Rol van de vrouwen in het sociale, economische en politieke leven in Turkije (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Emine Bozkurt, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over de rol van de vrouwen in het sociale, economische en politieke leven in Turkije.
Emine Bozkurt 
rapporteur. - Geachte Voorzitter, commissaris, collega's, over twee dagen is het Valentijnsdag, dag van liefde en genegenheid. Ik kan me geen mooier Valentijnscadeau indenken voor vrouwen in Turkije dan dat het verslag over vrouwenrechten morgen wordt goedgekeurd.
Er zijn 40 miljoen vrouwen in Turkije. Zij willen de kans krijgen zich te ontwikkelen en een betere situatie te creëren voor zichzelf. Mijn verslag alleen zal dat niet bewerkstelligen, maar het is wel een middel voor de vrouwen en vrouwenbeweging in Turkije om hun rechten te claimen ten opzichte van echtgenoten en ook vaders, de Turkse regering, maar ook de Europese Unie.
Mijn verslag bouwt voort op de bevindingen van afgelopen jaar. Ik heb gekeken wat er intussen is gedaan en wat niet. De wetgeving is nu grotendeels in orde, al blijft er ook op dat terrein nog werk te doen. De tweede stap is het creëren van een kader waarin de wetgeving kan worden uitgevoerd, d.w.z. voldoende fondsen en een goed getraind overheidsapparaat. Een overheid die voldoende inzet heeft en deze ook publiekelijk toont. Pas als de tweede stap is gezet kan ook de derde stap goed gezet worden. Deze houdt in dat vrouwen ook in de praktijk merken dat hun leven verbeterd is. We zijn er dus nog niet. Men is nog hard bezig met stap twee en vrouwen zien daarom in de praktijk vooralsnog te weinig van de verbeteringen. Het engagement van de regering is er wel. Twee jaar geleden waren vrouwenrechten nog niet echt een issue. Nu opent premier Erdogan er vrijwel iedere speech mee. Ook de verschillende ministeries besteden meer aandacht aan vrouwenrechten. Daar heeft ons verslag van afgelopen jaar aan bijgedragen en daar mogen we als Parlement best trots op zijn.
Er zijn ook betere instructies van de overheid hoe ambtenaren en politie met vrouwenrechten moeten omgaan. Politie en leger worden getraind en circulaires geven heldere instructies aan ministeries en gemeenten. Deze instructies richten zich met name op eerwraak en geweld tegen vrouwen en dat is hard nodig. Het aantal veroordelingen van eerwraak laat namelijk nog een gemengd beeld zien. Sommige rechters straffen inderdaad strenger, anderen gebruiken toch nog strafvermindering. Dat moet ophouden.
In het verslag vindt u nog meer zaken waaraan gewerkt moet worden. Het bestrijden van geweld tegen vrouwen moet prioriteit nummer één zijn in het overheidsbeleidsbeleid voor vrouwen. Er moeten meer opvanghuizen komen. Ik ben van plan die komend jaar te gaan bezoeken om in de gaten te houden of deze opvanghuizen ook voldoen aan de kwaliteitseisen. Er moet nog dit jaar een commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid komen in het Turkse parlement. Zo'n commissie is onmisbaar als wetgeving echt gendervriendelijk moet worden en is ook voor het Europees Parlement en de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa een belangrijke en noodzakelijke gesprekspartner. Er moeten meer objectieve en accurate data komen over de situatie van vrouwen in Turkije en dan met name over geweld, analfabetisme en discriminatie. Gelukkig wordt daar op dit moment door Turkije en de Europese Commissie samen aan gewerkt. Tenslotte moet er een stevig anti-discriminatiebeleid komen om vrouwen volledige toegang te geven tot onderwijs en de arbeidsmarkt.
Dan wil ik u kort nog even iets zeggen over één compromisamendement dat de PPE, de PSE, ALDE, GUE samen hebben ingediend. U heeft er ongetwijfeld heel veel brieven over ontvangen. Het gaat om het gebruik van de woorden "Koerdische minderheid” in het verslag. Koerden zelf en ook de Turkse regering hebben aangegeven moeite te hebben met die bewoordingen. Om verwarring te voorkomen, hebben we er nu voor gekozen te zeggen dat alle vrouwen, ongeacht ras, ongeacht taal, ongeacht afkomst, geloof of politieke overtuiging toegang moeten kunnen hebben tot vrouwenrechtenprogramma's. Ik roep u dan ook op om het compromisamendement te steunen.
Collega's, 2007 zal voor Turkije een belangrijke test zijn om te zien hoe serieus dit land de emancipatie van vrouwen neemt. Er zijn parlementaire verkiezingen in november. Veel te weinig vrouwen participeren op dit moment in de politiek. Het is niet zo dat ze er niet zijn. Ik heb twee weken geleden nog met vrouwen van bijna alle politieke partijen gesproken, maar ze staan nu nog niet op de kieslijsten. Hoe Turkije dit oplost, is aan Turkije. Maar als de politieke participatie van vrouwen niet stijgt, dan kan Turkije niet zeggen dat het niet wist wat te doen. In het verslag staan suggesties waaronder tijdelijke maatregelen van positieve discriminatie. Tijdelijk, omdat ik ervan overtuigd ben dat als vrouwen eenmaal meer zichtbaar worden in de politiek, dit een sneeuwbaleffect zal hebben. Meisjes hebben rolmodellen nodig zodat ze kunnen zien dat ook voor hen een carrière in de politiek is weggelegd.
Ik heb hoop voor de vrouwen in Turkije. Turkije is op de goede weg, maar moet nu niet op zijn schreden terugkeren. Daarom roep ik op hervormingen versneld door te voeren en ook echt te implementeren. De toetredingsonderhandelingen met de EU kunnen hierbij als katalysator werken. Ik hoop dat ook ons verslag een steentje kan bijdragen. Ik bedank u allen alvast voor uw steun. Ik ben er zeker van dat ook de vrouwen in Turkije u dankbaar zullen zijn.
Meglena Kuneva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik het Parlement en mevrouw Bozkurt feliciteren met het verslag. In het verslag wordt een nauwkeurige en zeer evenwichtige beschrijving gegeven van de rechten van vrouwen in Turkije. Daarnaast vormt het een waardevolle bijdrage aan het debat over de rol van vrouwen in het sociale, politieke en economische leven in dat land.
Er is inderdaad vooruitgang geboekt op het gebied van de vrouwenrechten. Zo is er wetgeving aangenomen en is er een adviesorgaan over de status van vrouwen opgericht. Daarnaast heeft de minister-president een officiële circulaire doen uitgaan met instructies voor overheidsinstanties om huiselijk geweld aan te pakken en wordt er in het kader van een gemeenschappelijk project van de EU en Turkije een databank opgezet over geweld tegen vrouwen. Tot slot heeft de campagne voor onderwijs aan meisjes geresulteerd in de aanmelding van 177 000 meisjes op een school. Dat zijn allemaal positieve ontwikkelingen die in het verslag ook als zodanig worden onderkend.
Wij delen echter ook uw bezorgdheid met betrekking tot de rechten van vrouwen in Turkije. De participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt, hun vertegenwoordiging in de politiek, het onderwijs voor meisjes en het geweld tegen vrouwen zijn nog steeds grote probleemgebieden. Wij sluiten ons dan ook aan bij de strekking van de analyse en bij de aanbevelingen van het verslag.
Het lage participatieniveau van vrouwen en het lage percentage werkende vrouwen in combinatie met de grote omvang van de "informele economie”, blijft een belangrijke uitdaging voor het werkgelegenheidsbeleid.
Ook wij vinden de politieke participatie van vrouwen in Turkije schrikbarend laag. Er moet op dit punt dan ook nog veel werk worden verzet om hier verbetering in te brengen. Daarnaast zijn wij het hartgrondig eens met de constatering dat onderwijs bijzonder belangrijk is met het oog op de economische onafhankelijkheid van vrouwen.
U weet dat gendergelijkheid in de context van de politieke criteria een belangrijk onderwerp is. Daarom volgt de Commissie al deze aspecten op de voet in het kader van haar reguliere controlewerkzaamheden. Ook tijdens de onderhandelingen besteden wij aandacht aan deze onderwerpen.
Wij brengen in onze jaarlijkse voortgangsrapportages regelmatig verslag uit over de situatie. Ook stellen wij de geconstateerde onregelmatigheden aan de orde tijdens onze bilaterale voortgangsbijeenkomsten met de Turkse autoriteiten.
Ik het kader van onze pretoetredingssteun financiert de Commissie ook een aantal projecten voor het bevorderen van de rechten van vrouwen. Daarbij wordt speciale nadruk gelegd op geweld tegen vrouwen. In 2007 zullen wij de oprichting van acht schuilplaatsen financieren voor vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld.
Ook in de dialoog tussen het maatschappelijk middenveld in de EU en Turkije staat gendergelijkheid hoog op de agenda. Via deze dialoog wordt getracht om de wederzijdse kennis te verbeteren en meer begrip voor elkaar te kweken. Inmiddels is er al een aantal projecten gefinancierd, waaronder enkele projecten waarbij vrouwen-NGO's zijn betrokken.
De Commissie zal de non-discriminatie van vrouwen op alle gebieden in de samenleving op actieve wijze blijven bevorderen. Daartoe zullen in toekomst ook nieuwe projecten in gang worden gezet. Wij zullen ook initiatieven van het maatschappelijk middenveld blijven stimuleren om de voorlichting te verbeteren. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de campagne "Stop geweld tegen vrouwen”.
Anna Záborská
namens de PPE-DE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's, ik bedank onze rapporteur voor haar werk en ben blij met het levendige en vruchtbare debat dat heeft plaatsgevonden in de commissie die bevoegd is inzake de rol van vrouwen in het sociale, economische en politieke leven in Turkije.
Ik wil op drie punten van dat debat ingaan. Ten eerste bestaat nog steeds het hardnekkige misverstand dat het debat over de rol van vrouwen in Turkije gekoppeld is aan de vraag of Turkije al dan niet kan toetreden tot de Europese Unie. Het door elkaar halen van beide zaken maakt het er niet gemakkelijker op om ons te concentreren op de rol van vrouwen in Turkije, een onderwerp dat op zichzelf staat. In dit Parlement praten wij regelmatig over de rol van vrouwen in Afghanistan, de Maghreb of Afrika, zonder dat dit meteen betekent dat Afghanistan, de Maghreb of Afrika noodzakelijkerwijs tot het EU-lidmaatschap geroepen zijn. Dit geldt ook voor Turkije.
Ik roep ook de tegenhanger van de Raad van Europa op om zijn verantwoordelijkheid te nemen en de dialoog met Turkije als lidstaat van de Raad van Europa aan te gaan. Ik roep mijn collega-afgevaardigden op om de aandacht voor de rol van vrouwen in Turkije niet te laten verslappen.
Wij vrouwen hebben meerwaarde voor het gemeenschappelijk welzijn in de samenleving; als vredestichters moeten wij onze kennis delen en onze bijzondere wijsheid overbrengen, waar dan ook, met inbegrip van Turkije.
In de tweede plaats confronteert het debat over de rol van de vrouw in Turkije de EU-lidstaten met hun eigen verantwoordelijkheden. Hoe kunnen we Turkije de les lezen als we niet eens onze eigen plichten weten te vervullen? We kunnen alleen maar kritiek leveren op Turkije als we bereid zijn ook naar onszelf te kijken. We moeten dus geen belerende houding aannemen.
In de derde plaats kunnen we alleen maar iets doen aan de positie van vrouwen als we ook de rol van mannen hierbij betrekken. Niemand durft te wijzen op deze waarheid, die toch zeer politiek correct is, want ook voor mannen is er een zeer belangrijke rol weggelegd waar het gaat om de gelijkheid van mannen en vrouwen.
Tijdens onze ontmoeting in Istanbul heeft premier Erdogan duidelijk bevestigd dat hij gekant is tegen het geweld tegen vrouwen. Ik heb een beroep op hem gedaan om zich openlijk uit te spreken over dit dossier en het goede voorbeeld aan de Turkse mannen te geven. Het is niet genoeg dat hij de innerlijke overtuiging heeft dat geweld niet de oplossing is, hij moet dat ook luid en duidelijk verklaren, gebruikmakend van zijn eigen politieke reputatie.
Daarom herhaal ik mijn oproep aan de heer Erdogan vanaf dit spreekgestoelte. Neem publiekelijk stelling tegen het geweld tegen vrouwen, ook in uw land. Mijnheer Erdogan, zorg dat u het goede voorbeeld bent waarop mannen trots kunnen zijn, want zo zullen we met zijn allen een stapje vooruit kunnen zetten om de positie van de vrouw in uw land te verbeteren.
Lissy Gröner
namens de PSE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, ik zou mevrouw Bozkurt, die nu het tweede verslag namens de Vrouwencommissie heeft voorgelegd, en het onderwerp heel omzichtig en met veel verstand van zaken heeft aangepakt, willen bedanken. Juist met het oog op de mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie moeten we in het Europees Parlement het eerbiedigen van de mensenrechten - en vrouwenrechten zijn daarvan een integraal bestanddeel - als een absoluut noodzakelijke voorwaarde voor een mogelijk lidmaatschap stellen.
Als lid van de Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement ben ik van mening dat er op drie vlakken dringend iets moet veranderen. Het eerste vlak is onderwijs en arbeid. Helaas is de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt, die in 1998 bij 35 procent lag, gedaald tot nu 25 procent, hoewel het er in bepaalde sectoren wel goed uitziet, zoals bij advocaten en artsen. De Lissabon-strategie noemt echter 60 procent als streefdoel voor de arbeidsparticipatie voor vrouwen. Dat past niet bij elkaar, dat moet ook een potentiële kandidaat als Turkije heel duidelijk zijn. Onderwijs is een sleutel voor de ontwikkeling en veranderingen. Helaas hebben vooral in het oosten van Turkije nog heel veel vrouwen geen toegang tot het onderwijs. Het aantal analfabeten ligt hier nog steeds op 25 procent.
Ook in de strijd tegen het geweld moeten heel snel nog meer stappen worden gezet. De heer Erdoğan heeft ons beloofd dat hij hiervoor meer zal doen, maar dat is op geen stukken na genoeg. Het openen van vrouwenhuizen zou een verdere stap in de juiste richting zijn, en het openbaar debat over geweld tegen vrouwen en over eermisdaden moet worden voortgezet.
Tot slot zou ik met het oog op de verkiezingen een beroep op Turkije willen doen: als Turkije nog meer vooruitgang wil boeken, moet er ook over de quota worden gesproken. Het vrouwenaandeel in het Parlement ligt tot nu toe op 4 procent, in de gemeentelijraden ligt het op 1 procent. Dat kan zo niet doorgaan, er moeten drastische maatregelen worden genomen, zoals de invoering van een quotasysteem. Daarmee zouden we de vrouwen een grote dienst bewijzen, maar het zou ook de samenwerking tussen Europa en Turkije ten goede komen.
Karin Resetarits
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, vandaag bespreken we de situatie van de Turkse vrouwen, we geven Turkije adviezen en goede raad, we stellen eisen en willen dat er veranderingen komen. Het verslag van onze collega Emine Bozkurt is een goed stuk werk. Het zal de democratisering bevorderen, en er toe bijdragen om de levenssituatie van Turkse vrouwen te verbeteren. Alles wat we deze week vragen van de toetredingskandidaat Turkije moeten we zelf echter ook in ons vaandel schrijven. We mogen niet langer een nationale minderheid in Europa bepaalde grondrechten ontzeggen. We moeten deze nationale minderheid de mogelijkheid bieden om haar eisen hier in het Europees Parlement te stellen. We moeten deze nationale minderheid eindelijk toestaan om handel te drijven met de EU en met de rest van de wereld. We moeten haar toestaan om scholen en universiteiten te bezoeken, zoals het recht dat garandeert, we moeten de diploma's erkennen. We moeten deze nationale minderheid toestaan om deel te nemen aan Europese sportevenementen. We moeten een einde maken aan deze discriminatie in de EU!
U weet over wie ik het heb. Ik heb het over de nationale minderheid die in 2004 met een overweldigende meerderheid ja heeft gezegd tegen de Europese Unie, en die heeft gestreefd naar de hereniging met de andere nationale minderheid in hun land, en aan wie wij daarna het einde van hun isolement hebben beloofd. Ik heb het over de Turken op Cyprus. Wat is de grootste troef in de mouw van de Europese Unie? Waarop zijn we terecht bijzonder trots? Dat is het feit dat de Europese Gemeenschap een vredesproject is. Waar halen we eigenlijk het lef vandaan om de andere kant op te kijken wanneer een lidstaat van de EU grote problemen heeft met het vreedzaam samenleven van twee nationale minderheden, VN-troepen nodig heeft en teveel soldaten op het grondgebied heeft? Het eiland is vol soldaten en wapens. Wanneer de christenen en de moslims op Cyprus niet met elkaar kunnen samenleven, hoe kan dat dan ooit lukken in de Europese Unie, die een veel ingewikkeldere structuur heeft? De EU doet niet genoeg om haar interne problemen aan te pakken, en verspeelt daardoor een deel van haar geloofwaardigheid. Er kan geen vredesunie zijn zolang Cyprus een gedeeld eiland blijft! Het is goed als we de Turkse vrouwen in Turkije helpen om hun rechten te doen gelden, maar we moeten dat ook voor de Turkse vrouwen op Cyprus doen.
Sebastiano  Musumeci
namens de UEN-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, om te beginnen wil ik de rapporteur feliciteren met haar goed doortimmerde verslag. Het is een document dat uiterst belangrijke onderwerpen behandelt en het accent legt op de situatie van de vrouw in Turkije en derhalve ook in de Europese Unie.
Van vele kanten wordt beweerd dat de meetlat voor de vooruitgang die dat land heeft geboekt in de richting van het lidmaatschap van de Europese Unie op de eerste plaats de eerbiediging van de mensenrechten dient te zijn en vervolgens ook de gelijkheid van man en vrouw. Wij zijn het daarmee eens maar ik meen dat, los van de Turkse wens om tot de Europese Unie toe te treden, gelijke rechten voor vrouwen in Turkije moeten worden gerealiseerd. Het is een zaak die van elementair belang is voor elke moderne en democratische staat. Helaas beschikt de Europese Unie op dat terrein niet over voldoende integriteit om zich op te kunnen werpen als garant en voorvechter van rechten.
De rapporteur wijst met name op het zeer geringe aantal Turkse vrouwen die posities in het centrum van de macht bezetten. Paragraaf 41 van het verslag noemt als correctiemiddel voor de korte termijn een verplicht quotasysteem. Ik blijf daarover sceptisch, want waarom zou dat systeem in Turkije moeten werken terwijl het bij ons in de Europese Unie niet functioneert?
De aanpak van het verslag wekt bij mij twee tegenovergestelde reacties. Aan de ene kant verheugt het mij te constateren dat er geen melding wordt gemaakt van foltering of het gebruik van overdreven geweld door de politie bij demonstraties, terwijl het mij aan de andere kant zorgen baart vast te stellen dat talrijke kwesties zoals analfabetisme onder vrouwen en eerwraak nog aan de orde van de dag zijn. Ik denk dat het veel langer zal duren dan de meest optimistische verwachtingen luiden, voordat deze verschijnselen zullen zijn verdwenen.
Feleknas Uca
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik zou mevrouw Bozkurt willen bedanken voor haar verslag, waarin ze een uitstekende beschrijving geeft van de situatie van de vrouw in Turkije. Haar eerste verslag is nu al bijna twee jaar geleden gepubliceerd, en er is ook wel enige vooruitgang geboekt, maar toch stel ik vast dat er in Turkije nog veel schort aan de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. De grote problemen zijn het hoge aandeel analfabeten, het ligt op ongeveer 25 procent, in bepaalde regio's zelfs op 40 procent, en het nog steeds bijzonder lage vrouwenaandeel onder de besluitvormers in de locale en nationale instanties.
Nog veel schokkender vind ik echter het geweld waarvan vrouwen nog steeds het slachtoffer worden. Helaas zijn er nog steeds geen betrouwbare cijfers over de omvang van dit probleem, en dat bekritiseert u terecht in uw verslag, mevrouw Bozkurt. In dit verband vind ik het beangstigend dat er in Turkije, een land met een bevolking van 70 miljoen inwoners, maar dertig vrouwenhuizen zijn, hoewel de wet voorschrijft dat er in gemeentes met meer dan 50 000 inwoners vluchthuizen voor slachtoffers van geweld moeten worden voorzien.
Het lijkt dat het aantal eermoorden na de verhoging van de maximale straf is gedaald. Ik ben echter bang dat de toename van het aantal zelfmoorden in bepaalde regio's toe te schrijven is aan verkapte eermoorden. De Turkse regering kan en mag dit niet dulden, ze moet betrouwbare gegevens verzamelen en vrouwenhuizen oprichten, waar vrouwen die met geweld worden bedreigd bescherming en psychologische begeleiding krijgen. Dat is de enige manier om vrouwen en meisjes bij voorbaat een perspectief te bieden in een situatie die hopeloos lijkt, al is het maar het perspectief dat ze ongedeerd blijven.
Urszula Krupa
namens de IND/DEM-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, het verslag over de rol van de vrouw in het maatschappelijke, economische en politieke leven van Turkije bevat een oproep om het communautair acquis op het gebied van vrouwenrechten en gelijke kansen beter in praktijk te brengen. Nu zien we echter al dat de enorme verscheidenheid in de Unie tot gevolg heeft dat veel maatregelen niet het gewenste effect opleveren en een bron van conflicten zijn of - in tegenstelling tot wat de slogans beweren - de antithese van vrijheid zijn.
Zowel op cultureel als godsdienstig vlak zijn er grote verschillen in de omgangsvormen tussen beide gemeenschappen en daarom zou het beter zijn om de Turkse vrouwen te helpen hun problemen zelf op te lossen, in plaats van hen een denkwijze en een model op te leggen dat ver van hun eigen cultuur en tradities afstaat. Onze Gemeenschap van landen die toch, zoals uit vele documenten blijkt, op principes als waardigheid en vrijheid gestoeld is, zou de bevordering van onderwijs en de bestrijding van armoede en geweld tot doel moeten hebben, en zou niet moeten proberen de Turken een wereldbeeld op te leggen dat hun vreemd is. Dit laatste is op zich een vorm van dwang, waar de Unie zogezegd zo op tegen is.
Andreas Mölzer
namens de ITS-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, de wettelijke situatie van de vrouw in Turkije is iets beter geworden, maar er is geen enkele reden om dit een succes te noemen. Wanneer we kijken hoe het recht in de praktijk wordt toegepast, en wat de houding van de grote meerderheid van de bevolking is, dan zien we meteen dat verreweg de meeste verbeteringen slechts op papier bestaan.
Theoretisch is lichamelijk geweld nu een reden voor een scheiding, en uit de statistieken blijkt dat er van deze bepaling vaak gebruik wordt gemaakt. Het scheidingspercentage is in Turkije echter lager dan in veel andere ontwikkelingslanden. Wat is dat voor een rechtsstaat, die de vervolging stopzet wanneer de verdachte de feiten ontkent, en waar bedreigde vrouwen vrijwel nooit door de politie worden beschermd? Wat leveren deze eigenlijk zinvolle wetswijzigingen op, wanneer de rechters ze in hun vonnissen voortdurend aan hun laars lappen?
Ook het hoge aandeel analfabeten onder vrouwen, het hoge aantal gedwongen huwelijken en de toename van het aantal eermoorden die als zelfmoord worden verhuld spreken volgens mij boekdelen. En als een slecht opgeleide vrouw, die misschien als een soort slaaf werkt, dan werkloos wordt, verschijnt ze zelfs niet in de officiële statistiek.
Dat vervalst de werkloosheidsstatistieken, en daardoor dreigt er een migratiegolf op ons af te komen. Alleen al daarom moet de EU aan de noodrem trekken. De manier waarop vrouwen worden behandeld, en in het algemeen hun positie in de Turkse samenleving, bewijst volgens mij namelijk eens te meer dat Turkije geen Europees land is, en het waarschijnlijk ook nooit zal worden.
Heide Rühle
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het spijt me dat ik wat later binnenkom, ik zat in de vergadering van de coördinatoren van de Commissie interne markt. Ik ben heel blij met het verslag dat mevrouw Bozkurt namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid heeft voorgelegd. Het is evenwichtig en constructief, maakt duidelijk welke vooruitgang er is geboekt voor de rechten van de vrouw, maar ook welke tekortkomingen er nog steeds zijn, en dat Turkije consequent verder moet gaan op de ingeslagen weg van de hervormingen.
Minister-president Erdoğan zou er daarom goed aan doen om het beleid voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen voort te zetten, en het onafhankelijke vrouwenwerk te bevorderen, al vinden er dit jaar enorm belangrijke verkiezingen plaats. In het verslag krijgen we een goed overzicht over de rol van de vrouw in de Turkse samenleving, de economie en de politiek. Ik ben blij met de geplande maatregelen ter bestrijding van geweld tegen vrouwen, bijvoorbeeld het initiatief om tijdens de militaire dienst, of tijdens de opleiding van politieagenten, aandacht te besteden aan de preventie van geweld. Dit is een belangrijk en juist beleid, dat ook de steun geniet van de Turkse minister voor Vrouwenzaken. Alleen dergelijke initiatieven kunnen leiden tot de nodige mentaliteitsverandering. Ook het decreet van ministerpresident Erdoğan als reactie op het verslag van het Turkse Parlement over eermoorden, moorden op basis van het gewoonterecht en geweld tegen vrouwen is een stap in de juiste richting. In dat decreet worden veel kritieke punten in verband met het vrouwenbeleid genoemd, en alle ministeries, openbare instanties en plaatselijke overheden krijgen de opdracht om consequent op te treden als er geweld tegen vrouwen wordt gepleegd. Nu moeten er echter ook bindende en concrete instructies voor de uitvoering ervan worden gegeven, en daaraan schort het nog. Zonder concrete aanwijzingen, zonder duidelijke sancties voor het niet uitvoeren van de nodige maatregelen, blijft het decreet namelijk een tandeloze tijger.
Uit de recente ervaringen is wel gebleken hoe belangrijk het is om openbare instellingen zoals justitie, de gemeente, de politie en de medische diensten te betrekken bij het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Het is namelijk heel belangrijk dat ook die zich op hun beleid bezinnen. Het is te vaak gebeurd dat vrouwen, die om bescherming vroegen, van de overheid nul op het rekest kregen, en dan het slachtoffer van huiselijk geweld werden. Daarom doen we een beroep op de Turkse regering om de vrouwen die het slachtoffer worden van deze vorm van geweld alle nodige bescherming te bieden. Wanneer de openbare instanties de slachtofferhulp niet bieden, moet bovendien een gerechtelijk onderzoek plaatsvinden, en moeten de verantwoordelijke personen strafrechtelijk ter verantwoording worden geroepen. Bovendien moeten de overheidsdiensten nauwer samenwerken met onafhankelijke vrouwenorganisaties, en ze financieel ondersteunen.
Daniel Hannan
- (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit debat gaat eigenlijk niet echt over vrouwen in Turkije. Veertien jaar geleden had Turkije al een vrouwelijke regeringsleider. Van de 27 lidstaten van de EU zijn er nog steeds 18 die deze mijlpaal niet hebben bereikt. Toch weerhoudt dat dit Parlement er niet van om Ankara te kapittelen over de vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek.
Dit verslag gaat eigenlijk over de aanvraag van Turkije voor het lidmaatschap van de EU. In het verslag wordt bijvoorbeeld geëist dat Koerdische vrouwengroepen expliciet als zodanig worden erkend. Dat is een opzettelijke provocatie van Ankara, aangezien de regering al geruime tijd het standpunt uitdraagt dat alle Turkse burgers voor de grondwet gelijk zijn. Ook nu weer wordt de lat voor Turkije hoger gelegd dan voor welke andere kandidaat-lidstaat in het verleden dan ook. Wij kapittelen de Turken op een uiterst opdringerige manier over Cyprus, over de status van minderheden en over de massamoord in Armenië. Zij kunnen het echter nooit goed doen. Als zij uitingen van islamitische devotie onderdrukken, noemen wij hen autoritair. Als zij dat echter niet doen, noemen wij hen fundamentalistisch. De waarheid is dat veel afgevaardigden in dit Parlement vastbesloten zijn - en ik parafraseer hier de beruchte uitspraak van Gladstone - om de Turk met z'n hele hebben en houden uit Europa te verjagen. De kern van het probleem draait niet om de mensenrechten. Nee, de betreffende afgevaardigden zijn bang dat door de toetreding van een dichtbevolkt, trots en assertief moslimland hun droom van een federatie, van een land met de naam Europa, in gevaar komt.
Hoewel ik hun standpunt niet deel, onderken ik dat hun bezorgdheid legitiem is. Het zou echter voor alle betrokkenen beter zijn geweest als Brussel eerlijk was geweest en vanaf het begin "nee” tegen de toetreding had gezegd. Vervolgens had er dan aan het opbouwen van vriendschappelijke bilaterale betrekkingen gewerkt kunnen worden. In plaats daarvan zullen wij Turkije de komende tien tot vijftien jaar aan het lijntje houden en hen tot pijnlijke concessies op buitenlands en binnenlands gebied dwingen. Daarnaast zullen zij aan de voorschriften van tienduizenden pagina's van het acquis communautaire moeten voldoen en dan, en pas op dat moment, zullen wij de toetreding van het land afwijzen.
Dat is geen manier om een bondgenoot te behandelen, geachte collega's. Het gaat immers om een land dat de vlag van Europa meer dan een halve eeuw heeft verdedigd tegen het totalitaire regime van de Sovjet-Unie. Wellicht dat wij in de toekomst ooit weer een beroep op Turkije moeten doen om ons te verdedigen tegen het totalitarisme van religieuze fanatici. Turken hebben net als alle andere volken recht op hun trots. Door hen op deze manier te misbruiken, loopt de EU het risico dat zij precies datgene creëert waar zij bang voor is: de opkomst van een antiwesters sentiment onder een volk dat wij al heel lang tot onze vrienden mogen rekenen.
Zita Gurmai
(HU) Het is van het allerhoogste belang dat het stelsel van democratische instellingen van Turkije verder wordt versterkt door die hervormingen door te voeren die de integratie in Europa bevorderen. Eind vorig jaar werd in een verslag van het Europees Parlement gewezen op de vertraging van het hervormingsproces en werd in het bijzonder benadrukt dat er onvoldoende vooruitgang werd geboekt wat betreft het waarborgen van de rechten van vrouwen.
Het is onaanvaardbaar dat Turkse vrouwen op bijna alle terreinen van het leven gediscrimineerd worden: op de arbeidsmarkt, in de besluitvorming en in het onderwijs, en dat ze in vergelijking met hun mannelijke tegenhangers aanzienlijk in het nadeel zijn. Rechten die door de wet worden gegarandeerd, hebben geen nut als de tenuitvoerlegging ervan in de praktijk niet wordt gewaarborgd.
De politieke wil van de Turkse regering vormt de beste garantie voor de tenuitvoerlegging van deze rechten. Wil dit gebeuren, dan is een sociale dialoog noodzakelijk waaraan organisaties uit het maatschappelijk middenveld deelnemen. Informatiecampagnes zouden de meest effectieve manier zijn om de aandacht van de samenleving te vestigen op het waarborgen van de rechten van vrouwen.
Het aanhoudende geweld tegen vrouwen is schokkend, en onacceptabel in een land dat ernaar streeft de grondbeginselen van de Europese integratie over te nemen. Het is de taak van de Turkse regering passende middelen te vinden om dit schandelijke probleem op te lossen en geleidelijk te doen verdwijnen. De Europese Unie kan met het oog daarop haar hulp aanbieden door de ervaringen te delen die zij heeft opgedaan met haar programma's en beste praktijken.
Ik koester de hoop dat Turkije bereid is hulp aan te nemen en echt tot actie zal overgaan om dit probleem aan te pakken. Ik dank mijn collega mevrouw Bozkurt voor haar werk, want het verslag is uitstekend en ik roep het Parlement op het aan te nemen.
Marios Matsakis
- (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Bozkurt graag van ganser harte feliciteren met haar uitstekende en belangrijke verslag; ik heb het gevoel dat dit verslag zelfs nog aan belang wint omdat het opgesteld is door een moedige vrouw van Turkse origine, die de speciale omstandigheden en normen in de Turkse, islamitische, deels seculiere en deels fundamentalistische maatschappij kent en begrijpt.
Vele jaren geleden werden vrouwen in de Turkse samenleving veeleer als objecten dan als mensen gezien. Zij hebben daar enorm onder geleden, en pas sinds enkele jaren wordt getracht om verbetering in deze trieste situatie te brengen. Hoewel er al enkele stappen in de goede richting zijn gezet, moet er nog steeds veel gebeuren. Ik vind eigenlijk dat er zelfs minder vooruitgang is geboekt dan waarop wij hadden gehoopt. In grote delen van Turkije, met name in het zuidoosten van het land, worden vrouwen nog steeds als tweederangsburgers behandeld en worden zij op brute wijze gediscrimineerd. Voor een Europees georiënteerd land is het analfabetisme onder Turkse vrouwen ongekend hoog. Daarnaast is de mate en omvang van geweld tegen vrouwen nog steeds onaanvaardbaar hoog. Helaas wordt dat geweld in veel gevallen als de norm beschouwd door grote delen van de Turkse maatschappij. Er is in Turkse dorpen en steden ook nog te vaak sprake van die verwerpelijke, criminele en aanstootgevende eerwraak.
Het klopt dat de Turkse regering enkele maatregelen heeft genomen om dingen recht te zetten. Zo is er bijvoorbeeld de laatste tijd uitgebreider aandacht besteed aan meer onderwijs voor vrouwen en aan een betere opleiding van politie en justitie om adequater om te gaan met geweld tegen vrouwen. Er vindt daarnaast een landelijke voorlichtingscampagne plaats en er is sprake van een striktere handhaving van de wet, echter zonder dat dit het gewenste effect heeft. Er moeten namelijk ook drastische wijzigingen worden doorgevoerd op de invloedrijke politieke niveaus.
Minister-president Erdogan heeft onlangs zelf de aandacht gevestigd op "staat-in-de-staat” in Turkije, die zich verzet tegen de hervormingen van de regering en tegen de parlementaire democratie. Deze staat-in-de-staat wordt met name gesteund door het leger en andere extreme nationalistische elementen. Hierdoor wordt de vooruitgang in Turkije belemmerd. Overigens is dit er ook de oorzaak van, mevrouw Resetarits, dat de Turks-Cyprioten geïsoleerd blijven en de tweedeling van Cyprus in stand wordt gehouden. Dergelijke extremistische elementen hebben geen behoefte aan vrijgevochten vrouwen die op alle fronten gelijkwaardig zijn aan mannen. Het is onze plicht om dit verslag te steunen en de Turkse vrouwen de vrijheid te geven waar ze recht op hebben.
Lydia Schenardi
(FR) Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, afgezien van het feit dat het helder is, is de grote verdienste van dit verslag van mijn collega, mevrouw Bozkurt, dat het de balans opmaakt van de trieste werkelijkheid van de rechten van de vrouw in Turkije.
Ondanks alle intentieverklaringen van de Turkse autoriteiten en de pseudohervormingen op mensenrechtengebied is de realiteit immers dat het huiselijk geweld, de eermisdaden en de gedwongen huwelijken eerder toe- dan afnemen, en dat de discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs voortduurt.
Bij dit alles mogen we overigens niet uit het oog verliezen dat, los van het feit dat deze aantasting van de rechten van de vrouw indruist tegen het concept van de mensenrechten, die onder meer zijn vastgelegd in het Handvest van de grondrechten, onverminderd geldt dat Turkije niet Europees is en niet is voorbestemd om tot de Europese Unie toe te treden.
Ook al zou blijken dat het land voldoet aan alle economische, juridische en sociale criteria zoals vastgesteld tijdens de Top van Kopenhagen, dan nog deelt Turkije, met zijn bevolking die voor 99 procent uit moslims bestaat en zijn grondgebied dat voor 94 procent in Azië ligt, niet onze waarden, die gegrondvest zijn op het christendom en het humanisme.
Turkije is een mooi en groot land met een moedige, trotse en gastvrije bevolking. De geprivilegieerde betrekkingen die wij nu al in het kader van de douane-unie met Turkije onderhouden moeten zeker behouden blijven, maar het land kan en moet in geen geval toetreden tot de Europese Unie.
Joel Hasse Ferreira
(PT) Mijnheer de Voorzitter, de beoordeling van de manier waarop Turkijke de criteria voor toetreding tot de Europese Unie respecteert noopt ons de geboekte vooruitgang frequent te evalueren, met name op het terrein van de mensenrechten.
Het uitstekende verslag van mevrouw Bozkurt schenkt veel aandacht aan de ontwikkeling van de situatie van de vrouw in Turkije. Dat is voor mij reden de rapporteur geluk te wensen met haar werk. Ik zou een aantal van haar aanbevelingen willen noemen: prikkels voor de sociale partners om de participatie van vrouwen aan de sociale dialoog te bevorderen; de oproep tot de Turkse autoriteiten om een systeem te creëren om voortijdige schoolverlaters te volgen; het voorstel voor een verplicht quotasysteem - dat in meerdere landen, van het Iberisch schiereiland tot Scandinavië, functioneert - om een redelijke vertegenwoordiging van vrouwen op kieslijsten te garanderen; het verstrekken van instructies aan rechters om "eerwraak” en gedwongen huwelijken streng te straffen; het opzetten van een campagne om het imago van de vrouw in het economische en sociale leven te verbeteren; en het opnemen van de sociale partners en een aantal NGO's in het adviesorgaan voor de status van vrouwen.
Het verslag-Bozkurt is aldus een uitstekende bijdrage om de vooruitgang van de situatie van de vrouw in Turkije te beoordelen. Beste collega's, ik kan het niet nalaten u te zeggen dat er wat de situatie van de vrouw betreft in heel Europa vooruitgang mogelijk is. Zo is gisteren nog in Portugal bij referendum de legalisering van abortus goedgekeurd. Het was een grote dag voor Portugal en een uitstekende dag voor de rechten van de vrouw.
Frank Vanhecke
Voorzitter, geachte collega's, het zal allicht niet de bedoeling zijn van de verslaggeefster, maar het verslag Bozkurt is eigenlijk ontegensprekelijk de zoveelste illustratie van het feit dat Turkije gewoon niet thuishoort in Europa. Het is immers verkeerd te denken dat Turkije gewoon maar een land is waar nog een paar zaken wat verkeerd lopen en dat alles op te lossen is met wat nieuwe wetten en wat nieuwe regels of met de absorptie van enkele tienduizenden bladzijden acquis communautaire, waarna een nieuwe Europese lidstaat zou gecreëerd worden. Dat is absurd. Europeanen zijn vooreerst mensen die binnen een zeer bepaald geografisch Europees kader leven. Dat is voor Turkije al niet het geval. Maar daarnaast zijn Europeanen ook mensen die deel uitmaken van een zeer afgelijnde rechtsgemeenschap en waardengemeenschap, waartoe onder meer de gelijkwaardigheid van man en vrouw behoren. En ja, het gaat dan ook over cultuur, mentaliteit en zelfs godsdienst wanneer die godsdienst zich, zoals dat bij de islam het geval is, niet beperkt tot innerlijke beleving maar haar achterhaalde en meestal totaal verwerpelijke regels aan de hele gemeenschap wil opdringen. Om bij het onderwerp van dit verslag te blijven, Turkije is ongetwijfeld het meest moderne islamland, maar het blijft, wanneer het over vrouwenrechten gaat, een achterlijk land. Want het is een islamitisch land, waar de vrouw als minderwaardig wordt beschouwd en dat zal met de voortschrijdende islamisering niet verbeteren, integendeel. In godsnaam dus, laten we stoppen met het kurieren am Symptom. Turkije is een nabuurland, maar kan nooit een Europees land worden.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
(PL) Mijnheer de Voorzitter, het lage percentage vrouwen dat in Turkije deelneemt aan het maatschappelijk, economisch en politieke verkeer is vooral het gevolg van een gebrekkige toegang tot onderwijs. Er is dan al wel een en ander veranderd, maar desalniettemin blijft het analfabetisme bij vrouwen en meisjes onverminderd hoog. Uit geraamde gegevens van UNICEF blijkt dat er elk jaar tussen zeshonderd- en achthonderdduizend Turkse meisjes niet naar school gaan omdat ze dat niet mogen van hun familie of omdat het te moeilijk is om er te komen.
Dit is niet het enige probleem waar de Turkse vrouwen mee te kampen hebben. Geweldpleging tegen vrouwen, eermoorden en gedwongen huwelijken komen op grote schaal voor en vormen een aantasting van een van de grondrechten van de mens, namelijk om over zijn eigen lot te mogen beschikken. In veel gebieden in het zuidoosten van Turkije wordt niet eens aangifte gedaan van de geboorte van een meisje, waardoor deze verstoken blijven van burgerrechten zoals toegang tot onderwijs of gezondheidszorg.
Vrouwen nemen nauwelijks deel aan het politieke leven in Turkije, en in het Turkse Parlement is er nog steeds geen permanente Commissie voor gelijke kansen en vrouwenrechten. De Turkse regering zou zo snel mogelijk adequate regelgeving op het gebied van vrouwenrechten ten uitvoer moeten leggen en erop moeten toezien dat die ook daadwerkelijk in praktijk wordt gebracht. Openbare instellingen, zoals het gerechtelijk apparaat, de politie en het systeem voor gezondheidszorg moeten mishandelde vrouwen bescherming en alle mogelijke vormen van bijstand bieden. Ook voor de sociale partners is er een belangrijke rol weggelegd in het bevorderen van vrouwenrechten, het organiseren van debatten of cursussen waarmee de vrouw voorgesteld wordt als volwaardig burger van Turkije met een wezenlijk aandeel in de economische en maatschappelijke ontwikkeling van haar land.
Tot slot zou ik mevrouw Boskurt willen complimenteren met dit belangrijke verslag, dat hopelijk een gunstige invloed zal hebben op de positie van de vrouw in Turkije.
Teresa Riera Madurell
(ES) Allereerst zou ik mevrouw Bozkurt geluk willen wensen met haar werk en met de wijze waarop zij de situatie van de vrouwen in Turkije in de gaten houdt. Dankzij haar goede werk krijgt de kwestie van de rechten van de vrouw net zoveel aandacht als andere beleidskwesties. Ik denk dat u hiermee geschiedenis schrijft, mevrouw Bozkurt. Mijn gelukwensen!
Als iemand die dit proces van nabij heeft gevolgd, het eerste verslag, de uiterst boeiende werkvergaderingen van een delegatie van de Commissie rechten van de vrouw die we in Istanbul en Ankara hebben gehouden, en nu dit tweede verslag, moet ik zeggen dat ik het met u eens ben dat we er op dit moment op moeten toezien dat de wetten inzake de rechten van de vrouw niet worden ingetrokken.
Ofschoon de wetgeving op dit gebied over het algemeen een succes is geweest, is het dringend noodzakelijk dat we een adequate context creëren om wetsherzieningen ten uitvoer te leggen. Het is bijzonder moeilijk om verder vooruitgang te boeken, als belangrijke wetswijzigingen niet in de praktijk worden toegepast. Vrouwen moeten in hun dagelijks leven kunnen zien dat de situatie verbetert. Het gaat er niet alleen om dat vrouwen rechten hebben, maar ook dat ze een klacht kunnen indienen als die niet gerespecteerd worden. Alleen door de concrete tenuitvoerlegging van de wetsherzieningen over het hele grondgebied te bespoedigen, zullen we ervoor kunnen zorgen dat de nieuwe wetgeving betreffende de rechten van de vrouw wordt veiliggesteld.
Ik wil hier tevens benadrukken dat het van groot belang is dat de Turkse overheid bereid is om het geweld tegen vrouwen aan te pakken, en om akkoord te gaan met de mogelijkheid om gebruik te maken van maatregelen voor positieve actie teneinde genderongelijkheid te bestrijden.
Ten slotte wil ik wijzen op de bereidheid van de Turkse regering om een dialoog aan te gaan en beter samen te werken met vrouwenorganisaties die actief zijn op het gebied van gendergelijkheid, en het lijkt me dan ook een heel goede zaak dat de rapporteur de Europese Commissie om steun verzoekt om die samenwerking te vergemakkelijken. Nogmaals mijn gelukwensen, mevrouw Bozkurt.
Meglena Kuneva
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Parlement graag voor deze discussie bedanken. Mijn dank gaat ook uit naar de afgevaardigden voor de opmerkingen die zij hebben gemaakt. Ik denk dat wij het er allemaal over eens zijn dat de situatie rondom de vrouwenrechten in Turkije ondanks de recente positieve ontwikkelingen verdere verbetering behoeft. Hoewel er vooruitgang is geboekt bij het verbeteren van de wetgeving, blijft de tenuitvoerlegging ervan een uitdaging en op dit punt moet het tempo ook verhoogd worden.
Wij zijn nu in afwachting van verdere positieve ontwikkelingen en hopen dat de activiteiten van het Europees Parlement en de Commissie dit proces zullen ondersteunen. Last but not least wil ik benadrukken dat het zeer belangrijk is dat het maatschappelijk middenveld bij dit proces wordt betrokken.
Sta mij toe om kort nog wat cijfers te geven die voor u van belang kunnen zijn. De cijfers hebben betrekking op financiële middelen die door de Commissie zijn toegewezen. Voor het bestrijden van huiselijk geweld tegen vrouwen: 2,968 miljoen EUR. Voor de ondersteuning van de rol van het maatschappelijk middenveld in het pretoetredingsproces: 2,5 miljoen EUR. Voor het opzetten van schuilplaatsen voor vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld: 8,5 miljoen EUR. Middels deze en andere activiteiten zal de Commissie ondersteuning blijven geven aan de aspecten die in dit verslag worden benadrukt.
Sta mij toe om de rapporteur nogmaals te bedanken voor het uitstekende werk dat zij heeft verricht.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
