Extern EU-beleid inzake persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over extern EU-beleid inzake persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens).
Annemie Turtelboom
fungerend voorzitter van de Raad. - Voorzitter, geachte leden van het Europees Parlement, ik denk dat het belang en de noodzaak van PNR de voorbije jaren duidelijk zijn gebleken. We hoeven maar te denken aan de aanslagen in New York, maar ook aan de mislukte aanslag op de vlucht van Schiphol naar Detroit; uiteraard merken we ook de voorbije dagen dat de dreigingsniveaus zeer hoog blijven.
Kijk maar naar informatie die we van verschillende lidstaten krijgen, maar ook de verhoging van de dreigingsniveaus in een aantal landen, zoals Frankrijk, Spanje. Ook mijn land heeft voor bepaalde plaatsen het dreigingsniveau verhoogd en ook kwam er onlangs een travel alert vanuit de Verenigde Staten. Ik denk dat de Commissie en het voorzitterschap de voorbije maanden zeer hard hebben gewerkt aan PNR.
De huidige stand van zaken: de Commissie heeft op 21 september aan de Raad mededeling gedaan over het EU-beleid inzake de doorgifte van passagiersgegevens aan derde landen. Ze heeft ook drie voorstellen gedaan voor een onderhandelingsmandaat voor het afsluiten van overeenkomsten met Canada, met de VS en met Australië, en alle drie de voorstellen hebben een identieke inhoud.
Op 7 oktober heeft de Raad dan ook onmiddellijk over deze voorstellen gediscussieerd, over de methode, over de timing van de drie mandaten, en heeft de Raad besloten dat de drie mandaten inderdaad over een identieke inhoud moeten beschikken, dat de drie mandaten op hetzelfde ogenblik door de Raad aanvaard zullen worden, dat de drie mandaten op hetzelfde moment zullen starten, en dat de onderhandelingen met de VS, Canada en Australië ten laatste in december van dit jaar van start moeten gaan.
Als ik kijk naar de inhoud van de mandaten en van de PNR-overeenkomst, dan is de Raad zich ervan bewust dat in de drie overeenkomsten vooral voor een voldoende hoog niveau van gegevensbescherming moet worden gezorgd. Ik denk dat ook de buitenlandse partners de garantie moeten krijgen dat de persoonsgegevens voldoende beschermd zijn. Wij hebben dit ook altijd geëist tijdens overeenkomsten met andere landen. Hier heeft de Europese Unie steeds op ingezet, ook in vorige overeenkomsten met landen.
Ik zou er trouwens toch op willen wijzen dat een van die vorige overeenkomsten - die met Australië - ooit het label heeft gekregen van meest gegevensbeschermingsvriendelijke overeenkomst van het jaar. Ik denk dan ook dat het Europees Parlement terecht hoge eisen stelt aan die gegevensbescherming. De Raad zal er dan ook op toezien dat de eisen inzake gegevensbescherming gerespecteerd blijven en zal er zeker ook voor zorgen dat met name het evenredigheidsbeginsel altijd gerespecteerd zal worden om elke inbreuk op het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer te voorkomen.
Daarom heeft de Raad in de tekst van de onderhandelingsmandaten ook sterk de nadruk gelegd op het belang van de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. In de onderhandelingsmandaten wordt ook een bewaartijd en een duur voor de toegang tot de PNR-gegevens gegeven die proportioneel en beperkt is.
Deze eis komt nog scherper tot uiting doordat rekening gehouden is met de verschillende vormen waarin PNR-gegevens kunnen worden gebruikt. Historische gegevens kunnen alleen reactief worden gebruikt, actuele gegevens kunnen in real time worden gebruikt en voor het proactief gebruik zullen met name risicoprofielen worden uitgewerkt.
Wat betreft de risicopatronen zijn we er ons van bewust dat het Europees Parlement zeer bezorgd is over deze zogeheten profilering. De Commissie zal dan ook in haar voorstel heel gedetailleerd toelichten wat exact met profilering bedoeld wordt. En het voorzitterschap ziet erop toe dat risicoanalyses op geen enkel moment kunnen leiden tot een stigmatisering van personen van een bepaalde etnische afkomst.
Graag nog twee opmerkingen in het kader van deze korte inleiding: 1) dat inderdaad de PNR-gegevens alleen gebruikt mogen worden door de luchtvaartmaatschappijen en dus niet door de autoriteiten van de lidstaten zelf, en door de luchtvaartmaatschappijen uiteraard alleen maar na toestemming vanuit de Europese Unie, en 2) dat ook het voorzitterschap zich bewust is van het belang dat het Parlement hecht aan de algemene overeenkomst tussen Europa en de Verenigde Staten op het gebied van gegevensbescherming. Ik wijs in dit verband op het debat dat u zojuist hier met mijn collega, de minister van Justitie, hebt gevoerd.
Ik wil met deze korte inleiding duidelijk maken dat de Raad ook echt een prioriteit maakt van deze PNR, maar ook echt maximaal rekening wil houden met de terechte bekommernissen hier in het Europees Parlement met betrekking tot een goed evenwicht dat er altijd moet zijn tussen privacy en veiligheid. Ik denk dat de recente gebeurtenissen en de recente dreigingen ons toch altijd weer met de neus op de feiten drukken. Uiteraard, Voorzitter, ben ik op elk moment, niet alleen vandaag, maar ook in de komende weken, beschikbaar voor het Parlement om het debat over PNR en over de mandaten voort te zetten.
Cecilia Malmström
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, op 21 september heeft de Commissie een pakket voorstellen ingediend voor de uitwisseling van persoonsgegevens van passagiers met derde landen, en dat pakket bestond uit een mededeling over een buitenlandstrategie voor de EU op het gebied van de persoonsgegevens van passagiers met enkele beginselen, waar u in uw resolutie van mei van dit jaar om had gevraagd. Het bevatte ook drie aanbevelingen voor onderhandelingsrichtsnoeren voor nieuwe PNR-overeenkomsten met Canada, Australië en de VS. Ik wil de auteurs van de resolutie van mei bedanken voor het uitstekende teamwerk dat we hebben gehad, voor de zeer constructieve samenwerking op dit dossier en uw constructieve wijze van oplossingen zoeken om binnen het nieuwe institutionele kader verder te gaan.
De doelstelling van de mededeling is om voor het eerst een verzameling criteria en beginselen vast te stellen die in onze externe betrekkingen als richtsnoeren zouden moeten dienen op het gebied van de persoonsgegevens van passagiers. We kunnen deze gebruiken als methode om te communiceren met derde landen, maar we kunnen ze ook gebruiken om ons eigen beleid mee vast te stellen. De mededeling probeert natuurlijk samenhang te creëren met de Europese PNR-strategie die in een later stadium zal worden gepresenteerd.
De richtlijn is niet vastgesteld, dat wil zeggen, het mandaat is nog niet door de Raad goedgekeurd, maar de mandaten volgen natuurlijk wel de structuur van de algemene mededeling.
Het punt van de "profilering" is ook ter sprake gebracht door het Belgische voorzitterschap. Risicobeoordeling is een onderwerp waarvan ik weet dat het in de discussies heel vaak wordt genoemd, en ik heb er daarom voor gekozen om dit punt onmiddellijk ter sprake te brengen. Het begrip "profilering" zelf is in geen enkel rechtsinstrument gedefinieerd, maar dat wil niet zeggen dat we er geen wetten voor hebben. De gegevensbeschermingsinstrumenten behandelen het, maar noemen het "verbod op geautomatiseerde verwerking": dit betekent dat de Europese wetgeving inzake gegevensbescherming voorkomt dat een persoon wordt onderworpen aan een besluit dat voor hem of haar rechtsgevolgen heeft, of voor hem of haar grote gevolgen heeft, en dat uitsluitend is gebaseerd op de geautomatiseerde verwerking van gegevens. Het is niet verboden om gegevens op geautomatiseerde wijze te verwerken, maar besluiten die juridische gevolgen hebben voor personen, mogen niet op geautomatiseerde wijze worden genomen.
De mededeling over PNR haalt deze beginselen naar voren en legt efficiënte en doeltreffende maatregelen vast om de belangen te beschermen van de personen op wie de gegevens betrekking hebben. In het bijzonder moet elk geautomatiseerd besluit worden geverifieerd door mensen en moet het onderwerp van de gegevens de gelegenheid krijgen om zijn of haar standpunt toe te lichten. Dit betekent dat een definitief besluit dat met betrekking tot een persoon wordt genomen, nooit op volledig geautomatiseerde wijze kan worden genomen. De mededeling probeert zo te waarborgen dat de gegevensverwerking niet verder gaat dan wat wettig is, en dat de procedures de fundamentele grondrechten respecteren, met inbegrip van onze huidige regels inzake de bescherming van gegevens.
U hebt de Commissie ook gevraagd om een toelichting te geven op de stand van zaken met betrekking tot bilaterale overeenkomsten en memoranda van overeenstemming over het visumontheffingsprogramma. Ik zal proberen u hier enigszins over te informeren. In augustus 2007 hebben de VS de uitvoeringsaanbevelingen van de "9/11 Commission Act" aangenomen; een gedeelte daarvan betreft de modernisering van het visumontheffingsprogramma. De voorwaarden van deze wet raken alle leden van de Europese Unie, of ze nu deelnemen aan het visumontheffingsprogramma of niet.
Van de kant van de EU heeft deze wet geleid tot een tweesporenaanpak die in maart 2008 is vastgesteld door de Raad. Het EU-spoor betreft de onderhandelingen tussen de EU en de VS over voorwaarden voor toegang tot de VS en feitelijk tot het visumontheffingsprogramma. Dit valt onder de bevoegdheden van de EU - repatriëring van eigen onderdanen, verbeterde beveiliging van reisdocumenten en de veiligheid op luchthavens. Dit heeft geleid tot een overeenkomst tussen de EU en de VS die bevestigt dat de EU aan deze voorwaarden voldoet.
We hadden ook het bilaterale spoor: bilaterale onderhandelingen tussen de EU en tussen de VS en lidstaten om te voldoen aan de Amerikaanse voorwaarden voor toegang tot het visumontheffingsprogramma die vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten, in plaats van de bevoegdheid van de EU. Dit betreft samenwerking met de VS op het gebied van de zware misdaad, initiatieven voor terrorismebestrijding en het delen van informatie op deze gebieden.
Op dit bilaterale spoor heeft een aantal lidstaten aanvankelijk een memorandum van overeenstemming met de VS ondertekend. Deze memoranda waren niet bedoeld als rechtsgrond voor de uitwisseling van gegevens. Zij bevestigden slechts de bereidheid van de partijen om via onderhandelingen tot overeenkomsten te komen over passagiersgegevens, het screenen van informatie op bekende of vermoedelijke terroristen, informatie om terrorisme en zware misdaad te bestrijden, en informatie-, migratie- en grensbeveiligingsaangelegenheden.
Volgens de informatie die de Commissie zojuist heeft verzameld bij de lidstaten, hebben acht lidstaten zo'n memorandum van overeenstemming met de VS ondertekend.
Na de ondertekening van deze memoranda hebben de VS en enkele lidstaten via onderhandelingen twee typen overeenkomsten gesloten. Allereerst overeenkomsten over de uitbreiding van de samenwerking bij de preventie en bestrijding van zware misdaad: dit betreft samenwerking bij het vergelijken van vingerafdrukken en DNA-monsters. Veertien lidstaten hebben identieke overeenkomsten met de VS.
Op de tweede plaats overeenkomsten over de uitwisseling van screeninginformatie over bekende of vermoedelijke terroristen: dit betreft de uitwisseling van specifieke informatie over personen die ervan worden verdacht terrorist te zijn of waarvan bekend is dat zij terrorist zijn, en wel hun volledige naam, geboortedatum, paspoort en nationaliteit. Tien lidstaten hebben zo'n overeenkomst. Ik moet hier echter aan toevoegen dat geen van deze bilaterale overeenkomsten PNR-gegevens bestrijkt. De uitwisseling van PNR-gegevens vindt uitsluitend plaats uit hoofde van de overeenkomst tussen de EU en de VS.
Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en de afschaffing van de voormalige pijlerstructuur vallen alle voorwaarden voor het Amerikaanse visumontheffingsprogramma nu onder de bevoegdheid van de Europese Unie. De Commissie evalueert op dit moment of de in 2008 overeengekomen tweesporenaanpak na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon moet worden bijgesteld. Ik zal u hierover natuurlijk volledig op de hoogte houden.
De resolutie van het Parlement verwijst ook naar de samenwerking tussen de EU en de VS op het gebied van de éénloketveiligheid ("one-stop security") in de luchtvaart. Dit is de verantwoordelijkheid van vicevoorzitter Kallas, die commissaris voor Vervoer is. Hij voert onderhandelingen met de Transportation Security Administration van de VS om uit de VS afkomstige passagiers op Europese luchthavens vrij te stellen van hernieuwde screening. Dit zou de efficiëntie op Europese luchthavens moeten vergroten, zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid. Vicevoorzitter Kallas houdt de Commissie vervoer en toerisme van dit Parlement op de hoogte van deze aangelegenheden.
Het is belangrijk te onderstrepen dat deze kwestie helemaal losstaat van die van de persoonsgegevens van passagiers. Bij de éénloketsamenwerking op het punt van de luchtvaartbeveiliging gaat het niet om het doorgeven van persoonsgegevens en het heeft niets te maken met informatieverwerking ten behoeve van de jacht op vermoedelijke criminelen of terroristen, dus we zullen deze ook niet ter sprake brengen in de PNR-onderhandelingen.
Tot slot - en het spijt me dat het een beetje lang heeft geduurd, maar ik vind dat dit moest worden opgehelderd - wil ik opmerken dat de Raad, zoals de fungerend voorzitter van het Belgisch voorzitterschap heeft gezegd, de onderhandelingsmandaten zeer binnenkort zal vaststellen. Ik zet me er, zoals altijd, voor in om u in alle fasen van de onderhandelingen op de hoogte te houden van de vooruitgang. Er is al besloten dat we onderhandelingen zullen voeren met alle drie de landen tegelijk, maar deze zullen niet noodzakelijkerwijs tegelijk worden afgerond.
Ik weet dat dit van groot belang is voor dit Parlement, en ik blijf daarom bereid om dit, wanneer u maar wilt, hier en met de relevante commissies en met de overige afgevaardigden te bespreken.
Axel Voss
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, de stemming van morgen over persoonsgegevens van passagiers zou niet nodig zijn geweest als wij hier in het Parlement serieuzer zouden zijn genomen en beter op de hoogte waren gehouden door de Commissie en de Raad over het beschikbaar stellen van gegevens door de EU en zijn lidstaten aan derde landen sinds het besluit met betrekking tot de SWIFT-overeenkomst. Als interinstitutionele betrekkingen op deze manier blijven doorgaan, bestaat het risico dat we inzake PNR in dezelfde psychologische situatie met de VS zullen eindigen als bij SWIFT. Niemand wil dat, en ik denk ook dat het heel gevaarlijk zou zijn. Niettemin moeten we ons wel inspannen om dit op te lossen.
Wat ik hier uiteindelijk mis, is een helder concept over de vraag welke gegevensuitwisseling nodig is om terreur te voorkomen; op basis hiervan kunnen we dan een standpunt innemen. Eerst SWIFT, dan PNR; dan het memorandum van overeenstemming met toegang tot nationale databanken; dan een kaderovereenkomst met de VS; dan het amendement van onze eigen wijzigingswet op de gegevensbescherming; nu willen we dit programma voor éénloketveiligheid instellen - ik vind het maar plak- en knipwerk.
Bovendien moeten we eens en voor altijd ophelderen of erachter komen welke gegevens de VS nu eigenlijk nodig heeft voor de terreurbestrijding, en ook op welke manier wij hierbij assistentie kunnen verlenen en dit kunnen bewerkstelligen. Wat we tot dusverre hebben gezien is een soort salamitactiek, en dat is schadelijk.
Ik weet dat er een onderbreking is geweest vanwege de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, maar het is nog schadelijker voor ons als de Raad en de Commissie ons niet op de hoogte houden van deze processen.
Ik vraag de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie dan ook om vijf dingen. Ten eerste: ontwikkel alstublieft een verstandig concept dat uitvoerig en overtuigend uiteenzet wat de uitwisseling van gegevens ten behoeve van terreurbestrijding betekent. Ik vraag u ook om samenhang in de EU te bewerkstelligen als het gaat om kwesties met betrekking tot de gegevensoverdracht, en deze niet te verdelen in nationale en Europese kwesties. Ik vraag u ook om de bevoegdheden voor besluiten over deze kwesties op een algemeen Europees niveau in te stellen en de mogelijkheid te onderzoeken om eerst de voorkeur te geven aan het afsluiten van de PNR-overeenkomsten met Canada en Australië. Tot slot verzoek ik het proces te versnellen, omdat de terroristen constant ontdekken waar onze veiligheid gebreken vertoont - zoals onlangs nog bij het vrachtverkeer.
Birgit Sippel
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, in een geglobaliseerde wereld zijn terrorisme en misdaad helaas ook globaal georganiseerd en daarom weten we dat we internationaal moeten samenwerken en gegevens moeten uitwisselen. Ik ben erg blij te horen dat zowel de Commissie als de Raad van mening is dat aan burgerrechten en gegevensbescherming een zeer hoge prioriteit moet worden toegekend. Dit betekent echter niet dat het Parlement op zijn lauweren kan rusten, omdat kwesties als bewaartermijnen, dataomvang en doelbeperking, maar ook controles of beschermingsclausules ook echt uitgevoerd kunnen worden op het gebied van gegevensbescherming, kritische punten zullen blijven. Op dit gevoelige terrein hebben we geen blinde controles nodig, maar meer vertrouwen.
De voorwaarden voor de uitwisseling van gegevens moeten dan ook op een heel hoog niveau worden gezet, omdat het niet alleen om concrete overeenkomsten met Australië en de VS gaat; een aantal andere landen, zoals Korea en India, wil ook al PNR-overeenkomsten met ons hebben. Ook daarom is het heel belangrijk dat wij op dit punt bijzonder hoge veiligheidsstandaarden inbouwen. Hetzelfde geldt voor het doorgeven van gegevens aan derde landen. Ook hier moeten we heel zorgvuldig onderzoeken welke voorwaarden we willen opnemen.
Tegelijkertijd moeten we, wanneer we over PNR-gegevens discussiëren, verder kijken dan onze neus lang is. Wat heeft het voor zin om de dataomvang zo gering mogelijk te houden wanneer we over PNR onderhandelen, als de VS in reactie daarop aankondigen dat ze niet alleen een inreisheffing willen toepassen, maar ook extra gegevens van passagiers willen verzamelen?
We hebben ook een probleem in de Europese Unie. Wat heeft het voor zin om de hoogst mogelijke standaarden af te spreken en te proberen de dataomvang te beperken, als tegelijkertijd bilaterale overeenkomsten worden gesloten zonder dat wij op de hoogte zijn van hun inhoud en veiligheidsstandaarden? Mevrouw Malmström heeft gezegd dat dit niet over PNR-gegevens gaat, maar alle gegevens die worden verzameld, zijn kennelijk bedoeld voor de bestrijding van terrorisme en misdaad. Ik zou daarom willen eindigen met nog een verzoek: wat we nodig hebben zijn niet alleen goede bepalingen over individuele maatregelen, maar ook eindelijk een totaaloverzicht van alle maatregelen, alle gegevens die worden overgedragen door de EU en de lidstaten. We moeten hier heel duidelijk over zijn: we zullen nooit honderd procent veiligheid bereiken, hoeveel maatregelen we ook nemen en hoeveel gegevens we ook verzamelen. Dat is een feit dat we onder ogen moeten zien.
Sophia in 't Veld
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris en de minister bedanken voor hun inleidingen. Ik ben zeer verheugd over de zeer coöperatieve houding van de Commissie en de Raad. We hebben in het verleden voorbeelden gehad waarin de samenwerking minder nauw was. Ik denk dat dit voorbeeld laat zien dat we, als de drie belangrijkste instellingen tot overeenstemming weten te komen, met één stem kunnen spreken namens vijfhonderd miljoen burgers - en dat is een heel krachtige stem.
De resolutie is gezamenlijk ingediend door zes fracties, wat betekent dat dit Parlement een heel krachtig politiek signaal afgeeft. Ik wil ook alle schaduwrapporteurs van de andere fracties bedanken voor hun zeer goede medewerking. Er is één punt waarop de commissaris en de minister niet zijn ingegaan in hun presentaties, en dat is de kwestie van de evenredigheid en noodzaak. De Raad en de Commissie houden beide vol dat het grootschalig - niet ad hoc - verzamelen en opslaan van persoonsgegevens van passagiers noodzakelijk en evenredig is in het licht van de strijd tegen het terrorisme. Ik ben bereid hen te geloven, maar deze bewering moet wel worden onderbouwd: we hebben bewijs nodig van de noodzaak, bewijs van de evenredigheid. Waarom? De evenredigheidstoets is geen politieke toets; het is een juridische toets.
De Europese wetten inzake gegevensbescherming schrijven voor dat het verzamelen en het opslaan van gegevens evenredig en noodzakelijk moeten zijn. Dit is niet iets waarover we politieke overeenstemming kunnen bereiken, het is iets dat in de rechtszaal moet worden aangetoond. Als iemand naar de rechter stapt en de rechter oordeelt dat deze overeenkomsten niet waterdicht zijn, staan we voor schut. Er kan niet van het Europees Parlement worden gevraagd iets goed te keuren dat vatbaar is voor beroep. Dat is een belangrijk punt.
Er zijn nog wat andere dingen die verduidelijking behoeven. Het doet mij genoegen te horen dat de Commissie kijkt naar de kwestie van de profilering, maar ik denk dat we daarover meer debat nodig hebben. Enkele lidstaten stellen een uitdovingsclausule voor. Ik ben het daar natuurlijk van harte mee eens; ik hoop dat de Raad besluit om die in te voeren. Tot slot verwijst de Europese Commissie naar goede betrekkingen met derde landen, maar deze overeenkomsten kunnen niet als internationale diplomatieke instrumenten worden beschouwd. Het zijn instrumenten van internationale samenwerking op het gebied van de wetshandhaving en de bescherming van de burgerlijke vrijheden en de rechtsstaat. We moeten daar nu eerlijk over zijn, want we onderhandelen niet alleen met de VS, Canada en Australië, maar stellen ook een model en voorbeeld op voor overeenkomsten met andere landen.
Jan Philipp Albrecht
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Malmström, dames en heren, wij als Parlement zullen morgen een gezamenlijke ontwerpresolutie aannemen die wederom onze bezorgdheid benadrukt over de uitwisseling van passagiersgegevens. Waarom doen we dat? Wij doen dat omdat we al een aantal jaren punten van kritiek hebben ingebracht, maar het gevoel hebben dat er in de huidige onderhandelingen onvoldoende aandacht aan is besteed, en omdat het belangrijk voor ons is dat deze kritiek van meet af aan wordt meegenomen zodat deze overeenkomst op zijn minst een kans zal hebben om uiteindelijk hier in het Parlement te worden goedgekeurd.
Er zijn drie belangrijke punten van kritiek, en de heer Voss heeft er al een paar genoemd. Om te beginnen is het belangrijk en noodzakelijk in te zien dat wij een gemeenschappelijke Europese aanpak willen en niet verschillende maatregelen voor gegevensuitwisseling met verschillende bepalingen over gegevensbescherming. Het is dan ook belangrijk om duidelijk te maken dat hiervoor op Europees niveau een uniforme oplossing moet worden gevonden met de andere partijen.
Het tweede punt - en dit is zelfs nog belangrijker - is dat dit allemaal zuiver is en in overeenstemming met de juridische basis van de verdragen. Als Parlement hebben we meermaals duidelijk gemaakt dat wij het gebruik van passagiersgegevens voor profilering afwijzen, en dat lange bewaartermijnen onverenigbaar zijn met het constitutionele recht. Voor ons betekent dit dat proactief en reactief gebruik van passagiersgegevens eigenlijk principieel is uitgesloten. Dit moet duidelijk worden gemaakt in het mandaat en ook in de onderhandelingen om het mogelijk te maken dat het Parlement uiteindelijk zijn goedkeuring verleent.
Philip Bradbourn
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, persoonsgegevens van passagiers zijn, zoals wordt erkend, een belangrijk hulpmiddel voor nationale veiligheid. Ze zijn een belangrijke component in de strijd om ons veilig te houden, niet alleen in de lucht, maar ook op de grond. Persoonsgegevens van passagiers mogen echter uitsluitend een hulpmiddel zijn om terrorisme te bestrijden. Ze mogen geen vrijbrief worden voor het bewaren van gegevens door regeringen of hun instanties.
We moeten er daarom heel goed over nadenken wie we toegang geven tot deze gegevens, en waarom; niet alleen aan welk land, maar ook aan welke instanties. Welke voordelen zijn er voor ons verbonden aan hun toegang tot deze gegevens? Hoe worden deze gegevens door hen beschermd, en wat belangrijk is, hoe kunnen we er zeker van zijn dat ze ook beschermd blijven? We moeten er ook zeker van zijn dat alle overeenkomsten met derde landen wederkerig zijn, zodat ook wij ervan kunnen profiteren. Persoonsgegevens van passagiers zijn een belangrijk wapen om ervoor te zorgen dat we ons beschermen tegen terrorisme, maar het is niet het enige wapen: pragmatisme en evenredigheid zouden bepalend moeten zijn in elk besluit dat we in dit Parlement nemen; het onderwerp van de persoonsgegevens van passagiers is daarop geen uitzondering.
Rui Tavares
namens de GUE/NGL-Fractie. - (PT) Bij het bespreken van deze overeenkomst inzake PNR-gegevens, herinneren we ons allemaal nog maar al te goed (zoals al een paar keer tijdens dit debat gebleken is) wat er gebeurde bij de SWIFT-overeenkomst. Wat er bij SWIFT gebeurde, was zeer illustratief. We mogen het er in dit Parlement niet over eens geweest zijn, en er verschillend over gestemd hebben, maar over één ding zijn we het allemaal eens: we hebben enorm veel geleerd over wat we wel, en wat we niet moeten doen.
Wat betreft wat we wel moeten doen, hebben we geleerd dat het Parlement zich duidelijk moet laten horen als het gaat over de bescherming van de privacybelangen van 500 miljoen burgers. En het feit dat we deze ontwerpresolutie met zes fracties indienen, laat zien dat we de stem van het Parlement nog eensgezinder en duidelijker willen laten horen.
Maar we weten ook veel over wat we niet moeten doen. In de fase waarin het proces van de onderhandelingen over de PNR-gegevens momenteel verkeert, kunnen we dat wat we geleerd hebben nog inzetten. Dat is uiteraard dat het de Raad is die het mandaat vaststelt, waar we met grote belangstelling kennis van zullen nemen, dat de Commissie de onderhandelingen voert, want de Commissie is de onderhandelaar, en dat het Parlement het laatste woord heeft. Maar tegelijkertijd hebben we veel meer geleerd dan dat. Het Parlement moet uiteraard in alle stadia geïnformeerd worden, maar hier richt ik me rechtstreeks tot de Commissie: het zou ook zinvol zijn als de Commissie de ideeën van het Parlement tijdens dit proces aanvaardt. Ik wijs erop dat bij SWIFT het idee van een toezichthouder in Washington bijvoorbeeld van het Parlement afkomstig was. In de loop van dit proces zullen er veel ideeën vanuit het Parlement komen, die bij de onderhandelingen moeten worden meegenomen, uiteraard zonder af te doen aan de bevoegdheden van de Commissie, maar in feite is het laatste woord over deze onderhandeling de facto en de jure aan het Parlement, dat daarvan zeker gebruik zal maken.
Er is echter één ding dat we in dit proces niet moeten vergeten, vind ik, en dat we soms wel vergeten: het gaat hier om persoonlijke gegevens. Dat betekent dat we gegevens gebruiken die we van de burgers geleend hebben, zoals in de resolutie terugkomt in het idee van "het recht op eigen beeldvorming”. En dat betekent dat deze burgers op elk moment in dit proces en bij later gebruik van hun gegevens, directe toegang moeten hebben tot wat er met hun gegevens gebeurt.
Jaroslav Paška
Momenteel worden er op grond van diverse overeenkomsten persoonsgegevens van onze burgers doorgegeven aan de Verenigde Staten. Vooral de bilaterale overeenkomsten en memoranda van overeenstemming die zijn gesloten tussen bepaalde lidstaten en de Verenigde Staten geven reden tot vrees voor de schending van het recht op de bescherming van persoonsgegevens van Europese burgers.
Daarom is het een goede zaak dat de Europese Commissie zich tot de Europese Raad heeft gewend met het verzoek om onderhandelingen aan te gaan tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over het opstellen van een nieuw kaderakkoord over de doorgifte en de verwerking van persoonsgegevens om criminaliteit te voorkomen, te onderzoeken, op te sporen en te vervolgen in het kader van de samenwerking van politie en justitie op het gebied van criminaliteit.
Commissaris, tijdens de onderhandelingen met onze Amerikaanse vrienden moeten we er echter op toezien dat de nieuwe kaderovereenkomst evenwichtig en correct is ten aanzien van de rechten van de burgers van de Europese Unie op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens. Het zou ook een goede zaak zijn als met deze nieuwe kaderovereenkomst de huidige bilaterale overeenkomsten zouden worden gewijzigd, die onrechtvaardig zijn en op vele punten de rechten van onze burgers op de bescherming van persoonsgegevens schenden.
Daniël van der Stoep
Voorzitter, de Partij voor de Vrijheid is een groot voorstander van maatregelen die kunnen helpen in de strijd tegen terrorisme, en islamitische terreur in het bijzonder. De PVV hecht ook grote waarde aan de bescherming van de privacy van de Nederlandse burger en is van oordeel dat, waar deze belangen botsen, een zorgvuldige afweging dient te worden gemaakt.
De VS mag van ons passagiersgegevens hebben, maar onder drie voorwaarden. De eerste voorwaarde is dat deze alleen gebruikt zullen worden in de strijd tegen terreur. De tweede voorwaarde is reciprociteit. Amerikaanse vliegtuigmaatschappijen moeten deze gegevens ook aan Europese overheden doen toekomen, op dezelfde wijze als andersom plaatsvindt. Deze gegevens dienen niet te worden verstrekt aan een Europees agentschap, maar aan de overheden van de Europese lidstaten waar de vliegtuigen een tussenstop maken, dan wel hun eindbestemming hebben.
De derde voorwaarde is dat gegevens die doorgegeven worden niet discriminerend mogen zijn. De Verenigde Staten en dus ook Europese landen kunnen vragen naar alle gegevens die op basis van een vrijwillige keuze van de passagiers worden verstrekt. Ik benadruk die vrijwillige keuze. Gegevens over religie, ideologie, adres, woonplaats, telefoonnummer, kredietkaartnummer en gegevens die uit het paspoort herleidbaar zijn, zijn gegevens die mogen worden verstrekt. Gegevens waarvoor geen vrijwillige keuze van de passagier bestaat, zoals seksualiteit, etnische achtergrond en handicaps, mogen naar de mening van mijn partij niet worden verstrekt.
Voorzitter, graag zou ik ook nog eens willen onderstrepen waarom deze maatregelen nodig zijn. Laten we duidelijk zijn: ze zijn niet nodig om christelijk of boeddhistisch terrorisme tegen te gaan. Deze maatregelen zijn helaas nodig omdat de islam de vrije wereld bedreigt. Het zal tijd worden dat de leden van dit Huis dit eindelijk eens gaan begrijpen.
Agustín Díaz de Mera García Consuegra
(ES) Mevrouw de Voorzitter, vrijheid en veiligheid zijn essentiële elementen voor het implementeren van om het even welk hedendaags democratisch rechtsstelsel waarin vrijheid veiligheid gebruikt als het meest waardevolle instrument voor haar bescherming.
De overdracht van PNR-gegevens aan derde landen is een cruciaal element in de transnationale strijd tegen terrorisme en georganiseerde misdaad. Deze moet worden gebaseerd op een zorgvuldige naleving van de Europese regels voor de bescherming van persoonsgegevens, zoals vastgelegd in de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten en in artikel 16 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Om deze reden moeten we blij zijn met de mededeling van de Commissie over de algemene aanpak van de doorgifte van PNR-gegevens aan derde landen en de aanbevelingen daarin dat de Raad toestemming moet geven voor het openen van onderhandelingen op dit gebied met Australië, Canada en de Verenigde Staten, daar beide instrumenten de punten van bezorgdheid van dit Parlement hebben overgenomen op het gebied van veiligheid, de bescherming van de grondrechten en de bescherming van persoonsgegevens.
Toch moet erop gewezen worden dat PNR-gegevens niet mogen worden gebruikt voor profilering, en daarom heeft de Commissie geprobeerd om toe te lichten - naar mijn idee met succes - wat de verschillen zijn tussen de uitdrukking "risicoanalyse” en de eerder genoemde profilering.
Verder heeft de commissaris gezegd dat de gegevens persoonlijk en niet langs geautomatiseerde weg zullen worden geverifieerd. We zullen zien wat er gebeurt.
Mevrouw de Voorzitter, we hebben één enkele, juridisch bindende kaderovereenkomst nodig voor de bescherming van persoonsgegevens. Die overkoepelende overeenkomst zal tot stand moeten worden gebracht aan de hand van sectorale overeenkomsten met als doel het terrorisme en de georganiseerde misdaad te bestrijden.
Wat betreft de noodzaak hiertoe, mevrouw de Voorzitter, die is overduidelijk. Wat betreft de evenredigheid, dat is een eis die hoe dan ook overeind moet blijven.
Juan Fernando López Aguilar
(ES) Mevrouw de Voorzitter, ik schaar mij achter degenen in dit Parlement die zich hebben uitgesproken voor het nut en de wenselijkheid van deze aanbeveling van de Commissie aan de Raad om te onderhandelen over de opstelling van een kaderovereenkomst voor gegevensoverdracht en de bescherming van persoonsgegevens tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Verder wil ik zeggen dat ik een brede benadering ondersteun, zodat deze kaderovereenkomst niet alleen voorziet in alle toekomstige overeenkomsten betreffende gegevensoverdracht tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar ook in bilaterale overeenkomsten tussen de Verenigde Staten en elk van de lidstaten apart in het kader van de gerechtelijke en politionele samenwerking.
In de tweede plaats schaar ik me achter degenen die hier blijk hebben gegeven van hun afkeuring en afwijzing van de maatregelen die de regering van de Verenigde Staten genomen heeft om in het kader van de zogenoemde Travel Promotion Act administratieve lasten in te voeren die ertoe leiden dat reizen, en dus het personenverkeer, duurder worden, door het elektronisch systeem voor reisvergunningen (ESTA).
In de praktijk komt dit neer op een belasting en op het herinvoeren van visa, waar nog eens bij komt dat Roemenië, Polen, Bulgarije en Cyprus van het visumontheffingsprogramma zijn uitgesloten, zodat er sprake is van een tweesporenbeleid en er met dubbele maten wordt gemeten in de behandeling van de lidstaten. Wij dringen er dan ook bij de Commissie op aan dat zij er een prioriteit van maakt aan te geven dat zij deze kwestie verwerpelijk vindt, en ook de optie van wederkerigheid te overwegen.
In de derde plaats zou ik echter willen zeggen dat het belang van de passagiersgegevens (Passenger Name Record) en van de wettelijke overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten met name gelegen is in het feit dat zij de gegevensbescherming moeten combineren met de gegevensuitwisseling, en daarom de beginselen in de resoluties van dit Parlement moeten waarborgen die ook vervat zijn in de resolutie die we morgen zullen aannemen: de noodzaak om het evenredigheidsbeginsel en het beginsel van de noodzakelijkheid te versterken, het tot een minimum beperken van niet-noodzakelijke gegevens, en natuurlijk doelbeperking. Deze beginselen zorgen ervoor dat er een evenwicht is tussen vrijheid en veiligheid, want vrijheid is een van de beloftes van dit Parlement. Thans is echter ook veiligheid een van de doelstellingen van de Europese Unie, zoals de commissaris zelf erkend heeft.
Wij dringen er dan ook bij u op aan deze toezegging tot versterking van de waarborging van de privacy en grondrechten van personen op te nemen in toekomstige maatregelen op het gebied van de luchtveiligheid, in de bescherming van PNR-gegevens, in de herziening van de veiligheidscontroles, en in de huidige discussie over de invoering van veiligheidsscanners op luchthavens.
Judith Sargentini
Voorzitter, dat wij altijd een beetje achter de maatschappij aanlopen, dat weten we wel. Dingen ontwikkelen zich, en de politiek en de wetgeving volgen later. Dat er nu een format ligt met burgerrechteisen waaraan een PNR-overeenkomst zich moet houden, is heel verstandig, maar het laat zo goed zien dat we elke keer weer achter de ontwikkelingen aanlopen. Ook het vorige debat over de kaderovereenkomst over gegevensbescherming laat dat zien.
Mijn vrees is niet dat die lijst, die er goed uitziet, er nu staat en dat u die gebruikt. Mijn vrees is het handhaven van de verschillende bilaterale overeenkomsten tussen lidstaten en andere staten. Mijn vraag is dan ook aan de Raad, aan mevrouw Turtelboom, of zij kan garanderen dat dat voor eens en voor altijd afgelopen is? Ik zou de onderhandelaars willen aanraden om het Europees Verdrag van de rechten van de mens in boekvorm mee te nemen en de fundamentele rechten naast u op tafel te leggen als u aan het onderhandelen slaat, en regelmatig te bladeren.
Marie-Christine Vergiat
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, opnieuw krijgen wij een verzoek voor een overeenkomst inzake de bescherming van gegevens van Europese burgers die worden doorgegeven aan de Verenigde Staten, en die ook van toepassing is op Canada en Australië. In deze vergaderzaal hechten wij allen sterk aan de veiligheid van onze medeburgers. Dat is het punt niet.
Onze medeburgers hebben inderdaad recht op veiligheid, maar dat geldt voor alle terreinen, met inbegrip van de rechtszekerheid. We weten dat met name onder het mom van terrorismebestrijding veel beschermingsmaatregelen waar onze burgers recht op hebben, in gevaar zijn gekomen en dat kwantiteit het te vaak wint van kwaliteit.
Ik complimenteer onze rapporteur met haar werk, dat in de goede richting gaat, met name wanneer zij de punten noodzaak en evenredigheid benadrukt. Ik wil daar graag het punt wederkerigheid aan toevoegen. Op het gebied van de bescherming van de mensenrechten echter zijn de Verenigde Staten zeker geen voorbeeld, en we weten dat Europese burgers er bij lange na niet dezelfde bescherming genieten als in Europa. Sommigen hebben er regelmatig te maken met wat ik bureaucratische pesterij zou willen noemen omdat zij - en dat is nog erger - van terrorisme worden verdacht. Wat betekent dat? Erger nog, wat stellen die waarborgen voor wanneer de gegevens worden doorgegeven aan derde landen, in het bijzonder voor preventiedoeleinden?
Het is bekend dat tachtig procent van deze gegevens al in de Verenigde Staten is beland. De verklaringen die ik zojuist heb gehoord stellen me helaas in het geheel niet gerust.
Monika Flašíková Beňová
(SK) De Europese strategie voor de doorgifte van persoonsgegevens van passagiers is een belangrijke stap naar harmonisatie van de wetgeving op dit gebied. Dat er parallel meerdere wetgevingsinitiatieven zijn genomen toont aan dat er behoefte is aan samenhang. Er dient echter wel worden opgemerkt dat deze strategie een aantal tekortkomingen heeft, vooral op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens, zoals hier al meerdere malen is opgemerkt.
Ook de Europese Toezichthouder voor de gegevensbescherming heeft onlangs kritiek geuit op het in september gepubliceerde document van de Commissie. Ik ben het eens met het deel van de kritiek dat betrekking heeft op de vraag in hoeverre het aanvragen van een bepaald type gegevens noodzakelijk en gerechtvaardigd is. Ik ben van mening dat we de mogelijkheid om gegevens te gebruiken voor het aanmaken van profielen en om risico's in te schatten strikt moeten beperken.
Voor een dergelijke omgang met gegevens is een betere rechtvaardiging vereist dan in de huidige tekst wordt gegeven, en tevens moet beter worden gespecificeerd hoe misbruik van gegevens kan worden voorkomen.
Ik wil nu graag enkele voorbeelden noemen uit andere overeenkomsten, waaronder een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake de doorgifte van passagiersgegevens aan het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Deze overeenkomst bevat een controversiële vergelijking van deze gegevens met gegevens uit databanken over immigranten. Ik weet het niet, maar volgens mij is die voorwaarde niet in overeenstemming met het doel van de overeenkomst om terrorisme en zware misdaad te bestrijden.
Het zal daarom voor ons van cruciaal belang zijn om dergelijke controversiële fouten te voorkomen bij het formuleren van deze overeenkomsten in de toekomst, en ik hoop dat de Commissie daarin zal slagen, aangezien we het huidige document beslist niet bevredigend kunnen noemen, vooral op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens.
Salvatore Iacolino
(IT) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, mevrouw de commissaris, dames en heren, er bestaat geen twijfel over dat de eis om binnen een behoorlijk korte termijn tot een akkoord te komen voor deze kaderovereenkomst over passagiersgegevens (PNR) een sterke stimulans van het Parlement vormt - en dat blijkt maar weer als ik luister naar de veelzeggende toespraken die tot dusver door mijn collega's zijn gehouden.
Uitgaande van het feit dat er momenteel geen homogeen wettelijk kader bestaat - hetgeen absoluut in tegenstelling is met de reële en zichtbare noodzaak om terrorisme te bestrijden met agressieve en concrete middelen, met een evenwicht tussen privacy en veiligheid - moet in ogenschouw worden genomen dat via internationale samenwerking op efficiënte wijze interventies kunnen worden gerealiseerd om veiligheid te garanderen. En tegelijkertijd moet - zoals enige tijd geleden nota bene hier in het Parlement is gebeurd toen we SWIFT hebben goedgekeurd - rekening worden gehouden met het onderhandelingsmandaat van de Raad, maar ook met de significante bijdragen die het Parlement kan leveren in de zin dat de bestrijding van illegale immigratie kan worden gerealiseerd door middel van de kaderovereenkomst.
Petru Constantin Luhan
(RO) In een tijd van grote mobiliteit kan er geen veiligheid bestaan zonder een efficiënte gegevensuitwisseling. Het is onze plicht om de burger tegen terroristische aanvallen en de georganiseerde misdaad te beschermen. Er moet echter een evenwicht worden gevonden tussen veiligheid en de eerbieding van de persoonlijke levenssfeer. Ik juich het feit toe dat in de resolutie van het Europees Parlement wordt benadrukt dat PNR-gegevens niet voor profilering gebruikt mogen worden. Ik ben van mening dat het partnerschap tussen de VS, Canada en Australië aan de ene kant en de Europese Unie aan de andere kant de ideale oplossing kan bieden voor de bestrijding van het terrorisme en de georganiseerde misdaad.
Ik denk dat beide zijden om te beginnen tot overeenstemming moeten komen over wat in hun ogen nodig is om dit doel te bereiken. We mogen niet vergeten dat Europeanen, juist vanwege hun mentaliteit, bijzonder belang hechten aan de eerbieding van hun persoonlijke levenssfeer. De EU kan hier niet mee instemmen tot alle details duidelijk zijn met betrekking tot de beveiliging van de gegevens die door de betrokken partijen worden doorgegeven.
Ioan Enciu
(RO) De voorgestelde strategie representeert een stap voorwaarts als het gaat om hoe we dit soort overeenkomsten in de toekomst moeten benaderen. Het is belangrijk dat er een evenwicht wordt gevonden tussen de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de grondrechten en de noodzaak om het terrorisme te bestrijden. Als de strategie wordt toegepast op de manier waarop zij wordt voorgesteld, zal zij stevige, afdwingbare garanties bieden met betrekking tot de rechten die Europese burgers in de Europese Unie genieten. Zoals commissaris Malmström ons verzekerd heeft, zal het niet mogelijk zijn om profielen op te stellen door automatische verwerking van de aangeleverde gegevens. Wij hopen dat dit inderdaad zo is omdat dit een van onze punten van zorg was, evenals de bewaringstermijn van de gegevens.
Hoewel we het niet over persoonlijke gegevens hebben, ben ik van mening dat het uiteindelijk een kwestie is van het recht van de burger op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Daarom moeten burgers die te maken hebben gehad met misbruik van deze verstrekte gegevens ook een methode worden geboden om een administratief of gerechtelijk beroep in te stellen. De doorgifte van PNR-gegevens aan derde landen moet op individuele basis gebeuren en mag alleen plaatsvinden na expliciete toestemming van de Europese Unie.
Angelika Werthmann
(DE) Mevrouw de Voorzitter, de manier waarop de Commissie haar globale aanpak van de overdracht van passagiersgegevens aan derde landen ter discussie stelt, is toe te juichen, vooral voordat met onderhandelingen met derde landen wordt begonnen. Dat laat zien dat zij heeft geleerd van methoden uit het verleden. Zoals al vele malen is gezegd over ACTA en SWIFT, maak ik me ook hier grote zorgen over de gegevensbeschermingsstandaarden. In dit geval draait het echter om de omgang met gegevens waarmee overheden bijvoorbeeld eventuele handlangers van verdachten willen identificeren. Op het eerste gezicht lijkt dit iets heel nuttigs, maar bij nader inzien is het een zeer ernstige veronderstelling om Europese burgers in het algemeen verdacht te maken op basis van magere indirecte bewijzen. Gaan we hiervoor ook nog de namen en gegevens leveren?
Andrew Henry William Brons
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben er natuurlijk überhaupt geen voorstander van dat de Europese Unie zich het recht aanmeet om verdragen te sluiten. Ik zal echter proberen objectief te kijken naar de beginselen die ten grondslag liggen aan de verdragen over de persoonsgegevens van passagiers. De gekozen aanpak om de twee soms tegenstrijdige behoeften van privacy en veiligheid te wegen is in wezen correct. Mensen hebben het recht om gegevens over hun leven vertrouwelijk te houden, maar autoriteiten hebben niet alleen het recht, maar ook de plicht om de levens van hun burgers te beschermen. Als alleen terroristen en zware criminelen een zwarte hoed zouden dragen en sinister zouden grijnzen, kon gelijktijdig aan beide behoeften worden voldaan.
De Unie laat zich er echter door haar eigen ideologische remmingen van weerhouden het juiste evenwicht te bereiken. Ik kan haar aarzeling begrijpen om onnodig informatie openbaar te maken over de herkomst of standpunten van mensen. Dat is een gezonde aarzeling wanneer deze informatie geen verband houdt met, of zelfs niet is gecorreleerd aan terrorisme. In een tijdperk waarin een bepaald deel van de bevolking echter onevenredig betrokken is bij terrorisme - en dat deel kan veranderen - zie ik geen bezwaar in de profilering van die bevolking.
Cecilia Malmström
lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de terroristische dreiging is er nog steeds, en we moeten daar iets aan doen. We hebben daar heel wat hulpmiddelen voor, maar daarvoor is het wijzigen en delen van informatie essentieel. We hebben overeenkomsten over persoonsgegevens van passagiers. Ik heb al overtuigend bewijs gezien dat persoonsgegevens van passagiers essentieel zijn om dreigende terroristische aanvallen op het spoor te komen en te verhinderen. We zullen ervoor zorgen dat dit bewijs aan het Europees Parlement wordt verstrekt, met concrete voorbeelden uit zowel de drie landen waarover we het hebben, als de latere Europese PNR-gegevens. Dit is essentieel voor u om dit goed te kunnen beoordelen en met uw kiezers te kunnen bespreken.
We moeten persoonsgegevens van passagiers uitwisselen, maar dat mag niet gebeuren zonder regels. We moeten de relevante informatie hebben om in staat te zijn om puntjes met elkaar te verbinden, en we moeten duidelijke regels hebben. We moeten het toepassingsgebied en de bewaartijden vaststellen en een hoog niveau van gegevensbescherming hebben, alsook de mogelijkheid van beroep voor het individu. We hebben duidelijke regels nodig inzake de doorgifte aan derde landen en we moeten evenredig zijn. Dit staat allemaal in de mededeling van de Commissie, en ik ben heel blij te zien dat uw boodschap hier heel erg mee in overeenstemming is, ook al kunnen de details verschillen.
Dit zijn de aangelegenheden waarover we met onze drie partners zullen onderhandelen. Die onderhandelingen zullen moeilijk zijn, maar van onze kant wel ambitieus. Het is mijn doel om dit samen met de Raad en met de andere drie instellingen van de EU te doen, zodat de instellingen met één stem kunnen spreken en hierin een duidelijke partner kunnen zijn.
Ik heb vanaf het begin getracht om het Parlement erbij te betrekken en op een open en transparante wijze in discussie te treden met het Parlement, met zijn relevante commissies, de rapporteurs, de schaduwrapporteurs, de coördinatoren, enzovoort, en ik zal dat ook blijven doen. Ik beloof dat ik u, in alle fasen van de onderhandelingen, zodra ze zijn begonnen, volledig en onverwijld op de hoogte zal houden, een open debat zal voeren en naar uw zienswijzen zal luisteren. Hoewel de Commissie de onderhandelingen zal leiden, ben ik bereid om met u in debat te gaan en u te informeren en op dit punt goed met u samen te werken.
Annemie Turtelboom
fungerend voorzitter van de Raad. - Voorzitter, ik wil in elk geval starten met te zeggen dat ik als minister van Binnenlandse Zaken weet dat wij maar al te vaak mogelijke aanslagen hebben kunnen voorkomen door uitwisseling van informatie en door interpretatie daarvan. Juist daarom is natuurlijk dit debat en het sluiten van een goede PNR-overeenkomst zo belangrijk.
Ik weet dat de Commissie voor een heel moeilijke taak staat, zodra de mandaten door de Raad zijn goedgekeurd; zij zal de effectieve onderhandelingen moeten starten en een evenwicht moeten vinden tussen wat we hier allemaal willen en waar een grote eensgezindheid over is, namelijk de bescherming van persoonsgegevens. Maar anderzijds is er toch ook een duidelijke tendens hier in deze vergadering die zegt: we hebben zo'n PNR nodig, we hebben vaak informatie nodig, juist om ons te beschermen tegen bijvoorbeeld terroristische aanslagen.
Ik ben toch wel blij dat zowel het Europees Parlement, als de Raad en de Commissie op dezelfde lijn zitten en hetzelfde evenwicht in hun achterhoofd hebben: een evenwicht tussen bescherming van gegevens en veiligheid waarvoor we allemaal verantwoordelijk zijn. Ik denk dat we ons nu bevinden op het punt waarop we de mandaten gaan goedkeuren. Nadien komt dan het moeilijke werk van de effectieve onderhandelingen; we moeten ervoor zorgen dat we niet teveel van ons mandaat afwijken en dat we dat evenwicht altijd zelf blijven bepalen.
Graag zou ik willen ingaan op een aantal concrete vragen, zoals de opmerking over de sunset-clausule: het is toch wel belangrijk om erop te wijzen dat dit mandaat geldt voor zeven jaar, dat het geëvalueerd wordt na vier jaar en dat een verlenging, als het akkoord gesloten en hier ook aanvaard zou worden, alleen weer mogelijk is na een debat hier in dit Parlement. Wat denk ik logisch is. Het is niet een echte sunset-clausule, maar het neigt er toch wel heel sterk naartoe, door de deadline, door de evaluatie na vier jaar.
Terecht staat ook in de conclusies van de Raad dat we heel veel belang hechten aan de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de EU. Hierover zijn ook opmerkingen gemaakt. We moeten hiervoor blijven instaan. Natuurlijk is het voor eenieder van ons van belang, en dat staat ook in het mandaat, dat er een onafhankelijke instantie komt waar individuen een klacht kunnen indienen, wanneer ze merken dat hun gegevens onterecht of voor andere doeleinden zijn gebruikt.
Tot slot, en dat zal ook een heel moeilijk punt zijn, de kwestie van de profiling, waarbij we natuurlijk allemaal een risicoanalyse willen. Want het is op basis van gegevens die je verzamelt dat je risicoanalyses kunt maken om dan de juiste besluiten te nemen. Anderzijds moet natuurlijk absoluut worden voorkomen dat bepaalde etnische groepen worden gestigmatiseerd, ook al heeft een fractie hier misschien daarvoor gepleit. Ik denk dat we absoluut geen etnische stigmatisering willen. Ik denk dat ook dat een van de fundamentele rechten is die we allemaal hier als burgers in Europa hebben, en zeker als voorzitter van de Raad wil ik ervoor waken dat we niet in een dergelijke situatie terechtkomen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen, donderdag 11 november 2010, om 12.00 uur plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Vilija Blinkevičiūt
schriftelijk. - (LT) Het Parlement streeft ernaar om de procedures voor de doorgifte van persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) aan derde landen te versterken. Er zou speciale aandacht moeten worden besteed aan de bescherming van de persoonsgegevens van passagiers. Wetshandhavingsinstanties kunnen de gegevens die door passagiers worden verstrekt gebruiken om een onderzoek in te stellen naar gepleegde misdaden en risico's in te schatten. Daarom benadrukt het Parlement in zijn resolutie dat het recht van mensen om gegevens in te zien en de eerbieding van de persoonlijke levenssfeer gewaarborgd moet blijven. Verder wil het Parlement dat de doorgifte van gegevens in overeenstemming is met de Europese normen voor gegevensbescherming. Het is zeer belangrijk dat er voor de bescherming van persoonsgegevens normen worden ingevoerd die gehandhaafd kunnen worden, waardoor de bescherming van de grondrechten en burgerlijke vrijheden gewaarborgd zou worden. Onafhankelijke overheidsinstellingen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan moeten verantwoordelijk zijn voor de toepassing van deze normen. Het Parlement stemt in met de aanbeveling van de Commissie om onderhandelingen te openen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake de bescherming van persoonsgegevens bij doorgifte en verwerking daarvan met het oog op het voorkomen, onderzoeken, opsporen of vervolgen van strafbare feiten, waaronder terrorisme. Om te verzekeren dat de instellingen effectief samenwerken, dient de Commissie het Europees Parlement in elke fase van de onderhandelingen over de bescherming van persoonsgegevens in te lichten over de actuele stand van zaken.
Ágnes Hankiss
schriftelijk. - (HU) Is de EU werkelijk in staat de gegevens van inlichtingendiensten uit de Verenigde Staten te ontvangen? De ontwerpresolutie over passagiersgegevens (PNR) is welkom, aangezien hiermee wordt beoogd een overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie mogelijk te maken die is gebaseerd op een evenwicht tussen veiligheid en gegevensbescherming. Op één punt mis ik echter iets. Ik sluit mij aan bij mevrouw Reding, die de cultuur van wederkerigheid benadrukt, en wil in dat verband de volgende vraag stellen: als we het inderdaad belangrijk vinden dat de informatieoverdracht van twee kanten komt - dat wil zeggen: dat we niet alleen informatie die relevant is voor terrorismebestrijding verschaffen aan de Verenigde Staten, maar ook dergelijke informatie van hen ontvangen - dan is het niet toereikend om slechts een verlanglijst in te dienen bij de VS, maar moeten we ook in de praktijk een EU-orgaan tot stand brengen of benoemen dat in staat is de gegevens uit de VS te ontvangen en te verwerken, en dat er tegelijkertijd voor kan zorgen dat de lidstaten op uniforme wijze toegang hebben tot deze informatie. Dit probleem kwam al naar voren naar aanleiding van de SWIFT-overeenkomst waarmee de overdracht van gegevens van bancaire transacties werd vastgelegd, maar daar is sindsdien geen oplossing voor gevonden. Het was goed geweest als deze ontwerpresolutie ook op deze op stapel staande taak nadrukkelijk de aandacht had gevestigd.
Andreas Mölzer
schriftelijk. - (DE) De afgelopen jaren is steeds meer in grondrechten gesneden uit naam van terreurbestrijding. De redelijkheid hiervan is vaak twijfelachtig. Terwijl passagiers bijna tot op hun ondergoed worden onderzocht en geen nagelvijl of deodorant in hun bagage mogen meenemen, worden controles op vrachtgoederen vaak overgelaten aan de vervoerders zelf. Als dit in de toekomst verandert, moet de balans tussen vrijheid en veiligheid bewaard blijven, omdat dit bij de passagierscontroles al verloren is gegaan, en de vereisten dus, met het wegebben van de hysterie rond terrorisme, weer worden versoepeld.
Even omstreden is het of, in het geval van reizen naar de VS, de FBI iemands naam, adres, e-mailadres, creditcardnummer en aantal koffers moet weten en deze gegevens tot wel vijftien jaar lang mag bewaren. Voortaan, als iemand bijvoorbeeld in Groot-Brittannië licht verdacht is - niet vanwege zijn geloofsovertuiging, waar aantoonbaar een verband bestaat met terrorisme - maar verdacht is omdat hij op korte termijn vliegt, mogelijkerwijs zonder bagage, en contant betaalt, moet er, voor de overdracht van passagiersgegevens, en niet alleen aan de VS, op zijn minst een algemeen recht bestaan om te klagen en juridische stappen te ondernemen, en de gegevens mogen niet tot sint-juttemis bewaard worden. Natuurlijk mogen de gegevens alleen worden opgeslagen voor een specifiek doel. Als grondrechten worden geschonden om een gevoel van veiligheid te creëren, moet de schending zo klein mogelijk zijn en moeten de rechten van de betrokkenen versterkt worden.
Nuno Teixeira
schriftelijk. - (PT) De Europese Commissie heeft een aantal voorstellen gepresenteerd inzake de doorgifte van passagiersgegevens (PNR) aan derde landen en voor het openen van onderhandelingen met Australië, Canada en de Verenigde Staten. Het vaststellen van algemene uitgangspunten op het gebied van PNR is een van de instrumenten bij de bestrijding van grensoverschrijdende misdaad en terrorisme. Dit brengt echter problemen met zich mee aangaande de bescherming van de burgerlijke vrijheden en de grondrechten. De PNR-bestanden zijn gebaseerd op gegevens die passagiers verstrekken bij het reserveren en het inchecken. Aan de hand daarvan kunnen de autoriteiten in het verleden gepleegde misdaden onderzoeken, nieuwe misdaden voorkomen en risicoanalyses uitvoeren. Dit veiligheidsinstrument wordt nu samen met derde landen gebruikt en daarom moet de veiligheid van de gegevens juridisch gewaarborgd worden. Deze voorstellen zijn met name gericht op de wijze waarop PNR-gegevens worden doorgegeven, de controle op de juiste naleving van de PNR-overeenkomsten en de wederkerigheid ervan. Het Europees Parlement steunt de aanbevelingen van de Commissie en het advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, en benadrukt dat de privacy van passagiers niet geschonden mag worden en dat de gegevens enkel en uitsluitend voor de voorgestelde doeleinden mogen worden gebruikt.
Georgios Toussas
schriftelijk. - (EL) De gezamenlijke ontwerpresolutie bewijst eens te meer dat het Europees Parlement, net als alle andere EU-instellingen, een ernstig bedreiging vormt voor de volksvrijheden en de democratische rechten. De resolutie gebruikt terrorismebestrijding en de "noodzaak tot samenwerking bij de terrorismebestrijding” tussen de EU en de VS als voorwendsel om algemene dossiers bij te houden van alle passagiers die van de EU naar de VS, Canada of Australië reizen. Het loze gepraat over zogenaamde garanties dat de gegevens worden beschermd, is het excuus van het Europees Parlement om het sluiten van een overeenkomst tussen de EU en de VS over de doorgifte van passagiersgegevens goed te keuren; een overeenkomst die dit hypocriete Parlement tot op heden als onacceptabel heeft bestempeld. In deze gezamenlijke ontwerpresolutie bedriegen de politieke vertegenwoordigers van het kapitaal, innig gearmd met de opportunisten, provocerend het publiek, dat zij een overeenkomst in het vooruitzicht stellen die zogenaamde garanties voor de bescherming van persoonlijke gegevens bevat. Geen enkele overeenkomst en geen enkele garantie kan de bescherming van persoonlijke gegevens waarborgen als deze eenmaal zijn overgeleverd aan de geheime diensten en de repressieve mechanismen van de Verenigde Staten en andere landen. De Communistische Partij van Griekenland heeft tegen deze onaanvaardbare resolutie gestemd en roept de burgers op hun strijd tegen de EU en haar volksvijandige en repressieve beleid, dat sociale, democratische en fundamentele rechten van de mens met voeten treedt, op te voeren.
Zbigniew Ziobro
schriftelijk. - (PL) De asymmetrische strijd tegen het terrorisme en de gevaren die de ontwikkeling van de internationale georganiseerde misdaad met zich meebrengt, zijn de grootste bedreigingen waar de wereld de zich de laatste jaren voor gesteld ziet. Zonder samenwerking tussen Europa en de VS is het onmogelijk om een effectieve beschermende paraplu te ontwikkelen tegen deze bedreigingen. Informatie-uitwisseling is een belangrijk element van die samenwerking. PNR-gegevens zijn daarom een buitengewoon belangrijk element van de gemeenschappelijke veiligheid. We mogen echter niet vergeten dat de effectiviteit ervan geheel afhangt van volledige wederkerigheid bij de uitwisseling van gegevens met de VS. Ik hoop ook dat de aanneming van de overeenkomst de ratificatie van overeenkomsten tussen de VS en de Europese Unie over het visumontheffingsprogramma versnelt, waardoor visa voor de VS kunnen worden afgeschaft, onder andere voor Poolse staatsburgers.
