Chiny (debata) 
Przewodniczący
Następnym punktem posiedzenia są oświadczenia Rady i Komisji w sprawie Chin.
Carl Bildt
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Nie trzeba dodawać, że jest to kolejna debata o dużym znaczeniu. I choć jej tematem są Chiny, to oczywiście odbywa się ona w kontekście istotnych wydarzeń w Sinkiang w zachodniej części Chin. Wiem, że wydarzenia te śledzi wielu posłów tego Parlamentu oraz parlamentów krajowych w całej Europie.
Poza tym jako Rada wyraziliśmy też niepokój związany z doniesieniami dotyczącymi aresztowań w tym regionie i zaapelowaliśmy do wszystkich stron o umiar i o pokojowe rozwiązanie konfliktu. Uważam, że przyszedł czas, abyśmy powiedzieli, że przykładamy ogromną wagę do praw człowieka. Ponadto wyrażamy głęboki żal nie tylko z powodu ofiar śmiertelnych ale także zniszczeń mienia i wszystkich innych rzeczy, które się tam wydarzyły, i pozostaje nam potępić osoby za to odpowiedzialne bez względu na to kim są.
Proszę mi jednak pozwolić wykorzystać tę okazję do zrobienia szerszego bilansu naszych stosunków z Chinami, czyli krajem, z którym wiąże nas niezwykle skomplikowana sieć powiązań. Tak naprawdę, kiedy w 2003 roku podjęliśmy decyzję o nawiązaniu tych relacji w ramach kompleksowego partnerstwa strategicznego, podjęliśmy się niezmiernie ambitnego zadania i w dużym stopniu odzwierciedleniem tego są rozwinięte i różnorodne stosunki, jakie mamy dziś z Chinami.
Złożoność oczywiście stwarza nowe szanse. Prowadzi ona także do różnorodnych wyzwań. To co staramy się z tymi relacjami zrobić, to uczynić je na tyle otwartymi, abyśmy mogli szczerze i otwarcie omawiać wszelkie powody do niepokoju, jakie mogą pojawić się po każdej ze stron. Podstawą tak otwartego dialogu jest wspólny interes, jaki mamy w rozwijaniu naszych relacji; nasz wspólny interes, jakim jest pokój i stabilizacja na świecie.
Zadanie to realizujemy poprzez dialog i multilateralizm. Co rok odbywamy spotkania na szczycie i dość często dochodzi do spotkań na szczeblu ministrów spraw zagranicznych. Ponadto dwa razy w roku prowadzimy intensywne rozmowy na temat praw człowieka oraz, naturalnie, rozmowy w ramach poszczególnych branż na różnorodne tematy, z których handel ma oczywiście szczególne znaczenie. Poza tym raz do roku prowadzimy rozmowy na wysokim szczeblu na temat kwestii handlowych i gospodarczych. Jak państwu wiadomo, w 2007 roku rozpoczęliśmy także negocjacje w sprawie umowy o partnerstwie i współpracy. Negocjacje te posuwają się do przodu, ale wciąż u obu stron jest potencjał, aby zwiększyć zaangażowanie w ich prowadzenie.
Mamy bardzo konkretny interes w rozwijaniu relacji z Chinami na wszystkich polach, co, jak powiedziałem, stwarza możliwość otwartego i szczerego dialogu także na temat kwestii, w których wyznawane przez nas wartości mogą się różnić, i wiemy, że kwestie takie istnieją, np. kwestie związane z prawami człowieka i stosowaniem kary śmierci; ale także w realizowaniu wspólnych interesów, które, co oczywiste, mają dziś obie strony: ważne są kwestie związane ze stabilnością światowych finansów oraz sposoby walki z wyzwaniem, jakim są zmiany klimatyczne.
Ważne są także kwestie związane z polityką zagraniczną, np. sytuacja, z jaką mamy do czynienia na Półwyspie Koreańskim, prowokacja DPIK lub sytuacja w Birmie, gdzie oczywiście niepokoi nas to, co widzimy, ale nasz niepokój dotyczy także sytuacji w Afryce oraz potrzeby ochrony ważnych szlaków morskich w rejonie Rogu Afryki.
Nie będę rozwijał teraz szerzej tej kwestii, ale chciałbym tylko podkreślić nasz niepokój związany z wydarzeniami, o których wspomniałem wcześniej, a których nie jesteśmy w stanie ocenić szczegółowo, gdyż są one zbyt skomplikowane, naszą nadzieję, że można je rozwiązać w pokojowy sposób i naszą gotowość do podjęcia z władzami chińskimi szczerego dialogu na temat tej kwestii a także na temat wielu innych interesów, które wspólnie dzielimy i o których musimy rozmawiać.
Catherine Ashton
komisarz. - Panie przewodniczący! Fakt, że debata ta została zaplanowana na pańskie posiedzenie inauguracyjne potwierdza znaczenie, jakie Izba ta przywiązuje do naszych strategicznych relacji z Chinami. Po raz kolejny z zadowoleniem przyjmuję możliwość przedstawienia w skrócie perspektywy Komisji w imieniu mojej koleżanki Benity Ferrero-Waldner, która, jak zaznaczyłam, niestety w tym tygodniu podróżuje i nie może tu z nami być.
Nie muszę tej Izbie przypominać o ogromnym postępie, jakiego dokonaliśmy w relacjach z Chinami od naszego pierwszego szczytu 10 lat temu. Przekształciliśmy relacje gospodarcze i handlowe, mnożą się kontakty między naszymi narodami a poza tym prowadzimy dialog obejmujący coraz większą liczbę kwestii.
Po ostatnim szczycie UE-Chiny w maju, negocjacje w sprawie nowej umowy o partnerstwie i współpracy posuwają się szybko do przodu i jesteśmy w stanie wykorzystywać rosnącą liczbę kontaktów na wysokim szczeblu, w tym mającą miejsce na początku roku bardzo udaną wizytę premiera Wena u przewodniczącego Barroso oraz spotkanie w ramach mechanizmu dialogu ekonomicznego i handlowego wysokiego szczebla, któremu współprzewodniczyłem wraz z wicepremierem Wangiem Qishanem.
Dziś naturalnie koncentrujemy się na wyzwaniach globalnych, w tym na kryzysie gospodarczym i finansowym, zmianach klimatycznych oraz zagadnieniach regionalnych. Równocześnie jesteśmy bardzo zainteresowani sytuacją w Chinach, gdzie jesteśmy świadkami licznych spektakularnych osiągnięć ale także wypadków, które nas niepokoją. Chińska polityka otwierania gospodarki wyciągnęła z biedy setki milionów osób i pomogła światu w realizacji milenijnych celów rozwoju. Jednak Chiny to olbrzymi kraj, w którym występują ogromne wyzwania wewnętrzne i różnice pomiędzy regionami.
Siła naszego strategicznego partnerstwa pozwala nam także w konstruktywny i otwarty sposób wymieniać poglądy na temat kwestii, w przypadku których Chiny i Europa się różnią. Mogą nimi być niektóre aspekty naszych relacji handlowych lub prawa człowieka - na przykład w przypadku Tybetu, którym jak wiem Parlament jest szczególnie zainteresowany. Ostatnio wyraziliśmy wielki niepokój w związku z zamieszkami w Sinkiang, wyraziliśmy żal z powodu ofiar oraz przekazaliśmy kondolencje i wyrazy współczucia ich rodzinom. Wezwaliśmy wszystkie strony do zachowania umiaru i natychmiastowego położenia kresu wszystkim aktom przemocy. Mamy nadzieję, że sytuacja zostanie rozwiązana na drodze pokojowego dialogu bez dalszego rozlewu krwi.
Od kilku lat UE próbuje zakomunikować władzom chińskim swój niepokój związany z sytuacją mniejszości etnicznych w Chinach oraz podzielić się swoimi często bolesnymi doświadczeniami dotyczącymi sposobu walki z przyczynami marginalizacji, wyłączenia oraz dyskryminacji, z jakimi mniejszości te często się spotykają.
Celem, jaki nam wszystkim przyświeca, są bardziej otwarte, przejrzyste Chiny stosujące się do międzynarodowych standardów w dziedzinie praw człowieka i współpracujące z innymi krajami w walce z globalnymi wyzwaniami. Aby to osiągnąć musimy kontynuować proces głębszej integracji Chin ze społecznością międzynarodową i pracować na rzecz rozwoju naszego strategicznego partnerstwa w duchu konstruktywnego zaangażowania.
Elmar Brok
Panie przewodniczący, panie urzędujący przewodniczący Rady, pani komisarz, panie i panowie! Zasadniczo zgadzam się z tym, co zostało powiedziane przez moich przedmówców z Rady i Komisji. Też uważam, że powinniśmy kontynuować politykę "jednych Chin”, aby osiągnąć spójność Chin jako zjednoczonego państwa i nie chcemy w żaden sposób procesowi temu szkodzić. Oczywiście nie zgadzamy się na przemoc - niezależnie od tego czy stosowali ją w określonych okolicznościach demonstranci, czy stosowało ją państwo przeciwko demonstrantom, co miało miejsce w tym przypadku. Chciałam wspomnieć o tym na wstępie.
Jednak musimy także rozumieć, że w Chinach przemoc stosowana przez rząd centralny, który w tym wieloetnicznym i bardzo zróżnicowanym pod względem kulturowym państwie nie wykazuje odpowiedniego zrozumienia, zawsze będzie powracającym problemem. Właśnie dlatego większa autonomia kulturowa, większe możliwości przemieszczania się i możliwości związane z zachowaniem tożsamości i języka są niezbędne, aby obywatele tego wieloetnicznego kraju mogli ze sobą żyć pod jednym dachem.
Na historię Chin składają się liczne rozłamy i ponowne zjednoczenia, którym towarzyszyły zakrojone na szeroką skalę kampanie przemocy. Sytuacja ta powtarza się wielokrotnie w całej historii Chin. Chiny muszą zdać sobie sprawę z tego, że tak dalej być nie może i muszą autonomię tę wprowadzić.
Ujgurzy są mniejszością sunnicką o umiarkowanych poglądach. Nie stanowią bezpośredniego zagrożenia. Występuje tu zatem to samo zagrożenie, które widzimy w Tybecie: jeżeli Chiny nie chcą porozumieć się z elementami umiarkowanymi, zawsze pojawiają się młodzi radykałowie, którzy nie mogą i nie chcą dłużej czekać. Dlatego zwłoka w przyjęciu rozwiązania dotyczącego tożsamości opóźnia przyjęcie rozwiązania długofalowego. Rząd chiński działa bardzo nierozsądnie, kiedy mówi tylko o terrorystach, kiedy twierdzi, że osoby te chcą zniszczyć jedność kraju i mówi, że stoją za tym siły zewnętrzne, takie jak Al-Kaida. Nie wierzę, że jest to rozwiązanie dla tego kraju, dlatego powinniśmy wyraźnie powiedzieć, że nie akceptujemy takiej polityki. Wszystko to należy rozumieć w kontekście przesłanki, o której wspomniałem na początku mojego wystąpienia.
Adrian Severin
w imieniu grupy S&D. - Panie przewodniczący! Naród chiński ma pełne prawo, aby zapytać, dlaczego sytuacja w Chinach jest przedmiotem obrad na pierwszym posiedzeniu Parlamentu Europejskiego nowej kadencji.
Nasza odpowiedź musi być jasna: ponieważ Chiny są dla nas bardzo ważne nie dlatego, że myślimy, że naszą rolą jest pouczanie ich lub narzucanie im naszych poglądów na temat tego, jak należy rozwiązać trudne problemy wewnętrzne tego kraju. Powodem, dla którego powinniśmy uważnie przyglądać się każdemu wydarzeniu mającemu wpływ na równowagę wewnętrzną Chin i każdemu wydarzeniu, które może stać się zagrożeniem dla ich bezpieczeństwa, jest właśnie to, że Chiny są dla nas tak ważne.
W tym przypadku kontekstem był wieloetniczny charakter regionu Sinkiang i aspiracje Ujgurów, będących dominującą grupą etniczną, do autonomii. Takie konteksty są zawsze newralgiczne, dlatego ważne jest poszanowanie praw człowieka i mniejszości, które prowadzi do poczucia godności i bezpieczeństwa zarówno mniejszości, jak i większości.
Jednak prawa mniejszości nie powinny być usprawiedliwieniem i nie mogą usprawiedliwiać polityki separacji, ekstremistycznych środków stosowanych do promocji tej polityki a przede wszystkim zabijania pokojowo nastawionych cywilów należących do mniejszości lub wspólnoty etnicznej.
Prosząc o pełne poszanowanie praw człowieka i praw mniejszości, wyrażając współczucie dla wszystkich ofiar, prosząc o wyjaśnienie terrorystycznych, religijnych, ekstremistycznych i separatystycznych aspektów tych wydarzeń, Parlament Europejski powinien udzielić chińskiemu rządowi i społeczeństwu wsparcia w tej trudnej sytuacji, z którą problem mają także niektóre z naszych państw. Prosząc rząd chiński o powstrzymanie się od nadużywania siły, musimy także poprosić cały świat o powstrzymanie się od wykorzystywania praw mniejszości jako środka promującego cele geopolityczne.
Graham Watson
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Ta Izba od dawna krytykuje Chińską Republikę Ludową za sposób, w jaki ta traktuje mniejszości etniczne. Ujgurzy z prowincji Sinkiang cierpią najbardziej, szczególnie od okupacji Wschodniego Turkiestanu przez Chińską Republikę Ludową w 1949 roku.
Chińska Republika Ludowa utrzymuje, że nie prowadzi ekspansji terytorialnej. Historia pokazuje, że we Wschodnim Turkiestanie, Tybecie i na Tajwanie pod rządami komunistów Chiny starają się rządzić i podporządkowywać. Właśnie dlatego Unia Europejska nie może znieść nałożonego na Chiny embarga na broń.
Określenie przez jednego z europejskich premierów ostatnich zamieszek jako "ludobójstwo” jest być może przesadne, ale to że Chińska Republika Ludowa skarży się na ingerencję w sprawy wewnętrzne jest przejawem wzruszająco przestarzałego poglądu na świat. Jeżeli zarysy światowej gospodarki są kreślone w komputerowych ośrodkach na zachodnim wybrzeżu USA, w centrach telefonicznych w Indiach i chińskich fabrykach, jeżeli najważniejsze decyzje mogą być przekazywane z Pekinu do Brukseli w ciągu nanosekund, to naprawdę staliśmy się jedną globalną społecznością, a w społeczności takiej nie ma miejsca dla represji lub podporządkowania na tle rasowym, religijnym czy etnicznym; nie ma w niej miejsca dla islamofobii, antysemityzmu lub jakiegokolwiek innego rodzaju nienawiści.
W tym przypadku problemy Chin wynikają ze starzenia się Państwa Środka. Potrzebują one większej liczby młodych ludzi do pracy w innych częściach kraju, co jest problemem przypominającym sytuację, z jaką mamy do czynienia w Unii Europejskiej. Zobaczyłem to, kiedy cztery lata temu odwiedziłem Urumqi. Jednak Chińska Republika Ludowa odkryje, że potrzebuje polityki chroniącej migrantów zarobkowych, polityki uznającej uzasadnione żądania mniejszości etnicznych, co miało miejsce w naszym przypadku.
Tutaj, panie przewodniczący Bildt, swą rolę ma do odegrania Unia Europejska. Wiemy, że wraz z tym jak demokracje dojrzewają, bardziej chętnie pozwalają one ludziom korzystać z samorządności i prawa samostanowienia. Tak naprawdę największe problemy w Europie istnieją w młodszych demokracjach, takich jak Hiszpania i Węgry. Musimy pomóc narodowi chińskiemu, który jest w pełni zdolny do życia w demokracji - co pokazują Tajwan i Hong Kong - dopasować swą rosnącą siłę gospodarczą do coraz większej dojrzałości politycznej w zakresie budowy demokracji i pomóc mu w opracowaniu polityk podobnych do Erasmus Mundus - polityk, o których mówiła pani komisarz, a które mają na celu zacieśnienie kontaktów między narodami. Jestem przekonany, że Unia Europejska może odegrać istotną rolę pomagając Chinom osiągnąć ten cel.
Helga Trüpel
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie urzędujący przewodniczący Rady! Potępiam przemoc stosowaną przez obie strony, zarówno przez Chińczyków Han, jak i przez Ujgurów, i opłakuję niewinne ofiary.
Jednak nie jest to konflikt, w którym obie strony są sobie równe. Ujgurzy są uciskanym narodem liczącym zaledwie dziewięć milionów osób. Uważam, że stosowana przez Chińską Republikę Ludową polityka w zakresie mniejszości nie sprawdziła się. Społeczeństwo także nie jest tak harmonijne, jak twierdzi Komunistyczna Partia Chin. W zamieszkiwanym przez Ujgurów regionie Sinkiang jest tak mało autonomii kulturowej, jak w Tybecie. Nie ma tam prawdziwej samorządności, nawet jeżeli mówi się, że regiony te są autonomiczne, a przede wszystkim - i ma to szczególne znaczenie głównie dla młodszego pokolenia - Ujgurzy nie mają takich samych praw socjalnych i ekonomicznych, jak reszta społeczeństwa. Jednak Komunistyczna Partia Chin dostrzega tylko jeden zarzut, tylko jeden monotonnie powtarzany zarzut kryminalnego separatyzmu. Każdy, kto wspiera w Chinach prawa człowieka i demokrację, naraża się na ryzyko zostania uznanym za przestępcę i separatystę.
Jednak Chińska Republika Ludowa musi zrozumieć, że tylko dzięki zagwarantowaniu praw mniejszości może pojawić się prawdziwa szansa na spokój wewnętrzny. Chiny będą rozwijać się wewnętrznie w sposób pokojowy a państwo będzie akceptowane tylko poprzez przyznanie równych praw.
Na koniec chciałabym zwrócić uwagę prezydencji szwedzkiej na jedną bardzo ważną sprawę. Tak, prawdą jest, że mamy interes w strategicznym partnerstwie z Chinami w dziedzinie polityki klimatycznej oraz ogólnych kwestii związanych z polityką zagraniczną. Jednak nie możemy w imieniu tego interesu poświęcać praw człowieka i rezygnować z naszej krytyki sytuacji w zakresie tych praw w Chinach. Nasza strategiczna polityka w odniesieniu do Chin musi raczej zawierać jednoznaczną opinię na temat polityki mniejszości oraz naruszania praw człowieka w tym kraju.
Charles Tannock
w imieniu grupy ECR. - Panie przewodniczący! Ujgurzy od wieków prowadzą niebezpieczne życie w niegościnnej części ogromnego państwa. Większość z niech to pokojowo nastawieni wyznawcy islamu. Niestety część lokalnej społeczności w ostatnich latach uległa znacznej radykalizacji na skutek działań terrorystów związanych z Al-Kaidą. Chiny nigdy nie były tolerancyjne wobec dysydentów i swoich mniejszości narodowych, jednak podzielam obawy związane z zagrożeniem ujgurskim terroryzmem islamskim. W rzeczywistości trzy lata temu pomogłem przekonać Radę, aby uznała za nielegalny Ujgurski Front Wyzwolenia Wschodniego Turkiestanu.
Ujgurscy terroryści - niektórzy z nich znajdują się w tak odległych miejscach, jak Zatoka Guantanamo - nie mogą wykorzystywać autorytaryzmu Chin i dominacji Chińczyków Han do szerzenia strachu i przemocy, gdyż tak naprawdę większość ofiar ostatnich zamieszek stanowili Chińczycy Han.
Wielu z nas oczywiście niepokoi nieprzestrzeganie praw człowieka w Chinach, a sam, jako przyjaciel Tajwanu, jestem tą sytuacją żywotnie zainteresowany. Jednak UE pozostaje wierna polityce "jednych Chin” i skoro oficjalnie uznaje Tajwan i Tybet za części Chińskiej Republiki Ludowej, na pewno nie powinniśmy w żaden sposób popierać secesji prowincji Sinkiang.
Jednym z interesujących aspektów tej sytuacji jest to, czy spór ten skłoni muzułmańskich partnerów Chin w Afryce, takich jak Sudan, do ponownej oceny kontaktów z tym krajem.
W końcu zauważam, że premier Turcji Erdogan określił to użycie siły za ludobójstwo: to trochę śmieszne, że mówi to właśnie on, kiedy jego kraj nie uznaje ludobójstwa Ormian. Jego próby apelowania do pantureckiego nacjonalizmu są także pełne hipokryzji w kontekście sposobu, w jaki Turcja traktuje swoje własne mniejszości, szczególnie Kurdów na wschodzie kraju.
Bastiaan Belder
w imieniu grupy EFD. - (NL) Wezwanie do dżihadu rozległo się zarówno w regionie Sinkiang, jak i poza nim, a teraz krwawe starcia między Chińczykami Han i Ujgurami na terytorium Chin mogą ulec dramatycznej eskalacji, zarówno na terytorium chińskim, jak i poza jego granicami. Lokalna społeczność chrześcijańska robi naprawdę wszystko, aby przeciwdziałać niebezpieczeństwu związanemu z religijnym wymiarem podziałów etnicznych w Sinkiang. Społeczność ta modli się przede wszystkim o pokój, stabilizację i sprawiedliwość dla wszystkich obywateli Sinkiang.
Jednak w irracjonalny sposób rząd chiński nie przyjmuje tej pomocnej dłoni, ale odtrąca ją stosując represje. Wyraźnie widać to na przykładzie kampanii prowadzonej ostatnio przez agencje rządowe przeciwko pokojowo nastawionym protestanckim kościołom domowym. Na przykład 3 lipca w regionie Sinkiang ośmiu chrześcijan zostało aresztowanych w trakcie nabożeństwa. Czterech z nich jest wciąż przetrzymywanych w nieznanym miejscu, a dwóch amerykańskich misjonarzy chińskiego pochodzenia po prostu zniknęło.
Proszę Radę i Komisję o natychmiastową interwencję u władz chińskich w celu zapewnienia wszystkim wyznaniom w Sinkiang wolności praktyk religijnych. Byłoby to jedynym skutecznym antidotum na wezwanie do dżihadu a ponadto potwierdzałoby to, że chińskie domy modlitw są częścią planu, jaki Pekin realizuje, aby stworzyć harmonijne społeczeństwo.
Laima Liucija Andrikien
Panie przewodniczący! "Przemoc”, "duża liczba ofiar śmiertelnych”, "setki zabitych i rannych w Chinach w powstaniu w prowincji Sinkiang”: takie alarmujące doniesienia dotarły do nas 10 dni temu. W Sinkiang całkowicie zablokowano Internet, co ograniczyło wymianę informacji z tym pustynnym regionem. Biorąc pod uwagę to, co wydarzyło się w ubiegłym roku w Tybecie, ostatnie wydarzenia we Wschodnim Turkiestanie, zwanym także Sinkiang, powinny być alarmem ostrzegawczym dla rządu chińskiego w kwestii ogólnej polityki w stosunku do mniejszości etnicznych w Chinach.
Komunikat wysyłany przez Ujgurów mówi, że polityka ta się nie sprawdziła i że rząd chiński musi to zrozumieć i poszukać odpowiedniego rozwiązania. Licząca osiem milionów osób społeczność ujgurska w regionie od dawna skarżyła się na sposób, w jaki jest traktowana przez chiński rząd centralny, a ostatnio w trakcie rasistowskich ataków tłumu, chiński rząd nie ochronił Ujgurów przed sprawcami przemocy. Nie ma to żadnego związku z wojną z terrorem, która jest kontrowersyjnym pojęciem stosowanym przez rząd chiński jako usprawiedliwienie dla opartego na represjach traktowania Ujgurów we Wschodnim Turkiestanie.
Fakt, że prezydent Hu Jintao musiał skrócić swój pobyt na szczycie G8 we Włoszech, aby powrócić do Chin, wskazuje na to, że rząd chiński zdaje sobie sprawę z tego, że wydarzenia w tej prowincji nie są odizolowanym incydentem. Jednak zamiast szukać rozwiązań za pomocą represji i ataków, chińscy przywódcy powinni podjąć pozytywne działania mające na celu odniesienie się do skarg narodu ujgurskiego, szczególnie jeżeli kraj ten chce pokazać dojrzałość i stworzyć naprawdę harmonijne społeczeństwo.
W pełni popieram stanowisko UE wyrażone przez urzędującego przewodniczącego Rady, w którym wzywa ona wszystkie strony do zachowania umiaru i apeluje do rządu chińskiego, aby ten szanował wolność słowa i informacji oraz prawo do pokojowych protestów.
Véronique De Keyser
(FR) Panie przewodniczący! Zamieszki w autonomicznym regionie Sinkiang są okrutnie tłumione przez chiński rząd. Oficjalna liczba ofiar śmiertelnych starć pomiędzy Ujgurami i Chińczykami Han wynosi 186, a rozlew krwi trwa dalej.
Przemoc ta jest przedstawiana przez Chiny jako zwykły konflikt między grupami etnicznymi, w którym uczestniczą Chińczycy Han i Ujgurzy, a tak naprawdę jest to praktycznie nieunikniona konsekwencja represyjnej polityki w regionie Sinkiang. Region ten ma strategiczne znaczenie, ale trudno go kontrolować. Będąc kluczowym szlakiem tranzytowym pełnym bogactw naturalnych - złota, ropy naftowej i gazu - ma on podstawowe znaczenie dla dostaw energii do Chin. Jednak jego ludność składa się z wielu nie-chińskich grup etnicznych, z których największą są Ujgurzy. Grupa ta, która stanowi prawie połowę ludności, to głównie muzułmanie sunnici pochodzenia tureckiego. Przez dekadę byli oni systematycznie dyskryminowani i zastraszani asymilacją i śmiercią, a ich tożsamość jest zagrożona.
W rzeczywistości polityka Chin wobec tych mniejszości etnicznych była w latach 80. liberalna, jednak stopniowo stawała się coraz bardziej surowa, a władze chińskie skwapliwie wykorzystały 11 września 2001 r. aby nagłośnić swą walkę z - i proszę zauważyć, jak to połączyły - terroryzmem, separatyzmem i religijnym ekstremizmem. W kwietniu 2009 roku Amnesty International poważnie ostrzegały: po Tybecie będzie Sinkiang. Po tym jak nie przyniosła efektów polityka niestosowania przemocy, ujgurscy separatyści zaczęli korzystać z innych sposobów prowadzących do spełnienia ich żądań dotyczących uznania ich tożsamości i faktycznie tak się stało.
Jednak Chiny nie mogą utrzymywać spójności kraju poprzez powtarzające się akty rozlewu krwi. Będąc sygnatariuszem międzynarodowych umów, są one zobowiązane chronić swoje mniejszości etniczne. Ponadto ich konstytucja wraz z przyjętą w 1984 roku ustawą o autonomii regionalnej także zobowiązują je do ochrony tych mniejszości. Czy Europa wciąż będzie przymykać oczy i jedynie potępiać represje oraz nieskutecznie błagać o uwolnienie więźniów politycznych? Nie. Prawa człowieka w Chinach to problem polityczny i musimy odważyć się przypominać temu państwu o jego zobowiązaniach wobec swojego narodu i o ryzyku, na jakie naraziłoby się w obliczu społeczności międzynarodowej, gdyby się z nich nie wywiązało. W tym zakresie oczekujemy od prezydencji szwedzkiej podjęcia zdecydowanych kroków.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Panie przewodniczący! Sposób stłumienia protestów, do których doszło w prowincji Sinkiang, po raz kolejny ukazał nam autorytatywny charakter władzy komunistycznej w Pekinie. Na skutek największych od kilku lat i dekad starć etnicznych w Chinach zginęło co najmniej 180, a 1600 osób zostało rannych. Obowiązkiem Parlamentu Europejskiego jest potępienie przemocy, której źródła leżą w dyskryminacji na tle etnicznym i religijnym. Tak też powinno być w tym przypadku, gdzie siła autorytarnego państwa została skierowana przeciwko mniejszości ujgurskiej. Nie jest ona jednak jedyną ofiarą totalitarnych rządów.
Mieszkańcy Europy opartej na wartościach chrześcijańskich mają szczególny obowiązek wobec chrześcijańskich mniejszości prześladowanych w innych częściach świata. W przypadku Chin owa mniejszość stanowi według nieoficjalnych źródeł ponad 30 milionów ludzi. Tym sposobem przedstawiciele populacji wielkości dużego europejskiego kraju są szykanowani, śledzeni, pozbawieni możliwości znalezienia pracy, torturowani i mordowani przez komunistyczne władze chińskie. Chiński reżim zdaje sobie sprawę z tego, że wiara chrześcijańska niesie z sobą pragnienie wolności i praworządności, dlatego właśnie usiłuje ograniczyć jej rozwój. Zwalczanie Kościoła nie przynosi jednak oczekiwanych skutków, bowiem liczba wiernych zwiększa się systematycznie z roku na rok.
Chińskie władze muszą zrozumieć, że Państwo Środka stanie się krajem w pełni nowoczesnym dopiero wtedy, gdy zacznie szanować podstawowe zasady demokracji i wolności religijnej.
Bernd Posselt
(DE) Panie przewodniczący! Dzisiejsza debata po raz kolejny potwierdza, że Rada jest słabym ogniwem UE. Izba ta przyjęła bardzo wyraźne stanowisko w sprawie praw człowieka, a Lady Ashton wygłosiła imponująco klarowne przemówienie w imieniu Komisji. Jednak od Rady usłyszałem jedynie, że potępia ona obie strony za użycie przemocy.
Oczywiście akty przemocy, których dopuścili się Ujgurzy, należy także potępić. Ale czy naprawdę możemy porównywać je do tego, co robi komunistyczna dyktatura, która nie wyciągnęła żadnych wniosków z masakry na Placu Tiananmen, dławiąc cały naród w brutalny i krwawy sposób i zastraszając go etnobójstwem za pomocą skierowanej przeciwko niemu polityce przesiedleń? Czy możemy porównywać to do incydentów, które są po prostu wyrazem chińskiej propagandy i które nie są badane przez nikogo na szczeblu międzynarodowym? Nie sądzę.
Ujgurzy są obecnie oskarżani o separatyzm. Jednak czy separatyzmem jest, jeżeli dom stoi w ogniu a ja próbuję z niego uciec? Czy separatyzmem jest, jeżeli jestem niesłusznie przetrzymywany w więzieniu i próbuję uciec? To nie jest separatyzm, to przejaw woli życia. Gdyby Ujgurzy otrzymali w Chinach przestrzeń, w której mogliby wolni żyć w swojej ojczyźnie, ciesząc się godnością i niezależnością, nie byłoby więcej separatyzmu. Jest to jedyny sposób, aby przeciwdziałać separatyzmowi.
Ujgurzy nie są mniejszością, są tak jak Szwedzi narodem, który jest przypadkiem mniejszy od Chińczyków Han. Jednak czy naród nie ma racji tylko dlatego, że jest mniej liczny? Czy musimy ustąpić wobec władzy tylko dlatego, że jest potężniejsza? Nie sądzę. Zatem przed nami, jako Unią Europejską, stoi ważny obowiązek.
Reprezentuję Monachium i siedzibę Światowego Kongresu Ujgurów w Monachium. W Monachium siedziby swoje miały także Radio Swoboda i Radio Wolna Europa. Wciąż jesteśmy dumni, że w tym czasie byliśmy głosem wolności. Jestem przekonany, że pewnego dnia będziemy tak samo dumni z tego, że byliśmy centrum dla wolnych Ujgurów i mam nadzieję, że pewnego dnia wszyscy Ujgurzy będą cieszyć się tą wolnością.
Evelyne Gebhardt
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jedna rzecz musi być powiedziana wyraźnie: w Chinach mamy do czynienia z ujednoliconym systemem i nie chcemy pozwolić na to, aby system ten się rozpadł. Szanujemy chiński system. Jednak nie oznacza to...
(Wystąpienie przerwane przez posła Posselta)
Szanujemy ujednolicony system funkcjonujący w Chinach. Nie oznacza to jednak, że w Chinach nie powinna być szanowana różnorodność etniczna. Właśnie do tego wzywają socjaldemokraci.
Domagamy się, aby w Chinach respektowane były prawa obywatela, prawa człowieka i wolność narodu. Domagamy się, aby respektowana była wolność słowa. Domagamy się, aby dziennikarze mogli się swobodnie przemieszczać, co pozwoli na relacjonowanie rzeczywistej sytuacji. Domagamy się właśnie tego, a naszym kolegom w Chinach chcielibyśmy bardzo wyraźnie powiedzieć jedną rzecz: oczekiwalibyśmy, że to, co jest podstawową zasadą dla nas, będzie także podstawową zasadą dla was w Chinach, mianowicie to, że prawa człowieka są uniwersalne. To, co nam zawsze mówią politycy - pozwólcie nam najpierw rozwiązać problemy społeczne, a potem możemy rozmawiać o prawach człowieka - jest złym podejściem. Kolejność tę należy odwrócić. Na pierwszym miejscu są prawa człowieka a potem prawa socjalne, które tak naprawdę są integralną częścią praw człowieka i nie mogą być od nich oddzielone.
Dlatego bardzo rozczarowało mnie to, co pan powiedział panie przewodniczący Bildt. Wyglądało na to, że pan mówi: pozwólcie nam współpracować na polu ekonomicznym, gdyż tym się głównie koncentrujemy, a wszystkie inne kwestie nieszczególnie nas interesują. Takiego podejścia nie potrzebujemy. Musimy pójść drogą zaproponowaną przez Komisję Europejską, mianowicie musimy powiedzieć, że wpierw chcemy określić wspólną podstawę dla naszej pracy, na której możemy następnie budować naszą współpracę, ponieważ, co oczywiste, naprawdę chcemy współpracy, jednak nie w oparciu o jakąkolwiek podstawę, a jedynie w oparciu o prawidłową podstawę, która respektuje ludzką godność.
Nirj Deva
Panie przewodniczący! Chciałbym pogratulować w tej chwili panu Bildtowi bardzo wyważonego wystąpienia. Wierzę w granice państwa uznane przez Organizację Narodów Zjednoczonych i dlatego jestem przeciwny stosowaniu przemocy związanej z separatyzmem w jakiejkolwiek części świata, niezależnie od tego, czy jest to Kaszmir, Indonezja, Sri Lanka, gdzie się urodziłem, Irlandia Północna, gdzie byłem ofiarą zamachu bombowego, Hiszpania, czy nawet Chiny.
Z żalem przyjmuję informację, że w Chinach, które są bardzo ważnym krajem dla UE, rannych zostało około 1680 osób a 184 osoby zostały zabite. Problem miał swe źródło w fabryce zabawek w Guangdong a następnie się rozprzestrzenił. Wśród osób zabitych w zamieszkach w Urumqi było 137 Chińczyków Han i 46 Chińczyków pochodzenia ujgurskiego. Jest to nie do przyjęcia. Musimy to potępić.
Jeżeli do czynów tych zachęcały i dopuściły się ich siły z zewnątrz, w szczególności fundamentalistyczne siły separatystyczne, to powinny zostać one oskarżone przez Międzynarodowy Trybunał Karny.
Jeżeli były to siły krajowe, sprawą powinna się zająć chińska policja, a my musimy ją wspierać. Żyjemy w małym świecie. Musimy żyć razem. Wyraźnym tego przykładem jest UE. Wspieranie separatyzmu gdziekolwiek na świecie jest sprzeczne z duchem UE. Nie możemy pracować na rzecz zjednoczenia Europy tutaj, a poza naszymi granicami zachęcać do rozpadu Chin. Taka droga prowadzi do chaosu i konfliktów.
Csaba Sógor
(HU) Pytanie brzmi, jakie stanowisko zajmujemy w tej sprawie? Czy jesteśmy po stronie Chin, czy Placu Tiananmen? Czy jesteśmy po stronie Chin, czy Tybetu? Czy jesteśmy po stronie Chin, czy regionu Ujgurów? Czy jesteśmy po stronie 1,2 miliarda Chińczyków, czy 8 milionów Ujgurów? Czy jesteśmy po stronie represji, wprowadzania obcego stylu życia, wygodnego życia, dobrego zdrowia i pieniędzy, czy po stronie chłopskiej, koczowniczej przeszłości, która co prawda wiąże się z ubóstwem i wieloma chorobami, ale zachowuje swoją kulturę oraz po stronie wolności? W wystąpieniach jednego lub dwóch moich kolegów posłów pobrzmiewał język typowy dla byłych dyktatorskich reżimów z Europy Wschodniej. Czy naprawdę matka 11 dzieci może być terrorystką? Kobieta, która odbywała karę więzienia, a dwójka jej dzieci wciąż w nim przebywa? Po której stronie zatem stoimy? Oto jest pytanie? Czy jesteśmy po stronie symbolicznej autonomii, czy rzeczywistej autonomii? Czy jesteśmy po stronie represji, obcego stylu życia, eksploatacji zasobów naturalnych regionu Ujgurów, czy zachowania kultury, wolności i prawa narodów do samostanowienia? Dla mnie jest oczywiste, po której jestem stronie. Mam nadzieję, że moi koledzy i koleżanki też mają co do tego jasność. Musimy zaprzyjaźnić się z Chinami, aby te mogły się od nas uczyć. Jednak musimy to zrobić dając przykład w dziedzinie praw człowieka, swobód, samostanowienia i autonomii. Wciąż mamy przed sobą bardzo dużo pracy. W tym przypadku myślę o państwach, które ostatnio przystąpiły do UE.
Emine Bozkurt
(NL) Słuchałam wstępnych wystąpień zarówno Rady, jak i Komisji i być może wynika to z tłumaczenia, ale nawet raz nie usłyszałam słowa Ujgurzy, a, co oczywiste, to właśnie o Ujgurach dzisiaj mówimy. Są setki zabitych, których śmierć opłakujemy oraz znacznie większa liczba rannych.
Unia Europejska zdecydowanie broni praw podstawowych, praw człowieka, praw obywatelskich i prawo do pokojowych demonstracji. Widzimy, że te wszystkie prawa są poważnie ograniczane. Nie muszę dodawać, że we wstępnych wystąpieniach wspomniano o potrzebie dialogu. Potrzeba ta jest czymś, co ja także bardzo chcę podkreślić. Dialog ten ma ogromne znaczenie. Jednak bardzo chciałabym się dowiedzieć od Rady i Komisji, jakie konkretne działania mają one zamiar podjąć w najbliższym czasie.
Reinhard Bütikofer
(DE) Panie przewodniczący! Prowadzimy tę debatę w oparciu o uniwersalny charakter praw człowieka, ale także w oparciu o potrzebę globalnego partnerstwa. Wspomniano tu o harmonijnym społeczeństwie. Jest to jeden ze sloganów Komunistycznej Partii Chin, ale jest to coś więcej: odzwierciedla to głęboką nadzieję narodu chińskiego. Harmonijne społeczeństwo nie jest po prostu maskowaniem autorytarnych stosunków. Uważam, że naszym zadaniem mogłoby być wsparcie narodu chińskiego w budowie harmonijnego społeczeństwa.
Partnerstwo wymaga otwartego wyrażania opinii. Kiedy mówimy o Sinkiang, powinniśmy używać słowa "Ujgurzy”. Jednak otwarte wyrażanie opinii nie jest tożsame z postawą konfrontacyjną - tej powinniśmy unikać.
Chciałabym powiedzieć panu posłowi Posseltowi jedną rzecz. Mówił on o separatyzmie. Teraz wiem panie pośle Posselt, że pańska bawarska partia coś o tym wie, jednak uważam, że powinniśmy raczej zgodzić się z posłem Brokiem i rozmawiać o kontynuacji polityki "jednych Chin”.
Struan Stevenson
Panie przewodniczący! Byłoby wielkim błędem, gdybyśmy w trakcie tej debaty umieścili Chiny w tej samej kategorii co Iran. UE ma bardzo dobre relacje z Chinami, dlatego uważam, że musimy pamiętać, aby nasze dyskusje na temat ostatnich wydarzeń w Urumqi były dokładne i oparte na faktach.
Incydent, do którego doszło 5 lipca, był zaplanowanym wcześniej atakiem Ujgurów na zamieszkujących w tym mieście Chińczyków Han. Wiemy, że niektórzy spośród ujgurskich bojowników w regionie Sinkiang są islamskimi fundamentalistami, którzy domagają się oddzielnego państwa. Przeprowadzili oni gwałtowny atak, który doprowadził do śmierci 137 Chińczyków Han. Zatem przeważająca większość zabitych to Chińczycy Han. Rząd chiński całkiem słusznie wysłał policję i wojsko aby stłumić zamieszki i powstrzymać ludność Han od ataków odwetowych na Ujgurów. Czego innego można by od niego oczekiwać? Zatem oprzyjmy swą krytykę na faktach i nie oceniajmy Chińczyków w niesprawiedliwy sposób.
Sabine Lösing
(DE) Panie przewodniczący! Uważam, że konflikt ten jest bardzo często przedstawiany jednostronnie. Zgadzam się z przedmówcą, że w tym przypadku mamy często do czynienia z atakami Ujgurów na Chińczyków Han i prawdą jest, że niektóre z tych ataków mają podłoże rasowe.
(Okrzyki)
Przeczytałam wywiad z ujgurską kobietą, która na przykład powiedziała: Czy chciałbyś, aby tobą rządzili żółci komuniści? Ujgurzy cieszą się w swoim regionie wieloma przywilejami, na przykład mogą mieć więcej dzieci, wolno im się modlić nawet w godzinach pracy - można by podać wiele innych przykładów. Wielu miejscowych Chińczyków Han im zazdrości.
Dlatego powinniśmy być bardzo uważni, kiedy patrzymy na tę sytuację i badamy jej przyczyny oraz skutki. Źródło niektórych problemów jest inne niż nam się na pierwszy rzut oka wydaje. Musimy uważać, aby nie zająć jednostronnego stanowiska.
Powinniśmy wspierać Chińczyków w rozwiązywaniu ich problemów. Jednostronne spojrzenie, które jest tak często prezentowane w tej Izbie, jest moim zdaniem niebezpieczne. Oczywiście rządowi chińskiemu można zarzucić niedociągnięcia w realizacji polityki wobec mniejszości, a sama polityka też nie jest doskonała, jednak wykazuje on chęć poprawy na wielu obszarach. Powinniśmy mu zatem w tym pomóc poprzez współpracę - także krytyczną współpracę - opartą na zaufaniu.
Carl Bildt
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Myślę, że ta debata była prawdziwym odzwierciedleniem tego z jak złożonymi problemami mamy do czynienia. W jej trakcie wspomniano o takich kwestiach, jak odmienny system funkcjonujący w Chinach i ewolucja tego systemu; znaczenie, jakie przywiązujemy do praw człowieka i konieczność pomocy Chinom w zmierzaniu w kierunku bardziej otwartego społeczeństwa; lepsze poszanowanie praw człowieka oraz problemy związane z prawami mniejszości, problemy, które występują w Chinach.
Jednak Chiny nie są niestety jedynym państwem na świecie, które musi stawić czoła tym problemom i przemocy - przemocy na tle etnicznym - której przez ostatnie kilka dni byliśmy świadkami na ulicach Urumqi. Przemoc na tle etnicznym jest zawsze złem. Należy ją potępić i pozostaje nam, znającym z własnej historii jak skomplikowane są to problemy, jedynie poprzeć tych, którzy starają się doprowadzić w tej szczególnej sytuacji do pojednania opartego na poszanowaniu praw człowieka.
Pan poseł Bütikofer wspomniał o pojęciu harmonijnego społeczeństwa. Wszyscy chcemy budować harmonijne społeczeństwa i w nich żyć i oczywiste jest, że musimy zobaczyć, co możemy zrobić, aby pomóc Chinom w budowie społeczeństwa, które jest postrzegane jako harmonijne przez każdego z obywateli tego kraju. Ich społeczeństwo jeszcze nie jest harmonijne. Tak naprawdę niewiele jest takich społeczeństw, ale to dość oczywiste. Poza tym chciałbym zauważyć, że w wystąpieniach pana posła Broka, pana posła Severina i pana posła Watsona dostrzegłem wiele mądrych uwag, które mogłyby kierować naszymi dalszymi rozważaniami kiedy staramy się dalej rozwijać jakże ważne dla nas relacje z Chinami, rozumiejąc złożoność tych relacji w jej wszystkich aspektach.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Helmut Scholz  
na piśmie. - (DE) Rozwiązanie konfliktu dla milionów Ujgurów w Chinach - dialog zamiast potępienia. Lamentujemy nad krwawymi starciami i opłakujemy zabitych i rannych w regionie Sinkiang-Ujgur. Działania policji i sił bezpieczeństwa były zbyt radykalne i szkodzą osiągnięciu przez rząd chiński celów, jakimi są wzrost gospodarczy i stabilizacja. Równocześnie błędem jest oskarżanie Chin o kulturowe ludobójstwo. Rząd usiłuje osiągnąć równowagę między autonomią mniejszości a modernizacją w wieloetnicznym państwie. Także my jako partner powinniśmy wspierać rozwój Chin w zakresie demokracji i rządów prawa, nie zapominając o szczególnych aspektach historycznych, geograficznych i kulturowych tego kraju. Nieobiektywne informacje uniemożliwią dialog i nie zastąpią one polityki, która w niewystarczającym stopniu chroni prawa człowieka. Chiny są dla Europy ważnym partnerem, podobnie jak USA i Rosja. Walka z kryzysem finansowym, walka z ubóstwem, przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz zagwarantowanie dostaw wody - żadnej z tych rzeczy nie da się osiągnąć bez wysiłków Chińskiej Republiki Ludowej. Większość Ujgurów, którzy, co trzeba podkreślić, przede wszystkim chcą żyć w pokoju, ze zdumieniem obserwowało wydarzenia mające miejsce w ubiegłym tygodniu. Rząd chiński wie, że konfliktu tego nie da się rozwiązać na drodze przemocy. Zamiast kontynuować prowadzoną przez nas od dekady za pomocą nieodpowiednich metod politykę ingerencji z zewnątrz, możemy wspierać dialog między Chińczykami Han i Ujgurami oraz innymi mniejszościami.
Ważniejszym zadaniem dla Parlamentu Europejskiego jest nawiązanie zorganizowanego dialogu, mającego na celu rozwijanie rządów prawa w Chinach.
