Upamiętnienie 11 lipca jako dnia pamięci ofiar masakry w Srebrenicy (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem posiedzenia jest deklaracja Rady i Komisji o upamiętnieniu 11 lipca jako dnia pamięci ofiar masakry w Srebrenicy.
Alexandr Vondra
urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Jak wszyscy wiemy, to co wydarzyło się w Srebrenicy było straszliwą zbrodnią. Masakra ponad 8 tysięcy Bośniaków w Srebrenicy i jej okolicach stanowi jeden z najmroczniejszych momentów w historii Bośni i Hercegowiny, byłej Jugosławii oraz Europy jako całości. Była to bez wątpienia największa zbrodnia w Europie od zakończenia II wojny światowej.
Patrząc wstecz nasuwa się myśl, że można było zrobić o wiele więcej oraz wcześniej. Masakra w Srebrenicy była zbiorową porażką wspólnoty międzynarodowej, łącznie z UE. Jest to ogromny wstyd i głęboko tego żałujemy. Naszym moralnym, ludzkim i politycznym obowiązkiem jest zapewnienie, aby do Srebrenicy już nigdy nie doszło.
Upamiętniając 10. rocznicę masakry w Srebrenicy, Rada ponownie potępiła popełnione tam zbrodnie i wyraziła współczucie dla ofiar i ich rodzin.
Rada, powołując się na rezolucje 1503 i 1534 Rady Bezpieczeństwa ONZ, podkreśliła, że pełna i nieograniczona współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii jest nadal zasadniczym wymogiem do spełnienia na drodze do członkowstwa w UE. Wydanie Hadze pozostających w ukryciu oskarżonych, którzy nadal wymykają się międzynarodowego wymiarowi sprawiedliwości, byłoby stosownym hołdem złożonym ofiarom w Srebrenicy, jak również poważnym krokiem w kierunku zapewnienia trwałego pokoju, stabilności i pojednania. Dlatego Rada utrzymuje stanowczo, że sprawcy zbrodni w Srebrenicy oraz ogólnie w Bośni i Hercegowinie, jak również w innych regionach Bałkanów Zachodnich, muszą stanąć przed sądem.
Z drugiej strony historia dowiodła, że integracja europejska pomogła w zabliźnieniu się ran i przezwyciężeniu niesprawiedliwości z przeszłości, a więc musimy się również skoncentrować na przyszłości. UE jako czynnik integracyjny przyniosła pokój, stabilność, zaufanie i dobrobyt w Europie w drugiej połowie zeszłego wieku. Dlatego pomoc Bałkanom Zachodnim na drodze do członkowstwa w UE należy do priorytetów prezydencji czeskiej w dziedzinie stosunków zewnętrznych. Pojednanie jest kluczowe dla integracji, ale jest ono trudne, jeżeli sprawiedliwość nie jest w pełni wymierzana.
Już nadszedł czas, aby po 13 latach zamknąć karygodny epizod Srebrenicy. Aresztowanie Karadżicia dowiodło, że tak potworne zbrodnie, jak zbrodnie przeciwko ludzkości, nie uchodzą bezkarnie. Ale przed Trybunałem w Hadze należy jeszcze postawić Ratko Mladicia, aby pomóc rodzinom ofiar ze Srebrenicy uporać się z przeszłością i otworzyć się na przyszłość.
UE zrobi wszystko, co w jej mocy, aby tak się stało. Ale należy zrobić o wiele więcej, aby Srebrenica zmieniła się z przepełnionego smutkiem miejsca pamięci w miejsce, gdzie życie naprawdę otwiera perspektywy. Zaangażowanie wspólnoty międzynarodowej nie odbywa się w próżni: łączy się ono aktywnie z działaniami lokalnymi na szczeblu państwowym, jak również działaniami podejmowanymi przez obie strony. Wiele dobrych przedsięwzięć udało się zrealizować.
Najlepszą gwarancją przyszłości dla Srebrenicy będzie rozwój gospodarczy i tworzenie miejsc pracy celem poprawy warunków gospodarczych i społecznych ludności zamieszkującej ten region. Władze Republiki Serbskiej, jak również Rada Ministrów Bośni i Hercegowiny oraz Federacja, zapewniły finansowanie i inwestycje w regionie Srebrenicy. Przeznaczone środki miały umożliwić odnowę Srebrenicy obejmującą budowę, odbudowę, rozwój infrastruktury, wspieranie biznesu, poprawę usług publicznych, projekty wspierające powrót emigrantów na stałe oraz edukację.
Wszystkie te lokalne wysiłki zostały również wsparte poprzez organizację konferencji darczyńców na rzecz Srebrenicy przed ponad rokiem, w listopadzie 2007 roku. Była ona dobrą okazją do wystosowania apelu o zwiększenie nowych inwestycji dla miasta i regionu.
Sprawą najwyższej wagi jest to, aby nigdy nie zapomniano o Srebrenicy i nadal kontynuowano wspólne wysiłki. My wszyscy w UE, wspólnota międzynarodowa oraz władze lokalne pragną kontynuować wspólną konstruktywną pracę ukierunkowaną na poprawę warunków życia w rejonie Srebrenicy. Tylko perspektywa lepszego życia może pomóc w zmniejszeniu napięć politycznych, tworząc przestrzeń dla dialogu i w efekcie pozwalając krewnym ofiar, nadal pogrążonym w żałobie, zostawić przeszłość za sobą. To byłby najlepszy możliwy hołd złożony ofiarom masakry w Srebrenicy.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący! W lipcu 1995 roku blisko 8000 mężczyzn i chłopców zostało zamordowanych i zaginęło w Srebrenicy. Najwyższe międzynarodowe organy sądowe nazwały te masakrę po imieniu: ludobójstwo. Uważam, że w naszych wysiłkach skierowanych na wymierzenie sprawiedliwości wobec sprawców słusznie upamiętniamy ofiary i wyrażamy współczucie ich rodzinom. Dlatego jestem tu dziś z państwem i wspieram tę inicjatywę uznania 11 lipca za dzień upamiętniający ludobójstwo w Srebrenicy.
Srebrenica stanowi symbol grozy i nieukojonego żalu. Upamiętnienie jej jest równie bolesne, jak potrzebne. Jest potrzebne, ponieważ nie możemy i nie wolno nam zapomnieć. Jest potrzebne, aby przeciwstawić się wybiórczej pamięci tych, którzy nadal, do dnia dzisiejszego, wypierają z pamięci to, co naprawdę się wydarzyło. Uznanie tego, co się wydarzyło w lipcu 1995 roku, stanowi podstawę pojednania w Bośni i Hercegowinie oraz w regionie. Dlatego ogłoszenie 11 lipca europejskim dniem pamięci ofiar masakry w Srebrenicy powinno stanowić dalszy krok w kierunku pojednania wewnątrz Bośni i Hercegowiny oraz w regionie. Uważam, że byłaby to okazja to wysłania sygnału, nie tylko poszanowania i pamięci, ale również nadziei na przyszłość - przyszłość w Unii Europejskiej, zbudowaną na pojednaniu, pozwalającą na zabliźnienie się ran.
Ale samo pojednanie nie wystarczy. Sprawiedliwość jest równie istotna. Uważam, że ważne jest, aby wszyscy sprawcy tych okrucieństw zostali postawieni przed sądem, skazani i zapłacili za zbrodnie, które popełnili. Dlatego niedopuszczalne jest to, że generał Ratko Mladić pozostaje na wolności przez tak wiele lat. Komisja udziela pełnego poparcia dla pracy Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ICTY). Z zadowoleniem przyjmujemy współpracę pomiędzy Bośnią i Hercegowiną a Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii i prowadzenie przez nią spraw przekazywanych przez Trybunał pod jurysdykcję lokalną. My, jako Komisja, korzystamy z każdej okazji, aby zachęcić władze do kontynuowania podejmowanych przez nie wysiłków i zapewnienia, aby wszystkie przestępstwa były odpowiednio ścigane.
Oprócz wymierzenia sprawiedliwości przez sądy, możemy zaproponować drugą formę sprawiedliwości dla ofiar, to jest lepszą przyszłość dla ich bliskich, którzy przeżyli. Leży to w centrum wysiłków podejmowanych przez UE w krajach Bałkanów Zachodnich. Chcemy, aby kraje tego regionu zmierzały w kierunku wspólnej przyszłości europejskiej. Chcemy zobaczyć zamożną Bośnię i Hercegowinę w stabilnym kontekście regionalnym, gdzie granice mają mniejsze znaczenie, a zaufanie wśród sąsiadów zostało odbudowane. Wiemy, że będzie to długa droga, ale jeśli historia Unii Europejskiej i jej rozszerzenie może nam tu posłużyć jako drogowskaz, to jest to droga warta podjęcia wysiłków przez wszystkich zainteresowanych.
Nie możemy przejść drogi do Unii Europejskiej za Bośnię i Hercegowinę. Będzie ona sama musiała spełnić warunki i sprostać wewnętrznym wyzwaniom przy pomocy swoich własnych środków, ale my możemy jej pomóc. Pomożemy i chcemy, aby ten kraj odniósł sukces, który będzie triumfem tych, którzy przeżyli, nad tymi, którzy mieli niecne zamiary.
Doris Pack
w imieniu grupy PPE-DE. - (DE) Panie przewodniczący, panie przewodniczący Rady, panie komisarzu! Wojna, obozy koncentracyjne, ludobójstwo - nigdy więcej! Po okrucieństwach II wojny światowej nikt w Europie nie był w stanie wyobrazić sobie, że mogłoby to kiedykolwiek zdarzyć się ponownie.
A jednak tak się stało: w połowie lat 90., sześć lat po upadku muru berlińskiego, w trakcie gdy Europa Zachodnia i Środkowa wzrastały razem w pokoju zdarzyło się to ponownie w Bośni i Hercegowinie. Błędy wspólnoty międzynarodowej - odwracanie wzroku przez wiele lat, prawie beztroskie postępowanie ze zbirami tego regionu, przyjazne uściski dłoni z takimi przestępcami jak Ratko Mladić - wzmocniły aprobatę działań jego i jego wspólników: udało im się uniknąć kary, choć przez lata dopuszczali się zbrodni wypędzeń na tle etnicznym, czystek etnicznych, w tym także masakry.
Do dzisiaj Ratko Mladić nie musiał za nie odpowiedzieć przed sądem. Kto go ukrywa? Kto mu pomaga, ściągając w ten sposób na siebie i na niego samego jeszcze większe brzemię winy? Wielu innych sprawców pozostaje nadal na wolności, niektórzy nadal mieszkają w Bośni i Hercegowinie, w sąsiedztwie rodzin ofiar pogrążonych w żałobie. Dlatego musimy naciskać na to, aby nie tylko Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w Hadze, ale również lokalne trybunały do spraw zbrodni wojennych w Bośni i Hercegowinie, właściwie wykonywały swoja pracę.
Dzień pamięci, który ogłosiliśmy, ma nami wstrząsnąć, być sygnałem, abyśmy nie zapomnieli, abyśmy pokazali rodzinom pogrążonym w żałobie, że obchodzimy ją razem z nimi. Faktycznie, być może ten dzień przyczyni się do uświadomienia tych okrutnych zbrodni nawet tym, którzy nadal nie wierzą, że do nich doszło, mimo że potwierdzają je nawet nagrania video, a wtedy będzie można położyć fundamenty pod konieczne pojednanie. Bez uznania bezpośredniej i pośredniej odpowiedzialności za tę masakrę nie ma szans na pokój. Przynajmniej tyle, oprócz skazania sprawców, jesteśmy winni ofiarom i ich rodzinom.
Richard Howitt
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Każdego roku w Wielkiej Brytanii, kiedy mówimy o upamiętnieniu wojen XX wieku, używamy słów "będziemy o nich pamiętać o zachodzie słońca i o poranku”. To bardzo poruszające słowa dla mnie i mojego pokolenia, moich rodziców, którzy służyli w wojsku podczas II wojny światowej. I nawet dla młodszych pokoleń takie upamiętnienie nie jest tylko hołdem należnym tym wszystkim, którzy służyli w wojsku. Jest to przypomnienie całego zła i kosztów ludzkich wojny, ostrzeżenie dla młodszych pokoleń oraz gwarancja pokoju i ochrona przed konfliktem w przyszłości.
Na tym polega istota upamiętniania i jak pan komisarz już dziś powiedział, uznanie odpowiedzialności jest bezwzględnie konieczne do pojednania dla współczesnych pokoleń.
Wszyscy jesteśmy świadomi masakry, do której doszło w Srebrenicy w 1995 roku. Osiem tysięcy muzułmanów, mężczyzn i chłopców, zostało zabitych, gdy próbowali oni znaleźć schronienie w Srebrenicy, na terenie uznanym za bezpieczny przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.
Chociaż zdarzyło się to prawie 14 lat temu, upamiętnianie ofiar i przypominanie o wydarzeniach oraz nienawiści etnicznej, która do nich doprowadziła, jest stosowne i słuszne.
Nie dalej jak miesiąc temu na portalu społecznościowym Facebook utworzono grupę dyskusyjną liczącą ponad tysiąc członków, w której otwarcie gloryfikowano ludobójstwo w Srebrenicy. W grupie, której nazwa w dosłownym tłumaczeniu brzmi "nóż, druty, Srebrenica”, wychwalano zabicie mężczyzn i chłopców ze Srebrenicy tylko dlatego, że byli bośniackimi muzułmanami. Wspominano tam również o szacunku, jakim członkowie grupy darzą działania Ratko Mladicia, co jest kolejnym dowodem na to, że fakt, iż Mladić pozostaje nadal na wolności tylko wzmaga nienawiść oraz daje do ręki broń tym, którzy pragną podsycać napięcia z przeszłości.
Dzięki oburzeniu opinii publicznej grupa ta została szybko usunięta z portalu Facebook, ale zdążyło się do niej zapisać ponad tysiąc członków w ciągu jednego miesiąca, pomiędzy grudniem 2008 roku a styczniem 2009 roku.
Upamiętnienie ofiar Srebrenicy stanowi jasne przesłanie dla tych, którzy gloryfikują czyny Ratko Mladicia i Radovana Karadżicia, że nie pozwolimy, aby doszło do takiej tragedii ponownie oraz że są oni osamotnieni i odosobnieni w swoich poglądach.
W zeszłym miesiącu jeden z bośniackich sądów wysłuchał psychologów mówiących o tym, jak wielkie są urazy psychiczne tych, którzy przeżyli masakrę w Srebrenicy. Dla wielu z nich, jak powiedziano w sądzie, problemem jest to, że nigdy nie będą mieli okazji pożegnać się ze swoimi bliskimi.
Nie możemy odwrócić biegu wydarzeń i dać ich bliskim drugiej szansy, ale możemy zadbać o to, aby nie zapomniano o tym ludobójstwie i aby ci, którzy są za nie odpowiedzialni, stanęli przed sądem.
Jelko Kacin
w imieniu grupy ALDE. - (SL) Unia Europejska powstała po doświadczeniach II wojny światowej. Mamy wspólną, udokumentowaną pamięć historyczną, dzięki której możliwe jest budowanie razem wspólnej europejskiej przyszłości. Srebrenica jest straszliwym świadectwem tego, że w 1995 roku w Europie doszło do powtórki okrucieństw II wojny światowej w najbardziej przerażającej postaci.
Srebrenica stanowi symbol czystek etnicznych. Srebrenica jest synonimem bezlitosnego i nieludzkiego zabijania dzieci i dorosłych - jest utożsamiania z ludobójstwem. Ale Srebrenica oznacza również ukrywanie zbrodni i niszczenie masowych grobów. Musimy sprawić, aby Srebrenica znalazła swoje miejsce w naszej wspólnej pamięci historycznej oraz została wbudowana w fundament rozszerzenia Unii Europejskiej o Bałkany Zachodnie. Nie wolno nam tolerować dyskryminacyjnych i wykluczających stereotypów dotyczących różnych narodów, musimy walczyć ze zbiorowym poczuciem winy. Odpowiedzialni za ludobójstwo w Srebrenicy muszą stanąć przed Trybunałem w Hadze, muszą stanąć przed sądem i znaleźć się w więzieniu, a my musimy pracować wspólnie nad zbudowaniem i urzeczywistnieniem Europejskiej przyszłości dla Srebrenicy, dla lokalnej ludności i dla całej Bośni i Hercegowiny.
Powinniśmy przynajmniej spróbować wzbudzić w sobie empatię dla urazów i cierpień tych, którzy muszą żyć z okrutnym wspomnieniem zbrodni, którzy muszą żyć bez swoich bliskich. Chciałbym podziękować uczestnikom konferencji przewodniczących za jednogłośne poparcie propozycji, aby co roku zapraszać razem młodych Bośniaków i Serbów ze Srebrenicy do Parlamentu Europejskiego, gdzie, w miejscu odległym od Srebrenicy będą oni mogli obmyślać, planować i budować wspólną i piękniejszą przyszłość dla Srebrenicy i całej Bośni i Hercegowiny bez nacisków i presji ze strony swojego lokalnego otoczenia. Przedmiotowa rezolucja...
(Przewodniczący wyłączył mikrofon)
Milan Horáček
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie Przewodniczący! W rezolucji stwierdzenia pod adresem ONZ, jak również instytucji europejskich, są wypowiadane w bardzo jasnych i krytycznych słowach. Niedociągnięcia mechanizmów podejmowania decyzji w obszarze polityki zagranicznej i bezpieczeństwa nie pomogły zapobiec strasznym zbrodniom w Srebrenicy. Fakt, że nie mówimy jednym głosem pozostaje po dziś dzień słabością europejskiej polityki sąsiedztwa, co po raz kolejny pokazała dzisiejsza dyskusja poświęcona konfliktowi w Gazie.
Nie wolno nam nigdy zapomnieć o tragedii w Srebrenicy i dlatego z zadowoleniem przyjmujemy i wspieramy inicjatywę ogłoszenia 11 lipca dniem upamiętnienia ofiar tego ludobójstwa. Z drugiej strony jednakże, do pojednania musi dojść po obu stronach, co może dokonać się tylko poprzez konsekwentną ponowną ocenę tych wydarzeń. Dlatego zupełnie nie do przyjęcia jest fakt, że winni oraz podejrzani o popełnienie zbrodni są nadal na wolności. Uważam, że nie tylko Mladić, ale również inni winowajcy muszą stanąć przed sądem.
Erik Meijer
w imieniu grupy GUE/NGL. - (NL) Panie Przewodniczący! Miasteczko Srebrenica jest znane na całym świecie z powodu masakry 8000 muzułmańskich mężczyzn w 1995 roku. Kobiety i dzieci, które przeżyły, słusznie przypominają nam o tym. Po powrocie ze Srebrenicy w marcu 2007 roku poprosiłem Komisję Europejską o włączenie się w wysiłki na rzecz zapewnienia mieszkańcom Srebrenicy stałych dochodów i zatrudnienia poprzez projekty promujące turystykę, w wyniku których Srebrenica miałaby więcej do zaoferowania niż swoją historię i główne miejsce pamięci. Srebrenica jest również symbolem porażki optymizmu związanego z interwencjami humanitarnymi oraz strefami bezpieczeństwa.
Należało wyjaśniać od samego początku, że obecność zagranicznych wojsk była jedynie podtrzymywaniem złudzeń. Ich obecność spowodowała, że Srebrenica stała się bazą działań skierowanych przeciwko Serbom, zaś jej ostateczne przejęcie przez tych samych Serbów było nieuniknione. Bez obecności holenderskich wojsk w Srebrenicy nie doszłoby do walk i nie byłoby zemsty ze strony Serbów. Ofiary są powodem, dla którego nie tylko należy postawić przed sądem Mladicia i Karadżicia, ale również krytycznie spojrzeć na porażkę interwencji wojskowych i wszystkich prób wprowadzenia jedności państwowej w etnicznie podzielonej Bośni.
Bastiaan Belder
w imieniu grupy IND/DEM. - (NL) Panie przewodniczący! "Głos ze Srebrenicy, wielkie łzy spłynęły mu po policzkach. Uścisnął mnie, ucałował i powiedział: >>Idź mamo, proszę!<<. Chwycili go; nie chciałam odejść, uklęknęłam i błagałam ich: >>Proszę, zabijcie mnie zamiast niego! Zabieracie moje jedyne dziecko. Nie chcę nigdzie iść. Zabijcie mnie, to będzie koniec nas obojga.<<”
To jest poruszająca relacja kobiety z Bośni, która straciła zarówno męża, jak i 12. letniego syna podczas masakry w Srebrenicy w lipcu 1995 roku. Jej głos i głosy osób, które cierpiały podobnie jak ona prześladują nas dzisiaj, częściowo w wyniku cennych badań prowadzonych przez skrupulatnych naukowców, wśród których jest profesor Selma Leydesdorff z Amsterdamu.
Oczywiście teraz, gdy Unia Europejska zaproponowała Bałkanom Zachodnim perspektywę wejścia do Unii Europejskiej, okropności, które miały miejsce w Srebrenicy, pozostają symbolem i stwarzają obowiązek, który należy wypełniać zarówno w słowach, jak i w czynach. Inaczej mówiąc, musimy poświęcić uwagę tym, których pozostawiono samym sobie. Srebrenica, lipiec 1995 roku. Pracowałem wówczas jako zagraniczny korespondent holenderskiej gazety i obserwowałem z bliska sceny walk w Bośni. Nie jestem w stanie wyrazić wstydu i przygnębienia, jakie czułem na myśl o międzynarodowej koncepcji strefy bezpieczeństwa, zwłaszcza jako obywatel holenderski.
'Kom vanavond met verhalen, hoe de oorlog is verdwenen, en herhaal ze honderd malen, alle malen zal ik wenen.' [Przyjdźcie dziś wieczór opowiedzieć historię, jak zniknęła wojna i powtórzcie je tysiąc razy, zapłaczę za każdym razem.] Od tej pory słowa tego sławnego poety z mojego kraju, upamiętniające II wojnę światową, będą również rozbrzmiewały 11 lipca, kiedy będziemy upamiętniać ofiary Srebrenicy i Potocari.
Dimitar Stoyanov
(BG) Dziękuję, panie przewodniczący! Dzisiejszego wieczoru spotykamy się tutaj, aby upamiętnić straszliwą zbrodnię, słusznie nazwaną ludobójstwem, która faktycznie stanowi ogromną ludzką tragedię w naszej najnowszej historii. Ale kiedy czytam przedłożoną deklarację wraz z rezolucją oraz projektem rezolucji, widzę, że odzwierciedlają one tylko połowę tragedii i połowę ludobójstwa.
Wspomniano w nich nazwiska tych, o których głośno na całym świecie: Ratko Mladicia, Radovana Karadżicia, Krsticia i innych. Ale nie widzę tam nazwisk muzułmanów, którzy również popełnili zbrodnie w Srebrenicy oraz w trakcie tego potwornego konfliktu. Gdzie jest nazwisko Nasera Oricia, który dowodził 28. dywizją muzułmańską? Dlaczego nie wspomniano w tej rezolucji o masakrze w chrześcijańskiej wiosce Kravica w dniu Bożego Narodzenia 1993 roku? Dlaczego nie opisano w niej dziesiątek chrześcijańskich wiosek, które zostały spalone przez żołnierzy muzułmańskich w rejonie Srebrenicy? Musimy wszyscy przestać bronić jednostronnego podejścia do oceny takich straszliwych wydarzeń i stosowania podwójnych standardów. Każdy, kto twierdzi, że tylko chrześcijanie zabijali muzułmanów w Bośni i Hercegowinie i że odwrotna sytuacja nie miała miejsca jest hipokrytą. Czy ktoś zadał sobie trud, aby to sprawdzić? Powiedziano, że w Srebrenicy znajduje się mnóstwo zbiorowych mogił, co jest prawdą. Ale czy ktoś zadał sobie trud sprawdzenia jak wiele z nich to zbiorowe groby chrześcijan?
Nie zapominajmy, że dochodziło tam do zbrodni po obu stronach konfliktu i nie wolno nam udawać, że chrześcijanie nie istnieją lub nie mają praw człowieka, jak gdyby byli zwierzętami.
Anna Ibrisagic
(SV) Panie przewodniczący! Co można powiedzieć w ciągu dwóch minut, gdy mamy rozmawiać i opisać to, co się wydarzyło w Srebrenicy, kiedy musimy nauczyć się, jak nie zapomnieć o tych wydarzeniach, aby już nigdy do nich nie doszło? Co jeszcze zostało do odkrycia i do powiedzenia na temat Srebrenicy? Co mogę ja, jako jedyna posłanka do tego Parlamentu, która urodziła się w Bośni i która jest uchodźcą wojennym, przekazać z tej mównicy, czego nie byłabym w stanie przekazać, jako posłanka ze Szwecji, gdybym nie doświadczyła tej wojny? Moja historia, i tu zwracam się do pana posła Stoyanova, jest prawdziwą historią z tamtych czasów.
Być może głównym przesłaniem, które mogę przekazać, jest poczucie nadziei, które miałam, kiedy ciągle wierzyłam, że gdyby tylko ktoś tam, w Europie, zobaczył co się działo, świat by zareagował; albo poczucie beznadziejności, kiedy zdałam sobie sprawę, że zostałam sama z własnym nieszczęściem i nie otrzymam żadnej pomocy. Pamiętam plamy krwi na asfalcie, krzyki głodnych dzieci, pustkę spojrzenia dziesięcioletniej dziewczynki, gdy opowiadała o tym, jak wraz z braćmi i siostrami musiała pogrzebać rodziców, a następnie przenieść ich ciała do innego grobu, gdy żołnierze próbowali usunąć dowody masowych mordów w wiosce nieopodal miasta, w którym mieszkałam. Pamiętam twarz mojego ojca, kiedy dowiedzieliśmy się, że mój wujek oraz kuzyn są w obozie koncentracyjnym. Pamiętam, jak sama byłam zrozpaczona, kiedy, pewnego ranka, nie miałam nawet kropli mleka dla mojego rocznego synka.
Ale to, co pamiętam najlepiej i czego nigdy nie zapomnę, to poczucie niemożliwej do opisania samotności, kiedy w końcu zdaliśmy sobie sprawę, że nasze własne nieszczęście, rozpacz i męka rozgrywa się na otwartej scenie, że świat widział, jak cierpieliśmy, ale nikt temu nie zapobiegł. Tym właśnie uczuciem dzielę się z mieszkańcami Srebrenicy, panie pośle. I to je chcę wyrazić, wraz z innymi ofiarami wojny na Bałkanach.
Fakt, że Parlament Europejski będzie głosował jutro nad przyjęciem dnia pamięci ofiar Srebrenicy daje mi odrobinę spokoju. Upamiętnienie tych ofiar nie zwróci mieszkańcom Srebrenicy zamordowanych członków rodziny, ale, dla nas wszystkich, którzy są ofiarami wojny, będzie oznaczać, że Europa dostrzegła nasze cierpienia, że nie jesteśmy osamotnieni i że Europa będzie o nich pamiętać, aby nigdy nie zdarzyły się one ponownie.
I osobiście, żywię taką nadzieję i będę pracować nad tym, aby zapewnić, że Srebrenica, wraz z Bośnią i innymi państwami bałkańskimi, stanie się członkiem rodziny europejskiej tak szybko, jak to możliwe. Przynajmniej tyle możemy oczekiwać w związku z tym, że Europa nie była w stanie zapobiec temu ludobójstwu i pamiętając o tym, że Ratko Mladić pozostaje nadal na wolności.
(Oklaski)
Diana Wallis
Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować pani komisarz za jej uwagi wygłoszone dzisiejszego wieczoru na poparcie rzeczonej inicjatywy. W lipcu zeszłego roku miałam obowiązek i zaszczyt uczestniczenia, w imieniu przewodniczącego naszego Parlamentu, w ceremonii upamiętnienia tragedii w Srebrenicy, które to doświadczenie nauczyło mnie pokory oraz pozostało na trwałe w mej pamięci. Było czymś, czego nigdy nie zapomnę. Tysiące ludzi zgromadziło się w gorącym lipcowym słońcu: podniosła, smutna ceremonia upamiętnienia, wspominania i, oczywiście, żałoby.
Musimy podtrzymać tę pamięć, ponieważ my wszyscy, jako Europejczycy, mamy poczucie déjà vu w związku z Potocari, poczucie współudziału. Wszyscy widzieliśmy na ekranach telewizorów sceny sprzed masakry, sprzed ucieczki do Tulzy. Znamy tę niemoc i beznadzieję, którą zapewne wszyscy odczuwaliśmy. Nie możemy powiedzieć "nigdy więcej”, ale możemy powiedzieć, że będziemy pamiętać, będziemy się uczyć i pomożemy ludziom uporać się z przeszłością. To właśnie powinno być istotą tego europejskiego dnia pamięci. Nigdy nie zapomnę, czego wtedy doświadczyłam. Nigdy nie zapomnę matek, córek, rodzin, które spotkałam w tym okresie. Mam nadzieję, że możemy im zaoferować coś trwałego i pozytywnego na przyszłość.
Zita Pleštinská
- (SK) Popieram uznanie 11 lipca za dzień upamiętnienia ludobójstwa w Srebrenicy, w której wspólnota międzynarodowa nie zainterweniowała podczas konfliktu, aby ochronić ludność cywilną. Uważam, że to najlepszy sposób na okazanie naszego szacunku dla ofiar masakry. W trakcie kilkudniowej masakry, która nastąpiła po upadku Srebrenicy straciło życie ponad 8000 mężczyzn i chłopców. Tysiące kobiet, dzieci i osób starszych zostało deportowanych, a wiele kobiet zgwałcono.
Nie wolno nam zapominać o ofiarach aktów okrucieństwa popełnionych podczas wojny w byłej Jugosławii. Wierzę, że wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich poprą uznanie tego dnia za dzień pamięci.
Musimy skierować jasne przesłanie do przyszłych pokoleń, tak aby nigdy więcej nie dopuściły do ponownej Srebrenicy. Jestem głęboko przekonany o tym, że wysiłki mające na celu postawienie przed sądem pozostałych zbiegłych sprawców będą kontynuowane, aby wiele rodzin mogło otrzymać ostateczne potwierdzenie tego, co stało się z ich ojcami, synami, mężami i braćmi.
Pierre Pribetich
- (FR) Panie przewodniczący!
Rozładowanie napięć z przeszłości i uczynienie wszystkiego co możliwe, aby ustabilizować Bałkany Zachodnie, może w zasadzie zależeć od tego, czy same Bałkany Zachodnie są w stanie przezwyciężyć własną historię. Ten niezwykle symboliczny akt zaproponowania 11 lipca jako europejskiego dnia pamięci jest częścią tego procesu i przyświecają mu różne cele. Po pierwsze, jego celem jest złożenie hołdu wszystkim ofiarom okrucieństw popełnionych w Srebrenicy oraz ich rodzinom, a po drugie, przypomnienie wszystkim obywatelom i narodom o potrzebie czujności, a także o tym, że niezdolność państw do działania nieuchronnie prowadzi do takich okrucieństw. Jego celem jest również pokazanie, że Unia Europejska powinna posiadać wspólną politykę obrony i bezpieczeństwa z prawdziwego znaczenia, tak aby mogła interweniować w imię zasad oraz wartości, które nas jednoczą i którymi się kierujemy. Wreszcie, jego celem jest powtórne uzmysłowienie krajom Bałkanów Zachodnich, że ich naturalnym przeznaczaniem jest dołączenie do nas wkrótce, ale to oznacza stałą i otwartą współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym w celu postawienia zbrodniarzy wojennych przed sądem. To jest nasze przesłanie i to jest przesłanie Parlamentu skierowane do obecnych i przyszłych pokoleń, żeby czas nie zżerał wspomnień jak rdza, ale aby przywracał wspomnienia do życia.
Jelko Kacin
(SL) Chciałbym kontynuować swoją wypowiedź, ponieważ krewni ofiar poprosili mnie o przekazanie państwu dzisiaj wyrazów wdzięczności za zrozumienie i wsparcie, które okazaliście przyjmując rezolucję.
Dziękuję wszystkim, którzy odpowiedzieli na zaproszenie do uczestnictwa w dzisiejszej debacie. Korzystając z okazji, chciałbym na koniec zaznaczyć dwie kwestie. Ta rezolucja nie skupia się na przeszłości, chociaż dotyczy, między innymi, zmarłych. Skupia się ona na żyjących i na lepszej przyszłości dla nich.
Călin Cătălin Chiriţă
(RO) Masakra w Srebrenicy w lipcu 1995 roku wraz z wszystkimi okrucieństwami popełnionymi podczas wojny, która towarzyszyła rozpadowi byłej Jugosławii, stanowią czarną kartę w europejskiej historii.
To jest tragiczna lekcja historii, która pozwala nam zrozumieć po raz kolejny potrzebę wypracowania zdolności podejmowania skutecznych działań przez Unię Europejską, poprzez jej zewnętrzną politykę bezpieczeństwa i obrony, a zwłaszcza poprzez europejską politykę sąsiedztwa. Dlaczego? Właśnie dlatego, abyśmy mogli walczyć z takimi zjawiskami jak pogwałcenie praw człowieka oraz zasad prawa międzynarodowego, konflikty regionalne, nacjonalizmy, separatyzm etniczny, dzięki którym możliwe były zbrodnie w Bośni.
Europa potrzebuje mocniejszej i bardziej ekspansywnej Unii Europejskiej, z polityką zapobiegawczą, która nie pozwoli na powtórzenie się takich zbrodni w przyszłości.
Alexandr Vondra
Urzędujący przewodniczący Rady. - Panie przewodniczący! Pozwolą państwo, że podsumuję dzisiejszą debatę o Srebrenicy.
Po pierwsze, chciałbym państwa zapewnić o tym, że Rada jest zdeterminowana, aby postawić przed sądem sprawców zbrodni w Srebrenicy, Bośni i Hercegowinie, jak również w innych regionach Bałkanów Zachodnich.
Nasza misja ESDP w Bośni i Hercegowinie nadal udziela wsparcia i pomocy Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu dla byłej Jugosławii oraz właściwym organom.
Masakra w Srebrenicy jest i pozostanie, delikatnym i ważnym aspektem życia politycznego Bośni i Hercegowiny, a także UE i szerszej wspólnoty międzynarodowej.
Korzystając z okazji, chciałbym wezwać przywódców politycznych z Bośni i Hercegowiny, aby powstrzymali się od wykorzystywania tego bolesnego i niemożliwego do wyrażenia historycznego doświadczenia do własnych politycznych celów. Raczej powinni oni aktywnie zaangażować się w prowadzenie swojego kraju w kierunku lepszej przyszłości. Należy kontynuować wspólne wysiłki, nie tylko w Srebrenicy, ale i w całej Bośni i Hercegowinie. Jeśli do masakry w Srebrenicy doszło dlatego, że nie wystarczyło ducha europejskiego, powinniśmy zrobić co w naszej mocy, aby pomóc temu krajowi wejść na właściwa drogę, czyli na drogę do członkowstwa w UE.
Pierwszy krok w kierunku Europy już wykonano, podpisując układ o stabilizacji i stowarzyszeniu (SAA) stanowiące początek długiego procesu akcesji, ale potrzebne jest o wiele więcej, więcej odwagi i pewności siebie w walce o pełne pojednanie, którego podstawę stanowi konkretna perspektywa integracji.
Wszyscy mamy wobec nieżyjących obowiązek zapewnienia, aby żyjący nie stali się ofiarami. To jest nasz obowiązek wobec przyszłych pokoleń.
Benita Ferrero-Waldner
komisarz. - Panie przewodniczący, pani poseł! Byłam wśród osób, które oglądały relacje z tych straszliwych wydarzeń w telewizji. Wszyscy myśleliśmy, że strefy bezpieczeństwa będą strefami bezpiecznymi. Dlatego, jak wiele innych osób, doznałam szoku, gdy usłyszałam, co się stało - lub gdy powoli dochodziła do mnie rzeczywistość.
Uważam, że my, w Unii Europejskiej, nauczyliśmy się, co należy robić dopiero po tym, jak doświadczyliśmy bolesnej nauczki, i dopiero wtedy zaczęliśmy powolne prace nad wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa. To był pierwszy bodziec, jeśli mogę tak powiedzieć. Następnie kontynuowaliśmy prace, ponieważ widzieliśmy, że ta okropna masakra zdarzyła się dlatego, że nie byliśmy zjednoczeni.
Jeszcze raz chciałabym złożyć państwu wyrazy uznania za to, że jesteście tu dzisiaj i tak otwarcie mówicie o pojednaniu. Dla tych, którzy żyją z tym wspomnieniem, musi to być bardzo trudne, ale równocześnie uważam, że możliwość członkowstwa Bośni i Hercegowiny w Unii Europejskiej w przyszłości jest być może czymś, co może pomóc w pogodzeniu się z tymi potwornymi okrucieństwami.
Przewodniczący
Otrzymałem sześć projektów rezolucji złożonych zgodnie z art. 103(2) regulaminu.
Debata została zamknięta.
Głosowanie nad rezolucją odbędzie się jutro (czwartek, 15 stycznia 2009 r.).
