Het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen ("ROME II") (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Diana Wallis, namens de Delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité, over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke tekst van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen ("ROME II") (PE-CONS 3619/2007 - -.
Diana Wallis 
Mijnheer de Voorzitter, voor ons allemaal is dit de laatste scène van een bijzonder langlopende voorstelling die begon met het Commissievoorstel van juli 2003, waaraan echter al een voorbereidingsperiode vooraf was gegaan die nog weer verder terugging. Het is in alle opzichten een première geworden voor het Europees Parlement, dat het moest stellen zonder internationale conventie om zich op te baseren, en dat voor het eerst op dit gebied gebruik maakte van de medebeslissingsprocedure. Het was ook de eerste keer dat er op dit gebied bemiddeling plaatsvond.
Ik zou al degenen willen bedanken die hebben deel uitmaakten van de EP-delegatie in de bemiddeling. Namens het Parlement hebben wij een duidelijke stempel gedrukt op de uiteindelijke tekst - een tekst die, dankzij het Parlement, verder gaat dan alleen de technische en wettelijke aspecten, door het internationale privaatrecht in de schijnwerpers te zetten om tegemoet te komen aan de praktische behoeften van onze burgers, met name op het gebied van verkeersongevallen.
We hebben echter ook technische kwesties behandeld, zoals het verduidelijken van definities voor het milieu, het aandragen van een oplossing voor oneerlijke concurrentie, en het aanpakken van de relatie tussen het Europese conflict van wettelijke regels en internationale marktinstrumenten. Ik ben er niet helemaal zeker van dat we het goed geregeld hebben, want ik heb van allerlei kanten gelukwensen gekregen en dat maakt me er niet gerust op. Verder proberen we nog steeds om diezelfde debatten te houden rond Rome I en de herziening van het acquis van de consumenten. Op een bepaald punt moeten we deze relatie recht zien te trekken.
Het was voor ons als Parlement bemoedigend dat er vertegenwoordigers van niet minder dan drie DG's van de Commissie bij de bemiddeling aanwezig waren en met elkaar samenwerkten. Ik hoop dat we dat in de toekomst zullen kunnen versterken en het burgerlijk recht zullen kunnen beschouwen als een rode draad in tal van kwesties waarmee we op de interne markt te maken hebben.
Er zijn nog heel wat zaken over van Rome II die het onderwerp zijn van studies die de commissaris hopelijk zal noemen in zijn verklaring - studies naar verkeersongevallen, naar laster en naar de behandeling van vreemd recht. Al deze kwesties maken vast deel uit van de relatie tussen burgerlijk recht en de interne markt. Je zou inderdaad kunnen zeggen dat de interne markt alleen zal kunnen functioneren als ons burgerlijk recht op een samenhangend systeem berust.
Het burgerlijk recht kan niet enkel een randverschijnsel van de interne markt zijn - als een soort terrein met beperkte bevoegdheid dat we slechts met tegenzin betreden op uitnodiging van de lidstaten. Ik meen mij te herinneren dat we lang geleden, in 1999 in Tampere, een beeld hadden van het gebied dat burgerlijk recht moest beslaan. Rome II maakte daar deel van uit. We moeten dit opnieuw onder de loep nemen, met de vraag of we in Europa een burgerlijk rechtssysteem hebben dat ook echt werkt, voor alle gebruikers van de interne markt én voor onze burgers. Rome II speelt hierbij een rol omdat het de basis legt - de oorspronkelijke routekaart - maar de komende studies geven ons de gelegenheid om de zaken opnieuw te evalueren en dan weer stappen vooruit te doen.
Franco Frattini
vicevoorzitter van de Commissie. (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil in het bijzonder de rapporteur feliciteren met haar bijdrage aan het welslagen van deze bemiddelingsvergadering. Dankzij haar zijn we na vier jaar discussiëren uitgekomen op een evenwichtige tekst. Mevrouw Wallis verdient naar ik meen onze felicitaties voor de doelmatigheid waarmee zij ruimschoots heeft bijgedragen tot het welslagen van dit dossier.
Ik denk dat we hier te maken hebben met een sleuteltekst voor de voltooiing van de Europese rechtsruimte en het goed functioneren van de interne markt. Het ziet ernaar uit dat men in juridische en judiciële kringen, evenals onder de economische operatoren op EU-niveau, reikhalzend uitziet naar de daadwerkelijke tenuitvoerlegging ervan.
Enerzijds zal Rome II bijdragen tot een grotere rechtszekerheid op het gebied van burgerlijke verbintenissen, hetgeen essentieel is voor het goed functioneren van de interne markt. Anderzijds zal deze verordening ook de wederzijdse erkenning van beslissingen, een van de pijlers van de Europese rechtsruimte, vergemakkelijken, hetgeen ten goede zal kunnen komen aan het wederzijdse vertrouwen tussen de rechtssystemen van de lidstaten.
De verbetering van de schadeloosstelling van slachtoffers van verkeersongevallen vormt een sleutelkwestie voor het Parlement. Wat dat aangaat herhaal ik mijn belofte en die van de Commissie om zo spoedig mogelijk een uitputtend onderzoek op Europese niveau te starten en om de nodige maatregelen te treffen. Een en ander zal uiteindelijk tot de goedkeuring van een groenboek kunnen leiden.
Bovendien herhaal ik de belofte van de Commissie om de medewetgever voor eind 2008 een ander onderzoek voor te leggen over de stand van zaken op het gebied van het recht dat van toepassing is op schendingen van de privacy, waarbij rekening wordt gehouden met de regels inzake de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in de media. Zoals ik in de bemiddelingsfase beloofd had, zullen zo nodig passende maatregelen worden getroffen op basis van raadplegingen.
Wat betreft het complexe vraagstuk van de behandeling van vreemd recht door nationale rechtbanken tenslotte, is de Commissie zich bewust van de verschillende praktijken in de lidstaten. Zij zal vier jaar na de inwerkingtreding van Rome II een vergelijkende analyse publiceren en is bereid om alle nodige maatregelen die hieruit voortvloeien, te treffen.
Om af te ronden wil ik de wens uitspreken dat het Parlement dit door bemiddeling tot stand gekomen akkoord zal bevestigen, als slotakkoord van de langverwachte goedkeuring van de Rome II"verordening, en de hoop dat deze tekst de steun zal wegdragen van een ruime meerderheid van afgevaardigden.
Rainer Wieland
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, in het debat in tweede lezing hadden we het erover dat we het Parlement liefst zoveel mogelijk speelruimte wilden bieden. Mijnheer de Commissaris, ik twijfel er niet aan dat we morgen uiteindelijk een brede meerderheid zullen vinden.
Ik was tot op het laatst betrokken bij de bemiddelingsprocedure en moet daarom constateren dat wij - niet alleen het Parlement, maar alle betrokkenen - mijns inziens die speelruimte nauwelijks benut hebben. Links en rechts hadden we toch nog wat meer gewenst! Collega Wallis is daar al op ingegaan. Ik ben ervan overtuigd dat juist bij de klassiekers, de verkeersongevallen en bij wijze van straf opgelegde schadevergoedingen, een brede meerderheid van burgers een stuk verder zou wil gaan dan de staatshoofden en regeringsleiders. Als ik de uitkomt van de top bekijk, stel hier toch een bepaalde kloof vast. Men probeert de Europamoeheid te bestrijden met dingen die de burger helemaal niet wil, maar de regeringsleiders zijn vaak niet bereid die dingen om te zetten die de burger echt wil.
Het blijkt ook dat we in de toekomst transparanter zullen vergaderen en daar heb ik hooggespannen verwachten bij. Het blijkt ook dat ambtenaren vaak eigen stokpaardjes hebben en veel stugger en terughoudender zijn dan nodig is. Helaas is de politiek daar niet altijd van op de hoogte. Er zouden vaker moedige politieke beslissingen genomen moeten worden, ook in de bemiddelingscomités. Een lidstaat die zich te elfder ure dan halsstarrig opstelt, zou in werkelijkheid op politiek vlak helemaal niet zo'n dwarsligger zijn.
We zijn als Parlement nu voor het eerst op dit gebied waarvoor medebeslissing gebruikt wordt, deze weg ingeslagen. In de toekomst zouden we deze speelruimte nog zelfbewuster moeten gebruiken en absoluut bewijzen dat we dergelijke onderhandelingen ook kunnen laten mislukken. Op den duur zullen de studies en beoordelingen waarmee we de komende drie à vier aan het lijntje gehouden worden, weinig soelaas bieden, als de burger wil dat er hier en nu knopen doorgehakt worden!
Manuel Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mijn collega, mevrouw Wallis, feliciteren met het werk dat ze heeft verricht. Ik denk dat we een goed akkoord zullen krijgen, dat een meerderheid van het Parlement dit voorstel zal steunen en dat we een nieuwe verordening inzake civiele aansprakelijkheid bij niet-contractuele verbintenissen zullen krijgen.
Ik zou er echter op willen wijzen dat deze verordening nog maar het begin is. Er bestaat een fundamenteel probleem binnen het hele gebied van het internationale privaatrecht en bij conflicterende wetgevingen, en dat is dat rechters eenvoudigweg geen recht kunnen toepassen dat niet van hun eigen land is. In de Europese Unie - en in het algemeen - hebben we rechters opgeleid om het recht van hun eigen land toe te passen. Zodra ze in een zaak een ander recht dan dat van hun eigen land moeten toepassen, is er een immens probleem.
Het is duidelijk dat als twee Engelsen een verkeersongeluk krijgen in Frankrijk, ze de verkeersregels van Frankrijk zullen toepassen - ze zouden moeilijk de bestuurder van het voertuig dat op de linkerbaan reed in het gelijk kunnen stellen. Maar in het tweede gedeelte, als de civiele aansprakelijkheid moet worden vastgesteld, kan ik me moeilijk voorstellen, als de rechter Engels is, dat deze de wetten inzake de beperking van de aansprakelijkheid uit het Franse recht zou toepassen, en niet het Engelse recht.
Daarom denk ik, zoals ik al eerder heb gezegd, dat dit werk is dat nog maar net is begonnen. Commissaris Frattini heeft gerefereerd aan een studie die de Commissie zal uitvoeren - en die ook in de ontwerpverordening wordt genoemd - naar de toepassing van vreemd recht door nationale rechtbanken. Ik denk dat dit het tweede gedeelte is, een tweede gedeelte dat essentieel is.
Degenen die zich met dit onderwerp hebben beziggehouden, hebben gezien dat rechtbanken in het algemeen geneigd zijn om hun eigen recht toe te passen, de 'lex fori'. Daarom kan deze overeenkomst of deze verordening niet worden geïnterpreteerd zonder rekening te houden met de vraag welk recht op een bepaald moment van toepassing is.
In de meeste gevallen zal de jurisdictie bepalen welk recht van toepassing is, omdat rechters normaal gesproken van iedere achterdeur gebruik maken. Hier hebben we bijvoorbeeld de achterdeur van de verwijzing afgesloten, maar het hele probleem van de openbare orde - de clausules over de openbare orde, waarin de dwingende bepalingen van het nationale recht zijn opgenomen en die in de ontwerpovereenkomst zijn vervat - blijft bestaan.
Daarom heb ik de indruk, ervan uitgaande dat het Parlement het voorstel van mevrouw Wallis met een grote meerderheid zal aannemen, dat we na die aanneming nog niet klaar zijn met dit onderwerp. We wachten natuurlijk met spanning op de studies van de Commissie over dit onderwerp, en een belangrijk element daarvan is het werk met de mensen die deze verordening moeten gaan toepassen: de rechters. We vragen ons af hoe de rechters zich zullen opstellen en hoe deze verordening in de praktijk zal worden toegepast, aangezien de ervaring met internationale overeenkomsten en met de toepassing van de regels van het internationale privaatrecht van de lidstaten leert dat de rechters over het algemeen die neiging hebben om hun eigen nationale recht toe te passen.
Andrzej Jan Szejna
(PL) Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de rapporteur van harte willen bedanken, evenals alle anderen die actief hebben meegewerkt aan het ontwerp dat we vandaag behandelen. Ik ben er stellig van overtuigd dat zelfs een gedeeltelijke harmonisatie van de voorschriften betreffende conflicten op het vlak van niet-contractuele verbintenissen een positieve impact zal hebben op de werking van de interne markt van de Gemeenschap.
De harmonisatie en de reglementering van de procedurebeginselen in situaties die zich voordoen in een grensoverschrijdende context zullen het mogelijk maken om naar een eengemaakte juridische basis te verwijzen, die gemeenschappelijk is voor alle lidstaten. Voorbeelden hiervan zijn verkeersongevallen, oneerlijke concurrentie, milieuschade, de toepassing van vreemd recht en de schending van de persoonlijke rechten.
Dit zal ongetwijfeld voor meer zekerheid zorgen wat betreft de keuze van het passende recht en de verwachte oplossing van conflicten. Daarenboven zal het de erkenning van juridische uitspraken vergemakkelijken. Er moet echter onderstreept worden dat de verordening een instrument van het internationaal privaatrecht is en bijgevolg het materieel recht van de lidstaten niet harmoniseert. Zij behouden hun volledige autonomie. De verordening harmoniseert daarentegen wel de conflicten met het interne recht. De verordening zal ervoor zorgen dat hetzelfde nationale recht in vergelijkbare gevallen wordt toegepast, maar zal de beslissingen over de zaken zelf niet beïnvloeden.
De heer Medina Ortega heeft er terecht op gewezen dat de beslissingen en de procedures van de rechtbanken op dit vlak van doorslaggevend belang zullen zijn.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen 10 juli 2007 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Katalin Lévai 
Deze verordening is werkelijk een grote stap vooruit in het communautaire harmoniseringsproces. In een Europa dat in een eenwordingsproces zit, is het onontbeerlijk dat de gerechtelijke fora in gelijksoortige gevallen altijd dezelfde nationale wetgeving toepassen, ongeacht welke nationale rechtbank de zaak behandelt. Deze maatregel zorgt dat de rechtszekerheid van individuen en economische actoren die in grensoverschrijdende geschillen zijn verwikkeld, aanmerkelijk wordt vergroot en dat "forum shopping" - dat wil zeggen, de mogelijkheid voor klagers om hun zaak in de lidstaat van hun keuze voor het gerecht te brengen - wordt vermeden, zonder dat dit ten koste gaat van de autonomie van de nationale wetgeving.
Ik acht het van belang dat we ervoor hebben weten te zorgen dat verzekeringen grensoverschrijdende verkeersongevallen dekken en dat de rechtbank rekening houdt met de feitelijke omstandigheden waarin de slachtoffers verkeren met betrekking tot de uitkering van schadevergoedingen. Als eenvoudigweg gekozen was voor de wetgeving van het land waar het ongeval plaatsvindt, had dit tot onbevredigende situaties kunnen leiden als gevolg van de sterk uiteenlopende schadeloosstellingen die door de verschillende nationale rechtbanken worden toegekend.
De specifieke bepaling over oneerlijke concurrentie is uiterst belangrijk voor rechters en advocaten. Door dezelfde bepaling wordt bovendien het gevaar van "forum shopping" grotendeels beperkt.
Dat bepalingen over schendingen van persoonsrechten - en in het bijzonder met betrekking tot de regels omtrent laster in de pers - worden uitgesloten, valt te betreuren, maar is in het belang van een totaalcompromis wel aanvaardbaar. Naar wij hopen zullen we er als onderdeel van de herziening van de verordening alsnog in slagen dit probleem op te lossen.
Het is van belang dat het begrip "milieuschade" een definitie krijgt die in lijn is met andere EU-wetgeving en in het bijzonder met de Richtlijn milieuaansprakelijkheid.
Al met al beschouw ik de uiteindelijke tekst als een bevredigend en evenwichtig compromis.
