twee jaar een voorstel komt.
Het criterium de gezondheid van de werknemers op de werkplek te beschermen moet ervan uitgaan dat mensen op hun werk gewoonweg niet aan carcinogenen worden blootgesteld. Welke grenswaarde er ook wordt vastgesteld, natuurlijk behalve nul, het betekent automatisch dat we de situatie waarin de gezondheid van werknemers in gevaar is, goedkeuren. Het vaststellen van grenswaarden is altijd een kwestie van compromissen, tussen aan de ene kant de gezondheid van werknemers en aan de andere kant de economische en technische gevolgen van het beschermen van de werknemers. Nu houtstof in de carcinogenenrichtlijn is opgenomen kunnen we slechts hopen dat de Commissie zo snel mogelijk met nieuwe voorstellen komt om zowel deze richtlijn aan te vullen als om de grenswaarden te verlagen.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ook mijn eigen fractie van de groenen verwelkomt het voorstel voor de uitbreiding van de richtlijn zodat hier voortaan ook houtstof en alle soorten hardhout onder zullen vallen. Ik vind ook dat het verslag, zoals de rapporteur het heeft opgesteld, zeer goed is geworden, ook door de behandeling in de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid. Ik vind onder andere de tekst over de wenselijkheid grenswaarden te bepalen goed, aangezien werknemers altijd een zeker risico lopen. Er zijn zoveel studies die dit aantonen, het gaat niet alleen om het stof van eikenen beukenhout, zoals genoemd in het voorstel van de Commissie, maar om alle soorten hardhout. Wij weten immers nog steeds niet, zoals collega Ojala al zei, of niet ook andere houtsoorten kankerverwekkend zijn. Daar moeten wij natuurlijk achter zien te komen en als het zo is, moeten deze in de toekomst ook onder de richtlijn vallen.
Ik vind het een beetje ongelukkig zoals in amendement 1 werkgelegenheid en arbeidsplaatsen tegenover de gezondheid van de werknemers worden gesteld. Overgangsperioden, vrijstellingen enzovoorts mogen juist nooit als voorwendsel gebruikt worden voor het feit dat men onvoldoende doet of dat bedrijven helemaal geen investeringen doen die nodig zijn om dit soort problemen te verhelpen. In plaats daarvan draait juist de samenleving op voor de kosten - om nog maar te zwijgen van de kosten op het gebied van menselijk lijden. Ik keur daarom de formulering van amendement 1 af.
De heer Pronk heeft gezegd dat het niet mogelijk is subsidie te verlenen aan bedrijven voor verbouwingen en aanpassingen. Ik vind dit helemaal verkeerd, aangezien het preventiebeginsel een onderdeel van het beleid van de Unie is. Wij vinden het van bijzonder groot belang dat het preventiebeginsel gerespecteerd wordt. Dan kan de genoemde subsidie in bepaalde gevallen misschien toch gegeven worden om zo het preventiebeginsel te volgen, en om te controleren dat er geen kankerverwekkende stoffen in de werkomgeving zijn. De groenen zullen dit verslag steunen.

Blak
Mijnheer de Voorzitter, er zijn nog niet genoeg minimumrichtlijnen op het gebied van arbeidsmilieu en ik ben blij dat de Commissie dit initiatief heeft genomen. Het voorstel van de Commissie tot wijziging van de kankerrichtlijn is echter verre van goed. De Commissie stelt voor de richtlijn uit te breiden tot stof van eiken- en beukenhout. Dit is onaanvaardbaar. Het Wetenschappelijk Comité is tot de conclusie gekomen dat stof van andere houtsoorten hoogstwaarschijnlijk ook kankerverwekkend is. Ik wil alle collega's daarom verzoeken ervoor te stemmen dat de richtlijn voor alle houtsoorten geldt. Indien iemand aan houtstof wordt blootgesteld, loopt hij ernstig gevaar neuskanker, chronische bronchitis en allergie te ontwikkelen. Wij moeten ervoor zorgen dat de Europese werknemers goed beschermd zijn tegen dit risico. Indien twijfel bestaat over het kankerverwekkend effect van een bepaalde stof, dan moeten wij het preventiebeginsel hanteren. Bovendien is het praktisch gezien moeilijk voor een onderneming om verschillende veiligheidsmaatregelen te hebben voor verschillende types houtstof.
De Commissie stelt een grenswaarde voor houtstof van 5 mg per m3 voor, maar dit is ook vanuit gezondheidsoogpunt niet verdedigbaar. De Commissie geeft geen verklaring voor haar keuze van 5 mg. Het Wetenschappelijk Comité heeft zich hierover niet uitgesproken. Het is dan ook niet mogelijk zich voor de vaststelling van een grenswaarde op zijn beoordeling te baseren. In vele lidstaten ligt de grenswaarde ver onder de 5 mg die de Commissie voorstelt. De ervaringen in de betreffende landen tonen aan dat het puur technisch vrij eenvoudig is om deze grenswaarden aan te houden. Economisch loont het ook de moeite. Uit Deense studies is gebleken dat een halvering van de grenswaarde van 2 naar 1 mg een grote besparing betekent op het gebied van ziekenhuiskosten, ziekteverzuim en vroegtijdig pensioen. We hebben het hier over een minimumrichtlijn. De lidstaten die nu lagere grenswaarden hebben, worden dus niet gedwongen hun grenswaarden op te trekken, maar wij moeten er altijd naar streven de werknemers in Europa de best mogelijke bescherming te bieden, vooral wanneer het gaat over een ernstige ziekte als kanker. Het minste dat we kunnen doen is de Commissie verplichten reeds twee jaar na de tenuitvoerlegging van de richtlijn de grenswaarden opnieuw te evalueren.
In de commissie hebben wij een vrij goed compromis bereikt. Ik verzoek alle collega's bijgevolg voor het verslag te stemmen, omdat dit het voorstel van de Commissie in vele opzichten verbetert. Ik heb ook nog een lofwoord voor de rapporteur, omdat hij zeer goed werk heeft verricht.

Schiedermeier
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur hartelijk danken. Ik vind dat hij zeer goed werk heeft verricht. Gezondheidszorg is voor het Europees Parlement een belangrijke aangelegenheid. Dat geldt ook voor de tweede wijziging van deze richtlijn. Terwijl voor de andere problemen relatief gemakkelijk oplossingen worden gevonden, blijken de moeilijkheden in verband met stof van hardhout zeer groot. De strenge interpretatie van dat begrip door de lidstaten, voorzover dat technisch mogelijk is, zou de meubelproductie onmogelijk kunnen maken en het handwerk in gevaar kunnen brengen.
De Europese Unie mag in het kader van de globalisering geen banen vernietigen door overdreven eisen te stellen. Daardoor zouden in derde landen immers nog meer banen met verhoogd gevaar voor de gezondheid kunnen ontstaan. Dat zou niet goed zijn. De geëiste technische inspanning moet daarom in een evenwichtige verhouding staan tot wat ze voor de bescherming van de gezondheid oplevert. Verder onderzoek om betere grenswaarden vast te stellen is zeker zinvol. Een oplossing zonder overgangsperiode is onmogelijk.
Volgens het amendement van de rapporteur kan financiële steun door de lidstaten noodzakelijk zijn. De betrokken kleine en middelgrote ondernemingen zijn echter nog lang niet geholpen. Als een lidstaat zijn ondernemingen krachtig steunt en een andere niet hetzelfde kan of wil doen, is enorme concurrentievervalsing het resultaat. Ik verzoek de Commissie er dan ook voor te zorgen dat de technische eisen en grenswaarden realistisch blijven en dat de Unie de nodige steun verleent, om overal ongeveer gelijke voorwaarden te creëren. Zo kunnen wij vermijden dat de herziene versie van richtlijn 90/394 de werknemers weliswaar uitstekend tegen carcinogene agentia en stof van hardhout beschermt, maar het hun tegelijkertijd onmogelijk maakt te werken omdat hun bedrijf door de te hoge eisen moet sluiten. Dat kan niet het doel van deze wijziging van de richtlijn zijn. Ik zal echter vanzelfsprekend voor het verslag stemmen.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, het in het verslag genoemde houtstof als kankerverwekkende stof overschaduwt volledig een nog belangrijker stof, namelijk asbest. Het gebruik ervan is bijvoorbeeld in België geoorloofd. Ook in het Berlaymont-gebouw zou men houtstof makkelijk kunnen opzuigen zonder het jarenlang in een lakenpakket te hoeven hullen. Wat is de situatie van het nieuwe gebouw wat asbest betreft?
Asbest is zoals bekend een gevaarlijke stof. Aan door asbest veroorzaakte ziekten, vooral longkanker, zullen aan het begin van de volgende eeuw maar liefst meer dan tienduizend mensen per jaar sterven. Asbest kan volledig worden vervangen door andere stoffen, waarmee op een veel gezondere manier dezelfde eigenschappen worden verkregen. Waarom is dit echter niet gedaan? Hergebruik van asbest is al verboden in de Noordse landen, Duitsland, Nederland en Frankrijk. De Europese Commissie heeft echter om de een of andere reden gedraald met het besluit het gebruik van asbest te verbieden. Als de Commissie het hergebruik van asbest toestaat, kan men niet meer met nationale besluiten de import van apparaten en machines die asbest bevatten tegenhouden.
Ik heb de Commissie gevraagd in welke fase de voorbereiding van de richtlijn die hergebruik van asbest verbiedt zich bevindt. Juist vanwege het gevaar van asbest moeten er snel besluiten komen. Bovendien gebruiken bepaalde producenten asbest als concurrentiemiddel tegen onschuldige, maar duurdere vervangende stoffen. De gezondheid van de mensen moet voorop staan en eindelijk eens tot snelle besluiten leiden. De richtlijn wordt voorbereid, maar er wordt te veel tijd gebruikt voor de evaluatiefase. In veel landen heeft men al vele jaren ervaring met het gebruik van vervangende materialen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, als we de sociale dimensie van de Europese Unie willen steunen, moeten we daar ook in praktische zin uitdrukking aan geven door prioriteit te geven aan de gezondheid en veiligheid van werknemers. Ik ben er voorstander van om ook het stof van eiken- en beukenhout, mutagenen van categorie 1 of 2 en vinylchloridemonomeer binnen het toepassingsbereik van de bestaande richtlijn te brengen. Ook steun ik de opvatting van de rapporteur dat de richtlijn ook van toepassing moet zijn op het stof van alle typen hardhout.
Men zou hiertegen in kunnen brengen dat de noodzaak van al deze maatregelen niet voldoende wetenschappelijk is aangetoond. Ik bestrijd echter die opvatting. Maar al te vaak worden er met betrekking tot gezondheids- en veiligheidsvraagstukken pas maatregelen getroffen als het al te laat is. Het is daarom veel beter om juist extreem voorzichtig te zijn. Simpel gezegd lijkt het me beter meteen het zekere voor het onzekere te nemen dan later spijt te krijgen.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, gaarne zou ik de geachte afgevaardigde Correia willen danken voor zijn uitstekende verslag, evenals de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken voor de constructieve manier waarop zij het voorstel tot wijziging van de richtlijn betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan carcinogene agentia op het werk heeft bestudeerd. De doelstellingen van het voorstel zijn relatief simpel. In de eerste plaats willen we het toepassingsveld van de richtlijn verruimen, zodat ook stof van bepaalde houtsoorten alsmede mutagene stoffen van categorie 1 en 2 hieronder komen te vallen. Dit is een belangrijk initiatief in het kader van de communautaire krachtsinspanningen om een betere bescherming van de werknemers te garanderen tegen blootstelling aan carcinogene agentia uit hoofde van hun beroep. In de tweede plaats maken wij - in een streven naar vereenvoudiging - van deze gelegenheid gebruik om de bepalingen van de richtlijn van de Raad inzake vinylchloridemonomeer in de richtlijn betreffende carcinogene agentia op te nemen.
Ik constateer met genoegen dat wij akkoord kunnen gaan met het merendeel van de door het Parlement voorgestelde amendementen die de doeltreffendheid van het voorstel helpen verhogen en derhalve voor de Commissie aanvaardbaar zijn. Ik verwijs hier naar amendement 3, naar het eerste deel van amendement 5 en naar de amendementen 6, 7, 8, 10 en 11. Ik wil hier in het kort de redenen schetsen waarom daarentegen de overige amendementen niet kunnen worden aanvaard.
Amendement 1 voorziet dat de bepalingen met betrekking tot houtstof pas van toepassing worden op bestaande bedrijven na een overgangsperiode. Dit punt werd onder meer aangeroerd door de heer Pronk. De Commissie is van oordeel dat de bedrijven bij het richtlijnvoorstel voldoende tijd wordt gegund om de werkplek vanuit technisch oogpunt aan te passen.
Volgens amendement 2, dat de problematiek bestrijkt die onder meer is genoemd door de afgevaardigden Skinner en Schörling, wordt voorgesteld dat de lidstaten financiële steun verlenen aan de bedrijven om hen te helpen aan hun verplichten te voldoen. Het zou tegen het subsidiariteitsbeginsel indruisen, indien een communautair instrument de lidstaten een dergelijke verplichting oplegde. Bovendien zou het een feit zonder precedent en ons inziens een vergissing zijn om voor te stellen dat de werkgevers worden gesubsidieerd om zich tegenover hun werknemers te kwijten van hun verantwoordelijkheden op het stuk van gezondheid en veiligheid.
Amendement 4 bepaalt dat de grenswaarde voor houtstof moet worden vastgesteld op een niveau dat ieder risico voor de werknemers uitsluit. We hebben het volste begrip voor de onderliggende gedachte van dat voorstel, maar gezien de eigenschappen van kankerverwekkende stoffen mag er geen grenswaarde worden vastgesteld die niet realistisch is. Het voorstel van de Commissie behelst in dit opzicht een bruikbare grenswaarde.
Het tweede deel van amendement 5 wordt overbodig geacht, omdat de Commissie akkoord gaat met het eerste gedeelte van het amendement.
Mijn laatste commentaar heeft betrekking op amendement 9: de Commissie kan hiermee niet akkoord gaan omdat de datum van inwerkingtreding van de richtlijn moet samenvallen met die van de intrekking van de richtlijn waarvoor zij in de plaats komt. Tenslotte neem ik nota van de interessante suggestie van de heer Pronk om te bestuderen of de verschillende richtlijnen kunnen worden gebundeld.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Verzekeringsbedrijf
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0307/98) van mevrouw Mosiek-Urbahn, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het ontwerp van interpretatieve mededeling van de Commissie: Vrij verrichten van diensten en algemeen belang in het verzekeringsbedrijf (SEC(97)1824 - C4-0049/98).

Mosiek-Urbahn
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie juridische zaken en rechten van de burger juicht het initiatief van de Commissie toe. Met de Europese interne markt is ook een geïntegreerde financiële markt ontstaan, wat tot meer concurrentie en vrij verkeer van personen en kapitaal in Europa heeft geleid. Dit heeft natuurlijk ook gevolgen voor de verzekeringsbranche, waar de bestaande barrières geleidelijk moeten worden afgebroken.
Sedert 1 juli 1994, datum van inwerkingtreding van de derde generatie verzekeringsrichtlijnen, zijn de voorwaarden geschapen waardoor de verzekeringsondernemingen hun diensten overal in de Europese Unie kunnen aanbieden. De interne verzekeringsmarkt steunt op de beginselen van wederzijdse erkenning en geeft verzekeringsondernemingen die in een lidstaat gevestigd en erkend zijn de mogelijkheid om, in het kader van de vrijheid van vestiging of het vrij verrichten van diensten, in onverschillig welke andere lidstaat aan de slag te gaan. De voorafgaande controle op de contractuele bepalingen en de hoogte van de premies valt weg, terwijl de financiële controle op de verzekeringsondernemingen in het land van vestiging verscherpt wordt.
Hoewel er aanwijzingen zijn voor een toenemende integratie van de markt en voor meer op concurrentie gerichte kadervoorwaarden op de Europese interne markt, vooral bij verzekeringen voor ondernemingen met groot risico, wordt de doeltreffendheid van de interne verzekeringsmarkt nog altijd gehinderd door een aantal wettelijke en fiscale barrières en door het beleid van de lidstaten. Onlangs is ook EUROSTAT tot die bevinding gekomen. EUROSTAT bevestigt dus wat de Commissie zegt en onderstreept daarmee het belang en de noodzaak van deze ontwerpmededeling.
Een van de redenen waarom de verzekeringsondernemingen geen gebruik maken van de fundamentele vrijheden van het EGVerdrag is volgens de Commissie de voortdurende onzekerheid bij de interpretatie van fundamentele begrippen zoals het vrij verkeer van diensten en het algemeen belang. Het vage juridische begrip "algemeen belang" wordt in de derde verzekeringsrichtlijnen zowel met betrekking tot het verlenen van diensten als de vrijheid van vestiging gebruikt. Het betekent dat bij iedere grensoverschrijdende verzekeringsovereenkomst moet worden onderzocht of de toepassing van nationale voorschriften op buitenlandse dienstverleners om dwingende redenen van algemeen belang gerechtvaardigd wordt.
Het Europees Hof van Justitie heeft in zijn omvangrijke rechtspraak al meermaals een standpunt ingenomen en beslist onder welke voorwaarden niet-economische belangen als grond voor het algemeen belang kunnen worden erkend. De regels van het algemeen belang moeten gelden voor iedere persoon en onderneming die op het grondgebied van de betrokken staat werkzaam is, voorzover dit belang niet wordt gewaarborgd door de regels waaraan de dienstverrichter is onderworpen in de lidstaat waar hij is gevestigd.
Bovendien moeten die eisen objectief noodzakelijk zijn om de naleving van de beroepsregels te waarborgen en de hiermee beoogde belangenbescherming te verzekeren. Het nut van deze mededeling bestaat er vooral in dat de Commissie een overzicht geeft van de belangrijke en typische moeilijkheden bij de interpretatie. Het Europees Hof van Justitie heeft door zijn arresten reeds enige klaarheid gebracht. Er lopen echter ook nog procedures, en voor sommige zaken werd het Europees Hof van Justitie niet of nog niet ingeschakeld. Daarom biedt de mededeling de betrokkenen nuttige informatie.
De Commissie juridische zaken en rechten van de burger juicht het toe dat de Commissie in haar ontwerpmededeling zelf uitdrukkelijk zegt dat haar mededeling niet bindend is en ook niet kan vooruitlopen op de mogelijke interpretatie van de vermelde problemen door het Europees Hof van Justitie. Het Europees Hof van Justitie verklaarde reeds eerder een mededeling van de Commissie nietig. Het betrof toen de mededeling over de pensioenfondsen.
Wij kunnen niet instemmen met de kritiek als zou de Commissie in haar ontwerpmededeling praktische voorbeelden geven van gevallen die nog onderwerp zijn van een procedure en waarin volgens haar opvatting het communautaire recht is geschonden. De rol van de Commissie als hoedster van de Verdragen vergt veeleer dat zij vroegtijdig en zonder reserves gewag maakt van haar rechtsopvatting, die natuurlijk door het Hof kan worden getoetst. Wij zijn het eens met de vaststelling van de Commissie dat de slechts moeizaam op gang komende grensoverschrijdende dienstverlening op het gebied van verzekeringen verschillende en deels ook puur bedrijfseconomische oorzaken heeft. De meeste Europese verzekeraars geven er nog altijd de voorkeur aan door overnames vaste voet in het buitenland te krijgen en hun aanwezigheid in de Europese Unie door dochtermaatschappijen uit te bouwen.
De invoering van de euro zal echter aanzienlijke gevolgen hebben voor de verzekeringsmarkt in Europa. De euro kan de grensoverschrijdende verkoop van verzekeringsdiensten en de vergelijking ervan vereenvoudigen en tot het dalen van de kosten leiden. Het is dus te verwachten dat de euro de vandaag nog weinig ontwikkelde grensoverschrijdende handel in verzekeringen gevoelig zal stimuleren. Dat is een reden te meer om deze mededeling nu aan te nemen.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ik ben jurist en heb ook in het verzekeringsbedrijf gewerkt. Desalniettemin had ik er niet op gerekend hier vanavond als aanvoerder van de socialisten op te treden. Zoals u weet is de heer Rothley echter nog druk bezig met zijn zware taak betreffende het statuut van de leden en dergelijke.
Toen ik in een grijs verleden - bijna 30 jaar geleden om precies te zijn - aan mijn carrière in het verzekeringswezen begon, zei mijn baas me in de eerste week het volgende: "De grote uitdaging waar we voor staan is dat we moeten gaan concurreren met Europese bedrijven!" . Ik had nooit gedacht dat er 30 jaar later nog altijd niets veranderd zou zijn. Ik hoop dat we dat straks over duty-free ook kunnen zeggen.
We weten allemaal dat er de afgelopen jaren heel wat wetgeving is aangenomen die erop is gericht een interne markt in deze sector te creëren. Deze wetgeving heeft echter nog niet tot concrete resultaten geleid. We beseffen nu allemaal dat de interne markt in deze sector gewoon niet werkt, vooral als je kijkt naar de kosten van een autoverzekering in mijn eigen land, Ierland. De kosten voor jonge mannelijke automobilisten zijn in Ierland minstens twee maal zo hoog dan elders in Europa, terwijl de autoprijzen in Ierland sowieso al hoger liggen dan elders. Er is dus geen sprake van een interne markt: er is geen concurrentie, de consument heeft er niets aan.
De lidstaten zijn inmiddels voldoende gewaarschuwd. De Commissie moet bij het openstellen van de markt gebruik maken van alle bevoegdheden die haar onder de EU-Verdragen zijn toebedeeld, met name die in artikel 169. De lidstaten zijn geneigd allerlei verzwarende eisen aan de Europese richtlijnen toe te voegen, zodat het voor verzekeringsmaatschappijen erg moeilijk wordt in andere lidstaten activiteiten te ontplooien.
Verschillende Ierse verzekeringsmaatschappijen die in andere lidstaten voet aan de grond proberen te krijgen hebben me duidelijk gemaakt met welke problemen ze worden geconfronteerd. Er gelden bijvoorbeeld verschillende tarieven voor belastingaftrek op premies die aan plaatselijke verzekeraars worden betaald; ze hebben de verplichting belastingagenten - de zogenaamde fiscale vertegenwoordigers - aan te stellen (die in Ierland onbekend zijn; de meeste bedrijven hoeven dergelijke agenten ook niet aan te stellen) en ellenlange vragenlijsten in te vullen. Dan zijn er nog de problemen die worden veroorzaakt door verschillende regels die aan te voertaal worden gesteld en, tenslotte, de netelige kwestie van de minimale polisvoorwaarden.
In mijn opvatting hoeven de verzekeringsmaatschappijen de komst van andere Europese concurrenten op hun markt niet te vrezen. Een interne Europese markt is geen bedreiging, maar biedt juist nieuwe kansen. Het wordt voor andere bedrijven weliswaar eenvoudiger om zich op een andere markt te vestigen, maar daar staat tegenover dat de interne markt het voor Ierse bedrijven gemakkelijker zal maken zaken te doen in het buitenland. Ik onderschrijf daarom de opmerking van de rapporteur: het belang van de consument staat bovenaan, en dat betekent dat concurrentie onmisbaar is. Ik zou haar dan ook willen feliciteren met haar verslag.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, ik heb met grote aandacht zitten luisteren naar wat mijn Ierse collega zojuist heeft gezegd. Ik was vooral verbaasd toen ik hoorde dat ze 30 jaar geleden in een verzekeringsmaatschappij heeft gewerkt. Ik had nooit gedacht dat ze al zo oud was; ik had haar veel jonger ingeschat.
Ik verwelkom het initiatief van de Commissie op dit terrein. Velen van ons hadden gehoopt dat de interne markt een gezonde concurrentie in het verzekeringswezen zou hebben veroorzaakt, resulterend in lagere premies voor de consument. Dit is helaas niet gebeurd. Het is ook duidelijk dat er in deze sector momenteel van een daadwerkelijke interne markt geen sprake is. Ik ben het met mijn edelachtbare collega eens dat dit een teleurstellend gegeven is, vooral voor jonge mensen in Ierland. Ze betalen gigantische bedragen voor hun autoverzekering en hoopten uiteraard, zoals zo velen, dat de prijzen dankzij de concurrentie onder druk zouden komen te staan. Ik dring er bij de Commissie dan ook op aan de verzekeringstarieven voor Ierse burgers onder de 25 te onderzoeken, teneinde zeker te stellen dat er geen marktmisbruik plaatsvindt. Ik ben ook ingenomen met het feit dat de Commissie nu bekijkt of er sprake is van onrechtmatige gebruikmaking van de clausule inzake het algemeen belang.
Tenslotte hoop ik dat er dankzij dit initiatief van de Commissie en de invoering van de eenheidsmunt meer transparantie zal ontstaan, dat de consument meer keuzevrijheid krijgt en dat er, als gevolg daarvan, uiteindelijk een daadwerkelijke interne markt in het verzekeringswezen zal ontstaan.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, het concept "algemeen belang" schept onduidelijkheden met betrekking tot een aantal fundamentele aspecten van het vrije verkeer van diensten, en, meer concreet, van de toepassing van de richtlijn betreffende verzekeringen. Die onduidelijkheden dwingen ons na te denken over het gevaar dat dit concept misbruikt wordt als rechtvaardiging voor discriminatie.
Het is namelijk zo dat de harmonisering zoals die bereikt is aan de hand van de richtlijn van 5 april 1992 niet heeft kunnen verhinderen dat van verzekeringsbedrijven die activiteiten willen ontwikkelen in andere lidstaten dan die waar hun maatschappelijke zetel zich bevindt, nakoming verlangd wordt van ongerechtvaardigde nationale bepalingen - en dat wordt ook in het verslag aangegeven.
Het feit dat we er niet in geslaagd zijn een interne markt voor verzekeringen te creëren is niet alleen toe te schrijven aan misbruik van het begrip algemeen belang, maar ook aan problemen samenhangend met het intern functioneren van de verzekeraars zelf. Een nauwkeurige afbakening van dit begrip is echter hoe dan ook noodzakelijk. Of dat moet gebeuren - zoals de Commissie en de rapporteur beweren - door het begrip op te geven, of op een andere wijze, lijkt me irrelevant. Wat van belang is, is dat er in deze materie rechtszekerheid geschapen wordt.
Concluderend: met het oog op de rechtszekerheid is het van groot belang dat we komen tot een toenadering tussen de belangrijkste juridische bepalingen met betrekking tot verzekeringsovereenkomsten en de daarin opgenomen clausules, opdat de burgers toegang hebben tot een doorzichtige verzekeringsmarkt waar ze hun keuze kunnen maken op grond van hun eigen belangen, en niet ten behoeve van de belangen van de verzekeringsbedrijven.

Ullmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, zowel in de mededeling van de Commissie als in het verslag van mevrouw Mosiek-Urbahn gaat het om een kernbegrip in de interpretatie van de artikelen 59 en 60 van het EG-Verdrag over het vrij verlenen van diensten. Het Europees Hof van Justitie heeft, zoals u weet, in zijn verzekeringsarrest van 4 december 1986 gezegd dat het algemeen belang de inperking van dit soort dienstverlening rechtvaardigt. Ook de leek op juridisch gebied merkt onmiddellijk dat door interpretatie moet worden voorkomen dat een zo breed begrip als het algemeen belang verkeerd wordt gebruikt. Dat is precies wat de Commissie met haar initiatief beoogt.
Wij moeten de rapporteur volgen in haar steun aan de Commissie. Ik meen echter dat wij de rapporteur ook moeten volgen als zij de Commissie aanmoedigt om de vastgelopen pogingen tot gelijkstelling van de voorschriften voor verzekeringsovereenkomsten te hervatten en haar rechtsopvatting ondanks de lopende procedures niet voor zich te houden. Ik hoop dat in de toekomst veel verzekeringnemers de Commissie en de rapporteur zullen kunnen danken voor hun inzet voor het vrij verlenen van diensten. Misschien kan zelfs mevrouw Cushnahan zich daarover nog verheugen.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan mevrouw Mosiek-Urbahn die ik feliciteer met haar verslag. Bijna vier jaar na de inwerkingtreding van de zogenaamde "derde verzekeringsrichtlijnen" heeft het daarbij ingestelde systeem van het Europese paspoort al aanzienlijke effecten gehad op de werking van de markt. De afschaffing van de controle op verzekeringspremies en de voorafgaande kennisgeving van de polisvoorwaarden hebben een grotere concurrentie binnen de nationale markten mogelijk gemaakt, speciaal wat betreft enkele categorieën activiteiten die voordien niet toegankelijk waren voor de concurrentie. De Commissie heeft echter geconstateerd dat de mogelijkheden van de eenheidsmarkt in de verzekeringssector zeker nog niet ten volle worden benut, iets wat door de verschillende afgevaardigden die het woord hebben gevoerd, eveneens goed is belicht.
Uit de contacten die wij hebben gehad met de economische actoren - verzekeringsmaatschappijen, tussenpersonen, verzekeringsnemers en consumenten - valt af te leiden dat de voornaamste oorzaak van dit gebrek aan integratie moet worden gezocht in de afwijkende interpretaties die door de lidstaten worden gegeven aan de twee grondbegrippen van het communautair recht: het vrij verrichten van diensten en het algemeen belang. Deze afwijkende interpretaties leiden niet alleen in het algemeen tot rechtsonzekerheid waardoor de ontwikkeling van de markt wordt belemmerd, maar hebben ook tot gevolg dat de nationale belemmeringen voor een correcte werking van de eenheidsmarkt in stand blijven. Het is duidelijk dat er rechtmatige doelstellingen zijn die de lidstaten kunnen beschermen door zich op redenen van algemeen belang te beroepen, waaronder de meest significante uiteraard die van de consumentenbescherming is. Laat mij u de verzekering geven dat het niet in de bedoeling van de Commissie ligt om hier de oprechte bezorgdheid die over dit laatste punt heerst, ter discussie te stellen.
Wel is het daarnaast duidelijk dat de lidstaten in vele gevallen een buitensporig gebruik maken van de mogelijkheid die hun wordt geboden het begrip algemeen belang naar eigen goeddunken in te vullen om de toepassing van hun gehele nationale regelgeving op buitenlandse dienstverleners te rechtvaardigen. De normen betreffende het algemeen belang zijn namelijk niet in communautair verband geharmoniseerd; dat zou overigens ook niet mogelijk zijn omdat de nationale belangen van lidstaat tot lidstaat variëren. Het begrip algemeen belang moet echter zeer restrictief worden geïnterpreteerd, omdat het een beperking van de in het Verdrag neergelegde fundamentele vrijheden inhoudt. Een onrechtmatig gebruik van dit begrip door de lidstaten kan worden vermeden door de in de jurisprudentie van het Hof van Justitie vastgestelde criteria aan te houden: nondiscriminatie, evenredigheid, noodzaak en non-duplicatie. Deze criteria voor de zogenaamde controle op de aanwezigheid van redenen van algemeen belang zijn begrenzend voor het rechtmatig gebruik van dit begrip.
Om verbetering te brengen in deze situatie, heeft de Commissie gemeend een ontwerp te moeten opstellen voor een interpretatieve mededeling waarin zij haar voorstellen ontvouwt voor de interpretatie van de begrippen, : "vrij verlenen van diensten" en "algemeen belang" . Op die manier hoopt de Commissie meer duidelijkheid over de draagwijdte van beide begrippen en daarmee meer rechtszekerheid te kunnen verschaffen. Zoals u weet, is een soortgelijk initiatief dat wij voor de bankensector hebben genomen in de praktijk zeer nuttig gebleken.
Na deze kanttekeningen zou ik nu kort willen ingaan op het verslag van het Europees Parlement. Ik zou opnieuw de afgevaardigden en speciaal de rapporteur mevrouw Mosiek-Urbahn willen bedanken voor het feit dat zij aan dit overleg hebben deelgenomen en een zorgvuldige analyse van onze interpretatieve mededeling hebben gemaakt. Het door de commissie juridische zaken ingediende verslag spitst zich voornamelijk toe op het probleem van het algemeen belang, dat feitelijk ook de hoofdmoot vormt van onze mededeling. Het verslag bevestigt de mening van de Europese Commissie dat de afwijkende interpretaties van de lidstaten een groot aantal hindernissen opwerpen voor de correcte werking van de eenheidsmarkt op verzekeringsgebied. In het verslag wordt tenslotte het gebruik van praktische voorbeelden goedgekeurd, waarmee het recht van de Commissie om in haar rol van hoedster van de Verdragen met een eigen juridische opinie te komen, wordt verdedigd.
Verder zou ik opnieuw willen beklemtonen dat onze mededeling ten doel heeft de doorzichtigheid te verbeteren en de communautaire regelgeving te verduidelijken, terwijl tegelijkertijd de rechtszekerheid wordt bevorderd. Wel is het duidelijk dat deze interpretatie van de Commissie niet bindend kan zijn en evenmin de lidstaten nieuwe verplichtingen kan opleggen. De mededeling prejudicieert met name niet op de interpretatie van het Hof van Justitie, bij welk college uiteraard de ultieme verantwoordelijkheid voor de correcte interpretatie van de communautaire wetgeving berust. Ik wil er ook de aandacht op vestigen dat de Commissie tevens gehouden is de inbreukprocedures tegen de lidstaten in te leiden in het geval van ernstige schendingen van de communautaire wetgeving.
Gesterkt door deze resolutie van het Europees Parlement zullen we beter in staat zijn om ons werk af te ronden met de goedkeuring van de definitieve versie van deze interpretatieve mededeling.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.

Preferentiële douanetariefregelingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0262/98) van de heer Nordmann, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het beheer van de preferentiële douanetariefregelingen (COM(97)0402 - C4-0447/97).

Nordmann
Mijnheer de Voorzitter, het verslag dat ik namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking zal presenteren gaat over vraagstukken die verder reiken dan het ontwikkelingsbeleid van de Unie. In het verslag worden immers verbeteringen voorgesteld die moeten worden aangebracht in het beheer van de preferentiële douanetariefregelingen die de Unie in verschillende vormen aan een aantal handelspartners toekent: hetzij conventioneel, in de vorm van samenwerkingsovereenkomsten die na onderhandeling met een aantal landen zijn gesloten, in het bijzonder natuurlijk in het kader van de Overeenkomst van Lomé; hetzij autonoom in de vorm van preferentiële douanetariefregelingen, zoals bijvoorbeeld het stelsel van algemene tariefpreferenties dat eenzijdig door de EU is toegekend.
In een aantal gevallen is er met de preferentiële tarieven gefraudeerd en de onregelmatigheden die aan het licht zijn gekomen bereikten bijvoorbeeld in 1996 het substantiële bedrag van 220 miljoen ecu. Deze fraudezaken hebben betrekking op de handel in textiel, visserijproducten, industriële producten en landbouwproducten. Het is overigens niet erg charmant dat in de mededeling van de Commissie een opsomming wordt gegeven van de producten waarmee gefraudeerd wordt. Deze fraude heeft natuurlijk te maken met het slechte gebruik dat van certificaten van oorsprong wordt gemaakt. De certificaten worden door de douane-autoriteiten van de handelspartners toegekend en kunnen worden beschouwd als cheques die bij de Unie geïnd kunnen worden. Alleen - en hier houdt de vergelijking op - terwijl ongedekte cheques niet uitbetaald kunnen worden, zijn al dit soort cheques, ongeacht hun hoogte, bij de Unie te innen, en dus indirect bij de communautaire belastingbetaler.
De strijd tegen fraude, het belangrijkste onderwerp van de mededeling van de Commissie, wordt mogelijk door verbeteringen in het systeem, controlemaatregelen en opleiding, met name in de partnerlanden die - het moet gezegd worden - nog altijd niet beschikken over de technische en administratieve infrastructuur die bij de strijd tegen fraude nodig is. Ook moet gezegd worden dat het aanleggen van een dergelijke infrastructuur niet wordt aangemoedigd. In de mededeling van de Commissie staat een aantal maatregelen die genomen moeten worden. We hopen overigens ook dat de delegaties van de Commissie de partnerlanden meer bewust van het probleem maken en hardere maatregelen nemen. Deze delegaties moeten als drijfveer fungeren op dit gebied.
De Commissie ontwikkelingssamenwerking wil ook dat er snel een voorstel kan worden gedaan voor een eerste evaluatie van de gevolgen van de nieuwe procedure van zogenaamde "bindende inlichtingen" betreffende de oorsprong. Deze procedure moet de importeurs uit de Unie al voor het vervullen van de douaneformaliteiten de zekerheid bieden dat ze van de preferentiële douanetariefregelingen kunnen profiteren. De procedure van bindende inlichtingen zorgt ervoor dat de handelaren in deze producten gedurende drie jaar van de douaneregelingen gebruik kunnen maken.
We hopen ook dat het stelsel van sancties dat in 1995 is ingevoerd effectief gebruikt kan worden als het eenmaal zover is. Tot op heden is het stelsel slechts eenmaal gebruikt. Bij dit geval draaide het om sociale vraagstukken en niet om commerciële fraude. We hopen dat het stelsel in werking kan worden gesteld.
Tenslotte zou ik willen aangeven dat het debat zich heeft toegespitst op de verbetering van de juridische zekerheid van de importeurs. De Commissie begrotingscontrole heeft een interessante bijdrage aan het debat geleverd, maar heeft geen advies over dit vraagstuk uitgebracht, hetgeen ik betreur. Er bestaat een verschil in benadering tussen het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, dat het vraagstuk van de rechtspositie van de importeurs aanstipt en pleit voor verbetering van die positie, en het advies van de Commissie externe economische betrekkingen, dat zeer veel nadruk legt op dit vraagstuk. We zijn van mening dat de verantwoordelijkheden verdeeld moeten worden en dat de formulering van de Commissie ontwikkelingssamenwerking ongetwijfeld evenwichtiger is dan dit advies, dat uitsluitend het vraagstuk van de rechtspositie van de importeurs benadrukt. Dit is logisch aangezien het advies van de Commissie externe economische betrekkingen afkomstig is. In dit licht moeten mijn aanwijzingen inzake de amendementen gezien worden, dat wilde ik nu duidelijk stellen.

Van Dam
Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie externe economische betrekkingen voor dit onderwerp heb ik het verslag van collega Nordmann met grote interesse gelezen. Terecht onderstreept hij in het begin van zijn verslag het belang van de preferentiële regelingen voor het Europees handelsbeleid. Het voornaamste doel ervan, het stimuleren van ontwikkeling van minder ontwikkelende landen, zoals Lomé- en ACS-landen en de voorbereiding van kandidaat-landen op de toetreding tot de Europese Unie, verdient alle steun.
Het probleem is echter dat de uitvoering ervan ernstig tekort schiet. Het is niet voor niets dat de Raad de Commissie in mei 1996 verzocht om een studie over dit onderwerp met voorstellen ter verbetering van het systeem. De Commissie wijst in haar mededeling op de fraude met de oorsprongsregels en een belangrijk deel van de resolutie van collega Nordmann, de eerste negen paragrafen, gaan hier nader op in. Terecht, fraude moet intensief bestreden worden, zowel in het belang van de Europese Unie als in het belang van de begunstigde landen. De nadruk van de Commissie ligt vooral op directe fraudebestrijding door middel van controlerende organen en sanctieregelingen. Mijns inziens moet er meer aandacht zijn voor indirecte fraudebestrijding. De werking van het preferentiële tariefstelsel dient verbeterd te worden. Hieruit valt wellicht veel meer voordeel te halen dan uit sancties, controlemechanismen en allerlei andere administratieve rompslomp. Ik denk dan aan versoepeling en een vereenvoudiging van de oorsprongsregels en een betere samenwerking tussen de lidstaten en de begunstigde landen. Ook het zogenaamde early warning -systeem waarbij de importeur al in een vroeg stadium op de hoogte wordt gebracht van eventuele onregelmatigheden kan zinvol zijn. Maar dan moet het huidige gebrekkige systeem wel sneller en betrouwbaarder gaan werken, zoals ook collega Nordmann in zijn verslag bepleit.
Een tweede punt van aandacht is de bescherming van importeurs in de Europese Unie. Het heeft mij teleurgesteld dat in de mededeling van de Commissie een regeling ontbreekt voor de importeur te goeder trouw. Dit was juist een van de belangrijkste redenen van de Raad om de Commissie te vragen om een mededeling. De Raad wilde dat het vertrouwen van de importeurs in de geldigheid van certificaten van oorsprong zou worden beschermd. Ze zouden niet langer met torenhoge heffingen te maken moeten krijgen en het risico lopen om failliet te gaan. Juist op dit punt laat de Commissie het afweten. Dat is onterecht. De heer Nordmann gaat er in paragraaf 10 van zijn verslag zijdelings op in, maar dit punt moet duidelijker aan de orde komen. Ons uitgangspunt dient te zijn dat de risico's niet uitsluitend worden afgewenteld op de importeurs. Daarom heb ik rondom paragraaf 10 de amendementen 3 en 4 ingediend. Ze komen uit het unaniem aangenomen advies dat de Commissie externe economische betrekkingen heeft uitgebracht over dit onderwerp. Amendement 5 is ook afkomstig van de Commissie externe economische betrekkingen en sluit aan bij de vraag van de Raad. Het betreft de importeurs die bij gebruik van de preferentiële tariefregelingen benadeeld worden door onregelmatigheden in de besluiten van de begunstigde landen. Ik vraag de Commissie een voorstel te doen om hen te beschermen wanneer ze daarmee redelijkerwijs niet bekend konden zijn.
Tenslotte vind ik het, gezien de doelstelling van de preferentiële regelingen, belangrijk dat deze ook ten goede komen aan de minst ontwikkelde landen. Daarom vraag ik de Commissie erop toe te zien dat de markttoegang van deze meest kwetsbare landen door de regelingen daadwerkelijk verbeterd wordt. Amendement 6, afkomstig opnieuw uit de Commissie externe economische betrekkingen, gaat daarop in. Ik hoop dat de rapporteur, de heer Nordmann, deze cruciale amendementen in zijn overigens uitstekende resolutie wil opnemen. De verbeteringen waarvoor ik heb gepleit zijn van groot belang voor het voortbestaan van de preferentiële regelingen. De mededeling van de Commissie is waardevol maar op de bovengenoemde punten onvolledig. Het is dan ook aan het Europees Parlement en de Raad om te handelen. De huidige situatie is zowel slecht voor de minst ontwikkelde landen als voor bedrijven in de Europese Unie. Het lijkt me dat we in deze situatie, ongeacht politieke kleur, tot de conclusie moeten komen dat het huidige systeem ineffectief en onrechtvaardig is. Laten we naar dat inzicht handelen.

Maij-Weggen
Voorzitter, de heer Nordmann en de heer Van Dam hebben dit hele thema vooral benaderd vanuit hun respectievelijke commissies en hebben daarom ook in hoge mate technische opmerkingen geplaatst. Ik zou wat meer politieke opmerkingen bij dit voorstel willen neerzetten, ook bij dit verslag van de kant van de heer Nordmann.
In de eerste plaats merk ik op dat het oppervlakkig gezien misschien lijkt alsof het preferentieel stelsel gemaakt is om een aantal derdewereldlanden een betere positie te geven bij import van producten naar de Europese lidstaten. De werkelijkheid is natuurlijk iets anders. De werkelijkheid is dat deze producten concurreren met producten uit onze eigen Europese Unie en dat dat vooral de reden is om importheffingen op de producten uit de derde wereld te zetten. Wij verlichten dat dan weer een beetje door weer kortingen op die importheffingen toe te passen. Ik meld dit maar omdat naar mijn oordeel vanuit de Europese Unie naar dit preferentieel stelsel vooral wordt gekeken alsof het een soort toegeving is naar de ontwikkelingslanden, maar van de kant van de ontwikkelingslanden wordt er vooral naar gekeken als een kleine concessie, daar waar de Europese Unie heel erg moeilijk doet en veel te hoge importheffingen zet, vooral vanwege landbouwproducten uit de Europese Unie zelf. Eigenlijk, met alle respect, is het een tamelijk hypocriet systeem. Dat punt wil ik hier eerst maar eens neerzetten. Dat is een algemeen politiek punt.
Als wij dan ook nog vaststellen dat vanuit de ontwikkelingslanden kennelijk vrij massaal gefraudeerd wordt met het systeem, dan moeten wij ons helemaal afvragen wat eigenlijk het nut en de noodzaak is van een dergelijk gecompliceerd systeem. 220 miljoen ecu, dat is in Nederlandse guldens een half miljard: dat is heel veel geld als dat inderdaad het totale bedrag van de fraude is.
Als wij dan ook nog weten waar het zit - met name in de textiel, in de visserij, in de landbouw en met name in de Aziatische landen - dan vraag ik mij eigenlijk af of er niet veel fundamenteler kan worden ingegrepen in dit systeem. Ik denk er dan bijvoorbeeld aan om de oorsprongsregels eens goed aan te passen, maar misschien zouden wij het hele systeem wat meer kunnen concentreren op de echt arme landen, en dat we dit systeem verder niet meer op deze manier zouden moeten toepassen.
Ik vraag mij af: wanneer wij toch meer om humanitaire redenen een sanctiemethode hebben waarom kunnen we die sancties dan ook niet toepassen bij misbruik? Als er echt misbruik is van het preferentiestelsel, dan kun je volgens mij de sanctie daar ook op toepassen. Ik wil van de heer Monti wel eens horen wat hij van dat idee vindt.
Tenslotte ben ik het met de heer Van Dam eens dat als de importeurs ook nog het slachtoffer zijn van dit systeem, dat dan helemaal een reden is om eens goed naar de hele methodiek te kijken.
Voorzitter, dat zijn mijn kritische politieke kanttekeningen bij het hele systeem, maar het fundament van mijn kritiek is toch dat het een hypocriet systeem is, omdat wij eerst heffingen op goederen uit de derde wereld gaan zetten om vervolgens weer een beetje toe te geven en dat allemaal vanwege de grote bescherming van landbouwproducten en ook nog textiel en visserijproducten in onze eigen Europese Unie. Een flink stuk hypocrisie, een flink stuk fraude, en kennelijk weinig mogelijkheden van de Europese Commissie om daar iets aan te doen. Men kan misschien beter het systeem ten gronde helemaal afschaffen.

Mendes Bota
De preferentiële douanemaatregelen, of die nu onder de Overeenkomst van Lomé vallen of onder het SAP, worden nog steeds niet optimaal gebruikt, en dat is het gevolg van tegenstrijdigheden in het beleid van de Europese Unie. De Unie erkent dat deze maatregelen een belangrijk instrument vertegenwoordigen bij de hulp aan ontwikkelingslanden, en dat ze in die zin een essentieel onderdeel van het samenwerkingsbeleid vormen. Maar ze stelt hoge eisen, en de bureaucratie samenhangend met de oorsprongsregels is van dien aard dat deze regels leiden tot een vorm van protectionisme, waarbij de Europese industrie beschermd wordt ten koste van de concurrerende industrie in ontwikkelingslanden, terwijl dat nu juist de industrie is die de Unie beoogt te steunen.
Er zijn veel onderontwikkelde landen die op een open en vrije markt op wereldschaal gewoonweg niet kunnen concurreren. Door ze voor de beesten van de Wereldhandelsorganisatie te gooien veroordeel je ze voor eeuwig tot een ellendig lot. Een stopzetting van het systeem van preferentiële douanemaatregelen is geen optie. Dit stelsel vertegenwoordigt een noodzaak, en het optimale gebruik ervan dient voor de Europese Unie een prioriteit te zijn. Maar dat betekent niet dat we fraude aanvaarden en gebrek aan samenwerking en ernst van de zijde van de begunstigde landen voor lief nemen. Het is alleen zo dat fraude niet goed bestreden kan worden zolang er geen efficiënt en praktisch systeem bestaat voor het opleggen van sancties. Het tijdelijk buiten werking stellen van de preferentiële douanemaatregelen - wat tot nu toe alleen gebeurd is met betrekking tot Myanmar - moet als sanctiemiddel een ruimere toepassing krijgen en niet beperkt blijven tot gevallen van frauduleuze handelspraktijken, verstoring van de mededinging, slavernij, dwangarbeid en betrekkingen met drugshandelaars.
Er zijn landen met grote inkomsten die toch van het SAP voordeel genieten. Er zijn landen waar kinderarbeid en achterstelling van vrouwen regel zijn, en toch kunnen deze landen profiteren van het SAP. We moeten echter niet overdrijven. Het bedrag van 220 miljoen ecu dat met de - ontdekte - fraude gemoeid is, vertegenwoordigt niet meer dan 0, 25 % van de communautaire begroting. Veel erger is dat de verantwoordelijkheid voor de echtheid van certificaten van oorsprong in te sterke mate bij de Europese importeurs ligt. Op die wijze wordt handel met landen die vallen onder dit regime van vrijstelling of verlaging van douanerechten ontmoedigd. Die verantwoordelijkheid moet dan ook, zoals de rapporteur al heeft aangegeven, gedeeld worden. Daarom scharen wij ons achter de consensus zoals die tussen de Raad, de Commissie en het Europees Parlement bereikt is met betrekking tot maatregelen die moeten leiden tot extra uitwisseling van informatie, een verscherping van de controlemechanismen, het overwinnen van administratieve obstakels, en een grotere flexibiliteit bij de toepassing van het systeem. Het is tijd dat we tot handelen overgaan.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als lid van de Begrotingscommissie ijver ik altijd voor faire randvoorwaarden. Ik kom nog even terug op wat mevrouw Maij-Weggen gezegd heeft. Ik geloof dat wij ons af en toe over de zin van sommige regelingen moeten bezinnen en objectieve criteria moeten proberen op te stellen om uit te maken waar er nog bepalingen moeten komen en waar er kunnen worden geschrapt.
Wij hechten veel belang aan de eigen middelen. Het gaat hier immers om voor de Europese Unie belangrijke bedragen. Ik geloof dat het vaak zeer gemakkelijk is om valse certificaten van oorsprong te gebruiken omdat het moeilijk is de goederenstromen - die meestal onafhankelijk van de geldstromen verlopen -, de afhandeling van het bijbehorende papierwerk en de handeldrijvende personen te controleren. De groepen die zich in bedrog gespecialiseerd hebben kennen de zwakke plekken in ons systeem. Ze weten hun duistere praktijken te verbergen door ze chronologisch goed over deze vier stromen te spreiden.
Ik geloof dat wij op dit terrein voor een betere opleiding moeten zorgen. Er gebeurt al een en ander, maar toch meen ik dat, vooral op het gebied van de statistiek, steeds preciezere methoden moeten worden ontwikkeld om te weten te komen wat in de vier stromen waarschijnlijk gebeurt. Ik wijs ook op onze eis dat OLAF in samenwerking met de Rekenkamer intensieve controles uitvoert. Voorts rijst natuurlijk ook het probleem van de rechtspraak. Wie zegt welke maatregelen ons faire randvoorwaarden moeten brengen?

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, het imago van de Europese Unie heeft grote schade opgelopen vanwege de recente fraudeschandalen. Als we de mazen in de wetgeving die tot fraude uitnodigen niet dichten zullen onze problemen alleen maar toenemen, en dat zal weer resulteren in nog meer cynisme en vijandigheid tegenover de Europese Unie. Het is daarom schrikbarend dat de Commissie, in haar jaarverslag voor 1996, concludeert dat er met onregelmatigheden in het preferentieel invoerstelsel een bedrag van maar liefst 220 miljoen ecu gemoeid was.
De heer Nordmann - die ik overigens met zijn verslag feliciteer - wijst terecht op de noodzaak de fraude-opsporingssystemen in de landen van herkomst te verbeteren. Helaas is het onder het preferentiële tariefstelsel mogelijk goederen belastingvrij of tegen een gereduceerd tarief in de EU te importeren vanuit ontwikkelingslanden. We moeten daarbij vaststellen dat er sprake is van fraude met de certificaten van oorsprong.
Hoewel ik het voorstel van de Commissie om de oorsprongsregels te vereenvoudigen steun, onderschrijf ik ook de opvatting van de rapporteur dat het volledige risico niet op de importeurs in de EU moet worden afgewenteld, en bovendien dat eventuele hervormingen niet ten koste moeten gaan van de armste landen.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, de preferentiële tariefregelingen zijn een hoeksteen geworden van de externe economische betrekkingen van de Commissie, ja ik zou zeggen de Europese Unie. Ze zijn moeilijk te beheren omdat er een middenweg moet worden gevonden tussen de politieke en de economische belangen. Als commissaris die zowel verantwoordelijk is voor het douanebeleid als voor de eenheidsmarkt, ligt deze kwestie mij na aan het hart. Ik spreek hier mijn grote waardering uit voor het werk van de rapporteur, de heer Nordmann, en van de Commissie ontwikkelingssamenwerking; zij hebben heel goed geïllustreerd hoe de uitdaging om het huidige systeem te verbeteren er in de toekomst in zal bestaan een evenwicht te vinden dat beter voldoet aan de eisen van de huidige economische realiteit.
Wanneer wordt gediscussieerd over de preferentiële douanetariefregelingen, dient rekening te worden gehouden met alle daarmee verband houdende aspecten: de handelspolitiek, de ontwikkelingshulp, de overheidsfinanciën, de douaneregels, de industriële belangen, de verantwoordelijkheid van de importeurs, enzovoorts. Om een oplossing te zoeken voor de bestaande problemen moeten wij deze materie noodzakelijkerwijs in haar totaliteit benaderen: wanneer we de verschillende factoren afzonderlijk zouden aanpakken zou dit alleen tot een verandering van het systeem leiden, met het risico dat de geloofwaardigheid ervan tenslotte in het geding zou komen. Elke deelnemer in het systeem heeft zijn eigen verplichtingen: het begunstigde land - en naar aanleiding van de interventies van mevrouw Maij-Weggen en de heer Cushnahan zou ik ten aanzien van de begunstigde landen willen opmerken dat de Europese Unie verreweg de meeste preferenties toekent; via bijzondere maatregelen en afwijkingen biedt zij nieuwe toegangsmogelijkheden aan de minst ontwikkelde landen - het begunstigde land dus, moet garanderen dat de uitgevoerde producten aan de toelaatbaarheidsvoorwaarden voldoen, speciaal wat de oorsprongsregels betreft; van zijn kant moet de importeur het normale commerciële risico op zich nemen dat inherent is aan elke handelsactiviteit. Het importerende land moet garanderen dat er geen fraude wordt gepleegd en dat de overheidsmiddelen veilig worden gesteld.
Ik weet heel goed dat de economische actoren zich in sommige gevallen van onregelmatigheden die zich in het verleden hebben voorgedaan, speciaal afgestraft hebben gevoeld. De Commissie heeft hiervan ten volle nota genomen en ik wil nu iets zeggen over de kwestie van de verantwoordelijkheid van de importeurs. Ik wijs erop dat er tweeërlei douaneregelgeving bestaat: de eerste soort, die wat achterhaald is en allang niet meer door de Gemeenschap en de lidstaten wordt toegepast, houdt in dat elke afzonderlijke importtransactie op het moment van de inklaring wordt geïnspecteerd. Deze wat lastige procedure, die alleen kan worden gebruikt wanneer er weinig goederen in omloop zijn, heeft wel een voordeel: de importeur weet, zodra de goederen worden ingeklaard, of alles vanuit het oogpunt van de regelgeving in orde is. Er behoeven in dat geval geen verdere inspecties te worden gehouden.
De tweede soort regelgeving, die veel moderner is en door de Gemeenschap in 1992 met de douanewetgeving is aangenomen, beoogt het handelsverkeer te vergemakkelijken. De ingevoerde goederen worden niet meer systematisch geïnspecteerd en kunnen derhalve zonder vertraging circuleren. Slechts een gering percentage wordt geïnspecteerd op het moment van inklaring. Een dergelijke vrijheid vereist als tegenprestatie dat de importeurs wettelijk aansprakelijk zijn. Het is daarom dat de douane-instanties in de Gemeenschap de bevoegdheid hebben om gedurende een bepaalde tijd - drie jaar, en de Commissie heeft trouwens de Raad onlangs voorgesteld om deze periode tot twee jaar terug te brengen - de betaling van douanerechten te eisen op invoertransacties die reeds plaatsgevonden hebben.
Ik ben mij tegelijkertijd bewust van de tekortkomingen van de overheidsdiensten van enkele derde landen. Tekortkomingen die onder de actoren onzekerheid scheppen, zowel uit economisch als uit juridisch oogpunt. We zijn momenteel passende maatregelen aan het bestuderen om verbetering in de situatie te brengen. Ik wil hier alleen ingaan op de belangrijkste denkrichtingen waarop wij ons optreden menen te moeten baseren. Deze denkrichtingen zijn neergelegd in de mededeling van juni 1997; de politieke lijn daarvan kwam erop neer dat de voorkeur werd gegeven aan een allesomvattende aanpak van dit probleem, waarbij ervan werd uitgegaan - zoals ik daarnet heb gezegd en zoals ook uit dit interessante debat van vanavond duidelijk naar voren is gekomen - dat we niet erg ver zouden komen wanneer we ons zouden concentreren op bepaalde afzonderlijke aspecten en andere zouden verwaarlozen.
Ik breng in herinnering dat dezelfde denkrichting is goedgekeurd door de Raad Interne Markt op 18 mei 1998. De Commissie meent dan ook dat het volgende moet worden gestimuleerd: in de eerste plaats moeten alle deelnemers in deze regelingen van hun verantwoordelijkheid worden doordrongen door een betere onderlinge samenwerking tussen hen tot stand te brengen; in de tweede plaats moet de regelgeving inzake de oorsprong van de goederen worden verbeterd; in de derde plaats moeten de begunstigde landen beter bewust worden gemaakt van het probleem en moet hulp worden geboden aan hun douanediensten; in de vierde plaats moet samen met de lidstaten worden onderzocht welke maatregelen kunnen worden getroffen op het gebied van douane- en financiële regels. Tenslotte acht de Commissie het van belang dat er wordt geijverd voor betere voorzieningen om het handelsverkeer met meer zekerheid te omgeven. Ik denk hier in het bijzonder aan de invoering van doeltreffende sancties in de preferentiële regelingen, met daarnaast een mechanisme voor de systematische informatie van de importeurs, naar analogie van het systeem dat door de Commissie onlangs is voorgesteld bij het nieuwe stelsel van algemene tariefpreferenties. Ik noem hier ook maatregelen die een meer intensief gebruik van de procedure van de bindende inlichtingen over de oorsprong kunnen bevorderen.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot zou ik willen aandringen op wat ik in het begin heb gezegd: we mogen niet denken aan maatregelen die slechts een van de elementen van het systeem betreffen, door bijvoorbeeld enkel en alleen het begrip "goede trouw" van de importeurs te verruimen. In die context kan ik met voldoening constateren dat het verslag van de heer Nordmann een duidelijke politieke ruggensteun is voor de inmiddels door de Commissie genomen initiatieven om het beheer van de preferentiële regelingen te vernieuwen. In de toekomst staan we voor de uitdaging dat fraude doeltreffend moet worden bestreden, terwijl we tegelijkertijd onze verantwoordelijkheden moeten vervullen jegens de derde landen en jegens de economische actoren. Het verheugt mij te constateren dat de Commissie ontwikkelingssamenwerking het in het algemeen eens is met de lijn die de Europese Commissie in deze moeilijke materie denkt te volgen en ik hoop dat het gehele Parlement zich in deze manier van denken kan vinden.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog een vraag. Er bestaat op dit terrein een systeem van bestraffing. Denkt u niet dat een systeem van beloning beter zou zijn? Of denkt u dat dit systeem van bestraffing in de loop van de tijd tot een systeem van beloning zal worden omgevormd?

Monti
Geachte heer Rübig, volgens ons vullen de maatregelen op het stuk van hulpverlening en samenwerking tussen de overheidsdiensten en de in laatste instantie te nemen sancties elkaar aan. Zoals u bekend is, bevinden wij ons in een fase waarin het systeem drastisch evolueert, dat wij nu juist proberen te verbeteren met deze aanpak die de verschillende aspecten bestrijkt - en ik geloof dat geen van deze aspecten mag worden verwaarloosd, ook niet de mogelijkheid van sancties - en we zijn er dan ook van overtuigd dat het aspect van samenwerking, van hulpverlening een stap in de goede richting is in een materie die, ik herhaal het met klem, tot de meest gecompliceerde behoort en waarbij het nodig is rekening te houden met eisen en belangen die heel dikwijls sterk met elkaar in strijd zijn.
Nogmaals mijn dank voor de suggesties en de stimulerende ideeën die de Commissie ook aan dit debat weer heeft kunnen ontlenen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 10.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 22.25 uur gesloten)

