Europejska strategia na rzecz praw dziecka: przeciwko dyskryminacji i wyłączeniu społecznemu osób cierpiących na zaburzenia typu "dys" (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem jest debata na temat pytania ustnego do Komisji dotyczącego europejskiej strategii na rzecz praw dziecka: przeciwko dyskryminacji i wyłączeniu społecznemu osób cierpiących na zaburzenia typu "dys”, złożonego przez: Anna Záborská, Amalia Sartori i Marie Panayotopoulos-Cassiotou w imieniu grupy PPE-DE, Roberta Angelilli w imieniu grupy UEN, Zita Gurmai i Catherine Trautmann w imieniu grupy PSE, Adamos Adamou w imieniu grupy GUE/NGL, Hiltrud Breyer i Raül Romeva i Rueda w imieniu grupy Verts/ALE, Elizabeth Lynne w imieniu grupy ALDE, Kathy Sinnott w imieniu grupy IND/DEM - B6-0317/2007).
Anna Záborská
(FR) Pani przewodnicząca! Art. 173 Regulaminu stanowi, że pełne sprawozdanie z obrad jest sporządzane dla każdego posiedzenia we wszystkich językach urzędowych.
Pragnę zwrócić pani uwagę na fakt, że debata na temat wykluczenia osób z zaburzeniami typu "dys-” nie będzie tłumaczona na języki urzędowe Unii Europejskiej.
"Narzędzie” to po prostu zostało wyeliminowane, chociaż Regulamin go wymaga. Mój głos w kwestii formalnej dotyczy sprawy dosyć prostej: o debatę, która ma się tu odbywać dziś wieczorem, zwróciło się wielu uczniów, stowarzyszeń rodziców, nauczycieli, edukatorów i lekarzy z wielu krajów.
Jednakże obywatele, którzy wybierają posłów do tej Izby, ze względu na to, że nie znają wszystkich języków używanych dziś wieczorem, nie będą mogli dowiedzieć się wszystkiego, co zostało powiedziane podczas debaty, chociaż została ona zaplanowana właśnie dla nich.
Przewodnicząca
Bardzo dziękuję za poruszenie tej kwestii, która oczywiście interesuje nas wszystkich w dniu, który jest dniem języków europejskich. Kwestia ta jest obecnie rozpatrywana i trwa przygotowywanie sprawozdania, które zostanie przekazane Konferencji Przewodniczących, a więc poruszony przez panią problem jest już uwzględniony.
Kontynuujemy debatę na temat skierowanego do Komisji pytania ustnego dotyczącego europejskiej strategii na rzecz praw dziecka.
Anna Záborská
autorka. - (SK) Pozwolą państwo, że zacznę od relacji 21-letniej kobiety, która studiuje na trzecim roku uczelni wyższej.
"Kiedy miałam 17 lat, moi koledzy ze szkoły wyśmiewali mnie przez cały rok, ponieważ wyglądałam jak jedenastolatka. W moich ocenach okresowych nauczyciele często pytali, kiedy wreszcie zacznę się przykładać do nauki. Osoby z zaburzeniami typu "dys-” pracują o wiele ciężej od innych i bardzo ciężko z tym żyć.” Koniec cytatu.
Społeczeństwo nie wie o 10-20% dzieci z zaburzeniami typu "dys-”, ponieważ zaburzenia te nie są u nich zdiagnozowane. Zaburzenia typu "dys-” utrudniają komunikację, normalną naukę, a czasami niestety prowadzą do załamania nerwowego i wyłączenia społecznego. Unia Europejska może robić to, co umie najlepiej, czyli działać jako rzecznik i w sposób zróżnicowany uwidaczniać problem, który w innych okolicznościach mógłby pozostać w strefie tabu i w ukryciu. Europa dostarcza możliwości, aby wskazywać dobre pomysły oraz wypróbowane i zbadane praktyki różnych organizacji i rządów, co zauważono w deklaracji pisemnej 64/2007, która jest obecnie przedmiotem prac Parlamentu Europejskiego.
Program "neuro-dys” już istnieje, a Unia Europejska finansuje projekty, które mogą odpowiadać potrzebom również osób dotkniętych zaburzeniami "dys-”, jak na przykład program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, program na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych, wsparcie badań dotyczących umiejętności w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych, siódmy ramowy program badań - zdrowie, program "Uczenie się przez całe życie” oraz drugi program zdrowia publicznego na lata 2008-2013. Programy te podlegają zmianom, są też tematem dodatkowych wniosków dotyczących budżetu na 2008 r., które wysunęliśmy z kolegami posłami z pięciu grup politycznych.
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Na zakończenie pozwolę sobie wyrazić wielki podziw, szacunek, wdzięczność i przekazać wyrazy otuchy dla kobiet, które miały w swoim życiu wiele powodów, by zostać nazwane matkami bez nadziei: 'des mères désespérées'. Niemniej jednak żadna z nich się nie poddała. Potrafią one z największą zaciętością walczyć o prawa swoich dzieci, wraz z ich ojcami, pod warunkiem, że żyją oni jeszcze w tej samej rodzinie. Uważam, że dzisiejsza debata pokaże, że rodziny nie zostaną osamotnione oraz że ich problem stanie się również przedmiotem troski Parlamentu Europejskiego.
Teresa Riera Madurell
autorka. - (ES) Pani przewodnicząca! Po pierwsze pragnę przeprosić za nieobecność pani poseł Zity Gurmai, autorki tego pytania ustnego z ramienia Grupy Socjalistów, która nie mogła przybyć na to posiedzenie z powodu niespodziewanych okoliczności, a zatem za pozwoleniem pani przewodniczącej będę mówić w imieniu pani poseł Gurmai, a także w moim własnym imieniu, ponieważ ja również poprosiłam o udzielenie głosu.
Pani przewodnicząca! Chciałabym po prostu powtórzyć to, co zostało powiedziane. Tematem debaty są zaburzenia uczenia się, które dotykają znaczną część naszej populacji. Prawie 10% dzieci w Europie cierpi na zaburzenia "dys-”: dzieci takie są zazwyczaj niezauważane przez systemy edukacyjne, które to systemy nazbyt często przypisują ich porażkę w nauce niepowiązanym przyczynom.
Należy przedsięwziąć konieczne środki w celu zapobiegania takiej "dys”kryminacji, a uczniowie muszą być traktowani w sposób szczególny, należy poświęcać im dużo czasu, pracować intensywnie i wielodyscyplinarnie, najlepiej w ramach zwykłych placówek szkolnych. Wymaga to procedur rozpoznawania przedmiotowych zaburzeń oraz wyznaczenia linii działania w szkołach.
Po raz pierwszy w moim kraju, Hiszpanii, rząd socjalistyczny uchwalił ustawę edukacyjną w celu pomocy uczniom mającym szczególne trudności w uczeniu się. Jest to znaczący krok, ponieważ w krajach europejskich rodziny są zazwyczaj zdane na dobrą wolę nauczycieli oraz ich chęć, by uczynić dodatkowy wysiłek i przejść odpowiednie szkolenia. Opowiadanie się za innymi rozwiązaniami oznacza istotne obciążenie ekonomiczne, którego czasami nie sposób wytrzymać.
Musimy pamiętać, że chłopcy i dziewczynki dotknięci tymi zaburzeniami są inteligentni, potrzebują jedynie innego sposobu nauczania. Sukces w szkole jest dla nich w zasięgu ręki. Wymagana jest tylko wola polityczna, aby wdrożyć właściwe mechanizmy, dzięki którym powstają autentyczne rozwiązania.
Zauważenie tych uczniów przez społeczeństwo oznacza sporządzanie wiarygodnych statystyk, które umożliwiają podejmowanie właściwych decyzji; oznacza zapewnianie dostępu do jasnej i prawdziwej informacji dla każdego, kto jej szuka oraz uruchomienie kampanii podnoszących świadomość, o zasięgu ogólnounijnym. Zauważenie ich przez nasze systemy edukacyjne oznacza również, że obok zapewniania wszystkim dzieciom dotkniętym tymi zaburzeniami leczenia w odpowiednim czasie, w pierwszych latach szkoły, musimy uwzględnić ich potrzeby na etapie projektowania programów nauczania na każdym szczeblu edukacji. Szereg uniwersytetów stosuje obecnie egzaminy i testy dostosowane do możliwości studentów z tego rodzaju problemami.
Finansowane przez Wspólnotę programy edukacyjne, jak e-nauka czy uczenie się przez całe życie, muszą być również projektowane z uwzględnieniem osób z zaburzeniami "dys-”. Panie i panowie! Musimy zająć się problemami tej części społeczeństwa. Nie możemy wciąż ignorować zaburzeń, które dotykają ponad 3 miliony Europejczyków.
Hiltrud Breyer
autorka. - (DE) Pani przewodnicząca! Ja również cieszę się, że ten ważny temat - wzrost liczby przypadków dysleksji - jest przedmiotem dyskusji na dzisiejszym posiedzeniu. To z pewnością pierwszy raz, kiedy rozmawiamy o tej ważnej kwestii, lecz nie powinna to być ostatnia taka dyskusja. Chciałabym, żeby Komisja robiła wszystko, co możliwe, aby uczynić postęp w tej kwestii. Nie zaczynamy od zera.
Działają już programy i inicjatywy w wielu państwach członkowskich. Moim zdaniem ważne jest, aby nie mówić o dysleksji jak o chorobie czy niepełnosprawności, gdyż jest to nieprawda. Wspomniano już, że wiele dzieci z dysleksją jest bardzo inteligentnych. Wiemy, że te dzieci mają lepiej rozwinięte zdolności rozumowania niż zdolności motoryczne.
A zatem pierwszym krokiem, jaki musimy podjąć - jest to jednocześnie moja pilna prośba skierowana do Komisji - jest uzyskanie poglądu na działania, które już uczyniono w dziedzinie badań oraz na programy i inicjatywy juz funkcjonujące na szczeblu europejskim, a następnie zintegrowanie tych informacji.
Sądzę, że ważne jest również, aby nie mylić dysleksji z ADHD. Traktowanie tych zaburzeń łącznie miałoby fatalne skutki. Wiemy, że ADHD jest ściśle związany z nadmiernym oglądaniem telewizji i nadmierną stymulacją. Jeśli chodzi o dysleksję, powinniśmy zastanowić się, jak możemy zapoznać dzieci z książkami i czytaniem na wczesnym etapie rozwoju. Wiemy, że dzieci, które dużo czytają i mają łatwy dostęp do książek są mniej podatne na dysleksję. Może to być jeden ze sposobów na ograniczenie alarmującej ilości przypadków dysleksji.
Apelujemy do Komisji o sporządzenie przeglądu różnorodności metod i różnych podejść stosowanych w Europie. Kolejną opcją może być zorganizowanie konferencji w celu zgromadzenia wszystkich tych ludzi i wysłuchania ich doświadczeń w tej dziedzinie. Wiemy, że dzieci są naszą przyszłością, a wiedza jest naszym najważniejszym zasobem w Europie, a więc musimy w tym obszarze zrobić jak najwięcej.
Elizabeth Lynne  
autorka. - Pani przewodnicząca, szacuje się, że w UE liczba osób, u których występują zaburzenia typu "dys-”, wynosi w przybliżeniu 49 milionów. Aż u ponad 10% dzieci występują zaburzenia "dys-”, takie jak dysfazja, dyspraksja, dysleksja, dyskalkulia czy też zespół deficytu uwagi.
Spójrzmy na przypadek Seana w Zjednoczonym Królestwie. Nauczyciele ocenili go jako ucznia głupiego, niezręcznego, przeszkadzającego i nadpobudliwego. Z powodu swojego problemu doświadczył marginalizacji i znęcania się ze strony innych uczniów, a nauczyciele nie podjęli prawie żadnej interwencji.
Rodzice Seana zostali ostatecznie zmuszeni do wypisania go ze szkoły po tym, gdy przyszedł do domu poważnie pobity i zakrwawiony, lecz miejscowe władze szkolne odmówiły zapewnienia prywatnego nauczyciela i pomocy, więc edukacja chłopca pozostała w rękach rodziców, a jedno z nich musiało zrezygnować z pracy. Na szczęście pomoc Seanowi i jego rodzicom zaproponowała lokalna grupa wsparcia. Inne dzieci w Zjednoczonym Królestwie i niektórych innych państwach członkowskich nie mają tyle szczęścia.
W UE musimy prowadzić wymianę najlepszych praktyk i to w tym zakresie Rada i Komisja mogą odegrać istotną rolę. Konieczna jest większa dostępność informacji. Należy podjąć kroki w celu wykrywania, badania, diagnozowania i leczenia tych zaburzeń na jak najwcześniejszym etapie. Należy dostosować struktury w taki sposób, aby integrować młode niepełnosprawne osoby w środowisku pracy, a ważną kwestią jest przygotowanie karty europejskiej dotyczącej osób z problemami typu "dys-”.
Bardzo ważne jest również zwiększenie badań naukowych finansowanych z siódmego programu ramowego. Nie ma sensu składać gołosłownych deklaracji osobom niepełnosprawnym. Musimy nadal podejmować starania w celu zapewnienia równego traktowania osób takich jak Sean oraz udzielenia im pomocy i wsparcia, na które zasługują.
Kathy Sinnott  
autorka. - Pani przewodnicząca! Istnieją miliony, dosłownie miliony dzieci, które nie są uważane za niepełnosprawne, lecz borykają się z poważnym problemem uniemożliwiającym im naukę, poruszanie i porozumiewanie się.
Pomimo że liczba dzieci, u których stwierdzono dysleksję, dysfazję, dyskalkulię, dyspraksję i podobne szczególne zaburzenia, gwałtownie wzrasta - szacuje się, że na samą tylko dysleksję cierpi 10% dzieci w Stanach Zjednoczonych - wiele, jeśli nie większość, dzieci cierpiących na te zaburzenia w Europie pozostaje niezdiagnozowanych, a zatem bez pomocy.
Często gdy rodzice wyrażają zaniepokojenie, zostają zignorowani lub słyszą, że tylko im się wydaje. Często nauczyciele i władze szkolne, kierując się dobrymi intencjami, spisują dzieci - nawet te uzdolnione - na straty jako niewydolne lub upośledzone intelektualnie, ponieważ nie posiadają wiedzy potrzebnej, aby dostrzec tę różnicę.
Ignorowanie tych zaburzeń nie powoduje ich zniknięcia. Stają się one jeszcze większym problemem dla dziecka, które zaczyna wykazywać większe zniechęcenie i frustrację. Może to powodować poważne szkody dla samooceny dzieci i zmarnowanie ich potencjału.
Przygotowaliśmy pytanie i oświadczenie pisemne, aby podkreślić ogrom tego problemu dla dzieci ze szczególnymi trudnościami, dla ich rodzin i dla społeczeństwa oraz aby zwrócić się do Komisji, Parlamentu i Rady o poważne potraktowanie tych dzieci w programach badań, inicjatywach, wytycznych i strategiach.
Musimy poszerzyć swoją wiedzę o zaburzeniach typu "dys-”, o sposobach ich najwcześniejszego wykrywania i podejmowania skutecznej interwencji. Musimy także dowiedzieć się, dlaczego w rozwijającym się mózgu dziecka następują takie zmiany oraz w jaki sposób w miarę możliwości zapobiegać zaburzeniom typu "dys-”. Musimy także zapewnić warunki, w których żadna osoba nie byłaby uważana za mniej ważną lub wartościową ze względu na te zaburzenia.
Chciałabym uświadomić panu komisarzowi, że wiele dorosłych osób także boryka się z tymi szczególnymi trudnościami w nauce lub koordynacji, lecz zaburzenia te nie mają nazwy, a osoby na nie cierpiące nie posiadają na ten temat faktycznej wiedzy. Wiele osób wymyśliło wyszukane techniki kompensacyjne, aby jakoś sobie radzić. Tego lata zbierałam podpisy pod petycją obywatelską wspierającą osoby niepełnosprawne i byłam zdumiona, z jaką trudnością wielu dorosłym osobom przychodziło napisanie własnego nazwiska.
Ludzie cierpią w milczeniu, a ich uzdolnienia i talenty pozostają ukryte nawet dla nich samych z powodu tych niewykrytych zaburzeń. Jaką cenę płaci społeczeństwo? Ceną są osoby rezygnujące z kształcenia i wykonujące pracę poniżej swoich możliwości z powodu problemu w jednym obszarze nauki. Jak powiedział mi psycholog edukacyjny, tragedia tych dzieci polega na tym, że wiele z nich bardzo dobrze poradziłoby sobie na uniwersytetach, gdzie mogłoby dać z siebie wszystko, lecz dzieci te nie otrzymały takiej szansy, ponieważ nie mogły przebrnąć przez szkołę średnią, gdyż ogólny charakter programu nauczania oznacza, że ich konkretne trudności stają się przeszkodą nie do pokonania dla standardowego systemu oceny.
Znam jednego młodego człowieka, który ma szczególną trudność w nauce. Nie udało mu się ukończyć szkoły podstawowej i średniej i musiał przerwać naukę szkolną bez uzyskania świadectwa, ale na podstawie testu zdolności oraz rekomendacji nauczycieli udało mu się rozpocząć naukę na niewielkiej wyższej uczelni. Dwa lata później okazał się on osobą niezwykle uzdolnioną w dziedzinie filozofii i został znanym liderem studenckim.
Nasz system kształcenia w Europie jest sztywny i oparty na rywalizacji. Wydaje się, że władze uważają, iż tworzy on klasę wykształconych, wykwalifikowanych obywateli, lecz ta nieelastyczność - podejście uniwersalne - prowadzi do niszczenia potencjału rzeszy młodych ludzi. Nie jest on wystarczająco dobry i powoduje wyłączenie społeczne, które może prowadzić do tego, że wiele dzieci wyrośnie na pozbawionych złudzeń, a nawet w niektórych przypadkach rozgniewanych dorosłych. W Irlandii 76% więźniów w więzieniu Mountjoy miało problemy w szkole i prawdopodobnie cierpi na niezdiagnozowane trudności w nauce.
Ignorowanie tych dzieci i dorosłych jest bez wątpienia dyskryminacją. Jestem bardzo dumna, że Parlament poparł oświadczenie pisemne, ale chciałabym też przed czymś przestrzec. Deklaracja praw dziecka ONZ stanowi, że każde dziecko ma prawo do kształcenia na poziomie podstawowym, lecz dzieci o szczególnych potrzebach mają jedynie prawo do uzyskania potrzebnej pomocy w granicach dostępnych środków. Zanim ratyfikujemy tę konwencję i wprowadzimy jej założenia do naszych strategii, musimy ją bardzo uważnie przeanalizować. W przeciwnym razie wprowadzimy te niedociągnięcia do naszej własnej polityki.
Ján Figeľ
komisarz. - Pani przewodnicząca! Dziękuję wszystkim obecnym, zwłaszcza pani Záborskiej i współautorom pytania, ponieważ uważam, że jest ono bardzo ważne, nie tylko jako pytanie, jako temat naszych dyskusji, lecz również jako działanie na rzecz osób, które potrzebują specjalnej pomocy, sposobu traktowania lub warunków, aby żyć w społeczeństwie, kształcić i szkolić się itd.
Kładę szczególny nacisk na słowa, które padły na początku: chcemy przemawiać w imieniu osób z tymi trudnościami i uważam, że jest to bardzo silne zobowiązanie moralne i polityczne.
Komisja ma świadomość negatywnych konsekwencji społecznych i zdrowotnych, które problemy te mogą nieść dla doświadczających ich osób lub rodzin wychowujących dzieci z problemami związanymi z zaburzeniami typu "dys-”.
Zgadzamy się, że należy podjąć środki w celu poprawy codziennego życia dzieci i ich dostępu do edukacji, informacji i kultury. Oczywiście główną odpowiedzialność za rozwiązanie problemów osób z zaburzeniami typu "dys-” ponoszą państwa członkowskie, lecz Komisja oraz instytucje europejskie mogą wspierać działania państw członkowskich.
Na przykład, nasz plan działania na rzecz osób niepełnosprawnych na lata 2003-2010 promuje dostęp do usług w zakresie wsparcia i opieki dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Komisja promuje taki poziom usług, który zapewniałby odpowiednią równowagę między bezpieczeństwem, swobodą i wyborem samodzielnego życia.
Plany prac Komisji na rok 2005, 2006 i 2007 w dziedzinie zdrowia publicznego zawierały konkretne odniesienie do potrzeby dodatkowych informacji i określenia wskaźników dotyczących zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, opóźnienia rozwoju umysłowego i zaburzenia funkcji ruchowych, percepcyjnych, językowych oraz społeczno-emocjonalnych.
Opublikowano kilka zaproszeń do składania wniosków w celu wsparcia badań nad problemami związanymi z zaburzeniami typu "dys-”. Jak dotąd Komisja jednak nie otrzymała żadnych wniosków dotyczących tych obszarów.
Program wspólnotowy PROGRESS zapewnia wsparcie dla szeregu dużych sieci europejskich, w tym, jak państwo wiedzą, dla Europejskiego Forum Niepełnosprawności. Wspieramy także Europejską Agencję Rozwoju Edukacji Specjalnej. Agencja dostarcza twórcom polityk i profesjonalistom odpowiednich informacji dotyczących edukacji specjalnej i ułatwia wymianę dobrych praktyk.
Edukacja specjalna znajduje się również wśród ogólnych priorytetów programu dotyczącego uczenia się przez całe życie i jako taka musi być traktowana priorytetowo we wszystkich działaniach w ramach programu, ponieważ jest priorytetem ogólnym.
Program dotyczący uczenia się przez całe życie ma jasny cel, którym jest integracja osób posiadających różne szczególne potrzeby. Konkretnie jego realizacja odbywa się za pomocą finansowania projektów współpracy mających ogólnie na celu wymianę, rozwój i poprawę praktyk, w tym stworzenie pedagogicznych struktur w zakresie zwykłej i specjalnej edukacji, oraz poprzez oferowanie niepełnosprawnym uczestnikom wyższych dotacji na sfinansowanie wszelkiego dodatkowego wsparcia.
Ponadto Komisja wspierała kilka projektów badawczych, w tym wymieniony w pytaniu ustnym projekt Neurodys. Komisja promuje również dostęp do technologii informacyjnej i komunikacyjnej oraz ogólnie do nowej technologii dla osób cierpiących na zaburzenia typu "dys-”.
Z części szóstego programu ramowego na rzecz badań, odnoszącej się do tej technologii, współfinansowane były projekty dotyczące e-dostępności i rozwiązań pomocniczych. Chcę tylko wymienić dwa projekty w tym obszarze: projekt AGENT-DYSL, który koncentrował się na rozwoju systemów drugiej generacji wspomagających czytanie, oraz projekt UE noszący nazwę "Dla wszystkich”, którego celem było opracowanie technologii zapewniającej wszystkim, w tym także osobom z dysleksją, dostęp do edukacji. Siódmy program namowy na rzecz badań będzie nadal wspierać projekty lub badania dotyczące zaburzeń typu "dys-”, także w ramach priorytetu "zdrowie” i w ramach priorytetu "e-dostępność”.
Zdajemy sobie sprawę ze znaczenia gromadzenia odpowiednich danych statystycznych. W tym przypadku była to jedna z mocno zaznaczanych kwestii. Chociaż Komisja obecnie nie gromadzi danych statystycznych dotyczących konkretnie problemów związanych z zaburzeniami typu "dys-”, Eurostat dostarcza statystyki dotyczące niepełnosprawności i integracji społecznej.
Aktualnie Eurostat opracowuje obejmujący całą UE model badań na podstawie przeprowadzonego w 2002 r. specjalnego badania siły roboczej ukierunkowanego na niepełnosprawnych pracowników. Badanie to jest częścią europejskiego systemu badań nad zdrowiem i koncentruje się na niepełnosprawności oraz różnych aspektach integracji społecznej osób w wieku około 18 lat.
Dostrzegamy trudności, których doświadczają osoby lub rodziny opiekujące się osobami niepełnosprawnymi, w tym także osobami z zaburzeniami typu "dys-”. Dotrzymując swoich zobowiązań przedstawionych w planie działania na rzecz równości płci, rozpoczęliśmy w roku 2005 i 2006 konsultacje z partnerami społecznymi na temat polityk godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Konsultacje dotyczyły wielu różnych kwestii, w tym urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu z tytułu adopcji oraz nowego rodzaju urlopu z tytułu opieki nad członkami rodziny pozostającymi na utrzymaniu.
Po zakończeniu drugiego etapu konsultacji w czerwcu 2007 r. Komisja obecnie prowadzi ocenę wpływu. W zależności od jej wyników możliwe, że do 2008 r. zostaną przedstawione nowe wnioski.
Komisja nieprzerwanie monitoruje transpozycję prawodawstwa UE dotyczącego przeciwdziałania dyskryminacji na szczeblu krajowym. Dyrektywa 2000/78/WE, która zakazuje dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i pracy, dotyczy wszystkich obywateli, łącznie z osobami cierpiącymi na zaburzenia typu "dys-”. Komisja uważa jednak, że prawodawstwo to powinno zapewniać ochronę nie tylko pracownikom niepełnosprawnym, lecz również pracownikom, którzy opiekują się niepełnosprawnymi osobami pozostającymi na ich utrzymaniu.
W tym zakresie z dużym zainteresowaniem obserwujemy przebieg sprawy Coleman, która jest obecnie rozpatrywana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
Wreszcie, chcę powiedzieć, że w tej kwestii chodzi przede wszystkim o rzeczywistą wiedzę i świadomość, a państwa wkład jest teraz bardzo pomocny. Szkoda, że jest już tak późno, dochodzi północ. Jednak sądzę, że gdy podniesiemy już poziom świadomości, moglibyśmy w większym stopniu skoncentrować się na wprowadzeniu prawa w życie i na konkretnych działaniach na rzecz osób potrzebujących.
Maria Panayotopoulou-Kassiotou
w imieniu grupy PPE-DE. - (EL) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Dziękuję za obecność o tak późnej godzinie oraz za państwa bardzo wnikliwe potraktowanie tej kwestii.
Widzę dwóch innych komisarzy, w tym komisarza odpowiedzialnego za sektor zdrowia. Pan komisarz jest odpowiedzialny za podjęcie działania mającego na celu uznanie trudności behawioralnych i trudności z uczeniem się za problemy zdrowotne, a nie za rodzaj niepełnosprawności, jak to jest dotychczas. Kieruje on także badaniami nad wczesnym rozpoznawaniem i dba o to, by w programach badawczych zawierano konkretne propozycje medycznych metod leczenia i terapii. Działanie takie z kolei promuje sektor edukacji, oferując specjalne szkolenia pracownikom i rodzicom, a także specjalny sprzęt szkołom. Promuje również nowe technologie, aby przyjmować dodatkowe i pomocnicze środki przeznaczone dla uczniów mających szczególne potrzeby edukacyjne.
Możliwość edukacji prowadzi do szkoleń i reintegracji zawodowej. Widzę także trzeciego komisarza, odpowiedzialnego za zatrudnienie. Powinien on zainteresować się środkami umożliwiającymi dostęp do kariery zawodowej, praw społecznych o opcji reintegracji społecznej. Ma to na celu zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób sprawnych inaczej, które mają szczególne cechy, ale nie są niepełnosprawne.
Wielokrotnie użyli państwo słowa "niepełnosprawność” i objaśniali nam państwo wszystkie programy skierowane do osób niepełnosprawnych. W tym przypadku mówimy jednak o innych problemach związanych z dyspraksją. Możemy je rozwiązać bez konieczności powoływania nowych inicjatyw; potrzebujemy jedynie niewielkich środków i finansowania, ale głównie tylko troski, organizacji i zgromadzenia najlepszych praktyk, które już są dostępne w wielu państwach członkowskich i dotyczą dosyć szerokiej problematyki.
Uznanie prawne jest podstawowym warunkiem i umożliwia dostęp do opieki zdrowotnej oraz szkół, a także do opieki socjalnej. Łączne stosowanie środków technicznych i pomocy finansowej dla rodziców również zapobiega dyskryminacji rodzin: cierpią one od momentu usłyszenia diagnozy dyspraksji, aż do jej wyleczenia.
Mam nadzieję, że nasze pytanie będzie stanowiło okazję dla Komisji do podjęcia działań.
Catherine Trautmann
w imieniu grupy PSE. - (FR) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Miło jest widzieć, że temat zaburzeń "dys-”, tak często ignorowany, jest przedmiotem debaty w Parlamencie, a fakt, że temat ten wywołał reakcję prawie wszystkich grup politycznych wchodzących w skład Parlamentu świadczy o tym, że dla nas żaden obywatel Europy, bez względu na jego problemy, nie powinien być dyskryminowany. To samo odnosi się do osób z zaburzeniami "dys-”, ponieważ coraz bardziej zaawansowane badania wykazują, że chociaż ten rodzaj problemów jest nadal dosyć powszechny, to wciąż nie jest odpowiednio diagnozowany.
Jako jedyny poseł z Francji, który zabiera dzisiaj głos, mogę się pochwalić, że Francja podejmuje aktywne starania w celu opanowania problemów typu "dys-”. Dzięki inicjatywie stowarzyszeń rodziców i grup specjalistów, 10 października w Paryżu odbędą się obchody krajowego dnia poświęconego zaburzeniom typu "dys-” - jest to pionierska inicjatywa. Oczekuje się, że dzięki takim działaniom prasa będzie bardziej świadoma sytuacji osób, szczególnie dzieci, które są dotknięte tego rodzaju problemami.
Jednakże celem mojego pytania nie jest cieszenie się z pozytywnych postępów dokonanych w tym czy innym kraju, ponieważ nadal mamy przed sobą ogromną pracę do wykonania - celem tego pytania jest omówienie sposobów, dzięki którym możemy zgromadzić najlepsze praktyki opracowane na szczeblu europejskim, ponieważ niektóre państwa członkowskie nie uznają nawet istnienia tego typu zaburzeń. Wydaje mi się, że apel o utworzenie europejskiej sieci multidyscyplinarnej obejmującej specyficzne problemy w nauczaniu i uczeniu się, który to apel jest częścią deklaracji pisemnej, podąża w pewnym sensie we właściwym kierunku. Rozsądne wykorzystanie działań wspólnotowych, takich jak siódmy program ramowy, przyniosłoby również pozytywne skutki.
W tym kontekście, inicjatywa, o której mówił pan komisarz, czyli projekt NeuroDys, który ma na celu podkreślenie poznawczych, mózgowych i genetycznych uwarunkowań dysleksji oraz który łączy 15 grup naukowców z dziewięciu państw członkowskich - na marginesie, co ważne, chciałabym zauważyć, że w grupie tej reprezentowane są praktycznie wszystkie języki europejskie - ustanawia dobry przykład, ponieważ wydaje mi się, że Europa powinna dawać przykład światu w tym, jak rozumieć te zaburzenia oraz w gromadzeniu danych biologicznych, które ich dotyczą. Europa powinna jednak również ustanawiać przykład, jeśli chodzi o uznawanie skutecznych rodzajów rehabilitacji i terapii, aby dzieci mogły znów marzyć i optymistycznie patrzeć na życie.
Czy Komisja ma plany dotyczące utworzenia innych programów tego typu w przyszłości? Panie komisarzu, wspomniał pan o wezwaniu do składania ofert przetargowych, na które nie otrzymano żadnych odpowiedzi. Naszym zamiarem jest doprowadzenie do tego, by kampania informacyjna prowadzona obecnie przez różne stowarzyszenia oraz posłów, którzy podpisali pisemną deklarację, nadrobiła być może ten brak informacji i motywacji. Mamy nadzieję, że pański potencjał w zakresie mobilizowania finansowania europejskiego, które jest potrzebne, aby zrealizować te oczekiwania, pozwoli na przeprowadzenie odpowiednich badań dotyczących innych zaburzeń typu "dys-”, jak dyspraksja i dysfazja.
Wiesław Stefan Kuc
w imieniu grupy UEN. - Pani Przewodnicząca! Wiadomość, że 10% dzieci cierpi na zaburzenia dysfuncyjne jest po prostu przerażająca. Co dziesiąte dziecko ma wady wymowy, cierpi na zaburzenia ruchu, nie potrafi wypowiedzieć swych myśli, bądź robi to niezrozumiale. Jakie będzie społeczeństwo dorosłych za kilka lat? Złożone z ludzi, którzy mają problemy z wykonywaniem normalnych czynności życiowych lub nie mogą normalnie uczestniczyć w życiu społecznym? Czy możemy sobie wyobrazić, że uznając ich za inwalidów stworzymy społeczeństwo inwalidów? Jest to nie do przyjęcia. Jeśli choroby te są uleczalne, musimy zrobić wszystko, aby dzieci te wyleczyć, a nie starać się zapobiegać dyskryminacji, czy wykluczeniu społecznemu, bo nie można wykluczyć podobnych sobie. Myślę, że do tego nie dojdzie i że istnieją sposoby, aby temu zaradzić.
Na koniec chciałbym tym, którzy uzmysłowili mi ten problem serdecznie podziękować i powiedzieć, że jestem z wami.
Raül Romeva i Rueda
w imieniu grupy Verts/ALE. - (ES) Pani przewodnicząca! Chciałbym zacząć od złożenia gratulacji pracownikom i posłom, którzy podjęli inicjatywę deklaracji pisemnej i pytania ustnego, a także Komisji za obecność państwa komisarzy tak późno w nocy w celu omówienia tej kwestii, która niestety wydaje się nie tylko kwestią sekretną i wymagającą całkowitej dyskrecji, lecz również kwestią zupełnie niewidoczną w pewnych przypadkach.
A zatem, pomimo tej sytuacji, fakt, że dzisiaj dyskutujemy na ten temat świadczy o tym, że pragniemy uwidocznić tę problematykę, a zatem z pełnym entuzjazmem udzieliłem mojego poparcia nie tylko dla deklaracji pisemnej i pytania ustnego, lecz popieram również tę debatę.
Uważam, że zapewne każdy z nas zna osoby, które cierpiały lub wciąż cierpią z powodu omawianych zaburzeń, które nie są jednak chorobami. A więc z takiej perspektywy nasze wyobrażenie w tym kontekście jest takie, że nie są to osoby, które wymagają specjalnych świadczeń, jeśli chodzi o opiekę medyczną w związku z chorobą. Potrzebują tylko wsparcia, szczególnego wsparcia, pomocy i wrażliwości, które muszą pochodzić nie tylko z instytucji, ale też od rodzin, ośrodków nauczania, a zwłaszcza od społeczeństwa ogółem.
Moim zdaniem najgorsze, co może się zdarzyć w takich przypadkach, to pojawienie się dyskryminacji spowodowanej początkową niewiedzą, spowodowanej wrażeniem, że osoby takie nie mogą prowadzić całkowicie normalnego życia - mimo że mogą potrzebować pewnego wsparcia, a szczególnie dyskryminacji spowodowanej brakiem woli politycznej i środków ekonomicznych na rzecz wdrożenia koniecznych programów, aby umożliwić takim osobom nie tylko - powtarzam - normalne życie, lecz także, aby pozwolić im, jako całkowicie sprawnym osobom na dzielenie się swoją mądrością, wiedzą, nadziejami i marzeniami ze społeczeństwem, które często spycha takie osoby na margines i dyskryminuje je, chociaż absolutnie niczym nie zasłużyły one na takie traktowanie.
Jan Tadeusz Masiel
Pani Przewodnicząca! Gratuluję autorom inicjatywy tej potrzebnej interpelacji w sprawie tych specyficznych dysfunkcji; 10% dotkniętych nimi dzieci to następnie 10% populacji gorzej funkcjonujących w społeczeństwie, ale też i bardziej cierpiących dorosłych. Ale to los dzieci, odstających od otoczenia - nie bardzo wiadomo dlaczego - jest tutaj najbardziej istotny. W rozwoju dziecka na jednej trudności nabudowuje się kolejna, na jednym kompleksie powstaje następny.
Należy zaburzeniom "dys” nadać odrębny status choroby lub upośledzenia i wytłumaczyć te trudności najpierw samemu dziecku, a następnie jego otoczeniu, rodzicom, kolegom, koleżankom w szkole. Tym dzieciom należy się specjalne podejście, indywidualny tryb nauczania. Wykrywanie i właściwe definiowanie tych zaburzeń ma znaczenie zwłaszcza tam, gdzie ograniczona jest możliwość ich leczenia.
Ján Figeľ
komisarz. - (SK) Panie przewodniczący! Chciałbym podziękować za wiele bardzo interesujących wystąpień. Nie jestem ekspertem w przedmiotowej dziedzinie, ale faktycznie potrzebujemy większej wiedzy na ten temat.
Ja również jestem świadomy istnienia tego problemu, lecz aby w szczególny sposób się nim zająć, niezbędne jest znacznie bardziej wnikliwe podejście ze strony instytucji i decydentów politycznych. Wiele z nich tu przedstawiono, odnosząc się do dziedziny polityki społecznej, równych szans, niedyskryminacji, zdrowia, edukacji, szkolenia zawodowego oraz innych dziedzin związanych z tą kwestią. Punktem wyjścia jest tak naprawdę zainteresowanie i wola zmiany sytuacji, ponieważ niewiedza jest pożywką dla nietolerancji. Odnosi się to do każdego problemu, a zatem również tego będącego przedmiotem dzisiejszej debaty.
Jednym z zadań jest bez wątpienia zbliżenie poglądów na ten problem w państwach członkowskich oraz w UE, czyli w państwach członkowskich UE, gdyż nie istnieje nigdzie żadna definicja, chociaż w niektórych krajach ustanowiono dni poświęcone tej kwestii. Moim zdaniem definicja stosowana przez ONZ w konwencji na temat niepełnosprawności może stanowić inspirację dla państw członkowskich, ale to już podlega ich decyzji.
Chciałbym powtórzyć to, co powiedziałem na początku. Mamy kilka głównych programów, które mogą dostarczyć pomocy w zakresie szkolenia zawodowego, informacji i komunikacji, aby wskazać możliwe rozwiązania. Mam tu na myśli program edukacyjny, program dotyczący uczenia się przez całe życie, program badawczy oraz program dotyczący zdrowia publicznego.
Proszę pozwolić mi osobiście oraz w imieniu reprezentowanej przeze mnie instytucji podziękować zespołowi autorów oraz innym osobom, które dążą do tego, by osoby cierpiące na zaburzenia typu "dys-” były traktowane na równi z innymi oraz do tego, by uznano, że ich talent, możliwości i potencjał są w rzeczywistości często niedostrzegane i niedoceniane. Apelowano do Komisji o większą aktywność w tej kwestii i chciałbym powiedzieć, że Komisja jest aktywna i wyraża chęć, aby wspólnie z Parlamentem i prezydencją jeszcze zwiększyć aktywność w tej dziedzinie.
Przewodnicząca
Panie komisarzu, bardzo dziękuję za te zapewnienia.
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 142)
Alessandro Battilocchio  
na piśmie. - (IT) Chciałbym podziękować kolegom posłom, którzy zainicjowali tę ważną debatę, jak również Komisji Europejskiej, reprezentowanej przez pana komisarza Figeľa, z którym współpracowałem kilkakrotnie, za gotowość odnotowania sugestii wysuniętych przez Parlament.
Pomimo że sektor zdrowia podlega przede wszystkim kompetencjom krajowym, doceniam wysiłki Komisji w celu zachęcenia państw członkowskich do przyjęcia strategii umożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do opieki zdrowotnej oraz przede wszystkim umożliwiających w miarę normalne życie. Plan działania w sprawie niepełnosprawności 2003-2010 oraz program PROGRESS już podążają w tym kierunku. Jednak ważne jest, aby podnosić świadomość wśród obywateli Europy, tak aby promować integrację społeczną takich osób, szczególnie dzieci. Konieczne są kampanie integracyjne i podnoszące świadomość w zakresie "dys”kryminacji w szkołach, zakładach pracy, w sporcie i życiu codziennym, konieczny jest także dostęp do usług zdrowotnych, aby takie dysfunkcje - czasami o podłożu tylko fizycznym - nie wpływały negatywnie na życie osobiste i zawodowe osób nimi dotkniętych i ich rodzin.
