EMU@10: Tien jaar Economische en Monetaire Unie (debat) 
De Voorzitter
We gaan nu over tot het debat over de eerste tien jaar van de Economische en Monetaire Unie en de uitdagingen voor de toekomst. In dat verband wil ik de premier en minister van Financiën van Luxemburg en voorzitter van de Eurogroep, de heer Jean-Claude Juncker, hartelijk welkom heten in het Europees Parlement.
(Applaus)
Uiteraard is het mij ook een genoegen de bevoegde commissaris, Joaquín Almunia, welkom te heten.
Pervenche Berès
rapporteur. - (FR) Mijnheer de voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, mijnheer de commissaris, ik geloof dat dit een belangrijk moment is en dat het onderwerp dat wij vandaag bespreken van belang is voor alle Europeanen.
Ik ben van mening, en daar is iedereen momenteel van overtuigd, dat de euro ons belangrijkste kapitaal is, onze beste investering. Vandaag maken we de balans op, maar als je een balans opmaakt in crisistijd moet je uiteraard de middelen vinden om de zaak weer vlot te trekken. Hoe zouden we ervoor staan zonder de euro? Zonder de euro zou IJsland op dit moment sterk op Ierland lijken, of liever: Ierland zou op IJsland lijken.
We hebben tijdens deze crisis het debat heropend, omdat iedereen inzag dat de euro van centraal belang is om weerstand te bieden, zowel in normale tijden als in tijden van crisis.
Commissaris, ik wil u bedanken voor uw vooruitziende blik, want toen u dit document in mei 2008 ter tafel legde, was er hier niemand die zag hoe nuttig en noodzakelijk het zou zijn en hoe onmisbaar dit werk zou zijn als basis om naar de toekomst te kijken en om op basis van deze solide euro de crisis aan te kunnen waarmee we te maken hebben.
Ik begrijp echter goed dat de ministers van economische en financiële zaken momenteel tijdens het overleg dat u met hen voert met andere zaken bezig zijn, met zaken waar ze niet op gelet hadden, namelijk de financiële markten. U moet hen erop wijzen dat er twee dingen zijn waar ze niet omheen kunnen als ze uit de huidige crisis willen komen.
Ze moeten de Economische en Monetaire Unie in balans brengen. Dat hebben we gezien bij de aanpak van de crisis op de financiële markten. En we zien het vandaag bij het bestrijden van de crisis in de reële economie, waar we momenteel mee te maken hebben. Met het monetair beleid kun je veel doen, zoals liquiditeit injecteren om de markten soepeler te laten functioneren of de rente verlagen om investeringen te stimuleren. Maar daar blijft het bij. Daarna is het aan de regeringen om de banken te redden, toxische producten uit te bannen en in de toekomst de economie van de Europese Unie weer vlot te trekken.
Het wordt dus tijd dat de ministers van economische en financiële zaken het Verdrag toepassen waarin staat dat hun economisch beleid als een zaak van gemeenschappelijk belang moet worden beschouwd. Commissaris, ik verzoek u de discussies tijdens de Ecofin op die basis voort te zetten, van hen te eisen de routekaart te volgen die u hun heeft voorgesteld en weer met ons op één lijn te komen op grond van de voorstellen, onze voorstellen, waar u dan mee heeft ingestemd, om te waarborgen dat de euro in de toekomst werkelijk in dienst kan staan van groei en werkgelegenheid.
Wij respecteren, als het om het monetair beleid gaat, uiteraard de onafhankelijkheid van de Centrale Bank, maar we respecteren ook het Verdrag in zijn totaliteit, en artikel 105 van het EG-Verdrag eist, behalve prijsstabiliteit, van de Bank ook uitdrukkelijk dat deze het algemeen economisch beleid van de Gemeenschap ondersteunt. Moet ik u daaraan herinneren? Moet ik erop wijzen dat we morgen wellicht ook nog een ander debat in gang moeten zetten? Moeten we niet - dit staat niet in ons verslag - een debat op gang brengen over de vraag of er een doelstelling met betrekking tot de stabiliteit van de financiële markten in de doelstellingen van het monetair beleid moet worden opgenomen? Ik leg u die vraag voor.
Het moge duidelijk zijn dat we geen voortgang kunnen boeken met het functioneren van de Economische en Monetaire Unie, als we de samenhang tussen de reële economie en de financiële markten niet méér in het oog houden. Die waren we uit het oog verloren en daarvoor betalen we nu de prijs.
Ten aanzien van de uitbreiding worden de voorwaarden voor het debat door deze crisis opnieuw gesteld, maar toch ben ik van mening dat we streng moeten blijven. Hervorming vóór toetreding tot de eurozone is makkelijker dan hervorming na toetreding, ook al vereist dit enorm veel. Commissaris, een van de centrale punten in uw verslag is, dat de onderlinge verschillen die ontstaan zijn in het functioneren van de eurozone een reden voor zorg zijn. Deze verschillen zijn groter dan wij aanvankelijk hadden gedacht.
Daarom vragen wij u, vraagt het Europees Parlement u, te zorgen dat de Europese Unie over de instrumenten kan beschikken om de kwaliteit van de overheidsfinanciën te bewaken, om te kijken hoe de lidstaten reageren, en dit debat niet te beperken tot een discussie over drempels, waardoor slechts een debat op hoofdlijnen mogelijk is en niet een debat over de kwaliteit van de overheidsfinanciën, die de verantwoordelijkheid is van de ministers van economische en financiële zaken.
Wij zijn ook van mening, commissaris, dat u zich in de routekaart die wij u voorstellen ook tot de lidstaten moet wenden om hen te vragen hun plannen te herzien. In hun nationale hervormingsprogramma's wordt momenteel geen rekening gehouden met de meest recente prognoses die u op tafel heeft gelegd.
Als we de gemeenschappelijke coördinatie van het economisch beleid serieus willen nemen, moeten die programma's nu herzien worden op grond van de groeiprognoses die u op tafel heeft gelegd en die zowel door het IMF als door de OESO onderbouwd en bevestigd zijn.
Tot slot wil ik uw aandacht speciaal vragen voor enkele kwesties die spelen in verband met de externe vertegenwoordiging van de eurozone. We hebben ons te lang passief opgesteld. De euro zou ons wel beschermen. Maar behalve ons bescherming bieden moet de euro ons nu ook in staat stellen een krachtig stemgeluid te laten horen op het internationale toneel, zodat we niet enkel een speelbal zijn in het debat tussen de andere grote monetaire mogendheden. We zijn zelf een van de grote monetaire mogendheden en we moeten de bijbehorende verantwoordelijkheden volledig op ons nemen. Dit vraagt om een samenhangend debat in de Raad van ministers.
Als Europees Parlement zijn we ten volle bereid onze rol daarbij te spelen, zoals u weet.
Werner Langen
Mijnheer de Voorzitter, ik begroet de vertegenwoordigers van de eurozone, de premier en de commissaris voor economische en monetaire zaken. Wanneer we de balans opmaken, kunnen we zeggen dat de euro in de eerste tien jaar een volledig succes is geweest. Niet alles is soepel verlopen, maar de instellingen hebben zeker tijdens de huidige financiële crisis hun waarde bewezen. Door de samenwerking tussen de instellingen van de eurozone konden beslissingen snel worden voorbereid, vlot worden uitgevoerd en dienden ze vooral als voorbeeld voor alle 27 lidstaten.
Wij hebben een verslag met 62 gedetailleerde punten voorgelegd, met inbegrip van een balans en vooruitzichten. Mevrouw Berès heeft al over enkele punten van de vooruitzichten gesproken en ik wil daar graag op doorgaan. Ondanks alle positieve reacties op de euro blijft de vraag bestaan: hoe moet het nu verder? Zijn de eurozone en ook de Europese Centrale Bank opgewassen tegen de komende uitdagingen? Er is zeker nog een of andere uitdaging die geanalyseerd moet worden. Ik wil hierbij graag wijzen op het verschil in ontwikkeling van het concurrentievermogen in de eurozone, want het geheim is dat we weliswaar een centraal monetair beleid hebben, maar een gedecentraliseerd budgettair en financieel beleid. Het stabiliteits- en groeipact kan alleen als anker tussen beide niveaus dienen, als de lidstaten bereid zijn zich aan dit pact te houden, de voorwaarden te accepteren en de nodige discipline te tonen. Daarom ondergaat het stabiliteits- en groeipact nu met de aanpak van de crisis op de financiële markt zijn eerste lakmoesproef. Ik denk dat het de nodige flexibiliteit bezit en dat er in extreme gevallen tijdelijke uitzonderingen kunnen worden gemaakt, maar dat het stabiliteits- en groeipact niet helemaal opgeschort kan worden.
Een andere vraag luidt: hoe gaat het verder met de schuldenlast? Het pakket voor de financiële markt lag snel op tafel, de regeringen hebben actie ondernomen en er is bewezen dat er tijdens een crisis gehandeld kan worden, ook door de Commissie. De vraag is echter of we nu onze principes, die aan de stabiliteit van de euro hebben bijgedragen, overboord werpen of dat het ons lukt om deze principes verder te ontwikkelen en eraan vast te houden.
Wij hebben bovendien een heleboel voorstellen gedaan, die ik vanwege de verrassend korte spreektijd die mij is gegeven, niet allemaal kan en wil opsommen. Het is echter een feit dat de euro buiten de Unie beter en uniformer moet worden vertegenwoordigd - wij staan hierin volledig achter de houding van de Luxemburgse premier en voorzitter van de Eurogroep. Ik vond het vreemd dat de heer Juncker, als voorzitter van de Eurogroep, niet op de laatste top in Washington was uitgenodigd. Ik zeg dit heel openlijk, omdat het in strijd is met alle positieve ontwikkelingen. Wij willen natuurlijk ook dat het Europees Parlement op een passende wijze participeert en we hebben een discussiepunt waarover we al lang van mening verschillen. Dit gaat om de volgende vraag: is een sterkere coördinatie van het budgettaire en financiële beleid voldoende of is dat niet genoeg - zoals Frankrijk meent - en moet er in plaats daarvan een geïnstitutionaliseerde vorm van een zogenaamde economische regering komen - wat in Duitsland zeer omstreden is. Wat is de juiste weg? Voor mijn fractie is het duidelijk: we hebben geen economische regering nodig, maar we hebben een sterkere coördinatie nodig, ook bij de overeengekomen beleidsmix. De lidstaten moeten echter ook de nodige discipline tonen, anders kan de euro op den duur in de problemen raken en dat wil niemand.
Ik wil hierbij alle verantwoordelijken hartelijk danken. Het Parlement is tot intensieve samenwerking bereid en wij zijn ervan overtuigd dat het ons zal lukken om met dit verslag de juiste accenten te plaatsen.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, dames en heren, allereerst wil ik namens de Commissie de twee rapporteurs, mevrouw Berès en de heer Langen, danken, evenals iedereen die aan dit uitstekende verslag heeft meegewerkt.
Mijns inziens mogen we bijzonder ingenomen zijn met de kwaliteit van dit verslag over de tiende verjaardag van de Economische en Monetaire Unie. We mogen eveneens ingenomen zijn met de samenwerking tussen de verschillende fracties, die het toonbeeld was van de grote cohesie binnen het Parlement. Dat is nog een middel, nog een positief element van deze Economische en Monetaire Unie, zowel voor het heden als voor de toekomst.
Deze Economische en Monetaire Unie bestaat nu tien jaar. Dat was het uitgangspunt voor onze analyse, alsook de basis voor het verslag dat de Commissie heeft uitgewerkt. Het was tevens het uitgangspunt van de mededeling van de Commissie, die ik u op 7 mei heb mogen presenteren. De tiende verjaardag van de Economische en Monetaire Unie valt echter samen met een bijzonder lastige en complexe economische situatie. Op basis daarvan kunnen wij de Economische en Monetaire Unie beoordelen aan de hand van de vraag hoe zinvol de euro, onze gemeenschappelijke munt, ons symbool van integratie, is als het erop aankomt om dergelijke situaties het hoofd te bieden, die we nooit eerder hebben meegemaakt.
Dan komen we tot de slotsom dat de eerste tien jaar van de euro bijzonder positief zijn geweest. Ten aanzien van de vraag hoe zinvol de Economische en Monetaire Unie is om de huidige situatie aan te pakken, kunnen we eveneens een positieve conclusie trekken. We worden nu geconfronteerd met moeilijke tijden, maar we hebben een bijzonder nuttig instrument in handen om deze problemen het hoofd te bieden.
Het staat buiten kijf dat de conclusies van de analyse die ik op 7 mei heb gepresenteerd evenals de conclusies van uw verslag in de praktijk moeten worden omgezet, zodat dit instrument nu op adequate wijze kan worden toegepast. Ik ben het met de rapporteurs eens dat coördinatie hierbij een sleutelrol speelt.
Tijdens de bijeenkomst in Washington afgelopen weekeinde werd eveneens gesproken over coördinatie. Zonder onderlinge coördinatie kunnen we deze situatie niet op efficiënte wijze aanpakken. Niemand kan zijn economische problemen in een situatie als deze oplossen zonder zijn economische beleidsplannen op elkaar af te stemmen. Dat bleek een aantal weken geleden, toen we te maken hadden met het risico dat het financiële systeem zou instorten. Het blijkt eveneens nu, nu de meeste economieën te kampen hebben met een recessie en nu we, voor het eerst in ons leven, zelfs het risico van deflatie lopen.
Het is zaak dat de plannen ten aanzien van het begrotingsbeleid op elkaar worden afgestemd. In het verslag over de Economische en Monetaire Unie wordt gesproken over de noodzaak om het begrotingstoezicht te versterken, om de wijze waarop strategieën ten aanzien van fiscaal en begrotingsbeleid worden gecoördineerd uit te breiden, zoals de heer Langen heeft opgemerkt. We mogen tevens echter duurzaamheid niet uit het oog verliezen, zoals mevrouw Berès aangaf, evenals de kwaliteit van de overheidsfinanciën en het feit dat we een systeem van regels hebben in de vorm van het in 2005 herziene stabiliteits- en groeipact. Deze herziening blijkt nu uiterst zinvol te zijn, omdat we daardoor in tijden van economisch herstel in staat zijn gebleken om verder te gaan met budgettaire consolidatie. De eurozone heeft in 2007 bijna quitte gespeeld - voor het eerst in zijn geschiedenis, met een tekort van 0,6 - 0,7 procent - maar dit betekent dat we nu flexibel genoeg zijn om ervoor te kunnen zorgen dat ons begrotingsbeleid daadwerkelijk bijdraagt aan een bevordering van de vraag, wat eveneens doel van ons monetair beleid moet zijn.
De conclusies van ons verslag zijn juist nu bijzonder van toepassing in het licht van de noodzaak om begrotingsbeleid te koppelen aan structurele hervormingen en in dat opzicht ben ik het eens met mevrouw Berès: we moeten de Lissabonprogramma's, de nationale hervormingsprogramma's herzien en aanpassen, en we moeten eveneens de huidige stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten herzien en aanpassen aan de huidige situatie. We zullen hier de komende maanden over gaan praten en daarom zal de Commissie, zoals u weet, op 26 november een actieplan presenteren waarin doelstellingen, instrumenten, beleidsstrategieën en compromissen zullen worden opgenomen. Uit dit actieplan zal blijken hoe belangrijk het is dat de nationale programma's worden aangepast, teneinde de nationale beleidsstrategieën te verenigen en deze convergerend en consistent te maken met een Europese strategie, Europese beleidsstrategieën en instrumenten. Ik ben het met u en het verslag eens dat we de externe dimensie van de euro en van de Economische en Monetaire Unie moeten versterken.
Zoals de heer Juncker goed weet, hebben we een strategie nodig ten aanzien van de multilaterale organisaties en ten aanzien van de andere belangrijke partijen waarmee we onze belangen kunnen verdedigen wat betreft onze munt en de Economische en Monetaire Unie, en waarmee we zodoende de economische belangen van de Europese Unie kunnen verdedigen.
Deze strategie dient gebaseerd te zijn op beginselen en prioriteiten, maar ook op instrumenten om maatregelen te nemen waarmee we met één stem kunnen spreken en waarmee we op die manier de invloed van elke Europese burger en in het bijzonder van de eurozone kunnen versterken. Dat is ook een kwestie van besturen. Ik ben het met vele aspecten ten aanzien van besturen in uw verslag volledig eens en ik hoop dat de ministers van Financiën in de Ecofin-Raad en de Eurogroep dat eveneens zullen zijn.
Mevrouw Berès - en daarmee wil ik afsluiten - heeft in haar bijdrage opgemerkt dat de commissaris en de Commissie nogmaals de aandacht van de ministers van Financiën moeten vestigen op de conclusies van dit verslag. Een personage van Molière zei dat hij dacht dat hij in dichtvorm had gesproken, terwijl hij in werkelijkheid in proza had gesproken zonder het zelf te weten. Mijns inziens sluiten de discussies onder de ministers in de Eurogroep onder voorzitterschap van Jean Claude Juncker, onder de ministers in de Ecofin-Raad en onder de ministers tijdens de bijeenkomst in Washington perfect aan op de prioriteiten en de noodzaak tot coördinatie zoals in het verslag van de Commissie en in uw verslag naar voren komt, hoewel sommigen onder hen zich hier wellicht niet van bewust zijn.
(Applaus)
Jean-Claude Juncker
voorzitter van de Eurogroep. - (FR) Voorzitter, mevrouw Berès, mijnheer Langen, commissaris, geachte dames en heren, beste collega's, ik wil om te beginnen uw twee rapporteurs complimenteren met het verslag dat ze aan u hebben voorgelegd, en aan ons, aangezien wij het lezen en het bespreken. Het is een helder verslag met voldoende reikwijdte om ons in de komende maanden mee bezig te houden.
Ik deel de analyse die mevrouw Berès en de heer Langen in dit verslag maken van de eerste tien jaar van de eenheidsmunt. Ik heb niets toe te voegen aan of af te dingen op de inhoud van hun verslag. Bovendien kan dit verslag rekenen op de steun van een ruime meerderheid in dit Parlement, in ieder geval op het moment dat de commissie zich erover uitsprak. Ik stel vast dat het enthousiasme over de eenheidsmunt binnen dit Parlement overigens nu nog veel groter is dan 12 of 13 jaar of zelfs tien jaar geleden. Dat vind ik verheugend.
Wat de economische verschillen betreft, de grote verschillen in de structurele hervormingen en de verschillen op het gebied van het beheer van de overheidsfinanciën, wil ik allereerst aangeven dat ik het verslag niet helemaal begrijp als het zegt dat de resultaten achterblijven bij de verwachtingen die zijn uitgesproken ten tijde van de invoering van de eenheidsmunt. Mij is geen enkel kwantitatief rapport bekend over de verschillen tussen de lidstaten van de eurozone. Aangezien een dergelijk rapport niet bestaat, is dit dus een ad hoc-opmerking, die ik niet begrijp. Wel ben ik het ermee eens dat dergelijke verschillen soms groter dreigen te worden, wat echter tot op heden de cohesie in de eurozone niet bedreigt, maar die als ze blijven bestaan op de lange termijn de cohesie in de eurozone zouden kunnen bedreigen.
Voor het overige vind ik dat we ons gelukkig mogen prijzen dat Europa - de Europese Unie in het algemeen en de Eurogroep in het bijzonder - dat momenteel te maken heeft met een van de zwaarste crisissen uit haar geschiedenis, deze crisis zeer competent heeft weten aan te pakken en daarbij de fouten heeft weten te vermijden die in de jaren 70 in Europa gemaakt zijn. De constatering dat we niet dezelfde fouten gemaakt hebben, is geen geringe zaak, omdat we daardoor op economisch en politiek vlak hebben kunnen voorkomen dat de verschillen binnen de monetaire Unie door de crisis worden vergroot en de cohesie wordt uitgehold.
Bij een crisis van een dergelijk omvang, die zich steeds meer uitbreidt naar de reële economie, is een sterke en gecoördineerde economische beleidsrespons nodig op Europees niveau. We moeten erover nadenken wat de beste manier is om dit te organiseren, daarbij rekening houdende met enerzijds ons conceptuele en regelgevingskader - ik doel hier op het stabiliteits- en groeipact en de Lissabonstrategie - en anderzijds de ernst van de crisis, die nog ernstigere gevolgen heeft dan we ons enkele maanden geleden konden voorstellen.
Het gegeven dat de euro zich heeft ontwikkeld tot de op één na belangrijkste munteenheid ter wereld brengt zonder meer veel voordelen met zich mee, maar ook verplichtingen. De G20 van vrijdag en zaterdag in Washington heeft ons erop gewezen wat onze verantwoordelijkheden zijn en wat die van anderen zijn. We moeten de drie weken die ons nog resten tot de Europese Raad in december goed benutten om onze Europese strategie verder uit te werken en te voorkomen dat er op nationaal niveau tegenstrijdig wordt gereageerd. Dergelijke tegenstrijdige reacties vormen uiteraard een groot gevaar voor ons. Het raakt me dat er steeds weer wordt opgeroepen tot coördinatie van het economisch beleid in de taal van Voltaire.
Ik zou willen dat degenen die ons aansporen tot coördinatie van het economisch beleid eerst het goede voorbeeld geven om hun goede bedoelingen te laten zien. Ik constateer dat de regeringen van de verschillende landen van de eurozone zich, terecht, gretig op de problemen van hun nationale auto-industrie storten. Ik zou willen dat degenen die het over de auto-industrie hebben en die het voortdurend over de coördinatie van het economisch beleid hebben, hun nationale acties coördineren bij het nemen van initiatieven in de auto-industrie. Anders blijft het bij mooie woorden. Men moet echt coördineren en, door het goede voorbeeld te geven, blijk geven van zijn goede bedoelingen.
(Applaus)
U weet dat ik over het monetaire beleid nooit iets zou zeggen, daar ben ik te voorzichtig voor, maar ik wil wel zeggen dat ik nog steeds vind dat de Europese Centrale Bank de afgelopen maanden een absoluut voorbeeldige rol heeft gespeeld.
Integratie van en toezicht op de financiële markten: een ander onderwerp dat in dit verslag aan de orde komt. De G20 heeft voor ons een ambitieuze routekaart opgesteld. Deze moet in concrete stappen worden vertaald, door de G20 en dus door de Europese Unie en de leden van de Eurogroep. U zult zich ongetwijfeld herinneren dat de landen die deel uitmaken van de Eurogroep en zij die lid zijn van de Europese Unie de eerste waren die erom vroegen dat er lessen getrokken werden uit de huidige crisis en ik wil deze episode van mijn memoires niet voor later bewaren. Al vier jaar lang wijzen we als leiders van de Eurogroep de ministers van financiën van Japan en de Verenigde Staten op het risico van hun dubbele tekort en het risico van het systematisch onderschatten van de risico's, met name op het gebied van onroerend goed, en proberen we voortdurend de aandacht van onze Amerikaanse vrienden daarop te vestigen.
Sinds twee jaar eisen we samen met anderen, op het niveau van de G7, en met name onder het Duitse voorzitterschap van de G7, op niet mis te verstane wijze een strengere regulering van de financiële markten. Ik vind het onacceptabel dat diegenen die dit toen nog weigerden nu doen alsof ze, om maar eens een Engels woord te gebruiken, de "leaders” waren van de Europese respons. De Amerikaanse en Britse regeringen hadden tijd genoeg om de voorstellen van de Eurogroep voor een betere regulering van de financiële markten over te nemen, maar dat wilden ze niet. Dan moeten ze nu niet net doen alsof ze de anderen leiden.
De uitbreiding van de eurozone roept bij mij geen andere standpunten op dan die van uw rapporteurs. Ik wil er alleen nogmaals op wijzen dat het uiteraard een voordeel is deel uit te maken van de eurozone, maar dat dit ook verplichtingen met zich meebrengt, waarvan een deel moet worden vervuld voordat men kan toetreden tot de eurozone.
Het enthousiasme voor de nieuwe samenstelling van de G7 is weliswaar begrijpelijk, maar dit brengt ook problemen met zich mee als het gaat om de externe vertegenwoordiging van de eurozone. We hebben binnen de Eurogroep altijd gepleit voor een grotere aanwezigheid van de Europese Unie en de Eurogroep bij de G20, het IMF en het financieel stabiliteitsfonds. De Eurogroep was de eerste die een permanente plaats, voor de lange termijn, voor de Commissie heeft geëist bij de G20, wat de voorzitter van de Commissie niet verhinderd heeft het voorzitterschap van de Eurogroep op te eisen. We zullen later zien welke gevolgen dit gaat krijgen. Maar wij zijn van mening dat de Europese Centrale Bank en de Commissie, net als de Eurogroep, voor de lange termijn vertegenwoordigd moeten zijn op het niveau van de G20, of dat nou gebeurt door de voorzitter van de Eurogroep, die op bescheiden wijze de werkzaamheden van de ministers van financiën probeert aan te sturen, waarvan de heer Sarkozy heeft beweerd dat ze tekortschieten, of door een ander. Ik wil het voorzitterschap van de Eurogroep op het niveau van de ministers van financiën niet omdat ik dat nou zo leuk vind of ter meerdere eer en glorie van mezelf - die is al groot genoeg - maar uit plichtsbesef. Als anderen vinden dat ze het beter kunnen, moeten ze dat vooral doen, maar ik hoop dat ze er dan de komende jaren net zoveel energie insteken als ze op dit moment schijnen te willen doen.
Voor het overige vind ik dat we wat betreft de economische instrumenten van de EMU en het bestuur van onze groep de afgelopen jaren uitstekende voortgang hebben geboekt, maar het is ondenkbaar dat de op een na belangrijkste munteenheid ter wereld bij internationale besprekingen over het beleid inzake de wisselkoersen en over het monetair beleid niet vertegenwoordigd wordt door degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van deze twee aspecten en deze twee onderdelen van ons gemeenschappelijk beleid.
Als men wil dat de ministers van financiën zich binnen de Eurogroep naar behoren kunnen kwijten van hun taken ten aanzien van het economische aspect van de Economische en Monetaire Unie, moeten de verschillende staats- en regeringshoofden hun ministers van financiën de benodigde instructies geven. In Luxemburg is dit, zoals u weet, geen enkel probleem.
(Applaus)
De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Juncker, niet alleen voor dit verslag, maar ook voor uw grote betrokkenheid bij deze kwestie als voorzitter van de Eurogroep.
Jean-Pierre Audy
rapporteur voor advies van de Commissie internationale handel. - (FR) Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, mijnheer Juncker, mijnheer de commissaris, beste collega's, om te beginnen wil ik mijn collega's Berès en Langen complimenteren met de kwaliteit van hun verslag en hen bedanken voor het overnemen van de amendementen die de Commissie internationale handel heeft voorgesteld.
De Economische en Monetaire Unie kan, tien jaar na haar oprichting, als een Europees succes beschouwd worden waar we trots op mogen zijn. Niemand kan betwisten - tal van studies tonen dit aan - dat er een wezenlijk verband bestaat tussen monetair beleid en handelspolitiek, en dat in dat verband de stabiliteit van de wisselkoersen een positieve rol speelt voor een duurzame groei van de internationale handel.
Het toenemende gebruik van de euro als handelsvaluta komt de leden van de eurozone ten goede, omdat het voor ondernemingen uit deze landen wisselkoersrisico's reduceert en omdat hun internationale concurrentiepositie daardoor verbeterd is.
Maar hoewel de Europese Centrale Bank zich met succes van haar taak heeft gekweten om prioriteit te geven aan de prijsstabiliteit en daarmee het vertrouwen in de euro heeft vergroot, kan niemand in ernst ontkennen dat de inflatie een wereldwijde realiteit is en dat de strijd tegen dit mondiale verschijnsel, in een open economie, niet uitsluitend kan worden gevoerd met behulp van het Europese monetaire beleid.
Het is duidelijk dat de wisselkoersen van de euro te lang te hoog zijn geweest en dat dit negatieve effecten heeft gehad. Het heeft op het niveau van de interne markt de export zwaar onder druk gezet en de import gestimuleerd. Vele producenten hebben hun zorg daaromtrent uitgesproken. Volgens een studie waartoe wij vanuit de Commissie internationale handel opdracht hebben gegeven heeft het beleid van de ECB om de koers hoog te houden ons in de afgelopen jaren 0,5 procentpunt groei op jaarbasis gekost.
Ik betreur het daarom dat de Commissie de internationale status van de euro niet nauwkeuriger heeft onderzocht, alsmede de effecten daarvan voor de interne markt op het gebied van de internationale handel.
Bepaalde partners van de Europese Unie voeren een monetair beleid met de bedoeling hun munt te laag te waarderen, een praktijk die op oneerlijke wijze afbreuk doet aan het handelsverkeer. Dat kan worden beschouwd als een niet-tarifaire belemmering van de internationale handel. In dat kader stellen wij voor om de haalbaarheid te bestuderen van de oprichting van een instantie die monetaire geschillen beslecht volgens het model van de geschillencommissie die de landen hebben opgericht in het kader van de WTO.
Deze instantie, die onder het IMF zou moeten komen te vallen, zou een bijdrage kunnen leveren aan het stabiliseren van het mondiale monetaire stelsel en aan het verminderen van het risico van misbruik, en zou ervoor kunnen zorgen dat de wereldmarkt het vertrouwen terugkrijgt dat nodig is.
Ik steun het voorstel van de Commissie om gemeenschappelijke Europese monetaire standpunten te bepalen en in de relevante internationale financiële instellingen en fora voor de eurozone uiteindelijk één zetel te bezetten.
Tot slot betreur ik het dat in het verslag niet het idee van een economische bestuur is opgenomen. Mijnheer Juncker, dit heeft niets te maken met oprechtheid. Het is een politiek voorstel om onze gemeenschappelijke instrumenten te organiseren.
Vroeger werden de grote wereldproblemen door regeringen aangepakt met oorlogen. Vandaag hebben we te maken met een economische en sociale oorlog, waarin mensen niet zozeer doodgaan, maar wel werkloos worden en waarin we niet meer weten wie de vijand is.
In dat kader mogen we niet naïef zijn en moeten we hard werken aan de instelling van een Europees economische en sociaal bestuur, dat een - niet afdoende, maar wel noodzakelijke - voorwaarde is voor het succes van een Europese sociale markteconomie.
Karsten Friedrich Hoppenstedt
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik wil de rapporteur graag hartelijk danken voor zijn betoog over de toekomst van de euro en alle beleidsterreinen die daarmee te maken hebben en hem zeggen dat hij in de commissie zeer brede steun geniet.
Ik dank echter ook de andere betrokkenen, in de eerste plaats Jean-Claude Juncker, die Europa in Washington bij de IMF-vergadering vertegenwoordigde en daar zeer goed werk heeft verricht. Wij waren trots op hem en ik wil alleen maar zeggen: laat u niet door negatieve discussies ontmoedigen om met dit succesvolle werk verder te gaan!
Tien jaar geleden heb ik voor de PPE-DE-Fractie over de euro mogen spreken en ik heb toen gezegd, ik citeer: de euro zal sterk worden, ondanks negatieve berichten, zoals die van de latere bondskanselier Gerard Schröder, die de euro destijds een ziekelijke premature baby noemde. Dat hebben wij ontkend en volgens mij hebben we gelijk gekregen.
De euro is nu, na enkele jaren een dieet met een krachtig, consequent fitnessbeleid te hebben gevolgd, op de wereld gezet en hij is ook nog succesvol. Daar zal ik niet verder op doorgaan. Indertijd was Gordon Brown fungerend voorzitter van de Raad en hij heeft toen heel duidelijk gezegd dat het EP in het kader van het historische proces van de monetaire unie een belangrijke rol heeft gespeeld. Ook andere betrokkenen hebben het woord gevoerd, onder andere Jacques Santer, maar ook Wilfried Martens, die toen de landen van de eurozone - eerst 11, toen 15 en daarna 16 - als de pioniers van het moedige Europa bestempelde.
Ik denk dat we hier in Europa moed voor de toekomst nodig hebben om zo succesvol door te kunnen werken en ons in de wereld van de andere groten - de VS, Azië en de andere wereldmachten - succesvol met de euro te kunnen presenteren. De valutareserves die wereldwijd in euro worden aangehouden, zijn het beste bewijs van het succes van de euro en de eurozone.
Elisa Ferreira
namens de PSE-Fractie. - (PT) Ik wil de rapporteurs feliciteren met hun verslag en de Commissie met haar initiatief om deze tekst over de eerste tien jaar van de Economische en Monetaire Unie op te stellen. Het is een strategische tekst en deze analyse was van wezenlijk belang.
Zoals hier vandaag al is gezegd, is de euro een onmiskenbaar succes. Van Lissabon tot Helsinki en van Dublin tot Bratislava heeft de euro bewezen bestendig en stevig te zijn, zelfs in de woelige periode die we nu beleven. Het is dan ook zeker van belang de grenzen van deze club te verruimen.
De tijden die we nu meemaken stellen echter dagelijks de soliditeit van het Europees project op vele andere gebieden op de proef. Zoals gezegd is de euro een centraal instrument voor het functioneren van het financieel stelsel. De Commissietekst zelf wijst onomwonden op de fundamentele conclusie dat het succes van de euro niet gepaard is gegaan met groei van de reële economie of convergentie op sociaal of ruimtelijk vlak. Integendeel, de Commissie trekt duidelijk de conclusie dat gedurende de eerste tien jaar van de euro de ongelijkheden sterk zijn toegenomen.
Deze uiteenlopende ontwikkeling treft regio's van mijn land - met name in Noord-Portugal - maar ook regio's van andere lidstaten. De effecten van één monetair beleid - met name ten gevolge van de zeer hoge wisselkoers - hebben in sterkere mate regio's getroffen die meer blootgesteld zijn aan internationale concurrentie, evenals regio's die in grotere mate afhankelijk zijn van export.
De crisis als gevolg van de deregulering van de financiële markten treft nu hevig de reële economie en verslechtert de positie van veel burgers en regio's nog verder. Regio's die blootgesteld zijn aan internationale concurrentie, afhankelijk zijn van kleine en middelgrote ondernemingen en waar toegang tot kredietverlening belangrijker is, zijn nu de slachtoffers van dit proces en dreigen zelfs af te stevenen op een depressie.
Het succes van de euro hangt af van het vertrouwen dat de Europese burgers erin hebben. De sterkere Europese landen hebben al een begin gemaakt met het herstelproces van hun economie. Daarbij valt met name te denken aan de initiatieven voor de automobielindustrie. Maar Europa is meer dan dat. Europa dient veel meer te zijn dan de optelsom van nationaal beleid dat in meer of mindere mate is gecoördineerd. Het is nu tijd om van de euro een centraal werktuig te maken voor Europa, dat zowel dient ter ondersteuning van een stevige munt als van een solide reële economie. Voorts moet de werking van de euro vergezeld gaan van mechanismen die een garantie vormen voor de centrale doelstelling sociale en regionale convergentie te bereiken, want die vormt de essentie, de kern van het Europees project.
Het debat over de coördinatie van het economisch beleid in de eurozone heeft vandaag de dag onbetwistbaar grotere effecten en meer actualiteitswaarde. Het coördineren van nationaal beleid volstaat niet, er is meer nodig. De Lissabonstrategie vormt een optelsom van nationale initiatieven en het stabiliteits- en groeipact zet de landen die het gebruiken niet op dezelfde manier onder druk. Dat zijn twee beperkingen en daar komt de krappe begrotingsruimte waarover we beschikken nog bij.
Crises leveren ook kansen op. De monetaire unie kan alleen gestoeld zijn op convergentie van de welvaart van de betrokken lidstaten en van de burgers, onafhankelijk van de plaats waar ze geboren zijn. Op welke andere manier moeten we de burgers mobiliseren voor de eenheidsmunt? De Commissie dient te beantwoorden aan de verwachtingen die haar eigen diagnose heeft gewekt. Daarom kijken we verlangend uit naar de concrete voorstellen die de Commissie op 26 november aanstaande zal presenteren aan dit Huis en aan de Europese burgers.
Het is essentieel dat uitgaande van deze crisis er een nieuwe ontwikkelingsfase van de Unie wordt ingeluid, waarin consolidatie en versterking van het financieel stelsel vergezeld gaan van daadwerkelijke welvaart, die zowel gebaseerd is op cohesie als op burgerschap met een economische dimensie.
Wolf Klinz
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de huidige financiële crisis is de zwaarste in vele decennia. De Europese Centrale Bank en de euro hebben de lakmoesproef van deze financiële crisis en de uitdagingen die deze met zich meebrengt tot nu toe glansrijk doorstaan. De ECB heeft in de crisis snel en vastberaden gehandeld en haar taak beter vervult dan menige andere centrale bank. Daardoor heeft de ECB haar vermogen als crisismanager in moeilijke tijden overtuigend bewezen. De euro is een sterke munt gebleken die voor behoud van de stabiliteit in de eurozone zorgt en die zelfs verschillende landen buiten de eurozone door gerichte maatregelen tot steun is geweest.
Met de roep om een Europese economische regering wordt ontkend dat in feite al zeer veel is gedaan en nog steeds wordt gedaan, om het beleid van de afzonderlijke lidstaten op elkaar af te stemmen en met elkaar in overeenstemming te brengen. Wat hier tot stand is gebracht, is niet in de laatste plaats te danken aan u, mijnheer Juncker, en ik wil u hier daarom in het bijzonder bedanken!
Landen die niet tot de eurozone behoren, zoals Denemarken en Hongarije, ondervinden nu aan den lijve hoe duur het is om niet tot de Eurogroep te behoren en van de bescherming van de euro te profiteren. Landen die tot nu toe kritisch tegenover toetreding tot de eurozone stonden, zoals Denemarken en Zweden, veranderen nu van gedachten en overwegen binnen enkele jaren toe te treden.
Door de financiële crisis wordt ook duidelijk hoe nauw de financiële stelsels met elkaar verbonden zijn en hoe kwetsbaar ze zijn. Daarom is het in ons eigen belang dat de landen die nog niet zijn toegetreden zo snel mogelijk lid worden en dat de opt-out-landen van mening veranderen. Daarbij mogen echter geen concessies worden gedaan die niet in overeenstemming met de toetredingscriteria zijn. De Europese Economische en Monetaire Unie is een zone van stabiliteit met duidelijke toetredingscriteria en deze mogen niet worden afgezwakt. Het enige wat overwogen kan worden, is om als referentiepunt voor het inflatiecijfer niet de drie beste landen van de Europese Unie, maar van de eurozone te nemen, omdat we intussen een groot verbond met zestien leden zijn geworden.
Sinds de herziening van enkele jaren geleden biedt het stabiliteits- en groeipact voldoende flexibiliteit om in een economisch onevenwichtige tijd adequaat op uitdagingen zoals die in de huidige crisis te kunnen reageren. Daarom zou het onjuist zijn om de vereisten van het pact af te zwakken en opnieuw te bepalen.
De crisis toont ook duidelijk aan dat buitensporige schulden, zoals we die momenteel in de VS zien, op den duur onhoudbaar zijn, dat een economische ontwikkeling met kredieten op grote schaal niet werkt en dat er daarom geen alternatieven voor maatregelen voor een consequente begrotingsconsolidatie bestaan. Wij vertrouwen erop dat de monetaire unie - anders dan tegenwoordig op de financiële markten wordt gezegd en in de media wordt rondgebazuind - door de financiële crisis uiteindelijk eerder sterker dan zwakker zal worden.
Eoin Ryan
namens de UEN-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Berès en de heer Langen feliciteren met de inspanningen die zij voor dit belangrijke verslag hebben geleverd. Het is een uitstekend verslag, een verslag waarmee we rekening moeten houden.
Toen dit thema voor het eerst op commissieniveau ter tafel werd gebracht, zaten we in een heel ander economische klimaat. De "subprime”-crisis in de Verenigde Staten was al begonnen, maar ik denk dat niemand voorzag wat voor gevolgen en enorme impact deze crisis voor de financiële markten over de hele wereld zou hebben.
Aangezien de financiële situatie is verslechterd, is de toon van onze debatten hier in de Commissie economische en monetaire zaken veranderd. De huidige crisis is een wereldwijde crisis en om hier weer uit te komen hebben wij gecoördineerde, mondiale maatregelen nodig. Ik ben dan ook zeer verheugd over het initiatief dat dit weekend is genomen en het resultaat ervan. Er moet nog veel worden gedaan, maar ik denk dat dit een goed begin is.
Voor Ierland is de stabiliteit waar de euro voor heeft gezorgd, met name met betrekking tot rentepercentages en de koersen van buitenlandse valuta, een cruciale factor om uit de crisis te komen, misschien niet ongeschonden, maar wel degelijk overeind.
Indien er nog iemand is in Ierland of elders in de eurozone, of elders in Europa, die twijfelt over de voordelen van het lidmaatschap van de euro, kijk dan eens naar het noordwesten van Europa en let goed op wat er in IJsland gebeurt.
Indien de mensen in Ierland hadden geluisterd naar degenen die niet alleen tegen het Verdrag van Lissabon waren, maar ook tegen de Verdragen van Maastricht en Nice, waar zou Ierland nu dan zijn? We zouden buiten staan. We zouden geen deel uitmaken van de eurozone en we zouden economisch zwaar getroffen zijn, omdat we niet de stabiliteit zouden hebben die de euro ons heeft gebracht.
Ik verwacht geen antwoord van partijen als Sinn Féin, die consequent tegen Europa zijn geweest en tegen de stappen die wij hebben genomen, maar ik denk werkelijk dat het tijd is dat zij zich laten horen en aangeven wat en hoe zij precies denken over de kwestie Europa en onze economische toekomst.
Pierre Jonckheer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (FR) Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, mijnheer de commissaris, namens mijn fractie wil ook ik mevrouw Berès en de heer Langen bedanken voor dit belangrijke verslag dat zij ons hier voorleggen. 62 paragrafen, 14 volbeschreven pagina's lang, voldoende stof tot nadenken. Ik maak van de aanwezigheid van de voorzitter van de Eurogroep en de commissaris gebruik om hen, nog altijd uit naam van mijn fractie, deelgenoot te maken van enkele opmerkingen die volgens ons meer aandacht behoeven dan zij in het verslag krijgen.
De eerste opmerking betreft het beleid ten aanzien van de wisselkoers van de euro. Ik moet toegeven dat ik niet altijd begrijp of er een beleid bestaat met betrekking tot de wisselkoers in relatie tot andere internationale valuta of niet, en of er bij de G20 of elders besproken wordt hoe we de enorme tekorten van de Verenigde Staten kunnen blijven financieren.
Mijn tweede opmerking betreft de kwestie van de coördinatie. Ik vind de euro een succes, vooral vanuit politiek oogpunt, omdat deze de Europese Unie de status verleent van een politieke mogendheid, maar ik ben ook van mening dat de coördinatie minimaal op drie punten niet erg goed functioneert.
Ten eerste het belastingvraagstuk. U kent het standpunt van de Groenen ten aanzien van dit onderwerp: we zijn vóór fiscale concurrentie binnen de Unie, maar dan wel eerlijke fiscale concurrentie. We zijn van mening dat teveel vertraging is opgetreden in de bestrijding van belastingparadijzen, ook binnen de Europese Unie, en we zijn van mening dat er teveel vertraging is opgetreden bij het wijzigen van de richtlijn betreffende belastingheffing op inkomsten uit spaartegoeden.
Ten aanzien van het vraagstuk van de coördinatie van het begrotingsbeleid - tweede punt - constateer ik dat alle lidstaten zich op hun zogenaamde herstelplannen storten. Ik hoor de heer Strauss-Kahn bijvoorbeeld op Europees niveau zeggen dat 1 procent van het bbp van de Gemeenschap ingezet moet worden, wat ongeveer neerkomt op de totale jaarbegroting van de Europese Unie. Hoe staan we daar tegenover? Ik vind dat de coördinatie niet zo best loopt en ik vind ook dat de antwoorden die u geeft met betrekking tot het herziene stabiliteits- en groeipact ontoereikend zijn en tekortschieten om het hoofd te bieden aan de uitdaging die ons te wachten staat.
Tot slot is er een derde punt waarop ik vind dat de coördinatie onvoldoende is en dat is het loonbeleid dat de verschillende landen van de Europese Unie voeren. In werkelijkheid zijn de prestaties van Duitsland van de afgelopen tien jaar gebaseerd op een loonbeleid dat, gezien de omvang van de Duitse economie, ten grondslag ligt aan de dynamiek van de hele eurozone. Ik denk dat dat problemen geeft wat betreft de omvang van de interne vraag en de hoogte van de lonen van bepaalde categorieën werknemers, om nog maar te zwijgen over baanonzekerheid.
Ik verwacht, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, op deze drie punten van u en van de Raad van ministers van financiën, die u vertegenwoordigt, in de toekomst wat meer ambitie, omdat we het hier ook hebben over de uitdagingen die nog komen gaan.
Sahra Wagenknecht
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, tien jaar na de totstandkoming van de monetaire unie bevindt Europa zich in een zware crisis. Banken storten in of ontvangen miljarden aan staatssteun. Afzetmogelijkheden verdwijnen en miljoenen mensen vrezen voor hun arbeidsplaatsen en hun toekomst.
Niet alleen de markt heeft gefaald. Ook de heersende politiek lijkt niet van haar fouten te kunnen leren. Wij zijn van mening dat bij de opbouw van de Economische en Monetaire Unie ernstige fouten zijn gemaakt. Een van die fouten is de structurele scheiding van het monetaire beleid en het begrotingsbeleid. Je kunt niet een gemeenschappelijke munteenheid creëren zonder tegelijkertijd het belasting- en begrotingsbeleid ten minste gedeeltelijk te harmoniseren. Ik denk dat de economische onevenwichtigheid in de eurozone enorm is toegenomen. Wat we nu nodig hebben, is een betere coördinatie van het economisch beleid en vooral ook van het belastingbeleid. Er moeten effectieve maatregelen tegen belastingdumping worden getroffen. Bovendien moeten de belastingparadijzen verdwijnen en het kapitaalverkeer moet eindelijk weer gecontroleerd worden.
De tweede ernstige fout betreft volgens ons de structuur van het stabiliteits- en groeipact. Wie in deze tijd meent dat begrotingsconsolidatie absoluut moet, leeft duidelijk in een andere wereld. Het zou rampzalig zijn om nu ook nog met overheidsbezuinigingen op deze economische crisis te reageren. Het stabiliteitspact heeft duidelijk gefaald en dit zou moeten worden vervangen door een geïntegreerde Europese strategie voor solidariteit en duurzame ontwikkeling. Wij menen dat er behoefte is aan een investeringsoffensief voor de vernieuwing van de openbare infrastructuur en ter verbetering van de situatie van de sociaal zwakken in Europa.
Een derde fout betreft volgens ons de structuur van de Europese Centrale Bank zelf, omdat hierbij de democratische controle ontbreekt en de ECB alleen voor prijsstabiliteit moet zorgen. Wij pleiten voor invoering van een democratische controle op de Europese Centrale Bank en bovendien eisen wij dat de opdracht van het ECB met betrekking tot het monetaire beleid zo wordt gewijzigd dat groei en werkgelegenheid in de toekomst minstens even belangrijk zijn als prijsstabiliteit.
De huidige crisis biedt ons ook de kans om het Europese monetaire en financiële bouwwerk ingrijpend te hervormen. Deze kans mogen we niet zomaar laten liggen!
Nils Lundgren
namens de IND/DEM-Fractie. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, als we een gemeenschappelijk literair referentiekader hadden, zou ik mijn interventie beginnen met een citaat van een groot Zweeds dichter: ”De stem der vleierij wiegt je in slaap, luister eens naar 's waarheids stem”. De oorspronkelijke versmaat is een alexandrijn met cesuur. De beide rapporteurs komen tot de conclusie dat de monetaire unie een succes is geweest. Op die manier dragen ze bij tot de mythevorming over de euro die niet in het westers kritisch gedachtegoed is verankerd.
De waarheid over de euro ziet er anders uit. Ten eerste heeft zijn eerste decennium enorme kosten met zich meegebracht in de vorm van lagere groei en hogere werkloosheid. Ten tweede is de monetaire unie niet getest in moeilijke tijden, tot nu. Uit onderzoek blijkt dat de effecten op het volume van de buitenlandse handel vrij groot kan zijn, misschien drie à vier procent van het bnp. Anderzijds blijkt de sociaaleconomische winst van de toegenomen handel erg bescheiden, misschien drie à vijf promille van het bnp, als eenmalige winst. Die verwaarloosbare stijging van de welvaart is behaald ten koste van de mogelijkheid van de eurolanden om een zelfstandig monetair en financieel beleid te voeren. Duitsland is met een sterk overgewaardeerde munt tot de monetaire unie toegetreden en heeft met een hoge rente en een te restrictief financieel beleid geleefd.
De kosten zijn enorm geweest, en hoe gaat het nu? Het verhaal dat wordt opgehangen is dat de landen van de eurozone zich krachtdadig hebben verenigd en het voortouw hebben genomen in de strijd tegen de financiële crisis. Zoals iedereen weet, is dat een mythe. Het waren Groot-Brittannië - dat geen lid is van de monetaire unie - en Gordon Brown die het initiatief hebben genomen. De eurozone volgde hen later.
Roger Helmer
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Lundgren graag feliciteren met zijn opmerkingen en de heer Ryan van de UEN-Fractie, die ons vertelt dat de stabiliteit van de euro een enorme zegen is geweest voor Ierland, uitdagen. Als hij de recente economische geschiedenis van Ierland had bijgehouden, zou hij weten dat de inflexibiliteit van het monetaire beleid van de euro heeft bijgedragen aan ernstige inflatieproblemen, met name op de woningmarkt, en dat het uiteenspatten van de Ierse huizenbel veel ernstiger is geweest dan als Ierland zijn eigen monetaire beleid had kunnen regelen.
Met de euro werden ons grote voordelen beloofd: gemakkelijk reizen, groei en efficiëntie en bovendien zouden overschrijvingen tussen lidstaten opeens makkelijker worden. Maar dit is niet gebeurd. Ja, reizen is inderdaad makkelijker geworden, maar we hebben geen groei en efficiëntie gezien en ik heb de indruk dat het bijna net zo lastig en duur is om geld over te maken tussen landen in de eurozone als voorheen.
Degenen onder ons die twijfels hadden over het europroject hebben gelijk gekregen. We hebben nu meestal, voor de meeste landen, het verkeerde rentepercentage. Italië heeft de meest beangstigende crisis doorgemaakt op het gebied van concurrentievermogen, met arbeidskosten per producteenheid die 40procent hoger waren dan in Duitsland. Ons wordt verteld dat de euro een groot succes is vanwege zijn sterkte als valuta. Nou, we zouden enkele exporteurs binnen de eurozone eens moeten vragen wat zij vinden van de sterke euro. Die sterke euro levert hen enorme schade op.
Het werkelijke bewijs van het succes van een valuta is de mate van vertrouwen in de markt. In dit geval wordt die gemeten aan de verspreiding van obligaties tussen de landen van de eurozone. De laatste keer dat ik dit naging, was de spreiding tussen Griekenland en Duitsland meer dan 150 basispunten. Dit is niet duurzaam. Het toont een totaal gebrek aan vertrouwen in de euro vanuit de markten. De vraag is nu niet zozeer hoelang de euro het volhoudt, maar welke lidstaten als eerste de eurozone zullen verlaten.
Ján Hudacký
- (SK) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, allereerst wil ik beide rapporteurs bedanken voor een zeer evenwichtig verslag.
Ik zal in verband met dit verslag eerst reageren op de huidige problemen in de eurozone. Ondanks het feit dat de werking van de eurozone al tien jaar positieve effecten oplevert, stellen de financiële crisis en de daaropvolgende economische recessie haar nu voor nieuwe uitdagingen.
Ik wil in mijn bijdrage graag wijzen op enkele onsystematische regelgevingsinterventies in de markt die enkele regeringen van lidstaten zogenaamd hebben toegepast om deze nieuwe situatie het hoofd te bieden.
Ik moet met enige verbazing zeggen dat de regeringen van de lidstaten door sommige verklaringen van bepaalde vertegenwoordigers van de Europese Unie vaak aangemoedigd worden om bepaalde nutteloze interventies in de financiële sector toe te passen waarmee vaak alleen maar de randverschijnselen van de situatie worden aangepakt.
Dit geldt bijvoorbeeld ook in het geval van de naleving van het stabiliteits- en groeipact. Sommige regeringen geven al aan dat ze zich zeker niet gaan houden aan het geplande financieringstekort en verwijzen in dit verband naar de aanmoedigingen van de Europese Unie.
De overname van in nood verkerende financiële instellingen door de regeringen van sommige lidstaten schept een gevaarlijke precedent voor de onteigening van particuliere bedrijven in allerlei sectoren die zich niet willen aanpassen aan onsystematische regelgevingsinterventies en andere discriminerende interventies die bijvoorbeeld worden toegepast om de inflatie te beperken.
De grootschalige financiële interventies in sommige sectoren van de economie, zoals de auto-industrie, roepen vragen op over het feit of dergelijke interventies al dan niet buitensporige marktvervorming en discriminatie van andere sectoren met zich mee brengen.
Zonder duidelijke en zorgvuldige afstemming en duidelijk regels op EU- of eurozone-niveau, zal het moeilijk worden deze zeer uitdagende processen te beheersen.
In dit verband dring ik er bij de vertegenwoordigers van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank en andere bevoegde EU-instellingen op aan een weloverwogen en gecoördineerd standpunt in te nemen in de zoektocht naar een optimale oplossing in deze moeilijke tijden waarin heel Europa voor een economische recessie staat.
Op de korte termijn kunnen overdadige regelgeving en overheidsinterventie in de vrije markt de economische ineenstorting in de EU tijdelijk een halt toeroepen, maar op de middellange termijn zullen deze zeker niet de zo verwachte impuls voor de ontwikkeling brengen.
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, commissaris Almunia, dames en heren, de Economische en Monetaire Unie heeft een nieuwe dimensie toegevoegd aan het Europese integratieproces. Het bestuur daarvan is gebaseerd op twee asymmetrische pijlers: de monetaire unie, die een federaal karakter heeft, en economische coördinatie, die intergouvernementeel van aard is. Beide moeten de stabiliteit, groei, eerlijkheid en duurzaamheid bevorderen die onze burgers eisen.
Als we de balans opmaken van tien jaar eurozone, dan zien we een positief resultaat. Het bewijs daarvan ligt in het feit dat de euro steeds meer wordt beschouwd als een toevluchtsoord en een veilige zone voor de lidstaten. We moeten echter verder gaan en de werking ervan uitbreiden, teneinde de uitdagingen van globalisering, klimaatverandering en vergrijzing evenals de huidige financiële crisis het hoofd te kunnen bieden, die vereist dat we onze aanpak wijzigen. Tevens moeten we het hoofd bieden aan de recessie die zich nu voor het eerst voordoet.
De euro kan niet alleen als veiligheidsanker fungeren, maar moet tevens een aanjager van groei zijn. De eurozone en de Economische en Monetaire Unie moeten in staat zijn om op deze uitdagingen te reageren.
Ik wil de rapporteurs feliciteren met het uitstekende werk dat ze hebben verricht en ik wil hen met name danken voor het feit dat ze daarin twee voorstellen mijnerzijds hebben opgenomen. Ten eerste om in de definitie van ons monetair beleid samen met de economische en de monetaire pijler de noodzaak tot een financiële analyse op te nemen teneinde dit beleid correct te definiëren. Deze definitie moet rekening houden met de overdracht van monetair beleid, de ontwikkeling van kredietverlenings- en financieringsmiddelen, de kenmerken van nieuwe producten en de concentratie van risico's en liquiditeiten.
Ten tweede moet er rekening worden gehouden met de verschillen tussen de lidstaten, die als gevolg van het uitbreidingsproces alsmaar toenemen. Monetair beleid in de zin van "one size fits all” sluit dikwijls niet aan op de situatie in de verschillende landen. Dit zou daarom aangepast moeten worden door financiële middelen te introduceren voor die landen waarin een dergelijk beleid restrictieve gevolgen zou hebben, aangezien expansieve gevolgen eenvoudig door middel van begrotingsbeleid kunnen worden gecorrigeerd.
Margarita Starkevičiūt
(LT) Er wordt gezegd dat iedere crisis de sterke en zwakke punten van de economische en institutionele structuren naar voren haalt. Ik moet toegeven dat ik er voorheen nauwelijks aan twijfelde dat meer aandacht voor landen in de eurozone zou leiden tot de opkomst van een Europa van twee snelheden en dat zich ontwikkelende economieën, zoals die van Litouwen, tegen hindernissen zouden oplopen bij hun pogingen om tot de eurozone toe te treden. Maar door de huidige gebeurtenissen op de financiële markten zijn mijn opvattingen over de rol van de Eurogroep en de invloed ervan op de Europese Unie veranderd.
Het is duidelijk dat de eurozone de eerste krachtige golf van de financiële crisis heeft doorstaan. Het is duidelijk dat de economische neergang een halt kan worden toegeroepen met behulp van een door de lidstaten onderling beter gecoördineerd economisch beleid dat de integratie en de uitbreiding van de interne markt bespoedigt. De landen die buiten de eurozone zijn gebleven, hebben zwaardere klappen te voorduren gehad. Wij hebben vooral te lijden gehad van de financiële crisis doordat er kapitaal werd teruggetrokken. Om die reden hebben wij soms grote bezwaren tegen besluiten waardoor het verplaatsen van kapitaal in de landen van de Europese Unie eenvoudiger zou worden en niet omdat we tegen integratie zijn. Als beroepseconoom weet ik dat integratieprocessen economische groei aanmoedigen. Maar we willen heel graag dat de eurozone een rots wordt in de branding van de financiële crisis, een rots waar we op kunnen klimmen en die beschutting biedt tegen de ijzige wind.
Wat moet er gebeuren om de kracht van de eurozone om te buigen tot de kracht van de hele Europese Unie? Wat we in ieder geval niet moeten doen is een heleboel nieuwe maatregelen voorstellen. Commissaris, ik heb vandaag gekeken naar de resoluties over economisch beleid die het Europees Parlement heeft aangenomen. Het zou nu in ons voordeel zijn geweest als tenminste een deel van die voorstellen inmiddels ten uitvoer was gelegd. Er liggen heel veel voorstellen en het lijkt mij dat er geen nieuwe bij hoeven te komen. We moeten deze voorstellen nu gaan consolideren.
Er wordt momenteel gediscussieerd over de vraag of we nu meer overheidsinterventie nodig hebben of juist een liberaler beleid om de economische recessie te lijf te gaan. Ik zou zeggen dat we beide economische strategieën moeten toepassen. Het is bovenal duidelijk dat er een sociaal veiligheidsnet moet zijn, waarmee de overheid steun en een bijdrage aan het levensonderhoud biedt, zodat mensen die door de crisis, ten gevolge van herstructurering, zonder werk zijn komen te zitten, hun leven weer kunnen oppakken. Anderzijds zijn er liberale hervormingen nodig zodat het integratieproces krachtiger wordt en er kansen ontstaan voor bedrijfsuitbreiding in de Europese Unie. Hierbij is een grote rol weggelegd voor de eurozone.
Tot slot sluit ik mij bij mijn collega's aan en zeg ik tegen u, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, dat wij uw werk waarderen en weten hoe ingewikkeld het allemaal is - u kunt in ieder geval rekenen op de steun van het Europees Parlement.
Dariusz Maciej Grabowski
- (PL) Mijnheer de Voorzitter, de balans van tien jaar Economische en Monetaire Unie zou vanuit internationaal oogpunt moeten worden opgemaakt. Wij zouden ons moeten afvragen op welke terreinen de Europese Unie het er beter vanaf heeft gebracht dan haar belangrijkste concurrenten in de wereld, namelijk de Verenigde Staten en Azië. Uit een dergelijke evaluatie blijkt overduidelijk dat de balans van de eurozone negatief uitvalt. De Europese Unie heeft zich langzamer ontwikkeld dan haar concurrenten. De groei van de werkgelegenheid en met name de toename van de arbeidsproductiviteit lagen lager dan in de Verenigde Staten, om maar te zwijgen van Azië. Dit betekent dat de gemeenschappelijke munt haar basisfunctie niet vervult.
Mijn volgende aspect betreft de toekomst van de eurozone. In documenten van de Europese Centrale Bank en van de EU-autoriteiten wordt in toenemende mate de nadruk gelegd op de noodzaak om de euro te gebruiken als instrument om de lidstaten een uniform economisch beleid op te leggen, voornamelijk op fiscaal en begrotingsgebied. Deze verklaring is een reden tot bezorgdheid voor de minder ontwikkelde landen en met name voor de nieuwe lidstaten. Hoe kunnen deze landen zich verder ontwikkelen en hun achterstand ten opzichte van de oude lidstaten inlopen indien ze gedwongen worden een beleid te volgen dat de economische groei in alle lidstaten vertraagt?
Mijn voornaamste verwijt aan de Europese Centrale Bank is dat zij bij haar inspanningen om van de euro een wereldvaluta te maken geen oog heeft voor de economische problemen van de regio's en minder ontwikkelde lidstaten. Er wordt evenmin rekening gehouden met sociale aspecten als de demografische structuur en de mobiliteit van burgers.
De houding van de EU-autoriteiten kan helemaal niet door de beugel wanneer je bedenkt dat Duitsland en Frankrijk zich jarenlang niet aan de strikte criteria van Maastricht hebben gehouden omdat ze wisten dat dit in hun nationale belang was. Daarenboven hoefden deze landen hierover nooit rekenschap af te leggen en werden ze hiervoor niet gestraft. Daarom is het mijns inziens nodig om de huidige economische doctrine van de eurozone stop te zetten, en om een radicale wijziging door toe voeren die ons niet alleen in staat zal stellen om de huidige financiële crisis het hoofd te bieden, maar vooral ook voor iedere lidstaat van de Europese Unie de noodzakelijke energie zal vrijmaken om zich economisch te ontwikkelen.
Kyriacos Τriantaphyllides
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het voorstel van de Commissie over de eerste tien jaar Economische en Monetaire Unie bevat een aantal tegenstrijdigheden. Het streven van het voorstel is om de cyclus van marktderegulering te sluiten, terwijl in de echte economie de prijzen van goederen en diensten hun hoogtepunt hebben bereikt en het werkloosheidscijfer in de eurozone in 2009 op 8,6 procent wordt voorspeld en op 9 procent in 2010.
Uit ontwikkelingen blijkt dat de kloof tussen rijk en arm nog geen fractie kleiner is geworden. De mondiale financiële crisis is een rechtstreeks gevolg van de beperkingen waar de staat mee te maken heeft en het dereguleringsbeleid. Daarnaast is de Commissie, ondanks dat we bewijs hebben van de ongelijke verdeling van de welvaart, voorstander van het voortzetten van de nivellerende werking en de toepassing van het stabiliteits- en groeipact en een sterkere rol voor het Internationaal Monetair Fonds.
Deze aanpak doet af aan de eigenheid van de economieën van de verschillende lidstaten en druist in tegen het idee van verschillende groeisnelheden in de lidstaten.
Hanne Dahl
(DA) Mijnheer de Voorzitter, dit jaar is het tien jaar geleden dat in een groot aantal landen in de EU de euro werd ingevoerd. In Denemarken hebben we twee maal, na een lang en uitputtend debat, de invoering van de euro afgewezen en nu is het tijd om de balans op te maken. We moeten bijzonder kritisch naar de gezamenlijke munt kijken. Sinds juli is de koers van de euro, nadat de financiële crisis was uitgebroken, met 30 procent gedaald ten opzichte van de dollar. Investeerders hebben geen vertrouwen in de euro, maar de vraag is waarom dat zo is. Een deel van het antwoord is duidelijk: veel wijst erop dat het monetaire beleid van de EU, dat zich eenzijdig richt op inflatiebestrijding, niet het juiste beleid is. Het zeer strenge financiële beleid, dat de landen verplicht zijn te voeren krachtens het stabiliteitspact, is eenvoudigweg niet het juiste beleid op dit moment. De lage koers van de euro ten opzichte van de dollar is te wijten aan het feit dat er geen vertrouwen is in het economische beleid van de eurolanden. Verder kunnen we zeggen dat de financiële crisis nog op iets anders wijst, namelijk dat het model van de euro, dat wil zeggen ”one size fits all”, niet de juiste is. Steeds meer economen zijn van mening dat er een expansief financieel beleid moet worden gevoerd. Als men dit middel wil inzetten, is er behoefte aan een veel meer individueel economisch beleid voor elk land dan de euro toelaat. "One size fits all” zal nooit een passende oplossing zijn voor welk land dan ook, maar voor alle landen altijd slechts een halfslachtige oplossing zijn.
Tot slot wil ik nog tegen de heer Klinz zeggen, die beweerde dat wij in Denemarken graag aan de euro mee willen doen en dat onze munt zwak is, dat de Deense economie ijzersterk is en dat we de financiële crisis tot nu toe beter hebben doorstaan dan het gemiddelde euroland.
Andreas Mölzer
(DE) Mijnheer de Voorzitter, er valt op dit moment, bij het tienjarig jubileum van de Economische en Monetaire Unie, weinig te vieren. Met een groot aantal reddingspakketten doen we wanhopige pogingen om een dijkbreuk van ons financiële stelsel te voorkomen en daarbij slagen we er amper in om de breuklijnen enigszins te lijmen. De banken hebben miljarden van de staat gekregen en tegelijkertijd bonussen en winst uitbetaald en de gewone burger is daarbij op meerdere fronten de klos. Zijn belastinggeld is in een bankenroulette terechtgekomen, hij dreigt zijn baan te verliezen en zijn spaartegoeden en pensioenvoorziening worden misschien ook nog minder waard.
Midden in dit dilemma wordt er nu geroepen dat we er eindelijk voor moeten zorgen dat de Europese ondernemingen niet binnenkort in handen van niet-Europese, bijvoorbeeld Chinese eigenaren vallen. De uitverkoop van Europa is al jaren geleden begonnen, en wel met cross-border leasing en soortgelijke machinaties. Bovendien staat de EMU zeker nog enig ongemak te wachten in verband met de Griekse schuldenspiraal en de Italiaanse achteloosheid na toetreding tot de euroclub.
We moeten er daarom voor zorgen dat de fouten in verband met de euro niet opnieuw door de nieuwe lidstaten worden gemaakt en dat met publieke middelen, dus met het geld van het volk, geen riskante financiële spelletjes kunnen worden gespeeld. Niet alleen moet er in de hele EU streng toezicht op dubieuze financiële constructies worden ingesteld, maar we moeten ook een solidariteitsbijdrage verlangen van degenen die van speculatie hebben geprofiteerd. Bovenal moet de EU een volledig grenzeloos kapitalisme principieel afzweren, en in plaats daarvan de burgers tegen meedogenloos winstbejag en de negatieve effecten van een ongecontroleerde globalisering beschermen.
Othmar Karas
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Juncker, dames en heren, de vorige spreker begrijpt zeker niet wat het onderwerp is, want alles wat hij zei, heeft weinig met de euro te maken.
De euro en de uitbreiding van de Europese Unie zijn in de afgelopen tien jaar de meest zichtbare successen van de Europese Unie geweest. We moeten echter wel bedenken dat deze successen zonder de criteria van Maastricht, zonder het stabiliteits- en groeipact, zonder de Europese Centrale Bank en zonder de politieke wil, de bereidheid om de politieke verantwoordelijkheid voor Europa te dragen, niet mogelijk waren geweest. We spreken nu over samenwerking en coördinatie. We hebben inderdaad meer samenwerking en coördinatie nodig, maar een voorwaarde daarvoor is dat we meer vertrouwen in elkaar hebben. We hebben meer samenwerking en coördinatie nodig, ook met het oog op meer Europa op economisch gebied.
De Europese Centrale Bank, de Fed en de Japanse centrale bank hebben er in de verschillende crises mede voor gezorgd dat een monetaire crisis in Europa is uitgebleven. Ik wil er daarom nog eens op wijzen dat er geen top kan plaatsvinden zonder vertegenwoordiging van de eurozone en de Europese Centrale Bank. Door de financiële crisis is duidelijk geworden dat de euro ons heeft geholpen om valutaspeculatie tegen te gaan en in de eurozone te voorkomen. Uit de reacties van Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Hongarije blijkt heel duidelijk wat wij aan de euro te danken hebben.
Mijnheer de Voorzitter, mijn laatste punt is dit: wij willen ook dat de Europese Unie, overeenkomstig haar kracht, in het IMF, de Wereldbank en de mondiale financiële economie wordt vertegenwoordigd. Wij verzoeken allen die nu roepen dat er mondiale regels moeten komen, dat ze ook in Europa en in hun eigen lidstaten doen wat ze van anderen verlangen!
Olle Schmidt
(SV) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mijnheer Juncker, ik zou om te beginnen een rijpe tienjarige van harte willen feliciteren en de beide rapporteurs bedanken voor een uitstekend verslag.
De voorbije maanden hebben ongetwijfeld de sterkte van de euro aangetoond. Tien jaar geleden geloofden weinigen dat de euro zo'n formidabel succes zou worden. Verschillende landen, waaronder het mijne, bleven ongerust buiten wachten. Verschillende critici verwachtten vermoedelijk dat de euro de test niet zou doorstaan, net zoals de heer Lundgren zei. Maar hij en andere zwartkijkers hebben ongelijk gekregen. Na maanden van financiële onrust is het duidelijk dat alleen een samenwerking op het gebied van economische aangelegenheden, met de euro als spil, de zekerheid kan bieden die de huidige economische systemen nodig hebben. Dat juist gemeenschappelijke acties voor verlichting op de markt hebben gezorgd, toont de sterkte van de eurosamenwerking aan.
De euro zou de munt van heel Europa moeten zijn. Als die visie realiteit moet worden, mogen de al strenge convergentiecriteria niet nog strenger worden. Ik denk daarom dat het verkeerd is om van het eurolidmaatschap een exclusieve club te maken met hoge toetredingseisen, zoals in een van de amendementen wordt geëist.
Sta mij toe kort iets te zeggen over de positie van Zweden buiten de eurozone. Voor Zweden, dat met slechts één been in de Europese samenwerking staat, maar nog altijd geen lid is van de eurozone, zijn de voor- en nadelen nu duidelijker dan ooit, hopelijk ook voor de heer Lundgren. Toen de vorige financiële crisis Zweden in 1992 trof, hadden we uiteindelijk geen andere keuze dan de kroon te laten devalueren. Door de lessen van toen besloten we om toe te treden tot de Europese familie. De Zweedse kroon is in het voorbij jaar in waarde gedaald tegenover de euro. Nu de financiële crisis aangepakt wordt, kan Zweden niet genieten van de bescherming die de euro biedt en heeft het geen medezeggenschap in de beslissingen die gaan over en nodig zijn voor de aanpak van de crisis binnen de eurozone. Het is nu dat kleine landen als Zweden de waarde van een gemeenschappelijke munt in zouden moeten zien. De stabiliteit die de euro biedt, maakt de langetermijnvisie mogelijk die belangrijk is voor een zo van de uitvoer afhankelijk land als Zweden. Zweden kent een goede economische ontwikkeling, dat klopt, maar lidmaatschap van de euro had ons meer stabiliteit in ons monetair beleid, meer banen, een stabielere economie en sterkere uitvoer gegeven.
De Zweedse partijen zouden daarom bereid moeten zijn om hun passieve houding ten aanzien van de euro als munt van Zweden te herzien. Zweden zou een volwaardig lid van de Europese Unie moeten worden. Het is daarom tijd dat we in mijn land ernstig beginnen te praten over een nieuw referendum. Zelf hoop ik dat Zweden binnen vijf jaar lid is.
Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk
- (PL) Mijnheer de Voorzitter, tijdens dit debat zou ik de aandacht willen vestigen op twee kwesties die naar mijn mening een schaduw werpen op de werking van de Economische en Monetaire Unie. Ten eerste ontwikkelen de landen buiten de eurozone zich in een sneller tempo dan de landen die deel uitmaken van de eurozone. In de periode 2002-2007 hebben de oude lidstaten buiten de eurozone, met name Engeland, Zweden en Denemarken, zich aanzienlijk sneller ontwikkeld dan de landen in de eurozone. De groei van het bruto binnenlands product lag in deze landen bijna dubbel zo hoog als het gemiddelde in de eurozone, terwijl het werkloosheidspercentage er beduidend lager was. De verschillen tussen de landen van de eurozone en de nieuwe lidstaten zijn zelfs nog opvallender.
Mijn tweede punt betreft de ongelijke behandeling van de lidstaten die tot de Economische en Monetaire Unie willen toetreden in vergelijking met de landen die er reeds deel van uitmaken. Landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de monetaire unie moeten twee jaar voor de invoering van de euro al aan strenge budgettaire en monetaire criteria voldoen, terwijl de twee grootste EU-landen, Duitsland en Frankrijk, de grens van het begrotingstekort in de periode 2002-2005 vier jaar op rij hebben overschreden. Er was zelfs een wijziging van het stabiliteits- en groeipact noodzakelijk om te vermijden dat deze landen enkele miljarden euro boete zouden moeten betalen voor het niet naleven van de criteria.
Jens Holm
(SV) Dit verslag brengt hulde aan de EMU. Ik vraag me af wat er eigenlijk te vieren valt. De eurozone bevindt zich in een recessie en de werkloosheid neemt sterk toe. Verschillende van de grote EMU-landen voldoen niet langer aan de economische basisvereisten voor lidmaatschap. Dat alleen al toont aan wat voor een rigide project dit is.
Vijf jaar geleden stemde het Zweedse volk tegen de EMU. Ik heb de Commissie echter herhaaldelijk horen zeggen dat Zweden vroeg of laat tot de EMU moet toetreden. Daarom wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de Commissie te vragen dit voor eens en altijd te verduidelijken. Moet Zweden toetreden tot de EMU?
De EMU moet fundamenteel worden hervormd. De strijd tegen de werkloosheid zou als duidelijk doel voor de Centrale Bank moeten worden opgenomen. Er zou grotere economische flexibiliteit moeten worden toegestaan. Dat zouden enkele belangrijke stappen in de goede richting zijn.
Zsolt László Becsey
(HU) Dank u, mijnheer de Voorzitter. Ik beschouw de invoering van de euro als een succes, we hebben immers gezien dat de werkloosheid is gedaald en de werkgelegenheid is gestegen, als gevolg van de stabiliteit die de euro met zich meebrengt. Dit heeft ook de huidige crisis laten zien, want landen die deze sterke reservevaluta kunnen gebruiken, kunnen eenvoudigweg geen problemen hebben met hun betalingsbalans, in tegenstelling tot de landen - bijvoorbeeld Hongarije - die deze problemen wel kennen.
In de eurozone is het echter zelfs met de subsidies uit de cohesiefondsen niet gelukt om convergentie te bewerkstelligen, en we zouden beter kunnen onderzoeken hoe het zo ver heeft kunnen komen. Het is een zeer sterke kapitaalmagneet. Daarom stel ik voor dat we niet alleen het bbp maar ook het bni bij dit onderzoek betrekken.
Ik ben blij dat ook in het verslag is opgenomen dat er moet worden opgetreden tegen lidstaten die voortdurend onjuiste, rooskleurige prognoses hebben opgegeven - zoals we vanwege de gebeurtenissen in Hongarije in 2006 weten - en dat is denk ik wat we nodig hebben.
Ik vind het belangrijk dat we het prestige van het EU-lidmaatschap behouden. Enerzijds mogen landen die geen lid zijn van de Europese Unie niet toetreden tot de eurozone, want daarmee zouden we de extreme inspanningen van bepaalde lidstaten om zich aan te sluiten niet kunnen rechtvaardigen.
De instrumenten van de ECB zouden, vooral ten tijde van deze crisis, ten gunste van alle lidstaten moeten worden aangewend, in het bijzonder met betrekking tot liquiditeit; hierin mogen we niet egoïstisch zijn. Dit geeft ook zin aan het vangnet van de EU en het lidmaatschap van de interne markt: een zeer grote uitdaging, met name voor de minder ontwikkelde lidstaten. Maar dit moeten we ook in aanmerking nemen bij de samenstelling van de directie van de ECB.
Maar de belangrijkste overweging is de externe vertegenwoordiging van de eurozone. Dit is nodig, maar bij het verlenen van het mandaat voor de externe vertegenwoordiging van de eurozone moeten alle lidstaten worden ingeschakeld; de externe vertegenwoordiging mag geen exclusieve club worden, aangezien de EU een uniform geheel vormt.
Ten slotte zou ik willen zeggen dat lidstaten inderdaad zo snel mogelijk moeten toetreden tot de eurozone, onder strenge maar logische voorwaarden. Daarom ben ik blij met het redelijke voorstel van de heer Klinz waarin hij ervoor pleit dat de referentielanden tot de EU-lidstaten moeten worden beperkt. Dank u zeer voor de aandacht.
Vladimír Maňka
- (SK) In verband met de financiële crisis hebben de burgers van Europa de afgelopen weken kunnen zien hoe de lidstaten in de eurozone beter toegerust zijn om het hoofd te bieden aan ernstige verstoringen. Mensen zien dit ook in mijn eigen land, Slowakije, dat op 1 januari tot de eurozone toetreedt.
De financiële beleggers en speculanten op de valutamarkten beschouwen ons al als een lid van de eurozone. Het loont niet meer om met onze valuta te speculeren, aangezien er een vaste omrekeningskoers is vastgesteld. Tegelijkertijd zijn de valuta's van onze buurlanden aan het dalen. Speculanten zien dat als een risico dat ze vanwege de financiële crisis liever vermijden. Sommige valuta's hebben het laagste punt in jaren bereikt.
Als een kleine en open economie overgaat op de euro, beschermt dit ondernemers en burgers tegen schommelende wisselkoersen. Zelfs de bewoners van het land met het hoogste werkgelegenheidspeil ter wereld, Denemarken, dat lange tijd een van de hoogste concurrentieniveaus en de hoogste levensstandaard ter wereld had, zijn erachter gekomen dat ze als lid van de eurozone gunstiger wisselkoersen zouden hebben gehad en ze beter in staat zouden zijn geweest om de huidige wereldwijde problemen het hoofd te bieden. Hetzelfde geldt natuurlijk voor Zweden, waar we het vandaag al over hadden. Misschien is dit voor hen het moment om hun toetreding tot de eurozone opnieuw te bekijken.
Een collega uit mijn eigen land uitte vandaag de kritiek dat de Slowaakse regering bezig is maatregelen op te stellen om het regelgevings- en toezichtskader te versterken. Ik wijs hem op een resolutie van het Europees Parlement, waarin de Commissie onlangs werd gevraagd om maatregelen voor te stellen om het regelgevings- en toezichtskader in de hele EU te versterken. Er zit niets anders op. Daarom heeft een meerderheid van de Parlementsleden uit diverse fracties vóór deze optie gestemd.
Ik wil graag afsluiten door beide rapporteurs te feliciteren met een voortreffelijk verslag.
DanutBudreikait
(LT) De Economische en Monetaire Unie bestaat tien jaar. Dat is een mooi jubileum, maar ook een gelegenheid om stil te staan bij de veranderingen waaraan de EU en de mondiale economische, financiële en politieke situatie onderhevig is geweest en ons af te vragen of de criteria van Maastricht wel toereikend zijn voor de huidige mondiale veranderingen.
In 2005 werd het stabiliteits- en groeipact herzien, misschien wel omdat de grootste landen in de eurozone de vereisten van het pact niet ten uitvoer hadden gelegd.
De afgelopen tien jaar heeft praktisch geen enkel land in de eurozone alle criteria van Maastricht ten uitvoer gelegd.
We weten dat de inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank 2 procent is. Als we vandaag naar deze doelstelling zouden kijken, zouden we zien dat deze door geen enkele EU-lidstaat wordt gehaald. De inflatie varieerde in september van 2,8 procent in Nederland tot 14,7 procent in Letland en het prijsstabiliteitscriterium van Maastricht was 4,5 procent.
Hoe kunnen we nu praten over inflatiestabiliteit als de leden van de eurozone er niet in slagen het prijsstabiliteitscriterium te halen? De kwestie inflatiestabiliteit kwam voor het eerst aan de orde in 2006, toen de eurozone werd uitgebreid. Hebben we het puur over nieuwe vereisten voor nieuwe kandidaten voor de eurozone? Wat zijn de vooruitzichten voor uitbreiding van de eurozone?
Ik nodig de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank uit zich opnieuw te buigen over de beginselen en het beheer van de Economische en Monetaire Unie en de criteria van Maastricht en na te gaan of ze onder de huidige wereldwijde economische en financiële omstandigheden worden toegepast en zich af te vragen hoe het in de toekomst verder moet met de Economische en Monetaire Unie en de kandidaten voor de eurozone.
Ryszard Czarnecki
- (PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Juncker, u hebt pech dat het huidige debat over de successen van euroland samenvalt met de mededeling van Eurostat dat er een ernstige recessie wordt verwacht in de landen die over de gemeenschappelijke munt beschikken. Deze ontwikkelingen zouden u eerder tot zelfkritiek moeten aanzetten dan tot het eindeloos roemen van uw eigen succes. De rapporteurs prijzen in hun verslag de daling van de werkloosheid, hoewel deze de afgelopen negen jaar slechts iets meer dan 1,5 procent bedroeg. Voor het komende jaar wordt evenwel een sterke stijging van de werkloosheid in de eurozone voorspeld. In het verslag wordt overigens ook ingegaan op de keerzijde van de medaille, met name de erg teleurstellende economische groei en de aanzienlijke daling van de productiviteit (van 1,5 procent in de jaren negentig van de vorige eeuw tot 0,75 procent in het afgelopen decennium).
Het is zonneklaar dat de euro noch een wondermiddel is tegen economische rampspoed, noch een instrument dat garant staat voor een snellere economische groei en meer welvaart dan in de EU-lidstaten die geen deel uitmaken van de eurozone, zoals Zweden, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk.
Margaritis Schinas
(EL) Mijnheer de Voorzitter, het ontstaan van de EMU en de euro is ongetwijfeld een van de hoogtepunten uit de zestigjarige geschiedenis van de Europese integratie.
Dit is de eerste keer in Europa en in de wereld dat we een dergelijke gestructureerde overgang naar een gemeenschappelijke munt hebben gehad, zonder oorlog, zonder bloedvergieten, met eenstemmigheid en door de politieke wil van onafhankelijke landen die gezamenlijk en democratisch besloten hebben om deze weg naar monetaire stabiliteit in te slaan. Het was een moeilijke weg, maar een weg die geschikt was voor beide delen van Europa: zowel voor de landen die gewend waren aan financiële stabiliteit en doorgingen met het uitvoeren van hetzelfde anti-inflatiebeleid en voor andere landen die, na tientallen jaren zonder financiële discipline, in de euro voor de eerste keer een oase vonden waarin ze hun economische grondbeginselen konden rationaliseren en herstructureren.
Maar genoeg over het verleden. Nu bevinden we ons echter in een hele moeilijke situatie, op een kritiek punt waarbij we naar de "E” in EMU moeten kijken. Tot nu toe heeft de "M” in EMU, diens monetaire elementen, ons geholpen om op het punt te komen waar we vandaag zijn, maar ik bang dat, zonder een samenhangende, consequente en eensgezinde Europese aanpak van de economische aspecten van het geheel, veel van onze resultaten vanaf nu teniet zullen worden gedaan.
Er staan ons voor de toekomst dus twee dingen te doen: regelgeving ontwerpen op het gebied van coördinatie voor het Europees economisch beleid die ook doordringt tot het mondiale stelsel voorbij de excessen en de anarchie die de huidige crisis hebben veroorzaakt. Op de tweede plaats moeten we het economisch uitbuiten van de situatie door iedereen die de crisis wil gebruiken om deze belangrijke resultaten in twijfel te trekken, veroordelen.
Manuel António dos Santos
(PT) Om te beginnen wil ik de rapporteurs van dit uitstekende verslag feliciteren. In feite kan alleen bij de enkeling die volledig vergeetachtig is of bij de velen die een totaal gebrek aan begrip hebben de gedachte postvatten dat de euro en het ermee verbonden monetaire beleid geen geweldig succes zijn voor de mensheid en een enorm succes voor de Europese economie. Om het belang van de euro in te zien hoeven we trouwens maar te kijken naar het zeer grote aantal banen dat Europa in de tijd van de euro heeft geschapen. Het is ook veelzeggend dat degenen die tot voor kort sceptisch stonden tegenover het gemeenschappelijk monetair beleid en de euro, in crisissituaties snel vragen om vormen van samenwerking en zelfs om toetreding tot de eurozone. Daaraan is niet vreemd dat de Europese economie, met de instrumenten waarover zij beschikt, gunstiger dan andere regionale economieën op dergelijke crises reageert.
Daarmee is niet alles gezegd en het betekent ook niet dat ik persoonlijk tevreden ben over de wijze waarop er in de Europese Unie wordt aangekeken tegen vraagstukken in verband met de financiële consolidering en stabiliteit. Ik heb het hier al verscheidene keren gezegd: ik ben voor financiële stabiliteit en voor het stabiliteits- en groeipact, maar ik ben wel van mening dat het stabiliteits- en groeipact niet altijd de vriend is geweest van de reële economie. Noch dit pact, noch het monetair beleid was altijd de vriend van de reële economie. Vaak heeft de reële economie te kampen gehad met enorme moeilijkheden door een te orthodoxe toepassing van de regels van het stabiliteits- en groeipact.
Ik heb nooit een econoom horen zeggen of in een economiehandboek gelezen dat twee, drie en zestig - de magische getallen van het stabiliteits- en groeipact (inflatie, tekort en schuldquote) - wetenschappelijk bewezen zijn. Nooit heb ik iemand ontmoet, en met name geen econoom of economische theoreticus, die ooit gezegd heeft dat het absoluut noodzakelijk is die configuratie ongewijzigd te laten. Trouwens een idee dat zowel de Commissie als de meest conservatieve sectoren van Europa met hand en tand verdedigen, is dat we begrotingen in evenwicht nodig hebben die geen enkel tekort vertonen. Dat is een volledig onzinnig idee. Ongeacht het groeipercentage, zou een begroting in evenwicht het afschaffen van schuld in de toekomst betekenen. Dat zou sociaal onrechtvaardig zijn, niet rechtvaardig voor de verhoudingen tussen de generaties en geen enkele band hebben met de concrete realiteit en de reële economie.
Jim Higgins
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Berès en de heer Langen is een uitstekend verslag, omdat het een overzicht geeft van de geschiedenis van de EMU over de afgelopen 10 jaar en aangeeft hoe die in de toekomst zou moeten verlopen. De euro is een daverend succes geworden: het is de op één na belangrijkste valuta in de wereld; de inflatie stemde in de afgelopen 10 jaar ruwweg overeen met de doelstelling van 2 procent van de ECB; de euro heeft reizen, handel en werkgelegenheid makkelijker gemaakt en, nog belangrijker, de euro betekent een stap verder in de richting van consolidatie van de EU.
De aankondiging afgelopen week dat de eurozone in een recessie is, betekent dat zowel binnen de EU als wereldwijd dringend maatregelen moeten worden genomen. Wat we echter niet mogen doen is de euro de schuld geven voor de huidige crisis. Hoewel de regels van het stabiliteits- en groeipact maximale leenrichtlijnen bieden voor de lidstaten, konden zij de huidige economische crisis niet voorzien, zoals niemand deze kon voorzien. Naar mijn mening vraagt de huidige crisis om flexibiliteit, omdat het, behalve als de financiële instellingen weer wat makkelijker krediet gaan verstrekken, heel goed mogelijk is dat de crisis nog ernstiger wordt en steeds meer banen verloren zullen gaan.
Ik wil voorzitter Barroso en president Sarkozy bedanken voor de manier waarop zij de Europese Unie op het overleg van de G20 in Washington vorige week hebben vertegenwoordigd. Ik denk dat wij en Europa trots op hen mogen zijn.
Ten slotte moeten wij onderzoeken hoe wij in de huidige crisis zijn beland en wat de oorzaken waren. We moeten ervan leren en ervoor zorgen dat het nooit weer gebeurt. Als dit betekent dat er hervormingen moeten plaatsvinden - hervorming van de instellingen, hervorming van het Internationaal Monetair Fonds - dan zij dat zo. Als het betekent dat we het handelen van de Europese Centrale Bank moeten onderzoeken, dan moeten we dat doen. Laten we in deze fase een forensisch onderzoek uitvoeren en laten we, wat voor soort crisis het ook is die Europa nu doormaakt - we weten namelijk niet hoe ernstig deze is, waar zij heengaat, waar zij eindigt en wat de gevolgen zullen zijn - haar uitgebreid onderzoeken en voor oplossingen zorgen.
Dariusz Rosati
- (PL) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, mijnheer Juncker, ik deel het standpunt dat de gemeenschappelijke munt een groot Europees succes is. We hebben nu al enkele jaren lage prijzen en lage inflatiecijfers, lage rentetarieven, transparante prijzen in de verschillende landen en macro-economische stabiliteit. Dit is voornamelijk een succes voor de landen die voor de invoering van de euro met een hoge inflatie en tekorten op hun begroting te maken hadden. Ik ben het er volkomen mee eens dat dit een succes is.
Ik zou nader willen ingaan op de uitspraken die mijn Poolse collega een paar minuten geleden heeft gedaan. Hij zei dat de eurozone te lijden heeft onder een stijging van de werkloosheid en een financiële crisis. Jammer genoeg heeft dit Parlementslid de zaal inmiddels verlaten, want als hij was gebleven, had hij hier enkele wijze woorden kunnen horen. Hij is zich er immers niet van bewust dat de situatie in Europa zonder de euro nog veel ernstiger zou zijn dan nu het geval is. Dit blijkt duidelijk uit de situatie van landen als IJsland en Hongarije die met enorme economische problemen kampen. Indien deze landen lid van de eurozone waren geweest, zou hun situatie nu aanzienlijk beter zijn.
Ik zou willen stellen dat het welslagen op langere termijn van gelijk welke munt afhankelijk is van reële factoren en een duurzame economische ontwikkeling. Daar ontbreekt het in Europa aan. We mogen niet over het hoofd zien dat de Amerikaanse dollar de voorbije weken sterker is geworden ten opzichte van de euro, wat erop wijst dat investeerders - of minstens een groot deel van hen - zelfs in tijden van economische crisis van oordeel zijn dat de dollar een veilige haven is voor hun investeringen. Met het oog hierop is het van vitaal belang dat we in Europa de basis leggen voor een duurzame groei om de positie van de Europese munt te versterken. Hiervoor zijn echter niet alleen hervormingen nodig, maar ook een economische dynamiek en hogere productiviteitsniveaus.
Ten tweede ben ik van mening dat de nominale convergentiecriteria moeten worden herzien. Voorts moeten we verzekeren dat deze criteria aan de nieuwe voorwaarden worden aangepast. Dit geldt in de eerste plaats voor de inflatiecriteria en de methode voor het berekenen van de referentiepunten, zodat ook de nieuwe lidstaten met een zeer dynamische economie de kans krijgen om toe te treden tot de eurozone.
Paolo Bartolozzi
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik dank de voorzitter van de Eurogroep en de commissaris, evenals de twee rapporteurs van dit verslag, omdat ik ervan overtuigd ben dat de invoering van de euro de burgers de mogelijkheid heeft gegeven hun gezinsbudget beter te beheren, doordat ze onder meer kunnen besparen op de uitgaven voor de aanschaf van goeden en diensten.
Er is al gezegd dat de inflatie beperkt is gebleven en nu gemiddeld ongeveer 2 procent bedraagt, er de afgelopen tien jaar ongeveer zestien miljoen arbeidsplaatsen zijn geschapen en het begrotingstekort in de lidstaten in de hand is gehouden. De commissaris heeft erop gewezen dat dat tekort in 2007 ongeveer 0,6 procent van het bbp bedroeg, vergeleken met 4 procent in de jaren tachtig en negentig.
De euro heeft bovendien internationaal prestige verworven en wordt ook begeerd door landen buiten de Gemeenschap. Niettegenstaande de recente financiële woelingen, die zeer harde klappen hebben toegebracht aan het mondiale financiële en bancaire stelsel, heeft de euro ongetwijfeld een remmende invloed gehad op de verwoestende effecten van deze mondiale financiële crisis. Nu bestaat echter wel het gevaar dat de vermindering van de vraag in de wereld tot het verder teruglopen van de uitvoer zal leiden en van het voordelig effect van de lagere rentevoet van de euro, dat ondermijnd wordt door de devaluatie van de dollar, teniet zal doen.
Het is duidelijk dat we naar belangrijke aanpassingen aan de dragende constructie van de euro zullen moeten kijken teneinde de lidstaten met een bbp onder het gemiddelde in staat te stellen de achterstand in te halen. Een routekaart van de EMU die de economische verschillen grondiger analyseert, een impuls geeft voor structurele hervormingen en toezicht uitoefent op de overheidsfinanciën en de financiële markten - waardoor hun integratie sneller verloopt - juichen wij dan ook toe. Dat kan en moet stapsgewijs gebeuren, naarmate wij deze situatie van instabiliteit achter ons laten, en hopelijk is dat zo snel mogelijk. Die instabiele situatie legt nog steeds een zware hypotheek op zowel de urgente keuzes die de nationale regeringen dienen te maken als op de verwarring waarin de spaarders verkeren. Die laatsten moeten weer vertrouwen krijgen om de investeringen en consumptie weer op gang te brengen en het algemene beeld te verbeteren waarbinnen met meer kalmte dient te worden gehandeld. Met andere woorden, de verantwoordelijkheid dient collectief te zijn, maar van de overheid wordt een beslissende inspanning gevraagd om te bepalen welke hervormingen gesteund moeten worden op basis van streng beleid en gezaghebbend politiek leiderschap.
Sirpa Pietikäinen
(EN) Mijnheer de Voorzitter, allereerste wil ik graag beide rapporteurs, mevrouw Berès en de heer Langen, feliciteren met een zeer evenwichtig verslag dat het onderwerp vanuit een breed perspectief behandelt. In de tweede plaats denk ik dat, toen zij met dit verslag begonnen, niemand kon vermoeden hoe actueel het nu zou zijn. Ik denk dat het een teken is van de capaciteit van de EU om te reageren op mondiale problemen, het concurrentievermogen veilig te stellen en stabiliteit te creëren.
Zonder de Europese Monetaire Unie zouden zowel de eurolanden als de landen buiten de eurozone veel kwetsbaarder zijn geweest voor deze financiële crisis. In de afgelopen 10 jaar heeft de Europese Centrale Bank een zeer positieve rol gespeeld en heeft dit initiatief gezorgd voor een zeer stabiel monetair en economisch beleid dat ons de kans heeft gegeven tijdig op de crisis te reageren en zowel binnen de EU als wereldwijd proactieve maatregelen te nemen op het gebied van overleg over hervormingen van de mondiale financiële structuur.
Ik denk dat dit meer is dan alleen een financiële crisis: het is een crisis over besluitvorming en de regels van het spel. Wat we nu nodig hebben is een sterkere rol voor toezicht in Europa en voor de Europese Centrale Bank. We hebben beter geharmoniseerde regelgeving nodig voor alle verschillende financiële instrumenten. We hebben behoefte aan transparantie, door middel van de juiste procedures, en het is met name belangrijk dat Europeanen zich gezamenlijk en sterk opstellen om deze beleidsmaatregelen wereldwijd te bevorderen. We moeten ons verenigen, omdat de markten buiten de capaciteiten van onze eigen landen zijn gegroeid, en we hebben samenhangende maatregelen nodig, zowel op nationaal niveau als op Europees en op mondiaal niveau.
Zita Pleštinská
- (SK) De euro is in Midden-Europa ook de beste stimulans voor buitenlandse investeerders. In verband met de invoering van de euro in Slowakije op 1 januari 2009 is het derhalve aan de regering van Robert Fico om deze kans zo goed mogelijk te benutten.
De duurzaamheid van de inflatie en het financieringstekort zullen in Slowakije nauwlettend worden gevolgd en de huidige Slowaakse regering moet de hervormingen van de vorige regering van Mikuláš Dzurinda daarom voortzetten. Als dat niet gebeurt, krijgt Slowakije na de toetreding tot de eurozone wellicht problemen om de inflatie laag te houden.
Ik ben van mening dat de Slowaakse regering de aanbevelingen van de rapporteurs van het Europees Parlement ter harte zal nemen en het land in de toekomst niet met een schuldenlast zal opzadelen. De regering moet zich niet wagen aan pensioenhervormingen om zo middelen van particuliere spaarders te verkrijgen en een verlaging van het financieringstekort op de korte termijn te realiseren. Ze zal geen wetten aannemen die in strijd zijn met de wetten van de markt en ze zal bijdragen aan het verbeteren van het ondernemersklimaat.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, de Europese Unie ontleent haar kracht aan de ongeveer 490 miljoen Europese burgers. De eurozone is een pijler van stabiliteit voor Europa en voor de hele wereldeconomie. Alleen al in de afgelopen tien jaar zijn in de eurozone 16 miljoen banen gecreëerd. In de toekomst zal de Unie een antwoord moeten vinden op de uitdagingen van de demografische veranderingen en het klimaatprobleem. Door de vergrijzing van de bevolking zullen grote sociale, economische en financiële problemen ontstaan. Ik ben van mening dat het vrije verkeer van goederen, mensen, kapitaal en diensten moet worden beschermd, juist in deze tijd van financiële crisis en economische recessie.
Het wegnemen van de belemmeringen voor het vrije verkeer van werknemers vormt de beste garantie voor goede en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden voor alle Europese werknemers, en het is een doeltreffend middel tegen sociale dumping en belastingontduiking. Ik doe een beroep op de Europese Commissie en de leden van de Eurogroep om, samen met de regeringen van de lidstaten, de noodzakelijke maatregelen te treffen om de beperkingen die aan Roemeense en Bulgaarse werknemers zijn opgelegd, op te heffen. De eurozone moet het goede voorbeeld geven als het gaat om de sociale markteconomie.
Vittorio Prodi
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik bedank commissaris Almunia voor zijn aanwezigheid en voorzitter Juncker en de commissaris voor hun inspanningen om dit zo belangrijke instrument verder te ontwikkelen. De euro is een stevige realiteit, die ons in deze crisis beschermd heeft.
We moeten dan ook op dezelfde weg voortgaan, zodat er naast het monetair beleid, dat gefunctioneerd heeft, er een economisch beleid komt voor de hele Eurogroep, maar mogelijk ook voor de Unie. Juist op dit moment hebben we een noodprogramma nodig om de te verwachten economische moeilijkheden op te vangen.
Daarom geloof ik dat het nodig is ons met alle kracht in te zetten en een programma te maken voor de energie-infrastructuur van de Unie en energiebesparing dat een schokeffect teweeg kan brengen. Ik meen dat we dat zo snel mogelijk moeten doen.
Gay Mitchell
(EN) Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe enkele punten aan te stippen.
Mijn eerste punt is dat homogene markten de kern vormen van het falen van het systeem dat we nu zien. Als het goede mensen als de heren Juncker en Almunia niet lukt heterogeniteit terug te brengen op de markten, dan stellen wij het falen slechts uit tot een later moment. Homogene markten vormen de kern van dit probleem.
In de tweede plaats werd in Ierland voorspeld dat de euro als valuta iets als een voertuig zonder remmen, zonder stuur en zonder lampen zou zijn. Wat hadden ze het bij het verkeerde eind! Waar zouden we nu zijn in Ierland zonder de euro en de Europese Centrale Bank? Waarom zijn we hier niet dankbaarder voor? Dit is iets dat ons zou kunnen helpen bij het ratificatieproces van het Verdrag van Lissabon.
In de laatste plaats, met betrekking tot het argument over vaccinatie, hebben ouders het recht hierover te beslissen, maar als iedere ouder besluit niet te vaccineren, dan steken epidemieën de kop op.
Ik wil maar zeggen: niemand is een eiland. Groot-Brittannië is dan wel een eiland, maar het wordt tijd dat Groot-Brittannië de kwestie over het toetreden tot de eurozone opnieuw op de agenda zet, want we kunnen niet allemaal maar onze eigen weg gaan.
Gerard Batten
(EN) Mijnheer de Voorzitter, het is altijd economische nonsens geweest om verschillende economieën, die op verschillende wijze presteren, dezelfde rente- en valutawaarden te laten delen. Bovendien heeft de Europese Centrale Bank als belangrijkste taak en de wettelijke verplichting de inflatie te beheersen, wat in de huidige economische crisis nog het minste probleem is.
Dit zijn de breuklijnen waarlangs de Europese gemeenschappelijke munt uiteindelijk kapot zal gaan. Maar eurofielen in het Verenigd Koninkrijk gebruiken nu het argument dat de dalende waarde van het Britse pond een kans voor ons is om de euro in te voeren. Als zij enige economische kennis zouden hebben, zouden zij weten dat dit precies de reden is waarom Groot-Brittannië niet moet toetreden tot de eurozone.
De capaciteit van het pond om zijn eigen waarde te vinden ten opzichte van andere landen zal een cruciale factor voor Groot-Brittannië zijn om de aankomende economische storm te weerstaan. Het Verenigd Koninkrijk heeft de Europese gemeenschappelijke munt net zo hard nodig als een verdrinkende man een dwangbuis.
Dragoş Florin David
(RO) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ik wil om te beginnen de beide rapporteurs, mevrouw Berès en de heer Langen, gelukwensen. Tien jaar is niet veel en ook niet weinig, maar zij hebben duidelijk een belangrijke bijdrage geleverd aan de versterking van de interne markt en, op dit moment, aan de totstandkoming van een schild ter bescherming tegen financiële speculatie. Naar mijn mening zouden echter een strengere regulering van de financiële en bancaire sector, in combinatie met stimulering van investeringen in onderzoek en ontwikkeling, bevordering van de concurrentie en het geven van financiële voorlichting aan de burgers, in deze tijden van crisis wel eens veel effectievere oplossingen kunnen zijn
Ik denk dat de landen van de Europese Unie op dit moment economische en financiële solidariteit moeten tonen, aangezien ingrijpen in de financiële en bancaire sector alleen niet voldoende is om de economische crisis anders dan slechts oppervlakkig te stabiliseren. Ik hoop, commissaris, dat de effecten van de crisis geen invloed zullen hebben op de begrotingsprognoses voor 2007-2013, omdat wij met die Europese middelen wellicht de gewenste effecten kunnen sorteren op het punt van een duurzame ontwikkeling van de Unie.
Christopher Beazley
(EN) Mijnheer de Voorzitter, wat de kwestie van het lidmaatschap van Groot-Brittannië van de eurozone betreft, denk ik dat het altijd zo is geweest dat Groot-Brittannië van meet af aan heeft geweigerd deel te nemen aan Europese overeenkomsten. Het land had al snel spijt van dat besluit. Vervolgens doen wij op het slechts mogelijk moment een aanvraag om lid te worden. Als wij de oprichters van de eurozone waren geweest - zoals we hadden moeten zijn - dan zou onze positie vandaag de dag veel sterker zijn. Ik kijk uit naar de volgende conservatieve regering die op korte termijn een aanvraag indient om toe te treden tot de eurozone.
(Applaus)
Kurt Joachim Lauk
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts twee opmerkingen maken. In de eerste plaats dat de euro de test heeft doorstaan. In deze financiële crisis waren speculaties ons zonder de euro waarschijnlijk niet bespaard gebleven, waardoor dan in Europa hele nationale economieën getroffen zouden zijn. In die zin heeft de euro zijn waarde bewezen. We zouden in Europa waarschijnlijk met aanzienlijk grotere problemen worden geconfronteerd - misschien was het een ware puinhoop geworden - wanneer we tijdens de crisis de euro niet hadden gehad.
Ik denk dat voor de toekomst twee dingen van cruciaal belang zijn. De euro kan alleen zijn stabiliteit behouden en als leidende valuta tegenover de dollar wereldwijd nog belangrijker worden, als twee zaken gewaarborgd worden: in de eerste plaats de onafhankelijkheid van de ECB, die zich heeft bewezen - hiervoor zijn verschillende argumenten aangevoerd - en in de tweede plaats de herziening van het stabiliteits- en groeipact. Het is nu al bijzonder nuttig, maar het moet toegepast en beschermd worden.
Joaquín Almunia
lid van de Commissie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle leden van het Parlement danken die aan dit debat hebben deelgenomen. Mijns inziens mogen we hieruit concluderen dat er een hele brede consensus bestaat vóór het verslag waarover we vandaag hebben gedebatteerd, evenals hele brede steun om de Economische en Monetaire Unie voort te zetten en steun ten gunste van onze enkele munt. Ik zeg dit niet omdat ik alle argumenten wil herhalen die zijn aangevoerd door degenen die de oprichting van de Economische en Monetaire Unie tien jaar geleden steunden, maar met het oog op de analyse van wat er in die tien jaar is gebeurd en van wat wij nu in deze economisch zeer zware tijden moeten doen.
Uiteraard mogen we de huidige problemen niet toeschrijven aan de euro. Zoals we allemaal weten, liggen de oorzaken van deze ernstige crisis niet hier in Europa, of in de eurozone. Het is echter duidelijk dat wij nu de prijs betalen, net als andere geïndustrialiseerde landen, opkomende economieën en landen in ontwikkeling. Dat ligt aan het feit dat in een wereldeconomie ontkoppeling niet mogelijk is. Met de Economische en Monetaire Unie beschikken we tenminste over de middelen om de problemen efficiënter aan te pakken. We vertrouwen erop dat we deze crisis sneller te boven komen als we samenwerken dan wanneer ieder land dit in zijn eentje probeert te doen.
Ik ben het eens met allen - en dat waren er velen - die hebben opgemerkt dat de Europese Centrale Bank een instelling is die sinds de oprichting ervan meer dan voldoende heeft bewezen dat we terecht ons vertrouwen hierin hebben gesteld in het Verdrag van Maastricht. Mijns inziens heeft ze haar werk gedaan en moet dit werk worden ondersteund, want dit is een wezenlijk onderdeel van de Economische en Monetaire Unie.
Ik ben het tevens eens met iedereen die heeft gezegd dat het stabiliteits- en groeipact moet blijven zoals het er nu uitziet, na de herziening van 2005, zodat we gebruik kunnen maken van de flexibiliteit die destijds is ingevoerd en waarover wij bij vele gelegenheden hebben gedebatteerd. Deze flexibiliteit zal ons in staat stellen om begrotingsdiscipline en de regels van begrotingsdiscipline te handhaven. Daarmee zullen we in staat zijn de doelstellingen wat betreft de duurzaamheid van onze overheidsrekeningen te verankeren. Tegelijkertijd echter zullen we daarmee in staat zijn ons begrotingsbeleid te voeren in een situatie die een actief beleid vereist wat betreft belastingen en begrotingsbeleidsinstrumenten.
De budgettaire impuls moet op gecoördineerde wijze plaatsvinden teneinde effectief te zijn. Ons raamwerk voor begrotingsdiscipline maakt deze coördinatie makkelijker, maar legt eveneens beperkingen op om te voorkomen dat de coördinatie van deze budgettaire impuls de houdbaarheid van onze overheidsrekeningen in gevaar brengt. Ten derde - dit hebben velen vandaag ter sprake gebracht - moeten we zonder meer de stem van de euro versterken door de stabiliteit van onze munt te verdedigen en door middel van bilaterale en multilaterale betrekkingen met anderen die een andere munt hebben, met degenen die andere munten vertegenwoordigen en met name met de andere munten van de belangrijke spelers binnen de wereldeconomie.
Deze crisis is uiteindelijk het gevolg van macro-economische onevenwichtigheden die aangepakt hadden moeten worden, maar die niet aangepakt konden worden vanwege een gebrek aan efficiënte mechanismen om mondiale onevenwichtigheden op te lossen. We hebben hierover in Washington gesproken en hierover moeten we blijven praten. Dat kunnen wij, als Europeanen, uitsluitend doeltreffend doen als we de euro onze volledige politieke steun geven en daartoe de noodzakelijke bestuurlijke maatregelen treffen, zodat onze belangen behartigd kunnen worden op een wijze waarop ze behartigd horen te worden door de wisselkoers van onze munt. Dat is mijns inziens de weg die we moeten volgen, zoals in het verslag staat, zoals de voorzitter van de Eurogroep heeft gezegd, waarmee de Commissie heeft ingestemd en waarmee de leiders van de lidstaten de komende maanden ook meer en meer mee zullen instemmen.
Dit vereist coördinatie, maar dan wel de juiste coördinatie. Niet door de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank in twijfel te trekken of door kunstmatig besluiten op het gebied van economisch beleid te coördineren, die op basis van de situatie in elk land afzonderlijk genomen moeten worden. Dat is geen echte coördinatie. Het gaat om coördinatie zoals die steeds de basis van het economische aspect van de Economische en Monetaire Unie is geweest, ten gunste van de doelstellingen van de Economische en Monetaire Unie, zowel wat betreft macro-economische beleidsvoering als wat betreft de koppeling die tussen macro-economische beleidsvoering en structurele beleidsvoering moet bestaan.
Als we in de Commissie van coördinatie spreken, dan bedoelen we deze wijze van coördinatie. Mijns inziens blijkt onder de huidige omstandigheden dat de kans op recessie waarmee we nu te maken hebben, dat deze coördinatie prioriteit is en dat de Economische en Monetaire Unie de middelen biedt om dit te bereiken.
Jean-Claude Juncker
voorzitter van de Eurogroep. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik zal het heel kort houden, aangezien de meesten die getracht hebben dit debat te leiden, niet meer in de zaal aanwezig zijn. Het is derhalve niet passend hun een antwoord te geven.
Voor de rest wil ik zeggen dat ik onder de indruk ben geraakt van de brede consensus die uit de debatten van het Europees Parlement naar voren is gekomen, aangezien wij het er bijna allemaal over eens zijn dat de euro een succes is geworden. Ik merk tot mijn genoegen op dat degenen die deel uitmaken van de zone dit constateren. Ik merk tot mijn genoegen op dat degenen die graag zouden willen dat hun land lid werd van de eurozone, dit eveneens constateren. Ik constateer dat degenen die altijd hebben gezegd dat al ons handelen van absolute stompzinnigheid is doortrokken, vasthouden aan hun opvatting, die niet anders kan worden gekenschetst dan zoals zij onze houding kenschetsen. Er is dus niets nieuws onder de zon, wat dit Parlement betreft. Behalve dat er in onze debatten toch iets van ongerustheid is geslopen - ik druk mij beleefd uit -, ingegeven door de financiële en economische crisis die wij momenteel ondergaan.
Ten aanzien van dit punt zou ik dus twee dingen willen zeggen, als reactie op een aantal sprekers. Niemand in de Europese Unie houdt een radicaal pleidooi voor een excessieve begrotingsconsolidatie. Niemand. Ons stabiliteitspact is hervormd. Enkelen van de aanwezigen waren het niet eens met sommige van die hervormingen die wij hebben doorgevoerd. Zij waren de eersten die de wijsheid prezen van de in maart 2005 genomen beslissingen, toen wij de interpretatie van dit stabiliteitspact een economischer perspectief verleenden, die de lidstaten en hun begrotingen thans meer lucht geven, zelfs al gaan wij een fase in die niet als neerdrukkend hoeft te worden aangemerkt, maar zich minder leent voor een eenvoudige consolidatie van de overheidsfinanciën.
De lidstaten die zich inzake begrotingsconsolidatie de laatste jaren voorbeeldig hebben gedragen, beschikken over voldoende begrotingsmarges om het hoofd te bieden aan deze conjuncturele crisis, die ook structurele elementen kent waarmee wij heden ten dage van doen hebben. De lidstaten die zich minder voorbeeldig hebben gedragen, hebben grotere moeite om de begrotingsmiddelen vrij te maken waarmee zij het hoofd kunnen bieden aan de crisis waaronder wij momenteel gebukt gaan.
Maar voor de gehele eurozone geldt dat we het aan onszelf verplicht zijn de crisis te lijf gaan in termen van economisch beleid. Het volstaat niet om te praten over een stabiele begroting. Het volstaat niet om onze inspanningen enkel te richten op de financiële crisis. Het spreekt voor zich dat de crisis om een krachtig en samenhangend antwoord van de eurozone vraagt. Wij hebben enkele weken om alles te verzamelen wat we nodig hebben om onderzoek te doen en tot actie te komen, zodat we dit concrete en krachtige antwoord kunnen opstellen. Maar al degenen die nu meer coördinatie van het economisch beleid verlangen, moeten proberen hier naartoe te werken zonder te anticiperen op economische beleidsbeslissingen die zij niet ter beoordeling aan hun collega's van de Eurogroep hebben voorgelegd.
Het is gemakkelijk om in het Parlement een samenhangend economisch beleid te eisen. Ik stel u voor om, op basis van uw reglement, een door een interfractiewerkgroep gedragen wetsvoorstel te doen, waarin de grote fracties, optredend als het Europees Parlement, de Eurogroep en hun respectievelijke nationale regeringen verzoeken geen economische beleidsmaatregelen aan te kondigen alvorens deze ter beoordeling te hebben voorgelegd aan hun collega's van de Eurogroep.
Eis van uw regeringen - makkelijk om dat hier te zeggen - eis van uw regeringen dat ze de uitgangspunten van een samenhangend economisch beleid eerbiedigen. Laat een interfractiewerkgroep een resolutie ontwerpen en we zullen zien. We zullen zien, binnen twee maanden, binnen drie maanden, binnen vier maanden, of de regeringen - en de politieke partijen waarvan u deel uitmaakt zitten vaak in de regeringen waartoe u zich zult richten - zullen hebben gedaan wat u hebt geëist. Dat zou geloofwaardig, redelijk, logisch, rationeel en consequent zijn.
Ik zeg dus dat er een krachtig en samenhangend economisch antwoord moet komen op een crisis die almaar economischer wordt. En men zal op het gebied van loonbeleid niet altijd zeggen wat men wil zeggen, maar wat goed is om te zeggen.
U heeft gelijk als u zegt dat de socialistische regeringen van de Groenen in Duitsland een loonpolitiek hebben gevoerd die de koopkracht van de Duitse werknemer heeft verminderd. Daarin is sindsdien verbetering gekomen. Hetzelfde kan worden gezegd van Frankrijk, waar de regering tussen 1998 en 2002-2003 geen reactionaire regering was. Integendeel, naar ik heb begrepen. Een beetje zelfkritiek in hun uitlatingen zou sommigen geen kwaad doen.
Voor de rest, wat betreft de belastingheffing op inkomsten uit spaargelden, lopen we drie jaar vooruit op het tijdpad waarover wij het eens werden. U hebt helemaal gelijk, mijnheer Jonckheer, om te pleiten voor een uitbreiding van het palet aan financiële producten binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn. Ten aanzien van de belastingparadijzen zult u zich in de taal van uw land moeten onderhouden met uw eigen regering. U zult ontdekken dat er werk voor u aan de winkel is.
Pervenche Berès
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, dank u voor dit debat, ik denk dat het een goede bijdrage is van het Europees Parlement aan wat wij verwachten dat u nu ten uitvoer zult brengen, mijnheer de commissaris, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, aan de hand van een routekaart.
Mijnheer Juncker, u heeft ons gezegd: "Laat de fracties het toch eens worden!" Wel, de fracties zullen het eens worden: morgen zullen zij stemmen over paragraaf 61(d) en paragraaf 61(g), waarin zij om precies datgene zullen verzoeken wat u wilt dat zij verzoeken. Dus daarmee kunt u zich gesteund weten wanneer u morgen in discussie gaat met de ministers van Economie en Financiën.
U heeft ons gezegd: "Er is geen verslag over divergentie." Er is misschien geen zeer nauwkeurig verslag over divergentie, maar één ding is zeker: de convergentie van economische situaties die wij in de eurozone verwachtten, heeft zich niet voltrokken en mevrouw Elisa Ferreira heeft u daarvan een concreet voorbeeld gegeven.
Over de tegenstrijdigheden onder de lidstaten, mijnheer de voorzitter van de Eurogroep, kan ik het alweer slechts met u eens zijn. Ik ben niet dol op degenen die onderlinge afstemming eisen wanneer het hun uitkomt en onderlinge afstemming afwijzen en nationale soevereiniteit bepleiten wanneer dat hun beter uitkomt. De kwestie van gecoõrdineerd economisch beleid is een zaak van gemeenschappelijk belang en de situatie waarin wij ons momenteel bevinden is onaanvaardbaar: van Amerikaanse zijde zijn er al twee Paulson-plannen ten uitvoer gebracht, terwijl in Europa u ons zegt dat er nog enkele weken nodig zijn om iets te vinden dat wij kunnen zeggen tegen de Europese burgers die antwoorden van ons verwachten. Wij moeten de krachten bundelen en de Commissie heeft nu iets in handen waarmee voortgang kan worden geboekt, op basis van de voorstellen van het Europees Parlement. Ik hoop dat wij worden gehoord en gesteund.
Werner Langen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag aanhaken bij de laatste woorden van de premier. Ik denk dat de flexibiliteit die de eurozone en de 27 lidstaten de afgelopen weken hebben getoond, een heel goed begin is. Zo moeten we doorgaan en indien de ervaring die u hier beiden heeft binnengebracht ook door de lidstaten aanvaard wordt, zullen we zeker op de goede weg zijn.
Ik wil graag alle collega's bedanken voor hun bijdragen. Collega Hoppenstedt heeft het eerste debat over de euro aangehaald, toen de euro een premature baby werd genoemd. Nu, tien jaar later, is hij een sterke jongen geworden - in mijn taal is de euro een jongen, terwijl de Duitse mark vrouwelijk was - die op de basisschool alleen maar goede cijfers heeft behaald en die nu naar de middelbare school gaat. Nu zullen we zien of hij de volgende hindernissen kan overwinnen. Ik heb er tamelijk veel vertrouwen in dat hem dat zal lukken. Ik hoor bijvoorbeeld van collega Beazley dat nu zelfs de conservatieven in het Verenigd Koninkrijk er serieus over denken om tot de eurozone toe te treden - dat biedt toch heel nieuwe perspectieven! Eén ding kan ik natuurlijk wel zeggen: de toetreding tot de eurozone zal ook voor het Verenigd Koninkrijk niet gratis zijn. Zij zullen ook aan hun verplichtingen ten aanzien van de coördinatie en regulering van financiële markten moeten voldoen en de noodzakelijke minimale harmonisering moeten doormaken.
In die zin zijn we op de goede weg. Ik wil de Commissie en in het bijzonder de heer Almunia, en ook de voorzitter van de Eurogroep graag voor de goede samenwerking bedanken. We zullen u, wat uw suggesties betreft, aan uw woord houden. Wij willen met u samenwerken.
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt op dinsdag 18 november 2008 om 12.00 uur plaats.
