
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het besluit over het verzoek om urgentverklaring:
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft over dit onderwerp reeds een verslag aangenomen. 
Sudre (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij het woord geeft, zodat ik kan toelichten waarom ik er voorstander van ben dit voorstel voor een beschikking met spoed te behandelen. In de tekst wordt voorgesteld de “octroi de mer”-regeling, die de vier overzeese departementen van Frankrijk - Guadeloupe, Guyana, Martinique en Réunion - vrijstelling van deze heffing biedt voor bepaalde lokale producten, voor een periode van tien jaar in stand te houden, met ingang van 1 juli 2004. In het voorstel wordt de huidige regeling tevens voor zes maanden - van 1 januari tot 30 juni 2004 - verlengd, ter overbrugging van het juridisch vacuüm dat ontstaan is op 31 december 2003, de vervaldatum van de laatste beschikking.
Ik verwelkom de strekking van deze tekst, die het resultaat is van intensief overleg tussen de Commissie, de Franse regering en vertegenwoordigers van de vier ultraperifere regio’s van Frankrijk. Ik heb alleen bedenkingen tegen het feit dat het vrijstellingsmechanisme niet flexibel is in geval van nieuwe producten of activiteiten. Dankzij dit voorstel kunnen onze lokale overheden - met name die van de kleinste gemeenschappen - evenwel over een onmisbare bron van inkomsten blijven beschikken. Dit voorstel draagt er tevens toe bij dat de huidige inspanningen om de economische ontwikkeling te ondersteunen, zoals bepaald bij artikel 299, lid 2, van het EG-Verdrag, kunnen worden voortgezet.
Ik betreur het dat ons Parlement onvoldoende tijd heeft gehad om een nauwkeurig verslag op te stellen over de tekst van dit voorstel voor een instrument dat van essentieel belang is voor de toekomst van onze ultraperifere regio’s. Ik wil mijn collega’s niettemin aansporen om vóór dit verzoek om urgentverklaring te stemmen. Daardoor kan dit juridisch vacuüm - dat onze regio’s zeer grote schade zou kunnen toebrengen - worden voorkomen en kan deze nieuwe regeling voor het komende decennium snel worden aangenomen, zodat de Franse autoriteiten de benodigde tijd krijgen om deze beschikking vóór 1 juli in nationaal recht om te zetten. 
De Voorzitter.
   – Mevrouw Sudre, puur juridisch gezien gaat het erom dat op donderdag gestemd kan worden over de inhoud.
Wij gaan over tot de stemming over het verzoek om urgentverklaring.(1)

De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0484/2003) van de heer Herzog, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het Groenboek over diensten van algemeen belang (COM(2003)270 - 2003/2152(INI)). 
Herzog (GUE/NGL ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mijnheer de commissaris, er wordt met spanning uitgezien naar onze stemming over dit verslag. Gedurende het afgelopen jaar dat ik hieraan heb gewerkt, heb ik ervaren dat dit onderwerp heftige en gepassioneerde politieke discussies losmaakt.
Vóór Maastricht konden de lokale en nationale overheden probleemloos kiezen en was hun keuze met de gemeenschappelijke markt te combineren. De eenheidsmarkt heeft echter scherpe conflicten en grote zorgen met zich meegebracht. Dat er nog steeds geen oplossing voor deze problemen is, komt geheel en al doordat het onderwerp taboe is. Sommigen verkondigen dat het resultaat van de liberalisering fantastisch is. Anderen daarentegen vinden dat openbare dienstverlening en concurrentie niet samengaan. Weer anderen - en ik hoop dat zeer velen het op dit punt met mij eens zullen zijn - vinden dat de liberalisering zowel positieve als negatieve gevolgen heeft gehad, dat het evenwicht tussen het commerciële en niet-commerciële principe aan de hand van regels moet wordt verbeterd, hetgeen tot een grotere samenhang en doeltreffendheid zou leiden. Er moet een eerlijke evaluatie van de praktijk worden gemaakt, want de overtuiging dat de markt alles beter regelt begint een dogma te worden dat Europa in twee kampen verdeelt. Het lijkt mij beslist noodzakelijk dat de wetgever zich er - in de belangrijke traditie van de Europese beschaving - voor inzet het evenwicht te herstellen en een brug te slaan tussen deze tegenstrijdige principes.
Veel collega’s stemmen in met het idee van een evenwicht, maar vinden dat uitsluitend de lokale, regionale en nationale overheden gerechtigd zijn hierover te besluiten. Ik sta er volledig achter om de gedecentraliseerde bestuursvrijheid te verdedigen en te versterken. Ik ben er echter van overtuigd dat deze vrijheid door de markt steeds verder gereduceerd zal worden, indien de Unie niet eveneens haar aandeel op het gebied van waarborgen en medeverantwoordelijkheid op zich neemt. Ik vind zelfs dat onze Gemeenschap pas echt zin heeft als zij ook aanvullende openbare diensten aanbiedt, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, spoorwegen of informatie. Mijn collega’s hebben dit standpunt afgewezen. Ik blijf bij mijn opvatting dat subsidiariteit en medeverantwoordelijkheid hand in hand gaan. In de loop der geschiedenis hebben de Europeanen - of het nu christenen of humanisten, liberalen of socialisten waren - het altijd noodzakelijk gevonden om de dienstverlening van algemeen economisch belang zo te organiseren dat de ontplooiing van het individu en de samenleving erdoor werden bevorderd. Laten wij niet achterblijven. Laten wij ons er vastberaden voor inzetten om de kloof die tussen onze nationale gemeenschappen bestaat op het gebied van de ethiek van openbare dienstverlening, te dichten.
Waarom moeten wij nu een kaderrichtlijn opstellen? Wetten maken doen we niet voor ons plezier; dat zou te ver gaan. In dit geval is het echter noodzakelijk. Het wordt hoog tijd dat de wetgever de Verdragen zelf interpreteert in plaats van alle bevoegdheden - wetgevende, uitvoerende en rechterlijke taken, alsmede controle op het eigen functioneren - aan de Commissie over te laten. De Conventie erkent dit als ons recht - doordat hiervoor een nieuw artikel in het Constitutioneel Ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa is opgenomen - en de praktijk vereist het. Ten eerste moet een juridisch kader de diensten van algemeen belang de status van een positief recht verlenen in plaats van de bescherming ervan als een afwijking van de norm te gedogen. Die status dient vervolgens door de markt- en mededingingsregels te worden gerespecteerd. Ten tweede moeten wij een einde maken aan de grote onzekerheid die het onderscheid tussen diensten van economisch belang en diensten van niet-economisch belang met zich meebrengt. Essentiële sectoren zoals het onderwijs, de gezondheidszorg en de watervoorziening moeten niet worden geliberaliseerd. Daarnaast dient recht te worden gedaan aan de steeds vaker voorkomende situaties waarin diensten “gemengd” van aard zijn en waarbij sociale, economische en milieuaspecten onderling zijn verweven. Met mijn voorstellen beoog ik dan ook de lokale overheden, ondernemingen zonder winstoogmerk, semi-overheidsinstellingen, alsmede openbaar-particuliere partnerschappen een algemeen kader te verschaffen dat hun meer garanties biedt voor ontplooiing.
Ten derde moeten de uitgangspunten voor de financiering en organisatie worden verduidelijkt. Het arrest-Altmark inzake staatssteun is weliswaar positief, maar laat grote onzekerheid bestaan over de methode van berekening van de betreffende kosten. We moeten er dan ook op toezien dat openbare marktdeelnemers niet worden gecriminaliseerd. Ten vierde willen wij dat er een pluralistische, onafhankelijke evaluatiemethode wordt ingevoerd. Afwijzing hiervan zou een belediging zijn voor de democratie. Ik voeg daaraan toe dat een kaderrichtlijn uiteraard goed kan samengaan met sectorale richtlijnen.
Wij verzoeken de Commissie dus snel gevolg te geven aan de door haar ingestelde raadpleging en de stemming van dit Parlement, door antwoord te geven op de vraag welke verplichtingen er zullen worden aangegaan inzake het rechtskader, de financiering of de evaluatie. Wij verzetten ons ertegen dat de verdere afdoening van het Altmark-arrest op grond van artikel 86, lid 3, geschiedt, dat wil zeggen zonder dat er sprake is van medebeslissing.
Mijn hartelijke dank gaat uit naar de talrijke organisaties, NGO’s, vakverenigingen, gemeentelijke samenwerkingsverbanden, evenals naar de geraadpleegde ondernemingen, die mij met hun adviezen goed hebben voorgelicht en hebben gesteund. Net als de afgevaardigden zouden zij een veel grotere en legitieme stem wil hebben in het beleid en de regels van de Unie. Ik wil eveneens mijn collega’s van de Economische en Monetaire Commissie bedanken. Zij hebben zich enorm ingezet, vooral degenen die naar compromissen hebben gezocht. Helaas heeft een meerderheid een kaderrichtlijn en een democratische evaluatie verworpen. Deze meerderheid wijst hiermee niet alleen mijn voorstellen en onze compromissen af, maar gaat tevens simpelweg voorbij aan de resolutie die dit Parlement in 2001 heeft aangenomen. Morgen krijgt u de kans uw betrokkenheid opnieuw te tonen.
Dames en heren, ik ben ervan overtuigd dat velen van u - zowel ter rechter als ter linker zijde - het belangrijk vinden de diensten van algemeen belang te beschermen en te bevorderen. Daarom verzoek ik u dringend om niet uit te gaan van een totaalvisie die gebaseerd is op partij- of nationale overwegingen, maar om u bij ieder amendement en ieder artikel afzonderlijk in uw besluitvorming te laten leiden door het algemeen belang van de Europese burgers.
Lamy,
   . - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik het Parlement en met name de rapporteur, de heer Herzog, bedanken voor het uitstekende werk dat zij hebben verricht met betrekking tot deze complexe en precaire kwestie van de diensten van algemeen belang, die de Commissie in haar Groenboek heeft behandeld. De Commissie is van mening dat de openbare diensten een sleutelrol spelen bij het debat over de toekomst van de Europese eenwording. Alle lidstaten van de Unie beschikken over een vorm van openbare dienstverlening die aansluit op hun eigen, kenmerkende tradities en omstandigheden, met name op lokaal niveau.
De diensten van algemeen belang zijn voor ons een essentiële schakel van het Europese maatschappelijke model. Wij zijn van mening dat deze diensten een belangrijke bijdrage leveren aan de leefkwaliteit van de burgers, het concurrentievermogen van onze industrieën, alsmede aan het bevorderen van onze sociale en territoriale samenhang. Dit geldt eveneens voor de toekomstige lidstaten: om hun integratie te vergemakkelijken is het absoluut noodzakelijk dat de diensten van algemeen belang goed functioneren.
Met het Groenboek van mei vorig jaar heeft de Commissie zich voor het eerst gewaagd aan een volledige herbestudering van het communautaire beleid inzake de diensten van algemeen belang. Dit onderzoek was noodzakelijk, met name naar aanleiding van uw eigen verzoek, zoals geformuleerd in het verslag-Langen van 2001. Door dit verslag kwam er een discussie op gang over de vraag of er nu wel of niet een algemeen communautair rechtskader voor diensten van algemeen belang moest worden opgesteld.
Op dit moment leggen wij de laatste hand aan het onderzoek van de bijdragen die wij gedurende de publieke raadpleging hebben ontvangen. Wij hebben nu bijna driehonderd reacties ontvangen, waaronder veel substantiële bijdragen die natuurlijk grondig moeten worden onderzocht. Het zou dan ook voorbarig zijn om in dit stadium reeds specifieke conclusies uit dit onderzoek te trekken. Wij zijn niettemin van plan om nog voor het einde van deze zittingsperiode politieke conclusies op te stellen, waarmee wij overigens gevolg geven aan een unaniem verzoek van uw Economische en Monetaire Commissie.
Uiteraard moet er worden besloten welk type instrument de Commissie kan voorstellen om kwalitatief hoogwaardige openbare diensten in Europa te waarborgen. Als een van de mogelijke opties kunnen we denken aan een kaderrichtlijn waarin een aantal gemeenschappelijke beginselen zouden kunnen worden opgenomen, zoals gelijke toegang voor de gebruikers, universaliteit, continuïteit, flexibiliteit en evaluatie. Ik weet dat hierover binnen het Parlement levendige discussies worden gevoerd.
We zouden ook onze goedkeuring kunnen geven aan een witboek in afwachting van het Constitutionele Verdrag, waarin naar onze mening op dit punt reeds enige vooruitgang wordt geboekt. Ondertussen zou middels een witboek het beleidskader kunnen worden vastgesteld voor ons toekomstige optreden of zou er kunnen worden geschetst hoe het verder moet met de sectorspecifieke benadering.
Daarnaast vervolgen wij onze werkzaamheden aan andere dossiers over de diensten van algemeen belang, zoals met name de toepassing van de bepalingen inzake staatssteun naar aanleiding van het arrest-Altmark. Op dit punt is de publieke raadpleging duidelijk. Er dient meer zekerheid te komen op het gebied van staatssteun, zoals met name een mechanisme voor vrijstelling van de kennisgevingsplicht en een voldoende bereik van de vrijstelling, gezien het aantal gevallen waarvoor de Altmark-jurisprudentie mogelijk van toepassing zou kunnen zijn.
Tot slot: wij zijn van plan de grondslag te leggen waarmee de Gemeenschap een meer pro-actieve rol kan spelen teneinde kwalitatief hoogstaande diensten van algemeen belang aan burgers en ondernemingen te leveren. Bij deze benadering dient uiteraard rekening te worden gehouden met het subsidiariteitsbeginsel. Wij streven er dan ook naar een coherent beleid te ontwikkelen ten gunste van de diensten van algemeen belang binnen de Unie, dat het mogelijk maakt de betrekkingen en verantwoordelijkheden tussen de verschillende bestuursniveaus zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Bij het vaststellen van deze benadering vormt uw ontwerpresolutie een essentiële en onontbeerlijke bijdrage en de Commissie ziet dan ook reikhalzend uit naar het resultaat. 
Koukiadis (PSE ),
    Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Herzog, danken voor de uitstekende samenwerking bij het opstellen van het verslag waarover nu wordt gestemd. Dit verslag is het resultaat van intense samenwerking tussen de Economische en Monetaire Commissie en de Commissie juridische zaken. Toch betreur ik het resultaat van de stemming in de Economische en Monetaire Commissie, waardoor de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie juridische zaken volledig op hun kop zijn gezet.
De aanpak die we samen met de rapporteur hebben gekozen heeft oog voor de problemen van vandaag. De hamvraag is niet de eigendomstatus van diensten van algemeen belang. Het is overduidelijk dat hedendaagse ontwikkelingen ruimte bieden voor samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. Privatiseringen mogen geen negatief effect sorteren en daarom moeten de spelregels voor het leveren van diensten van algemeen belang blijven gelden, ook de basisregels voor de werking en financiering van die diensten. In elk geval moet verzekerd worden dat diensten van algemeen belang voor alle burgers bestemd blijven. Daarom moeten we de beginselen van universaliteit, continuïteit, betaalbaarheid en kwaliteit op Europees niveau verankeren.
In tegenstelling tot de liberale zienswijze vinden wij privatisering geen doel op zich. Diensten van algemeen belang mogen in geen geval uitsluitend worden gedicteerd door de wetten van de markt, zodat zelfs financiering door plaatselijke overheden van dergelijke diensten voor plaatselijke gemeenschappen niet meer zou kunnen. Daarbij denk ik aan diensten zoals gezondheidszorg, onderwijs, sociale zekerheid. Nationale overheden moeten het recht behouden om zelf de regels te bepalen voor het verstrekken van die diensten door winstmakende privébedrijven. Bijgevolg vraag ik hier iedereen die verknocht is aan het Europese sociale model als onlosmakelijk element van het Europese productiestelsel, om de amendementen goed te keuren die gaan over wat ik net heb uiteengezet.
Als we het concurrentiebeginsel kunnen verzoenen met de roeping van de sociale welvaartstaat hebben we een evenwichtige resolutie tot stand gebracht. Ook moet het voorstel voor een kaderrichtlijn worden aangenomen. Het Parlement heeft dit voorstel trouwens al in een eerdere resolutie aangenomen. Als we willen dat geen enkele burger in de kou blijft staan, moeten we er allemaal mee voor zorgen dat diensten van algemeen belang ook in de toekomst gegarandeerd blijven. 
Langen (PPE-DE ),
   Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Herzog van harte bedanken. Hij had een zware taak, en het was voor hem als rapporteur met duidelijk linkse sympathieën niet altijd even makkelijk om zijn standpunt gehoor te laten vinden. Hij was altijd tot samenwerking bereid. Dat ter inleiding, want inhoudelijk liggen we heel ver uit elkaar.
Ik spreek hier als rapporteur van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Die commissie heeft met een grote meerderheid ingestemd met een aanbeveling die ook door de Economische en Monetaire Commissie vrijwel volledig is overgenomen. De kernpunten van die aanbeveling zijn duidelijk. Ten eerste is het een taak voor de lidstaten om de definitie vast te leggen. We hebben geen behoefte aan een Europees model, de lidstaten of hun secundaire overheden zijn verantwoordelijk. Ten tweede willen we in dit debat niet tornen aan de sectorale liberalisering die plaatsvindt. Wij vinden dat die liberalisering van de interne markt misschien geen triomf was maar al met al toch een groot succes. Daaraan mogen we in de Europese kaderwetgeving niet tornen.
Ten derde hebben we over het juridische kader gesproken. Op 13 november 2001 hebben we geëist dat er een kaderrichtlijn op basis van het artikel inzake de interne markt moet komen. Uit niets is tot nu toe gebleken dat dit mogelijk is, en daarom hebben de meeste leden van mijn fractie hun standpunt over deze kwestie veranderd.
Commissaris Lamy, u heeft net een prachtige opsomming gegeven van de mogelijkheden die er zijn: kaderrichtlijnen, witboeken, vrijstelling van de plicht tot kennisgeving, enzovoort. Het moet echter ook nog logisch zijn. We hebben het al drie jaar over dit onderwerp, maar de Commissie is tot nu tot niet in staat geweest om ons een gefundeerde samenvatting te geven van de rechtsinstrumenten die we kunnen gebruiken. Wat we vandaag van u gehoord hebben klonk prachtig, maar ik geloof niet dat de Commissie haar huiswerk heeft gemaakt. Een van de redenen voor deze lange discussie is dat we tot nu toe weliswaar lijsten met vragen hebben gehoord, maar geen antwoorden.
Daarom is onze fractie van mening dat we na het Groenboek zo snel mogelijk een witboek moeten krijgen. Daarin moet de Commissie eindelijk kleur bekennen, ze moet ingaan op de juridische aspecten van de kaderrichtlijn, ze moet duidelijk zeggen welke alternatieven er zijn. We wachten daar nu al twee jaar op, en willen u graag aansporen om zo snel mogelijk na het besluit op woensdag aan de slag te gaan, en vooral concrete voorstellen te doen.
Nog een laatste punt: de watervoorziening en bepaalde regio’s zijn nog omstreden. Natuurlijk zijn er lokale diensten die ook in de toekomst uitsluitend door lokale bedrijven kunnen worden geleverd. Wij proberen ook niet om markten te liberaliseren die zich daartoe niet lenen. Wij vinden dat iedereen zelf kan beslissen of hij bepaalde diensten zelf wil leveren of dat aan een extern bedrijf over wil laten. Wanneer een derde echter dat recht krijgt moet er eerst een openbare en transparante aanbesteding plaatsvinden. Daarover zijn we het eens geworden. Ik hoop dat we na het debat van vandaag het hele verslag-Herzog morgen kunnen aannemen.
Flautre (Verts/ALE ),
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil er even op wijzen dat het debat dat wij vandaag voeren over de toekomst van de diensten van algemeen belang niet op een willekeurig moment in de geschiedenis van Europa plaatsvindt. Immers, dit Europa is volop in discussie over zijn toekomst en zijn grondwet, en wij bereiden ons voor op de toelating van talloze burgers uit de Oost-Europese landen. Ik wijs hierop, omdat er mijns inziens overeenkomst bestaat tussen enerzijds de problemen die wij tijdens de discussie over de ontwerpgrondwet hebben ondervonden om overeenstemming te bereiken over de erkenning van een positief recht op diensten van algemeen belang en de verankering van dit beginsel in het Europees recht en anderzijds de - niet geringe - problemen waarop wij zijn gestuit - of waarmee onze uitstekende rapporteur, de heer Herzog, in ieder geval binnen de Economische en Monetaire Commissie te kampen heeft gehad - om vooruitgang te boeken met dit idee.
Verder lijkt het mij bijzonder schadelijk, indien dit verslag minder ambitieus zou zijn dan het - weliswaar ontoereikende, maar toch betere - compromis dat wij in het kader van de discussie over de ontwerpgrondwet hebben bereikt. Het zou in dat geval wel eens moeilijk kunnen zijn, dames en heren, om de burgers ervan te overtuigen dat wij hen naar behoren vertegenwoordigen. Naar het mij - en anderen - toeschijnt rekenen de burgers er juist op dat er met de integratie van Europa in deze risicomaatschappij meer en betere diensten zullen komen evenals meer bescherming en meer veiligheid, zoals voedselveiligheid en veiligheid op zee, - zekerheid dus in de ruimste zin. Bovendien zetten brede stromingen in de Europese samenleving zich momenteel overduidelijk in voor de participatie van de burgers in de maatschappij en eisen zij daartoe concrete uitoefening van de sociale rechten, zoals het recht op onderwijs, cultuur, gezondheidszorg, milieubescherming, schoon water en goede luchtkwaliteit, evenals het recht op huisvesting, vervoer, communicatie en informatie, energie, enzovoort.
Wij zijn er allen van overtuigd - althans dat hoop ik - dat deze aspecten van essentieel belang zijn. Ik heb echter de indruk dat sommigen in deze vergaderzaal zich hardnekkig opstellen en opnieuw schandelijke paragrafen voorstellen, die afbreuk doen aan het uitstekende werk van de heer Herzog. Zij onderstrepen bijvoorbeeld de onschatbare weldaden van het liberalisme, maar slagen er niet in ons te overtuigen. De markt is niet in staat in al deze rechten te voorzien en tegelijkertijd de beginselen inzake gelijke toegang en universaliteit te eerbiedigen. Daarom moet er absoluut erkenning komen van een positief recht op diensten van algemeen belang. Ik hoop dan ook dat wij ons dankzij de amendementen waar u morgen voor kunt stemmen, zullen ontdoen van een document dat vooralsnog uiterst compromitterend is voor het Europees Parlement en dat een ernstige handicap vormt voor de kwaliteit van de discussie die wij de komende maanden met de burgers van alle Europese landen zullen voeren. 
Swoboda (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in tegenstelling tot de heer Langen ben ik van mening dat de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme een wat gedifferentieerder beeld heeft geschetst dan kon worden geconcludeerd uit de bijdragen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie en de Economische en Monetaire Commissie. Ik zou de heer Herzog trouwens van harte willen bedanken, maar helaas staat er in deze versie van het verslag niet genoeg van zijn goede ideeën. Misschien kan er nog het een en ander worden verbeterd.
De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme heeft zich dan wel, met steun van de stemmen van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten, uitgesproken voor een Europese kaderwetgeving, maar is van mening dat diensten van algemeen belang iets bijzonders zijn. Ze zijn een specifiek kenmerk van het Europees sociaal model, en dat hebben we in het verslag overduidelijk willen maken.
Denkt u bijvoorbeeld eens aan de post. We zijn niet tegen een geleidelijke liberalisering, in tegendeel. Ook onze commissie heeft gedeeltelijke liberaliseringen in verschillende sectoren voorbereid. We weten echter hoe belangrijk het voor veel mensen in Europa is dat ze in de buurt een postkantoor hebben, in welke vorm dan ook. Dat bepaalt mede hoe tevreden de Europese burgers zijn over de openbare diensten.
Denkt u ook eens aan het plaatselijk openbaar vervoer. De meerderheid van de leden van dit Parlement heeft de starre voorstellen van de Commissie inzake de liberalisering, zo zie ik dat, van de hand gewezen. Nu is het voor de Commissie bijzonder moeilijk om nieuwe voorstellen te doen, want wij hebben gezegd dat het openbaar reizigersvervoer niet te vergelijken is met het vervoer van goederen dwars door Europa, of met het luchtvervoer. Wij vinden dat er speciale belangen, ook regionale belangen, op het spel staan. De Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme is daarom van mening dat vooral de gemeentelijke en regionale overheden meer vrijheid en speelruimte moeten krijgen. Dat is ook belangrijk met het oog op de democratie, want op die manier kunnen de burgers reageren wanneer ze niet tevreden zijn met de geboden diensten. Ze kunnen de gemeenteraad naar huis sturen, ze kunnen hun stem bij regionale verkiezingen aan andere partijen geven. Dat element van de democratie mogen we niet uit het oog verliezen wanneer we het hebben over de openbare dienstverlening. Daarom hoop ik dat we met het verslag-Herzog nog meer kunnen doen om de sociale cohesie in Europa te versterken.
Radwan (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ook ik zou de heer Herzog willen bedanken voor de goede samenwerking. Het is niet makkelijk geweest, want er bestaan grote meningsverschillen, maar toch zijn we het eens geworden over een verslag.
Wat was het uitgangspunt? De Commissie heeft het monopolie op de besluiten inzake de diensten van algemeen belang en heeft er in de afgelopen jaren veel aandacht aan besteed. Bovendien heeft de Commissie ook het monopolie op de besluiten inzake het mededingingsrecht. Wij waren echter vooral met het oog op het Constitutioneel Ontwerpverdrag van mening dat het Europees Parlement bij deze kwesties meer bevoegdheden zou moeten krijgen. Daarom waren wij oorspronkelijk ook voor een kaderrichtlijn.
Bij de discussie over de kaderrichtlijn moeten we echter ook nadenken over inhoudelijke kwesties. Kunnen we de problemen in verband met het mededingingsrecht oplossen? De Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten is tot de conclusie gekomen dat een kaderrichtlijn daarvoor niet het geschikte instrument is. En juist diegenen die dat anders zien moeten toch telkens weer de vraag beantwoorden wat er in een dergelijke kaderrichtlijn moet staan. De basis voor de discussie over de diensten van algemeen belang is het Europese mededingingsrecht voor de interne markt. De diensten van algemeen belang worden echter subsidiair in de lidstaten of zelfs in de regio’s of in de gemeenten gedefinieerd. We willen zeker niet dat in de toekomst op het Europese niveau wordt gedefinieerd wat diensten van algemeen belang zijn, of dat nu in een kaderrichtlijn of in een Constitutioneel Ontwerpverdrag gebeurt. Dit is volgens ons een taak voor de gemeenten, de verantwoordelijkheid van de gemeenten, en dan kan aan de basis de concurrentie plaatsvinden in het kader van de aanbestedingen in samenwerking met particuliere bedrijven. De toekomstige EU van de 25 is te gevarieerd om dit concept op het Europese niveau te regelen. Daarom zeggen wij “nee” tegen een kaderrichtlijn en “ja” tegen de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Dat geldt met name ook voor de watervoorziening. De Commissie moet maar eens aantonen dat de concurrentie een goede zaak is bij de posterijen, bij het openbaar vervoer over de korte afstand en bijvoorbeeld ook bij de energievoorziening. Juist Frankrijk heeft nog heel wat problemen, mijnheer Lamy, dus lost u die eerst maar eens op voordat u aan een nieuw project begint! 
Rapkay (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit debat over het Groenboek toont eens te meer aan dat de manier waarop de diensten van algemeen belang worden geleverd meer dan ooit aan de orde zijn in de politieke debatten. Ook de burgers maken zich zorgen over de toegang tot deze basisvoorzieningen. Voor ons als Fractie van de Sociaal-Democraten zijn ze een essentieel onderdeel van ons Europese model voor de samenleving. Ik zeg bewust: een onderdeel van ons model voor de samenleving, want het is niet de bedoeling om een Europees model voor de diensten van algemeen belang te ontwikkelen. Ze zijn een essentieel onderdeel van ons Europese model voor de samenleving, met doelstellingen die alle Europese samenlevingen gemeenschappelijk hebben. Ze spelen een belangrijke rol bij het verbeteren van de levenskwaliteit van alle burgers, bij onze pogingen om de economische stagnatie te doorbreken en sociale uitsluiting en isolatie te bestrijden.
Daarom wil ik proberen om een misverstand op te helderen. Het is niet de bedoeling om aan de ene kant voor een markt en voor mededinging te zorgen, en aan de andere kant voor de levering van diensten van algemeen belang. Diensten van algemeen belang kunnen wel degelijk worden geleverd met de instrumenten van de markteconomie en op basis van concurrentie. We moeten echter nota nemen van het feit dat er ook situaties zijn waarin de markt dergelijke diensten niet op een doelmatige manier kan leveren, en dan moeten we met de middelen van de democratie in staat zijn om ervoor te zorgen dat die diensten ook zonder de instrumenten van de markteconomie kunnen worden geleverd.
Het is een wisselwerking, en wij moeten voor duidelijkere wetgeving zorgen. Daarom steunen wij als fractie de ideeën van de rapporteur. Ik zou de heer Herzog, de rapporteur, trouwens van harte willen bedanken. Hij heeft werkelijk alles in het werk gesteld om tot een compromis te komen, als rapporteur is hij bij essentiële vraagstukken van zijn eigen mening afgestapt, en ik vind het toch wel jammer dat die prestatie, die poging om een consensus te bereiken, door delen van dit Parlement gewoon niet gehonoreerd wordt.
Daarom steunen wij dit verslag, wij vinden dat we het nodig hebben voor de rechtszekerheid, voor een gemeenschappelijk juridisch kader voor deze kwesties. We willen echter vooral dat het Europees Parlement hierbij betrokken wordt. In dat verband wil ik reageren op de woorden van de heer Langen. Hij heeft gezegd dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten het er intussen over eens geworden is dat ze toch geen kaderrichtlijn willen, omdat dat volgens artikel 95 niet zou kunnen. Dat zie ik heel anders! U heeft besloten dat u dat niet wilt omdat de meerderheid daar intussen politieke bezwaren tegen heeft! Daar heeft u vast uw redenen voor, het kan ook zonder een kaderrichtlijn, maar vertelt u mij niet dat er geen goede rechtsgrondslag voor bestaat en dat het daarom niet mogelijk is. Daar hebben wij nog nooit moeite mee gehad, en wel terecht. Wanneer we iets om politieke redenen wilden, hebben we er ook een rechtsgrondslag voor gevonden. De Commissie is daarin trouwens de kampioen, en ze verdient daarom onze steun bij haar pogingen om een geschikte rechtsgrondslag te vinden. Dat is glashelder, dat is wat we willen, maar we mogen niet tornen aan de medebeslissingsrechten van het Parlement!
Een dergelijk juridisch kader moet natuurlijk met inhoud worden gevuld, en ik vind dat we in de toekomst wat meer over de inhoud moeten spreken, en wat minder over dingen zoals de rechtsgrondslag. Dat is onze taak. Er zijn heel wat punten die in een dergelijk juridisch kader moeten worden geregeld. Ik wil op een aantal punten even ingaan. We moeten in de kaderrichtlijn zorgen voor rechtszekerheid, de bedrijven moeten weten hoe het Europese recht in hun sector moet worden toegepast. Het is ook glashelder dat het een taak van de lidstaten en van de lagere overheden is om een concrete definitie te geven, te zorgen voor de invulling, de organisatie en de financiering van de diensten van algemeen belang. Dat is de taak van de gemeenten wanneer zij voor bepaalde diensten verantwoordelijk zijn. Daarom is het niet gewenst dat we streven naar een uniforme en waterdichte Europese definitie. Er zijn echter wel een aantal normen en criteria die overal gelden en dus wel moeten worden opgenomen. Ik noem de universaliteit, de continuïteit, de kwaliteit van de dienstverlening, de doelmatigheid, de betaalbaarheid en ook de participatie van de gebruikers en de democratische controle op de leveranciers. We moeten ons veel sterker dan tot nu toe concentreren op het hoofdpunt: wat is een economische activiteit en wat is een niet-economische activiteit? Aan de hand van dat criterium moet worden bepaald of de mededingingsregels, de regels van de interne markt, wel of niet van toepassing zijn. Dat is de discussie die we volgens mij zouden moeten voeren. Om die reden zeg ik “ja” tegen een dergelijk juridisch kader en “ja” tegen een discussie over de inhoud, maar niet over dingen zoals een rechtsgrondslag!
Riis-Jørgensen (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur graag bedanken voor zijn grote inzet, ook al zijn wij het bepaald niet met elkaar eens. Ik ben echter erg blij met de discussies waartoe dit verslag heeft geleid en waarbij de aandacht is uitgegaan naar een aantal belangrijke vraagstukken rond de diensten van algemeen belang. Een verfrissende politieke discussie, waarin de politieke verschillen in dit Parlement duidelijk naar voren komen. 
Namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wil ik graag mijn steun uitspreken voor het verslag zoals dat is aangenomen in de Economische en Monetaire Commissie. De ELDR-Fractie vindt het belangrijk om te benadrukken dat de liberaliseringen die in een aantal sectoren reeds zijn uitgevoerd, over het algemeen een groot succes geworden zijn. Ze hebben geleid tot het ontstaan van circa 1 miljoen nieuwe banen en vooral ook tot een betere dienstverlening voor minder geld. Tevens was de vraag in hoeverre het Parlement een kaderrichtlijn moest eisen, van essentieel belang voor de steun van de ELDR-Fractie voor het onderhavige verslag. Ik wil er graag met nadruk op wijzen dat de ELDR-fractie geen steun verleent aan een kaderrichtlijn. 
Het doel van een horizontale richtlijn zou zijn om bepaalde terreinen te bevriezen, terwijl wij uit ervaring weten dat die gebieden voortdurend in ontwikkeling zijn. Aan stilstand is geen enkele behoefte op een moment dat wij in Europa toch al achteraan hinken wat hervormingen van de economie betreft. Integendeel, wij moeten juist verdere liberaliseringen steunen, maar op gelijke voorwaarden. Dat moet echter gebeuren via sectorrichtlijnen, die voor een aantal sectoren al met groot succes worden toegepast. 
Als ELDR-Fractie zijn wij er zoals gezegd van overtuigd dat het zowel onmogelijk als onwenselijk is om in een kaderrichtlijn bruikbare definities te formuleren van dermate uiteenlopende diensten als waar het hier om gaat, als men tegelijkertijd denkt aan de grote regionale en nationale verschillen op het gebied van diensten van algemeen belang. Wij zijn ons echter bewust van de twijfel en onzekerheid die gerezen zijn naar aanleiding van het zogenaamde Altmark-arrest betreffende de financiering van lokale diensten van algemeen belang. Daarom steunen wij van harte de overwegingen van de Commissie over een wetgevingsinitiatief om dit probleem op te lossen; maar zoals gezegd denken wij dat een kaderrichtlijn in dit verband geen nut zal hebben. Als er inderdaad een wetgevingsinitiatief komt, betreuren wij het echter zeer dat het bestaande Verdrag ons als leden van het Europees Parlement geen medebeslissingsrecht inzake een dergelijk initiatief geeft. 
Om elke twijfel te voorkomen wil ik graag onderstrepen dat ons verzet tegen een kaderrichtlijn absoluut niet betekent dat wij als ELDR-Fractie willen dat de verplichting tot bepaalde openbare dienstverleningen verdwijnt – integendeel. Wij vinden dat de verplichting tot openbare dienstverlening heel goed kan samengaan met liberaliseringen en bijvoorbeeld met milieueisen, als de politieke autoriteit eisen stelt op het desbetreffende gebied. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van kwaliteitseisen ligt natuurlijk bij de politieke autoriteit, die ook moet garanderen dat die eisen worden nageleefd. Ik wil dat we meer waar voor ons geld krijgen.
Ainardi (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik opmerken dat het verslag - ondanks de enorme inspanningen van de heer Herzog - na de behandeling in de Economische en Monetaire Commissie zeer ver afstaat van de hooggestemde verwachtingen ten aanzien van een strijdbare Europese regelgeving voor de diensten van algemeen belang. Mijn fractie kan er niet mee instemmen.
De tekst is een ode aan de liberalisering geworden met slechts één streven, namelijk om van de wetten van de concurrentie de enige regulerende factor te maken. Zo wordt in overweging H nadrukkelijk gesteld dat liberalisering van belangrijke sectoren van de interne markt technologische vooruitgang en economische efficiency in de hand werkt. Volgens paragraaf 13 is men ingenomen met de liberalisatie op het terrein van telecommunicatie, postdiensten, vervoer en energie.
Zelfs het gematigde voorstel uit het verslag-Langen, dat nota bene hier is aangenomen, waarin de Commissie wordt verzocht om op korte termijn een nauwkeurige, vergelijkende evaluatie uit te voeren van het reële effect van het beleid tot liberalisering van de diensten van algemeen belang, voordat aan nieuwe liberaliseringsrondes wordt begonnen, is niet bekrachtigd in het huidige verslag.
Onder valse voorwendsels wordt in het verslag eveneens het streven naar een kaderrichtlijn terzijde geschoven, terwijl deze een nauwkeurigere definiëring mogelijk zou maken van de diensten van algemeen belang, evenals van de verplichtingen die eruit voortvloeien voor de lidstaten en voor particuliere of openbare exploitanten. Alleen het basisonderwijs en de sociale-zekerheidsstelsels zouden tot de openbare sector blijven behoren. We zijn zeer ver verwijderd van een aanpak die niettemin onontbeerlijk is als het om de fundamentele rechten van de burgers gaat, zoals het recht op energie, water, vervoer, huisvesting, communicatie en informatie.
De diensten van algemeen belang zouden er juist op gericht moeten zijn de burgers deze rechten te garanderen, rekening houdend met de volgende principes: gelijke toegang voor iedereen, informatie, raadpleging, participatie van gebruikers en werknemers, alsmede financiële haalbaarheid. Deze ambitie kan onmogelijk worden verwezenlijkt als men er uitsluitend en onverbiddelijk naar streeft de aangevangen liberalisering voort te zetten.
In zijn huidige vorm is deze tekst onaanvaardbaar. Het Groenboek wekte de hoop en de verwachting dat de openbare diensten een stimulans zouden vormen voor de tenuitvoerlegging van de economische, sociale en milieurechten, en dat Europa er daadwerkelijk naar zou streven om vanuit een solidariteitsgevoel aan de behoeften van het merendeel van de bevolking te voldoen.
In de lijn van deze opmerkingen steunt mijn fractie alle amendementen die erop gericht zijn de voortdurende verwijzingen naar liberalisering te schrappen, evenals de amendementen waarin de begripsvorming van diensten van algemeen belang die deze naam waardig zijn, wordt versterkt. Mijn fractie bevestigt opnieuw de noodzaak tot evaluatie. Zij wijst er nogmaals op dat het bij de diensten van algemeen belang om diensten gaat die voor de burgers van essentieel belang zijn. Zij verlangt tevens een ondubbelzinnige bevestiging van het recht van de gemeentelijke en regionale autoriteiten om zelf te blijven bepalen op welke wijze de diensten van algemeen belang waarvoor zij verantwoordelijk zijn, worden beheerd. Dit zijn de minimale eisen waaraan moet worden voldaan, als wij willen dat de diensten van algemeen belang een stuwende kracht voor een solidair Europa zijn. 
Jonckheer (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, namens de ecologische fractie wil ik de heer Herzog eveneens complimenteren met de politieke en intellectuele resultaten die hij al vele jaren binnen dit Parlement tot stand weet te brengen en in het bijzonder met dit verslag. Zoals sommige sprekers al hebben opgemerkt, heeft dit verslag dat op initiatief van de Economische en Monetaire Commissie is opgesteld, hoofdzakelijk ten doel de randvoorwaarden van het debat te verduidelijken, en er met name voor te zorgen dat er meer rechtszekerheid komt, evenals financieringswaarborgen en een evaluatieverplichting in het kader van het proces dat momenteel in de Europese Unie gaande is om een ruimere mededinging tot stand te brengen. De Groenen zullen hun steun geven aan de amendementen die opnieuw in de plenaire zitting zijn ingebracht om terug te keren naar de oorspronkelijke strekking van het door de heer Herzog ingediende voorstel. Ik zou twee aspecten aan deze discussie willen toevoegen. Ten eerste wil ik het Europees Parlement erop wijzen dat de Conventie dit onderwerp eveneens behandeld heeft en bij haar werkzaamheden tot de conclusie is gekomen dat er een nieuwe wettelijke basis moet komen, die afwijkt van de rechtsgrondslag waarin de Verdragen momenteel voorzien. Mocht het dan ook zover komen dat het Europees Parlement morgen tijdens de stemming het standpunt van de Conventie tegenspreekt, dan zou er een interessant conflict over de politieke legitimiteit ontstaan tussen de Conventie en het Parlement.
Ten tweede hebben wij, de Groenen, tijdens dit debat gemerkt dat er uiteindelijk een eigenaardig verbond bestaat tussen de voorstanders van maximale subsidiariteit - waartoe overigens ook de heer Herzog en onze fractie behoren - en degenen die vinden dat de mededinging in niets mag worden belemmerd. Door dit verbond is er uiteindelijk geen overeenstemming binnen het Europees Parlement, zoals er ook binnen de Raad geen overeenstemming bestaat om vooruitgang te boeken op het gebied van een kaderwetgeving.
Ik zou dan ook de volgende vraag willen stellen: wie komen er als overwinnaars uit dit debat, als we onze betogen hebben gevoerd? Dat zijn uiteraard niet de voorstanders van de subsidiariteit, maar eerder degenen die opkomen voor een vrije concurrentie zonder beperkingen. Feit is dat wij maand na maand sectorale richtlijnen aannemen, om dan te constateren dat het Hof van Justitie er moeite mee heeft om het opleggen van verplichtingen op het stuk van diensten van algemeen belang te rechtvaardigen. Het resultaat is dat wij met een versterkt Europees model zitten, dat grotendeels gebaseerd is op de fiscale en sociale concurrentie tussen de gebieden. Als wij hierin een beter evenwicht willen scheppen, dan hebben wij daadwerkelijk behoefte aan meer rechtszekerheid om de financiering van de openbare diensten te waarborgen, ongeacht de definitie die de lidstaten eraan geven.
Daarom verzoek ik u allen na te denken over dit twijfelachtige verbond tussen enerzijds degenen die zich beijveren om in hun eigen land of regio diensten van algemeen belang in te stellen, en anderzijds degenen die ondanks alles uitsluitend bij de vrije concurrentie zweren. Wij zijn het eens met de eerste groep, maar vragen hun dit verbond met de tweede groep te verbreken. 
Blokland (EDD ).
   – Voorzitter, ik kan mij nog levendig herinneren hoe in onze vergadering van november 2002 het verslag van collega Herzog over staatssteun met één stem verschil werd aangenomen. Het aangenomen verslag was alleen wel zo geamendeerd dat van het oorspronkelijke voorstel niets meer overbleef. Het lijkt er sterk op dat collega Herzog ook nu moeite heeft met het standpunt van de meerderheid van het Parlement, dat zich terecht verzet tegen invoering van een kaderrichtlijn voor diensten van algemeen belang. Al voordat de Europese Commissie in mei 2003 met haar Groenboek kwam, had de rapporteur een werkdocument met zijn opvattingen gepresenteerd. Dat is te snel en ook te vroeg om de vragen te beantwoorden die de Commissie in haar Groenboek aan het Parlement voorlegde. Dat het Groenbroek geen visiedocument was is spijtig, dat de rapporteur al een visie op het Commissievoorstel had voordat het voorstel er was, is ronduit voorbarig.
Het Groenboek wijst terecht op de bevoegdheden van nationale en regionale autoriteiten voor de diensten van algemeen belang. Het is naar mijn overtuiging dan ook een zaak van nationale en regionale politici om te beslissen over de diensten van algemeen belang. Ik zie dan ook geen noodzaak om de Commissie nieuwe bevoegdheden toe te kennen op dit terrein. Ik kan dus instemmen met het voorstel dat in de Economische en Monetaire Commissie is aangenomen. 
Della Vedova (NI ).
   – Ook mij moet van het hart dat collega Herzog zich heel serieus en met de nodige geestdrift van zijn taak gekweten heeft. Toch vind ik dat het overzicht dat in de tekst van de Economische Commissie wordt gegeven van de situatie en perspectieven voor diensten van algemeen belang, beter inhaakt op de huidige tijd.
De diensten van algemeen belang vormen een belangrijk onderdeel van de Europese economie, die immers steeds meer de kant van dienstverlening uitgaat. Liberalisering en concurrentie zijn ook in deze sector van fundamenteel belang voor de dynamiek, het groeipotentieel en het vermogen tot banenschepping van de Europese economie. Volgens mij is het een misvatting te denken dat de situatie rondom de levering van diensten van algemeen belang geregeld kan worden door een kaderrichtlijn, binnen een nieuwe, speciaal daarvoor opgestelde wetgeving. Dit soort bedrijfstakken zijn niet zo gemakkelijk in definities te vatten en daar komt nog bij dat de ontwikkelingen daar heel snel gaan: wat vandaag nog een overheidsdienst is, kan morgen al best een sector zijn waarvan de producten en diensten volledig door de markt worden voortgebracht. Als wij denken die sector in een strak keurslijf van voorschriften te kunnen dwingen, zitten wij er toch echt naast.
Zoals in het verslag onder artikel 19 vermeld staat, zorgen de huidige voorschriften inzake interne markt en mededinging er al voor dat het overheidsoptreden in deze sectoren en elders geschiedt volgens regels die in de Verdragen zijn vastgelegd. Op die manier wordt borg gestaan voor dynamiek en mededinging in de openbare dienstverlening. Als wij ons daar niet aan houden, krijgen wij stagnatie en belandt de Europese economie in de gevarenzone. 
Grönfeldt Bergman (PPE-DE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Herzog, bedanken voor zijn zeer omvangrijke werk en voor de vele vruchtbare discussies, ook al waren we het niet helemaal met elkaar eens. Ik wil ook de leden van de Economische en Monetaire Commissie bedanken, die uitvoerig hebben gediscussieerd en vele goede amendementen hebben ingediend, zodat wij van die commissie uiteindelijk een resultaat hebben gekregen dat volgens mij uitstekend is. 
Ik ben tegen een algemene kaderrichtlijn. Volgens mij biedt die geen voordelen, maar geeft ze eigenlijk alleen maar verwarring, omdat ze leidt tot een extra laag wetgeving tussen de mededingingsregels van de interne markt en de sectorrichtlijnen. Bovendien wordt de productontwikkeling erdoor gehinderd. Het proces met een stapsgewijze deregulering van de markten in de EU is in het afgelopen decennium de belangrijkste oorzaak geweest van de verbetering van de diensten van algemeen economisch belang. Een van de motieven voor deregulering was immers ook de meestal slechte kwaliteit van de diensten voordat de markt werd opengegooid. Er is mij veel aan gelegen dat er niet opnieuw een monopoliepositie ontstaat. 
Ik zou het Parlement daarom willen oproepen om het resultaat van de Economische en Monetaire Commissie in het verslag van de heer Herzog te volgen en tegen de amendementen van links te stemmen. Als wij het standpunt van de Economische en Monetaire Commissie volgen, stimuleren wij mededinging en productontwikkeling en maken wij het mogelijk om de consumenten zowel goedkopere als betere alternatieven te bieden. 
De Rossa (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Herzog met zijn voortreffelijke verslag. Ik hoop dat het Parlement morgen de zaken zal rechtzetten door de verwerping van het voorstel voor de kaderrichtlijn door de Economische en Monetaire Commissie ongedaan te maken. Dit is niet het einde van het debat: dit is een debat over een groenboek en het is het begin van wat naar mijn inschatting een tamelijk lang debat zal worden. Het Parlement wil, althans in dit debat, de Commissie adviseren over de manier waarop zij met betrekking tot de diensten van algemeen belang, zowel de economische als de niet-economische, te werk moet gaan, Voor mij markeert het vraagstuk van de diensten van algemeen belang, zowel de economische als de niet-economische, de scheidslijn tussen de voorstanders van een sociale markteconomie en die van een neoliberale markteconomie. Het is onaanvaardbaar om de burgers stiekem hun burgerrechten, waar zij als burgers van Europa toch recht op hebben, te ontnemen door mededinging tot de enige maatstaf voor de dienstverlening te maken.
Volgens een schatting van de OESO hebben de regeringen in Europa in de jaren negentig van de vorige eeuw ongeveer 300 miljard euro aan bezittingen van overheidsdiensten overgedragen aan particuliere dienstverleners. In sommige gevallen heeft dat tot rampzalige gevolgen geleid, niet alleen voor de dienstverlening zelf maar ook in de vorm van verlies aan mensenlevens. Als Unie en als Parlement moeten wij ons er hard voor maken dat iedereen toegang krijgt tot kwalitatief hoogwaardige, betaalbare diensten. Wij moeten ons goed realiseren dat die diensten bepalend zijn voor de levenskwaliteit van de mensen in Europa.
In Amsterdam, in het Handvest van de grondrechten en in de nieuwe ontwerpgrondwet zijn de rechten van de burger op overheidsdiensten nog eens heel duidelijk vastgesteld. Die rechten moeten wij verdedigen. Het is niet een kwestie van het verdedigen van een , maar van kijken hoe we in deze nieuwe omstandigheden kwalitatief hoogwaardige diensten voor al onze burgers kunnen waarborgen. In het bijzonder moeten wij de positieve stappen die wij in de grondwet hebben gezet, verdedigen. 
De Clercq (ELDR ).
   – Voorzitter, de eengemaakte markt is op economisch vlak ongetwijfeld de belangrijkste verdienste van het Europees eenwordingsproces. Europa heeft ons één grote handelsruimte zonder belemmeringen bezorgd met nu 375 miljoen en straks 450 miljoen consumenten.
De afgelopen tien jaar is de markt meer en meer uitgebreid naar andere sectoren, zoals telecommunicatie, postdiensten, vervoer en energie. De Europese markt is een sociaal gecorrigeerde vrije markt, hetgeen betekent dat de markten in deze sectoren op een geleidelijke en geleide manier zijn opengesteld - en met succes. Het resultaat is meer concurrentie en moderne dienstverlening tegen lagere prijzen en van een betere kwaliteit. Deze liberalisering is dus zeker niet nadelig geweest en het voorbeeld moet inspirerend werken voor andere sectoren.
Het Groenboek van de Commissie komt zeker niet te vroeg en is bijzonder lovenswaardig. Inderdaad moet worden nagegaan of we de werking van de interne markt en het openstellen van de grenzen niet kunnen toepassen op andere diensten van algemeen en vooral economisch belang. Waar kunnen overheidsmonopolies verder worden doorbroken met handhaving van de garantie dat elke burger de beste dienstverlening krijgt voor een betaalbare prijs? Samen met vele anderen denk ik in dit verband bijvoorbeeld aan de sectoren watervoorziening, afvalbeheer en zelfs informatieverstrekking.
Het debat hierover moet echter gevoerd worden, niet alleen hier, maar ook met nationale of zelfs regionale overheden, die thans vaak het beheer in deze sectoren in handen hebben. Na dit brede, interessante en trouwens nu reeds vruchtbare debat, moet dan met de resultaten ervan nagegaan worden of en hoe Europese wetgeving nuttig kan zijn, vooral voor de burgers. 
Schmid, Herman (GUE/NGL ).
    Mijnheer de Voorzitter, de heer Herzog heeft echt een ondankbare taak gehad. Als er één gebied is waarover we het in dit Parlement en onder het grote publiek in de hele EU diep oneens zijn, dan is het wel juist dit gebied. Het probleem is dat we een wetgeving voor de interne markt hebben, die feitelijk uitnodigt tot een grenzeloze en onbeperkte concurrentie op het gebied van goederen en diensten. Dat is iets waar wij ons niet bij wensen neer te leggen. Men zegt dat het vooral gaat om diensten van economisch belang. Welke diensten zijn niet van economisch belang? Is de onderwijssector niet van economisch belang? Is de gezondheidszorg niet van economisch belang? Zijn alle sociale diensten niet van groot economisch belang? Het gaat om het gehele welzijnsbeleid. Het onderhavige onderwerp is je reinste politieke dynamiet. 
Als men een evenwichtige ontwikkeling wil en een eind wil maken aan deze brede aanval op de welzijnssectoren, wat moet men dan doen? Moet men streven naar een kaderrichtlijn? Ik ben er niet helemaal zeker van. Op zichzelf zou een kaderrichtlijn paal en perk kunnen stellen aan de wetgeving voor de interne markt. Dat zou natuurlijk goed zijn om de gemoederen tot bedaren te brengen en de tegenstellingen wat minder hevig te maken. Maar gezien het politieke klimaat van vandaag en ook van de komende jaren ben ik bang dat een dergelijke kaderrichtlijn sterk gedomineerd zou worden door aanhangers van de markt en door rechtse krachten. In dat geval is zo’n richtlijn een stap in de verkeerde richting. Dan kan ze juist tot een val worden. 
Is decentralisering een beter alternatief? Is het beter om ons in te zetten voor de bescherming van lokale en regionale activiteiten? Misschien zou dat gelegenheid bieden tot bepaalde andere vormen van bescherming, en meer kansen bieden om een lokale strijd te voeren zodat we kunnen bewaren wat wij graag willen behouden. Maar vooral zouden we tijd moeten krijgen om onderzoek te doen en te discussiëren in plaats van de gigantische strijd aan te binden waarmee we de komende jaren zullen worden geconfronteerd.

Lambert (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, het is interessant om te zien dat geen van onze Britse conservatieve collega’s hier vandaag aanwezig is om het door hun partij gevoerde beleid met betrekking tot de liberalisering van bijvoorbeeld de spoorwegen te verdedigen. Uit een recent parlementair onderzoek in het Verenigd Koninkrijk naar de privatisering van de watervoorziening is gebleken dat veel mensen in de laagste inkomensgroepen, zoals gepensioneerden, zoveel moeite hebben gehad om hun rekeningen te betalen dat zij hun waterverbruik tot het uiterste minimum hebben teruggebracht. In sommige gevallen dreigde dit een gevaar voor de volksgezondheid op te leveren.
De privatiseringsgolf was ook nog eens onderdeel van een sterke trend om te bezuinigen op de kosten in de overheidssector. Dit heeft veelal geleid tot inkomensverlies, dat vooral de laagstbetaalden trof. Doordat de overheid deze lonen in feite subsidieert, wordt de rekening daarvoor in de praktijk betaald door de schatkist. Deze mensen ontvangen dan misschien wel een minimumloon, maar dat wil niet zeggen dat je van een dergelijk loon ook kunt leven. Daarmee wil ik niet zeggen dat alles in de overheidssector perfect is geweest, maar naar onze mening zijn veel van de argumenten die in dit verslag ten gunste van liberalisering worden aangevoerd, zeer twijfelachtig.
Mijn fractie is van mening dat de diensten van algemeen belang niet op dezelfde manier kunnen worden behandeld als bedrijven die bijvoorbeeld plastic sleutelringen maken. Zij mogen niet aan het algemene mededingingsbeleid worden onderworpen en wij hebben amendementen van die strekking ingediend. Wij zijn van mening dat de mededingingsregels ondergeschikt moeten zijn aan de diensten van algemeen belang, en niet andersom. Wij zijn het helemaal met de Commissie eens dat er juridische helderheid moet komen. Dit onderwerp hebben wij ook vaak aan de orde gesteld in verband met GATS. Wij hebben hierover een amendement ingediend, dat naar wij hopen de steun van het Parlement zal krijgen. 
Butel (EDD ).
   - Mijnheer de Voorzitter, in de overtuiging dat zij een einde maken aan de excessen van het communautaire mededingingsrecht spelen sommige afgevaardigden met vuur. Deze excessen zouden het noodzakelijk maken om het recht te wijzigen of om op zijn minst expliciet en zonder voorbehoud een afwijkende bepaling voor de openbare dienstverlening te voorzien.
Doelstelling moet blijven een kwalitatief hoogstaande dienst die voor iedereen hetzelfde is, en niet een rentabiliteitscriterium dat deze openbare diensten zou openstellen voor mededinging. Het is dus gevaarlijk de diensten van algemeen belang op Europees niveau te willen definiëren. Ten eerste is een samenhangende definitie onmogelijk gezien de diversiteit van de territoriale structuren en nationale praktijken, en ten tweede ontbreekt de politieke bereidheid om zo’n definitie te formuleren en zal daar geen enkele meerderheid - zelfs geen enkelvoudige - voor worden gevonden. Mijn fractie is voorstander van een discussie om vast te stellen wat de gemeenschappelijke belangen zijn van alle gebruikers van diensten in Europa en welke maatregelen de financiering van de desbetreffende diensten veilig zouden kunnen stellen. Met dit Groenboek en dit verslag - waarin men zich verheugt over de successen die tot nu toe met de liberalisering zijn behaald - zijn we daar ver van verwijderd.
De ontwerpgrondwet van de Conventie, die door de Europese Raad van Brussel is verworpen, zou daar geen enkele verandering in hebben gebracht, omdat de diensten van algemeen belang onderschikt zouden blijven aan het mededingingsrecht. Het is duidelijk wat men hier tracht te bereiken, namelijk de ontmanteling van de bestaande openbare diensten in sommige lidstaten. Mijn fractie vindt het belangrijk om hierover op democratische wijze met onze volkeren te kunnen debatteren waarbij we erkennen dat zij uiteindelijk het recht hebben te kiezen voor het model dat zij ontwikkeld willen zien om de sociale en territoriale samenhang van hun land te waarborgen.
Kortom, wij zullen deze tekst niet steunen, hoewel we natuurlijk wel hier en daar voor de minst slechte voorstellen zullen stemmen. Wij geven hiermee gehoor aan de oproep van de rapporteur, maar vinden dat hij zich beter zou kunnen afvragen wat voor nut het zou hebben als de tekst integraal werd aangenomen. 
Berthu (NI ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur, de heer Herzog, is ontevreden over de gewijzigde vorm waarin het verslag over de diensten van algemeen belang in de commissie is goedgekeurd. In zekere zin begrijp ik hem wel, omdat de tekst - los van enige politieke stellingname - niet erg samenhangend is. Het verslag bevat veel tegenstrijdige paragrafen. In paragraaf 36 wordt bijvoorbeeld aangedrongen op de vaststelling van een kaderrichtlijn met gemeenschappelijke Europese regels, terwijl deze aanpak in paragraaf 20 scherp wordt veroordeeld.
Wat ons betreft - en in dat opzicht nemen wij afstand van de rapporteur – denken wij dat zo’n kaderrichtlijn, die een idee was van het vorige Franse voorzitterschap, er uitsluitend toe zou leiden dat de lidstaten hun primaire regelgevende bevoegdheden zouden kwijtraken, omdat de diensten in kwestie nauw samenhangen met het eigen karakter van iedere samenleving. Een kaderrichtlijn zou bovendien te algemeen zijn, niet beantwoorden aan ieder geval afzonderlijk en eindeloze problemen veroorzaken.
Het gaat daarbij om delicate problemen die zo dicht mogelijk bij de burgers moeten worden opgelost, dat wil zeggen door iedere lidstaat afzonderlijk, in het kader van het nationale democratische systeem. In dit opzicht verbaast het me dan ook enigszins dat de linkse partijen zich hier voorstander tonen van centralisatie en uniformiteit.
Om dezelfde reden zijn wij evenmin voorstander van artikel III-6 van de Europese ontwerpgrondwet, waarin staat dat de beginselen en voorwaarden met betrekking tot de diensten van algemeen belang op grond van het Europees recht worden bepaald, dus op grond van door de meerderheid van de Raad en de meerderheid van het Parlement genomen wetgevingsbesluiten. Als dit artikel werd aangenomen, zou het al snel nadelige gevolgen hebben voor de keuzevrijheid van de nationale democratieën en de subsidiariteit. 
Karas (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst stel ik vast dat we hier niet over een wetgevingsprocedure discussiëren maar over onze reactie op het Groenboek van de Commissie. Wij hadden om iets anders gevraagd, maar de Commissie heeft als antwoord op het verslag-Langen dit Groenboek voorgelegd.
Ten tweede zou ik alle rapporteurs willen bedanken, omdat ze elk met hun eigen politieke visie tijdens de discussie in de Economische en Monetaire Commissie een uitstekend besluit hebben voorbereid waarvoor tijdens de stemming in de plenaire vergadering een meerderheid kan worden gevonden.
Ten derde: wat zijn diensten van algemeen belang? Het woord zegt het al, het gaat om het belang van alle burgers. Die diensten moeten worden geleverd, ook wanneer de markt eigenlijk niet kan garanderen dat ze overal, tegen een redelijke prijs en in veel gevallen ook gratis ter beschikking worden gesteld. De diensten van algemeen belang garanderen continuïteit van de voorziening. Verschillende bedrijven beconcurreren elkaar misschien, maar niet altijd. De overheid moet de sector steunen. Essentieel is niet wie de diensten levert, maar dat ze worden geleverd. Diensten van algemeen belang zijn een belangrijk element van het Europese model voor de samenleving en van de ecologische en sociale markteconomie.
Cruciaal was voor mij het respecteren van het subsidiariteitsbeginsel. Ik kan instemmen met amendement 18 van de Sociaal-Democraten. Ik ben blij met het voorstel dat ook personen die een vrij beroep uitoefenen diensten van algemeen belang kunnen leveren. Ik ben ook blij dat we ervoor hebben gezorgd dat de definitie van en de verantwoordelijkheid voor de diensten van algemeen belang bij de lidstaten blijven, en niet op het Europese niveau worden getild. 
Zrihen (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik de heer Herzog in zijn hoedanigheid van rapporteur natuurlijk hartelijk danken voor zijn uitstekende werk en voor het feit dat hij ons in de gelegenheid stelt vandaag over deze kwestie van de diensten van algemeen belang te debatteren.
Hoewel het hier niet om een wetgevende procedure gaat, is het debat dat wij vandaag voeren van fundamenteel belang, omdat het gaat over de grens tussen enerzijds de wereld van de markt waarin concurrentie moet heersen, en anderzijds die andere wereld waarin solidariteit, gelijkheid en democratie, kortom sociale cohesie, voorop moeten staan. Het is van fundamenteel belang omdat ons Europese model - waar iedereen jaloers op is - en de meest elementaire rechten van de burgers die met name door het Handvest van de grondrechten zijn bekrachtigd, op het spel staan.
Onder de Europese burgers, organisaties, vakbonden en lokale overheden heerst grote ongerustheid, omdat de verschillende ervaringen met liberalisering of privatisering - om hier alleen maar die van Groot-Brittannië te noemen - veeleer negatieve gevolgen hebben gehad. Daarom stellen wij voor om een aantal substantiële amendementen in dit verslag op te nemen, dat in zijn huidige vorm volstrekt onaanvaardbaar is.
Allereerst stellen wij voor om een serieuze, openbare en pluralistische evaluatie uit te voeren van de ontwikkeling van de diensten van algemeen belang, waarbij het debat niet wordt geschuwd. Hiervoor zou bijvoorbeeld een waarnemingspost voor de diensten van algemeen belang kunnen worden ingeschakeld. Verder begrijpen wij niet goed waarom de rechtse partijen zich tegen dit voorstel verzetten, als de liberalisering inderdaad uitsluitend positieve gevolgen heeft gehad, zoals de leden van deze partijen luidkeels verkondigen.
Vanwege de onduidelijke criteria die worden gehanteerd om onderscheid te maken tussen economische en niet-economische activiteiten, en om de door iedereen geëiste subsidiariteit te waarborgen, dienen bepaalde sectoren - zoals onderwijs, gezondheidszorg en sociale huisvesting - uitdrukkelijk te worden uitgesloten van de toepassingssfeer van de mededingingsregels. Daarnaast dienen gemeenten en andere lokale overheden te worden beschermd in hun democratische keuze van de wijze waarop zij bepaalde diensten - bijvoorbeeld met betrekking tot watervoorziening en afvalverwerking - willen beheren, afhankelijk van de lokale behoeften.
Tot slot zijn de lidstaten, hun subsidiaire organen en de lokale autoriteiten verantwoordelijk voor de diensten van algemeen belang. Vandaar dat het noodzakelijk is een kaderrichtlijn op te stellen, waarin de gemeenschappelijke principes van de diensten van algemeen belang daadwerkelijk vastgelegd zouden kunnen worden. Waar het op aan komt is dat wij op een gegeven moment bereid zijn de burgers te beschermen: zo kan uitdrukking worden gegeven aan een bepaalde visie op Europa. 
Caudron (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Herzog complimenteren met zijn belangrijke werk en zijn inzet. Toch wil ik hier duidelijk maken dat ik morgen echt niet voor dit verslag kan stemmen, zoals het door de Economische en Monetaire Commissie is gewijzigd en goedgekeurd.
Dit verslag is namelijk de uitdrukking van ultraliberale ambities die ik bestrijd. Het wordt gebruikt als een wapen om ons sociale model af te breken, banen te schrappen en het beleid van regionale ontwikkeling los te laten.
Mocht de Vergadering van morgen het standpunt van de Economische en Monetaire Commissie bevestigen, dan zouden wij - zoals sommigen al hebben opgemerkt - deze tekst moeten verwerpen en eisen dat er een echte kaderrichtlijn komt, evenals echte Europese openbare diensten. Er is nog tijd om van koers te veranderen. De overgrote meerderheid van de Europese burgers heeft hier behoefte aan. 
Schroedter (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, velen zijn net als ik van mening dat de diensten van algemeen belang het nut van het algemeen dienen. De burgers moeten de garantie hebben dat die diensten worden geleverd. Dat is onze visie op het Europese model voor de samenleving. Daarom zijn deze diensten niet primair een politieke taak voor de Commissie, ze zijn een taak voor de gemeentelijke en regionale overheden. Het is de taak van de Commissie om ervoor te zorgen dat de gemeenten in staat zijn om die taak naar behoren te vervullen. De Commissie moet de diensten van algemeen belang in de GATS-onderhandelingen verdedigen en ervoor zorgen dat de gemeenten de nodige armslag krijgen. Op die manier kunnen ze garanderen dat de burgers op basis van sociale rechtvaardigheid, solidariteit en territoriale cohesie aanspraak kunnen maken op deze diensten. Het is de taak van de Commissie om een kader te scheppen voor het ongestoord leveren van diensten van algemeen belang. 
Bourlanges (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, uit het verslag van de heer Herzog, die de gulden middenweg moest zien te vinden tussen de ambities van een rapporteur en de naar mijn mening overdreven terughoudendheid van de parlementaire commissie, blijkt hoe moeilijk het voor ons is om samen een Europees samenlevingsmodel te definiëren. Ik vind dat wij hiervoor een oplossing moeten vinden, en wel op hoog niveau. In de eerste plaats is het noodzakelijk de fundamentele legitimiteit van de diensten van algemeen belang te bevestigen. Er zijn zaken die op een min of meer van de regels van de markt afwijkende wijze georganiseerd moeten worden, hetzij omdat ze uitgevoerd moeten worden door de nationale overheid zodat iedereen verzekerd is van gelijke toegang ertoe, hetzij omdat het gelijkheidsbeginsel moeilijk te verenigen is met extreme verschillen in tarieven. Wij moeten derhalve opnieuw het beginsel bevestigen dat wij een markteconomie hebben, geen marktsamenleving.
In de tweede plaats hebben we een wettelijk kader nodig. Anders kunnen we onze gemeenschappelijke ambities maar beter opgeven. Dit wettelijk kader moet om te beginnen het niveau van de bevoegdheden aangeven, en wel volgens het subsidiariteitsbeginsel: op welk niveau – Europees, nationaal, lokaal – moeten we de diensten organiseren? Bovendien moet het wettelijk kader de draagwijdte van de diensten van algemeen belang definiëren en aangeven hoever die definitie rechtmatig mag worden opgerekt. En tot slot moet het de beginselen aangeven op grond waarvan deze diensten worden georganiseerd. Er moet met name voor worden gezorgd dat een dienst van algemeen belang niet verkeerd wordt gebruikt of een monopolie wordt, dat eerder een veilig inkomen genereert voor de dienstverleners dan dat het ten goede komt aan de gebruikers. Dit alles moet gezegd worden.
Dit wettelijk kader moeten we tenslotte op een democratische wijze organiseren. Wij kunnen ons in dit Parlement niet onttrekken aan onze verantwoordelijkheden. Wij kunnen geen kikkers zijn die vragen om een koning. Dit gaat de burgers, de mensen aan. Samen met de Commissie moeten wij een rechtsgrondslag tot stand brengen waarmee wij deze kwestie op grond van het voorstel van de Commissie in een democratisch kader kunnen plaatsen, waarbij de Raad en het Parlement medebeslissen. Anders schieten wij tekort in onze taak.
Poignant (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris, we kunnen dit verslag niet buiten de Europese context plaatsen. Wat herinnert een Europees burger zich van de EU van de laatste maanden? Hij herinnert zich de verdeeldheid ten aanzien van het buitenlands beleid, hij herinnert zich de meningsverschillen over het begrotingsbeleid, hij herinnert zich de patstelling ten aanzien van de Europese grondwet en hij herinnert zich de machteloosheid ten opzichte van de stijgende dollar. Als we het sociaal model niet voor hem tot stand weten te brengen, wat blijft er dan over in de komende maanden? Het sociaal model is het enige positieve wat wij hem nu kunnen bieden. En hiervan maken de diensten van algemeen belang deel uit.
Niets ten nadele van de markt, maar wij gaan de dictatuur van het proletariaat niet vervangen door de dictatuur van de aandeelhouders. Wij gaan niet een almachtige markt tot norm verheffen, zoals ze in het land van de Rocky Mountains hebben gedaan, en ook niet terugkeren naar een almachtige staat, zoals eens in het land van de Oeral. De heer Herzog brengt met zijn verslag en zijn voorstellen het juiste evenwicht tot stand.
We moeten die harmonie, dat goede compromis, weer zien te bereiken, vooral ten opzichte van onze Europese medeburgers. Wij moeten voortbouwen op bepaalde sterke punten: de bepalingen van het Constitutioneel Ontwerpverdrag, de te verwachten resultaten van de kaderrichtlijn en de implicaties van een gegarandeerde en relevante financiering van de diensten van algemeen belang. We moeten de geest weer zien te vinden waarin het eerste verslag van de heer Herzog was geschreven, voordat het door de commissie enigermate van zijn essentie werd ontdaan. Het is vooral omwille van onze medeburgers dat we die geest weer moeten zien te vinden. 
Patakis (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, deze voorstellen zijn bedoeld om het uitleveren van diensten van openbaar belang aan particuliere belangen te vergemakkelijken.
In deze tijden van economische crisis is alleen zeker dat het grootkapitaal de hand wil leggen op openbaar goed om zo meer winst maken. Openbare nutsbedrijven spelen niet alleen een belangrijke rol in het stimuleren van de nationale economie, ze zijn ook van strategisch belang voor de veiligheid en soevereiniteit van elk land, vooral in tijden van economische en andere crises. Het privatiseren van die bedrijven en het liberaliseren van de markten ervoor zal de economische ontwikkeling in een negatieve spiraal doen belanden. De aandeelhouders zullen er beslist wel bij varen, maar de nationale economie des te minder.
Dat geliberaliseerde markten technologische vooruitgang en economische efficiëntie stimuleren is larie en apekool. De praktijk leert ons dat veeleer het tegenovergestelde gebeurt.
Privatiseringen leiden steeds tot verlies van productiecapaciteit, gebrekkige dienstverlening en prestaties, reusachtige sociale ongelijkheid, hogere prijzen en banenverlies.
Privatiseringen hebben ook een negatieve invloed op werknemers. Niet alleen stijgen de prijzen van de diensten, er vallen ook massale ontslagen en flexibele arbeidsvormen komen in de plaats van solide arbeidsverhoudingen.
Welke beperkingen het kapitaal ook opgelegd moge krijgen op het gebied van diensten van openbaar belang en hoe goed de bedoelingen ook mogen zijn inzake het eerbiedigen van bepaalde beginselen inzake de effectieve dienstverlening, uiteindelijk zullen al die beginselen verwateren, met de burger als slachtoffer.
Wij zijn tegen de uitverkoop van openbaar bezit aan het grootkapitaal. Wij steunen het openbare karakter van nutsbedrijven. Dat karakter moet worden versterkt, zodat werknemers kunnen rekenen op goede en betaalbare diensten en de op staatseigendom gebaseerde economie kan floreren. 
Lamy,
   . Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie heb ik aandachtig geluisterd naar alle sprekers. Ik kan in ieder geval zeggen dat de diversiteit van de tot uiting gebrachte meningen mij niet heeft verrast. Ik zou ook niet geïntervenieerd hebben als ik niet in de woorden van de heer Langen kritiek had bespeurd op de Commissie ten aanzien van dit onderwerp: de Commissie zou veel vragen aan de orde stellen maar geen duidelijke antwoorden geven of, nauwkeuriger geformuleerd, zij zou draaien met het geven van duidelijke juridische antwoorden. Ten aanzien van dit punt zou ik graag een beetje opheldering willen verschaffen.
Als de Commissie thans in staat zou zijn u een duidelijk juridisch antwoord te geven, dan zou het probleem waarover wij debatteren, opgelost zijn. Het Groenboek dat wij vorig jaar hebben gepubliceerd, heeft juist als doel een zo breed mogelijk debat op gang te brengen over een zeer ingewikkeld onderwerp. Wij hebben binnen de Commissie het gevoel dat een jaar niet te lang is voor een dergelijk debat met het maatschappelijk middenveld, met u en met een aantal behartigers van economische en territoriale belangen.
Het is inderdaad een ingewikkeld probleem, dat blijkt wel uit dit debat. We merken wel degelijk dat dit onderwerp op politiek niveau de kern vormt van een specifiek Europees probleem waarvoor wij allen een ietwat andere oplossing hebben, afhankelijk van onze politieke voorkeur voor de markteconomie, de voordelen die wij hieraan toeschrijven voor de mededinging en de efficiency, of op het gebied van de sociale of territoriale samenhang, dimensies van solidariteit waarvan wij ons allen in verschillende gradaties bewust zijn.
Politiek gezien is het probleem dus verhoudingsgewijs duidelijk. Ik zie werkelijk geen grote verschillen in datgene wat u heeft gezegd over de zogenaamde contouren van de diensten van algemeen belang of van de overheidsdiensten, als wij deze op Europees niveau beter zouden moeten definiëren.
Het probleem is natuurlijk hoe we te werk moeten gaan. Dat is nu nog een open vraag. Wat wij momenteel doen, met sectorale richtlijnen en als het ware ad hoc genomen besluiten over overheidssteun, is dat voldoende als rechtskader? Dat is de vraag. U heeft eraan herinnerd dat de Conventie hierover heeft gedebatteerd en dat zij tot de conclusie is gekomen dat Europese wetgeving noodzakelijk kan zijn omdat zij de rechtsgrondslag levert die nu, uitgaande van het huidige EG-Verdrag, ter discussie staat. Deze kwestie moeten wij ophelderen.
Ik heb in mijn inleiding gezegd dat de Commissie verschillende opties onderzoekt. Ter geruststelling van de heer Langen herhaal ik dat de Commissie na het debat dat morgen wordt afgesloten met de stemming over een resolutie, vóór het einde van deze zittingsperiode haar eigen standpunten bekend zal maken. Of we nu een besluit nemen over een instrument waarbij het Europees Parlement betrokken is via de medebeslissingsprocedure of dat we uiteindelijk voor een andere aanpak kiezen, ik wil er namens de Commissie aan herinneren dat de verschillende opties naar de mening van de Commissie momenteel nog open zijn. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 11.30 uur plaats.
Figueiredo (GUE/NGL ),
   . - Het verslag-Herzog behandelt het “Groenboek over diensten van algemeen belang”. De Economische en Monetaire Commissie van het Europees Parlement heeft het verslag van zijn eigenlijke inhoud ontdaan. Bij dit debat benadrukken wij de noodzaak voorstellen goed te keuren die het belang van openbare diensten van hoge kwaliteit garanderen alsmede het recht van toegang tot deze diensten voor alle burgers in overeenstemming met de specifieke situatie in elke lidstaat.
De gevolgen van de liberalisering in de betrokken sectoren zijn al duidelijk. Bij het spoor, de posterijen en de energie- en telecommunicatiebedrijven zijn er ontslagen gevallen en zijn er steeds meer tijdelijke banen. In meerdere gevallen heeft de liberalisering van bedrijven geleid tot hogere prijzen en tarieven en slechtere dienstverlening. Met name in Portugal breidt dit verschijnsel zich tot steeds meer gebieden van activiteit uit.
Niettegenstaande de erkenning van de rol van openbare diensten - die diensten van algemeen belang worden genoemd - is het onderwerpen van deze diensten aan de concurrentieregels een ontkrachting van hun sociale rol als openbare basisvoorziening voor de bevolking, voor het bestrijden van de armoede en sociale uitsluiting, voor het garanderen van de mensenrechten, de ontwikkeling van de benadeelde gebieden, de bescherming van het milieu en de sociale en economische samenhang.
Wij dringen erop aan voorstellen goed te keuren die de openbare diensten en een democratische en pluralistische beoordeling van de effecten van de markt en de concurrentie bevorderen. Wij dienen er rekening mee te houden dat er diensten van hoge kwaliteit nodig zijn, terwijl liberalisering en privatisering van bedrijven in verschillende sectoren negatieve effecten hebben gesorteerd. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0471/2003) van mevrouw Almeida Garrett, namens de Commissie constitutionele zaken, over de mededeling van de Commissie: "Kader voor Europese regelgevende agentschappen" (COM(2002) 718 - 2003/2089(INI)). 
Almeida Garrett (PPE-DE ),
   . - Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, vandaag reageert het Parlement op de mededeling van de Commissie “Kader voor Europese regelgevende agentschappen”. Daarin beschrijft de Commissie in aansluiting op het Witboek over Europese governance in algemene lijnen de criteria voor de nieuwe agentschappen, het normatief kader waarin deze hun werkzaamheden moeten verrichten en de speciale verantwoordelijkheid van de Commissie voor het toezicht op deze agentschappen.
Op de eerste plaats, mijnheer de commissaris, wil ik u feliciteren met dit initiatief en mijn waardering uitspreken voor de algemene criteria in de mededeling. Het Parlement stelt met genoegen vast dat de Commissie naar behoren rekening heeft gehouden met de standpunten die het Parlement heeft verwoord in zijn resolutie over het Witboek, in de zin dat de oprichting van de agentschappen van geval tot geval het resultaat moet zijn van een expliciete keuze van de wetgever via een besluit dat gebaseerd is op de Verdragsbepaling die de rechtsgrond vormt voor het uit het te voeren communautaire beleid.
Wij vinden het belangrijk dat de Commissie inziet dat er verstandig en spaarzaam moet worden omgegaan met het oprichten van nieuwe agentschappen. De Commissie accepteert dat de inschakeling van deze agentschappen slechts gerechtvaardigd is op zeer gespecialiseerde wetenschappelijke of technische gebieden waarbij de te vervullen taken nauwkeurig moeten worden afgebakend. Daarbij dient sprake te zijn van een mate van verantwoordelijkheid en autonomie die geen afbreuk doet aan de eenheid en integriteit van de uitvoerende macht en geen beperking betekent van de politieke verantwoordelijkheid van de Commissie tegenover het Parlement en de Raad.
Maar zoals met alles in het leven zijn er ook hier enkele maren. Wij betreuren het dat de Commissie de reikwijdte van haar mededeling beperkt tot de zogenaamde regelgevende agentschappen die in de toekomst in het institutionele kader van het EG-Verdrag moeten worden opgericht. De mededeling bevat helaas geen enkele verwijzing naar de bestaande agentschappen, terwijl wij het allemaal eens zullen zijn over de noodzaak de werkzaamheden van de huidige agentschappen uitvoerig te evalueren, voorstellen te doen om enkele van hun taken en bevoegdheden te herformuleren en de structuur en de samenstelling van hun organen up-to-date te maken. Zoals u weet, mijnheer de commissaris, heeft het Parlement via zijn commissies die het meest direct betrokken zijn bij de controle op het functioneren van de agentschappen deze problemen onder de aandacht van de Commissie gebracht. Vandaag willen wij er nogmaals de nadruk op leggen.
Het valt ook te betreuren dat de Commissie geen aandacht besteedt aan de gevolgen van de radicale veranderingen die het ontwerp voor een Europese grondwet op dit gebied voorstelt. Ik denk daarbij met name aan het afschaffen van de pijlerstructuur, de invoering van een hiërarchie van normen en de expliciete verwijzing naar de gerechtelijke controle op de handelingen van de agentschappen. Het is van belang deze problemen te identificeren om op een meer volledige, samenhangende en gedurfde manier het toekomstig regelgevend kader voor de agentschappen in beeld te brengen.
Wat betreft de beperkte reikwijdte van de mededeling zal het Parlement zich ervoor blijven inzetten de eenheid en integriteit van de uitvoerende macht op Europees niveau en de dienovereenkomstige politieke verantwoordelijkheid van de Commissie te garanderen. Maar u zult wel begrijpen dat het Parlement speciale aandacht zal besteden aan de regels inzake het transparant en efficiënt uitvoeren van de taken, het vervullen van de vacatures en het beheer van de financiën van de toekomstige agentschappen. Bij het voorstel voor het toekomstig regelgevend kader zullen wij derhalve speciaal oog hebben voor de regels betreffende goed bestuur, het naleven van de wetgeving inzake transparantie, toegang tot documenten, bescherming tegen fraude en bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap.
Tot slot zou ik de Juridische Commissie, de Begrotingscommissie en de Commissie begrotingscontrole willen dankzeggen voor hun competente en deskundige adviezen. Die woorden van dank gelden ook alle collega’s die met hun participatie coauteurs zijn geworden van dit verslag. Mijnheer de commissaris, wij wachten vol vertrouwen op het initiatief betreffende het juridisch kader voor de agentschappen dat de Commissie in de toekomst zal presenteren.
Lamy,
   . Mijnheer de Voorzitter, de Commissie wil allereerst mevrouw Almeida Garrett bedanken voor haar zeer goede verslag betreffende de mededeling van de Commissie over het kader voor regelgevende agentschappen. Laten we uitgaan van de feiten: momenteel zijn er zestien agentschappen die in het kader van de huidige Verdragen in opeenvolgende periodes zijn opgericht om van geval tot geval te voorzien in specifieke behoeftes. Deze zestien agentschappen worden gekenmerkt door diversiteit, zowel wat betreft hun werking, hun taken als hun naam.
Zoals wij in 2001 hebben onderstreept, zijn wij van mening dat de oprichting van nieuwe regelgevende agentschappen een bijdrage levert aan een betere tenuitvoerlegging van de communautaire regelgeving. In het Witboek van 2001 stelt de Commissie voor parameters, nauwkeurigere criteria, vast te stellen voor de oprichting en de werking van alsmede het toezicht op deze agentschappen. Onze mededeling, waarover u debatteert, heeft als eerste doel in een gemeenschappelijk kader de reflectie met u en met de Raad op gang te brengen over de oprichting en de werking van alsmede de controle op de toekomstige regelgevende agentschappen die volgens onze definitie actief moeten meewerken aan de uitoefening van de uitvoerende macht op communautair niveau.
Uw rapporteur heeft zojuist uiteengezet dat hun activiteiten de kern vormen van de uitvoeringsbevoegdheid. Om misverstanden te voorkomen – ik kom hierop terug in mijn reactie op het debat, met name ten aanzien van het punt dat de rapporteur ter sprake heeft gebracht –, dit initiatief heeft geen betrekking op de zogenaamde uitvoerende agentschappen die meewerken aan het beheer van communautaire programma’s.
Wat is kort samengevat het doel van het voorstel van de Commissie? Dat is een evenwicht tussen enerzijds de versterking van de integriteit en van de eenheid van de uitvoerende macht – wij weten dat in de eerste plaats de Commissie hiervoor verantwoordelijk is – en anderzijds de autonomie waarover deze agentschappen moeten kunnen beschikken om op den duur te kunnen blijven functioneren. Alles draait om het vinden van dit wankele evenwicht. Het is de bedoeling dat de agentschappen uiterst technische taken overnemen van de Commissie zodat deze zich kan concentreren op de fundamentele beleidslijnen. Mevrouw Almeida Garrett heeft er echter aan herinnerd dat de Commissie de politieke eindverantwoordelijkheid dient te behouden voor de tenuitvoerlegging van de regelgeving omdat wij met name hiervoor verantwoordelijk zijn ten opzichte van u en omdat wij duidelijk geïdentificeerde verantwoordelijken voor dit Huis moeten laten verschijnen.
Wij moeten dit wankele evenwicht derhalve verbeteren, verduidelijken en formaliseren, aangezien de regelgevende agentschappen steeds meer voorzien in een behoefte aan deskundigheid, die op een aantal terreinen toeneemt, onafhankelijk van overwegingen voor de korte termijn. Tevens moet er sprake zijn van een bepaalde mate van autonomie en natuurlijk van controle zodat deze deskundigheid op peil blijft en een bepaalde mate van transparantie gewaarborgd is. Dat evenwicht proberen wij te bereiken. Wij wachten uw debat af om te zien of u op dezelfde wijze een compromis kunt sluiten over deze onvermijdelijke spanningen waarmee wij op een positieve wijze willen omgaan, als waarop wij dit evenwicht hebben gedefinieerd. 
Medina Ortega (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de Commissie bedanken voor de presentatie van deze mededeling en mevrouw Almeida Garrett voor haar verslag.
De Commissie zal opmerken dat er grote overeenstemming bestaat tussen de mening van de Commissie juridische zaken en interne markt en de tekst die door mevrouw Almeida Garrett is gepresenteerd. Wat de regelgevende agentschappen betreft bestaat het gevaar dat wij dezelfde fout maken als de Noord-Amerikanen door een wildgroei van het aantal agentschappen die totaal autonoom opereren zonder werkelijke controle door de wetgevende macht.
De paragrafen 2 en 3 van de resolutie die is opgenomen in het verslag van mevrouw Garrett zijn veelzeggend. Concreet is het zo dat het bij strikt regelgevende zaken om wetgevende en niet om uitvoerende macht gaat. Ik wil de Commissie daarom verzoeken om bij het uitwerken van een tekst met concrete voorstellen iedere verwijzing te voorkomen waarmee gesuggereerd zou kunnen worden dat deze agentschappen wetgevende macht zouden kunnen krijgen. Met andere woorden, er moet worden getracht om voor elk type regelgevend bureau een interinstitutionele overeenkomst te bereiken, waarbij de Raad en het Parlement de wetgevende macht vormen.
In de tweede plaats moet wildgroei van zowel regelgevende als niet-regelgevende agentschappen worden voorkomen, want het lijkt op dit moment net alsof het een soort kerstcadeautjes zijn geworden die de regeringen elk jaar weer krijgen zodat zij in hun eigen land kunnen zeggen dat zij vanuit institutioneel oogpunt iets hebben bereikt.
Wat de rechtsgrondslag en de tendens om een beroep te doen op artikel 308 betreft, zouden de regelgevende agentschappen enkel zin hebben als er op dit gebied in de Europese Unie concrete competentie zou bestaan, maar er dienen geen bijzondere procedures te worden gecreëerd met als doel om dit soort instellingen te rechtvaardigen.
Tot slot is het belangrijk dat de regelgevende agentschappen aan dezelfde soort controles worden onderworpen als de Commissie. Ik zou zelfs zeggen, nog strengere controles, omdat ze verder van ons af staan. 
Van den Berg (PSE ).
   – Voorzitter, de regelgeving voor Europese agentschappen, waarover we ons uitspreken in het verslag van collega Almeida Garrett, is een onderwerp dat raakt aan de kern van het debat over de toekomst van Europa, namelijk het bestrijden van Europese bureaucratie. Juist nu, nu Europa in een crisis verkeert waar we gezamenlijk uit moeten komen, is het van belang dat wij ons afvragen hoe we de verschillende Europese instellingen, dus ook de bestaande en de toekomstige agentschappen, kunnen inbedden in de democratische structuur van Europa. Een democratisch, transparant en efficiënt Europa.
Ik herhaal nog maar eens dat 2004 een beslissend jaar is voor Europa. Een jaar waarin het van levensbelang is dat wij het vertrouwen van onze Europese kiezers terugwinnen. Die kiezers kijken naar ons en vinden Europa een log en bureaucratisch apparaat. Daarin dragen overigens ook de nogal eens falende regeringsleiders een grote verantwoordelijkheid. De burger die voornamelijk de ruzies ziet tussen regeringsleiders over machtsverdeling en geld begrijpt natuurlijk steeds minder waar die Europese samenwerking nou eigenlijk om draait, en niet voor niets spreken we van een democratisch gat in de Europese Unie dat gedicht moet worden. Europa is te traag, vaak inefficiënt en onbegrijpelijk voor haar burgers en presteert dus te weinig. Dat moeten we veranderen. Zeker met het oog op de uitbreiding van de Unie op 1 mei met tien nieuwe landen. Daarom moeten we zorgen voor een efficiënter en democratischer Europa. We moeten stroperige bureaucratie tot de wortel uitroeien. Dat gebeurt natuurlijk in de eerste plaats door voorstellen in de Europese grondwet, die hopelijk zo snel mogelijk werkelijkheid wordt, maar ook bij een onderwerp als dat van vandaag waarover de Europese grondwet zich niet uitspreekt, namelijk het opstellen van een kader voor Europese agentschappen. Het gaat daarbij om het uitvoeren van essentiële taken die worden gefinancierd met Europees geld.
Ik noem een aantal zaken die volgens mij van essentieel belang zijn in dit kader. Eén, directe controle door de Europese Commissie en politieke verantwoordelijkheid tegenover de Raad en het Parlement moeten bij de oprichting van de Europese agentschappen verzekerd zijn en vanzelfsprekend moeten die agentschappen directies hebben die op straffe van ontslag alle problemen die serieus politiek van aard zijn direct aan de politiek verantwoordelijke commissaris voorleggen. Denk nog maar even aan de zaak Eurostat. Twee, de huidige verwarrende situatie met maar liefst twaalf verschillende structuren moet vervangen worden door een eenvormige structuur die controleerbaar is en begrijpelijk voor iedereen. Drie, de vestigingsplaats van een agentschap moet afhangen van criteria zoals doeltreffendheid en kosten-batenanalyses. Dus geen ruzies over Parmaham en Zweedse modellen.
Voorzitter, deze aanpak geldt niet alleen voor nieuwe agentschappen, maar ook voor de bestaande. Alleen dan pakken we de bureaucratie serieus aan. Wij geven alle steun aan het verslag van collega Almeida Garrett. 
Jensen (ELDR ).
   –Mijnheer de Voorzitter, op de Top van Brussel in december 2003 hebben de staatshoofden en regeringsleiders vestigingsplaatsen voor tien nieuwe agentschappen aangewezen, waaronder een agentschap voor IT-veiligheid. In het gebied rond de Sont hadden universiteiten en bedrijven aan zowel Deense als Zweedse zijde een consortium gevormd en voorstellen ingediend voor het scheppen van goede praktische voorzieningen, waarmee juist dit agentschap in dit gebied kon worden gevestigd. 
De Sont-regio heeft een goede infrastructuur, goede internationale transportverbindingen, uitgebreide IT-voorzieningen en grote expertise inzake onderzoek en ontwikkeling op IT-gebied. De universiteiten zouden faciliteiten ter beschikking stellen, zodat de medewerkers van het agentschap een nauw contact konden onderhouden met de onderzoeksinstellingen, en men was bereid om te zorgen voor gebouwen die beantwoordden aan de eisen van het agentschap. Kortom, hier werd een plaats aangeboden waarmee men zeker was van een snelle start van het agentschap in een gebied waar men gemakkelijk gekwalificeerde medewerkers kan aantrekken. Ik weet dat er andere gekwalificeerde kandidaten waren in Nederland en Duitsland. Maar wat leverden al die inspanningen op? Helemaal niets. De staatshoofden en regeringsleiders van de EU hebben besloten dat dit agentschap wordt gevestigd in een stad in Griekenland. Niets negatiefs over Griekenland, maar dit besluitvormingsproces is domweg niet serieus te noemen. Het is noch transparant noch begrijpelijk voor het grote publiek.
Ik ben dan ook zeer blij met het onderhavige verslag, omdat daarin een aantal belangrijke en duidelijke beginselen worden gepresenteerd voor de wijze van besluitvorming inzake agentschappen, voor de noodzakelijke kaders voor hun werkzaamheden, en voor hun relatie tot de instellingen van de EU. Ik wil mevrouw Garrett gelukwensen met dit goede resultaat. Het besluit over een nieuw agentschap moet transparant zijn en gebaseerd op analyses van voor- en nadelen. Er moet een sterke professionele basis zijn, en de oprichting van een agentschap mag geen sluipweg zijn om de administratieve uitgaven te verhogen. Het is belangrijk dat de Commissie permanent verantwoordelijk is en dat het Parlement de rol van controlerende macht heeft en niet naar de pijpen van de agentschappen danst. In de amendementen van de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij wordt dit benadrukt, en ik hoop erg dat deze voorstellen brede steun krijgen.
Kuckelkorn (PSE ),
   Mijnheer de Voorzitter, dit verslag valt onder de bevoegdheid van de Commissie constitutionele zaken. Ik ben permanent rapporteur voor de agentschappen in de Begrotingscommissie, en zou in die hoedanigheid willen ingaan op de volgende begrotingsaspecten.
Ten eerste moet de zetel van de regelgevende agentschappen om financiële redenen in de buurt van de Commissie worden gekozen.
Ten tweede moeten de taken van de regelgevende agentschappen beperkt blijven tot het creëren van afgeleid recht in verband met initiatieven van de Commissie. Ze moeten door de begrotingsautoriteit worden goedgekeurd.
Ten derde ben ik van mening dat de nieuwe regelgevende agentschappen autonoom moeten zijn, maar dat ze direct moeten worden gecontroleerd door de Commissie. Het Parlement moet zorgen voor de politieke controle.
Ten vierde moeten we ervoor zorgen dat voor de regelgevende agentschappen alle bepalingen van het Financieel Reglement en het Statuut van de Ambtenaren gelden.
Ten vijfde moet de Commissie eerst een raming maken over de gevolgen voor de begroting en vaststellen of de agentschappen wel rendabel zijn. Ze moet concrete voorstellen doen over de mogelijkheid om personeel over te plaatsen en over het personeelsbeleid in het algemeen. Pas dan kan ze een voorstel doen voor het oprichten van een regelgevend agentschap.
Leinen (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de EU moet de modernste overheidsdienst ter wereld krijgen, dat heeft de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, gezegd, en we zijn het met hem eens.
We kunnen dit doel echter alleen maar bereiken wanneer we alle administratieve eenheden moderniseren, niet alleen de Commissie zelf, maar ook deze secundaire diensten van de Commissie, deze agentschappen. Ik stel ook wildgroei vast bij het oprichten, organiseren en controleren van de EU-agentschappen. Er is te weinig openheid en vaak schort het aan de nodige efficiëntie en controle. Daarom hebben we voor de nieuwe agentschappen een nieuwe basis nodig.
Het Parlement eist in zijn verslag dat het oprichten van een agentschap alleen maar mogelijk is op basis van wetgeving, en wel volgens de medebeslissingsprocedure. In de toekomst moet het vanzelfsprekend worden dat de Commissie, het Parlement en de Raad allemaal bij de besluitvorming worden betrokken. In het wetgevingsbesluit inzake het oprichten van een agentschap moet ook worden bepaald waar het gevestigd is. Aan dat onderwerp zou ik mijn hele spreektijd wel kunnen wijden, denkt u maar hoe dat is gegaan bij de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Zou de zetel in Helsinki of in Parma moeten komen? Dat was een tragedie, en dat willen we niet nog een keer meemaken! Bij de keuze van de zetel moet rekening worden gehouden met de kwaliteiten van de kandidaten en met de kosteneffectiviteit.
We moeten het aantal modellen voor de agentschappen verminderen. Het is onaanvaardbaar dat we voor vijftien agentschappen twaalf modellen hebben. Deze agentschappen vallen onder de Commissie, dus moet de Commissie de directeur benoemen.
Tot slot bedank ik mevrouw Almeida Garrett voor haar verslag, en ik hoop dat het zal worden aangenomen.
Marinho (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur, mevrouw Almeida Garret, feliciteren met haar verslag. Zij heeft daarmee volgens mij goed werk geleverd, want het bevat een heldere en beknopte analyse van het hele probleemveld van de agentschappen. Ik zou in het kort de volgende steekhoudende punten eruit willen lichten:
- teneinde de risico’s te vermijden waar collega Medina Ortega over heeft gesproken, is het dringend nodig dat de Commissie expliciet het adequate rechtsinstrument aangeeft voor het bepalen van het algemene kader voor de criteria bij de oprichting van deze agentschappen;
- het Parlement dient op serieuze wijze permanent betrokken te zijn bij de keuze van de leden van de raad van bestuur, evenals bij de follow-up van de activiteiten van de agentschappen;
- de controle op de rechtmatigheid van de handelingen van de regelgevende agentschappen en hun raden van bestuur is onmisbaar. Dat spoort trouwens met de desbetreffende bepalingen in de ontwerpgrondwet van de Europese Conventie;
Wij verwachten dat de Commissie rekening houdt met de voorstellen in dit verslag, dat mevrouw Almeida Garret namens de Commissie constitutionele zaken heeft opgesteld. Ik wil de rapporteur nogmaals gelukwensen met haar uitstekende verslag. 
Lamy,
   . Mijnheer de Voorzitter, ik zal proberen zeer snel te reageren op de verschillende interventies die naar mijn mening in hoge mate overeenstemmen en eensluidend zijn. Wat het toepassingsgebied van de tekst betreft, heeft uw rapporteur zojuist aangegeven dat zij graag had gezien dat de Commissie in dit stadium ietwat ambitieuzer was geweest.
Inderdaad stellen wij voorlopig slechts instrumenten voor de nieuw op te richten regelgevende agentschappen voor. Waarom? Om de eenvoudige reden dat wij willen beginnen met datgene wat meteen haalbaar is. Wij hebben de indruk dat het moeilijk, zo niet onmogelijk zou zijn geweest een werkelijk globale benadering te kiezen wanneer wij eerst orde hadden moeten scheppen in de grote verscheidenheid aan bestaande agentschappen. Wij geven derhalve de voorkeur aan een globale benadering en willen deze eerst toepassen op de nieuw op te richten agentschappen.
Ten aanzien van het juridische instrument denk ik dat wij het eens zijn met elkaar. We hebben een kaderverordening nodig, zoals u voorstelt, die een bindend juridisch instrument vormt voor de toepassing van gemeenschappelijke beginselen. En in het onderhavige geval streven wij juist hiernaar. Een dergelijk instrument voor de regelgevende agentschappen heeft als voordeel dat er parallellen bestaan met de kaderverordening die de Raad in december 2002 heeft aangenomen betreffende de status van de uitvoerende agentschappen.
Uit uw discussie zijn enkele beginselen naar voren gekomen ten aanzien van de kern van de zaak, waarover wij het naar mijn mening volkomen eens zijn: efficiency, controle, verantwoordelijkheid en, om het geheel af te ronden, spaarzaamheid, beginselen die uw rapporteur naar mijn mening zeer goed onder woorden heeft gebracht.
Over het beginsel van efficiency zijn we het eens. We moeten met name onze goede besluiten ten aanzien van de efficiency toepassen op de structuur en de samenstelling van de agentschappen. Het ligt voor de hand dat wij onze doelstellingen niet zullen bereiken wanneer de raden van bestuur te veel leden tellen en wanneer de directeuren voortdurend tijdens onderonsjes worden benoemd. We moeten daarom streng zijn, en ik denk dat wij op dit punt goed kunnen samenwerken.
Het tweede beginsel is de controle. U heeft allen gezegd dat deze agentschappen, die in zekere zin eilandjes zijn, zowel op juridisch en administratief als op financieel niveau gecontroleerd moeten worden, temeer daar ze veraf staan van de uitvoerende macht.
Het derde beginsel is de verantwoordelijkheid. Wij zijn het eens over dit punt, dat u heeft aangesneden. De politieke verantwoordelijkheid ligt bij de Commissie. Haar agentschappen, zelfs de regelgevende agentschappen, vallen onder de politieke verantwoordelijkheid van de Commissie, die u ter verantwoording moet kunnen roepen. Dat is overigens uw recht en uw plicht.
Uiteindelijk impliceert dit alles spaarzaamheid. De verleiding is soms groot een probleem op te lossen door een agentschap op te richten. We moeten samen aan die verleiding weerstand weten te bieden en preventieve maatregelen nemen tegen wildgroei. Nu ik uw debat heb bijgewoond, heb ik de indruk dat u op dit punt precies dezelfde intenties heeft als de Commissie. Naar mijn mening beschikken wij over de onontbeerlijke middelen in de vorm van criteria en beginselen, waarmee wij de huidige situatie, die af en toe sterk begint te lijken op een bord met spaghetti, kunnen verbeteren. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 11.30 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de verklaring van de Commissie: Perspectieven voor de Doha-cyclus na de bijeenkomst van de algemene raad van de Wereldhandelsorganisatie op 15 december 2003. 
Lamy,
   . Mijnheer de Voorzitter, na de periode van bezinning, werkzaamheden en contacten die de Commissie zich heeft gegund naar aanleiding van het mislukken van de conferentie van Cancún, wilde u dat wij opnieuw spraken over de stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen binnen de WTO over de zogenaamde Doha-agenda voor ontwikkeling. Sinds onze laatste discussie over dit punt, die plaatsvond vlak na Cancún, op 24 september vorig jaar, is er duidelijk schot in de zaak gekomen, zowel bij de Unie als bij de WTO.
Ik wil ingaan op drie aspecten van het post-Cancún-proces, namelijk ons beleid na de mededeling van de Commissie van afgelopen november en de Raad Algemene Zaken, de situatie bij de WTO sinds 15 december en tot slot de perspectieven voor 2004.
Laat ik beginnen met ons eigen beleid. U weet dat de Commissie zich na Cancún diepgaand heeft bezonnen en overleg heeft gevoerd met uw Parlement, de lidstaten, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld. Dit heeft midden november geresulteerd in een mededeling betreffende de hervatting van de onderhandelingen, die naar onze mening nog steeds van cruciaal belang zijn voor de Europese Unie. U heeft deze mededeling ontvangen. Hierover hebben debatten plaatsgevonden in uw commissie die zich bezighoudt met de problemen ten aanzien van de externe handel, en bilateraal met een aantal van uw fracties.
Ik zal het huidige beleid samenvatten. De koers is duidelijk. Wij blijven in de eerste plaats een groot voorstander van het multilateralisme. Aangezien dit de hoogste prioriteit van het handelsbeleid van de Unie blijft, willen wij dat de onderhandelingen zo snel mogelijk worden hervat.
Wat de belangrijkste onderwerpen betreft, hebben wij ons standpunt versoepeld ten aanzien van de zogenaamde Singapore-onderwerpen. Dat zal een aantal fracties van dit Parlement verheugen. Tevens hebben wij gekozen voor een soepelere benadering op het gebied van de geografische aanduidingen en zelfs van het milieu, teneinde de onderhandelingen te vergemakkelijken.
Tevens hebben wij nogmaals te kennen gegeven dat wij de slepende onderhandelingen ten aanzien van de landbouw nieuw leven willen inblazen, al was het alleen maar omdat wij dankzij onze hervormingen de middelen hebben om hieraan een actieve bijdrage te leveren. Op dit gebied heeft de Europese Unie haar defensieve houding laten varen.
Ik wil nog iets zeggen over de stand van zaken bij de WTO sinds de werkzaamheden op 15 december zijn hervat. Het goede nieuws is dat na de conferentie van Cancún, waarop enkele meningsverschillen en zelfs onenigheden aan de dag traden ten aanzien van de noodzaak om de onderhandelingen voort te zetten, iedereen bij de WTO het erover eens is dat deze hervat moeten worden. Wij zijn het er allemaal over eens dat de wereld waarschijnlijk slechter af zal zijn zonder onderhandelingsresultaat dan met. Dat is een belangrijke politieke drijfveer. Tot zover het goede nieuws. Leidt dit echter tot een onderhandelingstempo waarmee naar onze mening in 2004 ambitieuze doelstellingen bereikt kunnen worden? Zover zijn we nog niet.
Ik wil nu ingaan op het derde punt, de perspectieven die de onderhandelingen bieden voor 2004. Naar mijn mening ligt de ware uitdaging niet in de hervatting van de gesprekken. Over dit punt bestaat overeenstemming, en het proces is aan de gang. De ware uitdaging is om dit in het vereiste tempo, met de vereiste energie en ambitie te doen.
Gedurende één of twee maanden krijgen we in Genève te maken met een technische fase. Deze technische fase moet per se zo snel mogelijk overgaan in een politieke fase, zodat de verschillende ministers zich opnieuw kunnen uitspreken over het tijdschema en de inhoud van de laatste onderhandelingen. Op deze gebieden heeft de Europese Unie veel werk verzet sinds midden december.
Wij zijn blij dat de Amerikanen zich aan het einde van de vorige week aan onze zijde hebben geschaard. Mijn Amerikaanse collega zelf heeft zich duidelijk uitgesproken voor hervatting van de activiteiten in Genève. Bovendien heeft hij, zoals wij reeds hadden gedaan, op bepaalde punten blijk gegeven van flexibiliteit, wat naar mijn mening moet worden toegejuicht. Hierdoor wordt de indruk gelogenstraft die her en der post heeft gevat, dat 2004 min of meer een verloren jaar is voor de onderhandelingen omdat dit jaar verkiezingen worden gehouden in de Verenigde Staten. Mijn Amerikaanse collega heeft al deze pessimistische voorspellingen gelukkig uit de wereld geholpen.
Wat gaan wij de komende weken doen? Om te beginnen zetten wij onze dialoog met de ontwikkelingslanden voort, met name met de G20 en de G90. Ikzelf heb het voortouw genomen en ben midden december naar Latijns Amerika gegaan. Wij zullen de dialoog die naar mijn mening toen met succes in gang is gezet, voortzetten evenals die met de G90. Volgende week ben ik in Bangladesh, India en Indonesië, om met belangrijke gesprekspartners over de verschillende onderwerpen te spreken.
Zoals ik reeds heb gezegd, moeten we nu nagaan of wij snel vooruitgang kunnen boeken ten aanzien van de landbouw, de industrietarieven, de diensten en de naar onze mening cruciale Singapore-onderwerpen, te weten vereenvoudiging van de handel en transparantie bij overheidsopdrachten. Naar mijn mening beschikken in ieder geval de Verenigde Staten en Europa over voldoende speelruimte. Wij moeten er nu voor zorgen dat Brazilië, Zuid-Afrika, India, China en onze Japanse vrienden deze onderhandelingen met evenveel energie op gang willen houden als wij.
In ieder geval hoop ik dat u zich duidelijk uitspreekt over de boodschap van de Commissie dat wij in 2004 een groot deel willen inhalen van datgene wat we in 2003 in Cancún niet hebben kunnen doen. Wij denken dat wij hierin zullen slagen. 
Fischler,
    Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, ik zou vanuit het perspectief van de landbouw graag een aantal opmerkingen willen maken na de woorden van mijn collega, de heer Lamy. U heeft gehoord welke stappen de Commissie heeft gezet om een van de onderhandelingen mogelijk te maken, en het was ongetwijfeld teleurstellend dat de WTO-leden niet al in december in Genève in staat waren om de onderhandelingen over de ontwikkelingsagenda weer op te pakken. Volgens mij heeft de gekozen procedure voor de voorbereiding van de vergadering in Genève op 15 december er ook toe bijgedragen dat het zo gelopen is. De leden van de WTO hebben niet direct met elkaar onderhandeld, maar altijd via de voorzitter van de algemene raad van de WTO. Die procedure heeft het zeker niet makkelijker gemaakt om het met elkaar eens te worden. Daar ben ik van overtuigd, ook al omdat ik kort daarna in de marge van een FAO-conferentie in Rome met talloze ministers heb gesproken, die ook betreurden dat er geen directe contacten hadden plaatsgevonden, wat ze wel hadden verwacht.
Mijn conclusie is dat we het alleen maar met elkaar eens kunnen worden wanneer we meer gesprekken kunnen voeren en alles nog beter wordt voorbereid door de leden van de WTO. Het is ook een heel belangrijke kwestie. De heer Lamy heeft gezegd dat wij van onze kant alles in het werk zullen stellen om ervoor te zorgen dat 2004 geen verloren jaar wordt. Wij zullen een bijzonder actieve rol spelen.
Over de inhoud wil ik het volgende zeggen. We kunnen niet alle onderhandelingsmodaliteiten zomaar aanvaarden. Een basisvoorwaarde is dat we ons in dat verband houden aan de geest en aan de inhoud van de verklaring van Doha. Een belangrijk punt is dat we de maatregelen van de , die de handel het sterkst scheeftrekken, strenger beperken dan de maatregelen van de , die dat minder doen.
Ten tweede moeten we de concurrentie op de exportmarkten en alle vormen van exportsubsidies tegelijkertijd behandelen. U weet dat we in het debat over de exportsubsidies in de aanval zijn gegaan. We hebben voorgesteld om bij een hele serie producten die voor de ontwikkelingslanden belangrijk zijn alle vormen van exportsubsidies af te bouwen. We hebben nog steeds geen antwoord op dit aanbod gekregen. Tegelijkertijd stellen we vast dat de meeste landen niet bereid zijn om bij andere vormen van exportsubsidies vergelijkbare verplichtingen aan te gaan. De heeft bijvoorbeeld – als mijn informatie klopt – van de Canadese regering compensatie gekregen voor de meest recente verliezen. Argentinië gebruikt bijvoorbeeld de gedifferentieerde exportrestituties voor sojabonen en sojameel als indirecte subsidie voor het bouwen van zijn grootste sojamolen. De VS gebruiken nog steeds voedselhulp voor het wegwerken van hun overschotten. Wij hebben van het begin af aan duidelijk gemaakt dat in de exportconcurrentie alle maatregelen parallel moeten worden behandeld en dat overal dezelfde mate van discipline moet gelden. We laten die eis niet vallen.
Van Velzen (PPE-DE ).
   – Voorzitter, op de eerste plaats dank aan de twee commissarissen voor hun inspanningen en voor hetgeen zij hier naar voren hebben gebracht. Er is vanuit de EVP-ED-Fractie zeer veel waardering voor uw inzet en voor uw inspanningen, die erop gericht moeten zijn om 2004 een groter succes te laten worden dan 2003.
Ik deel het standpunt van de commissaris dat het nodig is de lidstaten meer informatie te geven met betrekking tot het aanbod dat de Europese Unie heeft gedaan op het gebied van de landbouw. In Cancún bleek al dat men het niet geloofde en ik denk dat het nuttig en nodig is om verder te gaan om dat uit te leggen. Wat me opvalt is dat de heer Zoellick wel een groot gebaar gaat maken, maar dat nog onhelder is wat hij nu precies voorstelt. We juichen het natuurlijk toe dat de Amerikaanse regering op dit punt nu meer flexibiliteit toont, maar de vraag die ik aan beide commissarissen zou willen stellen, is: geldt dat bijvoorbeeld ook met betrekking tot de katoen? Want voorzover ik weet, is de positie van de VS op het gebied van katoen nog steeds redelijk star. Misschien dat u ons op dat terrein iets meer zou kunnen vertellen?
Ik vraag me ook af in hoeverre Japan op dit ogenblik bereid is zijn politiek met betrekking tot de rijst te versoepelen, want zoals u weet was rijst in Cancún ook een van de blokkades. Misschien dat u ook daar wat nadere informatie over zou willen geven?
Mijnheer de Voorzitter, de EVP-ED-Fractie vindt dat hetgeen wij hebben aangeboden op het gebied van landbouw, met zelfs de mogelijkheid van reductie van de exportsubsidies tot bijna nul plus nu ook de versoepeling van de geografische namen, voldoende is om de onderhandelingen in te gaan. Wij zijn ook heel blij dat het aanbod breder wordt gezien en dat we niet alleen naar de landbouw kijken, maar ook naar de diensten en de . Helaas zullen we ook moeten accepteren dat daar een zekere vorm van flexibiliteit in zit, maar ik vind dat het pakket dat er nu ligt voldoende ruimte moet bieden om de onderhandelingen vlot te trekken.
Wat een beetje wegvalt, is de hele discussie over een zekere vorm van hervorming van de WTO. We weten allemaal dat in Cancún ook gebleken is dat de organisatie zoals die nu functioneert niet verder kan. Ik hoop dan ook dat dit in het pakket wordt meegenomen. Mijnheer de Voorzitter, de vraag die Commissaris Lamy aan ons stelde was of wij hem de ruimte willen geven om met het pakket zoals hij het heeft voorgesteld de onderhandelingen in te gaan. Namens de EVP-ED-Fractie kan ik daar volmondig op antwoorden: “ja, wij vinden van wel”. 
Van den Berg (PSE ).
   – Voorzitter, geachte commissaris, u kent de positie van de PSE-Fractie. Een spoedige doorstart van de Doha-agenda is in het belang van het economisch herstel in Europa. Een spoedige doorstart is in het belang van elk deel van de wereld. Wij moeten onze ontwikkelingsbeloftes waarmaken, stoppen met de doorgeschoten landbouwsubsidies en deze aanwenden voor milieu, consument en derdewereldvriendelijke landbouw. De Europese handelsagenda moet dichter naar de burgers worden gebracht.
De socialistische fractie wil meer prioriteit voor een agenda van de burger, en die luidt: tegenkracht. De burger wil bescherming op zijn werk tegen oneerlijke concurrentie - hulde in dit verband voor uw inzet tegen de VS in de staaloorlog en Zuid-Korea's oneerlijke scheepswerfsteun. De burger wil ook respect voor natuur en milieu, en een consumentvriendelijke landbouw. Geen gesleep met dieren, kwaliteit boven kwantiteit en respect voor de natuur. Hij wil sociale kracht. Hij wil geen producten die worden vervaardigd door middel van uitbuiting van vrouwen of kinderarbeid. Steun aan -artikelen, steun aan vrije vakbewegingen.
Commissaris, wij kunnen via onze extra SAP-aanpak extra steun geven aan landen die onderwijs en gezondheidszorg en de vrije vakbeweging serieus nemen, maar we willen dat dan wel doen via een multilaterale aanpak. Die aanpak vereist wat ons betreft het laten vallen van de in die zin dat we ze uit de halen. Daarvoor is het nu het goede moment. De werkelijkheid is echter dat veel ontwikkelingslanden ons, samen met de VS, zien als degenen die niet echt willen. Met name op landbouwgebied en met betrekking tot de is de boodschap slecht doorgekomen. Wij hopen dat we met de nieuwe alliantie royaal zullen zijn, dat wil zeggen stopzetten van exportsubsidies aan voor hen gevoelige producten, openstellen van onze markten en hulp bij vermarkten van hun producten in hun eigen regio en op onze markt.
Over de G-21 moeten we, zoals u zelf zegt, duidelijk zijn. De nieuwe opkomende wereldmacht hebben wij nodig als multilaterale speler, maar zij moeten ook weten dat zij, als zij dingen van ons eisen, zelf ook zaken moeten doen. Zij moeten voor hun burgers zorgen voor het recht op vrije vakbeweging en afschaffing van kinderarbeid en uitbuiting van vrouwen. Waarom zouden zij niet als eersten die nieuwe alliantie de kans geven, net zoals wij gedaan hebben bij , en hun landen toestaan om producten in te voeren? Dat zou Lula's agenda geloofwaardig maken.
Commissaris, Europa's inzet voor goedkope aids-medicijnen is uiteindelijk succesvol geweest. Daar heeft Europa laten zien dat het niet gericht is op korte-termijnwinst voor zichzelf, maar op een bredere positie. Die aanpak van de mondiale vrije markt met faire regels maakt ons een stuk geloofwaardiger. Ik geloof dat snel implementeren van die aanpak in de lidstaten en de Europese Unie de juiste route is. 
Plooij-van Gorsel (ELDR ).
   – Voorzitter, het lijkt hier vanmorgen wel een Nederlands onderonsje te worden, dus we gaan nog maar even door. Nederland is dan ook een handelsnatie bij uitstek.
Tijdens het debat dat wij hier in Parlement in september over het mislukken van de onderhandelingsronde in Cancún gevoerd hebben, heb ik reeds namens de liberale fractie mijn steun voor een spoedige doorstart uitgesproken aan de commissarissen Lamy en Fischler. Multilaterisme blijft daarbij het beste pad om te bewandelen op weg naar mondiale vrijhandel en het is in het nadeel van de kleinere landen en de ontwikkelingslanden om bilaterale overeenkomsten te sluiten. Immers deze landen hebben voordeel bij algemene standaarden die wereldwijd gelden.
Hervorming van de WTO is volgens de Commissie ook een prioriteit en dat ben ik met commissaris Lamy eens, want de manier waarop de organisatie nu functioneert, is voor verbetering vatbaar en niet meer toepasbaar in 2004. Hij moet echter wel bedenken dat het de leden zijn geweest die de onderhandelingen hebben laten mislukken. Het gaat er dus vooral om bij de WTO-leden constructieve steun voor de voortzetting van de Doha-ronde te verwerven. Met de Amerikaanse presidentsverkiezingen dit jaar zal dat echter niet gemakkelijk zijn, omdat de campagnes waarschijnlijk bol zullen staan van protectionistische retoriek.
Een versterkte rol van het secretariaat in Genève en van de directeur-generaal is mijns inziens een stap in de goede richting. De directeur-generaal moet initiatiefrecht krijgen om meer draagvlak te creëren en meer van de lidstaten om de onderhandelingen weer op de rails te krijgen en ook om de leden zich aan de gemaakte afspraken te laten houden. Tegenover een dergelijk versterkt mandaat van de directeur-generaal moet dan wel democratische controle door een parlementaire assemblee staan.
We hebben daar in Cancún wederom een flinke duw aan gegeven door middel van een parlementaire conferentie. Dat moet worden voortgezet, want deze democratische controle kunnen we echt niet overlaten aan de NGO's. Ten eerste hebben zij geen democratische legitimiteit en ten tweede is in Cancún maar weer eens gebleken dat deze organisaties niet streven naar het welslagen van de onderhandelingsronde.
Inhoudelijk moet de huidige agenda in mijn optiek gehandhaafd blijven en de en markttoegang spelen daarbij een sleutelrol. Juist ontwikkelingslanden zijn gebaat bij een goed investeringsklimaat, het terugdringen van importheffingen en transparante regelgeving. De landen in het Zuiden profiteren van vereenvoudiging van de handel, immers 80 procent van alle importheffingen wordt door de ontwikkelingslanden onderling betaald. De Europese Unie moet echter ook betere informatie geven aan andere leden, zoals mijn collega van Velzen ook al heeft gezegd. Tot slot geeft de liberale fractie de commissarissen Lamy en Fischler ruim baan om hun strategie en het voorgestelde pakket op dit terrein aan de man te brengen en door te gaan op deze weg. 
De Voorzitter.
   – Eens peperhandel, altijd peperhandel, mevrouw Plooij-van Gorsel! 
Figueiredo (GUE/NGL ).
   - Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn dank uitspreken voor het houden van dit debat, waarom wij hadden verzocht, hoewel ik het betreur dat de andere fracties niet akkoord zijn gegaan met het indienen van een ontwerpresolutie over de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.
Het uitblijven van een akkoord tijdens de Ministerstop van de WTO in Cancún is een bevestiging van de noodzaak het huidig liberaliseringsbeleid van de handel stop te zetten en het een andere wending te geven. Er dient beleid te worden gevoerd dat vormen van eerlijke en rechtvaardige handel stimuleert die gericht zijn op de werkelijke duurzame ontwikkeling van het potentieel van elk land zonder banden van overheersing en afhankelijkheid. Het doel van het beleid dient de spoedige verbetering te zijn van de levensomstandigheden van de volkeren in de wereld en de versterking van hun rechten en sociale verworvenheden. Welnu, het huidige mandaat van de Commissie verkeert in tegenspraak met deze eis. De grote mobilisaties overal in de wereld, met name in het kader van het Europees Sociaal Forum, tegen de WTO en haar voorstellen tonen aan dat het mandaat van de Commissie moet worden herzien. Men is onder andere in het geweer gekomen tegen het akkoord inzake diensten dat openbare diensten van hoge kwaliteit in gevaar brengt. Wij vinden het onaanvaardbaar dat de Europese Unie nog steeds op een lijn zit met de Verenigde Staten op fundamentele onderdelen van de onderhandelingen als landbouwkwesties, liberalisering van diensten en de zogenaamde nieuwe “Singapore-onderwerpen”, investeringen, concurrentie en overheidsopdrachten. Er dient ook rekening gehouden te worden met zaken die voor de textiel- en kledingindustrie - met name in landen in het zuiden van Europa, als Portugal - van belang zijn teneinde de werkgelegenheid en de ontwikkeling te garanderen in de regio’s waar deze bedrijfstakken een essentiële rol spelen.
Daarom benadrukken wij nogmaals de noodzaak het huidige mandaat te herzien ter voorkoming van de rampzalige effecten op sociaal en milieuvlak van het handelsstelsel dat is gebaseerd op de regels van de WTO. Wij willen eerlijke en billijke handel die ten goede komt aan de ontwikkeling, de volksgezondheid, het milieu en de culturele verscheidenheid. Wij dringen erop aan het uitblijven van een akkoord in Seattle, Cancún en, onlangs nog, Genève te gebruiken om de voorstellen van de Commissie bij te stellen in de richting van dit noodzakelijke evenwicht. Daarom vraag ik of de Europese Commissie bereid is haar huidige mandaat te herzien en onderhandelingen te voeren in een nieuw kader dat de net genoemde principes respecteert. 
Lannoye (Verts/ALE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb reeds gelegenheid gehad om tijdens een commissievergadering tegen commissaris Lamy te zeggen dat ik teleurgesteld ben over de nieuwe voorstellen van de Commissie en uiteindelijk over het standpunt van de Raad, die deze voorstellen heeft goedgekeurd.
Na de ferme taal die hij bezigde na het echec van Cancún verwachtte ik eigenlijk dat de Commissie ertoe zou neigen een grondige herziening van het internationale handelsstelsel voor te stellen, in plaats van alleen een nieuw tactisch standpunt in te nemen. Vandaag wordt echter niet gesproken over een strategische wijziging, maar over een tactische herpositionering. Commissaris Lamy geeft aan dat de Commissie met name ten aanzien van de Singapore-onderwerpen flexibeler is. Dat is aan het einde van het Cancún-proces, naar mijn mening te laat, gebleken. Maar gaat het nu nog om flexibiliteit?
Ik wil eraan herinneren dat in de verklaring van Doha een unaniem en expliciet akkoord werd geëist over de wijze van onderhandelen over deze onderwerpen. We weten nu dat een dergelijk akkoord uitgesloten is onder de huidige omstandigheden. De landen van de G90, de armste ter wereld, hebben herhaald dat ze zich verzetten tegen onderhandelingen over de Singapore-onderwerpen. Naar mijn mening is het duidelijk dat deze landen voor hun ontwikkeling niets te verwachten hebben van dergelijke onderhandelingen; zij hebben andere prioriteiten, en dat is te begrijpen. Op technisch gebied en qua menskracht zijn deze landen niet in staat een effectieve rol te spelen bij dergelijke onderhandelingen, omdat deze een volgens iedereen al drukke agenda alleen maar nog voller maken. Wanneer de Europese Unie de Singapore-onderwerpen nu voorlopig zou laten rusten of in ieder geval zou uitsluiten, zou zij een duidelijk en sterk signaal afgeven aan de G90 dat wij begrip hebben voor hun zorgen. Deze houding zou zelfs strategisch gezien handig zijn, aangezien de Europese Unie dan een positiever standpunt zou innemen op het gebied van de landbouw. We zouden dan meer speelruimte hebben.
Voor het overige biedt de Wereldhandelsorganisatie naar mijn mening niet het juiste kader om te spreken over de rechten en de plichten van iedereen. We moeten per se en dringend weer een dialoog op gang brengen met een instelling zoals de FAO, zodat we in alle rust kunnen praten over de voedselveiligheid en de bescherming en ontwikkeling van het platteland. Ik vind met name dat de Europese Unie absolute prioriteit moet geven aan een urgent onderwerp als de katoen, dat in Cancún ter sprake is gebracht. Ik zou de commissarissen zeer erkentelijk zijn als ze hiermee rekening zouden houden. 
Hyland (UEN ).
   - Mijnheer de Voorzitter, wij zijn heel blij te horen dat de Amerikanen onlangs hebben aangekondigd dat zij weer multilateraal gaan denken. Na de mislukking van de besprekingen in Cancún waren er enige zorgwekkende tekenen dat de Verenigde Staten de multilaterale regels aan hun laars zouden gaan lappen en overal ter wereld landen zouden dwingen tot het maken van bilaterale afspraken.
In de context van de WTO-besprekingen houd ik mij vooral bezig met de landbouw. Ik maak mij zorgen over de geluiden die hierover momenteel vanuit Amerika komen. Naar mijn mening probeert men daar de spelregels op dat terrein te veranderen. De Europese boeren hebben hun handtekening gezet onder een hervormingsplan dat tot enorme veranderingen in de sector zal leiden, maar zij weten tenminste wel waar zij aan toe zijn. Het is absoluut onaanvaardbaar om te praten over de mogelijkheid om het vorig jaar gesloten landbouwakkoord van Luxemburg open te breken. Onze boeren hebben een stabiel beleid nodig, zodat zij plannen kunnen maken voor de toekomst van hun bedrijven en voor de bestaanszekerheid van hun gezinnen. Er kan geen sprake van zijn dat wij onder druk van de Amerikanen op de afspraken die wij vorige jaar met de boeren hebben gemaakt, terugkomen. Ik roep de Commissie op om duidelijk te verklaren dat zij niet aan dergelijke druk zal toegeven en dat zij het bestaande akkoord met kracht zal verdedigen.
Tot slot wil ik de Commissie eraan herinneren dat er geen mandaat bestaat om de huidige regeling inzake de exportrestituties weg te onderhandelen. Wij mogen niet toestaan dat de Amerikanen ons vragen een einde te maken aan de exportrestituties, terwijl zij zelf een hele serie regelingen in stand houden die hetzelfde effect hebben voor de Amerikaanse boeren. 
Belder (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, al eerder heb ik in dit Huis opgemerkt dat christelijke naastenliefde ertoe verplicht de ontwikkelingsagenda constructiever ter hand te nemen en in dat licht heb ik een aantal opmerkingen over de voorliggende strategie.
Ten eerste, de landbouw. De EU kwam voor Cancún een raamwerk overeen met de Verenigde Staten. De Amerikaanse handelsgezant Zoellick sprak zich dezer dagen uit voor hervatting van de onderhandelingen in de huidige handelsronde. Ik neem aan dat de commissaris met hem in overleg is om tot een raamwerk te komen met duidelijke toezeggingen op hoofdlijnen.
Een tweede element in de Doha-agenda is de productie en invoer van octrooivrije medicijnen voor ontwikkelingslanden met een ernstige gezondheidscrisis. De ingewikkelde importprocedure voor de goedkope medicijnen vergt vereenvoudiging. De Verenigde Staten zijn hierbij een strategische , zodat we met hen moeten komen tot een beter werkbare oplossing. De noodzakelijke verheldering op dit punt mis ik in het Commissiedocument.
Tot slot, deze handelsronde is een ontwikkelingsronde. De Singapore-onderwerpen mogen niet het zwaartepunt in de onderhandelingen vormen, de ontwikkelingsonderwerpen des te meer. 
Della Vedova (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris Lamy en commissaris Fischler, ik waardeer en steun de strategie van de Commissie ten aanzien van de multilaterale betrekkingen. Europa heeft, nog veel meer dan de Verenigde Staten, behoefte aan multilaterale grondslagen voor de ontwikkeling van de internationale handel.
Maar er is één punt, mijnheer de Voorzitter en heren commissarissen, waar ik het absoluut niet mee eens ben. Commissaris Lamy heeft gezegd dat er voor de landbouw weer onderhandelingen zijn opgestart en dat de Europese Unie niet meer in de verdediging zit. Ik geloof dat dit politiek gesproken absoluut niet waar is. Natuurlijk is het zo dat ook de Verenigde Staten in protectionistisch opzicht kampen met problemen in de landbouw, en dat geldt tevens voor Japan. Maar Europa bezet een sleutelpositie in het wereldstelsel van protectionisme en bijstand aan de boeren van rijke landen. De zogenaamde hervorming heeft in dat opzicht niet genoeg vorderingen gemaakt. Daarvoor hoeven we maar een blik te werpen op de begrotingen van de Europese Unie: wij spenderen nog steeds 40 procent van de begroting van de Unie om onze rijke boeren te beschermen en te subsidiëren, terwijl die een achteruithollende bedrijfstak vertegenwoordigen.
Hebben wij nu echt niet door dat de discussie gaat over de toekomst van de internationale handel in Europa? En moeten wij die discussie met commissaris Lamy en commissaris Fischler houden? Ik heb niets tegen commissaris Fischler persoonlijk, maar ik vraag me wel af waarom wij hier voor de Commissie en de Raad een vertegenwoordiger hebben voor de landbouw, maar niet voor technologie of voor de industrie. Hoe is dat mogelijk?
Kortom, mijnheer de Voorzitter, de landbouw blijft als een blok aan ons been in de Europese onderhandelingen over de wereldhandel. Het landbouwprotectionisme is nog schadelijker voor Europa dan voor de landen van de derde wereld. 
Schwaiger (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese democraten steunt ook vandaag weer de twee commissarissen die namens ons onderhandelen. Dat betekent dat we natuurlijk ook vinden dat iedereen concessies moet doen tijdens de onderhandelingen over de landbouw, anders zijn het geen onderhandelingen. Tegelijk met ons moeten ook de anderen hun hervormingen aankondigen en ook daadwerkelijk uitvoeren. Dat is het eerste punt.
Het tweede punt is het volgende: we bevestigen het mandaat aan de Commissie en aan de Raad. Dat betekent ook dat wij als Europees Parlement consequent moeten blijven. Het is dus niet redelijk dat een grote meerderheid van de leden van een bepaalde fractie hier de Commissie steunt terwijl in de Paritaire Vergadering ACS-EU dezelfde fractie en dezelfde rapporteur verslagen voorbereiden die het tegendeel bevatten van wat wij in de WTO hebben gezegd. Ik doel op de onderhandelingen over de regionale partnerschapsovereenkomsten, daar moeten dezelfde principes gelden, er moet bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de Singapore-onderwerpen. De wederzijdse open toegang tot de markten is natuurlijk heel belangrijk, nog afgezien van de speciale behandeling van onze ACS-vrienden. We kunnen in ieder geval niet met gespleten tong spreken, en wij als EVP zullen samen met andere collega’s een meerderheid in het Europees Parlement vormen die consequent blijft.
Het derde punt: we moeten proberen ook rekening te houden met de parlementaire dimensie, wij als Europees Parlement moeten een grote rol spelen. Bovendien moeten we – al is het moeilijk – onze partners uit het Amerikaanse congres hier telkens weer bij betrekken. Zij zijn ook belangrijke handelspartners, en we willen niet aldoor in het kielzog van India en China varen. 
Désir (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik reageren op de opmerking van mevrouw Plooij, die heeft gewezen op het grote aantal aanwezige Nederlandse collega’s. Ik neem vandaag niet alleen aan dit debat deel omdat ik een van oorsprong Nederlandse voornaam heb – wat inderdaad het geval is – maar omdat ik vind dat wij allen als volksvertegenwoordigers van de Europese Unie sterk betrokken zijn bij de hervatting van de multilaterale onderhandelingen over de handel.
Naar mijn mening, commissarissen, is de koerswijziging ten aanzien van de Singapore-onderwerpen het opvallendste punt van de mededeling van 26 november, die u aan de Raad heeft voorgelegd. Zoals commissaris Lamy al zei, ben ik één van de afgevaardigden die in dit Parlement tegen u hebben gezegd dat bij de onderhandelingen over de Singapore-onderwerpen de lat onnodig te hoog werd gelegd. Evenals de heer Lannoye ben ik overigens van mening dat de WTO niet het juiste orgaan is om verschillende van deze onderwerpen te behandelen.
Ik wil u slechts zeggen hoe jammer het nu zou zijn als er te weinig te laat wordt gedaan. U heeft het kunnen constateren aan het einde van de Conferentie van Cancún: toen u op de laatste dag wilde aangeven dat u bereid was sommige onderwerpen te schrappen, was het vertrouwen verdwenen. Dit initiatief was niet voldoende om de discussie weer op gang te brengen.
Nu gaat u ermee akkoord verschillende van de Singapore-onderwerpen – investeringen, mededinging – te schrappen uit de , het globale akkoord. Tegelijkertijd handhaaft u deze als potentiële punten van multilaterale akkoorden waarover u wilt onderhandelen. Op deze wijze houdt u het wantrouwen en de vijandigheid in stand. Ik vind echter dat we alles in het werk moeten stellen om het vertrouwen tussen de Europese Unie en de ontwikkelingslanden te herstellen.
Op dat punt hebben wij een beetje problemen met uw mededeling. We hebben het gevoel dat u lering probeert te trekken uit het echec van Cancún, maar u wekt tegelijkertijd de indruk slechts de helft van de weg af te leggen, en wel achteruit. Het lijkt wel alsof u wilt dat alles beweegt mits niets verandert, om Lampedusa te citeren. U wilt bijvoorbeeld uw onderhandelingsmandaat behouden dat dateert van voor Seattle, en vraagt of het zo weinig mogelijk gewijzigd kan worden. U wilt vasthouden aan uw standpunten ten aanzien van de landbouw. U wilt vasthouden aan de oorspronkelijke doelstellingen van de Europese Unie op het gebied van de liberalisering van de markten van de ontwikkelingslanden of van de liberalisering van de diensten, met een zeer ambigue houding ten opzichte van de overheidsdiensten, zoals al opgemerkt is. U zegt dat deze behouden blijven, maar tegelijkertijd geeft u aan dat u de diensten met betrekking tot het milieu, die één van de belangrijkste overheidsdiensten vormen, wilt liberaliseren. Vanzelfsprekend denken we dan aan het water.
U doet zelfs een zeer twijfelachtige uitspraak. U zegt letterlijk dat de WTO in uw ogen niet een structureel onrechtvaardig systeem is dat weer in evenwicht gebracht moet worden. Naar mijn mening keert u met deze uitspraak de geest van Doha de rug toe, waarmee juist ten opzichte van onze partners in de ontwikkelingslanden werd erkend dat het handelsstelsel sinds het einde van de Uruguay-cyclus de beloftes niet had waargemaakt, dat het niet rechtvaardig had gefunctioneerd ten gunste van de ontwikkeling van allen en dat het weer in evenwicht gebracht moest worden.
Vanuit dit oogpunt gezien bevat de mededeling van de Commissie standpunten die de hervatting van de dialoog dreigen te vertragen. Ik denk bijvoorbeeld aan de zeer zware kritiek op het preferentiesysteem of op het systeem van speciale en gedifferentieerde behandeling. 2004 mag geen verloren jaar worden. Ik ben blij dat u de boer bent opgegaan en de dialoog met de landen van de G20 en de G90 heeft hervat. Deze houding staat in contrast met de voor deze landen soms zeer denigrerende rede die u in Cancún heeft gehouden. We moeten weer een agenda opstellen, we moeten het vertrouwen herstellen in de Doha-agenda – maar dan wel in een verbeterde Doha-agenda – en in een ingrijpende hervorming van de WTO, van haar functioneren, van haar regels en van haar dogma’s, zodat deze organisatie werkelijk ten dienste staat van de ontwikkeling van allen. We moeten dit internationale handelsstelsel weer in evenwicht brengen, en niet de liberalisering en de vrije handel als enige prioriteit handhaven, want deze kunnen slechts onrechtvaardig zijn voor partijen die sterk verschillen. 
De Clercq (ELDR ).
   – Voorzitter, we weten allemaal dat de jongste Ministeriële Conferentie in Cancún jammer genoeg een mislukking is geworden. Het is daarom goed dat de Europese Commissie er opnieuw werk van wil maken om de lopende onderhandelingen weer op gang te brengen. De voorgestelde ontwikkelingsronde mag niet falen, zij moet succesvol afgerond worden. Er staat immers veel op het spel. Het risico van een complete uitholling van de Wereldhandelsorganisatie en het multilaterale handelssysteem is latent aanwezig. Bilaterale en regionale handelsakkoorden zijn geen alternatief in een steeds meer geglobaliseerde wereld en een systeem dat nu al bijna 55 jaar bijdraagt tot een stabiele en aanhoudende economische groei. Daarom is het hoog tijd om naast de inhoudelijke discussies, die we toejuichen, de werkmethodes van de Wereldhandelsorganisatie te verbeteren.
Onderhandelen en beslissen bij consensus in een forum met 148 leden vereist procedures die modern, eenvoudig en efficiënt zijn en dat is precies wat de WTO-procedures momenteel niet zijn. Ik blijf er rotsvast van overtuigd dat de Wereldhandelsorganisatie meer dan ooit nodig is, want zeker voor de Europese Unie is een verdere liberalisering van de wereldhandel en het wegnemen van belemmeringen voor het handelsverkeer doorslaggevend voor verbetering van de economische groei en de werkgelegenheid. 
Markov (GUE/NGL ).
   – Mijnheer de Voorzitter, heren commissarissen, dames en heren, na het mislukken van de WTO-Conferentie in Cancún heeft ook de vergadering van de WTO-raad in Genève in december geen resultaten opgeleverd. Daaruit blijkt eens te meer dat de WTO een crisis doormaakt. Voor het handelsbeleid van de WTO bestaat geen draagvlak meer. Dat blijkt ook wel uit het groeiende verzet van de internationale sociale beweging tegen het handelsbeleid van de WTO.
De Commissie heeft veel bijgedragen tot het huidige handelsbeleid van de WTO. Met haar tactiek heeft ze duidelijk gemaakt dat ze in werkelijkheid niet strijdt voor een goed ontwikkelingsbeleid en voor faire handel, maar voor vrije handel. U heeft gevraagd of u van mijn fractie een mandaat krijgt op basis van uw voorstellen en ideeën. Mijn antwoord is duidelijk: “nee!” Waarvoor zouden we u wel een mandaat geven?
Ten eerste: het is de hoogste tijd om in te gaan op de eisen van talloze ontwikkelingslanden en de resultaten tot nu toe van het WTO-beleid.
Ten tweede: de exportsubsidies voor landbouwproducten ruïneren miljoenen boeren in de landen in het Zuiden en moeten daarom eindelijk worden afgeschaft. We moeten de ontwikkelingslanden niet overstelpen met Europese landbouwproducten tegen dumpingprijzen, de Europese Unie moet deze landen helpen om hun eigen interne markten op te bouwen en regionale handelsstromen op gang te brengen.
Ten derde: de GATS-onderhandelingen, die hebben geleid tot een hele serie liberaliseringsmaatregelen in de sector van de diensten van algemeen belang, die tot nu toe buiten schot waren gebleven, moeten worden stopgezet. Ook hier zeggen wij: de Commissie moet niet beginnen met een nieuwe serie liberaliseringsmaatregelen, ze moet eerst de resultaten tot nu toe evalueren. Ik kan nu al voorspellen dat de balans niet positief zal zijn, niet voor de kwaliteit, niet voor de voorzieningszekerheid en ook niet voor de prijsstabiliteit.
Ten vierde: de zogenaamde Singapore-onderwerpen moeten niet een beetje worden bijgeschaafd, ze moeten gewoon van tafel worden geveegd. We willen het mandaat van de WTO niet al maar meer uitbreiden en nieuwe onderwerpen op de agenda van de onderhandelingen plaatsen, we moeten de open vragen van de ontwikkelingsagenda beantwoorden. We moeten in de WTO vooral weer meer aandacht besteden aan de horizontale kwesties zoals duurzame ontwikkeling en volksgezondheid.
Ten vijfde: we moeten de werkwijze en de structuren van de WTO onder de loep nemen. Wij eisen meer democratie in de WTO, openheid bij alle onderhandelingen, gelijke behandeling van alle lidstaten van de WTO en een herziening van de procedure voor het bijleggen van geschillen. Vooral eisen we dat de WTO partij wordt bij de internationale verdragen van de VN en van de ILO.
Souchet (NI ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik stel vast dat de complete mislukking van de Conferentie in Cancún, die vooral bij de Europeanen voor een waar schokeffect had moeten zorgen, er niet toe heeft geleid dat er nu eens echt goed wordt nagedacht over de vraag waar we met het ingezette proces van liberalisering van de wereldhandel eigenlijk precies heen willen. Er is sindsdien geen enkel écht vernieuwend voorstel gedaan om dit proces inhoudelijk bij te sturen.
Gezien het belang van de landbouwkwestie zou het geen kwaad hebben gekund onszelf eens af te vragen of dat onderwerp eigenlijk wel meegenomen moet worden in het huidige proces, dat in deze vorm immers geen ruimte laat om rekening te houden met het specifieke karakter van de landbouw, terwijl het hier wél gaat om een sector die een absolute voorwaarde vormt voor onze onafhankelijkheid op voedselgebied en het fundament is waar de ontwikkeling op rust.
Aangezien de Europese landen altijd veel waarde aan deze factoren hebben gehecht, was het niet onlogisch geweest als zij deze centrale vraag hadden gesteld. Dit is niet gebeurd. Dat constateren we niet alleen, we betreuren het ook omdat deze nalatigheid een zware wissel trekt op de toekomst van dit proces zelf. 
De Voorzitter.
   – Aangezien het tijdstip van de stemmingen is aangebroken, onderbreken wij thans het debat, dat vanmiddag zal worden voortgezet. 

 – Dames en heren, voordat wij beginnen met de stemming, geef ik het woord aan collega Zappalà voor een voorstel in verband met een onderwerp waarover wij gisteren aan het begin van de vergadering nog geen besluit hebben genomen, namelijk de vraag wanneer wij zullen stemmen over zijn verslag: donderdag, hier in Straatsburg, of in de loop van de vergaderperiode in Brussel, waarbij wij er niettemin rekening mee moeten houden dat wij volgens de agenda het debat over dit onderwerp in ieder geval zullen voeren op donderdagochtend. 
Zappalà (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, wij - en ik dus persoonlijk als rapporteur - steunen het verzoek van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten om indien mogelijk het debat te behouden op donderdagochtend om 10.00 uur en de definitieve stemming over de eerste lezing uit te stellen tot de volgende vergaderronde, dus tot de vergaderperiode aan het eind van deze maand in Brussel. 


Roure (PSE ),
    – Mijnheer de Voorzitter, ik houd het zeer kort. In de strijd tegen criminele netwerken is dit Verdrag het eerste mondiale instrument met universele omschrijvingen van fundamentele strafrechtelijke begrippen op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. De internationale gemeenschap beschikt hiermee over een volledig instrument om op gecoördineerde wijze een halt toe te roepen aan de georganiseerde misdaad, die steeds verder om zich heen grijpt. Ik nodig de lidstaten van de Europese Unie die dit Verdrag nog niet hebben geratificeerd, dan ook uit dit snel te doen.


Pesälä (ELDR ),
    Mijnheer de Voorzitter, de Europese Raad heeft drie keer op zijn Toppen verklaard dat er in de toekomst ook in de gebieden met specifieke problemen landbouw moet kunnen worden bedreven. Landbouwbedrijvigheid is voor deze gebieden van groot belang voor het bewoonbaar en levensvatbaar houden van het platteland en heeft ook specifieke waarde voor cultuur en milieu.
Ik vind het belangrijk dat er bij enige hervorming van het plattelandsbeleid rekening wordt gehouden met criteria die van toepassing zijn op de noordelijke landbouwgebieden. In mijn verslag stel ik dan ook voor dat de Commissie duidelijke definities en criteria opstelt op basis van het klimaat, de duur van het groeiseizoen, lage bevolkingsdichtheid en een perifere ligging. Op die manier kan rekening worden gehouden met de permanente nadelen in de noordelijke landbouwgebieden. Mijn uitgangspunt is dat het instrumentarium van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zo ontwikkeld moet worden dat het meer rekening houdt met de specifieke omstandigheden in de noordelijke landbouwgebieden. Eén van de ideeën is dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid zodanig wordt geregionaliseerd en geflexibiliseerd dat daarin beter dan nu rekening wordt gehouden met de basisvoorwaarden die moeten worden vervuld opdat de landbouwbedrijven in de verschillende gebieden op de interne markt op dezelfde voet kunnen concurreren. 

Breyer (Verts/ALE ),
   Mijnheer de Voorzitter, ik heb helaas niet snel genoeg gereageerd. Ik zou mijn naam willen terugtrekken van het verslag-Breyer. De meerderheid van het Parlement heeft namelijk besloten om ook ondersteuning te geven aan kerncentrales die nu in en buiten Europa worden gebouwd. Dat staat haaks op mijn standpunt. Daarom zou ik u willen verzoeken om in de notulen te vermelden dat ik na deze stemming over mijn verslag mijn functie als rapporteur wil neerleggen. 
De Voorzitter.
   – Mevrouw Breyer, gewoonlijk legt een rapporteur een dergelijke verklaring vóór de uiteindelijke stemming af, maar ik begrijp dat wij wellicht te snel tot de stemming zijn overgegaan. Uw opmerking zal in elk geval in de notulen worden opgenomen.
Ribeiro e Castro (UEN ),
   .- De onmiskenbare diversiteit van plantaardige variëteiten vormt op zich al een rechtvaardiging voor de oprichting van een speciaal communautair instituut. Maar de plantaardige variëteiten worden niet alleen bestudeerd en geconsumeerd, want in hun evolutie is al lange tijd de hand van de menselijke creativiteit duidelijk zichtbaar.
Gezien de vele industriële eigendomsrechten die hier in het geding zijn en het specifieke karakter van het kwekersrecht, heb ik voorgestemd. Ik vind namelijk de door de Raad en de Commissie genoemde noodzaak de communautaire regeling voor het kwekersrecht verenigbaar te maken met de richtlijn betreffende de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen relevant.
Met het oog op de rechtszekerheid, de bescherming van kwekers en uitvinders en de onderlinge verwevenheid van deze verschillende belangrijke activiteiten is het raadzaam de samenhang te garanderen van de regelingen voor de exploitatierechten en licenties voor plantaardige variëteiten met uitvindingen die octrooibescherming genieten.
Deze harmonisatie zal het mogelijk maken dat de houder van een biotechnologisch octrooi de biologische variëteit die onder dat octrooi valt, gebruikt wanneer de houder van het kwekersrecht hem een licentiecontract weigert en de desbetreffende uitvinding een belangrijke technische vooruitgang is van aanzienlijk economisch belang. 

Piscarreta (PPE-DE ),
   .-Illegale, niet-gereguleerde en niet-gerapporteerde visserij (INN-visserij) is gewoon weer een destructieve praktijk die schadelijk is voor het behoud en het duurzaam beheer van de visbestanden. De tonijnvisserij behoort tot de sectoren die het meeste schade ondervinden van deze illegale praktijken. Bovendien behoren de communautaire schepen tot de belangrijkste vloten die op tonijn vissen. Daarom heeft de EU een leidende rol gespeeld bij het bestrijden van deze INN-visserij, met name door de strijd tegen de goedkope vlaggen. Maar die maatregelen zijn blijkbaar niet voldoende geweest.
In Portugal, met name voor de kust van de Algarve, kennen wij de INN-visserij maar al te goed. Ik zal de beschuldigingen die ik hier al eens in deze vergadering heb uitgesproken niet herhalen. Ik steun evenwel dit verslag, dat volgens mij zowel een bijdrage levert tot het behoud van de visbestanden als tot een zekere pacificatie van de zeeën. Ik heb waardering voor dit verslag, daar het een aansporing vormt voor de lidstaten te beletten dat hun onderdanen deelnemen aan illegale visserij.
Ik feliciteer de rapporteur, mevrouw McKenna, met haar verslag. Niettegenstaande bepaalde moeilijkheden bij de bestrijding van de bekende verschijnselen kan de uitvoering van de voorgestelde maatregelen daadwerkelijk de problemen oplossen. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
   .- Dit voorstel beoogt de communautaire verordening te actualiseren waarin de controlemaatregelen zijn samengebracht die in het kader van de verschillende regionale visserijorganisaties (RVO’s) zijn overeengekomen. Dat is nodig omdat na de goedkeuring van de verordening de RVO’s nieuwe maatregelen hebben genomen die moeten worden omgezet in communautaire wetgeving. De ICCAT (International Commission for the Conservation of Atlantic Tuna) - die een leidende rol heeft gespeeld bij de strijd tegen de illegale, niet-gereguleerde en niet-gerapporteerde visserij - stelt een nieuw pakket maatregelen voor ter bestrijding van deze destructieve praktijk, dat zich vooral richt op het vissen door vaartuigen onder goedkope vlag.
Ook dient er iets te worden gedaan aan de kwaliteit van de gegevens die de landen voorleggen waar de schepen staan geregistreerd. Het verschaffen van nauwkeurige gegevens behoort tot de meest fundamentele verplichtingen van een vlaggenstaat, terwijl het ontbreken van dergelijke gegevens het evalueren van de visbestanden minder betrouwbaar maakt. Aangezien de schepen uit de Gemeenschap tot de grootste exploitanten van deze visbestanden behoren, moet de EU haar verantwoordelijkheid nemen en een voorbeeld stellen.
Samen met de rapporteur feliciteer ik de ICCAT met haar inspanningen om deze problemen in haar regelgevingsgebied het hoofd te bieden. Het ICCAT-beleid vormt ongetwijfeld een inspiratiebron voor andere RVO’s, evenals voor andere internationale ontwikkelingen op dit gebied.
Ik heb dit verslag met mijn stem gesteund. 

Coelho (PPE-DE ),
   .- Ik steun dit uitstekende verslag van collega Pirker over het aanpassen van het gemeenschappelijk optreden van 1997 om sneller en doeltreffender het hoofd te kunnen bieden aan nieuwe synthetische drugs.
Daar synthetische drugs in toenemende mate geproduceerd en verhandeld worden is het noodzakelijk met spoed strenge en doeltreffende controlemechanismen te creëren. Het voorstel actualiseert de maatregelen van 1997, verbetert de transparantie en verbreedt het toepassingsgebied van het gemeenschappelijk optreden, dat bestaat in uitwisseling van informatie, risicobeoordeling en controle van de nieuwe synthetische drugs. Het gemeenschappelijk optreden is een zeer doeltreffend instrument gebleken voor snelle informatie-uitwisseling. De werkingssfeer is uitgebreid naar alle nieuwe synthetische drugs en nieuwe verdovende middelen, inclusief de middelen die als geneesmiddel kunnen worden omschreven.
De door de rapporteur voorgestelde vereenvoudiging van de structuren is positief. De informatie-uitwisseling en risicobeoordeling kunnen zo op de meest eenvoudige en doeltreffende wijze geschieden.
Wij hopen dat het gemeenschappelijk optreden niet alleen als systeem voor vroegtijdige waarschuwing zal functioneren, maar ook als toezicht op lange termijn op synthetische stoffen door een voortdurende uitwisseling van informatie tussen de lidstaten aan de ene kant en Europol en het EWDD aan de andere kant. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
   .- Dit in de kern technische verslag streeft ernaar het toepassingsgebied van het gemeenschappelijk optreden van 1997 te actualiseren en te verbreden en de informatie-uitwisseling, risicobeoordeling en controle met betrekking tot nieuwe synthetische drugs en nieuwe verdovende middelen te verbeteren. Het gaat om moderne procedures als het “systeem voor vroegtijdige waarschuwing”, de beoordeling van de sociale risico’s voor de gezondheid door een wetenschappelijke comité en controle door de lidstaten. Het is de bedoeling het gemeenschappelijk optreden in de toekomst niet alleen als systeem voor vroegtijdige waarschuwing te laten functioneren, maar ook voor het toezicht op lange termijn op synthetische stoffen door een voortdurende uitwisseling van informatie.
Net als mijn fractie steun ik het voorstel van de rapporteur de informatie-uitwisseling te vereenvoudigen middels een reeks amendementen ter verhoging van de doeltreffendheid van deze hele procedure. Daarom kunnen wij over het algemeen genomen achter dit verslag staan. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
   .- Dit Commissievoorstel heeft tot doel het gemeenschappelijk optreden van juni 1997 betreffende de uitwisseling van informatie, de risicobeoordeling en de controle inzake nieuwe synthetische drugs dankzij de activiteiten van Europol en het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EWDD) te actualiseren, te verbeteren en uit te breiden.
De basisstructuur van het optreden bestaat uit drie elementen: een systeem voor vroegtijdige waarschuwing, risicobeoordeling door een wetenschappelijk comité en een procedure op het niveau van de EU om de in de lidstaten aangemelde stoffen onder controle te stellen. Het optreden is doeltreffend gebleken en heeft daarmee zijn bestaansrecht volledig bewezen, evenals de noodzaak de procedures te verduidelijken. Net als de rapporteur zijn wij ingenomen met de uitbreiding van het toepassingsgebied tot alle nieuwe drugs en de invoering van termijnen voor elke fase van de procedure.
In de desbetreffende parlementaire commissie was er een brede meerderheid voor het voorstel en voor de amendementen van de rapporteur. Het voorstel heeft de steun van degenen die de strijd tegen drugs niet opgeven of weigeren te kiezen voor de weg van de minste weerstand, waarmee de verantwoordelijkheid uit de weg wordt gegaan.
Ik heb voorgestemd daar ik van mening ben dat dit terrein cruciaal is voor de toekomst van de bevolking van de lidstaten, met name voor de jongeren. Nauwe samenwerking om snel te kunnen reageren en efficiënt toezicht te kunnen uitoefenen op de aard, oorsprong, handel en consumptie van nieuwe verdovende middelen en nieuwe synthetische drugs is dan ook volledig gerechtvaardigd. 

Coelho (PPE-DE ),
   .- Ik juich het sluiten door de Europese Gemeenschap van het Internationaal Verdrag tegen de georganiseerde misdaad, oftewel het Verdrag van de Verenigde Naties tegen de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit en de bijbehorende protocollen inzake mensenhandel en smokkel van migranten, toe.
Dit uiterst belangrijke Verdrag is het eerste juridisch bindende instrument van de Verenigde Naties en het eerste algemene instrument in de strijd tegen criminele netwerken dat universele definities bevat van bepaalde fundamentele strafrechtbegrippen op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.
Een zo breed mogelijke samenwerking die gebaseerd is op gemeenschappelijke procedures en een minimale harmonisatie van de rechtsregels is van fundamenteel belang. Alleen op die manier kunnen wij de grensoverschrijdende criminaliteit effectiever bestrijden en voorkomen dat de criminele netwerken gebruik maken van de verschillen en mazen in de wetgeving van de lidstaten.
Het Verdrag heeft tot doel de ondertekende landen in staat te stellen doeltreffender samen te werken in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit door de definities van de delicten in de verschillende nationale rechtsstelsels te harmoniseren. In het Verdrag is sprake van vier soorten ernstige misdrijven: deelname aan een georganiseerd crimineel netwerk, witwassen van geld, belemmering van de goede werking van het justitieel apparaat en corruptie. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
   .- Miljoenen en nog eens miljoenen migranten die het slachtoffer zijn van mensenhandel leven in Europa en in de wereld onder zeer armzalige omstandigheden. Zij worden op onaanvaardbare wijze uitgebuit en vernederd en zijn rechteloos. Daarom vind ik het sluiten door de Raad van het Verdrag van de VN tegen de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit en de desbetreffende protocollen tegen mensenhandel en smokkel van migranten positief.
Het is een internationaal rechtsinstrument dat de samenwerking tussen de landen zal verbeteren bij de strijd tegen de georganiseerde misdaad door onder meer een geleidelijke harmonisatie van de definities van delicten (deelname aan een georganiseerd crimineel netwerk, witwassen van geld, belemmering van de goede werking van het justitieel apparaat en corruptie), alsmede onderlinge rechtshulp, gezamenlijk onderzoek en uitlevering.
De protocollen voorzien in maatregelen ter bestrijding van mensenhandel - met name de handel in vrouwen en kinderen - door middel van bescherming tegen slavernij, seksuele uitbuiting en illegale arbeid. Ook voorzien de protocollen in maatregelen voor bijstand aan de slachtoffers. Deze maatregelen dienen dringend toepassing te vinden, waarbij aanvulling met ander beleid onmisbaar is. Daarmee doel ik op maatregelen die de dieperliggende maatschappelijke oorzaken van de huidige georganiseerde economische criminaliteit aanpakken, van financiële misdrijven tot de uitbuiting van mannen, vrouwen en kinderen. 
Kirkhope (PPE-DE ),
   .- De conservatieve leden van dit Parlement zijn voor intergouvernementele samenwerking op het gebied van de bestrijding van de transnationale georganiseerde misdaad binnen het kader van de VN. Wij zijn echter tegen de toenemende trend van harmonisering van het strafrecht op Europees niveau, omdat dit onnodig en onpraktisch is. Daarom zullen wij ons bij de stemming over dit verslag van stemming onthouden. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
   .- Het Verdrag van de Verenigde Naties heeft als doel de ondertekenende landen in staat te stellen doeltreffend samen te werken in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit door de definities van de delicten in de verschillende nationale rechtsstelsels te harmoniseren, zodat een handeling die een delict in een bepaald land oplevert ook als zodanig in de andere ondertekenende landen wordt erkend. Het gaat hier om het eerste algemene instrument in de strijd tegen criminele netwerken dat universele definities bevat van bepaalde fundamentele strafrechtbegrippen op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Het is eveneens het eerste juridisch bindende instrument van de Verenigde Naties op dit vlak.
De twee protocollen voorzien in strenge maatregelen ter bestrijding van de smokkel van migranten en mensenhandel - met name de handel in vrouwen en kinderen - door middel van bescherming tegen slavernij, seksuele uitbuiting en illegale arbeid.
Ook dient in dit verband gewezen te worden op de maatregelen voor juridische en materiële bijstand aan de slachtoffers. Zo dienen de ondertekenende landen op grond van artikel 6 er niet alleen op toe te zien dat informatie wordt verstrekt over de toepasselijke gerechtelijke en administratieve procedures, maar ook dat maatregelen worden genomen om het fysieke en psychische herstel van de slachtoffers van mensenhandel te waarborgen.
Gezien het belang van deze materie en het pionierskarakter van het Verdrag heb ik natuurlijk voorgestemd. 

Coelho (PPE-DE ),
   .- Ik spreek mijn steun uit voor dit initiatief en benadruk de spoed die is geboden bij de goedkeuring van regelgeving die het milieu via het strafrecht beschermt. Wij hebben verschillende milieurampen meegemaakt, zoals de recente schipbreuk van de Prestige voor de kust van Galicië. Er dienen de nodige maatregelen getroffen te worden in verband met de verontreiniging door schepen, zodat een dergelijke ramp zich niet meer voordoet.
Ik ben het eens met de rapporteur dat de ontwerprichtlijn betreffende de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht zo snel mogelijk moet worden goedgekeurd. De richtlijn voorziet onder andere in de harmonisatie van strafrechtelijke en andere afschrikkende sancties voor ernstige milieumisdrijven die een schending vormen van het Gemeenschapsrecht.
Dit kaderbesluit heeft tot doel het strafrechtelijk kader voor de verontreiniging vanaf schepen te versterken via maatregelen die de wettelijke en administratieve bepalingen van de lidstaten harmoniseren. Verder bevat het kaderbesluit bepalingen inzake de rechtsmacht (ter voorkoming van bevoegdheidsconflicten) en de bevordering van de samenwerking tussen de lidstaten (door het instellen van contactpunten voor de uitwisseling van informatie).
Het is essentieel dat er een einde komt aan de bestaande verschillen in sancties tussen de lidstaten. Die verschillen leiden ertoe dat de eventuele consequenties - met name de financiële - van een ramp die meerdere landen treft en de verontreiniging die daarvan het gevolg is, afhankelijk zijn van de plaats waar de ramp zijn oorsprong vindt. 
Kirkhope (PPE-DE ),
   .- De conservatieve leden van dit Parlement zijn van mening dat het probleem van de verontreiniging vanaf schepen moet worden aangepakt. Wij zijn het wel eens met sommige maatregelen die in dit verslag worden voorgesteld, met inbegrip van de oprichting van gezamenlijke onderzoeksteams. Wij zijn echter tegen de groeiende trend van harmonisering van het strafrecht binnen de EU en kunnen derhalve dit verslag niet steunen. 
Queiró (UEN ),
   .- Vanwege redenen die aan de ene kant verband houden met de ramp met de olietanker Prestige en aan de andere kant met het door het Parlement goedgekeurde voorstel - waarvoor ondergetekende het initiatief had genomen - een communautair programma in te stellen dat uitsluitend gewijd is aan de ontwikkeling van mechanismen ter bescherming van de buitengrenzen van de Europese Unie, met name de zeegrenzen, heb ik dit debat met veel belangstelling gevolgd.
Alles wat wij kunnen doen ten behoeve van de veiligheid op zee is positief en beantwoordt aan een concrete collectieve behoefte. Het is ook op zijn plaats niet alleen de nadruk te leggen op de ongelukken maar ook op de grootste bronnen van verontreiniging van de zee, waarvoor degenen verantwoordelijk zijn die systematisch de regelgeving op dit terrein overtreden. Het geeft ook weer dat wij politiek gevoelig zijn voor de milieuproblemen die ons treffen.
Daarom heb ik voor de verslagen over de veiligheid op zee gestemd, met uitzondering van het verslag-Pex omdat ik het niet eens ben met het voorstel van de rapporteur een Europese kustwacht op te richten.
De Europese Unie heeft de plicht de maritieme veiligheid te bevorderen en mag onder geen enkel voorwendsel van die verantwoordelijkheid worden ontheven. In plaats van meteen een Europese kustwacht op te richten zou het beter zijn de samenwerking tussen de lidstaten te verstevigen en te verfijnen. Daarmee kunnen wij een grotere interoperabiliteit en compatibiliteit van de middelen verzekeren waarover Europa beschikt en nodeloze overlappingen vermijden. 

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Karlsson, Sandberg-Fries en Theorin (PSE ),
   Wat amendement 22 betreft, vinden wij het uiterst belangrijk dat er wordt opgetreden tegen milieucriminaliteit op zee. Wij juichen een uitgebreide Europese samenwerking tussen de nationale kustwachten toe, of het nu gaat om gemeenschappelijke operaties, planning of het opbouwen van competentie. Dat betekent echter niet dat wij een nieuwe parallelle instelling op Europees niveau nodig vinden. Wij zien uit naar het werk van het Europees Agentschap voor maritieme beveiliging. 
Esclopé (EDD ),
    – Ik heb vóór het verslag-Pex gestemd, dat een grote stap voorwaarts is in de strijd voor de verbetering van de veiligheid op zee.
Is het nog steeds nodig erop te wijzen dat er jaarlijks meer dan zes miljoen ton vervuilend afval opzettelijk in zee wordt gedumpt?
Gewetenloze types die de zeeën en oceanen als vuilstortplaats beschouwen, moeten met alle mogelijke middelen worden bestreden! Vervuilers moeten zwaar worden bestraft en elke bij het goederenvervoer betrokken partij moet eventueel aansprakelijk worden gesteld.
Voorkomen is beter dan genezen. De strijd tegen dergelijke types moet dus doeltreffender worden en een betere afspiegeling vormen van de realiteit. Het aantal personen dat op heterdaad wordt betrapt, is immers te verwaarlozen ten opzichte van het werkelijke aantal opzettelijke vervuilingen. Bovendien gaat er vaak veel tijd overheen voordat de boosdoeners worden berecht en zodanige sancties opgelegd krijgen dat ze niet in dezelfde fout vervallen, als het al tot een dergelijke veroordeling komt.
Wat als eerste moet gebeuren en wat mijn steun geniet, is een intensievere samenwerking tussen de politie ter zee van de verschillende kuststaten. In tweede instantie zou de oprichting van een gemeenschappelijke Europese kustwacht een optie kunnen zijn, mits nauwlettend wordt toegezien op de doelmatigheid daarvan. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Dit verslag maakt deel uit van het maatregelenpakket voor de versterking van de maritieme veiligheid dat naar aanleiding van de ramp met de olietanker Prestige tot ontwikkeling is gekomen. Vastgesteld wordt dat de verontreiniging van de zee door olie niet alleen het gevolg is van ongelukken maar ook van illegale lozingen. Daarom wordt voorgesteld om de bestaande internationale voorschriften - waaronder het MARPOL-Verdrag - op te nemen in de communautaire wetgeving. Bovendien worden er aanbevelingen geformuleerd voor de toepassing van sancties wanneer de regelgeving inzake lozingen met voeten wordt getreden. Wij mogen echter niet vergeten dat het niet volstaat om meer wetgeving aan te nemen. Wij moeten er vooral op toezien dat de voorschriften ook daadwerkelijk worden toegepast en dat er voldoende controle wordt uitgeoefend. Daarvoor zijn er doeltreffende controlemechanismen nodig.
Ik verwerp het voorstel voor de oprichting van een Europese kustwacht (amendement 6), niet alleen vanwege de soevereiniteitsproblemen, maar vooral ook omdat er mijns inziens betere methoden bestaan om de naleving van de regelgeving en een goede controle te waarborgen. Bovendien voorziet het voorstel niet in de nodige middelen en instrumenten. Kortom, het is duidelijk dat de politieke doelstellingen van dit initiatief verder reiken dan de strijd tegen de verontreiniging. Hoofdzaak is dat er een efficiënte samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende kustwachten tot stand komt en dat de lidstaten de nodige financiële middelen ter beschikking stellen om adequate controlemechanismen te financieren en de verontreiniging van de zee op doeltreffende wijze te bestrijden. Hier is ongetwijfeld een belangrijke rol weggelegd voor de communautaire begroting. 
Foster (PPE-DE ),
   .- De conservatieve leden van dit Parlement zijn het in grote lijnen eens met de voorstellen om wetgeving in te voeren waarmee degenen die verantwoordelijk zijn voor illegale lozingen van olie en chemische stoffen vanaf schepen kunnen worden vervolgd.
In het Verenigd Koninkrijk zijn al strafmaatregelen van kracht voor illegale lozingen, zoals in het MARPOL-Verdrag omschreven. Zaken betreffende het strafrecht dienen als zodanig onder de bevoegdheid van de betreffende lidstaat te vallen, en niet van de Gemeenschap.
Naar onze mening is de oprichting van een Europese kustwacht echter noch praktisch noch noodzakelijk, omdat dat niet in overeenstemming is met het Zeerecht-Verdrag van de Verenigde Naties. Daarom konden wij de amendementen die oproepen tot de oprichting van een Europese kustwacht niet steunen. 
Queiró (UEN ),
    Ik heb dit debat van dichtbij en met bijzondere interesse gevolgd, onder meer vanwege de ramp met de olietanker Prestige, maar ook omdat dit Parlement op mijn initiatief een voorstel heeft aangenomen over de opstelling van een communautair programma dat uitsluitend gericht is op de ontwikkeling van mechanismen ter bescherming van de externe grenzen van de Europese Unie, en met name van de maritieme grenzen.
Alle inspanningen die tot een versterking van de maritieme veiligheid leiden, zijn meer dan welkom. Bovendien beantwoorden zij aan een duidelijk aanwezige collectieve behoefte. Daarom is het een goede zaak dat er niet alleen aandacht wordt besteed aan de ongelukken maar ook aan de belangrijkste bronnen van verontreiniging van de zee die veroorzaakt worden door een stelselmatige schending van de bestaande regelgeving. Hieruit blijkt dat er politiek besef bestaat van de milieuproblemen waarmee wij geconfronteerd worden.
Daarom heb ik voor de verslagen over maritieme veiligheid gestemd, met uitzondering van het verslag-Pex, aangezien ik niet akkoord kan gaan met het voorstel van de rapporteur om een Europese kustwacht op te richten.
Een van de taken van de Europese Unie is de bevordering van de maritieme veiligheid. Ze mag dan ook onder geen enkel voorwendsel van die plicht worden vrijgesteld. De oprichting van een Europese kustwacht gaat mij echter een stap te ver, vooral ook omdat een toename van de samenwerking tussen de lidstaten mij hier meer op zijn plaats lijkt. Anders gezegd, de lidstaten moeten nauwer samenwerken en zij moeten hun activiteiten beter coördineren. Op die manier wordt de interoperabiliteit en compatibiliteit van de beschikbare middelen binnen de Europese Unie gewaarborgd en kunnen onnodige dubbele acties en overlappingen vermeden worden. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    De milieuramp met de olietanker Prestige van november 2002 staat mij nog levendig voor de geest. Ik ben van oordeel dat illegale lozingen van olie en andere schadelijke stoffen ernstige risico’s inhouden voor het milieu en de bevolking en daarom moeten worden aangemerkt als misdrijven die bestraft moeten worden met strafrechtelijke sancties.
In december vorig jaar hebben wij een aanbeveling aangenomen betreffende een richtlijn die voorziet in een strengere communautaire regeling voor milieuaansprakelijkheid. Op basis daarvan geldt hier het beginsel dat de vervuiler betaalt.
Desalniettemin ben ik van oordeel dat wij vanuit juridisch oogpunt geconfronteerd worden met een complexe situatie. De voorgestelde richtlijn is gebaseerd op artikel 80, dat betrekking heeft op het vervoer, maar tegelijkertijd wordt ook het begrip misdrijf gedefinieerd. Daarom vraag ik mij af of dit wel de juiste procedure is.
Ik heb ook mijn twijfels bij de oprichting van een Europese kustwacht. Mijns inziens valt deze kwestie onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten. Uiteraard ben ik wel voorstander van een zeer nauwe intergouvernementele samenwerking en een actieve deelname van de Unie aan de ontwikkeling van moderne en doeltreffende uitrustingen en instrumenten.
Ofschoon ik de beoogde doelstellingen ten volle onderschrijf, heb ik mij van stemming onthouden. Ik vind dat sommige punten beter bestudeerd moeten worden zodat er ook vanuit technisch oogpunt een adequate oplossing voor dit ernstige probleem kan worden gevonden. 
Sacrédeus (PPE-DE ),
   schriftelijk. Elk jaar vinden er duizenden opzettelijke lozingen plaats waarbij afval en ladingresten, waaronder chemicaliën en olie, in zee gedumpt worden. De behoefte aan gemeenschappelijke wetgeving op dit milieugebied is dus onmiskenbaar. 
Daarentegen zijn deze illegale praktijken niet bewezen, laat staan opgehelderd, wanneer de meest functionele en effectieve methode om ze aan te pakken de oprichting is van de zoveelste Europese autoriteit, namelijk een gemeenschappelijke Europese kustwacht. Een betere coördinatie tussen de lidstaten en een groter verantwoordelijkheidsbesef bij de regeringen van de afzonderlijke landen zouden wel eens effectiever kunnen blijken.
Om deze reden heb ik gestemd tegen de amendementen 6 en 22, die overigens toch zijn aangenomen. (respectievelijk met 382 stemmen voor en 82 stemmen tegen bij 20 onthoudingen, en met 392 stemmen voor en 71 stemmen tegen bij 33 onthoudingen).

Hudghton (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot het verslag-Poignant wil ik opmerken dat ik tegen het idee heb gestemd om alle schepen in de EU te verplichten de EU-vlag te voeren. Wij moeten de diversiteit in de Europese Unie koesteren, niet uitbannen. Ik zie uit naar de dag waarop een onafhankelijk Schotland zijn eigen vlag kan voeren op zijn schepen en ook op vele andere plaatsen, en daarbij kan kiezen of en in welke gevallen het gepast is om daarnaast ook de EU-vlag te voeren. Naar mijn mening is dit niet een van de gevallen waarin dat gepast, nodig of gewenst is. 
Foster (PPE-DE ),
   .- De conservatieve leden van dit Parlement juichen het voorstel voor een verordening betreffende de overdracht van vracht- en passagiersschepen tussen registers binnen de Gemeenschap in beginsel toe. Ook zij menen dat dit zal leiden tot een betere samenwerking tussen de instanties op het gebied van de maritieme registers in de lidstaten.
Wij moeten voorstellen die het voor schepen van een EU-lidstaat gemakkelijker maken om havens van een andere lidstaten aan te doen, toejuichen. Daardoor wordt immers het vrije verkeer van goederen bevorderd.
De conservatieve leden van dit Parlement hebben echter tegen de amendementen gestemd die ertoe oproepen dat de lidstaten het embleem van de Europese Unie, namelijk een ring van twaalf goudkleurige sterren op een vierkante blauwe ondergrond, in de hoek van hun vlaggen opnemen. Deze amendementen dragen immers niet bij aan een betere veiligheid op zee en kunnen er zelfs toe leiden dat in de EU geregistreerde schepen potentiële doelwitten worden. 
Krivine en Vachetta (GUE/NGL ),
    – Wij hebben de amendementen voor een betere veiligheid op zee gesteund. Wij zijn het eens met de uitbreiding van het toepassingsgebied van de verordening tot passagiersschepen, de afstemming met de andere communautaire instrumenten en de versterking van de samenwerking tussen de nationale maritieme instanties. Met de toetreding van Malta en Cyprus tot de Europese Unie wordt de Unie de grootste maritieme macht ter wereld en zijn deze aanpassingen even urgent als onontbeerlijk.
Beide eilandstaten moeten hun vlaggen absoluut "zuiveren", aangezien het nu echt goedkope vlaggen zijn die worden misbruikt door het "uitschot van de zee". Maar we moeten ook een veroordeling uitspreken over landen die een soort parallelle vlag hebben ingevoerd, zoals Frankrijk. De Franse reders gebruiken alleen nog maar de vlag van de Franse zuidelijke en antarctische gebieden. Zo laten ze op hun schepen die in Frankrijk zijn ingeschreven (waardoor ze in aanmerking komen voor de bijbehorende steun en subsidie) een bemanning werken waarvan soms wel 65 procent een andere nationaliteit heeft. Bij de beloning, de arbeidsvoorwaarden, de werk- en de leefomstandigheden is het land van herkomst van de zeelieden uiteraard het criterium, niet hun kwalificaties. Deze uitbuiting levert kolossale winsten op ten koste van de waardigheid, de rechten, de gezondheid en soms zelfs het leven van bemanningsleden die voornamelijk afkomstig zijn uit de armste landen van de wereld. Dat is pas het échte schandaal van het scheepsregister. 
Queiró (UEN ),
    Ik heb dit debat van dichtbij en met bijzondere interesse gevolgd, onder meer vanwege de ramp met de olietanker Prestige, maar ook omdat dit Parlement op mijn initiatief een voorstel heeft aangenomen over de opstelling van een communautair programma dat uitsluitend gericht is op de ontwikkeling van mechanismen ter bescherming van de externe grenzen van de Europese Unie, en met name van de maritieme grenzen.
Alle inspanningen die tot een versterking van de maritieme veiligheid leiden, zijn meer dan welkom. Bovendien beantwoorden zij aan een duidelijk aanwezige collectieve behoefte. Daarom is het een goede zaak dat er niet alleen aandacht wordt besteed aan de ongelukken maar ook aan de belangrijkste bronnen van verontreiniging van de zee die veroorzaakt worden door een stelselmatige schending van de bestaande regelgeving. Hieruit blijkt dat er politiek besef bestaat van de milieuproblemen waarmee wij geconfronteerd worden.
Daarom heb ik voor de verslagen over maritieme veiligheid gestemd, met uitzondering van het verslag-Pex, aangezien ik niet akkoord kan gaan met het voorstel van de rapporteur om een Europese kustwacht op te richten.
Een van de taken van de Europese Unie is de bevordering van de maritieme veiligheid. Ze mag dan ook onder geen enkel voorwendsel van die plicht worden vrijgesteld. De oprichting van een Europese kustwacht gaat mij echter een stap te ver, vooral ook omdat een toename van de samenwerking tussen de lidstaten mij hier meer op zijn plaats lijkt. Anders gezegd, de lidstaten moeten nauwer samenwerken en zij moeten hun activiteiten beter coördineren. Op die manier wordt de interoperabiliteit en compatibiliteit van de beschikbare middelen binnen de Europese Unie gewaarborgd en kunnen onnodige dubbele acties en overlappingen vermeden worden. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik onderschrijf de aanbevelingen van dit verslag over de overdracht van vracht- en passagiersschepen tussen registers binnen de Gemeenschap. Mijns inziens is de rapporteur erin geslaagd een goed evenwicht te bereiken tussen de verschillende invalshoeken.
Doel is de verordening van 1991 te moderniseren en de administratieve lasten van omvlaggen binnen de Unie te verlagen. Zowel de rapporteur als de Europese Commissie houden in hun tekst echter ook terdege rekening met de veiligheidseisen. Dat is na de tragische ramp met de olietanker Prestige in 2002 noodzakelijk gebleken.
Ik denk dat de vlaggen van de lidstaten aantrekkelijk kunnen worden gemaakt - het is immers ook belangrijk dat de Europese Unie over een aanzienlijke vloot beschikt - zonder de veiligheid uit het oog te verliezen.
Om niet alles te centraliseren, ziet de rapporteur af van de oprichting van één gemeenschappelijk register voor de EU. Die optie zou overigens slechts tot een kostenvermindering leiden als de nationale registers volledig zouden worden vervangen door het communautaire register en volgens de deskundigen is dat niet haalbaar.
Daarom kunnen wij inderdaad maar beter de samenwerking tussen de nationale maritieme instanties versterken door hun een reeks wederzijdse taken op te leggen. Dat zal ongetwijfeld bijdragen aan de totstandkoming van een regelmatig interactieproces. Hetzelfde geldt voor het verzoek van de rapporteur aan de Commissie om aan het Europees Parlement en de Raad een verslag over de toepassing van de nieuwe regelgeving voor te leggen. 

Hudghton (Verts/ALE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, de stemming van vandaag over het nucleaire afval komt op een heel goed moment, aangezien onderzoek onlangs heeft uitgewezen dat meer dan de helft van de terreinen die in het Verenigd Koninkrijk als potentiële opslagplaatsen voor nucleair afval zijn aangewezen, gesitueerd zijn in Schotland. Mijn fractie heeft vandaag tegen het nucleaire pakket gestemd omdat dat geen enkele bijdrage levert aan de milieuveiligheid. Mijn fractie zal zich ook blijven verzetten tegen ontwikkelingen die ertoe leiden dat Schotland een nucleair vuilnisvat wordt.
De visie van de Schotse Nationale Partij voor een onafhankelijk Schotland is gericht op een schoon, groen Schotland, dat profiteert van ons natuurlijke erfgoed en ons gezonde milieu. De regering in Londen, daarentegen, schijnt te denken dat bij de beslissing over de plaats van opslagplaatsen voor nucleair afval vooral de regel moet gelden: “hoe verder weg, hoe beter”. Zij ziet Schotland dan ook als de ideale plek. De mensen in Schotland pikken dat domweg niet en mijn partij zal tegen deze smerige industrie blijven vechten. 
Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL ),
    – In het verslag Vidal-Quadras Roca over het beheer van verbruikte splijtstof en radioactief afval, en het verslag-Seppänen over de veiligheid van nucleaire installaties hebben wij alle amendementen gesteund die gericht zijn op een veiliger exploitatie van de installaties en een veiliger verwerking en opslag van radioactief afval.
Wij kunnen ons echter niet vinden in de amendementen waarin geen enkel tijdschema wordt genoemd voor deze verbetering van de veiligheid. Het mag dan zo zijn dat hier soms technische redenen aan ten grondslag liggen, dit neemt nog niet weg dat de lidstaten uiteindelijk puur naar eigen goeddunken kunnen handelen.
Zonder de gevaren van kernenergie zelf te willen bagatelliseren is het een feit dat bestuurders niet te vertrouwen zijn, omdat ze de financiële belangen van particuliere ondernemingen altijd laten prevaleren boven de menselijke belangen van de bevolking, wat op zich nog het grootste gevaar is. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Het zoeken naar aanvaardbare oplossingen voor het beheer van radioactief afval is een van de voornaamste problemen, zo niet het voornaamste probleem in verband met kernenergie. De Commissie is van oordeel dat de huidige beleidslijnen van de meeste lidstaten en kandidaat-landen geen bevredigende oplossing voor het afvalprobleem inhouden. Daarom roept zij de lidstaten op om adequate doelstellingen te ontwikkelen en gedetailleerde programma’s en tijdschema’s op te stellen voor het beheer op de lange termijn van alle afvalstoffen die onder hun jurisdictie vallen.
De richtlijn moet aan de verwezenlijking van die doelstelling een nieuwe impuls geven. De rapporteur onderstreept het belang van de verschillende dimensies van het probleem: keuze en uitrusting van de opslagfaciliteiten, tenuitvoerlegging van de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten die nodig zijn om de beste technische oplossingen voor afvalverwijdering te identificeren en toe te passen, en ontwikkeling van technologieën om het aantal afvalstoffen en de risico’s die met de productie van nucleaire energie gepaard gaan, terug te dringen.
Verder is de Commissie van oordeel dat de lidstaten nauwer met elkaar moeten samenwerken op het gebied van het afvalbeheer, met inachtneming van het beginsel dat elke lidstaat zijn eigen afval moet behandelen, behalve in uitzonderlijke situaties, en dat de volksgezondheid en het milieu in geen geval mogen worden aangetast. Mijns inziens gaat het hier om een goede, weldoordachte richtlijn.
Het verslag bevat echter ook voorstellen die mij eerder overbodig lijken. Sommige daarvan heb ik niet...
Korakas (GUE/NGL ),
   . – Bijna dertig jaar na de publicatie van de EEG-richtlijn van 1975 over de behandeling van vast afval, hebben de EU-instellingen besloten zich eindelijk te buigen over de behandeling van verbruikte splijtstof en radioactief afval.
In feite komt de voorgestelde richtlijn alleen maar weer aanzetten met wat algemene bepalingen die van toepassing zijn op alle soorten afval. Ze besteedt weinig aandacht aan het voor de volksgezondheid zo gevaarlijke probleem van radioactief afval. De voorstellen voor ondergrondse opslag binnen bepaalde termijnen zijn zo pover onderbouwd dat ze niet meer zijn dan wat prietpraat.
Het verslag van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie poogt de inhoudsloze richtlijn te ondersteunen met neutraal, of zelfs negatief commentaar. Het stemt zelfs in met de uitvoer van verbruikte splijtstof en radioactief afval naar derde landen. Daar zijn wij het helemaal niet mee eens.
De ontwerprichtlijn en het verslag van de Commissie industrie sterken ons nog maar eens in onze overtuiging dat de ernst en de omvang van de milieuproblemen, veroorzaakt door het losgeslagen grootkapitaal, op bijzonder inadequate wijze worden aangepakt.
Om al die redenen hebben de afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen deze teksten gestemd. 
Krivine en Vachetta (GUE/NGL ),
    – De verspreiding van radioactief afval vormt een grote bedreiging voor het milieu en de volksgezondheid. Landen als Frankrijk zijn weer begonnen met het bouwen van nieuwe kerncentrales, die wat dit betreft dezelfde tekortkomingen vertonen als de oude. Tegelijkertijd houdt de liberaliseringsgedachte allerlei maatschappelijke en milieugevaren in, vooral omdat het onderhoud van nucleaire installaties steeds vaker wordt uitbesteed.
Tegen deze achtergrond pretendeert het verslag Vidal-Quadras Roca in zijn gewijzigde vorm bij te dragen tot een betere controle op radioactief afval, maar het vertoont ernstige lacunes op twee punten: staten houden de mogelijkheid afval over te brengen naar een derde land (ook al is daarvoor de "voorafgaande schriftelijke en zaakkundige toestemming" van het betreffende land nodig, wat op zich een verbetering is) en het bepleit het diep ondergronds opbergen van radioactief afval, wat op veel verzet stuit van tal van wetenschappers en van de in de nabije omgeving wonende mensen.
Daarom hebben wij tegen het verslag gestemd. De nucleaire sector hamert op zijn torenhoge kosten en geniet schandalig gunstige voorwaarden ten opzichte van de sectoren die "schone" energie produceren. Dit zou eigenlijk omgekeerd moeten zijn. Zaterdag 17 januari gaan wij dan ook meelopen in de algemene demonstratie tegen kernenergie in Parijs. 
Meijer (GUE/NGL ),
   . Toen in de jaren vijftig en zestig kernsplitsing werd gepropageerd als onuitputtelijke energiebron voor de toekomst werd nauwelijks gedacht aan het afval. De radioactiviteit van dat materiaal neemt slechts langzaam af en kan in afgezwakte vorm tienduizenden jaren voortduren. Dit onoplosbare afvalprobleem zou een belangrijke reden moeten zijn om af te zien van een verdere toepassing van kernsplitsing. In plaats daarvan wordt de druk opgevoerd om meer ondergrondse opslagcapaciteit voor dit gevaarlijke materiaal beschikbaar te krijgen, bijvoorbeeld in de zoutkoepels onder de Nederlandse provincie Drenthe. Ik heb de Europese Commissie in juni 2003 opheldering gevraagd over plannen om voor EU-lidstaten vanaf 2018 geologische opberglocaties voor het definitief opbergen van de gevaarlijkste soorten radioactief afval verplicht te stellen. Volgens het antwoord heeft een studie over de beoordeling van de prestaties van geologische isolatiesystemen aangetoond dat in alle Europese staten een geschikte ondergrond van geschikte klei, zout of kristallijne gesteentelagen bestaat. Nu blijkt ook nog de mogelijkheid te worden opengelaten om dit afval te beschouwen als handelswaar die vanwege het vrije verkeer zonder invoervergunning in elke EU-lidstaat moet worden toegelaten. Omdat het Parlement niet bevoegd is dit te verbieden, kan de import alleen nog via het Hof van Justitie van de EG worden aangevochten. Voor mij is dit reden om tegen deze hele richtlijn te stemmen. 
Queiró (UEN ),
    Tijdens de stemming over de drie verslagen inzake nucleaire energie heb ik de politieke koers gevolgd die mijns inziens de meeste garanties biedt voor iemand die, zoals ik, voorstander is van de ontwikkeling van deze energievorm op voorwaarde dat maximale veiligheid gewaarborgd is. Veiligheid op het niveau van de installaties - niet alleen voor degenen die daar werken - en veiligheid op het niveau van de verbruikte splijtstof en het radioactief afval, zowel op de eindbestemming als tijdens het traject dat voorafgaat aan de opslag.
Alle lidstaten en kandidaat-landen produceren radioactief afval afkomstig uit kerncentrales, onderzoeksreactoren en tal van toepassingen in geneeskunde en industrie. Het is erg dat die afvalstoffen bewaard worden in voorlopige opslagfaciliteiten, maar het is nog veel erger dat in geen enkele lidstaat onmiddellijke plannen bestaan om definitieve installaties te bouwen.
De Commissie onderstreept in haar voorstellen dat commerciële exploitatie van kernenergie een adequaat veiligheidsniveau vergt. Daarom wil zij de landen verplichten op dit vlak een regeling toe te passen. Die verplichting is de toegevoegde waarde van deze voorstellen in vergelijking met de bestaande internationale overeenkomsten. Ook daarom heb ik voor deze verslagen gestemd. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Alle lidstaten en kandidaat-landen produceren radioactief afval. De materialen die radiologisch het meest toxisch zijn, worden momenteel bewaard in voorlopige opslagfaciliteiten. Op dit moment beschikt geen enkele lidstaat over definitieve opslagvoorzieningen en er bestaan ook geen plannen om daar op korte termijn verandering in te brengen. Daarom moeten er dringend bevredigende oplossingen komen. De rapporteur heeft niet gekozen voor één tijdschema, maar voor een tweestappenplan. Die keuze komt ongetwijfeld de doeltreffendheid en de haalbaarheid van het initiatief ten goede. Elke lidstaat moet volgens zijn eigen tempo en overeenkomstig de internationale regelgeving een gedetailleerd plan opstellen voor het langetermijnbeheer van alle soorten radioactief afval die onder zijn verantwoordelijkheid vallen en dat plan moet uiterlijk op 31 december 2006 aan de Commissie worden voorgelegd. Als het programma eenmaal is ingediend, moet iedere lidstaat zijn eigen termijnen vaststellen voor de inwerkingtreding van het programma, de keuze van de locatie, en de bouw en exploitatie van de opslagfaciliteiten. Deze methode zal ons zeker in de gelegenheid stellen de beoogde doelstelling te bereiken. Bovendien zullen we op die manier ook over de nodige flexibiliteit beschikken om rekening te kunnen houden met de zeer uiteenlopende situaties die zich binnen de Europese Unie voordoen.
Met deze oplossing, die in overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel, staan wij al een heel stuk dichter bij het antwoord dat de Europese burgers op dit delicate probleem verwachten. Deze termijnen, stadia en streefdoelen moeten er immers voor zorgen dat de lidstaten hun verantwoordelijkheid nemen.
Daarom heb ik voor het verslag gestemd. 

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE ),
   Wij Zweedse conservatieven geven de hoogste prioriteit aan het optimale veiligheidsniveau voor kernenergie. Wij vinden dat de activiteiten van de Zweedse veiligheidsorganisatie, in combinatie met die van het IAEA, de WENRA en andere bestaande organisaties goed beantwoorden aan de eisen voor het opstellen van veiligheidsregels en de controle daarop. We betwijfelen daarentegen of de EU op basis van het Verdrag de vereiste bevoegdheid heeft om besluiten te nemen inzake de veiligheid van kernenergie, tenminste voorzover het het verslag-Seppänen betreft.
We hebben besloten bij de eindstemming voor het verslag te stemmen, omdat het niet mogelijk was om te stemmen over de voorgestelde rechtsgrond voor het verslag, en omdat het verslag duidelijk beter is dan het Commissievoorstel. 
Figueiredo (GUE/NGL ),
    Het gaat hier om de vaststelling van een bindend juridisch regelgevingskader op het gebied van de veiligheid van nucleaire installaties. De aandacht wordt gevestigd op het feit dat de maatregelen voor nucleaire veiligheid nog steeds sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat.
Doel is om binnen de Unie een hoog niveau van nucleaire veiligheid te waarborgen. Er zal een systeem geïmplementeerd worden dat steunt op de bevoegdheden van de nationale veiligheidsinstanties. Het communautaire systeem moet gezien worden als een aanvulling op de nationale systemen. In het kader van de communautaire controlemaatregelen wordt nagegaan op welke wijze de nationale veiligheidsinstanties zich van hun taak kwijten. Het is niet de bedoeling de veiligheidsomstandigheden van de nucleaire installaties ter plaatse te controleren.
Het voorstel van de Commissie lijkt mij volkomen gerechtvaardigd. De vrees bestaat echter dat sommige lidstaten zich tegen dit initiatief zullen verzetten omdat zij van oordeel zijn dat de inmenging van de Commissie een reële bedreiging vormt voor de nationale soevereiniteit en de nationale bevoegdheden. Vooral de beslissingen betreffende de voorwaarden voor de installatie en exploitatie van nucleaire installaties liggen in dit verband nogal gevoelig. Daarom is er veel zorg besteed aan de formulering van de voorschriften die van toepassing zijn op de interactie met de nationale veiligheidsinstanties en de wijze waarop de communautaire controle zal plaatsvinden. Dat is een goede zaak. Daarom heb ik voor het verslag gestemd. 
Queiró (UEN ),
    Tijdens de stemming over de drie verslagen inzake nucleaire energie heb ik de politieke koers gevolgd die mijns inziens de meeste garanties biedt voor iemand die, zoals ik, voorstander is van de ontwikkeling van deze energievorm op voorwaarde dat maximale veiligheid gewaarborgd is. Veiligheid op het niveau van de installaties - niet alleen voor degenen die daar werken - en veiligheid op het niveau van de verbruikte splijtstof en het radioactief afval, zowel op de eindbestemming als tijdens het traject dat voorafgaat aan de opslag.
Alle lidstaten en kandidaat-landen produceren radioactief afval afkomstig uit kerncentrales, onderzoeksreactoren en tal van toepassingen in geneeskunde en industrie. Het is erg dat die afvalstoffen bewaard worden in voorlopige opslagfaciliteiten, maar het is nog veel erger dat in geen enkele lidstaat onmiddellijke plannen bestaan om definitieve installaties te bouwen.
De Commissie onderstreept in haar voorstellen dat commerciële exploitatie van kernenergie een adequaat veiligheidsniveau vergt. Daarom wil zij de landen verplichten op dit vlak een regeling toe te passen. Die verplichting is de toegevoegde waarde van deze voorstellen in vergelijking met de bestaande internationale overeenkomsten. Ook daarom heb ik voor deze verslagen gestemd. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik heb voor dit belangrijke verslag gestemd om dezelfde redenen als die welke ik heb uiteengezet in de verklaringen bij de andere verslagen van dit “nucleaire pakket”.
De meningen van de lidstaten over deze gevoelige kwestie lopen nogal uiteen. Ook de houding van de publieke opinie ten opzicht van de nucleaire risico’s verschilt sterk van land tot land. Hieruit blijkt gelukkig eens te meer hoe belangrijk het is dat in een groot aantal sectoren van het Europese leven het beginsel van “beste praktijken” wordt toegepast.
Met dit voorstel wil de Commissie waarborgen dat in alle lidstaten en in alle civiele nucleaire installaties de beste praktijken op het gebied van de nucleaire veiligheid worden toegepast.
Mijns inziens is dit initiatief niet bedoeld als vervanging van het Verdrag inzake nucleaire veiligheid dat onder auspiciën van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) tot stand is gekomen en waarbij alle landen van de Europese Unie partij zijn. Ik denk dat het veeleer gericht is op de naleving van het beginsel van strenge minimale veiligheidscriteria, onder de bescherming en de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Er wordt in hoofdzaak gestreefd naar een versterking van de samenwerking en de solidariteit die concrete vorm krijgt in de “beste praktijken”.
Ik zou tegen stemmen als het zou resulteren in de overdracht van een tot dusver traditionele en exclusief nationale bevoegdheid naar het terrein van de gedeelde bevoegdheden. De rapporteur is hiervoor terecht huiverig geweest. Dit aspect is altijd een soort waarschuwingssein geweest en daarmee wordt de bedoeling van de wetgever duidelijk afgebakend.
Sacrédeus (PPE-DE ),
   Ik heb besloten te stemmen voor amendement 29 van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, waarmee gestreefd wordt naar een aangescherpte en duidelijker formulering inzake de bescherming van de gehele bevolking bij het omgaan met radioactief materiaal.
Verder heb ik ook gestemd voor amendement 30 betreffende het uit de weg ruimen van alles wat een belemmering vormt voor een rechtvaardiger concurrentie tussen kernenergie en andere energiebronnen. 

Figueiredo (GUE/NGL ),
    Het gaat hier om de kwestie of van besluit 77/270/Euratom waarbij de Commissie wordt gemachtigd tot het aangaan van Euratom-leningen om een bijdrage te leveren aan de financiering van bepaalde investeringsprojecten die betrekking hebben op de veiligheid van kerncentrales, moet worden aangepast om in te spelen op de situatie in bepaalde derde landen die op het punt staan om tot de Unie toe te treden en waar zulke investeringen van grote betekenis zijn.
Op technisch en nucleair gebied roept de voorgestelde wijziging geen twijfels op. De vraag is echter of het principe van deze leningen als zodanig aanvaardbaar is. Maar dat is een probleem dat los van dit wijzigingsvoorstel besproken moet worden. Ik herinner u eraan dat het leningsinstrument dateert van 1977. Aanvankelijk was het alleen van toepassing op de lidstaten, maar sinds de wijziging van 1994 draagt de Europese Unie ook bij aan de verbetering van de veiligheidsvoorwaarden van kerncentrales in derde landen, met name van Russische reactoren in Oost-Europese landen. 
Fitzsimons (UEN ),
   .- Mijn standpunt als absoluut tegenstander van het gebruik van kernenergie is welbekend.
Ik erken het recht van iedere lidstaat om over zijn eigen energiebeleid te beslissen. Die keuze moet echter wel volledig recht doen aan de keuzen van andere staten om geen kernenergie te gebruiken. De activiteiten van kernenergiecentrales en opwerkingsfabrieken hebben grensoverschrijdende gevolgen.
Als publiek vertegenwoordiger voor de oostkust van Ierland ben ik mij voordurend bewust van de bedreiging die er voor mijn kiezers en voor ons milieu uitgaat van de nucleaire installaties aan de overkant van de Ierse Zee, in het bijzonder de ouderwetse, versleten fabriek in Sellafield in Cumbria met zijn verhoogde ongevallenrisico.
Als de lidstaten die hardnekkig doorgaan met het opwekken van kernenergie hun buurlanden willen geruststellen, moeten zij de betrokken autoriteiten in die buurlanden volledige inzage geven in alle relevante informatie.
Het Instituut voor Stralingsbescherming in Ierland heeft onlangs bekendgemaakt dat het de laatste jaren moeilijker is geworden om informatie over Sellafield te krijgen van de Britse autoriteiten. Dit is bepaald geen voorbeeld van goed nabuurschap, noch van een .
Het is hypocriet om EU-fondsen te gebruiken om het leven van gevaarlijke installaties te verlengen. Centrales die niet aan de strenge internationale normen kunnen voldoen, dienen te worden ontmanteld. 
Meijer (GUE/NGL ),
   . Door euro-optimisten wordt vaak geroepen dat de bevoegdheden van het Europees Parlement in de jaren negentig geweldig zijn uitgebreid. Wat betreft het aantal onderwerpen van medebeslissing is dat waar, maar dat geldt niet voor eindbeslissingen. In een normale parlementaire democratie heeft het parlement het recht van initiatief en ook het laatste woord over wetgeving, begroting en coalitievorming. Dit voorstel maakt het tekort aan democratie binnen de Europese Unie nog eens duidelijk nu de verhoging van het plafond voor leningen van Euratom van 4 miljard euro naar 6 miljard euro geen bevoegdheid blijkt te zijn van het Parlement maar uitsluitend van de Raad. Het meest positieve van dit voorstel is dat het bestrijden van nucleaire onveiligheid wordt uitgebreid van uitsluitend de EU-lidstaten tot Rusland, de Oekraïne en Armenië. Hoe men die onveiligheid bestrijdt, blijft een meningsverschil. De een wil modernere kerncentrales, de ander definitieve sluiting. Ik ben het met rapporteur Hiltrud Breyer eens dat leningen voor de financiering van kerncentrales niet langer gericht moeten zijn op uitbreiding van kernenergie, maar op afschaffing ervan. De stemming in de vakcommissie heeft dit verslag vrijwel in zijn tegendeel doen verkeren, waardoor ik er, net als de rapporteur zelf, niet meer mee kan instemmen. 
Pasqua (UEN ),
    – Het is te hopen dat de opschudding in dit Parlement naar aanleiding van het verslag-Breyer niet alleen het einde zal inluiden van de dogmatische stellingname van de antikernenergie-ayatollahs, maar ook het beginpunt zal zijn van een beheerste discussie op basis waarvan een werkelijk andere weg kan worden ingeslagen.
Alleen kernenergie – dankzij de spectaculaire vooruitgang van het onderzoek nu al een kwalitatief goede, ruim voorradige en volkomen veilige energiebron – biedt immers één oplossing voor drie problemen tegelijk: milieubescherming, de absolute noodzaak van onafhankelijkheid op energiegebied en de enorme uitdaging die gelegen is in de snelle ontwikkeling van de landen in opkomst.
Is het in het geval van landen als India of China niet een beetje naïef te denken dat door hernieuwbare energiebronnen kan worden voldaan aan de vraag naar energie, die voortvloeit uit ontwikkeling? Is het verantwoord de Europese kernenergie definitief uit te bannen terwijl alleen wij, door de ervaring die ermee is opgedaan en het zeer hoge kennispeil, kunnen bijdragen tot echt veilige nieuwe installaties, waarvoor in deze derde landen niet op het groene licht van de Unie wordt gewacht voordat ze in gebruik worden genomen?
Het energieprobleem, delicaat voor de Europese Unie maar van levensbelang voor driekwart van de wereld, kan alleen maar worden opgelost via een pragmatische aanpak zonder emoties, die verre wordt gehouden van de hersenschimmen van het milieufundamentalisme. 
Queiró (UEN ),
    Tijdens de stemming over de drie verslagen inzake nucleaire energie heb ik de politieke koers gevolgd die mijns inziens de meeste garanties biedt voor iemand die, zoals ik, voorstander is van de ontwikkeling van deze energievorm op voorwaarde dat maximale veiligheid gewaarborgd is. Veiligheid op het niveau van de installaties - niet alleen voor degenen die daar werken - en veiligheid op het niveau van de verbruikte splijtstof en het radioactief afval, zowel op de eindbestemming als tijdens het traject dat voorafgaat aan de opslag.
Alle lidstaten en kandidaat-landen produceren radioactief afval afkomstig uit kerncentrales, onderzoeksreactoren en tal van toepassingen in geneeskunde en industrie. Het is erg dat die afvalstoffen bewaard worden in voorlopige opslagfaciliteiten, maar het is nog veel erger dat in geen enkele lidstaat onmiddellijke plannen bestaan om definitieve installaties te bouwen.
De Commissie onderstreept in haar voorstellen dat commerciële exploitatie van kernenergie een adequaat veiligheidsniveau vergt. Daarom wil zij de landen verplichten op dit vlak een regeling toe te passen. Die verplichting is de toegevoegde waarde van deze voorstellen in vergelijking met de bestaande internationale overeenkomsten. Ook daarom heb ik voor deze verslagen gestemd. 
Ribeiro e Castro (UEN ),
    Dit voorstel voor een besluit geniet mijn steun. Ik ben het ermee eens dat de extra middelen vooral gebruikt moeten worden om de veiligheid van de bestaande reactoren te vergroten. In tegenstelling tot de rapporteur ben ik echter van oordeel dat ook nieuwe projecten en aanpassingen van reeds bestaande installaties voor financiering in aanmerking moeten komen. Bij wijze van voorbeeld noem ik hier de Euratom-lening die momenteel wordt gebruikt voor de voltooiing van Cernavoda 2, een reactor in Roemenië die ontworpen en gebouwd is door Canadese, Franse, Italiaanse en Amerikaanse bedrijven.
Anders gezegd, ik ben tegen een restrictieve logica die alleen maar gericht is op de sluiting van centrales. Net zoals de meeste andere Europese burgers maak ik mij zorgen over de veiligheid van de installaties – met name sinds de sociaal-politieke veranderingen die na november 1989 in Oost-Europa hebben plaatsgevonden – en de huidige ontmantelingsprojecten. Dat is een van de redenen waarom ik dit voorstel steun. Anderzijds ben ik ervan overtuigd dat de verdieping van de economische en sociale cohesie in Europa noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met een actievere deelname aan het economische herstel van veel van de landen waar zich zulke centrales bevinden. In dit verband is het onder meer van wezenlijk belang dat zij over veilige en autarkische energiebronnen beschikken. 
Sacrédeus (PPE-DE ),
   Ik heb gestemd voor amendement 19 van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie (dat is verworpen met 71 stemmen voor en 235 stemmen tegen bij 11 onthoudingen). In dit amendement wordt benadrukt dat inwoners van potentieel blootgestelde gebieden in buurlanden dezelfde rechten moeten hebben als burgers van het land waar de installatie gelegen is, bijvoorbeeld bij overheidsoverleg wanneer er leningen moeten worden verstrekt uit de communautaire begroting. Het is van belang dat de overeenkomst van Esbo een praktische toepassing krijgt. 

Flemming en Rübig (PPE-DE ),
    De Commissie heeft op verzoek van het Parlement twee kaderrichtlijnen voorgesteld. Ze vallen onder de bevoegdheid van de Europese instellingen, en daarom hebben we er mee ingestemd, al zijn we het er inhoudelijk niet volledig mee eens. 

Lund en Thorning-Schmidt (PSE ),
   De Deense sociaal-democratische delegatie heeft vandaag gestemd voor een aantal amendementen die uit veiligheids- en milieuoogpunt de oorspronkelijke voorstellen zullen aanscherpen.
We hebben uiteindelijk echter besloten om niet voor deze verslagen in hun geheel te stemmen, omdat wij de voorstellen niet ver genoeg vinden gaan qua veiligheid en milieubescherming, en omdat wij überhaupt tegen het gebruik van kernenergie zijn. 

Ribeiro e Castro (UEN ),
    Wij moeten inderdaad rekening houden met de specifieke problemen waarmee de landbouwbedrijven in de arctische en subarctische regio’s van Finland, Zweden, Schotland, Oostenrijk en Estland geconfronteerd worden. Ten gevolge van het koude klimaat is het groeiseizoen er veel korter en liggen de kosten van de akkerbouw en de veehouderij een stuk hoger dan elders. Er worden minder graangewassen geoogst en de keuze is beperkter. De klimatologische problemen nemen nog toe, met als gevolg dat ook het vervoer en de verkoop van de productie bemoeilijkt worden.
Daarom steun ik de eis die eerder al op talloze bijeenkomsten van de Europese Raad is geformuleerd. Wij moeten garanties bieden voor een duurzame landbouw die verdeeld is over geheel Europa. Het volstaat niet dat wij het platteland in stand houden als decor; wij moeten er vooral ook voor zorgen dat het landelijke milieu zijn vitaliteit niet verliest.
Ik ben een fervent voorstander van reële convergentie en bestrijding van regionale ongelijkheden, met name in ultraperifere regio’s. Daarom ga ik akkoord met het voorstel om de bijzondere positie van de noordelijke gebieden van Europa te erkennen. Het is immers aan de Unie om haar landbouwgebieden in evenwicht te houden op basis van de beginselen van proportionaliteit en adequaatheid, met inachtneming van de nationale identiteit en de ongewenste neveneffecten van de landbouw. Net zoals wij de eigen kenmerken van de Portugese landbouw verdedigen en aandacht vragen voor de specifieke problemen van de Portugese landbouwers, zijn wij ook ontvankelijk voor de bijzondere moeilijkheden van andere lidstaten.

Ribeiro e Castro (UEN ),
    Ik heb het hier al vaak herhaald: hoe duidelijker wij de regelgeving en de uitvoering van de communautaire besluiten (met inbegrip van de voorschriften inzake het functioneren van de instellingen) formuleren, hoe meer bescherming de actoren van de betrokken sectoren en met name de burgers genieten. Wij hebben een begrijpelijke en eenvoudige regelgeving nodig. Dat is de meest doeltreffende bijdrage die wij kunnen leveren aan een Europa dat weliswaar het Europa “van de burgers” wordt genoemd, maar toch nog ver van zijn burgers af staat. Op die manier zullen wij ook de zekerheid hebben dat de communautaire acties beantwoorden aan de beginselen van adequaatheid en proportionaliteit en in overeenstemming zijn met het subsidiariteitsbeginsel.
Ik feliciteer de rapporteur met haar werk. Zij onderstreept onder meer het belang van de controle op de wettigheid van de zogeheten "uitvoerende" Europese agentschappen, die bepaalde aspecten van het beheer van de communautaire programma’s voor hun rekening nemen. Samen met de rapporteur ben ik van oordeel dat die agentschappen het transparantiebeginsel moeten eerbiedigen en de regelgeving inzake toegang tot documenten moeten naleven.
Tenslotte onderschrijf ik ook het voorstel om de directeuren van de agentschappen te onderwerpen aan een hoorzitting door de bevoegde parlementaire commissie, zodat het Europees Parlement op aanbeveling van de commissieleden advies kan uitbrengen over de voorgestelde kandidatuur. Deze "politieke controle ex ante" van het Parlement vormt de natuurlijke aanvulling op de "politieke controle ex post", waarmee het al dan niet verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting wordt bedoeld. 
De Voorzitter.
   – Hiermee is de stemming beëindigd.

De Voorzitter.
   – Aan de orde is de voortzetting van het debat over de verklaring van de Commissie over de perspectieven voor de Doha-cyclus na de bijeenkomst van de algemene raad van de Wereldhandelsorganisatie op 15 december 2003.(1)
Rübig (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, commissaris Fischler, commissaris Lamy, dames en heren, de wereldhandel speelt een belangrijke rol voor het handhaven en vooral het creëren van werkgelegenheid in Europa. We hebben nu een ontwikkelingsronde achter de rug met als hoofddoel om de invoer in Europa in de juiste banen te leiden. De invoer is in principe een belangrijke en zinvolle ondersteuning van de ontwikkelingshulp. We mogen echter ook niet vergeten dat de andere kant van de medaille is dat we het midden- en kleinbedrijf moeten aanmoedigen om zich op de uitvoer toe te leggen. Gezien de wisselkoers van de dollar tegenover de euro en gezien het feit dat China op dit moment acht procent groei per jaar kan bereiken, moeten we overwegen hoe we er in de toekomst voor kunnen zorgen dat onze handelsbalans in evenwicht blijft. Daarvoor moeten we natuurlijk een sterke positie op alle markten opbouwen. Ik denk dat het goed is voor Europa, en ook belangrijk voor de toekomst, dat we een soort op ons nemen, we moeten in Europa regelmatig conferenties beleggen over deze onderwerpen en zo snel mogelijk strategieën, doelstellingen en een concreet tijdsplan voorleggen.
Het Europese midden- en kleinbedrijf zorgt voor niet minder dan tweederde van de totale werkgelegenheid en is daarom natuurlijk in hoge mate aangewezen op een uniform multilateraal juridisch kader. Wij hebben geen belang bij een ingewikkelde internationale structuur waar alleen grote concerns met hun juristen mee uit de voeten kunnen. We moeten ook in de ontwikkelingslanden zorgen voor duidelijke en eenvoudige structuren, zodat de burgers daar bereid zijn om meer te presteren, hetgeen vervolgens tot welvaart en uiteindelijk ook tot vrede zal leiden. Daarom moeten we altijd twee dingen uit elkaar houden, we moeten eerlijk delen, maar we moeten er ook voor zorgen dat prestaties beloond worden. Die twee aspecten mogen we niet uit het oog verliezen. Wanneer we onze markten openstellen brengt dat ook problemen met zich mee, want in de toekomst moeten we internationaal kunnen blijven concurreren. Daarom moet deze parlementaire vergadering zich regelmatig met dit onderwerp bezighouden, maar bovendien moeten wij als Europees Parlement van nu af aan het accent op Europa leggen. 
Mann, Erika (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, commissaris Lamy, commissaris Fischler, ik wil graag op twee opmerkingen ingaan die de commissarissen vanochtend hebben gemaakt.
De heer Lamy heeft gezegd dat we ons in het onderhandelingsproces op dit moment eigenlijk in de overgang bevinden tussen de technische fase en de politieke fase. De ambtenaren zijn het in december eigenlijk bijna met elkaar eens geworden over hoe de onderhandelingen moeten worden voortgezet, maar het is nog steeds niet duidelijk hoe de onderhandelaars op het politieke niveau dat kunnen omzetten in een concreet werkrooster.
Een tweede opmerking die ik ook heel interessant vond kwam van de heer Fischler. Hij heeft gezegd: we zijn daartoe bereid, maar - en dat kwam in een bijzin -, niet tegen iedere prijs. Dat is natuurlijk een toespeling op de politieke prioriteiten van Europa en op de manier waarop wij onze ideeën kunnen inbrengen in het kader van de WTO-onderhandelingen.
Als ik zo vrij mag zijn, zou ik de twee commissarissen willen vragen wat dat nu concreet betekent. In het komende jaar vinden de verkiezingen plaats, dat brengt problemen met zich mee, en u blijft nog maar een half jaar. Daarna wordt het moeilijk, want dan bent u er eigenlijk niet meer. We weten niet wie er dan komt. In Amerika ziet het er niet veel anders uit. Bob Zoellick komt ook niet terug, en de geostrategische situatie is ook niet zo eenvoudig, kijkt u maar naar de situatie in India, naar China, naar Brazilië. Daarom luidt mijn vraag aan u allebei: wat zal er volgens u gebeuren? Hoe kunt u zich daarop voorbereiden? Hoe ziet uw agenda er in januari, februari en maart uit? Wanneer denkt u dat die politieke fase daadwerkelijk begint?
Tweede vraag: waar ligt de grens? Waar begint het bij ons pijn te doen? Wat betekent: niet tegen iedere prijs? Bedoelen we de Singapore-onderwerpen? Dat denk ik niet. Bedoelen we de landbouw? Misschien, maar toch... Ik heb het ontwerp gezien voor het werkdocument over de marktordening suiker. Komt er voor de afloop van uw mandaat nog een definitief ontwerp? U begrijpt wat ik bedoel, waar begint het bij ons pijn te doen? Ik denk dat we nog wat meer informatie nodig hebben, dan kunnen we het proces misschien wat actiever volgens uw en onze ideeën sturen. In dat verband heb ik nog een laatste vraag aan de twee commissarissen. Wat vindt u nu werkelijke van het meest recente voorstel van Bob Zoellick? Ik heb heel in het kort gehoord: u vindt het positief. Kunt u daar misschien al wat nader op ingaan? Hoe positief vindt u het? 
Abitbol (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, gezien de vele mislukkingen die het beeld van de Europese Unie in 2003 bepaalden – de onenigheid over Irak, de afwijzing van de euro door Zweden, de teloorgang van het Stabiliteitspact, het fiasco van de ontwerpgrondwet – zou je kunnen zeggen dat de nederlaag van de Commissie in Cancún – we hebben er hier onlangs nog over gedebatteerd – uiteindelijk niet meer was dan een klein incident. Verreweg de meeste landen en volkeren waren immers blij met de mislukking van de Conferentie in Cancún. De aarde is echt niet opgehouden met draaien, net zo min als de wereld met handelen overigens.
We hadden het daarbij kunnen laten en onze manier van leven veilig kunnen stellen, want dat is het waar het om draait, de hebzucht van de multinationale markten. Maar dan waren we voorbijgegaan aan de ijver van de Commissie, aan uw ijver mijnheer de commissaris Lamy, als u mij niet kwalijk neemt. Deze ijver heeft niets te maken met een of andere economische of sociale noodzaak, want we hebben niemand horen klagen over de mislukking van Cancún, maar alles met uw wil om het vertegenwoordigings- en onderhandelingsmonopolie van de Commissie op het gebied van internationale en externe handel uit te oefenen en veilig te stellen.
Het stug vasthouden aan dit doel, zoals u ons voorspiegelt, wordt immers in niets geleid door het belang van Europa, maar in alles door het eigenbelang van de Commissie van Brussel, op het moment dat het gevaar dat op de loer ligt voor onze externe handel, mijne heren commissarissen, duidelijk niet het gebrek aan nieuwe afzetmarkten voor onze producten is, maar wél de onoverkomelijke, onverdraaglijke handicap door toedoen van het autisme van de Europese Centrale Bank, waar wij de duurste, en zeker niet de sterkste, munt ter wereld aan te danken hebben. 
Sturdy (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik zou om te beginnen tegen de twee commissarissen hier willen zeggen – waarvan er een in Cancún is geweest – dat ze zeer goed en hard hebben gewerkt om een oplossing te vinden voor de WTO-onderhandelingen.
Waar gaan we naartoe vanuit onze nieuwe positie? Mevrouw Mann heeft, zeer terecht, gezegd dat we nieuwe mensen krijgen, zowel uit Amerika als uit de Europese Unie. We moeten ervoor zorgen dat de mensen de positie begrijpen waarin de Europese Unie zichzelf geplaatst heeft. Commissaris Lamy zei in zijn toespraak dat we goede hervormingen hebben gehad, zodat we nu een stap vooruit kunnen zetten. Hij heeft absoluut gelijk. Een van de redenen voor de mislukking van het Cancún-debat was het gebruik, en misbruik, dat bijvoorbeeld de NGO’s ervan hebben gemaakt. Ik heb twee persberichten: een van Oxfam en het andere van Friends of the Earth. In een daarvan wordt gesteld dat de G21 vandaag heeft geweigerd Europese plannen te accepteren om de WTO uit te breiden en nieuwe onderhandelingen te voeren voor de liberalisering van investeringen. De heer Rübig heeft over kleine en middelgrote bedrijven gesproken, die exact datgene vertegenwoordigen wat binnen de Europese Unie en binnen de ontwikkelingslanden nodig is om deze te helpen. Zij vormen de ruggengraat van hun toekomst.
In het andere persbericht wordt gesproken over intimidatie. Zou ik dit eerbiedwaardige Huis mogen vragen of onze twee commissarissen er intimiderend uitzien? Hebben ze binnen de WTO de baas zitten spelen om de ontluikende democratieën tot onderdanigheid te dwingen? Helemaal niet. We hebben hervormingen ingevoerd. Commissaris Fischler heeft hard gewerkt aan de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zo moeten we dat doen. We moeten de volgende boodschap overbrengen: de Europese Unie is er om te onderhandelen. Commissaris Lamy heeft “alles behalve wapens” naar voren gebracht in de nieuwe voorstellen die deze onderontwikkelde landen helpen. We moeten deze zaken duidelijk overbrengen en ervoor zorgen dat we multilaterale discussies krijgen waar de EU bij betrokken is.
Vanaf deze plek wil ik u graag vertellen hoe goed de vergaderingen van het Europees Parlement in Cancún zijn ontvangen, en hoezeer we werden gesteund door sommige van de ontwikkelingslanden. Het is belangrijk dat we in de volgende onderhandelingsronde een sterke en toekomstgerichte rol spelen. Ik vertrouw erop dat de nieuwe onderhandelaars, wie dat ook zullen zijn, ervoor zorgen dat we deze punten duidelijk overbrengen.
Corbey (PSE ).
    Voorzitter, op 30 augustus vorig jaar is een belangrijk besluit genomen. Aan de vooravond van Cancún hebben de Verenigde Staten, de EU en de ontwikkelingslanden een akkoord gesloten om paragraaf 6 van de verklaring van Doha handen en voeten te geven. Het betreft de productie van medicijnen voor ontwikkelingslanden die een ernstige gezondheidscrisis doormaken. Het akkoord is niet geweldig maar het is toch een begin, zij het dat we het nu wel tot uitvoering moeten brengen. Uit de pers heb ik inmiddels begrepen dat de Verenigde Staten een terugtrekkende beweging maken. De Europese Unie zou daarom juist nu een aantal overtuigende stappen moeten nemen. Tot nu toont de Europese Unie echter weinig voortvarendheid. Een kans om de beslissing van 30 augustus in de praktijk te brengen is onlangs verloren gegaan met de herziening van de wetgeving inzake farmaceutica. De Commissie lijkt van mening te zijn dat deze materie thuishoort in het Gemeenschapsoctrooi en de nationale patentwetgeving, maar dat is onvoldoende. Het Gemeenschapsoctrooi laat nog wel even op zich wachten en gaat niet over bestaande patenten. Bovendien doet het Gemeenschapsoctrooi niets af aan de gegevensbescherming.
De gezondheidscrisis in Afrika is een urgent probleem. Vorige maand werd bekend dat aids het afgelopen jaar vijf miljoen doden heeft geëist. Ik kan niet begrijpen waarom de EU tot nu toe niet bereid is te doen wat de EU vóór de Conferentie van Cancún heeft afgesproken.
Commissaris, mijn vraag aan u is de volgende: wanneer zal de Europese Unie de wettelijke maatregelen genomen hebben om de productie van generieke medicijnen voor ontwikkelingslanden versneld mogelijk te maken? Welke toezeggingen kunt u vandaag aan het Parlement doen? 
Fiori (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb een paar overwegingen die op de landbouw slaan, want deze sector ligt mij nu eenmaal het meest na aan het hart. Weliswaar ben ik het eens met het beleid om de ontwikkelingslanden de grootste voordelen van de expansie van de wereldhandel te gunnen, maar ik moet hier meteen bij zeggen dat de Europese Unie al zoveel handelspreferenties heeft toegestaan dat zij inmiddels de voornaamste exportmarkt van landbouwproducten is geworden. Ik pleit ervoor om nog eens goed na te denken over verdere concessies en over het voorstel om toegang tot de markt te verschaffen met vrijstelling van douaneheffingen. Naar mijn gevoel is dat namelijk niet de beste manier om de boeren van die landen te steunen, maar het is wel de methode om veel strategische Europese producten in een definitieve crisis te storten.
Als onderhandelingstactiek zou ik eerder opteren voor versterking van de argumentatie om het communautaire stelsel te verdedigen. Op die manier kan de stabiliteit van de wereldhandel gegarandeerd worden, en stabiliteit van de wereldprijzen is nu eenmaal een voordeel voor alle leden van de Wereldhandelsorganisatie. Om daar naartoe te werken en de landbouwsector niet met een structurele crisis op te zadelen, dring ik erop aan dat de resultaten van de WTO-onderhandelingen niet verder moeten gaan dan de besluiten die in Berlijn in de context van Agenda 2000 zijn genomen, en dat de prijs- en marktsteun een fundamenteel onderdeel van het gemeenschappelijk landbouwbeleid blijft.
Met het oog op de, naar mijn gevoel intelligente wijzigingen die momenteel in het steunstelsel van de Verenigde Staten worden aangebracht, moet onze interne steun opnieuw onder de loep worden genomen, om te zien op welke wijze het GATT-akkoord wordt gerespecteerd en om te toetsen wat de gevolgen van steunmaatregelen voor de marktprijzen en de concurrentiepositie van de basisproducten zijn.
Als laatste punt zou het belangrijk zijn om binnen de WTO-onderhandelingen het thema aan de orde te stellen van de enorme uitdagingen waarmee de Europese Unie met de uitbreiding geconfronteerd wordt. Dit is een proces van wereldformaat dat naar mijn mening aan de onderhandelingstafel moet worden erkend. 
Ayuso González (PPE-DE ).
   –Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, hartelijk dank voor uw aanwezigheid hier vandaag die ik graag wil benutten door te spreken over het katoenvraagstuk, een probleem van Spanje en Griekenlandwaar ik graag een Europees probleem van zou willen maken.
De Europese katoenteelt vertegenwoordigt inderdaad slechts 1 procent van de wereldwijde productie en voorziet in 15 procent van de Europese behoefte. De overige 85 procent wordt geïmporteerd vanuit met name arme landen die geen invoerrechten betalen.
Daarnaast zijn er nog andere derde landen, zoals de Verenigde Staten, de belangrijkste katoenexporteur ter wereld, of marktleider China, de grootste producent en de grootste consument van industriële katoen en de grootste exporteur van textiel.
Ondanks de kleinschaligheid van de katoensector in Europa zijn er toch enkele negatieve uitlatingen gedaan over het Europese katoenbeleid die mijns inziens absoluut demagogisch zijn, aangezien er in de Europese Unie geen restitutie wordt verleend op de export en de import vrij van heffingen plaatsvindt. Dan doel ik met name op Frankrijk. Dat land heeft tijdens de Ministeriele Conferentie van de WTO in Cancún het voorstel van vier Afrikaanse landen verdedigd om de katoensubsidies af te schaffen en vervolgens heeft Frankrijk een Europees katoeninitiatief gepresenteerd, gericht op de stimulering van Commissieprogramma’s ten gunste van de katoeneconomieën in Afrika, waarin ook een toespeling werd gemaakt op de hervorming van het subsidiebeleid voor katoen, door de subsidie deels los te koppelen van de productie.
Ik zou graag willen dat commissaris Lamy naar mij luistert. Mijnheer de commissaris, ik denk dat deze houding enkel kan worden geïnterpreteerd als een koerswijziging of als een toenadering van Frankrijk tot deze landen en het Franse bedrijfsleven dat grote belangen heeft in de Afrikaanse katoensector via de Franse maatschappij voor de ontwikkeling van textielvezels en haar filialen in Afrika, waarin de Franse staat een meerderheidsbelang bezit.
Dit rechtvaardigt echter in geen geval de agressie die door de Commissie werd gedoogd in Cancún waar een voorstel op tafel kwam waarin het gemeenschappelijke beleid in deze sector ten onrechte werd veroordeeld. Ook bestaat er geen rechtvaardiging voor de hervorming van het gemeenschappelijke subsidiebeleid voor katoen zoals is voorgesteld door de Commissie. Als dat voorstel zou worden aangenomen, dan zou dat de maatschappelijke en economische nekslag betekenen voor veel dorpen, zonder dat daarmee de concurrentieproblemen van de sector in Afrika zijn opgelost, dat is het erge ervan.
Wat de Europese landbouw in zijn geheel betreft zou ik er op willen wijzen dat de doelstelling die op de G20 is vastgesteld gericht is op het bereiken van overeenstemming over de ontmanteling van de exportsubsidies, alsmede op een belangrijke reductie van de douanetarieven en van de directe steun die de markt verstoren. Maar mijnheer Lamy, naar het schijnt heeft de Europese Unie tijdens uw ontmoeting met de landen van de G20 in Brasilia ook positief gereageerd op de vraag om de criteria ten aanzien van de aan te scherpen. Ik zou graag willen dat u dit bericht bevestigt of ontkent, mijnheer Lamy, want als u daarover heeft gesproken dan is dat buiten uw mandaat om gebeurd. Bovendien heeft dat directe invloed op de uitgangspunten voor de hervorming van het GLB, waar wij zes maanden geleden mee hebben ingestemd en niet enkel op de katoenkwestie waar wij het nu over hebben.
Het is goed dat er maatregelen worden genomen ten gunste van de minst ontwikkelde landen, maar zij hebben – naar eigen zeggen - meer baat bij een grotere rentabiliteit van hun exportproducten dan bij de groei van het volume van hun export, hetgeen vooral gunstig is voor de bedrijven in de meer ontwikkelde landen die de producten op de markt brengen. De suikerproducenten menen bijvoorbeeld dat de suikerexport tegen gegarandeerde prijzen rendabeler voor hun economieën is dan de mogelijkheid om onbeperkt uit te voeren.
Ik nodig iedereen uit om zorgvuldig over dit alles na te denken en te luisteren naar degenen die in theorie de begunstigden zouden moeten zijn van dit beleid. 
Hansenne (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de recente verklaring van de Amerikaanse vertegenwoordiger bij de WTO is waarschijnlijk het enige nieuwe element dat ons na onze laatste discussie ter ore is gekomen. Ik vind deze verklaring in zoverre interessant dat zij lijkt te wijzen op een andere houding van de Verenigde Staten en misschien de deur op een kier zet voor de hervatting van de onderhandelingen binnen de WTO. Bovendien is zij een aanvulling op de initiatieven die de Commissie zelf heeft genomen om de onderhandelingen weer vlot te trekken. Maar hervatten is niet hetzelfde als laten gaan, vereenvoudigen is niet hetzelfde als alles loslaten, en ik moet zeggen dat ik me na de interventies van vanochtend een beetje zorgen maak over de houding van een aantal collega’s speciaal ten aanzien van de Singapore-onderwerpen.
Wij hebben ons hier in het Europees Parlement altijd voorstander getoond van een gereguleerde vereenvoudiging van de handel. Wij zijn vóór een liberalisering van de handel, maar mét normen en regels, en het is duidelijk dat de Singapore-onderwerpen thema’s zijn waarvoor de Wereldhandelsorganisatie een aantal regels moet vaststellen.
Het is te betreuren dat die regels geen andere dimensies bestrijken. Zelf had ik graag gezien dat er ook een plaats ingeruimd zou zijn voor sociale aspecten, maar in Doha werd er zodanige druk uitgeoefend dat we de toepasselijke normen hebben moeten laten varen. Wat mij verontrust is dat men op dit moment helemaal van de Singapore-onderwerpen lijkt te willen afzien. Maar welke kans hebben we in dat geval nog om sociale thema’s terug op de onderhandelingstafel te krijgen, als zelfs de weinige onderwerpen die als mogelijk uitgangspunt voor onderhandelingen zijn geaccepteerd, al terzijde worden geschoven?
Ik vind dat de Europese Unie door uw tussenkomst een aantal initiatieven heeft genomen die de zaken vereenvoudigen. Ik denk dat we het daarbij moeten laten. Het is niet het doel van het debat van vandaag om de onderhandelingen van Doha nog eens over te gaan doen, maar om een goede uitvoering te geven aan alle akkoorden, inclusief die over de thema’s die ons bezighouden in verband met het soort mondialisering dat wij willen ontwikkelen. 
Ferrer (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzittergeachte commissarissen, de heer Lamy zei vanmorgen dat wij Doha nodig hebben om een betere wereld te krijgen. Ik ben het daar helemaal mee eens. Het is ook daarom dat ik net zoals ik destijds de mislukking van Cancún betreurde, nu de geringe vooruitgang betreur die afgelopen december tijdens de vergadering in Genève is geboekt, hoewel ik moet toegeven dat alleen het feit dat de besprekingen zijn hervat al positief is, hoewel deze besprekingen enkel hebben gediend om een duidelijker beeld te krijgen van de voornaamste kwesties die er spelen en de moeilijkheden die ons te wachten staan. Verder hebben de leden van de WTO daar opnieuw bevestigd dat zij aan het Doha-programma willen vasthouden alsmede aan het multilaterale handelssysteem, wat op zich al belangrijk genoeg is.
Nu is het moment aangebroken om onze standpunten te versoepelen zodat onze woorden in daden kunnen worden omgezet en wel in het tempo van de in Doha vastgestelde agenda. Wij moeten de commissarissen Lamy en Fischler daarom dankbaar zijn voor hun pogingen om de weg naar de dialoog met en tussen alle partijen te openen alsmede voor het werk dat zij hebben verzet, waarbij duidelijk is gepoogd om vooruitgang te boeken op de agenda die in Doha is vastgesteld, zonder dat daarbij de legitieme belangen van de Europese Unie uit het oog zijn verloren.
Wat dat betreft ben ik het volledig eens met de analyse en de voorstellen die de Commissie heeft geformuleerd in haar mededeling, met name inzake de industriële heffingen en de noodzaak om tot compromissen te komen. Die moeten zeker voor landen in opkomst veel hoger worden dan werd voorgesteld in het Debray-document en in ieder geval gelijkwaardig aan die van de Europese Unie.
Wat bijvoorbeeld de heffingen op textielproducten betreft, wordt er in het document van de Commissie gesproken over onderhandelingen over nieuwe reducties tot een niveau dat zo dicht mogelijk bij nul moeten liggen, een voorstel waar ik het volledig mee eens ben, zolang dat betekent dat de Europese Unie zich niet gedwongen ziet om zijn heffingen te verlagen zolang de anderen nog niet een gelijkwaardig niveau hebben bereikt, en ik hoop dat mijnheer de commissaris op dat punt meer duidelijkheid kan verschaffen.
Ik zou graag nog een laatste vraag willen stellen, mijnheer de Voorzitter. Vanochtend sprak de heer Lamy ook over flexibilisering op milieugebied door de Europese Unie. Ik wil u vragen tot hoever die flexibilisering mag gaan, want het lijdt geen twijfel dat de hoge kosten op milieugebied een van de oorzaken zijn van de verplaatsing van veel Europese bedrijven, maar er is maar één planeet aarde, en de normen die gelden voor de planetaire milieuontwikkeling moeten ook op de hele planeet gelden. 
Fischler,
   Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, ik hou het kort. Ik dank u voor uw constructieve bijdragen, en het waren er veel vandaag. Ik zou alleen maar in willen gaan op de vragen die specifiek over de landbouw gingen, en mijn collega, de heer Lamy, zal het debat afronden.
Er is gevraagd of de VS al wat flexibiliteit aan de dag leggen in verband met de katoenkwestie. U weet natuurlijk dat Bob Zoellick een open brief heeft gestuurd aan alle WTO-leden. In die brief gaat hij specifiek in op de katoenkwestie, hij wijdt er een heel hoofdstuk aan. Uit zijn betoog blijkt wel degelijk een zekere openheid. In ieder geval staat hij open voor veranderingen op het gebied van de exportrestituties – die wil hij afschaffen, hij wil de markt openen en nationale subsidies geven die minder concurrentievervalsend zijn – maar ook voor het ontwikkelen van methodes om vooral de bijzonder arme landen, die uitsluitend van de productie van katoen afhankelijk zijn, meer ontwikkelingshulp te bieden.
Ik wil ook reageren op de woorden van mevrouw González over de aanbouw van katoen en over het belang van katoen in Europa. Ik herhaal dat het juist is dat wij slechts twee procent van de totale wereldproductie van katoen voor onze rekening nemen. Het is ook juist dat wij geen exportsubsidies betalen en dat wij onze katoenmarkt in het kader van het EBA-besluit volledig geopend hebben voor de minst ontwikkelde landen. U weet ook dat er een voorstel op tafel ligt ter wijziging van onze marktordening voor katoen, dat ertoe zal leiden dat er voor katoen minder concurrentievervalsende maatregelen zullen worden genomen. We hebben dus een combinatie van maatregelen uit de en uit de . Het is mijn doel om in maart tijdens de Landbouwraad tot een besluit te komen.
Ik wil ook even ingaan op het Japanse rijstbeleid. We weten allemaal dat rijst voor Japan een heel gevoelig product is en altijd als zodanig is behandeld. We stellen echter vast dat Japan de laatste tijd bilaterale onderhandelingen heeft opgenomen met een hele serie WTO-lidstaten. Tijdens die onderhandelingen staat de rijstkwestie natuurlijk op de agenda, daarover wordt onderhandeld. Dat heeft ertoe geleid dat de Japanners in Genève in dit verband een wat constructievere, wat minder strenge houding aan de dag beginnen te leggen, als ik dat zo mag zeggen.
Er is ook gezegd dat we geen mandaat hadden voor ons voorstel om de exportrestituties voor bepaalde producten volledig af te schaffen. Dat is gewoon niet waar, in ons mandaat staat met zoveel woorden dat we dit voor bepaalde producten wel degelijk mogen voorstellen.
Mevrouw Mann heeft me gevraagd wat er met ons suikervoorstel gebeurt. We zijn hard bezig met het voorbereiden van een voorstel, en ik heb al aangekondigd dat ik tegen het midden van dit jaar een voorstel aan de Commissie wil voorleggen. Daarna gaat het dan naar het Parlement en de Raad.
Dames en heren, ik wil graag nog een laatste opmerking maken. Ik zou het Parlement willen uitnodigen om deel te nemen aan de intensievere dialoog die we in onze openingsverklaring hebben voorgesteld. We hebben behoefte aan meer en aan intensievere gesprekken, en ik zou u vooral willen vragen om meer gesprekken met de NGO’s te voeren. Er zijn namelijk NGO’s die ideeën hebben die volkomen haaks staan op de Europese belangen.
Denkt u eens na over het volgende. Wachten is hoe dan ook slecht voor ons, voor de Europese Unie en ook voor de Europese landbouw. Een ding is duidelijk: hoe meer tijd er verstrijkt tussen de voortzetting van de WTO-onderhandelingen en de hervormingen die wij hebben doorgevoerd, en waarop wel degelijk positieve reacties uit de hele wereld zijn gekomen, des te meer verliezen we die goodwill. 
Lamy,
    – Mijnheer de Voorzitter, ik zou op mijn beurt de sprekers van de Europese Volkspartij en de socialistische en liberale fracties willen bedanken die hun steun hebben gegeven aan de door de heer Fischler en mijzelf gedane voorstellen en aan het document dat wij aan de Raad en aan u hebben voorgelegd.
Onze belangrijkste doelstellingen bij de onderhandelingen blijven dezelfde: allereerst een extra stap in de richting van een marktopening; vervolgens betere regels als kader voor de handel op multilateraal niveau en tot slot een betere integratie van de ontwikkelingslanden, die tot nu toe nauwelijks van de groei van de wereldhandel hebben geprofiteerd. Als we dit alles, om op uw vragen te antwoorden, in de volgende termen proberen te vertalen: wat moet er gebeuren, wat moet onze doelstelling voor 2004 zijn, dan is het antwoord tamelijk simpel. Onze doelstelling voor 2004 is om vóór de zomer te bereiken wat in Cancún niet is gelukt, namelijk tweederde van de weg van die onderhandelingen afgelegd te hebben. Dat is onze politieke doelstelling voor 2004.
Nu zult u mij, gelet op wat ik heb gezegd in de inleiding op het debat over de stand van zaken in Genève, zeggen dat zo’n doelstelling zonder meer voortvarendheid en tempo maken veronderstelt. Gezien de huidige intensiteit van de werkzaamheden en de druk in de Geneefse ketel is er inderdaad meer vaart nodig, en we gaan, net zoals anderen, die ketel dan ook meer opstoken. In dit opzicht, ik heb het al gezegd en ik herhaal het nog eens om op de vraag van mevrouw Mann te antwoorden, is de brief die mijn Amerikaanse collega de afgelopen dagen heeft doen rondgaan en die hij gisteren in de pers heeft toegelicht, in zoverre goed nieuws dat die afrekent met de zo langzamerhand post vattende veronderstelling dat 2004, verkiezingsjaar in de Verenigde Staten, een verloren jaar zou zijn. Absoluut niet dus! Het is heel wel mogelijk dat 2004 helemaal geen verloren jaar wordt, en het is belangrijk dat de Verenigde Staten en Europa, twee wereldhandelsgrootmachten, hierin blijven geloven. En inderdaad, wil dit lukken dan moeten we in actie komen en, zoals we al hebben gedaan sinds ons mandaat is aangepast, aan de slag gaan met de G-20, de G-90, de Verenigde Staten en Japan, waarbij ik me beperk tot de belangrijkste actoren van dit moment, binnen een flexibel kader waarin we ons eigen standpunt zo goed mogelijk naar voren kunnen brengen. Zoals de heer Fischler al terecht heeft gezegd, hebben we bij deze zware klus waarbij de onderlinge verhoudingen weer moeten ontdooien, niet alleen u hard nodig, maar ook de contacten die u onderhoudt met uw collega’s in de grote blokken die ik zojuist heb genoemd. Dit wilde ik zeggen als reactie op de steunbetuiging van de overgrote meerderheid tijdens dit debat.
Ik wil nog wel even in het kort ingaan op een paar kritische kanttekeningen die zijn gemaakt. De heer Lannoye verwijt ons in grote lijnen twee dingen: ten eerste hebben we ons mandaat niet compleet geherformuleerd, maar slechts geherpositioneerd, en ten tweede blijft het de sporen dragen van de zogeheten Singapore-onderwerpen. De heer Lannoye heeft inderdaad gelijk, we hebben ons mandaat niet geherformuleerd, we hebben het geherpositioneerd. Als er iets duidelijk is geworden tussen Cancún en nu, dan is het wel dat niemand aan de WTO-tafel heeft gevraagd om opnieuw te onderhandelen over het onderhandelingsprogramma dat in Doha is goedgekeurd. Dit programma ligt op tafel en dáár moet over worden onderhandeld. Wat de Singapore-onderwerpen betreft klopt het dat we ons standpunt hebben versoepeld; we geven prioriteit aan de vereenvoudiging van de handel en aan transparantie bij openbare overnames om redenen die de Fractie De Groenen aan zouden moeten spreken, gehecht als die is aan transparantie. Die transparantie zou in sommige gevallen immers heel goed uit kunnen werken waar het gaat om de vereenvoudiging van de handel, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen die zich in de meeste gevallen jammer genoeg niet de puinruimers kunnen veroorloven die de grote multinationals wél in kunnen zetten voor procedures, douaneaangelegenheden en netwerken om zo af en toe eens vaart achter de besluitvorming te zetten.
Ik zou mevrouw Figueiredo en de heer Désir nogmaals willen zeggen dat hun bezorgdheid over de openbare diensten nergens op gebaseerd is. Mijn mandaat op dit punt is helder en ondubbelzinnig. Ik ben hier nooit van afgeweken en ga dat ook niet doen.
Tot slot wil nog reageren op de opmerkingen van mevrouw Ferrer en mevrouw Corbey. Voor wat betreft de textielsector, mevrouw Ferrer, zijn wij bereid tot verlaging van wat er nog rest aan protectionistische textielheffingen, mits anderen dat ook doen natuurlijk, hetgeen onderdeel is van de onderhandelingen. Tegen mevrouw Corbey, die graag wilde weten hoe het staat met de toegang tot medicijnen, wil ik zeggen dat we actief zijn op beide fronten waar dit onderwerp momenteel speelt. Allereerst in Genève, waar we de bepalingen van het akkoord van augustus moeten omzetten in de TRIPS-Overeenkomst. We doen ons best, maar dit gaat niet vanzelf omdat de balans die in augustus tussen de verschillende partijen en eisen is gevonden, als zodanig terug moet komen in wat nu een juridische tekst moet gaan worden, wat uiteraard het nodige werk kost. We zijn ook actief op het front van de Europese Unie, aangezien wij onze eigen regelgeving inzake verplichte vergunningen in de Europese wetgeving min of meer bij voorbaat willen aanpassen om haar af te stemmen op dit nieuwe WTO-akkoord en de toegang tot medicijnen in een aantal ontwikkelingslanden mogelijk te vergemakkelijken. Hiervoor gaan we een voorstel voor een aanbeveling van de Raad van ministers indienen, aangezien we in afwachting van de inwerkingtreding van de Europese octrooiwetgeving, die is aangenomen maar pas over een paar jaar van kracht zal worden, de bestaande nationale wetgevingen één voor één zouden moeten aanpassen om dit akkoord over toegang tot medicijnen te kunnen uitvoeren. We willen dus de Raad, als die daarmee akkoord gaat - en we hebben geen enkele reden om aan te nemen dat dat niet het geval is -, een aanbeveling laten aannemen om ervoor te zorgen dat de noodzakelijke aanpassingen in alle nationale wetgevingen worden doorgevoerd, in afwachting uiteraard van de geactualiseerde Europese regelgeving, die zoals ik al zei pas over enkele jaren in werking zal treden. Dit waren de antwoorden die ik op dit moment kan geven, en ik dank u voor uw aandacht. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
Berthu (NI ),
    – Is de Europese Commissie doof? Dat begin je je echt af te vragen als je kijkt naar haar beleid om de internationale handelsbesprekingen van de WTO in het kader van de Doha-ronde weer op te starten.
Na de mislukking in Cancún leek het ons tenminste duidelijk – we hebben dit ook in het Europees Parlement gezegd – dat de impasse in de onderhandelingen aangeeft dat de doelstelling van mondiale vrijhandel moet worden bijgesteld en de idee van een door de volkeren zelf beheerste mondialisering moet herleven.
Het programma van de Commissie beveelt een herziening van de strategie aan om de doelstellingen van de EU te bereiken, in de vorm van een enigszins aangepast onderhandelingsstandpunt. Uit deze contradictio in terminis blijkt al dat er geen sprake zal zijn van een ingrijpende herziening, hooguit van wat cosmetische aanpassingen.
De Commissie blijft bij haar prioritaire doelstellingen van vrije markttoegang, vrije concurrentie op de wereldmarkten en vrijheid van investeringen (de zogeheten Singapore-onderwerpen), die zeker interessant zijn, maar ze moet nu ook de nodige plaats inruimen voor andere thema’s, zowel in ons eigen belang als in dat van de ontwikkelingslanden.
Er zullen voortaan regels gesteld moeten worden die maken dat de internationale handel meer respect toont voor de soevereiniteit der volkeren en beter samengaat met de bescherming van milieu en volksgezondheid. 
Boudjenah (GUE/NGL ),
    – Heeft de Commissie rekening gehouden met de Conferentie van Cancún? Niet echt, zo lijkt het, als we afgaan op de mededeling die zij heeft gepresenteerd in verband met de eventuele hervatting van de onderhandelingen over de in 2001 gelanceerde Agenda voor ontwikkeling! Haar vermeende "flexibiliteit" inzake de Singapore-onderwerpen – niet meer dan wat marginale aanpassinkjes -, de oproep tot een juiste balans tussen rechten en markt, de zogenaamde wil tot versoepeling van haar standpunten veranderen helemaal niets aan de Europese neoliberale uitgangspunten. Minachting, gebrek aan zelfkritiek en onwil of onvermogen om bepaalde zaken nog eens te heroverwegen blijven de credo’s van de Commissie. De door de Raad automatisch goedgekeurde verklaringen van commissaris Lamy ten spijt, geven de armste landen geen blancovolmacht aan de zogenaamd nieuwe voorstellen, noch goedkeuring aan het sinds Seattle gevoerde beleid. Integendeel, de landen op het zuidelijk halfrond organiseren zich en vormen een front tegen de Europese aanspraken en de WTO. Het openstellen van de handel in diensten op basis van de Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS), en de niet minder heilige openstelling van de markt – die wordt voorgesteld als een absolute weldaad voor de ontwikkelingslanden! – zijn gevaren die goed door deze landen worden begrepen.
De internationale betrekkingen van samenwerking en handel tussen gelijken, met eerbiediging van de individuele en gemeenschappelijke grondrechten, verdienen beter. Een openbaar debat door de afgevaardigden om deze materie nog eens van alle kanten te bekijken, is onontkoombaar. 

De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0355/2003) van de heer De Rossa, namens de Commissie verzoekschriften, over verzoekschrift 461/2000 inzake de bescherming en instandhouding van mensapen en bedreigde diersoorten, in verband met de illegale handel in "bushmeat" (2003/2078(INI)). 
De Rossa (PSE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, uiteraard is het niet mogelijk binnen vijf minuten recht te doen aan deze kwestie. Ik zou om te beginnen mijn collega’s in het Parlement willen bedanken voor de gelegenheid om dit debat te voeren. Het is belangrijk dat een verzoekschrift dat is ondertekend door 1,9 miljoen Europese burgers in dit Huis behandeld wordt. Een tijd lang leek het onwaarschijnlijk dat dit zou gebeuren, dus bedank ik iedereen die hard heeft gewerkt om ervoor te zorgen dat het wel gebeurde. In het bijzonder wil ik de heer Corrie bedanken, de rapporteur van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, die eveneens heeft geholpen bij de vervaardiging van het verslag. Dit verslag is immers tot stand gekomen vanuit een nauwe samenwerking tussen de Commissie verzoekschriften en de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
Ik zou hierbij duidelijk willen stellen dat de jacht in Europa niet in dit verslag wordt behandeld. Daarom zijn de drie ingediende amendementen niet nodig, en ik zou de collega’s willen vragen om deze niet te steunen.
“Bushmeat” of “vlees van in het wild levende dieren” staat voor voedselproducten die afkomstig zijn van in het wild levende dieren, en hetzij ter plekke worden geconsumeerd, hetzij worden verhandeld. Hoewel het misbruik van bushmeat overal toeneemt, concentreert dit verslag zich op Afrika omdat het bushmeatprobleem daar het omvangrijkst is, en het best gedocumenteerd.
De illegale handel in vlees dat afkomstig is van in het wild levende dieren, is echter niet beperkt tot Afrika. In Azië vindt een ongecontroleerde exploitatie plaats van vele soorten, bijvoorbeeld als voedsel voor huisdieren of in verband met de aldaar heersende opvatting dat van het eten van bepaalde dierlijke lichaamsdelen een genezende of potentieverhogende werking uitgaat.
Ook in Zuid-Amerika neemt de handel in wilde dieren toe. Er worden daar in het wild levende dieren als apen, vogels, capibara's en andere grote knaagdieren, alsmede tapirs, armadillen en herten te koop aangeboden.
In beginsel kan elk in het wild levend dier worden gebruikt om een markt van bushmeat te voorzien. In Afrika worden meer dan vijftig soorten verkocht, op markten en in restaurants, waaronder antilopen, apen, pangolins, varkens, grote knaagdieren, olifanten, reptielen – zoals slangen, hagedissen en krokodillen –, ongewervelde dieren – zoals slakken en insecten – en vogels, zoals neushoornvogels. De handel heeft echter grotendeels betrekking op zoogdieren, die meestal meer dan een kilo wegen.
Volgens ramingen wordt bushmeat in grote hoeveelheden geconsumeerd in vochtige tropische gebieden, met name in Afrika. Volgens de meest recente ramingen beloopt de jaarlijkse opbrengst aan vlees, afkomstig van in het wild levende dieren, in Sarawak 23.500 ton, in het Braziliaanse Amazonegebied 67.000 tot 164.000 ton en 1 tot 5 miljoen ton – ontbeend – in het Congobekken.
Dit heeft een excessieve exploitatie tot gevolg. In het jaar 2000 is er mogelijk één soort van de rode colobus-apen uitgestorven als gevolg van de jacht, en de verwachting is dat er spoedig vele andere soorten zullen volgen.
De excessieve exploitatie van in het wild levende dieren ten behoeve van de voedselvoorziening betekent een aantasting van het levensonderhoud van veel mensen en van de biodiversiteit. Van de naar schatting 1,2 miljard mensen die van minder dan 1 euro per dag moeten rondkomen, wonen er ongeveer 250 miljoen in agrarisch marginale gebieden en 350 miljoen in of rond bossen, waarvan naar schatting 60 miljoen in de bossen zelf. In een onlangs verschenen studie van het Britse ministerie van Internationale Ontwikkeling wordt geraamd dat 150 miljoen mensen, eenachtste van de armsten, in het wild levende dieren als een belangrijke voedingsbron beschouwen. Daarmee zal duidelijk zijn dat dit geen probleem is dat makkelijk kan worden opgelost.
Bevolkingsgroei, armoede, slecht bestuur en de handel in – en consumptie en distributie van – door stroperij verkregen dieren, vormen de dieper liggende oorzaken van het bushmeatprobleem. Natuurlijke hulpbronnen kunnen zichzelf vanwege de groeiende vraag niet vernieuwen. Kleine, stabiele plattelandsgemeenschappen kunnen van de natuurlijke hulpbronnen in hun omgeving leven, zonder deze uit te putten. De bevolkingsexplosie, gevoegd bij de groeiende markt in de steden, en in de hele wereld, heeft dit veranderd. De exploitatie van natuurlijke hulpbronnen heeft oncontroleerbare vormen aangenomen, waarbij de ontwikkelde industrielanden dominant zijn bij de verwerving van deze hulpbronnen. Armoede weegt onvermijdelijk zwaarder dan de instandhouding van soorten en zorgt ervoor dat dwangmaatregelen onredelijk en moeilijk uitvoerbaar lijken te zijn, zolang mensen voor hun overleven afhankelijk zijn van bushmeat. 
Veel van de dieper liggende oorzaken van de niet-duurzame handel in bushmeat liggen eveneens aan armoede ten grondslag, zoals een zwak plaatselijk bestuur en ongunstige handelsvoorwaarden. Daarom is het belangrijk dat ontwikkelingsorganisaties, en organisaties die zich bezighouden met instandhouding van de natuur, samenwerken met de inheemse bevolking, en met de maatschappij als geheel, bij dit gemeenschappelijk streven om de dieper liggende oorzaken van armoede en het verlies van biodiversiteit aan te pakken.
Ik heb een lijst van zo’n twintig kwesties opgesteld die de Commissie zou moeten behandelen. Het is duidelijk dat hier middelen voor nodig zijn. We hebben geen getal aan deze middelen verbonden, maar de Commissie zou een bepaalde hoeveelheid middelen moeten inzetten om ervoor te zorgen dat deze zaak effectief wordt afgehandeld en dat het mogelijk wordt om samen te werken met de betreffende organisaties, en met de direct betrokkenen die of afhankelijk zijn van bushmeat voor hun inkomen, of van eiwitten om te overleven.
Nielson,
   . – Mijnheer de Voorzitter, het is van het allergrootste belang om de bushmeatcrisis aan de orde te stellen. Zoals u maar al te goed weet vormen stroperij en buitensporige jacht een bedreiging voor het bestaan van enige van onze meest naaste familieleden uit het dierenrijk: de gorillasoorten, de chimpansees en andere apensoorten.
Dit is duidelijk een zaak waar de gewone mensen zich zorgen over maken, zoals blijkt uit de bijna twee miljoen handtekeningen die het verzoekschrift meekreeg. Ook de Commissie maakt zich ernstige zorgen over dit onderwerp, overeenkomstig de wereldwijd aangegane verbintenis om het verlies aan biodiversiteit voor 2010 tot staan te brengen. Daarom zijn we blij met het verslag van de heer De Rossa, dat ik een evenwichtig en terzake doend verslag vind.
We zijn op een aantal verschillende manier bezig dit probleem aan te pakken, maar eerst moet ik benadrukken dat het nodig is om een duidelijk onderscheid te maken tussen de bushmeatcrisis, die bepaalde diersoorten bedreigt, en de alledaagse consumptie van wild vlees, die een essentieel onderdeel vormt van de voedselvoorziening voor arme mensen in de ontwikkelingslanden.
We zijn ons er goed van bewust dat een aantal aspecten die te maken hebben met bushmeat de ontwikkelingsagenda overstijgen; hieronder vallen gezondheidskwesties in Europa, sommige handelskwesties evenals wetenschappelijke zaken. Maar aangezien de meeste vormen van excessieve exploitatie van bushmeat plaatsvinden in ontwikkelingslanden, is de beste oplossing om deze landen steun te bieden via onze ontwikkelingssamenwerking, en de bushmeatcrisis bij de wortels aan te pakken.
Deze crisis kan worden benaderd in de context van natuurlijke hulpbronnen, plattelandsontwikkeling, bestuur, of als een overkoepelende kwestie die inter alia aan de orde gesteld moet worden via milieueffectrapportages en strategische milieuevaluaties. In deze evaluaties zouden de risico’s moeten worden aangewezen, evenals verzachtende maatregelen met betrekking tot bushmeat, voor alle ontwikkelingsactiviteiten. Wat dit betreft ben ik blij u te kunnen meedelen dat het handboek voor “ontwikkelings- en samenwerkingsprojecten, gericht op het integreren van milieukwesties in de ontwikkelingssamenwerking en de economische samenwerking”, in de eerste helft van dit jaar zal worden voltooid en van kracht zal worden. De herziene versie van het handboek zou er zeker aan moeten bijdragen dat er voldoende aandacht wordt besteed aan kwesties rond bushmeat in milieueffectrapportages, en daarmee in al onze relevante ontwikkelingsactiviteiten. De tussentijdse evaluaties van onze samenwerkingsstrategieën van dit jaar zullen worden gebruikt om de integratie van milieukwesties te versterken, in het bijzonder door bevordering van een systematischer gebruik van milieuprofielen van landen, strategische milieuevaluaties en, zoals eerder genoemd, milieueffectrapportages. Dit is allemaal uitstekend. Weliswaar is er niet echt sprake van een directe reactie, maar het voorziet in de achtergrond die nodig is voor een goede behandeling van de zaak.
Overheidseigendom is erg belangrijk. Het is zelfs zo dat activiteiten die gericht zijn op het aan banden leggen van excessieve overexploitatie van bushmeat betekenen als de bushmeatlanden zelf niet het voortouw nemen. We kunnen helpen met relevante steunmaatregelen en met het implementeren van de tot uitdrukking gebrachte visies in de herzieningen van de landenstrategieën, maar het eigendomsaspect van het probleem is cruciaal.
Ik zou nog speciaal willen vermelden dat vrede absoluut essentieel is. Als we kijken naar het conflict in de DRC, en in andere landen in de regio gedurende de laatste tien jaar, dan is de realiteit dat deze conflicten elke poging hebben geblokkeerd om zelfs maar een minimum aan beleid te krijgen met betrekking tot het probleem waarover we het hebben. Soldaten en in eigen land ontheemden – vluchtelingen – hebben geen beperkingen gehad, geen aanmoediging, geen richtsnoeren, geen straffen, geen enkele leiding, met betrekking tot hun gedrag in dit verband. Het is een terrein geweest dat buiten recht en orde stond, en we hebben de verschrikkelijke gevolgen gezien. Ik zou dit als nummer één op de prioriteitenlijst willen zetten, en ik beschouw een vredesdividend voor het milieu, en voor de bushmeatcrisis, dan ook als een van de vele belangrijke redenen om de vrede in de DRC en elders in de regio te verzekeren.
De Commissie is er niet van overtuigd dat een specifiek actieplan de beste manier is om de bushmeatcrisis aan te pakken, en dit weerspiegelt wat ik over eigendom heb gezegd. Zowel de EG-strategie voor integratie van milieusamenwerking in economische en ontwikkelingssamenwerking, als het “actieplan biologische diversiteit in het kader van ontwikkelingssamenwerking en economische samenwerking” worden dit jaar geëvalueerd. Het verdient de voorkeur ervoor te zorgen dat kwesties rond bushmeat op gepaste wijze aan de orde worden gesteld in deze twee strategieën, in plaats van dat er een specifieke bushmeatstrategie wordt opgesteld die veel personele middelen zou vereisen, maar niet noodzakelijk zou leiden tot extra actie om het probleem op te lossen. Als we het feit in aanmerking nemen dat de bushmeatkwestie zich over meerdere sectoren uitspreidt, dan zou een dergelijke aanpak zeker niet optimaal zijn.
Veel Gemeenschapsprojecten in Oost-, Zuid- en West-Afrika pakken dit probleem op zeer praktische wijze aan. Hoewel de milieu-uitgaven als percentage van het totale hulpprogramma tamelijk laag zijn, hebben we behoorlijk geïnvesteerd in milieubescherming en milieubeheer in cruciale landen. In Centraal-Afrika heeft de Commissie sinds 1992 bijvoorbeeld ongeveer 67 miljoen Euro geïnvesteerd in het ECOFAC-programma ten behoeve van ecosystemen in het Centraal-Afrikaanse bos, waarbij een innovatief beheer wordt geïntroduceerd in de bescherming van bepaalde gebieden die een essentiële leefomgeving vormen voor de grote apen. De Commissie financiert ook activiteiten om de jacht en de stroperij in privé-bossen aan banden te leggen, en bevordert ecotoerisme in de regio, als onderdeel van een verantwoorde uitvoering van het initiatief.
Verder werken we op politiek niveau om de bushmeatcrisis aan te pakken. We hebben bijvoorbeeld onlangs een subsidie van 500.000 euro ter beschikking gesteld om te helpen bij de oprichting van het Afrikaanse ministeriële proces voor rechtshandhaving en governance in de bosbouw. Hoewel het primaire doel van dit proces bestaat in de verbetering van het management van de bossector en het tegengaan van illegale houtkap, zal de opname in de conferentieverklaring van verschillende belangrijke verwijzingen naar bushmeat en wilde dieren helpen om dit probleem meer bekendheid te geven.
We zijn bijzonder blij met het initiatief om deze door de bevolking breed gedragen bezorgdheid aan het Parlement over te brengen. Dit is naar mijn mening een zeer constructieve manier om dit onderwerp de aandacht te geven die het verdient.
Corrie (PPE-DE ),
   . – Mijnheer de Voorzitter, elk verzoekschrift met meer dan 1,9 miljoen handtekeningen verdient het serieus genomen te worden. Ik feliciteer de heer De Rossa met zijn uitstekende verslag en de manier waarop hij het vandaag heeft gepresenteerd.
Ten eerste, kan de commissaris bevestigen dat het actieplan alleen betrekking heeft op tropische gebieden, in het bijzonder het Afrikaanse continent, en op geen enkele manier de jacht in de Europese Unie treft, zoals sommige mensen het plan interpreteren?
Om drie redenen is het van vitaal belang dat er dringend en op verstandige wijze actie wordt ondernomen. Ten eerste, zoals de heer De Rossa zei, beschouwen tenminste 150 miljoen van de armste mensen ter wereld in het wild levende dieren als een essentiële bron van voedingsmiddelen. De commerciële jacht, de exploitatie van het bos door houtkap en de openstelling van de bossen vernietigen het ecologische evenwicht en beroven de plaatselijke bewoners van hun voedsel en hun inkomstenbronnen.
Ten tweede, het volstrekt lukraak doden van verschillende soorten grote apen zal leiden tot uitroeiing van gorilla's en chimpansees, die in landen als Rwanda een belangrijke duurzame toeristenattractie en inkomstenbron vormen, die voorgoed verloren zal gaan. De verwoesting van de bossen zal eveneens een ecologisch systeem doen verdwijnen als de houtkap niet snel aan banden wordt gelegd.
Er is een derde reden, die zelfs nog belangrijker is. De illegale export van bushmeat naar alle uithoeken van de planeet zou een verwoestend effect op de volksgezondheid kunnen hebben, waarbij vergeleken SARS een doorsnee verkoudheid zou lijken. Veel gorilla's en chimpansees zijn dragers van SIV, het dierlijke equivalent van HIV, dat op mensen kan overspringen, wat ook reeds gebeurd is. Dat zou op zichzelf al erg genoeg zijn, maar als vlees dat besmet is met ebola op de wereldmarkt komt, dan zouden we een ramp kunnen krijgen die veel erger is dan HIV. Onlangs werden er 2000 apenneuzen aangetroffen in een koffer in Schiphol, waaruit blijkt dat de illegale handel bloeit.
Met deze resolutie wordt de Commissie aangespoord een reeks maatregelen te nemen, en ik hoop dat ze dit zal doen. Het zou echter een grote sprong voorwaarts zijn om de staatshoofden in bushmeatlanden bewust te maken van de situatie en ze zover te krijgen dat ze, zoals de commissaris zei, het voortouw nemen bij acties om de ecosystemen veilig te stellen, en daarmee de in het wild levende dieren die door deze systemen in stand worden gehouden.
Stockton (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik steun de ideeën achter de voorstellen in het uitstekende verslag van de heer De Rossa en ik wil hem ermee gelukwensen. Een van de zaken die we aan de orde moeten stellen is de definitie van bushmeat. De huidige definitie is niet precies genoeg. We weten, of denken, dat we het allemaal over hetzelfde hebben: bedreigde diersoorten, en dan met name mensapen. Er bestaat echter een handel in delicatessen die gericht is op de consumptie van bushmeat buiten Afrika. Het is uiteraard ontzettend moeilijk, zowel in Afrika als in Zuid-Amerika, om mensen die omkomen van de honger of bijna niets te eten hebben ervan te weerhouden om in nabijgelegen bossen te gaan stropen.
Er komen echter zowel in Zuid-Amerika als in Afrika diersoorten voor waarvan de populatie zou kunnen worden beheerd en die de basis zouden kunnen vormen van een georganiseerde handel met alle passende beschermingsmaatregelen van dien. Waar het mij om gaat is dat er in Europa een grote markt is voor bushmeat. Jaarlijks worden er alleen op de luchthaven London Heathrow duizenden kilo's illegaal ingevoerd bushmeat onderschept, meestal in een afschuwelijke staat. Er is een vrij groot aantal Europese burgers alsmede mensen afkomstig uit Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen, die dergelijk vlees wellicht op wettige wijze zouden willen verkrijgen en consumeren, mits het op een duurzame manier geleverd zou worden. Deze vraag zal net zo min verdwijnen als de vraag van de landgenoten van de heer De Rossa naar Guinness zal verdwijnen, waar die landgenoten zich ter wereld ook bevinden. Het gevaar is dat we deze handel nu nog verder in de clandestiniteit duwen dan al het geval was.
Een van de mogelijkheden die de Commissie zeer serieus dient te overwegen is een gepaste beheersing van de handel, waarvoor uitgebreide en, helaas, kostbare onderzoeken van dierenpopulaties nodig zullen zijn, alsmede het gecontroleerd en selectief doden van dieren en, waar het de exporthandel betreft, goede reglementering voor de volksgezondheid. Zoals de heer Corrie al zei, zullen de gevolgen van deze handel voor de volksgezondheid afschuwelijk zijn als hij volledig de clandestiniteit in wordt gejaagd. Het is een schandaal dat Amerikaanse multimiljonairs in het kader van landbeheer de mogelijkheid krijgen olifanten af te schieten, terwijl het mensen van Afrikaanse afkomst niet is toegestaan om in een gereguleerde markt bushmeat te kopen en te consumeren.
Ik wil de heer De Rossa bedanken voor zijn geruststellende woorden, dat dit verslag geen betrekking heeft, en kan hebben, op het beheer van herten- en elandenpopulaties in Europa. Ik zou er ook op willen wijzen dat eventuele verwijzingen naar krachtige geweren niet nodig zijn. Er bevinden zich ongeveer 20 miljoen AK-47's in Afrika en daar kan geen enkele controle over vuurwapens in de Europese Unie iets aan veranderen. Hoe dan ook, net als mijn collega's, wil ik er bij de Commissie op aandringen snel tot maatregelen over te gaan. 
Ford (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer De Rossa gelukwensen met zijn verslag over de bescherming en instandhouding van mensapen en andere soorten die worden bedreigd door de illegale handel in bushmeat.
Dit verslag, zo is ons verteld, is voortgekomen uit een verzoekschrift dat door 1,9 miljoen mensen in de hele EU is ondertekend, hetgeen de Commissie verzoekschriften ertoe heeft bewogen haar verslag te produceren. Dit is, moet ik zeggen, niet gebeurd zonder enig verzet van bepaalde fracties in dit Huis. Vandaag wordt het perscentrum in Straatsburg overspoeld door persberichten van de Christen-Democraten vol lof over het verslag-De Rossa, terwijl de Christen-Democraten er in eerste instantie tegen waren dat het verslag zou worden opgesteld. Wij van de bewegingen voor dierenwelzijn en natuurbehoud zijn blij met de late bekering van de Britse conservatieven in dit geval tot de kant van het dierenwelzijn. Hetzelfde geldt voor de groene en liberale fracties die aanvankelijk ook tegen de opstelling van het verslag hebben gestemd.
In het belang van de volksgezondheid, openbare veiligheid en de bescherming van bedreigde diersoorten, verlenen wij onze steun aan eisen aan de EU om de instandhouding van deze soorten in hun oorspronkelijke habitat met alle mogelijke middelen te bevorderen, om lokale gemeenschappen in staat te stellen alternatieve voedselbronnen te vinden en om de illegale invoer van bushmeat in de EU tegen te houden. De recente onderschepping in Amsterdam van 2000 apenneuzen waar de heer Corrie het over had, is een zeer duidelijke indicatie van de grote omvang van de handel en van het onaanvaardbare lijden van deze diersoorten en de schade die eraan wordt toegebracht.
Wij zullen geen van de drie amendementen steunen; ze zijn namelijk onjuist in opzet en bovendien – opzettelijk of onopzettelijk - schadelijk. Het verslag van de heer De Rossa is gericht op de illegale jacht op bedreigde diersoorten en vormt geen enkele bedreiging voor de jacht in de Europese Unie, zoals in het amendement van de EDD-Fractie wordt beweerd. Buiten Gibraltar, alwaar instandhouding van de apen een handige manier is om een eventuele Spaanse dreiging af te wenden, kent Europa geen mensapen. Verder is het amendement van de ELDR-Fractie een contradictio in terminis: een duurzaam niveau van jacht op ernstig bedreigde diersoorten is per definitie onmogelijk. 
Lambert (Verts/ALE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer De Rossa bedanken voor zijn verslag. Voor alle duidelijkheid, mijnheer Ford: het formele voorstel aan de commissie om dit verslag op te stellen was van mij afkomstig. Dus er kan niet worden beweerd dat de Groenen ertegen waren.
Ik zou graag een aantal kwesties hier naar voren brengen. Een daarvan is de rol van houtkapondernemingen. In het verslag staan voorstellen om ze te helpen hun verantwoordelijkheden te nemen, tegen de achtergrond van het feit dat ze soms bushmeat gebruiken als een schijnbaar goedkope en eenvoudig verkrijgbare voedselbron voor hun werknemers en dat de voertuigen van deze ondernemingen worden gebruikt voor het vervoer van vlees van gestroopte dieren. Het voorstel is om deze problemen op te nemen in het proces voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw, iets waar ik geheel achter sta.
Op de tweede plaats is de kwestie van invoer in de Europese Unie en de zeer dubieuze en akelige omstandigheden waaronder dit gebeurt reeds ter sprake gebracht. We kunnen meer doen op dit punt, door voorlichting te geven aan consumenten en leveranciers in de Unie zodat ze zich gaan realiseren wat de gevolgen van hun handelingen zijn voor de ecologie en ontwikkeling van de landen van herkomst en zodat mensen bushmeat niet meer als luxe delicatesse zien, terwijl we te maken hebben met het mogelijk uitsterven van dieren in sommige streken. 
Mathieu (EDD ).
   – Mijnheer de Voorzitter, voordat ik het amendement toelicht dat ik heb ingediend, wil ik eerst benadrukken dat mijn fractie de bescherming en instandhouding van mensapen in met name Afrika ondersteunt. Hoewel de mensapen al worden beschermd door het Verdrag van Washington en dus nu al niet meer bejaagd mogen worden, is er toch scherper toezicht nodig op stroperij naar het voorbeeld van het ABAC-programma (Alternatieven voor stroperij in Midden-Afrika). Maar zoals de rapporteur al heeft toegelicht is de jacht bij lange na niet de enige oorzaak van de verdwijning van deze soorten. De grootschalige en gemechaniseerde ontbossing van equatoriaal Afrika en de bevolkingsexplosie op het gehele continent spelen een zeer belangrijke rol in de verwoesting van het woongebied van de mensapen, zonder overigens het ebolavirus te vergeten, dat de afgelopen jaren een ongekende ravage heeft aangericht.
Daarom moet de crisis rond bushmeat naar mijn mening anders worden gedefinieerd, omdat zij niet enkel en alleen op de excessieve bejaging mag worden teruggevoerd. Er zijn tal van dieper liggende oorzaken voor de verdwijning van deze soorten.
Naar mijn idee is de huidige definitie van vlees van in het wild levende dieren overigens niet acceptabel. Zij geeft inderdaad aanleiding tot verwarring over de herkomst van het wild. Ik sluit me aan bij mijn collega de heer Ford als ik zeg dat verduidelijkingen in een wettekst altijd welkom zijn, en ik denk in ieder geval dat een zeer strikte afbakening van het kader uiterst belangrijk is.
Aangezien dit verslag betrekking heeft op tropische en equatoriale streken, zou het alleen een definitie van bushmeat moeten geven. De algemene benaming "vlees van in het wild levende dieren" is veel te vaag en ruim, omdat zij bijvoorbeeld ook kan slaan op de wildpopulatie in de lidstaten van de Europese Unie. 
Parish (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met de rapporteur opnieuw te bedanken voor dit zeer noodzakelijke verslag. Het spijt mij dat de heer Ford er een politieke kwestie van wil maken, want ik geloof dat dit een zaak is waarin alle politieke partijen kunnen samenwerken voor een hoger belang, namelijk een einde te maken aan deze afschuwelijke handel.
Op dit moment, terwijl we hier bijeen zijn in Straatsburg, worden gorilla's, chimpansees en andere apen uitgeroeid in de jacht ten behoeve van bushmeat. In de huidige situatie eten mensen tegen een topprijs jaarlijks meer mensapen dan alle exemplaren die zich over de hele wereld in dierentuinen en laboratoria bevinden. De schokkende cijfers betekenen dat indien de slachting in dit tempo doorgaat, de overgebleven wilde mensapen binnen vijftien tot vijftig jaar verdwenen zullen zijn uit Afrika – vijftig jaar lijkt nog lang, maar het zal veel sneller gaan als we geen einde maken aan deze handel.
Ik wil graag hulde brengen aan dr. Brian Carroll van de dierentuin in Bristol, in mijn eigen regio, die er in samenwerking met andere dierentuinen in het Verenigd Koninkrijk in is geslaagd een verbluffende half miljoen handtekeningen te verzamelen als onderdeel van de Europese campagne.
Wij staan aan de vooravond van een catastrofe die zowel gevolgen heeft voor het overleven van de soorten die het meest aan ons verwant zijn als van de mensen die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van bossen. De grootste uitdaging waar milieuactivisten zich nu tegenover geplaatst zien is te trachten de vraag naar bushmeat te verminderen. Het is van essentieel belang dat er een voorlichtingsprogramma komt om mensen er door een beter begrip en bewustzijn van te weerhouden het vlees van mensapen te kopen en te eten.
Maar we kunnen hier in Europa meer doen. De jaarlijkse omvang van deze misselijkmakende handel vervult mij met afschuw. Tonnen bushmeat worden er op de Europese luchthavens in beslag genomen. Er moeten strengere controles komen op alle havens en luchthavens in de EU om te voorkomen dat dergelijk vlees Europa binnenkomt – kijk alleen maar, geachte collega's, wat voor enorme schade de mond- en klauwzeerepidemieën hebben aangericht. Wij hebben ons eigen onderzoek laten uitvoeren. Mond- en klauwzeer is wijd verspreid in delen van westelijk Afrika. Binnengesmokkeld bushmeat zou niet alleen een nieuwe epidemie van MKZ onder de Europese veestapel kunnen ontketenen, maar ook van ziektes en epidemieën die endemisch zijn voor het Afrikaanse continent. Iedere kilo binnengesmokkeld vlees in de Europese voedselketen vormt een reële bedreiging, niet alleen in de vorm van dierenziektes, maar ook menselijke ziektes zoals ebola.
Geachte collega's, uw steun voor de conclusies van de tijdelijke commissie voor de epidemie en haar vraag om hardere maatregelen om te voorkomen dat ziektes de EU binnenkomen, was overweldigend, maar in mijn eigen land beschikken we slechts over zes snuffelhonden die zijn getraind om deze afschuwelijke handel op te sporen. We nemen deze dreiging niet voldoende serieus en alle lidstaten zouden meer kunnen doen. Bedreigde dieren en habitats zijn een kostbaar en onvervangbaar goed. Wij moeten deze barbaarse handel stoppen voor het te laat is. 
Kinnock (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat we om te beginnen moeten stellen dat de redenen waarom deze lucratieve illegale handel zo welig tiert exact dezelfde zijn als die welke aan de handel in illegale narcotica en illegale wapens ten grondslag liggen. Onderzoek naar deze activiteiten vergt een beter begrip van de belangrijke rol die met name, zoals de commissaris al zei, conflicten en zwak bestuur bij dit probleem spelen, en wij in de Europese Unie, als donoren, zouden wellicht serieuzer pogingen moeten ondernemen om natuurbehouds- en biodiversiteitsprojecten te steunen. Parallel hieraan zullen de inspanningen die we verrichten op het vlak van conflictpreventie en de voorgestelde vredesfaciliteit voor de Afrikaanse Unie, enzovoorts, hun rol spelen in de aanpak van een aantal van de zaken die hier vandaag aan de orde zijn gesteld. Dit is een onderwerp dat regelmatig besproken is in de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU en dat consequent gesteund is door onze parlementaire ACS-collega's. Zij spreken met ons over het grote belang – dat de commissaris ook al benadrukte – dat hun regeringen eraan moeten hechten om duurzaam beheer en instandhouding van natuurlijke hulpbronnen tot duidelijke prioriteit van hun nationale indicatieve programma's te maken. Dat is iets waarbij wij in de PPV een rol kunnen spelen, en ook in de Commissie ontwikkelingssamenwerking en elders, omdat het, naar ik vrees, vechten tegen de bierkaai blijft, als onze regeringen hier geen prioriteit van maken.
Er dient tevens vermeld te worden dat bushmeat een belangrijke bron van eiwit vormt. In sommige delen van Nigeria wordt 84 procent van de eiwitvoorziening verkregen uit bushmeat, dat een belangrijke rol speelt in het leven van mensen. Waar de toegang tot dieren in het wild beperkt wordt, zullen de mensen zich moeten aanpassen en blijven aanpassen op manieren die nog grotere risico's met zich meebrengen. We kunnen het veel beter hebben over controle van de handel dan over de mogelijkheid om deze met wortel en tak uit te roeien. Als we proberen om de illegale handel in bushmeat volledig te beëindigen, zal het enige effect zijn dat de handel nog verder de illegaliteit in wordt gedreven en daarom nog moeilijker te beheersen zal zijn.
Het belang van bushmeat voor het levensonderhoud van arme mensen is nooit geëvalueerd. We hebben een hoop uitspraken gedaan vanmiddag, maar er is geen duidelijke schatting gemaakt van het belang van bushmeat voor het levensonderhoud van mensen.
Ik wil afsluiten met te zeggen dat een beter beheer van de handel in niet geringe mate zou kunnen bijdragen aan onze doelstellingen ten aanzien van armoedebestrijding. 
Wyn, Eurig (Verts/ALE ).
    Mijnheer de Voorzitter, ik zou ook de heer De Rossa willen bedanken voor dit zeer belangrijke verslag. De illegale handel in bushmeat betekent het einde van bedreigde diersoorten en habitats in veel ontwikkelingslanden. Ik steun en verwelkom één aanbeveling in het bijzonder: om de maatregelen voor de opsporing en preventie van illegale invoer van bushmeat in Europa op te voeren. Ongelooflijk genoeg is het nog steeds betrekkelijk eenvoudig via havens en luchthavens illegaal vlees Europa binnen te smokkelen ondanks het feit dat dit vrijwel zeker de reden is geweest voor de verwoestende mond-en-klauwzeerepidemie van 2001 waar de heer Parish het over had.
De Europese Unie moet hier een duidelijk voorbeeld stellen en een duidelijke boodschap afgeven aan smokkelaars, namelijk dat al het bushmeat dat men de grens over probeert te smokkelen zal worden opgespoord en dat de smokkelaars vervolgd zullen worden. Helaas gaat deze gewelddadige, winstgevende handel onverminderd door en glippen er jaarlijks duizenden tonnen illegaal bushmeat uit met name West-Afrika ongezien Europa binnen, door toedoen van georganiseerde bendes die ongestraft wegkomen. Het moet gezegd worden dat de Verenigde Staten ons hier de juiste weg wijzen: iedereen die onlangs langs een Amerikaanse luchthaven is gereisd is ongetwijfeld geconfronteerd met een hardwerkende speurhond die met zijn neus ieder stuk bagage controleert op de aanwezigheid van geïmporteerde voedingswaren.
Ik smeek de Europese Commissie om zich hard op te stellen tegenover de lidstaten. Ik dring er tenslotte bij mijn collega's op aan om irrelevante amendementen op dit verslag welke bedoeld zijn om plaatselijke Europese jachtpraktijken te beschermen, te verwerpen aangezien ze de aanbevelingen van het verslag onvermijdelijk zullen afzwakken. 
Nielson,
   .  Mijnheer de Voorzitter, tijdens de voorbereiding van mijn verklaring ontbrak het ons aan de verbeeldingskracht om het aspect van de jacht in Europa op te nemen. In mijn ogen valt dit eenvoudig buiten het gangbare bestek van dit initiatief en ik ben het dan ook volledig eens met de heer De Rossa, de heer Corrie en de anderen die dit misverstand aan de orde hebben gesteld.
We hebben genoeg echte problemen die we het hoofd moeten bieden. De opmerking van mevrouw Mathieu en andere sprekers, dat de jacht niet de enige bedreiging van deze diersoorten vormt is erg belangrijk om te onthouden. Er zijn twee afzonderlijke aspecten: de opzettelijke bedreiging, die voortkomt uit hebzucht, en de bedreiging die voortkomt uit de noodzaak van mensen om te overleven. Maar beide zijn even gevaarlijk voor de soorten waar we het over hebben.
In dit debat zie ik een parallel met de moeilijke kwestie van de noodzaak voor Afrikanen om te veranderen en af te stappen van de pastorale levensstijl, waarbij ze met hun grazende kuddes over het platteland trekken, maar waarbij de verhouding tussen het aantal mensen en stuks vee en het aantal beschikbare vierkante kilometers scheefgegroeid is. Van deze druk op het landgebruik, die wijst op een toenemende verstedelijking en bevolkingsgroei, vermoeden maar weinig mensen dat hij een probleem vormt in een gebied zo groot als Afrika.
Maar als we nu eens kijken naar de ecologische beperkingen zoals toegang tot water, dan is Afrika helemaal niet zo groot. De druk op de bossen is dermate systematisch, permanent en drastisch van aard dat deze misschien wel de grootste belemmering vormt voor een duurzaam alternatief omdat het probleem met armoede te maken heeft en met werkelijke problemen. Wij zouden een krachtig front moeten vormen om het probleem van criminele activiteiten gedreven door hebzucht een halt toe te roepen. Pogingen om houtkapondernemingen ertoe te brengen zich aan de wet en aan reglementen te houden, en om de noodzaak hiervoor beter door te laten dringen bij regeringen, zijn onderdeel van de totale inspanning om een minimum aan fatsoen te creëren bij zaken die betrekking hebben op bosbeheer in Afrikaanse landen. Dit is duidelijk een onderdeel van ons handelen en van ons beleid.
Tenslotte kleven er vele diverse aspecten aan de handelskwestie. Een daarvan is simpelweg onze eigen gerechtvaardigde verdediging van onze gezondheidsnormen. We hebben de invoer van nijlbaars uit het Victoriameer een aantal jaren stopgezet tot we erin slaagden - en dit is een van mijn stokpaardjes – om effectieve fytosanitaire controles te creëren. De export is nu weer helemaal draaiende en we hebben duizenden banen op duurzame basis herschapen. Ik vind het een beetje vreemd dat we nog niets soortgelijks hebben ondernomen op het gebied van bushmeat. Wat de mensen in dit debat hebben gezegd is geheel juist: ebola is een gevaar en er kleven nog veel meer andere aspecten aan deze handel die onze aandacht nodig hebben. Maar tegelijkertijd zijn veel mensen voor hun levensonderhoud in hun normale, traditionele omgeving afhankelijk van de jacht op en consumptie van bushmeat. Dat moeten we respecteren.
We hebben al een debat gehad over de . Misschien kunnen we het nu gaan hebben over de , waarbij de verleiding om exotische eiwitten te bemachtigen zou moeten worden gecompenseerd door de aandacht van het publiek te vestigen op de kwesties die ermee samenhangen. Ik wil het Parlement en de rapporteur bedanken voor dit initiatief. 
De Voorzitter.
   – Het debat is gesloten.
De stemming vindt woensdag om 12.00 uur plaats.
De Voorzitter.
   – De heer Ford heeft het woord voor een persoonlijk feit overeenkomstig artikel 122 van het Reglement. 
Ford (PSE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde: mevrouw Lambert en, zij het op een meer indirecte manier, de heer Parish hebben gesuggereerd dat ik het Parlement heb misleid door te zeggen dat de PPE-DE-, ELDR- en Verts/ALE-Fracties hebben getracht het verslag-De Rossa van de agenda te weren. Ik waardeer het persoonlijke enthousiasme van mevrouw Lambert voor dit verslag en ook het feit dat zij degene was van wie het voorstel om het verslag op te laten stellen afkomstig was; mijn kritiek gold echter de houding van haar fractie en die van de andere fracties.
Deze kwestie is naar voren gebracht door de voorzitter van de Commissie verzoekschriften tijdens een vergadering van de Conferentie van commissievoorzitters ergens in het afgelopen najaar. De commissievoorzitters waren er tegen dat de Commissie verzoekschriften dit verslag aan de hand van het Reglement zou produceren. De zaak werd doorverwezen naar de vergadering van voorzitters van de fracties, waarin aanvankelijk alleen de heer Barón Crespo van de PSE-Fractie voor het verslag stemde. Er moest heel wat gelobby aan te pas komen van de andere fracties om hun voorzitters over te halen van gedachten te veranderen en het mogelijk te maken dat dit verslag over dit zo belangrijke onderwerp opgesteld kon worden, zodat het hier vandaag op tafel ligt. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is de verklaring van de Commissie over hulp van de Europese Unie aan Iran na de aardbeving. 
Nielson,
   .  Mijnheer de Voorzitter, de ernst van de aardbeving in Bam en de omvang van de verwoesting die deze heeft veroorzaakt, heeft de Iraanse autoriteiten ertoe bewogen een oproep voor internationale hulp te doen, waarop binnen een tijdsbestek van uren een enorme internationale en Europese reactie kwam. Er zijn nu al 30.000 doden en ongeveer evenveel gewonden, terwijl er 45.000 mensen dakloos zijn geworden en 85 procent van Bam verwoest is. De Commissie is actief geweest bij de verlening van humanitaire noodhulp door de inspanningen van zoek- en reddingsteams uit EU-lidstaten en uit de EER, kandidaat-lidstaten en toetredende landen met elkaar te coördineren.
Op zaterdag 27 december 2003 heeft de Commissie, via haar bureau voor humanitaire hulp, ECHO, een primair noodbesluit voor 2,3 miljoen euro genomen om de meest urgente nood die door de aardbeving is gecreëerd te lenigen. Er is 1.452.129 euro toegekend aan de Rode Kruis-familie – de Internationale Federatie van Rodekruis- en Rodehalvemaanverenigingen, het Finse Rode Kruis en het Duitse Rode Kruis – voor steun aan de noodhulpinspanningen van de Iraanse Rodehalvemaanvereniging in de vorm van levering van voedselpakketten, tenten, dekens, kachels, keukensets en hygiënische pakketten en voor de leniging van medische behoeften middels de oprichting van een veldhospitaal en elementaire medische posten. Er is nog 813.577 euro toegewezen aan het en voor gezondheidszorg en aanverwante activiteiten, en tot slot is er 34.294 euro toegekend aan om een satellietcommunicatienetwerk op te zetten waarmee de communicatie en coördinatie tussen de hulporganisaties in het rampgebied kan worden verbeterd.
Naast de reactie in de vorm van humanitaire hulp heeft het waarnemings- en informatiecentrum voor de burgerbescherming van de EU, dat onder de vleugels van de Commissie valt, na toestemming van de Iraanse autoriteiten, de uitzending van snelle-reactieteams in gang gezet. Direct na de aardbeving, in de ochtend van 26 december, heeft het waarnemings- en informatiecentrum voor de burgerbescherming van de EU hulp aan Iran geboden en heeft het een vroege waarschuwing doen uitgaan naar de dertig contactpunten in de landen die deelnemen aan het samenwerkingsmechanisme voor burgerbescherming. Op 26 december hebben de eerste teams hun eigen land verlaten en op 27 december was de EU-coördinatie van zoek- en reddingswerkzaamheden, onder leiding van de Italiaanse burgerbescherming, operationeel in Bam. In totaal hebben er achttien landen meegedaan aan deze gezamenlijke actie, waarbij steun werd geleverd die uiteenliep van zoek- en reddingsteams - snuffelhonden, brandweermannen en andere specialisten - tot hulpvoorzieningen zoals veldhospitalen en dergelijke.
Toen de zoek- en reddingsfase van de noodhulpactie op zijn einde liep, kwam het accent van de hulpwerkzaamheden meer te liggen op de vervulling van de primaire humanitaire behoeften van de overlevenden van de aardbeving gedurende de komende paar maanden. Op 8 januari 2004 hebben de Internationale Federatie vanRodekruis- en Rodehalvemaanverenigingen en het Bureau voor de coördinatie van humanitaire aangelegenheden van de VN beide opgeroepen om hulp te verschaffen in de hulp- en reddingsacties in Bam. Na een eerste beoordelingsmissie die plaatsvond tussen 29 en 31 december heeft ECHO tussen 5 en 8 januari een tweede deskundigenmissie naar Bam gestuurd om de situatie te evalueren, de behoeften in te schatten en samen te werken met de andere bureaus die ter plaatse aanwezig zijn. Uit deze tweede beoordeling zijn een aantal aspecten naar voren gekomen die als prioriteitsterreinen gelden voor interventie: gezondheid, sanitaire voorzieningen en hygiëne, psychosociale hulp en opsporingactiviteiten, en bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen, met name kinderen en oudere mensen.
Op basis van haar eigen beoordelingen en van de oproepen van de VN en het Rode Kruis overweegt de Commissie de komende paar weken een tweede besluit vast te stellen ten behoeve van de slachtoffers van de aardbeving in Bam.
Door te reageren zoals wij hebben gedaan, waren we in staat om de eerste 2,3 miljoen euro te gebruiken voor alle verzoeken om steun die er op dat moment waren en kunnen we nu nieuwe verzoeken in overweging nemen. Het is uitermate belangrijk dat de internationale gemeenschap iets kan doen wat verder gaat dan de zeer directe noodhulp die geboden is in dit soort situaties. 
Gahler (PPE-DE ).
   – Mijnheer de Voorzitter, de aardbeving van 26 december heeft de stad Bam bijna volledig vernietigd. De omvang van de schade en het menselijk leed hebben ons allemaal zwaar geschokt. Deze tragedie heeft echter tenminste één goede kant: er is meteen veel hulp uit de hele wereld gekomen, van de EU, van de lidstaten en ook van de VS, hulp die door Iran is aanvaard. Alleen de hulp van Israël is niet aangenomen.
Ik wil de Commissie bedanken, die al op 27 december heeft gereageerd. Dat maakt de regering van Iran, maar vooral ook de bevolking, duidelijk hoe groot onze solidariteit is, los van de politieke banden met dit land. Ik ben ervan overtuigd dat het ook een reactie is op de houding van Iran in verband met de kwestie van de ondertekening van het aanvullend protocol bij het Non-proliferatieverdrag. Dat was heel belangrijk voor de internationale gemeenschap.
Toch zie ik nog veel reden voor kritiek van onze kant, bijvoorbeeld op de schendingen van de mensenrechten, al erkennen we dat hierover een dialoog met Iran op gang is gekomen. Ik heb zelf deelgenomen aan de vorige vergadering in Brussel, en het was een openhartige dialoog, niet alleen tussen de delegaties van de EU en van Iran, maar ook binnen de delegatie van Iran. In de herfst van vorig jaar hadden wij echter al de vrees geuit dat er voor de verkiezingen in februari een plaats zou vinden tegen de voorstanders van hervormingen. En dat is deze week helaas ook uitgekomen: meer dan tachtig afgevaardigden en honderden kandidaten zijn door de Raad van Hoeders afgewezen. Dat is de heer Mirdamadi overkomen, een van onze belangrijkste gesprekspartners, die een delegatie van het Europees Parlement in Iran heeft ontvangen. Hij is vorig jaar met een delegatie hier is geweest en is ook de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken.
Ik denk dat we duidelijk moeten maken dat burgers van Iran na natuurrampen onze solidariteit kunnen verwachten, maar dat de voorstanders van hervormingen op onze politieke solidariteit kunnen rekenen; zij vechten met de beperkte mogelijkheden die er op dit moment zijn voor meer democratie en voor vrijere verkiezingen. Dat is belangrijk, en ik ga ervan uit dat de hoge vertegenwoordiger van de Europese Raad, de heer Solana, die op dit moment in Iran is, daar duidelijke woorden voor vindt. Het zou het verkeerde gebaar zijn wanneer wij als Europese Unie daar in deze situatie van af zouden wijken. Wanneer we tegen het politieke Iran zouden zeggen: , dan zouden we diegenen afvallen die in februari, dat is volgende maand, relatief vrije verkiezingen willen houden. Dit is het moment voor solidariteit met de slachtoffers in Bam, maar ook met de voorstanders van hervormingen in Iran. 
Swoboda (PSE ).
    Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten wil ik ons medeleven en onze solidariteit betuigen met de bevolking van Iran.
Een vreselijke ramp heeft niet alleen een regio en een stad vernietigd, maar een heel land en de hele bevolking geraakt. Ik ben heel blij, en ik zeg dat vooral ook tegen commissaris Nielson, dat de Commissie, maar ook Europa als geheel, als bewijs van deze solidariteit zo snel en zo daadkrachtig op deze tragedie hebben gereageerd.
Juist na een dergelijke ramp is het volgens mij echter ook belangrijk dat Iran bewijst dat het vastberaden aan zijn toekomst werkt. Daarom maken mijn fractie en ik ons er zorgen over dat al voor de verkiezingen een selectie heeft plaatsgevonden. Daardoor kunnen de kiezers geen vrije keuze maken. De kern van de democratie – en Iran is heel trots op zijn democratie – is toch dat de kiezers zelf kunnen bepalen wie hun vertegenwoordigers in het Parlement moeten zijn? Ik hoop van ganser harte dat het nog mogelijk is om deze selectie vooraf weer terug te draaien, zodat het volk zelf uit alle kandidaten afgevaardigden kan kiezen. Ik wil het niet hebben over voorstanders en tegenstanders van hervormingen, maar namens mijn fractie heel duidelijk zeggen dat het volk moet beslissen. Ik geloof dat niemand in Iran bang moet zijn voor de keuze van het volk. Dat is bewust en verstandig genoeg om een eigen keuze te maken.
Ten tweede is het heel goed nieuws dat Iran – zeker ook na het initiatief van een aantal Europese ministers van Buitenlandse Zaken – het aanvullend protocol in het kader van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie heeft getekend. Ik begrijp wel waarom Iran bezorgd is, en waarom sommigen in Iran graag over de modernste atoomtechnologie willen kunnen beschikken, want er zijn inderdaad een aantal landen in de buurt van Iran die kernwapens hebben en onderzoek verrichten op het gebied van de nucleaire technologie. Ik denk daarbij aan India, Pakistan en Israël. De regio wordt echter niet veiliger wanneer nog meer landen over kernwapens beschikken. Wij pleiten altijd voor ontwapening in al die landen, en ik denk dat Iran er goed aan zou doen om niet de weg van de kernwapens te bewandelen, maar een ander concept te ontwikkelen, een gematigd concept, ik zou bijna zeggen een Europees concept.
We zijn ongetwijfeld bereid om Iran op die weg te steunen. Ik weet dat Iran wel degelijk positieve en constructieve bijdragen levert aan de ontwikkeling in de regio. Ik weet ook dat Libanon dat doet. Ook Irak schijnt dat te doen. Ik zou natuurlijk blij zijn wanneer ook Israël en Palestina dat zouden doen. Ik heb vaak kritiek op de regering van Israël, maar ook ik vind dat alle landen in en buiten deze regio er een bijdrage toe moeten leveren dat er een vredesproces in het Midden-Oosten komt.
Daarom bevestig ik tot slot nogmaals de solidariteit van onze fractie met het Iraanse volk, maar ik doe ook een beroep op de Hoeders in Iran om zelf meer te doen om de democratie en de mensenrechten te bevorderen. 

Malmström (ELDR ).
   Mevrouw de Voorzitter, commissaris Nielson, uiteraard hebben wij met grote ontzetting kennis genomen van de aardbeving in Bam. Midden in de kerstvakantie werden de tv-schermen gevuld met verschrikkelijke beelden van gewonde en verongelukte mensen, duizenden personen in een wanhopige zoektocht naar hun verwanten in een stad die puin lag. Namens de ELDR-Fractie wil ik onze deelneming en ons diepe medeleven betuigen met het Iraanse volk op dit moeilijke moment. Uiteraard moet de EU in samenwerking met de Iraanse autoriteiten verdergaan met de hulp om de getroffenen verzorging, huisvesting en andere voorzieningen te verschaffen. We moeten ook helpen met de wederopbouw van deze mooie historische stad.
Onze bezorgdheid om de Iraniërs en onze solidariteit met hen geldt ook voor hun toegang tot democratie en mensenrechten. Op dat punt is de ELDR-Fractie zeer bezorgd. Er is nog zeer veel te doen, want het Iraanse regime is allesbehalve democratisch. Grove schendingen van de rechten van vrouwen, minderheden, tegenstanders van het regime en andersdenkenden zijn helaas aan de orde van de dag.
We zijn uiterst bezorgd over de jongste ontwikkeling en over de bemoeienis van de Raad van Hoeders met de komende verkiezingen. Door duizenden kandidaten in het hele land af te wijzen – meer dan de helft van degenen die zich kandidaat hebben gesteld – toont de Iraanse Raad van Hoeders opnieuw zijn onwil om het Iraanse regeringsbestel te hervormen. Het klinkt als een holle frase wanneer zij de afgewezenen aanduiden als een stel misdadigers, onder verwijzing naar het feit dat ze contact hebben gehad met onder andere een aantal groepen waar de Raad van Hoeders een hekel aan heeft. Met die logica zou een kwart van de zittende parlementariërs misdadigers zijn.
Wil Iran zich ooit tot de democratische staten kunnen rekenen, dan moet men er aanvaarden dat de politieke legitimiteit ontleend wordt aan het volk en aan vrije verkiezingen, en niet aan de eigenmachtige interpretatie van Gods wil door de ayatolla’s.
Net als alle andere volkeren wil ook het Iraanse volk democratie en eerbied voor de mensenrechten. Wij van de ELDR-Fractie willen de Iraanse leiders oproepen om niet in te grijpen in de verkiezingen, maar een zodanige kandidaatstelling mogelijk te maken dat de verkiezingen zo rechtvaardig en open mogelijk verlopen. In dat verband wil ik net als mijn collega’s de commissaris oproepen om de dialoog over de mensenrechten met Iran aan te scherpen en uit te breiden. Die dialoog moet iets meer worden dan alleen een vriendelijk praatje bij de koffie. Wil zo’n gesprek zinvol zijn, dan moet het duidelijk, standvastig en consequent zijn en bovendien regelmatig worden geëvalueerd. Ik hoop dat u, commissaris Nielson, samen met commissaris Patten en de heer Solana, actie wilt ondernemen om deze gesprekken nieuw leven in te blazen, ook in het licht van de inspanningen om Iran ertoe te bewegen het Non-proliferatieverdrag te ondertekenen.
Collins (UEN ).
   – Mevrouw de Voorzitter, afgelopen zondag ben ik uit Iran teruggekeerd na een politiek bezoek van Ierse parlementsleden aan dat land. Tijdens dat bezoek hebben we de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, de heer Kharrazi, en andere leden van de regering en het parlement ontmoet om bredere betrekkingen tussen de EU en Iran te bespreken.
De Iraanse regering en het Iraanse parlement gaven hun dankbaarheid aan de EU en aan de internationale gemeenschap te kennen voor de steun die zij hebben ontvangen voor de wederopbouw van Bam en voor de hulp aan de duizenden daklozen in de regio. De tragedie in Bam is in één woord verschrikkelijk; er zijn tienduizenden doden gevallen en de infrastructuur van deze historische stad is verwoest.
Voor de wederopbouw van Iran komt het vanuit EU-perspectief op het volgende neer: het gaat maanden en jaren duren om de stad weer op te bouwen en om de duizenden mensen wier leven door deze vreselijke aardbeving simpelweg is verwoest hun bestaan terug te geven. Ik dring er bij EU-regeringen en de Europese Commissie op aan om langlopende financiële hulp beschikbaar te stellen om de Iraanse regering te steunen bij dit moeilijke karwei van wederopbouw.
De Europese Unie heeft de laatste jaren meer dan 200 miljoen euro toegewezen ten behoeve van de wederopbouw van Afghanistan, en de Europese Unie moet besluiten of zij de Iraanse regering een aantal jaren financieel gaat steunen om er zo voor te zorgen dat de primaire behoeften op het vlak van sociale infrastructuur en onderwijs in het wederopbouwproces van Bam worden vervuld. Kortlopende financiële steun is gewoon niet voldoende. Wat nodig is, is langdurige financiële steun, en de regeringen van de EU moeten de politieke besluiten nemen om de Iraanse regering uitgebreidere financiële toezeggingen te doen.
Los hiervan vind ik dat de politieke dialoog tussen de Europese Unie en de Iraanse regering opnieuw zou moeten beginnen. We zijn ons allen bewust van de moeilijkheden die de internationale gemeenschap heeft gehad met de Iraanse regering naar aanleiding van de naleving van het nucleaire Non-proliferatieverdrag. De Iraanse regering heeft echter protocollen van dit Verdrag getekend, en dit zijn ontwikkelingen die we toejuichen. De besprekingen tussen de Unie en de Iraanse regering moeten worden hervat in verband met een eventuele handels- en samenwerkingsovereenkomst, en er moet ook een gestructureerde politieke dialoog tussen onze respectievelijke partners tot stand komen.
Als we nauwe betrekkingen tussen de Unie en Iran – dat een bevolking van meer dan 70 miljoen mensen heeft - willen bevorderen dan kunnen we het beste voortbouwen op basis van dialoog en raadpleging en niet zozeer op basis van politieke arrogantie, politieke vooroordelen en politieke dwang.
Tenslotte sta ik volledig achter de paragrafen 6, 7, 8 en 9 van de resolutie. Ik was zeer geschokt toen ik hoorde dat mensen zich niet verkiesbaar mogen stellen in de verkiezingen. Dit is onaanvaardbaar. Ik weet zeker dat Ayatollah Khamenei dit besluit zal terugdraaien – hetgeen ook moet gebeuren – ten gunste van de mensen die proberen om vrede en hervormingen naar Iran te brengen. 
Pannella (NI ).
   – Mevrouw de Voorzitter, het verheugt me dat de collega over zijn spreektijd is gegaan, want onnodige barrières overschrijden is in mijn ogen een pluspunt.
Ik steek van wal met te zeggen dat wij werkelijk verbaasd en onthutst zijn en dat we het willen opnemen tegen een meerderheid van de leden van het huidige Iraanse parlement, die destijds ongemoeid hun gang konden gaan, sinds 1997 een schandalig beleid hebben gevoerd, onder het voorwendsel dat tegenwicht moest worden geboden tegen de fundamentalistische overmacht van de ayatollah’s. Het probleem is dat dit Iran, waar al die parlementsleden gewoon hun gang mogen gaan, China op de voet volgt waar het gaat om aantallen terdoodveroordelingen. In het Iran van president Khatami blijft men doorgaan met het stenigen van mannen en vrouwen, zoals blijkt uit de officiële cijfers. En dat niet alleen: op 3 februari 2003 heeft ayatollah Mahmoud Hashemi-Shahrudi ijskoud tegen Chris Patten gezegd dat Iran op dat moment geen alternatief voor steniging ziet. Dat heeft hij tegen ons gezegd!
Nu zou het natuurlijk behoorlijk beledigend voor de democratie zijn als dergelijke kandidaten, de zogeheten hervormingsgezinden, de pas wordt afgesneden en zij niet tot de verkiezingen worden toegelaten. Maar wat mij zorgen maakt is, dat als die mensen eenmaal gekozen zijn, zij gewoon doorgaan met stenigen, met het lukraak ter dood veroordelen, met hun huichelachtige gematigdheid. Wij in Europa staan aan de zijde van Khatami, terwijl deze toegeeft dat er in zijn land gestenigd en anderszins gedaan wordt. Maar we zijn wel geschokt, dames en heren, omdat in Nigeria – waar er wel degelijk enige democratie is – één vrouw gestenigd dreigde te worden; van steniging van meer mensen was daar geen sprake.
Ik wil dus alleen maar degenen die deze resolutie indienen, verzoeken om een soort mondeling amendement te aanvaarden, waarin cijfers worden verstrekt over het aantal mensen dat ter dood is veroordeeld en geëxecuteerd, en waarin de hoop wordt geuit dat degenen die veroordeeld zijn niet terechtgesteld worden. Ik hoop dat wij morgen 32 handtekeningen bij elkaar krijgen, of dat het mondelinge amendement wordt aanvaard. 
De Keyser (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, Iran heeft in een paar weken tijd twee aardverschuivingen moeten doorstaan. De eerste, de aardbeving bij Bam, heeft 40.000 slachtoffers gemaakt. Bij de tweede, politieke, aardverschuiving zijn er meer dan 3000 kandidaten voor de parlementsverkiezingen van 20 februari afgewezen. Is het ongepast om een vergelijking te maken tussen deze gebeurtenissen, waarvan de ene een natuurramp is en de andere gewoon een daad van politiek-religieus machtsvertoon? Ik denk van niet.
De ramp van Bam heeft de hele wereld aangegrepen. De Europese Unie heeft al een bedrag van 2,3 miljoen euro voor humanitaire hulp beschikbaar gesteld en denkt nog over andere acties. Wij zullen die onvoorwaardelijk steunen om het lijden van de slachtoffers te verlichten en duidelijk te maken dat we solidair zijn met het gehele Iraanse volk.
De afwijzing van 3000 hervormingsgezinde kandidaten voor de komende parlementsverkiezingen echter heeft de wereld met stomheid geslagen. Europa, dat vertrouwen had in het door de Iraanse regering in gang gezette democratiseringsproces, had vooruitgang geboekt bij bilaterale besprekingen, en er daagden akkoorden aan de einder. Zeker, het is niet aan ons om een land voor te schrijven welk beleid het moet voeren en ons in zijn binnenlandse aangelegenheden te mengen, maar wij behouden ons het recht voor zelf onze vrienden te kiezen, vrienden waarmee wij willen samenwerken en die ons vertrouwen genieten.
Als er voor de huidige crisis geen rechtvaardige, voor alle Iraniërs aanvaardbare oplossing komt, zal dat geen gevolgen hebben voor de humanitaire hulp, maar wel voor de verhoudingen tussen Iran en de Europese Unie, die ingrijpend en langdurig zullen worden verstoord. Dat zou nóg een ramp zijn, met onvoorzienbare gevolgen. 
Howitt (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, eerst moeten we de commissaris en ECHO gelukwensen met de hulp die is geboden. Kritiek op EU-hulp is dikwijls onfair en alle berichten uit Iran wijzen erop dat de 2,3 miljoen euro die binnen 72 uur door de Europese Unie is ingezet goed zijn ontvangen en doelmatig zijn gebruikt. Ook al was het dodental hoog, toch zijn er duizend levens gered door meer dan duizend internationale zoek- en reddingsteams, en dit Parlement zou zich moeten aansluiten bij het hoofd van het VN-team in Bam die dit alles beschreef als de beste reactie op een ramp die hij sinds twintig jaar heeft meegemaakt. Wanneer we het hebben over Zuid-Zuid-steun zouden we tegelijk de Iraanse Rode Halvemaan moeten feliciteren met de meer dan 8000 hulpverleners die het op de been bracht, alsmede – wat Robert Kilroy-Silk in het Verenigd Koninkrijk ook mag zeggen – de Arabische landen, die 400 miljoen hebben aangeboden voor de wederopbouw van Bam.
Het is niet verrassend dat een humanitaire ramp rond de kerst zo'n enorme reactie onder Europeanen teweegbrengt, maar we zouden juist in dit debat de aandacht moeten vestigen op de verwaarloosde noodsituaties die niet dezelfde aandacht van de media of het publiek hebben afgedwongen - in Angola, bijvoorbeeld, waarvoor de VN-oproep slechts de helft van de gevraagde 300 miljoen heeft opgebracht, of Mozambique, waar slechts 12 procent is verzameld van de slechts 1,6 miljoen die nodig is, of Zambia, waar slechts 10 procent van het benodigde bedrag is bijeengebracht. Mijnheer de commissaris, ik zou op zijn allerminst van u de verzekering willen ontvangen dat er geen geld naar Iran wordt gesluisd dat eigenlijk voor deze landen was bedoeld, waar net zozeer mensenlevens op het spel staan.
Tot slot is het goed een boodschap aan de Iraniërs in onze resolutie op te nemen waarin we stellen dat onze internationale solidariteit gelijk op moet gaan met toewijding aan internationale mensenrechten en democratische normen aan hun kant. De procedure die de Iraanse Raad van Hoeders heeft vastgesteld voor de doorlichting van verkiezingskandidaten voldoet niet aan deze normen. Natuurlijk is het bij ons in Europa niet de bedoeling om voorwaarden aan onze hulp te verbinden, maar we zijn wel solidair met de vele Iraniërs wier levens zijn gered en die nu vrije en eerlijke verkiezingen in hun land willen. 
Nielson,
   .  Mevrouw de Voorzitter, laat ik beginnen met de heer Howitt te zeggen dat ik hem kan verzekeren dat we geen geld naar Iran sluizen dat voor Angola, Zambia en de andere landen die hij noemde bestemd is.
Voor ECHO is dit in administratief opzicht geen dramatische of moeilijke situatie om op te reageren.
Ik heb nota genomen van de politieke opmerkingen die tijdens de diverse betogen zijn gemaakt. Politiek ben ik het ermee eens dat er nog andere rampen zijn. Ik heb ook moed geput uit wat er in een aantal van de bijdragen hier gezegd is. Alles in aanmerking genomen, is er veel te zeggen voor inspanningen om de dialoog op te voeren.
Het is van groot belang dat we humanitaire hulp gescheiden blijven houden van politiek. We zullen met de Iraanse autoriteiten bespreken hoe men de toegang voor alle hulpverleners kan veiligstellen, hoe men visumvrijstellingen kan afgeven voor de diverse NGO's die daar actief zijn, zowel nu als in de komende paar maanden, en hoe gezorgd kan worden voor een goede toegankelijkheid ten behoeve van de slachtoffers en de anderen in het land. Dit zijn een paar van de punten die we als onderdeel van het proces van humanitaire hulpvoorziening aan de orde zullen stellen.
De politieke dialoog met Iran – het andere onderdeel van het debat van vanmiddag – zal binnen de diverse betreffende kaders worden voortgezet en bevorderd. Ik zou met nadruk willen herhalen hoe belangrijk het is om met het oog op de consistentie de zaken afzonderlijk te blijven bekijken, want van tijd tot tijd worden we geconfronteerd met nog moeilijkere situaties waarin het nog belangrijker is om aan het humanitaire mandaat vast te houden.
Ik juich de opmerkingen die in de loop van het debat zijn gemaakt toe. Dit is, zoals de heer Howitt terecht aangaf, typisch zo'n geval waarmee we – door de veranderingen van de afgelopen jaren in de manier waarop de Commissie haar administratie regelt - kunnen laten zien dat we wel degelijke heel snel kunnen reageren. 
De Voorzitter. –
   Dank u, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Tot besluit van dit debat heb ik zes ontwerpresoluties ontvangen.(1)
De stemming zal donderdag plaatsvinden. 

De Voorzitter. –
   Aan de orde is het verslag (A5-0412/2003) van de heer Varela Suanzes-Carpegna, namens de Commissie visserij, over de tonijnvloot en -industrie - Situatie en toekomstperspectieven in de EU en de rest van de wereld (2003/2017(INI)).
Alvorens u het woord te geven, mijnheer de rapporteur, moet ik u erop wijzen dat we, in overeenstemming met de agenda die is vastgesteld door de Conferentie van voorzitters, het debat om 17.00 uur zullen onderbreken om het woord te geven aan de afgevaardigde van de Commissie voor een mededeling over de diensten in de interne markt.
Aangezien bij het goedkeuren van deze agenda besloten is tot een strikt tijdschema en deze mededeling om 17.00 uur precies gedaan moet worden zullen we het debat over het verslag van de heer Varela onderbreken. Na de mededeling van de Commissie zal het debat worden voortgezet. 
Varela Suanzes-Carpegna (PPE-DE ),
   Mevrouw de Voorzitter, ik zou u willen vragen om de tijd van dit eerste deel van mijn interventie niet mee te tellen aangezien ik namens al mijn collega’s een klein protest wil laten horen over deze situatie. Het is uw schuld niet, mevrouw de Voorzitter, dat weet ik, maar het is een vervelende situatie, aangezien ons debat aanvankelijk voor de ochtend stond gepland. Vervolgens is het verschoven naar het begin van de middag en nu wordt het de avond, en dat overkomt ons van de Visserijcommissie regelmatig. Ik wil u verzoeken om dat niet weer te laten gebeuren omdat het debat op deze manier uiteraard in twee delen uiteenvalt. Ik zal spreken tot 17.00 uur en ik hoop dat u mij op z’n minst rustig laat uitspreken, aangezien ik denk dat u de commissaris geen tijd meer zult geven om mij te beantwoorden. Dat moet hij dan om 21.00 uur doen. In ieder geval vinden de leden van de Commissie visserij dit geen goede zaak en wij hopen dat dit ons in de toekomst niet weer overkomt. Hartelijk dank.
Mijn fractie heeft gevraagd om dit verslag aangezien zij van mening is dat de studie en analyse van bepaalde visvangsten een thematische verdieping behoeft, waarbij de huidige situatie, de werkwijze, de problemen en de toekomst in kaart moeten worden gebracht. Dat zou kunnen gebeuren met diverse vissoorten, maar wij hebben besloten om te beginnen met de tonijn om de eenvoudige reden dat deze vissoort wereldwijd de grootste verspreiding kent zowel wat betreft de vangst alsook wat betreft de verwerking en handel. En dat is ook de reden dat er grote belangen mee gemoeid zijn en complexe problemen bestaan op internationaal niveau.
Bij de tonijn bestaat een zeer duidelijk onderlinge samenhang tussen vloot en industrie en de rol van de Europese Unie is essentieel aangezien onze markt de belangrijkste markt ter wereld is voor deze vissoort en onze tonijnvloot ook de grootste ter wereld is. Bovendien bestaat zestig procent van de totale visconservenproductie uit tonijn, waarbij de Europese Unie, met een productie van ongeveer 400.000 ton conserven per jaar, de grootste producent ter wereld is. Dat levert veel werkgelegenheid op in perifere maritieme zones die zeer afhankelijk zijn van de visserij. Voor concrete feiten verwijs ik naar mijn verslag.
Met dit verslag willen wij een technische en beleidsmatige beschouwing geven over de gehele sector, zowel de vangst als de verwerking, wij willen de positie van de tonijnvangst binnen de Europese Unie en de wereld bekijken om gevolgtrekkingen te maken die wij zullen voorleggen aan de Commissie en aan de Raad zodat er bewustwording wordt gecreëerd inzake deze belangrijke industrie. En tot slot willen wij ook een aantal concrete maatregelen voorstellen om deze soort verder te beschermen.
Wij zijn begonnen met het definiëren van de soorten waar dit verslag over gaat, met name de tropische tonijn, aangezien 90 procent van de door de conservenindustrie verwerkte vis tropische tonijn is. Wij pleiten voor een duurzame en verantwoordelijke visserij als basis voor de toekomst. Wij ijveren voor een visserij die rekening houdt met andere soorten, zoals bijvoorbeeld de dolfijnen. Daarom steunen wij het zogenaamde -etiket van de AIPID, het intergouvernementele orgaan waar de Europese Unie deel van uitmaakt; wij verzoeken om transparantie en duidelijkheid voor de consument; wij veroordelen de illegale vangst (INN) en de goedkope vlaggen die de illegale vangst afdekken en wij steunen de regionale visserijorganisaties en de rol van de Commissie in die organisaties, wij bepleiten de oprichting van nieuwe organisaties en verzoeken ook om het behoud en de uitbreiding van het netwerk van internationale tonijnvisserijakkoorden, vanwege de grote trek van deze soort en omdat deze internationale visserijverdragen een betere garantie vormen voor een verantwoordelijke visserij dan particuliere akkoorden.
Ik denk dat de consensus die in de Commissie visserij van dit Parlement is bereikt, waarbij de rapporteur amendementen van alle fracties heeft geaccepteerd en concrete compromissen heeft voorgesteld die in het verslag zijn opgenomen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij de steun voor de amendementen van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, onze oprechte belangstelling toont voor de steun aan een vorm van visserij die duurzaam is zowel op ecologisch vlak alsook economisch en maatschappelijk gezien. Ik wil alle collega’s bedanken voor hun medewerking.
Als ik het verslag samenvat, dan vragen wij om steun aan de communautaire vloot om zijn concurrentiepositie in de wereldwijde tonijnvangst te behouden, wij pleiten voor een speciaal register voor deze vloot die het na de hervorming van het visserijbeleid zonder structurele steun moet stellen. Er moeten prikkels worden ontwikkeld om onder communautaire vlag te blijven varen en niet te zwichten voor goedkope vlaggen. Verder moet er een register van de RVO’s komen alsmede een efficiënte controle op de illegale visserij en ontscheping van deze vloten om oneerlijke concurrentie tegen te gaan.
Daarom wordt verzocht om binnen het DG Visserij een eenheid voor grote migrerende vissoorten op te richten, met voldoende personele en financiële middelen om de Europese belangen internationaal te kunnen verdedigen. Daarnaast wordt de Commissie verzocht om een specifiek adviescomité op te richten voor tropische tonijn.
Wat de belangrijke conservenindustrie betreft wordt aangedrongen op een stabiel juridisch kader waardoor er beter gepland kan worden en investeringen kunnen worden gegarandeerd. Ook willen wij dat dezelfde eisen gaan gelden voor de communautaire industrie als voor de industrie die haar producten naar onze markten exporteert, om onder gelijke voorwaarden te kunnen concurreren op een zeer geliberaliseerde gemeenschappelijke markt. Verder dienen door middel van preferenties openingen te worden gecreëerd naar derde landen, met name in Zuidoost-Azië. Daarbij zal het ook noodzakelijk zijn een netwerk op te zetten van Europese referentielaboratoria voor controle van de kwaliteit van visserijproducten, waarbij de strenge regels die gelden voor de Europese handelswaar dienen te worden toegepast.
In verband met de globalisering van de tonijnmarkt hebben wij met zeer complexe kwesties te maken die voortdurend en prioritair aandacht behoeven, zoals bijvoorbeeld de bevoorrading van de gemeenschappelijke tonijnverwerkingsindustrie. Daarom vragen wij om een nieuwe studie van de werkelijke bevoorradingsbehoeften waardoor het communautaire bestuur te allen tijde de juiste beslissingen kan nemen.
Geachte commissaris, met ons verslag beoogt de Commissie te helpen om correct op te treden. Daarom verzoeken wij om concrete zaken zoals: een specifiek actieplan en een algemeen kader voor structurele steun alsmede een plan ter bescherming van de tonijnsector tegen derde landen. Daartoe dienen er zoals ik zojuist al aangaf adviescomités in het leven te worden geroepen. Dit is dus ons advies, het is het advies van het Europees Parlement. Wij hopen nu dat de Europese Commissie er gevoelig voor is en dienovereenkomstig zal handelen. Voor ons in het Europees Parlement is het werk vandaag begonnen en vanaf nu gaan wij eisen dat aan onze verzoeken gehoor wordt gegeven.
De Voorzitter.
   – Dank u mijnheer Varela. Uiteraard heb ik goed geluisterd naar uw protest als reactie op de aankondiging dat dit debat onderbroken zal worden. Ook kan ik u verzekeren dat de tijd die u heeft genomen om uw legitieme protest te uiten niet wordt afgetrokken van uw spreektijd; wat dat aangaat is er dus geen probleem. Overigens, aangezien commissaris Bolkestein nog niet aanwezig is heb ik het genoegen het woord te geven aan commissaris Fischler, zodat hij meteen op uw woorden kan reageren. 
Fischler,
   Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dames en heren, allereerst wil ik u, mijnheer Varela, van harte bedanken voor uw uitstekende initiatiefverslag. Ik deel in hoge mate uw analyse van de situatie in de sector tonijn. Ik geloof dat alle betrokkenen, van de tonijnvissers tot de tonijnverwerkende industrie, een keten vormen, en we weten allemaal dat een keten slechts zo sterk is als de zwakste schakel.
Voor de Commissie zijn drie aspecten bijzonder belangrijk wanneer we de belangen van deze branche willen behartigen. Ten eerste moeten we ook in de toekomst zorgen voor toegang tot de tonijnbestanden in de wateren van derde landen. Ten tweede moeten we de belangen van deze branche op basis van ons mandaat in de regionale visserijorganisaties behartigen, en ten derde moeten we ons marktbeleid gebruiken om een veiligheidsnet te knopen voor de belanghebbenden.
Onze visserij-industrie heeft er alleen maar belang bij wanneer wij de toegang tot de tonijnbestanden in de wateren van derde landen regelen in de vorm van partnerschapsovereenkomsten, een nieuw instrument dat ook het Parlement steunt. In uw resolutie pleit u voor een nieuw onderzoek naar de sector tonijn. De Commissie is net bezig met de evaluatie van de hoofdstukken over tonijn in de verschillende visserijovereenkomsten, en ik wil in dat verband graag rekening houden met uw voorstel.
U heeft ook de regionale visserijorganisaties genoemd. In dat verband kan ik alleen maar bevestigen dat het mijn wens is om de belangen van de Gemeenschap met het oog op duurzame visserij in die regionale organisaties te behartigen. Wij hebben in dat opzicht meerdere prioriteiten, die overeenstemmen met die van het Parlement. Ten eerste willen ook wij de illegale visserij bestrijden. Dat is niets anders dan oneerlijke concurrentie en roofbouw op de bestanden. Ons actieplan ter bestrijding van de illegale, niet- gereguleerde en niet-gerapporteerde visserij is dan ook door het Parlement en door de Raad gesteund. Het is een politieke prioriteit voor de Commissie, en we hebben op die basis in verschillende visserijorganisaties al meerdere initiatieven genomen. Ten tweede moeten we de capaciteit van de vloot aanpassen aan de vangstmogelijkheden. De Gemeenschap kan niet aanvaarden dat derde landen hun vloot agressief uitbreiden terwijl er tegelijkertijd voor onze vloot beperkingen gelden. Ten derde moeten we een strategie op de middellange en lange termijn uitwerken voor een duurzaam beheer van de bestanden. Op ons initiatief zijn er in meerdere visserijorganisaties meerjarenplannen goedgekeurd. Een voorbeeld is het beheersplan voor rode tonijn en zwaardvis in de Atlantische Oceaan, en ook de beperking van de capaciteit van de tonijnvloot in de Indische Oceaan.
Ik wil ook op de markt ingaan. Een ding is duidelijk: de compensatievergoedingen in het kader van de gemeenschappelijke marktordening zijn een regelingsinstrument voor crisissituaties en moeten dat blijven. Ze mogen geen permanente interventieregeling worden.
Ik wil er ook aan herinneren dat we unilateraal hebben besloten om een nultarief te heffen op de invoer van tonijn die door de verwerkende industrie in de Gemeenschap kan worden gebruikt. Voor de invoer van tonijn in blik en van halffabrikaten zoals tonijnfilets geldt echter een tarief van 24 procent. Dat is de hoogste heffing in de hele visserijsector, en die geldt al sinds meer dan dertig jaar. Bovendien worden tonijn in blik en tonijnfilets in internationale onderhandelingen als gevoelig product behandeld. Daarom zijn daar slecht heel weinig handelsvergunningen voor afgegeven. De combinatie van een heffing door de Gemeenschap en handelspreferenties heeft de concurrentiepositie van deze branche duidelijk versterkt.
Bovendien weet u dat de Gemeenschap de invoer van producten van de illegale visserij nu al heeft verboden. Wij hechten er veel waarde aan dat dit multilateraal wordt aangepakt. Daarom moeten we ons aan de aanbevelingen van de regionale visserijorganisaties houden. Ten tweede is het ook belangrijk dat we de bepalingen inzake oorsprong en de voorschriften inzake de volksgezondheid bij de invoer zonder enige vorm van discriminatie toepassen. De Commissie wil de samenwerking met de sector graag voortzetten in haar pogingen om vast te stellen waar nog lacunes bestaan in de veterinaire controle. De verantwoordelijkheid voor de controle ligt echter primair bij de lidstaten.
Een laatste punt: de etikettering van producten is bedoeld om te garanderen dat ze het resultaat van faire handelspraktijken zijn. Daarbij moeten we een onderscheid maken tussen de verantwoordelijkheid van de marktdeelnemers en de taken van de overheidsdiensten. De Commissie wil dit onderwerp binnenkort weer aan de orde stellen. Natuurlijk zullen we het Europees Parlement en de tonijnsector bij onze werkzaamheden betrekken.
Tot slot wil ik er op wijzen dat de Commissie streeft naar een dialoog met alle betrokkenen. Daarom organiseren wij voor de onderhandelingen over visserijakkoorden of voor het bepalen van een standpunt met het oog op de vergaderingen van de regionale visserijorganisaties voorbereidende vergaderingen, waaraan ook de sector deelneemt. Die manier van werken heeft uitstekende resultaten opgeleverd. 
Stevenson (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik hoop dat u mijn spreektijd niet gaat inkorten omdat ik mijn protest wil voegen bij dat van de heer Varela. Als voorzitter van de Commissie visserij heb ik er schoon genoeg van dat de agendapunten van de Commissie telkens van de ene dag naar de andere gesleept worden. Ons punt stond op de agenda voor het debat van vanmorgen en moet je nu eens zien: de helft van de leden van de Commissie die hebben verzocht om aan het debat deel te nemen, moeten vanavond weer terugkomen. Dit is toch geen manier om een agenda te regelen?
Ten eerste wil ik de rapporteur gelukwensen met zijn uitstekende initiatiefverslag. Het was het idee van de heer Varela om de Commissie visserij een uitvoerig onderzoek te laten verrichten naar een aantal van de belangrijkste vissoorten, en welke soort kan nu toepasselijker zijn om mee te beginnen dan tonijn, een vis die op dit moment over de hele wereld goed is voor meer dan twee miljard dollar per jaar. De wereldproductie van ingeblikte tonijn bedraagt meer dan twee miljoen ton per jaar, terwijl de handel in verse tonijn ook in opkomst is. We hebben een speciale hoorzitting in onze commissie gehouden over dit onderwerp, waarbij vele deskundigen uit de sector een verklaring hebben afgelegd. Daarnaast heeft de interfractionele werkgroep voor duurzame ontwikkeling afgelopen zomer een seminar in Brussel georganiseerd onder de titel 'Tonijnvloot en industrie: vooruitzichten voor de toekomst', waarin een groot aantal internationale sprekers hebben gesproken.
Ik wil me concentreren op een belangrijk aspect van het verslag, namelijk het Internationaal Programma voor de Instandhouding van Dolfijnen, of het AIPID, waarvan de EU medeondertekenaar is, net als de Verenigde Staten en de meeste landen van Midden- en Zuid-Amerika waar op tonijn wordt gevist. Het is de meest betrouwbare methode om er zeker van te zijn dat de tonijn op dolfijnvriendelijke wijze wordt gevangen. Ik ben de heer Varela dankbaar dat dit op zeer positieve wijze in zijn verslag wordt benadrukt. Daarin stelt hij namelijk dat: “het systeem voor bescherming van dolfijnen in de zegenvisserij, zoals vastgesteld door het AIPID, ... niet te vergelijken is met de particuliere certificatiesystemen die tot nog toe zijn opgezet.” Daar sta ik helemaal achter.
Een van deze particuliere certificatiesystemen, die door de Californische NGO Earth Island wordt gepromoot, heeft de markt voor ingeblikte tonijn een aantal jaren gedomineerd. Naar schatting is meer dan 97 procent van alle ingeblikte tonijn in Europa voorzien van hun "dolfijnvriendelijk"-etiket. Dit "dolfijnvriendelijk"-etiket betekent echter niet dat de tonijn ook op een voor schildpadden en haaien veilige wijze is gevangen. De vangstmethode die in zijn huidige vorm door Earth Island wordt bevorderd betekent de dood van talloze schildpadden, haaien en andere soorten en doodt ook duizenden jonge geelvintonijnen, die dood overboord worden gegooid omdat ze te klein zijn om verkocht te kunnen worden.
Ik sta helemaal achter de steun die in het verslag wordt gegeven aan het AIPID-etiket en ik hoop dat de Commissie erop aan zal dringen dat dit het enige etiket wordt dat in de EU voor ingeblikte tonijn wordt gebruikt. 
Miguélez Ramos (PSE ).
   –Mevrouw de Voorzitter, het spijt me dat aan het verslag dat wij vanmiddag bespreken geen wetgevende procedure in de Commissie is verbonden en ook de Raad van ministers zich er niet over zal uitspreken aangezien het een initiatiefverslag betreft.
Ik vind het een uitmuntende uiteenzetting van de problemen waar de gemeenschappelijke tonijnvloot en de verwerkingsindustrie mee te kampen hebben. Het klopt dat de tonijnsector het meest geglobaliseerde segment van de visserijsector vormt, en dat hebben wij ook al vaak onderkend in de Commissie visserij. Ook hebben wij herhaaldelijk vastgesteld dat op de gemeenschappelijke markt de vraag naar tonijn – zowel in verse als in verwerkte vorm –groter is dan de EU-vloot en de verwerkingsindustrie aankunnen.
Wij denken daarom dat het compromis dat de heer Fischler heeft bereikt om zonder voorbehoud onze tonijnsector, onze vloot en onze conserven- en verwerkingsindustrie te beschermen, op dezelfde wijze als de regeringen van derde landen acties ondernemen om hun eigen visserijsector te beschermen, van groot belang is.
Door deze handelswijze komt de Commissie op voor het Europese sociale model en de economische en maatschappelijke cohesie van regio’s als de mijne, die in hoge mate afhankelijk zijn van deze industrie. Wij sluiten ons aan bij de oproep van de rapporteur, de heer Varela, om de Commissie te vragen om een strategie te ontwikkelen voor tonijn en voor de bescherming van de meeste bedreigde soorten, zoals de rode tonijn, en de kwetsbaarste visgronden. Wij willen dat bij de exploitatie en de verkoop criteria als duurzaamheid en milieubehoud in acht worden genomen en tevens rekening wordt gehouden met de voedselveiligheid. Om dat te bereiken moeten er controlemechanismen aan de grenzen worden ingevoerd, zodat de invoerproducten aan dezelfde fytosanitaire voorwaarden voldoen als de producten die afkomstig zijn van onze eigen vloot en industrie.
Deze gemeenschappelijk strategie waarom wij de Commissie verzoeken is nog spoedeisender als wij rekening houden met de kwetsbaarheid van onze sector ten opzichte van mogelijke oneerlijke concurrentie en het precaire karakter van vele duizenden banen in onze industrie waarvan het merendeel wordt vervuld door vrouwen.
Wij sporen de Commissie daarom aan om op internationaal niveau druk uit te blijven oefenen zodat de principes van verantwoordelijke visserij worden gerespecteerd en roepen de Commissie tevens op de controles en inspecties te bevorderen. Maar wij hopen dat met de tonijn niet hetzelfde gebeurt als wij al verschillende malen hebben gezien, namelijk dat dat wat ’s nachts weeft, overdag door weer wordt uitgehaald.
Wij hopen daarom dat de standpunten die commissaris Fischler vandaag naar voren heeft gebracht zullen zegenvieren. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer Varela behandelt een zeer belangrijk en interessant onderwerp – dat van de tonijnindustrie. Ik zou hem ook willen bedanken voor het feit dat hij zoveel suggesties van de Verts/ALE-Fractie ter harte heeft genomen.
Er kunnen vele lessen worden geleerd van de manier waarop de tonijnvangst wordt beheerd. Regionale instanties voor tonijnbeheer, zoals de ICCAT, hebben bijvoorbeeld grote vooruitgang geboekt in de strijd tegen visvangst door schepen die onder een goedkope vlag varen. Een ander voorbeeld komt van de Grote Oceaan, alwaar de regionale instantie, de IATTC, erin is geslaagd om de bijvangst van bepaalde soorten, met name dolfijnen, drastisch terug te brengen. Tot slot zijn er diverse tonijnorganisaties die worstelen met de vaststelling van grenzen aan de capaciteit van de vloten die aan de visvangst mogen deelnemen.
De initiatieven die in het verslag van de heer Varela worden genoemd zijn op zich erg goed, maar het verslag laat de overige problemen onopgelost, met name de overbevissing van een aantal soorten zoals de grootoog- en de blauwvintonijn, evenals de onaanvaardbare omvang van de bijvangst van een groot aantal soorten als gevolg van het vissen met verzamelmechanismen - de meest populaire methode voor EU-schepen. Als de EU daadwerkelijk streeft naar een duurzaam visserijbeleid, acht ik het van essentieel belang dat de EU deze aspecten van de visserijpraktijk aan de kaak stelt. 
Musumeci (UEN ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, namens de Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten wil ik allereerst de heer Varela danken voor het uitstekende werk dat hij heeft verricht. Mijn fractie staat natuurlijk volledig achter zijn verslag.
Ik wil in mijn betoog de aandacht vestigen op twee punten die volgens ons zeer gevoelig liggen: de gezondheid van de consumenten en de werkgelegenheid in de tonijnindustrie, zowel vangst als verwerking. Na jaren van testen, wetenschappelijke proeven en adviezen van deskundigen, blijkt dat de visconsumptie stijgt: vis is immers goed voor de gezondheid, de Europese burgers consumeren jaarlijks meer visproducten - vers, gerookt, bevroren of geconserveerd in blik - een en ander ook dankzij massale voorlichtings- en reclamecampagnes.
Ook weten wij allemaal dat in onze landen voldaan moet worden aan allerlei voorwaarden inzake de verkoop van geconserveerde visproducten , en met name moeten voorschriften van hygiënisch-sanitaire aard worden nageleefd. Willen wij echter een deugdelijke bescherming van de consumentengezondheid garanderen, dan moeten diezelfde vereisten ook gelden voor producten uit derde landen. Helaas hanteren die landen veel slechtere gezondheidsvoorschriften op dit vlak, en soms is er niet eens sprake van voorschriften. Wij staan dus vierkant achter de verzoeken die in paragraaf 8 en 10 van de ontwerp-resolutie geformuleerd zijn. Daarin wordt respectievelijk gewezen op de noodzaak om de inspecties op producten uit derde landen op te voeren – wat overigens ook al bepaald wordt in richtlijn 91/493/EEG - en op de noodzaak om communautaire referentielaboratoria op te zetten, teneinde de voedselkwaliteit en voedselveiligheid van de consumenten te beschermen tegen “piraterij”.
Met de delicate kwestie van bescherming van de consumentengezondheid houdt nog een andere kwestie verband, die niet minder belangrijk is: de mededinging, en dus ook de werkgelegenheid, in de sector van tonijnvangst en -conservenindustrie. Als met het oog op een adequate consumentenbescherming bepaalde voorschriften noodzakelijk blijken, waaronder de zojuist genoemde hygiënisch-sanitaire voorschriften, wat neerkomt op forse geldinvesteringen, en als dezelfde voorschriften niet gelden voor producten uit derde landen, met het onvermijdelijke gevolg dat de communautaire markt overstelpt wordt door producten tegen dumpprijzen, dan wordt de concurrentiepositie van de Europese tonijnvangst en -conservenindustrie ten onrechte ondermijnd. Dat brengt het ernstige risico met zich mee dat er banen op de tocht komen te staan, in een sector die de laatste jaren toch al gebukt gaat onder een zware sociaal-economische crisis.
Wij hameren er dus op dat de tonijnvisserij met alle mogelijke regelgevende en economische maatregelen moet worden ondersteund. Er heerst grote bekommernis over deze bedrijfstak ook in andere regio’s van de Middellandse Zee, onder meer in Sicilië, waar de tonijnvangst en -verwerking al eeuwen lang een bron van bestaan is voor een aanzienlijk deel van de werkende bevolking.
Wij hopen dat de genoemde maatregelen genomen zullen worden en wij vertrouwen erop dat er concrete acties zullen worden ondernomen. 
Souchet (NI ).
   – Mevrouw de Voorzitter, het uitstekende initiatiefverslag van onze collega Varela is vanaf nu hét referentiedocument voor een beroepsactiviteit waarvan het belang nog wel eens onderschat lijkt te worden door de Europeanen, hoewel Europa de grootste visserijsector ter wereld heeft. Deze biedt niet alleen zeer veel directe en indirecte werkgelegenheid in Europa, maar ook in de ontwikkelingslanden waarmee wij banden onderhouden via internationale overeenkomsten en waar de Europese industrie grote investeringen heeft gedaan.
Uit de zeer complete analyse die onze rapporteur heeft gemaakt van de verschillende communautaire beleidsmaatregelen die deze sector raken, blijkt dat er absoluut geen sprake is van een globale en samenhangende communautaire strategie ter bevordering van de ontwikkeling van deze activiteit; het lijkt er eerder op dat de Gemeenschap haar best doet om haar eigen tonijnvloot en verwerkingsindustrie te benadelen en vloten en industrieën van derde landen te bevoordelen.
Terwijl we wereldwijd een sterke toename zien van vissersschepen die aan geen enkele controle gebonden zijn en varen onder vlaggen die zich weinig aantrekken van het internationale zeerecht, heeft de Commissie voorgesteld alle staatssteun voor nieuwe schepen in Europa te verbieden en de bouw van nieuwe schepen pas toe te staan als de oude zijn vernietigd, zonder enige compensatie van welke aard dan ook. Dit lijkt wel een prikkel voor de Europese reders om te gaan varen onder vlaggen van derde landen die ze anders links zouden laten liggen.
Bovendien worden de douanetarieven voor tonijnconserven uit derde landen aanmerkelijk verlaagd, terwijl er tegelijkertijd allerlei eisen bijkomen voor onze eigen verwerkers zonder rekening te houden met de gevolgen daarvan voor de concurrentiepositie van onze bedrijven. Het is dan ook tijd voor een aanpassing van het communautaire beleid, dat de toekomst op het spel dreigt te zetten van een sector die het niettemin voorbeeldig doet. Dat succes mag niet worden ondermijnd door een onsamenhangend beleid, een gebrek aan visie en het ontbreken van een doortastende strategie. 
Lisi (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, commissaris Fischler, de heer Varela Suanzes-Carpegna verdient inderdaad wel een pluim voor het uitmuntende werk dat hij geleverd heeft. Naar wat de commissaris zegt, worden de doelstellingen die in dit verslag staan, en waar wij ons allemaal achter scharen, ook door de Commissie gesteund. Dit is zonder meer een bemoedigend gegeven. Twee aspecten van deze zo belangrijke visserijtak zijn al goed ter sprake gekomen, namelijk de bijvangst en de milieuzorg. Daarnaast zijn er nog twee aspecten die wij voortdurend in balans moeten trachten te houden, en daarvoor doe ik dan ook een oproep aan de collega’s.
Binnen de visserijsector neemt de tonijnvangst een belangrijke plaats in, gezien de waarde die deze bedrijfstak voor de Europese Unie vertegenwoordigt, en dat geldt voor beide branches: de tonijnvangst, dus de vissersvloten die in onze wateren en in de wateren buiten de Europese Unie tonijn vangen; en de verwerkingsindustrie, waar tonijn van Europese herkomst, maar ook tonijn afkomstig uit Aziatische en andere zeeën, wordt verwerkt. Het is zeker zaak dat wij de veiligheid goed in de gaten houden, vooral met betrekking tot deze producties, maar ook op het terrein van de douanerechten moeten wij uiterst behoedzaam te werk gaan. Het verheugt mij dan ook te constateren dat ook de rapporteur van mening is dat er niet haastig te werk moet worden gegaan. Met dit verslag vragen wij de Commissie om een studie, een evaluatie te maken. Ik ben het met de commissaris eens dat het preferentiestelsel tot nu toe de nodige resultaten oplevert, terwijl wij vergeleken met andere landen uiterst hoge douaneheffingen hanteren. Dus die twee pijlers van de Europese visserij-industrie: de verwerkingsindustrie en de vissersvloot, moeten in evenwicht gehouden worden en dat is een doelstelling waarop echt niet valt af te dingen.
Ik vertrouw erop dat onze Vergadering op grond van haar traditioneel verstandige aanpak – en het onderhavige verslag vormt daar al een bewijs van – erin slaagt beide aspecten te garanderen. Op die manier brengen wij een meer welvarende en duurzame tonijnindustrie in de Europese Unie tot stand. 
Stihler (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, tonijn is de populairste vis in de EU en ook een van de meest waardevolle voor de handel. De meeste mensen eten tonijn in de vorm van het ingeblikte product. Verse tonijn is echter steeds populairder geworden en is algemeen verkrijgbaar voor de mensen in mijn land, Schotland. Daarom is paragraaf 11 van de resolutie zo belangrijk. Daarin wordt namelijk gesteld dat de herkomst van het product moet worden genoemd en dat de consument moet beschikken over volledige en nauwkeurige informatie over het soort tonijn dat is verpakt en over de gebruikte ingrediënten. Zoals veel van mijn collega's al hebben gezegd is een nauwkeurige etikettering van dolfijnvriendelijke tonijn belangrijk om consumenten ervan te kunnen verzekeren dat wat ze eten geen schade toebrengt aan kwetsbare andere soorten. Een en ander sluit rechtstreeks aan bij het recente voorstel van de Commissie over bijvangst van walvisachtigen en de hieruit voortvloeiende bescherming van deze bedreigde diersoorten.
Veel mensen in mijn kiesdistrict hechten grote waarde aan de bescherming van dolfijnen en andere walvisachtigen, vooral veel schoolkinderen die ik spreek. Daarom is de controle van producten uit derde landen niet alleen belangrijk voor de volksgezondheid maar ook voor de informatieverschaffing aan de consument.
In dit verslag worden natuurbehoudsvriendelijke methoden naar voren gebracht en ik verwelkom dit verslag als zijnde een basis voor duurzame visserij. 
Parish (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, zonder u persoonlijk ergens de schuld van te geven, wil ik eerst zeggen dat veel collega's niet hebben kunnen spreken in het debat omdat ze de zaal hebben verlaten terwijl we op een andere commissaris zitten te wachten. Commissaris Fischler zit hier geduldig naar ons debat te luisteren, en de helft van onze collega's heeft er niet aan kunnen bijdragen. Dit is toch geen manier van werken. Dit debat zou nu moeten worden beëindigd en de mensen op de lijst zouden moeten worden teruggeroepen om te spreken. Voordat ik met mijn opmerkingen voor de rapporteur begin, wil ik u vragen de 38 seconden die ik zojuist heb gesproken van mijn gesproken tijd af te trekken.
Ik wil beginnen met de rapporteur te bedanken voor zijn zeer complete verslag. Veel van de punten die hij naar voren brengt zijn zeer welkom. Ik was bijzonder ingenomen met de nadruk die hij heeft gelegd op de preventie van incidentele sterfte onder dolfijnen en andere soorten als gevolg van tonijnvangst. Los van de tonijnvangst, spoelen er in mijn eigen regio van Zuidwest-Engeland veel dode dolfijnen aan als gevolg van het sleepnetvissen met twee schepen. Daarom is dit een erg belangrijk onderwerp.
Ik was ook blij de rapporteur te horen benadrukken dat producten uit derde landen aan de dezelfde normen voor voedselveiligheid en kwaliteit moeten voldoen als onze eigen. Dit is iets waarvoor wij van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling fanatiek campagne hebben moeten voeren in verband met landbouwproducten. Hetzelfde zou natuurlijk moeten gelden voor visserijproducten. Onze consumenten hebben recht op veilig voedsel en ingevoerde producten uit derde landen moeten aan dezelfde hoge normen voldoen.
Commissaris Fischler had het over akkoorden met derde landen. Ik maak me altijd zorgen over dergelijke akkoorden omdat, hoewel veel nieuwe akkoorden ook maatregelen voor het behoud behelzen, hier in werkelijkheid weinig van terechtkomt. Wat er aan de kust van Afrika gebeurt is veel meer dan de exploitatie van viswateren. Naar mijn mening worden de inheemse vissers bedreigd. Als er dan toch akkoorden met derde landen worden gesloten, moet de uitvoering ervan veel beter worden gecontroleerd en moeten we er zeker van kunnen zijn dat de vis op een veilige manier wordt gevangen en dat ons geld op een verstandige manier wordt besteed.
Mijn laatste punt heeft betrekking op de etikettering van vangsten als zijnde tonijnvriendelijk en het kopen van dolfijnvriendelijke tonijn: wij moeten er zeker van zijn dat de gebezigde praktijken daadwerkelijk tonijn- en dolfijnvriendelijk zijn, dat er geen sprake is van een grote bijvangst in de tonijnvisserij en dat mensen geen producten kopen waarvan men denkt dat ze soortvriendelijk en bijvangstvriendelijk zijn, terwijl er klaarblijkelijk grote aantallen schildpadden, haaien en dolfijnen worden gevangen. Dit is zeer misleidend en we moeten erg voorzichtig zijn wanneer we het etiket “vriendelijk” gebruiken. 
Piscarreta (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, gelet op de kritieke situatie waarin de tonijnvangst momenteel verkeert, heeft het Europees Parlement besloten een initiatiefverslag ten behoeve van de communautaire vloot en de tonijnverwerkende industrie op te stellen. Tonijn is in al zijn varianten uit zowel commercieel als sociaal-economisch oogpunt een belangrijke vissoort. De markt voor tonijn heeft de laatste tijd een sterke groei gekend. Uitgedrukt in cijfers neemt de tonijnconservenindustrie meer dan 60 procent van de visconservenproductie van de Europese Unie voor haar rekening en zorgt ze voor zo’n 40.000 rechtstreekse arbeidsplaatsen. De communautaire tonijnvloot, die wordt aangevoerd door Spanje, Italië, Frankrijk en Portugal, is de grootste ter wereld. Ze vertegenwoordigt meer dan 20 procent van de totale vangsten.
De tonijnindustrie is rijk aan historische tradities. Met dit verslag wil het Europees Parlement bereiken dat er een nauwkeurige en uitputtende balans wordt opgemaakt van de huidige situatie en dat de toekomstperspectieven van deze sector in grote lijnen worden aangegeven. Daarom begint dit verslag met de beschrijving van twee essentiële problemen waarmee de tonijnsector te kampen heeft: de verslechtering van de concurrentiepositie van de communautaire vloot en industrie ten opzichte van producten uit derde landen en de instandhouding en het duurzame beheer van de visbestanden.
Er zij overigens op gewezen dat vrijwel alle visserijsectoren met deze moeilijkheden geconfronteerd worden, niet alleen de tonijnindustrie. Daarom stelt de Europese Unie alles in het werk om de communautaire industrie te steunen. De rapporteur verzoekt om een specifiek actieplan en een algemeen kader voor structurele steun aan de tonijnsector. Dit instrument moet de Europese Unie in de gelegenheid stellen te waarborgen dat producten uit derde landen op het gebied van gezondheid en voedselveiligheid voldoen aan dezelfde eisen als die welke aan de communautaire industrie worden opgelegd. 
In lijn hiermee dringt de Unie eens te meer aan op een intensivering van de inspecties op deze producten om zich ervan te vergewissen dat de voorschriften ten aanzien van de instandhouding strikt worden nageleefd. Wat de instandhouding en het beheer van de visbestanden betreft, is de tonijn een migrerende vissoort die in internationale wateren gemakkelijk het slachtoffer wordt van illegale visserij. Daarom moet de Europese Unie zich meer dan ooit inspannen om de overdracht van communautaire vaartuigen naar goedkope vlaggenlanden tegen te gaan. Bovendien moet de vlootcapaciteit beter worden afgestemd op de beschikbare bestanden. Tenslotte wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de rapporteur, de heer Varela Suanzes-Carpegna, te feliciteren met zijn briljante verslag, dat ongetwijfeld zal bijdragen aan de definitie van de toekomstperspectieven van deze sector. 
Nicholson (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat degenen onder ons die zijn gebleven commissaris Bolkestein dankbaar moeten zijn voor zijn late komst. Op die manier hoeven we tenminste niet terug te komen na 21.00 uur. Ik weet zeker dat commissaris Fischler hier ook blij mee is. Dit soort zaken zouden echter niet mogen gebeuren in dit Parlement en we zouden onze debatten efficiënter moeten organiseren.
Ik juich dit verslag ten zeerste toe en ik wil de rapporteur gelukwensen met zijn resultaat. Zoals anderen reeds hebben gezegd is tonijn net zo belangrijk voor de zuidelijke gebieden van Europa als kabeljauw en heek dat is voor het noorden, en daarom kunnen degenen onder ons die uit het noorden komen begrijpen waar het hier om gaat. Een aanzienlijk deel van de vangst gaat naar de verwerkende industrie, wat inhoudt dat er zowel op zee als op het vasteland zeer veel banen op het spel staan. Tot 60 procent van de gevangen vis wordt ingeblikt, zoals mervouw Stihler al zei, en veel daarvan wordt opgegeten door ons op het noordelijk halfrond. Ikzelf vind het erg lekker, en ik ben zeker niet de enige. Er zijn hier echter belangrijke zaken in het geding die mij na aan het hart gaan. Alleen duurzame en verantwoordelijke visserijmethoden kunnen wij steunen. Ik ben het eens met de heer Parish en de andere sprekers die hun bezorgdheid over dolfijnen hebben geuit. Dit is iets dat veel mensen in mijn kiesdistrict aangaat. Toch moeten onze vissersvloten op de lange termijn kunnen blijven concurreren.
Wat we nodig hebben is kwaliteitscontrole, en de afmetingen van de vissen die worden gevangen moeten goed worden gecontroleerd. De commissaris noemde drie belangrijke punten: een daarvan is de toegang tot derde landen. Als wij toegang krijgen tot derde landen – hetgeen waarschijnlijk nodig is – dan moet er sprake zijn van nauwlettend toezicht en strengere controlemechanismen. Bovenal moeten we illegale vispraktijken uitbannen en bedreigde soorten beschermen. We hebben een mechanisme nodig voor lange- en kortetermijnstrategieën voor de industrie, maar hierbij dient rekening te worden gehouden met de eisen van de industrie alsmede met de kwestie van biomassa en de tonijnstand. Wij moeten ons inzetten voor een duurzamere industrie in de toekomst. 
De Voorzitter.
   – Ik heb de indruk, mijnheer de commissaris, dat u niet wenst te antwoorden.
Derhalve is het debat gesloten.
De stemming zal morgen om 12.00 uur plaatsvinden.
Ik zou mijn collega’s die vanmiddag het woord hadden willen voeren maar die afwezig zijn vanwege de lichte verwarring die bij onze werkzaamheden is ontstaan, erop willen wijzen dat ze de hun betoog schriftelijk kunnen indienen. Ik verzoek de leden die wel aanwezig zijn hun afwezige collega’s op de hoogte te stellen van deze mogelijkheid.
Aangezien commissaris Bolkestein er nog altijd niet is, kan de mededeling van de Commissie over de diensten in de interne markt nu niet worden gedaan. Daarom zullen wij de agenda moeten wijzigen. Ik stel dus voor dat de mededeling van de Commissie over de diensten in de interne markt wordt uitgesteld tot vanavond 21.00 uur. Om de door de Conferentie van voorzitters aangenomen agenda te wijzigen is het vereist, krachtens artikel 111, lid 2, van het Reglement, dat ik dit voorstel ter goedkeuring voorleg aan de vergadering.
Mijnheer de rapporteur, uiteindelijk is uw wens dus toch vervuld. Uw verslag is in één keer besproken en daar ben ik blij om.
Langenhagen (PPE-DE ),
    Het is een feit dat tonijn het belangrijkste product van de conservenindustrie is, niet alleen in de Unie maar in de hele wereld. Sommige lidstaten hebben altijd al een sterke positie gehad in de sector tonijn en reageren sterk op veranderingen op de markt. Na de hoorzitting van de Commissie visserij en na het betoog van mijn collega Varela is wel duidelijk dat er iets moet gebeuren! Sinds kort willen derde landen, vooral in Azië, een groot deel van de lucratieve tonijnmarkt veroveren. Het succes van de niet-Europese concurrenten houdt volgens mij verband met het feit dat ze vergeleken met de reders van de Europese vloot lagere kosten hebben. Europese reders moeten zich houden aan onze voorschriften inzake hygiëne, controle op de visserijactiviteiten, productieomstandigheden, milieubescherming en sociale rechten van de werknemers. Dat is goed zo, maar het kost wel geld. We willen verhinderen dat reders om redenen van concurrentie de Europese vlag strijken. Daarom eis ik dat we tegengas geven. Ten eerste moeten we zorgen voor een coördinatie van de beleidsmaatregelen van de Unie inzake de tonijnvloot en de conservenindustrie. Ten tweede moeten we meer visserijovereenkomsten sluiten. Ten derde moeten we beslissen dat derde landen hun producten alleen maar op de EU-markt mogen afzetten wanneer ze zich volledig houden aan de regels inzake hygiëne en volksgezondheid. Ten vierde moeten we de heffingen op tonijn in blik handhaven zolang de invoerbeperkingen en de handelsbelemmeringen nog niet zijn afgeschaft. Mijn conclusie luidt: de EU moet zorgen voor een strategie die rekening houdt met wat er op het internationale niveau gebeurt. 

De Voorzitter.
   Aan de orde is het vragenuur (B5-0002/2004). Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
De Voorzitter.
Geweld tegen oudere mensen, hetzij in huis hetzij in bejaardentehuizen en verpleeg- of ziekenhuizen, neemt in alle landen van de EU gestaag toe.
Wat is de Commissie voornemens te ondernemen om het probleem van geweld tegen ouderen in heel Europa te bestrijden?
Is de Commissie, gezien de urgentie van de situatie, bereid ervoor te zorgen dat de lidstaten van de EU binnen een termijn van vier jaar de noodzakelijke wetgeving invoeren om de rechten van ouderen te beschermen en hun onbelemmerde deelname aan het maatschappelijk leven te waarborgen? 
Diamantopoulou,
   . - Mijnheer de Voorzitter, Europa heeft een groot demografisch probleem, er komen steeds meer ouderen bij en daarom moeten we een beleid uitzetten dat het vergrijzingsprobleem aanpakt. De Europese Commissie heeft het probleem van de vergrijzing trouwens al behandeld in een richtlijn die de Raad in 2000 heeft aangenomen en die gaat over het bestrijden van elke vorm van discriminatie op de arbeidsmarkt op grond van leeftijd. In artikel 25 van het Handvest van de grondrechten staat een duidelijke verwijzing naar het recht van ouderen op een waardig leven en op hun recht op deelname aan het economische en culturele leven.
Geweld tegen ouderen is een specifiek verschijnsel dat zich voordoet in de meeste Europese landen en dat in grote mate samenhangt met gewijzigde gezinssamenstellingen, maar ook met het steeds toenemende aantal ouderen. Het is heel moeilijk een rechtsgrondslag te vinden voor het maken van wetgeving op dit vlak. Tijdens de debatten in de Conventie is geprobeerd in de nieuwe grondwet een rechtsgrondslag op te nemen voor EU-wetgeving tegen geweld in het algemeen of geweld specifiek tegen vrouwen, kinderen of oudere mensen. Uiteindelijk werd er geen akkoord bereikt en daarom bestaat er vandaag geen verwijzing naar het voorstel van de Conventie betreffende een rechtsgrondslag tegen geweld.
Dit juridische vraagstuk is dus een bevoegdheid van de lidstaten. De Commissie heeft wel een programma, DAPHNE, waarin geweld in een brede context wordt benaderd. Daarnaast lopen er ook in een aantal lidstaten belangrijke initiatieven die betrekking hebben op geweld tegen ouderen. Ook is de Commissie van plan meer kredieten uit te trekken voor het programma DAPHNE. 
Flemming (PPE-DE ).
    Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, ik dank u voor uw antwoord. U heeft natuurlijk gelijk, primair is dit een taak voor de lidstaten. Als lid van het bestuur van de Europese Unie van Senioren (ESCU) – die in twintig Europese landen leden heeft - heb ik me de afgelopen tijd intensief met deze kwestie bezig gehouden, en er is gebleken dat de situatie in de tehuizen in alle Europese landen al meer ter discussie wordt gesteld. Onze vraag luidt: is het misschien mogelijk om een soort aanbeveling te doen over hoe een contract met een tehuis er uit zou moeten zien? We kennen tehuizen waar de mensen vaak zonder respect worden behandeld, zelfs in bedden met tralies worden opgesloten, hoewel ze dat niet willen. We weten dat men ze niet de deur uit laat gaan, dat ze hun avondeten zo vroeg krijgen dat ze al gauw weer honger krijgen, hoewel er na acht of negen uur niets meer te eten te krijgen is. We horen ook dat oude mensen die hun behoefte hebben gedaan zonder luier, of ook met een luier, vaak urenlang moeten blijven liggen, we horen dat het verzorgend personeel ze onvriendelijk behandelt, tegen ze schreeuwt, zelfs geweld gebruikt. Ik denk dat we richtlijnen nodig hebben voor de verzorgingscontracten in tehuizen. 
De Voorzitter.
   Zoals u weet is dit een vragenuur en dat betekent dat er concrete vragen gesteld moeten worden. Het is geen uur voor uitleg en debatten. Niettemin hebben we met grote aandacht naar mevrouw Flemming geluisterd. Ik weet niet of mevrouw de commissaris wil reageren met een antwoord. 
Diamantopoulou,
   . – Zoals ik heb gezegd, kan de Commissie dit soort stappen niet zetten omdat hier gewoonweg geen rechtsgrondslag voor bestaat. Toch denk ik dat artikel 25 van het Handvest van de grondrechten, vooral de verwijzing naar een waardig leven voor oudere mensen, in de toekomst als grondslag kan dienen voor verenigingen van ouderen om, zoals mevrouw Flemming heeft gezegd, zaken aanhangig te maken bij de rechtbank. Zo zullen zij in bepaalde gevallen de Europese Unie, maar in elk geval de nationale autoriteiten tot actie kunnen nopen. 
Bowis (PPE-DE ).
   – Ik ben ingenomen met de vraag van mevrouw Flemming en zou de commissaris ook willen vertellen dat er een uitweg is. De Europese Unie heeft namelijk een bevoegdheidsterrein, te weten dat van gezondheidsbevordering en ziektepreventie, waaronder ook de ziekteverschijnselen en het lijden vallen die kunnen worden veroorzaakt door geweld tegen ouderen. Ik stel voor dat we daar naar kijken.
Toen ik in eigen land verantwoordelijk was voor dit beleidsterrein, deden we veel onderzoek - en veel onderzoek vond ook plaats in de Verenigde Staten en andere landen – om te zien hoe geweld tegen ouderen kon worden voorkomen. Zeer dikwijls wordt geweld tegen ouderen gepleegd door kwaadwillige mensen die een misdrijf begaan, maar vaak ook wordt het gepleegd binnen de familie en door verzorgers en professionele hulpverleners die ten einde raad zijn omdat ze zich niet gesteund voelen. Mensen die zichzelf nooit tot geweld tegen ouderen in staat hadden geacht, komen er plots achter dat er iets is geknapt en dat ze iemand die ze liefhebben hebben geslagen en pijn gedaan.
Ik stel daarom voor dat we de ervaring die we in de verschillende lidstaten hebben verzameld bij elkaar voegen om goede praktijken op dit vlak vast te stellen binnen het bevoegdheidsterrein waarnaar ik eerder verwees. 
Diamantopoulou,
   .  Ik denk ook dat we zeker samenwerkingsgebieden kunnen vinden in het gezondheidszorgbeleid. Ik kan u mededelen dat we al zijn begonnen met de methode van open coördinatie toe te passen in de zorg voor ouderen. Dit is een hele grote kans. De lidstaten werken reeds samen op dit terrein. Hoewel dergelijke maatregelen niet de vorm van aanbevelingen aannemen, beantwoorden ze wel aan onze uiteindelijke doelstelling.
Ik heb geprobeerd om te reageren op de specifieke kwestie van geweld. Dat is een heel ander geval. Het zou deels onder het terrein van de gezondheidszorg kunnen vallen, maar het probleem is niet uitsluitend beperkt tot de gezondheidszorg. 
De Voorzitter.
De lidstaten moesten uiterlijk eind oktober jongstleden uitvoering hebben gegeven aan de richtlijn betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie. Op 5 december meldde de Commissie dat zij een inbreukprocedure opstartte tegen elf lidstaten wegens de laattijdige uitvoering van de richtlijn. Het merendeel van de e-mail is tegenwoordig spam. Welke andere maatregelen is de Commissie van plan te nemen om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de richtlijn worden gehaald? De betrouwbaarheid van e-mail is aangetast en de ontwikkeling ervan tot stilstand gekomen. Hoe zorgt de Commissie ervoor dat de lidstaten ook de nodige druk uitoefenen, bijvoorbeeld tegen de service providers, opdat de basisvereiste voor elektronische communicatie, nl. een vlotte werking, is gegarandeerd? 
Liikanen,
   .  Het is waar dat de hoeveelheid ongewenste commerciële e-mail, oftewel spam, die verstuurd wordt, zorgwekkende proporties heeft aangenomen: volgens veel deskundigen bestaat 50 procent van het e-mailverkeer tegenwoordig uit spam.
De Commissie is het er ook mee eens dat spam niet alleen een gevaar betekent voor de privacy en de consumentenbescherming, maar ook voor de productiviteit op het werk en de algehele productiviteitsgroei. Het vertrouwen van de consument in e-mail neemt af, volgens bepaalde peilingen. Vertrouwen is echter een belangrijke voorwaarde voor de succesvolle ontwikkeling van e-commerce en de informatiemaatschappij in het algemeen.
De Commissie reageert op meerdere fronten. Ten eerste heeft de Europese Unie op het front van de wetgeving gehandeld door in 2002 de richtlijn inzake privacy en elektronische communicatie aan te nemen - zoals de heer Paasilinna maar al te goed weet omdat hij een belangrijke bijdrage aan het debat heeft geleverd. Tegen een aantal landen werden in november 2003 inbreukprocedures in gang gezet omdat ze hadden nagelaten de noodzakelijke omzettingsmaatregelen te nemen.
Ten tweede weet de Commissie dat goede wetgeving slechts een deel van het antwoord is. De Commissie heeft met belanghebbende partijen een reeks maatregelen besproken die de lidstaten, de industrie en de consumenten kunnen nemen. Deze maatregelen zullen een aanvulling zijn op de wetgeving en de bedoeling is om het verbod op spam zo effectief mogelijk te maken. De maatregelen zijn gericht op doeltreffende naleving door de lidstaten, inspanningen tot zelfregulering door de industrie, technische oplossingen zoals filters en beveiliging, en consumentenbewustzijn.
Wat betreft met name de naleving, dienen lidstaten niet alleen adequate klachtenmechanismen, verhaal- en boeteregelingen in te stellen, maar moeten ze spammers ook doeltreffend gaan vervolgen en daadwerkelijk toezicht houden op spam. Samenwerking tussen de industrie en de overheidsautoriteiten is in dit opzicht belangrijk. De Commissie neemt ook stappen om de grensoverschrijdende samenwerking binnen de Unie te verbeteren door ontmoetingen met de relevante autoriteiten te organiseren.
Aangezien een groot deel van de spam van buiten de Europese Unie afkomstig is, zal de internationale samenwerking ook van essentieel belang zijn. Op dit vlak staan er diverse maatregelen op stapel. Laat mij er een paar noemen. Ten eerste roepen de verklaring en het actieplan die zijn overeengekomen op de VN-Wereldtop inzake de informatiemaatschappij op tot het nemen van gepaste maatregelen tegen spam op nationaal en internationaal niveau. Ten tweede zal de Commissie als gastheer fungeren op een OESO-seminar over spam op 2 en 3 februari 2004 in Brussel. Ten derde worden er bilaterale contacten onderhouden met derde landen, onder andere met de bevoegde autoriteiten in de Verenigde Staten, aangezien een grote hoeveelheid spam afkomstig lijkt te zijn van ondernemingen die in de VS zijn gevestigd.
Deze maatregelen zijn het onderwerp van een mededeling over spam die de Commissie in de komende dagen zal aannemen. Tot slot zullen uit het Actieplan veiliger internet, en in hogere mate, uit zijn waarschijnlijke opvolger, Veilig internet plus, activiteiten worden gefinancierd die betrekking hebben op spam, waaronder ook spam die naar kinderen wordt gestuurd.
Laat mij tot slot één ding benadrukken: geen enkele partij kan door geïsoleerd optreden het probleem oplossen; succes zal afhankelijk zijn van de overtuigde inzet van alle belanghebbenden. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, mijn dank aan de commissaris voor zijn zeer gedetailleerde en naar mijn mening goede en positieve antwoord. Ik wil toch een vervolgvraag stellen. De laatste tijd hebben de makers en verspreiders van virussen de computers van anderen gebruikt als verspreiders van spam. Dit wordt het principe van het Trojaanse paard genoemd. Ook al zou bijvoorbeeld zestig procent van de computers zijn beveiligd, dan is er altijd nog een bepaald aantal computers dat niet voldoende is beveiligd en door de zogeheten hackers en krakers als basis en verspreiders van spam kan worden gebruikt. Heeft de Commissie enig idee wat er tegen dit zeer internationale probleem kan worden gedaan? Spam wordt door de verspreiding ervan via virussen en de computers van onschuldige mensen namelijk een enorm probleem. 
Liikanen,
    Het door de heer Paasilinna genoemde Trojaanse paard is een van de gemeenste manieren van internetmisbruik om moeilijkheden voor de mensen te maken en ze in hun werk te belemmeren. Het is een van de zaken die wij willen behandelen in onze mededeling die zeer binnenkort wordt gepubliceerd en op de bijeenkomst van de OESO die in februari in Brussel plaatsvindt. Ik hoop dat de heer Paasilinna daaraan kan deelnemen. Natuurlijk wordt dit probleem ook betrokken bij het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging dat wij nu oprichten en waarover de heer Paasilinna al een verslag in het Parlement heeft gepresenteerd. Ik ben bereid specifieke aandacht te besteden aan dit probleem van het Trojaanse paard als verspreider van spam. Onschuldige mensen worden zonder dat zij het weten een instrument van activiteiten die in strijd met de richtlijnen en dus illegaal zijn. 
Thors (ELDR ).
   Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik vind de kwestie die collega Paasilinna aan de orde heeft gesteld heel belangrijk. Ik hoop dat het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging ook een beoordeling kan geven van spam, en dat we verschillende beoordelingen van de spam-programma’s kunnen krijgen. Toen de commissaris vorige week een e-mail naar een aantal Finse Parlementsleden stuurde, werd die door het spam-programma van het Parlement gemarkeerd als , al was het niet met de markering , maar . Wij hebben behoefte aan een beoordeling van het functioneren van de spam-programma’s, met het oog op een effectieve bescherming. Ik hoop ook dat wij samen instrumenten kunnen ontwikkelen om de valse identiteiten te kunnen ontmaskeren. Er zijn niet alleen Trojaanse paarden op het net, maar ook vele valse identiteiten. 
Liikanen,
   Mijnheer de Voorzitter, ik moet eens even gaan praten met de afdelingen van het Parlement waar men niet weet wie de leden van de Commissie zijn. Als een lid van de Commissie een e-mail stuurt naar vijftien leden van het Europees Parlement, moet die mail worden beoordeeld als echte en zakelijke informatie. 
De Voorzitter.
Als gevolg van het niet nakomen door de Commissie van haar belofte van mei 2000 om via haar Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu na te gaan of er nieuwe wetenschappelijke of andere gegevens voorhanden zijn over de effecten van fluoride in drinkwater komt de geloofwaardigheid van de nieuwe drinkwaterrichtlijn in het geding.
Is de Commissie bereid om de geloofwaardigheid van de nieuwe drinkwaterrichtlijn en de totstandkoming ervan intact te houden door de herziening van de voorgestelde parameters voor fluoride transparanter te maken, gezien de noodzaak om alsnog zorgvuldig na te gaan op welke gronden een prioritaire gevaarlijke chemische stof volgens de drinkwaterrichtlijn mag worden toegevoegd via programma's voor kunstmatige fluoridering.
Voorts zou, in afwachting van de beschikbaarheid van betrouwbare en uitgebreide wetenschappelijke informatie over de effecten van de kunstmatige toevoeging van fluoride aan drinkwater in de EU, in de richtlijn moeten worden uitgegaan van het voorzorgsbeginsel en het gebruik van fluoride in voor menselijke consumptie bestemd drinkwater volledig moeten worden verboden in de lidstaten. 
Wallström,
   .  Om te beginnen wil ik mevrouw Doyle bedanken voor de vraag. In de drinkwaterrichtlijn van 1998 worden kwaliteitsnormen vastgelegd voor een reeks scheikundige parameters, waaronder fluoride. De parametrische waarde voor fluoride in de richtlijn is gebaseerd op beschikbaar wetenschappelijk bewijs en komt overeen met de waarden die worden aanbevolen door de Wereldgezondheidsorganisatie.
Ten tweede is men het er in de wetenschappelijke gemeenschap over eens dat fluoride in het drinkwater afhankelijk van de concentratie positieve of negatieve effecten kan hebben. De maximaal toegestane waarde van 1,5 mg/liter zorgt volgens de Wereldgezondheidorganisatie voor een goed evenwicht tussen positieve en negatieve effecten. De Commissie voelt zich gesteund in dit oordeel door de meest recente publicaties van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 2003, namelijk de nieuwe voorlopige uitgave van de richtsnoeren voor de drinkwaterkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie. In deze documenten wordt dezelfde waarde voor fluoride gehandhaafd. Tegelijkertijd is de kwestie van kunstmatige fluoridering van drinkwater de verantwoordelijkheid van de lidstaten en de aanpak varieert van land tot land. In sommige landen is het verboden en in andere landen wordt de beslissing hierover aan de lokale autoriteiten overgelaten. In ieder geval moet de maximaal toegestane waarde geëerbiedigd worden.
Ten derde heeft de Commissie in oktober 2003 een seminar over drinkwater georganiseerd om de meest recente kennis en ervaring te verzamelen. Hierbij werden deskundigen vanuit de gehele Europese Unie, waaronder ook mensen uit de nieuwe lidstaten en van de Wereldgezondheidsorganisatie, bijeengebracht om het onder meer te hebben over de kwestie rond fluoriden en fluoridering. Een fluoridewaarde van 1,5 mg/liter beantwoordt het best aan de huidige wetenschappelijke inzichten.
Tot slot kan ik zeggen dat het Wetenschappelijk Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu een studie van de kwaliteit van het drinkwater in een selectie van Europese steden heeft geëvalueerd. In zijn evaluatie van 2003 werd, overeenkomstig het wetenschappelijk standpunt dat door onder meer de Wereldhandelsorganisatie is ingenomen, verwezen naar zowel de beschermende als schadelijke effecten van fluoride, maar er werd niet aanbevolen om de fluoridewaarde in de richtlijn te wijzigen. 
Doyle (PPE-DE ).
   – Ik dank de commissaris voor haar antwoord op mijn vraag. Ik ben echter nog niet tevreden. In reactie op parlementaire vraag PQ 1434/00 van mei 2000, zei u, mevrouw de commissaris, dat u zou onderzoeken of er enige belangwekkende nieuwe gegevens ten aanzien van kunstmatige fluoridering voorhanden waren. U zou ook proberen “gepaste actuele informatie te verkrijgen door het Wetenschappelijke Comité voor de toxiciteit, de ecotoxiciteit en het milieu van de Commissie te raadplegen”. Blijkbaar hebt u dat comité niet geraadpleegd, maar bent u rechtstreeks naar de WHO gegaan en citeert u nog altijd de door deze organisatie wenselijk geachte niveaus.
Het bewijs op dit vlak is uitermate wankel. Ja, de wetenschappelijke jury is eruit, maar 13 van de 23 ontwikkelingslanden die werken volgens de WHO-richtlijnen ondervinden ernstige problemen in de tandheelkunde door fluorvergiftiging, of fluorose, bij de bevolking. In mijn eigen land is fluorose een groeiend probleem in de tandheelkunde, vooral bij tieners.
Ik zou u willen vragen vooral te kijken naar het probleem van pasgeborenen en jonge kinderen, die worden gevoed met flesvoeding die wordt bereid met gefluoreerd kraanwater. Gezien het feit dat flesvoeding een zeer groot deel van hun dagelijkse kost uitmaakt, vormt gefluorideerd kraanwater waarvan de fluorideniveaus niet regelmatig worden gecontroleerd een ernstige bedreiging voor de gezondheid van pasgeborenen en kleine kinderen in Ierland en delen van het Verenigd Koninkrijk waar kraanwater nog steeds gefluorideerd wordt.
Zou u behalve op de ethische kwestie omtrent de juistheid van een massale medische behandeling van de bevolking, waarbij geen rekening wordt gehouden met degenen die geen fluoride in hun kraanwater willen, ook in willen gaan op de kwestie van fluoridering en jonge kinderen? 
Wallström,
   .  Wij ontvangen ons wetenschappelijk advies van de Wereldgezondheidsorganisatie. Wij informeren ook bij het comité dat u noemde. Dit comité heeft ons in 2003 nog zijn standpunt over fluoride laten weten. Men zei dat uitvoerig onderzoek bij dieren en menselijk epidemiologisch onderzoek hebben uitgewezen dat de fluorideconcentraties die normaal gesproken aanwezig zijn in gefluorideerd drinkwater geen gevaar voor de gezondheid opleveren.
Het richtsnoer voor drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie is gelijk aan het richtsnoer dat wordt gehanteerd in de EU-richtlijn – 1,5 mg per liter. Tandfluorose treedt op bij concentraties van 1,5 mg tot 2 mg per liter. Botfluorose treedt op bij hogere concentraties - tussen 3 mg en 6 mg. In Dublin wordt het water bijvoorbeeld gefluorideerd maar de parametrische waarde van 1,5 mg per liter is niet overschreden en volgens dit verslag bedraagt de hoogste concentratie die is geregistreerd 0,9 mg.
Wij verzoeken alle lidstaten zich aan de bestaande wetgeving te houden, die aan de hand van het wetenschappelijk advies tot stand is gekomen. Er is geen reden om dat advies nu opnieuw te gaan evalueren. Wij hebben een groep van zowel nieuwe als oude lidstaten bij elkaar gebracht - alle deskundigen op wie we een beroep konden doen – en zij kwamen tot de conclusie dat er geen reden was om de richtlijn in dit opzicht te wijzigen. Bovendien is dit een zaak voor de lidstaten.
In uw geval, mevrouw Doyle, is het zaak om te proberen het beleid van Ierland te wijzigen als u vindt dat het verkeerd is en als u vermoedt dat uw land zich niet houdt aan de waarden die in de richtlijn zijn vastgelegd. Wij zien, naar aanleiding van het advies dat wij hebben ingewonnen, geen reden om de parameters die zijn vastgelegd in de richtlijn inzake fluoride in drinkwater te wijzigen. 
McKenna (Verts/ALE ).
   – Ik ben het helemaal eens met wat mijn collega, mevrouw Doyle, heeft gezegd, en ik vind eigenlijk niet dat de commissaris haar vragen voldoende heeft beantwoord.
Uitgaand van de vrijheid van keuze is het met betrekking tot massamedicatie volledig onaanvaardbaar dat er 9 miljoen Britse burgers en 2,7 miljoen Ierse burgers gedwongen medicatie ontvangen. In Ierland bleek 91 procent van de ondervraagden tegen de fluoridering van water te zijn. Er is duidelijk onvoldoende maatschappelijk draagvlak op dit gebied.
De EU houdt zich niet aan het voorzorgsbeginsel zoals zij zou moeten. Ik zou graag willen dat de Commissie zich zou inzetten voor de stopzetting van de fluoridering van drinkwater in de EU totdat de situatie op adequate en passende wijze is beoordeeld. Met het feit dat er een groot verschil is tussen het waterverbruik in warme en in koude landen wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden in de discussie over de hoeveelheid water die mensen drinken. In warmere landen drinken veel mensen veel meer water en in een aantal nieuwe lidstaten zit er ook fluoride in warm water.
Het punt van mevrouw Doyle over jonge kinderen is een ernstige zaak omdat flessenmelk gemengd wordt met gefluorideerd water en ik denk dat de gevolgen voor kinderen ernstig kunnen zijn. Naar mijn mening zouden we trouwens helemaal geen flesvoeding moeten gebruiken. 
Wallström,
   .  In het wetenschappelijk advies van de Wereldgezondheidsorganisatie en van ons eigen comité is hier rekening mee gehouden. Fluoride kan ook van nature in water zitten. Het water uit de put in onze eigen achtertuin bevatte bijvoorbeeld een zeer hoge concentratie fluoride. Dit natuurlijke gehalte kan zo hoog zijn dat wordt afgeraden om dit water aan kinderen te geven omdat het hun tanden zou kunnen beschadigen.
Het is echter aan de lidstaten om hun eigen regels op te stellen, zolang ze zich maar houden aan de aanbevelingen en grenswaarden die in de richtlijn zijn vastgelegd. Wij hebben wetenschappelijk advies ingewonnen, dat we zeer nauw opvolgen. Wij zorgen ervoor dat we up-to-date blijven met de meest recente wetenschappelijke informatie. Zoals ik al zei, zien we naar aanleiding van de bevindingen en het verrichte werk van de diverse werkgroepen alsmede het seminar voor deskundigen, vooralsnog geen reden om de grenswaarden in de richtlijn te wijzigen. Mochten we nieuwe wetenschappelijke informatie ontvangen of een andere reden hebben om de waarden te wijzigen, dan zullen we dat zeker doen. Voor het overige zult u moeten proberen invloed uit te oefenen op het beleid dat in Ierland wordt gevoerd, want dit beleid wordt in iedere lidstaat afzonderlijk bepaald. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank mevrouw de commissaris.
Dan gaan we nu over tot het tweede deel, vragen aan de drie hier vandaag aanwezige commissarissen.

Hoe oordeelt de Commissie over de vorderingen die zijn geboekt bij het realiseren van de doelstellingen van de Raad van Tampere over immigratie en asiel, vooral met betrekking tot de beheersing van de migratie en het aanknopen van nauwere betrekkingen met de emigratielanden? 
Vitorino,
   .  In de vraag van de geachte afgevaardigde wordt de Commissie verzocht commentaar te geven omtrent de vooruitgang die is geboekt in de tenuitvoerlegging van de doelstellingen van Tampere inzake de ontwikkeling van een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. Uw vraag komt op een zeer goed moment aangezien het einde van de eerste fase in de ontwikkeling van dit beleid juist in zicht komt, zoals is vastgelegd in de agenda van Tampere. Bovendien zal het einde van de vijfjarige termijn voor de verwezenlijking van bepaalde doelstellingen, zoals vervat in het Verdrag van Amsterdam, op 1 mei 2004 worden bereikt.
Het jaarlijkse parlementaire debat over de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, dat zal plaatsvinden tijdens de vergaderperiode van februari, zal de eerste gelegenheid bieden om de beoordeling van het beleid op deze terreinen met het Parlement te bespreken. In juni 2004 is de Commissie van plan een mededeling aan het Europees Parlement en de Raad te presenteren waarin de voortgang wordt beoordeeld die is geboekt in de tenuitvoerlegging van de Tampere-doelstellingen. Deze mededeling zal voorzien zijn van een evaluatie van alle aspecten op het vlak van immigratie, asielbeleid, integratie van immigranten in onze samenleving en de ontwikkeling van betrekkingen met derde landen. Ik hoop dat het ook mogelijk zal zijn om in deze mededeling enige richtsnoeren op te nemen voor een eventuele “Tampere II”-agenda voor de nabije toekomst. 
Moraes (PSE ).
   – Dank u, mijnheer de commissaris voor uw uitvoerige antwoord. Ik wil niet vooruitlopen op de mededeling van de Commissie van juni 2004, maar ik zou graag van de commissaris persoonlijk willen horen of hij hoopt dat in het kader van deze mededeling enige vooruitgang geboekt kan worden in de betrekkingen tussen enerzijds de lidstaten en de Europese Unie en anderzijds de migratielanden. Hij weet wellicht al dat de kwestie van beheerste migratie nu steeds hoger op de agenda van de Europese Unie komt te staan, deels door zijn werk en dat van vele anderen.
Ik zou hem willen vragen of hij persoonlijk denkt dat, wanneer de mededeling eenmaal gepubliceerd is, hij of iemand anders ons iets positiefs kan vertellen over de kwestie van beheerste migratie en de specifieke samenwerkingsverbanden tussen onze landen en andere landen. Wellicht is hij bekend met voorbeelden als dat van de Filippijnen, waarvandaan zorgwerkers naar het Verenigd Koninkrijk zijn gezonden, en meer van dit soort zaken. Heeft hij hier misschien iets over te zeggen? 
Vitorino,
   .  Ik dank u voor uw aanvullende vraag omdat deze mij de gelegenheid geeft te zeggen dat ik hoop dat het Parlement en de Raad in de tussentijd een akkoord zullen bereiken over de aanneming van een verordening inzake het meerjarig programma voor de financiering van partnerschappen met derde landen betreffende het gezamenlijk beheer van migratiestromen. In de komende vijf jaar zal er 250 miljoen euro worden toegewezen voor dit programma, en wij zijn bij de beoordeling van dit financieel instrument voornemens prioriteit te verlenen aan landen die bezig zijn te onderhandelen over terugnameovereenkomsten met de Europese Unie.
Een tweede element is het verslag – dat de Commissie in april bij de Raad zal indienen – over verbanden tussen legale en illegale migratie, waarin bovenal de conclusies zullen staan van de momenteel door de Commissie uitgevoerde studie inzake de mogelijkheid om een soort systeem in te voeren voor de coördinatie van legale migratie in de lidstaten. Zo'n systeem zou van nut kunnen zijn voor derde landen in hun partnerschappen voor de bestrijding van mensenhandel en illegale migratie.
Het derde element zal worden gevormd door het verslag dat de Commissie in juni 2005 aan de Raad zal presenteren en waarin nieuwe manieren zullen worden overwogen om de internationale bescherming te verbeteren, maar waarin vooral de mogelijkheid zal worden bestudeerd om herhuisvestingsprogramma's op Europees niveau in te voeren en om betere bescherming voor vluchtelingen te bieden in de regio. Ik hoop dat ik, wanneer ik in juni terugkom voor de evaluatie van de Tampere-agenda, meer vorderingen op al deze terreinen kan melden.
Evans, Robert J.E. (PSE ).
   – Zoals altijd heb ik met bewondering geluisterd naar de presentatie en het commentaar van de commissaris. Hij had het over het beheer van migratie en over legale migratie. Zou hij van de gelegenheid gebruik kunnen maken om, gezien de hysterie die in sommige regionen van de Britse pers heerst over de mogelijke gevolgen van de uitbreiding voor de migratie, een aantal van de initiatieven te beschrijven die hij heeft geïntroduceerd om te garanderen dat de migratie van nieuwe Oost-Europese leden van de Europese Unie op verstandige wijze zal verlopen en zodanig zal worden beheerd dat zij voordeel zal opleveren voor zowel de burgers van de betreffende landen als de bestaande lidstaten van de Europese Unie?
Vitorino,
   .  Ik zal de geachte afgevaardigde antwoorden door mijn eigen voorbeeld te geven. Ik kom uit Portugal, waarvan voor de toetreding werd gezegd dat het een invasie van de Unie aan het voorbereiden was. Er bestond veel angst om de Portugezen en ook om de Spanjaarden; als ik mij niet vergis, mijnheer de Voorzitter, stonden de Portugezen en de Spanjaarden op het punt Europa binnen te vallen.
Maar in werkelijkheid zijn wij van oordeel dat aansluiting bij de Unie zulke enorme kansen voor economische ontwikkeling in de toetredende landen biedt, dat de migratiestroom beperkt blijft. De toetredingsverdragen bevatten speciale regels betreffende het vrije verkeer van werknemers in de overgangsperioden. Wij beschikken derhalve over het noodzakelijke wetgevingskader om te garanderen dat het hele proces zorgvuldig, snel en uitermate billijk zal verlopen. Ik hoop dat deze boodschap bij het Britse publiek zal overkomen.
De Voorzitter.
Op 25 juni 2003 is in Washington de overeenkomst EU-VS over de uitlevering van delinquenten ondertekend. Inmiddels is deze overeenkomst in het Publicatieblad van de Europese Unie (1) verschenen.
Kan de Commissie bevestigen dat de VS uit hoofde van de overeenkomst niet het recht hebben om uitlevering van een persoon uit een lidstaat te verzoeken indien het strafbare feit in die lidstaat is gepleegd, maar is verjaard op grond van de nationale wetgeving van de om uitlevering verzochte staat, en evenmin voor een strafbaar feit waarvoor de betrokkene reeds is veroordeeld door de om uitlevering verzochte lidstaat? Is de overeenkomst reeds in werking getreden? Zo nee, welke planning hanteert de Commissie? 
Vitorino,
     Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, op 23 juni 2003 hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten twee overeenkomsten ondertekend, één over uitlevering en één over wederzijdse rechtshulp in strafzaken.
De onderhandelingen over deze overeenkomsten zijn gevoerd door het voorzitterschap van de Raad, dat overeenkomstig de artikelen 38 en 24 van het Verdrag steeds werd bijgestaan door de Commissie. U vraagt mij of de Verenigde Staten krachtens de uitleveringsovereenkomst al dan niet het recht hebben een lidstaat te verzoeken een persoon uit te leveren die in die lidstaat een strafbaar feit heeft gepleegd, wanneer dat feit op grond van de nationale wetgeving al verjaard is. Ik kan u alleen maar zeggen dat hierover in de overeenkomst geen specifieke bepalingen zijn opgenomen. Uiteraard kunnen de lidstaten het verzoek weigeren met het argument dat deze situatie niet onder de overeenkomst valt en derhalve behandeld moet worden in het kader van de bilaterale uitleveringsakkoorden tussen de lidstaten en de Verenigde Staten. Dat blijkt uit artikel 17 van de uitleveringsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten.
Hetzelfde geldt voor uw tweede vraag, voor de situatie waarin de betrokkene al is veroordeeld door de lidstaat die om uitlevering wordt verzocht. Tot dusver is geen van de twee overeenkomsten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten in werking getreden. Sommige lidstaten hebben verklaard dat zij verplicht zijn de nationale grondwettelijke procedures te doorlopen voordat zij de akkoorden van kracht kunnen laten worden. Bovendien kunnen de overeenkomsten tussen de Unie en de Verenigde Staten pas worden toegepast zodra de verschillende landen van de Unie en de Verenigde Staten de nodige bilaterale instrumenten hebben ondertekend.
Over deze aanvullende bilaterale instrumenten wordt momenteel onderhandeld. Zodra over al deze documenten overeenstemming is bereikt, moeten ze geratificeerd worden door het Amerikaanse Congres. 
De Voorzitter.
Het gaat vooral om de behandeling van hazewindhonden. Deze in Ierland voor renwedstrijden gefokte honden worden vaak naar Spanje geëxporteerd wanneer hun sportieve loopbaan erop zit. In Spanje worden zij ontzettend slecht behandeld. De Spaanse autoriteiten hebben nauwelijks aandacht voor hun welzijn. Tot het jaar 2002 is er EU-geld gestoken in het fokken met hazewindhonden in Ierland, zoals ook de Commissie bekend zal zijn.
Welke maatregelen worden genomen voor het welzijn van deze honden wier fokprogramma gedeeltelijk door de EU is gefinancierd? Hoeveel van de door de EU gefinancierde honden zijn uit Ierland naar Spanje uitgevoerd en onder welke omstandigheden? 
Byrne,
   .  Ik dank mevrouw McKenna voor haar vraag. De Commissie maakt zich ernstig zorgen over het welzijn van dieren en verleent er de hoogste prioriteit aan. Voor de bescherming van dieren, inclusief honden, tijdens vervoer, bestaan er communautaire regels.
In het kader van het Protocol betreffende de bescherming en welzijn van dieren dat als bijlage aan het EG-Verdrag is toegevoegd, dienen de Gemeenschap en de lidstaten bij het formuleren en uitvoeren van het beleid van de Gemeenschap op het gebied van landbouw, vervoer, interne markt en onderzoek, ten volle rekening te houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren, onder eerbiediging van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en gebruiken van de lidstaten met betrekking tot met name godsdienstige riten, culturele tradities en regionaal erfgoed.
Als gevolg hiervan zijn de omstandigheden waaronder honden zoals hazewindhonden binnen de lidstaten worden gehouden en gebruikt voor wedstrijden en de jacht niet gereguleerd door de communautaire wetgeving. Deze zaken vallen exclusief onder de rechtsbevoegdheid van de lidstaat in kwestie. Aangezien het de verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf is om voor dit probleem een oplossing te vinden, kan de Commissie niet meer doen dan de verantwoordelijke autoriteiten verzoeken een eind te maken aan de slechte behandeling waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst. In dit verband is het van betekenis dat de grootste Spaanse dierenwelzijnsorganisatie vorig jaar heeft erkend dat er vooruitgang is geboekt in de verbetering van het welzijn van deze dieren, onder andere doordat de autonome regio's hun wetgeving hebben geactualiseerd. Daarnaast heeft de politie maatregelen genomen om de wrede methoden die aan het eind van het jachtseizoen worden toegepast voor het doden van deze honden, in te perken.
Hoewel hondenmishandeling in het algemeen of het gebruik van deze dieren voor wedstrijden of de jacht tot de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten behoort, valt het commercieel vervoer van deze dieren over afstanden van meer dan vijftig kilometer binnen het bestek van richtlijn 91/628/EEG van de Raad, laatstelijk gewijzigd bij richtlijn 95/29/EG.
Er zijn formele klachten onder de aandacht van de Ierse, Spaanse en Britse autoriteiten gebracht.
De Ierse autoriteiten hebben op 5 maart 2002 een uitgebreid antwoord gegeven met een overzicht van de diverse maatregelen die zijn genomen ter bescherming van hazewindhonden die naar andere landen worden vervoerd, alsmede aanvullende informatie over die aspecten van de fokkerij van hazewindhonden en het gebruik van deze honden voor renwedstrijden die buiten het bestek van de communautaire wetgeving vallen. Uit het antwoord uit Ierland is niets naar voren gekomen dat grond zou vormen voor een inbreukprocedure.
Voorzover het zaken die binnen de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen betreft, namelijk het commercieel vervoer van dieren, hebben de Spaanse autoriteiten aangegeven dat ze niet in staat waren om bepaalde zendingen van hazewindhonden die vanuit Ierland waren vervoerd, te traceren. De Commissie zal verdere navraag doen.
De Commissie bevestigt dat er momenteel geen communautaire steun beschikbaar is voor investeringen in het fokken van hazewindhonden of het gebruik van deze dieren voor wedrennen. Hoewel voorgaande operationele programma's steun voor investeringen in faciliteiten voor huisvesting en de fokkerij van hazewindhonden mogelijk maakten, is er sinds 1993 geen communautaire steun uitgekeerd.
McKenna (Verts/ALE ).
   – Wat betreft de niet-reglementering door communautaire wetgeving, had ik begrepen dat er vóór 2002 een bepaald bedrag aan EU-financiering aan de fokkerij van hazewindhonden werd toegewezen nadat de financiering voor de schapenfokkerij was stopgezet vanwege een overcapaciteit aan schapen. Als dat het geval is, zou de Commissie zich wel degelijk zorgen moeten maken over deze dieren waarvan de fok deels door de EU is gefinancierd. In Spanje is de situatie niet veranderd. Ik sprak een paar dagen geleden iemand die een van de illegale renbanen in Spanje had bezocht, waar hij negen hazewindhonden uit Ierland had gezien die onder erbarmelijke omstandigheden voor wedrennen werden gebruikt.
Wat betreft dieren die niet getraceerd worden, zou ik de Commissie willen verzoeken te studeren op een eventuele strikte regulering op het vlak van de fokkerij en export van hazewindhonden. In verband met correcte identificatie zou een microchip heel handig kunnen zijn bij het traceren van de plaats van herkomst van een dier. De Commissie zou hier een initiatief kunnen nemen door zekere wettelijke bepalingen op dit terrein aan te nemen, en ook door eigenaars van hazewindhonden verantwoordelijk te stellen voor de dieren, en dat niet alleen gedurende de tweeëneenhalf jaar in Ierland dat de honden economisch voordeel opleveren voor de eigenaren, maar gedurende hun gehele levensduur.
Het is onaanvaardbaar dat deze dieren in een land als Spanje moeten rennen tot ze dood neervallen en in de tussentijd onder de meeste erbarmelijke omstandigheden gehouden worden. Wij moeten hiervoor verantwoordelijkheid nemen. Daarom moet de Commissie een initiatief nemen voor wetgeving die aan deze praktijken een einde maakt.
Byrne,
   .  De geachte afgevaardigde heeft helemaal gelijk: er was vóór 1992 inderdaad sprake van subsidie voor de fokkerij van hazewindhonden. Hieraan is, zoals ik al zei, in 1993 om een aantal redenen een eind gekomen, deels vanwege bezorgdheid op EU-niveau en in de Commissie op het vlak van dierenwelzijn.
Ik zeg hier nogmaals dat dit een kwestie is van bevoegdheden. Het valt niet binnen de bevoegdheid van de Commissie of de Europese Unie om zich bezig te houden met onderzoek in lidstaten dat strikt buiten de bevoegdheid van de Europese Unie valt. Het heeft gewoonweg geen zin voor de EU om te proberen een dergelijke bevoegdheid uit te oefenen enkel en alleen omdat er vóór 1992 sprake is geweest van financiering die inmiddels is stopgezet. Dit betekent dat er erg weinig kan worden gedaan. Desalniettemin hebben, zoals ik al eerder zei, de autoriteiten in zowel Ierland als Spanje aangegeven dat de situatie aanmerkelijk is verbeterd, in Spanje met name als gevolg van de invoering van nieuwe wetgeving in de autonome regio's en vanwege de grotere waakzaamheid van de politie in haar optreden tegen schendingen.
De Voorzitter.
Sinds wanneer is de Commissie ervan op de hoogte dat Nederland de plantenrichtlijn van de EU schendt?
Welke maatregelen heeft de Commissie in verband hiermee genomen en welke maatregelen is zij voornemens te nemen om ervoor te zorgen dat Nederland deze richtlijn onmiddellijk naleeft?
Is de Commissie voornemens steun te verlenen aan het beginsel van schadevergoeding voor Britse boeren en kwekers die zieke planten en ziek zaad uit Nederland hebben gekocht? 
Byrne,
   .  Ik bedank de heer Bushill-Matthews voor zijn vraag over dit onderwerp.
De Commissie is niet op de hoogte van specifieke schendingen van de EU-plantenrichtlijn door Nederland. Richtlijn 2000/29/EG van de Raad, welke de basis vormt voor de communautaire regels ten aanzien van de gezondheid van planten, is door Nederland dan ook volledig omgezet.
Ik neem aan dat de vraag van de geachte afgevaardigde is voortgekomen uit de ontdekking van aardappelringrot in pootaardappelen in Wales, aangezien in zijn vraag niet rechtstreeks naar enige specifieke kwestie werd verwezen. Deze aardappelen worden geteeld met zaad dat uit Nederland wordt ingevoerd, zoals ook het geval was in 2002. Ik kan bevestigen dat richtlijn 93/85/EG inzake de bestrijding van ringrot ook door de Nederlandse autoriteiten is omgezet.
Toen de Commissie door de Britse autoriteiten van de epidemie op de hoogte werd gebracht, heeft de Commissie de door het Verenigd Koninkrijk verschafte informatie direct met zeer veel aandacht bestudeerd. De Commissie heeft het Verenigd Koninkrijk tijdens de meest recente vergaderingen van het Permanent Plantenziektenkundig Comité in november en december 2003 de gelegenheid gegeven om de overige lidstaten over de situatie te informeren. De oorsprong van de epidemie wordt momenteel echter nog onderzocht en het is te vroeg om in dit stadium definitieve conclusies te trekken.
Ik wil benadrukken dat het Voedsel- en Veterinair Bureau van de Commissie de afgelopen jaren een aantal controlemissies heeft uitgevoerd om een duidelijk beeld te krijgen van de toestand in de aardappelproductie in de Gemeenschap. Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat de Commissie de situatie zeer nauw zal blijven volgen. De Commissie is in dit stadium tevreden met de preventieve maatregelen die door het Verenigd Koninkrijk zijn genomen als reactie op de epidemie, alsmede met het huidige onderzoek dat het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn begonnen om de mogelijke oorsprong en het verspreidingspatroon van de ziekte te achterhalen.
Wat betreft de vraag over steun: volgens de bestaande communautaire wetgeving bestaat de mogelijkheid om een financiële bijdrage onder de titel “solidariteit” toe te kennen aan de lidstaten. Deze bijdrage is bedoeld als dekking van de uitgaven voor de maatregelen die noodzakelijk zijn om van elders in de Gemeenschap ingevoerde organismen te bestrijden die schadelijk zijn voor planten. De Commissie heeft de vertegenwoordiging voor Wales in Brussel van het bestaan van deze bijdrage op de hoogte gebracht, alsmede van de praktische procedure die gevolgd moet worden indien zij voor een dergelijke vergoeding in aanmerking wil komen. Na ontvangst van de aanvraag zal de Commissie controleren of aan de communautaire voorwaarden voor de toekenning van een dergelijke bijdrage is voldaan.
Bushill-Matthews (PPE-DE ).
   – Ik dank de commissaris voor zijn zeer duidelijke antwoord. Mijn vraag gold echter nog een andere kwestie naast die van de aardappelringrot – en ik verontschuldig me voor het feit dat ik hem dit niet eerder duidelijk heb gemaakt – namelijk de ziekte Phytophthora ramorum, oftewel eikenschimmel, die in 1997 in Nederland voor het eerst in de EU is gesignaleerd, maar nu ook de kop heeft opgestoken in het Verenigd Koninkrijk. De ziekte komt voor bij rododendrons, camelia's en inheemse boomsoorten, en vorige maand is de ziekte aangetroffen in wild bosland in het Verenigd Koninkrijk. Het is duidelijk een groot probleem voor ons land. De grootste exporteurs van de betreffende producten zijn de Nederlandse plantenveilingen. Er doen ook beweringen de ronde dat bepaalde Nederlandse handelaren dergelijke planten met fungicide bespuiten om sporen van de ziekte te verbergen, waarna deze zich pas in een later stadium manifesteert.
Ik zou de Commissie dankbaar zijn als zij deze beweringen zou onderzoeken, en met name, of er sprake is van schending van de plantenrichtlijn, aangezien deze ziekte nu duidelijk de grens is overgestoken. We willen dat de ziekte wordt uitgeroeid op de plaats van herkomst en wij willen in geen geval dat andere landen er ook de dupe van worden, temeer omdat sommige van onze planten en bossen er al onder te lijden hebben.
Byrne,
   .  Ik wil de geachte afgevaardigde verzekeren dat ik mijn diensten opdracht zal geven zijn aanvullende vraag met betrekking tot Phytophthora ramorum te onderzoeken om vervolgens een gepast antwoord te formuleren. Ik zal hem dit antwoord te zijner tijd schriftelijk doen toekomen.
De Voorzitter.
De Commissie zal beseffen hoe belangrijk toezicht en netwerken zijn op de gebieden van kanker, tuberculose en HIV/aids. De EU-geldkraan hiervoor wordt dichtgedraaid met de wijzigingen van het gezondheidsactieprogramma. Er zal een lacune zijn waar het tuberculose en HIV/aids betreft totdat in 2005 het Europees Centrum wordt opgericht voor ziektepreventie en controle. De lacune voor kanker valt niet te kwantificeren. Welke stappen heeft de Commissie gezet om ervoor te zorgen dat er geen gaten vallen in het toezicht op deze belangrijke ziektegebieden? 
Byrne,
   .  Laat mij eerst benadrukken dat toezicht op HIV/aids, tuberculose en kanker een belangrijke gezondheidskwestie is voor de Gemeenschap als geheel, en dat dit voor mij een belangrijke prioriteit blijft. De verantwoordelijkheid voor dergelijk toezicht - voor kankerscreening – berust echter bij de lidstaten. De rol van de Gemeenschap is te voorzien in een toepasselijk kader voor de coördinatie van deze activiteiten, de verspreiding van goede praktijken te vergemakkelijken en de ontwikkeling van gemeenschappelijke methodologieën en procedures te bevorderen.
Met dit doel biedt de Commissie financiering voor het opzetten van netwerken op communautair niveau welke voorzien in gestandaardiseerde methoden voor de verzameling en verwerking van informatie over ziekten als aids, tuberculose en kanker. Als dergelijke netwerken eenmaal tot stand zijn gekomen, zouden de structuren die er deel van uitmaken in een positie moeten verkeren om vaste netwerkactiviteiten te blijven uitvoeren. De Gemeenschap zou zich moeten concentreren op de ontwikkeling van netwerken en de Commissie zal dit ook blijven doen, binnen de huidige budgettaire mogelijkheden, tot het voorgestelde Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding is opgericht.
De lidstaten moeten zelf de middelen leveren die nodig zijn om de controleactiviteiten op hun grondgebied op adequate wijze te laten uitvoeren. De Commissie zal de samenwerking en coördinatie tussen de lidstaten blijven stimuleren door middel van het netwerk voor overdraagbare ziekten. De besluiten tot financiering waarnaar de geachte afgevaardigde verwijst zullen daarom geenszins leiden tot gaten in het toezicht op de betreffende ziekten.
Dit wil niet zeggen dat de Gemeenschap niet bijdraagt aan maatregelen tegen kanker, tuberculose en HIV/aids. Wij financieren reeds vijftien projecten met betrekking tot aids, hetgeen neerkomt op een totale bijdrage van meer dan 4,2 miljoen euro. Wij zijn ook van plan een project uit de begroting voor 2003 te steunen ter bevordering van de coördinatie van het toezicht op infecties – waaronder HIV/aids en tuberculose - in de noordelijke regio. Tot dit gebied behoren Rusland, Oekraïne en Witrusland - alledrie landen met verontrustende infectiecijfers voor HIV/aids en tuberculose – en gebieden waar verbetering van het toezicht een hoge prioriteit moet genieten, vooral in verband met de uitbreiding.
Wat betreft kanker zijn we van plan drie projecten uit de begroting van 2003 te financieren, twee op het vlak van preventie van roken en een op het vlak van kankervoorlichting, ten bedrage van in totaal 4,4 miljoen euro. Dit komt nog bovenop de enorme investering die de afgelopen vijftien jaar is gedaan in kankerpreventie, waarmee kankerepidemiologie reeds een van de meest ontwikkelde terreinen is in de statistieken van de gezondheidszorg.
Voor het volksgezondheidsprogramma voor 2003 zijn veel waardevolle voorstellen gedaan waarvoor financiering uit de beschikbare begroting echter niet mogelijk was. Ik heb begrip voor de problemen van de mensen die betrokken zijn bij de toezichtsnetwerken, waarvan de ontwikkeling sinds 1996 werd gesteund door de Commissie.
De Commissie heeft verschillende stappen genomen om de situatie te verbeteren. Ten eerste hebben we deskundigen ingeschakeld om advies te geven over prioriteiten in de financiering van toezicht op ziekten in het kader van het werkplan voor 2004 en voor toekomstige financieringsronden in het kader van het programma voor volksgezondheid. Ten tweede hebben we advies verspreid ten aanzien van projecten voor ziektespecifieke controlenetwerken ter verhoging van de kwaliteit en subsidiabiliteit. Ten derde schenken wij dringend aandacht aan de mogelijkheden tot financiering van de verzameling en verwerking van gegevens ten aanzien van HIV/aids en tuberculose alsmede kankercontrole, uit hoofde van alternatieve financieringsmechanismen, waaronder het onderzoeksprogramma.
Wij dienen ons ook te herinneren dat de begroting voor 2003 niet het einde van het verhaal is. Toekomstige werkplannen in het kader van het volksgezondheidsprogramma, te beginnen met dat van 2004, zullen de reikwijdte en het potentieel hebben voor de financiering van projecten met betrekking tot kanker, tuberculose en HIV/aids. Er zal bijzondere nadruk worden gelegd op het belang van continuïteit in de steun voor sleutelnetwerken op het vlak van overdraagbare ziekten tot het voorgestelde Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding is opgericht. Mijn diensten proberen er momenteel voor te zorgen dat dit in toekomstige financieringsronden tot uitdrukking komt. Ik hoop dat deze maatregel, samen met de vele projecten die ik heb beschreven en de coördinatie van toezichtsactiviteiten waarin wij blijven voorzien, een bevredigend antwoord vormt op de vraag van de geachte afgevaardigde.
Bowis (PPE-DE ).
   – Net als de commissaris ben ik van mening dat het toezicht op deze ziekten van fundamenteel belang is en ik ben bezorgd over het eventuele ontstaan van een onderbreking in dit toezicht. Als rapporteur voor het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding weet ik dat dit centrum zelfs volgens de meest optimistische schatting niet voor 2005 volledig operationeel zal zijn, en ik maak me dus zorgen over het gat dat ligt tussen nu en dat moment in de toekomst.
Uiteraard zal het centrum zich niet bezighouden met kanker aangezien dit geen overdraagbare ziekte is. Het zal zich wel bezighouden met de andere twee. Ik weet dat de commissaris op zoek is geweest naar oplossingen voor kanker, want dit heeft hij in het verleden met onze commissie besproken. Ik wil hem nochtans vragen zeer zorgvuldig te kijken naar de organisaties die de controles hebben uitgevoerd – met name met betrekking tot tuberculose en HIV/aids – en te zien hoe deze gedurende de komende twee jaar kunnen worden gesteund. Wij staan tegenover een dubbel probleem op dit gebied: enerzijds is er de exponentiële groei van het aantal gevallen in Oost-Europa en anderzijds de beangstigende groei waarvan we nu getuige zijn, zowel hier als aan de overkant van de Atlantische Oceaan, in het aantal recentelijk geconstateerde gevallen waarbij sprake is van . Wij krijgen dus mogelijk op twee fronten te maken met een ernstige crisis.
Byrne,
   .  Zoals ik al eerder aangaf aan de heer Bowis, ben ik mij van deze zaken bewust en ik kan alleen nogmaals onderstrepen dat de verantwoordelijkheid voor deze kwestie volledig bij de lidstaten berust. We houden een en ander goed in de gaten, met behulp van toezichts- en controlemechanismen. Dit is het soort onderwerp waarmee ik mij de volgende weken of misschien wel maanden in de komende besprekingen over de begroting van dit jaar zal bezighouden.
De Voorzitter.
In november jongstleden heeft Spanje zich genoodzaakt gezien de invoer van verse citrusvruchten uit Argentinië en Brazilië te staken nadat de aanwezigheid was ontdekt van ziektes die bijzonder schadelijk zijn voor de communautaire productie, zoals de zogeheten "citrussjanker" die het schadelijkste organisme vormt voor de Spaanse citruscultures.
Spanje heeft spoedmaatregelen genomen om te voorkomen dat deze bacterie zich verspreidt. De bacterie heet "xanthomonas campestris (axonopodis) pv.citri". Het gaat ook om twee andere zwammen, de "guignardia citricarpa" en de "Elsinoe spp.".
Is de Commissie voornemens maatregelen te nemen ter preventie ten opzichte van het komende oogstjaar in de twee Zuid-Amerikaanse landen opdat het communautair grondgebied gevrijwaard blijft van het binnendringen van deze organismen, gelet op het feit dat in concreto dit jaar voor het eerst in Spanje de citrussjanker is ontdekt? 
Byrne,
   .  De Commissie deelt de bezorgdheid van de geachte afgevaardigde over de citrusproductie in de Gemeenschap als gevolg van de schadelijke organismen die in Spanje zijn ontdekt, ten volle.
Naar aanleiding van de kennisgeving door Spanje van de preventieve maatregelen die het heeft genomen tegen citrusvruchten afkomstig uit Argentinië en Brazilië, en overeenkomstig de relevante bepalingen die zijn vastgelegd in de communautaire regelingter bescherming van planten tegen schadelijke organismen, is de Commissie begonnen met besprekingen over dit onderwerp op de bijeenkomst van het Permanent Plantenziektenkundig Comité van 11 en 12 december 2003. Tegelijkertijd heeft de Commissie ook Argentinië en Brazilië dringend verzocht om aanvullende technische informatie in verband met de situatie waar Spanje zich tegenover geplaatst ziet en waarover de Commissie de bezorgdheid van dat land ten volle deelt.
De Commissie en de lidstaten zijn overeengekomen om hun standpunt tijdens de volgende bijeenkomst van het Permanent Comité op 22 januari 2004 te evalueren. De Commissie zal vervolgens iedere maatregel die ervoor kan zorgen dat organismen die schadelijk zijn voor citrusvruchten – zoals citrussjanker, waarvan de Gemeenschap vrij is – de Gemeenschap ook niet binnenkomen en zich er niet kunnen verspreiden. De Commissie verwacht een bevredigende oplossing te bereiken voordat de volgende invoercampagne een aanvang neemt.
García-Margallo y Marfil (PPE-DE ).
   Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn antwoord.
De vraag die ik had gesteld was heel duidelijk; het antwoord dat de Commissie heeft gegeven ook. De feiten zijn ook heel duidelijk en wat dat betreft ben ik het eens met de Commissie. Er is geen discussie nodig over de diagnose; waar wij het nu wel over moeten hebben is de therapie die gevolgd moet worden.
Ik juich het toe dat er op 22 januari maatregelen worden genomen, en ik zou graag willen weten wat voor soort maatregelen de Commissie in gedachten heeft, want op dit moment hebben wij geen woorden nodig, maar komt het op daden aan, zoals in het beroemde werkje van Lenin. Wij moeten zo snel mogelijk iets doen, want de komst van zo’n soort plaag zou grote schade kunnen aanrichten die moeilijk herstelbaar is als wij er niet op tijd bij zijn.
Mijnheer de commissaris, ik zou graag willen weten wat de Commissie gaat voorstellen in de vergadering die op 22 en 23 januari aanstaande wordt gehouden. Ik zou graag willen weten wat de concrete maatregelen zijn die u gaat voorstellen en een concrete analyse willen van de concrete werkelijkheid. 
Byrne,
    Zoals u weet voorziet de Europese wetgeving in een aantal maatregelen waarmee aan dergelijke situaties het hoofd kan worden geboden. Ik wil niet vooruitlopen op de uitkomst van de discussies van 22 januari aanstaande, maar een aantal maatregelen, met inbegrip van tijdelijke noodmaatregelen, zal van toepassing zijn op de komende invoercampagne. Ik ben ervan overtuigd dat u weet om welke maatregelen het gaat. Dit zijn krachtige maatregelen en met de communautaire wetgeving kunnen deze worden opgelegd. Deze problematiek zal nader worden overwogen als uit de besprekingen blijkt dat zulke maatregelen inderdaad getroffen moeten worden. Meer kan ik u op dit moment niet zeggen. Ik wil niet vooruitlopen op de discussies. 
De Voorzitter.
   – Aangezien de vragen nrs. 21, 22 en 23 over een soortgelijk onderwerp gaan, worden zij tezamen behandeld:
Het probleem van 20.000 ton verouderde pesticiden die verspreid liggen over meer dan 5000 plaatsen in Oekraïne, moet worden aangepakt met ecologisch verantwoorde moderne technologie, waarvoor een totaal bedrag nodig zal zijn van 60 tot 100 miljoen USD.
Is de Commissie in staat een concreet programma voor de oplossing van het probleem in Oekraïne uit te werken binnen haar huidige financiële stelsel?
Het probleem van verouderde pesticiden zorgt voor een steeds ernstigere situatie in Oekraïne, waar 20.000 ton van deze pesticiden aanwezig zijn. Zij brengen op meer dan 5000 plaatsen het drinkwater en de gezondheid van de lokale bevolking in gevaar. Ondanks de goedkeuring in juni 2001 van het zesde milieuactieprogramma, dat een bijzondere paragraaf bevat over pesticiden, waarin onder andere wordt voorzien in specifieke actie voor de eliminatie van risico's als gevolg van verouderde pesticiden, zijn nu drie en een half jaar verstreken zonder dat de situatie substantieel is verbeterd.
Kan de Commissie een constructieve financiële oplossing of een constructief financieel instrument voor Oekraïne voorstellen?
Door het enorme probleem van de verouderde pesticiden in Oekraïne wordt er grote schade berokkend aan de volksgezondheid en het milieu. Er moet dringend een oplossing worden gevonden voor de meer dan 20.000 ton die over het gehele land ligt opgeslagen op tenminste 5.000 locaties.
Het Europees Parlement hechte op 23 oktober zijn goedkeuring aan een resolutie over het ontwerp van algemene begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2004, waarvan paragraaf 74 de nadruk legt op de gevaren die POP's (Persistente organische vervuilende stoffen) in zich bergen voor het milieu, en dat geldt in het bijzonder voor verouderde pesticiden. Er werd daarom bij de Commissie op aangedrongen om een extra inspanning te ondernemen om in het kader van de bestaande financieringsinstrumenten voldoende geld te mobiliseren voor de verwijdering van deze substanties in Oekraïne.
Is de Commissie in staat om maatregelen te nemen die tot een bevredigende oplossing kunnen leiden? 
Patten,
    Wij weten dat verouderde pesticiden in Oekraïne een gevaar betekenen voor het milieu en de consumenten. Ook weten wij hoe groot de uitdaging is waarvoor het land met het elimineren van deze pesticiden wordt geplaatst.
Oekraïne heeft met de ondertekening van het verdrag van Stockholm een positieve stap gezet in de richting van eliminatie van een aantal van deze verouderde pesticiden, met name van enkele persistente organische verontreinigende stoffen. Dit verdrag is echter nog niet geratificeerd. De Commissie vraagt Oekraïne dringend het verdrag te ratificeren en met de internationale gemeenschap samen te werken bij de aanpak van dit moeilijke probleem.
De verantwoordelijkheid voor de oplossing van het probleem met verouderde pesticiden ligt hoofdzakelijk bij het land zelf. De Commissie is weliswaar bereid Oekraïne in de mate van het mogelijke bij te staan - waarbij ik moet aantekenen dat onze steun aan Oekraïne 126 miljoen euro per jaar bedraagt - maar met de huidige steunprogramma’s van de EU kan geen geld worden gegeven voor de eliminatie van verouderde pesticiden in Oekraïne. Milieu is niet door de Oekraïense regering aangegeven als een prioritair gebied voor samenwerking met de Europese Unie. In het kader van de TACIS-programma’s voor kleine projecten kunnen evenwel ook projectvoorstellen in overweging worden genomen die verband houden met de eliminatie van verouderde pesticiden. Gezien de enorme hoeveelheid pesticiden die moet worden geëlimineerd kan de bijdrage van de EU slechts enige verlichting brengen in dit omvangrijk probleem. Als ondertekenaar van het verdrag van Stockholm komt Oekraïne in aanmerking voor financiering via de . Dit is het financieringsmechanisme van het verdrag. 
Wiersma (PSE ).
   - Wij waren en zijn erg actief als het erom gaat de gevolgen van Chernobyl en andere milieurampen op te vangen. Ik wil de commissaris echter vragen wat wij afgezien daarvan kunnen doen om een nieuwe milieuramp te voorkomen. Stel dat iets mis gaat met de pesticiden? Kan hij de Oekraïense autoriteiten aanspreken over dit probleem? Wij zullen dit namelijk tijdens de volgende vergadering van de Parlementaire Samenwerkingscommissie EU-Oekraïne, die volgende maand plaatsvindt, aan de orde stellen. Wat kunnen wij nog meer doen? Kunt u contact opnemen met de Oekraïense regering en opnieuw de mogelijkheid onderzoeken om via het TACIS-programma een bijdrage hieraan te leveren? Na de ervaringen met Chernobyl moeten wij Oekraïne aansporen iets te doen. De commissaris weet net zo goed als ik hoe dat land werkt. Dit is misschien niet zijn topprioriteit maar wij moeten Oekraïne uitleggen dat de manier waarop dergelijke problemen worden aangepakt een topprioriteit is voor de EU. 
Patten,
    Ik ben het roerend met de geachte afgevaardigde eens dat verouderde pesticiden een serieus probleem vormen. Dit doet zich echter niet alleen voor in Oekraïne maar helaas in de meeste voormalige sovjetgebieden, en ook in bepaalde toetredings- en kandidaat-landen. Men schat dat de hoeveelheid van deze pesticiden in Oekraïne wel eens 20.000 ton zou kunnen bedragen. Dit ligt bovendien verspreid over 5000 plekken. Zoals de geachte afgevaardigde weet kunnen deze pesticiden de menselijke gezondheid schade berokkenen via besmetting van het grondwater, de bodem, het voedsel en zelfs de lucht.
De geachte afgevaardigde noemde Chernobyl. Ik ben daar kortgeleden nog geweest. Wij hebben veel tijd en veel geld uitgetrokken om dat uiterst moeilijke en gevaarlijke milieuprobleem aan te pakken. Wij werken daarvoor samen met de regering van Oekraïne die dit als een prioriteit wil bestempelen. Maar zelfs onder dergelijke omstandigheden was het geen gemakkelijke taak. Het allermoeilijkste voor ons is ervoor te zorgen dat via een programma als TACIS onze prioriteiten ook worden nageleefd, want het partnerland wordt geacht eigenaar te worden van het programma dat wij ondersteunen.
Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat wij dit vraagstuk en andere milieuzaken aan de orde blijven stellen in het relevante subcomité van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst. Wij zullen dit ter sprake brengen tijdens de bijeenkomsten van voornoemd comité, en als de Oekraïense regering ons zegt dat zij graag wil dat wij een gedeelte van onze steun voor de aanpak van dit vraagstuk uittrekken, zullen wij de mogelijkheid daartoe met groot genoegen onderzoeken. De cijfers waar het om gaat liegen er echter niet om: men gaat ervan uit dat voor de eliminatie van het zojuist door mij omschreven probleem een bedrag van tenminste 100 miljoen euro nodig is. Daarom is het volgens ons beter een beroep te doen op de als het doel dat de geachte afgevaardigde volkomen terecht onderstreept ook daadwerkelijk bereikt moet worden. 
De Roo (Verts/ALE ).
   – Ik wil de commissaris bedanken voor zijn toelichting. Ik weet ook dat het een probleem is op het niveau van de regering van de Oekraïne, maar er zijn ook politieke krachten in de Oekraïne die heel duidelijk wel met dit probleem aan de gang zijn en die wel aan de kant staan van het Europees Parlement, dat uitgesproken heeft dat dit probleem opgelost moet worden.
Ik zou de commissaris willen vragen of hij bereid is om de politieke krachten in de Oekraïne die op dit moment niet in de regering zitten, maar mogelijk in de toekomst wel, een hart onder de riem te steken en hen te helpen bij het zoeken van een oplossing voor dit uiterst moeilijke en uiterst gevaarlijke probleem in de Oekraïne. 
Patten,
    De geachte afgevaardigde heeft volkomen gelijk als hij zegt dat het onderhavig probleem talrijke groepen in Oekraïne en talrijke NGO’s op milieugebied, die daar inmiddels actief beginnen te worden, grote zorgen baart. Het vraagstuk van de waterbesmetting, waar zijn belangstelling bijzonder naar uitgaat, is een bron van grote ongerustheid voor vele mensen.
Ik kan alleen herhalen dat wij dit vraagstuk zullen aankaarten bij de Oekraïense autoriteiten. Als zij willen zijn wij bereid na te gaan hoe wij via het TACIS-programma steun hieraan kunnen geven. De hoeveelheid geld die nodig is om heel het pesticidenprobleem in Oekraïne de wereld uit de helpen, is echter meer dan de huidige begroting van de Europese Unie aan kan. Wij kunnen Oekraïne er echter wel ertoe aansporen een beroep te doen op andere financieringsbronnen om dit afschuwelijk moeilijke probleem aan te pakken. 
De Voorzitter.
   Daar de vraagsteller afwezig is komt vraag nr. 24 te vervallen.
Wat is de reactie van de Commissie op de bezorgdheid over de noodzaak de doelstellingen van het GBVB te verenigen met steun voor de ontwikkelingsdoelstellingen op het vlak van armoedebestrijding? 
Patten,
    Het debat over ontwikkelingsvraagstukken en veiligheid mondt nooit uit in één enkele keuze als het om ons optreden gaat: het is nooit of het een of het ander. De Europese Unie moet beter gebruik maken van de bronnen die zij ter beschikking heeft in haar buitenlandse betrekkingen: dat is een van de grootste uitdagingen. Ook de Europese Conventie heeft dit erkend als een van de belangrijkste taken.
Als wij meer coherentie willen bewerkstelligen moeten wij ervoor zorgen dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en alle andere instrumenten voor de buitenlandse betrekkingen optimaal en goed gecoördineerd worden ingezet. Daaronder valt ook de jaarlijkse communautaire begroting voor buitenlandse betrekkingen met ongeveer 10 miljard euro, waarvan 6 miljard voor officiële ontwikkelingshulp.
Wij hebben reeds lang geleden erkend dat het ontwikkelingsbeleid en de andere samenwerkingsprogramma’s de krachtigste instrumenten zijn die de Gemeenschap ter beschikking heeft om conflictoorzaken bij de wortel aan te pakken. Dit komt ook tot uiting in de recent aangenomen veiligheidsstrategie van de Europese Unie. Daaraan ligt een heel eenvoudige en rechtlijnige logica ten grondslag: een van de oorzaken van de rampzalige situatie waarin bijvoorbeeld de mensen in Afghanistan en Zuid-Soedan leven zijn conflicten. Als wij armoede serieus willen bestrijden moeten wij conflicten bestrijden. Er is geen ontwikkeling mogelijk zonder vrede. Daarom hebben mijn collega, de heer Nielson, en ik op verzoek van onze Afrikaanse partners kortgeleden een ambitieus voorstel gedaan voor een Afrikaans vredesinstrument. Dit zou uitgerust moeten worden met zo’n 250 miljoen euro en zou de Afrikaanse Unie moeten bijstaan in haar inspanningen om de vrede te handhaven. 
Kinnock (PSE ).
   - Het zal u niet verbazen dat een oude rot in het ontwikkelingsvak als ik - net als uzelf - ietwat sceptisch staat ten opzichte van de mogelijkheden om het hoofd te bieden aan met name het coherentieprobleem in het ontwikkelingsbeleid, het buitenlands beleid en andere beleidssectoren van de Europese Unie, zoals de landbouw en de handel. Veel problemen zijn daar nog steeds niet opgelost.
U noemde het vredesinstrument. Dat is een initiatief van de Europese Unie waar wij natuurlijk heel blij mee zijn. Ik meende echter te hebben begrepen dat bepaalde lidstaten van de Unie de hulp eigenlijk het liefst zouden laten lopen via de regionale en subregionale organisaties, zoals de ECOWAS. Bent u het niet met mij eens dat daarover van gedachten moet worden gewisseld met de Afrikaanse staatshoofden? Die zeggen namelijk dat de financiering, de organisatie, het beheer en de besluitvorming onder de verantwoordelijkheid van de Afrikaanse Unie zelf moeten vallen en niet mogen worden toevertrouwd aan allerlei regionale organisaties. 
Welke gevolgen zal tot slot, volgens u, het mislukken van de IGC hebben voor het voorstel met betrekking tot een Europese minister van Buitenlandse Zaken? U was daar zo sterk vóór, en die persoon zou een aantal van deze vraagstukken moeten beheren. 
Patten,
    Ten eerste het specifieke punt van het vredesinstrument. Wij proberen momenteel de geïnstitutionaliseerde Afrikaanse solidariteit te ondersteunen en daarom zou het vreemd zijn als wij geen pogingen zouden doen om de instellingen van de Afrikaanse Unie zoveel mogelijk te helpen. Wat dat betreft ben ik het dus met de geachte afgevaardigde eens.
Ten tweede het vraagstuk van de coherentie. Kennelijk is er het een en ander veranderd sedert de tijd - lang geleden - dat ik Brits minister van Ontwikkeling was. Ik moet echter zeggen dat er volgens mij nu meer coherentie te bespeuren valt in de programma’s van de Gemeenschap dan indertijd toen ik Brits minister was. Dat betekent niet dat alles rozengeur en maneschijn is. Wij hebben nog een lange weg te gaan, niet ten laatste op het algemene gebied van de buitenlandse betrekkingen, en dan heb ik het niet alleen over het GBVB en de officiële ontwikkelingshulp. Ik hoop dat in de komende Commissie twee voormalige ministers van Ontwikkelingszaken zich zullen bezighouden met de taken die nu voor de heer Nielson en mij zijn. Dat zou een grote hulp zijn.
Wat betreft de kwestie van de minister van Buitenlandse Zaken en de tijdelijke kink in de kabel bij de aanstelling van zo iemand, overeenkomstig het voorstel van de Conventie, ben ik van mening dat als wij willen dat de IGC in de komende jaren zo iemand - man of vrouw - aanstelt, het absoluut noodzakelijk is dat betrokkene kan leunen op zowel de Raad als de Commissie. Het heeft weinig zin een minister van Buitenlandse Zaken te hebben die in zekere zin is losgesneden van de Commissie, uitgaande van het belachelijke argument dat zijn of haar activiteiten niet teveel besmet mogen raken door het contact met de Commissie. Het is zeer goed mogelijk de integriteit van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de betrekkingen met de Raad en de lidstaten te behouden en tegelijkertijd alle taken waar te nemen waar nu de Commissie bevoegd voor is. Alleen met een bundeling zullen wij daadwerkelijk in staat zijn vorm te geven aan een strategie voor extern optreden overeenkomstig de vereisten van de 21e eeuw.
Het buitenlands en veiligheidsbeleid is niet langer meer - als het dat ooit geweest is - een soort agenda die eenvoudigweg wordt vastgesteld door de kanselarijen in de Europese hoofdsteden. Het buitenlands en veiligheidsbeleid, het ontwikkelingsbeleid, het handelsbeleid, het landbouwbeleid en het extern beleid op het gebied van justitie en binnenlandse zaken zijn allemaal bepalend voor de impact van Europa op de rest van de wereld en voor de daadwerkelijke bijdrage die wij de wereld kunnen leveren. 
Korhola (PPE-DE ).
   - Mijnheer de Voorzitter, hoe beoordeelt u, mijnheer de commissaris, de gisteren begonnen onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Latijns-Amerika? Versterken of verzwakken zij de in de vraag van mevrouw Kinnock bedoelde communautaire doelstellingen en wat is het antwoord van de Europese Unie op het initiatief van de Verenigde Staten? 
Patten,
    Ik zal u een beter antwoord kunnen geven na de vergadering van april aanstaande in het kader van het ASEM-proces. In april zullen wij, na de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Tullamore, Ierland, vergaderingen hebben met onze Aziatische partners in de ASEM. Wij zullen ook ontmoetingen hebben met Indonesië en andere partnerlanden. Hopelijk toont dit aan hoe belangrijk ons partnerschap is.
Europa is een van de grootste verleners van ontwikkelingshulp en de grootste handelspartner van talrijke Aziatische landen. Europa is zonder meer de grootste investeerder in de meeste Aziatische landen. Ik ben er echter niet van overtuigd dat onze politieke impact in die landen net zo groot is als onze economische impact, en ik hoop dat wij daar verandering in kunnen brengen. Wij hebben veel inspanningen ondernomen om onze betrekkingen met China te verbeteren, maar voor mij is het heel belangrijk dat wij hetzelfde doen met India. Hopelijk zullen wij later in het jaar in staat zijn een strategiedocument op tafel te leggen voor onze betrekkingen met dit land. Wij hebben reeds een strategiedocument voor onze betrekkingen met Zuidoost-Azië en wij proberen nu schot in de zaak te brengen. Daarbij is de houding van het Parlement, dat steun heeft gegeven aan de opening van vijf nieuwe Commissiedelegaties in een aantal Aziatische landen, ons van groot nut geweest. 
De Voorzitter.
Op 9 december 2003 hebben de Europese Commissie en Syrië overeenstemming bereikt over een associatieovereenkomst tussen dit land en de Europese Unie naar het voorbeeld van de andere met de mediterrane partners gesloten overeenkomsten. Deze overeenkomst bestaat uit een politiek hoofdstuk, een economisch en financieel hoofdstuk en een sociaal en cultureel hoofdstuk.
Welke vooruitzichten biedt deze overeenkomst volgens de Commissie voor beide partijen? Is de Commissie van mening dat de ondertekening van deze overeenkomst in een nabije toekomst zal bijdragen aan/tot regionale integratie, de totstandbrenging/het scheppen van een positief klimaat voor de oplossing van het politieke israëlo-arabische conflict en de democratisering van Syrië?
Wat denkt de Commissie van het volkomen tegenovergestelde standpunt van de Verenigde Staten op grond waarvan het Congres en president Bush (nauwelijks enkele dagen geleden) een wet hebben goedgekeurd met het oog op economische en diplomatieke sancties tegen Syrië evenals restricties ten aanzien van het land en is de Commissie het eens met de beweegredenen van de Verenigde Staten voor een dergelijk beleid ten aanzien van genoemd land? 
Patten,
    De overeenkomst is onderwerp van discussie geweest met de Syrische collega’s maar nog niet geparafeerd. Deze overeenkomst biedt mijns inziens een stevig platform voor de economische en politieke hervorming in Syrië. De tariefafbraak en de marktopenstelling zullen voor Syrië een belangrijke stimulans zijn om juridische en institutionele hervormingen op stapel te zetten.
Deze overeenkomst kan Syrië helpen bij de integratie in de wereldeconomie en een springplank zijn voor andere initiatieven, zoals de toetreding van Syrië tot de Wereldhandelsorganisatie.
De bepalingen inzake eerbiediging van de mensenrechten, non-proliferatie en samenwerking in de strijd tegen terrorisme zullen ons, naar ik hoop, meer mogelijkheden geven om ons samen met Syrië voor deze vraagstukken in te zetten.
Wat de bevordering van de regionale integratie betreft zal de overeenkomst het netwerk van Euro-mediterrane associatieovereenkomsten met onze mediterrane partners kunnen vervolledigen. Dit zal de laatste stap zijn in de richting van de Euro-mediterrane vrijhandelszone die met de Verklaring van Barcelona in het vooruitzicht werd gesteld.
De overeenkomst zal het belangrijkste onderdeel zijn van ons beleid voor een constructief engagement met Syrië. Wij zijn ervan overtuigd dat met de overeenkomst de impuls tot hervormingen in Syrië nog sterker zal worden. Immers, niet alleen worden daarmee de economie en de samenleving opener, maar wordt ook een politieke dialoog ingesteld over vraagstukken als de eerbiediging van de democratische principes en de mensenrechten.
Ik ben van mening dat de Verenigde Staten achter ons fundamentele doel staan en Syrië willen zien als lid van de internationale gemeenschap, als een land dat de internationale wetten naleeft en - naar wij hopen - samenwerkt bij non-proliferatie en in de strijd tegen terrorisme. De associatieovereenkomst moet worden beschouwd als een kader voor een engagement op lange termijn met Syrië op deze gebieden. 
Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE ).
   – Mijnheer de commissaris, ik dank u hartelijk voor uw verwijzing naar de doelstellingen en de manier waarop de samenwerkingsovereenkomst met Syrië tot stand is gekomen. Toch zou ik u willen vragen het laatste deel van uw uiteenzetting te preciseren. Deelt u de opvattingen van de Verenigde Staten inzake betrekkingen met Syrië en inzake de rol die Syrië speelt in de regio en bij het stichten van vrede?
De EU gebruikt een andere methode dan de Verenigde Staten. Kunnen we hetzelfde doel op verschillende manieren bereiken? Deelt u de vrees van de Verenigde Staten? Heeft die vrees enige invloed op het beleid van de Europese Unie terzake? 
Patten,
    Toen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell - die ik hoogacht en bewonder - in het Amerikaanse congres aan de tand werd gevoeld voordat hij als minister van Buitenlandse Zaken werd bevestigd, viel mij op dat hij zich met zulke krachtige termen uitsprak - en misschien gebruik ik nu niet precies dezelfde woorden als hij, maar zo zei het min of meer - tegen overhaaste sancties en tegen de telkens weer nieuwe pogingen om politieke doelstellingen te bereiken door mensen, via sancties, van de buitenwereld af te snijden. Hij is altijd een krachtig voorstander geweest van een opbouwend en volhardend engagement. Ik wil niet zeggen dat hij per se achter ons staat wat Syrië betreft, maar het tot standbrengen van zo’n engagement is mijns inziens precies datgene wat wij in verband met Syrië hebben gedaan, en dat is trouwens ook wat wij met Iran hebben gedaan. Dat betekent niet dat wij simpele geesten zijn en evenmin dat er geen doornen zitten aan hetgeen wij proberen te doen. Als de mensen echter met ons in zee willen en vraagstukken zoals mensenrechten, terrorisme, massavernietigingswapens en handelsliberalisatie willen aanpakken, dan moeten wij bereid zijn hun de hand toe te steken en een riem onder het hart steken.
Wij hebben gedurende de afgelopen maanden zeer nuttige onderhandelingen gevoerd met Syrië. De Commissie heeft heel wat energie in dit proces gestoken en heeft zich hiervoor enorm ingespannen, net zoals de Syriërs trouwens. De Syriërs hebben de afgelopen paar maanden bij de tariefafbraak meer en snellere stappen ondernomen dan velen van ons voor mogelijk hadden gehouden. Ik heb praktisch onderhandeld over de mensenrechtenclausule toen ik enkele maanden geleden in Damascus was en mijn uitstekende ambtenaren hebben toen de onderhandelingen kunnen uitbreiden tot andere vraagstukken zoals massavernietigingswapens. De voorstellen waarover wij ad referendumvoor de Raad hebben onderhandeld met Syrië, worden nu in de Raad besproken. De Raad zal moeten besluiten of wij terug moeten naar de Syriërs om te proberen meer van hen gedaan te krijgen dan ons tot nu toe gelukt is.
Ik twijfel er niet aan dat, als wij erin slagen een sterk engagement met Syrië te bewerkstelligen - het laatste stukje in de puzzel van ons Euro-mediterraan partnerschap -, deze overeenkomst voordelen zal opleveren voor eenieder die een meer welvarende toekomst voor dit gebied wil, die botsingen tussen beschavingen, tussen de Europese, Noord-Amerikaanse en islamitische wereld wil voorkomen en die terrorisme en onveiligheid zo efficiënt en duurzaam mogelijk aangepakt wil zien. 
Purvis (PPE-DE ).
   - Mijnheer de commissaris, u gebruikte herhaaldelijk het woord “hoop” in uw eerste antwoord. Kennelijk is er meer “hoop” dan “verwachting”. Kunt u ons zeggen wat wij volgens u van de Syriërs gedaan kunnen krijgen als het gaat om de betrekkingen met Libanon, de bezetting van dat land en de steun aan de Hezbollah? 
Patten,
    Ik moet eerlijkheidshalve vermelden dat in het kader van de onderhandelingen met Syrië de dialoog over regionale politieke vraagstukken steeds opener en breder wordt. Daaronder valt ook de situatie in Libanon, Palestina en Israël, en de situatie op de Hoogvlakte van Golan. Ik heb hoop tot uiting gebracht - en ik hoop niet al te dwaas over te komen met mijn geostrategische opmerkingen - omdat wij willen dat Syrië bij een aantal vraagstukken meer stappen zet.
Ik praat veel liever en probeer een overeenkomst te bereiken dan dat ik de standpunten van de Syriërs uit de krant moet vernemen. Als ik dus zeg “hoop”, gebruik ik een klein en fragiel woord. Misschien is dit te zwaar beladen, maar ik zou graag zien dat er nog voor mijn vertrek uit de Europese Commissie een overeenkomst met de Syriërs werd ondertekend. 
De Voorzitter.
   Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 27 t/m 47 schriftelijk worden beantwoord.(2)
Het vragenuur aan de Commissie is gesloten


De Voorzitter.
    Aan de orde is de mededeling van de Commissie over diensten in de interne markt.
Na de toespraak van de commissaris zal de “catch-the-eye”-procedure worden toegepast. 
Bolkestein,
   . Mevrouw de Voorzitter, ik neem aan dat u me het woord geeft – vroeger sprak ik uw taal, maar dat is inmiddels meer dan veertig jaar geleden!
Ik ben hier vanavond in het Parlement voor twee verklaringen: de eerste gaat over de richtlijn diensten, die de Commissie vanmiddag heeft vastgesteld; de tweede is een korte aankondiging namens de Commissie, en met name mijn collega de heer Solbes, over de strategie voor de coördinatie van en het toezicht op het economisch beleid.
Ik begin met de richtlijn diensten. Het is me een groot genoegen hier vandaag bekend te maken dat de Commissie een voorstel voor een richtlijn betreffende de creatie van een echte interne markt voor diensten heeft vastgesteld. Het is een ambitieus, maar evenwichtig en gradueel voorstel, dat tot doel heeft bedrijven die diensten verlenen te bevrijden van juridische en administratieve belemmeringen om hun diensten over de grens aan te gaan bieden. Het is in potentie de grootste stimulans voor de interne markt sinds de start ervan in 1993. Het zal het concurrentievermogen vergroten, niet alleen van de dienstensector, maar van de gehele Europese economie, met inbegrip van de nijverheid.
Het voorstel is een belangrijk middel om de Agenda van Lissabon weer op de rails te krijgen. Het is het resultaat van een langdurig proces dat door de dienstenstrategie van de Commissie in december 2000 in gang is gezet. Het ruimt de hinderpalen voor de interne markt uit de weg die de Commissie in haar verslag over de toestand van de interne markt voor diensten van juli 2002 heeft aangewezen. Het Europees Parlement is bij het gehele proces betrokken geweest en heeft ons in beide gevallen in zijn adviezen gesteund. Ik ben daarom verheugd dat ik u vandaag als eersten ons voorstel voor een oplossing kan voorleggen.
Het voorstel is een reactie op het verzoek van het Europees Parlement om een globaal voorstel voor vrij verkeer van diensten met toepassing van het beginsel van het land van oorsprong, bestuurlijke samenwerking en, indien strikt noodzakelijk, harmonisatie.
De voorgestelde richtlijn is omvattend, in de zin dat zij betrekking heeft op alle diensten die op dit moment vanwege juridische of administratieve belemmeringen niet kunnen profiteren van de interne markt. Zij dekt zowel de vrijheid van vestiging als de vrijheid van dienstverlening. Een groot aantal diensten zal ervan profiteren, waaronder professionele diensten, zakelijke diensten, beveiligingsdiensten, milieudiensten, distributiediensten, reisbureaus, hotels, restaurants, entertainment en diensten in gezondheidszorg. Alleen die diensten die al door brede specifieke EU-wetgeving worden gedekt, zoals financiële diensten, telecommunicatie en vervoer, vallen niet onder het toepassingsgebied.
Om het gemakkelijker te maken een dienstenonderneming in een andere lidstaat op te richten, wordt een grootschalige administratieve vereenvoudiging voorgesteld om bureaucratische belemmeringen terug te dringen. Een aantal beperkingen op het recht van vestiging, zoals nationaliteit of toetsing van ‘economische behoefte’ zal worden afgeschaft. Daarnaast worden de lidstaten verplicht elektronische procedures in te stellen en dienstverleners één contactpunt te bieden dat vergunningen en andere formaliteiten afhandelt. Onnodige vergunningprocedures zullen worden gescreend en afgeschaft; de resterende vergunningeisen zullen doorzichtiger en voorspelbaarder worden en uitsluitend gebaseerd zijn op objectieve, tevoren bekende criteria. Andere beperkingen, zoals voorschriften die het aantal aanbieders per hoofd van de bevolking aan een maximum binden, of vaste tarieven, zullen eveneens aan een transparante screening en wederzijdse evaluatie worden onderworpen.
Om het gemakkelijker te maken diensten over de grens aan te bieden, streeft de richtlijn ernaar het beginsel van het land van oorsprong in de praktijk te brengen, waarbij een dienstverlener die legaal opereert in één lidstaat zijn diensten ook in andere kan aanbieden zonder in deze ‘gast’-lidstaten aan aanvullende regels te hoeven voldoen. Om dit beginsel een stevige basis te geven, wordt in het voorstel gepleit voor bredere administratieve samenwerking tussen de lidstaten en voor enkele elementaire, geharmoniseerde kwaliteitseisen die voor de gehele EU gelden. Beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen worden bijvoorbeeld verplicht voor diensten die bijzondere risico’s met zich brengen.
In de voorgestelde richtlijn wordt de bijzondere aard van de gereguleerde beroepen en de bijzondere rol van zelfregulering erkend. De beroepsorganisaties worden opgeroepen Europese gedragscodes voor beroepsbeoefenaars op te stellen. Het voorstel vormt een aanvulling op en is verenigbaar met het voorstel voor een richtlijn betreffende de erkenning van beroepskwalificaties.
Om het mogelijk te maken diensten af te nemen in andere lidstaten, worden in het voorstel ook de rechten van afnemers van diensten verduidelijkt en versterkt. Het voorstel maakt duidelijk dat deze rechten voorkomen dat de lidstaten beperkingen opleggen, bijvoorbeeld door een vergunning verplicht te stellen voor het afnemen van diensten (bijvoorbeeld van architecten of constructiebedrijven uit andere lidstaten), of door discriminerende belastingregels die diensten uit andere EU-landen duurder maken. Het voorstel voor een richtlijn verduidelijkt de rechten van patiënten door op basis van de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie de voorwaarden uiteen te zetten waaronder nationale socialezekerheidsstelsels de kosten van medische zorg in andere lidstaten moeten vergoeden.
Met de voorgestelde richtlijn beogen wij grensoverschrijdende dienstverlening te stimuleren, waardoor bedrijven nieuwe kansen krijgen in nieuwe markten, zodat ze kunnen groeien en meer banen scheppen. Door toegenomen concurrentie zullen de prijzen waarschijnlijk dalen, worden de beste praktijken verspreid en wordt innovatie aangemoedigd. Met name het midden- en kleinbedrijf zal profiteren van de verhoogde rechtszekerheid en de toegenomen kansen voor grensoverschrijdende levering. Voor de economie als geheel betekent dat een groter concurrentievermogen en meer en betere banen. Het voorstel moet daarom zo snel mogelijk worden goedgekeurd, omgezet in nationaal recht en ten uitvoer gelegd. Dat betekent dat het zoveel mogelijk politieke steun van alle instellingen nodig heeft.
De Commissie beseft dat dit voorstel helaas te laat is voor een eerste lezing tijdens deze zittingsperiode. Het komt echter tegemoet aan het verzoek van het Europees Parlement om een omvattende aanpak voor een daadwerkelijke interne markt voor diensten. Daarom vertrouw ik erop dat de leden het in overweging zullen nemen en een begin zullen maken met de behandeling ervan, om het nieuwe Parlement een solide basis te bieden en de Raad van ministers het goede voorbeeld te geven. Tot zover de richtlijn betreffende diensten.
Nu kort over het tweede punt. De Commissie heeft vandaag besloten de conclusies van de Raad aan het Europees Hof van Justitie voor te leggen. Bij deze zaak gaat het echter uitsluitend om procedurele kwesties. De conclusies van de Raad over het economisch toezicht op de verschillende landen worden er niet bij betrokken. Meer details zijn te vinden in een document dat zojuist openbaar is gemaakt, met het referentienummer IP/04/35. 
De Voorzitter.
   Hartelijk dank, commissaris Bolkestein. Wij zouden u zeer dankbaar zijn als u ons onmiddellijk van de uitkomst op de hoogte zou willen stellen. 
Harbour (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, namens mijn fractie en de Commissie juridische zaken en interne markt begroet ik het voorstel van de Commissie met instemming. We hebben de ontwikkeling ervan van nabij gevolgd. Zoals de commissaris zei, heeft de Commissie nota genomen van een aantal verslagen van onze commissie. Ik was de rapporteur voor de laatste ronde en op dit moment wordt gewerkt aan een nieuw verslag over de gemeenschappelijke markt.
We krijgen dus de gelegenheid in detail te treden. Ik ben het dan ook eens met de commissaris dat het wenselijk is nog tijdens deze zittingsperiode een aanvang te maken met de behandeling. Ik hoop dat mijn commissie daartoe in staat is, zodat we kunnen beginnen een groot aantal belangengroepen over dit uiterst omvattende voorstel te raadplegen. Daarnaast is het van wezenlijk belang te beginnen met de procedure in de Raad. De politieke punten waar ik de commissaris vanavond op wil wijzen, en waarover ik graag zijn commentaar zou horen, betreffen vooral de Raad. Ik ben verheugd dat er in elk geval één vertegenwoordiger van de Raad in ons midden is. Het is teleurstellend dat er niet meer zijn. Zoals de commissaris in zijn verklaring zei, hangt het succes van dit voorstel vóór alles af van de bereidheid van de Raad om de basisprincipes van de interne markt te aanvaarden: het beginsel van het land van oorsprong voor de verlening van grensoverschrijdende diensten, de wederzijdse erkenning van vestigingsvoorwaarden en verstandig omgaan met enkele van deze vraagstukken.
Ik hoef de commissaris er niet aan te herinneren – hoewel hij er allicht op wil wijzen – dat de staat van dienst van de Raad op dit vlak eerlijk gezegd deplorabel is. De richtlijn betreffende de wederzijdse erkenning van verkoopbevorderende acties, die integraal deel uitmaakt hiervan, ligt al 15 maanden bij de Raad. Onder het voorstel van de Commissie worden we geconfronteerd met de situatie waarin we vrijelijk marketingbureaus kunnen oprichten in andere landen, maar waarvoor geen gemeenschappelijke beginselen bestaan. Ik zou graag van de commissaris horen hoe hij denkt dat we de Raad zover kunnen krijgen een serieus tijdschema voor deze vraagstukken te aanvaarden en zijn deel van het werk aan het pakket voorstellen te doen.
Collega’s, zonder de steun van de Raad komen we nergens. Dit is een beslissend moment voor de interne markt. Als de Raad niet tot overeenstemming komt over dit voorstel, neemt hij Lissabon en de interne markt niet serieus. Eerlijk gezegd is de aanvaarding van deze richtlijn door de Raad de belangrijkste hobbel in het proces van Lissabon. De Raad moet ermee aan de slag. 
Mombaur (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben uitgesproken blij met uw tweede verklaring. U heeft aangekondigd dat de Commissie de procedures voor de controle op de begrotingsdiscipline aan het Hof van Justitie voor wil leggen.
De euro – laten we dat nu eens toegeven – is in de afgelopen vijf jaar aanzienlijk stabieler geweest dan de Duitse mark was. Aan de andere kant is de euro een moeilijke munt, want hij is niet aan één financieel en economisch beleid gekoppeld, maar aan vijftien. Het aantal deelnemers is niet beperkt en het is een jonge munt. Daarom is het des te belangrijker dat we artikel 104 van het Verdrag en het bijbehorende Stabiliteitspact netjes respecteren. De acht landen die hun huiswerk hebben gemaakt en de burgers van die landen moeten daarop kunnen vertrouwen. Daarom is het juist dat de Commissie dit duidelijk laat bevestigen en begrotingsdiscipline eist. Dat kan het vertrouwen in de nieuwe munt alleen maar versterken, we zullen er nog hard genoeg aan moeten werken. Ik dank u voor uw besluit! 
Andersen (EDD ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mijn vraag betreft ook de korte aankondiging ofwel de korte verklaring inzake het aanspannen van een rechtszaak tegen de Raad. Ik wil de commissaris graag het volgende vragen: wat verwacht de Commissie in het beste geval, dat wil zeggen, verwacht zij dat zij de zaak wint? Wat zou dat voor gevolgen kunnen hebben? Zal dat op enigerlei wijze invloed kunnen hebben op de besluiten die door de Raad zijn genomen? Wat wordt er bedoeld wanneer de Commissie zegt dat men deze zaak aanspant op basis van zuiver procedurele elementen? 
Villiers (PPE-DE ).
    Mevrouw de Voorzitter, ik wil op beide verklaringen van de commissaris ingaan. Ik ben verheugd over het voorstel voor een dienstenrichtlijn. Het is heel erg jammer dat financiële diensten niet onder de werkingssfeer vallen. Deze zijn uit het algemene voorstel weggelaten – tenzij dit op het laatste moment is veranderd – en dat is ongelukkig, want de algemene beginselen van het land van oorsprong en wederzijdse erkenning, waarop het voorstel gebaseerd is, zijn ook op financiële diensten van toepassing. Het zou goed zijn geweest dat te versterken door de financiële diensten in dit voorstel op te nemen.
Het belangrijkste punt dat ik aan de orde wil stellen, is het besluit dat de Commissie vandaag genomen heeft om de Raad ECOFIN voor het Hof van Justitie te dagen over zijn opschorting van het Stabiliteitspact. Dit is een ernstige ruzie, en vandaag is ze nog een stuk ernstiger geworden. Het is een beeldende illustratie van de problemen die je onvermijdelijk krijgt wanneer je probeert met twaalf verschillende landen een gemeenschappelijke munt te beheren. Deze spanningen zullen blijven en alleen maar groter worden, want het is werkelijk niet mogelijk een gemeenschappelijk economisch beleid te voeren dat op de behoeften van elk van die twaalf economieën is toegesneden. Deze spanningen zullen met de uitbreiding van het eurogebied en van de Europese Unie groter worden, en niet kleiner. Ik hoop dat er een bevredigende oplossing is voor dit probleem, maar op dit moment heeft de geloofwaardigheid van de euro een ernstige deuk opgelopen doordat de ministers van Financiën de regels niet handhaven. Ons werd gezegd dat deze regels van wezenlijk belang waren om te zorgen dat de euro functioneert, nu is de Commissie gedwongen deze drastische stap te nemen en deze ruzie is gedoemd nog heel lang te duren.
In het licht van de omstandigheden die we vandaag hebben gezien is het geen wonder dat de burgers van het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden allemaal ‘nee’ zeggen tegen de euro. 
Bolkestein,
   .  Mevrouw de Voorzitter, ik dank de leden die de Commissie vragen hebben gesteld. Om te beginnen wil ik ingaan op de richtlijn diensten. Vervolgens zal ik ingaan op het tweede thema.
Ik bedank de heer Harbour en mevrouw Villiers voor hun steun voor de richtlijn, althans voor hun steun voor wat ik in algemene termen over deze richtlijn heb gezegd. De heer Harbour zei ronduit dat goedkeuring van het Parlement goed en wel is, maar hoe staat het met de andere helft van het wetgevend lichaam van de Unie – de Raad? Hij heeft groot gelijk dat de Raad traag is – niet alleen met het dossier dat hij noemde, maar ook met andere. Dat is geen goede zaak. Verkoopbevorderende acties, het voorbeeld dat de heer Harbour gaf, is slechts een van de vele.
De heer Harbour verzocht de Raad een serieus tijdschema te aanvaarden. Ik wou dat ik dat voor elkaar kreeg. De heer Harbour weet ook wel dat de Commissie machtig is, maar niet machtig genoeg om de Raad te dwingen zich aan een tijdschema te houden. We zijn afhankelijk van het voorzitterschap. De heer Harbour kan erop rekenen dat de Commissie er bij het Ierse voorzitterschap op aan zal dringen hier serieus werk van te maken. In laatste instantie is het echter het voorzitterschap dat beschikt en speelt de Commissie de rol van het koor in een Griekse tragedie: ze kijkt toe, maar kan niet veel meer doen dan ach en wee roepen. Desondanks zullen we het Ierse voorzitterschap achter de broek zitten en aansporen vaart te maken.
Mevrouw Villiers beklaagde zich erover dat financiële diensten niet in het voorstel zijn opgenomen. De reden daarvoor is dat we een zeer uitgebreid kader voor financiële diensten hebben, en dat weet mevrouw Villiers beter dan wie ook, of bijna. Het actieplan financiële diensten is, met zijn 42 maatregelen, een flink stuk op weg naar voltooiing. We wilden de wateren niet vertroebelen of hetzelfde terrein nog eens bestrijken. Daarom leek het ons beter, net als bij andere gebieden die al door andere rechtsinstrumenten worden gereguleerd, de financiële diensten uit te sluiten.
Met betrekking tot het Stabiliteits- en Groeipact, en het feit dat de Commissie heeft besloten het besluit van de Raad aan het Hof van Justitie voor te leggen, zei de heer Mombaur dat de Commissie moet aandringen op begrotingsdiscipline. Dat doet de Commissie zeker: dat is de reden waarom we naar het Hof gaan. Ik ben verheugd dat het Parlement de Commissie daarin over het geheel genomen – zij het niet met algemene stemmen – steunt. De Commissie meent dat we in een rechtsgemeenschap leven. Het Stabiliteitspact is een overeenkomst tussen partijen en een dergelijke overeenkomst is voor de partijen wet. Die wet moet worden gehandhaafd.
Ik zei daarnet dat de zaak die de Commissie aanhangig wil maken bij het Hof van Justitie procedurele kwesties betreft. We denken niet dat het de taak van het Hof van Justitie is de Unie voor te schrijven hoe haar economisch beleid eruit moet zien. Het Hof zal zich dus richten op procedurele kwesties – de gebieden waarop het meent dat de Raad ECOFIN ontspoord is.
Dat vooropgesteld wil ik erop wijzen dat formele en materiële kwesties één geheel vormen. Het is aan het Hof van Justitie om te beslissen waar de lidstaten – of de Raad – van de rechte weg af zijn geraakt. Ik hoop dat het Hof snel een oordeel kan vormen. We willen niet dat deze zaak zich jarenlang blijft voortslepen. We hopen dat een snelle procedure kan worden gevolgd, zodat we in de herfst een uitspraak van het Hof hebben.
Mevrouw Villiers bereed haar stokpaardje en vertelde ons dat zij tegen de euro is, of in elk geval, tegen de aansluiting van Groot-Brittannië bij de EMU. Ik ga daarover nu niet in debat. Ik weet dat dwazen zich storten in discussies waar wijzen zich verre van houden, dus ik ga me niet mengen in het Britse debat over de euro. Ze zei ook dat deze problemen ‘onvermijdelijk’ – dat is het woord dat ze gebruikte – zijn wanneer twaalf landen een gemeenschappelijke munt hebben maar geen overkoepelend economisch beleid. Daar ben ik het niet mee eens. Twaalf landen hebben het Stabiliteits- en Groeipact ondertekend. Indien en zolang zij zich houden aan hun toezeggingen zijn er geen problemen met twaalf landen die elk hun eigen economisch beleid voeren. Zolang hun begrotingstekorten onder de beroemde grens van 3 procent blijven, zie ik niet in wat er mis is. De Commissie zal zonder twijfel met nieuwe voorstellen in deze lijn komen. Dat is mijn antwoord aan mevrouw Villiers over de band tussen soevereiniteit op economisch gebied en begrotingstekorten. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, commissaris Bolkestein.
Het debat is gesloten. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0455/2003) namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende detergentia (1095/3/2003 - C5-0521/2003 - 2002/0216(COD)) (rapporteur de heer Nobilia). 
Nobilia (UEN ),
   Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, toen het Parlement twee jaar geleden de onderhavige verordening ter hand nam, leek het ondenkbaar dat het wetgevingsproces met unanieme instemming zou worden afgerond. En toch kunnen wij met de stemming van morgen en met de sluiting van de tweede lezing zeggen dat het proces met instemming van praktisch alle betrokken partijen wordt afgesloten. Toegegeven, de tekst van de Commissie had de betreffende regeling al grondig vernieuwd, maar toch kunnen de amendementen die op de oorspronkelijke tekst zijn ingediend bepaald niet marginaal genoemd worden. De definitie van “oppervlakteactief”, de aanvullende bewijzen, de vergunningsuitzonderingen, de etikettering, meer en betere consumentenvoorlichting: dit zijn allemaal elementen die de bescherming van het milieu en de menselijke gezondheid bevorderen en die tevens rekening houden met het dierenwelzijn in het kader van wetenschappelijk onderzoek ten bate van productontwikkeling.
Eveneens moet onderstreept worden dat de tekst rekening houdt met de moeilijkheden waarmee het midden- en kleinbedrijf kampt. Voor deze bedrijven zijn bepaalde procedures vereenvoudigd zonder dat dit gepaard gaat met uitzonderingen op noodzakelijke beschermingsmaatregelen. Ik ga nu geen uitvoerige toelichting geven op de tekst, die hopelijk morgen door het Parlement met grote meerderheid wordt goedgekeurd. Wel wil ik alle fracties en hun schaduwrapporteurs bedanken: dankzij heel concrete besprekingen met hen allen heeft de onderhavige tekst in deze lange periode geleidelijk vorm kunnen krijgen. Ik geloof dat eenieder in bepaalde aspecten of passages van de tekst reden tot voldoening vindt, gezien de constructieve bijdrage die deze tekst te bieden heeft, en iedereen zal zich dan ook kunnen vinden in de algehele opzet.
Ik wil ook de Commissie bedanken, omdat zij bereid was haar voorstellen te heroverwegen. De Commissie heeft werkelijk haar best gedaan om de tekst zoveel mogelijk te harmoniseren - wat zeker niet gemakkelijk was - om ervoor te zorgen dat de uiteindelijke tekst de respectievelijke visies kon weerspiegelen. Ik moet zeggen dat wij ook met de Commissie voortdurend voorstellen hebben uitgewisseld en elkaars eisen geaccepteerd, zodat uiteindelijk een wetgevingsproduct tot stand is gekomen waar beide partijen zich gelukkig mee prijzen. Daarnaast heeft ook de Raad een belangrijke bijdrage geleverd. Dankzij de inspanningen van het zojuist afgesloten Italiaanse voorzitterschap is de tekst goed door alle procedures geloodst, en de Raad is zelfs prompt tussenbeide gekomen zodra het ernaar uitzag dat het gemeenschappelijk standpunt, dat juist nodig was om de tweede lezing te starten, opgeschort zou worden. En tenslotte moet ik in dit bestek ook nog vermelden dat de vertegenwoordigers van de Ierse regering, nog voordat het huidige voorzitterschap van start ging, zich voor de zaak hebben ingespannen: zij toonden een duidelijke bereidheid om de onderhavige tekst zo goed mogelijk te begeleiden.
Gezien de lange, gemeenschappelijk weg die wij hebben afgelegd, weiger ik te geloven dat het enige punt waarover nog meningsverschillen bestaan, aanleiding kan geven tot het opstarten van een bemiddelingsprocedure. Ik doel op het voorschrift van de zogeheten herziening, namelijk dat de Commissie toezegt dat zij binnen vijf jaar het Parlement en de Raad een tekst zal voorleggen over de anaërobe biologische afbreekbaarheid van niet-oppervlakteactieve bestanddelen en de biologische afbreekbaarheid van de andere bestanddelen, en dat er binnen drie jaar voorstellen over het fosfaatgehalte komen. Maar het probleem ligt niet zozeer hier, als wel in de mogelijkheid dat de herziening in de volgende zittingsperiode geschiedt, want met de traditionele formule over de inwerkingtreding van de huidige verordening kan deze toezegging niet in de volgende zittingsperiode worden uitgevoerd. Zoals bekend, zijn er compromisteksten ingediend waarover een algehele consensus heerst.
De oplossing van het hier geschetste probleem staat in de genoemde teksten. Ik ben er zeker van dat alle fracties zich daarin kunnen vinden. Ik hoop - en doe dan ook een oproep aan de Commissie - dat de kwestie succesvol wordt afgerond, zodat deze enigszins problematische procedure tot ieders voldoening kan worden afgesloten. 
Liikanen,
    Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wens ik het Parlement geluk met de uitstekende vorderingen die het heeft geboekt in de richting van een succesvolle afronding van dit technisch ingewikkelde voorstel.
De tweede lezing is vlot verlopen, ondanks het aantal punten dat moest worden afgehandeld. Ik wil met name de rapporteur, de heer Nobilia, bedanken voor zijn persoonlijke inzet hiervoor.
De Commissie is verheugd dat dit voorstel nu in het slotstadium van de procedure is aangeland. Het voorstel is ingediend met twee doelen in gedachten: verbetering van de bescherming voor het milieu en de consument, en tegelijkertijd behoud en verbetering van de gemeenschappelijke markt voor detergentia.
Het voorstel moderniseert de wetgeving betreffende detergentia op drie belangrijke punten. In de eerste plaats worden striktere tests voor de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen ingevoerd. In de tweede plaats wordt het toepassingsgebied van de wetgeving uitgebreid tot alle soorten oppervlakteactieve stoffen. In de derde plaats worden, met het oog op de volksgezondheid, etiketteringsvoorschriften ingevoerd.
Laten we niet vergeten dat de EU-wetgeving door dit voorstel wordt vereenvoudigd: vijf richtlijnen en een aanbeveling van de Commissie worden vervangen door een enkele verordening. Dit is dus een daadwerkelijke vereenvoudiging. Daarover wordt wel veel gesproken, maar er gebeurt weinig concreets.
De Commissie betreurt het echter dat het Parlement ervoor heeft gekozen de nadruk te leggen op nationale maatregelen over detergentia in een voorstel voor communautaire wetgeving dat onder andere tot doel had het geharmoniseerde gebied uit te breiden en de gemeenschappelijke markt te bevorderen. Het voorstel voor een verordening betekent niettemin een aanzienlijke stap vooruit in termen van striktere tests en uitbreiding van het toepassingsgebied van de wetgeving betreffende oppervlakteactieve stoffen, evenals betere voorlichting aan de consument. In dit stadium moeten we ons op deze aspecten concentreren.
Het is in het gezamenlijke belang van de Commissie en het Parlement dat de tekst definitief wordt aangenomen voor het einde van deze zittingsperiode. De vooruitzichten daarvoor zijn gunstig, als we erin slagen detailkwesties terzijde te leggen en ons concentreren op de belangrijkste voordelen. De Commissie steunt daarom het compromispakket dat de rapporteur heeft voorgesteld, te weten de amendementen 30 tot en met 37. De Commissie kan echter geen van de andere amendementen aanvaarden. 
Florenz (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de heer Nobilia bedanken voor de aangename en productieve samenwerking in de afgelopen jaren. Ik ben blij dat we het in de laatste fase eens zijn geworden over zeven belangrijke compromisamendementen. Ik kan u zeggen dat de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) na rijp beraad heeft besloten om ze alle zeven te steunen.
Persoonlijk ben ik heel blij dat we nationale regelingen inzake detergentia mogen handhaven. In uw land bestaan er bijvoorbeeld al strenge verbodsregelingen voor het gebruik van fosfaat, en in mijn land ook. Dat lijkt me ook de juiste weg, wanneer bepaalde landen in dit verband verder willen gaan wordt dat niet verhinderd, ze hoeven hun beleid zeker niet terug te draaien, ze mogen de normen handhaven waar ze tot nu toe wel bij varen. Dat lijkt me een goed signaal voor het milieubeleid en vooral ook een goed signaal met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie. Het amendement met de termijn van vijf jaar – de deskundigen weten wat dat is – blijft weliswaar bestaan, maar mijn fractie zal het compromis met de termijn van drie jaar in grote lijnen steunen.
Het lijkt me ook belangrijk dat deze verordening en de uitzonderingsregelingen werkelijk de juiste balans treffen, en ik ben blij dat er bijna geen uitzonderingen zijn gemaakt op de verplichting tot toepassing. Ik ben ook blij dat we in andere gevallen, waarvan we weten dat er uitzonderingen nodig zijn, niet hebben geaarzeld, ik denk daarbij vooral aan heel speciale detergentia voor het midden- en kleinbedrijf. Die bedrijven veroveren immers heel speciale marktsegmenten waarin geen huis-, tuin- of keukenmiddeltjes gebruikt worden. Ik denk daarbij aan ziekenhuizen of kantines. Ik geloof dat we een goed evenwicht hebben gevonden tussen alle aspecten van duurzaamheid, ecologie, economie en de sociale kant.
Ongeveer tien jaar geleden dreven er grote bergen schuim op onze rivieren. Dat was de aanleiding om ons waterbeleid en het gebruik van fosfaten te herzien. We zijn inderdaad een stap verder gekomen. Ik ben blij dat we in Europa niet achteraf, in de waterzuiveringsinstallaties, repareren wat beschadigd is, maar dat we van het begin af aan, bij het gebruik van bepaalde stoffen, innovatieve regelingen hebben vastgelegd, en dat niet altijd met de botte bijl, met de wet, beste Alexander, maar door het bedrijfsleven met innovatieve instrumenten te motiveren. Ik geloof dat we daarin geslaagd zijn.
Eén punt is nog niet opgelost, en dat punt heeft betrekking op ons allemaal. De wetgever kan alleen maar regels vastleggen voor de hoeveelheden en voor de producten. Hij kan echter niet bepalen hoe men met wasmiddelen en detergentia om moet gaan. Wie voor een kilo was evenveel waspoeder gebruikt als voor vijf kilo, die vervuilt het milieu. In dat opzicht moeten we nog hard werken aan de bewustwording van de Europese burger, en ik denk daarbij natuurlijk ook aan mezelf. 
Sacconi (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, het is duidelijk dat de onderhavige maatregel een grote draagwijdte heeft. Ook is duidelijk dat er een brede consensus over heerst. Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad biedt een acceptabele grondslag voor een compromis, maar toch zijn een paar van de vraagstukken die door het Parlement in eerste lezing zijn aangenomen, niet voldoende in aanmerking genomen. Ook ik acht het dus wenselijk dit evenwicht te verbeteren, en wel tegen de achtergrond van wat de voornaamste doelstellingen van deze regeling zijn: gezondheid, consumentenveiligheid en milieubescherming.
De amendementen die mijn fractie met instemming van de rapporteur opnieuw heeft ingediend, zijn gericht op verwezenlijking van die doelstellingen, en vooral op honorering van de sleutelbeginselen van de milieustrategie: het voorzorgsbeginsel, het beginsel van “de vervuiler betaalt” en het vervangingsbeginsel. Het feit dat het toepassingsbereik van de verordening is beperkt tot slechts de biologische afbreekbaarheid van de oppervlakteactieve bestanddelen die in wasmiddelen zitten, druist daar niet tegenin. Ik vind namelijk dat de anaërobe biologische afbreekbaarheid, de biologische afbreekbaarheid van de voornaamste niet-oppervlakteactieve organische bestanddelen en vooral het fosfaatgehalte een speciale regeling vereisen, als aanvulling op de wasmiddelenreglementering. Wij vragen dus bijna unaniem in commissieverband om binnen drie jaar na publicatie van deze verordening een nieuw wetgevingsvoorstel in te dienen, met het doel die stoffen geleidelijk te verbieden of specifieke toepassingen daarvan te beperken.
Dit is allemaal van tevoren afgesproken door de vertegenwoordigers van het Parlement en de Raad, om te bewerkstelligen dat de wetgevingsmaatregel, die een redelijk pakket vormt, in tweede lezing wordt afgesloten, vooral met het oog op een snelle aanname van de verordening. Ik vind dus dat ieder ander amendement dat afwijkt van dit compromis slechts een geringe marge voor verbetering biedt, zo het al niet de hele verordening op de helling zet. Ik ben het er dan ook mee eens dat het Parlement niet moet tornen aan dat evenwicht, en het zou ironisch zijn als het dat wel deed door de betekenis van de richtlijn voor het milieu te wijzigen.
Tot slot rest me nog de rapporteur alsook de schaduwrapporteurs van alle fracties te danken voor hun beschikbaarheid en hun inzet. 
Sjöstedt (GUE/NGL ).
   – Mevrouw de Voorzitter, onze fractie steunt de compromisamendementen die de rapporteur heeft ingediend. Op sommige punten waren wij liever nog verder gegaan met een strengere wetgeving, maar het is belangrijk dat we de knoop doorhakken en dat het besluit zo snel mogelijk in werking treedt.
Het is voor ons van primordiaal belang dat de lidstaten de mogelijkheid hebben strengere regels te handhaven, wat in verschillende lidstaten reeds het geval is. Een belangrijk probleem is het gebruik van fosfaten. Er zijn goede argumenten om de onmiddellijk stopzetting van het gebruik van fosfaten te eisen. Wij weten dat fosfaten tot enorme overbemesting leiden. In het mariene milieu veroorzaken ze bijvoorbeeld grote milieuproblemen. Wij weten dat er prima vervangingsmiddelen bestaan en dat bepaalde landen in de praktijk het gebruik van fosfaten hebben afgeschaft.
In de politiek is er soms een conflict tussen wat politiek mogelijk is en wat wenselijk is. Wij hebben daarom een compromis uitgewerkt dat politiek haalbaar is, namelijk de geleidelijke afschaffing van fosfaten in drie jaar. Het is nochtans wenselijk ze vandaag reeds af te schaffen. Wij zullen beide wegen proberen. Wij zullen stemmen voor de amendementen van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie waarin onmiddellijke afschaffing wordt bepleit, maar wij denken dat het politieke compromis het uiteindelijk zal halen.
de Roo (Verts/ALE ).
   – Voorzitter, ik zou eerst collega Nobilia willen bedanken voor de uitstekende samenwerking. Ik heb maar één minuut, dus ik moet me beperken. Er is eigenlijk maar één groot probleem overgebleven, dat zijn de fosfaten. Fosfaatvrije wasmiddelen zijn verplicht in een aantal landen, bijvoorbeeld door een vrijwillige afspraak met de producenten en soms door wetgeving. Maar in een aantal landen van de oude 15 zoals Spanje, zijn er nog steeds wasmiddelen op de markt met fosfaten. Ook in een heleboel nieuwe landen die straks zullen toetreden, heeft soms wel tweederde van de wasmiddelen nog steeds fosfaten. Het is heel simpel om die te vervangen en eigenlijk had de Commissie dat allang moeten voorstellen. Ik begrijp ook dat de Commissie een voorstel daartoe in de bureaulade heeft. Dus wat belet de Commissie om dat er nu eindelijk uit te halen en die drie jaar helemaal niet af te wachten?
Verder nog een vraag aan de Commissie. Is het waar dat één land, namelijk Frankrijk, het compromis geblokkeerd heeft? Anders was deze hele zitting niet nodig geweest en hadden we al lang een compromis bereikt. Gaarne antwoord op die vraag. Heeft alleen Frankrijk geblokkeerd? 
Blokland (EDD ).
   – Mevrouw de Voorzitter, namens de EDD-fractie wil ik rapporteur Nobilia feliciteren met het bereikte compromis met de Raad. Voor de beoordeling van wasmiddelen wordt met deze wetgeving voldoende rekening gehouden met de milieu- en gezondheidseffecten. Er is overeenstemming bereikt over ontheffingen, fosfaten en de etikettering en ik heb mijn steun hier ook aan gegeven door de compromisamendementen mede te ondertekenen. Vooral met betrekking tot de fosfaten is het goed dat lidstaten deze kunnen verbieden, zoals enkele reeds gedaan hebben. Een verbod op fosfaten heeft tevens het positieve effect dat de verspreiding van het schadelijke cadmium in het milieu afneemt. Bij de winning van fosfaten komt namelijk cadmium vrij.
De recente conclusie van het wetenschappelijk comité toxicologie, ecotoxilogie en milieu geeft echter aanleiding tot een heroverweging van een EU-wijd verbod op fosfaten. Het wetenschappelijk comité heeft de nadelige milieueffecten van fosfaten aangetoond en de alternatieven in orde bevonden. Graag hoor ik de mening van de Commissaris hierover.
Ten slotte, mevrouw de Voorzitter, ben ik blij dat er overeenstemming is bereikt inzake de etikettering. Eenvoudige teksten op producten die na grondige evaluatie zijn goedgekeurd, moet voldoende zijn. Als de nieuwsgierige consument toch meer wil weten, dient hij maar te rade te gaan bij de fabrikant via website en telefoon. 
Doyle (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, het belangrijkste doel van het detergentiabeleid van de EU is de gemeenschappelijke markt voor deze producten te behouden en, bovenal, een hoog niveau van bescherming voor mens en milieu te garanderen. Het voorstel is een consolidering en modernisering van vijf bestaande richtlijnen, zoals de commissaris ons heeft gezegd, die opgaan in één verordening betreffende de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen. Dit zijn essentiële bestanddelen van detergentia die fungeren als katalysatoren voor de verlaging van de oppervlaktespanning van de vloeistof waarin ze zijn opgelost, bijvoorbeeld olie of vet dat boven op het water in een afwasteiltje drijft. De nadruk ligt op het probleem van het schuim dat de oppervlakteactieve stoffen in onze wateren veroorzaken. Een belangrijke fout die in het verleden is gemaakt bij de installatie van afwasmachines en wasmachines in mijn land, en ik meen ook elders, heeft dit probleem van schuimvorming in het water verergerd. Deze apparaten worden door huishoudens vaak verkeerd gekoppeld aan oppervlaktewaterafvoerbuizen die rechtstreeks lozen op rivieren in plaats van in rioolleidingen, die het afvalwater naar waterbehandelingsinstallaties leiden. Op die manier worden waterlopen onnodig vervuild.
Harmonisatie van de wetgeving inzake detergentia in de Gemeenschap door deze verordening zorgt voor gelijke kansen en is in overeenstemming met de voorstellen van Lissabon. Ook de beginselen van duurzame of milieuvriendelijke groei, zoals uiteengezet in de strategie van Göteborg, worden in aanmerking genomen. De kosten van een schoner milieu en watertoevoer zijn echter moeilijk te kwantificeren. Deze geïntegreerde tweevoudige benadering, waarin economische en milieuaspecten in aanmerking worden genomen, is een positief uitgangspunt.
Ik ben ingenomen met dit voorstel, omdat het zorgt voor betere voorlichting aan consumenten – met name aan hen die aan allergieën lijden – en omdat er een hoog niveau van productveiligheid wordt gegarandeerd dankzij een toegenomen transparantie en verantwoordelijkheid van producenten, gehandhaafd door een systeem van nationale sancties voor niet-naleving.
Alle betrokkenen – fabrikanten, nationale autoriteiten, consumenten – hebben belang bij het proces en zullen profiteren van de verordening. Naast de terechte nadruk op biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen steun ik de gewijzigde herzieningsclausule in het compromispakket, die prioriteit geeft aan onderzoek naar de mogelijke behoefte aan fosfaatwetgeving binnen drie jaar in plaats van vijf. Er zijn fosfaatvrije detergentia nodig.
Onderzoek in mijn land heeft aangetoond dat er een statistisch significante oorzaak-gevolgrelatie is tussen eutrofiëring, of waterbloei, dat een aanzienlijk negatief effect heeft op de waterkwaliteit en waterecosystemen, en fosfaatgehalte. Een recent onderzoek in Ierland heeft aangetoond dat de Ierse binnenwateren weliswaar nog steeds veel minder vervuild zijn dan het Europese gemiddelde, maar dat tot 30 procent van de rivierlengte vervuild is door fosfaten. Onze regering heeft in 1999 regelgeving ingevoerd om deze trend tegen te gaan, een trend die sinds de jaren tachtig herhaalde malen is genoemd als het grootste probleem van de Ierse binnenwateren. Dit probleem moet echter op Europees niveau worden onderzocht, in overeenstemming met de richtlijn betreffende gevaarlijke stoffen in het water en op grond van de EU-kaderrichtlijn water die in oktober 2000 is gelanceerd.
Tot slot wil ik me aansluiten bij de steun die het Ierse voorzitterschap heeft betuigd voor het compromispakket van het Italiaanse voorzitterschap, de Commissie en de rapporteur. 
Bowe (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, net als iedereen sta ik achter het pakket dat bij wijze van compromis wordt voorgelegd. Ik dank de rapporteur voor zijn werk aan dit pakket. Het compromisproces is heel nuttig geweest en is vlot verlopen. Net als veel anderen steun ik het echter onder voorbehoud.
In de afgelopen paar jaar is het fosfaatgehalte in drinkwater, in elk geval in West-Europa, tussen de 50 procent en 80 procent gedaald. Sinds de jaren tachtig is het aanhoudend gedaald. Een van de belangrijkste oorzaken daarvan is de regulering van detergentia. Nu kiezen we voor nog strengere wetten, hoop ik. Ze zullen in een veel groter gebied worden toegepast, van Limerick – dat mevrouw Doyle zo goed kent – tot nieuwe oorden als Letland, Nicosia en andere delen van Midden- en Oost-Europa. We mogen verwachten dat alle rivieren die in de Baltische Zee en in de Noordzee uitmonden, schoner worden. Er zullen veel minder bubbels in de Europese rivieren zitten dan in de Europese badkuipen.
Deze nieuwe maatregelen – etiketteren van detergentia en zorgen dat ze bij lozing in het water in veilige deeltjes worden afgebroken – zijn echter niet genoeg. Het probleem zou gemakkelijk kunnen worden opgelost en de situatie in veel opzichten verbeterd door fosfaten uit wasmiddelen te halen. Dat is ons in dit voorstel niet gelukt. Het Parlement zou dat graag zien en de Commissie moet dat nog voor elkaar zien te krijgen.
Iets dat door de collega’s niet is genoemd, is het aanhoudende gebruik van dierproeven om detergentia te testen. Deze praktijk kan niet veel langer meer worden aanvaard. De Commissie moet een duidelijk tijdschema opstellen voor de ontwikkeling van vervangende proeven. Daar wachten we al veel te lang op. Het lijkt erop dat de Commissie opnieuw een kans heeft gemist. Desondanks zal ik het compromis morgen mijn steun geven, net als iedereen. 
Schörling (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de rapporteur en alle betrokken partijen bij het onderhavige voorstel. Naar mijn mening hebben zij een puik stukje werk geleverd.
Dit verslag is belangrijk voor het milieu, maar het is ook een kwestie die van groot belang is voor de consument, omdat was- en schoonmaakmiddelen dagelijks door iedereen gebruikt worden. Het is noodzakelijk dat de consumenten volledig en voldoende worden voorgelicht zodat zij de marktontwikkeling kunnen sturen door milieuvriendelijke producten te kiezen.
De argumenten die wij in Zweden te horen krijgen voor het feit dat een aantal schoonmaakmiddelen nog niet fosfaatvrij zijn, luiden: de waterzuiveringsinstallaties pakken de fosfaten aan en de alternatieve schoonmaakmiddelen zijn ook niet probleemloos. Ik heb deze argumenten aanvaard.
In de amendementen 40 tot 46 die de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie heeft ingediend, baseren wij ons op de stelling van het Wetenschappelijk Comité dat fosfaten grote problemen creëren in tegenstelling tot de bestaande alternatieve middelen. Naar mijn mening is het dan ook hoog tijd de fosfaten te verbieden als deze werkelijk zo gevaarlijk zijn, de Middellandse Zee verontreinigingen enzovoort. Laat ons niet wachten. Ik doe dan ook een oproep om voor deze amendementen te stemmen, opdat de Commissie een voorstel daaromtrent kan indienen. 
Marques (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega’s, zoals ik ook al tijdens het debat in eerste lezing heb onderstreept, betekent deze verordening een belangrijke stap voorwaarts, met name voor de producenten en de consumenten, maar zeker ook op het gebied van de milieubescherming. Wij zijn goed op weg naar een uitermate geslaagde modernisering van het wetgevingskader betreffende de controle op biologische afbreekbaarheid van detergentia dat dateert uit het begin van de jaren zeventig. Staat u mij echter toe dat ik hier mijn ongenoegen uit over twee mijns inziens uitermate belangrijke en gevoelige kwesties.
Ten eerste is het van wezenlijk belang dat alle voorschriften betreffende aanvullende etikettering geharmoniseerd worden, vooral ook het verbod op afbeeldingen die het risico kunnen vergroten dat detergentia worden ingeslikt. Ik denk bijvoorbeeld aan afbeeldingen van fruit of andere voedingsmiddelen die vooral voor kinderen een groot gevaar inhouden aangezien ze hen uitnodigen om detergentia in te slikken. In het huidige systeem wordt dit verbod beperkt tot gevaarlijke stoffen of preparaten, en dat is duidelijk ontoereikend. Daarom pleit ik voor een betere bescherming van de consumenten, en met name van de meest kwetsbare groepen.
Ten slotte begrijp ik ook niet waarom er niet-geharmoniseerde nationale testmethoden worden opgelegd zonder dat er een tijdpad voor hun publicatie in de verordening wordt opgenomen. Ik vind dat de oplossingen die wij gevonden hebben op al deze punten ernstig tekortschieten. 
Liikanen,
    Mevrouw de Voorzitter, ik wil de leden van het Parlement bedanken voor dit zeer opbouwende debat. Ik kom nog eens terug op het vraagstuk van de fosfaten, dat door een aantal leden aan de orde is gesteld. We moeten niet vergeten dat meststoffen een belangrijke bron van fosfaten zijn: ongeveer 50 procent ervan komt uit meststoffen. Jaren geleden stelde ik in mijn eigen land voor meststoffen met een hoog fosfaatgehalte te belasten. Dat heeft het probleem deels opgelost.
In veel landen zijn de autoriteiten opgetreden. Het gebruik van fosfaten in detergentia is praktisch uitgebannen door nationale wetgeving of vrijwillige overeenkomsten in de lidstaten die dergelijke maatregelen nodig achtten. In de meerderheid van de lidstaten zijn nu nationale maatregelen van kracht en in sommige gevallen bestaan ze al jaren. Daarom richt de Commissie zich nu op het garanderen dat voorstellen op dit gebied een stevige wetenschappelijke basis en toegevoegde waarde op communautair niveau hebben.
Het Wetenschappelijk Comité ontdekte dat het verslag van de consultants over fosfaten op sommige punten ernstige gebreken vertoonden – bijvoorbeeld op het punt van de impact van alternatieven – en het heeft een aantal andere gebieden geïdentificeerd waarvoor gegevens nog ontbreken. Ik verzeker u dat de Commissie deze lacunes zo snel mogelijk zal aanvullen en de maatregelen zal voorstellen die op basis daarvan gerechtvaardigd zijn. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, mijnheer Liikanen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   Aan de orde is het verslag (A5-0474/2003) van mevrouw Sandbæk, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: Jongste ontwikkelingen rond het EG-actieprogramma - Versnelde actie ter bestrijding van HIV/aids, malaria en tuberculose in het kader van de armoedebestrijding - Onafgehandelde beleidszaken en toekomstige uitdagingen (COM(2003) 93 - C5-0384/2003 - 2003/2146(INI)). 
Sandbæk (EDD ),
   Mevrouw de Voorzitter, in februari 2001 heeft de Commissie het actieprogramma “Versnelde actie ter bestrijding van HIV/AIDS, malaria en tuberculose in het kader van de armoedebestrijding” aangenomen. Nu heeft de Commissie een evaluatie voorgelegd van de tenuitvoerlegging daarvan en verslag gedaan van onafgehandelde beleidszaken en toekomstige uitdagingen.
Er is behoefte aan een sterkere en meer samenhangende strategie. Uitdagingen zijn er helaas nog steeds genoeg. Bijna 20.000 sterfgevallen - niet per jaar, niet per maand, maar dagelijks, en het is de bevolking van de armste landen die onmiskenbaar het hardst wordt getroffen. De crisis veroorzaakt een enorm menselijk lijden en brengt het ontwikkelingspotentieel van deze landen ernstig in gevaar.
Er is daarom behoefte aan gezamenlijke en grotere inspanningen op een reeks van samenhangende terreinen. Er is behoefte aan de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Deze geneesmiddelen moeten in voldoende hoeveelheden worden geproduceerd en van goede kwaliteit zijn. De prijs moet corresponderen met de financiële mogelijkheden van regeringen en bevolkingen en deze geneesmiddelen moeten voor iedereen beschikbaar zijn.
In dit verband wil ik vooral de behoefte aan een grotere en verdere steun aan het “Wereldfonds voor de bestrijding van HIV/AIDS, tuberculose en malaria” onderstrepen. Afrika is het primaire doel van de werkzaamheden van het fonds. Dit continent ontvangt 60 procent van de middelen. Dit fonds is onze beste kans om enerzijds de verspreiding van deze drie ziekten af te remmen en tegelijkertijd de gevolgen te verminderen voor diegenen die reeds aan deze ziekten lijden. Zo heeft bijvoorbeeld een bijdrage van het fonds aan Haïti in 2002 dit land in staat gesteld om een openbare gezondheidskliniek en operatiekamer opnieuw te openen, vijf openbare klinieken te voorzien van belangrijke geneesmiddelen en te zorgen voor elementaire laboratoriumvoorzieningen in vier klinieken. Meer dan 600 mensen hebben een antiretrovirale behandeling ondergaan en er zijn meer dan 300 gevallen van tuberculose ontdekt. In dit geval dragen de middelen van het fonds niet alleen bij aan de inspanningen van Haïti om HIV en tuberculose tegen te gaan en te behandelen, maar ze zorgen ook voor een algehele verbetering van de gezondheid in een gebied met 250.000 inwoners.
Voorzitter Prodi heeft eerder toegezegd dat de EU en de lidstaten een miljard euro aan dit fonds zouden bijdragen. Ik wil zowel de Commissie als de lidstaten dringend verzoeken dat bedrag bij elkaar te brengen en ik steun het amendement van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, die deze toezegging verheldert en nader preciseert.
Preventie is nog immer van doorslaggevende betekenis, maar deze wordt helaas gesaboteerd door de Mexico City Policy van president Bush, die letterlijk tot de dood van miljoenen mannen en nu vooral vrouwen leidt door te bewerkstelligen dat reproductieve gezondheidsartikelen die van levensbelang zijn worden achtergehouden. Dit is zonder meer onethisch en de EU moet en zal op deze catastrofale situatie reageren.
Eveneens van doorslaggevend belang is ervoor te zorgen dat de inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling gericht zijn op de specifieke behoeften van de ontwikkelingslanden. De overwegingen van de Commissie inzake een specifiek wetgevingsinstrument voor stimuleringsmaatregelen voor O[amp]O naar verwaarloosde en aan armoede gerelateerde ziekten zouden een oplossing kunnen bieden.
Als er geneesmiddelen zijn ontwikkeld, moeten deze ter beschikking komen van alle patiënten die ze nodig hebben. Om dat te bereiken moeten we de implementering van de Verklaring van Doha over de samenhang tussen TRIPs en de volksgezondheid steunen. Er blijft ook behoefte aan een discussie over het belang van TRIPs voor de beschikbaarheid van generieke geneesmiddelen voor een realistische prijs.
Er is flink gediscussieerd over de vraag of men het meest in preventie of in gezondheidsbevordering moet investeren. We moeten ons heel duidelijk inspannen voor beide. Indien de mogelijkheden tot behandeling ontbreken, zal ook de stimulans zich te laten testen ontbreken. Maar er is wel gelegenheid voor behandeling. Generieke productie en concurrentie hebben tot een opmerkelijke prijsdaling voor antiretrovirale middelen geleid en tegenwoordig is een aantal van de armste landen ter wereld in staat om een behandeling uit te voeren voor minder dan een dollar per dag.
Derhalve kan het belang van steun van behandelingsprogramma’s door in kwalitatief goede antiretrovirale middelen voor een lage prijs te voorzien niet worden overschat. In Afrika ten zuiden van de Sahara wordt slechts één procent van de vier miljoen mensen die dat nodig hebben ook daadwerkelijk behandeld.
Een recentelijk door de WHO en de Wereldbank gepubliceerd rapport maakt duidelijk dat er geen vooruitgang is geboekt bij het realiseren van de Millennium Ontwikkelingsdoelen van de VN betreffende gezondheid. De trage vooruitgang op het terrein van gezondheid is hoogst zorgwekkend, want veel van de technologie die nodig is om de gezondheidssituatie te verbeteren is immers gewoon voor een redelijke prijs beschikbaar. Het probleem is deze bij de bevolking te brengen en in elk land een sterk stelsel voor de gezondheidszorg te realiseren.
In het partnerschap met de ACS-landen moet beslist de nadruk worden gelegd op de niet-bestede middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds om te proberen kwetsbare landen te helpen bij de bestrijding van deze ziekten, die een sterk negatief effect hebben op hun economische mogelijkheden en die hun sociale cohesie vernietigen.
Ik wil tevens de enorme betekenis benadrukken die de HIV/aids-epidemie heeft voor kinderen. Er zijn nu meer dan 13 miljoen kinderen, die ten gevolge van aids minstens één van hun ouders hebben verloren. Er is behoefte aan een duidelijk EU-beleid en aan een hogere prioriteit van dit terrein.
Derhalve verheug ik mij over het feit dat het Ierse voorzitterschap de verzekering geeft dat Afrikaanse kwesties hoog op de agenda van de EU staan en dat de EU op een coherente, serieuze en consequente wijze wil samenwerken met Afrikaanse partners en initiatieven zal ondersteunen om de enorme uitdagingen waarmee Afrika zich geconfronteerd ziet tegemoet te treden.
In dat opzicht zou het een welkom en duidelijk symbool zijn voor de betrokkenheid van de EU wanneer, zoals in het verslag wordt bepleit, een EU-ambassadeur benoemd zou worden teneinde de werkzaamheden van de EU op dit terrein te coördineren en te leiden. 
Nielson,
    De Commissie is ingenomen met de belangstelling van het Parlement voor haar verslag over het actieprogramma. We delen de globale evaluatie dat er substantiële vorderingen zijn geboekt, maar dat er meer moet gebeuren – door ontwikkelingslanden, door EU-lidstaten en andere donoren, door het bedrijfsleven, door NGO’s en door Europese instellingen – om HIV/aids, tuberculose en malaria te bestrijden.
We erkennen dat de impact van deze ziekten per bevolkingsgroep verschilt en dat vrouwen, kinderen en de armste lagen van de bevolking vaak het kwetsbaarst zijn en het zwaarst worden getroffen. Dat moet, waar haalbaar, door ontwikkelingslanden met steun van de internationale donorgemeenschap worden gedocumenteerd. Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat vrouwen uitsluitend als slachtoffers worden voorgesteld en moeten we ons realiseren dat zij een enorme bijdrage leveren aan de verzorging van mensen met HIV/aids of van verweesde kinderen. Vrouwen vormen de bevolkingsgroep die het zwaarst getroffen wordt door armoede en ziekte, maar vreemd genoeg zijn zij tegelijkertijd de groep die de meeste potentie voor verandering en hoop laat zien.
Ik heb met instemming opgemerkt dat in het verslag veel belang wordt gehecht aan onze samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dat komt nu duidelijker naar voren door het strategisch partnerschap dat wordt ontwikkeld tussen onze twee instellingen en dat bijvoorbeeld heeft geleid tot de ondertekening van een overeenkomst waarin de Gemeenschap toezegt 25 miljoen euro bij te dragen aan de ontwikkeling van het geneesmiddelenbeleid van de WHO.
Ik begrijp ook waarom de rapporteur de nadruk heeft gelegd op toegang tot elementaire gezondheidszorg en op de gewenste stijging van de financiering voor deze sector. De Commissie staat open voor een toename – waar mogelijk – van de steun voor gezondheidszorg en andere sociale voorzieningen. Dit proces wordt echter aangedreven door de vraag, en het initiatief ligt in dezen bij onze partnerlanden.
Wat het Wereldfonds betreft: onze bijdrage stijgt voortdurend, mede dankzij de essentiële steun van het Parlement. We hebben nu financiering voor de komende vier jaar, zowel van de communautaire begroting als van het Europees Ontwikkelingsfonds. Desondanks zijn de middelen voor het Wereldfonds nog steeds verre van afdoende. We zijn vastbesloten om daarvoor samen met de lidstaten een duurzame oplossing te vinden.
De EU als geheel – de lidstaten en de Commissie – heeft tot nog toe meer dan 50 procent van de middelen van het Wereldfonds bijgedragen. Dat cijfer is de moeite waard om in gedachten te houden, met het oog op de klachten die andere donorlanden nu en dan uiten.
Toegang tot betaalbare medicijnen is een belangrijk element in ons actieprogramma. Onder andere dankzij gedifferentieerde prijzen en het ontkoppelen van steun is het gelukt de prijzen van medicijnen met in sommige gevallen zelfs 90 procent te laten dalen. De levering van medicijnen tegen gedifferentieerde prijzen is essentieel en de Europese Unie heeft een verordening aangenomen om te voorkomen dat medicijnen die tegen verlaagde prijzen aan ontwikkelingslanden zijn verkocht, weer in Europa worden geïmporteerd. Dat is heel belangrijk.
In het verslag wordt terecht gewezen op de belangrijke rol die onderzoek en ontwikkeling van nieuwe medicijnen en vaccins kan spelen bij het bestrijden van deze drie dodelijke ziekten. In het onderzoek, of dat nu gefinancierd wordt door particulieren of door de overheid, moet meer worden gedaan om nieuwe producten tegen deze ziekten te ontwikkelen. Het is duidelijk dat farmaceutische bedrijven een constructieve rol kunnen spelen door in te spelen op deze behoeften. Het Partnerschap voor klinische proeven tussen Europese en ontwikkelingslanden (EDCTP) is erop gericht een dergelijke bijdrage van de sector te vergemakkelijken. De Commissie draagt al bij aan dit initiatief, maar we verwachten dat ook de lidstaten en de sector middelen ter beschikking stellen.
Ik zou graag ingaan op de opmerkingen van mevrouw Sandbæk over de negatieve impact van het Mexico City-beleid dat de regering-Bush in Washington voert. Ik ben het eens met de woordkeuze van mevrouw Sandbæk. We hebben gereageerd op dit beleid, dat werd aangekondigd toen president Bush aantrad, door duidelijk te stellen dat Europa bereid is het door gat te vullen, en dat is wat we aan het doen zijn. 
Corbey (PSE ),
   . – Voorzitter, een deel van de Derde Wereld maakt een ongekende gezondheidscrisis door en het is in het belang van de hele wereld dat de noodzakelijke stappen worden genomen om deze crisis te verzachten en vooral te bestrijden. De Industriecommissie is zich bewust van haar beperkte bijdrage tot de oplossing van dit probleem, maar benadrukt wel dat het een essentiële bijdrage is.
Ik wil namens de Industriecommissie drie punten naar voren brengen. Ten eerste de industriële kant. Er zijn nog steeds te veel ziektes die verwaarloosd worden, waar geen onderzoek naar wordt gedaan en waar geen enkele industrie brood in ziet. In feite is dit een schande voor de Europese industrie, maar het is ook een gemiste kans. De Europese farmaceutische industrie is te weinig innovatief en concentratie op verwaarloosde ziektes zou een nieuw elan kunnen brengen. De EU moet nu politiek leiderschap tonen om de industrie te bewegen te investeren in ziektes die tot nu toe niet rendabel zijn. Een richtlijn of een kader voor zogeheten "" is hard nodig en men moet niet bang zijn voor onorthodoxe maatregelen, subsidies, protocolassistentie, tariefvrijstelling en zelfs overdracht van octrooirechten. De EU moet een kader scheppen op basis waarvan ze met de farmaceutische industrie de dialoog en de onderhandelingen kan beginnen over investeringen in onderzoek naar malaria, TB, slaapziekte, enz.
Een tweede punt is onderzoek. De EU moet nu zelf werk maken van haar onderzoeksprogramma's. Het platform voor was een goede stap, maar wat gebeurt er in de praktijk? De EU zou een onderzoeksagenda moeten opstellen en daarin alle leemtes identificeren. Vervolgens kunnen onderzoeksinstellingen en bedrijven daarop intekenen. Overigens waardeert de Industriecommissie alle inspanningen van Commissaris Busquin op dit gebied.
En ten derde is er de handel. Hier is uiteraard de beslissing van 30 augustus 2003 aan de vooravond van de Conferentie in Cancun van groot belang. De Industriecommissie had graag gezien dat deze beslissing ook daadwerkelijk in wetgeving op het gebied van de farmaceutica was geïmplementeerd. Wij dringen aan op een spoedige implementatie van deze wetgeving. Doha mag geen loze belofte blijven. 
Karamanou (PSE ),
   . – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, namens de Commissie rechten van de vrouw, waarvan ik voorzitter ben, zou ik ons advies willen toelichten bij het uitstekende verslag dat mevrouw Sandbæk heeft geschreven. Dat doe ik omdat mevrouw Valenciano niet aanwezig is.
Mijnheer de commissaris, na een halve eeuw van beloften, analysen en ontwikkelingsprojecten is er in de meeste ontwikkelingslanden van ontwikkeling weinig te merken. Integendeel, die landen zinken steeds dieper weg in het moeras van armoede en dodelijke ziekten. De grootste slachtoffers zijn uiteraard vrouwen, die geen toegang hebben tot medicijnen, geneeskundige verzorging en seksuele en reproductieve gezondheidszorg.
Zoals u heeft gezegd, mijnheer de commissaris, leveren vrouwen een enorme bijdrage aan de maatschappij, zelfs in landen waar hun grondrechten en mensenrechten niet worden erkend. Mochten vrouwen aan de macht zijn, mijnheer de commissaris, dan zouden we in een betere wereld leven. Daarvan ben ik overtuigd. Ik vind het een schande voor onze beschaving dat in de ontwikkelingslanden 30.000 mensen per dag sterven aan ziekten die in de eerste wereld kunnen worden genezen. Tuberculose is de grootste doodsoorzaak bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, meer nog dan kraambedsterfte. Een groot aantal vrouwen is besmet met het aids-virus en dat aantal is stijgend. Het virus treft niet alleen de vrouwen zelf maar ook de kinderen die zij ter wereld brengen. Zoals mevrouw Sandbæk heeft gezegd, zijn ondertussen dertien miljoen kinderen wees geworden en dat cijfer zal naar verwachting oplopen tot vijfentwintig miljoen in 2010. Over beschaving gesproken!
De Commissie rechten van de vrouw eist van de regeringen van de ontwikkelingslanden, van de Unie en van andere internationale organisaties, die actief zijn op dit gebied, dat ze de genderdimensie integreren in het hele gezondheidsbeleid en dat ze rekening houden met de onvervangbare rol die vrouwen spelen.
Ik ben wel tevreden over de overeenkomst die de WTO-leden in augustus 2003 hebben gesloten, ondanks alle meningsverschillen en tijdrovende procedures die ermee gepaard zijn gegaan. Ik ben ook blij met de inspanningen van de VN om geneesmiddelen van hoge kwaliteit te verstrekken aan aids-patiënten en met het besluit van de Raad van de Europese Unie om de farmaceutische industrie de nodige prikkels te geven om geneesmiddelen tegen een lagere prijs te verkopen. Ik vind dat we onze inspanningen moeten opvoeren om deze gesel uit de wereld te helpen, mijnheer de commissaris. 
Martens (PPE-DE ).
   – Voorzitter, het actieprogramma tegen HIV/aids, malaria en tuberculose uit 2001 is nu twee jaar van kracht. De situatie is niet minder schrijnend geworden. De drie ziektes zijn samen verantwoordelijk voor meer dan 20.000 doden per dag. In het afgelopen jaar alleen al werden er volgens de WHO iedere dag circa 40.000 mensen geïnfecteerd met HIV/aids en volgens de laatste gegevens hebben inmiddels 16 miljoen kinderen onder de 15 jaar één ouder of beide ouders aan aids verloren.
Tuberculose is een van 's werelds belangrijkste infectieziektes. Eén derde van de wereldbevolking is geïnfecteerd en de verwachting is dat 5 tot 10 procent daarvan daadwerkelijk ook ziek zal worden. Malaria is fors in opmars. Aan malaria sterven alleen al in Afrika ieder jaar ongeveer één miljoen mensen. Zwangere vrouwen en jonge kinderen worden het hardst getroffen. De ernst van de situatie kan niet genoeg benadrukt worden. De sterftecijfers als gevolg van deze ziekte groeien nog steeds en dat zal nog wel doorgaan.
Het moge duidelijk zijn dat de minst ontwikkelde landen het zwaarst getroffen worden en daarom wordt gesproken over armoedeziektes. Ze beperken de sociale en economische ontwikkeling. In veel ontwikkelingslanden raakt de maatschappij compleet ontwricht. De sterfte treft grote delen van de beroepsbevolking en bedrijven en organisaties gaan beroepskrachten ontberen. Het onderwijssysteem kan in veel landen niet meer functioneren vanwege de sterfte onder de leraren, en zoals gezegd, groeit het aantal weeskinderen explosief. Wat voor toekomst hebben zij? Een hele generatie dreigt verloren te gaan.
De ziektes doen een groter beroep op de gezondheidszorg dan deze aankan. Het actieprogramma kan beschouwd worden als een degelijk programma maar kan wel op een aantal punten worden verbeterd. Uit de evaluatie van het Europese ontwikkelingsbeleid blijkt immers dat de huidige programma's te weinig effect hebben. De Europese Unie heeft voor zichzelf millenniumdoelstellingen geformuleerd. Een van de punten is de stijgende lijn van de verspreiding van aids te stoppen in 2015, maar we doen nog altijd niet genoeg om deze doelstellingen te verwezenlijken. Vandaar het pleidooi om voor dit programma meer geld uit te trekken en het onderzoek naar de oorzaken en de bestrijding van de ziektes te intensiveren. Het grootste probleem zoals bekend bij malaria is dat vanwege toenemende resistentie steeds weer nieuwe geneesmiddelen moeten worden ontwikkeld. Ik denk dat het verslag goed weergeeft wat de inzet van het Parlement is als het gaat om het belang van, het is al genoemd: beschikbaarheid en toegankelijkheid van basisgezondheidszorg, van medicijnen, van preventie, van de mogelijke rol van de van onderzoek en .
Een punt dat specifieke aandacht verdient, wil ik graag benadrukken en dat is de bijzondere positie van de vrouw. Vrouwen worden ook hier het eerst en het meest getroffen. In de leeftijdsgroep van 15 tot 24 jaar zijn bijna tweemaal zoveel vrouwen als mannen slachtoffer. Slechtere toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, een biologisch grotere kans op infectie en een moeilijke sociale positie dragen daartoe bij. Deze bevolkingsgroep verdient daarom specifieke aandacht en beleid. Temeer daar projecten bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg succesvoller blijken te zijn als er vrouwen bij betrokken zijn. Investeren in meisjes blijkt tot lagere sterfte onder vrouwen en kinderen te leiden, biedt hogere voedselveiligheid en betekent een verbetering van de armoedebestrijding. Uit het onderzoek van Unicef gepubliceerd op 11 december jongstleden, bleek dat nog eens helder. In het verslag wordt zelfs gesteld dat zonder bijvoorbeeld acties om meer meisjes naar school te krijgen het onmogelijk zal zijn de millenniumdoelstellingen te halen. Bovendien blijkt dat wanneer er meer meisjes naar school gaan dit niet alleen de meisjes ten goede komt maar ook de jongens en ook de landen.
Tot slot, Voorzitter, dank en complimenten aan de rapporteur, die een expert is op dit gebied en opnieuw heeft gezorgd voor een goed verslag. Er is nog veel te doen voor de Europese Unie en ook voor de afzonderlijke lidstaten. 
Carlotti (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, meer dan 8000 mensen sterven vandaag - net als alle andere dagen overigens - aan aids omdat zij van behandeling verstoken zijn. Meer dan vier miljoen zieke Afrikanen hebben acuut behandeling nodig, terwijl slechts 50.000 mensen hier toegang toe hebben. Aids is overigens niet de enige ziekte die dood en verderf zaait in de zuidelijke landen. Tuberculose grijpt namelijk razendsnel om zich heen en doodt jaarlijks twee miljoen mensen en malaria zorgt jaarlijks voor een tot twee miljoen doden en voor 300 tot 500 miljoen ziektegevallen.
Desalniettemin zijn er behandelmethoden voorhanden waarmee deze ziekten kunnen worden genezen en het sterftecijfer aanzienlijk kan worden teruggebracht. Deze methoden zijn echter duur, te duur voor landen die slechts bespottelijk lage bedragen aan hun gezondheidsstelsels kunnen besteden, zodat geneesmiddelen gereserveerd blijven voor het Noorden en doodskisten voor het Zuiden.
Gelukkig begint het tij te keren. Het jaar 2003 stond in het teken van vooruitgang, waardoor er weer een sprankje hoop gloort: het initiatief van de Wereldgezondheidsorganisatie waarmee tot 2005 drie miljoen zieken kunnen worden behandeld, de overeenkomst die op 30 augustus 2003 in Genève door de leden van de Wereldhandelsorganisatie is gesloten, het besluit van de Zuid-Afrikaanse regering om een nationaal behandelingsprogramma op te zetten, de voortzetting van de prijsverlaging van antiretrovirale geneesmiddelen op de wereldmarkt en het programma van het Partnerschap tussen Europese en ontwikkelingslanden voor klinische proeven met een budget van 600 miljoen euro.
Deze initiatieven zijn zeer bemoedigend, maar nog bij lange na niet genoeg. De Unie zelf maakt geen haast om haar financiële beloften in daden om te zetten en het verslag-Sandbæk komt dan ook als geroepen: het bevestigt de verplichting van de Europese Unie en stelt een doel vast dat met de uitdagingen overeenstemt. Het verslag benadrukt dat absolute prioriteit moet worden gegeven aan de toegang van alle zieken tot geneesmiddelen, overeenkomstig de Verklaring van Doha. Het bestaan van octrooien mag de productie en aankoop van essentiële geneesmiddelen dus niet in de weg staan.
In het verslag wordt er bovendien sterk op gehamerd dat preventie en behandeling van infectieziekten als een zaak van allen moeten worden beschouwd, aangezien ze een mondiale collectieve voorziening vormen. Voor de financiële bijdrage van de Europese Unie en de lidstaten wordt een ambitieus bedrag vastgesteld ter hoogte van één miljard euro per jaar. Als we dit verslag goedkeuren, verklaart Europa opnieuw dat het voornemens is een belangrijke rol te spelen in de strijd tegen deze dood en verderf zaaiende ziekten. 
Modrow (GUE/NGL ).
   –Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn instemming met het verslag betuigen en tegelijkertijd een woord van dank richten aan het adres van mevrouw Sandbæk .
Dit verslag is alarmerend, en daagt ons uit om armoede en rampzalige ziektes zoals aids, malaria en tuberculose veel vastberadener dan tot nu toe te bestrijden. Mijn fractie onderschat de inspanningen van de Commissie niet. De feiten in het verslag spreken echter klare taal.
In Afrika zijn de gevolgen waarschijnlijk het ernstigst. Met de mensen sterven ook hele dorpen. Armoede en ziektes leiden ertoe dat hele streken ook zonder oorlog vrijwel leeglopen. Natuurlijk moeten we concrete stappen zetten en maatregelen nemen om de ziektes te bestrijden. We mogen echter de sociale realiteit niet uit het oog verliezen. Mensen die in armoede leven hebben de kracht niet om zich te verdedigen tegen dodelijke ziektes en ze kunnen zich de nodige geneesmiddelen ook niet permitteren. Ze zijn in groten getale op de vlucht, ze overnachten onder open hemel of in tenten en vormen een gemakkelijke prooi voor besmettelijke ziektes. Winstbejag beheerst de markt, en dan is het moeilijk om in de ontwikkelingslanden goede en betaalbare geneesmiddelen aan te bieden. En toch moet de politiek juist hier haar verantwoordelijkheid dragen en meer doen.
De WTO-conferenties doen helaas meer voor de belangen van grote monopolies dan voor het duurzame welzijn van de bevolking, wat toch zo dringend nodig is. En wie nú geen acht slaat op de signalen van het Sociaal Wereldforum, die zal er ook ver buiten Mumbai mee worden geconfronteerd. Gezien deze nood, die haar oorzaken al in de koloniale tijd vindt, mag het ons niet verbazen dat de vroegere koloniën nu compensatie eisen van de vroeger koloniale machten - dat is niet meer dan billijk.
Dit is het terrein waarop de Unie, de Commissie en het Parlement, zoals uit het verslag naar voren komt, hun inspanningen moeten verdubbelen. 
Rod (Verts/ALE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, de strijd tegen aids, malaria en tuberculose ligt de Groenen al sinds lange tijd na aan het hart. Wij zijn overigens blij met de consensus die nu over dit verslag is bereikt, een consensus die vier jaar geleden nog niet mogelijk zou zijn geweest.
Het is verontrustend te constateren dat de doden nog steeds in miljoenen worden geteld, vooral omdat deze ziekten veel kinderen en zwangere vrouwen treffen. Het is treurig en pijnlijk te constateren dat deze ziekten nog steeds dodelijke slachtoffers maken, terwijl er behandelmethoden bestaan. De toegang tot geneesmiddelen moet worden gegarandeerd. Het is niet voldoende om simpelweg de prijzen te verlagen. Het is vooral van belang dat makkelijker octrooien kunnen worden verkregen, zodat de ontwikkelingslanden tegen een lage prijs producten voor hun bevolking kunnen produceren of importeren.
De inspanningen moeten vooral worden gericht op kinderen en zwangere vrouwen. Er moet daadwerkelijke steun worden verleend aan vrouwen, die de sleutel tot de toekomst van het continent vormen. Naast behandeling omvat deze steun voorlichting over deze infectieziekten. In dit kader moet tevens het gezondheidszorgstelsel in deze landen worden verbeterd.
Als dit verslag wordt goedgekeurd, bevestigt dit de betrokkenheid van de Europese Unie in de strijd voor een gezond Afrika. 
Sacrédeus (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie en de lidstaten hebben de morele plicht al het mogelijke te doen voor de bestrijding van aids, malaria en tuberculose. Twintigduizend doden per dag of meer dan 7 miljoen slachtoffers per jaar zijn huiveringwekkende cijfers. Het doet denken aan de pest die in de Middeleeuwen door Europa waarde. De Zwarte Dood is terug in onze wereld. 41 procent van de wereldbevolking loopt het risico besmet te raken met malaria.
Naar aanleiding van de millenniumdoelstellingen van de VN en de G8-top in Evian over duurzame ontwikkeling heb ik een boodschap voor de heer Nielson: geen enkele moeite mag gespaard worden om mensen die door malaria, tuberculose en HIV/aids getroffen zijn te helpen en om deze ziekten te voorkomen.
Het komt er eigenlijk op neer de hele beschaving op deze wereld beter te wapenen. Vrouwen mogen niet langer uitgebuit worden, het slachtoffer zijn van seksuele vernedering of overgeleverd worden aan een vorm van slavernij die een moderne en geciviliseerde samenleving onwaardig is.
Overal ter wereld moeten mannen de waardigheid van vrouwen gaan erkennen. Er moet een samenleving komen met een nieuwe en versterkte levensstijl waar mannen respect tonen voor vrouwen en de menselijke waardigheid. Ik wil commissaris Nielson aansporen zich te verdiepen in vraagstukken op het gebied van levensstijl, vooral de mannelijke levensstijl die, in het bijzonder met de verspreiding van HIV/aids, een vernedering betekent voor de vrouw en verantwoordelijk is voor een totaal amorele verspreiding van deze ziekte. 
Kinnock, Glenys (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor haar uitstekende verslag en voor haar aanhoudende belangstelling en inzet voor deze vraagstukken. Net als zij ben ik verheugd dat de Commissie zich blijft richten op maatregelen tegen en behandeling van HIV/aids, tuberculose en malaria.
Het programma, gelanceerd in 2001, heeft enkele belangrijke en indrukwekkende resultaten geboekt. We moeten in dit verslag en in dit Parlement blijven hameren op het belang van de strijd tegen deze ziekten in de context van onze inspanningen om de armoede uit te roeien. Het is absoluut cruciaal te erkennen hoe belangrijk het is de inspanningen te richten op deze ziekten, die, zoals anderen vanavond zo beeldend hebben geïllustreerd, zoveel slachtoffers eisen en zoveel leed veroorzaken.
Ik vertrouw erop dat de Commissie zich blijft inzetten voor de opbouw van de noodzakelijke politieke wil, sinds 2001 gebaseerd op een toenemende kennis van wat op dit moment daadwerkelijk helpt in het veld. Er is nog steeds behoefte aan meer donormiddelen en meer nationale middelen, en de Commissie moet blijven vechten voor meer toezeggingen voor aids-bestrijding, voor het programma en voor het Wereldgezondheidsfonds van bilaterale programma’s.
Ik ben ingenomen met de erkenning door de rapporteur en anderen in het verslag voor wat aantoonbaar de meest genegeerde crisis als gevolg van de HIV/aids-epidemie is – de hopeloze toestand van miljoenen kwetsbare kinderen die door de ziekte hun ouders hebben verloren. De aantallen zijn veel groter dan families en gemeenschappen aankunnen – sommigen van ons hebben dat al ter plekke gezien.
Het is duidelijk dat we worden geconfronteerd met een ontwikkelingsramp, veroorzaakt door de aids-epidemie. Er is geen betere maat voor de schaal en de wreedheid ervan dan de crisis van de verweesde kinderen. Ik dring er bij de Commissie op aan gegevens te verzamelen over de impact van deze ziekten op vrouwen en kinderen.
Al deze inspanningen worden niet bepaald ondersteund door de gevaarlijke en misleidende informatie die de rooms-katholieke kerk verspreidt, met haar pseudo-wetenschappelijke uitspraken over spermacellen die door de gaatjes van een condoom kunnen. Dit is flauwekul en in combinatie met Amerikaanse standpunten over de noodzaak van onthouding voor het huwelijk ronduit gevaarlijk. Het Amerikaanse beleid redt geen levens; het enige doel ervan is de fundamentalistische conservatieve stemmers in de VS zelf te paaien.
Kofi Annan heeft de aids-crisis beschreven als een massavernietigingswapen. Er is nog heel veel te doen, en er is substantiële financiering van onze programma’s in de ontwikkelingslanden nodig. Aids moet een kernthema zijn van onze ontwikkelingshulp. 
Bordes (GUE/NGL ).
   - Mevrouw de Voorzitter, wij stemmen in met dit verslag omdat het de rampzalige situatie van de aan armoede gerelateerde ziekten weergeeft. Iedereen die dit verslag leest en ook maar een greintje mededogen en verstand heeft, kan eenvoudig vaststellen dat de bevindingen een daadwerkelijke beschuldiging inhouden aan het adres van ons economisch en sociaal systeem, dat toelaat dat miljoenen mensen sterven aan te genezen ziekten, met name tuberculose en malaria.
De rest van de tekst is slechts een litanie van onvermogen. Het onvermogen is niet te wijten aan de rapporteur, maar aan het hele systeem. Het Parlement wordt opgeroepen te stemmen, maar is niet bij machte de wortel van het kwaad uit te roeien. De aan armoede gerelateerde ziekten kunnen slechts doeltreffend worden aangepakt door de armoede uit te roeien, en dus door de in het oog springende ongelijkheden te bestrijden van een maatschappij waarin bepaalde individuen meer rijkdommen kunnen vergaren dan een heel land bij elkaar.
Wat moeten we bijvoorbeeld denken van het voorstel - ik citeer - “dat de Europese farmaceutische industrie [...] bij de bestrijding van aan armoede gerelateerde ziekten moet worden betrokken”? Het is toch algemeen bekend dat de farmaceutische trusts uit zijn op het maken van winst, zelfs ten koste van de allerarmsten, en dat geen haar op hun hoofd eraan denkt om geneesmiddelen, zelfs in een honderd maal zwakkere dosis, te verstrekken aan zieken die ze niet kunnen betalen. Bovendien zetten deze trusts een punt achter het onderzoek naar ziekten die alleen de arme landen treffen, omdat ze verwachten hier geen munt uit te kunnen slaan, zoals het verslag zelf constateert in het geval van bijvoorbeeld de slaapziekte.
De farmaceutische industrie zou onder controle van de maatschappij moeten staan, geen winstoogmerk moeten hebben en de noodzakelijke geneesmiddelen moeten produceren om deze te verstrekken aan eenieder die erom zit te springen. De armoede wordt hiermee nog niet bestreden, maar het zou wel kunnen bijdragen tot een zekere mate van gelijkheid in de gezondheidszorg. 
Schörling (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de Commissie heeft een bijzonder goede mededeling over de jongste ontwikkelingen rond het EG-actieprogramma opgesteld. Ook het verslag van mevrouw Sandbæk is zeer goed. Zij heeft een groot aantal voorstellen ingediend om de door de Commissie aangegeven lacunes in de armoedebestrijding en de bestrijding van deze ziekten op te vullen.
Ik wil even stilstaan bij de belangrijke paragraaf 26 in het verslag van mevrouw Sandbæk. Daarin herinnert de commissie eraan dat met de terugbetaling van de schuld en de schuldendienst jaarlijks ongeveer 40 procent van het bbp van de minst ontwikkelde landen is gemoeid. Dit is ongehoord. De EU zou naar mijn mening deze schuld moeten afschrijven en hetzelfde bedrag aanwenden voor acties ter bestrijding van HIV/aids, malaria, tuberculose en misschien ook voor opleiding. Dit zou de strijd tegen de armoede daadwerkelijk versnellen en versterken. 
Khanbhai (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, toen ik twee jaar geleden mijn verslag over HIV/aids schreef, wist ik niet precies wat eruit voort zou komen. Ik ben echter verheugd dat de EU, de Commissie en dit Parlement aardig wat hebben bewerkstelligd, zoals veel sprekers, onder wie de commissaris, hebben gezegd.
Stelt u zich eens in de plaats van een Afrikaanse vrouw die aan HIV/aids, tuberculose of malaria lijdt en op sterven ligt. Als zij CNN zou kijken, wat zou ze dan zien en horen? Ze ziet de conflicten in Irak, Congo, Afghanistan, Burundi, Zambia, Zimbabwe enzovoort. Ze ziet slachtoffers, miljarden verspilde euro’s, inclusief de 75 miljard euro die president Bush heeft toegezegd voor de wederopbouw van Irak. Die zijn essentieel, maar het is wel veel geld vergeleken met de Amerikaanse toezegging van 15 miljard euro in vijf jaar voor HIV/aids, waaraan elke dag tienduizend mensen overlijden.
Deze vrouw ziet dus terrorisme in Istanbul, New York en Saudi-Arabië. Ze ziet een natuurramp in Iran – twintigduizend slachtoffers, een stad met de grond gelijk gemaakt – en ze zegt tegen zichzelf: “Ik heb tuberculose, maar geen tien dollar of tien euro voor de behandeling. Ik ga dood.” Hoe moet ze zich voelen als ze ziet dat miljarden euro’s worden uitgegeven om verwoeste gebouwen te renoveren, die dan opnieuw worden verwoest? De toezeggingen van landen als de Verenigde Staten – die prijzenswaardig zijn, daar niet van – voor de wederopbouw van Irak bedragen in totaal 75 miljard euro. Wat is hun bijdrage voor de bestrijding van HIV/aids, tuberculose en malaria? Op dat terrein is de Europese Unie geweldig geweest, buitengewoon gul, en geeft ze de rest van de wereld het goede voorbeeld. Ik kijk ook naar de olielanden. Wat doen zij? Hoeveel dragen zij bij? Als zij niets bijdragen, waarom dan niet? En hoe zit het met Japan en de andere landen?
Als we dit probleem willen aanpakken, moeten we het serieus doen en naar de context kijken, want de mensen die lijden zijn arm, ziek, onderdrukt, niet vrij om te werken, en leven onder zware omstandigheden. Ze hebben geen water of elektriciteit, ze hebben geen gereedschap om hun land te bewerken, en ze leven ook niet in de buurt van de zee. Wat voor kansen hebben zij? Daarom is het belangrijk dat de EU-steun wordt heroverwogen en dat we terug gaan naar de elementaire levensbehoeften, zoals water en energie, want deze mensen zijn al de hele dag bezig te zoeken naar water en brandhout om hun volgende maaltijd te bereiden.
Ik weet dat de commissaris toegewijd is. Hij is fantastisch. Ik weet dat het Parlement achter hem staat. Laten we deze taak op ons nemen en ervoor zorgen dat we dit jaar en in de toekomst realiseren wat we ons hebben voorgenomen. 
Junker (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, geachte collega’s, ik wil vandaag alleen maar ingaan op het onderwerp HIV/aids.
Er is al veel gedaan, maar het is op geen stukken na genoeg. Als we niet ingrijpen zullen de kosten op de lange termijn hoger zijn dan wanneer we nú op grote schaal steun verlenen en een bedrag spenderen dat misschien erg hoog lijkt. HIV/aids is een bedreiging voor de hele samenleving. De bescheiden ontwikkelingen in het verleden worden door de sterfgevallen door aids weer tenietgedaan.
In allerlei landen ten zuiden van de Sahara daalt de levensverwachting drastisch. Steeds meer werkende mannen en vrouwen sterven, en dat gaat ten koste van het onderwijs, want in bepaalde regio’s sterven meer onderwijzers aan aids dan er kunnen worden opgeleid. Daardoor daalt het opleidingsniveau. Dat effect wordt nog bevorderd door het feit dat jonge meisjes niet meer naar school kunnen gaan omdat ze hun ouders moeten verzorgen die aids hebben. In Swaziland is het aantal meisjes dat naar school gaat met 36 procent gedaald.
HIV/aids leidt ook tot een tekort aan levensmiddelen en honger, want de plattelandsbevolking is vaak ziek en kan niet of niet genoeg op de akkers werken. In Burkina Faso is de landbouwproductie daardoor bijna twintig procent gedaald. Miljoenen kinderen worden wezen met een ongewis lot, en ik zou nog talloze voorbeelden kunnen geven.
Dat maakt duidelijk dat HIV/aids de ellende van de armen in het onmetelijke doet groeien, maar we kunnen het ook anders zeggen: iedere euro die we uitgeven voor preventie, voor behandelingen en voor de infrastructuur voor de volksgezondheid is goed uitgegeven, niet alleen voor de individuen maar ook voor de economie en de samenleving als geheel. De één miljard euro die wij daarvoor vragen zou dan ook welbesteed zijn. 
McAvan (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik ben het met de meeste sprekers van vanavond eens. Ik wil het graag hebben over de EU-bijdrage aan het Wereldgezondheidsfonds. Er zijn twee amendementen ingediend om duidelijk te maken dat we het hebben over de 1 miljard euro van zowel de EU als de lidstaten. Ik ben blij dat mevrouw Sandbæk dat amendement wil overnemen. Voorzitter Prodi heeft dit streefcijfer gesteund. Het klinkt als veel geld, vooral in een tijd waarin de overheden krap zitten, maar het is niet onrealistisch. In feite is het ongeveer een derde van de dit jaar aangekondigde stijging van de landbouwbegroting van de EU, dus het is niet ondenkbaar dat we dit bedrag halen. Wij, en ook de andere ontwikkelde landen, kunnen het ons veroorloven.
De heer Khanbhai vroeg zich af wat een vrouw met deze ziektes ervan zou denken. Wat zou ze hebben gedacht als ze vorige week haar televisie had aangezet, terwijl president Bush aankondigde dat hij van plan is miljarden dollars, werkelijk astronomische bedragen, uit te geven aan een ruimtevaartprogramma? Laten we eerst de problemen hier op aarde oplossen voordat we de ruimte in vliegen op zoek naar andere. 
Paasilinna (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, wij zijn ongevoelig voor het feit dat er nog steeds mensen in onze ontwikkelde en mondialiserende samenleving sterven aan honger en ziektes. Zij zouden met de huidige medicijnen en het voedsel dat wij weggooien gered kunnen worden. Met voordelige hulpprogramma's zou jaarlijks het leven van zes miljoen kinderen jonger dan vijf jaar gered kunnen worden.
Wij accepteren het vergaren van enorme wereldwijde winsten. Het stelen van miljarden is heel gewoon. Het is niet waar dat de samenleving als geheel profiteert van het vergaren van enorme rijkdommen door enkele individuen. Honger kent een grens, hebzucht niet. Het beste medicijn is belastingheffing. De rijken zijn er tegen, maar belastingheffing betekent delen. Barmhartigheid is geen solidariteit, delen is dat wel. Zowel kapitalisme als armoede ontwikkelen zich door hebzucht. Waarde collega's, laten wij het armoedeprobleem oplossen zoals wij de oorlogen in Europa oplossen: door samenwerking. 
Nielson,
    Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Sandbæk suggereerde dat de niet-bestede EOF-middelen hiervoor kunnen worden gebruikt. Het bedrag aan nog niet bestede betalingsverplichtingen aan de begrotingskant van onze ontwikkelingssamenwerking is 11 miljard euro. Voor het EOF gaat het om 8 miljard euro. We zijn nu op een punt aangeland waar het de Commissie en de lidstaten ongeveer evenveel tijd kost om dingen ten uitvoer te leggen. We zijn nu niet trager, maar we hikken aan tegen een berg oude besluiten die nog ten uitvoer moeten worden gelegd. Dat geldt zowel voor de begroting als voor het EOF. Aan het einde van 2003 hebben we ontdekt dat we ongeveer 2,5 miljard euro aan EOF-middelen hadden besteed; dat is het hoogste niveau ooit, circa 60 procent hoger dan het niveau dat werd gehaald toen deze Commissie aantrad.
We hadden de lidstaten al aangekondigd dat ze zich erop moesten voorbereiden in het laatste kwartaal te moeten betalen, zodat we deze betere prestatie konden waarmaken. Helaas hebben sommige lidstaten hun bijdrage niet betaald, dus moesten we hun vragen of het hun ernst was met de wens dat de Commissie beter zou presteren. De Commissie meent het.
De TRIPs-overeenkomst wordt door de Commissie behandeld. We waren verheugd dat we deze overeenkomst vóór Cancun hebben kunnen sluiten, nadat we sinds december van het voorafgaande jaar op de VS hadden gewacht. We zijn nu aan het uitwerken hoe we de overeenkomst in termen van wetgeving kunnen uitvoeren. Daar kijken we zeker naar uit en het heeft voor ons een hoge prioriteit.
De Unie, de lidstaten en de Commissie hebben 2,6 miljard euro voor het Wereldfonds toegezegd. Al met al is in totaal 4,8 miljard euro toegezegd. Ik ben het eens met degenen die zeiden dat dit nog steeds niet genoeg is, maar laten we niet vergeten dat onze ontwikkelingspartners met onze begrotingssteun voor de gezondheidszorg en zelfs onze algemene begrotingssteun de elementaire gezondheidszorg kunnen verbeteren.
De jaarlijkse besteding per hoofd voor gezondheidszorg ligt in Afrika bezuiden de Sahara tussen de twee en zes dollar. Zelfs als antiretrovirale middelen heel goedkoop worden, ontbreekt het systeem om ze toe te dienen en ervoor te zorgen dat ze op de juiste manier worden gebruikt. Ik bedoel niet te zeggen dat we het op moeten geven, maar het mag duidelijk zijn dat preventie bij HIV/aids de enige behandeling is. Ik neig naar de opvatting van de heer Sacrédeus over het veranderen van de levensstijl, vooral voor mannen. Dit is de reden waarom de hele agenda over reproductieve en seksuele gezondheidszorg en rechten de sleutel is tot de juiste aanpak van HIV/aids.
In Afrika sterven meer mensen – vooral kinderen – aan malaria dan aan HIV/aids. Deze ziekten hangen samen met armoede en gebrek aan kennis, dus de koppeling met armoedebestrijding en het verwezenlijken van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling is heel zinvol.
Ik dank het Parlement van harte voor zijn medewerking en de steun die we hebben gekregen. Laten we hieraan blijven werken als team. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, mijnheer Nielson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
    Aan de orde is het verslag (A5-0329/2003) van de heer Bébéar, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het Nieuw partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika (NEPAD) (2003/2106(INI)). 
Bébéar (PPE-DE ),
   . - Mevrouw de Voorzitter, geachte collega’s, het Nieuw partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika (NEPAD) is een politiek initiatief dat op 21 oktober 2001 door vijf Afrikaanse staatshoofden is genomen: president Mbeki van Zuid-Afrika, president Bouteflika van Algerije, president Mubarak van Egypte, president Obasanjo van Nigeria en president Wade van Senegal. Deze vijf landen vormen nu de stuurgroep van het NEPAD.
Het NEPAD maakt deel uit van een ambitieus project, de "Renaissance van Afrika". Dit partnerschap is er namelijk op gericht dat Afrika zijn lot in eigen handen kan nemen en het originele karakter ervan is gelegen in de wil om een intra-Afrikaanse dynamiek te ontwikkelen die berust op voorbeeldwerking. De staten van het NEPAD verplichten zich ertoe de mensenrechten te eerbiedigen, conflicten te voorkomen en te beëindigen, de beginselen van democratie en behoorlijk bestuur na te komen, maar tevens - en dit is een culturele revolutie - de corruptie te bestrijden.
Kortom, het gaat hier om regionale Afrikaanse integratie waarmee optimale voorwaarden worden geschapen om particuliere investeerders ertoe over te halen deel te nemen aan de economische en sociale ontwikkeling van deze Afrikaanse landen. Dit is dus eindelijk een geloofwaardig Afrikaans initiatief dat uitgaat van het beginsel dat deelname van de particuliere sector een onmisbare aanvulling op overheidssteun is, gezien de enorme behoeften van het Afrikaanse continent.
De twee hoofdbeginselen van dit verslag zijn conflictpreventie en -beëindiging en behoorlijk bestuur. Vrede en stabiliteit zijn namelijk noodzakelijke voorwaarden voor elke vorm van ontwikkeling. Dit geldt voor overheidsinvesteringen, maar ook en vooral voor investeringen door het bedrijfsleven. Na beëindiging van een conflict kan de overheid namelijk vrij snel haar investeringen hervatten. Dit geldt niet voor investeerders uit het bedrijfsleven, die eerst hun vertrouwen moeten herwinnen. Zo bekeken kan de negatieve weerslag van het conflict in Ivoorkust op de economie van de regio nog jarenlang voelbaar blijven.
Behoorlijk bestuur is, evenals stabiliteit, onmisbaar. Democratie en eerbiediging van de rechtsstaat zijn nodig om economische en menselijke ontwikkeling mogelijk te maken. Met het NEPAD nemen de Afrikanen nu het heft in eigen handen door toe te zien op de naleving van deze beginselen en door duidelijke keuzes te maken.
Het NEPAD heeft tien prioriteiten waarvan de belangrijkste zijn: behoorlijk overheidsbestuur, behoorlijk bestuur in het bedrijfsleven, infrastructuur - waarvan het belang bekend is - onderwijs, gezondheidszorg en natuurlijk ook landbouw, milieu, energie en tot slot ruimere toegang tot de markten van de ontwikkelde landen.
Het NEPAD is bijzonder positief onthaald in de geïndustrialiseerde landen, met name in de Europese Unie en de G8, zoals wij vorig jaar in Evian konden zien, ook al komt de steun die daaruit voortvloeit eigenlijk niet altijd tegemoet aan de verwachtingen van de initiatiefnemende landen. De Commissie toont zich in haar verslag over het algemeen ingenomen met het NEPAD-initiatief en roept op dit spoedig ten uitvoer te leggen. Toch signaleert zij dat bepaalde gebieden verbetering behoeven en waarschuwt zij voor mogelijke gevaren. In het verslag wordt kennis genomen van de kritiek van een aantal vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld in Afrika en worden de lidstaten van de Afrikaanse Unie, en in het bijzonder de initiatiefnemende landen, aangemoedigd om de actieve en democratische participatie mogelijk te maken van alle segmenten van het maatschappelijk middenveld: NGO’s, vakbonden, werkgeversorganisaties en kerken.
In dit verslag wordt er tevens op gewezen dat het NEPAD een sociaal-economisch programma van de Afrikaanse Unie is voor de ontwikkeling van Afrika, en dat het hier niet gaat om een onafhankelijke instelling. Daarnaast wordt de overtuiging herhaald dat het stimuleren van en de controle op het NEPAD uiteraard een zaak is voor het pan-Afrikaans Parlement, dat voor het einde van het jaar ingesteld zal worden, waarbij moet worden gewaakt voor institutionele wildgroei en voor overlappingen van inspanningen en uitgaven.
Tot slot wordt het grootste belang gehecht aan de instelling en de democratische parlementaire controle van het mechanisme voor evaluatie door Afrikaanse collega’s. Dit is dus een evenwichtig verslag. Het geeft de belangrijkste politieke denkrichtingen van dit Parlement goed weer. Ik hoop dat het zonder wijzigingen wordt goedgekeurd, afgezien van een aantal mondelinge amendementen. 
Nielson,
    Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is ingenomen met de steun van het Parlement voor het NEPAD en voor de Afrikaanse Unie.
De nieuwe pan-Afrikaanse realiteit die ontstaan is met het NEPAD en de Afrikaanse Unie verdient onze speciale aandacht en volmondige steun. We mogen het momentum dat onlangs is ontstaan door de grote veranderingen in Afrika niet kwijtraken. De Afrikaanse leiders hebben het initiatief genomen om het werelddeel uit de armoede en de marginalisering te halen, met eigendom als leidend beginsel. Degenen die ik vaak de helden van het NEPAD noem, hebben laten zien dat eigendom iets is wat je neemt, niet iets wat je wordt gegeven. Dit is de echte inspiratiebron van het hele initiatief geweest. De Commissie heeft toegezegd pan-Afrikaanse initiatieven te steunen. We zijn bezig gestructureerde betrekkingen op te zetten met de instellingen van de Afrikaanse Unie en het NEPAD.
De Europese Commissie blijft van harte achter het NEPAD en achter de prioriteiten en doelstellingen van de Afrikaanse Unie staan. De aanwezigheid van voorzitter Prodi op de topbijeenkomst van de Afrikaanse Unie in juli 2003 in Maputo en de ontwikkeling van de dialoog tussen onze Commissie en de nieuwe pan-Afrikaanse structuren zijn het bewijs van die koers. Hun bestuurlijke en uitvoerende tak heet de Afrikaanse Commissie en dat is een prettig commentaar op waar wij voor staan in Europa. We gaan zeker bijstand bieden voor initiatieven op continentniveau om te laten zien dat we nauw samenwerken.
Talloze politieke contacten tussen de Europese Commissie en de Commissie van de Afrikaanse Unie hebben tot nu de weg geplaveid voor de lancering van een strategische, gestructureerde dialoog tussen de twee lichamen. Tegelijkertijd wordt er een regelmatige dialoog opgezet met het secretariaat van het NEPAD. De oprichting van andere pan-Afrikaanse instellingen, met inbegrip van de Raad voor vrede en veiligheid en het pan-Afrikaanse Parlement, biedt nieuwe perspectieven voor dialoog tussen de Europese Unie en Afrika als geheel. Vorige week heeft het proces van bekrachtiging van het protocol betreffende de Raad voor vrede en veiligheid in de lidstaten van de Afrikaanse Unie de fase bereikt waarin deze instelling nu formeel van start is gegaan. We verheugen ons op eenzelfde ontwikkeling voor het pan-Afrikaanse Parlement.
Tegelijkertijd levert de Europese Gemeenschap tastbare steun voor pan-Afrikaanse initiatieven. Vrede en veiligheid is hier van bijzonder belang: het is een voorwaarde voor alle groei. De instelling van een vredesfaciliteit om eigen Afrikaanse, door Afrikanen beheerde vredesopbouwmaatregelen te ondersteunen, markeert een doorbraak. Het leiderschap van de Afrikaanse Unie op dit terrein was en is essentieel.
Nu iets over de vredesfaciliteit. Naar aanleiding van het verzoek van de Afrikaanse staatshoofden in juli 2003 in Maputo om een deel van hun nationale allocaties voor een vredesfaciliteit te bestemmen, is de Commissie snel in actie gekomen. Na intensieve discussies met de Raad van de EU en onze ACS-partners stemden beide partijen in met de instelling van de faciliteit. We staan nu voor een meer operationele fase, waarin we een specifiek financieringsvoorstel van 250 miljoen euro voorbereiden; het is de bedoeling dit tijdens de volgende bijeenkomst van het Comité van het EOF te presenteren. Hier worden dus vorderingen geboekt.
Aan de basis van de vredesfaciliteit liggen drie fundamentele beginselen. Ten eerste eigendom, die de capaciteiten van het Afrikaanse volk om Afrikaanse conflicten op te lossen moet versterken. We hopen dat de faciliteit de nodige financiële armslag zal leveren om de politieke vastberadenheid van de Afrikaanse Unie in daden om te zetten en de continentale architectuur te consolideren die ze heeft ontworpen, met de Raad voor vrede en veiligheid als sleutelinstelling. Ten tweede solidariteit, door financiële bijdragen van alle Afrikaanse landen. Ten derde ontwikkeling, zij het dat er van ontwikkeling in Afrika geen sprake kan zijn zonder vrede en veiligheid.
We willen een passende reactie ontwikkelen op de nieuwe pan-Afrikaanse context. Wij – de Europese Unie – staan nog steeds voor de uitdaging Afrika als een eenheid te behandelen. Onze steun aan het werelddeel als geheel moet binnen een samenhangend kader passen. Dat vraagt onder andere om maatregelen om te garanderen dat onze nationale en regionale samenwerkingsprogramma’s stroken met de prioriteiten en doelstellingen van het NEPAD en de Afrikaanse Unie. Dit proces is in handen van onze Afrikaanse partners, en de Commissie zal er in de komende maanden voor zorgen dat het wordt weerspiegeld in onze evaluaties halverwege de looptijd van de Overeenkomst van Cotonou en met betrekking tot de andere relevante landenstrategieën voor de rest van Afrika.
De Commissie heeft in haar mededeling inzake de dialoog EU-Afrika van juli vorig jaar concrete voorstellen gedaan om bruggen te bouwen tussen de verschillende overeenkomsten die de Europese Unie en Afrika binden. Die mededeling was bedoeld om een inhoudelijke discussie te stimuleren over de interessantste wegen en toekomstige praktische regelingen voor de dialoog en samenwerking tussen de EU en Afrika.
Tot slot wil ik zeggen dat het verslag van de heer Bébéar en het debat van vandaag een welkome bijdrage aan deze discussie zijn geweest. 
Corrie (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Bébéar voor zijn voortreffelijke verslag.
Het NEPAD is een visie, een concept in het brein van de Afrikaanse staatshoofden, dat het hele Afrikaanse werelddeel beslaat en een strategisch kader uitzet voor de vernieuwing van Afrika. In deze visie moet een democratisch aspect worden opgenomen, via een parlement en de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld. De Afrikaanse Unie zou echter de belangrijkste motor moeten zijn van beleidsmaatregelen in het kader van het NEPAD, gebaseerd op regionale integratie. De doelstellingen en beginselen zijn precies waar we in Europa om vragen en op aandringen, met inbegrip van uitroeiing van armoede, verhoging van de status van Afrika op het wereldtoneel, goed bestuur tot basisvereiste maken, een vreedzaam, veilig en stabiel werelddeel opbouwen dat zijn economie de energie kan geven om te profiteren van de wereldhandel, en proberen te zorgen dat de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs worden gehaald.
In Europa bieden we al steun voor deze doelstellingen. We moeten de visie van het NEPAD blijven steunen en aanmoedigen, maar daden zeggen meer dan woorden. Om deze doelstellingen te bereiken zijn grote sommen geld nodig. We kunnen alleen maar hopen dat de olielanden daaraan zullen bijdragen. In een situatie van vrede en veiligheid zijn er enorme natuurlijke hulpbronnen die hen ook kunnen helpen hun visie te verwezenlijken. Met een evaluatieorgaan dat uit gelijken bestaat, zullen de Afrikaanse staatshoofden hopelijk de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen lot en zullen de problemen met stabiliteit en armoede worden uitgeroeid, waarbij mensenrechten, vooral voor vrouwen en kinderen, een topprioriteit zijn. 
Kinnock, Glenys (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, het NEPAD en zijn uitvoeringsagentschap, de Afrikaanse Unie, zijn - daar zijn we het over eens - geen snelle en eenvoudige oplossing voor de problemen van Afrika. Het zal niet gemakkelijk zijn de beloften na te komen. Voor Afrika en voor buitenstaanders, zoals wij, is dit een langetermijnopgave.
Het verslag wijst erop dat het NEPAD in het begin constant intellectueel beschadigd werd door inadequate advisering, vooral aan de basis – het was een organisatie van bestuurders. We hopen dat we ervoor kunnen zorgen dat bij de toekomstige werkzaamheden van de Afrikaanse Unie vaker zal worden overlegd met het maatschappelijk middenveld. Misschien is het resultaat daarvan, wat het NEPAD betreft, bijvoorbeeld met betrekking tot ons laatste debat, de beperkte plaats binnen het NEPAD voor vraagstukken in de sociale sector. HIV/aids wordt ternauwernood genoemd, en dat is een in het oog lopende en ernstige tegenstrijdigheid in de actievoorstellen van het NEPAD.
Zoals de commissaris zei, gaan we nu samenwerken met de Afrikaanse Unie, die de taak krijgt de beleidsmaatregelen door te nemen en ten uitvoer te leggen. Hoe denkt de Commissie de samenhang te creëren die nu nodig is tussen het NEPAD en de strategie van de Afrikaanse Unie? Is het bijvoorbeeld reden voor bezorgdheid dat de methode voor collegiale toetsing nu steeds meer wordt geïnstitutionaliseerd en afgezonderd als een soort apart secretariaat? Zouden we ons daar geen zorgen over moeten maken?
De commissaris sprak terecht over het belang van de vredesfaciliteit. Is de Commissie van plan adequate financiering te bieden voor de andere werkzaamheden – het ontwikkelingswerk in eigen beheer – van de AU voor democratie, mensenrechten en goed bestuur? Bieden we vergelijkbare steun voor dat werk, dat gelijk op moet gaan met de vereiste werkzaamheden voor conflictbeslechting en vredesopbouw?
Zoals het verslag zegt, is het belangrijk dat de AU de legitieme politieke en gemandateerde instelling is in dit stadium. Vrede en bestuur kunnen niet met verklaringen als het NEPAD worden gevestigd. Wat we nu nodig hebben is, zoals de vorige spreker zei, een betere focus en actie. 
Rod (Verts/ALE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, zal het NEPAD het instrument zijn voor de wedergeboorte van Afrika nadat de andere plannen in duigen zijn gevallen? De Groenen zijn misschien de enigen die hier hun vraagtekens bij zetten. Wij steunen uiteraard het mensenrechtenaspect van het NEPAD, ook al betreuren wij de vaak theoretische benadering ervan. Wij zullen er niet te lang bij stil staan dat de opstellers van het NEPAD het beneden hun waardigheid hebben geacht om vooraf bij de bevolkingen over het plan te rade te gaan, maar wij wijzen er nadrukkelijk op dat repressiemaatregelen tegen politieke tegenstanders en journalisten in Afrika, zelfs in Senegal, nog steeds aan de orde van de dag zijn.
Op economisch vlak staat het NEPAD hetzelfde liberalisme voor als dat van de Wereldbank en het IMF, alsmede van de programma’s voor structurele hervormingen en zelfs het liberalisme dat Argentinië te gronde heeft gericht, de openbare diensten, de gezondheidszorg, de watervoorziening en het onderwijs aantast en als klap op de vuurpijl de ongelijkheden en de armoede nog groter maakt, in het bijzonder wat de situatie van vrouwen betreft.
Het is de hoogste tijd om de gevolgen van het gevoerde beleid betreffende commerciële liberalisering voor de sociaal-economische ontwikkeling en de bescherming van het milieu tegen het licht te houden. Het NEPAD is niet vies van het woord vrijheid: vrijheid van kapitaal en vrijheid van verkeer van goederen en diensten. Hoe is het echter gesteld met de vrijheid van verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap van Afrikaanse staten? Hoe zit het met de vrijheid van volkeren om hun toekomst te kiezen?
Daarnaast zou ik uw aandacht willen vestigen op de geleidelijke regionalisatie die door het NEPAD wordt voorzien. Het is voor de Europese Unie moeilijk dergelijke regio’s te ondersteunen aangezien het lijkt alsof deze tegenwoordig op economisch en politiek vlak onder voogdij van de buurlanden, de initiatiefnemende landen van het NEPAD,. Overigens kan het NEPAD slechts een levensvatbare oplossing zijn als de torenhoge schuldenlast van de Afrikaanse landen wordt aangepakt. Zo zou schuldenverlichting uitsluitend voorbehouden zijn aan de landen die deze neoliberale beginselen in hun vaandel voeren. De Europese Unie moet met de vuist op tafel slaan en ervoor zorgen dat de schuld volledig en onvoorwaardelijk wordt kwijtgescholden.
Als we willen dat Afrika zich duurzaam ontwikkelt, moeten we dit continent niet verkwanselen aan multinationals en investeerders uit het buitenland. We moeten dan ook voorkomen dat buitenlandse mogendheden munt slaan uit de natuurlijke hulpbronnen. De door het NEPAD aangewezen land- en mijnbouwsectoren zijn bijvoorbeeld volledig afhankelijk van de prijzen die door de noordelijke landen zijn vastgesteld. Afrika is niet te koop. Afrika moet worden opgebouwd door en voor de Afrikanen. 
Gahler (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, allereerst zou ik de heer Bébéar van harte willen bedanken voor zijn uitstekende initiatiefverslag. Het partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika is een ambitieus programma, en we kunnen onze Afrikaanse partners daarmee feliciteren. Het is namelijk een programma van Afrikanen voor Afrikanen.
Dit concept bestaat nu al twee jaar, de Afrikaanse Unie is nu opgericht, in de derde week van maart is de eerste vergadering voorzien van het pan-Afrikaanse Parlement, en nu wordt het tijd dat de voorziene mechanismen in werking treden.
Ik wil vooral wat nader ingaan op de methode voor collegiale toetsing door Afrikanen Ik heb namelijk de indruk dat een aantal van de landen die dat ontwikkeld hebben intussen vinden dat ze misschien wat te voortvarend zijn geweest. De commissaris heeft het net over de helden van het NEPAD gehad, ik zou het over de lafaards van het NEPAD willen hebben. Wie principes uitvaardigt zoals goed openbaar bestuur en het respecteren van de mensenrechten moet er ook naar leven. Dat betekent dat moet worden gecontroleerd en geëvalueerd of de aangegane verplichtingen ook daadwerkelijk worden nageleefd.
Helaas moeten we vaststellen dat de ergste zondaars in Afrika, zoals bijvoorbeeld de heer Mugabe in Zimbabwe, zich natuurlijk helemaal niet aan deze collegiale toetsing onderwerpen. Al met al hebben zich tot nu toe slechts zestien van de meer dan vijftig landen aan deze toetsing onderworpen, en daar moeten wij volgens mij iets aan doen, wij als EU of wij als G8. De G8 had al in 2002 een actieplan voor Afrika aangekondigd. Wij moeten onze steun vooral geven aan diegenen die hun normen daadwerkelijk hebben verbeterd en zich echt aan deze toetsing onderwerpen. Dat is de enige manier om Afrikaanse landen individueel te behandelen en ze niet allemaal over een kam te scheren, iets wat volgens de commissaris helaas maar al te vaak gebeurt. Daarom moeten de EU en ook de G8 concreet vorm geven aan hun tot nu toe abstracte tijdsplan voor de omzetting van hun verplichtingen. Dan kunnen we ook in Afrika goede resultaten verwachten. 
Junker (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, de meeste Afrikaanse landen die zich bij het NEPAD-initiatief hebben aangesloten zijn ook lid van de ACS-groep. Dat biedt de Commissie de mogelijkheid om het NEPAD-initiatief in het kader van de ACS-samenwerking als partner te begeleiden. Dat biedt het Parlement de mogelijkheid om in het kader van de Paritaire Vergadering met de betrokken landen een regelmatige dialoog te voeren over wat er nodig is en over de geboekte successen. De nieuwe parlementaire comités in de ACS-vergadering bieden daarvoor een uitstekend forum. Daar kunnen we in de vorm van kritische solidariteit ook op problemen ingaan.
De NEPAD-landen hebben met hun initiatief ongetwijfeld de eerste steen gelegd voor een geslaagde ontwikkeling op basis van eigen verantwoordelijkheid. Nu moeten we een degelijk fundament leggen voor een productieve samenwerking in een pan-Afrikaans huis, waar voor iedereen plaats is en de menselijke waardigheid wordt gerespecteerd.
Het vredesproces in de crisisgebieden is een voorwaarde voor het verbeteren van de leefomstandigheden in grote delen van Afrika. Duurzame successen, vooral bij het bestrijden van de armoede, kunnen we alleen maar bereiken in een klimaat van stabiliteit. Dat kan alleen maar lukken wanneer de verantwoordelijke politici de steun krijgen van de maatschappelijke organisaties. Dat betekent dat de actieve steun van alle sectoren van de samenleving nodig is, van alle democratische groeperingen en representatieve organisaties, van de niet-regeringsorganisaties, maar ook van de politieke organisaties en verenigingen, van de vakbonden, maar ook van de werkgeversorganisaties, van de kerken, van culturele organisaties en van onderwijsinstellingen, om er maar een paar te noemen.
We moeten er vooral voor zorgen dat de vrouwen op voet van gelijkheid worden betrokken bij de ontwikkelingsplannen en –strategieën. Zij zijn namelijk degenen die het dagelijks leven organiseren en vaak verantwoordelijk zijn voor het overleven van hun gezin.
Maes (Verts/ALE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de Commissaris en geachte collega's, wij hebben een beetje een dubbel gevoel wanneer we de NEPAD-geschiedenis bekijken. Ook al is het verslag van onze collega positief - en men kan er grotendeels akkoord mee gaan -, toch wij hebben enige twijfels en die hebben te maken met de ervaringen die de laatste tijd zijn opgedaan.
Het NEPAD-verhaal was het antwoord van de Afrikaanse leiders op de mundialisering van de wereldeconomie. Men kan het begrijpen, want Afrika dreigt in veel opzichten het werelddeel te worden dat buiten de prijzen valt terwijl iedereen daar wel zijn voorraad gaat opdoen. Het getuigt van visie, maar het heeft ook de nadelen van grote plannen die niet van beneden af gegroeid zijn.
Een grote vrees is dat HET NEPAD uiteindelijk zal leiden tot verrijking van degenen die al rijk zijn en de uitdaging bestaat erin het NEPAD-verhaal te zien als niet strijdig met de millenniumdoelstellingen, zoals het halveren van het aantal armen dat men minder dan 1 dollar moet overleven. Dat is een kwestie die niet met grote handelsstromen kan worden opgelost, want handel is nog nooit een garantie geweest voor een echte rechtvaardige verdeling. 
Van Orden (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, we hebben mooie woorden gehoord vanavond, maar laten we niet vergeten dat het nieuwe partnerschap voor Afrika (NEPAD) een akkoord was. Aan de ene kant zegden de ontwikkelde landen toe miljarden dollars aan nieuwe middelen ter beschikking te stellen, maar de Afrikaanse regeringen van hun kant beloofden zich in te zetten voor goed bestuur, democratie, mensenrechten en de rechtsstaat. Eén ding is zeker: zonder goed bestuur in Afrika heeft meer steun slechts marginale waarde.
Ik wijs op de raming van de Commissie, aangehaald door de heer Bébéar, dat illegaal verworven middelen op meestal buitenlandse bankrekeningen een bedrag van meer dan de helft van de externe schuld van Afrika belopen. Ik vraag me af welk deel van dit gestolen geld van de heer Mugabe en zijn bondgenoten is. De heer Mugabe en zijn vriendjes van de ZANU-PF zijn per slot van rekening degenen die het ooit welvarende Zimbabwe systematisch hebben geplunderd en verwoest, wetteloosheid en hongersnood onder de mensen hebben gebracht en velen van hen hebben gedwongen in angst en wanhoop te leven. Ik hoor elke dag van verschrikkelijke nieuwe gevallen.
Helaas hebben veel van Zimbabwes buurlanden het regime van Mugabe niet alleen aangemoedigd, maar ook toegelaten dat Mugabe de voorwaarden van de betrekkingen tussen Afrika en de EU dicteert. De situatie in Zimbabwe is nu uit de hand aan het lopen. Dit Parlement heeft de Raad bij zes verschillende gelegenheden verzocht doeltreffende maatregelen te nemen. De Raad heeft daar tot nog toe geen gehoor aan gegeven. Donderdag zullen we nogmaals hameren op doeltreffende maatregelen, en wel meteen! Dat betekent niet alleen dat de gerichte EU-sancties, wanneer ze op 18 februari aflopen, moeten worden hernieuwd, maar ook dat nieuwe harde maatregelen moeten worden genomen.
Met name Zuid-Afrika moet het morele en politieke leiderschap op zich nemen. Zuid-Afrika is ten slotte een kernverantwoordelijke voor goed bestuur in het NEPAD. Ik zeg president Mbeki dat stille diplomatie niet werkt. De apartheid is er niet mee afgeschaft en bij Mugabe zal het ook niet werken. Hij moet met zijn vuist op tafel slaan. Ik doe een beroep op de Afrikaanse Unie en de Afrikaanse landen om alle middelen te gebruiken die hun ter beschikking staan om Mugabe en zijn kliek te overreden aan de kant te gaan. We moeten het volk van Zimbabwe bevrijden. Laten we onszelf niet voor de gek houden: Zimbabwe is de vuurproef voor het NEPAD. 
McAvan (PSE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik dank de rapporteur voor dit initiatiefverslag, dat ons de gelegenheid biedt te beraadslagen over een belangrijk initiatief. Het is belangrijk omdat het van de betrokkenen zelf afkomstig is. Het is opgezet door de Afrikaanse landen zelf. Zelfs als we reserves hebben, is dat een buitengewoon belangrijk punt.
Toen we in ons eigen werelddeel beseften dat armoede, werkloosheid, dictatoriaal bewind en oorlog nergens toe leidden, lukte het ons de Europese Unie te vormen en vooruitgang te boeken. Nu Afrika eenzelfde politieke beslissing neemt, kan het aan zijn toekomst gaan werken.
In het naoorlogse Europa konden we het niet alleen. We hadden hulp van buiten nodig. In zijn conclusies bij het verslag noemt de rapporteur het Marshallplan. De financiering voor het Marshallplan bedroeg in 1948 13,4 miljard dollar voor vier jaar. Dat was veel geld. Steun moet goed worden besteed, maar om te beginnen moet het er zijn, naast vrijere handel en de ontkoppeling van steun aan Afrikaanse landen, zodat het geld wordt besteed waar het nodig is, niet aan doelen waaraan het graag besteed willen zien.
We kunnen in de EU veel meer doen om dit belangrijke initiatief te steunen. Ik hoop dat de Commissie haar rol zal spelen door ervoor te zorgen dat we zij aan zij werken met de Afrikaanse leiders, die dit soort verandering willen, en door ervoor te zorgen dat die veranderingen werkelijkheid worden. 
Khanbhai (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, de lijst doelstellingen voor het NEPAD is erg lang. Hij bevat allerlei verschillende concepten: conflictpreventie, democratie en regionale economische integratie. Het verslag van mijn vriend en collega de heer Bébéar is uitstekend. Ik wil er echter graag de nadruk op leggen dat het 64 miljard euro per jaar gaat kosten om al deze doelstellingen te verwezenlijken. Ik geloof niet dat dat geld er komt.
Zoals de vorige spreker zei: zolang corruptie, wanbeheer, fraude en slecht bestuur niet verdwijnen, zitten we met de armoede in Afrika. Indien het NEPAD een oplossing is die door de Afrikaanse regeringen wordt voorgesteld, dan is er misschien een kans. We hebben voorbeelden van slecht beheer en fraude. We hoeven maar naar het nieuws te kijken, een week geleden, en we zien dat Parmalat 10 miljard euro is kwijtgeraakt in Italië – een ontwikkeld, modern, westers land! Het is dus geen verrassing dat ons in Afrika moeilijkheden wachten. Ik wil die niet goedpraten – ik heb altijd geprotesteerd en gestreden tegen corruptie, om het even waar, maar vooral in Afrika.
We moeten het NEPAD aanmoedigen, vooral de oprichting, groei en ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf in Afrika, eigendom van en bestuurd door Afrikanen met behulp van de natuurlijke hulpbronnen van hun land en met hun eigen mensen, met de passende opleiding en hulp die we hun kunnen bieden. Dat is de motor voor het NEPAD – de economische motor die de ontwikkeling kan aanjagen. Eerst moet die in hun landen worden opgebouwd, de regionale economie ondersteunen, en daarna moet men de EU- en wereldmarkt op gaan. Dat was de bedoeling van het NEPAD. De Afrikaanse Unie is het plafond, het pan-Afrikaanse Parlement de muren, maar de funderingen van economische groei en de uitroeiing van armoede in Afrika moeten gevormd worden door iets als het NEPAD. We moeten het steunen. 
Nielson,
    Mevrouw de Voorzitter, ik zal beginnen bij de opmerking van mevrouw Kinnock over de noodzaak voor andere dingen dezelfde steun te mobiliseren als voor de vredesfaciliteit. We geven aan alle andere dingen geen vergelijkbare bedragen uit - we geven er veel meer aan uit. Het nieuwe aan de vredesfaciliteit is dat we een basis scheppen voor de besteding van middelen aan doelen waar we voorheen geen geld aan konden uitgeven. De financiering van de tenuitvoerlegging van vredesoperaties op initiatief van Afrika en uitgevoerd in een Afrikaanse context is iets nieuws. We moeten duidelijk maken dat we dat geld uitsluitend gebruiken voor dingen die niet via de bestaande systemen kunnen worden gefinancierd.
De heer Corrie had een goed punt met zijn opmerking over olierijke Afrikaanse staten die meer zouden kunnen doen. Daarop moeten we terugkomen. Ik zie ook in dat het zinvol zou zijn in de Paritaire Parlementaire Vergadering te beraadslagen over de prestaties van olie-exporterende economieën en vergelijkbare grondstofwinningsindustrie in Afrika. Deze discussie is nog maar net van de grond gekomen, maar hier moet in veel gevallen het grote geld voor sociale doeleinden worden gevonden.
Het mooie aan het NEPAD was de timing, de aard en de ambitie om zich bloot te geven en zich te laten beoordelen aan de hand van mondiale criteria voor democratie. Deze Afrikaanse landen zeggen dat ze willen worden beoordeeld op dezelfde beginselen, precies wat we waren overeengekomen in het kader van Cotonou. Ze wilden dat daarmee ernst werd gemaakt. Ze namen het op tegen de G8, wat internationaal veel aandacht trok. Op die manier verhoogden ze de inzet in het democratiseringsproces van Afrika.
Het NEPAD, en de democratie in Afrika, zijn nog steeds erg nieuw. De best presterende landen hebben nog maar twee – op z’n hoogst drie – redelijk eerlijke verkiezingen achter de rug. Dat vergeten we wel eens: de best presterende landen hebben twee keer aanvaardbare democratische verkiezingen gehouden. Er is niet veel meer dan een handvol van dergelijke gevallen. Het gaat echter wel de goede kant op.
Deze collegiale toetsing is een fantastische, gedurfde onderneming. Natuurlijk moesten instellingen worden gecreëerd. Het was een goede zet om zo snel mogelijk in de context van de Afrikaanse Unie te gaan werken, want, zoals de heer Van Orden terecht opmerkte, hoe zou het zijn afgelopen met Zimbabwe en een groot aantal andere gevallen als de oorspronkelijke vijf helden van het NEPAD dat hadden moeten afhandelen? Ze zouden al snel geen politiek gezag meer hebben gehad. Het zou zijn opgevat als een soort bendevorming – de anderen laten zien hoe je zoiets aanpakt. In plaats daarvan werd het gelukkig opgenomen – als ik dat kan zeggen met betrekking tot Afrika – in de Afrikaanse Unie, die het onder haar hoede nam.
De werkzaamheden gaan door. Het is fantastisch dat ze normen opstellen voor deze collegiale toetsing. In een van de besprekingen heb ik hun gezegd dat het erop lijkt dat het moeilijker is een positief oordeel te krijgen in een collegiale toetsing dan om aan de criteria te voldoen die we hebben vastgesteld om toe te treden tot de Europese Unie. Het is een ambitieuze onderneming. Ik kan iedereen die geïnteresseerd is in Afrika aanbevelen te bestuderen hoe zij de standaard zetten. Ik heb ze gewaarschuwd dat deze opzet misschien te ambitieus is, maar zij willen dat het een mondiale standaard voor bestuur wordt. Ze weten dat het niet gemakkelijk zal zijn.
Op institutioneel vlak zien we verlangend uit naar een systematische, nauwe, goed georganiseerde samenwerking met de nieuwe Commissie in Addis Abeba. Ik hoop dat we weer op het goede spoor komen en de problemen aan kunnen – ook die met Zimbabwe. Ik hoop dat 2004 een positief keerpunt wordt en dat we de dialoog tussen de EU en Afrika op volle snelheid kunnen hernemen. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, mijnheer Nielson.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats. 
De Voorzitter.
   – Aan de orde is het verslag (A5-0477/2003) van mevrouw Prets, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport over de instandhouding en het bevorderen van de culturele verscheidenheid in een uitgebreide Unie: de rol van de Europese regio's en van de internationale organisaties zoals UNESCO en de Raad van Europa [2002/2269(INI)]. 
Prets (PSE ),
   Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega’s, het is niet eenvoudig om een definitie te geven van culturele verscheidenheid, een begrip dat even complex en veelomvattend is als het begrip cultuur. Culturen veranderen voortdurend, en dat dynamische proces is een impuls voor de vooruitgang van de hele mensheid. In overeenkomsten binnen internationale organisaties zoals de WTO of met een nieuw internationaal instrument voor de culturele verscheidenheid moeten we een goede definitie geven van cultuurbeleid, culturele goederen en diensten, maar ook van culturele verscheidenheid.
In een Eurobarometer-enquête over de uitbreiding in april 2003 noemden de burgers van Europa de cultuur als een van de grote voordelen van de uitbreiding, naast het milieu en de handel. Dit getuigt van de inzet waarmee de internationale organisaties de culturele verscheidenheid trachten te waarborgen en te bevorderen. De identiteit van de Europese Unie ligt in haar culturele verscheidenheid, die na de toetreding van de nieuwe landen met hun eigen culturen nog zal toenemen. De buitengrenzen schuiven op, we krijgen breuklijnen met volkomen andere culturen. Vanaf 2004 is de Europese Unie een directe buur van Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië. Ondanks de bestaande verschillen stellen we vast dat er parallellen en overeenkomsten zijn die kunnen worden verklaard door migratie en de dialoog tussen de culturen. Het is ons doel om vooral met het oog de uitbreiding een dialoog op gang te brengen tussen minderheids- en randculturen en sterkere culturen. Zo kunnen we vermijden dat er een strijd tussen de culturen komt. We willen in het belang van de vrede zorgen voor een culturele dialoog en wederzijds begrip.
Het handhaven van de culturele verscheidenheid betekent niet het inperken en conserveren van cultuur. Het betekent dat we die verscheidenheid toegankelijk maken, mogelijkheden tot individuele ontplooiing creëren en marktkansen bieden, zonder dat de culturele verscheidenheid wordt onderworpen aan de huidige marktmechanismen. Het is de basis voor identiteit en tegelijkertijd een economische factor. Dat betekent dat we niet alleen moeten strijden voor de bescherming van de culturele verscheidenheid maar ook voor het bevorderen ervan. We moeten een internationale context creëren voor de culturele verscheidenheid; op die manier kunnen uitwisseling, ontwikkeling en dialoog plaatsvinden. Ik heb bijvoorbeeld gehoord dat de muziek- en filmbranche in de internationale handel heel lucratief is. Kijkt u maar naar de markt voor films in de Europese Unie. In 2000 hadden Amerikaanse films een marktaandeel van 73 procent, nationale films in eigen land 15 procent en nationale films buiten eigen land 8 procent.
Er zijn veel burgers die pas door de STOP GATS-acties attent zijn gemaakt op de onderhandelingen die de Commissie voert in het kader van de WTO. Er is te weinig openheid bij die onderhandelingen, en dat heeft de aandacht van de burgers erop gevestigd en tot heel wat opwinding geleid. Dat gebrek aan openheid heeft er ook toe geleid dat er twijfels en vrees zijn ontstaan over de vraag of de liberalisering misschien te ver gaat. De culturele sector is ervan overtuigd geraakt dat de internationale concurrentiepositie voorrang heeft voor het verdedigen van de culturele verscheidenheid. De speciale behandeling van de cultuur geldt nu nog, maar dat blijft misschien niet zo. Ook het openbaar onderwijsstelsel valt op dit moment buiten het toepassingsgebied van GATS. Dat moet ook zo blijven om vrije toegang, gelijke kansen en kwaliteit te garanderen. De markt voor particulier gefinancierd onderwijs is in hoge mate open.
Wij eisen dat liberalisering in deze sector niet langer wordt afgedwongen. We moeten verhinderen dat het streven naar een internationaal sterke concurrentiepositie ten koste gaat van de culturele verscheidenheid. Dat betekent dat we er niet in het kader van de WTO en van GATS voor moeten zorgen dat de subsidies en dus de culturele verscheidenheid worden beschermd, maar door te onderhandelen over een speciale overeenkomst inzake de culturele verscheidenheid in het kader van de UNESCO. Ik ben blij dat de UNESCO met een grote meerderheid heeft ingestemd met het uitwerken van een overeenkomst, en ik hoop dat het snel gaat. We moeten de culturele verscheidenheid zeker beschermen, maar ook bevorderen, dat heb ik al gezegd.
Een Europees cultuurbeleid moet gepaard gaan met een actief en zelfstandig nationaal cultuurbeleid. In bepaalde sectoren moeten we zelfs streven naar een hogere mate van decentralisatie in de regio’s en de gemeentes. De verschillende niveaus mogen elkanders plaats niet innemen, ze moeten elkaar aanvullen. De interne markt en dus het vrij verkeer van diensten mag niet in de weg staan van het nationale cultuurbeleid. We moeten er door meer samenwerking tussen internationale organisaties voor zorgen dat de specifieke kenmerken van de culturen overal ter wereld worden beschermd en bevorderd.
Reding,
   . Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Prets, geachte afgevaardigden, dit is niet het eerste verslag over culturele verscheidenheid dat het Europees Parlement goedkeurt: het maakt deel uit van een lange reeks ideeën die elkaar aanvullen, herhalen en versterken. Dat is precies de reden waarom dergelijke verslagen van belang zijn, want ze roepen ons tot de orde en brengen ons in herinnering dat het Parlement een oogje in het zeil houdt en bij de les zal blijven: het ziet erop toe dat culturele verscheidenheid een fundamenteel onderdeel is van het interne en externe beleid van de Europese Unie.
Ik wil mevrouw Prets hartelijk bedanken voor dit verslag dat aansluit op dat wat het Europees Parlement, als woordvoerder van de Europese burgers, altijd voor ogen heeft gehad. U hebt gelijk, mevrouw Prets, dat culturele verscheidenheid een strijd is die elke dag wordt gestreden, en dat wij niet alleen ten strijde trekken, maar medestanders nodig hebben. Ik ben dan ook verheugd over de voortdurende steun van het Europees Parlement: een hartverwarmende, niet-aflatende steun waarmee de Commissie vooruitgang kan boeken bij haar maatregelen om het verdrag op het gebied van culturele verscheidenheid ten uitvoer te leggen.
In dit kader, mevrouw de Voorzitter, roept dit verslag ons op na te denken over de vele problemen, waarvan mevrouw Prets er een paar heeft aangehaald. Allereerst het beleid op het niveau van de lidstaten. Hoewel de begrotingen steeds krapper worden, moeten nog steeds middelen worden vrijgemaakt voor cultuur, de verscheidenheid ervan en vooral de bescherming van in hun bestaan bedreigde culturele producten, zodat de grote culturele rijkdommen van Europa in stand kunnen worden gehouden. Wat ons externe beleid betreft verwelkom ik, net als u allen, het feit dat wij zojuist op internationaal niveau deze slag – en het is maar een slag, niet de hele oorlog – gewonnen hebben door de meeste landen in de wereld over te halen ons in onze strijd te volgen zodat we ook op het gebied van de internationale handel cultuur hoog in het vaandel kunnen blijven voeren. We hebben dan ook beginselen nodig die kunnen worden opgevolgd zodat uit het optreden van de Unie, zowel binnen als buiten haar grenzen, blijkt dat wij ons inzetten voor culturele verscheidenheid, onze levensbron.
Ik denk dat dit proces, dat in Europa volstrekt uniek is - en waarvan wij het wiel moesten uitvinden omdat het nog nergens anders bestond - overal ter wereld als voorbeeld heeft gediend. Op mijn werkbezoeken in kleine en grote landen hoor ik vaak: “de manier waarop jullie jullie minderheden beschermen en culturen in stand houden, of ze nu groot of klein, belangrijk of minder belangrijk zijn, is voor ons een lichtend voorbeeld". We kunnen de wereld toch geen mooier geschenk geven dan laten zien hoe culturele verscheidenheid in stand kan worden gehouden, hoe we het waardevolste bezit van volkeren kunnen koesteren en hoe we ons hart kunnen laten prevaleren boven de markt?
Daar draait het namelijk om: onze tradities, onze culturen en onze talenten van morgen behouden en ervoor zorgen dat onze jongeren zich in de toekomst ook nog kunnen uitdrukken. Deze menselijke kant van de politiek moeten wij op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau versterken omdat culturele verscheidenheid, dames en heren, universeel is en we niet kunnen spreken van “mijn culturele verscheidenheid”. Nee, want culturele verscheidenheid is ook van de ander, van diegene die zich doorgaans niet kan uitdrukken als wij hem daar niet bij helpen. Overigens is het mijns inziens belangrijk dat dit verslag over culturele verscheidenheid precies na een verslag over ontwikkelingssamenwerking aan de orde komt. Dat is een mooi symbool, omdat ontwikkelingssamenwerking ook gericht is op het behoud van de cultuur van diegenen die hiervoor niet de middelen bezitten. Ons universele optreden is in dit verband dus van cruciaal belang.
Binnen de Unie moeten we uiteraard onze bevoegdheid behouden om onze culturen te ondersteunen door middel van lokale, regionale, nationale en Europese financiering en de Commissie spant zich in om artikel 151, lid 4, volledig ten uitvoer te leggen, waarin wordt bepaald dat de culturele verscheidenheid op horizontaal niveau in alle andere culturen moet worden geëerbiedigd. Ik kan u zeggen, dames en heren, dat het bij de Commissie al een tweede natuur is geworden, zelfs bij de commissarissen die economie, buitenlandse handel of internationale aangelegenheden in hun portefeuille hebben, om rekening te houden met culturele verscheidenheid, die voor de burgers van belang is.
Ons optreden is in dit verband dan ook essentieel en wij zullen kosten noch moeite sparen. Ik beschik niet over voldoende personeel om verslagen toe te zeggen over wat wij doen. Ik zet het weinige personeel dat ik heb liever in voor daadwerkelijke actie dan voor een toelichting bij mogelijke actie. Om die reden kan ik geen extra verslagen beloven, maar wij zijn momenteel bezig aan een verslag over de cultuuruitgaven in het kader van de structuurfondsen. Ik denk dat dit verslag van fundamenteel belang is, omdat de grootste uitgaven op het gebied van cultuur binnen de Unie niet in het kader van het programma CULTUUR 2000 plaatsvinden, maar in het kader van de structuurfondsen. Het is mijns inziens dan ook essentieel de cijfers op tafel te leggen.
Overigens ben ik het er volledig mee eens dat de verscheidenheid in ons samenwerkings- en ontwikkelingsbeleid met derde landen moet worden versterkt. Zonder uitwisseling is geen verscheidenheid mogelijk, ongeacht het land en de culturele uitingsvormen, en elke keer druk ik de commissarissen die buitenlandse betrekkingen in hun portefeuille hebben op het hart - wat een fluitje van een cent is omdat ze er al van overtuigd zijn - dat het erop aankomt in ons externe beleid plaats in te ruimen voor cultuur, die een menselijk gezicht heeft en van essentieel belang is. Ik hoef u niet in herinnering te brengen wat wij al jarenlang doen met onze ACS-partners en wat wij met onze mediterrane partners in gang hebben gezet. Wat wij met al onze partners doen is echter nieuw en misschien groeit het, mede dankzij het Parlement, uit tot een van de nieuwe beleidsvormen die op de toekomst zijn gericht.
Kort geleden was ik in China. Waar had men het daar over? Over cultuur en culturele verscheidenheid. De Chinezen steunen ons overigens in de UNESCO. Onderwijs kwam ook aan bod, en dat in een enorm land als China dat een beroep doet op Europa om zijn culturele verscheidenheid te helpen behouden. U ziet dus dat wij op wereldwijd niveau een weg zijn ingeslagen die essentieel is, waardoor ik zeer tevreden ben over de strijd die we middels de UNESCO hebben gewonnen. Het was geen makkelijke opgave om alle landen ter wereld via de UNESCO te overreden zich bij ons aan te sluiten om ons dierbaarste bezit in stand te houden, maar het is ons gelukt. De Algemene Vergadering van de UNESCO heeft besloten om een internationaal instrument in het leven te roepen om de culturele verscheidenheid te behouden. Het staat voor mij als een paal boven water dat dit instrument er zal komen en dat het krachtig zal zijn. Wij zullen hieraan werken, niet alleen binnen Europa, maar ook in onze internationale betrekkingen. Zoals wij hebben gedaan om de slag te winnen, gaan wij door om de oorlog te winnen.
U weet dat deze onderhandelingen nog in de kinderschoenen staan, maar ik moet u zeggen dat wij onze partners voor het eerst een ijzersterk signaal hebben gegeven met de mededeling van de Commissie, dus van de gehele Europese uitvoerende macht, aan de Raad en het Parlement over de betrekkingen van de Europese Unie met de UNESCO. Dat was voor onze partners een sterk uitgangspunt om ons in dit verband te steunen. Het zal nog even duren voordat we spijkers met koppen kunnen slaan. UNESCO heeft tijd nodig en ik verzoek u deze tijd te gebruiken om diep na te denken over de verschillende aspecten die in deze toekomstige Conventie kunnen worden ontwikkeld om onze oren te laten hangen naar onze partners in kwestie, de betrokkenen op het gebied van cultuur en de cultuurindustrie.
We moeten de handen ineenslaan om vast te stellen hoe de samenwerking eruit moet gaan zien met de successievelijke voorzitters van de Unie die de UNESCO-onderhandelingen zullen voeren opdat de Europese Unie hierbij met één stem kan spreken. Dat is belangrijk, want de rest van de wereld, de andere continenten, verwachten dat wij één lijn zullen trekken zodat het Europa van de culturele verscheidenheid, het voorbeeld dat navolging verdient, niet uiteenvalt en uitmondt in een kakofonie.
Daar moeten wij ons, geachte collega’s, dan ook voor inspannen. Tot slot, mevrouw de Voorzitter, ben ik dankbaar dat ik dag in, dag uit kon rekenen op de niet-aflatende steun van het Europees Parlement. Dat was voor mij een enorme stimulans en de behaalde successen zijn ook die van u. Hartelijk dank, u heeft zich zeer verdienstelijk gemaakt op het gebied van de culturele verscheidenheid van de Europeanen. 
Maes (Verts/ALE ),
   . – Voorzitter, culturele verscheidenheid is een populair begrip in de Europese Unie. Wij ontwijken echter meestal het probleem van de culturele identiteit want dat is veel gevoeliger, zeker wanneer het om definities gaat. Daarom wil ik het daarover hebben.
Mijn ideeën zijn samen met die van de collega's grotendeels in het verslag van mevrouw Prets terechtgekomen en ik bedank haar voor de manier waarop wij hebben kunnen samenwerken. Ik sluit mij dus aan bij de grote pleidooien die hier zijn gehouden door zowel mevrouw de rapporteur als mevrouw Reding.
Mijn uitgangspunt is dat respect voor de culturele identiteit van een gemeenschap een voorwaarde is voor vreedzame samenleving. Het is ook een voorwaarde voor de integratie van personen in een andere cultuurgemeenschap zonder dat dit leidt tot frustratie en vervreemding. Wie de taal en de cultuur van een persoon niet respecteert, getuigt niet van respect voor die persoon zelf, nodigt niet uit tot wederkerig respect en toont zich niet bereid tot het voeren van een culturele dialoog die, in een wereld van steeds verdergaande mundialisering, noodzakelijk is voor de culturele ontwikkeling. Streven naar behoud van een eigen cultuur mag dus niet leiden tot afsluiting, xenofobie of racisme.
Anderzijds moeten we ons ervan bewust zijn dat de markt de verscheidenheid niet zal redden. Daarom hebben we instrumenten en middelen nodig om de diversiteit te behouden, alsook mogelijkheden om dat behoud van culturele identiteit vast te stellen. Nochtans verdwijnen talen en culturen zeer snel en daarom ben ik erg blij met de nadruk die u heeft gelegd op dat principe dat ons, ook bijvoorbeeld in de contacten met de ontwikkelingslanden, zou moeten leiden.
Ik ben ervan overtuigd dat elke gemeenschap de mogelijkheid moet hebben om de eigen cultuur te vrijwaren tegen verdrukking, bijvoorbeeld tegen taalimperialisme. Het respect voor talen is een van de grote troeven van de Europese uitbreiding en we hebben dat van al onze collega's mogen ondervinden.
Ik hoop, ten slotte, dat de instrumenten die op internationaal vlak worden ontwikkeld en de instrumenten die uzelf en de Unie zult ontwikkelen de verscheidenheid mogen dienen en een goed begrepen culturele identiteit mogelijk maken. 
Beazley (PPE-DE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mevrouw Prets, ik heb zeer aandachtig geluisterd naar de interventie van onze commissaris. Neemt u mij niet kwalijk, maar ik heb niet echt een antwoord gehoord op de heldere, specifieke vragen die in het verslag worden gesteld. Als ik het wel heb, bevat paragraaf 45 een vraag die zich rechtstreeks tot u richt, mevrouw de commissaris: bent u al dan niet voornemens namens de Commissie een mededeling aan de Raad en het Parlement uit te brengen die specifiek betrekking heeft op een UNESCO-Conventie voor culturele verscheidenheid? Als ik het goed heb begrepen heeft u lang uitgeweid over deze vraag, maar ik heb niet kunnen opmaken of het Parlement nu wel of geen mededeling van u verwacht. Zo ja, zou u mij dan kunnen zeggen voor wanneer u deze mededeling dit jaar hebt voorzien? 

 Over culturele verscheidenheid en het belang ervan valt van alles te zeggen. In dit debat is daarvoor niet genoeg tijd. Het is veelzeggend dat dit onderwerp om 23.50 uur aan bod komt. Harold MacMillan – de Britse premier en grootvader van een van onze leden hier – die, meer dan veertig jaar geleden, een aanvraag indiende voor toetreding van het VK tot de Europese Unie, verklaarde dat, wanneer je het hebt over de dingen die van waarde zijn voor een volk, het kostbaarste bezit van dat volk het laatste is dat je moet verkopen. Dat is duidelijk van toepassing op culturele waarden. De rapporteur heeft daarom gelijk wanneer zij stelt dat culturele producten en diensten niet aan het normale regime van de vrije markt voor commercie en handel onderworpen mogen worden.
Kunnen we erop vertrouwen dat onze regeringen zich inzetten voor het behoud van de nationale, Europese en regionale cultuur? In mijn eigen land, waar, zo zou je kunnen zeggen, vreemde talen niet meer worden onderwezen, waar geschiedenis alleen nog maar een behang is voor de actualiteit en waar Shakespeare schijnbaar te moeilijk is voor studenten Engels, zijn degenen die zeggen ‘Ja, we kunnen het behoud van onze cultuur aan de regeringen toevertrouwen’ misschien onnozel. De voorstellen dat hierover op internationaal niveau afspraken moeten worden gemaakt, zijn correct, maar we moeten ons ook rechtstreeks tot ons eigen volk en onze eigen studenten richten. We hebben veel te duchten van internationalisatie, met name van de televisie. Ik hoop dat het Parlement positieve voorstellen zal blijven indienen, die door zowel de Commissie als de Raad zullen worden aanvaard, maar ik wacht op een gericht antwoord van de commissaris op de vraag die ik daarnet stelde. 
Junker (PSE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, dames en heren, ik zou op een bijzonder onderwerp in willen gaan, de concentratie in de elektronische media, waar de bescherming van de culturele verscheidenheid op de manier die het Parlement heeft gewenst tot nu toe niet heeft plaatsgevonden, en dat zal nog wel even zo blijven. We weten dat die media, en vooral de televisie, de grootste invloed hebben op de publieke opinie. Het beschermen van de mediale verscheidenheid is ook een belangrijk element bij de bescherming van de culturele verscheidenheid en de culturele identiteit. Die bescherming kunnen we niet alleen maar aan de Europese rechtspraak overlaten, al verheug ik me over het arrest van vandaag van het Italiaanse Constitutionele Hof. Daarom verwacht ik van ganser harte dat we een kader vastleggen voor het internationale rechtsinstrument dat we voor ogen hebben, een kader dat ertoe bijdraagt dat we de mediale verscheidenheid daadwerkelijk kunnen handhaven.
Als we het al over oorlogen en slagen hebben, mevrouw de commissaris, dit wordt een heel belangrijke slag. Ik wil niets afdoen aan uw verdiensten op andere vlakken, maar of dit slagveld hebben we geen troepen, en dat geeft mij toch een bittere smaak in de mond. Pluralisme in de media en plaats voor alle opinies zijn uiterst waardevol, en er zijn ook veel positieve voorbeelden van in Europa. Dit pluralisme wordt echter steeds sterker bedreigd. Daarom heeft het Europees Parlement al jaren keer op keer, maar tevergeefs, gevraagd om een richtlijn inzake de beperking van de concentratie in de media. Ik wil deze eis vandaag nogmaals op tafel leggen. Daarom steunt mijn fractie een aanvullend amendement waarin mevrouw Fraisse die oproep formuleert. Dit amendement verdient de steun van het Parlement en ik hoop dat ook de Commissie haar steun eraan zal geven. 
Vallvé (ELDR ).
   Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats wil ik de rapporteur, mevrouw Prets, graag feliciteren met haar verslag, alsmede mevrouw Maes voor het advies dat zij heeft opgesteld vanuit de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid.
In Europa is zowel eenheid als verscheidenheid, en op cultuurgebied manifesteert de verscheidenheid zich het duidelijkst en meest overtuigend. Er bestaat verscheidenheid op Europees niveau maar ook binnen elke Europees lidstaat; en vaak overschrijden deze culturen die zich manifesteren in de lidstaten de landsgrenzen.
Het bestaan van verschillende talen in de lidstaten, zoals bijvoorbeeld het geval is bij mijn moedertaal, het Catalaans, dat wordt gesproken door tien miljoen mensen, is een uitingsvorm van deze verscheidenheid. Als wij spreken over culturele verscheidenheid, dan hebben wij het in de gevallen waarin deze cultuur ook een eigen geschiedenis en maatschappelijke structuur heeft alsmede eigen linguïstische kenmerken, over volken zonder eigen staat, een fenomeen dat ook in de Europese Unie bestaat.
Deze volken zonder staat openbaren zich in veel gevallen ook door het bestaan van politieke partijen, ook hier in dit Parlement, die niet landelijk actief zijn, maar vanuit een bepaald gebied opereren, en dan doel ik bijvoorbeeld op de , de en de partij waar ik zelf toe behoor.
Wat dat betreft denk ik dat de Europese Unie oog moet hebben voor de verscheidenheid die er in de lidstaten bestaat en voor het feit dat die verscheidenheid erkenning behoeft. Sommige landen, zoals Spanje, erkennen die verscheidenheid in hun grondwet, maar die erkenning bestaat niet op Europees niveau. Het is jammer dat er in de Europese grondwet op dit gebied geen vooruitgang is geboekt, zoals wel op andere terreinen is gebeurd.
Verscheidenheid betekent ook erkenning van de immigratie naar de Europese Unie, die in de toekomst van belang zal zijn. 
Fraisse (GUE/NGL ).
   - Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega’s, ik denk dat mijn interventie over culturele verscheidenheid niet zo optimistisch zal klinken als die van de voorgaande sprekers, en met name die van u, mevrouw de commissaris. Daar zijn meerdere redenen voor.
In de eerste plaats was deze conventie of dit internationale instrument nog maar heel kort geleden een utopie. Ik herinner mij dat ik in het najaar van 2002 met mijn fractie een openbare hoorzitting heb georganiseerd om het Parlement voor dit idee warm te maken. Ik denk dat bescheidenheid ons zou sieren, want dit idee komt niet uit de keuken van Europa en de Europese Unie. Het kwam met name van Canada en andere landen over de hele wereld die zich met een aantal Europese landen hebben verenigd. Als deze utopie in de Europese Unie werkelijkheid wordt, kan ik dat alleen maar toejuichen. Ik ben echter van mening dat iets meer bescheidenheid op zijn plaats is.
Ik maan tot bescheidenheid omdat ik graag zou zien dat deze toekomstige conventie niet de zoveelste verklaring wordt. De verklaringen voor culturele verscheidenheid zijn ons bekend en we kunnen deze opstellen, maar het gaat er nu om een bindende en normatieve conventie in het leven te roepen waarmee problemen in een marktcontext kunnen worden opgelost. Ik bedoel hiermee dat culturele verscheidenheid ook rond het vraagstuk van de markt draait. Laten we er geen doekjes om winden: het combineren van culturele verscheidenheid en markt is vragen om grote moeilijkheden. Daarom ben ik ook in dit opzicht bescheiden en niet altijd optimistisch.
De derde reden waarom ik niet zo optimistisch ben is dat ik betwijfel of wij wel een voorbeeld zijn dat navolging verdient, ook al zeggen wij dit zo graag. Zijn we het er binnen de Europese Unie dan werkelijk over eens dat culturele verscheidenheid moet worden bevorderd, en zo ja, welke verscheidenheid dan? Ik denk dat we het in de praktijk moeilijk vinden om helemaal tevreden over onszelf te zijn. Een aantal parlementsleden, onder wie mevrouw Junker, heeft op een aantal knelpunten gewezen. Mijns inziens worden we niet alleen buiten maar ook binnen Europa geconfronteerd met problemen rond het behouden en bevorderen van culturele verscheidenheid.
Ik hoef hier bijvoorbeeld maar het vraagstuk van de overheidssteun aan te halen die, zoals u allen bekend is, een voorlopig en afwijkend karakter heeft en nog helemaal niet is opgenomen in de al dan niet constitutionele verdragen. Culturele verscheidenheid is dus een recht dat wij echter nog moeten vormgeven en dat niet simpelweg een recht tot bijvoorbeeld cultuur of onderwijs inhoudt. Het recht op culturele verscheidenheid bestaat nog niet en ik hoop dat wij dit kunnen opbouwen. 
Mayol i Raynal (Verts/ALE ).
    Mevrouw de Voorzitter, de wereld is geen handelswaar. Deze antiglobalistische slogan zou in ons debat niet misstaan. Om te voorkomen dat de wereld als handelswaar wordt gezien, moeten we strijden tegen de op financiële overwegingen gebaseerde ijzeren wet van vraag en aanbod, die alle aspecten van het leven raakt. Gelukkig komen steeds meer mensen in het geweer tegen de ontgoocheling van de wereld. Binnenkort zullen enkele leden van dit Parlement het Wereld Sociaal Forum bijwonen.
De talen, culturen, collectieve identiteiten en volkeren hebben het onaantastbare recht een vuist te maken tegen . In dit verband is dit verslag een stap in de goede richting. Zowel voor de natuur als voor de cultuur is verscheidenheid de bron van het leven. De voortdurende levensenergie moet worden behouden, aangemoedigd en gestimuleerd. Dit kan alleen als alle talen en culturen rechtens gelijk zijn. Ik zou hier net als in een rechtbank graag willen optreden als pleitbezorger voor die eeuwenoude talen en culturen die vandaag de dag nog steeds worden gediscrimineerd, niet alleen in hun betreffende landen, maar ook in onze Europese instellingen. 
Ebner (PPE-DE ).
   – Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega’s, de culturele verscheidenheid is een onderwerp dat ons permanent bezighoudt. We hoeven niet eens aan de WTO te denken, we hebben in dit Parlement toch al meerdere keren gediscussieerd over de vraag of cultuur en markt met elkaar te verenigen zijn, bijvoorbeeld aan de hand van de prijsbinding voor boeken, van het auteursrecht, en we hebben gezien dat er grote meningsverschillen bestaan binnen het Parlement, maar soms ook tussen het Parlement en de Commissie. Ook binnen de Commissie bestonden er heel verschillende opvattingen, en daarbij denk ik voornamelijk aan de vorige Commissie. We hebben hierover heel wat robbertjes gevochten met commissaris Van Miert.
Ik ben van mening dat culturele verscheidenheid een zinvol en broodnodig tegengewicht is voor de smeltkroes, en ik ben mevrouw Prets heel dankbaar voor haar uitvoerige verslag. Ik wil ook commissaris Reding bedanken omdat ze vandaag zo uitvoerig is ingegaan op haar visie op dit onderwerp. Ze heeft erop gewezen dat het Parlement de natuurlijke bondgenoot van de Commissie is en moet blijven, maar vooral ook van commissaris Reding.
Ik ben mevrouw Prets vooral dankbaar omdat in artikel 15 staat dat het Parlement opnieuw zijn waakzaamheid bevestigt inzake behandeling van de minderheidsbevolkingen en minderheidstalen inclusief de autochtone talen in het kader van het uitgebreide Europa. Dat is de basis voor het Europees Parlement, wanneer dit verslag wordt aangenomen.
Volgens mij moet dit in het uitgebreide Europa niet alleen gelden voor de uitbreidingslanden maar ook voor de huidige lidstaten. Hier schieten we zeker tekort, tot nu toe zijn we vanwege het principe van de eenparigheid, dat volgens mij trouwens een onzalig principe is, niet in staat geweest om in de culturele sector een gemeenschappelijk beleid te voeren om een redelijke ontwikkeling van de minderheidsbevolkingen en de minderheidstalen mogelijk te maken. We hebben een kern-Europa van een aantal landen, waaronder Italië, dat op dit vlak grensverleggend werk heeft verricht. Ik zeg dat als vertegenwoordiger van een minderheid die niet van Italiaanse oorsprong is: ik kom uit de Duitstalige Oostenrijkse minderheid in Italië. Er zijn landen waar die ontwikkeling helaas nog achterloopt, en ik denk dat we heel wat zouden kunnen bereiken wanneer we afstappen van het principe van de eenparigheid. We moeten vooral die landen geruststellen die bezorgd zijn. Ik denk dat de minderheden en minderheidsculturen als brug kunnen worden gezien, en niet als last - en dit verslag kan daarbij zeker helpen. 
Iivari (PSE ).
   - Mevrouw de Voorzitter, er wordt veel gesproken over de instandhouding en het bevorderen van het Europees cultureel erfgoed. Om culturen daadwerkelijk te laten bloeien, hebben wij naast woorden ook concrete daden nodig. Ik denk dat het verslag van mevrouw Prets ons verder brengt. Steun voor een conventie over culturele verscheidenheid die de Algemene Conferentie van de UNESCO heeft voorgesteld, is een goede zaak.
Ik sta achter het uitgangspunt van de rapporteur om cultuur te zien als onderdeel van alle verschillende sectoren van het communautair beleid. Deze benaderingswijze moet ook leiden tot praktische maatregelen. Het programma CULTUUR 2000 is het zichtbaarste, maar absoluut niet het enige instrument. Via de structuurfondsen wordt geld gegeven aan culturele projecten, maar het gebruiksniveau kan worden verhoogd door middel van doeltreffender voorlichting. De regelgeving voor de interne markt heeft van haar kant invloed op de mobiliteit van culturele producten ofwel kunst en kunstenaars. Daarbij stoten wij nog steeds te vaak op problemen, vooral als het om belastingheffing gaat.
Het in Lissabon gestelde doel van een Europese kennismaatschappij heeft een nieuwe dimensie toegevoegd aan de cultuursector. Technologie biedt nieuwe mogelijkheden en instrumenten, maar zij moeten in dienst worden gesteld van de cultuur en niet andersom.
De Europese netwerken op het gebied van cultuur vormen een belangrijke bron voor het bevorderen van de culturele verscheidenheid. Ik hoop dat wij zo snel mogelijk een rechtsgrondslag voor het waarborgen van de financiering ervan krijgen.
Ik wil rapporteur Prets bedanken voor haar persoonlijke inzet voor het bevorderen van de culturele verscheidenheid. Zij heeft in deze zittingsperiode verscheidene workshops over Europese kunst georganiseerd. 
Martelli (ELDR ).
   - Mevrouw de Voorzitter, zoals onze rapporteur terecht stelt, is het geven van een definitie van culturele verscheidenheid moeilijk en zelfs riskant. Dat is bijna alsof je het begrip cultuur zelf moet definiëren. Maar men deinst er niet voor terug om met de ontwerpresolutie, die is voorgesteld op grond van wat dus een moeilijk en riskant concept is, in 47 paragrafen de zogeheten culturele verscheidenheid te regelen, voor te schrijven, te bevorderen. Daarbij wordt de illusie gekoesterd dat in deze tijd van internet de liberalisering en globalisering van de cultuur, van de informatie, van de kennis tegengehouden kan worden. Europa, dat in het verleden dreigde te bezwijken onder nationalisme, fascisme en communisme, dreigt nu dus te bezwijken onder de druk van regelneven.
De tekst van deze ontwerpresolutie is daar een duidelijk voorbeeld van. Inhoudelijk gezien doet deze tekst een aanslag op het gezond verstand, het beginsel van vermijding van contradicties wordt genegeerd en het uiteindelijke resultaat is een grove vorm van hypocrisie. En op grond van die hypocrisie worden alle culturele uitingen het in gelijke mate waard geacht te overleven en zelfs bevorderd te worden. Daarbij worden de liberale cultuur en de autoritaire cultuur, de cultuur van de infibulatie en die van gelijkheid tussen de seksen, de cultuur van verdraagzaamheid en de cultuur van racisme en antisemitisme over één kam geschoren.
In feite zijn in de tegenstrijdigheden van deze ontwerpresolutie de tegenstrijdigheden van ons eigen beleid terug te vinden. Wij zoeken namelijk naar bondgenoten in de Derde Wereld om hen en onszelf te beschermen tegen de opdringerige audiovisuele productie van de Amerikanen, dit allemaal uit naam van de eerbiediging van de culturele verscheidenheid. Maar tegelijkertijd gaan wij bijvoorbeeld de Franstaligheid in Afrika royaal financieren. Onze cultuur verbiedt, onder het mom van assimilatie, hoofddoeken en andere religieuze symbolen in klaslokalen, maar heeft er verder niets op tegen als deze zaken in andere landen op autoritaire wijze worden afgedwongen. Onze cultuur verheerlijkt de Europese democratie, ook als die duidelijk verstek laat gaan, maar koestert wel de racistische opvatting dat de Derde Wereld niet geschikt is om die democratie te ontvangen. Onze cultuur wijst de ‘export’ van de vrijheid af, maar deinst er niet voor terug met dictators en tirannen te heulen, waarbij tegenwoordig de strijd van de islamitische dissidenten wordt weggewuifd, net zoals voorheen de dissidenten uit het communistische Oost-Europa werden doodgezwegen.
In dit alles zie ik geen keuze die meer respect en rechtvaardigheid toont en het erfgoed van de Europese en mondiale menselijkheid in bescherming neemt. Voor mij is dit een hypocriete en tegenstrijdige vorm van protectionisme, waarmee de nationale en provinciale intelligentsia moet worden beschermd tegen culturele dynamiek en confrontatie, welke uiteindelijk altijd...
Cappato (NI ).
   - Voorzitter, uit het verslag lijkt opgemaakt te kunnen worden dat de liberalisering van de markt en de Wereldhandelsorganisatie de vijanden van de cultuur zijn, en dat de verdedigers van de cultuur, of van de culturen, de nationale staten zijn. Zo zit de vork nu ook weer niet in de steel. Historisch gesproken zijn culturen en volkeren juist door nationale staten en nationalistische ideologieën weggevaagd. Commissaris Reding, China heeft de ergste volkeren- en cultuurmoorden op zijn geweten en is daar nog steeds mee bezig: de Tibetaanse bevolking en cultuur, de Oeigoerse bevolking en cultuur. China mag in deze Vergadering niet opgevoerd worden als voorbeeld van vruchtbare samenwerking ten bate van de culturele diversiteit, tenzij met het woord “cultuur” verwezen wordt naar de culturele revolutie van weleer.
Culturele diversiteit is geen abstract recht. Uiteraard kan die diversiteit ook het resultaat zijn van regels, maar dan wel van regels die gebaseerd zijn op de vrijheid van communicatie en meningsuiting, en niet op protectionisme, op culturele bijstand, op het cultureel relativisme van de nationale staten. Natuurlijk zijn regels nodig, vooral om het uitsterven van talen tegen te gaan, maar juist het beleid van onderwijs van één vreemde taal in onze nationale landen alsook de huishoudelijke regels van de Europese instellingen druisen in tegen de geest van de diversiteit waartoe de ontwerpresolutie oproept. De Europese instellingen hebben immers één- of tweetalige agentschappen die het publiek verslagen presenteren, zonder dat dit in de officiële talen van de Europese Unie geschiedt.
In de stemverklaring zullen wij, radicalen, herinneren aan onze voorstellen over het Waarnemingscentrum inzake het taalbeleid voor bevordering van de internationale taal Esperanto, voor het recht op een vrije en niet-discriminerende, internationale communicatie, en voor behoud en promotie van de taalverscheidenheid. 
Zabell (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag bedanken voor al haar inspanningen voor de Europese cultuur, en de rapporteur, mevrouw Prets, wil ik graag bedanken voor het werk dat zij heeft verricht, vooral vanwege het grote aantal amendementen dat zij heeft moeten behandelen.
Mijn land, Spanje, is een land met een grote culturele verscheidenheid en rijkdom en het kan niet anders of wij staan volledig achter de culturele verscheidenheid. Desondanks zou ik graag willen zeggen dat ik het op prijs had gesteld als het verslag – in plaats van te refereren aan de niet-uniforme culturele identiteiten - zou spreken over de verscheidenheid van culturele identiteiten in de Europese Unie.
De gevolgde aanpak vinden wij over het algemeen een beetje negatief. En de werkelijkheid is dat de culturele identiteiten in veel Europese landen niet uniform zijn, juist omdat er verscheidenheid bestaat en wij moeten niet vergeten dat dat een van onze grote rijkdommen is.
Wij moeten ook niet vergeten dat het recht van iedere lidstaat om cultureel beleid vast te stellen, toe te passen en aan te passen afhankelijk is van de nationale wetgeving, en daarom dient dat te geschieden overeenkomstig de verschillende nationale rechtsverordeningen.
Tot slot zou ik graag willen zeggen dat het mij correct lijkt dat wij ook de UNESCO hierbij betrekken aangezien er in de Europese Unie verschillende standpunten en gevoeligheden bestaan op dit gebied. 
Oreja Arburúa (PPE-DE ).
   Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur natuurlijk allereerst feliciteren met haar initiatief en de commissaris complimenteren met haar interventie. Ik ben zo vrij geweest om enkele aantekeningen te maken van haar interventie, die ik zal gebruiken om haar te citeren als wij bij andere gelegenheden over culturele verscheidenheid spreken.
Ik spreek hier in dit parlementsgebouw als Spanjaard, als lid van de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en als Bask. Ik kom uit een land waar wij een eigen taal hebben, een autochtone taal naast het Castiliaans, namelijk het Baskisch, die evenals het Spaans een duizenden jaren oude cultuur bezit.
Ik ben het eens met de rapporteur dat het belangrijk is om de linguïstische verscheidenheid te handhaven. Ik ben het ook met haar eens dat wij alert moeten zijn op de behandeling van de minderheidstalen, waartoe ook de autochtone talen behoren.
In een steeds meer verenigd Europa, in een wereld die steeds meer geglobaliseerd raakt, moeten wij bijzondere aandacht schenken aan de culturele verscheidenheid. De rijkdom van Europa – en dat waarmee wij ons onderscheiden van andere regio’s in de wereld, zoals de commissaris al zei – is, zonder twijfel, onze culturele verscheidenheid en wij moeten proberen om dit model te exporteren.
Wij moeten voorkomen dat de Unie eenvormig wordt en ik wil eraan herinneren dat in de preambule op de ontwerpgrondwet gesproken wordt over “Europa verenigd in verscheidenheid”.
Wij moeten echter voorkomen dat de culturele en linguïstische verscheidenheid wordt gebruikt voor politieke doeleinden. Wij mogen niet accepteren dat de verdediging van een taal of een cultuur, die van iedereen is, een politiek wapen wordt, een slingerwapen, en leidt tot discriminatie en verdeeldheid. Noch de taal, noch de strijd voor een taal kunnen een reden voor discriminatie zijn. In de ontwerpgrondwet wordt dit aspect ook genoemd. Erkenning van de culturele en linguïstische verscheidenheid is prima, maar wij moeten niets opleggen. Respect voor verscheidenheid, bestaat ook uit respect voor hen die een andere taal spreken.
In Baskenland dient het Baskisch zonder twijfel behouden te blijven, maar wij moeten het niet opleggen aan mensen die het niet spreken en hen niet discrimineren. Sommige nationalistische partijen hebben geprobeerd om de taal als politiek instrument te gebruiken en zijn overgegaan van een raciaal nationalisme naar een linguïstisch nationalisme. Ik denk dat de cultuur van iedereen is, en wij haar allemaal moeten verdedigen en niemand zich haar kan toe-eigenen.
Staat u mij toe om af te sluiten met een citaat uit de preambule van de grondwet waarin staat dat de volkeren van Europa “ook al zijn zij trots op hun identiteit en hun nationale geschiedenis, vastbesloten zijn hun oude tegenstellingen te overwinnen, en, steeds hechter verenigd, vorm te geven aan hun gemeenschappelijke lotsbestemming”. 
Reding,
   . Mevrouw de Voorzitter, u zult begrijpen dat ik niet alle vragenstellers van repliek kan dienen aangezien zij de vergadering voortijdig hebben verlaten, waar ik om kwart over twaalf overigens helemaal in kan komen. Er moet mij toch nog iets van het hart. Als Luxemburgse richt ik het woord tot u en het is deze Luxemburgse die samen met u het Europese Jaar van de Talen heeft ontwikkeld, van alle talen zonder uitzondering: erkende talen, niet-erkende talen, meerderheidstalen en minderheidstalen. Ik heb namelijk altijd gezegd dat er geen grote of kleine talen zijn. Er zijn slechts moedertalen en die zijn per definitie allemaal groot.
Wij zullen dus verder gaan op de ingeslagen weg. Wij hebben ons actieplan met betrekking tot talen juist op deze meertaligheid gebaseerd. Ik kan u zeggen dat onze niet-officiële talen hierin zijn opgenomen, maar zeker niet het Esperanto, omdat we onze handen al vol hebben aan de in moeilijkheden verkerende levende talen, zodat we geen tijd hebben om ons ook nog eens bezig te houden met kunsttalen. Laten we onze kinderen talen bijbrengen. Ik ben in dit kader dan ook verheugd te constateren dat bijna al – ik zou zelfs zeggen al – onze onderwijsministers zich hiervoor inspannen, en sommigen beginnen van voren af aan. Zij zetten hun beste beentje voor om talen in het basisonderwijs te introduceren. De afgelopen twee jaar is flinke vooruitgang geboekt. We zijn er nog lang niet, maar we gaan vooruit en de ministers die zich er met een jantje-van-leiden van afmaken hebben in ieder geval een slecht geweten. Nu is het uw beurt, leden van het Europees Parlement, om hen een slecht geweten te blijven bezorgen, zodat de hervormingen op lokaal, regionaal en nationaal niveau er zullen komen. De commissaris drukt iedere minister overigens op het hart dat het behoud van meertaligheid in Europa van cruciaal belang is.
Ik zou nu graag een aantal concrete vragen willen beantwoorden, hoewel de betreffende parlementsleden al hun hielen hebben gelicht. Met betrekking tot de UNESCO en onze bondgenoten is het duidelijk dat we alle landen nodig hebben om in de UNESCO een meerderheid te vormen als we een Conventie over culturele verscheidenheid in het leven willen roepen, en wereldwijd moeten wij het voorbeeld van de culturele verscheidenheid geven. Wij zullen dan ook het goede voorbeeld geven en benadrukken dat minderheden geëerbiedigd moeten worden, waarmee we zullen proberen, en wij zullen hierin slagen, een mentaliteitsverandering teweeg te brengen, vooral in de landen – waarvan er een paar aangehaald zijn – die nog lang geen schoonheidsprijs verdienen, hetgeen ons allen bekend is. Dat is u bekend, parlementsleden, omdat u voortdurend debatten voert over dit onderwerp, maar als we voor deze minderheden in de bres willen springen, moeten we ons niet verdelen over twee kampen die allebei menen het gelijk aan hun kant te hebben. We moeten de minderheden in ons midden opnemen en hun zeggen dat wij hen onder geen beding links laten liggen en hun de helpende hand kunnen bieden.
Ik zal u een sprekend voorbeeld geven. Vorig jaar mei hebben wij voor de eerste keer het festival van Cannes geopend met de Dag van de Europese cinema. Vijfentwintig ministers, trots op hun nationale filmproducties, en jonge, alom bekende regisseurs hebben de wereld laten zien hoe belangrijk film voor hen is.
Die middag hebben wij met onze partners uit de hele wereld een conferentie over het wereldwijde filmwezen gehouden zodat diegenen het woord konden krijgen die dat doorgaans niet hebben en om de minderheden, die zich zonder de steun van Europa nooit zouden kunnen uitdrukken, toegang tot film te geven. Zo moet het Europese beleid eruitzien. Dit beleid toont ons het goede voorbeeld en geeft ons unieke model weer.
Ik richt nu het woord tot de heer Beazley, die mij een zeer concrete vraag heeft gesteld, namelijk of wij een mededeling over UNESCO zullen opstellen. Misschien is het u ontgaan, meneer Beazley, dat de Commissie in augustus voor de - naar ik meen - eerste keer in de geschiedenis van de Europese Unie een mededeling over de UNESCO heeft gepubliceerd, die aldus een instrument vormde om vooruitgang te boeken. We hebben nu een slag gewonnen. Ik zeg slag, want we zijn nog niet klaar. De groepen - de eerste begint zich al te vormen - hopen dat er nu discussies binnen de UNESCO aangezwengeld zullen worden. Ik denk dat de eigenlijke internationale onderhandelingen eind 2004 of begin 2005 van start kunnen gaan. Dan kunnen wij vaststellen wat Europa in het kader van deze onderhandelingen wil bereiken, omdat we dan een begintekst hebben. Het is niet voldoende om elke drie maanden met een nieuwe mededeling op de proppen te komen die nergens toe dient. Ik ben een voorstander van zoals de Duitsers zeggen; ik wil maatregelen nemen die resultaat opleveren. Onze mededeling van afgelopen zomer heeft ervoor gezorgd dat vorderingen konden worden gemaakt en maakte duidelijk dat Europa deelnam aan het opstellen van een internationaal instrument. Zodra de discussie de eerste vruchten zal hebben afgeworpen, zullen wij vaststellen welke richting het debat volgens ons zou moeten krijgen. Laten we dan ook doelgericht handelen en geen activisme bedrijven om het activisme.
Het spijt mij mevrouw Junker te moeten zeggen dat wij wat de mediaconcentratie betreft in beginsel misschien hetzelfde idee hebben, maar dat wij ons ook op hetzelfde Verdrag baseren. De Commissie kan hierdoor geen instrument in het leven roepen voor harmonisering, behoud van verscheidenheid en pluralisme in de media. Aangezien aan het Verdrag niet kan worden getornd en de Commissie hoedster is van de Verdragen, kan ik ook niet meer doen. De Commissie zal mij terugfluiten als ik het Verdrag links laat liggen. We kunnen alleen maar hopen, mevrouw Junker, dat het nieuwe Verdrag, zoals meerdere parlementsleden overigens duidelijk hebben gezegd, veel sterkere elementen bevat betreffende deze verscheidenheid in al haar aspecten, omdat zij veelvormig is. De verscheidenheid betreft niet alleen dans en kunst, maar ook en vooral taal, minderheden, film, alsmede pluralisme in de media en de audiovisuele sector. Ik zou dan ook graag zien dat het nieuwe Verdrag allereerst meer mogelijkheden geeft aan de volksvertegenwoordigers, maar ook aan het initiatief van de Commissie om een extra stap te nemen.
Er wordt gezegd dat de wereld geen handelswaar is, en dat geldt zelfs in nog hogere mate voor cultuur. In dit kader denk ik dat de Commissie met haar optreden een overduidelijk signaal heeft gegeven op het niveau van de buitenlandse handel, maar ook op het niveau van de goedkeuring van nationale steun, bijvoorbeeld voor film en publieke tv-zenders, dat zij onder geen beding zal accepteren dat cultuur als handelswaar wordt beschouwd. Maar hoewel cultuur geen handelswaar is, hangt er toch een prijskaartje aan. Het is dan ook onze taak de nationale overheden te overtuigen en ervoor te zorgen dat Europa voldoende geld in cultuur steekt zodat deze kan voortbestaan. Europa moet de mogelijkheid hebben om in de ogen van de wereld een levend voorbeeld te zijn, teneinde deze wereld te veranderen. Ons voorbeeld blijft namelijk interessant, zelfs al is er nog wel wat aan te merken op onze verscheidenheid en respect voor anderen. Laten we het voortouw nemen; het zal de wereld ten goede komen. 
De Voorzitter.
    Dank u wel, mevrouw Reding.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.20 uur gesloten)(1)
Dillen (NI ),
   . – Ik ben afkomstig uit een land, Vlaanderen, waarvan de cultuur gedurende lange decennia gefnuikt werd door de overheersing van de Belgische francofonie. Ook vandaag wordt de Nederlandstalige cultuur en taal, met name in de Vlaamse Rand rond Brussel, miskend door de numeriek overheersende francofone minderheid. Ook binnen de Unie wordt het Nederlands bij wijlen miskend. Zo verdween het Nederlands bijvoorbeeld als werktaal binnen instellingen zoals het Europees merkenbureau. Ik ben dus goed geplaatst om te weten dat de Europese instellingen zelf boter op het hoofd hebben wanneer gesproken wordt over het niet eerbiedigen van culturele verscheidenheid of wanneer gesteld wordt dat ook de taalkundige verscheidenheid geëerbiedigd moet worden. Dit verslag, met heel wat lovenswaardige aanbevelingen, komt geenszins te vroeg en ik hoop van ganser harte dat de goede voornemens om na de uitbreiding van de Unie alle talen die gesproken worden in het Europa met 25 lidstaten, te beschermen, deze keer geen dode letter blijven. Ik beklemtoon dat ook minderheidstalen zoals het Gallisch en het Bretons het verdienen om met Europese steun gekoesterd te worden. Europa moet inzake cultuur eerst voor de eigen deur vegen alvorens moraalridder voor de hele wereld te willen spelen. 


 – Collega’s, met veel genoegen heet ik vandaag de president van Servië en Montenegro, de heer Marović, van harte welkom in het Europees Parlement in Straatsburg. Mijnheer de president, u bent naar het Europees Parlement gekomen op een cruciaal moment in de betrekkingen tussen Servië en Montenegro en de Europese Unie – en sterker nog, op een moment dat bepalend is voor Servië en Montenegro zelf.De nieuwe Unie, die binnenkort uit 25 lidstaten zal bestaan, heeft de afgelopen jaren vol hoop en verwachting het proces van hervorming en verandering in uw land en in de regio gadegeslagen. Wij waren tevens bedroefd en bezorgd over de verachtelijke moord op Zoran Djindjić vorig jaar. Dat was een donkere periode die ons opnieuw deed beseffen dat wij als democraten de reële vooruitgang die in Servië en Montenegro en de regio geboekt is, en nog geboekt moet worden, niet vanzelfsprekend mogen vinden en dat wij met elkaar in gesprek moeten blijven en de krachten van verandering, hervorming en democratie moeten schragen. Om die reden hopen wij in het Europees Parlement dat de uitslag van de recente verkiezingen in Servië niet zal leiden tot een heropleving van het nationalisme dat zulke tragische gevolgen heeft gehad voor de regio.Ik begroet u vandaag als een leider wiens woorden en daden ons reden tot optimisme geven. U, mijnheer de president, symboliseert in veel opzichten het beste van wat wij voor uw regio hopen. De daden van verzoening waartoe u onlangs het initiatief heeft genomen, strekken u tot eer. Ik doel hier op uw pogingen tot verzoening tussen uzelf en de president van Kroatië en vervolgens, in november, tussen uzelf en de president van Bosnië-Herzegovina. Die indrukwekkende daden zijn typisch Europees. Zij brengen ons de woorden in herinnering van een van de grondleggers van de Europese Unie, Robert Schuman, die sprak over de kracht van creatieve verzoening. Zulke ideeën en ook zulke mannen en vrouwen met politieke visie en moed hebben we nodig in de Westelijke Balkanlanden. Ik dank u voor het leiderschap dat u in dezen hebt betoond.Het is zaak dat wij nu verder gaan dan het publiceren van verklaringen en conclusies van bijeenkomsten van de Europese Raad en de concrete ijkpunten ontwikkelen waarmee wij de democratische vooruitgang van de staten van uw regio ten opzichte van de Europese Unie kunnen meten.Mijnheer de president, via u willen wij tegen de volkeren van Servië en Montenegro – en meer in het algemeen tegen de volkeren van de Westelijke Balkan – zeggen dat wij in dit Parlement bereid zijn die weg samen met u af te leggen. Het is geen weg die u alleen zou moeten gaan.Het verheugt mij u uit te nodigen het woord te richten tot het Europees Parlement. 
Marović,
   . – Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het is mij een eer u te mogen toespreken aan het begin van dit jaar waarin wij wederom een versnelde toenadering tot de Europese structuren verwachten.
Ik geloof oprecht dat de komende politieke dialogen en de voltooiing van de haalbaarheidsstudie wederom een belangrijke stap zullen vormen naar de afronding van de stabilisatie- en associatieovereenkomst van onze Statenunie met de Europese Unie. Dit zal van cruciaal belang zijn. Zonder een gunstige beoordeling in de haalbaarheidsstudie, en een versnelde afronding van de stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Europese Unie, zal het proces van europeanisering worden vertraagd, alsmede de vooruitgang die nodig is om iedereen een beter leven te garanderen.
Om die reden hopen en verwachten wij dat iedereen in de Europese Unie samen nog enthousiaster de taken ter hand zal nemen die betrekking hebben op een versnelde europeanisering. Dat is niet alleen in het belang van de Europese toekomst van Servië en Montenegro. Het is evenzeer belangrijk voor de essentiële veiligheid, stabiliteit en vooruitgang van de gehele westelijke Balkanregio.
In dit proces is de rol van de Statenunie Servië en Montenegro van zeer groot belang, niet alleen om geostrategische of veiligheidsredenen, maar zelfs nog meer vanwege de verdere bevordering van democratische en Europese normen bij het oplossen van de overige problemen in deze regio met betrekking tot Europese integratie. Daarbij is in het bijzonder de kwestie Kosovo van belang.
Dialoog, en alleen dialoog, samen met het respect voor VN-resoluties en de actieve rol en verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap, kan wellicht de dreiging van etnische spanningen wegnemen, in het bijzonder bij het niet-Albanese bevolkingsdeel. Servië en Montenegro steunen het “normen vóór status”-beleid, want alleen een multi-etnisch Kosovo, een Kosovo waarheen diegenen die dat willen veilig en vrijelijk kunnen terugkeren om er te gaan wonen, een Kosovo van Europese normen, alleen zo’n Kosovo kan een rijk van verwachtingen en vooruitgang voor al haar burgers worden.
Door de geschiedenis heen heeft de Balkan vaak de tragische prijs voor intolerantie betaald. Het waren voornamelijk de burgers en volkeren in deze gebieden die slachtoffer werden van een dergelijk beleid. Ik ben er zeker van dat we vandaag de dag volwassener zijn en ons realiseren dat de weg naar een moderne, ontwikkelde en democratische wereld, voor alle naties in de Westelijke Balkan, alleen door middel van politieke dialoog, compromissen en onderhandelingen bewandeld kan worden. Radicaliserende stromingen en trends betekenen voor ons achteruitgang. Alleen overeenstemming en dialoog bieden ons het vooruitzicht op een tolerante, multi-etnische, multireligieuze en stabiele Europese samenleving. Dat is onze visie, ons politieke doel en onze hoop.
De vertegenwoordigers van de Europese Unie, die ons land over een paar dagen bezoeken, zullen de gelegenheid krijgen om te zien dat het overgangsproces van hervormingen in Servië en Montenegro niet tot stilstand is gekomen, hoewel er vorig jaar sprake was van enorme problemen; wereldwijd, in de regio en in ons eigen land.
Ik roep het feit in herinnering dat de moord op de minister-president van Servië, Zoran Djindjić, met al zijn tragische consequenties, volgens velen bedoeld was om een effectieve vorming van de Statenunie van Servië en Montenegro te dwarsbomen. Ook was het de bedoeling om een algehele destabilisatie van de regio te veroorzaken. Ons land heeft ook dit probleem het hoofd geboden. De veiligheid werd gehandhaafd en niet alleen is de Statenunie Servië en Montenegro tot stand gekomen, maar deze is ook lid geworden van de Raad van Europa, en is nu een gelijkwaardige deelnemer aan het proces van Europese integratie.
Ik zal niet verhullen dat we een meer intensieve, en een snellere, vooruitgang verwacht hadden met betrekking tot de toetreding tot Europa. In het bijzonder hadden we op iets meer begrip gerekend. Maar het is eveneens mogelijk dat Europa meer verwachtte. Ik twijfel echter niet dat de wens om aansluiting te krijgen bij de brede Europese democratische familie van beide kanten komt. Met het oog hierop moeten wijzelf en Europa kijken waar we fouten hebben gemaakt, om verdere fouten in de toekomst te vermijden. We moeten ons uiterste best te doen om het gemeenschappelijke doel te bereiken, waarbij Servië, Montenegro en het westelijke deel van de Balkan zo goed als zeker zullen deelnemen aan het Europese leven met de bijbehorende waarden.
Om heel eerlijk te zijn was onze belangrijkste fout dat we soms laat waren. Aan de andere kant was de reactie van de wereld, of om concreter te zijn, de reactie van sommige instellingen, soms overhaast, of zeer moeilijk te begrijpen voor onze democratisch gezinde bevolking. Veel internationale deskundigen merkten dit op, en noemden talrijke negatieve gevolgen die de hervormingsgezinde en democratische stappen dreigden te vertragen die door onze Statenunie werden gezet. Dat geldt in het bijzonder voor de laatste vier dagvaardingen die, voorafgaande aan de verkiezingen in Servië, werden uitgevaardigd door het tribunaal van Den Haag.
Het is moeilijk om geconfronteerd te worden met verdenkingen dat men niet meewerkt met het tribunaal in Den Haag zoals de mensen in Den Haag dat zouden willen, en ondanks de duidelijke resultaten die er op dat gebied zijn bereikt. Ook is het moeilijk om onder de druk te staan van een deel van onze eigen burgers. De samenwerking met het tribunaal komt voort uit de invoering van de wet inzake de samenwerking met het Internationaal Oorlogstribunaal, ofwel het ICTY, en deze wet is aangenomen door het parlement van de Statenunie. Maar sommigen zien deze samenwerking als buitensporig van de kant van de democratische autoriteiten van Servië en Montenegro, en als schadelijk voor de eigen burgers.
Ik verzeker u dat wij in de toekomst willen samenwerken met Den Haag, in overeenstemming met de gedane toezeggingen, de gebruikte internationale instrumenten en onze nationale wetgeving. Ook verwachten wij hiervoor begrip van de internationale gemeenschap en onze eigen bevolking te krijgen, en tevens verwachten wij hun medewerking. Dit zal wederom een bevestiging van onze oprechte betrokkenheid zijn, verbonden met de waarden van de beschaafde en democratische wereld die u in dit eerbiedwaardige Huis bevordert.
Wij willen geen gegijzelden van het verleden zijn, of van Den Haag, of van de generaals. Wij willen uitsluitend door onze toekomst gegijzeld worden, in het belang van ons nageslacht; de generaties die op basis van gelijkwaardigheid willen samenleven met hun medemensen in Europa, en met de rest van de wereld.
Vanuit de wens om de politieke situatie te stabiliseren heeft Servië onlangs parlementsverkiezingen gehouden. De meerderheid van de burgers gaf haar steun aan de democratische krachten. Wat er ook werd gezegd over de verkiezingsuitslag, het is een feit dat de democratische krachten meer dan 60 procent van de uitgebrachte stemmen kregen en bovendien gebeurde het juist nu: niet in een gevecht tegen Milosević, maar in de strijd voor een democratische en Europese toekomst voor Servië en Montenegro. Het is nu niet de tijd voor verdere radicalisering, maar een tijd waarin Servië en Montenegro alles moeten doen wat in hun vermogen ligt om de nationale consensus zoveel mogelijk te verbreden, met betrekking tot de Europese en ontwikkelingsprioriteiten van Servië en Montenegro. De democratische krachten worden reeds door deze noodzaak voortgedreven. Zoals u weet, zijn zij momenteel bezig met de vorming van een democratische regering, die het mogelijk zal maken om door te gaan met democratische, hervormingsgezinde en pro-Europese processen in de gehele Statenunie van Servië en Montenegro.
Er is op politiek en economisch gebied in het verleden veel gedaan. Dat blijkt wel uit het feit dat er, zelfs in dit duidelijke politieke vacuüm, niet alleen geen monetaire instabiliteit is, maar dat er integendeel met verschillende bekende bedrijven uit de hele wereld contracten voor kapitaalinvesteringen zijn afgesloten.
Servië en Montenegro zijn doorgegaan met de uitvoering van het actieplan voor de harmonisatie van de economische systemen van Servië en Montenegro. Tegen mijnheer Patten zou ik willen zeggen dat we inderdaad nog onopgeloste problemen hebben, maar we willen zeker de haalbaarheidsstudie afronden voor onderhandelingen over de stabilisatie- en associatieovereenkomst met de Europese Unie.
Ook zijn er op correcte wijze onderwijshervormingen ingevoerd, zodat ons land nu ondertekenaar is van de Verklaring van Bologna. Er bestaat een algehele ondersteuning voor onze hervormingen van de rechterlijke macht. Er is de volledige samenwerking in de strijd tegen de georganiseerde misdaad, wat blijkt uit de processen die zijn begonnen door het speciale hof voor de georganiseerde misdaad. Zoals u weet is er tevens een speciaal hof voor oorlogsmisdaden ingesteld, en wij verwachten dat dit hof spoedig ook zaken zal behandelen die door het Haagse tribunaal naar onze eigen rechterlijke macht zullen worden doorverwezen.
Er zijn hervormingen van de strijdkrachten doorgevoerd, en het leger is nu volledig onderworpen aan democratische en civiele controle. De lengte van de militaire diensttijd is verkort en het proces van demilitarisatie aan de grenzen is begonnen.
Wij verwachten dat Servië en Montenegro aan het begin van dit jaar eindelijk zullen worden toegelaten tot het partnerschap voor vrede. Met betrekking tot de regio: de wederzijdse excuses voor misdaden die in het voormalige Joegoslavië zijn gepleegd, waarover de geachte Voorzitter van uw Parlement, de heer Cox, sprak, bestonden niet uit holle frasen. Met de introductie van een liberaler visumbeleid zijn we doorgegaan met het versterken van de regionale samenwerking, en van de goede betrekkingen met de buurlanden. Servië en Montenegro hebben de visa afgeschaft die voorheen vereist waren om meer dan veertig landen te bezoeken. We hebben de omstandigheden geschapen voor de terugkeer van de vluchtelingen en de in eigen land ontheemden, en hebben verdere concrete, economische en culturele samenwerking tot stand gebracht.
Bij excuses is het echter van zeer groot belang dat men volledig, oprecht en op verantwoordelijke wijze het eigen verleden onder ogen ziet. Dat is de enige manier waarop we voorwaarts kunnen gaan. Volmaakte en reine mensen zweven boven de grond. Maar als zondige mensen die de aarde bewandelen, moeten wij de moed hebben onze fouten te herkennen voor wat ze zijn, we moeten ze herstellen en nieuwe relaties aangaan. Vele naties in de Balkan zijn voor hun eertijdse waanideeën gestraft door de woeste stormen van de geschiedenis.
Er zijn op dit moment ongeveer 650.000 vluchtelingen en ontheemden in Servië en Montenegro; voornamelijk Serviërs uit Krajina, Bosnië en Kosovo. Dit spreekt boekdelen over de gedwongen offers van deze mensen, veroorzaakt door een politiek beleid dat nationale wensen boven de realiteit stelde.
Elk politiek beleid dat alleen uitgaat van de vervulling van de eigen wensen, en niet het werkelijkheidsgehalte erkent van een realistische, moderne en politieke oplossing van problemen, is een blinde vorm van beleid. Daarom verwachten de burgers van Servië en Montenegro, als slachtoffers van hun verleden en van een dergelijk beleid, nu terecht begrip en excuses voor alles wat ze moesten meemaken in die periode van waanideeën en hoop. Het is een waanidee om te denken dat het mogelijk is om alleen te leven, zonder samenwerking met Europa en de rest van de wereld, zonder het onderhouden van historisch gegroeide vriendschapsbanden en zonder de creatie van een gemeenschappelijke, stabiele, welvarende, democratische en Europese toekomst voor alle naties en staten.
Dit gevoel van begrip en excuses is iets dat ik als president van Servië en Montenegro in mijn binnenste meedraag, en ik verwacht van al onze vrienden eveneens een dergelijk begrip. Ik zeg dit omdat de overeenkomst van Belgrado positieve resultaten heeft opgeleverd. De Belgrado-overeenkomst, gesmeed dankzij de democratische overeenstemming die door Servië en Montenegro werd bereikt met de hulp van de Europese Unie, heeft de huidige goede betrekkingen tussen Servië en Montenegro tot gevolg gehad, en geen betrekkingen die gekenmerkt worden door een gebrek aan begrip en door conflicten. Op dit moment gebruiken wij de dialoog om het eens te worden over gemeenschappelijke problemen van de Statenunie, zonder de autonomie van beide staten in gevaar te brengen of weg te stemmen.
Onze instellingen nemen in toenemende mate de verantwoordelijkheid op zich voor een consequente uitvoering van de grondwet. Deze activiteiten, samen met de inspanningen van de twee afzonderlijke regeringen, hebben Servië en Montenegro dichter dan ooit te voren bij Europa gebracht en bij de Europese integratieprocessen. Dit is een van de belangrijkste doelen van de Statenunie volgens de Belgrado-overeenkomst en de grondwet.
Als president van de Statenunie Servië en Montenegro ben ik ervan overtuigd dat het ondertekenen van de Belgrado-overeenkomst, en de grondwet van de nieuwe Statenunie Servië en Montenegro, onder de gegeven omstandigheden een goede keuze was. Het is nu onze taak op alle niveaus onze plichten te vervullen, op verantwoordelijke en effectieve wijze, en in overeenstemming met de verantwoordelijkheden die we op ons hebben genomen. De economische en politieke steun die Europa heeft beloofd zal hier zeker zeer veel aan bijdragen. De ervaringen van het voormalige Joegoslavië, en van de hele wereld, hebben ons laten zien dat, om het in het moderne politieke jargon te zeggen, men altijd meer vliegen vangt met stroop dan met azijn. We zijn zelfs bereid een deadline van Europa te accepteren, voor elk van haar gestelde doelen, waarbinnen wij aan de verwachtingen tegemoet zullen moeten komen.
Het zijn dit soort aanmoedigingen die wij graag van de Europese Unie ontvangen, in het bijzonder met betrekking tot het opstellen van de haalbaarheidsstudie. Dat is de reden dat ik vertrouw op een positieve uitkomst van de studie. Als de stabilisatie- en associatieovereenkomst op tijd gereed is, dan zullen Servië en Montenegro op koers liggen naar Europese integratie. Wij werken allemaal oprecht en met volledige toewijding naar een situatie toe waarin we de waarden delen van een vreedzame, democratische en beschaafde wereld.
Ik groet u namens Servië en Montenegro; namens haar burgers, de hoop die ze hebben en hun verwachtingen voor een leven dat wij willen delen met de landen in de regio, en met alle landen van Europa.
De Voorzitter.
   – Ik wil u danken, president Marović, dat u hier vandaag ons Huis hebt toegesproken en het Parlement een boodschap hebt gebracht waaruit een Europees perspectief en betrokkenheid van uw kant spreekt.
