Verzoek om urgentverklaring
MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat dit verzoek om urgentverklaring niet door het Huis wordt ingewilligd. Toen dit verslag in eerste instantie voor de commissie en het Parlement werd gebracht, was ik rapporteur. Destijds speelde de kwestie inzake de rechtsgrondslag. Er werd toen geopperd alleen voor ethylalcohol een gemeenschappelijke marktordening tot stand te brengen. In de commissie werd voorgesteld de marktordening ook betrekking te laten hebben op synthetische alcohol en op alcohol uit landbouwproducten. De Commissie juridische zaken en interne markt kwam na zorgvuldig onderzoek tot het standpunt, waarvan tevens verslag is gedaan, dat de rechtsgrondslag niet voldoende was om dat voorstel te onderbouwen.
Om die reden heeft de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling het Parlement het voorstel voorgelegd - dat werd aangenomen - om het project in te trekken en opnieuw door de Commissie te laten bestuderen. Die studie is inderhaast afgerond en heeft nogal wat consequenties. De Commissie juridische zaken heeft er vorige week een blik op geworpen en geconcludeerd dat hetzelfde bezwaar van de rechtsgrondslag nog steeds geldt; er wordt nog steeds gepoogd om krachtens artikel 37 synthetische alcohol en alcohol uit landbouwproducten op één hoop te gooien.
Dit is een onbevredigende situatie. Als zich een ernstig probleem voordoet met de rechtsgrondslag, mogen wij er toch van uitgaan dat de bevoegde commissie eerst vraagt de rechtsgrondslag opnieuw nauwkeurig onder de loep te nemen alvorens zij zich buigt over een nieuwe oplossing van het vraagstuk, en de kwestie niet via de urgentieprocedure erdoor probeert te drukken.

Goepel (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het niet eens met de liberalen. Ik wil u laten weten

beste collega Schulz, dat komt gewoon omdat de liberalen gisteren hebben laten doorschemeren dat ze het willen afwijzen. Ik heb dan ook aangenomen dat u erbij hoort, wat blijkbaar een vergissing was. Maar u kunt natuurlijk altijd nog van mening veranderen!
Over de kwestie zelf wil ik het volgende kwijt, namelijk dat dit tweede verslag-Ayuso González betrekking heeft op het compromisvoorstel van de Raad. Dit voorstel voorziet niet in een gemeenschappelijke ordening van de markt, maar slechts in een marktregeling. Dit leidt ertoe dat artikel 10 wegvalt, want daarin staat dat bij een ordening van de markt nationale steun niet is toegestaan. Aangezien dit ongegrond is, vraag ik u in te stemmen met dit verzoek om urgentverklaring.

De Voorzitter.
Naar aanleiding van het betoog van de heer MacCormick zou ik willen verwijzen naar artikel 63, lid 4 van het Reglement inzake de controle van de rechtsgrondslag. Bij de stemming over de inhoud van het voorstel zal rekening worden gehouden met zijn opmerkingen.
(Het Parlement willigt het verzoek om urgentverklaring in)

Quisthoudt-Rowohl (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie en in overleg met alle schaduwrapporteurs en de coördinatoren van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, verzoek ik om uitstel tot de vergaderperiode van juli van mijn twee verslagen over de regels inzake de deelneming en de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uitvoering van het kaderprogramma en het EURATOM-programma. Gisterenavond zijn wij er na veel moeite in geslaagd overeenstemming met de Raad te bereiken. Wij hebben in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie formeel nog niet over deze overeenkomst kunnen stemmen. Daarom verzoek ik nu om uitstel van deze twee verslagen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de verklaring van de Commissie over het bezoek van de EU Trojka aan Algerije en de ondertekening van het akkoord EU/Algerije;
het verslag (A5-0175/2002) van de leden Morillon et Cohn-Bendit, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Unie van de Arabische Maghreb: tenuitvoerlegging van een geprivilegieerd partnerschap (2001/2027(INI)).

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de ondertekening van de Associatieovereenkomst van Valencia op 22 april zal de nieuwe contouren aangeven van en een stimulans betekenen voor onze betrekkingen met Algerije. De Commissie heeft er bij het Parlement op aangedrongen zo spoedig mogelijk zijn goedkeuring aan deze overeenkomst te hechten. De Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid is begonnen aan een eerste uitwisseling van standpunten ten aanzien van deze overeenkomst.
De Commissie deelt de meningen die tijdens dit debat naar voren zijn gebracht, met name waar ze betrekking hebben op de mensenrechtensituatie. Vooral de situatie rondom de vermisten en de toegang van bepaalde mensenrechtenorganisaties tot Algerije geven aanleiding tot zorg.
De Trojka onder leiding van de heer Pique heeft vorige week een onderhoud gehad met de Algerijnse autoriteiten, waarbij in het bijzonder gesproken is met president Bouteflika en de minister van Buitenlandse Zaken, de heer Belkhadem.
Zoals de heer Pique heeft aangegeven is de politieke dialoog, die verliep in een open sfeer, nuttig en doeltreffend geweest. Het was het eerste bezoek van de Trojka sinds de ondertekening van de associatieovereenkomst, die een nieuw hoofdstuk betekent in onze bilaterale betrekkingen. De mogelijkheid is overwogen onderhandelingen te voeren over een interim-akkoord, maar daar is momenteel nog geen overeenstemming over.
Het voorzitterschap heeft onze voldoening tot uitdrukking gebracht over de totstandbrenging van een regelmatige politieke dialoog, die geïntensiveerd zal worden als de associatieovereenkomst in werking treedt. Er is bevestigd dat de recente parlementaire verkiezingen een substantiële vooruitgang betekenen in de versterking van het democratisch proces in Algerije.
De kwestie van de mensenrechten en de vermisten is besproken, maar gezien de beperkte duur van de bijeenkomst, helaas te kort. De Commissie herinnerde eraan dat er een lijst van vermisten aan de Algerijnse autoriteiten is overhandigd en dat de Commissie nog steeds wacht op antwoord van de Algerijnse regering.

Cohn-Bendit (Verts-ALE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik moet bekennen dat de verklaring van de Commissie over het bezoek van de trojka mij enigszins verrast. Wellicht kan ik in het tweede gedeelte van mijn betoog nader ingaan op de situatie in Algerije.
Generaal Morillon en ik presenteren ons gezamenlijke verslag over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Unie van de Arabische Maghreb. De heer Morillon is vandaag helaas vanwege de verkiezingscampagne verhinderd, maar zal zo dadelijk door zijn collega, de heer Galeote, worden vervangen.
Doel van dit verslag is het vaststellen van de aard en de structuur van de betrekkingen tussen de Arabische Maghreb en de Europese Unie. Ik bedoel hiermee daadwerkelijk de Maghreb en niet de Maghreblanden afzonderlijk. Dat is het uitgangspunt van dit verslag. Hoewel wij het overigens noodzakelijk achten dat er verslagen worden opgesteld over de situatie in en de betrekkingen met de individuele landen, zoals Marokko, Tunesië, Algerije, Mauritanië of andere Maghreblanden, wilden wij nu in de eerste plaats de mogelijkheden verkennen om vorderingen te boeken in de betrekkingen tussen de landen ten zuiden van de Middellandse Zee in hun geheel, als mogelijk collectief, en de landen ten noorden van de Middellandse Zee, oftewel de Europese Unie.
Ik weet dat sommige collega's het niet geheel eens waren of zijn met deze stellingname. Dat wij in dit verslag niet over de concrete situatie in bepaalde landen hebben gesproken, komt niet omdat wij dat een verkeerde aanpak zouden vinden, maar omdat wij menen dat een dergelijke aanpak niet binnen de structuur van ons verslag past.
Wat wij in wezen willen, is de Maghreblanden er in zekere zin toe bewegen een Unie van de Maghreb op te richten. Dit betekent dat zij een vorm van samenwerking moeten ontwikkelen en dat zij zich tegenover de Europeanen in hun hoedanigheid van Maghreb presenteren. Om die reden willen wij bijvoorbeeld dat de evaluatie van de associatieovereenkomsten met de afzonderlijke landen wordt uitgevoerd in het kader van een structuur die zowel de Europese Unie als de Unie van de Maghreb omvat, en dus door een gemengde delegatie. Voorts willen wij dat niet alleen de regeringen of de Commissie, maar ook de parlementsleden aan deze evaluatie deelnemen.
Zoals u weet bepaalt artikel 2 van de associatieovereenkomsten dat de mensenrechten dienen te worden geëerbiedigd. In zekere zin is dit artikel 2 een schijnartikel. Het bestaat weliswaar, maar wij weten niet echt hoe wij dit in de praktijk moeten toepassen. Voor zover ik weet is er tot op heden geen sprake van een echte dialoog, van een daadwerkelijke evaluatie van de ontwikkeling van de vrijheden in de regio of van een debat tussen de parlementariërs. Wat wij willen is dat er - allereerst binnen de Maghreblanden en vervolgens met de Europese Unie - een discussie op gang komt: ten eerste over de ontwikkeling van de democratie en ten tweede over de scheiding van kerk en staat.
Het grote probleem van de Maghreblanden wordt mijns inziens veroorzaakt door het feit dat er in naam van de strijd tegen het terrorisme en het religieus fundamentalisme steeds meer wetten en regeringsacties worden goedgekeurd die de vrijheden onderdrukken. Het idee van dit verslag is dat er een structuur wordt opgezet, dat er een Unie van de Maghreb als geheel wordt opgericht en dat er een alliantie wordt ingesteld tussen dit collectief van de Unie van de Maghreb en dat van de Europese Unie.
Ik wil hier nog een opmerking over Algerije aan toevoegen. Het is toch ongelofelijk dat een trojka naar Algerije afreist, met ons over een situatie spreekt waarin de opkomst bij de verkiezingen nog geen 45 procent bedroeg - terwijl deze opkomst in de hoofdstad nog geen 25 procent en in een regio als Kabylië amper twee procent bedroeg - en ons durft te zeggen dat alles goed gaat en dat Algerije een democratische ontwikkeling doormaakt. Algerije bevindt zich in een economische crisis, een politieke crisis en een crisis op het democratische vlak. De Europese Unie dient zich dan ook serieus af te vragen of dit werkelijk het juiste moment is om een associatieovereenkomst te ondertekenen die geen van deze problemen oplost.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het zou natuurlijk misstaan als ik niet eerst mijn collega en vriend Philippe Morillon zou noemen die hier, zoals de heer Cohn-Bendit reeds vermeldde, vandaag niet aanwezig kan zijn vanwege verkiezingsverplichtingen in zijn land.
Voor mijn fractie is het heel gemakkelijk om Philippe Morillon te complimenteren omdat hij in onze ogen bijna alles goed doet en daarom zet ik dan ook beide rapporteurs in het zonnetje. Zij zijn erin geslaagd een tekst op te stellen die door vrijwel de gehele parlementaire commissie wordt gesteund en ik hoop dat de stemming in de plenaire vergadering eenzelfde beeld te zien zal geven. Het leidt namelijk geen twijfel dat het aanhalen van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Maghreblanden, oftewel het aanwakkeren van het proces van Barcelona, politieke eenstemmigheid vereist. Want zoals wij zagen bij de ministeriële bijeenkomst in Valencia, wacht dit proces een parcours vol kuilen en hobbels.
Dit verslag is zo succesvol juist omdat de rapporteurs ervoor gekozen hebben een strategische visie op deze betrekkingen te ontvouwen. Daarmee wisten zij te voorkomen - zoals de heer Cohn-Bendit zojuist zei - dat de discussie ontaardde in een debat over de interne situatie van één van de betrokken landen. Ik doe dan ook een beroep op de verschillende parlementaire fracties om deze consensus intact te laten en de amendementen over concrete situaties af te wijzen. Het Europees Parlement zal ongetwijfeld in de gelegenheid worden gesteld zich hierover uit te spreken maar niet nu. Bovendien geldt voor Marokko, Algerije en Tunesië dat er momenteel in andere forums verslagen over deze landen worden behandeld.
Evenals de rapporteurs is mijn fractie de mening toegedaan dat deze discussie hier niet thuishoort. Ik ben daarentegen verheugd dat er geen amendementen zijn ingediend op drie punten die in mijn ogen essentieel zijn binnen deze context.
Ten eerste de toezeggingen op het gebied van de strijd tegen de mensenhandel. De Europese Unie moet de landen van herkomst aanzetten tot deze strijd en de associatieakkoorden en het samenwerkingsbeleid aanwenden om de misdadige organisaties die de illegale immigratie bevorderen, te bestrijden.
Ten tweede moeten wij ons tegelijkertijd inzetten voor de ontwikkeling van deze landen. Het is dan ook prijzenswaardig dat het Europees Parlement in dit verslag blijft vasthouden aan de oprichting van een specifieke financiële instantie voor het Euro-mediterrane gebied.
Tot slot is het van fundamenteel belang dat de parlementaire dimensie van deze Euro-mediterrane betrekkingen wordt bekrachtigd in de vorm van een paritaire parlementaire vergadering naar ACS-model. Ik hoop dat wij praktisch te werk gaan en dit model tijdens de discussie volgende week in Bari aannemen. Verder hoop ik dat wij net als de rapporteurs blijk geven van onze dubbele loyaliteit zodat het verslag hier in de plenaire vergadering veel bijval zal oogsten.

Napoletano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie hecht veel belang aan dit verslag, dat na Valencia komt en volgt op het verslag-Esteve, dat in dit Parlement een kamerbrede consensus heeft gekregen. Dit verslag maakt de Commissie en de Raad duidelijk dat het Europees Parlement het vaste voornemen heeft van het Euro-mediterraan partnerschap een prioritair en strategisch beleid van de Unie te maken. In dit partnerschap moet de Maghreb-dimensie gestimuleerd en gesteund worden.
Collega Cohn-Bendit heeft gelijk: de bilaterale visie van deze relatie moet plaats maken voor een multilaterale visie. Er komen overigens positieve signalen uit die landen: na heel wat jaren zijn ze weer begonnen ontmoetingen te organiseren en samen te werken. Deze bereidheid kwam al naar voren tijdens de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Arabische Maghreblanden in januari jongstleden en blijkt ook uit het besluit om op 21 en 22 juni aanstaande een ontmoeting van staatshoofden van die landen te houden.
Dit soort signalen moeten dus absoluut ondersteund worden, niet alleen op het vlak van de regionale vrijhandel maar ook wat betreft de sociale dimensie, het in goede banen leiden van complexe verschijnselen zoals immigratie, de ontwikkeling van de mensenrechten en de rechtsstaat in die landen. In dit opzicht kan ik u melden dat die landen momenteel bereid zijn samen te werken op het vlak van immigratiebeleid, en dat is een belangrijk gegeven voor ons, indien wij de buitengrenzen van de Unie willen beschermen. Maar als Europeanen mogen wij niet uitsluitend hierop gefixeerd zijn. Wij moeten ook de nodige openheid aan de dag leggen en een zekere bereidheid om met die landen te overleggen hoe en onder welke voorwaarden er een geleide en legale immigratie tot stand kan komen. Helaas staat het beleid van de Europese regeringen dikwijls haaks op dat soort beginselen, wat ons met die landen in conflict dreigt te brengen.
Wat de mensenrechten aangaat herhaal ik niet wat collega Cohn-Bendit gezegd heeft, want mijn fractie staat daar vierkant achter. Hij wil van dit artikel 2 een element van dialoog en toetsing maken, om vooruitgang te boeken met de rechten van de mensen en met de instellingen die de eerbiediging daarvan garanderen.
Wat Algerije betreft, ik ben ook een tikkeltje teleurgesteld na wat de commissaris ons heeft verteld. Tijdens de jongste verkiezingen ben ik een paar dagen in dat land geweest, samen met een delegatie van het Parlement. Op grond van die ervaring wilde ik signaleren dat de situatie van Kabylië volgens ons niet onderschat moet worden, want er is echt sprake van een diepe breuk. Anderzijds moet de opening van het land gestimuleerd worden, omdat men er nog te zeer afgesloten van de buitenwereld leeft. Ik geloof dat wij dit doel moeten nastreven via de associatieovereenkomst, maar de associatieovereenkomst veronderstelt ook een dialoog over dergelijke vraagstukken.

Esteve (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de heer Cohn-Bendit en de heer Morillon feliciteren met de lijn die zij in dit verslag hebben uitgezet, een lijn die in het verlengde ligt van de resolutie over de Euro-mediterrane ministeriële conferentie in Valencia. Wij zullen dan ook ons uiterste best doen om de huidige consensus in stand te houden en er zo voor te zorgen dat dit verslag doel treft.
Ik ga het meteen hebben over de mensenrechten, net zoals mevrouw Napoletano vóór mij. Het door de liberale fractie aangezwengelde debat over Algerije komt op een uitstekend moment, vlak na de verkiezingen in dat land waar overigens een delegatie van het Europees Parlement bij aanwezig was.
Ik moet ook zeggen dat de uitlatingen van de commissaris over de mensenrechten naar aanleiding van het bezoek van de trojka mij verbaasden, een bezoek dat plaatsvond na de verkiezingen. Ik wil erop wijzen dat onze reis dateert van vóór de verkiezingen.
De Commissie voor informatie over Algerije is aan het werk en zal op het geëigende moment met haar conclusies naar buiten treden. Zij zullen worden opgenomen in het verslag over ratificatie dat de heer Obiols i Germà momenteel opstelt.
Uiterst zorgwekkend vind ik bij deze verkiezingen de minimale opkomst in Kabylië, de teleurstellend lage opkomst in heel Algerije en het feit dat de meeste mensen zich afzijdig houden. Bovendien zijn er belangrijke aanklachten ingediend op het gebied van de mensenrechten.
Wat dit betreft mag ik misschien nogmaals wijzen op onze resolutie over de Conferentie in Valencia waarin wij ons unaniem bezorgd tonen over de situatie van de mensenrechten en hameren op het feit dat deze situatie niet achteruit mag gaan in de landen waarmee reeds een associatieovereenkomst is gesloten - en vervolgens verslechtert de toestand. Ook pleiten wij voor mechanismen die de democratische clausule toepasbaar maken. Als wij op dit gebied geen vooruitgang boeken, is het met onze reputatie gedaan.
Ik denk dan ook, mijnheer de Voorzitter, en ik verval in herhaling, dat het verslag-Morillon/Cohn-Bendit de goede weg inslaat; wij zullen proberen steun te krijgen voor in ieder geval onze algemene amendementen, niet die waarin naar concrete landen wordt verwezen. Als wij de komende maanden niet daadkrachtiger opkomen voor de mensenrechten - met mechanismen, met instrumenten in plaats van verklaringen - , dan zitten wij naar mijn mening op een dood spoor.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de beide rapporteurs, de heer Morillon en de heer Cohn-Bendit, complimenteren met hun verslag. Wij mogen, denk ik, niet vergeten dat er sprake is van een bijzondere situatie wat de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Unie van de Arabische Maghreb betreft; de economische associatieovereenkomsten betekenen in werkelijkheid een verholen uitbreiding naar het zuiden en moeten leiden tot toenadering op bijvoorbeeld het zo belangrijke vlak van de immigratie. De vertegenwoordigers van de Maghreblanden worden niet moe ons te zeggen dat zij niets zullen ondernemen tegen de migratie zolang de Europese Unie geen harde tegenprestaties levert.
Wij mogen ook de potentieel explosieve situaties niet onderschatten. De toestand in de Westelijke Sahara bijvoorbeeld blokkeert de oprichting van de Unie van de Arabische Maghreb terwijl een dergelijke Unie onontbeerlijk is zowel voor de politieke en economische eenwording van het gebied als voor optimale betrekkingen met onze Europese Unie.

Boudjenah (GUE-NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik heb als lid van onze parlementaire delegatie een bezoek aan Algerije gebracht en ik wil mijn spreektijd benutten om u te vertellen over de verwachtingen en de hoop die talrijke Algerijnen op de betrekkingen met Europa gevestigd hebben. Daarnaast wil ik u wijzen op de vragen en wensen die onder de Algerijnen leven.
Het huidige Algerije is uiteraard de - laten we zeggen - officiële kant van de gehouden verkiezingen, oftewel de absolute meerderheid die door het zogenaamd nieuwe FLN werd behaald. Algerije is echter bovenal het land van de rampzalige sociale omstandigheden waaronder honderdduizenden gezinnen en jongeren gebukt gaan, terwijl er voor 80 procent van deze jongeren vaak geen ander perspectief dan werkloosheid is. Overigens is het een zorgwekkende gedachte dat deze situatie door de versnelling van het liberaliseringsproces en de door ons aangekondigde privatiseringen nog wel eens kon verslechteren. Er bestaat ongetwijfeld een verband tussen deze sociale omstandigheden en het extreem lage opkomstpercentage bij de afgelopen verkiezingen. Algerije staat eveneens voor de burgerbeweging in Kabylië die in het voorjaar van 2001 ontstond om te protesteren tegen de repressie en de dood van 115 jongeren. Daarnaast staat Algerije voor de vrouwenbeweging en voor de advocaten die de verdediging voeren van de ruim 150 actievoerders van deze beweging die gevangen zitten, van wie sommigen al langer dan twee maanden. Afgezien daarvan staat Algerije voor een enorm streven om een samenleving op te bouwen die zowel de identiteit van het land, de fundamentele vrijheden als een ontwikkeling in dienst van de gehele bevolking in zich verenigt.
De toekomst van Algerije is beslist niet gebaat bij het onderdrukken van het streven naar democratie of het belemmeren van de persvrijheid. Het is juist in het belang van de toekomst van Algerije dat rekening wordt gehouden met het vaak zeer moedige optreden van verschillende organisaties, die bijvoorbeeld opkomen voor de rechten van de vrouw, eisen dat de familiewetten worden afgeschaft, kinderen behandelen die getraumatiseerd zijn door gewelddadigheden, of de mensenrechten verdedigen.
Jazeker, het is noodzakelijk de Europees-Algerijnse betrekkingen op krachtige wijze te hervatten, aangezien de Algerijnen tien jaar lang praktisch alleen stonden tegenover de fundamentalistische terreuracties, terwijl sommigen de omvang van het gevaar pas op 11 september gewaarwerden. Onze Algerijnse gesprekspartners - afkomstig van met name organisaties, autonome vakbonden, studenten en de beweging van Kabylië - hebben echter ook veelvuldig uiting gegeven aan zowel hun kritiek als hun verwachtingen betreffende respectievelijk het uitblijven van voorafgaand overleg in Algerije en de inhoud van de associatieovereenkomst.
Wat dit laatste betreft dient Algerije er allereerst voor te zorgen dat het zijn internationale verplichtingen op het gebied van de vrijheden kan nakomen. Belangrijk is echter eveneens wat de maatschappelijke gevolgen zullen zijn van de openstelling van de grenzen en de markten en van een beleid dat voor alles liberaal moet zijn, wanneer de Unie zich tegelijkertijd als een fort opstelt.
Het zou ongetwijfeld een ramp zijn als het democratische potentieel, dat daadwerkelijk in de Algerijnse samenleving aanwezig is, verspild en zelfs onderdrukt blijft worden. De Algerijnse regering moet luisteren naar deze aspiraties, net als de Europese Unie. Wat de Unie betreft wil ik mij aansluiten bij mijn collega's. Hoe is het mogelijk dat de trojka, die enkele dagen geleden in Algerije was, de kwestie van de mensenrechten openlijk ter sprake brengt - hetgeen een goede zaak is - en zich tegelijkertijd verheugt over - ik citeer - de organisatie van de verkiezingen? Dit laatste heeft veel Algerijnen tot luide protesten aangezet. Aangezien deze verkiezingen door verschillende democratische partijen en een gehele regio, namelijk Kabylië, geboycot waren, lijkt het mij op zijn minst gerechtvaardigd dat wij hierover onze twijfels hebben. Jazeker, de economische en sociale situatie waarin de volkeren van de Maghreb verkeren, is explosief en de oplossing waarin het partnerschap voorziet, is zijn doel voorbijgeschoten!
Tot slot wil ik het Europees Parlement waarschuwen voor het nemen van besluiten die in strijd zijn met het internationale recht, dat sinds 1991 een referendum voor zelfbeschikking in de Westelijke Sahara voorschrijft. Ons Parlement is er dus in geslaagd niet te zwichten voor de politiek van het fait accompli. Elke mogelijke aanpassing of verandering van dit standpunt zou niet bevorderlijk zijn voor de Unie van de Arabische Maghreb.

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, ik behoor tot de door de heer Cohn-Bendit genoemde collega's die het niet eens zijn met de gekozen aanpak. Overigens moet ik de heer Cohn-Bendit en de vanmorgen helaas afwezige generaal Morillon wel complimenteren met de inspanningen die zij zich getroost hebben in hun streven een mogelijke oplossing te vinden voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Maghreb op basis van de sleutel 'integratie van de Maghreb?. Ik geloof niet in deze sleutel, omdat het mij onmogelijk lijkt het integratieproces te bevorderen tussen landen die dermate verschillend zijn. Bepaalde Maghreblanden zijn absoluut ondemocratisch, en sommige worden daarin steeds erger. Wat de kwestie-Algerije betreft, ben ik het geheel eens met de kritiek van de heer Cohn-Bendit en anderen aan het adres van de Commissie.
Daarnaast is er nog steeds de kwestie-Tunesië. Het probleem waarvoor de Europese Unie zich mijns inziens gesteld ziet, is dat zij de democratische opposities in deze landen meer gewicht moet toekennen. Wij kunnen ons niet veeleisend opstellen tegenover extreem arme landen uit Centraal- en West-Afrika en tegelijkertijd een en al meegaandheid zijn - zoals nu gebeurt - met het Tunesië van president Ben 'a vie?. Zoals u weet heeft president Ben Ali zijn naam veranderd en heet hij nu president Ben 'a vie?, oftewel Ben 'levenslang?. Dit is het gevolg van een referendum, waarbij 99 procent van de stemmers zich voor deze verandering van de grondwet heeft uitgesproken, hetgeen volstrekt onaanvaardbaar is!
Ik dank mevrouw Napoletano, omdat wij in ieder geval hebben weten te bereiken dat de Commissie belooft zich wat de democratiseringsprogramma's betreft niet langer te laten vernederen door de lokale regeringen. Ik vind dit een essentiële verbetering en wij zullen er nauwlettend op toezien hoe de Commissie dit in de praktijk zal brengen.
Ik neem goede nota van de opmerkingen van de heer Galeote en anderen. Het is dringend noodzakelijk dat er speciale verslagen worden opgesteld over de afzonderlijke Maghreblanden, met name over Algerije en Tunesië. De heer Cohn-Bendit had dit in de Commissie buitenlandse zaken toegezegd. Ik constateer dat de PPE-Fractie het met deze stellingname eens is, terwijl het betoog van de heer Esteve mij in diezelfde richting lijkt te gaan. Ik vind dus dat de Commissie buitenlandse zaken op korte termijn moet inplannen dat er verslagen moeten worden opgesteld over elk van deze landen, die - ik herhaal het nog maar eens - niet veel met elkaar te maken hebben, omdat de meeste landen weinig democratisch zijn.

Obiols i Germà (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, uit een recente opiniepeiling in Marokko bleek dat 82 procent van de middelbare scholieren naar Europa wil emigreren. Vorig jaar probeerden meer dan 100.000 burgers uit de Maghreblanden illegaal de Europese Unie binnen te komen. Het verschil in economische groei, rijkdom en democratisch gehalte tussen de Europese Unie en de Maghreblanden groeit. De kloof wordt dieper.
Anderzijds tonen de meest recente politieke ontwikkelingen in de Europese Unie aan hoezeer deze tragische, massieve uittocht van de bevolking leidt tot sociale en politieke onrust en het risico in zich bergt populisme en extreem rechts in de kaart te spelen.
Er rest ons niet veel tijd om deze tendens te keren en ik zie noch bij de Raad noch bij de Commissie tekenen die erop wijzen dat zij de enorme ernst van deze problemen onderkennen, problemen die gerelateerd zijn aan de groeiperspectieven van de Maghreblanden en, meer in algemene zin, die van de landen ten oosten en ten zuiden van de Middellandse Zee. Er rest ons niet veel tijd, misschien een tiental jaren, hooguit.
Wij hebben in dit Parlement gezegd dat het Euro-meditteraan beleid een topprioriteit moet zijn van het Europese buitenlandse beleid. Gelet op de huidige ontwikkelingen moeten wij wellicht tot de slotsom komen dat het Euro-Maghreb, Euro-meditteraan beleid voor de Europese Unie ook intern een absolute prioriteit is.

Sánchez García (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in de geglobaliseerde wereld waarin wij leven, mag het buitenlands beleid van de Europese Unie geen grenzen kennen. Dat neemt echter niet weg dat onze directe buurlanden mogen rekenen op speciale aandacht, zowel wat de Oost-Europese landen, de Mediterrane landen en, meer in het bijzonder, de Maghreblanden betreft. Over de betrekkingen tussen de Europese Unie en deze laatstgenoemde groep gaat het verslag van vandaag.
Mijn dank gaat dan ook uit naar de rapporteurs voor het feit dat ze één van mijn amendementen hebben opgenomen in hun verslagen. Daarin pleit ik ervoor om binnen het kader van het interparlementaire, Euro-meditterane forum, naast de bestaande werkgroep voor de Westelijke Sahara, een nieuwe werkgroep op te richten. Deze groep moet zich dan buigen over het migratieprobleem, met als zwaartepunt het Afrikaanse continent en de doorslaggevende rol die Marokko daarin speelt. Een economische dialoog volstaat niet, wij moeten ook op politiek, sociaal en cultureel vlak het gesprek aangaan.
Mijnheer de commissaris, wat Algerije betreft, baart Kabylië en de toekomst van de Berbers mij grote zorgen.

Marset Campos (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de heren Morillon en Cohn-Bendit feliciteren met hun uitstekende verslag. Zij hebben gepoogd alle bijdragen een plaats te geven.
Ondank hun inzet kan onze fractie echter niet voor het verslag stemmen. Het verslag vertoont namelijk belangrijke leemtes die ons inziens verholpen hadden kunnen worden. Ik verwijs bijvoorbeeld naar het respect dat het Europees Parlement noodzakelijkerwijs opbrengt voor het internationaal recht. Het Europees Parlement stelt wetten en richtlijnen op en kan daarbij niet anders dan de Verenigde Naties volgen en respecteren. Daarom zit het ons dwars dat een zo cruciaal probleem als het referendum voor zelfbeschikking van het Saharaanse volk niet op adequate wijze is opgenomen in dit verslag. Daartoe moet een democratischer attitude worden gegarandeerd en gestimuleerd in de Maghreblanden zelf alsook binnen het kader van de betrekkingen met de Europese Unie. Wij hebben in die zin een amendement ingediend.
De tweede belangrijke kwestie waar het verslag gedeeltelijk op ingaat, betreft de erkenning dat de actieve rol die wij bij de economische ontwikkeling spelen, tegenstrijdig is. Wij investeren en doen meer zaken terwijl die investeringen vooral uitmonden in een rationalisering van de handel en diensten en daardoor juist leiden tot werkloosheid en minder toekomstperspectieven voor de jeugd. Een uitvloeisel daarvan is weer de vreselijke maar begrijpelijke emigratie.
Wij menen dat de gebrekkige wijze waarop het verslag dit levensgrote probleem oppakt, moet worden gecorrigeerd. Dat geldt ook voor andere onderwerpen zoals bijvoorbeeld het uitbouwen van het democratisch gehalte, waar andere sprekers ook reeds op wezen.

Borghezio (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de samenwerking tussen de Europese Unie en de Maghreblanden moet gebaseerd zijn op een paar fundamentele beginselen.
Maar in de eerste plaats is het volgens mij noodzakelijk op te merken dat er in dit verslag iets ernstigs over het hoofd is gezien, namelijk de religieuze vervolging van christenen en joden. In die landen zijn christenen en joden namelijk niet vrij om hun geloof in het openbaar te belijden. Zo is daar onlangs iets ernstigs voorgevallen met een joods religieus gebouw. Ik vind dat men daar toch wel even aan had kunnen herinneren.
Verder kan het natuurlijk niet door de beugel dat sommigen heel demagogisch beweren dat een mogelijke oplossing voor de toekomst van die landen is dat wij onze grenzen opengooien. Het is juist precies andersom: de oplossing is eventueel dat er serieuze acties worden opgezet, bijvoorbeeld in de sector van het midden- en kleinbedrijf, zodat Europese bedrijfjes in die landen kunnen opereren. Tot nu toe vindt dat soort acties bepaald geen steun. Dus, wij zeggen nee tegen een onbeperkt opengooien van de grenzen voor immigranten en, sterker nog, wij vinden dat de Maghreblanden erop gewezen moeten worden dat zij de illegalen die onze autoriteiten met grote moeite het land uitzetten, best terug kunnen nemen.

Lalumière (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, net als alle voorgaande sprekers, en met name de rapporteurs, ben ik er natuurlijk voorstander van het Euro-mediterraan partnerschap te versterken. Zowel de Middellandse-Zeelanden als de gehele Europese Unie hebben hier namelijk belang bij. Ik vind het terecht dat het accent hierbij allereerst op onze betrekkingen met de Unie van de Arabische Maghreb wordt gelegd. Voorlopig blijft deze Unie van de Maghreb echter een droomwens en bij het verwezenlijken daarvan stuit men op allerlei obstakels die helaas nog niet overwonnen zijn.
Nu over enkele dagen in Algiers de bijeenkomst van de staatshoofden van de UAM zal worden gehouden, wil ik met nadruk wijzen op een van de obstakels die de betrekkingen tussen Algerije en Marokko nog steeds in de weg staan. Ik doel hiermee op het conflict betreffende de Westelijke Sahara en de toekomst van het Saharaanse volk. Het is zeer terecht dat de rapporteurs dit hebben vermeld. In mijn hoedanigheid van voorzitter van de ad-hocdelegatie die door ons Parlement naar Tindouf en El-Ayoun in deze regio is gezonden, wil ik met kracht onderstrepen dat er dringend een politieke oplossing moet worden gevonden. Het lot van duizenden Saharanen - mannen, vrouwen en kinderen - staat op het spel. Zij leven al zesentwintig jaar onder zeer zware omstandigheden en hopen op een oplossing die de erkenning van hun rechten en hun waardigheid dichterbij brengt. Welnu, voor deze oplossing dient er allereerst een overeenkomst van goede wil tussen de twee grootste, direct betrokken landen, namelijk Algerije en Marokko, te worden gesloten. Ik hoop van harte dat de bijeenkomst van de staatshoofden van de UAM kansen biedt om vorderingen in die richting te boeken.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, zoals sommige voorgaande sprekers al hebben benadrukt en zoals ook de rapporteurs in overweging G constateren, blijft het huidige conflict rond de Westelijke Sahara een struikelblok voor de ontwikkeling van de regionale integratie. Er kan niet genoeg worden beklemtoond dat dit zevenentwintig jaar oude conflict een groot probleem is, en dat niet alleen voor de direct betrokken partijen.
Ik vind het daarom een groot gemis dat in het verslag nergens wordt verwezen naar het vredesplan dat in 1991 daadwerkelijk is aangenomen door alle direct bij het conflict betrokken partijen. Bij dat plan hoort een nadere overeenkomst, die in 1997 in Houston is ondertekend door de partijen, dat wil zeggen door Marokko en Polisario.
In plaats daarvan spreekt men over de verworpen derde weg, de zogenaamde kaderovereenkomst van James Baker, en gaat daarmee verder, in plaats van zich in te spannen om de door de partijen aangenomen vredesovereenkomst te verwezenlijken. Dat vind ik een grote tekortkoming.

Santos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen zou ik mij willen aansluiten bij hetgeen mevrouw Lalumière heeft gezegd, aangezien ik van mening ben dat geen enkel verslag over de Unie van de Arabische Maghreb kan worden behandeld zonder dat tegelijkertijd wordt herinnerd aan de kwestie van de Westelijke Sahara.
Wat het verslag zelf betreft - waarmee ik de beide rapporteurs feliciteer - zou ik een aantal positieve én negatieve punten onder de aandacht willen brengen. Wat mij bevalt is de sterke nadruk die op de politieke dimensie wordt gelegd. In het verslag is echter onder andere in ontoereikende mate aandacht besteed aan een proces dat zeer belangrijk zou kunnen zijn, een proces dat verband houdt met de verklaring van Agadir - en ook die van Valencia - en dat ertoe heeft geleid dat er aanzienlijke inspanningen zijn ondernomen ten aanzien van de samenwerking op het gebied van justitie en interne zaken. Als gevolg hiervan is er een basis geschapen voor bijstand bij de bestrijding van het terrorisme en de mensensmokkel. Alhoewel de economische aspecten uiterst belangrijk zijn, dient de politieke betekenis van deze associatie, die de voorwaarde vormt voor een oplossing van het probleem van de Westelijke Sahara, op de voorgrond te staan.

Carnero González (PSE).
Excuses, mijnheer de Voorzitter, maar de Conventie over de toekomst van Europa zal mij nog eens de das omdoen met alle vergaderingen en energie die het opslokt. Maar goed, als je echt, zoals ik, het woord wil voeren, dan lukt dat, al moet je ervoor rennen.
Wij hebben allen belang bij een constructieve relatie tussen de Europese Unie en de Unie van de Arabische Maghreb maar een dergelijke relatie moet beslist stoelen op een geheel van facetten, waaronder het politieke.
Als de Unie zich internationaal correct wil opstellen, dient zij uit te gaan van conflictpreventie en crisisbeheer en helaas woedt in de Maghreb-regio een historisch conflict waar meerdere landen en volkeren bij betrokken zijn: de strijd om de Sahara.
Positief aan het verslag van onze collega's Morillon en Cohn-Bendit is bovenal dat zij het bestaan van het conflict erkennen, iets wat de Europese Unie jarenlang heeft nagelaten. Het conflict kwam niet voor op de agenda van de Unie.
Nu moet het conflict op die agenda worden geplaatst en wel met voorrang. Alleen zo kan de Unie, uitgaande van het internationaal recht, bijdragen aan een eerlijke en vreedzame oplossing van het conflict, een oplossing die de betrokken volkeren de hun toekomende rechten garandeert, met vooraan de rij natuurlijk het Sahariaans volk en zijn recht op zelfbeschikking. Deze voor de toekomst van de Unie van de Arabische Maghreb in potentie zo destabiliserende factor zou op deze manier kunnen worden ondervangen.
Momenteel is er nog altijd sprake van een jammerlijke patstelling en het is aan de Unie om daar beweging in te brengen. Wij moeten de zaak vlot zien te trekken omdat dat zowel de regio als de Europese Unie ten goede komt.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de bedoelingen die in deze ontwerpresolutie uiteen worden gezet zijn goed, althans zo lijkt het. Het gaat namelijk om een verklaring waarvan de inhoud zoals gewoonlijk ongrijpbaar is. In werkelijkheid brengt Europa veel woorden maar weinig daden voort, eenvoudigweg omdat Europa in wezen weinig waarde hecht aan de betrekkingen met de Maghreb. Deze situatie is het gevolg van de Europese krachtverhoudingen: doordat dit Europa gedomineerd wordt door de noordelijke lidstaten - zoals de sprekerslijst van vanmorgen trouwens overduidelijk aantoont - bestaat er weinig belangstelling voor de mediterrane dimensie. Dit hangt wellicht eveneens samen met het feit dat het er voor bepaalde Atlantische belangen op aankomt dat het Middellandse-Zeegebied geen autonoom samenwerkingskader wordt.
Er wordt weliswaar over deze problematiek gesproken, maar dit gebeurt bijna altijd vanuit de invalshoek van de mensenrechten. Dat is een manier om er niet over te spreken en zich overigens te laten gebruiken - maar dit terzijde - door een oppositie die nog nooit om rekenschap is gevraagd over de kwestie van de democratie. Onze buurlanden van de Maghreb hoeven zich echter geen zorgen te maken. Wat Europa nalaat, zal Frankrijk wel doen. Voor Frankrijk is deze opstelling vanzelfsprekend, mede gezien de historische ontwikkelingen en de Franse belangen. Bovendien onderhoudt Frankrijk een natuurlijke samenwerking met de Maghreblanden die aansluit op de gemeenschappelijke taal en de Franstalige cultuur, dit laatste overigens in een zeer brede context. Mijns inziens is het niet erg dat Europa zich zo weinig bekommert om het Middellandse-Zeegebied. Het is zelfs beter als Europa zich er niet over opwindt, aangezien Frankrijk een beleid zal voeren dat ingegeven wordt door de historische en geografische context, zelfs als dit beleid en de Europese gerichtheid er momenteel toe neigen de Franse acties op dit gebied enigszins te temperen.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie staat achter het uitmuntende verslag van de heren Morillon en Cohn-Bendit en de begeleidende resolutie. Samenwerking op het vlak van regionale ontwikkeling met een organisatie zoals de Unie van de Arabische Maghreb is volledig in lijn met de conclusies van de mediterrane conferentie van ministers van Buitenlandse zaken, die op 22 en 23 april 2002 plaatsvond in Valencia.
Dankzij de zeven onlangs ondertekende associatieovereenkomsten is de Noord-Zuid-samenwerking tussen de EU and haar mediterrane partners nu voorzien van een passend juridisch en economisch kader. Op 17 juni wordt er een overeenkomst gesloten met Libanon. De onderhandelingen met Syrië lopen nog, maar zodra deze zijn afgerond zullen de associatieovereenkomsten tussen de EU en de partners in het proces van Barcelona compleet zijn.
Wij moeten echter meer doen om de samenwerking van een echt solide basis te voorzien. Wij moeten onze partners overhalen Zuid-Zuid-samenwerking aan te gaan. Deze kwestie is vermeld in de handelsbesluiten die op 19 maart tijdens de bijeenkomst in Toledo zijn genomen door de handelsministers in het proces van Barcelona. Dit punt is ook in Valencia aan de orde gesteld. Een week na Toledo werd opnieuw over dit vraagstuk gesproken op een bijeenkomst van de industrieministers die ik heb bijgewoond.
Dit besluit beoogt een bijdrage te leveren aan de stimulering van handel en investeringen tussen de landen aan de zuidelijke zijde van de Middellandse Zee. Onderzoekscommissies zullen in detail bekijken hoe deze nauwere regionale samenwerking zal functioneren. Uit politiek oogpunt verwelkomt de Commissie een hogere vergaderfrequentie bij de landen van de Unie van de Arabische Maghreb en ziet de Commissie uit naar een UAM-top in de nabije toekomst.
Er is nog een initiatief dat de Commissie toejuicht: de Verklaring van Agadir van 8 mei 2001, waarin vier Arabische landen - Marokko, Tunesië, Egypte en Jordanië - het plan opperen een vrije handelszone te creëren. De commissie hoopt dat andere landen in de regio zich bij dat initiatief zullen aansluiten. Naast politieke steun is de Commissie bereid technische hulp te verlenen, niet alleen voor de UAM maar ook ten behoeve van de Verklaring van Agadir.
Ik wil nog twee punten aansnijden over het verslag. De Commissie geeft ondubbelzinnig steun aan het belang dat in de ontwerpresolutie wordt gehecht aan de eerbiediging van de clausule betreffende mensenrechten en democratie in de associatieovereenkomst. In dat opzicht dienen de EU-instellingen met niet aflatende inzet te werken aan een verbetering van de situatie. De Commissie is momenteel bezig met de voorbereiding van programma's in Algerije en Tunesië in het kader van MEDA en het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten, en zal dit vrijelijk blijven doen.
Op het punt van de financiële samenwerking ziet de Commissie duidelijk in dat er rekening gehouden moet worden met de regionale dimensie. 10 procent van de beschikbare middelen uit het MEDA-programma zullen gereserveerd worden voor regionale maatregelen. Een deel van deze middelen zal besteed worden aan de financiering van de samenwerking tussen de Maghreblanden.
Ik zal de boodschap uit het debat overbrengen aan de heer Patten, die verantwoordelijk is voor dit dossier. Helaas is hij vandaag onderweg voor een missie.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0180/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 76/768/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten (15073/1/2001 - C5-0072/2002 - 2000/0077 (COD)) (rapporteur: mevrouw Roth-Behrendt).

Roth-Behrendt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat wij er vandaag in slagen een wetgeving af te ronden die een aantal jaren geleden al in dit Parlement aan de orde is geweest. Natuurlijk gaat het bij deze wetgeving om bescherming van de gezondheid. Natuurlijk willen wij allemaal dat cosmetische producten, zoals zepen, shampoos en parfums, gezond zijn, dat wil zeggen geen gevaar opleveren voor de mensen die ze gebruiken.
Natuurlijk willen al onze collega's de Europese cosmetische industrie concurrerend maken en ervoor zorgen dat zij haar concurrentiepositie kan behouden. Natuurlijk hebben wij er ook altijd rekening mee gehouden dat met de productie van cosmetica werkgelegenheid is verbonden die gegarandeerd moet worden.
In mijn hoedanigheid van rapporteur leid ik vandaag de tweede lezing van de commissie in voor het Parlement. Ik kan hieraan toevoegen dat de mening van de commissie, zoals zij hier voor u ligt, met 44 stemmen voor en twee onthoudingen is goedgekeurd, oftewel met een hele grote meerderheid door alle fracties heen. Dat is wat wij willen.
Wat willen wij hier vandaag bereiken? Met deze tweede lezing willen wij enerzijds het slecht, zwak en weinig vooruitziend gemeenschappelijk standpunt van de Raad wijzigen. De Raad, de ministers van de lidstaten, heeft de kans laten lopen om een koers uit te zetten en te horen wat zijn bevolking wil.
Wat wil de Europese bevolking dan? Wanneer u een enquête zou houden, zou u waarschijnlijk in veel landen zeer uiteenlopende meningen horen. De meesten zouden het er echter over eens zijn dat er genoeg aanbod is aan zaken als zeep, deodorant, parfum en lippenstift. Wij hoeven hiervan niet honderdduizend verschillende soorten, als dieren daarvoor lang mishandeld worden. Het moet dus afgelopen zijn met de dierproeven voor cosmetica. Hiervoor zult u zeker een overweldigende meerderheid in de bevolking vinden. Deze meerderheid vindt u ook in dit Parlement.
In de tweede lezing in de commissie hebben wij gezegd dat dierproeven voor cosmetica verboden moeten worden. Wij gaan nog een stap verder en zeggen dat dit verbod op een gegeven moment ook moet gaan gelden voor cosmetica die op dieren is getest. Wij zijn ervan overtuigd dat wij alleen op deze manier de druk op de industrie verhogen om alternatieve testmethoden en testen te vinden waarvoor geen dieren worden mishandeld of lang moeten lijden.
Wat willen wij nog meer? Wij willen dat geurstofallergenen waar de mens allergisch op reageert en die door wetenschappers als allergisch zijn erkend, op het etiket worden vermeld. Wij willen ze niet verbieden. Wij willen gewoon dat ze op het etiket staan, zodat allergische mensen de keuze hebben. Wij willen bovendien dat de houdbaarheid van cosmetica voor de consument duidelijker wordt vermeld. De consument moet namelijk weten of het cosmetische product, de zonnebrandcrème die hij nu opent, volgend jaar nog kan worden gebruikt. Misschien is het dan wel schadelijk voor de gezondheid of heeft het zijn oorspronkelijke werking verloren. Bij deze verschillende voorstellen waren alle fracties in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid het helemaal met elkaar eens.
Ik hoop dat wij het vanmiddag bij de stemming ook helemaal met elkaar eens zijn en de Raad met een overweldigende meerderheid laten zien dat wij zijn gemeenschappelijk standpunt erg slecht vinden. Ik had gehoopt dat de Commissie en commissaris Liikanen iets moediger waren geweest en het er niet op aan hadden laten komen om door het Parlement gedwongen te worden met een absolute meerderheid in de tweede lezing hun mening te wijzigen. Ik had gehoopt dat de Commissie op een aantal punten iets flexibeler was geweest en iets meer moed had getoond, zoals ik het van de heer Liikanen gewend ben. Ik hoop dat wij het er hier in ieder geval over eens zijn dat deze samenwerking functioneert.
Over de samenwerking wil ik ook nog iets zeggen. Er is in dit Parlement veel onenigheid en sommigen van ons beweren nog steeds dat onenigheid goed is. Door de verschillen te benadrukken zou de Europese bevolking beter weten waarom ze op een bepaalde partij moeten stemmen of juist niet. Mij gaat het momenteel meer om de kwestie zelf. Ik ben mijn collega's van de andere fracties heel dankbaar voor de uitermate faire en coöperatieve samenwerking. Wanneer ik op de tribune naar de vertegenwoordigers van de cosmetische industrie kijk, die daar boven zitten en natuurlijk ook met belangstelling afwachten wat wij vandaag besluiten, kan ik alleen maar zeggen dat ik ook waardering heb voor de zeer faire samenwerking met de cosmetische industrie die hier een groot belang bij heeft. Ik weet dat constructieve samenwerking natuurlijk ook vertrouwen schept.
Alle betrokken organisaties - het Parlement, maar ook de industrie, consumentenorganisaties, ook patiëntenverenigingen die allergische mensen vertegenwoordigen - zijn van mening dat het Parlement vanmiddag de unieke kans heeft om eindelijk een wetgeving aan te nemen waardoor over een paar jaar een wetgeving voor cosmetische producten in werking kan treden die de mensen willen en nodig hebben. Ik hoop dat wij vanmiddag de moed zullen hebben dit de Raad en de Commissie met overweldigende meerderheid te laten zien. Mijn steun heeft u daarbij, beste collega's van de andere fracties. Ik van mijn kant hoop ook op uw steun. Wij zullen dit vandaag en, als dat nodig mocht blijken, ook in een bemiddelingsprocedure bevestigen.

García-Orcoyen Tormo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de zevende wijziging van de richtlijn over cosmetische producten brengt opnieuw twee onderwerpen voor het voetlicht waarover ook in 1976, toen de eerste richtlijn werd aangenomen, door dit Parlement uitvoerig is gediscussieerd. In 1993 vond de laatste, zesde herziening plaats. De onderwerpen waarop ik doel, zijn het verbod op dierproeven en het verbod op de verkoop van producten die getest zijn op dieren.
Mevrouw Roth-Behrendt, de rapporteur, heeft haar uiterste best gedaan de tekst van de Commissie meer samenhang te geven en te verbeteren, vooral met het oog op het onlogische voorstel om het verbod op verkoop te schrappen.
Mijn fractie heeft dit amendement altijd gesteund en is het eens met de rapporteur dat na al die jaren van inspanningen en onvervulde verwachtingen dit onderwerp voor eens en altijd moet worden afgehandeld. Dat betekent dat er precieze termijnen moeten worden gesteld om de cosmetische industrie over te halen alle zeilen bij te zetten opdat zonder dat de productveiligheid in het geding komt, dierproeven zo snel mogelijk tot het verleden behoren.
De Fractie van de Europese Volkspartij/Europese Democraten meent echter wel dat voor een strikte toepassing van deze richtlijn in het oorspronkelijk voorstel van de rapporteur enige soepelheid moet worden ingebouwd. Alhoewel van de meeste cosmetische producten ook zonder dat de ingrediënten op dieren worden uitgetest, vaststaat dat ze veilig zijn, bestaat er een aantal uitzonderingen waarvoor de wetenschappers nog geen betrouwbare alternatieve methodes hebben gevonden. Dat zijn niet noodzakelijkerwijs ijdelheidsproducten. Te denken valt bijvoorbeeld aan zonnebrandmiddelen en -crèmes die een zekere fotosensibiliteit produceren.
Niet alleen mijn fractie maar alle fracties hebben zich dus vooral toegelegd op die uitzonderingen en de wijze waarop ze in de richtlijn moeten worden geformuleerd. De rapporteur heeft zich daarbij overigens zeer welwillend opgesteld. Zonder de cosmetische industrie uitstel te verlenen voor het afschaffen van dierproeven biedt de ontwerprichtlijn in enkele zeer concrete gevallen en voor een periode van maximaal 10 jaar een uitzonderingsclausule.
Gelukkig is het zo dat dit amendement door de gehele EVP-fractie wordt gesteund en ik denk dat als het moment daar is, ook de plenaire vergadering haar fiat zal geven. Ik ben ervan overtuigd dat goedkeuring door het Europees Parlement van niet alleen dit amendement maar van het gehele voorstel betekent dat er eindelijk een regelgeving is waarin de bescherming van dieren en de bescherming van de consument op juiste en evenwichtige wijze tegen elkaar worden afgewogen.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ondersteun de inhoud van de voorstellen afkomstig van onze collega, mevrouw Roth-Behrendt, alsmede het doel dat velen in het Parlement al tien jaar proberen te bereiken.
Met geen enkel onderwerp is het Parlement zo lang bezig geweest als met dierproeven voor cosmetische producten.
De boodschap die het Parlement aan de lidstaten dient over te brengen, moet zijn dat zolang wij geen serieuze actie ondernemen de cosmetische industrie dat ook niet zal doen. Ik onderken dat er een groot aantal gebieden zijn waar reden is tot bezorgdheid in termen van medische research en uiterst gecompliceerd en zwaarwegend onderzoek waarvoor nog geen erkende alternatieven beschikbaar zijn. Ik blijf er echter van overtuigd dat, tenzij wij een helder signaal kunnen uitzenden door handhaving van ons standpunt in eerste lezing, er geen impuls ontstaat die voortkomt uit de duidelijke wetenschap dat er sancties bestaan en zullen worden uitgevoerd. Er is niet meegewerkt aan het verbod op proeven en het afzetverbod.
Wij kunnen ons geen verder uitstel veroorloven. Ik zou iedereen op het hart willen drukken, ook de lidstaten die zo hun best hebben gedaan een gemeenschappelijk standpunt te presenteren dat wij konden aanvaarden, dat wij er nog harder tegenaan moeten. Het beste is om in tweede lezing een signaal uit te zenden zodat de rapporteur en onze collega's van alle partijen in de sterkst mogelijke onderhandelingspositie staan als een van de meest cruciale bemiddelingsprocessen begint die dit Parlement ooit heeft meegemaakt.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, er worden in heel de Europese Unie en in de rest van de wereld op grote schaal dierproeven uitgevoerd om te verzekeren dat chemische producten, nieuwe geneesmiddelen en farmaceutische producten veilig zijn voor mensen om te gebruiken. Het is al geruime tijd duidelijk dat men vindt dat er een einde moet komen aan dierproeven die geen beter doel dienen dan de ontwikkeling van nog meer supermarktproducten die de ijdelheid strelen en de badkamerkastjes vullen, zoals allerlei soorten deodorant, zeep, en shampoo.
Toch heeft dit debat zich jarenlang voortgesleept en is het steeds moeilijker geworden de wil van het publiek gestand te doen. Er is nu sprake van een klassiek geschil tussen het Parlement, dat duidelijk te kennen heeft gegeven een eind te willen maken aan dierproeven, en de Raad, dat zijn best heeft gedaan om een afzetverbod te voorkomen.
Wij hebben flink benadrukt dat een verbod op dierproeven, alleen geldend binnen de Europese Unie, onvoldoende is. Het zou betekenen dat de toepassing van dierproeven simpelweg wordt verplaatst naar landen buiten de Europese Unie, waar geen deugdelijk toezicht uitgeoefend kan worden. Er moet een afzetverbod komen en er moet bij de cosmetische industrie krachtig aangedrongen worden op onderzoek naar bevredigende alternatieven. In dat licht heeft de Fractie van de Europese Volkspartij bijzonder nuttige voorstellen gedaan.
Mijn fractie geeft steun aan de oproep van mevrouw Roth-Behrendt op de kortst mogelijke termijn een afzetverbod in te voeren. Het lijkt er echter op dat het amendement van de Fractie van de Europese Volkspartij het vandaag gaat halen. Dat laat voor ons allen de optie open van een ambitieuze doch realistische regeling, een afspraak tussen het Parlement en de Raad om definitief een punt te zetten achter deze kwestie en druk te zetten op de industrie zonder dat daarbij onoplosbare problemen worden gecreëerd. Ik hoop dat wij bij de stemming in de plenaire vergadering later op de dag voor eens en voor altijd een einde kunnen maken aan deze kwestie en aan het onnodig lijden van dieren.

McKenna (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het eens met de rapporteur. Het is volstrekt onaanvaardbaar om dieren te martelen ter meerdere eer en glorie van onszelf. In tegenstelling tot wat de cosmetische industrie beweert, is het wel degelijk mogelijk veilige producten te produceren en te verkopen waarvan de ingrediënten niet op dieren getest zijn. Een groot aantal bedrijven is al jaren geleden afgestapt van deze archaïsche praktijken en het gros van de consumenten is voor een onmiddellijk verbod. Het is dan ook jammer dat zowel de Commissie als de Raad zich nog altijd scharen aan de zijde van de cosmetische industrie en van degenen die verantwoordelijk zijn voor het kwellen van dieren uit winstbejag.
Het onderhavige verbod geldt alleen voor producten die in de EU getest zijn, en dus ligt het voor de hand dat bedrijven dierproeven elders in de wereld zullen uitvoeren. Dat is onaanvaardbaar. Wij willen dat deze praktijken worden stopgezet en niet worden verplaatst.
Het onvermogen van de Commissie een verbod op dierproeven en een afzetverbod - die in 1998 in werking hadden moeten treden - ten uitvoer te leggen is absoluut onacceptabel, en het argument dat een afzetverbod niet compatibel zou zijn met de WTO-regels is nonsens. Er bestaat een juridisch precedent. De goedkeuring van de 'Dog and Cat Fur Act? in de VS toont aan dat het welzijn van dieren een legitieme reden kan zijn voor beperkende bepalingen.
Wat de etikettering betreft ben ik bijzonder teleurgesteld dat de Raad besloten heeft de aanbeveling van het Parlement in eerste lezing niet te volgen. Die behelst dat de zinsnede "getest op dieren" in duidelijke en gemakkelijk leesbare letters op het etiket van het product wordt afgedrukt. De consument heeft het recht om dat te weten.
In verband met kankerverwekkende, mutagene en voor de voortplanting vergiftige stoffen, die zijn toegestaan in cosmetica, heeft de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid haar verzoek van de eerste lezing herhaald om deze zogenaamde CMR-stoffen in cosmetica te verbieden, tenzij ze geanalyseerd zijn en als veilig zijn bestempeld door het Wetenschappelijk Comité. In feite heeft de commissie haar standpunt aangescherpt en op een lijn gebracht met het nieuwste standpunt van het Wetenschappelijk Comité.
Onlangs heeft de Commissie bij de herziening van de richtlijnen voor chemicaliën een verbod ingesteld op CMR-stoffen, op een enkele uitzondering na. Het is echter volkomen absurd te stellen dat een stof niet gebruikt mag worden in verf en poetsmiddelen, maar wel in producten die op het menselijk lichaam worden aangebracht. Het is vreselijk hypocriet om te zeggen dat wij in het belang van onze veiligheid door moeten gaan met het kwellen van dieren terwijl tegelijkertijd onveilige producten vrij op de markt verkocht mogen worden.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in deze kwestie zijn wij het volstrekt eens met de rapporteur, mevrouw Roth-Behrendt, en met het besluit van de Milieucommissie. Wij vinden dat dierproeven beperkt moeten worden tot gebieden waar ze van vitaal belang zijn voor de volksgezondheid, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van medicijnen. Uiteraard moeten dierproeven achterwege blijven als het om cosmetische producten gaat.
Daarom zijn wij voorstander van een algeheel verbod op dit soort dierproeven en voor een verbod om zulke producten op de markt te brengen. Men moet ook beseffen dat een dergelijk doelmatig verbod in de EU een zeer positief effect op de hele wereldmarkt zal hebben. Het zal op de wereldmarkt een krachtig argument zijn om geheel te stoppen met dierproeven op dit gebied. Het laat zien dat er alternatieven zijn.
Over deze kwestie is lang gediscussieerd - te lang. Ik verbaas mij over de opstelling van de Commissie - een opstelling die als verouderd moet worden beschouwd - en over het feit dat men niet heeft ingezien dat het de hoogste tijd is om dit besluit te nemen. Een reëel besluit over een verbod om deze producten op de markt te brengen zal bevorderlijk zijn voor een technische ontwikkeling waarbij alternatieven worden ontwikkeld. Dat is op zichzelf een positieve zaak.
Er is gewezen op het gevaar van een WTO-conflict. Volgens mij heeft men dat gevaar in het verleden overdreven, maar als een dergelijk besluit leidt tot een conflict in de WTO, moet de Europese Unie het gevecht natuurlijk met alle middelen aangaan. Het gaat hier namelijk om een belangrijke principiële strijd inzake het recht om meer belang te hechten aan dieren en de volksgezondheid dan aan de vrije markt. Uiteraard moet men bereid zijn om voor dat recht op te komen.

Nobilia (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst verdient de rapporteur een pluim voor het uitmuntend werk dat zij heeft verricht, ook al werpen een paar aspecten die door haar zijn behandeld, wat vraagtekens op. Voor het merendeel daarvan wordt gedacht dat, in de geest die dit Parlement altijd heeft getoond waar het gaat om ontplooiing en beschaving en vanuit een innige overtuiging van zijn eigen idealen, daar geen afstand van kan worden gedaan.
Dit geldt onder meer voor dierproeven. Daar blijft men een limietstelling uit de weg gaan en op die manier wordt het zoeken naar alternatieve testmethoden op de lange baan geschoven. Dat betekent dat het onderzoek niet gestimuleerd wordt en men door wil gaan met praktijken die niet stroken met doelstellingen als welzijn en beschaving.
Het enige punt van het verslag van collega Roth-Behrendt dat ik niet begrijp is haar amendement 28, voorheen 26, op de tekst van de Commissie, waarin een opsomming staat van allergene stoffen. Het ligt toch eigenlijk voor de hand dat het respect dat getoond moet worden jegens dieren in gelijke mate moet worden opgebracht voor mensen. Het is dus niet meer dan een plicht een limiet te stellen aan het gebruik van stoffen waarvan duidelijk is aangetoond dat die allergieën veroorzaken.
In het kader van de zesentwintig stoffen die in het amendement worden opgenoemd, zijn er zeker dertien, zoals de rapporteur terecht vermeldt, waarvan bewezen is dat die allergeen zijn. Het is dus niet meer dan terecht beperkingen te stellen aan de aanwezigheid daarvan in producten. Verder zijn er nog dertien stoffen waarvan nog bewezen moet worden dat die overmatig schadelijk zijn, zoals de rapporteur indirect te kennen geeft door te melden dat het wetenschappelijk comité alleen maar uit voorzorg, in afwachting van verdere navorsing, daarvoor gebruiksbeperkingen heeft aangegeven. Dit is dus een geval van indirecte voorzorg, in die zin dat er voor die ingrediënten en met die limieten absoluut geen sprake kan zijn van schadelijkheid. Nu wil het geval dat op die lijst van dertien stoffen er elf staan die natuurlijke essences worden genoemd: als die in de aangegeven limieten moeten worden gebruikt, kunnen ze net zo goed helemaal afgeschreven worden. Dat baart dus wel de nodige zorgen, niet vanwege de kwaliteit van het product, maar vanwege het wegvegen van plaatselijke landbouweconomieën, vooral in Zuid-Europa, met name Frankrijk en Italië, die de grondstoffen produceren: jasmijn, citrusvruchten in het algemeen, bergamot in het bijzonder.

Blokland (EDD).
Onze fractie heeft altijd benadrukt dat het van groot belang is om op het gebied van dierenwelzijn strikte normen vast te stellen die voor de gehele Europese Unie gelden. Ik geloof dat alle dieren schepselen van God zijn, zodat elk dier door ons met respect behandeld dient te worden en niet - zoals nu helaas vaak het geval is - als wegwerp artikel mag worden gebruikt. Ik ben ervan overtuigd dat wij dieren hebben gekregen om te gebruiken als voedsel en - voor zover strikt noodzakelijk - voor het ontwikkelen en uittesten van medicijnen. Ander gebruik van dieren, of eigenlijk moet ik zeggen misbruik van dieren, is simpelweg onacceptabel.
Wij zijn dan ook vóór een Europees verbod op het gebruik van dierproeven voor cosmetische producten. Echter, in tegenstelling tot de Raad zijn wij van mening dat een Europees testverbod alleen niet voldoende is, omdat dit betekent dat de dierproeven buiten Europa gewoon doorgaan. Alleen een testverbod in combinatie met een Europees handelsverbod van op dieren geteste cosmetica dwingt de cosmetische industrie om wereldwijd serieus werk te maken van het ontwikkelen van proefdiervrije methoden. Hierbij wil ik wel opmerken dat we er op moeten toezien dat producenten in derde landen niet nadeliger worden behandeld dan Europese producenten, temeer omdat dit in strijd is met de WTO-voorschriften. Het is dan ook van groot belang dat landen buiten Europa tijdig op de hoogte worden gesteld om te kunnen voldoen aan de verboden.
Ik vraag u dan ook om vóór het voorstel van collega Roth-Behrendt te stemmen. Op deze manier wordt een duidelijk signaal afgegeven aan de Raad dat wij van mening zijn dat alleen op deze wijze een einde gemaakt kan worden aan het onnodige en onacceptabele dierenleed dat aan de ontwikkeling en verkoop van cosmetica kleeft. Laten we hopen dat hiermee na jarenlange onnodige vertraging een einde komt aan de misstanden in deze sector. Ik dank u voor uw aandacht
Florenz (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, beste mevrouw Roth-Behrendt, dierproeven voor cosmetica moeten worden afgeschaft en wel zo snel mogelijk. Dat hebben wij al in 1993 in dit Parlement besloten, alleen hadden wij toen een zwakke partner aan onze zijde. Dat lijkt ook nu het geval te zijn. Deze zwakke partner is de Commissie. Zij heeft zich de afgelopen jaren niet voortdurend ingezet om deze Europese besluiten ook op het niveau van de Wereldhandelsorganisatie te vertegenwoordigen. Dan hadden onze partners daar vroeg genoeg ingezien dat wij bereid zijn een voortrekkersrol te vervullen. Wij willen hen op een positieve manier tot handelen aanzetten.
Daarom ben ik, mijnheer Liikanen - hoezeer ik u als persoon ook waardeer - zeer teleurgesteld over uw voorstel. Ik hoop dat wij bij het volgende debat eindelijk een verbod op dierproeven krijgen, voor mijn part pas over vijf of zes jaar. Maar na deze vijf of zes jaar moet het afgelopen zijn, dat is van doorslaggevend belang. Iedereen moet weten dat het over vijf of zes jaar echt afgelopen is met dierproeven, afgezien van de uitzonderingen die wij hier en nu wetenschappelijk beredeneerd willen besluiten. Wij weten dat elke regel een uitzondering kent. Maar uitzonderingen moeten uitzonderingen blijven. Daarom mag het niet weer zover komen dat over vijf jaar een nieuw document voor onze neus ligt waarin het debat helemaal van voren begint. Dat kunnen wij onze kinderen niet uitleggen, dat kunnen wij tegenover het dier ook niet maken.
De Commissie is sterk genoeg om al in een vroeg stadium de discussie aan te gaan met haar partners in de Wereldhandelsorganisatie. Dat hebben wij bij de leghole traps, de vallen met de dierenhuiden uitstekend bewezen. Wanneer men de andere partnerlanden in de Wereldhandelsorganisatie niet overrompelt, maar hen vroeg genoeg in de discussie betrekt, kan men heel goed tot overeenstemming komen. Mijnheer de commissaris, ik wil u echt aanmoedigen om hiernaar te streven. U bent mans genoeg om wereldwijd het voortouw te nemen. Ik vraag u dit met klem.
van den Bos (ELDR).
Het is lelijk om schoonheid te ontlenen aan dierenleed. Dierproeven mogen alleen bij absolute noodzaak plaatsvinden en dat gebeurt niet in het geval van cosmetica. Daarom moet er zowel een afzet- als een testverbod komen. Hoe eerder hoe beter.
Jammer dat er hier compromissen nodig zijn. Etikettering voor alle op dieren geteste producten moet nu onmiddellijk verplicht worden. Het is van groot belang dat bedrijfsleven, wetenschap en overheid veel meer gaan investeren in alternatieve methoden, want de bestaande kennis dankzij deze benadering wordt nog steeds veel en veel te weinig gebruikt. De validatieprocedures moeten versneld worden. Veertigduizend dieren per jaar zijn er veertigduizend te veel. Vervanging, vermindering en verfijning van dierproeven zijn een kwestie van beschaving. Dieren zijn veel te mooi om lelijk mee om te gaan.

de Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, ten eerste wil ik mijn waardering uitspreken voor collega Roth-Behrendt, voor haar goede werk en voor haar standvastigheid in dit debat. Veertigduizend dierproeven per jaar zijn er veertigduizend teveel, collega Van den Bos zei het al. De Body Shop is 25 jaar geleden al begonnen met cosmetica die niet getest zijn op dieren. Zij bewijzen al 25 jaar lang dat het mogelijk is. Deze politiek van de Body Shop moet nu standaard Europees beleid worden. En wel zo vroeg mogelijk. Ik begrijp niet waarom de christen-democraten daar nog 10 jaar mee willen wachten. Als we dit echt willen, dan moeten we gewoon zeggen: zo vroeg mogelijk. Een handelsconflict met Amerika of eventuele andere partners in de WTO heb ik er graag voor over. Het verminderen van het dierenleed is de uitdrukkelijke wens van de bevolking van Europa en wij als Europese parlementsleden moeten daar dan ook gehoor aan geven.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, er wordt vaak op gewezen dat de Verenigde Staten en de landen die meedoen aan hun eenzijdige oorlog tegen het terrorisme gezamenlijke waarden hebben. Wat die dan zijn, wordt niet hardop gezegd. Wij weten echter wel dat een hoogstaande handelsethos niet tot de waarden van president Bush hoort. De Verenigde Staten kennen geen morele waarden waarmee hormonenvrij voedsel, niet genetisch gemodificeerde gewassoorten of dierproefvrije cosmetica kunnen worden verdedigd.
In dit verband is het gemeenschappelijk standpunt van de Raad om een afzetverbod voor cosmetica die op dieren is getest afhankelijk te maken van toestemming van de OESO onaanvaardbaar. De besluiten van de OESO worden unaniem genomen en hoeven niet gemotiveerd te worden. Dat maakt het voor de Verenigde Staten mogelijk de Europese Unie waarden te dicteren. Het zou eerlijker zijn in de WTO te bekijken of het afzetverbod voor cosmetica die op dieren is getest verenigbaar is met de WTO. Zo nodig kan de zaak in een arbitrageprocedure van de WTO worden behandeld waarbij het verbod verdedigd kan worden zonder dat de tegenstander zelfstandig het eindresultaat kan dicteren.
In de WTO moet bekeken worden of er ook op ethisch-morele grondslagen wereldhandel gedreven kan worden. Het Europees Parlement heeft sterke argumenten als het dierproeven voor cosmetica wil verbieden en eist dat er in de Europese Unie een afzetverbod komt voor cosmetica die elders op dieren is getest.

Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit debat staat bol van de hypocrisie. Er zijn producten te koop waarop staat dat zij niet op dieren zijn getest terwijl de fabrikanten donders goed weten dat het niet de producten zelf, maar de ingrediënten zijn die op dieren zijn getest. Er zijn landen, zoals het land waar ik vandaan kom, die er prat op gaan dierproeven te hebben verboden, terwijl zij niets anders hebben gedaan dan het probleem exporteren naar landen waar nog minder respect voor dieren wordt betoond.
Wat wij nodig hebben en waartoe dit verslag strekt is een verbod op de afzet van producten die op dieren worden getest. Wij moeten er vanzelfsprekend van uitgaan dat veiligheid het belangrijkste criterium is. Onze maatregelen mogen niet ten koste gaan van de menselijke gezondheid. Wij moeten ons realiseren om welke producten het eigenlijk gaat - niet alleen om cosmetische producten die wij aanbrengen op ons gelaat, maar ook om tandpasta, zonnebrandolie, babyproducten, reinigingsvloeistoffen voor contactlenzen, enzovoort.
Wij moeten streven naar een realistisch tijdschema voor het geleidelijk verbieden van producten die op dieren getest zijn door op elk van die proeven een tijdslimiet te stellen. Wij moeten ernaar streven de belangen voor de volksgezondheid te verzoenen met de welzijnsbelangen van dieren, iets wat heel wel mogelijk is.
Onze amendementen strekken ertoe, per direct de proeven te verbieden waarvoor gevalideerde alternatieve methoden zijn ontwikkeld; een tijdslimiet met een maximale duur van vijf jaar te stellen op de toepassing van elke andere proef, al naar gelang het stadium dat bereikt is in het validatieproces voor een alternatieve methode; en te bevestigen dat er voor de drie proeven waarvoor nog geen alternatieven beschikbaar zijn binnen maximaal tien jaar alternatieven gevonden moeten worden, bij afloop waarvan de toepassing van deze proeven gestaakt dient te worden.
Na vijf jaar wachten op een oplossing is ons geduld thans op. Er zijn al 1825 dagen verstreken sinds het moment waarop deze maatregel ingevoerd had moeten worden. In die periode hebben wij 190.000 dieren zien lijden en vernietigd zien worden. Wij willen dat hier een eind aan komt. Wij hebben behoefte aan veilige cosmetische producten, de menselijke gezondheid moet gewaarborgd worden en de toepassing van dierproeven moet worden gestaakt. Het wordt tijd dat deze zaak wordt beklonken.

Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben hooglijk verbaasd door de suggestie die door de Raad en de Commissie wordt gewekt als zou een afzetverbod - in hun woorden - 'WTO-incompatibel? zijn. De WTO-regels op dit vlak zijn uitermate onduidelijk. Daarop afgaande kan er met evenveel recht worden beweerd dat een afzetverbod "WTO-compatibel" in plaats van "WTO-incompatibel" is. Het punt is dat de argumenten inzake de WTO-regels puur hypothetisch zijn. Het is volgens mij niet de bedoeling dat dit debat over inhoudelijke argumenten voor of tegen een afzetverbod uitdraait op een kronkelige en esoterische discussie over WTO-recht. Het is eerlijker om - zoals het Parlement bepleit - zo spoedig mogelijk tot een afzetverbod te komen en pas daarna, in het onwaarschijnlijke geval dat onze wetten door de WTO succesvol worden aangevochten, de verschillende WTO-aspecten onder de loep te nemen. Ik denk dat dit de juiste benadering is, zowel in beginsel als in de praktijk.

Flemming (PPE-DE).
Geachte mijnheer de commissaris, ik moet u vandaag verwijten dat u niet bedrijfsvriendelijk bent. Hoe denkt u eigenlijk dat men met de Europese industrie kan omspringen?
Eerst wordt gezegd dat het in 1998 afgelopen zal zijn, dan in 2000, dan in 2002, en nu komt u met een voorstel waarin helemaal niets staat. Hoe denkt u dat het bedrijfsleven functioneert? Dat kan eigenlijk alleen een ambtenaar verzinnen die nooit één cent in zijn eigen industrie heeft hoeven steken. De Europese industrie had allang een totaal nieuwe opleving van cosmetica kunnen doormaken. U heeft dat verhinderd! In 1996 hebben vier miljoen mensen hun handtekening gezet, dat waren kunstenaars, mooie vrouwen die graag cosmetica gebruiken. En nu komt u en zegt dat wij geen dierproeven meer willen houden in de Europese Unie, maar dat wij het gewoon over de grens doen. Hoe dom denkt u dat dit Parlement is, de mooie vrouwen, de kunstenaars? Wie denkt u wel dat wij zijn? Denkt u echt dat wij zulke racisten of haters van buitenlanders zijn dat wij weliswaar de beesten bij ons in de Europese Unie niet zullen mishandelen, maar als het Hongaarse of Poolse honden zijn, dat we dan gewoon lekker onze gang gaan? Ik vind het schandalig en een belediging voor de vier miljoen mensen die hiertegen hun handtekening hebben gezet.
Weet u, er bestaat een mooie uitspraak: "Eens zal de misdaad op een dier begaan, berecht worden zoals thans de misdaad berecht wordt". Dit heeft niet de een of andere idiote dierenbeschermer gezegd, maar de misschien wel grootste kunstenaar die ooit geleefd heeft, Leonardo da Vinci. Mijnheer de commissaris, u zult niet nog eens in één adem met Leonardo da Vinci worden genoemd. U bent zeker geen grote kunstenaar, u bent zeker niet gevoelig, maar ik denk dat u wel een beetje begrip zou moeten kunnen opbrengen voor hetgeen wij vandaag bespreken.
Ik wil mevrouw Roth-Behrendt bedanken voor haar werk, en in het bijzonder ook mevrouw García-Orcoyen. Een bijzondere alliantie, mijnheer de commissaris, waarvoor u denk ik beducht zou moeten zijn.
Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen zou ik de rapporteur willen feliciteren met het uitstekende werk dat zij zowel bij de eerste als bij de tweede lezing heeft verricht. In dit verslag zijn voorstellen geconcretiseerd op gebieden waarop het voorstel van de Commissie niet ver genoeg ging en niet ambitieus genoeg was. En een aantal van deze voorstellen is helaas weer niet overgenomen in het gemeenschappelijk standpunt. Ik ben dan ook van mening dat het Parlement de aandacht van zowel de Commissie als de Raad op drie vraagstukken zou moeten vestigen. Dit betreft ten eerste de noodzaak van een verbod op alle potentieel kankerverwekkende of giftige stoffen in cosmetica. Ten tweede een verbod op het gebruik van geurstoffen in speciaal voor kinderen bestemde producten gezien de hiermee gepaard gaande risico's van allergische reacties. En ten derde natuurlijk het meest gevoelig liggende aspect van dit debat, namelijk dierproeven.
Ik ben van mening dat noch het standpunt van de Raad, noch dat van de Commissie aanvaardbaar is. De Commissie doet een stap naar achteren ten opzichte van de vigerende wetgeving, dat wil zeggen ten opzichte van de niet-naleving van de vigerende wetgeving doordat zij het niet meer over een verbod op het in de handel brengen heeft. De Raad doet een stap vooruit in die zin dat hij regelgeving die eigenlijk onder de bevoegdheid van de Europese Unie valt op een hoger niveau, namelijk dat van de OESO, wil laten vaststellen. Ik vraag mij af of het feit dat de Raad hulp zoekt bij de OESO nog zo'n intergouvernementeel stuipje is waarvan de Raad de laatste tijd wel vaker last lijkt te hebben. Ik ben dan ook van mening dat de benadering van de rapporteur de juiste is: wij moeten alle dierproeven in Europa verbieden, stappen zetten in de richting van een afzetverbod en alternatieve methoden bevorderen.

Trakatellis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil enkel ingaan op een mijns inziens zeer belangrijk vraagstuk dat verband houdt met de mogelijkheid om bepaalde producten te controleren en dierproeven te gebruiken als er geen alternatieve methoden beschikbaar zijn. Als wij dat willen moeten wij ervoor zorgen dat de desbetreffende amendementen worden aangenomen. Het gaat hierbij vooral om vraagstukken in verband met toxiciteit en reproduceerbaarheid waarvoor momenteel geen bevredigende alternatieve methoden bestaan. Voor de rest ben ik het roerend eens met de rapporteur dat als er alternatieve in vitro testmethoden beschikbaar zijn, wij moeten ophouden dieren te gebruiken. Met het door mij en andere collega's ingediend amendement geven wij de mogelijkheid alternatieve methoden te gebruiken, maar niet in alle gevallen. Er zijn namelijk gevallen waarin dieren onontbeerlijk zijn. Ik moet hierbij onderstrepen dat de gezondheid van de mens prioritair is, en daarna komt natuurlijk de eerbiediging en de bescherming van het dier.
Ik hoop dat het Parlement de amendementen zal aannemen die deze mogelijkheid bieden in afwachting van alternatieve, in vitro methoden. Ik herhaal dat dergelijke bevredigende in vitro methoden momenteel niet bestaan en daarom zou het oppervlakkig en absurd zijn deze mogelijkheid te schrappen.

Jackson (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het tot dusver met alle sprekers eens. Het is onaanvaardbaar dat er in een tijd waarin enorme wetenschappelijke vooruitgang wordt geboekt nog steeds dieren worden gekweld om uit te vinden of een nieuwe gezichtscrème veilig is.
Ik wil mijn krachtige steun uitspreken voor dit verslag. De rapporteur heeft een goed compromis gevonden: een verbod dat niet direct ingaat, maar misschien wel over vijf jaar. In de praktijk zou dat betekenen dat de bedrijven 15 jaar de tijd hebben gekregen om maatregelen te treffen; onze discussie over dit onderwerp is immers al 10 jaar gaande. Ik ben eveneens voorstander van de gedachte dat wij onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen - een concept dat vreemd is aan de Groenen - door de invoering van een afzetverbod zolang alternatieve methoden nog niet beschikbaar en in ontwikkeling zijn, zelfs als wij een tijdslimiet van misschien wel 10 jaar aan dergelijke proeven moeten verbinden. Het verslag van het Parlement zal het onderzoek naar alternatieve methoden nieuwe urgentie geven.
Ik heb twee vragen aan de Commissie en ik hoop dat de heer Liikanen in zijn antwoord specifiek ingaat op mijn opmerkingen over de amendementen 21 en 28, die door de heren Nisticò en Nobilia al eerder ter sprake zijn gebracht.
Met betrekking tot de etikettering van geurstoffen, aromatische verbindingen en essentiële oliën ben ik uitermate bezorgd dat de amendementen 21 en 28 zullen leiden tot de invoering van nodeloze eisen, die wel eens ongewenste effecten teweeg zouden kunnen brengen op de samenstelling en de permanente beschikbaarheid van producten, en zelfs op de levensvatbaarheid van een aantal kleinere bedrijven die ze produceren. De rapporteur stelt een zeer uitgebreid etiketteringssysteem voor bij producten die parfumerende en aromatische verbindingen bevatten, zelfs al gaat het om minieme hoeveelheden. Van deze regeling, die bedoeld is ter bescherming van een kleine groep consumenten die allergisch is voor bepaalde geurstoffen, zal waarschijnlijk geen groot voordeel uitgaan voor de volksgezondheid. Het kan best zijn dat er voor sommige personen met een allergie domweg geen veilige geurstof bestaat. Het beste wat zij kunnen doen, dat weten zij maar al te goed, is uit de buurt blijven van producten die geurstoffen bevatten.
De rapporteur reageert op cijfers van het Europees Consumentenbureau dat zegt op te komen voor mensen met een allergie. Het is duidelijk dat het bureau deze zaak beschouwt als onderdeel in de strijd tegen chemische stoffen. Ik moet zeggen dat ik nog geen gegevens heb gezien waaruit blijkt hoe personen met een allergie er zelf over denken.
Volgens de Europese vereniging voor geur- en smaakstoffen (EFFA) zullen deze amendementen de consumenten opzadelen met producten waarop tot 50 ingrediënten in 11 talen vermeld zullen zijn. Dat is onzinnig en onnodig. Bovendien bestaat het gevaar dat bepaalde essentiële oliën uit formules verwijderd zouden worden, waarmee de economische belangen van landen, waaronder een aantal zeer arme landen, zouden worden geschaad. Deze amendementen zijn voor zowel de consumenten als de industrie een slechte zaak. Ik hoop dat de rapporteur zal overwegen ze in te trekken en dat de Commissie en de Raad ze zal verwerpen.

Roth-Behrendt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, hartelijk dank dat ik tot besluit van dit debat de mogelijkheid krijg een woord van dank uit te spreken. Het was een zeer levendig debat, met emoties en nuchterheid, waarin verschillende aspecten aan de orde zijn gekomen. Ik ben mijn collega's die in het debat hebben gesproken, hiervoor zeer dankbaar. Ik ben mevrouw Flemming dankbaar dat ze mij op Leonardo da Vinci heeft gewezen en ik heb de hele tijd geprobeerd overeenkomsten te vinden tussen de heer Liikanen en Leonardo da Vinci. Misschien komt de heer Liikanen met een verrassend antwoord en deelt hij ons mee dat hij wel degelijk overeenkomsten met hem heeft en diep in zijn hart eigenlijk veel voelt voor het voorstel van het Parlement. Ik ben al mijn collega's heel dankbaar die mij hebben gesteund en die hopelijk vandaag bij de stemming in even grote getalen met de voorstellen zullen instemmen. Wanneer cosmetische - een treffende woordspeling - veranderingen nodig zijn, ben ik ervan overtuigd dat wij dit in de bemiddelingsprocedure moeten doen.
Ik zou graag nog even willen ingaan op de punten die de heer Nobilia en mevrouw Jackson zojuist hebben aangesneden. Wat betreft mevrouw Jackson moet ik zeggen dat ik de amendementen niet kan intrekken, zelfs als ik zou willen, omdat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ze met 44 stemmen voor heeft goedgekeurd. Daarom is het intussen de mening van de commissie en niet meer alleen de mijne. Ik ben slechts de trouwe rapporteur.
Daarnaast wil ik zeggen dat ik juriste ben en geen natuurkundige, en daarom heb ik iets heel eenvoudigs gedaan. Ik heb de mening overgenomen van het Wetenschappelijk Comité voor cosmetologie, waarin wetenschappers van de Europese Unie zijn verenigd. Zij hebben vastgesteld dat 26 stoffen tot allergische reacties leiden, waarvan 13 tot zeer allergische reacties en 13 andere tot allergische reacties. Dat deze stoffen op het etiket vermeld moeten worden, vind ik de gewoonste zaak van de wereld. Wij etiketteren noten in chocolade en alle andere stoffen voor allergische mensen, en ook dit moeten wij etiketteren. Dat de industrie voor aroma-olie laat is wakker geschrokken en nu drie dagen voor de stemming probeert ons allemaal te beïnvloeden, kan ik goed begrijpen. Ik wil hun producten ook niet verbieden, ik wil dat de ingrediënten in één taal, niet in elf, met hun chemische benaming in de lijst van ingrediënten verschijnen, zoals dat overigens is voorgesteld door het Wetenschappelijk Comité voor cosmetologie. Ik ben ervan overtuigd dat wij dit de consumenten in de Europese Unie verschuldigd zijn.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, namens de Commissie wil ik mevrouw Roth-Behrendt en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor dit verslag. Mijn complimenten voor de indrukwekkende prestatie die zij geleverd hebben.
In het gemeenschappelijk standpunt wordt in hoge mate rekening gehouden met de wens die het Parlement in zijn aanbeveling voor de eerste lezing heeft verwoord, namelijk dat de consument beter beschermd moet worden. Ik ben mij ervan bewust dat het Parlement wellicht tot een andere conclusie komt en dat respecteer ik ten volle, zoals hier vandaag ook reeds bevestigd is.
De Commissie en de Raad juichen met name de voorstellen toe die betrekking hebben op bepaalde categorieën producten, zoals producten voor kinderen of persoonlijke hygiëne of de aanvulling op de eis betreffende de minimale houdbaarheidsdatum. De consumenten zouden hiermee duidelijk gebaat zijn.
De Commissie deelt de zorg van het Parlement ten aanzien van het gebruik van CMR-stoffen, ofwel stoffen die als kankerverwekkend, mutageen en vergiftig voor de voortplanting zijn aangemerkt. De richtlijn inzake cosmetische producten voorziet reeds in sectorgewijze regulering van het gebruik van deze stoffen.
Om een consistente en duurzame oplossing te vinden voor het gebruik van deze stoffen zijn doelgerichte bepalingen voorgesteld, die enerzijds het juridisch kader versterken en anderzijds in overeenstemming zijn met het kernprincipe van risicobeoordeling. Daarnaast heeft de Commissie in haar Witboek inzake het toekomstig beleid voor chemische stoffen maatregelen voorgesteld voor deze nieuwe stoffen. Mijn collega mevrouw Wallström en ik werken momenteel aan concrete voorstellen.
Wat de kwestie van parfumallergieën betreft, zijn de Commissie en de Raad verheugd over het voorstel voor een etiketteringssysteem voor allergene parfumingrediënten. Dit betekent een verbetering van de huidige etiketteringsvoorschriften, waardoor consumenten die gevoelig zijn voor bepaalde ingrediënten producten die deze ingrediënten bevatten kunnen vermijden.
Wij weten allemaal hoe gevoelig het lastige vraagstuk van dierproeven ligt, vooral omdat het grote verontrusting veroorzaakt onder het publiek. Wij streven er allen naar dieren minder pijn te laten lijden tijdens proeven.
Dit vraagstuk hangt samen met veel andere beleidsterreinen en bijgevolg werk ik voortdurend nauw samen met mijn collega's, de heren Byrne en Lamy, die verantwoordelijk zijn voor respectievelijk gezondheids- en consumentenbescherming en handel.
Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad heeft deze aspecten in een nieuwe, allesomvattende benadering verwerkt. Het compromis leidt tot een evenwichtige oplossing die enerzijds het dierwelzijn daadwerkelijk ten goede komt en anderzijds de gezondheid van de consument waarborgt en waarbij rekening wordt gehouden met het effect van onze interne beslissingen op internationaal niveau. Wij meenden dat deze aanpak een stap in de goede richting zou zijn en een politiek signaal zou afgeven dat rekening is gehouden met uw zorgen, aangezien opnieuw een afzetverbod wordt voorgesteld.
De voorgestelde oplossing leek ons een verbetering: waar mogelijk dienen dierproeven binnen de EU verboden te worden en het moet verplicht worden gesteld zo spoedig mogelijk alternatieve methoden toe te passen. Deze maatregelen zullen leiden tot het beheersen van dierproeven binnen de Europese Unie, waarmee tegemoet wordt gekomen aan de kritiek dat het probleem naar het buitenland wordt verplaatst.
Voor het testen van een aantal belangrijke toxicologische factoren zijn nog altijd geen aanvaardbare, gevalideerde alternatieve methoden voorhanden. Deze zijn nodig voor een volledige beoordeling van de gezondheidsrisico's van cosmetische ingrediënten, zodat een hoog niveau van consumentenbescherming gewaarborgd kan worden. Het is niet te voorspellen wanneer alle noodzakelijke alternatieve methoden beschikbaar zullen zijn.
Ten slotte: de Europese Unie is gehouden haar internationale verplichtingen na te komen, maar het is van essentieel belang dat wij een zo hoog mogelijk niveau van veiligheid verschaffen. Een volledig verbod op dierproeven zou de veiligheid van cosmetische producten, en daarmee de menselijke gezondheid, in gevaar brengen.
Door het afzetverbod afhankelijk te maken van de instemming van de OESO en er geen uiterste termijn aan te verbinden, verkleinen wij het risico van wraking op grond van het stelsel voor geschillenbeslechting van de Wereldhandelsorganisatie. De Europese Unie tracht, met de krachtige steun van het Europees Parlement, de aandacht binnen de WTO voor het welzijn van dieren te vergroten. Dit voorstel heeft onder de WTO-leden tot nu toe echter zeer weinig steun gevonden.
Een aantal collega's heeft ervoor gepleit dat de EU een dergelijk verbod ten uitvoer zou leggen en zou afwachten of andere WTO-leden hiertegen in beroep zouden gaan. Vervolgens zou dan, indien nodig, de maatregel nog eens bekeken kunnen worden in het licht van het verzet ertegen binnen de WTO. Ik heb dit voorgelegd aan mijn collega's die verantwoordelijk zijn voor de betrekkingen met de Wereldhandelsorganisatie en hun antwoord luidde als volgt. Een dergelijke handelwijze heeft een politieke prijs. Wij zouden de nu reeds bij veel ontwikkelingslanden levende indruk versterken dat ontwikkelde landen, ongeacht hun verplichtingen op grond van WTO-akkoorden, geneigd zijn hun handelspositie te gebruiken om hun eigen ethische prioriteiten en waarden aan anderen op te leggen. Onder deze omstandigheden een rechtszaak uitlokken zou daarom wel eens een averechtse uitwerking kunnen hebben: een sterkere polarisatie tussen de ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen en een geringere kans van slagen voor de EU in haar pogingen zaken als dierenwelzijn en sociale en milieuoverwegingen op de agenda van de WTO te krijgen. Dat is de mening van mijn collega's die binnen de betrekkingen met de WTO verantwoordelijk zijn op dit gebied.
Ik ben ervan overtuigd dat wij, wanneer Parlement, Raad en Commissie nauw samenwerken, uiteindelijk tot een evenwichtige oplossing zullen komen die het dierwelzijn daadwerkelijk bevordert en tegelijkertijd de gezondheid van de consument waarborgt, en die tegelijkertijd in overeenstemming is met onze internationale verplichtingen.
Mevrouw Jackson heeft twee uitvoerige vragen gesteld over de amendementen 21 en 28. Wat het tweede gedeelte van amendement 28 betreft: wij kunnen in beginsel ermee instemmen dat deze erkende geurstofallergenen op de voorgestelde wijze in bijlage III worden vermeld. Dit zou echter wel in de vorm van een richtlijn van de Commissie moeten gebeuren. De Commissie verwerpt in ieder geval het eerste gedeelte van het amendement.
Het voorgestelde amendement op bijlage III dient ten uitvoer te worden gelegd via een Commissierichtlijn waarmee de onder de comitologieprocedure goedgekeurde technische ontwikkelingen worden aangepast. In amendement 21, dat betrekking heeft op de vermelding van geurstoffen, wordt in feite gevraagd om een volledige lijst van ingrediënten, met inbegrip van parfumerende verbindingen.
Gezien het grote aantal ingrediënten in parfumerende verbindingen zou vermelding van ingrediënten van geurstoffen niet haalbaar zijn en evenmin zinvol voor consumenten of dermatologen. Het zou ook niet in verhouding staan tot de verwachte risico's. Indien het betreffende amendement geschrapt wordt, verdwijnt daarmee de rechtsgrond voor de eis dat mogelijk allergene geurstoffen worden vermeld, zoals wordt voorgesteld in amendement 26, dat in het gemeenschappelijk standpunt is opgenomen.
Tot besluit: de Commissie kan in beginsel instemmen met amendement 1, eerste gedeelte, amendement 5, eerste gedeelte, amendement 27, tweede gedeelte en amendement 28, tweede gedeelte. De Commissie verwerpt echter amendement 1, tweede gedeelte, de amendementen 2 tot en met 5, tweede gedeelte, de amendementen 6 tot en met 27, eerste gedeelte, amendement 28, eerste gedeelte, en de amendementen 29 tot en met 33.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0141/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor het inzamelen, testen, bewerken, opslaan en distribueren van bloed en bloedbestanddelen van menselijke oorsprong en tot wijziging van richtlijn 2001/83/EG (14402/1/2001 - C5-0069/2002 - 2000/0323(COD)) (rapporteur: de heer Nisticò).

Nisticò (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ben uiterst voldaan over het feit dat de commissie op 23 april jongstleden de richtlijn tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen voor bloed heeft goedgekeurd zonder dat er sprake was van forse afwijking van het standpunt en de amendementen die het Parlement had ingediend. Eindelijk kan nu in tweede lezing een richtlijn worden aangenomen die vooral patiënten en consumenten de hoogste garanties biedt ten aanzien van de kwaliteit en veiligheid van bloed en bloedbestanddelen. Zodoende kunnen infecties en complicaties, die in het verleden aanleiding gaven tot een hoop ellende en de nodige schandalen, worden voorkomen.
De goedkeuring van een nieuwe Europese richtlijn die voorziet in dezelfde kwaliteitseisen voor bloed, zal eindelijk zorgen voor vrij verkeer van bloed en bloedbestanddelen in alle landen van de Europese Unie. Er zal dus geen sprake meer zijn van ongewenste beperkingen wat betreft de verplaatsing van donors van het ene land naar het andere. De hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen moeten betrekking hebben op alle stadia van het transfusieproces, van het afnemen van bloed bij de donor tot de controles door middel van specifieke en moderne laboratoriumtests, van het inzamelen van menselijk bloed en bloedbestanddelen tot bewerking, opslag, distributie en gebruik ervan.
Zoals u zich allen wel zult herinneren, betrof het voornaamste geschilpunt van deze richtlijn, zowel in commissieverband als in deze Vergadering, de kwestie van het zogeheten 'vrijwillig en zonder vergoeding afstaan van bloed?. Naar mijn idee worden, dankzij het gemeenschappelijk standpunt dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft goedgekeurd, alle controverses op dit vlak bijgelegd. Artikel 4 stelt namelijk op basis van het subsidiariteitsbeginsel het volgende: 'Een lidstaat kan meer bepaald voorschriften inzake vrijwillige, onbetaalde donatie invoeren?. En het gaat verder: 'waaronder het verbieden of beperken van de invoer van bloed en bloedbestanddelen?.
In de commissie is de zinsnede 'mits voldaan is aan de voorwaarden van artikel 30 van het Verdrag? aanvankelijk geschrapt. Vandaag is er een nieuw amendement dat door de socialisten is ingediend. Hierin wordt gesteld dat alle lidstaten de invoer van bloed en bloedbestanddelen kunnen verbieden of beperken om een hoge beschermingsgraad van de gezondheid te verzekeren en om de doelstellingen van artikel 19, lid 1, te verwezenlijken, mits aan de voorwaarden van het Verdrag wordt voldaan. Dat lijkt me een goed compromis dat ondersteund kan worden.
Met betrekking tot vrijwillige en onbetaalde donaties bevat het gemeenschappelijk standpunt in artikel 19 een paar specifieke bepalingen. Met name in lid 1 wordt gesteld dat de lidstaten vrijwillige en onbetaalde donaties in de hand moeten werken en ernaar moeten streven dat zoveel mogelijk bloed geleverd wordt via dat soort donaties. Ik ben van mening dat dit een heel evenwichtige bepaling is en dat standpunt is dan ook al in de commissie goedgekeurd. Lid 2 van artikel 19 stelt in algemene bewoordingen dat de lidstaten de andere landen en de Commissie op de hoogte moeten brengen van de maatregelen die zijn genomen om het doel van lid 1 te bereiken. In dit verband wilde ik een mondeling amendement indienen, waarin bepaald wordt dat deze informatie niet om de twee maar om de drie jaar door de lidstaten moet worden verstrekt. Dat sluit namelijk aan bij hetgeen in een daaropvolgend artikel staat.
Bovendien hebben, nog steeds met betrekking tot het vrijwillig en zonder vergoeding afstaan van bloed, een paar collega's gevraagd om de bepaling van de Raad van Europa in de tekst in te lassen, en wel in artikel 3. In principe sta ik achter de definitie van de Raad van Europa, maar ik acht het voldoende dat daarnaar verwezen wordt in overweging 23, precies zoals het daar geformuleerd staat. Daarin wordt namelijk gepreciseerd dat die definitie in aanmerking 'zou moeten?- dus niet 'moet? - worden genomen door de lidstaten. Daarom ben ik zowel tegen amendement 7 als tegen amendement 19. Deze streven naar een letterlijke en strakke invoering van de definitie 'vrijwillige en onbetaalde donatie?, terwijl er volgens mij juist een zekere flexibiliteit gehanteerd moet worden om donors aan te moedigen. Over de definitie van 'onbetaald? bestaan namelijk verschillende tradities, mijnheer de commissaris, iedere lidstaat kijkt daar op zijn manier tegenaan, en dat moet naar mijn gevoel absoluut gerespecteerd worden.
Het is niet de taak van Europa om de afzonderlijke lidstaten onbuigzame definitiecriteria op te leggen. Want waar gaat het uiteindelijk om? Het gaat erom dat er een voldoende aantal donors komt om het belangrijkste doel te verwezenlijken, namelijk voorkomen dat er blood shortage ontstaat, een tekort aan bloed en bloedbestanddelen.
Een ander knelpunt is de verantwoordelijke persoon. Naar mijn mening moet via een compromisamendement de afzonderlijke lidstaten de vrijheid worden gelaten om volgens het beginsel van subsidiariteit te beslissen wat voor kwalificatie de verantwoordelijke persoon moet hebben.
Ter afsluiting spreek ik de hoop uit dat deze richtlijn eindelijk het licht kan zien en goedgekeurd wordt.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Vanaf deze plek wil ik allereerst de heer Bowis danken dat hij mij voor laat gaan, omdat ik een bezoekersgroep, een koor, moet ontvangen dat straks de Nederlandse week gaat openen. Om deze reden zou ik graag om elf uur buiten willen zijn.
Voorzitter, het is niet de eerste keer dat er een heel emotioneel en heel gedreven debat plaatsvindt over de bloedvoorziening. De meningen hierover lopen uiteen, zelfs tussen mijn grote vriend, de heer Nisticò, en ondergetekende. Wij zijn het echter wel over iéts eens, namelijk dat de veiligheid van de bloedvoorziening voorop moet staan, omdat te veel mensen afhankelijk zijn van bloedproducten. De patiëntenorganisaties - ik noem hierbij de hemofilieverenigingen - hebben zich terecht in het debat gemengd, maar ook zij hebben uiteenlopende meningen. Overigens lopen die verschillende meningen parallel met het al dan niet zelfvoorzienend zijn van een lidstaat voor de organisatie van de bloedvoorziening en de bloedproductie.
Ik kom uit een lidstaat waar de zelfvoorziening voorop staat en de vrijwillige onbetaalde donatie, het zogenaamde "om-niet-principe", ten grondslag ligt aan de organisatie van onze bloedvoorziening. Ik kan en wil, - en dat zeg ik tegen de heer Nisticò -, ons principe niet opleggen aan andere landen. Hij heeft net om subsidiariteit gevraagd. Dat mag en kan echter niet inhouden dat ons principe van vrijwillige "om niet" zelfvoorziening onderuit gehaald wordt. Derhalve vraag ik de heer Nisticò om de beginselen die in de eerste lezing in het Parlement zijn vastgesteld en nog eens in de tweede lezing van de Commissie milieubeheer zijn bevestigd, hier aan de orde te stellen. Dat houdt in dat we over de afspraken in het kader van de triloog, waarbij collega Lund, collega Nisticò en anderen betrokken waren, te weten om de Nederlanders, de noordelijke lidstaten, in staat te blijven stellen hun eigen organisatie te houden, dus het punt van amendement 19, een positief advies moeten uitbrengen. Ik ben bereid, mijnheer Nisticò, om mijn steun aan amendement 7 in te trekken, als u mij in het kader van die subsidiariteit kunt garanderen dat ook amendement 19 gesteund wordt, ook door leden wier land een ander systeem erop na houdt.
Voorzitter, laat u mij nog even over een tweede amendement spreken. Wij zullen - ook de heer Nisticò is daarvoor - amendement 20 steunen, het compromis van collega Lund ter vervanging van amendement 10 waarmee een lidstaat in staat wordt gesteld zijn eigen organisatie en zijn eigen bloedbeleid te blijven bepalen. Ik steun dat compromis ten zeerste, want ik vind het een verbeterde tekst van het oorspronkelijke amendement dat ik op amendement 10 had ingediend. Ik wil nog één keer hier zeggen: steun allemaal amendement 19.

Bowis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij dat mevrouw Oomen-Ruijten zich enigszins bezwaard lijkt te voelen omdat ik haar voor heb laten gaan, maar zo te zien heeft zij nog geen bloedproducten nodig. Het onderhavige verslag is uitermate welkom en ik bied onze rapporteur mijn gelukwensen aan.
Zoals wij allen weten is de veiligheid van bloed van het allerhoogste belang. Sommige lidstaten weten dit uit bittere ervaring. Voor degenen wier leven ervan afhankelijk is, is de aanvoer van bloed echter even belangrijk. Onbetaalde donatie heeft onze voorkeur - dat is het gebruik in het Verenigd Koninkrijk en dat is ook wat wij willen - maar in de praktijk voert Europa bijna vijftig procent van haar plasma en plasmaproducten in.
Ik heb het niet over de standaard bloedtransfusiedienst die naar de kerk op de hoek komt en waarbij je een half uurtje bloed geeft, een kopje thee drinkt en weer aan het werk gaat. Ik heb het over plasmadonatie, waarvoor men een eindje moet reizen, waarbij vaste apparaten gebruikt worden en men een halve dag kwijt is. Enkele van deze producten moeten wij invoeren en een groot aantal daarvan is afkomstig uit de Verenigde Staten, waar voor veel van de producten betaald wordt.
Uit onderzoek blijkt dat betaald bloed op zichzelf volkomen veilig is. Het punt waar het om draait is uiteraard het testen van bloedproducten, ongeacht de herkomst daarvan. In de Europese Unie worden vrijwel alle hyperimmune plasmaproducten ingevoerd en 2.166.367 mensen in de EU zijn ervan afhankelijk: ongeveer vierhonderdduizend in het Verenigd Koninkrijk, vierhonderdduizend in Frankrijk, honderdduizend in Nederland, veertigduizend in Finland enzovoort. Dit zijn mensen met hemofilie, primaire immuundeficiëntie, verworven deficiënties, auto-immuunziekten, mensen die anti-tetanus immunoglobuline nodig hebben en zwangere resusnegatieve vrouwen. Zonder bloedvoorziening kan hun gezondheid en hun leven gevaar lopen.
Natuurlijk moeten wij onbetaalde donatie aanmoedigen. Dat is ons gebruik en onze praktijk. In een wereld waarin BSE en de ziekte van Creutzfeldt-Jakob heersen kunnen wij ons echter geen purisme veroorloven. Doen wij dat wel, dan brengen wij het leven van onze medeburgers in gevaar.

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik had mij eigenlijk voorbereid op het houden van een positief verhaal over de betere kwaliteit van bloedproducten op Europees niveau, maar ik ben genoodzaakt op te merken dat de wijze waarop de heer Nisticò als rapporteur in deze zaak heeft gehandeld werkelijk alles slaat. Pas afgelopen week hebben wij in aanwezigheid van de Commissie en de Raad een afspraak met de heer Nisticò gemaakt en deze afspraak heeft ertoe geleid dat wij als compromis amendement 19 hebben ingediend, waarbij de definitie van het zonder vergoeding afstaan van bloed naar de overwegingen wordt verplaatst. Er was sprake van een compromis, ook al schudt de heer Nisticò nu zijn hoofd. Het is gewoonweg onbehoorlijk wat er hier gebeurt. Wat de heer Nisticò doet, slaat echt alles en daarom wil ik graag opmerken dat men er rekening mee moet houden dat wij in verband met de stemming later vandaag een verzoek tot uitstel zullen indienen. Ik kan mij niet vinden in deze procedure. Zo ga je niet met je collega's in het Parlement om. Zowel de Commissie als de Raad, die op de bewuste bijeenkomst door hun voorzitters vertegenwoordigd waren, gingen met dit compromisvoorstel akkoord, net als de heer Nisticò namens zijn fractie en als rapporteur. Daarom is het absoluut niet te geloven dat men hier voor de tweede lezing in het Parlement komt en meedeelt dat men zich desondanks niet aan de gemaakte afspraak wil houden. Het is in elk geval de laatste afspraak die ik met de heer Nisticò heb gemaakt en wij zullen, als gezegd, alles in het werk stellen om de stemming in deze zaak uitgesteld te krijgen, zodat wij een en ander met het bestuur van de PPE-DE-fractie en de coördinator voor de PPE-DE-fractie in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid kunnen doorspreken. Wat er in deze zaak is gebeurd, is gewoon te gek voor woorden en daarmee gaan wij niet akkoord.

Ries (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil de rapporteur, de heer Nisticò, danken voor zijn medewerking tijdens de gehele behandeling van dit verslag. Ik zou aan het betoog van de heer Lund willen toevoegen dat ik het onaanvaardbaar vind, dat een compromis dat tussen twee fracties wordt bereikt, zonder dat hieraan - op zijn minst - schaduwrapporteurs van de overige, als kleiner aangemerkte fracties hebben bijgedragen, gepresenteerd wordt als zijnde een compromis van het Parlement.
Na deze precisering merk ik op dat de liberale fractie, die ik hier vertegenwoordig, het door de Raad aangenomen gemeenschappelijk standpunt een uitstekend compromis vindt. In dit standpunt wordt in gelijke mate rekening gehouden met de preoccupaties van de bloeddonors - met name wat betreft de ethische vereisten op het gebied van donatie - en van de patiënten, die verlangen dat producten op basis van plasma overal in Europa beschikbaar zijn, zoals mijn collega, de heer Bowis, al uitvoerig ter sprake bracht. Met andere woorden: wij vinden elk amendement waarin beoogd wordt dit evenwicht ter discussie te stellen gevaarlijk. Wij vinden het met name verkeerd om opnieuw de strijd aan te gaan over het verplicht stellen van volledig onbetaalde donaties. Het voorschrijven van vrijwillige donatie als enige referentiepunt komt er namelijk op neer dat het ene nationale inzamelsysteem bevoorrecht wordt boven het andere, hetgeen volledig in strijd is met de verdragen. Waarom zou je gedwongen moeten worden te kiezen tussen bijvoorbeeld het gecombineerde Duitse systeem, het monopolie van het Rode Kruis in België of het Franse systeem, dat na de dramatische affaire van het besmette bloed een uitstekend werkend netwerk van hemovigilantie heeft ingesteld waaraan veel lidstaten momenteel een voorbeeld nemen? Er zijn belangrijkere zaken. Het gaat er in de eerste plaats om dat bij donatie van bloed en bloedbestanddelen de hoogst mogelijke kwaliteits- en veiligheidsnormen worden gehanteerd. Daar moeten wij op blijven hameren. Nogmaals: door hier het verplichte, volledig onbetaalde karakter van donatie aan te prijzen en door assimilatie voor te stellen - hetgeen tot op heden in ethisch en kwalitatief opzicht niet wetenschappelijk onderbouwd is, zoals de in de commissie goedgekeurde amendementen 7 en 10 en amendement 26 bevestigen - zijn wij op de verkeerde weg als wij een nuttige bijdrage aan de toekomst van de bloedsector in Europa willen leveren en een concrete, duurzame oplossing voor het probleem van de zelfvoorziening willen vinden. Daarom zal de liberale fractie tegen deze amendementen stemmen. Natuurlijk moeten wij luisteren naar de vrijwillige donors en natuurlijk is hun bijdrage van onschatbare waarde. Wij moeten echter eveneens luisteren naar de patiënten, als zij zeggen dat geen enkele hemofiliepatiënt of lijder aan primaire immunodeficiëntie zich zal injecteren met plasmaproducten die niet behandeld zijn of waarvan de kwaliteit twijfelachtig is, onder het voorwendsel dat deze producten van vrijwillige donors afkomstig zijn. Wat wij hier en nu moeten doen is een boodschap van generositeit en solidariteit uitzenden aan de donors en de ontvangers. Het lijkt ons zinloos hun standpunten tegenover elkaar te stellen. Het grootste gevaar dat de bloedsector en het leven van de patiënten bedreigt, is het tekort aan medicamenten die van plasma zijn afgeleid. Pas als wij deze realiteit accepteren en als wij - zonder uitsluiting - alle gezonde donors accepteren, zullen wij op een dag de slag om de zelfvoorziening in Europa kunnen winnen.

De Voorzitter.
Mijnheer Nisticò, u hebt het woord gevraagd voor een persoonlijk feit. Ik zou u onder verwijzing naar artikel 122 willen vragen te wachten tot het eind van het debat. In artikel 122 staat namelijk dat alle kwesties in verband met persoonlijke feiten aan het einde van het debat worden behandeld.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat de heer Nisticò een groot deel van onze amendementen heeft overgenomen. Er blijven echter leemtes bestaan. Dit rechtvaardigt het indienen van amendementen met het doel maximale veiligheid van de bloedproducten te waarborgen.
Zo vinden wij dat alle ongewenste bijwerkingen en incidenten die optreden bij alle handelingen waarbij bloed omgaat, dienen te worden gemeld, ongeacht de ernst ervan. Met het oog op de kwaliteit en de informatievoorziening aan de patiënt vinden wij het eveneens van essentieel belang dat alle bloeddonors een medisch onderzoek ondergaan voordat zij bloed afstaan.
Verder blijft de kwestie van de onbetaalde bloeddonaties van fundamenteel belang. In de meeste Europese landen vindt bloeddonatie plaats op vrijwillige en onbetaalde basis. Wij vinden het onaanvaardbaar dat dit principe ter discussie wordt gesteld. Naar onze mening dient dit te worden uitgebreid tot de gehele Europese Unie. Vanuit ethisch oogpunt verwerpen wij het principe dat bloed verkocht wordt, hetgeen overigens voor alle lichamelijke bestanddelen geldt. Het menselijk lichaam is geen koopwaar. Wij vinden het in dit opzicht uiterst schokkend dat ondernemingen winst kunnen maken op basis van gratis bloeddonaties.
Het belonen van donatie kan een tegengesteld effect op de kwaliteit hebben. Het gevaar bestaat dat donors die aangetrokken worden door de financiële verlokkingen, hun eventuele gezondheidsproblemen ontkennen, hetgeen dramatische gevolgen kan hebben - zoals in China - voor zowel hun eigen gezondheid als die van de ontvangers. Ik ontken niet dat er risico's voor de bloedvoorziening bestaan, maar volgens mij kunnen wij mogelijke donors ook met andere middelen dan geld motiveren.
Teneinde de doelstellingen van deze ontwerprichtlijn, namelijk kwaliteit en veiligheid van menselijk bloed, te verwezenlijken, vraag ik mijn collega's om voor onze amendementen te stemmen.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, in 2001 was 55 procent van de bloedproducten in de Europese Unie afkomstig van donoren die hiervoor een vergoeding hebben gekregen. Van het plasma ten behoeve van de EU-markt, kwam 73 procent eveneens van donoren die hiervoor een vergoeding hadden gekregen. Er zijn alleen genoeg plasmaproducten dankzij deze donoren. Een goede beschikbaarheid van bloedproducten redt mensenlevens en moet daarom absolute prioriteit hebben! Het gemeenschappelijk standpunt vormt hiervoor een goede basis.
Een verbod op onkostenvergoedingen is niet aanvaardbaar voor de gezondheidszorg. Ik zie hierin geen enkele vorm van immoraliteit, integendeel. Ik denk aan mijn eigen studententijd, toen wij een deel van ons inkomen verdienden door plasma te doneren.
Malliori (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij bevinden ons in de tweede lezing van een uiterst belangrijke richtlijn voor onze strategie met betrekking tot de volksgezondheid en de veiligheid van de Europese burgers. De richtlijn betreffende de kwaliteits- en veiligheidsnormen voor bloed en bloedbestanddelen is met bijzondere aandacht door het Europees Parlement behandeld. Wij willen namelijk een optimale bescherming van zowel bloeddonors als ontvangers van bloed en bloedbestanddelen, hetgeen betekent dat de voorwaarden voor bloeddonatie aan de hand van strenge wetenschappelijke criteria moeten worden beschreven. In het verleden hebben zich in de Europese Unie namelijk gevallen voorgedaan van mensen die het leven verloren omdat zij besmet bloed hadden gekregen, en zoiets mag nooit weer gebeuren.
Ik ben blij dat de Europese Commissie tijdens de eerste lezing een reeks amendementen heeft overgenomen. Wij vragen haar echter na te gaan of zij niet alsnog een reeks andere amendementen kan aanvaarden die zij in eerste lezing heeft verworpen maar die opnieuw zijn goedgekeurd en ingediend door de Milieucommissie. Staat u mij toe op enkele daarvan in te gaan. Mijns inziens heeft de patiënt die bloedtransfusie moet ondergaan het onvervreemdbare recht om door de verantwoordelijken op de hoogte te worden gesteld van eventuele bijwerkingen voor zijn gezondheid en van de desbetreffende waarschijnlijkheid. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat het recht op eerbiediging van persoonlijke gegevens hier absoluut gerespecteerd moet worden en derden daartoe onder geen beding toegang mogen krijgen. Ik ben het niet eens met het voorstel van de Europese Commissie voor artikel 9 zoals dat nu is geformuleerd. Degene die verantwoordelijk is voor de bloeddonatiedienst moet arts zijn, en wel een in bloeddonatie gespecialiseerde arts. De reden daarvoor is dat zich tijdens het afnemen van bloed vaak complicaties voordoen of bijwerkingen optreden die door een arts beoordeeld en behandeld moeten worden.
Ik wil eveneens een vraagstuk inzake beroepsethiek aanstippen. Volgens het Handvest van de grondrechten mag geen handel worden gedreven met het menselijk lichaam en bestanddelen daarvan. Daarom ga ik akkoord met het beginsel van vrijwillige bloeddonatie zonder enige vergoeding. Ongeacht de ethische vraagstukken zal dit beginsel een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit en de veiligheid van bloed. Tot slot wil ik niet nalaten de rapporteur voor zijn goed gefundeerd verslag te bedanken.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in veel EU-lidstaten - ook mijn eigen lidstaat - moet nog steeds veel gebeuren om het vertrouwen in de bloedtransfusiediensten en bloedbanken in het algemeen volledig te herstellen na een periode van tragische missers op het gebied van veiligheid. Deze richtlijn gaat een heel eind in de goede richting en is om die reden buitengewoon belangrijk.
Ik zal meteen ter zake komen wat betreft het punt waarmee ik moeite heb - en ik sta volkomen achter hetgeen collega's, met name de heer Bowis, reeds gezegd hebben. Ik zie niet in waarom bloed waarvoor betaald is noodzakelijkerwijze verboden zou moeten worden in Europa. Eerlijk gezegd vormt juist het tekort aan bloed de grootste bedreiging voor onze honderdduizenden patiënten in de EU die bloed en bloedproducten nodig hebben. De bloedvoorziening moet uiteraard veilig zijn, maar een vrijwillige donor die misschien wel het HIV-virus heeft is niet per definitie veiliger dan iemand zonder gezondheidsproblemen die betaald wordt. Waar het op aankomt is dat het product goed getest en behandeld moet worden, ongeacht de herkomst. Wij moeten ons ten aanzien van dit onderwerp niet door onze emoties laten leiden.
Ik zou willen dat bloed en bloedderivaten volledig afkomstig waren van onbetaalde vrijwilligers. Dit is het ethos in mijn land en ik zou dit gaarne stimuleren. Wij moeten de burgers aanmoedigen bloed te geven. In mijn eigen land en veel andere landen wordt te weinig bloed gegeven. Wij zijn in de EU voor vijftig procent afhankelijk van invoer. Wij moeten streven naar zelfvoorziening. Het is echter een stap terug als wij zelfs maar overwegen alle van betaalde donors afkomstige producten te verbieden, hetzij door middel van definiëring, hetzij anderszins. Ik sta in deze opvatting niet alleen. De vrijwilligersorganisaties die de belangen behartigen van patiënten die deze producten nodig hebben doen een dringend beroep op ons in dit Parlement en de EU om bloed waarvoor de donor betaald heeft gekregen, niet volledig te verbieden. Wij moeten vrijwillige donatie stimuleren, maar wij mogen betaalde donaties niet verbieden. Als de patiënten ons dit vragen - niet de farmaceutische bedrijven of bloedbanken - dan moeten wij naar hen luisteren en hun gehoor geven. Met alle respect, maar het zou van arrogantie getuigen als wij dat niet deden.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de veiligheid van bloed is een belangrijke zaak voor burgers overal in de Europese Unie. Er hebben in de EU veel te veel paniekverhalen de ronde gedaan en er zijn te veel ongelukken gebeurd waarbij bloed en bloedbestanddelen een rol speelden. Deze richtlijn waarin normen voor de kwaliteit en de veiligheid van de inzameling worden vastgesteld is van essentieel belang. Nu EU-burgers steeds meer reizen en andere EU-lidstaten bezoeken, moeten wij ervoor zorgen dat men in het onfortuinlijke geval van een ongeluk - of dit nu tijdens vakantie of op het werk gebeurt - volledig kan vertrouwen op de kwaliteit en de veiligheid van het bloed dat hun lichaam binnen komt.
Kwaliteit en veiligheid zijn de kernwoorden en daarom sta ik in beginsel achter vrijwillige donatie. Zoals wij gehoord hebben heeft dit onderwerp tot een uiterst verhitte discussie geleid en mijns inziens wekt de rapporteur sterk de indruk dat vrijwillige donaties in de EU de voorkeur genieten.
In het Verenigd Koninkrijk is evenwel sprake van een uitzonderlijke situatie. Als gevolg van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, ofwel de gekkekoeienziekte, moeten wij onze plasmaproducten invoeren uit het buitenland. Aangezien er niet genoeg donoren in de andere lidstaten zijn komen de meeste van deze producten uit de Verenigde Staten van Amerika en helaas is het onvermijdelijk dat de producten afkomstig zijn van betaalde vrijwilligers.
Dit is een netelige kwestie, maar het Verenigd Koninkrijk heeft in dit opzicht een bijzonder probleem. De Britse regering ziet zich genoodzaakt van betaalde vrijwilligers afkomstige plasmaproducten te gebruiken om te voorkomen dat het leven van Britse burgers op het spel wordt gezet. Samenvattend: ik begroet deze richtlijn en de doelstellingen ervan met instemming, ik sta achter het beginsel van vrijwillige donatie en ik zie uit naar het moment dat EU-burgers kunnen profiteren van de kwaliteit en veiligheid van bloed en bloedbestanddelen.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst moet ik zeggen dat collega Nisticò als rapporteur goed werk heeft verricht door de artikelen in deze richtlijn die betrekking hebben op de veiligheid te verbeteren. Dat is van groot belang voor alle burgers van de Europese Unie. De ten doel gestelde gemeenschappelijke markt voor bloed en bloedbestanddelen kan niet functioneren zonder betrouwbare veiligheidsnormen. Tegelijkertijd moet echter worden gezegd dat wij niet in staat zijn geweest een gemeenschappelijk standpunt in te nemen over het aanzienlijk vergroten van de veiligheid door als uitgangspunt onbetaalde bloeddonatie te nemen.
De Europese Raad heeft goed werk verricht ter vergroting van de veiligheid van bloeddonaties en bevordering van onbetaalde donaties. In de bepaling van de Raad wordt het vergoeden van de reiskosten en verloren arbeidstijd niet verboden, wat vooral van belang is voor plasmadonoren die vaak naar een andere plaats moeten reizen en veel van hun tijd opofferen. Dat is ook voor de Europese Unie een goed uitgangspunt, maar als wij ons net als de Raad tevredenstellen met het aanbevelen van praktijken aan de lidstaten, zijn wij iets wezenlijks kwijtgeraakt van onze rol als wetgever. Als wij anderzijds de lidstaten het recht geven de import van betaald gedoneerd bloed en bloedbestanddelen uit andere lidstaten en derde landen te verbieden, verzwakken wij het fundament van de oorspronkelijke doelstelling van de richtlijn, namelijk het creëren van een gemeenschappelijke markt.
De communautaire regelgeving is over het algemeen hoogwaardig en regelt met gemak ook de kleine details in het leven van mensen - ook veel te kleine details zou ik zeggen. Ik kan niet anders dan met verbazing vaststellen dat men in de onderhavige richtlijn niet in staat is geweest gewone bloeddonaties te scheiden van andere, zoals plasmadonaties. Voor de eerste had men zonder enige noodzaak van uitzonderingen een absoluut verbod van betaalde donaties kunnen invoeren en voor de laatste vergoedingen kunnen toestaan, omdat het gebrek aan plasma en overige specifieke bestanddelen dat vereist. Ik verwacht dat de Commissie snel met een nieuw voorstel komt waarmee dit belangrijke detail hersteld kan worden.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, om te beginnen zou ik de heer Nisticò willen feliciteren met zijn uitstekende verslag. Voorts zou ik willen onderstrepen dat het vraagstuk van het bloed in Europa buitengewoon gevoelig ligt en uiterst ingewikkeld is.
De burgers hebben aan de ene kant het gevoel dat hun door de uiteenlopende wetgevingen van de lidstaten geen zekerheid wordt geboden ten opzichte van de toenemende handel in en de invoer van bloedproducten en aan de andere kant worden zij de afgelopen jaren telkens weer opgeschrikt door incidenten in verschillende lidstaten. Het gaat dan ook niet om de prijs van het bloed, het gaat er niet om of men voor de donatie van bloed al dan niet geld krijgt, het gaat om de waarborging van de veiligheid en het belang van deze kwestie voor de burgers.
Ik ben van mening dat de aandacht de afgelopen tijd ietwat is afgedwaald van de kern van de discussie en betreur dat de vraag of donaties al dan niet tegen geld worden verricht in het middelpunt van de belangstelling is komen te staan. Ik geloof dat de rapporteur in dit opzicht gelijk heeft en dat wij het gemeenschappelijk standpunt moeten volgen, aangezien dit geen verbod bevat op het betalen van vergoedingen voor donaties, hetgeen in sommige gevallen essentieel is om de schaarste op te vangen, maar aan de andere kant oproept tot vrijwillige donaties en zelfs toestaat dat sommige lidstaten verdergaan en strengere regels opstellen op basis waarvan de invoer van bloedproducten die niet aan deze regels voldoen kan worden verboden. Maar, mijnheer de Voorzitter, ik wil nogmaals benadrukken dat het hier in wezen gaat om de veiligheid en om het vinden van een oplossing voor het probleem van de bloedschaarste.

Flemming (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de mensen die aan bloederziekte, aan hemofilie lijden, zijn heel bezorgd. Als er namelijk werkelijk een verbod komt op het geven van vergoedingen aan bloeddonoren, kan er een groot tekort ontstaan aan bloedproducten. Er zouden zelfs mensen kunnen sterven. De helft van alle plasmatische stollingsfactoren die momenteel in de Europese Unie wordt gebruikt, stamt van betaalde donoren die direct in de EU hebben gedoneerd of van wie het plasma is geïmporteerd. Het is niet moeilijk je er een voorstelling van te maken welke bedreiging het voor de patiënten betekent, als door een nieuwe wetgeving de beschikbaarheid over deze producten zou worden gehalveerd. Het is niet bewezen dat geneesmiddelen die afkomstig zijn van onbetaalde donoren, veiliger zouden zijn dan die van betaalde donoren. Feit is dat de organisaties in Europa die geneesmiddelen controleren, alle plasmaproducten in de Europese Unie op hun veiligheid en effectiviteit hebben onderzocht en daarbij de vergoeding aan donoren niet als probleem hebben gezien.
Daar komt nog iets bij. De beschikbaarheid van de genetisch gemodificeerde factor 8, slechts een van de bloedstollingsfactoren, blijft problematisch tegen de oorspronkelijke verwachtingen in. De oorspronkelijke verklaring van de farmaceutische industrie dat men met de precombinant vervaardigde bloedstollingsfactoren een onbeperkte hoeveelheid preparaten en nog wel voor lagere prijzen zou krijgen, blijkt tot op heden gewoonweg niet waar te zijn. De producten zijn duurder geworden en bovendien vaak nog moeilijk verkrijgbaar.
Een wereldwijd verbijsterende situatie is het feit dat 400.000 tot 500.000 mensen zijn aangewezen op de stollingsfactorpreparaten; slechts 10 procent van hen is voorzien naar de maatstaf van de Westerse industrielanden. Van de hemofiliepatiënten wereldwijd krijgt 80 procent geen hulp. Wanneer wij de vergoedingen nu verbieden, kan de situatie van deze mensen die niet in de Europese Unie leven, nog veel erger worden.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de heer Nisticò heeft een uitstekend verslag afgeleverd, waar ik inhoudelijk volledig achter sta. Ik wil niet dat hier door de woorden van de heer Lund een verkeerde indruk ontstaat. Het is nodig dat met deze richtlijn een uniforme situatie in de lidstaten wordt gecreëerd wat betreft de veiligheid en kwaliteit van bloed en bloedplasma. De bescherming van de patiënten staat voorop, zowel met het oog op infecties als op de verzorging.
Daarom moeten principieel twee zaken veilig worden gesteld: de kwaliteit van het bloed en dat wij in de Europese Unie altijd genoeg bloed en bloedplasma tot onze beschikking hebben. Ik sta uitdrukkelijk achter het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, want het verhoogt de veiligheid van bloed en bloedbestanddelen. Tegelijkertijd zet het de koers uit voor een optimale beschikbaarheid van levensreddende geneesmiddelen in Europa.
Plasma is nodig voor de productie van vitale geneesmiddelen, zoals stollingsfactor 7 en 8 voor hemofilielijders en immunoglobuline ter voorkoming van infecties bij patiënten met aangeboren immunodeficiëntie. Een tekort zou de gezondheid van talrijke patiënten in gevaar brengen. Dit kunnen wij als politici zeker niet verantwoorden. De vrijwillige en onbetaalde bloeddonatie is een basisprincipe en moet dat ook blijven. Onkostenvergoedingen voor plasmadonoren mogen in de EU in de toekomst echter niet worden uitgesloten. Momenteel moet bijna 50 procent van het in de Europese Unie benodigde bloed en bloedplasma van menselijke oorsprong worden geïmporteerd. Belangrijkste importland zijn de Verenigde Staten.
De import van plasma dat afkomstig is van betaalde donoren, mag door de nieuwe richtlijn eveneens niet aan banden worden gelegd. Uit het onderzoek van de EMEA, dat eind vorige week werd gepubliceerd, blijkt duidelijk dat de veiligheid van bloedproducten van betaalde en onbetaalde donoren absoluut gelijkwaardig is. Er is dan ook geen reden om de onbetaalde donatie uit veiligheidsoverwegingen te verplichten. Dit lijdt onverbiddelijk tot een tekort aan bloedproducten, ook bij uit bloedplasma vervaardigde geneesmiddelen. Daarom zijn de amendementen 7, 19 en 20 niet acceptabel.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, in 1628 formuleerde de arts William Harvey voor het eerst zijn theorie over de bloedsomloop. Het duurde echter nog circa tweehonderd jaar voordat zijn theorie volkomen geaccepteerd werd. Gelukkig hadden de Raad en het Parlement aanzienlijk minder tijd nodig - nog geen anderhalf jaar - om zich te beraden over het voorstel voor een richtlijn dat de Commissie in januari 2001 op tafel legde en waarin kwaliteits- en veiligheidsnormen worden vastgesteld voor bloed en bloedbestanddelen.
De onderhavige amendementen zijn het resultaat van de aanmerkelijke inspanningen van de Raad, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en de rapporteur. De Raad heeft zich ervoor ingezet een gemeenschappelijk standpunt te bereiken, de Milieucommissie diende amendementen daarop in en de rapporteur heeft vervolgens getracht, in samenwerking met het Spaanse voorzitterschap, een compromis tot stand te brengen.
Van de 28 amendementen die het Parlement heeft ingediend, kan de Commissie er acht niet overnemen, te weten de amendementen 4, 7, 8, 11, 22, 23, 24 en 26. Ik zal voor elk daarvan in het kort onze beweegredenen geven. In amendement 4 wordt gesproken over 'derivaten', een term die in deze context alle therapeutische producten omvat die zijn afgeleid van bloed of plasma, met inbegrip van op bloedbestanddelen gebaseerde en industrieel vervaardigde geneeskundige producten. De laatste vallen onder richtlijn 2001/83, waarin de technische voorschriften nauwkeurig worden omschreven. Aangezien het woord 'derivaten' tot juridische problemen zou kunnen leiden, dient het te worden weggelaten.
Dit geldt ook voor de amendementen 5 en 6 en tot op zekere hoogte voor amendement 1, dat al met al acceptabel is, maar dat zonder amendement 4 enigszins overtollig is.
Wat amendement 7 betreft, is de Commissie het ermee eens dat de term "vrijwillig en zonder vergoeding afstaan van bloed", zoals deze gedefinieerd is door de Raad van Europa, in de tekst van de richtlijn dient te worden opgenomen. De discussies in de Raad hebben echter duidelijk gemaakt dat deze definitie niet nauwkeurig genoeg is om in het dispositief van een juridisch bindende richtlijn te worden opgenomen. Daarom geeft de Commissie er de voorkeur aan deze definitie te verwerken in overweging 23. Wij verwerpen bijgevolg amendement 7 en accepteren het door de schaduwrapporteur in amendement 19 voorgestelde compromis.
In de amendementen 8 en 27 worden twee definities van 'hemovigilantie? voorgesteld die enigszins van elkaar verschillen. Wij nemen amendement 27 aan en verwerpen amendement 8, aangezien het eerstgenoemde beter aansluit bij de bepalingen van de richtlijn hieromtrent.
In de amendementen 11 en 22 wordt voorgesteld een hematoloog als de verantwoordelijke persoon aan te stellen. Aangezien de taken van de verantwoordelijke persoon zowel op het bestuurlijke als het technische vlak liggen, zal voor deze functie misschien niet altijd een dergelijke specialist noodzakelijk zijn. Bovendien is het niet correct om in een communautaire wetstekst specifieke kwalificaties te noemen die niet geharmoniseerd zijn op communautair niveau.
Het staat de lidstaten echter vrij om strengere eisen te stellen indien zij dit wensen. Ik pleit er daarentegen voor het door de heer Nisticò ingediende compromisamendement 28 aan te nemen. Amendement 23 moeten wij verwerpen, omdat het niet juist is de titel van een artikel zodanig te wijzigen dat deze niet langer overeenstemt met de inhoud.
De kwesties die in amendement 24 aan de orde worden gesteld zijn alle verwerkt in de wijzigingen in artikel 15 van het gemeenschappelijk standpunt, samen met een nieuwe definitie van 'hemovigilantie? in amendement 27, waarmee de Commissie kan instemmen.
De Commissie kan amendement 26 niet aannemen. In een tijd dat het lidstaten moeite kost aan een toereikende voorraad bloed te komen, is het niet aan de orde een streefdatum vast te stellen voor de invoering van bindende voorschriften aangaande vrijwillige, onbetaalde bloeddonaties - een punt dat veel van de sprekers vanmorgen reeds naar voren hebben gebracht.
De Commissie kan alle andere amendementen aanvaarden, hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk. De amendementen 1, 9, 12, 15, 17, 19, 25, 27 en 28 kunnen in hun geheel worden aangenomen.
Staat u mij toe kort in te gaan op die amendementen die de Commissie bereid is gedeeltelijk aan te nemen, namelijk de amendementen 2, 3, 5, 6, 10, 13, 14, 16, 18, 20 en 21. Amendement 2 is in de huidige vorm duidelijk niet in overeenstemming met de beperkingen van artikel 152 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. De formulering zou ingrijpend moeten worden gewijzigd om het in overeenstemming te brengen met het Verdrag. Een veel betere oplossing zou echter zijn het amendement in zijn geheel te laten vervallen.
De Commissie staat volledig achter de gedachte die ten grondslag ligt aan de amendementen 3 en 21 inzake persoonlijke genetische gegevens. Misschien zijn de genoemde voorbeelden van mogelijk misbruik van gegevens echter te specifiek. De amendementen 5 en 6 zijn uitsluitend acceptabel indien het woord 'bloedderivaten' wordt geschrapt. De redenen hiervoor heb ik reeds gegeven in mijn commentaar bij amendement 4.
Amendement 10 zou aanleiding geven tot enorme problemen. Onzes inziens is het duidelijk dat artikel 4, lid 2, betreffende de beperkingen van invoer in de lidstaten, een verwijzing moet bevatten naar het Verdrag teneinde iedere misinterpretatie van deze gevoelige tekst uit te sluiten.
In de formulering van het door de schaduwrapporteur ingediende compromisamendement 20 is voornoemde verwijzing opgenomen. De suggestie dat alleen door vrijwillige, onbetaalde donaties een hoog niveau van bescherming van de gezondheid gewaarborgd zou zijn, is echter wetenschappelijk aanvechtbaar.
Een andere formulering die weergeeft dat vrijwillige, onbetaalde donaties kunnen bijdragen aan een hoog niveau van volksgezondheid, zoals reeds in overweging 23 wordt gesteld, zou aanvaardbaar zijn. Wij zijn echter bereid te accepteren dat de specifieke verwijzing naar artikel 30 van het Verdrag wordt geschrapt.
Evenzeer problematisch is de voorgestelde verwijzing naar artikel 19, lid 1, dat weliswaar een communautaire doelstelling, maar geen juridisch voorschrift bevat. Dit artikel als zodanig kan derhalve niet worden gebruikt om handelsbeperkingen tussen de lidstaten te rechtvaardigen, die over het algemeen slechts op grond van uiterst zwaarwegende argumenten worden goedgekeurd.
Het gevaar bestaat dat deze bepaling niet-rechtsgeldig wordt bevonden, hetgeen zou kunnen leiden tot nietigverklaring van de richtlijn.
De Commissie stemt volledig in met het voorstel in amendement 13 dat de lidstaten regelmatig verslag uitbrengen over vrijwillige, onbetaalde donaties. Deze verslagen zouden evenwel op één lijn dienen te worden gebracht met de verslagen die de lidstaten elke drie jaar moeten uitbrengen over de algehele tenuitvoerlegging van de richtlijn. Ik refereer aan hetgeen de heer Nisticò zojuist gezegd heeft.
Wij kunnen amendement 14 aannemen, zij het in gewijzigde vorm. Artikel 20 zou een verwijzing naar kwaliteitsbeheer dienen te bevatten en daarnaast zou een nieuwe overweging moeten worden ingevoegd, waarin alle bijkomende, uitvoerige toelichtingen van het huidige amendement zijn opgenomen.
De verwijzing naar artikel 11 zou waarborgen dat testen altijd overeenkomstig goede praktijken worden uitgevoerd, terwijl de nieuwe overweging de aan de procedure ten grondslag liggende beginselen zou toelichten.
Wat amendement 16 betreft: de Commissie is bereid het eerste deel daarvan, dat betrekking heeft op genetische analyses, te accepteren. Het tweede deel kan zij echter niet aannemen, aangezien artikel 152 geen rechtsgrondslag vormt voor het reguleren van octrooien.
De gedachte achter amendement 18 kan in enigszins gewijzigde vorm worden verwerkt in de eerste paragraaf van artikel 23.
De Commissie is de mening toegedaan dat overeenstemming tussen de drie instellingen over de 28 amendementen binnen handbereik ligt. Het Europees Parlement bevindt zich thans op het beslissende punt dat het moet besluiten of het de voorgestelde compromissen aanvaardbaar vindt. Afhankelijk van dit besluit zal ofwel het debat worden voortgezet in de context van de bemiddelingsprocedure, ofwel de richtlijn tijdens de komende Raad Volksgezondheid op de agenda worden geplaatst voor definitieve aanneming.

De Voorzitter.
De heer Nisticò heeft het woord gevraagd voor een persoonlijk feit overeenkomstig artikel 122.

Nisticò (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik kom heel even tussenbeide om persoonlijke redenen. Ik hoop dat de heer Lund, tot wie deze oproep gericht is, zo vriendelijk is om even naar mij te luisteren. In de eerste plaats moet ik zeggen dat, aangezien ik een lange academische carrière achter de rug heb en ook nog uit het zuiden van Italië kom, geloof te kunnen stellen dat ik een eervol persoon ben, iemand met een morele en intellectuele eerlijkheid die altijd gehandeld heeft in het belang van de patiënt. In de tweede plaats stel ik als neuroloog een korte diagnose: het kan zijn dat de geheugenfuncties van collega Lund tijdelijk zijn uitgevallen wat betreft de afspraken die wij hebben gemaakt. Ik zeg nogmaals: ik ben het ermee eens om de definitie van 'vrijwillige en onbetaalde donatie? in overweging 23 in te voeren, maar, zoals ik al heb gezegd in de vergadering waar ook de Commissie en de Raad aanwezig waren, this should be taken into account by the single Member States. Als collega Lund het daarmee eens is - en ik denk dat het daar allemaal om draait - kan ik zijn voorstel volledig intact laten en de kwestie met een mondeling amendement afsluiten, dus in deze bewoordingen: this should be taken into acount by the single Member States. Ik denk, collega Lund, dat wij die met zoveel gedrevenheid hebben samengewerkt, zowel met jouw fractie als met de onze, op die manier een probleem oplossen dat de verenigingen van donateurs alsook de patiëntenorganisaties heel na aan het hart ligt.

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil slechts opmerken dat ik bij elk woord van mijn bijdrage blijf. Ik ben zeer verheugd dat commissaris Byrne door zijn standpunt en dat van de Commissie ten aanzien van de amendementen de afspraak heeft bevestigd die met het oog op amendement 19 was gemaakt. Ik begrijp dat de heer Nisticò zich nog steeds niet aan deze afspraak wil houden.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0139/2002) van mevrouw Klaß, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 2000/13/EG met betrekking tot de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen (COM(2001) 433 - C5-0404/2001 - 2001/0199(COD)).

Klaß (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Byrne, dames en heren, de wijziging van richtlijn 2013 met betrekking tot de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen, die nu aan de orde is, is een belangrijke stap op weg naar optimalisering van de consumentenbescherming in de Europese landen. Door de diepgaande veranderingen in voedingsgewoonten en de daarmee gepaard gaande verandering in de levensmiddelenproductie en ook in de verwerking - want wie wast zijn groente tegenwoordig nog zelf, wie kookt er nog naar recept - vormen steeds meer kant-en-klare producten vandaag de dag bestanddeel van onze voeding. De politiek moet hierop antwoorden met nieuwe regelingen voor verbetering en consumptieveiligheid.
Daarnaast moeten mensen die op bepaalde ingrediënten allergisch reageren, de zekerheid krijgen dat ze direct op de verpakking de voor hen gevaarlijke stoffen kunnen herkennen. Nu al lijden 8 procent van de volwassenen en 3 procent van de kinderen in de Europese Unie aan allergieën. De gevolgen lopen uiteen van luchtwegaandoeningen tot levensbedreigende verschijnselen. De betrokkenen lopen het minste gevaar door de voor hen gevaarlijke levensmiddelen te mijden. Daarom is het zo belangrijk dat ingrediënten die een allergische reactie kunnen oproepen, op het etiket worden vermeld.
Bij de etikettering moet een evenwicht worden gevonden tussen een uitvoerbare en overzichtelijke vermelding enerzijds en het gegronde recht van de consument op volledige informatie anderzijds. Hiervoor vormt het voorstel van de Commissie een goede basis. Van groot belang voor de consument is de verscherping van uitzonderingen voor de etikettering. Daarbij kan met name het wegvallen van de 25%-regel worden genoemd. Het nieuwe van de wijziging van de richtlijn is naar mijn mening de lijst van allergene stoffen die is gebaseerd op de Codex Alimentarius. Die lijst verdient bijzondere aandacht. Voor het eerst wordt hier voorgesteld om allergenen zonder uitzondering altijd op het etiket te vermelden.
Deze lijst van allergene stoffen moet echter voortdurend worden gecontroleerd, zodat hij op de nieuwste wetenschappelijke bevindingen is gebaseerd. Hierbij moet met de Europese autoriteit voor de voedselveiligheid, samen met de Commissie en het Europees Parlement, een manier worden gevonden om deze lijst voortdurend aan te passen. Dat betekent voor mij dat er nieuwe stoffen kunnen worden opgenomen, maar dat het door nieuwe inzichten ook mogelijk moet zijn om bestaande stoffen te schrappen. Ik verzoek daarom nadrukkelijk om steun voor mijn wijziging voor voortdurende controle van de lijst.
Daarnaast moeten voor deze lijst in bijlage III gedetailleerde richtsnoeren worden opgesteld voor de interpretatie. Wat wordt bijvoorbeeld bedoeld met schaalvruchten, als tegelijkertijd ook noten worden genoemd? Welke producten worden bedoeld met schaaldieren? Vallen slakken daar ook onder? Door het wegvallen van de 25%-regel stelt de Commissie een paar uitzonderingsregels voor van 5 en 2 procent. Deze gelden met name voor levensmiddelen waarvoor reeds communautaire regelingen bestaan, zoals chocolade, voor saus- en mosterdbereidingen en voor levensmiddelen waarvan de ingrediënten niet hoeven worden vermeld, zoals melk. Bij mengsels van kruiden moeten ingrediënten vanaf 2 procent op het etiket worden vermeld.
Met het oog op seizoensgebonden veranderingen in het aanbod is het van groot belang voor het midden- en kleinbedrijf door de en/of-regeling snel op veranderingen in de markt te kunnen reageren.
Al deze genoemde verlichtingen vormen, in tegenstelling tot de mening van sommige critici, geen aantasting van de consumentenbescherming, maar een goed doordachte regeling en een alternatief voor het wegvallen van de 25%-regel. Onverminderd van kracht blijft namelijk ook hier de fundamentele plicht tot vermelding van alle allergenen. Ik heb mij lang verdiept in de etikettering en ook gekeken naar de praktische omzetting. Wij mogen één ding niet vergeten: de etikettering mag er niet toe leiden dat de consument onzeker wordt. Ze moet daarentegen duidelijk, overzichtelijk en tenslotte ook nog leesbaar zijn. Al met al wordt met het voorstel van de Commissie de consumentenbescherming in de Europese Unie geoptimaliseerd en de consument meer duidelijkheid en informatie geboden. Vooral met het oog op de huidige problemen is dit een belangrijk teken voor de mensen in Europa.
Tot slot wil ik iedereen hartelijk danken voor zijn medewerking en steun. Ik hoop dat een grote meerderheid van dit Parlement het eens is met de door mij voorgestelde wijzigingen.
Mayer, Xaver (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het is dus weer eens zover: boeren demonstreren, wij discussiëren over levensmiddelenkwesties. Ik bedoel, het is belangrijk dat wij telkens weer moeten vechten voor het vertrouwen van de consument, en een exactere etikettering is juist bij levensmiddelen heel belangrijk en noodzakelijk.
Als rapporteur voor advies van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling wil ik om te beginnen de rapporteur, mevrouw Klaß, bedanken voor de goede samenwerking. Hoewel wij het over details aanvankelijk niet altijd met elkaar eens waren, zaten wij in het algemeen toch op één lijn: de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hebben elkaar goed aangevuld. Ik denk dat dit juist ook in deze dagen moet worden genoemd en gewaardeerd.
In het algemeen was het voorstel van de Commissie voor de etikettering van levensmiddelen al een stap in de goede richting. Maar zelfs een goed voorstel kan nog verbeterd worden. Dat was onze taak hier in het Parlement.
Op de huidige regeling, waarbij alle ingrediënten van levensmiddelen - ook bestanddelen van samengestelde levensmiddelen - in de zogenaamde lijst van ingrediënten op het etiket moeten worden vermeld, waren immers ook uitzonderingen mogelijk. Mevrouw Klaß heeft deze zogenaamde 25%-regel al genoemd. De vaak gehoorde redenering dat etiketten wegens de vele te vermelden ingrediënten te omvangrijk zijn en uiteindelijk onleesbaar worden, is een beetje als excuus gebruikt. De Commissie heeft er immers zelf op gewezen dat in lidstaten waar deze regel niet gold, ook geen onzekerheid is ontstaan. Problematisch was deze 25%-regel blijkbaar met name, omdat de consument bij het kopen van verwerkte levensmiddelen niet kon weten of hierin allergenen zitten, waarbij hele kleine aandelen voor de consument al van belang waren.
Ik denk dat in dit verband met name het verschil in de amendementen 7 en 12 nog nader moet worden bekeken, of voor of na uitvaardiging van de richtlijn deze wetenschappelijk uitgewerkte grondslag voor het verbieden van allergenen nog juist is.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen is in dit Parlement een thema geworden dat met enige regelmaat terugkeert. Toen in 1995 werd besloten tot een grote wijziging van deze richtlijn, waren er vergelijkbare discussies over de kwesties die vandaag aan de orde komen. De noodzaak van de discussie van vandaag komt naar mijn mening echter alleen voort uit het feit dat allergische reacties op bepaalde bestanddelen bij de mens zijn toegenomen en deels tot levensbedreigende situaties leiden. Alleen daarom zijn een wijziging van de richtlijn resp. andere maatregelen nodig. Aan de productiemethoden is, denk ik, sinds 1995 niets veranderd. Wat wel veranderd is, is de mening van het Parlement, want wij hebben toen al over de voors en tegens van de 25%-regel gediscussieerd. Dat staat nu niet meer ter discussie. Wij zakken dus, denk ik, tot 5 procent, want het uitgangspunt van deze wijziging, namelijk de consument de zekerheid te geven dat hij de allergenen herkent die hem bedreigen, is immers gewaarborgd. Daarom moeten wij deze koers aanhouden.
Wij moeten ook vandaag weer een spagaat maken tussen de vereiste informatie en overzichtelijkheid. Daarmee bedoel ik ten eerste de overzichtelijkheid van het etiket en ten tweede die van de richtlijn. De geconsolideerde tekst van 2013/EG was een overbodige rechtshandeling. Wie deze richtlijn voor het eerst toepast, heeft een jurist nodig om de toepassing juist te kunnen uitvoeren, want hij is in mijn ogen zeer gecompliceerd. Begrijpt u mij goed: ik weet ook niet hoe de wijziging die wij vandaag besluiten, anders kan. Omdat de volgende wijziging van deze richtlijn al in de maak is, wil ik er echter voor zorgen dat wij erover nadenken of wij wezenlijke zaken op het etiket niet kunnen weglaten. De burger heeft immers al zoveel kennis. Wij gaan er in eetgelegenheden en bars, waar gemixte drankjes en veel gerechten worden bereid, ook vanuit dat de burger weet wat erin zit en dat hij het anders kan vragen. Met dit uitgangspunt moeten wij wellicht bij de volgende wijziging al rekening houden, want ik geloof dat de volgende wijziging al voor de deur staat. Ik denk bijvoorbeeld aan alcoholische dranken.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur. Dit verslag is een uitstekend voorbeeld van de wijze waarop een degelijk en verstandig voorstel van de Commissie verder verbeterd is in onze Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Ik sluit mij aan bij de heer Schnellhardt. Mijns inziens was het goed dat onze commissie verder ging dan de Commissie, door na de afschaffing van de 25%-regel eveneens de bezem te halen door een aantal van de door de Commissie voorgestelde uitzonderingen en vrijstellingen.
Ik wil graag iets zeggen over de vele mensen die ons schrijven inzake allergieën. Het heeft geen zin om tegen iemand die een allergie heeft te zeggen dat slechts een onbeduidend percentage van de bevolking daaraan lijdt. Iemand die aan een allergie lijdt, heeft daar voor honderd procent last van en wij moeten ervoor zorgen dat de betreffende etikettering voldoende waarschuwingen bevat.
Er is één gebied waarop het niet voor het eerst is dat wij op aanhoudend verzet stuiten. De heer Schnellhardt had het zojuist over alcoholische producten. Met het door mijzelf ingediende amendement 1, dat in de commissie is goedgekeurd, zou daadwerkelijk één enkel comité verantwoordelijk kunnen worden gemaakt voor de etikettering van alcoholische dranken. Dit is belangrijk en het is iets waartegen de wijnlobby zich al jarenlang verzet.
Wij zeggen niet dat de gespecialiseerde comités hier niet in betrokken zouden mogen worden of dat er geen dialoog zou mogen plaatsvinden. Vroeg of laat moeten wij binnen dit algemene vraagstuk van allergieën en etikettering het probleem aanpakken dat bijzondere belangen nauwkeurige etikettering van bepaalde producten altijd in de weg hebben gestaan. Vroeg of laat moeten voor alle producten dezelfde bepalingen gelden. Mijns inziens kunnen wij zo niet langer doorgaan en is het moment aangebroken om tot handelen over te gaan. Ik stel voor dat wij voor amendement 1 stemmen - al wordt in mijn fractie een vrije stemming gehouden - en dat wij wijn op dezelfde wijze gaan etiketteren als andere producten.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, laat ik in de eerste plaats de rapporteur, mevrouw Klaß, bedanken, evenals de leden van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, voor al het werk dat zij aan dit dossier hebben besteed.
De etikettering van voedingsmiddelen is een belangrijk onderwerp, zoals vele sprekers vanmorgen reeds hebben opgemerkt. Onze wetgeving dient tegemoet te komen aan de legitieme wensen van consumenten. Het is ten slotte niet meer dan redelijk dat mensen willen weten waar voedingsmiddelen uit bestaan, opdat zij een weloverwogen keuze kunnen maken uit de beschikbare voedingsmiddelen - en dat zijn er steeds meer. Informatie over de aanwezigheid van bepaalde ingrediënten is voor een helaas steeds groter wordende groep consumenten echter om gezondheidsredenen zelfs nog belangrijker, namelijk voor degenen die aan voedselallergieën of overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen lijden.
Het is derhalve van essentieel belang dat wetgeving inzake etikettering er niet alleen voor zorgt dat alle consumenten begrijpelijke informatie krijgen, maar dat zij tevens het uiterst reële probleem van ongewenste effecten van voedingsmiddelen aanpakt. Dat zijn de doelstellingen van het onderhavige voorstel en het doet mij genoegen dat het voorstel over het algemeen brede steun vindt. In dit licht kunnen onze discussies zich voornamelijk toespitsen op de meest geëigende manieren om de doelstellingen te bereiken.
Etiketteringskwesties zijn vaak gecompliceerder dan zij op het eerste gezicht lijken. Sommige aroma's bestaan bijvoorbeeld uit kruidenmengsels die tientallen ingrediënten bevatten. Is het noodzakelijk of zelfs maar wenselijk om deze allemaal op te sommen? Ik denk van niet, behalve waar het stoffen betreft die zijn afgeleid van ingrediënten die allergieën of overgevoeligheid kunnen veroorzaken.
Samengevat luidt het probleem: hoe exact dient de etikettering van voedingsmiddelen te zijn? Wij moeten absoluut vermijden dat consumenten een zo buitensporige hoeveelheid aan informatie krijgen dat zij deze met moeite kunnen verwerken. Kwantiteit mag niet ten koste gaan van kwaliteit en duidelijkheid. Wij stellen dan ook voor dat voldoende informatie verschaft wordt, waarbij erop gelet wordt dat er geen ingrediënten worden weggelaten die allergieën of overgevoeligheid zouden kunnen veroorzaken. Tegelijkertijd dient de verplichting om etiketten van gedetailleerde informatie te voorzien vergezeld te gaan van procedures waardoor producenten in staat worden gesteld deze verplichting zonder al te veel technische problemen na te komen. Met deze overwegingen in ons achterhoofd hebben wij de voorgestelde amendementen bekeken. Aangezien het een relatief klein aantal is, zal ik op alle amendementen ingaan.
Wanneer amendement 1 wordt aangenomen, zouden geen technische uitvoeringsbepalingen meer aangenomen kunnen worden voor alcoholische dranken die onder de procedure van het sectoraal comité van beheer vallen. Voor bepaalde alcoholische dranken - wijnen bijvoorbeeld - gelden echter specifieke etiketteringsvoorschriften. Dit amendement zou onverenigbaar zijn met bestaande wetgeving en om die reden kan ik het niet aannemen.
In amendement 2 wordt ervoor gepleit mengsels van paddestoelen toe te voegen aan de reeds genoemde mengsels, vruchten en groenten, waarvoor niet voldaan hoeft te worden aan de regel dat ingrediënten vermeld worden in dalende volgorde van gewicht. Voorts wordt in het amendement aangegeven dat deze optie uitsluitend van toepassing zou zijn op mengsels waarvan de verhouding wisselt. Dit is inderdaad een goed punt en ik neem dit amendement dan ook aan.
Indien amendement 3 wordt aangenomen, verliezen wij de mogelijkheid flexibel te zijn in de vermelding van ingrediënten die in kleine hoeveelheden - minder dan vijf procent van het eindproduct - worden gebruikt.
Ten eerste zou het niet mogelijk zijn enigszins af te wijken van de regel ingrediënten in dalende volgorde van gewicht te vermelden. Ten tweede zou niet langer de uitdrukking 'en/of? gebruikt kunnen worden voor ingrediënten die naar gelang de verkrijgbaarheid onderling verwisselbaar zijn. Met amendement 13 zou alleen de eerste mogelijkheid vervallen.
Deze bepalingen die enige flexibiliteit in de etikettering mogelijk maken zijn echter technisch verantwoord, gezien de verplichting alle ingrediënten te vermelden, met inbegrip van de ingrediënten die in zeer kleine hoeveelheden worden gebruikt. Ik kan deze amendementen derhalve niet aannemen.
Amendement 4 beoogt de eis te laten vervallen dat het etiket, om dubbele vermelding te voorkomen, een verklarende opmerking bevat wanneer ingrediënten bij de bereiding van een product diverse malen worden gebruikt. Dit amendement vereenvoudigt de tekst en kan worden aangenomen. Amendement 14, dat ten doel heeft de gehele bepaling te schrappen, kan bijgevolg niet worden overgenomen.
Volgens amendement 5 zou de bepaling moeten vervallen dat vermelding van de samenstelling van samengestelde ingrediënten niet verplicht is wanneer deze samenstelling door de geldende communautaire reglementering is vastgesteld en het samengestelde ingrediënt minder dan 5% van het eindproduct uitmaakt. Deze uitzonderingsbepaling zou echter niet van toepassing zijn op additieven of allergenen.
Het doel van deze uitzonderingsbepaling is te voorkomen dat de lijst ingrediënten onnodig lang wordt, zonder de doelstellingen van het voorstel uit het oog te verliezen. Ik kan er niet mee instemmen dat deze bepaling wordt geschrapt en verwerp dit amendement dan ook.

Amendement 6 is hoofdzakelijk gericht op afschaffing van de in het voorstel opgenomen uitzonderingsbepaling voor saus- en mosterdbereidingen die minder dan 5% van het eindproduct uitmaken. Ook met deze uitzonderingsbepaling trachten wij te voorkomen dat de lijst ingrediënten buitensporig lang wordt. Ik kan amendement 6 dus niet aannemen, aangezien dit juist weer tot langere opsommingen zou leiden.
Amendement 7 bevat twee verschillende elementen. Ten eerste beoogt het producenten vrij te stellen van de eis technische hulpstoffen die van allergene ingrediënten zijn afgeleid op het etiket te vermelden. Het aangevoerde argument daarvoor is dat deze stoffen tijdens het productieproces worden geëlimineerd. Er kunnen echter residuen aanwezig zijn in het eindproduct en deze kunnen allergische reacties veroorzaken, zelfs als het slechts residuen of sporen van allergenen betreft. Dit gedeelte van amendement 7 is dan ook niet aanvaardbaar. Ten tweede wordt in dit amendement de Europese autoriteit voor de voedselveiligheid verantwoordelijk gemaakt voor het vaststellen van criteria voor het actualiseren van de bijlage en voor een tweejaarlijkse herziening ervan. Hier is sprake van enige onduidelijkheid. Het is onvermijdelijk dat de bijlage gewijzigd wordt, maar het is de wetgever die dit dient te doen, na overleg met de autoriteit aangaande de wetenschappelijke aspecten. Wij kunnen instemmen met het beginsel dat de bijlage bij het voorstel regelmatig herzien wordt, maar het amendement is in zijn huidige formulering niet acceptabel. Dit geldt eveneens voor amendement 12, dat hetzelfde onderwerp betreft.
In de amendementen 8, 9 en 10 wordt voorgesteld bepaalde ingrediënten toe te voegen aan de lijst in de bijlage. De door de Commissie voorgestelde lijst blijft echter verdedigbaar en dient pas later te worden aangevuld op grond van objectieve wetenschappelijke criteria. De Commissie raadpleegt momenteel het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding met het oog op verdere bijwerking van de lijst en heeft maatregelen getroffen om deze actualisering vlot te laten verlopen. De voornoemde amendementen zijn derhalve niet aanvaardbaar.
Wat amendement 11 betreft, ten slotte, kan ik het volgende zeggen. Ik kan ermee instemmen dat een gedetailleerd richtsnoer voor de interpretatie van Bijlage III bis wordt vastgesteld, maar alleen als dit noodzakelijk is. Ik ben de mening toegedaan dat deze bijlage zodanig dient te worden geformuleerd dat een dergelijk gedetailleerd richtsnoer niet nodig is. Om die reden kan ik de huidige bewoordingen van het amendement niet overnemen.
Tot zover de samenvatting van het standpunt van de Commissie inzake de voorgestelde amendementen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, even heel snel, kunt u bevestigen dat het Franse voetbalteam met legionella besmet is geraakt?
De Voorzitter.
U kent het Reglement beter dan ik, mijnheer Corbett, ik weet niet precies op grond van welk artikel u op bent opgestaan om uw vraag te stellen. Ik kan het niet bevestigen, maar ik kan wel bevestigen dat ze vervroegd naar Frankrijk terug zullen komen.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Aanbeveling voor de tweede lezing, in briefvorm, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 577/98 van de Raad betreffende de organisatie van een steekproefenquête naar de arbeidskrachten in de Gemeenschap (6241/1/2002 - C5-0181/2002 - 2001/0127(COD))
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0194/2002), namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot negentiende wijziging van richtlijn 76/769/EEG van de Raad inzake de beperking van het op de markt brengen en van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (azokleurstoffen) (15079/1/2001 - C5-0071/2002 - 1999/0269(COD)) (rapporteur: de heer Bakopoulos)

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst de afgevaardigden willen bedanken voor de aandacht die zij hebben besteed aan dit voorstel en met name de heer Bakopoulos, de rapporteur, dank willen zeggen voor zijn constructieve bijdrage. Het gaat hier om een belangrijke richtlijn die het mogelijk maakt een verbod in te stellen op het gebruik van bepaalde kleurstoffen in textiel- en lederproducten, omdat gebleken is dat sommige kleurstoffen een gezondheidsrisico vormen.
Het is een verstrekkend voorstel, daar het betrekking heeft op het op de markt brengen en gebruiken van een groot aantal textiel- en lederproducten. De voorgestelde richtlijn is ook bedoeld om de verhandeling en het gebruik van alternatieve kleurstoffen te stimuleren. Ik heb begrip voor de zorgen van sommige afgevaardigden, die verder willen gaan dan de voorgestelde richtlijn en het verbod zouden willen uitbreiden tot andere dan textiel- of lederproducten. Ik zou graag willen ingaan op hun punt van zorg.
Uitgangspunt van de Commissie is een lijst op te stellen van producten die gevaarlijke stoffen bevatten waarvan de schadelijke werking via gedegen onderzoek duidelijk aangetoond is. Op dit moment beschikt de Commissie niet over gegevens waaruit blijkt dat de kleurstoffen waar het hier om gaat gebruikt worden in speelgoed gemaakt van andere dan textiel- of lederproducten. Wel is speelgoed dat schadelijke stoffen of preparaten bevat reeds verboden krachtens de Speelgoedrichtlijn. Verder onderzoekt de Commissie op dit moment de risico's van dit soort stoffen in speelgoed. Tegen die achtergrond kan de Commissie de amendementen 1 tot en met 4 niet aanvaarden.

Schmitt (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik verzoek nu ook over het wetgevingsvoorstel te laten stemmen, omdat een terugverwijzing naar de commissie geen zin heeft.
Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een overzicht gekregen waarin het standpunt van de Commissie uiteengezet wordt; ik kan u dat overzicht ter gelegener tijd doen toekomen.

Roth-Behrendt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, ik verwachtte niets anders van de Commissie. Alleen een ondubbelzinnige stemmingsuitslag in het Parlement is waarschijnlijk overtuigend genoeg om haar uit haar lethargie te wekken.
Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in het kader van deze zaak, die voor velen in het Parlement en voor een groot aantal lidstaten bijzonder gevoelig ligt, zijn op initiatief van onze rapporteur, de heer Nisticò, informele gesprekken met de Raad en de Commissie gevoerd. Wij zijn afgelopen week eensgezind tot een opvatting gekomen over de wijze waarop deze zaak zou kunnen worden opgelost zonder een langdurige en uiterst moeizame behandeling in het bemiddelingscomité, en van deze afspraak en de over deze kwestie bereikte opvatting, die met name het zonder vergoeding afstaan van bloed betreft en waarmee zowel de Commissie als de Raad akkoord konden gaan, heeft onze rapporteur vanochtend tijdens de discussies in het Parlement afstand genomen. Derhalve wil ik graag verzoeken de stemming uit te stellen om te proberen of we deze zaak niet kunnen oplossen teneinde een hausse aan meer of minder ondoordachte mondelinge amendementen te vermijden.

De Voorzitter.
U heeft een formeel verzoek gedaan, en ik zal dan ook de officiële procedure volgen.

Nisticò (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, ik ben voor een amendement op amendement 19, een mondeling amendement waarmee het standpunt van iedereen wordt gerespecteerd. Aan het eind van dat amendement kan gesteld worden: this should be taken into account by Member States. In dat geval ben ik voor en dat zou dus een waardig compromisakkoord kunnen zijn.

De Voorzitter. -
Mijnheer Lund, is dit compromis reden voor u om uw verzoek in te trekken, of houdt u vast aan uw verzoek om uitstel van de stemming?

Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag vasthouden aan mijn verzoek de stemming uit te stellen. Deze zaak is absoluut onbevredigend verlopen en daarom verheugt het mij dat commissaris Byrne vanmorgen nog mijn interpretatie van de zaak en de afspraak, waarvan de heer Nisticò vanmorgen afstand nam, heeft bevestigd. We hebben tijd nodig om uit te zoeken hoe we deze zaak kunnen oplossen. Ik zou nog steeds graag zien dat we deze op een dusdanige manier oplossen dat we een langdurige behandeling in het bemiddelingscomité van een uiterst moeilijke zaak vermijden.

Arvidsson, Cederschiöld, Grönfeldt Bergman en Stenmarck (PPE-DE)
Een kaderbesluit is bindende wetgeving voor de lidstaten, maar valt niet onder de medebeslissingsprocedure, en het Europees Parlement kan zijn democratische recht op inzage slechts in beperkte mate uitoefenen. Dit soort wetgeving dient aan een democratisch besluitvormingsproces onderworpen te zijn. De georganiseerde zware misdaad moet met doelmatige middelen worden bestreden, maar met handhaving van de rechtszekerheid.
Voor een land als Zweden, dat geen constitutioneel hof kent, is de rechtszekerheid een zeer gevoelig punt. Het ontbreken van een constitutioneel hof betekent in de praktijk dat de burgers nauwelijks de mogelijkheid hebben om te controleren of wetgeving al dan niet strijdig is met de grondwet. Ook op Europees niveau ontbreekt zo'n rechterlijke controle.

Sacrédeus (PPE-DE)
De Zweedse christen-democraten hebben vandaag voor het verslag-Marinho gestemd. Voor een effectieve misdaadbestrijding en een sneller optreden is een vereenvoudiging van de justitiële samenwerking nodig. Daarom is het van belang dat er ter voorbereiding van een rechtszaak snel en effectief een besluit wordt genomen tot bevriezing van voorwerpen of bewijsstukken, ook al bevinden deze zich in een andere lidstaat. Tegelijkertijd moet echter de rechtszekerheid van alle betrokkenen gegarandeerd worden, en moet een zo belangrijke wijziging van het rechtsstelsel er niet doorheen gejaagd worden.
Wij vinden het daarom het verstandigst dat het kaderbesluit in eerste instantie slechts een beperkt toepassingsgebied heeft. Pas wanneer de ervaringen met de onderhavige samenwerking kunnen worden geëvalueerd, is het op zijn plaats om na te gaan in hoeverre de justitiële samenwerking kan worden uitgebreid en verdiept. Het kaderbesluit biedt de Raad nog ruimte om in een latere fase andere soorten misdrijven toe te voegen. Daarom heb ik tegen de amendementen 11, 12 en 18 gestemd.

Berthu (NI)
Het nieuwe artikel 6 bis, lid 13 van het Reglement van het Parlement, zoals aangenomen na het verslag-Duff, luidt als volgt: 'De commissie (d.w.z. de bevoegde commissie van het Europees Parlement) kan na raadpleging van de lidstaten een indicatieve lijst van autoriteiten van de lidstaten opstellen die bevoegd zijn tot indiening van een verzoek om opheffing van de immuniteit van een lid.?
Zoals ik gisteren al zei, zit er een bedoeling achter deze gecompliceerde formulering, namelijk om een nationale bevoegdheid die het Europees Parlement hindert niet duidelijk te erkennen. Om dit niet te hoeven toegeven verklaart men allereerst dat het Europees Parlement het recht heeft een lijst op te stellen. Aangezien dit recht echter zuiver fictief is, haast men zich hieraan toe te voegen dat deze lijst 'indicatief? is. Vervolgens preciseert men, hetgeen deze minderheid van het Europees Parlement nog steeds betreurt, dat de lidstaten worden 'geraadpleegd?. Dit lijkt te betekenen dat zij geen besluiten nemen. Overigens weten we evenmin waarover ze worden geraadpleegd: over het principe van een lijst of over de inhoud daarvan.
Dit is een van de klassieke methoden van de Europese instellingen om de nationale bevoegdheden te beheersen: eerst maakt men er een warboel van, vervolgens verklaart men dat de situatie te ingewikkeld is en dat - om de zaken te vereenvoudigen - de bevoegdheid aan Brussel moet worden overgedragen.

Meijer (GUE/NGL)
. Parlementaire immuniteit schijnt voor veel parlementariërs heel belangrijk te zijn, want in dit parlement wordt er voortdurend over gesproken. Op de leden van het EP zijn de nationale regels van hun lidstaat van toepassing, en die verschillen sterk. In het ene land betekent dit dat parlementsleden gedurende hun mandaat niet zonder hun eigen medewerking of zonder besluit over opheffing van hun immuniteit kunnen worden vervolgd voor strafbare feiten, en dat zij dus bevoorrecht zijn ten opzichte van andere burgers. Dat is voordelig voor criminelen die zichzelf willen beschermen. In andere landen, zoals Nederland, betekent het slechts dat een parlementslid niet kan worden vervolgd op grond van uitspraken die in het parlementaire debat of in vragen als parlementslid zijn gedaan. Vooralsnog ben ik voorstander van die beperkte uitleg van de immuniteit, want die zorgt ervoor dat parlementsleden gelijk zijn en blijven aan hun kiezers, zonder dat ze in hun werk kunnen worden gehinderd. Ik heb er wel begrip voor dat er in staten waar vaak is geprobeerd om als politieke vijanden beschouwde parlementsleden ernstig in hun werk te hinderen door voortdurend processen tegen hen aan te spannen, meer behoefte bestaat aan immuniteit. Maar laten we die dan zo beperkt mogelijk houden en niet uitbreiden tot een afzonderlijk Europees recht.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ieder jaar worden alleen al in Europa 38.000 dieren routinematig gedood nadat ze gebruikt zijn om nieuw ontwikkelde cosmeticaproducten te testen. Al bijna tien jaar bestaat er in de EU een verbod op de verkoop van producten waarvoor proefdieren zijn gebruikt, maar dat verbod is nog steeds niet van kracht. Er is geen enkele reden om dat verbod niet in werking te laten treden, zeker niet voor gevallen waarin wetenschappelijk onderbouwde alternatieven voor dierproeven voorhanden zijn.
Het voorstel van de Commissie om dit afzetverbod te vervangen door een verbod op het uitvoeren van dierproeven is volstrekt onaanvaardbaar, en het gaat ook geheel voorbij aan de roep onder grote delen van de bevolking om definitief een einde te maken aan het gebruik van proefdieren in de cosmetica-industrie. Een testverbod leidt er namelijk enkel toe dat het probleem verplaatst wordt, want cosmetica die in landen buiten de EU op dieren getest is zal op de Europese markt verkocht blijven worden. Alleen met een gecombineerd afzet- en testverbod kunnen we ervoor zorgen dat dit soort producten niet meer terechtkomt in de schappen van onze winkels. Voor de veiligheid van cosmeticaproducten heeft dit geen gevolgen, want in de EU verkochte producten moeten voldoen aan wettelijk vastgelegde veiligheidseisen. We moeten dus meer werk maken van de ontwikkeling van alternatieve testmethoden.

Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals de meeste burgers in de Europese Unie ben ik van mening dat het gebruik van levende dieren om cosmetica te testen een onnodige en onaanvaardbare praktijk is die verboden moet worden. Meer dan 8000 ingrediënten zijn inmiddels toegestaan voor gebruik in cosmeticaproducten; hoeveel nieuwe producten hebben we eigenlijk nog nodig? De vraag is hoe we het bedrijfsleven ertoe kunnen aanzetten meer onderzoek te doen naar alternatieve testmethoden.
Daarvoor dient in de eerste plaats een verbod ingevoerd te worden op de verkoop van nieuwe op dieren geteste cosmeticaproducten, en wel uiterlijk vijf jaar na goedkeuring van de wetgeving, zoals ook voorgesteld wordt in het verslag dat we in de Milieucommissie hebben goedgekeurd. Daarmee wordt geen enkele WTO-regel overtreden. In de tweede plaats moet er een volledig verbod op het gebruik van dierproeven komen, en voor de inwerkingtreding van dat verbod dient een uiterste termijn vastgelegd te worden.
Minder vergaande maatregelen zijn mijns inziens absoluut ontoereikend en onbevredigend, en ik weet dat ook mijn kiezers er zo over denken. Wanneer dierproeven in de cosmetica-industrie verboden worden, betekent dat niet dat er onveilige producten op de markt komen, maar dat er een einde komt aan veel dierenleed.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het verheugt mij bijzonder dat wij vandaag met betrekking tot het verslag-Roth-Behrendt zo eensgezind zijn. Ik hoop dat van zo'n grote overtuigingskracht ook de nodige invloed op de Commissie uitgaat. Ik ben voor het afzetverbod. Ik ben ook voor het verbod op dierproeven. Ik vind wel dat de overgangstermijnen iets te veel zijn opgerekt. Ik had daarom graag kortere overgangstermijnen gewild.
Ik zou deze gelegenheid willen aangrijpen om erop te wijzen dat er in dit verband ook een handel in dieren bestaat. Nog maar enkele dagen geleden werd er in mijn regio, in Noord-Italië, in Zuid-Tirol, een dergelijke handel ontdekt. We konden het transport tegenhouden en de dieren redden. We weten dat dit niet de oplossing is. De oplossing is een wettelijke regeling. Ik hoop dat we ervoor kunnen zorgen dat die zo snel mogelijk in werking treedt. Wij hebben daaraan onze bijdrage geleverd.

Meijer (GUE/NGL)
Proeven waarbij wordt vastgesteld hoe dieren door het gebruik van bepaalde stoffen ziek worden, lijden en sterven werden vroeger helaas als een normaal onderdeel van de wetenschappelijke en industriële vooruitgang beschouwd, maar nu gelukkig steeds minder. De discussie is nog slechts of dierproeven helemaal te vermijden zijn als het om zuiver medische zaken gaat. Het is schandelijk dat zulke proeven ook nog steeds worden gebruikt voor luxe doeleinden zoals de productie van cosmetica. Dat daaraan met voorrang een eind moet worden gemaakt, wordt tegenwoordig vrijwel algemeen aanvaard. Toch is dat tot nu toe belemmerd door de vrees dat bedrijven die dierproeven uitvoeren, zullen verhuizen naar buiten het grondgebied van de EU-lidstaten en dat hun producten vervolgens zullen worden geïmporteerd omdat de grensoverschrijdende handel tegenwoordig vrij is. Mevrouw Roth-Behrendt is zeer creatief gebleken in het vinden van oplossingen voor het feit dat de Raad een importverbod blijft afwijzen. Zij verwijst nu naar de publieke opinie en eist etikettering waardoor de consument kan zien of er dierproeven zijn voorafgegaan aan het op de markt brengen van het product. Daarnaast probeert ze de dierproeven sneller en verder terug te dringen en toevoeging van lekker ruikende maar voor de mens ziekmakende stoffen te voorkómen. Gezien de tegenwerking van de Raad tot nu toe is dat de beste oplossing.

Roure (PSE)
Wij hebben vandaag een belangrijke stem uitgebracht. Er bestaan 8000 ingrediënten die reeds getest zijn en waarover de industrie kan beschikken en ik vond het van essentieel belang dierproeven ten behoeve van cosmetische producten af te wijzen.
Sommigen gebruikten de volksgezondheid als argument om zich te verzetten tegen de amendementen waarin deze proeven verboden worden. Ik herhaal echter dat wij er in geen geval van mogen uitgaan dat de uitkomsten van dierproeven ook automatisch voor de mens gelden. Dit is in genetisch en wetenschappelijk opzicht een feit en het zou een kwalijke zaak zijn, indien wij pas over tien of twintig jaar zouden ontdekken wat de gevolgen hiervan zijn.
Ik plaats deze opmerkingen niet vanuit de bezorgdheid van een omaatje voor haar hond, maar vanuit een gebaar van respect jegens alle levende wezens.
De fundamentele vraag is namelijk hoe ver wij kunnen gaan in onze offers aan de mythe van de eeuwige mens, de eeuwige schoonheid en de eeuwige jeugd. In wezen gaat het hier om een filosofische en humanistische kwestie, die samenhangt met de huidige eisen van onze bevolking aan de politici om stelling te nemen. De discussies over mondialisering, de grote concerns en hun winsten, alsmede over het respect voor en de waardigheid van elke menselijke persoon gaan in die richting.

Miranda (GUE/NGL)
Het voorstel van de Commissie bevat wijzigingen op de vigerende verordening waardoor begrippen worden verduidelijkt, criteria voor de toewijzing van 'slots? worden vastgelegd, de juridische natuur van de 'slots? wordt omschreven en wordt voorzien in de mogelijkheid om 'slots? al dan niet te transfereren. Voorts worden hiermee de internationale begrippen luchthaven met bemiddeling inzake de dienstregelingen (schedules facilitated airport) en gecoördineerde luchthaven (coordinated airport) overgenomen, die in de plaats komen van de tot dusver gebruikte begrippen gecoördineerde en volledig gecoördineerde luchthaven.
Ik wil er echter op wijzen dat men zich gezien het feit dat op luchthavens met bemiddeling inzake de dienstregelingen geen coördinator actief is, maar een bemiddelaar en dat deze laatste eerder een adviserende dan een regelgevende taak heeft, moet afvragen of deze luchthavens wel doelmatig zullen functioneren, in het bijzonder waar het gaat om de toewijzing van de 'slots?.
Aangezien overeenkomstig dit voorstel alleen ten aanzien van luchthavens met echte capaciteitstekorten die als gecoördineerd worden aangewezen sprake is van een duidelijke juridische regelgeving, zullen de normen slechts in een klein aantal gevallen van toepassing zijn. Dit zou kunnen leiden tot een verslechtering van het stelsel voor de toewijzing van 'slots?.

Patrie (PSE)
Gezien de opeenvolgende crises in de voedingssector is het wenselijk om de zogenaamde 25%-regel betreffende de etikettering van voedingsmiddelen af te schaffen en mensen met voedselallergieën volledige informatie te verschaffen over de voedingsmiddelen die zij kopen. Evenzo vind ik dat de uitzonderingsbepalingen voor saus- en mosterdbereidingen die minder dan 5 procent van het eindproduct uitmaken, geschrapt moeten worden.
Enkele uitzonderingen dienen echter gehandhaafd te worden. Het verdient aanbeveling dat de voor de verschillende dranken bevoegde comités van deskundigen hun taak behouden en dat zij de etiketteringsregels blijven vaststellen. Bij sommige alcoholische dranken, zoals wijn, dienen namelijk bijzondere etiketteringsregels in acht te worden genomen. Additieven en technische-hulpstoffen waarvan de aanwezigheid niet in het eindproduct kan worden aangetoond, zouden niet op het etiket hoeven worden vermeld.
Het verheugt mij dat de wetenschappelijke criteria voor het opnemen van ingrediënten in bijlage III volledig in acht worden genomen en dat deze lijst met regelmatige tussenpozen van twee jaar zal worden herzien en geactualiseerd. Wij hechten eraan dat deze ontwerprichtlijn in werking treedt. Daarom willen wij afzien van de mogelijkheid dat de Europese autoriteit voor de voedselveiligheid vooraf een evaluatie van de wetenschappelijke criteria voor de in de bijlage op te nemen ingrediënten uitvoert.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De tekst van de resolutie over de sociale integratie is na de stemming over de amendementen aanzienlijk gewijzigd ten opzichte van de oorspronkelijke tekst van het door de Commissie werkgelegenheid goedgekeurde verslag- Figueiredo. Niet alleen zijn de verwijzingen naar de destructieve resultaten van de liberalisatie, het mededingingsbeleid, het landbouw- en visserijbeleid, het stabiliteitspact en de noodzaak van sociale voorzieningen, sociale bescherming, herverdeling van middelen en kansen geschrapt, maar werd tevens toegevoegd dat het recht op een baan eenieder toekomt die 'wil werken?. Verder staat hier nu in dat voorlopig werk een 'unieke kans is voor al degenen die geen permanente baan willen zoeken of kunnen vinden?. Met andere woorden het is de schuld van de werklozen dat zij werkloos zijn, want zij willen niet werken!
Het verloop van de stemming heeft eens te meer aangetoond wat het Europees Parlement in feite is: het is niet bij machte zich te verheffen boven de rol van verdediger van de grote economische belangen en het beleid van de heersende klasse.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen dit verslag gestemd, in weerwil van de enkele goede dingen die hierin staan. Daaronder valt ook hetgeen ik gisteren in mijn betoog noemde (de verwijzingen naar het openbaar onderwijssysteem en twaalf jaar gratis en verplicht onderwijs).

Figueiredo (GUE/NGL)
Op mijn verslag over sociale integratie zijn verschillende amendementen aangenomen waardoor het inhoudelijk op belangrijke punten is verzwakt. De PPE heeft in totaal 19 amendementen ingediend waarvan er 12 zijn aangenomen; deze waren erop gericht wezenlijke aspecten van de strategie die moet worden ontwikkeld om de sociale integratie doelmatig te bevorderen onderuit te halen en het negatieve aspect van de bevordering van tijdelijk werk, dat indruist tegen de belofte van volledige werkgelegenheid en ook het begrip volledige werkgelegenheid zelf, in het verslag op te nemen. Bijzonder ernstig is de schrapping van de passages die betrekking hadden op de volgende vraagstukken:
het belang van de sociale overdrachten, met name ouderdomspensioenen, zonder welke 41% van de Europese bevolking het risico zou lopen te verpauperen, evenals andere sociale overdrachten zonder welke, ook wanneer de ouderdomspensioenen gehandhaafd worden, in plaats van de huidige 18% 26% van de bevolking gevaar zou lopen te verpauperen;
de evaluatie van de gevolgen van monetaire beleidsmaatregelen, in het bijzonder het stabiliteitspact, op sociaal gebied (werkgelegenheid, armoede en sociale uitsluiting, gelijke rechten en kansen, enz.).
Dankzij het feit dat andere amendementen van de PPE zijn verworpen, zijn evenwel belangrijke aspecten van mijn verslag gehandhaafd. Tegen deze achtergrond heb ik besloten mij bij de definitieve stemming van stemming te onthouden.

Malmström, Paulsen en Olle Schmidt (ELDR)
Wij hebben een positieve grondhouding tegenover de Europese Unie. Als Zweedse liberalen zien wij de Europese integratie als een mogelijkheid om oplossingen te vinden voor grensoverschrijdende problemen op het gebied van milieu, handel, grensoverschrijdend verkeer, mensenrechten en bestrijding van conflicten. Sociale integratie is een belangrijk aspect van de toekomstige ontwikkeling van Europa. Ze speelt een belangrijke rol in de bestrijding van armoede en sociale dumping en heeft daarom uiteraard onze steun.
Aangezien wij sterk hechten aan subsidiariteit, een van onze belangrijkste beginselen, zien wij geen reden tot harmonisatie van het terrein dat in het verslag wordt behandeld. De sociale integratie is een voorbeeld van een terrein dat niet direct grensoverschrijdend is, en de in het verslag genoemde punten kunnen beter op het niveau van de lidstaten worden behandeld.

Roure (PSE)
Voor de volgende reeks nationale actieplannen inzake sociale integratie in 2003 dient te worden aanbevolen dat de lidstaten een hoge prioriteit toekennen aan personen die in aanhoudende armoede leven. In dit verslag wordt de huidige situatie beschreven en ik wil er nog eens op wijzen dat 60 miljoen mensen in de Europese Unie helaas in armoede leven, hetgeen onaanvaardbaar is. Tijdens de Top van Lissabon hebben de lidstaten toegezegd dat de armoede tegen het jaar 2010 zou zijn uitgebannen, een toezegging die in het Verdrag van Nice is bevestigd. Dit verslag dient als springplank om de verschillende beleidsvormen en programma's binnen de Europese Unie te versterken en bevestigt dat armoedebestrijding een speerpunt blijft.
Wij hebben bereikt dat het Handvest van de grondrechten werd aangenomen. Nu moeten wij ervoor zorgen dat het in de praktijk wordt gebracht. Artikel 1 van dit Handvest, waarin de menselijke waardigheid naar voren wordt gebracht, is van fundamenteel belang. Alle mensen die in armoede leven, worden in hun waardigheid aangetast. Dit is voor ons onaanvaardbaar. Er dient een voortvarend beleid te worden ingesteld op het gebied van onderwijs, openbare dienstverlening, huisvesting en werkgelegenheid. Wij moeten in de eerste plaats het gevaar van uitsluiting voorkomen en ons optreden afstemmen op de meest kwetsbare bevolkingsgroepen. Gezien de structurele veranderingen die zich momenteel in onze Unie voltrekken, bestaat namelijk het gevaar dat discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat opnieuw de kop opsteken.

Kuntz (EDD)
Met het verslag van de heren Morillon en Cohn-Bendit wil men aantonen dat het Parlement zich terdege inzet voor een actief en doeltreffend Euro-mediterraan beleid. In dat opzicht worden vooruitzichten geschetst die nader onderzocht moeten worden.
Allereerst wordt de bereidheid om de dialoog met onze partners van de Unie van de Arabische Maghreb (UAM) verder te ontwikkelen eindelijk bekeken vanuit een perspectief dat verder gaat dan louter handelsbelangen, waartoe de betrekkingen tussen beide zijden van de Middellandse Zee tot nu toe beperkt bleven. Wij mogen ons gelukkig prijzen dat het accent eindelijk op de ontwikkeling van politieke en culturele uitwisselingen wordt gelegd, en niet langer uitsluitend op economische uitwisselingen.
Evenzo bestaat reeds lange tijd de noodzaak om onze zuidelijke partners bij de vaststelling van een gemeenschappelijk immigratiebeleid te betrekken. Het is dringend noodzakelijk dat dit beleid, waarover vaak gesproken is, maar dat nooit verwezenlijkt is, er nu komt. Het is weliswaar aan de late kant, maar de bereidwilligheid die uit dit verslag spreekt, duidt er niettemin op dat de mentaliteit binnen de Europese Unie op een positieve manier verandert.
Ik ben eveneens verheugd over het feit dat de beide rapporteurs zich niet als schoolmeesters willen opwerpen, getuige de uitspraak dat ieder evenveel te geven als te nemen heeft. Er zijn maar weinig gebieden waarvoor een dergelijke bescheiden stellingname zo noodzakelijk is als voor de samenwerking tussen Noord en Zuid.
Hoe loffelijk deze intenties ook zijn, in de tekst zelf van het verslag worden ze helaas tegengesproken.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
Europa heeft zich vaak op een negatieve manier bemoeid met Noord-West-Afrika. Tot ongeveer een halve eeuw geleden waren die landen koloniaal bezit van Frankrijk, Spanje en Italië, en met name in Algerije is aan de onafhankelijkheid een langdurige en allesvernietigende oorlog voorafgegaan. Die geschiedenis heeft ertoe bijgedragen dat geweld en armoede in die landen nog steeds een belangrijke rol spelen. In Tunesië ontstaat een autoritaire staat zonder recht op oppositie, in Algerije speelt het leger een te grote rol en voelt de grote Berberbevolking zich tweederangs burgers, in Marokko gaat het politiek nu wat beter maar proberen velen zich te voegen bij hun familie die reeds lang in EU-gebied woont en in de Westelijke Sahara is het afgesproken referendum over onafhankelijkheid nog steeds niet gehouden. Zoals de VS door de Rio Grande en een hek worden afgescheiden van het veel armere Mexico, zo functioneert de Middellandse Zee tussen Europa en Noord-Afrika. Veel inwoners van de Maghreblanden zoeken de hogere levensstandaard van Europa of hebben reden om een onderdrukkend regime te ontvluchten. Ik ben het met de groen-conservatieve coalitie van rapporteurs eens dat het beter zou zijn om economische migratie overbodig te maken door te zorgen voor inkomen en werkgelegenheid in eigen land, maar dat hoeft niet te leiden tot steun aan de regeerders van een eengemaakte Maghreb.

De Voorzitter.
Ik zie dat de heer Fatuzzo aanwezig is. Wil hij een verklaring afleggen om uit te leggen waarom hij vandaag geen stemverklaring geeft?

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik probeer te wennen aan het idee dat dit Parlement woensdag misschien stemt voor amendement 74 op het Reglement, waarmee de mogelijkheid dat de heer Fatuzzo stemverklaringen doet, drastisch wordt ingekort. Ik ben alvast aan het oefenen voor het geval dit Parlement in zijn grote wijsheid besluit dat ik maar beter zo nu en dan mijn mond kan houden.

De Voorzitter.
Mijnheer Fatuzzo, het zou toch jammer geweest zijn als u deze gelegenheid voorbij had laten gaan.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 12.51 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0212/2002) van de heer Gil-Robles Gil-Delgado, namens de Commissie constitutionele zaken, over het ontwerpbesluit van de Raad tot wijziging van de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, gehecht aan besluit 76/787/EGKS, EEG, Euratom van de Raad van 20 september 1976 (8964/2002 - C5-0225/2002 - 2002/0807(AVC)).

Gil-Robles Gil-Delgado (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, het ontwerpbesluit van de Raad dat vandaag voor ons ligt, is het resultaat van een lang proces. Wij vroegen ons daarnet af of het al 25 of 30 jaar duurt maar hoe dan ook is het een zaak van lange adem geworden.
In 1960 is de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement aangenomen. Sindsdien heeft het Parlement niet minder dan vijf verslagen opgesteld die telkens in een la verdwenen bij de Raad. Het Spaanse voorzitterschap is er uiteindelijk in geslaagd een arbeidsintensief akkoord in de wacht te slepen. Dat verheugt ons en wij feliciteren het voorzitterschap met dit precisiewerk.
Deze tekst bevat vrijwel alle voorstellen die het Parlement had opgenomen in het verslag-Anastassopoulos. Ik geef een korte opsomming. Ten eerste het beginsel van de evenredige vertegenwoordiging met eventueel, afhankelijk van de betreffende lidstaat, de mogelijkheid van het uitbrengen van voorkeurstemmen. Ten tweede de onverenigbaarheid van lidmaatschap van een nationaal parlement met dat van het Europees Parlement, met uitzonderingen voor het Verenigd Koninkrijk en Ierland tot de verkiezingen van 2009. Ten derde de mogelijkheid voor elke lidstaat om de verkiezingsuitgaven van de kandidaten aan banden te leggen. En tot slot de mogelijkheid voor elke lidstaat om territoriale kiesdistricten in te stellen zonder afbreuk te doen aan het beginsel van evenredige vertegenwoordiging.
Ook wordt de Akte uit 1976 aangepast aan de in de opeenvolgende Verdragen opgenomen wijzigingen met betrekking tot de instellingen en organen van de Unie en vindt men een intelligente oplossing voor de naleving van het arrest-Matthews over de verkiezingsresultaten in Gibraltar.
Natuurlijk zijn er ook voorstellen van het Parlement blijven liggen, zoals bijvoorbeeld het enkele kiesdistrict, dat dan het gehele grondgebied van de Unie zou bestrijken, verschuiving van de verkiezingsdatum naar mei, en het streven naar evenveel mannen als vrouwen op de kieslijsten. Er zullen dus stemmen opgaan die beweren dat dit een minimaal akkoord is maar de rapporteur meent dat je beter een stapje vooruit kunt doen in de richting van een meer homogeen kiesstelsel, dan te blijven aanmodderen op een doodlopend pad.
Dat is ook hoe de Europese Unie zich heeft ontwikkeld, behoedzame vooruitgang. Soms te behoedzaam, maar toch vooruitgang, de vooruitgang van een schildpad, traag maar gestaag. Natuurlijk betekent het groene licht waar de rapporteur om vraagt niet dat wij afstand nemen van de standpunten van het Parlement. U vindt dat terug in de overwegingen, die overigens zijn bijgevijld door de bijdragen van de commissieleden, waarvoor ik ze allerhartelijkst bedank.
Het gaat niet louter om retorische eisen. Het ontwerpbesluit voorziet in een nieuwe herziening van de Akte vóór 2009. Tegen die tijd zouden de standpunten van het Parlement kunnen worden overgenomen. Vandaar dat wij in het verslag pleiten voor goedkeuring van het ontwerpbesluit.
Mevrouw de Voorzitter, collega's, tot slot wil ik een voorstel van voormalig Commissievoorzitter Delors oprakelen dat als een bruistablet zou kunnen werken voor de Europese verkiezingen: het bestaat er simpelweg uit dat op het niveau van de Unie wordt gedaan wat nu in de lidstaten gebeurt, met andere woorden lijsttrekker wordt hij of zij die voorzitter van de Commissie wil worden. Zo ontdoen wij de stemming van zijn huidige abstracte, nationale dimensie en geven wij de Unie een herkenbaar gezicht. Ik heb dit voorstel met steun van de Commissie constitutionele zaken opgenomen in de overwegingen omdat ik echt denk dat het hoog tijd wordt de burgers duidelijk te maken voor wie en voor wat ze stemmen.
Méndez de Vigo (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben hier waarlijk te maken met een historisch feit : de eerste wijziging van de Akte uit 1976.
Voormalig Parlementsvoorzitter Gil-Robles, die ik wil feliciteren met dit verslag, zei dat talrijke projecten eerder strandden. Ik herinner mij een beroemde Britse conservatief, Edmond Burk, die Spanje vergeleek met een op de Europese kusten aangespoelde walvis (of iets van die strekking, ik citeer uit mijn hoofd). Het doet mij dan ook veel genoegen dat juist het Spaanse voorzitterschap dit onderwerp vlot heeft weten te trekken en dat wij in 2002, onder Spaans voorzitterschap, een eerste wijziging van de verkiezingsakte krijgen.
Volgens mij is dit één van de weinige keren dat het Parlement gevraagd wordt om een instemmingsaanbeveling, dat wil zeggen om een ja- of nee-stemming. Bovendien moet deze aanbeveling, om juridisch bindend te zijn, door een absolute meerderheid worden gesteund.
Het Europees Parlement bevond zich in een lastig parket: wat te doen? De rapporteur zei het al, niet alle wensen van het Europees Parlement, zoals verwoord in het verslag van onze ex-collega en goede vriend Anastassopoulos, zijn ingewilligd.
Het is ook waar dat deze verkiezingsakte moest worden aangepast aan de opeenvolgende verdragswijzigingen. Bovendien moest er een kwestie worden opgelost die voortvloeide uit een arrest van een rechtbank - in dit geval het Hof in Straatsburg - en diende ons verkiezingsstelsel te worden aangepast aan het arrest-Matthews. Dat is wat er nu gebeurt.
Het Verdrag van Amsterdam heeft het uniforme kiesstelsel vervangen door algemene kiesrechtbeginselen. Evenals de rapporteur denk ik dat de meeste standpunten uit het daarna aangenomen verslag-Anastassopoulos in letter en geest stroken met de tekst die vandaag aan ons wordt voorgelegd.
Vandaar dat de Fractie van de Europese Volkspartij voor gaat stemmen. Dan kunnen wij inderdaad later proberen ook de andere opinies van het Europees Parlement opgenomen te krijgen.
Maar er staat nu nog iets historisch te gebeuren. De Fractie van de Europese Volkspartij gaat namelijk een amendement steunen van de heer Bonde - dat is zelden of nooit vertoond in dit Parlement. Dat doen wij omdat wij het een goed amendement vinden. De heer Bonde stelt namelijk dat de afgevaardigden die op het grondgebied van een lidstaat worden verkozen, het gehele kiezerscorps vertegenwoordigen, iets wat, en daarmee is mijn cirkel rond, ook verdedigd werd door Edmund Burk in zijn commentaar op de verkiezingen in Bristol in 1794.
Mevrouw de Voorzitter, ik verklaar dus dat mijn fractie voor dit door mijnheer Gil-Robles zo knap en talentvol uitgewerkte verslag zal stemmen.

Corbett (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de rapporteur feliciteren met zijn werk. Terecht beveelt hij het Parlement aan in te stemmen met het standpunt van de Raad.
Het betreft hier een van de weinige onder het Verdrag vallende terreinen waar het initiatiefrecht bij het Parlement en niet bij de Commissie berust. Wij hebben dit initiatief een aantal jaren geleden genomen, de Raad heeft actie ondernomen naar aanleiding van onze tekst en inderdaad de belangrijkste elementen overgenomen die wij opgenomen wilden zien in het uniforme verkiezingsstelsel.
De Raad heeft ingestemd met ons voorstel evenredige vertegenwoordiging in elke lidstaat verplicht te stellen. Ik ben zelf afkomstig uit het land dat als laatste het stelsel van evenredige vertegenwoordiging voor de Europese verkiezingen heeft ingevoerd, en het doet me deugd dat dit nu erkend wordt als een beginsel dat op alle lidstaten van toepassing is. Ook is nu vastgelegd dat territoriale kiesdistricten - waarmee de afstand tot de burger verkleind wordt - ingesteld kunnen worden, met name in de grotere lidstaten, opdat niet alles via sterk centralistische landelijke lijsten verloopt.
De rapporteur beveelt ook aan een einde te maken - zij het via phasing out - aan het dubbel mandaat, waarbij afgevaardigden zowel zitting hebben in het Europees Parlement als in hun nationale parlement. Die combinatie van twee fulltime banen is niet langer werkbaar en valt niet meer te verdedigen, en het is goed dat die mogelijkheid langzaamaan verdwijnt.
Alles bij elkaar is de tekst zeker aanvaardbaar te noemen, al is hij niet in alle opzichten tevredenstellend, maar dat hoort bij het spel van geven en nemen in de Europese Unie, waar we nu eenmaal altijd moeten zoeken naar een vergelijk. Mijn fractie zal derhalve voor het verslag van de heer Gil-Robles Gil-Delgado stemmen.
We hebben echter wel bezwaar tegen overweging D. Die begint met een passage waarin wordt betreurd dat de door het Parlement voorgestelde Europese kieskring niet ingevoerd wordt. Het probleem is dat het Parlement dit helemaal niet voorgesteld heeft; het heeft enkel aangegeven dat deze vernieuwing in de toekomst onderzocht zou moeten worden, met het oog op de verkiezingen van 2009. In de tekst staat zelfs dat we het betreuren dat deze Europese kieskring niet voor de komende Europese verkiezingen zal worden gerealiseerd, maar van invoering voor de komende Europese verkiezingen is nooit sprake geweest. Willen we serieus genomen worden als volksvertegenwoordiging - en dat geldt ook voor degenen die het idee steunen om 10 procent van de zetels op deze manier te kiezen - dan moeten we deze overweging schrappen, daar ze in strijd is met de feiten en met datgene wat we werkelijk voorstellen. We bewijzen onszelf geen dienst als we onze teleurstelling uitspreken over het feit dat de Raad zijn goedkeuring onthouden heeft aan iets wat we in het geheel niet voorgesteld hebben. Behalve op dit minder belangrijke punt kan ik de tekst steunen, en mijn fractie zal dan ook voor de rest van het verslag stemmen.

Duff (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, zoals de sprekers voor mij hebben gezegd hebben we al heel wat meningsverschillen moeten overbruggen om te komen tot waar we nu zijn. Met name de Britten hebben zich verweerd, en nu pas zijn ze akkoord gegaan met de invoering van een eerlijk kiesstelsel, al moet ik er meteen bij zeggen dat ik hier vandaag niet zou spreken als een dergelijk stelsel nu niet zou bestaan. De Britten aanvaarden nu ook dat op hen de plicht rust ervoor te zorgen dat de burgers van Gibraltar hier vertegenwoordigd kunnen zijn. Ik ga ervan uit dat de opneming van Gibraltar in het Europese politieke systeem iets van de nationalistische spanningen in dat deel van de Unie zal wegnemen.
Verschillende landen hebben geheel terecht ingestemd met beëindiging van het dubbel mandaat. Die praktijk is strijdig met het grondwettelijk beginsel van de scheiding der machten en staat ook een doeltreffend functioneren van het Parlement in de weg. Ik zou de rapporteur en het Belgische en Spaanse voorzitterschap dan ook willen feliciteren met het bereikte akkoord. Ik zie uit naar verdere hervormingen voor een eenvormige verkiezingsprocedure in de toekomst, en ik hoop dat de Conventie tegen die tijd de basis gelegd zal hebben voor regionale kiesdistricten in de grotere lidstaten en tevens de weg vrijgemaakt zal hebben voor een soort transnationale lijst.

Onesta (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik u laten weten dat wij de resolutie van de rapporteur zeer bevredigend vinden, maar dat de tekst van de Raad te wensen overlaat. We hebben inderdaad vooruitgang geboekt met de kwestie-Gibraltar. Wij zijn in dit opzicht dan ook verheugd voor onze Britse en Spaanse vrienden en voor de bewoners van Gibraltar. De burgers kunnen echter niet begrijpen dat er Europese politieke partijen zijn terwijl een deel van de leden van dit Parlement niet op een transnationale manier gekozen is. Hoe kunnen wij overigens verklaren dat vanwege een soepele mandaatregeling iemand gedurende een zeer lange periode lid kan zijn van zowel een nationaal parlement als het Europees Parlement, terwijl deze functies elkaar in feite uitsluiten? Hoe kunnen wij verklaren dat er in de Europese kieswet geen gewag wordt gemaakt van de gelijkheid tussen man en vrouw terwijl de helft van de mensheid uit vrouwen bestaat? Gelukkig heeft de rapporteur deze punten in zijn resolutie aan de orde gesteld. Wij zijn ons er echter terdege van bewust dat het hier slechts om overwegingen gaat en dat de Raad en de lidstaten ermee kunnen doen wat ze willen.
Ik wil de aandacht van de Raad graag richten op de kwestie van de territoriale indeling. In de Franse versie van het verslag wordt gesteld dat de territoriale indeling over het geheel genomen geen afbreuk mag doen aan de evenredige vertegenwoordiging tijdens verkiezingen. De term "globalement" (over het geheel genomen) is in deze context interessant, aangezien ze niet in alle versies is vertaald. In sommige versies van de Raad is deze uitdrukking zelfs geschrapt. Door te snijden in de territoriale indeling wordt het dus mogelijk dat er lijsten komen met twee of drie afgevaardigden per kiesdistrict, wat betekent dat de kiesdrempel moet worden opgetrokken naar 20 of 30%. Het behoeft geen betoog dat het de debatten in deze vergaderzaal veel eenvoudiger zal maken, maar deze situatie zal wel ten koste gaan van de mate van vertegenwoordiging. Proportionaliteit is alleen interessant als de vertegenwoordiging van de burgers gewaarborgd is.
Om die reden heeft de rapporteur in de aangenomen overwegingen een veiligheidsmechanisme ingebouwd tegen deze kiesdrempeleffecten. Ik wil hem en de andere leden van de Commissie constitutionele zaken daar heel hartelijk voor danken. Ik hoop dat de Raad zich bij dit standpunt zal aansluiten. Om die reden zal mijn fractie met het oog op deze matige tekst geen eindoordeel uitspreken over de instemming die erin wordt betuigd.

Kaufmann (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, binnen mijn fractie leven verschillende opvattingen over de vraag, hoe het kiesstelsel voor de verkiezingen voor het Europees Parlement eruit moet zien. Daardoor zullen er zich met betrekking tot dit verslag zeker verschillen voordoen in het stemgedrag van mijn fractie. Zelf denk ik dat het in de Raad bereikte compromis in zijn totaliteit aanvaardbaar is omdat het een stap is in de richting van een homogener Europees kiesstelsel.
De beslissing over de onverenigbaarheid van een gelijktijdig lidmaatschap van het Europees Parlement en een nationaal parlement had al veel eerder moeten worden genomen. Bijzonder verheugend is dat de burgers van Gibraltar eindelijk aan Europese verkiezingen kunnen deelnemen. Ik hoop van harte dat ook de burgers van de kandidaat-lidstaten in 2004 aan de verkiezingen zullen meedoen en dat de toetredingsonderhandelingen geen vertraging zullen oplopen. Het recente optreden van mijn regering maakt mij er echter niet gerust op. Ik roep mijn regering dan ook op om het tijdschema voor de uitbreiding niet ter discussie te stellen.
Ik zou vier kwesties willen aansnijden die volgens mijn fractie een wijziging van het kiesrecht dringend noodzakelijk maken. Ten eerste: wij wijzen kiesdrempels af. Ze zijn ondemocratisch omdat ze nadelig zijn voor kleine partijen en afbreuk doen aan de politieke pluriformiteit.
Ten tweede: het wordt hoog tijd, het kiesrecht niet alleen meer tot burgers van de Unie te beperken. Ik zie niet in waarom mensen uit derde landen, die al verscheidene jaren in onze lidstaten wonen en werken, nog altijd uitgesloten worden van het actieve en passieve kiesrecht. Waarom doen we hier niet eindelijk een belangrijke stap tot integratie, juist tegen de achtergrond van het feit dat de vreemdelingenhaat in onze lidstaten gevaarlijk is toegenomen.
Ten derde: de leeftijd waarop men kiesgerechtigd is moet omlaag. De raad van het Jeugdforum van de Europese Gemeenschappen heeft zich eind april tot de Conventie gericht met het verzoek om de leeftijd voor het actieve en passieve kiesrecht te verlagen tot zestien jaar. Ik steun dit verzoek van de jongeren en hoop dat de Jongerenconventie in juli zich hier eveneens sterk voor maakt.
Ten vierde: in de overwegingen wordt terecht de gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen als probleem ter sprake gebracht. Ik vind het niet aanvaardbaar dat dit Parlement slechts voor ongeveer 30% uit vrouwen bestaat. Het is aan elk van de politieke partijen om, met het oog op de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, nu eindelijk wijzigingen aan te brengen in de regels voor het opstellen van de kandidatenlijsten.

Pasqua (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de rapporteur, waarde collega's, dit verslag lijkt mij niet erg opportuun aangezien er strikt genomen geen eenduidige verkiezingsprocedure bestaat. Dat neemt niet weg dat sinds 1999 de Europese verkiezingen volgens grotendeels uniforme procedures worden georganiseerd. Ik vraag mij dan ook af waarom er nu alweer een verslag wordt gepresenteerd over een kwestie die al zo vaak hier aan de orde is gesteld. Het lijkt erop alsof men het integratieproces dat meer dan ooit tot stilstand is gekomen nieuw leven wil inblazen.
We kunnen hier nog lang blijven debatteren over de gegrondheid van een procedure volgens welke ons op grond van willekeurige motieven het stelsel van evenredige vertegenwoordiging en - nog erger - de territoriale indeling van de kiesdistricten in de dichtstbevolkte lidstaten worden opgelegd, in het kader van het communautaire recht. Ik wil hier enkel benadrukken dat uit deze simplistische en verkeerde redenering niet kan worden afgeleid dat de kiezers en afgevaardigden dichter bij elkaar zullen worden gebracht. Ook kunnen we niet stellen dat er meer burgers naar de stembussen zullen komen, ook al is dat wel een van de gestelde doelen. Sinds 1979 zijn alle methodes tevergeefs uitgeprobeerd: één enkele kieskring en regionale kiesdistricten, een stelsel van evenredige vertegenwoordiging en een meerderheidsstelsel. We moeten dan ook erkennen dat alle aanpassingen in de kieswet de burger niet dichterbij de Europese Unie hebben gebracht en de dramatisch lage opkomst bij de Europese verkiezingen, die de legitimiteit van het Parlement aantast, niet hebben kunnen keren. Dit punt wilde ik graag verduidelijken. Voorts wil ik twee punten benadrukken die in mijn ogen ontoelaatbaar zijn.
Het eerste punt betreft het onwaarschijnlijke idee van één enkele kieskring voor de verdeling van 10% van de zetels van het Parlement. Hoewel dit punt gelukkig door de Raad is verworpen, komt de rapporteur er toch op terug. In de eerste plaats is dit plan geheel in strijd met de doelstelling achter de territoriale indeling. Met één enkele kieskring wordt de afstand tussen de EP-leden en hun kiezers alleen maar groter, terwijl met de territoriale indeling juist een verkleining van deze afstand wordt nagestreefd. In de tweede plaats druist dit punt in tegen artikel 189 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen. Terwijl in dit artikel bepaald is dat het Europees Parlement is samengesteld uit vertegenwoordigers van de volkeren van de lidstaten die in de Gemeenschap zijn verenigd, wordt ons nu voorgesteld om EP-leden zonder vaderland te kiezen.
Het tweede punt dat ik volkomen afwijs, heeft betrekking op de overwegingen over de rol van de Europese politieke partijen. Deze partijen worden door de rapporteur uitgenodigd om tijdens de verkiezingscampagne een kandidaat naar voren te schuiven voor het voorzitterschap van de Commissie. Dit initiatief vormt wederom een schending van het Verdrag, waarin staat bepaald dat alleen de regeringen van de lidstaten bevoegd zijn een kandidaat aan te wijzen voor het voorzitterschap van de Commissie.
Dit absurde idee is gevaarlijk. De lidstaten zullen niet langer bevoegd zijn om de voorzitter van de Commissie te kiezen. Voorts zal er op Europees niveau een partijenstelsel ontstaan, met daaraan onlosmakelijk verbonden een parlementaire regering. Verkiezingen voor de Europese partijen kunnen desnoods worden overwogen, maar we moeten op alle manieren voorkomen dat deze partijen zich gaan bemoeien met het functioneren van de communautaire instellingen. Om die reden kan ik mij helaas niet aansluiten bij de complimenten aan de rapporteur - overigens is dit niet persoonlijk bedoeld. Mijn conclusie is dus dat dit verslag moet worden verworpen.

Abitbol (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, zoals zo vaak in dit Parlement wordt er meer over burgers gepraat dan dat er in het belang van deze burgers wordt gehandeld. In dit ontwerpbesluit van de Raad en het verslag van de heer Gil-Robles wordt namelijk een onrealistische weergave van de werkelijkheid geschetst. Europa zou dichter bij de burgers moeten worden gebracht en er zou een Europese democratie moeten ontstaan. De voorzitter van de Commissie zou de scepter moeten zwaaien. Al deze ideeën staan even ver van de werkelijkheid als Utopia verwijderd was van de medeburgers van Thomas More. Achter deze utopie gaat een harde, pragmatische werkelijkheid schuil, namelijk dat de grote Europese partijen het Europees Parlement willen inpalmen. De PSE-Fractie en de PPE-DE-Fractie willen de democratie in Europa confisqueren via een territoriale opdeling. Door verhoging van de kiesdrempels hopen ze het duopolie van de Europese democratie in handen te krijgen, terwijl de kleingeestige Verts/ALE-Fractie met hen samenzweert om zo binnen een Europese kieskring een aantal van hun leiders een rol toe te bedelen.
Dat is de werkelijkheid, waarde collega's. De Europese politieke partijen die de Europese democratie willen confisqueren staan ver verwijderd van de politieke realiteit van de Europese burgers. Die confiscatie zal compleet zijn als ze ook het financiële stelsel in handen krijgen, zodat ze hun politieke plannen kunnen verwezenlijken. Wij zijn dus getuige van een regelrechte overval.

Berthu (NI).
Mevrouw de Voorzitter, in zijn verslag stelt rapporteur Gil-Robles ons Parlement voor om zich uit te spreken voor het ontwerpbesluit van de Raad betreffende de procedure voor de Europese verkiezingen. Wat dit specifieke punt betreft, kunnen wij hem volgen. Het onderhavige ontwerpbesluit biedt in onze ogen voldoende flexibiliteit om de soevereiniteit van elke lidstaat te kunnen waarborgen.
Wij verwerpen daarentegen veel van de overwegingen die de basis van het advies van de rapporteur vormen. Zo lezen we in een overweging dat het betreurenswaardig is dat het ontwerpbesluit van de Raad niet voorziet in de mogelijkheid van transnationale Europese lijsten. Wij zijn van mening dat de kiezers in de lidstaten door dergelijke lijsten alleen maar verder van het Europees Parlement af komen te staan.
Wij betreuren het dat de Raad er niet op heeft gewezen dat overeenkomstig artikel 189 en 190 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap de EP-leden die in hun land via het districtstelsel zijn gekozen hun gehele land vertegenwoordigen en dus niet alleen hun kiesdistrict. De heer Méndez de Vigo heeft dit punt zojuist overigens wel in herinnering gebracht. Deze regel is hoe dan ook van toepassing want hij is opgenomen in de Verdragen. Wij hebben echter een amendement ingediend om hierop te wijzen, zodat niemand deze regel over het hoofd kan zien.

Schleicher (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, het is maar al te waar: de procedure voor de rechtstreekse verkiezingen voor het Europees Parlement is sinds de jaren zeventig bijna een gebed zonder end. Verstandige oplossingen raken steeds weer verstrikt in de wirwar van instellingen. Op grond van de Europese Verdragen heeft het Europees Parlement weliswaar het recht van advies, maar de Raad moet unaniem beslissen.
Wij hebben vier jaar geleden al met het verslag-Anastassopoulos aan onze verplichtingen voldaan, maar de Raad van ministers heeft er wel heel erg lang over gedaan. Nu er eindelijk iets ligt, mogen we blij zijn dat we nog bijtijds voor de verkiezingen van 2004 een gemeenschappelijke verkiezingsprocedure hebben. Ik moet collega Gil-Robles echter hartelijk bedanken voor het feit dat hij ook die punten heeft vermeld waarop het Parlement reeds lange tijd aandringt, maar die helaas niet zijn overgenomen. Er rest ons dus niets anders dan ja of nee te zeggen tegen de voorstellen van de Raad volgens het motto 'slikken of stikken?.
Ook al moeten we erkennen dat een reeks punten is opgenomen, het blijft onbevredigend.
Met dit verslag roept het Europees Parlement tevens de Conventie op om het EG-Verdrag met betrekking tot het EU-kiesrecht te herzien. Het kan niet zo zijn dat het Europees Parlement, dat op grond van het Verdrag het recht van initiatief heeft met betrekking tot wetgeving inzake de verkiezingen, bij definitieve beslissingen niet meer kan meebeslissen. In een voor het Parlement zo fundamentele kwestie moet het Europees Parlement het volledige medebeslissingsrecht krijgen.
Ik kan niet helemaal nalaten op te merken dat de voorgestelde formulering met betrekking tot het instellen van kiesdistricten met de in een protocol vastgelegde verklaring een oplossing biedt voor de netelige kwestie die tussen Groot-Brittannië en Gibraltar speelt. Het is wel droevig dat een land als Groot-Brittannië met zijn eeuwenoude ervaring als wereldrijk en met zijn eeuwenoude democratische traditie er door een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op moet worden gewezen dat zijn verantwoordelijkheid verder reikt dan het eigenlijke grondgebied van Groot-Brittannië. De burgers van Gibraltar zullen door deze oplossing eindelijk aan de verkiezingen voor het Europees Parlement kunnen deelnemen. Dit is beslist een succes voor de democratie in Europa.

van den Berg (PSE).
Voorzitter, in het verslag van collega Gil-Robles Gil-Delgado over de procedure van de Europese verkiezingen wordt op een groot aantal zaken gewezen die van belang zijn voor een effectief, slagvaardig en bestuurbaar Europa. Jammer genoeg zitten er in het eigenlijke voorstel van de Raad waarmee we akkoord moeten gaan nog een aantal punten die voor verbetering vatbaar zijn. Het Parlement heeft in ieder geval zijn stem laten horen.
De Europese verkiezingen worden de laatste jaren steevast gekenmerkt door een lage opkomst. In mijn eigen land, Nederland, bedroeg de opkomst in 1999 slechts 30 procent. In andere landen was het beeld niet minder bedroevend. Om in 2004 de opkomst te vergroten moeten de verkiezingen in ieder geval een stuk spannender en politieker worden. De burger moet het idee hebben dat hij met zijn gang naar de stembus zijn stempel kan drukken op het Europees beleid en op de oplossing van de problemen die om Europese samenwerking schreeuwen zoals asiel, migratie, voedselzekerheid en milieu. Dat zou in de eerste plaats moeten gebeuren door de voorzitter van de Europese Commissie te laten benoemen door het Parlement op basis van de uitslagen van de verkiezingen. Daarom worden in het verslag ook alle Europese politieke partijen opgeroepen om ruim van te voren hun kandidaat voor deze post bekend te maken. Dat geeft zo iemand een gezicht, maakt hem kenbaar en brengt de Commissie uiteindelijk dichter bij de burger.
Ook de dag waarop gestemd wordt, is uiterst belangrijk voor identificatie met het Europese project. Pas wanneer we allemaal op dezelfde dag stemmen, krijgen de burgers het gevoel voor een en hetzelfde politieke orgaan te stemmen. De meeste landen stemmen al op dezelfde dag, namelijk op zondag. Het is een slechte zaak dat een beperkt aantal landen, Ierland, het VK en mijn eigen land Nederland, niet op dezelfde dag als andere Europese lidstaten - zondag - naar de stembus gaan en dat de spanning eruit gaat. De reden is dat we op zondag blijkbaar wel de grote warenhuizen willen openstellen voor de commercie. Als het echter om de eredienst van de democratie gaat, dan geeft Nederland niet thuis. Ik pleit ervoor alsnog de eredienst van de democratie belangrijker te vinden dan commerciële belangen in Nederland en op zondag ter stembus te gaan.
Ik heb vorige week in Nederland tot slot het idee gelanceerd om de nationale commissaris van de Europese Commissie rechtstreeks te laten verkiezen, per referendum. Het is mijns inziens een achterhaalde zaak dat zo'n belangrijke, politiek herkenbare figuur achter de schermen door regeringsvertegenwoordigers wordt benoemd. Daarom heb ik gepleit voor een referendum op dezelfde dag als de verkiezingen voor het Parlement in 2004 waarop rechtstreeks op een kandidaat gestemd kan worden. Dit idee is natuurlijk niet alleen voor Nederlandse consumptie, maar ook voor andere Europese landen. Ik hoop dat mijn collega's daarover serieus willen nadenken, want het lijkt me een interessante gedachte.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, de tien gekozenen van de Vrije Europese Alliantie, dat is de verzameling van de regionalistische en nationalistische gekozenen binnen de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie, hebben het moeilijk met overweging C. Daarin staat wel dat de instelling van regionale kiesdistricten mogelijk is, waarbij echter - en ik citeer - "geen afbreuk mag worden gedaan aan de evenredige vertegenwoordiging van de politieke richtingen op het niveau van de lidstaat".
Mag ik erop wijzen dat in het Belgische systeem het lidstaatniveau voor de Europese verkiezingen totaal irrelevant is. Nederlandstaligen en Franstaligen trekken in twee onderscheiden kiesdistricten die totaal geen invloed hebben op elkaar, naar de stembus. Overweging C is volgens mij een extensieve interpretatie van artikel 2 van het ontwerpbesluit van de Raad. Bovendien zijn de onderscheiden taalversies - lees de Franse, de Nederlandse en de Engelse versie er maar op na - niet identiek.
De Vrije Europese Alliantie heeft het ook moeilijk met de verwijzing naar transnationale lijsten in overweging D. Deze praktijk zal volgens ons bijdragen aan een nog grotere verschraling van de politieke verscheidenheid in dit halfrond. Het maakt het immers kleinere politieke formaties nog moeilijker om zetels te veroveren, zowel op transnationaal, nationaal als regionaal niveau, zeker wanneer dit gecombineerd wordt met de kiesdrempel van 5 procent. Vandaar dat de 10 collega's van de Vrije Europese Alliantie met de voorliggende aanbeveling van de heer Gil Robles niet zullen instemmen.

Krarup (EDD).
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag is een technische schakel in de langdurige pogingen van de eurocraten een politieke, parlementaire ruimte in de Europese Unie op te bouwen. Het uitgangspunt werd gevormd door de bepalingen in het Verdrag van Maastricht, waarin men de buitenwereld en de kiezers, echter zonder succes in Denemarken, bezwoer te geloven dat de opbouw van Europese politieke partijen een belangrijke integratiefactor was. Men wil door deze manoeuvres een Europese politieke identiteit creëren, die neerkomt op het opbouwen van een politieke, parlementaire ruimte. Deze politieke architectuur heeft het bij het verkeerde eind. Het is hetzelfde als een bouwer die zijn bouwactiviteiten met de bovenste etage start en naar beneden toe bouwt, in plaats van bij de fundering te beginnen. Deze pogingen zijn tot mislukking gedoemd. Ze worden gevolgd door een lange reeks van maatregelen met betrekking tot Europese politieke partijen, maar beleid wordt niet gemaakt op basis van tevoren genomen besluiten over een Europese ruimte, waar de bovenste etage vermoedelijk thuishoort in de regio's van Onze Lieve Heer. Het dichtstbijzijnde historische precedent voor deze vorm van onjuiste politieke architectuur is de Toren van Babel en daarvan was het resultaat zoals bekend niet geslaagd en werd de bouw nooit voltooid.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mevrouw de Voorzitter, de heer Gil-Robles Gil-Delgado en de heer Méndez de Vigo, die daar zo gebroederlijk naast elkaar zitten, belichamen een fundamentele tegenstrijdigheid, daar deze aanbeveling qua strekking volledig in strijd is met de gedachte achter de Europese Conventie. De Conventie functioneert op basis van het idee van een in politiek opzicht verenigd Europa zonder binnengrenzen. De aanbeveling van de heer Gil-Robles Gil-Delgado daarentegen ademt nog de sfeer van het verleden en roept het beeld op van een Europees Parlement waarin de afgevaardigden de lidstaten in plaats van de gehele Europese gemeenschap vertegenwoordigen. Dat is betreurenswaardig, want zo zullen verschillende volken in Europa die door het optreden van de huidige lidstaten uit elkaar gedreven zijn, waaronder mijn eigen volk, ook in de toekomst verdeeld blijven. Hoe lang zullen de Franse, Spaanse en andere separatistische politici hiermee blijven doorgaan?

Maij-Weggen (PPE-DE).
Voorzitter, dank aan collega Gil Robles voor zijn verslag over de organisatie van de Europese verkiezingen. Er zijn hem al veel beroemde rapporteurs voorgegaan zoals Edgard Faure, Schelto Patijn, Karel De Gucht en ook collega Anastassopoulos. Al die verslagen hebben steeds geleid tot enige verbetering bij de organisatie van de Europese verkiezingen. Ook nu zijn er een aantal aanbevelingen van onze oud-collega Anastassopoulos en de heer Gil Robles in het laatste ontwerpbesluit van de Raad overgenomen. Ik noem het beginsel van de evenredige vertegenwoordiging, de overenigbaarheid van het lidmaatschap van nationale parlementen met dat van het Europees Parlement, beperking van de uitgaven voor campagnes, waarschijnlijk om overvallen van multimiljonairs op ons Parlement te voorkomen.
Er zijn ook een aantal punten niet meegenomen. Ik noem de eis van gelijke behandeling van mannen en vrouwen, ik noem ook de verschuiving van de verkiezingsdatum om het samenvallen met de vakanties te vermijden. En wat jammer is - en dat is het belangrijkste punt hier - die aanloop naar één Europese lijst. Dat is vooral jammer, omdat dat toch wel een heel goed punt was en ons ook de mogelijkheid zou geven om bijvoorbeeld een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie rechtstreeks te laten verkiezen via de politieke partijen en via een Europese lijst. Kennelijk wil de Raad hier het recht in eigen hand houden en de ondemocratische manier waarop nu de voorzitter en ook veel leden van de Commissie worden benoemd, voortzetten. Dat is jammer. Ik zeg veel leden, want ik weet dat ook een aantal leden van de Commissie, zoals mevrouw de Palacio, wél rechtstreeks zijn gekozen op de Europese lijsten. Ze zitten er dus niet allemaal zonder mandaat.
Toch is het jammer, en misschien is de enige weg om dit allemaal te corrigeren de Conventie te vragen om zich eens in deze kwestie te verdiepen. Volgens mij is het heel belangrijk dat de leden van de Europese Commissie democratisch worden gelegitimeerd, net als de leden van het Europees Parlement. Dit kan het draagvlak bij de burgers voor het werk van de Commissie vergroten en dit kan er ook toe bijdragen dat de leden van de Commissie meer rekening houden met de mening van de burgers, zoals de leden van het Europees Parlement dat doen.
Het idee van collega Van den Berg om dat in Nederland met een referendum te regelen, vind ik op zich interessant, maar ik zeg meteen: u was acht jaar aan de macht met uw partij. U had het allemaal kunnen regelen, maar dat is niet gebeurd. Het is interessant dat u nu van de voormalige oppositie vraagt om dit maar eens te regelen en ik zal het bericht in elk geval doorgeven.

Leinen (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, wanneer ik mensen spreek die een bezoek brengen aan Straatsburg, dan merk ik dat de meerderheid van deze burgers ervan uitgaat dat de vertegenwoordigers in het Europees Parlement op basis van dezelfde procedure worden gekozen en dat wij voor het werk dat wij hier doen in gelijke mate worden betaald. Des te groter is de verbazing bij de meesten van hen wanneer ze moeten vaststellen dat beide zaken niet uniform voor heel Europa geregeld zijn, maar nationaal. De procedure voor de verkiezingen voor het Europees Parlement is nationaal, dat wil zeggen vijftien verschillende procedures en na de uitbreiding wel vijfentwintig verschillende procedures. Hoewel we hier hetzelfde werk doen, worden we heel verschillend behandeld. Daarom is het de hoogste tijd dat we voor de vertegenwoordigers en hun werkzaamheden een reglement krijgen dat voor heel Europa gelijk is en dat natuurlijk ook de procedures voor de verkiezingen voor het Europees Parlement in zoverre op elkaar worden afgestemd dat ze representatief zijn voor Europa.
Ik wil ook collega Gil-Robes Gil-Delgado bedanken, die er wezenlijk toe heeft bijgedragen dat wij een volgende stap kunnen zetten in de richting van een gemeenschappelijke verkiezingsprocedure. Ik wil echter ook op de lacunes wijzen die er nog zijn, die de Raad heeft opengelaten. Een van die lacunes is het ontbreken van Europese lijsten bij de Europese verkiezingen. We herinneren ons allemaal nog van de laatste Europese verkiezingen dat het vrijwel compleet nationale verkiezingen waren, waarbij het ging om binnenlandse politieke onderwerpen die maar heel weinig te maken hadden met wat wij hier doen en behoren te doen. Alleen als we Europese lijsten hebben zullen de Europese partijen ook hun best doen. Dan zullen ze proberen de burgers over nationale grenzen heen te mobiliseren. Dat is nu niet gelukt. Wij doen een dringend beroep op de Raad om bij de eerstvolgende herziening van de verkiezingsprocedure Europese lijsten in te voeren.
Ik ben het ook met collega Van den Berg eens dat het onverteerbaar is dat we van donderdag tot en met zondag naar de stembus gaan en dat de stemmen van de burgers die donderdags gestemd hebben eerst tot zondagavond in het archief worden opgeborgen en dat dan pas het resultaat bekendgemaakt wordt. Wat ons hier wordt voorgelegd, is een eerste stap in de goede richting. Er moet echter wel heel snel een tweede stap volgen.

Rack (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, dames en heren, de Conventie over de toekomst van Europa heeft van de Europese vaders in Laken - moeders waren er geloof ik niet bij - iets meer dan een jaar de tijd gekregen om een belangrijke stap te zetten op weg naar een zichtbaarder Europa, namelijk het opstellen van een nieuwe tekst voor een constitutioneel verdrag.
De werkzaamheden van de Conventie zullen maar voor een onevenredig klein deel betrekking hebben op het voorbereiden van oplossingen voor de problemen die hier in het verslag-Gil-Robles Gil-Delgado ter sprake worden gebracht: een uniform Europees kiesrecht voor het Europees Parlement dat die naam verdient; oplossingen voor het probleem dat het kiesstelsel te ver van de burger af staat - sleutelwoord 'regionalisering? - en de vraag of de verkiezingen voor het Europees Parlement ook moeten worden aangegrepen voor een beslissing over een Europees gezicht, namelijk een rechtstreekse verkiezing van de voorzitter van de Europese Commissie. Helaas is er weer niets echt substantieels gezegd over het punt van de Europese lijsten. Voor het uitwerken van deze paar onderwerpen hebben Raad en Parlement tot nu toe bijna dertig jaar nodig gehad en daar is niet altijd veel uitgekomen. Vive la différence blijft het motto voor het houden van verkiezingen voor het Europees Parlement.
Naast veel andere aspecten is het precies deze verwarrende verscheidenheid aan procedures, om de vijf jaar in juni, die in de hand werkt dat de Europese burgers de gang naar de Europese stembus als onbelangrijk beschouwen of als onbegrijpelijk. Een opkomst van 50% of minder is de reactie van de burgers op deze misstand. Wat te doen in een dergelijke situatie? Lachen als een boer die kiespijn heeft, blij zijn met kleine stapjes vooruit, de rapporteur bedanken voor het goede werk dat hij heeft verricht en wachten op het wonder dat de Conventie het over vijftien maanden allemaal anders en beter zal doen.
Ik accepteer het compromis, ik sluit me aan bij de woorden van dank aan het adres van onze rapporteur Gil-Robles Gil-Delgado en ik roep iedereen op om voor de Conventie en haar deelnemers te duimen opdat ze het onmogelijke mogelijk zullen maken: Europa een duidelijke en werkbare structuur te geven die voor de burger begrijpelijk is, met een kiesrecht waardoor de burgers zich uitgedaagd voelen om mee te beslissen over de vraag, hoe het met het gemeenschappelijke Europa verder moet.
Berès (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil onze rapporteur hartelijk danken. Tijdens de uitwerking van dit verslag heeft hij zich zeer ontvankelijk getoond.
Wij zullen instemmen met de wijziging van de Akte betreffende de verkiezing van de vertegenwoordigers in het Europees Parlement, omdat hiermee een stap in de goede richting wordt gezet en niet wordt getracht in één keer een ingrijpende wijziging door te voeren. Beter een kleine stap dan helemaal geen stap. Ik moet echter bekennen dat het advies beter had gekund. Waarom wordt er niet gepleit voor gemengde verkiezingen, dat wil zeggen transnationale lijsten en regionale lijsten die gebaseerd zijn op evenredige vertegenwoordiging? Als we een Europese publieke ruimte willen creëren zullen we de politieke partijen moeten stimuleren die als doel hebben om de Europese volkeren te vertegenwoordigen in het Europees Parlement. Het begrip Europees burgerschap zal alleen tot de verbeelding kunnen gaan spreken als de Europese publieke ruimte vertegenwoordigd wordt door EP-leden die zijn gekozen via transnationale kiesdistricten en via deze weg een rol kunnen spelen bij de benoeming van de voorzitter van de Commissie.
Het besluit had gedurfder moeten zijn in die zin dat het de doelstelling van de gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op de lijsten voor de Europese verkiezingen had moeten bevatten. Ik betreur het verder dat deze wijziging van de Akte geen enkele vooruitgang mogelijk maakt op het gebied van de voorrechten en immuniteiten, terwijl wij iedere dag ervaren welke problemen het gebrek aan Europese regels op dit terrein veroorzaakt.
Verder hoop ik dat wij overeenstemming kunnen bereiken over de wijze waarop wij worden aangeduid. Ik verkies in dit opzicht "Europese afgevaardigde" of "afgevaardigde in het Europees Parlement" boven "vertegenwoordiger" of "lid".
Tot slot hoop ik dat deze kleine stap voorwaarts weer tot nieuwe stappen zal leiden tijdens de herziening van de Akte of in het kader van de werkzaamheden van de Conventie.

Hannan (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het verslag dat thans voorligt is volstrekt op zijn plaats als je van mening bent dat dit Parlement de wetgevende macht hoort te zijn van een Europese staat. Tenslotte heeft iedere staat een nationale vergadering die via een uniforme procedure verkozen wordt. Ik hoop evenwel dat de afgevaardigden het met me eens zullen zijn dat ook andere visies mogelijk zijn op wat de Europese Unie is of behoort te zijn. Sommigen van ons zien dit Parlement niet als een federale vergadering, maar als een forum waar de vertegenwoordigers van de Europese bevolking de Europese ambtenarij ter verantwoording roepen.
De taak van een lid van het Europees Parlement is niet uitvoering te geven aan het Europese project, maar de belangen van zijn of haar kiezers te vertegenwoordigen. Ik ben gekozen om de belangen van het zuidoosten van Engeland in Brussel te vertegenwoordigen, niet om de belangen van Brussel te dienen in het zuidoosten van Engeland. Daarom ben ik van mening dat iedere lidstaat zelf dient te beslissen over de vraag hoe en wanneer de Europese afgevaardigden gekozen worden. Persoonlijk ben ik voorstander van een verkiezing bij betrekkelijke meerderheid van stemmen, maar zelfs als dat niet zo zou zijn, zou ik gekant zijn tegen ieder kiesstelsel dat door de EU wordt opgelegd.
Zo kan het ook niet zo zijn dat dit Huis voorschrijft uit hoeveel mannen en vrouwen de kieslijsten samengesteld dienen te zijn. De partijen zelf horen te bepalen hoeveel mannelijke en vrouwelijke kandidaten op de lijst gezet worden en het is vervolgens aan de kiezers om hun oordeel over die kandidaten te geven.
Boven alles maak ik bezwaar tegen de herhaalde oproep van het Parlement een pan-Europese kieslijst in te voeren. Hiermee wordt mijns inziens het beginsel van Europese integratie tot dogma verheven, met voorbijgaan aan iedere overweging van praktische aard inzake verantwoordelijkheid en werkbaarheid. Van Europese democratie kan geen sprake zijn zolang er geen Europese demos is. We houden onszelf voor de gek als we geloven dat dit Huis eenzelfde soort affiniteit en identiteit voor zichzelf kan afdwingen als die welke de nationale parlementen in honderden jaren hebben opgebouwd.
Dit Parlement kan zichzelf niet beter nuttig maken dan door de begroting kritisch te bekijken en de Commissie ter verantwoording te roepen. Ik zou alleen graag willen dat dit Huis meer aandacht zou besteden aan het vervullen van de taken die het al heeft dan aan het opstellen van verklaringen waarin het vraagt om meer bevoegdheden.

Carnero González (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, deze aanbeveling, waarvan voormalig Parlementsvoorzitter Gil-Robles de rapporteur is, komt als geroepen nu de Europese Conventie haar vergaderingen houdt. Waarom? Daar heb ik een politiek uiterst relevante reden voor: als wij met maatregelen of signalen de democratische legitimiteit van het Europees Parlement willen verstevigen, dan is het nu of nooit.
Dagelijks, wekelijks worden wij overspoeld met berichten waarin het democratisch manco juist wordt gesitueerd in de wijze waarop dit Parlement is samengesteld. Er wordt bijvoorbeeld gezegd dat het democratisch manco bestreden moet worden door de daadkracht van de nationale parlementen in het proces van Europese opbouw uit de breiden. Er wordt zelfs zonder blikken of blozen gesteld dat de burgers de nationale parlementen als hun echte spreekbuis zien, en niet het Europees Parlement. Daarbij gaat men voorbij aan het feit dat zowel het nationale als het Europees Parlement eenzelfde legitimering kennen: het universele stemrecht en de politieke wil van het volk, zijnde het stembusresultaat.
Ik meen dan ook dat een verbeterde, uniforme kiesprocedure voor de Europese verkiezingen een goede zaak is. Daarnaast wil ik een paar cruciale kwesties benadrukken zoals bijvoorbeeld de evenredige vertegenwoordiging; deze weerspiegelt rechtstreeks de mening van de burger en garandeert pluraliteit. Ook het feit dat er voor pariteit wordt gepleit - deze dagen zijn er evenveel vrouwelijke als mannelijke kiezers, misschien zelfs meer - doet mij deugd. De politieke partijen en de door de burgers gekozen instanties, dus niet alleen dit Parlement, zouden evenveel mannen als vrouwen moeten tellen.
Tot slot, laten wij dat er ook nog even bijhalen, moeten wij erop hameren dat diegene, wie dat ook moge zijn, die door het Europees Parlement wordt verkozen tot voorzitter van de Commissie, ook op de kieslijsten voor het Europees Parlement moet staan. Dus, mijn felicitaties. Op mijn steun kunt u rekenen.

De Miguel
Mevrouw de Voorzitter, ik kan het heel kort houden. Excuses dat ik wat te laat ben gekomen voor dit debat. Het voorzitterschap had bepaalde verplichtingen met betrekking tot de ministerconferenties voor de uitbreiding in Luxemburg en ik kon dus niet eerder weg. Ik wil u niet verhelen met hoeveel voldoening het Spaans voorzitterschap dit succes inzake de verkiezingsprocedure van het Europees Parlement beziet. Wij hebben er hard aan gewerkt en het zou overigens absoluut onmogelijk zijn geweest zonder de medewerking en het uitstekende verslag van de rapporteur, mijnheer Gil-Robles, en de Commissie constitutionele zaken.
Ik denk dat dit een historisch akkoord is. Vergeet u niet dat het Parlement een beslissing gaat nemen over een tekst die dateert uit het jaar 1976. Wij zetten hiermee een belangrijke stap voorwaarts. Het voorzitterschap is verheugd omdat de rol van het Europees Parlement als ware vertegenwoordiger van de demos, wordt verstevigd; het is weer een stap - zoals de heer Carnero al zei. Ik denk dat wij allen opgetogen zijn en het Spaans voorzitterschap wil dit belangrijke moment delen met het Parlement. Wij feliciteren het Parlement, de rapporteur alsook de Commissie constitutionele zaken.

De Palacio
Mevrouw de Voorzitter, heel kort. Ik feliciteer de rapporteur, mijnheer Gil-Robles, van harte met, zoals hij het noemt, het afronden van dit historische dossier. Alhoewel de tekst dateert uit het jaar 1976, heeft het Parlement in 1960 voor het eerst initiatieven in deze richting ontplooid. Het is dus waarlijk een lange en moeizame weg geweest die, naar het schijnt, nu eindelijk succesvol is uitgemond in deze nieuwe tekst.
Ook wil ik het Spaans voorzitterschap en de Raad complimenteren. Zij hebben zich plooibaar opgesteld waardoor dit constitutioneel zo belangrijke akkoord een feit kon worden. Deze tekst zal een cruciale rol spelen bij de Europese Parlementsverkiezingen van 2004, naar wij hopen ook de eerste verkiezingen waaraan de huidige kandidaat-landen kunnen meedoen omdat ze dan naar verwachting volwaardige leden van de Unie zijn.
De Commissie deelt de mening van de rapporteur dat de belangrijkste elementen uit het in 1998 aangenomen, uitstekende verslag van de heer Anastassopoulos, voormalig ondervoorzitter van het Europees Parlement, zijn overgenomen. Het verheugt ons dat de discussie van vandaag morgen zal worden bezegeld - naar wij hopen met de grootst mogelijke meerderheid.
Ik ben ervan overtuigd dat de grotere politieke kwesties die tijdens het debat werden aangestipt, door de Conventie uitgebreid zullen worden behandeld. Wellicht hoort een aantal van die punten hier ook thuis.
Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter. Ik denk dat dit akkoord inderdaad van het allergrootste belang is voor dit Parlement en voor de toekomstige ontwikkeling van de Europese opbouw.

De Voorzitter.
Dank u wel, mevrouw de Palacio.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Commissie en de Raad over het resultaat van de vergadering ter voorbereiding van de Top van Johannesburg (Bali 27 mei t/m 7 juni 2002).

de Miguel
Mevrouw de Voorzitter, de Top van Johannesburg betekent een stap voorwaarts in de richting van een duurzame ontwikkeling op wereldniveau. In Rio de Janeiro is de eerste aanzet tot dit proces gegeven.
Daar is de zogenaamde Agenda 21 met de voornaamste doelstellingen van deze eeuw vastgesteld. Ofschoon er aanzienlijke vooruitgang is geboekt, ondervindt het milieu over het geheel genomen nog steeds flinke schade.
In Johannesburg zullen alle landen en alle belanghebbenden, NGO's, particuliere ondernemingen, enzovoorts de handen ineenslaan om nieuwe mechanismen in het leven te roepen teneinde de voornoemde doelstelling te verwezenlijken.
Het is de bedoeling dat tijdens deze Top een gezamenlijke aanpak voor economische - definitie van ontwikkeling als louter economische groei -, sociale - armoedebestrijding met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties - en specifieke milieuproblemen wordt voorgesteld. Men gaat er immers van uit dat deze drie uitdagingen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Verwacht wordt dat de Top van Johannesburg de volgende resultaten zal opleveren: een politieke verklaring waarin de wereldleiders zich er opnieuw toe verbinden de doelstellingen van de Millenniumverklaring na te komen en de leemten in de toepassing van Agenda 21 op te vullen, een actieprogramma bestaande uit fundamentele bindende actiemaatregelen en enkele vrijwillige samenwerkingsinitiatieven die alle actoren en regeringen alsmede het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector betrekken bij de acties voor de tenuitvoerlegging van het actieprogramma.
De Europese Unie werkt momenteel intens aan de zes prioriteiten voor Johannesburg: gezondheid, water, energie, handel, mondiale collectieve goederen en duurzame productie- en consumptiemodellen.
Laat ik beginnen met de voorbereidende werkzaamheden die onder het Spaanse voorzitterschap hebben plaatsgevonden.
Tijdens deze periode zijn er in New York twee voorbereidende conferenties op wereldniveau gehouden: PREPCON 2 en PREPCON 3. Op 24 mei is de laatste voorbereidende vergadering, de zogenaamde PREPCON 4, van start gegaan in Bali. In het kader hiervan zal van 4 tot 7 juni een bijeenkomst van ministers plaatsvinden.
Ondertussen heeft men in Brussel de gemeenschappelijke standpunten voorbereid in een proces waarbij de volgende fasen zijn doorlopen: de door de Europese Raad van Barcelona bekrachtigde conclusies van de Milieuraad van 4 maart, de conclusies van de Ontwikkelingsraad van 30 mei en tenslotte de op de voornoemde documenten en op de resultaten van de PREPCON 4 gebaseerde conclusies van de Raad Algemene Zaken van 17 juni, die tijdens de Europese Raad van Sevilla met het oog op Johannesburg zullen worden uitgeroepen tot algemeen standpunt van de Europese Unie.
De Vijftien hebben in hun debatten bijzondere aandacht besteed aan een aantal problemen die tijdens de Raad Algemene Zaken van 17 juni, onmiddellijk vóór Sevilla, moeten worden opgelost. In de eerste plaats is het van wezenlijk belang dat de afstemming van het EU-beleid op de interne en externe doelstellingen van de duurzame ontwikkeling geen afbreuk doet aan de onderlinge samenhang van de communautaire beleidslijnen. Wij moeten vermijden dat de Top van Johannesburg een instrument wordt op grond waarvan wordt bepaald welke hervormingen in het EU-beleid moeten worden aangebracht. Ten tweede moeten alle steunmaatregelen worden afgeschaft die negatieve gevolgen hebben voor het milieu. Ofschoon in hoofdstuk 2 betreffende de handel een compromisformule is bereikt waarin wordt afgesproken om alle milieuschadelijke steun in te krimpen en indien nodig af te schaffen, zijn de lidstaten het nog niets eens kunnen worden over de vraag of de afschaffing van de voornoemde premies verplicht moet worden gesteld en automatisch moet worden toegepast. De Raad zal zich tevens buigen over het Zweedse initiatief van de ombudsman om de uitvoer van de ontwikkelingslanden naar de gemeenschappelijke markt te vergemakkelijken. Dit voorstel kan evenwel niet aan de lijst van communautaire initiatieven voor de Top van Johannesburg worden toegevoegd zolang er geen grondige studie voorligt. Daarom heeft de Commissie zich ertoe verplicht om in de toekomst een document in te dienen over de mogelijke inwerkingtreding van het genoemde initiatief.
Ook financiële kwesties zoals die welke betrekking hebben op de mogelijke band tussen de financiering en de toekomstige initiatieven die tijdens de Top van Johannesburg worden ontwikkeld, zullen aan de orde worden gesteld. Het gaat met name om de toekenning of toewijzing van de tijdens de Conferentie van Monterrey toegezegde aanvulling op de officiële ontwikkelingssteun aan de initiatieven die in Johannesburg zullen worden gelanceerd.
Er zal met name worden gesproken over het gebruik van alternatieve financieringsmiddelen en de koppeling van alternatieve instrumenten zoals de Tobin-heffing aan mondiale collectieve goederen en de mogelijke uitbreiding van het initiatief 'Arme landen met een zware schuldenlast?.
Dan wil ik nu even nader ingaan op de verwachtingen met het oog op de Europese Raad van Sevilla. Het voorzitterschap heeft zich ten volle ingezet voor de voorbereiding van de Top van Johannesburg. De Europese Unie moet hieraan een belangrijke bijdrage leveren. In dit verband is voor ons een voortrekkersrol op wereldniveau weggelegd, aangezien wij duurzame ontwikkeling hoog in het vaandel dragen. Het feit dat de Unie het Protocol van Kyoto heeft geratificeerd, is daarvan een duidelijk bewijs. Bovendien spreekt het vanzelf dat de internationale voorbereiding van de Top baat heeft bij het Europese leiderschap.
Op internationaal niveau zijn de meningen momenteel verdeeld. Bovendien bestaat er geen duidelijkheid over de doelstellingen die men met de Top wil bereiken. De PREPCON 3 heeft heel wat ontgoocheling teweeggebracht. Het is derhalve van wezenlijk belang dat het nieuwe voorstel voor een actieprogramma voor iedereen aanvaardbaar is en concrete maatregelen vooropstelt.
De Verenigde Staten willen de politieke kwesties tot een minimum reduceren. Het liefst van al zouden zij de politieke verklaring en het actieprogramma schrappen om zich op de uitvoering te kunnen toeleggen. Bovendien hebben de Verenigde Staten een nieuwe kijk op de tenuitvoerlegging. Zij pleiten voor nieuwe 'transfunds? waarin overheidsmiddelen en privé-geld samengaan, hetgeen bij verschillende Europese partners op verzet stuit.
Het voorzitterschap is van oordeel dat de Europese Unie te werk moet gaan zoals in Monterrey: wij moeten met onze voornaamste partners tot overeenstemming zien te komen. Onze eigen inspanningen moeten zo spoedig mogelijk worden gecoördineerd met die van JUSCANZ, de groep bestaande uit de Verenigde Staten, Japan en Canada, en de Groep van 77. Maximalistische eisen en politieke confrontaties leiden nergens toe.
Monterrey was een succes omdat de Europese Unie tijdens de hele bijeenkomst naar overeenstemming heeft gestreefd. Als wij toen in staat zijn gebleken om concrete resultaten ten behoeve van de ontwikkelingslanden te bereiken, moeten wij nu hetzelfde trachten te doen. Als dat niet lukt, dan zullen de ontwikkelingen van Durban en de problemen die zich tijdens die Top hebben voorgedaan zwaar wegen op Johannesburg. Er zullen maar liefst 1500 niet-gouvernementele organisaties deelnemen, waaronder een aantal bijzonder radicale bewegingen. Ik heb de indruk dat het sommige organisaties vooral om de confrontatie te doen is. Het streven naar concrete resultaten ten gunste van de ontwikkelingslanden verdwijnt daarmee naar de achtergrond.
Tijdens de PREPCON 4 in Bali hebben wij geprobeerd een akkoord te bereiken over een kort en welomlijnd actieprogramma. Een politieke verklaring moet immers zeer beknopt en duidelijk zijn en zij moet elke vorm van confrontatie uit de weg gaan. Bovendien dient er voldoende aandacht te worden besteed aan de uitvoering en de praktische kwesties.
In die zin is het belangrijk dat de Europese Unie met het oog op de Top van Johannesburg een communicatiestrategie ontwikkelt. Wij moeten goed weten wat wij in Johannesburg willen bereiken en hoe wij ons standpunt willen uitdragen naar de wereldbevolking en met name naar de Europese bevolking, aangezien Europa, zoals ik al zei, op al deze terreinen een voortrekkersrol speelt.
Tot slot is het voorzitterschap van oordeel dat de algemene overeenkomst die men op grond van de resultaten van Monterrey, Doha en Johannesburg tracht te bereiken gebaseerd moet zijn op de beginselen van democratie, eerbiediging van de mensenrechten en goed bestuur.
De financiële inspanningen van de ontwikkelde landen moeten in de ontwikkelingslanden beantwoord worden met corruptiebestrijding en strikte toepassing van de democratische waarden.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, bij mijn werkzaamheden tijdens de VN-vergadering in Bali ter voorbereiding van de Top van Johannesburg, waar ik namens de Europese Commissie aanwezig was, heb ik kunnen steunen op de uitvoerige verslagen van de heren Papayannakis en Lannoye. Het standpunt van de Commissie is ook aan de orde gekomen in het debat dat mijn collega de heer Nielson met u gevoerd heeft tijdens een van de vergaderingen van het Parlement vorige maand.
De Commissie was het toen met het Parlement eens dat het voorbereidingsproces voor de Wereldtop niet verliep zoals het zou moeten, en de bijeenkomst in Bali heeft ons niet van mening doen veranderen. We weten dat er drie documenten voor Johannesburg worden voorbereid: een actieplan inzake duurzame ontwikkeling, dat wordt opgesteld onder leiding van de door de VN benoemde voorzitter, de heer Salim; een politieke verklaring; en een aantal criteria voor de invoering en monitoring van partnerschappen die bedoeld zijn om uitvoering te geven aan de maatregelen en politieke toezeggingen die het resultaat van de Top zullen zijn. In Bali is het bij geen van deze drie documenten tot een afronding gekomen. Een doorbraak was deze bijeenkomst ter voorbereiding van de Johannesburg-Top dus zeker niet, maar van een impasse is evenmin sprake.
In Bali hebben de EU-partners intensief met elkaar samengewerkt. De ministers waren het eens over de belangrijkste doelstellingen die de EU moest zien te verwezenlijken: ten eerste, duidelijke streefdoelen en tijdschema's vastleggen, met name voor water, sanitaire voorzieningen en energie; ten tweede, een duidelijke link leggen tussen enerzijds de politieke toezeggingen en streefdoelen in het voorgestelde actieplan en anderzijds de realisering daarvan via initiatieven of partnerschappen; ten derde, een akkoord bereiken over een verschuiving naar duurzame consumptie- en productiemodellen.
Op deze terreinen is enige vooruitgang geboekt in Bali, en dat geldt ook voor zaken als gezondheid, Afrika, kleine eilandstaten en het milieu. Op sommige punten zijn de delegaties iets dichter bij elkaar gekomen. De bijeenkomst stond echter vooral in het teken van de discussie over handels- en financieringskwesties, het belangrijkste issue voor de ontwikkelingslanden. De G77 heeft aangedrongen op de instelling van een wereldsolidariteits- of armoedefonds, dat gevoed zou moeten worden uit vrijwillige bijdragen van overheden en private instellingen. De ontwikkelingslanden gaven aan de in Doha en tijdens de Conferentie 'Financing for development? in Monterrey bereikte akkoorden inzake de nieuwe handelsronde niet te willen openbreken, maar ze probeerden de rijke landen tot uitspraken te verleiden waarin na de minst ontwikkelde landen ook de andere ontwikkelingslanden uitzicht geboden zou worden op betere toegang tot de markt. Ook werd gezocht naar manieren om de landen die nog geen duidelijke toezeggingen hebben gedaan voor de extra steun waartoe in Monterrey besloten is, tot die stap te dwingen.
De ontwikkelde landen bleven bij hun standpunt dat kwesties inzake toegang tot de markt in de Wereldhandelsorganisatie besproken dienen te worden, in het kader van de ontwikkelingsagenda van Doha, en dat er geen sprake kan zijn van nieuwe publieke middelen voor ontwikkeling buiten datgene wat in Monterrey toegezegd is. Als gevolg van de opstelling van de vertegenwoordigers van de G77, aangevoerd door Venezuela, ontstond er aldus een betreurenswaardige impasse tussen enerzijds de rijke landen en anderzijds de ontwikkelingslanden. Vanwege deze patstelling met betrekking tot de uitvoeringsmiddelen kon in Bali niet de doorbraak bereikt worden waarop we gehoopt hadden.
De tekst van het actieplan is op een aantal punten flink verbeterd, maar over grote delen van het plan - met daarin sommige van de EU-doelstellingen - is geen overeenstemming bereikt. Al deze kwesties zullen opgelost moeten worden ofwel in informele bijeenkomsten ofwel tijdens de Top van Johannesburg zelf.
Het welslagen van die Top hangt thans af van de vraag of we erin zullen slagen het meningsverschil tussen rijke landen en ontwikkelingslanden over handels- en financieringskwesties uit de weg te ruimen. Het EU-standpunt kan op de nodige steun rekenen onder de ontwikkelingslanden, niet in de laatste plaats omdat het - onder andere - gericht is op de totstandkoming van gezamenlijke toezeggingen voor handelsgerelateerde bijstand en capaciteitsopbouw die verder gaan dan wat in Doha is afgesproken, op het zoeken naar wegen om via innovatie de handel in duurzame producten te stimuleren en op het bevorderen en verspreiden van het Europese initiatief 'Everything but Arms?. De Europese Unie kan en moet derhalve een constructieve rol spelen in dit geschil en alles doen om de partijen tot elkaar te brengen.
Blijft een tevredenstellende oplossing uit, dan bestaat het gevaar dat de Top van Johannesburg overschaduwd wordt door de onenigheid inzake handels- en financieringskwesties, waardoor de kwestie van duurzame ontwikkeling ondergesneeuwd raakt. Als dat inderdaad gebeurt, gaat wellicht een kans verloren om vooruitgang te boeken op het punt van duurzame ontwikkeling.
Er zal nu leiderschap getoond moeten worden. De Zuid-Afrikanen moeten nu het voortouw nemen, en zij hebben onze hulp en steun nodig om de zaken de komende weken recht te trekken. Ook de Europese Unie zal een inspanning moeten leveren om de meningsverschillen de komende weken te overbruggen. Daarnaast moeten andere bijeenkomsten, zoals de Europese Raad van Sevilla en de G8-bijeenkomst, maar ook bilaterale bijeenkomsten, door de rijke landen aangegrepen worden om te discussiëren over de vraag hoe ze de G77-landen tegemoet kunnen komen zonder te tornen aan de overeenkomsten van Doha en Monterrey. We zullen nauw moeten samenwerken met de G77 om een klimaat van vertrouwen en partnerschap te creëren, en we zullen inzicht moeten geven in onze agenda met betrekking tot mondialisering en duurzame ontwikkeling.
Behalve op politiek niveau zullen we ons ook in technische zin blijven inspannen om steun te verkrijgen voor onze partnerschapsinitiatieven, die de ontwikkelingslanden veel voordeel kunnen brengen in termen van armoedebestrijding, bevordering van gezondheid en onderwijs en milieubescherming.
Samen moeten we ervoor zorgen dat de Europese Unie een voortrekkersrol vervult op de Top van Johannesburg en bijdraagt aan een ambitieus en actiegericht eindresultaat. Het Europees Parlement is voorstander van duurzame ontwikkeling; in de korte tijd die ons nog rest moeten we duidelijk maken dat bij de voorbereidingen van de Top geen tijd meer verloren mag gaan.

Moreira da Silva (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de minister, het resultaat van de voorbereidende vergadering in Bali was ronduit gezegd teleurstellend. Het feit dat de deelnemende landen niet in staat bleken hun unilaterale belangen opzij te schuiven doet ons het ergste vrezen voor de Top van Johannesburg. Er zit zelfs een zeker gevoel in de lucht dat de conferentie op niets zal uitdraaien. Maar gezien de verslechtering van het milieu en van de sociale omstandigheden is de Top van Johannesburg van cruciaal belang om op de wereld voor meer harmonie te zorgen. Een mislukking zou niet alleen onaanvaardbaar, maar ook schandelijk zijn. Er moeten bruggen worden geslagen om deze conferentie te redden, maar het is ook duidelijk dat er landen zijn die hun achterste al bij voorbaat tegen de kribbe gooien en andere landen die zich passief opstellen. Ik heb het geloof ik objectief gezien wel bij het rechte eind als ik zeg dat alleen de Europese Unie naar Johannesburg gaat met de wil om een mondiaal compromis tot stand te brengen en ambitieuze doelstellingen op het vlak van de duurzame ontwikkeling te verwezenlijken.
In dit licht en omdat we een kans die zich al tien jaar lang niet meer heeft voorgedaan en die zich waarschijnlijk ook de komende tien jaar niet meer zal voordoen, niet mogen missen, dient de Europese Unie bij de conferentie het voortouw te nemen. Dit heeft zij al naar aanleiding van het Protocol van Kyoto gedaan en zal ze ook nu bij de Top van Johannesburg moeten doen. De Europese Unie dient te zorgen voor de vastlegging van beleid, tijdsbestekken en concrete doelstellingen op gebieden als biologische diversiteit, greening van de economie, financiering van de ontwikkelingssamenwerking, energie, water en handel.
Maar wanneer de Europese Unie dit leiderschap op zich neemt mag er intern geen sprake zijn van een institutionele scheeftrekking met aan de ene kant de Commissie en de Raad en aan de andere kant het Europees Parlement. We moeten uit onze fouten leren maar ook uit de in het verleden behaalde successen. De delegaties van het Parlement hebben bijvoorbeeld een wezenlijke bijdrage geleverd tot de conferenties in Den Haag, Bonn en Marrakesj, die van doorslaggevend belang waren voor het Protocol van Kyoto. Dit is door de Commissie en de Raad ook erkend. Wij zijn derhalve van mening dat ten aanzien van de Top van Johannesburg een waardiger rol moet zijn weggelegd voor het Europees Parlement.
Uit respect voor de burgers die wij hier vertegenwoordigen ben ik van mening dat het Europees Parlement niet alleen het recht zou moeten hebben om een delegatie van 25 afgevaardigden naar de conferentie te sturen, maar ook en vooral om met eigen vertegenwoordigers aan de dagelijkse coördinatievergaderingen van de Europese Unie deel te nemen. Het Parlement wil niet onderhandelen, wij kennen de Verdragen, dat is niet onze taak. Maar wanneer wij willen dat het Parlement op gelijke voet met de Commissie en de Raad deelneemt aan en bijdraagt tot het welslagen van de conferentie, dan dient het Parlement het recht te hebben om aan deze dagelijkse coördinatievergaderingen deel te nemen.

Hulthén (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, geachte Commissie, geachte Raad, de vergadering van Bali geeft niet bepaald aanleiding tot vreugde. Op de een of andere manier maakt elke bijeenkomst ter voorbereiding van de Top van Johannesburg ons nog depressiever dan wij al waren. Het zou goed geweest zijn als er eerder blijk gegeven was van het politieke leiderschap waarover wij nu beginnen te praten. Vijf minuten voor twaalf is een beetje laat om te gaan praten over leiderschap.
Het is niet mijn bedoeling om wijsheden achteraf te verkondigen of om de Commissie of de Raad verwijten naar het hoofd te slingeren, maar bij de voorbereidingen voor de Top van Göteborg vorig jaar zeiden wij hier in het Europees Parlement: 'zorg ervoor dat er bij het opstellen van een duurzaamheidsstrategie ook rekening wordt gehouden met de externe betrekkingen?, 'zorg ervoor dat Johannesburg op natuurlijke wijze wordt geïntegreerd in de door ons aan te nemen duurzaamheidsstrategie?, 'wacht niet?.
Ik had gewild dat men tussen Göteborg en Johannesburg op de een of andere manier het vaandel wat hoger had gehouden en niet op dit dieptepunt was aanbeland. De Commissie heeft uitstekend werk verricht en alles gedaan wat in haar macht lag. Daarentegen heeft de Raad het qua enthousiasme voor Johannesburg op zijn zachtst gezegd laten afweten.
Men kan het Europees Parlement nu wel aanduiden als de advocaat van de goede zaak, maar het helpt niet als wij hier in deze Kamer onze eigen zaak bepleiten, wanneer wij het op dit punt niet met de Raad of de Commissie eens kunnen worden. Het lijkt mij nogal overbodig om alleen voor de sier mee te gaan naar Johannesburg. Wij moeten ook politieke invloed hebben.
Politieke sturing is op dit moment meer nodig dan ooit. Er zijn duidelijke tijdschema's voor de millenniumdoelstellingen nodig, evenals een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden. Wij kunnen niet volstaan met de uitspraak dat mensen over de hele wereld water moeten krijgen, maar wij moeten het er ook over hebben wie voor dat water moet zorgen. Het is niet voldoende om te verkondigen dat mensen toegang moeten krijgen tot voedsel als wij daar niet bij zeggen wie erop moet toezien dat dat voedsel ook bij hen op tafel komt. Uiteraard moeten ook de handel en de financiering aan bod komen, want die zijn essentieel. Wij weten dat dat belangrijke aspecten van de duurzame ontwikkeling zijn. Wat ik graag zou willen zien, is dat wij, en vooral de Raad, ons betrokken tonen bij de voorbereidingen op de Top van Johannesburg, dat wij overtuigd zijn van de mogelijkheden en dat wij ons bewust zijn van het verband tussen alle noodzakelijke maatregelen.
Wij moeten een brug slaan tussen de armste landen en de G77-groep. Dat spreekt vanzelf. Wij moeten de dialoog op gang brengen. Dat kunnen wij niet in Johannesburg doen. Daar moeten wij aan werken in de korte tijd die ons tot Johannesburg nog rest.

Andreasen (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, te veel mensen op deze wereld lijden honger en teveel mensen leven in armoede. Teveel mensen worden getroffen door dodelijke ziekten als malaria en aids. Dat vormt een bedreiging voor de groei en ontwikkeling waar wij allemaal naar verlangen. De weg voorwaarts is meer groei en welvaart in de ontwikkelingslanden - groei en welvaart die moet samengaan met duurzaamheid.
Voor groei en welvaart zijn twee factoren van doorslaggevend belang. Dat zijn de mogelijkheid om vrij over de landsgrenzen handel te drijven, met andere woorden vrijhandel, en een niet-corrupte, beperkte staatsmacht in de vorm van een rechtsstaat. Het zijn tolmuren en niet vrijhandel, die armoede creëren. Geslotenheid creëert zowel armoede als stagnatie en daarom moeten we een overeenkomst zien te realiseren, die voor tariefafbraak zorgt en de vrije handel en de vrije toegang van de ontwikkelingslanden tot de markt garandeert, en we moeten bij onszelf beginnen.
Maar ook van de ontwikkelingslanden moeten we iets eisen. We moeten democratie verlangen en de eisen aan democratie, naleving van de mensenrechten en een goed bestuur aanscherpen. We moeten internationale overeenkomsten inzake milieubescherming en de bestrijding van dodelijke ziekten garanderen. De ontwikkelingslanden zijn er duidelijk over dat hun de mogelijkheid op welvaart wordt ontnomen als ze geïsoleerd worden. De rijke landen belemmeren helaas dikwijls de groei van de ontwikkelingslanden, niet in de laatste plaats door invoerrechten te eisen, handelsbelemmeringen onder het mom van milieuregels op te stellen en de eigen landbouwproductie te steunen. De rijke landen dragen op die manier een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de problemen van de ontwikkelingslanden. Er is een fundamentele koerwijziging nodig. We schieten te kort in het afbreken van alle tariefmuren en het opheffen van alle handelsbelemmeringen. We moeten de uitdaging aannemen, de taak op ons nemen alle rijke landen zover te krijgen dat ze aan de doelstelling van de VN voldoen, namelijk om 0,7% van hun bruto nationaal product aan ontwikkelingshulp te besteden. Tegelijkertijd moeten we van de ontwikkelingslanden economische hervormingen en een beter bestuur blijven eisen. In Johannesburg dienen we een beslissende stap in de richting van een wereldwijd hervormingsprogramma voor vrijheid en welvaart te zetten. Dat zijn we aan de toekomst verplicht en daar dienen het Parlement en de Unie zich voor in te zetten.

Lannoye (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik denk namens iedereen te kunnen constateren dat de bijeenkomst in Bali een mislukking was. Wij moeten onmiddellijk onze lessen leren uit deze mislukking. Er resteert ons immers maar weinig tijd tot Johannesburg. Het gevaar is dat men zich in Johannesburg zal uitspreken voor de privatisering van de duurzame ontwikkeling en dat willen wij niet.
Mevrouw de commissaris heeft zojuist gesproken over de vrijwillige partnerschapovereenkomsten met particuliere ondernemingen. Laten wij deze partnerschapovereenkomsten niet tot ideologie verheffen. Ze vormen een nuttige aanvulling op het beleid voor zover ze politiek zijn ingekaderd en iedereen precies weet hoe ze functioneren. Het mag echter niet zo zijn dat deze partnerschapovereenkomsten de rol van de overheid op dit terrein gaan overnemen, zoals door sommigen wordt gepleit. Ik denk hierbij in eerste instantie aan de Verenigde Staten.
Net als mevrouw de commissaris denk ik dat de Europese Unie zich ambitieus moet opstellen in Johannesburg. We hebben echter wel bondgenoten nodig om onze doelstellingen te bereiken. Misschien moeten we in eerste instantie de dialoog aangaan met de landen die veel van ons verwachten, dat wil zeggen de arme landen. Ik denk bijvoorbeeld aan de groep van 77, die onze eerste gesprekspartner moet zijn. In dit opzicht vormen de beide voorstellen zeer positieve signalen ten opzichte van deze landen. Zoals de voorzitter van de Raad heeft aangegeven, staat in het eerste voorstel dat wij ons Europees beleid zodanig moeten veranderen dat de ontwikkelingslanden en de allerarmste landen niet langer belemmerd worden op het gebied van de duurzame ontwikkeling of in hun elementaire behoeften. Ik denk hierbij met name aan de steun voor de export van landbouwproducten. Het is ontoelaatbaar dat wij steun ten behoeve van onze eigen export blijven verstrekken die ten koste gaat van deze landen. Wij moeten op dit punt dus een belangrijk gebaar maken.
In het tweede voorstel staat dat wij ons hard moeten maken voor een bindend juridisch kader op grond waarvan transnationale ondernemingen hun verantwoordelijkheden op ecologisch, sociaal en economisch gebied onder ogen moeten zien. Het is ontoelaatbaar dat landen zich aan internationale regels moeten houden terwijl transnationale ondernemingen, die soms over meer middelen beschikken dan staten, in alle vrijheid ongestraft hun gang kunnen gaan.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ik had me voorbereid op dit betoog, maar nu ga ik iets anders zeggen. Ook ik was teleurgesteld over hetgeen ik las en hoorde over de gebeurtenissen op Bali. Ik ben echter, mevrouw de Voorzitter, ook teleurgesteld over hetgeen het voorzitterschap zojuist zei. Ik wil dan ook een concrete vraag stellen.
Wat zijn de werkelijke problemen? Welke tegenstellingen bestaan er? Wie is verantwoordelijk voor de stagnatie, zo niet mislukking op Bali? Wij spreken hier als politici; wij zitten hier niet om elkaar te troosten. Mevrouw de commissaris heeft concrete inlichtingen gegeven maar er ontbreekt nog heel wat. Zult u ons eindelijk iets zeggen over het bondgenootschap van de Verenigde Staten, Canada en andere landen met de aardolieproducerende landen, en duidelijk maken in welke mate dit een hinderpaal is voor vorderingen op het gebied van de hernieuwbare energiebronnen? Zult u ons eindelijk een meer politieke mening geven over het steeds groter gebrek aan geloofwaardigheid van belangrijke partners, van de partners met wie wij, zij het dan op de valreep in Johannesburg, tot overeenkomsten hopen te komen? Ik ben het eens met hetgeen de heer Lannoye zei over ons eigen beleid dat moet veranderen. Is er na het beleid van Bush ten aanzien van de Amerikaanse landbouw nog iemand die gelooft dat er in Europa iets kan veranderen voor de Europese landbouw?
Inderdaad hebben wij behoefte aan geloofwaardige bondgenoten. Inderdaad moeten wij die zoeken onder de armsten van deze wereld. Inderdaad moeten wij met concrete dingen aankomen als wij ze willen overtuigen. Leiderschap verkrijg je niet met woorden maar met overtuigingskracht. Wij hebben dus ten eerste de weg van Kyoto en Cartagena. Wij kunnen deze weg blijven volgen ook indien ongeloofwaardige partners hun handtekeningen terugtrekken. Wij kunnen inderdaad meer ondernemen, zowel op het gebied van de handelsbetrekkingen als op dat van de financiering, zonder te tornen aan hetgeen in Doha en Monterrey werd afgesproken. Wij kunnen inderdaad meer doen, vooral wanneer het gaat om openbare hulp. Verder stelt zich het vraagstuk van het bestuur, wat enkelen governance plegen te noemen. Wij vragen de landen van de derde wereld te zorgen voor goed bestuur maar zelf zijn wij niet bij machte de wereld als zodanig te beheren met instellingen, regels, instrumenten, geld, en eventueel ook met belastingen, die wij gemakkelijk afwimpelen?
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de wereldconferentie van Johannesburg zou een unieke gelegenheid kunnen zijn om voor toekomstige generaties een duurzame ontwikkeling tot stand te brengen op zowel economisch, sociaal als milieuterrein, maar dat vereist dat de rijke wereld iets voor een dergelijke ontwikkeling wil opofferen. Het is betreurenswaardig en bijna pijnlijk dat de onderhandelingen op Bali inzake een global deal over duurzaamheid in feite zijn mislukt. Dat toont een gebrek aan goede wil van de rijke wereld om verplichtingen aan te gaan als het om de essentiële zaken inzake globalisering, handel en ontwikkeling gaat. De rijke landen hebben de belofte die ze in Rio hebben gedaan nog niet ingelost. De ontwikkelingslanden verwachten derhalve terecht dat deze kwesties behandeld zullen worden. De ontwikkelingslanden verlangen de garantie dat de industrielanden de staatssteun aan de landbouw gaan afbouwen en moeten deze ook krijgen, plus de garantie dat de extra steun voor milieu en duurzame ontwikkeling, zoals hun 10 jaar geleden in Rio beloofd werd, er ook echt komt. Maar de rijke landen zijn tot dusverre bijzonder afwijzend geweest. De VS willen de noodzakelijke concessies niet doen en de EU draalt. De EU heeft het nodige prestige op het spel gezet om de Wereldtop tot een succes te maken, maar was gewoonweg, zoals duidelijk uit de toespraak van de voorzitter van de Europese Raad is gebleken, te slecht voorbereid. De EU moet zich nu te elfder ure gaan voorbereiden. Hopelijk wordt men het reeds over twee weken in Sevilla eens over het nemen van zeer concrete initiatieven.
Voor Denemarken wordt de Wereldtop de eerste grote internationale gebeurtenis en het wordt een proefballon voor het Deense EU-voorzitterschap. De toegang tot onze markten is de sleutel tot de zelfredzaamheid van de ontwikkelingslanden, maar het is zinloos dat de EU al te strenge eisen aan de ontwikkelingslanden als voorwaarde voor vrijhandel stelt. Deze mogen absoluut niet gebruikt worden ter verontschuldiging van het feit dat de EU en de VS handelsbelemmeringen in stand houden. Er moet doelgericht aan worden gewerkt de EU op één lijn te krijgen bij het streven de toegang tot de markten van de rijke landen voor de armste landen in de wereld te garanderen. De ontwikkelingslanden moeten een toezegging inzake een faire en vrije handel krijgen. Dit impliceert noodzakelijkerwijze dat de EU de export- en productiesteun geleidelijk moet afschaffen. Denemarken moet als voorzitter van de EU vasthouden aan het standpunt dat alle landen voldoen aan de doelstelling van de VN om 0,7% van hun bruto nationaal product aan ontwikkelingshulp te besteden.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, één ding moeten we toegeven - aan de vooravond van iedere top moeten we bekennen dat de situatie met betrekking tot duurzame ontwikkeling ten opzichte van de vorige top verslechterd is. We lopen het risico dat de bevolking, die bij alle ecologische beslissingen en plannen onze belangrijkste partner is, langzamerhand begint af te haken. De geloofwaardigheid van de Europese Unie in Johannesburg wordt bepaald door de prestaties die wij hier in Europa leveren, door de eisen die wij op milieugebied stellen en niet in de laatste plaats ook door ons stemgedrag hier gedurende het hele jaar.
Wanneer de industrielanden, de vijftien lidstaten van de EU voorop, die beslist als economisch rijke landen beschouwd kunnen worden, niet heel nadrukkelijk het voortouw nemen, dan kunnen we van de ontwikkelingslanden geen offers vragen. Ik denk dat het niet zo zeer doorslaggevend is wat er op de zogenoemde milieuconferenties gebeurt, maar wat wij in de praktijk tussen de topconferenties door tot stand brengen en hoe wij dat aan onze burgers overbrengen.

Wijkman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het resultaat van de vergadering van Bali was zeer mager. Ik ben ervan overtuigd dat het hele voorbereidingsproces slecht georganiseerd was, met een slechte leiding en uiteraard met gebrek aan politieke wil bij de meeste deelnemers. Het meest opvallend was volgens mij de onwil van de kant van de Verenigde Staten om tot gemeenschappelijke oplossingen te komen. Dat contrasteert zeer sterk met de ongekende druk die de Verenigde Staten op ons uitoefenen om juist gemeenschappelijke oplossingen te zoeken in de strijd tegen het terrorisme. Ik vraag mij af waarom men in Washington niet inziet dat deze twee kwesties op de een of andere manier samenhangen.
Na Bali is het echt de vraag wat wij nu moeten doen. Vier punten zijn volgens mij zeer belangrijk.
Ik kan begrijpen dat de arme landen om meer steun, meer bijdragen en betere handelsregels vragen, maar volgens mij is het ook heel belangrijk dat men daar inziet dat meer geld nog niet leidt tot een duurzame ontwikkeling.
Wij moeten onze regelgeving herzien, en ik geloof dat de EU hierbij een belangrijke rol kan spelen. Wij moeten subsidies die schadelijk zijn voor het milieu afschaffen, ervoor zorgen dat de prijzen op de markt correct de volledige kosten weerspiegelen, en normen en standaarden invoeren die noodzaken tot een effectiever gebruik van energie en grondstoffen.
Wij moeten ook zorgen voor een ander beleid op terreinen waarvan bekend is dat wij er op dit moment vooral de arme landen mee schaden. Daarbij denk ik aan het beleid op het gebied van de landbouw, de handel en de visserij.
Ten slotte moeten wij, zoals commissaris Wallström zeer terecht benadrukte, ons op een paar kwesties concentreren. Als ik er een mocht uitkiezen, dan werd dat het energievraagstuk. Wij weten dat miljarden mensen op dit moment geen toegang tot moderne energie hebben. Daardoor is ontwikkeling voor hen onmogelijk. Als ze echter toegang krijgen tot conventionele energie, leidt dat tot een geweldige schade voor het milieu en het klimaat. Hier moet de EU zeer radicaal en actief optreden en ervoor zorgen dat deze specifieke kwestie wordt opgelost.

Junker (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil hier niet meedoen aan de klaagzang over de mislukking van Bali en verder ook niet ingaan op de punten die reeds werden genoemd. Ik zou de aandacht willen vestigen op de prioriteiten die we ons met name in de overeenkomst van Cotonou ten doel hebben gesteld, in de eerste plaats de armoedebestrijding. Dat betekent dat we moeten zorgen voor basisvoorzieningen, voor gezondheidszorg, schoon water voor iedereen, dat er voor alle kinderen basisonderwijs moet zijn en dat er ook voor volwassenen de mogelijkheid moet zijn om een opleiding te volgen. Dat is geen doel op zichzelf, maar een eerste voorwaarde om ook inzicht te krijgen in de problemen van iedere samenleving en leefomgeving.
Het is moeilijk om mensen die elke dag moeten vechten om te overleven, voor hooggestemde idealen te interesseren. Wij hebben een verantwoordelijkheid om hen te bevrijden van de noodzaak om iedere dag opnieuw op zoek te moeten gaan naar eten. In dit verband moet erop worden gewezen dat er bij iedere ontwikkeling een sleutelrol is weggelegd voor de vrouw. Wij moeten eraan bijdragen - en dat moet in Johannesburg ook krachtig worden bepleit - dat vrouwen in staat worden gesteld om actief aan het ontwikkelingsproces deel te nemen en actief bij te dragen aan een verbetering van de leefomstandigheden. Overal ter wereld zijn vrouwen de dragende kracht van ontwikkelingsprocessen die leiden tot veranderingen in het maatschappelijk middenveld.
Eén ander punt wil ik nog ter sprake brengen, namelijk dat men toegang moet krijgen tot globale communicatie zodat men daarmee maatschappelijk zijn voordeel kan doen.
Tot slot wil ik niet verhelen dat ik mij zorgen maak over het Spaanse voorzitterschap dat blijkbaar van plan is de raad 'Ontwikkeling? af te schaffen. Dat zou absoluut een verkeerd signaal zijn voor Johannesburg!
van den Bos (ELDR).
De strijd tegen armoede kan alleen gewonnen worden als we de rijkdom van de natuur verantwoord aanwenden. Meer dan twee miljard mensen zijn verstoken van moderne energie en meer dan één miljard heeft geen schoon drinkwater. De landbouwproductie daalt terwijl het aantal te voeden monden stijgt. De biodiversiteit was duizend keer zo groot geweest als de mens de natuur met rust gelaten had, en de relatie tussen vuile omgeving en gezondheid is evident. Het politieke raamwerk van Rio was goed, de uitvoering slecht. De afgelopen tien jaar ging de officiële ontwikkelingshulp voor natuur en milieu zelfs flink achteruit en van goed bestuur is nog nauwelijks sprake. Aan het begin van deze eeuw krijgen de wereldleiders een nieuwe kans, maar Johannesburg kan alleen slagen als er concrete uitvoeringsprogramma's uit voortkomen en even concrete toezeggingen. Wie armoede de oorlog verklaart, moet vrede sluiten met de natuur.

Turmes (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, er is al veel gezegd. Ik zal mij in mijn betoog richten op de energievraagstukken die daadwerkelijk van cruciaal belang zijn. Op dit moment zijn er in de wereld twee miljard mensen die geen toegang hebben tot energie. Wat dit punt betreft wil ik mevrouw de commissaris de volgende vraag stellen. Ik weet dat de Europese Unie zich redelijk ambitieus heeft opgesteld wat betreft de doelstelling van de hernieuwbare energie. Kunt u ons aangeven wie zich tegen deze doelstelling verzet en hoe wij in dit opzicht vooruitgang kunnen boeken?
Ik betreur het overigens dat de Europese Commissie niet erg eenduidig is wat betreft de subsidies voor de landbouw- en energiesector. Wereldwijd kan de fossiele en nucleaire energie rekenen op 300 miljard euro aan subsidies. Als wij deze subsidies verminderen, komt er veel geld vrij dat gebruikt kan worden ter ondersteuning van de investeringen in duurzame energie. Ook kunnen wij met dit geld de twee miljard mensen helpen die geen toegang hebben tot energie. Ik vraag me af of de Europese Unie nog altijd op haar standpunt staat dat ze in Göteborg heeft ingenomen wat betreft een phasing-out van de energiesubsidies.
Tot slot heb ik nog een opmerking voor het Spaanse voorzitterschap. Uw voorzitterschap zou meer lof oogsten als u de energie waarmee u een muur bouwt rondom Europa zou gebruiken om de ontwikkelingslanden te helpen die hun burgers van energie willen voorzien. Kortom, u zou uw energie moeten aanwenden ten behoeve van het proces van Johannesburg.

Miranda (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de vorige zitting heb ik gezegd dat Monterrey een veeg teken was voor de Top van Johannesburg. De voorbereidende vergadering in Bali heeft deze trieste conclusie niet alleen bevestigd, maar zelfs nog versterkt. Het gevaar bestaat dat de Top van Johannesburg op een grote mislukking uitdraait die uiterst ernstige gevolgen zal hebben voor het milieu en de arme landen en in het algemeen voor de aarde. Dat dit risico reëel is, blijkt al uit het feit dat over ongeveer honderd punten op de agenda nog geen overeenstemming is bereikt, hetgeen vooral te wijten is aan de afwijzende en onbuigzame houding van de Verenigde Staten.
Gezien dit scenario, waartegen dringend stappen moeten worden ondernomen, moeten wij ons vandaag bezighouden met de vraag waar de Europese Unie en de lidstaten staan, welk standpunt zij bij de voorbereiding van de conferentie zelf zullen innemen. Het gaat vooral om de vraag of zij zich aansluiten bij de onaanvaardbare houding van de Verenigde Staten, die onlangs nog weer op provocerende wijze blijk hebben gegeven van hun complete gebrek aan flexibiliteit door de protectionistische maatregelen die zij ten behoeve van hun landbouw hebben genomen. Of zijn de Unie en de lidstaten integendeel bereid om door te gaan op de weg die bij de Top van Rio is ingeslagen, zowel waar het gaat om concrete ontwikkelingshulp en armoedebestrijding, als waar het gaat om effectieve milieubescherming?
In het licht van de diepe tegenstellingen die in Bali zijn gebleken en die moeten worden overwonnen, zijn vastberadenheid en duidelijke en gezamenlijke voorstellen vereist. Deze mogen niet stoelen op het idee dat handel hetzelfde is als ontwikkeling, een idee dat gezien de plannen om de Raad ontwikkelingssamenwerking niet langer te houden ook in ons midden ingang lijkt te vinden. Voor het overige zou ik willen benadrukken dat Johannesburg niet gewoon een voortzetting van Doha is en dat er ten aanzien van deze maatregelen natuurlijk niet van kan worden uitgegaan dat het milieu een soort handelswaar is, zoals de Verenigde Staten dat doen. We mogen niet vergeten dat een mislukking van Johannesburg zou betekenen dat de hoop die bij de Top van Rio terecht is gewekt, de grond in wordt geboord. Het is derhalve de plicht van de Europese Unie om zich met hart en ziel voor het welslagen van de conferentie in te zetten, op basis van een constructief standpunt en een constructieve strategie. En aangezien ons nog maar luttele weken resten dienen wij hiervan nu meteen werk te maken.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, als er over duurzame ontwikkeling wordt gesproken, kost het ons moeite om concreet te zijn. De bijeenkomst in Bali was teleurstellend en we moeten het ergste vrezen voor Johannesburg. Een dergelijke top vindt eenmaal per tien jaar plaats, dus het is wel van belang dat we de gewenste resultaten boeken, of het nu gaat om energie, water, economische ontwikkeling of ontwikkelingslanden. Wij weten wat onze fouten zijn, maar toch boeken wij geen vooruitgang.
Het enthousiasme van Kyoto ebt weg. De teleurstellingen zijn talrijk. De rijke landen treuzelen, terwijl de problemen, de armoede en het gebrek aan hulpbronnen in de ontwikkelingslanden alleen maar nijpender worden. Ik heb de indruk dat de landen hun geweten proberen te sussen door over duurzame ontwikkeling te praten, terwijl er in feite niets wordt gedaan. Alle landen hebben in dit opzicht een verantwoordelijkheid jegens de toekomstige generaties. Dit geldt dus ook voor de lidstaten van de Europese Unie. Toch stelt de Europese Unie de uitvoering van haar besluiten vaak tot in het oneindige uit, zonder aanwijsbare reden overigens.
Tot slot betreur ik de houding van de Verenigde Staten jegens de toezeggingen die wereldwijd zijn gedaan ten behoeve van het behoud van onze planeet. Als het gaat om de bestrijding van het terrorisme willen de Verenigde Staten dat de internationale samenwerking wordt geïntensiveerd. Wij willen allen dat onze bijzondere banden met de Verenigde Staten verder worden aangehaald. Hierbij is het echter wel van belang dat het protocol van Kyoto ten uitvoer wordt gebracht. De Amerikaanse industrie heeft zich voor dit protocol uitgesproken. Ze weet immers dat het op langere termijn nadelig kan zijn om buiten het systeem te blijven.
Ik hoop dat de Verenigde Staten in het kader van deze samenwerking en in navolging van Europa - en naar ik hoop binnenkort ook Rusland en Japan - een bijdrage zal leveren aan de armoedebestrijding, de bescherming van de hulpbronnen, de ontwikkeling van het energievraagstuk en de bestrijding van klimaatverandering. Uiteraard moet de Europese Unie ambitieuze doelstellingen formuleren. Deze doelstellingen moeten echter wel kunnen worden gerealiseerd in die zin dat alle betrokken actoren over de middelen moeten kunnen beschikken om actie te ondernemen. De lokale gemeenschappen moeten beschikken over het recht en de middelen om hun bevoegdheden op hun niveau uit te oefenen. Verder dient het particuliere initiatief te worden aangemoedigd en dient er meer vertrouwen te worden gesteld in de burgermaatschappij.

Sacconi (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het is wel duidelijk dat na Bali het risico groot is dat de Top van Johannesburg uitloopt op een grandioze mediahappening waarin wel grote beginselkeuzen worden geuit maar het proces van Rio geen concrete stappen vooruit zet.
Met deze conferentie voor de boeg, wacht de Unie een delicate en hachelijke taak, zoals hier al is opgemerkt. Van de Unie wordt nogmaals gevraagd dat zij de teugels in handen neemt, zoals zij dat heeft gedaan toen het Protocol van Kyoto opnieuw werd gelanceerd. De strijd tegen de klimaatwisselingen is de eerste van de vier prioriteiten waar men zich volgens mij in Johannesburg op moet concentreren. Daarbij moet ernaar gestreefd worden een bindend politiek pact te sluiten waar, naast de landen die het Protocol reeds hebben geratificeerd, nog meer landen bij betrokken worden.
De tweede prioriteit is het recht op water. Ook op dit vlak moet gestreefd worden naar een bindend akkoord dat de bilaterale en multilaterale relaties regelt en waarin termijnen alsook modaliteiten worden afgesproken voor een minimale toegang tot deze bron voor de miljarden mensen die van goed water verstoken zijn.
De derde prioritaire kwestie is de biodiversiteit, en met name het minimale doel van stabilisering van de bestaande situatie via een akkoord dat garandeert dat het mondiale erfgoed voor iedereen is.
Het vierde en laatste vraagstuk is van politiek-institutionele aard. Het gaat erom te bepalen hoe de Verenigde Naties voorzien moet worden van een orgaan dat bevoegdheden krijgt voor interventie, toetsing en controle op het vlak van internationale milieuzaken.
Ik weet dat er andere grote vraagstukken zijn waar behoefte is aan uitgesproken vooruitgang, maar het succes van de Top van Johannesburg zal voornamelijk afhangen van de manier waarop de vier vraagstukken die ik zojuist opgesomd heb, worden aangepakt.

Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een van de redenen voor het teleurstellende resultaat van Bali is dat mensen prikkels nodig hebben om zich in te zetten voor het doel van duurzame ontwikkeling. Van iedere mislukte poging om een akkoord te bereiken, zoals nu weer, gaat een zeer negatieve werking uit. Actieplannen moeten op mensen gericht zijn, omdat van duurzame ontwikkeling in de breedste zin van het woord enkel sprake kan zijn als uitgegaan wordt van de behoeften van de burgers met inachtneming van de verschillen in taal, cultuur en waarden. We moeten een daadwerkelijk partnerschap tot stand brengen met de ontwikkelingslanden en organen in het leven roepen met respect voor democratie, menselijke waarden en goed bestuur, zoals het Wereldmilieuagentschap.
Uit de bijdragen van de andere sprekers blijkt dat we over het algemeen pessimistisch zijn over de kansen op succes in Johannesburg, en ik zou de Commissie dan ook willen vragen welke strategie de EU zal volgen op het punt van duurzame ontwikkeling indien de Top van Johannesburg niet het gewenste resultaat oplevert.

Mantovani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wat betreft de wereldtop van Johannesburg, die zal moeten beoordelen welke vooruitgang er is geboekt met de toepassing van Agenda 21: het is onze wens dat de Europese Unie via de Raad, de Commissie en het Parlement een voortrekkersrol zal vervullen, aangezien duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding onmiskenbaar twee prioritaire doelstellingen zijn.
In haar hoedanigheid van eerste hulpdonor zal de Europese Gemeenschap deze gelegenheid te baat moeten nemen om die leidersrol te vervullen die haar op het internationale toneel toekomt, gezien de afwezigheid van de Verenigde Staten. De Unie moet samen met de andere internationale instellingen bijdragen aan een succesvolle afloop van deze bijeenkomst. Dit succes zal echter in hoge mate afhangen van wat als mogelijke doelstellingen wordt bepaald. De recente toezegging om meer geld voor de ontwikkeling uit te trekken, zal zeker een belangrijk signaal zijn voor die top. Het is echter van essentieel belang dat er ook zo gauw mogelijk een precies tijdpad wordt afgesproken en geloofwaardige termijnen, naast een ambitieus, maar realistisch actieplan. Eveneens belangrijk zal zijn dat voortgegaan wordt met het kwijtschelden van schulden, onder eerbiediging van de mensenrechten en de beginselen van goed bestuur. Daarbij moeten de arme landen onder meer gestimuleerd worden om een model van aanvullende gedigitaliseerde en geautomatiseerde boekhouding aan te nemen, zodat hun begrotingen transparanter worden en de Europese belastingbetalers meer zekerheid krijgen.
De Wereldvoeldseltop, die gisteren in Rome is geopend ter getuigenis van een nieuwe interesse voor de problemen waar het zuiden van onze aardbol onder gebukt gaat, levert ons een dramatisch beeld, een permanente holocaust: om de vier seconden sterft er iemand. Ik denk dat wij in 2030, als de aarde acht miljoen inwoners telt, wel zullen merken of het ons gelukt is de woorden in daden om te zetten.

Kinnock (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de Commissie en de Raad willen bedanken, en ik denk dat we erop kunnen vertrouwen dat de commissaris krachtig stelling zal nemen ten aanzien van deze belangrijke kwesties. Zoals ze erkent is er voor de Europese Unie op dit punt een bijzondere en belangrijke rol weggelegd - de Unie is immers de grootste donor van humanitaire hulp in de wereld én het grootste handelsblok in de wereld. We hebben invloed, en we moeten proberen in Johnannesburg zoveel mogelijk van die invloed aan te wenden, maar ik geef toe dat het moeilijk zal worden.
Toegang tot de markt, daar gaat het om. President Museveni heeft na de bijeenkomst in Bali laten weten dat discussiëren over duurzaamheid mooi en aardig is, maar het enige wat echt telt in zijn ogen is de kwestie van toegang tot de markt. En zo heeft Ghana de Europese Unie vorige week verweten de mond vol te hebben van het openen van grenzen en het slechten van handelsbarrières, maar zich in de praktijk protectionistisch en onrechtvaardig op te stellen. Daarbij doelt Ghana natuurlijk op de hoge tarieven die betaald moeten worden om koffie in bewerkte vorm op de markt te brengen in de Europese Unie.
Zo kunnen we ook geen vrijemarktwerking prediken zolang we subsidies blijven verstrekken aan onze boeren, waarmee de prijzen van grondstoffen als katoen kunstmatig laag worden gehouden. We moeten een coherent, consistent beleid voeren, we moeten voor ogen houden wat onafhankelijkheid werkelijk betekent - een middel om een einde te maken aan de armoede - en we moeten gaan inzien wat het betekent om echte wereldwijde partnerschappen te creëren.
Mevrouw de commissaris, u zult andere landen voor uw standpunt moeten zien te winnen. De Verenigde Staten blokkeren de plannen om het aantal mensen dat in slechte hygiënische omstandigheden leeft - tweevijfde van de wereldbevolking - te halveren, terwijl 2,4 miljard mensen geheel verstoken zijn van sanitaire voorzieningen en niet eens zoiets als een emmer hebben, met alle gevolgen van dien voor het ontstaan van ziektes. Van de Afrikanen die in steden wonen heeft 25 procent niet eens stromend water.
Zoals zo vaak is de opstelling van de VS uiterst negatief, precies zoals dat het geval was bij de VN-Wereldconferentie over kinderen. Het machtigste land ter wereld is niet bereid deze problemen aan te pakken, en ik hoop dat we duidelijk zullen maken dat de Millennium Development Goals niet gehaald zullen worden als er niet krachtig wordt opgetreden.

Lucas (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met de verzekering van het Spaanse voorzitterschap dat de Raad in Johannesburg een leidende rol zal gaan spelen. Als de Raad dat meent zal hij echter wel op zeer korte termijn zijn zaakjes op orde moeten krijgen.
De commissaris klaagt dat de G77 blijven vasthouden aan het wereldwijde solidariteitspact, maar ze willen in wezen niets meer dan het geld dat hun tien jaar geleden al was toegezegd, ter bekostiging van de destijds overeengekomen afspraken van Rio. Geen wonder dat ze geen vertrouwen hebben in de landen van het noorden, die nog steeds niet met dat geld over de brug zijn gekomen.
Op het punt van de handel stelt de commissaris dat de nadruk op duurzame ontwikkeling zal verzwakken als Johannesburg teveel in het teken komt te staan van handelskwesties. Waar het echter om gaat is dat handel en duurzame ontwikkeling niet los van elkaar gezien kunnen worden. Als we mensen van een goede watervoorziening willen verzekeren, kunnen we ze niet dwingen hun watersysteem te privatiseren onder de GATS-overeenkomst. Als we mensen van een goede voedselvoorziening willen verzekeren, kunnen we onze landbouwproducten niet langer op hun markten blijven dumpen. Een van de akkoorden die al ter tafel lagen lijkt wederom te zijn stukgelopen op de landbouwsubsidies in de EU. Het is de hypocrisie ten top dat de noordelijke landen het Zuiden dwingen de subsidies terug te dringen en een neoliberaal beleid te voeren, terwijl ze zelf vervallen in ouderwets protectionisme.

Van Hecke, Johan (PPE-DE).
Voorzitter, de voorbereidende vergadering in Bali voorspelt zeker niet veel goeds voor de VN-top over duurzame ontwikkeling deze zomer in Johannesburg. Bali was, denk ik, de laatste kans om een aantal prioriteiten te bepalen en een concreet en bindend actieplan vast te leggen. Maar klassieke tegenstellingen zoals de kloof tussen Noord en Zuid en de transatlantische spanningen hebben dat verijdeld.
Het was nochtans allemaal goed begonnen. Tien jaar geleden werden in Rio voor het eerst milieu en ontwikkeling aan elkaar gekoppeld. Tevens werd de noodzaak van duurzame ontwikkeling door alle landen erkend. Maar sindsdien is er weinig gebeurd met de resultaten van Rio. Het Kyoto-protocol liet eindeloos op zich wachten en bovendien hangt het nog van Rusland af of het daadwerkelijk van kracht wordt.
De VS, de grootste vervuilers, hebben het Kyoto-protocol verworpen omdat het de Amerikaanse economie zou schaden, waarna nu ook Canada en Australië hebben afgehaakt. Eenzelfde houding nam Washington aan in Bali. De regering-Bush wil blijkbaar geen bindende afspraken, maar vrijwillige en vrijblijvende engagementen van de privésector. Doch de opwarming van de aarde en de toekomst van onze planeet zijn te ernstige problemen om over te laten aan de goodwill van de industrie.
Met welk recht overigens stellen de VS eisen aan de ontwikkelingslanden als ze zelf alle internationale akkoorden aan hun laars lappen? Het is duidelijk dat de transatlantische kloof steeds groter wordt. Kyoto heeft aangetoond dat de regering-Bush de korte-termijnbelangen van Amerika uit kortzichtige politieke overwegingen belangrijker acht dan het welzijn van de komende generaties. De Europese Unie daarentegen heeft in Kyoto haar verantwoordelijkheid opgenomen en daarmee ook haar morele leiderschap bevestigd. Ik hoop dat ze dat even consequent en even krachtdadig zal doen in Johannesburg.

Myller (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met goed nieuws over de vergadering op Bali: daar werd besloten een tienjarig actieprogramma voor duurzame productie- en consumptiegebruiken op te zetten. Een reden voor toekomstige conflicten en zelfs oorlogen kan een conflict zijn over verminderende maar voor de mensen van levensbelang zijnde natuurlijke hulpbronnen en een goede leefruimte. Natuurlijke hulpbronnen moeten daarom duurzaam beheerd worden en er moet voor groei worden gezorgd zonder roofbouw op natuurlijke hulpbronnen te plegen.
Helaas was de vergadering op Bali overigens - zoals hier is gezegd - in veel opzichten een teleurstelling. Het ontbreekt nog steeds aan voldoende verbintenis om de uitdagingen van de toekomst te beantwoorden. De Europese Unie moet van de Rio Plus-partners een volledige verbintenis met nieuwe vorderingen eisen. De Verenigde Staten en de andere industrielanden zijn natuurlijk op de eerste plaats verantwoordelijk, maar de Europese Unie moet ook bruggen bouwen naar ontwikkelingslanden. De Europese Unie moet al met al de motor zijn achter de voortgang van de ontwikkeling en ervoor zorgen dat wij bij de volgende Top de geëiste vorderingen bereiken.
Om de Europese Unie voldoende doeltreffend te laten zijn, moet zij intern sterk zijn. Zo moeten alle instellingen met één stem spreken; over twee weken hebben wij in Sevilla de mogelijkheid dat idee te verwezenlijken en een Europees geluid te laten horen. Er moet ook voor gezorgd worden dat het Europees Parlement op doeltreffende wijze aan de voorbereiding en de coördinatie deelneemt.

Rod (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, een miljard mensen hebben geen toegang tot drinkwater en drie miljard mensen lopen jaarlijks ziekten op vanwege de slechte kwaliteit van het water of het gebrek aan water. Achthonderd miljoen mensen lijden wereldwijd honger en vierentwintig duizend menen sterven elke dag van de honger. Vierentwintig miljoen mensen in Afrika ten zuiden van de Sahara zijn besmet met het HIV-virus en 2,3 miljoen mensen zijn het afgelopen jaar gestorven aan AIDS. Deze getallen zijn veelzeggend en helaas maar al te goed bekend.
Toch zijn de staatshoofden en regeringsleiders deze week afwezig op de Wereldvoedseltop in Rome. Diezelfde ministers zijn niet in staat gebleken om in Bali concrete toezeggingen los te krijgen. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft een schrijnend tekort aan geld. Erger nog, de meeste verdragen die sinds de Top van Rio van tien jaar geleden zijn gesloten, zijn nog altijd niet ten uitvoer gebracht. De houding van de Amerikaanse regering en de multinationale ondernemingen zijn hier natuurlijk debet aan. De grootse vervuilers op deze planeet leggen de schuld bij de slachtoffers, oftewel de landen in het Zuiden. Deze landen zouden volgens hen maatregelen moeten treffen.
De Europeanen praten in de tussentijd alleen maar, zoals in Monterrey. Hoe denken zij een bijdrage te kunnen leveren aan de duurzame ontwikkeling als ze hun adviseurs voor ontwikkelingssamenwerking de laan uitsturen, zoals in Sevilla is voorgesteld? Als de Top van Johannesburg mislukt, zal de Europese Unie zich verantwoordelijk moeten opstellen.

García-Orcoyen Tormo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, waarschijnlijk zou de voorbereiding van de Conferentie van Johannesburg betere resultaten hebben opgeleverd en zouden de vooruitzichten voor de Conferentie zelf gunstiger zijn als de betrokken partijen zich sterker bewust waren geweest van het belang van deze bijeenkomst, in staat waren gebleken hun persoonlijke kortetermijnbelangen opzij te zetten en zich rekenschap hadden gegeven van het feit dat wij ons op een cruciaal keerpunt bevinden, niet alleen met het oog op de tenuitvoerlegging van de zogenaamde duurzame ontwikkeling - die overigens al onze inspanningen verdient -, maar ook op het gebied van de veiligheid en de bestuurbaarheid van de wereld.
In de tien jaren die Rio van Johannesburg scheiden, heeft zich een ingrijpende verandering voorgedaan. Er is een mondiale samenleving tot stand gekomen waarin de sociale en economische ongelijkheden nauw in verband staan met de milieuproblemen en de bestuurbaarheid in alle landen. Armoedebestrijding is uitgegroeid tot een prioritaire doelstelling op wereldniveau. Dat is immers de enige garantie voor veiligheid, bestuurbaarheid en rechtvaardigheid in een geglobaliseerde wereld.
Ik meen te mogen stellen dat wij ten gevolge van onze nu bijna dertig jaar lange ervaring met beleidsacties waarin economische ontwikkeling, milieu en maatschappelijk welzijn hand in hand gaan, bijzonder goed vertrouwd zijn met de waaier van instrumenten en maatregelen die ten uitvoer moet worden gelegd om in een geglobaliseerde wereld een rechtvaardige groei tot stand te brengen: transparantie en openheid van de markten, kennis- en innovatiebeheer, overdracht van technologieën, efficiënte processen en producten en erkenning en toepassing van het beginsel van sociale en milieuverantwoordelijkheid in alle sectoren, om enkele van de belangrijkste maatregelen te noemen.
Met het oog op Johannesburg moeten de banden tussen de regering, het maatschappelijk middenveld en de productiesector zo veel mogelijk worden aangehaald zodat wij de voornaamste uitdagingen van de mondiale duurzaamheid en rechtvaardigheid met vereende krachten kunnen aanpakken. De Europese Unie heeft duidelijk te kennen gegeven dat zij in dit proces een leidinggevende rol wenst te spelen.
Ik hoop dat wij er in Johannesburg in zullen slagen - ik richt mij hiermee ook tot de delegatie van het Europees Parlement - moedige, vrijgevige en waardige standpunten in te nemen waaruit blijkt dat wij zijn wat wij willen zijn: leiders van een nieuwe wereldorde.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met het debat van vanmiddag want als er ooit een proces is geweest dat behoefte had aan een nieuwe politieke impuls en een nieuw initiatief, dan is het dit wel. In haar speech vanmiddag had commissaris Wallström het terecht over een impasse, en daar zullen we niet uitkomen tenzij de Europese Unie bereid is haar standpunt duidelijk aan te passen aan dat van de ontwikkelingslanden. Een compromis is noodzakelijk, maar geen compromis dat de ontwikkelingslanden steeds strengere milieudoelstellingen oplegt zonder hun tegelijkertijd economische en handelsvoordelen te bieden. Duurzame ontwikkeling veronderstelt immers ook ontwikkeling, maar daar zien we in het standpunt van de EU niets van terug.
Ik ben blij met de voorzichtige toezeggingen die de commissaris vanmiddag heeft gedaan over de inspanningen om het 'Everything but Arms?-initiatief uit te breiden tot een wereldwijde campagne. Ook welkom zijn de toezeggingen van het Spaanse voorzitterschap over de Tobin-heffing en andere potentiële nieuwe bronnen van overheidsfinanciering ten behoeve van de ontwikkeling. Maar ik onderschrijf de opvatting van een aantal collega's dat het geen zin heeft ons in te zetten voor de afschaffing van de kinderarbeid, als we er vervolgens op vertrouwen dat geheel vrijwillige overeenkomsten met het bedrijfsleven toereikend zijn om deze en andere legitieme ontwikkelingsdoelstellingen te verwezenlijken.
Ik wil de Raad en de Commissie eraan herinneren dat dit Parlement er twee weken geleden voor heeft gestemd bedrijven te verplichten een maatschappelijk en milieujaarverslag te publiceren over hun wereldwijde toeleveringsketen. Dit is een eerste stap op weg naar een bindend kader voor verantwoord ondernemen. Ik verzoek u dit standpunt ook in Johannesburg te verdedigen.
Ten slotte nog dit. We zijn best bereid een compromis te sluiten met de VS, maar het gaat veel te ver als we dit land toestaan zijn veto uit te spreken over een akkoord. We zitten nu met een uitvoeringsplan waarin maar liefst 200 passages tussen haakjes zijn gezet omdat de betreffende kwesties nog niet zijn opgelost. Als de EU niet krachtiger het voortouw neemt komen we nooit tot een definitief akkoord.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie kan met recht tevreden zijn met de vooruitgang op het gebied van duurzame ontwikkeling. Er is echter ook tegenstand aan het ontstaan, waarbij nationale en handelsbelangen zich duidelijk aftekenen. Het is voor de Europese Unie belangrijker dan ooit om de partnerschappen met derde landen en andere groepen landen te kunnen versterken.
De Unie heeft zich op verdienstelijke wijze gewijd aan vooral het vertragen en bestrijden van de klimaatverandering. De voor die taak benodigde informatie is nog steeds beperkt, maar voldoende om te kunnen constateren dat er geen enkele wetenschappelijke onzekerheid meer is over de door de mens veroorzaakte opwarming van de aarde. Onze leidende rol vereist echter een verdieping in en coördinatie van onze gegevens. Ik wil daarom in de aanloop naar de Top van Johannesburg voorstellen dat de Europese Unie een speciaal Europees Agentschap voor klimaatverandering, European Climate Change Agency, moet oprichten met als taak het ondersteunen van de Gemeenschap bij het beleid inzake klimaatverandering. Politiek gezien zou dat juist nu een belangrijk signaal zijn. De Europese Unie moet sterke wetenschappelijke steun krijgen voor haar activiteiten op het gebied van bijvoorbeeld handelskwesties, omdat onze belangrijke concurrenten, de Verenigde Staten, niet van plan zijn het Protocol van Kyoto te ratificeren.
De taak van het Europees Agentschap voor klimaatverandering moet zijn het verzamelen van informatie over klimaatverandering en de invloed ervan op het milieu, de economie en de maatschappij. Het Agentschap moet onderzoek doen en laten doen, de bestaande gegevens beoordelen en zo de noodzakelijke link zijn tussen wetenschappelijk onderzoek en politieke besluitvorming. Dat alles is nodig om het Europees beleid van duurzame ontwikkeling en de rol van de Europese Unie als internationaal leider te versterken. Door maatregelen te nemen op basis van de beste verkrijgbare informatie kan de Europese Unie internationale partnerschappen sluiten waarmee nationaal en economisch egoïsme structureel bestreden kan worden.
Klimaatverandering is het grootste probleem en de grootste bedreiging in onze geschiedenis. Het zou goed zijn als ook in de middelen van de Europese Unie te zien zou zijn dat zij serieus wordt genomen.

De Miguel
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens heeft hier een zeer leerzaam debat plaatsgevonden waarin de meest uiteenlopende onderwerpen aan bod zijn gekomen. U kunt ervan op aan dat zowel de Raad als de Commissie zich ten volle identificeren met alles wat hier gezegd is. Ook wij zijn ontgoocheld over de resultaten van Bali en maken ons zorgen over de haast onoverkomelijke moeilijkheden waarmee de voorbereiding van de Conferentie van Johannesburg te kampen heeft.
Desalniettemin wil ik dit debat niet afronden met een negatieve noot. Het ligt niet in mijn bedoeling om hier alle onrechtvaardigheden op te sommen die verband houden met de verdeling van de armoede in de wereld, de mondiale handelsproblemen en de milieuproblematiek. Ik wil evenmin de leiderschapskwaliteiten van Europa in twijfel trekken. Ik denk dat de bezorgdheid van het Europees Parlement de Commissie en de Raad inspireert. Het is onze plicht om het standpunt van Europa en zijn leiderspositie te vertegenwoordigen in al deze vertrouwde kwesties die ons zo na aan het hart liggen omdat zij de Europese publieke opinie sterk bezighouden.
Ondanks het eerder magere resultaat van Bali wil ik u erop attenderen dat er tijdens het Spaanse voorzitterschap uitermate belangrijke vorderingen zijn gemaakt waaruit blijkt dat de Europese Unie de goede richting uitgaat. Vergeet u niet dat de Europese Unie begin maart het Protocol van Kyoto heeft ondertekend en dat wij ook in Monterrey tegen alle verwachtingen in een compromis ten behoeve van de ontwikkelingssteun hebben bereikt. Bovendien heeft de Europese Unie de laatste jaren talloze initiatieven genomen op het gebied van de ontwikkelingssteun en de tenuitvoerlegging van gewaagde beleidsacties ter bevordering van de handel met de ontwikkelingslanden. Denkt u bijvoorbeeld maar aan de richtlijn 'Alles behalve wapens?.
Wij hebben reeds iets opgebouwd, wij verdedigen een basisgedachte die wij uiteraard allen - het Parlement, de Raad en de Commissie - zonder uitzondering aanhangen. Wij zijn ervan overtuigd dat wij een inspanning moeten doen om van de wereld waarin wij leven een betere wereld te maken. De sprekers die hier het woord hebben gevoerd en goed beseffen wat er in Johannesburg precies op het spel staat, weten echter maar al te goed dat de wereld waarin wij leven bijzonder complex is en geregeerd wordt door eigenbelang en egoïsme. Ik heb het dan niet alleen over de ontwikkelde wereld. Ook andere landengroepen nemen radicale standpunten in en beletten maar al te vaak dat er een consensus wordt bereikt.
Tot dusver zijn wij er steeds van uitgegaan dat het verkieslijker is tot een algemeen, zij het weinig ambitieus akkoord te komen, dan helemaal geen akkoord te bereiken. Daarom juist heeft Bali geen positief resultaat opgeleverd. Desondanks blijven wij streven naar overeenstemming. Deze week bespreekt het Comité van permanente vertegenwoordigers een reeks initiatieven die aanstaande maandag, 17 juni, aan de Raad Algemene Zaken zullen worden voorgelegd en tot richtsnoeren van de Europese Raad van Sevilla zullen worden uitgeroepen met het oog op de voortzetting van de onderhandelingen.
Verder is de voorzitter van de Raad voornemens om deze kwestie op het hoogste niveau, op de voor eind juni geplande Top van de G-8 in Kananaskis, Alberta, Canada, aan de orde te stellen. Het Spaanse voorzitterschap zal tot het bittere einde druk blijven uitoefenen en het Deense voorzitterschap staat al klaar om met ingang van 1 juli het vaandel over te nemen.
Eerlijk gezegd ben ik van oordeel dat de ontgoocheling die wij in Bali hebben opgelopen ons niet mag ontmoedigen. Ik denk niet dat alles verloren is. Er kunnen nog talloze stappen worden ondernomen. Ik ben er tevens van overtuigd dat de Raad er met de hulp van de Commissie in zal slagen zijn leiderspositie te behouden en dat de Europese Raad van Sevilla ons standpunt naar de rest van de wereld zal uitdragen en nadrukkelijk zal verklaren dat wij vastbesloten zijn om de doelstellingen van Johannesburg te verwezenlijken. Verder ben ik er zeker van dat wij zullen samenwerken met onze partners, met name in het kader van de G-8. Wij hebben nog bijna drie maanden tijd voordat de Top van Johannesburg van start gaat. Ik hoop dat wij voldoende troeven in handen zullen hebben om in deze Zuid-Afrikaanse stad begin september op grond van onze kracht en onze leiderschapskwaliteiten een voor iedereen aanvaardbare oplossing af te dwingen.
Zoals ik al zei, willen wij hoe dan ook vermijden dat Johannesburg net als Durban een fiasco wordt. Daarom zijn wij bereid om al onze krachten in te zetten. In die zin zijn wij opgelucht en verheugd dat wij op de politieke steun van dit Parlement kunnen rekenen, zoals hier vandaag in deze vergadering duidelijk is gebleken.

Wallström
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wil ik u bedanken voor uw constructieve bijdragen aan dit belangrijke debat, waarmee wij natuurlijk rekening zullen houden bij onze evaluatie van de vergadering van Bali en onze voorbereidingen op de Top van Johannesburg.
Ik herinner u om te beginnen aan de moeilijke uitgangspositie waarin wij ons feitelijk bevinden, een heel ander politiek klimaat dan tijdens de Top van Rio. Op dit moment leven wij in een sterk gepolariseerde wereld. De strijd tegen het terrorisme en de 'as van het kwaad' heeft er natuurlijk toe geleid dat er in de G77-groep een heel andere stemming heerst.
De verwachtingen met betrekking tot de vergadering op Bali waren zeer hoog gespannen. Er was een zeer lange lijst van wensen die alle denkbare politieke terreinen dekte, en er was een weinig concrete politieke agenda. In dit verband is het belangrijk dat wij niet uit het oog verliezen wat er toch nog is bereikt. Een groot aantal van onze medewerkers heeft heel hard gewerkt om ervoor te zorgen dat wij orde op zaken konden stellen en het over zoveel mogelijk onderdelen van het actieplan eens konden worden. Er is heel wat bereikt en er zijn heel wat besluiten genomen.
Wij moeten ook de klimaatonderhandelingen niet vergeten, die ook op een gegeven moment spaak liepen maar hervat konden worden en tot een bevredigend resultaat hebben geleid.
Het is natuurlijk niet verwonderlijk dat de arme landen klagen en meer van ons eisen - de ervaringen met Rio zijn afschrikwekkend. Het geld dat nodig was om de duizenden aanbevelingen te betalen die in Rio werden aangenomen, is nooit op tafel gekomen. Daarom lukt de verwezenlijking van al die aanbevelingen zo slecht. Het is dan ook heel belangrijk dat wij ons voorbereiden op de rol van bruggenbouwer. In Johannesburg zullen wij die rol volgens mij zeer actief moeten spelen.
Wij moeten vooral concreter worden op de specifieke terreinen die hier in het debat genoemd zijn. In feite zijn die terreinen niet nieuw voor de Commissie of de Raad. Het gaat om gebieden waarover wij reeds hebben gediscussieerd en waarop wij ons reeds hebben voorbereid, maar wij moeten zien hoever wij komen op het punt van subsidies, handel, toegang tot onze markten, en ontwikkelingshulp. Wij moeten een nog duidelijker omschrijving geven van de concrete doelen die wij ons gesteld hebben inzake bijvoorbeeld water- en energievraagstukken. Misschien moeten wij een en ander nog aanvullen met kostenberekeningen, en laten zien hoe wij de doelen zullen verwezenlijken.
Het verzet komt natuurlijk van degenen die niet verder willen gaan dan de doelstellingen van de millenniumverklaring en die niet met concrete tijdschema's, termijnen en doelen in de vorm van jaartallen en dergelijke willen komen.
Wij moeten ervoor zorgen dat wij de milieukwesties in het debat blijven betrekken. Wij moeten het hele concept 'duurzame ontwikkeling? zien te redden. Ik begrijp natuurlijk dat het belangrijk is om het te koppelen aan handels-, ontwikkelings- en financieringsvraagstukken, maar het is ook belangrijk om te blijven bedenken dat het om een totaalconcept gaat. Het gaat om een geheel, waarin de milieuvraagstukken hun plaats hebben, net zoals de economische en sociale vraagstukken.
Ten slotte: wat gebeurt er als de Top van Johannesburg mislukt? Het gaat hier niet om iets wat wij in Johannesburg afsluiten. De doelen die wij ons als Europese Unie gesteld hebben, moeten wij natuurlijk blijven nastreven, en wij moeten ook na Johannesburg met onze inspanningen doorgaan. Een eventuele mislukking van de Top mag ons er niet van weerhouden om de plannen waartoe wij gemeenschappelijk besloten hebben uit te voeren en te voltooien.
Ik dank u nogmaals voor dit belangrijke debat. Alles wat hier gezegd is zullen wij in onze voorbereidingen betrekken. Ik hoop dat wij kunnen rekenen op de steun van het Europees Parlement en dat wij ook de delegatie van het Europees Parlement zo actief mogelijk bij de voorbereidingen kunnen betrekken.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0207/2002) van mevrouw Hautala, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 76/207/EEG van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden (PE-CONS 3624/2002 - C5-0185/2002 - 2000/0142(COD)).

Hautala (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft nu voor de eerste keer overeenkomstig de medebeslissingsprocedure deelgenomen aan de herziening van de communautaire regelgeving inzake gelijke behandeling. Ik kan de collega's verheugd meedelen dat het Europees Parlement een groot stempel heeft gedrukt op de richtlijn die bedoeld is om op de arbeidsmarkt alle vormen van discriminatie op grond van geslacht te voorkomen. Ik denk dat velen hebben gemerkt dat juist het Europees Parlement de meest innovatieve voorstellen heeft gedaan die nu zijn opgenomen in deze voor de arbeidsmarkt belangrijke richtlijn inzake gelijke behandeling.
Door onze eis worden werkgevers nu voor het eerst in de Europese Unie verplicht om bindende maatregelen te nemen om discriminatie op grond van geslacht op de werkplek te voorkomen. Juist het feit dat werkgevers worden verplicht maatregelen te nemen is zeer belangrijk, omdat het probleem moet worden aangepakt met maatregelen en niet alleen door het afleggen van allerlei verklaringen. Het houdt in dat de werkgever die niet voldoet aan zijn verplichting arbeidsomstandigheden te creëren waarin discriminatie op grond van geslacht niet kan voorkomen, voor de rechter kan worden gedaagd. In de praktijk houdt dat in dat er op de werkplek structuren moeten worden gecreëerd waarmee wordt gegarandeerd dat de werknemer hulp krijgt als hij of zij wordt lastiggevallen en dat van dergelijke maatregelen ook een preventieve invloed uitgaat.
Door de eis van het Europees Parlement staat er in de richtlijn nu ook dat men op werkplekken met concrete plannen de gelijke behandeling moet gaan bevorderen. Dat houdt in dat wij een instrument voor de burgers hebben geschapen dat garandeert dat de werkgevers en de werknemers samen de misstanden op hun werkplek in kaart brengen die betrekking hebben op gelijke behandeling en die dan ook samen kunnen wegnemen. In dit verband kan ik zeggen dat de ontwikkeling van de Europese wetgeving inzake gelijke behandeling in grote mate de richting uitgaat van de situatie in de Noordse landen waar dergelijke instrumenten al enige tijd worden gebruikt, en niet alleen in de Noordse landen, maar ook in bijvoorbeeld België en Italië.
Met deze richtlijn wordt ook de bescherming van moeders en vaders tegen uitsluiting op de werkplek versterkt. Het is namelijk van groot belang dat een ouder die naar het werk terugkeert na het moeder- of vaderschapsverlof - het maakt niet uit of het om een vader of een moeder gaat - daadwerkelijk gelijkwaardig werk terugkrijgt en gebruik kan maken van alle voordelen die hij of zij heeft opgebouwd in de tijd dat hij of zij weg was.
Hieruit kunt u al concluderen dat ook vaders en mannen nu worden betrokken bij de wetgeving inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Dat is ook beslist noodzakelijk, want in al onze lidstaten wordt er actief over gedebatteerd hoe mannen kunnen worden betrokken bij het bevorderen van de gelijke behandeling. Men moet er rekening mee houden dat ook mannen slachtoffer kunnen zijn. Ook de vader die van ouderschapsverlof terugkeert naar de werkplek of zijn wettige recht opeist korter te werken, kan door de werkgever worden gediscrimineerd. Nu verbiedt deze richtlijn al dit soort discriminatie.
Het is ook zeer belangrijk dat overeenkomstig deze richtlijn alle lidstaten een instelling in het leven moeten roepen die in de praktijk zorg draagt voor het bevorderen van gelijke behandeling en erop toeziet dat dat echt gebeurt. Ik wil zeggen dat dat vooral van groot belang is in de toekomstige lidstaten in Midden en Oost-Europa, waar de positie van de vrouw met de structurele veranderingen aanzienlijk is verslechterd. Zo kan de Europese Unie ook op een concrete manier de gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de toekomstige lidstaten bevorderen.
Het Parlement mag zeer tevreden zijn met dit onderhandelingsresultaat. Wij hebben in de praktijk alles bereikt wat wij ons tot doel hadden gesteld en ik kan ook zeggen dat de politieke fracties uitstekend hebben samengewerkt.

Lulling (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, er is al meer dan een jaar verstreken sinds de eerste lezing van dit voorstel tot wijziging van de richtlijn van 1996, dat in juli 2000 aan het Europees Parlement werd voorgelegd. Wij hebben dus bijna twee jaar nodig gehad om overeenstemming te bereiken met de Raad en de Commissie over een wijziging van een richtlijn waarover het Parlement al sinds 1996 debatteert. In dat jaar is ons immers al een eerste voorstel tot wijziging voorgelegd.
Wij hebben dit voorstel verworpen op grond van mijn verslag waarover op 8 maart 1999 is gedebatteerd en waarin de Commissie werd verzocht ons een degelijkere tekst voor te leggen. Ditmaal zijn niet de Commissie en de Raad verantwoordelijk voor deze betreurenswaardige vertraging. Het is de rapporteur die ons veel tijd heeft gekost. Allereerst heeft zij haar verslag pas laat ingediend. In dit verslag zaten voorstellen die juridisch onvoldoende waren onderbouwd en in een aantal gevallen betrekking hadden op andere richtlijnen. Tijdens de bemiddelingsprocedure hebben wij ons kunnen ontdoen van deze contraproductieve amendementen die, tegen de wens van mijn fractie, in eerste en tweede lezing waren aangenomen. Als er naar ons geluisterd was, hadden de vrouwen al een jaar lang profijt kunnen hebben van de nieuwe richtlijn. Deze richtlijn vormt een belangrijke stap voorwaarts ten opzichte van de tekst die sinds 1976 van kracht is. Deze tekst had als belangrijke verdienste dat er met name op het gebied van de gelijke behandeling van mannelijke en vrouwelijke werknemers vooruitgang kon worden geboekt.
Het doet mij genoegen dat dankzij het Verdrag van Amsterdam de positieve maatregelen behouden zijn gebleven. Ik doel hier op het zeer belangrijke recht van vrouwen op terugkeer naar dezelfde baan of een gelijkwaardige functie na afloop van het moederschapsverlof, of na het vaderschaps- of adoptieverlof, voor zover dit verlof bestaat in de lidstaat van de onderdaan in kwestie. De definities van seksuele intimidatie en directe en indirecte discriminatie zijn nuttig. Ik hoop dat ze in praktijk eenduidig blijken te zijn, zodat ze niet tot onnodige processen zullen leiden.
Ik wil afstand nemen van punt 9 van het verslag van mevrouw Hautala. In dit punt wordt namelijk gesuggereerd dat de delegatie betreurt dat de Raad niet bereid was de algemene uitsluiting of beperking van de toegang van vertegenwoordigers van een bepaald geslacht tot een beroep of de beroepsopleiding die nodig is om toegang te krijgen tot een dergelijke beroepsactiviteit, te verbieden. Dit algemene verbod, dat is verankerd in artikel 2, lid 1 van de bestaande richtlijn, is gehandhaafd. Het is dus alleen maar extra werk om dit punt hier te herhalen. Ik ben met name verheugd over het resultaat van de bemiddeling omdat, zoals ik reeds heb aangegeven, het verantwoordelijke en redelijke standpunt van mijn fractie doorslaggevend is gebleken. Dit resultaat is ook te danken aan de Raad en de Commissie, die een aantal heethoofdige dames in de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen hebben helpen overtuigen dat je niet altijd het onderste uit de kan moet proberen te halen. Als het Parlement serieus genomen wil worden als medewetgever, zal het onderscheid moeten maken tussen wetteksten en resoluties waarin iedereen zijn of haar stoutste wensen en dromen mag uiten. Laten we vooral niet vergeten dat een wettekst juridisch onderbouwd en toepasbaar moet zijn. Ik dank u hartelijk.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, vanavond staat op onze agenda een bemiddeling, de uitslag van een bespreking over een belangrijke ontwerprichtlijn die een wijziging vormt op de richtlijn van 1976. Wij zijn tevreden over dat resultaat, en dit ondanks mevrouw Lulling. Zij komt namelijk elke keer weer op haar standpunt uit, maar als het Parlement, collega Hautala en de hele Commissie rechten van de vrouw de aanpak van mevrouw Lulling hadden gevolgd, dan zouden wij vandaag hier niet zitten om te zeggen hoe blij wij zijn dat haar standpunt in een absolute minderheid was.

Wel wilde ik mevrouw Hautala bedanken omdat wij, ondanks de moeizame onderhandelingen, een uitstekend resultaat in de wacht hebben kunnen slepen. Waarom waren die onderhandelingen zo moeizaam? Omdat er een hemelsbreed verschil was tussen het standpunt van de Raad en dat van het Parlement. Dankzij de aanpak van mevrouw Hautala en de goede medewerking die alle fracties hebben verleend - ik zeg duidelijk: alle fracties - dankzij de bereidheid van commissaris Diamantopoulos en van het Spaanse voorzitterschap, die ik bij dezen bedank, om oplossingen te vinden, kunnen wij vandaag zeggen dat wij een belangrijk resultaat uit het vuur hebben gesleept. Waarom zo belangrijk? Omdat wij drie jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam eindelijk kunnen zeggen dat de dingen beginnen te veranderen. Het Verdrag van Amsterdam markeerde een kwalitatieve vooruitgang met betrekking tot de erkenning van het beginsel van gelijke kansen en thans beschikken wij over een richtlijn die eindelijk precies bepaalt wat directe discriminatie en wat indirecte discriminatie is: een richtlijn die niet alleen een duidelijke definitie geeft van wat intimidatie en seksuele intimidatie is, maar ook zonder enige twijfel erkent dat seksuele intimidatie beschouwd moet worden als directe discriminatie en dus strafbaar is; een richtlijn die het belang erkent van het moeder- en vaderschapsverlof en van adoptie, en dus het recht van herintredende vaders en moeders op eenzelfde of soortgelijke baan; een richtlijn die de noodzaak erkent en de lidstaten ertoe dwingt om eerlijke en evenredige sancties te bepalen; een richtlijn die bovendien onafhankelijke organen erkent en het bedrijfsleven belast met de verantwoordelijkheid om plannen van gelijke behandeling op te stellen, dus de mogelijkheid van toepassing van artikel 141 inzake positieve acties.
Ik geloof dat het resultaat vooral zo belangrijk is, Voorzitter, omdat het overleg binnen de Conventie is opgestart, dus wij kunnen nu op grond van dit resultaat vragen dat er ook in de Conventie een verdere stap vooruit wordt gezet in deze materie.

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik graag mevrouw Hautala dankzeggen voor het zeer vele werk dat aan dit verslag is besteed, en ook wil ik de Commissie bedanken vanwege haar actieve medewerking om de kwestie tot een goed einde te brengen. En dat zeg ik dus niet alleen uit hoffelijkheid, maar het is een werkelijke erkenning van het feit dat er iemand is die op dit terrein echt het verschil heeft kunnen maken en in de praktijk heeft laten zien dat het ook als individueel lid mogelijk is een goede agenda op te stellen.
Naar mijn idee vormen dit verslag en de uitgevoerde werkzaamheden een mijlpaal in de geschiedenis van de EU op het punt van gelijke behandeling. We hebben in de eerste plaats weten te definiëren wat seksuele intimidatie eigenlijk is en dat is bijzonder nuttig. Er is een reeks van landen die eigenlijk niet eerder een positie in deze kwestie hebben ingenomen. Verder hebben we een verbod gekregen op de discriminatie van vrouwen die zwanger of met ouderschapsverlof zijn, en in sommige gevallen ook van mannen met ouderschapsverlof, indien hierover nationale wetgeving bestaat. En tenslotte hebben we de mogelijkheid gekregen om positieve maatregelen te treffen waar dat voor een van beide geslachten nodig is. Alles bij elkaar genomen vind ik het een bijzonder mooi pakket.
Dan komen we bij de reeks van verplichtingen die de lidstaten in verband met deze richtlijn op zich genomen hebben, en ik wil met name de "organen voor toezicht op de verwezenlijking van het beginsel van gelijke behandeling" accentueren, zoals deze in de Nederlandse vertaling heten. Op een recente bijeenkomst met de kandidaat-lidstaten waren deze juist in deze kwestie bijzonder geïnteresseerd, omdat zij feiten ontberen en omdat zij een pressiemiddel naar hun eigen regeringen nodig hebben om deze feiten boven tafel te krijgen. Maar ik denk ook, we moeten dat zeggen, dat wij een en ander in onze eigen landen in de gaten moeten houden, omdat het iets is waar de lidstaten zich gemakkelijk van af kunnen maken. Ik heb dat helaas zelf min of meer in mijn eigen land moeten ervaren, maar daar zal ik niet verder over uitweiden. Ik denk wel dat het onze gezamenlijke taak is hierop toe te zien, zodat we aan de ene kant de kandidaat-lidstaten behulpzaam zijn en aan de andere kant onze eigen verantwoordelijkheid in onze eigen landen op ons nemen.

Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil Heidi Hautala van harte danken voor de tijd die ze aan deze richtlijn heeft besteed. Met haar werk heeft ze aan haar eigen eisen en aan die van de leden van haar commissie voldaan. Ik wil hier laten weten dat wij graag deelnemen aan de medebeslissing over deze kwestie op het gebied van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen en het recht van vrouwen. Zo vaak krijgen wij die kans namelijk niet.
Met deze richtlijn boeken wij mijns inziens vorderingen op twee zeer belangrijke terreinen. Allereerst is het domein van deze richtlijn eindelijk uitgebreid. Alle kwesties die betrekking hebben op het gezin - bijzonder belangrijke kwesties als moederschapsverlof, adoptie en adoptieverlof - hebben hier erkenning gekregen. Zaken als de aanwezigheid van de vader en de noodzaak te voorkomen dat de vader wordt benadeeld als hij verlof opneemt, krijgen hier erkenning. Dat is wat ik noem een verbetering van het gezinsleven. Het doet mij bijzonder veel genoegen dat al deze kwesties nu in deze richtlijn zijn opgenomen.
Alle vormen van intimidatie komen voortaan eveneens onder het toepassingsbereik van deze richtlijn te vallen. Vaak wordt de kwestie van het geweld tegen vrouwen vanuit moreel oogpunt behandeld. Hier wordt deze kwestie in het kader van de discriminatie geplaatst en dus in het kader van de strijd voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Dat doet mij bijzonder groot genoegen. Het is een zeer goede zaak dat beide definities van intimidatie nu van elkaar zijn losgekoppeld. Afgelopen week heb ik voor dit nieuwe standpunt een lans gebroken in Frankrijk. Weliswaar beschikken we als sinds 1992 over een wet op dit gebied, maar deze wet is niet op een daadwerkelijke definitie gestoeld. Deze nieuwe definitie zal dus in al onze lidstaten van pas komen. Dat vind ik bijzonder belangrijk.
In dit kader is overigens ook gekeken of er verplichtingen aan deze richtlijn kunnen worden gekoppeld. Onze verzoeken kunnen alleen worden gerealiseerd als er niet alleen wensen worden geuit, maar ook verplichtingen worden opgelegd. Dat lijkt me van wezenlijk belang. Aangezien ik nog enkele seconden spreektijd over heb, wil ik u graag deelgenoot maken van een ontdekking die ik vandaag heb gedaan. Als u over de passage loopt op weg naar één van de verdiepingen, vindt u op een deur een symbool waarmee wordt aangegeven dat de ruimte alleen mag worden betreden door leden van de diensten van dit Parlement. Dit symbool is een vrouw met een bezem. Er moet dus nog veel werk worden verzet. Niet alleen bij de grote beroepsgroepen die wij hier vertegenwoordigen, maar ook bij de huishoudelijke diensten moet er sprake zijn van gelijke behandeling.

De Voorzitter.
Wij moeten dit debat nu onderbreken aangezien voor 17.30 uur de mededeling van de Commissie op de agenda staat. Het debat zal worden voortgezet om 21.00 uur.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het Groenboek over consumentenbescherming en voedselbesmetting door nitrofeen.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek over consumentenbescherming dat de Commissie in oktober 2001 heeft aangenomen bevat een aantal opties en vragen ten aanzien van het toekomstige beleid van de EU op het gebied van de consumentenbescherming. Ik wijs met name op het voorstel om een kaderrichtlijn aan te nemen inzake eerlijke handelsgebruiken. Ook werd voorgesteld een juridisch instrument te ontwikkelen voor de samenwerking tussen de handhavingautoriteiten.
Het Groenboek was de aanzet tot een bijzonder breed debat waaraan werd deelgenomen door het bedrijfsleven, consumenten en nationale regeringen. De Commissie bleek te kunnen rekenen op een overtuigend draagvlak voor de ontwikkeling van een voorstel voor een kaderrichtlijn, een optie die met name door de overgrote meerderheid van de lidstaten werd gesteund. De Raad heeft er bij de Commissie voor gepleit de follow-up van het Groenboek tot een van haar prioriteiten te maken.
Desalniettemin waren zowel de voorstanders van dit idee als degenen die het in principe niet konden steunen het erover eens dat er meer informatie, overleg en verduidelijking nodig was over de inhoudelijke aspecten van een dergelijke kaderrichtlijn. Men kon zich globaal vinden in de basisstructuur voor de kaderrichtlijn zoals die in het Groenboek stond weergegeven. Naar ons oordeel is het dan ook het beste om een volgende overlegronde over de inhoud van de kaderrichtlijn te houden alvorens de eigenlijke voorstellen te formuleren.
De vervolgmededeling die de Commissie vandaag heeft aangenomen speelt in op die behoefte aan nader overleg. In haar mededeling biedt de Commissie een samenvatting van de resultaten van het overleg, trekt ze conclusies ten aanzien van het beleid en stippelt ze een actieplan uit voor voortzetting van het overleg. Ten behoeve van de transparantie en van een gestructureerd debat met de lidstaten hebben we een globaal voorstel voor een kaderrichtlijn over eerlijke handelsgebruiken aan de mededeling gehecht.
Dit is echter niet bedoeld als een ontwerpvoorstel, maar eerder als het eerste in een reeks werkdocumenten waarmee we duidelijkheid kunnen scheppen en de vooralsnog tamelijk chaotische discussie beter kunnen structureren en vormgeven.
Ik zal proberen duidelijk te maken hoe een dergelijke kaderrichtlijn zou fungeren. Hij zou de normen aangeven waar bedrijven in hun omgang met consumenten aan moeten voldoen. Consumenten moeten kunnen beschikken over voldoende informatie om een weloverwogen besluit te nemen. Ze moeten worden beschermd tegen clandestiene handelaars die erop uit zijn hen te misleiden en te duperen door middel van oneerlijke reclame en marketingpraktijken. In de kaderrichtlijn wordt een algemene clausule opgenomen waarin oneerlijke handelsgebruiken die de consument schaden, worden verboden.
Die algemene clausule wordt aangevuld met specifieke regels voor de verscheidene categorieën van oneerlijke handelsgebruiken zowel voor als na de verkoop, variërend van misleidende reclame en agressieve marketingmethoden tot het niet bieden van klantenservice na de verkoop en het ontbreken van een doelmatige klachtenafhandelingprocedure. Er zou een niet-uitputtende lijst met voorbeelden bij de kaderrichtlijn gevoegd kunnen worden om een beeld te geven van de reikwijdte van de algemene clausule en van het functioneren van specifieke regels in de praktijk.
Ik streef ernaar de ontwikkeling van nieuwe wetgeving te richten op de kernvraagstukken. Het zou bedrijven vervolgens vrij moeten staan de beginselen van de kaderrichtlijn toe te passen op hun eigen werkterrein op basis van een doelmatige gedragscode.
Daarnaast zou de Commissie niet-bindende richtsnoeren kunnen opstellen om het risico van uiteenlopende interpretaties van de richtlijn op nationaal niveau te beperken. Het behoeft geen betoog dat dergelijke richtsnoeren de democratisch goedgekeurde wetgeving niet kunnen wijzigen. Op geen enkele manier zal afbreuk worden gedaan aan de krachtige rol van het Parlement in het hele wetgevingsproces.
De vervolgmededeling voorziet eveneens in de aanstelling van een groep van deskundigen. De voornaamste taak van deze groep zou bestaan uit het vaststellen van de overeenkomsten tussen de nationale stelsels en de obstakels die de interne markt voor bedrijven en consumenten in de weg staan. Daarnaast zou deze groep moeten onderzoeken welk niveau van harmonisatie nodig is om de consument in hoge mate te kunnen beschermen en de interne markt te voltooien via het opnemen van een clausule waarin de wederzijdse erkenning wordt geregeld.
Verder hoop ik dat deze groep erin zal slagen vereenvoudigde oplossingen te vinden voor problemen in de bescherming van de consument, zolang die eenvoud niet ten koste gaat van de doelmatigheid van de bescherming. Zowel gedragscodes als richtsnoeren kunnen hierbij een rol spelen. Ik hoop dat we tot wetgeving kunnen komen die de fundamentele kwesties aanpakt en maatstaven aandraagt voor het gewenste beschermingsniveau voor de consument. Waar mogelijk dienen procedurele en prescriptieve regels te worden vermeden, om te voorkomen dat de wetgeving snel gedateerd raakt.
Parallel aan de werkzaamheden van de groep van deskundigen zullen mijn diensten een programma opstellen voor de raadpleging van belanghebbenden over deze kwesties. Voor EU-organisaties zullen er in Brussel bijeenkomsten worden georganiseerd.
Ik hoop dan ook dat de vervolgmededeling een solide basis zal vormen voor een voorstel voor een kaderrichtlijn dat in brede kring op vertrouwen en steun kan rekenen. Een dergelijke richtlijn zal de concurrentie op de interne markt krachtig bevorderen en tegelijkertijd de burgers van de EU laten zien dat die EU een praktische en nuttige rol kan spelen in hun dagelijks leven.
Ik hoop dat de voorgestelde overlegstructuur de Commissie een helder beeld zal geven van de nuanceverschillen tussen de nationale regels inzake eerlijke handel en het haar mogelijk zal maken consensus te bereiken over een werkbare kaderrichtlijn.
De taak die voor ons ligt moet niet worden onderschat. De bemoedigende reacties op het Groenboek sterken echter ons vertrouwen dat we eruit zullen komen. Uit de raadpleging is gebleken dat er een duidelijk draagvlak bestaat voor de ideeën in het Groenboek over samenwerking op het gebied van de handhaving. Naar mijn mening beschikken we nu over een overtuigend politiek mandaat om door te gaan op basis van een wetgevingsvoorstel op dit terrein. In dit verband wil ik benadrukken hoezeer ik er aan hecht om reeds in de nabije toekomst een voorstel te formuleren voor samenwerking op handhavingsgebied, hopelijk al voor het einde van dit jaar.
Ik betreur het dat het Parlement nog geen advies over het Groenboek heeft uitgesproken, maar ik zie dit niet als een speciaal probleem. De vervolgmededeling betekent op zich al een nieuwe stap in het raadplegingproces en biedt een meer gedetailleerde verzameling ideeën. Ik zie dus uit naar het advies van het Europees Parlement over zowel het Groenboek als de vervolgmededeling. Ik kan u verzekeren dat de opvattingen van het Parlement van bijzonder groot gewicht zullen zijn bij de beraadslagingen van de Commissie tijdens de wetgevingsfase. Ik zie ernaar uit dit vraagstuk de komende maanden nader met u te kunnen bespreken.

Kindermann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag, mijnheer de commissaris, over de verboden stoffen. In de Europese Unie zullen straks, zoals ook in het verleden al het geval was, bepaalde stoffen verboden zijn. Hoe wil de Commissie in de toekomst garanderen dat er in de lidstaten onderzoek wordt gedaan naar de aanwezigheid van deze stoffen? Op welke wijze wil men uitsluiten dat er toch producten met die verboden stoffen - zoals op dit moment in Duitsland met nitrofeen het geval is - in de handel terechtkomen? Het verbod daarop was immers al een tijd geleden uitgevaardigd. Sindsdien zijn producten nooit op nitrofeen onderzocht. Dat werd slechts bij toeval ontdekt.

Mulder (ELDR).
Ik weet niet of ik alles goed beluisterd heb, maar ik dacht dat de commissaris ook uitvoerig verslag zou uitbrengen van het Nitrofenprobleem in Duitsland. Ik heb dat gemist. Komt dat later? Als dat zo is, dan zou ik daar, met de toestemming van de Voorzitter, graag een vraag over stellen.
De Voorzitter.
Ook ik had gedacht dat de commissaris in zijn verklaring beide onderwerpen zou behandelen, maar hij heeft inderdaad nog niets gezegd over de nitrofeenkwestie. Ik verzoek u dat nu te doen, mijnheer de commissaris, zodat de collega's op beide zaken kunnen ingaan.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het spijt me; ik denk dat ik de procedure verkeerd heb begrepen. Ik dacht dat ik eerst een verklaring zou afleggen over het vraagstuk van de consumentenbescherming, daar vervolgens vragen over zou beantwoorden en pas daarna op de nitrofeenkwestie zou ingaan. Maar ik zal u uiteraard met plezier tegemoetkomen.
Ik ben blij met deze gelegenheid om het Parlement op de hoogte te brengen van de nitrofeenbesmetting in Duitsland. Het is een bijzonder verontrustende ontdekking. Nitrofeen is een onkruidverdelgingsmiddel dat in de Europese Unie al sinds 1988 verboden is. Het is een vermoedelijk kankerverwekkend middel met een teratogene uitwerking. De consumenten zijn terecht verontrust over het feit dat de controlemaatregelen deze verontreiniging niet hebben kunnen voorkomen.
De verontreiniging werd op 24 mei voor het eerst onder de aandacht van de Commissie gebracht. Er waren toen drie dingen die onmiddellijk gedaan moesten worden. Ten eerste moesten we bij de Duitse autoriteiten navraag doen over de herkomst en omvang van de verontreiniging; ten tweede moesten we de verontreinigde producten traceren en uit de handel nemen en ten derde moesten we verzekeren dat de controlerende instanties in de lidstaten volledig op de hoogte werden gehouden over de ontwikkelingen. Naar mijn overtuiging zijn al deze drie prioriteiten bijzonder voortvarend ter hand genomen.
De herkomst van de verontreiniging is inmiddels bekend en getraceerd tot een opslagruimte voor organisch geteeld graan waar in het verleden pesticiden werden opgeslagen. U deelt ongetwijfeld mijn verontrusting over het feit dat voorafgaand aan deze radicale wijziging in het gebruik van de opslagruimte een zo voor de hand liggende voorzorgsmaatregel als een grondige schoonmaak blijkbaar niet is genomen.
Daar komt nog eens bij dat de verontreiniging al in januari in industriële tests aan het licht was gekomen, maar pas in mei bij de verantwoordelijke autoriteiten werd gemeld. Door deze vertraging is er verontreinigd materiaal in de handel gekomen en genuttigd voordat de Duitse autoriteiten konden optreden. Voedingsmiddelen uit deze opslagruimte zijn via een leverancier aan organische landbouwers terecht gekomen bij 90 producenten van organische producten. De Duitse autoriteiten hebben de nodige maatregelen getroffen om leveranties van deze producenten te blokkeren zolang niet is bevestigd dat die vrij zijn van nitrofeen. Bij het traceren van de verontreiniging bleek ook dat enkele kleine partijen gevogelte naar Nederland, Denemarken, België en Oostenrijk zijn geëxporteerd.
De autoriteiten zijn verder bezig met het traceren van kleinere hoeveelheden organisch geteeld graan die vanaf de betreffende opslagruimte rechtstreeks aan een twintigtal producenten zijn geleverd. Leveranties van deze bedrijven zijn momenteel nog geblokkeerd. De Duitse autoriteiten hebben aangegeven dat al het betreffende graan aan het eind van deze week volledig getraceerd zal zijn. Het gaat hier onder meer om een partij organische tarwe die in januari naar Frankrijk werd geëxporteerd. Bovendien zijn er aanwijzingen dat er in deze opslagruimte tussen 1995 en augustus 2001 conventioneel, niet-organisch geteeld graan werd bewaard, maar niet noodzakelijkerwijs in het verontreinigde gedeelte. Deze aanwijzingen worden momenteel nog geverifieerd.
Er is, ten slotte, ook een partij verontreinigd lupinezaad uitgevoerd naar Denemarken. Ook de Deense autoriteiten zijn ingelicht. Ze hebben de betreffende partij getraceerd en wat er op de markt en boerderijen van resteerde, geblokkeerd.
De Duitse autoriteiten zijn er zeker van dat de bron van de verontreiniging tot die specifieke opslagruimte beperkt is. Ze wijzen erop dat er in uitvoerige tests van zowel organische als conventionele landbouwproducten geen nitrofeen is aangetroffen.
De Commissie neemt kennis van de verzekering dat de resterende verontreiniging beperkt is gebleven en onder controle is. Ook nemen we kennis van de aanzienlijke inspanningen die zijn gedaan om de producten te traceren en uit de handel te nemen. De lidstaten zijn volledig op de hoogte gehouden van dit proces.
Tijdens zijn extra vergadering van vandaag heeft het Permanent Comité voor de voedselketen kennis genomen van de garanties van de Duitse autoriteiten en is men overeengekomen dat aanvullende maatregelen vooralsnog niet nodig zijn.
Uiteraard blijven we de algehele situatie nauwgezet volgen. Het Permanent Comité komt komende vrijdag opnieuw bijeen om de ontwikkelingen te evalueren. Men zal met name willen horen hoe het staat met de geschatte 6% van de verontreinigde landbouwproducten die nog niet volledig zijn getraceerd.
Hoewel men zich in alle lidstaten grote zorgen maakt, zeker gezien de nog verse herinneringen aan recente voedselcrises, heeft alleen België landelijke beperkingen afgekondigd. Dit kan wellicht worden toegeschreven aan de dioxinecrisis, die in België immers zware littekens heeft achtergelaten. Ik ga er desalniettemin van uit dat de opheldering die later deze week in het Permanent Comité wordt geboden afdoende zal blijken om deze beperkingen te kunnen opheffen.
We moeten echter opletten en ook de bredere context in beschouwing nemen. De recente gebeurtenissen tonen wat mij betreft aan dat we met onze nieuwe benadering van de voedselveiligheid op het juiste spoor zitten. Ze hebben met name gewezen op het belang van de volledige traceerbaarheid van voedsel, van de boerderij tot op het aanrecht, en van een snelle en transparante gegevensuitwisseling. Beide zijn cruciaal voor het identificeren en snel uit de handel nemen van verontreinigde producten.
Zoals altijd vallen er ook hier lessen te leren. De Commissie richt zich met name op de volgende vragen. Hoe heeft deze verontreiniging zich überhaupt kunnen voordoen nu nitrofeen al sinds 1988 verboden is in de EU? Kunnen we er geheel op vertrouwen dat opslagruimtes waar voorheen gevaarlijke stoffen zijn bewaard, veilig genoeg zijn voor de opslag van voedingsmiddelen? Kunnen we aanvullende maatregelen nemen om zeker te stellen dat federale autoriteiten in geval van een verontreinigingincident onmiddellijk op de hoogte worden gesteld zodat ze de Commissie en de andere lidstaten kunnen waarschuwen, niet alleen in Duitsland maar ook in landen met een federaal bestel? En welke les kunnen we, meer specifiek, leren uit het feit dat de laboratoria en de sector al maanden op de hoogte waren van de verontreiniging voordat de autoriteiten werden ingelicht? En in dit verband, werden deze ontwikkelingen naar behoren gemeld in het systeem voor vroegtijdige waarschuwing?
Ik ga deze vraagstukken nog allemaal bespreken met de federale autoriteiten in Duitsland. Het Voedsel- en Veterinair Bureau zal er binnenkort een missie op uit sturen om in dit proces bijstand te verlenen. Ook zal terdege rekening worden gehouden met eerdere rapporten van het VVB inzake zowel maatregelen voor het beheer van reststoffen als controlemaatregelen in de organische levensmiddelensector in Duitsland. Ik verzeker u dat het Parlement volledig op de hoogte zal worden gehouden van de ontwikkelingen op al deze punten.

Mulder (ELDR).
Ik dank de commissaris voor zijn verklaring. Alleen in de laatste twee zinnen noemde hij de rol van het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin. Aangezien het Bureau sinds een jaar of zes, zeven bestaat, vraag ik me af waarom het dit niet eerder op het spoor is gekomen. Zoals de commissaris immers ook al zei, hebben we reeds sinds vijf of zes jaar te maken met het probleem van Nitrofen. Als het Voedsel- en Veterinair Bureau in Dublin inderdaad de inspecteurs in de lidstaten moet controleren, dan komt het wel een beetje laat op het spoor van deze vervuiling van het voedsel. Hoe komt dat? Kan de commissaris daar een verklaring voor geven? Hoe vaak is er bijvoorbeeld controle geweest en hoe vaak is er in andere landen controle op dit soort dingen en vooral ook op de biologische productie.

Smet (PPE-DE).
De problemen met de besmetting van kalkoenvlees in Duitsland doen sterk denken - de commissaris heeft het ook gezegd - aan die rond de dioxinebesmetting van kippen in België in 1999. Toen had de Commissie echter zo'n zware kritiek op de informatieverstrekking door België dat door een paniekreactie in vele landen binnen en buiten de EU de grenzen voor praktisch alle Belgische landbouwproducten gesloten werden met zware economische gevolgen. Door de Commissie werd onmiddellijk een uitvoerverbod ingevoerd voor de mogelijk besmette producten met daaraan gekoppeld een zeer streng bewakingssysteem.
Als ik nu zie, mijnheer de commissaris, hoe de Commissie optreedt tegen hetgeen zich in Duitsland heeft voorgedaan dan is het verschil enorm. Duitsland heeft te laat verwittigd, veel te laat verwittigd ondanks het feit dat ze het zelf al wisten, hetgeen in België niet het geval was. Wij zijn iets te laat geweest, maar niet zo veel. De Commissie wordt op de hoogte gebracht, maar er worden, in tegenstelling tot de zaak in België, geen klachten tegen Duitsland ingediend. Er wordt niet opgetreden, enzovoort. U moet er dus niet van schrikken dat in België het gevoel heerst dat weer een keer het optreden van de Commissie, omwille van het feit dat het om een grote lidstaat gaat, compleet verschillend is. Ik wil dan ook weten hoe dit komt, mijnheer de commissaris, en ik zou een reactie van u willen hebben over uw manier van optreden.

Byrne
Op de vraag van de heer Kindermann hoe wij kunnen garanderen dat de lidstaten hun werk naar behoren uitvoeren, wil ik antwoorden dat het in de eerste plaats aan de overheden van de lidstaten zelf is om hun taken uit te voeren en de wet na te leven. Deze verantwoordelijkheid ligt in eerste instantie bij de lidstaten zelf. In aanvulling hierop heeft het Voedsel- en Veterinair Bureau de taak erop toe te zien dat dit in de praktijk ook gebeurt. Zij controleren de inspecteurs. Onderdeel hiervan is het overleggen van verslagen, die vervolgens op internet worden gezet.
Op de vraag van de heer Mulder wil ik antwoorden dat het Voedsel- en Veterinair Bureau deze controles heeft uitgevoerd. In juli 2001 zijn er verslagen geschreven over reststoffen in Duitsland en controles in de biologische sector. Deze verslagen, waarbij overigens veel kanttekeningen geplaatst kunnen worden, zijn al op internet te vinden en al besproken. Ik zal mijn antwoord aan de heer Kindermann voor de heer Mulder herhalen: de rol van het Voedsel- en Veterinair Bureau is het controleren van de inspecteurs. Ik kan niet garanderen dat ieder bedrijf correct en zorgvuldig te werk gaat. Dat is de taak van de inspecteurs, die door de lidstaten zelf zijn aangesteld.
Verder wil ik reageren op de derde vraag, namelijk in hoeverre België en Duitsland ongelijk zijn behandeld. Discriminatie betekent twee gelijke situaties verschillend behandelen of twee verschillende situaties gelijk behandelen.
Wij hebben in dit geval te maken met twee verschillende, onvergelijkbare situaties. Een groot deel van de Belgische varkens- en pluimvee-industrie was indertijd getroffen. In Duitsland maakt momenteel naar schatting 1% van de biologische sector zich zorgen: op zich al een kleine sector, die verantwoordelijk is voor slechts 2% van de totale productie. De Duitse overheid heeft veel vooruitgang geboekt bij het opsporen en de terugname van mogelijk besmette producten. Helaas maakte de omvang van het dioxineprobleem in België opsporing veel moeilijker.
Vergeet niet dat wij de afgelopen tweeënhalf jaar gezamenlijk veiligheidsmaatregelen hebben weten te treffen die opsporing mogelijk maken. In dit geval heeft de wetgeving vruchten afgeworpen. In 1999 beschikten degenen die de problemen moesten oplossen nog niet over een dergelijke wetgeving. Omdat België zo laat was met het melden van de problemen, was het risico op verspreiding van de dioxine door heel België en de andere lidstaten veel groter dan nu. Tegelijkertijd was het besmettingsniveau bij met name varkens en pluimvee erg hoog.
De lidstaten zijn over het algemeen tevreden over de manier waarop de nitrofeenbesmetting is aangepakt. Dit is vandaag besproken in het permanente comité en het zal vrijdag opnieuw aan de orde komen. Alleen België was niet tevreden over de Europese aanpak van de dioxinecrisis, dat wil zeggen het embargo van de hele Europese Unie. Derde landen dreigden ook al met maatregelen tegen alle export uit de Europese Unie, omdat niet bewezen kon worden dat het probleem beperkt was gebleven tot België. Nogmaals, het gaat om twee totaal verschillende situaties.
Mijn eerste belangrijke besluit na mijn ambtsaanvaarding was het opheffen van de beperkingen die vanwege de dioxinecrisis aan de export van Belgisch rundvlees waren gesteld. U zult begrijpen dat het voor een nieuwe commissaris voor gezondheid en consumentenbescherming, die verantwoordelijk is voor de voedselveiligheid, niet gemakkelijk was om zo'n beslissing op zijn eerste werkdag te nemen. Desalniettemin heb ik dit besluit genomen op grond van het advies dat ik kreeg en de bewijsstukken die mij werden overlegd. Tot mijn vreugde was het afzwakken van de beperkingen gerechtvaardigd.
Daarom neem ik iedere zinspeling als zou de Commissie lidstaten discrimineren op grond van hun grootte, zeer hoog op. Ik ben erg gevoelig voor dit soort opmerkingen, met name vanwege mijn afkomst. Het is onjuist om te denken dat de beslissingen die de Commissie de afgelopen week heeft genomen, gebaseerd zijn op iets anders dan wetenschappelijke feiten en het advies dat wij - het permanente comité en ik - hebben gekregen; die hebben ons overtuigd van het feit dat wij de juiste beslissing hebben genomen.
Ik blijf erbij dat mijn besluit puur en alleen gebaseerd is op een objectieve analyse en volledig losstaat van de grootte van de betrokken lidstaten. Dat is mijn visie op deze kwestie.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten, mijnheer de commissaris, voor uw consequente optreden. Het is soms een voordeel van federale systemen dat de lidstaten zich dan ook genoodzaakt zien om consequent te handelen. Ik heb drie vragen.
Ten eerste: moeten niet ook diervoeders regelmatig gecontroleerd worden en niet alleen de voedingsmiddelen die daar bij wijze van spreken uit voortkomen?
Ten tweede: moet dit niet met name gelden voor geïmporteerde producten uit landen waar nog nitrofeenhoudende bestrijdingsmiddelen worden gebruikt of in grote voorraden zijn opgeslagen?
Ten derde: als u nu weer op nitrofeen controleert - wat u zojuist aangaf - gaat u er dan vanuit dat ook in andere landen en ook in de gangbare sector sporen van nitrofeen worden gevonden?

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het is niet mijn gewoonte om de Commissie te prijzen, maar dit keer wil ik dat wel doen, vanwege het groenboek of de door u genoemde follow-up daarvan, en ook vanwege het feit dat er in de enforcement-sector weldra een samenwerking inzake consumentenbescherming tot stand komt.
Ik heb in dit verband drie vragen.
Worden bepaalde sectoren uitgesloten van de toepassing van een richtlijn inzake rechtvaardige handel, de zogenaamde fair trade directive? Wij zien op dit moment dat er nog veel te doen is, ondanks een richtlijn over financiële diensten.
Hoe komt de relatie tussen het Europees Parlement en de deskundigengroep eruit te zien?
Wat gebeurt er met de ontwerpverordening inzake verkoopbevorderende maatregelen?
Verder betreur ik het dat het Parlement nog geen reactie op het groenboek heeft kunnen geven, maar dat komt vooral door onze gebrekkige parlementaire invloed bij de behandeling van consumentenvraagstukken.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal mijn opmerkingen ook beperken tot het Groenboek. Ik wil in het bijzonder de heer Byrne vragen het Parlement te bevestigen dat de bepalingen van de mededeling van voorzitter Prodi van afgelopen week over het vereenvoudigen en verbeteren van het regelgevingsklimaat volledig zullen worden toegepast op de uitbreiding van zijn voorstel.
Ik zou eveneens graag willen dat hij bevestigt dat hij een volledig gereglementeerde effectbeoordeling van dit omvangrijke voorstel zal uitvoeren en dat hij het mogelijk acht tegemoet te komen aan de onwrikbare eisen die hij heeft gesteld voor het verbeteren van de kwaliteit van de consumentenbescherming met andere middelen dan een richtlijn. Tot besluit zou ik hem ook willen vragen het Parlement vanavond te bevestigen wat hij afgelopen week tegen de Commissie juridische zaken en interne markt heeft gezegd, namelijk dat hij de verordening inzake verkoopbevordering volledig blijft steunen en dat zij volledig in overeenstemming is met de genoemde voorstellen.

McCarthy (PSE).
Om te beginnen wil de commissaris feliciteren met de overwinning van het Ierse voetbalteam vandaag.
Ik deel de gedachtegang van de vorige spreker. Wij juichen de voorstellen in het Groenboek toe. Hoewel, mijnheer de commissaris, u het met mij eens zult zijn dat uw ideeën op dit gebied zich zeer snel ontwikkelen. Met het oog op de voorstellen voor beter bestuur, die vorige week werden ingediend en waarnaar de heer Harbour verwijst, wil ik u drie specifieke vragen stellen. Wat wilt u verbeteren met betrekking tot de raadpleging van alle betrokken actoren: de consumenten, het midden- en kleinbedrijf en de overheden die de hieruit voortvloeiende wetten ten uitvoer moeten leggen? Op welke manier denkt u de effectbeoordeling te verbeteren wat betreft de kosten? Kunt u garanderen dat alle raadplegingen op internet komen en dat deze ingezien kunnen worden?
Ik wil uw medewerkers bedanken voor het verschaffen van de raadplegingen. Omdat zij echter allemaal in verschillende talen geschreven zijn, kan ik ze niet allemaal lezen. Willen wij deze kwesties transparant maken, dan moeten zij op internet te vinden zijn in talen die de mensen kennen.

Staes (Verts/ALE).
Commissaris, uw uitleg aan mevrouw Smet voldoet mij niet. De crisis is aan de gang sinds september. De Duitse minister van Landbouw is op de hoogte sinds 21 mei. De Commissie is op de hoogte gesteld op 24 mei. We zijn nu bijna 3 weken verder. We hebben samen gewerkt aan de verordening betreffende de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Dit is de eerste test voor deze verordening. En wat zegt artikel 53 van deze verordening? Dat wanneer er een ernstig risico voor de gezondheid van mens, dier of milieu wordt vastgesteld, de Commissie onverwijld een aantal maatregelen moet of kan nemen. Bijvoorbeeld de opschorting van het in de handel brengen van de producten. U doet dit niet, u stelt ons nu gerust, terwijl informatie mij leert dat er 100 ton tarwe ergens, ik weet niet waar, ligt die besmet is. U zegt dat er maar één bron is. U hebt de informatie dat er maar één bron is terwijl de besmetting bezig is sinds september, terwijl we allemaal weten dat die loods in Vorpommern sinds oktober in gebruik is. Dus u overtuigt mij niet. Ik heb hier echt de indruk dat een grote lidstaat bevoordeeld wordt tegenover een kleine lidstaat zoals de mijne.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Ik wil niet in een discussie treden over grote en kleine landen. Ik heb echter twee specifieke vragen.
Heb ik het goed gehoord dat de commissaris zegt: sinds juni 2001 weten we eigenlijk van de inspecteurs dat er Nitrofen gevonden is. Waarom heeft de rapid alert niet gewerkt? Dat is één.
Ten tweede: handhaving van de consumentenbescherming. Dat veronderstelt, denk ik, sterke en onafhankelijke organisaties voor consumentenbescherming. Vooral als ik naar het Nitrofen-schandaal kijk, veronderstelt dat ook extra maatregelen, met name met het oog op de toetreding van nieuwe landen. Wat gaat de commissaris doen aan het ondersteunen van sterke en onafhankelijke organisaties in de kandidaat-lidstaten? Dat zou ik graag willen weten.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, men moet attitude niet verwarren met platitude. Ik zal het kort houden. Allereerst wil ik vragen of u opnieuw naar het Parlement wilt komen als u meer weet over het tijdschema van de besmettingskwestie in Duitsland, en met name als u weet of het systeem voor vroegtijdige waarschuwing goed heeft gefunctioneerd. Er zijn naar mijn mening meer overeenkomsten met de kwestie in België dan u vandaag heeft gesuggereerd.
Daarnaast wil ik u dit vragen: erkent u, wat de consumentenraadpleging betreft, dat uw aandacht moet uitgaan naar de verplichting om geen oneerlijke handel te drijven en naar de opeenstapeling van jurisprudentie op dit gebied, en dat u de verplichting om eerlijk handel te drijven moet invoeren, iets wat in uw, mijn en sommige andere landen een redelijk nieuw concept is?

Patrie (PSE).
Wat betreft het Groenboek over consumentenbescherming heeft commissaris Byrne aangegeven dat het Europees Parlement nog geen advies heeft uitgebracht, maar dat dit niet problematisch is omdat de Commissie over voldoende politiek mandaat beschikt om - naar ik heb begrepen - de globale richtsnoeren van het toekomstige consumentenbeleid vast te stellen.
Alvorens ik hier een eenvoudige vraag stel wil ik aangeven dat het Europees Parlement op dit moment nog geen politiek mandaat aan de Commissie heeft verstrekt met betrekking tot welke richtsnoeren dan ook. Mijn vraag is in welke mate de Commissie rekening denkt te houden met het advies van het Europees Parlement. Heeft het nog wel zin dat het Parlement advies uitbrengt nu blijkt dat de globale richtsnoeren en de belangrijke keuzes als zijn vastgesteld, of het nu gaat om het juridische instrument van de kaderrichtlijn, de juridische beginselen, de eerlijke handelspraktijken, de wederzijdse erkenning of de deregulering van de bestaande bepalingen?

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is niet anders. Ik begrijp de wrevel van de collega's uit andere landen. Ik vind het een schandaal wat er in Duitsland gebeurd is - ik zeg dat als Duitse - en onze boeren zijn daarvan het slachtoffer. Minister Künast heeft behalve hoogdravende mededelingen niets tot stand gebracht. Er zouden heel snel goed functionerende informatiekanalen in het leven worden geroepen. Dat is niet gelukt. We wilden destijds als fractie naar aanleiding van het verslag-Lannoye de meldplicht van de autoriteiten vervroegen. Wij hebben gepleit voor 2003, maar het werd 2005. Mijn vraag aan de commissaris is: hoe denkt u daar nu na dit schandaal over? Moeten we er toch niet eerder voor zorgen dat de autoriteiten hun plicht doen?

Byrne
Op de eerste vraag van de heer Graefe zu Baringdorf wil ik antwoorden dat er zowel op EU- als lidstaatniveau plannen zijn voor toezicht op de opsporing van residuen. Zij behelzen verboden stoffen zoals Nitrofen en hebben de afgelopen maanden bewezen effectief te zijn. De aanwezigheid van verboden stoffen zoals chlooramphenicol en niet te vergeten Nitrofen zijn met behulp van deze methode ontdekt. Tot slot worden dergelijke testen uitgevoerd op zowel geïmporteerde als in eigen land vervaardigde producten, iets waar een aantal afgevaardigden op heeft gewezen.
Voedsel en diervoeder moeten veilig zijn, ongeacht hun herkomst. De plannen voor toezicht op de opsporing van residuen van derde landen, die verplicht zijn volgens de wetgeving van de Europese Unie, zijn zorgvuldig bekeken om te waarborgen dat de noodzakelijke controles op hun plaats zijn. Dat geldt ook voor de kandidaat-landen. Wij nemen evenveel zorgvuldigheid in acht om naleving te waarborgen.
De tweede vraag heeft betrekking op het Groenboek en het uitsluiten van bepaalde sectoren. De financiële sector wordt uitgesloten alsmede het hele gebied van de wetgeving over de voedselveiligheid, omdat zij haar eigen wettelijke regime heeft. Het Parlement wordt erbij betrokken. Er zal niet alleen rekening gehouden worden met het standpunt van het Parlement over het oorspronkelijke document, maar wij wachten ook zijn standpunt af over dit vervolgdocument. Het krijgt derhalve de kans om een standpunt over beide documenten in te nemen. Ik kan u verzekeren dat het feit dat wij ons werk hebben voortgezet niet voortkomt uit respectloosheid voor het Parlement, maar uit grote druk van de Raad en anderen. Ook had men het gevoel dat het eerste document minder gedetailleerd was dan gewenst. Ik denk dat een gedetailleerd vervolgdocument zinvol is om het Parlement te helpen bij zijn conclusies en het wellicht bepalen van een waardevoller standpunt dat ik in acht kan nemen als wij de uiteindelijke kaderrichtlijn opstellen. Vanzelfsprekend zal het Parlement zoals gewoonlijk hierbij een grote rol spelen.
Als reactie op de vraag of ik de mededeling van voorzitter Prodi van vorige week over een betere regelgeving wil laten meewegen, verklaar ik hierbij dat ik dat zal doen. Verder bevestig ik wat ik een aantal weken geleden in de Commissie juridische zaken en interne markt heb gezegd, namelijk dat ik betrokken ben geweest bij de werkzaamheden in verband met de verordening inzake verkoopbevordering. Mijn ambtelijke diensten en ik staan hierachter. Die wetgeving is in overeenstemming met deze mededeling en met onze algemene plannen voor oneerlijke handelspraktijken.
Mevrouw McCarthy is bang dat wij te hard van stapel lopen. Daar heeft zij misschien gelijk in. Het is echter de bedoeling om overleg te plegen met de belanghebbenden. Zoals ik al zei, is bepaald dat de belanghebbenden van alle partijen een rol krijgen bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving op het moment dat zij in werking treedt.
De heer Staes komt terug op de ongelijke behandeling van België. Hierop kan ik alleen reageren met iets wat ik al eerder heb gezegd. Ik noch mijn ambtelijke diensten hebben ons gedrag laten beïnvloeden door de grootte van de lidstaten.
Tegen mevrouw Oomen-Ruijten kan ik zeggen dat wij in de Europese Unie pas sinds 24 mei hiervan op de hoogte zijn, terwijl particuliere laboratoria in Duitsland het sinds januari al weten. Wij betreuren het zeer dat het zo lang heeft geduurd voordat de bondsregering werd ingelicht. Zoals ik al zei, zal de bondsregering zich buigen over deze kwestie. Het is een onrustbarende ontwikkeling en ik weet dat dit soort zaken een probleem vormen in landen met een federale structuur, waar de communicatie tussen de deelstaten of Länder en de federale overheid niet altijd even snel verloopt. Maar ik blijf erbij dat op Europees niveau de bondsregering onze gesprekspartner is en dat de instellingen van de Europese Unie daarom geen genoegen hoeven te nemen met het argument van lidstaten met een federale structuur dat zij machteloos staan bij problemen in hun Länder of deelstaten. Dit kunnen wij op Europees niveau niet accepteren.
Wat betreft de derde landen kan ik slechts herhalen wat ik de heer Graefe zu Baringdorf al heb geantwoord. Zij worden op dezelfde manier behandeld als de lidstaten.
De heer Whitehead vroeg vervolgens of ik terug wil komen als ik meer informatie heb. Ik kom graag naar het Parlement met bijgewerkte informatie over een onderwerp, zeker als het over zo'n belangrijk onderwerp gaat.
Zijn tweede vraag ging over de opeenstapeling van jurisprudentie en over eerlijke handel. Mensen die vertrouwd zijn met het gewoonterecht zijn vaak bang dat er een gecodificeerd systeem ontstaat waarin zij zich niet helemaal kunnen vinden.
De vorige keer dat ik dit onderwerp in het Parlement besprak, heb ik gezegd dat het bij mij gevoelig ligt. Dat komt zowel door mijn afkomst als mijn beroepsmatige achtergrond. Wat betreft ons standpunt hierover en de geldende wetgeving trachten wij erop toe te zien dat de huidige rechtssystemen in de Europese Unie volledig in acht worden genomen.
Mevrouw Patrie had daarna een vraag over het Groenboek. Misschien heeft zij mij verkeerd begrepen of misschien ben ik niet duidelijk genoeg geweest. Het was niet mijn bedoeling het Parlement te beledigen door zijn standpunt niet af te wachten en dit document nu al te overleggen, maar het was belangrijk voor ons om extra details toe te voegen aan het eerste voorstel en het Parlement de kans te geven een nog beter advies uit te brengen over onze werkzaamheden op dit gebied.
Tot slot ben ik het eens met mevrouw Keppelhoff-Wiechert dat er problemen zijn in Duitsland en dat er vertragingen zijn opgelopen. Een Duitse overheidsinstantie wist hier al een tijd van en heeft verzuimd de bondsregering te informeren. Het was niet alleen zo dat de deelstaten op de hoogte waren en informatie achterhielden, maar een overheidsinstantie heeft de informatie niet verstrekt.
Er is nog een andere kwestie waar ik mij enigszins zorgen over maak, of misschien wel meer dan dat. Particuliere laboratoria beschikken heel vaak over informatie over voedselveiligheid. Vanwege vertrouwelijkheidsclausules geven zij deze informatie niet aan de betreffende overheidsdiensten door. Dat hebben wij tot op zekere hoogte opgelost door middel van de voedselwetgeving die wij een aantal maanden geleden hebben aangenomen. Helaas worden echter de eis voor en de wettelijke verplichting van particuliere laboratoria om relevantie informatie door te geven aan overheidsdiensten pas in 2005 van kracht. Dit is een probleem. Dit is iets wat de lidstaten zelf, en met name de landen met een federale structuur, moeten aanpakken, zodat gegarandeerd kan worden dat informatie van particuliere laboratoria beschikbaar wordt gemaakt voor de mensen die besluiten nemen over de volksgezondheid.
De Voorzitter.
Mijnheer Staes, wij zijn al 20 minuten uitgelopen, dus ik geef niemand meer het woord. Het onderwerp loopt niet weg. Soms zijn commissarissen erg bedreven in het omzeilen van valkuilen. En soms lopen ze erin. Maar ik weet zeker dat met name u erin zult slagen om dit onderwerp hoe dan ook op de agenda te houden.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is het vragenuur (B5-0252/2002). Wij behandelen een reeks vragen aan de Commissie.
Eerste deel
De Voorzitter.
Vraag nr. 3 van Paulo Casaca (H-0401/02):

Betreft: Kartelvorming onder de suikerraffinaderijen in Europa door toedoen van de Europese Commissie
Artikel 81, lid 1 van het Verdrag verbiedt overeenkomsten tussen ondernemingen die de mededinging op de interne markt beperken of vervalsen. In punt 91 van haar speciaal verslag nr. 20/2000 stipt de Rekenkamer aan dat er niet echt sprake is van een gemeenschappelijke suikermarkt of van daadwerkelijke mededinging tussen de suikerraffinaderijen. Het internationale handelsverkeer, of liever het ontbreken van internationaal handelsverkeer in suiker, alsook de prijsvorming op de Europese markt bevestigen ten overvloede het vermoeden van de Europese Rekenkamer dat er sprake is van kartelvorming en prijsafspraken tussen ondernemingen van de sector, een situatie die in de hand wordt gewerkt door de Europese instellingen. Het feit dat de Europese Commissie raffinaderijen die geen overeenkomsten hebben gesloten met het Europese kartel verbiedt suiker op de Europese markt te brengen versterkt immers substantieel de macht van dat kartel.
Waarom zijn de verantwoordelijke diensten van de Europese Commissie nog geen onderzoek gestart - intern, binnen de Europese Commissie, noch extern - naar de onverbloemde praktijken van het kartel van de Europese suikerindustrie in de vorm van onderlinge verdeling van de markten, prijsafspraken en dumping in gebieden die niet gecontroleerd worden? Meent de Europese Commissie niet dat haar gebrek aan optreden flagrant indruist tegen het Verdrag?

Monti
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot de kritiek die de geachte afgevaardigde uit, is de Commissie ervan overtuigd dat zij haar taak volledig is nagekomen in de suikersector, waar namelijk verschillende procedures op het vlak van de mededinging zijn geweest. De Commissie wil eraan herinneren dat zij in een tijdsspanne van bijna dertig jaar een hele reeks zaken heeft geïnstrueerd en zowel kartels op Europees niveau als afspraken op nationaal niveau of misbruik van machtsposities heeft afgestraft. Die besluiten zijn allemaal ter controle voorgelegd aan het Hof van Justitie, die de gegrondheid ervan volledig heeft bevestigd.
In 2001 is er naar aanleiding van een klacht een nieuw onderzoek opgezet, maar dat heeft geen bewijzen opgeleverd ter bevestiging van de aangegeven feiten.
Daarnaast zijn er in de suikersector specifieke onderzoeken verricht in het kader van de verordening over de controle op kartelvorming. Trouwens, zoals de geachte afgevaardigde wel weet heeft de Commissie ruim een jaar geleden al een eerste hervorming van de gemeenschappelijke marktordening in de suikersector gepresenteerd met de specifieke bedoeling meer concurrentie in die sector in te voeren. Die voorstellen van de Commissie zijn echter door het Europees Parlement en de Raad met grote meerderheid van tafel geveegd. Verder heeft de Commissie een aanbesteding uitgeschreven voor de verwezenlijking van een externe studie over de mededingingssituatie in de suikersector en over het effect van de gemeenschappelijke marktordening. De resultaten van deze studie zouden aan het begin van 2003 bekend moeten worden.

Casaca (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik neem met opperste verbazing kennis van het standpunt van de Commissie dat er op de suikermarkt geen sprake is van kartelvorming. Mijnheer de commissaris, laat u die studies, enquêtes of inspecties maar achterwege. Pak zelf de telefoon eens, bel naar een andere lidstaat, Frankrijk, Duitsland of het Verenigd Koninkrijk en zeg dat u als eigenaar van een supermarkt in uw eigen land suiker wilt kopen. U zult zien wat het antwoord is. Dit is namelijk niet mogelijk omdat de markt volledig in handen is van het kartel. En dit met de zegen van de Commissie, die wanneer iemand zich verzet, zoals de Autonome regio van de Azoren, de belangen van dit kartel behartigt. Dit zijn de feiten. Het verslag van de Rekenkamer, waarin eveneens kritiek op deze situatie wordt geoefend, bevat geen enkel argument dat u hier ter rechtvaardiging gebruikt. De Commissie heeft integendeel alleen maar gezegd dat deze situatie verband houdt met de aard van de sector.

Monti.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier graag wijzen op de vele momenten waarop de Commissie heeft ingegrepen in de suikersector. Ik pretendeer overigens geenszins uitputtend te zijn in mijn opsomming. Al aan het begin van de jaren '70 heeft de Commissie een besluit aangenomen waarin ze optrad tegen maar liefst zestien ondernemingen vanwege overtreding van artikel 81 van het Verdrag. In 1988 heeft de Commissie een boete opgelegd aan British Sugar voor misbruik van diens machtspositie. In 1997 heeft de Commissie ook een boete opgelegd aan Irish Sugar, voor hetzelfde vergrijp. In 1998 heeft de Commissie een prijskartel beboet dat bijna vier jaar actief was op de Britse markt voor industriële suiker. In 2001 heeft de Commissie een klacht ontvangen waarin een collectieve weigering van producenten in een lidstaat om suiker te verkopen, aan de kaak werd gesteld. Uit het onderzoek dat ik zojuist noemde is deze gezamenlijke weigering niet gebleken. Alle partijen hebben te horen gekregen dat de procedure is gesloten en de aanklager heeft zijn klacht ingetrokken.
Tot slot wil ik hier in herinnering brengen dat de Commissie in het kader van de controle op fusies bijzondere aandacht aan deze problemen besteedt. Tot slot betreurt de Commissie het dat het Europees Parlement en de Raad met een grote meerderheid de voorstellen heeft verworpen die de Commissie meer dan een jaar geleden heeft gepresenteerd. Ik heb dit zojuist al aangegeven. Doel van deze voorstellen was om in sneller tempo meer concurrentie toe te staan op de markt.

De Voorzitter.
Vraag nr. 1 van Roy Perry (H-0387/02):

Betreft: Uitbreiding van Richtlijn "Kabel en satelliet" van 1993
Om nationale televisiezenders per satelliet buiten het land van herkomst te kunnen ontvangen dient men in het bezit te zijn van een illegale decoder of een piratenkaart. Is de Commissie van mening dat Richtlijn 93/83/EEG

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie is van mening dat binnen de interne markt de burgers in staat zouden moeten zijn televisiezenders van andere lidstaten te kunnen ontvangen. Het is daarom zeer teleurstellend dat burgers moeite hebben om via de satelliet programma's te ontvangen die uitgezonden worden in andere lidstaten.
Om bepaalde problemen te voorkomen, is een aantal regels aangaande auteursrecht en rechten gerelateerd aan auteursrecht, met name betreffende de grensoverschrijdende satellietuitzendingen, al opgenomen in richtlijn 93/83. Desalniettemin is de Commissie tijdens het opstellen van de verslagen over de tenuitvoerlegging van deze richtlijn op de hoogte gebracht van de bestaande problemen en heeft zij deze belicht in een document dat voor de zomer aan het Parlement moet worden voorgelegd.
De Commissie kan de geachte afgevaardigde die deze vraag heeft ingediend dus meedelen dat zij momenteel de verschillende aspecten van deze kwestie opnieuw beziet.

Perry (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoopte commissaris Bolkestein te kunnen complimenteren met een normaal openhartig antwoord, maar zijn antwoord was verre van duidelijk. 'De Commissie gaat het opnieuw bezien.? Mag ik de Commissie vragen of zij er ook daadwerkelijk iets aan gaat doen? We hebben nu een interne markt, die ertoe heeft geleid dat steeds meer burgers zich over het continent verplaatsen. Zij willen in Duitsland naar de Franse televisie kunnen kijken en de Britse televisie kunnen ontvangen in Spanje, waar zij hun oude dag doorbrengen.
De realiteit is dat de interne markt niet functioneert. Ik zou graag iets hoopgevenders van de commissaris willen horen, namelijk dat hij dit probleem niet alleen opnieuw beziet, maar dat hij er ook echt iets aan gaat doen en een positief voorstel indient bij het Parlement.

Bolkestein.
Ik ben het met de heer Perry eens dat de huidige situatie zeer onbevredigend is. Wat betreft het uitzenden van televisieprogramma's is er geen sprake van een interne markt. Het probleem is dat de mogelijkheden van de Commissie beperkt zijn. Het blijft een treurig feit dat de richtlijn uit 1993, die ik zojuist noemde, de Commissie onvoldoende rechtsgrondslag biedt voor de inbreukprocedures die de Commissie had kunnen opstarten als de wettelijke situatie anders was geweest.
Om die reden kan de Commissie niet de inbreukprocedures in gang zetten die de heer Perry ongetwijfeld wenselijk acht. Het enige wat de Commissie daarom kan doen, is het lopende onderzoek afronden en het aan het Parlement voorleggen. Dit moet gebeuren voor het zomerreces, zodat het Parlement zijn eigen conclusies kan trekken.
Ik deel de onvrede van de heer Perry over de huidige stand van zaken. De Commissie ontbeert iedere juridische grondslag voor een inbreukprocedure die de leden van het Parlement graag opgestart zouden zien. Ik betreur de situatie en de Commissie onderzoekt het probleem. Haar analyse zal zo snel mogelijk worden voorgelegd aan het Parlement. Dit is het enige wat ik op dit moment kan zeggen.

Purvis (PPE-DE).
Blijkbaar vindt de heer Bolkestein het moeilijk om deze kwestie in overeenstemming te brengen met zijn eigen principes over de interne markt en ik voel wat dat betreft met hem mee. Het is duidelijk dat richtlijn 98/83 niet voldoet. Dat moet dan toch ook betekenen dat de Commissie terug kan gaan naar het Verdrag van Rome, de basis van de hele Gemeenschap. Voor zover ik het begrijp, is het de taak van de Commissie om te zorgen dat de Gemeenschap ook als een gemeenschap en in overeenstemming met de oprichtingsverdragen functioneert. De Commissie dient daarom bij te dragen aan de totstandkoming van de interne markt door een nieuwe richtlijn te initiëren waardoor de interne markt voor een televisie zonder grenzen ook in de praktijk werkelijkheid kan worden.

Bolkestein.
De redenering van de heer Purvis is volkomen begrijpelijk en logisch. Aan de andere kant heeft de Commissie nog vorige week een document over een betere regulering doen uitgaan. Zoals de heer Purvis weet, schrijft dit document een bepaalde mate van overleg voor, met name wat het overleg met het Parlement betreft. Overleg is het meest effectief wanneer dit aan de hand van een verslag gebeurt waarin de bestaande problemen worden geanalyseerd en dat is precies wat de Commissie nu doet.
Ik wil niet zonder meer tegen de wensen ingaan van de heer Purvis of andere afgevaardigden van dit Parlement voor een meer bevredigende rechtsgrondslag. Misschien is het uiteindelijk onontkoombaar dat we tot dezelfde conclusie komen als de heer Purvis; die conclusie moet echter wel op een serieuze analyse gebaseerd zijn en mijn diensten en ikzelf zitten op dit moment midden in dat proces. Ik spreek nogmaals de hoop uit dat we de analyse vóór de zomer aan het Parlement kunnen voorleggen.

Thors (ELDR).
Wij zijn de heer Perry erg dankbaar voor deze vraag, omdat het Parlement in ontelbare verslagen om een herziening gevraagd heeft en de Commissie verzocht heeft om iets aan deze kwestie te doen. Er is ooit een verslag over digitale televisie geweest waarin ditzelfde onderwerp aan de orde werd gesteld. Ik zal de naam van de rapporteur niet noemen; daar ben ik te bescheiden voor. Er zijn dus diverse verslagen geweest met hetzelfde verzoek. Het is nogal ironisch dat we een richtlijn hebben met de titel 'televisie zonder grenzen', maar dat we hierin geen veranderingen kunnen brengen vanwege de auteursrechten en de regelgeving over de maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging.
Ik zou de commissaris graag het volgende willen vragen over deze herziening en het onderzoek dat hij gaat uitvoeren: gaat u ook aandacht besteden aan de bestaande, eveneens onbevredigende verschillen tussen de kabel en satelliet in de richtlijn? Wordt in uw rapport ook aandacht besteed aan de rol die de maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging van eigenaars van auteursrechten op dit gebied spelen die ook een belemmering vormen voor het functioneren van de interne markt?

Bolkestein.
Sta mij de opmerking toe dat mevrouw Thors in ieder geval niet te bescheiden is om de naam van elke richtlijn te noemen waarnaar ze wil verwijzen. Wat haar vraag betreft, kan ik haar verzekeren dat in het document dat mijn diensten op dit moment voorbereiden, alle aspecten aan de orde zullen komen die relevant zijn voor dit probleem, dat wil zeggen het gebrek aan een interne markt op het gebied van televisie. Mevrouw Thors heeft helemaal gelijk dat de richtlijn weliswaar télévision sans frontières - televisie zonder grenzen - heet, maar dat de richtlijn niet in staat is om deze situatie in de praktijk te verwezenlijken. Ik heb ook al tegen de heren Perry en Purvis gezegd dat dit een zeer onbevredigende situatie is.

De Voorzitter.
Vraag nr. 2 van John Joseph McCartin (H-0395/02):

Betreft: Groeihormonen voor vee
Kan de Commissie met betrekking tot haar recente verklaring (IP/02/604) en persbericht over dit onderwerp ("nieuwe bewijzen voor risico's voor de mens van groeihormonen voor vee?) specifiek aangeven wat uit deze nieuwe bewijzen blijkt, en dieper ingaan op het soort risico voor de gezondheid dat kan optreden, en is zij het ermee eens dat de informatie die zij aan het publiek verstrekt met het oog op transparantie en geloofwaardigheid veel specifieker zou moeten zijn? Klopt het dat de Commissie eigenlijk geen duidelijke bewijzen heeft voor een specifiek risico voor de menselijke gezondheid door het gebruik van dergelijke hormonen?

Byrne
Met het oog op alle nieuwe informatie, inclusief de resultaten van de onderzoeken die door de Commissie zijn geïnitieerd, is het Wetenschappelijk Comité van de EU voor veterinaire maatregelen in verband met de volksgezondheid verzocht om zijn voorgaande adviezen van april 1999 en mei 2000 te evalueren. In zijn advies van 10 april 2002 heeft het Comité de risico's van groeihormonen voor consumenten die in eerdere adviezen zijn vastgesteld, nogmaals bevestigd. In het advies van 1999 heeft het Comité met name geconcludeerd dat er voor 17-beta-oestradiol een aanzienlijke hoeveelheid bewijsmateriaal bestaat dat deze stof als een volledig carcinogeen dient te worden beschouwd en dat er zowel een tumor-initiërende als tumorversterkende werking vanuit gaat. Voor geen van de zes beoordeelde hormonen kon een veilige drempelwaarde vastgesteld worden. Daarnaast is geconstateerd dat kinderen in de prepuberteit vanwege hun extreem lage endogene productieniveaus van hormonen het grootste risico lopen.
In 1999 werd eveneens geconcludeerd dat de negatieve effecten onder andere ook neurobiologische, genotoxische, kankerverwekkende en ontwikkelingseffecten omvatten. Met de opmerking dat er geen aanleiding is om wijzigingen in de adviezen aan te brengen bekrachtigden de wetenschappers de validiteit van die eerdere adviezen. Er werd ook nieuwe informatie gerapporteerd over de eigenschappen van esters in 17-beta-oestradiol en de accumulatie ervan in eetbare dierlijke lichaamsvetten.
Deze informatie dient bij elke blootstellingsevaluatie in overweging te worden genomen; dat geldt ook voor de consequenties van de pas ontdekte, meer complexe metabolismen van synthetische hormonen, zoals trenbolon-, zeronol- en melengestrolacetaten. De mogelijk negatieve effecten van deze residuale stofwisselingsproducten voor de menselijke gezondheid vereisen een nadere beoordeling.
Tot slot zijn er recentelijk aanwijzingen gevonden voor mogelijk negatieve milieueffecten. De Commissie is van mening dat haar aanpak van de consumentenbescherming op dit gebied volledig wordt gesteund door het wetenschappelijke advies. De Commissie deelt de standpunten van de geachte afgevaardigde over het belang van transparantie en geloofwaardigheid. Dat is ook de reden waarom de adviezen van het Comité, in combinatie met andere relevante informatie over dit onderwerp, ook meteen op de website van het DG Gezondheids- en consumentenbescherming zijn gepubliceerd.

McCartin (PPE-DE).
Ik heb deze vraag niet gesteld uit bezorgdheid over gezondheids- of handelsaspecten, maar uit bezorgdheid over de geloofwaardigheid van de Europese Commissie. Ik maakte ook deel uit van dit Parlement toen het oorspronkelijke verbod werd ingevoerd en ik heb toentertijd voor het minderheidsverslag van professor Tom Raftery gestemd, een deskundige op al deze gebieden. Hij was er vast van overtuigd dat de motivatie achter het verbod op deze producten van politieke aard was. Een Duitse afgevaardigde in dit Parlement zei in dat verband tegen mij: 'Professor Raftery heeft gelijk, maar er gaat een golf van hysterie door Duitsland dus moet ik tegen hem stemmen.? Ik geloof niet dat een golf van hysterie voldoende grond voor wetgeving door de Europese Commissie vormt.
Ik heb begrepen dat het standpunt van de Commissie niet wordt gesteund door vooraanstaand wetenschappelijk bewijs van de Verenigde Naties en uit de Verenigde Staten, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië. Deze mensen staan niet bekend om de risico's waaraan ze hun eigen burgers blootstellen en zij baseren hun beleid eveneens op, naar hun idee, verstandig wetenschappelijk advies.
Ik zou de Commissie willen vragen of zij het met mij eens is dat het in het huidige klimaat - waarin de Europese Commissie in een positie wordt gemanoeuvreerd om heel veel producten en processen (en in sommige gevallen zelfs onderzoeken) te verbieden - van bijzonder groot belang is dat de burgers van mening zijn dat de dingen die we doen ook een doordachte en betrouwbare basis hebben. Als we dat niet op deze manier aanpakken, wordt op de lange termijn de geloofwaardigheid van de Commissie ondermijnd. Ik geloof dat we daar in dit geval mee bezig zijn.

Byrne.
Ik ben het volledig met de inschatting van de situatie door de geachte afgevaardigde eens, tenminste in die zin dat ik van mening ben dat het absoluut cruciaal is dat de geloofwaardigheid van de Commissie, het Parlement en de instellingen van de Europese Unie in ieder opzicht, maar zeer zeker in dit opzicht in stand blijft. Daar ben ik het volledig mee eens.
Ik moet daarbij echter ook opmerken, met het risico dat ik in herhaling ga vallen, dat het relevante Wetenschappelijke Comité deze kwestie inmiddels bij drie verschillende gelegenheden heeft bekeken. Zij hebben ook drie keer een advies uitgebracht. Het meest recente advies dateert van de aflopen maanden, waarbij niet alleen rekening is gehouden met die eerdere adviezen, maar ook met de relevante, meest actuele wetenschappelijke opvattingen over dit specifieke onderwerp.
Zij zijn tot de conclusie gekomen die ik inmiddels aan u heb voorgelegd. Ik moet daarbij de kanttekening maken dat ik bij het risicobeheer moet vertrouwen op het advies van de risicobeoordelaars en op wetenschappelijk bewijsmateriaal en wetenschappelijke opvattingen. Als ik dat niet doe, of als wie dan ook van ons dat niet doet, zijn we naar mijn idee verkeerd bezig; dan zitten we op volle zee zonder kompas. Daarom is het voor ons belangrijk dat we het advies dat we krijgen zo goed mogelijk proberen te volgen. Ik zeg nogmaals dat dit het advies is dat wij gekregen hebben en dat dit ook de reden is dat we daar op dit gebied zo nauwkeurig mogelijk gevolg aan trachten te geven.
Sta mij toe, nu ik hier toch sta, om nog een andere opmerking te maken: wij zijn op dit moment bezig met het opstellen van wetgeving als reactie op het advies van de WTO van enkele jaren geleden; de WTO heeft toen een bepaalde tekortkoming in ons standpunt vastgesteld. Die tekortkoming had slechts betrekking op één kwestie en dat was in wezen een procedurele kwestie. Voor die kwestie wordt in de gewijzigde wetgeving zoals die nu in dit Parlement voorligt een oplossing geboden. Over deze oplossing zal ongetwijfeld door u, mijnheer McCartin, en ook door andere afgevaardigden gediscussieerd worden tijdens de tweede lezing van dit stuk wetgeving in dit Parlement.

Staes (Verts/ALE).
Commissaris, daarstraks waren we het oneens omdat ik vond dat u niet antwoordde op mijn vragen. Deze keer moet ik u ten volle steunen en zeggen aan de heer McCartin die normaal een aimabel man is en met wie ik heel goed samenwerk, dat de Commissie hier toch heel serieus werk verricht. Als gevolg van het dispuut in de Wereldhandelsorganisatie heeft de Commissie wetenschappers opgedragen gedegen onderzoek te verrichten. Er zijn zeventien studies afgeleverd en het staat nu echt wetenschappelijk vast dat 17-beta-ostradiol mutageen, genotoxisch en kankerverwekkend is. Dit is een argument in ons dispuut in de Wereldhandelsorganisatie. Ik zou collega McCartin willen vragen geen twijfel te zaaien, ook niet bij de landbouwers. Het is duidelijk dat de zes in de Verenigde Staten gebruikte hormonen niet zo gezond zijn als men wel beweert, en dat ze wel degelijk schadelijk zijn voor de volksgezondheid.
Aan de commissaris zou ik willen vragen: denkt u nu over voldoende argumenten te beschikken om het dispuut voor de Wereldhandelsorganisatie met de wetenschappelijke gegevens in de hand eindelijk te kunnen beslechten in het voordeel van de Europese Unie?

Byrne.
Ik wil de heer Staes bedanken voor zijn steun in deze kwestie. Ik bedank hem tevens voor zijn omschrijving van de heer McCartin als een aimabele man; een typering die ik als landgenoot van hem alleen maar volledig kan onderschrijven.
Ik kan hier niet meer veel aan toevoegen, behalve de opmerking dat de onderhavige wetgeving bedoeld is om onze eigen wet- en regelgeving in overeenstemming te brengen met de WTO-regels.

De Voorzitter.
 Ik ga u niet zeggen welke vragen u al dan niet mag stellen, maar ik herinner u eraan dat het hier gaat om een vragenuur waarin geargumenteerd mag worden, maar waarin geen plaats is voor verklaringen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde alleen zeggen dat we al bij vraag 2 zijn. Het is goed om dat te melden omdat anders de collega's in het Parlement niet weten dat we al verder zijn.

De Voorzitter.
 De techniek heeft het laten afweten. De gegevens verschijnen wel op onze kleine schermen maar niet op het grote scherm. Helaas ben ik niet in staat dit probleem te verhelpen. De afgevaardigden moeten in hun bureaus op dergelijke onvoorziene omstandigheden voorbereid zijn. Wij zullen u tot ombudsman van de EP-leden benoemen.

De Voorzitter.
Vraag nr. 4 van Francisca Sauquillo Pérez del Arco (H-0403/02):

Betreft: Proces tegen democratische oppositieleiders in Equatoriaal Guinee
Op 23 mei begint in Equatoriaal Guinee een proces tegen verscheidene democratische oppositieleiders, onder wie Plácido Micó, leider van de sociaal-democratische CPDS, waarbij de bij een rechtsstaat behorende procedurele waarborgen voor een eerlijk verloop ten enenmale ontbreken. Zo is één van de advocaten van de verdachten huisarrest opgelegd.
Dit proces toont aan dat de regering van Equatoriaal Guinee zich niets gelegen laat liggen aan de afspraken die met de internationale gemeenschap, met inbegrip van de EU, zijn gemaakt om democratische hervormingen door te voeren.
Is de Commissie voornemens met een beroep op artikel 5 van de Overeenkomst van Lomé en artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonú tegen de regering van Equatoriaal Guinee sancties in te stellen vanwege de volharding in haar antidemocratische houding?

Byrne
De Commissie en de lidstaten die ter plekke vertegenwoordigd zijn, hebben de recente processen in Equatoriaal Guinee nauwlettend gevolgd en wij maken ons grote zorgen over de waargenomen procedurele onrechtmatigheden. De EU heeft de relevante autoriteiten van Equatoriaal Guinee opgeroepen om de benodigde maatregelen te nemen om de vonnissen te herzien en ervoor te zorgen dat de grondrechten van verdachten worden gerespecteerd.
Wat de samenwerking na de opschorting in de periode tussen 1992 en 1997 betreft, heeft de Commissie in juli 2000 het nationale indicatieve programma voor het achtste EOF ondertekend. Het enige project dat tot nu toe is goedgekeurd, is gericht op het ondersteunen van de democratie, de mensenrechten en good governance. Dat project is echter nog niet van start gegaan. In het achtste EOF-programma is duidelijk vastgelegd dat andere gelden op het gebied van de watervoorziening en volksgezondheid pas vrijgegeven zullen worden na een positieve evaluatie van de mensenrechtensituatie in het land. Dat betekent dat de Commissie dus maatregelen kan nemen zonder dat zij een beroep hoeft te doen op artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonú.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor zijn antwoord. Er hebben zich dus inderdaad onregelmatigheden voorgedaan. Ik geloof dat er sprake is van nog meer onregelmatigheden: het proces was niet meer dan schijn. Daarom ben ik van oordeel dat het ongeldig moet worden verklaard. De commissaris heeft waarschijnlijk via de media en de internationale waarnemers wel vernomen dat de getuigen de dag voorafgaand aan het proces folteringen hadden ondergaan en dat de leiders van de democratische oppositie tot twintig jaar gevangenisstraf zijn veroordeeld. Hiermee bewijst de regering van Equatoriaal Guinee dat zij niet voldoet aan de minimumvoorwaarden voor democratie en goed bestuur.
Gisteren heeft de voorzitter van de Raad van de EU in correcte bewoordingen zijn bezorgdheid geuit, maar dat lijkt mij onvoldoende. Er moeten concrete maatregelen worden genomen. Het is onaanvaardbaar dat de Guinese president nog steeds in Europa rondreist. Daarom zou ik van de commissaris willen vernemen welke concrete acties de Commissie aan de reeds door hem genoemde maatregelen kan toevoegen.

Byrne.
Ik heb nota genomen van wat de geachte afgevaardigde in haar aanvullende vraag heeft gezegd. Ik hou daarbij met name in gedachten dat mijn collega, de heer Nielson, de commissaris met eindverantwoordelijkheid op dit gebied, volledig rekening zal houden met de kwestie die zij onder de aandacht heeft gebracht.

Carnero González (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, twee jaar geleden heeft de president van Equatoriaal Guinee, de heer Obiang, in Brussel tijdens een onderhoud met voorzitter Prodi toegezegd de democratie en de eerbiediging van de mensenrechten te zullen bevorderen. Welnu, uit dit onlangs gehouden proces - om het ding een naam te geven - blijkt dat hij die belofte absoluut niet nakomt.
Desalniettemin heeft de Europese Unie in de Commissie van de mensenrechten van de Verenigde Naties nauwelijks enkele maanden geleden haar fiat gegeven aan een resolutie waarin werd verklaard dat het regime van Equatoriaal Guinee reeds aanzienlijke stappen in de richting van de democratie en de eerbiediging van de mensenrechten had gezet.
Mijns inziens zijn de jongste ontwikkelingen een duidelijk bewijs dat de heer Obiang de verplichtingen die hij ten overstaan van de heer Prodi is aangegaan niet is nagekomen. Vraag is of de heer Prodi - als voorzitter van de Commissie - de heer Obiang - als president van Equatoriaal Guinee - op het matje zal roepen en hem nadrukkelijk zal vragen in hoeverre dit proces - dat die naam, zoals ik al zei, niet waardig is - beantwoordt aan de voornoemde verplichtingen.

Byrne.
Ik weet dat er contacten gelegd zijn met de betreffende regering. Wij hebben onze adviezen en standpunten duidelijk tot uitdrukking gebracht zodat er bij de regering geen twijfel kan bestaan over de opvattingen van de Europese Unie in deze kwestie.

De Voorzitter.
Voordat wij naar de volgende vraag overgaan, moet ik hier geheel in lijn met de bezorgdheid van de heer Rübig luid zeggen dat de behandelde vragen niet op het scherm verschijnen omdat het systeem het heeft laten afweten. De leden die zich in hun kantoor bevinden en dit debat willen volgen, dienen daarmee rekening te houden. Ik zou hen dan ook willen verzoeken zich naar de vergaderzaal te begeven.

De Voorzitter.
Vraag nr 5 van Jorge Salvador Hernández Mollar (H-0404/02):

Betreft: Illegale immigratie uit Marokko naar de EU
De Associatieovereenkomst met Marokko bepaalt dat er een dialoog gevoerd zal worden over de maatregelen die met spoed genomen moeten worden in verband met "de clandestiene immigratie en de voorwaarden voor terugkeer" en "de beperking van de migratiedruk". Ook in het Actieplan asiel en migratie voor dit land wordt erop gewezen dat het ontbreken van een Marokkaanse visumplicht voor emigranten die door dit land reizen de illegale immigratie naar de EU in de kaart speelt en het moeilijker maakt om illegalen terug te sturen vanwege gebrek aan bewijs. De Raad algemene zaken van 18 september 2000 heeft de Commissie een onderhandelingsmandaat gegeven om tot een terugnameovereenkomst Europese Unie-Marokko te komen.
Kan de Commissie mededelen welke gesprekken er in het kader van de Associatieovereenkomst met Marokko worden gevoerd? Denkt zij dat de financiële steun aan Marokko als pressiemiddel gebruikt kan worden om te zorgen voor naleving van titel VI van de overeenkomst? Kan op korte termijn druk worden uitgeoefend om te zorgen dat Marokko een visumplicht invoert voor onderdanen van derde landen om zo de illegale immigratie naar de EU af te remmen? In welk stadium bevinden zich de onderhandelingen over de bovengenoemde terugnameovereenkomst? Kan zij ervoor zorgen dat de lidstaten en het Europees Parlement regelmatig op de hoogte worden gehouden van de voortgang bij deze onderhandelingen? 
Tweede deel
Kinnock
U ziet dat wij 55 minuten van dit vragenuur achter de rug hebben en inmiddels bij vraag 5 zijn aangekomen. Deze vraag van de geachte afgevaardigde bestaat eigenlijk uit vijf aparte vragen, die ik hierna afzonderlijk zal beantwoorden.
Wat de eerste vraag betreft, hebben partijen in het kader van de associatieovereenkomst een werkgroep migratie en sociale zaken opgericht. De werkgroep is tot nu toe twee keer in vergadering bijeengekomen waarbij een aantal migratiekwesties aan de hand van drie hoofdlijnen zijn besproken: sociaal-economische ontwikkeling, begeleiding bij legale migratie en strijd tegen illegale migratie. Verwacht wordt dat er dit jaar en het komende jaar informele thematische bijeenkomsten worden georganiseerd waarin telkens een aantal specifieke kwesties binnen die drie categorieën aan de orde zullen komen. Bovendien is een dialoog op gang gekomen ter voorbereiding op migratieprojecten die in het kader van het MEDA-programma gesubsidieerd worden.
Wat de tweede vraag betreft, houdt de Commissie continu toezicht op de uitvoering van projecten en programma's om te kunnen controleren of de gestelde doelstellingen ook worden behaald. De dialoog over het migratieprobleem vordert goed en er zijn geen tekenen die erop wijzen dat de samenwerking in de toekomst zal stagneren. De Commissie zal bij het toekennen van gelden in de toekomst uiteraard rekening houden met het feit of de associatieovereenkomst naar tevredenheid is uitgevoerd.
Wat de derde vraag betreft, zal de Marokkaanse regering inderdaad moeten nadenken over de invoering van een visumplicht voor burgers van derde landen. Wij kunnen aan dit aspect ook aandacht besteden tijdens de dialoog die is opgestart in het kader van de associatieovereenkomst. Als een visumregeling ertoe leidt dat de toestroom van illegale migranten via de zuid- en oostgrens van Marokko wordt ingedamd, zou de Commissie Marokkaanse initiatieven voor een dergelijke regeling wellicht kunnen steunen.
Wat de vierde vraag betreft, heeft de Raad in september 2000 een aantal onderhandelingsrichtlijnen goedgekeurd met het oog op het sluiten van een terugnameovereenkomst tussen de Europese Unie en Marokko. Na een aantal ontmoetingen op hoog niveau vorig jaar hebben de Marokkanen er uiteindelijk mee ingestemd om deel te nemen aan een informele dialoog over terugname van illegale migranten. De Commissie heeft echter voorgesteld om voor het einde van de volgende maand formele onderhandelingen te openen.
Tot slot, wat de vijfde vraag betreft, voert de Commissie - nadat zij eenmaal toestemming of een mandaat van de Raad heeft verkregen om met een derde land te onderhandelen over een terugnameovereenkomst - alle onderhandelingen in overeenstemming met de geldende richtlijnen en met volledige inachtneming van de procedure neergelegd in artikel 300 van het Verdrag. Daarin is voorzien dat het Parlement volledig op de hoogte wordt gesteld van, en wordt geraadpleegd over, de definitieve resultaten van de onderhandelingen. Ook is de Commissie natuurlijk bereid om de bevoegde parlementaire commissie op de hoogte te stellen van de voortgang van de onderhandelingen indien daarom wordt verzocht.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mijnheer de commissaris, ik dank u voor uw antwoord, maar vergeet u niet dat er de afgelopen vijf jaar 4000 immigranten uit Marokko en de landen ten zuiden van de Sahara het leven hebben verloren in de Straat van Gibraltar of voor de kusten van de Canarische Eilanden. Bovendien worden de opvangcentra van de Spaanse steden Ceuta en Melilla helaas overspoeld door honderden minderjarige Marokkanen die daar de grens oversteken en in sommige gevallen ernstige verwondingen toebrengen aan het dienstdoende personeel.
Ik ben van mening, mijnheer de commissaris, dat Marokko zijn verantwoordelijkheid moet opnemen, maar uit de recente ontwikkelingen blijkt dat het land zich aan deze verplichting niets gelegen laat liggen. Daarom vraag ik u nogmaals, mijnheer de commissaris, of u niet van oordeel bent dat wij gezien de ernst van de situatie gedwongen zijn de huidige financiële steun voor Marokko afhankelijk te stellen van de naleving van de verplichtingen inzake immigratie en controle op de grenzen met de Europese Unie.

Kinnock.
Ik wil de geachte afgevaardigde graag bedanken voor het feit dat hij er nogmaals op wijst hoe onnoemelijk tragisch de gevolgen zijn van de pogingen die gedaan worden om het Europese continent te bereiken, waarbij vele gewonden en doden te betreuren zijn. Dat de systemen in Spanje en in andere landen daardoor onder grote druk komen te staan, behoeft geen betoog. Er is echter een probleem met het voorstel van de geachte afgevaardigde om een financieel kader te gebruiken om de Marokkaanse autoriteiten een duwtje in de gewenste richting te geven. Volgens mij is hij zich bewust van het dilemma dat hierdoor ontstaat en realiseert hij zich ook dat elk risico en elke dreiging met betrekking tot die financiële steun het bestaande systeem nog verder zal verzwakken
Ik kan hem echter verzekeren dat de Commissie zeer druk bezig is om te zorgen dat op dit gebied optimale normen worden geformuleerd en gehandhaafd en dat de Commissie in dit verband alle mogelijke inspanningen zal verrichten.

Redondo Jiménez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, deze kwestie heeft aan belang gewonnen naar aanleiding van de onderhandelingen over de ondertekening van een Associatieovereenkomst met Marokko. Hetzelfde geldt voor de dienovereenkomstige landbouwconcessies.
Het onderhandelingsvoorstel dat de Europese Commissie naar voren denkt te schuiven of dat althans in de pers is verschenen, baart de Europese boeren ernstige zorgen. De voorkeur van de Commissie lijkt uit te gaan naar onderhandelingen over de uitvoer van graangewassen, melk, vlees en oliehoudende gewassen in ruil voor een toename van 5% per maand, maar met inachtneming van de Marokkaanse eis om het quotum voor tomaten op te trekken tot 217.000 ton. Het is derhalve niet verwonderlijk dat de Europese boeren, met name de producenten van groenten en fruit, zeer bezorgd zijn.
Ik zou graag van de Commissie vernemen of de persberichten terzake op waarheid berusten. Of is de Commissie voornemens om deze last eerlijk te verdelen over alle Europese landen zodat de landbouwsector niet steeds de rekening hoeft te betalen van de Associatieovereenkomst met Marokko?

De Voorzitter.
Mevrouw de afgevaardigde, ik dacht dat wij het over illegale immigratie hadden. Maar goed, ik zie het door de vingers. Uiteraard is de commissaris gemachtigd om op deze vraag te antwoorden.

Kinnock.
Ik ben het met u eens, mijnheer de Voorzitter, dat de vraag die de geachte afgevaardigde nu stelt, niet overeenstemt met de ingediende schriftelijke vraag. Ik kan haar echter verzekeren dat de Commissie op geen enkel terrein een onverantwoordelijk besluit zal nemen. Wij streven steeds weer naar een gelijke verdeling van lasten, maar ik houd daarbij wel voor ogen dat deskundigen op dit gebied ons er doorlopend aan herinneren dat een positievere houding ten opzichte van de invoer van goederen uit derdewereldlanden meer effect heeft op het stimuleren van de wereldhandel en het overwinnen van de armoede, en daarmee op de beperking van de immigratie, dan enige andere maatregel.

Sauquillo Pérez del Arco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn vraag ging inderdaad over illegale immigratie. In die zin zou ik graag van de commissaris vernemen of hij zich ervan bewust is dat immigratie de schaduwzijde van de ontwikkeling is en of hij beseft dat vele illegale immigranten uit Marokko en de rest van Noord-Afrika afkomstig zijn. Is het dan niet volkomen tegenstrijdig dat tussen 2000 en 2003 in het MEDA-programma wordt gesnoeid en dat deze afslanking in het voorontwerp voor 2003 dramatische proporties aanneemt, namelijk een daling van 470% in reële prijzen? Vindt u dat niet tegenstrijdig? Moeten wij aan de andere zijde van de Middellandse Zee geen ontwikkelingsprogramma's ten uitvoer leggen om de illegale immigratie te bestrijden?

Kinnock.
De geachte afgevaardigde heeft gelijk als zij zegt dat de reden om te migreren - ook wat betreft de legale migratie - vaak armoede is en het feit dat mensen geen hoop meer hebben, waardoor zij radeloos worden en bereid zijn alles achter te laten en te emigreren naar een land waarmee zij geen enkele band hebben, noch qua taal noch qua gebruiken. Het is waar dat ontwikkelingsbeleid deels gericht moet zijn op armoedebestrijding, zodat mensen een praktisch en redelijk alternatief kan worden geboden en zij niet langer met hun gezinnen naar andere delen van de wereld hoeven te trekken.
Het is echter wel van belang dat de gelden die door de Commissie worden uitgetrokken voor armoedebestrijding en voor het creëren van een solide ontwikkelingsbasis, ook volledig en efficiënt worden benut. Bij nadere bestudering zal de geachte afgevaardigde zien dat de houding ten opzichte van het MEDA-programma niet is ingegeven door gierigheid of zuinigheid. Integendeel, de houding ten opzichte van het MEDA-programma heeft veeleer te maken met de wens om te komen tot een efficiënte en doelmatige besteding van gelden, zodat de mensen waarvoor de ontwikkelingssteun bedoeld is, daarvan ook ruimschoots kunnen profiteren. Het gaat er niet om dat in de begroting cijfers worden opgenomen die weliswaar indrukwekkend lijken, maar die in de praktijk geen indrukwekkende uitwerking hebben.

De Voorzitter.
Vraag nr. 6 van Christopher Heaton-Harris (H-0431/02):

Betreft: Berlaymont
Wat zijn de meest recente ontwikkelingen in de onderhandelingen die de Europese Commissie met de Belgische regering voert over de restauratie van het Berlaymontgebouw? Wat is de omvang van de op dit moment geraamde kosten? Wanneer denkt de Commissie het gebouw - eventueel - opnieuw te betrekken? Is de Commissie bereid aan het Europees Parlement een kosten/baten-analyse van het Berlaymontproject ter beschikking te stellen? Is zij van mening dat de Europese en Belgische belastingbetaler waar voor hun geld krijgen? Is zij tevreden over de kwaliteit en doelmatigheid van de werkzaamheden die aan het Berlaymontgebouw worden uitgevoerd?

Kinnock
De heer Heaton-Harris stelt zes verschillende vragen tegelijkertijd. Ik zal ze allemaal beantwoorden, maar dat kost helaas een paar minuten.
Wat de eerste vraag betreft, was in het memorandum of understanding dat door de Belgische minister, de heer Rik Dams, en door mijzelf, namens de Commissie, op 17 juli 2001 is ondertekend, voorzien dat de onderhandelingen over het Berlaymontgebouw eind december 2001 afgerond zouden moeten zijn. Op 14 december heeft de minister mij echter te kennen gegeven dat België, in afwachting van de resultaten van enkele relevante onderzoeken, pas in februari in staat zou zijn om de financiële kwesties te bespreken. De minister heeft de betreffende onderzoeksverslagen uiteindelijk in maart ontvangen waarna intensieve onderhandelingen zijn begonnen.
Sindsdien zijn de standpunten van de Belgische regering en de Commissie dichter bij elkaar komen te liggen, maar er is nog geen definitieve overeenstemming over de prijs die de Commissie bereid is te betalen of over de juridische garanties die de Commissie vereist. De onderhandelingen worden derhalve nog steeds voortgezet.
Ik zal vraag 2 en 3 samen beantwoorden. De Belgische autoriteiten hebben bevestigd dat de huidige raming van de kosten van het gerestaureerde hoofdgebouw 605 miljoen euro bedraagt. De regering heeft daarnaast haar intentie bevestigd dat het gebouw per 31 december 2003 opnieuw betrokken kan worden. Op basis van de ervaringen met dit project is de Commissie echter van mening dat er pas zekerheid over een reële overdrachtsdatum kan bestaan wanneer er een specifieke datum in een overeenkomst is vastgelegd waarbij ook boeteclausules zijn opgenomen voor het overschrijden van de oplevertermijn.
Dan nu vraag 4. Voordat de Commissie een bindende overeenkomst met de Belgische regering sluit, zullen we de begrotingsautoriteit uiteraard een analyse doen toekomen van de resultaten van de onderhandelingen met de Belgische regering. Zoals ik al een aantal keren heb aangegeven, is de onderhandelingspositie van de Commissie gebaseerd op niet alleen een onafhankelijke analyse van de totale kosten, maar ook van de kosten als gevolg van de ontelbare vertragingen tijdens het restauratieproject.
Wat vraag 5 betreft, kan ik bevestigen dat de Commissie zich gedurende alle besprekingen en activiteiten in verband met het Berlaymontgebouw heeft laten leiden door de absolute noodzaak om waar voor haar geld te krijgen bij het besteden van communautaire middelen. Dat zal ook in de toekomst een belangrijke voorwaarde blijven voor een bevredigende afronding van de onderhandelingen met België.
Tot slot, wat vraag 6 betreft, zal de technische beschrijving van het gebouw juridisch bindend zijn en zullen er ook juridisch bindende garanties komen over de geleverde kwaliteit. Op deze manier wordt gewaarborgd dat het definitieve product aan hoge kwaliteitsnormen voldoet.
Wat de efficiëntie betreft, heeft de Commissie zeer duidelijk laten blijken dat zij bijzonder ontevreden is met het feit dat de oorspronkelijk deadline niet is gehaald en - nog belangrijker - dat die deadline zelfs een aantal keren is verschoven. Zoals ik ook tegen het Parlement en de Belgische regering heb gezegd, ben ik van mening dat veel van de fouten tijdens dit project veroorzaakt zijn door grote managementproblemen als gevolg van de beheerstructuur van Berlaymont 2000.

Heaton-Harris (PPE-DE).
Ik heb een aantal aanvullende vragen. Is de Commissie voor de volle honderd procent bereid om het Berlaymontgebouw opnieuw te betrekken? Indien dat niet het geval is, wanneer zal dan volgens u de definitieve beslissing in het College van commissarissen genomen worden? Bestaat er een bepaald tijdschema binnen de Commissie om dergelijke procedures te evalueren? Hoe zullen de definitieve kosten van 605 miljoen euro over de Europese begroting verdeeld worden?

Kinnock.
Ik ben de geachte afgevaardigde dankbaar voor de gelegenheid om de aanpak van de Commissie nader uit te kunnen leggen. Het centrale punt van de onderhandelingen zijn nu juist die 605 miljoen euro. Dat betekent dat ik op dit moment niet in een positie verkeer om te zeggen of de totaalprijs voor ons bevredigend is, of die prijs in overeenstemming is met onze behoeften en wat ons mogelijke standpunt zal zijn over die prijs na de afronding van de onderhandelingen.
Ook het definitieve besluit binnen het College is afhankelijk van een adequate afronding van de onderhandelingen; de fundamentele overwegingen die hierbij een rol spelen, heb ik reeds genoemd. Onze voorwaarden vooraf om het Berlaymontgebouw eventueel opnieuw te betrekken, zijn een redelijke prijs, een aanvaardbare kwaliteit en juridisch bindende garanties. Pas als aan deze voorwaarden voldaan is, kan ik een datum geven voor een definitief besluit van de Commissie. Ik hoop dat dit niet te veel vertraging zal oplopen. Niemand heeft er belang bij dat deze onzekere situatie blijft voortduren.
De eerste vraag of de Commissie voor de volle honderd procent bereid is om het gerestaureerde gebouw opnieuw te betrekken, heb ik hiermee zo goed als beantwoord. Deze optie heeft vanwege talloze redenen onze voorkeur, niet in het minst omdat we via de eigendom van dit gebouw over ongeveer 27 jaar de beschikking zouden hebben over een waardevol stuk vastgoed in een zeer intensief ontwikkeld gedeelte van Brussel. Wij zijn ons er ook van bewust dat het opnieuw betrekken van het gebouw het logistieke functioneren van de Commissie ten goede zou komen. Dat betekent echter niet dat we het gebouw koste wat kost opnieuw zullen betrekken. Als we het opnieuw betrekken van het Berlaymontgebouw serieus in overweging willen nemen is het, tot slot, van cruciaal belang dat aan onze voorwaarden met betrekking tot prijs en waarde van het gebouw - voorwaarden die we steeds duidelijk hebben gesteld - wordt voldaan.

Harbour (PPE-DE).
Ik zou de heer Kinnock willen vragen of hij zijn laatste antwoord nader kan toelichten. Kan hij, met het oog op de zeer omvangrijke organisatorische hervormingen en gezien alle implicaties van de verschuivingen in verantwoordelijkheden, out-sourcing en de nieuwe technologie, aangeven of hij daadwerkelijk van mening is dat het Berlaymontgebouw een geschikte behuizing is voor de Commissie 'nieuwe stijl'?
Daarnaast vraag ik me af of ik hem, gezien het feit dat het Parlement gisteren eindelijk officieel het pakket voor de hervormingen van het Personeelsstatuut heeft ontvangen, mag vragen wat zijn verwachtingen zijn met betrekking tot onze kritische blik op dit zeer belangrijke pakket, met name ook omdat dit samenhangt met een aantal belangrijke andere overwegingen zoals het betalingspakket 'le méthode'. Ook ben ik benieuwd wat hij van het Parlement verwacht qua timing en andere activiteiten met betrekking tot dit belangrijke pakket.

Kinnock.
Zoals altijd ben ik de heer Harbour dankbaar voor zijn verhelderende vragen. Wat het tweede punt betreft, zou ik deze gelegenheid graag willen benutten om te zeggen wat ik het Bureau van het Parlement eerder vandaag heb verteld en wat ik ook al tegen menige afgevaardigde heb gezegd: het voorgestelde hervormingspakket met betrekking tot het Personeelsstatuut ligt nu bij het Parlement en de Raad. Het zou in eenieders belang zijn, met name in het belang van het Parlement, als het Parlement nog dit jaar in staat zou zijn om hier een standpunt over te formuleren, omdat daardoor het evalueren van alle voorgestelde parlementaire herzieningen of adviezen sneller zou kunnen verlopen. De evaluatie van dergelijke voorstellen zou dan in de eerste maanden van 2003 kunnen plaatsvinden. Als we het advies van het Parlement pas later ontvangen, hebben we uiteraard minder tijd beschikbaar om dit advies naar waarde te beoordelen.
Wat uw eerste vraag betreft, zijn wij van mening dat een adequaat toegeruste Berlaymontvoorziening, tegen de juiste prijs, een geschikte huisvesting zou zijn voor de Europese Commissie. Daar bestaat geen twijfel over. Het belang daarvan wordt nog eens onderstreept door de extra druk die ontstaat als gevolg van de ongekende uitbreiding. Hoe wenselijk en geschikt het Berlaymontgebouw ook moge zijn - en dat hebben we steeds herhaald - de aanvaardbaarheid van het gebouw is afhankelijk van het feit of aan de kwaliteitsnormen wordt voldaan en of de onderhandelingen zullen leiden tot het vaststellen van een redelijke prijs. Zolang aan die voorwaarden nog niet is voldaan, kunnen we niet ondubbelzinnig zeggen dat we absoluut opnieuw onze intrek in het Berlaymontgebouw zullen nemen, hoe aantrekkelijk dat qua locatie en voorzieningen ook zou zijn.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor uw medewerking, mijnheer de commissaris.
Vragen aan de heer Liikanen
Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, het is deze keer een echte motie van orde. Ik bedoel daarmee dat sommige parlementsleden - en ik doe dat ook wel eens - van die mogelijkheid misbruik maken, maar dit is een echte motie van orde. Ik ben een trouwe klant van het vragenuur. Ik bereid mijn vragen dus voor. Ik wist dat de heer Kinnock er zou zijn en ik heb dus een heel specifieke vraag aan de heer Kinnock gesteld. Dat is vraag nummer 18, over het taalgebruik in de Europese instellingen. Die wordt door de diensten van het Parlement opgenomen in het derde deel, de tweede vraag in het derde deel, hoewel het een expliciete vraag was aan de heer Kinnock. Ik begrijp dit niet. Ik zal nu alleen maar een schriftelijk antwoord krijgen, terwijl ik misschien wel aanvullende vragen had willen stellen aan de heer Kinnock. Kunt u mij verklaren hoe de procedure hier is verlopen en hoe het komt dat een vraag aan de heer Kinnock toch in het derde deel terechtkomt?

De Voorzitter.
 Ik neem hiervan uiteraard nota, maar zoals u weet, wordt in het Reglement bepaald dat de Voorzitter en zijn medewerkers beslissen over de volgorde en de ontvankelijkheid van de vragen aan de Commissie en dat de Commissie bepaalt welke vragen door de onderscheiden commissarissen worden beantwoord. Uw vraag is aan het einde van de dag geplaatst, in het derde gedeelte dat wellicht schriftelijk zal worden beantwoord. Zo luiden de voorschriften van het Reglement. Wij gaan daarover niet in discussie treden. Het is nu eenmaal zo.

De Voorzitter.
Daar de vraagsteller afwezig is, komt vraag nr. 7 te vervallen. Vraag nr. 8 van Pat the Cope Gallagher (H-0383/02), vervangen door de heer Crowley:

Betreft: Maatregelen ter bevordering van de Europese toerisme-industrie
Kan de Commissie, in aansluiting op de recentelijk door het Spaanse voorzitterschap georganiseerde informele vergadering van ministers van Toerisme en bij de sector betrokkenen, aangeven welke concrete maatregelen zij van plan is voor te stellen ter bevordering van de Europese toerisme-industrie, gezien het specifieke belang van deze sector en het banenscheppend potentieel ervan in regio's die vanwege hun perifere ligging weinig andere mogelijkheden voor economische groei en welvaart hebben?

Liikanen
In haar mededeling 'Samenwerken voor de toekomst van het Europees toerisme? heeft de Commissie een operationeel kader voorgesteld om het Europees toerisme te verbeteren.
Deze mededeling vormt samen met de ontwerpresolutie van het Parlement over Europees toerisme en de resolutie van de Raad over de toekomst van het Europees toerisme, de basis voor concrete maatregelen.
In de eerste plaats zou ik het Europees Parlement echter willen bedanken voor zijn grote betrokkenheid bij het bevorderen van het toerisme, zoals ook weer uit deze vraag van de geachte afgevaardigde blijkt. In mei hebben we onlangs nog de gelegenheid gehad om over het toerisme te debatteren toen het Europees Parlement het verslag van mevrouw Torres Marques heeft aangenomen. De ontwerpresolutie is een ondersteuning van onze voorstellen en stimuleert ons om deze uit te voeren en er een zorgvuldige follow-up aan te geven.
Dan ga ik nu over tot een aantal concrete maatregelen die genomen zullen worden.
De hoofddoelstelling is om het toerisme een plaats te geven binnen de communautaire beleidsterreinen en maatregelen waardoor een geïntegreerde aanpak mogelijk wordt.
Wij moeten de samenwerking tussen de belanghebbende partijen binnen het toerisme, ik denk daarbij met name aan de sociale partners, verbeteren. Dat kan onder andere gerealiseerd worden door een jaarlijks Europees Toerismeforum dat wij voor de eerste keer in december van dit jaar in Brussel zullen organiseren. Wij willen ook de toegankelijkheid van communautaire instrumenten voor de betrokken partijen, met inbegrip van de lokale autoriteiten en de particuliere sector, bevorderen.
Om meer kennis en inzicht over toerisme te vergaren, mobiliseren we op dit moment bestaande centra op het gebied van onderzoek, analyses, capaciteiten en ondersteuning. Dit is overigens altijd een van de grootste wensen van het Parlement geweest.
Meer in het bijzonder zullen we de Tourism Satellite Accounts bestuderen om de gevolgen van het toerisme te kunnen meten. Ook zullen we aandacht besteden aan een Europese Agenda 21 voor toerisme om de duurzame ontwikkeling van toerisme te bevorderen.
Tot slot moeten we de positionering en het imago van Europa als een uiteenlopende en aantrekkelijke verzameling bestemmingen verbeteren. Dit was een belangrijk discussiepunt tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Toerisme waarnaar de geachte afgevaardigde in zijn vraag heeft verwezen.
Alle soorten regio's in Europa zullen profijt hebben van deze maatregelen, ook de regio's met een perifere ligging.
Een aanzienlijk deel van de structuurfondsen dat de lidstaten ter beschikking wordt gesteld, is gericht op het bevorderen van het toerisme, zowel direct als indirect. Minder dichtbevolkte gebieden, het platteland en perifere regio's kunnen in dit verband profiteren van de geboden mogelijkheden om banen te scheppen en economische groei te genereren.
Voor de overkoepelende programma's, waar ongeveer 90% van de beschikbare financiële middelen voor toerisme in het structuurfonds aan besteed wordt, heeft de Commissie duidelijke richtsnoeren vastgelegd die expliciet gericht zijn op een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van toerisme. Dat gebeurt met name door de volgende drie activiteiten:
Ten eerste, de modernisering van de infrastructuur die aan het toerisme gerelateerd is en de verbetering van de efficiëntie daarvan;
Ten tweede, het upgraden van vaardigheden en beroepsprofielen om beter op de verwachtingen en de behoeften van de sector in te kunnen spelen;
Ten derde, het stimuleren van business-to-business-partnerschappen en partnerschappen tussen de publieke en de particuliere sector en het bevorderen van netwerken om de integratie van de verschillende diensten die in de 'toerismeketen' betrokken zijn te verbeteren.
In verband met de diversificatie van activiteiten in plattelandsgebieden zijn er door het Europees garantie- en oriëntatiefonds voor de landbouw ook gelden toegewezen in het kader van het ontwikkelingsprogramma voor plattelandsgebieden.
Met deze maatregelen wordt getracht om de aantrekkelijkheid van dorpen en plattelandsgebieden te verbeteren en de natuur en het historisch en cultureel erfgoed te beschermen. Maatregelen die verband houden met toerisme worden ook gefinancierd met middelen die toegewezen zijn aan het communautaire initiatief LEADER+ ter verbetering van de levenskwaliteit in plattelandsgebieden.
Concluderend kan gesteld worden dat de ontwikkeling van toerisme zorgvuldig gepland moet worden om rekening te kunnen houden met het 'draagvermogen' van de diverse regio's met betrekking tot de ecologische, sociale en economische gevolgen.

Crowley (UEN).
Ik wil de commissaris graag bedanken voor zijn antwoord op deze vraag. Daarnaast heb ik nog drie aanvullende punten naar aanleiding van zijn betoog.
Ten eerste het duurzame toerisme. Uiteraard kan toerisme het best bevorderd worden in bewoonde gebieden. Dat betekent dat het behoud van mensen in plattelandsgebieden en perifere regio's in de Europese Unie een betere manier is om het toerisme naar die gebieden te bevorderen. Zou het wat dit specifieke punt betreft mogelijk zijn om een voorstel te overwegen over de wereldwijde marketing van de Europese Unie als een toeristische bestemming - ik heb het dus niet noodzakelijkerwijs over financiering of uitvoering, maar uitsluitend over het in overweging nemen?
Ten tweede, is het mogelijk om bestaande luchtverbindingsknooppunten te gebruiken om te zorgen dat perifere regio's ook beter bereikbaar worden? De Europese Commissie heeft inmiddels al haar goedkeuring gegeven aan marketingsteun voor kleine regionale vliegvelden vanwege hun belang voor het creëren van toerisme en economische groei.
Het is noodzakelijk en dringend dat de mensen die in het product toerisme en op toeristisch gebied investeren via EU-programma's de benodigde marketing- en structurele steun krijgen. Soms wordt de betreffende steun namelijk aan die mensen ontzegd, omdat ze zelf al kapitaalinvesteringen hebben gedaan.

Liikanen.
Als antwoord op de vraag van de geachte afgevaardigde zou ik graag het volgende willen zeggen: in de eerste plaats hebben we tijdens een bijeenkomst van ministers de mogelijkheid besproken om een Europees portaal te creëren dat op eenvoudige wijze toegang biedt tot alle Europese bestemmingen - dat concept hebben we daarna ook opgenomen in het Europese actieplan 2005. Als dit concept als een project tussen de lidstaten opgezet zou worden, als zij dat willen uiteraard, zouden dit soort minder bekende, maar aantrekkelijke gebieden met een perifere ligging beter op de markt gepositioneerd kunnen worden.
Ten tweede ben ik het met u eens dat een duurzame ontwikkeling beter gewaarborgd kan worden in gebieden waar een plattelandsbevolking aanwezig is. Als de marketing op de goede manier gebeurt, zullen veel toeristen een keuze maken voor dergelijke bestemmingen. Het is echter moeilijk voor bedrijven om die plattelandsbevolking te bereiken. De goedkoopste manier zou een gerichte internetmarketing zijn.
Tot slot de investeringskwestie. Ik zou eigenlijk eerst meer informatie moeten hebben over het fonds waar de geachte afgevaardigde naar verwijst. Ik ben ervan overtuigd dat we dan later op deze kwestie terug kunnen komen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, wat gaat u doen, mijnheer de commissaris, om ervoor te zorgen dat de resultaten van Bazel II de positie van ondernemingen in de toeristenindustrie versterken? Nu is het immers zo dat ondernemingen in deze sector in de regel niet over een eigen vermogen beschikken, langlopende kredieten hebben en dat rating te duur voor hen is. Het Europees Parlement heeft in de richtlijnen voor de begroting voorgesteld een actieplan op te stellen, simpelweg om te voorkomen dat er in deze sector op grote schaal bedrijven failliet gaan en de werkloosheid sterk toeneemt.

Liikanen.
Wat Bazel II betreft, participeert de Commissie in de voorbereidingen en houdt zij de voortgang verder nauwlettend in de gaten. Overigens is dit te danken aan de grote hoeveelheid aandacht die het Parlement, en met name de heer Rübig, aan deze kwestie heeft besteed. Voordat er besluiten worden genomen, zullen we een open overleg met alle betrokkenen voeren zodat niemand voor verrassingen komt te staan. De belangen van de kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) in Europa vormen overigens ook een onderdeel van dat voorbereidende werk.
Ik ben het helemaal met u eens dat de KMO's in het algemeen en de toeristische bedrijven in het bijzonder - die vaak niet veel eigen vermogen hebben - het meest kwetsbaar zijn als het afsluiten van leningen te problematisch wordt. Daar moeten we zeker speciale aandacht aan besteden. Het probleem is echter dat de echte bancaire activiteiten in de lidstaten worden verzorgd door particuliere financiële instellingen. Onze armslag op dat gebied is dus beperkt.

De Voorzitter.
Vraag nr. 9 van Astrid Thors (H-0449/02):

Betreft: Overgang naar een open API
Op welke wijze gaat de Commissie de overgang van bestaande API's naar een enkele open API in de komende maanden aanmoedigen en organiseren? Hoe gaat de Commissie de dialoog over een dergelijke overgang organiseren? Zal de Commissie deze dialoog beperken tot het bedrijfsleven en technische deskundigen of zal zij deze ook openstellen voor consumentenbonden en leden van het Europees Parlement?

Liikanen
De vraag van de geachte afgevaardigde over de overgang naar een open application programming interface (API) betreft de interoperabiliteit van interactieve TV-diensten. De vraag bestaat uit drie subvragen.
Eerste subvraag: op welke wijze gaat de Commissie de overgang van bestaande API's naar een enkele open API aanmoedigen en organiseren?
De bepalingen in artikel 18 van richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten (Kaderrichtlijn) houden een juridische eis in dat lidstaten openheid moeten bevorderen bij het aanbieden van API's.
De bepalingen bevatten geen eis inzake een bepaalde interfacetechniek of een bepaalde interface. De norm voor Multimedia Home Platforms (MHP) voldoet aan de eisen inzake interoperabiliteit en openheid op dit gebied. Wij roepen het bedrijfsleven daarom op om deze norm op vrijwillige basis in te voeren. De MHP-norm zal worden opgenomen op de lijst van normen die conform de richtlijn zal worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de EG. De lidstaten moeten oproepen tot het gebruik van de normen die op deze lijst staan. Wij gaan ervan uit dat de lijst dit najaar zal worden gepubliceerd.
Volgens de richtlijn moeten de lidstaten ook een grondig onderzoek verrichten naar de interoperabiliteit en de keuzemogelijkheden van de gebruikers, en wel vóór juli 2004. De richtlijn bevat een procedure om de toepassing van een norm verplicht te stellen. Dit is een van de kwesties die tijdens het voorgestelde onderzoek aan de orde zullen komen.
Tweede subvraag: hoe gaat de Commissie de dialoog over een dergelijke overgang organiseren?
Het directoraat-generaal Informatiemaatschappij heeft een dialoog met de industrie gestart over interoperabiliteit voor interactieve tv-diensten. Interoperabiliteit wordt beschouwd als het belangrijkste doel, en de normalisatie vormt een deel van de oplossing. In het bedrijfsleven is men het er niet over eens wat interoperabiliteit eigenlijk inhoudt. Daarom hebben wij maatregelen genomen om de dialoog gaande te houden.
Ten eerste hebben wij de Europese Groep inzake digitale video-omroep, de DVB-groep, verzocht om de technische interoperabiliteit voor interactieve tv-diensten te onderzoeken. Ten tweede hebben wij een onderzoek gestart naar de strategische aspecten van interoperabiliteit, zodat wij eind dit jaar over een onafhankelijke analyse beschikken. Deze analyse betreft onder andere consumentenvraagstukken.
Ten slotte hebben wij het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (Cenelec) gevraagd om een voorlopig onderzoek te doen naar de normalisatie van digitale tv en interactieve tv-diensten. Het onderzoeksrapport zal bestaan uit een analyse van de huidige technische situatie en uit aanbevelingen op basis hiervan.
De derde subvraag luidt: zal de Commissie de dialoog beperken tot het bedrijfsleven en technische deskundigen? De Commissie is ook bereid om de dialoog te openen voor consumentengroepen en leden van het Europees Parlement. Ik vind het zeer positief dat Parlementsleden en consumentengroepen eraan deelnemen.
De dialoog moet echter een stabiele technische basis hebben, en daar richten wij ons op dit moment dan ook op. Het politieke debat moet worden voorafgegaan door nauwkeurig onderzoek inzake kwesties als interoperabiliteit. De besluitvormende instanties moeten begrijpen welke alternatieven er zijn en wat voor consequenties die hebben. Dat is een proces waaruit blijkt dat de Commissie zich houdt aan de verplichting die zij tijdens de plenaire vergadering van december op zich genomen heeft.

Thors (ELDR).
De commissaris heeft gelijk dat de besluitvormende instanties moeten begrijpen waarover men spreekt. Daarover zijn wij het volstrekt eens. Ik ben ook blij dat u de termijn heeft genoemd voor de publicatie van de norm. Als wij echter kijken naar de ontwikkeling in Europa en naar bijna dagelijks verschijnende ingezonden stukken in Finse kranten, zien wij dat er zelfs in Finland onzekerheid heerst over de vraag in hoeverre de kabel- en satellietexploitanten en de marktgebonden exploitanten dezelfde norm zullen gebruiken - en dat nota bene in een land dat een gemeenschappelijke intentieverklaring, een memorandum of understanding, heeft ondertekend.
De vraag is dus: denkt de Commissie dat 2004 een haalbare termijn is? Wij bevinden ons wat de ontwikkeling van digitale televisie betreft namelijk in een situatie van de kip of het ei. Ik zou de commissaris willen vragen of de kwestie van digitale televisie tijdens de voorbereidingen op de Top van Sevilla op de een of andere manier nog nader aan de orde komt.

Liikanen.
Ik zal twee antwoorden geven. Wat de Top van Sevilla betreft: de digitale televisie vormt een onderdeel van het actieplan Europa 2005. Persoonlijk denk ik dat digitale televisie op de langere termijn een grote rol zal spelen in de informatiemaatschappij. Als wij namelijk echt willen dat de hele bevolking van internet gebruik kan maken, moet internet ook via de televisie toegankelijk worden.
Wij hebben in december besloten dat het bedrijfsleven een jaar de tijd zou krijgen na de inwerkingtreding van de richtlijn, en wij moeten ons aan die verplichting houden. Ik begrijp echter heel goed dat wij ondertussen misschien meer moeten doen om te garanderen dat alle deelnemers aan dit proces weten dat de Commissie het mandaat heeft om in te grijpen als men niet op vrijwillige basis tot een oplossing komt.

De Voorzitter.
Vraag nr. 10 van Gary Titley (H-0450/02):

Betreft: Regelgevingseffectrapportage voor KMO's
De mededeling van de Europese Commissie over de vorming van een interinstitutioneel netwerk om instrumenten te ontwikkelen voor effectrapportage is uiterst welkom. De pogingen om betere regelgeving tot stand te brengen worden alleen met succes bekroond wanneer de Europese instellingen samenwerken. Op welke wijze gaat de Commissie, aangezien het Parlement medebeslissingsrecht heeft op vele terreinen die met het bedrijfsleven te maken hebben en de stemmen van de leden van het Parlement dan ook rechtstreeks van invloed zijn op het effect van de regelingen, haar voorstellen presenteren en welke concrete plannen heeft de Commissie om het Parlement bij haar strategie te betrekken?

Liikanen
In het pakket voor een betere regelgeving dat de Commissie vorige week heeft vastgesteld, worden een aantal fundamentele beginselen beschreven die de basis zullen vormen voor het beleid en wetgevingsvoorstellen in de toekomst.
Er is met name vastgelegd dat op alle voorstellen die de Commissie in haar jaarlijkse beleidsstrategie presenteert - en daarna in het werkprogramma - een geproportioneerde effectrapportage toegepast zal worden en dat alle departementen uniforme minimumnormen zullen hanteren voor de raadplegingsprocedure. Kortom, dit pakket is gericht op een transparanter, efficiënter en rendabeler wetgevingsproces.
Dergelijke instrumenten zouden een aanzienlijke bijdrage moeten leveren aan de kwaliteit en samenhang van de beleidsontwikkeling binnen de Europese instellingen.
Voor het verbeteren van de regelgeving van de Europese instellingen is een omvangrijke en solide kennisbasis voor de beleidsvorming van cruciaal belang. In dat verband zullen we de uitdaging aan moeten gaan om een hoog beschermingsniveau voor de Europese burgers op gevoelige gebieden zoals milieu, gezondheid en consumentenbescherming te waarborgen, zonder dat daarbij sprake is van een overdaad aan regelgeving die van negatieve invloed zou zijn op de economische groei en de werkgelegenheidsvooruitzichten.
Om echter onze gemeenschappelijke doelstelling betreffende het vereenvoudigen van de wetgevingsomgeving van de Unie te verwezenlijken, met name voor de KMO's in Europa, is een interinstitutionele samenwerking onontbeerlijk, inclusief een samenwerking tussen het Parlement en de Raad op het gebied van effectrapportages.
De Commissie heeft hier ook al toe opgeroepen en voorgesteld om een permanent interinstitutioneel mechanisme te creëren om haar actieplan ten uitvoer te leggen zodat de kwaliteit van de wetgeving gewaarborgd wordt. Tijdens de presentatie van dat pakket voor een betere regelgeving aan de Conferentie van voorzitters op 5 juni, heeft voorzitter Prodi daarnaast een hernieuwde oproep gedaan voor een interinstitutioneel akkoord met betrekking tot een aantal voorgestelde acties.
Hopelijk zal op dit vlak snel vooruitgang worden geboekt. Er zijn in ieder geval al bemoedigende discussies tussen de drie instellingen op gang gekomen.
Door het officieel vaststellen van nieuwe instrumenten voor effectrapportages en raadplegingsprocedures wil de Commissie ook een nieuwe cultuur van transparantie, participatie en uitdaging bevorderen. Alle partijen die bij de voorstellen van de Commissie betrokken zijn, zullen uitgenodigd worden om hun opvattingen en deskundigheid in te brengen.
In dit culturele veranderingsproces speelt het Parlement een cruciale rol.

Titley (PSE).
Ik ben verheugd over de verklaring van commissaris Liikanen en zijn boodschap die een belangrijke stap voorwaarts betekent.
Zou de commissaris mij kunnen vertellen of er, als onderdeel van de effectrapportage die de Commissie zal uitvoeren, een rigoureuze kosten-batenanalyse van het voorstel van de Commissie zal plaatsvinden waarbij met alle factoren rekening wordt gehouden?
Ten tweede, gezien het feit dat de Commissie voorstelt om dit te doen vóórdat er voorstellen worden gedaan die vervolgens naar de Raad en het Parlement gaan, vraag ik mij af hoe de Commissie wil waarborgen dat er ook met betrekking tot de amendementen van de Raad en het Parlement een effectrapportage zal plaatsvinden?
Ik ben mij ervan bewust dat hij het Parlement de handschoen heeft toegeworpen om orde op zaken te stellen zodat wij effectrapportages van onze eigen amendementen gaan uitvoeren. Het Parlement neemt veel te vaak amendementen aan zonder stil te staan bij de gevolgen ervan. Ik hoop dat de Commissie in staat zal zijn om in samenwerking met het Parlement en de Raad een continu proces te waarborgen.

Liikanen.
Wat de effectrapportages vanuit bedrijfsmatig perspectief betreft, zijn we al een heel stuk op weg. Wij hebben een twee jaar durend project uitgevoerd om de methodologie van effectrapportages voor bedrijven te verbeteren. Daarnaast hebben we een openbare hoorzitting en een raadpleging over deze kwestie georganiseerd en ik zal de betreffende informatie met alle plezier aan de geachte afgevaardigde verstrekken. We zitten dus al in een vergevorderd stadium en ik hoop dat we eind dit jaar zo ver zullen zijn dat alle nieuwe, belangrijke voorstellen aan dit soort grondige effectrapportages onderworpen zullen worden.
Wat de rol van de andere instellingen betreft, is het in de geest van een open en transparante wetgeving van belang dat het Parlement en de Raad ook dezelfde logica hanteren. Het is echter niet aan de Commissie om daar een beslissing over te nemen. Als het Parlement, de Raad en de Commissie het eens kunnen worden over de beginselen, kunnen tijdens de effectrapportage van de Commissie al verschillende parameters geanalyseerd worden die vervolgens weer gebruikt kunnen worden bij de beoordeling van de amendementen. Als er daarna nog meer werkzaamheden verricht moeten worden, ben ik er zeker van dat de Commissie daar graag een bijdrage aan zal leveren.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de komende effectrapportage is voor ons vooral van belang omdat in het afgelopen jaar het aantal faillissementen in de Europese Unie gemiddeld met 19% is gestegen, in Duitsland met 32%. Wat de effectrapportage betreft, mijnheer de commissaris: wordt er in het aangekondigde Groenboek over ondernemerschap ook aandacht besteed aan de vraag wat de Europese wetgeving daaraan heeft bijgedragen en wat er gedaan kan worden om ervoor te zorgen dat er in de toekomst niet meer zo veel faillissementen zijn?

Liikanen.
Ik ben het ermee eens dat het belangrijk is dat het aantal faillissementen teruggedrongen wordt, maar dit document over het ondernemerschap is eigenlijk bedoeld als een meer fundamentele analyse van het ondernemersdilemma in Europa: waarom worden ondernemers zo gerespecteerd en gewaardeerd, maar willen er slechts zo weinig mensen ondernemer worden?
Het tweede probleem is dat degenen die wel ondernemer willen worden, slechts manager-eigenaar willen zijn en niet verder willen groeien. Waarom zijn zo weinig mensen bereid om risico's te nemen? Wij zullen dat vanuit een breder perspectief analyseren, waarbij we echter ook rekening zullen houden met de opvatting van de heer Rübig.

Harbour (PPE-DE).
Ik zou de heer Liikanen ook willen complimenteren met het werk dat hij verricht heeft met betrekking tot de effectrapportages voor KMO's. Ik zou hem echter het vuur toch nog iets meer na aan de schenen willen leggen. Ten eerste, wanneer zal de consistente methodologie naar verwachting binnen alle directoraten van de gehele Commissie gebruikt worden?
Ten tweede, is de commissaris van mening dat er ook een bepaalde mate van onafhankelijke effectrapportages nodig zou zijn? Bestaat het gevaar dat als de effectrapportages door de directoraten-generaal zelf uitgevoerd worden deze wellicht iets te gunstig uitpakken voor de voorstellen?
Ten derde, kan hij zich vinden in de logica die door mijn collega, de heer Titley, is gevolgd, dat we eigenlijk een onafhankelijke beoordelingsunit voor regelgeving zouden moeten hebben die institutioneel opereert en die tot een echte externe toetsing zou leiden van de effectrapportages van alle Europese instellingen?

Liikanen.
Wat de eerste vraag betreft, streeft de Commissie ernaar om vanaf begin volgend jaar geleidelijk met de effectrapportages voor alle belangrijke voorstellen te beginnen. Die inspanningsverplichting geldt voor de hele Commissie. Ik ben er zeker van dat de voorzitter ervoor zal zorgen dat alle directoraten-generaal zich hieraan zullen houden.
Ik ben het ermee eens dat een onafhankelijke kijk op de effectrapportages zeer verdedigbaar is. Op het moment dat de discussies tussen de instellingen zullen plaatsvinden, is dat een goede vraag om binnen die context aan de orde te stellen. De Commissie heeft over die kwestie nog geen definitief standpunt ingenomen. Ik ben bereid om deze vraag aan mijn collega's door te spelen en ik ben er zeker van dat u dit onderwerp ook binnen uw eigen context zult bespreken.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Liikanen.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Het was een grote teleurstelling dat voorzitter Prodi zijn hervormingspakket over de regelgeving niet tijdens een bijeenkomst van de Conferentie van voorzitters heeft gepresenteerd die voor alle afgevaardigden toegankelijk was. Zou u aan Voorzitter Cox door kunnen geven dat velen van ons van mening waren dat het een zodanig belangrijke aankondiging betrof, dat we daar allemaal bij betrokken hadden moeten worden? Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie daar baat bij gehad zou hebben.

De Voorzitter.
Wij nemen nota van deze opmerking en ik dank mijnheer Liikanen.
Vragen aan mevrouw de Palacio

De Voorzitter.
Vraag nr. 12 van Joachim Wuermeling (H-0364/02), vervangen door mevrouw Müller:

Betreft: Dramatische toename van het Oost/West-vervoer
Als gevolg van de toenemende handel neemt het zware goederenvervoer tussen de EU en de kandidaat-landen voortdurend toe. Aan de grensovergangen tussen Tsjechië en Beieren is het aantal vrachtwagens in de laatste vijf jaar bijvoorbeeld met 50% gestegen.
Welke groei van het goederenvervoer over de weg verwacht de Commissie in de komende jaren, in het bijzonder na de toetreding?
Zijn de door de lidstaten geplande maatregelen betreffende de aanleg van wegen toereikend om het extra vervoer op te vangen?
Welke maatregelen neemt de Commissie om opstoppingen te voorkomen?

De Palacio
) Mijnheer de Voorzitter, in het Witboek over het Europees vervoersbeleid wordt voorspeld dat het zware goederenvervoer tussen 1998 en 2010 40 à 50% zal toenemen als er geen afdoende nieuwe initiatieven ten uitvoer worden gelegd.
De ervaring leert ons dat het vervoer, met name in de grensregio's, naar aanleiding van de uitbreiding nog sneller zal groeien. Teneinde de daaruit voortvloeiende verkeersopstoppingen aan te pakken voorziet het Witboek in een reeks beleidsacties waarmee het evenwicht tussen de verschillende vervoersmodaliteiten moet worden hersteld. Het is immers wenselijk dat de verwachte toename van het vervoer wordt afgeleid naar infrastructuren zoals het spoorwegvervoer, de binnenvaart en het zeevervoer, teneinde overbelasting van het wegennet te vermijden.
Het voorstel van de Commissie tot wijziging van de beschikking betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een trans-Europees vervoersnet moet ons in de gelegenheid stellen het aantal knelpunten te beperken. In deze context heeft de Commissie voorgesteld om een reeks verbindingen met de kandidaat-landen tot stand te brengen. Er zijn tevens twee nieuwe prioritaire projecten ingediend om de oost-west-corridors te versterken: het project gecombineerd vervoer/hogesnelheidstrein Stuttgart-Wenen en het project voor de verbetering van de Donau tussen Vilshoffen en Straubin.
Bovendien heeft de Commissie voorgesteld om de verordening betreffende het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van trans-Europese netwerken te wijzigen. Zij acht het wenselijk dat de huidige plafonds voor cofinanciering in uitzonderlijke gevallen worden opgetrokken van 10% tot 20% van de investeringskosten, ook voor projecten die aan de grenzen met de kandidaat-landen ten uitvoer worden gelegd.
De Commissie is voornemens om alle trans-Europese netwerken in 2004 grondig te herzien. Dan kan ook rekening worden gehouden met de nieuwe organisatiestructuur van de Europese Unie na de uitbreiding.
Voor wat het spoorwegvervoer betreft, hebben wij als aanvulling op het anderhalf jaar geleden goedgekeurde eerste spoorwegpakket het tweede spoorwegpakket gepresenteerd met het oog op de bevordering van het goederenvervoer per spoor en de totstandbrenging van een modern, dynamisch, concurrerend en klantvriendelijk spoorwegsysteem dat voor hoogwaardige dienstverlening garant staat. Ik hoop dat de werkzaamheden in dit Parlement en in de Raad van Ministers spoedig zullen worden afgerond zodat wij het licht op groen kunnen zetten voor deze uitermate belangrijke maatregelen.
Op het gebied van de logistiek kunnen de ondernemingen van de kandidaat-landen tezamen met een onderneming van de Europese Unie een aanvraag voor economische steun indienen in het kader van het nieuwe Marco Polo-project voor de bevordering van de interoperabiliteit en de financiering van alternatieve vervoersmodaliteiten ter beteugeling van het vervoer over de weg.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Hartelijk dank, mevrouw de commissaris, voor de uitvoerige informatie. De heer Wuermeling en ik, wij allemaal worden er in de grensregio's mee geconfronteerd omdat de verkeersdichtheid bij ons niet alleen 40 à 50 procent bedraagt, maar zelfs nog hoger is. De burgers die in de grensregio's wonen, langs de hoofdverkeerswegen, hebben te maken met files, lawaai en uitlaatgassen. Als ze naar hun werk gaan, moeten ze continu in file rijden achter vrachtwagens uit Tsjechië, Slowakije, Roemenië en Bulgarije.
Mijn aanvullende vraag is: u hebt gezegd dat in het bijzonder het vervoer per spoor moet worden bevorderd. Zijn er intussen maatregelen genomen of is er steun gegeven aan maatregelen, bedoeld om het goederenverkeer in de grensgebieden van de weg naar het spoor te verplaatsen en hebt u daarover ook gesprekken gevoerd met de Duitse spoorwegen? Dat is mijn vraag.

De Palacio.
Het spreekt vanzelf dat de grensgebieden inderdaad het ergst te lijden hebben onder de toename van het verkeer. Juist daarom proberen wij momenteel aan de hand van de onderscheiden projecten het goederenvervoer per spoor nieuw leven in te blazen in de vijftien huidige lidstaten van de Europese Unie en streven wij ook in de kandidaat-landen naar instandhouding van de spoorweg als vervoersmodaliteit. De pretoetredingssteun is er immers onder meer op gericht om te vermijden dat de kandidaat-landen het vervoer over de weg stimuleren en om te waarborgen dat het huidige aandeel van het spoorwegvervoer gehandhaafd blijft.
Ik ben op de hoogte van de problemen, nadelen en overlast die de omwonenden van de grote verkeersaders te verduren hebben. In die zin onderzoeken wij dan ook hoe de kwaliteit van het wegvervoer kan worden verbeterd.
Uiteraard hebben wij met de Deutsche Bahn van gedachten gewisseld. Met ingang van volgend jaar zal het eerste spoorwegpakket in werking treden, hetgeen betekent dat binnen de Europese Unie voor het eerst een Europees spoorwegnet tot stand zal komen. Op dit moment beschikken wij uitsluitend over nationale spoorwegsystemen. Die zullen in het Europese netwerk worden opgenomen teneinde het veel beperktere nationale niveau te doorbreken.
De verschillende vervoersmaatschappijen - waaronder de Deutsche Bahn - zullen in het kader van dit Europees netwerk met elkaar concurreren waarbij uiteraard het beginsel van niet-discriminerende toegang zal worden gewaarborgd. Ik denk dat deze aanpak, samen met de toekomstige tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijke of althans interoperabele technische regelgeving, ons in de gelegenheid zal stellen om een Europees spoorwegvervoer tot stand te brengen dat de concurrentie met het wegvervoer kan aangaan.

Wuermeling (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, hartelijk dank voor dit antwoord. Ik moet mij in de eerste plaats verontschuldigen voor het feit dat ik wat later ben, maar ik mag blij zijn dat ik het nog gered heb. Wij zijn, zoals u weet, momenteel bezig met de herziening van ons Reglement; ik ben daar als schaduwrapporteur bij betrokken en de gevoeligheden op dit terrein zijn erg groot.
Ik zou allereerst de Commissie willen bedanken voor het feit dat zij haar best doet om de lacunes op te vullen die er zijn tussen het trans-Europese verkeersnet in de Europese Unie en het TINA-net in de kandidaat-lidstaten. Dat is heel belangrijk. De Commissie heeft voorstellen gedaan voor uitbreiding van de trans-Europese netwerken en ze heeft daarbij ook toezeggingen gedaan voor financiering. Dat vind ik heel positief. Bij ons in de regio wordt op dit moment natuurlijk over een paar van deze infrastructuurprojecten heftig gediscussieerd. Wat we nog steeds missen - en daarover wil ik nog een vraag stellen - is een enigszins betrouwbare prognose, met hoeveel procent met name het goederenverkeer zal toenemen. Voor ons is het heel belangrijk om dat te weten, ook tegenover de bevolking die immers de nadelen waarmee nieuwe wegverbindingen gepaard gaan, voor lief moet nemen.

De Palacio.
Geachte afgevaardigde, het exacte percentage is ons niet bekend. Wij beschikken slechts over ramingen en vooruitzichten. Zoals ik in mijn eerste uiteenzetting ook al zei, wordt verwacht dat het vervoer over de weg de komende tien jaar, tussen nu en 2010, met 50% - 40 à 50% - zal toenemen. Dat zijn de algemene vooruitzichten. Wellicht zal dit cijfer in bepaalde gebieden hoger liggen. Voor de berekening van dit percentage hebben wij ons gebaseerd op de laatste uitbreidingen, met name op de toetreding van het Iberisch schiereiland en de verbinding met Frankrijk via de Pyreneeën, de toetreding van de Scandinavische landen en hun verbindingen met de rest van het continent en de verbindingen met Oostenrijk.
Uiteraard ondergaat het uitwisselingsproces bij iedere uitbreiding een kwalitatieve en kwantitatieve sprong voorwaarts. Ik kan u evenwel geen concretere informatie verstrekken. Ik kan u alleen maar zeggen dat de algemene vooruitzichten wijzen op een toename van circa 50% tussen nu en 2010.

De Voorzitter.
Vraag nr. 13 van Alexandros Alavanos (H-0369/02):

Betreft: Nieuwe onrechtmatige steun aan Olympic Airways
De Commissie heeft in een brief (Publicatieblad C 98 van 23.04.2002) Griekenland bevolen informatie te verstrekken overeenkomstig artikel 10 van de verordening (EG) 659/1999

De Palacio
Mijnheer de Voorzitter, op 6 maart 2002 heeft de Commissie besloten overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap een normale onderzoeksprocedure in te leiden in verband met het mogelijke misbruik van de bij eerdere beschikkingen in 1994 en 1998 door de Commissie toegestane staatssteun en de rechtmatigheid van de nieuwe steun die onlangs aan Olympic Airways is verleend.
De Griekse regering werd hiervan in kennis gesteld en zij heeft ons meermaals haar opmerkingen terzake toegestuurd. De beschikking van de Commissie is tevens in het Publicatieblad verschenen teneinde de betrokken derde partijen in de gelegenheid te stellen de Commissie binnen een maand hun opmerkingen te doen toekomen. De vastgestelde termijn is op 23 mei 2002 verstreken. Op die datum had de Commissie de opmerkingen van de betrokken partijen reeds ontvangen. De Commissie zal zich definitief over deze kwestie uitspreken na een grondige analyse van de opmerkingen van de Griekse autoriteiten en de belanghebbende derde partijen die zich in het kader van dit onderzoek hebben aangemeld.
De Commissie kan zich niet uitlaten over de inhoud zolang zij geen definitieve beslissing heeft genomen ten aanzien van de in de beschikking van 6 maart 2002 aangevoerde bezwaren.

Alavanos (GUE/NGL).
Ik dank mevrouw de commissaris. Ik heb echter een vraag. Enerzijds wordt het vraagstuk opgerakeld van de subsidie van 1994 waar de Commissie toestemming voor had verleend, en anderzijds merk ik dat de Commissie helemaal niet reageert op opmerkingen van afgevaardigden in het Europees Parlement, en op onder meer ook mijn opmerkingen over de inschrijving voor de verkoop van Olympic Airways. Daarom wil ik de Commissie vragen: ten eerste, wie is de derde belanghebbende partij? Ten tweede, is het doel van de Commissie de overleving van Olympic Airways, die zoals wij weten een substantiële rol speelt in het nationaal luchtvervoer in Griekenland?

De Palacio.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Commissie stelt alles in het werk om de ontwikkeling van de luchtvaartsector in de Europese Unie en de consolidatie van de luchtvaartmaatschappijen te bevorderen. Wij pleiten voor concurrerende luchtvaartmaatschappijen die aan de gebruiker hoogwaardige diensten verlenen en bijdragen aan de economische ontwikkeling.
Ik begrijp dat Olympic Airways niet alleen in de Griekse economie maar ook in de economie van de Europese Unie in haar geheel een uitermate belangrijke plaats inneemt. In het licht hiervan moet ik u erop attenderen dat het ons - zoals ik ook al zei in verband met 1994 en 1998 - eenvoudigweg te doen is om de toepassing van de destijds op grond van de ontvangen informatie goedgekeurde beschikkingen en dat wij de Griekse regering om bevestiging en meer details hebben verzocht.
Nogmaals, ik hoop van harte dat de kwestie-Olympic een goede afloop kent. Hopelijk worden alle initiatieven en acties die de Griekse autoriteiten met het oog op de privatisering van Olympic ten uitvoer hebben gelegd goed bevonden. Ik had liever geen informatie over de vermeende nieuwe steun van de Griekse regering ontvangen en uiteraard vind ik het jammer dat Olympic problemen heeft en dat wij dit onderzoek hebben moeten inleiden.

De Voorzitter.
Aangezien de voor het vragenuur aan de Commissie gereserveerde tijd verstreken is, zullen de vragen nrs. 11 en 14 t/m 70 schriftelijk worden beantwoord.

De Voorzitter.
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag (A5-0207/2002) van mevrouw Hautala, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van richtlijn 76/207/EEG van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden (PE-CONS 3624/2002 - C5-0185/2002 - 2000/0142(COD)).

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn allen uiterst voldaan over het feit dat de herziening van de richtlijn van 1976 betreffende gelijke behandeling van vrouwen en mannen nu haar einde nadert. Deze richtlijn heeft een belangrijke rol gespeeld in het leven van de werkende vrouw in Europa.
In de nieuwe tekst - die naar wij hopen door het Europees Parlement zal worden aangenomen - worden de resultaten weergegeven van de stelselmatige inspanningen van en de succesvolle samenwerking tussen de drie instellingen van de Europese Unie. Daarin wordt eveneens een beschrijving gegeven van zowel de economische en sociale veranderingen die zich hebben voltrokken in de landen van de Europese Unie als onze inspanningen voor de modernisering van ons sociaal model. Verder is hierin sprake van de rol van de moderne vrouw in het streven naar de ontwikkelingsdoelstellingen en van de rechten en plichten van de staat en de samenleving jegens de werkende vrouw.
De nieuwe richtlijn is een belangrijk instrument voor de gelijkheid van vrouw en man op het werk. Er worden nieuwe begrippen ingevoerd met betrekking tot discriminatie, zoals seksuele intimidatie. Ook is sprake van actieplannen in de bedrijven, van de verantwoordelijkheid van de werkgever, de oprichting van een onafhankelijke instantie voor toezicht op gelijkheid, en met name de subsidiëring van deze instanties. Dat laatste is vooral te danken aan de Europese Volkspartij, die hierop heeft aangedrongen. Wij geloven in deze belangrijke richtlijn en moeten nu allen gaan nadenken over hoe wij deze het beste ten uitvoer kunnen leggen. Waar het ons allen uiteindelijk om gaat, zijn de resultaten die worden geboekt voor het leven van de werkende burgers. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat deze richtlijn zo spoedig mogelijk wordt omgezet in het nationaal recht en dat de burgers zelf, en met name de vrouwen, de sociale organisaties, de rechters en de bestuurlijke instanties worden voorgelicht.
Wij moeten wel beseffen hoe belangrijk deze voorlichting en bewustmaking is. Wij weten immers allen heel goed dat er in onze landen vaak al vooruitstrevende wetgeving en beleidsvormen bestaan maar dat deze niet worden toegepast, en dat wij daarom steeds weer te maken krijgen met discriminatie van vrouwen op het werk. Deze richtlijn moet een gelegenheid zijn om de wetten en beleidsvormen voor gelijke kansen nieuw leven in te blazen en toe te passen.

Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het resultaat van de bemiddelingsprocedure inzake de richtlijn gelijke behandeling mag gezien worden. Ik wil onze rapporteur, mevrouw Hautala, van harte bedanken. Ik ben ervan overtuigd dat deze nieuwe versie van de richtlijn een mijlpaal zal zijn voor betere kansen voor vrouwen in het beroepsleven. Letterlijk in de laatste minuut zijn we erin geslaagd om een compromis te bereiken over de definitie van het begrip 'seksuele intimidatie op het werk?, waardoor iedere vorm van ongewenst seksueel gedrag en verbale en niet-verbale uitingen verboden worden wanneer ze de waardigheid van de betrokken persoon aantasten. Ook directe en indirecte discriminatie worden voor het eerst in een wet van de EU genoemd. Daardoor worden ze erkend in 15 lidstaten, en binnenkort in 25.
Een andere grote doorbraak is dat vrouwen door zwangerschap en moederschap geen nadelen mogen ondervinden in het beroepsleven. Ze hebben na het ouderschapsverlof recht op hun oude of een gelijkwaardige baan. We hebben er hard voor gevochten om ook de vaders voor ouderschapsverlof in aanmerking te laten komen, en om ouders van geadopteerde kinderen onder de bescherming van de richtlijn te laten vallen.
In 2005 moeten de lidstaten en de kandidaat-landen ervoor gezorgd hebben dat er in de bedrijven onafhankelijke instanties komen, die plannen opstellen voor gelijke behandeling en voor preventieve acties. Ze moeten daarvoor ook de nodige middelen krijgen. Op overtredingen moeten echte sancties volgen. Of de vrijwillige regeling die hierover in Duitsland is gesloten tussen de Bondsregering en de werkgeversorganisaties voldoet aan de hoge eisen van de EU-richtlijn is nog niet duidelijk. Wanneer de ondernemingen niet zichtbaar meer doen om vrouwen betere kansen te geven is nu al te verwachten dat iemand naar het Europees Hof van Justitie zal stappen.

Schmidt, Olle (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, Heidi Hautala heeft de waardering die ze vandaag krijgt echt verdiend. Ondanks de eigenwijsheid en soms zelfs de desinteresse van de ministers is zij erin geslaagd om met een uitstekende regeling te komen.
In de strijd voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de EU hebben wij een grote stap voorwaarts gezet. Zowel mannen als vrouwen kunnen zich nu op wettelijke basis tegen seksuele intimidatie verweren. Wij weten dat vooral vrouwen door deze zo gebruikelijke seksuele toespelingen worden getroffen. Nu wordt er een wettelijke definitie in het EG-recht opgenomen, en de werkgever krijgt een duidelijke verantwoordelijkheid.
Veel vrouwen in Europa worden door allelei viespeuken in hun dagelijks werk gehinderd. Tussen de 40 en 50 procent van de vrouwelijke beroepsbevolking heeft ooit ongewenste seksuele toenaderingen moeten ondergaan.
Het verheugt mij ook bijzonder dat het recht op ouderschapsverlof zowel voor vrouwen als voor mannen wordt versterkt. Ik had echter de voorkeur gegeven aan een duidelijker omschrijving van het recht op terugkeer naar de baan die men voor het verlof had.
Ten slotte wil ik de verantwoordelijke commissaris nogmaals bedanken voor haar grote inzet. Dank aan collega Hautala voor haar typisch Finse onverzettelijkheid bij haar inspanningen voor gelijke kansen in Europa.

Eriksson (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, het is mij een groot genoegen om Heidi Hautala te bedanken voor haar vasthoudendheid in dezen. Zij heeft zich niet alleen met hart en ziel aan deze zaak gewijd, maar zij heeft ook zeer lange tijd verschillende fracties bij haar werk betrokken. Dat heeft resultaat opgeleverd.
Ik wil er speciaal op wijzen dat beide ouders nu het recht hebben om terug te keren naar dezelfde baan of een gelijkwaardige functie na afloop van het ouderschapsverlof, maar alleen als dit recht is vastgelegd in de wetgeving van de lidstaten.
Ik hoop van harte dat de inhoud van deze richtlijn zo snel mogelijk bekend wordt bij de burgers en dat de lidstaten die dit soort wetgeving nog niet kennen de richtlijn ter harte zullen nemen.
Het is ook vermeldenswaard dat de richtlijn in feite een concretisering is van een van de beleidsambities die altijd in plechtige toespraken worden verkondigd, namelijk het combineren van gezin en werk. De richtlijn is een concreet instrument dat kan bijdragen tot de verwezenlijking van deze ambitie. Onwil en onbegrip worden ontmaskerd wanneer onze beleidsambitie botst met de absolute onwil van werkgevers om na te denken over hun invloed op de lage geboortecijfers in de Europese Unie.
Ten slotte wil ik er met betrekking tot paragraaf 9 van het verslag aan herinneren dat de kerkelijke en militaire autoriteiten zich in dezen twee sterk reactionaire maatschappelijke krachten hebben betoond.

Klaß (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de wijziging van deze richtlijn was dringend nodig geworden om rekening te houden met het Verdrag van Amsterdam, dat nieuwe bepalingen bevat inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen, maar ook met de uitgebreide jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie - bijvoorbeeld de arresten-Kalanke en -Marschall. We hebben in het Europees Parlement en ook met de Raad lang en intensief gestreden voor een redelijk compromis. Daarbij zijn we nooit vergeten wat het doel was, namelijk gelijke behandeling van mannen en vrouwen te garanderen wat betreft de toegang tot werk.
Tot op het laatste moment is er gesleuteld aan de definitie van seksuele intimidatie, hoewel nog steeds niet voor iedereen zo duidelijk is dat dit in een wetstekst thuishoort. We hebben een compromis gesloten, dat neerkomt op het creëren van één of meerdere onafhankelijke instanties die toezien op de omzetting en de toepassing van de richtlijn. Dergelijke instanties, die ook deel kunnen uitmaken van al bestaande eenheden, verdienen onze steun. De richtlijn verwijst ook naar de rechten van ouders van geadopteerde kinderen in de lidstaten waar adoptieverlof erkend wordt. Ook het recht van vrouwen om na het moederschapsverlof de eigen baan of een gelijkwaardige functie te krijgen wordt gegarandeerd.
Deze richtlijn verplicht de lidstaten om een serie maatregelen te nemen om gelijke behandeling te garanderen. We mogen de bedrijven volgens mij echter niet in de steek laten bij de omzetting ervan. Ze hebben daarvoor steun nodig. Pas wanneer we bereikt hebben dat de opvoeding van de kinderen, de verzorging van ouderen en andere gezinstaken net zo zeer een zaak voor mannen zijn als voor vrouwen, pas wanneer het vanzelfsprekend geworden is dat mannen ouderschapsverlof nemen om voor het gezin te zorgen, pas dan zijn we dichter bij ons doel van gelijke kansen, gelijke rechten en gelijke plichten.

Avilés Perea (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de bemiddelingsvergadering op 17 april hebben wij een definitieve tekst goedgekeurd waarmee een langdurig proces werd afgerond.
Binnen de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen hebben wij geprobeerd overeenstemming te bereiken over de belangrijkste punten van deze richtlijn en dat was niet makkelijk. Iedereen heeft moeten inleveren, maar we zijn tot een tekst gekomen waarover het merendeel tevreden is en die de Raad heeft goedgekeurd na vele formele en informele bijeenkomsten. De richtlijn omvat een aantal belangrijke kwesties, zoals de communautaire definitie van seksuele intimidatie. Deze richtlijn verbiedt discriminatie van vrouwen op grond van zwangerschaps- of moederschapsverlof. Discriminatie op grond van vaderschaps- of adoptieverlof wordt eveneens verboden en na afloop van het verlof heeft men het recht op terugkeer naar dezelfde baan of een gelijkwaardige functie. In de richtlijn zijn positieve maatregelen opgenomen voor beroepssectoren waarin een van de seksen ondervertegenwoordigd is, evenals maatregelen ter voorkoming van discriminatie op basis van het geslacht en in het bijzonder intimidatie en seksuele intimidatie. Daarbij zullen reële sancties in geval van overtredingen van de richtlijn worden toegepast. De gelijke behandeling van mannen en vrouwen op de werkplek wordt planmatig en systematisch bevorderd en er moeten iedere vier jaar verslagen worden opgesteld waarin de werkelijke situatie van de vrouw wordt weergegeven.
Dit is mijns inzien een goede richtlijn die de problemen aanpakt waarmee vrouwen te vaak te maken hebben op de werkvloer en die de discriminatie van vrouwen op een doeltreffende wijze zal bestrijden. Wij mogen bovendien niet vergeten dat het Spaanse voorzitterschap van de Raad goed werk heeft geleverd en zich heeft ingezet voor overeenstemming tussen Raad en Parlement.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens mijn collega, mevrouw Diamantopoulou, die zich verontschuldigt voor haar afwezigheid vanavond, wil ik u allen en met name mevrouw Hautala van harte gelukwensen met het akkoord dat is bereikt tussen het Parlement en de Raad over deze uiterst belangrijke richtlijn.
Dit akkoord zou er nooit gekomen zijn als het Parlement en de Raad niet vastbesloten waren om een compromis te bereiken. Het politiek akkoord van 17 april 2002 betekent een aanzienlijke versterking van het in juni 2001 goedgekeurde gemeenschappelijk standpunt. Wij kunnen allen trots zijn op de inspanningen die wij hebben ondernomen, want wij hebben inderdaad een grote stap vooruit gezet in de richting van de gelijkheid van man en vrouw.
Mijns inziens zijn wij erin geslaagd een oplossing te vinden voor alle belangrijke vraagstukken. Daarbij zijn wij in grote mate tegemoet gekomen aan de zorgen van het Europees Parlement. Dit was een ingewikkeld dossier dat aanleiding was tot talrijke amendementen. Mijns inziens is de uiteindelijk uit de bus gekomen tekst een compromis in de edele betekenis van het woord. Wij geven de mannen en vrouwen in Europa namelijk een tastbaar resultaat, een zeer vastberaden richtlijn. Wij hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt in de strijd tegen discriminatie op grond van geslacht, en hebben ervoor gezorgd dat de eerbiediging van een van de grondbeginselen van het Verdrag op effectieve en duurzame wijze in de lidstaten hard kan worden gemaakt.
De nieuwe richtlijn is helder geformuleerd. De tekst daarvan geeft rechtszekerheid en waarborgt samenhang tussen de wetgevingen van de lidstaten voor de bestrijding van discriminatie. Ik ben met name verheugd over de nieuwe bepalingen die in de richtlijn zijn opgenomen. Het gaat hier met name om de goedkeuring van een gemeenschappelijke Europese definitie van seksuele intimidatie op de gebieden die onder de verantwoordelijkheid vallen van de werkgevers, de preventie van pesterijen en seksuele intimidatie en de uitwerking van plannen voor gelijke kansen, en de toekenning van een uitgebreid mandaat aan de met de tenuitvoerlegging van het gelijkheidsprincipe belaste organisaties. De instellingen hebben blijk gegeven van hun vastberadenheid om tot de noodzakelijke compromissen te komen en dit dossier af te sluiten. Ik hoop dat dit een precedent zal zijn voor de toekomstige samenwerking tussen de instellingen.

De Voorzitter.
Voor het oog zou mevrouw Diamantopoulou aangenamer zijn geweest, maar inhoudelijk heeft u het onderwerp zeker net zo goed behandeld. 
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag (A5-0211/2002) van de heer Van Velzen, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigde voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie: "Integratie en versterking van de Europese onderzoekruimte" (2002-2006) (COM(2002) 43 - C5-0212/2002 - 2001/0122(CNS));
het verslag (A5-0206/2002) van mevrouw Zorba, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie: "Structureren van de Europese onderzoekruimte" (2002-2006) (COM(2002) 43 - C5-0213/2002 - 2001/0123(CNS));
het verslag (A5-0210/2002) van de heer Piétrasanta, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigde voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie, uit te voeren door middel van eigen werkzaamheden door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (2002-2006) (COM(2002) 43 - C5-0214/2002 - 2001/0124(CNS));
het verslag (A5-0209/2002) van de heer Alyssandrakis, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel en het gewijzigd voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma (Euratom) voor onderzoek en opleiding op het gebied van kernenergie (2002-2006) (COM(2001) 279 - C5-0333/2001 + COM(2002) 43 - C5-0215/2002 - 2001/0125(CNS));
het verslag (A5-0208/2002) van de heer Schwaiger, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel en het gewijzigde voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma 2002-2006 voor onderzoek en opleiding, uit te voeren door middel van eigen werkzaamheden door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (COM(2001) 279 - C5-0334/2001 + COM(2002) 43 - C5-0216/2002 - 2001/0126(CNS)).

van Velzen (PPE-DE)
Mijnheer de voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's. Op de eerste plaats wil ik mijn dank uitspreken aan de commissaris en zijn kabinet, aan de vertegenwoordigers van de Europese Commissie, het Spaans voorzitterschap, het secretariaat van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, de consulenten, de schaduwrapporteurs en al degenen die betrokken zijn geweest bij de voorbereiding van dit verslag. Het gaat uiteindelijk om de specifieke programma's voor onderzoek, technologische ontwikkeling en integratie en versterking van de Europese onderzoekruimte. Mijnheer de voorzitter, ik denk dat we alleen maar kunnen vaststellen dat dankzij de goede samenwerking in dit huis - en dat hebben wij ook gezien bij het verslag-Caudron - het Europees Parlement trots mag zijn op de resultaten die morgen ter stemming voorliggen.
Ik zei het al: we bouwen voort op het succesvolle werk van collega Caudron, We hebben dus ook de structuur en de kredieten van het zesde kaderprogramma zo overgenomen in de specifieke programma's en er niets aan veranderd. Op deze wijze doen wij eigenlijk iets historisch. Voor het eerst, voorzover ik weet, stemmen we dus twee keer in de plenaire vergadering over ongeveer dezelfde amendementen. Over de amendementen die we eerder hadden besproken en aangenomen op het verslag-Caudron en die we in de informele triloog met de Raad en de Commissie hebben besloten over te brengen naar de specifieke programma's, gaan we morgen nog een keer stemmen en dat lijkt me iets historisch.
Wat zijn nu eigenlijk de aanvullingen van het specifieke programma ten opzichte van het zesde kaderprogramma van collega Caudron? Uiteraard zal ik niet ingaan op alle details, maar laat me gewoon een aantal punten noemen die mij zeer na aan het hart liggen.
Ik begin uiteraard met de biowetenschappen. Voorzitter, wij hebben - terecht denk ik - veel aandacht besteed aan onder andere het kankeronderzoek. Wij willen dat er Europese ondersteuning komt van fundamenteel en experimenteel kankeronderzoek dat zich richt op kwesties die verband houden met een veel effectievere diagnose in een eerder stadium want dat is uiteindelijk de basis van het overleven van patiënten. We willen uiteraard ook meer ondersteuning van preventiemaatregelen. Wij hebben vorige week een discussie gehad met een aantal zeer vooraanstaande kankerdeskundigen en het woord preventie kwam daar zeer nadrukkelijk naar voren en ik denk dat we met het zesde kaderprogramma daar een belangrijke bijdrage aan kunnen leveren. Voorts willen we natuurlijk ook een veel snellere overbrenging van de resultaten tussen hetgeen je experimenteel doet en wat uiteindelijk aan het bed van de patient gebeurt en wij noemen dat met een vreemd woord translationeel onderzoek. Voorzitter, daar draait het om.
Maar ook bij hart- en vaatziektes en bij diabetes steunen we nieuwe benaderingen om met name te proberen het onderzoek op het gebied van het menselijk genoom te koppelen aan de toepassing van nieuwe technologieën en nieuwe onderzoeksmethoden. Ik denk dat we met die nieuwe aanpak van gentechnologie etcetera heel veel kunnen doen.
Maar wij kijken ook naar andere ontwikkelingen. Bijvoorbeeld naar hoe je nanotechnologie kunt gebruiken om hartinfarcten beter en sneller te behandelen. Hoe we geavanceerde innovatieve technologieën kunnen gebruiken bij chirurgische ingrepen bij hart- en vaatziektes. Als je je ogen sluit en je denkt na over wat je onze burgers in de komende tien jaar kunt aanbieden aan nieuwe technologieën, aan betere onderzoekmethoden etcetera dan besef je dat dit een buitengewoon belangrijk programma is.
Op het gebied van voedselveiligheid vestigen we in dit programma ook terecht de aandacht op de fundamentele rol van voeding, diëtetiek en levensstijl voor de gezondheid van de burger.
Ik denk dat het van groot belang is dat we bij de informatiesamenleving in Europa de verbinding leggen tussen mobiele communicatie enerzijds en nieuwe technologieën op het gebied van digitale televisie, en de mogelijkheden op het gebied van breedbandcommunicatie anderzijds. In dat totale pakket kunnen we ook wat de werkgelegenheid betreft als Europese industrie een veel betere rol spelen. Daarom gaat het uiteindelijk.
Voorzitter, ik wil nog met name attenderen op het INTAS-project. We spreken altijd over een veel sterker partnerschap tussen Europa en Rusland. Met het INTAS-project kunnen we de samenwerking met Rusland aanzienlijk versterken en dat is van groot belang, mede om het verlies van denkkracht, de brain drain, in Rusland tegen te gaan.
Tenslotte wil ik erop wijzen dat onze commissaris Busquin een visionaire blik heeft gehad door het zesde kaderprogramma zó neer te zetten en het te sturen in de richting van een Europese onderzoekruimte. Hij heeft vooral ook baanbrekend werk verricht in Barcelona om de lidstaten ertoe te brengen gemeenschappelijke inspanningen te leveren om uiteindelijk het bedrijfsleven, de nationale overheden en de Europese Unie tezamen te doen streven naar drie procent van het BNP voor onderzoek. Voorzitter, dan pas creëer je echt banen in Europa, dan pas zet je je in voor een competitief Europa en ik dank de commissaris voor deze visionaire blik. U moet dit programma ook eens in dat licht zien. Het is van essentieel belang dat alle fracties dit programma morgen zo veel mogelijk steunen opdat het zo snel mogelijk ten uitvoer kan worden gelegd.

Zorba (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de afgelopen maanden dook in onze debatten telkens weer een fundamentele politieke vraag op: hoe kunnen wij het probleem van de structurele zwakheden die zich in alle onderzoekssectoren in Europa voordoen, oplossen? Mijns inziens moeten wij gezamenlijk naar de juiste oplossingen zoeken en de Europese Unie in staat stellen haar toekomst tegemoet te zien en aan de verwachtingen van haar burgers te voldoen, zeer zeker nu de Europese economieën en samenlevingen hun ontwikkeling baseren op kennis.
Wat het specifiek programma voor de opbouw van de Europese ruimte van onderzoek betreft, behelsde het voorstel van de Commissie al hetgeen wij nodig hadden om de gevoelige punten op te sporen. Ik wil dan ook de Commissie bedanken voor de uitstekende samenwerking. Ook wil ik het secretariaat van de Industriecommissie bedanken voor de ondersteuning. Het toeval wilde dat tijdens onze werkzaamheden de Raad van Barcelona een gunstig besluit nam over het voorstel van de Commissie tot verhoging van het kredietvolume voor onderzoek. Dat was een bemoedigend besluit dat mijns inziens als geroepen kwam.
Ik wil ingaan op enkele fundamentele punten. Het eerste punt betreft het interdisciplinair en multidisciplinair karakter van onderzoek. Dit is volgens mij onontbeerlijk om door de traditionele barrières heen te breken en over te stappen op meer gedurfde en innoverende projecten. Dat betekent dat wij niet alleen moeten zorgen voor synergie tussen de verschillende onderzoekgebieden, maar ons ook moeten begeven op nieuwe onderzoeksterreinen. Mijns inziens zullen wij daar creatieve krachten in beweging kunnen brengen en de wedloop kunnen winnen van de internationale mededinging die wij als Europeanen van de andere mogendheden op dit gebied ondervinden.
Het tweede punt betreft de samenwerking tussen onderzoekers en hun mobiliteit. Het aantrekken van jonge onderzoekers en het overwinnen van de hinderpalen voor mobiliteit zijn problemen die zich niet alleen in de Europese Unie stellen maar ook in de kandidaat-landen voor toetreding. De Marie Curie-studiebeurzen zullen mijns inziens een doeltreffend instrument zijn. Daarom hebben wij de Commissie gevraagd toezicht uit te oefenen op de mobiliteit opdat ook het Europees Parlement in de komende jaren kan beschikken over betrouwbare gegevens. Europa kan veel winnen als het onderzoekers uit derde landen aantrekt. Niet alleen mogen wij de betekenis van deze beurzen voor de onderzoekers niet onderschatten, maar mijns inziens moeten wij zelfs bepaalde verplichtingen daaromtrent aangaan. Ik noem dit vraagstuk, mijnheer de commissaris, omdat u mijns inziens het belang hiervan deelt.
Het derde punt betreft de Europese ruimte van hoger onderwijs. Er kan kruisbestuiving optreden tussen onderzoek en hoger onderwijs; het zijn immers communicerende vaten. Weliswaar is er een zekere concurrentie, en stelt zich het vraagstuk van het recht op lesgeven, maar mijns inziens zullen het proces van Bologna en de gemeenschappelijke initiatieven die wij van de commissarissen Busquin, Liikanen en Reding verwachten, zeer belangrijk zijn voor dit doel. 
Samenleving en wetenschap: de vrees en de verwachtingen die de Europese burgers koesteren van onderzoek en wetenschap zijn groter dan ooit.
Niet alleen is een stelselmatiger opgezette, openbare dialoog nodig maar deze openbare dialoog moet zo zijn gestructureerd dat daarmee daadwerkelijk invloed kan worden uitgeoefend op de samenleving. De dialoog moet een educatieve waarde verwerven en de samenleving tot nadenken kunnen aanzetten. Dialoog is iets dat twee richtingen uitgaat: via een dialoog moet het Europees onderzoek erachter komen welke behoeften bestaan onder de burgers en aan welke sociale verwachtingen moet worden beantwoord. Daarom dringen wij aan op de prioriteit van de sociale wetenschappen en de menswetenschappen. Ik ben evenwel van mening dat er nog heel wat werk moet worden verricht voor het gebied 'samenleving en wetenschap? en dat daarvoor met name een strategische, structurele planning nodig is.
Tot slot hebben wij mijns inziens in politiek opzicht gedaan wat wij konden doen en op redelijke en eendrachtige wijze heel wat problemen kunnen oplossen. Van nu af aan zal het een en ander in praktijk moeten worden gebracht, en daarvoor zal het woord aan de Commissie zijn. De gemeenschap van onderzoekers zal echter de hoofdrol moeten spelen in de tenuitvoerlegging van het programma: wij verwachten van de onderzoekers dat zij onze politieke keuzes niet zullen verloochenen.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, het specifieke programma voor onderzoek en opleiding op het gebied van nucleaire energie voorziet in 940 miljoen euro voor activiteiten op drie hoofdgebieden - beheerste thermonucleaire fusie, beheer van radioactief afval en stralingsbescherming - evenals andere activiteiten op het gebied van nucleaire technologie en veiligheid. Voorgesteld wordt om het merendeel van het geld (750 miljoen euro) te gebruiken voor onderzoek naar kernfusie, met een maximum van 200 miljoen euro voor ITER, de volgende Tokamak-reactor. Mits het resultaat van de internationale onderhandelingen positief is, wordt een specifiek besluit verwacht in de periode 2003-2004 zodat de bouw van de ITER daadwerkelijk in de periode 2005-2006 kan beginnen. Dit zal een belangrijke stap zijn naar duurzame opwekking van elektriciteit uit kernfusie, wat naar verwachting in de komende decennia een efficiënte energiebron zal worden. Gezien de beperkte voorraden fossiele brandstoffen mag het belang van deze ontwikkeling niet worden onderschat. Het daarmee verbonden onderzoek verdient de voorgestelde financiering dan ook ten volle. Omdat er nog geen definitieve beslissing over ITER is genomen, vormt de flexibiliteit in de verdeling van de gelden tussen ITER en andere fusieactiviteiten een belangrijk element in het voorstel.
Andere activiteiten op het gebied van de beheerste kernfusie omvatten het Programma van de associaties op het gebied van fysica en technologie en de exploitatie van de JET-faciliteiten. Het programma van de associaties omvat onder meer onderzoek naar andere magnetische opsluitingsmethoden dan de Tokamak, met name de voortgezette bouw van de Wendelstein 7-X 'stellarator?, onderzoek naar fusiematerialen en het contact blijven houden met civiele onderzoeksactiviteiten naar inerte opsluiting en eventuele alternatieve concepten.
De Joint European Taurus (JET) in Culham in Engeland is een zeer geslaagde installatie waarvan wij voorlopig de faciliteiten zullen blijven gebruiken. Maar op een gegeven moment zullen wij dat gebruik moeten beëindigen om de benodigde middelen vrij te maken voor het ITER-project.
Ongeacht de toekomst van fusiereactoren zal het vraagstuk van radioactief afval (met name langlevend afval) ons nog duizenden jaren bezighouden. Alleen door opvoering van de onderzoeksactiviteiten kunnen wij dan ook proberen de gevaren die daaruit voortvloeien, terug te dringen. Het specifieke programma bestemt 90 miljoen euro voor onderzoek naar ondergrondse opslag en voor de ontwikkeling van concepten om minder afval te produceren.
Voor stralingsbescherming is 50 miljoen euro uitgetrokken. Ten slotte beslaat het hoofdstuk 'andere activiteiten? de beoordeling van innovatieve concepten en de ontwikkeling van verbeterde en veiliger kernenergieprocessen, onderwijs en opleiding in stralingsbescherming en verbetering van de veiligheid van bestaande installaties, voor een totaal van 50 miljoen euro.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie is ingenomen met het voorstel van de Commissie en steunt het kernonderzoek in het algemeen en het ITER-project in het bijzonder. Een Europese locatie voor huisvesting van de ITER zal de bevestiging vormen van de leidende positie die Europa in de wereld inneemt op het gebied van fusietechnologie. Die positie hebben wij ons onder meer via de JET-faciliteiten verworven en die mogen dan ook niet worden afgedankt voordat de mogelijkheden volledig zijn uitgeput.
Een aantal amendementen van onze commissie heeft betrekking op nucleair afval en nucleaire veiligheid. Methoden voor afvalverwerking moeten niet alleen aanvaardbaar zijn voor de samenleving, maar moeten ook echt veilig zijn.
Ten aanzien van dit punt wil ik graag wijzen op een fout in de Franse vertaling van amendement 4. Daarin is het 'both safe and acceptable? uit de oorspronkelijke Engelse tekst tot 'both healthy and acceptable? geworden. Wil de Voorzitter ervoor zorgen dat dit wordt gecorrigeerd?
Het onderzoek naar tussentijdse opslag, karakterisering en verpakking van afval moet worden gefinancierd, evenals het onderzoek naar ondergrondse opslag. Onderzoek naar innovatieve concepten en technieken die minder afval produceren, moet zich ook uitstrekken tot hoge-temperatuurreactoren, lichtwaterreactoren, gasgekoelde reactoren, snelle-reactortechnologieën en warmtekrachtkoppeling.
Al met al vormt de goedkeuring van het verslag door de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie een belangrijke stap in de richting van efficiëntere en veiligere kernenergie.

Schwaiger (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, mijn verslag gaat over de directe acties van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, die plaatsvinden in de vestigingen in Ispra, Petten, Geel, Mol en Karlsruhe. Dit specifieke programma bevat meerdere hoofdpunten, en ik wil graag wat nader ingaan op de politieke dimensie daarvan.
Eerst wil ik echter iets zeggen over de opleiding. Het is heel belangrijk dat we er ook in de komende decennia voor zorgen dat we voldoende jonge onderzoekers opleiden die gespecialiseerd zijn op het gebied van de kernenergie; dat zien de tegenstanders van de kernenergie zeker niet anders dan de voorstanders. Zij moeten er in Europa door onderzoek op het hoogste niveau toe bijdragen dat de nucleaire veiligheid in de bestaande kerncentrales gegarandeerd is. Zij moeten zo nodig ook de gevaren van de brandstofkringloop kunnen beheersen. Hetzelfde geldt in de komende decennia voor de veilige opslag en een snelle verwerking van het kernafval.
Daarom moeten we in het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek het hoge niveau handhaven en de onderzoekscapaciteiten uitbreiden door de carrière van jonge wetenschappers te bevorderen door opleiding en wetenschappelijke stages. Dat kan onder andere ook gebeuren door de samenwerking tussen internationale, nationale en regionale instituten te bevorderen.
Ik wil nog iets zeggen over de algemene principes. Ik wil niet herhalen wat we al uitvoerig hebben besproken tijdens de behandeling van het zesde kaderprogramma, maar op twee principes wil ik toch wat nader ingaan. Ten eerste moeten we de algemene ethische principes respecteren die gelden voor onderzoekers van de Europese Unie, en vooral binnen Euratom. Daarbij is heel belangrijk dat er bij de burgers in de lidstaten een draagvlak bestaat voor het onderzoek. U weet, mijnheer de commissaris, dat dit niet altijd voor alle takken van wetenschap het geval is, bijvoorbeeld voor de biotechnologie.
Ten tweede moeten we ook voor vrouwelijke onderzoekers het principe van gelijke kansen in acht nemen. Dat geldt voor de opleiding, maar ook voor het toekennen van belangrijke onderzoeksprojecten, aan individuen of aan teams.
Nu wil ik wat nader ingaan op de specifieke doelstellingen voor het onderzoek in het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Het belangrijkste punt is volgens mij dat we door onderzoek kunnen bijdragen tot de veiligheid van kerncentrales en de bijbehorende brandstofkringloop. De burgers van Europa mogen eisen dat ook in de uitgebreide Europese Unie de veiligheid van de kerncentrales aan de hoogste eisen voldoet. De regels in de lidstaten zijn weliswaar streng, maar niet volledig geharmoniseerd. Er moeten normen van de Gemeenschap voor in de plaats komen, die dan ook gelden voor de kerncentrales in de landen in Midden- en Oost-Europa.
Nog voor de uitbreiding moet de Europese Unie een Europese codex voor de nucleaire veiligheid uitwerken en in alle lidstaten toepassen. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van de kennis van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, maar ook van de instanties van de lidstaten. Die codex kan dan ook aan de kandidaat-landen als geldend recht worden voorgelegd. Zij moeten die codex dan voor de toetreding als acquis communautaire erkennen en toepassen.
De Europese Commissie, en vooral vice-voorzitter de Palacio, hebben in de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie al positief gereageerd op deze ideeën. Ik ga ervan uit dat het hier niet anders zal zijn.
Wij hopen dus dat de Commissie nog deze zomer een voorstel zal voorleggen over dit onderwerp. Het is bijvoorbeeld onhoudbaar dat de kerncentrale Ignalina in Litouwen zonder technische aanpassingen in gebruik blijft. Het alternatief is natuurlijk dat de centrale zo mogelijk nog voor de toetreding van Litouwen tot de Europese Unie gesloten wordt.
De Europese Unie en het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek beschikken samen over omvangrijke kennis en capaciteiten op het gebied van de nucleaire veiligheid. Het is onze taak om er in het belang van de veiligheid van de burgers voor te zorgen dat dit in de komende decennia zo blijft. Zij moeten beschermd worden tegen nucleaire straling, ook afkomstig van kernafval.
Het tweede punt is de non-proliferatie van atoomwapens en natuurlijk ook van splijtbaar materiaal. Die controle - de zogenaamde safeguards - is tenslotte voorzien in het Euratom-Verdrag. We moeten al onze kennis in het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek ook gebruiken om te verhinderen dat splijtbaar materiaal wordt misbruikt voor terroristische aanslagen. Het is een veeg teken dat er in de laatste tijd in Duitsland dergelijk materiaal is gestolen. We moeten er natuurlijk ook voor zorgen dat het gestolen radioactief materiaal wordt teruggevonden en veilig opgeslagen.
Een laatste punt is de samenwerking op medisch gebied tussen het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek en de nationale en regionale centra voor onderzoek. Een voorbeeld hiervoor is het gezamenlijk kankeronderzoek van het Institut für Transurane en het Duits Centrum voor Kankeronderzoek.

Piétrasanta (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, ik presenteer het niet-nucleair gedeelte van het verslag over het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO), dat twee derde van de begroting voor zijn rekening neemt. Met het zesde kaderprogramma is voorzien in heroriëntatie van de activiteiten van het GCO opdat het zijn organisatie kan versterken en een nuttige rol kan vervullen in de Europese ruimte van onderzoek.
Dit werkprogramma heeft drie kenmerken: concentratie, openstelling en netwerkvorming, en klantgerichte benadering. Met het oog hierop heeft het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zijn niet-nucleaire activiteiten afgestemd op twee fundamentele sectoren en ondersteund met verticale bevoegdheden: voeding, chemische producten en gezondheid, milieu en duurzame ontwikkeling. Deze sectoren zullen worden aangevuld met horizontale activiteiten: prospectief onderzoek op technologisch gebied, referentiematerialen en meetmethoden, openbare veiligheid en fraudebestrijding.
De totale begroting voor de activiteiten van het GCO beloopt 760 miljoen euro. De nieuwe strategie van het GCO en de herstructurering van zijn diensten zijn gegrondvest op een verslag dat vorig jaar werd gepubliceerd door een door Étienne Davignon voorgezeten groep op hoog niveau. Het doel is het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek beter af te stemmen op de behoeften van de politieke besluitvormers en de bevoorrechte gebruikers: de Raad, de directoraten-generaal van de Commissie en het Parlement.
Het GCO zal ook een stimulerende rol moeten spelen in de totstandbrenging van de Europese ruimte van onderzoek en in het zesde kaderprogramma. Zijn werk zal voornamelijk gericht zijn op de verwezenlijking van een communautair systeem voor harmonisatie van de maatregelen en op de participatie aan de Europese en mondiale netwerken. De betrokkenheid van het GCO zal in de loop van het zesde kaderprogramma toenemen, met name bij de geavanceerde kennis- en technologienetwerken en de geïntegreerde projecten. Het kan op actieve wijze bijdragen aan de ontwikkeling van het nieuw Europees burgerschap door een gemeenschappelijk kennisbasis voor de wetenschappelijke en technologische referenties te verschaffen en de dialoog tussen wetenschappers en besluitvormers te vergemakkelijken. Het moet eveneens bijdragen aan de 'operationele? tenuitvoerlegging van de nieuwe instrumenten, met inbegrip van de geavanceerde technologiecentra, niet alleen op de onder zijn bevoegdheid vallende gebieden maar ook bij de integratie van het onderzoek in de lokale ontwikkeling.
De voorstellen van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voor bepaalde thema's lijken onontbeerlijk te zijn om eventuele uitnodigingen tot het indienen van aanbiedingen te preciseren, bijvoorbeeld op het gebied van de duurzame ontwikkeling. In deze sector komen alle vragen met betrekking tot de ecosystemen samen. Het GCO heeft bijvoorbeeld meer dan anderhalf jaar lang gewerkt aan de vaststelling van criteria voor milieusites en het zal bijdragen aan de oprichting van een Europees netwerk. Hetzelfde geldt voor de kwesties in verband met de voedselveiligheid, voor de verwezenlijking van een referentie- en normalisatiesysteem, en de bescherming van het privé-leven in de informatie- en communicatietechnologieën.
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek moet sterker als raadgever betrokken worden bij de uitwerking van Europese beleidsvormen. Het werkt aan de verbetering van de netwerken en de samenwerking met openbare en particuliere instanties in de lidstaten. Momenteel stelt het een plan op voor de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen en de mobiliteit, door met name jonge wetenschappers op te leiden en uitwisselingen te organiseren met nationale onderzoeksinstituten. Het is niet zo dat het GCO een concurrent moet worden van de nationale onderzoekscentra die in een aantal Europese landen al bestaan. Veeleer moet het GCO zorgen voor een verbinding tussen deze instituten wanneer het gaat om de toepassing van de resultaten en de tenuitvoerlegging van de Europese richtlijnen. Ook moet de Commissie de mogelijkheid hebben een beroep op het GCO te doen als zij snel ergens een antwoord op moet hebben. Daarom moet het GCO beschikken over teams die zich gemakkelijk kunnen aanpassen aan de vraag en onmiddellijk kunnen reageren. Deze teams moeten altijd over alle kennis kunnen beschikken die over een bepaald onderwerp bestaat en steeds op de hoogte zijn van elders verricht onderzoek. Het GCO moet ook de mogelijkheid hebben aanvullend onderzoek te verrichten op de gebieden die niet door de nationale instituten worden gedekt. Het GCO moet een belangrijke rol spelen bij de uitbreiding van het programma tot de kandidaat-landen voor toetreding, de mediterrane landen en de landen waarmee internationaal wordt samengewerkt: de MEDA- en TACIS-landen.
Laten wij ook niet vergeten dat het GCO een bemiddelingsrol kan vervullen op het gebied van de risico's die onder de bevoegdheid van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek vallen: blootstelling aan risico's, impactevaluatie, herstel, veiligheidsproblemen met kernenergie en kernafval. Daarvoor moet het een synergie tot stand brengen met de EUR-OPA-programma's voor grote risico's.
De activiteiten van het Centrum op het gebied van de operationele tenuitvoerlegging van concrete projecten voor energiebesparing moeten worden ontwikkeld, met name in de bouwsector en de sector van de hernieuwbare energiebronnen. Zijn activiteiten mogen niet beperkt blijven tot onderzoek op het gebied van de fotovoltaïsche energie maar moeten ook demonstratieprojecten bevorderen op andere gebieden zoals windenergie. Het zou eveneens de ontwikkeling van brandstofcellen kunnen volgen.
Gezien de stijgende populariteit van biologisch geteelde landbouwproducten en plaatselijke specialiteiten, kan het GCO methoden uitwerken om de authenticiteit en de kwaliteit van dergelijke producten te verzekeren. Het zal eveneens de optimalisatie van het effect op het milieu en de plaatselijke ontwikkeling kunnen bestuderen.
Om tot slot bepaalde studies beter te kunnen begeleiden en eventueel te heroriënteren aan de hand van de politieke ontwikkelingen op wetenschappelijk vlak, zou het volgens mij wenselijk zijn een follow-upcomité op te richten en een verbinding tussen dit comité en het Parlement te leggen. Dan zal het Parlement regelmatiger op de hoogte kunnen worden gebracht van deze activiteiten en aldus de ontwikkeling van vruchtbare uitwisselingen kunnen voortzetten.
Ter afsluiting herhaal ik nogmaals de hoofddoelstellingen van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek: het moet dicht bij zijn gebruikers staan, te weten het Europees Parlement en de Commissie, het moet zijn rol als erkend centrum van kennis en geavanceerde technologie op het gebied van de veiligheid, de gezondheid en het milieu versterken en het moet een stimulerende rol spelen op het gebied van onderzoeksnetwerken.
Zo zal het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zijn hervormingstaak tot een goed einde kunnen brengen en zijn unieke positie onder de diensten van de Europese Commissie kunnen rechtvaardigen. Ik dank commissaris Busquin en zijn diensten voor de hulp die zij ons hebben geboden bij de opstelling van dit verslag en de zojuist gepresenteerde conclusies.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, ik mag tien minuten spreken over vijf verslagen - dat zijn twee minuten per verslag! Ik wil echter best toegeven dat landbouw minder te maken heeft met kernenergie, maar meer met wind, waarover zojuist gesproken is. Daarom zal ik proberen om het kort te houden.
In principe betreurt de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling dat er in het zesde kaderprogramma geen eigen hoofdstuk aan de landbouw is gewijd. Alles is verdeeld over de hoofdstukken voedselveiligheid, milieubescherming en ontwikkeling. Dat is jammer, ook al omdat wij landbouw als een multifunctioneel concept beschouwen, waarin het gaat om de interactie tussen de technische, economische, sociale en culturele aspecten en om de milieubescherming. Het zou toch wel zinvol zijn om hier een eigen onderzoekspakket aan te wijden, ook al omdat landbouw gemeten naar de omvang en het aantal toepassingen in de praktijk naast de kernenergie en de geneesmiddelen één van de grote gebieden is voor de praktische toepassing van de resultaten van het onderzoek.
Bovendien gaat het bij het onderzoek op het gebied van de landbouw en de nieuwe technologieën bijna altijd om de genomica, en de biotechnologie is een veel ruimer gebied: het brouwen van bier is biotechnologie, het karnen van boter is biotechnologie. We moeten niet denken dat het onderzoek nu pas begint. De biotechnologie was de basis voor de voeding en de genotsmiddelen van vroegere generaties, veel meer dan de wetenschap nu toegeeft. De nieuwe technologieën zijn zeker een mogelijkheid om de voedselveiligheid te verbeteren, maar we mogen ook niet vergeten dat ze de voedselveiligheid ook in gevaar kunnen brengen. De problemen met levensmiddelen houden juist vaak verband met die nieuwe technologieën. Bij zaaigoed proberen de wetenschappers niet, of niet primair, resistente gewassen te kweken, ze gebruiken genetische manipulaties om gewassen resistent te maken, vaak zelfs tegen synthetische gewasbeschermingsmiddelen.
We hebben echter niet alleen de scheikunde, we hebben ook de biologische methodes. We moeten proberen ervoor te zorgen dat het onderzoek intensiever zoekt naar natuurlijke stoffen voor de gewasbescherming. We moeten het natuurlijke ontwikkelingsproces van het zaaigoed nader onderzoeken om resistente rassen te vinden, en minder de nadruk leggen op de genomica. Een ander probleem is dat het gebruik van genomica tot besmetting leidt. De wetenschappers van de bedrijven die zich hiermee bezighouden hadden dat oorspronkelijk uitgesloten. Ze hadden gezegd dat het onmogelijk was dat genen van gemanipuleerd koolzaad in verwant onkruid terecht zouden komen, en nu is het toch gebeurd! Gewassen uit de conventionele landbouw komen ook in de biologische landbouw terecht, ook door besmetting. Daar zijn deze gewassen echter door de wetten van de Europese Unie absoluut verboden. De biologische bedrijven mogen niet met genetisch gewijzigde organismen werken. Daarom moet worden onderzocht hoe het genomisch onderzoek zou moeten verlopen, hoe de besmetting van andere akkers kan worden verhinderd. Er worden stellige beweringen gedaan, maar verder is er nog niet veel gebeurd.
U ziet het, de landbouw stelt heel wat vragen aan de orde. Ik spreek hier namens de Landbouwcommissie, en ik moet duidelijk zeggen dat we zeker niet tegen nieuwe ontwikkelingen en nieuwe technologieën zijn! We zijn er echter wel tegen dat het onderzoek iets aanbiedt en dat de risico's dan door de gebruikers worden gedragen. Ik heb een aantal punten genoemd. Het zou ook fout zijn wanneer het risico in de productie van levensmiddelen door de boeren en het risico in de verwerking ervan door de consument zou moeten worden gedragen. Net als bij de kernenergie moeten we voorschrijven hoe de schade kan worden beperkt. We moeten onderzoek verrichten naar de schade en het risico in de praktijk, naar de schade voor andere sectoren door biologische besmetting. We mogen niet zeggen: door schade en schande worden we wijs, we moeten al vooraf onderzoek verrichten naar en informatie verstrekken over de potentiële risico's.

De Voorzitter.
Dank u wel, mijnheer Graefe zu Baringdorf. U heeft ruim binnen uw spreektijd alles gezegd wat gezegd moest worden.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij en Europese Democraten steunt het functionele verslag van mevrouw Zorba evenals de meeste amendementen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Deze dragen bij aan het indrukwekkende project van de Commissie om een krachtige Europese onderzoekruimte te ontwikkelen. Wij zullen alleen tegen amendement 6 stemmen, waarin wordt voorgesteld om geen Europees geld te steken in onderzoek ten behoeve van militaire doeleinden. Wij zitten niet speciaal te wachten op onderzoek dat specifiek ten behoeve van militaire doeleinden wordt verricht, maar onderzoek, naar nieuwe materialen bijvoorbeeld, kan zowel militaire als civiele toepassingen vinden. Zo'n verbodsbepaling zou echt nuttige onderzoeksprojecten onnodig in de weg kunnen staan.
Met betrekking tot de begroting geven wij ook de voorkeur aan amendement 24 van de commissie boven mevrouw Zorba's amendement 26, waarin een bedrag voor de Marie Curie-beurzen is opgenomen. Wij vinden het beter om de 1.630 miljoen euro voor menselijk potentieel niet te specificeren waardoor het geheel flexibeler blijft. Wij hebben overigens absoluut niets tegen de Marie Curie-beurzen.
Onze fractie heeft ter verduidelijking amendement 25 ingediend waarin wordt vastgelegd dat deelname open staat voor personen die een doctorsgraad hebben behaald in drie jaar in plaats van in vier. Ik neem aan dat mevrouw Zorba hiermee kan leven.
Ik wil met name ingaan op het specifieke programma voor wetenschap en samenleving dat wezenlijk is voor het noodzakelijke herstel van vertrouwen en wederzijds begrip tussen de wetenschappelijke wereld en de burger in het algemeen. Dit is van levensbelang willen de onderzoeksinspanningen van Europa breed en blijvend worden gesteund en tot volle ontplooiing kunnen komen. De breuk die helaas tussen de partijen ontstaan is, was misschien het gevolg van onjuiste verklaringen door wetenschappers en politici in eerdere crises. Misschien ontbrak het aan de kant van de wetenschap en industrie wel vooral aan goede wil om helder en systematisch te communiceren. Wij hopen dat dit programma zal bijdragen aan een veel betere communicatie en dat het publiek beter geïnformeerd zal worden over de doelstellingen, de resultaten, de toepassingen, de successen, de erkenning van de ethische en ecologische bezwaren en het praktisch nut van wetenschappelijke inspanningen.
Wij hopen bovenal dat meer jonge mensen zich aangetrokken gaan voelen tot een wetenschappelijke carrière. Wij hebben hen heel hard nodig voor ons aller toekomst. Wij wensen de heer Busquin, zijn team en dit programma veel succes.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag mijn complimenten willen uitspreken aan het adres van de vijf rapporteurs en de Commissie die met een niet aflatende bereidheid naar het Europees Parlement hebben geluisterd, zowel ten tijde van het verslag-Caudron als daarna. Ik ga op elk verslag kort in.
Ten eerste ben ik blij met de nadruk die de heer Van Velzen legt op de biowetenschappen buiten de genomica en zijn pleidooi voor translationeel onderzoek wat leidt tot snelle omzetting in klinische toepassingen. Dat spreekt het publiek aan.
Ik ben ook blij met ons amendement waarin nanowetenschappen worden toegevoegd aan nanotechnologie. Het onlangs verschenen voortreffelijke STOA-rapport inzake nanotechnologie laat zien dat wij ons nog in de fase van nanowetenschap bevinden. Dat moet worden benadrukt.
Wat betreft de luchtvaart ben ik blij dat de gezondheid van passagiers voortaan enige aandacht krijgt. Ik steun ons amendement inzake ruimtevaartwetenschappen. Ik wil echt meer aandacht voor de grote wetenschappelijke projecten in de Europese onderzoekruimte buiten het kaderprogramma. Uiteraard steun ik de extra aandacht die het Parlement wil voor gezondheid en veiligheid op het werk.
Ik onderschrijf de conclusies van mevrouw Zorba. Ik was net als zij zeer verheugd over de uitbreiding van de begroting voor wetenschap en samenleving. Ik ben het echter met haar eens dat hiervoor ook wat geld moet komen uit de reserveringen voor de prioritaire thematische onderzoekgebieden die dit onderwerp betreffen. Multidisciplinair onderzoek, ja. Hogere opleidingen op Europees niveau, met de synergieën die voortvloeien uit het Europese onderzoekgebied. Wij moeten mensen opleiden op het gebied van onderzoekmanagement en ethiek.
De heer Piétrasanta heeft een uitstekende analyse gegeven van de nieuwe taken van het GCO als technisch referentiekader en ondersteuningsapparaat voor de besluitvorming. Ik ben erg blij met zijn opvatting dat er controle nodig is en dat het Europees Parlement daarbij rechtstreeks betrokken moet zijn en niet alleen via het GCO.
Wat betreft het verslag van de heer Alyssandrakis, ben ik voor uitbreiding van het kernfusieonderzoek, niet in het minst omdat kernfusie veel minder gevaarlijk is dan kernsplitsing en wij voor die energievorm een alternatief nodig hebben.
Ik ben nogal sceptisch over het van start gaan van ITER binnen dit kaderprogramma, maar we zullen zien. De burgers willen dat er iets gedaan wordt aan het radioactieve afval. De Royal Society in het Verenigd Koninkrijk heeft daar onlangs nog met klem op gewezen. Dit is nog lang niet opgelost. Ik ben een warm voorstander van transmutatie en partitionering en elke steun voor deze technologieën is mij welkom. Ik ben echter geen voorstander van het besteden van EU-geld aan onderzoek naar nieuwe reactoren. Dat moet de nucleaire industrie zelf maar financieren. Het is niet onze taak om die specifieke bedrijfstak financieel te steunen. Daar zit het publiek niet op te wachten.
De heer Schwaiger heeft absoluut gelijk dat wij op het gebied van nucleaire veiligheid allang een soort acquis communautaire hadden moeten hebben. Welnu, iedereen gelukgewenst met het goede werk en de samenwerking en veel succes voor al onze wetenschapsbeoefenaren.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Voorzitter, collega's, commissaris, graag wil ook ik hier alle rapporteurs, het Spaanse voorzitterschap en uiteraard de Commissie bedanken voor de plezierige en efficiënte samenwerking waardoor we nu toch deze week het totale pakket van het zesde kaderprogramma hebben afgerond. Wij zullen dit als Liberale Fractie van harte ondersteunen.
Collega's, Europa moet innovatiever worden. Onderzoeksresultaten moeten worden omgezet in nieuwe producten. Het zesde kaderprogramma biedt daartoe mogelijkheden vooral door het inzetten van de nieuwe instrumenten zodat bijvoorbeeld multidisciplinaire teams binnen geïntegreerde projecten kunnen samenwerken. Innovaties vinden vooral plaats op het snijvlak van disciplines, en belangrijk is dan wel dat duidelijk wordt hoe de geïntegreerde projecten uitgevoerd gaan worden en hoe de administratieve afwerking zal plaatsvinden. Want dat is in het veld nog allerminst duidelijk. Er ligt dus een belangrijke taak voor de Commissie. Aandacht vergen daarbij de trage betalingen door de Commissie hetgeen projecten en dus innovatie in grote problemen kan brengen.
Zeer gelukkig ben ik met het budget voor informatie- en communicatietechnologie van 3600 miljoen EUR. Immers, ICT levert als horizontale technologie een grote bijdrage aan innovatie binnen alle andere disciplines. Mijn voorstel om het budget voor deelname van het midden- en kleinbedrijf aan het zesde kaderprogramma op te hogen tot vijftien procent is door Commissie en Raad overgenomen en dit onderstreept het belang van de kleine bedrijven, voor de dynamiek in onze economie en voor de werkgelegenheid. Maar die deelname moet in de visie van de Liberale Fractie plaatsvinden binnen de thematische programma's. Dat geeft garantie dat grote en kleine bedrijven samenwerken. Want kleine bedrijven hebben niet de know-how en de menskracht om het alleen te doen. Het beperkte onderzoeksbudget dat beschikbaar is, mag niet voor het merendeel aangewend worden voor flankerend beleid door de Commissie, want dat is geen Europese taak.
Met betrekking tot het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek wil ik graag iets zeggen over zijn taken met betrekking tot nucleaire veiligheid, op dit moment een zeer contreversieel onderwerp in de Unie. Want wat is het geval? In de toetredende lidstaten staan een groot aantal kerncentrales die niet aan onze veiligheidsnormen voldoen. Er zijn inmiddels acht kerncentrales gesloten. Het is overigens heel raar dat we in Europa hoge veiligheidsnormen hebben voor ons zwemwater, zoals mevrouw de Palacio onlangs zei, maar dat er nog geen gemeenschappelijke aanpak is op het gebied van nucleaire veiligheid. Bindende regels voor de hele EU zijn noodzakelijk. Wij kunnen geen onderscheid maken tussen de huidige en de toetredende lidstaten, dus is het noodzakelijk het Euratom-verdrag aan te passen opdat het GCO zich op eenduidige, transparante en efficiënte wijze kan kwijten van de zijn middels dit specifieke programma opgelegde taken.

Ahern (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag alle rapporteurs hartelijk bedanken voor hun grote inzet. Ik beperk mij tot de nucleaire kwestie.
De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie werd in 1957 opgericht en heeft haar houdbaarheidsdatum ruim overschreden. Het is een gesloten instelling die slechts door de Raad bestuurd wordt. Het Parlement heeft geen enkele stem in het kapittel. Wij moeten dit echt veranderen.
Dat voor Euratom een andere norm geldt dan voor de overige EU-instellingen blijkt ook uit het feit dat alleen deze instelling een eigen kaderprogramma voor onderzoek heeft. Alleen nucleaire technologie heeft een eigen geoormerkt budget. Bovendien zijn de veiligheidseisen, zoals de heer Schwaiger al heeft opgemerkt, in het geheel niet gecoördineerd. Dit is meer dan betreurenswaardig.
Voor geen enkele andere energievorm wordt zoveel geld uitgetrokken - 750 miljoen euro - als voor kernfusieonderzoek, ook voor de ontwikkeling van de volgende generatie fusieonderzoek. De meeste deskundigen verwachten dat als kernfusie al ooit commercieel kan worden ingezet, daar nog zeker 50 jaar overheen zullen gaan. De diffusiebegroting is dan ook een bodemloze put waarin wij blijven investeren op zoek naar de schat van elektriciteit uit kernfusie die ons steeds weer ontglipt.
Ondanks het feit dat kernreactoren nu zo'n halve eeuw in bedrijf zijn, is er nog steeds geen lange-termijnoplossing voor het beheer van kernafval. De aanvullende financiering voor onderzoek naar ondergrondse opslag van radioactief afval waarin het kaderprogramma voorziet, betekent in feite dat middels EU-onderzoek opnieuw financiële steun wordt verleend aan een oplossing van het afvalprobleem terwijl het gewoon een probleem van de nucleaire industrie zelf is. Dit is onaanvaardbaar.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, ik stel vast dat in het door de Commissie ingediend voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende het Euratom-programma op het gebied van kernenergie de behoeften van de Unie op korte en op lange termijn op juiste wijze worden ingeschat. Ik stel evenwel ook vast dat er wat de visie voor de middellange termijn betreft een totale impasse is.
Ofschoon wij voor de korte termijn graag wat meer middelen hadden gehad, zijn de aangegeven onderzoeksthema's in ieder geval pertinent. Eigenlijk liggen ze ook voor de hand. Daarbij gaat het in eerste instantie om het beheer van eindafval en brandstof: sterke mate van bewerking en omzetting in steeds minder radioactieve producten met een steeds kortere levensduur. Dat is de prioriteit der prioriteiten, en wij moeten er absoluut voor zorgen dat wij de middelen krijgen om dit eindafval inactief te maken.
Ook gaat het om de veiligheid van kerncentrales en de bescherming tegen straling. Weliswaar hebben de Europese kerncentrales bewezen een hoog veiligheidsniveau te bezitten en worden er allerlei controle- en milieumaatregelen getroffen, maar deze inspanningen moeten worden voortgezet.
Op lange termijn - dat wil zeggen vanaf 2050 wanneer de gemakkelijk toegankelijke aardolielagen uitgeput zijn - zal kernfusie de taak moeten overnemen. De Europeanen moeten derhalve voorkomen dat zij bij de ontwikkeling van de noodzakelijke technologie een achterstand oplopen ten opzichte van hun Amerikaanse en Japanse partners.
Op middellange termijn is echter paradoxaal genoeg helemaal niets gepland voor het centrale vraagstuk, te weten de financiering van onderzoek op het gebied van de nieuwe generatie van splijtingsreactoren, die de momenteel in bedrijf zijnde reactoren zullen moeten vervangen.
Over gemiddeld tien jaar zullen de reactoren die ons nu stroom geven voor onze verlichting en verwarming, aan het einde van hun levensloop zijn. Dan zullen zij moeten worden vervangen door reactoren van een nieuw type: hoge-temperatuurreactoren, nieuwe drukwaterreactoren en nieuwe reactoren met snelle neutronen. Momenteel wordt met overheidssteun onderzoek verricht naar deze laatste technologie in de Verenigde Staten - dom genoeg werd dit onderzoek in Frankrijk stopgezet door de vorige Franse regering.
Wij bevinden ons hier op een gebied waarop Europa reële en erkende competenties heeft. Europa is wereldleider en wij moeten ervoor zorgen dat wij onze technologische voorsprong behouden. Daarom moeten de nodige onderzoeksinspanningen worden verricht. Onze Amerikaanse en Japanse partners voeren een pro-actief beleid en wij mogen, mijnheer de Voorzitter, als Unie en als lidstaten, geen enkele achterstand oplopen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, gezondheid ook op hoge leeftijd is het onderwerp waar we het eigenlijk allemaal over hebben, naast het gebruik van de enorme mogelijkheden van het onderzoek door het midden- en kleinbedrijf. We weten dat vooral voeding, chemische producten en gezondheid belangrijke onderwerpen van het GCO zijn. Ik denk daarbij ook aan milieubescherming en duurzame ontwikkeling, onderzoek naar technologieën voor de toekomst, referentiemateriaal en metingen, maar ook openbare veiligheid en fraudebestrijding. Daarom zou ik vooral de heer Schwaiger willen bedanken, omdat hij met zoveel nadruk heeft gepleit voor een codex met veiligheidsnormen voor kerncentrales. Juist daar zijn veiligheid en bescherming in de laatste tijd bijzonder belangrijk geworden, en het Europees Parlement is het erover eens dat we voor kerncentrales en radioactief materiaal een speciaal concept nodig hebben om deze veiligheid in de toekomst te kunnen garanderen.
Bovendien wil ik erop wijzen dat bij de prioriteiten naar onderwerpen, waarvoor tenslotte 11 miljard euro gereserveerd is, natuurlijk tenminste 15% naar onderzoeksprojecten moet gaan die voor het midden- en kleinbedrijf relevant zijn. Er moet ook een speciaal bedrag van 430 miljoen euro opzij worden gezet voor horizontaal onderzoek. Daarbij komen dan nog de 'getrapte projecten naar topkwaliteit?; ook daar moet speciaal rekening worden gehouden met het MKB. Het Europese MKB en de Europese industrie moeten in de toekomst veel intensiever samenwerken met de universiteiten, het hoger onderwijs en de onderzoeksorganisaties.
Uiteindelijk moeten we echter ook zorgen voor samenwerking tussen het midden- en kleinbedrijf en kleine groepen van onderzoekers, nieuwe en afgelegen instituten en organisaties in de kandidaat-landen. Het lijkt me van het grootste belang dat we vooral het midden- en kleinbedrijf betrekken bij de netwerken van uitmuntendheid en de geïntegreerde projecten. Laten we niet vergeten dat 18 miljoen kleine en middelgrote bedrijven in Europa twee derde van de werkgelegenheid bieden en dat deze bedrijven uiteindelijk 80% van de belastingen opbrengen. Juist daarom hebben ze er volgens mij recht op om intensief mee te werken aan het onderzoek en dus ook aan de toekomst van Europa. Voor ons is een goed en verstandig onderzoeksbeleid uiteindelijk het beste sociale beleid, want eerst moet altijd aan de nodige economische voorwaarden worden voldaan, en pas dan kunnen we royaal zijn als het om de verdeling gaat.

Caudron (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, commissaris Busquin, ik wil in eerste instantie als rapporteur van het zesde OTO-kaderprogramma mijn voldoening uitspreken over het feit dat de termijn voor aanneming van de specifieke programma's wordt geëerbiedigd. Aldus zijn wij in staat de hoofdlijnen van het Europees onderzoek waartoe wij tijdens de vorige vergaderperiode besloten hebben, onder optimale omstandigheden ten uitvoer te leggen.
De uitvaardiging van de deelnemingsregels is nu uitgesteld tot juli omdat, zoals men ons zei, er vanwege de korte termijn geen andere oplossing was. Hoe het ook zij, het hele pakket van het zesde OTO-kaderprogramma, de specifieke programma's en de deelnemingsregels zal nu voor het zomerreces worden aangenomen, hetgeen ons in staat stelt op 1 januari 2003 met de effectieve tenuitvoerlegging te beginnen. Aldus wordt de belofte gestand gedaan die ik u in februari 2001 deed, en daar ben ik heel blij om.
Dan nu het onderhavig agendapunt: de specifieke programma's. Mijn hartelijke gelukwensen aan de rapporteurs, de heer Van Velzen, mevrouw Zorba, en de heren Alyssandrakis, Piétrasanta en Schwaiger. Ik heb in deze fase van de werkzaamheden met name het verslag van de heer Van Velzen gevolgd. Daarin wordt het specifiek OTO-programma voor de eerste en de tweede as van het kaderprogramma behandeld. Ik heb eens te meer de kwaliteit van het werk van de heer Van Velzen kunnen bewonderen, temeer daar hij gedwongen was zijn verslag herhaaldelijk opnieuw aan te passen, eerst om rekening te houden met de uitslag van de stemming in de tweede lezing over het zesde OTO-kaderprogramma en vervolgens om een groot aantal van de tijdens die stemming en bloc aangenomen amendementen te verwerken in het specifieke programma.
Ik kan zeggen dat het verslag dat nu uit de bus is gekomen volledig strookt met hetgeen werd besloten tijdens de stemming over het zesde OTO-kaderprogramma, en wel in drie opzichten. Ten eerste wat de zeven prioriteiten betreft. Ik hoef u de lijst van deze zeven prioriteiten niet te noemen, maar ik wil wel iets zeggen over de eerste daarvan: in het specifiek programma hebben wij verduidelijkt welke plaats gezondheid en bestrijding van enkele grote ziektes inneemt, afgezien van genoomonderzoek.
Ten tweede wat de begroting betreft. Het Parlement is uiterst voldaan over de verhoging van de begrotingsposten en de opname van voetnoten, aan de hand waarvan wij de kredieten binnen de begrotingsposten overeenkomstig onze wensen kunnen verdelen. Ten derde wat de overgang van de oude op de nieuwe instrumenten betreft, een onderwerp dat het Parlement en verschillende lidstaten aanzienlijke zorgen baarde.
Tot slot worden in het verslag op pertinente wijze de vastgestelde hoofdlijnen van het onderzoek verduidelijkt, bijvoorbeeld: ontmijning, onderzoek naar het zonnestelsel, doping, veiligheid op de werkplek, voor terreurdoeleinden gebruikte biologische stoffen. Wij hebben de valstrik van een nieuw debat over het ethisch vraagstuk kunnen vermijden. Enkele onder ons hebben daar weliswaar een poging toe gedaan, maar uiteindelijk heeft het gezond verstand gezegevierd en heeft het algemeen belang de overhand gekregen. Ik dank al mijn collega's daarvoor.
Tot slot wil ik mijn waardering tot uiting brengen over de goede geest van samenwerking tussen de fracties, de vertegenwoordigers van de Commissie en commissaris Busquin, de Raad en het Spaans voorzitterschap. Wij gaan nu op tijd een uitstekend werkprogramma aannemen waarmee de gemeenschap van wetenschappers vanaf 1 januari 2003 aan de slag kan gaan.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit is een historisch kaderprogramma. Dit is namelijk voor het eerst dat wij ons bij de voorbereiding aan het tijdschema houden, wij lopen zelfs voor, en al in de eerste ronde komen wij tot overeenstemming. Daarvoor mijn dank aan alle betrokkenen.
Mijn belangstelling gaat dit keer vooral uit naar het verslag van de heer Alyssandrakis, want ik heb zelf voor het vijfde kaderprogramma een soortgelijk verslag opgesteld. Kernfusie is de energievorm van de toekomst en bij de verwezenlijking ervan kunnen wij de discussies vergeten over een gebrek aan energie, een te groot aandeel van geïmporteerde energie in Europa en broeikasgassen. Vanwege de grote mogelijkheden van kernfusie, moeten wij de voorwaarden ervoor scheppen: hoe meer financiële middelen, hoe sneller wij resultaten boeken. Het maximum van 200 miljoen euro dat de Commissie aan het ITER-programma stelt, is daarom verkeerd. Hopelijk kijken velen van ons de volgende keer verder in de toekomst en durven wij meer middelen te reserveren voor fusieonderzoek. Het is in het belang van Europa om vast te houden aan ITER. Als een Europese lidstaat wordt uitgekozen als vestigingsplaats van ITER, brengt dat Europa enorm veel nieuwe knowhow, hoogwaardige technische kennis en nieuwe technologie.
Voor de tijdelijke opslag van hoogradioactieve brandstof bestaan al goed functionerende procedures, waardoor onderzoeken ernaar niet vanuit het kaderprogramma gefinancierd hoeven te worden. De amendementen 7 en 8 moeten daarom worden geschrapt. Voor de definitieve opslag in een rotsbodem bestaat in Finland al een model, maar nieuwe mogelijkheden kunnen altijd worden onderzocht. De veiligheid van onderzoek naar kernenergie en de veiligheid van het feitelijke gebruik ervan zijn grotendeels twee dezelfde zaken.
De Commissie heeft de laatste tijd haar wil getoond om gemeenschappelijke Europese minimumnormen aan de veiligheid te stellen, maar die brengen risico's met zich mee. Steeds als er wordt geharmoniseerd, bestaat het gevaar dat men zich aan de zwakste aanpast. Anderzijds hebben wij zeer goede ervaringen met de samenwerking tussen autoriteiten. Dan leren de zwakken van de sterken en hoeven er geen compromissen te worden gesloten waaraan de zwakken niet kunnen voldoen en die tegelijkertijd de veiligheidsnormen in de meest ontwikkelde lidstaten omlaag halen. Regulatoren werken nu al goed en onafhankelijk samen. Ik steun daarom amendement 17.
De ontwikkeling van een geharmoniseerde gereguleerde benadering valt buiten het bereik van het kaderprogramma. De verantwoordelijkheid voor het respecteren van westerse veiligheidsvoorschriften ligt bij de lidstaten en het toezicht bij de goed functionerende WENRA, de Western European Nuclear Regulatory Association.

Zrihen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, bijdragen aan de structurering van een coherente en solidaire Europese ruimte van onderzoek betekent bijdragen aan de verwezenlijking van een Europees burgerschap: daar gaat de gestructureerde dialoog tussen wetenschap en samenleving over die in dit programma wordt voorgesteld. Is dit een droom, een droom die ik wil ophangen aan dit specifiek programma? Misschien. Droom of geen droom, wij, Europese afgevaardigden, proberen daarmee op concrete en nauwkeurige wijze aan te geven dat Europa bestaat, dat Europa enorme creatieve en intelligente vermogens heeft die tot uiting komen in zijn ondernemingen, zijn universiteiten en zijn onderzoekers, en met name via hun mobiliteit.
Het zou onaanvaardbaar zijn als wij niets deden aan de hordeloop die het dagelijks leven van onderzoekers is geworden. Wij moeten hun de kans bieden zich in aller gemoedsrust te wijden aan hun feitelijke taken. Dat betekent zorgen voor goede reglementeringen, voor sociale zekerheid en verwijdering van de administratieve obstakels bij visumaanvragen en carrièreproblemen. Daarom wordt in dit programma onomwonden gewezen op een van de absolute voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van dit programma: mobiliteit, maar dan wel een mobiliteit zonder natuurlijke, culturele en economische grenzen, een mobiliteit in het teken van gelijke kansen, een mobiliteit met uitwisseling van onderzoekspraktijken. Daarom moet het bevoegde DG steun gaan geven aan mobiliteit, nu nog een eenvoudig groen nummer, maar morgen een kruispunt op de weg naar een mobiel Europa.
Daar komt evenwel een interdisciplinaire doctoraalopleiding bij, waarmee nieuwe mentale en technisch-wetenschappelijk opvattingen over de ruimte van onderzoek ingang kunnen vinden, opvattingen die aan de verwachtingen en behoeften van de burgers kunnen voldoen. Het is voor de universiteiten van strategisch belang dat zowel het pedagogisch als het wetenschappelijk personeel hier oog voor krijgen.
Bijdragen aan de structurering van de nieuwe taken, aan een nieuwe mentale houding, aan een houding die nodig is om toekomstgericht onderzoek te kunnen bevorderen, rekening houdend met de waarachtige Europese dimensie; bijdragen aan de inventarisering van heel het potentieel, van heel het reservoir aan grijze materie, aan de verwezenlijking van netwerken, aan een alchemie waarmee de Europese onderzoekruimte welig kan tieren: is dat een droom? Nee! Bijdragen aan de structuur en de architectuur van de Europese ruimte van onderzoek betekent steunen op de kracht van de onderzoekers, op hun vermogens, op de school- en universiteitsreservoirs, op de mobiliteit die kennis met kennis vermengt, op de knowhow. Hieraan bijdragen betekent een katalysator zijn voor de ontwikkelingen die Europa in staat stellen te bestaan en door te dringen tot het merg van de Europese onderzoekruimte van dit millennium, samen met de burgers van Europa, voor de burgers van de wereld. Mijn dank aan degenen die deze visie hebben geconcipieerd!

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil de rapporteurs bedanken voor hun uitstekende verslagen, die ik ook steun. Ik steun vooral met nadruk de verslagen-Van Velzen en -Zorba. Ik geloof dat ze de voorstellen van de Commissie verbeteren en een stap in de juiste richting zijn. Heel belangrijk lijkt me wat de heer Van Velzen heeft gezegd over kankeronderzoek. Dat moet een prioriteit van het Europese wetenschappelijk onderzoekbeleid blijven. Ook in het kaderprogramma hebben we daarvoor hard gevochten, en ik wil het ook hier nog eens benadrukken. Met het oog op de duurzame ontwikkeling moeten we het onderzoek gebruiken om milieuproblemen op te lossen. Daarom heb ik een aantal amendementen ingediend, die ook door de commissie gesteund worden, om bijvoorbeeld onderzoek te verrichten naar duurzame productie van biobrandstoffen. In tegenstelling tot wat de heer Graefe zu Baringdorf gezegd heeft denk ik dat biotechnologie een buitengewoon positieve rol kan spelen, ook voor het milieu.
Over ethiek en onderzoek wil ik nogmaals zeggen dat ik de Commissie met nadruk vraag om steun voor de amendementen 17 tot en met 20. Die zaten al in het verslag-Caudron, en kunnen een goede impuls geven wanneer we technieken steunen die een alternatief kunnen zijn voor zaken die in dit Parlement al heel lang omstreden zijn. Dit is dus een positief en constructief uitgangspunt.
We hebben het beroemde amendement-Nisticò over klonen en onderzoek met stamcellen, waarover we heftig gediscussieerd hebben, niet nogmaals ingediend. De belangrijkste reden daarvoor is dat er in de Raad enorme problemen waren met bepaalde onderdelen ervan. Ik kan nog steeds niet begrijpen waarom de Raad dit zo onverteerbaar vond. Het Europees Parlement wilde in dit verband verder gaan dan het gemeenschappelijk standpunt. Nu hoor ik echter dat de Raad naar aanleiding van een verklaring van vijf lidstaten over ethiek begint te discussiëren, en dat lijkt ons uitstekend. Ik doe een beroep op de Commissie om zich constructief op te stellen en te proberen om de Raad te ondersteunen bij het zoeken naar een compromis. Het Europees Parlement heeft er zeker niets tegen wanneer de Raad een ethisch aspect naar voren brengt dat nog dichter bij ons amendement komt dan de inhoud van de verklaring van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt.

Mantovani (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, doordat de specifieke programma's voor uitvoering van het zesde kaderprogramma elke thematische prioriteit in detail behandelen, wordt de inhoud van het kaderprogramma aanzienlijk verhelderd en gaat de doeltreffendheid er beslist op vooruit. De specifieke programma's brengen veranderingen aan die van doorslaggevend belang zullen blijken voor het welslagen van het gehele programma, omdat het uitgangspunt immers is dat de financiële bijstand gebundeld wordt en geconcentreerd op een beperkt en omschreven aantal thema's die prioritair zijn voor Europa. Dit zal de onderzoekers een nauwere samenwerking qua systeem opleveren en verder zal hun mobiliteit toenemen, doordat hopelijk ook in Europa een aantrekkelijker werkomgeving tot stand wordt gebracht.
Wat de arbeidsvoorschriften betreft, het zesde kaderprogramma, dat meer dan een jaar geleden is begonnen en waaraan de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken een steentje heeft bijgedragen, heeft in het kader van de prioriteiten ook de thema's gehandhaafd die onze commissie op de voorgrond had geschoven, met name de werkgelegenheid, gezondheid en veiligheid op de werkplek alsook integratie van personen die in een situatie van sociale uitsluiting of achterstand leven, zoals mensen met een handicap. Wij mogen namelijk niet uit het oog verliezen dat het onderzoek zin heeft als het niet doel op zich is maar juist ten dienste van de mensen staat.
Bovendien is er een bijzondere nadruk gelegd op ondersteuning en onderzoek voor het midden- en kleinbedrijf, juist vanwege de rol van economische katalysator die deze bedrijfssector in Europa vervult. Daarnaast is het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek via een herstructurering organisatorisch sterker in zijn schoenen komen te staan, en de bevestiging van het budget is een belangrijk signaal voor een Europese onderzoekruimte.
Tenslotte is tot mijn genoegen een amendement ingelast dat in juni 2001 is ingediend en betrekking heeft op de werkgelegenheid in Europa. Het specifieke programma voor integratie en versterking van de Europese onderzoekruimte heeft namelijk ons verzoek overgenomen om het onderzoek uit te breiden tot de ontwikkeling van besturingssytemen en hardware in Europa. Zodoende kan de werkgelegenheid opgevijzeld worden en kan de sterke afhankelijkheid die wij momenteel hebben ten opzichte van de Verenigde Staten en Japan in een sector die als cruciaal wordt beschouwd voor de new economy, teruggeschroefd worden.

Langenhagen (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, voor de uitvoering van de begroting is het een goede zaak en zelfs essentieel dat we concreet vorm geven aan het kaderprogramma voor onderzoek van de Gemeenschap. Tenslotte had de Raad een bedrag van al met al 17,5 miljard goedgekeurd, en dat geld moet nu worden verdeeld. Toch heb ik mijn functie als woordvoerder van de Commissie begrotingscontrole moeten neerleggen, niet omdat ik het werk niet wil doen, maar omdat de commissie besloten heeft om in dit debat geen advies af te geven. Het gaat nu over nieuwe methodes voor integratie en coördinatie, die niet ex-ante worden beoordeeld.
Toch wil ik mijn spreektijd benutten, want mij is in de praktijk iets opgevallen wat een kritiek punt kan zijn. Mijnheer Busquin, het gaat om de onderhandelingen over de contracten die de Commissie sluit met midden- en kleinbedrijven die projecten voorstellen welke vanuit het kaderprogramma voor onderzoek voor subsidies in aanmerking komen. Hoe is het toch mogelijk dat projecten die inhoudelijk volgens mij als uitstekend beoordeeld worden toch tot mislukken gedoemd zijn omdat de aanvragers de toetsing van hun kredietwaardigheid door de Commissie niet doorstaan? Deze toetsing van hun kredietwaardigheid is volgens mij wat kortzichtig omdat men alleen maar kijkt naar winstmarges en liquiditeit. Daarbij vergeet men volledig dat deze bedrijven innovatief zijn en bereid om te investeren. Deze preventieve toetsing betekent vooral voor het MKB een hoge hindernis en gaat ten koste van de motivatie en het zelfrespect van bedrijven die eigenlijk innovatief werken en niet primair naar de winst kijken. Daarom zouden zij eigenlijk de ideale partners voor het kaderprogramma voor onderzoek zijn.
Bij de cofinanciering moeten we ervoor zorgen dat geld van de Gemeenschap niet door particuliere ondernemingen wordt misbruikt of verkeerd geïnvesteerd, dat is duidelijk. Een dergelijke toetsing moet echter plaatsvinden aan de hand van subtiele en individuelere criteria. Anders worden innovatieve impulsen niet bevorderd maar juist systematisch uitgesloten. Uiteindelijk krijgen we dan net als bij het Europees Structuurfonds een ophoping van middelen en dus braakliggend kapitaal.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik richt mij eerst tot u, mijnheer de Voorzitter. Ik vind het jammer dat u niet het woord hebt kunnen voeren want u hebt bij de uitoefening van uw taken altijd een lans gebroken voor de verwezenlijking van een Europese ruimte van onderzoek. Ik neem evenwel aan dat u daarvoor zult blijven ijveren. Ik wil allereerst nogmaals de heer Caudron bedanken. Hij heeft ervoor gezorgd dat dit zesde kaderprogramma tijdens de vergaderperiode van mei in stemming kon worden gebracht. Daardoor zijn wij, zoals u terecht zei, in staat een tijdschema te eerbiedigen dat gunstig is voor niet alleen de wetenschappelijke gemeenschap maar ook het Europees bedrijfsleven, en kunnen wij dit kaderprogramma, de specifieke programma's en de deelnemingsregels binnen de gestelde termijnen aannemen. Ik wil nogmaals mijn dank uitspreken aan het adres van het Parlement en al degenen die zich in feite namens heel de wetenschappelijke gemeenschap hebben ingezet voor dit zeer positieve element, zoals u dat terecht noemde, dat wil zeggen voor de tijdige aanneming van de noodzakelijke regels en dus voor de mogelijkheid om op 1 januari 2003 in optimale omstandigheden aan de slag te kunnen gaan.
Vanavond is evenwel sprake van de specifieke programma's, en dus van een nieuwe noodzakelijke stap. Ik wil daarom de rapporteurs van deze vijf specifieke programma's, de heer Van Velzen, mevrouw Zorba, en de heren Alyssandrakis, Piétrasanta en Schwaiger van harte bedanken voor hun kwalitatief hoogwaardig werk.
Ik wil eveneens de leden van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie van harte bedanken die, zonder rapporteur te zijn, hebben deelgenomen aan deze werkzaamheden en belangrijke bijdragen hebben geleverd. Ik wilde mij ook richten tot de heer Graefe zu Baringdorf die het advies van de Landbouwcommissie heeft gegeven, maar nu de zaal heeft verlaten. Ik had hem willen zeggen dat er geen sprake kan zijn sectorale keuzes. Wij hebben geen specifieke sector op de voorgrond geschoven, maar de klemtoon gelegd op onderzoek. Dat betekent absoluut niet dat de landbouw ons koud laat. Integendeel, wij worden zelfs in talrijke sectoren met de landbouw geconfronteerd. De landbouw heeft speciale aandacht gekregen - maar daar heeft hij niets over gezegd - in het kader van de steunverlening aan de communautaire beleidsvormen. Daarin zal de landbouw een heel belangrijke plaats innemen. Bovendien is de multifunctionaliteit van de landbouw als zodanig overgenomen, evenals duurzame plattelandsontwikkeling en steun aan de biodiversiteit. Daaruit blijkt dus dat wij ons niet alleen bezighouden met de genomica maar ook met de biodiversiteit, een in velerlei opzichten zeer interessant onderdeel van de natuurwetenschappen.
Positief is dat de specifieke programma's volledig aansluiten bij het kaderprogramma dat, zoals u weet, eindelijk door de Raad is aangenomen en sedert 3 juni van kracht is geworden. Het kaderprogramma is echter slechts een grondslag. Ik stel vast dat de rapporteurs uitstekend werk hebben verricht. De Commissie kan dan ook van meet af aan een groot deel van de ingediende amendementen principieel en inhoudelijk overnemen.
Ik wil evenals de heer Van Velzen mijn voldoening uitspreken over de historische - mogen wij wel zeggen - stap die is gezet door de amendementen die en bloc werden aangenomen tijdens de vergaderperiode van mei, ook en bloc in te dienen en, indien zij worden aangenomen, en bloc op te nemen in de tekst. Dit zal geschieden overeenkomstig de voorwaarden in de door de Commissie en de Raad bij aanneming van het kaderprogramma afgelegde verklaringen. Wij hebben dus het gesloten akkoord volledig geëerbiedigd, en mijns inziens is dit in methodologisch en institutioneel opzicht een interessant nieuw element. Evenals de heer Caudron wil ik erop wijzen dat wij natuurlijk in vol vertrouwen moeten samenwerken op dit gebied. Dat is namelijk de beste manier om snel vooruit te komen. Ook van mijn kant wilde ik hier nogmaals de klemtoon op leggen.
Er zijn zeer nuttige amendementen ingediend waarmee de wetenschappelijke inhoud van het kaderprogramma wordt verduidelijkt, en deze amendementen moeten wij natuurlijk in overweging nemen. Soms treedt men echter eerlijk gezegd wat te veel in detail en ofschoon wij in bepaalde gevallen met de desbetreffende amendementen in principe akkoord gaan, moeten wij voorstellen deze onder te brengen in de werkprogramma's.
Dan ga ik nu over tot de verschillende verslagen. Het verslag van de heer Van Velzen bestrijkt het ruime gebied van de eerste en tweede as van de Europese ruimte van onderzoek, te weten de integratie en de versterking van de Europese ruimte van onderzoek. Het lijdt geen twijfel dat dit een zeer volledig verslag is en wij kunnen van meet af aan verklaren dat verreweg het grootste deel van de amendementen aanvaardbaar is. Zo kunnen wij alle amendementen overnemen met betrekking tot de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma, tot de overgang van het vijfde naar het zesde kaderprogramma, waar ook de heer Caudron op wees, tot de begrotingsaspecten en de noodzaak van een soepele overgang, waar wij de door u voorgestelde formulering kunnen overnemen. Mijns inziens levert het Parlement hiermee een belangrijke bijdrage aan het standpunt van de Commissie die - dat geef ik toe - misschien wat te pro-actief was. Het Parlement heeft blijk gegeven van wijsheid en begrip voor dit vraagstuk van de overgang van het ene kaderprogramma naar het andere.
Hier stelt zich natuurlijk ook het vraagstuk van de voorwaarden voor de geïntegreerde tenuitvoerlegging van het programma en de aan het Parlement te verstrekken informatie, met name wanneer het gaat om het verloop van het werkprogramma. Ik hoop dat wij onze samenwerking met betrekking tot de tenuitvoerlegging kunnen voortzetten en u regelmatig op de hoogte kunnen stellen van de verschillende aspecten. Ik hoop ook dat u ons deelgenoot zult kunnen maken van uw opvattingen, zienswijzen en gevoelens. Wij zijn het er allen over eens dat een evaluatie moet worden gemaakt van de vooruitgang die met het nieuw kaderprogramma wordt gemaakt in de richting van een Europese ruimte van onderzoek. Ik herinner eraan dat na twee jaar de nieuwe instrumenten aan een evaluatie zullen worden onderworpen. Van die taak zullen wij ons gezamenlijk moeten kwijten.
Wat de prioriteit van de genomica en de biotechnologie op het gebied van de gezondheid betreft, zal de Commissie vanzelfsprekend alle amendementen overnemen die betrekking hebben op kankeronderzoek, met al hetgeen daarbij komt kijken, met de genetische, klinische en alle andere aspecten. U hebt gewezen op translationeel onderzoek. Dat is evenals preventie inderdaad een zeer belangrijk aspect. Evenmin willen wij diabetes uit het oog verliezen waarvoor, zoals de heer Van Velzen al zei, zich nieuwe perspectieven openen.
Ik zou de heer Liese die een amendement in de plenaire vergadering heeft ingediend, willen zeggen dat palliatieve zorg iets is dat volgens mij zonder meer kan worden behandeld in het kader van hetgeen men coördinatie van de Europese beleidsvormen noemt en in het kader van steun aan ziekteonderzoek. Dit moet evenwel hoe dan ook als een geheel worden gezien. Ik kan de door u in de plenaire vergadering geopperde gedachte zonder enig probleem overnemen.
De Commissie kan evenwel de in de plenaire vergadering ingediende amendementen met betrekking tot de levenswetenschappen niet overnemen. Daarmee zou het met vereende krachten bereikte evenwicht tussen genoom- en niet-genoomaspecten in het zesde kaderprogramma op de helling worden gezet.
Wat de andere thematische prioriteiten betreft kan de Commissie algemeen gesproken akkoord gaan met alle amendementen. De enige uitzondering wordt gevormd door de amendementen die te zeer in detail treden voor specifieke programma's. Ik denk hierbij aan de problematiek van de de veiligheid en kwaliteit van de levensmiddelen. Daar treedt men te zeer in detail en betreedt men een terrein dat niet onder het toepassingsgebied van de specifieke programma's vallen zoals deze voortvloeien uit het zesde kaderprogramma.
Mijnheer Van Velzen heeft eveneens een amendement ingediend in de plenaire vergadering en dat ging geloof ik over de ruimte en satellieten. Daar moet nog eens over worden nagedacht in samenwerking met het Europees Ruimtevaartagentschap, dat overigens de operationele arm is van het ruimtevaartbeleid. Inhoudelijk hebben wij begrip voor dit amendement maar wat de vorm betreft, geloof ik dat verdere samenwerking noodzakelijk is.
In grote lijnen kan ik dus zeggen dat het verslag van de heer Van Velzen een nauwkeurige weergave is van hetgeen wij gemeenschappelijk willen. Bij een aantal punten worden teveel details genoemd en die kunnen wij niet als zodanig overnemen. Qua algemene strekking zijn wij het echter roerend met elkaar eens, en daar ben ik blij om.
Hetzelfde zou ik kunnen zeggen van de amendementen van mevrouw Zorba. Deze zijn absoluut aanvaardbaar. Daarmee wordt zelfs een extra dimensie toegevoegd aan onze overpeinzingen. Zij noemt namelijk het begrip 'multidisciplinariteit? waarmee sterker de klemtoon wordt gelegd op de mobiliteit van onderzoekers. Ik ga trouwens ook akkoord met hetgeen uw buurvrouw, mevrouw Zrihen, zojuist zei over het begrip 'Europa?. De grootste rijkdom van Europa is inderdaad gelegen in zijn menselijk potentieel, in zijn onderzoekers. Daar moeten wij gebruik van maken. Om een Europa van de kennis te verwezenlijken moeten wij zorgen voor een betere band tussen het onderzoek en het proces van Bologna, zoals trouwens ook op de Top van Barcelona werd gezegd. Het grote probleem van Europa is namelijk de handhaving van een hoogwaardig menselijk potentieel - ik kom daar nog op terug in het kader van het vraagstuk 'wetenschap en samenleving? en de belangstelling van jongeren voor onderzoek.
Zoals u al zei, moet ook steun worden gegeven aan de verwezenlijking van een Europese ruimte van onderwijs. Ik denk dat wij in het debat over de deelnemingsregels ook dit idee van wetenschap en onderwijs kunnen opnemen. Dit is ongetwijfeld een belangrijk punt, maar volgens mij hebben wij hier ook behoefte aan complementariteit met soortgelijke activiteiten in het kader van de thematische prioriteiten.
De heer Purvis heeft in de plenaire vergadering een amendement ingediend met het oog op een herformulering. Daarin wordt verduidelijkt welke criteria van toepassing moeten zijn om van ervaren onderzoekers te kunnen spreken. Volgens de geest van onze tekst moet hiervoor vier jaar ervaring of een doctoraat als maatstaf worden genomen. De tekst zoals deze oorspronkelijk geformuleerd is, voldoet derhalve niet. Daarom willen wij een veel eenvoudigere tekst voorstellen. Wij zeggen dan: vier jaar ervaring of een doctoraat, hetgeen strookt met het in de plenaire vergadering ingediende amendement. Dit is inderdaad een gevoelig punt en mijns inziens heeft u er goed aan gedaan de klemtoon te leggen op het feit dat onze term including misschien niet voldoende duidelijk is en het derhalve beter is te spreken van or in plaats van including. Dat zou eenvoudiger zijn. Dat is mijn antwoord op een amendement dat in de plenaire vergadering in stemming zal worden gebracht.
Wij hebben evenwel, mevrouw Zorba, problemen met de aanvaarding van het amendement waarin een bepaald bedrag wordt vastgesteld voor internationale studiebeurzen. Als men van tevoren cijfers noemt, bouwt men onmiddellijk rigiditeit in, en dat willen wij niet. Wij kunnen u evenwel verzekeren dat wij gevolg zullen geven aan de filosofie die aan uw amendement betreffende individuele studiebeurzen ten gronde ligt. Het lijdt geen twijfel dat dit een van de nieuwe mogelijkheden is van het kaderprogramma. Wij willen echter niet van meet af aan alle activiteiten met betrekking tot de mobiliteit op te strakke manier definiëren, want dat zou als een boemerang kunnen werken.
Dan de amendementen betreffende het thema 'wetenschap en samenleving?. Wij kunnen geheel instemmen met de amendementen waarin gepleit wordt voor deelname van de burgers en de betrokken partijen, zoals patiënten- of milieuverenigingen, aan het debat over 'wetenschap en samenleving?. Ook stemmen wij in met de amendementen waarin gewezen wordt op de belangrijke rol die leraren en media kunnen spelen bij het bevorderen van het goede begrip van wetenschap. Wij zijn evenwel van mening dat het niet juist is de vraagstukken met betrekking tot 'wetenschap en samenleving? expliciet te noemen in de thematische prioriteiten. Dit onderwerp gaat veel verder dan de thematische prioriteiten. Heel het gebied van de wetenschap en de samenleving is hierbij betrokken. Als wij dit enkel opnemen in de thematische prioriteiten, doen wij hier afbreuk aan. Dit zijn evenwel details in vergelijking met de algemene filosofie die u voorstelt.
Zoals ik verder vaststel - en dit is belangrijk - heeft het Parlement erop toegezien dat het thema 'wetenschap en samenleving? een hogere prioriteit kreeg. Inderdaad komt dit onderwerp voor het eerst als zodanig in het kaderprogramma aan de orde. U hebt ervoor gezorgd dat de begrotingsmiddelen hiervoor werden opgetrokken, en dat is mijns inziens een juist besluit.
Wat het verslag van de heer Alyssandrakis en de toevoeging van mevrouw Matikainen betreft wil ik opmerken, mijnheer Alyssandrakis, dat uw amendementen een nuttige precisering zijn van het Commissievoorstel. De Commissie is bereid ze over te nemen mits de formulering her en der licht wordt gewijzigd. Aan de filosofie ervan tornen wij evenwel niet. Dit geldt voor alle amendementen met betrekking tot de bescherming tegen straling, hetgeen ongetwijfeld een belangrijk probleem is.
Wat kernfusie betreft, kunnen wij de meeste amendementen waarin sprake is van financieringssteun overnemen. Daarbij wil ik evenwel aantekenen dat het ITER-project een nieuwe stap is. Mijns inziens hebben mevrouw Matikainen en u min of meer hetzelfde gezegd. Het ITER-project moet echter inderdaad als een next step worden gezien en dus moet het ook voorkomen in het specifiek programma. Dit project maakt immers deel uit van de grote perspectieven in verband met kernfusie. Toch moeten het fundamenteel onderzoek en het onderzoek in het algemeen, zoals u terecht zei, ook in andere kaders dan in het ITER-project worden voortgezet, met JET en andere types van tokamak, zoals stellerator. Het doel moet echter zijn van ITER een next step te maken. Bij de onderhandelingen op internationaal vlak over ITER zijn overigens in de afgelopen weken aanzienlijke vorderingen gemaakt. Nu hebben wij voorstellen voor tenminste drie sites, twee in Europa, of zelfs drie - de heer Vidal-Quadras weet waar ik het over heb want Spanje is haantje-de-voorste op dit gebied - en een in Japan. De onderhandelingen vorderen dus goed en dat is het belangrijkste.
Wat het beheer van radioactief afval betreft, verzeker ik u dat de Commissie doordrongen is van het belang hiervan. In de voorgestelde amendementen worden echter te strakke termijnen genoemd voor het onderzoek en daarom kunnen wij deze niet geheel overnemen. Beheer van radioactief afval moet een vrij open vraagstuk blijven want misschien is er niet slechts één oplossing maar zijn er meerdere.
Het verslag van de heer Piétrasanta: wij willen u, mijnheer Piétrasanta, van harte bedanken en via u heel het Parlement. Wij danken u voor uw belangstelling voor het Gemeenschappelijk Centrum van Onderzoek, zoals mevrouw McNally ook al zei, en voor de steun die u daaraan in het kaderprogramma geeft. Het Parlement moet wel beseffen dat de Europese Unie met het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek beschikt over een instrument dat haar in staat stelt bepaalde politieke doelstellingen te bereiken. Dat is een nuttig instrument waarmee via de totstandbrenging van een gemeenschappelijke kennisgrondslag, via gemeenschappelijke maatregelen en banden met de nationale centra - waarnaar ook u, mijnheer Piétrasanta, verwees - kan worden bijgedragen aan de verwezenlijking van de Europese ruimte van onderzoek. Dat is een interessant punt en terecht hebt u dit op de voorgrond geplaatst.
Ik wil hierbij aantekenen dat de Commissie van plan is in de notulen van de Raad een verklaring op te nemen waarin gezegd wordt dat zij verheugd is over het voornemen van het Parlement om een ad-hocgroep van leden op te richten die als een verbindingsschakel met het Gemeenschappelijk Centrum van Onderzoek moet fungeren, een soort follow-upcomité dus. Die gedachte was ook reeds vervat in het verslag-d'Avignon, maar u hebt er goed aan gedaan daarop in te haken. Wij zullen proberen dat institutioneel in de juiste vorm te gieten en er een verklaring in de notulen van de Raad van te maken. Die gedachte gaat de goede kant uit en heeft overigens ook de steun van het Parlement gekregen.
Mijns inziens zijn de amendementen aanvaardbaar, onder meer de amendementen waarin gewezen wordt op de prioriteit voor milieuvraagstukken en met name voor de bescherming van ecosystemen en voedselveiligheid. U weet dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek op het gebied van de traceerbaarheid van bijvoorbeeld GGO's over een deskundigheid beschikt die in Europa bijna zonder weerga is. Dit is dus een belangrijk instrument, met name met het oog op de uitbreiding en de openstelling van het Centrum tot nieuwe leden. Ik kom daar nog op terug in verband met het verslag-Schwaiger.
Mijnheer Schwaiger, ik wil u zeggen dat uw amendementen zeer gelegen komen, en dat is ook niet meer dan normaal want u kent dit vraagstuk heel goed en hebt het GCO ook willen bezoeken. Wij hebben geen enkel probleem, integendeel! Volgens ons is uw verslag een aanvulling. Daarin wordt gewezen op de noodzaak het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek te integreren in Europese samenwerkingsnetwerken, met name in netwerken van uitmuntendheid. Wij stemmen in met de principes die u hebt opgesomd, of zij nu betrekking hebben op de ethiek of de openstelling.
Ik wil hierbij evenwel aantekenen dat hetzelfde geldt voor het onderzoek op het gebied van de harmonisatie van de nucleaire veiligheidsvoorschriften en het beheer van het brandstofvraagstuk dat zeer belangrijk is. De laatste gebeurtenissen hebben aangetoond dat niet alleen het brandstofvraagstuk een steeds strengere controle vereist maar het recentelijk tussen Rusland en de Verenigde Staten gesloten ontwapeningsakkoord ook de aanwezigheid van Europa in de discussies vereist. Ik heb enkele verantwoordelijken van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie in Wenen ontmoet en zij vragen ons een gedeelte van onze deskundigheid met de hunne te bundelen, opdat het vraagstuk van de proliferatie beter onder controle kan worden gehouden. Daarom is uw opmerking, mijnheer Schwaiger, absoluut op zijn plaats en zeer actueel. Dit moeten wij verbinden met het algemene vraagstuk van de verspreiding en de non-proliferatie van kernwapens. Europa moet aan deze gemeenschappelijke inspanning een bijdrage leveren. Ik aanvaard uw desbetreffende voorstel dat ik samen met mevrouw de Palacio technisch zal ondersteunen. Zoals u hebt gezegd geeft de veiligheid van bepaalde kerncentrales, zoals die in Litouwen, aanleiding tot grote zorgen en het GCO beschikt in dit opzicht over een zekere deskundigheid, een opleidingscapaciteit die gebruikt zou kunnen worden.
Ik geloof dat ik nu de verschillende verslagen heb behandeld, en derhalve zou ik bij wijze van afsluiting kort willen ingaan op een aantal opmerkingen. Ik heb de heer Purvis al gezegd dat wat de Marie Curie-beurzen betreft, wij het een en ander zullen corrigeren uitgaande van hetgeen hij zei. U hebt gelijk als u zegt dat 'wetenschap en samenleving? een zeer belangrijk onderwerp is voor jongeren. Hoe kunnen wij de jongeren ertoe aanzetten wetenschappelijke studies te ondernemen, zoals ook mevrouw McNally zich afvroeg? Daar moet men dus de activiteiten op toespitsen. U weet dat wij een actieplan 'wetenschap en samenleving? hebben opgezet. Nu moeten wij zien hoe wij dit ten uitvoer leggen, en dat kunnen wij samen doen.
De heer Liese sprak over biobrandstoffen. Wat hij zei klopt absoluut, en derhalve kan ik zijn amendement steunen. Dit strookt trouwens met de richtlijn van mevrouw de Palacio over dit onderwerp. Ik heb al geantwoord op het vraagstuk van de palliatieve zorg: wij kunnen steun geven aan de ideeën die u in de openbare vergadering naar voren heeft gebracht. De heer Souchet is er niet meer, maar hetgeen hij zei over kernenergie is overduidelijk een algemeen vraagstuk.
Tot slot wilde ik nog iets zeggen over de meer algemene economische vraagstukken. Mijns inziens hebben wij vandaag met het kaderprogramma en de specifieke programma's aangetoond hoe belangrijk onderzoek en innovatie zijn om de doelstellingen van Lissabon te bereiken en de meest dynamische economie ter wereld te worden. Daarvoor zal mijns inziens de vergaderperiode van juli zeer belangrijk worden, zoals gisteren mevrouw Quisthoudt-Rowohl en de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie duidelijk hebben gemaakt. Dan zullen wij klaar zijn voor de tenuitvoerlegging van het zesde kaderprogramma als onderdeel van de Europese ruimte van onderzoek.
Ik kan u mededelen dat de uitnodigingen tot uiting van belangstelling - een nieuwe formule die wij voor het eerst gebruiken, en waarbij wij ons richten tot de wetenschappelijke gemeenschap en het bedrijfsleven - een enorm succes hebben gehad. Wij hebben zelfs beheersmoeilijkheden daar wij meer dan 15.000 uitingen van belangstelling hebben ontvangen. Dat betekent dus dat het Europa van het onderzoek en het Europa van de Europese ruimte in beweging is. Het probleem is nu dat het succes misschien moeilijk beheerbaar zal zijn. Stelt u zich voor, 15.000 blijken van belangstelling!
Dat succes toont aan hoezeer wij allen - en ook u - ons best hebben gedaan voor informatie en voorlichting! Dat was mijns inziens nuttig werk. Hieruit is immers gebleken dat zich een bewustzijn aan het vormen is, dat in Europa de wil bestaat tot onderzoek en innovatie. U hebt wat dit betreft gelijk, en ik wil bij deze dan ook kort antwoorden op een aantal opmerkingen over onderzoek en innovatie. Mevrouw Plooij-van Gorsel heeft aangedrongen op een band tussen onderzoek en innovatie, en de heer Rübig sprake over het vraagstuk van het midden- en kleinbedrijf. Het is duidelijk dat begonnen moet worden met de tenuitvoerlegging en ons doel van 15% moet worden bereikt. Dat is niet altijd gemakkelijk want daarvoor is informatie en voorlichting nodig. Bij het streven naar dit doel moeten wij dus goed oppassen hoe wij dit concreet gaan aanpakken. Het probleem van het MKB houdt verband met de kosten, en daarmee antwoord ik meteen ook op de vraag van mevrouw Langenhagen: mijns inziens hebt u volkomen gelijk het vraagstuk van de garanties voor het midden- en kleinbedrijf aan de orde te stellen.
Wij proberen bij de tenuitvoerlegging zover te komen dat deze garantievraagstukken geen bron van vrees en extra moeilijkheden meer vormen voor het midden- en kleinbedrijf. Dat was het wat ik te zeggen had over de tenuitvoerlegging, uitgaande van de deelnemingsregels, van hetgeen men de aanvaardbare kosten zou kunnen noemen. Zo zit momenteel de vork in de steel, maar het debat wordt voortgezet en u weet beter dan wie ook dat het gaat om openbare gelden die wij niet zo maar kunnen uitgeven. Het debat is gaande en ik hoop daarover met de Begrotingscommissie en natuurlijk de Rekenkamer te kunnen spreken. Aldus kunnen wij met ons voorstel tegemoet komen aan deze moeilijkheid zonder al te grote risico's te lopen.
Mijnheer Mantovani, u hebt eveneens gesproken over het MKB. Wij hebben allen hetzelfde doel voor ogen, en mijns inziens moet hier informatie worden ingewonnen en moet worden nagedacht over de modaliteiten. Als u wilt ben ik bereid daarover met u een discussie te voeren. Dan kan ik naar uw voorstellen luisteren en samen met u nagaan hoe wij deze band met het MKB het beste hard kunnen maken. Voor het MKB is trouwens meer dan 2 miljard euro vanuit het volgend kaderprogramma uitgetrokken, hetgeen een aanzienlijk bedrag is. Ook moeten wij, zoals u, mijnheer Rübig, al zei, zorgen voor complementariteit met de Europese Investeringsbank. Deze is bereid extra inspanningen op dit gebied te ondernemen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geloof ik dat wij samen moeten proberen een dynamiek op gang te brengen. In Barcelona hebben wij immers het doel van 3% van het BNP afgesproken. Ik dank de heer Van Velzen voor de opmerking dat daar de toekomst van Europa ligt, dat wij in Europa gezamenlijke inspanningen moeten ondernemen voor onderzoek en innovatie. Dat wil het Parlement trouwens ook. Ik kan mij nog herinneren dat bij de eerste besprekingen over de Europese ruimte van onderzoek u aandrong op het doel van 3% van het BNP. Wij zullen dit doel halen dankzij u, dankzij de wetenschappelijke gemeenschap, dankzij de wil om van onderzoek en innovatie een Europese prioriteit te maken. Ik dank u allen voor uw werk en hoop dat wij samen een bijdrage hebben geleverd aan de vooruitgang.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.

Ribeiro e Castro (UEN)
Met het onderhavige verslag wordt een herziening van artikel 6 van het Reglement van het Parlement beoogd ten aanzien van de volgende aspecten: a) het begrip van de bevoegde autoriteit van een lidstaat die om opheffing van de immuniteit mag verzoeken; b) de adequate procedure ter verificatie van de bevoegdheid van de autoriteit die een verzoek indient om opheffing van de immuniteit van een lid dat strafrechtelijk wordt vervolgd; c) de door het Parlement te volgen procedure bij de behandeling van een verzoek tot opheffing van de immuniteit van een lid en d) de te volgen procedure wanneer het Parlement de parlementaire immuniteit van een lid dient te bevestigen. Ik heb dit initiatief volledig gesteund, vooral waar het gaat om het - mijns inziens belangrijkste - gedeelte waarmee een duidelijke leemte in het Reglement wordt aangevuld. Deze leemte blijkt duidelijk uit de gevallen die ten grondslag liggen aan het verslag-MacCormick, dat tegelijkertijd is behandeld en in stemming is gebracht. Het gaat hierbij om gevallen waarin niet de autoriteiten van een lidstaat om opheffing van de immuniteit verzoeken, maar veeleer een afgevaardigde een bevestiging van zijn status wenst te verkrijgen wanneer deze door een bepaalde lidstaat niet wordt geëerbiedigd (of, zoals in het specifieke geval van de Italiaanse regeling, het de taak van het lid in kwestie en niet de plicht van de autoriteiten is om om opheffing van de immuniteit te verzoeken).

Ribeiro e Castro (UEN)
Het onderhavige verslag is opgesteld naar aanleiding van processen die door Italiaanse rechtbanken zijn aangespannen tegen afgevaardigden van het Europees Parlement. In het kader van deze processen zijn bepaalde bepalingen inzake de immuniteit niet geëerbiedigd, aangezien het niet de Italiaanse autoriteiten waren die het Europees Parlement hebben verzocht zich uit te spreken over de vraag of de immuniteit al dan niet diende te worden opgeheven, maar de betrokkenen zelf. Het ging er dus om vast te stellen of het Parlement daadwerkelijk terzake was geraadpleegd, aangezien hiervoor overeenkomstig artikel 6 van zijn Reglement een verzoek van de bevoegde autoriteiten van een lidstaat aan de Voorzitter van het Parlement vereist is. Er zij op gewezen dat het in de processen in kwestie de betrokken afgevaardigden zelf waren die dit verzoek tot het Parlement hadden gericht overeenkomstig het Italiaanse gebruik dat bij strafrechtelijke processen de afgevaardigde zelf het vraagstuk van de opheffing van zijn immuniteit voorlegt aan de vergadering waarvan hij deel uitmaakt. Tegen deze achtergrond heeft de rapporteur een specifieke procedure voorgesteld die er niet op gericht is het verzoek om opheffing van de immuniteit dat wordt ingediend door de bevoegde nationale autoriteit zoals bepaald in artikel 6 van het Reglement te vervangen, maar te voorkomen dat bij het formele ontbreken van een dergelijk verzoek de nationale justitiële autoriteiten eventueel geen rekening houden met de bescherming die de leden van het Europees Parlement toekomt. De door de rapporteur voorgestelde benadering is gezien de leemtes in de vigerende regelgeving de meest adequate en dient derhalve volledig te worden gesteund. Alleen door een fundamentele hervorming waarop wordt aangedrongen in het verslag-Duff, dat tegelijkertijd is behandeld en in stemming is gebracht, kan een volledige en gestructureerde oplossing voor dit soort problemen tot stand worden gebracht.

Ribeiro e Castro (UEN)
De stemming heeft plaatsgevonden tegen de achtergrond van een aantal besluiten van de Commissie milieu die in politiek opzicht nog steeds zeer gevoelig liggen. Zij heeft zich ten eerste uitgesproken voor een onmiddellijk afzetverbod voor nieuwe cosmetische producten die op dieren zijn getest wanneer er andere beproefde testmethoden bestaan, ten tweede voor een algemeen verbod, vijf jaar later, op de verkoop van alle nieuwe cosmetische producten die op dieren zijn getest en ten derde voor een verbod op dierproeven vanaf eind 2004. Het was bekend dat wanneer de plenaire vergadering zich in deze zin zou uitspreken, er een ernstig geschil met de Raad zou kunnen volgen, die van zijn kant het idee van een verbod op proeven, maar ook op de verkoop heeft laten vallen. Er ligt dus een verhitte en felle bemiddelingsprocedure in het verschiet. Ik heb hetzelfde standpunt ingenomen aangezien ik tot mijn spijt in de wezenlijke standpunten van de Raad een zeker conformisme heb bespeurd en ervan overtuigd ben dat er verandering moet komen in de houding van de industrie ten aanzien van dit vraagstuk ten behoeve van een evenwichtige benadering van de waarden die op het spel staan.

